comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iusti iudicii dĩ: sicut gͦ ĩpsi be¬
nignitate & patientia. idẽ bo¬
nis dei male utuntur dum ñ
corriguntur: sic contra ds̃ etiã
malis eoꝵ bene utitur:. ñ solũ
ad iustitiam suam. qua eisdig¬
na in fine retribuet: s etiã ad
suoꝵ. ut ex ipsa etiam malorũ
puersitate boni ꝑficiant. & ꝓ¬
bentur. & manifestentur. sicut
ꝓbati manifesti fiant int̾ uos
Nam si nullus etiam malorũ
bonꝰ usus eet deo ad utilitatẽ
eleccoꝵ suoꝵ. qui etiam de ma¬
lo iudȩ tantum bonum nobis
prestitit. ut. rp̃i sanguine re¬
dimerem᷑: poterat eos aut nas¬
ci ñ ꝑmittere. quos malos fut᷑os
ẽẽ p̃sciebat: aut in ipso initio
malignitatis extinguere. d tan¬
tum eos ẽẽ ꝑmittit. quantũ
nouit expedire. atq sufficere
atq monendȩ. atq erercende
sc̃ȩ domui sus. Ideo nr̃am de
illis tristitiam consolatur: qͥa
& ipsatristitia quam illis habe¬
mꝰ nos releuat: illos autem in

Expanded text:
iusti iudicii dei, sicut ergo ipsi beiusti iudicii dei, sicut ergo ipsi benignitate et patientia, id est bonis dei male utuntur. dum non corriguntur, sic contra deus etiam malis eorum bene utitur non solum ad iustitiam suam, quae his digna in fine retribuet. sed etiam adctorum suorum, ut ex ipsa etiam malorum peruersitate boni proficiant et probentur et manifestentur, sicut probati manifesti fiant inter uos. Nam si nullus etiam malorum bonus usus esset deo ad utilitatem electorum suorum, qui etiam de malo Iudae tantum bonum nobis praestitit. ut Christi sanguine redimeremur, poterat eos aut nasci non permittere. quos malos futuros esse praesciebat, aut in ipso eorum initio malignitatis extinguere. sed tantum eos esse permittit, quantum nouit expedire atque sufficere admonendae atque exercendae sanctae domui suae. ideo nostram de illis tristitiam consolatur, quia et ipsa tristitia, quam pro illis habemus, nos releuat, illos autem in
Abbreviated transcription (Latin):
onorabili et maximã.¬
eximiȩ atq in m̃bris
xp̃i laudabili famulȩ
dĩ. maximȩ: augustinꝰ in dño
salutem. Quantum nos stu¬
dium tuum sc̃m lecificat. tan¬
tum rursꝰ contristat qͦd ꝑ er¬
rores norios & ꝑnitiosissimoᷤ
clitari significas. S quia ista
ficcura predicta sc̃. mirandũ
ñ ẽ quod exurgant: s uigilai¬
dum ne noceant. Hȩc autẽ ds̃
liberator nr̃ exurgere ñ ꝑmit¬
teret. nͥ scĩs eius etiam ꝑ huius
modi temptationes erudire
expediret. Comparant sibi
quidem illi sua uoluntate pu̾i¬
sa. & p̃sentis meritum cecita¬
tis & futuri ȩterni suppliciĩ
si ꝑ contumaciam indociles
fuerint. seq cum in hac uita
fc̃: corrigere atq em̃dare ne¬
glexerint. Uerumtam̃ sicut
ipsi male utunt᷑ bonis dĩ. qui
facit solem suum oriri suꝑ bo¬
nos & malos: & pluit suꝑ ui¬
stos & iniustos: qui eos ꝑ pa¬
tientiam suam. ad penitentiã
uocat: cum thesaurizant sͥ
iram in die irȩ. & reuelationis

Expanded text:
ONORABILI ET EXIMIAE ATQVE IN MEMBRIS CHRISTI LAUDABILI FAMULAE DEI MAXIMAE AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quantum nos tuum studium sanctum laetificat! tantum rursus contristat, quod per errores noxios et perniciosissimos clitari significas. sed quia ista futura praedicta sunt, mirandum non est. quod exsurgant, sed uigilandum, ne noceant. haec autem deus liberator noster exsurgere non permitteret, nisi sanctis eius etiam per huius modi temptationes erudiri expediret. comparant sibi quidem illi sua uoluntate peruersa et praesentis meritum caecitatis et futuri aeterni supplicii, si per contumaciam indociles fuerint seque, cum in hac uita sunt. corrigere atque emendare neglexerint. uerum tamen, sicut ipsi male utuntur bonis dei, qui facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos, qui eos per patientiam suam ad paenitentiam uocat, cum thesaurizant sibi iram in die irae et reuelationis
Abbreviated transcription (Latin):
augustinꝰ. Ornet mores
tuos pudicitia. coniugalis: ornet
sobrictas & frugalitas. B ene enĩ
agere & illicita ñ ꝓhibere: con¬
sensꝰ erroris ẽ. Quedam dũ eccłia
egreditur xp̃i uirgo sacrata: ebri¬
am gotbi herpem̃tem. & corpꝰ
incurrit. Habeat queso miles
sub comite positus disciplinã
Graue ẽ enĩ ut quem ñ uincit
homo. tuncat libido: aut uolu

Expanded text:
us. Ornet mores tuos pudicitia conjugalis; ornet sobrietas et frugalitas. Bene enim agere, et illicita non prohibere, consensus erroris est. Quaedam dum de ecclesia egreditur, Christi virgo sacrata ebriam Gothi Herpae mentem et corpus incurrit. Habeat, quaeso, miles sub comite positus disciplinam. Grave est enim, ut quem non vincit homo, vincat libido; aut volu
Abbreviated transcription (Latin):
Oiror quomͦ subito
fidi murum aries rupit. tm¬
mici. Nom enim qua religio¬
ne semꝑsis eccłiam ueneratꝰ
Quo instigante: fatere homi¬
nem de eccłia rapusti. Tuus
si de tuo amico forte p̃sum̾et
fugitiuus. posset ꝓculduibio
intercessoris causa ueniã ꝓme¬
rcri. Ergo si amicus intendit᷑.
cur ds offenditur: S si de po¬
testate p̃stimitur: nabucho¬
donosorem regem intende:
qui causa sue suꝑbie. in bouẽ
ẽ ex homine commutatꝰ. Non
ut confundam te hec scribo. s
ut filium meum carissimum
moneo. Eccłie gͥ illesum reuo¬
ca. quiẽ tt irregiosissimꝰ rapu¬
isti. Oblatio uͦ domꝰ tue. a de¬
ricis ne suscipiatur indixi:
commune᷑mq interdico. do¬
nec ꝑacto ꝑ ausib uł errore

Expanded text:
odo tam subito fidei murum aries ruperit inimici: novi enim qua religione semper sis ecclesiam veneratus. Quo igitur instigante furore hominem de ecclesia rapuisti? Tuus si de tuo amico forte praesumeret fugitivus, posset procul dubio intercessoris causa veniam promereri: ergo, si amicus intenditur, cur Deus offenditur? Sed si de potestate praesumitur, Nabuchodonosor regem intende, qui causa superbiae in bovem est ex homine commutatus . Non ut confundam te haec scribo, sed ut filium meum charissimum moneo . Ecclesiae igitur illaesum revoca, quem ut irreligiosissimus rapuisti. Oblatio vero domus tuae a clericis ne suscipiatur, indixi; communionemque tibi interdico, donec peracta pro ausibus vel errore
Abbreviated transcription (Latin):
paucos reꝑiemꝰ nec ipsos am¬
mosos ad pugnam fore. lxuii.¬
Ño sublimi semꝑq mag¬
infico filio bonefacio
augustinꝰ ep̃c. africe li¬
tus ut audio miles attigit
dur: a catholica ueritate dissen¬
tit. Qtnd orem sicut oportet. ig¬
noro. Ab italia hostis ẽ publicus
nuntiattis: contra uicttia signa
suꝑbas crigens hastas. Pacẽ int̾
uos fieri uellem: si scirem plcmꝰ
quid ignoro. Adest quidẽ affri¬
ce. olim paratum in italia bel¬
lum.S tam̃ ñ inuideo filicaris¬
sime romanie: s dico qͦd sentio.
Non dabit diuinitate iuuante.
catholicus beretico terga. Tui
cordis intentio dirigatur addm̃.
ñ militem timebis. ñ gothum.
nõ scõ patͥ atigustino.
cicis. Scio quod sit tua scĩ¬
tas ꝑ mea uita sollicita. Et que
aduersꝰ me tyrannꝰ ille ordinaue¬
ratac disponebat: anteꝗͣ tuum
saccidotium scriberet noui. Ob¬
uiamꝰ ad mortem ultro denden¬
tib: quos nr̃e uctorie tit credi¬

Expanded text:
paucos reperiemus, nec ipsos anipaucos reperiemus, nec ipsos animosos ad pugnam fore. EPIno sublimi semperque magnifico filio BONIFACIO, AUGUSTINUS episcopus. Africae littus, ut audio, miles attigit dux a catholica veritate dissentit. Quid orem, sicut oportet, ignoro. Ab Italia hostis est publicus nuntiatus, contra victricia signa superbas erigens hastas. Pacem inter vos fieri vellem, si scirem plenius quod ignoro. Adest quidem Africae olim paratum in Italia bellum, sed tamen non invideo, fili charissime, Romaniae. Sed dico quod sentio. Non dabit, Divinitate juvante, catholicus haeretico terga. Tui cordis intentio dirigatur ad Deum, non militem timebis, non Gothum, no sancto patri AUGUSTINO CIUS. Scio quod sit tua Sanctitas pro mea vita sollicita, et quae adversus me tyrannus ille ordinaverit ac disponat, antequam tuum Sacerdotium scriberet, novi. Obviamus ad mortem ultro tendentibus, quos nostrae victoriae, ut credi
Abbreviated transcription (Latin):
Ño merito honorabili
patͥ augustmno ep̃oꝵ
stimmo: bonefaciꝰ. Luȩ
sc̃itatis epłam ad monitu in qͥ¬
terrificante. suscepi. Etem̃ uene¬
rabilis papa. si thorus ille legiti¬
mus pauidos habet accessus:
quo debet puniri scipplicio
diuinas qui temerat rationes:
Arguet᷑ gͦ ꝓfecto. qui diuma atq
humana neglexit: & quem libi¬
do preuenit: gladius ultor ab¬
sumet: cumq quem insobri¬
um in tantis argutiis fama ue¬
ridica publicauit: carceris ꝑitu¬
rum quocunq supplicio cu¬
stodia retinebit. lxyi. Angusti¬
diligo. arguo & castigo:¬
ñ occidi desidero. nec car¬
cere pleno squalore retrudi. Sola suf¬
ficit ainmonitio. P oterit enĩ
si ei diuinitus concedatur tẽpꝰ
penitentie condonari: qͥ dñi
templum ausus ẽ iolare. Sit
gͦ ipse qui fecit sui arbiter uoti
fas enim ñ ẽ ut retis ep̃i sug¬
gestionib occidatur: qui uenie
si penituerit rescruatur. Nlam
sim barbaroꝵ errorib uelimꝰ
ut condecet exercere uindictã

Expanded text:
no merito honorabili patri AUGUSTINO episcoporum summo, BONIFACIUS. Tuae Sanctitatis epistolam admonitu me terrificantem suscepi. Etenim, venerabilis papa, si torus ille legitimus pavidos habet accessus; quo debet puniri supplicio divinas qui temerat rationes? Arguetur ergo profecto qui divina atque humana neglexit, et quem libido praevenit, gladius ultor absumet; eumque quem insobrium in tantis angustiis fama veridica publicavit, carceris periturum quocumque supplicio custodia retinebit. EPISTOLA IIdiligo, arguo et castigo, non occidi desidero, nec carcere pleno squalore retrudi. Sola sufficit admonitio. Poterit enim, si ei divinitus concedatur tempus poenitentiae, condonari, qui Domini templum ausus est violare. Sit ergo ipse, qui fecit, sui arbiter voti: fas enim non est ut reus episcopi suggestionibus occidatur, qui veniae, si poenituerit, reservatur. Nam si in Barbarorum erroribus velimus, ut condecet, exercere vindictam,
Abbreviated transcription (Latin):
Oiror quomͦ subito
fidi murum aries rupit. tm¬
mici. Nom enim qua religio¬
ne semꝑsis eccłiam ueneratꝰ
nem de eccłia rapusti. Tuus
si de tuo amico forte p̃sum̾et
fugitiuus. posset ꝓculduibio
intercessoris causa ueniã ꝓme¬
rcri. Ergo si amicus intendit᷑.
cur ds offenditur: S si de po¬
testate p̃stimitur: nabucho¬
donosorem regem intende:
qui causa sue suꝑbie. in bouẽ
ẽ ex homine commutatꝰ. Non
ut confundam te hec scribo. s
ut filium meum carissimum
moneo. Eccłie gͥ illesum reuo¬
ca. quiẽ tt irregiosissimꝰ rapu¬
isti. Oblatio uͦ domꝰ tue. a de¬
ricis ne suscipiatur indixi:
commune᷑mq interdico. do¬
nec ꝑacto ꝑ ausib uł errore

Expanded text:
odo tam subito fidei murum aries ruperit inimici. Novi enim qua religione semper sis Ecclesiam Dei veneratus. nem de Ecclesia rapuisti? Tuus si de tuo amico forte praesumeret, fugitivus, posset procul dubio intercessoris causa veniam promereri. Ergo si amicus intenditur, cur Deus offenditur? Sed si de potestate praesumitur, Nabuchodonosor regem intende qui causa superbiae in bovem est ex homine commutatus . Non ut confundam te haec scribo, sed ut filium meum charissimum moneo. Ecclesiae igitur illaesum revoca, quem ut irreligiosissimus rapuisti. Oblatio vero domus tuae a clericis ne suscipiatur interdixi indixi. Communionemque tibi interdico, donec peracta pro ausibus vel errore
Abbreviated transcription (Latin):
atigustinꝰ. Ornet mores
tuos pudicitia. conugalis: ornet
sobrictas & frugalitas. B ene enĩ
agere & illicita ñ phibere: con¬
sensꝰ erroris ẽ. Quedam dũ cccłia
egreditur xp̃i uirgo sacrata: ebri¬
am gotbi herpem̃tem. & corpꝰ
incurrit. Habeat queso miles
sub comite positus disciplinã
Graue ẽ enĩ ut quem ñ uincit
homo. uncat libido: aut uolu¬
tetur uino: qui ñ iuncit᷑ ferro

Expanded text:
us. Ornet mores tuos pudicitia conjugalis; ornet sobrietas et frugalitas. Bene enim agere, et illicita non prohibere, consensus erroris est. Quaedam dum de ecclesia egreditur, Christi virgo sacrata ebriam Gothi Herpae mentem et corpus incurrit. Habeat, quaeso, miles sub comite positus disciplinam. Grave est enim, ut quem non vincit homo, vincat libido; aut volutetur vino, qui non vincitur ferro
Abbreviated transcription (Latin):
tetur uino: qui ñ iuncit᷑ ferro¬
Ño merito honorabili
patͥ augustino ep̃oꝵ
summo: bonefaciꝰ. Luę
sc̃itatis epłam admonitu ie
terrificante suscepi. Etem̃ uene¬
rabilis papa. si thorus ille legiti¬
mus ꝑauidos habet accessus:
quodebet pumiri supplicio
diuinas qui temerat rationes:
Arguet᷑ gͦ ꝓfecto. qui diuma atq
humana neglerit: & quem libi¬
do preuenit: gladius ultor ab¬
sumet: cumq quem in sobri¬
um in tantis argutiis fama ue

Expanded text:
tetur vino, qui non vincitur ferrono merito honorabili patri AUGUSTINO episcoporum summo, BONIFACIUS. Tuae Sanctitatis epistolam admonitu me terrificantem suscepi. Etenim, venerabilis papa, si torus ille legitimus pavidos habet accessus; quo debet puniri supplicio divinas qui temerat rationes? Arguetur ergo profecto qui divina atque humana neglexit, et quem libido praevenit, gladius ultor absumet; eumque quem insobrium in tantis angustiis fama ve
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sublimi semꝑq mag¬
nifico filio bonefacio
augustinꝰ ep̃c. africeli¬
tus ut audio miles attigit
transmarmꝰ. S hutusmerisi¬
dur: a catholica ueritate dissen¬
tit. Quid orem sicut oportet: ig¬
noro. Ab italia hostis ẽ publicus
nutiatus: contra uictͥcia signa
suꝑbas crigens hastas. Pacẽ int̾
uos fieri uellem: si scirem plcmiꝰ
quid ignoro. Ad est quidẽ affii¬
ce. olim paratum in italia bel¬
lum. S tam̃ ñ inuideo filicaris¬
sime romanie: s dico qͦd sentio.
Non dabit diuinitate iuuante.
catholicus beretico terga. Tui
cordis intentio dirigatur ad dm̃:
ñ militem timẽbis. ⁊̃ gothum.
nõ scõ patͥ augustino.
citis. Scio quod sit tua sc̃ĩ¬
tas ꝓmea uita sollicita. Et que
aduersꝰ me tyrannꝰ ille ordinaue¬
ratac disponebat: anteꝗͣ tuum
saccidotium scriberet noui. Ob¬
uiamꝰ ad mortem ultro denden¬
tib: quos nr̃e uictorie ut credi¬
mus faciet xp̃caddictos. Sedsi
erga me meosq om̃s. aliud uo¬

Expanded text:
no sublimi semperque magnifico filio BONIFACIO, AUGUSTINUS episcopus. Africae littus, ut audio, miles attigit transmarinus; sed hujus milidux a catholica veritate dissentit. Quid orem, sicut oportet, ignoro. Ab Italia hostis est publicus nuntiatus, contra victricia signa superbas erigens hastas. Pacem inter vos fieri vellem, si scirem plenius quod ignoro. Adest quidem Africae olim paratum in Italia bellum, sed tamen non invideo, fili charissime, Romaniae. Sed dico quod sentio. Non dabit, Divinitate juvante, catholicus haeretico terga. Tui cordis intentio dirigatur ad Deum, non militem timebis, non Gothum, no sancto patri AUGUSTINO CIUS. Scio quod sit tua Sanctitas pro mea vita sollicita, et quae adversus me tyrannus ille ordinaverit ac disponat, antequam tuum Sacerdotium scriberet, novi. Obviamus ad mortem ultro tendentibus, quos nostrae victoriae, ut credimus, faciet Christus addictos. Sed si erga me meosque omnes aliud vo
Abbreviated transcription (Latin):
licet eccłias ñ desertrent. dĩ dono
ĩmulli prudentes ut sc̃i uiri. &
uelle & facere. meruerõ: & int̾
dentes obtrectantium. a sitꝙ¬
positi intentione minime defe

Expanded text:
i Ecclesias non desererent, Dei dono nonnulli prudentes et sancti viri et velle et facere meruerunt, et inter dentes obtrectantium a sui propositi intentione minime defe
Abbreviated transcription (Latin):
Mtror quomͦ subito
fidi murum aries ruꝑit. mi¬
mici. Noui enim qua religio¬
ne semꝑ sis eccłiam ueneratꝰ
Quo instigante: fatere homi¬
nem de eccł̃ia rapuisti. Tuus
si de tuo amico forte p̃sum̾et
fugitiuus. posset ꝓculdubio
intercessoris causa ueniã ꝓme¬
reri. Ergo si amicus intendit᷑
cur ds̃ offenditur: S si de po¬
testate p̃sumitur: nabucho¬
donosorem regem intende:
qui causa sue suꝑbie. in bouẽ
ẽ ex homine commutatꝰ. Non
ut confundam tebec scribo: s
ut filium meum carissimum
moneo. Eccłie gͥ illesum reuo¬
ca: quẽ ut irregiosissimꝰ rapu¬
isti. Oblatio uͦ domꝰ tue. a le¬
ricis ne suscipiaeur iadixi:
communemq interdico. do¬
neo ꝑacto ꝑ ausib uł errore

Expanded text:
modo tam subito fidei murum aries ruperit inimici: novi enim qua religione semper sis ecclesiam veneratus. Quo igitur instigante furore hominem de ecclesia rapuisti? Tuus si de tuo amico forte praesumeret fugitivus, posset procul dubio intercessoris causa veniam promereri: ergo, si amicus intenditur, cur Deus offenditur? Sed si de potestate praesumitur, Nabuchodonosor regem intende, qui causa superbiae in bovem est ex homine commutatus . Non ut confundam te haec scribo, sed ut filium meum charissimum moneo . Ecclesiae igitur illaesum revoca, quem ut irreligiosissimus rapuisti. Oblatio vero domus tuae a clericis ne suscipiatur, indixi; communionemque tibi interdico, donec peracta pro ausibus vel errore
Abbreviated transcription (Latin):
facius augustino.
umilis saluto: qͦd pͥmũ
e. Suscepi autem trem̃s
sc̃itatis tue uerba uerbi¬
b plena. S cio quod uenie pre¬
paratur. qui ab augustino ꝑfe¬
ctissimo sacerdote corrumpit᷑
Nec debet ep̃o denegari. qͦd uo¬
luntas facit aut casus. Ipse cnĩ
denegat sͥ curam: qui suam me¬
dico ñ publicat causam. Homi¬
nem gͦ piissime pater elimini¬
b eccłie raptum. tuis scĩs aspec¬
tib iussio mea furorq subdux̃.
Aueno ñ st̃ ista facta consilio
simum. quem ut dixi ins de ec¬
desie forib furor abstraxit: uite
tuis uissionib donamꝰ illesum.
Agnosco culpas. Indigne mee
lacrime. iungantur tuis fleti¬
b iustis: quo possit hec nota
nigro scͥpta titione deleri. Et¬
cdesie mͥ introitus ñ negetur¬
Illic spero ueniam: tibi admifi
culpam. Oblatio uͦ domꝰ mec ut
tua scĩtas uissit. ad celestis regiᷤ
m̃sam eiꝰ manib offeretur.

Expanded text:
FACII AD AUGUSTINUM. Humilis saluto, quod primum est: suscepi autem tremens Sanctitatis tuae verba verberibus plena. Scio quod veniae praeparatur, qui ab Augustino perfectissimo sacerdote corripitur; nec debet episcopo denegari, quod voluntas facit aut casus: ipse enim sibi denegat curam, qui suam medico non publicat causam. Hominem ergo, piissime pater, e liminibus ecclesiae raptum, tuis sanctis aspectibus jussio mea furorque subduxit. Alieno non sunt ista facta consilio;simum, quem, ut dixi, meus de ecclesiae foribus furor abstraxit, vitae tuis jussionibus donamus illaesum. Agnosco culpas: indignae meae lacrymae jungantur tuis fletibus justis, quo possit haec nota nigro scripta titione deleri. Ecclesiae mihi introitus non negeturillic spero veniam, ubi admisi culpam. Oblatio vero domus meae, ut tua Sanctitas jussit, ad coelestis regis mensam ejus manibus offeretur.
Abbreviated transcription (Latin):
uictus dr̃ uictor occisꝰ. llam eqͦ
uectus. maris brachium quod
natando ꝑrexit: luxurie ñ fue¬
rat. s uirtutis. Arbitror enim
qͦd nocte cogitarit aliquid ho¬
stib facere: cui sole ingresso fi¬
nis diei consilia parata subdup̃.
Hoc uͦ dolui. qͦd natatione lon¬
gissima ab equo posset & aqͥs
occidi. Ut iubes gͦ sc̃i beatiq ste¬
phani imꝑata ur̃a iussa refero.
Spondeo enim ipsiq & tͥ: quod
gudila uob̃ ẽ tubentib uenie

Expanded text:
victus dicitur victor occisus. Nam equo victus dicitur victor occisus. Nam equo vectus maris brachium quod natando perrexit, luxuriae non fuerat, sed virtutis. Arbitror enim quod nocte cogitarit aliquid hostibus facere; cui, sole ingresso, finis diei consilia parata subduxit. Hoc vero dolui, quod natatione longissima ab equo posset et aquis occidi. Ut jubes ergo, sancti beatique Stephani imperata jussa vestra refero. Spondeo enim ipsi tibique, quod Gudila vobis est jubentibus veniae
Abbreviated transcription (Latin):
tum denegauit. Hoc illos tuos
uigilantissimos sensꝰ. latereñ
potuit. Iram ratio ꝓuocauit.
Culpa iutienem suasit ad perã.
S felix culpa que curritad uitã.
Memoratus gudila ad patro¬
num tuum sc̃m stepbanum
pͥmum martirem confugit.
Ipse mͥ & imꝑauit. ut ꝓ eodem
apud religionem tuam postu¬
lator accedam. Habeat gͥ queso
ueniam: quem nec turbatꝰ un¬
dis equus caruit: nec gurges
altus absorbuit. Quem ds̃ eru¬
it: & aqua seruauit. Ualeat.
gestio. Eris enim ut deprẽ¬
cor ab ira dei alienus. quoti¬
ens petitus a te offensus non
fuerit augustinus. lxxii.¬
ño beatisimo. & uenera¬
bili scõ patͥ augustino cp̃o
bomfaciꝰ. furens parco. qͥ
obinꝰ bello. sc̃itatis tue frangor
imꝑio: gudilam fortissimum
semꝑ quem uolo inuere uirum
metuo ne eum aliquando iuuen¬
tutis suc leuitas faciat int̾ire.
Potest quidem precinctꝰ armis
quantos immicos repꝑerit tru¬
cidare.S apud belligeros iuros

Expanded text:
tum denegavit. Hoc illos tuos tum denegavit. Hoc illos tuos vigilantissimos sensus latere non potuit: iram ratio provocavit, culpa juvenem suasit ad fugam; sed felix fuga est quae currit ad vitam. Memoratus Gudila ad patronum tuum sanctum Stephanum primum martyrem confugit. Ipse mihi et imperavit, ut pro eodem apud religionem tuam postulator accedam. Habeat igitur, quaeso, veniam; quoniam nec turbatus undis equus corruit, nec gurges altus absorbuit, quem Deus eruit et aqua servavit. Valeat agestio: eris enim, ut deprecor, ab ira Domini alienus, quoties petitor a te offensus non fuerit Augustinus. EPIno beatissimo et venerabili sancto patri AUGUSTINO episcopo, BONIFACIUS. Furens parco, qui obvius bello Sanctitatis tuae frangor imperio, Gudilam fortissimum semper quem volo vivere virum, metuo ne eum aliquando juventutis suae levitas faciat interire. Potest quidem praecinctus armis, quantos inimicos repererit, trucidare. Sed apud belligeros viros
Abbreviated transcription (Latin):
auoꝰ. ep̃c. Dum quodam
loco positus. tue eximẽtatis
transitus intuerer: placuit me¬
is aspectib tuc sublimitatismi¬
tis ille acterribilis gressus. Sed
postquam illud leuigatũ sacro
crismate caput portam cum
pancis hurtatis exiuit: subito
nonisint equites domꝰ: cusitãs
fundit exercitum: strepunt ar¬
ma: concrepant tube: contis cris¬
pate. uenti stuphe dependent
ferree tunice uiroꝵ fortium.
m̃bra constringunt. sessoris
& equi renib setigera tbeca ue¬
⁊ stitus. int̾ensꝰ geritur arcus. Pul¬
ebra cuncta conspexi: nichib
meliꝰ bonefacio comite uidi.
S postquam ad palmas ut cõ¬
peri tua sublimitas uenit: ad
illum breuẽqͥde. s plenum qͥdem¬
scpe ꝑiculis maris transitum
quod uip aliquando naue tran¬
situr. preceꝑas matutino tẽpore.
trans meare: ne noctis obscuritas
mali aliquid ꝓcuraret. Gudila
natat. in brachio: interdictilit¬
toris tetigit horas. nec statim li¬
cuit reuerti ꝓfecto. Maris cñ
tumor crescens: reuersuro tͣnsi¬

Expanded text:
opus. Dum quodam in loco positus tuae Eximietatis transitus intuerer, placuit meis aspectibus tuae Sublimitatis mitis ille ac terribilis gressus. Sed postquam illud levigatum sacro chrismate caput portam cum paucis civitatis exivit, subito vomunt equites domus, civitas fundit exercitum, strepunt arma, concrepant tubae, contis crispatae ventis stupae dependent, ferreae tunicae virorum fortium membra constringunt, sessoris et equi renibus setigera theca vestitus, intensus geritur arcus: pulchra cuncta conspexi, nihil melius Bonifacio comite vidi. Sed postquam ad Palmas, ut comperi, tua Sublimitas venit, ad illum brevem quidem, sed plenum periculis maris transitum, quod vix aliquando nave transitur, praeceperas matutino tempore transmeare, ne noctis obscuritas mali aliquid procuraret. Gudila natat in brachio, interdicti littoris tetigit oras, nec statim licuit reverti profecto: maris enim tumor increscens reversuro transi
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabili scõ patri
augustino ep̃o: bonifa-¬
cius. Castinꝰ ille pͥuatꝰ ex consu¬
le. uite mee ac nominis. om̃ib¬

Expanded text:
enerabili sancto patri AUGUSTINO episcopo, BONIFACIUS. Castinus ille, privatus ex consule, vitae meae ac nominis, omnib
Abbreviated transcription (Latin):
diligo. arguo & castigo:¬
ñ occidi desidero. nec car¬
cere pleno squalore retrudi. Sola suf¬
ficita inmonitio. Poterit enĩ
si ei diuinitus concedatur tẽpꝰ
penitentie condonari: qͥ dñi
templum ausus ẽ molare. Sit
gͦ ipse qui fecit sui arbiter uoti
fas enim ñ ẽ ut reus ep̃i sug¬
gestionib occidatur: qui uenie
si penitucrit rescruatur. Nam
simbarbaroꝵ errorib uelimꝰ
ut condecet exercere uindictã.
paucos reꝑiemꝰ nec ipsos ani¬
mosos ad pugnam fore.lxuii.

Expanded text:
diligo, arguo et castigo, non occidi desidero, nec carcere pleno squalore retrudi. Sola sufficit admonitio. Poterit enim, si ei divinitus concedatur tempus poenitentiae, condonari, qui Domini templum ausus est violare. Sit ergo ipse, qui fecit, sui arbiter voti: fas enim non est ut reus episcopi suggestionibus occidatur, qui veniae, si poenituerit, reservatur. Nam si in Barbarorum erroribus velimus, ut condecet, exercere vindictam, paucos reperiemus, nec ipsos animosos ad pugnam fore. EPI
Abbreviated transcription (Latin):
hoc enĩ stõꝵ oratio dilatione tanti bñficu
et tribulationũ adu̾sitate quasi repellit
uit tamꝙͣ̃ ignis flatu percussus ardentiꝰ¬

Expanded text:
oratio sanctorum dilatione tanti beneficii, et tribulationum adversitate quasi repellitur, ut tanquam ignis flatu repercussus in
Abbreviated transcription (Latin):
forte quis dicat Non possum bũdi-¬
cere dnm̃ in oriente usq ad occidẽtẽ
profectus est Aut non possũ in
octidente quia in oriẽte est Sed
Sic ubiq est ut ubiq bñdicatur
sic undia est ut illi undiq iubilet᷑
Sic ubiq bñdicit᷑ ut ubiq bene

Expanded text:
forte aliquis dicat: Non possum benedicere Dominum in oriente, quia ad occidentem profectus est; aut, Non possum in occidente, quia in oriente est. «No. Sic ubique est, ut ubique benedicatur: sic undique est, ut illi undique jubiletur: sic undique benedicitur, ut undique bene
Abbreviated transcription (Latin):
inspite ne unꝙ̃ dies uacuus laboratus
mat in reminationeĩ n laboris namq stu
possit Nam cum labor crestit p̃mii fidatia
tanto fidentius spe tendit ad p̃miũ qnͣto
nuc robustius perdurat ad laboris itre¬

Expanded text:
inspicere ne unquam dies vacuus labatur niat ad remunerationem. In laboris namque sturationis possit. Nam cum opus crescit, praemii fiducia tanto fidentius spe tendit ad praemium, quanto nunc robustius perdurat ad laboris incre
Abbreviated transcription (Latin):
quã sit infinitã ierũ nosum ⁊ infruce¬
tuosum uides: Quã obrem nec te ipsũ
mi fili marcelline: nec alios quib bic
labor ñ in xp̃i caritate utilit ac libalit̃
seruit. tales incoꝵ scriptoꝵ uelim iudices

Expanded text:
quam sit infinitum et aerumnosum et infrucquam sit infinitum et aerumnosum et infructuosum uides. Quam ob rem, nec te ipsum, mi fili Marcelline, nec alios, quibus hic labor noster in Christi caritate utiliter ac liberaliter seruit, tale
Abbreviated transcription (Latin):
les motus suos etiã post rationem pla¬
ne redditant. quanta homini ab homi¬
ue debetur: siue nimia cȩcitate. qua
nec aꝑta cerninit᷑ siue obstinatissiura
ꝑuicatia. qua et ea quȩ cernunt᷑ non fe¬
runt᷑ tanq ipsam rationẽ uerttatẽq de¬
fendunt: fit necessitas copiosius cdicendi
plerumq res claras uelut eas non spes¬
tantibus intuendas: sed quodam modo
tangendas palpantib ⁊ comuentibus
offeramus. Et cam̃ quis disceptandi fi¬
ns erit. et loquendi modus: siresponden.¬
dum cẽ respondentib semꝑ existimemꝰ:
Nãqui uel ñ possunt incelligere qd̾ dicit᷑
uel cã durisunt adu̾sicate mentis ut etiã¬
si incellexerint ñ ob audiant: respon¬
dent ut scriptũ ẽ iloquunt᷑ iniquitatẽ.
atq infatigabilic̾ uam sunt: Quoꝵ dic¬
ta contraria si tociens uelimꝰ refellere.
quotiẽs obiuixa fronte statuerint non
cogicare quid dicant. dñ quocũq mo¬
do nr̃is disceptationib contradicant:

Expanded text:
motus suos, etiam post rationem plene redditam, quanta homini ab homine debetur, siue nimia caecitate, qua nec aperta cernuntur, siue obstinatissima peruicacia, qua et ea quae cernuntur non feruntur, tamquam ipsam rationem ueritatemque defendunt, fit necessitas copiosius dicendi plerumque res claras, uelut eas non spectantibus intuendas, sed quodam modo tangendas palpantibus et coniuentibus offeramus. Et tamen quis disceptandi finis erit et loquendi modus, si respondendum esse respondentibus semper existi- 25 memus? Nam qui uel non possunt intellegere quod dicitur, uel tam duri sunt aduersitate mentis, ut, etiamsi intellexerint, non oboediant, respondent, ut scriptum est, et loquuntur iniquitatem adque infatigabiliter uani sunt. Quorum dicta contraria si totiens uelims obnixa fronte statuerint non cogitare quid dicant, dum quocumque modo nostris disputationibus contradicant,
Abbreviated transcription (Latin):
medicine subdent :
donec diuino adutorio fide pietatis im¬
petrante. sanaret᷑: ñ multo sermone opus
esset ad conuincendũ quemilibet uane
opinationis errorem. his quirecte sentũt
x sensa uerbis sufficientib explicant:
I unc uͦ qm̃ ille ẽ maior crtetrior inspien

Expanded text:
edicinae subderet, donec diuino adiutorio fide pietatis inpetrante sanaretur, non multo sermone opus esset ad conuincendum quemlibet uanae opinationis errorem his, qui recte sentiunt et sensa uerbis sufficientibus explicant. Nunc uero quoniam ille est maior et taetrior insipien
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ qd̃ ds̾ uerus mundũ condiderit: et de
ꝓuidentia eius qua uniu̾sũ quod condi¬
dit regit: S qm̃i ec ipsi imillis quȩ cont᷑.
nos sentiunt refellendi sunt: de eẽ huic
osficio ñ debemꝰ: ut refutatis impuis con¬
tiadictionib ꝓuirib quas deus imꝑties

Expanded text:
d Deus uerus mundum condiderit et de prouidentia eius, qua uniuersum quod condidit regit. Sed quoniam et ipsi in illis, quae contra nos sentiunt, refellendi sunt, deesse huic officio non debemus, ut refutatis inpiis contradictionibus pro uiribus, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ab hoste ꝑpetratũ est: Quod intulit uere.¬
cundiȩ dolorẽ: et si ñ abstulit pudiciciȩ
firmitatẽ. ne pęniteat eas uitȩ. quas non
est unde possit pęnitere nequitie. Deinde
pauca dixi in eos qui. xp̃ianos adu̾sis illis
reb affectos. ⁊ precipue pudorẽ humilia-¬
tarum feminarũ. quãuis castarũ atq sanc

Expanded text:
erpetratum est, quod intulit uerecundiae dolorem, etsi non abstulit pudicitiae firmitatem, ne paeniteat eas uitae, quas non est unde possit paenitere nequitiae. Deinde pauca dixi in eos, qui Christianos aduersis illis rebus adfectos et praecipue pudorem humiliatarum feminarum
Abbreviated transcription (Latin):
tecta illius urbis artlerent: Quib dictis:
pͥmũ t̾minaui librũ. Deinceps itaq dicere
institu. quȩ mala ciuitas illa ꝑpessa sit ab
origine sua: sine apud se ipsam. siue in ꝓ¬
uinciis sibi ĩ subditis Quȩ oi̾a axp̃iane
religiomi tribuerent: si iã tũe euangelica
doctrina adu̾sus falsos ⁊i fallaces coꝵ dõs

Expanded text:
tecta illius urbis arderent. Quibus dictis primum terminaui librum. Deinceps itaque dicere institui, quae mala ciuitas illa perpessa sit ab origine sua siue aput se ipsam siue in prouinciis sibi iam subditis, quae omnia Christianae religioni tribuerent, si iam tunc euangelica doctrina aduersus falso
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑiori itaq libro. cũ decinitate dei di¬
cere instituissem. unde hoc untu̾sum opꝰ
illo adiuuante inmanꝰ sũptũ ẽ: occurrit
michi resistendũ. eẽ. ꝓͥmitꝰ eis. qui bel
la hec quib mundus iste conteritiur:
maximeq romane urbis. recentẽ ab ar¬
baris uastationẽ. xp̃ianȩ religioni tribu¬
unt: qua ꝓhibent᷑ nefandis sacͥficũs ser¬

Expanded text:
iore itaque libro, cum de ciuitate Dei dicere instituissem, unde hoc uniuersum opus illo adiuuante in manus sumtum est, occurrit mihi resistendum esse primitus eis, qui haec bella, quibus mundus iste conteritur, maximeque Romanae urbis recentem a barbaris uastationem Christianae religioni tribuunt, qua
Abbreviated transcription (Latin):
tradictionib ꝓuirib quas deus inꝑtit
asseranius ciuitatẽ dei uerãq pietatem
et dei cultũ. in quo uno ueraciter sempitna
beatitudo ꝓmititur. Hic itaq modus sit
huꝰ uoluminis: ut deuiceps disposita. ab.
alio sumamꝰ exordio Ex ꝑlicit lib
nȩ consuetudinis sen¬
sus ñ auderet obsiste¬
re. sed doctrine salũ¬
bri langorem siũ canq
medicinȩ subdent:
donec diuino adiutorio fide pietatis int¬
petrante sanaret᷑: ñ multo sermone opus
esset. ad contuncendũ quemlibet uane
opinationis errorem. his quurcte sentuĩt¬
& sensa uerbis sufficientib explicant:
unc uͦ qm̃ ille ẽ maior cetetrior insipien¬
tium morbus anioꝵ quo inrationabi¬
les motus suos etiã post rationem pla.¬
ne redditan. quanta homini ab homi

Expanded text:
radictionibus pro uiribus, quas Deus impertiet, adseramus ciuitatem Dei ueramque pietatem et Dei cultum, in quo uno ueraciter sempiterna beatitudo promittitur. Hic itaque modus sit huius uoluminis, ut deinceps disposita ab alio sumamus exordio. LIBER II. is sensus non auderet obsistere, sed doctrinae salubri languorem suum tamquam medicinae subderet, donec diuino adiutorio fide pietatis inpetrante sanaretur, non multo sermone opus esset ad conuincendum quemlibet uanae opinationis errorem his, qui recte sentiunt et sensa uerbis sufficientibus explicant. Nunc uero quoniam ille est maior et taetrior insipientium morbus animorum, quo inrationabiles motus suos, etiam post rationem plene redditam, quanta hom
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuicatia. qua et ea quȩ cernunt᷑ nonfe¬
ruit᷑ tauq. ipsam rationẽ uertatẽq de¬
fendunt: fit uecessitas copiosius dicendi
plerumq res claras uelit eas non spec¬
tantibus intuendas: sed quodam moddo
tangendas palpantib ⁊ comuentibus
offeramus. Et cam̃ quis disceptandi fi

Expanded text:
a, qua et ea quae cernuntur non feruntur, tamquam ipsam rationem ueritatemque defendunt, fit necessitas copiosius dicendi plerumque res claras, uelut eas non spectantibus intuendas, sed quodam modo tangendas palpantibus et coniuentibus offeramus. Et tamen quis di
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis. infirmus huma¬
ne consuetudinis sen¬
sus ñ auderet obsiste¬
re. sed docꝰtrinȩ salu¬
bri langorem suũ tanꝗ
medicinȩ subderet :
nobiscũ replentes. De cor rechone. antẽ quo¬
rũdĩ eciã taliũ multo minꝰ ẽ desꝑandum:
si apd̾ aptissimos ad u̾sarios p̾destinati a¬
mei latitant. ad huc ignoti etiã sibi. ꝑꝰple¬
ax quippe sunt iste duȩ ciuitates in hoc se¬
culo. inuicẽq ꝑmirte: donec ultimo iudi

Expanded text:
ritatis infirmus humane consuetudinis sensus non auderet obsistere, sed doctrine salubri languorem suum tamquam medicine subderet, nobiscum replentes. De correctione autem quorundam etiam talium multo minus est desperandum, si aput apertissimos aduersarios praedestinati amici latitant, adhuc ignoti etiam sibi. Perplexae quippe sunt istae duae ciuitates in hoc saeculo inuicemque permixtae, d
Abbreviated transcription (Latin):
lendos deos Quȩ nisi fallor questio muł¬
to erit operosior. ⁊ subtiliorẽ dignior clis
putatione: ut et contra philosophos in
ea disserat᷑. ñ quoslibet sed qui aps illos
excellentissima gła clari sunt. ⁊ nohiscũ
multa sentiunt. & de animȩ ĩmortalita
a qd̃ ds̃ uerus mundũ condiderit: et de
ꝓuidentia euis qua uniu̾sũ quod condi

Expanded text:
i fallor, quaestio multo erit operosior et subtiliore disputatione dignior, ut et contra philosophos in ea disseratur, non quoslibet, sed qui aput illos excellentissima gloria clari sunt et nobiscum multa sentiunt, et de animae inmortali tate et quod Deus uerus mundum condiderit et de prouidentia eius, qua uniuersum q
Abbreviated transcription (Latin):
hert ad istam egrotandi parilitatẽ: cũ tã
multa diuersissimi generis. diuersissimoꝵ
affectitũ et euentoꝵ eodem tẽꝑe in unis
regionis terra eidem celo subdita potueriis
concipi. & nascr: nescio cuiꝰ sit insolen¬
tiȩ. Nos autẽ nouimꝰ gemunos non solũ
actus et ꝑegrinationes habere diuersas
uerũ etiam dispares egritudines ꝑpeci:
De quaix facillimã quantũ mͥ iudetuꝵ
ratiorẽ redderet ippociates. diuersis¬

Expanded text:
here ad istam aegrotandi parilitatem, cum tam here ad istam aegrotandi parilitatem, cum tam multa diuersissimi generis diuersissimorum effectuum et euentorum eodem tempore in unius regionis terra eidem caelo subdita potuerint concipi et nasci, nescio cuius sit insolentiae. Nos autem nouimus geminos non solum actus et peregrinationes habere diuersas, uerum etiam dispares aegritudines perpeti. De qua re facillimam, quantum mihi uidetur, rationem redderet Hippoc
Abbreviated transcription (Latin):
conceptos solebat asserere: ita qͦd medicus
ꝑtinere credebat ad simillimã temꝑiem
ualitudinis: hoc phylosophus astrologꝰ
adium constitutionẽq syderum quȩ fu¬
erat quo temꝑe concepti natiq sunt:
In hac causa multo est acceptabilior eo
de ꝓximo crelibilior comectura medici¬
nalis qm̃ parentes ut erant corꝑe affec¬
ti dũ concũberent ita primordia con¬
ceptoꝵ affici potuerunt ut consecutis
ex materno corpe: priorib increm̃tis
paris ualitudinis nascerentu: Demde in
una domo. eisdem alim̃tis nutriti. ubi ac.¬
rem ꝙ loci positionẽ. ꝙ uim aquarũ plu¬
rimũ ualere ad corpus uel bene uł male
accipiendum medicina testatiur: eisdem
etiã exercitationib assue facti. tam siuilia
corꝑa gererent: ut eciã ad egrotandũ uno
temꝑe eisdemq causis similit̾ mouerent᷑:
onstitionẽ uero celi. ac syderũ quȩ fuit
quando concepti siue nati sunt uelletra¬

Expanded text:
conceptos solebat adserere. Ita quod medicus conceptos solebat adserere. Ita quod medicus pertinere credebat ad simillimam temperiem ualetudinis, hoc philosophus astrologus ad uim constitutionemque siderum, quae fuerat quo tempore concepti natique sunt. In hac causa multo est acceptabilior et de proximo credibilior coniectura medicinalis, quoniam parentes ut erant corpore adfecti, dum concumberent, ita primordia conceptorum adfici potuerunt, ut consecutis ex materno corpore prioribus incrementis paris ualetudinis nascerentur; deinde in una domo eisdem alimentis nutriti, ubi aerem et loci positionem et uim aquarum plurimum ualere ad corpus uel bene uel male accipiendum medicina testatur, eisdem etiam exercitationibus adsuefacti tam simi lia corpora gererent, ut etiam ad aegrotandum uno tempore eisdemque causis similiter mouerentur. Constitutionem uero caeli ac siderum, quae fuit quando concepti siue nati sunt, uelle tra
Abbreviated transcription (Latin):
homicidam significat: sed homiei¬
dam facit: Uerumtam̃ ut conceda¬
mus ñ cos ut debent loqui. et ãphy¬
losophis acciꝑe oportere sermonis
regulam ad ea premintiada quȩ in
syderũ posicione reperire se ꝓu¬
tant: quid fit qͦd nichil uinquã dice
potuerunt. cur in uita geminoꝵ. in
actionibus. in euentis. in ꝓfessionib
artib honoribus. ceterisq rebus ad
himanã uitã ꝑtinentib atq in ipsa
morte sit plerumq tanta diuersitas
ut smiliores eis sint: quantũ ad hec.
attinet multi extranei quã ipsi mõ
se genuni. ꝑ exigno temꝑis int̾uallo
in nascendo seꝑatr: in conceptu autẽ
ꝑ unũ concubitum. immo etiã mom̃ĩto
suũ medicũ scriptũ reliqͥsse. quosdam
fiatres cũ simul egiotare. cepissent. et eoꝵ
morbus eodem temꝑe ingrauesceret eode
leuaret. geminos. suspicatũ: quos possido.¬
nius stoicus multũ astrologiȩ deditus:
eãdem constitutione. astroꝵ natos. eadeq

Expanded text:
homicidam significat\', sed: \'homicihomicidam significat\', sed: \'homicidam facit\'; uerumtamen ut concedamus non eos ut debent loqui et a philosophis accipere oportere sermonis regulam ad ea praenuntianda, quae in siderum positione reperire se putant: quid fit, quod nihil umquam dicere potuerunt, quur in uita geminorum, in actionibus, in euentis, in professionibus, artibus, honoribus ceterisque rebus ad humanam uitam pertinentibus adque in ipsa morte sit plerumque tanta diuersitas, ut similiores eis sint, quantum ad haec adtinet, multi extranei quam ipsi inter se gemini perexiguo temporis interuallo in nascendo separati, in conceptu autem per unum concubitum uno etiam momento simum medicum, scriptum reliquisse, quosdam fratres, cum simul aegrotare coepissent et eorum morbus eodem tempore ingrauesceret, eodem leuaretur, geminos suspicatum; quos Posidonius Stoicus, multum astrologiae deditus, eadem constitutione astrorum natos eademque
Abbreviated transcription (Latin):
magnã celo factunt in iuriã: incuis
uelut in clarissimo senatui. ac splari¬
dissina curia. opinantua scelera feci¬
da decerni: qualia si aliqua teritulai¬
tas decienisset genere humano decer¬
uõt fuerat. euertenda. Quale demn¬
qe iudiciũ de hominũ factis deore.¬
lnqutur. quib celestis nocessitas adhi¬
hetus. eñ dñs ilłe. sit et syderũ et ho¬
mini : Aut si non dicunt stellas accep¬
ca quidem potestate ã sũmo deo ar¬
bitrio suo ista decernere. sed intalib
ueessitatib ingerendis illuis omni¬
no iussa complere: Itane de ipso dõ
sendiendum est qd indignissimum
uisum est de stellarum uoluntate.
euint: Quod sidicuntuꝵ stellȩ sig¬
nificare pocus ista quã facere. ut
quasi locutio quędã sit illa positio
prediceus futura non agens: Non
em̃ medio criter docꝰtoꝵ hominum
fuit ista sententia: non quidem ita
solent loqui mathematici. ut uer¬
bi giatia dicant mars ita positus

Expanded text:
magnam caelo faciunt iniuriam, in cuius magnam caelo faciunt iniuriam, in cuius uelut clarissimo senatu ac splendidissima curia opinantur scelera facienda decerni, qualia si aliqua terrena ciuitas decreuisset, genere humano decernente fuerat euertenda. Quale deinde iudicium de hominum factis Deo relinquitur, quibus caelestis necessitas adhibetur, cum dominus ille sit et siderum et hominum? Aut si non dicunt stellas, accepta quidem potestate a. summo Deo, arbitrio suo ista decernere, sed in talibus necessitatibus ingerendis illius omnino iussa conplere: itane de ipso Deo sentiendum est, quod indignissimum uisum est de stellarum uoluntate e? Quod si dicuntur stellae significare potius ista quam facere, ut quasi locutio quaedam sit illa positio praedicens futura, non agens non enim mediocriter doctorum hominum fuit ista sententia: non quidem ita solent loqui mathematici, ut uerbi gratia dicant: \'Mara ita positus
Abbreviated transcription (Latin):
de potestatẽ fati nomine appesse
enĩ non hioe prinũ dicit. quoa pot
dicturus est cũ abillo quisqua qus¬
nt: quid dixerit fatũe slam id sprs¬
nes quando audiunt usitata loques
consuecudiue: non intelligun lse
positionis. syderũ. qualis est. qu ani
quis nascit̃ suie concipitiur quod ali
alienant. a dei uoluntate: aliqui rs
la etiũ hoc pendere confirmant. s
Ili qui sinc. dei uoluntate decerne
opinantiꝵ sẏdera quid agamis es
quid bonoꝵ habeamꝰ maloꝵ ue per¬
iiꝵ: ab auribus om̃ium repellends
ñ solum eoꝵ qui uerã religionem crs
sea qui deoꝵ. qualitmeũq licet fab
uolunc. eẽ cultores: Hȩc enĩ opins
qͥd agit aliud. nisiut nullus omnus
colatir aut rogetu deus  Contep
modo nobis disputatio ñ est inltoti
quodã modo decernentiũ qualisares
sit. & quid ei ꝓueniat boni. quid iletes
accidat exdei uoluntate suspendes
Neasdem stellas putant habere lel
potestatẽ tracdicam sibi a sum ma illus
potestate. & uolences ista decer nant

Expanded text:
mine appellat, enim non hoc primum dicit, quod postea dicturus est, cum ab illo quisquam quaesierit quid dixerit fatum? Nam id homines quando audiunt, usitata loquendi consuetudine non intelligunt nisi vim uim positionis siderum, qualis est quando quis nascitur siue concipitur; quod aliqui alienant a Dei uoluntate, aliqui ex illa etiam hoc pendere confirmant. Sed illi, qui sine Dei uoluntate decernere opinantur sidera quid agamus uel quid bonorum habeamus malorumue patiamur, ab auribus omnium repellendi sunt, non solum eorum qui ueram religionem tenent sed qui deorum qualiumcumque, licet falsorum, uolunt esse cultores. Haec enim opinio quid agit aliud, nisi ut nullus omnino colatur aut rogetur Deus? Contra quos modo nobis disputatio non est instituta, quodam modo decernentium qualis quisque sit et quid ei proueniat boni quidue mali accidat ex Dei uoluntate suspendunt, si easdem stellas putant habere hanc potestatem traditam sibi a summa illius potestate, ut uolentes ista decernant:
Abbreviated transcription (Latin):
ab homunb̾
nisi qui potest eos facere felices: unde
sulla dea. eẽc sola colenda qicereciure.
iã consequent̃ iudeamꝰ. qua cansa qͥeus
qui potest et illa bona dare quȩ hab̾e
possunt etiã ñ boni ac ꝑhocetiã non
felices: iomanũ imꝑiũ tam magnuĩ . tãq
duturnũ eẽ. uoluerit: Quia eni hoc de¬
or falsoꝵ illa quã colebant multitudo

Expanded text:
ab hominibus, nisi qui potest eos facere felices; unde si illa dea esset, sola colenda merito diceretur: jam consequenter videamus, qua causa Deus, qui potest et illa bona dare, quae habere possunt etiam non boni, ac per hoc etiam non felices, Romanum imperium tam magnum tamque diuturnum esse voluerit. Quia enim hoc deorum falsorum illa, quam co
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ optandarũ plenitu¬
inem esse felicitatẽ. qͥe
non est dea sed donũ dĩ
si illa dea.eẽt. sola colen⁊ merioeretun
seducti. ad alienos deos. et ad idola deflr¬
endo. et postremo. xp̃m occidendo:. in
eodem regno. et si ñ spͥatiosiore cam̃ feli¬
ciore mansissent Et nunc quod ꝑ oĩis
fere cerras gentesq disꝑsi sunt. illi uni̾
ueri dei ꝓuidentia est: ut qͥd deoꝵ fal¬
PO usꝙ qͥuaq simulacra. are. luei. tẽ¬
pla euercuntur. et sacrificia ꝓhibent᷑.
de eodicibus eoꝵ ꝓbetur quem admo¬
dum hoc fuerit tanto ante ꝓphetatũ:
ne force cũ legeret᷑ innr̃is ã nobis puca¬
retur ẽe confictũ. Iã qd seqͥtir inuolit¬
mine sequenti uidendũ ẽ: et hicdan¬

Expanded text:
rerum optandarum plenitudinem esse felicitatem, quae non est dea, sed donum Dei, si illa dea esset, sola colenda merito seducti, ad alienos deos et ad idola defluendo, et postremo Christum occidendo, in eodem regno, etsi non spatiosiore, tamen feliciore mansissent. Et nunc quod per omnes fere terras gentesque dispersi sunt, illius unius veri Dei providentia est: ut quod deorum falsorum usquequaque simulacra, arae, luci, templa evertuntur, et sacrificia prohibentur, de codicibus eorum probetur quemadmodum hoc fuerit tanto ante prophetatum; ne forte, cum legeretur in nostris, a nobis putaretur esse confictum. Jam quod sequitur, in volumine sequenti videndum est, et hic dan
Abbreviated transcription (Latin):
magnituduis imꝑuromani. nec fortu¬
ica ẽ. nec fatalis. sed̾m eoꝵ sententtam
siue opimont̃. qui ea dicunt esse for¬
tuita. quȩ uel nullas causas habent.
uł ñ exaliquo rationabili ordine ue¬
nientes.x. ea fatalia quȩ prȩcer dei
&. hominũ uoluntatem. cunisclam.
drdinis necessitate. contingunt. Srst
diuina ꝓudentia rrgna constiqnt
humaua:. Quȩ si ꝓpterea quisquis¬

Expanded text:
magnitudinis imperii Romani nec fortuita est nec fatalis secundum eorum sententiam siue opinionem, qui ea dicunt esse fortuita, quae uel nullas causas habent uel non ex aliquo rationabili ordine uenientes, et ea fatalia, quae praeter Dei et hominum uoluntatem cuiusdam ordinis necessitate contingunt. Prorsus diuina prouidentia regna constituuntur humana. Quae si propterea quisqu
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ꝙ euangłica illa eiuitas. in excelsi mon¬
tis uertice constitutus: nr̃o ꝑtinꝰ refulsit as¬
pectiu. Cuiꝰ uͥtutes atq in trabilia. quȩ ꝑ eũ
etiã sub conspectu nr̃o. diuina gr̃a testimo¬
ntũ meritis eiꝰ reddente. ꝑfecta sunt: ne uł
de nrabilib dĩs de institutis. studusq

Expanded text:
sicut euangelica illa ciuitas in excelsi monsicut euangelica illa ciuitas in excelsi montis uertice constitutus nostro protinus refulsit aspectui. cuius uirtutes atque mirabilia, quae per eum etiam sub conspectu nostro diuina gratia testimonium meritis eius reddente perfecta sunt, ne uelde mirabilibus dei, sed de institutis studiisque
Abbreviated transcription (Latin):
ut cõq digessimꝰ: cũ eciã ult̾iores
egiptipartes. uti qͥb amplior atq ꝑfectior scõ¬
rũ num̃us consistebat. maiore flagrantia desi¬
derauemꝰ expetere:ad uicũ cui nonĩ est diolcus.
uni ex septẽ nili fluntius ostũs inminentem:
ñ taui itiueris necessitate.quam desiderto sc̃oꝵ
illic cõmorantiũ cõpellente ꝑuẽnimꝰ. Cũ eñi uelut
cupidissimi inercatores plurima illic celeberri¬
maq cę nobia. ab antiqͥs audissemꝰ patrib insti¬
tuta. continuo quasi nauigationẽ inqͥsitionis
incepͣte. spe maioris lucri ꝑsuadente suscepimꝰ.
Ubi cũ diutissime fluctuantes. ad illos uͥtutũ
sublimᷝate conspicuos montes. undiq curiosos
ocłos tenderemꝰ: abbatẽ piauõnẽ. om̃iũ anacho¬
uetarũ illic inhabitantiũ seniorẽ. eopdẽq p̾s¬
b̃rm. uelut quandã sublimissimã rupẽ. pius
circũspectantiũ notauit intuitꝰ. Hio & enĩ

Expanded text:
utcumque digessimus, cum etiam ulteriores utcumque digessimus, cum etiam ulteriores Aegypti partes, in quibus amplior atque perfectior sanctorum numerus consistebat, maiore flagrantia desideraremus expetere, ad uicum, cui nomen est Diolcos, uni ex septem Nili fluminis Ostiis inminentem, non tam itineris necessitate quam desiderio sanctorum illic commorantium conpellente peruenimus. cum enim uelut cupidissimi mercatores plurima illic celeberrimaque coenobia ab antiquis audissemus patribus instituta, continuo quasi nauigationem inquisitionis incertae spe maioris lucri persuadente suscepimus. ubi cum diutissime fluctuantes ad illos uirtutum sublimitate conspicuos montes undique curiosos oculos tenderemus, abbatem Piamun, omnium anachoretarum illic inhabitantium seniorem eorundemque presbyterum uelut quandam sublimissimam pharum primus circumspectantium notauit intuitus. hic etenim