comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oculis iuderunt. Ipsum quoq porsen¬
nam oblitum periculi su fere ut iudet᷑
ultionem suam uertere coegit in admi¬
rationeni. Nlam reuertere inquit ad
tuos muti. et eis refer te: cum itam
meam petieris. a me uita donatum.
cuius clemenciam non adulatus mutius
tristior porsenne salute ꝙͣ sua letus.
rrbi secum eterne glorie cognomine
scilicet ste uole reddidit.
Dompeu eciam probabilis iurtus. qui
dum legationis officio fungitur. a gencio
interceptus. dum senatus consilia pro¬
dere iuberetur. ardenti lucerne admotũ
encia simul regi et desperationem quitꝙͣ¬
tormentis ex se cognostendi excussit.
nam cupiditatem ingenerauit: At ne
plura huiuiste generis exempla donn
scrutando sẽpus ad ciuilium bellorũ
detestandam memoriam progredi cogar
.duobus romanis exemplis contentus.
Que ut clarissimarum familiarum com¬
mendationem. ita nullum publicum
merorem contmnent. externa subuectam:
Et usto maçedomie more regi alexendro

Expanded text:
oculis uiderunt. ipsum quoque Porsenoculis uiderunt. ipsum quoque Porsennam oblitum periculi sui ultionem suam uertere in admirationem coegit: nam 'reuertere' inquit 'ad tuos, Muci, et eis refer te, cum uitam meam petieris, a me uita donatum'. cuius clementiam non adulatus Mucius tristior Porsennae salute quam sua laetior urbi se cum aeternae gloriae cognomine Scaeuolae reddidit. Pompei etiadum legationis officio fungitur, a rege Gentio interceptus, cum consilia prodere iuberetur, ardenti lucernae admotum patientia regi desperationem quicquam ex se cognoscendi iniecit. nam cupiditatem ingenerauit. ac ne plura huiusce generis exempla domi scrutando saepius ad ciuilium bellorum detestandam memoriam progredi cogar, duobus Romanis exemplis contentus, quae ut clarissimarum familiarum commendationem, ita nullum publicum maerorem continent, externa subnectam. Vetusto Macedoniae more regi Alexandro
Abbreviated transcription (Latin):
alteriuerita saperta finis uite fuit:
EDE. PACIENCIAE
E GReEIS iurorum pariter ac femina¬
rum operibus. fortitudo se oculis hos¬
minum obiecit. pacienciamq in me¬
dium procedere ortata est. non sane in¬
fur mioribus radicibus scabilitam. aut
minus generoso spiritu abundantem.
sed ita similitudine iunctam. ut cum ea
uel ex ea nata uideri possit
Ud enm hus que supra retuli facto.
mutii conuementius: Qui cum a por-¬
senna rege etrustorum. urbem nostram
graui ac diutino bello urgeri egre ferret.
castra euis clamferro cinctus intrauit.
immolantem q ante altaria conatus¬
est occidere: Ceterum inter molitionem
pii pariter ac fortis propositi oppressus
nec causam aduentus texit. et tormẽ¬
ta ꝙͣtopere contempneret mira pacien¬
cia ostendit. Perosus emin credo dexte¬
ram suam ꝙ eius miinsterio in cede regis
uti nequiuisset. imectam foculo passu¬
est exuri: tullum profecto du mimorta¬
les admotum aris cultum actentioribus

Expanded text:
alteri ueritas aperta finis uitae fuit. alteri ueritas aperta finis uitae fuit. DE PATIENTIA Egregiis uirorum pariter ac feminarum operibus fortitudo se oculis hominum subiecit patientiamque in medium procedere hortata est, non sane infirmioribus radicibus stabilitam aut minus generoso spiritu abundantem, sed ita similitudine iunctam, ut cum ea uel ex ea nata uideri possit. quid enim his, quae supra retuli, facto Mucii conuenientius? cum a Porsenna rege Etruscorum urbem nostram graui ac diutino bello urgueri aegre ferret, castra eius clam ferro cinctus intrauit immolantemque ante altaria conatus occidere est. ceterum inter molitionem pii pariter ac fortis propositi oppressus nec causam aduentus texit et tormenta quantopere contemneret mira patientia ostendit: perosus enim, credo, dexteram suam, quod eius ministerio in caede regis uti nequisset, iniectam foculo exuri passus est. nullum profecto di inmortales admotum aris cultum adtentioribus
Abbreviated transcription (Latin):
Erum ut eque populo Ro. mimice
urbis excidium refferam. carthagmne
capta. nixor hasdubalis exprobrata eiꝰ
impietate. ꝙ a scipione solus impetrare
iuatam contentus fuisset. dextera leua¬
q communes filios morteninon re¬
cusantes. trahens. incendio se flagrã¬
tis patrie miecit: Mulieris fortitu¬
dinis exemplo. eque fortem duarum
puellarum casum refferam :¬
Umn pestifera sedicione siracusarum
tota regis gelonis stirps eiudentissimis
exhausta cladibus. ad unicam filiam uir¬
ginem armoniam esset redacta. et in eã
certatim ab inimicis impetus fieret.
mitrix eius ẽqualem illi puellam regio
cultu ornatan. hostilibus gladiis sub iecit.
Que nec quidem cum ferro trucidaret᷑.
ciuuis esset condicionis ediceret. procla¬
mauit admirata illius animi armonia
et tante fidei constanciam. suꝑeresse nõ
sustinuit. renocatosq interfẽctores
professa que nam esset in cedem suam
conuertit. ita alteri tectum mendaciũ.

Expanded text:
Verum ut aeque populo Romano inimicae Verum ut aeque populo Romano inimicae urbis excidium referam, Karthagine capta uxor Hasdrubalis exprobrata ei impietate, quod a Scipione soli sibi impetrare uitam contentus fuisset, dextra laeuaque communes filios mortem non recusantis trahens incendio se flagrantis patriae obiecit. Mulieris fortitudinis exemplo aeque fortem duarum puellarum casum adiciam. cum pestifera seditione Syracusarum tota regis Gelonis stirps euidentissimis exhausta cladibus ad unicam filiam Harmoniam uirginem esset redacta et in eam certatim ab inimicis impetus fieret, nutrix eius aequalem illi puellam regio cultu ornatam hostilibus gladiis subiecit, quae, ne cum ferro quidem trucidaretur, cuius esset condicionis ediceret proclamauit. admirata illius animum Harmonia et tantae fidei superesse non sustinuit reuocatosque interfectores professa quaenam esset in caedem suam conuertit. ita alteri tectum mendacium,
Abbreviated transcription (Latin):
inquit propino Uide igitur ut hoc pocu
lum continuo ad eum perferas trat au¬
temis ex trignita trranms crudelissimꝰ¬
.profecto est supplicio se liberare tan
facile suppliciuni perpeti. Itaq thera¬
menes perinde ac in domestico lectulo
moriens iuta excessit. mimicorum
existimatione punitus. suo iudicio fuitꝰ
⁊Sed theramenes a doctrma et licteris
uirilitatem traxit.
Umantino uero theogenii ad consimnlẽ
uirtutem capescendam quasi magistra
gentis sue ferocitas extitit. Perditis
namq et afflictis rebus numantmorũ
cum omnes ciues nobilitate. pecuna.
honoribus prestaret. uicum suum qui
in eadem urbe speciosissimus erat. cõ¬
tractis undiq ignis nutrimentis in¬
cendit. protinusq scrictum gladium
in medio posuit. binosq inter se dimi¬
care iussit. ut uictus inscissa ceruice.
ardentibus tectis superiaceretur. Qiu
cum tam fortilege mortis omnes ab sump¬
fsisset. ad ultimum seipse flãmis immersit.

Expanded text:
inquit 'propino: uide igitur ut hoc poculum ad inquit 'propino: uide igitur ut hoc poculum ad eum continuo perferas'. erat autem is ex xxx tyrannis crudelissimus. profecto supplicio est se liberare tam facile supplicium perpeti. itaque Theramenes perinde atque in domestico lectulo moriens uita excessit, inimicorum existimatione punitus, suo iudicio finitus. Sed Theramenes a litteris et doctrina uirilitatem traxit, Numantino uero Rhoetogeni ad consimilem uirtutem capessendam quasi magistra gentis suae ferocitas extitit: perditis namque et adflictis rebus Numantinorum, cum omnes ciues nobilitate, pecunia, honoribus praestaret, uicum suum, qui in ea urbe speciosissimus erat, contractis undique nutrimentis ignis incendit protinusque strictum gladium in medio posuit ac binos inter se dimicare iussit, ut uictus incisa ceruice ardentibus tectis superiaceretur. qui, cum tam forti lege mortis omnis absumpsisset, ad ultimum se ipse flammis inmersit.
Abbreviated transcription (Latin):
hostes forent interrogauit. Que postꝙͣ
ex ammi sentencia comperit. non fimis
inquit commilitones iite mee. sed me¬
lius et altius micium aduenit. Nunc
enim uester epaminundas nascitur
quia sic moritur. tebas ductu et au-¬
spicus meis caput grecie factas iudeo.
fortis et ammosa ciuitas spartana iacet
armis nostris ab iecta. amara domina¬
tione grecia liberata est. Orbus quoq
non tamen smne liberis morior. quomã
mirificas filias le uitram et mancineã
relinquo. E corpore deinde suo hastam
educi iussit. eoq nuluere expirauit.
sieum dii iimortales uctoriis suis
perfrui passi essent gloriosior patrie
menia intrasset
I ne theramenis quidem athemensis
in publica custodia mori coacti parua
tiranniorum iussu porrectam potionem
ueneni non dubitanter hausit. Quodq
ex ea superfuerat iocabundus humo¬
illisum clare edere sonum coegit. Ridensq̃
seruo publico qui eam tradiderat. creciẽ

Expanded text:
hostes forent interrogauit. quae postquam hostes forent interrogauit. quae postquam ex animi sententia conperit, 'non finis' inquit, 'conmilitones, uitae meae, sed melius et † athius initium aduenit: nunc enim uester Epaminondas nascitur, quia sic moritur. Thebas ductu et auspiciis meis caput Graeciae factas uideo, et fortis et animosa ciuitas Spartana iacet armis nostris abiecta: amara dominatione Graecia liberata est. orbus quoque, non tamen sine liberis morior, quoniam mirificas filias Leuctram et Mantineam relinquo'. e corpore deinde suo hastam educi iussit eoque uultu expirauit, quo, si eum di inmortales uictoriis suis perfrui passi essent, sospes patriae moenia intrasset. Ac ne Theramenis quidem Atheniensis in publica custodia mori coacti parua tyrannorum iussu porrectam ueneni potionem non dubitanter hausit quodque ex ea superfuerat iocabundus inlisum humo clarum edere sonum coegit renidensque seruo publico, qui eam tradiderat, 'Critiae'
Abbreviated transcription (Latin):
atus. occidere dimicans ꝙͣ assignatam
sibi a patria stationem deserere maluit.
ldeoq alacri ammo suos ad prelium quo
perituri erant cohortatus est ut diceret
dic prandete commmlitones tanꝙͣ apud
inferos cenaturi. Norserat denunciata
la cedemoniis perindeac uctoria esset
promissa ductori intrepidi paruerunt :
Ichirade quoq pugna pariter ac morte
speciosa. chireatrum laude ꝙͣ sꝑacio
latiis solum cernitur. Qui sanguine
suo scriptis literis direptani hostib
iuctoriam non tantum post fata sua
in sinum patrie cruento trophei titu¬
lo retulit.
xcellentissimos spartane urtutis pro¬
uentus miserabilis lapsus sequitur.
epaminundas maxima tebarum felictas.
idemqr la cedemoniis prima clades.
cum inuictam eius urbis ad id tempus¬
am apud leuctram et mancineam secũ¬
dis prelus contudisset. traiectus hasta
sanguine et spiritu deffĩciens. recreare
se conantes. primum an clipeus suus
saluus esset. deinde an penitus fusi

Expanded text:
atus occidere dimicans quam assatus occidere dimicans quam asssibi a patria stationem deserere maluit adeoque alacri animo suos ad id proelium, quo perituri erant, cohortatus est, ut diceret 'sic prandete, conmilitones, tamquam apud inferos cenaturi'. mors erat denuntiata: Lacedaemonii, perinde ac uictoria esset promissa, dicto intrepidi paruerunt. Othryadae quoque pugna pariter ac morte † speciosa Thyreatium laude quam spatio latius solum cernitur. qui sanguine suo scriptis litteris dereptam hostibus uictoriam tantum non post fata sua in sinum patriae cruento tropaei titulo retulit. Excellentissimos Spartanae uirtutis prouentus miserabilis lapsus sequitur. Epaminondas, maxima Thebarum felicitas idemque Lacedaemonis prima clades, cum uetustam eius urbis m apud Leuctram et Mantineam secundis proeliis contudisset, traiectus hasta, sanguine et spiritu deficiens recreare se cocantes primum an clypeus suus saluus esset, deinde an penitus fusi
Abbreviated transcription (Latin):
illum iurum putemus fuisse. qui suo¬
rum ac sua sede cede testari uoluit se
fuluui crudelitatem sugillare. ꝙͣ sena¬
tus imisericordia uti malusse:
sie daru ꝙͣtus ardor amini qui cum
sordida et crudeli magorum tiramnde
persas liberaret. Unumq ex hiis obstu¬
ro loco abiectum corporis pondere ur¬
geret. preclari operis socio plagam
inferre ei dubitanti. ne dum magum
petit ipsum nulneraret. Tu uero in¬
quit nichil est. ꝙ respectu meitumdꝰ
gladio utaris. Rel per utrunq illud
agas licet. dum hic ꝙͣcelerrie pereat:
Oc loci leomidas nobilis spartanus occur¬
rit. cuiis proposito. opere. exitu. nichil
fortius. Nam cum trecentis ciiubus
apud termophilas toti asie obiectus.
grauem illum et terra et mari xersem
nec hominibus tantum terribilem.
sed neptuno quoq compedes. et chao¬
tenebras minitantem. pertiacia uir¬
tutis in ultimam desperationem re¬
degit: Ceterum perfidia et scelere in¬
colarum oportumtate eius regionis

Expanded text:
illum uirum putemus fuisse, qui suoillum uirum putemus fuisse, qui suorum ac sua caede testari uoluit se Fuluii crudelitatem suggillare quam senatus misericordia uti maluisse? Age, Darei quantus ardor animi! qui, cum sordida et crudeli magorum tyrannide Persas liberaret unumque ex his obscuro loco abiectum corporis pondere urgueret, praeclari operis socio plagam ei inferre dubitanti, ne, dum magum petit, ipsum uulneraret, 'tu uero' inquit 'nihil est quod respectu mei timidius gladio utaris: uel per utrumque illum agas licet, dum hic quam celerrime pereat'. Hoc loci Leonidas nobilis Spartanus occurrit, cuius proposito, opere, exitu nihil fortius: nam cum ccc ciuibus apud Thermopylas toti Asiae obiectus grauem illum et mari et terrae Xerxen, nec hominibus tantum terribilem, sed Neptuno quoqtenebras minitantem, pertinacia virtutis ad ultimam desperacionem redegit. Ceterum perfidia et scelere multorum incolarum eius regionis
Abbreviated transcription (Latin):
totius ciuitatis oculos in se numerosa
donorum pompa conuertentem. prefe¬
rebantur emin aurre corone octo. ciuice¬
menta eciam legioni neduni militi satis
multar
Le quoq ȩx pluribus corporibus in unũ
magna cum adnuratione calibus capue¬
couor confusus est : in quo oppido cum
fuliuus flaccus tampanam perfidiam.
principes ciuitatis ante tribunal suum
capitali supplicio afficiendo. iundicasset.
Luterisq a senatu acceptis finem pene
eorum statuere cogeretur. Utro se ei ticius
taurea iubilius campanus obtulit. et
ꝙͣ potuit clara uoce. Quomam inquit fului
tanta cupiditate hauriendi sangiums
nostri teneris. quid cessas in me securem
cruentam distringere. ut gloriari possis
fortiorem aliquando uirum ꝙͣ ipsesis
tuo iuissu esse interemptum. lodem
dicente libenter se id fuisse facturum
insi senatus uoluntate impediretur:
tius gratum. anmo uero tuo maiuis
opiis edentem. protinusq interfecta
coniuge. et liberis gladio incubuit: Quẽ

Expanded text:
totius ciuitatis oculos in se numerosa totius ciuitatis oculos in se numerosa donorum pompa conuertentem: praeferebantur enim aureae coronae octo, ciuicmenta etiam legioni, nedum militi satis multa. Ille quoque ex pluribus corporibus in unum magna cum admiratione Calibus cruor confusus est. in quo oppido cum Fuluius Flaccus Campanam perfidiam principes ciuitatis ante tribunal suum capitali supplicio adficiendo uindicaret litterisque a senatu acceptis finem poenae eorum statuere cogeretur, ultro se ei T. Iubellius Taurea Campanus obtulit et quam potuit clara uoce 'quoniam' inquit, 'Fului, tanta cupiditate hauriendi sanguinis nostri teneris, quid cessas in me cruentam securem destringere, ut gloriari possis fortiorem aliquanto uirum quam ipse es tuo iussu esse interemptum?' eo deinde dicente libenter id se fuisse facturum, nisi senatus uoluntate inpediretur, tuis gratum, animo uero tuo maius opus edentem', protinusque interfecta coniuge ac liberis gladio incubuit. quem
Abbreviated transcription (Latin):
undas quas hostili cruore infeceras
enasti. Uiso q imperatore armis non
missis sed bene impensis. cum lau¬
litaris memoria. itaq ab optimo uir¬
tutis estimatore. tum facta. tum eciã
uerba tua. centurionatus honore
donata sunt.
ed quod ad preliatorum excellentem for¬
titudinemi actinet. merito.L. sencii
dentati commiero commemoratio om¬
nia romana exempla finierit. cius
opera. honores q operum ultra fidem
ueri excedere iudicari possent. inisi
ea certi actores inter quos ar uarro
momimontis sius testata esse uoluissent:
Quem centies et uigies in aciem desten¬
disse tradunt. eo robore corporis et ani
trignita spolia ex hoste retulisse. quorum
numero octo fuisse cum quibus spectan¬
te utroq excercitu ex prouocatione dimi¬
casset: Quatuordecim ciues ex media
morte raptos seruasse. Quinq et qua¬
dragnita uulnera pectore excepisse
tergo cicatricibus uacuo: nouem triun¬
phales imperatoris currus sequutum.

Expanded text:
undas, quas hostili cruore infeceras, undas, quas hostili cruore infeceras, enasti, uisoque imperatore armis non amissis, sed bene inpensis, cum laulitaris memoria. itaque ab optimo uirtutis aestimatore cum facta tum etiam uerba tua centurionatus honore donata sunt. Sed quod ad proeliatorum excellentem fortitudinem adtinet, merito L. Sicci Dentati commemoratio omnia Romana exempla finierit, cuius opera honoresque operum ultra fidem ueri excedere iudicari possent, nisi ea certi auctores, inter quos M. Varro, monumentis suis testata esse uoluissent. quem centies et uicies in aciem descendisse tradunt, eo robore animi atque corpt xxx spolia ex hoste retulisse, quorum in numero octo fuisse eorum, cum quibus inspectante utroque exercitu ex prouocatione dimicasset, xiiii ciues ex media morte raptos seruasse, v et xl uulnera pectore excepisse, tergo cicatricibus uacuo: nouem triumphales imperatorum currus secutum,
Abbreviated transcription (Latin):
iecit manus. cum quatuor commilito¬
nibus rate transuectus in scopulũ
ucnum insule quam hostiuni ingen¬
tes copie obtmebant . postꝙͣ estus
regressu suo spacium quo scopulus et
nisula diuidebantur in uadum tran¬
situ facilem credegit. ingenti multitu¬
dine barbarorum affluente. ceteris
rate ad lictus regressis solus inte¬
mimobilem stationis gradum retinens
undiq ruentibus telis. et ab onini
parte acri studio ad inuadendum niten
no prelio pila una dextera hostiuna
corporibus adegisti: ad ultimum di¬
strito gladio audacissimun quemq.
modo umbonis impulsu. modo mu¬
tronis ictu depellens: hinc romanis.
illint britamcis oculis incredibili
dum cernereris spectaculo fiusti. Postꝙͣ
demuni ira ac pudor cuncta conari fes¬
sos coegit. tragula femur traiectus.
saxi pondere ora contusus. galea ian
ictibus discussa. scuto crebris forami¬
mbus absumpto. profundo te credi/¬
disti. et duabus loricis onustus. inter

Expanded text:
iecit manus, cum quattuor conmilitoiecit manus, cum quattuor conmilitonibus rate transuectus in scopulum uicinum insulae, quam hostium ingentes copiae obtinebant, postquam aestus regressu suo spatium, quo scopulus et insula diuidebantur, in uadum transitu facile redegit, ingenti multitudine barbarorum adfluente, ceteris rate ad litus regressis solus immobilem stationis gradum retinens, undique ruentibus telis et ab omni parte acri studio ad te inuadendum nitentuffectura pila una dextera hostium corporibus adegisti. ad ultimum destricto gladio audacissimum quemque modo umbonis inpulsu, modo mucronis ictu depellens hinc Romanis, illinc Britannicis oculis incredibili, nisi cernereris, spectaculo fuisti. postquam deinde ira ac pudor cuncta conari fessos coegit, tragula femur traiectus saxique pondere ora contusus, galea iam ictibus discussa et scuto crebris foraminibus absumpto, profundo te credidisti ac duabus loricis onustus inter
Abbreviated transcription (Latin):
rum preconio inculcat :
lassicam attilu gloriam terrestri
laude .n. cesiis steua euis dem.
imperatoris centurio. subsequutus est:¬
. Cum enin pro castello cui prepositus
erat dimicaret. Sirq pompeii prefectꝰ
iussu eius summo studio et magno
militum numero ad eum capiendum
micteretur. omnes qui propius acces¬
serant interemit. ac sine ullo regressu.
pedes pugnans super ingentemn stra¬
gem quam ipse fecerat corruit. Ciuũs
capito. humero femore saucio. oculo eru¬
to: scutum uno et trignita ictibus
perfõssum apparuit. Ialis in castris
digni actilu disciplina milites aluit.
Quorum alter dextera. alter oculo amisso
hostibus inhesit: Ile post hanc iactu¬
rani uictor. Hic de hac quidem iactura
Uum namqr sceuola mexsuperabileni
spiritum. in utra parte rerum nature¬
qua admiratione prosequar nestio.
Quoniam excellenti iurtute dubium
reliquisti inter undas ne pugnam
fortiorem edideris. an in terra uocem
miseris : Bello namq quo s. cesar nõ

Expanded text:
rum praeconio inculcauit. rum praeconio inculcauit. Classicam Acilii gloriam terrestri laude M. Caesius Scaeua eiusdem imperatoris centurio subsecutus est: cum pro castello enim, cui praepositus erat, dimicaret, Gnaeique Pompei praefectus Iustuleius summo studio et magno militum numero ad † eum capiendum niteretur, omnes, qui propius accesserant, interemit ac sine ullo regressu pedis pugnans super ingentem stragem, quam ipse fecerat, conruit. cuius capite, umero, femine saucio, oculo eruto, scutum c et xx ictibus perfossum apparuit. talis in castris diui Iuli disciplina milites aluit, quorum alter dextera, alter oculo amisso hostibus inhaesit, ille post hanc iacturam uictor, hic ne hac quidem iactura uum uero, Scaeui, inexuperabilem spiritum in utra parte rerum naturae admiratione prosequar nescio, quoniam excellenti uirtute dubium reliquisti inter undasne pugnam fortiorem edideris an in terra uocem miseris: bello namque, quo C. Caesar non
Abbreviated transcription (Latin):
lo impediretur. et illum celtiberum
insolentissime obequitantem consequut
interemit. detractasq eius corpori
ex inuas ouans leticia in castra retulit:
dem. piresum nobilitate et uirtute
celtiberos omnes prescantem cum ab
eo in certamen pugne deuocatus esset.
succumbere sibi coegit. ne erubuit
Flagrantissimi pectoris iuuenis gla¬
dium ei suum et sagulum. utroq
spectante excercitu tradere. Ille uero
eciam petut ut hospicu iure inter se
iuncti essent. quoniam inter romanos
et celtiberos pax foret restituta :
Cactilium quidem preterire possumꝰ
Qui cum decime legionis iniles. pro
S. cesaris partibus maritima pugna
preliaretur. abscissa dextra. quam.
massiliensium naui ingesserat.
leua pupimi apprehendit. nec ante
dimicare destitit. ꝙͣ captam profundo
mergeret. Quod factum. parum
iusta noticia patet:
ĩ cinegirum athemensem simili per¬
tinacia in consectandis hostibus usũ
Uerboso grecia cantu laudum suarum
omnium seculorum memorie lictera¬

Expanded text:
lo inpediretur, et illum Celtiberum lo inpediretur, et illum Celtiberum insolentissime obequitantem consectatus interemit detractasque corpori eius exuuias ouans laetitia in castra retulit. idem Pyrresum nobilitate ac uirtute omnes Celtiberos praestantem, cum ab eo in certamen pugnae deuocatus esset, succumbere sibi coegit. nec erubuit flagrantissimi pectoris iuuenis gladium ei suum et sagulum utroque exercitu spectante tradere. ille uero etiam petiit ut hospitii iure inter se iuncti essent, quando inter Romanos et Celtiberos pax foret restituta. Ne Acilium quidem praeterire possumus, qui, cum decumae legionis miles pro C. Caesaris partibus maritima pugna proeliaretur, abscisa dextra, quam Massiliensium naui iniecerat, laeua puppim adprehendit nec ante dimicare destitit quam captam profundo mergeret. quod factum parum iusta notitia patet. at Cynaegirum Atheniensem simili pertinacia in consectandis hostibus usum uerbosa cantu laudum suarum Graecia omnium saeculorum memoriae littera
Abbreviated transcription (Latin):
exitum. nel solus igitur precurrere
paratus sum: hiis auditis padanius
centurio conulsum signum dextra
retinens. iam hoc inquit intra hostile
uallum mecum erit. proinde sequant᷑
qui id capii nolunt. et cum eo in ca¬
stra penorum irrupit. totamq secũ
trarit legionem. ita trium hominum
fortis temeritas hanibalem paulo ante
spe sua capue potitorem. ne castrorũ
quidem suorum potientem esse pi¬
passa est.
Uorum urtuti nichil cedit. Q. octius
qui propter fortitudinem achilles cog¬
nominatus est. Nlam ut reliqua euis
opera non erequar. Abunde tamen du¬
obus factis que relaturus sum ꝙͣtꝰ
bellatorfuerit cognoscetur. A. metel¬
lo consule legatus in hispaniam pro¬
fectus. celtibericum sub eo bellum ge¬
rens postꝙͣ cognouit a quodem gen¬
tis huius iuuene se ad dimicandũ
pruocari. erat auten illi forte pr¬
prandendi gracia posita mensa. relicta
ea. arma sua extra uallum deferri.
equumq educi clam iussit ne a metel¬

Expanded text:
exitum uel solus procurrere exitum uel solus procurrere paratus sum'. his auditis Pedanius centurio conuulsum signum dextra retinens 'iam hoc' inquit 'intra hostile uallum mecum erit: proinde sequantur qui id capi nolunt', et cum eo in castra Poenorum inrupit totamque secum traxit legionem. ita trium hominum fortis temeritas Hannibalem, paulo ante spe sua Capuae potitorem, ne castrorum quidem suorum potentem esse passa est. Quorum uirtuti nihil cedit Q. Occius, qui propter fortitudinem Achilles cognominatus est: nam ut reliqua eius opera non exequar, abunde tamen duobus factis, quae relaturus sum, quantus bellator fuerit cognoscetur. Q. Metello consuli legatus in Hispaniam profectus, Celtibericum sub eo bellum gerens, postquam cognouit a quodam gentis huius iuuene se ad dimicandum prouocari—erat autem illi forte prandendi gratia posita mensa—, relicta ea arma sua extra uallum deferri equumque educi clam iussit, ne a Metel
Abbreviated transcription (Latin):
nam diuino ardore restituit.
dem alio prelio legionis martie aqui¬
liferum meunde fuge gracia con/¬
uersum. faucibus comprehensum.
in contrariam partem detraxit. dex¬
teram q ad hostem tendens. quor¬
sum tu inquit ab is. illic sunt cũ
quibus dimicabis et mamibus qui¬
dem unum militem. Adortatione
uero tam acri ommium legionum
trepidationem correxit. Uinci q
paratas uincere docuit:
eterum ut humane uirtutis actũ
exequamur. cum hanbal caꝑuani
in qua romanus excercitus erat
obsideret. uibius acceus peligne
cohortis prefectus uexillum trans
punicum excercitum proiecit.¬
et se ipsum suosq militones. si eoho¬
stes potiti essent excecratus. et ad ĩd
petendum. subsequente cohorte. pri¬
mus impetum fecit. Quod ut ualeriꝰ
xit. conuersus ad suos. spectatores
ait. ut iudeo aliene uirtutis huc
uemius: Sed absit hoc dedecus asan/¬
guine nostro. ut romani gloria latinis
cedere uelimus. Ego certe aut speciosam
optaui morten. Aut felicem audacie

Expanded text:
nam diuino animi ardore restituit. nam diuino animi ardore restituit. idem alio proelio legionis Martiae aquiliferum ineundae fugae gratia iam conuersum faucibus conprehensum in contrariam partem † detraxit dexteramque ad hostem tendens 'corsum tu' inquit 'abis? illic sunt cum quibus dimicamus'. et manibus quidem unum militem, adhortatione uero tam acri omnium legionum trepidationem correxit uincique paratas uincere docuit. Ceterum ut humanae uirtutis actum exequamur, cum Hannibal Capuam, in qua Romanus exercitus erat, obsideret, Vibius Accaus Paelignae cohortis praefectus uexillum trans Punicum uallum proiecit, se ipsum suosque conmilitones, si signo hostes potiti essent, execratus, et ad id petendum subsequente cohorte primus impetum fecit. quod ut Valeriusxit, conuersus ad suos 'spectatores' inquit, 'ut uideo, alienae uirtutis huc uenimus, sed absit istud dedecus a sanguine nostro, ut Romani gloria cedere Latinis uelimus. ego certe aut speciosam optans mortem aut felicem audaciae
Abbreviated transcription (Latin):
et pretor tflançia. et equitis tri¬
hunis pol. designatus. maximos
miciuitate nostra sedicionum motꝰ
excitaussent. nec quis pͣ se populo
furenti opponeret. primuni n.
emilius staurus. Ei marium̃ con¬
sulatum sextum gerentem horta¬
tus est. ut libertatem legesq ma¬
nu defenderet. protinus q̃ arma
sibi defforri iussit. quibus allatis
ultima senectute confectum et
pene delapsum corpus induit. sp̃i¬
culo q innirus ante foresacurie¬
constitit. ac paruulis extremi spiritꝰ
reliquus ne Res p. expiraret. effecit
Presencia enim anum sui. senatum
et equestrem ordinem ad iundictam
nunc siderum clarum decus diuum
iulium. certissimam uere urtutis
effigiem representemus. cum innu¬
merabili multitudine et feroci mii¬
petu nerinorum inclinari aciem
suam iuderet. tiudius pugnati
militi scutum detraxit. eo q tectus
acerrime preliari copit. Quo facto
fortitudinem per totum diffudit¬
ex cercitum. labentem q belli fortu¬

Expanded text:
et praetor Glaucia et Equitiet praetor Glaucia et Equitius designatus tr. pl. maximos in ciuitate nostra seditionum motus excitauissent, nec quisquam se populo concitato opponeret, primum M. Aemilius Scaurus C. Marium consulatum sextum gerentem hortatus est ut libertatem legesque manu defenderet protinusque arma sibi adferri iussit. quibus allatis ultima senectute confectum et paene dilapsum corpus induit spiculoque innixus ante fores curiconstitit ac paruulis et extremis spiritus reliquiis ne res publica expiraret effecit: praesentia enim animi sui senatum et equestrem ordinem ad uindictam etiam siderum clarum decus, diuum Iulium, certissimam uerae uirtutis effigiem, repraesentemus, cum innumerabili multitudine et feroci impetu Neruiorum inclinari aciem suam uideret, timidius pugnanti militi scutum detraxit eoque tectus acerrime proeliari coepit. quo facto fortitudinem per totum exercitum diffudit labentemque belli fortu
Abbreviated transcription (Latin):
inserenda est. quia eandem laudem
foro et castris edita meretur : Cum
tibernis graccus. tribunatu. profu¬
sissimis largitionibus fauore popu¬
li occuppato Rem p. teneret oppressã.
palamq dictitaret. interenipto senatu
omma per plebeni agi debere. In edẽ
fidei publice conuocatip .C. a consule
mutio sce uola quid nami in tali tempe¬
state faciendum esse deliberabant: Cunc¬
tisq censentibus ut consul Rem.p.
armis tueretur. Sce uola negauit se
quidꝙͣ ui esse acturum : Tun scipio
nasica. quoniam inquit consul dumi
iuris ordinem sequitur id agit. ut
cum omnubus legibus romanum im¬
perium corruat. Ego met priuatus
uoluntati uestre me ducem offero.
Ac deinde leuani manum a Parte toge
circundedit. sublata q dextra procla¬
imauit. Qui kem .p. saliu esse uelint
me sequantur. laq uoce cunctatione
bonorum ciuium discussa. graccum.
cũn stelerata factione quasi mere¬
batur penas persoluere coegit:
lem cum tribumis pl. saturminis

Expanded text:
inserenda est, quia eandem laudem inserenda est, quia eandem laudem foro atque castris edita meretur. cum Ti. Gracchus in tribunatu profusissimis largitionibus fauore populi occupato rem publicam oppressam palamque dictitaret interempto senatu omnia per plebem agi debere, in aedem Fidei Publicae conuocati patres conscripti a consule Mucio Scaeuola quidnam in tali tempestate faciendum esset deliberabant, cunctisque censentibus ut consul armis rem publicam tueretur, Scaeuola negauit se quicquam ui esse acturum. tum Scipio Nasica, 'quoniam' inquit 'consul, dum iuris ordinem sequitur, id agit, ut cum omnibus legibus Romanum imperium corruat, egomet me priuatus uoluntati uestrae ducem offero', ac deinde laeuam manum ima parte togae circumdedit sublataque dextra proclamauit: 'qui rem publicam saluam esse uolunt me sequantur', eaque uoce cunctatione bonorum ciuium discussa Gracchum cum scelerata factione quas merebatur poenas persoluere coegit. Item, cum tr. pl. Saturninus
Abbreviated transcription (Latin):
sequutus est. cognosset. egresso cubi¬
culum bruto cutellum tonsorium: qua¬
si unguium resecandarum causã po¬
poscit. eo q uelut forte elapso se uulne¬
rauit. Clamore deinde ancillarum in
cubiculum reuocatus brutus obiur¬
gare eam cepit ꝙ tonsoris preripus¬
set officium: Cui secreto porcia. non
rium. sed in tali statu nostro amoris
mei erga te certissimumi iudicium. Expe¬
riri emin uolui si tibi propositum pa¬
rum ex sentencia cessisset ꝙͣ equo am¬
mo me ferro essem interemptura :
Elicior progeme sua superior cato. a
quo porcie familie principia manarũ
iectum preliantium globo.et undiq
hostilibus pedibus circundatum.
postꝙͣ sibi abesse anmaduertit. adeo
con stanti ammo in suam potestatem
redegit. ut illum non periculo oppres¬
sus rapere:sed metu uacuus sumere
iideretur. Quo spectaculo attoniti
hostes. postero die ad eum suplices
pacem petentes uenerunt :¬
Oge q fortitudo militaribus operibꝰ

Expanded text:
secutus est, cognosset, egresso cubisecutus est, cognosset, egresso cubiculum Bruto cultellum tonsorium quasi unguium resecandorum causa poposcit eoque uelut forte elapso se uulnerauit. clamore deinde ancillarum in cubiculum reuocatus Brutus obiurgare eam coepit, quod tonsoris praeripuisset officium. cui secreto Porcia 'non meum, sed in tali statu nostro amoris mei erga te certissimum indicium: experiri enim uolui, si tibi propositum parum ex sententia cessisset, quam aequo animo me ferro essem interemptura'. Felicior progenie sua superior Cato, a quo Porciae familiae principia manarunt. iectum proeliantium globo atque undique hostilibus pedibus circumdatum postquam abesse sibi animaduertit, adeo constanti animo in suam potestatem redegit, ut illum non periculo oppressus rapere, sed metu uacuus sumere uideretur. quo spectaculo adtoniti hostes postero die ad eum supplices pacem petentes uenerunt. Togae quoque fortitudo militaribus operibus
Abbreviated transcription (Latin):
ab ea mirabiles libertati sue laqueos
prudenter pariter et ⁊ fortiter ru-¬
pit. donatum q se iami aristonico
dignitati sue reddidit.
Odem mentis proposito usus est sci
tibus. classe hispamia petens. cum
ammaduertisset nauim qua uehe¬
batur ab hostibus captam.gladio
precordia sua transuerberauit. et
tibus cesarianis militibus nbi nam
esset imperator . Respondit. impera¬
tor bene se habet. tantumq eloqui
ualuit ꝙͣtum ad testandam animi
nfortitudinem eterne laudi sat erat:
Ui quoq clarissimi excessus cato utica
monimentum est. in qua ex fortis¬
simis nulneribus tus plus glo¬
rie ꝙͣ sanguimis manauit. Siquidẽ
constantissime in gladium incumbẽ¬
do. magnum homimibus documen¬
tum dedisti. ꝙͣto potior esse de ueat
probis dignitas sine iita. ꝙͣ uita
sine digintate.
uius filia minime muliebris amim
que cum bruti uiri sui consilium
quod de interficiendo ceperat cesare
ea nocte quam dies teterrimi facti

Expanded text:
ab ea libertati suae miserabiles laqueos ab ea libertati suae miserabiles laqueos prudenter pariter ac fortiter rupit donatumque se iam Aristonico dignitati suae reddidit. Eodem mentis proposito usus est Sciptibus classe Hispaniam petens, cum animaduertisset nauem, qua uehebatur, ab hostibus captam, gladio praecordia sua transuerberauit, ac ntibus Caesarianis militibus ubinam esset imperator respondit 'imperator se bene habet', tantumque eloqui ualuit, quantum ad testandam animi fortitudinem aeternae laudi satis erat. Tui quoque clarissimi excessus, Cato, Vtica monumentum est, in qua ex fortissimis uulneribus tuis plus gloriae quam sanguinis manauit: si quidem constantissime in gladium incumbendo magnum hominibus documentum dedisti, quanto potior esse debeat probis dignitas sine uita quam uita sine dignitate. Cuius filia minime muliebris animi. quae, cum Bruti uiri sui consilium, quod de interficiendo ceperat Caesare, ea nocte, quam dies taeterrimi facti
Abbreviated transcription (Latin):
arma mutiles manus nulneribus
haberet. spoliare se conantis niuinde
ceruicem amplexus. ore naribus et
auribus corrosis deformen reddi¬
dit. itaq plenus ultionis morsibus
expirauit: Sepone iniquum pug¬
ne it euentum. ꝙͣtum interfectore
fortior interfectus. penus enim
morienti solacio fuit. Romanus in
ipso fine ute iundex sui extitit:
Militis hic in aduerso casu tam egre¬
gius et iurilis animus ꝙͣ relaturus
sum imperatoris ⁊¬
o enm crassus cum aristonico bellũ
in asia gerens a tracibus quorum
habebat. inter eleam et sinirnan
exceptus ne in dicionem eius perue¬
nret. dedecus accersita ratione mor¬
tis effugit. Uirga enim qua ad re¬
gendum equum usus fuerat in
umius babari oculum direxit. qui
ui doloris accensus. latus crassi
sicca confodit. dumq se ulciscitur
romanum imperatorem maiestatis¬
amisse tirrpitudine libaruit. ostendit
fortune crassus ꝙͣ indignum iurũ
tam graui contumelia afficere uo¬
luisset. Quoniam quidem imectos

Expanded text:
arma inutiles uulneribus manus arma inutiles uulneribus manus haberet, spoliare se conantis Numidae ceruicem conplexus os naribus et auribus corrosis deforme reddidit inque plenis ultionis morsibus expirauit. sepone iniquum pugnae euentum, quantum interfectore fortior interfectus! Poenus enim morienti solacio fuit, Romanus in ipso fine uitae uindex sui extitit. Militis hic in aduerso casu tam egregius uirilis animus, quem relaturus sum imperatoris: P. enim Crassus cum Aristonico bellum in Asia gerens a Thracibus, quorumo habebat, inter Elaeam et Zmyrnam exceptus, ne in dicionem eius perueniret, dedecus arcessita ratione mortis effugit: uirgam enim, qua ad regendum equum usus fuerat, in unius barbari oculum direxit. qui ui doloris accensus latus Crassi sica confodit, dumque se ulciscitur, Romanum imperatorem maiestatisamissae turpitudine liberauit. ostendit fortunae Crassus quam indignum uirum tam graui contumelia adficere uoluisset, quoniam quidem iniectos
Abbreviated transcription (Latin):
Trenuis ille quoq flos equestris ordi¬
nis. cuius mira uirtute fabrus ma¬
ximus rutilianus magister equitũ.
bello quod aduersus sanintes gerebat᷑.
male cominissi prelu crimine leuatꝰ
est: Nam papirio cursore in urben¬
propter auspicia repetenda profici¬
scente. castris prepositus et uetitus
minus manus cum hoste. sed non¬
tam feliciter ꝙͣ tenere conseruit.
Proculemin dubio superabatur.¬
: Ceterum optime indolis iuuentus.
detractis equorum frems. uehemẽ¬
ter eos calcaribus stimulatos in ad¬
uersos sannites egit. oustinata q
amini presencia. extortam mambus
hostium uicto riani. et cum ea spem ꝙ¬
marimi ciuis rutiliani patrie restitur
Ualis demum roboris il li milites.
qui uehementi ictu remoritm¬
concitatam fuge punicani classem
nantes lubxici maris quasi campo¬
rum firmitate pedites in lictus it¬
retraxerunt:
lus dem temporis et note miles. qui
cannensi prelio quo hambal magis
tudit aut fregit. cum ad retmenda

Expanded text:
Strenuus ille quoque flos ordinis equeStrenuus ille quoque flos ordinis equestris, cuius mira uirtute Fabius Maximus Rullianus magister equitum bello, quod aduersus Samnites gerebatur, male commissi proelii crimine leuatus est: namque Papirio Cursore propter auspicia repetenda in urbem proficiscente castris praepositus ac uetitus minus manus cum hoste, sed tam infeliciter quam temere conseruit: procul enim dubio superabatur. ceterum optimae indolis iuuentus detractis equorum frenis uehementer eos calcaribus stimulatos in aduersos Samnites egit obstinataque animi praesentia extortam manibus hostium uictoriam et cum ea spem maximi ciuis Rulliani patriae restituit. Qualis deinde roboris illi milites, qui uehementi ictu remorumconcitatam fuga Punicam classem nantes lubricis pelagi quasi camporum firmitate pedites in litus retraxerunt? Eiusdem temporis et notae miles, qui Cannensi proelio, quo Hannibal magis animos fregit, cum ad retinenda
Abbreviated transcription (Latin):
illam admirationem mox in risum.
et in omme contumelie gens conuer¬
suri essent.
On expectauit igitur hanc miurie
maturitatem .si. attilius. Uerum bar¬
bam suam permulcenti gallo scipio¬
nem uehementi ictu capiti inflixit.
siq propter dolorem ad se occidendũ
ruenti cupidus corpus obtulit: capi
ergo uirtus nestit. paciencia dedecus
ignorat. fortune succumbere omni
fato tristius ducit: Noua et specio¬
sa genera interitus excogitat. si
quisꝙͣ interit. qui sic extinguitire :¬
eddendus est nunc romane iuuentu¬
ti debitus glorietitulus. Que .Q. ca¬
tulo sempronio acratio consule cum
uolstis apud uerrugineni parum pro¬
inclmata propelleretur. equis delapsa
se ipsa centuriauit. atq hostium excer¬
citum ierupit. Quo dimoto proximum
tumulum occupauit fecit ꝙ ut omnis
legiombus nostris. ad confirmandos
aminos salutare laxamentum darete
is cogitarent. prelium nocte diximente.
uictores ne an uicti abirent incerti

Expanded text:
illam admirationem mox in risum illam admirationem mox in risum et in omne contumeliae genus conuersuri essent? non expectauit igitur hanc iniuriae maturitatem M. Atilius, uerum barbam suam permulcenti Gallo scipionem uehementi ictu capiti inflixit eique propter dolorem ad se occidendum ruenti cupidius corpus obtulit. capi ergo uirtus nescit, patientiae dedecus ignorat, fortunae succumbere omni fato tristius ducit, noua et speciosa genera interitus excogitat, si quisquam interit, qui sic extinguitur. Reddendus est nunc Romanae iuuentuti debitus gloriae titulus, quae C.  Sempronio Atratino cos. cum Volscis apud Verruginem parum proinclinata propelleretur, equis delapsa se ipsa centuriauit atque in hostium exercitum inrupit. quo demoto proximum tumulum occupauit effecitque ut omnis legionibus nostris ad confirmandos animos salutare laxamentum daret. dis cogitarent, proelium nocte dirimente uictoresne an uicti discederent incerti
Abbreviated transcription (Latin):
alis pro difficultate iutantibus sibi
depopostit. Magnum inter hec for¬
Ititudinis exemplum antiquitas offert
Omani gallorum excercitu pulsi cũ
se in capitolium et in arcem confer¬
rent. in hiis qr collibus omnes mor¬
rari non possent. necessarium con¬
silium in plana urbis parte sem¬
orum relinquendorum etperunt.
Quo facilius iuuentus reliquias im¬
peru tueretur. ceterum ne illo quis¬
dem tam misero tamq luctuoso tem¬
pore ciuitas nostra uirtutis sue obli¬
ta est: defuncti enim honoribus. aper¬
tis ianuis et in curulibus sellis. cũ
insignibus magistratuum quos
gesserant. sacerdociorum q que ad¬
epti erant consederunt. ut et ipsi
in suo occasu splendorem et orna¬
menta preterite iute retinerent.
et ꝑlebem ad fortiter sustinendos
casus prouocarent. Uenerabilis eorũ
aspectus pro hostibus et nouitate uer
et magnificencia cultus et ipso au¬
dacie genere commotis: Sed quis
dubitaret. Quin galli et iuctores.

Expanded text:
aliis propter difficultatem uitantibus sibi aliis propter difficultatem uitantibus sibi depoposcit. Magnum inter haec fortitudinis exemplum antiquitas offert. Romani Gallorum exercitu pulsi, cum se in Capitolium et in arcem conferrent, inque his collibus morari omnes non possent, necessarium consilium in plana parte urbis relinquendorum seniorum ceperunt, quo facilius iuuentus reliquias imperii tueretur. ceterum ne illo quidem tam misero tamque luctuoso tempore ciuitas nostra uirtutis suae oblita est: defuncti enim honoribus apertis ianuis in curulibus sellis cum insignibus magistratuum, quos gesserant, sacerdotiorumque, quae erant adepti, consederunt, ut et ipsi in occasu suo splendorem et ornamenta praeteritae uitae retinerent et plebi ad fortius sustinendos casus suos . uenerabilis eorum aspectus primo hostibus fuit et nouitate rei et magnificentia cultus et ipso audaciae genere commotis. sed quis dubitaret quin et Galli et uictores
Abbreviated transcription (Latin):
in quo tantus iugor amini fuit.
It apud padum gallorum regem
ingenti excercitu stipatum cum paucis
equitibus inuaderet. Quem protinus
obtruncatum armis exuit. eaq ioui
feretrio dedicauit.
odem urtutis et pugne genere usi
sunt titus mauluis torquatus. et ua¬
lerius corminis. et emiliamis scipio.
hu eciam ultro prouocatos hostium du¬
ces interemerunt. Sed quia sub aliems
auspicus rem cresserant. spolia ioui
feretrio non posuerunt consecranda.
dem scipio emlianus cum in hispania
sub luculo duce militaret. atq inter/¬
cia preualidum opidum circunderet
primus menia eius constendit. Nec
erat in eo excercitu quisꝙͣ aut no¬
bilitate. aut amini indole. aut futu¬
ris actis. cuius magis saluti parci
et consuli deberet. Sed tunc clarissi¬
mus quisquis iuuenum pro ampli¬
ficanda et tuenda patria. plurimũ
laboris et periculi sustinebat: de¬
forme sibi existimans: quos digni¬
tate prestabat ab hus uirtute supe¬
rari: Ideoq emilianus hanc miliciã.

Expanded text:
in quo tantus uigor animi fuit, in quo tantus uigor animi fuit, ut apud Padum Gallorum regem ingenti exercitu stipatum cum paucis equitibus inuaderet, quem protinus obtruncatum armis exuit eaque Ioui Feretrio dicauit. Eodem et uirtutis et pugnae genere usi sunt T. Manlius Torquatus et Valerius Coruinus et Aemilianus Scipio. hi etiam ultro prouocatos hostium duces interemerunt, sed quia sub alienis auspiciis rem gesserant, spolia Ioui Feretrio non posuerunt consecranda. Idem Scipio Aemilianus, cum in Hispania sub Lucullo duce militaret atque Intercatia, praeualidum oppidum, circumsederetur, primus moenia eius conscendit. neque erat in eo exercitu quisquam aut nobilitate aut animi indole aut futuris actis, cuius magis saluti parci et consuli deberet. sed tunc clarissimus quisque iuuenum pro amplificanda et tuenda patria plurimum laboris ac periculi sustinebat, deforme sibi existimans, quos dignitate praestaret, ab his uirtute superari. ideoque Aemilianus hanc militiam
Abbreviated transcription (Latin):
stodiam egressa. equuni conscendit.
celeriq teaiectu fu fluminis. non so¬
lum obsidione. sed eciam metu pa¬
triam soluit.xiris puella lumen uir¬
tutis preferendo.
t deo nunc ad romulum. qui ab acrone
uegencium rege. ad dimicandum pro¬
uocatus. ꝙͣ ꝙͣ et numero et fortitudine
militum superiorem se crederet. tu¬
tius ꝙ esset toto cum excercitu ꝙͣ solũ
in acie descendere. sua dextera potis¬
simum omen uictorie rapuit. Nec in¬
cepto eius fortuna dessi defuit. Occiso
emin acrone. fusisq hostibus. opima
deo spolia ioui feretrio suspendit.
Hactenus istud: Quiã publica religi¬
one consecrata uirtus nulla priua¬
ta laudatione indiget.
H Ronulo proximus corneluis cosꝰ¬
sus eidem spolia consẽcrauit: Cum
magister equitum ducem fidenatiũ
in acie congressus interemiss et.
Magnus micio huiuste generis in¬
coate glorie romulus. cosso multuni
C.ii. quidem marcelli memoriam
ab hũs exemplis separare debemus

Expanded text:
stodiam egressa equum conscendit stodiam egressa equum conscendit celerique traiectu fluminis non solum obsidio se, sed etiam metu patriam soluit, uiris puella lumen uirtutis praeferendo. Redeo nunc ad Romulum, qui ab Acrone Caeninensium rege ad dimicandum prouocatus, quamquam et numero et fortitudine militum superiorem se crederet, tutiusque erat toto cum exercitu quam solum in aciem descendere, sua potissimum dextera omen uictoriae corripuit. nec incepto eius fortuna defuit: occiso enim Acrone fusisque hostibus opima de eo spolia Ioui Feretrio retulit. hactenus istud, quia publica religione consecrata uirtus nulla priuata laudatione indiget. Ab Romulo proximus Cornelius Cossus eidem deo spolia consecrauit, cum magister equitum ducem Fidenatium in acie congressus interemisset. magnus initio huiusce generis inchoatae gloriae Romulus: Cosso quoque mm ualuit. Ne M. quidem Marcelli memoriam ab his exemplis separare debemus,
Abbreviated transcription (Latin):
pons abrumperetur infatigabili pe¬
na sustitiunt. Atq ut patriam im¬
armatus se in tiberim misit. Cius
fortitudinem dii imnortales admi¬
rati incolumitatem sinceram ei pre¬
stiterunt. Nam neq altitudine de¬
iectus. quassatus ue. nec pondere
armorum pressus. nec ullo uerticis
circuitu actus ne telis quidem que
undiq congerebantur lesus. tutum
natandi euentum habuit. unus itaq
tot ciuium tot hostium inse oculos
conuertit. stupentes illos ad miratio¬
ne. hos inter leticiam et metum hesi¬
tante.. Unusq duos a cerrimia pugna
consertos excercitus. Alterum ⁊ repel¬
lendo. Alterum propugnando distra¬
rit. demq unus urbi nostre tantũ
scuto suo. ꝙͣtum tiberis alueo mu¬
ninenti actulit: Quapropter disce-¬
dentes etrusti dicere potuerunt.
romanos uicimus. ab oracio uicti
sumus:
aduersus cundem hostem et in eodẽ
tiberi inclitum ausa facinus: inter
ceteras autem uirgmes obses data¬
porsenne hosti. noctur no tempore cu¬

Expanded text:
pons abrumperetur, infatigabili pupons abrumperetur, infatigabili pugna sustinuit atque, ut patriam pearmatus se in Tiberim misit. cuius fortitudinem dii immortales admirati incolumitatem sinceram ei praestiterunt: nam neque altitudine deiectus quassatusue nec pondere armorum pressus nec ullo uerticis circuitu actus, ne telis quidem, quae undique congerebantur, laesus tutum natandi euentum habuit. unus itaque tot ciuium, tot hostium in se oculos conuertit, stupentis illos admiratione, hos inter laetitiam et metum haesitantis, unusque duos acerrima pugna consertos exercitus, alterum repellendo, alterum propugnando distraxit. denique unus urbi nostrae tantum scuto suo quantum Tiberis alueo munimenti attulit. quapropter discedentes Etrusci dicere potuerunt: Romanos uicimus, ab Horatio uicti sumus. , certe aduersus eundem hostem et in eodem Tiberi inclytum ausa facinus: inter ceteras enim uirgines obses Porsennae data hostium nocturno tempore cu