comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex aqua & sp̃u honũ est nobis ut ñ diligamꝰ iniuraũ: ne
remaneant in nohis sacramenta ad damnationẽ nr̃am. non
firmamenta ad salutem. Firmanĩtum salutis ẽ. habere
radicem caritatis. habere uirtutẽ pietatis. ñ formam solam
Bona forma. sca sorma. Sed qͥd ualet forma. si non teneat
radicem: Sarmentũ prȩcisũ. nonne in igne mittitur.
Habet formani. sed in radice. Quomͦ autẽ radicamini. ut
non eradicemini: Tenendo caritatem sicut dicit apłs
paulus. In caritate radicati & fundati. Quomͦ ibi radica.¬
bitur caritas. inter tanta siluosa amoris mundi: Exstirp
siluas. magnũ semen posituri estis. Non sit in agro. quoa
osfoce semen. Hȩc sunt uerba exstirpantia quȩ dixit.
nolite diligere mundũ. nec ea quȩ sunt in mundo. Si qͥ
dilexerit mundũ: non ẽ. caritas patris in illo. Quia om̃e

Expanded text:
ex aqua et Spiritu. Bonum est nobis ut non diligamus mundum, ne ex aqua et Spiritu. Bonum est nobis ut non diligamus mundum, ne remaneant in nobis Sacramenta ad damnationem, non firmamenta ad salutem Firmamentum salutis est, habere radicem charitatis, habere virtutem pietatis, non formam solam. Bona forma, sancta forma: sed quid valet forma, si non teneat radicem? Sarmentum praecisum nonne in ignem mittitur? Habe formam, sed in radice. Quomodo autem radicamini, ut non eradicemini? Tenendo charitatem, sicut dicit apostolus Paulus, In charitate radicati et fundati . Quomodo ibi radicabitur charitas, inter tanta silvosa amoris mundi? Exstirpate silvas. Magnum semen posituri estis; non sit in agro quod effocet semen. Haec sunt verba exstirpantia quae dixit: Nolite diligere mundum, neque ea quae sunt in mundo. Si quis dilexerit mundum, non est charitas Patris in eo
Abbreviated transcription (Latin):
um exhauseris cor. tuũ ab amore terreno: hauries amo¬
iem diuinũ. & incipit habitare iam caritas. de qua ni¬
chil mali potest ꝓcedere. Audite gͦ uerba purgantis.
omo quasi agrũ inuenit corda hominũ. Sed quomͦ in¬
uenit: Si siluam inuenit extirpat. Si agrũ purgati
inuenit plantat. Plantare ibi uult arborem caritatẽ.
quã siluam uult extirpare: Amorem mundi. Rudi extir¬
pationẽ silue. Nolite diligere mundũ. Hoc enim sequit᷑: neq
ea quȩ in mundo sunt.Si quis dilexerit mundũ: dilectio
patris non ẽ. in ipso. Audistis qͥa si quis dilexerit mundũ
dilectio patris ñ est in ipso ne quis dicat in corde suo falsũ
Uis habere dilectionẽ patris. ut sis coheres filii: Noli dili¬
gere mundũ. Exclude malũ amorem mundi. ut imple¬
aris amore dĩ. Uas es: sed adhuc plenus non es. Funde.
qđ habes. ut accipias quod ñ habes. Certe iam renati sunt ex

Expanded text:
cum exhauseris cor tuum amore terreno, hauries amocum exhauseris cor tuum amore terreno, hauries amorem divinum; et incipit habitare jam charitas, de qua nihil mali potest procedere. Audite ergo verba purgantis modo. Quasi agrum invenit corda hominum: sed quomodo invenit? Si silvam invenit, exstirpat; si agrum purgatum invenit, plantat. Plantare ibi vult arborem, charitatem. Et quam silvam vult exstirpare? Amorem mundi. Audi exstirpatorem silvae. Nolite diligere mundum, hoc enim sequitur, neque ea quae sunt in mundo. Si quis dilexerit mundum, dilectio Patris non est in ipso. 9. Audistis quia si quis dilexerit mundum, dilectio Patris non est in ipso. Ne quis dicat in corde suo falsum st in ipso. Vis habere dilectionem Patris, ut sis cohaeres Filii? Noli diligere mundum. Exclude malum amorem mundi, ut implearis amore Dei. Vas es, sed adhuc plenus es; funde quod habes, ut accipias quod non habes. Certe jam renati sunt ex
Abbreviated transcription (Latin):
iliuenes estis. pugnate ut uincatis. uincite ut coronemini.
umiles estote ne in pugna cadatis. Scribo uobis iuuenes
qm̃ fortes estis. uerbum dĩ in uobis manet. & uicistis mali.¬
gnum. hȩc om̃ia fr̃s quia cognouimꝰ id qđ a principio
est qͥa fortes sumus. qͥa cognouimꝰ patrem: Om̃ia ista
quasi cognitionẽ cõmendant. caritatẽ non cõmendant.
i cognouimꝰ: amemus. Nam cognitio sine caritate: non
facit saluos. Scientia inflat. caritas ȩdificat. Si confiteri
uultis & non amare: incipitis demonib similes ẽẽ. Con.¬
ficebant᷑ demones filium dĩ. & dicebatͥ. Quid nobis & tibi:
e repellebant. Conficemini & amplectimini. Illi enim
timebant de iniqͥtatib suis. uos amate dimissorem iniqͥ
mundi & dei. S mundi amor habitet: non ẽ. qua intret
amor dĩ. Recedat amor mundi. & habitet dĩ. Melior acci¬
piat locum. Amabas mundũ. noli amare mundum.

Expanded text:
juvenes estis: pugnate, ut vincatis; vincite, ut coronemini; juvenes estis: pugnate, ut vincatis; vincite, ut coronemini; humiles estote, ne cadatis in pugna. Scribo vobis, juvenes, quia fortes estis, et verbum Dei in vobis manet, et vicistis malignum. 8. Haec omnia, fratres, quia cognovimus id quod a principio est quia fortes sumus, quia cognovimus Patrem: omnia ista quasi cognitionem commendant, charitatem non commendant? Si cognovimus, amemus: nam cognitio sine charitate non salvos fecit. Scientia inflat, charitas aedificat . Si confiteri vultis et non amare, incipitis daemonibus similes esse. Confitebantur daemones Filium Dei, et dicebant, Quid nobis et tibi ? et repellebantur. Confitemini, et amplectimini. Illi enim timebant de iniquitatibus suis; vos amate dimissorem iniquimundi et Dei: si mundi amor habitet, non est qua intret amor Dei: recedat amor mundi et habitet Dei; melior accipiat locum. Amabas mundum, noli amare mundum:
Abbreviated transcription (Latin):
fac to sunt  & sine ipso factum e nichia qdea ꝑ ipsũ
agnoscite. latres enim fiunt. agnoscendo quodest
tili nrua nascunt᷑ patres: qͥa principiũ agnoseuit.
uuenes quare: quia uicistis malignũ. In filus natt¬
untas. in patrib antiquitas. in uiuenib fortitusdo
i maligniis a iuuenib uincit᷑: pugnat nobiscĩ. Puguat
sa ton expugnat. Quare : quia nos sumꝰ fortes. anqͥa
lle fortis est in nobis. qͥ inter manꝰ ꝑsequentiũ infirim
muentũ est : Ille nos fortes fecit. qͥ ꝑsequentib ñ restitit.
rucifixus est enin ex infirmitate: sed uiuit in uirtute dei.
cribo uobis pueri. Unde pueri : quia cognouistis patrem.
Scribo uobis patres. Cominendat hoc & repetit. qͥa cogno.¬
uistis eum qui a principio est. Mementote patres esse.
i obliuiscimini eũ qui a principio ẽ: ꝑ didistis paternitatẽ.
cribo uobis iuuenes. Etiam atq etiam considerate quia

Expanded text:
facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Ideo patres facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Ideo patres agnoscite: patres enim fiunt agnoscendo quod estfilii, quia nascuntur; patres, quia principium agnoscunt: juvenes quare? Quia vicistis malignum. In filiis nativitas, in patribus antiquitas, in juvenibus fortitudo. Si malignus a juvenibus vincitur, pugnat nobiscum. Pugnat, sed non expugnat. Quare? Quia nos sumus fortes, an quia ille est fortis in nobis, qui inter manus persequentium infirmus inventus est? Ille nos fortes fecit, qui persequentibus non restitit. Crucifixus est enim ex infirmitate, sed vivit ex virtu e Dei . 7. Scribo vobis, pueri. Unde pueri? Quia cognovistis Patrem. Scribo vobis, patres: commendat hoc, et repetit, Quia cognovistis eum qui a principio est. Mementote vos patres esse: si obliviscimini eum qui a principio est, perdidistis paternitatem. Scribo vobis, juvenes. Etiam atque etiam considerate, quia
Abbreviated transcription (Latin):
estr s ptinie ñ ait ante abraham ego siii. sed ante Abnm¬
dicitiur da erit. nondũ est. Ille ñ nouit nisi esse. Seam
est abi urais. sed sempitermis. Hon ponunt illũ diẽmin
mednso hesternus &e crastinꝰ. Hesterno enim die fluemo
ineipiens hodiernus. uenturo crastino. finitur ille.
Imes dies ibi ẽ sine tenebris sine nocte. sine spacus sine
mensura. sine horis. Quodius illũ diem Si iłis dies eit.
seus annus ẽ si uis anni sunt. Dictum ẽ enimae ipso¬
die. d ani tui ñ deficient. Quom̃ autẽ qictuse qres
quando dictũ est dño. ego hodie genuite. Aetese dies
patre genitus ex eternitate genitus. in eternitate ge¬
initus nuelo micio. nullo termino. nullo spacio latitu¬
amis. qui est qd est. qͥa ipse ẽ qui est. Et nomen suum
dirit moysi. Dices eis. Qui est: misit me aduos
Qiud ergo ante abraham: quid ante noe: quid ante
adlam Audti seripturã. Ante luciferũ genui te.
Lostremo ante celũ & cerram: quare : qͥa grniaꝑ ipsũ

Expanded text:
est. Optime enim non ait, Ante Abraham ego fui; sed, Ante Abradicitur quia erit, nondum est: ille non novit nisi esse. Secundum est ibi unus, sed sempiternus. Non ponunt illum diem in medio hesternus et crastinus: hesterno enim die finito, incipiens hodiernus venturo crastino finietur. Ille unus dies ibi est sine tenebris, sine nocte, sine spatiis, sine mensura, sine horis. Quod vis illum dic: si vis, dies est; si vis, annus est; si vis, anni sunt. Dictum est enim de ipso, Et anni tui non deficient . Quando autem dictus est dies? Quando dictum est Domino, Ego hodie genui te . Ab aeterno Patre genitus, ex aeternitate genitus, in aeternitate genitus: nullo initio, nullo termino, nullo spatio latitudinis; quia est quod est, quia ipse est qui est. Hoc nomen suum dixit Moysi: Dices eis, Qui est, misit me ad vos . Quid ergo ante Abraham? quid ante Noe? quid ante Adam? Audi Scripturam: Ante luciferum genui te . Postremo ante coelum et terram. Quare? Quia omnia per ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
pus suũ qua habebat iacere: quia uidit multos hono.¬
raturos se: qui ascendit in cȩlum. & uidit qͥa honor
ipsoꝵ inutilis ẽ: si conculcant membra ipsius prius¬
in terra. Et ne quis erraret. & cum adorat caput ui
cęlo ÷ calcaret pedes in terra: dixit ubi essent mem¬
bra ipsius. Ascensurus enimꝰ dixit uerba nouissima.
Post ipsa uerba. non ẽ. locutus in terra. A scensurũ capi
in celũ cõmendauit membra in teria: &e discessit.
am non inuenis loqui xp̃m in terra. inuenis illitloqui
terra. Persecutori enim saulo dixit desuper Saule sau¬
le. qͥd me ꝑsequeris: Ascendi in cȩlũ. sed adhuic interra
uceo. hic ad dexterã patris sedeo. ibi adhuc esurio &e si¬
tis & peregrinus sum. Quomͦ ergo corpus cõmendanis
interra ascensurus: Cum interrogarent illũ discipu

Expanded text:
pus suum qua habebat jacere, quia vidit multos honopus suum qua habebat jacere, quia vidit multos honoraturos se, quia ascendit in coelum; et vidit quia honor ipsorum inutilis est, si conculcant membra ipsius in terra. Et ne quis erraret, et cum adoraret caput in coelo, calcaret pedes in terra, dixit ubi essent membra ipsius. Ascensurus enim dixit verba novissima; post ipsa verba non est locutus in terra. Ascensurum caput in coelum commendavit membra in terra, et discessit. Jam non invenis loqui Christum in terra: invenis illum loqui,terra. Persecutori enim Saulo dixit desuper, Saule, Saule, quid me persequeris ? Ascendi in coelum, sed adhuc in terra jaceo: hic ad dexteram Patris sedeo; ibi adhuc esurio, sitio, et peregrinus sum. Quomodo ergo corpus commendavit in terra ascensurus? Cum interrogarent illum discipu
Abbreviated transcription (Latin):
caput &e calcare tͥ pedes. forte caligis clauatis contereret
pedes tuos. uolens tͥ tenere caput & osculari. Nonne inter
uerba honorantis clamares &e diceres. qͥd facis homo: c̃alcas
me. Non diceres calcas caput meũ. qͥa caput honorabat.
sedd plus clamaret caput ꝓ membris calcatis quã pro se:
qͥa honorabat᷑. Nonne clamat ipsum caput nolo honorem
tuũ. calcare me noli: Iam tu dic si potes. quare te calcaui.
Dic illud capiti. Te osculari uolui. amplecti te uolui. Sed
non uides o stulte. qͥa quod uis amplecti. ꝑ quandã com¬
paginem unitatis ꝑuenit ad id qđ calcas: Sursum me
honoras. deor sum calcas. Plus dolet qđ calcas. quã gaudet
qđ honoras. Quia & quod honoras. dolet ꝓ his quoscal¬
cas. Quom clamat lingua. dolet mͥ : Non dicit dolet
pedi meo. sed dolet mͥ dicit. Olingua. qͥs te cetigit: quis
te ꝑcussit : quis stimulauit  quis pupugit eemo.

Expanded text:
caput, et calcare tibi pedes: forte caligis clavatis contereret caput, et calcare tibi pedes: forte caligis clavatis contereret pedes tuos, volens tibi tenere caput, et osculari; nonne inter verba honorantis clamares et diceres, Quid facis, homo? calcas me. Non diceres, Calcas caput meum; quia caput honorabat: sed plus clamaret caput pro membris calcatis, quam pro se, quia honorabatur. Nonne clamat ipsum caput, Nolo honorem tuum; calcare me noli? Jam tu dic, si potes, Quare te calcavi? dic illud capiti, Te osculari volui, amplecti volui. Sed non vides, o stulte, quia quod vis amplecti, per quamdam compagem unitatis pervenit ad id quod calcas? Susum me honoras, jusum me calcas. Plus dolet quod calcas, quam gaudet quod honoras; quia quod honoras, dolet pro eis quos calcas. Quomodo clamat lingua? Dolet mihi. Non dicit, Dolet pedi meo; sed, Dolet mihi, dicit. O lingua, quis te tetigit? quis percussit? quis stimulavit? quis pupugit? Nemo,
Abbreviated transcription (Latin):
gere tercia die a mortuis. Corpus ipsius ubi iacet. membra
ipsius ubi laborant: ibi eẽ debes ut sub capite sis. Ꝙ prȩdi¬
cari in nomine eiꝰ pȩnitentiã & remissionẽ peccatorũ per
om̃s gentes. incipientib ab ierłm. Ubi diffundat᷑ caritas
tua dicit xp̃c uel psalmus idest sp̃s dĩ. latũ mandatum
tuũ ualde: & nescio qͥs ponit in africa fines caritatis
Eextende caritatẽ ꝑ totũ orbem si uis xp̃m amare: quia
membra xp̃i ꝑ orbem iacent. Si amas partem. diuisus es
Si diuisus es: in corpore non es. Si in corpore ñ es: sub capite
non es. Quid ꝓdest qͥa credis & blasphemas: Adoras illũ
in capite: blasphemas in corpore. Amat ille corpus suum.
Si tu te p̃cidisti a corpore ipsius: caput ñ se precidit acor¬
pore suo Sine causa me honoras clamat tͥ caput desuper.
sine causa me honoras. Tanꝗ si uellet tͥ aliquis osculari

Expanded text:
gere tertia die a mortuis. Corpus ipsius ubi jacet? Membra gere tertia die a mortuis. Corpus ipsius ubi jacet? Membra ipsius ubi laborant? Ubi esse debes, ut sub capite sis? Et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipiens ab Jerusalem . Ibi diffundatur charitas tua. Dicit Christus et Psalmus, id est, Spiritus Dei, Latum mandatum tuum valde; et nescio quis ponit in Africa fines charitatis! Extende charitatem per totum orbem, si vis Christum amare; quia membra Christi per orbem jacent. Si amas partem, divisus es: si divisus es, in corpore non es: si in corpore non es, sub capite non es. Quid prodest quia credis, et blasphemas? Adoras illum in capite, blasphemas in corpore. Amat ille corpus suum. Si tu te praecidisti a corpore ipsius, caput non se praecidit a corpore suo. Sine causa me honoras, clamat tibi caput desuper; sine causa me honoras. Tanquam si velit tibi aliquis osculari
Abbreviated transcription (Latin):
rs aistendatur ur̃m. Impetrate a deo. ut diligatis inuicẽ
mnes homines etiam inimicos urõs diligacas l non qͥas inireo
sed uit fr̃s sint: ut semꝑ fraterno amore flagretis siue in frẽm
siue in inimicum: ut fr̃s fiant diligendo. Ubicunq frẽm di¬
ligis. amicum diligis. Iam tecum e: iam unitate etian at¬
holica tibi coniunctuis est. Si bene uiuis: frẽm diligis factũ
er mimico Sed si diligis aliquẽ qui nondũ credidit apo.
aut si eredidit ⁊p̃o ut demones credunt. reprebendis uni¬
datem ipsuis. cu dilige: & fraterno amore dilige. Hondũ
est fr̃. sed ideo diligis ut sit fr̃. Ergo tota dilectio nr̃a. fraterna
ẽ. erga xp̃ianos. Ergo om̃ia membra eiꝰ disciplinȩ caritatis
fratres mei. robur. flores fructus. pulchritudo. amȩnitas. past.
potus. cibus. amplexus sine sacietate est. Si sic nos delectat
bum caro factũ est: & habitauit in nobis. Completum
est gͦ quod scriptura prȩdixit. O portebat. xp̃m pati. & resur.¬

Expanded text:
s distendatur cor vestrum; impetrate a Deo ut diligatis invicem. Omnes homines, etiam inimicos vestros diligatis: non quia sunt fratres, sed ut fratres sint; ut semper fraterno amore flagretis, sive in fratrem factum, sive in inimicum, ut frater fiat diligendo. Ubicumque fratrem diligitis, amicum diligitis. Jam tecum est, jam in unitate etiam catholica tibi conjunctus est. Si bene vivis, fratrem diligis factum ex inimico. Sed diligis aliquem qui nondum credidit Christo, aut si credidit Christo, ut daemones credit; reprehendis vanitatem ipsius. Tu dilige, et fraterno amore dilige: nondum est frater, sed ideo diligis ut sit frater. Ergo tota dilectio nostra fraterna est erga Christianos, erga omnia membra ejus. Disciplina charitatis, fratres mei, robur, flores, fructus, pulchritudo, amoenitas, pastus, potus, cibus, amplexus, sine satietate est. Si sic nos delectat bum caro factum est, et habitavit in nobis . Completum est ergo quod Scriptura praedixit, Oportebat Christum pati, et resur
Abbreviated transcription (Latin):
tuus ẽ ꝓ nobis: quia caritatẽ multam docuit. M aio¬
ꝓamicis suis. Tu non habes caritatẽ. qͥa ꝓhonore tuo diui
dis unitatẽ. Ergo hinc intelligite . xp̃m ex deo. Pulsate.
tangite uasa fictilia: ne forte crepuerint & male resonent.
Uidete si integra sunt: uidete si est ibi caritas. Tollis te
ab unitate orbis terrarũ. diuidis ȩccłam ꝑ scismata: di.¬
lanias corpus xp̃i. Ille uenit in carne ut colligat: tu
ideo clamas ut spargas. Ergo ipse ẽ sp̃s dĩ qui dicit iħm¬
xp̃m in carne uenisse. qͥ dicit ñ lingua sed factis: qui
dicit non sonando sed amando. Ille autẽ non ẽ sp̃s dei.
lingua sed uita. non uerbis sed factis. Manifestatum est
g unde cognoscimus. fr̃s. multi intus quasi intus sunt:
nemo autẽ foris. nisi uere foris. Adeo ut noueritis qͥa ad fa¬

Expanded text:
tuus est pro nobis, quia caritatem multam docuit. Tu notuus est pro nobis, quia caritatem multam docuit. Tu noamdis unitatem. Ergo hinc intelligite spiritum ex Deo. Pulsate, tangite vasa fictilia, ne forte crepuerint et male resonent: videte si integre sonant, videte si ibi est charitas. Tollis te ab unitate orbis terrarum, dividis Ecclesiam per schismata, dilanias corpus Christi. Ille venit in carne, ut colligat: tu ideo clamas, ut spargas. Ergo ipse est Spiritus Dei, qui dicit Jesum in carne venisse: qui dicit non lingua, sed factis; qui dlingua, sed vita; non verbis, sed factis. Manifestum est ergo unde cognoscamus fratres. Multi intus, quasi intus sunt; nemo autem foris, nisi vere foris. Adeo ut noveritis, quia ad fa
Abbreviated transcription (Latin):
apud dm̃. & ds̃ erat uerbum: Nonne ipse pasce.¬
bat angłos. & ipse pascit angłos: Nonne sic uenit.
ut inde non recederet: Nonne sic ascendit. ut nos
ñ dimitteret: quare gͦ uenit in carne : quia oporte.¬
bat nobis os tendi spem resurrectionis. Ds̃ erat. &
in carne uenit. Ds̃ enim mori non poterat. caro mori
poterat. Ideo gͦ uenit in carne: ut moreret᷑ ꝓ nobis.
Quẽ admodũ autẽ mortuus ẽ ꝓnobis: Maiorem hac
caritatẽ nemo habet. quã ut animã suam ponat
ꝓamicis suis. Caritas gͦ illũ adduxit ad carnẽ. Quis¬
quis ergo ñ habet caritatẽ: negat xp̃m in carne ue.¬
nisse. Nunc etiam in terroga om̃s hereticos. Xp̃s uenit
in carne: Uenit: hoc credo. hoc ꝓfiteor. Immo hoc
negas. Unde nego: Audis qͥa hoc dico : Immo ego
conuinco qͥa negas. Dicis uoce. negas corde. Dicis uer¬
bis. negas factis. Quomͦꝰ inqͥs nego factis: quia ideo
uenit.xp̃c in carne. ut moreretur ꝓ nobis. Ideo mor.¬

Expanded text:
apud Deum, et Deus erat Verbum ? Nonne ipse pasceapud Deum, et Deus erat Verbum ? Nonne ipse pascebat Angelos, et ipse pascit Angelos? Nonne sic huc venit, ut inde non recederet? Nonne sic ascendit, ut nos non dimitteret? Quare ergo venit in carne? Quia oportebat nobis ostendi spem resurrectionis. Deus erat, et in carne venit; Deus enim mori non poterat, caro mori poterat; ideo ergo venit in carne, ut moreretur pro nobis. Quemadmodum autem mortuus est pro nobis? Majorem haccaritatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis'. Caritas ergo illum adduxit ad carnem. Quisquis ergo non habet caritatem, negat Christum in carne venisse. Nunc etiam interrogo omnes hereticos: Christus venit in carne? Venit, hoc credo, hoc profiteor. Immo hoc negas. Unde nego? Audis, quia hoc dico? Immo ego convinco, quia negas. Dicis voce, negas corde; dicis verbis, negas factis. Quomodo, inquis, nego factis? Quia ideo venit Christus in carne, ut moreretur pro nobis. Ideo mor
Abbreviated transcription (Latin):
in corde &. pulsemus. Uigilet ipsa caritas. qͥa apsupul.¬
latura est ipsa aꝑtura: modo intelligetis in nomine
ꝗ negat iħm xp̃m in carne uenisse. Hic e ant icrostus.
Eibi que siuimꝰ quis neget. dͥa nec nos negan red illi
negante aumuenumꝰ quodamꝰ factis negare. R abibium
nestunonũ ae uiplo qui ait. Confitent᷑ enion. se uosse
am factis audt uegant. Sie gͦ & modo queramus ut
factis. non in lingua. Quis ẽ sp̃s qui non ẽ ex deo:
qui negat iħm xp̃m in carne uenisse. Et quis est sp̃s
nisse. Eia fr̃s. õꝑa attendamꝰ. non strepitũ linguae.
Queramus quare uenerit in carne xp̃s. & inuenimus
qui eũ negant in carne uenisse. Nam si linguas at.¬
tendas. multas hereses es auditurus: confitentes xp̃m
in carne uenisse: sed conuincet eos ueritas. Quare
uenit xp̃s in carne: Nonne ds̃ erat: Nonne de illo
scriptũ ẽ in principio erat uerbũ. & uerbũ erat

Expanded text:
ul corde, et pulsemus. Vigilat ipsa charitas, quia ipsa pulsul corde, et pulsemus. Vigilat ipsa charitas, quia ipsa pulsatura est, ipsa apertura: modo intelligetis in nomine  Jesum Christum in carne venisse, hic est antichristus . Et ibi quaesivimus, quis neget; quia nec nos negamus, nec illi negant. Et invenimus quosdam factis negare ; et adhibuimus testimonium de Apostolo, qui ait, Confitentur enim se nosse Deum, factis autem negant . Sic ergo et modo quaeramus in factis, non in lingua. Quis est spiritus qui non est ex Deo? Qui negat Jesum Christum in carne venisse. Et quis est spiritus nisse? Eia, fratres, opera attendamus, non strepitum linguae. Quaeramus quare venerit in carne Christus, et invenimus qui eum negant in carne venisse. Nam si linguas attendas, multas haereses auditurus es confitentes Christum in carne venisse: sed convincit illos veritas. Quare venit Christus in carne? Nonne Deus erat? Nonne de illo scriptum est, In principio erat Verbum, et Verbum erat
Abbreviated transcription (Latin):
dos sp̃s. Et tale qͥddam audiuimꝰ. unde nichilominus dis.¬
cernamus. Quid enim ait : Om̃is qͣui conficet᷑ ibm¬
xp̃m in carne uenisse ex deo ẽ. Ergo sp̃s qui est apud he.¬
reticos ex deo est: quia confitent᷑ iħm xp̃m in carne ue.¬
nisse. Iam hinc erigunt se forte aduersus nos & dicunt.
Uos non habetis sp̃m ex deo: sed nos confitem᷑ iħm xp̃m
in carne uenisse. Iste autẽ illos negauit spm̃ dĩ habere.
qͥ non confitent᷑ iħm xp̃m in carne uenisse. Quȩre ab
arrianis. confitent᷑ iħm xp̃m in carne uenisse. Quęre
in carne uenisse. Interroga nouatianos. confitentur
iłm x p̃m in carne uenisse. Om̃s ergo iste hereses. spͥm
dĩ habent: Non ergo pseudo ꝓphetȩ sunt: Nulla est
gͦ ibi deceptio: nulla ẽ ibi seductio: Certe antieriste
sunt qͥ ex nob̾ exierunt. sed ñ erant ex nob. Quid gͦ
facimus. unde discernimꝰ: Intendite. eamus simi¬

Expanded text:
dos spiritus; et tale quiddam audivimus, unde nihilominus non disdos spiritus; et tale quiddam audivimus, unde nihilominus non discernamus. Quid enim ait? Omnis spirit in isto mundo est'. Ergo spiritus, qui est apud hereticos, ex Deo est, quia confitentur Iesum Christum in carne venisse? Iam hinc erigunt se forte adversum nos et dicunt: Vos non habetis spiritum ex Deo, sed et nos confitemur Iesum Christum in carne venisse. Iste autem illos negavit spiritum Dei habere, qui non confitentur Iesum Christum in carne venisse. Quaere ab Arin carne venisse: interroga Novatianos; confitentur Jesum Christum in carne venisse. Omnes ergo istae haereses Spiritum Dei habent? Non ergo pseudoprophetae sunt? nulla est ergo ibi deceptio, nulla est ibi seductio? Certe antichristi sunt, qui ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis. 13. Quid ergo facimus? unde discernimus? Intendite; eamus sim
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ in eum erant credituri. Si ergo aquȩ nomine signi
credere. sed ꝓbate sp̃s si ex deo sunt: intelligamꝰ inde
dictum eẽ ab aqua aliena abstine te. & de fonte alieno
ne biberis. Quid est de fonte alieno ne biberis: s p̃ui
alieno ne credideris. Restat gͦ examen. unde ꝓbetur
qͥa sp̃s dei est. Posuit qͥdem signũ. & hoc fortasse difficile.
ideamus tamen: an ad illã caritatẽ redituri sumus. Ipsa
ẽ quȩ nos docet. qͥa ipsa est unctio. Tamen hic qͥd ait e¬
robate sp̃s si ex deo sunt: quia multi pseudo ꝓphetȩ
exierunt in istum mundũ. lam ibi sunt om̃s hereti¬
mus or dicebamꝰ. Quis nouit : quis discernit: e
dic turus ẽ signum. In hoc cognoscitur spiriti f der
O m̃is sp̃s qui confitet᷑ iħm xp̃m in carne uenisse non ẽ ex dõ:¬
et hic ẽ anticristus: de quo audistis qđ uenturus sit: &¬
nunc in isto mundo est. Quasi erigunt᷑ aures ad discernen.¬

Expanded text:
qui in eum erant credituri. Si ergo aquae nomine signifqui in eum erant credituri. Si ergo aquae nomine signifcredere, sed probate spiritus si ex Deo sunt; intelligamus inde dictum esse, Ab aqua aliena abstine te, et de fonte alieno ne biberis . Quid est, de fonte alieno ne biberis? Spiritui alieno ne credideris. 12. Restat ergo examen, unde probetur quia Spiritus Dei est. Posuit quidem signum, et hoc fortasse difficile; videamus tamen. Ad illam charitatem redituri sumus; ipsa est quae nos docet, quia ipsa est unctio. Tamen hic quid ait? Probate spiritus si ex Deo sunt: quia multi pseudoprophetae exierunt in istum mundum. Jam ibi sunt omnes haeretimus, et dicebamus, Quis novit? quis discernit? Ecce dicturus est signum. « In hoc cognoscitur Spiritus Dei: omnis spiritus qui confitetur et hic est antichristus, de quo audistis quod venturus sit; et nunc in isto mundo est. » Quasi eriguntur aures ad discernen
Abbreviated transcription (Latin):
A qua sacrum enti ui sibilis e: aqua sp̃s inuisibilis estedsta
ablusa corpus & significat qđ fit in anima. Pert sbi de
spari psa rnsina ra indatur ce sagitat᷑. lpse est. sps deri
pue nori aosiunt habere hereticiꝰ & quicunq se ab
non habent istum sp̃m. Iste sp̃s nomine aquȩ a dño signi.¬
ficatus ẽ: & audiuimꝰ ab hac epła. nolite om̃i sp̃ui criđẽ.
Et testant᷑ illa uerba salomonis. ab aqua aliena abstinee.
Quid est aqua: sͥpiritus. Nunqͥd semꝑ aqua sp̃m signifi.¬
cat: Non semꝑ sed quib dam locis sp̃m significat: quibdã
locis baptismũ significat. quibdam locis popłos signifi.¬
cat: qͥbusdam locis consiliũ significat. Habes quodam
loco dictu. Fons uitȩ: consiliũ possidentib eũ. E rgo ꝑ
diuersa loca scripturarũ : nomen aquȩ diuersa signifi¬
cat. Nunc tamen nomine aquȩ spm scm̃ audistis. non
ex interp̃tatione nr̃a : sed ex testimonio euangelii ubi
ait. Hoc autẽ dicebat de sp̃u quẽ erant accepturi hi

Expanded text:
Aqua sacramenti visibilis est, aqua Spiritus invisibilis est. Ista abluit corpus et significat quod fit in anima, per illum Spiritum ipsa anima mundatur et saginatur. Ipse est spiritus Dei, quem non possunt habere heretici, et quicumque se ab non habent istum Spiritum. Iste Spiritus nomine aquae a Domino significatus est: et audivimus ab hac Epistola, Nolite omni spiritui credere; et testantur verba illa Salomonis, Ab aqua aliena abstine te. Quid est aqua? Spiritus. Numquid semper aqua Spiritum significat? Non semper: sed quibusdam locis Spiritum significat, quibusdam locis Baptismum significat, quibusdam locis populos significat, quibusdam locis consilium significat. Habes quodam loco dictum, Fons vitae consilium, possidentibus eum . Ergo per diversa loca Scripturarum nomen aquae diversa significat. Nunc tamen nomine aquae Spiritum sanctum audistis, non ex interpretatione nostra, sed ex Evangelico testimonio, ubi ait: Hoc autem dicebat de Spiritu quem erant accepturi hi
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quando intus es lates. quando foris es manifestaris.
Soluis iħm: & negas eũ in carne uenisse: non es ex deo. Ideo
dicit in euangelio. Qui soluerit unũ de mandatis istis
inimis & docuerit sic: minimus uocabit᷑ in reg
quasi uerbis. Qui prȩdicas ñ furandũ. furaris. Soluit
gͦ in facto qui suratur. & quasi docet. Sic minimꝰ uoca¬
bitur in regno cęlorũ. idest in ȩccła huiꝰ temporis. De
illo dictũ est : quȩ dicunt facite. quȩ autẽ faciunt. face¬
re nolite. Qui autẽ fecerit & sic docuerit: magnue.
uocabitur in regno çȩloꝵ. Ex eo qđ dixit hic fecerit. con.¬
tea hoc ibi dixit soluerit: idest ñ fecerit: & docuerit
sic. Ille gͦ soluit. qͥ non facit. Quid nos docet nisi ut
facta interrogemꝰ. non uerba credamus: obscuritas
rerum multa nos cogit dicere. maxime ut illud quod
dñs reuelare dignatur: etiam ad tardiores fr̃s ꝑueniat.
qͥa om̃s xp̃i sanguine comparati sunt. Et uereor. ne

Expanded text:
sed quando intus es, lates, quando foris es, manifestaris. Solvis Jesum, et negas eum in carne venisse; non es ex Deo. Ideo dicit in Evangelio: Qui solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic, minimus vocabitur in regquasi verbis. Qui praedicas non furandum, furaris . Solvit ergo in facto qui furatur, et quasi docet sic; minimus vocabitur in regno coelorum, id est, in Ecclesia hujus temporis. De illo dictum est, Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite . Qui autem fecerit, et sic docuerit, magnus vocabitur in regno coelorum . Ex eo quod dixit hic, fecerit, contra hoc ibi dixit, solverit, id est, non fecerit, et docuerit sic. Ille ergo solvit qui non facit. Quid nos docet, nisi ut facta interrogemus, non verba credamus? Obscuritas rerum multa nos cogit dicere: maxime ut illud quod Dominus revelare dignatur, etiam ad tardiores fratres perveniat; quia omnes Christi sanguine comparati sunt. Et vereor ne
Abbreviated transcription (Latin):
cat : Ille non uenit nisi curare & sanare ȩgrotos. Quare
ergo dixit. si non uenirem peccatũ non haberent. nisi qͥa
certũ quoddam peccatũ uoluit intelligi: quoddã enim
peccatũ non haberent iudei. Quod peccatum: quod in
cum non crediderunt. qđ prȩsentẽ contempserunt.
Sicut gͦ ibi peccatũ dixit. & non ẽ. consequens ut om̃e
peccatũ intelligamꝰ sed certũ peccatũ : sic & hic non
om̃e peccatũ. ne contrarius sit illi loco ubi ait. Si dixe.¬
rimus qͥa peccatũ non habemus: nos ipsos seducimus.
& ueritas in nob̾ nonẽ : sed certũ quoddã peccatũ. id est

Expanded text:
cat? Ille non venit nisi curare et sanare aegrotos. Quare cat? Ille non venit nisi curare et sanare aegrotos. Quare ergo dixit, Si non venissem, peccatum non haberent, nisi quia certum quoddam peccatum voluit intelligi? Quoddam enim peccatum non haberent Judaei. Quod peccatum? Quo in eum non crediderunt, quo praesentem contempserunt. Sicut ergo ibi peccatum dixit, et non est consequens ut omne peccatum intelligamus, sed certum peccatum: sic et hic non omne peccatum, ne contrarius sit illi loco ubi ait, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est ; sed certum quo
Abbreviated transcription (Latin):
querimꝰ qͥd dixerit. Si enim uerba attendas planum uidet᷑.
si exempla: obscurũ est. Uerbis his. nichil ẽ. planius. Et
quicqͥd postulauerimꝰ accipiemꝰ ab eo: quia mandata eius
seruamꝰ. & quȩ placent illi inconspectu eiꝰ facimus. Quic¬
qͥd postulauerimꝰ ait. accipiemus ab eo. Angustauit
uehement̾: qͥa & ibi angustaret. si diceret om̃e pecca.¬
tum. Sed ideo inuenimꝰ locum exponendi. qͥa de certo
peccato dicit. non de om̃i sed de quodã peccato: quod
om̃is qui natus ẽ. ex deo non facit. E inuenimꝰ ipsum
quoddã peccatũ uiolationẽ eẽ caritatis. & habemuc
exemplum de euangelio manifestũ. quando ait dñs.
i non uenissem: peccatũ non haberent. Quid ergo: Ad
innocentes udeos uenerat. qͥa sic loquitur: ergo si ipse
noa ueniret. peccatũ non haberent: Prȩsentia gͦ medici
fecit ȩgrotos. febrem non abstulit. Quis hoc uel demens ai.¬

Expanded text:
quaerimus quid dixerit. Si enim verba attendas, planum videtur; quaerimus quid dixerit. Si enim verba attendas, planum videtur; si exempla, obscurum est. Verbis his nihil est planius: « Et quidquid postulaverimus, accipiemus ab eo; quia mandata ejus servamus, et quae placent illi, in conspectu ejus facimus. Quidquid postulaverimus, » ait, « accipiemus ab eo. » Angustavit vehementer. Quia et ibi angustaret, si diceret omne peccatum: sed ideo invenimus locum exponendi, quia de certo peccato dixit, non de omni; sed de quodam peccato, quod omnis qui ex Deo natus est, non facit: et invenimus ipsum quoddam peccatum violationem esse charitatis. Et habemus exemplum de Evangelio manifestum, quando ait Dominus, Si non venissem, peccatum non haberent . Quid ergo? ad innocentes Judaeos venerat, quia sic loquitur? Ergo si ipse non veniret, peccatum non haberent? Praesentia ergo medici fecit aegrotum, febrem non abstulit? Quis hoc vel demens di
Abbreviated transcription (Latin):
qui si petiero aliquid a dnõ dõ nr̃o & non acceꝑo. facile
de me potest dicere unusquisq ñ habet caritatẽ. & de
quolibet homine huiꝰ temporis facile dici potest. & sen.¬
tiat qͥs quod uult homo de homine. Maiorem quȩstionẽ
nobis faciunt illi uiri quos scõs constat fuisse cũ scriberent.
& modo sunt cum deo. Quis habet caritatẽ. si eam paulus ñ
habebat qui dicebat. os nr̃m patet ad uos o corinthii. cor. no¬
strũ dilatatũ est. non angustamini in nobis: qui dicebat
impendar ꝓ animab ur̃is. & tanta gr̃a in illo erat: ut mani.¬
festaret᷑ eum habere caritatẽ: inuenimꝰ eum tamen petis.¬
se. & non accepisse. Iid dicimus fr̃s : quȩstio est. Intenti esto.¬
te ad dm̃. magna ẽ ista quȩstio. Quomͦ de peccato ubi dictũ
ẽ. qui natus ex deo ñ peccat inuenimꝰ hoc eẽ. peccatũ: uiola.¬
re caritatẽ. & hoc ꝓprie designatũ eẽ in hoc loco: sic & nunc

Expanded text:
qui si petiero aliquid a Domino Deo nostro, et non accepero, facile qui si petiero aliquid a Domino Deo nostro, et non accepero, facile de me potest dicere unusquisque, Non habet charitatem; et de quolibet homine hujus temporis facile dici potest; et sentiat quis quod vult homo de homine: majorem quaestionem non faciunt, nisi illi viri, quos sanctos constat fuisse cum scriberent, et modo esse cum Deo. Quis habet charitatem, si eam Paulus non habebat, qui dicebat, Os nostrum patet ad vos, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est; non angustamini in nobis ; qui dicebat, Impendar pro animabus vestris : et tanta gratia in illo erat, ut manifestaretur eum habere charitatem? Invenimus eum tamen petisse, et non accepisse. Quid dicimus, fratres? Quaestio est; intenti estote ad Deum Magna et ista quaestio est. Quomodo de peccato ubi dictum est, Qui natus est ex Deo, non peccat ; invenimus hoc esse peccatum violare charitatem, et hoc proprie designatum esse in hoc loco: sic et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ternã querens. nullũ emolumentũ expectans a fratre.
nisi salutẽ ipsius. Fiduciã habeamꝰ ad dm̃. & quicquid
petierimꝰ accipiemꝰ ab eo: quia mandata ͤ seruamꝰ. Ideo
non inconspectu hominũ. sed ubi ds̃ uidet in corde. Fidu.¬
ciam gͦ habeamꝰ ad dm̃. & quicqͥd postulauerimꝰ ab eo
accipiemꝰ: sed qͥa mandata eiꝰ seruamus. Quȩ st̃ mandata
eius : Nunqͥd semꝑ repetendũ ẽ : Mandatũ nouum do
uobis. ut uos inuicem diligatis. Ipsam caritatẽ loquitur.
ipsam cõmendat. Quisqͥs ergo habuerit caritatẽ frat̾nã.
& coram dõ habuerit ubi ds̃ uidet. corq eiꝰ interroga.¬
tũ sub iusto examine non ei aliud responderit quã
germanã esse radicẽ caritatis. unde boni fructus exi¬
stant: habet fiduciã apud dm̃. & quicqͥd postula.¬
uerit ab eo accipiet. qͥa mandata eiꝰ seruat. Occurrit
quȩstio quȩdã. qͥa non ille aut ille homo aut tii aut ego.

Expanded text:
ternam quaerens, nullum emolumentum exspectans a fratre, ternam quaerens, nullum emolumentum exspectans a fratre, nisi salutem ipsius. Fiduciam habemus ad Deum; et quidquid postulaverimus, accipiemus ab eo, quia mandata ejus servamus. Ideo non in conspectu hominum, sed ubi ipse Deus videt in corde. Fiduciam ergo habemus ad Deum; et quidquid postulaverimus, ab eo accipiemus: sed, quia mandata ejus servamus. Quae sunt mandata ejus? Numquid semper repetendum est? Mandatum norum do vobis, ut vos invicem diligatis . Ipsam charitatem loquitur, ipsam commendat. Quisquis ergo habuerit charitatem fraternam, et coram Deo habuerit, ubi Deus videt, corque ejus interrogatum sub justo examine, non ei aliud responderit, quam germanam ibi esse radicem charitatis, unde boni fructus existant; habet fiduciam apud Deum, et quidquid postulaverit, ab eo accipiet, quia mandata ejus servat. 5. Occurrit quaestio quaedam, quia non ille aut ille homo, aut tu aut ego,
Abbreviated transcription (Latin):
absconde si potes. Quomͦ abscondis ab eo cui dictum ẽ.
a peccatore quodã timente & confitente. quo ibo a sp̾u
tuo. & a facie tua quo fugiam: quȩrebat qua fugeret & eua.¬
deret iudiciũ dĩ. & non inueniebat. Ubi enim non ẽ. ds̃: Si
ascendero inqͥt in cȩlũ ibi es: si descendero in infernum ades:
Quo iturus es: quo fugies: uis audire consiliũ: Si uis ab illo
fugere. ad ipsum fuge confitendo: non ab ipso latendo. Late.¬
re enim ñ potes. sed confiteri potes. Dic illi. refugiũ meũ tu es:
& nutriatur in te dilectio. quȩ sola ꝑducit ad uitã. Perhi.
leuant in cęlũ: nec uituꝑationes inde te deponent. Ille
uideat qͥ coronat. ille sit testis quo iudice coronaris. Ala-
senserit. fiduciam habemꝰ ad dm̃. Quid est non cor. male
senserit: Uerum nobis responderit qͥa diligimꝰ. & ger-¬
mana dilectio ẽ. in nobis. non ficta sed sincera: salutẽ fra.¬

Expanded text:
absconde si potes. Quomodo abscondes ab eo, cui dictum est absconde si potes. Quomodo abscondes ab eo, cui dictum est a peccatore quodam timente et confitente: Quo ibo a spiritu tuo? et a facie tua quo fugiam? Quaerebat qua fugeret, ut evaderet judicium Dei, et non inveniebat. Ubi enim non est Deus? Si ascendero, inquit, in coelum, ibi es: si descendero in infernum, ades . Quo iturus es? quo fugies? Vis audire consilium? Si vis ab illo fugere, ad ipsum fuge. Ad ipsum fuge confitendo, non ab ipso latendo: latere enim non potes, sed confiteri potes. Dic illi, Refugium meum es tu ; et nutriatur in te dilectio, quae sola perducit ad vitam. Perhibelevant in coelum, nec vituperationes inde te deponunt. Ille videat qui coronat; ille sit testis quo judice coronaris. Major non male senserit, fiduciam habemus ad Deum. Quid est, cor non male senserit? Verum nobis responderit, quia diligimus, et germana dilectio est in nobis: non ficta, sed sincera; salutem fra
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est coram ipso: ubi ipse uidet. Unde dñs in euangłio.
auete in qͥt facere iusticiam ur̃am coram hominibus. ut
uideamini ab eis. Alioquin: mercedem ñ habebitis apud
patrem ur̃m qui in cęlis est. & quid est. nesciat sinistra
tua qͥd faciat dextera tua. nisi qͥa dextra pura conscien¬
tia est. sinistra mundi cupiditas : Multi ꝑ cupiditatem
mundi multa mira faciunt: sinistra oꝑatur ñ dextra
Dextra debet oꝑari. & nesciente sinistra: ut nec misceat
se cupiditas scłi. quando aliqͥd boni dilectio oꝑatur.
Et ubi hoc cognoscimus Ante dm̃ es: interroga cortuũ.
Uide qͥd fecisti. & quid ibi appetisti: salutẽ tuam an lau.¬
dem hominũ uentosam. Intus uide. Nam homo iudica.
Quia si male sentiat cor nr̃m: idest accuset nos intus. qͥa
non eo animo facimꝰ quo faciendũ ẽ: maior est ds̃ corde
nr̃o. & nouit om̃ia. Cor tuũ abscondis ab homine. a deo

Expanded text:
Quid est, coram ipso? Ubi ipse videt. Unde ipse Dominus in Evangelio: Quid est, coram ipso? Ubi ipse videt. Unde ipse Dominus in Evangelio: Cavete, inquit, facere justitiam vestram coram hominibus, ut videamini ab eis: alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis est. Et quid est, Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua : nisi quia dextera, pura conscientia est; sinistra, mundi cupiditas? Multi per cupiditatem mundi multa mira faciunt; sinistra operatur, non dextra. Dextra debet operari, et nesciente sinistra, ut nec misceat se cupiditas saeculi, quando aliquid boni dilectione operamur. Et ubi hoc cognoscimus? Ante Deum es, interroga cor tuum: vide quid fecisti, et quid ibi appetisti; salutem tuam, an laudem hominum ventosam. Intus vide: nam homo judicareQuia si male sentiat cor nostrum, id est, accuset nos intus, quia non eo animo facimus quod faciendum sit; major est Deus corde nostro, et novit omnia. Cor tuum abscondis ab homine; a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
mento caritatis. Ait enim. cum de ipsius caritatis cõmen-¬
datione loqueret᷑. Si distribuero om̃ia mea. & tradidero¬
mͥ ꝑdest. Potest enim quisquã hoc facere sine caritate.
Nam qui ñ habent caritatẽ: diuiserunt unitatẽ. Quȩ¬
rite ibi. & uidebitis multos multa tribuere pauꝑibus.
Uidetis alios paratos ad suscipiendã mortem: ita ut de¬
sistente ꝑsecutore: se ipsos p̃cipitent. Isti sine dubio
ꝓbet unusquisq nr̃m. utrum de uena caritatis emanet:
utrũ de radice dilectionis rami bonoꝵ oꝑum pullulent.
Opus autẽ suum ꝓbet unusquisq ait. & tunc in semet ipsoglo.¬
riam habebit & non in altero. Non quando illi ꝑhibet te-¬
stimoniũ lingua aliena. sed quando ꝑhibet conscientia
ꝓpria. Hoc ergo hic cõmendat. In hoc cognoscimꝰ quia
ex ueritate sumus. quando oꝑe & ueritate. non uerbis
& lingua tantũ diligimꝰ: & coram ipso ꝑsuademꝰ cordi nr̃o.

Expanded text:
mento charitatis: ait enim cum de ipsius charitatis commenmento charitatis: ait enim cum de ipsius charitatis commendatione loqueretur, Si distribuero omnia mea paupermihi prodest . Potest enim quisquam hoc facere sine charitate? Potest. Nam qui non habent charitatem, diviserunt unitatem. Quaerite ibi, et videbitis multos multa tribuere pauperibus; videbitis alios paratos ad suscipiendam mortem, ita ut desistente persecutore, seipsos praecipitent: isti sine dubio probet unusquisque nostrum, utrum de vena charitatis emanet, utrum de radice dilectionis rami bonorum operum pullulent. Opus autem suum probet unusquisque, ait, et tunc in semetipso gloriam habebit, et non in altero: non quando illi perhibet testimonium lingua aliena, sed quando perhibet conscientia propria. 3. Hoc ergo hic commendat. In hoc cognoscimus quia ex veritate sumus, quando opere et veritate, non verbis et lingua tantum diligimus: et coram ipso persuademus cordi nostro,
Abbreviated transcription (Latin):
terna : quia uoluit illã ꝓbari. & ait admonens. ł ilioli.
ñ diligamꝰ uerbo tantũ & lingua: sed oꝑe & ueritate.
Querimus in quo oꝑe. in qua ueritate. Potest eẽ manife.¬
stius opus: quã tribuere pauꝑibus: multi hoc iactan¬
tia faciunt. ñ dilectione. Potest eẽ maius opus cõmori
nominis comparandi. ñ uisceribꝰ dilectionis. Restat ut ille
diligat fr̃em. qͥ ante dm̃ ubi solus uidet cordi suo ꝑsuadet.
& interrogat cor. suũ: an uere ꝓpter fr̃m dilectionẽ hoc
faciat: & ꝑhibet illi testimoniũ oculus qͥ penetrat cor.
quo homo attendere ñ potest. Ideo paulus apłs qͥa paratꝰ
Tamen qͥa ds̃ hoc uidebat in corde ipsius. non homines
qͥbus loquebat᷑: ait illis. Michi autẽ ꝓ minimo ẽ. ut a uo.¬
bis iudicer. aut ab humano die. Et oftendit etiam ipse quo.¬
dam loco. qͥa solent ista fieri mani iactantia: non firma.¬

Expanded text:
terna? quia voluit illam probari, et ait admonens: Filioli, terna? quia voluit illam probari, et ait admonens: Filioli, non diligamus verbo tantum et lingua, sed opere et veritate. Quaerimus, In quo opere, in qua veritate? Potest esse manifestius opus, quam tribuere pauperibus? Multi hoc jactantia faciunt, non dilectione. Potest esse majus opus, quam mori nominis comparandi, non visceribus dilectionis. Restat ut ille diligat fratrem, qui ante Deum ubi solus videt, cordi suo persuadet, et interrogat cor suum an vere propter fratrum dilectionem hoc faciat; et perhibet illi testimonium oculus qui penetrat cor, quo homo attendere non potest. Ideo Paulus apostolus, quia tamen quia Deus hoc videbat in corde ipsius, non homines quibus loquebatur, ait illis, Mihi autem minimum est ut a vobis dijudicer, aut ab humano die . Et ostendit etiam ipse quodam loco quia solent ista fieri inani jactantia, non firma
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo incipit ista caritas fr̃s. ut de suis suꝑfluis tribuat egen.¬
tiꝰ in angustiis aliquib constituto. ex eo qđ sibi abundat
scd̾m tempus. a tribulatione temporili liberet fratrem.
sis animã tuam põnere ꝓ fr̃ib tuis. Sed qͥa multa talia
fiunt abhis qui alia quęrunt. & qui fr̃s non amant:
reuocemꝰ ad testimoniũ conscientiȩ. Unde ꝓbamus. qͥa
multa talia fiunt ab his qͥ fr̾em non amant: quã multi
sese in heresib & scismatib martyres dicunt. uident᷑q
sibi animã ponere ꝓ fr̃ib suis. Si ꝓ fr̾ib auimã pone.¬
rent: non se ab uniuersa frat̃̾nitate separarent. Item
quã multi sunt qͥ iactantiȩ causa multa distribuunt.
multa donant. & non ibi quęrunt nisi laudẽ humanam
& głam popularẽ. plenam uentis. nulla stabilitate solida.¬
tam. quia gͦ sunt tales. ubi gͦ ꝓbanda erit caritas fra-¬

Expanded text:
Ergo hic incipit ista charitas, fratres, ut de suis superfluis tribuat egenErgo hic incipit ista charitas, fratres, ut de suis superfluis tribuat egenti, in angustiis aliquibus constituto; ex eo quod sibi abundat secundum tempus, a tribulatione temporali liberet fratrem. sis animam tuam ponere pro fratribus tuis. 2. Sed quia multa talia fiunt ab his qui alia quaerunt, et qui fratres non amant; revocemur ad testimonium conscientiae. Unde probamus quia talia multa fiunt ab his qui fratres non amant? Quam multi se in haeresibus et schismatibus martyres dicunt! Videntur sibi animam ponere pro fratribus suis. Si pro fratribus animam ponerent, non se ab universa fraternitate separarent. Item quam multi sunt qui jactantiae causa multa tribuunt, multa donant; et non ibi quaenunt nisi laudem humanam et gloriam popularem, plenam ventis, nulla stabilitate solidatam! Quia ergo sunt tales, ubi probanda erit charitas fra
Abbreviated transcription (Latin):
I CEMTAISTIS fr̃s hesterno die nos clau.¬
sisse sermonẽ. ad istam sententiã quȩ sine du¬
bio manere debuit & debet in corde ur̃o.
qͥa ipsam nouissimã audistis: filioli non
nr̃m maior ẽ. as̃ corde nr̃o. & nouit om̃ĩa. Dixerat non dili.¬
gamus uerbo tantũ & lingua. sed oꝑe & ueritate. Querit᷑
Anobis in quo oꝑe & in qua ueritate agnoscit᷑ qui dili.¬
git am̃. uel qͥ diligit fr̾em suũ. Iam suꝑius dixerat. quo¬
usq caritas ꝑficiatur. qđ & dñs in euangelio ait: maiore
nemo habet caritatẽ. quã ut animã suam ponat pro
amicis suis. Et iste hoc dixerat. Sicut ille animã suam
ñ in om̃ib ꝑfecta ẽ: & desperare ñ debet in quo ꝑfecta
non ẽ: si iam nata ẽ. quȩ ꝑficiat᷑. Et utiq si nata est.
nutrienda ẽ: & quibusdã suis nutrim̃tis ad ꝑfectionẽ
ꝓpriam ꝑducenda. Quȩsiuimꝰ inchoationẽ caritatis. unde
incipiat. & ibi continuo inuenimus. Si quis habet fa.

Expanded text:
i meministis, fratres, hesterno nos clausisse sermonem ad istam sententiam, quae sine dubio manere debuit et debet in corde vestro, quia ipsam novissimam audistis: « Filioli, nnostrum, major est Deus corde nostro, et novit omnia. » Dixerat, « Non diligamus verbo tantum et lingua, sed opere et veritate: » quaeritur a nobis, in quo opere et in qua veritate agnoscitur qui diligit Deum, vel qui diligit fratrem suum. Jam superius dixerat quousque charitas perficiatur; quod et Dominus in Evangelio ait, Majorem hac nemo habet charitatem, quam ut animam suam ponat pro amicis suis : et iste hoc dixerat, Sicut ille animam suam non in omnibus perfecta est, et desperare non debet in quo perfecta non est, si jam nata est quae perficiatur: et utique si nata est, nutrienda est, et quibusdam suis nutrimentis ad perfectionem propriam perducenda. Quaesivimus inchoationem charitatis unde incipiat, et ibi continue invenimus: Si quis habet facu
Abbreviated transcription (Latin):
corpore in loco separatus ẽ: aciem cordis simul fixistis in:
lumine ueritatis. Ergo siuis nosse qͥa accepisti sp̃m sc̃m:
interroga cor tuũ. ne forte sacramentũ habes: & uirtutẽ
sacranĩti non habes. Interroga cor. tuũ. si est ibi dilectio
fris. securus esto. Non potest eẽ dilectio sine sp̃u dei.
sid sariue. elamat. Caritas dĩ diffusa ẽ in corddib nr̃is ꝑ¬

Expanded text:
corpore in loco separatus es; aciem cordis simul fixistis in corpore in loco separatus es; aciem cordis simul fixistis in lumine veritatis. Ergo si vis nosse quia accepisti Spiritum, interroga cor tuum; ne forte sacramentum habes, et virtutem sacramenti non habes. Interroga cor tuum, si est ibi dilectio fratris, securus esto. Non potest esse dilectio sine Spiritu Dei: quia Paulus clamat, Charitas Dei diffusa est in cordibus