comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui letantur cum malefecerint. ⁊ exultant in rebꝰ pessi¬
mis: ac se de infirmitate uł ignorantia tegunt. ad excu¬
sandas excusationes inpeccatis S frustra sͥ de infirmi¬
tate uł ignorantia blandiuntur: qui ut lib̃ius peccent
libent ignorant uł infirmantur. Putas pͥmo homini ꝓ¬
fuit licet ipse ñ libenter peccauit: qd̾ se ꝑuxorẽ tanquã
ꝑ carnis infirmitatem defendit Aut primi martyris la-¬
pidatores. qm̃ aures suas continuerunt. ꝑ ignorantiam
excusabiles erunt Quigͦ studio ⁊ amore peccandi aue-¬
ritate se sentiunt alienatos: infirmitate ⁊ignorantia
p̃ssos studium in gemitum. amorẽ in merorẽ conu̾tant:
infirmitatẽ carnis feruore iusticie uincant. ignorantiã
libalitate repellant: ne si nunc egentem. nudã. infirmã
ueritatem ignorant: cum potestate magna ⁊ uirtute ue¬
nientẽ. terentẽ. arguentem. sero cum rubore cognoscant.
frustra cum tremore respondeant. qͣndote uidimꝰ egere.

Expanded text:
qui laetantur cum male fecerint, et exsultant in rebus pessimis , ac se de infirmitate vel ignorantia tegunt ad excusandas excusationes in peccatis . Sed frustra sibi de infirmitate, vel ignorantia blandiuntur, qui ut liberius peccent, libenter ignorant, vel infirmantur. Putas, primo homini profuit, licet ipse non libenter peccavit, quod se per uxorem, tanquam per carnis infirmitatem, defendit ? aut primi martyris lapidatores, quoniam aures suas continuerunt , per ignorantiam excusabiles erunt? Qui igitur studio et amore peccandi a veritate se sentiunt alienatos, infirmitate et ignorantia pressos; studium in gemitum, amorem in moerorem convertant, infirmitatem carnis fervore justitiae vincant, ignorantiam liberalitate repellant: ne si nunc egentem, nudam et infirmam veritatem ignorant, cum potestate magna et virtute venientem, terrentem, arguentem, sero cum rubore cognoscant, frustra cum tremore respondeant: Quando te vidimus egere,
Abbreviated transcription (Latin):
de se exagitant satisfactionem: de cet̾o emendationem
S cum se ad id sufficere ñposse conspiciunt. cũ enim fe¬
cerint omĩa q̃ mandata fuerint sͥ: seruos se inutiles
dicunt: de usticia ad miscdiam fugiunt. Ut autẽ illam
eam in proximis inquirunt. dum de suis alioꝵ necessita¬
tes exquirunt: dum exhis quȩ patiunt᷑ pacientib cõpa¬

Expanded text:
de se exigant satisfactionem, et de caetero emendationem. de se exigant satisfactionem, et de caetero emendationem. Sed, cum se ad id sufficere non posse conspiciunt cum enim fecerint omnia quae mandata fuerint sibi, servos se inutiles dicunt , de justitia ad misericordiam confugiunt. Ut autem illam ecundus gradus veritatis, quo eam in proximis inquirunt; dum de suis aliorum necessitates exquirunt; dum ex iis quae patiuntur, patientibus compa
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ceteri hominum. Et gr̃as agit: ñ quia bonus s quia
solus. Non tamde bonis quȩ habet: quã de malis q̃ in
aliis uidet. Nondum de suo ocło trabem eiecerat: & festucas
in ocłis fr̃m enumerat. Nam subdit. Iniuisti raptores. Nonfru¬
stra ut arbitror excessum aꝓposito feci: si utriusq excessus
differentiam intellexisti. Iam ad ꝓpositum redeundum est.
Quos itaq ueritas sͥ iam innotescere acꝑ hoc uilescere fecit:
necesse ẽ. ut cuncta quȩ amare solebant & ipsi sͥ amares¬
cant. Statuentes nimirum se ante se tales se uide cogunt:
quales a se uideri erubescunt. Dumq sibi displicet qd̾ st̃.¬
& ad id suspirant qd̃ ñ sunt. qd̃ utiq ꝑse fore diffidunt: ue¬
hem̃t̃ ꝓse lugentes id solum consolationis inueniunt ut
seueri iudices sui qui scilicet amore ueri esuriant & siti¬
ant iusticiam. usq ad contemptum sui distͥccissimam

Expanded text:
sicut caeteri hominum Et gratias agit, non quia bonus, sed quia sicut caeteri hominum Et gratias agit, non quia bonus, sed quia solus: non tam de bonis quae habet, quam de malis quae in aliis videt. Nondum de suo trabem ejecerat, et festucas in oculis fratrum enumerat. Nam subdit: Injusti, captores . Non frustra, ut arbitror, excessum a proposito feci, si utriusque excessus differentiam intellexisti. 18. Jam ad propositum redeundum est. Quos itaque veritas sibi jam innotescere, ac per hoc vilescere fecit, necesse est, ut cuncta, quae amare solebant, et ipsi sibi amarescant. Statuentes nimirum se ante se, tales se videre cogunt, quales vel a se videri erubescunt. Dumque sibi displicet quod sunt, et ad id suspirant quod non sunt, quod utique per se fore diffidunt; vehementer sese lugentes id solum consolationis inveniunt, ut severi judices sui, qui scilicet amore veri esuriant et sitiant justitiam, usque ad contemptum sui districtissimam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficiens itaq humilis ꝓpħ̃a ꝑducatum ueritatis. qd̃q
inse lugebat uidens in aliis dum apponit scientiã appo¬
nat ⁊ dolorem. ad generaliter s ueraciter dicat: omĩs hõ
m̃dax. Uide quam longe aliud senserit de se phariseꝰ ille
suꝑbꝰ. Quid depromsit. in excessu suo Ds̃ gr̃as ago tͥ: quia
ñ sum sicut ceteri hominum. Dum inse singłarit̃ exul-¬
tat: aliis arroganter insultat. Dauid aliter. Ait enim Dĩs
homo m̃dax. Neminem excipit. nequem decipiat: sciens
qr omnes peccauerunt. & om̃s egent gła dei. Phariseus
se solum decipit. quem solum excipit: dum ceteros dãp¬
nat: Propħa se ñ excipit. acominuni miseria: ne excipiat᷑ a
misccłia. Phariseus exsufflat miscłiam: dissimulat mise¬
riam Propħa affirmat tam de omĩb quã de se: omĩs hõ
m̃dax. Phariseus confirmat de omĩb p̾t se ñ sum inqͥenᷤ

Expanded text:
Proficiens itaque humilis Propheta per ducatum veritatis, quodque Proficiens itaque humilis Propheta per ducatum veritatis, quodque in se lugebat videns in aliis, dum apponit scientiam, apponat et dolorem, ac generaliter, sed veraciter dicat: Omnis homo mendax. 17. Vide quam longe aliud senserit de se Pharisaeus ille superbus. Quid deprompsit in excessu suo? Deus, gratias ago tibi, quia non sum sicut caeteri hominum . Dum in se singulariter exsultat, aliis arroganter insultat. David autem aliter. Ait enim: Omnis homo mendax. Neminem excipit, ne quem decipiat: sciens quia omnes peccaverunt, et omnes egent gloria Dei . Pharisaeus se solum decipit, quem solum excipit, dum caeteros damnat. Propheta se non excipit a communi miseria, ne excipiatur a misericordia: Pharisaeus exsufflat misericordiam, dum dissimulat miseriam. Propheta affirmat tam de omnibus, quam de se: Omnis homo mendax: Pharisaeus confirmat de omnibus praeter se, Non sum, inquiens,
Abbreviated transcription (Latin):
sa quidẽ exaltata ẽ. in me ex mea confessione: s ego humili¬
g ꝓpħa in hoc primo gradu ueritatis. ut ait in alio psalmo
⁊ in ueritate tua humiliasti me. semet ipsum attendat:⁊
ex ꝓpͥa miseria generalem ꝑpendat: sicq ad scdm tͣnsiens
dicat in excessu suo omĩs homo m̃dax In qͦ excessu suo.
In illo ꝓculdubio quo sese excedens acueritati adherens se ip¬
sum duudicat. In illo gͦ excessu suo dicat ñ indignando. aut
insultando s miserando & compatiendo: omĩs homo m̃dax.
Quid ẽ. om̃is homo m̃dax: Omnis homo infirmus. omnis
Sicut dr̃ fallax equus ad salutem. ñ qd̃ equus aliquem fal¬
lat. s quia is se ipsum fallit qui in fortitudine eius confi-¬
dit sic omnis homo dicitur m̃dax. id÷ fragilis. mutabiliᷤ
a quo salus ñ possit uł sua uł aliena sꝑari. quin potiꝰma¬
ledictionem incurrat: qui spem suã in homine ponit.

Expanded text:
sa quidem exaltata est in me ex mea confessione: sed ego humilisa quidem exaltata est in me ex mea confessione: sed ego humilia in hoc primo gradu veritatis, ut ait in alio psalmo: Et in veritate tua humiliasti me ; semetipsum attendat, et ex propria miseria generalem perpendat: sicque ad secundum transiens dicat in excessu suo, Omnis homo mendax. In quo excessu suo?  procul dubio, quo sese excedens, ac veritati adhaerens, seipsum dijudicat. In illo ergo excessu suo dicat, non indignando aut insultando, sed miserando et compatiendo: Omnis homo mendax. Quid est, Omnis homo mendax? Omnis homo infirmus, omnis  Sicut dicitur: Fallax equus ad salutem , non quod equus aliquem fallat, sed quia is seipsum fallit, qui in fortitudine ejus confidit: sic omnis homo dicitur mendax, id est fragilis, mutabilis, a quo salus non possit vel sua, vel aliena sperari: quin potius maledictionem incurrat, qui spem suam in homine ponit .
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsos sentimus: Credidi inquit ueritati dicenti. qͥ sequit᷑
me ñ ambulat intenebris. Credidi gͦ sequendo ꝓpt̾ qd̾ locu¬
tus sum confitendo. Quid confitendo: Ueritatẽ quã cog¬
noui credendo. Postquam autem credidi adiusticiã & lo¬
cutꝰ sum ad salutem: humiliatꝰ sum nimis. hoc ẽ. ꝑfecte.
Tanquam diceret. Quia ueritatẽ cognitam in me confite¬
ri contͣ me nerubui: ad ꝑfectionem humilitatis ꝑfeci. Ni¬
mis enim ꝓꝑfecte potest intelligi: ut ibi. In mandatis eiꝰ
uolet nimis. Qd̃ si quis contendat nimis hic ꝓualde posi¬
tum eẽ. ñ ꝓꝑfecte: quia et expositores ad ipsum uidentur
astruere. neq hoc discordat a sensu ꝓpħȩ ut sic sentiamꝰ eũ
dixisse. Elgo quidem cum adhuc ueritatem ñ nossẽ: aliqͥo
me putabam eẽ. cum nicħ eẽm. At postquam in xp̃m cre¬
dendo. id: eiꝰ humilitatem imitando ueritatẽ agnour. ip¬

Expanded text:
t nos post ipsos, et per ipsos sentimus! Credidi, inquit, Veritati dicenti: Qui sequitur t nos post ipsos, et per ipsos sentimus! Credidi, inquit, Veritati dicenti: Qui sequitur me, non ambulat in tenebris . Credidi ergo sequendo, propter quod locutus sum confitendo. Quid confitendo! Veritatem quam cognovi credendo. Postquam autem et credidi ad justitiam, et locutus sum ad salutem, humiliatus sum nimis, hoc est perfecte. Tanquam diceret: Quia veritatem cognitam in me confiteri contra me non erubui, ad perfectionem humilitatis profeci. Nimis enim pro Perfecte potest intelligi; ut ibi: In mandatis ejus volet nimis . Quod si quis contendat, nimis hic pro Valde positum non pro Perfecte, quia et expositores id ipsum videntur astruere; neque hoc discordat a sensu Prophetae, ut sic sentiamus eum dixisse: Ego quidem, cum adhuc veritatem non nossem, aliquid me putabam esse, cum nihil essem. At postquam in Christum credendo, id est ejus humilitatem imitando, veritatem agnovi; ip
Abbreviated transcription (Latin):
sis tã ȩccłasticis quam scłarib seruatum scio. spetiales a¬
micos causantium ñ deb̾e admitti ad uidicium: ne fallail
uł fallant᷑ amore suoꝵ. Qd̃ si culpam amici tuo udicio
amor illius aut minuit aut ꝓrsus abscondi: qͣntoma¬
gis amor tui tuum contra te iudiciũ falli. Qͥ gͦ plene
ueritatẽ in se cognoscere curat: nece ẽ. ut semota t᷑ba
suꝑbiȩ quȩ ocłm arcet aluce: ascensiones in corde suo
disponat. ꝑ quas in se ipso se ipsũ inquirat: & sic pꝰdu
odecimũ humilitatis. ad pͥmũ ueritatis gradum ꝑtin¬
gat. Cum aut̃ ueritate inuenta inse immo se inuento inue¬
ritate dicere potuerit: credidi ꝓpt̃ qd̃ locutus sum ego aut̃
humiliatꝰ sum nimis: ascendat homo ad cor altum: ut exal¬
tetur ueritas & ad gradum scđm ꝑueniens dicat in excessu
suo. om̃is homo m̃dax. Putas hunc ordinem dauid ñ tenuit.

Expanded text:
sis, tam ecclesiasticis, quam saecularibus servatum scio, speciales asis, tam ecclesiasticis, quam saecularibus servatum scio, speciales amicos causantium non debere admitti ad judicium: ne vel fallant, vel fallantur amore suorum. Quod si culpam amici tuo judicio amor illius aut minuit, aut prorsus abscondit: quanto magis amor tui tuum contra te judicium fallit! 15. Qui ergo plene veritatem in se cognoscere curat, necesse est ut semota trabe superbiae, quae oculum arcet a luce, ascensiones in corde suo disponat, per quas seipsum in seipso inquirat, et sic post duodecimum humilitatis ad primum veritatis gradum pertingat. Cum autem veritate inventa in se, imo se invento in veritate, dicere potuerit, Credidi, propter quod locutus sum; ego autem humiliatus sum nimis: ascendat homo ad cor altum, ut exaltetur veritas, et ad gradum secundum perveniens dicat in excessu suo: Omnis homo mendax . Putas, hunc ordinem David non tenuit!
Abbreviated transcription (Latin):
et grossa suꝑbia inm̃te est: que quadã corpulentia sui uana
ñ sana. timida ñ solida. oculum m̃tis obscurat. ⁊ ueritatẽ ob¬
umbrat: ita ut si tuam occupauerit m̃tem. iam tute uidẽ.
iam de talem qualis es uł qualis eẽ potes ñ possis sentire. s
qualẽ te amas. talemte. uł putes eẽ. uł sꝑes fore. Quid enĩ a¬
cellentiȩ: Unde ⁊ nos possumus clicere ꝑ contrarium: humi¬
litatem ꝓpͥe excellentiȩ eẽ contemptum. Amor uͦ sic̃ nec odi¬
um: ueritatis iudicium nescit. Uis iudicium ueritatis au¬
dire: Sic̃ audio: sic iudico. Non sic̃ odi. ñ sic̃ amo: ñ sic̃ timeo.
Est iudicium odii ut illud: nos legem habemꝰ & scłm legẽ
nr̃am debet mori. Est & timoris:. ut illud. Si dimittimus
eũ sic inuenient romani & tollent nr̃m locum & gentẽ.
Iudiciũm uͦ amoris. ut dauid de filio parricida. Parcite in¬
quit puero absalon. Et legib humanis statutũ & incau¬

Expanded text:
et grossa, superbia in mente est: quae quadam corpulentia sui vana, et grossa, superbia in mente est: quae quadam corpulentia sui vana, non sana; tumida, non solida, oculum mentis obscurat, veritatem obumbrat: ita ut, si tuam occupaverit mentem, jam tu te videre, jam te talem, qualis es, vel qualis esse potes, non possis sentire: sed qualem te amas, talem te vel putes esse, vel speres fore. Quid enim acellentiae? Unde et nos possumus dicere per contrarium, humilitatem propriae et excellentiae esse contemptum. Amor vero, sicut nec odium, veritatis judicium nescit. Vis judicium Veritatis audire! Sicut audio, sic judico . Non sicut odi, non sicut amo, non sicut timeo. Est judicium odii, ut illud: Nos legem habemus, et secundum legem nostram debet mori . Est et timoris, ut illud: Si dimittimus eum sic, venient Romani et tollent nostrum locum et genem . Judicium vero amoris, ut David de filio parricida: Parcite, inquit, puero Absalon . Et legibus humanis statutum, et in cau
Abbreviated transcription (Latin):
mansuescere possis: considerans inquit te ipsũ. ne & tu
tẽpteris. Considerare libet quam bene discipłs uerita¬
prĩ mites. quã miscdes ꝓnuntiati st̃. Et apłs. cũ sp̃ua¬
les hortaretur ad instruendũ carnales. adiunx̃. In sp̃u
lenitatis ad mites. Ac si diceret. Int̾ miscdes deputari ñ
potest. qui in se ipso mitis ñ est. Eoce apłs aꝑte ostendit
qd̃ suꝑius me ostensurum ꝓmisi. prius uidelicet uerita¬
tẽ inquirendam in nob eẽ quam in ꝓximis. ⁊ consid̾anᷤ
inquiens te ipsum. Hoc ẽ quam facilis adtẽptandum.¬
⁊ quã ꝓnus ad peccandum. quatinꝰ ex tui consid̾atione
mitescas: sicq ad sucurrendũ aliis in sp̃u lenitatis ac¬
cedas. Alioquin si monentẽ ñ audis discipłm: arguen¬
tẽ time magistrum. Y pocrita eice pͥmũ trabẽ de ocło tuo: et
sic uideb̾ festucam eicere de ocło frĩs tui. t̃rabes in ocło grandis

Expanded text:
mansuescere possis, Considerans, inquit, teipsum, ne et tu mansuescere possis, Considerans, inquit, teipsum, ne et tu tenteris . 14. Considerare libet, quam bene discipulus Veritaprius mites quam misericordes pronuntiati sunt . Et Apostolus cum spirituales hortaretur ad instruendum carnales, adjunxit, in spiritu des; spiritus lenitatis, ad mites. Ac si diceret: Inter misericordes deputari non potest, qui in semetipso mitis non est. Ecce Apostolus aperte ostendit, quod superius me ostensurum promisi , prius videlicet veritatem inquirendam esse in nobis, quam in proximis; considerans, inquiens, teipsum, id est, quam facilis ad tentandum, quam pronus ad peccandum: quatenus ex tui consideratione mitescas, sicque ad succurrendum aliis in spiritu lenitatis accedas. Alioquin si monentem non audis discipulum, arguentem time Magistrum: Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo; et sic videbis festucam ejicere de oculo fratris tui . Trabes in oculo grandis
Abbreviated transcription (Latin):
hanc inseruit. Non mutauit. s multiplicauit: sic̃ scͥp¬
tũ ẽ. Homines ⁊ ium̃ta saluab̃ dñe: quẽad modũ mul¬
tiplicasti miscdiam tuã ds̃. S iam ad ꝓpositũ redeamꝰ.
Sigͦ se miserum fecit qui miser ñerat: ut exꝑiretur qd ⁊ an¬
te sciebat quanto magis tu ñ dico ut te facias qd ñes. s ut at¬
tendas qd̃ es quia uere miser es. et si discas misereri qui hoc
alit̾ scire ñ potes Ne forte si proximi malum consideres. et
tuum ñ attendas: mouearis ñ admiserationẽ s ad indigna¬
tionem. ñ ad adiuuandum s ad uidicandum. deniq ñ
ad instruendum in sp̃u lenitatis. s ad destruendum in sp̃u
furoris. Uos qui spuales estis ait apl̃s huius modi instruite
in sp̃u lenitatis. Apłi consilium siue cẽ preceptum ẽ: ut
mansueto idẽ. eo spiritu frĩ egrotanti subuenias. qͦ tͥ uiˢ
subueniri cum egrotas. Et ut scias qualit erga delinqͤtẽ

Expanded text:
hanc inseruit: non mutavit, sed multiplicavit, sicut scriphanc inseruit: non mutavit, sed multiplicavit, sicut scriptum est: Homines et jumenta salvabis, Domine, quemadmodum multiplergo se miserum fecit, qui miser non erat, ut experiretur quod et ante sciebat: quanto magis tu, non dico ut te facias quod non es, sed ut attendas quod es, quia vere miser es, et sic discas misereri, qui hoc aliter scire non potes! ne forte, si proximi malum consideres, et tuum non attendas, movearis non ad miserationem, sed ad indignationem; non ad adjuvandum, sed ad judicandum: denique non ad instruendum in spiritu lenitatis, sed ad destruendum in spiritu furoris. Vos, qui spirituales estis, ait Apostolus, hujusmodi instruite in spiritu lenitatis. Apostoli consilium sive etiam praeceptum est, ut mansueto, id est eo spiritu fratri aegrotanti subvenias, quo tibi vis subveniri cum aegrotas. Et ut scias qualiter erga delinquentem
Abbreviated transcription (Latin):
miseris remaneret: s ut misericors factus miseros lib̾aret
Factꝰ inquam misericors. ñ illa miscdia quã felix manẽs
habuit ab ȩt̾no: s quam mediante miseria repꝑit in ha¬
bitu nr̃o. Porro pietatis opus qd̃ ꝑ illam cepit: inista ꝑ¬
fecit. Non quod sola illa ñ poiset ꝑficere: s qr nob̃ ñ po¬
tuit absq ista sufficere. Utraq siquidem necessaria: si
nob hȩc magis congrua fuit. O ineffabilis pietatise¬
gitatio: quando nos illam miram miscłiam cogitaremꝰ
quã precedens miseria ñ informat: Quando illam au̾te¬
remꝰ incognitam nob̃ compassionẽ quȩ ñ passione pre¬
uenta cum impassibilitate ꝑdurat: At tam̃ si illa quȩ
mat ẽ. ñ accessisset Si ñ accessisset: ñ attraxiss. Si ñ attͣ¬
xisset: ñ extraxisset. Unde autem extraxit. nͥ de lacumi¬
serie ⁊ de luto fecis: Nec illam tam̃ miscłiam deseruit. s.

Expanded text:
miseris remaneret, sed ut misericors factus miseros liberaret. miseris remaneret, sed ut misericors factus miseros liberaret. Factus, inquam, misericors, non illa misericordia, quam felix manens habuit ab aeterno, sed quam mediante miseria reperit in habitu nostro. Porro pietatis opus, quod per illam coepit, in ista perfecit: non quod sola illa non posset perficere; sed quia nobis non potuit absque ista sufficere. Utraque siquidem necessaria; sed nobis haec magis congrua fuit. O ineffabilis pietatis excogitatio! Quando nos illam miram misericordiam cogitaremus, quam praecedens miseria non informat? Quando illam adverteremus incognitam nobis compassionem, quae non passione praeventa, cum impassibilitate perdurat? Attamen si illa, quaemater est, non accessisset. Si non accessisset, non attraxisset: si non attraxisset, non extraxisset. Unde autem extraxit, nisi de lacu miseriae, et de luto faecis? Nec illam tamen misericordiam deseruit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
s xp̃c filius dĩ. Quod utiq si respondiss. nichilominꝰ
ueritatem dixisset S inuerbis interrogationis sensum
int̾rogantis prudenter aduertens. competent̃ ꝓprieq
ad int̾rogata respondit dicens. Tues xp̃c filius dĩ. Cũgͥ
uͦ multa temporalit̃ exꝑtum fuisse: cur fateri dubitaᷤᷤ
ut eẽ. ex tempore cepit in carne. sic carnis qͦ miserias
scire cepisse. illo dumtaxat mͦ cognitionis. quẽ docet defe¬
ctio carnis: Qd utiq genus scientiȩ ꝓthoplasti sapientiꝰ
feliciusq nescirent: quando id attingere nͥ stulte misere¬
q ñ poterant S plasmator eorum ds̃ inquirens qd̾ ꝑie¬
rat. opus suum miseratus ꝓsecutus ẽ. Descendens ⁊ ipsi mi¬
sericordit̾ quo illi ceciderant miserabilit: uoluit exptri¬
ri inse qd̾̃ illi faciendo contra se. merito paterent᷑: ñ simi¬
li quidẽ curiositate. s mirabili caritate. Nonut miser cũ

Expanded text:
sed Christus Filius Dei . Quod utique si respondisset, nihilominus sed Christus Filius Dei . Quod utique si respondisset, nihilominus veritatem dixisset: sed in verbis interrogationis sensum interrogantis prudenter advertens, competenter proprieque ad interrogata respondit, dicens: Tu es Christus, Filius vero, multa temporaliter expertum fuisse: cur fateri dubitas, ut esse in tempore coepit ex carne, sic carnis quoque miserias scire coepisse, illo duntaxat modo cognitionis, quem docet defectio carnis? Quod utique genus scientiae protoplasti sapientius feliciusque nescirent, quando id attingere nisi stulte misereque non poterant. Sed plasmator eorum Deus requirens quod perierat, opus suum miseratus prosecutus est, descendens et ipse misericorditer, quo illi ceciderant miserabiliter. Voluit experiri in se, quod illi faciendo contra se merito paterentur, non simili quidem curiositate, sed mirabili charitate: non ut miser cum
Abbreviated transcription (Latin):
spexerat. Deniq ut intelligas qd̾ illa tantum cognitione
q̃ ꝑ carnem fit se illum diẽ nescire ꝑhibuerit: uigilan¬
t̃ iespondens ñ ait. nec ego scio: s nec ipse inquit filiꝰ¬
nͥ nom̃ assũptȩ car¬
nis: Q ͦ siquidẽ nomine intelligi datur: qr dicens se aliquid
loquens de se scđm suam dĩtatem: ñ filius uł filiũ hominiᷤ.
hominis ẽ. Nec dubium quin de illa eẽntia diceret. qͣ ante
abraham & sine initio est: ñ qua pꝰ abrahã. et ex abrahã
factꝰ ẽ. Alibi qͦq hominum de se opinionem a discipłis
ait eẽ. dicitis: Carnalis uidelicet popłi sententiã de car¬
ne inquirens nom̃ carnis qd̃ ꝓpͥe ẽ. filius hominis posu¬
it: spuales uͦ discipłos de sua dĩtate interrogans. ñ fili¬
ũ hominis s signanter me dix̃. Qd̃ deniq petre intelli-¬
gens quid ꝑhoc quod dixerat me requisiti fuissent sua
responsione aꝑuit: tues inquiens ñ iħc filius uirg. nis

Expanded text:
erspexerat. 11. Denique ut intelligas, quod illa tantum cognitione, erspexerat. 11. Denique ut intelligas, quod illa tantum cognitione, quae per carnem fit, se illum diem nescire perhibuerit, vigilanter respondens, non ait: Nec ego scio, sed nec ipse, inquit, Filiu nomen assumptae carnis? Quo siquidem nomine intelligi datur, quia dicens se aliquid loquens de se secundum suam divinitatem, non Filius, vel Filium hominis; hominis est. Nec dubium, quin de illa essentia diceret, qua ante Abraham et sine initio est, non qua post Abraham et ex Abraham factus est. Alibi quoque hominum de se opinionem a discipulis ait, esse dicitis? Carnalis videlicet populi sententiam de carne inquirens, nomen carnis, quod proprie est Filius hominis, posuit: spirituales vero discipulos de sua divinitate interrogans, non Filium hominis, sed signanter me dixit. Quod denique Petrus intelligens, quid per hoc quod dixerat, me. requisiti fuissent, sua responsione aperuit: Tu es, inquiens, non Jesus filius Virginis,
Abbreviated transcription (Latin):
dente monemur cũ fidutia adire thronũ głȩ ipsius qͦ
tulisse & dolores portasse cognoscimꝰ ⁊ in eo qd passus ẽ. ipse:
noħ compati posse ñdubitam. Non gͦ debet absurdũ uidi
sit. qd dñs requirentib discipłis de die ultimo se nescire
respondit. Nam quomͦ diem illum ille nesciebat: in qͦ õs
scire negabat: qd̾ certum ẽ. quia nescire ñ poterat: Nũ
innotescere: Absit. Sicut nicħ ignorare poterat cũ sapi¬
entia sit: sic nec m̃tiri cum ueritas sit. S uolens discipu¬
los ab inutilis inquisitionis curiositate compescere: qd̾
ꝑlustrando: diem qͦq illum palam habebat: ñ tam̃
ullis carnis suȩ sensib exꝑiendo agnouerat. Alioqͥn
iã sp̃u oris sui antixp̃m int̾fecerat: iam aurib sui cor¬
ꝑis archangłm uociferantẽ ⁊ tubam sonantẽ in qͦ stre¬
pitu mortui suscitandi sunt audierat. iam ocłis sue
carnis oues hȩdosq qui abinuicem segregandi sunt ꝑ¬

Expanded text:
dente, monemur cum fiducia adire thronum gratiae ipsius dente, monemur cum fiducia adire thronum gratiae ipsius lisse, et dolores nostros portasse cognoscimus , et in eo quo passus est ipse, nobis compati posse non dubitamus. 10. Non ergo debet absurdum vidersit, quod Dominus requirentibus discipulis de die ultimo se nescire respondit. Nam quomodo diem illum ille nesciebat, in quo omnscire negabat, quod certum est quia nescire non poterat? Numinnotescere? Absit. Sicut nil ignorare poterat, cum sapientia sit: sic nec mentiri, cum veritas sit. Sed volens discipulos ab inutilis inquisitionis curiositate compescere, quod iperlustrando, diem quoque illum palam habebat; non tamen ullis carnis suae sensibus experiendo agnoverat. Alioquin jam spiritu oris sui Antichristum interfecerat, jam auribus sui corporis archangelum vociferantem, et tubam sonantem, in quo strepitu mortui suscitandi sunt, audierat: jam oculis suae carnis oves haedosque, qui ab invicem segregandi sunt, p
Abbreviated transcription (Latin):
passus. Unde ysaias uirum eum appellat doloꝵ. & scientẽ
infirmitatem Et apłs. Non enim inquit habemus ponti
possit indicans adiungit. Temptatũ autem ꝑ omnia p
similitudine absq peccato Bertus quappe ds̃ beati dei
ꝓculdubio impassibilis pͥriusquam se exinaniss formã
serui accipiens: sic̃ miseriam uł subiectionẽ exꝑtus ñ e
ã At uͥ minoratus ẽ. ñ solum aseipso. s etiam paulominꝰ
ab angłis qui & ipsi impassibiles sunt ꝑ gr̃am ñ ꝑ nat᷑a.
sic̃ dictum ẽ. in sua ñposset. & inpassione exꝑtus ẽ. mise¬
ricordiã. & in subiectione obedientiã. ꝑ quam tam̃ exꝑi¬
entiã ñ illi ut dixi scientia. s nob̃ fidutia creuit: dum
ex hoc genere misero cognitionis is aq̃uo longe errauera¬
mꝰ factus ẽ. ꝓpior nob̃. Quando enim illi apppinqͣre aude¬
remꝰ in sui impassibilitate manenti: Nc̃ autẽ apło sua¬

Expanded text:
passus. Unde Isaias virum eum appellat dolorum, et scientem passus. Unde Isaias virum eum appellat dolorum, et scientem infirmitatem ; et Apostolus: Non enim habemus, adjungit: Tentatum autem per omnia pro similitudine, absque peccato . Beatus quippe Deus, beatus Dei m Patri, procul dubio impassibilis, priusquam se exinanisset formam servi accipiens , sicut miseriam vel subjectionem expertus non eram. At ubi minoratus est non solum a seipso, sed etiam paulo minus ab Angelis, qui et ipsi impassibiles sunt per gratiam, non persicut dictum est in sua non posset; et in passione expertus est misericordiam, et in subjectione obedientiam. Per quam tamen experientiam, non illi ut dixi scientia, sed nobis fiducia crevit, dum ex hoc misero genere cognitionis, is a quo longe erraveramus, factus est propior nobis. Quando enim illi appropinquare auderemus, in sua impassibilitate manenti? Nunc autem, Apostolo sua
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ oportuit ac neceẽ. fuit ut similis nob̾ passibił nr̃aꝵ
omĩa excepto peccato genera miseriaꝵ ꝑcurreret. Si q̃¬
ris qua necessitate. ut misericors inquit fieret. Et hoc
ais cur ñ recte ad corpus referri potest: s audi qd̾ pau¬
lo pꝰ sequit᷑. In eo enim in quo pͥassus ẽ ipse & tempta¬
tus potens ẽ & eis qui temptant᷑ auxiliari. In quib
uerb̾ quid melius intelligi possit ñ uideo. nͥ qd̾ ideo pa¬
ti ac temptari omĩb q absq peccato humanis uolu¬
it communicare miseriis. qd̃ ÷ ꝑ omĩa fr̃ib similari
ut similit̃ passis ac temptatis misereri ac cõpati ipso¬
efficeretur: s ꝓpinquior uideretur. Quatinꝰ infirmi filii a¬
dam quos suos fieri et appellari fr̃s ñdedignatus ẽ. suas il¬
li infirmitates committere ñ dubitarent. qͥ sanare illas &
posset ut deus ⁊ uellet ut ꝓximus. & cognosceret ut eadẽ

Expanded text:
id est, oportuit ac necesse fuit, ut similis nobis passibilis, noid est, oportuit ac necesse fuit, ut similis nobis passibilis, nostrarum omnia, excepto peccato, genera miseriarum percurreret. Si quaeris, qua necessitate? Ut misericors, inquit, fieret. Et hoc, ais, cur non recte ad corpus referri potest? Sed audi quod paulo post sequitur: In eo enim, in quo passus est ipse et tentatus, potens est et eis qui tentantur auxiliari . In quibus verbis quid melius intelligi possit non video; nisi quod ideo pati ac tentari, omnibusque, absque peccato, humanis voluit communicare miseriis quod est per omnia fratribus simulari, ut similiter passis ac tentatis misereri ac compati ipsefficeretur, sed propinquior videretur: quatenus infirmi filii Adam, quos suos fieri et appellari fratres non dedignatus est , suas illi infirmitates committere non dubitarent, qui sanare illas et posset ut Deus, et vellet ut proximus, et cognosceret ut eadem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ꝓ nobis uob̃ relinquens exemplum ut seqͣmini inquit
uestigia eius: id÷ ut imitemini obȩdientiã eius. Ex his gͦ
qͣ passus ẽ. discimus quanta nos qui puri homines sumꝰ
oporteat ꝓ obȩdientia ꝑpeti: ꝓqua is qui & ds̃ erat ñdu¬
suo corpore didicisse: dum tam̃ sibi in sui ꝑsona nil qd se
ante latuerit credatur ex tempore potuisse accecłe. Sicq
ipse sit qui misereri aut obedire doceat ipse quidiscat.
quia caput ⁊ corpus unus ẽ. xp̃c. Non nego hunc intelle¬
hec u̾ba sic ad caput referenda sunt: ut corpori penitus
aptari ñ possint. De uerbo utiq dĩ dictum ẽ. qd̾ ñ angłoᷤᷤ
app̾hendit hoc ẽ. ñinunam sͥ ꝑsonam assumpsit. s se¬
m̃ abrahȩ. Neq enim legitur uerbum angłs factum ẽ.
s u̾bũ caro factum est & caro de carne abrahȩ iuxta ꝓ¬
missionem q̃ illi primum facta est. Unde idest ex qua
seminis assumptione debuit ꝑ omnia fr̃ib similari

Expanded text:
est pro nobis, vobis relinquens exemplum, ut sequamini, inquit, vestigia ejus , id est, ut imitemini obedientiam ejus. Ex his ergo quae passus est, discimus quanta nos, qui puri homines sumus, oporteat pro obedientia perpeti, pro qua is, qui et Deus erat, non dusuo corpore didicisse: dum tamen sibi in sua persona nil, quod se ante latuerit, credatur ex tempore potuisse accedere. Sicque ipse sit qui misereri doceat aut obedire, ipse qui discat: quia caput et corpus unus est Christus. 8. Non nego hunc intellehaec verba sic ad caput referenda sunt, ut corpori penitus aptari non possint. De Verbo utique Dei dictum est quod non Angelos apprehendit, hoc est, non in unam sibi personam assumpsit, sed semen Abrahae. Neque enim legitur, Verbum angelus factum est, sed Verbum caro factum est , et caro de carne Abrahae, juxta promissionem, quae illi primum facta est. Unde, id est ex qua seminis assumptione, debuit per omnia fratribus assimilari;
Abbreviated transcription (Latin):
didicit exꝑimentos forte durum tͥ uidetur qd̃ dixi. dĩ sa¬
pientiam xp̃m didicisse miscłiam÷ quasi hic ꝑ quem oĩa
facta sunt aliquid aliquando ignorasset ex his quȩ sunt:
maxime cum illud qd̾ exepła ad hebieos ad id comꝓban¬
dum memoraui. alio sensu qui ñ ita uideatur absurd̃
possit intelligi. ut hoc quod dictum ẽ didicit ñ ad ipsũ
caput referatur in sui persona s ad corpus eiꝰ. qd̃ ẽ. eccła.
et sit ita sensus. Et didicit ex his quȩ passus ẽ. obȩdientiã.
hoc ẽ. obedientiam didicit in suo corpore. ex his q̃ passꝰ
ẽ. in capite. Nam illa mors. illa crux. obprobria. sputa.

Expanded text:
didicit experimento. 7. Sed forte durum tibi videtur, quod dixi Dei sadidicit experimento. 7. Sed forte durum tibi videtur, quod dixi Dei sapientiam Christum didicisse misericordiam; quasi is per quem omnia facta sunt, aliquid aliquando ignorasset ex iis quae sunt: maxime cum illud quod ex Epistola ad Hebraeos ad id comprobandum commemoravi, alio sensu, qui non ita videatur absurdus, possit intelligi; ut hoc quod dictum est, didicit, non ad ipsum caput referatur in sui persona, sed ad corpus ejus, quod est Ecclesia; et ita sit sensus: Et didicit ex iis quae passus est obedientiam, hoc est, obedientiam didicit in suo corpore ex iis quae passus est in capite. Nam illa mors, illa crux, opprobria, sputa,
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ in proximis qualiter deprehend̾e possunt: Be¬
ne nanq conuenit illis illud uulgare ꝓuerbiũ. Nesc̃
sanꝰ quid sentiat eger. aut plenus qͥd patiatur ieiunꝰ.
Et eger egro. ⁊ ieuinus ieuino: quanto ꝓpinquiꝰ. tanto
familiariꝰ compatiuntur. Sicut enim pͥura ueritas ñ
nͥ puro corde uidetur: sic miseria frĩs ueruis misero
corde sentit᷑. S ut ob alienam miseriã cor miserum ha-
beas. oportet ut tuam priꝰ agnoscas. ut ꝓximi nĩtẽ in tua in¬
uenias. & exte noueris qualit illi subuenias. exemplo sci¬
licet saluatoris nr̃i qui pati uoluit. ut compati sciret: in¬
ser fieri. ut misereri disceret: ut quomͦ de ipso scͥptũ ẽ. et
didicit exhis quȩ passus ẽ obedientiã. ita diceret & misccłi
om. Non qd̾ ante misereri nesciret. cuius miscdia ab et¬
no &e usq inȩt̾num. s qd̾ natura sciebat abȩt̾no. temporali

Expanded text:
ritatem in proximis qualiter deprehendere possunt? Beritatem in proximis qualiter deprehendere possunt? Bene namque convenit illis illud vulgare proverbium: Nescit sanus quid sentiat aeger, aut plenus quid patiatur jejunus. Et aeger aegro, et jejunus jejuno quanto propinquius, tanto familiarius compatiuntur. Sicut enim pura veritas non nisi puro corde videtur; sic miseria fratris verius misero corde sentitur. Sed ut ob alienam miseriam miserum cor beas, oportet ut tuam prius agnoscas: ut proximi mentem in tua invenias, et ex te noveris, qualiter illi subvenias, exemplo scilicet Salvatoris nostri, qui pati voluit, ut compati sciret; miser fieri, ut misereri disceret, ut quomodo de ipso scriptum est, Didicit ex his quae passus est obedientiam , ita et miseri. Non quod ante misereri nesciret, cujus misericordia ab aeterno, et usque in aeternum: sed, quod natura sciebat ab aeterno, temporali
Abbreviated transcription (Latin):
patiendo. In sui natura: mundo corde contẽplando. Ob-¬
serua sic̃ numerũ: ita ⁊ ordinem. Primo te doceat ueritaᷤ
ipsa: qd̃ prius in ꝓximis quam insui natura debeat in-¬
quiri. Post hec accipies: cur priusinte quã in ꝓximis de¬
beas inquirere. In numero siquidẽ beatitudinum qͣs
cordes posuit. Misericordes quippe cito in ꝓximis uerita¬
tem deprehendunt. dum suos aspectus affectus in illo s ex¬
tendunt: dum sic ꝑcaritatem se illis conformant. ut il¬
loꝵ uł bona uł mala tanqu. in ꝓpͥa sentiant. Cũ infir¬
mis infirmantur: cum scandalizatis uruntur: gaud̾e
cũ gaudentib flere cum flentib consueuer̃. Hac cari¬
tate fr̃na cordis acie mundata. ueritatẽ delectant᷑ iN
sui contemplari natura: ꝓcuius amore mala tolerant
flentib insultant. aut gaudentib derogant. dũ qd in
illis est. inse ñ sentiunt: quia similit̃ affecti ñ sunt. ue¬

Expanded text:
patiendo: in sui natura mundo corde contemplando. Obpatiendo: in sui natura mundo corde contemplando. Observa sicut numerum, ita et ordinem. Primo te doceat Veritas ipsa, quod prius in proximis quam in sui debeat inquiri natura. Post hoc accipies, cur prius in te, quam in proximis inquirere debeas. In numero siquidem beatitudinum, quas cordes posuit . Misericordes quippe cito in proximis veritatem deprehendunt, dum suos affectus in illos extendunt: dum sic per charitatem se illis conformant, ut illorum vel bona, vel mala, tanquam propria sentiant. Cum infirmis infirmantur, cum scandalizatis uruntur . Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus consueverunt . Hac charitate fraterna cordis acie mundata, veritatem delectantur in sui contemplari 362 natura, pro cujus amore mala tolerant flentibus insultant, aut gaudentibus derogant, dum quod in illis est, in se esse non sentiunt, quia similiter affecti non sunt, ve
Abbreviated transcription (Latin):
ce caritatis conuiuiũ: uͥ iustiepulantur in conspectudĩ
& delectantur in leticia. ut iam ñ loquens in amaritudi-¬
ne animȩ meȩ dicam dõ. noli me condempnare: s epu
sap̃iȩ participant᷑: Deniq sicut finis legis xp̃c: sic ꝑfectio
humilitatis. cognitio ueritatis. xp̃c cum uenit: attulit
gr̃am. Ueritas quib innotuerit: dat caritatem. Innotes¬
cit autem humilib: humilib dat gr̃am. Dixi ut potui.
qͦ fructu humilitatis gradꝰ ascendi debeant: dicã ut po¬
tero. quo ordine ad ꝓpositum brauium ueritatis ꝑdu¬
cant. S qr ipsa qͦ ueritatis agnitio in trib gradib con¬
sistit: ipsos breuiter sipossum distingo: quatinꝰ ex hoc
clariꝰ innotescat. ad quem trium ueritatis duodecimꝰ¬
humilitatis ꝑtingat:
NQuirimꝰ nanq ueritatẽ in nob̃: in ꝓximis. in sui nat᷑a.
In nob̾: nosmet ipsos duudicando. Inꝓximis: eoꝵ mał̃ cõ¬

Expanded text:
ce charitatis convivium: ubi justi epulantur in conspectu Dei, ce charitatis convivium: ubi justi epulantur in conspectu Dei, et delectantur in laetitia, ut jam non loquens in amaritudine animae meae, dicam Deo, Noli me condemnare: sed epulsapientiae participantur. Denique sicut finis legis Christus, sic perfectio humilitatis, cognitio veritatis. Christus cum venit attulit gratiam: Veritas quibus innotuerit, dat charitatem. Innotescit autem humilibus: humilibus ergo quo fructu humilitatis gradus ascendi debeant: dicam, ut potero, quo ordine ad propositum bravium veritatis perducant. Sed, quia ipsa quoque veritatis agnitio in tribus gradibus consistit, ipsos breviter, si possum, distinguo: quatenus ex hoc clarius innotescat, ad quem trium veritatis, duodecimuhumilitatis pertingat. Inquirimus namque veritatem in nobis, in proximis, in sui natura. In nobis, nosmetipsos dijudicando: in proximis, eorum malis com
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc solidum illum cibum minꝰ caꝑe posst̃: lacte in¬
terĩ caritatis ꝓpane. oleo ꝓuino nutriendȩ sunt. Q ͤ re¬
cte media describitur: quia eius suauitas nec incipien¬
tib presto ẽ. ꝑhibente timore: nec ꝑfectis satis est ꝓ
abundantiori contemplationis dulcedine. hi adhuc
a noxiis carnaliũ delectationũ humorib timoris ama¬
rissima potione purgandi: ñdũ lactis dulcedinẽ exꝑiunt᷑.
illi iam auulsi alacte epulari ab introitu glȩ głosuis delec¬
tantur. solis mediis idest ꝓficientib. ita iam melleas qͣsdã
sorbitiuncłas caritatis exꝑtis. ut illis int̾im ꝓ sui ter ieritu¬
dine contempti sint. Primus gͦ cibus ẽ. humilitatis purga¬
torus cum amaritudine: scds caritatis consolatorius cũ
dulcedine: t̾cius contemplationis solidꝰ cum fortitudine.
si mͥ. Dñe ds̃ uiitutum quousq irasceris suꝑ orationem
serui tui: cibab me pane lacrimarum. & potum dab̾ mͥ
in lacrimis: Quis me inuitabit ad illud uł medium ac dul¬

Expanded text:
adhuc illum solidum cibum minus capere possunt, lacte interim charitatis pro pane, oleo pro vino nutriendae sunt. Quae recte media describitur, quia ejus suavitas nec incipientibus praesto est, prohibente timore; nec perfectis satis est, pro abundantiori contemplationis dulcedine. Hi adhuc a noxiis carnalium delectationum humoribus, timoris amarissima potione purgandi, nondum lactis dulcedinem experiuntur: illi jam avulsi a lacte, epulari ab introitu gloriae gloriosius delectantur: solis mediis, id est proficientibus, ita jam melleas quasdam sorbitiunculas charitatis expertis, ut illis interim pro sui teneritudine contenti sint. 5. Primus ergo cibus est humilitatis, purgatorius cum amaritudine: secundus charitatis, consolatorius cum dulcedine: tertius contemplationis, solidus cum fortitudine. Heu mihi, Domine Deus virtutum! quousque irasceris super orationem servi tui, cibabis me pane lacrymarum, et potum dabis mihi in lacrymis? Quis me invitabit ad illud vel medium ac dul
Abbreviated transcription (Latin):
salomonis consistens diu̾sarum odore uirtutũ. uelud
diu̾si generis fragrantiam pigm̃torum. esurientes refi¬
cit: iocundat reficientes. Ibi siquidẽ apponit᷑ pax. pati¬
entia. benignitas: longanimitas: gaudium in sp̃u scõ:
& si quȩ sunt aliȩ ueritatis seu sapientiȩ generationeᷤ
suas epulas: panem scilicet doloris & uinum compuncti¬
onis: quas pͥmo ueritas incipientib offert: quib utiq
dicit᷑. Surgite postquam sederitis: qui manducatis panẽ
doloris. Habet ibidem contemplatio ex adipe frum̃ti so
lidum sapientiȩ cibum: cum uino qd̃ letificat cor hõis.
ad quẽ ueritas ꝑfectos inuitat dicens Comedite amici

Expanded text:
Salomonis consistens , diversarum odore virtutum, velut Salomonis consistens , diversarum odore virtutum, velut diversi generis fragrantia pigmentorum, esurientes reficit, 561 jucundat reficientes. Ibi siquidem apponitur pax, patientia, benignitas, longanimitas, gaudium in Spiritu sancto: et si quae sunt aliae veritatis seu sapientiae generationes,suas epulas, panem scilicet doloris et vinum compunctionis, quas primo Veritas incipientibus offert, quibus utique dicitur: Surgite postquam sederitis, qui manducatis panem doloris . Habet ibidem contemplatio ex adipe frumenti solidum cibum sapientiae, cum vino quod laetificat cor hominis, ad quae Veritas perfectos invita
Abbreviated transcription (Latin):
innix᷑ apparuit. quid nob aliud innuit. nͥ qd̾ inculmine
humilitatis cognitio constituitur ueritatis: Dñs quippe¬
qͥ de summitate scalȩ prospiciebat suꝑ filios hominum
tanꝗͣ ueritas cuius oculi sicut fallere nolunt. ita falli ñ
norunt: ut iuderet si sit intelligens aut requirens dm̃. An
ñ tͥ de alto uidetur clamare. ac dicere requirentib se. no¬
uit enĩ qui sunt eius: transite ad me qui concupiscitis
me & agen̾ationib meis implemini: Et illud. Uenite ad
me qͥ laboratis&e onerati estis: & ego uos reficiã. Tenite
inqͥt. Quo: Ad me ueritatem. Qua. ꝑ humilitatẽ. Quo
ritas: Ad hanc quippe ut ait beatꝰ benedietꝰ. ascensis omĩb
humilitatis gradib monachus mox ꝑueniet. Uere dul¬
cis & suauis cibꝰ caritas quȩ fessos alleuat. debiles robo¬
rat. mestos lȩtificat. Iugum deniq ueritatis fac̃ suaue
et honus leue. Bonus cibꝰ caritas quȩ media in ferculo

Expanded text:
innixus apparuit , quid nobis aliud innuit, nisi quod in culmine innixus apparuit , quid nobis aliud innuit, nisi quod in culmine humilitatis constituitur cognitio veritatis? Dominus quippe de summitate scalae prospiciebat super filios hominum tanquam Veritas, cujus oculi sicut fallere nolunt, ita falli non norunt, ut videret si est intelligens aut requirens Deum. An non tibi de alto videtur clamare ac dicere requirentibus se novit enim qui sunt ejus: Transite ad me, omnes qui concupiscitis me, et a generationibus meis imploratis et onerati estis, et ego vos reficiam . Venite, inquit. Quo? Ad me veritatem. Qua? Per humilitatem. Quo ritas? Ad hanc quippe, ut ait beatus Benedictus, ascensis omnibus humilitatis gradibus monachus mox perveniet . Vere dulcis et suavis cibus charitas, quae fessos allevat, debiles roborat, moestos laetificat. Jugum denique Veritatis facit suave, et onus leve. 4. Bonus cibus charitas, quae media in ferculo
Abbreviated transcription (Latin):
ad culm̃ humilitatis ꝑueniunt. in qͦ uelut in syon id:
in speculatione positi ueritatẽ ꝓspiciunt. Et enĩ in¬
qͥt benedictionẽ dabit legis lator. Quia qͥ dedit legẽ: dabit
et benedictionẽ. hoc ẽ. qui uissit humilitatẽ: ꝑducet ad ue-¬
ritatem. Quis uͦ ẽ. hic legis lator: nͥdulcis & rectus dñs. qͥ le-¬
gem dedit delinquentib inuia: In uia quippe delinquunt.
qui ueritatem derelinquunt S numquid uł sic adulci dr̃o
derelinquunt᷑: Ipsis gͦ dulcis & rectus dñs legem dat uiam
humilitatis ꝑ quam redeant ad cognitionẽ ueritatis. Dat
occasionẽ recuꝑandȩ salutis qr dulcis ẽ ñ tam̃ absq disci¬
plina legis. q rectus est. Dulcis: quia ꝑire ñ patitur. Rectꝰ:
pꝰ decem precepta legis ac geminam circuncisionẽ in qͣ du¬
odenarius numerus impletur ad xp̃muenit᷑: ita his duo¬
decĩ gradib ascensis. ueritas apphendatur. Illud qͦ qd in sca¬
la illa q̃ intypo humilitatis iacob monstrata ẽ. dñs desun

Expanded text:
in Sion, id est in speculatione, positi, veritatem prospiciant. Etenim, init, benedictionem dabit legislator : quia qui dedit legem, dabit et benedictionem; hoc est, qui jussit humilitatem, perducet ad veritatem. Quis vero est hic legislator, nisi dulcis et rectus Dominus qui legem dedit delinquentibus in via? In via quippe delinquunt, qui veritatem derelinquunt. Sed nunquid vel sic a dulci Domino derelinquuntur? Ipsis ergo dulcis et rectus Dominus legem dat viam humilitatis, per quam redeant ad cognitionem veritatis. Dat occasionem recuperandae salutis, quia dulcis est; non tamen absque disciplina legis, quia rectus est. Dulcis, quia perire non patitur; rectus, per decem praecepta legis ac geminam circumcisionem in quo duodenarius numerus adimpletur ad Christum venitur; ita his duodecim gradibus ascensis, veritas apprehendatur. Illud quoque quod in scala illa, quae in typo humilitatis Jacob monstrata est, Dominus desuper
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmitto. Ego sum uita: quam do Hȩc ẽ. enim ait uita ȩt̾na.
ut cognoscant te uerum deum . &. quẽ misisti iħm xp̃m.¬
uł sic quasi tudicas. Uiam consido idẽ. humilitatem fru-¬
ctum desidero ueritatem S quid si tantus ẽ. labor uiȩ. ut
Sadoptatum lucrum ñ possim ꝑuenire: Respondet. Eigo
sum uia idest uiaticum quo sustenteris in uia. C lamaͬͭgͥ
errantib.⁊ uiam ignorantib: ego sum uia. Dubitantib
& ñ credentib: ego sum ueritas. Iam ascendentib s lasses¬
centib: ego sum uita Satis ut reor ostensum ẽ. ex ꝓposito
capitulo ȩuangłico cognitionem ueritatis fructum eẽ hu¬
tib ⁊ prudentib idẽ. asuꝑbis: & reuelasti ea paruulis. hoc
ẽ. humilib. Et in hoc apparet qd̾ ueritas q̃ suꝑb̾ abscon-¬

Expanded text:
promitto: ego sum vita, quam do. Haec est enim, ait, vita aeterna, promitto: ego sum vita, quam do. Haec est enim, ait, vita aeterna, ut cognoscent te verum Deum: et quem misisti Jesum sic, quasi tu dicas: Viam considero, id est humilitatem: fructum desidero, veritatem. Sed quid si tantus est labor viae, ut ad optatum lucrum non possim pervenire? Respondet: Ego sum via, id est viaticum, quo sustenteris in via. Clamat igitur errantibus, et viam ignorantibus, Ego sum via: dubitantibus, et non credentibus, Ego sum veritas: jam ascendentibus, sed lassescentibus, Ego sum vita. Satis, ut reor, ostensum est ex proposito capitulo Evangelii, 560 cognitionem veritatis fructum esse hutibus et prudentibus, id est a superbis, et revelasti ea parvulis , hoc est humilibus. Et in hoc apparet q
Abbreviated transcription (Latin):
ocuturus gͦ de gradib humilitatis qͦs beatus bene-¬
dictus ñ numerandos s ascendendos ꝓponit: prius osten-¬
do si possum quo ꝑ illos ꝑueniendum sit ut audito fru¬
ctu ꝑuentionis. minus grauet labor ascensionis. ꝓpo¬
nat itaq ds̃ nob̃ iuȩ laborem: laboris mercedem. E go
sum inquit uia. ueritas. & uita. Uiam dicit humilitatẽ
q̃ ducit ad ueritatem. Altera labor. altera fructus laboris
.Unde sciam inquis qd ibi de humilitate locutꝰ sit. cũ
indet̾minate dixerit ego sum uia: Audi aꝑtius. Discite
ame qr mitis sum ⁊ humilis corde Segͦ ꝓponit humili¬
tatis exemplum: mansuetudinis forma̾m Si imitaris
eum ñ ambulas intenebris: s habeb̾ lum̃ uitȩ. Quidẽ. lu-¬
iñ uitȩ nͥ ueritas. quȩ illuminans omnẽ hominẽ uenien¬
tem in h̃c mundum. ostendit uͥ sit uera uita: Ideo cũ dixiᷤ¬
set ego sum uia. uł ueritas. subdit ⁊ uita. Ac si diceret Ego
sum uia: quȩ adueritatem duco. Ego sum ueritas. q̃ uitã

Expanded text:
ocuturus ergo de gradibus humilitatis, quos beatus Benedictus non numerandos, sed ascendendos proponit , prius ostendo, si possum, quo per illos perveniendum sit, ut audito fructu perventionis, minus gravet labor ascensionis. Proponit itaque Dominus nobis viae laborem, laboris mercedem Ego sum, inquit, via, veritas, et vita . Viam dicit humilitatem, quae ducit ad veritatem. Altera labor, altera fructus laboris est. Unde sciam, inquis, quod ibi de humilitate locutus sit, cum indeterminate dixerit: Ego sum via? Audi apertius: Discite a me quia mitis sum et humilis corde . Se ergo proponit humilitatis exemplum, mansuetudinis formam. Si imitaris eum, non ambulas in tenebris, sed habebis lumen vitae . Quid est lumen vitae, nisi veritas; quae illuminans omnem hominem venientem in hunc mundum, ostendit ubi sit vera vita? Ideo cum dixistram tamen mihi tenendam esse conspicerem; elegi potius tibi, si quem possem, communicare fructum sermonis, quam tutari
Abbreviated transcription (Latin):
nifeste id quidem ipsa uerboꝵ consequentia ꝓbat: ubi
centuplum accepturi et possessuri dicimur u̾itã ȩt̾nã.
Cet̾m ne quis omĩno impudenti remaneat obstinatio.¬
nilocꝰ: mitto uos ad euangłiũ scđm marcũ uͥ ꝓmissio
eadem descͥpta manifestus inuenit᷑. Nit enim dĩ. Ne¬
mo ẽ. qui reliquerit patrẽ aut matrẽ. aut filios. aut a

Expanded text:
nifeste id quidem ipsa verborum consequentia probat ubi nifeste id quidem ipsa verborum consequentia probat ubi centuplum accepturi, et possessuri dicimur vitam aeternam. Caeterum ne quis omnino impudenti remaneat obstinationi locus, mitto vos ad Evangelium secundum Marcum, ubi promissio eadem descripta manifestius invenitur. Ait enim Dominus: Nemo est qui reliquerit patrem, aut matrem, aut filios, au