comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non potest. Itaq testimonium non de est
diumitati: fides deẽ saluiti. Et ualidius ẽ
ad fidem quod confitentur inuiti:  ꝑni¬
tiosius ad culpam quod negant: quia suis
assertionib reuincuntur. Magna itaq
infide plebis amentia: ut cum confessa
fuerit solius dei ẽẽ donare peccata. non¬
credat deo peccata donanti. Dñs autem
saluos uolens facere peccatores. & occultoꝵ
cognitione dm se ẽẽ demonstrat: & ammi¬
ratione factorum adiciens: Quid est faciliꝰ
dicere dimissa sunt tibi peccata ⁊ an dice̾
surge & ambula: Quo loco plenam speciẽ¬
resurrectionis ostendit: qui mentis uul-¬
nerib corporisq sanatis. peccata donat
morum. debilitatem carnis excludit. Hoc
est enim: totum hominem ẽẽ curatum.
Quamuis gͥ magnum sit bominib pecca¬
ta dimittere. quis enim potest peccata di-¬
mittere nisi solus deus. qui ꝑ eos quoq
dimittit. quib dimittendi tribuit po
testatem: tamen multo diuinius ẽ resur¬

Expanded text:
non potest. Itaque testimonium non deest non potest. Itaque testimonium non deest divinitati, fides deest saluti. Nam et validius est ad fidem quod confitentur inviti: et perniciosius ad culpam quod negant, qui suis assertionibus revincuntur. Magna itaque infidae plebis amentia; ut cum confessa fuerit solius Dei ecredat deo peccata donanti. dominus autem saluos uolens facere peccatores et occultorum cognitione deum se esse demonstrat et admiratione factorum adiciens: quid est facilius dicere: \'dimissa sunt tibi peccata tua\' aut dicere: surge et ambula\'? quo loco plenam specieresurrectionis ostendit, qui mentis uulneribus corporisque sanatis peccata donat animorum, debilitatem carnis excludit; hoc est enim totum hominem esse curatum. quamuis igitur magnum sit hominibus peccata dimittere — quis enim potest peccata dimittere nisi solus deus, qui per eos quoque dimittit quibus dimittendi tribuit potestatem; tamen multo divinius est resur
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑ dñico uideri dignuis aspectu. Hu-¬
militatẽ respexit dñs: quia respexit humi¬
litatem ancillȩ suȩ. Quorum fidem inqͥt
ut uidit. Magnus dñs: qui alioꝵ meri¬
to ignoscit aliis: & dum alios probat. aliis
relarat errata. Cur apud te homo collega
non ualeat: cum apud dñm seruus & in¬
terueniendi meritum. & ius habeatimpe¬
trandi: Disce qui iudicas ignoscere: disce
qui eger es. impetrare. Si gͣuiũ peccatoꝵ
diffidis ueniã adhibe p̃catores adhibe ȩccłiã
que pro te deprecetur: cuius contempla¬
istius credamus ẽẽ sanatum: cognosci tam̃¬
oportet interioris hominis sanitatẽ cui
peccata donantur. Que cum iudei assert̃
a solo deo posse concedi: dm utiq confi¬
tentur. suoq iudicio ꝑfidiam suam pro¬
dunt. ut opus astruant ꝑsonam negent.
Itaq ab ipsis & oꝑis sui filius dei accepit
testimonium : & uocis suffragium non re¬
quirit. Efidia enim confiteri potest: crede re

Expanded text:
Dominico videri dignus aspectu. HuDominico videri dignus aspectu. Humilitatem enim respicit Dominus: Quia respexit humilitatem ancillae suae . Quorum fidem, inquit, ut vidit. . 11. Magnus Dominus qui aliorum merito ignoscit aliis, et dum alios probat, aliis relaxat errata. Cur apud te homo collega non valeat, cum apud Dominum servus et interveniendi meritum, et jus habeat impetrandi? Disce qui judicas, ignoscere: disce qui aeger es, impetrare. Si gravium peccatorum diffidis veniam, adhibe precatores, adhibe Ecclesiam quae pro te precetur, cujus contemplacorpus credamus esse sanatum: cognosce tamen interioris hominis sanitatem, cui peccata donantur, quae cum Judaei asserunt a solo Domino posse concedi, Deum utique eum confitentur, suoque judicio perfidiam suam produnt; ut opus astruant, personam negent. Itaque ab ipsis et operis sui Dei Filius accipit testimonium, et vocis suffragium non requirit; perfidia enim confiteri potest, credere
Abbreviated transcription (Latin):
eum inferre & ponere ante
ibm̃. Et non inuenientes
qua parte illum inferrent preturba: ascen¬
derunt supra tectum & ꝑtegulas summisẽ¬
runt eum in lectum inmedium. ante iħm.
N on ociosa huiꝰ paralytici nec angusta me¬
dicina est: qͣndo & dñs orasse premitcit᷑:
non utiq propter suffragium. sed propt̃
exemplum. Imitandi enim spẽciem dedit:¬
non impetrandi ambitum requisiuit.
Et conuenientib ex omni galilea. & iudea.
& iherlm. legis doctorib: inter ceterorum
remedia debilium. paralitici istius medi¬
cina describitur. Erimum omnium quod
ante diximus. unusquisq eger pecende
precatores salutis debet adhibere: ꝑ quos
nr̃e uite compago resoluta. accuumq nr̃oꝵ
dauda uestigia uerbi cȩlestis remedio refor¬
mentur. Sint gͥ aliqui monitores mentis:
qui animum hominis. qͣmuis exterioris
corporis debilitate torpentem ad suꝑiora
erigant: quorum rursus amminiculis et
attollere. & humiliare se. facilis ante iħm locet᷑

Expanded text:
ere ante eum et non inuenientes qua parte illum inferrent prae turba ascenderunt super tectum et per tegulas summiserunt illum in lecto in medium ante Iesum. non otiosa huius paralytici nec angusta medicina est, quando dominus et orasse praemittitur, non utique propter suffragium, sed propter exemplum; imitandi enim specimnon impetrandi ambitum requisivit. Et convenientibus ex omni Galilaea, et Judaea, et Hierusalem Legis doctoribus, inter caeterorum remedia debilium, paralytici istius medicina describitur. Primum omnium quod ante diximus, unusquisque aeger petendae precatores salutis debet adhibere, per quos nostrae vitae compago resoluta, actuumque nostrorum clauda vestigia verbi coelestis remedio reformentur. Sint igitur aliqui monitores mentis, qui animum hominis, quamvis exterioris corporis debilitate torpentem, ad superiora erigant. Quorum rursus adminiculis et attollere, et humiliare se facilis, ante Jesum locetur,
Abbreviated transcription (Latin):
oncessa primum pote¬
state signorum. misit p̃¬
dicare regnum dei. ut
promissorum magnitu¬
dinem. attestaretur etiã
magnitudo factorum:
fidemq daret uerbis uirtus ostensa. & no¬
ua facerent qui noua predicarẽt. Unde
nunc quoq cum fidelium numerositas
excreuit. intra sc̃am ęccłiam multi sunt
qui uitam uirtutum tenent. & signa uir¬
tutum non habent. quia frustra miracu¬
lum ostenditur foris. si de ẽ quod intus
oꝑetur. Nam iuxta magistri gentium
uocem. lingue in signum sunt non fideli¬
bus sed infidelib. Et ait ad illos. Nichil
tuleritis in uia. neq uirgam neq peram.
neq panem. neq pecuniam: neq duas
tunicas habeatis. Solet queri quomodo
matħs & lucas commemorauerint dixis¬
se dñm discipłis ut nec uirgam ferrent:
cum dicat marcus. & precepit eis ne quid
tollerent in uia: insi uirgam tantum. Qͦd
ita soluitur. ut intelligamus sub alia sig¬
nificatione dictam uͥgam que scdm mar¬
cum ferenda est: & sub alia illam qͦ scđm

Expanded text:
oncessa primum potestate signorum, misit praedicare regnum Dei, ut promissorum magnitudini attestaretur etiam magnitudo factorum, fidemque vel bis daret virtus ostensa, et nova facerent quia nova praedicarent. Unde nunc quoque cum fidelium numerositas excrevit, intra sanctam Ecclesiam multi sunt, qui vitam virtutum tenent, et signa virtutum non habent, quia frustra miraculum foris ostenditur, si deest quod intus operetur. Nam, juxta Magistri gentium vocem, linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus . Et atuleritis in via, neque virgam, neque peram, neque panem, neque pecuniam, neque duas tunicas habeatis. Solet quaeri quomodo Matthaeus et Lucas commemoraverint dixisse Dominum discipulis ut nec virgam ferrent, cum dicat Marcus: Et praecepit eis ne quid tollerent in via nisi virgam tantum. Quod ita solvitur, ut intelligamus sub alia significatione dictam virgam, quae secundum Marcum ferenda est, et sub alia illam, quae se
Abbreviated transcription (Latin):
onis studio terrena transcendunt.
quos mundi huius amor non ligat.
quib & si utcũq ꝑ temptam̃ta ob¬
strepit: cepta tamen eoꝵ desideria
non recundit. De hoc extremo con¬
uiuio. alias ꝑ ioħem dicit᷑. Beati qͥ
ad cȩnam nuptiarum agni uocati st̃.
Idcirco enĩ non ad prandium. sed ad
cȩnam uocatos narrat. quia nimirũ
in fine diei conuiuium cȩna ẽ. Qui
gͦ finito p̃sentis uite tempore. ad re¬
fectionem suꝑnȩ contemplationis ue¬
niunt: ñ ad agni prandiũ sed ad cȩ¬
nam uocant᷑. Quȩ uidelicet cȩna hoc
ultimo coniuiuio expͥmitur. cui septẽ
discipłi ad eẽ memorantur. quia illos
ut diximꝰ tunc int̾na refectio reparat:
qui pleni nunc septiformi grã in a¬
agite. huius sp̃c repleri p̃sentia desi¬
derate. quid uos sequi in futurũ pos¬
sit ex p̃senti. ꝑpendite. Pensate si hoc
spũ pleni estis. & nostis si ad illud con¬
uiuium ꝑuenire ualeatis. Quisquis

Expanded text:
onis studio terrena transcendunt, onis studio terrena transcendunt, quos mundi hujus amor non ligat, quibus etsi utcunque per tentamenta obstrepit, coepta tamen eorum desideria non retundit. De hoc extremo convivio alias per Joannem dicitur: Beati qui ad coenam nuptiarum Agni vocati sunt . Idcirco enim non ad prandium, sed ad coenam vocatos narrat, quia nimirum in fine diei convivium coena est. Qui ergo, finito praesentis vitae tempore, ad refectionem supernae contemplationis veniunt, non ad Agni prandium, sed ad coenam vocantur. Quae videlicet coena hoc ultimo convivio exprimitur, cui septem discipuli adesse memorantur, quia illos, ut diximus, tunc interna refectio reparat, qui pleni nunc septiformi gratia in aagite, hujus spiritus repleri praesentia desiderate. Quid vos sequi in futurum possit ex praesenti perpendite. Pensate si hoc spiritu pleni estis, nostis si ad illud convivium pervenire valeatis. Quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Sic enĩ sua redemptor indicat.:
ut imitationis uiam nobis sequenti¬
b sternat. Ecce in cybo suo dñs nr̃
pisci asso. conungere fauũ uoluit:
quia uidelicet illos in suo corpore
ad ȩternam quietẽ suscipit: qui
cum hic tribulationes ꝓ deo senti¬
unt. ab amore interne dulcedinis
ũ recedunt. Cum asso pisce fauus
sumitur : quia qui hic afflictionem
ꝓueritate suscipiunt : illic dulcedi¬
ne uera saciantur. Notandũ quoq
quod ultimũ conuiuiũ dñs cũ sep¬
tem discipulis habuisse describitur.
Petrus namq & thomas & nathanael.
filii zebedei. & alii ex discipulis eius
duo. in eo fuisse memorantur. Cur
cum septẽ discipłis ultimũ conuiui¬
um celebrat: Inisi quod eos tantũmͦ
futuros secũ in eterna refectione
denuntiat : Septẽ quoq dieb omẽ
hoc tempꝰ euoluitur: & sepe septe¬
nario numero ꝑfectio designatur.
Illi gͦ ultimo coniuuio de p̃sentia ue¬
ritatis epulantur: qui nunc ꝑfecti¬

Expanded text:
mus. Sic enim sua Redemptor indicat, mus. Sic enim sua Redemptor indicat, ut imitationis viam nobis sequentibus sternat. Ecce in cibo suo Dominus noster pisci asso conjungere favum voluit, quia videlicet illos in suo corpore ad aeternam quietem suscipit, qui cum hic tribulationes pro Domino sentiunt, ab amore internae dulcedinis non recedunt. Cum asso pisce favus sumitur, quia qui hic afflictionem pro veritate suscipiunt, illic dulcedine vera satiantur. 6. Notandum quoque quod ultimum convivium Dominus cum septem discipulis habuisse describitur; Petrus namque et Thomas, Nathanael, filii Zebedaei, et alii ex discipulis ejus duo, in eo fuisse memorantur. Cur cum septem discipulis ultimum convivium celebrat, nisi quod eos tantummodfuturos secum in aeterna refectione denuntiat? Septem quoque diebus omne hoc tempus evolvitur, et saepe septenario numero perfectio designatur. 1544 Illi ergo ultimo convivio de praesentia veritatis epulantur, qui nunc perfecti
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse enĩ latẽre dignatus in aquis ge¬
neris humani. capi uoluit laqueo
mortis nr̃e. & quasi tribulatione as¬
satus ẽ tempore passionis suȩ. Sed
qui piscis assus fieri dignatus ẽ in
passione: fauus mellis nobis extitit
in resurrectione. At qui in pisce asso
figurari uoluit tribulationẽ passi¬
onis suȩ: in fauo mellis utrãq natu¬
ram exprimere uoluit ꝑsonȩ suȩ.
fauus quippe. mel in cera ẽ. Mel
uero in cera ẽ. diuinitas in huma¬
nitate. Quod ab hac quoq lecti¬
one ñ discrepat: nam piscẽ come¬
dit & panẽ. Qui enim assari ut
piscis potuit ex humanitate: pa¬
ne nos reficit ex diuinitate qui ait.
Ego sum panis uiuus qui de cȩlo
descendi. Assum gͦ piscem comedit &¬
panem: ut ipso suo cybo nobis osten¬
deret. quia & passionẽ ex nr̃a huma¬
nitate ꝑtulit: & refectionẽ nrãm ex
sua diuinitate ꝓcurauit. Quod si
uigilant̾ inspicimus. nob̃ quoq qua¬
liter ad imitandũ congruat uide¬

Expanded text:
Ipse enim latere dignatus est in aquis geIpse enim latere dignatus est in aquis generis humani, capi voluit, laqueo mortis nostrae, et quasi tribulatione assatus est tempore passionis suae. Sed qui piscis assus fieri dignatus est in passione, favus mellis nobis exstitit in resurrectione. An qui in pisce asso figurare voluit tribulationem passionis suae, in favo mellis utramque naturam exprimere voluit personae suae? Favus quippe mel in cera est, mel vero in cera est divinitas in humanitate. Quod ab hac quoque lectione non discrepat, nam piscem comedit et panem. Qui enim assari ut piscis potuit ex humanitate, pane nos reficit ex divinitate, qui ait: Ego sum panis vivus qui de coelo descendi . Assum ergo piscem comedit et panem, ut ipso suo cibo nobis ostenderet quia et passionem ex nostra humanitate pertulit, et refectionem nostram ex sua divinitate procuravit. Quod si vigilanter inspicimus, nobis quoque qualiter ad imitandum congruat vide
Abbreviated transcription (Latin):
Quia gͥ & om̃is nr̃a oꝑatio in fide
trinitatis exhibita ad requiẽ ten¬
dit: septem & decem ter ducimus.
ut ad quinquaginta & unum ue.¬
nire debeamus. Et uera nr̃a requi¬
es tunc est. cum ipsam iam clarita¬
tem trinitatis agnoscimus. quã in
unitate diuinitatis ẽẽ certũ tene¬
mus. Quinquaginta & unũ ter du-¬
cimus: et electoꝵ summã in suꝑna
patria quasi centum quinquagin¬
ta & trium pisciũ numerũ tenemꝰ.
Post resurrectionẽ gͦ dñi missũ rete
dignum fuit ut tot pisces caꝑet. qͦt
solũmodo electos ciues suꝑnȩ patriȩ
designarent. Inter hȩc & hesterna
scĩ euuangłii lectio. & hodierna die¬
nos an̾imonet: ut uigilant̃ debeamꝰ
inspicere. cur dñs & redemptor nr̃
post resurrectionem suam piscem
assum legitur comedisse. Non enĩ
uacat a misterio. quod iteratur in
facto. In hac & enim lectione panẽ
& assum piscẽ: in illa uͦ quȩ hesterna
uum mellis comedit. Quid autẽ sig

Expanded text:
Quia ergo omnis nostra operatio in fide Quia ergo omnis nostra operatio in fide Trinitatis exhibita ad requiem tendit, decem et septem ter ducimus, ut ad quinquaginta et unum venire debeamus. Et vera nostra requies tunc est, cum ipsam jam claritatem Trinitatis agnoscimus, quam in unitate divinitatis esse certum tenemus. Quinquaginta et unum ter ducimus, et electorum summam in superna patria quasi centum quinquaginta trium piscium numerum tenemus. Post resurrectionem ergo Domini missum rete dignum fuit ut tot pisces caperet, quot solummodo electos cives supernae patriae designarent. 5. Inter haec vero et hesterna sancti Evangelii lectio et hodierna nos admonet, ut vigilanter debeamus inspicere cur Dominus et Redemptor noster post resurrectionem suam piscem assum legitur comedisse. Non enim vacat a mysterio quod iteratur in facto. In hac etenim lectione panem et assum piscem, in illa vero quae hesterno vum mellis comedit. Quid autem sign
Abbreviated transcription (Latin):
intellectus. sp̃c consilii & fortitudi¬
nis. sp̃c scientie & pietatis. & reple-¬
bit eum sp̃c timoris dñi. Sed ille in
hoc sp̃u oꝑationem ꝑcipit. qui fidẽ
trinitatis agnoscit: ut & patrem &
filium & eundem sp̃m scm. unius
uirtutis credat. unius substantiȩ
ẽẽ fateatur. Quia gͥ septem quȩ
suꝑius diximus ꝑ nouũ testam̃tũ
latius data sunt: decem uͦ ꝑ uetus
p̃cepta : omĩs nr̃a uirtus & oꝑatio
ꝑ decem & septẽ. potest plene com¬
prehendi. Ducamus gͦ ꝑtrigonum
decẽ & septem: et ueniunt quinqͦ¬
ginta unum. Qui ꝓfecto numerꝰ
a magno mysterio non uacat: quia
in testamento ueteri legimus. quod
annus quinquagesimus iubeleus
uocari uussus ẽ. in quo uidelicet
cunctus popłs ab omi oꝑatione
quiesceret. Sed uera requies in u¬
nitate ẽ : diuidi quippe unũ ñ po-¬
test. Ubi enim scissura diuisionis
ẽ: uera requies non ẽ. Ducamus gͦ
ꝑ trigõnum quinquaginta & unũ:
& fiunt centum quinquaginta tres.

Expanded text:
ntellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, et replebit eum spiritus timoris Domini . Sed ille in hoc Spiritu operationem percipit, qui fidem Trinitatis agnoscit, ut et Patrem et Filium et eumdem Spiritum sanctum unius virtutis credat, unius substantiae esse fateatur. Quia ergo septem quae superius diximus, per Novum Testamentum latius data sunt, decem vero per Vetus praecepta, omnis nostra virtus et operatio per decem et septem potest plene comprehendi. Ducamus ergo per trigonum decem et septem, et veniunt ad quinquaginta unum. Qui profecto numerus a magno mysterio non vacat, quia in Testamento Veteri legimus quod annus quinquagesimus jubilaeus vocari jussus est , in quo videlicet cunctus populus ab omni operatione 1543 quiesceret. Sed vera requies in unitate est. Dividi quippe unum non potest; ubi enim scissura divisionis est, vera requies non est. Ducamus ergo per trigonum quinquaginta et unum, ut fiant centum quinquaginta tres.
Abbreviated transcription (Latin):
bet is cuius mentẽ odia dissipant.
elatio inflat. ira usq ad diuisionem
mentis exasꝑat. auaricia excruciat.
luxuria eneruat : Pensate quis sit
& inimicos diligi. terrena despici.
ꝓ cȩlestib ȩstuari. carnẽ ꝓpt̾ uitia con¬
teri. m̃tem a concupiscentũs frenari.
Si gͦ uultis ius cognoscere possessio¬
nis dei. ꝑsonam ꝑpendite possessoris
ur̃i. Ecce enĩ quod diximus uoce ue¬
ridica paulus clamat. Si quis spm̃
gitur. de diuinȩ claritatis specie pꝰ¬
modũ ñ lȩtat᷑. Sed nos tam̃ ad hȩc
quȩ dicta sunt infirmamur: nec
dum culmen ꝑfectionis attingimus:
in uia di cotidie sci desiderii gressus
meũ uiderunt oculi tui. & in libro
tuo om̃s scribentur. Non omino
erit nobis noxia nr̃a imꝑfectio: si
in dei itinere constititi. & ad traus¬
acta non respicimus. & ad ea quȩ
restant transire festinamus. Nam
qui imꝑfectoꝵ desideria dignant᷑
inflammat. hec quandoq ad ꝑfec̾-¬

Expanded text:
bet is cujus mentem odia dissipant, elatio inflat, ira usque ad divisionem mentis exasperat, avaritia cruciat, luxuria enervat? Pensate quis sit et inimicos diligi, terrena despici, pro coelestibus aestuari, carnem propter vitia conteri, mentem a concupiscentiis frenari. Si ergo vultis cognoscere jus possessionis Dei, personam perpendite possessoris vestri. Ecce enim quod diximus, voce veridica Paulus clamat: Si quis spirigitur de divinae claritatis specie postmodum non laetatur. Sed nos tamen ad haec quae dicta sunt infirmamur, dum culmen perfectionis attingimus, in via tamen Dei quotidie sancti desiderii gressus meum viderunt oculi tui et in libro tuo omnes scribentur . Non omnino erit nobis noxia nostra imperfectio, si in Dei itinere constituti, et ad transacta non respicimus, et ad ea quae restant transire festinamus. Nam qui imperfectorum desideria dignanter inflammat, haec quodammodo ad perfec
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicari in nomine eius penitentiã
& remissionẽ peccatoꝵ in omnes gen¬
tes. Ido autẽ xp̃m pati & resurgere
oportebat a mortius. quia impossibi¬
le erat mundũ saluari: nͥ d̾s homo
ueniret. qui in hominis habitu ap¬
parens. & hommes quȩ eẽnt diuina
instrueret. & mortẽ ut homo susci¬
piens. diuina uirtute reuinceret.
sicq in se credentes. & ad contemp¬
tũ subeundȩ mortis accenderet: &
certitudine sꝑandȩ resurrectionis.
ac uitȩ ꝑpetis animaret. Quo enim
aptius exemplo poterant homines
ad fidem participande głȩ & ꝓme
tis ac mortalitatis suȩ factum fuisse
participem: Quo efficatius ordine
ad toleranda ꝓ sua salute aduersa
quȩq ꝓuocarentur : quã cũ aucto¬
rem suũ didicissent ꝓ ipsoꝵ salute.
& innumera ab impiis genera ꝓbroꝵ.
& ipsam mortis subisse sententiam :
Qua ratione congruentius spem re¬
surrectionis acciꝑent: quã cũ eius
se sacramentis ablutos & scĩficatos eiꝰ
corpori adunatos ẽẽ meminissent.

Expanded text:
n nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes. Ideo autem Christum pati et resurgere oportebat a mortuis, quia impossibile erat mundum salvari nisi Deus homo veniret, qui in hominis habitu apparens, et homines quae essent divina instrueret, et mortem ut homo suscipiens divina virtute revinceret, sicque in se credentes, et ad contemptum subeundae mortis accenderet, et certitudine sperandae resurrectionis ac vitae perpetis animaret. Quo enim aptius exemplo poterant homines ad fidem participandae gloriae, etis ac mortalitatis suae factum  Al., add. fuisse participem? Quo efficacius ordine ad toleranda pro sua salute adversa quaeque provocarentur, quam cum auctorem suum didicissent pro eorum  innumera ab impiis genera probrorum, et ipsam mortis subiisse sententiam? Qua ratione congruentius spem resurrectionis acciperent, quam cum ejus se sacramentis ablutos et sanctificatos, ejus corpori adunatos esse meminissent,
Abbreviated transcription (Latin):
quando erit d̾s omĩa in omibus. Ea¬
pleta autẽ refectione. dñs adhuc ex¬
hortationis monita subiunxit dicens.
Hȩc sunt uerba quȩ locutus sum ad
uos. cum adhuc eẽm uobiscum. idẽ
cũ mortali adhuc & passibili carne
ur̃i ẽẽm similis : qm̃ necesse ẽ impleri
omĩa quȩ scripta sunt in lege moysi.
& ꝓphetis et psalmis de me. Omnẽ
magister ueritatis tollit scrupulũ
simulationis: undiq ueritatis iura
confirmat. Widetur. palpatur. re¬
ficit᷑. sermo exhortationis ꝑ singła
p̃betur. Et ne solum eius destimoniũ
minꝰ sufficere putaret᷑ : etiã moysi. &
ꝓpħarũ auctoritas. qui eius in car¬
nationem. passionẽ & resur rectionẽ
suis p̾signauerint scriptis ad mediũ
producitur. Ne uero ad intelligen¬
da horũ mistica dicta tardi forte
remanerent : sensum quoq illis quo
hec intelligere possent aperuit. Quo
facto nil ultra priscȩ dubietatis in
eoꝵ mente residere ꝑmisit: nec ta¬

Expanded text:
Quando erit Deus omnia in omnibus . ExQuando erit Deus omnia in omnibus . Expleta autem refectione Dominus adhuc exhortationis monita subjunxit, dicens: Haec sunt verba quae locutus sum ad vos, cum adhuc essem vobiscum. Id est, cum mortali adhuc et passibili carne vestri essem similis. Quoniam necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi et Prophetis et Psalmis de me. Omnem Magister veritatis tollit scrupulum simulationis, undique veritatis jura confirmat. Videtur, palpatur, reficitur, sermo exhortationis per singula praebetur, et ne solum ejus testimonium minus sufficere putaretur, etiam Moysi et prophetarum auctoritas, qui ejus incarnationem, passionem et resurrectionem suis praesignaverunt scriptis, ad medium producitur. Ne vero ad intelligenda horum mystica dicta, tardi forte remanerent, sensum quoque illis quo haec intelligere possent aperuit: quo facto, nil ultra priscae dubietatis in eorum mente residere permisit, nec ta
Abbreviated transcription (Latin):
ostende nobis patrẽ & sufficit nobis.
Simplicit̾ itaq & pie sentiendum ẽ
resuscitatũ a morte. & immortale
iam factum corpus dm̃cũ : nullam
quidẽ necessitatẽ. at tam̃ facultatẽ
habuisse uescendi. idoq ubi oportu¬
nitas probandȩ substantiȩ naturalis
exigebat. cibis esse refectum. qui nimi¬
rum cybi nullum saginȩ adiumentũ.
ut mortaliũ corporib solent illi p̃bu¬
erint : sed quomodo in ignem missa
aqua. ita mox comesti spũali eius sint
uirtute assumpti. Sed & nr̃a post re¬
surrectionem corꝑa cęlesti gła p̃dita
credendũ ẽ ad quicquid uoluerint a¬
gendũ ẽẽ potentia. ad ꝑueniendum
ubicũq libuerit ẽẽ ꝓmtissima. Sed
quia nulla tunc manducandi neces¬
sitas uel utilitas aliunde potest incur
bis mortalib ẽẽ fruiturũ: ubi
filiis resurrectionis. ñ aliud
ȩsca & potus. uita et salus. gaudium¬
& pax. et omĩa bona: quã illud nini¬
rum fit. quod in psalmo canitur. Be

Expanded text:
ostende nobis Patrem, et sufficit nobis . ostende nobis Patrem, et sufficit nobis . Simpliciter itaque et pie sentiendum est resuscitatum a morte, et immortale jam factum corpus dominicum, nullam quidem necessitatem, attamen facultatem habuisse vescendi; ideoque ubi opportunitas probandae substantiae naturalis exigebat, cibis esse refectum, qui nimirum cibi nullum saginae adjumentum, ut mortalium corporibus solent, illi praebuerint, sed quomodo in ignem missa aqua, ita mox comesti spirituali ejus sint virtute absumpti. Sed et nostra post resurrectionem corpora coelesti gloria praedita, credendum est ad quidquid voluerint agendum esse potentia, ad perveniendum ubicunque libuerit esse promptissima; sed quia tunc nulla manducandi necessitas vel utilitas aliunde potest incurrbis mortalibus esse fruiturum, ubi filiis resurrectionis non aliud esca et potus quam vita et salus, gaudium, pax, et omnia bona, quam illud nimirum sit quod in psalmo canitur: Bea
Abbreviated transcription (Latin):
q mirari p̃gaudio quod uidebant:
quã credere quod docebantur incipi¬
unt. Uerũ dñs ne quid in eoꝵ mente
residẽret ambigui. sumptis etiam epu¬
lis comẽdit coram eis. ut si uisib
ocłoꝵ. si suoꝵ tactib non crede¬
rent digitoꝵ. uel alimentoꝵ carnaliũ
ꝑceptione carnẽ ẽẽ. quȩ apparuit ag¬
uidelicet pueriliter desipiens ȩstimet
uel mediatoris di & dñi nr̃i corpus exci¬
tatum a mortuis sustentacło ȩguisse
cyboꝵ: uel nr̃a post resurrectionẽ cor¬
pora inuita & conuersatione spũ ali
ȩscis reficienda carnalib. ubi diuinȩ
contemplatio caritatis esurire & sitire
sicut & bonoꝵ ceteroꝵ penuriam pa¬
ti nullatenus sinit. Unde ardentissi¬
mus uitȩ illius amator. de sua cer¬
tus deuotione. do spe letabundus
loquitur. Ego autẽ cum iusticia ap¬
parebo conspectui tuo: saciabor. dũ
manifestabitur gła tua. Et philippꝰ
eodem feruens amore: dñe inquit

Expanded text:
que mirari prae gaudio quod videbant, que mirari prae gaudio quod videbant, quam credere quod docebantur incipiunt. Verum Dominus ne quid in eorum mente resideret ambigui, sumptis etiam epulis, comedit coram eis, ut si visibus oculorum, si suorum tactibus non crederent digitorum, vel alimentorum carnalium perceptione carnem esse quae apparuit cogvidelicet pueriliter desipiens aestimet vel Mediatoris Dei et Domini nostri corpus excitatum a mortuis, sustentaculo eguisse ciborum, vel nostra post resurrectionem corpora in vita et conversatione spirituali escis reficienda carnalibus, ubi divinae contemplatio claritatis esurire et sitire, sicut et bonorum caeterorum penuriam pati nullatenus sinit. Unde ardentissimus vitae illius amator de sua certus devotione, Deo spe laetabundus loquitur: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo, satiabor dum manifestabitur gloria tua . Et Philippus eodem fervens amore: Domine, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
cuius mortem se uiuere cognoscunt:
sicq fieri ualeat quod uoce totius
ad extremum ut etiam reꝓbi in ui¬
dicio signa eiusdiem passionis aspi¬
ciant : sicut scriptũ ẽ. uidebunt in
quem transfixerunt. ac se iustissime
dampnandos intelligant. non solũ
hi qui ei impias intulere manus. s
& illi qui uel suscepta eius misteria
pro nichilo contempnunt: uel sibi
oblata nũquam susciꝑe curant. uł
etiam maiori impietate in eis qui
non decipit nos spes resurrectionis
nr̃e : quia d̃s pater & dnm̃ suscitauit.
& nos suscitabit ꝑ uirtutẽ suam. Et
sed soli qui nunc sc̃ĩ sp̃c inhabitatione
reguntur: tunc in ȩternȩ uitȩ beatitu
tur. Igitur dñs ad confirmandã resur¬
rectionis fidem. seipsum uiuũ discipu¬
lis p̃buit uerba exhortationis attulit:
uestigia passionis ñ solum intuenda
sed & palpanda demonstrauit. Sed in¬
firma adhuc eoꝵ p̾cordia nouitatem
tantȩ potentiȩ caꝑe nequeunt. magis¬

Expanded text:
cujus mortem se vivere cognoscunt, cujus mortem se vivere cognoscunt, sicque fieri valeat quod voce totius Ad extremum ut etiam reprobi in judicio signa ejusdem passionis aspiciant, sicut scriptum est: Videbunt in quem transfixerunt , ac se justissime damnandos intelligant, non solum hi qui ei impias intulere manus, sed et illi qui vel suscepta ejus mysteria pro nihilo contemnunt, vel sibi oblata nunquam suscipere curarunt, vel etiam majore impietate in eos qui non decipit nos spes resurrectionis nostrae, quia Deus Pater et Dominum suscitavit, et nos suscitabit per virtutem suam . Et sed soli qui nunc spiritus sancti inhabitatione reguntur, tunc in aeternae vitae beatitutur. Igitur Dominus, ad confirmandam resurrectionis fidem, se ipsum vivum discipulis praebuit, verba exhortationis attulit, vestigia passionis non solum intuenda, sed et palpanda demonstravit. Sed infirma adhuc eorum praecordia novitatem tantae potentiae capere nequeunt, magis
Abbreviated transcription (Latin):
suscitabit ad głam. & suũ quod mo¬
riendo exuerat corpus. quale uoluit
reuocauit ad uitam. Quod cum ab¬
olitis passionũ indiciis. ostendere
dicia reseruare: pͥmo uidelicet ut
discipłi qui hȩc uidebant manife¬
ste possent dinoscere. non spm̃ sine
corpore. sed corpus ẽẽ sp̃uale quod
uidebant. certamq fidem ꝑactȩ re¬
surrectionis eiꝰ. certam spem futurȩ
om̃ium hominũ resurrectionis mun¬
do p̃dicarent: deinde ut ipse dñs¬
te patrẽ interpellat ꝓ nobis. osten¬
sis uulnerũ suoꝵ cicatricib quan¬
tum ꝓ humana salute laboraue¬
rit: ei ꝑpetuo de monstret: miroq atq¬
meffabili nobis ordine eum qui nil
umquã potest obliisci. qui semper
filius effectus sit. ꝓ quib ipse confli¬
gens mortis imꝑium moriendo ꝓ¬
strauerit: tertio ut om̃s electi per¬
petua beatitudine suscepta: uiden¬
tes in đo ac dño suo signa passionis.
nũquam illi grãs agere desistant. ꝑ

Expanded text:
suscitavit ad gloriam, et suum quod mosuscitavit ad gloriam, et suum quod moriendo exuerat corpus quale voluit revocavit ad vitam. Quod cum abolitis passionis indiciis ostendere dicia reservare. Primo, videlicet, ut discipuli, qui haec videbant, manifeste possent dignoscere non spiritum sine corpore, sed corpus esse spirituale quod videbant, certamque fidem peractae resurrectionis ejus, certam spem futurae omnium hominum resurrectionis mundo praedicarent. Deinde, ut ipse Dte Patrem interpellat pro nobis, ostensis vulnerum suorum cicatricibus, quantum pro humana salute laboraverit, ei perpetuo demonstret, miroque et ineffabili nobis ordine eum qui nil unquam potest oblivisci, qui semper Filius effectus sit, pro quibus ipse confligens, mortis imperium moriendo prostravit. Tertio, ut omnes electi perpetua beatitudine suscepti, videntes in Deo ac Domino suo signa passionis, nunquam illi gratias agere desistant, per
Abbreviated transcription (Latin):
fide resurrectionis certos redderet.
non tantum oculis intuendũ: sed
adtrectandũ quoq manib corpus
quod immortale illis ostendebat ex-¬
hibuit dicens. palpate & uidete qͥa
sp̃c carnem & ossa ñ habet. sicut
me uidetis habere: quatinꝰ głam re¬
surrectionis p̃dicaturi. modũ quoq
nobis resuscitati corporis qualis eẽt
sperandus absq omĩ ualerent ambi¬
guitate monstrare. Unde cũ magna
ad sequenda fidei & ueritatis quam
didicit archana ꝓuocat dicens: quod
fuit ab mitio. quod audiuimus et
uidimꝰ oculis nr̃is. quod ꝑspeximus.
& manus nr̃e tractauerunt de uer¬
bo uitȩ. Solent autẽ gentiles hoc in
loco simplicitati fidei nr̃ẽ deceptionũ
ritate confiditis. quia xp̃c quẽ coli¬
tis ur̃a de puluere corꝑa possit in¬
corrupta reducere. qui nec suoꝵ uul¬
nerũ que incruce suscepit. potuit ci¬
catrices obducere: sed resuscitato ut
dicitis suo corpore a mortius. signa

Expanded text:
fide resurrectionis certos redderet, fide resurrectionis certos redderet, non tantum oculis intuendum, sed attrectandum quoque manibus corpus, quod immortale illis ostendebat, exhibuit dicensspiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere. Quatenus gloriam resurrectionis praedicaturi, modum quoque nobis resuscitati corporis qualis esset sperandus absque omni valerent ambiguitate monstrare. Unde cum magna ad sequenda fidei et veritatis, quam didicit, arcana provocat dicens: Quod fuit ab initio, quod audivimus et vidimus oculis nostris, quod perspeximus, et manus nostrae tentaverunt de Verbo vitae . Solent autem gentiles hoc in loco simplicitati fidei nostrae deceptionum ritate confiditis quia Christus quem colitis vestra de pulvere corpora possit incorrupta reducere, qui nec suorum vulnerum, quae in cruce suscepit, potuit cicatrices obducere, sed resuscitato, ut dicitis, suo corpore a mortuis, signa
Abbreviated transcription (Latin):
pultum nouerant iam resuscitatum
a morte conspicerent. sed sp̃m potius
quẽ relicto corpore in manus patris
cõmendauerat p̃ oculis habe¬
& ammonitionis abstergere curauit.
Quid inquiens turbati estis: & cogi-¬
tationes ascendunt in corda ur̃a:
Uidete manus meas & pedes: quia
ipse ego sum. Non autẽ sine causa
manus suas potius ac pedes. quam
uultũ quẽ ȩque nouerant eos uide¬
re ac recognoscere iubet: sed ut ui¬
sis clauoꝵ signis quibus cruci erat
affixus. non solum corpus ẽẽ quod ui-¬
debant: sed ut ipsum dñi sui corpus¬
ẽẽ quod crucifixum nouerant. intel¬
ligere possent. Unde bene iohes hu
us dñice apparitionis memoriam fa¬
ciens. latus quoq suũ quod a milite
fuerat uulneratũ discipłis eũ osten¬
disse ꝑhibet: ut quo plura notissimȩ
passionis. ac susceptȩ mortis inditia
cognoscerent. eo certiori patratȩ iã
resurrectionis ac dirute mortis fide
gauderent. Qui ut illos ꝑ om̃ia de

Expanded text:
pultum noverant, jam resuscitatum pultum noverant, jam resuscitatum a morte conspicerent, sed spiritum potius quem, relicto corpore, in manus patris commendaverat, prae oculis habeet admonitionis abstergere curavit. Quid, inquiens, turbati estis, et cogitationes ascendunt in corda vestra? Videte manus meas et pedes, quia ego ipse sum. Non autem sine causa manus suas potius ac pedes, quam vultum quem aeque noverant, eos videre ac recognoscere jubet, sed ut, visis clavorum signis quibus cruci erat affixus, non solum corpus esse quod videbant, sed ut ipsum Domini sui corpus quod crucifixum noverant intelligere possent. Unde bene Joannes, dominicae apparitionis memoriam faciens, latus quoque suum, quod a milite fuerat vulneratum, discipulis eum ostendisse perhibet, ut quo plura notissimae passionis ac susceptae mortis indicia cognoscerent, eo certiori patratae jam resurrectionis ac dirutae mortis fide gauderent. Qui ut illos per omnia de
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Cuius gram muneris eo quoq
nato uisi mox pastorib angłi p̃dica¬
bant laudantes dm. & dicentes. Gła
m excelsis deo. & in terra pax hominib
bonȩ uoluntatis : quia nimirũ tota
redemptoris nr̃i in carne dispensatio.
mundi est reconciliatio. Ad hoc quippe
incarnatꝰ. ad hoc passus. ad hoc est re¬
suscitatus a mortiis. ut nos qui pec¬
cando iram di incidimus. ipse recon¬
ciliando ad dei pacẽ reduceret. Un¬
de recte & a ꝓpħa. pater futuri scłi
pͥnceps pacis nominatur. Et apłs de
eo scribens. his qui ex gentib credide¬
rant ait. Et ueniens eũgłizauit pa¬
cem uobis qui longe fuistis. & pacẽ
his qui ꝓpe: qm̃ ꝑ ipsum habemus
accessum ambo in uno spũ ad patrẽ.
Apparente autẽ sibi dño. conturbati
& conterriti discipłi existimabant
se sp̃m uidere: agnoscentes quidẽ
dñm ẽẽ qui apparuit: sed putantes
quia non in corporis eum sed in sp̃us
corpus ipsius quod defunctum & se¬

Expanded text:
vobis . Cujus gratiam muneris eo quoque vobis . Cujus gratiam muneris eo quoque nato visi mox pastoribus angeli praedicabant laudantes Deum, et dicentes: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis , quia nimirum tota Redemptoris nostri in carne dispensatio, mundi est reconciliatio. Ad hoc quippe incarnatus, ad hoc passus, ad hoc est resuscitatus a mortuis, ut nos qui peccando iram Dei incidimus, ipse reconciliando ad Dei pacem reduceret. Unde recte et a propheta Pater futuri saeculi, Princeps pacis, nominatur . Et Apostolus de eo scribens his qui ex gentibus crediderant, ait: Et veniens evangelizavit pacem vobis qui longe fuistis, et pacem his quiaccessum ambo in uno spiritu ad Patrem . Apparente autem sibi Domino, conturbati et conterriti discipuli, existimabant se spiritum videre. Agnoscentes quidem Dominum esse qui apparuit, sed putantes quia non in corporis eum, sed in spiritus corpus ipsius quod defunctum et se
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis. aliquando etiam p̾sentia
uoluit corporalis ostendere uisionis.
Nam & de nobis quãuis porro infra
apłoꝵ pedes iacentib hoc ipsũ eius
miscđia fieri confidere debemus: ip¬
sum uidelicet eẽ in medio nr̃i. quoti¬
ens cumq conuenientes in nomine
illius congregamur. Nomen quip¬
pe illius iħc : idest saluator int̾preta¬
tur. Et cum de acquisitione ꝑpetuȩ
salutis locuturi conuenimus: con-¬
stat nimirũ quia in nomine
iħu congregamur. Nec dubi¬
tare fas ẽ de his quȩ ipse amat con-¬
ferentib nob̾ eum ẽẽ p̃sentẽ. & tan¬
to utiq uerius. quanto ea quȩ ore
proferimus ꝑfectiori corde retinemꝰ.
Deinde uidendũ quod apparens salua¬
tor discipłis. pacis eis statim gaudia
mandat. id ipsum celebrata immorta¬
litatis gła iterans. quod ad passionẽ
mortis iturus quasi pignꝰ eis speciale
salutis ac uitȩ cõmendauerat dicens.
Pacem relinquo uobis. pacẽ meam do

Expanded text:
pietatis, aliquando etiam praesentia pietatis, aliquando etiam praesentia voluit corporalis ostendere visionis. Nam et de nobis quamvis porro infra apostolorum pedes jacentibus hoc ipsum ejus misericordia fieri confidere debemus, ipsum, videlicet, esse in medio nostri, quotiescunque convenientes in nomine illius congregamur. Nomen quippe illius Jesus, id est, Salvator est. Et cum de acquisitione perpetuae salutis locuturi convenimus, constat nimirum quia in nomine Jesu congregamur. Nec dubitare fas est de his quae ipse amat conferentibus nobis eum esse praesentem, et tanto utique verius, quanto ea quae ore proferimus perfectiori corde retinemus. Deinde videndum quod apparens Salvator discipulis pacis statim eis gaudia mandat, id ipsum celebrata immortalitatis gloria iterans, quod ad passionem iturus mortis quasi pignus eis speciale salutis accurate commendaverat dicens: Pacem relinquo vobis, pacem meam do
Abbreviated transcription (Latin):
petro. Quod si euuangłista quando
uel ubi factum sit minime designa¬
uerit . tamen quia factum sit non
tacet. scribens quia cũ p̃fati duo dis¬
cipuli cognito dño in emmaus stati
isedissent iherłm. inuenerint con-¬
gregatos undecim. et eos qui cũ ip¬
sis erant dicentes. quia surrexit
dñs uere. & apparuit simoni. Ac
deinde subiungit. Et ipsi narra¬
bant quȩ gesta erant in uia. & quo¬
modo cognouerunt eũ in fractione
panis. Statimq annectit quintam¬
eius apparitionẽ. de qua mͦ cũ euuan
cipiens. Dum hȩc autẽ loquuntur:
Ubi pͥmo notandũ. & diligenter
meniorie cõmendandum ẽ. quod de
se loquentib discipulis dñs astare in
medio. & p̃sentiam suȩ uisionis re¬
uelare dignatus ẽ. Hoc ẽ enĩ qđ fideli¬
b cũnctis alibi ꝓmisit dicens. Ubi
sunt duo uel tres congregati in no¬
minȩ meo. ibi sum in medio eoꝵ. Ad
confir mandã namq fidei nr̃e constan¬
tiam quod semꝑ agit p̾sentia diuinȩ

Expanded text:
Petro . Quod si evangelista quando Petro . Quod si evangelista quando vel ubi factum sit, minime designaverit, tamen quia factum sit non tacet, scribens quia cum praefati duo discipuli, cognito Drediissent Hierusalem, et invenerint congregatos undecim, et eos qui cum ipsis erant dicentes: Quia surrexit Dominus vere, et apparuit Simoni, ac inde subjungit: Et ipsi narrabant quae gesta erant in via, et quomodo cognoverunt eum in fractione panis ; statimqejus apparitionem, de qua modo cum  Alcipiens: Dum haec autem loquuntur, Ubi primo notandum et diligenter memoriae commendandum est, quod de se loquentibus discipulis Dominus astare in medio, et praesentiam suae visionis revelare dignatus est. Hoc est enim quod fidelibus cunctis alibi promisit, dicens: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum . Ad confirmandam namque fidei nostrae constantiam, quod semper agit praesentia divinae
Abbreviated transcription (Latin):
corpore linteamina quib inuolutũ
erat sola posita monstrauit. deinde
curiosius inquirentib feminis. & de
eo quod inuenerant mente conster¬
natis angłoꝵ uisionẽ ostendit: qui
illũ resurrexisse certa manifestatio¬
ne patefacerent. Ac sic p̃currente fa¬
ma patratȩ resurrectionis. tandem
ipse dñs uirtutũ & rex głȩ apparens.
quanta potentia mortẽ quam ad ho¬
ram gustauerat deuicisset aꝑuit.
Et quidem quantũ ex eũgłicȩ seriȩ
lectionis inuenimus quinquies ipsa
qua resurrexit die uisus est homini¬
bus. Primo mariȩ magdalene ad
monumentũ. quando ei desideranti
pedes eius amplecti dictũ ẽ. noli mȩ
tangere. nondũ enĩ ascendi ad pa¬
trem meũ: deinde duab a monũ¬
mento currentib nuntiare discipulis.
quȩ ab angłis de ꝑfecta eius resurre¬
ctione didicerant. de quib scriptũ
est : quia accesserunt & tenuerunt
pedes eis. & adorauerunt eum. Ap-¬
paruit ipso die aduesperascente duo
fractione cognouerunt. Apparuit &¬

Expanded text:
quibus involutum erat, sola posita monstravit; deinde curiosius inquirentibus feminis, et de eo quod invenerant mente consternatis angelorum visionem ostendit, qui illum resurrexisse certa manifestatione patefacerent, ac sic praecurrente fama patratae resurrectionis, tandem ipse Dominus virtutum et rex gloriae apparens, quanta potentia mortem quam ad horam gustaverat devicisset, aperuit. Et quidem quantum et evangelicae serie lectionis invenimus, quinquies ipsa qua resurrexit die, visus est hominibus primo Mariae Magdalenae ad monumentum, quando ei desideranti pedes ejus amplecti  Al. complecti  dictum est: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum . Deinde duabus a monumento currentibus nuntiare discipulis quae ab angelis de perfecta ejus resurrectione didicerant, de quibus scriptum est: Quia accesserunt, et tenuerunt pedes ejus, et adoraverunt eum . Apparuit ipso die advesperascente duobfractione cognoverunt; apparuit et
Abbreviated transcription (Latin):
rũ rerũ tumultib separamur.: qͥd
aliud quã missi intra rete fidei pis¬
ces ad litus trahimur: Sed cum
rete magnis piscib plenũ dicitur.
additur & quantis: scilicet centũ
quinquaginta tribꝰ. A magno my¬
sterio numerus iste non uacat: sed¬
intentos uos tanti mysterii ꝓfunditas
expectat. Neq & enim quantitatis sũ¬
mam sollerter euuangłista exprime-¬
ret: nisi hanc sacram̃to plenam ẽẽ
iudicasset. Scitis namq quod in tes¬
tamento ueteri omĩs oꝑatio ꝑ de ca-¬
logi mandata p̃cipitur: in nouo
autem eiusdem oꝑationis uirtus.

Expanded text:
rum rerum tumultibus separamur, quid rum rerum tumultibus separamur, quid aliud quam missi intra rete fidei pisces ad littus trahimur? Sed cum rete magnis piscibus plenum dicitur, additur et quantis, scilicet centum quinquaqinta tribus. A magno mysterio numerus non intentos vos tanti mysterii profunditas exspectat, neque enim quantitatis summam solerter evangelista exprimeret, nisi hanc sacramento plenam esse judicasset. Scitis namque quod in Testamento Veteri omnis operatio per decalogi mandata praecipitur. In Novo autem ejusdem operationis virtus
Abbreviated transcription (Latin):
& magni capiuntur. & rete ñ rum¬
pitur: quia scã electoꝵ ȩ̨ccła in con-¬
tinua auctoris sui pace requiescens
nullis iam dissensionib dilaniat᷑.
Captis autẽ tam magnis piscibus
ascendit symon petrus & traxit re-¬
te in terram Iam credo quod ur̃a S
caritas aduertit. quid ẽ quod pe¬
trus rete ad terrã trahit. Ipsi quip¬
pe scã ęccła ẽ commissa. ipsi specia¬
liter dicitur. symon ioħis amas me:
Pasce oues meas. Quod gͦ post modũ
aperitur in uoce: hoc nunc signa¬
tur in oꝑe. Quia gͥ p̃dicator eccłȩ
nos a mundi huius fluctib separat.
nimirũ necesse ẽ. ut rete plenum
piscib petrus ad terram ducat. Ipse
enĩ pisces ad soliditatem littoris ꝑ¬
trahit : quia sc̃ȩ p̃dicationis uoce
stabilitatem et̾nȩ pate fidelib osten¬
dit. Hoc egit uerbis hoc epłis. hoc
agit cotidie miraculoꝵ signis. Quo¬
tiens ꝑ eum ad amorẽ quietis ȩter¬
nȩ conuertim᷑: quotiens a terrena¬

Expanded text:
et magni capiuntur, et rete non rumet magni capiuntur, et rete non rumpitur, quia sancta electorum Ecclesia, in continua auctoris sui pace requiescens, nullis jam dissensionibus dilaniatur. 4. Captis autem tam magnis piscibus, Ascendit Simon Petrus, et traxit rete in terram. Jam credo quod vestra charitas advertat quid est quod Petrus rete ad terram trahit. Ipsi quippe sancta Ecclesia est commissa, ipsi specialiter dicitur: Simon Joannis amas me? Pasce oves meas . Quod ergo postmodum aperitur in voce, hoc nunc signatur in opere. Quia ergo praedicator Ecclesiae nos a mundi hujus fluctibus separat, nimirum necesse est ut rete plenum piscibus Petrus ad terram ducat. Ipse enim pisces ad soliditatem littoris pertrahit, quia sanctae praedicationis voce stabilitatem aeternae patriae fidelibus ostendit. Hoc egit verbis, hoc Epistolis, hoc agit quotidie miraculorum signis. Quoties per eum ad amorem quietis aeternae convertimur, quoties a terrena
Abbreviated transcription (Latin):
mitti debuisset ñ iubet. Post resur¬
rectionẽ uͦ discipulis apparens. mit
tirete in dexteram iubet.
In illa piscatione tanti capti sunt:
ut retia rumperentur: in ista autẽ
& multi capti sunt. & retia rupta
non sunt. Quis uͦ nesciat bonos
dextera. & malos sinstra figurari:
Illa gͦ piscatio in qua specialiter
in quam partẽ mitti rete debeat
ñ iubetur: p̾sentem ȩccłam desig¬
nauit. quȩ bonos simul ac malos
colligit. Nec eligit quos trahat.
quia & quos eligere possit igno¬
rat. hȩc autem piscatio post resurre¬
ctionem dñi facta in solam dexterã
missa ẽ: quia ad uidendam clarita-¬
tis eius głam sola electoꝵ ȩccła ꝑtin-¬
git : quȩ de sinistro oꝑe nil habebit.
In illa piscatione p̃multitudine pis-¬
cium rete rumpitur: quia nunc
ad confessionẽ fidei etiam cũ elec̃¬
tis reꝓbi tanti intrant. qui ipsam
quoq eccłam heresib scindant.
In ista uͦ piscatione & multi pisces

Expanded text:
mitti debuisset, non jubet; post resurmitti debuisset, non jubet; post resurrectionem vero discipulis apparens, mitti 1542 rete in dexteram jubet. In illa piscatione tanti capti sunt, ut retia rumperentur; in ista autem et multi capti sunt, et retia rupta non sunt. Quis vero nesciat bonos dextera, et malos sinistra figurari? Illa ergo piscatio, in qua specialiter in quam partem mitti rete debeat non jubetur, praesentem Ecclesiam designat, quae bonos simul ac malos colligit, nec eligit quos trahat, quia et quos eligere possit ignorat. Haec autem piscatio post Domini resurrectionem facta, in solam dexteram missa est, quia ad videndam claritatis ejus gloriam sola electorum Ecclesia pertingit, quae de sinistro opere nihil habebit. In illa piscatione prae multitudine piscium rete rumpitur, quia nunc ad confessionem fidei etiam cum electis reprobi tanti intrant qui ipsam quoque Ecclesiam haeresibus scindant. In ista vero piscatione et multi pisces
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionem suam eisdem disci¬
pulis dicit. Hȩc sunt uerba quȩ lo¬
cutus sum ad uos. cũ adhuc ẽẽm
uobiscum. Neq enĩ cum ipsis non
erat. quib presens corporaliter ap-¬
parebat : sed tamen iam se ẽẽ cum
ipsis denegat. a quoꝵ mortali cor¬
pore carnis inmortalitate distabat.
Quod illic cũ ipsis positus fatetur
non se ẽẽ cum ipsis : hoc quoq hic
situ corporis indicat. cum ad huc
nauigantib eẽ se iam in littore de¬
monstrat. Facta ẽ autẽ discipulis pis¬
cationis magna difficultas. ut ma¬
gistro ueniente fieret ammirationis
magna sublimitas. Qui ꝓtinus dix̃.
Mittite in dexteram nauigii rete:
& inuenietis. Bis in sco euuangłio
legitur. quia dñs uissit ut ad pis¬
candum retia mitterentur: ante
passionẽ uidelicet & post resurrec¬
tionem. Sed priusquã redemptor
nr̃ pateretur & resurgeret: mitti
quidẽ rete ad piscandũ iubet. sed
utrum in dexteram an in sinistrã

Expanded text:
resurrectionem suam eisdem disciresurrectionem suam eisdem discipulis dicit: Haec sunt verba quae locutus sum ad vos cum adhuc essem vobiscum . Neque enim cum ipsis non erat quibus praesens corporaliter apparebat, sed tamen jam se esse cum ipsis denegat, a quorum mortali corpore carnis immortalitate distabat. Quod illic cum ipsis positus, fatetur non se esse cum ipsis, hoc quoque hic situ corporis indicat, cum, adhuc eis navigantibus, esse se jam in littore demonstrat. 3. Facta est autem discipulis piscationis magna difficultas, ut magistro veniente fieret admirationis magna sublimitas. Qui protinus dixit: Mittite in dexteram navigii rete, et invenietis. Bis in sancto Evangelio legitur, quia Dominus jussit ut ad piscandum retia mitterentur, ante passionem videlicet, et post resurrectionem. Sed priusquam Redemptor noster pateretur et resurgeret, mitti quidem rete ad piscandum jubet, sed utrum in dexteram, an in sinistram