comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
probos uero foras mittit. Dehocquippeapostolus manifestedicit. Qui am nouis¬
simis temporibus recedent quidam a fide. ad tendentes spiritibus seductorus
seductorio credidissent. qui a nemo inspũdĩ loquens. dicit anathemaihũ. Sed
quia omnes signati sunt a principio signo fidei in xp̃o. mirum curquamplu¬
rimi postea aliud delegentes heretici facti sunt: et quid obaliud nisi quia
primã fidem irritam fecerint. & quasi nouam quaerentes fidem a fide facti
sunt extorres. Errauerunt autem auulua matris. ui delicet recedentes a fide
aecdesiarũ dĩ. ab utero locuti sunt falsa. Nonenimerant ex nobis. et ideoreces¬
serunt anobis. Quiautiq siessent ex nobis. unctionem nobiscũ haberent ascõspũ
antequam finisueniat. Non ideo tamen illi aliam pertractabunt fidem quielecti
erunt. sed illam inquarenati sunt plenissi mei nomnib: sinealiquamentis infi¬

Expanded text:
probos vero foras mittit. De hoc quippe Apostolus manifeste dicit: Quia in novisprobos vero foras mittit. De hoc quippe Apostolus manifeste dicit: Quia in novissimis temporibus recedent quidam a fide, attendentes spiritibus seductoriis  spiritui seductorio credidissent, quia nemo in Spiritu Dei loquens dicit anathema Jesu. Sed quia omnes signati sunt a principio signo fidei in Christo, mirum cur quamplurimi postea, aliud eligentes, haeretici facti sunt. Et quid ob aliud, nisi quia primam fidem irritam fecerunt, et, quasi novam quaerentes fidem, a fide facti sunt extorres? Erraverunt autem a vulva matris, videlicet recedentes a fide Ecclesiarum Dei, ab utero locuti sunt falsa; non enim erant ex nobis, et ideo recesserunt a nobis. Quia utique si essent ex nobis, unctionem nobiscum haberent a sancto Santequam finis veniat. Non ideo tamen illi aliam pertractabunt fidem qui electi erunt, sed illam in qua renati sunt, plenissime in omnibus sine aliqua mentis infi
Abbreviated transcription (Latin):
huiusmundi accepimus. sedͥ spm̃ qui ex dõ est: Ipscenim sp̃s teftimonium reddit
spiritui nr̃o quod sumus filidĩ quia ipsum accepimus pignus promissae here¬
ditatis nostrae & quasi quoddam cyrographum aeternȩ salutis. Hicitaq sp̃s
facit nosdi templum. & interpellat pronobis gemitib: inena rrabilibus. suae ad¬
uocationis implens officium. Adsuefacitnos cęlesti uirtute cotuidiespirita¬
libus admisceri. & aeternȩuitae consociari. Crudiuntur itaque in illo. &peripsũ
corporanostra. sieiussumus ad inmortalitatẽ proficere dumad decreta ipsius dis¬
cunt semoderate in quibus libec temperare. Hicest qui in explebiles cupiditates
nr̃as coher& in nobis Libidines frangitimmoderatas. Iplicitos extinguit ardo¬
res. flammantes impetus uincit. ebrietates ieprimit. Reppelit uero auaritiam&
omniamundi oblectamenta fugat. Caritatem interquos quenectit: morum
affectiones componit. regulamueritatis ubiq expedit. Hereticos reuincit. im¬

Expanded text:
epimus, sed Spiritum qui ex Deo est . Ipse enim Spiritus testimonium reddit spiritui nostro quod sumus filii Dei . Quia ipsum accepimus pignus promissae haereditatis nostrae, et quasi quoddam chirographum aeternae salutis. Hic itaque Spiritus facit nos Dei templum, et interpellat pro nobis gemitibus inenarrabilibus, suae advocationis implens officium. Assuefacit nos coelesti virtute quotidie spiritalibus admisceri, et aeternae vitae consociari. Erudiuntur itaque in illo et per ipsum corpora nostra, si ejus sumus, ad immortalitatem proficere, dum ad decreta ipsius discunt se moderate in quibuslibet temperare. Hic est qui inexplebiles cupiditates nostras coercet in nobis, libidines frangit immoderatas, illicitos exstinguit ardores, flammantes impetus vincit, ebrietates reprimit, repellit vero avaritiam, 188 et omnia mundi oblectamenta fugat, charitatem inter quosque nectit, morum affectiones componit, regulam veritatis ubique expedit, haereticos revincit, im
Abbreviated transcription (Latin):
temporibus bonũ ferunt. aut sunt quippe malȩ uirides & fructũ malũ ferunt
Autcerte sunt solũ modo uirides peruigorẽ. & manent infructuosȩ. Neq fructũ
eo quod sint steriles usquã ferunt. Quaedã uero iam ex haustȩ omni uiriditate
sua. quãuis adhuc radicib sursũ aterra erigent᷑. qui a nondũ precisȩ uel inpul¬
sion e aliquadestiterunt. Non aliud quã adususignium actenus reseruant᷑. Quanĩ
omniũ exempla siquis diligentius uelitanim aduestere. poterit in hac agricul¬
tura totius aecdesi ac considerare. qui a suntheretici uiriditate fidei. iam intrin¬
seus reficti atqueuiroris grtia &e siuachucin eat nremasdlet am e tedlinis ⁊ouideon sob

Expanded text:
temporibus bonum ferunt; aut sunt male virides, et fructum malum ferunt: temporibus bonum ferunt; aut sunt male virides, et fructum malum ferunt: aut certe sunt solummodo virides per vigorem, et manent infructuosae, neque fructum, eo quod sunt steriles, usquam ferunt, quaedam vero jam exhaustae omni viriditate sua, quamvis adhuc radicibus sursum a terra erigantur; quia nondum praecisae, vel impulsione aliqua, destiterunt, nec ad aliud quam ad usus ignium hactenus reservantur. Quarum omnium exempla si quis diligentius velit animadvertere, poterit in hac agricultura totius Ecclesiae considerare, quia sunt haeretici viriditate fidei jam intrinsecus arefacti, atque virori
Abbreviated transcription (Latin):
radices arborũ posita est. Omni sergo arbor quae non facit fructũbonũ excidetur
et inignẽmittetur. Porro perarbones animarũ statum significare nemoquiambi¬
gat. si scripturas scãs legerit. quia frequentatissimũ est percas bonorũ malorũ ue
hominũ qualitates ex primere. Habeigitur suã agriculturã genushumanum. gõ
xp̃sueniens ex colerenimiũ infecundũ ꝑ infidelitatis intemperantiã inuenit.
sed omnib libercatis arbitrio ꝑgratiã restituto deincepslicentiã fructi ficandi dedit:
Vndeiusto dĩ iudicio iam securis ad radices arborũ posita comminatur. quatinus
siperfidem fructũ pi&atis non ptulerint. excidantur a presentiuita. uel cesteaterra
uiuentium in quascĩ cũd nõ sunt regnaturi. Arborũ itaq a non nullis ꝓqualitate
quattuor connumerantur genera: Quia sunt autbonȩ uiriditatis. & fructũ suis

Expanded text:
radices arborum posita est. Omnis ergo arbor quae non facit fructum bonum excidetur, radices arborum posita est. Omnis ergo arbor quae non facit fructum bonum excidetur, et in ignem mittetur. Porro per arbores animorum statum significari, nemo qui ambigit, si Scripturas sanctas legerit, quia frequentatissimum est per eas, bonorum malorumve hominum qualitates exprimere. Habet igitur suam agriculturam genus humanum, quod Christus veniens excolere nimium infecundum per infidelitatis intemperantiam invenit; sed omnibus libertatis arbitrio per gratiam restituto deinceps licentiam fructificandi dedit. Unde justo Dei judicio jam securim ad radices arborum positam comminatur, quatenus si per fidem fructum pietatis non protulerint excidantur a praesenti vita, vel certe a terra viventium qua sancti cum Domino sunt regnaturi. Arborum itaque a nonnullis pro qualitate quatuor connumerantur genera; quia sunt aut bonae viriditatis, et fructum suis
Abbreviated transcription (Latin):
Hincquoque signanter uerbũ quod poten sstdĩ suscitare in seruit ut rrognos¬
ceresin xp̃o quem predicat compleri quad dudũ morses exlegemandauerat. Prac¬
cepitergo si frater defunctus et̃ sineliberis. ut is qui super stes fuerit fratercius. acci¬
piat ux orem defuncts. & suscitet ex easemeꝵ fratrissui: cuicum natus fuerit filius
ꝓfecto heres defunitierit. & in sorte suae successiois annumeratur. Obcuius mis¬
terii sacramentũ xp̃sueniens. quia ab raham defunctus sincliberis approbat᷑ fidei
eo quodoms excurneeius degeneresessent potens ad struitur susctarefilios ipsi us
iuxta quoed pmissũ fueriter. Netantus putri archidiuinis priuaretur promissis
Iptera neecipsi uiderentur in munes si scatalibus donorũ sacrimentis penitus abdi¬
cassept. cõminaturilico exempla sumens deagricultura. Iameni inquit securis ad

Expanded text:
Hinc quoque signanter verbum, quod potens sit Deus suscitare, inseruit, ut recognoHinc quoque signanter verbum, quod potens sit Deus suscitare, inseruit, ut recognoceres in Christo quem praedicat compleri quod dudum Moyses ex lege mandaverat . Praecepit ergo, si frater defunctus esset sine liberis, ut is qui superstes fuerit frater ejus, accipiat uxorem defuncti, et suscitet ex ea semen fratris sui, cui cum natus fuerit filius, profecto haeres defuncti erit, et in sorte suae successionis annumeratur. Ob cujus mysterii sacramentum Christus veniens, quia Abraham defunctus sine liberis approbatur fidei, eo quod omnes ex carne ejus degeneres essent, potens astruitur suscitare filios ipsius, juxta quod promissum fuerat ei; ne tantus patriarcha divinis privaretur promissis. Interea ne et ipsi viderentur immunes, si se a talibus donorum sacramentis penitus abdicassent, comminatur 166 illico, exempla sumens de agricultura. Jam enim, inquit, securis ad
Abbreviated transcription (Latin):
latio : Sed quia longealtius idẽ docente spũscõ ac perfectius eruditur. Non uerborum
secutu s est sonoritatem. immo sensuũ ꝓfunditates plenius scrutatur. & congruen¬
ter satis cloquitur. Premi seratenim superius. generatiouiperarum. Nomquod
earundem essent naturac ex sistentia. sed quia suerant ueneno doctrinȩ suae. &in¬
fidelitatis uitio transpositi ad propaginem: et idconoglorientur exseminecarnis
facit an astropham adgentes. quodhi tantũ hibeantur filii. qui fuerint secundũ
interiorẽ hominẽ pergratiã suscitati. Suscitatiinquam. quiaueniens xp̃s acce¬
pit ux orẽ fratris defuncti. scilic& patri archȩ abrahae. quippe qui a persirram
perquã idem olim obpresagium genuerat filiũ. Vnde secundũ legem om̃s
qui ex fide sunt patris. i ureheredes defuncti nonminus quã filii supputant.

Expanded text:
latio. Sed quia longe altius idem docente Spiritu sancto ac perfectius eruditur, non verborum latio. Sed quia longe altius idem docente Spiritu sancto ac perfectius eruditur, non verborum secutus est sonoritatem; sed sensuum profunditatem plenius scrutatur, et congruenter satis eloquitur. Praemiserat enim superius, Generatio viperarum, non quod earumdem essent naturae existentia, sed quia fuerant veneno doctrinae suae, et infidelitatis vitio transpositi ad propaginem. Et ideo ne glorientur ex semine carnis, facit anastrophen ad gentes, quod hi tantum habeantur filii, qui fuerint secundum interiorem hominem per gratiam suscitati. Suscitati, inquam, quia veniens Christus accepit uxorem fratris defuncti, scilicet patriarchae Abrahae; quippe quia per Saram, per quam idem olim ob praesagium genuerat filium. Unde secundum legem omnes qui ex fide sunt, patris jure haeredes defuncti non minus quam filii supputantur.
Abbreviated transcription (Latin):
uontu nuturiboni &incontuminat isunt ereati. Atucroseipsos corrum undlope
uirias ieru esficientus fateisunt ut nonessent. &i d eonon inconer usda pidis
uocus teri equius nimirulapidibus potenseseds̃. pondico reiuncit a n efilios
abrahat quasiex aliquo sedͥomninosuscitareulut exnihilo Quuaprius cum
esemt pent ini scipsoseorrũpen doftcerunt acsinoncsent. scr pturat este quoomis
gentessicsunt antedm̃ quasi nonsint & innihilo reputant Ergo quierant la¬
pides propter durtium ec asperitate peccitin ullousui apti. uirtutedi factisunt la¬
pide suici qui superterrãuoliuntur. & inscũ ariũ di tandem preciosissi mi cõpatant᷑
coedificantur. Ex quo aptius fortassis uider& euan gelista significasse si dicepee.
potensest ds̃ delapidib istis parare quadratos lapides quib lestis illaciuitas hie iui¬
salem aedi fic&᷑. prescrum qualtum deuna cadeq substantia factaess& uerbi trans¬

Expanded text:
uxta naturam boni et incontaminati sunt creati; at vero seipsos corrumpendo per varias rerum efficientias, facti sunt ut non essent, et ideo non incongrue lapides vocantur. De quibus nimirum lapidibus potens est Deus, non dico resuscitare filios Abrahae quasi ex aliquo, sed omnino suscitare velut ex nihilo. Quia prius cum essent per Deum, seipsos corrumpendo fecerunt ac si non essent: Scriptura teste, quoniam 165 omnes gentes sic sunt ante Deum quasi non sint, et in nihilo reputantur. Ergo qui erant lapides propter duritiam et asperitatem peccati nullo usui apti, virtute Dei facti sunt lapides vivi, qui super terram volvuntur, et in sanctuarium Dei tandem pretiosissimi computantur;risto ex ipsis coaedificantur. Ex quo aptius fortassis videretur evangelista significasse si diceret: Potens est Deus de lapidibus istis parare quadratos lapides, quibus coelestis illa civitas Jerusalem aedificetur, praesertim quod tum de una eademque substantia facta esset verbi trans
Abbreviated transcription (Latin):
prorsus quiain illis lapidib: & si nonnatura tamenfiguragentiũ erat : Non in me¬
ritoscribitur exessdẽ cossilicibus suscitandos. in quib. iamolim gratia salutis
eorũ praetendebatur: Acsipatent̃ dicer&. Nolitedicere patrẽhabemus abrahum
Potensest enĩd̃ exlapidibusistis. scilic& ꝓcam gratiã quaeim ipsis praefigurita os¬
tenditur filios abrahae suscitaredemorte aduita: de tenebris ad lucẽ. denongen¬
teingentẽ. ut &ipsi ꝑfidem renatitanti patris quandoq heredes in ueniantur
Alia sautẽ lapides gentiles uocat. obcordis duritiam. uel ceste quodidolatres la¬
pides ad orabant. Hincquoq iuxt apsalmistã. similes illis fiant qui faciunt ea
& oñs quiconfidunincis. Atq alibi. eo quodipsi lapideiessent dñs ꝑpro

Expanded text:
Prorsus quia in illis lapidibus etsi non natura, tamen figura gentium erat, non immeProrsus quia in illis lapidibus etsi non natura, tamen figura gentium erat, non immerito scribitur ex iisdem eos silicibus suscitandos, in quibus jam olim gratia salutis eorum praetendebatur. Ac si patenter diceret: Nolite dicere, patrem habemus Abraham; potens est enim Deus ex lapidibus istis, scilicet per eam gratiam quae in ipsis praefigurata ostenditur, filios Abrahae suscitare de morte ad vitam, de tenebris ad lucem, de non gente in gentem, ut et ipsi per fidem renati tanti patris quandoque haeredes inveniantur. Alias autem lapides Gentiles vocat, ob cordis duritiam, vel certe quod idololatrae lapides adorabant. Hinc quoque juxta Psalmistam: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . Atque a
Abbreviated transcription (Latin):
nus hominũ reparasse. acsidelapidib: quosundanud arat. tumnati essent
Atuero si sapientes sȩculi dehistalia finxerunt. ut quã plurimos suis cȩcarenttene¬
bris. Quanto nuncreligiosius est credere. quod omnib uerũ luceclarius predicat᷑
Tamen quod signanter iohannes delapidib istis dixit. acsialiquos subterpositos
digito demonstraret. Nequaquã uacat amysterio. Sed ꝓfecto unã horũ aut certe ut ra¬
rumq rerũ uult ꝓmulgarefigurã. Quia mysticeutaiunt hocilloagebatur in loco.
ubi hiesus filiusnun. duodecim lapides demedio iordanis int̾rãtrans portari iusserat.
atq alios exterra in eodẽ alueo restituerat: Ad quos tunefortassis lapides digitũ ex¬
tendens aiebit. Potensesids̃ ex lapidib: istis ꝑquos iud ȩorũ necatio & gentium
adlucisspeciem trans formatio praefigitur. filios ab rahaesicut ꝓmissũ est suscitare:

Expanded text:
nus hominum reparasse, ac si de lapidibus, quos unda nudarat, tunc nati essent. nus hominum reparasse, ac si de lapidibus, quos unda nudarat, tunc nati essent. At vero si sapientes saeculi de his talia finxerunt, ut quamplurimos suis caecarent tenebris; quanto nunc religiosius est credere, quod omnibus verum luce clarius praedicatur? Tamen quod signanter Joannes de lapidibus istis dixit, ac si aliquos subterpositos digito demonstraret, nequaquam vacat mysterio. Sed profecto unam harum aut certe utramque rerum vult promulgare figuram. Quia mystice, ut aiunt, hoc illo agebantur in loco, ubi Jesus filius Nun duodecim lapides de medio Jordanis in terram transportari jusserat, atque alios ex terra in eodem alveo restituerat . Ad quos tunc fortassis lapides digitum extendens, aiebat: Potens est Deus ex lapidibus istis, per quos Judaeorum necatio et gentium ad lucis speciem transformatio praefigitur, filios Abrahae, sicut promissum est, suscitare.
Abbreviated transcription (Latin):
inmundo quibus creatisi nt homines lapides aspersisse. Quidputas magis faten¬
dũ est dm̃ uerũ acuiuũ ex lapidib. filios abrahȩ simpliciter non possecrtare
Vnde uirgilius maro. Continuohas inquit leges aeternaq foedoricertis
lpposuit naturalocis quotẽporeprimũdeu calioꝵ uacuũ lapides ia tauit
in orbem. Vndehomines natidurũ genusinquit. Volensigitur anno octingesi modeci¬
mo anteromã conditã significare. quando ut aiunt amphion tertius aceropei nathenis
regiauit : Cuius nempe temporibus aquarũ inundatio maiorẽ thesaliȩ populi partem
absũpsit. paucis perrefugia montiũ liberatis: unde etfabulã introduxit. Tunc
itaq in montẽ pernasum quã plurimi transpositi. circaquedeu calion mortalis reg¬
nopotiebatur. quituncratibus ad sefugientib suscipiens. pergemina eiusdẽmon¬
tis iuga interdũ fouit. alutq. seruauit. Quosdemum remittens saeculo. diciturge¬

Expanded text:
mundo, quibus creati sint homines lapides aspersisse, quid putas, quod magis fatenmundo, quibus creati sint homines lapides aspersisse, quid putas, quod magis fatendum est, Deum verum ac vivum ex lapidibus filios Abrahae simpliciter non posse creare? Unde Virgilius Maro: Continuo has leges, aeternaque foedera certis Imposuit natura locis; quo tempore primum Deucalion vacuum lapides jactavit in orbem. Unde homines nati durum genus. Volens annum octingentesimum decimum ante Romam conditam significare: quando, ut aiunt, Amphion tertius a Cecrope Athenis regnavit. Cujus nempe temporibus aquarum inundatio majorem Thessaliae populi partem absumpsit, paucis per refugia montium liberatis. Unde et fabulam introduxit. Tunc itaque in monte Parnasso quam multi transpositi, circa quem Deucalion mortalis regno potiebatur, quos tunc ratibus ad se fugientes 164 suscipiens per gemina ejusdem montis juga interea fovit, aluit, atque servavit. Quos demum remittens saeculo, dicitur ge
Abbreviated transcription (Latin):
ut ex hoc eorum refrag&᷑ temeritas. et incipiant prȩdestinationis dĩ opera cogitare
Quia sicut nihil abeopraedestinat᷑ quod nom possit. It aquicquid predestinatũ
fuerit nonnisi iufaitia diccante. autcertemi seri cordia suffragante consummabit᷑
Primaigitur rudimenta fidei sunt ꝓcerto crederedm̃ quicquid uoluerit posse.
Deinde subnixius intellegere qd̃ cuncta iuste prouidus dispensator atq clemen¬
terdisponat. Hincest autẽ quod profecto simplicẽlectorẽ satis iuuare opinor.
si pcerto crediderit quod ds̃ qui cuncta creauit exnihilo. porenssit exlapidibus
filios ab rahae formare. Etuelut ex ꝓpagineilli repmissos heredes. ctia ex quo¬
lib& puluere suscitare. Alio quin fideirudimenta nondũ ꝑcepit. Sieni greci¬
a portentuosis malesuis erudita fallaciis deucalionem conataest ad serere

Expanded text:
ut ex hoc eorum refrangatur temeritas, et incipiant praedestinationis Dei opera cogitare. ut ex hoc eorum refrangatur temeritas, et incipiant praedestinationis Dei opera cogitare. Quia sicut nihil ab eo praedestinatur quod non possit: ita quidquid praedestinatum fuerit, non nisi justitia dictante, aut certe misericordia suffragante, consummabitur. Prima igitur rudimenta fidei sunt pro certo credere Deum quidquid voluerit posse. Deinde subnixius intelligere, quod cuncta juste providus dispensator atque clementer disponat. Hinc est autem quod profecto simplicem lectorem satis juvare opinor, si pro certo crediderit, quod Deus qui cuncta creavit ex nihilo, potens sit ex lapidibus filios Abrahae formare, et velut ex propagine illi repromissos haeredes etiam ex quolibet pulvere suscitare. Alioquin fidei rudimenta nondum percepit. Si enim Graecia portentosis male suis erudita fallaciis Deucalionem conata est asserere
Abbreviated transcription (Latin):
Vonenim quod excarnesuscepit abraham heredem habuit. sed quõ enxfude locirco
buate ꝑ qua filii secundũ interiorehominc̃ sitis Alioquin peuelitis uos dicere
filios quodtantũ ex carncestis: Dumis mahel pequaquã computatur in semi¬
ne: faciteergo fructus dignos penitentiae. uidelic& frutus baptismi. si plac&per
regenerationem fidei regniheredes fieri. Alias autẽ ex patrediabolo estis. quia si filii
essetis abrahae operapatris utiq. fecissetis. Quadecausa. negloriem ini uostantũ mo¬
do excarnefiliosesse. presertim cũ sitis alterius eximitatione: Et ideohi magis
ꝓbantur filii. quiperfidem ꝓpagantur in semine. Undepotenseseds̃ in quit delapi¬
dibus istis suscitare filios abrahae. Ubinimirũ potentia dĩ cui est possibile omne
quod uelit. non adeo predicatur eximia. ut tantũ ad miretur laudabilis. uerũ etiã

Expanded text:
Non enim quod ex carne suscepit Abraham haeredem habuit, sed quod ex fide. Idcirco Non enim quod ex carne suscepit Abraham haeredem habuit, sed quod ex fide. Idcirco bate, per quam filii secundum interiorem hominem sitis. Alioquin ne velitis vos dicere filios, quod 163 tantum ex carne estis, dum Ismael nequaquam computatur in semine. Facite ergo fructus dignos poenitentiae, videlicet fructus baptismi, si placet per regenerationem fidei regni haeredes fieri. Alias autem ex patre diabolo estis, quia si filii essetis Abrahae, opera patris utique fecissetis. Qua de causa ne gloriemini, vos tantummodo ex carne filios esse praesertim cum sitis alterius ex imitatione. Et ideo hi magis probantur filii, qui per fidem propagantur in semine. Unde: Potens est Deus, inquit, de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Ubi nimirum potentia Dei, cui est possibile omne quod velit, non ideo praedicatur eximia, ut tantum suspiciatur laudabilis, verum etiam,
Abbreviated transcription (Latin):
non solũ exhibuit in sepersonã paenitentis. uerũ etiã qualis debeatesse modus
patenter in sinuat dũ subiungit. facite dignos penitentiȩ fructus. AlioquiN
baptismi ablutio. non abolitiopeccati. sed delusio iudicat᷑ Fructusigit᷑ paeni¬
tenti ae dignus. mortificatio carnis omniũq uitiorũ est. quatinus ꝑfidem sata
uirtutũ semina messembonioperis copiosius accumulent. Quibus ditati. dam¬
num quodsibi intulerant suffragante gratia meritis recompensent. sed cũtalib
cos preco ueritatis pceller& increpationib uidens fastuclationis. eorũ obprero¬
gatiua patrũ intrinsecus animũ tumere. occurrit cogitationib: eorũ quasi di¬
cerent Nos non genussumus uiperarũ. sed filii abrahae scissimi patri archȩ cen¬
semur. Quib. itaq taliasibi plaudentib Neulias inquit dicere intrauos pa¬
trc̃habemus abraham. quia non carnis fili sed gratiaccon namerant᷑ in seminc:

Expanded text:
non solum exhibuit in se personam poenitentis, verum etiam qualis debeat esse modus non solum exhibuit in se personam poenitentis, verum etiam qualis debeat esse modus patenter insinuat, dum subjungit: Facite dignos poenitentiae fructus. Alioquin baptismi ablutio, non abolitio peccati, sed delusio judicatur. Fructus igitur poenitentiae dignus, mortificatio carnis, omniumque vitiorum est, quatenus per fidem sata virtutum semina, messem boni operis copiosius accumulent. Quibus ditati, damnum quod sibi intulerant, suffragrante gratia, meritis recompensent. Sed cum talibus eos praeco veritatis percelleret increpationibus, videns fastu elationis eorum ob praerogativam Patrum intrinsecus animum tumere, occurrit cogitationibus eorum, quasi dicerent: Nos non genus sumus viperarum, sed filii Abrahae sanctissimi patriarchae censemur. Quibus itaque talia sibi plaudentibus: Ne velitis, inquit, dicere intra vos, patrem habemus Abraham. Quia non carnis filii, sed gratiae, connumerantur in semine.
Abbreviated transcription (Latin):
mentes matrẽ suã uidelic& sy nagogam ꝓphecarũ ueleorum dequanasci debue¬
rant: cruentis manibus occiderunt. Quos forteuidenseos ad huc ꝑ sp̃s sc̃ĩ inda¬
ginẽ suȩ fraudis uenena intrinsecus occultare. iurecensura seueritatis increpat eos.
quareprius callidas doli astutias non euomuerint. & siedemũ intrayent ad fon¬
tem. ubi colũba sinefelle a maritudinis deargentata in pallore auri cottidie gra¬
tia sc̃i sp̃s deallatur. & deincepssineruga & sinemacula cũ xp̃o interra gradiens.
oma serpentũ genera suis conculcat pedibus. & repellit incredulos F aciteergo
facio immoquȩdi copis adimpleteo perib: & facite fructus dignos paenitentiȩ
quã prȩdico quia nullus urm̃ suis uel patrũ iustificatur o peribus. qui om̃s irae
filii. perreatũ factiestis. Magister itaq perfeccȩpaenitentiae iohannes factus.

Expanded text:
mentes, matrem suam, videlicet synagogam, prophetarum vel eorum, de qua nasci debuementes, matrem suam, videlicet synagogam, prophetarum vel eorum, de qua nasci debuerant cruentis manibus occiderunt. Quos forte videns adhuc Spiritus sancti indagine suae fraudis venena intrinsecus occultare, jure censura severitatis increpat eos, quare prius callidas doli astutias non evomuerint, et sic demum intrarent ad fontem, ubi columba sine felle amaritudinis deargentata, in pallore auri quotidie gratia Spiritus sancti dealbatur, et deinceps sine ruga et sine macula cum Christo in terra gradiens, omnia serpentum genera suis conculcat pedibus, et repellit incredulos. Facite ergofacio, imo quae dico piis adimplete operibus, et facite fructus dignos poenitentiae quam praedico: quia nullus vestrum suis vel patrum justificatur operibus, qui omnes irae filii per reatum facti estis. Magister itaque perfectae poenitentiae Joannes factus,
Abbreviated transcription (Latin):
ret Nemonisi unicus dĩfilius que uob̃ futurũ ad nuntio. & post modicũ ostensionis
digito luceclarius premonstrabo. Progenie autẽuiperarũ eosappellat. quia deuene¬
natis parentib nati. sua primũ oportebat confitendo uenena fraudis antiquȩ depo¬
nere. &tũ demũ fid exp̃ĩ confessionis indutos. fontẽ suac purgationis intrare.
Quã permixtionẽ naturȩ secundũ phisiologos in eorũ comparationẽ decenter ad in¬
uenit: perunt nãq ui perarũ cẽnaturã quod feminadũ concipitur. caput maris
orepermulgens. Nimioferuordibidinis uiruscius exhauriat. Quo consumpto extimplo
idem masculus mortedepereat. Atuero illadũ tempus pariendi aduenerit. foetibus pre¬
grauata perimitur. Discerpuntenĩ ungulis matrisuterũ. & partter cũ uita effusis
uisceribus egeruntur. Sicitaq etiudaei caputuiri quod xp̃s est oreliuido peri¬

Expanded text:
ret, nemo nisi unicus Dei Filius, quem vobis futurum annuntio, et per modicum ostensionis ret, nemo nisi unicus Dei Filius, quem vobis futurum annuntio, et per modicum ostensionis digito luce clarius praemonstrabo. Progeniem autem viperarum eos appellat, quia de venenatis parentibus nati, sua primum oportebat confitendo venena fraudis antiquae deponere, et tum demum fide Christi indutos fontem suae purgationis intrare. Quam permistionem naturae secundum physiologos, in eorum comparationem decenter adinvenit. Ferunt namque viperarum esse naturam, quod femina dum concipit caput maris ore permulgens, nimio fervore libidinis virus ejus exhauriat; quo consumpto extemplo idem masculus morte depereat. At vero illa dum tempus pariendi advenerit, fetibus praegravata perimitur: discerpunt enim ungulis matris uterum, et pariter cum vita effusis visceribus egeruntur. 162 Sic itaque et Judaei caput viri, quod Christus est, ore livido peri
Abbreviated transcription (Latin):
bant publicare iohanni. Nondũ salutis antidoto eisdem quantulum propalato.
Quod sugitur circũquaq ad eũ ex euntes confitelantur peccatasua necdum ueritate
ꝑcepta. Quid putas faciendũ esthis qui postueniã actenus peccatorũ tenebris inuoluun¬
tur. qui ꝑfectonisi adlucẽ confessionis uenerint. tenebrarũ caligine circum fusi
manent inmorte. Quia omnis qui man& inmorte adhuc intenebrisest. & nescit
quoeat. quia tenebrȩ obcȩcauerunt oculoscius. Inmorteigit᷑ manereest. actenus in¬
fraianuas peccati circũ cludi. Dequib ianuis nemoest quicuadat. nisia gente illo
adquedauid dicebat. qui ex altas medeportismortis: Quod hicnempeiohannes ip¬
tellegens. uidens multos phariseorũ & saduceorũ uenientes ad baptismũ suũ dicebat
progenies uiperarũ quis uobis demonstrauit fugere a futuraira. Acsi patenterdice¬

Expanded text:
bant publicare Joanni, nondum salutis antidoto eisdem quantulum propalato. bant publicare Joanni, nondum salutis antidoto eisdem quantulum propalato. Quod si igitur circumquaque ad eum exeuntes, confitebantur peccata sua, necdum veritate percepta, quid putas faciendum est his qui post veniam hactenus peccatorum tenebris involvuntur? Qui profecto nisi ad lucem confessionis venerint, tenebrarum caligine circumfusi manent in morte. Quia omnis qui manet in morte adhuc in tenebris est, et nescit quo eat, quia tenebrae obcaecaverunt oculos ejus. In morte igitur manere est hactenus infra januas peccati circumcludi. De quibus januis nemo est qui evadat, nisi agente illo ad quem David dicebat: Qui exaltas me de portis mortis . Quod hic nempe Joannes intelligens: Videns multos Pharisaeorum et Sadducaeorum venientes ad baptismum suum, dicebat: Progenies viperarum, quis vobis demonstravit fugere a futura ira? Ac si patenter dice
Abbreviated transcription (Latin):
delictunmunis apententia potert expiari. Vn defortassis hocpaulus uolens
annuere si nepenitentia dixit donaremissionis &uocationem: quã in haciterum si lapsus
amen scipsos cottidic perlamenta districtionis purgando puniunt. dictũ accipimus. q̃d
septies indiecadat iustus & resurgit. Cadit quidem ꝑuarios delictorũ excessus. si ne
quibus nr̃amortalitas non subsistit. sed resurgit ilico perhumilẽ confessionẽ firmus
in ꝓposito. & fragilis inueniatur in excessu. Alioquin. non iustus interdũ censeret
dũ incider& inreatum. si noniustificatus continuoueniã resumeret ex indultu.
Qua propter nemo ex omnibus inuenitur. qui confessione ueritate prodente nonegeat.
Idcirconullus seexcuset. quatinusdumuacat miseri cordiam non requirat. Nonenĩ
crubescat confiteri medico iam proomnibus immolato. quod istidudũ nonerubesce¬

Expanded text:
delicti immunis a poenitentia poterit expiari. Unde fortassis hoc Paulus volens delicti immunis a poenitentia poterit expiari. Unde fortassis hoc Paulus volens annuere, sine poenitentia dixit dona remissionis, et vocationem, quam in hac iterum si lapsusamen seipsos quotidie per lamenta districtionis purgando 161 puniunt, dictum accipimus, quod Septies in die cadat justus, et resurgit. Cadit quidem per varios delictorum excessus, sine quibus nostra mortalitas non subsistit, sed resurgit illico per humilem confessionem, firmus in proposito, etsi fragilis inveniatur in excessu. Alioquin non justus interea censeretur dum incideret in reatum, si non justificatus continuo veniam resumeret ex indultu. Quapropter nemo ex omnibus invenitur qui confessione, veritate prodente, non egeat. Idcirco nullus se excuset, quatenus dum vacat misericordiam non requirat. Non enim erubescat confiteri medico jam pro omnibus immolato, quod isti dudum non erubesce
Abbreviated transcription (Latin):
rursus ad paenitentiã rursus crucifigentes sibim& filiũdĩ & ostentui habentes
Qui denim est quoddiat in possibile inluminatos rursus renouari ad pienitentiã.
Num quid hancalteram quã diximus post gratiã denegat penitentiã: Absit Nonen ĩ
illam denegare porerit quimidem multotiens predicare probatur. sed quod dicit
rursus renouari ad penitentiam. talcestac sidiceree. In possibilcesteos rursus
reitera rebaptismũ. G aptisinũ igitur hodoco penitentiã appellat &idcoreete
negat renouari posse rursus ad penitentiam. Quia sicut xp̃s semel mortuus ese
ꝓpeccatis nris. ita& nos cũillo perbaptismũ semd o portet mori: Inquonimi¬
rum baptismodona &remissio sinepenitentia condonantur ouia pfecoillud
que dienascimur utfiludĩsimus perbuptisimũ gratis omnibus prelargitur. Cocenũ
qui posthocdeliquerit ad mortẽ. quãuis in quacũ quedie conuersus fuerit omnia
eius peccata obliuionitadantur. Nnontamen sinealiqua condigna satis factione

Expanded text:
iam, rursus crucifigentes sibimet Filium Dei, et ostentui habentes . Quid enim est quod dicit, impossibile illuminatos rursus renovari ad poenitentiam? Nunquid hanc alteram, quam diximus post gratiam, denegat poenitentiam? Absit. Non enim illam denegare poterit, quam idem multoties praedicare probatur. Sed quod dicit rursus renovari ad poenitentiam, tale est ac si diceret, impossibile est eos rursus reiterare baptismum. Baptismum igitur hoc loco poenitentiam appellat, et ideo recte negat renovari posse rursus ad poenitentiam. Quia sicut Christus semel mortuus est pro peccatis nostris: ita et nos cum illo per baptismum semel oportet mori. In quo nimirum baptismo, dona et remissio sine poenitentia condonantur. Quia profecto illud, quod renascimur ut filii Dei simus, per baptismum gratis omnibus praelargitur. Caeterum qui post hoc deliquerit ad mortem, quamvis in quacunque die conversus fuerit, omnia ejus peccata oblivioni tradantur, non tamen sine aliqua condigna satisfactione
Abbreviated transcription (Latin):
ant iureper suaderi. ECOQuidem uos baptiroaqua inpenitentiã. Quiautẽ
post meuenturu s est fortior meest. cuius nonsũ dignus calciamenta portare
Ipseuos baptirabit in spũ scõ &igni. dequolocosatis lucas dissentireuid& ᷑ uerbis.
quãuis abeadem sententia non iecedit. Nãcũ dixiss& uelut ad corũ cogitata.
egouos baptiro inaqua. Nequaquã addidit inpoenitentiã: Deindeuenit in¬
quit fortiorme. cuius nonsũdignus corrigiã calciamentorũ soluere
Sednullomodo hinclaborandum iudicat quisquis prudeneu conelni ⁊e uodds suteatius

Expanded text:
ant jure persuaderi. Ego quidem vos baptizo aqua in poenitentiam, qui autem ant jure persuaderi. Ego quidem vos baptizo aqua in poenitentiam, qui autem post me venturus est, fortior me est, cujus non sum dignus calceamenta portare. Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igni. De quo loco satis Lucas dissentire videtur verbis, quamvis ab eadem sententia non recedat. Nam cum dixisset velut ad eorum cogitata: Ego vos baptizo in aqua, nequaquam addidit in poenitentiam. Deinde: Venit, inquit, fortior me, cujus non sum dignus corrigiam calceamentorum solvere. Sed nullo modo hinc laborandum, quisquis prudenter intelligit ipsas sententias
Abbreviated transcription (Latin):
posta est: quod si non uid& saltimsenti&eum. Itaq quodsi nec sentire interdum
pecui derepotestaliquis. ualdetimendũest neforte iamarefactus dũ soporatur in mortẽ
nescius ad tartaradeducatur. Propterquod satis inuigilandũ est. pedũ uiuitur
sine fructu paenitentiae condigno aliquis nrm̃ inueniatur. coquod nullus ex¬
cipitur. sedomnis arbor quaen on fecerit fructũ bonũ excidetur & inignẽmittetur.
Omnis inquit: Ergo ubi nullus excipitur. satis horrendũ estabopere nequilib&
uacuus estim&e prȩsertim quiu nondicit si fecerit fructũ malũ sed omni sarbor
quae non fecerit fructũbonũ inquit excidetur & inignẽmitt&t᷑. Sed neuidcat᷑
suatantũ auctoritate contẽpnentes minari. deinceps incipit aperire quante
auctoritatis sit. cuius cos presentia cõminatur. uel cuius beneficiis ad fidẽ debe¬

Expanded text:
posita est? Quod si non videt, 168 saltem sentiet, eam. Itaque si nec sentire interdum posita est? Quod si non videt, 168 saltem sentiet, eam. Itaque si nec sentire interdum nec videre potest aliquis, valde timendum est, ne forte jam arefactus, dum soporatur in mortem, nescius ad tartara deducatur. Propter quod, satis invigilandum est, ne dum vivitur, sine fructu poenitentiae condigno aliquis nostrum inveniatur; eo quod nullus excipitur, sed omnis arbor quae non fecerit fructum bonum excidetur, et in ignem mittetur. Omnis, inquit. Ergo ubi nullus excipitur, satis horrendum est ab opere ne quilibet vacuus aestimetur. Praesertim quia non dicit, si fecerit fructum malum, sed omnis arbor quae non fecerit fructum bonum, inquit, excidetur, et in ignem mittetur. Sed ne videatur sua tantum auctoritate contemnentes minari, deinceps incipit aperire quantae auctoritatis sit, cujus eis praesentia comminatur, vel cujus beneficiis ad fidem debe
Abbreviated transcription (Latin):
et penetrabilior non modo securi uerui omnigladio ancipiti. pertin gensusqueadi diuisione
animarũ et sp̃s Compagũ quoq: et malullarũ acdiscretor cogitationũ est. Quaecog¬
tationes ponin congrueradicesarbori nuncupant᷑ quia sicut perraddics arbores
fructificantes figuntur in terra. Ita&nos quoq peasdem incelosustollimur. fructifi¬
cantesdõ. aut cestecomplantati interra carnales adima radicantes iamapid inferos
destinati. Et notandũ quod sccuris nonurxtaradicem. sed ex pressius ad radicẽponit᷑.
utomis quisentit intelligat ex amen iudicii. & praesentiã maicstatis. usqueaddiuisi¬
onẽ animae contingere. Vnde sedebet fidelis animus omnihora omniq iomento
circũspicere neferiatur. & sicuiuere quasi semper illo tremendo examini debeat
praesentari. Quisenĩ securus esse poterit dũ dicitur. Eccciam securis ad radices arborũ

Expanded text:
et penetrabilior non modo securi, verum omni gladio ancipiti, pertingens usque ad divisionem et penetrabilior non modo securi, verum omni gladio ancipiti, pertingens usque ad divisionem animarum et spiritus, compagum quoque et medullarum ac discretor cogitationum est. Quae cogitationes non incongrue radices arborum nuncupantur, quia sicut per radices arbores fructificantes figuntur in terra: ita et nos quoque per easdem in coelum sustollimur, fructificantes Deo; aut certe complantati in terra, carnales ad ima radicantes, jam apud inferos destinati. Et notandum, quod securis non juxta radicem, sed expressius ad radicem ponitur; ut omnis qui sentit intelligat examen judicii, et praesentiam majestatis usque ad divisionem animae contingere. Unde se debet fidelis animus omni hora omnique momento circumspicere, ne feriatur, et sic vivere quasi semper illo tremendo examini debeat praesentari. Quis enim securus esse poterit, dum dicitur, ecce jam securis ad radices arborum
Abbreviated transcription (Latin):
qui forte in quib dam facinorib ceciderit: Perhocergo quod dicitur. facte fiue¬
tus dignos poenitentiae. uniuscuiusq conscientia conuenitur. ut tantũ bono¬
Nũ opetũ quaerat lucrappaenitentũ guanto grauiora sibidam naintulit ꝑculpã
Alioquin iam securis positaest ad radices arborũ. quatinus quisq infructuo¬
sus cominus succidatur. si post stercora paenitentiae fruccus dignos nontulerit
Quaesccuris namq xp̃sest incarnatus duab unitus substantiis: Vt quiperhu¬
manitatẽ quasi manuten & conprachensionis nraẽ. ꝑdiuinitatẽ interius adra¬
dices conscienti aenrãe positus. in ibi siqui sunt infructuosi uiuacius abscidantur
Quia & sinterdũ perpatientiã nos ex pectat. ꝑdiuinitatẽ examinat &disponit.
quindo uel quantũ ꝓqualtate delieti unũ quẽferiat. Efficix estenimdi uerbũ.

Expanded text:
qui forte in quibusdam facinoribus ceciderit. Per hoc ergo quod dicitur: Facite frucqui forte in quibusdam facinoribus ceciderit. Per hoc ergo quod dicitur: Facite fructus dignos poenitentiae, uniuscujusque conscientia convenitur, ut tantum bonorum operum quaerat lucra per poenitentiam, quanto graviora sibi damna intulit per culpam; alioquin jam securis posita est ad radices arborum, quatenus quisque infructuosus cominus succidatur, si post stercora poenitentiae fructus dignos non tulerit. Quae securis namque Christus est incarnatus, duabus unitus substantiis; ut qui per humanitatem quasi manu tenetur comprehensionis nostrae, per divinitatem interius ad radices conscientiae nostrae positus, inibi si qui sunt infructuosi vivacius abscindantur. Quia etsi interdum per patientiam nos exspectat, per Divinitatem examinat et disponit, quando, vel quantum, pro qualitate delicti unumquemque feriat. Efficax est enim Dei sermo,
Abbreviated transcription (Latin):
conatu seronts Dequibusdnisꝰ Non potest ar borbona fructus malos facers une iu
at boumlafructus oonos facere Afrucaibus corũ inquit cognoscouistos Suntai¬
tem anonnulli quifidei uiriditatẽtantũ habent. sed quia fidei fructũ non habet̃
steril estemã occupant : & ideosecuris adradices arborũ retecommemoritur
utquimlior c̃uit aefructũ ferre noluerint excidant᷑. Sactemi signib pparat
atrocius concemertut: Q uod paulosuperius uolens in sinuare qualiter fugiamꝰ
facitem quit fructus dignos poenitentiac. In quib nimirũ uerbis ualde no¬
tanduest :qued nonsolũ fructis pornitentiae. sed dignos poenitentiaefrueius fa¬
cilndo precipiendo persuadet. Aliuditaq est fructũ facere. aliud dignum
poenitentiae fructũoperib adimplere. Nequeeni par fructus cẽ debee boniope¬
pis eius quiminus &ciusqui amplius deliquit: uteius quun nullis. eceius

Expanded text:
coratum ferunt. De quibus Dominus: Non potest arbor bona fructus malos facere, neque arbor mala fructus bonos facere: a fructibus eorum, inquit, cognoscetis eos . Sunt autem et nonnulli, qui fidei viriditatem tantum habent; sed quia fidei fructum non habent, steriles terram occupant; et ideo securis ad radices arborum recte commemoratur, ut qui meliorem 167 vitae fructum ferre noluerint, excidantur, et aeternis ignibus praeparati atrocius concrementur. Quod paulo superius volens insinuare qualiter fugiamus: Facite, inquit, fructus dignos poenitentiae. In quibus nimirum verbis valde notandum est, quod non solum fructus poenitentiae, sed dignos poenitentiae fructus faciendos praecipiendo persuadet. Aliud itaque est fructum facere, aliud dignum poenitentiae fructum operibus adimplere. Neque enim par fructus esse debet boni operis ejus qui minus, et ejus qui amplius deliquit: aut ejus qui in nullis, et ejus
Abbreviated transcription (Latin):
in pradicationcuocem. Nemoinitiũ salutis noglorat nemoprima saluatoris docum̃ta
contempnat. E equepariupendat puenitentiaeftuctũ. posttuius preconiũ celorum
irenũ propefore a dnuntiatur. Nusquãenimprius haccuox fuit audita & ideode b&nor
modicũ uenerari. Priussancantcaliosiohan nes regnũ cȩlorũ propeesse prȩdicat
Nec deb& contempni paenitentia ꝑquã gratis ad eũ uenirenos inuitat. Regnum itaq
nuntiat : Autcertecuangeliũ regni ꝓquodom̃s inuitant᷑ ad superosuenis sedemonstrat
Cuiusnimirũ uox primacst. penitentiã agite. &ideo iuread propinquasse continuo sub¬

Expanded text:
in praedicatione vocem, nemo initium salutis negligat, nemo prima Salvatoris documenta in praedicatione vocem, nemo initium salutis negligat, nemo prima Salvatoris documenta contemnat; neque parvipendat poenitentiae fructum, post cujus praeconium coelorum regnum prope fore annuntiatur. Nusquam enim prius haec vox fuit audita, et ideo debet non modicum venerari. Prius sane ante alios Joannes regnum coelorum prope esse praedicat: nec debet contemni poenitentia per quam gratis ad eum venire nos invitat. Regnum itaquenuntiat; aut certe Evangelium regni, per quod omnes invitantur ad superos, venisse demonstrat. Cujus nimirum vox prima est, p
Abbreviated transcription (Latin):
at sanitatem. Hincnãqueest. quod ueritatis preco talesalutis antidotũ languenti¬
bus anteponit. Paenitentiã in quit agra. ad ꝓpinquauit enĩ regnũ çȩlorum
Acsi patenterdiceret. puniatunus quisq mala prioris uitȩ opera. & cauterio peni¬
tentiae putridauiscerũ secc& uulnera. quo ad propinquauit sanitas quã ꝑdidimꝰ.
& facultasspei ut redireualeamus undececidimus: Adppinquauit enĩ regnum
cȩlorũ Quodnisi ad ꝓpinquass& nemonrm̃ ad cũ redirequiuiss&. quo priuati
niens parareiohannes. primũ penitentiac gressus. ut peruenias aduiã anteponit:
Quã qui spreuerit non solũ perde& quod ꝓmittit. uerũ &iã propter contẽptum
magisruit. Hincquoq paulus ait: ANignoras quod benignit asdĩ ad paeniten¬
tiam teadducit: secundũ duritiãtuã inquit. thesauri⁊ as tibiiram indicirae.
eertulationis iustuudicudi. Qua pro pteti nemospernat primã preconis

Expanded text:
at sanitatem. Hinc namque est quod veritatis praeco tale salutis antidotum languentiat sanitatem. Hinc namque est quod veritatis praeco tale salutis antidotum languentibus proponit: Poenitentiam, inquit, agite, appropinquavit enim regnum coelorum. Ac si patenter diceret, puniat unusquisque mala prioris vitae opera, et cauterio poenitentiae putrida viscerum secet vulnera, quoniam appropinquavit sanitas quam perdidimus, et facultas spei, ut redire valeamus unde cecidimus. Appropinquavit enim regnum coelorum. Quod nisi appropinquasset, nemo nostrum ad eum redire quivisset, quoniam privati niens parare Joannes, primum poenitentiae gressus ut pervenias ad viam proponit. Quam qui spreverit, non solum perdit quod promittit verum etiam propter contemptum magis ruit. Hinc quoque Paulus ait: An ignoras quod benignitas Dei ad poenitentiam te adducit? Secundum duritiam tuam, inquit, thesaurizas tibi iram, 155 in die irae e
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ satanda sunt . si non prius dissuescat quac contraria probantur. & perimun
uirtutũ conamina. Id circo s ubhac deliberatione quicumque sa lubriter
uult agerepenitentiã sẽptimorẽ diuiniex aminis. & metũ penarũ ante
culos ponat: Deindepud oreuelatus iugiter antedm̃ atqueucretundia coopertus
dolorẽcordis fletibus obtemper&. quia sinedolore nullaqueunt cẽ uulnera si uita¬
lia mebrorum non fuerint circũ mortua. Quodsi itaq uulnus cordis non doluerit
emortuũ est illud. & eomagisest incurabilis quod nec sesentit. Neque suꝑuenientem
medicinã sentiendo ual& suscipere: Quodsi sentirecoperit eritdiui nacgratiae qd
sentien di primũ reddidit libertatẽ. Deindelibertas simulcũ gratia infatigabi liter
deb& insistere. ut medicinã cotudie exercendo. pristinã animus eger amedi corecipi¬

Expanded text:
quae sectanda sunt, si non prius dissuescat quae contraria probantur, et perimunt quae sectanda sunt, si non prius dissuescat quae contraria probantur, et perimunt virtutum conamina. Idcirco sub hac deliberatione, quicunque salubriter vult agere poenitentiam, semper timorem divini examinis, et metum poenarum ante oculos ponat. Deinde pudore velatus jugiter ante Deum, atque verecundia coopertus, dolorem cordis fletibus attemperet; quia sine dolore nulla queunt esse vulnera, si vitalia membrorum non fuerint circummortua. Quod si itaque vulnus cordis non doluerit, emortuum est illud, et eo magis est incurabile quod nec se sentit, neque supervenientem medicinam sentiendo valet suscipere. Quod si sentire coeperit, erit divinae gratiae, quod sentiendi reddidit primum libertatem. Deinde libertas simul cum gratia infatigabiliter debet insistere, ut medicinam quotidie exercendo, pristinam animus aeger a medico recipi
Abbreviated transcription (Latin):
dopoenitentiã agite monstrare quod primasit miserorũ uirtus. ut perpenitentiã
discant inseperimere ueterehominẽ & odireuitia quodnisi quisque fecerit.
Nonmodo uircutes ad prachendere: uerũ nec suppliciorũ poterit exitioliberari
paenitentia e quoq: uirtus timore concipitur. sed ipsetimordiuin a inspirante
gratia tantisper desapientia generatur . Hincnamq scriptũ est: In itiũ sapientiae
timordni. Si quidem paenitentia apuniendo reteuocaricreditur quaquisque
punit. quaenouit sein licite cõmisisse. quodnemodigneual&agere nisi per sapientiã
inlustratus coeperit interbonũ maluiuc discernent. Sedtimore commotus dũ mala
insefortiter puniendoreluctat Necesseest spegratiae subrigatur. quatinus phan
ad ea quȩdigna sunt in hiare consuescat. Nemoigitur consuescere reccepotest.

Expanded text:
do poenitentiam agite, monstrare, quod prima sit miserorum virtus, ut per poenitentiam do poenitentiam agite, monstrare, quod prima sit miserorum virtus, ut per poenitentiam discant in se perimere veterem hominem. et odisse vitia; quod nisi quisque fecerit, non modo virtutes apprehendere, verum nec suppliciorum poterit exitio liberari. Poenitentiae quoque virtus timore concipitur, 154 sed ipse timor, divina inspirante gratia, tantisper de sapientia generatur. Hinc namque scriptum est: Initium sapientiae timor Domini . Siquidem poenitentia a puniend orecte vocari creditur, qua quisque punit quae novit se illicite commisisse, quod nemo digne valet agere, nisi per sapientiam illustratus coeperit inter bonum malumve discernere. Sed timore commotus dum mala fortiter in se puniendo reluctatur, necesse est spe gratiae subrigatur, per hanc ad ea quae digna sunt inhiare consuescat. Nemo igitur consuescere recte potest