comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sio. nullisopus est uerbis edicere. quõ reos quosgehennaignis exunt. culpã
suireatus damnatiluunt:. Quossaneddictorum gradus quisquis apud
sesollicitus non precau&. experi&ur iudicium damnationis deadmissũ. ge¬
hennamuero ignis exinpoenitudine cordis &reatu. Cestum quippeest qđ
sicut in hacuita pihilfelicius bonoxp̃iano. Itanihil illodam nabilius. qui&iã
lapsus dumuacat poenitendo non uult cogitared euenia. Neq uitiosus bonis
operibus in hȩrendo cessareculpa. Seddum haec quasiminima contempnimus.
causa peccati i amdamnati. sicut a postolusdoc& adnefandiora scelerum crimina.
poenaliter peragenda reirclaxamur SIERGO OBTUL ERIS Mu¬
UUSTutia daltaRe. et ibirecordatus fueris quia fratertuus hab& aliquid
aduersumte. & reliqua. Explanat ergo quam coeperat ampliorem iustitiã

Expanded text:
sio, nullis opus est verbis edicere, quomodo reos quos gehenna ignis exurit, culpam sio, nullis opus est verbis edicere, quomodo reos quos gehenna ignis exurit, culpam sui reatus damnati luunt. Quos sane delictorum gradus quisquis apud se sollicitus non praecavet, experietur judicium damnationis de admissis, gehennam vero ignis ex impoenitudine cordis et reatu. Certum quippe est quod, sicut in hac vita nihil felicius bono Christiano, ita nihil illo damnabilius, qui, etiam lapsus, dum vacat, poenitendo non vult cogitare de venia, neque vitiosus, bonis operibus inhaerendo, cessare a culpa. Sed dum haec quasi minima contemnimus, causa peccati jam damnati, sicut Apostolus docet, ad nefandiora scelerum crimina poenaliter peragenda rei relaxamur. Si ergo obtuleris munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid adversum te, et reliqua. Explanat ergo, quam coeperat, ampliorem justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
dic&ur: quam seperei ut dixi autpurgantur crimine. aut supplicatione eis
uenia imp&eratur criminis: E&erum in concilio quamuis sȩpeindifferenter
iudicium & concilium ponantur in scripturis. noncumeodem reoiamagitur
utrumdam nandissit ꝓcrimine. Sedapudiudices decernitur. & conferunt in inui¬
cem quosuppliciodam naridebeatreus. quem constat omnino essedam nandum:
In quonimirum concilio nusquam aut nulla interdum subuenit ratio. quousq ex¬
cipiat reatussui sententiam. Vndepriusoport& nos deliberare in animo dum
adhuc incogitatione res affectu persuasionis suggeritur. utrum neuoceprofe¬
rendum sit quodimpellitur. quia sicut grauiorculpa deprolatu. Ita in conci¬
lio periculosior sententia dereatu Porro adultimum depp&raitu operis
uel quodminus essesentitur defratris contumelia. quam terribilis sequatur conclu¬

Expanded text:
udicetur, quam saepe rei, ut dixi, aut purgantur crimine, aut supplicatione eis udicetur, quam saepe rei, ut dixi, aut purgantur crimine, aut supplicatione eis venia impetratur criminis. Caeterum in concilio, quamvis saepe indifferenter 268 judicium et concilium ponantur in Scripturis, non cum eodem reo jam agitur utrum damnandus sit pro crimine, sed apud judices decernitur, et conferunt in invicem, quo supplicio damnari debeat reus, quem constat omnino esse damnandum. In quo nimirum concilio, nusquam aut nulla interdum subvenit ratio, quousque excipiat reatus sui sententiam. Unde prius oportet nos deliberare in animo, dum adhuc in cogitatione res affectu persuasionis suggeritur, utrumne voce proferendum sit quod impellitur. Quia, sicut gravior culpa de prolatu, ita in concilio periculosior sententia de reatu. Porro ad ultimum de perpetratu operis, vel quod minus esse sentitur, de fratris contumelia, quam terribilis sequatur conclu
Abbreviated transcription (Latin):
doplanoruim quacuera & pftcta esseiuistitia pre dicatur u Sedquib modis diuina
disertlio haedecernat quis potert explicare: Pam quod dehomicidio inlege
bit e serumtameꝵ intellegendum quia & siproita uelut prohomicidio reus
diiuditio dicatur: quia gebennarũ inigneuariis ꝓcausis differenter utique
puniuntur : Sedinter reumiudicio. & reum concilio. atq reum gehennȩ
ienis hoedistareuidocur: quodiniudicio adhuedefensioni datur locus
Quaeritur enimrecteprius in causȩnegotio. utrumnereussit quiaccusatur
Quia incostatu iuris quo sȩpedeliberatur apudiudices. plurimȩ frequenter
subueniunt qualitatum defensiones quibus aut purgaturieus acrimine: aut
aesic conuictus deprecatur ꝓco. accusans sepeccasse. ⁊ eli commotione auterroris
subreptione in pulsione quoq casus. necesstatisconstrictu reatu obliuionis
Talibusechuius modi quam plurimis ratiociniis antequam in concilio dereatura¬

Expanded text:
anorum, quae vera et perfecta esse justitia praedicatur. Sed quibus modis divina discretio haec decernat, quis poterit explicare? Nam quod de homicidio in lege, bit. Verumtamen intelligendum quia, etsi pro ira velut pro homicidio reus Dei judicio judicatur, gehennarum in igne variis pro causis differenter utique puniuntur. Sed inter reum judicio, et reum concilio, atque reum gehennae ignis, hoc distare videtur, quod in judicio adhuc defensioni datur locus. Quaeritur enim recte prius in causae negotio, utrumne reus sit qui accusatur, quia in eo statu juris quo saepe deliberatur apud judices, plurimae frequenter subveniunt qualitatum defensiones, quibus aut purgatur reus a crimine, aut certe convictus deprecatur pro eo, accusans se peccasse zeli commotione, aut erroris subreptione, impulsione quoque casus, necessitatis constrictu, reatu oblivionis. Talibus et hujusmodi quamplurimis ratiociniis, antequam in concilio de reatu j
Abbreviated transcription (Latin):
inburtutindearis & lauderis tu quiagis. tefinem uioperisstatuist & forte
quod quesistihabes Quader ausa nihiluideri profuit: quinexindeuapãgioria
incurristiq t sirur sus uere ideocoram facias utluceant operatua cis quiuiderif
ad audem & patrisgloriom. uc& non fut quod quesisti. tutinen in consientia
finemiuftitiae cenuisti. Vndenondictur luceat lu xueftra. su siuderin canas¬

Expanded text:
tribuere ut videaris et lauderis, tu qui agis, te finem tui operis statuisti, et forte tribuere ut videaris et lauderis, tu qui agis, te finem tui operis statuisti, et forte quod quaesisti habes. Qua de causa, nihil videri profuit; quin exinde vanam gloriam incurristi: et si rursus ideo coram facias ut luceant opera tua eis qui viderint ad laudem et Patris gloriam, licet non fiat quod quaesisti, tu tamen in conscientia finem justitiae tenuisti. Unde non dicitur: Luceat lux vestra, et si viderint ea
Abbreviated transcription (Latin):
Sed querendum quomodo paulo superius dixerit sicluceat luxuestracorã hominib
utuideant bona operaura &glorificent patrem uestrum qui incelis est. nuncaut̃
econtrario cau&eneiustitiam uestram faciatis coram hominibus. Quarũ termi¬
uos sententiarum quis quis diligenter inspicit. Sinenostrolaboris officiointelle
g& quidcauerephibeat quidue coramfieri. Illincenim siduceat lux uestra in¬
quit coram hominibus. ut glorificent patrem uestrum. Iftinc uero cau&e nefaci¬
atis operaurã utuideaminiabeis: Acsidicat. Facte ut quiuiderint glori ficent
patremuestrum & ne faciatis coram hominib tantum ut uideamini abeis
Nihilenimstultius quam maiora iustiti̧ opera uelminoratantũ id cofieriutuideant᷑
Si aucem quodmaiusest martrr uisfieri. udl quodminus caliaemaquefri gide

Expanded text:
Sed quaerendum quomodo paulo superius dixerit: Sic luceat lux vestra coram hominibus, Sed quaerendum quomodo paulo superius dixerit: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant bona opera vestra, et glorificens Patrem vestrum, qui in coelis est; nunc autem, e contrario: Cavete ne justitiam vestram faciatis coram hominibus. Quarum terminos sententiarum quisquis diligenter inspicit, sine nostro laboris officio intelliget 305 quid cavere prohibeat, quidve coram fieri. Illic enim: Sic luceat lux vera, inquit, coram hominibus, ut glorificent Patrem vestrum; istinc vero, Cavete ne faciatis opera vestra ut videamini ab eis: ac si dicat: Facite ut qui viderint, glorificent Patrem vestrum, et ne faciatis coram hominibus, tantum ut videamini ab eis. Nihil enim stultius quam majora justitiae opera vel minora tantum ideo fieri ut videantur. Si autem, quod majus est, martyr vis fieri, vel quod minus, calicem aquae frigidae
Abbreviated transcription (Latin):
quaeꝑ dilectionemdĩa cpximicoꝵisumatur. Pat&igitur sensus quodipsa est quȩ
pracceptisoperationum & praeceptissignorum superius adimpl&a gloriosior p̃fest᷑:
Undeaperiat oculummenitis suȩ prudens ex secutor &circumspiciat se in omni
negotio in omniofficiolaudis autoperationis. in omnibenefici ocaritatis. uel
inomnire exquahaec iustitia xp̃ianorum commendatur . & amoueat se
a fauoribusseculi atq ab omni presentiarum laudis intuitu. Tantu quecũq
agit. perspem fixam transponat adm̃. Nec sect&ur ostentationem uulgi
Noniactantiamreligionis. Non suꝑstitionem uerborum autuanam eloquentia e
pompam: Nefortedum suequerit cumphariscis iustitiam statuerelaudis iustitiedĩ
non sit subiectus. Iustita quippedi est omniaqua cabeo iussa sunt impleri. & im¬
pl&a simuluniuersa ad laudem creatoris referri. Alio quin nisi cointuitu fiant
delabuntur: & sine fructu&iam pauca qua egerimus inuentum dispereunt

Expanded text:
er dilectionem Dei ac proximi consummatur. Patet igitur sensus, quod ipsa est quae praeceptis operationum, et praeceptis signorum superius adimpleta gloriosior praefertur. Unde aperiat oculos mentis suae prudens exsecutor, et circumspiciat se in omni negotio, in omni officio laudis aut operationis, in omni beneficio charitatis, vel in omni re ex qua haec justitia Christianorum commendatur, et amoveat se a favoribus saeculi, atque ab omni praesentis laudis intuitu. Tantum, quaecunque agit per spem fixam transponat ad Deum, nec sectetur ostentationem vulgi; non jactantiam religionis, non superstitionem verborum, aut vanam eloquentiae pompam, ne forte, dum suae quaerit cum Pharisaeis justitiam statuere laudis, justitiae Dei non sit subjectus. Justitia quippe Dei est, omnia quae ab eo jussa sunt impleri, et impleta simul universa ad laudem Creatoris referri. Alioquin, nisi eo intuitu fiant, dilabuntur, et sine fructu etiam pauca quae gerimus in ventum dispereunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ex quoliqu& quiamx posub fideuiuimus cuangeli. recten ostra iustitua uocat᷑
Diautem ex eoquiafinis logis xpsadiustitia omnicredenti pestra uria
quod pgratiampiisoperibus adimpl&urA ephoc deilladicit iusttia quemaior
suut suipramonstratum est ineuangelio suis imploxa pastibus prediatis
quam seribarĩ & phariscorum quaenondi sedeorum esse pronasidesuerod

Expanded text:
 quia sub Christo in fide vivimus Evangelii, recte nostra justitia vocatur: Dei autem ex eo, quia finis legis Christus ad justitiam omni credenti; nostra vero, quod per gratiam piis operibus adimpletur. Ac per hoc de illa dicit justitia, quae major, sicut supra monstratum est in Evangelio, suis impleta partibus, praedicatur quam Scribarum et Pharisaeorum, quae non Dei, sed eorum esse pronuntiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quonotandum plurimas miraculorũ uistutes. quas reliqui euangelistae
aliis in locis r&ulereplenius enarrando ponhiceas penitus pr&ermississe
dum hoc in lo cobreuitatis conpendio generaliter omnescuratos legimus
Interquos nimirum fuerunt & illorumquidam quosmarcus uel lucas
ordine interposito. ubi ubi alia excausa plenius texuerunt
Circumibat itaq hs omnem galileam. omnem uidelic& uolubilitatem
saculi Qua ꝓfcto galil ea rotamterprecatur mdes prienr eiusopimo
usq adsrriam . quod est adsublimitatem fidei credentum perueniss & i deo
sequebantur agalilea Sclic& quideuitis iurefidera durturum imitiatians¬
mearunt: QNecnon& decapolis reuera quidecalogum manditobumdi im

Expanded text:
Ex quo notandum plurimas miraculorum virtutes, quas reliqui Evangelistae Ex quo notandum plurimas miraculorum virtutes, quas reliqui Evangelistae aliis in locis retulere plenius narrando, non hic eas penitus praetermisisse, dum hoc in loco brevitatis compendio generaliter omnes curatos legimus. Inter quos nimirum fuerunt et illorum quidam, quos Marcus vel Lucas, ordine interposito, ubi ubi alia ex causa plenius texuerunt. Circumibat itaque Jesus omnem Galilaeam, omnem videlicet volubilitatem saeculi. Quia profecto Galilaea rota interpretatur. Unde et pervenit ejus opinio usque ad Syriam, quod est ad sublimitatem fidei credentium pervenisse, et ideo sequebantur a Galilaea; scilicet qui de vitiis jure fidei ad virtutum initia transmigrarunt. Nec non et de Decapoli, revera q
Abbreviated transcription (Latin):
fidei relaxabat sanos. Porrolunatici & paralitici. hirecte accipiuntur.
quosmenstruis temporib: idolatria cruentabat. et discordie morbus abomni
conpagecaritatis dissoluebat. Paralrsis quippe grece. dissolutiodicitur
Ex quosignantur illiuitio laborare. qui nulla membrorum soci&ate inxpi
corporeuniuntur. et sunt dissoluti. torporis uitio abomni soliditate
amoris. Qui & siuiuere uideantur. pene nihilsentiunt cum fuerint manu
linguȩ salubriter fomentati. Atuerolunatici secundumopinionem
uulgidicuntur. Non quoduerelunatiforent. Sed quia callidus hostis
illa uel illa lunȩ accensione illos exagitansputabantur lunatici. quasi
abipsius lunȩ iNpulsu cruciarentur. Egerat enimhoc fallacia sua.
ut creaturadĩ atrocius infamata. Suꝑcreatorẽblasphemiȩ redundarent
CVRAUIT AUTE In quit omnesscilic& quoscumq ei hincindeobtulerap

Expanded text:
fidei relaxabat sanos. Porro lunatici et paralytici hi recte accipiuntur, fidei relaxabat sanos. Porro lunatici et paralytici hi recte accipiuntur, quos menstruis temporibus idololatria cruentabat, et discordiae morbus ab omni compage charitatis dissolvebat. Paralysis quippe Graece dissolutio dicitur. Ex quo signantur illi vitio laborare, qui nulla membrorum societate in Christi corpore uniuntur, et sunt dissoluti corporis vitio ab omni soliditate amoris. Qui etsi vivere videantur, pene nihil sentiunt, cum fuerint manu linguae salubriter fomentati. At vero lunatici, secundum opinionem vulgi dicuntur: non quod vero lunatici forent; sed quia, dum callidus hostis illa vel illa lunae accensione illos exagitat, putabantur lunatici, quasi ab ipsis lunae impulsu cruciarentur. Egerat enim hoc fallacia sua ut, creatura Dei atrocius infamata, super Creatorem blasphemiae redundarent. Curavit autem, inquit, omnes. Scilicet quoscunque ei hinc inde obtulerant.
Abbreviated transcription (Latin):
uisibili: ut in uisibilia salutis ꝑfidem paratius adeant. Alio quin corporibus con¬
tinuomorituris parumerat salutem inpendere. Nisiut fideiuirtus ꝑ eaquae fie¬
bant exterius firmar&ur Ad hoc quippefiebat. ut oculis cordisinterius ope¬
rantem recogitarent. & quem hominem exterius cernebant. Interius dm̃per
sidemintellegendo requiterent. Quando quidem predicatio saluatoris beneficus¬
ii9
comiendatur plurimis. et fides uirtutibus. ut idem homods̃credatur solidatur
maximis: Et mira her&icorum deleramenta. quia ut hominem uerum eum
etds in cosignis & uirtutibus passim declaratur. Qqua propter & uisibiliter
curabat exterius. et in uisibiliter fouebat intus. dm̃ ostendens semiracu¬
lis & mores erudiens disciplinis. Eurabat igitur omnesuitiorul anguores
dum & sapientiȩ doctrina resꝑgebat egrotos & tormentis conprehensos medicam̃to

Expanded text:
visibili. uti invisibilia salutis per fidem paratius adeant. Alioquin corporibus convisibili. uti invisibilia salutis per fidem paratius adeant. Alioquin corporibus continuo morituris parum erat salutem impendere, nisi ut fidei virtus per ea quae fiebant exterius firmaretur. Ad hoc quippe fiebat, ut oculis cordis interius operantem recogitarent, et quem hominem exterius cernebant, interius Deum per fidem intelligendo requirerent. Quandoquidem praedicatio Salvatoris beneficiis commendatur plurimis, et fides virtutibus, ut idem homo Deus credatur, solidatur maximis. Et mira haereticorum 233 deliramenta, qui aut hominem verum eum et Deus in eo signis et virtutibus passim declaratur. Quapropter et visibiliter curabat exterius, et invisibiliter fovebat intus: Deum ostendens se miraculis, et mores erudiens disciplinis. Curabat igitur omnes vitiorum languores, dum et sapientiae doctrina respergebat aegrotos, et tormentis comprehensos medicamento
Abbreviated transcription (Latin):
unguores & tormentis conp̃hensossanat. Neenoꝵi daemoniaeicit: &lunaticos
acparaliticoscurat  E x quibus gestorumbengficus. Opiniocius usq ad cos
qui forissunt respgitur. Qui a ꝓfeccone fama sineuerl audis opera proficit
Necoperasalutis absq famaboni odoris satis auditoribus reluc&. Quod bene
paulus hortatur dicens. Decctero fratresquaecumq sunt uera. quecumq sca
quaecumq iusta: quaecumq pudica quaecumq bonȩfamȩ Si quauirtus
Siqualaus. haeccogitatem quit. qua edidicistis & audistis. &uidistis in me
Duobu s inquam uerbis cuncta condusitdicens. Si quauirtus. Si qualaus Ad
uistutes namq pestin& bona conscientia. adlaudemuero famauitae proficit
Sinequibussan eformauerisacerdotis noncommendatur Curat autem dñs pon
solumanima s interius propterquasuenerat. Sed &prius corpora ex terius benfficio

Expanded text:
languores et tormentis comprehensos sanat; necnon daemonia ejicit, et lunaticos languores et tormentis comprehensos sanat; necnon daemonia ejicit, et lunaticos ac paralyticos curat. Ex quibus gestorum beneficiis, opinio ejus usque ad eos qui foris sunt respargitur. Quia profecto nec fama sine verae laudis opera proficit, neque opera salutis absque fama boni odoris satis auditoribus relucet. Quod bene Paulus hortatur dicens: De caetero, fratres, quaecunque sunt vera, quaecunque sancta, quaecunque justa, quaecunque pudica, quaecunque bonae famae; si qua virtus, si qua laus; haec cogitate, inquit, quae didicistis et audistis, et vidistis in me . Duobus, inquam, verbis cuncta conclusit dicens, si qua virtus, si qua laus; ad virtutes namque pertinet bona conscientia, ad laudem vero fama vitae proficit, sine quibus sane forma veri sacerdotis non commendatur. Curat autem Dominus, non solum animas interius, propter quas venerat, sed et prius corpora exterius beneficio
Abbreviated transcription (Latin):
malesunciata sibim& contraxerat. ETABIITOPINIOEIUSINTO¬
TAMSURIAM Famascilie& quamiudei gxitatis suȩ obfuscabant iiunida scep¬
ressensim inlustraibat. ecomnemsrriȩ ꝓuintiam quaeagalilea. ponlonge multum
ab est  urtirtumodorib resꝑgebat. eti deohinc indeofferbant ei omne male habes¬
deTalem quippederbat essemagistrum pontificum. ut secestimonium laudis ogre¬
gi etam abhis quiforissunthaber& Quiatunc antequempiam sacerdotum ip¬
fit mitates morum liberius deferuntur & panduntur uulnera: cum famauitae et
curãtio salubris in populo predicatur: Syniapamq sublunttas inter prosatur¬
V uincreciciuis tutum fama srriamusq protenditur. cumurta meritorum cottdi
pincrementabonioperis sublimius ad fastigium uerelaudis attollitur
Formamigitur medicus noster doctorimin carnegesit. Etideointerius omnes

Expanded text:
male sauciata, sibimet contraxerat. Et abiit opinio ejus in tomale sauciata, sibimet contraxerat. Et abiit opinio ejus in totam Syriam. Fama scilicet, quam Judaei caecitatis suae obfuscabant invidia, getes sensim illustrabat, et omnem Syriae provinciam, quae a Galilaea non multum longe abest, virtutum odoribus respargebat. Et ideo hinc inde offerebant ei omnes maie habentes. Talem quippe decebat esse magistrum pontificum, ut et testimonium laudis egregiae etiam ab his qui foris sunt haberet. Quia tunc ante quempiam sacerdotum infirmitates morum liberius deferuntur, et panduntur vulnera, cum fama vitae, et curatio salubris in populo praedicatur. Syria namque sublimitas interpretatur. Tunc recte virtutum fama Syriam usque pertenditur, cum vita meritorum quotidie per incrementa boni operis sublimius ad fastigium verae laudis attollitur. Formam igitur medicus noster doctorum in carne gessit, et ideo interius omnes
Abbreviated transcription (Latin):
infuturosimul reges & regnumdõ rebus adeptis facit. Dumquicquid spe ueniae
nunccredentib reꝑmittit. muncribus gratiȩ adimplebit. Sanans inquit om¬
nem languorem. et infirmitatem in populo. In quib nimirum duob: nomi¬
nibus. Ceneraliter omnium morborum genera conprehendit. quia quod hic
omnem languorem & infirmitatem dixit: Planepostea perpartes specierum
singillatimdiuisit Si quidem nonsolum plurima suis locis restituens. uerũ
&iam hicsiquanon sunt dem iraculis saluatoris lit teris commendata intelligerededit.
et fidepmisitcredere. Inter languorem autem & infirmitatem hocin loco quidam
sta distingunt. dicentes languoremꝑtinere adanimam. Infirmitatem uero
corporibus deputari debere. Seulanguorem adea quaediabolus potestateacrepta
ingesserat in firmitatem dumtaxat ad hacequaenatura rerum ꝑ intem perantiam

Expanded text:
in futuro simul reges et regnum Deo rebus adeptis facit; dum quidquid spe veniae in futuro simul reges et regnum Deo rebus adeptis facit; dum quidquid spe veniae nunc credentibus repromittit, muneribus gratiae adimplebit. Et sanans, inquit, omnem languorem et infirmitatem in populo. In quibus nimirum duobus nominibus, generaliter omnium morborum genera comprehendit. Quia quod hic omnem languorem et infirmitatem dixit, plane postea per partes specierum sigillatim divisit. Siquidem non solum plurima suis locis restituens, verum etiam hic, si qua non sunt de miraculis Salvatoris litteris commendata, intelligere dedit, et fide permisit credere. Inter languorem autem et infirmitatem, hoc in loco quidam ita distinguunt, dicentes languorem pertinere ad animam, infirmitatem vero corporibus deputari debere. Seu languorem ad ea quae diabolus, potestate accepta, ingesserat; infirmitatem 232 duntaxat ad haec quae natura rerum, per intemperantiam
Abbreviated transcription (Latin):
mandatorum doctrinam uitac actiue subiectos. et predicent defuturis uitae contem¬
platiuȩ perfectos. Quatinus inp̾sentiarum hi erudiantur morib. hiuero spe con¬
firmentur futurorum maiorib documentis. Quianeq contemplatio sineo peri¬
bus actiuȩuitȩ apuero conscenditur. Neq actiua sinespe ꝓmissorum dĩ ꝑfectius con¬
summatur Et ideo fortassis circum isseihsdicitur docens acp̃dicans. quia utrasq
uitas app&ere. Nonminus exemplo quam uocecredentibus reserabat. Nesiquidem¬
ut paucis proficer&. uerum ut sine acceptioneper sonarum affluentem uocationissuȩ
gratiam omnibus abundanter infunderent Docebatautem nonqualiacumq fabu¬
losarum portenta. Sed summa acdiuina. nesuis falsa antiquorum uider&ur introdu¬
cere figmenta. Vnde & signanter quod euangelium regni docer& ilico subinfertur
Regniquippe dicitur euangelium. quia suos quosmodo speiam regnare concedit

Expanded text:
mandatorum doctrinam vitae activae subjectos, et praedicent de futuris vitae contemmandatorum doctrinam vitae activae subjectos, et praedicent de futuris vitae contemplativae perfectis; quatenus impraesentiarum hi erudiantur moribus, hi vero spe confirmentur futurorum majoribus documentis. Quia neque contemplatio sine operibus activae vitae a puero conscenditur, neque activa sine spe promissorum Dei perfectius consummatur. Et ideo fortassis circumisse Jesus dicitur docens ac praedicans, quia utrasque vitas appetere, non minus exemplo quam voce credentibus reserabat; ne siquidem paucis proficeret, verum ut sine acceptione personarum affluentem vocationis suae gratiam omnibus abundanter infunderet. Docebat autem non qualiacunque fabularum portenta, sed summa ac divina, ne suis falsa antiquorum videretur introducere figmenta. Unde et signanter, quod Evangelium regni doceret illico subinfertur. Regni quippe dicitur Evangelium, quia suos quos modo spe jam regnare concedit,
Abbreviated transcription (Latin):
primitur. sine fortitudine autmentis uirilitate quaeper andream signatur
consummarinequit. Ita sane &uitiacumpestis auctore Nequeunt cestatim
absq dĩgratiasuperari. Quadecausa quadratus uirorum istenumerus t&ragonũ
scicuangelii bencconsolidat fundamentũ. ut si quiuelint ꝑorbem trahere r&a¬
preceptorum. quattuoristispolleant uirtutibus. Sinequib: nemomanum
mittens in aratrum. ad coronam uictoriae um quam poterit peruenire
Et utostendat quam frequentessint indoctrina. moxbeatus euangelista sub¬
iungitdicens:  RCUMIBATAUTEM IH̃s TOtAGVILGA
doensin frnagogiseorum. & predicans euangelium rogni Ex quo liquido
ꝑdoc& quam sedulum oporteat doctoremesse indocendo. qui a omnino pigredo predi¬
catorib: non expedit. Sedutcircum eant non pastem sedtotam quam preesse cernun¬
tur plebem. Heque preoccupentur negotiissaeculi. Sed doceant presentium

Expanded text:
primitur, sine fortitudine aut mentis virilitate, quae per Andream signatur, primitur, sine fortitudine aut mentis virilitate, quae per Andream signatur, consummari nequit; ita sane et vitia cum pestis auctore nequeunt certatim absque Dei gratia superari. Qua de causa quadratus virorum iste numerus, tetragonum sancti Evangelii benpraeceptorum, quatuor istis polleant virtutibus sine quibus nemo manum mittens in aratrum ad coronam 231 victoriae unquam poterit pervenire. Et, ut ostendat quam frequentes sint in doctrina, mox beatus Evangelista subjungit dicens: Circuibat autem Jesus totam Galilaeam, docens in synagogis eorum, et praedicans Evangelium regni. Ex quo liquido perdocet quam sedulum oporteat doctorem esse in docendo; quia omnino pigritia praedicatoribus non expedit: sed ut circumeant non partem, sed totam, cui praeesse cernuntur, plebem. Neque praeoccupentur negotiis saeculi, sed doceant praesentium
Abbreviated transcription (Latin):
Sinulq taia concupiscentiarum quacmalecotadie uanis re ficrebant denderasielm¬
quentes di factisunt fili tonitrinuierant actenus unacumpatre serufugaeusimi
An de unuscorum iacobus iuresupplantator inter pre&atur quiauistutum pe¬
dibus uitiorum laqueo sadtriuerat. & supplantaucrat contra quem luctantur
omnes quiuo lunt mortis tormenta euadere. & uitam fidei operib ad phendere
Quatut possint priusdigratia uduti fraterno solantur auxilio. Undidem et
iohannes satis aptedigratia in lat degrecosonat. Quianimirũ quilib& supplan¬
tator uitiorum positus inagone. pisi pgratiã ual& quasi fraterna exacichostem
subuestere : Et ideo actibus nostris illa necesse est in remota ubiq comes germani¬
tatis obscquio comit&ur. Hincquoq paulus nonego inquit operor illud. Sed
gratadimecum Quia sicut profecto uistus oboedientiȩ quaeperperum ex¬

Expanded text:
simulque retia concupiscentiarum, quae male quotidie variis reficiebant desideriis, relisimulque retia concupiscentiarum, quae male quotidie variis reficiebant desideriis, relinquentes, facti sunt filii tonitrui, qui erant hactenus una cum patre servi fugacissimi. Unde unus eorum Jacobus jure supplantator interpretatur, quia virtutum pedibus vitiorum laqueos attriverat, et supplantaverat contra quem luctantur omnes qui volunt mortis tormenta evadere, et vitam fidei operibus apprehendere. Quae ut possint, prius Dei gratia veluti fraterno solantur auxilio. Unde idem et Joannes satis apte Dei gratia in Latina de Graeco sonat. Quia nimirum quilibet supplantator vitiorum positus in agone, non nisi per gratiam valet quasi fraterna ex acie hostem subvertere. Et ideo actibus nostris illa necesse est irremota ubique comes germanitatis obsequio comitetur. Hinc quoque Paulus: Non ego, inquit, operor illud, sed gratia Dei mecum . Quia, sicut profecto virtus obedientiae, quae per Petrum ex
Abbreviated transcription (Latin):
adlitus trahant. Quattuor itaq isti tantum piscatores leguntur. ut aquat tuor
mundi pastibus trahentes r&emandatorum. extenebrarum fluctibus adlucemquȩ
xp̃sest uniuersos in unu transponerent. Hincsane mirȩdispensationis mutant᷑
rerum commestia: ut quipisces antedeuita claudebant inmostem. Nuncdemorte.
mortificatos tamen carne per aquas rursus reducant aduitam
Quianimirum &ipsi nisi prius mortui forent mundo Non poterant relinquere
quaesetabantur. & aebedtum patremd cferete Lebedeus quippe fegitiuus inetio
tusum deinceps lucemillam conspicuam maiestatis ut resipiscat tandẽm a mals
adirenor porerit : uc es quosps̃ diuimnus uolensanima cuiusq malegenitam ut iesu¬
gat suadere : canitin psalmo audi filia &uide. Indinaaueremtuam & obliuusces
populumntuum & domumpatristui Quemnimirum patrem iacobus &obannes

Expanded text:
ad littus trahant. Quatuor itaque isti tantum piscatores leguntur, ut a quatuor ad littus trahant. Quatuor itaque isti tantum piscatores leguntur, ut a quatuor mundi partibus trahentes rete mandatorum ex tenebrarum fluctibus ad lucem, quae Christus est, universos in unum transponerent. Hinc sane mirae dispensationis mutantur rerum commercia: ut qui pisces ante de vita claudebant in mortem, nunc de morte, mortificatos tamen carne, per aquas rursus reducant ad vitam. Quia nimirum et ipsi, nisi prius mortui forent mundo, non poterant relinquere quae sectabantur, et Zebedaeum patrem deserere. Zebedaeus quippe fugitivus interprugatus, jam deinceps lucem illam conspicuam majestatis, ut resipiscat tandem a malis, adire non poterit. A quo Spiritus divinus volens animae cujusque male genitae ut refugiat suadere, canit in Psalmo: Audi, filia, et vide; inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum et domum patris tui . Quem nimirum patrem Jacobus et Joannes,
Abbreviated transcription (Latin):
torum alluditur. Sanequia caritassinequa nec mastrrium aliquid computatur
cumsit gemina. Nonminus quam interduos uspiam a quoquam haberi conceditur
Quad ecausa nonsolum duodecim. uerum & IXX postea transmissi. bini &bini parit̃
predicatu consotiantur. Quatinus dĩ & ꝓximi caritatem ex u&eri& nouo scriptu¬
rarum fonte. tamin corum cordib: quidegentibu scrediderunt. quam & ineorũ
quid eiudeis inxp̃osunt renati uberius diffunderent. Et terrenos quosq celestib
ꝑgratiam sociarent. Quadrantur enimhitantum exmrsterio. coniungunt᷑
uero & alii cumistis exofficio. Quatinus indĩa gricultura singuli geminȩ carita¬
tis iugo consociati. Semendilectionis di& ꝓximi ubiq ꝑpopulos aratro uerbi uber¬
tim sererent. & quadatam preceptorumdĩ sagenam presignati omnes una in istis

Expanded text:
torum alluditur. Sane quia charitas, sine qua nec martyrium aliquid computatur, torum alluditur. Sane quia charitas, sine qua nec martyrium aliquid computatur, cum sit gemina, non minus quam inter duos uspiam a quoquam haberi conceditur. Qua de causa, non solum duodecim, verum et septuaginta postea transmissi, bini et bini pariter praedicatu consociantur; quatenus Dei et proximi charitatem ex veteri et novo Scripturarum fonte, tam in eorum cordibus qui de gentibus crediderunt, quam et in eorum qui de Judaeis in Christo sunt renati, uberius diffunderent, et terrenos quosque coelestibus per gratiam sociarent. Quadrantur enim hi tantum ex mysterio; conjunguntur vero et alii cum istis ex officio; quatenus in Dei agricultura singuli geminae charitatis jugo consociati semen dilectionis Dei et proximi ubique per populos aratro verbi ubertim sererent, et quadratam praeceptorum Dei sagenam praesignati 230 omnes una in istis
Abbreviated transcription (Latin):
euangeliorum presagabat coram predicatoribusscis decelo signanter inferendum. Et ideo
quattuor colliguntur uiri inquorum numero reliquus ordo doctorum figurar&ur.
quatinus quattior inita unius re tissci euangelii. ad depiscandas gentes peruni uersos
quadratim mundipelagos. quattuor ipsorum manibus adlitusqͣ. para drsi salubriter
traher&ur Multiplexergo & subtilisdidispensatio. quaesa pienter cunctadis
ponit. ut &ueritas rerum demonstr&ur exrelatu. Et mrsticadoctrinarum sacra¬
menta passimoperecompleantur. Quod conspicuescĩdoctores inspũscõ consideran¬
tes. sic mirabiliter dicendo singula subministrant. ut & reiueritas insermonepa¬
tescat. et ꝓfundioraquaeq intuslatenter innegotio resplendeant
Indebini acbini quattuor isti eliguntur. Inquorũ numero cunctorũ ordo predica¬

Expanded text:
Evangeliorum praesignabat, coram praedicatoribus sanctis de coelo signanter inferendum. Et ideo Evangeliorum praesignabat, coram praedicatoribus sanctis de coelo signanter inferendum. Et ideo quatuor colliguntur viri, in quorum numero reliquus ordo doctorum figuraretur, quatenus quatuor initia unius retis sancti Evangelii ad depiscandas gentes, per universa quadrati mundi maria, quatuor ipsorum manibus ad littus usque paradisi salubriter traheretur. Multiplex ergo et subtilis Dei dispensatio, quae sapienter cuncta ita disponit ut et veritas rerum demonstretur ex relatu, et mystica doctrinarum sacramenta passim opere compleantur. Quod conspicue sancti doctores in Spiritu sancto considerantes, sic, mirabiliter dicendo, singula subministrant, ut et rei veritas in sermone patescat, et profundiora quaeque intus latenter in negotio resplendeant. Unde bini ac bini quatuor isti eliguntur, in quorum numero cunctorum ordo praedica
Abbreviated transcription (Latin):
ceders uidit aliosduos fratres. Iacobum ⁊ ebedei & iohannem fratremeius cũ
rebedcopatrecorum reficientes r&ciasua. Et iam ex quorum electione futurũ
eorum officiiopus proditur. & totaintegritas quadraturȩ scõrum predicatorum
quattuoristispiscatoribus plenissi medesignatur. Et pr&errerum fidem quia
& deistis ita gestum est. futurorum ꝑ cosdem euangelistarum numerus p̾signat᷑:
quorum astificio doctrinȩ adlumencelestis uitaeperquattuor euangliorum rudi¬
menta. renatorum animae amundi fluctib extrahuntur Prouida
quoq didispensatio huncita prouidit scȩuocationis ordinem quatinus per eos
prefigurar& inspecie. quod futurumerat ingenere. Quattuorigitur piscatores
in primordio id circo iuredicuntur electi. ut quia quattuor deceloinitiis linteũ
in quoerant uniuer sa reptilia & quadrupedia submissum. Re tequattuor

Expanded text:
cedens: Vidit alios duos fratres, Jacobum Zebedaei, et Joannem fratrem ejus, cum cedens: Vidit alios duos fratres, Jacobum Zebedaei, et Joannem fratrem ejus, cum Zebedaeo patre eorum reficientes retia sua. Etiam ex horum electione futurum eorum officii opus proditur, et tota integritas quadraturae 229 sanctorum praedicatorum quatuor istis piscatoribus plenissime designatur. Et praeter rerum fidem, quia et de istis ita gestum est, futurorum per eosdem Evangelistarum numerus praesignatur. Quorum artificio doctrinae ad lumen coelestis vitae, per quatuor Evangeliorum rudimenta, renatorum animae a mundi fluctibus extrahuntur. Provida quoque Dei dispensatio hunc ita praevidit sanctae vocationis ordinem, quatenus per eos praefiguraret in specie, quod futurum erat in genere. Quatuor igitur piscatores in primordio idcirco jure dicuntur electi, quia quatuor de coelo initiis linteum, in quo erant universa reptilia et quadrupedia, submissum, rete quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
pedumincess & oboedientia caritatis Datur quippeieis forma cunctorum creden
quidicit seinx pomanere. deb& sicut ipse ambulauit: &ipse ambulare
Ses quomado parus reliquerit nauem quacpostea ipsius sr monis appellatur. Aq
inpiscatione rur sus ab eoresumitur. rectequacrer&ur. nis ꝑfacilis ess& sensis
quodiam non exconcupiscentia propri&atis eius actenus dicebatur. ut suiseam
usib: resumer&: Sedmagis oboedientia cofficio & soci&atis iure quatinus ꝑhoc
sacramentum diuini operis mrsticum texer&ur. Nihilenim possid&ur
quodcumancupiscentia & amorecarnis ponseruatur Undidem relinquensex
traxpm quippiam amare. autdeinceps aliquid concupiscere in framundum glo¬
riebatur dicens : NNosquireliquimus omnia & secuti sumuste. quid ergoerit
ꝓxpiamoresuper impendit SE QVIT VR AVTẼ quODINDE PEO¬

Expanded text:
pedum incessu et obedientia charitatis. Datur quippe in eis forma cunctorum credentpedum incessu et obedientia charitatis. Datur quippe in eis forma cunctorum credentqui dicit se in Christo manere, debet, sicut ipse ambulavit, et ipse ambulare. Sed quomodo Petrus reliquerit navem, quae postea ipsius Simonis appellatur, atque in piscatione rursus ab eo resumitur, recte quaeritur: nisi perfacilis esset sensus, quod jam non ex concupiscentia proprietatis ejus hactenus dicebatur, ut suis eam usibus resumeret, sed magis obedientiae officio, et societatis jure; quatenus per hoc sacramentum divini operis mysticum texeretur. Nihil enim possidetur, quod cum concupiscentia et amore carnis non servatur. Unde idem relinquens extra Christum quidpiam amare, aut deinceps aliquid concupiscere intra mundum, gloriebatur dicens: Nos reliquimus omnia, et secuti sumus te; quid ergo erit um pro Christi amore superimpendit. Sequitur autem quod, inde pro
Abbreviated transcription (Latin):
fluctib quatiuntur. De quonimirum maredauid canensdicit. Hoc mare
magnũ & spatiosum manibus. illicreptilia quorum non est numerus.
Quae profectoreptilia in linteo corambeato p&ro. quattuor initiis submissa offerunt᷑
Offeruntur autem ut p&rus indifferenter discat omnes extrahere quattuor euan¬
geliorum initus a fluctib. huiussaeculi & incorpussuum mundo mortuos tra icere
Et nimirum decelo ideo submittitur. ut intelligat ex gratiadĩ celitus sibi concessũ
quoderit operis exofficio. VUnde& signanterdicitur. faciamuos fieri piscato¬
reshominum. Alio quin inuacuum laborat aliquis doctorum. Sinonfactus
adõfuerit ut proficiat. quianeq qui plantat neq quirigat est aliquid. Sed
quincrementum datds̃. At illicontinuo relicas r&ib. Secuti sunt cum
Secuti sunt autemeum. ponsolum morum affectione &unitationedoatinec ueruneiã

Expanded text:
fluctibus quatiuntur. De quo nimirum mari David canens dicit: Hoc mare fluctibus quatiuntur. De quo nimirum mari David canens dicit: Hoc mare magnum et spatiosum manibus: illic reptilia, quorum non est numerus . Quae profecto reptilia in linteo coram beato Petro, quatuor initiis submissa offeruntur . Offeruntur autem, ut Petrus indifferenter discat omnes extrahere quatuor Evangeliorum initiis, a fluctibus hujus saeculi et in corpus suum mundo mortuos trajicere. Et nimirum de coelo ideo submittitur, ut intelligat ex gratia Dei coelitus sibi concessum, quod erit operis ex officio. Unde et signanter dicitur: Faciam vos fieri piscatores hominum. Alioquin in vacuum laborat aliquis doctorum, si non factus a Deo fuerit ut proficiat; quia neque qui plantat neque qui rigat est aliquid, sed qui incrementum dat, Deus. At illi continuo relictis retibus secuti sunt eum. Secuti sunt autem eum non solum morum affectione, et imitatione doctrinae, verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uelut auiduspiscatorlaxans. nemo iamabsq sacculi questu immunis. & con¬
cupiscentiarũ r&ib alienus uiuit. Vndidem simul duo forsitan adsciscunt᷑
quo domnegenus humanum anima& carne subsistat. It aut anima uirilis
quousq unusquisq suauocatione dignus inueniatur Ueniteinquit postme
faciamuos fieripiscatores hominum. Porro uocatiohȩc quodam modo genera¬
lis uid&ur. dumqualib& quisq uocatione uocatus adhocꝓuehitur. utuenire
pereum qui estuia posteum festin&. Quia qualib& uocatus occasioneinstat adxepm̃
ueniat. sinequonemo peruenitur ad patriam. Quibus tamen dum generaledatur
preceptum. Specialȩꝓmitatur donum. Faciam uos inquit. piscatores homi¬
num. Inmutatur enimintentionis negotium. Nonpiscationis officium
Mutantur r&ia in doctrinam. cupiditas in amorem animarum
Citmaresȩculum. Nauis ecclesia. pisces bonimaliq homines. qui insaeculo

Expanded text:
velut avidus piscator laxant. Nemo jam absque saeculi quaestu immunis et convelut avidus piscator laxant. Nemo jam absque saeculi quaestu immunis et concupiscentiarum retibus alienus vivit. Undidem simul duo forsitan adsciscuntur, quod omne genus humanum anima et carne subsistat; ita ut anima, virilis quousque unusquisque sua vocatione dignus inveniatur. Venite, inquit, post me, faciam vos piscatores hominum. Porro vocatio haec quodammodo generalis videtur, dum qualibet quisque vocatione vocatus adhuc provehitur, ut venire per eum qui est via post eum festinet. Quia qualibet vocatus occasione instat ad Christum veniat, sine quo nemo pervenit ad patriam. Quibus tamen dum generale datur praeceptum, speciale promittitur donum: Faciam vos, inquit, piscatores hominum. Immutatur enim intentionis negotium, non piscationis officium. Mutantur retia in doctrinam, cupiditas in amorem animarum. 228 Fit mare saeculum, navis Ecclesia, pisces, boni malique homines qui in saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
ginitatis habuerit. etuidua seuquaelib& coniugiosociata. Sinonseor naue¬
rint operibus uocationissuȩ ꝓfecto adima dilapsȩ inter fatuas repelluntur
Niforte quantotius euigilauerint. & iuxta illud a pocalrpsis uideant unde
ceciderint: prioraq opera uidelic& ea quae prius debuerant agere cumaddita¬
mento paenitentia ediuinitus reparatȩ suppleuerint. Vndenemose ad plaudat
nondericus non monachus nonqui lib& uocatusscs. quia nisioperauocatio¬
nissuehabuerint. omnesaut inter apostatas. autcerteinter hrpocritas
sortiuntur Inistis quippeduobus quo sprimum xp̃s ad fidemuocat. figura
omnium eorum est quidȩꝓfunditate rerum carnalium r&iamittentesco ꝑdiere¬
uocantur. Retiaigitur sua mittentes in mare. simulomnessuisoccupantur
Negotiis. dumunus quisquesagenam concupiscentiarum postuana sȩculilucr

Expanded text:
ginitatis habuerit, et vidua, seu quaelibet conjugio sociata, si non se ornaveginitatis habuerit, et vidua, seu quaelibet conjugio sociata, si non se ornaverint operibus vocationis suae, profecto ad ima dilapsae inter fatuas repelluntur. Ni forte quantocius evigilaverint, et juxta illud Apocalypsis II, 3 videant unde ceciderint, prioraque opera, videlicet ea quae prius debuerant agere, cum additamento poenitentiae divinitus reparatae suppleverint. Unde nemo sibi applaudat, non clericus, non monachus, non quilibet vocatus sanctus; quia, nisi opera vocationis suae habuerint, omnes aut inter apostatas aut certe inter hypocritas sortiuntur. In istis quippe duobus, quos primum Christus ad fidem vocat, figura omnium eorum est qui, de profunditate rerum carnalium retia mittentes, quotidie revocantur. Retia igitur sua mittentes in mare, simul omnes suis occupantur negotiis, dum unusquisque sagenam concupiscentiarum, post vana saeculi lucra,
Abbreviated transcription (Latin):
uocatiessene dn muita acmorib conlaudarent Quanimirum uocatio neduo
ist ꝓcesto afficiuntur: etideo ex donoꝑseuerantie postea coronantur
Hocergo propterea dixerimutimusquisq consuescat. iuxta uocationem ꝓpri¬
tatissuȩ &operapro sequi meritorum. Quia& hi quiuocantur secundum
electionem gratiȩ ponabsq feruorefidei qua e perdilectionem operatur digni
pueniuntur : Neq hi quinonsatis eliguntur. Nis ꝓtorporisi gnauia&iurt¬
orum meritis repelluntur Ex quo instat ut a postolus õperaueri apostoliha¬
ri xpiministrisinguli ꝑsingulos gradus operib fideiuocationem sua expleap̃
Ueq m&iatur sealiquis corum adcumqui in fraest. seduocationem suam deuo¬
tus intendat. Neaut indignus exeacorruat. autcest& orpens uitus morbo
ignauius in mortem litagicosopiatur E&erumuirgo qualib& nisi operauir¬

Expanded text:
vocati essent Dominum vita ac moribus collaudarent. Qua nimirum vocatione duo vocati essent Dominum vita ac moribus collaudarent. Qua nimirum vocatione duo isti pro certo afficiuntur. Et ideo ex dono perseverantiae postea coronantur. Hoc ergo propterea dixerim, ut unusquisque consuescat juxta vocationem proprietatis suae, et opera prosequi meritorum. Quia et hi qui vocantur secundum electionem gratiae, non absque fervore fidei, quae per dilectionem operatur, digni inveniuntur, neque hi qui non satis eliguntur, nisi pro torporis ignavia et vitiorum meritis, repelluntur. 227 Ex quo instat ut apostolus opera veri apostoli hat deinde caeteri Christi ministri, singuli per singulos gradus operibus fidei vocationem suam expleant. Neque metiatur se aliquis eorum ad eum qui infra est, sed vocationem suam devotus intendat, ne aut indignus ex ea corruat, aut certe torpens vitiis morbo ignavius in mortem lethargico sopiatur. Caeterum virgo quaelibet, nisi opera vir
Abbreviated transcription (Latin):
magnificantur ut prescitierant donoper seuerantiae. & deindeobhoc in ꝑ¬
p&uum coronantur Nemoigitur auocationesua r&ro respiciens aptus
est regnodĩ nemo in ea segniter uiuens potest cum fructu remuneratio¬
nisperseuerare. nisirursus bonis reinsumatur operibus
Alioquin nondchac quiuocantur electi. Seddeilla omnino uocatione
quauocatus estiudas & multicot tidieueniunt ex quib quam plurimi
uonꝑmanent. Sed pauciutiq eliguntur Pauciquidemdinumerantur etedi¬
puntur: multoplicantur ueroplurimisuꝑ arenam &eorasmatiuir ad mulie
eumuledictosunt &repbiderernuntir Multplicabo inqurte sa dinulierẽ
conaꝓtustuos &crumnas: Multiplicatio autemhec exmaledicto est
Alio quinsinoness& exmaledicto ponsuparenam mulo plicati esent qui
uocantur . Sedsicut stellecadi dinumerarentur. & singuliuocatione qua

Expanded text:
magnificantur, ut praesciti erant, dono perseverantiae, et deinde ob hoc in pmagnificantur, ut praesciti erant, dono perseverantiae, et deinde ob hoc in perpetuum coronantur. Nemo igitur a vocatione sua retro respiciens, aptus est regno Dei: nemo in ea segniter vivens, potest cum fructu remunerationis perseverare, nisi rursus bonis reinsumatur operibus. Alioquin non de hac qua vocantur electi, sed de illa omnino vocatione qua vocatus est Judas, et multi quotidie veniunt, ex quibus quamplurimi non permanent; sed pauci utique eliguntur. Pauci quidem dinumerantur et eliguntur, multiplicantur vero plurimi super arenam, et foras mittuntur, quia ex maledicto sunt, et reprobi decernuntur. Multiplicabo, inquit Deus ad mulierem, conceptus tuos et aerumnas ; multiplicatio autem haec ex maledicto est. Alioquin si non esset ex maledicto, non super arenam multiplicati essent qui vocantur, sed sicut stellae coeli dinumerarentur, et singuli vocatione qua
Abbreviated transcription (Latin):
omnium. Sedtamep quacumq uocationequis queuocatus adõ. Necesse est i peadẽ
permaneat. Alio quinmagis obessecreditur. eo quod seindignum suauocatione
fecerit. dum coepit uelut iudas apostatare. Nam & iudas uocatus est apostolus
non secundum praedestinationem uitae. Immo secundum illud quodmulti uocati
dicuntur. pauciuero electi. Plures & enim uocantur sed paucidiguntur.
quia Nonnum quam & iamhi ad fidem ueniunt. qui ad electorum numerum
nonpertingunt Et lic& hic ꝑconfessionem fidelib sint admixti. propt̃
uitam repbam in sorte fidelium numerari Nonmerentur Quosuero
presciuit & predestinauit conformes fieri. imaginis filiisui hos&ruocauit
Et quoscumq igzitur iuxta uocationem hanc uocauit. hos & iustificauit
Presciuit autem eos primum. deinde predestinauit Et quos predestina¬
uit hos&uocauit iuxtim electionem gratiae: unde&iustificati postea

Expanded text:
omnium. Sed tamen quacunque vocatione quisque vocatus a Deo, necesse est in eadem omnium. Sed tamen quacunque vocatione quisque vocatus a Deo, necesse est in eadem permaneat. Alioquin magis obesse creditur, eo quod se indignum sua vocatione fecerit, dum coeperit, velut Judas, apostatare. Nam et Judas vocatus est apostolus, non secundum praedestinationem vitae, sed secundum illud quod multi vocati dicuntur, pauci vero electi. Plures etenim vocantur, sed pauci eliguntur. Quia nonnunquam etiam hi ad fidem veniunt, qui ad electorum numerum non pertingunt; et, licet hic per confessionem fidelibus sint admisti, propter vitam reprobam in sorte fidelium numerari non merentur. Quos vero praescivit et praedestinavit conformes fieri imagini Filii sui, hos et vocavit. Et quoscunque igitur juxta vocationem hanc vocavit, hos et justificavit. Praescivit autem eos primum, deinde praedestinavit. Et quos praedestinavit, hos et vocavit juxta electionem gratiae. Unde et justificati postea
Abbreviated transcription (Latin):
quisq xp̃iagonem uid&ur excolere & adimplere. Nam quia primus homo
in oboediens fuit in paradrso. consequenserat ut priussrmon quod est oboedieps
rursus iter sumer& in regressum Quod satis continuo sermodiuinus quã
oboediens quisessedebeat ꝑhocexemplum latenter in sinuatdicens. Vidit duos fr̃s
r&ia mittentes in mare Ergo in hoc quodait retia mittentes. designat eos intentos
fuisse ad present suitaenegotia. Sed mox duminfest quod illicontinuo relictis r&ib
secutisunt eum. perfectam eorum insinuat oboedientiam Quatinus perhoc
discant uerixpi imitatores sua quadib& in ꝑfectarelinquere. & uicino oboedientiae
pede uocem iubentissequi. atq sectari eum quiait. nonueni facereuoluntatem meam
sedcus quimisit mepatris. ETUOCAVIT EOSINQUIT Uocareautemdi
nonsemꝑ inscripturis diuinis secundum electionem gratiȩest. Neq una uocatio

Expanded text:
quisque Christi agonem videtur excolere et adimplere. Nam quia primus homo quisque Christi agonem videtur excolere et adimplere. Nam quia primus homo inobediens fuit in paradiso, consequens erat ut prius Simon, quod est obediens, rursus iter sumeret in regressum. Quod satis continuo sermo divinus, quam obediens quis esse debeat, per hoc exemplum latenter insinuat, dicens: Vidit duos fratres retia mittentes in mare. Ergo in hoc quod ait, retia mittentes, designat eos intentos fuisse ad praesentis vitae negotia; sed mox dum infert, quod illi continuo relictis retibus secuti sunt eum, perfectam eorum insinuat obedientiam. Quatenus per hoc discant veri Christi imitatores, sua quaelibet imperfecta relinquere, et vicino obedientiae pede vocem jubentis sequi, atque sectari eum qui ait: Non veni facere voluntatem meam, sed ejus qui misit me, Patris . Et vocavit eos, inquit. Vocare autem Dei non semper in Scripturis 226 divinis secundum electionem gratiae est. Neque una vocatio