comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gregabo popłm orientis: & erunt mͥ inpopłm
&ego illis indm̃. Uoquimini adcor hie¬
rłm. ⁊ aduocate eam. Alloquitur ꝓpħa eli¬
achim: ȩterosq fideles qui illo tẽpore erant.
uł etiã apłos doctoresq gentiũ & dicit.
Deliachim ceteriq fideles uł apłi. loqͥmini
adcor hierłm. adcor loquitur. qui mestũ
uł tristem. blande alloquitur & consolatur :
sicut legimiis desichem filio emor: quando
corrũpit dinam. Locutus ÷ autẽ sichem
adcor cius : & consolatꝰ ÷ eam. Notandum
autẽ qđ dicit. ad uocate eam hierłm scilicae
uł gentilitatẽ : sub audiendũ. ẽ. a tribula¬
tione & t̾risticia ad gaudium. amalo ad
bonũ. ab idolatria ao luctũ poenitentiȩ
Qñ completat malicia ciꝰ. Mlalicia
non semꝑ ꝓpeccato ponitur: sed ꝓafflictione.
Ut illud: quod dñs dixit ꝑ ꝓpħam. Si est ma¬
lum inciuitate: id ÷ afflictio qđ dñs non

Expanded text:
gregabo populum Orientis, et erunt mihi in populum, gregabo populum Orientis, et erunt mihi in populum, et ego illis in Deum . » « Loquimini ad cor Hierusalem, et advocate eam. » Alloquitur propheta Eliachim, caeterosque fideles qui illo tempore erant. Vel etiam apostolos doctoresque gentium, et dicit: O Eliachim, caeterique fideles, vel apostoli, loquimini ad cor Hierusalem. Ad cor loquitur, qui moestum vel tristem blande alloquitur et consolatur. Sicut legimus de Sichem filio Emor quando corrupit Dinam: « Locutus est autem Sichem ad cor ejus, et consolatus est eam . » Notandum autem quod dicit: Advocate eam, Hierusalem scilicet vel gentilitatem subaudiendum est a tribulatione vel tristitia ad gaudium, a malo ad bonum, ab idololatria ad luctum poenitentiae. « Quoniam completa est malitia ejus. » Malitia non semper pro peccato ponitur, sed pro afflictione. Ut illud quod Dominus dixit per Prophetam: « Si est malum in civitate, » id est afflictio, « quod Dominus non
Abbreviated transcription (Latin):
quando captus ÷ ioachim filius iosiȩ
&̃ ductus ÷ popłs inbabilonẽ : cumqͥb.
damel & socu eiꝰ ierurit. qui postea
facti sunt cumuichi inpalacio regis.
Non÷ enim putandũ. qđ truncati fuissent corpore:
sedpositi inministerio. casti extiter̃. Detalib
dñs dic̃ in euangłio. Multi se castrauer̃ ꝓptͣ
regnũ dĩ. Eiat cantũ pax: ut dũ uixero non
inpugnar a sennacherib. Et ueritas. id est
uerus dĩ cultus indiebus meis. Non recte.
Debuerat enĩ confiteri pecatũ suum. ut da¬
uid : & iram dñi amouere aposteris suis.
aut cõpati moyses popło. quando dele¬
ri sȩ peciit de libro uite: Ob scelus popłi
ad mortẽ destinati. inqͥens. Aut dimite
eĩs hanc noxã : aut dele me de libro quem
scrips ti ldõq non respondit ei ꝓpħa: sed¬
sensus. Opopł edĩ qui estis credentes ex iudeis
nec sibi mec siilit P otest & ad gentes referri:
dequib. dñi dicit ꝑ zachariam. Ecce egocon¬

Expanded text:
quando captus est Joachim filius Josiae, quando captus est Joachim filius Josiae, et ductus est populus in Babylonem cum quibus Daniel et socii ejus ierunt, qui postea facti sunt eunuchi in palatio regis. Non est enim putandum quod truncati fuissent corpore, sed positi in ministerio casti exstiterunt. De talibus Dominus dicit in Evangelio: « Multi se castraverunt propter regnum Dei . » « Fiat tantum pax, » ut dum vixero non impugner a Sennacherib, « et veritas, » id est verus Dei cultus, « in diebus meis. » Non recte. Debuerat enim confiteri peccatum suum ut David, et iram Domini amovere a posteris suis, aut compati, ut Moses populo, quando delere se petiit de libro vitae ob scelus populi ad mortem destinati, inquiens: « Aut dimitte eis hanc noxam, aut dele me de libro quem scripsisti . » Ideoque non respondit ei Psensus: O popule Dei qui estis credentes ex Judaeisnec sibi, nec vobis. Potest et ad gentes referri, de quibus dicit Dominus per Zachariam: « Ecce ego con
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. De terra longinqua : uenerunt
ad me. Debuerat dicere. ad laudandũ
dm̃ uenerunt. ꝓmagnitudine signi
mĩa quȩ indomo mea sunt uĩderunt:
sub audis p̃ciosa. Nonfuit res quȩ¬
uib& cara & honesta. quã non ostendim
eis : in tesauris meis. Siluit dethesau¬
ris domus dñi. quos manifestauit ali¬
enigenis. in quo offendit : timens Ne
sed patrũ tuoꝵ. Predicitur recributio
sceleris : ut qui secreta dum alienis nu¬
dauerat ab eadem gente & domus eius
in ext̾minium. eet̃. itura cũ om̃ibus
bons patrũ priscorũ quȩ tenebat & suis:
uerũ etiã & domus dm̃ ꝓpt̾ paratũ illiꝰ
popłi destruenda. N relinquet᷑
quicquã exeis : dicit dñs. lcce fixa
sententia. Et de filiis tuis qui exibunt
dete : hoc ÷ qui degermine tuo erunt
tollent. & erunt eunuchi inpalatio
regis babilonis. Ferunt hȩbrei hanc
ꝓ pħiam impletam intrib. pueris.
& damhele qui ineo cõmoratur libro.

Expanded text:
dicens: De terra loginqua venerunt dicens: De terra loginqua venerunt ad me. Debuerat dicere: Ad laudandum Deum venerunt pro magnitudine signi. « Omnia quae in domo mea sunt, viderunt, » subaudis pretiosa. « Non fuit res » quantumlibet chara et honesta « quam non ostenderim eis in thesauris meis. » Siluit de thesauris domus Domini quos manifestavit alienigenis, in quo offendit, timens ne fsed patrum tuorum. Praedicitur retributio sceleris, ut qui secreta Domini alienis nudaverat, ab eadem gente et domus ejus in exterminium esset itura, cum omnibus bonis patrum priscorum quae tenebat et suis: verum etiam et domus Domini propter peccatum illius populi destruenda. « Non relinquetur quidquam ex eis, dicit Dominus. » Ecce fixa sententia. « Et de filiis tuis qui exibunt de te, » hoc est, qui de germine tuo erunt, « tollent et erunt eunuchi in palatio regis Babylonis. » Ferunt Hebraei hanc prophetiam impletam in tribus pueris, et Daniele qui in eo commemoratur libro,
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit eis cellã aromatũ. Epiphanꝰ
cipͥus dic̃ cellã aromatũ magnã ⁊ p̃cla¬
ram. eẽ domũ. in qua sepeliebantur cor¬
ꝑora regũ. ⁊ erant insepulchris eorum
& suꝑ &birea: multa a romata Osten¬
dit etiã cis argenti & auri subaudis
thes auros. & od oram̃torum quȩ erant
apud illos tunc tẽporis multa: & apo¬
tecas. id÷ cellaria substantiȩ suȩ. Noti
fuit uerbũ : quod non ostenłimeis. A of
sacrȩ scripturȩ uerbũ ponere sepe ꝓre:
ut in isto loco. Indomo sua dicit : inthes¬
auris suis. In potestate autem sua in
hesauris domus dñi. in quo offendit.
uiꝰ dixerunt uiri isti. & unde ue¬
nerunt adce: Duo int̾rogat
ad superbiam humanam : non quod ad
laudem dĩ ꝓportento ꝓpt̾ quod uenerant
deterta longinqua uenerunt ad me: de
babilone quȩ pocentissima ÷ urbs. Terra¬
rũ ꝓlixitas : suꝑbiam & fastũ auxit
D icit beatꝰ hieronimus qr cũ suꝑcilio le¬
gendum ÷ istud : qued rex suꝑbe ꝓtulit

Expanded text:
stendit eis cellam aromatum. » Epiphanius Cyprius dicit: cellam aromatum magnam et praeclaram esse domum, in qua sepeliebantur corpora regum, et erant in sepulcris eorum et super et circa multa aromata. « Ostendit etiam eis argenti et auri » subaudis thesauros « et odoramentorum » quae erant apud illos tunc temporis multa, « et apothecas » id est cellaria substantiae suae. « Non fuit verbum, quod non ostendit eis. » Mos est sacrae Scripturae verbum ponere saepe pro re, ut isto in loco. In domo sua dicit, in thesauris suis; in potestate autem sua, in thesauris domus Domini, in quo offendit. « Quid dixerunt viri isti et unde venerunt ad te? » Duo interrogat ad superbiam humanam, non quod ad laudem Dei pro portento propter quod venerant. « De terra longinqua venerunt ad me, de Babylone, » quae potentissima est urbs. Terrarum prolixitas superbiam et fastum auxit. Dicit beatus Hieronymus, quia cum supercilio legendum est istud, quod rex superbe protulit,
Abbreviated transcription (Latin):
scõ ꝑceperunt. Dicit nãq explanator
luiꝰ sermonis : qr̾ om̃is p̃dicator adculini¬
na uirtutũ deb& conscende: ut suo ȩxẽ¬
plo auditor corda. ad suꝑna ad peteni¬
da eleuentur. Dic ciuitatib iude.
O charꝰ doctoꝵ. id÷ sinagogis . uł popło
⁊ ꝓpb̃is. & quẽ uos expectabatis: Lãuenit.
iam uos redemit delaqueo mortis: Tan¬
tum credite in eum. Q uos o gentiles
credite ineũ. qui iã uenit: hoc ÷ iN
iħm quẽ uobis reꝓmisit iacob patriarcha
dicens. & ipse erit expectatio gentiũ.¬

Expanded text:
to perceperunt. Dicit namque explanator hujus sermonis: Quia omnis praedicator ad culmina virtutum debet conscendere, ut suo exemplo auditorum corda ad superna appetenda eleventur « Dic civitatibus Judae, » o chorus doctorum, id est synagogis, vel populo et prophetis, et quem vos exspectabatis, jam venit. Jam nos redemit de laqueo mortis: tantum credite in eum. Et vos, o gentiles, credite in eum qui jam venit, hoc est in Jesum, quem vobis repromisit Jacob patriarcha, dicens: « Et ipse erit exspectatio gentiu
Abbreviated transcription (Latin):
subito nascit᷑. & subito cadit in mortem.
qu̾ sps dĩ. hoc ÷ sententia omĩpotentis dci
abstulit eiuitã p̃sentem. Uere fenũ est
popłs. Modo exponit: qđ supra ait. Dicit
beatꝰ heronimꝰ. qr̾ quando uueni ꝓsꝑi uident᷑
suscessus. ⁊ seruit uiciis. & maxume libidi¬
ni. quasi inflore ÷ Cum uͦ subito p̾ocru¬
pat eum sententia dĩ: redigit᷑ adnichilũ.
erbum autẽ dni: man& mȩt̃numn.¬

Expanded text:
subito nascitur, et subito cadit in mortem, subito nascitur, et subito cadit in mortem, quia spiritus Dei, hoc est sententia omnipotentis Dei, abstulit ei vitam praesentem. « Vere fenum est populus. » Modo exponit quod supra ait. Dicit beatus Hieronymus, quia quando juveni prosperi videntur successus, et servit vitiis et maxime libidini, quasi in flore est. Cum vero subito praeoccupat eum sententia Dei, redigitur ad nihilum. « Verbum autem Domini manet in
Abbreviated transcription (Latin):
Qił autẽ dix ⁊ uidebit: potest & ita intelligi¬
dicentis subaudis xp̃i adisaiam. Clama
subaudis plebi ifrahelite: uel adome genꝰ
hominũ. Et dixi. Quid cdamabo. Non sine
causa dixit. quid clamabo. Quarido ui¬
dit dñm sedentẽ suꝑ soliũ excelsũ. & au¬
diuit adño. quẽ mitã: Respondit. Eoce
ego mitte me. Et qr̾ tunc dura nunciauit
popłosuo: timebat & nuuic similia nunci¬
are. Idõq non sponte se obtulit sicut suꝑius.
sed requisiuit rem oꝑis. Dictũq. ẽ. ei ad̃o.
tã sanitas quã iuuentus : quãq. &iã diuitiȩ
tẽporales. Et est sensus. Sicut fenũ nascen¬
da hab& iuiriditatẽ. pullulando deorem.
abscisũ autẽ siccatur. ⁊ inpul uerẽ redigit᷑.
S ic homo ꝑsuccessiones ȩtatũ. amiittit u¬
riditatẽ uigoris & decorem: & desinit. eẽ
Na siccatũ ÷ fenũ & cecidit flos: qi sp̃s
dĩ suffiauit ineo. Fenũ subito ꝓolucitur
ixtr̃a : ⁊ subito decidit. qr uentus urens &
estus ardens siccauit eum. Simil it̾ homo

Expanded text:
telligdicentis » subaudis Christi ad Isaiam: « Clama » subaudis plebi Israelitae: vel ad omne genus hominum. « Et dixi: Quid clamabo? » Non sine causa dixit, quid clamabo? Quoniam vidit Dominum sedentem super solium excelsum, et audivit a Domino quem mittam, respondit: Ecce ego, mitte me. Et quia tunc dura nuntiavit populo suo, timebat et nunc similia nuntiare. Ideoque non sponte obtulit sicut superius, sed requisivit rem operis. Dictumque est ei a Domino. » tam sanitas quam juventus, quamque etiam divitiae temporales. Et est sensus: sicut fenum nascendo habet viriditatem, pullulando decorem, abscissum autem siccatur, et in pulverem redigitur: sic homo per successiones aetatum amittit viriditatem vigoris et decorem, et desinit esse. « Exsiccatum est fenum et cecidit flos, quia Spiritus Dei sufflavit in eo. » Fenum subito producitur ex terra et subito decidit, quia ventus urens et aestus ardens siccavit illud. Similiter homo
Abbreviated transcription (Latin):
añs dixit. Omĩs quise exaltat humiliabit᷑.
e erunt pͣua indirecta. Praua id ÷
tortuosa corda publicanoꝵ & pharis
ꝑ agenda. ¶t asꝑa. id ÷ intractabilia
⁊ dura corda scribarũ ⁊ phariseoꝵ genti¬
lium. Inuias planas. hoc ÷ in mollitudinẽ
& lenitatẽ conuersa sunt. dũ uenirent
ad fidẽ ut matħs narrat. Et reuelabit᷑¬

Expanded text:
Dominus dixit: « Omnis qui se exaltat, humiliabitur . Dominus dixit: « Omnis qui se exaltat, humiliabitur . » « Et erunt prava in directa. » Prava, id est, tortuosa corda publicanorum et pharperagenda. « Et aspera, » id est intractabilia et dura corda scribarum et pharisaeorum, et gentilium, « in vias planas, » hoc est in mollitudinem et lenitatem conversa sunt, dum venirent ad fidem, ut Matthaeus narrat. « Et revelabit
Abbreviated transcription (Latin):
salutis. audientes adño. Euntes p̃dicate
euangłium : om̃i creature. Parate uiã
dnĩ. id ÷ talem oꝑationem facite ut dõ
placeat: recte credendo & bone oꝑando.
ut ipse possit uenire aduos. Restas faci¬
te insolitudine. id ÷ indeserto gentilium
semitas dĩ niri. Possunt non incongrue
ꝑsemitas cogitationes intelligi: sicut &
ꝑuiã astiones. ⁊ sit sensus: ut illi qͥxp̃m
ad se uenire optant. non solũ sint mundi
corꝑe. uerũ eciã corde. Precipitur autem
hoc illis qui indeserto uideȩ credebant
inxp̃m. uł qui insolitudine gentilium de¬
gebant. ¶ñis uallis exaltabitur. ĩd÷
simplices iudei credentes. uł gentiles.
infide recta & oꝑatione scã magnificati sunt.
Et om̃is mons & collis humiliabit᷑. hoc ÷ soribe
⁊ pharisȩi. ⁊ reges ꝑuersi. ut nero. & qui an¬
te ⁊ post fuerunt. uelut colles humiliati
sunt: in ꝓfundũ laci ruentes. Et hoc est qđ

Expanded text:
s, audientes a Domino: « Euntes, praedicate Evangelium omni creaturae . » « Parate viam Domini, » id est, talem operationem facite ut Deo placeat, recte credendo et bene operando, ut ipse possit venire ad vos. « Rectas facite in solitudine, » id est, in deserto gentilium « semitas Dei nostri. » Possunt non incongrue per semitas cogitationes intelligi, sicut et per viam actiones, et sit sensus: ut illi qui Christum ad se venire optant, non solum sint mundi corpore, verum etiam corde. Praecipitur autem hoc illis qui in de serto Judaeae credebant in Christum, vel qui in solitudine gentilium degebant. « Omnis vallis exaltabitur, » id est simplices Judaei credentes, vel gentiles, in fide recta et operatione sancta magnificati sunt, « et omnis mons et collis humiliabitur, » hoc est scribae et pharisaei, et reges perversi ut Nero, et qui ante et post fuerunt, velut colles humiliati sunt, in profundum laci ruentes. Et hoc est quod
Abbreviated transcription (Latin):
regnabit in ȩt̃num. D ehoc uerbo. dicit
ioħs. Inprincipio: erat uerbũ. Nuper
montem excelsũ ascende : quȩ euangłiras
sion. Quidã codices habent. qͥ euangłit as
genere masculino. sed falso scripcum est.
Beatus enĩ ineronimus feminino genere
exponit. dicens in hebrarca ueritate: &
autẽ huiꝰ uersicili: hec ⁊ Ofron quȩ
cuangłizas bona & cloces. asdende super

Expanded text:
m. De hoc Verbo dicit Joannes: « In principio erat Verbum . » « Super montem excelsum ascende, quae evangelizas Sion. » Quidam codices habent qui evangelizas genere masculino, sed falso scriptum est. Beatus enim Hieronymus feminino genere exponit, dicens in Hebraica veritate, etautem hujus versiculi haec est: O Sion, quae evangelizas bona et doces, ascende super
Abbreviated transcription (Latin):
bimus tibi laudes. Qđ usq. hodie iudei
faciunt : licoe non ꝓsit
illis. At tam̃ uersa uice
fideles. in scã ȩccłia usq.
hodie faciunt. Et iussit isaias
ministris regis ut tollerent massã de
ficis. & cata plasmarent suꝑ uulnus
& sanaretur. Cataplasmare ÷ : cale¬
facere. uł fomĩtare. Dicit beatꝰ hiero¬
nimus : qđ morbo ragio laborauerit
cui contraria. eẽ. dicuntur omĩa siue
in cibo. siue intactu dulcia Sedut dĩ
potentia nocior fier&: contrariis. cu¬
ratus .ẽ. docente isaia. ł loc autẽ no¬
tandũ ÷ qđ non totũ corpus inde fom̃¬
tauerunt : sed tantũ modo uulnus
qđ ei tantũ erat adño. excepto morbo
regio quẽ erugim̃ dicimus. Et dixit
etechias. E&erit signum. qr̃ ascendã
ad cdomũ dñi . Ordo p̃posteruᷤ ÷ ante¬

Expanded text:
bimus tibi laudes. Quod usque hodie Judaei faciunt, licet non prosit illis. Attamen versa vice fideles in sancta Ecclesia usque hodie faciunt. « Et jussit Isaias » ministris regis « ut tollerent massam de ficis, et cataplasmarent super vulnus, et sanaretur. » Cataplasmare est calefacere vel fomentare. Dicit beatus Hieronymus, quod morbo regio laboraverit, cui contraria esse dicuntur omnia, sive in cibo, sive in tactu dulcia. Sed ut Dei potentia notior fieret, contrariis curatus est docente Isaia. Hic autem notandum est, quod non totum corpus inde fomentaverunt, sed tantummodo vulnus quod ei tantum erat a Domino, excepto morbo regio quem aeruginem dicimus. « Et dixit Ezechias: Quod erit signum, quia ascendam ad domum Domini. » Ordo praeposteru
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ apłorũ suoꝵ. ql ulti enĩ reges & pͥn¬
cipes p̃dicantib. apłis ad fidẽ dnĩ uenerunt.
pocestates: quasi puluerẽ. sic̃ stipulam
raptã auento dabit arcui eiꝰ. hoc ⁊̃ potes¬
tati illius om̃s aduersarios eiꝰ. Cuuadi¬
głica doctrina gladius. c̃ & uerbũ p̃dica¬
tionis quȩ secat & diuidit suos obserua¬
Transibit in pace demundo ad patrẽ. uo
emita inpedib. eius non apparebit
idẽ laborẽ uiȩ non senti&. nec aliꝗͣ
inbecillitatis humanȩ lassitudinẽ. Quis
diximus. Quis uidelic& reges & pͥnci¬
pes tradidit arcui. & gladio filii dĩ:
Et quis uocauit aboriente iustũ : uocans
generationes. subaudis ad fidem ab exor¬
dio mundi: utiq ille qui cunctis tacen¬
tib sibi& ipsi respondebit dicens.
Ego dñs pͥmus. id ÷ antequam nullus.
&̃ nouissimus postquẽ nullus. Ego sum

Expanded text:
tionem apostolorum suorum. Multi enim reges et principes praedicantibus apostolis ad fidem Domini venerunt. potestates « quasi pulverem, sicut stipulam raptam a vento dabit arcui ejus, » hoc est potestati illius omnes adversarios ejus. Evangelica doctrina gladius est, et verbum praedicationis, quae secat dividit suos observat; « transibit in pace » de mundo ad Patrem, vosemita in pedibus ejus non apparebit, » id est, laborem viae non sentiet, nec aliquam imbecdiximus. Quis videlicet reges et principes tradidit arcui, et gladio Filii Dei? « Et quis vocavit » ab Oriente justum « vocans generationes, » subaudis ad fidem « ab exordio mundi? » Utique ille, qui cunctis tacentibus sibimetipsi respondit, dicens : « Ego Dominus primus, » id est ante quem nullus, « et novissimus » post quem nu
Abbreviated transcription (Latin):
titudo hebreoꝵ. quȩ fuit inheremo
Ubi sunt tot reges. qui fuerunt cum
exertitib suis aprimor dio mundi
usq nunc. sio sunt quasi non fueruit.
Et quidem neq. plantato. neq. sato. neq
radicato : hoc ÷ firmato interra trunco
coꝵ. id ÷̃ in p̃senti uita statuarũ. repente
stipulã auferce eos: reges uidelic&e & pͥnci¬
pes acpotentes. astatu uitȩ p̾sentis qui
non habuer᷑ semꝑ. eẽ. ⁊ posse: caro enim
fuer. Quidã codices habent : neq plan¬
tatus nec eradicatus truncus eꝵ. sea
melius ÷ ut dicamꝰ ꝑ ablatiuũ : neq sato
nec cradicato. Sicut tẽpestas aufert
stipulã : sio ds̃ omp̃s sua potentia tollit
abhac uita reꝓbos. Et cui adsimilas¬
Allocutio increpatiua tã ad iudeos: quã
adgentiles idola colentes. Cui adsimilas¬
tis me inquit o iudȩi uł gentiles. ex
om̃ibus diis uris: Leuate in excelso. hoc

Expanded text:
titudo Hebraeorum, quae fuit in eremo? titudo Hebraeorum, quae fuit in eremo? Ubi sunt tot reges, qui fuerunt cum exercitibus suis a primordio mundi usque nunc? Sic sunt quasi non fuerint. « Et quidem neque plantato, neque sato, neque radicato, » hoc est firmato « et in terra trunco eorum, » id est in praesenti vita statuarum « repente stipulam auferet eos, » reges videlicet, et principes, ac potentes a statu vitae praesentis, qui non habuerunt semper esse et posse: caro enim fuerunt. Quidam codices habent: Neque plantatus, neque radicatus truncus eorum: sed melius est ut dicamus per ablativum: neque sato, neque radicato. Sicut tempestas aufert stipulam, sic Deus omnipotens sua potentia tollit ab hac vita reprobos. « Et cui assimilasest Deus? Allocutio increpativa, tam ad Judaeos quam ad gentiles idola colentes. Cui assimilastis me inquit, o Judaei, vel gentiles ex omnibus diis vestris? « Levate in excelso, » hoc
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ girũ. hoc ÷ suꝑ oircuitũ. & habita¬
tores eiꝰ. id ÷ terrȩ sunt : ad eius cõꝑa¬
tionem siue angłoꝵ quasi locuste
Considemus ab oriente usq ad occidentẽ:
iameridie usq. septẽtriorian omĩa gene¬
ra hominũ: inter hȩc climata habitantia.
& udebimus qr adcõparationem dĩ qͥ omĩa
impl& & ubi cũq. est : parua sunt & mo¬
dica. Qui extendit uelut nichilũ gelos.
sub audis subtilissimos. & tenuissimos sic̃
fumũ : & expandit eos sic̃ tab̾naculum
ad inhabitandum. Sic sunt gli adõ
parati. ut de suꝑ habita multitudo ati¬
głoꝵ. & hominũ elestoꝵ : subtus uero
multitudo hominuĩ quasi subtabnaculo
Qii dat secretoꝵ scrutatores quasi noni
sint : iudices terrȩ uelite in ane fecit.
S crutatores secretoꝵ uooit philosophos.
qui scrutati sunt stratũ uite p̾sentis
naturas animalium & arborũ. terrę
marisq ludices uero terrȩ reges & prin¬
cipes huiꝰ scłi intelliguntur. quos om̃s
adnichilum redigit. Ubi ÷ illa mul¬

Expanded text:
cuitum « et habitatores ejus, » id est terrae, sunt ad ejus comparationem sive angelorum « quasi locustae. » Consideremus ab oriente usque ad occidentem, et a meridie usque ad septentrionem, omnia genera hominum inter haec climata habitantia: et videbimus quia, ad comparationem Dei, qui omnia implet et ubique est, parva sunt et modica. « Qui extendit velut nihilum coelos, » subaudis subtilissimos, et tenuissimos, sicut fumum, « et expandit eos sicut tabernaculum ad inhabitandum. » Sic sunt coeli a Deo parati, ut desuper habitet multitudo angelorum et hominum electorum: subtus vero multitudo hominum, quasi sub tabernaculo. « Qui dat secretorum scrutatores quasi non sint, judices terrae velut inane fecit. » Scrutatores secretorum vocat philosophos, qui scrutati sunt statum vitae praesentis, naturas animalium et arborum, terrae marisque. Judices vero terrae, reges et principes hujus saeculi intelliguntur: quos omnes ad nihilum redigit. Ubi est illa mul
Abbreviated transcription (Latin):
tu. Ecoe inquiunt dñs dĩ quem contẽpsistis
o iudȩi ⁊ gentes. uenientẽ inhumilitate
⁊ informa serui: ueni& inpotentia iuditii.
sicut ipse dicit. Cum uenerit filius ho¬
minis inpotestate magna: & maiestate
oce merces eus cum eo: hoc ⁊ retri¬
pucio bonoꝵ : & dap̃natio reꝓborũ
t opus illiꝰ corã eo: id ÷ udicu
potẽstas sicut ipse dixit. Uenturus est

Expanded text:
psistis, o Judaei et gentes, venientem in humilitate et in forma servi, veniet in potentia judicii. Sicut ipse dicit: « Cum venerit Filius hominis in potestate magna et majestate . » « Ecce merces ejus cum eo, » hoc est retributio bonorum, et damnatio reproborum. « Et opus illius coram eo, » id est judicii potestas, sicut ip
Abbreviated transcription (Latin):
interfectus ÷ assirius. ⁊ sanitatẽ ad¬
eptus ÷ ezecdias : misit merodac
baladã filius baladã rex babilonis
don filius sennacherip. qui impera¬
bat assirus & babilonus. successit
patri in regnũ. Ꝙ hic dicitur quia
merodac baladan misit in hierłm
nuntios ad exechiam. iuente ad¬
huc ad saraddon qui rex erat babiloni¬
orũ. Sed sciendii ÷ in isto loco diuisũ tunc
fuisse regnũ assirioꝵ ac babilomor srag¬
nabat umis quisq in suo. Ferunt historiȩ
qđ iste merodac baladam pat̃ fuerit na
buchodonosor potentissimi regis: qͥ post¬
ea omĩa illa regna sibi subingauit &
uniuit. ut fuerant pͥus. Ꝙ quare uener̃
illi nuntii. ad erechiam : Propt̾ portea¬
tum. quod uiderant insole. Erant enim
astrologi. Et cũ non possent cagnoscere
ꝑsuam artẽ. quare hoc euenerti ut
adecima hora retro gradetur ad pͥmã

Expanded text:
interfectus est Assyrius, et sanitatem adeptus est Ezechias, « misit Merodach Baladan, filius Baladach rex Babylonis,  est, quod Assaradon, filius Sennacherib, qui imperabat Assyriis et Babyloniis, successit patri in regnum. Et hic dicitur quia Merodach Baladan misit in Hierusalem nuntios ad Ezechiam, vivente adhuc Assaradon, qui rex erat Babyloniorum. Sed sciendum est in isto loco, divisum tunc fuisse regnum Assyriorum ac Babyloniorum, et regnabat unusquisque in suo. Ferunt historiae quod iste Merodach Baladan fuerit pater Nabuchodonosor potentissimi regis, qui postea omnia illa regna sibi subjugavit et univit, ut fuerant prius. Et quare venerunt illi nuntii ad Ezechiam? Propter portentum quod viderant in sole. Erant enim astrologi. Et cum non possent cognoscere per suam artem, quare hoc evenerit ut a decima hora retrograderetur ad primam,
Abbreviated transcription (Latin):
inferos erunt ꝑ fruantur. dehoc etiã
die qua alligauerit dñs uulnus popłi
sui : Populum suum appellat om̃s
electos aprimo homine. usq ad nouis¬
simũ iustum qui nasciturus est indie
iudicii. Uulmis ⁊ plagã appellat
mortalitatẽ & ruinã quã pecrate pͥmo
parente ad traximus : quando ꝑdidimꝰ
imaginẽ & similitudinem dĩ. Ad imna¬
ginem quippe dĩ factus ÷ homo: qr̾¬

Expanded text:
inferos erunt perfruantur. De hoc etiaminferos erunt perfruantur. De hoc etiamdie qua alligaverit Dominus vulnus populi sui: » populum suum appellat omnes electos a primo homine usque ad novissimum justum qui nasciturus est in die judicii. Vulnus et plagam appellat mortalitatem et ruinam quam peccante primo parente attraximus, quando perdidimus imaginem et similitudinem Dei. Ad imaginem quippe Dei factus est homo, q
Abbreviated transcription (Latin):
noua : qd appħa predicitur implendũ.
sunt. in cuius lapsu omĩa elem̃ta de¬
truñtum sustinuerunt. Nam terra
antea : spinas & tribulos non ꝑferebat.
Aer iste. non tante crassitudinis erat:
sed purus. Sic sol ⁊ luna & sida: de¬
crim̃tum sui luminis sustinuerunt.
In die autẽ iuditu de terminato illo
examine cũ fuerint om̃s reprobi
una cũ diabolo in inferno conclusi.
sustall& se dñs iħc pariter cũ corꝑe
suo quod sunt om̃s electi in celum.
& cunc mutuabit sibi luna splendorẽ
solis. & sol septẽpliciter lucebit quã
mͦ : sicut lux septẽ dierũ hoo ⁊̃ multi¬
plicit̃ recipie᷑q lum̃ & splendorem:
quã amisit peccante pͥmo liomine.
Dicit etiam beatus psidorus in labro
creaturarum. qđ neq solneq luna
adocca sum uentura sint postea: sed
in hoc loco quo creata sunt sine fine
manebunt. luxta illud ab accuch.
S ol iluna steterunt in habitaculo suo :
daritate solis siue luniȩ. illi qui apud

Expanded text:
nova, quod a Propheta praedicitur implendum. nova, quod a Propheta praedicitur implendum. sunt: in cujus lapsu omnia elementa detrimentum sustinuerunt. Nam terra antea spinas et tribulos non proferebat. Aer iste non tantae crassitudinis erat, sed purus. Sic sol et luna et sidera detrimentum sui luminis sustinuerunt. In die autem judicii determinato illo examine cum fuerint omnes reprobi una cum diabolo in inferno conclusi: sustollet se Dominus Jesus pariter cum corpore suo quod sunt omnes electi in coelum, et tunc mutuabit sibi luna splendorem solis, et sol septempliciter clarius lucebit quam modo: sicut lux septem dierum, hoc est, multipliciter, recipietque lumen et splendorem quem amisit peccante primo homine. Dicit enim beatus Isidorus in libro creaturarum. Quod neque sol, neque luna ad occasum ventura sint postea: sed in hoc loco quo creata sunt sinc fine manebunt. Juxta illud Habacuc III: « Sol et luna steterunt in habitaculo suo, » claritate solis sive lunae illi qui apud
Abbreviated transcription (Latin):
multaꝵ : cum ceciđ̾int turres. Hec u̾ba
addiem iuditi ꝑtinere uidentur
Ler montes &colles intelliguntur seĩ
ꝓ pt̃ altirudinem uirtutũ. uł expositores
diuinoꝵ eloquioꝵ sicut augustimis.
hieronimꝰ. & reliqui. Riui currentium
sunt doctrina spũalis euangłu. Diesũ
int̾fectionis : dies iudicii intelligitur
er turres : diabolus ⁊ om̃s suꝑbi. & po¬
tentes istius scłi. In die gͦ uidicii quan¬
do om̃s impii ꝑibunt. & interficient᷑
gladio uerbi dĩ om̃s reꝓbi. & ceciđ̾int.
ipsi domones. qui muniunt modos su¬
os ut curres : ꝑ colles ⁊ montes riui
discurrent. q & bona oꝑa scõrum ap¬
parebunt. quȩ ꝑ obseruantiã mandatoꝵ
dĩ impleuerunt : & pene ꝑ om̃s gentes
doctrina euangłii que mͦ in illis non
lucet : apꝓpinquante die iudicii helia.
& enoch predicantib darebit. Et erit
eius sanauerit. P ost diem iudicu erit
istud. cum fuerit celum nouum a t̾ra

Expanded text:
multorum, cum ceciderint turres. » Haec verba multorum, cum ceciderint turres. » Haec verba ad diem judicii pertinere videntur. Per montes et colles intelliguntur sancti, propter altitudinem virtutum: vel expositores divinorum eloquiorum, sicut Augustinus, Hieronymus et reliqui. Rivi currentium sunt doctrina spiritualis Evangelii. Dies vero interfectionis, dies judicii intelligitur. Per turres diabolus et omnes superbi et potentes istius saeculi. In die ergo judicii, quando omnes impii peribunt, et interficientur gladio verbi Dei omnes reprobi, et ceciderint ipsi daemones, qui muniunt modo suos ut turres, per colles et montes rivi discurrent, quia et bona opera sanctorum apparebunt, quae per observantiam mandatorum Dei impleverunt, et pene per omnes gentes doctrina Evangelii quae modo in illis non lucet, appropinquante die judicii, Helia et Enoch praedicantibus, clarebit. « Et eriejus sanaverit. » Post diem judicii erit istud, cum fuerit coelum novum et terra
Abbreviated transcription (Latin):
p̃bent : qualiter uł ꝑquȩ ambulare de¬
beat. In euangłio legimus. quia dnĩs
tendens hierusolimã. in comitatu suo
habuit asinam & pullum. Et ꝑ asinam
intelligimus popłm iudaicum: ꝑ pullũ
autẽ gentilem qui dissolutus & lasciuus
extitit᷑. sequendo idola. Idõq non incon¬
uenient᷑ isto in loco. ꝑpullos filu illorũ
intelliguntur : in unitate fidĩ copulati.
igna ÷ ordeum pariter cũ palca.
Ter paleas. suꝑficies litteralis intel.¬
ligitur. Ordeum autẽ intelligentiam
interiorem significat. Lauri ergo & pulli.
hoc ÷ p̃lati & subiecti inscã eccła c o¬
adunati migna comedunt. quia ea
quȩ spũaliter intelligenda sunt: spũ¬
aliter intelligunt. & quȩ istorialiter
istoriali sensu capiunt. Quȩ uͦ utriq
sensui conueniunt. utrũq mente capi.¬
unt : sicut inarea ħoc ÷ inscriptura
continetur. ETerunt suꝑ omñe moti¬
tem excelsum & suꝑ collem riui a qua¬
rũ currentium. indie interfectionis

Expanded text:
nt, qualiter vel per quae ambulare debeat. In Evangelio legimus , quia tendens Dominus Hierosolymam, in comitatu suo habuit asinam et pullum. Et per asinam intelligimus populum Judaicum, per pullum autem gentilem qui dissolutus et lascivus exstitit sequendo idola. Ideoque non inconvenienter isto in loco per pullos filii illorum intelliguntur, in unitate fidei copulati. igma est hordeum pariter cum palea. Per paleas superficies litteralis intelligitur. Hordeum autem intelligentiam interiorem significat. Tauri ergo et pulli, hoc est praelati et subjecti in sancta Ecclesia coadunati, migma comedunt, quia ea quae spiritualiter intelligenda sunt, spiritualiter intelligunt, et quae historialiter historiali sensu capiunt. Quae vero utrique sensui conveniunt, utrumque mente capiunt, sicut in area, hoc est in Scriptura continetur. « Et erunt super omnem montem excelsum et super collem rivi aquarum currentium, in die interfectionis
Abbreviated transcription (Latin):
Amem uͦ habuit : qi̾ in mortalis cõri¬
ditus .ẽ. Hoc uulnus & hanc plagã
indie iudicii dñs in electis suis sanabit
quando faci& eos in mortales & incor¬
ruptibiles corꝑe. & inmutabiles
in anima. Exe nom̃ dñi uenit de
longinquo. id ÷ filius patris ds̃ uerꝰ¬
ipse apłis dicit. Ite docete om̃s gentes. Non
dicit innominib sed in nominẽ uno. qđ ÷
dt̃ : qui lic& crinitas sit inꝑsonis. unitas
.ẽ. indĩtate. Ecce inqͥt filius dĩ uerus. ue¬
nit delonginquo: hoc ÷ longo post cẽpo¬
re ueni& addãpnandum reꝓbos: & re¬
munerandũ electos. Inde ⁊ subdicur

Expanded text:
ero habuit, quia immortalis conditus est. Hoc vulnus et hanc plagam in die judicii Dominus in electis suis sanabit, quando faciet eos immortales et incorruptibiles corpore, et immutabiles in anima. « Ecce nomen Domini venit de longinquo, » id est Filius Patris Deus veripse Apostolus dicit: « Ite, docete omnes gentes . » Non dicit in nominibus, sed in nomine uno quod est Deus: qui licet trinitas sit in personis, unitas tamen est in Deitate. Ecce, inquit, Filius Dei verus venit de longinquo, hoc est longo post tempore veniet ad damnandum reprobos, et remunerandum electos. Unde et subditur
Abbreviated transcription (Latin):
bant. & non inñee : idõq. reputatist̃
in saltũ. hoo ÷̃ insiluã infructuosam.
Gentiles nãq ante p̃ddicationem apłorũ
infructuosi erant. qr lio& facerent
fructus: tam̃ amari & a xidi crant
P ost ascensionem autẽ dni cũ udei p̃dica¬
tionẽ apłoꝵ spreuissent. & uenissent ad
gentes : cũersus ÷ libanus inchermel
&e chermel insaltũ. id⁊ gentiles qui ante
crant cauda c̃uersi sunt incaput. & iudȩi
in caudã reputati sunt: qͥ quondã fuert̃
incaput.Et erit indie illa hoc est
ad gentes transierit ÷ audient surdi uer.¬
ba libri signati. & detenebris & c̃aligine
oculi cecoꝵ uidehutat. Gentiles quidĩ
cognitionẽ antea ñ ꝑceꝑant. & detenebris
ignorantiȩ & caligine peccatorũ pressi
erant. habentes oculos cordis oboȩtatos.
indie illa hoc ÷ cũ conuersus fuerit libanꝰ
inchermel & chebinel insaltũ reputatus
intelligent uerba libri signati. hoc est

Expanded text:
bant et non in mente, ideoque reputati sunt bant et non in mente, ideoque reputati sunt in saltum, hoc est in sylvam infructuosam. Gentiles namque ante praedicationem apostolorum infructuosi erant, quia licet facerent fructus, tamen amari et acidi erant. Post ascensionem autem Domini, cum Judaei praedicationem apostolorum sprevissent et venissent ad gentes, conversus est Libanus in Chermel, et Chermel in saltum, id est gentiles qui ante erant cauda, conversi sunt in caput, et Judaei in caudam reputati sunt, qui quondam fuerunt in caput. « Et erit in die illa, » hoc est ad gentes transierit, « audient surdi verba libri, » signati, « et de tenebris et caligine oculi caecorum videbunt. » Gentiles qui Dei cognitionem, antea non perceperant, et tenebris ignorantiae et caligine peccatorum pressi erant, habentes oculos cordis obcaecatos: in die illa, hoc est, cum conversus fuerit Libanus, id est Chermel, et Chermel in saltum reputatus, intelligent verba libri signati, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
nis. E st autem ⁊ alius interra reꝓmis¬
sionis mons eiusdẽ nominis: unde fuit
nabal carmelites. S ed qđ nos dicimꝰ
carmelũ : ebrei dicunt chermel. Dic̃
beatus hieronimꝰ isto in loco. Respon¬
deant nobis nunc illi qͥ misteria diui¬
narũ scripturarũ nolunt reciꝑe.
sed contẽpti sunt tantũ suꝑ ficie licte¬
rali. Instorialit̾ omĩa requirentes quã¬
do mons libanus transiuit inchermel:
& iterũ chermelis Q̃ inlibanũ.
defici& enĩ sensus & oogitacio illorũ :¬
in hoc loco. Per libbanũ namq qͥ interp̃¬
tatur de albatio: significantur genti¬
les. qui deasbati & mundati sunt.
ꝑ p̃dicationẽ apłorũ. & conuersi sunt
inchermel hoc ÷ inuerã scientiam
circũcisionis. quȩ circũcisio uerissima ÷
regenerationis ⁊ recreationis. Per
cher mel uero qui int̾pretatur ut
dictũ ÷ scientia circũcisionis. iudei
ex pͥmuntur qͥ ctrnalit̾ se cirrũcide.¬

Expanded text:
nis. Est autem et alius in terra repromisnis. Est autem et alius in terra repromissionis mons ejusdem nominis, unde fuit Nabal Carmelites. Sed quod nos dicimus Carmelum, Hebraei dicunt Chermel. Dicit beatus Hieronymus isto in loco: Respondeant nobis nunc illi qui mysteria divinarum Scripturarum nolunt recipere, sed contenti sunt tantum superficie litterali historialiter omnia requirentes. Quando mons Libanus transivit in Chermel, et iterum Chermel in Libanum? Deficiet enim sensus et cogitatio illorum in hoc loco. Per Libanum namque qui interpretatur dealbatio, significantur gentiles: qui dealbati et mundati sunt per praedicationem apostolorum, et conversi sunt in Chermel, hoc est in veram scientiam circumcisionis, quae circumcisio verissima est regenerationis et recreationis. Per Chermel vero qui interpretatur, ut dictum est, scientia circumcisionis, Judaei exprimuntur, qui carnaliter se circumcide
Abbreviated transcription (Latin):
factori suo : non fecisti me. Sicut enĩ
lutum si poss& loqui & dicer& contra
factorem suum. nonscis bene fingere.
sic & illorũ uerba sonant. Omĩs enm
creatori suo creatura cognita ᷑. nec
potest aliquid cogitare uł facere. ut
ipse omĩa non uideat. Apud eum non᷑
nox. non sunt tenebre sed omĩa nuda
⁊ aꝑta sunt oculis cuis. Nonne
adhuc inmodico & breui tempore cori¬
uertetur libanus in chermel: & cher¬
mel in saltũ reputabitur: Modicum
tempus dixit exeõ quo isaas ista p̃dice¬
bat: usq addni ascensionem. Omĩa
enĩ tempora & soła aetĩntati om̃ĩ poctntis
dĩ cõꝑata. breuia & modica uidentur
.ec̃. qr finẽ habent. Dĩ autem et̃nitas neq
mitio inchoat᷑ : neq fine dauditur. Li¬
banus mons ⁊ in ꝓuncia fenicis : & int̾¬
p̃tatur dealbatio. Chermel uͦ similit̾
mons .ẽ. in confinio regionis palestinȩ
& phenicis. ad iacens ciuitati tholoma¬
idȩ & interp̃tatur scientia circũcisio¬

Expanded text:
factori suo: Non fecisti me. » Sicut enim factori suo: Non fecisti me. » Sicut enim lutum, si posset loqui et diceret contra factorem suum, non scis bene fingere, sic et illorum verba sonant. Omnis enim Creatori suo creatura cognita est, nec potest aliquid cogitare vel facere, ut ipse omnia non videat. Apud eum non est nox, non sunt tenebrae, sed omnia nuda et aperta sunt oculis ejus. « Nonne adhuc in modico et brevi tempore convertetur Libanus in Chermel, et Chermel in saltum reputabitur? » Modicum tempus dixit ex eo quo Isaias ista praedicabat, usque ad Domini ascensionem. Omnia enim tempora et saecula aeternitati omnipotentis Dei comparata, brevia et modica videntur esse, quia finem habent. Dei autem aeternitas, neque initio inchoatur, neque fine clauditur. Libanus mons est in provincia Phoenicis, et interpretatur dealbatio. Chermel vero similiter mons est in confinio regionis Palaestinae et Phoenicis, adjacens civitati Tolomaidae, et interpretatur scientia circumcisio
Abbreviated transcription (Latin):
exponit. Peribit enĩ sapientia asapien¬
tibus: id÷ a soribis ⁊ pharisȩis. Nondix̃
ꝑibit sapientia ab om̃ib hominibus.
sed ascribis ⁊ pharisois qui sibi sapicti¬
tes. ec̃ uidebantur cum. ceñtestulti.
quam tunc iudei ꝑdider̃ : quando & tr̃am
sibi datã. & ciuitatẽ ac templũ omnẽq.
dignitatẽ temporib. romanorũ atniscr̃.
sȩ qui ꝓfundi estis corde: ut adño
abscond̾tis consilium. Contrascri.¬
bas & pharisꝑos ac pͥncipes udeorum:
loquitur dñs. Illi namquȩ foris ꝑrpo¬
crisin simulabant se scõs : & in nocentes
.eẽ. cum intenebris hoc ÷ innocte uł
sub conclaui multa mala oꝑa adimple¬
rent. Dicebant enĩ illi. Quis poterit
folus ficus ꝑizomata postquã aꝑtist̃
oculi enis. gustando deligno uetito.
absconditq se sub arbore scientiȩ boni
& mali : putans ss non uidi adõ. Sic
cam quando dix̃. ero uagus & ꝓfugus.
& a facie tua abscondar. S i militer
de sapientib. & philosophis istius scłi.

Expanded text:
bit enim sapientia a sapientibus, » id est a scribis et Pharisaeis. Non dixit, peribit sapientia ab omnibus hominibus, sed a scribis et Pharisaeis, qui sibi sapientes esse videbantur cum essent stulti . Quam tunc Judaei perdiderunt, quando et terram sibi datam, et civitatem ac templum, omnemque dignitatem, temporicorde ut a Domino abscondatis consilium. » Contra scribas et Pharisaeos ac principes Judaeorum loquitur Dominus. Illi namque foris per hypocrisim simulabant se sanctos et innocentes esse, cum in tenebris, hoc est in nocte vel sub conclavi, multa mala opera adimplerent. Dicebant enim illi: « Quis poterifoliis ficus perizomata postquam aperti sunt oculi ejus, gustando de ligno vetito, absconditque se sub arbore scientiae boni et mali, putans se non videri a Deo. Sic Cain quando dixit: Ero vagus et profugus, et a facie tua abscondar . Similiter de sapientibus et philosophis istius saecul
Abbreviated transcription (Latin):
erit ub̾rimus &epinguis. Lanis ñr ꝓpc̃¬
ergo qui fructificatur incordib. electoꝵ
ꝑfidem ⁊ dilectionem uberrimus ẽ. qt̾
ꝑ quadriꝑtitum orbem doctrina illiꝰ
coruscat. & in nomine eius acccłiȩ sunt
fundate. quȩ uberruos fructus bono¬
rũ oꝑum ꝓferunt. Ipse etiã panis id
.ẽ. xp̃ẽ pinguis ⁊ qr corda electorum
suorũ grã ⁊ pinguedine sp̃i scĩ rtficit.
P ascetur inpossessione tua. opopłȩ
xp̃ĩane indie illo agnus. spaciose.
Possessio xp̃ianorũ ȩccłia.ẽ. ubi pascit᷑
agnus. id ÷ qui lib& mitis doctrina
diuinorũ ȩloquiorũ. Qđ autem dicit
indie illo. ad hoc ꝑtin&e qđ suꝑius dix̃.
quando popłs gentilis idola & simu¬
lachra confregit. Iauri tui & pulli
asinorũ tuorum commixcum migna
comedent. sic in a raaut uentilatum est.
S cimus quia cauri gregib. ducatũ prestant.
& ulõ non incongrue ꝑ illos designantur

Expanded text:
erit uberrimus et pinguis. » Panis nerit uberrimus et pinguis. » Panis nhristus ergo, qui fructificatur in cordibus electorum per fidem et dilectionem, uberrimus est, quia per quadripartitum orbem doctrina illius coruscat, et in nomine ejus Ecclesiae sunt fundatae, quae uberrimos fructus bonorum operum proferunt. Ipse etiam panis, id est Christus pinguis est, quia corda electorum suorum gratia et pinguedine Spiritus sancti reficit. « Pascetur in possessione tua, » o popule Christiane, in die illo agnus spatiose. Possessio Christianorum Ecclesia est, ubi pascitur agnus, id est quilibet mitis doctrina divinorum eloquiorum. Quod autem dicit « in die illo. » Ad hoc pertinet quod superius dixit, quando populus gentilis idola et simulacra confregit. « Tauri tui et pulli asinorum tuorum commixtum migma comedent sicut in area, ut ventilatum est. » Scimus quia tauri gregibus ducatum praestant, et ideo non incongrue per illos designantur
Abbreviated transcription (Latin):
argenti tui. Loquit᷑ sermo diuinus gen¬
tib. ad fidem uenientib. quȩ idol atriȩ
deditȩ erant : iacentes in uolutabro
uiciorũ. O popłȩ xpĩane. cũ ueneri¬
nt aplimei p̃dicantes regni uerbũ :
contaminabis tu. hoc÷ contamina¬
ta ꝓities omnẽ scilic& idolatriam
tã sculptile quã conflatile ex auro
uł argento. cum uestib. id ÷ cũ om̃ib. or¬
nam̃tis. in locum inmundũ. & disper¬
ges minutatĩ sicut inmunditiã mens¬
truatȩ mulieris. E gredereᷤᷤ dices
ci. Uox dĩ omĩpotentis. Desaia. uł hie¬
remia egređe ⁊ dic popło xpĩano. &
dabitur pluuia semini tuo. ubi cũq
seminaueris in terra. Propħa alloquit᷑¬
eccłiam degentib Pluuiam appellat
ne. Acsi dicera aliis uerbis. O ȩccłia
degentib. congregata. dabitur grã
clestis doctrine tuȩ. ut ubicum̃q id
⁊ inquãcumq gentem p̃dicationem
tuam infuderis : emitt& fructũ bonȩ
oꝑationis. ⁊ panis frugum terrȩ

Expanded text:
argenti tui. » Loquitur sermo divinus genargenti tui. » Loquitur sermo divinus gentibus ad fidem venientibus, quae idololatriae deditae erant, jacentes in volutabro vitiorum. O popule Christiane, cum venerint apostoli mei praedicantes regni verbum, contaminabis tu, hoc est contaminatam projicies omnem, scilicet idololatriam, tam sculptile quam conflatile ex auro vel argento, cum vestibus, id est cum omnibus ornamentis in locum immundum, et disperges minutatim sicut immunditiam menstruatae mulieris. « Egredere et dices ei. » Vox Dei omnipotentis. O Isaia vel Jeremia egredere, et dic populo Christiano. « Et dabitur pluvia semini tuo, ubicunque seminaveris in terra. » Propheta loquitur de gentibus. Pluviam appellat nae. Ac si diceret aliis verbis: O Ecclesia de gentibus congregata, dabitur gratia coelestis doctrinae tuae, ut ubicunque, id est in quamcunque gentem praedicationem tuam infuderis, emittet fructum bonae operationis. « Et panis frugum terrae
Abbreviated transcription (Latin):
uis ꝑfectus. eẽ. uade uende om̃a quȩ
habes : ⁊ sequere me. & qui mͥ minis¬
trat me seqͣtur : idt me mitetur
Neq addexteram. neq. ad sinistrã dccli¬
netis. Quomodo pocest aliqͥs ad sinis¬
trã decdinare: Ilũ quid siꝑ dexterã
ambulat. non graditur recte: Salo¬
mon nãq dixit. Uias quȩ adextris
sunt nouit dñs. sed ipse alio inloco os¬
tendit : qͥd sit dedinare ad dexterã
cum dicit. Nesis multũ sapiens. neq
sis multum iustus. Omĩa enĩ cũmen¬
sura: bona sunt. Ad dexcerã gͦ dedi¬
nat. qui ultra scã religiosorũ con¬
uersationem p̃tendit scĩtatem. Sic itaq
deb& unus quisq. ustus apparere
ut de illo ueracit̾ possit dici. quod
detacharia & helisabeth dictũ est:
erant autẽ iusti anibo ante dm̃. in¬
cedentes in om̃ib. mandatis dñi sine
querela hoc ÷ sine rephensione.
A sinstra autẽ decdinare ÷. debono
deuare admalum. Nicdl gͦ meliꝰ:
quã regia uia gradier⁊idum.
⁊ contaminabis laminas sculptilium

Expanded text:
is perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et sequere me . » Et, qui mihi ministrat me sequatur, id est me imitetur. « Neque ad dexteram neque ad sinistram declinetis. » Quomodo potest aliquis ad dexteram declinare? Nunquid si per dexteram ambulat, non graditur recte? Salomon namque dixit: « Vias quae a dextris sunt novit Dominus . » Sed ipse alio in loco ostendit: quid sit declinare ad dexteram, cum dicit. Ne sis multum sapiens, neque sis multum justus . Omnia enim cum mensura bona sunt. Ad dexteram ergo declinat, qui ultra sanctam religiosorum conversationem praetendit sanctitatem. Sic itaque debet unusquisque justus apparere, ut de illo veraciter possit dici, quod de Zacharia et Elizabeth dictum est : « Erant autem justi ambo ante Deum, incedentes in omnibus mandatis Domini, sine querela, » hoc est sine reprehensione. Ad sinistram autem declinare est: de bono deviare ad malum. Nihil ergo melius est, quam regia via gradiendum. « Et contaminabis laminas sculptilium
Abbreviated transcription (Latin):
entib. Onus uero ium̃torum austri
idõ dr̃: quia ad australem plagam
transduxer᷑ in ȩgyptum ipsas reliqͥas.
contra p̃ceptum dm̃ uł ipsa terra inqͣ
ducti sunt afflicti miserus multis
Qł̃ autẽ dicit leena ⁊ leo. ꝑ lanã hicrłm¬

Expanded text:
entibus . Onus vero jumentorum Austri entibus . Onus vero jumentorum Austri ideo dicitur, quia ad australem plagam transduxerunt in Aegyptum ipsas reliquias contra praeceptum Domini. Vel ipsa terra in qua ducti sunt, afflicti miseriis multis. Quod autem dicit « leaena et leo. » Per leaenam Hier
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩgrptum ad ciuitatẽ chanis inȩ
gyptum sꝑantes ꝓtegi a fortitudine
pharaonis. iuit pariter cumeis hie¬
remias. Accipiensq magnos lapides
conportauit illos suꝑ portã ciuitatis.
& dixit. hȩc dicit dñs. E cre ago ad ducã
nabuchodonosor seruũ ineum. & ponae
sedem suam suꝑ hos lapides. & cõpre¬
hend& uos parit̾ cum om̃ib. aegiptus
in quib confisi estis. & ꝑibitis fame
captiuitate dura & gladio. eoqđ no¬
liustis audire uocem meã. ut habita¬
retis in terra urã.¬
aus ium̃torum austri.
Lost decem onera diusarũ
gentium: xiͦ. loco onus
reliquiarũ duarũ tribu¬
um ponitur. id÷ trib. uidȩ. beniamin.
quȩ remanserunt ducto sedechia. &
principib. popłi ibabilanem. Qui
idõ ium̃ta obsui insensibilitatẽ ap¬
pellantur: quia flagellum dĩ sibi ins¬
tans non declinauer̃ ꝑpenitentiam.
U nde inpsalmolegitur. homo cũ inho¬
nore. eẽt. cõꝑatus .ẽ. iumentis insipi¬

Expanded text:
in Aegyptum ad civitatem Taphnis in Aegyptum ad civitatem Taphnis sperantes protegi a fortitudine Pharaonis, ivit pariter cum eis Jeremias. Accipiensque magnos lapides comportavit illos super portam civitatis, et dixit: « Haec dicit Dominus: Ecce ego adducam Nabuchodonosor servum meum, et ponet sedem suam super hos lapides, et comprehendet vos pariter cum omnibus Aegyptiis in quibus confisi estis, et peribitis fame, captivitate dura, et gladio: eo quod noluistis audire vocem meam, ut habitaretis in terra us jumentorum Austri. » Post decem onera diversarum gentium, undecimo loco onus reliquarum duarum tribuum ponitur, id est tribus Judae et Benjamin: quae remanserunt ducto Sedecia et principibus populi in Babylonem. Qui ideo jumenta ob sui insensibilitatem appellantur, quia flagellum Dei sibi instans non declinaverunt per poenitentiam. Unde in psalmo legitur: Homo cum in honore esset, comparatus est jumentis insipi