comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ibi te loquente cum rege: ego ue¬
niam post te: et complebo ser¬
mones tuos Quarta.
Ngressa est itaq bethsabee ad re¬
gem in cubiculum. Rex autem
senuerat nimis: et abisag su¬
namites ministrabat ei. Incli¬
nauit se bethsabee: et adorauit
regem. Ad quam rex. Quied tibi
inquit uis: Que respondens ait.
Domine mi tu iurasti ꝑ dñm dm̃
tuum ancille tue. salomon filius
tuus regnabit post me: et ipse
sedebit in solio meo. Et ecce nũc
adonias regnabit: te domine mi
rex ignorante. Mactauit boues
et pinguia queq et arietes plu¬
rimos: et uocauit omnes fili¬
os regis. abiathar quoq sacer¬
dotem et ioab principem mili¬
tie. Salomonem autem seruũ
tuum: non uocauit. Uerumpta¬
men domine mi rex. inte oculi
respiciunt totius isrł̾: ut indi¬
ces eis qui sedere debeat in so¬
lio tuo domine mi rex post te.
Eritq cum dormierit dominus
meus rex cum patrib suis: eri¬
mus ego et filius meus salomõ
perratores.
dhuc illa loquente cum re¬
ge. nathan prophetes ue¬

Expanded text:
ibi te loquente cum rege, ego veniam post te, et complebo sermones tuos. Ingressa est itaque Bethsabee ad regem in cubiculum: rex autem senuerat nimis, et Abisag Sunamitis ministrabat ei. Inclinavit se Bethsabee, et adoraviregem ad quam rex quid tibi inquit vis quae respondens ait domine mi tu iurasti per Dominum Deum tuum ancillae tuae Salomon filius tuus regnabit post me et ipse sedebit in solio meo et ecce nunc Adonias regnavit te domine mi rex ignorante mactavit boves et pinguia quaeque et arietes plurimos et vocavit omnes filios regis Abiathar quoque sacerdotem et Ioab principem militiae Salomonem autem servum tuum non vocavit verumtamen domine mi rex in te oculi respiciunt totius Israhel ut indices eis qui sedere debeat in solio tuo domine mi rex post te eritque cum dormierit dominus meus rex cum patribus suis erimus ego et filius meus Salomon peccatores dhuc illa loquente cum rege Nathan prophetes
Abbreviated transcription (Latin):
ili mi ne obliuiscaris legis
mee: et precepta mea. custo¬
diat cor tuum. Longitudinem e¬
nim dierum. et annos uite et pa¬
cem apponent tibi: miscdia et
ueritas non te deserent. Circum¬
da. eas gutturi tuo et describe
in tabulis cordis tui: et inuenies
grãm et disciplinam bonam co¬
ram deo et hominib. Habe ficlu¬
ciam in domino ex toto corde tuo:
et ne innitaris puidentie tue. In
omnib uiis tuis cogita illum: et

Expanded text:
ili, ne obliviscaris legis meae, et praecepta mea custodiat cor tuum. Longitudinem enim dierum, et annos vitae, et pacem apponet tibi. Misericordia, et veritas non te deserant, circumda eas gin tabulis cordis tui, et inuenies gratiam et disciplinam bonam coram deo et hominibus. habe fiduciam in domino ex toto corde tuo et ne innitaris prudentiae tuae. in omnibus uiis tuis cogita illum, et
Abbreviated transcription (Latin):
uit scm seculi fastũ
lene: que ut patrum asserunt
traditiones. a magdalo castello
maria magdalene nũcupata ẽ.
Quam non solum sui germinis
dignitas. uerum etiam. patri.¬
monii uira. parentum. succes¬
sus splendidam reddiderant:
adeo ut duplicatus honor. no¬
minis excellentiam circũquaq
diffunderet. Solent enim apud
homines: plus diuitum. quam
paupum nomina sciri.iiͣ.
ed quia rerum affluenti¬
am interdum uoluptas
comes sequitur: adolescentioris
uite temꝑa lubricis supposuit¬
regenda discursib. soluto pu¬
dititie freno. Hec est illa muli¬
er de qͥualucas scribit euange¬
lista. quia erat quedam mulier
in ciuitate peccatrix: sed quia
dilexit multum dimissa sunt
ei peccata. multa. Et de qua mai¬
cus ait. Surgens autem ih̾c

Expanded text:
um saeculi fastum e, ut Patrum asserunt traditiones, a Magdalo castello Maria Magdalene nuncupata est. Quam non solum germinis dignitas, verum etiam patrimonii jura parentum excessu splendidam reddiderunt: adeo ut duplicatus honor nominis excellentiam circumquaque diffunderet. Solent enim apud homines, plus divitum quam pauperum nomina sciri. ed quia rerum affluentiam, interdum voluptas comes sequitur, adolescentioris vitae tempora, lubricis supposuit discursibus, solutis pudicitiae frenis. Haec est enim mulier de qua scribit Lucas evangelista: Quia erat quaedam mulier in civitate peccatrix, quae quia dilexit multum, dimissa sunt ei peccata multa . Et de qua Marcus ait: Surgens autem
Abbreviated transcription (Latin):
ante gentilis utebatur. Et di¬
cole militiam. et esto ñr ami¬
cus: et in conspectu nr̃o ute¬
re militia pristina quam sẽꝑ
mea hec est xp̃ianũ firmum¬
me militare: unde cupio ce
leriter ad palmam cum fru¬
omnes facultates eius: et int̾¬
fice eum crudeli examinatione.

Expanded text:
qua gentilis utebatur, et dicole militiam tuam, et esto noster amicus, et in conspectu nostro utere militiam pristinam, quam semper mea hec est, christianum firmum militare, unde cupio ad celerem palmam cum fruomnes facultates ejus, et interfice eum crudeli examinatione.
Abbreviated transcription (Latin):
ontinendus est enim ap
petitus a uoluptate ocu¬
uorum. a uoluptate aurium:
a uoluptate olfaciendi. gustã¬
cli tangendi. Sed quia ista
continentia partun coram deo
fit. ut illi placeant interiore
gaudio conscientie. partim
coram hominib tantum ut
gła humana capiatur: qͥnꝙ
clicuntur sapientes et quinq
stulte. utreq tamen uirgines.
quia utraq continentia est:
quamius diuerso fomite gau¬
ampades autem sunt:¬
quia manib portantur
oꝑa que scd̃m istam continen¬
tiam suint. Dictum est autem
luceant oꝑa ur̃a bona coram
hominib. Omnes uero acce¬
perunt lampades suas: et ue

Expanded text:
ontinendus est enim animi appetitus a uoluntate oculorum, a uoluntate aurium, a uoluntate olfaciendi, gustandi, tangendi. sed quia ista continentia partim coram deo fit, ut illi placeatur interiori gaudio conscientiae, partim coram hominibus, tantum ut gloria humana; capiatur, quinque dicuntur sapientes et quinque stultae, utraeque tamen uirgines, quia utraque continentia est, quamuis diuerso fomite gauampades autem sunt,quia manibus gestantur, opera, quae secundum istam continentiam fiunt. dictum est autem: luceant opera uestra coram hominibus. omnes uero acceperunt lampades suas et ue
Abbreviated transcription (Latin):
ed iam qui se auitus ab¬
negat: exquirende eius¬
iurtutes sunt in quib crescat.
Nam cum dictum est qui uult
post me uenire abneget semer¬
ipsum: protinus additur. Tol¬
lat crucem suam cotidie et se¬
quatur me. Duob etemm mo¬
dis crux tollitur: cum aut ꝑ
abstinentiam afficitur corpus.
aut per compassionem ꝓximi
affligitur animus.iii

Expanded text:
ed jam qui se a vitiis abnegat, exquirendae ei virtutes sunt in quibus crescat. Nam cum dictum est: Si quis vult post me sequi, deneget seipsum, protinus adjungitur: Et tollat crucem suam, et sequatur me. Duobus etenim modis crux tollitur, cum aut per abstinentiam affligitur corpus, aut per compassionem proximi affligitur animus.
Abbreviated transcription (Latin):
impiecate sua et a. uia sua im¬
pia: ipse quidem in iniquitate
sua morietur. tu autem aĩam
tuam liberasti. Sed et si conu̾¬
sus iustus a iusticia sua fece¬
rit iniquitatem: ponam offen¬
diculum coram eo. Ipse moriet᷑:
quia non annuntiasti ei. In
peccato suo morietur. et non e¬
runt in memoria. iusticie eius
quas fecit: sanguinem uero eiꝰ
de manu tua requiram. Si aut̃e¬
tu annuntiaueris iusto ut non
peccet iustus. et ille non peccaue¬
rre: uiuens uiuet quia annun¬
tiasti ei. et tu animam. tuam li

Expanded text:
impietate sua et uia sua impia, ipse quidem in iniquitate sua morietur, tu autem animam tuam liberasti. sed et si conuersus iustus a iustitia fecerit iniquitatem, ponam offendiculum coram eo, ipse morietur, quia non adnuntiasti ei. in peccato suo morietur, et non erunt in memoria iustitiae eius, quas fecit: sanguinem uero eius de manu tua requiram. si autem adnuntiaueris ipeccet justus, et ille non peccaverit, vivens vivet, quia annuntiasti ei, et tu animam tuam li
Abbreviated transcription (Latin):
portebat enim ut etiam sal¬
uandi aliquid pro se age¬
rent. et conu̾sis ad redemptorem
cordib ab inimici dominatione
sit deus sp̃m filii sui in corda nr̃a
clamantem abba pater. Ubi aũ
sp̃c domini: ibi libertas. Et nemo
potest clicere dñm iħ̾m: uisi. in spi¬
se intelligunt. uel intelligenda
dare uel etiam non intellecta di¬
mittere: iuxta quod psalmista po¬
stulat. Delicta quis indelligit b
occultis meis muncla. me domine.
Et continuo surgens: miiustra

Expanded text:
portebat enim ut etiam salvandi aliquid pro se agerent, et conversis ad Redemptorem cordibus, ab inimici dominatione sit Deus Spiritum Filii sui in corda nostra clamantem, Abba Pater . Ubi autem Spiritus Domini, ibi libertas . Et, Nemo potest dicere Dominum Jesum, nisi in Spise intelligunt, vel intelligenda dare, vel etiam non intellecta dimittere. Juxta quod Psalmista postulat: Delicta quis intelligit? ab occultis meis munda me, Domine . Et continuo surgens, ministra
Abbreviated transcription (Latin):
xcitati fama facti xͣ¬
omnes uicini admira¬
tione ac metu ꝑcelluntur: om¬
nium qui audiere circum¬
quaq ad aduentum noui pro¬
phete corda preparantur. Un¬
de merito sc̃a ꝑ orbem ecclia
que tot beatorum martyrũ
uictorias. quib ingressum reg¬
ni celestis meruere frequen¬
tat: huius tantum modo post

Expanded text:
xcitati fama facti omnes vicini admiratione ac metu percelluntur, omnium qui audiere, circumquaque ad adventum novi prophetae corda praeparantur. Unde merito sancta per orbem Ecclesia, quae tot beatorum martyrum victorias, quibus ingressum regni coelestis meruere frequentat, hujus tantummodo post
Abbreviated transcription (Latin):
dalum tolleretur. ne contur¬
baret eorum fidem. uoluntarie
humilitas passionis. quib
reuelata esset abscondite excel¬
lentia dignitatis.

Expanded text:
dalum tolleretur; nec conturbaret eorum fidem voluntariae humilitas passionis, quibus revelata esset absconditae excellentia dignitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
tradet uos in manus nr̃as. Cum
ergo surrexisset philisteus. et ue¬
niret et appropinquaret contra.
rit ad pugnam ex aduerso phi¬
listei. Et misit manum suain in
peram. tulitq unum. lapidem:
infixus est lapis in fronte eus.
et cecidit in faciem suam in t̾ram.

Expanded text:
tradet vos in manus nostras. Cum ergo surrexisset Philisthaeus, et veniret, et appropinquaret contra rit ad pugnam ex adverso Philisthaei. Et misit manum suam in peram: tulitque unum lapidem, infixus est lapis in fronte ejus, et cecidit in faciem suam in  Ms.
Abbreviated transcription (Latin):
saꝑta uobis est lectio
recitata: sed ne aliquib ipsa
eͣuis. planities alta. fortasse
uideatur. eam sub breuitate
transcurrimus: quatinus eiꝰ

Expanded text:
ta vobis est lectio recitata. Sed ne aliquibus ipsa ejus planities alta fortasse videatur, eam sub brevitate transcurrimus, quatenus e
Abbreviated transcription (Latin):
cipit. mala inferre non debet:
ut ex ipsa sua mansuetudine
iram seuientium mitiget:
et peccatorum uulnera in
aliis ipse afflictionib uul¬
neratus sanet. Quem et si
tinus et uira discipline fo¬
ris exhibcat. et intus pat̾¬
na pietate diligat. quos fo
Multi autem dum regiminis
curam suscipiunt: ad laceran¬
dum subdicos inardescunt.

Expanded text:
cipit, mala inferre non debet, sed tolerare, ut ex ipsa sua mansuetudine iram saevientium mitiget, et peccatorum vulnera in aliis ipse afflictionibus vulneratus sanet. Quem et sitenus et jura disciplinae foris exhibeat, et intus paterna charitate diligat quos foMulti cum regiminis curam suscipiunt, ad lacerandos subditos inardescunt
Abbreviated transcription (Latin):
nia scandala. Decima.¬
eꝙ enim in illo regno
beatitudinis in quo pax sum¬
dala que colligantur. Et un¬
de rursum dicitur. Qui ergo

Expanded text:
nia scandala . Neque enim in illo regno beatitudinis, in quo pax sumrunt quae colligantur. Et unde rursum dicitur: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
quia patientia non inostensio¬
ne inquiritur. sed in corde. Uiiͣi¬
ex impatientie aut̃ẽ uitiũ:
ip̃a uirtutũ nutrix doctͥna
dissipat᷑. Scͥptũ namq ẽ. Doctri¬
na uiri: ꝑ patientiã noscitur.
Tanto gͦ qͥsq minꝰ ostendit᷑ doctꝰ.
qͣnto conuincit᷑ minus patiens.
Neq eiuim potest ueraciter bo¬
na docendo impendere:si uiuen¬
do nesciat equanimiter aliena
mala tolerare. Quanto enim
culmine uirtus patientie
polleat: rursum salomon in¬
dicat clicens. Melioz est pa¬
tiens uiro forti: et qui dñat᷑
animo suo expugnatore ur
bium. Ainor est ergo uicto¬
ria urbes expugnare. quia
extra sunt que uincuntur:
maius autem. est quod ꝑ pa¬
tientiam uincitur. quia ipse
a se animus suꝑatur: et se¬
met ipsum. sibimet ipsi. subi¬
cit. quando eum patientia in
humilitate tolerantie sternit.

Expanded text:
quia patientia non in ostensione inquiritur, sed in corde. Per impatientiae autem vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto convincitur minus patiens. Neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nesciat aequanimiter aliena mala tolerare. Quanto enim culmine virtus patientiae polleat, rursus Salomon indicat, dicens: Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnator. Minor est ergo victoria urbes expugnare, quia extra sunt quae vincuntur. Majus autem est quod per patientiam vincitur, quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit, quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternit.
Abbreviated transcription (Latin):
Tipse eleuatis oculis
in discipulos suos. di¬
cebat. Beati pauꝑes:
quia urm est regnum dei. Et si
generaliter omnib loquitur.
specialius tamen oculos salua¬
tor in discipulos leuat: ut his
qui uerbum intenta cordis au¬
re ꝑcipiunt. latius saporis
intimi lumen aꝑiat. Cui si¬
mile est quod matheus ait.
Et cum. seclisset. accesserunt
ad eum discipuli eius: et ape¬
riens os suum. docebat eos di

Expanded text:
ipse, elevatis oculis in discipulos suos, dicebat, Beati pauperes, quia vestrum est regnum Dei. Et si generaliter omnibus loquitur, specialius tamen oculos Salvator in discipulos levat, ut his qui verbum intenta cordis aure percipiunt latius saporis intimi lumen aperiat. Cui simile est quod Matthaeus ait: Et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli ejus, et aperiens os suum docebat e
Abbreviated transcription (Latin):
est in usibus seruulorum: qͣs
nos rustici galli tripedias. uos
scolastici. aut certe tu qui de
gretia uenis tripodas nuncu¬
patis. Ergo hoc secretum beati
uiri pauꝑ ille captatum. cum
ei archicdiaconus dare tuni¬
cam clistulisset. irrupit: lissi¬
mulatum se a clerico querens.
et algere deplorans.

Expanded text:
e in usibus servulorum, quas nos rustici Galli tripetias, vos scholastici, aut certe tu qui de Graecia venis, tripodas nuncupatis; hoc ergo secretum beati viri pauper ille captatum, cum ei archidiaconus dare tunicam distulisset, irrupit, dissimulatum se a clerico querens, ac algere deplorans.
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. At ille respondens ait.
Amen clico uobis: quod nescio
uos. Uigilate ergo: quia nesci¬
tis diem neq horam. Decem ita¬
q uirginum. quod quinq ad¬
mittuntur quinq excludunt᷑.
bonorum et malorum discretio¬
nem significat. Quapropt̾ uir¬
ginitatis nomen honorabile:
cur receptis exclusisq cõmune
est: Deinde quid sibi uult nume
rus: in utraq parte quinariꝰ:
Quid autem signifticat oleum:
Mirum uidetur quod sapi

Expanded text:
At ille respondens ait: Amen dico vobis, nescio vos. Vigilate ergo, quia nescitis diem, neque horam . Decem utique virginum quod quinque admittuntur, quinque excluduntur, bonorum et malorum discretionem significat. Quapropter si virginitatis nomen honorabile est, cur receptis exclusisque commune est? Deirus in utraque parte quinarius? quidquid autem significat oleum, mirum uidetur, quod sapi
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse diriget gressus tuos. uiiͣi.¬
e sis sapiens apud temet¬
ipsum: time dñm et rece¬
dẽ a malo. Sanitas quippe erit
umbilico tuo: et irrigatio ossu¬
Sum tuorum. Honora dñm de
tua substantia: et de primitiis
omnium frugum tuarum. Et
implebuntur horrea. tua satur¬
tate: et uino torcularia redun¬
nam domini fili mi ne abicias:
nec deficias cum ab eo corriperis.
Quem enim liligit dominus
corripit: et quasi pader in filio
complacet sibi. Beatus homo qui
inuenit sapientiam: et qui af¬
fluit piudentia. Melior est adqͥ¬
sitio eius negonatione argenti:
et auro primo fructus eius. Precio¬
sior est cunctis opib: et omnia
que desiderantur huic non ualẽt
comꝑari. Longitudo dierum in

Expanded text:
ipse diriget gressus tuos. Ne sis sapiens apud temetipsum: time Dominum, et recede a malo: Sanitas quippe erit umbilico tuo, et irrigatio ossium tuorum. Honora Dominum de tua substantia, et de primitiis omnium frugum tuarum: Et implebuntur horrea tua saturitate, et vino torcularia tua redunnam Domini, fili mi, ne abjicias: nec deficias cum ab eo corriperis: Quem enim diligit Dominus, corripit: et quasi pater in filio complacet sibi. Beatus homo, qui invenit sapientiam, et qui affluit prudentia; Melior est acquisitio ejus negotiatione argenti, et auro primo et purissimo fructus ejus: Pretiosior est cunctis opibus: et omnia, quae desiderantur, huic non valent comparari. Longitudo d
Abbreviated transcription (Latin):
clicit. Si quid petieritis pa¬
trem in nominc meo dabit uo¬
bis. Usq modo non petistis qͥe¬
quam in nomine meo. Si om¬
ne quod petimus in nomine
filii dat nobis pater:quil est
quod paulus ter dñm rogauit.
et exaudiri non meruit: Sed
dictum est illi. Sufficit tibi

Expanded text:
dicit: Si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Usque modo non petistis quidquam in nomine meo . Si omne quod petimus in nomine Filii dat nobis Pater, quid ergo est quod Paulus ter Dominum rogavit, et exaudiri non meruit, sed dictum est illi: Sufficit tibi
Abbreviated transcription (Latin):
am quod a morte inci¬
piat fructus dei: testat᷑
prõpha qui dicit. Cum dederit
dilectis sius sompnum: hec
est hereditas domini. Omnis
qui dormit in morte: ꝑdit he¬
reditatem. Sed cum dederit di¬
lectis suis sompnum. hec est
hereditas domini: quia electi
dei post quam ꝑueneriit ad
mortem. tunc inueniunt he¬
reclitatem. Sequitur. Ut quod¬
cumq petieritis patrem in no¬
mine meo det uobis. Rursum¬

Expanded text:
am quod a morte incipiat fructus Dei, testatur Propheta, qui dicit: Cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini . Omnis qui dormit in morte perdit haereditatem; sed cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini, quia electi Dei postquam pervenerint ad mortem, tunc invenient haereditatem. 6. Sequitur: Ut quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
uidentia ex omnib quos capie¬
bat mundus elegit: ut in om¬
nem terram sonus eorum pre¬
clicationis exiret. et infines
orbis terre eorum procederent¬
tanquam palmites adheren¬
tes. quorum fructus sempit̾¬
nus ꝑmanens non marcescet:
quibz ipse dominus locutus
est dicens. Uos estis lux mun¬
di. Non potest ciuitas abscon¬
di supra montem posita. neq ac

Expanded text:
videntia, ex omnibus quos capievidentia, ex omnibus quos capiebat mundus, elegit, ut in omnem terram sonus eorum praedicationis exiret, et in fines orbis terrae eorum verba procederenttanquam palmites adhaerentes, quorum fructus in sempiternum permanens non marcescit: quibus ipse Dominus locutus est dicens: Vos estis lux mundi. Non potest civitas abscondi
Abbreviated transcription (Latin):
unc ergo reuertamur
ad eos. quos unda bap¬
tisiatis et effusio sanguinis
xp̃i. ab errore paterni delicti.
ac squalore uetuste gentilita¬
tis. in nouo testamento per
gr̃am sp̃s sc̃ĩ abluendo pur¬
gauit: quorum oculi beati:
qui xp̃m in carne uenientem.
uidere meruerunt. Huius tam
preclare uisionis iohannes bap¬
tista. qui eodem angło quo xp̃s
denuntiante conceptus est. in
exordio predicationis atq bap¬
tismatis primatum tenebat:
qui iħm pecrata mundi toslentem
uidendo agnouit. ac digito demon¬
strauit: quo inter natos mulie
testante. Qui merito precursor
domini preco iudicis. ꝓpħ̾a al¬
tissimi nuncupatur: quia non¬
dum editus xp̃m mundo uen¬
turum ꝓph̾auit. et ad redemp¬
tionem animarum ad inferos
descendentem. glosa precucurrit
passione. Kuic athlete dei ele¬
cto concordat duodenus apłoꝵ
numerus: quos a primis mi¬
raculorum uirtutib. ad compo¬
nendum noue fidei fundamen¬
tum. erigendumq adhuc tene¬
re statum eccłie. diuina pro¬

Expanded text:
unc vero revertamur ad eos quos unda baptismatis, et effusio sanguinis Christi, ab errore paterni delicti, a squalore vetustae gentilitatis, in novo testamento, per gratiam Spiritus sancti, abluendo purgavit; quorum oculi beati, qui Christum in carne venientem videre meruerunt. Hujus tam praeclarae visionis Joannes Baptista, qui eodem angelo, quo Christus denuntiante conceptus est, in exordio praedicationis atque baptismatis primatum tenebat, qui Jesum peccata mundi tollentem, videndo agnovit, ac digito demonstravit, quo inter natos mulierattestante. Qui merito praecursor Domini, praeco judicis, propheta Altissimi, nuncupatur; qui nondum editus, Christum mundo venturum prophetavit, et ad redemptionem animarum ad inferos descendentem gloriosa praecucurrit passione. Huic athletae Dei electo concordat duodenus apostolorum numerus, quos a primis miraculorum virtutibus, ad componendum novae fidei fundamentum, erigendumque adhuc tenerae statum Ecclesiae divina Pro
Abbreviated transcription (Latin):
uus nescit quid faciat dominus
eius. Uos autem dixi amicos:
quia omnia queciunq audiui
a patre meo. nota feci uobis. Et
quodcumq ligare uoluissent
suꝑ terram. ligatum esser et in
celis. et quodcumq soluerent
suꝑ terram. solutum in celis es¬
se promisit: et iterum. cum ue¬
nerit ad iudicandum seculũ.
eos suꝑ sedes duodecim esse ses¬
suros. et secum iudicaturos or¬
bem terre predixerat. Talibus
ut credimus patronis: hec di¬
es subiecta declaratur. uiͣ.¬
is subiectum est trium¬
phale martyrii nomen.
qui ꝑ diuersa tormentorum ge¬
nera xp̃i passionem non lasses¬
centib precordiorum. mentib
inutabantur: alii ferro ꝑempti.
alii flammis exusti. alii flagel¬
lis uerberati. alii uectib ꝑfora¬
ti. alii cruciati patibulo. alii pe
linguis priuati alii lapidib
obruti. alii frigore afflicti. alii
fame cruciati. alii uero trun¬
catis manib siue ceteris cesis

Expanded text:
id faciat dominus ejus; vos autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo nota feci vobis. Et quodcunque ligare voluissent super terram, ligatum esse et in coelis; et quodcunque solverent super terram, solutum esse in coelis promisit. Et iterum, cum venisset ad judicandum saeculum, eos super sedes duodecim esse sessuros, et secum judicaturos orbem terrae praedixerat. Talibus, ut credimus, patronis haec dies subjecta declaratur. His subjectum est triumphale martyrum nomen, qui per diversa tormentorum genera Christi passionem non lacessantibus praecordiorum mentibus imitabantur. Alii ferro perempti, alii flammis exusti, alii flagris verberati, alii vectibus perforati, alii cruciati patibulo, alii pellinguis privati, alii lapidibus obruti, alii frigore afflicti, alii fame cruciati; alii vero, truncatis manibus, sive caeteris caesis
Abbreviated transcription (Latin):
sericordiam. spontanea uolun¬
tate ad nos descendit natus
homo deus: ac ꝑhoc iuxta ue¬
ritatem et matris gestatur u

Expanded text:
sericordiam, spontanea voluntate ad nos descendit natus homo Deus, ac per hoc juxta veritatem et matris gestatur u
Abbreviated transcription (Latin):
felix maria et omni
laude clignissima: oge¬
nitrix głosa o sublimis pu¬
erpera. cuius ruscerib auc¬
tor celi terreq committitur.
Hec est immaculata coitu fe¬
cunda partu: iurgo lactans
dñm celi. angłorum cibum
et hominum nutriens. O fe¬
licia oscula: lactantis labiis
impressa. O felix puerperi¬
um: letabile angelis. opta¬
bile scĩs necessarium ꝑditis.
congruum proftigatis. uii

Expanded text:
felix Maria, et omni laude dignissima! O genitrix gloriosa! O sublimis puerpera! cujus visceribus auctor coeli terraeque committitur. Haec est immaculata coitu, fecunda partu, virgo lactans Dominum coeli, angelorum cibum et hominum nutriens. O felicia oscula lactantis labris itorem. O felix puerperium, laetabile Angelis, optabile sanctis, necessarium perditis, congruum profligatis! Qui
Abbreviated transcription (Latin):
icut misit me inqͥt Atõ xi.¬
uiuens pater: et ego uiuo
pter prẽm. Et qui manducat me.
ip̃e uiuit propter me Non enim
filius participatione prĩs fit me¬
lior qui est natus equalis sicut
participatione filii per unitatem

Expanded text:
icut misit me, inquit, vivens Pater, et ego vivo propter Patrem. Et qui manducat me, et ipse vivit propter me. Non enim Filius participatione Patris fit melior, qui est natus aequalis; sicut participatio Filii per unitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ti scientia et intellectus. Audiens
sapiens sapientior erit: et intelli¬
geus gubernacula possidebit. Ani¬
maduertet ꝑabolam et interpreta¬
tionem: uerba sapientium et enig¬
mata eorum. Timor domini: princi¬
pium. sapientie. Sapientiam. atq
doctrinam: stulti despicuint. Audi
fili mi disciplinam patris tui. et

Expanded text:
ellectus. Audiens sapiens sapientior erit, et intelligens gubernacula possidebit. Animadvertet parabolam et interpretationem verba sapientium et aenigmata eorum. Timor Domini principium scientiae: sapientiam atque doctrinam stulti despiciunt. Audi, fili mi, disciplinam patr
Abbreviated transcription (Latin):
S minis uade ad domũ
isrł: et loqueris uerba mea ad
eos. Non enu ad populum. pro¬
fundi sermonis et ignote lingͦ
tu mitteris ad domum isrł: ne¬
q ad populos multos ꝓfundi ser¬
monis et ignote lingue quorum
non possis audire sermones. Et
si ad illos mittereris: ipsi audi¬
rent te. Domus autem isrł nolu̾t
auclire te:quia. nolunt audire
me. Omnis quippe domus isrl.
attrita fronte est: et duro cordẽ.

Expanded text:
minis vade ad domum Israhel et loqueris verba mea ad eos non enim ad populum profundi sermonis et ignotae linguae tu mitteris ad domum Israhel neque ad populos multos profundi sermonis et ignotae linguae quorum non possis audire sermones et si ad illos mittereris ipsi audirent te domus autem Israhel nolent audire te quia nolunt audire me omnis quippe domus Israhel adtrita fronte est et duro corde
Abbreviated transcription (Latin):
o namq temꝑe ueatus
ambrosius cuius hodie
flores eloquii ꝑ totam eccłiam
redolent: mediolanensi ciuita¬
ti preerat ep̃s. Cui celebranti
festa dñice diei ista erat con¬
suetudo: ut ueniens lectoz cũ
libro non ante legere p̾sumeret.
quam sc̃s nutu iussisset. Factũ
est autem. ut illa die dñica pro¬
phica lectione iam lecta. ante
altare stante qui lectionem bea¬
ti pauli proferret: beatissimus
antistes ambrosius. suꝑ sc̃m al¬
tare obdormiret.Quod uidentes
multi. cum nullus eum penitus
excitare presumeret: transactis
fere duarum aut trium hora¬
rum spatiis. excitauerunt di¬
centes. Iam hora preterit: iu¬
beat domnus lectori lectionem
legere. Expectat enim populus
ualde iam lassus. Respondens
autem beatus ambrosius: no¬
lite inquit turbari. Multum.
enum michi ualet sic obdormis¬
se: cui tale miraculum dominꝰ
ostendisse dignatus sit. Nam

Expanded text:
 namque tempore beatus Ambrosius, cuius hodie flores eloquii per totam eclesiam redolent, Mediolanensi civitati praeerat episcopus. Cui celebranti festa dominici diei ista erat consuetudo, veniens lector cum libro non antea legere praesumeret, quam sanctus nutu iussisset. Factum est autem, ut illa die dominica, prophetica lectione iam lecta, ante altare stante qui lectionem beati Pauli proferret, beatissimus antistis Ambrosius super sanctum altare obdormiret. Quod videntes multi, cum nullus eum penitus excitare praesumeret, transactis fere duarum aut trium horarum spatiis, excitaverunt, dicentes: 'Iam hora praeterit. Iubeat domnus lectori lectionem legere; spectat enim populus valde iam lassus'. Respondens autem beatus Ambrosius: 'Nolite', inquid, 'turbari. Multum enim mini valet obdormisse, cui tale miraculum Dominus ostendisse dignatus sit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
rtatus demum clericus.
necessitate compulsus.
iamq felle commoto e proxi¬
mis tabernis nigerrimam
uestem breuemq atq hispi¬
dam quinq comparatam ar¬
genteis rapit: atq ande mar¬
tini pedes iratus exponit. En
inquit uestem: sed pauꝑ hic
non est. Ille nichil motus. iuii¬
bet eum̃ paululum stare pro
forib: secreto utiq ꝓcurans.
dum sibi uestem nudus im¬
poneret totis iuribus elabo¬
rans. ut posset occultum esse
quod fecerat. Sed quando in
sc̃is iuris latent ista: queren¬
tibus ueluit nolint. cuncta
prochuntur. Quinta.

Expanded text:
ta tum demum clericus necessitate compulsus, jamque felle commoto, a proximis tabernis bigerricam vestem, brevem atque hispidam quinque comparatam argenteis rapit, atque ante Martini pedes iratus exponit. En, inquit, vestem: sed pauper hic non est. Ille nihil motus, jubet eum paululum stare pro foribus, secretum utique procurans dum sibi vestem nudus imponeret; totis viribus elaborans, ut posset occultum esse quod fecerat. Sed quando in sanctis viris latent ista? quaerentibus velint nolint cuncta produntur. II.
Abbreviated transcription (Latin):
bebit deo iubente sepuichrum.
Certe si eum pro monasterii pͥ¬
uilegio cupitis uendicare: sci¬
tote quia primo ei monasteriũ
cum mediolanensib fuit. Scͣ.

Expanded text:
bebit Deo iubente sepulchrum. Certe si pro monasthirio privilegio cupitis vindecare, scetote, quia primum ei monasthirium cum Mediolaninsibus fuit'.
Abbreviated transcription (Latin):
is ergo litigantibus sole
mane facto a pictauis ꝑuiolen¬
tiam auferretur. Sed deus om¬
ni potens: noluit urbem turo¬
nicam proprio frustrare patro¬
no. Deniq media nocte omnes

Expanded text:
is ergo litigantibus, solemane facto a Pictavis per violentiam auferretur: sed Deus omnipotens noluit urbem Turonicam a proprio frustrare patrono. Denique nocte me
Abbreviated transcription (Latin):
in pugnam. Egressus est namq
ilrł obuiam philistiim in prelium:
et castra metatus est iuxta lapidem
adiutorii. Porro philistiim uenerunt
in aphech: et instruxerunt aciem
Nito autem certamine: terga uer¬
tit isrł philisteis. Et cesa sunt in
illo certamine passim ꝑ agros qͣsi
quatuor milia uirorum: et reu̾sus
est populus ad castra. Bixerunt q
maiores natũ dẽ isrł. Quare ꝑcussit
nds hodie dominus coram philistim:
Afferamus ad nos dẽ sylo archam
federis domini. et ueluat in medium
nr̃i: ut saluet nos de manũ inimi¬
corum nr̃orum. Misit ergo ppłs in
sylo: et tulerunt inde archam fede¬
ris domini exercituum sedentis suꝑ
cherubym. Erantq duo filii hely
cum archa federis dei: ophni. ⁊ phi
archa federis domini in castra.
uociferatus est omnis isrł clamo¬
re grandi: et ꝑsonuit terra. Et au¬
dierunt philistiim uocem clamo¬
ris: dixeruntq. Que nam est hec
uox clamoris magni in castris he

Expanded text:
in pugnam: egressus est namque in pugnam: egressus est namque Israel obviam Philisthim in praelium, et castrametatus est juxta lapidem Adjutorii. Porro Philisthim venerunt in Aphec, et instruxerunt aciem nito autem certamine, terga vertit Israel Philisthaeis, et caesa sunt in illo certamine passim per agros, quasi quatuor est populus ad castra: dixeruntque majores natu Israel: Quare percussit nos Dominus hodie coram Philisthiim? Afferamufoederis Domini, et veniat in medium nostri, ut salvet nos de manu inimicorum nostrorum. Misit ergo populus in Sylo, et tulerunt inde arcam foederis Domini exercituum sedentis super cherubim: erantque duo filii Heli cum arca foederis Dei, Ophni et Phinees. arca foederis Domini in castra, vociferatus est omnis Israel clamore grandi, et personuit terra. T. XI. Et audierunt Philisthim vocem clamoris, dixeruntque: Quaenam est haec vox clamoris
Abbreviated transcription (Latin):
domus eius uictimis et munerib
usq in eternum. eͣ¬
ormiuit aute samuhel usq
mane: aꝑuitꝙ ostia domꝰ dñi. Et samu¬
hel timebat ĩdicare uisionẽ hely. U¬
cauit ergo hely samuhelem: et
dixit: Samuhel fili mi. Qui res¬
pondens ait. Presto sum. Et int̾¬
rogauit eum. Quis est sermo qũe
locutus est dominus ad te: Oro te:
ne celaueris me. hec faciat tibi
d̾s et hec addat: si absconderis a
me sermonem ex omnib uerbis
que clicta sunt tibi. Indicauit ita¬
q ei samuhel unuiersos sermoneᷤ.
et non abscondit ab eo. Et ille re¬
spondit. Dominus est: qͥd bonũ
est in oculis sius faciat.uĩ
reuit autem samuhel et dñs
erat cum eo: et non cecidit
ex omnib uerbis eius in terram. Et
cognouit uniu̾sus isrł a dan usq
bersabee: quod fidelis samuhel ꝓph̾a
esset domini. Et addidit dominus ut
appareret in sylo: qm̃ reuelatus fue¬
rat dominus samuheli in sylo. iuxta
uerbum domini. Et euenit sermo sa¬
muhelis uniu̾so isrłi. Et factum est

Expanded text:
domus eius victimis et muneribus usque in aeternum dormivit autem Samuhel usque mane aperuitque ostia domus Domini et Samuhel timebat indicare visionem Heli vocavit ergo Heli Samuhelem et dixit Samuhel fili mi qui respondens ait praesto sum et interrogavit eum quis est sermo quem locutus est ad te oro te ne celaveris me haec faciat tibi Deus et haec addat si absconderis a me sermonem ex omnibus verbis quae dicta sunt tibi indicavit itaque ei Samuhel universos sermones et non abscondit ab eo et ille respondit Dominus est quod bonum est in oculis suis faciat revit autem Samuhel et Dominus erat cum eo et non cecidit ex omnibus verbis eius in terram et cognovit universus Israhel a Dan usque Bersabee quod fidelis Samuhel propheta esset Domini et addidit Dominus ut appareret in Silo quoniam revelatus fuerat Dominus Samuheli in Silo iuxta verbum Domini et evenit sermo Samuhelis universo Israheli egressus est
Abbreviated transcription (Latin):
suiq coloris dealbata. iiii.¬
d quam sane cum acces¬
sit sp̃c sc̃s. quasi ipsa ea¬
demq lana cum inficitur san¬
guine conchilii uel muricis
uertitur in purpuram. uersa
est et ipsa sine coitu in matrẽ:
ut non sit iam admodum qͦd
fuerat. sed purpura uerissima¬
ad indumentum et głam sũ¬
declicata: ut nulli deinceps
ea uti usu femineo licuerit ni¬
si deo. Quippe ut ita loquar.
beata et głosa uirgo maria. eo
modo quamuis dudum. in¬
comꝑabilis esset uniuersis
que sub celo sunt uirginibus
ut decenter posset in se susciꝑe
cliuinitatis admixtionem sal¬
ua utraq natura: tamen cũ
gr̃a repletur. cum sp̃u sc̃o ꝑ¬
funditur. cum uirtute altissi¬
mi obumbratur. fit preciosi¬
or meritis celsis. sublimiori
fastiguis. pulchrio sc̃itate gło¬
sio suorum p̾rogatiuis me¬
ritorum: ita ut nullis iam
nsibus sit ipsa. eademq manti¬
panda nisi diuinis. Quinti¬
nde o scĩssime uirgines. et

Expanded text:
suique coloris dealbata. Ad quam sane cum accessit Spiritus sanctus, quasi ipsa eademque lana, cum inficitur sanguine conchylii, vel muricis, vertitur in purpuram, versa est et ipsa sine coitu in matrem, ut non sit jam admodum quod fuerat, sed purpura verad indumentum et gloriam sumdedicata: ut nulli deinceps ea uti usu femineo licuerit nisi Deo. Quippe ut ita loquar beata et gloriosa virgo Maria eo modo, quamvis dudum incomparabilis esset universis quae sub coelo sunt virginibus, ut decenter posset in se suscipere divinitatis admixtionem, salva utraque natura: tamen cum gratia repletur, cum Spiritu sancto perfunditur, cum virtute Altissimi obumbratur, fit pretiosior meritis, celsis sublimior fastigiis, pulchrior sanctitate, gloriosior suorum praerogativis meritorum: ita ut nullis jam usibus sit ipsa eademque mancipanda nisi divinis. Unde, o sanctissimae virgines, et
Abbreviated transcription (Latin):
fac euangliste. ministerium
tuum imple: ut xp̃i noticia per
te ubiq diffusa. a domino in die
retributionis merearis audire.
Euge serue bone et fidelis: quia
suꝑ pauca fiusti fidelis. supra

Expanded text:
fac evangelistae, ministerium tuum imple, ut Christi notitia per te ubique diffusa, a Domino in diebus retributionis merearis audire: Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra
Abbreviated transcription (Latin):
ordine suo ratio: iamq refera¬
mus unum de pretaxatis ora¬
culis. ac deinde paucis expedia¬
mus. Dixit eternus adueterem
d̾s serpentem. Inimicitias po¬
nam. inter te et mulierem. et

Expanded text:
ordine sua narratio. Jamque referamus unum de praetaxatis oraculis, ac deinde paucis expediamus. Dixit Aeternus ad veterem, Deus ad serpentem: Inimicitias ponam inter te et mulierem, et
Abbreviated transcription (Latin):
Iei hodierna ssollẽp¬
nitas: sollempnem
desiderat tãnta ex¬
pectatione sermo¬
nem. Ergo adiuuante dño mi¬
Iustrabimus uobis quod decte¬
rit recolentes. et animo tenen¬
tes ñre officium seruitutis ut
loquamur. Non tanquam ma¬
gistro: sed tanquam ministri
Non discipulis: sed condiscipu¬
lis: quia nec seruis. sed conser¬
ius. Magister autem unug est
nobis: cuius scola in terra est:
et cathedra in celo. Cuiuaptẽ¬
cursor iohannes est natua:
cuius natiuidatis dies hodier¬
nuartpaditur. hodie celebrat᷑.
Hoc maiorum traditione sus¬
cepimus: hoc ad posteros imi¬
tanda deuotione transmitti.¬
ohannis ergo non euangłiste
sed baptiste. natalem: hodie
celebramus.Qua prima re
posita occurrit questio non
pretereunda: quare natalem
quo est ortus ex utero ioh̾es.
potius celebramus. quani cuiꝰ¬
libet apłi uel mr̃is. uel pro¬
phete uel patriarche. Si int̾¬
rogenuir: quid respondebimus:
Quantum michi uidetur qͣntũ
mearum uirium mediocritãti

Expanded text:
iei hodiernae solemnitas solemnem desiderat tanta exspectatione sermonem. Ergo, adjuvante Domino, ministrabimus vobis quod dederit, recolentes et animo tenentes nostrae officium servitutis, ut loquamur, non tanquam magistri, sed tanquam ministri; non discipulis, sed condiscipulis; quia nec servis, sed conservis. Magister autem unus est nobis, cujus schola in terra est, et cathedra in coelo: cujus praecursor Joannes est natus, cujus nativitatis dies hodiernus traditur, hodie celebratur. Hoc majorum traditione suscepimus, hoc ad posteros imitanda devotione transmittioannis ergo non Evangelistae, sed Baptistae Natalem hodie celebramus. Qua prima re posita, occurrit quaestio non praetereunda, quare Natalem, quo est ortus ex utero Joannes, potius celebremus, quam cujuslibet apostoli vel martyris vel prophetae vel patriarchae? Si interogemur, quid respondebimus? Quantum mihi videtur, quantum mearum virium mediocritati
Abbreviated transcription (Latin):
ominus ac redemp¬
tor ñr perituri mun¬
li precurrentia mala denun¬
tiat: ut eominus ꝑturbent
uenientia. quo fuerint presci¬
ta. Minus enim iacula feri¬
unt. que preuidentur. Et nos
tolerabilius mundi mala sus¬
cipimus. si contra hec ꝑ pre¬
scientie clipeum. munimur.
Ecce et enim dicit. Cum audie¬
ritis prelia et seditiones: noli¬
te terreri. Oportet primum
hec fieri: sed nondum statim
finis. Pensanda sunt uerba
redemp̃toris nostri: per que
nos aliud interius. aliud

Expanded text:
ominus ac Redemptor noster perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus enim jacula feriunt quae praevidentur; et nos tolerabilius mundi mala suscipimus, si contra haec per praescientiae clypeum munimur. Ecce enim dicit: Cum audieritis praelia et seditiones, nolite terreri; oportet enim primum haec fieri, sed nondum statim finis. Pensanda sunt verba Redemptoris nostri, per quae nos aliud interius, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
nitatib sc̃o nomini eius
dicatis. quotiens in anno suis
temporib eueniunt: tam deuo¬
te tamq libenter. et ex tantis
partib ad eius sacrosanctum
tumulum. accurrunt. Nam
non. modo quiq pagenses. ue¬
rum etiam plebs urbana no¬
bilib uiris conserta. slericoꝵ
quoq honestis quasi inflora¬
ta ꝑsonis letabunda confluit:

Expanded text:
n aliis sancto nomini eius dicatis, quoties in anno, suis temporibus eueniunt: tam deuote tamque libenter, & ex tātis partibus, ad eius sacrosanctum tumulum tanti accurrunt. Nam non quique pagenses, verum etiam plebs vrbana, nobilibus viris conserta, clericorum etiā honestis quasi inflorata personis, lætabunda confluit:
Abbreviated transcription (Latin):
quo cum dixit eiciendum fo.¬
ras: Numquid nam in mundo
erat: extra mundum missus est
foras: Si enim de illo iudicio

Expanded text:
quo eum ejiciendum dixit foras? Numquidnam in mundo erat, et extra mundum missus est foras? Si enim de illo judicio
Abbreviated transcription (Latin):
autem nobis uenientib dñs
precepit ut renuntiaremus
nr̃is: quia quicumq ad fidei
agonem uenimus. luctamen
contra malignos sp̃s sumimus.

Expanded text:
autem nobis venientibus Dominus praecepit ut renuntiemus nostris, quia quicunque ad fidei agonem venimus, luctamen contra malignos spiritus sumimus.
Abbreviated transcription (Latin):
um autem locutus fue¬
ro tibi: aꝑiam os tuum
eͣt dices ad eos. Hec dicit dñs d̾s.
Qui audit audiat. et qui quies
cit quiescat: quia domus exaspe
me tibi laterem et pones eum
coram te: et describes in eo ciui¬
tatem iherłm. et orclinabis ad¬
uersus eam obsiclionem. et e¬
dificabis munitiones. et com¬
portabis aggerem: et dabis cõ¬
tra eam castra et pones arietes
in gyro. Et tu sume sartaginẽ
ferream. et pones eam. murum
ferreum inter te et inter ciui¬
tatem: et offirmabis faciem tu¬
am ad eam. et erit in obsidionẽ
et circumdabis eam. Signum
est domui isrł. Septima.

Expanded text:
um autem locutus fuero tibi, aperiam os tuum, et dices ad eos: Haec dicit Dominus Deus: Qui audit, audiat: et qui quiescit, quiescat: quia domus exasperhominis, sume tibi laterem, et pones eum coram te: et describes in eo civitatem Jerusalem. Et ordinabis adversus eam obsidionem, et aedificabis munitiones, et comportabis aggerem, et dabis contra eam castra, et pones arietes in gyro. Et tu, sume tibi sartaginem ferream, et pones eam in murum ferreum inter te et inter civitatem: Et obfirmabis faciem tuam ad eam, et erit in obsidionem, et circumdabis eam: signum est domui Israel.
Abbreviated transcription (Latin):
eati pauꝑes non utiq
omnes: sed illi tantum¬
modo. qui omne presentis se¬
culi tam et si altum uidea¬
tur pro nichilo culmen du¬
cunt. Qui merito regni ce¬
lestis ꝑhibentur munere
cligni: quia delectationis
humane probantur cupi¬
ditate nudati. Qualem se
rex clauid. pauperiem susti¬
nuisse declarans ait. Ego
uero egenus et pauꝑ sum. Et
alibi ñ modo t̾restria. sed et ip

Expanded text:
e pauperes. Non utique omnes, sed illi tantummodo qui omne praesentis saeculi, tametsi altum videatur, pro nihilo culmen ducunt. Qui merito regni coelestis perhibentur munere digni, quia delectationis humanae probantur cupiditate nudati. Qualem se rex David pauperiem sustinuisse declarans ait: Ego vero egenus et pauper sum. Et alibi non modo terrestria, sed et ip
Abbreviated transcription (Latin):
corda ura. Respicite filii natio¬
nes hominum: et scitote quia
nullus sꝑauit in domino et con
Qm̃i pius et misericors est deus.
uiis scelestis. et manibz malefa¬
cientib: et peccatori terram ingre¬

Expanded text:
corda vestra. Respicite, filii, nationes hominum, et scitote quia nullus speravit in Domino, et conQuoniam pius et misericors est Deus, biis sceleratis, et manibus male facientibus, et peccatori terram ingre
Abbreviated transcription (Latin):
In quarto regum uolumine le¬
gimus: de ioram ochoriam
fuisse generatum. Quo mor¬
tuo: iosabech filia regis ioram
coroz ochosie tulit ioas filiũ
frĩs sui. et eum internitioni
que exercebatur ab athalia sub¬
traxit. Cin successit in regnum
filius eius amasias. Post que
regnauit filius eius ararias:
successit ioatham filius eus.

Expanded text:
In quarto Regum volumine legimus de Joram Ochoziam fuisse generatum, quo mortuo, Josabeth filia regis Joram, soror Ochoziae tulit Joas filium fratris sui, et eum internecioni, quae exercebatur ab Athalia  Al. Atholia, subtraxit. Cui successit in regnum filius ejus Amasias, post quem regnavit filius ejus Azarias, successit Joathan filius ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
iber generationis iħu xp̃i¬
In ysaia legimus. Gene
quod ille impossibile dixit ef¬
fatu hic narrare incipiat: qͥd
ibi de generatione diuinita¬
tis. hic de incarnationis est
dictum. Acarnalib autem.
cepit: ut ꝑ hominem deum dis¬
cere incipiamus. filii dauid: fi¬
lii abraham. Ordo preposterus:
sed necessarie commutatus. ͣͦ¬
i enim primum posuisset
Sabraham et postea. dauid:
rursus ei repetendus fuerat a¬
braham. ut generationis series
texeretur. Ideo autem. ceteris p̾¬
termissis horum filium nuncu¬
pauit: quia ad hos tantum est
facta de xp̃o repromissio. Ad a¬
braham: in semine inquit tuo
benedicentur omnes gentes:
udas autem genuit phares et
zaram. de thamar. Notandum
in genealogia saluatoris nul¬
lam sc̃arum assumi mulierũ.
sed eas quas scriptura repre¬
hendit: ut qui propter pecca¬
tores uenerat. de peccatricibus
nascens omnium peccata dele¬
ret. Unde et in consequentib
ruch moabitis ponitur: et

Expanded text:
iber generationis In Isaia legimus: Generquod ille impossibile dixit effatu, hic narrare incipiat: quia ibi de generatione divinitatis, hic de incarnatione est dictum. A carnalibus autem coepit, ut per hominem Deum dicere incipiamus. Filii David, filised necessarie commutatus. Si enim primum posuisset Abraham, et postea David, rursus ei repetendus foret Abraham, ut generationis series retexeretur. Ideo autem caeteris praetermissis, horum filium nuncupavit, quia ad hos tantum facta est de Christo repromissio: ad Abraham: In semine, inquit, tuo benedicentur omnes gentes udas autem genuit Phares et Laram de Thamar. Notandum in genealogia Salvatoris, nullam sanctarum assumi mulierum, sed eas quas Scriptura reprehendit, ut qui propter peccatores venerat, de peccatricibus nascens, omnium, peccata deleret. Unde et in consequentibus Ruth Moabitis ponitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant: ut in conspectu suo
Ociuies optimi: uidetis magi¬
cam artem: Respondit palma¬
artem istud factum est: ubi sũt
uirtutes deorum nr̃orum: Iu¬
ueat itaq pietas ur̃a offerri et
immolari diis: ne pereat res¬
publica ꝑ eorum incantationes.

Expanded text:
ue milites in conspectu ejus O cives optimi, videtis artem magicam? Respondit Palmaam istud factum est, ubi sunt virtutes deorum nostrorum? Jubeat itaque pietas vestra offerri et immolari diis, ne pereat respublica per eorum incantationes.
Abbreviated transcription (Latin):
liena quippe onera in an¬
garta portantur:quando
ꝑ uanĩtatis studium aliquid
geritur. Qui ergo ꝑsymonem
designantur: nisi abstinen¬
tes et arrogantes Qui ꝑ ab¬
stinentiam carnem afficiunt:
sed fructum abstinentie inte¬
rius non requirunt. Crucẽ
ergo domini in angaria sy¬
mon portat: quia cum ad opꝰ
bonum ex bona uoluntate ñ
ducitur. rem iusti sine fructu
peccator oꝑatur. Unde isdem
symon crucem portat sed non
moritur: quia abstinentes et
arrogandes. ꝑ abstinentiam
quidem corpus afficiunt. sed

Expanded text:
liena quippe onera in angariam portantur, quando per vanitatis studium aliquid geritur. Qui ergo per Simonem designantur, nisi abstinentes et arrogantes, qui per abstinentiam quidem carnem afficiunt, sed fructum abstinentiae interius non requirunt? Crucem ergo Domini in angariam Simon portat, quia cum ad opus bonum ex bona voluntate non ducitur, rem justi sine fructi peccator operatur. Unde et idem Simon crucem portat, sed non moritur: quia abstinentes, et arrogantes, per abstinentiam quidem corpus afficiunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores extiterit. in istius cõ¬
probatur ꝑfectione:que non
solum sui criminis ꝓmeruit
ablutionem. sed apłorum con¬
sors effecta. illis destinata est
dominice resurrectionis nun¬
tia. Hec autem postinodum¬
intuitũ in sese reu̾berans. ac
pristine uite detrimenta non
sustinens. ut comperit dñm
et creatorem totius humani
generis in domum. uenisse sy¬
monis. qui non uenerat uoca¬
re iustos sed petcatores ad peni¬
tentiam. non ob suorum sce
to ungento. ad ipsum miscd̾ie
fontem concito proꝑauit gra¬
stigia a maritudineq lacri
ox deniq compun nii.

Expanded text:
peccatores exstiterit Deus, istius comprobat perfectio, quae non solum criminis promerui ablutionem, sed apostolorum consors effecta, illis donata est Dominicae Resurrectionis nuntia. Haec autem divino pointuitum in se reverberans, ac pristinae vitae detrimenta non sustinens, ut comperit Dominum et Creatorem totius humani generis, in domum venisse Simonis, qui non venerat vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam , non ob suorum enorto unguento ad ipsum misericordiae fontem concito properavit grastigia, amaritudinemque cordox denique compuncti
Abbreviated transcription (Latin):
beatissimi passionem. Die inqͥt¬
natalis herodis. saltauit filia¬
ipsius herocliadis in medio tri¬
clinio: et placuit herodi et om¬
do pollicitus est dare ei: quod¬
cumq postulasset ab eo. Unͣ

Expanded text:
beatissimi passionem. Die natalis Herodis saltavit Herodiadis filia in medio triclinio, et placuit Herodi: udo pollicitus est dare ei quodcumque postulasset ab eo.