comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Riuꝰ qui fluit cauat terrã: sic decursus tẽporaliũ con¬
sciãm rodit. Si põt torrẽs currere in agros sine lesione
satoꝵ: et tu itta te sine wlnere mẽtis posse tractare cõ¬
tidito Omĩmodis cõsulo studeas a te auertere cõturlit̃
dispẽset. de disciplina tu prouide. Allud nem̃ĩ credas.
Si insolẽcior coram te uel ẜmo sonuerit uel habitus
apparuerit manꝰ tua super hꝰmõĩ. tu ulciste iniuriã
tua. Impũitas ausũ parit: ausus excessũ. Domũ
epĩ decet sct̃itudo decet modectia decet honeftas. hoꝵ disci¬
plina custos̃. Sacerdotis domestici. aut ceteris honestiores
aut fabula õib sũt. In wltu in hĩtu in incessu illoꝵ q.
cirta te sũt nil reside̾ impudicũ uel indecens̃ paciaris
Discant a te coepĩ tui comatulos pueros et comptos ado¬
lescẽtes non habere secũ. Certe inter mitratos talami
austeritatẽ tñ suadeo tibi sed grauitatẽ: illa infirimo¬

Expanded text:
Rivus qua fluit, cavat terram: sic discursus temporalium conRivus qua fluit, cavat terram: sic discursus temporalium conscientiam rodit. Si potest torrens in agros excurrere sine laesione satorum; et tu te ista sine vulnere mentis posse tractare confidito. Omnimodis consulo studeas avertere a te concursum hdispenset; de disciplina tu provide, illud nemini credas. Si insolentior coram te vel sermo sonuerit. vel habitus apparuerit: manus tua super ejusmodi; tu ulciscere injuriam tuam. Impunitas ausum parit, ausus excessum. Domum episcopi decet sanctitudo, decet modestia, decet honestas: horum disciplina custos. Sacerdotes domestici, aut caeteris honestiores, aut fabula omnibus sunt. In vultu, in habitu, in incessu illorum qui circa te sunt, nihil residere impudicum, nihil indecens patiaris. Discant a te coepiscopi tui comatulos pueros et comptos adolescentes secum non habere. Certe inter mitratos discurrausteritatem tamen suadeo tibi, sed gravitatem. Illa infirmio
Abbreviated transcription (Latin):
Apĩ habent ad manꝰ quib aĩas credãt: et cui suas cõ¬
mittãt facultũculas nõ inueniũt. Optimi uidel estĩa¬
tores reꝵ qui magnã de munis paruã aut nullã de
maximĩs curã gerũt Sed ut liquido datur intelligi
expensas quotidiano reciprocamꝰ studio seu scrutino
et cõtinua dñici gregis decrimẽta nescimꝰ. De precio el¬
caꝵ de nuo pãnũ cũ m̃istris quotidiana disciuilio. ra¬
Tadit asina et est qui subleuet eã: perit aĩa et non
est qui reputet, Mec mirũ: cũ uec nr̃os quid̃ assiduos
senciamꝰ defectꝰ None ad singlas siuputacões istas uri¬
mur irascimur anxianurͤ Q. tolerabiliꝰ reꝵ ꝙͣ mẽ¬
ciũ sustie̾mꝰ iacturã: quare inquit nõ magis fraudẽ
patinũ Quelo te qui alios doces doce teip̃m: si tamen
iã nõ dociusti: pluris te habere ꝙͣ trãsitoria Ista q̃ sta¬
re tibi nullo pacto queũt: fac ut a te transeant. nõ ꝑ te

Expanded text:
copi ad manum habent, quibus animas credant: et cui suas comcopi ad manum habent, quibus animas credant: et cui suas committant facultatulas, non inveniunt. Optimi videlicet aestimatores rerum, qui magnam de minimis, parvam aut nullam de maximis curam gerant. Sed, ut liquido datur intelligi,otidianas expensas quotidiano reciprocamus scrutinio, et continua dominici gregis detrimenta nescimus. De pretio escarum et numero panum cum ministris quotidiana discussio est: rapulorum. Cadit asina, et est qui sublevet eam: perit anima, et nemo est qui reputet. Nec mirum, cum nec nostros quidem assiduos sentiamus defectus. Nonne ad singulas supputationes istas irascimur, urimur, anxiamur? Quam tolerabilius rerum, quam mentium sustineremus jacturam! Quare, inquit, non magis fraudem patimini? Quaeso, tu qui alios doces, doce te ipsum: si tamen jam non docuisti, pluris te habere, quam tua. Transitoria ista, quae stare tibi nullo pacto queunt, fac ut a te transeant, non per te.
Abbreviated transcription (Latin):
tuas rlam. ut hoiẽni qui palã beret᷑. dice̾ qd̾ in aure locu¬
tus est suspectũ habeas: Ꝙ si te iudicante corã dicẽ¬
dũ illo. ille renuerit delatorẽ iudices non accuscitorẽ
minꝰ autẽ fideus ĩuematur aut prudẽs: fideli pocius
cõmittend̾ Sane e duob tuciꝰ hoc. ꝙͣꝙͣ si ydoneꝰ nõ re¬
pitur et li minꝰ fidelẽ sustine̾ pociꝰ cõsulo. ꝙͣ te ĩmer¬
gere laberinto huic Memẽto saluatorẽ iudã yconomũ
habuisse Quid ep̃o turpiꝰ quã ĩcombe̾ suꝑlectili et sb̾¬
stanciole sue scrutari oĩa. sciscitari de singłis morderi
suspicionib moueri ad queq ꝑdita uel neglecta Ad
drãtib exigenciũ racoẽm. Nõn ita ille egyptiꝰ qui iõ-¬
seph õĩb traditis ignorabat quid haberet in domo sua
fide fidẽ tñ habuit seruo suꝑ oĩa bona sua cõctituens e¬
ũ. et hic erat alienigena. Mira res satis suꝑq satis¬

Expanded text:
tuas regulam, ut omnem, qui palam veretur dicere quod in aure locutuas regulam, ut omnem, qui palam veretur dicere quod in aure locutus est, suspectum habeas. Quod si te judicante dicendum coram ille renuerit, delatorem judices, non accusatorem.minus aut fidelis inveniatur, aut prudens, fideli potius committendum. Sane e duobus tutius hoc. Quanquam si idoneus non reperitur, etsi minus fidelem sustinere potius consulo, quam te immergere labyrintho huic. Memento Salvatorem Judam oeconomum habuisse . Quid episcopo turpius, quam incumbere supellectili et substantiolae suae: scrutari omnia, sciscitari de singulis, morderi suspicionibus, moveri ad quaeque perdita vel neglecta? Ad drantibus exigentium rationem. Non ita ille Aegyptius, qui Joseph omnibus traditis, ignorabat quid haberet in domo sua fide, fidem tamen habuit servo, super omnia bona sua constituens eum: et hic erat alienigena. 20. Mira res! Satis superque epis
Abbreviated transcription (Latin):
cõsideracio tũa: ego uero agenda domꝰ tue sub eo ge¬
uerc qd̾ nouissim̃ posui locanda cẽsuerĩ. per aliũ ut
dixi ista facies At is si fidelis nõ fuerit. fraudabit
si nõ fuerit prudens. fraudabitur. Querẽdꝰ proinde
fidelis et prudẽs quẽ ꝯstituas sr̃ fãilia tua Adhuc
ĩutilis est si terciũ desit Queris quid hoc. Auctoritas
gendi pro libitu Si in preiudiciũ rõis putas hoc fieri
attende prudentẽ qui agere nichiloniꝰ pro rõe sciet.
S fidelis sollers q uoluntas tuc̃ ꝑderit cũ alsatu ei
ꝓpetet: Unde tota facilitate mãcipat᷑ affectu
paciatur contradictorẽ. nemo dicãt. cur fecitti sic.
pt̾atem hẽat exclude̾ et admittere quos uoluerit. nui¬
tare mistros. trasterre m̃iteria ad quos et qñ uo
erit Ita timori sit om̃ib ut sit et utilitati p
torias delacões nõ recipias aduersus eũ. magis de¬
tractiones tẽsueris. Et hãc uelim gn̾alẽ tibi cõsti¬

Expanded text:
consideratio tua. Ego vero agenda domus tuae sub eo geconsideratio tua. Ego vero agenda domus tuae sub eo genere, quod novissimum posui, locanda censuerim. Per alium, ut dixi, illa facies. At is, si fidelis non fuerit, fraudabit: si non fuerit prudens, fraudabitur. Quaerendus proinde fidelis et prudens, quem constituas super familiam tuam. Adhuc inutilis est, si tertium desit. Quaeris quid hoc? Auctoritas.gendi pro libitu. Si in praejudicium rationis putas hoc fieri,attende prudentem, qui agere nihilominus pro ratione sciet Sed fidelis solersque voluntas tunc proderit, cum ei affatim suppetet, unde tota facilitate mancipetur effectupatiatur contradictorem. Nemo qui dicat, Cur fecisti sic? Potestatem habeat excludere et admittere quos voluerit, mutare ministros, transferre ministeria ad quos et quando voluerit. Ita timori sit omnibus, ut sit et utilitati. Ptas delationes non recipias adversus eum: magis detractiones censueris. Et hanc velim generalem tibi consti
Abbreviated transcription (Latin):
reb intentũ Oportet liberũ quẽ nulla sibi uenditẽt
uiolenta occupacio: d ingenuũ quẽ ulła deorsũ trahat
indigna affectio. o rectũ quẽ nlla seorsũ auertat sim¬
stra intencio. oport cautũ quẽ nlła subeat furtiua
suspicio. oportet uigilẽ quẽ nulla a sese abdutat ꝑegri¬
na et curiosa cogitacio. oport firmũ quẽ ulła cõtuciat
repentina turbacio. oportet ĩuictũ quẽ ulla fatiget
uel cõtiuua tribulacio. Oportet amplũ quẽ ulla co¬
artet rerũ tẽporaliũ amissio. Hiis te nõ dubites et
bonis priuãdũ et feriendũ malis. si aĩmũ diuidens
et de his reb et de tuis ꝑiter reculis. uolueris ĩparti
Procurandꝰ quẽ implices. qui pro te molat: pro te
dico non tecũ. Quedã ꝑ temet facies / quedã per te
et. alios simul: quedã per alios et absq te. quis sa¬
piens intelliget hec : Non est qd̾ inter ista dormitz

Expanded text:
ltis intentum rebus. Oportet liberum, quem nulla sibi vindicet ltis intentum rebus. Oportet liberum, quem nulla sibi vindicet violenta occupatio. Oportet ingenuum, quem nulla deorsum trahat indigna affectio. Oportet rectum, quem nulla seorsum avertat sinistra intentio. Oportet cautum, quem nulla subeat furtiva suspicio. Oportet vigilem, quem nulla ab sese abducat peregrina et curiosa cogitatio. Oportet firmum, quem nulla concutiat repentina turbatio. Oportet invictum, quem nulla fatiget vel continua tribulatio. Oportet amplum, quem nulla coarctet rei temporalis amissio. 18. His te non dubites et bonis privandum, et feriendum malis, si animum dividens, et Dei rebus, et tuis pariter reculis volueris impertiri. Procurandus quem implices, qui pro te molat. Pro te dico non tecum. Quaedam per temet facies; quaedam per te et alios simul; quaedam per alios ac absque te. Quis sapiens, et intelliget haec? Non est quod inter ista dormitet
Abbreviated transcription (Latin):
palacio. domi expectãt nos. hii nõ modo cirta sed quo¬
d̾m ͦ intra te sũt: nõ est suꝑucitua cõsid̾acio tua qua
intendis disponere domui tũe. proiuidere hiis qui mnͥ li¬
nu tuo lũt et in gremio tuo. ego dico. et nccia ꝓaulũ
audi Si quis domui sue preesse nescit: quomo ͦ eccle
dei diligenciã habebit. Item si quis suoꝵ maxĩe dome¬
sticoꝵ curã non habet᷑ fidẽ negauit. et est infideli det̾¬
ior. Et hec dicens nõ te moneo sũmis occupatũ. intẽ¬
dere infimis: et quali m̃imũ fieri mĩmis impendere
qd̾ maximis debes. Quid te intrices unde te eripuit deꝰ.
Hec inquit oĩa adicientut uobis: uerũptiĩ et hec opor¬
tet fac̾e. et illa nõ omitt̾e At illa ꝑ te agas ꝑte eciam
oportet ꝓiudecs̃. qui pro te de hiis proiudeat᷑ ¶Lã si unꝰ
e seruis per se nõ sufficit simul et custodie iumẽtoꝵ et
est domus dm̃ Dacuũ prorsus a sollicitudine̾ reꝵ m̃i¬
noꝵ et uiliũ oportet eẽ ammũ: tam młtis et tã magͥs¬

Expanded text:
i exspectant nos. Hi non modo circa, sed quodammodo intra te sunt. Non est supervacua consideratio, qua intendis disponere domui tuae, providere his qui in sinu tuo et in gremio tuo sunt. Ego dico et necessariam. Paulum audi: Si quis domui suae praeesse nescit, quomodo Ecclesiae Dei diligentiam habebit? item: Si quis suorum et maxime domesticorum, curam non habet, fidem negavit et est infideli deterior . Et haec dicens, non te moneo summis occupatum intendere infimis et quasi minutum fieri; minimis impendere quod maximis debes. Quid te intrices, unde te eripuit Deus? Haec, inquit, omnia adjicientur vobis . Verumtamen et haec oportet facere et illa non omittere. At illa per te agens, per te etiam oportet provideas, qui pro te de his provideant. Nam si unus e servis per se non sufficit simul et custodiae jumentorum,est domus Domini ! Vacuum prorsus a sollicitudine rerum minorum et vilium oportet esse animum, tam magnis et tam mu
Abbreviated transcription (Latin):
bens per qd̾ pocius ista intueatur Tudet uerbũ et in
uerbo facta per uerbũ: nec opus habet ex hiis que fita
sũt. factoris noticiã mẽdicare Neq em̃i ut ip̃a nouerit
ad ip̃a descendit que ibi illa uidet: bbi longe melius sũt
quã in semetipĩs. Unde nec mediũ requirit ad ea corporis
sensũ. senlus ip̃a libi se ip̃a senciens Optimũ uidẽdi
perfito istud minꝰq liberũ Quid̾. Qd̾ inferiorib eges.
nõne p̃posterũ hoc et indignũ: Plane suꝑioꝵ q̃da ĩui¬
ria est. inferioꝵ oꝑam desiderare. A qua ĩiuria nemo ho¬
minũ ꝑfecte uẽditatur: nili cũ quisq eualerit ad liberta¬
tẽ filioꝵ dei Nẽppe erũt hii om̃s docibiles dei: et nlła int̾¬
uemẽte creatura solo bti deo Repatrialse erit hec exille
de pr̃ia corpoꝵ in regionẽ spirituũ. Ipã ea deꝰm̃ ma¬

Expanded text:
bens per quod potius ista intueatur. Videt Verbum, et in bens per quod potius ista intueatur. Videt Verbum, et in Verbo facta per Verbum. Nec opus habet ex his quae facta sunt, Factoris notitiam mendicare. Neque enim ut vel ipsa noverit, ad ipsa descendit, quae ibi illa videt, ubi longe melius sunt quam in se ipsis. Unde nec medium requirit ad ea corporis sensum: sensus ipsa sibi, se ipsa sentiens. Optimum videndi perfecto istud, et minus liberum. 2. Quid, quod et inferioribus eges? nonne praeposterum hoc et indignum? Plane superiorum quaedam injuria est, inferiorum operam desiderare: a qua injuria nemo hominum perfecte vindicabitur, nisi cum quisque evaserit in libertatem filiorum Dei. Nempe erunt hi omnes docibiles Dei , et nulla interveniente creatura, solo beati Deo. Repatriasse erit hoc, exisse de patria corporum in regionem spirituum. Ipsa est Deus
Abbreviated transcription (Latin):
plurimũ tam̃e habent actoĩs admixtũ: dũ
res aliquas nõ cõsiderandas tm̃. l agendas
docent uel mõuẽt At qui ĩ mãib modo est sola in cõside¬
racõe uersabitur Que enĩ lupra lũt id quid̃ inctat ac¬
tu nõ indigẽt led alpectu Non est qd̾ in eis actites q ͤ
illis reb ad ista deflectitur inferiora et uisibilia siue
intuẽda ad noticiã liue appetenda ad ulũ siue ꝓ offi¬
cio dilponẽda uel actitanda. si tñ ita uersat᷑ inͥ hnis
Ut per hec illa requirat haud ꝓtul exulat Sic cõside¬
rare repatriare uel appropiare est Sublimior ilte p̃¬
sentiũ at dignor ulus reꝵ cũ iuxta sapĩam pauli.
Inuisibilia dei per ea que fct̃a sũt intellct̃a cõspiciũtur Sa¬
ne hac scala cies nõ egent. sed exules qd̾ uidelicz ip̃e hꝰ
sẽtencie auctor: qui cũ diceret ĩuisibilia ꝑ uilibilia con¬
spici. signãter posuit a creatura mũdi. Et uere quid opꝰ
scalis tenẽti iam soliuĩ Creat᷑a celi illa est presto ha¬

Expanded text:
plurimum tamen habent actionis admistum dum res aliquas non considerandas tantum, sed agendas docent vel monent. At qui in manibus modo est, sola in consideratione versabitur. Quae enim supra sunt id quidem instat actu non indigent, sed inspectu. Non est quod in eis actites, quaillis rebus ad ista deflectitur inferiora et visibilia, sive intuenda ad notitiam, sive appetenda ad usum, sive pro officio disponenda vel actitanda. Si tamen ita versatur in his, ut per haec illa requirat, haud procul exsulat. Sic considerare, repatriare est. Sublimior iste praesentium ac dignior usus rerum, cum juxta sapientiam Pauli, invisibilia Dei, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur. Sane hac scala cives non egent, sed exsules. Quod vidit ipse hujus sententiae auctor, qui cum diceret invisibilia per visibilia conspici, signanter posuit, a creatura mundi . Et vere quid opus scalis tenenti jam solium? Creatura coeli illa est, praesto ha
Abbreviated transcription (Latin):
precucurrit A te tnĩ mos ilte uel pocius mors ista non
cepit: in te utinã desinat Sed reliqua prosequam᷑ In¬
ter hec tu pastor procedis deauratus multa cirtũdatꝰ
uarietate. oues quid capiũt: Si auderẽ dicere / demonũ
gis ꝙͣ ouiũ pascua hec sailic Sic ne factitaba
trꝰ sic paulus ludebat. Tudes onĩe eccłasticũ zelum
feruere. sola pro dignitate tuẽdaͦ Honori totũ datur
sct̃itati nichil aut parũ Si tausa requirẽte paulo sb̃¬
missiꝰ agere/ ac socialius te habere tẽptau̾is absit ĩqui
nõ decet / tẽpori non cõgruit maiestati nõ cõ
qua geras ꝑsonã attendito. de placito dei ultĩa mẽcio
est. pro iactura salutis nulla cũctacio. et insi qd̃ sub¬
palatinos. ut faciliꝰ qui esse ꝙͣ qui appetere uelit hu¬
milẽ inuenias Timor dm̃i lim plicitas reputat᷑.: ne
dicã fatuitas Hirũ circũspectũ et amicũ ꝓprie cõscĩs¬

Expanded text:
praecucurrit. A te tamen mos iste, vel potius mors ista non praecucurrit. A te tamen mos iste, vel potius mors ista non coepit; in te utinam desinat. Sed reliqua prosequamur. Inter haec tu pastor procedis deauratus, tam multa circumdatus varietate. Oves quid capiunt? Si auderem dicere; daemonum magis, quam ovium pascua haec. Scilicet sic factitabat Petrus, sic Paulus ludebat? Vides omnem ecclesiasticum zelum fervere sola pro dignitate tuenda. Honori totum datur, sanctitati nihil, aut parum. Si causa requirente paulo submissius agere, ac socialius te habere tentaveris; Absit? inquiunt, non decet, tempori non congruit, majestati non convenit; quam geras personam attendito. De placito Dei ultima mentio est; pro jactura salutis nulla cunctatio: nisi quod subpalatinos, ut facilius qui esse, quam qui apparere humilis velit, invenias. Timor Domini simplicitas reputatur, ne dicam fatuitas. Virum circumspectum et amicum propriae consci
Abbreviated transcription (Latin):
Aute oĩa sapientes sũt ut faciant mala: bonũ autẽ
nꝰ impii in deũ temerarii in sctã lediciosi in iuicẽ
emuli in uicinos inhũam in extraneos quos nẽĩez
amãtes amat nemo. et cũ timeri affectãt ab oĩb
om̃s timeat necesse est Hii sũt qui subesse nõ susti¬
nẽt preelle non norũt suꝑiorib infideles inferiori¬
b importabłes: hii inuerecũdi ad petendũ. ad nega
trontoli hii importum ut accipiant inquieti douec
guam suã grandia loqui cũ oꝑentur exigua. lar¬
gissum ꝓmissores et parcissimi exhibitores Blã¬
dissimi adulatored: et mordacissimi detractores sim¬
plicissimi dissimlatores: et malignillum proditores Extur
circa te sũt in hac parte Iam ad ordinẽ recurramus
tibi euge euge : pauꝑm uita uel sb̾a in plateis diui¬
tũ senuĩatur argentũ micat in luto accurrit᷑. undiq
tollit illud nõ pauꝑior sed forcior aut qui forte cicius

Expanded text:
Ante omnia sapientes sunt ut faciant mala, bonum autem Ante omnia sapientes sunt ut faciant mala, bonum autem e injecere manus, impii in Deum, temerarii in sancta, seditiosi in invicem, aemuli in vicinos, inhumani in extraneos: quos neminem amantes amat nemo; et cum timeri affectant ab omnibus, omnes timeant necesse est. Hi sunt qui subesse non sustinent, praeesse non norunt; superioribus infideles, inferioribus importabiles. Hi inverecundi ad petendum, ad negandum frontosi. Hi importuni ut accipiant, inquieti donec guam suam grandia loqui, cum operentur exigua. Largissimi promissores, et parcissimi exhibitores: blandissimi adulatores, et mordacissimi detractores: simplicissimi dissimulatores, et malignissimi proditores. Excurcirca te sunt in hac parte. 5. Jam ad ordinem recurramus. tibi, Euge, euge? Pauperum vita in plateis divitum seminatur. Argentum micat in luto: accurritur undique, tollit illud non pauperior, sed fortior, aut qui forte citius
Abbreviated transcription (Latin):
pende̾ et seipõs Unde et unꝰ illoꝵ: et ego ait impen
sup̃tit euuãgeliũ Tnus erat de subditis questus
nũc Subiit dissilis ualde: longe in aliud mutata st̃
ftudia et utinã nõ in peius. cũra tñ et anxietas ⁊ e¬
mulacio et sollicitudo fateor ꝑseuerãt trãslata ad hec
nõ mutata Testiõniũ uobis ꝑhibeo sy nec substãcie
partitis nõ magis ꝙͣ ante: diuersa autẽ locacio dil¬
similitudinẽ tacit. Magna abusio pauci ad os legis¬
latoris / ad manus om̃s respiciũt: nõ ĩmerito tñ Dẽ
xĩa urbe qui te in pãpã receꝑit precio seu spe precii
non interueniente ͤ Et tũc potillim̃ uolũt dñari.
cũ ꝓfessi fuerĩt ẜuitutẽ: Fideles se spondẽt ut oportu¬
mus fidelib noceant Ex hoc nõ erit cõsiliũ tibi a qͦ
se arcendos putẽt: nõ secretũ quo se nõ ingerãt Si
paucis nouerĩ ne et ego uel aliquatenꝰ mores gẽtis

Expanded text:
pendere et se ipsos. Unde unus illorum: Et ego, ait, superimpendpendere et se ipsos. Unde unus illorum: Et ego, ait, superimpendsumptu Evangelium. Unus erat de subditis quaestusetudo haec? Subiit dissimilis valde; longe in aliud mutata sunt studia, et utinam non in pejus. Cura tamen et anxietas, et aemulatio, et sollicitudo, fateor, perseverant. Translata haec, non imminuta. Testimonium vobis perhibeo, quod nec substantiae parcitis, non magis quam ante. Diversa autem locatio dissimilitudinem facit. Magna abusio! pauci ad os legislatoris, ad manus omnes respiciunt. Non immerito tamen. Omne xima urbe, qui te in Papam receperit, pretio seu spe pretii non interveniente? et tunc potissimum volunt dominari, cum professi fuerint servitutem. Fideles se spondent, ut opportunius fidentibus noceant. Ex hoc non erit consilium tibi a quo se arcendos putent, non secretum quo se non ingerant. Si paucis, noverimne et ego vel aliquatenus mores gentis.
Abbreviated transcription (Latin):
deo quid facere debeat: tibi utinã possim q̃ oport et ꝓ¬
ut oportet suadere At locus dubius ⁊ scrupulosa dis
putacio Nam ubi adordiar dicere que sencio
Uideo satis quid ĩminet/ clamabitur insuetũ nã iu¬
stũ uegari nõ poterit. ego uero ne in dissuetũ quidẽ
allenserĩ Nẽpe alluetũ fuille scio ac ꝑ hoc indissuetu
potiusse beĩre. sed nõ redire in insuetũ An uero assu-¬
etũ quis neget qd̃ cõctat nõ modo aliqñ fitm̃. sed ali¬
ꝙͣdiu factitatũ Quid illud sit dicã et nõ proderit.
Sur Quia nõ placebit satrapis plꝰ maiestati ꝙͣ
ueritati fauẽtib Fuerũt ante te qui se totos ouib
pascendis exponerẽt pactoris oꝑe/ et nõie głantes
nil sibi reputantes indignũ insi qd̾ saluti om̃n ob¬
uiare putarent: nõ querẽtes que sua sũt. sed ĩpẽ¬
dentes: impendere curã impẽdere substancia. mi¬

Expanded text:
Deo quid facere debeat: tibi utinam possim, quae oportet et pDeo quid facere debeat: tibi utinam possim, quae oportet et prout oportet, suadere. 3. At locus dubius, et scrupulosa incidit disputatio. Nam ubi adoriar dicere quod sentio? Video satis quid imminet. Clamabitur insuetum; nam justum negari non poterit. Ego vero ne insuetum quidem assenserim. Nempe assuetum fuisse scio, ac per hoc in dissuetum potuisse venire: sed non redire in insuetum. An vero assuetum quis neget, quod constat non modo aliquando factum, sed aliquandiu factitatum? Quid illud sit dicam, et non proderit. Cur? Quia non placebit satrapis, plus majestati quam veritati faventibus. Fuerunt ante te qui se totos ovibus pascendis exponerent, pastoris opere et nomine gloriantes, nihil sibi reputantes indignum, nisi quod saluti ovium obviare putarent, non quaerentes quae sua sunt, sed impendentes. Impendere curam, impendere substantiam, im
Abbreviated transcription (Latin):
dixit quid̾. Non est ĩ medico sꝑ ut releuet᷑. et eger
At melius ꝓpono de tuo tibi. Paulus loquit᷑. Plus
autẽ nouerat homo quẽ dociũt dñs quia unusquis¬
q scdm̃ suũ laborẽ accipiet non scdm ꝓuẽtũ/ et ob
hoc in laborib pocius ꝙͣ in profectib głand̾̃ putari.
sicut quoq alibi hãbes illũ dicẽtẽ. In laborib płi¬
mis Ita queso fac tu qd̾ tuũ est: nam deus qd sup̃
est sãtis absq tua sollicitudine et anxietate curabit.
Planta tura riga fer curã: et tuas expliciusti par¬
tes. Sane incremẽtũ ubi uolu̾it deꝰ dabit nõ tu Ubi for¬
te noluerit: tibi deperit nichil. dicẽte scriptura Redd
cio dĩne potẽtie et bonitatis Scio induratũ tor ppłi
huiꝰ. sed potens est deꝰ de lapidib istis suscitare fili¬
os abrahe Quis lat li reuertatur et ignolcat. cõ¬
uertat et sanet eos; Sed nõ est ꝓpositi mei dictare

Expanded text:
dixit quidam: Non est in medico semper relevetur ut aeger dixit quidam: Non est in medico semper relevetur ut aeger At melius propono de tuautem noverat homo, quem docuit deus, quia unusquisque secundum suum laborem accipiet, non secundum proventum. Et ob hoc in laboribus pocius quam in profectibus gloriandum putavit. Sicut alibi quoque habes ipsum / dicentem: In laboribus plurimis, ita, queso, fac tu, quod tuum est. Nam deus, quod suum est, satis absque tua sollicitudine et anxietate curabit. Planta, riga, fer curam: et tuas explicuisti partes. Sane incrementum, ubi voluerit, dabit deus, non tu. Ubi forte noluerit, tibi deperit nichil, dicente scriptura: Reddecio divinae potentiae et bonitatis. Scio induratum cor populi hujus: sed potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Quis scit si revertatur et ignoscat, convertat et sanet eos? Sed non est propositi mei dictare
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e qd̾ ꝓperã agit te p̃sente id turpiꝰ t̾. Inter est głe
lcĩtatis tue ut quos p̃ oculis habes ita sint ordinati
ita informati quatinꝰ tocius honestatis et ordinis
ipi speculũ ip̃i forma sint Inueĩantur pre ceteris
oportet expediti ad officia: ydonei ad sacmenta ad
plebes erudiendas solliciti. tirtũ specti ad semetipõs
custodiẽdos in om̃i castitate Quid de ppło loquar.
Populꝰ romanꝰ ea. Nec breuiꝰ potui nec expressius tñ
culis ꝙͣ proterua et fastus romanoꝵ; Dens insuete
paci tumłtui allueta: gens ĩmitis et intractabilis
usq adhuc subdi nescia. nisi cũ nõ ualet resift̾e. An¬
plaga tibi incombit et cura hec tibi dissimlare non
licet Rides me nõ forsitã fore incurabilẽ ꝑ suasus
Noli diffidere curã exigeris nõ curacõe Deniq ar¬
dicti curã illiꝰ habe: et nõ cura uel sana illũ Tlerũ

Expanded text:
quod perperam agitatur te presente, id tibi turpius. Interest glorie quod perperam agitatur te presente, id tibi turpius. Interest glorie sanctitatis tue, ut quos pre oculis habes, ita ordinati, ita sint informati, quatenus tocius honestatis et ordinis ipsi speculum, ipsi sint forma. Inveniantur pre ceteris oportet expediti ad officia, ydonei ad sacplebes erudiendas solliciti; circumspecti ad sese custodiendos in omni castitate. Quid de populo loquar? Populus Romanus est. Nec brevius potui, nec expressius tamen culis quam protervia et fastus Romanorum? Gens insueta paci, tumultui assueta, gens immitis et intractabilis, usque adhuc subdi nescia, nisi cum non valet resistere. plaga: tibi incumbit cura haec, dissimulare non licet. Rides me forsitan, fore incurabilem persuasus. Noli diffidere; curam exegeris, non curationem. Denique audisti: Curam illius habe ; et non, Cura, vel, Sana illud. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
lonẽ Uehemẽciꝰ urgent turbulẽciꝰ irruũt: uerendũ
e obruant Circa huiusmodi ꝙͣ sobria et inter
sideracõe opus sit. ꝓprio te exꝑimẽto edoctũ satis nõ
ambigo Alioquĩ si nõ cauta oportuna q interuẽiat¬
cõsidẽracio: occupacio cõtinuatur et uexacõis nõ erit
modꝰ. et sollicitudinis nõ erit finis Non tẽpꝰ uacuũ
inftancia illa tua quotidiana ab urbe a curia a do¬
mestica eccła tua. Hec inꝙͣ circa te sũt clerus et ppłs
tuus cui prĩcipaliter ep̃aris: ac ꝑ hoc specialis cure
et de mẽsa tua cappellani cubitularii mittri quiq di¬
uersis deputati officiis in obsequiũ tui Hii te familia
rius uisitãt frequẽtius pulsant: molestiusq sollicitãt
Hii sũt qui nõ uerẽtur suscitare dilectã: et ãteꝙͣ ue¬
lit Et pͥmo quid̾ clerũ illũ ordinatissi eẽ decet ex qͦ
precipue in om̃ez eccła cderi forma procellit: deinde

Expanded text:
ionem. Vehementius urgent, turbulentius irruunt: verendum ionem. Vehementius urgent, turbulentius irruunt: verendum ne obruant. Circa ejusmodi quam sobria et intenta consideratione opus sit, proprio te experimento edoctum satis non ambigo. Alioquin si non cauta opportunaconsideratio, occupatio continuabitur, et vexationis non erit modus, et sollicitudinis non erit finis. Non tempus vacuum,  Dico autem, instantia illa tua quotidiana, ab urbe, a curia, a domestica ecclesia tua. Haec, inquam, circa te sunt, clerus et populus tuus, cui specialiter episcoparis, ac per hoc specialis curae tua sunt, capellani, cubicularii, ministri quique diversis deputati officiis in obsequium rius visitant, frequencius pulsant, molestius sollicitant. Hii sunt, qui non verentur suscitare dilectam et antequam velit. Et primo quidem clerum illum ordinatissimum esse decet, ex quo precipue in omnem ecclesiam clori forma processit. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
relmnisuere. u̾eor nõ alibi ordinados ꝙͣ ubi nullꝰ ordo
led lempiternꝰ horror inhĩtat O milerandã spõsam
talib credita panynphis qui assignata cultui eiꝰ
ꝓpͥo retine questui nõ uerẽt᷑. No amici ꝓfecto spõsi sede¬
terie copĩa que est multa ninis. certe ad id qd̾ ꝓposui er¬
go uisenda sũt iã que cirta te sũt: sed ad ea oftiũ no¬
bis quartꝰ liber aꝑiet. Sncipit liber quartus¬
I michi plemꝰ ĩnotuillet amãtissiẽ eugem
priora qualiter acceptaris. et scdm̃ hoc uel
fidẽtius in reliquũ processissẽ. uel cauciꝰ
cia id mĩme datur nõ mireris: si prodit exilior liuo
anceps uerecũde fateor. ad mediũ ueniens Primus
itaq cõsideracõis ꝑtib in libris priorib ꝑtractatis.
ĩ manib est de hiis adde̾ que circa te sũt. et ip̃a quidẽ
sub te sed quo ꝓpͥ ora / eo oportumora tibi Nẽpe corã
poĩta incuriã non adimittũt nõ dissimłacõe nõ obli-¬

Expanded text:
ordinandos, quam ubi nullus ordo, sed sempiternus horror inhabitat. O miserandam sponsam, talibus creditam paranimphis, qui assignata cultui eius proprio retinere questui non verentur! Non amici profecto sponsi, sed eteriae copiam, quae est multa nimis; certe ad id quod proposui ego. Visenda jam quae circa te sunt, sed ad ea ostium nobis quartus liber aperiet. i mihi plenius innotuisset, amantissime Eugeni, priora qualiter acceptaris, secundum hoc vel fidentius in reliquum processissem, vel cautius distantiam id minime datur, non mireris si prodit exilior sermo anceps, verecunde, fateor, ad medium veniens. Primis itaque considerationis partibus libris prioribus pertractatis, in manibus est de his addere, quae circa te sunt. Et ipsa quidem sub te, sed quod propiora, eo importuniora tibi. Nempe coram posita incuriam non admittunt, non dissimulationem, non obliv
Abbreviated transcription (Latin):
sint sine honore. Tuũ est tibi tales prouidere qui
digni sint: ẜuiatur eis ab oĩb tãꝙͣ tibi. ncͣcia de ma¬
nu tua accipiant. his cõtenti sint que tu prouiderio
illis. tu uide ne egeant. Suꝑ hoc quẽ tu forte deprehẽ¬
de ostiariis id de ceteris officialib decernendũ Ele¬
rum hoc ex habũdanti: nam formã istam ia a te¬
olim expositam recordam᷑ Quid tuo dignius aposto¬
latu. Quid salubrius ad conscĩam honẽstiꝰ ad for¬
mam. utilius ad exemplũ. Optimꝰ tanon qui proi¬
cit auaricia ex calũpma: et nõ a conscĩa tm̃ Libet
iam ad hec claudere librũ: sed in talce aliqua uelim
uel antedicta qiͣ epylogando repete̾. uel addere p̃t̾missa
Consideres ante oĩa sctam romanã eccla / cui deo aut¬
tore prees eccłaꝵ matrẽ esse nõ dñam : te u̾o nõ dmin

Expanded text:
sint sine honore. Tuum est tales tibi providere, qui digni sint. Serviatur eis ab omnibus tanquam tibi. Necessaria de manu tua accipiant. His contenti sint quae tu provideris illis: tu vide ne egeant. Super hoc quem forte ab advende ostiariis, id de caeteris officialibus decernendum. Verum hoc ex abundanti: nam formam istam jam olim a te positam recordamur. Quid tuo dignius apostolatu? quid salubrius ad conscientiam, honestius ad famam, utilius ad exemplum? Optimus canon, qui projicit avaritiam ex calumnia, et non a conscientia tam et hunc claudere librum: sed in calce aliqua velim vel ante dicta quasi epilogando repetere, vel addere praetermissa. Consideres ante omnia sanctam Romanam Ecclesiam, cui Deo auctore praees, Ecclesiarum matrem esse, non dominam: te vero non domin
Abbreviated transcription (Latin):
presertĩ eoꝵ qui sũt in circuitu tuo Sed de hiis hactenꝰ
ego palpaui. non fodi parietẽ Te decet fodere et uidere
ut pote ꝓphete filio Michi progredi nõ est phas. Onũ
calũpina aruit᷑. meliꝰ profecto illa quã sũmꝰ ordo cõtep¬
int. friuolũ tñ satis unde maxiẽ id obtin̾e̾ uolũt. Nos
sumꝰ inquiũt qui in om̃i celebritate dño pape cõiuctiores
assistimꝰ. sedẽti ꝓpiores assidemꝰ. p̃cedẽtem pꝰseriores
precedimꝰ Moc totũ nõ dignitatis priuilegiũ. led ledu¬
litatis debitũ est dyticom nomẽ solẽm ip̃a admĩstra¬
cõe interpretans Deniq prbĩs ordinata cõfellione am¬
biẽtib maiestatẽ. uos ad pedes sedetis ꝓpiores assistitis
Ut habeat ꝑaciores In euuãgeliis legimꝰ qz facta ẽ
cõtencio inter disci. ihe. quis .e. ma .ui. Beatus eẽs si¬

Expanded text:
praesertim, qui sunt in circuitu tuo. 16. Sed de his hactenus. Ego palpavi, non fodi parietem. Tibi licet fodere et videre, utpote prophetae filio. Mihi progredi non est fas. Unum calumnia struitur, melius profecto illa, quam summus Ordo contemnitur. Frivolum tamen satis, unde maximo obtinere id volunt. Nos sumus, inquiunt, qui in omni celebritate domino Papae conjunctiores assistimus, sedenti propiores assidemus, procedentem posteriores praecedimus. Hoc totum non dignitatis privilegium, sed sedulitatis debitum est, diaconi nomen solemni ipsa administratione interpretans. Denique presbyteris ordinata consessione ambientibus majestatem, vos ad pedes sedetis. Propiores assistitis, ut habeat paratiores. In evangiliis legimus, quia facta est contentio inter discipulos, quis eorum videretu
Abbreviated transcription (Latin):
non accipio inquit mlĩ receꝑis preciũ. et relignauit
solidos qͥnq ĩuito et uerecũdo. Item cũ ellemꝰ in quodã
opido dña illius opidi optulit illi pro deuocõe cũ manu¬
tergio duas uel tres ꝑabsides pulchras ligneais tñ
quas aliꝙͣdiu intuen̾s homo scrupulose cõsciẽ. Lauida
mĩ de me corã dño et corã xp̃o eiꝰ utrũ bouẽ cuius ꝙͣ
tulerĩ aut asinũ: si quẽpia calũpmatus sũ si oppres

Expanded text:
« Non accipio, » inquit, « nisi receperis pretium. » Et resignavit « Non accipio, » inquit, « nisi receperis pretium. » Et resignavit solidos quinque invito et verecundo. Item cum essemus in quodam oppido, domina illius oppidi obtulit ei pro devotione cum manutergio duas vel tres paropsides pulchras, ligneas tamen: quas aliquandiu intuens homo scrupulosae conscientiae, laimini de me coram Domino et coram Christo ejus, utrum bovem cujuspiam tulerim aut asinum; si quempi
Abbreviated transcription (Latin):
dulcis meorie martim nr̃i Nocti hoc. sed an mẽuieris
tam pauper remeauit ut pene expensis et equis
deficiẽtib uix ꝑueniret florẽtiã: ibi ep̃s loci dona¬
uit ei equũ. quo fisas usq ubi eramꝰ tũc ꝑuectꝰ
est Post t̾duũ uero credo secutꝰ ep̃s erat eĩ illi cã
cũ adu̾scirio et agendi aderat dies: cepit requir̾e suf
martinũ. Fiducia erat maior in illo. qui nõ posset es
nesciebã tibi ĩmin̾e negociũ Tolle equũ tuũ ecte i-
stabulo est: et hora ead̾ designauit ei Quid dicis mi
eugem: Nõne alteriꝰ scłi res est redisse legatũ de
t̾ra auri sine auro: trãsisse per terrã argenti et ar¬
gentũ nescisse. donũ insuper qd̾ poterat eẽ suspectũ
ilico reietisse Sed o michi locũ suauẽ ubi incidit oc¬
casio mẽorandi et nõiandi suauissimi odoris uirũ
Episcopũ loquor tarnotẽsem gaufridũ qui legacõe

Expanded text:
dulcis memoriae Martini nostri. Nosti hoc; sed an memineris, dulcis memoriae Martini nostri. Nosti hoc; sed an memineris, tam pauper remeavit, ut pene expensis et equis deficientibus, vix perveniret Florentiam. Ibi episcopus loci donavit ei equum, quo Pisas usque, ubi eramus tunc, pervectus est. Postridie, credo, secutus episcopus erat enim illi causa cum adversario, et agendi aderat dies coepit requirere sufMartinum. Fiducia erat major in illo, qui non posset immnesciebam tibi imminere negotium. Tolle equum tuum, ecce in stabulo est. « Et hora eadem resignavit illi. Quid dicis, mi Eugeni? Nonne alterius saeculi res est, redisse legatum de terra auri sine auro? transiisse per terram argenti, et argentum nescisse? donum insuper, quod poterat esse suspectum, illico rejecisse? 14. Sed o mihi locum suavem, ubi incidit occasio memorandi et nominandi suavissimi odoris virum, episcopum loquor Carnotensem Gaufridum, qui legatione
Abbreviated transcription (Latin):
bo tm̃ sed opere reuerẽdos se exhibeãt sed actu nõ fastur.
qui huiles cũ hũilib et cũ ĩnocẽtib ĩnotẽtes. duros
dure redarguãt maligñates coh̾ceãt. reddãt retribu¬
coẽm luperbis. qui non de dote uidue uel pat̾ionio
trucifixi se uel suos ditari sustineãt. gͥtis dantes qd̃
gratis acceperũt. gratis faciẽtes iudiciũ ĩiuiriã paci¬
entib. Uindictã in nacõibz. increpacões in ppłis: qui
nantur. per quẽ siue absentes siue p̾sentes cõtendãt
place̾ tibi plac̾e̾ deo: qui ad te redeant quid̃ fatigati
sed nõ suffarcinati Simł et gloriãtes nõ ꝙ p̃ciõsa
seu curiosa queq terraꝵ attulerĩt: sed ꝙ relique¬
rint pacẽ regnis. legẽ barbaris. quietẽ mõsteriis ec¬
clesiis ordinẽ. clitis disciplinã. deo pplmi acceptabilẽ
sectatorẽ bonoꝵ operũ Dignũ ad mediũ uẽire fitiñ

Expanded text:
bo sed opere; reverendos exhibeant se non fastu, sed actu; bo sed opere; reverendos exhibeant se non fastu, sed actu; qui humiles cum humilibus et cum innocentibus innocentes, duros dure redarguant, malignantes coherceant, reddant retribucionem superbis; qui non de dote vidue et patrimonio crucifixi se vel suos ditare festinent gratis dantes, quod gratis acceperunt, gratis facientes iudicium iniuriam pacientibus, vindictam in nacionibus, increpaciones in populis; qui nantur, per quem sive absentes sive presentes contendant placere tibi, placere deo. Qui ad te redeant fatigati quidem, sed non suffarcinati, simul et gloriantes non quod curiosa seu preciosa queque terrarum attulerint, sed quod reliquerint paeem regnis, legem barbaris, quietem monasteriis, ecclesiis ordinem, cleris disciplinam, deo populum acceptabilem sectatorem bonorum operu
Abbreviated transcription (Latin):
misli post aurũ nõ eant. qui xp̃m sequãtur. qui
questũ legacoẽm nõ eftiment. nec requirãt datũ
led fructũ. Qui regib iohannẽ exhibeãt. egyp¬
ciis moylem. fornicantib finees. helyam ydola¬
tris. helyzeũ auaris. petrũ mẽtientib paulum
pauꝑes nõ grauẽt sed foueãt minas principir
non paueant.ẜ cõtẽpnãt. qui nõ cũ turba intrãt
nͨ cũ nra exeãt¬
net cũ ira exeãt. Qui ecclas non spolient. Ced emẽ¬
dent: qui marsupia nõ exhauriant. sed corda refi¬
ciant et crimina corrigant. Same prouideant sue
nõ ĩuideant aliene. Qui ordinãdi studiũ gerãt
et usũ habeant : ac de om̃i re plus oracõi fidant
ꝙͣ sue industrie uel labori. quoꝵ ingressꝰ pacifi
modestꝰ exitus sit. quoꝵ ẜmo edificacio quoꝵ ui¬
ta iusticia. quoꝵ p̃sencia gracia. quoꝵ mẽoria
in benedictõe Qui se am̃abiles prebeant. nõ uer-¬

Expanded text:
missi post aurum non eant, sed Christum sequantur; qui missi post aurum non eant, sed Christum sequantur; qui questum legacionis non estiment nec requirant datum, sed fructum; qui regibus Iohannem exhibeant, Egipciis Moysen, fornicantibus Finees, Heliam ydolatris, Helizeum avaris, Petrum mencientibus, Paulum pauperes non gravent, sed foveant, minas principum non paveant, sed contempnant; qui non cum turba intrent nec cum ira exeant; qui ecclesias non spolient, sed emendent; qui marsupia ‹non› exhauriant, sed corda reficiant et crimina corrigant, fame provideant sue nec invideant aliene; qui orandi studium gerant usumque habeant, ac de omni ‹re› oracioni plus fidant quam sue industrie vel labori; quorum ingressus pacificus, molestus exitus sit; quorum sermo edificacio, quorum vita iusticia, quorum presencia gracia; quorum memoria in benedictione; qui amabiles prebeant se non ver
Abbreviated transcription (Latin):
liter pro afflictis / et iudicẽt in equitate pro m̃alue¬
tis terre. qui sũt cõpositi ad mores/ probati ad sctimo¬
ma pati ad obediencia: mãsueti ad paciẽcia sub¬
iecti ad disciplinã. rigidi ad censurã c̾atholici ad fi¬
dẽ fideles ad dispẽsacoẽ. cõcordes ad pacẽ cõformes
ad unitatẽ. qui sint in iudicio recti in consilio ꝓui¬
di. in iubendo discreti / in disponẽdo industrii m agẽ¬
do ftrenui. in loquẽdo modesti in aduersitate secũri
in prosperitate deuoti. in zelo sobrii ĩ miẜicordia ñ
remisli. in ocio nõ ociosi in hospicio nõ dissoluti. in
cõuiuio nõ effusi in cura rei familiaris nõ auxii
aliene nõ cupidi. sue nõ prodigi. ubiq et in om̃ib
circũ specti Qui legione pro xp̃o fũgi quociẽs opus
erit nec iulli renuãt: nec non uissi affectent. qͥ
qd̃ uecũ de extusat obstinacius nõ recusant. qui

Expanded text:
liter pro afflictis et iudicent in equitate pro mansueliter pro afflictis et iudicent in equitate pro mansuetis terre; qui sint compositi ad mores, probati ad sanctimoniam, parati ad obedienciam, mansueti ad pacienciam, subiecti ad disciplinam, rigidi ad censuram, catholici ad fidem, fideles ad dispensacionem, concordes ad pacem, conformes ad unitatem; qui sint in iudicio recti, in consilio providi, in iubendo discreti, in disponendo industrii, in agendo strennui, in loquendo modesti, in adversitate securi, in prosperitate devoti, in zelo sobrii, in misericordia ‹non› remissi, in ocio non ociosi, in hospicio non dissoluti, in convivio non effusi, in cura rei familiaris non anxii, aliene non cupidi, sue non prodigi, ubique et in omnibus circumspecti; qui legacione pro Christo fungi, quociens opus erit, nec iussi rennuant nec non iussi affectent; qui quod verecunde excusant, obstinacius non recusent; qui
Abbreviated transcription (Latin):
apud te. et cũ hiis qui te diligũt Tracta ãte factũ
qr post factũ sera retractacio Sapiẽtis cõsiliũ est:
oiã fac cũ cõsilio: et post factũ nõ penitebis Et hoc tͥ
ꝑsuade qui admittẽdi sũt difficile est in curia pos¬
se probari: et ideo si fieri põt uiros ꝓbatos oportere.
non probandos Nos ĩ mofteriis om̃s recipimꝰ spe
meliorandi: at curia bonos facilius recipe ꝙͣ facere
cõsueuit Q si plures in ea defecille bonos ꝙͣ malod̃
profecille probauimꝰ: querẽdi sane quib nec defectꝰ
timeatur. nec profectus optetur. ut pote iam ꝑfectis
taq nõ uolentes neq currẽtes assumito sed cũctan¬
tes sed renuentes: eciã collige illos et cõpelle intrare
In talib ut opinor requiescit sp̃s tuus qui nõ sũt¬
attrite trontis: led ue̾tũdi sed timorati. et qui pret̾
ciũ manꝰ nõ attendant sed ncͣcitates: qui stat uiri¬

Expanded text:
apud te, et cum his qui te diligunt. Tracta ante factum, apud te, et cum his qui te diligunt. Tracta ante factum, quia post factum sera retractatio est. Sapientis consilium est: Omnia fac cum consilio, et post factum non poenitebis . Et hoc tibi persuade, qui admittendi sunt, difficile in curia posse probari: et ideo, si fieri potest, viros probatos oportere non probandos. Nos in monasteriis omnes recipimus spe meliorandi: at curia bonos facilius recipere, quam facere consuevit. Quod si plures in ea defecisse bonos, quam malos profecisse probavimus; quaerendi sane quibus nec defectus timeatur, nec profectus optetur, utpote jam perfectis. 12. Itaque non volentes, neque currentes assumito, sed cunctantes, sed renuentes: etiam coge illos, et 440 compelle intrare. In talibattrite frontis, ‹sed› verecundi, sed timorati; preter deum tcium manus non attendant, sed necessitates; qui stent viri
Abbreviated transcription (Latin):
int.tũ autẽ mebricti tuerĩt. tũc id qd̾ deteriꝰ ect. Pxiri
ponde̾ estimaiis eiꝰ hũilitatẽ qui timet. et eiꝰ qͥ sꝑat
Diri callidi et dolosi ꝓpriũ ẽẽ solet tũc pretende humili¬
tatẽ cũ aliquid obtinere uoluerit: de qualib dicit scͥpta
Est qui le nequiter hũiliat: et int̾iora eiꝰ plena st̃ dolo
De nobisipĩs sume sentẽtie huiꝰ erudiẽs ac familiare
exẽplũ  Xtos quos supplices admilistis / postinod̾ susti¬
nultis graues et msolentes: cõtumaces et rebelles. Qd
quid̾ interiꝰ malũ tegũt pr̃icipia: posteriora prodũt.
Derbosulũ adolescẽtẽ et studẽtẽ eloquẽtie cũ sapĩe sit in¬
ans: nõ aliud ꝙͣ iusticie hostẽ reputes. Pro huiusmodi
cure tibi sit maxĩe introduc̾e̾ tales quos postinodũ
intrdduxisse nõ pẽiteat Turpe est tibi retractare se
decet Diligenter pro inde om̃e qd̾ faciẽdũ erit tracta

Expanded text:
nit; cum autem inebriati fuerint, tunc id quod deterius est . Pari nit; cum autem inebriati fuerint, tunc id quod deterius est . Pari pondere aestimaveris ejus humilitatem qui timet, et ejus qui sperat. Viri callidi et dolosi proprium esse solet tunc praetendere humilitatem, cum aliquid obtinere voluerit: de qualibus dicit Scriptura: Est qui se humiliat nequiter, et interiora ejus plena sunt dolo . De vobis ipsis sume sententiae hujus evidens ac familiare exemplum. Quantos quos supplices admisisti, postmodum sustinuisti graves, insolentes, contumaces, rebelles? Quod quidem interius malum tegunt principia, posteriora produnt. Verbosulum adolescentem, et studentem eloquentiae cum sapientiae sit inanis, non aliud quam justitiae hostem reputes. Pro hujusmodi curae tibi maxime sit introducere tales, quos postmodum introduxisse non poeniteat. Turpe est tibi saepius retracnon decet. Diligenter proinde omne quod faciendum erit, tracta
Abbreviated transcription (Latin):
nes sũt morib et ex ͦ An nõ eligendi de toto orbe. or¬
bẽ iudicaturi. Sane huic negotio nõ se ingerat rogãs
cõsilio nõ prece agendũ est Sũt que necessario a nobis
roganciũ aut extorquet ĩportĩtas. aut ncͣcitas mere¬
tur At istud in hiis que nr̃a sũt: ubi aũt nõ licet qd̾ fa¬
cere uolo quis locus roganti. Nisi forte qui me rogat
hoc roget. bt qd̾ ult uelle liceat inͥ et nõ magis ut uelim
Alius pro alio: alius forte et pro se rogat. Pro quo ro¬
garis: Sit lulpectꝰ qui ip̃e rogat pro le iam iudicatꝰ
est Nec interest ꝑ se an per aliũ quis roget: Neri¬
cũ curiã frequẽtẽtẽ qui nõ sit de curia : Ad idẽ noris
ꝑtin̾e ambiẽciũ genus Adulãtẽ et ad placitũ cuiꝰ q⁊
loquẽtẽ unũ de rogantib puta: et si nichil rogauer.
corpioni nõ est in facie ꝙͦ forundes: sed pũgit a tauda
Si ad taliũ blandicias cortuũ ut assolet molliri sense¬
ris mẽineris scriptũ. Dĩs homo primũ bonũ uniũ po¬

Expanded text:
nes populi sunt. An non eligendi de toto orbe, orbem judicaturi? Sane huic negotio non se ingerat rogans. Consilio, non prece agendum est. Sunt quae necessario a nobis rogantium aut extorquet importunitas, aut necessitas meretur. At istud in his quae nostra sunt. Ubi autem non licet quod volo facere, quis locus roganti? Nisi forte qui me rogat, hoc rogat, ut quod vult, velle liceat mihi, et non magis ut velim. Alius pro alio, alius forte et pro se rogat. Pro quo rogaris, sit suspectus; qui ipse rogat pro se, jam judicatus est. Nec interest, per se, an per alium quis roget. Clericum curiam frequentantem, qui non sit de curia, ad idem noris pertinere ambientium genus. Adulantem, et ad placitum cujusque loquentem, unum de rogantibus puta, etiamsi nihil rogaverit. Scorpioni non est in facie quod formides: sed pungit a cauda. 10. Si ad talium blanditias cor tuum, ut assolet, molliri senseris, memineris scriptum: Omnis homo primum bonum vinum po
Abbreviated transcription (Latin):
mones me pascere: et scorpiones nõ oues. propter
hoc iꝙͣ magis aggredere eos Ced uerbo nõ ferro.
Quid tu denuo usurpare gladiũ tẽptes quẽ seme
uissus es̃ repon̾e in uaginã. Tuus ergo et ip̃e lor¬
sitan tuo nutu. et si non tua manu euaginãdꝰ
Ille sacerdotis is militis manu. sed sane ad nutũ
sacerdotis et ussũ impatoris. et de hoc alias Nic̃
uero aĩripe illũ / qui tibi ad feriendũ creditꝰ est. ⁊
illoꝵ domꝰ exasꝑans nõ dico audiuit sed nõ irrisit.
I deo tu insiste magis, si forte audiant et quiescant
Insiste et resicẽtib: dicẽdo hoc forte ninius dicar
Non ur̃a uox illa Insta oportune ĩportune Hũc si
audes paulũ/ niniũ appellato ꝓphete p̃cipit᷑. Cla¬

Expanded text:
mones pascere, et scorpiones, non oves. Propter mones pascere, et scorpiones, non oves. Propter hoc, inquam, magis aggredere eos, sed verbo, non ferro. Quid tu denuo usurpare gladium tentes, quem semel ium tuum in vaginam! Tuus ergo et ipse – forsitan tuo nutu, et si non tua manu – evaginandus. ille sacerdotis, is militis manu, sed sane ad nutum sacerdotis, et jussum imperatoris. Et de hoc alias. Nunc vero arripe, qui tibi ad feriendum creditus est; et illorum domus exasperans, non dico, audivit, sed non irrisit? Ideo tu insiste magis, si forte audiant, et quiescant: insiste et resistentibus. Dicendo haec, forte nimius dicar. Num nostra illa vox: Insta opportune, importune? Hunc, si audes