comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
m̾iniᷤ uł arceret᷑ indignus. Uidebat᷑¬
nãq ĩ ip̃o calice qͣsi uenenose bufonis
imago reptans. natãs qz ꝑ sacͥ liqͦrila¬
tices: ⁊ horrore sui aspectus miseram
fornicatoris p̾sbr̃i conscĩam flagellabat.
tanqmͣ u̾is in diciis ⁊ occulta fide clamͣ¬
ret ei apłs: qͥ manducat ⁊ bibit ĩdigne.
iudiciũ sibi mãducat ⁊ bibit. Sume¬
bat tam̃ timẽs ⁊ tremẽs: ⁊ int̾ hec sup¬
plicia sacͥficia ꝑficiebat. Id sibi ꝑlusꝙͣ
tenties accidisle archiep̃o suo cõfessus
est: ⁊ ñ nisi post noctem. qͣ mẽbra xp̃i
faciebat mẽbra m̾etͥcis. Cõpũctus er¬
ciã adducebat memor: corã dcõ archi¬
pͣsule cũ magna lacͥmaꝵ effusione ꝓ¬
stratus. rem ex ordine refert. Pͥstinam
mod̾ correptionis sue ꝑ ea q̃ supͣdiximꝰ
ñtians. ordĩem sistcienciũ ĩ monast̾io
archiep̃o solus ille q̃ dc̃a sũt expoluit: ⁊
in timore dedi laudẽ deo. qͥ nocat es que
nõ sũt tanqmͣ ea q̃ sũt. Talib auditis

Expanded text:
 arceretur indignus. Videbatur in ipso calice quasi venenosi bufonis imago reptans natansque per sacri liquoris latices, et horrore sui aspectus miseram fornicatoris presbyteri conscientiam flagellabat. Tanquam veris indiciis et oculata fide clamabat ei Apostolus: Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Sumebat tamen timens, et inter haec supplicia perficiebat sacrificia. Id sibi plusquam centies accidisse archiepiscopo suo confessus est, et non nisi post noctem, qua membra Christi fecerat membra meretricis. Compunctus tiam adducebat, memor, coram archiepiscopo suo cum magna lacrymarum effusione prostratus, rem ex ordine refert, pristinammodum correptionis suae per ea, quae supra diximus, nuntiat, et ordinem Cisarchiepiscopo solus ille quae dicta sunt exposuit, et in timore dedi laudem Deo, qui vocat ea quae non sunt tanquam ea quae sunt . Talibus dictis
Abbreviated transcription (Latin):
senonẽsi ꝓuĩcia baptismalis ectẽ
curã g̾ens: prochialia mĩstrabat.
Hic ad desidesideria sarnis ꝓnus membͣ¬
femineis sepe polluebat actactib. T̃ur¬
pes ⁊ illicitos amplexꝰ sacͥs pponebat stu-¬
diis: ⁊ cõtinẽtiã qmͣ ꝓmiserat uoto. nõ
seruabat officio. uniã p̾cetis muliertu¬
lam freqñtare assuetus. Cuiꝰ ĩmũdo
contubnia coruꝑat intꝰ conscĩam: foris

Expanded text:
Senonensi provincia, baptismalis Ecclesiae curam gerens, parochialia ministrabat. Hic in desideria carnis pronus, membfemineo polluebat attactu. Turpes et illicitos amplexus sacris praeponebat studiis, et continentiam, quam promiserat voto, non servabat officio. Unam prae caeteris mulierculam frequentare consueverat, cujus immundo contubernio corruperat intus conscientiam, fori
Abbreviated transcription (Latin):
dos tuos: quos q̃sisti. S hoc tibi notũ
sitr qm̃ post mortẽ meã tu huiꝰ eccĩe e
ep̃c nõ eris. ꝓpt̾ anaritĩa tuã. Ex qua
Ser uir dei sermo preualuit: nameis¬
dem constancius in p̾sbit̾atuᷤ officõ fini¬

Expanded text:
dos quos quaesisti; sed hoc tibi notum dos quos quaesisti; sed hoc tibi notum sit, quia post mortem meam tu hujus Ecclesiae episcopus non eris propter avaritiam tuam. Ex qua Sed viri Dei sermo praevaluit, nam idem Constantius in presbyteratus offic
Abbreviated transcription (Latin):
ut eis uir scũs ad consolacionẽ sue ino¬
pie aliquid largiretur. Sed uir dei
quia qd̃ tribuet nõ hebat. estuare ceꝑit
incogitacione. ne ab eo pauꝑ es uacui ex¬
irent. Cui ad memoriã repente rediit: qͥ¬
a constancius p̾sbr̃ nepos eius equũ quõ
insidere consueu̾at uendidissz. atq hoc ip̃¬
sum p̾ciũ in archa sua repositũ haberet
Absente igitur eodem nepote suo accessit
cham fractam repperit. et caballi sui pre
lus in hac domo uiuere nõ possũ. Ad cuiꝰ
nimiꝵ uoces aduenit ep̃c: om̃esq qui
ip̃e cũ iurgio responde dicens. Omnes
nõ possũ. Redde michi solidos meos.
tt sin altũ manib extenso uestimẽto
stando cepit exorare. ut ei redderet: unde
p̾sbri furentis insaniã mitigare potu¬
iss. Cũq subito oculos ad uestimẽtũ
suũ int̾ extensa brachia reduxiss: re¬
pẽte insinu suo duodecim aureos in¬
de ecc̃a egressus: eos insinu furentis
p̾sbri ꝓiecit dicens. Ecce habes soli¬

Expanded text:
us episcopus ad consolationem suae inopiae aliquid largiri debuisset. Sed vir Dei quia quid tribueret non habebat, aestuare coepit in cogitatione ne ab eo pauperes vacui exirent. Cui repente ad memoriam rediit, quia Constantius presbyter nepos ejus, equum quem sedere consueverat, vendidisset, atque hoc ipsum in arca sua pretium haberet. Absente igitur eodem nepote suo accessit , arcam fractam reperit, et caballi sui pretlus ego in domo hac vivere non possum. Ad cujus nimirum voces venit episcopus, omnesque qui epit ille cum jurgio respondere, dicens: Omnes non possum: 189 redde mihi solidos meos. tis manibus extenso vestimento, stando coepit exorare, ut ei redderet unde presbyteri furentis insaniam mitigare potuisset. Cumque subito oculos ad vestimentum suum inter extensa brachia reduxisset, repente in sinu suo duodecim aureos inde Ecclesia egressus, eos in sinum furentis presbyteri projecit, dicens: Ecce habes soli
Abbreviated transcription (Latin):
tu circuire: et se inibi ꝑ cont̾cionẽ cordis¬
et cõpunctionẽ coram deo mactare. Qua¬
dam igitur uice ad monast̾iũ beatissimoꝵ
apłoꝵ petri et pauli. in quo bt̃s augusti¬
nus ang loꝵ ep̃c. ⁊ alii nõ nulli de patribꝰ
re circa medie noctis silenciũ accessit. ibiq¬

Expanded text:
tu peragrare, et se inibi per compunctionem et contritionem cordis Deo mactare. Quadam igitur vice ad monasterium beatissimorum apostolorum Petri et Pauli, in quo beatus Augustinus et alii nonnulli de Patribusre circa mediae noctis silentia perrexit, ibiq
Abbreviated transcription (Latin):
ro. illi occurrit: et sũmo cũ honore suscep¬
tum. ad suam ect̃am quo tendebat duce
de choro puelle illd̃ sedulii carmen: can
cis amor xp̃i. ꝑsonet orepio. Quos
u̾sus chorus uirginũ resumẽdo ꝑcan¬
ꝑb. sic homo cũ tumiuit primus ad y¬
ma ruit. Gitqz donec uir dei ad orato¬

Expanded text:
ro occurrit, et summo cum honore susceptum ad suam ecclesiam quo tendebat ducere de choro puellis illud Sedulii carmen itaqucis amor Christi personet ore pio. Quos versus chorus virginum resumendo percanperbus. Sic homo cum tumuit, primus ad ima ruit. Sicque donec vir Dei pe
Abbreviated transcription (Latin):
se proclamans ciuitatem clamoribus¬
ni quid actum fuerit didicissẽt: cucur¬
rerunt omnes ad tantum spectaculum.
retractisq ab ore fornacis ignib: ĩue¬
quasi suꝑ plumas mollissimas decum¬
bentem. Quo inde extracto. omnes ad¬
mirantur hunc ẽẽ illesum: clamorib¬

Expanded text:
 clamitans, civitatem vocibusni, quid actum fuerat didicissent, concurrunt omnes ad tam iniquum spectaculum, retractisque ignibus ab ore fornacis, invequasi super plumas mollissimas decumbentem. Quo extracto, admirantur omnes illaesum, clamoribu
Abbreviated transcription (Latin):
isit. cum gaudio refert. At ille xp̃o do¬
Sicum hiis infantib cõmũicasti. ob¬
litus p̃rnam pietatẽ: ad ultisciscendam
mosaice legis iniuriam. parricida in te
durus existam. Et app̾hensum pũm¬
continuo in os fornacis ardentis pro
exureretur intus apposuit. S nõ def¬
et prunaꝵ moles iacentemr. penitus
consumi nõ patitur. Cum autem

Expanded text:
erat cum gaudio refert. At ille Christo DoSi cum his infantibus communicasti, oblitus paternae pietatis, ad ulciscendam Mosaicae legis injuriam, parricida in te durus existam. Et apprehensum puerum in os fornacis ardentis projexureretur, insistit. Sed non deet prunarum moles jacentem prorsus consumi non patitur. Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
Nt̾ritorio laudimẽsi uir qͥdam cum
coniuge sua filiã hñtes: eam cuidã
iuueni cradiderũt. et pactis exmore¬
nupriis: diu indomo sua filiã cum gene¬
ro fenlierũt. Mat autẽ puelle iuuenẽ
amore filie sue tã diligent colebat ut
lociꝰ ad gen̾um. Int̾ hec in ĩstĩtu diabõ¬
li qͥ dam maliciosi dic̾e ceꝑũt. ꝙ hec nõ
causa filie fac̾et: s ut eidem ꝓ filia se se
ĩgeret. Cũ igitur mulieris antmũ tã¬
tã falsitas cõcussils: tinẽs ne inuulgi
fabula u̾t̾etur. cogitare iã cepit qͣliter
Duos ergo rusticos alloqͥqͣ ⁊ secatũcõ¬
mittens. ꝓ occidendo illo. uĩginti cuiq¬
cludens eos incellario: maritũ suim
ex in dustria foras et filiã suã aliorsum
transmictit. Quib absentib. adolescẽs
iussu dñe sue cellariũ ut uinũ in de affer

Expanded text:
territorio Laudunensi, uir quidam cum coniuge sua filiam habentes, eam cuidam iuueni tradiderunt et peractis nuptiis diu in domo sua filia cum genero tenuerunt. Mater autem puelle iuuenem amore filie sue tam diligenter colebat ut socrus ad generum. Inter hec instinctu dyaboli malitiose dicere ceperunt quod hoc non causa filie sue faceret, sed ut eidem pro filia sese ingeret. Cum ergo mulieris animum tanta falsitas concussisset, timens ne in uulgi fabulam uerteretur, cogitare iam cepit qualiter Duos ergo rusticos alloquitur et secretum committens pro occidendo illo magnam pecludens eos in cellario, maritum suum de industria foras et filiam suam aliorsum transmittit. Tunc adolescens iussu domine cellarium ut uinum a
Abbreviated transcription (Latin):
ad zosimã. Alba zosima ignosse michi
ꝓpter dñm: qm̃ maifestare me tibi con¬
uersa nõ possũ. Mulier enĩ sũ ⁊ oĩno
corpeo tegmine nuda ut ip̃e uides. et
corꝑis turpitudĩem hñs intectã. S siuis
peccat̾ci mulieri dr̃onẽ u̾e tbu̾e: ꝓite michi

Expanded text:
sit: Abba Zosima, ignosce mihi propter Deum, quoniam manifestare me tibi conversa non possum. Mulier enim sum, et omni corporeo tegmine nuda, ut ipse vides, et corporis turpitudinem habens intectam. Sed si vis peccatrici mulieri orationem vere t
Abbreviated transcription (Latin):
quãs autẽ zosima stupẽte et genuflectẽ
uolente: clamãs desuꝑ aquas ꝓhibuit di¬
cens. Qͥd facis abba. qͥa ⁊ sac̃dos dei es.
⁊ diuina portas mist̾ia: Qͥ statĩ obedi¬
uit dicẽti. Illa autẽ descendens de aquis
dixit ei. Benedit pat̾ bñdic. Ille autẽ c̃
festĩacione respõdẽs: stupor eĩ nimiꝰ ĩ hoc¬

Expanded text:
as autem stupens, et genua flectere nitens, clamans desuper aquas prohibuit, dicens: Quid facis, abba, quia et sacerdos Dei es, et divina portas mysteria? Qui statim obedivit dicenti. Illa autem descendens de aquis, dixit seni: Benedic, Pater, benedic. Ille autem cum magna festinatione respondit stupor enim nimius
Abbreviated transcription (Latin):
i fien posset. qd̾ harene pluis ⁊unde.
lndaꝵ gutte. rosa. gẽme. lilia. flãme.¬
thera. celicole. nir. gnͣdo. sexus ut̾q.
entoꝵ penne. uolucrũ. pecud̃ genꝰ om̃e.
illuaꝵ rami. frondes. auium qͦ pẽne.
ue sis uł quanta. uͥgo regina maria.
ue tua sit pietas. nec lr̃a. nec dabit ctas.

Expanded text:
i fieri posset, quod harene pulvis et unde, undarum gutte, rosa, gemme, lilia, flamme, ethera, celicole, nix, grando, sexus uterque, ventorum penne, volucrum, pecudum genus omne, silvarum rami, frondes, avium quoque penne, que sis vel quanta virgo regina Maria, que tua sit pietas, nec littera, nec dabit etas.
Abbreviated transcription (Latin):
xipulis secum conuersantib quib lon¬
gł manentib saillimi sui obitus de¬
nuntiauit diem: presentib iudisens
ut audita ꝑ silenciũ tegerent. absen¬
tibus indicans quod uł quale eis sig¬
nũ fieret. quando eius anima de cõr¬
pore exiret. Ante sextum uero lui exitꝰ
diem: aꝑire sibi sepulturam iubet.
Qui mox correptus febrib atri cepit
ardore fatigari. Cumq ꝑdies langor¬

Expanded text:
cipulis secum conversantibus, quibusdam loncipulis secum conversantibus, quibusdam longe manentibus, sanctissimi sui obitus denuntiavit diem: praesentibus indicens ut audita per silentium tegerent; absentibus indicans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigari. Cumque per dies sing
Abbreviated transcription (Latin):
monastii patre quem constitũat nun
set in eodem monastcris et conseicuta
hora expleta psalmodia se le fratres ĩ
orauonem dedissent aspexerit quode
unidem monathum qui mane in ora¬
cionem non poterat. quidam niger pu¬
crulus ꝑuestimenti fimbriam foras tra¬
hebat. Gunt eidem patri monasterii põ¬
peiano nomine: et mauro dei famulo se¬
cretodixit. Numquid nõ aspicitis quis
est qui uistum: monachum foras trahit
Qui respondentes dixerunt. Non. Q¬
bus ait. Oremus ut uos iuam uideatis:
quem iste monathus sequitur. Cumq
ꝑ biduum eẽt oratum maurus mona¬
thus uidit. pompeianus autem eiisdẽ
monasterii pater uidere nõ potuit.
Die igitur alia expleta oracione uir
dei oratorium egressus stantem foras
monachum reperit: quẽ procecitate cor¬
dis sui uirga ꝑcussit. Qui ex illo die
nithil ꝑsuasionis ulterius a nigro iam
puerulo ꝑtulit: sed ad or̃onis studium
immobilis mansit. Sisqz antiquus
hostis dñan: non ausus est in eius co¬

Expanded text:
monasterii Patre quem constituerat, numonasterii Patre quem constituerat, nuset ad idem monasterium, et constituta hora, expleta psalmodia sese fratres in orationem dedissent, aspexit quod eumdem monachum qui in oratione manere non poterat, quidam niger puerulus per vestimenti fimbriam foras traheret. Tunc eidem Patri monasterii Pompeiano nomine, et Mauro Dei famulo secreto dixit: Nunquid non aspicitis quis est qui istum monachum foras trahit? Qui respondentes dixerunt: Non. Quibus ait: Oremus ut vos etiam videatis quem iste monachus sequitur. Cumque per biduum esset oratum, Maurus monachus vidit; Pompeianus vero ejusdem monasterii Pater videre non potuit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem foris monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui virga percussit: qui ex illo die nil persuasionis ulterius a nigro jam puerulo pertulit, sed ad orationis studium immobilis permansit: sicque antiquus hostis dominari non ausus est in ejus co
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum romane urbis nobiles ⁊ religio si
conturrere: suosqz ei filios omnipotenti
dño nutriendos dare. Tũt quoq uin bo¬
ne spei sues soboles. euicius maurum: ter¬
cullus uero patricius platidum tradidit.
Equibz maurus iunior cum bonis pol¬
leret morib magistri cepit adiutor existe.
placidus uero puerilis adhuc indolis an-¬
nos gerebat.
N uno autem ex cis monasteriis q̃
irtumquaq constiuxerat quidam
monachus erat qui ad oracionem
stare nõ poterat: sed mox ut ĩe fra-¬
tlis ad studium or̃onis inclinassent iꝑ¬
se egrediebatur foras et mente. naga terre¬
na aliqua et transitoria agebat. Cun¬
q ab abbate suo sepius fullz ad moni¬
tus: ad uirum dei ductus est. Quiip¬
se quoqz eius. stulticiam uehementer
increpauit: ⁊ ad monasterium reusus
uix duob dieb uiri dei ad monitionẽ
tenuit. Nam die tercis ad usum ꝓpriũ
reuersus: nagari tempore oracionis
cepit. Quod cum serus dei ab codem

Expanded text:
ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi concurrere suosque ei filios omnipotenti Deo nutriendos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles, Equitius Maurus, Tertullus vero patricius Placidum tradidit; e quibus Maurus junior cum bonis polleret moribus, magistri adjutor coepit existere; Placidus vero puerilis adhuc indolis gerebat n uno autem ex eis monasteriis quae circumquaque construxerat, quidam monachus erat qui ad orationem stare non poterat: sed mox ut se fratres ad studium orationis inclinassent, ipse egrediebatur foras, et mente vaga terrena aliqua et transitoria agebat. Cumque ab abbate suo saepius fuisset admonitus, ad virum Dei deductus est, qui ipse quoque stultitiam ejus vehementer increpavit, et ad monasterium reversus, vix duobus diebus viri Dei admonitionem tenuit: nam die tertia ad usum proprium reversus, vagari tempore orationis coepit. Quod cum servo Dei ab eodem
Abbreviated transcription (Latin):
trute lapidem dediss. Intellexit protinꝰ
uir dei quia potimi mortis habu̾at
quod portare non potuit signum ui-¬
te. Atq illico surrexit: ⁊ uultu placido
mente tranquilla conuocatos fratres
allocutus est dicens. Misereatur fratre ᷤᷤ¬
uestri. fratres omnipotens deus. Q᷑¬
re in me fac̾e ista uoluistis: nunquid¬
meis moribus non conueniret: ite ⁊
iuxta mores ur̃os uobis patrem q̃rite.
quia me post hec hr̃e minime potestis.
diit et solus insuꝑni inspectoris oculis
habitauit secum.
um sanctus uir diu in eadem soli¬
tudine uirtutib signisq succresce¬
ut multi ab eo in loco codem ad omnipo¬
tentis dei sunt seruitium congregati:
ita ut illic duodecim monasteria cum oĩ¬
potentis ih̃u xp̃i dñi opitularione cõstru¬
eret in quib statutis pͥattib. duodenos mo-¬
nachos deputauit. Paucos uero secum re-¬
tinuit: quos ad huc in sua presencia apci-¬
us erudiri indicauit. C eperunt etiam tũc

Expanded text:
cruce lapidem dedisset. Intellexit protinus cruce lapidem dedisset. Intellexit protinus vir Dei, quia potum mortis habuerat, quod portare non potuit signum vitae: atque illico surrexit, et vultu placido, mente tranquilla convocatos fratres allocutus est, dicens: Misereatur vestri, fratres, omnipotens Deus; quare in me facere ista go et vos meis moribus non conveniremus? Ite et iuxta mores vestros patrem vobis querite, quia me post hoc minime habere potestis'. diit, et solus in superni spectatoris oculis habitavit secum.um sanctus vir diu in eadem solitudine virtutibus signisque succresceret, multi ab eo in eodem loco ad omnipotentis Dei sunt servitium congregati: ita ut illic duodecim monasteria cum omnipotentis Jesu Christi Domini opitulatione construeret, in quibus statutis Patribus duodenos monachos deputavit; paucos vero secum retinuit, quos adhuc in sua praesentia aptius erudiri judicavit. Coepere etiam tunc
Abbreviated transcription (Latin):
illumq fratrum mores conuenire nõ
posse predixit: sed uictus quando precib
assensum dedit. Cumq in eodem mõs¬
terio regularis uite custodiam teneret
nulliq ut prius ꝑ actus illicitos aidext̾¬
am leuamq ꝑtem deflectere a conuersa¬
tionis itinere liceret suscepti fratres in sa¬
ne seruientes semet ip̃os prius accusare
ceperunt quia hũt sibi preẽe poposcerãt
quoꝵ sclicet tortitudo in norma eius rec¬
titudinis offendebat. Cumq sibi sub
eo ssspitent illicita nõ licere et se dolere
allueta relinquere. durumq eet qd̃ in
mente ueteri cogebantur noua medita¬
ri : sicut prauis moribz semper grauis
est uita bonoꝵ tractare de eius aliqui
morte cognati sunt. Quo inito consi¬
lio: uenẽnum uind miscuerũt. Et tũ
uas uitreum in quo ule pestifer potus
habebatur recumbenti patri monastii
nebatur eodem signo rupit. sicq con¬
fractum est ac si in illo uase mortis ꝓ

Expanded text:
illorumque fratrum moribus se convenire non illorumque fratrum moribus se convenire non posse praedixit: sed victus quandoque precibus assensum dedit. Cumque in eodem monasterio regularis vitae custodiam teneret, nullique ut prius per actus illicitos in dexteram laevamque partem deflectere a conversationis itinere liceret; suscepti fratres insane saevientes semetipsos prius accusare coeperunt, quia hunc sibi praeesse poposcerant: quorum scilicet tortitudo in norma ejus rectitudinis offendebat. Cumque sibi sub eo conspicerent illicita non licere, et se dolerent assueta relmente veteri cogebantur nova meditari, sicut pravis moribus semper gravis est vita bonorum, tractare de eius aliquid  conati sunt, qui inito consilio venenum vino miscuerunt. Et cum vas vitreum, in quo ille pestifer potus habebatur, recumbenti Patri, ex more nebatur, eodem signo rupit: sicque confractum est, ac si in illo vase mortis, pro
Abbreviated transcription (Latin):
it quod illicite ardebat intus. Uicit
itaq peccatũ: quia mutauit incendiũ.
Ex quo uidelicet tempore sicut post dis¬
cipulis ip̃e ꝑhibebat ita in illo est temp¬
tatio uoluptatis edomita. ut tale in se
aliquid minime sentiret. C eperũt post¬
modum multi iam mundum relinq̃¬
re: atq ad eius magisteriũ festinare
Liber quippe atemptationis uicio: iu¬
Unde et ꝑ moysem precipitur ut. leui-¬
te auinginti quinq annis ⁊ supͣ mi¬
nistrare debeant: ab anno uero quin¬
quagesimo custodes uasorũ fiant.
E cedente igitur temptatione:
uir dei quasi spinis erutis ex¬
culta ferra de uirtutũ segete faciꝰ fruc¬
tum dedit. Preconio itaq eximiecõ¬
uersationis: celebre nomen eius ha¬
bebatur. Non songe autem monasteriũ
fuit cuius congregationis pater defunctꝰ
est. Omnisq ex illo congregatio ad e¬
undem uenerabilem benedictum uenit:¬
⁊ magnis precibus ut eis pre ee deberet
petiit. Quod diu negando destulit suos

Expanded text:
it quod intus illicite ardebat. Vicit it quod intus illicite ardebat. Vicit itaque peccatum, quia mutavit incendium. Ex quo videlicet tempore, sicut post discipulis ipse perhibebat, ita in eo est tentatio voluptatis edomita, ut tale aliquid in se minime sentiret. Coeperunt postmodum multi jam mundum relinquere, atque ad ejus magisterium festinare. Liber quippe a tentationis vitio, juUnde et per Moysen praecipitur , ut levitae a viginti quinque annis et supra ministrare debeant: ab anno vero quinquagesimo custodes vasorum fiant.ecedente igitur tentatione, vir Dei quasi spinis erutis exculta terra de virtutum segete feracius fructus dedit. Praeconio itaque eximiae conversationis celebre nomen ejus habebatur. Non longe autem monasterium fuit, cujus congregationis Pater defunctus est, omnisque ex illo congregatio ad eumdem venerabilem Benedictum venit, et magnis precibus ut eis praeesse deberet, petiit. Qui diu negando distulit, suis
Abbreviated transcription (Latin):
tune insistere: ita ut capi manu possz si
hant uir sc̃s tenere uoluisset. Sed signo
trutis edito recessit auis. Tanta autem
carnis temptatio aui eadem recedente se¬
cuta ẽ. quã tam uir sanctꝰ nũquã fu erat
expertus. Quanidã namq aliquando
feminã uiderat: quã malignus sp̃s an¬
te mentis eiui oculos reduxit. Tantoq
igne serui dei animũ inspeciem illius as¬
cendit ut se in eius pectore amoris flam¬
mã uix caperet: et iam pene deserere
herenũ noluptate uictus deliberaret.
Cum subito suꝑne gracie respectu ad
semet ip̃m reuersus est: atqz urticaꝵ ⁊ ue
prium iuxta densa succrescere frutecta cõ¬
spiciens exutus indumento nudum se
in illis spinaꝵ aculeis ⁊ urtitaꝵ incendiis
proiecit. Ibiq diu uolutatus toto ex eis
corpore uulneratus exiit: ⁊ ꝑcutis uul¬
nera eduxit a corpore uulnus mentis
quia uoluptatem traxit indolorem. Cũ
qz penaliter bene arderet foris: extinx¬

Expanded text:
tune insistere, ita ut manu capi posset, si tune insistere, ita ut manu capi posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset: sed signo crucis edito recessit avis. Tanta autem carnis tentatio ave eadem recedente secuta est, quantam vir sanctus nunquam fuerat expertus. Quamdam namque aliquando feminam viderat, quam malignus spiritus ante ejus mentis oculos reduxit: tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in ejus pectore amoris flamma vix caperet, et jam etiam pene deserere eremum voluptate victus deliberaret. Cum subito superna gratia respectus ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruteta conspiciens, exutus indumento nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis; quia voluptatem traxit in dolorem. Cumque bene poenaliter foris arderet, exstinx
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionis dñite paschalis dies est ab¬
stinere te minime congruit quia ⁊ ego
ad hoc missus sum: ut dona omnipotẽ¬
tis dñi panter sumamus. Benedlcen¬
tes ignur dñm: sũpserũt cibum. Ex¬
pleta itaq refectione ⁊ colloquio ad et¬
clesiam presb̃r recessit. Eodem quoq tẽ¬
pore: hinc in spesu latitantẽ eriam pal¬
tores inuentrũt. Quem dum uestitũ
pellib inter frucecta cernerent: aliꝙͣ
bestiam ẽẽ crediderũt. Ged cognoscen¬
tes dei famulum: eoꝵ multi ad pieta¬
tis graciã abestiali. mente mitati st̃.
Nomen itaq eius. per uitina lota cunt¬
tis in notuit. Ft̃mq est: ut ex illo iam
tempore a multis frequentari cepisset.
Qui cum ei cibos deferrent corporis:
ab cius ore in suo pectore alimenta re-¬
ferebant uite.
ladam uero die dum solus eẽt:
temptator affuit. Nam nigra paruaq a-¬
uis que nulgo merula nocatur ticca eius
faciem uolitare cepit eiusq nultui impor¬

Expanded text:
surrectionis Dominicae Paschalis dies est; absurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut omnipotentis dona Dei pariter sumamus. Benedicentes igitur Dominum sumpserunt cibum. Expleta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter recessit. Eodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali mente mutati sunt. Nomen itaque ejus per vicina loca innotuit cunctis: factumque est ut ex illo jam tempore a multis frequentari coepisset, qui cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta referebant vitae. uadam vero die dum solus esset, tentator adfuit. Nam nigra parvaque avis, quae vulgo merula nominatur, circa ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui impor
Abbreviated transcription (Latin):
delabrum lut̾na claresceret quatinus oĩ¬
bus qui indomo dei sunt luceret: cuidã
presbitero longius manenti qui refecu¬
dnem sibi in paschali festiuitate para¬
uerat ꝑ uisum dñs aꝑperere dignatus
est dicens. Tu tibi diuicias p̾paras: ⁊
seruus meus illo in loco fame crutiatur.
Qui ꝓtinus surrexit: atq in ip̃a pas¬
sibi parau̾at ad locum tetendit ⁊ uirũ
dei ꝑͥabruta monciũ ꝑ concaria ualliũ
pertefossa terraꝵ quesiuit. eum qz late¬
re in specu repperit. Cumqz or̃one frã¬
⁊ bñdicentes omnipotentẽ dñm conse¬
dissent: post dulcia uite colloquia is qui
aduenerat presbiter dixit. Surge ⁊ su-¬
manius cibum: quia hodie pascha est.
Cui uir dñi respõdit dicens. Sco qui¬
a pascha est: quia uidere te merui. Lon¬
ge quippe ab hominib positus: quia
die eodem paschalis eẽt sollempnitas
ignorabat. Uenerabilis autem presb̃r
rursus asseruit dicens. ueracit̾ hodie re¬

Expanded text:
delabrum lucerna claresceret, quatenus omndelabrum lucerna claresceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam presbytero longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per visum Dominus apparere dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et servus meus illo in loco fame cruciatur. Qui protinus surrexit, atque in ipsa ssibi paraverat, ad locum tetendit, et virum Dei per abrupta montium, per concava vallium, per defossa terrarum quaesivit, eumque latere in specu reperit. Cumque oratione facta, benedicentes Dominum omnipotentem consedissent, post dulcia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Re
Abbreviated transcription (Latin):
mansit. Qui iudelicet romanus nõ
longe in monasterio sub regula deoda¬
ti patris degebat sed pie eius dẽ prĩs
suł oculis furabatur horas: ⁊ quem
sibi ad manducandum subriꝑe pote¬
rat diebus certis benedicto panem fe-¬
rebat. Ad eundem u̾o specum a roma¬
ni cella iter nõ erat. quia extelsa desuꝑ
rup es eminebat. Ged ex eadem rupe-
in longissimo fune religatum romanꝰ
deponere panem consueuerat. In qua-
eciam resti paruũ tintinnabulũ in ser¬
uit ut ad sonum tintinnabuli uir dei-
cognosceret: quando sibi romanus pa-¬
nem preberet quem exiens acciꝑet. S
antiquus hostis unius caritati inuidẽs
alterius refectioni: cum quadam die
sub mitti panẽ conspicet iactauit lapi¬
dem: et tintinnabulum fregit. Roma¬
nus tamen: modis congruentibz mi¬
nistrare nõ desiit. Cum uero iam oĩ
potens deus ⁊ romanum uellet a labo¬
re quieste. et benedicti uitã in exemplo
hominib demonstrare ut posita suꝑ can¬

Expanded text:
mansit: qui videlicet Romanus non mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tamen modis congruentibus ministrare non desiit. Cum vero jam Deus omnipotens et Romanum vellet a labore quiescere, et Benedicti vitam in exemplum hominibus demonstrare, ut posita supra can
Abbreviated transcription (Latin):
suspenderent: quatinus ⁊ p̾sentes et
seutur omnes agnoscerent benedis¬
tus puer conuersacionis gr̃am a qnͣ¬
ta ꝑfectione cepiss. Quod annisi
multis illic ante oculos omniũ fu¬
it: ⁊ usq ad hec langobardoꝵ tempo
snam occulte fugiens deserti loci setessũ.
peciit: cui sublacus uocabulum ẽ. Qui
a romana urbe quadraginta fere mili¬
bus distans frigidas atq̃z ꝑspituas e¬
manat aquas. Que illic iudelicet a¬
quaꝵ habundancia in extenso prius la¬
tu. colligitur ad postremum u̾o inam¬
nem diriuatur. Quo dum fugiens ꝑ¬
geret monͣchus quidam romanus nõ¬
mine hũc euntem repperit: quo tend̾et
inquisiuit. Cuius cum desiderium
cognouisset et secretum tenuit ⁊ adiuto¬
rium impendit: eiqz sc̃e conu̾sacionis
habitum tradidit et in quantũ lituit
ministrauit.
ir autem dñi ad eundem locũ
ꝑueniens in artissimo specu se
tradidit: tribusq annis excepto roma¬
no monacho hominib in cognitus

Expanded text:
suspenderent: quatenus praesentes et suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversationis gratiam a quanta perfectione coepisset, quod annis multis illic ante omnium oculos fuit, et usque ad haec Langobardorum tempsuam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, eique sanctae conversationis habitum tradidit, et in quantum licuit, ministravit. Vir autem Dei ad eumdem locum erveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus
Abbreviated transcription (Latin):
serta decreuisset: nutrix que hunc artiuᷤ
amabat sola secuta est. Cumq ad lo-¬
locum uenissent qui enfide dicitur ml¬
tisqz honestiorib uiris cautate se illis
detinentib in beati petri apsi eccĩa de¬
morarentur predicta nutax illius ad
purgandum trititum auitinis muli¬
tribus prestari sibi capisteriium peci¬
it. Quod super mensam incaite de
relictum casu accidente fractum est: sic¬
q ut induab ꝑtibus inueniretur di¬
uidebat. Benedutus autem feligiosus
⁊ pius puer cum nutritem suam flere
conspiceret. eius dolori cõpassus abla¬
tis setum utrisq fracti capistii partib
se le cum latrimis in oracionẽ dedit.
Qui ab orone surgens cta iuxta se
Moxq nutricem suam blande cõsola¬
tus ei sanũ capisteriũ reddidit: qd̃
fractum tulerat. Que res in loco eod̃
a cunctis est agnita atq intanta ad¬
miratione habita ut hoc ip̃m capisti¬
um eius loci incole in eccĩe ingressu-

Expanded text:
serta decrevisset, nutrix quae hunc arctius serta decrevisset, nutrix quae hunc arctius amabat, sola secuta est. Cumque ad locum venisset qui Enfide dicitur, multisque honestioribus viris charitate se illic detinentibus, in beati Petri apostoli ecclesia demorarentur, praedicta nutrix illius ad purgandum triticum a vicinis mulieribus praestari sibi capisterium petiit, quod super mensam incaute de relictum, casu accidente fractum est, sic ut in duabus partibus inveniretur divi debat. Benedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab oratione surgens, ita juxta se ox autem nutricem suam blande consolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu
Abbreviated transcription (Latin):
cia nursie exortus. rome liberalib lite¬
rarum studiis traditus fuerat. Set cũ
in eis multos ire ꝑabruta uitioꝵ tern̾et.
eum quem: quasi in ingralu mundi po¬
suerat retraxit pedem: ne si quid de sti-¬
sutia eius attingeret ip̃e quoq post mo:¬
dum inimmane p̾cipitium totus iret.
Despectis itaq luterarum studiis celic¬
ta domo rebusq patris soli deo plac̾e
desiderans sancte conuersacionis habi¬
tum quesiuit. Recessit igitur scienter nes¬
tius ⁊ sapienter indoctus. Huius ego
omnia gesta nõ didici: set panta que
narro qͣtuor discipłis illiꝰ agnorii: cõ¬
stantind scilicet reuerentillimo ualde
uiro qui ei inmonasterii regimine suc¬
cessit. ualentimano quoqz qui annis ml¬
tis lateranensi monasterio prefuit. sim¬
plicio uero qui congregacionem illius
post eum tertius rexit. honorato etiam
qui nunc ad huc celle eius in qua priu
conuerlatus fuerat pre est. Hic itaq cum¬
iam relictis literarum studiis petere de¬

Expanded text:
 Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum cerneret, eum quem quasi in ingressu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si quid de scientia ejus attingeret, ipse quoque postmodum in immane praecipitium totus iret. Despectis itaque litterarum studiis, relicta domo rebusque patris, soli Deo placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius stantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui congregationem illius post eum tertius rexit; Honorato etiam, qui nunc adhuc cellae ejus, in qua prius conversatus fuerat, praeest. CAPUjam relictis litterarum studiis petere de
Abbreviated transcription (Latin):
modicum consensit. Cumq ⁊ iter
longius agerent ⁊ eos tardior hora
fatigaret: ambulantes in itinere in
uenerũt pratum et fontem et queq
poterant ad reficiendũ corpus delecta¬
bilia uidere. Gunc conuiator ait. Et¬
se aqua ecce pratum ecce amenus loc̾
in quo possumus refici ⁊ parũ quies¬
cere: ut ualeamus iter nostrũ post¬
modum in columes explere. Cilm igi¬
tur et uerba auribus ⁊ loca otulis blan¬
direntur hac teria ammonicione ꝑsua¬
sus consensit et comedit. Uespertina¬
hora uero hora: ꝑuenit ad cellam. Pre¬
sentatus autem uenerabili benedicto pa¬
tri sibi oracionem peciit: s mox e uir
sanctus hoc quo inuia gesserat imꝓ¬
perauit dicens. Quid est frater: ma
lignus hostis qui tibi. per conuiatorẽ
tuum locutus est semel tibi ꝑsuadere nõ
potuit scd̃o non potuit tertio ꝑsuasit
et te ad hot quod uoluit suꝑanit. Uñt
ille reatum in firme sue mentis agnoᷤᷤ¬
tens eius pedibus prouolictus tanto

Expanded text:
modicum consensit. Cumque iter modicum consensit. Cumque iter longius agerent, et eos tardior hora fatigaret ambulantes, invenerunt in itinere pratum et fontem, et quaeque poterant ad reficiendum corpus delectabilia videri. Tunc conviator ait: Ecce aqua, ecce pratum, ecce amoenus locus, in quo possumus refici et parum quiescere, ut valeamus iter nostrum postmodum incolumes explere. Cum igitur et verba haec auribus, et loca oculis blandirentur, tertia admonitione persuasus, consensit et comedit: vespertina vero hora pervenit ad cellam. Praesentatus autem venerabili Benedicto Patri, sibi orationem dari petiit: sed mox ei vir sanctus hoc quod in via egerat improperavit, dicens: Quid est, frater, quod malignus hostis, qui tibi per conviatorem tuum locutus est, semel tibi persuadere non potuit, secundo non potuit, at tertio suasit, et te ad hoc quod voluit superavit? Tunc ille reatum infirmae suae mentis agnoscens, ejus pedibus provolutus, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
aictẽ protinus culpe peꝑct: ꝑꝑendens
quo in eius absentia ultra non face¬
rent. quem presentem sibi eẽ in sp̃u sẽ
tirent.
rater quoqz ualentimani eius
monachi cuius suꝑius memori¬
am feci: uir erat laicus sed religiosus.
manum fratrem uideret: anis sin¬
gulis de loco suo adcellam eius ieiu¬
nus uenire consueuerat. Quadam
igt die dum iter ad monasteriũ face¬
ret se se illi alter uiator adiunxit:
qui lumendos initinere portabat¬
cibos. Cunq iam hora tardior excre¬
uisset: dixit. Ueni frater et sumamꝰ ai¬
bum: ne lassemur inuia. Cui ille res¬
pondit. Absit frater non facio: quia
aduenerabilem patrem bñdictum ieiu¬
nus semꝑ uenire consueui. Quo res¬
ponso percepto ad horam conuiator
conticuit sed cum post hec aliquantu¬
lum ite itineris spaciũ egissent rursꝰ
admonuit ut manducarent. Consẽ
re decreuerat. Gatuit quidem qui
ad mandutandum inuitauerat: et
cum eo ieiunus ad huc pergere ad

Expanded text:
autem protinus culpam pepercit, perpendens autem protinus culpam pepercit, perpendens quod in ejus absentia ultra non facerent, quem praesentem sibi esse in spiritu scirent.Frater quoque Valentiniani ejus monachi, cujus superius memoriam feci, vir erat laicus, sed religiosus. manum fratrem videret, annis singulis de loco suo ad cellam ejus jejunus venire consueverat. Quadam igitur die dum iter ad monasterium faceret, sese illi alter viator adjunxit, qui sumendos cibos in itinere portabat. Cumque jam hora tardior excrevisset, dixit: Veni frater, sumamus cibum, ne lassemur in via. Cui ille respondit: Absit, frater, hoc non faciam, quia ad venerabilem Patrem Benedictum jejunus semper pervenire consuevi. Quo responso percepto, ad horam conviator tacuit. Sed cum post hoc aliquantulum itineris spatium egissent, rursus admonuit ut manducarent. Noluit re decreverat. Tacuit quidem qui ad manducandum invitaverat, et cum eo jejunus adhuc pergere ad
Abbreviated transcription (Latin):
hus absencia nunciare.
os et enim celle fuit: ut quoci¬
ens ad responsum aliquod e¬
grederentur fratres cibum potumq ex¬
tra cellam minime sumerent. Cum¬
qz hoc deusu regule sollicite seruaretur:
quadam die ad responsum fratre ᷤ egͤs¬
li sunt. in quo tardiori compulsi sũt
hora demorari. Qui manere iuxta
religiosam feminam nouerant: cuiꝰ
ingressi habitatulum sumpserũt ci¬
bum. Cumq iam tardius ad sellã
reddissent benedictionem pattis ex
more pecierunt. Quos ille protinus
ꝑcunctatus est dicens. Ubi comodis¬
tis: Qui responderunt dicentes. Nus¬
quam. Quibus ille ait. Quare iter
mentimini: nũquid femine illius
talis habitatulum non intrastis:
nunquid hos atq. illos tibos nõ ac¬
cepistis: numquid tot calices non bibistis:
Cumqz sis uenerabilis pater ⁊ hospiciũ
multeris ⁊ genera aiboꝵ ⁊ nunierum po¬
cionum diceret recognoscentes cuncta q̃
egerant ad eius pedes tremefacti cecide¬
runt se deliquisse confessi sunt. Ipse

Expanded text:
etiam absentia nuntiare. etiam absentia nuntiare. Mos etenim cellae fuit, ut quoties ad responsum aliquod egrederentur fratres, cibum potumque extra cellam minime sumerent. Cumque hoc de usu regulae sollicite servaretur, quadam die ad responsum fratres egressi sunt, et in eo tardiori compulsi sunt hora demorari. Qui manere juxta religiosam feminam noverant, cujus ingressi habitaculum sumpserunt cibum. Cumque jam tardius ad cellam rediissent, benedictionem Patris ex more petierunt. Quos ille protinus percontatus est, dicens: Ubi comedistis? Qui responderunt: Nusquam. Quibus ille ait: Quare ita mentimini? Nunquid illius talis feminae habitaculum non intrastis? nunquid hos atque illos cibos non accepistis? nunquid tot calices non bibistis? Cumque eis venerabilis Pater et hospitium mulieris, et genera ciborum, et numerum potionum diceret, recognoscentes cuncta quae egerant, ad ejus pedes tremefacti ceciderunt, et se deliquisse confessi sunt. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
uos agite: quia aduos hic malignus
sp̃s uenit. Is qui mandatũ detulit
ilix uerba compleuerat: ⁊ malignuᷤ
spuitus eundem parietem qui edificcibat᷑
euertit. atq unum puerulũ monachum
cuiusdam curialis filium opprimens ru¬
ina contriuit. Contristati omnes at ue¬
hementer afflicti: nõ dãpno parietis s
contricione fratris.. Quod uencrabili pa¬
tri benedicto studuerunt celenter cũ gra¬
ui luctu nunciare. Tunt idem pater ad¬
se di laceratum pucrum deferri iubit. Quẽ
portare non nisi in sago potuetũt: quia
collisi saxa parietis cius non solum
membra s criam ossa contriuerant.
sua in syacio quod uulgo macta dicit᷑
que mrare consuerat proici. Missisq fo¬
ras fratrib cellam ciausit: oracioni in¬
stantius quam solebat incubuit. Mira
ut prius ualentem ad eundem laborẽ
bus ꝑficeret de cuins se interitu antiqu¬
us hostis benedicto in sultare credidiss.¬
spũ pollee uentura preditere presenti

Expanded text:
vos agite, quia ad vos hac hora malignus vos agite, quia ad vos hac hora malignus spiritus venit. Is qui mandatum detulit, vix verba compleverat, et malignus spiritus eumdem parietem qui aedificabatur evertit, atque unum puerulum monachum cujusdam curialis filium opprimens, ruina contrivit. Contristati omnes ac vehementer afflicti non damno parietis, sed contritione fratris, venerabili Patri Benedicto studuerunt celeriter cum gravi luctu nuntiare. Tunc idem Pater Benedictus dilaceratum puerum ad se deferri jubet. Quem portare non nisi in sago potuerunt: quia collapsi saxa parietis, non solum ejus membra, sed etiam ossa contriverant. sua in psiathio, quod vulgo matta vocatur, in quo orare consueverat, projici, missisque foras fratribus cellam clausit: qui orationi instantius quam solebat incubuit. Mira ut prius valentem ad eumdem iterum libus perficeret, de cujus se interitu antiquus hostis Benedicto insultare credidissitu pollere, ventura praedicere, praesentibus
Abbreviated transcription (Latin):
rent: ercum illic idolum fraties inue¬
nerunt. Quo ad horam casu in coqͥna
ꝓiecto exire ignis repente uisus est: atq
incunctorũ monachoꝵ oculis quia om¬
ne eiusdem coquine edificiũ consume¬
tur ostendit. Cumq iaciẽdo aquam
et ignem quali extinguendo ꝑstrepe¬
tent: pulsatus ab codem tu anultu
uir dñi aduenit. Qui cundem ignẽ
in oculi fratrum cẽ in suis uero nõ esse
considerans: caput protinus in or̃onem
flexit et cos quos fantastico reppent igne
deludi uocauit fratres. nt oculos luos sig¬
narẽmonuit ut ⁊ sanum illud coquint
edificium assistere cernerent ⁊ flãmaᷤᷤ qͣs
antiquus hostis finxerat nõ uiderent.
A
res ita exigebat paulo alcius edi¬
ficarent: uir dei in oronis studio intͣ
cellule sue clanstra morabatur. Cui
antiquus hostis insultans apparuit: ⁊
quia ad laborantes fr̃es ꝑgeret indica¬
uit. Quod uir dei ꝑ nuntiũ celleͬrime
fratrib indicauit dicens. Frẽs stuite

Expanded text:
rent, aereum illic idolum fratres inverent, aereum illic idolum fratres invenerunt. Quo projecto, exire ignis repente visus est, atque in cunctorum monachorum oculis, quia omne ejusdem coquinae aedificium consumeretur ostendit: cumque jactando aquam et ignem quasi exstinguendo perstreperent, pulsatus ab eodem tumultu vivir Dei advenit. Qui eumdem ignem in oculis fratrum esse, in suis vero non esse considerans, caput protinus in orationem flexit, et eos quos phantastico reperit igne deludi, revocavit fratres, ut oculos suos signarent monuit, ut et sanum illud coquinae aedificium assistere cernerent, et flammas quas antiquus hostis finxerat, non viderent. a res ita exigebat, paulo altius aedificarent, vir Dei in orationis studio intra cellae suae claustra morabatur. Cui antiquus hostis insultans apparuit, et ei quod ad laborantes fratres pergeret indicavit. Quod vir Dei per nuntium celerrime fratribus indicavit, dicens: Fratres, caute
Abbreviated transcription (Latin):
queris: Sed iam nũt expectanda sunt
contra dei famulum: antiqui hostis no¬
ua certamina. Cui pugnas quidem
uolens intulit: sed octalionem uicto¬
xie ministrauit inuictus.
uadam die dum dum fratees
habitatula eiusdem celle cõstru¬
erent: lapis in medio iacebat quem ĩ
edificium leuare decreuerunt. Cumq¬
E
cum duo uel tres mou̾e non possent.
plures adiuntti sunt. Sed ita inmobi¬
lis ꝑmansit ac si radicitus interra te¬
nerctur: ut palam daretur intelligi
quod suꝑ eim ip̃e ꝑ se antiquus hos¬
us sederẽt quem tantoꝵ uiroꝵ manuꝰ
mou̾e non possent. Difficultate igi¬
tur facta aduirũ dei missum est ut
ueniret et orando hostem repelleret:
ut lapidem leuare potuissent. Qui
mox lienit oracionem faciens heaedic¬
cionem dedit: et tanta lapis celeritate le¬
uatus est. ac si nullum prius pondus
habuisset.
Unt inconspectu uiri dei placuit ut
in loco codem terram foderent.
Quan dum fodiendo alcius penetra¬

Expanded text:
queris? Sed jam nunc spectanda sunt queris? Sed jam nunc spectanda sunt contra Dei famulum antiqui hostis nova certamina, cui pugnam quidem volens intulit, sed occasiones victoriae ministravit invitus.uadam die dum fratres habitacula ejusdem cellae construerent, lapis in medio jacebat quem in aedificium levare decreverant. Cumque eum duo vel tres movere non possent, plures adjuncti sunt, sed ita immobilis mansit, ac si radicitus in terra teneretur: ut palam daretur intelligi, quod super eum ipse per se antiquus hostis sederet, quem tantorum virorum manus movere non possent. Difficultate igitur facta, ad virum Dei missum est ut veniret, et orando hostem repelleret ut lapidem levare possent. Qui mox venit, et orationem faciens benedictionem dedit, et tanta lapis celeritate levatus est, ac si nullum prius pondus habuisset. unc in conspectu viri Dei placuit ut in eodem loco terram foderent. Quam dum fodiendo altius penetra
Abbreviated transcription (Latin):
culieai beaati martini fecit Uhi uero ara
eiuscem apollinis fuit oraculũ sã con
multitudinem predicacione ad fidera con¬
tinua ad fidem uocabat. Set hec anti¬
quus hostis tacite nõ ferens: nõ occulte
uł ꝑ sompnium s aꝑta uisione ciusdẽ
patris se oculis ingẽrebat ⁊ magnis cla¬
morib uim se perpeti conquerebatur ita
ut nocem illius eciam fratres audirent
quãuis imaginẽ minime sernerent.
Ut crũ discipulis suis uenerabilis pa¬
ter dicebat: dorporalib eius acculis idẽ
tertimus ⁊ succensus apparebat: qui
ineũ ore oculisqz flamantib seuire ui-¬
debatur. Iam nero que diceret audiebãt
omnes. Prius enim hũt uocabat ex
nomine. Cui cum uir dei minime res¬
ponderet: ad eius mox contumelias
erumpebat. Nam cum clamaret dicẽs
benedicite. benedicite. ⁊ eum sibi nul¬
lo modo respondere conspic̾et: protinuᷤ
adiungebat. Maledicte ⁊ non bendit¬
te. quid metum habes: quid me ꝑse¬

Expanded text:
culum beati Martini, ubi vero ara culum beati Martini, ubi vero ara ejusdem Apollinis, fuit oraculum sancti Jmultitudinem praedicatione continua ad fidem vocabat. Sed haec antiquus hostis tacite non ferens, non occulte vel per somnium, sed aperta visione ejusdem Patris oculis sese ingerebat, et magnis clamoribus vim se perpeti conquerebatur, ita ut voces illius etiam fratres audirent, quamvis imaginem minime cernerent. Ut enim discipulis suis venerabilis Pater dicebat, corporalibus ejus oculis idem terrimus et succensus apparebat, qui in eum ore oculisque flammantibus saevire videbatur. Jam vero quae diceret audiebant omnes: prius enim hunc vocabat ex nomine. Cui cum vir Dei minime responderet, ad ejus mox contumelias erumpebat. Nam cum clamaret, dicens: Benedicte, Benedicte, et eum sibi nullo modo respondere conspiceret, protinus adjungebat: Maledicte, non Benedicte, quid mecum habes? quid me perse