comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ito per aduersa fraudulentꝰ patẽt amicus:
nam in prolperitate incerta est amicicia.:
nec scitur utrũ ꝑsona an felicitas diligatur. Sepe
per simulacõe amicicia colitur: ut qui non potuit
aperte decipere. decipiat fraudulenter Tũc quisq fͭ
magis pietati iulticie q diuine cõtrariꝰ: qñ delpicit
amitũ aliqua adu̾sitate ꝑcullũ. Qua mnre merce¬
crudelis existit ueluti actũ est inter lazarũ ulcere¬
sũ. diuitẽ q superbũ Per aduersa igitur et ꝓs¬
pera cõꝓbatur si utiq uere diligatur deus et ꝓrimꝰ.
qr dũ aduersa procedũt. amicus fraudulentꝰ dete¬
gitur. ftatim q despicit quẽ se diligere simulauit
Amicictia certa nulla ui excluditur: nullo tpe abole-¬
tur. Obicũq em̃ se ꝟterit tp̃s: illa firma est ħarist̾
aunci qui usq in finẽ exiftãt chari: na młtos a ca¬
rittite aut aduersitas tpĩs / aut contẽcio quelib acti-¬
onis auertit Sepe et ꝑ honores quorũdã mutantur¬

Expanded text:
ito per adversa fraudulentus patet amicus; nam in prosperitate incerta est amicitia, nec scitur utrum persona an felicitas diligatur. 2. Saepe per simulationem amicitia colitur, ut qui non potuit aperte decipere, decipiat fraudulenter. 318 3. Tunc quisque magis fit pietati justitiaeque divinae contrarius, quando despicit amicum aliqua adcrudelis existit: veluti actum est inter Lazarum ulcerosum divitemque superbum. Per adversa igitur et prospera comprobatur, si utique vere diligatur Deus, et proximus; nam dum adversa procedunt, amicus fraudulentus detegitur, statimque despicit quem se diligere simulavit. 4. Amicitia certa nulla vi excluditur, nullo tempore aboletur, ubicunque enim se verterit tempus, illa firma est. 5. Rari sunt amici qui usque ad finem existant chari. Multos a charitate aut adversitas temporis, aut contentio quaelibet actionis avertit. 6. Saepe per honorem quorumdam mutantur
Abbreviated transcription (Latin):
nasteria sita in diu̾sis epatib qd̾ specialiꝰ ꝑtinue¬
rũt ab ip̃a sui fũdeicõe ad sedẽ aplicã ꝓ uolũtate fu¬
datoꝵ quis nestiat ; Sed aliud est qd̾ sargit᷑ deuo-¬
cio: aliud qd̾ molitur ambicio impaciẽs subiectõis
Et hec dicta de his sufficiat.¬

Expanded text:
d specialius pertinuerint ab ipsa sui fundatione ad Sedem apostolicam pro voluntate fundatorum, quis nesciat? Sed aliud est quod largitur devotio, aliud quod molitur ambitio impatiens subjectionis. Et haec dicta de his. 434 CA
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo qui ait: nõ est ptãs nisi a deo Proinde qd̾ se
nõ tamẽ singłariter Deniq idẽ ait Dĩs aĩa ptati
sublimiorib subdita sit: nõ ait sublimiori
et quomiͦ. quos deus cõiunxit nõ sunt separandi: sic
nec quos sbiũxit cõꝑandi Monstrũ facis si manꝰ
mouẽs: digitũ tacis pedem/ de capite suꝑiorẽ¬
tũ de manu brachiũ collaterale Tale est si in xp̃i cor¬
pore mẽbra aliter locas ꝙͣ disposuit ip̃e: insi tu putas
aliũ esse qui posuit in eccła quoldã quid̃ apłos qͦs¬
dã autẽ ꝓphetas. alios uero enuagelistas alios docto¬
s et pastores ad cõsũmacõe sccoꝵ / in opꝰ m̃i
in edificacoẽ corꝑis xp̃i. Atq hoc corpꝰ qd̾ tibi ip̃e pau¬
lus suo uere apõstolico figurãs eloquio. et capiti con¬
uemẽtilsime aptãs totũ ex eo cõpactũ ꝑhibet et con¬
nexũ per om̃e iũcturã submĩstracoĩs scdm̃ oꝑacõe in¬

Expanded text:
ab eo qui ait: Non est potestas nisi a Deo. Proinde quod sab eo qui ait: Non est potestas nisi a Deo. Proinde quod snon tamen singulariter. Denique idem ait: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit . Non ait, Sublimiori, tanquam Et quomodo quos Deus conjunxit, non sunt separandi : sic nec quos subjunxit, comparandi. Monstrum facis, si manui submovens, digitum facis pendere de capite, superiorem manui, brachio collateralem. Tale est si in Christi corpore membra aliter locas quam disposuit ipse. Nisi tu putas alium esse, qui posuit in Ecclesia quosdam quidem apostolos, quosdam autem prophetas, alios vero evangelistas, alios doctores et pastores, ad consummationem sanctorum, in opus miin aedificationem corporis Christi. Atque hoc corpus, quod tibi ipse Paulus suo vere apostolico figurans eloquio, et capiti convenientissime aptans, totum ex eo compactum perhibet, et connexum per omnem juncturam subministrati
Abbreviated transcription (Latin):
dixeram: occidisti et possedisti. Adde qd̾ qui audiũt
scandaliz antur ĩdignãtur detrahũt et blasphemãt
hoc est ulnerãtur ad mortẽ Non est arbor bona faciẽs
fructus tales insolẽtias dissoluciones dillapidacões
simłtates/ scandala odia: qd̃q magis dolendũ: int̾
eccłas inimicicias graues ꝓpetes q discordias Tlides
ꝙͣ uerus sit ẜmo ille: oĩa michi licent. sed nõ omia ex
peduit Quid si forte nec licet. Ignosce michi nõ ta¬
cile adducor liitũ cõsentire: qd̾ tot illicita ꝑturit Tu
ne deniq tibi licitũ censeas. suis eclãs ĩmutilare
mẽbris cõfunde̾ ordinẽ ꝑturbare t̾mĩos quos posueꝵt
patres tui ͤ Si iusticiẽ est cuiq ius suũ seruare: au
ferre ciuiꝙͣ sua. iusto quomiͦ. poterit cõuenire ͤ Er¬
ras si ut sũmã ita et solã inftitutã a deo urã apo¬
stolicã potestatẽ exiftimas. Si e ꝯ hoc sentis. dissentis

Expanded text:
dixeram: Occidisti et possedisti. Adde, quod, qui audiunt, dixeram: Occidisti et possedisti. Adde, quod, qui audiunt, scandalisantur, indignantur, detrahunt et blasphemant, hoc est vulnerantur ad mortem. Non est bona arbor faciens fructus tales: insolencias, dissoluciones, lapidaciones, simultates, scandala, odia, quoque magis dolendum, inter ecclesias inimicicias graves perpetesque discordias. Vides, quam verus sit sermo pediunt . Quid si forte nec licet? Ignosce mihi: non facile adducor licitum consentire quod tot illicita parturit. 17. Tune denique tibi licitum censeas, suis ecclesias mutilare membris, confundere ordinem, perturbare terminos, quos posuerunt patres tui? Si justitiae est jus cuique servare suum; auferre cuiquam sua, justo quomodo poterit convenire? Erras, si ut summam, ita et solam institutam a Deo vestram apostolicam potestatem existimas. Si hoc sentis, dissentis
Abbreviated transcription (Latin):
si nõ pudenda ad modũ. et tenuitas in hiis: et in illis
na soboles hec: quid in peccet licẽtius uagũ et male
liberũ Wlgus cũ non sit qui arguat: Qͥd ni quoq¬
licẽtius sꝑolietur ac depredetꝰ. mermis religio. cũ nõ
est qui decendat: Quo em̃ refugiũ illis: iũquid ad
epõs dolentes ĩiuriã : Ridẽtib profecto aspiciit oculis
siue que fuciũt mala: luie que pauiũtur Que demũ
Utilitas in sãguĩe isto. Dereor ne illa que in ꝓpheta
cõminatꝰ ełt deus/ ille niquiens in iniquitate lua mo¬
rietur sangiũe autẽ eius de mamtua requiram Si
em̃ et extollitur cuc nichil subtrahit᷑: et cui subtrahi¬
tur uritur. qui subtrahit quomiꝰ innocens: Parum
enĩ ĩuoluimus ignẽ Audi apercius Si is qui murmu¬
rat sedm̃ aiãm mortuus est: qui iltigat quo ͦ. uiuit:
Quomi ͦ uo nõ reus mortis eoꝵ amboꝵ et sue pariter
qui gladiũ dedit unde ambo morerentur. Hoc est qd̃

Expanded text:
si non pudenda admodum et tenuitas in hiis, et in illis si non pudenda admodum et tenuitas in hiis, et in illis na soboles est. Quidni peccet licencius vagum et male liberum vulgus, ubi non sit, qui arguat? Quidni licencius, quod spolietur ac depredetur inermis religio, cum non sit, qui defendat? Quo enim refugium illis? Numquid ad episcopos dolentes iniuria? Ridentibus profecto aspiciunt oculis, sive qui faciunt mala, sive qui paciuntur. Que demum utilitas in sanguine illo? Vereor, ne illa, quam in propheta comminatus deus: Ille, inquiens, in iniquitate sua morietur; saguinem autem eius de manu tua requiram. Si enim et extollitur, qui subtrahitur, et cui subtrahitur, uritur, qui subtrahit, quomodo innocens? Parum est: involvimus ignem, audi apercius. Si is, qui murmurat, secundum animam mortuus est, qui instigat, quomodo vivit? Quomodo vero non reus mortis amborum, et sue pariter, qui gladium dedit, unde ambo morerentur? Hoc est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
nõ pro racõe sed pro libitu agere: nec iudicio ãgi sed
appetitu. Quid tam bestiale. Et si indignũ ciuius
utenti racõe uiu̾e ut petus. quis in te rectore om̃i tãtam
cõtumeliã nature honoris ĩiuriã quis ferat; Sic de¬
generãdo qd̾ absit generale obprobriũ fecisti ꝓpriũ tibi
Hõ cũ in honore ẽẽt nõ ĩtel cõꝑei. ⁊c̃. Qͥd itẽ tã indig ͫ
ꝙͣ ut totũ tenẽs nõ sis contẽtus toto nisi mi¬
as quald̾ atq exiguas porcões ip̃ĩꝰ tibi credite uniu̾si¬
tatis. tãꝙͣ nõ sint tue satagas nescio quomꝰ ad huc fa¬
de hoĩe qui tentũ oues habens. Unã que erat panꝑis
cõcupint. Huc quoq ueniat litm̃ ymo facinꝰ regio
achab. qui rerũ sũmã tenebat: et u̾na uinea affec¬
tauit AAuertat a te deus qd̾ ille audiuit. Orcidisti et
spite igitur taliũ ubiq libertoꝵ et facultates et uitas¬

Expanded text:
non pro racione, sed pro libito agere, nec iudicio agi, sed non pro racione, sed pro libito agere, nec iudicio agi, sed appetitui. Quid tam bestiale? Et si indignum cuivis utenti racione vivere ut pecus, quis in te rectore omnium tantam contumeliam nature, honoris iniuriam ferat? Sic degenerando, quod absit, generale opprobrium fecisti proprium tibi: Homo, cum in ut totum tenens non sis contentus toto, nisi minucias quasdam atque exiguas porciones ipsius tibi credite universitatis, tamquam non sit tue, satagas, nescio quomodo, ad hoc fade homine, qui centum oves habens unam, que erat pauperis, concupivit. Huc quoque veniat factum, ymmo facinus, regis Achab, qui rerum summam tenebat, et unam vineam affectavit. Avertat deus a te, quod ille audivit: Occidisti et spice diligencius talium ubique libertorum et facultates,
Abbreviated transcription (Latin):
potestis: sed utrũ debeatis questio est. Nonoꝵ ac dignitatũ
gradus et ordines quibusq ẜuare suos debetis et poĩti¬
ad hoc estis: nõ inuidere/ ut quidã ur̃oꝵ ait. cui honorẽ
honorẽ Spiritalis homo ille qui oĩa diuidicat. Ut ip¬
se a neniẽ iudicet oꝑus suũ om̃e trina quad̾ cõli¬
deracõe preueit ¶ Primũ quid liceat. deinde an de¬
ceat. postremo an expediat. Nã et si constet ĩ xp̃iana
utiq philosophia non decere isi qd̾ licet: nõ expedie
nisi qd̾ decet et licet. nõ cõtinuo tiĩ om̃e qd̾ licet detere
aut expedire cõseques exit Age aꝑtemus si possumꝰ
tria ipã operi huic At quomꝰ nõ indecens tibi uolũ¬
tate pro lege uti: et qz nõ est ad quẽ appelleris/ pote¬
statẽ extertere. negligere racõe. Tu ne maior doͦ
tuo qui ait. Non uemi facere uolũtatẽ mea̾: Q ꝙͣ
nõ minꝰ deiecti ꝙͣ elati amini est ueluti rois exꝑtem

Expanded text:
potestis; sed utrum et debeatis, questio est. Honorum ac dignitatum potestis; sed utrum et debeatis, questio est. Honorum ac dignitatum gradus et ordines, quibusque suos servare positi estis, non invidere, ut quidam vestrorum ait: Cui honorem, honorem. Spiritualis homo ille, qui omnia diiudicat, ut ipse a nemine iudicetur: Omne opus suum trina quadam consideracionepreveniet: Primum quod an liceat, deinde an deceat, postremo an et expediat. Nam, etsi constet in cristiana utique philosophia non decere, nisi quod licet, non expedire, nisi quod decet et licet, non continue tamen omne, quod licet, decere aut expedire consequens erit. l Age, aptemus, si possumus, tria ipsa opera huic! At quomodo non indecens tibi voluntate pro lege uti, et, quia non est, ad quem appelleris, potestatem exercere, negligere racionem? Tune mayor domino tuo, qui ayt: Non veni facere voluntatem meam? Quamquam non minus deiecti quam elati animi est veluti racionis expertem,
Abbreviated transcription (Latin):
ait Qͥ michi mĩstrat me sequatur. Et habes de illo
in fide. decorꝰ in gioria: et probalti te imitatorem dei. for¬
titudo tua fiducia fidelis cõscĩe. Decor tuus splendor
bone opinionis Ita quelo intuere fortitudine. Et em gau¬
diũ dni fortitudo tua Porro specie tua et pulc̃ .tͣ. nichilo¬
minꝰ tãꝙͣ ꝓpria siłiter delectatur Iuduere uestimẽtis
glorie tue. uestire dupplicib. quib domesticos tuos fortis
illa mulier induere consueuit: nõ sit in cõsciencia ni¬
tans infirmitas modice fidei. nõ sit in fama neuus
male speciei. et bestiris dupplicib Et gaudebit sponlꝰ
super sponsã aĩam tuã: et gaudebit super te deꝰtius
clesiaꝵ Trũtari se clamitant ac demembrari/ uel
nulle uel pauce admodũ sũt que plagã istã aut nõ
siue a primatib Bona ne species hec: Mirũ si excusa¬
ri queat opus: Sic factitando ꝓbatis uos hr̃ẽ plenitu¬
dinẽ ptatis. sediucticie forte non ita. Facitis hoc quia¬

Expanded text:
ait: Qui mihi ministrat, me sequatur . Et habes de illo:em . Tu quoque esto fortis in fide, decorus in gloria; et probasti te imitatorem Dei. Fortitudo tua, fiducia fidelis conscientiae: decor tuus, splendor bonae opinionis. Ita, quaeso, induere fortitudinem; etenim gaudium Domini fortitudo tua. Porro specie tua et pulchritudia similitudine delectatur. Induere vestimentis gloriae tuae, vestire duplicibus, quibus domesticos suos fortis illa mulier induere consuevit . Non sit in conscientia nutans infirmitas modicae fidei, non sit in fama naevus malae speciei; et vestieris duplicibus, et gaudebit sponsus super sponsam animam tuam, et gaudebit super te Deus tuus.clesiarum. Truncari se clamitant ac nulle vel pauce sunt admodum, que plagam istam aut non sive primatibus. Bonane species hec? Mirum, si excusari queat vel opus. Sic factitando probatis vos habere plenitudinem potestatis, sed iu
Abbreviated transcription (Latin):
appellasse pulsatos: quo interĩ licerat qd̃ nũꝙͣ licet. nõ¬
nullis ecia quoaduixerũt licuisse appellacõis suffragi¬
o nepharia scimꝰ Uerbi gracia inceltũ adulteriũ Eͣ¬
le est hoc turpitudini patrotinari. qd̃ uel maxiẽ formi¬
dari a turꝑib opportebat ͤ Quousq murmur uniuerse

Expanded text:
appellasse pulsatos, quo interim liceret, quod nunquam licet? Nonappellasse pulsatos, quo interim liceret, quod nunquam licet? Nonnullis etiam, quoad vixerunt, licuisse appellationis suffragio nefaria scimus, verbi gratia, incestum, adulterium. Quale est hoc, turpitudini patrocinari, quod vel maxime formidari a turpibus oportebat? Quousque murmur universae
Abbreviated transcription (Latin):
innocẽtũ rideat. Arbitror idẽ debere ꝑati illũ qui si¬
ne causa forte appellauit. Formulã hanc iusticis
p̃figit tibi. et dĩne ĩcõmutabłis racio equitatis: et
in fallor ip̃a appellacionũ lexiut illicite usurpata
appellacio nec prosit appellanti nec appellato obsit
Ut quid enĩ frustra sic tatigatur homo. ¶Uͣ plen
iusticie ut sese pocius leserit: qui uoluerit ledere pro
ximũ i hpellare inique miquũ est Iniqͤ. et in pune cpel¬
lare iniquaꝵ appellaconũ tomes est. Iiqua autẽ om̃is
appellatio: ad quã iusticie mopia nõ coegit Al ppellare nõ
ut graues, sed ne graueris licet Appellandũ a sentencia
ante sentẽcia: improbe õmo nnsi ob mãĩfestũ grauamẽ
presumit᷑. appellacio Qui igitur nõ grauatꝰ appellat.
liquet qr aut grauare intendit. Aut tẽpus redime̾ Nõ
est aũt suffugiũ appellatio: sed refugiũ Qtos nouimꝰ

Expanded text:
innocentis rideat. 7. Arbitror idem debere pati illum, qui siinnocentis rideat. 7. Arbitror idem debere pati illum, qui sine causa forte appellavit. Formulam hanc justitiae praefigit tibi et divinae incommutabilis ratio aequitatis, et, ni fallor, ipsa appellationum lex, ut illicite usurpata appellatio nec prosit appellanti, nec appellato obsit. Utquid enim frustra fatigatus sit homo? Quam plenum justitiae, ut sese potius laeserit, qui voluit proinique, iniquum est; inique et impune, iniquarum appellationum fomes. Iniqua autem omnis appellatio, ad quam justitiae inopia non coegit. Appellare, non ut graves, sed si graveris, licet. Appellandum a sententia. Ante sententiam improbe omnino, nisi ob manifestum gravamen, praesumitur appellatio. Qui igitur non gravatus appellat, liquet quia aut gravare intendit, aut tempus redimere. Non est autem suffugium appellatio, sed refugium. Quantos novimus
Abbreviated transcription (Latin):
reddatur inutile Michi uidetur et in multã posse eas
deuenire ꝑuiciẽ: si nõ sũmo mod̾annẽ dictitent᷑. Appel¬
latur de toto mũdo ad te: id quid̃ in testiõmũ singula¬
ris primatꝰ tui: at tu si saꝑis nõ p̾matu gaudebis
at opp̃ssor. et nõ suꝑbiat impius unde incenditur
pauper. Quid tam decorũ et in aduocacoe tui no¬
mĩs opp̃ssi effugiant bersuti nõ refugiant Quid
e regione tam ꝑuersũ tam recti alienũ ut letetur
nale fecit. et qui tulit maniter fatigetur: D¬
manũ est nõ moueri erga hoĩe cui illate ĩiurie cumu¬
lauere dolorẽ: et labor itineris et dãpna expensaꝵ.
Sed nnchilominꝰ ignauillime in illũ non moueris
qui huic tot calamitatũ partĩ auctor. ꝑtĩ extitit cã
debes Consoletur ille dãpnoꝵ suoꝵ resarcitu: satiffac¬
tione ĩiuriaꝵ. fine calũpmaꝵ Tũ isto agatur ut
peniteat fecisse qd̾ nõ timuit facere: et nõ de penis

Expanded text:
reddatur inutile. Mihi videtur et in multam posse eas reddatur inutile. Mihi videtur et in multam posse eas devenire perniciem, si non summo moderamine actitentur. Appellatur de toto mundo ad te. Id quidem in testimonium singularis primatus tui. At tu, si sapis, non primatu gaudebis, ntiat oppressor, et non superbiat impius unde incenditur pauper. Quid tam decorum, ut ad invocationem tui nominis oppressi effugiant, versuti non refugiant? Quid e regione tam perversum, tam recti alienum, ut laetetur qui malum fecit; et qui tulit, inaniter fatigetur? Inhumanissime non moveris erga hominem, cui illatae injuriae cumulavere dolorem et labor itineris, et damna expensarum: sed nihilominus ignavissime in illum non moveris, qui huic tot calamitatum partim auctor, partim exstitit causa. debes. Consoletur ille damnorum resarcitu suorum, satisfactione injuriarum, fine calumniarum: cum isto ita agatur, ut poeniteat fecisse quod non timuit facere, et non de poenis
Abbreviated transcription (Latin):
cauillemur ad dolos feramur ad detractiones. pro¬
rũ pamꝰ ad maledicta: oppͥmanur a forciorib. oppͥ¬
mamꝰ infirmiores Ꝙͣ digne et ꝙͣ laudabiliter occu¬
patur meditacio cordis tui: adu̾sus tã pestilens insipi¬
encie genꝰ qd̾ corpꝰ ipm̃ xp̃i. qd̾ est młtitudo credenciu
occupasse cõsideras G ambitꝰ ambiẽtiũ crux: quo ͦ
om̃s torques om̃ib places Nil acerbiꝰ crutiat nl
molestiꝰ in quietat. ml tamẽ apud miẜ os mortaled
legũ canonũ q disciplina in sudat. An nõ spoliis eiꝰ
omĩs italica inhyat in exꝑlebili auiditate rapaste
interdicit sed abscidit Quociẽs scta as fecunda
tua abortiri fecit ocia. inquietũ et inquietãs ma¬
lũ: ellud est qd̾ ab oppreslis appellatur ad te: aliꝰ
autẽ ꝙ ambicio in eccłã perte regnare molitur:
tamẽ debitor es. ulis ut erigas. isti ut reprimae.
nõ erit abre Magnom hiis et pio opus intuitu est: ne

Expanded text:
cavillemur ad dolos, feramur ad detractiones, procavillemur ad dolos, feramur ad detractiones, prorumpamus ad maledicta, opprimamur a fortioribus, opprimamus infirmiores. Quam digne et laudabiliter occupatur meditatio cordis tui adversus tam pestilens insipientiae genus, quod corpus ipsum Christi, quae est multitudo credentium, occupasse consideras? O ambitio ambientium crux! quomodo omnes torquens, omnibus places? Nil acerbius cruciat, nil molestius inquietat; nil tamen apud miseros mortales legum canonumque disciplina insudat? An non spoliis ejus omnis Italica inhiat inexplebili aviditate rapacitaintercidit, sed abscidit. Quoties sancta ac fecunda tua abortiri otia fecit inquietum et inquietans malum? Aliud est quod ab oppressis 428 appellatur ad te, aliud autem quod ambitio in Ecclesia per te regnare molitur. tamen debitor es, illis ut erigas, istis ut reprimas. non erit ab re. Magno in his et pio opus intuitu est; ne
Abbreviated transcription (Latin):
An nõ beritatẽ dei ĩiufticiã detinemꝰ. Et quid̾ qñcũq
ꝑueniet genciũ plenitudo ncͣce est expectemꝰ: in eas in
fides Cui cred̾e casu cõtingit; Quom. credẽt
predicãte. Petrus ad corneliũ philippꝰ ad eunuchũ mil¬
si sũt: et si exẽplũ recẽtius querimꝰ. augustinꝰ a btõ gͤ¬
gorio destinatur fidei form̃a tradere anglicis. et de his
dam pene ubiq serpit : apud aliquos seuit palã Nã
puulos ecclesie pallim et publice deglutire fertinat Q ͤ¬
nec dũ audiuimꝰ. et forlitan audillem mnisi pre au¬
ro hyspanie salus ppłi uiluisset Tuũ est et plage hu¬
ic remediũ prouidere: sed est insipiencia que ip̃a
quoq iã ꝓpemodũ stultã facit sapĩam fidei. quoͦ
et ipam catholicã pene totã hoc uirus infecit eile
lia. nã dũ in ip̃a quiq que nr̃a sũt querimus.
fit ut ĩuitẽ ĩuidetes ĩuicẽ prouocãtes exterteamur
ad odia animemͫ ad ĩiurias armemur ad lites.

Expanded text:
 injustitia detinemus? Et quidem quandoque perveniat gentium plenitudo necesse est. Exspectamus ut in eas incidat fides? Cui credere casu contigit? Quomodo credent sine praedicante? Petrus ad Cornelium, Philippus ad eunuchum missi sunt , et, si exemplum recentius quaeremus, Augustinus a beato Gregorio destinatus, formam fidei tradidit Anglis. Et de his clam pene ubique serpit; apud aliquos saevit palam. Nam parvulos Ecclesiae passim et publice deglutire festinat. Quaenecdum audivimus. Et forsitan audissemus, nisi prae auro Hispaniae salus populi viluisset. Tuum est et plagae huic remedium providere. 5. Sed est insipientia, quae ipsam quoque jam propemodum stultam fecit sapientiam fidei. Quomodo et ipsam Catholicam pene totam hoc virus infecit? Nam dum et in ipsa quique quae nostra sunt quaerimus, fit ut invicem invidentes, invicem provocantes, exerceamur ad odia, animemur ad injurias, armemur ad lites,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ oportet xp̃i głam me silere: ꝙͣ nõ quere te tuã
Et si pergis murmurare: ad hec respondebr̃ tibi
ex enuãgelio Qto eis precipiebat tãcomagis plus
predicabant dicentes bene omĩa fecit. Audi aliud si
tnĩ aliud ad idem em̃ fortassis ꝑtinere quis dicat. Lua
coliderac uiderit ha. Nlichi bidet. no louge a bere dilsen¬
tire qui id forte inter auaricie species locandũ puta¬
uerit. ego uo̾ illiꝰ aut spem esse aut spem̃ habere nõ
negarim Sane interest tue ꝑfectõis. et malas res ⁊
fame tõsulere Puta tibi nõ licere et si alias forte li¬
ceat quitquit fuerit male coloratũ Demq interro¬
ga maiores tuos et dicent tibi. Ab om̃i spet̾e mala

Expanded text:
non oportet Christi gloriam me silere, quam nec te quaerere tuam. non oportet Christi gloriam me silere, quam nec te quaerere tuam. Et si pergis murmurare adhuc, respondebitur tibi ex Evangelio: Quanto eis praecipiebat, tanto magis plus praedicabant, dicentes: Btamen aliud. Ad idem enim fortassis pertinere quis dicat. Tua consideratio viderit hoc. Mihi videtur non longe a vero dissentire, qui id forte inter avaritiae species locandum putaverit. Ego vero illius aut speciem esse, aut speciem habere non negaverim. Sane inter est tuae perfectionis, et malas res, efamae consulis. Puta tibi non licere etsi alias fortasse liceat quidquid male fuerit coloratum. Denique interroga majores tuos, et dicent tibi: Ab omni spe
Abbreviated transcription (Latin):
alter indignꝰ credo cui gracia redderet᷑: audiuit Cũ
quali ueste intrasti: cũ tali egrediaris O uoce mag¬
ficã uocẽ prorsꝰ apłice libertatis Quid minꝰ ab illa
illa plus zeli. in ifta plus modestie sonuit. Quid ille
de trãsmarinis ꝑtib penc a finib t̾re. t̾ra mari qz¬
currẽs pro epilcopatu luis et alienis facultatibus
rursus emẽdo. Iã enĩ emerat prius. Tulit multa
led retulit nõ om̃ia tñ Incidit miler in manꝰ ali-
ambiciolo: nec lupponere iniquo mamone acquie¬
stens Non sic a pauꝑe ep̃o cõstitiusti dãs qd̃ daret.
ne ĩuiumficus notaretur Accepit ilam. qd̾ palã
dedit. sic de tuo sacculo cõsultũ est uerecũdie uiri. Sic
quoq curie morẽ gerẽs tuo beneficio inuidĩa decu¬
potes absconde̾: et factũ nouimꝰ et ꝑsonã Audire
grauat; Et ego eo libenciꝰ predico: quo tu id mole¬
stius audis Si tibi sic expedit. et michi sic. tam

Expanded text:
alter, indignus credo cui gratia redderetur, audivit: Cum alter, indignus credo cui gratia redderetur, audivit: Cum quali veste intrasti, cum tali egredieris. O vocem magnificam! vocem prorsus apostolicae libertatis! Quid minus ab illa si quod in illa plus zeli, in ista plus modestiae sonuit. Quid ille de transmarinis partibus pene a finibus terrae, terra et mari currens pro episcopatu, suis et alienis facultatibus rursus emendo? Jam enim emerat prius. Tulit multa, sed retulit, non omnia tamen. Incidit miser in manus aliasambitioso, nec supponere iniquo mammonae acquiescens. Non sic a paupere episcopo continuisti, dans quod daret, ne immunificus notaretur: accepit clam, quod palam dedit. Sic de tuo sacculo consultum est verecundiae viri, sic quoque curiae morem gerens, tuo beneficio invidiam declpotes abscondere: et factum novimus, et personam. Audire gravat? Et ego eo libentius praedico, quo tu id molestius audis: si tibi sic expedit, et mihi sic. Tam
Abbreviated transcription (Latin):
Parui deiectiqz aĩ est de lubditis ꝓfectũ nõ quere
Tubditoꝵ sed questũ ꝓpriũ. In lũmo p̃lti omi in
chil turꝑius Qͣ pulchre genciũ magister parẽtes
filiis nõ filios debere censuit thescurizare parẽtib
Non mediocris głe uox illa identidẽ ip̃iꝰ non reqͥ.¬
ro datũ sed fructũ At iã trãleamꝰ ex hinc ne quis
morã in his meã/ auaricie in te notã int̾pretet᷑: q ͤ
ꝙͣlonge a te sit libro suꝑiori testatꝰ sũ. sciend ꝙͣta ⁊
in ꝙͣtã tua ncc̃itate respueris Ad te ꝓinde scripserĩ
ista nõ ꝓpt᷑ te. N ẽpe qd̾ tibi scribit. soli prodelle nõ dec
Hic locus auaritiã carpit: a quo uicio satis ĩmunis
tua opimio est. an et opus tu uideris Tidimꝰ em̃ ut¬
gcntũ reputatũ est fenũ. solmarii nõ leuati sarci¬
nis: onuilti nichilonimꝰ repatriãt uel inuiti Noua
bo locupletes. et ambo rei: siquid̃ unus magũtinꝰ
colomensis alter. alter gracia gratis redditã est

Expanded text:
re subditorum, sed quaestum proprium. In summo praesertim omnium nihil turpius. Tum pulchre Magister Gentium parentes filiis, non filios debere censuit thesaurizare parentibus . Non mediocris gloriae vox illa identidem ipsius: Non requiro datum, sed fructum . At jam transeamus et hinc, ne quis moram in his meam, avaritiae in te notam interpretetur: quae quam longe a te sit, libro superiori testatus sum , sciens quanta, et in quanta tua necessitate respueris. Ad te proinde scripserim ista, non propter te. Nempe quod tibi scribitur, soli prodesse non decet. Hic locus avaritiam carpit, a quo vitio immunis satis tua opinio est; an et opus, tu videris. Vidimugentum reputatum est fenum: summarii non levatis sarcinis, onusti nihilominus repatriant vel inviti. Nova bo locupletes, et ambo rei. Siquidem unus Moguntinus, Coloniensis alter: alteri gratia gratis reddita est;
Abbreviated transcription (Latin):
diuẽ dictũ reor ꝙ sicut illut cherubin et seraphin ac
ceteri quiq usq ad angłos archãgłos ordinatur sb̾
bates et reliqui. itu in hũc modũ Non est parui
pendẽdũ ꝙ et deũ habet auctorẽ: et de celo duxit o¬
iginẽ ¶ꝵ si dicat ep̃t nolo eẽ sub archiep̃o aut
albas nolo obedire ep̃o. hoc de celo nõ est insi forte
angłoꝵ quẽpiã dicentẽ audisti: nolo sub archan¬
aliquẽ nõ ferentẽ subesse nsi deo Quid inquis ꝓ¬
ibes dispẽsare nõ sed dissipare: non sũ tã
Ut ignorẽ positos uos dispensatores sed in edificaci¬
onẽm. non in dectructionẽ Deniq queritur inter
dispẽsatores ut fidelis quis inueniatur Ubi neces-¬
sitas urget. extusabilis dispẽsacio eft: ubi utilitas

Expanded text:
tum reor, quod sicut illic Seraphim et Cherubim, ac caeteri quique usque ad Angelos et Archangelos, ordinantur sub bates, et reliqui in hunc modum. Non est parvi pendendum quod et Deum habet auctorem, et de coelo ducit originem. Quod si dicat episcopus, Nolo esse sub archiepiscopo; aut abbas, Nolo obedire episcopo: hoc de coelo non est. Nisi tu forte Angelorum quempiam dicentem audisti, Nolo sub Archanaliquem non ferentem subesse cuiquam, nisi Deo. Quid, inquis? prohibes dispensare? Non, sed dissipare. Non sum tam ut ignorem positos vos dispensatores, sed in edificacionem, non in destruccionem. Denique queritur inter dispensatores, ut quis fidelis inveniatur. Ubi necessitas urget, excusabilis dispensacio est; ubi utilitas
Abbreviated transcription (Latin):
quoq appellacionũ negato suffugio multa rem ͭ¬
tens negocia ad cognoscentes: uel qui nosce citiꝰ
possũt. Di em̃ certior ac facilior notio. ibi decisio
tucior expedicior q elle p̃t Qͣ plenũ gr̃e qd̾ mł¬

Expanded text:
quod appellationum negato suffragio, imo suffugio, multa remiquod appellationum negato suffragio, imo suffugio, multa remittis negotia ad cognoscentes, vel qui noscere citius possunt. Ubi enim certior ac facilior notio, ibi decisio tutior expeditiorque esse potest. Quam plenum grati
Abbreviated transcription (Latin):
cõtẽpta siue disimłata appellacõe ꝑegit. Quid
moris est eligere sͥ interuenit ille appellãs et ue¬
tãs ne fieret quousq ilset et rediret ab urbe roma
Tui tñ appellacõi nec ip̃e detulit. Nam cũ uide̾t
le cõtempmi tãꝙͣ qui irracionabłr appellall accitis
quos potuit sibi tertia die post factã ab aliis electoe¬
t̾ent suã Cũ itaq ex hiis et ĩmuneris tłib liqueat
nõ ex cõtemptu gigmi usurpacoe: sed ex usurpacõe
cõtemptũ. uideris tit quid sibi uelit ꝙ zelus ũr as¬
sidue pene uindicat illũ. illã dissilãt Ts ꝑfectius
cohercere cõtemptũ. Cura in ip̃o utero pellime ma¬
tris p̃fotari germẽ neꝙͣ. qd̾ ita fiet si usurpacio
digna aĩaduersione mulctet᷑. Tolle usurpacione.
et cõtẽptus exculacionẽ nõ ht̃: porro inexcusabłitas
ausũ explodet. Ron sit proinde usurꝑator: et cõcep̃¬
tor nullꝰ erit. aut admodũ rarus Senefacis tut

Expanded text:
contempta sive dissimulata appellatione peregit. Quid contempta sive dissimulata appellatione peregit. Quid moris est, eligere sibi, intervenit ille appellans, et vetans ne fieret, quousque isset et redisset ab urbe: cui tamen appellationi nec ipse detulit. Nam cum videret se contemni, tanquam qui irrationabiliter appellasset; accitis quos potuit sibi, tertia die post factam ab aliis electsuam. 12. Cum itaque ex his et innumeris talibus liqueat, non ex contemptu gigni usurpationem, sed ex usurpatione contemptum: videris tu, quid sibi velit, quod zelus vester assidue pene vindicat illum, istam dissimulat. Vis perfectius coercere contemptum? Cura in ipso utero pessimae matris praefocari germen nequam. Quod ita fiet, si usurpatio digna animadversione mulctetur. Tolle usurpationem, et contemptus excusationem non habet. Porro inexcusabilitas ausum explodet. Non sit proinde usurpator, et contemptor nullus erit, aut admodum rarus. Bene facis tu,
Abbreviated transcription (Latin):
nere fatigarentur Plures tñ sua amittere nõ łe¬
rentes appellacões minꝰ opportunas/ et celsa noĩa
ꝑtinet exempli causa Quidã sibi publice despori¬
sauit uxor̃e. adest dies celebris nuptiaꝵ: ꝑ ata oĩa
ĩuitati młti. et ecce cõcupiscens urorẽ proxun sui
ĩ bocẽ appellacõis ĩoꝑmate proruꝑit. affirmans
sponsꝰ herent om̃s. sacerdos nõ audet progredi
trustratur om̃is appatus ille descendit quilq in
domũ suã cenã mãducaturꝰ sponsa a mẽsa et tha¬
lamo sponsi suspẽditur quousq roma reditũ est.
Rursũ in ciuitate ead̾ quid̃ sibi despõsata uxore. diẽ¬
sibi cõstituit nuptiaꝵ: interĩ emergit calũpnia dicẽ¬
tib quibusdã nõ debere cõiungi. ad iudiciũ eccłe cau¬
sa delata est sed nõ expectata sẽtencia. appelbatũ est
At ille sie ꝑdere que ꝑauerat siue dilct̃e tandiu
frustrari consorcio nołens: inchilominꝰ qd̾ ꝓposuera

Expanded text:
nere fatigarentur? Plures tamen sua amittere non fenere fatigarentur? Plures tamen sua amittere non ferentes, appellationes minus opportunas, et celsa nomina ad rem pertinet, exempli causa. Quidam sibi publice desponsaverat uxorem. Adest dies celebris nuptiarum, parata omnia, invitati multi. Et ecce homo concupiscens uxorem proximi sui, in vocem appellationis inopinatae prorumpit, affirmans sponsus, haerent omnes, sacerdos non audet progredi, 430 frustratur omnis ille apparatus; descendit quisque in domum suam, suam coenam manducaturus, sponsa a mensa et thalamo sponsi suspenditur, quousque Roma reditum est. Rursum in civitate eadem quidam sibi desponsata uxore diem constituit nuptiarum. Interim emergit calumnia, dicentibus quibusdam non debere conjungi. Ad judicium Ecclesiae causa delata est sed non exspectata sententia, appellatum est At ille, sive perdere quae pararat, sive dilectae tandiu frustrari consortio nolens, nihilominus quod proposuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
te acrius insectanda que amplius nocet An non
uere nocẽcior est mala in se: in partu peior. Non¬
ne ip̃a est que ip̃m ius quoq nature ãt extenuat
aut extermĩat: Nam sepe reb eciã preciosillims
precii graciã non modo demit sed admit Quid
lacramẽtis accepcius. Tlurpata tñ ab indignis.
indigne ue tractata m̃ime acceptantur. magrs
habent dampnacõe qr debitã ueneratõe nõ habẽt
Fateor grande et generale mũdo bonũ esse appella-¬
coẽs: id q tam necessariũ ꝙͣi solẽ ipm̃ mortalib
Reuera quidẽ sol iusticie est prodeus ac redarguẽs
opa tenebraꝵ. prorsus tenende manu sũt et to
uende sed quas extorsit nccitas: nõ calliditas ad¬
inuenit Tsurpatorie sũt eiusmõi om̃s nõ subi¬
uemẽtes in nc̃citate: sed opitulãtes iniquitati Qd
ni eant in cõtemptũ. Qͣti ut talib quoq defer¬
rent eciã de ꝓp̾o cessere iure ne longuo et sasso iti¬

Expanded text:
te acrius insectanda, quae amplius nocet. Aut non te acrius insectanda, quae amplius nocet. Aut non vere nocentior est, mala in se, in partu pejor? Nonne ipsa est quae ipsum jus quoque naturae aut extenuat, aut exterminat? Nam saepe rebus etiam pretiosissimis pretii gratiam non modo demit, sed adimit. Quid Sacramentis acceptius? Usurpata tamen ab indignis, indigneve tractata, minime acceptantur. Magis habent damnationem, quia debitam venerationem non habent. Fateor grande et generale mundo bonum esse appellationes: idque tam necessarium, quam solem ipsum mortalibus. Revera quidam sol justitiae est, prodens ac redarguens opera tenebrarum. Prorsus fovendae et manu tenendae sunt: sed quas extorsit necessitas, non calliditas adinvenit. Usurpatoriae sunt hujusmodi omnes, non subvenientes in necessitate, sniant in contemptum? Quanti ut talibus quoque deferrent, etiam de proprio cessere jure, ne longo et casso iti
Abbreviated transcription (Latin):
Dico qd̾ dicere ad hec solent : nolumus uexari frustͣ.
me nõ õmo decredere hiis Qũe dad̾ michi in tã creb̾s
appellacõib que hodie fuĩt qui pro expensis itincris
uel mĩmũ restituerit illi quẽ forte appellauerit. Mi
ro si ita om̃s et appellantes iustiꝰ et appellat
q uidi. t̾r. Parũ est iusticia tenere / msi et diligas
qui tenẽt: tenẽt qui diligũt zelantur Amator iuisti
Ut miciꝰ loquar plus facecie ꝙͣ iusticie hic Tu si
amas iusticiã appellacões nõ affectas: sed suctines.
Uerũptiĩ quid emolumẽti affert eccłĩs dei tua uni¬
us hõis iusticia. ubi sina p̃ualet aliter affectoꝵ.
racoi huit qua appelleicões ad legittimũ si fieri po¬
cest reuoces bsũ Et si hinc mea querat᷑. ue
sic net usurpãdas om̃o Porro hoꝵ quid in solencius
censeam haud facile dixerĩ: insi qd̃ usurpacio ei ꝙͣ¬
dã uidetur ei inducere cõtẽptus nccitatẽ: ac ꝓ hoc tor¬

Expanded text:
Dico quod dicere ad haec solent: Nolumus vexari frustra.Dico quod dicere ad haec solent: Nolumus vexari frustra.me non omnino decredere his. Quem das mihi in tam crebris appellationibus quae hodie fiunt, qui pro expensis itineris vel nummum restituerit illi, quem forte appellarit? Mirum vero si ita omnes et appellantes justi, etis terram . Parum est justitiam tenere, nisi et diligas. Qui tenent, tenent; qui diligunt, zelantur. Amator justitUt mitius loquar, plus facetiae quam justitiae hic. Tu si amas justitiam, appellationes non affectas, sed sustines. Verumtamen quid emolumenti affert ecclesiis Dei tua unius hominis justitia, ubi sententia praevalet aliter affectorum? rationi huic, qua appellationes ad legitimum, si fieri potest, revoces usum. Et si hinc mea quaeratur vesic nec usurpandas omnino. Porro horum quid insolentius censeam, haud facile dixerim: nisi quod usurpatio quamdam videtur inducere contemptus necessitatem, ac per hoc for
Abbreviated transcription (Latin):
q et nequiter Bolentes malignari. nõne his potilli¬
nũ terreri solebant Nũc terrori ip̃i magis ex his
fuĩt: atq id bonis Antidotũ uersũ in uenenũ: nõ muta¬
cio dextere excelsi hec Appellantur bom a malis ut nõ
faciant bona. et suꝑsedent a uoce tomtrui tui formidã¬
soluere uel prohibere: appellãtur ne rapinas ne furta
ne lacrilegia et que huuusmõi sunt punire ullatenus
a sacris officiis beneficiis ue repellere seu amouere
queant Quod tu muenis remediũ morbo huit. Ne
qd̾ reptũ ad remediũ fuit: reꝑiatur ad mortẽ ; Sela¬
tꝰ est dñs domũ orõis. factã spelũcã latronũ Lit eiis
minister dissimulas miseroꝵ refugiũ: datũ arma i¬
inquitati. Dideas preripi partĩ partes oppressoꝵ et pro-¬
rũpere ad appellandũ nõ tam grauatos ꝙͣ grauare
uolentes. Quid hoc ; Ministerii tui est considerare: nõ
meũ cõmentari iltud Et cur inquis male appellati
nõ ueniũt oftensuri suã ĩnocẽtia. maliciã cõuĩcturi

Expanded text:
que et nequiter. Volentes malignari, nonne his potissimum terreri solebant? Nunc terrori ipsi ex his magis fiunt, atque id bonis. Antidotum versum in venenum. Non mutatio dexterae Excelsi haec. 8. Appellantur boni a malis, ut non faciant bona: et supersedent a voce tonitrui tui formidasolvere vel prohibere. Appellantur ne rapinas, ne furta, ne sacrilegia, et quae ejusmodi sunt, punire ullatenus a sacris officiis beneficiisve repellere seu amovere queant. Quod tu invenis remedium morbo huic, ne quod repertum ad remedium fuit, reperiatur ad mortem? Zelatus est Dominus domum orationis factam speluncam latronum : tu ejus minister diissimulas miserorum refugium datum arma iniquitati? Videas praeripi passim partes oppressorum, et prorumpere ad appellandum non tam gravatos, quam gravare volentes. Quid hoc mysterii? Tuum est considerare, non meum commentari istud. Et cur, inquis, male appellati non veniunt, ostensuri suam innocentiam, malitiam convicturi?
Abbreviated transcription (Latin):
nũ qd̾ occurrit. nũme tr̃aseũdũ reor Prees et sin¬
głariter Ad quid: Eget dico tibi cõsid̾acõe Nũquid
Ut de subdicis profectũ heãs. Nequaꝙͣ. sed Ut ip̃i de te.
Principẽ te constitueꝵt nõ tibi seo sibĩ. Allioqͥn quo
pacto te reputas suꝑiorẽ hiis: a quib beneticiũ m̃e¬
dicas. Audi dnm̃. Qui pt̃atẽ hñt super eos beneti¬
ci uocãtur. At iftud de hiis qui intꝰ sũt et de his qui

Expanded text:
uod occurrit, minime transeundum reor. Praees, et singulariter. Ad quid? eget, tibi dico, consideratione. Numquid ut de subditis crescas? Nequaquam, sed ut ipsi de te. Principem te constituerunt, sed sibi, non tibi. Alioquin quo pacto te reputas superiorem his, a quibus beneficium mendicas? Audi Dominum: Qui potestatem habent super eos, benefici vocantur . At istud de his qui foris sunt. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
fidelitas durat : Qua racõe putamꝰ susistit uelocitex
currẽs ẜmo. Quis pͥmus inhibuit hũc salutarẽ cursũ.
is caula forte quã nescimꝰ. aut nccitas potuit
ctitille. Nobis que dillimlanda est racio qua fidencia

Expanded text:
fidelitas durat? Qua ratione, putamus, substitit velociter fidelitas durat? Qua ratione, putamus, substitit velociter currens sermo? quis primus inhibuit hunc salutarem cursum? Et illis causa forte quam nescimus, aut necessitas potuit obstitisse. 4. Nobis quae dissimuland
Abbreviated transcription (Latin):
At nullũ genus insipiẽcie infidelitate. ut sic loquar ĩ¬
sipienciꝰ Ergo et infidelib debitor: iudeis et gentib¬
Interest tua ꝓromde dare oꝑam ꝙͣ possis ut increduli
cõuertãtur ad fidẽ. cõuersi non auertantur. auersi pe¬
uertantur. porro peruersi ordinẽtur ad rectitudinẽ sb¬
uersi ad beritatẽ reuocentur: subuersores iuictis̃ ra¬
cõĩb cõuĩcantur: et ut uel emẽdentur ipĩ si fieri potest.
hereticos scismaticos q nã hii sũt subuersi et subu̾sores:
canes ad scissionẽ. Wulpes ad fraudẽ Erũt inꝙͣ euismodi
maxiẽ tuo studio aut corrigẽdi ne ꝑeant: aut ne ꝑimãt
cohercendi Esto de iudeis excusat te tẽpꝰ. habẽt terminũ
de ip̃is gẽtib quid respõdes. Ymo tua cõsiderat᷑.
respondebit tibi ꝑtũctanti sic. Quid bisũ est patrib
ponere metã euuãgelio. suspẽdere uerbũ fidei donet in¬

Expanded text:
At nullum genus insipientiae infidelitate, ut sic loquar, inAt nullum genus insipientiae infidelitate, ut sic loquar, insipientius. Ergo 427 et infidelibus debitor es, Judaeiinde tua dare operam quam possis, ut increduli convertantur ad fidem, conversi non avertantur, aversi revertantur, porro perversi ordinentur ad rectitudinem, subversi ad veritatem revocentur, subversores invictis racionibus convincanturhaereticos schismaticosque: nam hi sunt subversi, et subversores; canes ad scissionem, vulpes ad fraudem. Erunt, inquam, hujusmodi maxime tuo studio aut corrigendi, ne pereant; aut ne perimant, coercendi. Esto, de Judaeis excusat te tempus: habent terminumSed de ipsis gentibus quid respondes? Imo quid tua consideratio respondet tibi percunctanti sic? Quid visum est patribus ponere metam Evangelio, verbum suspendere fidei, donec in
Abbreviated transcription (Latin):
d quid Ut det illis tibũ in tẽpore: Hoc est ut dispem¬
les. non imperes. hoc fac et dñari ne affectes hõmiũ
homo. ut nõ dñetur tui oĩs ĩiusticia At sat̾is superq
id intimatũ supra cũ quis sis disputaretur. Addo ta¬
nẽ et hoc. nã nullũ tibi uenenũ nullũ gladiũ plus
tormido ꝙͣ libidinẽ dñandi Certe ut tibi tribuas mł¬
tũ si młtũ deceptus non es: ml te existimes acceꝑis¬
le a magnns aplis Recordare nũc uocis illius sapiẽtib¬
debitor lũ ⁊c̾ et si indebitã tibi cẽses ipãm. hoc quoq si¬
mul memẽto debitoris modestũ nom̃e luienti pocius
ꝙͣ dnanti cõgruere Seruꝰ in euuãgelio audit. ꝙ̃tum
debes dño meo; Ergo si te agnoscis sapiẽtib et m̾sipiẽ¬
tib nõ dñatorẽ sed debitorẽ. curandũ sumope tibi, et to¬
ta bigilã. cõsiderandũ quoniꝰ et qui nõ sapũt sapiant.

Expanded text:
d quid? Ut des illis escam in tempore ; hoc est, ut dispend quid? Ut des illis escam in tempore ; hoc est, ut dispenses, non imperes. Hoc fac et dominari ne affectes hominum homo, ut non dominetur tui omnis injustitia. At satis superque id intimatum supra, cum, quis sis, disputaretur. Addo tamen et hoc: nam nullum tibi venenum, nullum gladium plus formido, quam libidinem dominandi. Certe ut multum tibi tribuas, si multum deceptus non es, nil te existimas plus accepisse a magnis Apostolis. Recordare nunc vocis illius: Sapientibdebitor sum . Et si non indebitam tibi ipsam censes, hoc quoque simul memento, debitoris molestum nomen servienti potius, quam dominanti congruere. Servus in Evangelio audit: Quantum debes domino meo? Ergo si te agnoscis sapientibus et insipientibus non dominatorem, sed debitorem, curandum summopere tibi et tota vigilantia considerandum, quomodo et qui non sapiunt sapiant
Abbreviated transcription (Latin):
res: eciã orbis hereditas tua est: At quom ͦ. hec port ͦ
te cõtingat aut cõtigerit illos: sobria cõsideratõe pẽ¬
sanda est. Non em̃ per om̃e reor modũ. sed sane quo¬
damtenꝰ Et michi uidetur disꝑenlacio tibi super
illũ credita est: nõ data possellio. Si pergis usur¬
pare et hãc: cõtradicit tibi qui dixit. meꝰ est enĩ or
Uendicat et uire creacois et merito redempcõis et
cede huic tu curã illis habe: pars tua hec ultra ne
extendas manũ tuã Quid inquis Non negas pre¬
esse et dñari uetas; Plane sic quasi nõ bene presit qͥ.
presit in sollicitudine Nũquid nõ uilla uillico: et par¬
nulus dñs subiectus est pedagogo.: Nec tñ uille ille
nec is dñi sui dñs est. Ita et tu presis ut prouideas ut cõ¬
sulas ut procures ut serues: presis ut prosis. presis ut
fidelis seruꝰ et prudens quẽ cõstituit dñs super faĩ. suã¬

Expanded text:
res et orbis haereditas. At quatenus haec portio res et orbis haereditas. At quatenus haec portio te contingit, aut contigerit illos, id sobria consideratione pensandum. Non enim per omnem reor modum, sed sane quodam tenus ut mihi videtur dispensatio tibi super illum credita est, non data possessio. Si pergis usurpare et hanc, contradicit tibi qui dicit: Meus est orbis tvindicat, et jure creationis, et merito redemptionis, et cede huic: tu curam illius habe. Pars tua haec: ultra ne extendas manum. 2. Quid, inquis? non negas praeesse et dominari vetas? Plane sic. Quasi non bene praesit, qui praeest in sollicitudine. Numquid non et villa villico et parvus dominus subjectus est paedagogo? Nec tamen villae ille, nec is sui domini dominus est. Ita et tu praesis ut provideas, ut consulas, ut procures, ut serves. Praesis ut prosis; praesis ut fidelis servus et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam. A
Abbreviated transcription (Latin):
Inis luꝑioris libri: hũic prĩcipiũ ponit.
I taq iuxta promissa illiꝰ. cõsideran¬
da que sub te sũt: que nã sint illa. nõ
est qd̾ a mẽ querẽdũ putes. sacerdotũ optĩe euge¬
iii. rectius fortalle que nõ sint queras Orbe exeun¬
dũ ei qui forte uolet explorare que nõ ad tuã ꝑtinẽt
curã. parẽtes tui destinati sũt nõ aliquas regiones
sed ip̃m debellaturi orbem Ite in orbẽ uinu̾sũ dictũ.
est illis: ipsi uero uẽdentes tiũcas emere gladios. igͥ¬
tũ eloquiũ et spm̃i uehemẽtẽ. arma potencia deo.
Quo nõ ꝑuenere uictores incliti filii excussoꝵ. Q ͦ
nõ sagittẽ potenciũ acute. cũ carbonib desolatoriis.
bant et incẽdebant berba illa incẽsa igmi quẽ dñs¬
nr̃ milit in t̾rã: occũbebant stremussimi bellatores
sed nõ luccũbebant. triũphabant et mortu nimid
cõfortatꝰ est prĩcipatꝰ eoꝵ. cõstituti lũt pͥncipes super
omẽ terrã Eis tu succesisti in hedit atẽ ita tu he¬

Expanded text:
inis superioris libri huic principium ponit. Itaque juxta promissum illius consideranda quae sub te sunt. Quaenam sint illa, non est quod a me quaerendum putes, sacerdotum optime Eugeni; rectius fortasse quae non sint quaeras. Orbe exeundum ei qui forte volet explorare quae non ad tuam pertinent curam. Parentes tui destinati sunt non aliquas regiones, sed ipsum debellaturi orbem: Ite in orbem universum , dictum est illis. Ipsi vero vendentes tunicas, emere gladios, ignitum eloquium et spiritum vehementem, arma potentia Deo. Quo non pervenerunt victores inclyti, filii excussorum? Quo non sagittae potentium acutae cum carbonibus desolatoriis? bant et incendebant verba illa incensa igni, quem Dominus misit in terram . Occumbebant strenuissimi bellatores, sed non succumbebant: triumphabant et mortui. Nimis confortatus est principatus eorum : constituti sunt principes super omnem terram . Eis tu successisti in haereditatem. Ita tu hae
Abbreviated transcription (Latin):
iuiuẽtute luxuriose uiuẽtes/ in senectute cõtmẽtes
fieri delectantur: et tũc eligũt fuire castitati qñ
eos libido ẜuos habere cõtempint. Nequaꝙͣ in senet¬
tute cõtinẽtes uocandi sũt: qui in iuuetute luxuri
ria: in quib fuerunt laboriosa certamis..

Expanded text:
juventute luxuriose viventes, in senectute continentes juventute luxuriose viventes, in senectute continentes fieri delectantur, et tunc eligunt servire castitati, quando eos libido servos habere contemnit. 25. Nequaquam in senectute continentria, in quibus fuerint laboriosa certamina.
Abbreviated transcription (Latin):
uitia Cũ emĩ uãriis tẽptamẽtis illectos hoĩes conetur ꝑ¬
uertere: magis tamẽ mechandi desideriũ suggerit. qr
Utrũq sexũ in hoc uicio amplius egrotare intendit Exe¬
mones sciẽtes pulthritudiẽ ẽẽ eñe caftitatẽ: et ꝑ hãc hoĩ¬
ne anglicis meritis e quib illi lapsi sunt coequari:. li¬
uore ꝑcũsũ ĩuidie miciit per sensus corꝑis opus deli¬
deriũ q libidims. quatenꝰ a celestib deorsũ deiectã ami¬
ma pertrahant. lecũ q quos uiceruit gloriantes ad tar¬
tara ducant Quando impulsu demõnũ mẽs ad delec¬
tacõem tor nicacõis impellitur: duuim iudicii metus ⁊̃
eterm tormẽta incendii ante oculos ꝓponãtur.ꝙ m
nuirũ om̃is pena grauioris supplicii formidine suꝑat.
Sicut enĩ clanus clauũ expellit. ita sepe recordacio ar¬
doris gehenne / ardorẽ exludit luxurie Quidã in

Expanded text:
vitia. Cum enim ille variis tentamentis illectos homines conetur pvitia. Cum enim ille variis tentamentis illectos homines conetur pervertere, magis tamen moechandi desiderium suggerit, quia utrumque sexum in hoc vitio amplius aegrotare intendit. 22. Daemones scientes pulchritudinem esse animae castitatem, et per hanc hominem angelicis meritis, e quibus illi lapsi sunt, coaequari, livore perculsi invidiae, injiciunt per sensus corporis opus desideriumque libidinis, quatenus a coelestibus deorsum dejectam animam pertrahant, secumque quos vicerint gloriantes ad tartara ducant. 23. Quando impulsu daemonum mens ad delectationem fornicationis impellitur, divini judicii metus et aeterni tormenta incendii ante oculos proponantur, quia nimirum omnis poena gravioris supplicii formidine superatur. Sicut enim clavus clavum expellit, ita saepe recordatio aroris gehennae ardorem removet luxuriae. 24. Quidam in