comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rimenta uirtutũ. Iam popłos qui ex
circumcisione crediderant erudieras.
lam anthiocenam eccłiam ubi pͥmum
xp̃iani nominis dignitas est orta fun-¬
daueras. iam pontum. galaciam. cap-
ut dubius de ꝓuentu oꝑis aut de spa-¬
cio tuȩ ignarus ȩtatis. tropheum cru-¬
cis. xp̃i romanis arcib inferebas. quo
quam beatꝰ coapłs tuus uas ȩlectionis.
& specialis magister gentium paulus
occurrens: eodem tibi consociatus ẽ
pudor. omĩsq lib̾tas sub neronis labo-¬
rabat imꝑio. Cuius furor ꝑ om̃ium
uicioꝵ inflammatus excessus. in hunc
eum usq torrentem suȩ p̾cipitauit
insaniȩ ut pͥmus nomini xp̃iano a¬
trocitatem generalis ꝑsecutionis in¬
ferret. quasi ꝑscõꝵ neces grã dĩ pos¬
sit extingui: cuius hoc ipsum erat
maximum lucrũ. ut contemptusui¬
tȩ huius occidue. ꝑceptio fieret feli¬
citatis ȩternȩ. Preciosa gͦ est in con-¬
spectu dni mors scõꝵ eius: nec ullo cru¬

Expanded text:
rimenta virtutum. Jam populos, qui ex rimenta virtutum. Jam populos, qui ex circumcisione crediderant, erudieras; jam Antiochenam Ecclesiam, ubi primum Christiani nominis dignitas est orta , fundaveras; jam Pontum, Galatiam, Capparas; nec aut dubius de proventu operis, aut de spatio tuae ignarus aetatis, tropaeum crucis Christi Romanis arcibus inferebas, quo quam beatus coapostolus tuus, vas electionis , et specialis magister gentium Paulus occurrens, eo tibi consociatus estpudor, omnisque libertas sub Neronis laborabat imperio. Cujus furor per omnium vitiorum inflammatus excessum, in hunc eum usque torrentem suae praecipitavit insaniae, ut primus nomini Christiano atrocitatem generalis persecutionis inferret, quasi per sanctorum neces gratia Dei posset exstingui: quibus hoc ipsum erat maximum lucrum, ut contemptus vitae hujus occiduae, perceptio fieret felicitatis aeternae. Pretiosa est ergo in conspectu Domini mors sanctorum ejus ; nec ullo cru
Abbreviated transcription (Latin):
institutum. Ad hanc gͦ urbem tu bea¬
tissime petre apłe uenire non metuis:
& consorte głȩ tuȩ paulo apło aliarum
adhuc ęccłiarum ordinationib occu¬
pato. siluam istam frementiũ bestia-¬
rum. & turbulentissimȩ ꝓfunditatis
occeanum constantior. quam cũ suꝑ
mare gradereris ingrederis: nec mun-
di dnãm times romam. qui in cayphȩ
domo ex paueras sacerdotis ancillam.
Numquid aut iudicio pilati. aut se¬
uitia iudeoꝵ. minor est uel in claudio
potestas: uel innerone crudelitas. Som¬
cebat gͦ materiam formidinis. uis amo¬
gendos. Hunc autẽ intrepide carita¬
tis affectum iam tunc ꝓfecto concȩꝑas.
quando ꝓfessio tui amoris in dnm̃
trinȩ interrogationis est solidata myste¬
rio : nec aliud ab hac mentis tuȩ intenti¬
one quesitum est. quam ut pascendis
eius quem diligeres ouibꝰ. cybum quo
ipse eras opinatus impenderes. Augebant
quoq fiduciam tuam tot signa mira-¬
culoꝵ : tot dona carismatũ. atq expe¬

Expanded text:
IV. Ad hanc ergo urbem tu, beatissime Petre apostole, venire non metuis, et consorte gloriae tuae Paulo apostolo aliarum adhuc Ecclesiarum ordinationibus occupato, silvam istam frementium bestiarum et turbulentissimae profunditatis oceanum, constantior quam cum supra mare gradereris, ingrederis . Nec mundi dominam 324 times Romam, qui in Caiphae domo expaveras sacerdotis ancillam . Numquid aut judicio Pilati, aut saevitia Judaeorum minor erat vel in Claudio potestas, vel in Nerone crudelitas? Vincebat ergo materiam formidinis vis amogendos. Hunc autem intrepidae charitatis affectum jam tunc profecto conceperas quando professio tui amoris in Dominum trinae interrogationis est solidata mysterio . Nec aliud ab hac mentis tuae intentione quaesitum est, quam ut pascendis ejus quem diligeres, ovibus, cibum, quo ipse eras opimatus, impenderes. CAP. V. Augebant quoque fiduciam tuam tot signa miraculorum, tot dona charismatum, tot expe
Abbreviated transcription (Latin):
tunc unanimi consensione pascebatur.
& deinceps a successorib eoꝵ cominuni
cura pascitur. Quoꝵ plurimi conditorẽ
suum morte: om̃s aut̾ẽ uita sua clarifi¬
care ꝓbantur. Nonsolum autẽ ma-¬
xima illa ȩccłiȩ luminaria: sed & re-¬
liqua ȩlectoꝵ turba uel uiuendo. uł
moriendo. dm suo quiq tempore cla-¬
rificat. Quoꝵ uestigia nos quoq frẽs
mei nr̃o tempore sequi oportet. & ui¬
tȩ uidelicet nr̃ȩ ordinem ad exempla
bonoꝵ dirigendo. & in ꝓposita uite re-¬
ctitudine ad mortem usq ꝑsistendo:
ut socii conuersationis eoꝵ existentes.
socii remunerationis mereamur effici.
Hoc autem ita ꝑficiemus. si uxta huiꝰ
sacratissimȩ lectionis tenorem & redẽp¬
torem nr̃m debito affectu complectimͣ:
& erga ꝓximoꝵ salutem fraterna solli¬
citudine uigilamus: ipso opitulante qͥ
hec & nos facere iubet. & se facta remu¬

Expanded text:
tunc unanimi consensione pascebatur, tunc unanimi consensione pascebatur, et deinceps a successoribus eorum communi cura pascitur: quorum plurimi Conditorem suum morte, omnes autem vita sua clarificare probantur. Non solum autem maxima illa Ecclesiae luminaria, sed et reliqua electorum turba, vel vivendo, vel moriendo Deum suo quique tempore clarificat. Quorum vestigia nos quoque, fratres mei, nostro tempore sequi oportet, et vitae videlicet nostrae ordinem ad exempla bonorum dirigendo, et in proposita vitae rectitudine ad mortem usque persistendo, ut socii conversationis eorum existentes, socii etiam remunerationis mereamur effici. Hoc autem ita perficiemus, si juxta hujus sacratissimae lectionis tenorem, et Redemptorem nostrum debito affectu complectimur, et erga proximorum salutem fraterna sollicitudine vigilamus, ipso opitulante qui haec et nos facere jubet, et se facta remu
Abbreviated transcription (Latin):
tatur & quantum uita sua dm clarificã-¬
uerit: cum in uincłis positus & appropin¬
quans passioni. thimotheo ꝑepłam exem¬
plum sui oꝑis ꝓponit dicens. Bonũ certa¬
men certaui: cursism consummaui fidẽ
seruaui. Monstrabat & quali morte clari¬
ficaturus ẽẽt: etim p̃misit. Ego enĩ iam
immolor: & tempus meȩ resolutionis in¬
stat. Oquã preciosa in conspectu dñi
mors scĩ illius: qui aꝑtissime nouerat. qͥ
libera uoce predixerat. se occidi ꝓ dño non
aliuid ẽẽ quam gratissimam dõ mundissi¬
mamq hostiam offerri. Clarificaiit gͦ
& paulus dm. clarificauerunt & ceteri
apłi: quia & ipsi puro corde xpm̃ dilige¬
bant. ipsi sincera intentione oues xp̃i cu¬
rabant. Quod enim petro dictum est pas¬
ce oues meas: om̃ib utiq dictum ẽ. Hoc
nanq erant ceteri apłi quod fuit petrus :
sed primatus petro datur. ut unitas ȩccłȩ
commendetur. Pastores sunt om̃s. s grex
unus ostenditur : qui & ab apłis om̃ibꝰ

Expanded text:
ita sua Deum clarificaverit, cum in vinculis positus, et appropinquans passioni, Timotheo per Epistolam exemplum sui operis proponit, dicens: Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi . Monstravit quali morte clarificaturus esset Deum cum praemisit, Ego enim jam immolor, et tempus resolutionis meae instat. O quam pretiosa in conspectu Domini mors sancti illius, qui apertissime noverat, qui libera voce praedixerat, se occidi pro Domino, non aliud esse quam gratissimam Deo mundissimamque hostiam offerri. Clarificavit ergo et Paulus Deum, clarificaverunt et caeteri apostoli, quia et ipsi puro corde Christum diligebant, ipsi sincera intentione oves Christi curabant. Quod enim Petro dictum est, Pasce oves meas, omnibus utique dictum est. Hoc namque erant caeteri apostoli quod fuit Petrus, sed primatus Petro datur, ut unitas Ecclesiae commendetur. Pastores sunt omnes, sed grex unus ostenditur, qui et ab apostolis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ: non in auaritiam. sed in necessita¬
tem. Hȩc historice dixerimus. Ceterũ
scđm anagogen. non licet magistris.
aurum & argentum. & pecuniam quȩ
in zonis est possidere. Aurum sepe le¬
gimus ꝓ sensu: argentum ꝓ sermone.
ȩs. ꝓ uoce. Hȩc dona uob̾ non licet ab
aliis acciꝑe: sed data a dño possidere:
neq hereticoꝵ & philosophoꝵ. ꝑuer¬
sȩq doctrine susciꝑe disciplinas. Non
scłi pondere premi. neq dupplici esse
animo. neq pedes nr̃os mortiferis uin¬
culis alligare: sed scãm terram ingre-¬
dientes esse nudos. Neq habere uir¬
gam quȩ uertatur in colubrum: neq
in aliquo presidio carnis immiti: qͥa
istius modi uirga & baculus arundi¬
neus est. Quem si paululum presse¬
ris frangitur. & manum transforat

Expanded text:
suorum, non in avaritia, sed in necessitasuorum, non in avaritia, sed in necessitate. Haec historice dixerimus. Caeterum secundum anagogen: Non licet magistris aurum et argentum et pecuniam quae in zonis est, possidere. Aurum saepe legimus pro sensu, argentum pro sermone, aes pro voce. Haec nobis non licet ab aliis accipere, sed data a Domino possidere. Neque haereticorum et philosophorum perversaeque doctrinae suscipere disciplinas, non saeculi pondere premi, neque duplici esse animo, neque pedes nostros mortiferis vinculis alligare, sed sanctam terram ingredientes esse nudos, neque habere virgam quae vertatur in colubrum, neque in aliquo praesidio carnis inniti, quia istiusmodi virga et baculus arundineus est, quem si paululum presseris, frangitur, et manum transforat
Abbreviated transcription (Latin):
sed quod in tunica uestimentum intelli¬
gamus. ne alio uestiti. aliud nobis futu¬
rorũ timore seruemus. Neq calciamen¬
ta. Et plato precepit duas corporis sũ¬
mitates non ẽẽ uelandas. nec adsuefieri
debere molliciem capitis & pedum. Cum
enim hȩc habuerint firmitatem: cete¬
ra robustiora sunt. Neq uirgam. Qui
dñi habemus auxilium.⁊ baculi pre¬
sidium cur queramus: Quia quodã¬
modo midos & expeditos ad predican¬
dum apłos miserat. & dura uidebatur
esse conditio magistroꝵ: seueritatem p̃¬
cepti. sequenti sententia temꝑauit di-¬
cens. Dignus est oꝑarius cybo suo. Tan¬
tum inquit accipite: quantum uictu
& uestitu uob̾ necessarium est. Unde &
apłs replicat. habentes uiclum & uesti¬
tum: his contenti simus. Et in alio loco.
Communicet autem is qui catheciza
tur uerbo: ei qui se cathecizat in om̃i
bono. Ut quoꝵ discipuli metunt spi¬
ritalia. consortes eos faciant carnalium

Expanded text:
sed quo in tunica vestimentum intellised quo in tunica vestimentum intelligamus: ne alio vestiti, aliud nobis futurorum timore servemus. Neque calciamenta. Et Plato praecepit duas corporis summitates non esse velandas, nec assuefieri debere mollitiei capitis et pedum. Cum haec enim habuerint firmitatem, caetera robustiora sunt. Neque virgam: Qui Domini habemus auxilium, baculi praesidium cur quaeramus? 59 Et quia quodammodo nudos et expeditos ad praedicandum apostolos miserat, et dura videbatur esse conditio magistrorum, severitatem praecepti sequenti sententia temperavit, dicens: Dignus est operarius cibo suo. Tantum, inquit, accipite, quantum in victu et vestitu vobis necessarium est. Unde et Apostolus replicat: Habentes victum et vestitum, his contenti simus . Et in alio loco: Communictur verbo, ei qui se catechizat, in omni bono ; ut quorum discipuli metunt spiritualia, consortes eos faciant carnalium
Abbreviated transcription (Latin):
tribui: et uos sine precio hoc date: ne
euuangłii grã corrumpatur. Nolite pos¬
sidere aurum neq argentum & cetera.¬
gratis accepistis gratis date. Si enim
sic predicant. ut precium non accipi¬
ant: suꝑflua est auri & argenti num¬
morumq possessio. Nam si habuissent
aurum & argentum: uidebantur non
causa salutis hominum. sed causa lu¬
cri predicare. Neq es in sacculis. Qui
diuitias detruncarat ꝓpe modum. &
tores uerȩ religionis. qui instituebant
omnia dei ꝓuidentia gub̃nari. seipsos
ostenderent nichil cogitare de crasti¬
no. Neq peram in uia. Ex hoc p̃cep¬
to arguit philosophos. qui uulgo ap¬
pellantur bac troperitȩ: quod contemp¬
tores scłi & om̃ia ꝓ nichilo ducentes. cel¬
larium secum uehant. Neq duas tu¬
nicas. In duab tumcis uidetur mͥ dup¬
plex ostendere uestimentum. Non quo
in loco seythiȩ. & glaciali niuȩ rigentib
una quis tunica debeat ẽẽ contentus:

Expanded text:
tribui, et vos sine pretio date, ne tribui, et vos sine pretio date, ne Evangelii gratia corrumpatur. Nolite possidere aurum, neque argentum, Gratis accepistis, gratis date. Si enim sic praedicant, ut pretium non accipiant, superflua est auri argentique et nummorum possessio. Nam si habuissent aurum et argentum, videbantur non causa salutis hominum, sed causa lucri praedicare. Neque aes in sacculis. Qui divitias detruncarat  Al. detrunctores verae religionis, qui instituebant  Al. instruebant omnia providentia Dei gubernari, seipsos ostenderent nihil cogitare de crastino. Non peram in via. Ex hoc praecepto arguit philosophos, qui vulgo appellantur Bactroperitae, quod contemptores saeculi et omnia pro nihilo ducentes, cellarium secum vehebant. Neque duas tunicas. In duabus tunicis videtur mihi duplex ostendere vestimentum. Non quo in locis Scythiae et glaciali nive rigentibus una quis tunica debeat esse contentus:
Abbreviated transcription (Latin):
intraueritis: sed potius ite ad oues quȩ
perierunt domus isrł. Non est contra¬
rius locus iste ei precepto quod post¬
ea dicitur: euntes docete om̃s gentes
nẽ. illud post resurrectionem precep¬
tum est. Et oportebat pͥmum aduen¬
tum xp̃i nuntiare uidȩis. ne iustam
haberent excusationem: dicentes se
iđo dñm reiecisse. quia ad gentes & sa-
maritas apłos miserit. Iuxta tropologi¬
am uero precipitur nobis qui xp̃i cen¬
semur nomine. ne in uiam gentium
& heretieoꝵ ambulemus errorem: ut
quoꝵ religio se parata est. se paretur &e
uita. Euntes autem predicate dicentes :
quia appropinquauit regnum celorũ.
Infirmos curate. mortuos suscitate. demo¬
nia eicite: ut magnitudinem promissoꝵ.
probet magnitudo signoꝵ. Et quia semꝑ
dona spiritalia si merces media sit. uili¬
ora fiunt: adiungitur auaritie condẽp¬
natio. Gratis accepistis. gratis date. E go ma¬
gister & dominus absq pretio hoc uobis

Expanded text:
intraveritis: sed potius ite ad oves quae intraveritis: sed potius ite ad oves quae perierunt domus Israel. Non est contrarius locus iste ei praecepto quod postea dicitur: Euntes docete omnes gentesnem, illud post resurrectionem praeceptum est. Et oportebat primum adventum Christi nuntiare Judaeis, ne justam haberent excusationem, dicentes ideo se Dominum rejecisse; quia ad gentes et ad Samaritanos apostolos miserit. Juxta tropologiam vero praecipitur nobis qui Christi censemur nomine, ne in via gentium et haereticorum ambulemus errore, ut quorum religio separata est, separetur et vita. Euntes autem praedicate, dicentes: quia appropinquavit regnum coelorum, infirmos 58 curate, mortuos suscitate, nes ejicere, ut magnitudinem promissorum probet magnitudo signorum. Et quia semper dona spiritualia si merces media sit viliora fiunt, adjungitur avaritiae condemnatio. Gratis accepistis, gratis date. Ego magister et Dominus absque pretio hoc vobis
Abbreviated transcription (Latin):
carne quam spũ. Iacobum & iohannẽ.
qui patrem corporis relinquentes. ue¬
rum patrem secuti sunt. Philippum
& bartholomeum: thomã quoq & ma¬
theum publicanun. Ceteri euange¬
listȩ in conuinctione nominũ pͥmũ
ponunt matħm: & postea thomam.
Nec publicam nomen ascri
tam uiderentur. Iste uͦ ut supra diximꝰ
& post thomam se ponit. & publicanũ
appellat: ut ubi abundauit peccatum.
suꝑ abundet grã. Symon chananeus.
ipseest qui in alio euuangłista scribit᷑
Zelotes. Chana quippe: zelus interp̃¬
abgarum regem osroente: qui ab euũ¬
głista luca uidas iacobi dicitur. Et ahbi
appellatur lebbeus: quod interpretat᷑
corculus. Credendumq est eum fuisse
trium nomiñ sicuti simon petrus & filii¬
minati sunt. Iudas autem scariothis.¬
bu ysachar uocabulum sumpsit: ut
quodam uaticinio in condempnationẽ
sui natus sit. Isachar enim interpreta¬
tus est merces: ut significetur preci¬
eritis. & in ciuitates samaritanoꝵ ne

Expanded text:
carne quam 57 spiritu. Jacobum et Joannem, carne quam 57 spiritu. Jacobum et Joannem, qui panem corporis relinquentes, verum Patrem secuti sunt. Philippum et Bartholomaeum, Thomam quoque et Matthaeum publicanum. Caeteri evangelistae in conjunctione nominum, primum ponunt Matthaeum; et postea Thomam, nec publicani nomen ascribtam viderentur. Iste vero ut supra diximus et post Thomam se ponit, et publicanum appellat, ut ubi abundavit iniquitas, superabundet et gratia . Simon chananaeus. Ipse est qui in alio Evangelista  Al. Evangelio scribitur Zelotes . Chana quippe, zelus interpreAbgarum regem Osroenae, qui ab evangelista Luca Judas Jacobi dicitur: et alibi appellatur Lebaeus , quod interpretatur corculum. Credendumque est eum fuisse trinomium: Sicut Simon, Petrus ; minati sunt. Et Judas Ischariotes,bu Isachar vocabulum sumpsit, ut quodam vaticinio in condemnationem sui natus sit. Isachar enim interpretatur merces, ut significetur preticivitates Samaritanorum ne
Abbreviated transcription (Latin):
uod ammonemur dñi
eloquiis de diuinis lec̾¬
tionib: hinc credentes
dđm uelle nos loqui. ꝓ¬
ferimus caritati ur̃ȩ

Expanded text:
uod admonemur Domini eloquiis de divinis lectionibus, hinc credentes Deum velle nos loqui, proferimus Charitati ve
Abbreviated transcription (Latin):
pariterq aduerteret. xp̃iani nominis pͥn¬
ceps futurus. xp̃m quem ꝑsequebatur. ce¬
candi illum mandiq haberẽ uirtũtem.
Ut autem preteream cetera. quȩ eum
uniuerso orbi mirabilem faciunt. unũ
illud quod ad omnes eius sufficit laudes.
quis ualeat estimare quantȩ sit głȩ:
quod cum inter hommes ageret. spe¬
ciali quadam diuinitatis grã & p ara¬
disus illi penetrabilis. & cȩlum ꝑuiũ
fuit: Quid gͦ frẽs hoc doctore ꝑfectiꝰ.
qui in cȩlo didicit quod doceret in ter¬
ris: Quid hoc teste ueratius: cuiele¬
uato suꝑ celos oculis uidere & appro¬
bare concessum est: quod post modũ
ꝓmitteret credituris : Hȩc sunt igit᷑
apłoꝵ petri & pauli stupenda merita:
consecrarunt.

Expanded text:
pariterque adverteret 224 Christiani nominis prinpariterque adverteret 224 Christiani nominis princeps futurus Christum, quem persequebatur, caecandi illuminandique habere virtutem. Ut autem praeteream caetera quae eum universo orbi mirabilem faciunt, unum illud, quod ad omnes ejus sufficit laudes, quis valeat aestimare quantae sit gloriae, quod cum inter homines ageret, speciali quadam Divinitatis gratia, et paradisus illi penetrabilis, et coelum pervium fuit? Quid ergo, fratres, hoc doctore perfectius, qui in coelo didicit quod in terris doceret? Quid hoc teste veracius, cui elevato super coelos oculis videre et approbare concessum est quod postmodum promitteret credituris? Haec sunt igitur apostolorum Petri et Pauli stupenda merita; consecrarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
gilitas suꝑbiret. fuerit certe infirmitãtis cor¬
poreȩ: quod paulopost tĩmuit. Quis tam̃
ambigat inimitabilis fuisse fidei: quod eũ
descendentem de naui tremula. & meon¬
cessa humanis gressib maris undã sustĩ¬
nuit: Sed iam ueniamus ad beatissimũ
paulum. cuius tanta est nichilommnus fi¬
dei plenitudo: ut peculiarem quodãmͦ
eum sibi ducem. ad illuminanda gentiũ
corda. cunctoꝵ prescius saluator elige¬
ret. Erat enim tam precipuus in doctͥ¬
na. animi uirtute tam potens. in nocen¬
tia & integritate tam sc̃s: ut uno eodẽq
tempore. hinc eum sacerdotes ae prinei¬
pes iudeoꝵ ꝑ emulationem legis antiquȩ.
clata m xp̃ianos ꝑsequendi auctoritate
dirigerent: hinc illum ad eccłiȩ solaciũ
atq om̃ium credentium firmamentũ.
xp̃c uocaret e cęlo. Cuius obhoc sunt a
dño cecati oculi. ut suscepta gr̃a uerita¬
tis. celestiacie & lumine clariore fulgerent:

Expanded text:
gilitas superbiret. Fuerit 223 certe infirmitatis corgilitas superbiret. Fuerit 223 certe infirmitatis corporeae, quod paulo post timuit; quis tamen ambigat inimitabilis fidei fuisse, quod eum descendentem de navi, tremula, et inconcussa humanis gressibus maris unda sustinuit? Sed jam veniamus ad beatissimum Paulum; cujus tanta est nihilominus plenitudo fidei, ut peculiarem quodammodo eum sibi ducem ad illuminanda gentium corda cunctorum praescius Salvator eligeret. Erat enim tam praecipuus in doctrina, animi virtute tam potens, innocentia et integritate tam sanctus, ut uno eodemque tempore hinc eum sacerdotes ac principes Judaeorum per aemulationem legis antiquae, data in Christianos persequendi auctoritate, dirigerent; hinc illum ad Ecclesiae solatium atque omnium credentium firmamentum Christus vocaret e coelo; cujus ab hoc sunt a Domino caecati oculi, ut, suscepta gratia veritatis, coelesti acie et lumine clariore fulgerent;
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i exultat ȩccłia. Quȩ licet om̃ium se
scõꝵ martyrio certa sit adornari. horũ¬
do quidem. uidet de hoc seculo. ipsos fidĩ
patres. & magistros martyrum triumphas¬
se. Quid emm insignius petro: qui incar-¬
ne positus mensuram carnis egressus.
tetur: Et quod om̃ium ad huc morta¬
lium pectus latẽbat: prima petri lin¬
gua. nouo est sermone confessa. Quid
fratres mei. magnificentius petro: cui tan¬
tȩ confessionis merito. cum corruptibili
ad huc ẽẽt in corpore. & necdum ipseas-¬
cendisset in cȩlum: regnum illi cȩleste.
& claudere & aꝑire ꝑmissum est: Quid eius¬
sublimius fide: qui gradiente dño suꝑ aqͥs
humanȩ conditionis oblitus: uiam sibi in
fluctib dari. & poposcit & meruit: Tan¬
taq mentis euis confidentia fuit ut crede¬
ret se posse ꝑ fidem: quod sciebat homini
impossibile ꝑ naturam. Nam quia postea
mergebatur. ut mͥ uidetur necessarium
fuit: ne tanti sublimitate miraculi. in
ꝑniciem forte sui equata xp̃o carnis fra¬

Expanded text:
m se sanctorum martyrio certa sit adornadoquidem videt de hoc saeculo ipsos fidei patres et magistros martyrum triumphasse. Quid enim insignius Petro, qui in carne positus, mensuram carnis egressus,  confitetur, et quod omnium adhuc mortalium pectus latebat, prima Petri lingua novo est sermone confessa. Quid, fratres mei, magnificentius Petro, qui tantae confessionis merito, cum corruptibili adhuc esset in corpore, et nec dum ipse ascendisset in coelum, regnum illi coeleste et claudere et aperire permissum est? Quid sublimius ejus fide qui, gradiente Domino super aquas, humanae conditionis oblitus, viam sibi in fluctibus dari et poposcit et meruit; tantaque mentis ejus confidentia fuit, ut crederet se posse per fidem quod sciebat homini impossibile per naturam? Nam quia postea mergebatur, ut mihi videtur, necessarium fuit, ne tanti sublimitate miraculi in perniciem forte sui aequata Christo carnis fra
Abbreviated transcription (Latin):
Crux enim domini sicut in iudeorũ
erat mente crudelis: ita est in crucifixi
uirtute mirabilis. Furit in unum po¬
pulus: & miseretur omnium. xp̃c. Quod
seuitia infertur. potestate suscipitur:
ut licentia facinoris. ȩternȩ opus i¬
pleat uoluntatis. Unde omnis ordo re¬
rum gestarum. quem plenissime narra¬
tio euuangelica percurrit. ita fideliũ
est accipiendus auditu: ut salua fide
actionum que tempore dominecȩ pas¬
sionis implete sunt: intelligamus non
solum remissionem peccatorum in
xp̃o completam: sed etiam formam
iusticiȩ esse propositam

Expanded text:
Crux enim Domini, sicut in Judaeorum Crux enim Domini, sicut in Judaeorum erat mente crudelis, ita est in Crucifixi virtute mirabilis. Furit in unum populus, et miseretur omnium Christus. Quod saevitia infertur, voluntate suscipitur: ut licentia facinoris aeternae opus impleat voluntatis. Unde omnis ordo rerum gestarum, quem plenissime evangelica narratio percurrit, ita fidelium est accipiendus auditu, ut salva 242 fide actionum, quae tempore Dominicae passionis impletae sunt, intelligamus non solum remissionem peccatorum in Christo completam, sed etiam formam justitiae esse propositam
Abbreviated transcription (Latin):
dñi uerba dicentis : non ueni uocare
iustos. sed peccatores: et uenit filius
hominis querere & saluare quod pe¬
rierat. Nec intellȩxerat cdementiam
xp̃i. qui non solum corporeis infirmi¬
tatibus medebatur: sed etiam uulne¬
ra debilium curabat animarũ: dicens
paralitico sanato. constans esto fili. re-¬
missa sunt tibi peccata tua: dicens &
oblatȩ sibi adulterȩ. nec ego te damp.¬
nabo. uade & amodo noli peccare: ut
ꝑ omnia opa sua ostenderet in illo ad¬
uentu suo saluatorẽ se mundi uenisse
non iudicem. A quo intellectu alienatꝰ
imipius traditor. insurrexit inseinet ip¬
sum non iudicio penitentis. s furore
pereuntis: ut qui uitȩ auctorẽ inter¬
fectoribus uendidisset. in auginentũ
dampnationis sue etiam moriendo
peccaret. Quod ergo falsi testes. qͦd
cruenti principes. quod impĩ sacerdo
ignauia presidis. & famulatu imperi¬
tȩ choortis egerunt. & detestandum
umuersis seculis. & amplectendũ fuit

Expanded text:
a dicentis: Non veni vocare a dicentis: Non veni vocare justos, sed peccatores ; et: Filius hominis venit quaerere et salvare quod perierat ; nec intellexerat clementiam Christi, qui non solum corporeis infirmitatibus medebatur, sed etiam vulnera debilium curabat animarum, dicens paralytico: Constans esto, fili, remissa sunt tibi peccata tua ; dicens et oblatae sibi adulterae: Nec ego te condemnabo, vade et amplius noli peccare ; ut per omnia opera sua ostenderet, in illo adventu suo salvatorem mundi se venisse, non judicem. A quo intellectu alienatus impius traditor, insurrexit in semetipsum, non judicio poenitentis, sed furore pereuntis: ut qui vitae auctorem interfectoribus vendidisset, in augmentum damnationis suae etiam moriendo peccaret. CAP. V. Quod ergo falsi testes, quod cruenti principes, quod impii sacerdotignavi praesidis et famulatu imperitae cohortis egerunt, et detestandum universis saeculis, et amplectendum fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
postularet ignosci dicens. pater dimitte
illis. non enim sciunt quid faciunt.
De cuius utiq orationis potentia fuit:
ut predicatio apłi petri ex eis qui dixe¬
runt. sanguis eius suꝑ nos & suꝑ filios
nr̃os. multorũ ad pęnitentiam corda
conuerteret: et uno die baptizarentur
fere tria milia uideorũ. fierentq om̃iũ
una anima & cor unum. paratorum
iam ꝓ eo mori quẽ poposcerant cruci-¬
figi. Ad hanc indulgentiam traditor
iudas ꝑuenire non potuit. qm̃ ꝑditio¬
nis filius cui diabolus stabat a dextͥs.
prius in desperatione transiit. quã sa¬
cramentũ generalis redemptionis. xp̃c
impleret. Nam mortuo ꝓ om̃ib im¬
piis dño. potuisset forte etiam hic coir¬
sequi remedium: si non festinasset ad
laqueũ. S maligno cordi & nunc fur
tis fraudium dedito. nunc parricida¬
libus commerciis occupato. nichil um¬
quam documentoꝵ miscđiȩ saluatoris
insederat.: nec piis acceperat auribus

Expanded text:
postularet ignosci, dicens: Pater, dimitte postularet ignosci, dicens: Pater, dimitte illis; non enim sciunt, quid faciunt. De cuius utique orationis potentia fuit, ut predicatio apostoli Petri ex eis qui dixerunt: Sanguis huius super nos et super filios nostros, multorum ad paenitentiam corda converteret, et una die baptizarentur fere tria milia Iudaeorum, fieretque omnium una anima et cor unum paratorum iam pro eo mori, quem poposcerant crucifigJudas pervenire non potuit: quoniam perditionis filius, cui diabolus stabat a dextris, prius in desperationem transiit, quam sacramentum generalis redemptionis Christus impleret. Nam, mortuo pro omnibus impiis Domino, potuisset forte etiam hic consequi remedium, si non festinasset ad laqueum. tis fraudium dedito, nunc parricidalibus commerciis occupato nichil umquam documentorum misericordiae Salvatoris insederat, nec piis acceperat auribus
Abbreviated transcription (Latin):
nescium: & insimilitudine carnis pec¬
cati ꝓ peccatoribus immolatum. Qui
ut humanũ genus uinculis mortiferȩ
preuaricationis absolueret: seuienti
diabolo potentiã sue maiestatis occil¬
luit : & infirmitatem nr̃e humilitatis
obiecit. Si enĩ crudelis & suꝑbus inimi¬
cus consilium miscđiȩ di nosse potuis¬
set. iudȩorũ animos mansuetudine po¬
tius temperare quã iniustis odiis studu¬
isset accendere: ne om̃ium captiuoꝵ
a mitteret seruitutẽ: dum nichil sibi
debentis ꝑsequitur libertatẽ. fefellit
gͦ illum malignitas sua: intulit suppli¬
ciũ filio di: quod cunctis filiis homi¬
num in remediũ uerteretur. fudit san¬
guinẽ iustum: qui reconciliando mun-
tis elegit: admisit in se impias furenti¬
um manus : que dum ꝓprio incũbunt
sceleri. famulate sunt redemptori. Cu¬
ius etiam circa interfectores suos tanta
erat pietatis affectio: ut de cruce sup-¬
plicans patri. non se uindicari sed illis

Expanded text:
nescium, et in similitudine carnis pecnescium, et in similitudine carnis peccati pro peccatoribus immolatum. CAP. III. Qui ut humanum genus vinculis mortiferae praevaricationis absolveret, et saevienti diabolo potentiam suae majestatis occuluit, et infirmitatem nostrae humilitatis objecit. Si enim crudelis et superbus inimicus consilium misericordiae Dei nosse potuisset, Judaeorum animos mansuetudine potius temperare, quam injustis odiis studuisset accendere; ne omnium captivorum amitteret servitutem, dum nihil sibi debentis persequitur libertatem. Fefellit ergo illum malignitas sua: intulit supplicium Filio Dei, quod cunctis filiis hominum in remedium verteretur. Fudit sanguinem justum, qui reconciliando mundotis elegit. Admisit in se impias manus furentium, quae dum proprio incumbunt sceleri, famulatae sunt Redemptori. Cujus etiam circa interfectorerat pietatis affectio, ut de cruce supplicans Patri, non se vindicari, sed illis
Abbreviated transcription (Latin):
humanitas expleuit & deitas: ut dũ
passibili impassibilis in est. nec uirtus
in infirmitate affici. nec infirmitas pos-¬
sit in uirtute superari. Merito beatus
petrus apłs in huius unitatis confes-¬
sione laudatus est : qui cum dñs quid
tur. om̃ium celerrime ora preueni¬
ens. tu es inquit xp̃c filius di uiui.
Quod utiq non reuelante uidit car-¬
ne nec sanguine: quorũ obiectu inte¬
riores ocul poterant impediri. sed ipso
ut ad regimen totius ȩccłȩ preparatus.
primus disceret quod doceret I& ꝓso
liditate fidei quam erat predicaturus
audiret. Tu es petrus. & suꝑ hanc pe¬
tram ȩdificabo ȩccłam meã: & portȩ in¬
feri non preualebunt aduersus eam.
mortis supra inexpugnabilem petrã
edificata non metuit. unum dñm iħm
fitetur: eundem credens filiũ uirginis
qui auctor est matris. eundem natũ
in fine scłoꝵ qui creator est temporũ.
eundem dñm om̃iũ uirtutũ. & unũ
de stirpe mortaliũ. eundem peccati

Expanded text:
humanitas explevit et deitas: ut dum humanitas explevit et deitas: ut dum passibili impassibilis inest, nec virtus in infirmitate affici, nec infirmitas possit in virtute superari. Merito beatus Petrus apostolus in hujus unitatis confessione laudatus est: qui, cum Dominus quid tur, omnium celerrime ora praeveniens, Tu es, inquit, Christus Filius Dei vivi. Quod utique non revelante vidit carne, nec sanguine, quorum objectu interiores oculi poterant impediri, sed ipso ut ad regimen totius Ecclesiae praeparatus, primum disceret quod doceret, et pro soliditate fidei, quam erat praedicaturus, audiret: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam mortis super inexpugnabilem petram aedificata non metuit, unum Dominum Jfitetur; eumdem credens filium Virginis, qui auctor est matris; eumdem natum in fine saeculorum, qui creator est temporum; eumdem Dominum omnium virtutum, et unum de stirpe mortalium; eumdem peccati
Abbreviated transcription (Latin):
omnia opera dei in quib humanȩ am-¬
mirationis fatigatur intentio. sita con¬
templationem mentis nr̃e & oblectat
et superat sicut passio saluatoris: De
cuius omnipotentia quȩ ei cum patre
unius & ȩqualis essentie est. quotiens
ut possumus cogitamus. mirabilior no-¬
bis fit in deo humilitas quã potestas:
& difficilius capitur maiestatis diumȩ
exinanitio. quã serui lis formȩ sum¬
ma ꝓuectio. Sed multũ nos ad intel¬
lectum iuuat. quod licet aliud sit
creator. aliud creatura. aliud deitas
inui olabilis. aliud caro passibilis: in
unã tamen ꝑsonam concurrit ꝓprie¬
tas utriusq substantiȩ. ut siue in infir.¬
mitatibus. siue in uirtutibus. eiusdem
gula dilectissimi quã in ipso exordio
scõ natum ex maria uirgine confitem᷑:
nec ab eiusdem maiestate discẽdimus.
cum ipsũ crucifixum & mortuũ & die
tercia credimus suscitatũ. Omĩa enim
quȩ di sunt & quȩ hominis simul &

Expanded text:
omnia opera Dei, in quibus humanae adomnia opera Dei, in quibus humanae admirationis fatigatur intentio, ita contemplationem mentis nostrae et oblectat et superat, sicut passio Salvatoris? De cujus omnipotentia, quae ei cum Patre unius et aequalis essentiae est, quoties, ut possumus, cogitamus, mirabilior nobis fit in Deo humilitas quam potestas; et difficilius capitur divinae majestatis exinanitio, quam servilis formae in summa provectio. Sed multum nos ad intellectum juvat, quod licet aliud sit Creator, aliud creatura, aliud Deitas inviolabilis, aliud caro passibilis; in unam tamen personam concurrat proprietas utriusque substantiae, ut sive in infirmitatibus, sive in virtutibus, ejusdem gula, dilectissimi, quam in ipso exordio  Spiritu sancto natum ex Maria virgine confitemur; nec ab ejusdem 239 majestate discedimus, cum ipsum crucifixum et mortuum, et die tertia credimus suscitatum. Omnia enim quae Dei sunt, et quae hominis, simul et
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi & u¬
niuerso optabi¬
lis mundo ad est
festiuitas domi¬
nicȩ passionis:
que nos inter
exultationes spiritalium gaudiorum
silere non patitur : quia & si difficile
est de eadem re sepus digne apteq dis¬
serere : non est tamen liberũ sacerdoti
in tanto diuinȩ miscđiȩ sacramento.
fidelis populi auribus subtrahere ser¬
monis officiũ: cũ ipsa materia ex eo qͦd
est ineffabilis fandi tribuat facultatẽ.
nec possit deficere quod dicatur: de
qua numquã potest satis ẽẽ quod di-¬
citur. Succumbat gͦ humana infir¬
mitas głȩ dei: & inexplicandis oꝑibus
miscłiȩ eius imparem se semꝑ inueniat.
Laboremus sensu. hereamus ingenio.
deficiamus eloquio. Bonũ est ut nob̃
parum sit quod etiam recte de dñi
maiestate sentimus. Dicente enĩ ꝓpheta.
querite dñm & confirmamini. queri¬
te faciem eius semꝑ: nemini presu¬
mendũ ẽ. quod totũ quod querit
inuenerit. ne desinae ꝓpinquare qui
cessarit accedere. Quid autem inter

Expanded text:
dilectissimi, et universo optabilis mundo adest festivitas Dominicae passionis, quae nos inter exsultationes spiritualium gaudiorum silere non patitur: quia etsi difficile est de eadem re saepius digne apteque disserere, non est tamen liberum sacerdoti, in tanto divinae misericordiae sacramento fidelis populi auribus subtrahere sermonis officium, cum ipsa materia, ex eo quod est ineffabilis, fandi tribuat facultatem; nec possit deficere quod dicatur, de qua numquam potest satis esse quod dicitur. Succumbat ergo humana infirmitas gloriae Dei, et in explicandis operibus misericordiae ejus, imparem se semper inveniat. Laboremus sensu, haereamus ingenio, deficiamus eloquio: bonum est ut nobis parum sit quod etiam recte de Domini majestate sentimus: Dicente enim propheta: Quaerite Dominum et confirmamini, quaerite faciem ejus semper , nemini praesumendum est quod totum quod quaerit invenerit, ne desinat propinquare qui cessarit accedere. Quid autem inter
Abbreviated transcription (Latin):
& stetit in medio. & dicit eis. Pax uob̃. Et cũ
hoc dixisset: ostendit eis manꝰ & latus.
Claui enim manꝰ fixerant: lancea latꝰ aꝑtie¬
rat. Ibi addubitantiũ corda sananda: uul¬
nerum sunt seruata uestigia. Moli autem
corꝑis ubi diuinitas erat: ostia clausa ñ
obstiterunt. Ille quippe non eis aꝑtis intra.¬
re potuit: quo nascente uirginitas matris
in uiolata ꝑmansit. Gauisi sunt gͦ discipłi.
uiso dño. Dixit gͦ eis iterum. Pax uob̾. Ite¬
ratio. confirmatio ẽ. Ipse quippe dat ꝑpro¬
phetam ꝓmissam pacem. suꝑ pacem. Sicut
diatoris agnoscimꝰ. Medium quippe se
ostendit dicendo: ille me & ego uos. Hoc
cum dixisset in sufflauit & dixit eis. Acci¬
pite spm̃ sc̃m. Insufflando significauit sp̃m
scm̃. ñ patris solius ẽẽ sp̃m. sed & suum.
Quoꝵ remiseritis inquit peccata. remittunt᷑
eis. de quoꝵ retinueritis retenta sunt. Eccłiȩ¬
eoꝵ autẽ qui non sunt eius participes. tenet.
Ideo post ea qͣm dixit accipite sp̃m scm̃. hoc

Expanded text:
it in medio, et dicit eis: Pax vobis. Et cum hoc dixisset, ostendit eis manus et latus. » Clavi enim manus fixerant, lancea latus ejus aperuerat: ubi ad dubitantium corda sananda, vulnerum sunt servata vestigia. Moli autem corporis ubi divinitas erat, ostia clausa non obstiterunt. Ille quippe non eis apertis intrare potuit, quo nascente virginitas matris inviolata permansit. Gavisi sunt ergo discipuli, viso Domino. Dixit ergo eis iterum: Pax vobis. Iteratio confirmatio est; ipse quippe dat per prophetam promissam pacem super pacem . Sicutdiatoris agnoscimus. Medium quippe se ostendit dicendo, Ille me, et ego vos. Hoc cum dixisset, insufflavit, et dixit eis: Accipite Spiritum sanctum. Insufflando significavit Spiritum sanctum non Patris solius esse Spiritum, sed et suum. Quorum remiseritis, inquit, peccata, remittuntur eis; et quorum retinueritis, reEorum autem qui non sunt ejus participes, tenet. Ideo posteaquam dixit: Accipite Spiritum sanctum,
Abbreviated transcription (Latin):
etiam tangendo uiderit & crecdiderit: illud
quod sequit᷑. magis gentium fidem predi¬
cat. atq commendat: beati qui non uide¬
runt & crediderunt. Preteriti temporis
tisus ẽ uerbis. tanq̃m ille. qui quod erat
futurum in sua nouerat predestinatione

Expanded text:
etiam tangendo viderit et crediderit, illud etiam tangendo viderit et crediderit, illud quod sequitur, magis gentium fidem praedicat atque commendat. Beati qui non viderunt, et crediderunt. Praeteriti temporis usus est verbis, tanquam ille qui quod erat futurum in sua noverat praedestinatione
Abbreviated transcription (Latin):
U idebat tangebatq hominẽ: & confitebat᷑
dm̃. quem non uidebat. neq tangebat.
Sed ꝓpt̾ hoc quod uidebat atq tangebat.
illud iam remota dubitatione credebat.
Dicit ei iħc. Quia uidisti me credidisti. Non
ait tetigisti me. sed uidisti me: qm̃ genera¬
lis quodammͦ sensus ẽ uisus. Nam &
ꝑ alios quatuor sensus nominari solet:
uelut cum dicimꝰ. audi & uide. qͣm bene
sonet: olfac & uide qͣm bene oleat: gusta
& uide qͣm bene sapiat: cange & uide qͣm
bene caleat. Ubiq sonuit uide: cum uisꝰ
ꝓpͥȩ non neget᷑ ad oculos ꝑtinere. Unde hic
ipse dñs infer inquit digitum tuum huc¬
& uide manꝰ meas: quid aliud ait. qͣm tan¬
ge & uide: Nec tamen ille oculos habe¬
bat indigito. Ergo siue intuendo siue etiã
tangendo. quia uidisti me inquit credidi¬
sti: qͣmuis dici possit ita. non ausum fuis¬
se discipulũ tangere: cum se offẽret ille tan¬
gendum. Non enim scriptumẽ. & tetigit
thomas: sed siue aspiciendo tantum. siue

Expanded text:
idebat tangebatque hominem, et confitebatur Deum quem non videbat, neque tangebat. Sed per hoc quod videbat, atque tangebat, illud jam remota dubitatione credebat; dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Non ait Tetigisti me, sed vidisti me, quoniam generalis quodammodo sensus est visus. Nam et per alios quatuor sensus nominari solet, velut cum dicimus: Audi et vide quam bene sonet, Olfac et vide quam bene oleat, Gusta et vide quam bene sapiat, Tange et vide quam bene caleat. Ubique sonuit vide, cum visus proprie non negetur ad oculos pertinere. Unde et hic ipse Dominus: Infer, inquit, digitum tuum, et vide manus meas. Et quid aliud ait quam tange et vide? nec tamen oculos ille habebat in digito. Ergo sive intuendo, sive etiam tangendo. Quia vidisti me, inquit, credidisti, quamvis dici posset, non ausum fuisse discipulum tangere cum se offerret ille tangendum. Non enim scriptum est: Et tetigit Thomas, sed sive aspiciendo tantum, sive
Abbreviated transcription (Latin):
credit: quid dicturum putas: nisi iudicat᷑:
Iam in quit uidicatus est. Nondum appa¬
ruit uidicium. sed iam factum est iudiciũ
Nouit enim dñs qui sunt eius: nouit qui
ꝑmaneant ad coronam. qui ꝑmaneant
ad flammnam. Nouit in all sua triticũ.
nouit & paleam. nouit segetem. nouit
zizana. lam iudicatus ẽ. qui non credit.
Quare iudicatus est: Qa non credit in
nomine uingeniti filii dei. Hoc ẽ autẽ

Expanded text:
credit: quid dicturum speras nisi, judicatur? credit: quid dicturum speras nisi, judicatur? jam, inquit, judicatus est. Nondum apparuit judicium, sed jam factum est judicium. Novit enim Dominus qui sunt ejus: novit qui permaneant aad flamma; novit in area sua triticum suum, novit et paleam; novit et segetem, novit zizania. Jam judicatus est qui non credit. Quare judicatus? Quia non credit in nomine unigen
Abbreviated transcription (Latin):
unigemtum daret. Notandum quod ea¬
dem de filio dei unigenito replicat. quȩ de
filio hominis ineruce exaltato pre mise¬
rat dicens. ut omnis qui credit in eum
non pereat sed habeat uitam ȩternam.
Profecto idem redemptor & conditor ñr
filitis dei ante secula existens. filius ho¬
minis factus est in fine seculorum: ut
qui ꝑ dituinitatis suȩ potentiam nos cre¬
auerat: ad ꝑfruendam uitȩ beatitudinẽ
phennis: ipse ꝑfraglitatem humanita¬
tis nr̃e nos restauraret ad recipiendam
qͣm ꝑdidimus uitam. Sequitur autẽ.¬
Non enim misit deus filium suum in
mundum ut iudicet mundum: sed
ut saluetur mundus ꝑ ipsum. Ergo
qͣntum. in medico est: sanare uenit egro¬
tum. Iꝑse se interimit: qui precepta me¬
dici obseruare non uult. Henit saluator
admundum. Quare saluator dictus est
mundi. nisi ut saluet mundum. non
ut iudicet mundum: Saluari non uis
ab ipso: Ex te iudicaberis. Et quid dicã
iudicaberis: Hide quid ait. Qui credit
in eum. non iudicatur. Qui autem non

Expanded text:
nam. Unde notandum quod eadem de Filio Dei unigenito replicat, quae de Filio hominis in cruce exaltato praemiserat, dicens: Ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Quia profecto idem redemptor et conditor noster, Filius Dei ante saecula existens, Filius hominis factus est in fine saeculorum, ut, qui per divinitatis suae potentiam nos creaverat ad perfruendam vitae beatitudinem perennis, ipse per fragilitatem humanitatis nostrae nos restauraret ad recipiendam quam perdidimus vitam. » Sequitur auteNon enim misit Deus Filium suum in mundum, ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum. Ergo quantum in medico est, sanare venit aegrotum. Ipse se interimit, qui praecepta medici observare non vult. Venit Salvator ad mundum: quare Salvator dictus est mundi, nisi ut salvet mundum, non ut judicet mundum? Salvari non vis ab ipso; ex te judicaberis. Et quid dicam, judicaberis? Vide quid ait: Qui credit in eum, non judicatur; qui autem non
Abbreviated transcription (Latin):
Ns ecesse ẽ ut ad conscientiam nr̃am reu̾si
sollerter oꝑa nr̃a simul & cogitationes
exploremus. & quicquid nos peccasse
deprehendimus. digna castigatione
purgemus: quicquid his quȩ nos recte
fecisse credebamus. uicio nob̃ elationis
ꝑisse comꝑimus. & hoc humili satisfac¬
tione castigemus. Hȩc enim nob̃ sepius
fit causa flagelloꝵ. Cȩterum in nocentes
& iustos ad augmenta p̾miorum flagel¬
lari. ꝑfectorum ẽ donum speciale: uer
tormenta compelli. impatientiũ est
pena repborum. Ut autem sciatis qͥa¬
filius hominis habet potestatẽ interra¬
dimittendi peccata: dixit paralytico.
Surge tolle lectum tuum. & uade in
domũtuã Et surrexit. & abiit in do¬
mum suam. Scrutator animorũ pre¬
uenit mentium maligna consilia. &
deitatis suȩ potentiam. oꝑis attestati¬
one monstrauit:dum dissipati corꝑis
menbra componit. neruos stringit.
iungit ossa complet uiscera. firmat u̾¬

Expanded text:
Necesse est ut ad conscientiam nostram reversi Necesse est ut ad conscientiam nostram reversi solerter opera nostra simul et cogitationes exploremus, et quidquid nos peccasse deprehendimus, digna castigatione purgemus, quidquid de his quae nos recte fecisse credebamus, vitio in nobis elationis perisse comperimus, et hoc humili satisfactione castigemus: haec enim nobis saepius fit causa flagellorum. Caeterum innocentes et justos ob augmenta praemiorum flagellari, perfectorum est donum speciale virord aeterna tormenta compelli, impoenitentium est poena reproborum. Ut autem sciatis qFilius hominis habet potestatem dimittendi peccata, dixit paralytico: Surge, tolle lectum tuum, et vade in domum tuam; et surrexit, et abiit in domum suam. Scrutator animarum praevenit mentium maligna consilia, et Deitatis suae potentiam operis attestatione monstravit, dum dissipati corporis membra componit, nervos stringit, jungit ossa, complet viscera, firmat ar
Abbreviated transcription (Latin):
sicut paraliticus de quo tractamus. qui
non isi dimissis pͥmo peccatis potiit
ab infirmitate curari : aut ad glam di
saluantis siue ꝑ se ipsum siue ꝑfamu¬
los suos:. sicut cecus natꝰ in euuangłio.
qui neq ipse peccauit neq parentes
eius: sed ut manifestarent᷑ oꝑa dei in
illo: sicut lazarus cuius infirmitas ñ
fuit ad mortem: sed pro gla di ut glo¬
rificaret᷑ filius dei ꝑeum: aut ad incho¬
ationem dampnationis ȩternȩ. quod
reproborum ẽ propͥum:. sicut anchiocꝰ
& herodes qui uterq suo tempore ad¬
uersus d̾m repugnantes. quod torm̃toꝵ
ingehenna ꝑpetuo passuri ẽẽnt. pre¬
sentium afflictionum miseria cunctis
ostendebant. quib congruit illud ꝓpħ̾ȩ
& duplici contricione contere eos. Unde
necesse ẽ in omnib quȩ temporaliter
aduersa patimur. cum humilitate dõ
grãs agamus: & infirmitatis nr̃ȩ con¬
scĩi ̃collatis nob̃ remediis gratulemur.

Expanded text:
Vel sicut paralyticus de quo tractamus, qui Vel sicut paralyticus de quo tractamus, qui non nisi dimissis primo peccatis potuit ab infirmitate curari. Aut ad gloriam Dei salvantis, sive per seipsum, sive per famulos suos, sicut caecus natus in Evangelio , qui neque ipse peccavit, neque parentes ejus, sed ut manifestarentur opera Dei in illo: sicut Lazarus, cujus infirmitas non fuit ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorificaretur Filius Dei per eam . Aut ad inchoationem damnationis aeternae, quod reproborum est et proprium: sicut Antiochus et Herodes, qui utrique suo tempore adversum Deum repugnantes , quod tormentorum in gehenna perpetuo passuri essent, praesentium afflictionum miseria cunctis ostendebant. Quibus congruit illud prophetae: Et duplici contritione contere eos , unde necesse est in omnibus quae temporaliter adversa patimur, cum humilitate Domino gratias agamus, et infirmitatis nostrae conscii de collatis nobis remediis gratulemur.
Abbreviated transcription (Latin):
dicere & facere multa distantia est.
ls trum sint paralytico peccata dimissa:
solus nouerat qui dimittebat. Surge
autem & ambula: tam ille qui sur¬
gebat qͣm hi qui surgentẽ uidebant
approbare poterant. fit gͥ carnale sig¬
num ut probet᷑ sp̃uale. q̃m q̃m eiꝰdem
uirtutis sit & corporis & animȩ uitia
dimittere: & dat᷑ nob̃ intelligentia ꝓpt̾
peccata plerasq euenire corporũ debili¬
tates
ta. uit causis debilitatis ablatis. sanitas
augenda ꝑ patientiam iusti. corporis
infirmitate grauant᷑. ut beati patres iob
& thobias. & innumeri martyres inutͦq
testamento: aut ad custodiam uirtutũ
ꝑceptarum. ne suꝑbia temptante disꝑe¬
ant. sicut illi głoso apło paulo: cui ne
magnitudine reuelationum extolleret᷑
datus ẽ stimulus carnis suȩ angelus
sathane qui eum colaphizaret: aut
ad intelligenda & corrigenda peccata
nr̃a. sicut maria soror aaron obuerba
temeritatis & suꝑbiȩ lepra ꝑcussa est:

Expanded text:
dicere et facere, multa distantia est. dicere et facere, multa distantia est. Utrum sint paralytico peccata dimissa, solus noverat qui dimittebat. Surge autem et ambula, tam ille qui surgebat quam ii qui surgentem videbant approbare poterant. Fit ergo carnale signum, ut probetur spirituale, quanquam ejusdem virtutis sit et corporis et animae vitia dimittere. Et datur nobis intelligenpeccata plerasque evenire corporum debilitates. , ut, causis debilitatis ablatis, sanitas augenda per patientiam justi corporis infirmitate gravamur, ut beati patres Job et Tobias, et innumeri martyres in utroque Testamento. Aut ad custodiam virtutum perceptarum, ne superbia tentante dispereant, sicut apostolus Paulus, cui ne magnitudine revelationum extolleretur, datus est stimulus carnis suae angelus Satanae qui eum colaphizaret . Aut ad intelligenda et corrigenda peccata nostra, sicut Maria soror Aaron in eremo ob verba temeritatis et superbiae lepra percussa est .