comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mutauit uirginitatis ꝓpositum ⁊ q castitatẽ
dilexit & obedientiam tenuit: m̃uenta: mea
& sine detrimento uirginitatis coniugalis
sanctitas. ⁊ sine ob ꝓbrio sterilitatis fecunda
uirginitas. Sic beatus ille patͥarcha fidei forma
& obedientiȩ exemplum abraham inreꝓmissi¬
one acceꝑat quod in ysaac benediceretur sem̃
eis. & tamen postea iuzslis adeo eundem
quem unigenitum habebat ex sarra uxore
sua filium ysaac immolare sine mora aut
possibilia sunt omĩa & cum obedientia iussi.¬
oms impleri posset ꝓmissio. Sicq factumẽ
ut & deuotio obedientiȩ qua deombenti pa-¬
rere non distulit inueniret meritum & fioes
qua deo ꝓmittenti credidit ꝓmissionis fidelĩ
consequeret᷑ effectum. Ita ⁊̃ hic fieri potuit ut
beata ista utirgo deo cõmendans omne desi¬
derium suum tantam inipso fiduciam ha¬
buerit ut indubitanter crederet & parentib
se posse debitam obedientiam exhibere. &

Expanded text:
ositum. Et quia castitatem ositum. Et quia castitatem dilexit et obedientiam tenuit, inventa est in ea et sine detrimento virginitatis conjugalis sanctitas; et sine opprobrio sterilitatis fecunda virginitas. Sic beatus ille patriarcha fidei forma et obedientiae exemplum Abraham in repromissione acceperat, quod in Isaac benediceretur semen ejus; et tamen postea jussus a Deo eumdem quem unigenitum habebat ex Sara uxore sua filium Isaac immolare, sine mora aut possibilia sunt omnia, et cum obedientia jussionis impleri posset promissio. Sicque factum est ut devotio obedientiae qua Deo jubenti parere non distulit inveniret meritum; et fides, qua Deo promittenti credidit, promissionis fidelis consequeretur effectum. Ita etiam hic fieri potuit, ut beata ista virgo Deo commendans, omne desiderium suum tantam in ipso fiduciam habuerit, ut indubitanter crederet, et parentibus se posse debitam obedientiam exhibere, et
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiens nos amaledicto legis liberauit. Uñ
merito ei soli datum est ut filium pareret. &
uirgo ꝑmaneret. ut quia pͥma fecundati carnt̃
uirginitatem sponte pretulit: nunc ⁊ fecunda
sit carne & integra uirgmitate. Uides nunc
qualis sit accusatio tua : Suꝑ est gͦ illud ut
rõnem iam reddamus quare post uotum uir¬
guitatis maria uirum hr̃e consensit. Aut ꝓp¬
terea uirum hr̃e consensit hec sc̃a ut celaret᷑
ꝓpositum enis approbante & hoc ipsum iosepħ
& idem ꝓponente. Ant si forte huius ꝓpositi con¬
scuis non erat ipse ioseph quod fieri potuit. paren¬
tib nuptias imꝑantib mobediens cẽ tunuit.
derat fiducia confirmata. ⁊ spe quam indeũ
habebat non dubia. qͦd eam diuina misccłia
ita custodiret ut poss & uoluntati parentum
inmatrimonio contrahendo obedientiam ex¬
hibere & tamen nichil meodem matrimonio
impedimenti inuentura eẽt pro quo uotum
uirginitatis quod ꝓamore castitatis susceꝑat
cogeretur fuigere.Suscepit gͦ coniugium s ñ

Expanded text:
suscipiens a maledicto legis liberavit. Unde merito ei soli datum est, ut filium pareret et virgo permaneret, ut quia prima fecunditati carnis virginitatem sponte praetulit, nunc et fecunda sit carne et integra virginitate. Vides nunc qualis sit accusatio tua? Superest ergo illud, ut rationem jam reddamus, quare post votum virginitatis Maria virum habere consensit. Aut propterea virum habere consensit haec sancta, ut celaretur propositum ejus; approbante et hoc ipsum Joseph, et idem proponente, aut si forte hujus propositi conscius non erat ipse Joseph quod fieri potuit parentibus nuptias imperantibus inobediens esse timuit, derat fiducia confirmata et spe, quam in Deum habebat, non dubia, quod eam divina misericordia ita custodiret ut posset et voluntati parentum in matrimonio contrahendo obedientiam exhibere, et tamen nihil in eodem matrimonio impedimenti inventura esset, pro quo votum virginitatis quod pro amore castitatis susceperat cogeretur frangere. Su
Abbreviated transcription (Latin):
ostenderet & non potus ut eam illo quide temps
quando successio gn̾s inmultitudine filiorum
querebatur apud homines infructuosam & obl
quebamm̃ inhonoratam demonstraret. Nons
culpanda ẽ inngo maria nec accusanta. de cono¬
temptu legis in qua sterilitas malediit̃ umnmo
cola singłariter laudanda que pͥmra lais ũ ba
non carnaliter ⁊apienda considerans elcgst
interia abictio plebis ficri &eobpbrum ho¬
minum ut ꝑ mundiciam integritaus in
cęlo fieret socia angłorum. Et pulchre prima
inter feminas ungo maria pro amore casti¬
tatis maledictum legis incarne sua susti¬

Expanded text:
ostenderet; et non potius ut eam illo quidem tempore, ostenderet; et non potius ut eam illo quidem tempore, quando successio generis in multitudine filiorum quaerebatur apud homines infructuosam, et ob hoc quodammodo inhonoratam demonstraret. Non ergo culpanda est virgo Maria, nec accusanda de contemptu legis, in qua sterilitas maledicitur, imo sola singulariter laudanda, quae prima legis verba non carnaliter sapienda considerans, elegit in terra abjectio plebis fieri et opprobrium hominum, ut per munditiam integritatis in coelo fieret socia angelorum. Et pulchre prima inter feminas virgo Maria pro amore castitatis maledictum legis in carne sua
Abbreviated transcription (Latin):
benedicta: fecunclitas itt multiplicarentur
homines postea quando ab uno tantũ popło
agnitus ẽ deus ꝑlegent maledicta ẽ sterilitas
ut multiplicarent᷑ fideles. postremo q̃n instabat
tempus in quo minc ab ominib gentib ãs colit᷑
benedicta ẽ inrginitas ut acliutam celibem a
carnis oꝑa cuncti ꝓ nocentur. Andi adhuc ali.¬
ud. Si prima illa benedictio fecunditatis ad fa¬
lutem erat & secunda illa sttrilitatis maledidtio
ad dampnationem: gͦ fecunditas caris meri¬
tium ẽ &culpa sterilitas. E rgo meliores fuert̃
ille milieres quȩ multos filios peꝑert̃. quan
ale que nullos ł paucos habuisse leguntur.
Mehor erat cetura quam sarra. melior fenenna
quam anna. & ceterȩ multȩ quas scriptura cõ¬
ite ⁊ d secunditatem carnis meritum it ite ral.¬
tatem culpam ẽ dicanius. Abst a nobis uto cre¬
damus propterea legem sterilitatem carmo
malalicisse ut eam apud deum dampnabilem

Expanded text:
benedicta est fecunditas, ut multiplicarentur benedicta est fecunditas, ut multiplicarentur homines; postea quando ab uno tantum populo agnitus est Deus, per legem maledicta est sterilitas, ut multiplicarentur fideles; postremo quando instabat tempus, in quo nunc ab omnibus gentibus Deus colitur, benedicta est virginitas, ut ad vitam caelibem a carnis opera cuncti provocentur; audi adhuc aliud. Si prima illa benedictio fecunditatis ad salutem erat, et secunda illa sterilitatis maledictio ad damnationem: ergo fecunditas carnis meritum est, et culpa sterilitas. Ergo meliores fuerunt illae mulieres, quae multos filios pepererunt, quam illae quae nullos vel paucos habuisse leguntur. Melior erat Cethura quam Sara. Melior Fenenna quam Anna et caeterae multae, quas Scriptura comut vel fecunditatem carnis meritum, vel sterilitatem culpam esse dicamus. Absit a nobis ut credamus propterea legem sterilitatem carnis maledixisse, ut eam apud Deum damnabilem
Abbreviated transcription (Latin):
eo quied sͥ nicelo repositum est quicqͥdo iterra
hactenus diligebat meius comꝑatione liben¬
ter despicit. & suꝑna iam spũali amore ambi¬
enetamdui se ꝑdelectationem carnalem ru¬
mentum fuissc erubes cit. Inflamiatum ẽ
enm at coracum & renes mei cõmutati
uent hoes pcarius semen interra multipli¬
iari coreppetam um michi incelo heredita¬
sem couseruari agnostame ds cordis mei ea
pars mea dleus mȩterumi h ec illa opti¬
ma pars quam elegit mnaria quȩ non anferet᷑
abea. &e quia se inhonore ẽe uitellexit non est
comꝑata iumentis insipientib nec similis
facta⁊ islis. Uoluit gͦ aliquid supra conditionẽ
umentorum appetere & iccirco parum udica.¬
bat uel potios inclignum reputabat honori suo
benedictionem nimentorum anteferre. Quare.
inqiis si melior erat unrginitas fecunditate
cieus pꝰ fecunditatem benedicebat & pꝰ modum
lex sterilitatem maledicebat e Ludi quare. Pri-¬
nium quando factus ẽ mundus ꝑcreatorem

Expanded text:
eo quod sibi in coelo repositum est, quidquid in terra hactenus diligebat in ejus comparatione libenter despicit; et superna jam spirituali amore ambiens tam diu se per delectationem carnalem jumentum fuisse erubescit. Inflammatum est enim, ait, cor meum, et renes mei commutati sunt. Hoc est, per carnis semen in terra multiplicari cur appetam, cum mihi in coelo haereditatem conservari agnoscam? Deus cordis mei, et pars mea Deus in aeternum . Haec est illa optima pars quam elegit Maria, quae non auferetur ab ea . Et quia se in honore esse intellexit, non est comparata mutis insipientibus, nec similis facta est illis . Voluit ergo aliquid supra conditionem jumentorum appetere; et idcirco parum judicabat, vel potius indignum reputabat, honori suo benedictionem jumentorum anteferre. Quare, inquis, si melior erat virginitas fecunditate, Deus prius fecunditatem benedicebat; et postmodum lex sterilitatem maledicebat? Audi quare. Primum quando factus est mundus per Creatorem
Abbreviated transcription (Latin):
ẜere. Intendite equitatem Iudex nr̃ uirginẽ
dampnat eo quod spreuerit benedictionem
iumentorum & uirginitatem eligens: Bene¬
distionem accepit angłorum: Inflaminatũ ẽ
iepat psalmista cormeum &e renes mei com¬
mutati sunt. & ego adnichilum redactus sũ
e nesciu. Ut iumentum factus sum apudte

Expanded text:
. Intendite aequitatem. Judex noster virginem . Intendite aequitatem. Judex noster virginem damnat, eo quod spreverit benedictionem jumentorum; et virginitatem eligens, benedictionem acceperit angelorum. Inflammatum est, inquit Psalmista, cor meum, et renes mei commutati sunt; et ego ad nihilum redactus sum, et nescivi. Ut jumentum factus sum apud te
Abbreviated transcription (Latin):
ctionem fecunditatis illis dedait. quando dr̃ẽ
crescite & multiplicamini & replete terram.
lonne & amib geli hoc dixit & bestiis atqy
umentis terre hoc diẽ crescite & multipli¬
camim & replete terram: Pacta namq qͥn-¬
ta nascentis scħi d̃ie cum ꝓduxisset abaquis
deus piscium e uolatilium genus subumxit
scriptura aedxit. Uidens inquit d̃s quod elt
honum ait. Cres cite & multiplicamini. & .R.
aquas maris auesq multiplicent᷑ suꝑ t̾ram.
Rursum cum educeret noe de archa cũ om̃ib
ammantib terrȩ ingenere suo muniuersos
sue benedictionis munus diffundens: iterũ
at C rescite & multiplicamim & replete ter¬
ram. Sc̃m illam utiq miscd̃iam qua saluat
homimes & iumenta aꝑit manum suam &
inplet omne animal benedictione. G bene-¬
dictio fecunditatis non solum hominib¬
s & iumentis data est. Quid gͦ mali fecit ma¬
ria: Maledictionem inquit sterilitatis eleg̃
potius quam benedictionem fecunditatis.¬

Expanded text:
fecunditatis dedit illis, quando dixit: Crescite et multiplicamini, et replete terram. Nonne et avibus coeli hoc dixit, et bestiis atque jumentis terrae hoc dixit: Crescite et multiplicamini, et replete terram? Peracta namque quinta nascentis saeculi die, cum produxisset ab aquis Deus piscium et volatilium genus, subjunxit Scriptura et dixit: Videns Deus quod esset bonum, ait: Crescite et multiplicamini, et replete aquas maris: avesque multiplicentur super terram . Rursum cum educeret Noe de arca cum omnibus animantibus terrae in genere suo in universos suae benedictionis munus diffundens iterum ait: Crescite et multiplicamini et replete terram. Secundum illam utique misericordiam, qua salvat homines et jumenta ; aperit manum suam et implet omne animal benedictione . Igitur benedictio fecunditatis non solum hominibus, sed jumentis data est. Quid ergo mali fecit Maria? Maledictionem, inquit, sterilitatis elegit potius quam benedictionem fecunditatis
Abbreviated transcription (Latin):
maleclictionem ñ effugit quȩ ꝑurginitatĩ
ꝓpositum sterilitatem incurrit Amplud̃
autem. Quare mibere uoluit postqͣm conti¬
nentiam uouerateDuos unt. Aut propter
maleddictionem sterilitatis unrgiitatem
non ꝓponeret: aut ꝓpter uotum casitatĩ
uirgo ꝑmansura ñ nuberet. Nunc uero ⁊i
iniquum iune dicit᷑ maledictionem potius
quam benedictionem eligere quale diceadũ
est uotum feciss e intecͥtatis emibere : At¬
benteraccipio qͥd ertiua ꝑuicatia land ute.¬
nis cumuilatur. Sic uult manifestari ueritl̃
Qie uist confutari iniquitas Uideamus s
quales te iquo notanoam patras inpei edlis

Expanded text:
maledictionem non effugit, quae per virginitatis maledictionem non effugit, quae per virginitatis propositum sterilitatem incurrit. Amplius autem. Quare nubere voluit, postquam continentiam voverat? Duo sunt. Aut propter maledictionem sterilitatis virginitatem non proponeret; aut propter votum castitatis virgo permansura non nuberet. Nunc vero si iniquum jure dicitur maledictionem potius quam benedictionem eligere: quale dicendum est votum fecisse integritatis et nubere? Libenter accipio, quod ex tua pervicacia laus virginis cumulatur. Sic vult manifestari veritas, sic vult confutari iniquitas. Videamus ergo, quale sit, in quo notandam putas virginem. S
Abbreviated transcription (Latin):
diligentius intenditur. tanto iniquiis con¬
templatur. Lex inquit dicit. Maledicta sterił
quȩ non parit. & quȩ non reliquit semen
inisrael. Sel hec pepit esterilis non fint qmn
cuntur cum israel oñs qui benedicent᷑ m
domino deo israel. Ueriuintam̃ in sapientia
audiuimus felicem sterilem & in comqͥnatam
quȩ non nouit thorum indelicto q̃m fructũ
habebit inrespectu animarum sc̃arũ Rur¬
sum inꝓpħa dominus continentiȩ merres
quanta apud ipsum reposita sit ostendit
dicens. Non dicat eumichꝰ ecce ego lignum
aridum. Qura hec dicit dñs eunuchis qui cu¬
stodierint salb̃a mea & elegerint quȩ uolmi
& tenuerint fedus meum dabo eis indomo
mea & inmnuris meis locum & nomen meliꝰ
ãfiliis & afiliab Pomen sempit̾num quod
non ꝑibit. Quis ẽ gͦ iste incontinentia steri-¬
litatem maledicens continentiȩ puritatẽ
non uidens & fructum non intelligens:
At tamen andiamus quid paret. Maria ait.

Expanded text:
diligentius intenditur, tanto iniquius condiligentius intenditur, tanto iniquius contemplatur. Lex, inquit, dixit: « Maledicta sit sterilis, quae non parit; et quae non relinquit semen in Israel . » Sed haec peperit et sterilis non fuit, quacuntur cum Israel, omnes qui benedicentur in Domino Deo Israel. Verumtamen in Sapientia audivimus felicem sterilem et incoinquinatam, quae non novit torum in delicto, quoniam fructum habebit in respectu animarum sanctarum . Rursum in propheta Dominus continentiae merces, quanta apud ipsum reposita sit, ostendit, dicens: Non dicat eunuchus: Ecce ego lignum aridum. Quia haec dicit Dominus eunuchis: Qui custodierint sabbata mea, et elegerint quae volui, et tenuerint foedus  in muris meis locum et nomen melius a filiis et a filiabus nomen sempiternum quod non peribit . Quis est ergo iste in continentia sterilitatem maledicens, continentiae puritatem non videns, et fructum non intelligens? At tamen audiamus, quod paret. Maria, ait,
Abbreviated transcription (Latin):
anobis ut credamus eam postq̃m se celesti par¬
tu fecundandam audierat ullateñ ad carnale
commercium assensum prebuisse quȩ & pꝰqͣm
diuini archanum sacramenti quod inse com¬
plendum erat didicisset uotum unrginitatis
conseruande tam inuolatum tenuit ut cũ
Se futuram coniugem sponderet illud tam̃
eadem nichilominus qͣ ceꝑat deuotione eadẽ
ꝑseuerantia infinem usq custocdiendum pro¬
poneret. Desponsata gͦ erat &e conix erat. &
uera uirgo erat. & uirgintatis propositum
non reliquerat. Confitemur itaq uirginem
desponsatam. confitemur unginem coniugẽ
sactam. postea matrem qͦ &e uirginem semꝑ
uirginitatis ꝓpositum inuiolatum tenuisse.
& castitatis decus ꝑpetuum regnasse cum
pudicicia comugis & honore parentis. Intue¬
re nunc c diligenter considera uirginem istã
urgunculam nr̃ãm singłariter castam. ex¬
cellenter ⁊ pecios am unice mundam. S ego
nom oculum tuum quia lippus ẽ. & quanto

Expanded text:
a nobis, ut credamus eam, postquam se coelesti para nobis, ut credamus eam, postquam se coelesti partu fecundandam audierat, ullatenus ad carnale commercium assensum praebuisse, quae et priusquam divini arcanum sacramenti quod in se complendum erat didicisset, votum virginitatis conservandae tam inviolatum tenuit, ut cum se futuram conjugem sponderet, illud tamen eadem nihilo minus qua coeperat, devotione, eadem perseverantia in finem usque custodiendum proponeret. Desponsata ergo erat, et conjux erat, et vera virgo erat, et virginitatis propositum non reliquerat. Confitemur itaque virginem desponsatam; confitemur virginem conjugem factam; postea matrem quoque et virginem semper virginitatis propositum inviolatum tenuisse et castitatis decus perpetuum regnasse cum pudicitia conjugis et honore parentis. Intuere nunc, et diligenter considera virginem istam, virgunculam nostram singulariter castam, excellenter speciosam, unice mundam. Sed ego novi oculum tuum, quia lippus est, et quanto
Abbreviated transcription (Latin):
altnsmi obumbrabit tͥ. Eccc iam haberꝰ
mnariam desponsatam iurgnem &e do huc
tamen muirguitatis ꝓposito ꝑmanentẽ. Ue¬
raciter desponsatam uirginem nec minus
ueraciter inuirginitatis ꝓposito ꝑmanentẽ
Quid amplius queris: An adhuc desponsati¬
onis nomen aliquid tͥ ambiguitãs relinquit:
Audieras enim ad desponsatam uirginem
misum fuise angłm s ad comugatam non
audieras. F orsitan gͦdicas des ponsata erat iã
tunc maria ios epħs adhuc comunx non erat
quia nec dum eam insuam accepat. Ilam si eã
extunc nisuam accepat. cur ei postea dictũ est.
Iosephfili dauid noli timere accipere mariam
comugem tuame Noudum gͦ comunx erat q̃n
adeam missus: angelus. s tm̃ desponsãta enit
&e iecuro ficri potuit ut non mutauerit ꝓpo¬
situm iniginitatis quando desponsata est &
mutauerit quando conuinx facta est. Hoc for¬
tassis adhuc ꝓparte tua oppones Sed absit

Expanded text:
Altissimi obumbrabit tibi. Ecce jam habemus Altissimi obumbrabit tibi. Ecce jam habemus Mariam desponsatam virginem, et adhuc tamen in virginitatis proposito permanentem. Veraciter desponsatam virginem, nec minus veraciter in virginitatis proposito permanentem: quid amplius quaeris? An adhuc desponsationis nomen aliquid tibi ambiguitatis relinquit? Audieras enim ad desponsatam virginem missum fuisse angelum; sed ad conjugatam non audieras. Forsitan ergo dicas, desponsata erat jam tunc Maria Joseph; sed adhuc conjux non erat, quia necdum eam in suam acceperat. Nam si eam extunc in suam acceperat, cur ei postea dictum est: Joseph, fili David, noli timere accipere Mariam conjugem tuam? Nondum ergo conjux erat, quando ad eam missus est angelus, sed tantum desponsata erat; et idcirco fieri potuit, ut non mutaverit propositum virginitatis, quando desponsata est, et mutaverit, quando conjux facta est. Hoc fortassis adhuc pro parte tua oppones. Sed absit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositum uirginitatis de ꝓmissione prolis
mea implebitur. s tam̃ ꝓpositum tuum non
uiolabitur: T u uouisti uirum te ñ cognituram.
& ego predico filium te parituram: ⁊ iocuro
miraris ue forte uel ꝓmisio cassa sit perma¬
nente ꝓposito uel ꝓpositum moletur si m¬
pleatur promissio.Non enim possibilitas na¬
tuie hoc sufficit aut r̃o humana comp̃hendit
itt pariat ungo intacta filium generet.⁊ sine
oꝑa carnis caro procedat ex carne. Idcuro
miraris quomͦ fiet istud qi uirum ñ cog¬
noscis. Nam interini quantum in tẽ est nichil
muenire potes cur de tua ꝑseuerantia debe-
Noli propter propositum de ꝓmisione disfi
ymissionem de ꝓposito formidare. q uucus
tua. Uirtus altissimi obumbrabit tibi. neꝑ
libidinem polluatur castitas tua. Sp̃c sc̃s
concupiscentiam. Non suscipies semen eumo
& fecimda fr̃uctum uent̾s germinabis iifilio.
Noli g̃ dicere quomͦ fiec istud q uirum ũ cog¬
nosco quia hoc ꝑiuirum non fiet.s ꝓspm

Expanded text:
positum virginitatis de promissione prolis mea implebitur; sed tamen propositum tuum non violabitur. Tu vovistvirum te non cognituram; et ego praedico filium te parituram; et idcirco miraris, ne forte vel promissio cassa sit permanente proposito, vel propositum violetur, si impleatur promissio. Non enim possibilitas naturae hic sufficit, aut ratio humana id comprehendit, ut pariat virgo, intacta filium generet, et sine opera carnis caro procedat ex carne. Idcirco miraris quomodo fiet istud, quia virum non cognoscis. Nam interim, quantum in te est, nihil invenire potes, cur de tua perseverantia debeasNoli propter propositum de promissione difpromissionem de proposito formidare, quia vir. Virtus Altissimi obumbrabit tibi, ne per libidinem polluatur castitas tua. Spiritus sconcupiscentiam. Non suscipies semen ex viro, et fecunda fructum ventris germinabis in filio. Noli ergo dicere: Quomodo fiet istud, quia virum non cognosco; quia hoc per virum non fiet, sed
Abbreviated transcription (Latin):
iunun non bibo non postum hunc calicemn
non bibere non possum gustare calicem istum.
Et sicut dictum ẽ nazarei comam non mai¬
dunt. hoc est uotum hñt comam non mncidere.
dic dlictum est inrum non cognosco. Quomodo
fiet istud quoniam uirum non cognosco: Et

Expanded text:
inum non bibo, non possum hunc calicem non bibere, non possum gustare calicem istum. Et sicut dictum est: Nazaraei comam non incidunt , hoc est, votum habent comam non incidendi; sic dictum est: Virum non cognosco. Quomodo itaque fiet istud, quoniam virum non cognosco? Et
Abbreviated transcription (Latin):
Ra. Gͦ desponsata iam erat maria quando
ad illam missus ẽ angłs gabriel ad̾o. Uidca oꝰ
quod sequitur. Et ingressꝰ angłs adeã ait. Aue
grã plena dominus tecum. benedicta tu
inter mulieres. Quȩ cum audisset turbata
est insermone euis. & cogitabat qualis ẽẽt
sta salutatio. Et ait angłs ad eam. Ne timcas
fict istud q̃m uirum non cognosco: Hoc est
quod querebamꝰ uerbum uirginis in quo ipsa
confutaret emulos suȩ uirginitatis. Suma¬
mus igitur de ipsa testimonium ꝓ ipsa. Quo¬
modo gͥ fiet istud: ħ est ut filium pariam
quomͦ fiet quia uirum non cognosco: Non
ait uirum non cognoui. Hoc enim nichil im¬
pediret uirginem desponsatam & urum
cognituram filiumq parituram s uirgi¬
nem non ꝑmansuram. Non gͦatt ħ uirgo in¬
rum non cognoui quia hoc nec preterite fuis.¬
set uirgiitatis miraculum nec futuri partꝰ
impedimentum si uirum adhuc ñ cogno¬
uerat & urum ut non cognosceret deiceps
paritura. Quomꝰ gͦ fiet istud ut fibium pariam

Expanded text:
. Ergo desponsata jam erat Maria, quando ad illam missus est angelus Gabriel a Deo. Videamus quod sequitur: Et ingressus angelus ad eam dixit: Ave, gratia plena, Dominus tecum: benedicta tu inter mulieres. Quae cum audisset, turbata est in sermone ejus; et cogitabat, qualis esset ista salutatio. Et ait angelus ad eam: Ne timeas,fiet istud: quoniam virum non cognosco? Hoc est quod quaerebamus verbum virginis, in quo ipsa confutaret aemulos suae virginitatis. Sumamus igitur de ipsa testimonium per ipsam. Quomodo igitur fiet istud? Hoc est, ut filium pariam, quomodo fiet, quia virum non cognosco? Non ait, virum non cognovi. Hoc enim nihil impediret virginem desponsatam, et virum cognituram filiumque parituram, sed virginem non permansuram. Non ergo ait haec, virum non cognovi; quia hoc nec praeteritae fuisset virginitatis miraculum, nec futuri partus impedimentum, si virum adhuc non cognoverit, et virum ut non cognosceret deincepsparitura; quomodo ergo fiet istud, ut filium pariam,
Abbreviated transcription (Latin):
gulart sacramentum non ledebat᷑. Numc uͦ
quando populus dei spuali podius genati.¬
one multiplicandus est ad cõmendandam
non nisi una uni incarne ima federatur.
lunc propter necessitatem licentia carni fo¬
ris inoꝑe laxabatur. & tamen sc̃tas nitus
imuraite sacramenti integra seruabaam
Mine propter ꝑfectionem ccam oya carũ
fris adunitatem stringitur & mco tamen
unta singͥaris sacrameiti noneioemo¬

Expanded text:
ngulare sacramentum non laedebatur. Nunc vero ngulare sacramentum non laedebatur. Nunc vero quando populus Dei spirituali potius generatione multiplicandus est ad commendandam non nisi una uni in carne una foederatur. Tunc propter necessitatem licentia carnis foris in opere laxabatur; et tamen sanctitas intus in virtute sacramenti integra servabatur; nunc propter perfectionem etiam opera carnis foris ad unitatem stringitur; et in eo tamen unitas singularis sacramenti non e
Abbreviated transcription (Latin):
federe dilectionis quȩ ẽ insp̃u nehil ꝓdesse
demonstretur. Hoc est enii cum odio hũeriꝰ
eam dimitte. non imꝑantis discichum s
docentis quod sine cdilectionis federe cassa sit
& uirtute carens eciam si ꝑmaneat societas
carnis. Non gͦ iitus sacramenti coniugalis
incarne e smmente. nec ille consensus ad
sanctitatem ꝑficiendam requirttur qui &e
ante peccatum conuigatis indicebatur ad
officium. pͦ peccatum uero eousq descendit.
ut iam nunc concedatur ad remedium. Ne-¬
quaqͣm gͦ ex eo pensandum÷ conuigii sacra.¬
mentum in quo tunc non scificaret᷑ s exer-¬
ceret᷑ comaigalis castitas. & nunc ñ sci̾ficat᷑
comugium s excipit᷑ coniugatirum infir¬
mitas. Propterea olim quando fides crat
inpopulo uno &e tempus admulti plicandũ
numerum fidelium oꝑa officii conugalis
indiguit carnale commercium ab imo in
plurib exercebatur. & tam̃ unici amoris si¬

Expanded text:
foedere dilectionis quae est in spiritu nihil prodesse foedere dilectionis quae est in spiritu nihil prodesse demonstretur. Hoc est enim. Cum odio habueris eam, dimitte; non imperantis dissidium, sed docentis, quod sine dilectionis foedere cassa sit, et virtute carens, etiamsi permaneat societas carnis. Non ergo virtus sacramenti conjugalis in carne est, sed in mente, nec ille consensus ad sanctitatem perficiendam requiritur, qui et ante peccatum conjugatis indicebatur ad officium. Post peccatum vero eo usque descendit, ut jam nunc concedatur ad remedium. Nequaquam ergo ex eo pensandum est conjugii sacramentum, in quo tunc sanctificaretur, sed exerceretur conjugalis castitas; et nunc sanctificaretur conjugium, sed excipitur conjugatorum infirmitas. Propterea olim, quando fides erat in populo uno, et tempus ad multiplicandum numerum fidelium opera officii conjugalis indiguit, carnale commercium ab uno in pluribus exercebatur, et in unici amoris si
Abbreviated transcription (Latin):
demanu ur̃a. & dixistis. Quam ob eausam :
Quia dominus testificatus est inter te &e uro¬
rem pubertatis tuȩ. qͣm tu despexisti. & hȩc
particeps tua. & uxor federis tui. Nonne unꝰ
tecit. & residuum sp̃c eiꝰ ẽ ẽ & quid unus qut¬
odio habuerĩ eã dimitte dicit: dñs as israeł.¬
Illic gͦ dictum est ħ nunc os exossib meis &
caro de carne mea. hic dictum: hec particep̃
tua & uxor federis tui nonne umus fecit & re¬
siduum sp̃c eiꝰ ẽ: Ibi pars carins dicitur. hic
portio sp̃c nominatur. Ibi dictum ẽ crescite
& multiplicamini & replete t̾ram ħ dictum
est. Et quid unus querit mñ semen di Ille
gͥ hic semen dei inp̃n requirĩt qui ibisem
cariis incarne multiplicandim mpaiit
Ibi dictum est erunt duo in carne ima. hc
dictum est. cum odio habueris dimitte cam.
ut eadem carnis cominixtio que ibi intet
uirum & mulierem futura predicit᷑. hc sine

Expanded text:
de manu vestra. Et dixistis: Quam ob causam? de manu vestra. Et dixistis: Quam ob causam? quia Dominus testificatus est inter te, et uxorem pubertatis tuae, quam tu despexisti: et haec particeps tua, et uxor foederis tui. Nonne unus fecit, et residuum spiritus ejus est? Et quid unus quaodio habueris, dimitte, dicit Dominus Deus IsraeIllic ergo dictum est: Hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea; hic dictum est: Haec particeps tua et uxor foederis tui. Nonne unus fecit, et residuum spiritus ejus est? Ibi pars carnis dicitur, hic portio spiritus nominatur; ibi dictum est: Crescite et multiplicamini, et replete terram. Hic dictum est: Et quid unus quaerit nisi semen Dei? Ille igitur hic semen Dei in spiritu requirit, qui ibi semen carnis in carne multiplicandum imperavit. Ibi dictum est: Erunt duo in carne una. Hic dictum: Cum odio habueris eam, dimitte, ut eadem carnis commistio, quae ibi inter virum et mulierem futura praedicitur, hic
Abbreviated transcription (Latin):
& matrem suam &e adherebit uxori suȩ &eeñt̃
uo incarne una. ut meo quod adheret uxori
sue sacram̃tum sit munsibilis societatis quȩ
insp̃u facienda est inter deum & anunam.
ineo autem quod duo sunt incarne una sacra¬
mentum sit ingibilis participationis quȩ in
carne facta ẽ inter. xp̃m & eccłam. Magnum¬
xp̃o & ecclã. s maius sacramentum erunt
duo incorde uno indilectione una indeo
&e anima. Uon satis fortassis tibi factum est
ut ostenderetur quod conuigium non sacrat
uino carnis. si cordis. ne excellere putes mi¬
nisterium officii suꝑ sanctitatem sacram̃ti.
Iustas ut consensus carnis sanctitas ait con¬
iugalis. nec preter pactum cortus uniculum
matrimanis latum ee concedis. Quia ma¬
neste dixit erunt duo incarne una & non
manifeste diit erunt duo insp̃i uno Quto¬
manifeste dictum in carne una postea ma¬
nifeste dictum inspñ uno. quia qͥd carnale ẽ
prius dictum incarne una ꝑdoctorẽ sp̃nali
postea dictum insp̃u uno. ꝑ propħam dleus

Expanded text:
uam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una, ut in eo quod adhaeret uxori suae sacramentum sit invisibilis societatis, quae in spiritu facienda est inter Deum et animam; in eo autem quod duo sunt in carne una, sacramentum sit invisibilis participationis quae in carne facta est inter Christum et Ecclesiamo et Ecclesia; sed majus sacramentum, Erunt duo in corde uno, in dilectione una, in Deo et anima. Non satis fortassis ibi factum est ut ostenderetur quod conjugium non fuerat unio carnis, sed cordis, ne excellere putes ministerium officii super sanctitatem sacramenti. Instas ut consensus carnis sanctitas sit conjugalis, nec praeter pactum coitus, vinculum matrimonii ratum esse concedis, quia manifeste dixit: Erunt duo in carne una; et non manifeste dixit: Erunt duo in spiritu unoanifeste dictum, in carne una, postea manifeste dictum, in spiritu uno, quia: Quod carnale est, prius dictum in carne una; per doctorem spiritualem postea dictum in spiritu uno. Per prophetam Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ps sunt qd ipse est ab eo accipiun. Minus g̃
auli genidum es ĩ qͥt sumus ae ampliuis quod
beati sumus quia inillo tantum: ħ quod nos
sumus misto ncro cum eo quod nos sumus io.
eciam quod ipse ẽ a quo accepimus quod sumꝰ
Relimquet gͥ homo prẽm suum & matrem
sram a ad herebit uxor suȩ ite uetera nouis
suguenientib postponens apͥncipio ꝑdiledti¬
onem uenrat & infine ꝑdilectionem reqͥez cat.
Uides nunc quale &e quantum sacramentum
prestit amor conugalis it in hoc discat anima
ronalis tni fums consortium sine fine eligere a
indiui duio illi amoris neru & fingularis diles¬
tionis parilitate ad herere.Hec fuit princrpabis
⁊causa conuigis propter q̃m deus instituit it
homo rdicto patre suo & matre sua eligeret
urori ssuȩ uancȩ &e singulariter mdnudua. sq
ailestione sociari. Huic autem societati adcom¬
modum fituri gu̾is multiplicandi certice
rõnabilis sacramenti cauza officium posta

Expanded text:
ipsi sunt, quod ipse est, ab eo accipiunt. Minus ergo ipsi sunt, quod ipse est, ab eo accipiunt. Minus ergo diligendum est quod sumus et amplius quod beati sumus, quia in illo tantum est hoc quod nos sumus; in isto vero cum eo quod nos sumus id etiam quod ipse est a quo accepimus quod sumus. Relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, ut vetera novis supervenientibus postponens, a principio per dilectionem veniat, et in fine per dilectionem requiescat. Vides nunc quale et quantum sacramentum praefert amor conjugalis, ut in hoc discat anima rationalis sui finis consortium sine fine eligere, et individuo illo amoris nexu et singularis dilectionis parilitate adhaerere. Haec fuit principalis causa conjugii, propter quod Deus instituit, ut relicto patre suo et matre sua, eligeret uxori suae unice et singulariter individua semper dilectione sociari. Huic autem societati ad commodum futuri generis multiplicandi, certi et rationabilis sacramenti causa officium postea
Abbreviated transcription (Latin):
etubi dlectio requiescit. Ibi dilectionem
opatai: ola conditio hic dectionem sinc con¬
antione fenit Aa cͥlestio. diligit itaq hio
misterium pulcrumq & admaranddum hu¬
mane conditionis exemplum. Habemꝰ prin¬
cipium nr̃m unde accepimus ut simus habe¬
mus & finem nr̃m sine quo beati ẽt̃ non pos.¬
sumus. Abillo ꝑconditionem naturȩ adesse
ueninus millo ꝑelectionem gĩȩ beatum esse
accipimus Abillo ẽẽ hñt omĩa quȩ sinte s in
illo non omnes beatum ẽẽ accipiunt. Omus
gͥ est e minus diligendum est abillo ẽt. Mul¬
tum autem amplius ẽ & amplius diligendũ
est millo beatum eẽ. utrumq tamen magnũ
&e dilectione dignum ÷ & abillo ẽẽ e millo be.¬
atum ẽẽ. Auter ergo deus: illorum qui abeo
solummodo ut eẽnt acceperunt. aliter uero
illoꝵ qui ut non solum abeo essent s it mes
beati et̃nc cain inp̃mium acceperunt. Illi qͦd
ipsi sut abeo acceperint. arit. heate suit qd

Expanded text:
est, ubi dilectio requiescit. Ibi dilectionem est, ubi dilectio requiescit. Ibi dilectionem operata est sola conditio; hic electionem sine conditione facit sola dilectio. Diligit itaque hommysterium, pulchrumque et admirandum humanae conditionis exemplum. Habemus principium nostrum unde accepimus ut simus; habemus et finem nostrum sine quo beati esse non possumus. Ab illo per conditionem naturae ad esse venimus; in illo per electionem gratiae beatum esse accipimus. Ab illo esse habent omnia quae sunt; sed in illo non omnes beatum esse accipiunt. Minus igitur est, et minus diligendum est ab illo esse. Multo autem amplius est, et amplius dillo beatum esse; utrumque tamen magnum et dilectione dignum est, et ab illo esse, et in illo beatum esse. Aliter ergo Deus est illorum, qui ab eo solummodo ut essent acceperunt; aliter vero illorum qui ut non solum ab eo essent, sed ut in eo beati essent eum in praemium acceperunt. Illi quod ipsi sunt ab eo acceperunt; isti ut beate sint quod
Abbreviated transcription (Latin):
Stundum quid ergo relinquet homo prẽm
sinim &e matrem suam & ad herebit uxori s.
nsi scãm illam singłarem societatem inqͣ
ntrq: semetipsum debet alteri inqua homo
affectum patris & inatris non quidem de¬
ponit ut affectum uxoris solum eligat. s
postponit affectum patris & matͥs ut affe¬
stum uxoris illi preferat. ut eum non solum
s singlłarem habeat. Non gͥ de cõmixtione
cirnis s de affectu cordis & innculo socialĩ
dilectionis dictum ẽ adherebit uxori suȩ
it pid qͦd dicitur adherebit uxori suȩ sacra¬
mentum conuigi quod inspũ: intelligas
ꝑid uero quod sibditur & erunt duo incarne
una officum conugii quod incarne: non
pactum faleris conuigalis agnos cas. Re.¬
liquet gͦ homo prẽm suum & matrẽ suam
& ad herebit uxori suȩ ⁊ erunt cluo incarne
carne una. Quare gͦ relmquet homo prẽm
suum &e matrem suam & adherebit uxori
sit: Magna res. Prefert pͥncipio finem. Pr
e mater pͥncipium ẽ unde uenic uxor finis

Expanded text:
undum quid ergo relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, nisi secundum illam singularem societatem in qua semetipsum debet alteri? in qua homo affectum patris et matris non quidem deponit, ut affectum uxoris solum eligat; sed postponit affectum patris et matris, ut affectum uxoris illi praeferat; ut eum non solum sed singularem haberet? Non igitur de commistione carnis, sed de affectu cordis et vinculo socialis dilectionis dictum est: adhaerebit uxori suae. Ut per hoc quod dicitur: adhaerebit uxori suae, sacramentum conjugii quod in spiritu est intelligas. Per id vero quod subditur: et erunt duo in carne una, officium conjugii quod in carne est non pactum foederis conjugalis agnoscas. Relinquet ergo homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne carne una. Quare ergo relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae? Magna res. Praefert principio finem. Pater et mater principium est, unde venit; uxor finis
Abbreviated transcription (Latin):
uet. & ncuter alteri se neget. Hoc ẽ ut sui
corꝑis potestatem ad ħ opus nec ali prebeat.
nec illi contradicat. De illo debito quo se nuir
mulieri ⁊ mulier uito debet conseruare ait
apłs. Quȩ subinro est mulier iuente uno
alligata est legi. Si autem fuerit mortuus
uir eius liberata est alege uiri. Giuiuente
uro uocabitur adultera si fuerit eum alio
uiro. Ecillo autem debito quo sc & uirmi¬
lieri e mulier inro debet non negire ten
ciet Mulicr si corporis potestatenra p̃e¬

Expanded text:
vet, et neuter alteri se neget. Hoc est ut sui vet, et neuter alteri se neget. Hoc est ut sui corporis potestatem ad hoc opus nec alii praebeat, nec illi contradicat. De illo debito quo se et vir mulieri et mulier viro debet conservare, ait Apostolus: Quae sub viro est mulier, vivente viro, alligata est legi. Si autem fuerit mortuus vir ejus, liberata est a lege viri . Igitur vivente viro vocabitur adultera, si fuerit cum alio viro. De illo autem debito quo se et vir mulieri, et mulier viro debet non negare, idem dicit: Mulier sui corporis potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
metipsum debet alteris Debitum autem si
duob modis consideratur ut scł &e se ili
conseruet. & se illi non neget. Conseruet in¬
delicet ne post talem consensum ad alicnam
societatem transeat. non neget ut ab ea que
adinuicem est communi sociate se non ca¬
iungat. Spontaneus gͦ consensus interui¬
rum ac feminam legittime factus. quo uten
alteri debitorem sui se spondet iste est qui
conuigium facit. & coniugium est ipsa socie¬
tas tali consensu federata quȩ alt̾o uiuente
alterum adebito ñ absoluit. Est &adhuc aliꝰ
consensus scł carnalis commertii addimucem
exigendi atq reddendi suralem inter itrũ
& mulierem. pactionem constituens. comes
& non effector conugii officium & ñ iuincu-¬
lum qui & ipse tamen cum pari abutroq uoto
suscipitur pari eciam neceẽ est debito tene¬
atur. Qoͦ debitum in hoc quoq consensu du¬
pliciter sicut in priori cõmemoraui exiben¬
dum ẽ. ut uidelicet uterq se alteri conser¬

Expanded text:
metipsum debet alteri? Debitum autem hoc metipsum debet alteri? Debitum autem hoc duobus modis consideratur, ut scilicet et se illi conservet, et se illi non neget. Conservet videlicet ne post talem consensum ad alienam societatem transeat. Non neget ut ab ea quae ad invicem est communi societate se non disjungat. Spontaneus ergo consensus inter virum ac feminam legitime factus, quod uterque alteri debitorem sui se spondet; iste est qui conjugium facit. Et conjugium est ipsa societas tali consensu foederata quae altero vivente alterum a debito non absolvit. Est adhuc alius consensus, scilicet carnalis commercii ad invicem exigendi atque reddendi, similem inter virum et mulierem pactionem constituens: comes et non effector conjugii, officium et non vinculum, qui et ipse tamen cum pari ab utroque voto suscipitur, pari etiam necesse est debito teneatur. Quod debitum in hoc quoque consensu dupliciter sicut in priori commemoravi exhibendum est, ut videlicet uterque se alteri conser
Abbreviated transcription (Latin):
custodiuit: Hoc gͥ est quod magna & laborio¬
Sa scrutatione inuenisse te gloriaris. & cum
tu mentem simul &e carnem corruptam ha¬
beas mentem intemerate cuuis carnem non
potes faldo criminari non ꝑtimescis. Sacus
multo aut pͥmum dixisses uerttatem si eam
non ignorasti aut si hoc non poteras saltem
tacuisses prauitatem qua dicta simplicium
auditum iuolasti. S quid ages si eos quos
falda opimone deprauasti ueritas manifesta
ita apiculo erroris liberet ut tamen te aculpi
temeritatis non emundet: Uideamus gͥ
nunc utrum mater domini & uera coniunx
ẽe potuit & uera inrgo ꝑmanere. Discutia¬
mus ut postulas quid sit conugium & ex.
eius diffutione ꝓposita considcremus si
simul ẽẽ potuerunt inuirgine matre &e con¬
sensus conugalis &e ꝓpositum uirgmitatẽ
Quid enim est conugium ingi legntima ci¬
cietas inter uirum & feminani imnqua moc.¬
licet societute expari consensu nterq le¬

Expanded text:
custodivit! Hoc igitur est quod magna et laboriocustodivit! Hoc igitur est quod magna et laboriosa scrutatione invenisse te gloriaris; et cum tu mentem simul et carnem corruptam habeas, mentem intemeratae cujus carnem non potes falso criminari non pertimescis. Satius multo aut primum dixisses veritatem si eam non ignorasti, aut si hoc non poteras, saltem tacuisses pravitatem, qua dicta simplicium auditum violasti. Sed quid ages si eos quos falsa opinione depravasti veritas manifesta ita a periculo erroris liberet, ut tamen te a culpa temeritatis non emundes? Videamus igitur nunc utrum mater Domini et vera conjux esse potuit, et vera virgo permanere. Discutiamus ut postulas quid sit conjugium; et ex ejus diffinitione proposita consideremus si simul esse potuerunt in virgine matre et consensus conjugalis, et propositum virginitatis. Quid enim est conjugium nisi legitima societas inter virum et feminam; in qua videlicet societate ex pari consensu uterque se
Abbreviated transcription (Latin):
minolatum tenucrunt C omparetur minc
nirgiitas agnetis & mariȩ &equȩ suerit in
merito ꝓbata sublinior dligne eciam in laudi¬
b excelzior tenetur lila sc incustodia uino¬
nocatis tam nuntam exhibuit ut eam apro¬
postto uo nec ipsa mors illata deicert. hee
ze tam mobilem demonstranit att unuus eã
inri & panpis asfectus ad consentum sui m¬
clinant. Illaitantum uingintatem dilecit.
ut quniequid menis comꝑatione preciosum
ꝓmittebatur contempnendum crederet
quicquis peuis defensione durum instrebat᷑
non timendun udicaret. hȩc urginitatem
tam facil despexit. ut eam & sine. iremio ꝑ¬
misso deserene.c ane pena illata ab dicaret.
Eacliq uat nisi ut dicamus inferiorem ait
gridum in merito ac laude uirgintatis ilau
quȩ apposito conseruande uirginitatis sponti
cecidit. etam Si carne uigo ꝑmansit. Suꝑi¬
orem uero illam quȩ cum carnis integritate
ꝓpositum uirginiͣtis usq infmem muiolatũ

Expanded text:
inviolatum tenuerunt? Comparetur nunc inviolatum tenuerunt? Comparetur nunc virginitas Agnetis et Mariae et quae fuerit in merito probata sublimior, digne etiam in laudibus excelsior teneatur. Illa se in custodia virginitatis tam invictam exhibuit, ut eam a proposito suo nec ipsa mors illata dejiceret. Haec se tam mobilem demonstravit, ut unius eam viri et pauperis affectus ad consensum sui inclinaret. Illa intantum virginitatem dilexit, ut quidquid in ejus comparatione pretiosum promittebatur, contemnendum crederet; quidquid pro ejus defensione durum inferebatur, non timendum judicaret; haec virginitatem tam facile despexit, ut eam et sine praemio promisso desereret, et sine poena illata abdicaret. Quid igitur restat nisi ut dicamus inferiorem habere gradum in merito ac laude virginitatis illam quae a proposito conservandae virginitatis sponte cecidit, etiam si carne virgo permansit; superiorem vero illam quae cum carnis integritate propositum virginitatis usque in finem inviolatum
Abbreviated transcription (Latin):
onis consensus ibi fuit & iuenitur maria
ad coitum carnis ruro assensim prebuisse. Qd
Si uerum: immo q si hoc uerum non⁊ ueril
coniugum dicinon potest. cur ipsa maria
uera scnꝑ unrgo ꝑmansis dc dr. quȩ aliquantoo
uera connuinx fuisse non negatu&: Aut enim
non consenst &e ucta comunt non futt aut eno¬
senste aeuera uirgo non ꝑmanstt. Ineo pio nãd
ꝓpositum uirgmitatis deseruit. quod. ⁊c par
consensum debito carnalis commercii mcon.¬
uigali sacramento sponte subiecit. Acyhos
quia uinrgnitatis propositum mconsensu
ea cafitate eccellens d̃ignitate: Que sunc isla
p recoma &e assicdȩ laudationes imimo potiũ
que munt coticiane iste adulationes quib sin
eõs am mariȩ ungmitatem predicanꝰ que
non solum omnib uinginib preseutnoa si ẽ
S mults eciam postponenda quȩ ce carne
ingunes pbatȩ sunt & iurginitatis ꝓ posi¬
tum uscꝙ infinem mente. casta atq deuota

Expanded text:
onis consensus ibi fuit, et invenitur Maria onis consensus ibi fuit, et invenitur Maria ad coitum carnis viro assensum praebuisse. Quod si verum est, imo quia si hoc verum non est, verum conjugium dici non potest, cur ipsa Maria vera semper virgo permansisse dicitur, quae aliquando vera conjux fuisse non negatur? Aut enim non consensit, et vera conjux non fuit, aut consensit, et vera virgo non permansit. In eo ipso namque propositum virginitatis deseruit, quod se per consensum debito carnalis commercii in conjugali sacramento sponte subjecit. Ac per hoc quod virginitatis propositum in consensu ica castitate, excellens dignitate? Quae sunt ista praeconia et assiduae laudationes, imo potius quae sunt quotidianae istae adulationiosam Mariae virginitatem praedicamus, quae non solum omnibus virginibus praeferenda non est, sed multis etiam postponenda; quae et carne virgines probatae sunt, et virginitatis propositum usque in finem mente casta atque devota
Abbreviated transcription (Latin):
monissec siguidem quod dictum ñ audieras.
s intelligendum put aueras consensus contũ
additum fuisset. Queris gͦ utrum sine consen¬
su coitus conugium ẽẽ possit. Post hec hũs qͥ
tibi respondent sinc eus modi consensu uecũ
comugium non ẽẽ tuam ut audio inderis exi¬
stimationem adiungere propterea fortassis
quia tͥ de reliquo necessitatem tacendi impo¬
neret qui hoc querenti aliud responderet. Dem̃
hoc concesso aestatuto scilicet quod sinc talis
consensus pastiont coniugium stare ñ posste.
ꝓseqneris & interrogas si uerum fit coniui¬
guim inter mariam matrem domii uoseph
quem scriptura uirum maric appellasse ali¬
quotiens inuenitur. ipsamiq mariam uxorem
siuie coniugem enis dem ios eph indubitanter
nominasse Quo concezo quia cehoc uegare
absurcium est cum id &zaoe scͥptire mani.¬
festa anctoritate probetur & cathonica ħ religio
sua atcstatione confirmet infers & dicis. Si
uerum fuit coniugium eigo carualis cõmixti¬

Expanded text:
movisset si quidem quod dictum non audieras, sed intelligendum putaveras, consensus coitus, additum fuisset. Quaeris ergo utrum sine consensu coitus conjugium esse possit. Post haec his qui tibi respondent sine ejusmodi consensu verum conjugium non esse, tuam ut audio videris existimationem adjungere; propterea fortassis quia tibi de reliquo necessitatem tacendi imponeret, qui hoc quaerenti aliud responderet. Deinde hoc concesso et statuto, scilicet quod sine talis consensus pactione conjugium stare non possit; persequeris et interrogas, utrum, verum fuit conjugium inter Mariam matrem Domini et Joseph, quem Scriptura virum Mariae appellasse aliquoties invenietur, ipsamque Mariam uxorem sive conjugem ejusdem Joseph indubitanter nominasse. Quo concesso, quia et hoc negare absurdum est, cum id et sacrae Scripturae manifesta auctoritate probetur, et catholica hoc religio sua attestatione confirmet, infers et dicis: Si verum fuit conjugium, ergo carnalis commisti
Abbreviated transcription (Latin):
nompo iurtebis qui incomincio ml predet aa¬
ioa iuccnrar ni uotuptatem e quirunt Ces
aides cergto catins commetio qtala tamen
eiqpranta bona comigio telmquantur nimo
potiuis e cepto carins commertio qualia est
quanta mala hos est qualis serutts aiiitũ
dosor a omugio er clitantur.. iere muchi.
aerun ꝓinam ac pͥncipalem cusam coci

Expanded text:
l praeter male dulcem carnis voluptatem exquirunt. Ecce vides excepto carnis commercio qualia tamen et quanta bona conjugio relinquantur; imo potius excepto carnis commercio qualia et quanta mala, hoc est, qualis servitus et quantus dolor a conjugio excludantur. Sed dicis mihi iterum: Primam et principalem c
Abbreviated transcription (Latin):
quod ipse est sibi: Ut quisq alterum quasi
anum secum factum attendat tam inbonis¬
tate quam mmalis omnib sicut consolatio¬
nis Socium ac participem ita & tbulationĩ
esufr̾entie mdiuisum echibeat. postremo
qͣntum foris adneessitatem corꝑis attinet.
quasi ꝓpam carnem fouendum excipiat.
quantum uero spectat ad amorem cordis ii¬
trinsecus quasi animum suum mpace ee.
tranquillitate quantum inse est sime ꝑan¬

Expanded text:
quod ipse sibi, ut quisque alterum quasi quod ipse sibi, ut quisque alterum quasi unum secum factum attendat, tam in bonis quam in malis omnibus, sicut consolationis socium ac participem, ita et tribulationis et sufferentiae indivisum exhibeat. Postremo quantum foris ad necessitatem corporis attinet, quasi propriam carnem fovendam excipiat, quantum vero spectat ad amorem cordis intrinsecus, quasi animum suum in pace et tranquillitate quantum in se est sine per