comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tare: Haec prima puerilia rudim̃¬
ta. bic ludus eius infantię Ialis in eo
coaluit erga dm̃ affectus: Nocte qͣdã
in ȩccła dequa diximus. cũ duobus
puerulis uigilanti. atq in oratione
pronius incumbenti: cũ mentis in
profundiorib tota dependeret de¬
lectatio. sp̃c duo teterrimi imma¬
nes ethiopum uultui similes. app̃.¬
hensos singuli pueros ab ȩccłia iuo¬
lent̃ trahere nitebat᷑ Tandẽ uir
dĩ post tergũ magnis clamorib
eiulantes repperit suos Intuetur
tetros: manũ eleuat contͣ aduersa¬
rios: lamq pueros ui abstrahentes
cum foris egressum preriperent.
dĩ sacer uebillũ depͥmit crucis
llico tetris cruentisq elapsis. pue¬
ri sospites remanserunt: Ex eo igit᷑
tempore. ille totius bonitatis ȩmulꝰ¬
& ueritatis inimicus. salutisq hunane
hostis. om̃a molimina contra di mlit
uersans: quem mente corrumpere noi
ualuit. minis fantasticis nititur dect¬

Expanded text:
tare. Haec prima puerilia rudimetare. Haec prima puerilia rudimenta, hic ludus ejus infantiae, talis in eo coadolevit erga Dominum affectus. 6. Nocte quadam in Ecclesia de qua diximus, eo cum duobus pueris vigilante atque in oratione pronius incumbente, cum mentis in profundioribus tota dependeret delectatio, spiritus duo teterrimi immanes, Aethiopum vultui similes, apprehensos singuli pueros ab ecclesia violenter trahere nitebantur. Tandem vir Dei post tergum magnis clamoribus ejulantes reperit suos. Intuetur tetros, manum elevat contra adversarios, jamque pueros vi abstrahentes cum foras egressum praeriperent, Dei sacer vexillum depromit crucis. Illico tetris cruentisque elapsis, pueri sospites remanserunt. Ex eo igitur tempore ille totius bonitatis aemul veritatis inimicus, salutisque humanae hostis, omnia molimina contra Dei militem versans, quem mente corrumpere non valuit, minis phantasticis nititur deter
Abbreviated transcription (Latin):
constriere. basilicas extollere opere
nouo. ęccłias restaurare dirutas: mise.¬
ris auxilium ferre. pauꝑib egentibq
esuis opib necessaria ministrare. pro¬
fũgatis non solũ sermone &e cohorta¬
tione ꝑfectȩ & spiritalis doctrinȩ.
uerũ suis officiis ac ministeriis mul-¬
tos euinculoꝵ penis & squaloribus
liberare: deccłia erat quȩdã parentũ
haud longe posita domo. ut pote ab
hostib pene diruta. ubi clericorum
& populi nulla erat frequentia Ibi
cum beati uiri crebra fierent oratio¬
num lucra. qui quidem iactantiae
uitans attingere fomitẽ. silentia no-¬
ctium ꝓfunda cum fierent. clam uo-¬
catis indutus quib moris est uti pe-¬
nitentib inermis sacris orationib
ꝑ noctare ꝑgebat Et labore scõ som¬
nis spretis in ertib dulci meditatio¬
ne transacta. cum roseae lucis splen¬
dor mundum irradiaret. rursum
secularium tegminib ornabatur:
& ita scm̃ elaborabat ꝓpositũ occul¬

Expanded text:
construere, basilicas extollere, opere construere, basilicas extollere, opere novo ecclesias restaurare dirutas, miseris auxilium ferre, pauperibus egentibusque e suis opibus necessaria ministrare, profligatis non solum sermone et exhortatione perfectae et spiritualis doctrinae, verum suis officiis ac ministeriis multos e vinculis, poenis et squaloribus, liberare. 5. Ecclesia erat quaedam a parentum haud longe posita domo, ut pote ab hostibus pene diruta, ubi clericorum et populorum nulla erat frequentia. Ibi cum beati viri crebra fierent orationum lucra, qui quidem jactantiae vitans attingere fomitem, silentia noctium profunda cum fierent, clam vestimentis indutus quibus moris est uti poenitentibus, armatus sacris orationibus, pernoctare pergebat, et labore sancto somnis spretis inertibus, dulci meditatione transacta, cum roseae lucis splendor mundum irradiaret, rursum saecularium tegminibus ornabatur, et ita sanctum elaborabat propositum occul
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectȩ uitae insticutionib informaro.
Manifeste autẽ aderat diuina grã. ꝑq
innumerabiles adimitationẽ sui infule
dĩ ꝓuocabat Ante omĩa. p̃cepta euan¬
gelica & uocem saluatoris summo amo¬
re & studio implenda. eẽ. censebat: lam
& si iuuenis quidem & minus ꝑfecti sen¬
sus fortasse uideretur: sed ꝑfectissimȩ
castitatis indiciũ continens uelut fun¬
dam̃tũ quoddã primũ in anima con¬
tinentiã collocauit: Ꝙ ita demũ reli¬
quas suꝑ hanc ꝑrexit aedificare uirtu¬
tes. Et secundũ euangłioꝵ scilicet fidẽ
qua uoce saluatoris deꝓmitur exor.¬
tatio. quia sunt eiinuchi qui se castra¬
uerunt pro regno dĩ: sp̃ta coniugii
copula ꝓpositũ optinuit castitatis:
Certe quantũ eoꝵ relatione cognoui-¬
mus qui ei apueritia usq intempora
nr̃a comites ministriue fuerunt: ni¬
chil aluid inseculari ad huc positus
habitu uisus ẽ. agere quã monasteria

Expanded text:
perfectae vitae institutionibus informaret. 3. perfectae vitae institutionibus informaret. 3. Manifeste autem ei aderat divina gratia, per quam innumerabiles ad imitationem sui in fide Dei provocabat. Ante omnia, praecepta evangelica et vocem Salvatoris summo amore et studio implenda esse censebat. Nam etsi juvenilis quidem et minus perfecti sensus fortasse videretur, sed perfectissimae castitatis indicium continens, velut fundamentum quoddam primum in anima collocavit. Et ita demum reliquas super hoc perrexit aedificare virtutes, et secundum Evangeliorum scilicet fidem, qua voce Salvatoris depromitur exhortatio, quia sunt eunuchi qui se castraverunt pro regno Dei , spreta conjugii copula, propositum obtinuit castitatis. 4. Certe quantum eorum relatione cognovimus, qui ei a pueritia usque in tempora nostra comites ministrive fuerunt, nihil aliud in saeculari adhuc positus habitu visus est agere, quam monasteria
Abbreviated transcription (Latin):
qtus aclaris parentib ciuium pene pͥ-¬
morib castris regalib altus. bituricae
sut urbis egregiꝰ pastor. & nunc głoso
eucessu patronus effectus: Qui inflore
aetatis primeue. xp̃i militiã laqueis
seculi ruptis. ꝑ seuerantiae diffinione
suscepit: Et intantũ capessendȩ religi.¬
onis ꝓposito ad huc puerulus uir beatꝰ
erar serat. ut ita dicam si ꝑsecutionis
tempus non defuiss&: ꝑiculis se spon¬
te preceps ingereret Hic iã lectio¬
nib cȩpit diuinoꝵ uoluminũ man¬
cipari.ꝙ in eruditionib fidĩ semet ip.¬
sum non segnit̃ exercere: Deniq proiui.¬
uenilib reprim̃dis cupiditatib. & sa¬
pientiȩ ꝓfectib ad ipiscendis: oratio¬
nib se & ahstinentiȩ frenis constrin¬
gebat Et ita ei ab ipsis cunabulis fuit¬
ut multoꝵ regula in obseruantia
honorabilis fuit. ut multoꝵ iuuenum
ac senum ad eum confluentiũ turbas.
fidei nrae religionem sciscitantes non
solum ad fidem conuertero: uerũ etiã

Expanded text:
tus claris parentibus, civium pene primoribus castrisque regalibus altus, Bituricae fuit urbis egregius pastor, et nunc glorioso excessu patronus est effectus. Qui in flore aetatis primaevae Christi militiam laqueis saeculi ruptis perseveranti definitione suscepit, et in tantum capessendae religionis proposito adhuc puerulus vir beatus exarserat, ut ita dicam si persecutionis tempus non defuisset, periculis se sponte praeceps ingereret. Hinc jam lectionibus coepit divinorum voluminum mancipari, et in eruditionibus fidei semetipsum insegniter exercere. Denique pro juvenilibus reprimendis cupiditatibus et sapientiae profectibus adipiscendis, orationibus se et abstinentiae frenis constringebat; et ita ei ab ipsis cunabulis ecclesiastica regula in observantia honorabilis fuit, ut multorum juvenum ac senum ad eum confluentium turbas de fidei nostrae religione sciscitantes, non solum ad fidem converteret, verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
inqiuib post paululum ut supra pollici¬
tus sum oꝑam dabo: Plunc de illa lucer¬
ni quȩ ante sepulchrũ beati suspendi¬
tur breuit̾ dicã Fertur aministris oleo
semel fuisse impleta. & exundante scõ
liquore multitudinẽ desuꝑ iugi effun
non sine admiratione facendũ. quod
semel tempore uesꝑtino sacerdotalis
cȩtus dum diuinis canticis ꝑsonaret:
repente ictu fulmineo cȩlestis flãma
lucerne fom̃tũ. ꝑcutiens. cunctis intu¬
entib lumen p̃buit mirabilit̃: & nusꝗ
deuiceps fulgorẽ amiserit. quã diuino
ministerio usq hodie intincto fouet᷑.
pabulũ: His gestis clarissimi uiri. & si
indignis quib explicata sunt dictis.
minc tempore congruo terminũ dare
disponimus: Ori manũ imponimus. intror¬
sus ad eonscientiã redire festinamꝰ: Et qͥdẽ
imitari non possumus. patronũ nob̾ fieri¬
p̃cib postulamus. ut suis meritis adiuue.¬
mur cuius natalitia celebramus: eo opi-¬

Expanded text:
in quibus post paululum, ut supra polliciin quibus post paululum, ut supra pollicitus sum, operam dabo; nunc de illa lucerna quae ante sepulcrum Beati suspenditur, breviter dicam. Fertur a ministris oleo semel fuisse impleta et exundante sancto liquore multitudinem desuper jugi effundnon sine admiratione fatendum, quod semel tempore vespertino sacerdotalis coetus, dum divinis canticis personaret, repente ictu fulmineo coelestis flamma lucernae fomentum percutiens, cunctis intuentibus lumen praebuit mirabiliter, et nunquam deinceps fulgorem amiserit, quam divino ministerio usque hodie instinctum fovet pabulum. 44. His gestis clarissimi viri, etsi indignis quibus explicata sunt dictis, nunc tempore congruo terminum dare disponimus, ori manum imponimus, introrsus ad conscientiam redire festinamus. Et quidem quem imitari non possumus, patronum nobis fieri postulemus; ut suis meritis adjuvemur cujus natalitia celebramus, eo opi
Abbreviated transcription (Latin):
set: It̃ nisi basilica ipsa magna infirma
& si dm̃ meruero ducẽ. ad huc dehis
quȩ nunc triumphator egregiꝰ gerit:
breui sermone ostende cupio digne
etiam plane ab antiquis ꝓcessoribꝰ ubi
haec gerunt᷑. nauis obportũ nauigu
uocitatur: Qui quasi p̃sagio futurorũ
giodum hoc olim indicat nomen. quo nẽ
afretu manfestat diuno. Ca scilicr na¬
asest inquam qui adberent buius sebl
csunseuit mare. & adpatriã longe posi¬
can udelico regni celestis ꝑuemiunt
ibe u loi ncipe abimminentib malor
procelis iusibilium &e inuisibiliũ confu¬
gi efficitur portus Ibi a scłi fluctibus
su turbinum tempestatib euadendi
trbutur grã Illic quotidie infundent
sl scientiȩ ac fidĩ. infirmis & ignaris.
lbi ꝑintercessionẽ beati patris nr̃i. ab ae¬
terno & iniusibili medico gratis medela
tribuitur infirmantiũ: F eam prorsus
naufragi atq exules. pristinã reduncun¬
tur adpatriã Preter missis igitur ꝯters

Expanded text:
set. Et nisi basilica ipsa magna ex parteset. Et nisi basilica ipsa magna ex parteEt si Deum meruero ducem, adhuc de iis quae nunc triumphator egregius egerit, brevi sermone ostendere cupio. Digne etiam plane ab antiquis praecessoribus, ubi haec geruntur, NAVIS ob portum navigii vocitatur, qui quasi praesagio futurorum quodam hoc olim indicat nomen, quod nunc affectu manifestat divino. Ea scilicet Navis est, in qua qui adhaerent, hujus saeculi transeunt mare, et ad patriam longe positam, videlicet regni coelestis, perveniunt liberi. Ibi nempe ab imminentibus malorum procellis visibilium et invisibilium, confugii efficitur portus; ibi a saeculi fluctibus seu turbinum tempestatibus evadendi tribuitur gratia. Illic quotidie infundunt sal scientiae infirmis et ignaris; ibi per intercessionem beati Patris nostri ab aeterno et invisibili medico, gratis medela tribuitur infirmantium: per eam prorsus naufragi atque exsules pristinam redeunt ad patriam. 43. Praetermissis igitur caeteris,
Abbreviated transcription (Latin):
soluenda: Lugebant quidẽ quasi absent
quem non amiserant. sed premiserant.
llescientes plane quod legatione ꝓipsi
celum penitrans diuinis obtutib funi
ꝓperabat. ut ibi intelpellara. ꝓpopusꝰ
quod hic poscenti reddero ac fideli: Ibi
fundero uota quod hic responderet
uotis: Nec morã a semet patitur eẽ abser¬
tem. quẽ interris positus labore fouem
indesinente Sed ilico spũ ꝓperat uista¬
re. quã corpore reliquerat non affecti
Q ita repente uaruis infirmitatib sala¬
tem reddendo: se ꝓdidit eẽ. p̃sentẽ. ut
quasi celitus lumen ostensũ aut radus
quidam solis erumpens: totũ orbẽ clan¬
tate suꝑni luminis illustraro Ex quo ꝑ
onĩs ciuitates ac uicos imm̃se multitud¬
nis uelut messium tempore ad areas tn¬
ticum. ita ad eccłias populi congrega¬
bantur: Q non solum dediuersis mirauil
sanitatũ uicinas ciuitates. uerum uni¬
uersa regna terrarũ tamquã uolatu
pennigero flamma clarissima refulsis¬

Expanded text:
rsolvendi. Lugebant quidem quasi absentem, rsolvendi. Lugebant quidem quasi absentem, quem non amiserant, sed praemiserant; nescientes plane quod legationem pro ipsis coelum penetrans divinis obtutibus fungi properat, ut ibi interpelleret pro plebe, quod hic poscenti redderet ac fideli; ibi funderet vota, quod hic responderet votis. 42. Nec mora a semet patitur esse absentem quem in terris positus labore foverat indesinenti, sed illico spiritu properat visitare quem corpore reliquerat non affectu. Et ita repente variis infirmitatibus salutem reddendo se prodidit esse praesentem, ut quasi coelitus lumen ostensum, aut radius quidam solis erumpens, totum orbem claritate superni luminis illustraret: ex quo per omnes civitates et vicos, immensae multitudines velut messium tempore ad areas triticum, ita ad ecclesias populi congregabantur. Et non solum de diversis miraculis sanitatum vicinas civitates, verumetiam universa regna terrarum, tanquam volatu pennifero fama clarissima refulsis
Abbreviated transcription (Latin):
immensos ꝓfunderent fletus Nescio
anfuisset inibi quis tam crudelis ꝙ de¬
mens. qui se alacrimis reuocare potuis¬
set: lantus ꝙ enim uocũ increpuit fra-¬
gor: ut locus ille quasi amagno toni¬
truo concuti putaretur Et cũ eẽt omĩũ
infinitus animȩ meror. clericoꝵ ꝓrsus
interruptis singultib accidiosa lam̃ta.¬
tio spiritales ymnos canere uix sinebat
Ea tantũ modo inter singultuũ uer¬
ba dolentiũ gemitusq extorquebat.
heu grex desolate. quid agis: En a-¬
porum rabidis dentib qui uerit libe¬
rare: Inmorte deniq tua opastor bo¬
ne. om̃s nos interisse quis ambigat.:
Interea uentũ ÷ adbasilicã ubi nunc
dĩ sacerdos głoso triumpho resurre.¬
ctionis tempꝰ expectans. miro decore
iacet humatus: Quã quidem dudũ
ipse summo construxerat nisu. Corpꝰ
illatũ sepulchro. plebs uniũsa pasto¬
ris ab sentia sustinere non ualens. ultra hi¬
manũ modũ: mugitum paiumento pltai¬

Expanded text:
immensos profunderent fletus. Nescio immensos profunderent fletus. Nescio an fuisset inibi quis tam crudelis et demens, qui se a lacrymis revocare potuisset. Tantus etenim vocum increpuit fragor, ut locus ille quasi a magno tonitruo concuti putaretur. Et cum esset omnium infinitus animae moeror, clericorum prorsus interrupti singultus, acediosa lamentatio spirituales hymnos canere vix sinebat: ea tantummodo inter singultuum verba dolentium gemitus extorquebat: Heu, grex desolate, quid agis? en aporum rabidis dentibus quiverit liberare? In morte denique tua, o pastor bone, omnes nos interiisse quis ambigat? 41. Interea ventum est ad basilicam, ubi nunc Dei sacerdos glorioso triumpho resurrectionis tempus exspectans, miro decore jacet humatus, quam quidem dudum ipse summo construxerat nisu. Corpus illatum sepulcro, plebs universa pastoiam sustinere non valens, ultra humanum modum mugitum pavimento prostra
Abbreviated transcription (Latin):
subito ad est dñs consolari ac remu¬
nerare seruũ fidelẽ Et dũ his uirtu¬
tutũ fulgeret miraculis. beate con¬
sũmationis głosũ tempꝰ aduenit:
Sed eũ fracta iã euo menbra defi¬
cerent. afflictũ emortuũq corpus
onus abstinentie roborabat: Et qđ
natura neglererat. meritũ confir¬
mauit: ltaq plenꝰ dierũ etatis suȩ
tempore consũmato. meritorum
splendore coruscans: terrena terris m̃bra
comiñdat. sp̃c cȩlestis int̾ angłor cho-¬
ros celsa celi conscendit Igitur ex omĩ
latere urbis. innumerabiliũ populoꝵ
repente undiq caterua conflurit. Con¬
stipant̾e mȩnia. atria. om̃sq platee In¬
tantum deniq ut nisi auriliũ affuisso
beati pontificis. pars maxima populi
contrita subpedib ui obruto sp̃ũ con¬
stipatione tantoꝵ necarentur Erat om̃i¬
um planctus unm̃sus: meror intolerabi¬
lis Tantoq gemitu lugentes. erumpe.¬
bant inuoce: ut lapidea etiã pectora

Expanded text:
subito adest Dominus consolari ac musubito adest Dominus consolari ac munerari servum fidelem. 39. Et dum his virtutum fulgeret miraculis, beatae consummationis gloriosum tempus advenit. Sed cum fracta jam aevo membra deficerent, afflictum emortuumque corpus onus abstinentiae roborabat: et quod natura neglexerat, meritum confirmabat. Itaque plenus dierum, aetatisque suae tempore consummato, meritorum splendore coruscans, terrena terris membra commendat, spiritus coelestis inter angelorum choros celsa coeli conscendit. 40. Igitur ex omni latere urbis innumerabilium populorum repente undique caterva confluxit: constipantur moenia, atria, omnesque plateae, intantum denique ut nisi auxilium adfuisset beati antistitis, pars maxima populi contrita sub pedibus, vi obrupto spiritu, constipatione tantorum necarentur. Erat omnium planctus immensus, moeror intolerabilis, tantoque gemitu lugentes erumpebant in voce, ut lapidea etiam pectora
Abbreviated transcription (Latin):
uitã duxisse memorantur: Possessiones
suas & p̃dia uendentes. p̃tia ponentes
ante pedes cȩteroꝵ. diuisis unicuique
ꝓ ut opꝰ erat: ut euangłico facile fun¬
geretur officio Om̃s quos optauerat
inspiritalib dogmatib plenissime
instructos. & ita instudiis phylosophȩ
xpĩanȩ adimitationẽ beati magistri
deditos. ut non nulli etiã post triduũ
non tam desideratũ quã necessariũ
corpori indulgerent cibũ Uidelicet
dum in ꝑfundiore intelligentia sacro¬
rum uoluminum pleriq conũsantes
tanquã copiosis dapib inhiantes ex¬
plere nequiuerint. & contuendo acriꝰ
inflãmarent᷑. & iugi certamine ita
aduersus carnẽ agonizarent. ut in
nullo uoluptati eius ac libidimi con¬
cederent Animã uero alendã sapien¬
tiae partib & scientiȩ cibis in mauis
semꝑ augentes Exultans pat̾ de tali
studio filior: tandẽ fenus repositũ
ꝓperat ab eterno exigere patre: &

Expanded text:
vitam duxisse memorantur, possessiones vitam duxisse memorantur, possessiones suas et praedia vendentes, et pretia ponentes ante pedes caeterorum, divisis unicuique prout opus erat; ut evangelico facile fungeretur officio, omnes quos optaverat in spiritualibus dogmatibus plenissime instructos, et ita in studiis philosophiae Christianae ad imitationem magistri deditos, ut nonnulli etiam post triduum non tam desideratum quam necessarium corpori indulgerent cibum; videlicet dum in profundiore intelligentia sacrorum voluminum plerique conversantes, tanquam copiosis dapibus inhiantes, expleri nequiverint, et contuendo acrius inflammarentur, et jugi certamine ita adversus carnem agonizarent, ut in nullo voluptati ejus ac libidini concedentes; animam vero alendam sapientiae pastibus, et scientiae cibis in majus semper agentes. Exsultans Pater de tali studio filiorum, tandem fenus repositum properat ab aeterno exigere Patre. Et
Abbreviated transcription (Latin):
quit uictũ & uestitũ his contenti simꝰ:
ꝙ ea quȩ secuntur fugienda Ipse uͦ to¬
tis uirib elaborabat castigans corpus
sium ꝙ seruituti redigens. ne forte cũ
alus p̃dicabat ipse repbus efficeretur:
suis usib erant lignea. fictilia. & mar-¬
morea: Ointemerata constantia. quae
uitã quȩ pulsatur humana fragilitas
prius ꝑ omĩa fecerat. nulli dubiũ qđ
eẽt magnus in regno celorum: Iste fuit
sacerdos dĩ pontificale petalum gestans.
qui insemet crucifigendo corpus & ꝑse¬
quendo uitia adeptus est. nouũ: non
morte: sed carnis mortificatione marty¬
rium W eũ iam satis abundeq ȩccłias.
monasteria. cellasq construxerit. in.¬
numerabiliũ clericoꝵ ac monachoꝵ¬
pater effectꝰ: renuntiantib quã pluri¬
mis facultatib suis qui se eiusmodi phy¬
losophiȩ dediti bonis suis quibq indi¬
gentib erogatis. multasq etiã uitae
agellis degentes Alii uero sicut in
actib apłoꝵ hi qui pͥmitus credidant

Expanded text:
quit, victum et vestitum, his contenti simus , et ea quae sequuntur fugienda. Ipse vero totis viribus elaborabat, castigans corpus suum et servituti redigens, ne forte cum aliis praedicabat, ipse reprobus efficeretur. suis usibus erant lignea, fictilia, et marmorea. O intemerata constantia! quae vitia quibus pulsatur humana fragilitas,prius per omnia fecerat, nulli dubium quod esset magnus in regno coelorum. Iste fuit sacerdos Dei pontificale petalum gestans, qui in semetipso crucifigendo corpus et persequendo vitia, adeptus est novum, non morte, sed carnis mortificatione martyrium. 38. Et cum jam satis abundeque ecclesias, monasteria cellasque construxerat, innumerabilium clericorum Pater ac monachorum effectus, renuntiantibus quamplurimis facultatibus suis, qui ad ejusmodi philosophiam dediti, bonis suis quibusque indigentibus erogatis, multasque sollicitudibusque agellis degentes; alii vero, sicuti in Actibus apostolorum hi qui primitus credebant,
Abbreviated transcription (Latin):
plicitatẽ apłicam obseruans. nullo
cirra in opiam pauperũ dudũ suscep-¬
tum opus explere contenderet. & ȩtas
iam ꝑfecta ad senectutẽ decrepitam
procliuis dependeret. cũ se uidisset
adomĩa non sufficere. uel in ꝓfundio-¬
rib uacare diuinis uel in scĩs orati-¬
nere. uel in eoꝵ qui quotidie fidĩ
reddebantur instructionib ad in¬
plendis ex quib om̃ib nec respici¬
re quidẽ ei uniꝰ saltẽ horȩ spatio
liberũ tempꝰ dabatur. dum semꝑ
in alia ex alus uocaretur: ita ut a
prima luce usq in ꝓfundã uesꝑam
nunꝗ cessaret inuariis occupationi-¬
bus detineri Cũ se tanto onere ui-¬
disset grauari. utiliꝰ eẽ ratus ẽ. ut
uni exfidelib xpĩanis pͥmorib re¬
gionis plene iã & optime instruc
tarat & diuini uerbi cõmittere
ministeriũ. Q ita con ibito clero.
sacerdocii in ibi iura suscepit O¬
narrare quis ualeat qua humilitate qͣ¬
p̃sidia pauperũq deunceps se ex hiberi

Expanded text:
plicitatem apostolicam observans, nullo circa alentiam pauperum dudum susceptum opus explere contenderet, et aetas jam perfecta ad senectutem decrepitam proclivis dependeret, cum se vidisset ad omnia non sufficere, vel in profundioribus vacare divinis, vel in sanctis oratinere, vel in eorum qui quotidie fidei reddebantur instructionibus adimplendis, ex quibus omnibus nec respirare quidem et unius horae saltem liberum tempus dabatur, dum semper in alia ex aliis vocaretur, ita ut a prima luce usque in profundam vesperam nunquam cessaret in variis occupationibus detineri; cum ergo se tanto onere vidisset gravari, utilius esse ratus est, ut uni ex fidelibus Christianis primoribus regionis, plene jam et optime instructtaxat divini verbi committeret ministerium: et ita conhibito clero, sacerdotii inibi jura suscepit. narrare quis valeat qua humilitate, qtrorum ac praesidia pauperum deinceps se exhibere
Abbreviated transcription (Latin):
elanius in quit redonicȩ urbis ep̃s.
pꝰ inumerabilium signa uircutũ
iugiter intentus celo emicuit scło: suꝑ euiꝰ
sepulchrum mira xp̃ian fabricã celsitu¬
dine leuauerunt: sed instinetu maligni
qui semꝑ bonis aduersatur operib quo¬
dam tempore ab igne comprehenditur.
congeries flamma cruncatur. ruunt tegu-¬
lȩ cum ligaturis: & reliquo cecti apparatu.
Una tam̃ e trabibus flaminato capite. im¬
petu ruinȩ propulsa suꝑ cumulũ scĩ ruit.
Quȩ non modo succendere pallam. uerum
etiam conterere int̾se & lapidem sepulehri
potuerat. ruit insuꝑ & immensa multitucdo
carbonum. Alia quoq uela quȩ uel parieti-¬
bus uel ostus dependebant. ad primũ flam¬
me flatum exusta sunt. Hȩc uero palla ñ
solum ñ usta. uerumetiã nec sũmotenus ab
igne dedecorata est. Igitur expleto incen-¬
dio ingrediuntur popłi cum eiulatu mag-¬
no. & usq ad sepulchrũ antistitis ꝓperant.
inter fletus & lacrimas noua gaudia ꝑ¬

Expanded text:
elanius autem Rhedonicae urbis episcopus, post innumerabilium signa virtutum, jugiter intentus coelo emicuit saeculo: super cujus sepulcrum miram Christiani fabricam celsitudine levaverunt . Sed instinctu maligni, qui semper bonis adversatur operibus, quodam tempore ab igne comprehenditur. congeries flamma dominante truncatur, ruunt tegulae cum ligaturis, et reliquo tecti apparatu. Una tamen e trabibus flammato capite impetu ruinae propulsa, super tumulum Sancti ruit. Quae non modo succendere pallam, verum etiam conterere inter se et lapidem sepulcri potuerat. Ruit insuper et immensa multitudo carbonum. Alia quoque vela, quae vel parietibus vel ostiis dependebant, ad primum flammae flatum exusta sunt. Haec vero palla non solum non usta, verum etiam nec summo tenus ab igne decolorata est. Igitur expleto incendio, ingrediuntur populi cum ejulatu magno, et usque ad 939 sepulcrum Antistitis properant, inter fletus et lacrymas nova gaudia per
Abbreviated transcription (Latin):
surrȩxit Et stupefactꝰ omĩs popłs.
clamabat dicens Sufficit Nunc
credimus cuncti dõ. quẽ p̃dicat beatꝰ¬
cuitate cum suo exercitui: ꝑtendit usq
ad cambliciacũ uillam. ubi castrũ sitũ
est qui uocatur marciacus: suꝑ riuulũ
aua nomine. Hinc ueniens. multos
oculos hominũ erui uissit: & manus
abscidi. In ipsa gͦ nocte egrotare coepit
uariis languoribus. ita ut medici de uita
eius desperarent. Similit̃ aut̃ & filia ip.¬
sius aspasia nomine post criduũ arrepta
a demonio cepit uolutarȩ spumans. Audi.¬
ens itaq eusebius dux famam beati me.¬
lanii qualit̃ dominum diligeret: ciun
magna diligentia iussit illum uenire ad
se: & in loco qui uocatur pͥma uilla hospi

Expanded text:
surrexit. Et stupefactus omnis populus, clamabat dicens: 'Sufficit; nunc credimus cuncti Deo illi quem praecivitate cum suo exercitu, pertendit usque ad Cambliciacum villam, ubi castrum situm est qui vocatur Marciacus super rivulum Ava nomine. Hiuc veniens, multos oculos hominum erui iussit et manus abscidi. In ipsa ergo nocte aegrotare coepit variis languoribus, ita ut medici de vita eius desperarent. Similiter autem et filia ipsius Aspasia nomine post triduum arrepta a daemonio, coepit volutare spumans. Audiens itaque Eusebius dux famam beati Melanii, qualiter Dominum diligeret, cum magna diligentia iussit illum venire ad se et in loco qui vo
Abbreviated transcription (Latin):
retur orare cȩperunt. Statim autẽ in ipsa
hora diusa est turris quȩ est contra meri.¬
diem in duas partes a sũmo usq deorsum.
&. liberati sunt per ipsius intercessionẽ. Di
uulgabatur autem hȩc uirtus. ꝑ uniuer¬
sas prouincias. Peruenit uero uir beatus cũ
magna lȩcicia usq ad locũ ubi nunc adora.¬
cur: sepultusq est a sociis sus iam diccis. uel
a discipulis iuxta predictã urbem ubi mo-¬
do requiescit. & ubi eius meritis & oratio¬
nibus multa prestantur beneficia usq in
hodier num diem. Quo in loco colitur ds̃.
chu xp̃i. cui est cum ȩterno patre & spũ

Expanded text:
retur, orare coeperunt. Statim autem in ipsa retur, orare coeperunt. Statim autem in ipsa hora divisa est turris quae est contra meridiem in duas partes a summo usque deorsum, et liberati sunt per ipsius 1. suis iam divulgabatur autem haec virtus per universas provincias. Pervenit vero vir beatus cum magno tripudio usque ad locum, ubi nunc adoratur, sepultusque est a sociis suis iam dictis vel a discipulis iuxta praedictam urbem, ubi modo requiescit, et ubi eius meritis et orationibus multa praestantur beneficia usque in hodiernum diem. Quo in loco colitur Deus, Christi; cui est cum aeterno Patre et Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
parate. Et ut nob̾ & uobis felix iste & beatus
patrocinetur & adiuuet. mente deuota inde.¬
sinenter orare. Igitur sc̃isimus melanius obi.¬
tum suum longe ante prȩnoscens discipulis
siuis annuntiauit. Absolutionẽq petens eos be.¬
nedixit: & uerbis diuinis instruens eos in die
qua predixerat peracto felicit̾ cursu migra.¬
uit ad xp̃m. in oratorio suo quod placio uo-¬
catur. quẽ ipse manibus propriis construxit
Beatus aut̃. albinus atq uictor & sc̃s lautohꝰ
necnon & sc̃s marsus qui a serpente fuerat
liberatus per uisionẽ angłieam conuenert̃
in ipsa nocte ad corpus eius custodiendum.
Facto aut̃ die posuerunt corpus eius in na-¬
ium. & nauigando ꝑ iucenoniam cũ magno
appatatu. & psallentium choro. dirigunt
usq ad redonensem urbem quã feliciter
gubernauit. Audientes autẽ hoc .xii. uin.¬
eti qui tenebantur in carcerẽ quod sanctꝰ
melanius ꝑ illuc nauigar&. ut eis misere.¬

Expanded text:
parate et, ut nobis et vobis felix iste et beatus parate et, ut nobis et vobis felix iste et beatus patrocinetur et adiuvet, mente devota indesinenter orate. 7. Igitur sanctissimus Melanins obitum suum longe ante praenoscens discipulis suis annuntiavit, absolutionemque petens, eos benedixit et verbis divinis instruens eos, in die qua praedixerat, peracto feliciter cursu, migravit ad Christum in oratorio suo quod Platio vocatur, quem ipse manibus propriis construxit. Beatus autem Albinus atque Victor et sanctus Launus necnon et sanctus Marsus, qui a serpente fuerat liberatus, per visionem angelicam convenerunt in ipsa nocte ad corpus eius custodiendum. Facto autem die, posuerunt eum in navim et navigando per Vicenoniam cum magno apparatu et psallentium choro dirigunt usque ad Redonensem urbem, quam feliciter gubernavit. Audientes autem hoc XII vincti, qui tenebantur in carcerem, quod sanctus Melanins per illuc navigaret, ut eis misere
Abbreviated transcription (Latin):
in abẏssum ubi habitatio hominũ non . ẽ.
Statim aut̃ sana effecta est puella: & uenit
ad patrem suũ gaudens. Deprecabaturq eũ
ut ipsam uillam cambliciacũ beato mela¬
nio confirmaret. Ipse uero rex statim ei con-¬
cessit uillam ꝑ anulũ suum firmatam ui¬
dentibus optimatib suis ad discipulos suos
alendos. Licentia itaq accepta a rege sc̃s
antistes. ad suam sedem reuercitur redonis
ciuitate. Alia ergosi quidem magnorũ
miraculorũ uel uircutum hic annotare di.¬
stulimus. ne in fastidium ueniant legentibus.
Sed ob recordationem memorati pontificis
ad laudem & głam omnipotenti dõ qͥ dat
multis conscripsimus. Hec itaq omĩa fident̃
ut gesta sunt. uel scripta deuotis animis credi¬
te. & qui non noueratis diligent̃ agnoscite:
& głam iam prȩfati sc̃ĩ in scła eterna mentis
oculis contuentes. unusquisq prout potue.
rit & eum imitari dñs dederit. animas pre¬

Expanded text:
in abyssum, ubi habitatio hominum non est'. in abyssum, ubi habitatio hominum non est'. Statim autem sana effecta est puella et venit ad patrem suum gaudens, deprecabaturque eum, ut ipsam villam Cambliciacum beato Melanio confirmaret. Ipse vero rex statim ei concessit villam per anulum suum firmatam, videntibus optimatibus suis, ad discipulos suos alendos. Licentia itaque accepta a rege, sanctus antistes ad suam sedem revertitur Redonis civitate. 6. Alia ergo siquidem magnorum miraculorum vel virtutum hic annotare distulimus, ne in fastidium veniant legentibus; sed ob recordationem memorati pontificis ad laudem et gloriam omnipotentis Dei, qui dat multis conscripsimus. Haec itaque omnia fideliter, ut gesta sunt vel scripta, devotis animis credite et qui non noveratis diligenter agnoscite, et gloriam iam praefati sancti in saecula aeterna mentis oculis contuentes, unusquisque, prout potuerit, et eum imitari Dominus dederit, animas prae
Abbreviated transcription (Latin):
beatus melanius de oratorio suo qui dici¬
tur placio. quẽ manibus ꝓpriis fabrica.¬
uit ad iam dictum regem: hospitio receptꝰ
est cum suis clericis & quibusdam discipłis:
Ipse uero dux altera die fuit confessus pro-¬
pria delicta ad scm dei antistitem. & qualit̃
ei infirmitas corporis accidiss& enarrauit.
& filiȩ eius similit̃. aspasiȩ nomine. Uir au.¬
tem domini plerius gr̃a dei & uirtute. de.¬
dit ei poenitentiã. pro cominisso scelere.
& dixit ei. Infirmitas hȩc non est ad mor¬
tem. Unxit aut̃ eum de suo scõ oleo tres
uices. cum trina inuocatione diuina. Qui
statim sanus factus est. & grãs reddidit dõ
qui ꝑfamulũ suum beatum melaniũ sani.¬
tatem illi cꝯncessit. Perueniens uero beatꝰ
antistes aa locum ubi puella a demonio
torquebatur cȩpit demon pos puellȩ cla.¬
mare & dicere. Quid me ꝑsequeris uir
dei melani: lam de alia me eiecisti. & nẽ
me hinc iterum uis eicere: Tunc ait ei uir
beatus. Exi ab ea cruenta bestia. & uade

Expanded text:
us. lanius de oratorio suo qui dicitur Platio, quem manibus propriis fabricavit, ad iam dictum regem, hospitio receptus est cum suis clericis et quibusdam discipulis. Ipse vero dux altera die fuit confessus propria delicta ad sanctum Dei antistitem, et qualiter ei infirmitas corporis accidisset, enarravit, et filiae eius similiter Aspasiae nomine. Vir autem Domini plenus gratia Dei et virtute dedit ei paenitentiam pro commisso scelere et dixit ei: 'Infirmitas haec non est ad mortem'. Unxit autem eum de suo sancto oleo tres vices cum trina invocatione divin a. Qui statim sanus factus est et gratias reddidit Deo, qui per famulum suum beatum Melanium sanitatem illi concessit. Perveniens vero beatus antistes ad locum, ubi puella a daemonio torquebatur, coepit daemon per os puellae clamare et dicere: 'Quid me persequeris, vir Dei Melani? Iam de alia me eiecisti et nunc me hinc iterum vis eicere?' Tunc ait ei vir beatus: 'Exi ab ea, cruenta bestia, et vade
Abbreviated transcription (Latin):
habebat sp̃m immundum. rogabat
Sana quȩso uir dĩ filium meũ: quia
male adȩmonio uexatur: Demon uͦ
sciens futurum se eici seduxit puerũ
insecretũ cubiculũ: & suffocauit eum
laqueo extorquens animã eiꝰ: Deniq
pater pueri cum inuenisset illũ mor-¬
tuum. fleuit multum Dixitq a-¬
micis suis Ferte cadauer eus Con¬
fido enim quod poterit resuscitare

Expanded text:
habebat spiritum inmundum, rogabat 'Sana, quaeso, vir Dei, filium meum, quia male a daemonio vexatur'. Daemon vero, sciens futurum se eici, seduxit puerum in secretum cubiculum et suffocavit eum, laqueo extorquens animam eius. Denique pater pueri, cum invenisset illum mortuum, flevit multum et ait amicis suis: 'Ferte cadaver ad theatrum; confido enim, quod poterit resuscitare
Abbreviated transcription (Latin):
q oratione protinus surrerit Malig¬
nus uero sp̃c unuri seniorem de suis¬
nit a quã haurientẽ: Inquem statim
ingressus est. eumq interrã proiecit.
&e uehementissime uerauit Quem
cum uir dĩ ab oratione rediens tam
crudeliter uexari conspiceroe. ei solũ¬
modo a lapam dedit: & malignum
ab eo sp̃m ꝓtinus excussit. ita ut in
eum redire ulterius non auderet:¬

Expanded text:
Malignus vero spiritus unum seniorem nit aquam haurientem, in quem statim ingressus est, eumque in terram projecit, et vehementissime vexavit. Quem cum vir Dei ab oratione rediens tam crudeliter vexari conspiceret, ei solummodo alapam dedit, et malignum ab eo spiritum protinus excussit, ita ut ad eum redire ulterius non auderet
Abbreviated transcription (Latin):
facerent quȩ scs non mͦ imꝑauerat sed etiã
uoce supplica postulanẽ. Porro ille sp̃tus sc̃s
domꝰ: hospitio se recepit Cũq ei appositus
esset panis discũbere noluit: s tacitꝰ & ge-¬
mens misccłiã dĩ opperirĩ cepit: Iunc uero

Expanded text:
facerent quae sanctus non modo imperaverat, verum etiam facerent quae sanctus non modo imperaverat, verum etiam voce supplici postularat. Porro ille spretus a pedomus hospitio sese recepit. Cumque ei appositus esset panis, discumbere noluit, sed tacitus et gemens misericordiam Domini opperiri sic  co
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ ipsa sacre m̃se conuiuia. totꝰ sermo ilł
erat de xp̃i gła. de interitu satane. deliis qͦq
q̃ ꝑtinent aduerã dm̃ tĩtiũ animarum
eurã Post glosus ille uir onuĩ supellecti lis
sue copia sc̃õ uiro exhibita supplex erorat:
ut cuncta benigne suscipiens. ad quoscũq
plaeuerit usus ꝓfutura retentet: Sediur
beatissimꝰ Nichil horũ suscipiens. benedictione
suꝑ eũ trachita omĩq domo eiꝰ infide xp̃i corro¬
custodia nexibq duris mancipati erant:
ingenti clamore sem̃ urũ ut sui miseren
exorant. At ille benignissimꝰ qui totꝰ seꝑ in
in dño iuscerib pietatis affluebat. ad eos qͥb
id officii cõmissũ erat supplex accessit p̃cat᷑q
humilit̃ ut eos quos iniquitas ꝓpͥa fecerat
reos: aduentꝰ sui gr̃a redderet᷑ absolutos: Sed
ue cordes neq reuerentia pontificis p̃sentis.
neq p̾dicabile tanti uiri meritũ ꝑmouit. ut

Expanded text:
inter ipsa sacrae mensae convivia totus sermo illis inter ipsa sacrae mensae convivia totus sermo illis erat de Christi gloria, de interitu Satanae, de his quoque quae pertinent ad veram Deum timentium animarum curam. Post gloriosus ille vir omni supellectilis suae copia sancto viro exhibita supplex exorat, ut cuncta benigne suscipiens, ad quoscunque usus placuerit profutura retentet. Sed vir beatissimus nihil horum suscipiens, benedictione super cum tradita, omnique domo ejus in fide Christi corrocarcerati custodia nexibusque duris mancipati erant, ingenti clamore sanctum virum, ut sui misereretur, exorant. At ille benignissimus, qui totis semper in Domino visceribus pietatis affluebat, ad eos, quibus id officii commissum erat, supplex accessit, precaturque humiliter, ut eos quos iniquitas propria fecerat reos, adventus sui gratia redderet absolutos. Sed vecordes neque reverentia pontificis praesentis, neque praedicabile tanti viri meritum permovit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ligatũ ꝑterritis aut̃ omib qͥ adherebit.
deiec tũ ꝑerucis tuȩ reparationis uex illũ.
tu liba hanc creaturã tuã ab hoc qͦ tenet᷑
angue ut & serpens intereat & ꝑte puer in¬
columis euadens cognoscere p̃sentes faciat
qͥa tues libator a ꝓ̃tec tor om̃iũ sꝑantiũ in
te: Cũq talia porass&e uir dõ plenꝰ &qͥ ad¬
erant dixissent anĩ: serpens crepuit mediꝰ.
& cunetis dm̃ laudantib puer euasit sanꝰ
Interea cũ addomũ pͥncipis ꝑueniss&: sũmo
excipit᷑ gaudio Eit concursus omĩs actas
om̃is que sexus aduidendũ tantũ uirum
cuiꝰ nom̃ famaq uirtutũ. tanto iubare
coruscar& ut etiã qͦsq remotissimos eũ ui¬
dendi desiłio succende posset. Subsecunt᷑
tis remediũ flagitantes abeo. Atille inuoca
to nomine xp̃i & inimicũ fugauit: & eos ubo
p̃dieationis illuminatos ꝓpͥo restituit crea¬
tori Diẽ gͦ illã felici exornantes letitia.

Expanded text:
ligatum. Perterritis autem omnibus qui aderant, ligatum. Perterritis autem omnibus qui aderant, dejectum, per crucis tuae reparasti vexillum, tu libera hanc creaturam tuam ab hoc quo tenetur angue, ut et serpens intereat, et per te puer incolumis evadens cognoscere praesentes faciat, quia tu es liberator et protector omnium sperantium in te. Cumque talia perorasset vir Deo plenus, et qui aderantm laudantibus, puer evasit sanus. 27. Interea cum ad domum principis pervenisset, summo excipitur gaudio, fit concursus omnis aetatis omnisque sexus ad videndum tantum virum, cujus nomen famaque virtutum tanto jubare coruscaret, ut etiam quosque remotissimos eum videndi desiderio succendere posset. Subsequuntutis remedium flagitantes ab eo. At ille invocato Christi nomine, et inimicum fugavit, et eos verbo praedicationis illuminatos proprio restituit Creatori. Diem ergo illam felici exornantes laetitia,
Abbreviated transcription (Latin):
draconĩ imperat ut nullũ amplius le¬
dens concitus fugiat. & loca humatea
cultura prorsus carentia petut: Adͥ
cuius imperium draco seiussimus
dem exereere ꝑgissus non est seducens¬
di. Tunc uniuersi cũ gaudio iã fiunt
socũ in euertendo falsitatis fano: ac
demũ scõ renati lauaero ꝑmenꝰ scĩ pon¬
erporis cunctas abrasit nebulas. ut uix
tam celebris facti nuntio defensor uar
gloriosus cuiꝰ supra memoriã fecimus
ad se plato. ingenti effectus gaudio
benedixit dñm. & festinus ac̃cedens
adbeatũ uirũ supplicit̾ petebat
ut ad domũ eius accedere dignarit
ut ꝓtriumphati hostis uictoria largi¬
tori om̃iũ bonoꝵ xp̃o cominuniter grãs
referentes. casto & scõ simul participa¬
rentur conuiuio. Cuiꝰ petitionem¬
uir beatus ñ renuens: qͥppe quẽ merito
religionis uera sibi neruerat karitas. ut
eius desicłio satis faceret ꝓperabat. Sed cũ
brachia corpꝰ que totũ spiris iupereis col¬

Expanded text:
draconi imperat, ut nullum amplius laedraconi imperat, ut nullum amplius laedens, concitus fugiat, et loca humana cultura prorsus carentia petat. Ad cujus imperium draco saevissimus dem exercere permissus non est seducendi. Tunc universi cum gaudio jam fiunt socii in evertendo falsitatis fano, ac demum sancto renati lavacro per manus sancti ponerroris cunctas abrasit nebulas, ut vix tam celebris facti nuntio, Defensor, vir gloriosus, cujus supra memoriam fecimus, ad se perlato, ingenti affectus gaudio benedixit Deum, et festinus accedens ad beatum virum suppliciter petebat, ut ad domum ejus accedere dignaretur, ut pro triumphati hostis victoria largitori omnium bonorum Christo communiter gratias referentes, casto simul et sancto participarentur convivio. Cujus petitionem beatus vir non renuens quippe quem merito religionis vera sibi nexuerat charitas ut ejus desiderio satisfaceret properabat. Sed cum brachia corpusque totum spiris vipereis col
Abbreviated transcription (Latin):
populor. Adquȩ destruenda cũ uli¬
anus lorica fidei inducus. galea salu¬
bilis manꝰ ꝓdefensione deor. qͥsbi
auxili opem ferre nequibant: obsti¬
natissime resistens armat᷑. Sed uubia¬
nus uiꝑterritꝰ int̃ fremtes &gasrientes
insanientiũ uoces templũ ingissus:
inuocato ueri dĩ iħu xp̃i nomne si¬
mulacrũ enorme ipsoq uisu cerribile
incinerem resoluit sola scãe ussionis
aucꝰtoritate: Ut uero insani popłi eog¬
noscerent eui eatenꝰ culturã deitatis
exhibuissent: ex euerso similacro imn¬
manissimꝰ erupit draco. qu facto ini¬
petu contra cultores ꝓpros flatu sul¬
phureo & atroeis uerbere caude deuo¬
torũ sibi falanges in mortẽ cȩpit ar¬
denter urgere. Atilli eius contra dm̃
fbũ petunt auxiliũ: quẽ paulo ante
uociferantes maleficũ. totis nisibꝰ ela¬
horabant ut eũ incẽderent uiuum.
Porro IULIANUs uerꝰ dĩ athleta eleua¬
ta cũ signo crucis insuhlimi dextera

Expanded text:
populorum. Ad quae destruenda cum Julipopulorum. Ad quae destruenda cum Julianus fidei lorica indutus, galea salubilis manus pro defensione deorum, qui sibi auxilii opem ferre nequibant, obstinatissime resistens armatur. Sed Julianus imperterritus inter frementes et garrientes insanientium voces templum ingressus, invocato veri Dei Jesu Christi nomine, simulacrum enorme ipsoque visu terribile in cinerem resolvit, sola sanctae jussionis auctoritate. 25. Ut vero insani populi cognoscerent, cui eatenus culturam deitatis exhibuissent, ex everso simulacro immanissimus erupit draco, qui facto impetu contra cultores proprios, flatu sulphureo et atrocis verbere caudae, devotorum sibi phalanges in mortem coepit ardenter urgere. At illi ejus contra Deum suum petunt auxilium, quem paulo ante vociferantes maleficum, totis nisibus elaborabant, ut eum incenderent vivum. Porro Julianus Dei athleta, elevata cum signo crucis in sublime dextera,
Abbreviated transcription (Latin):
nimiter insurgunt cont̾ sc̃m̃ malefi¬
cum clamantes qui subnomine pie¬
tatis uanis p̃stigus euerteret corda
populoꝵ. ipsosq uidentia oculos
frustraret᷑. falsa ꝓueris assereret. ho¬
minẽ crucifirum dm̃ affirmaret
deorum inmortaliũ quos romanus
orb̾ a seculo colit culturã errore ua¬
rio euacuaro: uiuũ exuri debere.
ut eiꝰ interitꝰ exemplo aliquis impo¬
stor & demerariꝰ terreretur ne contra
rem publicã timendoꝵ que nũinũ
reuerentiã. qͥb orb̾ constat & alitur
quo quomodo ulteriꝰ oblatrare ni¬
trretur. His ulianus non mͦ territus
uerũ adpugna contra diabolũ ala¬
crius accinctus: ad locũ iter accele¬
rat quo caput erroris male suasa re¬
ligio detinebat Nam in uico cui
artinas uocabulũ est tẽplũ erat:
& in eo iouis simulacrũ falsoꝵq innu¬
mera portenta leorum quȩ uario
errore delusa gentilitas priscis tẽporib
erȩrerat ad suã & sequentiũ ꝑnitiem

Expanded text:
nimiter insurgunt contra sanctum, malefinimiter insurgunt contra sanctum, maleficum clamantes, qui sub nomine pietatis vanis praestigiis everteret corda populorum, ipsosque videntium oculos frustraretur, falsa pro veris assereret, hominem crucifixum Deum affirmaret, deorum immortalium, quos Romanus orbis a saeculo colit, culturam erroneus evacuaret; vivum exuri debere, ut ejus interitus exemplo aliquis impostor et temerarius terreretur, ne contra rempublicam timendorumque numinum reverentiam, quibus orbis constat, et alitur quoquomodo ulterius oblatrare niteretur. 24. His Julianus non modo non territus, verum ad pugnam contra diabolum alacrius accinctus, ad locum iter accelerat, quo caput erroris eorum malesuada religio destinebat. Nam in vico cui Artinas vocabulum est, templum erat, et in eo Jovis simulacrum falsorumque innumera portenta deorum, quae vario errore delusa gentilitas priscis temporibus erexerat ad suam et sequentium perniciem
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c oꝑabat᷑. siquid aduersi emundo
emergebat retundero: is tam̃ qui ad
suoꝵ reꝑturꝰ uenire prȩsũpserat. con¬
tra hunc quoq qui illiꝰ summi capitis
menbrũ erat machinas diuersarum
temptationũ quasi aduersũ ualidis¬
simum murũ callidꝰ ipugnator Ad¬
mouere ñ sinebat Ut enĩ nouus a¬
gricola opacã siluã ingressus. nunc
ferro. nunc igne utitur. quo iaciendis
seminib tellus eatenꝰ sterilis p̃paret᷑
sic uilianus cenomnannicũ penetrans
solũ ueteres quercꝰ annosasq fagos.
id est uetuste gentilitatis steriliã ua¬
naq figm̃ta ẽuercere nisus. & ferro
correctionis ususẽ. quo peccata delia¬
quentiu feriret & igne ad ustionis
quo um emendatũ solum ad ꝓferen¬
da diuni amoris semina aptum exhi¬
beret Sed reliquiȩ paganoꝵ quȩ qua¬
si fragnta tabularũ denaufragio er¬
rorum euaserant indigne ferentes
laudem nominis xp̃i dilaniãtes siuro¬
lacroꝵ suor portenta pessũdatiꝰ una¬

Expanded text:
perabatur, si quid adversi e mundo emergebat, retunderet, is tamen qui ad suorum reperturus, venire praesumpserat, contra hunc quoque, qui illius summi capitis membrum erat, machinas diversarum tentationum quasi adversus validissimum murum callidus impugnator admovere non desinebat. Ut enim novus agricola opacam sylvam ingressus, nunc ferro, nunc igne utitur, quo jaciendis seminibus tellus eatenus sterilis praeparetur; sic Julianus Cenomanicum penetrans solum, veteres quercus annosasque fagos, id est, vetustae gentilitatis sterilia vanaque figmenta evertere nisus; et ferro correctionis usus est, quo peccata delinquentium feriret, et igne adustionis, quo jam emundatum solum ad promerenda divini amoris semina aptum exhiberet. 23. Sed reliquiae paganorum, quae quasi fragmina tabularum de naufragio errorum evaserant, indigne ferentes laudem nominis Christi dilatari, et simulacrorum suorum portenda pessumdari; una
Abbreviated transcription (Latin):
plenꝰ genibꝰ interrã curuatis. oculis ac
manib in cęlum porrectis: cunctis audi
fieri uoliuisti. & int̾ homines apparens
puerillum crucis tuȩ ab humano ge¬
nere mortẽ exclusisti: iube ut resurget
adolescens iste. ut tanti facti potentia
& fides inte credentiũ roboretur & rĩ
credentiũ corda subdant᷑: ꝑte unigemi¬
tũ di uiui quẽ cũ patre & sp̃u sco te¬
gnantẽ & dominantẽ confitem̃ inicla

Expanded text:
plenus, genibus in terram curvatis, oculis ac plenus, genibus in terram curvatis, oculis ac manibus in coelum porrectis, cunctis audiefieri voluisti, et inter homines apparens per vexillum crucis tuae ab humano genere mortem exclusisti, jube ut resurgat adolescens iste, ut tanti facti potentia, et fides credentium in te roboretur, et non credentium corda subdantur, per te unigenitum Dei vivi, quem cum Patre et Spiritu sancto regnantem et dominantem confitemur in sa
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑusiens sẽs ep̃ẽ. consueta in dñm fidutia
fretus ussit deponi defunctũ corpus:
& manu silentio imperato clara uoce ad
patrẽ adolescentis ait loiuniane: xp̃e
quẽ p̃dico homo ꝓ hominib factus. mor¬
tuos suscitauit: demonia uerbo fuga¬
uit. & ad ostendendã dĩtatis suȩ pot̾en¬
tiã quioquid uoluit inter homines
oꝑatꝰ ẽ. Hunc tu si relicta uanitate
idoloꝵ dm̃ extoto corde credideris. & pu¬
rificare te ꝑmiseris fonte baptismatis:
& tua salute & filii tui resurrectione
gaudebis Tunc idem iouinianꝰ & uni¬
uersus astans popłs scĩ aduoluuntur
pedibꝰ: & cunctis misccłiã flagitantibꝰ.
cũ lacrimis aiebat iouinianũs: Magne
serue dĩ iylianie: si unicũ mͥ pignus
uite p̾sentis solatiũ reddideris: non
solum ego xp̃m uerum dm̃ eẽ. confite¬
or sed  popłs hic uniuersus deoꝵ suoꝵ
figmenta contẽpnec. & fidẽ quẽ p̃dicas
deuota mente suscipiec At uero uir dõ

Expanded text:
us episcopus, consuetaque in Dominum fiducia us episcopus, consuetaque in Dominum fiducia fretus, jussit deponi defunctum corpus, et manu silentio imperato, clara voce ad patrem adolescentis ait: Joviniane, Christus quem praedico, homo pro hominibus factus, mortuos suscitavit, daemones verbo fugavit, et ad ostendendam Deitatis suae potentiam, quidquid voluit inter homines operatus est. Hunc tu si relicta vanitate idolorum Deum ex toto corde credideris, et purificari te permiseris fonte baptismatis, et tua salute et filii tui resurrectione gaudebis. Tunc idem Jovinianus, et universus adstans populus, sancti advolvuntur pedibus, et cunctis misericordiam flagitantibus, cum lacrymis aiebat Jovinianus: Magne serve Dei Juliane, si unicum mihi pignus, et vitae praesentis solatium reddideris, non solum ego Christum verum esse Deum confitebor, sed populus hic universus deorum suorum figmenta contemnet, et fidem quam praedicas devota mente suscipiet. At vero vir Deo