comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
candidus. albꝰ. gutatꝰ. niger. Seq̃nti
aut̃ ordine uariꝰ ex nigro badioq di¬
stinctꝰ: reliquꝰ uariꝰ color uł cinereus
det̾rimꝰ. Badiũ aut̃ antiqͥ uadiũ dice¬
bant. qd̾ int̃ ceta animalia fortiꝰ ua¬
dat. Ipse ẽ & spadis quẽ fenicatũ uo¬
cant. et dictus spadis a colore palme.
ꝙͣ siculi spadicã uocant. Glaucꝰ uͦ est
uelitti pictos oculos hñs. & qͦdã splẽ¬
dore ꝑfusos. Nam glaucũ uete̾s dic̃t.
Giluus aut melinus colorẽ sub albi¬
dus. Gutraiꝰ albꝰ. nigͥs int̾uenientibꝰ
punctis. Candidꝰ aut̃ & albus: inui¬
cẽ sibi diffu̾nt. Nam albꝰ cũ qͦdam pa¬
llore ẽ. candidus niueꝰ & pura luce
ꝑfusus. Canꝰ dictꝰ qr ex candido colo¬
re & nigro ẽ. Scutulatꝰ uocatꝰ: ꝓpt̃
orbes qͦs ht̃ candidos int̾ p᷑puras. Ua¬
riꝰ qd̾ uias habeat colorũ imparium.
Qui aut̃ albos tantũ pedes hñt. petuli
appellant᷑. Qͥ fiontẽ albã calidi. Cerui¬

Expanded text:
candidus, albus, guttatus, niger. Sequenti candidus, albus, guttatus, niger. Sequenti autem ordine, varius ex nigro badioque distinctus; reliquus varius color vel cinereus deterrimus. Badium autem antiqui vadium dicebant, quod inter cetera animalia fortius vadat. Ipse est et spadix, quem phoenicatum vocant: et dictus spadix a colore palmae, quam Siculi spadicam vocant. Glaucus vero est veluti pictos oculos habens et quodam splendore perfusos. Nam glaucum veteres dixerunt. Gilvus autem melinus color est subalbidus. Guttatus, albus nigris intervenientibus punctis. Candidus autem et albus invicem sibi differunt. Nam albus cum quodam pallore est: candidus vero niveus et pura luce perfusus. Canus dictus, quia ex candido colore et nigro est. Scutulatus vocatus propter orbes, quos habent candidos inter purpuras. Varius, quod vias habeat colorum Qui autem albos tantum pedes habent, petili appellantur; qui frontem albam, callidi. 53. Cervi
Abbreviated transcription (Latin):
cis frequens opinio ẽ. In generosis eqͥs
ut aiunt uete̾s: qͣtuor expectantur.
forma. pulcritudo. meritũ atq color
forma ut sit ualidũ corpꝰ & solidũ. robo¬
ri conueniens altitudo: latꝰ longum
substricti maxime et rotundi clunes.
pectꝰ late patens. corpꝰ om̃e musculoꝵs
pensitate nodosũ. pel siceus. et cormi
exiguũ caput et siccũ. Pelle ꝓpe ossibꝰ
adhente aures breues. et argute. ocłi
magni. nares patulȩ. erecta ceruix. co¬
ma densa. et cauda. ungłarũ solidi¬
tas. fixa rotunditas. Meritũ ut sit a¬
nimo audax. pedibꝰ alacer. trem̃tib
m̃bris: qd̾ ẽ fortitudinis inditiũ. qͥq
ex sũma qͥetȩ facilȩ concitet᷑. uł exci¬
tata festinatione ñ difficile teneat᷑.
Motꝰ aut̃ eqͥ in aurib intelligr̃: uͥtꝰ
in m̃bris trem̃tibꝰ. Color hic p̾cipue
spectandꝰ: badiꝰ aureꝰ.roseꝰ. mirteus.
ceruleꝰ. gilius. glaucꝰ. scutulatꝰ. canꝰ.

Expanded text:
cis frequens opinio est. In generosis equis, cis frequens opinio est. In generosis equis, ut aiunt veteres, quattuor spectantur: forma, pulchritudo, meritum atque color. Forma, ut sit validum corpus et solidum, robori conveniens altitudo, latus longum, substrictus maxime et rotundi clunis, pectus late patens, corpus omne musculorum densitate nodosum, pes siccus et cornu exiguum caput et siccum, pelle prope ossibus adhaerente, aures breves et argutae, oculi magni, nares patulae, erecta cervix, coma densa et cauda, ungularum soliditatis fixa rotunditas. Meritum, ut sit animo audax, pedibus alacer, trementibus membris, quod est fortitudinis indicium: quique ex summa quiete facile concitetur, vel excitata festinatione non difficile teneatur. Motus autem equi in auribus intellegitur, virtus in membris trementibus. Color hic praecipue spectandus: badius, aureus, roseus, myrteus, cervinus, gilvus, glaucus, scutulatus, canus,
Abbreviated transcription (Latin):
gła inp̃ssa t̾rã concauet. qd̾ reliqͣ anima¬
lia ñ hñt. Inde et sompes qd̾ pedibꝰ sonat.
Uiuacitas eqͦrũ multa: exultant enim
in campis odorant᷑ bellũ. excitant᷑ sono
tube ad p̃liũ. uoce accensi ad cursũ ꝓuo¬
cant᷑. Dolent cũ uicti fu̾nt: exultant
cũ uic̾i̾nt. Qdam hostes in bello sentiunt
ad eo ut adu̾sarios morsu perant. aliqui
eciam ꝓpͥos dños recognosẽt. obliti mã¬
suetudinis si mutent᷑. Aliqͥ p̃ter dñm
dorso nullũ recipiunt: int̾fectis uel
morientibꝰ dñis multi lacͥmas fundt̃.
Solum enĩ equũ ꝓpt̃ hoĩem lacͥmari
& doloris affectũ sentire. Unde incentau¬
ris equorũ ⁊ hõium nat᷑a ꝓmixta est.
Solent etiã ex equorũ uł mesticia uel
alacritate euentũ futur dimicaturi
collig̾e. Etas longeua eqͥs ꝑsicis: ugnitiᷤᷤ.
epirotis. ac sicłis: in annis ultͣ qͥnqͣginta.
Breuior aut̃ ispanis. ac numidis. et galli¬

Expanded text:
gula inpressa terram concavet, quod reliqua animagula inpressa terram concavet, quod reliqua animalia non habent. Inde et sonipes, quod pedibus sonat. Vivacitas equorum multa: exultant enim in campis; odorantur bellum; excitantur sono tubae ad proelium; voce accensi ad cursum provocantur; dolent cum victi fuerint; exultant cum vicerint. Quidam hostes in bello sentiunt, adeo ut adversarios morsu petant: aliqui etiam proprios dominos recognoscunt, obliti mansuetudinis si mutentur; aliqui praeter dominum dorso nullum recipiunt: interfectis vel morientibus dominis multi lacrimas fundunt. Solum enim equum propter hominem lacrimare et doloris affectum sentire. Unde et in Centauris equorum et hominum natura permixta est. Solent etiam ex equorum vel maestitia vel alacritate eventum futurum dimicaturi colligere. Aetas longaeva equis Persicis, Hunnicis, Epirotis ac Siculis in annis ultra quinquaginta, brevior autem Hispanis ac Numidis et Galli
Abbreviated transcription (Latin):
malibꝰ. Asinꝰ & asellus a sedendo dictꝰ.
qͣi aseddus. S hoc nom̃ qd̾ magis eqͥs
conueniebat idõ hoc animal sũpsit:
qr pͥusꝗͣ equos caꝑent hoĩes. hu nc p̃si¬
dere ceꝑunt. Ammal quippe tardũ et nł¬
laratione renitens. statĩ ut uoluit sibi
hõ substrauit. Onager int̾p̃tat᷑ asinꝰ fe¬
ruis. oN. qͥppe g̾ci asinũ uocant. agri¬
on ferum. Hos affrica ht̃ magnos et
indomitos. et in deserto uagantes. Sin¬
gli aut̃ teminare gregibꝰ plunt ua¬
scentibꝰ mascłis zelant et testicłos eoꝵs
morsu decruncant: qd cauentes matͦs
eos in secretis locis occultant. Asinos
archadicos dictos: eoqd̾ ab archadia pri¬
mũ uecti sunt magni & alti. Minor aut̃
asellus agro plus necessariꝰ ẽ. qr & labo¬
rẽ tolerat. et negligentiã ꝓpe modum
ñ recusat. Equi dicti. eo qd qñ qͣdrigis
iungebant᷑ equabant᷑: paresq forma
et similes cursu copulabant᷑. Caballus

Expanded text:
malibus. Asinus et asellus a sedendo dictus, malibus. Asinus et asellus a sedendo dictus, quasi asedus: sed hoc nomen, quod magis equis conveniebat, ideo hoc animal sumpsit quia priusquam equos caperent homines, huic praesidere coeperunt. Animal quippe tardum et nulla ratione renitens, statim ut voluit sibi homo substravit. Onager interpretatur asinus ferus. Ὄνον quippe Graeci asinum vocant: ἄγριον ferum. Hos Africa habet magnos et indomitos et in deserto vagantes. Singuli autem feminarum gregibus praesunt. Nascentibus masculis zelant et testiculos eorum morsu detruncant, quod caventes matres eos in secretis locis occultant. Asinos Arcadicos dictos, eo quod ab Arcadia primum vecti sunt magni et alti. Minor autem asellus agro plus necessarius est, quia et laborem tolerat et neglegentiam propemodum non recusat. Equi dicti, eo quod quando quadrigis iungebantur, aequabantur, paresque forma et similes cursu copulabantur. Caballus
Abbreviated transcription (Latin):
tte uiridi. sic̃ uirgo. Uitula gͦ paruã
Saitate iugũ ceruicib ñ recipiant. hoᷤᷤ
stica ꝓcreat. Uri agrestes bouessunt
n germania hñtes corma intantũ ꝓ¬
tensa: ut regiis m̃sis in signi capacitate
er es gerule fiant. dictiuri. apotuo n¬
nom̃ dedit. siue qd̾ qñ onerant᷑. ut bre¬
uores et humiles fiant accubant. quia
gei cami humile & breue dict̃. siue quia
curui sunt dorso. Camur enĩ u̾bo g̾eo:
curuũ significat. Hos licet et aliȩ regiões
insttant: s arabia plurimos. Diffu̾nt aũ¬
sibi: nam arabici bina tuba in dorso hñt
regionũ reliqͣrum singła. Dromeda ge¬
nus cameloꝵ ẽ: minoris qͥdem stature
s uelotioris. Unde & nom̃ ħt. Nam dro¬
mos g̾ce: cursus. et uelocitas appellat᷑.
Centũ enĩ & ampliꝰ milia uno die ꝑgere
blent q̃d animal sic̃ bos & ouis et came¬
lus ruminat. Ruminatio aut̃ dicta ẽ:
arumine eminente gurturis parte.
ꝑꝙͣ dimissus cibꝰ acertis reuocat᷑ ani-¬

Expanded text:
te viridi, sicut virgo. Vitula ergo parva prae feritate jugum cervicibus non recipiant. Hos Africa procreat. 34. Uri, agrestes boves sunt in Germania, habentes cornua in tantum protensa, ut regiis mensis insigni capacitate ex eis gerulae fiant, dicti unomen dedit, sive quod quando onerantur, ut breviores, et humiles fiant, accubant, quia Graeci χαμαὶ humile, et breve dicunt; sive quia curvus est dorso. Camur enim verbum Graecum curvum significat. Hos licet et aliae regiones mittant, sed Arabia plurimos. Differunt ausibi; nam Arabici bina tubera in dorso habent, reliquarum regionum singula. Dromeda genus camelorum est, minoris quidem staturae, sed velocioris. Unde et nomen habet; nam δρόμος Graece cursus et velocitas appellatur. Centum enim et amplius milia uno die pergere solet. Quod animal, sicut bos et ovis et camelus, ruminat. Ruminatio autem dicta est a ruma, eminente gutturis parte, per quam dimissus cibus a certis revocatur ani
Abbreviated transcription (Latin):
seu potiꝰ dimitat dolore cogente: ita pꝰ¬
ea corruptis & cicatricosis sedibꝰ geni
acutis unguibꝰ frequent̃ parere ñ posse.
Uiciant᷑ enĩ intͥnsecꝰ se mouentibꝰ catłis.
Pardꝰ scd̃s pꝰ panterẽ ẽ genꝰ uariũ. ac
uelocissimũ et p̃ces ad sanguinẽ. Sal¬
tu enĩ ad mortẽ ruit. Leopardꝰ ex ad¬
ult̾io lȩenȩ et pardi nascit᷑. et terciã ori¬
ginẽ efficit. sic̃ et pliniꝰ in naturali hi¬
stora die leonẽ cũ parda. aut pardũ¬
cũ lȩena concumbe. & ex utroq coitu
degen̾es partꝰ creari ut mulꝰ & asinus.¬
Rinoceron a gͥcis uocatꝰ. latine int̾preta¬
cornu in medio fronte habeat. pedum
qͣtuor ita acutũ & ualidũ. ut qͥcqͥd im¬
petierit. aut uentilet. aut ꝑforet. Nam
& cũ elefantis sepe certam̃ ht̃. et in uẽ¬
tre uuln̾atũ ꝓsternit. Tante ẽ aut̃ for¬
titudinis. ut nulla uenantiũ uirtute
capiat᷑. s sic̃ asser̃t qͥ naturas animali¬

Expanded text:
seu potius dimittit, dolore cogente. Ita poseu potius dimittit, dolore cogente. Ita postea corruptis et cicatricosis sedibus genitcit animalia cum acutis unguibus frequentur parere non posse; vitiantur enim intrinsecus se moventibus catulis. Pardus secundus post pantherem evelocissimum, et praeceps ad sanguinem. Saltu enim ad mortem ruit. Leopardus ex adulterio leaenae et pardi nascitur, et tertiam originem efficit, sicut et Plinius in naturali historia dicit leonem cum parda, aut parducum leaena concumbere, et ex utroque coitu degeneres partRhinoceron a Graecis vocatus. Latine interpretacornu in media fronte habeat pedum quattuor ita acutum et validum ut quidquid inpetierit, aut ventilet aut perforet. Nam et cum elephantis saepe certamen habet, et in ventre vulneratum prosternit. Tantae autem esse fortitudinis ut nulla venantium virtute capiatur; sed, sicut asserunt qui naturas animali
Abbreviated transcription (Latin):
mientẽ. Circa hoĩem lȩonũ natura ẽ
ut nisi lesi neq̃ant irasci. Latet enĩ eo¬
rũ miscd̃ia exemplis assiduis. ꝓstratis
enĩ parcunt. captiuos obuios repatͥare
ꝑmittunt. hoĩem ñ nͥ in magna fame
stia uariis distincta macłis: uͥtute et
uelocitate mirabilis. ex cuiꝰ nõiȩ flum̃
tigͥs appellat᷑. qd̾ is rapidissimꝰ sit om¬
niũ fluuiorũ. Has magis hurania gig¬
nit. Pant̾ dictꝰ siue qd om̃iũ animaliũ
sit amicꝰ excepto dracone: siue qr et sui
geni̾s societate gaudet & ad eandẽ simi¬
litudinẽ qͥcqͥd accipit reddit. Pan enĩ g̾ce:
om̃e dr̃. Bestia minutis orbicłis sr̃picta.
ita ut ocłatis ex fuluo circłis nigra uel
alba distinguat᷑ uarietate. Hec semel
omĩno parturit. cuiꝰ cause ratio mam¬
festa ẽ. Nã c̃ in uto matͥs coalu̾nt catłi:
maturisq ad irascendũ uiribꝰ pollent
odiunt tẽpoꝵs moras. Itaq onera tã
fecib uuluã tanꝗͣ obstantẽ partui
unguibꝰ lacerant. Effundit illa partũ

Expanded text:
mientem. Circa hominem leonum natura est ut nisi laesi nequeant irasci. Patet enim eorum misericordia exemplis assiduis. Prostratis enim parcunt; captivos obvios repatriare permittunt; hominem non nisi in magna fame stia variis distincta maculis, virtute et velocitate mirabilis; ex cuius nomine flumen Tigris appellatur, quod is rapidissimus sit omnium fluviorum. Has magis Hyrcania gignit. Panther dictus, sive quod omnium animalium sit amicus, excepto dracone: sive quia et sui generis societate gaudet, et ad eamdem similitudinem, quidquid accipit, reddit. Pan enim Graece omne dicitur: bestia minutis orbiculis sita ut oculatis ex fulvo circulis, nigra vel alba distinguatur varietate. Haec semel omnino parturit; cuius causae ratio manifesta est. Nam cum in utero matris coaluere catuli maturisque ad nascendum viribus pollent, odiunt temporum moras; itaque oneratam foetibus vulvam tamquam obstantem partui unguibus lacerant: effundit illa partum,
Abbreviated transcription (Latin):
Nura. qi uł simplicia uł cõposita sunt.
Easus a cadendo dictiꝑ eos enĩ inflexa
noia uariant᷑ ⁊ cadunt Nominatiuus essus dit
tus. ꝙr ꝑcñ aliqͣm nõiamꝰ ut hic magist. Geni¬
magist᷑ filius uił qd̾ rẽ significamꝰ. ur hꝰ magistͥ.¬

Expanded text:
uia, vel simplicia, vel composita sunt. 31. Casus a cadendo dicti; per eos enim inflexa nomina variantur, et cadunt. Nominativus casus dictus, quia per eum aliquid nominamus, ut hic magister. Genimagistri filius; vel quod rem significam
Abbreviated transcription (Latin):
scła qd̾ se seqͣnt᷑. Ab euntib eniu
aliis : alii succedunt. Hẽ qͥdam qͥnqu¬
gesimũ annũ dict quẽ hebixi iubel¬
um uocant. Obhanc causã et illeli¬
bixus. qͥ ꝓpt̃ urorẽ et liberos amans do¬
miñ suũ. aure ꝑtusa seruitio subiu¬
gatꝰ. seruire iubet᷑ in scłm: hoc ẽ usq
ad annũ qͥnquagesimũ. Etas plerũs¬
dr̃. & ꝓ uno anno ut in annalibꝰ. et
ꝓ septẽ ut hoĩs. et ꝓ centũ. et ꝓ qͦues
tp̃r. Uñ et etas tepꝰ qd̾ de multis seh
instruit᷑. Q dicta etas qͣi euitas. idẽ.
similitudo eui. Nam euus ẽ etas ppe¬
tua cuiꝰ neq iniciũ neq extremum¬

Expanded text:
d se sequantur. Abeuntibus enim aliis, alii succedunt. Hunc quidam quinquagesimum annum dicunt, quem Hebraei jubilaeum vocant. Ob hanc causam et ille Hebraeus qui propter uxorem et liberos amans dominum suum aure pertonsa aut servitio subjugatus servire jubetur in saeculum, hoc est, usque ad annum quinquagesimuro uno anno, ut in annalibus; et pro septem, ut hominis; et pro centum, et pro quovis tempore. Unde et aetas tempus quod de multis saeculis instruitur. Et dicta aetas quasi aevitas, id est, similitudo aevi. 4. Nam aevum est aetas perpetua, cujus neq
Abbreviated transcription (Latin):
ao usq ad tͥnsmigͣtionẽ babilonis.¬
aita dein usq ad aduentũ saluatoriᷤᷤ
enationes. et regna: ita inspicitur.
sui continet creationẽ mundi .xii.
sumo enĩ die ds̃ in lucis noĩe condi¬
at angłos. Sed̾o infirmam̃to appel¬
iatione çȩlos. Tercio indiscretionis
uocabło sp̃em aquaꝵ et t̃̾re. Qͣrto
luminaria cȩli. Qͥnto animantia
hoĩem ꝙ̃ appellauit adam. dam
anno. c̾e.xxx. Genuit sech aquo filii

Expanded text:
einde a transmigratione Babylonis usque ad adventum Salvatoris generationes et regna ita inspicitur. sui crimo enim die Deus in lucis nomine condidit angelos. Secundo in firmamenti appellatione creavit caelos. Tercio in discretionis vocabulo speciem aquarum et terrae. Quarto luminaria caeli. Quinto animantia hominem, quem appellavit Adam. 2. Adam, anno CCXXX, genuit Seth, a quo filii
Abbreviated transcription (Latin):
ost marmorũ gen̾a gẽme se¬
quunt᷑. quȩ multũ auro deco¬
iẽ tribuunt uenustate coloꝵ Pri¬
mordia enĩ a rupe caucasi fabulefe¬
runt. ꝓmetheũ pͥmũ fragmentũ sg
eiꝰ in clusisse ferro ac digito cireu̾dal¬
hisq initiis cepisse anulũ atq gen¬
mã. Genera geminarũ innumcedi¬
palia sunt. siue notissima adnota¬
mi tͣnsluceant. Preciosi lapides ide l¬
cti sunt: qͥa care ualent. siue ut ai¬
libꝰ discerni possimt. seu qd̾ rari sus
Om̃e enĩ qd̾ rarũ ẽ magnũ et p̃coli

Expanded text:
ost marmorum genera gemmae sequuntur, quae multum auro decorem tribuunt venustate colorum. Primordia earum a rupe Caucasi. Fabulae ferunt Prometheum primum fragmentum saxi ejus inclusisse ferro, ac digito circumdedisse iisque coepisse annulum atque gemmas. 2. Genera gemmarum innumerabitum quae principalia sunt, sive notissima, annotami transluceant. 4. Pretiosi lapides ideo dicti sunt, quia chare valent, sive ut a vilibus discerni possint, seu quod rari sint. Omne enim quod ra
Abbreviated transcription (Latin):
atris mei soror mͥ amita ẽ.
ego illi fr̃is filiꝰ aut filia. Ami¬
te mee mat̾.mͥ amita magna ẽ.
ego illi filiȩ fr̃is filiꝰ. aut filia. Ami¬
tȩ mee. auia. mͥ ꝓ amita ẽ: ego illi

Expanded text:
atris mei soror mihi amita est, ego illi fratris filius, aut filia. Amitae meae mater mihi amita magna est, ego illi filiae fratris filius, aut filia. Amitae meae avia mihi proamita est, ego illi
Abbreviated transcription (Latin):
festos dies romani instituerunt.
uł ꝓpt̾ officia magistratuũ. In hisenĩ
debꝰ conueniebatur in urbibꝰ. Quidã
aut̃ kalendas a colendo appellari
existimant. Ap̃ uet̾ẽs enĩ om̃iũ m̃¬
siũ pͥncipia colebant᷑. sic̃ et ap̃ hebre¬
os. Idus aũ pleriq latinorũ ab eden¬
do dictũ putant. qd hi dies apud ue¬
t̾es epulaꝵ ẽẽnt. None a nundinis
uocate. Nundine enĩ sunt publice
conuentiones: siue mercimonia.

Expanded text:
festos dies Romani instituerunt, festos dies Romani instituerunt, vel propter officia magistratuum. In iis enim diebus conveniebatur in urbibus. 13. Quidam autem Kalendas a colendo appellari existimant. Apud veteres enim omnium mensium principia colebantur, sicut et apos. Idus autem plerique Latinorum ab edendo dictum putant, quod hi dies apud veteres epularum essent. Nonae a nondinis vocatae. Nondinae autem sunt publicae conventiones seu merci
Abbreviated transcription (Latin):
ntia agant᷑ ad marẽ. et ad concũben¬
dũ uoluptatẽ. Idẽ appellat᷑ et mens
nouorũ: qͥa anni initiũ m̃sis ẽ mar¬
tiꝰ. Idẽ et nouus aer. ab indiciis scilier
g̾minũ qͥa m eo uiridentibꝰ fructibus
nouis transactorũ ꝓbat᷑ occasus.
maia matix̧ m̾curii. uł amaioribꝰ na
tuqͥerant pͥncipes rei publice. Nã
hunc m̃sem maioribꝰ sequentẽ uͦmi
pibꝰ romani consecrau̾nt. Uñ &e iuniꝰ
di. Antea enĩ ppłs incenturias senio¬
rũ & iuniorũ diuisus erat.
rlius uͦ & augustus dehonoribꝰ hõĩ
uilii & augusti cesarũ nuncupati st̃:
nãpͥiis qͥntił & sextilis uocabantur.
Quintił. qr qͥntꝰ erat amartio: quem
yncipẽ anni testant᷑. ẽẽ romani. Se¬
ut similiter qd̾ sextrs.
Seytember nom̃ ht a numero et ym¬
uocabła. quẽ numerũ decurrentẽ
decemb̾ finit: ꝓ eo qd denariꝰ nume¬
iꝰ p̃cedentẽ numerũ claudit.
Ialendas aũ & nonas et idus. ꝓpter

Expanded text:
antia agantur ad marem et ad concumbenantia agantur ad marem et ad concumbendi voluptatem. Idem appellatur et mensis novorum, quia anni initium mensis est Martius. Idem et novum ver ab indiciis scilicet germinum, quia in eo viridantibus fructibus novis transactorum probatur occasus. Maia matre Mercurii; vel a maioribus natu, qui erant principes reipublicae. Nam hunc mensem maioribus, sequentem vero minoribus Romani consecraverunt. Unde et Iunius dicitur. Antea enim populus in centurias seniorum et iuniorum divisus erat. Iulius vero et Augustus de honoribus hominum, Iulii et Augusti Caesarum, nuncupati sunt. Nam prius Quintilis et Sextilis vocabantur: Quintilis, quia quintus erat a Martio, quem principem anni testantur esse Romani; Sextilis similiter, quod sextus. September nomen habet a numero et immerum decurrentem December finit, pro eo quod denarius numerus praecedentes numeros claudit. 12. Kalendas autem, Nonas et Idus propter
Abbreviated transcription (Latin):
dierũ: qͦrũ repeticione & m̃ses etar¬
dic̃t. Hanc nos septimanã uocamuis.
qͣi septẽ luces. Nam mane lux ẽ. Deta¬
uus aut̃ dies idẽ pͥus ẽ. ad ꝙͣ reditur.
& a qͦ rursus ebdomadis series orditur¬
os m̃ses legitimi. ñ ex soł circulo s e
uã. Egyptii aũ pͥmi ꝓpt̃ lune uelocior
cursũ. & ne error cõputationis eiꝰ uelo¬
citate accidẽt. ex sol cursu diẽ m̃sis.
adinuener̃t: qm̃ tardior soł motꝰ fai¬
liꝰ potãt cõp̃hendi. I anuariꝰ m̃sis a
iano dictꝰ. cui fuit agentilibꝰ consecrat
ul qͥa limes & ianua sit anni. Unde s
bifrons idẽ ianꝰ pingit᷑ ut intͦitꝰ anm
exitꝰ demonstret᷑. Pebruariꝰ nuna¬
pat᷑ a sebrua. id ẽ aplutone: cui eo m̃l
sacͥficabat᷑. Nam ianuariũ diis supis
februariũ diis manibꝰ romani consata¬
uert̃. Eigo februariꝰ a februa idẽ plu¬
tone ñ a febre idẽ egͥtudine noĩatꝰ.
Parciꝰ appellatꝰ ppt̃ martẽ romanegi¬
tis auctorẽ. uel qd̾ eo tp̃r cuncta anm¬

Expanded text:
dierum quorum repetitione, et menses, et andicunt. Hanc nos septimanam vocamus, quasi septem luces. Nam MANE lux est. Octavus autem dies, idem primus est, ad quem reditur, et a quo rursus hebdomadis series ordituraeos menses legitimi non ex solis circulo, sed ex Aegyptii autem primi propter lunae velociorem cursum, et ne error conputationis eius velocitate accideret, ex solis cursu diem mensis adinvenerunt; quoniam tardior solis motus facilius poterat conprehendi. Ianuarius mensis a Iano dictus, cuius fuit a gentilibus consecratus; vel quia limes et ianua sit anni. Unde et bifrons idem Ianus pingitur, ut introitus anni et exitus demonstraretur. Februarius nuncupatur a Februo, id est Plutone, cui eo mense sacrificabatur. Nam Ianuarium diis superis, Februarium diis Manibus Romani consecraverunt. Ergo Februarius a Februo, id est Plutone, non a febre, id est aegritudine nominatus. Martius appellatus propter Martem Romanae gentis auctorem, vel quod eo tempore cuncta anim
Abbreviated transcription (Latin):
stella occidentali uocatũ. q̃ solẽ occidu¬
um seq̃r. et tenebras sequentes p̃cedit.
om̃s silent. Conticescere enĩ ẽ silere. In¬
tẽpestũ ẽ mediũ & in actuosũ noctis
actu caret. Ergo intẽpesta. in actu¬
osa. qͣi sine tp̃r. hoc ẽ sine actu ꝑ q̃m
dinoscit᷑ tẽpꝰ. Uñ ẽ. In tẽpestiue ueni¬
sti. Ergo intẽpesta dr̃: qͥa caret tp̃r id
ẽ. actu. Galliciniũ ꝓpt̃ gallos lucis p̃¬
nuntios dictũ. Mãtutinũ ẽ int̃ ab¬
scessũ tenebrarũ et aurore aduentũ:¬

Expanded text:
stella occidentali vocatum, quae solem occiduum sequitur et tenebras sequentes praeceditomnes silent. Conticescere enim silere est. Intempestum est medium et inactuosum noctis actu caret: ergo tempestas inactuosa, quasi sine tempore, hoc est, sine actu, per quem dignoscitur. Unde est: intempestive venisti: ergo intempesta dicitur, quia caret tempore, id est, actu. Gallicinium penuntios; sexta matutinum, inter abscessum tenebrarum et aurore adventu
Abbreviated transcription (Latin):
ocłis noceat. q̃ iccuro lune ac sy¬
derum lucẽ h̃t. ne in decora eẽt. et
ut consolaret᷑ om̃s nocte oꝑantes. et ut
qͥb̾dam animantibꝰ q̃ lucẽ soł ferre ñ
possunt ad sufficientiã tẽꝑaret᷑. Noctis
aut̃ & diei alt̾natio ꝓpt̃ uicissitudinẽ
dormiendi uigilandiq effecta ẽ. & ut
oꝑis diurmi laborẽ. noctis reqͥes teꝑet.
Noctẽ aut̃ fieri aut qͥa longo itinere
lassatꝰ sol. & cũ adultimũ celi spaciũ
ꝑuenit elanguescit. ac tabe factꝰ efflat
ano nox. inuoluens ũbra magna trãq
crepuscłm. conticiniũ. intẽpestũ. galli¬
ciniũ. matutinũ. dilucłm. Crepuscłm¬

Expanded text:
oculis noceat. Quae idcirco lunae ac siderum lucem habet, ne indecora esset, et ut consolaretur omnes nocte operantes, et ut quibusdam animantibus, quae lucem solis ferre non possunt, ad sufficientiam temperaretur. Noctis autem et diei alternatio propter vicissitudinem dormiendi vigilandique effecta est, et ut operis diurni laborem noctis requies temperet. Noctem autem fieri, aut quia longo itinere lassatur sol, et cum ad ultimum caeli spatium pervenit, elanguescit ac tabefactus efflat ano nox, involvens umbra magna terramque crepusculum, conticinium, intempestum, gallicinium, matutinum, diluculum. Ves
Abbreviated transcription (Latin):
lunt scͥptorũ uicio depͤuatũ. ut ꝓ
bar iohanna hoc ẽ filio iohis bar¬
iona sc̾ptũ sit. una detͣcta sillaba.
Iohanna aut̃ int̃p̃tat᷑. dm̃ gr̃a. &
fuisse petrũ tͥnomiũ. petrũ. cefan.
& simon bariona. Simon aut̃ he¬
braice. int̾p̃tatur audiens. Saulꝰ
hebreo sermone temptacio dr. eo
qd̾̃ pͥus in intẽptatioẽ eccłiȩ sit u̾¬
satus. ꝑsecutor enĩerat. in de nom̃
Pea mutato noĩe desaulo factꝰe no
lus. qd̾ int̾ptatur mirabił sie Toer¬

Expanded text:
scriptorum vitio depravatum, ut pro Bar-Iohannem, hoc est filium Iohannis, Barione scriptum sit, una detracta syllaba. Iohanna autem interpretatur Domini gratia. Et fuisse Petrum trinomium: Petrum, Cephan, et Simon Bariona: Simon autem Hebraice interpretatur audiens. Saulus Hebraeo sermone temptatio dicitur, eo quod prius in temptatione Ecclesiae sit versatus. Persecutor enim erat: inde nomen Postea mutato nomine de Saulo factus est Paulus, quod interpretatur mirabilis,
Abbreviated transcription (Latin):
eis. Mathias. qͥ int̃ apłos sine co-¬
gnomine solus habetur int̾p̃tat᷑
donatꝰ. ut sub audit᷑ ꝓ uda. Iste enĩ
in loco eiꝰ electꝰ ẽ ab apłis: cũ ꝓ du¬
obꝰ sors mittet᷑. Marchꝰ excelsus mã¬
dato: utiq ꝓpt̾ euangłm altissimi
qbpdicauit. Lucas ipse consurgeis:
siue ip̃e eleuans eo qd eleuauerit
p̃dicationẽ euangłii pꝰ alios. Barna¬
bas filiꝰ ꝓphie. uł filiꝰ consolationis.¬

Expanded text:
it. Matthias, qui inter apostolos sine cognomine solus habetur, interpretatur donatus, ut subaudiatur, pro Juda. Iste enim in locum ejus electus est ab apostolis, cum pro duobus sors mitteretur. Marcus excelsus mandato, utique propter Evangelium Altissimi, quod praedicavit. Lucas ipse consurgens, sive ipse elevans eo quod elevaverit praedicationem Evangelii post alios. Barnabas filius prophetae, vel filius consolationis
Abbreviated transcription (Latin):
rgẽ. Iudas scariothes. uł a uico in qͦ
eitus ẽ. uł ex tͥbu ysachar uocabłm
simpsit. qͦdam p̃sagio futuri in con¬
dẽpnationẽ sui.Ysachar enĩ int̃¬
p̃tat᷑ m̾ces. ut significaret᷑. p̃cium

Expanded text:
re. Judas Ischariotes, vel a vico, in quo ortus est, vel ex tribu Isachar, vocabulum sumpsit, quodam praesagio futuri in condemnationem sui. Isachar enim interpretatur merces, ut significaretur pretium
Abbreviated transcription (Latin):
simonis petͥ de uico galileȩ chana:
ubi aqͣs dñs mutauit inuinum.
pse ẽ qͥ in alio euangłista scͥbitur
ueotes Chanaa qͥppe:zelus int̾p̃
tur lebbeꝰ. figuratũ nom̃ ht̃ a corde.
qo nos diminutiue corcłm appella

Expanded text:
alilaeae Cana; ubi aquas Dominus mutavit in vinum: ipse est qui in alio evangelista scribitur Zelotes, Cana quippe zelus interprtur Lebbaeus, figuratum nomen 337 habet a corde, quod nos diminutive corculum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ scõrũ. Cepħas aut̃ et saulus
ideo mutato nomine sunt uocatiar
etiã essent ipso nomine noui: sic̃ a¬
ham et sara. Andixas fr̃ petri carne
choeres gratia. secundũ hebreã echiis¬
giam intp̃tat᷑ decorus siue rep¬
dens. Sermone aut̃ g̾co a uiru
rilis appllatur. Ioħes qͦdam uana

Expanded text:
omnium sanctorum.' Cephas autem et Saulus ideo mutato nomine sunt vocati, ut essent etiam ipso nomine novi, sicut Abraham et Sarra. Andreas frater Petri carne, et cohaeres gratia. Secundum Hebraeam etymologiam interpretatur decorus, sive respondens; sermone autem Graeco a viro virilis appellat
Abbreviated transcription (Latin):
zebedei a patre cognominat᷑. quẽ
relinquens cũ iohe uerũ patre sec¬
ti sunt. Hi st̃ filii tonitrui: qͥ etiam
boanerges ex firmitate et magnti¬
dine fidei nominati sunt. Hic ẽ iau
ambo sumpserunt. Iste ẽ iacobꝰ m
głista cognominat. a patre sius.l
gentilitate familiȩ: aut quacũq
Qua causa ei nom̃ imponens. Alphe¬
as aut̃ hebreo sermone in latim̃
p os lampadarũ. uł os manuũ.
thomas abyssus. uł gemimꝰ: unde
oree didimus appellatur. Barcho¬
someus filius suspendentis aquas uel
luis suspendentis me sirum est ñ¬

Expanded text:
Zebedaei a patre cognominatur, quem relinquens cum Joanne verum patrem secutus est. Hi sunt filii tonitrui, qui etiam Boanerges ex firmitate et magnitudine fidei nominati sunt. Hic est Jacatre sumpserunt. Iste est Iacobus ngelista cognominat, a patre, sive a gentilitate familiae, aut quacumque alia causa ei nomen inponens. Alphaeus autem Hebraeo sermone in Latino ppus os lampadarum, vel os manuum. Thomas abyssus, vel geminus, unde et Graece Didymus appellatur. Bartholomeus filius suspendentis aquas, vel filius suspendentis me. Syrum est, n
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ip̃e edificatus ẽ petrꝰ. Cephas
dictus. eo qd̾ in capite sit constitu
mon bariona. in linguã nr̃am so¬
nat filiꝰ columbe.et ẽ nom̃ sirum.
parit et hebreũ. Bar qͥppe sira lin¬
gua filiꝰ. iona hebraice columba:
utroq sermone dr̃ barona. Alii si¬
plicit̾ accipiunt. qd̾ simon idẽ pe¬
trꝰ filiꝰ sit ioh̃is. iuxta illã int̾roga

Expanded text:
etiam ipse aedificatus est Petrus. Cephas dictus eo quod in capite sit constitutm est. Simon Bar-iona in lingua nostra sonat filius columbae, et est nomen Syrum pariter et Hebraeum. Bar quippe Syra lingua filius, Iona Hebraice columba; utroque sermone dicitur Bariona. Alii simpliciter accipiunt, quod Simon, id est Petrus, filius sit Iohannis, iuxta ill
Abbreviated transcription (Latin):
miens uidit. Ertũ genꝰ. ꝑ nubẽ
sic̃ ad moy sen &. ad iob pꝰ plagã
loqͥt᷑ ds̃. Quintũ genꝰ. uox de celo.
sic̃ ad abraham sonuit dicens. ne
initias manũ tuã. in puerũ. Et
ap̃ saulum in uia. Saule saule qͥdme
ꝑsequeris: Sextum genꝰ. accepta ꝑa¬
bola. sic̃ ap̃ salomonẽ in ꝓu̾biis. et
ap̃ balaam. cũ euocaret᷑ abalac. Sep¬
timũ genꝰ. repletio scĩ sp̃c: sic̃ pęne
ap̃ om̃s ꝓpħas. Alia tͥa gña uisionũ
esse dixerunt. Unũ scdm ocłos corꝑis
sic̃ uidit abraham. tres uiros subili¬
cẽ manbre. & moyses ignẽ in rubo.
& discipli tranfiguratũ dñm in
sic̃ uidit petrꝰ discum illũ submi¬
tti de celo. cũ uariis animalibꝰ. et
sic̃ ysaias dm̃ in sede altissima. ñ
corꝑalit̃. s sp̃italit̃ uidit. Non enĩ
dm̃n forma corporea circũterminat.
s quẽ ad modum figurate non pro¬
priȩ imulta dicuntur: ita etiã figurate
multa monstrant᷑. Terrium aut̃ genus
uisionis ẽ. qđ neq carporeis sen¬

Expanded text:
rtum genus per nubes; sicut ad Moysen et ad Job post plagam loquitur Deus. Quintum genus vox de coelo; sicut ad Abraham sonuit, dicens: Ne injicias manum tuum in puerum ; et ad Saulum in via: Saule, Saule, quid me persequeris? Sextum genus accepta parabola; sicut apud Salomonem in Proverbiis: et apud Balaam cum evocaretur ad Balac . Septimum genus repletio Spiritus sancti; sicut pene apud omnes prophetas. Alii tria genera visionum esse dixerunt. Unum, secundum oculos corporis; sicut vidit Abraham tres viros sub ilice Mambre; et Moyses ignem in rubo; et discipuli tranfiguratum Dominum sicut vidit Petrus discum illum submitti de coelo cum variis animalibus; et sicut Isaias Dominum in sede altissima non corporaliter, sed spiritaliter vidit. Non enim Deum forma corporea circumterminat, sed quemadmodum figurate non proprie dicuntur multa, ita etiam figurate multa monstrantur. Tertium autem genus est visionis quod neque corporeis sen
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc enĩ eorũ nom̃ indicat.
Nam sic̃ grece angłi. latinenum¬
tiĩ uocantur.ita g̾ce apłi latine
missi appellant᷑. Ipsos enĩ misit xͤ.
eungłizare ꝑ uniu̾sũ mundũ.
ita ut qͥdã ꝑsos. indosq penetͣrent:
docentes gentes et facientes in nõie
xp̃i magna et incredibilia miracłã
ut attestantibꝰ signis & ꝓdigiis. cred̾e¬
t᷑ ilł in his q̃ dicebant et uid̾ant.
Hñt aut̃ pleriq ex hiscausas suorũ
uocabulorũ. Petrꝰ a petra nom̃ acce¬

Expanded text:
hoc enim eorum nomen indicat. Nam sicut Graece ἄγγελοι, Latine nuntii vocantur, ita Graece apostoli, Latine missi appellantur. Ipsos enim misit Christus elizare per universum mundum, ita ut quidam Persas Indosque penetrarent docentes gentes, et facientes in nomine Christi magna et incredibilia miracula, ut adtestantibus signis et prodigiis crederetur illis in his quae dicebant et viderant. Habent autem plerique ex his causas suorum vocabulorum. Petrus a petra nomen acce
Abbreviated transcription (Latin):
sit pilis plena. Hec effera afe̾ndo
ut feriendo dicta. De quarũ gen̾ẽ¬
e pondẽ dorcatiꝰ sic tiadidit. neu tu par¬
ce pilos uiuacis condẽ cerui: untia do¬
ñ erit geminã sr̃ addita librã. Int̾ sp̃es
pilarũ st̃ trigonaria et arenactͥa. Tri
ũ ẽ pilã exciꝑe lusoq mire consue¬
uert̃. Cubitalẽ lusũ appellant cũ duo
cõminꝰ ex proximo ac pene coniun¬
ctis cubitis pilam feriunt. Suram
dr̃ dare qͥpilam crure ꝓlato ferien

Expanded text:
sit pilis plena. Haec et sfera a ferendo vel feriendo dicta. De quarum generet pondere Dorcatius sic tradit 1: Neu tu parce pilos vivacis condere cervi, Uncia donec erit geminam super addita libram. Inter species pilarum sunt trigonaria et arenata. Trigum pilam excipere lusumque inire consueverunt. Cubitalem lusum appellant quum duo comminus ex proximo ac pene coniunctis cubitis pilam feriunt. Suram dicitur dare qui pilam crure prolato ferien
Abbreviated transcription (Latin):
& bige. et trige. et seuige a ui.¬
mimero ȩquoꝵ et iugo dictȩ. ex
quibꝰ quadrigas soli. bigas lune.
trigas inferis. seiugas ioui. desulto¬
res lucifem & esꝑo sacrauerunt. Qt¬
drigam ideo soli uingunt qr ꝑ
quatuor temꝑa annus u̾titur. ue¬
uere. estate autimno. & hene b¬
lune qm̃ gemino cursu cũ sole corei¬
dit. siue qr et nocte et die uidet. Iue
dum. Trigas diis inferis. qr hi pes
etates hoĩes ad se rapiunt: idẽ pin
fantiã. iuuentutẽ atq senectam
Seiuga maximꝰ currus currit io¬
eum esse credunt. Ideo aut̃ potiscͥ¬
drigas currere dicunt. siue qr min¬
uus iste circuli sui celeritate trans¬
currit. siue ꝓpt̃ solem qr uolubili
ambitu rotat sicut ait enniꝰ. Inde
patefecit radiis rota candida cxlũ

Expanded text:
 bigae, et trigae et seiugae a numero equorum et iugo dicti. Ex quibus quadrigas soli, bigas lunae, trigas inferis, seiugas Iovi, desultores Lucifero et Hespero sacraverunt. Quadrigam ideo soli iungunt quia per quattuor tempora annus vertitur: vere, aestate, autumno et hieme. Buoniam gemino cursu cum sole contendit sive quia et nocte et die videtur: iungunt dum. Trigas diis inferis, quia hi per tres etates homines ad se rapiunt, id est per infantiam, iuventutem, atque senectam. Seiuga maximeum esse credunt. Ideo autem rotis quadrigas currere dicunt, sive quia mundus iste circuli sui celeritate transcurrit, sive propter solem, quia volubili ambitu rotat; sicut ait Ennius Ann. 558: Inde patefecit radiis rota candida caelum
Abbreviated transcription (Latin):
ssiss: multo maior ꝗͣ. luna conspi¬
ceret᷑. Sic̃ sol fortior ẽ terra: ita terra
sit:p̃minio motu conu̾sionis
sue ampliꝰ incalescit. Cuiꝰ ignẽ dicte
phylosophi aqͣ ntriri et econtͣro
elem̃to uirtutẽ luminis et caloris
acciꝑe: uñ uidemꝰ eũ sepiꝰ. madidũ
atq rorantẽ.
De cursu solis. xxuiii.
olem ꝑ seipsũ moui: ñ cũ mundo
u̾ti. Nam si fixus celo mane̾t: om̃
dies & noctes equales existerent.S
qm̃ alio loco cras occasurũ. alio oc¬
cidisse hesterno uidemꝰ: apparet eũ
ꝑ seip̃m moiu̾. ñ cũ mundo u̾ti. Spa¬
cus enĩ in eqͣlibꝰ orbes annuos con¬
ficit. Propt̃ tẽporũ mutationes. or¬
ens diẽ facit: occidens noctẽ indu¬
cit. Nã uadens longiꝰ ad meridiẽ
hyem̃ fac̃: ut hib̃nis humorib
ac pruinis terra pinguescat. Acce¬
dens ꝓpiꝰ ad septẽtoe. estatẽ reddit.
ut fruges maturitate durentur.
& quȩ st̃ in humidis in cocta: ferue¬
facta mitescant.
De effectu soł.

Expanded text:
ssisset, multo major quam luna conspiceretur. Sicut autem fortior est sol terra, ita terra nimio motu conversionis suae amplius incalescit. Cujus ignem dicunt philosophi aqua nutriri, et e contrario elemento virtutem luminis et caloris accipere. Unde videmus eum saepius madidum, atque rorantem. De cursu solis . Solem per se ipsum moveri, non cum mundo verti. Nam si fixus caelo maneret, omnes dies et noctes aequales existerent; sed quoniam alio loco cras occasurum, alio occidisse hesterno videmus, apparet eum per se ipsum moveri, non cum mundo verti. Spatiis enim inaequalibus orbes annuos conficit propter temporum mutationes. Oriens diem facit, occidens noctem inducit. Nam vadens longius ad meridiem hiemem facit, ut hibernis humoribus ac pruinis terra pinguescat. Accedens propius ad septentrionem aestatem reddit, ut fruges maturitate durentur, et quae sunt in humidis incocta, fervefacta mitescant. De effectu so
Abbreviated transcription (Latin):
eũ orbẽ ꝑuen̾it eqͥnoctiũ facit. hi¬
m̾a enĩ latine dies dr̃. atq nox. qͦ
cicło dimidia sꝑe pars constitu¬
ta ꝓspicit᷑. Quartꝰ aũ circłs antar¬
ticos uocatꝰ. eoqd contͣriꝰ sit : circłõ
q̃. arcicon noĩamꝰ. Qntꝰ circłs ci¬

Expanded text:
eum orbem pervenerit, aequinoctium facit. Hiemerinos enim Latine dies dicitur atque nox, quo circulo dimidia sphaerae pars constituta perspicitur. Quartus circulus antarcticos vocatur, eo quod contrarius sit circulo, quem arcticon no
Abbreviated transcription (Latin):
partes tẽꝑiȩ sua incolunt᷑: q̃dã
ĩmanitate frigoris aut caloris in ha¬
bitabiles eristunt. Quȩ m̃zone uel¬
one sꝑe existunt. Quorũ pͥmꝰ circłs
idõ arcticos appellat᷑. eoqd intͣ eũ
arctoꝵ signa inclusa ꝓspiciunt᷑.¬

Expanded text:
partes temperie sua incoluntur, quaedam immanitate frigoris aut caloris inhabitabiles existunt. Primus eone sphaerae existant. Quorum primus circulus ideo arcticos appellatur, eo quod intra eum arctorum signa inclusa perspiciunt
Abbreviated transcription (Latin):
cũ orit᷑. & oriente simul & occiden¬
bitał nob̃ uidet᷑. consid̾are opor¬
tet qͣntũ sol distet a terris: que
longitudo facit ut paruus ui¬
deatur a nobis. De magnitudine

Expanded text:
occidenbitalis nobis videtur, considerare oportet quantum sol distat a terris, quae longitudo facit ut parvus videatur a nobis. De magnitudine
Abbreviated transcription (Latin):
nascit᷑. Excitato enĩ calore uulnis
sangͥs insaniẽ u̾tit᷑. Nam sanies ñ
fit in quoc̃q loco nisi ubi sangͥs
aduen̾it. qͥa om̃ẽ qđ putrescit. nisi
calidũ et humidũ fui̾t qd̾ ẽ sangͥs:
putrefieri ñ pot̃. Sanies aut̃ et ta¬
bes sibi differt̃. Nuere enĩ sanȩ ui¬
uorũ ẽ. tabe mortuorũ. Cicatrix ẽ
obductio uulnu̾m nat᷑alẽ colorẽ
partibꝰ seruans: dicta qd̾ obdu¬
cat uuln̾a atq obtegat. De re

Expanded text:
nascitur, excitato enim calore vulneris, nascitur, excitato enim calore vulneris, sanguis in saniem vertitur. Nam sanies non fit in quocunque loco, nisi ubi sanguis advenerit, quia omne quod putrescit, nisi calidum, et humidum fuerit, quod est sanguis, putrefieri non potest. Sanies autem, et tabes sibi differunt. Fluere enim sanie vivorum est, tabe mortuorum. 23. Cicatrix est obductio vulneris, naturalem colorem partibus servans, dicta, quod obducat vulnera, atque ob
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ tenebris reddit᷑: ut u̾sauice. Aut ple¬
riq uolunt. die reddit᷑. nocte negat᷑.
nom̃ morbo in hõibꝰ dedit. qͥa corꝑis
sificiẽ sumilẽ facit elefantorũ cutis.
siue qͥa ingens passio ẽ sic̃ animal
ip̃m ex qͦ diriuatũ ducit nom̃. Hic¬
teris g̾ci appellant acuiꝰdam anima¬
lis noĩe. qd̾ sit coloris fellei. Hunc mor¬
bũ latini arcuatũ diẽt. asimilitudi
uario ait. a colore auri. Regiũ aut̃
morbũ mn estimant dictũ: qd̾ uino
bono et regalili cibis faciliꝰ curetur.
Cancer a similitudine maritum ani
faruncłs ẽ tumor in acutũ surgens.
infantũ ora exulcerant᷑ : dicta ex
langore oscitantiũ. fr̃e nuscłi ulce¬
ra ciłta ictũ oris. similia his q̃ st̃ iu¬
m̃tis asꝑitate frenorũ. Uleꝰ. putredo
ipsa. uulnꝰ qd̾ ferro fre. qĩ ui. Et ulcꝰ
ẽ insuꝑficie corporis. turgida uelu¬
ti collectio. lapula ẽ paruissima
cutis erectio. circũscripta cũ rubore.

Expanded text:
tibus tenebris redditur, aut viceversa ut pletibus tenebris redditur, aut viceversa ut plerique volunt die redditur, nocte negnomen morbo in hominibus dedit; quia corporis superficiem similem facit elephantorum cuti, sive quia ingens passio est, sicut animal ipsud ex quo derivatum ducit nomen. Hicteris Graeci appellant a cuiusdam animalis nomine, quod sit coloris fellei. Hunc morbum rro appellari ait a colore auri. Regium autem morbum inde aestimant dictum, quod vino bono et regalibus cibis facilius curetur. 14. Cancer a similitudine maritimi aniFurunculus est tumor in acutum surgens, infantum ora exulcerantur, dicta ex languore oscitantium. 18. Frenusculi ulcera circa rictum oris, similia his quae fiunt jumentis asperitate frenorum. 19. Ulcus putredo ipsa, vulnus quod ferro fit quasi vi. Et ulcus, est in superficie corporis turgida, veluti collectio. 21. Papula est parvissima cutis erectio, circumscripta cum rubore,
Abbreviated transcription (Latin):
deolus ẽ paruissima ac purulentas
llectio in capilł palpebrarũ constm¬
ta. in medio lata. et exutroq condu¬
cta ordei granũ similans. uñ et nom̃
accepit. Uerruce aliud st̃. satiriasis
aliud uerruce singulatim sunt. Sai¬
riasis uͦ una fortior : & circa ipsam
plures inueniunt᷑. Scabies et lepra
utͣq passio asꝑitas cutis cũ pruritu
& squamatione. Sed scabies tenuis
asꝑitas et squamatio ẽ. Hinc demio
nom̃ accepit: quȩ ita ueluti purga¬
m̃ta amitrat. Nlam scabies quas sͣ¬
mes. Lepͣ uͦ asꝑitas cutis squamosa
lepiãe herbȩ simił: un & nom̃ sũpsit.
Cuiꝰ color nc̃ in nigredinẽ u̾tit᷑. nc̃ in al¬
borẽ. nc̃ in ruborẽ. In corpore homi¬
nis ita lepͣ dinoscit᷑. si uariatũ r̃ t̃sanaᷤᷤ
cucis partes color diu̾sus appareat. ac
siita se ubiq diffundat. ut omĩa uniꝰ
coloris quamuis adulti faciat. Octal
mos ẽ passio qͣ ꝑ diẽ uisus patentib
ocuł denegatur: & nocturnis irruen¬

Expanded text:
deolus est parvissima ac purulenta collectio in pilis palpebrium constituta, in medio lata et ex utroque conducta, hordei granum similans: unde et nomen atur. Verrucae aliud sunt: satiriasis aliud. Verrucae singulatim sunt, satiriasis vero una fortior, et circa ipsam plures inveniuntur. Scabies et lepra. Utraque passio asperitas cutis cum pruritu et squamatione, sed scabies tenuis asperitas et squamatio est. Hinc denique nomen accepit, quae ita veluti purgamenta amittat. Nam scabies quasi squamies. Lepra vero asperitas cutis squamosa lepidae herbae similis, unde et nomen sumpsit: cuius color nunc in nigredinem vertitur, nunc in alborem, nunc in ruborem. In corpore hominis ita lepra dinoscitur: si variatim inter sanas cutis partes color diversus appareat, aut si ita se ubique diffundat, ut omnia unius coloris quamvis adulteri faciat. Elmos est passio, qua per diem visus patentibus oculis denegatur et nocturnis irruen
Abbreviated transcription (Latin):
itio t̾minat᷑: g̾ci scia uocant. fit
aut̃ de fleuma. qͦciens descend̾it
in recta ossa: et efficit᷑ ibi glutina¬
tio. Podagrã greci: a retentione pe¬
dũ dicunt noĩatã. et aferali do¬
lore. Siqͥdem omẽ qd̾ inmite fu¬
erit.ab usiue agreste uocamus.
Attericꝰ morbꝰ ab articłorũ passi¬
one uocabłm sũpsit. Cauculꝰ ẽ
petra q̃ in uesica fit: uñ & nom̃
accepit. Gignit᷑ aut̃ ex mati̾a fle¬
gmatica. Stanguiria dicta ẽ
eo qd̾ stringuat urinarũ. diffid¬
tatẽ. Satiriasis iuge desid̾iũ ue¬
m̾s. cũ extensione naturaliũ loco¬
rũ:dicta passio a satiris. Diaria
iuigis uentͥs cursus sine uomitu.
Dissentĩa ẽ diuisio continuatiois.
id ẽ. ulceratio intestim. Dis enĩ di¬
uisio ẽ intera in testina. fit autẽ
ꝙͣ ꝑlineã intestini nullis obstan¬
tibus faciat ꝓlabi. Colica passio
nom̃ sumsit ab intestino quẽ g̾ci
colũ uocant. Ragadie dicuntur

Expanded text:
itio terminatur, Graeci ἰσχία vocant. Fit itio terminatur, Graeci ἰσχία vocant. Fit autem de phlegma quotiens descenderit in recta ossa, et efficitur ibi glutinatio. Podagram Graeci a retentione pedum dicunt nominatam, et a ferali dolore. Siquidem omne, quod inmite fuerit, abusive agreste vocamus. Artriticus morbus ab articulorum passione vocabulum sumpsit. Cauculus petra est quae in vesica fit, unde et nomen accepit. Gignitur autem ex materia phlegmatica. Stranguria dicta est, eo quod stringat urinarum difficultatem. Satiriasis iuge desiderium Veneris cum extensione naturalium locorum. Dicta passio a Satyris. Diarria iugis ventris cursus sine vomitu. Disinteria est divisio continuationis, id est ulceratio intestini. Dis enim divisio est, intera intestina. Fit autem per lenia intestinae nullis obstantibus faciat prolabi. Colica passio nomen sumpsit ab intestino, quem Graeci κῶλον appellant. Ragadiae dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
ab aqͦso humore cutis. Nã greci
ydros aꝗͣ uocauer̃t. Est enĩ hu¬
mor sub cutaneus: cũ inflatõne
turgenti. et hanelitu fetido. Ne¬
fresis arenũ dolore nom̃ accep̃.
lisis dicta a corporis impensati¬
one facta ex multa infrigidati¬
one. aut in toto corꝑe aut in par¬
te. Cacexia nom̃ sũpsit. a corporis
iniuria uł habitu. Cacexia enĩ
malã. ueracionẽ g̾ci uocau̾nt.
fit aut̃ hec passio in tẽꝑantia
egͦtantis. uł curatione mala
medicaminis: aut pꝰ egͥtudi nẽ
tarda resumptio. Atrophia no¬
m̃ accepit: a diminutione corꝑis.
Nam g̾ci nutͥm̃ti cessationẽ: antro¬
phyã dict̃. Est enĩ tenuitas corꝑis
ex causis latentibꝰ: et paulatĩ con¬
ualescentibꝰ. Sarcian ẽ suꝑfluum
carnis increm̃tũ. qͦ ultra modum
corꝑa siginant᷑. Greci enĩ carnẽ
sarcian uocant. Sciasis uocata a
parte corporis ꝗͣ uerat. Nam u̾te¬
brorũ ossa qͦrũ sũmitas illoꝵ in¬

Expanded text:
ab aquoso humore cutis. Nam Graeci ab aquoso humore cutis. Nam Graeci ὑδωρ aquam vocaverunt. Est enim humor subcutaneus cum inflatione turgente et anhelitu foetido. Nefresis a renum languore nomen accepit. lesis dicta a corporis inpensatione, facta ex multa infrigidatione, aut in toto corpore, aut in parte. Cacexia nomen sumpsit a corporis iniuria vel habitu. Καχεξίαν enim malam vexationem Graeci vocaverunt. Fit autem haec passio intemperantia aegrotantis, vel curatione mala medicaminis; aut post aegritudinem tarda resumptio. Atrofia nomen accepit a diminutione corporis. Nam Graeci nutrimenti cessationem ἀτροφίαν dicunt. Est enim tenuitas corporis ex causis latentibus et paulatim convalescentibus. Sarcia est superfluum carnis incrementum, quo ultra modum corpora saginantur. Graeci enim carnem σάρκα vocant. Sciasis vocata a parte corporis, quam vexat. Nam vertebrorum ossa, quorum summitas iliorum in
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa inspiratiõis difficultas ẽ. ꝗͣ. g̾ci di¬
Pleri pleomonia apulmonibꝰ nom̃
accepit. Est enĩ pulmonis tumor.
cũ spumarũ sanguinearũ effu¬
sione. Emoptois. emissio sangͥnis
sanguis dr̃. Tisis ẽ ulceratio et
tumor inpulmonibꝰ: qͥ iuue¬
nibꝰ faciliꝰ uenire solet. Tisin aut̃
ap̃ g̾cos dicta: qd sit consumptio
tociꝰ corporis. Tussis grecȩ. ab alti¬
tudine uocat᷑. qd̾ a ꝓfundo pecto¬
ris ueniat. Cuiꝰ contraria ẽ suꝑior
infaucibꝰ: ubi uua distillat. Apo¬
stoma a collectione nom̃ accepit.
Nam collectiones greci apostomaᷤᷤ
uocant. Enp dicta apostama in¬
tͥnsecꝰ. uł in lat̾e uł in stomacͥo cũ
dolore et febribꝰ & tussi. ⁊ abun¬
dantibꝰ spumis: & prurulentis.
Epaticꝰ morbꝰ exiecoris passione
nom̃ accepit. Grece enĩ iecur epa¬
tin uocat᷑. Lienosis absplene uo¬
cabłm sumpsit. Greci enĩ splen
lien dicunt. ydropis nom̃ sũpsit

Expanded text:
quia inspirationis difficultas est, quam quia inspirationis difficultas est, quam 15. Peripneumonia a pulmonibus nomen accepit. Est enim pulmonis tumor, cum spumarum sanguincarum effusione. 16. Haemoptois, emissio sanguinis sanguis dicitur. Tisis est ulceratio et tumor in pulmonibus, qui in iuvenibus facilius venire solet. Φθίσις autem apud Graecos dicta, quod sit consumtio totius corporis. Tussis Graece ab altitudine vocatur, quod a profundo pectoris veniat. Cuius contraria est superior in faucibus, ubi uva titillat. Apostoma a collectione nomen accepit. Nam collectiones Graeci apostomas vocant. Enpiis dicta ab apostoma intrinsecus vel in latere vel in stomacho cum dolore et febribus et tussi et abundantibus spumis et purulentiis. Hepaticus morbus e iecoris passione nomen accepit. Graeci enim iecur ἧπαρ vocant. Lienosis ab splene vocabulum sumpsit. Graeci enim σπλὴν lien dicunt. Hydropis nomen sumpsit