comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iectitia peccia sine ꝑicło creci¬
toris acceptasit. an post dicm
prestitutum. ⁊ ꝯlitioẽm imple¬
tam pielin ẽẽ creditoris desieĩt
utrobiq igitur maius legiti¬
mausa fenus nõ debebitur: s
inpriore ꝗdem sp̃e. sẽꝑ in alt̾a¬
ductumẽ. ad finem cẽtesime ñ
ulr dupłum debet. In stipula¬
tidẽ fenoris. post cdiem piculi se¬
patim int̃positam. qd̃ inca le¬
gitime usure deerit. ꝑ altam ⁊
stipulatioẽm oꝑaꝵ supplebit.¬
ericuli p̃tium ẽ. ⁊ sic
conditioe quauis penali noexi¬
stente recepturus sis qd̃ dedĩs.
et in suꝑ aliqd p̾ter pecc̃iam. si
m̃o m aliam spem no cadat ue
Nec dubitabis sipiscaton er

Expanded text:
iecticia pecunia sine periculo creditoris accepta sit an post diem praestitutum et condicionem impletam periculum esse creditoris desierit. utrubique igitur maius legitima usura faenus non debebitur, sed in priore quidem specie semper, in alteductum est, ad finem centesimae non ultra duplum debetur. in stipulatione faenoris post diem periculi separatim interposita quod in ea legitimae usurae deerit, per alteram stipulationem oericuli pretium est et si condicione quamuis poenali non exsistente recepturus sis quod dederis et insuper aliquid praeter pecuniam, si modo in aleae speciem non cadat: uelnec dubitabis, si piscatori er
Abbreviated transcription (Latin):
cumam usuris maritunis me¬
tuam dãdo. quasdam m̾ces ĩ
naue pignor accepit. exqbu
si nõ potuissi totũ debitũ ex sol¬
ui aliarũ m̃eium ĩ alis nauib
impõitarum. pprusqr fenatio¬
rib obligatarum siqd super¬
fuiss pignori accep̃. quesitũ
est. naue ppria pempta. exq̃to¬
tum solui pot̾uit. an iddamo¬
num ad creditorem prineat.
intͣ prestitutos dies amissa
naue: an ad cer̾arum nauiu
suꝑfluũ a̾mitti po̾sit .1x. alia¬

Expanded text:
niam usuris maritimis mutuam dando quasdam merces in naue pignori accepit, ex quibus si non potuisset totum debitum exsolui, aliarum mercium aliis nauibus impositarum propriisque faeneratoribus obligatarum si quid superfuisset, pignori accepit. quaesitum est naue propria perempta, ex qua totum solui potuit, an id damnum ad creditorem pertineat, intra praestitutos dies amissa naue, an ad ceterarum nauium superfluum admitti possit.
Abbreviated transcription (Latin):
fuerũt quẽ. Quado cigoad
illoꝵ pignoꝵ ꝑsecutioẽm credi¬
tor acmitti potit. silicet trx
cum oictõ extit̾it obligatiois.
et alio caũ pignus ãmissum
fuit. uł uilius distractũ. uł si
nauis posta pierit quã aies p̃¬
finitus ꝑicło exactus fuĩt.
declemo .x. traiectitia. ut salua
naue sortem cũ certis uẜis reci¬
piam. dicẽdum ẽ posse me sõ¬
tem cũ c̾cis uẜis recipe.¬
Icruius ait. traiectitie¬
pereie pena peti noͣ posse. si per
creditorẽ stetisẜ quominus eã
in tͣ c̃tum tp̃s p̃stitutum acci
est. quauis eodie qui primus
soluende percie fuĩt. nẽo ui¬
xerit qui peccĩam deb̾et. tm per
inde ꝯmitti pena põt. ac si fuis

Expanded text:
o ergo ad illorum pignorum persecutionem creditor admitti potuerit? scilicet tunc cum condicio exstiterit obligationis et alio casu pignus amissum fuerit uel uilius distractum uel si nauis postea perierit, quam dies praefinitus periculo exactus fuerit. dedero decem traiecticia, ut salua naue sortem cum certis usuris recipiam, dicendum est posse me sortem cum usuris reciperaiecticiae poenam peti non posse, si per creditorem stetisset, quo minus eam intra certum tempus praestitutum accipest, quamuis eo die, qui primus soluendae pecuniae fuerit, nemo uixerit, qu‹i e›am pecuniam deberet, tamen perinde committi poen‹a› potest, ac si fuis
Abbreviated transcription (Latin):
R. Guerit᷑ anexhac scrip¬
tura usus aque eciã ad he¬
redes gauseu ꝑtineat
paulus respondit usuma¬
que ꝑsoalem ad hrdem sei

Expanded text:
. quaero, an ex hac scriptura usus aquae etiam ad heredes Gaii Seii pertineat. Paulus respondit usum aquae personalem ad heredem Sei
Abbreviated transcription (Latin):
bat. in unius uẽditioẽ aꝗͣ
que infundo nascebatur.
et cura eã aquã late decem
pedes excepat quesitum ẽ
utrum dñium loci ad es ꝑ¬

Expanded text:
bat, in unius uenditione aquam, quae in fundo nascebatur, et circa eam aquam late decem pedes exceperat: quaesitum est, utrum dominium loci ad eum per
Abbreviated transcription (Latin):
exaunuse. ⁊ postea ex eo t¬
fonte aqua fluere cepisser
petierũtq ame. ut qd ius
nõ negligẽtia aut culꝑa ⁊¬
sua amiserũt ẜ quia duõe
non poterũt. his restituere¬
tur. quor michi postulatõ
cũ nõ inͥqua uia sit suecur¬
rendum bis putaui itaq

Expanded text:
et postea ex eo fonte aquam fluere coepisse: petieruntque a me, ut quod ius non neglegentia aut culpa sua amiserant, sed quia ducere non poterant, his restitueretur. quorum mihi postulatio cum non iniqua uisa sit, succurrendum his putaui. itaque
Abbreviated transcription (Latin):
didisti. ⁊ ad eũdem uiari p
uicinũ tuum ꝓprium recte
com̃o fuitutẽ ꝯstitutã ait
neq qd̃ dici solet ꝑ partes
nec acqri nec impoi fuitutĩ
posse isto cau locum hr̃e. hic
enĩ nõ ꝑ partẽ fuitutẽ acq
tur quo pprius meus futu
et seianus ⁊ incliuisioe ꝯue¬
nifr. ut michititianus ti
palterum aqua ducere li¬
stipulatio subdicta sit EP
plunũ predia aqua ducĩ
quoquo m̃o impõita fuity¬
te. isi pactum uł stipula¬
tio eciã de hoc sub secuta est
neq eoꝵ cuiuis neq alu i¬
nemo poteris austum ex
riuo cede pacto eñi uł sti¬
concedi solet quãuis nul¬
lum p̾diũ ip̃ sib s̾uire. neq̃

Expanded text:
didisti et ad eundem uiam per uicinum tuum proprium. recte eo modo seruitutem constitutam ait neque quod dici soleat per partes nec adquiri nec imponi seruitutes posse isto casu locum habere: hic enim non per partem seruitutem adqtur, quo proprius meus funduet Seianus et in divisione convenisset, ut mihi Titianus, tiper alterum aquam ducere listipulatio subdita sit. Per plurium praedia aquam ducis quoquo modo imposita seruitute: nisi pactum uel stipulatio etiam de hoc subsecuta est, neque eorum cuiuis neque alii uicino poteris haustum ex riuo cedere: pacto enim uel sticoncedi solet, quamuis nullum praedium ipsum sibi seruire
Abbreviated transcription (Latin):
ducebatur. alt̾ius fuisẜ̃ ⁊
quẽadmodum fuitus sũ¬
iusdem fũcui amitti nõ a¬
liter posse̾ nisi eodẽ tp̃r e¬
ciam ꝑmediũ fũdum a¬
qua auer desiss. aut omia

Expanded text:
ducebatur, alterius fuisset et quemadmodum seruitus sumiusdem fundi amitti aliter non posset, nisi eodem tempore etiam per medium fundum aqua duci desisset aut
Abbreviated transcription (Latin):
in cõe reemeĩmus ẜuitꝰ
extiguitur. quia par u¬
triusq dnũ ius inutr̃ꝙ fũ¬
do ẽẽ incipit at si ꝓprio nx¬
o fũdo.⁊ ꝓprio tuo idẽ ser

Expanded text:
in commune redemerimus, seruitus extinguitur, quia par utriusque domini ius in utroque fundo esse incipit. at si proprio meo ‹fundo› et proprio tuo idem ser
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯst. succedit. facit q eumlibe¬
num sinõdum penitucrat eu
quiin hor dedit. ¶ itẽ sĩquis
dedit titio decem. ut ẜuuemiat.
⁊ manumitrat. dem̃ peniteat.
siquidẽ nondum ep̃tus ẽ. pe¬
nitẽtiadabit alictioem. si hoc
eimanifestum fecerit. ne si po¬
stea emat dapno ᷤffciatur.
Siuero iã sit emptus. penitẽ¬
tia nõ facit iniriamei qui ⁊¬
redemit. S ꝓdecẽ q̃ ułaecepe¬
tuet aut si ante decessisse ꝓpo.¬
natur nichilprabit. sim Qr
prum fcm no:  sitgit.⁊

Expanded text:
succedit facitque eum liberum, si nondum paenituerat eum qui in hoc dedit. Item si quis dederit Titio decem, ut servum emat et manumittat, deinde paeniteat, si quidem nondum emptus est, paenitentia dabit condictionem, si hoc ei manifestum fecerit, ne si postea emat, damno adficietur: si vero iam sit emptus, paenitentia non facit iniuriam ei qui redemit, sed pro decem quae acceptuet aut, si ante decessisse proponatur, nihil praestabit, si modo per eum factum non est.
Abbreviated transcription (Latin):
ta fuiss. ab ip̃o ꝓcuratore iepc¬
tetur. nõ cium quasi indebitũ
datum ieperetur. s⁊ qi obir da¬
tum.nec res secuta sit. ratiħ̾ita¬
tioẽ nõ intercedente. uł qͣd furtũ
facẽt peccĩe falsus ꝓurator. cũ
quo nõ tm̃ furti agi. s ⁊̃ iam

Expanded text:
ta fuisset, ab ipso procuratore repetetur: non enim quasi indebitum datum repetetur, sed quasi ob rem datum nec res secuta sit ratihabitione non intercedente: uel quod furtum faceret pecuniae falsus procurator, cum quo non tantum furti
Abbreviated transcription (Latin):
ent ntrui mulieri ꝯdictio. mi
ei quidorẽ dedit. ꝯpetat. ⁊ ueni¬
simile ẽ in hũc quoq casũcũ
quidat sibi ꝓspice̾ nam qua¬
sicausano secuta. hab̾e põt ꝯ
dicticẽ quiobmatrimomũ¬

Expanded text:
ieri condictio an ei qui dotem dedit competat. esimile est in hunc quoque casum eum qui dat sibi prospicere: nam quasi causa non secuta habere potest condictionem, qui ob matrimo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtineret. ¶Si aũt uẽ debi¬
tor fuissi.⁊ annuptias soluiᷤ¬
ser. ⁊ nuptie secute nõ fui̾si.
ip̃̾e possit ꝯlice̾ causa debiti
integra mulien adhoc solu
manẽte. ut ad nichil aliud
debitor compellatur nisiũ ce¬
dat eishcticiam actioem.¬
¶ fidus detis uoĩe traditus
sinuorie insecure nõ fuͣnt: cõ¬
dictõne repeti põt. ftuctus quo

Expanded text:
tineret. si autem uere debitor fuisset et ante nuptias soluisset et nuptiae secutae non fuissent, ipse possit condicere causa debiti integra mulieri ad hoc solum manente, ut ad nihil aliud debitor compellatur, nisi ut cedat ei condicticia actione.Fundus dotis nomine traditus, si nuptiae insecutae non fuerint, condictione repeti potest: fructus quo
Abbreviated transcription (Latin):
fectus eẽt adp̾sidem. uł apd
que manumite possi. ẜuus
initmere deccesẜit. uerius ẽt
si quidem distracturus erat.
uł eo ip̃e usurus. oportͣe dici.
nichil eunireͤfund̾e deb̾e enim¬
uero sinicbileorum erat fac¬
tũrus ip̃i ad huc ẜuñobisser
decedent eñi ⁊ si nõ accepisser
ut manumitrẽt nisi forte ꝓ¬
fectio. nianumissioĩs gr̃a. mo̾¬
tis causam p̾buit. ut uł ala¬
tonibꝰ sit interfectus. uł rui¬
na instabulo oppressus. uł
uerculo obtritus. uł alioquo
s mrsiois causaꝓficissee̾tur

Expanded text:
 apud quem manumittere posset, seruus in itinere decesserit, uerius est, si quidem distracturus erat uel quo ipse usurus, oportere dici nihil eum refundere debere. enimuero si nihil eorum facturus, ipsi adhuc seruum obisse: decederet enim et si non accepisset ut manumitteret: nisi forte profectio manumissionis gratia morti causam praebuit, ut uel a latronibus sit interfectus, uel ruina in stabulo oppressus, uel uehiculo obtritus, uel alio quo numissionis causa proficisceretur
Abbreviated transcription (Latin):
debitorisuo. cũ ꝯueu̾iret. utex̃¬
ꝓuusso reidaret. nec ille i¬
det põt dicialici posse ei ꝗͣ
accepto sit lib̾atus.
ut capuam eas. deinparto
tibi ad ꝓficisce̾dum. olictõi
tp̃ris uł ualitudinis impecli¬
m̃to fuerit. quominus ꝓfici¬

Expanded text:
debitori suo, cum conueniret, ut expromissorem daret, nec ille det, potest dici condici posse ei, qui accepto sit liberatus.ut Capuam eas, deinde parato tibi ad proficiscendum condicio temporis uel ualetudinis impedimento fuerit, quo minus
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃ ꝯrcõ cessabit Si siminus
eregatũ sit. Mdictio locũ babe¬
bit᷑. ita tñ. ut idc̃ꝑnitas tibi
presteturcius qd expendisti.¬
¶ Siẜuimiquis tralidit alicr
uta. ut abeo int̾ certũ tp̃s ma¬

Expanded text:
tio cessabit: sed si minus erogatum sit, condictio locum habebit, ita tamen, ut indemnitas tibi praestetur eius quod expendisti.Si seruum quis tradiderit alicui ita, ut ab eo intra certum tempus ma
Abbreviated transcription (Latin):
⁊cũpte nõ stccit. põt dici. repe¬
titiõe m cessare. s⁊ cũ liceat pe¬
inte ei qui dełit. ꝓculdubio i¬
repetetur id qd datumẽ ii for¬
te tua int̾sit. nõ accepisse te
obhãc cãm peccunia. namͣ
sita se nes h̾at. ut licet ñdũ
ꝓfectus sis. itatũrem ꝯposu¬
eĩs. ut necesse habeas ꝓfici

Expanded text:
te non steterit, potest dici repetitionem cessare: sed cum liceat paenitere ei qui dedit, procul dubio repetetur id quod datum est, nisi forte tua intersit non accepisse te ob hanc causam pecuniam. nam si ita se res habeat, ut, licet nondum profectus sis, ita tamen rem composueris, ut nece
Abbreviated transcription (Latin):
re lib̾tatẽ aceepir. ⁊ idignor¬
possit ⁊ refert  iu suum i¬
celsum existimasse. repetere
eũ ño posse. S⁊ ip̃e celsus fili¬
us naliequitate motus. pu¬
cat repetiposse. que sentẽtia

Expanded text:
re libertatem accepit et id ignopossit? et refert patrem suum Celsum existimasse repetere eum non posse: sed ipse Celsus naturali aequitate motus putat repeti posse. quae sententia
Abbreviated transcription (Latin):
s post lb̾tatem eiex restam̃¬
to competẽtem.⁊ puto si hoc
animo dedit. nõ fieripiꝰ ña
⁊ cũtibi mĩimos meos qituoᷤ.
do. nõ faciotuos. qdgͦ ⁊ biuc
nõ h̾rdi. si alii dedit. cuipua¬
tabat seiussum. siquidẽ pec¬
culliares dedit: nec fecit acci

Expanded text:
 post libertatem ei ex testamento competentem. et puto, si hoc animo dedit, non fieri ipsius: nam et cum tibi nummos meos quasi tuos do, non facio tuos. quid ergo, si hic non heredi, sed alii dedit, cui putabat se iussum? si quidem peculiares dedit, nec fecit acci
Abbreviated transcription (Latin):
tis fec̾it. tenetur exuedito/ ne¬
ditor sufficit obruictioẽm obli¬
gare ⁊ possessioem trade. ⁊ pur.¬
gars dolo malo. Itaq fien icta
res nõ fuĩt. nchꝰ deb̾ti prauta¬

Expanded text:
tis fecerit, tenetur ex uendito, uenditori sufficit ob euictionem se obligare possessionem tradere et purgari dolo malo, itaque, si euicta res non sit, nihil debet: in permuta
Abbreviated transcription (Latin):
posuit.⁊ eadem post annu
Nis qui impostierat: pos¬
set ne ea uẽdicar Rdi. posse.
nam que aliens edifitiis ꝯ¬
nexa eẽnt en quã cuu iniñc¬
tamanẽt eorudem edifitio

Expanded text:
posuit, eadem post annum is qui imposuerat possetne ea uindicare. respondit posse: nam quae alienis aedificiis conexa essent, ea quamdiu iuncta manerent, eorundem aed
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Ip̃i quoq ieo carẽ¬
dum ẽẽ lab̾o dicit. his re¬
ere debet. possessor ⁊ que
post acceptum iuditiũ ꝑ
eumi. nõ ex re siia acqsunt
inquo h̾rditates quoꝙ ⁊
legata ꝙ que peũ suũ ob¬
uenerũt ꝯtiñetur. neq eĩ
sufficit ip̃m corpus restitu¬
i s opus ẽ. ut causa rei re
batur. restitutus illi honu
ea ed̃itus sit. qͣm matr̃e euiꝰ
post acceptũ .s. iuditium p᷑¬
sessor usucepit. quocãu e¬
ciam de partu sicut de ma

Expanded text:
 Ipsi quoque reo cavendum esse Labeo dicit "his reere debet possessor et quae post acceptum iudicium per eum non ex re sua adquisivit: in quo hereditates quoque legataque, quae per eum seruum obuenerunt, continentur. nec enim sufficit corpus ipsum restitui, sed opus est, ut et causa rei resbatur, restitutus illi homo ea editus sit, quam matrem eius, post acceptum scilicet iudicium, possessor usuceperit: quo casu etiam de partu, sicut de ma
Abbreviated transcription (Latin):
qun est. ¶Ancillam que
nõ est in dotem datas in pe¬
culĩ filie ꝯcessa ẽ peeulis fi¬
lie nõ legato. macipium he¬
reditarium ẽẽ ꝯuenit. sipa¬
legauit. filiam defensio tue

Expanded text:
est. Ancillam, quae non in dotem data, sed in peculium filiae concessa est, peculio filiae non legato mancipium hereditarium esse conuenit. si talegauit, filiam defensio tue
Abbreviated transcription (Latin):
riosus possessor ꝑaidit. uei
corruꝑit. impunitum ẽ.¬
eł. ¶utius int̾rogatus.
si ꝗs naue suam alienama¬
teria refeciss: Ich̃ominus
carine causam seꝗtur.

Expanded text:
riosus possessor perdidit vel corrupit, impunitum est. Mutius interrogatus si quis navem suam de aliena materia refecisset, num carinae causam sequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
uĩcitur bonus udex uarie
ex psonis causisq ostitu¬
et finge ⁊ cdnim cadem fac¬
turum̃ fuisse. ⁊ rediãt im¬
ponsas ut fũdum recipia
uiq eo dũ taxat qͣ p̃tiosi
dere id cog̾atur. larib. sepul¬
cris auitis carẽdum ht. suf¬
ficit tibi ꝑmitti tolłe ex his
reb que possis ata ne
tuimus uõut si patus sit
h̾iturus ẽ possessor huius¬
mõi rebo ablatis. fiat er po¬
testas neq maliciis indul¬
gendum ẽ si tectoriũ puta
qd in auẋis picturas ꝙ cor¬
radere uelim. nich̾ laturus.
nisi ut offitias. finge enim
fundum. mox ueditur sit
nisi redlat q̃tum prima p̃

Expanded text:
uincitur: bonus iudex uarie ex personis causisque constituet. finge et dominum eadem facturum fuisse: reddat impensam, ut fundum recipiat, usque eo dumtaxat, quo pretiosiodere id cogatur, laribus sepulchris auitis carendum habeat: sufficit tibi permitti tollere ex his rebus quae possis, dum tabiturus est possessor his rebus ablatis, fiat ei potestas: neque malitiis indulgendum est, si tectorium puta, quod induxeris, picturasque corradere velis, nihil laturus nisi ut officias. finge eam fundum mox venditura sit: nisi reddit, quantum prima
Abbreviated transcription (Latin):
eo furtiagebatur. querebat̾.
si utroq iuditõ odẽpnatus
eẽt. qd se facẽ oꝑteret. si pnꝰ¬
or suus abeo euictus eẽt.
redi. nõ opoitẽ iudicem co¬
gere ut cu tͣderet. nisi si
ei satis datũ eẽt qͥd̃ si ꝓ eo ho¬
mine mditiũ accepissi. ⁊ si
qdem ob cã rem datũ eẽt id
recte pr̃ari. Et si prius de fui¬
to iuditiũ factum eẽt ⁊ hoĩe
noxe dediss deũide ip̃o hoĩe

Expanded text:
eo furti agebatur, quaerebat, si utroque iudicio condemnatus esset, quid se facere oporteret. si prius seruus ab eo euictus esset, respondit, non oportere iudicem cogere, ut eum traderet, nisi ei satisdatum esset, quod pro eo homine iudicium accepisset, si quid ob eam rem datum esset, id recte praestari. sed si prius de furto iudicium factum esset et hominem noxae dedisset, deinde de ipso homine
Abbreviated transcription (Latin):
eum. edifitium qd ⁊ in a¬
rena uxori doãta ꝑ iudicẽ
qdem dote cognosert. Faci¬
endum dixerunt. ¶G
si puerum meũ cũ possides
errudissẽ nõ idem obẜuan

Expanded text:
eum aedificium. quod et in area uxori donata per iudicem, qui de dote cognoscit, faciendum dixerunt. sed si puerum meum, cum possideres, erudisses, non idem obseruan
Abbreviated transcription (Latin):
possid̾et. nec dolo feciss̾i qͦ
minus possid̾et. si actor i¬
gnoret. nd est absoluẽdus.
ut marẽ. ait. que siña ueã
decipit actorẽ qui negat i¬
se posside̾. cũ uere no possi¬
deret. ⁊ nec uidetur seliti

Expanded text:
possideret nec dolo fecisset, quo minus possideret: si actor ignoret, non est absoluendus, ut Marcellus ait: quae sententia uera tum non decipit actorem qui se negat possidere, cum uere non possideret: nec uidetur se liti
Abbreviated transcription (Latin):
tes fũdi pet̾e me debere.
quociẽs eñi cta loca possi
distĩctio neq ur mobili
neq inhrditatis petitio¬
diuiso possideĩ potest.
Oftitium aũt iudi-¬
cis in hac actõe eĩt hoc.
ut udex ĩspiciat an reus
possideat. nec ad rem ꝑti¬
net. ex quacũq causa pos¬
obicit aliq̃m exceptioẽm
ꝗdam tñ ut pegassus a
it. solã eam possessionẽ
putai̾ũt hac actione com

Expanded text:
tes fundi petere me debere: quotiens enim certa loca possiddistinctio neque in re mobili neque in hereditatis petitiodiuiso Officium autem iudicis in hac actione in hoc erit, ut iudex inspiciat, an reus possideat: nec ad rem pertinebit, ex qua causa posobiecit aliquam exceptionem. quidam tamen, ut Pegasus, eam solam possessionem putauerunt hanc actionem com
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ absens tũe cũ possessioẽ¬
eius possessor nactus sit. ex
uolũtite actois ⁊ id̃o non
est alienũ. nõ aliter litem e¬
xistiman aiudice qua sica¬
uerit actor qd ꝑse nõ fiat.
possessi oem eius rec nõ tra¬

Expanded text:
i absens, tunc cum possessioeius possessor nactus sit ex uoluntate actoris: et ideo non est alienum non aliter litem aestimari a iudice, quam si cauerit actor, quod per se non fiat possessionem eius rei non tra
Abbreviated transcription (Latin):
Slul. Que religiosis ad¬
herent religiosa sũt ⁊ idem¬
nem petitoĩ. extͣ oram̾e sb̾¬
uenitur. ut his qui hoc fec̾.
restituẽ eos ꝯpellatur. st̃ si a¬

Expanded text:
um: Que religiosis adherent religiosa sunt et idenem petitori extra ordinem subvenitur, ut is qui hoc fecit eos restituere compellatur. Caius
Abbreviated transcription (Latin):
sessor ab soluitur. ⁊ siño
cogitur cauere deꝑsequer¬
da re tin cauere deb̾e posse¬
sor sirem nactus fuĩt. ut
eam restituat. idq põp.ł.¬

Expanded text:
sessor absoluitur, etsi non cogitur cauere de persequenda re, tamen cauere debere possessorem, si rem nanctus fuerit, ut eam restituat, idque Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
rioꝑtere nobis petamu
utrũ num eor dice̾ dbe¬
gis ẽ. ut utruq nã illd̃
in hũanum ẽ cogi nos
curat difficultas utrũ
lacem dũ taxat: dici o¬
portet. an ⁊̃ quadratã uel
rotũdam uł pura an cel¬
lata sint. que ip̃a inpeti¬
adicẽ difficile eñee itaͣ¬

Expanded text:
obis petamus, utrum numerum eorum dicere debegis est ut utrumque: nam illud inhumanum est cogi nos currat difficultas, utrum lancem dumtaxat dici oporteat an etiam, quadrata uel rutunda, uel pura an caelata sint, quae ipsa in petiadicere difficile est nec ita
Abbreviated transcription (Latin):
et utrum totam. an ꝑtẽ
et quotã petat. appellati¬
tiem significat. octaue¬
nus itã difinit. qd̾ ĩfec¬
te quid̾ materie ꝗdem põ¬
dius signate uo numeꝵ
facte aũt spẽm dici opõ¬
cet. E mẽsura di cẽda eit.

Expanded text:
et utrum totam, an partem et quotam petat. Appellaticiem significat. Octavenus ita diffinivit: quod infecte quidem materie pondus, signate vero numerum, facte autem speciem dici oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ fructus ⁊ ꝑtus ⁊ stipu¬
latoem de euictoe nõ enim
post litẽ ꝯtestatã uti ꝙ et̾
ea ꝑieĩt. nisi siminus ydo¬
neis hõib eã commisit.
scrib. si hoĩem qui mẽui¬
eum meuius a me pet̾et.
eũdem uẽcudero eũq emp¬
tor occiderit. equũ cẽ me
pretiũ menio restituẽ.¬

Expanded text:
 fructus et partus et stipulationem de euictione: non enim post litem contestatam utique et ea perierit: nisi si minus idoneis hominibus eam commisit. scribit, si hominem, qui Maeuieum Maeuius a me peteret, eundem uendidero eumque emptor occiderit, aequum esse me pretium Maeuio restitue
Abbreviated transcription (Latin):
in hostium potestate ꝑuemi¬
unt. possũt uidi nuptiaru
locũ retinere eo solõ qd alii te¬
mere nube nõ possũt. Et gi¬
neralit diffinieridum ẽ. donͣ
certum ẽ maritum uiuere in
captiuitate ꝯstitutum. nullã
hre licẽtiam uxores corum
migrare ad aliud matrimo¬
nium.nisi malẽt ip̃e mulie¬
res cãm repudi prare.Gi a¬
utem in mc̾to est. anuiuus
apud hostes teneatur. ułnõ¬
te preuẽtus ẽ tũc si qnq̾ninũ
a tp̃r captiuitatis excesẜit. licẽ¬
tiam hãt mulier ad alias mi¬
grare nuptias. ita tm̃ ut boã
gr̃a dissolutũ uideatur pristi¬
num matrimõium. ⁊ unus¬
Eodem iure ⁊ ĩmarito inciui¬
tate degẽte ⁊ uxore captiua
causa dedit. hisq ꝑignoran¬
tiam mutate uoluntatis o¬
blitus ẽ. durare matrimõiũ
dicẽdum ẽ. nisi penitẽtia co¬
gnita. isqui accepit ip̃m uo¬
luit. min. dissoluẽ. tunc eñi
ꝑ eum qui accep̃ solint᷑. mm̃.¬
Ouis adrianus xũ ꝗ
alienam uxorẽ ex itinere do¬

Expanded text:
in hostium potestate peruenerunt, possunt uideri nuptarum locum retinere eo solo, quod alii temere nubere non possunt. et generaliter definiendum est, donec certum est maritum uiuere in captiuitate constitutum, nullam habere licentiam uxores eorum migrare ad aliud matrimonium, nisi mallent ipsae mulieres causam repudii praestare. sin autem in incerto est, an uiuus apud hostes teneatur uel morte praeuentus, tunc, si quinquennium a tempore captiuitatis excesserit, licentiam habet mulier ad alias migrare nuptias, ita tamen, ut bona gratia dissolutum uideatur pristinum matrimonium et unuseodem iure et in marito in ciuitate degente et uxore captiua ii dedit, isque per ignorantiam mutatae uoluntatis oblatus est, durare matrimonium dicendum, nisi paenitentia cognita is qui accepit ipse uoluit matrimonium dissoluere: tunc enim per eum qui accepit soluitur mus Hadrianus eum, qui alienam uxo rem ex itinere do
Abbreviated transcription (Latin):
ius. Omortium autẽ
ul adiu̾sitate m̃tium dierũ
est. ul quia incliu̾sas ꝑtes e¬
unt qui distrahũt. mmͥ. In
res tibi habeto. Itẽ hec. tuas
res tibi agito. In spõ salib
quoq discutic̃is placuit
mũitiatioẽm int̾uenire opõ¬
tere. in qua re hec u̾ba ꝓbata
sũt. Alitioẽ tua nõ utar. Si¬
ue aũt ip̃i p̃senti renuitietũ.
siue absenti peum qui ĩ pote¬
state eius sit. cuiusue is ea¬
ue. inpotestate sit. nich ĩtẽ.¬

Expanded text:
iuortium autem uel a diuersitate mentium dictum est uel quia in diuersas partes eunt, qui distrahunt matrimonires tibi habeto', item haec: 'tuas res tibi agito'. In sponsalibus quoque discutiendis placuit renuntiationem interuenire oportere: in qua re haec uerba probata sunt: 'condicione tua non utor'. Siue autem ipsi praesenti renuntietur siue absenti per eum, qui in potestate eius sit cuiusue is eaue in potestate sit, nihil inte
Abbreviated transcription (Latin):
niantur. si malt̾o. x. desĩt. ⁊ de
his ita apudlabonem relatũ
est. S⁊ anexceptiodolimali
uenditori ꝓ futura sit. põt q̃u¬
bitari. utiq si exignus mociꝰ
silue desit. ⁊ plus inuineis ha¬
beatur quã repromissum ẽ. an
non facit dolo qui iure ꝑpetuo
utitur. nec eñi id qd̾ amplius
inmõ agriinuẽitur. quã alio¬
quin dietum ẽ. ad ꝯpẽdium t¬
uenditoris. f adep̃toris ꝑti¬
net. ⁊ tũc tenetur uẽditor cum
minormodus inueĩtur. Uide¬
amus tñ ne nulla querela sit
emptoris in code fundo si plu
siꝗs duos statulibos uno pre¬
tio uẽdat. ⁊dicat unũ .x. dare
et hic tenebitur exempto acti¬
one. quãuis emptor aduobũ
xx. acceptinus sit. Et rectius ẽ
in om̃ib sup̃scriptis casibus
lucrum cũdampno ꝯpẽsari. E
siꝗd deest ep̃toris siue ꝓmodo
eius q fideiꝯmisit. ut onĩs ad
lib̾tatem postannũ ꝑduceret.
heres eadem mãcipia sẽproni¬
ouendiait. nlła ꝯmemoratdẽ fi

Expanded text:
niuntur, si in altero decem desint. et de his ita apud Labeonem relatum est. sed an exceptio doli mali uenditori profutura sit, potest dubitari, utique si exiguus modus siluae des‹i›t et plus in uineis habeat, quam repromissum est. an non facit dolo, qui iure perpetuo utitur? nec enim hic quod amplius in modo inuenitur, quam alioquin dictum est, ad compendium uenditoris, sed ad emptoris pertinet: et tunc tenetur uenditor, cum minor modus inuenitur. uideamus tamen, ne nulla querella sit emptoris in eodem fundo, si plusi quis duos statuliberos uno pretio uendat et dicat unum decem dare et hic tenebitur ex empto actione, quamuis emptor a duobus uiginti accepturus sit. sed rectius est in omnibus supra scriptis casibus lucrum cum damno compensari et si quid deest emptori siue pro modo eiusque fidei commisit, ut omnes ad libertatem post annum perduceret. heres eadem mancipia Sempronio uendidit nulla commemoratione fi
Abbreviated transcription (Latin):
ut nodando peccĩam. memp¬
tum facẽt fimdum qui eniꝰ
piculo fuisset.
riam que inueditioĩb ad¬
dicitur. siuolet uẽlitor ex̾¬
cebit. nõ eciam inuitus.
soria uenierit. hoc ẽ ut insuĩ¬
tractum diem pretiũ sit so¬
lutũ. in ep̃tus fiẽt. uideam᷑
queadmodũ uẽditor agat.
tam defũdo quã ex his que
ex fundo ꝑcepta sũt. Idẽq
si detior finidus factus sit
facto ep̃toris.⁊ ꝗd̾ finita ẽ
emptõ. s iam decisa questi
ut rescriptis impus antonii
dum fructus ep̃tor lucretur.
cum preciũ qd̃ mĩatunt pdi¬
ãit: Igitur sña neratii tunc
b̃t iocum que ẽ huana. qni
emptor aliquã ꝑrem preci¬
gerit: postea nanđre. ¶Ins
missoria eciã boc solet ꝯuen¬
re. ut siuenditor eũdem fun¬
dum uẽderet. qu̾ato minoĩs
uendicdit. id a priore ep̃toẽ
ex̃igat. eiͣt itaq adu̾sus eñ
a utrũm tũe locum hãt. si ĩ¬
terpellatus nõ soluat. an
uõ sino obtuleĩt.⁊ magis

Expanded text:
ut non dand‹o› pecuniam inemptum faceret fundum, qui eius periculo fuisset. riam, quae in uenditionibus adicitur, si uolet uenditor exercebit, non etiam inuitus. soria uenierit, hoc est ut, nisi intra certum diem pretium sit exsolutum, inemptus fieret, uideamus, quemadmodum uenditor agat tam de fundo quam de his, quae ex fundo percepta sint, itemque si deterior fundus effectus sit facto emptoris. et quidem finita est emptio: sed iam d‹e›cisa quaestio ut rescriptis imperatoris Andum fructus emptor lucretur, cum pretium quod numerauit perdidit: igitur sententia Neratii tunc habet locum, quae est humana, quando emptor aliquam partem pregit, postea uariare. In commissoriam etiam hoc solet conuenire, ut, si uenditor eundem fundum uenderet, quanto minoris uendiderit, id a priore emptore exigat: erit itaque aduersus eum a utrum tunc locum habet, si interpellatus non soluat, an uero si non optulerit. et magis
Abbreviated transcription (Latin):
arbitror offerͣre eũ debere. si
nult se łgis ꝯmissorie pore¬
state soluere. Quod si nõba
tp̃s pretiũ solutum nõ sit: res
mepta sit. de fructibo quos ĩ¬
terim ep̃tor ꝑcepisset: hoc ag̃
intlligendum ẽ. ut ep̃tor in
ꝑciperet. s si fundus ireueͤnis¬
s. aristo existimabat. uẽdito¬
ri de his uicditiũ in ep̃torem
dancdum ẽẽ. qr ncħ̾ penes e¬
um resid̾e̾ oꝑtet ex re inqua
gi parẽtur. ⁊ ealege utiuen¬
ditor uelit fundos in ep̃tos
fore. ⁊ id qd̃ arre uł alio no¬
mine datum eẽt: apuduedi¬
torem irm̃asunim. ¶ dem
empti sũt fundi. nec id ꝙ ac¬
cessurũ dictum ẽ. emptoride¬
beri. ¶Bost diem lege cõ¬
missoria ꝯprehẽsum. ueditõ¬
redi. si post statutũ diem re
liqui debiti accep᷑iss iudi r¬
cessum ꝓmissoria.

Expanded text:
arbitror offerre eum debere, si uult se legis commissoriae potestate soluere: quod si non hatempus pretium solutum non sit, res inempta sit, de fructibus, quos interim emptor percepisset, hoc agi intellegendum est, ut emptor inciperet: sed si fundus reuenisset, Aristo existimabat uenditori de his iudicium in emptorem dandum esse, quia nihil penes eum residere oporteret ex re, in qua gi pareretur, et ea lege uti uenditor uelit, fundos inemptos fore et id, quod arrae uel alio nomine datum esset, apud uenditorem remansurum. Idem empti sint fundi, nec id, quod accessurum dictum est, emptori deberi. Post diem lege commissoria comprehensum uenditorespondit, si post statutum diem relliqui debiti accepisset, uideri recessum a commissoria.
Abbreviated transcription (Latin):
diinlege itacauĩt.si ad diẽ¬
peccĩa soluta nõ sit ut fund̾
memptus sit: ita accipitur
.ineptus eẽ fũdus. siueditõ
memptũ eẽ eum uelit. qr id
nẽditoris causa cauẽtur ra
si alit̾ accipetur exustauilla
m potãte emptoris futurũ.¬

Expanded text:
di in lege ita cauerit: 'si ad dieia soluta non sit, ut fundus inemptus sit', ita accipitur inemptus esse fundus, si uenditor inemptum eum esse uelit, quia id uenditoris causa caueretur: nam si aliter acciperetur, exusta uilla in potestate emptoris futuru
Abbreviated transcription (Latin):
scio uendidit. ⁊ acceptis ar¬
ir nomine ctis peccunus. ⁊¬
statuta sũt tp̃ra solutioĩs re¬
lique peccẽ quib sind parui¬
set emptor. pactus ẽ. ut arrca
ꝑderet. ⁊ inempte uille eent.
dic statuto ep̃tor testatus ẽ.¬

Expanded text:
ceptis arrae nomine certis pecuniis statuta sunt tempora solutioni reliquae pecuniae: quibus si non paruisset emptor, pactus est, ut arram perderet et inemptae villae essent. die statuto emptor testatus e
Abbreviated transcription (Latin):
utem ueditricem. post̾ĩore
aũt die noĩe fisci testatos
uentu ep̃torem. ne añ mu¬
lieri pecciam ex soluẽt. quam
fisco satiffacẽt. quesitũ est. ã
fundi nõ sint in eacausa. ũ
aueditrice nedican debeant
ex ꝯuẽtione nẽditõris. Rdi¬

Expanded text:
utem venditricem, posteriore autem die nomine fisci testato conventum emptorem, ne ante mulieri pecuniam exsolveret, quam fisco satisfaceret. quaesitum est, an fundi non sint in ea causa, ut a venditrice vindicari debeant ex conventione venditoris. r
Abbreviated transcription (Latin):
indominum. quasi tũtele eĩt
tutelam administrauĩt hẽn
ceteroꝵ creditoꝵ actõe. uł inter¬
posita cantõe. si priores agãt
qui priuilegnim nõ habent.i
restitutun qd accepunt sim
feratur postea csi patre acr̃or¬

Expanded text:
in dominum quasi tutelae da‹ndtutelam administrauerit, habceterorum creditorum actione uel interposita cautione, si priores agant, qui priuilegium non habent, restitu‹tum› iri quod acceperunt, si inferatur postea cum patre actio
Abbreviated transcription (Latin):
garc intlligi. Iul. scrib̾. quo
sibertas competit. idoqr om¬
nia increm̃ta pecłii quoquo
modo añ aditam brditates
acꝗsita. ad manumissum ꝑ¬
tinere. at siꝗs ex̃neo peculiũ
tatis testatoris. questice̾m
esse. ⁊ uerisimilius cẽ. idlega¬
tum qd̾ mortis tp̃r inpecusio

Expanded text:
gare intellegi Iulianus scribit, quo libertas competit: ideoque omnia incrementa peculii quoquo modo ante aditam hereditatem adquisita ad manumissum pertinere. At si quis extraneo peculium tatis testatoris quaestionem esse, et verosimilius esse id legatum q
Abbreviated transcription (Latin):
pensa ẽẽ exstimosinimiñ¬
tum aũt sepulcriid ẽẽ di¬
uus adrianus rescripsit ꝙ
monum̃ti idest causa muĩ¬
endi eius loci fc̃m sit. ĩ quo
corpus impoitum sit. ita
si am̃plũ ꝗd edifficari testa¬
tor iufẜit. ueluti in cucuitu
porticationeᷤ eos sũptus ⁊¬
funeris causa nõ esse.
Arc. Om fres edicto ad
tur uidet᷑ aũt tra ꝯditum
et si marcula ꝯlitũ hoc aĩo
sit. ut nõ alibi trasfertatur
s arculam ip̃am si res exi

Expanded text:
pensam esse existimo. Monumentum autem sepulchri id esse divus Hadrianus rescripsit, quod monumenti, id est causa muniendi eius loci factum sit, in quo corpus impositum sit. itaque si amplum quid aedificari testator iusserit, veluti incircum porticationes, eos sumptus funeris causa non esse.ratres edicto admtur: uidetur autem terra conditum et si in arcula conditum hoc animo sit, ut non alibi transferatur. sed arculam ipsam, si
Abbreviated transcription (Latin):
gisq tpr̃is gr̃adeponere
quaꝗequid ibi sepelliret. t¬
mortuu ⁊ qĩ et̾na scd̾ dare
inferretur. om̃s ꝯsẽtire de¬
d̾bẽt cũ exͣnei ĩ ferant᷑. nã ec
ip̃iᷤ dñis quelibet recte ibi
sepellui ꝯstat. eciam sine
cet̾oꝵ ꝯsensu. maxime cum
alias nõ sit locus inquo se
pelluetur.
res est memoĩe eã ĩpost̾m ⁊
fiet ⁊ sepulcru. si uõ michil
coꝵ iferratur eĩt monuiñtũ

Expanded text:
gisque temporis gratia deponere, quam quod ibi sepeliret mortuum et quasi aeterna sede dare infertur, omnes consentire debent, cum extranei inferantur: nam ex ipsis dominis quemlibet recte ibi sepeliri constat etiam sine ceterorum consensu, maxime cum alius non sit locus in quo sepeliretur. res est memoriae causa in posterum fiet sepulchrum, si vero nihil eorum inferatur, erit monumentum
Abbreviated transcription (Latin):
qcꝗd corpis causa ueluri ũ¬
guentoꝵ errogatũ ẽ. porop¬
tͣiũ loci in quo defuctus hu¬
matus ẽ ⁊ siqua uectigali¬
a sũt ł sarcophagi ⁊ uecta¬

Expanded text:
quidquid corporis causa ueluti unguentorum erogatum est, et pretium loci in quo defunctus humatus est, et si qua uectigalia sunt, uel sarcophagi et uect
Abbreviated transcription (Latin):
Up̃. Sunt ꝑsone que q̃¬
quam religiosum locum fa¬
cere nõ possunt. int̃dicto tñ
de mortuo inferrẽdo utiliter
agũt. puta dñs ꝓprietatis.
siin fundum eius cunis usꝰ¬

Expanded text:
um Sunt personae, quae, quamquam religiosum locum facere non possunt, interdicto tamen de mortuo inferendo utiliter agunt, ut puta dominus proprietatis, si in fundum, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
Aut. Isti ꝯdemeciã in le¬
gem uiliãm ineidũt. ꝙ quid
ꝓ compto strupro accepunt.
pretor tñ ecia ut restit᷑uãt. int̃¬
uenire debet. nã ⁊ gestum est
malo moͬre ⁊ pretor nõ respa¬
cit. an adult sir qui delit. ser
hoc solu̾it qd hic acceꝑit me¬
iu mortis illato.¶Mus
rus est. nisi dem ñ dubitat.
qui inmaxĩmo metu ꝯpel¬
tem petor. ⁊ illis instrumẽ¬
tis ꝑ ditis.liber ꝓnũtiari
nõ possum. ¶Quod sid̾¬
derit ne strpprũ patiatur
uir s̾eu mulier. hoc edietu
locum h̃t. cum uiris bõĩs i¬
ste metus maior quã metus
mortis ẽẽ debet. hec que di-¬
ximus adelictum ptiriere:
nichil int̾est. an ĩse ꝗsueritꝰ¬

Expanded text:
n legem Iuliam incidunt, quod pro conperto stupro acceperunt. praetor tamen etiam ut restituant interuenire debet: nam et gestum est malo more, et praetor non respicit, an adulter sit qui dedit, sed hoc solum, quod hic accepit metu mortis illato. Si irus est nisi dem, non dubitatur quin maximo metu compeltem petor et illis instrumentis perditis liber pronuntiari non possum. Quod si dederit ne stuprum patiatur uir seu mulier, hoc edictum locum habet, cum uiris bonis iste metus maior quam mortis esse debet. Haec, quae diximus ad edictum pertinere, nihil interest in se quis uerit
Abbreviated transcription (Latin):
tio ꝑꝑ neccessitatẽ in posi¬
tam. otranam uolũ tati. ir̃e¬
tus est in stantis uł frturi
ꝑic̃uli orusa m̃tis trepida¬
tio E posdea detracta est ras
mẽtio. ito quia quodcunꝙp
accipimus atrõcẽ ⁊ eam que
adu̾sus bonos mores fiat/ ñ
eam i quam magistratus
recte intulit scilicet ⁊ iure li¬
cito ⁊ iure honoris que sub¬
fecit ppli romani magistratꝰ.
hoc edictum locum hr̃e. si for¬
te inquit mortis aut u̾bñ
terrore. peccĩam alicui extõsit.

Expanded text:
sitam contrariam voluntati: metus instantis vel futuri periculi causa mentis trepidatio. sed postea detracta est vis mentio ideo, quia quodcumque accipimus atrocem, et eam quae adversus bonos mores fiat, non eam quam magistratus recte intulit, scilicet jure licito et item jure honoris quem sufecit populi Romani magistratus hoc edictum locum habere: si forte, inquit, mortis aut uerberum terrore pecuniam alicui extorserit.
Abbreviated transcription (Latin):
id aceidit ut extra id qdagi¬
tur tacita obligatio naset.
hi cominodare commoda¬
uerit ⁊ cõmodati ⁊ fumi na¬
scitur actio⁊ pret̾ta condic¬
tio ex causa fũtina

Expanded text:
id accidit, ut extra id quod ageretur tacita obligatio nascatur, bi commodari commodaverit, et commodati et furti nascitur actio et praeterea condictio ex causa furti
Abbreviated transcription (Latin):
quam necc̃itatis ẽ comĩnio¬
id fecit idest postq̃ commo¬
dauiͣt tũc finem p̾scrib̾e. ⁊ re¬
tro agt̃. atq intẽpestinc usu
commodate iei aufferie nõ¬

Expanded text:
quam necessitatis est commoid fecit, id est postquam commodauit, tunc finem prae scribere et retro agere atque intempestiue usum commodatae rei auferre no
Abbreviated transcription (Latin):
Ipi. Simci causadolũ
rãtum. ¶ Commodatã
rem missus quirepet̾et. ⁊ cũ
recepiss. aufugit. si dñs eida¬
cheã miẜat. ut referratur res
commodataecuicõmoda¬

Expanded text:
inum si mei causa, dolum tantum. Commodatam rem missus qui repeteret cum recepisset, aufugit. si dominus ei dacausa miserat, ut referretur res commodata, ei qui commoda
Abbreviated transcription (Latin):
templatioe usu fructuariiei a
relictũ uł donatum ẽ. ipiac¬
nec distiguimus. un cogni¬
tum eũ ⁊ cuius meĩto hũit.
quidoauit uł qui reliqt.
¶ S si ꝯdictioĩs inplende cã
qd̾ fuus fruccuaius ꝯseqra¬

Expanded text:
templatione fructuarii aliquid ei relictum uel donatum est, ipsi adnec distinguimus, unde cognitum eum et cuius merito habuit, qui donauit uel reliquit. sed et si condicionis implendae causa quid seruus fructua
Abbreviated transcription (Latin):
na no ut̾etur. ẜi an ⁊ locare
possit uitẽdum ẽ. ⁊ puto ⁊¬
locaturs ⁊ licet testator cõ¬
modare nõ locare fũt soli¬
tus. tñ ip̃m fructuaĩum lo¬
caturum tã seenicã quam

Expanded text:
na non utetur. sed an et locare possit, videndum est: et puto locaturum, et licet testator commodare, non locare fuerit solitus, tamen ipsum fructuarium locaturum tam scaenicam quam
Abbreviated transcription (Latin):
et si forte in hoc qd̾ instituit
plus rectitus sit. quã inuiꝰ¬
neis uł arhustis uł oliuetis
que fuerũt᷑. forsitam hec eti
am deicere pot̾it. si qdem ei

Expanded text:
et si forte in hoc quod instituit plus reditus sit quam in uineis uel arbustis uel oliuetis quae fuerunt, forsitan etiam haec deicere poterit, si quidem ei
Abbreviated transcription (Latin):
possit. ⁊ aristo apud casi¬
susfructuaius nec cẽnus q̃¬
dem ministeriis aut uinu¬
sitatis atifitiũ eius corrũ¬
pe possit nec ẜuu cicatricibi
deformare. E Broprietai¬

Expanded text:
possit. et Aristo apud Cassisufructuarius nec contrariis quidem ministeriis aut inusitatis artificium eius corrumpere possit nec seruum cicatricibus deformare. Proprietari
Abbreviated transcription (Latin):
pioꝵ quop ususructu leg¬
tonõ debet abuti. sẜm ał
oñe ꝑ balneatorem faciat.
uł desimphoniato atriẽsẽ ł
de palestra stercoridis latri
ti ꝓprietate sufficiẽter aũt
alere ⁊ uestire debet sccłinõ
cinem ⁊ dignitatẽ in anci¬
pioꝵ ⁊ gñaliter. lab̾o. ait. ĩ¬

Expanded text:
oque usus fructus legato non debet abuti, sed secuonem balniatorem faciat, vel de symphonia atriensem, vel de palaestra stercorandis latrintur proprietate. Sufficienter autem alere et vestire debet secundum ordinem et dignitatem mancipiorum. Et generaliter Labeo ait i
Abbreviated transcription (Latin):
dere. nec uilam airue̾. nec
quicq̃ facere in ꝑniccmn ꝓ¬
prietatis. ⁊ si forte uolupta¬
rium fuit prediũ. ⁊ uiridi¬
qria uł gestatoẽs. ul de am¬
brilatices arborib infruc¬
tuosis oppãtas. atq ame¬
nas habes nõ deheᷤ beicere.
ut foite oitos olitoi̾os faci¬
at uł aliud qͥdem qd̾ adira¬
ditum spectat. ¶In est q̃ si¬
tum an lapidicinas uł cre¬
sino agri ꝑtem necenanar

Expanded text:
dere neque uillam diruere nec quicquam facere in perniciem proprietatis. et si forte uoluptarium fuit praedium, uirdiaria uel gestationes uel deambulationes arboribus infructuosis opacas atque amoenas habens, non debebit de‹i›cere, ut forte hortos olitorios faciat uel aliud quid, quod ad reditum spectat. Inde est quaesitum, an lapidicinas uel cresi non agri partem necessar
Abbreviated transcription (Latin):
dificio neccĩũ sũ me ¶ Raui
usufructu loxato nouigan¬
ufiagii piculum immine¬
at. nouis ⁊ em̃ ad hoc para¬
tur ut nam̃g et susufructu s¬
arius uł ip̃e frui eare uł a¬
liis finẽdam cõcedere uel
locare ut uẽdere põt. nama
et quilocat. utitur ⁊ qui ue

Expanded text:
dificio necessarium sumere. Nauis usu fructu legato nauiganufragii periculum immineat: nauis etenim ad hoc paratur, ut nauiget. Usufructuarius uel ipse frui ea re uel alii fruendam concedere uel locare uel uendere potest: nam et qui locat, utitur et qui ue
Abbreviated transcription (Latin):
elus nactus sit anque id¬
modu̇ a ppnetano possideri
desinit. ira eciã nsusfiuctus
amittatur.⁊ põpõiꝰ adem a¬
it. posse dicia ntti ͭ. sũfruc¬
tunsst licet amittatur tñdi¬
cẽdum ẽ. qd̾ siĩtra ꝯstitutũ
tp̃s ex re sructuaii stipłit^ stu

Expanded text:
nactus sit, an, quemadmodum a proprietario possideri desinit, ita etiam usus fructus amittatur? et primo quidem ait posse dici amitti usum fructum, sed licet amittatur, tamen dicendum, quod intra constitutum tempus ex re fructuarii stipulatu
Abbreviated transcription (Latin):
ox ut quã diuꝑhiis uectiga¬
lis pẽcdatur. tã du neq ip̃r
qui aluxerũt. neq his qui
inloco eoꝵ successerũt. auf¬
fern eoͦs liceat. no uectiga¬
les sũt quita collẽdidan¬
tur. ut priuatis agros m̃ss
colendos dare solemus.
Qui umpetuũ fũdũ fruẽt
placuit. ꝯpete eis in rem cr

Expanded text:
ctigal pendatur, quamdiu neque ipsis, qui conduxerint, neque his, qui in locum eorum successerunt, auferri eos liceat: non vectigales sunt, qui ita colendi dantur, ut privatim agros nostros colendos dare solemus. Qui in perpetuum fundum fruendum placuit
Abbreviated transcription (Latin):
Amẽtum ⁊ ususfructus auge¬
tur ubi aũt apparet sepera¬
tum fructuanio nõ accecdit.
num relitum cassius. ait.
tuarium ꝑtinete. ergo ⁊ pi¬
scationum¶Deminario
aũt fructus puto ad fruc¬
tuaium ꝑtinẽ ita tm̃ ut et
uendẽ ei ⁊ seminare liceat.
debet tñ ꝯserẽdi agri causa
seminalum paratum. sertp

Expanded text:
mentum, et usus fructus augetur, ubi autem apparet separatum, fructuario non accedit. num reditum Cassius ait tuarium pertinere: ergo et piscationum. Seminarii autem fructum puto ad fructuarium pertinere ita tamen, ut et vendere ei et seminare liceat: debet tamen conserendi agri causa seminarium paratum semper
Abbreviated transcription (Latin):
Elsus. E st eni ususfractꝰ
ftuctus. ut heres inbeatur
dur alici usufructum da¬
re aũt intlligitur si inauxe¬
rit in fũdum legatanmr eũ
ue patiatur uti frui ⁊ sine
testam̃to aũt siqs uelit u¬

Expanded text:
um Est enim usus fructus fructus, ut heres iubeatur dare alicui usum fructum. dare autem intellegitur, si induxerit in fundum legatarium ve patiatur uti frui. et sine testamento autem si quis velit u
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝑtinet. qͣue ũq obuẽ¬
tiones sũt exedifitiis exa¬
ieis ⁊ cet̾is quecũꝙ edium
sũt un eeiã nuttͣ eũ in pos¬
des si ꝑseneret᷑ nõ caueri
nec qcquã amitt̾e usufruc
tu finito. Hac rttioẽ. labos
scribit. nec edifitiũ dño li¬
cere te inuito altius tolle
sicuti nec aree usufructu
legato põt in area edifitiũ
põni. quã suĩam puto ue¬
ram. ¶Q uonia igitur
om̃s fructus rei ad eñ pri¬
nent. refice̾ eum quoꝙ e
des ꝑ arbitrũ cogi celsusꝰ¬

Expanded text:
obuentiones sunt ex aedificiis, ex areis et ceteris, quaecumque aedium sunt. unde etiam mitti eum in posdes, si perseueretur non caueri, nec quicquam amittere finito usu fructu. hac ratione Labeo scribit nec aedificium licere domino te inuito altius tollere, sicut nec areae usu fructu legato potest in area aedificium poni: quam sententiam puto ueram. Quoniam igitur omnis fructus rei ad eum pertinet, reficere quoque eum aedes per arbitrum cogi Celsus
Abbreviated transcription (Latin):
tus sit legatus ꝯcquid ĩfũ¬
donascitur ꝯcquid iñ perei¬
pipotest. ipsius frucri ẽ
sit tñ ut boniuiri arbitͣcu
te colere. ¶Et silapides i
eo fũdo sint. eoꝵ quoq usu
fructus ad eum ꝑtinet setq
si lapiclicinas hat ⁊ lapide
ceciere uelit. uł creti fodinã

Expanded text:
tus sit legatus, quidquid in fundo nascitur, quidquid inde percipi potest, ipsius fructus est, sic tamen ut boni uiri arbitratu te colere. Et si apes in eo fundo sint, earum quoque usus fructus ad eum pertinet. Sed si lapidicinas habeat et lapidem c
Abbreviated transcription (Latin):
nauta agẽ possũt honeris adͣu¬
si actioe. Redi. retum locatarum
sa fie̾rẽt. aut aurũ ut anͤuli. ex
supiori cau rem dñi manẽ. ex
postĩoͬri inc̾ditum ir. Id̾ uiris
est indepõito. na siꝗs pecciãm
nũatam ita deposuiss. ut uer
clausam. neq obsignatam tra¬
deret. ẜ ad mĩaret. nich̃ aliud
eum debe apud quẽ depõita eẽt
nisi ut tm̃dẽ peccie soluẽt. ẜm¬
qͣue uid̾i triticũ fc̃m saufeli. et
recte datũ. Quod si seꝑatuta¬
bulis aut heronib. aut inali¬
a cuppa clausum unius cuius¬
qr triticũ fuiff. ita suit int̾̃no¬
sei possi ͭ quid cuiusq eẽt. non
potuisse nõs ꝑmutatioẽm fa¬
cere. s tc̃ posse cũ cuius fuisẜ
triticũ. qd nauta soluisẜ̃ uẽdi¬
care ⁊ id̾o se imꝓbare actices
boneris adu̾si. quia siue eius
gnĩs eent m̾ces que naute tra¬
derẽtur. ut ꝯtinuo eius fierent.
et m̾eator mereditũ iret. nõ ind̾¬
retur honus eẽ adu̾sum. Q up¬
pe q̃d naut e fuiss. siue cadem

Expanded text:
nauta agere possunt oneris auersi actione. respondit rerum locatarum sa fierent, aut aurum, ut anuli: ex superiore causa rem domini manere, ex posteriore in creditum iri. idem iuriesse in deposito: nam si quis pecuniam numeratam ita deposuisset, ut neque clusam neque obsignatam traderet, sed adnumeraret, nihil alius eum debere apud quem deposita esset, nisi tantundem pecuniae solveret. quae videri triticum factum Saufeii et recte datum. quod si separatim tabulis aut heronibus aut in alia cupa clusum uniuscuiusque triticum fuisset, ita ut internosci posset quid cuiusque esset, non potuisse non permutationem facere, sed tum posse eum cuius fuisset triticum quod nauta soluisset uindicare. et ideo se improbare actiones oneris auersi: quia siue eius generis essent merces, quae nautae traderentur, ut continuo eius fierent et mercator in creditum iret, non uideretur onus esse auersum, quippe quod nautae fuisset: siue