comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
num. E ascendit fumus incensum
de orationib sanctorum de manu
angeli coram cło. E accepit angłs
thurribulum et impleuit illud de
igne altaris. ⁊ misit in terram. Et fr̃a
sunt tonitrua. ⁊ uoces et fulgura et
terremotus. Et seꝑtem angeli qui
habebant septem tubas ꝑauerunt se
ut tuba canerent.
t primus angelus tuba ceci¬
nit & facta est grando et ig¬
nis mixta in sanguine ⁊ missum ẽ
in t̾ram: ⁊ tertia pars terre combu¬
sta est et tertia pars arborum com¬
busta est. ⁊ onine fenum iuride
combustum est. E secundus an¬
gelus tuba cecinit: ⁊ tanqͣm mõs
magnus ille ardens missus ẽ in
mare. ⁊ fcã est tercia pars mariᷤ
sanguis. ⁊ mortua est tercia pars
treature. que hñt animas.⁊ tertia
pars nauium interiit. Et tertiu
angelus tuba cecinit: et cecidit
de celo stella magna ardens tansp
facula. ⁊ cecidit in t̾ciam ꝑtem flu¬
minum et in fontes aquarum. Ex
nomen stelle dicitur absinthium
⁊ facta est tertia pars aquarum ĩ

Expanded text:
. Et ascendit fumus incensorum de orationibus sanctorum de manu angeli coram Deo. Et accepit angelus thuribulum, et implevit illud de igne altaris, et misit in terram, et facta sunt tonitrua, et voces et fulgura, et terraemotus magnus. Et septem angeli, qui habebant septem tubas, praeparaverunt se, ut tuba canerent. Et primus angelus tuba cecinit, et facta est grando, et ignis, mixta in sanguine, et missum est in terram: et tertia pars terrae combusta est, et tertia pars arborum concremata est, et omne fenum viride combustum est. Et secundus angelus tuba cecinit: et tamquam mons magnus igne ardens missus est in mare et facta est tertia pars maris sanguis et mortua est tertia pars creaturae quae habent animas et tertia pars navium interiit et tertius angelus tuba cecinit et cecidit de caelo stella magna ardens tamquam facula et cecidit in tertiam partem fluminum et in fontes aquarum et nomen stellae dicitur Absinthius et facta est tertia pars aquarum in
Abbreviated transcription (Latin):
illos sol neq ullus estus. Qm̃ agͣnꝰ
qui in medio throni est: reget il¬
los. ⁊ deducet eos ad uite fontes aqua¬
rum. Et absterget deus omnem
lacrimam ab oculis eorum.
t cum aꝑiusset sigillum sep¬
timum: factum est silentium
in celo qͣi media hora. Ẽ uidi sep¬
tem angelos stantes in conspectu
der. et date sunt illis septem tube¬
& ecce alius angelus uenit ⁊ stetit
ante altare hñs thuribulũ aureũ
⁊ data sunt illi intensa multa᷑ ut da

Expanded text:
ol neque ullus aestus quoniam agnus qui in medio throni est reget illos et deducet eos ad vitae fontes aquarum et absterget Deus omnem lacrimam ex oculis eorum et cum aperuisset sigillum septimum factum est silentium in caelo quasi media hora et vidi septem angelos stantes in conspectu Dei et datae sunt illis septem tubae et alius angelus venit et stetit ante altare habens turibulum aureum et data sunt illi incensa
Abbreviated transcription (Latin):
locuti sunt. precepit ra¬
guel occidi arietem: ⁊ parare
conuiuiũ. Cumq hortaret᷑ eos
cdiscũbere ad prandium. toby¬
as dixit. Hic ego hodie ñ man¬
ducabo neq bibam. nisi prius
peticionẽ meam ꝯfirmes. ⁊pro¬
mistasmͥdare saram filiã tuam.
Qͦ aulito u̾bo ragnel expauit. sci¬
ens qͥd euen̾it illis septem uiris:
⁊ tinere ce pit. ne forte huie simi¬
liter accidet. Et cũ nutaret. ⁊ nõ
daret ullum petenti responsũ.
dixit ei angelus. Noli timere
dare istam illi qm̃ huic timẽti
dm̃ debet᷑ coniuux filia tua: ꝓp¬
t̾ea alius ñ potuit habere illam.
Tũcclix̃ raguel. Nõ clubito qd̃ d̃s
p̃ces ⁊ lacͥmas meas in cõspectu suo
admiserit. Et credo qm̃ ideo uos
fecit ad me uenire. ut ista ꝯiũge¬
ret᷑ cognatioĩ sue. scd̃m legẽ moy¬
si: ⁊ nũc noli clubiũ gerere qd̃
tibi eam tradam.

Expanded text:
locuti sunt, praecepit Raguel occidi arietem, et parari convivium. Cumque hortaretur eos discumbere ad prandium, Tobias dixit: Hic ego hodie non manducabo neque bibam, nisi prius petitionem meam confirmes, et promittas mihi dare Saram filiam tuam. Quo audito verbo, Raguel expavit, sciens qet timere coepit ne forte et huic similiter accideret et cum nutaret et non daret ullum petenti responsum dixit ei angelus noli timere dare illam isti quoniam huic timenti Deum debetur coniux filia tua propterea alius non potuit habere illam tunc dixit Raguhel non dubito quod Deus preces et lacrimas meas in conspectu suo admiserit et credo quoniam ideo vos fecit ad me venire ut ista coniungeretur cognationi suae secundum legem Mosi et nunc noli dubium gerere quod tibi eam non tradam
Abbreviated transcription (Latin):
libidinis cluctus: ut in semine
abrahx bñdictionem in filiis
cepit eos raguel cum gaudio.
xit anne uxori sue. Quam si¬
milis ẽ iuuenisiste consobri¬
no meo. Et cum hec dixisset. ait.
Unde estis iuuenes fũes nr̃i: At
illi clixexũt. Ex tribu neptalin
sumꝰ ex captiuitate niniue. Et¬
dixit ad eos raguel. Nostis tobi

Expanded text:
libidinis ductulibidinis ductuAbrahae benedictionem in filiis  suscepit eos Raguel cum gaudio. xit Annae uxori suae: Quam similis est juvenis iste consobrino meo! Et cum haec dixisset, ait. Unde estis, juvenes fratres nostri? At illi dixerunt: Ex tribu Nephthali sumus ex captivitate Ninive. Di
Abbreviated transcription (Latin):
M
unc responclit ei tobias
ta est uiris septem ⁊ mortui sũt:
s ⁊ hoc audiui. qr demoniũ illos
occiclit. Luneo ergo ne forte ⁊ mͥ
hec eueniant: ⁊ cum simunicus
parentib meis: deponam senec
tutem illoꝵ cum tristicia ad in¬
feros. Tunc angłs responclit ei.
Auclime. ⁊ ostendam tibi qui
sũt qͥb p̃ualere potest demoni¬
suscipiunt. ut dm̃ ase ⁊ afua m̃¬
te excludant. ⁊ suelibidini ita
uacent sicut equus ⁊ mulus qͥb
ñ est intellectus: habet potestatẽ
demonium super eos lectio .iii¬
uaũt̃ cum acceꝑis eam.
ingressus incubiculum
ꝑtres clies continens esto ab en
⁊ nichil aliud nisi orationib
uacabis eumea. In ip̃a aũ nocte
incenlo iecore pilcis. lugabitur
demonium. Secunda uͦ nocte
in copulatione scõꝵ patͥarchaꝵ
ad mitteris. Tercia autẽ nocte
benedictionem consequeri ut
filii ex uobis incolumes procre¬
entur. Transacta aũt̃ tercia noe¬
te accipies uirginem cũ timo¬
re dñi. amore filioꝵ magisqͣm

Expanded text:
m tunc respondit Tobias ta est viris septem et mortui sunt sed et haec audivi quia daemonium illos occidit timeo ergo ne forte mihi haec eveniant et cum sim unicus parentibus mtutem illorum cum tristitia ad inferos. Tunc angelus Raphael dixit ei: Audi me, et ostendam tibi qui sunt, quibus praevalere potest daemoniut Deum a se sua mente excludant et suae libidini ita vacent sicut equus et mulus in quibus non est intellectus habet potestatem daemonium super eos tu autem cum acceperis eam ingressus cubiculum per tres dies continens esto ab ea et nihil aliud nisi orationibus vacabis cum ea ipsa autem nocte incenso iecore piscis fugabitur daemonium secunda vero nocte in copulatione sanctorum patriarcharum admitteris tertia autem nocte benedictione consequeris ut filii ex vobis incolomes procreentur transacta autem tertia nocte accipies virginem cum timore Domini amore filiorum magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
locum indiu̾sorio: quia ing̾esꝰ mundum
xp̾c fidẽ inqua posset requiescere non ĩue¬
nit: utait ipse ineuangelio dicens. filius
autem hominis ñ habet ubi capud redinet.
Unde adũtimus quia unicus dei filius nõ
inspatiosis domib auratisq laqueariis. s
infide credentium requnescit. Hunc ergo ihm
ip̃m suggentem ubera. nascentiũm un¬
fantum more uagientem uilibꝰ circũdatũ
pannis. iacentem uilius inp̾sepi. anglica
ministeria prosecuntur: & omnis celestiͤ¬
ex̾citus multitudo miratur. consona eum
uoce collaudans & dicens. gła inexcelsis deo
o int̾ra pax hominib bone uoluntatis.
Gła utiꝙ deo qui desꝑatis mortalibꝰ munꝰ
eterne salutis exhibuit: & pax hominibuᷤ
bone uoluntatis. quos certamine suo xp̃c.
captiuitate reuocauit. Et quam congrue
angelicus intonat sermo cũ dr gła mextel
ipse dei filius & apud angelos głosus est :¬
excelsis. & bone uoluntatis hominib pacẽ

Expanded text:
locum in diversorio; quia ingressus mundum locum in diversorio; quia ingressus mundum Christus fidem, in qua possit requiescere, non invenit, ut ait ipse in Evangelio, dicens: Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet . Unde advertimus quia unicus Dei Filius non in spatiosis domibus auratisque laqueariis, sed in fide credentium requiescit. Hunc ergo Christum Jesum sugentem ubera, nascentium infantium more vagientem, vilibus circumdatum pannis, jacentem in praesepe, angelica ministeria prosequuntur, et omnis exercitus multitudo miratur, consona cum voce collaudans et dicens: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Gloria utique Deo, qui desperatis mortalibus munus aeternae salutis exhibuit: et pax hominibus bonae voluntatis, quos certamine suo Christcaptivitate revocavit. Et quam congrue evangelicus intonat sermo cum dicitur: Gloriipse Dei Filius, et apud angelos gloriosus est in coelis, et bonae voluntatis hominibus pacem
Abbreviated transcription (Latin):
claritate uestiuit. Obuoluitur quidẽ pan¬
nis. s hii panni noua stella racdiante mu¬
nerantur a magis: & exultantib angelis
honorantur. Et ut nouerimus uniuersa
hec ꝑmist̾ium uel fieri uel dicr: hic qui
panns circumuoluit᷑ p̾dicatus ab initio:
de sinu patris eternoq thalamo salutari
um nuptiarum sponsus uenit ecelo: sicut
ait uenerandus dauid. Ipse tanquã sponsꝰ
procedens de talamo suo. Deinde ut legitur
ponitur inp̾sepi. quia ut ait euangelista
non erat illis locus inliu̾sorio. Ne quem
frẽs ista ꝑmoueant: quia omnis ħ insalua¬
tore uilitas: p̾ciosissimum ÷ nr̃e salutis sacͤ¬
mentum. uidete enim quanta sapientia
Qui bene inp̾sepio ponitur: ut ad pabu¬
la ꝑhempnis uite sp̃ualium ouium g̾ge
onerat ei inquit locus in diu̾sorio.
Numquid tante illius erant angꝰ¬
tie mansionis. ut nati sub hora par¬
uuli membra. non. caperet: S idcirco
mistico refertur sermone non inueniri

Expanded text:
claritate vestivit. Obvolvitur quidem panclaritate vestivit. Obvolvitur quidem pannis, sed hi panni nova stella radiante munerantur a magis et exsultantibus angelis honorantur. Et ut noverimus universa haec per mysterium vel fieri vel dici, hic qui pannis circumvolvitur, praedicatus ab initio de sinu Patris, aeternoque thalamo salutarium 32 nuptiarum sponsus venit e coelo, sicut ait venerandus David: Ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Deinde ut legitur ponitur in praesepe, quia, ut ait evangelista, Non erat illis locus in diversorio . Ne quem, fratres, ista permoveant, quia omnis haec in Salvatore vilitas pretiosissimae nostrae salutis est sacramentum. Videte enim quanta sapientia Qui bene in praesepio ponitur, ut ad pabula perennis vitae spiritualium ovium greon erat, inquit, eis locus in diversorio. Nunquid tantae illius erant angustiae mansionis, ut nati sub hora parvuli membra non caperet? Sed idcirco mystico refertur sermone, non invenire
Abbreviated transcription (Latin):
uis gͥ dediuinitate xp̃i. quis de redẽp¬
tione cunctetur. quem & ysayas ꝓfi¬
tetur deum. & gabriel annunciat saluatiẽ:
Quuis intacte puerpere aluum dubitet floru-¬
isse. quod unopene ore atq eodem sp̃u prolo¬
cuntur euangelista. angelus & ꝓpheta :
ubi tanti talesꝙ sunt testes non erubescit
u̾itas: sed auditor incredulus confutatur.
S iam uideamꝰ quas pro nobis natus ꝑfe¬
rat xp̃c iniurias: qͥbue rͣsus iniurie ille
uirtutib lecorentur. Et aute omnia femi¬
neo se sexi concipi patitur. qui in exordio
mundi om̃ĩpotenti manu de masculo oꝑ¬
atus ÷ feminam: ẜ humilitatẽ nascendi
uͥginalis matris sublimat integritas. Et
pascatur: tamen ut rerum potens uͥgineis
nutritur ub̃ibus. Atꝙ ut primum illum
in has seculi procellas & fluctuantis sen¬
tinam muncdi uterus mat̾nus effudit:
ulissimis cirtuindatur pannis. lc̃.u.
Annis incluitur iste ꝓ nobis. qui cum
crearet omnia terras luce ꝑfudit: ce¬
lum syderibus adornauit. & ignea solem

Expanded text:
ur de divinitate Christi, quis de redemptione cunctetur, quem et Isaias profitetur Deum, et Gabriel annuntiat Salvatorem? Quis intactae puerperae alvum dubitet floruisse, quod uno pene ore, atque eodem spiritu proloquuntur evangelista, angelus et propheta? Ubi tanti talesque sunt testes, non erubescit veritas, sed auditor incredulus confutatur. Sed jam videamus quas pro nobis natus perferat Christus injurias, quibusve rursus injuriae illae virtutibus decorentur; et ante omnia femineo sexu se concipi patitur, qui in exordio mundi omnipotenti manu de masculo operatus est feminam. Sed hanc humilitatem nascendi virginalis matris sublimat integritas. Et pascatur; tamen ut rerum potens virginibus nutritur uberibus, atque ut primum illum in has saeculi procellas, et fluctuantis sentinam mundi uterus maternus effudit, vilissimis circumdatur pannis. Pannis siquidem induitur ille pro nobis, qui cum crearet omnia, terras luce perfudit, coelum sideribus adornavit, et ignea solem
Abbreviated transcription (Latin):
cordiã cdñi nobis reconciliare studemꝰ.
cũ ita cotidie deo ĩ oratiõe clicamꝰ ma¬
gist̾io celesti imbuti. dimite nob̾ de¬
bita nr̃a sicut ⁊ uos dimiitimꝰ debrto¬
rib nr̃is: nenos hac sententia magi
accusare qͣm recõceliari. apud deum ui¬
deamͣ. si ꝯtra mandata eiꝰ liros nos er
immiites adu̾sus ꝓximos nrõs ei : ga

Expanded text:
cordiam Domini nobis conciliare studemus, cum ita quotidie Deo in oratione dicamus, magisterio coelesti imbuti: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; ne nos hac sententia magis accusare quam reconciliare apud Dominum videamur, si contra mandata ejus duros nos et immites
Abbreviated transcription (Latin):
bat. ⁊ palam loq̃bat᷑. ⁊ ñ tenebat. Illd̃
Nut lateret. erat exẽpli. hoc potestatis.
S cum doceret. mirabant᷑ iudei. Om̃s
fu̾it eclucatꝰ. nũquã eum uidant lit¬
teras discentem. audiebãt tñ delege
disputantẽ. legis testimonin ꝓferentẽ:
que nemo potest ꝓferre nͥ legisset. ne¬
mo legeret nͥ literas diclicisset. ⁊ id̾o
mirabant᷑. Eoꝵ aut̃ admiratio. ma¬
gistro fcã est insinuande altius ue¬
ritatis occasio

Expanded text:
bat et palam loquebatur, et non timebat. Illud enim, ut lateret, erat exempli, hoc potestatis, sed cum doceret mirabantur Judaei. Omnes fuerit educatus; nunquam eum viderant litteras discentem, audiebant tamen de lege disputantem, legis testimonia proferentem, quae nemo potest proferre nisi legisset, nemo legerit nisi litteras didicisset, et ideo mirabantur. Eorum autem admiratione magistro facta est insinuandae altius veritatis occasio
Abbreviated transcription (Latin):
agere penitentiã. ⁊ omes incli¬
gemꝰ inclulgentia: qr omes errauimꝰ
Nam si scͥpture testimonio nͨ unius
diei infans mũdus ẽ: qͥs se ĩmumem
apecc̃o audebit asserere. ⁊ penitentie

Expanded text:
 poenitentiam, et omnes indigemus indulgentia, quia omnes erravimus: nam si Scripturae testimonio nec unius diei infans mundus est, quis se immunem a peccato audebit asserere et poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
his qui in leuitate ambulant
participem me prebui. Uirum
aũt cum timore tuo. non cum
libidine mea consensi susciꝑe¬
t aut ego incligna fui illis: aut
illi forsitan mͥ ñ fuerũt cligni.¬
q forsitan uiro alio conseruasti
me. Non enĩ est in hoĩs potesta¬
te consilium tuum. Hocã ꝓ certo
habet om̃is qͥ colit te: qr uita eiꝰ si
in ꝓbatione fu̾it. coronabit᷑. Si ã
intribłatione fu̾it. ad miscd̾iam

Expanded text:
his, qui in levitate ambulant, his, qui in levitate ambulant, participem me praebui. Virum autem cum timore tuo, non cum libidine mea consensi suscipere. Et, aut ego indiilli mihi forsitan digni non fuerunt quia forsitan viro alio conservasti me non est enim in hominis potestate consilium tuum hoc autem certum habet omnis qui colit te quia vita eius si in probatione fuerit coronabitur si autem in tribulati
Abbreviated transcription (Latin):
improperium ab una ex anciłł
patͥris sui. quoniam traclita fu¬
erat septem uiris. ⁊ demon noĩe
asmodeus occideret eos: mox ut
ingressi fuissent ad eam. Ergo
cum pro culpa sua increparet
puellam. respondit ei illa cli¬
cens. Amplius exte non uidea¬
mus filium aut filiam super
terram. interfectrix uiroꝵ tuoꝵ
Numqͥd ⁊ me occide uis. sicut
etiam occidisti septem uiros :
persistens. cum lacrimis depre¬
cabatur deum. ut ab illo impro¬
perioliberaret eam. sc̃m ẽ aũt
die tercia dum compleret ora¬
tionem. bñdicens dñm dixit.
Benelictum est nom̃ tuũ deis
patrum nrõꝵ. qͥa cum iratuꝰ fu¬
eris miscliam facies. ⁊ in tẽpore
tribulationis peccã dimittis hi
faciem meam conuerto:
Ad te ocłos meos erigo. Peto clñe
ut de uinculo imꝓperii huius ab¬
soluas me. aut certe de suꝑ t̾ram
eripias me. Tu scis dñe quia nũ¬
qͣm concupiut uirum: ⁊ mũdã¬
seruaui animã meam: ab om̃i
concupiscentia. Num qͣm cum
ludentib miscuime: neq cum

Expanded text:
improperium ab una ex ancillis patris sui, quoniam tradita fuerat septem viris, et daemonium nomine Asmodaeus occiderat eos, mox ut ingressi fuissent ad eam. Ergo cum pro culpa sua increparet puellam, respondit ei, dicens: Amplius ex te non videamus filium aut filiam super terram, interfectrix virorum tuorum. Numquid et occidere me vis sicut jam occidisti septem viros? Apersistens, cum lacrymis deprecabatur Deum, ut ab isto improperio liberaret eam. Factum est autem die tertia, dum compleret orationem benedicens Dominum, dixit: Benedictum est nomen tuum, Deus patrum nostrorum: qui cum iratus fueris, misulationis peccata dimittis his faciem meam converto ad te oculos meos converto peto Domine ut de vinculo inproperii huius absolvas me aut certe desuper terra eripias me tu scis Domine quia numquam concupivi virum et mundaservavi animam meam ab omni concupiscentia. Numquam cum ludentibus miscui me: neque cum
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃i fornicatione: et
preter uxorem tuam ñ patiaris
crimen scire. Suꝑbiam nũqͣm¬
intuo sensu. aut in tuo uerbo
dominari ꝑmittas. In ip̃a enim
inicium sumpsit om̃isꝑditio.
Qͥcumq tͥ aliquid oꝑatusfu̾it.
statim ei m̃cedem restitue.⁊mer¬
ces mncennarii tui om̃ino aput¬
te non maneat. Qd̃ ab alio odis
fieri tͥ. uide ne alteri tu aliqͣndo
facias. Panem tuũ cum esurien¬
tib tegẽnis comede: ⁊ tle uestim̃tis
tuis nudos tege. Panem tuum t
uinum tuum suꝑ sepulturam
iusti constitue. ⁊ noli ex eo man¬
clucare ⁊bibere cuin percorib.
Consilium semꝑ asapiente ꝑqͥ¬
re. Om̃i temꝑe bñclie dm̃. ⁊ pete

Expanded text:
ab omni fornicatione et preter uxorem tuam nequaquam paciaris crimen scire. Superbiam numqin tuo sensu, aut in tuo verbo dominari permittas: in ipsa enim initium sumpsit omnis perditio. Quicumque tibi aliquid operatus fuerit, statim ei mercedem restitue, et merces mercennarii apud te omnino non maneat quod ab alio odis fieri tibi vide ne alteri tu aliquando facias panem tuum cum esurientibus et egenis comede et de vestimentis tuis nudos tege panem tuum et vinum super sepulturam iusti constitue et noli ex eo manducare et bibere cum peccatoribus consilium semper a sapiente perquire omni te
Abbreviated transcription (Latin):
Et acliecit cdñs. ⁊ uocauit samuel
adhuc tercio. Qͥ consurgens abiit
ad hely: ⁊ dixit. Ecce ego. qi uocasti
me. Intellexit igitur heli. qr dñs
uocaret puerum.⁊ait adsamuel.
uade ⁊ dormi. Et si deinceps uocau̾it
te: dices. Loquere clñe. qr auclit
seruus tuus. Abiit gͦ samuel:⁊ dor¬
miuit in loco suo

Expanded text:
vocavit Samuel rursum tertio. Qui consurgens abiit ad Heli, et ait: Ecce ego: quem vocasti me. Intellexit igitur Heli quia Dominus vocaret puerum: et ait ad Samuel: Vade, dormi: et si deinceps vocaverit te, dices: Loquere Domine, quia audit servus tuus. Abiit igitur Samuel, et dormivit in loco suo
Abbreviated transcription (Latin):
pastoris eiusdem debet offitium implere qͥa
inquantum sufficit pascere hos lierbi da
pastoris officium tenet. & spiritalẽ pascit
gregem. Uigilias ꝙ noctis custodit supra
illam. sibonoꝵs actium cogitatonumg
mundarum sibi aggregans multitudi¬
nem. hec iusto mod̾amine gub̾ nare. cele¬
stibus scripturarum pascuis nutrire. & ꝑ¬
uigili sollertia contra ĩmundors sp̃urm
insiclias seruare contendit.

Expanded text:
pastoris ejusdem debet officium implere. Quia pastoris ejusdem debet officium implere. Quia in quantum sufficit, pascere hos verbi dappastoris officium tenet, et spiritualem pascit gregem, vigiliasque noctis custodit super illum, si bonorum actuum cogitationumque mundarum sibi aggregans multitudinem, haec justo moderamine gubernare coelestibus Scripturarum pascuis nutrire, et pervigili solertia contra immundorum spirituum insidias servare contendit.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. quia uisio dei cognitio eiuis ẽ. Et hec ÷
sola beata hominis uita. ipso dicente ac tes¬
tante qui nos patri cõmendans cdicit inter
alia. hec est autem uita et̾na. ut cognoscãt
te ẽẽ uerum & unum deum. & quẽ misis¬
ti iħ̾m xp̃m. Et omnes qui audierunt
mirati sunt: & de hiis que dicta erant a pas¬
torib ad ipsos. Non celauere silentio pas¬
tores archana que diuinitus agnouerant.
s quibuscũq potuere dicebant. Quia ⁊ spr¬
ritales eccłie pastores inħ maxime sunt ordi¬
nati. ut u̾bi dei misteria p̾dicent. & mira
que ĩ scͥptis : uelu didicerint. miranda
sis auditori. quar bus ostendant. Non so
rectores monast̾ioꝵ sunt intelligendi. sed
⁊ omnes fideles qui uel paruule sue domus
custodiam gerunt. pastores recte uocantu: ĩ
quantum eidem sue domui sollicita uigilã¬
cia p̃sunt. Et quicumq ur̃m saltim uni aut
duob fratribus cotidiano regimine pre est.

Expanded text:
Christo, quia visio Dei cognitio ejus est, et haec est Christo, quia visio Dei cognitio ejus est, et haec est sola beata hominis vita, homine ipso dicente ac testante, qui nos Patri commendans dicit inter alia: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te esse verum et unum Deum, et quem misisti Jesum Christum . Et omnes qui audierunt, mirati sunt, et de his quae dicta erant a pastoribus ad ipsos. Non celavere silentio pastores arcana quae divinitus agnoverant, sed quibuscunque potuere dicebant; quia et spirituales Ecclesiae pastores in hoc maxime sunt ordinati, ut Verbi Dei mysteria praedicent, et mira quae in Scripturis didicerint miranda suis auditoribus ostendant. Non solum rectores monasteriorum sunt intelligendi, sed et omnes fideles, qui vel parvulae suae domus custodiam gerunt, pastores recte vocantur, in quantum eidem suae domui sollicita vigilantia praesunt. Et quicunque vestrum saltem uni aut duobus fratribus quotidiano regimine praeest,
Abbreviated transcription (Latin):
Uidentes autem cognouerunt de u̾bo. qd̃
dictum erat de puero hoc. Et nos fratresdi
lectissimi que dic̃a sunt nob̾ de saluatore no¬
stro des uero & homine. int̾impia fide ꝑci¬
pere plena dilectione festinemus amplec¬
ti: ut hec infuturo persc̃e cognitionis uisu
comp̃hendere ualeamus. Hec & enim sola ac
uera ⁊ beatorum ñ solum hominũ sange¬
lors uita. fatiem ꝑpetuo sui cerñe ciratons
quam desid̾abat ardenter psalmista qui
dicebat. Sitiuit anima mea ad deũ uiuũ:
quando ueniam & apparebo aute fatiem
dei: Cuius soliꝰ uisione. non autemulla
t̾renarum rerum affluentia desidiũ suũ
sacariposse signauit cumait. Saciabor csũ
manifestabitur gła tua. Um quia ñ ociosi
ac desides. s uͥtutum oꝑib insudantes diui¬
na contemplatione sunt digni: sollicite
p̾misit. Ego autem cum iusticia apparebo
inconspectu tuo. Uidentes ergo pastores tog¬
nouerunt de u̾bo quod dictum erat illis de

Expanded text:
Videntes autem cognoverunt de verbo quod Videntes autem cognoverunt de verbo quod dictu quae dicta sunt nobis de Salvatore nostro Deo vero et homine, interim pia fide percipere, et plena dilectione festinemus amplecti, ut haec in futuro perfectae cognitionis visu comprehendere valeamus. Haec etenim sola ac vera est beatorum non solum hominum, sed et angelorum vita, faciem perpetuo sui cernere Creatoris, quam desiderabat ardenter Psalmista, qui dicebat: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei ? Cujus solius visione non autem ulla terrenarum rerum affluentia desiderium suum satiari posse signavit, cum ait: Satiabor dum manifestabitur gloria tua Verum, quia non otiosi ac desides, sed qui virtutum operibus insudant, divina contemplatione sunt digni, sollicite praemisit: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo. Videntes ergo pastores cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de
Abbreviated transcription (Latin):
nobis exhibuit. Et uenerunt festinanteꝰ.
& inuen̾unt marlam & ioseph & infantẽ
positum inp̾̃sepio. Nen̾unt pastores festinã¬
tes: & inuen̾unt deum hominem natum.
simul ⁊ eiusdem natiuitatis minustros. fes¬
tinemus & nos fr̃es mei non passibꝰ peclũ.
s bonorum ꝓfectib oꝑum. uidere eandem
glificatam nutinitatem: cumeisdem mi¬
nistris digna seruitutis m̃cede remuñatĩ.
festine mus uid̾e illum in diuina prtͥs
ac sua maiestate fulgentem. festine mus
inciuam: nam tanta beatitũdo non cum
desicdia ac torpore querenda s alacriter sũt
xp̃i seq̃nda uestigia. Nam ipse cursum no¬
strum data manu iuuare desiderat: de¬
curremꝰ i nodore ungnentoꝵs tuoꝵs. sitiꝰ
ergo uͥtutum g̾ssib sequamur: ut me¬
reamur consequi. Nemo tardet conũti
ad domninum. nemo differat de clie incdiẽ:
ipsum ꝑ omnia ⁊ ante omnia p̾cantes. ut
gressus nr̃os dirigat secundum eloqͥum
suum. ⁊ non dominetur nr̃iomnis ĩt̾ticia.

Expanded text:
hibuit. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Venerunt pastores festinantes, et invenerunt Deum hominem natum, simul et ejusdem nativitatis ministros. Festinemus et nos, fratres mei, non passibus pedum, sed bonorum profectibus operum videre eamdem glorificatam humanitatem cum ejusdem ministris digna servitutis suae mercede remuneratis; festinemus videre illum in divina Patris ac sua majestate fulgentem. Festinemus, inquam, nam non est tanta beatitudo cum desidia ac torpore quaerenda, sed alacriter sunt Christi sequenda vestigia. Nam ipse cursum nostrum data manu juvare desiderat, decurremus in odorem unguentorum tuorum. Citius ergo virtutum gressibus sequamur, ut mereamur consequi. Nemo tardet converti ad Dominum, nemo differat de die in diem, ipsum per omnia et ante omnia precantes, ut gressus nostros dirigat secundum eloquium suum, et non dominetur nostri omnis injustitia.
Abbreviated transcription (Latin):
amus hoc u̾bum quod factum ẽ. Ritinse
beth lecm ciuitatem dauid: & recolamus
tis concupiscentiis carnalibus toto mentis
desilerio usq betbleem suꝑnam id÷ domũ
panis uiui non manu fcãm. s eternam
incelis: & recolamus amando quia uibum
caro fc̃m illuc carne ascencdit. uͥ indextera
dei patris sedet. Illo eum tota uirtutum
instantia sequamur: & sollicita cordio at
corporis castigatione procuremus it ai
illi inp̃sepio uidere uagientem nos iupat:
solio meranuur: regnatitem. st uideamus
inquiunt hoc ubum truod fc̃mnẽ. Quam
recta ⁊ pura fidei scẽ confessio. Inyͥncpro
erat u̾bum ⁊ u̾bum erat apud deum. &
deus erat u̾bum. Hoc ubum natum est¬
ex patre non ft̃m: quia creatura deusñ
ẽ. Inqua natiuitate diuina uideriabho¬
minibus non potuit: sed ut iuicdi possit
u̾bum caro fc̃m ẽ. & habitauit in nobis.
Uideamus inquiunt hoc u̾bũ quod fcm̃

Expanded text:
amus hoc verbum quod factum est. Transeaamus hoc verbum quod factum est. TranseaBethleem civitatem David, et recolamus tis concupiscentiis carnalibus, toto mentis desiderio usque Bethleem supernam, id est, domum panis vivi non manufactam, sed aeternam in coelis, et recolamus amando quia Verbum caro factum est. Illuc carne ascendit, ibi in dextra Dei Patris sedet. Illo eum tota virtutum instantia sequamur, et sollicita cordis et corporis castigatione procuremus, ut quem illi in praesepio videre vagientem, nos in Patris solio mereamur videre regnantem. Et videamus, inquiunt, hoc verbum quod factum est. Quam recta et pura ferat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum! Hoc verbum natum ex Patre, non factum est, quia creatura Deus non est. In qua nativitate divina videri ab hominibus non potuit; sed ut videri posset, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Videamus ergo, inquiunt, hoc Verbum quod factum
Abbreviated transcription (Latin):
gilant. custodire non desiftunt. Et bene
nato domino pastores suprag̃gem iugi¬
lant. Ille & enim natus : qui dicit. Ego
sum pastor bonus: Bonus pastor:animã
suam dait ꝓ ouib suis. S & tempus
ĩminebat quo idempastor sũme bonus
missis ĩ mundum pastorib oues suas q̃
longe lateq disꝑse errabant ad semper
fr̃os tuos. Et ft̃m: ut discesserunt angliab¬
eis incelum: pastores loquebantur ad iniu¬
cem. Transeamns usꝙ bethleem: & iudeamꝰ
dit nobis. Et uen̾unt festinantes: ⁊ ĩ ue¬
nerunt mariam ⁊ ioseph ⁊ infantem po¬
situm. inp̾sepio. Pastores quidem illi
felici gaudio festinauerunt uidere quod
aulierant: & quia ardenti amore quesi¬
ertint continuo saluatorem quem q̃sierĩt
inuenire m̾uerunt. S intellectualium
pastores gregum ĩmo cuncti fideles qua
mentis inclustria xp̃m querere debeant:
clictis parit̾ sius ostenderunt & ft̃is. Tran¬
seamus inquiunt usq bethleem: & uide¬

Expanded text:
gilant, custodire non desistunt. Et bene gilant, custodire non desistunt. Et bene nato Domino pastores super gregem suum vigilant. Ille etenim natus est, qui dicit: Ego sum pastor bonus: bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis . Sed et tempus imminebat quo idem pastor summe bonus, missis in mundum pastoribus, oves suas, quae longe lateque dispersae errabant, ad semperfratres tuos . Et factum est: ut discesserunt ab eis angeli in coelum, pastores loquebantur adinvicem: Transedit nobis. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Pastores quidem illi felici gaudio festinarunt videre quod audierant: et quia ardenti amore quaesierunt, continuo Salvatorem quem quaesierunt invenire meruerunt. Sed et intellectualium pastores gregum, imo cuncti fideles qua mentis industria Christum quaerere debeant, dictis pariter suis ostenderunt et factis. Transeamus, inquiunt, usque Bethleem, et vide
Abbreviated transcription (Latin):
rant uigilantos uigiliis noctis super gͥ¬
gem suum: angelus domini magna cũ
luce apparuit: exortumq mundo solem
iusticie nonsolum celestis uoce sermo¬
nis. u̾m eciam claritate diuine lucis as¬
truxit. Nusquam enĩ in tota uet̾is in¬
strumeriti serie reꝑimus angelos qui
tam sedulo apparuere patrib: cũ luce
apparusse. Sed ħ pͥuilegium recte ho¬
dierno tempori seruatum ÷: quando ĩ
postquam unus sacramentum noue na¬
tiuitatis edocuit. statim raultitudo celesti¬
um agminum q̃ głam deo caneret. patẽ¬
q simul hominibus nalii p̃dicaret af¬
fuit: aperte demon suno strans quia
ꝑ hanc natiuitatem homines ad pacem
umꝰ fidei. sper & dilectionis. atq ad glo¬
riam diuine laudationis ẽent conuertẽ¬
di. Significant autem mistice pastoies
isti gregum. doctores quosq ac rectores
fidelium animars. Nox cuius iugilias
custodiebant suꝑ gregem suum: pericu¬
la temptationum indicat: aquibus se
suosꝙ sub iectos omnes qui perfecte u¬

Expanded text:
todientes vigilias noctis super gregem suum, angelus Domini magna cum luce apparuit, exortumque mundo Solem justitiae non solum coelestis voce sermonis, verum etiam claritate divinae lucis astruebat. Nusquam enim in tota Veteris Instrumenti serie reperimus angelos, qui tam sedulo apparuere patribus, cum luce apparuisse; sed hoc privilegium recte hodierno tempori servatum est, quando epostquam unus sacramentum novae nativitatis edocuit, statim multitudo coelestium agminum, quae gloriam Deo caneret, pacemque simul hominibus praedicaret, adfuit, aperte demonstrans quia per hanc nativitatem homines ad pacem unius fidei, spei et dilectionis, atque ad gloriam divinae laudationis essent convertendi. Significant autem mystice pastores isti gregum doctores quosque ac rectores fidelium animarum. Nox, cujus vigilias custodiebant super gregem suum, pericula tentationum indicat, a quibus se suosque subjectos omnes qui perfecte vi
Abbreviated transcription (Latin):
loriam sue resurrectionis
clñs ⁊redemptor noster pau
temꝑis ostendit quia nimirũ tan¬
ta erat uirtus miraculi: ut hancre¬
pente totam caꝑe fragilia mortali¬
um pectora non possent. Consulẽs
gͥ imibecillitati qͦrentium pͥmo ue¬
mientib ad monũtum feminis
suo amore feruentib. ⁊ uiris. reuo

Expanded text:
loriam suae resurrectionis Dominus et Redemptor noster paultemporis ostendit, quia nimirum tanta erat virtus miraculi, ut hanc repente totam capere fragilia mortalium pectora non possent. Consulens igitur ipse imbecillitati quaerentium, primo venientibus ad monumentum et feminis suo amore fervent
Abbreviated transcription (Latin):
cognouerũt. Apparuit ⁊ pet᷑. Qd̾ ⁊ si
euanglista qndo uł uͥ fcm̃ sit minime
designau̾it. tam̃ qi fcm sit non tacet:
scribens quia p̃sati duo discipłi cog¬
nito dño in eminaus. statim reclis¬
detim. ⁊ eos qͥ cum ip̃is erãt dicẽtesq

Expanded text:
cognoverunt; apparuit et Petro . Quod si cognoverunt; apparuit et Petro . Quod si evangelista quando vel ubi factum sit, minime designaverit, tamen quia factum sit non tacet, scribens quia cum praefati duo discipuli, cognito Domino in Emaus, statim redisdecim, et eos q
Abbreviated transcription (Latin):
teamina qͥb ĩuolutũ fu̾at sola posita
monstrauit.
Cinde curiolius in qͥrentibul
feminis. ⁊ deeo qd̃ uenerãt mẽ¬
te consternatis. angłorum uisionem
ostendit. qui illum resurrexisse cer¬
ta manifestatione pacefacerent. Nc
sic precurrente fama patrate resur¬
rectionis. tandem ip̃e dñs uirtutum
⁊ rex glorie apparens. qͣnta potẽtia
mortem qͣm ad horam gustauerat
deuicisset aperuit. Et quidem qͣntũ
ex euangłice serie lectionis inuenimꝰ
quinqͥes ipsa die qua resurrexit ui
sus est hominib. primo marie mag¬
dalene ad monum̃tum. qͣndo et de
sideranti pedes eius amplecti clictũ
est:noli me tangere. nondũ enim
ascencli ad patrem meum. Lẽ. iii¬
einde apparuit duabus amo¬
numento currentibus nim¬
ciare discipulis que ab angelo de
perfecta eius resurrectione didice¬
rant: de quibus scriptum est:quia
accesserunt et tenuerunt pedes eiꝰ.
⁊ adorauerunt. Apparuit ipso clie
aduesꝑascente duobus euntib in
picium uocantes in panis fractione

Expanded text:
at, sola posita monstravit; einde curiosius inquirentibus feminis, et de eo quod invenerant mente consternatis angelorum visionem ostendit, qui illum resurrexisse certa manifestatione patefacerent, ac sic praecurrente fama patratae resurrectionis, tandem ipse Dominus virtutum et rex gloriae apparens, quanta potentia mortem quam ad horam gustaverat devicisset, aperuit. Et quidem quantum et evangelicae serie lectionis invenimus, quinquies ipsa qua resurrexit die, visus est hominibus primo Mariae Magdalenae ad monmplecti  dictum est: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum . einde duabus a monumento currentibus nuntiare discipulis quae ab angelis de perfecta ejus resurrectione didicerant, de quibus scriptum est: Quia accesserunt, et tenuerunt pedes ejus, et adoraverunt eum . Apparuit ipso die advesperascente duobus euntibus inpitium vocantes in panis fractione
Abbreviated transcription (Latin):
& plenum habetur. ut in uno quoq totũ
sit: quanto magis u̾bum dei unigenitus
ubiq totus ẽ et incelo ⁊ int̾ra. et apud pa¬
trem ⁊ inuirgine. & non duuditur ũt dic¬
tum est neꝙ scinditur. neq inpartes effici¬
tur: sed totus totum tenet. totum implet
totum illustrat & possidet. huius itaq u¬
nigeniti dei dicitur hec mater uirgo ma¬
ria. digna digni: ĩmaculata sancti. una
uniꝰ. unica unici. Nec enimalter unigenit᷑
suꝑ t̾ram uenit: ut alia uͥgo uingenitũ
genuit. In hiis omĩb que dicta sunt des¬

Expanded text:
et plenum habetur, ut in unoquoque totum et plenum habetur, ut in unoquoque totum sit, quanto magis Verbum Dei unigenitus ubique totus est, et in coelo, et in terra, et apud Patrem, et in Virgine? Et non dividitur, ut dictum est, neque scinditur, neque in partes efficitur, sed totus totum tenet, totum implet, totum illustrat et possidet. Hujus itaque unigeniti Dei dicitur haec mater virgo Maria, digna digni, immaculata sancti, una unius, unica unici; nec enim alter unigenitus super terram venit, aut alia virgo unigenitum genuit. In his omnibus quae dicta sunt, des
Abbreviated transcription (Latin):
irgo ergo genuit:⁊uͥgo ꝑmansit.ya¬
ter filii fc̃a ẽ: ⁊ castitatis sigillum non
perdidit. Quare: Quia non homo iste tm̃
qui uidebatur: s unigenitꝰ erat deus: qͥ ĩ
carne ad uenerat. Nec subito carnaliter
genitus c̃: s ꝑfecta deitas incorꝑe uenit. In¬
teger ergo iste & diuisus deus inhumano
aduenit. uł genitus ÷ corpore. quiq deusd ͤ
dominus figuram serui suscepit. Non enĩ
pars unigeniti uenit in corpore: nec se ip̃e
diuisit ut cdimidius apud patrem. ⁊ dimi¬
dius eẽt inuͥgine: s totus apud patrẽ ⁊ totũ
inu̾gine. totus insinii patris. totus inhuma¬
no corpore. Non relinquens suꝑiora uenit
querere terrena: que incelis sunt conser¬
uans. & que int̾ra sunt saluans. Ubiꝙ oĩ¬
potens inscissus indiuisus: hic sc̃s unigeni¬
tus deus. Si enin hoc ũbum humanum &
corporale ĩ missum in aurib plurimoꝵs
non diuiditur ꝑsingulos ut parsinalio
et pars sit tt̾um inalio. s in omnib integrũ

Expanded text:
irgo ergo genuit, et virgo permansit. Mater filii facta est, et castitatis sigillum non perdidit. Quare? Quia non homo iste tantum qui videbatur, sed unigenitus erat Deus qui in carnem advenerat. Nec subito carnaliter genitus est, sed perfecta deitas in corpore venit. Integer ergo iste et indivisus Deus in humano adveniens vel genitus est corpore, quique Deus et Dominus figuram servi suscepit. Non enim pars unigeniti venit in corpore, nec se ipse divisit, ut dimidius esset apud Patrem, et dimidius esset in Virgine, sed totus apud Patrem, et totus in Virgine, totus in sinu Patris et totus in humano corpore: non relinquens superna, venit quaerere terrena, quae in coelis sunt conservans, et quae in terris sunt salvans. Ubique omnipotens, inscissus, indivisus, hic sanctus unigenitus Deus. Si enim hoc verbum humanum et corporale immissum in auribus plurimorum, non dividitur per singulos, ut pars in alio, et pars sit iterum in alio, sed in omnibus integrum
Abbreviated transcription (Latin):
plueret suꝑ terram: et nõ pluit
annos tres et menses sex. Et rursũ
orauit. et celum dedit pluuiam. et
terra declit fructum suum. Fr̃es
mei si quis ex uobis errauerit a
ueritate. et conuerterit qͥs eum.
scire debet quoniam qui conuerti
fecerit peccatorem ab errore uie sue
saluabit animam eius a morte.
⁊ operit multituclinem pecc̃oꝵ.

Expanded text:
et non pluit annos tres, et menses sex. Rursum oravit, et coelum dedit pluviam, et terra dedit fructum suum. Fratres mei, si quis ex vobis erraverit a veritate, et converterit quis eum, scire debet, quoniam qui converti fecerit peccatorem ab errore viae suae, salvabit animam ejus a morte, et operiet multi
Abbreviated transcription (Latin):
neq per celum neq perterram. neq¬
per aliud quodcumq iuram̃tu
Sit autem sermo uester. est. ẽ. non.
non: ut non sub iuclicio decidatis
Tristatur aliquis uestrum. oret eqͦ
animo et psallat. Infirmatur quis
in uobis. inducat presbiteros ecclie.
et orent super eum. ungentes eum
oleo sancto in nomine domini, et
oratio fidei saluabit infirmum: et
alleuiabit eum dominus. Et si in
peccatis sit dimittentur ei. Le .ii.¬
onfitemini ergo alterutrũ
peccata ur̃a. et orate ꝓ inui¬
cem ut saluemini. Multum enĩ
ualet deprecatio iusti assiclua. Hx¬

Expanded text:
neque per coelum, neque per terram, neque aliud quodcumque juramentum. Sit autem sermo vester: Est, est: Non, non: ut non sub judicio decidatis. Tristatur aliquis vestrum? oret. Aequo animo est? psallat. Infirmatur quis in vobis? inducat presbyteros Ecclesiae, et orent super eum, ungentoleo sancto in nomine Domini, et oratio fidei salvabit infirmum, et alleviabit eum Dopeccatis sit, remittentur ei. Confitemini ergo alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini: multum enim valet deprecatio justi assidua.
Abbreviated transcription (Latin):
tiam dei inuenies. Fili mi ne obli¬
uiscaris legis mee: ⁊precepta mea
custodiat cortuum. Longitudi¬
nem enim clierum ⁊ annos uite.
⁊ pacem apponent tibi. Misccl̾ia
et ueritas non te deserant. Circum
da eas guituri tuo: ⁊describe in ta¬
bulis cordis tui. et inuenies gra¬
ciam: ⁊ lisciplinam bonam corã
ili mi habe liduciam in do¬
mino ex toto corde tuo. et ne
innitaris prudentie tue.In omni¬
bus uiistuis cogita illum: ⁊ ipse li¬
riget gressus tuos. Ne sis sapiens
apud temet ip̃m. time dominum
⁊ recede a malo. Sanitas quippeerit
umbilico tuo. et irrigatio ossium
tuorum. Honora dominũ de tua
substancia. ⁊ de primiciis frugũ
tuarum. et implebuntur horrea
tua saturitate:⁊ uino torcularia
tua redumdabunt

Expanded text:
t dicens: « Fili mi, ne obliviscaris legis meae, et praecepta mea custodiat cor tuum. Longitudinem enim dierum et annos vitae, et pacem apponent tibi. Misericordia et veritas non te deseranda eas gutturi tuo et describe in tabulis cordis tui, et inuenies gratiam et disciplinam bonam coram ili: habe fiduciam in Domino ex toto corde tuo: et ne innitaris prudentie tue. In omnibus viis tuis cogita illum: et ipse diriget gressus tuos. Ne sis sapiens apud temetipsum. Time Dominum: et recede a malo: Sanitas quippe erit umbilico tuo, et irrigatio ossium tuorum. Honora Dominum de tua substantia, et de primitiis omnium frugum tuarum: Et implebuntur horrea tua saturitate, et vino torcularia tua redundabunt
Abbreviated transcription (Latin):
plicat de paucis granis segetes.
inde mmanib suis multiplitat
qͥnq panes. Potestas cram erat
in manib xp̃i. Panes aũt illi uͦ.¬
qͣsi semina erant: ñ qͥdem terre
mãdata: s abeo qͥ fecit t̾ram mł¬
tiplicata. Hoc gͦ ad motum ẽ sensi¬
b quo erigeretur mẽs: ⁊ exhibitũ
ocłis uͥ exerceret᷑ intellectus. ut ĩ¬
uisibilem deum ꝑ uisibilia oꝑa
mirarem̃. Et erecti ad fidem. ⁊ pur
gati ꝑfidem. etiã ip̃m inuisibilit̃
uidere cuꝑemꝰ q̃m de reb nisibili¬
b inuisibilem nosceremꝰ. Nec tñ
sufficit hec intueri in miraculis
xp̃i. Interrogemꝰ ipsa miracula
quid nob̃ loquantur dexpisto.
Habent enĩ si intelligantur lin¬
guãsuam. Nam qͥ a ipse xp̃e uer¬
bum dei ẽ: etiam fcm uerbi uer¬
bum nobis est.

Expanded text:
plicat de paucis granis segetes, in manibus suis multiplicauit quinque panes’. Potestas enim erat in manibus Christi, panes autem illi quinque semina erant non quidem terre mandata, sed ab eo qui terram ltiplicata. Hoc ergo admotum est sensibus, quo erigeretur mens, et exhibitum oculis ubi exerceretur intellectus, ut invisibilem Deum per visibilia opera miraremur, et gati per fidem, etiam ipsum invisibiliter videre cuperemus, quem de rebus visibilibus invisibilem nosceremus. 2. Nec tamen sufficit haec intueri in miraculis Christi. Interrogemus ipsa miracula, quid nobis loquantur de Christo: habent enim si intelligantur, linguam suam. Nam quia ipse Christus Verbum Dei est, etiam factum Verbi, verbum nobis est.
Abbreviated transcription (Latin):
& u̾m dei ẽẽ filium resurgens amortuis
lazarus ꝓbat. recepto lumine cecus annũ¬
ciat. uenerandis eius salcata uestigiis ma-¬
ris unda testatur: & quod p̾cellit hec om̃ia
desultans ecelo uox paterna confirmat:
ꝓter quod dilectissimi tam magnum hoc
natiuitatis dominice sacramentũ. ligras
uocibꝰ honoremꝰ. Diligamꝰ p̾ om̃ibꝰ castitatẽ:
qͥ aut placere hanc sibi xp̃c ostencdẽt. pudici¬
ciam ut̾i uͥginalis elegit. Sectem᷑ miscł̃iam:
qͥa pietatis ÷ qd̾ saluam᷑. Iusticiã sollicite te-¬
neamꝰ. qͥa ob hoc unigenitus dei effici dig¬
natꝰ: homo: ut u̾itatem p̾dicans unin̾sami
mũdi fatiem dãpnata ruqͥtate p᷑garet.

Expanded text:
et verum Dei esse Filium resurgens a mortuis et verum Dei esse Filium resurgens a mortuis Lazarus probat, receptus ad lumen caecus annuntiat, venerandis ejus calcata vestigiis maris unda testatur, et quod praecellit haec omnia, resultans e coelo vox paterna confirmat? Propter quod, dilectissimi, tam magnum hoc nativitatis Dominicae sacramentum dignis vocibus honoremus. Diligamus prae omnibus castitatem: quia ut placere hanc sibi Christus ostenderet, pudicitiam uteri virginalis elegit. Sectemur misericordiam; quia pietatis est quod salvamur. Justitiam sollicite teneamus; quia ad hoc Unigenitus Dei effici dignatus est homo, ut veritatem praedicans, universam mundi faciem damnata iniquitate purgaret.
Abbreviated transcription (Latin):
mulier formata de masculo.tercia que &
celestis est quod xp̃c processit ex iurgine.
tio poterit humatia complecti: Quod aũ
mistico hoc conceptu uisitare mundum
suum dei dignatus : filius. nr̃e hoc salu¬
tis necessitas flagitabat: nimirum ut ce¬
lestis tandem repararet generatio quod
sis hunc qui natus predicatur ex femina
dum uilib obuoluitur pannis: dum
latẽre contentus : inp̾sepi: dum lacrimo-¬
sis uagitibus concrepat. dũ maternis lac-¬
tatur ubibus deum ẽẽ diffidis: umo ꝑ
ista frater aduerte eum &. ut hominem ĩ fir-
ma ꝓufirmis pertulisse. & ut deum poten-¬
ciam ex̾cuisse celestem. hic namq qͥ sorden¬
tibus circuindatur pannis: regiis per cal¬
deos mun̾ibus honoratur. Hic qui inp̾se-¬
pi humilis iacet: lumme noui siderys
choruscat ecelo. hic qui uagitus recllit
infantie: angelici exertitus uioce collauoa¬
tur. hic qui femineo lacte nutritur: mł¬
ta hominum milia parussimo pane saci¬
auit. Quid illudadiciam quod deum illũ

Expanded text:
mulier formata de masculo: tertia, quae et coelestis est, quod Christus processit ex virgine. tio poterit humana complecti? Quod autem mystico hoc conceptu visitare mundum suum Dei dignatus est Filius, nostrae hoc salutis necessitas flagitabat: nimirum ut coelestis tandem generatio repararet, quod sis hunc qui natus praedicatur ex femina, dum vilibus obvolvitur pannis, dum jacere contentus est in praesepi, dum lacrymosis vagitibus concrepat, dum maternis lactatur uberibus, Deum esse diffidis. Imo per ista, frater, adverte eum, et ut hominem infirma pro infirmis pertulisse, et ut Deum potentiam exercuisse coelestem. Hic namque qui sordentibus circumdatur pannis, regiis per Chaldaeos muneribus honoratur. Hic qui in praesepi humilis jacet, lumine novi sideris coruscat e coelo. Hic qui vagitus reddit infantiae, angelici exercitus vocibus collaudatur. Hic qui femineo lacte nutritur, multa hominum millia parvissimo pane satiavit. Quid illud adjiciam, quod Deum illum
Abbreviated transcription (Latin):
hunc in ut̾o uirginis. humane na¬
ture ꝯiunxit: qñ deum ante secła.
fieri uoluit hoĩem infine secłoꝵ.
S qi ex duab ꝑsonis fieri solet
ista ꝯiunctio absit hoc ab intellec¬
tib nr̃is ut ꝑsonã dei ⁊ hoĩs redẽp¬
toris nr̃i iħu xp̃i: exduab perso¬
nis credamus unitam. Ex duab
qͥ ppe atq inluab hunc naturis
existe dicimꝰ. s ex luab personis
ꝯpositũ credi: ut nephas uitamꝰ.
pertius gͥatq le .ixͣ.¬

Expanded text:
naturae conjunxit, quando Deum ante saecula fieri voluit hominem in fine saeculorum. Sed quia ex duabus personis fieri solet ista conjunctio, absit hoc ab intellectibus nostris, ut personam Dei et hominis Redemptoris nostri Jesu Christi ex duabus personis credamus unitam. Ex duabus quippe atque in duabus hunc naturis existere dicimus; sed ex duabus personis compositum credi, ut nefas, vitamus. Apertius ergo atque
Abbreviated transcription (Latin):
cene describit᷑. Et qͥdem unt ñ nul¬
la q̃ sͥ dissona eẽ uideait᷑. qͥa hic
pͣtidiũ. illic cena memeat᷑. Hic
qui ad nuptias ñ dignis uestib
intͣuit. repulsus ẽ: ille nlłs qui
intͣsse dicitur. repulsis eẽ ꝑhibe¬
tur. Qua exre recte olligitur.
qd̃ ⁊ hic ꝑ nuptias p̾ens eccł̃ia¬
signat᷑. ⁊ illic ꝑ cenan eternum
⁊ ultimũ ꝯuiuiundesignatur.
Qͥa ⁊ hanc ñ nlłi exitiri intrant.
⁊ illuc qͥsqͥs semel utuerit. ułtiꝰ
ñ exibit. At si qͥs fore ꝯtendat hãc
eandẽ lectionẽ. ego ilius puto.
salua fide. alteno in ellectui cede.
intelligi ꝯgrue lorsitan potelt qi
de ꝓiecti eo qui cũ nuptiali ueste

Expanded text:
escribitur . Et quidem sunt nonnulla quae sibi dissona esse videntur, quia hic prandium, illic coena memoratur; hic qui ad nuptias non dignis vestibus intravit repulsus est, illic nullus qui intrasse dicitur repulsus esse perhibetur. Qua ex re recte colligitur quod et hic per nuptias praesens Ecclesia, et illic per coenam aeternum et ultimum convivium designatur, quia et hanc nonnulli exituri intrant, et ad illud quisquis semel intraverit ulterius non exibit. At si quis forte contendat hanc eamdem esse lectionem, ego melius puto, salva fide, alieno intellectui cedere, intelligi congrue forsitan potest quia de projecto eo qui cum nuptiali
Abbreviated transcription (Latin):
trãs greclimini mandatũ dei ꝓpter
tͣlitionem ur̃am: Talsam calũpniam
uera responsione confutat. Cum inqͥt
uos ꝓpter tͣlitionem hoĩum p̃cepta
dñi negligatis. qͣre cliscipłos meos ar¬
guendos creditis. qd̾ senioꝵ iussa par¬
uipendant. ut deiscita custodiant:
Nam cls clixit. Honora patrem ⁊ ma¬
trem. ⁊ qui maleclixerit patri ułma¬
trimoriatur

Expanded text:
transgredimini mandatum Dei propter traditionem vestram? Falsam calumniam vera responsione confutat, cum, inquit, vos propter traditionem hominum praecepta Domini negligatis, quare discipulos meos arguendos creditis, quod si morum jussa parvi pendant, ut Dei scita custodiant? Nam Deus dixit: Honora patrem et matrem; et qui maledixerit patri vel matri, morte