comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenirent. Quid hora cene: nͥfinis
est mundi : In quo nimirũ nos
sumꝰ sicut iãm dudũ paulus testa¬
tur dicens. Nos in quos fines scłoꝵ
cum uocamurꝰ. tantominꝰ debemꝰ
quasse iam cernimus finẽ scłi.
Quo eñĩ pensamus qi nichil ẽ
qd̃ restat: eo debemus ꝑtimesce̾.
ne tempꝰ gr̃e qđ presto ẽ pereat.
Iccirco autẽ hoc conuiuium dĩ
ñ pͣndium sed cena nominatur:
& quia ecernũ dĩ comuiũ nobis
in extremo p̃parabitur: rectum
fuit ut hoc non pͣndium sed cena
uocaretur. S quis ꝑ hunc seruũ
qui a patre familias ad inuitan¬
dũ mittitur: nͥ p̃dicatoꝵ ordo sig¬
natur: De quo uidelicet ordine
quauis adhuc indigni existimus:
gͣuamur: & nos tamen in his
dieb sumꝰ. Et cũ de ȩdificatione
qđ ago. Seruus enĩ sũ summi
patrisfamilias. Cũ uos admo¬
neo ad contemptũ scłi: inuitare
uos uenio ad cenam dĩ. Nemo mes
ꝓpter me: hoc in loco despiciat.
E si ad inutandũ nequaquã chg¬
nus appareo: s tamen magne ses

Expanded text:
omnia. Quid hora coenae nisi finis est mundi? in quo nimirum nos sumus? sicut jam dudum Paulus testabatur dicens: nos in quos fines saeculorum cum vocamur, tanto minus debemus quasse jam cernimus finem saeculi. Quo enim pensamus quia nihil est quod restat, eo debemus pertimescere ne tempus gratiae quod praesto est pereat. Idcirco autem hoc convivium Dei non prandium, sed coenEt quia aeternum Dei convivium nobis in extremo praeparabitur, rectum fuit ut hoc non prandium, sed coena vocaretur. Sed quis per hunc servum, qui a patrefamilias ad invitandum mittitur, nisi praedicatorum ordo designatur? De quo videlicet ordine quamvis adhuc indigni existimus, gravamur, et nos tamen in istis diebus sumus, et cum de aedificationequod ago, servus enim sum summi patrisfamilias. Cum vos admoneo ad contemptum saeculi, invitare vos venio ad coenam Dei. Nemo me propter me hoc in loco despiciat. Et si ad invitandum nequaquam dignus appareo, sed tamen magnae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
fundat fortia. S notandũ nobis ẽ.
diciosuo ap̃ semetipsos infirmi
sunt. Nam pauꝑes & quasi fortes
sunt: qui & positi in pauꝑtate su¬
ubiunt. Ceci uͦ sunt: qui nullum
ingenii lumen habent. Claudi qͦ
sunt: qui rectos gressus in oꝑatio¬
ne ñ habent. S dũ moꝵ uicia in
menbroꝵ debilitate signantur: ꝓ¬
fecto liquet qͥa sicut illi peccatores
suerunt qui uocati uenire nolue¬
runt: ita hii qͦ peccatores st̃ qui in¬
uitant᷑ & ueniunt. S peccatores su¬
ybi respuuntur: ut peccatores hu¬
miles eligantur. Hos itaq elegit
d̾s quos despicit mundus: quia
plerũq ipsa despectio hominem
ituocat ad semetipsũ. Is enimqͥ
patrẽ rellquit. & partem substan¬
die qua ꝑcepit ꝓdige expendit:
postquã esurire cepit. inse reu̾sꝰ
dicit. Qnti mercennarii ĩ domo patͥs
mei habundant panibꝰ: Longe
quppe a se discesserat: quando
peccabat. & si non esuriret insemet.¬
ipsum minime redisset: quia post¬

Expanded text:
fundat fortia . Sed notandum est fundat fortia . Sed notandum est dicio suo apud semetipsos infirmi sunt. Nam pauperes et quasi fortes sunt, qui et positi in paupertate superbiunt. Caeci vero sunt, qui nullum ingenii lumen habent. Claudi quoque sunt, qui rectos gressus in operatione non habent. Sed dum morum vitia in membrorum debilitate signantur, profecto liquet quia sicut illi peccatores fuerunt qui vocati venire noluerunt, ita hi quoque peccatores sunt qui invitantur et veniunt. Sed peccatores superbi respuuntur, ut peccatores humiles eligantur. 7. Hos itaque elegit Deus quos despicit mundus, quia plerumque ipsa despectio hominem revocat ad semetipsum. Is enim qui patrem reliquit, et partem substantiae quam perceperat prodige expendit, postquam esurire coepit, in se reversus dixit: Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus? Longe quippe a se discesserat quanpeccabat, et si non esurisset, in semetipsum minime redisset: qui post
Abbreviated transcription (Latin):
ficari potest ñ inconuenienter res
in iusta. Ad cenam uos gͦ eterni
conuiuii. sũmus pat̾familias in¬
uitat: s dũ alius auariciȩ. alius
curiositati. alius uoluptati carms
est deditus. nimirũ repbi simul
om̃s excusant. Dũ hunc terrena
cura occupat. illũ alieni actus sa¬
gax cogitatio deuastat: alterius
etiam mentẽ uoluptas carnis in¬
quinat: fastidiosus quisꝙ ad eter¬
ne uite epulas non festinat. Seqͥt᷑.
Reuersus seruus: mintiauit hec
dño suo. Tunc iratus pater faonlias:
dixit seruo suo. Fai cito in plateas¬
& uicos ciuitatis: & pauꝑes ac de¬
biles. cecos .& claudos introduc hi
E cce qui derrene substantiȩ plus
iusto incubat: uenire ad dũicam
cenam recusat. Qui labori curio¬
sitatis insũdat: p̃parata uite ali.¬
menta fastidit. Qui carnalib
desideriis inseruit: spiritalis
conͣuii epulas respuit. Qa gͦ ueni¬
i suꝑbi renuunt: pauꝑes eligunt᷑.
surhoc: quia iuxta pauli uocem
infirma mundi elegit ds: ut con¬

Expanded text:
e res injusta. Ad coenam ergo vos aeterni convivii summus paterfamilias invitat; sed dum alius avaritiae, alius curiositati, alius voluptati carnis est deditus, nimirum reprobi simul omnes excusant. Dum hunc terrena cura occupat, illum alieni actus sagax cogitatio devastat, alterius etiam mentem voluptas carnalis inquinat, fastidiosus quisque ad aeternae vitae epulas non festinat. 6. Sequitur: Reversus servus nuntiavit haec domino suo. Tunc iratus paterfamilias dixit sers civitatis, et pauperes ac debiles, et caecos et claudos introduc huc. Ecce qui terrenae substantiae 1622 plus justo incubat, venire ad dominicam coenam recusat; qui labori curiositatis insudat, praeparata vitae alimenta fastidit; qui carnalibus desideriis inservit, spiritalis convivii epulas respuit. Quia ergo venire superbi renuunt, pauperes eliguntur. Cur hoc? Quia, juxta Pauli vocem, Infirma mundi eligit Deus, ut con
Abbreviated transcription (Latin):
quiq atq in hoc mundo despec.¬
ti. plerũq tanto celerius uocem
dñi audiunt: quanto & in hoc mũ¬
do non habent ubi delectentur.
Qđd bene amalechitarũ ille puer
egyptius designat: qui amalechi¬
tis p̃dantib atq currentib eger
remansit inuia. fame sitiq aru¬
it. Quẽ tamen dauid inuenit:
ei cibũ potumq p̾buit. Qui ilico
conualescens: dux daud sactus ẽ.
Conuiuantes amalechitas repꝑit.:
& eos qui se debilem reliquerant
cũ magna fortitudine ꝓstrauit.
a malechita qͥppe lambens ppłs¬
uocatur. Q quid ꝑ lambentem
Quȩ t̾rena cuncta ambiendo qͣsi
lambunt: dũ solis temꝑalib
delectant᷑. Quasi enim ppłs lãbens
pͣdam facit : dũ t̾rena diligentes
lucra de alienis dãpnis eraggerãt.

Expanded text:
quique atque in hoc mundo despecti, plerumque tanto celerius vocem Domini audiunt, quanto et in hoc mundo non habent ubi delectentur. Quod bene Amalechitarum puer ille Aegyptius designat, qui Amalechitis praedantibus atque currentibus aeger remansit in via, et fame sitique aruit; quem cum David invenit, ei cibum potumque praebuit; qui illico convalescens dux David factus est; convivantes Amalechitas reperit, et eos qui se debilem reliquerant cum magna fortitudine prostravit. Amalechita quippe populus lambens vocatur. Et quid per lambentem Quae terlambunt, dum solis temporalibus delectantur? Quasi enim populus lambens praedam facit, dum terrena diligentes, lucra de alienis damnis exaggerant.
Abbreviated transcription (Latin):
inter delicias corꝑis et
habita ad ppłm ĩ basilica beatoꝵ ap̃s
phi lippi ꝙ Iacobi.¬
in fastidium ꝑ satiecatẽ uertunt.
At contra spiritales deliciȩ cũ non
entur in fastidio sunt: eũ uero
sbentur in desiderio: tantoq a
omedente amplius esuriuntur:
quanto & ab esuriente ampliꝰ come¬
aunit᷑. In illis appetitus placet erꝑi¬
entia displidet: in istis appetitus

Expanded text:
inter delicias corporis edesiderium accendunt, cum vero habitae eduntur comedentem in fastidium per satietatem vertunt. At contra spiritales deliciae cum non habentur in fastidio sunt; cum vero habentur in desiderio; tantoque a comedente amplius esuriuntur, quanto et ab esuriente amplius comeduntur. In illis appetitus placet, experientia displicet; in ist
Abbreviated transcription (Latin):
& ecce hoc diiudicat pͣuus quisq
cũ audit: nec tamen ea que diu¬
dicat agere desistit. Nlam dũ cui¬
libet ꝑuerse agenti dicimꝰ conu̾¬
tere. dm̃ sequere. mundũ relinqͦ:
ubi hunc nͥ ad dñicã cenã uocamꝰ:
S cũ respondet ora ꝓ me quia
peccator sum. hoc facere ñ possũ:
quid aliuddicit nͥ &s rogat & excu¬
sat: Dicens nãq peccator sum.
humilitatẽ insinuat: subiunges
autẽ conu̾ti ñpossũ: suꝑbiam
demonstrat. Rogando gͥ excusat.
qui & humilitatẽ suꝑducit in
uoce: & suꝑbiam exercet inoꝑati¬
one. Alius autẽ clixit. Urorem

Expanded text:
Et ecce haec dijudicat pravus quisque Et ecce haec dijudicat pravus quisque cum audit, nec tamen ea quae dijudicat agere desistit. Nam dum cuilibet perverse agenti dicimus Convertere, Deum sequere, mundum relinque, ubi hunc nisi ad Dominicam coenam vocamus? Sed cum respondet: Ora pro me, quia peccator sum, hoc facere non possum, quid aliud agit, nisi et rogat et excusat? Dicens namque: Peccator sum, humilitatem insinuat; subjungens autem: Converti non possum, superbiam demonstrat. Rogando ergo excusat, qui et humilitatem superinducit in voce, et superbiam exercet in actione. 5. Alius autem dixit
Abbreviated transcription (Latin):
Alter dirit. Iugaboũ emi quinq:
& eo ꝓbare illa. Logo te: habe me
cipimus: Qui recte quoq iuga
uocatisunt: qͥa in utroq seru ge¬
minantur. Qui uidelicet corpo¬
rales sensus. quia interna comp̃¬
hendere nesciunt. s sola ext̾iora
cognoscunt. & deserentes intima
ea que extra sunt tangunt: rec¬
te ꝑ eos curiositas designatur.:
quȩ dũ alienã querit uitam dis¬
cutere. semꝑsua intima nesciens.
studet ext̾iora cogitare. Graue
nãq curiositatis ẽ uiciũ: quȩ
dũ cuiꝰlibet mentẽ ad inuesti¬
gandã uitã ꝓtimi exterius du¬
cit. semꝑ ei sua intima abscond̾.
ut aliena sciens se nesciat. Et
curiosi animus quanto peritus
fuerit alieni meriti: tanto fiat
Ipsa enim exeusantis uerba. a uicii
sui significatione ñ discrepant.
cũ dieit eo ꝓbare illa: qͥa uidelicet
aliqñdo ꝑtinere ꝓbatio ad curio¬
scet dicens. Rogo te habe me excu¬
satum. Dũenim dicit rogo. & ta¬
men uenire contẽpnit: humilitas
sonat in uoce. suꝑbia inactione.

Expanded text:
Alter dixit: Juga boum emi quinque, et eo probare illa, rogo te, habe me is accipimus? qui recte quoque juga vocati sunt; quia in utroque sexu geminantur: qui videlicet corporales sensus, quia interna comprehendere nesciunt, sed sola exteriora cognoscunt, et deserentes intima, ea quae extra sunt, tangunt, recte per eos curiositas designatur, quae dum alienam quaerit vitam discutere, semper sua intima nesciens, studet exteriora cogitare. Grave namque curiositatis est vitium, quae dum cujuslibet mentem ad investigandam vitam proximi exterius ducit, semper ei sua intima abscondit, ut aliena sciens, se nesciat. Et curiosi animus quanto peritus fuerit alieni meriti, tanto fit e excusatum. Ipsa enim excusantis verba a vitii sui significatione non discrepant, dum dicitur, eo probare illa; quia videlicet aliquando pertinere probatio ad curioscet, dicens: Rogo te, habe me excusatum. Dum enim dicit Rogo te, et tamen venire contemnit, humilitas sonat in voce, superbia in actione.
Abbreviated transcription (Latin):
inedie peste laboramus. Et quia
gustare intus nolumꝰ paratã dul¬
cedinem: amamꝰ foris miseri fam̃
nr̃am. S: suꝑna nos pietas. nec de¬
serentes se deserit᷑. contemptas enĩ
illas delicias ad memorie nr̃e ocłos
reuocat: easq nob̃ ꝓponit in ꝓmis¬
sione: torporem excutit: atq ut
fastidium nr̃m repellere debeamꝰ
inuitat. Ait namq. Homo quid̃ã
fecit cenam magnã: & uocauit mul¬
tos. Qs homo iste ẽ. nisi ille de qͦ¬

Expanded text:
inediae peste fatigamur. Et quia inediae peste fatigamur. Et quia gustare intus nolumus paratam dulcedinem, amamus foris miseri famem nostram. Sed superna nos pietas nec deserentes se deserit. 2. Contemptas enim illas delicias ad memoriae nostrae oculos revocat, easque nobis proponit; in promissione torporem excutit, atque ut fastidium nostrum repellere debeamus invitat. Ait namque: Homo quidum fecit caenam magnam, et vocavit multos. Quis est iste homo, nisi ille de q
Abbreviated transcription (Latin):
In ilis appetitus saturitatẽ. saturi¬
ias fastidium generat: inistis aũ
appetitus saturitatẽ. saturitas appe¬
ttum parit. Augent eñĩ sꝑitales
delicie desideriũ in mente dũ sã¬
tunt: qͥa quantomagis earũ sapor
ixipitur. eo amplius cognoscit᷑
qd̾ auidius ametur. & iccirco non
habite amari ñ possunt: qͥa earũ
sapor ignoratur. Quis eñ amare
ualeat qđ ignorat:. Pinde psal¬
stalis. S cibũ uite ex palato cordis
angite: ut ꝓbantes eius dulcedi.¬
nem ariare ualeatis. Has autem
homo c elicias tunc amisit: cũ
inpara: aso peccauit. Fxtͣ exuit:
cĩos ac. bo tt̃e dulcedinis clau.¬
sit. Unde nos nati qͦ in huius pe¬
regrinationis erumpna. huc fasti¬
diosi iam uenimꝰ: nescimis quid
desiderare debeana tantoq am
plius se fastidii nr̃i morb ȩragerat:
quantomagis ab esu illius dulce¬
dinis animus elongat. Q eo iam
internas delicias non appetit. qͦeas
comedere dui longeq desueuit.
fastidio gͦ nr̃o tabescimus: & longa

Expanded text:
titus saturitatem, saturitas fastidium generat: in istis autem appetitus saturitatem, saturitas appetitum parit; augent enim suimet spiritales deliciae desiderium in mente cum satiant, quia quanto magis earum sapor percipitur, eo amplius cognoscitur quod avidius ametur, et idcirco non habitae amari non possunt, quia earum sapor ignoratur. Quis enim amare valeat quod ignorat? Proinde Psalstatis. Sed cibum vitae ex palato cordis tangite, ut probantes ejus dulcedinem amare valeatis. Has autem homo delicias tunc amisit, cum in paradiso peccavit ; extra exiit, cum os a cibo aeternae dulcedinis clausit. Unde nos quoque nati in hujus peregrinationis aerumna, huc fastidiosi jam venimus, 1619 nec scimus quid desiderare debeamus; tantoque se amplius fastidii nostri morbus exaggerat, quanto magis ab esu illius dulcedinis animus elongat; et eo jam internas delicias non appetit, quo eas comedere diu longeque desuevit. Fastidio ergo nostro tabescimus, et longa
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe ẽ. ferre uͦ contumelias. odi¬
entẽ diligere: martirium ẽ in
occulta cogitatione. Nam quia
duo sunt martyrii genera. unũ
in occulto oꝑe. aliud in publico:
testatur ueritas que zebedei
filios requirit dicens. Potestis
bibere calicem que ego bibit᷑us
sum: Cui cũ ꝓtinus respondẽt̃
possumus: ilico respondit dñs
dicens. Calicem quidẽ meum
bibetis. Quid eñi ꝑ calicẽ: nisi
dolorem passionis accipimus:
De quo alias dicit. Pater si fieri
potest: transeat a me calix iste.
& zebedei filii idest iacob et
cubuit: & tam̃ qđ uterq cali¬
cem biberet audiuit. Ioh̾es
namq nequaꝙͣ ꝑ martyriũ ui¬
tã finiuit. s tam̃ martyr exti¬
tit: quia passionem quã ñ susce¬
pit in corpore seruauit in m̃te
& nos gͦ hoc exemplo sine ferm
tiam ueraciter in animo custoai¬
mus. Non ab re arbitror frẽs bñ¬

Expanded text:
opere est; ferre vero contumelias, odiopere est; ferre vero contumelias, odientem diligere, martyrium est in occulta cogitatione. Nam quia duo sunt martyrii genera, unum in occulto opere, aliud in publico, testatur Veritas, quae Zebedaei filios requirit, dicens: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? Cui cum protinus responderent: Possumus, illico Dominus respondit, dicens: Calicem quidem meum bibetis. Quid enim per calicem, nisi dolorem passionis accipimus? De quo alias dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Et Zebedaei filii, id est Jacobus et cubuit, et tamen quod uterque calicem biberet audivit. Joannes namque nequaquam per martyrium vitam finivit, sed tamen martyr exstitit, quia passionem quam non suscepit in corpore servavit in mente. Et nos ergo hoc exemplo sine ferrontiam veraciter in animo custodimus. Non abs re arbitror, fr
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. s ꝑ negligentiam postmo¬
dum intra urbis claustra capi¬
untur: Quib isti sunt similes:
nͥ his quos irruens grauis languor
a uita non subtrahit. s leniter
ueniens rechuia febris occidit:
Ille gͦ ueraciter patientiã seruat:
qui ad tempus aliena mala sine
dolore tolerat: & hec eadem re¬
tractans ꝑtulisse se talia exultat:
ne bonum patientiȩ quietis tẽ¬
pore ꝑdat: qđ in ꝑturbationib
custoditur. S quia natalẽ mar¬
tyris hodierna die colimus frẽs
mei: nequa ꝗͣ nos a uirtute eiꝰ pa¬
tientie estimare extraneos debe¬
mus. Si eñi adiuuante nos do¬
mino uirtutem patientiȩ serua¬
re. contendimus: & in pace eccliȩ
uiuimus. et tamen martyrii
palmam teuemus. Duo quippe
sunt martirii genera. Unum in
publico: alterũ in mente simul
& actione. Itaq martires eẽ pos¬
sumus: etiam si nullo ferro ꝑcu¬
tientiũ trucidemuꝵ. Mori quip¬
pe a ꝑsequente. martyriũ ĩ aꝑto

Expanded text:
sunt, sed per negligentiam postmosunt, sed per negligentiam postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus isti sunt similes, nisi his quos irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leviter veniens recidiva febris occidit? Ille ergo veraciter patientiam servat, qui et ad tempus aliena mala sine dolore tolerat, et haec eadem retractans, pertulisse se talia exsultat, ne bonum patientiae quietis tempore pereat, quod in perturbationibus custoditur. 7. Sed quia natalem martyris hodierna die colimus, fratres mei, nequaquam nos a virtute ejus patientiae existimare extraneos debemus. Si enim, adjuvante nos Domino, virtutem patientiae servare contendimus, et in pace Ecclesiae vivimus, et tamen martyrii palmam tenemus. Duo quippe sunt martyrii genera, unum in mente, aliud in mente simul et actione. Itaque esse martyres possumus, etiamsi nullo percutientium ferro trucidemur. Mori quippe a persequente martyrium in aperto
Abbreviated transcription (Latin):
contra ilum acrius dolet. quem
ad reddendas inurias cõmo¬
uore non potuit. Unde fit. ut
tosa se uirtute contra eũ erigat:
quẽ contumelias fortiter ꝑtulis¬
se considerat. Quem qͥa cõmou̾e
iipsa iniuriarũ iaculatione
ñ potuit: ab aꝑto certamine in¬
terim recedens. insecreta cogita¬
done deceptionis tempus inqui¬
in. & quia publicũ bellũ ꝑdidit.
ad exhibendas occulte insidias
exardescit. Quietis namq iam
dempore ad uictoris animum
redit: & uel dãpna rerũ uł iniu¬
rarĩ aeula ad memoriã redu¬
cit: cunctaq quȩ sibͥsunt illa¬
ta uehementer exaggerans. fu¬
isse intolerabilia ostendit: & qui¬
escentis animũ tanto furore ꝑtur¬
bat ut plerũq uir patiens illa se
equanimiter tolerasse etiam ꝑtꝰ
uictoriam captiuus erubescat:
seq non reddidisse contumeliã
doleat: & deteriora rependere
si occasio p̃beatur querat. Quib
gͦ isti sunt similes: nͥ his qui ꝑ
fortitudinẽ incampo uictores

Expanded text:
contra illum acrius dolet, quem contra illum acrius dolet, quem ad reddendas injurias commovere non potuit; unde fit ut tota se virtute contra eum erigat, quem contumelias fortiter pertulisse considerat. Quem quia commovere in ipsa injuriarum jaculatione non potuit, ab aperto certamine interim recedens, in secreta cogitatione deceptionis tempus inquirit, et qui publico bello perdidit, ad exhibendas occulte insidias exardescit. Quietis namque jam tempore ad victoris animum redit, et vel damna rerum, vel injuriarum jacula ad memoriam reducit; cunctaque quae sibi illata sunt vehementer exaggerans, fuisse intolerabilia ostendit, et quiescentis animum 1616 tanto furore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse etiam post victoriam captivus erubescat; seque non reddidisse contumelias doleat, et deteriora rependere, si occasio praebeatur, quaerat. Quibus ergo isti sunt similes, nisi his qui per fortitudinem in campo victores
Abbreviated transcription (Latin):
nor ẽ gͦ uictoeia urbes expug¬
nare: quia extra sunt que um¬
cuntur. Maius autẽ ẽ. qđ ꝑ pa
tientiã uincitur: qr ipse ase ani¬
mus suꝑatur: & semetipsũ sibi¬
metipsi subicit: q̃ndo eum pa¬
tientia inhumilitate tolerantiȩ
sternit. Sciendũ uͦ est. qd̾ plerũ
euenire patientib solet. ut eo qͥ¬
dem tempore quo aduersa pa¬
tiuntur. uel contumelias audi¬
unt nullo dolore pulsentur: a
sic patientiã exhibeant. ut cus¬
todire etiam cordis innocen¬
tiam curent᷑. S cũ post pai¬
ulum hec ipsa que ꝑtulerint. ad
nemoriam reuocant: igne uehe¬
mentissimi doloris instigantur.
Aegumenta ultionis inquirunt:
a mansuetudinẽ quam tolerantes
habuerunt. in retractatione sua
semecipsos diudicantes ꝑdunt.
sallidus namq aduersarius:
bellum contra duos mouet. linũ
udelicet infłamãs ut contume¬
ius pͥce inferat: alterum uͦ ꝓuocais
ut contumelias lesus reddat.S¬
quaeuã uictor extitit. quem ad
iferendas contumelias cõmouit:

Expanded text:
nor est ergo victoria urbes expugnare, quia extra sunt quae vincuntur. Majus autem est quod per patientiam vincitur, quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit, quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternit. Sciendum vero est quod plerumque evenire patientibus solet, ut eo quidem tempore quo adversa patiuntur vel contumelias audiunt nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam curent. Sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint ad memoriam revocant, igne vehementissimi doloris instigantur, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, in retractatione sua semetipsos dijudicantes perdunt. 6. Callidus namque adversarius belluvidelicet inflammans ut contumelias prior inferat, alterum provocans ut contumelias laesus reddat.us jam victor exstitit quem ad proferendas contumelias commovit,
Abbreviated transcription (Latin):
Uia longius ab ur¬
be digressi sumus:
ne add reuercendũ
nos tardior hora p̃pediat ͥ ne¬
cesse est ut expositionẽ scĩ eugli¬
hreuior sermo transcurrat. do¬
minus ac redemptor nr̃ perituri
nundi p̃currentia mala denun¬
aut: ut eo minus ꝑturbent ueni¬
antia. quo fuerint p̃scita. Minus
eñi iacula feriunt: que p̃uiden.¬
cur. & nos tolerabilius mundi
mala suscipimus: si contra hec
ꝓyscientie clipeũ munimur.
fece enĩ dicit. Cũ audieritis
ylia & seditiones: nolite terreri.
dportet primũ hec fieri: s non¬
sũ statim finis. Pensanda sunt
uerba redemptoris nr̃i: ꝑ que
nos aliud interius. aliud exte¬
rius passuros denuntiat. Bella
quipe ad hostes ꝑtinent: sedi¬
tiones ad ciues. Ut gͦ nos indi¬
cet interius exteriusq turbari:¬

Expanded text:
uia longius ab urbe digressi sumus, ne ad revertendum nos tardior hora praepediat, necesse est ut expositionem sbrevior sermo transcurrat. Dominus ac Redemptor noster perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus enim jacula feriunt quae praevidentur; et nos tolerabilius mundi mala suscipimus, si contra haec per praescientiae clypeum munimur. Ecce enim dicit: Cum audieritis praelia et seditiones, nolite terreri; oportet enim primum haec fieri, sed nondum statim finis. Pensanda sunt verba Redemptoris nostri, per quae nos aliud interius, aliud exterius passuros esse denuntiat. Bella quippe ad hostes pertinent, seditiones ad cives. Ut ergo nos indicet interius exteriusque turbari
Abbreviated transcription (Latin):
electoꝵ florib plena. habet in pace
lilia. in bello rosas. Sciendum
p̃terea est: quod trib modis uirtꝰ
patientie exerceri solet. Alia nãq
sunt que a dõ. alia que ab antiqͦ
aduersario: alia que a prorimo
sustinemus. Aprimo namq ꝑ¬
secutiones. dampna & contume.¬
lias: ab antiqͦ uͦ aduersario tẽp¬
tamenta: a do autẽ flagella tole¬
ramꝰ. S in om̃ib his tͥb modis¬
uigilanti ocło semetipsã debet
mens circũspic̾e. ne contra mala
primi ꝑtrahatur ad recributio¬
nẽ mali: ne contra temptam̃ta
aduersarii seducatur ad delec¬
tationẽ uł consensũ delictiꝰ. ne
contra flagella opificis ad excessũ
ꝓruat murmurationis. Perfec¬
te enim aduersarius uincitur: qnͣ¬
do mens nr̃a & inter temptam̃ta
eius ad delectationẽ atq consen

Expanded text:
electorum floribus plena, habet in pace electorum floribus plena, habet in pace lilia, in bello rosas. 9. Sciendum praeterea est quod tribus modis virtus patientiae exerceri solet. Alia namque sunt quae a Deo, alia quae ab antiquo adversario, alia quae a proximo sustinemus. A proximo namque persecutiones, damna et contumelias; ab antiquo vero adversario tentamenta; a Deo autem flagella toleramus. Sed in vigilanti oculo semetipsam debet mens circumspicere; ne contra mala proximi pertrahatur ad retributionem mali; ne contra tentamenta adversarii seducatur ad delectationem, vel consensum delicti; ne contra flagella opificis ad excessum proruat murmurationis. Perfecte enim adversarius vincitur, quando mens nostra et inter tentamenta ejus a delectatio
Abbreviated transcription (Latin):
timor ꝑculit: ut nullus egredi¬
ente illa sc̃ã anima illic stare po¬
tuisset. & hii gͦ qui uiderant. &
ini qui omnino nichil uiderant.
om̃s uno timore ꝑcussi & territi
fugerunt: nullusq ilie assistere
illo moriente potuit. Pensate
quando districtus iudex uentu¬
tus ẽ. si sic assistentes terruit. qn¬
aͥs gratus & remunerans uenit:
aut qualiter timeri potest. cum
uideri poterit: si sic mentes p̃¬
sentiũ strauit. & qͣndo iuderi
A ad quantũ ħc retributionis
ellmen euȩxit: qͥd huic suus
conditor intus dedit: de quo no¬
bis tantam glãm in die eiꝰ exitus xxx¬
& foris innotuit: Quib hunc
credamus nͥsc̃is martyrib soci¬
atum: quẽ attestantib corporeis
quoq oculis a beatis sꝑitib cons¬
tat eẽ susceptum: Nullo iste gla¬
dio ꝑ cussus occubuit: & tamen
coronam patientie qũa in m̃te
tenuit. in egressione ꝑcepit. Pro¬
bamus cotidie uerum ẽẽ quod
ante nos dictum ẽ: quia sc̃ã eccłia

Expanded text:
timor perculit, ut nullus, egreditimor perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima, illic stare potuisset. Et hi ergo qui viderant, et hi qui omnino nihil viderant, uno omnes timore perculsi et territi fugerunt, nullusque illic assistere illo moriente potuit. Pensate quando districtus judex venturus est, si sic assistentes terruit quando gratus et remunerans venit; aut qualiter timeri potest cum videri potuerit, si sic mentes praesentium stravit et quando videri tia, ad quantum hunc retributionis culmen evexit. Quid huic suus conditor intus dedit, de quo nobis tantam gloriam in die ejus exitus t foris innotuit? Quibus hunc credamus nisi sanctis martyribus sociatum, quem, attestantibus corporeis quoque oculis, a beatis spiritibus constat esse susceptum? Nullo iste gladio percussus occubuit, et tamen coronam patientiae quam in mente tenuit in egressione percepit. Probamus quotidie verum esse quod ante nos dictum est, quia sancta Ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
singularis. & suꝑsunt multi qu
illum nouerunt: eiusq uitam ul
obitum narrant. Erat autẽ eiꝰ
lingua rustica: sed docta uita.
Hic ꝓ amore celestis patrie cunc¬
ta despererat: possidere in hoc
mundo aliquid fugiebat. Tu¬
multꝰ deuitabat hominũ: cre¬
bris ac ꝓlixiorib orationib in¬
tentus erat. Uirtus tamen pati¬
entiȩ in eo uehementer excreue¬
rat: ita ut eũ sibi amicũ credi¬
ret qui sibi molestie aliquid
irrogasset. Reddebat contum¬
liis grãs: si quod in ipsa sua me¬
pia eidamnũ fuisset illatũ. ns
maximũ lucrũ putabat. Onõ
suos aduersarios nil aliua s̃
adiutores estimabat. hunc cũ
des mortis egredi de corpore ur¬
geret: conuenerunt multi. ut
tim sc̃ȩ animȩ de hoc mundo
rcedenti suas animas cõmenda¬
rent. Cumq circa lectũ illiꝰ hi qui
conuenerant om̃s assisterent: alii
corporeis oculis ingredientes
angłos uiderunt. sed dicere ali¬
quid nullomͦ potuerunt: alii
qui aderant ita uehementissimꝰ

Expanded text:
singularis. Et supersunt multi qui illum noverunt, ejusque vel vitam vel obitum narrant. Erat autem hujus lingua rustica, sed docta vita. Hic pro amore coelestis patriae cuncta despexerat, possidere aliquid in hoc mundo fugiebat; tumultus devitabat hominum, crebris ac prolixioribus orationibus intentus erat. Virtus tamen patientiae in eo vehementer excreverat, ita ut eum sibi amicum crederet, qui sibi molestiae aliquid irrogasset; reddebat contumeliis gratias; si quod in ipsa sua inopia damnum ei fuisset illatum, hoc maximum lucrum putabat; omnes suos adversarios nihil aliud quam adjutores aestimabat. Hunc cum dies mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt multi, ut tam sanctae animae 1617 de hoc mundo recedenti suas animas commendarent. Cumque circa lectum illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii corporeis oculis ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt; alii qui aderant ita vehementissimus
Abbreviated transcription (Latin):
curitatis. Pegrinationẽ derre:
ꝓ habitatione dileximus patriȩ
Salutem corꝑũ: redegimꝰ inusũ¬
uicioꝵ. Ubertatis habundantiã.
ñ ad necessitatẽ carnis: s ad ꝑuer¬
sitatẽ intorsimus uoluptatis. Ip¬
sa serena blandim̃ta aeris: ad
amorem nob̾ seruire coegimꝰ ter¬
rene delectationis. Iure gͥ restat
ut simul nos om̃ia feriant. que
simul om̃ia uiciis nr̃is male sub¬
acta seruiebant: ut quot prius
in mundo incolumes habuimꝰ
gaudia: tot de ipso postinodum
cogamur sentire tormenta. No¬
tandũ uͦ qđ dicitur: terroresq de
celo & tẽpestates. Cũ tẽpestates hye¬
males uenire ex ordine tempoꝵ
soleantꝰ cur hoc loco tempestates
uenire in ꝑdicionis signũ p̃dicun¬
tur. nͥ qđ eas tẽpestates dñs ue¬
nire denuntiat. que nequaꝙͣ ordi¬
nem tẽpoꝵ seruant: Quȩ enun
ordinate ueniunt: signũ ñ st̃.
S tempestates in signo sunt:
que ipsa quoq tempoꝵ statuta
confundunt. Quod nos quoq

Expanded text:
curitatis: peregrinationem terrae curitatis: peregrinationem terrae pro habitatione dileximus patriae. Salutem corvitiorum; ubertatis abundantiam non ad necessitatem carnis, sed ad perversitatem intorsimus voluptatis; ipsa serena blandimenta aeris ad amorem nobis servire coegimus terrenae delectationis. Jure ergo restat ut simul nos omnia feriant, quae simul omnia vitiis nostris male subacta serviebant, ut quot prius in mundo incolumes habuimus gaudia, tot de ipso postmodum cogamur sentire tormenta. Notandum vero quod dicitur: Terrores de coelo et tempestates. Cum tempestates hiemales venire ex ordine soleant temporum, cur hoc loco tempestates venire in perditionis signum praedicuntur, nisi quod eas tempestates Dominus venire denuntiat quae nequaquam ordinem temporum servant? Quae enim ordinate veniunt, signum non sunt; sed tempestates in signum sunt, quae ipsa quoque temporum statuta confundunt. Quod nos quoque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetua que subsequunt᷑. Et ido
post bella & seditiones. ñ statim
finis: qͥa multa debent mala p̃¬
currere. ut malũ ualeant si ne
fine nuntiare. S cũ tot signa ꝑ¬
turbationis dicta sint: oportet
ut eoꝵ considerationẽ breuiter
ꝑ singula ꝑstringamꝰ: quia ne¬
cesse est ut alia e celo alia et̾ra. alia
abelem̃tis. alia ab hoĩbꝰ patiam̃. Ait
enim. Surget gens contra gentẽ.
Ecce turbatio. hominũ. Erunt
terremotꝰ magni ꝑ loca: ecce res¬
pectus ire desuꝑ. Erunt pesti¬
lentiȩ: ecce inequalitates tempoꝵ.
Erit fames: ecce sterilitas terre.
Terroresq de celo & tempestates:
ecce inequalitas aeris. Quia gͦ
om̃ia consũmanda sunt: ante
consũmationẽ om̃ia ꝑturbant᷑.¬
& qui incunctis delinquimꝰ in
cunctis ferimur: ut impleatur
qđ dicitur. Pugnabit ꝓ eo orbis
terrarũ: contra insensatos. Omĩa
ad usum conuertimꝰ culpe. S
cuncta que ad usũ p᷑uitatis inflex
Tranquillitatẽ quippe humane
pacis: ad usũ uertimus uane se¬

Expanded text:
t ideo post bella et seditiones non statim finis, quia multa debent mala praecurrere, ut malum valeant sine fine nuntiare. Sed cum tot signa perturbationis dicta sint, oportet ut eorum considerationem breviter per singula perstringamus, quia necesse est ut alia e coelo, alia e terra, alia ab elementis, alia ab hominibus patiamur. Ait enim: Surget gens contra gentem, ecce perturbatio hominum; erunt terrae motus magni per loca, ecce respectus irae desuper; erunt pestilentiae, ecce inaequalitas corporum; erit fames, ecce sterilitas terrae; terroresque de coelo et tempestates, ecce inaequalitas aeris. Quia ergo omnia 1613 consummanda sunt, ante consummationem omnia perturbantur; et qui in cunctis deliquimus, in cunctis ferimur, ut impleatur quod dicitur: Et pugnabit pro eo orbis terrarum contra inad usum convertimus culpae. Sed cuncta quae ad usum inflexiTranquillitatem namque humanae pacis ad usum vertimus vanae se
Abbreviated transcription (Latin):
emplo sue misedĩȩ nr̃a ad peniten¬
tiam uoluit corda concutere. Mi
temꝑib peccator & penitens: uo¬
cem de celestib audiuit. Iuli dic¬
tũ est quid me ꝑsequeris: iste¬
uͦ meruit audire. dimissũ ẽ pecca¬
tũ tuum. Longe ẽ inferior meri¬
tis peccator iste penitens: quam
paulus. S quia adhuc hac in re
de saulo loquim᷑. crudelitatem
necis anhelante. liceat audacter
dicere: quia saulus ꝓpter suꝑbi¬
am uocẽ increpationis: iste uͦ
ꝓpter humilitatẽ uocẽ consolati¬
onis audiuit. Hunc quia humi¬
litas strauerat diuina pietas ers¬
gebat: illum qͥa suꝑbia erȩrera
diuina seueritas humiliabat. h
tis. recogitate qͥd fecistis. largi¬
tatem suꝑnę pietatis aspieite:
& ad mise ricordẽ iudicem dums
adhuc expectat cũ lacrimis uens¬
te. Considerantes nãq qđ uistꝰ
sit: peccata ur̃a nolite negligers
Considerantes uͦ qđ pius sit.
nolite desꝑare. Prebet apud dm̃
homini fiduciam: ds hõ. Est

Expanded text:
emplo suae misericordiae nostra ad poenitenemplo suae misericordiae nostra ad poenitentiam voluit corda concutere. Mirtemporibus peccator et poenitens vocem de coelestibus audivit. Illi dictum est: Quid me persequeris? Iste vero audire meruit: Dimissum est peccatum tuum. Longe est inferior meritis peccator iste poenitens quam Paulus. Sed quia adhuc in hac re de Saulo loquimur crudelitatem necis anhelante, liceat audenter dicere quia Saulus propter superbiam vocem increpationis, iste vero propter humilitatem vocem consolationis audivit. Hunc quia humilitas straverat, divina pietas erigebat, illum quia superbia erexerat, divina severitas humiliabat. Hatis, recogitate quae fecistis. Largitatem supernae pietatis aspicite, et ad misericordem judicem, dum adhuc exspectat, cum lacrymis venite. Considerantes namque quod justus sit, peccata vestra nolite negligere; considerantes vero quod pius sit, nolite desperare. Praebet apud Deum homini fiduciam Deus homo. Est
Abbreviated transcription (Latin):
lento foras pede secutus ẽ. Quẽ
cũ in secreto montis latere cerne¬
ret in oratione ꝓstratum: expec¬
tare uoluit quando surgeret.
ut ipsam qͦ longanimitatẽ ora¬
tionis exploraret: cũ subito lux
in oratione. ꝓstratus iacebat: tan¬
taq illo in loco se claritas sparsit.
ut tota pars regionis illius ex
eadem luce candesceret. Quam
abbas ut uidit: intremuit᷑ fugit.
Cũq post longũ hore spacium
isdem frater ad monasteriũ re¬
disset: abbas eiꝰ ut disceret ansu
ꝑse effusionẽ tanti luminis ag¬
nouisset. requirere eum studuit
dicens. Ubi fuisti: At ille latere
se posse credens: in monasterio
se fuisse respondit. Quo negan¬
te: abbas cõpulsus ẽ dicere qd
uidisset. At ille uidens se dep̃
suꝑme iudisti lucẽ de celo descende.:
uox etiã pariter uenit dicens.
Dimissum ẽ peccatũ tuũ. Q qui¬
dem om̃ps d̾s peccatum eiꝰ potu¬
it tacendo laxare: s loquendo
ꝑ uocem. radiando ꝑ lumen. ex¬

Expanded text:
lento foras pede secutus est. Quem lento foras pede secutus est. Quem cum in secreto montis latere cerneret in oratione prostratum, exspectare voluit quando surgeret, ut ipsam quoque longanimitatem orationis ejus exploraret, cum subito coelin oratione prostratus jacebat; tantaque se illo in loco claritas sparsit, ut tota pars regionis illius ex eadem luce candesceret; quam abbas ut vidit, intremuit, et fugit. Cumque post longum horae spatium idem frater ad monasterium rediisset, abbas ejus, ut disceret an super se effusionem tanti luminis agnovisset, requirere eum studuit, dicens: Ubi fuisti, frater? At ille, latere posse se credens, in monasterio se fuisse respondit. Quo negante, abbas compulsus est dicere quid vidisset. At ille videns se esse super me vidisti lucem de coelo descendere, vox etiam pariter venit, dicens: Dimissum est peccatum tuum. Et quidem omnipotens Deus peccatum ejus potuit tacendo laxare; sed loquendo per vocem, radiando per lumen, ex
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ sui consideratione cõpunctus:
erexit se contrase. Mundi huius
om̃ia reliquit: monasteriũ petiit.
In quo numirũ monast̾io tantȩ
humilitatis tanteq sibi districti¬
onis extitit: ut cuncti frẽs qui il¬
lic ad amorẽ diuinitatis excreue¬
rant suã cogerentur uitã despic̾e̾.
dũ illius penitentiam uiderent.
Studuit namq toto mentis ad-¬
nisu carnẽ cruciare: uoluntates
oblatam a frĩb uenerationem
timere. hic itaq nocturnas frm̃¬
uigilias p̃uenire consueuerat.¬
& quia mons in quo monasteriũ
situm ẽ. ex uno latere in secretio¬
re parte ꝓminebat: uluc consu¬
etudinem fecerat ante uigilias
egredi: ut se cotidie in fletu pe¬
nitentiȩ quanto secretius tanto
liberius mactaret. Contẽplabat᷑
namq districtionẽ uenturi iudi.¬
cis sui: & lam eidem iudiei con¬
corcdans punlebat in lacrimis re¬
atum facinoris sui. Quadam uͦ
nocte abbas monasterii uigilans.
hunc latenter egredientẽ intuit᷑.

Expanded text:
ergo sui consideratione compunctus, ergo sui consideratione compunctus, erexit se contra se, mundi hujus omnia dereliquit, monasterium petiit. In quo nimirum monasterio tantae humilitatis tantaeque sibi districtionis exstitit, ut cuncti fratres, qui illic ad amorem divinitatis excreverant, suam cogerentur vitam despicere, dum illius poenitentiam viderent. Studit namque toto mentis adnisu cruciare carnem, voluntates oblatam a fratribus venerationem timere. Hic itaque nocturnas frvigilias praevenire consueverat; et quia mons in quo monasterium situm est ex uno latere in secretiore parte prominebat, illuc consuetudinem fecerat ante vigilias egredi, ut se quotidie in fletu poenitentiae quanto secretius, tanto liberius mactaret. Contemplabatur namque districtionem venturi judicis sui, et, jam eidem judici concordans, puniebat in lacrymis reatum facinoris sui. Quadam vero nocte abbas monasterii vigilans hunc latenter egredientem intuitus
Abbreviated transcription (Latin):
strictȩ animadu̾sionis infligene:
Ecce nos peccando auctori nr̃o
terga infaciem dedimus: & ta¬
men sustinemur. Suꝑbe auersos
benigne reuocat: & qui ferire nos
auersos potuit. ut reuertam᷑ mu¬
nera ꝓmittit. Tanta gͦ conditoris
nr̃i miscdĩa. duriciã nr̃i reatus
emolliat: & hõ qui malũ qđ fecti
exꝑiri ꝑcussus poterat. saltem
expectatus erubescat. Lem trẽs
hituter refero: quam uiro uene¬
rabili maximiano tunc patre mo¬
nasteris mei atq presbitero. nõ
autẽ siracusano eꝑo narrante cog¬
noui. Hlanc itaq si sollerter au¬
antis: caritati ur̃e non breuiter
suf fragari credo. Nr̃is modo tẽ¬
porib uictorinꝰ quidã extitit:
qui alio quoq nomine emilianꝰ
appellatus ẽ: ñ inopis substantie
uxta mediocritatẽ uite. S quia
plerumq regnat in rerũ opulen¬
tia carnis culpa: in quodam fa¬
anore lapsus ẽ. quod debuisset
ualde ꝑtimescere: ac de sue mor¬
tis immanitate cogitare. Neatus

Expanded text:
strictae animadversionis infligeret? strictae animadversionis infligeret? Ecce nos peccando auctori nterga in faciem dedimus, et tamen sustinemur. Superbe aversos benigne revocat, et qui ferire nos aversantes potuit, ut revertamur munera promittit. Tanta ergo conditoris nostri misericordia duritiam nostri reatus emolliat, et homo qui malum quod fecit experiri percussus poterat, saltem exspectatus erubescat. 18. Rem, fratres, breviter refero, quam viro venerabili Maximiano tunc patre monasterii mei atque presbytero, nunc autem Syracusano episcopo narrante, cognovi. Hanc itaque si solerter auditis, charitati vestrae non breviter suffragari credo. Nostris modo temporibus Victorinus quidam exstitit, qui alio quoque nomine Aemilianus appellatus est, non inops substantiae juxta mediocritatem vitae; sed quia plerumque regnat in rerum opulentia carnis culpa, in quodam facinore lapsus est, quod debuisset valde pertimescere, ac de suae mortis immanitate cogitare. Reatus
Abbreviated transcription (Latin):
nos uidit & ꝑtulit: qui nos añ
culpam peccare ꝓhibuit: etiam¬
post culpam expectare ad ueni¬
am ñ desistit. Ecce ipse nos quẽ
despeximus uocat. Auersi ab il¬
lo sumus: & tamen ñ auertitur.
oculi tui uidentes p̃ceptorem
tuũ: & aures tue audient u̾bũ
ptꝰ cergũ monentis. Quasi in
faciem homo ẽ monitus: quando
ad iusticiam conditus. p̃cepta re¬
tieuiduus accepit. S eum hec ea¬
dem p̃cepta contempsit: quasi
conditori suo dorsũ mentis infa¬
ciem dedit. S ecce adhuc postder¬
gum sequit᷑ ꝙ monet: quia iamo
a nobis contemptꝰ e: ⁊ tam̃ nos ao¬
huc uocare non cessat. Quasi abi¬
sum ei infaciem dedimus ⁊ eiuirs
uerba despicimus: cuiꝰ p̃cepta
calcamus. S stans post tergum
nos auersos reuocat: qui &s uidlet
quod despicitur : & tam̃ ꝑ p̃cep
ur̃m loquenti famulus suus su¬
bito suꝑbiret. terga in faciem mit¬
teret: nũquid ñ contẽptus dñs
eius. suꝑbiam feriret. uulnera di¬

Expanded text:
nos vidit, et pertulit. 17. Qui nos ante nos vidit, et pertulit. 17. Qui nos ante culpam peccare post culpam exspectare ad veniam non desistit. Ecce ipse nos quem despeximus vocat, aversi ab illo sumus et tamen non avertit. oculi tui videntes praeceptorem tuum, et aures tuae audient vocem post tergum monentis . Quasi in faciem homo monitus est, quando ad justitiam conditus praecepta rectitudinis accepit; sed cum haec eadem praecepta contempsit, quasi conditori suo dorsum mentis in faciem dedit. Sed ecce adhuc post tergum sequitur et monet; quia jam et a nobis contemptus est, et tamen nos adhuc vocare non cessat. Quasi dorsum ei in faciem dedimus, cujus verba despicimus, cujus praecepta calcamus: sed stans post tergum nos aversos revocat; qui et videt quod despicitur, et tamen per praeceptvestrum loquenti famulus suus subito superbiret, terga in faciem mitteret, nunquid non contemptus dominus, ejus superbiam feriret? vulnera di
Abbreviated transcription (Latin):
nitentiȩ lam̃ta correxit. Qui cũ
longe post contra hostiũ cuneos
sederet: aquã bib̾e de bethleemi¬
tica cist̾na ex desiderio uoluit.
Cuiꝰ electi milites inter cateruas
aduersantiũ menia erũpentes.
aquã quã desiderauerat illesi
detulerunt. S uir flagellis eru¬
ditus. semetipsũ ꝓtinus cũ peri¬
culo militum aquã desiderasse
rep̾hendit: eamq dño fundens
libauit: sicut illic scriptum est.
Libauit eam dño. In sacrificio
quippe dñi effusa aqua conuer¬
sa est: qr culpã concupiscentie
mactauit ꝑ penitentiã rep̃hen¬
sionis sue. Qui gͦ quondã concu¬
piscere alienam coniugẽ nequaꝙͣ
timuit: post etiam q aꝙͣ concu¬
pisset expauit. Quia enĩ se illi¬
cita ꝑpetrasse meminerat: cont᷑
semetipsũ iam rigidus. etiam
a licitis abstinebat. Sic sic agunꝰ
penitentiam: si ea quȩ cõmisimꝰ
ꝑfecte deploramꝰ. Pensemꝰ suꝑ noᷤ
diuicias conditoris nr̃i. Peccare

Expanded text:
nitentiae lamenta correxit. Qui cum nitentiae lamenta correxit. Qui cum longe post contra hostium cuneos sederet, aquam bibere de Bethlehemitica cisterna ex desiderio voluit . Cujus electi milites, inter catervas adversantium medias erumpentes, aquam quam rex desideraverat illaesi detulerunt. Sed vir flagellis eruditus semetipsum protinus cum periculo militum aquam desiderasse reprehendit, eamque Domino fundens libavit, sicut illic 1610 scriptum est: Libavit eam Domino . In sacrificium quippe Domini effusa aqua conversa est, quia culpam concupiscentiae mactavit per poenitentiam reprehensionis suae. Qui ergo quondam concupiscere alienam conjugem nequaquam timuit, post etiam quia aquam concupisset expavit. Quia enim se illicita perpetrasse meminerat, contra semetipsum jam rigidus, etiam a licitis abstinebat. Sic sic agimus poenitentiam, si ea quae commisimus perfecte deploramus. Pensemus supernas divitias conditoris nostri. Peccare
Abbreviated transcription (Latin):
Aut quid ꝓdest siirȩ culpas iã
lugeat: & tam̃ adhuc inuidie fa. xxxinii¬
cib tabescat: S minus ẽ ualde
qd dicimus: ut qui peccata de¬
plorat. ploranda minime cõmit.¬
tat: & qui plangit uiciũ. ꝑpetͣre
uicia timeat. Nam cogitandum
sũmoꝑe est. ut qui se ulicita me¬
munit cõmisisse. a quibdam ꝙ̃
licitis studeat abstinere: quatinꝰ
ꝑ hoc conditori suo satisfaciat:
ut qui cõmisit ꝓhibita. sibimet¬
ipsi abscidere debeat etiã con¬
cessa: & se rep̾hendat inminimis.
qũe meminit in maximis deli¬
quisse. Nimia sunt quȩ loquor:
si hec ex sacri eloquii testimonio
ñ affirmo. Lex certe uet̾is testam̃.¬
ti alienam uxorem concupisci ꝓhi¬
bet: a rege ił fortia iuberi mili¬
tib. uel desiderari aqũã. non
penaliter iubet. & cuncti noui¬
mus qđ dauid concupiscentiȩ
mucrone transfirus: alienã con¬
iugem & appetiuit & abstulit.
Cuius culpam digna uerbera st̃
secuta: & malũ qd̃ ꝑpetrauit. ꝑ pe¬

Expanded text:
t si irae culpas jam lugeat, et tamen adhuc invidiae facibus tabescat? Sed minus est valde quod dicimus, ut qui peccata deplorat, ploranda minime committat; et qui plangit vitia, perpetrare vitia timeat. Nam cogitandum summopere est, ut qui se illicita meminit commisisse, a quibusdam etiam licitis studeat abstinere, quatenus per hoc conditori suo satisfaciat, ut, qui commisit prohibita, sibimetipsi abscidere debeat etiam concessa, et se reprehendat in minimis, quem meminit in maximis deliquisse. Nimia sunt, quę loquor, si hęc ex sacri eloquii testimonio non adfirmo. Lex certe veteris testamenti alienam uxorem concupisci prohibet, a rege vero fortia iuberi militibus vel desiderari aquam non poenaliter vetat. Et cuncti novimus, quod David, concupiscentię mucrone transfixus, alienam coniugem et appetivit et abstulit. Cuisecuta, et malum quod perpetravit per poe
Abbreviated transcription (Latin):
aspondeatis. Ego enim dabo uob̃
nͥ & sapientiã: cuu ñ poterunt re
sistere & contradio̾e om̃s aduersarii
añ. Acsi aꝑte menbs suis infirman¬
ab dicat. Nolite terreri:. nolite ꝑ¬
a mescere. Uos ad cer tamen accedi¬
n: sed ego p̃lior. Uos uerba edi¬
as: sed ego sum qui loquor. Seqͥt᷑.
srademini autẽ a parentib & frĩb
e cognatis & amicis: & morte affi.¬
cient ex uobis. Mmorem dolorẽ
mala ingerunt: que ab extraneis
inferuntur. Plus uͦ in nobis ea tor¬
menta seuiunt que ab illis patim᷑
de quoꝵ mentib p̃sumebamus:
quia cũ clamino corꝑis mala nos
cruciant amissȩ caritatis. hinc ẽ¬
em̃ qđ de uida traditore suo dñs
maledixisset mͥ: sustinuissẽ utiq¬

Expanded text:
respondeatis. Ego enim dabo vobis respondeatis. Ego enim dabo vobis os et sapientiam, csistere et contradicere omnes adversarii vestri. Ac si aperte membris suis infirmantibus dicat: Nolite terreri, nolite pertimescere; vos ad certamen acceditis, sed ego praelior; vos verba editis, sed ego sum qui loquor. Sequitur: Trademini autem a parentibus et fratribus, et cognatis et amicis, et morte afficient ex vobis. Minormala ingerunt, quae ab extraneis inferuntur: plus vero in nobis ea tormenta saeviunt, quae ab illis patimur, de quorum mentibus praesumebamus, quia cum damno corporis damna nos cruciant amissae charitatis. Hinc est, quod de Juda traditore suo Dominus maledixisset mihi, supportarem utiqu
Abbreviated transcription (Latin):
& tradent uos in synagogas. du¬
centes ad reges & p̃sides ꝓpt̾ nonꝰ
meum. Ac si aꝑte dicat. Prius ar¬
da hominũ & post elementa tur¬
bantur: ut cũ rerũ ordo confimn¬
ditur. ex qua iã retͥbutione ueni¬
at demonstretur. Nam quãuis fi¬
nis mundi ex ipso suo ordine pen¬
deat. ꝑuersiores tam̃ quosq inue¬
niens. qͥa digne runis illius oppͥ¬
mant᷑ innotescit cũ subdit᷑. Ducens¬
tes ad reges & p̃sides propt̃ nom̃
meum. Continget autẽ uobis in¬
testimoniũ. In testimoniũ uide¬
licet quoꝵ. nͥ eoꝵ qui aut ꝑsequen¬
do mortes inferunt: aut uiden¬
do ñ imitant᷑.: Mors quippe ius¬
toꝵ bonis inadutoriũ ẽ: malis
intestimonium: ut inde ꝑuersi
sine excusatione ꝑeant: unde elec¬
ti exemplũ capiunt ut uiuant.
S auditis tot t̾rorib turbari po¬
terant infirmoꝵ corda: atq idõ
consolatio adiungitur. cũ ꝓtin
sub infertur. Ponite gͦ in corallꝰ
ur̃is: ñ p̃meditari qũeadmodũ

Expanded text:
in synagogas, ducentes ad reges et praesides propter nomen meum. Ac si aperte dicat: Prius corda hominum, et post elementa turbantur, ut cum rerum ordo confunditur, ex qua jam retributione veniat demonstretur. 1614 Nam quamvis finis mundi ex ipso suo ordine pendeat, perversiores tamen quosque inveniens, qui digne ruinis illius opprimantur innotescit cum subditur: Ducentes ad reges et praesides propter nomen meum. Contingent autem testimonium. Testimonium videlicet quorum, nisi eorum qui aut persequendo mortes inferunt, aut videndo non imitantur? Mors quippe justorum, bonis in adjutorium est, malis in testimonium, ut inde perversi sine excusatione pereant, unde electi exemplum capiunt ut vivant. Sed, auditis tot terroribus, turbari poterant infirmorum corda, atque ideo consolatio adjungitur, cum protinus subinfertur: Ponite ergo in cordibus vestris, non praemeditari quemadmodum