comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non te ꝑmittit negligere indisciplinatũ. & fit quodã¬
modo quasi diuersus fructus & contrarius. ut aliquan¬¬
do odium blandiat᷑. caritas sȩuiat. Nescio qͥs odit inimi¬
cum suũ. & fingit illi amicitiã. Uidet illũ aliqͥd mali face
re. laudat. uult eũ esse precipitem. uult cȩcum ire peꝵ
abruta cupiditatũ suarũ. unde forte ñ redeat. Laudat:
qm̃ laudat᷑ peccator. in desideriis animȩ suȩ. Nahibet illi
unctionẽ adulationis suȩ. Ecce odit & laudat Alter
uidet amicũ suum tale aliqͥd facere. reuocat. Si illũ non
audiat: profert uerba etiam castigationis. obiurgat. lit¬
gat. Aliquando uenitur ad hanc necessitatẽ. ut liciget.
ece odium blanditur. & caritas litigat. Noli atcendere
uerba blandientis. & quasi seuitiã obiurgantis. Ulenam in¬
spice. radicem unde ꝓdeat quęre. Ille blanditur ut deci-¬
prat: iste licigat ut corrigat. Ergo non opus ẽ. fr̃s. ut ip

Expanded text:
non te permittit negligere indisciplinatum. Et fit quodamnon te permittit negligere indisciplinatum. Et fit quodammodo quasi diversus fructus et contrarius, ut aliquando odium blandiatur, et charitas saeviat. Nescio quis odit inimicum suum, et fingit illi amicitiam: videt illum facere aliquid mali, laudat: vult eum esse praecipitem, vult caecum ire per abrupta cupiditatum suarum, unde forte non redeat; laudat, Quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae ; adhibet illi unctionem adulationis suae: ecce odit, et laudat. Alter videt amicum suum tale aliquid facere, revocat; si illum non audiat, profert verba etiam castigationis, objurgat, litigat: aliquando venitur ad hanc necessitatem ut litiget. Ecce odium blanditur, et charitas litigat. Noli attendere verba blandientis, et quasi saevitiam objurgantis; venam inspice, radicem unde procedant quaere. Ille blanditur ut decipiat, iste litigat ut corrigat. Ergo non opus est, fratres, ut p
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt mͥ in iusti delectationes suas. sed non sicut lertua
anẽ. Ista delectatio manet. Non solum manet quo uenias
seo etiam reuocat fugientẽ. Hȩc ẽ. enim dilectio dĩ. uon
p̃cepta eiꝰ seruemus. lam audistis. in his duob p̃ceptis teca
ler pendet & ꝓphetȩ. Quomͦ: Noluit te uidere per
multas paginas. In his duob p̃ceptis. totalex pendet et
ꝓpbete. In quib duobꝰ prȩceptis : diliges dñm dm̃ cũ
ex toto corde tuo. & ex tota anima tua. & ex tota mente
nar aa diliges pximũ tuũ tanꝗ te ipsum. In his duob
pceptis. totalex pendet & ꝓphetȩ. E cce de quibꝰ p̃ceptis
narrat tota epła ista. Tenete gͦ dilectionẽ. & securi estõ¬
te. Quid times: Non male facias alicui. Quis male facit
ei quẽ diligit: Dilige. non potest fieri nisi bene facias.
Sed forte corripis. Amor. hoc facit. ñ seuitia. Sed forte
cȩdis. Ad disciplinã facis: quia amor. ipsius dilectionis

Expanded text:
verunt mihi injusti delectationes; sed non sicut lex tua, verunt mihi injusti delectationes; sed non sicut lex tua, Domine. Ista delectatio manet. Non solum manet quo venias, sed etiam revocat fugientem. 7. Haec est enim dilectio Dei, ut praecepta ejus servemus. Jam audistis, In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae. Quomodo noluit te dividere per multas paginas? In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae. In quibus duobus praeceptis? Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua; et, Diliges proximum tuuex pendet et Prophetae . Ecce de quibus praeceptis narrat tota ista Epistola. Tenete ergo dilectionem, et securi estote. Quid times ne male facias alicui? Quis male facit ei quem diligit? Dilige, non potest fieri nisi bene facias. Sed forte corripis? Amor hoc facit, non saevitia. Sed forte caedis? Ad disciplinam facis; quia amor ipsius dilectionis
Abbreviated transcription (Latin):
diligatis. Caritas gͦ non angustat᷑. Uis non angustari iN
terra: Iñ lato habita. Quicqͥd enim tͥ fecerit homo ñ te
angustat: qͥa illud diligis. qđ non nocet homo. Dm̃ dili.¬
gis. fraternitatẽ diligis. legem dĩ diligis. eccłam dĩ diligis:
sempiterna erit. Laboras in terra. sed ꝑuenies ad fructum
p̃missum. Quis tͥ tollit qđ diligis: Si nemo tollit tͥ quod
diligis: securus dormis. immo securus uigilas. ne dormien¬
do ꝑdas qđ diligis. Non enim frustra dictum ẽ. Illumina
oculos meos. nequando obdormiã in morte. Qui cludunt
oculos contra caritatẽ: obdormiscunt in concupiscentiis
delectationũ carnaliũ. Puigila ergo. Delectationes enĩ
sunt manducare. bibere. luxuriari. ludere. uenari.
Pompas istas uanas. om̃ia mala secuntur. Nunqͥd nescimꝰ
qͥa delectationes sunt : quis neget qͥa delectent: sͥ ed
plus diligitur lex dei. Clama contra tales suasores. Harra¬

Expanded text:
diligatis. Charitas ergo non angustatur. Vis non angustari in diligatis. Charitas ergo non angustatur. Vis non angustari in terra? In lato habita. Quidquid enim tibi fecerit homo, non te angustat; quia illud diligis quod non nocet homo: Deum diligis, fraternitatem diligis, legem Dei diligis, Ecclesiam Dei diligis; sempiterna erit. Laboras in terra, sed pervenies ad fructum promissum. Quis tibi tollit quod diligis? Si nemo tollit tibi quod diligis, securus dormis: imo securus vigilas, ne dormiendo perdas quod diligis. Non enim frustra dictum est, Illumina oculos meos, ne quando obdormiam in morte . Qui claudunt oculos contra charitatem, obdormiscunt in concupiscentiis delectationum carnalium. Evigila ergo. Delectationes enim sunt, manducare, bibere, luxuriari, ludere, venari: pompas istas vanas omnia mala sequuntur. Numquid nescimus quia delectationes sunt? Quis neget quia delectant? Sed plus diligitur lex Dei. Clama contra tales suasores, Narra
Abbreviated transcription (Latin):
buloꝵ: reficimur. & transimꝰ. Ubi ergo finis: Dilectis¬
simi. filii dĩ sumus. & nondũ apparuit qͥd erimꝰ. Nic
dictũ est in hac epła. Adhuc gͦ in uia sumus. adhuc qͦ¬
cunq uenerimꝰ transire debemus: usq quo ꝑueniam
ad aliquẽ finem. Scimus qͥa cum apparuerit: similes ei
erimus. qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti est. Iste finis. ibi ꝑpetua
laudatio. ibi semꝑ alleluia sine defectu. Ergo ipsũ finem
dicit in psalmo. Om̃is consũ mationis uidt finẽ. Et quasi
diceretur illi. qͥs ẽ. finis quẽ uidisti: Latũ mandatũ
tuũ ualde. Ipse ẽ.finis. latitudo mandati. Latitudo man¬
dati caritas est : qͥa ubi caritas ẽ. non sunt angustiae.
In ipsa latitudine erat apłs cum diceret. Os nr̃m patet ad
uos o corinthii. cor nrm̃ dilatatum ẽ: non angustamini
in nobis. Ideo gͦ latum mandatũ tuum ualde. Qđ est latũ
mandatũ : Mandatũ nouum do uobis. ut uos inuicem

Expanded text:
bulorum reficimur, et transimus. Ubi ergo finis? Dilectisbulorum reficimur, et transimus. Ubi ergo finis? Dilectissimi, filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus; hic dictum est, in hac Epistola. Adhuc ergo in via sumus; adhuc quocumque venerimus, transire debemus, usquequo perveniamus ad aliquem finem. Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Iste finis; ibi perpetua laudatio, ibi semper Alleluia sine defectu. Ergo ipsum finem dixit in Psalmo, Omnis consummationis vidi finem. Et quasi diceretur illi, Quis est finis quem vidisti? Latum mandatum tuum valde . Ipse est finis, latitudo mandati. Latitudo mandati charitas est; quia ubi est charitas, non sunt angustiae. In ipsa latitudine erat Apostolus, cum diceret, Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est: non angustamini in nobis . Ideo ergo latum mandatum tuum valde. Quod est latum mandatum? Mandatum novum do vobis, ut vos invicem
Abbreviated transcription (Latin):
Noli ipsum honorem amare. ne ibi remaneas. Quęris laudẽ.
si dei quęris: bene facis. Si tuã quęris male facis. remanes
in uia. Sed ecce amas cu laudari. Noli głari. quando intẽ
laudaris. Lauda dñm ut cantes. in dũo laudabit᷑ anima
mea. Sermonẽ aliquẽ bonũ dicis. & laudatur sermo
tuus. Non laudet᷑ quasi tuus: non ẽ. ibi finis. Si ibi ponis
finem: finiris. Sed nonꝑfiniris quasi ꝑficiaris: sed finiris
ut consumaris. Ergo non laudetur sermo tuus quasi abs
te: quasi tuus. Sed quomͦ laudetur : quomͦ dicit psalmꝰ.
In deo laudabo sermonẽ. in deo laudabo uerbũ. Ex hoc
fit: ut fiat in te qđ sequit᷑. In deo sꝑabo. ñ timebo qͥd
faciat mͥ homo. Quando enĩ anima tua in dõ laudabit᷑.
ñ timetur ut pereat laus tua: qͥa non deficit ds̃. Ergo tran¬
si & ipsam. Uidete fr̃s quanta transimus. in qͥbus non ẽ.
finis. His utimur quasi in uia. quasi in mansionib sta.¬

Expanded text:
noli ipsum honorem amare, ne ibi remaneas. Quaeris laudem? noli ipsum honorem amare, ne ibi remaneas. Quaeris laudem? Si Dei quaeris, bene facis: si tuam quaeris, male facis; remanes in via. Sed ecce amaris tu, laudaris: noli gratulari quando in te laudaris; laudare in Domino, ut cantes, In Domino laudabitur anima mea . Sermonem aliquem bonum dicis, et laudatur sermo tuus? Non laudetur quasi tuus, non est ibi finis. Si ibi ponis finem, finiris: sed non finiris quasi perficiaris, sed finiris ut consumaris. Ergo non laudetur sermo tuus quasi abs te, quasi tuus. Sed quomodo laudetur? Quomodo dicit Psalmus, In Deo laudabo sermonem, in Deo laudabo verbum. Ex hoc fit ut fiat in te quod sequitur, In Deo speravi, non timebo quid faciat mihi homo . Quando enim omnia tua in Deo laudantur, non timetur ne pereat laus tua; quia non deficit Deus. Ergo transi et ipsam. 6. Videte, fratres, quanta transimus, in quibus non est finis. His utimur quasi in via; quasi in mansionibus sta
Abbreviated transcription (Latin):
ueneris: transi usq quo ꝑuenias ad finem. Quis ẽ. finis: Mi¬
chi autẽ adherere dõ bonũ est. Adhesisti dõ: finistiuiã.
ꝑmanehis in patria. Intendite. Pecuniã aliqͥs quęxit. non
sit ibi finis. Transi tanquã peregrinus: quęre ubi transi¬
gas. non ubi remaneas. Si autẽ anias. ꝑ auaritiã implicatꝰ es:
erit tibi auaritia catena pedum. ultra ꝓgredi ñ potes.
Transi gͦ & hoc: quęre finem. Saliitẽ corporis quęris. ad huc
noli ibi remanere. Quȩ est enim ista salus corporis: quȩ
morte premitur. quȩ egritudine debilitatur : Friuola.
mortalis. fluxa. Quȩre illã. ne impediat forte morbida
ualitudo oꝑa tua bona. Ergo non ẽ. ibi finis. qͥa ꝓpter
aliud quęrit᷑. Quicqͥd ꝓpter aliud quęrit᷑: non ẽ. ibi finis.
¶ uicqͥd ꝓpter se & gratis quęrit᷑: ibi ẽ. finis. Quęris honorẽ.
forte ad aliqͥd agendũ quęris: ut ꝑagas aliqͥd. ut placeas deo.

Expanded text:
veneris, transi usquequo pervenias ad finem. Quid est finis? Miveneris, transi usquequo pervenias ad finem. Quid est finis? Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Adhaesisti Deo, finisti viam; permanebis in patria. Intendite. Pecuniam aliquis quaerit; non sit tibi finis: transi tanquam peregrinus. Quaere ubi transeas, non ubi remaneas. Si autem amas, per avaritiam implicatus es: erit tibi avaritia catena pedum; ultra progredi non potes. Transi ergo et hoc; quaere finem. Salutem corporis quaeris, adhuc noli ibi remanere. Quae est enim ista salus corporis, quae morte perimitur, quae aegritudine debilitatur, frivola, mortalis, fluxa? Quaere illam, ne impediat forte morbida valetudo opera tua bona. Ergo non est ibi finis; quia propter aliud quaeritur. Quidquid propter aliud quaeritur, non est ibi finis: quidquid propter se et gratis quaeritur, ibi est finis. Quaeris honores; forte ad aliquid agendum quaeris, ut peragas aliquid, ut placeas Deo:
Abbreviated transcription (Latin):
des inde finem om̃is consũmationis. Quis ẽ. iste finis: Paulũ
interroga. F inis autẽ prȩcepti est caritas de corde puro &
conscientiabona. & fide ñ ficta. Alio loco. Plenitudo aut̃
legis caritas. Quid tam finitũ & terminatũ. quã plenitũ¬
do: Etenim fr̃s. finem poni laudabiliter nolite putare
consumptionẽ : sed consũmationẽ. Aliter enim dicit᷑ finiui
panem. aliter finiui tunicam. Finiui panem manducando.
finiui tuinicã texendo. E ibi finis sonat. & illic finis sonat.
Sed tamen panis finitur ut consumat᷑: cunica finitur ut
Ergo sic audite finem. Et quando legit᷑ psalmus & auditis
in finem psalmus dauid: assidue hoc auditis in psalmis. &
debetis nosse qͥo audicis. Quid .ẽ. in finem: Finis enim legis
fulius & sp̃s sc̃s unũ sunt: ibi tͥ sinis est. alibi uia ñ est.
Noli herere in uia. & non ꝑuenire ad finem. Ad quicqͥd aliud

Expanded text:
des inde finem omnis consummationis. Quis est iste finis? Paulum des inde finem omnis consummationis. Quis est iste finis? Paulum interroga: Finis autem praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta ; et alio loco, Plenitudo autem legis charitas . Quid tam finitum et terminatum quam plenitudo? Etenim, fratres, finem ponit laudabiliter. Nolite putare consumptionem, sed consummationem. Aliter enim dicitur, Finivi panem; aliter Finivi tunicam. Finivi panem manducando; finivi tu nicam intexendo. Et ibi finis sonat, et illic finis sonat: sed tamen panis finitur ut consumatur, tunica finitur ut Ergo sic audite finem, et quando legitur Psalmus, et auditis, In finem Psalmus David. Assidue auditis hoc in Psalmis, et debetis nosse quod auditis. Quid est, in finem? Finis enim Legis et Filius et Spiritus sanctus unum sunt. Ibi tibi finis est: alibi via est. Noli haerere in via, et non pervenire ad finem. Ad quidquid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
dei: mandatũ dei. Q uod ẽ. mandatũ dei : Nouum illud
mandatũ. Qđ ideo nouum dicit᷑: qͥa in nouat. Randatũ
nouum do uobis. ut uos inuicem diligatis. Audi qͥa ipsa ẽ.
lex dei. Apłs dicit. Inuicem onera ur̃a portate. & sic im¬
plebitis legem xp̃i. Ipsa est consũmatio om̃ium oꝑum nr̃oꝵ
dilectio. ipsa est sinis. Propter hoc currimꝰ. ad ipsam cur.¬
rimus. Cum uenerimꝰ ad eam. reqͥescemus. Audistis iN
iste: Putamꝰ ascenderat in uerticem alicuius montis¬
altissimi & acutissimi. & ꝑspexerat & uiderat ambitũ
terrae & circulos orbis uniuersi. & ideo dixit. omĩs consũ¬
mationis uidi finem: Si hoc laudabile: oculos carnis
queramꝰ a dño tam acutos. ut aliquẽ excelsissimũ montẽ
qͥ est in terra reqͥramus: de cuius cacumine uideamꝰ om̃is
consũ mationis finem. Noli ire longe. Ecce dico tͥ: ascende
in montẽ: & uide finem. Xp̃e mons est. Ueni ad ap̃m. ui¬

Expanded text:
Dei? Mandatum Dei. Quod est mandatum Dei? Novum illud Dei? Mandatum Dei. Quod est mandatum Dei? Novum illud mandatum, quod ideo novum dicitur, quia innovat: Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis. Audi quia ipsa est lex Dei: Apostolus dicit, Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . Ipsa est consummatio omnium operum nostrorum, dilectio. Ibi est finis: propter hoc currimus; ad ipsam currimus; cum venerimus ad eam requiescemus. 5. Audistis in iste? Putamus, ascenderat in verticem alicujus altissimi montis et acutissimi, et perspexerat, et viderat ambitum terrae et circulos orbis universi; et ideo dixit, Omnis consummationis vidi finem? Si hoc laudabile est, oculos carnis quaeramus a Domino tam acutos, ut aliquem excelsissimum montem, qui est in terra, requiramus, de cujus cacumine videamus omnis consummationis finem. Noli ire longe: ecce dico tibi, ascende in montem, et vide finem. Christus mons est; veni ad Christum, vi
Abbreviated transcription (Latin):
tia iussura ẽ. labores. pericula. tristitias. tribulationes:
& obtemperaturus es. Quo fine: Ut habeas unde impleas
arcam. ꝑdas securitatẽ. Securior. forte eras antequã haberes:
quã cum habere coepisti. Ecce quid tͥ iussit auaritia. Implesti
domũ. timent᷑ latrones. Acquisisti aurũ. ꝑdidisti somnũ
Ecce qđ tibi iussit auaritia. Fac. & fecisti. Quid tͥ iubet ds̃:
Dilige me. Aurũ diligis. Quęsiturus es aurũ. & forte non
inuenturus. Quisqͥs me quęrit. cũ illo sum. Amaturus es
honorem. & forte non ꝑuenturus. Quis me amauit. & ñ
ad me uenit: dicit tibi ds̃. Patronũ tibi uis facere. ut
amicum potentẽ ambias ꝑ alium inferiorem. Me ama.
Dicit tͥ ds̃. Non ad me ambitur ꝑ aliquẽ. ipse amor prȩ¬
sentẽ me facit. Quid dulcius dilectione ista fr̃s: Non
sine causa modo audistis in psalmo fr̃s. narrauerunt mͥ
iniusti delectationes : sed ñ sicut lex tua dñe. Quȩ ẽ. lex

Expanded text:
tia jussura est labores, pericula, trituras, tribulationes; tia jussura est labores, pericula, trituras, tribulationes; et obtemperaturus es. Quo fine? Ut habeas unde impleas arcam, perdas securitatem. Securior forte eras antequam haberes, quam cum habere coepisti. Ecce quid tibi jussit avaritia: implesti domum, timentur latrones; acquisisti aurum, perdidisti somnum. Ecce quid tibi jussit avaritia, Fac, et fecisti. Quid tibi jubet Deus? Dilige me. Aurum diligis, quaesiturus es aurum, et forte non inventurus: quisquis me quaerit, cum illo sum. Amaturus es honorem, et forte non perventurus: quis mo amavit, et non ad me pervenit? Dicit tibi Deus, Patronum tibi vis facere, aut amicum potentem; ambis per alium inferiorem. Me ama, dicit tibi Deus: non ad me ambitur per aliquem; ipse amor praesentem me tibi facit. Quid dulcius dilectione ista, fratres? Non sine causa modo audistis in Psalmo, fratres, Narraverunt mihi injusti delectationes; sed non sicut lex tua, Domine . Quae est lex
Abbreviated transcription (Latin):
bra ñ diligis: nec caput diligis. Non ex pauescis uocem
capitis de cęlo: clamantẽ ꝓ membris. saule saule. quid
me ꝑsequeris: ꝑsecutorem suũ uocauitͥ ꝑsecutorem
ipsa ẽ. eccła dei. In hoc cognoscimꝰ quia diligimꝰ filios dĩ:
quia diligimus dm̃. Et quomͦ non aliud surt filii dĩ. aliud
ds̃: Sed qͥ dm̃ diligit. p̃cepta eiꝰ diligit. E quȩ sunt
p̃cepta eius: Mandatũ nouum do uobis. ut uos inui¬
cem diligatis. Nemo se excuset ꝑ aliam dilectionẽ. ad
aliam dilectionem. Omnino sic se tenet ista dilectio: quo¬
mͦ ipsa compaginata ẽ. in unum. Sic om̃s qui ex illa
pendent unũ facit. & quasi conflat illos ignis. Aurum
ẽ. conflatũ massa. & fit unum aliqͥd. Sed nisi feruor.
caritatis accendat : ex multis in unum conflari non
qͥd sequat᷑. Homo qui laboras amando auaritiam. cum
labore amatur qđ amas: sine labore amatur ds̃. Auariꝰ¬

Expanded text:
bra non diligis, nec caput diligis. Non expavescis vocem bra non diligis, nec caput diligis. Non expavescis vocem capitis de coelo clamantem pro membris, Saule, Saule, quid me persequeris ? Persecutorem suum vocavit persecutorem ipsa est Ecclesia Dei. In hoc cognoscimus quia diligimus filios Dei, quia Deum diligimus. Et quomodo? Non aliud sunt filii Dei, aliud Deus? Sed qui Deum diligit, praecepta ejus diligit. Et quae sunt praecepta Dei? Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis . Nemo se excuset per aliam dilectionem, ad aliam dilectionem; omnino sic se tenet ista dilectio: quomodo ipsa compaginata est in unum, sic omnes quae ex illa pendent, unum facit, et quasi conflat illos ignis. Aurum est, conflatur massa, et fit unum aliquid: sed nisi fervor charitatis accendat, ex multis in unum conflari non quid sequatur. Homo, quid laboras amando? Amando avaritiam. Cum labore amatur quod amas: sine labore amatur Deus. Avari
Abbreviated transcription (Latin):
paulo ante de dilectione fraterna. & ait. Qui ñ diligit
frẽm quẽ uidet. dm̃ quẽ non uidet quomͦ poterit diligere:
Si autẽ diligis frẽm: forte frẽm diligis. & xp̃m ñ diligis.
Cuomͦ quando membra xp̃i diligis: cuin gͦ membra xp̃i
diligis: xp̃m diligis. Cum xp̃m diligis. filiũ dĩ diligis.
Cum filiũ dei diligis: filios dĩ diligis. Non potest gͦ separari di-¬
lectio. Elige tͥ quid diligas. secunt᷑ te cȩtera. Dicas. Dm̃ solũ
diligo: dm̃ patrem: mentiris. Si diligis non solũ diligis. sed si
diligis patrem: diligis & filium. Ecce inqͥs diligo patrem.
& diligo filium. Sed hoc solũ patrem dm. & filium dm̃. &¬
dñm nr̃m iħm xp̃m qͥ ascendit in cęlũ: & sedet ad dexterã
patris. illud uerbũ ꝑ quod facta sunt om̃ia: & uerbum
caro factũ ẽ. & habitauit in nobis: hoc solũ diligo. Menti.¬
ris. Si enim diligis caput: diligis & membra. Si aut̃ mem.¬

Expanded text:
paulo ante de dilectione fraterna, et ait, Qui non diligit paulo ante de dilectione fraterna, et ait, Qui non diligit fratrem quem videt, Deum quem non videt quomodo poterit diligere ? Si autem diligis fratrem, forte fratrem diligis, et Christum non diligis? Quomodo, quando membra Christi diligis? Cum ergo membra Christi diligis, Christum diligis; cum Christum diligis, Filium Dei diligis; cum Filium Dei diligis, et Patrem diligis. Non potest ergo separari dilectio. Elige tibi quid diligas; sequuntur te caetera. Dicas, Deum solum diligo, Deum Patrem. Mentiris: si diligis, non solum diligis; sed si diligis Patrem, diligis et Filium. Ecce, inquis, diligo Patrem, et diligo Filium: sed hoc solum, Patrem Deum et Filium Deum m Christum qui ascendit in coelos, et sedet ad dexteram Patris, illud Verbum per quod facta sunt omnia, et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; hoc solum diligo. Mentiris: si enim diligis caput, diligis et membra; si autem mem
Abbreviated transcription (Latin):
Quis ẽ. genitus: filius. Quid gͦ ait : om̃is qͥ diligit ꝑa¬
trem diligit filiũ: & in hoc cognoscimꝰ qͥa diligimꝰ filios
dĩ. Quid ẽ. hoc fr̃s: Paulo ante de filio dĩ dicebat. non de
qͥa diligimꝰ filium dĩ. Filios dĩ dixit. qͥ filium dĩ paulo
ante dicebat: qͥa filii dei corpusst̃ uinici filii dĩ. Et
cum ille caput nos membra: unus ẽ. filius dĩ. Ergo qͥ
diligit filios dĩ: filiũ dei diligit. Et qͥ diligit filiũ dei:
patrem diligit. Nec potest quisꝗ diligere patrẽ. nisi
diligat filiũ. & qͥ diligit silium: diligit filios dĩ. Iuos
filios dei: membra filii dei. Et diligendo fit & ipse mẽ¬
brum. & fit ꝑ dilectionẽ in compage corporis xp̃i: &
erit unus xp̃c amans se ipsũ. Cum se enim inuicem
amant membra. corpus se amat. Et si patitur uiũ meui.¬
brũ: compatiunt᷑ om̃ia membra. Et si głatur unũ mem¬
brũ: congaudent om̃ia membra. Et qͥd secutus ait: uos
autẽ estis corpus. xp̃i. & membra de membro. Dicebat

Expanded text:
diligit Patrem, diligit Filium. 3. In hoc cognoscimus quia diligimus filios Dei. Quid est hoc, fratres? Paulo ante de Fili o Dei dicebat, non de quia diligimus Filium Dei: filios Dei dixit, qui Filium Dei paulo ante dicebat; quia filii Dei corpus sunt unici Filii Dei; et cum ille caput, nos membra, unus est Filius Dei. Ergo qui diligit filios Dei, Filium Dei diligit; et qui diligit Filium Dei, Patrem diligit: nec potest quisquam diligere Patrem, nisi diligat Filium; et qui diligit Filium, diligit et filios Dei. Quos filios Dei? Membra Filii Dei. Et diligendo fit et ipse membrum, et fit per dilectionem in compage corporis Christi; et erit unus Christus amans seipsum. Cum enim se invicem amant membra, corpus se amat. Et si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra; et si gloriatur unum membrum, congaudent omnia membra. Et quid secutus ait? Vos autem estis corpus Christi et membra . Dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
qui cecũ lumen clamando petere ꝓhibebant. Sed etiã int̾ tumultũ
contradicentiũ: audit ille clamantẽ. Unde huic responsũ ẽ. gr̾a dĩ

Expanded text:
qui caecum lumen clamando petere prohibebant: sed etiam inter tumultum qui caecum lumen clamando petere prohibebant: sed etiam inter tumultum contradicentium audit ille clamantem : unde huic responsum est, Grati
Abbreviated transcription (Latin):
bitriũ. cur querit baptismatis sacramentũ: An ꝓpter cõmissa p̃terita.
ut ea tantũ ignoscant᷑ quȩ fieri infecta ñ possunt: Dimitte hominẽ.
clamet qđ clamabat. Non enim tantũ desid̾at ut ꝑ indulgentiã sit
de p̾teritis impunitꝰ. seo etiam ut sit de cetero ad ñ peccandũ fortis & ua-¬
lidus. Condelectatur enim legi dĩ scd̾m int̾iorem hominẽ. uidet autem
aliam legem in membris sius repugnantẽ legi mentis suȩ. Hidet esse.
non recolit fuisse. Presentib urgetur. ñ p̃terita reminiscit᷑. Nec tantũ
repugnantẽ uidet. uerũ etiam captiuantẽ se in lege peccati quȩ ẽ.
membris eiꝰ non quȩ fuit. hinc ÷ qd clamat. Infelix homo. qͥs me lib̾abit
de corpore mortis huiꝰ : Sinatur orare: sinat᷑ adiutoriũ medici potentiñsmi
flagitare. Quid contradicit᷑: Quid obstrepit᷑: Quid miser miscđiam

Expanded text:
bitrium; cur quaerit baptismatis sacramentum ? an propter commissa praeterita, bitrium; cur quaerit baptismatis sacramentum ? an propter commissa praeterita, ut ea tantum ignoscantur, quae fieri infecta non possunt? dimitte hominem, clamet quod clamabat. non enim tantum desiderat, ut per indulgentiam sit de praeteritis inpunitus. sed etiam ut sit de cetero ad non peccandum fortis et ualidus. condelectatur enim legi dei secundum interiorem hominem, uidet autem aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae; uidet esse, non recolit fuisse: praesentibus urgetur, non praeterita reminiscitur. nec tantum repugnantem uidet, uerum etiam captiuantem sc in lege peccati, quae est in membris eide corpore mortis hujus? Sinatur orare, sinatur adjutorium medici potentissimi flagitare. Quid contradicitur? Quid obstrepitur? quid miser misericor
Abbreviated transcription (Latin):
eisq subueniat᷑ in eo qđ sequit᷑. gr̾a dĩ ꝑiħm xp̃m dñm nr̃m: concedat᷑¬
iam tandem aliquando humanã medico xp̃o indigere naturã. Quero aut̃
ubi natura istam ꝑdiderit libertatẽ. quã sibi dari exoptat cũ dicit. quis
me liberabit. Non enim & ille substantiã carnis accusat. cũ dic̃ libe.¬
rari se cuꝑe de corpore mortis huiꝰ. cũ etiam corporis sic̃ animȩ natura
dõ bona auctori tribuenda sit. Sed utiq de uitiis corporis dicit. Nam de
corpore mors corporis separat. seo contracta ex illo uitia coherent. quibꝰ
iusta poena debetur: quã etiã in inferno ille diues inuenit. Hinc se ñ
potat utiq liberare. qui dicit. Quis me lib̾abit de corpore mortis huiꝰ :
U bicunq aut̃ istam ꝑdiderit libertatẽ: certe inseparabilis ẽ. possibilitaso
illa naturae. Hlabet posse ꝑ naturale subsidiũ. habet uelle ꝑ liberũ ar.

Expanded text:
eisque subveniatur in eo quod sequitur, Gratia Dei peisque subveniatur in eo quod sequitur, Gratia Dei piam tandem aliquando humanam medico Christo indigere naturam. Quaero autem, ubi natura istam perdiderit libertatem, quam sibi dari exoptat, cum dicit: quis me liberabit ? non enim et illo substantiam carnis accusat, cum dicit liberari se cupere de corpore mortis huius, cum etiam corporis sicut animae natura deo bono auctori tribuenda sit, sed utique de uitiis corpcorpore mors corporis separat: sed contracta ex illo vitia cohaerent, quibus justa poena debetur, quam etiam in inferno ille dives invenit . Hinc se non poterat utique liberare qui dicit, Quis me liberabit de corpore mortis hujus? Ubicumque autem istam perdiderit libertatem, certe inseparabilis est possibilitas illa naturae, habet posse per naturale subsidium,
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ & dicentes. Si igitur sp̃s bonus & caro bona ut a bono auctore con¬
dita. qui fieri potest ut duo bona sibi possint esse contraria: hic forte
ille respondebit. Date ueniã. quia ñ debui dicere cuicunq baptirato
carnem ñ posse ẽẽ. contrariam: ut hoc modo uobis non baptizatico
contrariã confiterer. sed sine ulla exceptione dicere debui carnem
nulli eẽ. contrariã. Ecce quo se ipse compingit. ecce quȩ loquitua
qui non uult clamare cũ apło. qͥs me liberabit de corpore mortis huiꝰ:
xp̾o: Illi hoc clament qui nondũ tale beneficiũ ꝑceꝑunt. quoꝵ in se uoces
figurabat apłs. Si tamen uł hoc dicunt. Sed naturae ista defensio nec illos
hac uoce exclamare ꝑmittit. Neq enim in baptiratis natura est. & in ñ
baptizatis natura non est. At si uel in illis uitiata ẽẽ. concedit᷑ ut nori
sine causa clament. infelix homo quis me lib̾abit de corpore mortis huiꝰ.

Expanded text:
ejus et dicentes: Si igitur spiritus bonus, et caro bona, ut a bono auctore conejus et dicentes: Si igitur spiritus bonus, et caro bona, ut a bono auctore condita, qui fieri potest ut duo bona sibi possint esse contraria? Hic forte ille respondebit: Date veniam, quia non debui dicere, cuicumque baptizato carnem non posse esse contrariam, ut hoc modo vobis non baptizatis contrariam confiterer; sed sine ulla exceptione dicere debui, carnem nulli esse contrariam. Ecce quo se ipse compingit; ecce quae loquitur, qui non vult clamare cum Apostolo, Quis me liberabit de corpore mortis hujus? Christo? Illi hoc clament, qui nondum tale beneficium perceperunt, quorum in se voces figurabat Apostolus: si tamen vel hoc dicunt. » Sed naturae ista defensio, nec illos hac voce exclamare permittit. Neque enim in baptizatis natura est, et in non baptizatis natura non est. Aut si vel in illis vitiata esse conceditur, ut non sine causa clament, Infelix homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?
Abbreviated transcription (Latin):
cunq iam baptizato sit caro contraria: significauit ñ baptizatis carnem
posse ẽẽ. contrariã. Nam cur addidit iam baptizato. cũ posset etiã hoc
non addito dicere qui fieri potest ut cuicunq sit caro contraria. atq
adhoc ꝓbandũ subicere illã ratiocinationẽ suã. quia utrunq bonũ ẽ. abono
conditũ. & ideo ñ potest inter se e̾e̾. contrariũ: Si ergo ñ baptirati qͥb
certe fateiur carnem e̾ẽ. contrariã. suis illũ int̾rogationib urge¬
ant & dicant qͥs fecit hominis sp̃m: Iste respondit dẽ. ltemq illi.
Carnẽ quis creauit : Respondet iste. Idem credo ds̃. Illi tertio. Bonus
est qui utrunq creauit ds̃: & iste. Nulli dubiũ est. Atq illi unum
qđ restat inquirant. Et utrunq qđ bonus auctor. creauit bonũ est:
Iste fatebit᷑. Tunc illi eũ suo gladio iugulabunt: inferentes conclusionẽ

Expanded text:
cumque iam baptizato sit caro contraria, significauit non baptizatis carnem cumque iam baptizato sit caro contraria, significauit non baptizatis carnem posse esse contrariam. nam cur addidit iam baptizato, cum posset etiam hoc non addito dicere: \'qui fieri potest, ut cuicumque sit caro contraria\' atque ad hoc probandum subicere illam ratiocinationem suam, quia utrumque bonum est a bono conditum et ideo non potest inter se esse contrarium? si ergo 11011 baptizati, quibus certe fatetur carnem esse contrariam, suis illum intant et dicant, Quis fecit homini spiritum? iste respondebit Deus. Itemque illi, Carnem quis creavit? respondet iste, Idem, credo, Deus. Illi tertio, Bonus est qui utrumque creavit Deus? et iste, Nulli dubium est. Atque illi unum quod restat inquirant, Et utrumque quod bonus auctor creavit bonum est? iste fatebitur. Tunc illi eum suo gladio jugulabunt inferentes conclusionem
Abbreviated transcription (Latin):
S ubstantiȩ quippe non ꝑseipsas seo ꝑ suas qualitates. sicut a qua
& ignis dicunt᷑ sibi esse contrariȩ. Quid si ita sunt caro & sp̃s: Qꝙͥ
qͥdem non affirmamꝰ. sed ut ratiocinationẽ eiꝰ non necessaria illatione
conelusam ostenderemꝰ. hoc diximus. Possunt enim & contraria ñ
inuicem aduersari: sed ex alterutro temperari & bonã ualitudinẽ red.¬
dere. sicut in corpore siccitas & humiditas. frigus & calor. quoꝵ om̃iũ
tẽperatione bona corporalis ualitudo consistit. Sed qđ contraria ẽ. caro
spͥui ut non ea quȩ uolumꝰ faciamꝰ : uitiũ est ñ natura. Gr̾a medicina¬
lis querat᷑: & controuersia finiat᷑. Duo quippe ista bona a bono deo
condita. quomͦ contra huiꝰ ratiocinationẽ in non baptitatis hominibꝰ
possunt sibi ẽẽ. contraria : An & hoc eum dixisse penitebit. qđ affect
aliquo fidei xp̾ianȩ locutꝰ est: Cũ enim dixit qui fieri potest ut cui.¬

Expanded text:
substantiae quippe non per se ipsas, sed per suas qualitates, sicut aqua substantiae quippe non per se ipsas, sed per suas qualitates, sicut aqua t ignis, dicuntur sibi esse contrariae. quid, si ita sunt caro et spiritus ? quod quidem non affirmamus, sed ut ratiocinationem eius non necessaria inlatione conclusam ostenderemus, hoc diximus. possunt enim et contraria non inuicem aduersari, sed ex alterutro temperari et bonam ualitudinem reddere, sicut in corpore siccitas et humiditas, frigus, calor, quorum omnium temperatione bona corporalis ualitudo consistit. sed quod contraria est caro spiritui, ut non ea quae uolumus faciamus, uitium est, non natura. gratia medicinalis quaeratur et controuersia finiatur. Duo quippe ista bona a bono deo condita quomodo contra huius ratiocinationem in non baptizatis hominibus possunt sibi esse contraria? an et hoc eum dixisse paenitebit, quod affectu aliquo fidei christianae locutus est? cum enim dixit: qui fieri potest, ut cui
Abbreviated transcription (Latin):
medicus querit᷑. Quid est qđ interrogat: quis fecit hominis sp̃m:
& respondet sibi sine dubio ds̃ Et item interrogat. Carnẽ quis creauit:
temq responiet. Item credo dẽ. Int̾rogat tertio. Bonus ẽ. qui utrũq
creauit ds̃ : Respondet. Nullidubium est. Adhuc interrogat.
& utrunq qđ bonus auctor creauit bonũ est: & ad hoc respon¬
bona possint sibi esse contraria: Omitto dicere qͥa tota huius
ratiocinatio turbaret᷑. si quis ab eo quȩreret. aestus & frigus
quis fecit: Respondet enim sine dubio ds̃. Non ego multa in-¬
terrogo. Ipse concludat utrũ aut ista possint dici non bona.
aut ñ appareant inter se esse contraria. hic forte dicit. qua¬
litates sunt iste substantiarũ non substantiȩ. Ita est. Uerũ est:
Sed qualitates naturales. & ad dĩ creaturã sine dubio ꝑtinentes.

Expanded text:
medicus quaeritur. Quid est quod interrogat, « Quis fecit homini spiritum? » medicus quaeritur. Quid est quod interrogat, « Quis fecit homini spiritum? » et respondet sibi, « Sine dubio Deus. » Et item interrogat, « Carnem quis creavit? » itemque respondet, « Idem, credo, Deus. » Interrogat tertio, « Bonus est qui utrumque creavit Deus? » respondet, « Nulli dubium est. » Adhuc interrogat, « Et utrumque quod bonus auctor creavit, bonum est? » et ad hoc responbona possint sibi esse contraria? » Omitto dicere quia tota hujus ratiocinatio turbaretur, si quis ab eo quaereret, Aestum et frigus quis fecit? responderet enim, Sine dubio Deus. Non ego multa interrogo: ipse concludat, utrum aut ista possint dici non bona, aut non appareant inter se esse contraria. Hic forte dicit, « Qualitates sunt istae substantiarum, non substantiae. » Ita est, verum est; sed qualitates naturales, et ad Dei creaturam sine dubio pertinentes:
Abbreviated transcription (Latin):
naturȩ humanȩ inobedientia uoluncatis inflixit. Orare sinatui.
ut sanet᷑. Quid tantũ de naturae possibilitate p̃sumitur : Gulne.¬
rata sautiata uexata. ꝑdita est. Uera confessione. non falsa defensi.¬
one opus habet. Gr̾a ergo dĩ. non qua instituatur sed qua restituat᷑
querat᷑: quȩ ab isto sola clamat᷑ non ẽẽ. necessaria cum tacetus
Qui s om̃ino nichil de gr̾a di diceret. nec eam questionẽ soluendã
sibi ꝓponeret ut a se de hac re inuidiã remoreret: posset putari
hoc qͥdem sentire qd̾ ueritas habet. sed non dixisse qͥa non ubiq
om̃ia dicenda sunt. Proposuit de gr̾a questionẽ. id respondit qđ
habet in corde. Definita questio ẽ: non quã uolebamꝰ. sed ubi quid
intelligi ñ substantiã sed oꝑa carnis. Quid hoc ad rem: Gitia carnis
contraria sunt uoluntati hominis. non natura accusat᷑ sed uitiis

Expanded text:
naturae humanae inobedientia voluntatis inflixit. Orare sinatur, naturae humanae inobedientia voluntatis inflixit. Orare sinatur, ut sanetur. Quid tantum de naturae possibilitate praesumitur? Vulnerata, sauciata, vexata, perdita est: vera confessione, non falsa defensione opus habet. Gratia ergo Dei, non qua instituatur, sed qua restituatur, quaeratur; quae ab isto sola clamatur non esse necessaria, cum tacetur. Qui si omnino nihil de gratia Dei diceret, nec eam quaestionem solvendam sibi proponeret, ut a se de hac re invidiam removeret, posset putari hoc quidem sentire, quod veritas habet; sed non dixisse, quia non ubique omnia dicenda sunt: proposuit de gratia quaestionem, id respondit quod habebat in corde; definita quaestio est, non quam volebamus, sed ubi quid intelligi, non substantiam, sed opera carnis. » Quid hoc ad rem? Vitia carnis contraria sunt voluntati hominis: non natura accusatur; sed vitiis
Abbreviated transcription (Latin):
baptiratis caro contraria est. Et quomodo contraria: ut non qđ uoluns
faciant. Eccc ad est uoluntasin homine. ubi est possibilita s illa natiuȩ.
Fateamur grãm. necessariã clamemus. Miser ego homoquis me libe¬
rabit de corpore mortis huius: & respondeatur nobis. Grã dĩ ꝑ iħm
adiutorio gr̃ȩ dĩ dicitis hominẽ posse ee sine peccato. non tunc de
illa grã quȩstio est qua est homo conditus. sed de ista qua fit saluu
in temptationẽ. sed libera nos a malo.Si ad est possibilitas. ut quid
orant: Auc a quo malo se liberari orant. iiisi maxime de corpore
mortis huius. unde non liberat nisi grã dĩ ꝑ iħm xp̃m dnm nrmnꝰ
unde non liberatur homo sine grã saluatoris. nec quando ꝑ mortẽ
corporis discedit a corpore. & hoc ut diceret apłs quid supra dixerat:
ideo aliã legẽ in menbris meis repugnantẽ legi mentis meȩ & captuũ
me ducentẽ in lege peccati quȩ ñn menbris meis. Ecce quod uicium

Expanded text:
baptizatis caro contraria est. et quomodo contraria? ut non quod uolunt faciant. ecce adest uoluntas in homine; ubi est possibilitas illa naturae? fateamur gratiam nccessariam, clamemus: miser ego homo! quis me liberabit de corpore mortis huius? et respondeatur nobis: gratia dei per adiutorio gratiae dei dicitis hominem posse esse sine peccato\'? non tunc de illa gratia quaestio est, qua est homo conditus, sed de ista, qua fit saluusin temptationem, sed libera nos malo. si adest possibilitas ut quid orant? aut a quo malo se liberari orant nisi maxime de corpore mortis huius, unde non liberat nisi gratia dei per le sum Christumunde non liberatur homo sine gratia saluatoris nec quando per mortem corporis discedit a corpore. et hoc ut diceret apostolus, quid supra dixerat ? uideo aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae et captiuum me ducentem in lege
Abbreviated transcription (Latin):
Cum dicunt homines nos iusti sum can dicutisi rot
non scĩficamus immuncios. nos iustificamꝰ impios: mi
ponus nos impetramꝰ. Iohannes autẽ quid airit. & pa
beccauerit. aduocatũ hahemꝰ aprid patrem iħm xp̃m istũ¬
er dienit aliquus. Ergo sc̃i non petunt ꝓ nobis: Cigt epiuo
prepositi non petunt ꝓ popło: Sed at tenaite scrinauias
oe ebideteidͥa & p̃positi cõmendant se popło. Nam aplo di
Propterea ñ mirũ quia sequit᷑ hic :& claudit ora quiden
diuisuri erant & dicturi ecçȩ hic est xp̃e ecce illic: et
uelle ostendere in parte eum qui emit totũ. & possidet
tocuni. Continuo secutus est ñ tantũ nr̃orun. sed et
ius aumdi. Quio est hoc fr̃s d Eerde iuuenins eam ii c̃arp

Expanded text:
Cum dicunt homines, Nos justi sumus; cum dicunt homines, Nos sanctificamus immundos, nos justificamus impios, nos petimus, nos impetramus. Joannes autem quid dixit? Et si quis peccaverit, advocatum habemus ad Patrem, Jesum Christued dicet aliquis: Ergo sancti non petunt pro nobis? ergo episcopi et praepositi non petunt pro populo? Sed attendite Scripturas, et videte quia et praepositi commendant se populo. Nam Apostolus dicit Propterea non mirum quia sequitur hic, et claudit ora dividendivisuri erant, et dicturi, Ecce hic est Christus, ecce illic ; et vellent ostendere eum in parte qui emit totum, et possidet totum; continuo secutus est, Non tantum nostrorum, sed et totius mundi. Quid est hoc, fratres? Certe invenimus eam in camp
Abbreviated transcription (Latin):
frens quiailigit ficem colerat om̃ia ꝓpter unt a ten eseua
i uiucate cartatis est fraterna dilect Ofenaa ta uescio
ꝓ mt in alus siue ut puitas malus. siue ut cu fingis malis. &
deseris tot bonos: Qualis dilectio fraterna est: qualis non¬
apparuit in istis. Cum accusant a fros. deseruerunt orbem
terrarũ. Nunqͥd in orbe terrarũ scĩ non erant. aut iau.¬
diti a nobis: damnari potuerunt: Sed o si diligeretis fi̾s.
candalũ in uobis ñ esset. Audi psalmũ qͥddicat. Lax:
multa diligentib legem tuã. & non ẽ. illis scandalum:
acem multã dicit eis qui diligunt legem dĩ: & ideo non
eis eẽ andalum. Iili ergo qͥ scandalũ patiunt᷑: pacem ꝑdide.¬

Expanded text:
 qui diligit fratrem, tolerat omnia propter unitatem; quia in unitate charitatis est fraterna dilectio. Offendit te nescio quis, sive malus, sive ut tu putas malus, sive ut tu fingis malus, et deseris tot bonos? Qualis dilectio fraterna est, qualis apparuit in istis? Cum accusant Afros, deseruerunt orbem terrarum. Numquid in orbe terrarum sancti non erant? Aut inauditi a vobis damnari potuerunt? Sed o si diligeretis fratres, scandalum in vobis non esset. Audi Psalmum, quid dicat: Pax multa diligentibus legem tuam, et non est eis scandalum . Pacem multam dixit eis qui diligunt legem Dei, et ideo non eis esse scandalum. Illi ergo qui scandalum patiuntur, pacem perdu
Abbreviated transcription (Latin):
montiũ. Mons ẽ. suꝑ cacumina om̃ium montiũ. Et
hoc monte: quis frangit faciem offendendo in illum:
Qui ignorat ciuitatẽ suꝑ montẽ constitutã. Sed nolite
mirari. qͥa ignorat᷑ ab istis qui oderunt fr̃s: quia in tẽ¬
nebris ambulant & nesciunt quo eant. qͥa tenebrae
excecauer̃ oculos eorũ. Aontẽ non uident. nolomi.¬
reris. Oculos non habent. Unde oculos ñ habent:
Luia tenebrȩ excecauerunt eos. Unde ꝓbamꝰ : quia
fr̃s oderunt. qͥa cum offendunt᷑ in afris separant se
ab orbe terrarũ. qui ñ tolerant ꝓpace xp̃i quos infa.¬
mant: & tolerant ꝓparte donati quos damnant.¬

Expanded text:
montium. Mons est super cacumina omnium montium. Et montium. Mons est super cacumina omnium montium. Et hoc monte? Quis frangit faciem offendendo in illum? Quis ignorat civitatem super montem constitutam? Sed nolite mirari quia ignoratur ab istis qui oderunt fratres: quia in tenebris ambulant, et nesciunt quo eant; quia tenebrae excaecaverunt oculos eorum. Montem non vident: nolo mireris, oculos non habent. Unde oculos non habent? Quia tenebrae excaecaverunt eos. Unde probamus? Quia fratres oderunt, quia cum offenduntur in Afris, separant se ab orbe terrarum quia non tolerant pro pace Christi quos infamant, et tolerant pro parte Donatiquos damnant.
Abbreviated transcription (Latin):
implet᷑ quod ante tot annos ꝓmissumꝰ ẽ. abrahȩ: in
semine eius benedici om̃s gentes: Uni fideli ꝓmissũ
est : milib fideliũ mundus impletꝰ est. Ecce mons im¬
plens uniuersam faciem terrȩ. ecce ciuitas de qua di¬
ctum est: non potest ciuitas abscondi suꝑra montem
posita. Illi autẽ offenderunt in montẽ. Et cũ eis dicis
ascendite: non.ẽ. mons dicunt. & facilius illuc faciem
impingi: quã illic habitaculũ quęrunt. Isaias
hesterna die lectus est. Quisqͥs ur̃m uigilabat ñ ociolito
tantũ sea aure. nec aure corporis sed aure cordis aduertit.
Seo sunt & montes ignoti. qͥa in una parte terrarũ positi
suntr q Quis urm̃ nouit ol ympũ montẽ : quomͦ ibi qͥ
babitant. gibbam nr̃am non norunt: In partib sunt
istimontes. Ille autẽ mons ñ sic: qͥa impleuit uniuer.¬
sam faciem terrę. Et de illo dicit᷑. paratꝰ in cacumine

Expanded text:
impletur quod ante tot annos promissum est Abrahae, in impletur quod ante tot annos promissum est Abrahae, in semine ejus benedici omnes gentes ? Uni fideli promissum est, et millibus fidelium mundus impletus est. Ecce mons implens universam faciem terrae: ecce civitas de qua dictum est, Non potest civitas abscondi super montem constituta . Illi autem offendunt in montem. Et cum eis dicitur, Ascendite; Non est mons, dicunt; et facilius illuc faciem impingunt, quam illic habitaculum quaerunt. Isaias hesterna die lectus est; quisquis vestrum vigilabat, non oculis tantum, sed aure, nec aure corporis, sed aure cordis, advertit,Sed sunt et montes ignoti, quia in una parte terrarum positi sunt. Quis vestrum novit Olympum montem? quomodo ibi qui habitant, Giddabam nostrum non norunt. In partibus sunt isti montes. Ille autem mons non sic, quia implevit universam faciem terrae; et de illo dicitur, Paratus in cacumine
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ tenebre ercecauer̃ oculos eiꝰ. Iuid tam cȩcum. quã
ista d ederunt fr̃s: Nam ut noueditis qͥa cȩci sunt qua
montẽ offenderunt. Eadem dico. ne uobis excidant
Nonne lapis ille qui prȩcisus ẽ. de monte sine manibꝰ xpͥe
est de regno udeoꝵ sine oꝑe maritali : Nonne ille la¬
pis confregit om̃ia regna terrarũ. idest om̃s dominatio¬
nes idoloꝵ & demoniorũ: nonne ille lapis creuit et
factus ẽ mons magnꝰ. & impleuit uniuersũ orbem terra¬
rum: Niunqͥd digito ostendimꝰ montẽ istũ. quomͦ osten¬
ditur hominib tertia luna: Verbi grã: quando uolunt
homines uidere lunã nouam. ecce luna: ecce ubi est.
Et sunt ibi qui ñ ualent intendere aciem & dicant. ubi
intendit᷑ illis digitus ut uideant. Aliquando dũ erubess¬
eunt. ne cęci putent᷑ dicunt se uidisse qđ non uideruins
N unꝗͥd sic ostendimꝰ eccłiam fr̾s mei: Nonne aꝑta est:
Nonne manifesta: Nonne tenuit om̃s gentes: Nonne

Expanded text:
ulos ejus. Quid tam caecum, quam isti qui oderunt fratres? Nam ut noveritis quia caeci sunt, in montem offenderunt. Eadem dico, ne vobis excidant. Nonne lapis iste qui praecisus est de monte sine manibus, Christus est de regno Judaeorum sine opere maritali? Nonne ille lapis confregit omnia regna terrarum, id est, omnes dominationes idolorum et daemoniorum? Nonne ille lapis crevit, et factus est mons magnus, et implevit universum orbem terrarum ? Numquid digito ostendimus istum montem, quomodo ostenditur hominibus tertia luna? Verbi gratia, quando volunt homines videre lunam novam, dicunt, Ecce luna, ecce ubi est: et si sunt ibi qui non valeant intendere aciem, et dicant, Ubi? intenditur illis digitus ut videant. Aliquando dum erubescunt ne caeci putentur, dicunt se vidisse quod non viderunt. Numquid sic ostendimus Ecclesiam, fratres mei? Nonne aperta est? nonne manifesta? nonne tenuit omnes gentes? nonne
Abbreviated transcription (Latin):
audistis. Et id ipsum ostendit nouũ dicens. Iterũ manda¬
tum nouũ scribo uobis. Non alterũ. sed idem ipsum.
Quod dixit uetus: idem ẽ. & nouum. Quare: Quod est
uerũ & in ipso & in uobis. Iam quare uetus audistis. qͥd
iam illum noueratis. Quare autẽ nouum: Quia tes¬
nebrȩ transierunt. & lux uera ium lucet. Ecce unde
oium. Satenebre ad ueterem homine : lue uers aid uoiuẽ

Expanded text:
audistis. Et idipsum novum ostendit dicens, Iterum mandaaudistis. Et idipsum novum ostendit dicens, Iterum mandatum novum scribo vobis. Non alterum, sed idem ipsum quod dixit vetus, idem est et novum. Quare? Quod est verum in ipso et in vobis. Jam quare vetus, audistis; quia jam illud noveratis. Quare autem novum? Quia tenebrae transierunt, et lux vera jam lucet. Ecce unde novum: quia tenebrae ad veterem hominem, lux vero ad novum
Abbreviated transcription (Latin):
rent. tunc biberunt cũ crederent. In hoc cognoscini
qm in ipso sumus: si in ipso ꝑfecti fuerimꝰ. De ipsa ꝑfe¬
ctione diligendorũ inimicoꝵ dñs admonens estote ꝗ̃¬
ipse ambulare. Forte hoc monet. ut ambulemꝰ in mar
Absit hoc. Ergo ut ambulemꝰ in uia iusticie. In qua
uia : Comiemoraui. Fixus in cruce erat. & in ipsalua
ambulabat: ipsa ẽ. uia caritatis. Pater ignosce illis. qͥa
nesciunt qͥo faciunt. Sic ergo si didiceris orare ꝓamico tuo
ambulas uiam dñi. Dilectissimi. ñ mandatũ nouũ scribo
uobis: sed mandatũ uetus qđ habuistis ab inicio. Iaeo gͦ¬
uetus. qͥa iam illud audistis. Alio quin contrariũ erit dño
ubi ait dñs. Mandatũ nouũ do uobis. ut uos inuicẽ dili¬
gatis. Sed mandatũ uetus quare: Non qͥa ad hominẽ uẽs¬
iꝑtinet. sed quare: Quod habebatis ab inicio. Mai¬
datum uetus ẽ: uerbũ quod audistis. Ideo gͦ uetus. qͥ a iam

Expanded text:
rent, nunc biberunt cum crederent. In hoc cognoscimus rent, nunc biberunt cum crederent. In hoc cognoscimus quia in ipso sumus, si in ipso perfecti fuerimus. De ipsa perfectione diligendorum inimicorum Dominus admonens ait: ipse ambulare. Forte hoc nos monet, ut ambulemus in mari? Absit. Hoc ergo, ut ambulemus in via justitiae. In qua via? Jam commemoravi. Fixus in cruce erat, et in ipsa via ambulabat: ipsa est via charitatis, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Sic ergo, si didiceris orare pro inimico tuo, ambulas viam Domini. 10. Dilectissimi, non mandatum novum scribo vobis, sed mandatum vetus qvetus, quia jam illud audistis: alioquin contrarius erit Domino, ubi ait, Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis. Sed mandatum vetus quare? Non quia ad veterem hominem pertinet. Sed quare? Quod habebatis ab initio. Mandatum vetus, est verbum quod audistis. Ideo ergo vetus, quia jam