comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓculdubio uiam pacis agnoscerent. Sicut ipse dñs in euan¬
głio udeis loquitur dicens. Si crederetis inquit moysi: cre¬
deretis forsitan & michi. Quid enĩ in moyse. nisi legeni. &
quid in lege nͥ timorem dĩ incelligere debemus: & quid in xp̃o
nisi gr̃am & ueritatem accipiniꝰ: Quid ẽ gͦ moysi credẽ
nͥ accepte legis mandata fidelit̾ obseruare: Obseruare aũ
mandatum hoc ẽ uere timere dm: sicut scriptum ẽ. Qui ti¬
met d̃m: nichil negligit. & sicut in psalmo dr̃. Beatus uir
qui timet dñm: in mandatis eius uolet nimis. Quid est
aus xp̃o credere. nisi confiteri. & agnoscẽ grãm & u̾itatem.
di. hoc est redemptionem humani gnis. & salutem omnium
ꝑ xp̃m compleri. & in xp̃o consistere. eamq cum amore & de¬
uotione suscipere: In qua uidelicet gr̃a uia pacis agnoscitur:
quia homini aditus ad dm̃ reconciliationis aꝑitur. Dicat᷑ gͦ
contumacibus. & transgressorib legis qui cimorem dei ante

Expanded text:
dubio viam pacis agnoscerent. Sicut ipse Dominus in Evangelio Judaeis loquens: Si crederetis in uit, Moysi, crederetis forsitan et mihi . Quid enim in Moyse nisi legem, et quid in lege nisi timorem Dei intelligere debemus? Et quid in Christo nisi gratiam et veritatem accipimus? Quid est ergo Moysi credere, nisi acceptae legis mandata fideliter observare? Observare autem mandatum, hoc est vere timere Deum sicut scriptum est: Qui timet Deum, nihil negligit . Et sicut in Psalmo dicitur. Beatus vir qui timet Dominum: in mandatis ejus volet nimis. Quid est autem Christo credere? nisi confiteri, et agnoscere gratiam, et veritatem ei, hoc est redemptionem humani generis, et salutem omnium per Christum compleri, et in Christo consistere, eamque cum amore et devotione suscipere. In qua videlicet gratia via pacis agnoscitur, quia homini aditus ad Deum reconciliationis aperitur. Dicatur ergo contumacibus et transgressoribus legis qui timorem Dei ante
Abbreviated transcription (Latin):
claudit: quia dum m̃itis singłoꝵ quodãmͦ dissimilit̾ recom¬
pensat. quasi quid factum sit. se uidisse dissumulat. Iste pal¬
pebre int̾rogant filios hominũ: quia inde deus cor humanũ
temptat. unde aliquando similia. aliquando dissimilia. semꝑ
tamen iusta meritis hominum recompensat.
oquutio non incongrue intelligi pot̾. non soli m in uoce.
sed in oꝑatione etiam. quia indicium cordis. non sclum uox ẽ.
sed etiam ex hibitio oꝑis. Scimus aut̃ quod uanum ẽ. omne
qͦd transit. Ille uanitatem in corde h̃t: qui transitoria diligit
Uanitatem loquitur: qui ꝓ hac uita transitoria. immode¬
rate laborans. ipso suo studio & oꝑe. eam se diligere ostendit.
Uanitatem aut̃ ad proximum suũ loquit᷑: qui exemplo
suo eum ad appetenda transitoria cohortatur.

Expanded text:
clandit quia, dum merita singulorum quodammodo dissimiliter recomclandit quia, dum merita singulorum quodammodo dissimiliter recompensat, quasi quid factum sit se vidisse dissimulat. Istae palpebrae interrogant filios hominum, quia inde Deus cor humanum tentat, unde aliquando similia, aliquando dissimilia, semper tamen justa meritis hominum recompensat.ocutio non incongrue intelligi potest, non solum in voce, sed etiam in operatione, quia indicium cordis non solum vox est, sed etiam exhibitio operis. Scimus autem quod vanum est omne quod transit. Ille vanitatem in corde habet qui transitoria diligit. Vanitatem loquitur, qui pro hac vita transitoria immoderate laborans ipso suo studio, et opere eam se diligere ostendit. Vanitatem autem ad proximum suum loquitur qui exemplo suo eum ad petenda transitoria cohortatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ntus ẽ. peccator quam diu iniquitatem suam ẜ abie¬
abscondit: quando aut̃ confitetur iuqͥtatẽ suam foras uenit.
Nunc gͦ uocat deus lararum. & p̃cipit ut foras ueniat: quia
monet peccatorem. ut peccatum suũ reuelare ñ erubescat. Sed
quisquis in hac uita sponte exire noluerit. infuturo ex pelletur
inuitus: quia qui hic peccatum suum reuelare neglexerit ad salu¬
tem. eius peccatum ibi uelit nolit reuelabitur ad confusionẽ. sic̃
đr in alio psalmo. arguam te. & statuam contra faciem tuam.
iugiter contemplatur: & quasi sinistrum ocłm h̃t. qñ
malos. ad dampnationem p̾uidet: dextro aũ aspicit. qñ in
p̾scientia sua bonos ad salutem disponit. Isti ocłi palpebras
ãs bonis ꝓsꝑa. & malis aduersa tribuit. quasi palpebras le¬
uat: quia se uidere oꝑa hominum bona & mala. etiam in¬
p̾senti retributione manifestat. Quando uͦ bonis adu̾sa. et
masis adu̾fa ꝓspera euenire ꝑmittit. quasi palpebras

Expanded text:
ntus est peccator, quandiu iniquitatem suam scondit, quando autem confitetur iniquitatem suam, foras venit. Nunc ergo vocat Deus Lazarum, et praecipit ut foras veniat, quia monet peccatorem, ut peccatum suum revelare non erubescat. Sed quisquis in hac vita sponte exire noluerit, in futuro expelletur invitus, quia qui hic peccatum suum revelare neglexerit ad salutem, ejus peccatum ibi, velit nolit, revelabitur ad confusionem, sicut dicitur in alio psalmo: Arguam te, et statuam contra faciem tuam jugiter contemplatur. Et quasi sinistrum oculum habet, quando malos ad damnationem praevidet. Dextro autem aspicit, quando in praescientia sua bonos ad salutem disponit. Isti oculi palpebras Deus bonis prospera et malis adversa tribuit, quasi palpebras levat, quia se videre opera hominum bona et mala, etiam praesenti retributione, manifestat. Quando vero bonis adversa et malis prospera evenire permittit, quasi palpebras
Abbreviated transcription (Latin):
multitudine diuitiarũ suarũ. & p̾ualuit in uanitate sua. Reũ¬
q ertra ipiam c̃. ad id qͦd ipsa est Scdẽ diei it̃ ẽ. qnͣdo ab eo
qd eit . a nimo ducit᷑ ad id quod eẽ debet. T̃ercie diei iter ẽ. qũ
apceptione illuminationis rapitur ad fontẽ luminis. Prima
reuio ẽ. ab alienis ad ꝓpͥa. scca ẽ. amał adbona: tcia ẽ. a studio
urtutis. ad paeptionẽ int̾nȩ & ȩcñȩ dulcedimi

Expanded text:
multitudine divitiarum suarum, et praevaluit in vanitate suamultitudine divitiarum suarum, et praevaluit in vanitate suad extra ipsum est ad id quod ipsa est. Secundae diei iter est quando ab eo quod est, animo ducitur ad id quod esse debet. Tertiae dici iter est quando a perceptione illuminationis rapitur ad fontem luminis. Prima reversio est ab alienis ad propria. Secunda est a malis ad bona. Tertia est a studio virtutis ad perceptionem internae et aeternae dulcedini
Abbreviated transcription (Latin):
binu:⁊ itiuere tͥum dierum indeserto. ut sacͥficemꝰ año deo
nr̃o. E st quidam accessus ⁊ recesus animȩ ad dm̃ suie a des. Ac¬
cessus ad dm̃. recessus a deo. Abeunti iter ẽ. ꝑ noctẽ. redeunti it̃
ẽ. ꝑ diem. Quot noctib recedit. tot dieb redit. Abeunti pͥme
noctis iter ẽ. ꝑ suꝑbiam qua dm̃ deserit. Sedẽ noctis iter ẽ.
suꝑbia ẽ. uanitas. in contupiscentia delectatio: in obstinatia con¬
sensus. E uanitatem gͥ abit. ꝑ delectationẽ stat. ꝑ consensum se¬
det. ꝑ supbiam. a deo recedens uadit ad se. ut requiescat in se.ꝑ
concupiscentiam descendit sub se. ut requiescat in carne. ꝑ obsti¬
natiam trahit᷑ extra se. ut requiescat inrerum usibiliũ specie.
s ꝑmaneat i delectatione. Primũ uadit de uirtute sua głari.
sedo uadit in uicus suis delectari: tercio uadit in tnsitori
consolari. Primo maledictus homo qui confidit in homine:
scd̃o. qui ponit carnem brachiũ suũ: t̾cio qui sperauit in

Expanded text:
bimus viam trium dierum in desertum, ut sacrificemus Deo nostro . Est quidam accessus et recessus animae ad Deum sive a Deo. Accessus ad Deum, recessus a Deo. Abeunti iter est per noctem; redeunti iter est per diem. Quot noctibus recedit, tot diebus redit. Abeunti primae noctis iter est per superbiam, qua Deum deserit. Secundae noctis iter est superbia est vanitas; in concupiscentia delectatio; in obstinantia consensus. Per vanitatem igitur abit, per delectationem stat, per consensum sedet. Per superbiam a Deo recedens vadit ad se, ut requiescat in se. Per concupiscentiam descendit sub se, ut requiescat in carne. Per obstinantiam trahitur extra se, ut requiescat in carne visibilium specie, et permaneat in delectatione. Primum, vadit de virtute sua gloriari, secundo, vadit in vitiis suis delectari; tertio, vadit in transitoriis consolari. Primo, Maledictus homo qui confidit in homine . Secundo, Qui ponit carnem brachium suum . Tertio, Qui speravit in
Abbreviated transcription (Latin):
quã que in aliis ubi manifesta tantũ uident. Nam & si qñ qͦdam
occulta aliena ex manifestis dep̾hendunt. sua tñ districte ꝑ
ueritatẽ iudicant: illa aut̃ ꝑ pietatem excusando iudicare ñ
p̾sumunt. Hinc gͦ fit ut inferiores se cunctis existiment & ħ
illis sentire dulce sit. quod sua mala aggrauare ⁊ alioꝵ alleuiare
nũ ẽ. in hoĩe cui soli uidiciũ ẽ. cum deo. possit¬
Hoc aut̃ ẽ. consensus rationis. & hoc uere ipse ẽ homo. cȩtera
hominis st̃. & in hoĩe. Hoc solum si bonũ ẽ. ñ ẽ. ad malũ qͥcqͥd
in homine ẽ. siue sit bonũ siue malũ. & hoc solum si malũ est
ñ ẽ. ad bonũ quicqͥd in homine ẽ. siue sit malũ siue bonũ. Sci¬
endũ etiam qͦd sic̃ in bonis pꝰ ꝓposicum bonũ. quedam affectio¬
nes maloꝵ sunt. ñ ad culpam. & tam̃ aliqñ occasio culpȩ. sic &
in malis cum ꝓposito malo sunt affectiones quędã bonoꝵ ñ ad

Expanded text:
quam ququam quocculta aliena ex manifestis deprehendunt, sua tamen districte per veritatem judicant; illa autem per pietatem excusando, judicare non praesumunt. Hinc ergo fit ut inferiores se cunctis existiment, et hoc illis sentire dulce sit quod sua mala aggravare et aliorum allevarenum est in homine cui soli judicium est cum Deo. Hoc autem est consensus rationis; et hoc vere ipse est homo, caetera hominis et in homine. Hoc solum si bonum est, non est ad malum quidquid in homine est, sive sit bonum sive sit malum: et hoc solum, si malum est, non est ad bonum quidquid in homine est, sive sit malum, sive sit bonum. Sciendum etiam quod sicut in bonis post propositum bonum quaedam affectiones malorum sunt non ad culpam, et tamen aliquando occasio culpae, sic et in malis cum proposito malo sunt affectiones quaedam bonorum non ad
Abbreviated transcription (Latin):
tas ad alios ẽ. qua bona alioꝵ homo sine inuidia ⁊ liuore com¬
mendat. Per pͥmam humilitatẽ preesse ñ cupit. ꝑ scdam subeẽ
ñ contempnit. Humilitas facit ut sua occulta hõ ñ abscon¬
dat. pietas facit ut aliena occulta iudicare ñ p̾sumat. humi¬
litas facit ut mala sua homo ñ excuset: pietas facit ut mala
aliena ñ aggrauet. Item humilitas fac̃. ut quȩ inse latent
sodm u̾itatem iudicet. pietas facit ut que in aliis pͥatent. ad
meliorem partem inclinet. Hinc ẽ. quod sc̃i uiri semet ipsos
tam distruicte diuidicant. & cunctos sibi merito ante ponen¬
dos putant. Uident enim & que manifesta st̃ sua & que occulta.
alioꝵ aut̃ manifesta tantũ. Cũ itaq de alienis occultis iudica¬
re ñ p̾sumant. nisi qͣnͣtum pietate monente bona ẽẽ existimãt.
plura st̃ quȩ in se mala uident. ubi & manifesta & occulta uident

Expanded text:
tas ad alios est qua bona aliotas ad alios est qua bona aliomendat. Per primam humilitatem praeesse non cupit; per secundam subesse non contemnit. Humilitas facit ut sua occulta homo non abscondat; pietas facit ut aliena occulta judicare non praesumat. Humilitas facit ut mala sua homo non excuset; pietas facit ut mala aliena non aggravet. Item humilitas facit ut quae in se latent secundum veritatem judicet; pietas facit ut quae in aliis non patent ad meliorem partem inclinet. Hinc est quod sancti viri semetipsos tam districte dijudicant, et cunctos sibi merito anteponendos putant. Vident enim et quae manifesta sunt sua et quae occulta; aliorum autem manifesta tantum. Cum itaque de alienis occultis judicare non praesumant, nisi quantum pietatem monente bona esse existimant, plura sunt quae in se mala vident ubi et manifesta et occulta vident,
Abbreviated transcription (Latin):
incipiunt. s eadem mentis mutabilitate. it̾m ad transitoria.
effusi in m̃tis ꝓposito ñ ꝑsistunt. Quert̃ gͦ conu̾si ꝑ desid̾ium
ueritatis. s ñ expectant responsionẽ au̾si ꝑ appetitũ uani¬
tatis.
uo st̃ gn̾a elationis. aliud intus ꝑ suꝑbiam
m̃tis. aliud foris ꝑ tẏpum elationis. Suꝑbia i magnum
enĩ intus ẽ. iactantia foris. Suꝑbia alia ẽ. qua in ͥnᵈ¬
sui consideratione animꝰ intumescit: alia qua in sui¬
comparatione cet̾os despicit. Similit̾ iactantia foris. alia ẽ. qͣ
in sui ostentatione homo blandum se simulat. alia qua se cru¬
delem & metuendũ demonstrat. In pͥma plac̾e̾ nititur: in se¬
cunda placẽ dedignat᷑. Ex pͥmo gͥ gn̾e suꝑbiȩ in qͦ sibi hõ
placet. pͥmũ nascit᷑ genus iactantie in quo cetĩs placẽ desdãt:¬
ad se ẽ. qua quisq de semet ipso parua existimat. Humili¬

Expanded text:
incipiunt; sed eadem mentis mutabilitate iterum ad transitoria incipiunt; sed eadem mentis mutabilitate iterum ad transitoria effusi, in mentis proposito non persistunt. Quaerunt ergo conversi per desiderium veritatis, sed non exspectant responsionem aversi per appetitum vanitatis.unt genera elationis: aliud intus per mentis, aliud foris per typhum elationis. Superbia enim intus est, jactantia foris. Superbia alia est qua in ui consideratione animus intumescit, alia qua in suicomparatione caeteros despicit. Similiter jactantia foris alia est qua in sui ostentatione homo blandum se simulat, alia qua se crudelem et metuendum demonstrat. In prima placere nititur, in secunda placere dedignatur. Ex primo igitur genere superbiae in quo homo sibi placet, primum nascitur genus jactantiae, in quo cad se est qua quisque de semetipso parva existimat. Humili
Abbreviated transcription (Latin):
rerum. Scđ̃m insinuationẽ nescire đr. quia scientiã ñ tribuit.
Similit̾ scđ̃m ꝓuidentiã est ei cura de om̃ib: scđ̾m scripturam
& preceptionem ñ est illi cura de bub.
oncupiscentia mundi duas partes ht̃. honestatẽ ⁊ utilitatẽ.
Que duo cũ parit̾ in sunt. magis moderata fc̃. qͥa uicissim se
temꝑant. & qui ab alt̾o se restringunt. ad alt̾m immoderatiꝰ
se effundt̃. Alii honesta apperunt qͥa despicabiles uidi erubesct̃. Alii honesta
appetunt. qͥa laudabiles apparatiẽ uolunt. Ali houesti figiunt ꝓpt̾ humilitatẽ. Alii honesta
fugiunt ꝓpt̾ simulationẽ. Utilitas ita appetenda ẽ. ut na
se in his temꝑare. terciꝰ ex his aliquid excipere.
ilatus int̾rogauit ib̃m. qͥd ẽ. ueritas. & statim egressus ẽ
in p̃toriũ. Fecit gͦ questionẽ & ñ expectauit solutionem. Sic
multi transitorio feruore ad dm̃ conũsi uera bona desiderare

Expanded text:
rerum; secundum insinuationem nescire dicitur, quia scientiam non tribuit. rerum; secundum insinuationem nescire dicitur, quia scientiam non tribuit. Similiter secundum providentiam cura est ei de omnibus; secundum Scripturam et praeceptionem non est cura oncupiscentia mundi duas partes habet, honestatem et utilitatem. Quae duo cum pariter insunt magis moderata sunt, quia vicissim se temperant; et qui ab altero se restringunt ad alterum immoderatius se effundunt. Alii honesta appetunt, quia laudabiles apparere volunt. Alii honesta afugiunt propter simulationem. Utilitas ita appetenda est, ut natse in his temperare; tertius, ex his aliquid excipere.t Jesum: Quid est veritas? et statim egressus est in praetorium. Fecit ergo quaestionem, et non exspectavit responsionem. Sic multi transitorio fervore ad Deum conversi vera bona desiderare
Abbreviated transcription (Latin):
clarescit ad cognitionẽ ueritatis. cib qͦ pinguescit ⁊ hylarescit
ad amorem bonitatis. Ipsum gͦ uerbũ dei primũ se effundit.
deinde se infundit. Esfundit ut uideat᷑: infundit ut ꝑcipiat.¬
Si enim se ñ effundet ñ cognosceret᷑. Si se ñ infundẽt ñ gustaret᷑.
Primũ gͦ se effudit. & ꝑceptibile fecit ꝑ creaturam. Dcd̃o ꝑ car¬
nem assumptam. Tercio adhuc cotidie se effundit. ꝑ uoceni hu¬
manã. Post pͥmam effusionẽ infusum ẽ. & conceptũ ꝑ rationẽ.
Post scd̃am infusionẽ infusum ẽ: & conceptum ẽ. ꝑ fidem.
Post tc̾iam infusionẽ infundit᷑. & concipit᷑ ꝑ cognitionẽ¬
st M& pascit ubiq & reficit. Primo ad manifestatio¬
quã que P nem. Scdo ad saluteni. Tercio ad instructionem.¬
rimo ne mali excusent᷑. Scd̾o ut p̾destinati saluent᷑.
insinuationẽ. Similit̾ cura dei. alia scđm ꝓuidentiã. alia
scđ̃m p̾ceptionẽ. Scd̃m contemplationẽ scit numerũ omnium

Expanded text:
clarescit ad cognitionem veritatis; cibus, quo pinguescit et hilarescit ad amorem bonitatis. Ipsum ergo verbum Dei primo se effundit, deinde se infundit. Effundit ut videatSi enim se non effunderet, non cognosceretur; si se non infunderet, non gustaretur. Primo ergo se effudit et perceptibile fecit per creaturam; secundo, per carnem assumptam; tertio adhuc quotidie se effundit per vocem humanam. Post primam effusionem infusum est et conceptum per visum. Post secundam infusionem infusum est et conceptum per fidem. Post tertiam effusionem infunditur et concipitur per cognitionem; et pascit ubique et reficit. Primo ad manifestationem, secundo ad salutem, tertio ad instructionem.rimo ne mali excusentur, secundo ut praedestinati salventur, insinuationem. Similiter cura Dei, alia secundum providentiam, alia secundum praeceptionem. Secundum contemplationem scit numerum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ qd̵ habiturus fuit. Totum gͦ ad cruciatũ uersum est
qd̾ ciratum fuerat ad iocunditatem. ut in om̃ib laborem ⁊
dolorem inueniat. ut in sua afflictione. & p̃sentem miseriã
⁊ amissam felicitatem agnoscat.

Expanded text:
bonum quod habiturus fuit. Totum ergo ad cruciatum versum est bonum quod habiturus fuit. Totum ergo ad cruciatum versum est quod creatum fuerat ad jucunditatem, ut in omnibus dolorem et laborem inveniat, ut in sui afflictione et praesentem miseriam, et amissam felicitatem agnoscat.
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsa sua contemplatione suauit̾ reficit᷑. & dulce illi ẽ. semꝑ
ad considandũ qͦd ad amandum & laudandũ semꝑ ẽ. suaue.
Triplicit̾ aũ animꝰ dm̃ contemplat᷑. in seipso. in oꝑib surs.
& in uidicus suis. In seipso bonum. In oꝑib suis magnum.
In uidicus suis uistũ. In seipso amabilem. In oꝑib suics
mirabilem. In uidiciis suis metuendum.
omo in miseria & ad miseriam natꝰ ẽ. qd ñ eẽt si homo
ñ peccasset. Primũ enĩ in magna iocunditate fuit. & ab
illa ad sumiã felicitatẽ ꝑuenire debuit. S qͥa obedientiam
ñ tenuit. nec retinere potuit qͦd habuit. nec adipisci qͦd habi¬
turus fuit. Ad miseriam gͥ deiectus. & ad miscdiam reser¬
uatꝰ cepit in eodem cruciari & exerceri. Cruciari ut culpam
agnosceret. exerceri ut ad nuiscdi̾am reparari possẽt. ut in do¬
lore sentiret bonum qͦd ꝑdidit. in exercitatione ꝓficeret ad

Expanded text:
 ipsa sua contemplatione suaviter reficitur et dulce illi est semper  ipsa sua contemplatione suaviter reficitur et dulce illi est semper ad considerandum quod ad amandum et laudandum semper est suave. Tripliciter autem animus Deum contemplatur, in seipso, in operibus suis, et in judiciis suis. In seipso, bonum, in operibus suis, magnum; in judiciis suis, justum; in seipso, amabilem; in operibus suis, mirabilem; in judiciis suis, metuendum.omo in miseria et ad miseriam natus est. Quod non esset, si homo non peccasset. Primum enim in magna jucunditate fuit, et ab illa in summam felicitatem pervenire debuit; sed quia obedientiam non tenuit, nec retinere potuit quod habuit, nec adipisci quod habiturus fuit. Igitur ad miseriam dejectus et ad miseriam reservatus, coepit in eodem cruciari et exerceri. Cruciari, ut culpam agnosceret; exerceri, ut ad misericordiam reparari posset. Ut in dolore sentiret bonum quod perdidit, in exercitatione proficeret ad
Abbreviated transcription (Latin):
pietatẽ nr̃a compassione & ꝓuidentia affici ⁊ ꝑtbari ñ sinit.
Si enĩ tanta bonitas eẽt. & tanta maiestas ñ eẽt: mala nr̃a ad dm̃
redundarent. Si aut̃ tanta maiestas eẽt. & tanta bonitas ñ eẽt.
bona eiꝰ ad nos ñ descendent. Eratulam᷑ gͦ bonitati de tanta
maiestate. ꝓpt̾ ipsum. ne ꝓ nob̾ afficiat᷑. congratulam inmien¬
sitati de tanta bonitate ꝓpt̾ nos. ut nobis compatiat᷑. Et in his
om̃ib ammiratio magna ẽ. & stupor menti. quomͦ ñ dedig¬
nat᷑ ds̃. humilia & infirma nr̃a. & quia illi pietas facit ñ in¬
dignum qͦd nob̃ miseria necessarium reddit. Quẽ admodũ mat̾¬
na pietas sordentem puerum ñ abhorret. s quodammodo
delectatur contrectans & deosculans. nec igniꝰminiosũ putat
indigna sustinere. quia dilectio pulchrum facit. quicqͥd di¬
lecti necessitas exposcit. Sic gͦ pia neus dm̃ suum contemplat᷑¬

Expanded text:
pietatem nostri compassione et providentia affici et perturbari non sinit. pietatem nostri compassione et providentia affici et perturbari non sinit. Si enim tanta bonitas esset, et tanta majestas non esset, mala nostra ad Deum redundarent. Si autem tanta majestas esset et tanta bonitas non esset, bona ejus ad nos non descenderent. Congratulamur ergo bonitati de tanta majestate propter ipsum, ne pro nobis afficiatur; congratulamur immensitati de tanta bonitate propter nos, ut nobis compatiatur. Et in his omnibus admiratio magna est et stupor menti, quando non dedignatur Deus humilia et infirma nostra. Et quia illi pietas facit se non indignum, quod nobis miseria necessarium reddit. Quemadmodum materna pietas sordentem puerum non abhorret, sed quodammodo delectatur contrectans et deosculans, nec ignominiosum putat indigna sustinere, quia dilectio pulchrum facit quidquid dilecti necessitas exposcit, sic ergo pia mens Deum suum contemplatur, et
Abbreviated transcription (Latin):
ubi nec uita morte t̾minatur. nec gaudiui ullo merore cor¬
rumpitur. nec iocunditas dolore afficitur : Hec itaq consi¬
deratio animum ꝑ desidium amoris alacrit̾ currere facit.
ad tolerantiam passionis. ut grauia ñ sint quecũq finiri pos¬
sunt in tempore. cum pꝰ ipsa secutura sint. quę plena con¬
cohibeamus. ab iniquitate. & exerceamus in uirtute. & sus¬
tentemꝰ in infirmitate. s debitores ñ sumus ei. ut scđm illã
uiuamꝰ. Hoc est enim scđm illam uiuere. uidel̃. scđdm concu¬
piscentias & desid̾ia illius. ut qͦd illa horret fugiamu.
& quod illa diligit appetamus. Qd̃ si faceremꝰ. nec a malo
declinaremus. nec bonum faceremus.
qͣnto magis eius bonitatẽ cogitat. tanto ampliꝰ eiꝰ amo¬
re inflaminat᷑. Mirat᷑ pietatem. quȩ tantã magrstatem ad
nr̃ãm compassionem inflectit. Mirat᷑ maiestatẽ quȩ tantam

Expanded text:
ubi nec vita morte terminatur, nec gaudium ullo moerore corubi nec vita morte terminatur, nec gaudium ullo moerore corrumpitur, nec jucunditas dolore afficitur? Haec itaque consderatio animum per desiderium amoris alacriter currere facit ad tolerantiam passionis, ut gravia non sint quaecunque finiri possunt in tempore, cum post ipsa secutura sunt quae plena concohibeamus ab iniquitate, et exerceamus in virtute, et sustentemus in infirmitate, sed debitores non sumus ei, ut secundum illam vivamus. Hoc est enim secundum illam vivere, videlicet secundum concupiscentias et desideria illius, ut quod illa horret fugiamus, et quod diligit appetamus. Quod si faceremus, nec a malo declinaremus, nec bonum faceremus. quanto magis ejus bonitatem cogitat, tanto amplius ejus amore inflammatur. Miratur pietatem quae tantam majestatem ad nostram compassionem inflectit; miratur majestatem, quae tantam
Abbreviated transcription (Latin):
quia pꝰ culpam pena sequit᷑. siue in correctione siue in dãp¬
natione. refrenatur a culpa. siue in oꝑe. siue in delectatiõe.
Timor gͦ frenum ẽ. & ipse timor cohibet & stringit effiuen¬
tem animum. & sistit cũ ad colerantiam. ostendens faciliꝰ eẽ.
malam concupiscentiam uincere. quã malam conscientiam
tolerare. Et digit durum: ut durius euadat. Deiñ uenit a¬
mor & stimulat. excitando pigram ad exercitiũ oꝑis boni.
demonstrans a lacriter. tolerandum laborem oꝑis. ꝓ recompen¬
satione tantȩ retͥbutionis. Nam qͦd facius transicorũ ẽ. et
finẽ ht̃. Quod aũ expectamꝰ ecernum ẽ. & fiuẽ ñ ht̃. Mer¬
ces ẽ. uita sine morte. gaudium sine merore. iocunditas sine
dolore. Si gͦ hec uita. quȩ morte finit᷑ tantũ diligit᷑. ut ꝓ eiꝰ
amore. quicqͥd ꝓ ipsa desiderari pot̾. libent̃ despiciatur. ne
sola ipsa amutatur: quo desidi̾o illuc festinare debemu.

Expanded text:
quod post culpam poena sequitur, sive in correctione, sive damquod post culpam poena sequitur, sive in correctione, sive damnatione: refrenatur a culpa sive in opere, sive in delectatione. Timor ergo frenum, ipse timor cohibet et stringit effluentem animum, et sistit eum ad tolerantiam, ostendens facilius malam concupiscentiam vincere quam malam conscientiam tolerare; et eligit durum ut durius evadat. Deinde venit amor, et stimulat excitando pigram ad exercitium boni operis, demonstrans alacriter tolerandum laborem operis, pro recompensatione tantae retributionis. Nam quod facimus transitorium est et finem habet; quod autem exspectamus, aeternum est et finem non habet. Merces ita quae morte finitur, tantum diligitur, ut pro ejus amore quidquid pro ipsa desiderari potest libenter despiciatur, ne sola ipsa amittatur, quo desiderio illuc festinare debemus,
Abbreviated transcription (Latin):
onem debet. ut eam scđ̃m arbitriũ rationis diuinitꝰ illumina
tati ꝑ om̃ia conformari. & qd̃ illa stando ht̃ motu & appeti¬
tu boni desidii adipisci. ut nec extra illam effluat. p̾sumens
ea que ñ debet. nec infra illam subsistat. torpens ab his que
debet. Hoc ẽ. gͦ debitum sp̃s ad creatorem. ut ꝑ omĩa scđin
illius uoluntatem. moueat᷑. debitum aũ ad carnẽ. ut illuis
appetitum. nec extra suũ udiciũ effluere. nec infra subsistere
patiat᷑. Quia enim sp̃c sessor ẽ. & caro iumentum. & frenũ ei
debet. ut p̾cipitem amalo cohibeat. & calcaria ut pigram
ne deficiat. In stabulo pabulum. in uia calcaria & frenum.
hoc ẽ. in quiete nutrim̃tum. in exercitatione cohibitionem &.
incitam̃tum. Frenum ẽ. timor. calcaria amor. Cum enim ad
delectationem p̾cipitem impellit desidiũ culpȩ. cohibet a
delectatione tim̃tem ꝓuidentia pene. In hoc enĩ qd cernit

Expanded text:
onem debet, ut eam secundum arbitrium rationis divinitus illuminaronem debet, ut eam secundum arbitrium rationis divinitus illuminarae per omnia conformari, et quod illa stando habet, motu et appetitu boni desiderii adipisci, ut nec extra illam effluat praesumens ea quae non debet; nec infra illam subsistat, torpens ab iis quae debet. Hoc est ergo debitum spiritus ad Creatorem, ut per omnia secundum ipsius voluntatem moveatur. Debitum autem ad carnem, ut illius appetitum, nec extra suum judicium effluere, nec infra subsistere patiatur. Quia enim spiritus sessor est, et caro jumentum, frenum ei debet, ut praecipitem a malo cohibeat, et calcaria, ut pigram ne deficiat. In stabulo pabulum, in via calcaria et frenum, hoc est in quiete nutrimentum, in exercitatione cohibitionem et incitamentum. Frena est timor, calcaria amor. Cum enim ad delectationem praecipitem impellit desiderium culpae, cohibet a delectatione timentem providentia poenae. In hoc enim quod cernit
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ dei exercetur. qui sic semꝑ bona quȩ agit considerat. ut
ꝑ ea se ad bona agenda quȩ nec dum cepit p̃parari credat.
ut se non quasi consumiatum existimet. sed semꝑ quasi inci¬
ꝑ quã ad nosuenit interna aspiratio. Uia dĩ ẽ. ꝑ quam ad illũ
imus: bona oꝑatio. Uias gͦ dei considerat. qui studio boni
oꝑis exercendi inuigilat. Uias etiam dei considerat. qui ad¬
uentum eiꝰ internũ ad se diligent̾ obseruat. qͣndo ueniat. &
ad quales ueniat. ut cognoscat tempus uisitationis sue. Am̃.¬
r̃s debitores sumꝰ ñ carni. ut scđm carnem uiuamꝰ.
Sp̃c hominis in medio quodam loco constitutus. supͣ se crea¬
torem suũ ht̃. cui subiectus eẽ debet. sub se carnem suam. cui
debet eẽ. prelatus. Aliud gͦ debet creatori ꝓpt̾ subiectionẽ.
aliud carni ꝓpt̾ p̃lationem. Creatori ꝓpt̾ subiectionẽ debet.
ut nunquã preter eius uoluntatẽ se moueat. carni ꝓpt̾ p̾lati¬

Expanded text:
ergo Dei exercetur, qui sic semper bona quae agit, considerat, ut ergo Dei exercetur, qui sic semper bona quae agit, considerat, ut per ea se ad bona agenda quae necdum coepit praeparari credat, ut se non quasi consummatum existimet, sed semper quasi inciper quam ad nos venit interna aspiratio. Via Dei est per quam ad illum imus, bona operatio. Vias ergo Dei considerat qui studio boni operis exercendi invigilat. Vias etiam Dei considerat qui adventum ejus internum ad se diligenter observat, quando veniat, et ad quales veniat ut res, debitores sumus non carni, ut secundum carnem vivamus . Spiritus hominis medio quodam loco constitutus, supra se Creatorem suum habet, cui subjectus esse debet; sub se carnem suam, cui debet esse praelatus. Aliud ergo debet Creatori propter subjectionem, aliud carni propter praelationem. Creatori propter subjectionem debet, ut nunquam praeter voluntatem ejus se moveat. Carni propter praelati
Abbreviated transcription (Latin):
falsitatem p̾dicarem. uel uitatem negarem. Iudicia cordis. que
sunt abscondita. Iudicia oris que sunt manifesta. Iudicia ouis
que ꝓposiusti: iudicia cordis quȩ abscondisti. Iudicia cordis ubi
sententia ẽ. dictata: iudicia oris ubi sententia ẽ. ꝓlata. Que gͦ
manifesta st̃ ꝓnuntiant᷑: quȩ abscondita st̃ sciri ñ possunt. Ista
tacere copor eẽt: in illis presumere elatio eẽt. Quatuor aũ sunt.
quib iudicia fiunt. Aliqñdo reddit ds mala ꝓ malo ad bonũ.
ut saulo penam ꝓ culpa ad correctionem. Aliqñ bona ꝓbono
ad malum. ut diuiti abundantiam ꝓ iusticia ad retributio¬
nem. Aliqñ malum ꝓ malo ad malũ. ut herodi & antiocho.
& iuide peuam ꝓ culpã ad dampnationẽ. Aliq̃ñ bona pro¬
bono ad bonum. ut abrahe & iob abundantiã ꝓ iusticia ad¬
p̃senti studio ad meliora & futura bona erudit᷑. In mandati

Expanded text:
falsitatem praedicarem vel veritatem negarem; judicia cordis, quae falsitatem praedicarem vel veritatem negarem; judicia cordis, quae sunt abscondita; judicia oris, quae sunt manifesta; judicia oris, quae proposuisti; judicia cordis, quae abscondisti; judicia cordis, ubi sententia est dictata; judicia oris, ubi sententia est prolata. Quae ergo manifesta sunt, pronuntiantur; quae abscondita sunt, sciri non possunt. Ista tacere torpor esset; in illis praesumere elatio esset. Quatuor autem sunt quibus judicia fiunt. Aliquando reddit Deus malum pro malo ad bonum, ut Saulo poenam pro culpa ad correctionem. Aliquando bona pro bono ad malum, ut diviti abundantiam bonorum pro justitia, ad retributionem. Aliquando malum pro malo ad malum, ut Herodi et Antiocho et Judae poenam pro culpa, ad damnationem. Aliquando bonum probono ad bonum, ut Abrahae et Job abundantiam pro justitia, adpraesenti studio ad meliora et futura bona eruditur. In mandatis
Abbreviated transcription (Latin):
res legis iusti st̃ apud dĩ s factores. Igit᷑ ꝑ bonum opus
iustificat ds. Iustificationes dei nouit. qui intelligit iustũ eẽ.
ut qui mala cum delectatione ꝑpetrauit. bonum sine dolore
& labore facere non possit. nec mͣmurat in pena qͥ humiliat᷑ ꝓ¬
N labiis meis ꝓnuntiaui or̃a iudicia oris tui. ẜculpa¬
Bonꝰ ordo. Primũ humilitas silentii: dem̃ studiũ boni oꝑie.
postremo fiducia ꝓnuntiandi uerbi. In corde meo. silentium.
Doce me iustificationes tuas. opus. In labiis meis ꝓnuntiaui.
uerbum. Duo sunt que homini labia tollunt. ut ñ loqui pos
sit. Ignorantia qnͣdo nescit: conscientia mala qndo erubescit
ꝓptẽa contra ignorantiam. in corde meo abscondi eloqͥa tua
contͣ malam conscientiam. doce me iustificationes tuas. Pro¬
nuntiaui fidutiam loquendi significat. Om̃ia iudicia oris tui.
Nichil abscondi. hoc ẽ. totum dixi. Quȩ dixisti michi. ego p¬

Expanded text:
res legis justi sunt apud Deum, sed factores . Igitur per bonum opus res legis justi sunt apud Deum, sed factores . Igitur per bonum opus justificat Deus. Justificationes Dei novit qui intelligit justum esse, ut qui mala cum delectatione perpetravit, bonum sine dolore et labore facere non possit; nec murmurat in poena qui humiliatn labiis meis pronuntiavi omnia judicia oris tui Bonus ordo: Primum humilitas silentii, deinde studium boni operis, postremo fiducia pronuntiandi verbi. In corde meo, silentium: Doce me justificationes. Opus: In labiis meis pronuntiavi. Verbum. Duo sunt quae homini labia tollunt ut loqui non possit: Ignorantia, quando nescit; et conscientia mala, quando erubescit. Propterea contra ignorantiam, in corde meo abscondi eloquia tua, contra conscientiam malam, doce me justificationes tuas. Pronuntiavi, fiduciam loquendi significat. Omnia judicia oris tui, nihil abscondi, hoc est totum dixi. Quae dixisti mihi ego p
Abbreviated transcription (Latin):
cendis. munda sit requies tua. Quid ẽ contemplatio nisi celum:
Quid oꝑatio nͥ tr̃a: In contemplatione uolas: in oꝑatione sedes. S
elige loca munda. oꝑa bona. Uita & fuge lutosa. ubi comquina¬
tio ẽ. ꝯtingentis. Hȩc sunt oꝑa immundicie in quinantia ꝓpinqͥ¬
tatem. Nongͦ repelleris cum repararis. quia si bene reside
ualidior consurges.n corde meo abscondi eloquia
tua: ut ñ peccem tͥ. In corde eloquiũ dei abscondit. qui illud
ꝑ dilectionem suscipit. ꝑ memoriam retinet. ꝑ humilitatem
cegit. Si nunqm tegeretur. ñ fõueret᷑. si nunquã manifestaret᷑.
ñ multiplicaret᷑. Cor nidus est. ũbum ouum. opus pullus. foue
& nutri. ñ uiuificat᷑ nisi nutriat᷑. Peccas si recipis. peccas si tecep¬
cum reicis. peccas si retentum ante tempꝰ exponis. Primo. duricia.
scd̃o negligentia. t̾cio suꝑbia. Id̃o absconde ne pecce.

Expanded text:
cendis, munda sit requies tua. Quid est contemplatio, nisi coelum? cendis, munda sit requies tua. Quid est contemplatio, nisi coelum? Quid operatio, nisi terra? in contemplatione volas; in operatione sedes. Sed elige loca munda, opera bona; vitae et fuge lutosa, ubi coinquinatio est contingentis. Haec sunt opera immunditiae inquinantia appropinquantem. Nunc ergo repelleris, cum repararis, quia si bene resides, validior consurges. CAP. LXXIII. Abscondendatua ut non peccem tibi . In corde eloquium Dei abscondit qui illud per dilectionem suscipit, per memoriam retinet, per humilitatem tegit. Si nunquam tegeretur, non foveretur, si nunquam manifestaretur, non multiplicaretur. Cor nidus est, verbum ovum, opus pullus. Fove et nutri. Non vivificatur nisi nutriatur. Peccas, si non recipis; peccas, si receptum rejicis; peccas, si retentum ante tempus exponis. Primo duritia, secundo negligentia, tertio superbia. Ideo absconde, ne pecces.
Abbreviated transcription (Latin):
repellit᷑: ut ꝑ humilitatem meliꝰ in imis exerceat᷑. Uñ dictũ ẽ.
Ne decliues in ira a seruo tuo. hoc ẽ. si declinas: declina ut rede¬
as. Memento gͦ scalȩ iacob. Ascendunt angłi & descendunt.
Quidam ascendẽ sciunt. descendẽ nesciunt. Aliuo ẽ. enĩ descendẽ.
aliud p̾cipitari. Nonẽ. hominis semꝑ sursum ire. Si ascenaere
nosti. ꝑ deuotionem mentis. scias & descendere. ꝑ exercitium
boni oꝑis. Si nescis descendere. nescis conscendere. & incipies tan¬
dem pꝰ indiscretam & immoderatam uehementiã ascendendi ca¬
dere. Cum descendis uidet᷑ elongare ds̃. qui sursum ẽ. S scͥp¬
tum ẽ. Excelsus dñs. & humilia respicit. Meliꝰ ergo tibi ẽ. ut
humilis sis & uidearis. qmͣ sublimis & iguoreris. Aues uolando
lascescunt. & descendunt suꝑ t̾ram ut requiescant. S aliȩ. loca
munda diligunt. aliȩ lutosa & polluta exquirunt. Si gͦ des¬

Expanded text:
repellitur ut per humilitatem melius in minimis exerceatur. Unde dictum est: repellitur ut per humilitatem melius in minimis exerceatur. Unde dictum est: Ne declines in ira a servo tuo, hoc est si declinas, declina ut redeas. Memento ergo scalae Jacob. Ascendunt angeli et descendunt. Quidam ascendere sciunt, descendere nesciunt. Aliud est enim descendere, aliud praecipitari. Non est hominis semper sursum ire. Si ascendere nosti per devotionem mentis, scias et descendere per exercitium boni operis. Si nescis descendere, nescis conscendere, et incipiens tandem post indiscretam et immoderatam vehementiam ascendendi, cadere. Cum descendis videtur elongare Deus qui sursum est. Sed scriptum est: Excelsus Dominus; et humilia respicit . Melius ergo tibi est ut humilis sis et videaris, quam sublimis et ignoreris. Aves volando lacessunt, et descendunt super terram ut requiescant. Sed aliae loca munda diligunt, aliae lutosa et polluta exquirunt. Si ergo des
Abbreviated transcription (Latin):
hiuic solum inuenire concupiscit. Ne repellas me. a .m. tuis.
Sepe homo accedens ad dm̃. a seipso repellit᷑. sepe a mundo.
sepe adiabolo. aliqñdo a deo. A seipso repellitur. ut ꝑ uolunta¬
tem ꝓpͥam. uł ꝑ carnis concupiscentiã. ꝑ uoluntatẽ ꝓpriam
repellitur. quia in hoc aliqnͣdo graue fit illi qͦd d̃s uult. quia eũ
eo qd̵ ds̃ uult. ꝓpͥa uoluntate aluid uult. qͦd simul fieri ñ pot̃.
cũ eo quod deus uult. ꝑcarnis concupiscentiã repellit᷑. qͥa dũ
aliud caro aꝑpecit. uoluntas sp̃s ñ sine difficultate ad effectum ꝓce¬
Adiabolo repellitur. qñ suggestionũ eius importuitate sine ces¬
satione uerat᷑. A deo repellitur. qñ ad illiꝰ maiestatẽ contemplan¬
dam surgens. in comp̾hensibilis lucis. radiis reuerberat᷑. Que tñ
repulsio ira ñ ẽ. s exercitatio. qm̃ iccirco homo ad tempꝰ a summis

Expanded text:
hunc solum invenire concupiscit. Ne repellas me a mandatis tuis. hunc solum invenire concupiscit. Ne repellas me a mandatis tuis. Saepe homo accedens ad Deum a seipso repellitur, saepe a mundo, saepe a diabolo, aliquando a Deo, A seipso repellitur, vel per voluntatem propriam, vel per carnis concupiscentiam. Per voluntatem propriam repellitur, quia in hoc aliquando grave fit illi quod Deus vult, quia eum eo quod Deus vult propria voluntate aliud vult, quod simul fieri non potest cum eo quod Deus vult. Per carnis concupiscentiam repellitur, quia dum aliud caro appetivit, voluntas spiritus non sine difficultate ad effectum proceA diabolo repellitur, quando suggestionum illius importunitate sine cessatione vexatur. A Deo repellitur, quando ad illius majestatem contemplandam assurgens, incomprehensibilis lucis radiis reverberatur. Quae tamen repulsio ira non est, sed exercitatio, quoniam idcirco homo ad tempus a summis
Abbreviated transcription (Latin):
hõ. id qͦd as̃ odit odiat. & qͦd diligit diligat. ed hoc aut̃ ꝑ legẽ
aĩ instruimur. in qua nob̃ uoluntas dei demonstrat᷑. quȩ uidł.
uoluntas. nr̃ȩ uoluntatis regula est. Ideo priꝰ uiȩ hominis id c̃
oꝑa ad custodiendas iustificationes dei dirigunt᷑. Postea homo
deo in dirctione cordis conficet᷑. Quis ẽ. qui deo conficet᷑: Cui pla¬
cet qͦd facit ds̃. hic deo confitetur. Ille aut̃ ^cͤuiꝰ uoluntas & cor
directum est. ut a uoluntate dĩ non discrepet. uł approbando
uł impbando. uł odiendo. uł amando. nec infra subsistens. nec
ultra transgredien.¬
ni & infideles dm̃ ñ exquuit̃. qui diuinũ honorẽ creaturȩ tͥbu¬
unt. Similit̾ falsi fideles qui aliud plusqm dm̃ diligunt. dm̃
ñ exquirt̃. Dm̃i ex quirere ẽ extra om̃ia quer̾e. Fide. ut aliud eẽ
credatur. Dilectione ut plus diligat᷑. Toto corde querit: qui

Expanded text:
homo id quod Deus odit, odiat; et quod diligit, diligat. Ad hoc autem per legem homo id quod Deus odit, odiat; et quod diligit, diligat. Ad hoc autem per legem Dei instruimur, in qua nobis voluntas Dei demonstratur: quae videlicet voluntas nostrae voluntatis regula est. Ideo prius viae hominis, id est opera ad custodiendas justificationes Dei diriguntur; postea homo Deo in directione cordis confitetur. Quis est qui Deo confitetur. Cui placet quod facit Deus, hic Deo confitetur. Ille autem est cujus voluntas, et cor directum est, ut a voluntate Dei non discrepet; vel approbando vel improbando, vel odiendo, vel amando, nec infra subsistens, nec ultra transgredienni et infideles Deum non exquirunt, qui divinum honorem creaturae tribuunt. Similiter falsi fideles, qui aliud plus quam Deum diligunt, Deum non exquirunt. Deum exquirere est extra omnia quaerere, fide ut aliud esse credatur, dilectione, ut plus diligatur. Toto corde exquirit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
in ordinatum continent. Alii st̃ in lege ambulantes. alii¬
st̃ in lege stantes. alii a lege declinantes. In lege ambulant.
qui in bono ꝓficiunt. In lege stant. qui abono ñ recedunt. A
lege declinant. qui ñ facienda p̾sumunt.
Tres sunt uiȩ. Wia dei. uia hominis. uia diaboli. Uia dĩ est
ueritas. uia hõis necesũtas. Uia diaboli iniquitas. Uia dĩ¬
& uia diaboli nunqmͣ flecti possunt. ut ad aliud tendant. qͥa
nec uia dĩ mala. nec uia diaboli bona aliq̃n eẽ pot̃. Uia hominiᷤ
mutabił est & ad diu̾sa inflectitur. Hoc est uł ad uiam dĩ. uł
ad uiam diaboli. Si enim necessitas intorquetur ad cupiditatem
& cupiditas adiniquitatẽ. uia hominis flectit᷑ ad uiam diaboli.
Si aut̃ necessitas dirigitur ad mensuram. mensura ad iusticiã.
uia hominis directa est ad uã dĩ. ꝓptẽa ait. utinam dirigant᷑
humana uoluntas diuinȩ uoluntati conformat᷑. id ẽ. ut

Expanded text:
inordinatum continent. CAP. inordinatum continent. CAP. sunt in lege stantes, alii a lege declinantes. In lege ambulant, qui in bono proficiunt. In lege stant, qui a bono non recedunt. A lege declinant, qui non facienda praesumunt.Tres sunt viae: Via Dei, via hominis, via diaboli. Via Dei est veritas, via hominis est necessitas, via diaboli iniquitas. Via Dei et diaboli nunquam flecti possunt, ut ad aliud tendant, quia nec via Dei mala, nec via diaboli bona aliquando esse potest. Via hominis mutabilis est, et ad diversa inflectitur; hoc est, vel ad viam Dei vel ad viam diaboli. Si enim necessitas intorquetur ad cupiditatem, et cupiditas ad iniquitatem, via hominis flectitur ad viam diaboli. Si autem diriguntur ad mensuram, et mensura ad justitiam, via hominis directa est ad viam Dei. Propterea ait: Utinam dirigantur humana voluntas divinae voluntati conformatur, id est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
recepta dei multis nominib significant᷑. Uia. lex. testimo¬
nia. mandata. iustificationes. iuditia. sermones. eloquia.
mirabilia. equitas. uerba. u̾itas. iusticia. Uia dicunt᷑. quia ea
faciendo. ꝑuenimꝰ ad uitã. Lex dicunt᷑. quia obseruationum
ritu. ꝓposito ligarit. Testimoma dicunt᷑. quia euident̾ am¬
monent. penis uł ꝓmissis. uel p̃miis. uł donis contestantes.
Mandata dicunt᷑. quia facienda indicunt. Iustificationes di¬
cunt᷑. quia impleta a reatu liberant. Iudicia dicunt᷑. qͥa ini¬
cuiq ꝓ mito debitam retributionẽ. ꝓnuntiant. Sermones di¬
cuntur. qͥa narrando instruunt. E loquia dicunt᷑. quia aꝑte
significant. Mirabilia dicunt᷑. qͥa in solita p̾cipiunt. & in cog¬
nita ꝓmittitnt. E quitas dicunt᷑. qͥa scđm iusticiã facta sunt.
Uerba dicunt᷑. quia significationes dĩ st̃ ad homines. Ueri¬
tas dicunt᷑. quia ita ẽ. ut dicunt. Iusticia dicunt᷑. quia nich

Expanded text:
ecepta Dei multis nominibus significantur: Via, lex, testimonia, mandata, justificationes, judicia, sermones, eloquia, mirabilia, aequitas, verba, veritas, justitia . Via dicuntur, quia ea faciendo pervenimus ad vitam. Lex dicuntur, quia observationum ritu proposito ligant. Testimonia dicuntur, quia evidenter admonent poenis, vel promissis, vel praemiis, vel donis contestantia. Mandata dicuntur, quia facienda indicant. Justificationes dicuntur, quia impleta a reatu liberant. Judicia dicuntur, quia unicuique pro merito debitam retributionem pronuntiant. Sermones dicuntur, quia narrando instruunt. Eloquia dicuntur, quia aperte significant. Mirabilia dicuntur, quia insolita praecipiunt et incognita promittunt. Aequitas dicuntur, quia secundum justitiam facta sunt. Verba dicuntur, quia significationes Dei sunt ad homines. Veritas dicuntur, quia ita est ut dicunt. Justitia dicuntur, quia nihil
Abbreviated transcription (Latin):
malo: dilectione in solo bono. Discretione mhis que ediunt. d di¬
liguit: dilectione inhis que diligunt. E blanduent c eli ers
speties ilecebrosas ut aꝑiant᷑ ad uidendumi: Eland iuuĩ a auer
ad cantiea sonora. ad uerba ociosa. ut aꝑiant̾ ad audieadui.
Bianduint᷑ nares. ad odorem suauem. ut apiane ad. aAfactierori
Blandiuintur fauces ad sapores dulces. ut apiantui adigtuistas¬
dum. Blandiunt᷑ manus ad molles tactus. ut porrigani lido
tangendum. & luxuriat tota massa nate fermento malactẽ
a ne quitae maliciȩ in manitesto. nequitie in absconidlitot Naliei
in oꝑe nequitiȩ in cogitatione. Malicie carens sinceritatt. ne qui¬
te uarens uerrtate. Et amat homo ꝑũse se & sua. se aucret .ger¬
mna mala. & exhibet m̃bra sua arma iniquit atisi a bier ee ⁊¬
anciplinami & bonitatem odiens. ne contrister m̃bra siua .I sras
siena oelis & aurib ut intrent & exeant. ad delectationes ua.

Expanded text:
malo; delectatione in solo bono. Discretione in iis quae odiunt et dimalo; delectatione in solo bono. Discretione in iis quae odiunt et diligunt; delectatione in his quae diligunt. Et blandiuntur oculi ad species ilad cantica sonora, ad verba otiosa, ut aperiantur ad audiendum. Blandiuntur nares ad odorem suavem, ut aperiantur ad olfaciendum. Blandiuntur fauces ad sapores dulces, ut aperiantur ad gustandum. Blandiuntur manus ad tactus molles, ut porrigantur ad tangendum; et luxuriat tota massa naturae fermento malitiae et nequitiae. Malitiae, in manifesto; nequitiae, in abscondito. Malitiae, in opere; nequitiae, in cogitatione. Malitiae, carens sinceritate; nequitiae, carens veritate. Et amat homo perverse se et sua, et nutrit germina, et exhibet mala membra sua arma iniquitatis, abjiciens disciplinam et bonitatem odiens, ne contristet membra sua; laxat frena oculis et auribus, ut intrent et exeant ad delectationes suas
Abbreviated transcription (Latin):
omo pͥmũ ꝑ suꝑbiam recessit a deo: postea ꝑ concupiscentiã
recessit a seuiec ipso. ꝓ suꝑbiam factus ẽ. diabolius. ꝑ concupis¬
centiam factus ẽ. sicut equus & niulus quib ñ ẽ. intellectus. sune
ꝑ humilitatẽ reuertit᷑ ad dm̃. ꝑ mnunditiani reuertit᷑ ad semet ipsũ.
ꝑ bumilitatẽ meret᷑ głam: ꝑ munditiam meret᷑ incorruptionemi
Q łam deitatis. incorruptionem immortalitatis.
concupiscentiam suam. ao uitã suam qua uult hic cẽ: ad
concupiscentiam suani qua uult rẽ. cum istis. Aduita suamn
quã diligit mundum: ad concupiscentiã suam qua diligi ea
que sunt in mundo. Ad uitam suã qua negligit dm̃. adeou¬
cupiscentiam suam qua difigit et obluscitur dm̃  Ad uicã
suani qua refugit adĩa: ad concupiscentiamᷤ qua. lppeti psꝑa:
Refugit timore. appetit cupiditate: & uiuunt m̃bra homuinis.
que non sunt mortificata suꝑ t̾ram. Uiuut & sentiuniod e¬
iunt discretione. sentiunt dilectione. Discretione in bono ed

Expanded text:
omo primum per superbiam recessit a Deo; postea per concupiscentiam recessit a semetipso. Per superbiam factus est diabolus. Per concupiscentiam factus est sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Nunc per humilitatem revertitur ad Deum, per munditiam revertitur ad semetipsum. Per humilitatem meretur gloriam. Per munditiam meretur incorruptionem, gloriam deitatis, incorruptionem immortalitatis. ad concupiscentiam suam. Ad vitam suam quia vult hic esse; ad concupiscentiam suam qua vult hic esse cum istis. Ad vitam suam, qua diligit mundum; ad concupiscentiam suam, qua diligit ea quae in mundo sunt. Ad vitam suam, qua negligit Deum; ad concupiscentiam suam, qua obliviscitur Deum. Ad vitam suam, qua refugit adversa; ad concupiscentiam suam qua appetit prospera. Refugit timore, appetit cupiditate; et vivunt membra hominis quae non sunt mortificata super terram. Vivunt et sentiunt. Vivunt discretione, sentiunt delectatione. Discretione in bono et
Abbreviated transcription (Latin):
enite ad me omĩs. qui laboratis ⁊ onerati estis. ⁊ ego reficiam
uos. Labore fatigati. ouere gͣuati. iedia macerati. Uenite
ad me. Quales ad qualem: Clausi ad ostiũ. egroti ad medicum.¬
naufragi ad portuni. ad ostiũ luminis. ad medicũ salutis. ad portũ
quietis. ad ostiũ ut egressi. u̾itatẽ uideatis. ad medicũ ut curati
ad sanitatẽ conualescatis: ad portũ ut collecti post laborem qͥescatis.
Uacui ut lumine u̾itatis impleamini. onerati. ut pondẽ peccatoꝵ
alleuiemini. laborantes ut qͥete adepta consolemini.
sallite dño in cythara. In cythara duo ligna
sunt. Unũ inferius. alt̾m suꝑiꝰ. Inferus lig¬
num cauum ẽ. suꝑiꝰ solidum. ẽ. Int̾ utraq ligna tendunt᷑ cordȩ
clauos corde plectrũ torquet. ad inferiores aut̃ clauos corde digi¬
tis ꝑcusse: resonant. Duo ligna. due st̃ cruces. Inferiꝰ lignũ crux
carnis. suꝑuis lignũ. crux mentis. Crux carnis ẽ. afflictio in cor-¬

Expanded text:
enite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos . » Labore fatigati, onere gravati, inedia macerati, venite ad me. Qualnaufragi, ad portum. Ad ostium luminis, ad portum quietis, ad medicum salutis. Ad ostium, ut egressi veritatem videatis; ad medicum, ut curati ad sanitatem convalescatis; ad portum, ut collecti post laborem quiescatis. Vacui, ut lumine veritatis impleamini; onerati, ut pondere peccatorum allevemini; laborantes, ut quiete adepta consolemini.antico in cithara . In cithara duo ligna sunt, unum inferius, alterum superius. Inferius lignum cavum est, superius solidum est. Inter utraque ligna tenduntur chordae . Superiores clavos plectrum torquet; ad inferiores autem clavos chordae digitis percussae resonavit. Duo ligna duae sunt cruces, inferius lignum crux carnis, superius lignum crux mentis. Crux carnis est afflictio in cor