comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gelis demonstrat. qͣnto serus dnm̃ ꝯstat eẽ meliorẽ.¬
iõ xp̃m ẜ carnem iussit a cunctis angłis adorari di¬
mus apparitionem ange.¬
loꝵ. abscondita ẽ enim¬
ab ocłis nr̃is: ⁊ ẽ in qua¬
dam republica magna¬
imꝑatoris dei: tni ẽẽ an¬
głos nouimus exfide.
&e multis apparuisse legi¬
mus. & tenemus. Sp̃c̃ aũ¬

Expanded text:
gelis demonstrat, quanto servis dominum constat esse meliorsecundum carnem jussit a cunctis angelis adorari, dimus apparitionem angelorum, abscondita est enab oculis nostris, et est in quadam republica magnaeratoris Dei, tamen esse angelos novimus ex fide, t multis apparuisse legimus et tenemus. Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
mi. su. fac̃ flam. ig. dum ad exercitiũ uindicte.
ẜ litt̾am fit in creaturis: sic in eccłia figurate fit.¬
uͥ sp̃e.i. spũales fac̃ angłos suos .i. nuncios uerbi
sui. ⁊ ministros suos flaminam ignis. Quia mini¬
d filium aũ. ħ¬

Expanded text:
icut flammam ignis, dum ad exercitium vindictae sicut secundum litteram fit in creaturis, sic in Ecclesia figurate fit spirituales facit angelos suos, id est nuntios verbi sui, et ministros suos flammam ignis, quia minid filium au
Abbreviated transcription (Latin):
luta q̃ fi̾ &s cogitari¬
possunt amimouemꝰ.¬
nos clico non
mbulantes ĩ
ypõcrisi. ut pseudo¬
faciunt: qui uiden¬
tur humiles. neq
ult̾antes uer¬
mixcionem falsitatiᷤᷤ.¬
ł ꝓ questu p̃dican¬
tes. s ambulamꝰ in

Expanded text:
i et cogitaripossunt amovemNos dico, non ambulantes in hypocrisi, ut pseudofaciunt, qui videntur humiles; neque adulterantes vermistionem falsitatipro quaestu praedicantes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓph̾a. nou̾at. Istẽ fuit epigmeni des cre¬
tensis. in cuius libris hoc inueni¬
tur. qui homo int̃ ꝑphas dĩ ñ inuenitus.
nec eiuis ꝓpħia: ad illa eloquia dĩ ꝑtinet. que
uideis sunt credita. ⁊ iõ nom̃ eius: ñ cõme¬
morauit apłs. sicut solet cõmemorare ꝓpħasᷤ
dĩ dicens. sicut  dauid dicit. ł ysaias. ł cum
tatitis nominib illoꝵ: dicit sic̃ scriptum ẽ.
&s ea scriptura intelligitur: in qua est auctori¬
tas dĩ. homo autem ineruditus: canis rabio¬
phetis: iudõꝵ fuisse. de quo ait apłt. Dreit

Expanded text:
nus Iste fuit Pigmenides Cretensis in cujus libris hoc invenitur, qui homo inter prophetas Dei non invenitur, nec ejus prophetia ad illa eloquia Dei pertinet quae Judaeis sunt credita. Et ideo nomen ejus non commemoravit Apostolus, sicut solet commemorare prophetas Dei, dicens, sicut et David dicit, vel Isaias; vel tacitis nominibus illorum dicit, sicut scriptum est, et ea Scriptura intelligitur in qua est auctoritas Dei. Homo autem ineruditus, canis rabiorophetis Judaeorum fuisse, de quo ait Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
dere se ñ suam głam s dĩ querere dicens. In¬
cipimꝰ. . semꝑ in ħ noui simis. it̾m sic̃ in pri¬
ut hoc faciamus: ñ utiq uane nos cõm̃dante
h dicimus. s ne ab aliis decipiamini: id cogi᷑
memorare. ꝙ aũ non nos ꝯmendare incendimꝰ

Expanded text:
quaerere, dicens: Inasi semper in hoc novi simus, iterum, sicut in priut hoc faciamus, non utique vane nos conmendantes, hoc dicimus, sed, ne ab aliis decipiamini, id cogimur memorare. Quod autem non nos commendare intendimus,
Abbreviated transcription (Latin):
epła. scͥpta ẽ in cordi¬
b nr̃is. quia semꝑ
habemus curã de uo¬
bis. que epła scitur
ab om̃ib hominib.
sciunt it. quia ꝑ nos
instituti estis. ⁊ legitꝰ
ab eisd̾. quia in uobis
nos imitari discunt.
idẽ estis manifestaci

Expanded text:
a scripta in cordibus nostris, quia semper habemus curam de vobis. Quae epistola scitur ab omnibus hominibus, sciunt enim quia per nos instituti estis; et legitur, ab eisdem, quia in vobis nos imitari discunt. idem estis. Manifestari
Abbreviated transcription (Latin):
clesia de gentib con¬
gregata. que cumdo¬
mino gaudet in spe.¬
libera est. quia dilig̃.
quia singłi u̾bo i ex
emplo eus instructi
ex caritate seruiunt. ꝙ aũ lib̾a sit ⁊ mater:¬

Expanded text:
clesia de gentibus congregata, quae cum Domino gaudet in splibera est, quia diligit,quia singuli verbo ejus et exemplo instructi, ex charitate serviunt. Quod autem libera sit et mater,
Abbreviated transcription (Latin):
sathenus. illi niuͣ credo nͨ sermo uelut si quiᷤ
purp᷑am. ł diadema regale iacens inueniat ñ¬
quid ea conabr᷑ adorare: Cum u̾o ea rex fu̾it ĩ¬
dutus ꝑicł̾m mortis incurrit si ea cum rege
quis adorare cõtempserit. ita s̃ in xͦ dño hũa
si quis adorare cõcempserit: eternałr moriet᷑.¬

Expanded text:
Deo, illi nunquam credo nec servio, velut si quis purpuram vel diadema regale jacens inveniat, nunquid ea conabitur adorare? Cum vero ea rex fuerit indutus, periculum mortis incurret, si ea cum rege quis adorare contempserit. Ita etiam in Christo Dosi quis adorare contempserit, aeternaliter moriet
Abbreviated transcription (Latin):
enim uidr̃: ut sine
odit. Qua in re si fut᷑a bona hꝰ. ł̃ iala illius.¬
rum elegit. alt̾m reꝓbauit. ñ quid iõ iaqꝰ:
Absit. Noñ enim miqꝰ ẽ. quia unum dile
In quo neutro ẽ iniquitas. Nemo aũ dicat
deum quia fut᷑a. oꝑa p̃uidebat alt̾m elegis
oꝑm m̾itis audeat głari. ad dĩ gram & glo-¬
riam cõm̃dandam ualere ꝙ dixit demon¬
strat subdens.M

Expanded text:
enim videtur, ut sine oderit. Qua in re, si futura opera vel bona ejusrum elegit, alterum reprobavit. Nunquid ideo iniquus? Absit! Non enim iniquus est, quia unum dilexIn quo neutro est iniquitas. Nemo autem dicat Deum quia futura opera praevidebat alterum elegissoperum meritis audeat gloriari; ad Dei gratiam et gloriam commendandam valere quod dixit, demonstrat, subdens:
Abbreviated transcription (Latin):
illi nascerentur erant in dei p̃destinatione
ꝑ grãm. Nam in iacob añꝙͣ natus feciss ali¬
quid boni quid diligebat isi gͣtuitũ mĩe
sue donum: Et iñ esau quid od̾at aũ qm na¬
tus feciss aliqͥd mali. nͥ originale pect̃m : Nã
nec in illo dilig̾et insticiam qͣm nullam ille
fec̾at. neꝙ in isto odiss naturã qm bonã ip̃ẽ
fecat. d qm̃ rem stupendam de ñdũ natis nͨ
fu̾it tum nichil legissent. quia res ut dictũ ẽ.
stupenda ẽ: sibi obicit exprimens uñ moueri

Expanded text:
illi nascerentur erat in Dei praedestinatione per gratiam. Nam in Jacob antequam natus fecisset aliquid boni, quid diligebat, nisi gratuitum misericordiae suae donum? et in Esau quid oderat antequam natus fecisset aliquid mali, nisi originale peccatum? nam nec in illo diligeret justitiam quam nullam ille fecerat, neque in isto odisset naturam quam bonam ipse fecerat; sed quoniam rem stupendam de nondum natis nec fuerit cum nil egissent, quia res, ut dictum est, stupenda est, sibi objicit exprimens, unde moveri
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾m elegit p̾scientia. & alt̾m spreuit. & in
illo quem elegit: ꝓpositum dĩ manet .i. un
pletur. quia ita euenit ut p̾sciit. & in illo
quem spreruit similit᷑ manet. quia ita fit u
p̃sciit. Hoc aũ ꝙ habetur in malachia .s. iacob
Dilexi. esau odio habui. ⁊ani de uidicio dicit ds̃.
Presciendo enim quid quisq illoꝵ futurus erati
dixit illd̾ in genesi deus. Et illud dum p̃dicit: os
se futoꝵ p̾sciũ ostendit: & nichil absq sua p̃¬
scientia euenire posse monstrauit. Hoc aliud

Expanded text:
alterum elegit praescientia, alterum sprevit, et in illo quem elegit propositum Dei manet, id est impletur, quia ita evenit ut praesciit; et in illo quem sprevit similiter manet, quia ita fit ut praesciit, hoc autem quod habetur in Malachia, scilicet Jacob dilexi, Esau autem odio habui. Jam de judicio dicit Deus.praesciendo enim quid quisque illorum futurus esset, dixit illud in Genesi Deus. Et dum illud praediceret se futurorum praescium ostendit, et nil absque sua praescientia venire posse monstravit. Hoc aliud
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ loquendi. ut de euis fide exem¬
plum demꝰ. Non enim mors extinxit famam fidĩ.
tanta fuit fides eius : ꝙ mors eam sĩ extinxit. Ex fid
loquitur. qr alios suo exemplo ãmonet ut iusti sint
int̾emit eum. quid̾ mors: s ñ cum eo int̾emit eꝰ

Expanded text:
nobis loquendi, ut de ejus fide exemplum demus. Non enim mors exstinxit famam fidei; tanta fuit fides quod eam mors non exstinxit. Ex fideloquitur, quia alios suo exemplo admonet ut justi sint. Interemit eum quidem mors, sed non cum eo interemit e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ chain. qr abel ꝑ fidẽ
uistus erat. Uñ subdit.¬
ꝑ quã fidem meruit eẽ
guine abel iusti. ⁊c. cõ
secutus ẽ dico. dõ s ꝑhi.¬

Expanded text:
Cain, quia Abel per fidem justus erat. Unde subdi quam fidem meruit, essguine Abel justi, etc. secutus est, dico, Deo, eti
Abbreviated transcription (Latin):
iudaizare suo exemplo. dum a gentib se di
trahebat se petrus¬
latenter ꝑ aliquas
occõnes a cib̾ genti¬
segregabat
mens ñ cibos. s eos

Expanded text:
at suo exemplo, dum a gentibus se diubtrahebat se Petruslatenter per aliquas siones a cibis gentisegregabat non cibos, sed eos
Abbreviated transcription (Latin):
i. in his que suadetra
tio. Ita tam̃ hoc dico:
si spẽ dei habitat in
uobis. Ccce hic docet quomͣ quis ambulet se
ritũ dei: ñ ẽ in car¬
ne. Si quis aũ ñ hc̃¬
spm̃ non ha

Expanded text:
est in his quae suadet tio, ita tamen hoc dico, si spiritus Dei habitat in vobis. Ecce hic docet quomodo quis ambulet seciritum Dei, non est in carne. Si quis autem non
Abbreviated transcription (Latin):
Ego aũ nõ cõturbo
lega legalia. quia
ut olim feci. O utm
nebatur ei a ps̃o istã¬
seruitutem galathis
suam uellet. si inꝙͣ ħ ago: quidadhuc ꝑse.¬
enim creberrimas sustinuit a iudĩs eo qd̾do

Expanded text:
Ego autem non conturbo o legalia, quia ut olim feci, et ut nebatur ei a psservitutem Galatis psuam vellet. Si, inquam, hoc ago, quid auteenim creberrimas sustinuit a Judaeis, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
abrahãm᷑ ꝑ sarram. ⁊ ysaac ꝑ rẽbeccam. ⁊ iacob.
ꝑ lyam ⁊ rachel. & in seruitutẽ sic̃ ab ysaac. ꝑ re¬
beccam genitus ẽ esau. cuii dictũ ẽ. seruus eris fra¬
tris tiu. ⁊ ꝑ ancillas genuerunt. non solum ins̾¬
uitutem ut abraham ꝑ agar hismaelem. s s̃ in
lib̾tatem ut ĩacob ꝑbalan genuit dan ⁊ neptalim.
⁊ bonos: nascuntur i boni lib̾i. sicut ꝑ paulum il
& ꝑ carnales seruos: nascuntur non solum mali
in dampnabilem seruitutem qui eos imitantur
s s̃ boni in laudabilem lib̾tacem. quib dr̃. Que¬

Expanded text:
Abraham per Saram, Isaac per Rebeccam, Jacob per Liam et Rachel; et in servitutem, sicut ab Isaac per Rebeccam genitus est Esau, cui dictum est: Servus eris fratris tui . Et per ancillas genuerunt non solum in servitutem, ut Abraham per Agar Ismaelem, sed etiam in libertatem, ut Jacob, per Balaan genuit Dan et Neptalim,spirituales et bonos nascuntur boni et liberi, sicut per Paulum illEt per carnales servos nascuntur, non solum mali in damnabilem servitutem qui eos imitantur; sed etiam in laudabilem libertatem quibus dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
deis. s. post mortem in
tes. licet eeñt remote. Nti¬
tur u̾bo translato ana¬
iugantib. qui longe.¬
ꝓspiciunt desid̾atas ciui¬
tates. qͣs añqͣ ĩgrediant᷑¬
patͥa ñ st̃: ⁊ isti ꝯfitebãt ᷑ se non esse de hoc mun¬
do. neqialiquid se hr̃e in mundo. iõ ꝯficebant᷑.

Expanded text:
scilicet post mortem in tes, licet essent remotae. Utirbo translato a navigantibus qui longepiciunt desideratas civitates, quas antequam ingrediantpatria non sunt. Et isti confitebantur se non esse de hoc mundo, neque aliquid se habere in mundo: ide
Abbreviated transcription (Latin):
clinat. fem̃: sius hedib firmũ ẽ. quia ne¬
mo sꝑuit: ut ĩlicat ñ ualere ñ bñ¬
fc̃m̃ eẽ. aut suꝑ orclinat. ut ał̾r de reb illis dis¬
ponat. s est u auctoritate omĩum. max̾ie cũ
sit ꝯfir. testib ⁊ morte cestatoris. simiłr testam̃¬

Expanded text:
um est, quia nemo spernit, ut dicat non valere, non benefactum esse, aut superordinat, ut aliter de rebus illis disponat, sed est in auctoritate omnium, maxime cum sit confirmatum testibus et morte testatoris, similiter testam
Abbreviated transcription (Latin):
seqnter dic̃ apłc. ꝙ si solum subd̾etur. facilis
eẽt incelligentia in aptatione similitudinis
s ex eo aliqͣntulum obscuratur. qi añꝙͣ ild̾
ꝓmissio. s. abrahe. ꝙ iõ fac̃ ut ex dantis ⁊ ac¬
cipiontis dignitate uideat᷑ ĩnꝯmnitabilis spõ¬
sio. ⁊ ħ est ꝙait. A brahe. q

Expanded text:
stolus: Quod si solum subderetur, facilis esset intelligentia in aptatione similitudinis, sed ex eo aliquantulum obscuratur, quia antequam illud ilicet Abrahae. Quod ideo facit, ut ex dantis et accipientis dignitate videatur incommutabilis sponsio. Et hoc est quod ait: Abrahae. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sumilitũdines. itẽ
ꝓbat ꝑrationes ꝙ li¬
cet eis accipere.o. u̾e
potestatem accipien¬
di hm̃s. quia si nosse¬
minauimus uob̾ sp̃u¬

Expanded text:
 similitudines, nunc r rationes quod licet eis accipere. Quasi potestatem accipiendi habemus, quia si nosminavimus vobis spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓpt̃ hanc spem. ñ
enim ħ debet eẽ intẽ¬
cio sua & finis ĩ mi¬
ist̾io suo. Et qui
triturat .i. bonos a
malis .a. grana a
paleis discernit
moꝵ qualitate:
debet similit̃ ħ fa¬

Expanded text:
pter hanc spem; non enim haec debet esse intentio sua, et finis in ministerio suo. Et qui triturat, id est bonos a malis, quasi grana a paleis discernit, morum qualitate, debet hoc similiter fa
Abbreviated transcription (Latin):
enum ꝓbaremus ado¬
ptati eẽ adõ in filios
spm̃ suum dedit no¬
bis qui signũ prĩs¬
nob̾ ostendat in filioᷤ.
ut quia nos ħ nõ au¬
stra sugg̾at ut audeamus dic̾e̾. Uñ subdit. cla

Expanded text:
enim probaremur adoptati esse a Deo in filios, Spiritum suum dedit nobis, qui signum Patris ostendat in filios, ut quia nos non hoc austra, suggerat ut audeamus dicere. Unde subdit: Clam
Abbreviated transcription (Latin):
iñ tristicia. que non est
ad correctionem. s. dũ
pecc̃or dolet se detec¬
tum. oꝑatur mortẽ.
⁊ iõ ab ea cauete.

Expanded text:
 tristitia, quae non est ad correctionem, scilicet dum peccator dolet se detectum, operatur mortem. Et ideo ab ea cavete.
Abbreviated transcription (Latin):
quam patet ꝙ in eo est sp̃e sc̃t. ad utilitatẽ
eccłie. quia g̃ minor qui ẽ in ea ꝓdest. Nõ
Sta ꝙ deus cum sit natura incorporea incõ¬
mutabiłr uiua. et̃na stabilitate ui seipõ
manens. totus adest reb om̃ĩb. s in quib¬
habitat hñt eũ ꝓ sue capacitatis diu̾sita¬
te. alii amplius: alii minus. qͦs ipẽ sͥ dilec¬
tissimum templum. grã sue bonitatis edifi
tur sermo sap̃. alii¬

Expanded text:
uam patet quod in eo est Spiritus sanctus. Ad utilitatem Ecclesiae, quia etiam minor qui est in ea prodest. Nota quod Deus, cum sit natura incorporea et incommutabiliter viva, aeterna stabilitate in seipso manens, totus adest rebus omnibus, et sihabitat, habent eum pro suae capacitatis diversitate, alii plus, alii minus, quos ipse sibi dilectissimum templum gratia suae bonitatis aedifictur sermo sapi
Abbreviated transcription (Latin):
cut xp̃c p̃est. & regit eccłiã. ⁊ eccłia subser¬
uit ei: ita iuir p̃est & regit mulierem. ⁊ iõñ
ht̃ iur signum subiectionis. s lib̾tatis: & p̃¬
latioĩs. & gła dĩ ẽ uir̃. quia ex eo ẽ. os quia
deum ⁊ principałr głificat. Mulier aut̃¬

Expanded text:
us praeest, et regit Ecclesiam, et Ecclesia subservit ei, ita vir praeest et regit mulierem, et ideo non habeat vir signum subjectionis, sed libertatis et praelationis. Et gloria Dei est vir, quia ex eo est, et quia Deum principaliter glorificat. Mulier aut
Abbreviated transcription (Latin):
debet uelare. o¬
honor obstat ne uelet.
scondi. Inꝯgruũ it.
dĩ celetur que uidet᷑ in uiro. Hir .it. ad ỹma¬
ginẽ dĩ fc̃s ẽ ñ mulier. s q̃ est ymago dĩ in
nem. ut sic̾ ex eo omĩa st̃: sic̃ existo om̃s ho¬
mines eeñt. ut unius dĩ inuisibilisꝰ. unus hõ
uisibilis: imaginẽ g̾at inn t̾ris. ut unus deus
i uno homine. auctoritatẽ unius principii
uideretur ꝯseruare ad ꝯfusionem diabłi. qui
neglecto uno dõ sͥ dm̃um usurpare uoluit
Iñ gͥ iuir ẽ ymago dĩ. quia sic̃ ex dõ st̃ omĩa:
sic ex adam om̃s hoĩes. & sic ꝯseruat auctori¬
tatem pͥncipii ꝙ ab uno dõ st̃ omĩa ꝯͣ illũ:¬

Expanded text:
debet velare, honor obstat ne velet, scondi. Incongruum est Dei celetur quae videtur in viro. Vir enim ad imaginem Dei factus est, non mulier. Sed quae est imago Dei in nem, ut sicut ex eo omnia sunt, sic ex isto omnes homines essent, ut unius Dei invisibilis unus homo visibilis imaginem gerat in terris, ut unus Deus in uno homine auctoritatem unius principii videretur conservare ad confusionem diaboli, qui neglecto uno Deo sibi dominium usurpare voluit. Inde igitur vir est imago Dei, quia sicut ex Deo sunt omnia, sic ex Adam omnes homines: et sic conservat auctoritatem principii, quod ab uno Deo sunt omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
dum se ꝑhumilita¬
tem similem omĩt̃
ĩbecillium exhibuit
ut eos ꝑ paciãm fir¬
maret ad salutem futurã ꝯfouens aiõs il

Expanded text:
dum se per humilitatem similem omnium imbecillium exhibuit; ut eos per patientiam firmaret ad salutem futuram, confovens animos il
Abbreviated transcription (Latin):
dicii. ⁊ quid.q. ħ retine¬
tis. ⁊ q̃ quid nunc detine¬
in mora eius. que sit
causa dilationis eius.¬
qr uõdũ ueniat. scitis
s. quia nond̾ est disces¬
sio. detineat dico. ita tñ¬
sestus fiat in tempore

Expanded text:
etinetiam quid nunc detinein mora ejus, quae sit causa dilationis ejus,re nondum veniat, scitis, scilicet quia nondum est discessio. Detineat, dico, ita testus fiat in tempore
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑata ad quã uocat¬
credentes. ħ diẽ ut
ꝓpenso̾res sint. Qͥa
cum plene scieruit
qui fructus ẽ credẽ¬
tium. ꝓpensiores fi¬
ent cͥca excollen¬
dam regiouem. de¬
inde quid nomine
spei incellex̾it aꝑit¬
subdens. ut scia. q̃

Expanded text:
sperata ad quam vocatcredentes. Hoc dicit opensiores sint, quia, cum plene scierint quis fructus credtium, propensiores fient circa excolendam religionem. inde quod nomine spei intellexerit, apubdens: Et, sciatis,
Abbreviated transcription (Latin):
spẽ .i. rem sꝑatam. que cũ modo ñ apparet. s
reposica est uob̾ ab et̾no reddenda in celis. os
qͣi quereretur. quomͦ gͦ res tam latens sꝑat᷑¬

Expanded text:
st rem speratam, quae, tamen modo non apparet, sed reposita est vobis, ab aeterno reddenda in coelis. Et quasi quaereretur: Quomodo ergo tam latens sperat
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m spem ponendam ẽẽ docere. Modus tͣctandi
talis ẽ solito more salutõnem p̃mictit. qua p̃mis¬
sa de bonis eoꝵ grãs agit: ⁊ fidem. & dilectionem
coꝵ ꝯm̃dans orat ut ꝑficiantur in xp̃o. cuius be¬
deiũ sui mimst̾ii dignitatem cõmemorans monz
ne ꝑ philosophiam. ł legis cerimonias seducti:
chippũ ꝯmonet sollicitũ fore susceꝑti ministii. p̃¬
mittens aũ salutatõnem ait. Paulus cognito

Expanded text:
Christum spem ponendam esse docere. Modus tractandi Christum spem ponendam esse docere. Modus tractandi lus. Solito more salutationem praemittit. Qua praemissa de bonis eorum gratias agit, et fidem et dilectionem commendans orat, ut perficiantur in Christo, cujus beDeinde sui ministerii dignitatem commemorans, monet ne per philosophiam vel legis caerimonias seducti, chippum commonet, sollicitum fore suscepti ministerii. Praemittens autem salutationem, ait: Paulus, cognito
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicauit. s euis discipłi
archipus. & epafras.
archipus u̾o in eis mini¬
st̾ium acceperat. epafraᷤᷤ
aũ ab eis oriundus. &¬
ab apło instructus. doctͥ¬
nam archippi ꝯfirmau̾at
Archippo gͦ p̃dicante. & p̃licationem eius epafra
confirmante. grãm xͥ didicerant. suꝑuenert̃ au
psendo apłi. qui eos au̾tere nitebantur. carnaleᷤ
obseruantias p̃dicantes  philosophicis dispit tõ¬
nib simplicitatem eoꝵ ir retire conantes. his gͥsu
ꝑuenientib. & carnales obseruantias p̃dicanteb
in dubium ilł uen̾at. quib potius credendũ eẽt. ũ¬
de paulus cuins auctoritas celebris erat. q. medus
ficiens ẽ ad omĩa. carualia u̾o: ꝓrsus ĩpbat. ut de¬
inceps sincere fidem xͥ teneant. iustruit ⁊̃ illos :¬
moralt̾ ꝯfirmane. quiequid illi .s. archipusl. ⁊¬
epafras. docuerant. & est intentio eius in hac
epła cõfirmare colosenses. in ea fide & doctrma.
ꝙͣ a discipłis ens acceꝑant. & ñ inͣ aliquo p̃ter

Expanded text:
dicavit, sed ejus discipuli Archippus et Epaphras. Archippus vero in eos ministerium acceperat; Epaphras autem ab eis oriundus ab Apostolo instructus, doctrinam Archippi confirmaverat. Archippo ergo praedicante, et praedicationem ejus Epaphra confirmante, gratiam Christi didicerant. Ambrosiupseudoapostoli qui eos evertere nitebantur, carnales observantias praedicantes et philosophicis disputationibus simplicitatem eorum irretire conantes. His igitur supervenientibus, et carnales observantias praedicantibus, in dubium illis venerat, quibus potius credendum esset. Unde Paulus, cujus auctoritas celebris erat, quasi medius ficiens est ad omnia. Carnalia vero prorsus improbat, ut deinceps sincere fidem Christi teneant. Instruit etiam illos moraliter, confirmans quidquid illi, scilicet Archippus Epaphras docuerant. Et est intentio ejus in hac Epistola confirmare Colossenses in eadem fide et doctrina, quam a discipulis ejus acceperant, et non in aliquo praeter
Abbreviated transcription (Latin):
ih̾u xͥ. ꝑ quem nobis
omĩa bona p̃stantur¬
nos dico ⁊̃ semꝑ oran¬
crescatis in melius. au¬
dientes. Ecce ħ osten¬
dit uũ dõ grãs agit. ⁊
audiẽ. fi .ii. eẽ ĩ xͦ ie.¬

Expanded text:
i, per quem nobis omnia bona praestanturNos, dico, etiam semper orancrescatis in melius, audientes. Ecce hic ostent unde gratias agit. Et audie
Abbreviated transcription (Latin):
lis dĩ. ñ solum scriptura fecit hominib u cre¬
derent. s ĩ fidei sue posuerit mediatorem. nõ
ꝙ̃libet pͥncipem ł angłm s unicum filium.
ut qua nos uia ꝑducturus eẽtad illam ineffa¬
bilem unmortalitatẽ ⁊ cũ angłis eqͣlitatem
ł ꝑ ip̃m filium ostend̾et ⁊ p̃b̾et. parum enim
erat dõ fac̾e filium suum demonstratorem uie
iõ eum fecit uiam ut ꝑ illum iremus. Missus
ẽ gͦ medicus quem tñ ñ cognouit egrotus. Iõꝙ
eum occidit. S asꝑsus sangnis medici ualuit
ad medicam̃tum egroti. Uenit ut iusitaret. oc¬
cisus est ut sanaret. iõ addit. & accessistis. ad
sangius abel. qr iste ueniam. illo uindictam. iste
salutem. ille dampnationem clamat. Iste̾ ⁊̃ ꝑsecu¬
torib uitam os indulgentiam unplorat dño di¬
cente. Pat̃ ignosce illis qr nesciunt quid faciut.
⁊ nota ꝙ abel qui fuit pͥmus iniuste occisus po¬
suit ꝓ omĩb aliis quoꝵ sanguis nullam remis¬
sionem fac̾e potuit. tc̃ młtominus sanguis anima

Expanded text:
ecit hominibus, ut crederent, sed etiam fidei suae ponit mediatorem non quemlibet principem vel angelum, sed unicum Filium, ut qua nos via perducturus esset ad illam ineffabilem immortalitatem et cum angelis aequalitatem, per ipsum Filium ostenderet et praeberet. Parum enim erat Deo facere Filium suum demonstratorem viae: ideo fecit illum viam, ut per illum iremus. Missus est ergo medicus, quem tamen non cognovit aegrotus, ideoque eum occidit, sed aspersus sanguis medici valuit ad medicamentum aegroti. Venit, ut visitaret; occisus est, ut sanaret. Ideo addidit: Et accessistis ad sanguis Abel, quia iste veniam, ille vindictam; iste salutem, ille damnationem clamat. Iste etiam persecutoribus vitam et indulgentiam implorat, Domino dicente: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Et nota quod Abel qui fuit primus injuste occisus, posuit pro omnibus aliis quorum sanguis nullam remissionem facere potuit, tunc multo minus sanguis animal
Abbreviated transcription (Latin):
turi estis. młto. dic̃ qr cum płib maior erit
olim dicebantur pa¬
tres conscripti. quĩa
eoꝵ nomina scripta
sunt in libro uite. ac
si drẽt ne dubitetis
ad angłos ꝑuenire. qr¬
urĩ aũcessores ꝑuene:¬
runt. ⁊ hoc est ꝙ ait.
qui cõscͥp. st̃ in ce .i.¬

Expanded text:
turi estis. Multorum dicit, quia cum pluribus major erit olim dicebantur patres conscripti, quia eorum nomina scripta sunt in libro vitae. Ac ret: Ne dubitetis ad angelos pervenire, quri antecessores pervenerunt. Et hoc est quod qui consc
Abbreviated transcription (Latin):
bunt regnum dĩ. qr corruptõ mortalitatis
q̃ nomine carns hic ostenditur. ñ possidebit
incorruptõñ. incorruptibile regnum. & qr
dixit electos resurrecturos ui gła. & post
dixit carnem as sanguinem ñ pos. regnũ
dicat quomͦ caro erit: & caro ñ erit: expo¬
nit dicens. Eoce dico .i. aꝑio uobis mi¬

Expanded text:
Dei, quia corruptio mortalitatis, quae nomine carnis hic ostenditur, non possidebit incorruptelam, id est incorruptibile regnum. Et quia dixit electos resurrecturos in gloria, et post dixit carnem et sanguinem non possidere rdicat: Quomodo caro erit, et caro non erit? exponit dicens: Ecce dico, id est aperio vobis my
Abbreviated transcription (Latin):
hic accip̃ oꝑa carnis.
liciebit. ꝑ carnẽ .n & sanguinẽ. uentrẽ
& libidinem .i. oꝑa carnis que
ibi ñ ert̃ significat. nolens eos arbitrari se ta¬
lia facturos in regno celoꝵ qͣlia siunt in hͣc
uita sic̃ iudei putabant. Iudei .it. credebãt
futurã resurrectionem. s more hꝰ uite ut ibi
nuberẽt os gu̾arẽt. Nñ saduceis respond̾e ñ
pot̾ant questionẽ ꝓpͥonent̾ib. de septem ui¬
ra muliere. qr carnałr de resurrectione co¬
gitabant. ꝙ apłs remouet dicens. hoc aũ.¬

Expanded text:
a carnis. Per carnem enim et sanguinem ventrem et libidinem, id est opera carnis quae ibi non erunt, significat, nolens eos arbitrari se talia facturos in regno coelorum, qualia fiunt in hac vita, sicut Judaei putabant. Judaei enim credebant futuram resurrectionem, sed more hujus vitae ut ibi nuberent et generarent. Unde Sadducaeis respondere non poterant quaestionem proponentibus de septemvira muliere , quia carnaliter de resurrectione cogitabant. Quod Apostolus removet dicens: Hoc aute
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo ade trena di¬
tismũ portemꝰ unagi¬
nem celestis. sectando
a. dicout porte¬
mus imaginẽ celestis. s
si nõ portauimus. nõ¬
erumis celestes: ⁊ hoc
est ꝙ dicit. hoc aũ di

Expanded text:
exemplo Adae terrena ditismum. Portemus imaginem coelestis, sectando Dico ut portemus imaginem coelestis; sed si non portaverimus, noerimus coelestes, et hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
omib ho.i. ꝓ hominib omĩs gn̾ie. ⁊ spẽciałr
ꝑ regib. ⁊ si mali sit̃: ⁊ ꝓ om̃ib qui cõstituti
St̃ in sublimitate. ut ducib. ⁊ comitib. ⁊ sis
mali sint: qr ex om̃i gn̾e hominũ colligenda
ẽ eccłia. ⁊̃ de his qui fastu. ⁊ suꝑbia scłaria fi¬
de .i humilitate iui dm̃ oberrare. Quare autẽ
ꝓ regib ⁊i sublinib orari uelit reddit causã.
gam iuiam quietam a ꝑsecutione. ⁊ tnquillã
i. sñ inquietatione aliqua ꝙ ꝓdẽ tenĩs in eo¬
clesia. agamus dico: i omĩ pietate .i. sultu¬

Expanded text:
hominibus omnis generis, et specialiter pro regibus, et si mali sint, et pro omnibus qui constituti sunt in sublimitate, ut ducibus et comitibus, et si mali sint, quia ex omni genere hominum colligenda est Ecclesia, et de his qui fastu et superbia saeculari a fide et humilitate videntur oberrare. Quare autem et sublimibus orare velit, reddit causam vitam quietam, a persecutione: et tranquillam, id est sine inquietatione aliqua quod prodest teneris in Ecclesia. Agamus dico, in omni pietate, id est
Abbreviated transcription (Latin):
eam monet ꝓ eis orare. ut quietã agat uitã.
Iu paceemĩ principũ quies ⁊ regim̃ seruaturq
eccłiarũ. nam in bollis tnͣquillitas dissipat᷑.
tepescit pietas. districtõ soluitur. qͣ soluta:
infirmorũ castitas molatur. In pace babilo¬
is pax ntã ẽ. utiq temporalis. q̃ bonis ⁊ ma¬
lis cõmunis ẽ. dum int̾ babilonios te niur cap

Expanded text:
eam monet pro eis orare ut quietam vitam agant. In pace enim principum quies et regimen servatur Ecclesiarum. Nam in bellis tranquillitas dissipatur, tepescit pietas, districtio solvitur: qua soluta, infirmorum castitas violatur. In pace Babylonis pax nostra est, utique temporalis quae bonis et malis communis est, dum inter Babylonios tenemur
Abbreviated transcription (Latin):
ut gentes uidaiza¬
rent. dixi cephe c .o.
dis dictum ẽ. uͭ õs
illuis obiurgatione.
sanarentur. Non it.
utile erat errorem
qui palam noc̾et:
in secreto emĩdare.

Expanded text:
ut gentes judaizarent, dixi Cephae coramdis dictum est, ut omnes illius objurgatione sanarentur. Non enim utile erat errorem qui palam noceret, in secreto emendare.
Abbreviated transcription (Latin):
sustinebat ualebat ꝙ hoc ad magnum hu¬
militatis exemplũ. ut in eo qui primis ẽ: di̾¬
cant cet̾i mutes eẽ ⁊̃ humiles. Ipẽ eñm petrꝰ. ꝙ
a paulo fiebat utilr̃ lib̾tate caritatis scẽ ac be¬
nigne pietate humilitatis accep̃. atꝙ ita po
uitandũ difficilius. quo ñ dedignarentur
maiores sic uͥ forte recti tramitẽ reliquissent
⁊̃ a post̾iorib corrigi. laus itaꝙ uiste lib̾tatis
in paulo ⁊ sc̃e humilitatis in petro eminuit.
i tu. o petre. cũ sis iudens

Expanded text:
sustinebat, valebatque hoc ad magnum humilitatis exemplum, ut in eo qui primus est, discant caeteri mites esse et humiles. Ipse enim Petrus quod a Paulo fiebat utiliter libertate charitatis, sancte ac benigne pietate humilitatis accepit, atque ita eimitandum difficilius, quo non dedignarentur majores sicubi forte recti tramitem reliquissent, etiam a posterioribus corrigi. Laus itaque justae libertatis in Paulo, et sanctae humilitatis in Petro eminuit. i tu, o Petre, cum sis Judaeus
Abbreviated transcription (Latin):
qui erant antiochie
consenserunt. tanqͣ
disc̾uerent cibos. ita
ut os bar. qui mecũ
erat doctor gentium.
ab eis ducetur. gen¬
ntroq ppło. abolici¬
one ead̾ tũ intentio¬
ne qua petrusse a
gentib subtrah̾et.
o cũ infirmis id̾ sen¬
tire se simularet. ħ
inutilie erat. iõq
paulus petrum re

Expanded text:
qui erant Antiochiae, consenserunt, tanquam discerneret cibos, ita ut et Barnabas, qui mecum erat doctor gentium, ab eis duceretur genutroque populo abolitione, eadem tamen intentione qua Petrus, se a gentibus subtraheret, et cum infirmis idem sentire se simularet. Hainutilis erat, ideoque Paulus Petrum re
Abbreviated transcription (Latin):
latiomi eius
consenserũt
dei. ita ut
barnabas du¬
scederetur
ab eis in il¬
lam simula¬
ed cum
uidissem ꝙ
nõ recte am¬
bularent ad
ueritatem e¬
unͣglii. dixi
cephe coram
omnibus.¬

Expanded text:
lationi eius consenserunt dei, ita ut Barnabas duceretur ab eis in illam simulaed cum uidissem, quod non recte ambularent ad ueritatem Euangelii, dixi Cephę coram omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
tendit: que sana sũt
corrũpendo. ⁊ ita ad
ĩpietatem trahendo.
x quib ẽ ymene¬
us &s philecus.
hoꝵ ꝓdidit nominã.
ut ab his specialit̃ ca¬
ueat. quos ⁊ ꝓphanoᷤᷤ
& impios designat.⁊
errantes a u̾itate. uñ
subdit. qui excid̾ũt
a u̾i. in qua olun fuert̃.
iõq adhuc eis creditur¬
uñ ⁊̃ magis noxii sunt.
s ab ea exciderunt dicẽ¬
tes resur. corporũ. iam fac
ẽẽ. ut non sꝑetur alia.
ꝙ dicebant occasione uer¬
boꝵ illoꝵ que in eunge¬

Expanded text:
tendit, quae sana sunt corrumpendo, et ita ad impietatem trahendo. Ex quibus est Hymenaeus et Philetus. Horum prodit nomina ut ab his specialiter caveat; quos et profanos et impios designat, et errantes a veritate. Unde subdit: Qui exciderunt ate, in qua olim fuerunt; ideo adhuc eis credituretiam magis noxii sunt; sed ab ea exciderunt, dicetionem corporum jam factam esse, ut non speretur alia: dicebant occasione verborum illorum quae in E
Abbreviated transcription (Latin):
cura te ip̃m
tem uerbum
u̾itatis. Pro¬
phana autẽ¬
deuita¶ul.¬
tum enim ꝓfi¬
cuint adipi¬
etatem. o ser¬
mo eorum ũ¬
tes. dum uerbosus s¬
par ł suꝑior uidetur
catholico. cõtentiomi¬
nus stabilitis semper
gn̾at scrupulum. So¬
lent enim in cõcenti¬
one talia opponi eli
⁊ͥ laudabilem in con
at pariuilis. Pro¬

Expanded text:
cura te ipsumtem uerbum ueritatis. profana autedeuita: multum enim proficient ad impietatem, et sermo eorum utes, dum verbosus par vel superior videtur Catholico. Contentio minus stabilitis saepe generat scrupulum. Solent enim in contentione talia opponi eliet laudabilem in consat parvulis, pro
Abbreviated transcription (Latin):
ea que ip̃o uult. aptet
uos ip̃e dico. faciens in
uob̾ ꝙ placeat coram.
se. qr ñ est ex uob̾ bonũ
s ip̃e facit. nichil enim
boni hr̃e potestis nͥ illo
p̃ueniente ⁊ subseqñte.
fatiat bonum i uobis di¬

Expanded text:
ea quae ipse vult. Aptet vos dico, faciens in vobis quod placeat coram se, quia non est ex vobis bonum, sed ipse facit. Nihil enim boni habere potestis, nisi illo praeveniente et subsequenti. Faciat bonum in vobis di
Abbreviated transcription (Latin):
quisꝙͣ longitudi¬
nem sermonis ab
ciebant. ⁊ iõ laten¬
ter hoc tangit.
sum in iter ꝙ uole¬
bat. ł ad p̃dicandũ
directum. ł forsitã
dimissum a carcere
in quo aũ retentuᷤ¬

Expanded text:
quam longitudinem sermonis abnciebant: et ideo latenter hoc tangit. sum in iter quod volebat, vel ad praedicandum directum, vel forsitan, dimissum a carcere in quo ante detentu
Abbreviated transcription (Latin):
ui xͦ: inuicem subser¬
uiendo. Eccẽ corporis¬
exemplo docet nõ pos¬
se nos singłas habere
omĩa. ac ꝑ hoc curam nr̃i inuicem nos agere
debece: qi inuicem osficis nostris indigemus.

Expanded text:
hristo, invicem subserviendo. Ecce corporiexemplo docet non posse nos singulos habere omnia, ac per hoc curam nostri invicem nos agere debere, quia invicem officiis nostris indigemus.
Abbreviated transcription (Latin):
derit .i. representaue¬
rit regnum .i. illos.
quos in bonis oꝑib
rexit. deo creatori suo¬
suo in qͣntum ẽ deue.
ut ostendatur quia
alia ꝑsona est filius
cutem. curum regnum dõ & prĩ. ut ad¬
unat s̃. ꝙ quidam uaniloqui
credid̾unt. cum .it. drͣ trãdid̾it regnũ dõ &¬

Expanded text:
est repraesentaverit regnum, id est quos in bonis operibus rexit, Deo creatori susuo, in quantum est Deus. ut ostendatur quia a persona est Filius turum regnum Deo et Patri, ut adimat sibi, quod quidam vaniloqui crediderunt. Cum enim dicitur tradiderit regnum Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdux̾it credentes. ad cõtemplationem dĩ pa¬
tris. uͥ est fius om̃ĩum. & requies sempiter¬
na. & gaudium. gͦ tũc erit finis cum regñ
i. quos redemit sanguine filii. tradidit c̃o¬
tẽplando dõ & prĩ. ñ ꝙ ip̃e adimat. s quia unꝰ
ẽ deus cum pr̃e. tc̃ iusti fulgebunt sicnt sol ĩ
regnum prĩs eoꝵ. regnum fulgebit᷑ in reg̃¬
no: cum regno uen̾it regnum ꝙ nc̃ oramus.
cum dicimus. Adueniat regnum tiuim. tͣ¬
det gͦ: regnum patͥ. qñ regnum ꝙ seminaũ
cum uenis minor pr̃e ꝑducet ad spẽm. in qͣ
equalis: ñ recessita pr̃e. fideles quippe eius
quos redemit sanguine suo. dicti st̃ ħ regnũ

Expanded text:
 ad contemplationem Dei Patris, ubi est finis omnium, et requies sempiterna, et gaudium. Ergo tunc erit finis, cum regnum, id est quos redemit sanguine Filii tradiderit contemplando Deo et Patri, non quod ipse adimat sibi, quia unus Deus est cum Patre. Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris ejus . Regnum fulgebit in regno, cum regno venerit regnum, quod nunc oramus, cum dicimus: Adveniat regnum tuum . Tradet ergo regnum Patri, quando regnum quod seminavit, cum venit minor Patre, perducet ad speciem in qua aequalis non recessit a Patre. Fideles quippe ejus quos redemit sanguine suo dicti sunt hic regnum
Abbreviated transcription (Latin):
clarescet. Sequitur. Et cũc erit finis cum eua¬
cuau̾it õẽ pͥncipatum. & pocestatem &e uircu¬
tem. Dum .it. durat mundus. angłi angłis
p̃sunt. demones demonib homines homini¬
b. adutilitatem uiuentium ł deceptionem.
s om̃ib collectis iam omĩs p̃lacio: cessabit.
in regno exalcabit. qui hic fuert̃ humiles. si¬
cut ip̃e ex humilitate regnat: ꝙͣ hũit distin¬
gue. pͥncipatum dic̃ maiores. potestatem di¬
cit minores. Hircutem illos qui miracła fa¬
timor. regnabit caritas. si erit int̃ p̃sidñtes: ⁊
tunc notum erit omĩb. nichil hoꝵ aliquos
terrenos ł celestes habuisse ex se. s ab illo
ex quo sunt omĩa.
portet aũ

Expanded text:
clarescet, et tunc erit finis, cum evacuaverit omnem principatum et potestatem et virtutem. Dum durat mundus, angeli angelis praesunt, daemones daemonibus, homines hominibus, ad utilitatem viventium vel deceptionem; sed omnibus collectis, jam omnis praelatio cessabit, in regno exaltabit, qui hic humiles fuerunt, sicut ipse ex humilitate regnat, quam habuit. Distingue: Principatum, dicit majores; et potestatem, dicit minores; virtutem, illos qui miracula fatimor, regnabit charitas, non erit inter praesidentes et tunc notum erit omnibus, nihil horum aliquos terrenos vel coelestes habuisse ex se, sed ab illo, ex quo sunt omnia. portet au
Abbreviated transcription (Latin):
tent quẽꝙ. Qualit̃ ꝯu̾setur & doceat. ut his̃ iun¬
gantur. in quib sensum magistri sui agnou̾int.
seruetis qui ita ambu¬
qui alit̾ ambulant.
de legis abolitione. s le¬
dicantes. quos sepe dum p̃sens erã¬
id̾ dico. ⁊ flens tum ꝓ illoꝵ ꝑdicione. tum pro¬
illos inimicos crucis
ẽẽ dic̃. qui carnales
obseruantias induẽt̃.¬
crucem suꝑfluã asse¬
Quorum fi¬
finis est et̾nus int̾itus¬

Expanded text:
tent quemcunque qualiter conversetur et doceat, ut his juin quibus sensus magistri sui agnoverunt servetis qui ita ambuqui aliter ambulant, de legis abolitione, sed ledicantes, quos saepe, dum praesens eraidem dico, et flens, tum pro illorum perditione, tum proIllos inimicos crucis t, quia qui carnales observantias inducrucem superfluam asseQuorum finis est aeternus interitus
Abbreviated transcription (Latin):
ne. ut sic̃ ego credo.
oꝑor. doceo. ita ⁊ uos
faciatis. ⁊ si me p̃sen¬
tem ñ habetis. obser¬
uate .i. diligent̃ inspi¬
cite. & imitamini eos
qui ita ambulant si ha.¬

Expanded text:
 ut, sicut ego credo, operor et doceo, ita et vos faciatis. Et si me praeon habetis, observate, id est diligenter inspicite et imitamini eos qui ita ambulant si
Abbreviated transcription (Latin):
domino. Micte manũ
tuam .i. da potestatẽ:
quia ⁊̃ nocendi pote¬
stas ñ ẽ nͥ adõ. Sic̃ scrip¬
tũ ẽ loquente sapien¬
quirunt.ta. Perme reges regnant:
& tiranni ꝑ metenent terrã.
Inde &ᷤ iob de duõ ait. Qui fac̃ regnare ypocͥ¬

Expanded text:
um tuam , id est da potestatem, etiam nocentium potestas, non est nisi a Deo. Sicut scriptum est, loquente Sapientia: Per me reges regnant, et tyranni per me tenent terram . Unde Job de Domino ait: Qui facit regnare hypocr
Abbreviated transcription (Latin):
enim non est ut in ꝓbis accipientib nocẽ¬
di pocestatem bonoꝵ patientia ꝓbetur: & ma-¬
loꝵ iniquitas puniatur. Nam̃ ꝑ pocestatem
diabolo datam & iob ꝓbatus est ut iustus ap¬
pareret. Et petrus temp̃tatus est ne de se pre¬
sumeret. &s pausus colaphizatus ne de se ex
tolleret. & uidas dampnat᷑ ut se suspenderẽt
Cum gͦ deus iustos facit suos ꝑ potestatem
diabolo datam : tam̃ ꝓ iniqua nocendi uo¬
luntate que ip̃iꝰ diaboli fuit ei in fine redde

Expanded text:
enim non est, ut improbis accipientibus nocendi potestatem bonorum patientia probetur et malorum iniquitas puniatur. nam per potestatem diabolo datam et Iob probatus est, ut iustus adpareret, et Petrus temptatus, ne de se praesumeret, et Paulus coltolleret, et Judas damnatus ut se suspenderet. Cum ergo Deus justos faciat suos per potestatem diabolo datam, tunc pro iniqua nocendi voluntate, quae diaboli ipsius fuit, ei redde
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent. ut in tͥbuto & hꝰ mͦi. dei ordina¬
tioni resistit .i. habenti pocestatem dĩ ordi¬
natione. Non gͦ scdm dĩ ordinationẽ agit.
De potestate bona pacet: ꝙ eam p̃fecit de¬
us rationabilif. de mala ⁊̃ uideri pͭ. dũ &¬
boni ꝑ eam purgantur. & mali damp¬
naitur. & ip̃a det̾ius p̃cipitatur. Et no¬
ta ꝙ nomine potestis interdum accipit᷑
potestas ip̃ã que datur alicui a dõ. aliqñ
ip̃e homo hñs potestatem ꝙ diligens lector
graue ẽ. ꝙ qui ei resistunt ipi ͥ acquirt᷑
dampnationem. &e idõ ñ debet quis resist̾e
s subici. Si enim iubeat ille ꝙ ñ debeᷤ fac̾e:
faciendum ẽ si cõcra ꝓcõsulem uibeat:
Rursum si quidipẽ ꝓcõsul iubeat et
aliudiubeat imꝑator nũquid dubita¬
tur isto cõtempto illi eẽ seruiendum:¬
Ergo si aluid imꝑator aliud deus iubeat:
contempto illo obtemꝑandũ est dõ ¶Iam¬

Expanded text:
i, Dei ordinationi resistit, id est habenti potestatem Dei ordinatione. Non ergo secundum Dei ordinationem agit. De potestate bona patet quod Deus praefecit eam rationabiliter; de mala etiam videri potest dum boni per eam purgantur, et mali damnantur, et ipsa deterius praecipitatur. Et nota quod nomine potestatis interdum accipitur potestas ipsa quae datur alicui a Deo, aliquando ipse homo habens potestatem, quod diligens lector grave est, quod, qui ei resistit, ipsi sibi acquirit damnationem. Et ideo non deberet quis resistere, sed subjici. Si tamen illud jubeat quod non debes facere, faciendum est, si contra proconsulem jubeat? Rursum, si quid ipse proconsul jubeat, et aliud jubeat imperator, nunquid dubitatur illo contempto illi esse serviendumergo si aliud imperator, aliud Deus jubeat, contempto illo, obtemperandum est Deo. N
Abbreviated transcription (Latin):
Dg̃ potentes ñ abicit: cum &e ip̃e sit potens.
Gregoruis. Om̃ quippe imitari desiderat: qͥ
fastigium pocencie alionis intentꝰ utilitatib.
& non siuis laudib amministrat. Qui p̾la¬
tus cet̾is ꝓdesse appetit ñ p̃eẽ. Tumoris mnãq
elatio. ñ ordo potestatis in crimine ẽ. Poten¬
ciam deus tͥbuit: elationem u̾o potentie. ma¬
stro cõtulimus: & bona sunt que dño lar¬
giente possidemus. Quia neqͣ qͣm iusta po¬

Expanded text:
 potentes non abjicit, cum et ipse sit potens. Deum quippe imitari desiderat, qui fastigium potentiae alienis intentus utilitatibus, et non suis laudibus elatus administrat, qui praelatus caeteris prodesse appetit, non praeesse. Tumoris namque elatio, non ordo potestatis in crimine est. Potentiam Deus tribuit, elationem vero potentiae mastro contulimus, et bona sunt quae Deo largiente possidemus. Quia enim nequaquam justa po
Abbreviated transcription (Latin):
pes añ ponsaui. ũ exhibeã
exreᷤ serpens .i. diabolus¬
ini lecli eiciens seduxit dico
astucia sua:
cendo falsa. ita ꝑsiłes¬
deceptiones corrũpã¬
recipit. Isti .it. cori¬
chii siłes sunt eue:¬
ꝑ eos insidiatur. luxfidĩ similis ẽ paradyso
tem. ⁊ s̃ ĩmittũt cliabłm. & ita excludũt
cemanet. Iõq sicut pr̃b nr̃is ad u̾sus leonẽ
opus erat patientia. sic nob̾ adu̾sus draconẽ
iungilantia. Cc̃ it. cogebat: nc̃ docet. Euncin¬
g̾ebat iuolentias: nc̃ insidias. Ni debaturtẽ
fremens: nc̃ lubricꝰ. ⁊ oberrãs difficile uidr̃.

Expanded text:
avi, ut exhibeam icut serpens, id est diabolus ejiciens; seduxit, dico, astutia sua, endo falsa, ita, pedeceptiones corrumpanecipit. Isti enim Corinthii similes sunt Ev, qui per eos insidiatur. Lux fidei similis est paradiso. m immittunt diabolum, et ita excludunt eoque sicut patribus nostris adversus leonem opus erat patientia, sic nobis adversus draconem vigilantia. Tunc enim cogebat, nunc docet. Tunc ingerebat violentias, nunc insidias. Videbatur tunc fremens, nunc lubricus et oberrans difficile videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
nem eẽ castam. ⁊ in om̃ib u̾s m̃bris uirgi¬
uitatem m̃tis & si nõ integritatẽ corporis ser¬
uare n. Hirginitas carnis. corpus ẽ intactũ.
que uirginitas paucoꝵ ẽ. Hirginitas cor¬
dis fides ẽ incorrupta. q̃ uirgintas ẽ omĩ
um fidelium. Uñ isi apocalipsi. hi st̃ qui
cum mulierib ñ st̃ coinqͥ.u.e. s. in mulieri
b errorẽ significauit. qr error ꝑ mulierem.
cep̃. iõ gͦ singłarit᷑ dix̃ iurginem. qi omnes
st̃ una uirgo pp̃ unitatẽ integre fidĩ. solide
spei. sincere caritatis. uirgo sunt. qr a pͣuita¬
te erroris ⁊ ab oꝑe malo in ꝯtaminati. casta
qr s̃ hũt estum male uoluntatis. Despondi¬
uos dico. exhib̾e .i. ut exhibeam uos deo in
die iudicii. Gimeo aũ.&. tales uos des¬

Expanded text:
in omnibus veris membris virginitatem mentis, etsi non integritatem corporis servare. Virginitas carnis corpus est intactum, quae virginitas paucorum est. Virginitas cordis fides est incorrupta, quae virginitas omnium est fidelium. Unde in Apocalypsi: Hi sunt qui cum mulieribus rem coepit. Ideo ergo singulariter dixit virginem, quia omnes sunt una virgo propter unitatem integrae fidei, solidae spei, sincerae charitatis: Virgo sunt, quia a pravitate erroris et ab opere malo incontaminati, casta, quia non habent aestum malae voluntatis. Despondi dico, exhibere, id est ut exhibeam vos Deo in die judicii. Timeo autem. Quasi d
Abbreviated transcription (Latin):
ħ g̾itur in eccłia. Nemo gͥ nos seducat ab
isto ꝑadiso eccłie sufficiat ꝙ illic lapsi sumꝰ.

Expanded text:
 geritur in Ecclesia. Nemo igitur vos seducat ab isto paradiso Ecclesiae. Sufficiat quod illic lapsi sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo cõmunicet
bus bonis.
lis si ea agit. ut lex sit
¶Nolice errare. qr error ẽ ħ dic̾e̾. ⁊ si iñ uoꝰ¬
posse s ab eo quisq
non fallitur:. quia reddet singłis ꝓu̾itis. ⁊ hoc¬
ueat subditos largi¬
ri temꝑalia p̾latis

Expanded text:
exemplo, communicet bus bonis lis si ea agit, ut lex sit Nolite errare, quia error est hoc dicere. Et si inde vposse, sed ab eo quisque non fallitur, quia reddet singulis pro meritneat subditos largiri temporalia praelatis
Abbreviated transcription (Latin):
legeni peccr̃a erat .i.¬
mortuũ. ego aũ rõua¬
lis homo. aliqũ .i. cꝑ̃e
sine lege.
cõꝑationẽ huius mor¬
tis cum eem sinelege.
consentire legi. & eius cestimonio bonam ẽẽ
legem approbat. ext̾iorem uͦ dic̃ cõtra intĩorẽ.
ce cõtra legem repugnare & captiuare. & ꝑ
legem maiorem potestacẽ peccancdi habere.
Seq̃r. Sed cum. Hic notatur scd̃sactus sub¬
in statu hominis. po¬
lege uiuebam. s cum

Expanded text:
legem peccatum erat mortuum. Ego autem, ralis homo, aliquando, id est nte legem, parationem hujus mortis cum essem, sine lege. rem dicit assentire legi, et ejus testimonio, bonam esse legem approbat; exteriorem vero dicit contra interiorem, et contra legem repugnare et captivare, et per legem majorem potestatem peccandi habere. Sed cum venisset. Hic notatur secundus actus subin statu hominis polege vivebam, sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
que dum hoc ꝓhibet: omĩa mortalia ꝓhibet.
Non ẽ lex peccma: s insinuatrix pect̃i. Leã factꝰ
dum sine grã xͥ erat. Et nota ꝙ ait nesciebã.
Noñ ꝓse hoc dic̃. s ĩ sua persona gu̾alem agit
causam. S queritur: que sit ista cõcupiscẽ¬

Expanded text:
quae dum hoc prohibet, omnia mortalia prohibet. Non est lex peccatum, sed insinuatrix peccati. Per eam factus dum sine gratia Christi erat. Et nota quod ait, nesciebam, non pro se hoc dicit, sed in persona sua generalem agit causam. Sed quaeritur quae sit ista concupisce
Abbreviated transcription (Latin):
bat obicenullo. obruit eum obice rupto. Per
legem enĩ doctus: ea p̃uaricata peiꝰ ẽ uictus. &
factus ẽ legis p̃uaricator: qui fuit añ nescuis
pecc̃or. Et iõ dic̃ bñ omẽm cõcupiscẽtiam. Oĩs
enĩ ẽ: qũ transcendit legem. Seq̃r. Si nel
ine lege enum

Expanded text:
bat obice nullo, obruit eum obice rupto. Per bat obice nullo, obruit eum obice rupto. Per legem enim doctus, ea praevaricata pejus est victus, et factus est legis praevaricator qui fuit ante nescius peccator; et ideo bene dicit omnem concupiscentiam. Omnis enim est quando transcendit legem. VERS. 8-11.-- « Sine lege enim
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a carnalitas ut ardentins desid̾et ꝓhibita qͥ¬
b ñ memoratis iaceret qͣi sopita. Et diabolus ⁊̃¬
ex mandato accepit occasionem. qr uidẽs ĩ au
xilium legẽ hominib datam: magis exarsit
iracũdia adu̾sus hominẽ &s magis institit. uͥ
legẽ u̾ceret illi in ꝑnciem. cũ priꝰ qͣi secure poᷤ¬
sidens minus temptaret. Hel peccĩn .i. diabolus.
tũ omẽm cõcupiscẽtiã ꝑ mandatum. ł occa¬
sionem accepisse ꝑ mandatũ. Mĩnor onĩerat
cõcupiscentia añ legem: qũ securꝰ hõ pectabat.
Ibat enim pꝰ cõcupiscẽtiã & qͦ trahebat currebat
eiꝰq illecebras blandas os ex caruali suauitate
iocũdas magnã felicitatẽ putabat. s ueniẽte
lege qͣi opposito obice uidit homo malũ suũ uolu¬
it frenare cõcupiscẽtiam. ũ ire post eam. struixit
se. conatus ẽ homo de se p̃sumens cõcupiscẽtie
tus. ĩmo qr de se ñ de grã. homo p̃sumpsit aucta
ẽ cõcupiscẽtia opposita lege: & qͥ priꝰ eum duce¬

Expanded text:
nostra carnalitas, ut ardentius desideret prohibita: quibus non memoratis, jaceret quasi sopita. Et diabolus ex mandato accepit occasionem, quia videns legem in auxilium hominibus datam, magis exarsit iracundia adversus hominem, et magis institit ut verteret legem illis in perniciem, cum prius quasi secure possidens minus tentaret. Vel, peccatum, id est diabolus tum omnem concupiscentiam per mandatum, vel occasionem accepisse per mandatum. Minor enim erat concupiscentia ante legem, quando securus peccabat homo. Ibat enim post concupiscentiam, et quo trahebat, currebat, ejusque illecebras blandas, et ex carnali suavitate jucundas magnam felicitatem putabat. Sed veniente lege quasi opposito obice, vidit homo malum suum, voluit refrenare concupiscentiam, non ire post eam, strinxit se, conatus est homo de se praesumens concupiscentiae tus; imo quia de se non de gratia homo praesumpsit, aucta est concupiscentia opposita lege, et quae prius eum duce
Abbreviated transcription (Latin):
gem ꝑ ꝙͣ ad disc̾ent rectum a ꝑu̾so distingue
plus factũ ẽ eis. qr ñ cͥdid̾unt eloquiis. ii xp̃m
ꝓmissum redemptorẽ reciꝑent quidã eorum.

Expanded text:
gem, per quam discerent rectum a perverso distplus factum est eis, quia non crediderunt eloquiis, ut Christum promissum redemptorem reciperent quidam eorum.