comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
preceptum. Merito ꝑcussũ
est sicut foenũ & aruit cor
eius: qm̃ oblitus est manduca.¬
re panem suũ. Oblitus est¬
manducare panẽ. bibit uenenũ. ꝓcus.¬
sũ est cor euis &e aruit sicut foenum.
Ipse est ille ꝑcussus mesaia. de quo
dicit᷑. & cui dicit᷑. nonin ȩternũ tẽp¬¬
us irascar uobis. Sp̃s enĩ ame ꝓcedit.
& omnẽ flatũ ego feci. Propter pec¬
catũ modi cũ quid: contristaui illũ.
ce ꝑcussi illũ. & auerti faciẽ meã
ab illo. Merito hic ne auertas faciẽ
tuã ame. hoc est a ꝓcusso: de quo
dixisti ꝑcussi illũ. de quo dixisti ui.¬
as eius uidi. & sanaui eũ. Percussũ
est sicut foenũ ce aruit cormeũ: qm̃
oblitus sũ manducare panẽ ieum.
Modo manduca: qđ oblitus eras.
Seduenit &e ipse panis. incuius cor-¬
pore tibi licoe recordari uocẽ obliui-¬
onis tuȩ. & clamare expauꝑtate.
ut sumas diuicias. modo mandu-¬
ca. In eius enĩ corpore es qui ait.

Expanded text:
praeceptum: merito percussum praeceptum: merito percussum est sicut fenum, et aruit cor ejus, quoniam oblitus est manducare panem suum. Oblitus manducare panem, bibit venenum; percussum est cor ejus, et aruit sicut fenum. Ipse est ille percussus in Isaia, de quo dicitur, et cui dicitur: «Non in aeternum tempus irascar vobis: spiritus enim a me procedit, et omnem flatum ego feci. Propter peccatum modicum quid contristavi illum, et percussi illum, et averti faciem meam ab illo.» Merito hic, «Ne avertas faciem tuam a me:» hoc est, a percusso, de quo dixisti, «Percussi illum;» de quo dixisti, «Vias ejus vidi, et sanavi eum . Percussum est sicut fenum, et aruit cor meum, quoniam oblitus sum manducare panem meum.» Modo manduca quem oblitus eras. Sed venit et ipse panis, in cujus corpore tibi licet recordari vocem oblivionis tuae, et clamare ex paupertate, ut sumas divitias. Modo manduca; in ejus enim corpore es, qui ait:
Abbreviated transcription (Latin):
dala patiuntur: frixoriũ ipsoꝵ
sunt. est enĩ ibi karitas: & magis
mossibus. Interiora sunt ossa om̃-¬
nib carnibus: & portant om̃s car-¬
nes. Uerũ si qͥsquã patiatur. aliqđ
scandalũ. &r inanima periclitet᷑.
tantũ osfrigit᷑. quantũ amat.
Desit amor: nemo frigitur. Ad sit
Raritas: & si menbrũ cõpatit᷑. pa.¬
tiente uno menbro. quomodo frig.¬
unt᷑ qͥ portant uniuersa menbra.
Ossa mea sicut infrixorio confrr¬
Foenũ & aruit con oeuꝰ. Respi¬¬
ce adadã: unde genus humanũ.
Unde enĩ nisi ab illo hereditari¬¬
a ista pauꝑtas : dicat ergo cũ¬
sepe iam incorpore xp̃i positꝰ:
ille aliquando insuo corpore
desperatus. Percussũ est ut foe-¬
nũ &e aruit cormeũ. Merito:
quia om̃is caro foenũ. Sed tam̃
oflitos dũ maridẽcane Pa-¬
nẽ Meũ. Dederat enĩ ds̃: panẽ
precepti. Nã panis animȩ qͥd.
nisi uerbũ dĩ: suggerente
serpente. preuaricãtir muli¬
er. tetigit uetitũ: oblitus ÷

Expanded text:
dala patiuntur, frixorium ipsorum dala patiuntur, frixorium ipsorum sunt. Est enim ibi charitas, et magis in ossibus. Interiora sunt ossa omnibus carnibus, et portant omnes carnes. Verum si quisquam patiatur aliquod scandalum, et in anima periclitetur; tantum os frigitur, quantum amat. Desit amor, nemo frigitur: adsit charitas, et si membrum compatitur, patiente uno membro; quomodo friguntur qui portant universa membra? «Ossa mea sicut in frixorio confrifenum, et aruit cor meum. Respice ad Adam, unde genus humanum. Unde enim nisi ab illo haereditaria ista pauspe jam in corpore Christi positus, ille aliquando in suo corpore desperatus, «Percussum est sicut fenum, et aruit cor meum.» Merito, quia omnis caro fenum . Sed tamen oblitus sum manducare panem meum.» Dederat enim Deus panem praecepti. Nam panis animae quid, nisi verbum Dei? Suggerente serpente, praevaricante muliere, tetigit vetitum , oblitus est
Abbreviated transcription (Latin):
si dies. ubi enĩ dies auditur: lux
intelligit᷑. Sed defecerunt sicut
fumus dies mei. Dies mei: tempora
mea. Unde sicut fumus. nisi ꝓpt̃
elationẽ suꝑbrȩ : Tales dies. dig-¬
nus fuit accipere suꝑbus adam:
unde carnẽ xp̃s accepit. Ergo i
tus est. Profecto & adiebus fumi:
qui dignatus est habere uocem
dierum fumi. Quia defecerunt
sicut fumus dies mei. Uidete fu¬
mũ
dentẽ. tumescentẽ. uanescentẽ.
Merito ergo deficientẽ. non uti¬
q ꝑmanentẽ. Quia defecerunt
sicut fumus dies mei: et ossa
Mea Sicet largdixorio con¬
FRixa SUNT. Et ipsa ossa mea.
& ipsa fortitudo mea: nonsine
tribulatione. non sine ustione.
Ossa corporis xp̃i. fortitudo cor-¬
poris xp̃i. ubi maior. quã in scĩs
Apłis : & tamen uide ipsa frigi.
Quis scandalizatur. & ego non
uror: fortes sunt fideles. bo-¬
ni in tellectores. & predicato.¬
res uerbi. uiuentes ut loquun.¬
tur. loquentes ut audiunt.
N ortes sunt plane. sed a dom̃s qui scan¬¬

Expanded text:
si dies: ubi enim dies auditur, lux si dies: ubi enim dies auditur, lux intelligitur. «Sed defecerunt sicut fumus dies mei. Dies mei,» tempora mea: unde «sicut fumus,» nisi propter elationem superbiae? Tales dies dignus fuit accipere superbus Adam, unde carnem Christus accepit. Ergo in vit profecto et a diebus fumi, qui dignatus est habere vocem dierum fumi. «Quia defecerunt sicut fumus dies mei.» Videte fumum dentem, tumescentem, vanescentem: merito ergo deficientem, non utique permanentem. «Quia defecerunt sicut fumus dies mei; et ossa mea sicut in frixorio confrixa sunt.» Et ipsa ossa mea, et ipsa fortitudo mea, non sine tribulatione, non sine ustione. Ossa corporis Christi, fortitudo corporis Christi, ubi major quam in sanctis Apostolis? Et tamen vide ossa frigi: «Quis scandalizatur, et non ego uror» ? Fortes sunt, fideles, boni intellectores et praedicatores verbi, viventes ut loquuntur, loquentes ut audiunt: fortes plane sunt, sed omnes qui scan
Abbreviated transcription (Latin):
nunc in uoco. sed inquacũq die in uo-¬
cauerote cito exaudime. Orauit Pe-¬
trus. orauit paulus. orauerunt cete-¬
ri apłi. orauerunt fideles tẽporibus
illis. orauerunt fideles consequentib
tẽporibus. orauerunt fidel es marty¬
rum tẽporibus: orant fideles Eas tẽ¬
poribus. orabunt fideles posterorum
tẽporib. Inquacũq die inuocauero
te cito exaudime. Cito ex audi. Iam
enĩ hoc rogo: qđ dare uis. Non t̾̃rena
quasi terrenus: sed exprima captiur.¬
tate iã redemptus. regnũ cȩlorum
desidero. cito exaudime. Non enim
nisi tali desiderio dyxisti: ad huc te
loquente. dicã ecce ad sũ. In quacũ-¬
q. die inuoca uerote: cito ex audime.
Vnde in uocas. de qua tribulacione.
de qua egestate o pauꝑ. ante ia-¬
nuam dĩ diuitis: euodesiderio
mendicas. qua in opia requiris. qͣ
egestate pulsas. ut aperiatur tibi.
dic. audiamus ipsã egestatẽ. in
illã & nos ipsos inueniamus. &
tecũ rogemus. Audi. & agnosce

Expanded text:
nunc invoco; sed, «In quacumque die invonunc invoco; sed, «In quacumque die invocavero te, cito exaudi me.» Oravit Petrus, oravit Paulus, oraverunt caeteri Apostoli; oraverunt fideles temporibus illis, oraverunt fideles consequentibus temporibus, oraverunt fideles martyrum temporibus, orant fideles nostris temporibus, orabunt fideles posterorum temporibus: «In quacumque die invocavero te, cito exaudi me. Cito exaudi:» jam enim hoc rogo quod dare vis. Non terrena quasi terrenus, sed ex prima captivitate jam redemptus, regnum coelorum desidero; «Cito exaudi me:» non enim nisi tali desiderio dixisti, «Adhuc te loquente dicam, Ecce adsum» . «In quacumque die invocavero te, cito exaudi me.» Unde invocas? de qua tribulatione? de qua egestate? O pauper ante januam divitis Dei, quo desiderio mendicas? qua inopia requiris? qua egestate pulsas, ut aperiatur tibi? Dic, audiamus ipsam egestatem; in illa et nos ipsos inveniamus, et tecum rogemus. Audi, et agnosce,
Abbreviated transcription (Latin):
esse uiderimus: ibi esse laboremus.
est exaudi ds̃orationem
meã : qđ est clamor ms
adte ꝑueniat. Ingeminatione: affectus
petentis est. Nonacertas faciem ⁊ua
ame. Suando ds̃ afilio. quando pater
÷ neauertas faciẽ tuã ame. Ineuacbe
die trisulor. inelina arRem ⁊ uã
adae. Tribulor enĩdeorsũ: tu autẽ
es sursũ. Si me extollo: longe fis. Si me
humilio: inclinas aurẽ tuam ame.
Sed quid est in quacũq die tribulor:
Nunc enĩ non tribulatur: Aut ista
dicer&r. nisi tribularetur : sufficer&
ergo inclina aurẽ tuã ad me qm̃tri-¬
bulor. Inquacũque die tribulor incli.¬
na aurẽ tuã ad me. Iamquã unitas cor¬
poris. si patitur unũ menbrũ: compati.¬
unt᷑ om̃ia menbra. Tribularis tu hodie.
ego tribulor. Tribulatur alius crasti¬¬
nõ: ego tribulor. Post istã generatio¬
nẽ: alii posteri qͥ succedunt posteris
adme. Inquacũo: die inuocauero
te crio exaodiae. Hoc idem est iã

Expanded text:
esse viderimus, ibi esse laboremus. esse viderimus, ibi esse laboremus. est, «Exaudi, Domine, orationem meam;» quod est, «clamor meus ad te perveniat:» in geminatione affectus petentis est. «Ne avertas faciem tuam a me.» Quando Deus a Filio? quando Pater «Ne avertas faciem tuam a me. In quacumque die tribulor, inclina aurem tuam ad me.» Tribulor enim deorsum; tu autem es sursum: si me extollo, longe fis; si me humilio, inclinas aurem tuam ad me. Sed quid est, «In quacumque die tribulor?» Nunc enim non tribulatur? aut ista diceret, nisi tribularetur? Sufficeret ergo, Inclina aurem tuam ad me, quoniam tribulor. «In quacumque die tribulor, inclina aurem tuam ad me:» tanquam unitas corporis; si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra . Tribularis tu hodie, ego tribulor; tribulatur alius crastino, ego tribulor; post istam generationem alii posteri, qui succedunt posteris,ad me. In quacumque die invocavero te, cito exaudi me.» Hoc idem est. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
lus enĩ ipse indicat pauperem. Postre¬
mo. putate me suspicatũ. quis nã sit
iste pauper. Orationẽ audiamus.: &
ꝑsonã agnoscamus. Necihi erresqua¬
Ndo audieris aliquid qđ coaptari ca¬¬
piti illius non possit. Ideo pre loquu¬
tussum ut siquid tale audieris ex in¬
firmitate corporis aduertas sonare. &r
uocẽ menbrorũ agnoscas in capite.
ORATIO INOPIS. hoc habar titulus. cum
ANGERETUR. & INCORISPECTU DR̃̃ET FO¬
DrI PRecem suaco. Ipse ille pauper est:
qui alibi dicit. Afinibus t̾rȩ adte clama-¬
iii. cũ angeretur cormeũ. Iste ipse pauꝑ
est. quia idem ipse xp̃s est: qui se apud pro¬
pħam &e sponsũ dicit & sponsã: dicut
sponso alligauit michi mitrã: & sicut
sponsã in duit mẽ ornauit me ornam̃to.
Se dixit sponsũ. se dixit sponsã. Onde hoc.
nisi quia sponsũ ꝓpter caput. sponsam
ꝓpter corpus : clox una. ergo quia caro
una. Audiamus &r potius in his uocibus
nos quoque agnoscamus. Gt si nos extͣ

Expanded text:
lus enim ipse indicat pauperem. Postrelus enim ipse indicat pauperem. Postremo putate me suspicatum quisnam sit iste pauper; orationem audiamus, et personam agnoscamus: necubi erres, quando audieris aliquid quod coaptari capiti illius non possit; ideo praelocutus sum, ut quod tale audieris, ex infirmitate corporis advertas sonare, et vocem membrorum agnoscas in capite. «Oratio inopis,» hoc habet titulus, «cum angeretur, et in conspectu Domini effudit precem suam.» Ipse ille pauper est, qui alibi dicit: «A finibus terrae ad te clamavi, cum angeretur cor meum» . Iste ipse pauper est, quia idem ipse Christus est; qui se apud prophetam, et sponsum dixit, et sponsam: «Sicut sponso alligavit mihi mitram; et sicut sponsam induit me ornamento» . Se dixit sponsum, se dixit sponsam; unde hoc, nisi quia sponsum propter caput, sponsam propter corpus? Vox ergo una, quia caro una. Audiamus, et potius in his vocibus nos quoque agnoscamus; et si nos extra
Abbreviated transcription (Latin):
nisulla uoce: Agite poenitentiam ap-¬
propinquauit enĩ regnũ cȩlorũ. Iamgͦ
audiamus. quid orce caput & corpus.
Pater & uerbũ utrũq unũ: xp̃s &e ecclesi-
autrũq unus. Vnus quidã uir ꝑfectus.
informa plenitudinis suȩ: donec occur¬
ramus om̃s inunitatẽ fidei. in agnitio¬
nẽ filii dĩ: in uirũ ꝑfectũ. in mensurã
etatis plenitudinis xp̃i. Sed donec oc¬
curramus: agitur hic pauꝑtas nostra.
agitur hic ad huc labor & gemitus.
Orãs miscdiȩ ipsius. Vnde illi labor un¬¬
de gemitus uerbo ꝑ qđ facta sunt omĩa
Si dignatus est habere mortẽ nr̃am.
non nobis dabit uitã suam: In mag¬
nã spem erexit: cũ magna spegemĩ-¬
mus. Gemitus: hab& tristiciã: Sed .ẽ.
gemitus: qui hab&r & gaudium. Ego
puto sarrã sterilẽ lȩtam gemuisse cũ
parer&. Et nos dicamus: Atimore cuo
concepimus. & parturiuimus sp̃m
salutis. Audiamus ergo xp̃m pauperẽ
innobis. & nobiscũ. & propter nos. liti¬

Expanded text:
nisi illa voce, «Agite poenitentiam, apnisi illa voce, «Agite poenitentiam, appropinquavit enim regnum coelorum» . Jam ergo audiamus quid oret caput et corpus, Pater et Verbum utrumque unum; Christus et Ecclesia utrumque unus, unus quidam vir perfectus in forma plenitudinis suae: «Donec occurramus omnes in unitatem fidei, in agnitionem Filii Dei, in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi» . Sed donec occurramus, agitur hic paupertas nostra, agitur hic adhuc labor et gemitus. Gratias misericordiae ipsius. Unde illi labor, unde gemitus Verbo, per quod facta sunt omnia? Si dignatus est habere mortem nostram, non nobis dabit vitam suam? In magnam spem erexit, cum magna spe gemimus. Gemitus habet tristitiam; sed est gemitus qui habet et gaudium. Ego puto Saram sterilem laetam gemuisse, cum pareret: et nos a timore tuo concepimus et parturivimus spiritum salutis . Audiamus ergo Christum pauperem in nobis et nobiscum, et propter nos. Titu
Abbreviated transcription (Latin):
& rursus quȩdã quȩ me cogant ti¬
mere. Ipse est ce non est ipse. Ln
informa serui est.ia mortal: fragr¬
lemq carnẽ portat. iã moriturus
aduenit: & tamen nondũ intelli¬
git᷑ in hac ȩgestate. cinere sicut
panẽ manducaui. & potũ meum
cũ fletu miscebã. Ad dat ergo pau¬
ꝑtatẽ pauꝑtati. & transfiguroe ia
se corpus humilitatis nr̃ȩ.Sit ca¬
p̾ut nr̃m. simus menbra eius. Dine
duo incarne una. Iameni ut pri-¬
mitus pauꝑ essa: formã serui aca¬
piens: dimisit patrẽ. Qd autem
de uirgine natus est. dimittat a
matrẽ. & adhereat uxori sue. &
sint duo incarne una. Ita exum
erunt & duo in uoce una. & in il¬
la una uoce iã non mirabimur
nr̃am uocẽ. Cinerẽ sicut panẽ
manducaui. &r potũ meũ cum
fletu miscebã. Dignatus est en
habere nos menbrã. Sunt oe pos¬
nitentes inmenbris eius. Non
eñ excliisi & separati sunt ab ecclesia eius.
N ec omnino sibi adiungei & coniugem

Expanded text:
et rursus quaedam quae me cogant tiet rursus quaedam quae me cogant timerservi est, jam mortalem fragilemque carnem portat, jam moriturus advenit, et tamen nondum intelligitur in hac egestate. «Cinerem sicut panem manducavi, et potum meum cum fletu miscebam.» Addat ergo paupertatem paupertati, et transfiguret in se corpus humilitatis nostrae : sit caput nostrum, simus membra ejus, sint duo in carne una. Jam enim ut primitus pauper esset, formam servi accipiens , dimisit Patrem: quod autem de virgine natus est, dimittat et matrem, et adhaereat uxori suae, et sint duo in carne una . Ita enim erunt duo et in voce una, et in illa una voce jam non mirabimur nostram vocem: «Cinerem sicut panem manducavi, et potum meum cum fletu miscebam.» Dignatus est enim habere nos membra. Sunt et poenitentes in membris ejus. Non enim exclusi, et separati sunt ab Ecclesia ejus: nec omnino sibi adjungeret conjugem,
Abbreviated transcription (Latin):
Loquuti sunt celi. angłi pastoribus nuntiauer̃.
Stella ad adorandũ regẽ magos traxit. Symeon
repletus spũ. infantẽ dñm in matris manib agno-¬
uit. Accessic ȩtas. non diuinitati sed carni. Hor-¬
rent miranturq sapienciã di. pueri duodecennis.
periciã ad sapientiã dĩ : non ne & periti nisi
ilło sub ueniente utiq perituri: Crescit ad¬
huic ȩtate corporis: uenit ad fluuiũ bapci-¬
⁊ andus. Baptizator dñm agnoscit: indig¬
Nuĩ se soluendȩ calciamenti cõrrigiȩ confĩ¬
tetur. lam inde ceci illuminantur:
surdis aperitur auditus. loquuntꝰ
muti. mundantur leprosi. Stringu¬
nt᷑ paralitici: conualescunt langui¬
di. resurgunt mortui. lam qui dẽ
in uerbi illius ꝑ qđ facta sunt om̃ĩ¬
a cõparatione diuitiarũ agnosco
paupertatẽ. Sed quã longẽ ad huc
acinere & fletu cũ potu: Ad huc
timeo dicere ipse est: & tamen uolo
Sunt enĩ hic quȩ me cogant uelle.

Expanded text:
locuti sunt coeli, Angeli pastoribus nuntiaverunt locuti sunt coeli, Angeli pastoribus nuntiaverunt , stella ad adorandum regem magos traxit , Simeon impletus Spiritu infantem Deum in matris manibus agnovit. Accessit aetas, non divinitati, sed carni. Horrent, miranturque sapientiam pueri duodennis, peritia ad Sapientiam Dei? Nonne et periti, nisi illo subveniente, utique perituri? Crescit adhuc aetate corporis: venit ad fluvium baptizandus; baptizator Deum agnoscit, indignum se solvendae calceamenti corrigiae confitetur . Jam inde caeci illuminantur, surdis aperitur auditus, loquuntur muti, mundantur leprosi, stringuntur paralytici, convalescunt languidi, resurgunt mortui . 2. Jam quidem in Verbi illius per quod facta sunt omnia comparatione, divitiarum agnosco paupertatem; sed quam longe adhuc a cinere et fletu cum potu? Adhuc timeo dicere, Ipse est; et tamen volo. Sunt hic enim quae me cogant velle,
Abbreviated transcription (Latin):
or potũ suũ cũ fletũ miscuit. Metuendũ est ne
tantis diuitiis: nr̃a pauꝑtas faciat in uiriam.
Quȩre adhuc tamen. ne ipse sit pauper iste: qm̃
uerbũ caro factũ est & habitauit in nobis Respi¬
ce & illã uocẽ. egoseruus tuus & filius ancillę
tuȩ. Attende ancillã illa castã & uirginẽ &
matrẽ. Ibi enĩ accepit pauꝑtatẽ nr̃am: ubi
serui formã indutus est semor ipsũ exinaniens.
ne diuitias eius expauesceres. & ad eũ accedere
cũ tua mendicitate non auderes. Ibi accepit ua¬
quã formã serui: ubi nr̃a indutus est pauꝑtate.
Ibi se pauperauit: ibi nos ditauit: Iam ento pro¬
puquamus de illo hȩc intelligere. ulam̃
adhuc non est tã tẽmere pronuntiandũ. Partus
uirginis est: lapis sine manibus demonce preci-¬
sus ubi nullus hominũ operatus est. nulla trans¬
fusa concupiscencia: sed sola fides accensa & uer-¬
bi caro concepta. Deinde processit exutero.

Expanded text:
et potum suum cum fletu commiscuit? Metuendum est ne et potum suum cum fletu commiscuit? Metuendum est ne tantis divitiis nostra paupertas faciat injuriam. Quaere adhuc tamen ne ipse sit pauper iste; quoniam «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Respice et illam vocem: «Ego servus tuus et filius ancillae tuae» . Attende ancillam illam castam, et virginem, et matrem: ibi enim accepit paupertatem nostram, ubi servi forma indutus est, semetipsum exinaniens; ne divitias ejus expavesceres, et ad eum accedere cum tua mendicitate non auderes. Ibi accepit, inquam, formam servi, ibi nostra indutus est paupertate; ibi se pauperavit, ibi nos ditavit. Jam ergo propinquamus de illo haec intelligere: verumtamen adhuc non est temere pronuntiandum. Partus virginis est lapis sine manibus de monte praecisus , ubi nullus hominum operatus est, nulla transfusa concupiscentia, sed sola fides accensa, et Verbi caro concepta. Deinde processit ex utero;
Abbreviated transcription (Latin):
tu non habes. Ecce quã diues. in hoc tã
diuite. Unde agnituri sumus hȩc uerba.
cinerem sicut panẽ manducaui. & potũ
meũ cum fletu miscebam: hucne ille
tante diuitiȩ per uenerunt : multum
illud excelsum. multum hoc abiectum.
Quid faciemus: quem ad modũ ista ima
illis sunimis contemperabimus : Nimis
ab inuicẽ longe sunt: nondum agnos¬
co istum pauperem: Alius est fortasse.
sed ad hiic queramus. Vnde enim no¬
bis non uidetur ipse: Mirũ si in terro¬
gas & non ex pauescis diuicias. ln
p̃rincipio erat uerhum. & uerbum
erat apud dii & Iserat uerbum.¬
Hoc erat in principio apud dm̃. Om̃ia
peripsum facta sunt: & sine ipso factum est ni¬¬
chil. Qui ista dixit. cũ diceror diueserat: quanto
magis ille de quodicebat. In principio erat uerbũ.
&e non qualecumq uerbũ. sed uerbum ds. Et non
ubicũq: sed apud dm̃. Et nonua cans: sed om̃ia ꝑ
ipsũ facta sunt. Cinerẽ sicut panẽ manducauit

Expanded text:
tu non habes. Ecce quam dives. In hoc tam tu non habes. Ecce quam dives. In hoc tam divite unde agnituri sumus haec verba: «Cinerem sicut panem manducavi, et potum meum cum fletu miscebam?» Hucne illae tantae divitiae pervenerunt? Multum illud excelsum, multum hoc abjectum. Quid faciemus? quemadmodum ista ima illis summis contemperabimus? Nimis ab invicem longe sunt. Nondum agnosco istum pauperem; alius est fortasse: sed adhuc quaeramus. Unde enim nobis non videtur ipse, mirum si interrogas et non expavescis divitias: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Dhoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Qui ista dixit, cum diceret, dives erat; quanto magis ille de quo dicebat, «In principio erat Verbum:» et non qualecumque Verbum, sed «Verbum Deus;» et non ubicumque, sed «apud Deum;» et non vacans, sed «omnia per ipsum facta sunt?» Cinerem sicut panem manducavit,
Abbreviated transcription (Latin):
INUS PAYBER
orat: & non orat in silentio. Lico
engo audire eũ & uidere qͥs nam sit:
ne forte ille sic deqͦ dicit apłs qͥ¬
ppt̃ uos pauꝑ factus ẽ. cum diues
esso. ut illius pauꝑtate nos di¬
taremini. Si ergo ipse est quomodo pau¬
Per: Nam quomodo diues. quis nonuid&:
Unde enim homines sunt diuites: puto
auro. argento. familia. terra. sed om̃ia
per ipsum facta sunt. Quid ergo illo
ditius perquem factȩ sunt diu̾icie. eti¬
am illȩ quȩ non sunt uere diuitiȩ : per
illum enim: & illȩ diuiciȩ. ingenium.
mores. uita. ipsius corporis sanitas. sensus.
confirmatioque menbrorũ. Et enim
cũ hȩc salua sunt: & pauperes diuites su¬
nc per illum. & illȩ maiores diuiciȩ. si¬
des pietas. iusticia. caritas. a sutas. mo¬
res boni. Nemo etũ & has hab&e: nisi pen
eũ qui iustificat impium. Ecce quam di¬
ues. Quisem̃ diues: qui hab&e quod uult
alio faciente anqui facit qđ uult &e ali¬
o habarge: puto. quia ditior ille qui
feci dhabes: quia quod ille habor.

Expanded text:
nus pauper t, et non orat in silentio. Licet ergo audire eum, et videre quisnam sit: ne forte ille sit, de quo dicit Apospter vos pauper factus est, cum dives esset, ut illius paupertate vos ditaremini» . Si ergo ipse est, quomodo pauper? Nam quomodo dives, quis non videt? Unde enim homines sunt divites? Puto auro, argento, familia, terra: sed «omnia per ipsum facta sunt.» Quid ergo illo ditius, per quem factae sunt divitiae, etiam illae quae non sunt verae divitiae? Per illum enim et illae divitimemoria, vita, ipsius corporis sanitas, sensus, confirmatioque membrorum. Etenim cum haec salva sunt, et pauperes divites sunt. Per illum et illae majores divitiae, fides, pietas, justitia, charitas, castitas, mores boni: nemo enim et has habet, nisi per eum qui justificat impium . Ecce quam dives. Quis enim dives, qui habet quod vult alio faciente, an qui facit quod vult et alio habente? Puto quia ditior ille qui fecit quod habes; quia quod ille habet,
Abbreviated transcription (Latin):
tu non habes. Ecce quã diues. in hoc tã
diuite. Unde agnituri sumus hȩc uerba.
cinerem sicut panẽ manducaui. & potũ
meũ cum fletu miscebam: Hucne illȩ
tante diuitiȩ per uenerunt : multum
illud excelsum. multum hoc ab iectum.
Quid faciemus: qͥuem ad modũ ista ima
illis summis contemperabimus : Nimis
ab in uicẽ longe sunt: nondum agnos¬
co istum pauperem: Alius est fortasse.
sed adhiic queramus. Vnde enim no¬
bis non uidetur ipse : Mirũ si in terro¬
gas: & non expauescis diuicias. In
p̃rincipio erat uerhum. & uerbum
erat apud dii. & ds erat uerbum.
Hoc erat in principio apud dm̃. Om̃ia

Expanded text:
tu non habes. Ecce quam dives. In hoc tam tu non habes. Ecce quam dives. In hoc tam divite unde agnituri sumus haec verba: «Cinerem sicut panem manducavi, et potum meum cum fletu miscebam?» Hucne illae tantae divitiae pervenerunt? Multum illud excelsum, multum hoc abjectum. Quid faciemus? quemadmodum ista ima illis summis contemperabimus? Nimis ab invicem longe sunt. Nondum agnosco istum pauperem; alius est fortasse: sed adhuc quaeramus. Unde enim nobis non videtur ipse, mirum si interrogas et non expavescis divitias: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omni
Abbreviated transcription (Latin):
INUS PAYBER
orat: & non orat in silentio. lico
ergo audire eũ & uidere qͥs nam sit
ne fore ille sic deqͦ dicit apłs qͥ¬
ppt uos pauꝑ factus ẽ. cum diues
essoe. ut illius pauꝑtate uos di¬
taremini. Si ergo ipse est quomodo pau¬
Per: Nam quo modo diues. quis nonuid&:
Unde enim homines sunt diuites: puto
auro. argento. familia. terra. sedom̃ia
per ipsum facta sunt. Quid ergo illo
ditius perquem factȩ sunt diu̾icie. eti¬
am illȩ quȩ non sunt uere diuitiȩ : per
illum enim: & illȩ diuiciȩ. ingenium.
mores. uita. ipsius corporis sanitas. sensus.
confirmatioque menbrorũ. Et enim
cũ hec salua sunt: & pauperes diuitessu¬
nc per illum. & illȩ maiores diuiciȩ. si¬
des pietas. iusticia. caritas. ulitas. mo¬
res boni. Nemo er̃ & has hab&e: nisi pen
eũ qui iustificat impium. Ecce quam di¬
ues. Quisem diues: qui hab& quod uult
alio faciente anqui facit qđ uult & ali¬
o hahange: puto. quia ditior ille qui
fecihabes: quia quod ille habor.

Expanded text:
nus pauper t, et non orat in silentio. Licet ergo audire eum, et videre quisnam sit: ne forte ille sit, de quo dicit Apos vos pauper factus est, cum dives esset, ut illius paupertate vos ditaremini» . Si ergo ipse est, quomodo pauper? Nam quomodo dives, quis non videt? Unde enim homines sunt divites? Puto auro, argento, familia, terra: sed «omnia per ipsum facta sunt.» Quid ergo illo ditius, per quem factae sunt divitiae, etiam illae quae non sunt verae divitiae? Per illum enim et illae divitimemoria, vita, ipsius corporis sanitas, sensus, confirmatioque membrorum. Etenim cum haec salva sunt, et pauperes divites sunt. Per illum et illae majores divitiae, fides, pietas, justitia, charitas, castitas, mores boni: nemo enim et has habet, nisi per eum qui justificat impium . Ecce quam dives. Quis enim dives, qui habet quod vult alio faciente, an qui facit quod vult et alio habente? Puto quia ditior ille qui fecit quod habes; quia quod ille habet,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ est cũ uidecimus homines eius
scrutari testimonia non becitos:
Quia non im maculatos. Nãscribȩ
& phcris ei cathedrã moysi sedentes.
dequib dñs ait. quȩ dicunt facite.
quȩ cuitẽ ftciunt facere nolite.
Dicunt enĩ & nonfciciunt. Utique
scruttibant᷑ testimonia dni: utha¬
berent quȩ dicerent bona. quã uis
fcicerent malci. & hos omittamus.
Recte quippe respondebit᷑ nobis. qđ
isti non scrutantur testimonia dĩ.
Non enĩ quȩr̃ ipsa: sed aliud quęrunt
ꝑ ipsa. id est ut głificent᷑ ab homi¬
nibus uel ditentur. Non est hocscru¬
tari testimonia dĩ. non diligere
qđ ostendunt: & nolle ꝑ uenire qͦ
ducunt᷑. idest ad dm̃. Nã aut si & ip¬¬
si scrutant᷑ testimonia dĩ. quã uis
non ucipsũ. sed ut aliud ex his in¬
uenitnt & adqui rant: certe non
in toto corde exquir̃ eũ. qđ non
utiq frustra hic cidditũ cernim.
Sciens enĩ sp̃s qui hȩc dicit. multos
ꝓpt̃ aliud. non ꝓpt̃ qđ constitu.¬
tũ est scruttri testimonia eius:

Expanded text:
ejus;» cum videamus homines ejus scrutari testimonia non beatos, quia non immaculatos? Nam Scribae et Pharisaei super cathedram Moysi sedentes, de quibus Dominus ait, «Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt» ; utique scrutabantur testimonia Domini, ut haberent quae dicerent bona, quamvis facerent mala. Sed hos omittamus: recte quippe respondebitur nobis quod isti non scrutantur testimonia Domini. Non enim quaerunt ipsa, sed aliud quaerunt per ipsa, id est, ut glorificentur ab hominibus, vel ditentur. Non est hoc scrutari testimonia Dei, non diligere quod ostendunt, nolle pervenire quo ducunt, id est ad Deum. Aut si et ipsi scrutantur testimonia Dei, quamvis non ut ipsum, sed ut aliud ex his inveniant et acquirant; certe non «in toto corde exquirunt eum,» quod non utique frustra hic additum cernimus. Sciens enim Spiritus qui haec dicit, multos propter aliud, non propter quod constitutum est, scrutari testimonia ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ipsor ũ est regnũ cęlorũ. łtbecici
qui esuriunt & sitiunt iustitiã. Non
quici esuriunt & sitiunt: sed ꝓpter
Etbeati qͥ plorant: non qr plorant.
sed ꝓpt̃ qđ sequit᷑. quia ridebunt.
inde beciti qui p̃scrutant᷑ testimo¬
nici eius. in toto corde exquirunt
eum. Non quia scrutant᷑ & exquir.
sed quia inuenturi s̃ qđ exquirunt
In coto enĩ corde : non neglegent̃ exqͥr.
Sigͦ spe beciti. fortassis &iã spe im¬
maculati. Na ꝓfecto in hac uitti
lic& in lege dñi ambulemus. licoe
scrutem testimonia eius. & in toto
corde requira mus eũ : sidixerimus
quia peccatũ non habemus. nos

Expanded text:
m ipsorum est regnum coelorum:» et «beati qui esuriunt et sitiunt justitiam;» non quia esuriunt et sitiunt, sed propteet «beati qui plorant;» non quia plorant, sed propter quod sequitur, «quia ridebunt» . Proinde, «Beati qui scrutantur testimonia ejus, in toto corde exquirunt eum;» non quia scrutantur et exquirunt, sed quia inventuri sunt quod exquirunt: in toto enim corde, non negligenter exquirunt. Si ergo spe beati, fortassis etiam spe immaculati. Nam profecto in hac vita, licet in lege Domini ambulemus, licet scrutemur testimonia ejus, et in toto corde exquiramus eum, «si dixerimus quia peccatum non habemu
Abbreviated transcription (Latin):
nec cingustũ tainta questio cocirtan-¬
crietõ esi &e legit᷑. & uerũ est in
hoc psalmo non eni qui ꝯpantur
iniquitaitẽ inuis eius ambula uer̃:
sed lciborandũ est opitul ante dõ
in cuius manus sunt &e nos& sermo¬¬
nes nr̃i. ne recte dictũ non recte
intellectũ lectorẽ auditorẽ ue

Expanded text:
tanta quaestio coarctancriptum est, et legitur, et verum est, in hoc psalmo, «Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt.» Sed elaborandum est, opitulante Deo, in cujus manu sunt et nos et sermones nostri , ne recte dictum, non recte intellectum, lectorem auditoremve
Abbreviated transcription (Latin):
ut eo inuento. non sint impu nec
iniqui. Quomͦ gͦ iã beciti. cũ ad¬
huc testimonia eius scruttantur
& exquir eũ. cũ hoc fticere possent.¬
& impii possent & iniqui:. Becitos
autẽ esse impios &x ini quos. quis
uel impius dixerit. uel iniquus: łrgo

Expanded text:
ut eo invento non sint impii, nec iniqui. Quomodo ergo jam beati, cum adhuc testimonia ejus scrutantur et exquirunt eum, cum hoc facere possint et impii, possint et iniqui? Beatos autem esse impios et iniquos, quis vel impius dixerit aut iniquus? Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
aliud his uerbis cõmemoratũ becitorũ
genus: quã illud quã ante dictũ est.
Nã scrutari testimonia dñi. & eũ ex toto
corde exqrere: hoc est in maculcitũ in
uia in lege dñi ambulare: Deniq
lege dni. ipsis seruantes testimonia
eius. & in toto corde ex quirentes eum:
ꝓfecto qͥ oꝑant in iqͥta tem nonscrucant᷑
testimonia eius. Et teimen nouimusoꝑa¬
rios iniquitatis ad hoc scrutari testimo¬
nia dni: quia malunt docti esse quã
iusti. Nouimus & alios ad hoc scruttiri
testimonici dni: non qđiã rectȩ ui¬
uant. sed ut sciant quẽ ad modum
uiuere debecint. Tales gͦ nondũ in ma

Expanded text:
torum genus, quam illud quod ante dictum est. Nam scrutari testimonia Domini, et eum in toto corde exquirere, hoc est immaculatum in via, in lege Domini ambulare. Deniquelege Domini, ipsi sunt scrutantes testimonia ejus, et in toto corde exquirentes eum; profecto qui operantur iniquitatem, non scrutantur testimonia ejus. Et tamen novimus operarios iniquitatis ad hoc scrutari testimonia Domini, quia malunt docti esse quam justi: novimus et alios ad hoc scrutari testimonia Domini, non quod jam recte vivant, sed ut sciant quemadmodum vivere debeant. Ta
Abbreviated transcription (Latin):
Cauendũ est aut̃ ne om̃s scĩ quor
illa uox est. si dixerimus quia
pecccitũ non habemus nos ipsos
seducimus & uerittis in nobis non
est. Aut non potent̃ ambulcire
aut quici dubiũ est non eos am¬
bulare inuiis dñi non credant᷑
hab̾e pecccitũ. qđ ꝓculdubio
falsũ est. Neq enĩ ꝓpt̃ arrogan-¬
tiã suꝑbiãq uitcindã scriptũ ÷
Sidixerimus quia peccatũ non
habemꝰ. nos ipsos sed ucimꝰ.: alioqͥn
non addetur. & ueritas in nobis
non est: sed diceret᷑ humilittis ua
nobis est. Presertim quia sequit᷑
unde iste sensus clarius illustret᷑.
om̃sq. auferait dubitcitionis amba-¬
ges
Cũ enĩ hoc becitus ioħs dixiss&e. ad uni
Si aut̃ confessi fuerimꝰ delictt nosta
omĩ iniqͥtate. Quid hic dicit: qͥui
contra dicit dãi ncibilis impieta.¬
tis elcitio : sienĩ ꝓpt̃ arrogantia
dẽuitandã. non ꝓpt̃ ueritatẽ
fatendã nondicunt scĩ se non
hab̾e pecccitũ. qͥd est qđ confite.¬
tur ut remissionẽ mundatione.

Expanded text:
Cavendum est enim, ne omnes sancti, quorum illa vox est, «Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est;» aut non putentur ambulare aut quia dubium non est eos ambulare in viis Domini, non credantur habere peccatum, quod procul dubio falsum est. Neque enim propter arrogantiam superbiamque vitandam scriptum est, «Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus.» Alioquin non adderetur, «Et veritas in nobis non est;» sed diceretur, Humilitas in nobis non est: praesertim quia sequitur unde iste sensus clarius illustretur, omnesque auferat dubitatione ambages. Cum enim hoc beatus Joannes dixisset, ad junxit: «Si autate» . Quid hic dicit, quid contradicit damnabilis impietatis elatio? Si enim propter arrogantiam devitandam, non propter veritatem fatendam, non dicunt sancti se non habere peccatum; quid est quod confitentur, ut remissionem mundationemque
Abbreviated transcription (Latin):
dũ est: sequit᷑ quippe. Non enim
CIOSAMBULaUΕRUMT. Ex qͦ uidi potest
qͥ ambulant in uia dnĩ. id est inlege
dnĩ scruttndo testimonia eius. & in
toto corde exquirendo eũ. iã esse
posse immaculcitos. hoc est sine pec¬
ccto : ꝓpt̾ uerba sequentia. Non
enĩ qͥ oꝑant᷑ iniquitaitẽ: inuus eius
ambulauer̃. Qui cuut̃ peccatũ stic̃¬

Expanded text:
e, «Non enim ejus ambulaverunt.» Ex quo videri potest, qui ambulant in via Domini, id est in lege Domini, scrutando testimonia ejus, et in toto corde exquirendo eum, jam esse posse immaculatos, hoc est sine peccato, propter verba sequentia: «Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt. Qui» aut
Abbreviated transcription (Latin):
missionis. nascendo uenientes. & mori¬
endo ab euntes. donet om̃is generatio
finiatur. qđ mille denario numero sig-¬
nificatũ ẽ. quia denarii numeri solidũ
quadratũ decĩ decies. & hoc decies ad
mille ꝑuenit. Qa disposuit inquit
ad abrahã: & iuramenti sui ad isaac.
Etstatuit illud iacob id est ipsi sacob in
preceptũ. Ipsi s̃ trespatriarchȩ. quorũ¬

Expanded text:
omissionis nascendo venientes, et moriomissionis nascendo venientes, et moriendo abeuntes, donec omnis generatio finiatur; quod millenario numero significatum est, quia denarii numeri solidum quadratum decem decies, et hoc decies, ad mille pervenit. «Quod disposuit,» inquit, «ad Abraham, et juramenti sui ad Isaac. Et statuit illud Jacob,» id est ipsi Jacob, «in praeceptum.» Ipsi sunt tres
Abbreviated transcription (Latin):
sed testamentũ fidei: qđ laudat apłs
cũ abrahã nobis ꝓ ponit imitandum.
& delegis oꝑib gliantes inde conuincit.
qđ abrahã ceiã ante circũ cisionẽ credi-¬
dit dõ. & reputatũ est illi ad iustitiam.
eniq cũ dixiss&e memorfuit in scłmtes¬
tamenti sui qđ in ȩtnũ intelligere debe-¬
mus testamenti scilic& iustificationis. & he¬¬
reditatis ȩt̃nȩ quã fidei ꝓmisit ds̃. uerbi
inquit qđ mandauit in mille generatio¬
terrã chanaadi: non mandatũ. ẽ sed ꝓmis-
sũ. Mandatũ. ẽ autẽ qđ facere debemꝰ.
ꝓmissũ qđ acciꝑe. Mandatũ gͦ fides ÷
ut iustus exfide uiuat. Et huic fidei.
hereditas ȩtña ꝓmittic᷑. Mille gͦ gene¬¬
rationes : ꝓpter numeri ꝑfectionẽ ꝓ
om̃ib incelligendȩ sunt. Id. ẽ quã diu
generatio. generationi sequendo suc-¬¬
cedic: tanidiu mandatũ. ẽ uiuendũ
exfide. Qđ obseruat popłs dĩ. filii ꝓ-¬

Expanded text:
sed testamentum fidei, quod laudat Apostolus, sed testamentum fidei, quod laudat Apostolus, cum Abraham nobis proponit imitandum, et de Legis operibus gloriantes inde convincit, quod Abraham etiam ante circumcisionem credidit Deo, Denique cum dixisset, «Memor fuit in saeculum testamenti sui;» quod in aeternum intelligere debemus, testamenti scilicet justificationis et haereditatis aeternae, quam fidei promisit Deus: «Verbi,» inquit, «quod mandavit in mille generatioterram Chanaan,» non maum: mandatum est autem quod facere debemus, promissum quod accipere. Mandatum ergo fides est, ut justus ex fide vivat ; et huic fidei haereditas aeterna promittitur. «Mille» ergo «generationes,» propter numeri perfectionem, pro omnibus intelligendae sunt; id est, quamdiu generatio generationi sequendo succedit, tamdiu mandatum est vivendum ex fide. Quod observat populus Dei, filii pr
Abbreviated transcription (Latin):
modo intelligendũ. ẽ ȩternũ. cũ t̾re¬
na ill& hereditas ȩtna. eẽ. non possit :
Et ideo uetus testamentũ uocatur:
quia ꝑ nouũ ab oletur. Mille uͦ gene¬¬
rationes. nec ȩternũ uident᷑ aliquid
significare : quia utiq finẽ habent.¬
& ad ipsa temporalia. nimis multȩ sunt:
Quã liba enĩ paucis annis generatio det̃¬¬
minet᷑. quã genean greci dicunt. quã
minimã quidã quindeci annis t̃mina-¬
uer̃. ex qua homo incipit posse gene¬¬
rare. Quȩ sunt istȩ mille generatio¬
nes ÷ non solũ a tempore abrahã qͣndo
ei facta est ista ꝓmissio usq ad tempꝰ
noui testamenti: sed ab ipso adã usq.
ad t̃minũ sdi. Quis enĩ audeat dicere
quindeci annorũ milib hoc scłm ex¬
tendi: ꝓinde mͥ uidet᷑. non hic uetus
testamentũ intelligendũ qđ nouo
dies ueniunt dicit dñs. & confirmabo
domui ia cob testamentũ nouũ: Non
scđ̾m testamentũ qđ constitui patrib
eorũ cũ eduxissẽ eos de terra ȩgypti:

Expanded text:
cum terrena illa haereditas aeterna esse non possit? Et ideo Vetus Testamentum vocatur, quia per Novum aboletur. «Mille» vero «generationes,» nec aeternum videntur aliquid significare; quia utique finem habent, et ad ipsa temporalia nimis multae sunt. Quamlibet enim paucis annis generatio determinetur, quam Graeci γενεάν dicunt; quam minimam quidam quindecim annis terminaverunt, ex qua homo incipit posse generare; quae sunt istae mille generationes, non solum a tempore Abraham, quando ei facta est ista promissio, usque ad tempus Novi Testamenti, sed ab ipso Adam, usque ad terminum saeculi? Quis enim audeat dicere quindecim annorum millibus hoc saeculum extendi? 7. Proinde mihi videtur non hic Vetus Testamentum intelligendum, quodies veniunt, dicit Dominus, et confirmabo domui Jacob Testamentum Novum; non secundum Testamentum quod constitui patribus eorum, cum eduxissem eos de terra Aegypti» :
Abbreviated transcription (Latin):
magna & ꝑ necessaria. qͦ mͦ ds̃ bene
utat᷑ malis oꝑib hominũ. sic̃ illi
morans quȩ ꝑtulerit ioseph inhu-¬
militate sua : & quomodo fuerit
sublimatus. Homiliaueroni in co-¬
Cõpedes qͥdẽ ioseph accepisse non legi¬
mus : sed factũ eẽ. minime dubitan:¬
dũ est. aliqua enĩ p̃termitti po-¬
tuer̃ in illa historia: quȩ tamen
sc̃m sp̃m non laterent. qui inhis
loquitur psalmis. Ferrũ autẽ qđ
dicit ꝑ transisse animã eiꝰ: tribula¬
tionem
durã necessitatẽ accipimus. Non enĩ cor-
sedammã dixit. Talis quȩdã locutio.ẽ¬

Expanded text:
magna et pernecessaria, quomodo Deus bene utatur malis operibus hominum, sicut illi morans quae pertulerit Joseph in humilitate sua, et quomodo fuerit sublimatus. «Humiliaverunt in comCompedes quidem accepisse Joseph, non legimus; sed factum esse, minime dubitandum est. Aliqua enim praetermitti potuerunt in illa historia, quae tamen Spiritum sanctum non laterent, qui in his loquitur Psalmis. Ferrum autem quod dicit pertransisse animam ejus, tribulationem durae necessitatis accipimus: non enim corpus, sed «animam» dixit. Talis enim locutio e
Abbreviated transcription (Latin):
cui contradicetur. Ettuã ipsus anintã
ꝑtransi& gladius: ut reuelentur ex
multis cordib cogitationes. Passio qͥppe
dñi quȩ multis ruina fuit. & inqua
multorũ cordiũ occulta patuer̃. qm̃
exp̃ssũ est quid dedño sentiebant & ĩp¬¬
sã eius matrẽ grauiter carnali orbitate
ꝑcussã. sine dubio contristauit. In illa
uͦ tribulatione fuit ioseph: donec ueni-¬
rae uerbũ eius. qđ fuerat in t̾pre-¬
tatus ueracit̃ somnia. Vnde cõmeni-¬
datus est regi : ut etiã illi desomnis
eus futura p̃diceroe. Sed qm̃ dixit
donec uenir& uerbũ eius. neomi modo
eiussic intelligerem us. ut quisquã
rẽ tantã homini tribuendã putar&e:
continuo subiecit. Hlocuiũ DNI IN¬
gis degreco exp̃s sum alii codices¬
habent: eloquiũ dñi igniuit eum.
Ut etiã ipse inter eos cõputaretur.
quib dictũ est. laudamini intio-¬
mine sc̃o eius: eloquiũ dñi igniũ
eũ. Merito sp̃s sc̃s quando a dño mis-¬
sus est: uisȩ sunt illis linguę diuisȩ

Expanded text:
cui contradicetur; et tuam ipsius animam pertransiet gladius, ut revelentur ex multis cordibus cogitationes . Passio quippe Domini, quae multis ruina fuit, et in qua multorum cordium occulta patuerunt, quoniam expressum est quid de Domino sentiebant, et ipsam ejus matrem graviter carnali orbitate percussam sine dubio contristavit. In illa vero tribulatione fuit Joseph, «donec veniret verbum ejus,» quo fuerat interpretatus veraciter somnia: unde commendatus est regi, ut etiam illi de somniis ejus futura praediceret . Sed quoniam dixit, «donec veniret verbum ejus,» ne omni modo «ejus» sic intelligeremus, ut quisquam rem tantam homini tribuendam putaret; continuo subjecit, «Eloquium Domini inmagis de graeco expressum alii codiceshabent, «Eloquium Domini ignivit eum;» ut etiam ipse inter eos computaretur, quibus dictum est, «Laudamini in nomine sancto ejus. Eloquium Domini ignivit eum.» Merito Spiritus sanctus quando a Domino missus est, visae sunt illis linguae divisae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmisit. Greca autẽ loquution est no¬¬
cere illos. latina uͦ nocere illis. łicoꝵ¬
rieuit eno eis ueots. Nolrie ineun¬
⁊ meis nolie malistiani. Verba dix̃
dĩ corripientis uł arguentis reges.
ne neglegent scos patres: cũ eent. nu-¬¬
mero breues. & paucissimi. atq. in co-¬
lȩ interra chanaati. Iuȩ uerba lica&e
in libris eiꝰ historiȩ non legantur: ta-¬¬
men in telligenda s̃ uł latenter dicta
sic̃ ds̃ in hominũ cordib loquit᷑ occul¬¬
tis & ueracib uisis. ł &iã ꝑ angłm ex¬
p̃ssa. Nã & rexgerarũ. & rex ȩgepa¬
ors. diuinitus ad moniti s̃: nenocere
abrahȩ . Et rexalius : nenocer&e ĩsaac.
Et alii nenocerent iacob. Cii. eent pau¬¬
cissimi & in colȩ. Antequã ad incolen¬
dã egxptũ cũ filus suis transir& ia-¬
cob: qđ intelligitꝰ in eo cõmemoratũ
qđ ait. transier̃ degente ingentẽ. de
regno ad ppłm alterũ. Sed quia oc¬
currebat quȩrere antequã transirenł.

Expanded text:
permisit. Graeca autem locutio est, «nopermisit. Graeca autem locutio est, «nocere illos;» latina vero, «nocere illis. Et corripuit pro eis reges. Nolite,» inqus meis nolite malignari.» Verba dixit Dei corripientis vel arguentis reges, ne laederent sanctos patres, cum essent numero breves, et paucissimi atque incolae in terra Chanaan. Quae verba licet in libris ejus historiae non legantur, tamen intelligenda sunt vel latenter dicta, sicut Deus in hominum cordibus loquitur occultis et veracibus visis, vel etiam per Angelum expressa. Nam et rex Gerarum et rex Aegyptiorum divinitus admoniti sunt ne nocerent Abrahae , et rex alius ne noceret Isaac , et alii ne nocerent Jacob ; cum essent paucissimi et incolae, antequam ad incolendam Aegyptum cum filiis suis transiret Jacob: quod intelligitur in eo commemoratum, quod ait, «Transierunt de gente in gentem, de regno in populum alterum.» Sed quia occurrebat quaerere, antequam transirent
Abbreviated transcription (Latin):
in libroꝵ sc̃or ueritate notissimã.
mi & incolae iuea. Id est in terra cha¬
naan. quando ibi patres habitaue.¬
r̃ abraam iasaac & iacob: antequã
eã acciꝑent hereditatẽ. in semine
suo paucissimi erant. & incole iti
ea. Nonnulli autẽ codices habent.
non paucissimi & in colȩ : sed paucis¬
tionẽ secutos. Quȩ tranfferri non
pocest in latinũ. nisi cũ absurd ita¬
te. quȩ ferri omino non possic. Sieñ
ipsã totã locutionẽ tranfferre
conemur : dicturi sumus in eo
.cẽ. illos numero breui paucissimos
& in colas in ea. Qđ autẽ ait grecus
in ea. eẽ illos: hoc .ẽ. latine cũ essent.
Qduerbũ. non potest casus accusatiuus
sequi: sed nominatiuus. Iuis enĩ dicat
cũ eeũt. paucissimos: sed cũ eeait. pau-¬
numero breui. paucissimi & in colȩ in
ea. transier̃ degente ingentẽ. & derag.¬
no inppłm alterũ : repeticio.ẽ eiꝰ qđ
dixerat. degente ingentẽ. Nondi.¬
Sausi⁊ homiti nocene illis. Id est non

Expanded text:
ctorum veritate notissimam. mi et incolae in ea:» id est, in terra Chanaan. Quando ibi patres habitaverunt Abraham, Isaac et Jacob, antequam eam acciperent haereditatem, in semine suo paucissimi erant, et incolae in ea. Nonnulli autem codices habent, non, «paucissimi et incolae;» sed, «paucistionem secutos, quae transferri non potest in latinum, nisi cum ea absurditate, quae ferri omnino non possit. Si enim totam ipsam locutionem transferre conemur, dicturi sumus, «In eo esse illos numero brevi, paucissimos et incolas in ea». Quod autem ait graecus, «In eo esse illos,» hoc est latine, «Cum essent:» quod verbum non potest casus accusativus sequi, sed nominativus. Quis enim dicat, Cum essent paucissimos? sed, Cum essent pau«numero brevi, paucissimi et incolae in ea; transierunt de gente in gentem, et de regno in populum alterum.» Repetitio est ejus quod dixerat, «de gente in gentem. Non dimisit hominem nocere eis:» id est, non
Abbreviated transcription (Latin):
re principes eius sic̃ sem& ipsũ. & seniores
b& quosdicere solemus: seniores: nonge-¬
uerbo latine dici non potest. a sapientia

Expanded text:
ret principes ejus sicut semetipsum, et seniores et, quos dicere solemus seniores, non γέverbo latine dici non potest, a sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
chanaan. funiculũ hereditatis ur̃e.
Quomodo est gͦ hoc aec̃nũ. nisi aliquid
ȩc̃iũ signific&e: Ipsa enĩ dicta est
t̾ra ꝓmissionis. terra fluens lac &e
mei. qđ tocũ significat grãm in qͣ
gustatur quã suauis ẽ dñs: ad quã
non homines om̃s ꝓtinent. Non enĩ
om̃iũ est fides. Idco addit: funicu.¬
lũ hereditatis ur̃ȩ. Unde in alio
intelligitur loqui ubi dic̃. funes cecider
mͥ inpreclaris. & enĩ hereditas mea p̃cla¬
ra. ẽmͥ. Cur autẽ dicta sit trachanaati.

Expanded text:
strae.» Quomodo ergo est hoc aeternum, nisi aliquid aeternum significet? Ipsa enim dicta est terra promissionis, terra fluens lac et mel . Quod totum significat gratiam, in qua gustatur quam suavis est Dominus ; ad quam non omnes homines pertinent: non enim omnium est fides . Ideo addidit, «Funiculum haereditatis vestrae.» Unde in alio istus, intelligitur loqui, ubi dicit: «Funes ceciderunt mihi in praeclaris; etenim haereditas mea praeclara est mihi» . Cur autem dicta sit terra Chana
Abbreviated transcription (Latin):
regno cęlorũ. Ista ẽ hereditas eterna.
Nã & hic ubi aiestatuit illud iacob iti
p̃ceptũ : manifestac p̃ceptũ. eẽ. fidei
N onenĩ ꝓmissũ: appellaror p̃ceptũ. Si
enĩ opus.ẽ in p̃cepto. merces in ꝓmisso:
hoc est opus dĩ dñs ait. ut credatis in eũ
quẽ ille misit. Hoc gͦ uerbũ qđ mandox¬
ũ. memor erit in ȩc̃nũ testamenti sui:
hoc. ẽ uerbũ fidei. qđ p̃dicamꝰ. Statuit
illud ipsi ia cob inpreceptũ. & ĩpsi isrł
intestamentũ ȩternũ. id est qđ exipso

Expanded text:
Ista est haereditas aeterna. Nam et hic, ubi ait, «Statuit illud Jacob in praeceptum;» manifestat praeceptum esse fidei: non enim promissum appellaret praeceptum. Si enim opus est in praecepto, merces in promisso: «Hoc est opus Dei,» Dominus ait, «ut credatis in eum quem ille misit» . Hoc ergo verbum quod mandavit, «memor in aeternum testamenti sui,» hoc est, verbum fidei quod praedicamus , «statuit illud» ipsi «Jacob in praeceptum; et» ipsi «Israel in testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
care qͥđ appellare. hoc appellare qđ
dicere. hoc dicere qđ iubere. Nã ille
uocauit famem. qui uocat ea quȩ
non sunc tanquã sint. Nec ibi apłs
dixit. qui uocat ea quȩ non sunt ut sint.:
sed tanquã sint: a pud dm̃ quippe
iã factũ est : qđ cius dispositione fu¬¬
turũ est. Iuia de illo alibi dr̃. qͥ fec̃
quȩ uentura sunt. Et hic quando fames
facta est: tunc dicta est uocata id est
ut ad eoe: quȩ iã fuerat in eius occulta
gubernatione disposica. Deniq qͦ mͦ
uocauerit famem : statim exposuit
dicens. Omẽ firmamentũ panis contii.¬

Expanded text:
care, quod appellare; hoc appellare quod care, quod appellare; hoc appellare quod dicere; hoc dicere, quod jubere? Nam ille vocavit famem, qui «vocat ea quae non sunt, tanquam quae sunt». Nec ibi Apostolus dixit, «Qui vocat ea quae non sunt,» ut sint; sed, «tanquam sint» . Apud Deum quippe jam factum est quod ejus dispositione futurum est; quia de illo alibi dicitur, «Qui fecit quae futura sunt» . Et hic quando fames facta est, tunc dicta est vocata, id est, ut adesset quae jam fuerat in ejus occulta gubernatione disposita. Denique quomodo vocaverit famem, statim exposuit, dicens, «Omne firmamentum panis contri