comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
toria atq caduca repu¬
tans uniu̾sci que hoĩs
intentionem p̃pedire
pñt a rcõ cursu quo ad
prĩe celestis beatitudins
tendit᷑ Itaq cõmẽdrns
ecciãm cui laudabilit
p̃fuerat deo et princibus
t̾re: relictis ꝑntibes
ꝓpinquis nõtis et aru¬
tis ipĩq patrio cespiti
ualeditens. exul egre¬
sepulchrũ btĩ pri ĩtimi
quondã amti sui pisi¬
tauit. et ad sacratissic̃
nimbã ipiꝰ puere et mo¬
n delegit. ubi eciã sacre re¬
eiũ minꝰ in defuncto ꝙͣ
olim ĩ piuente confisus
est. quippe quẽ post mor¬
tẽ carnis uerius oĩo
uiuere non ambige¬
bat Quanto ergo ab
eccĩasticis et secłaribus
negociis fecrecius uaca¬
bat. tanto sãctius duu¬
nis obsequiis intendẽ
curabat: deuotioni
sacre orõis cotidie ỹmo
pene cõtinue sollicitꝰ
catis p̃teritis mirrã
cordis contriti. et sp̃s
huĩliati deo offerre. et
grãm suꝑne benedic¬
tionis chuniamate pie¬
ꝙ cõpũctioĩs enixius

Expanded text:
toria atque caduca reputoria atque caduca reputans universa, quae hominis intentionem praepedire possunt a recto cursu, quo ad patriae coelestis beatitudinem tenditur. Itaque commendans Ecclesiam, cui laudabiliter praefuerat, Deo et principibus terrae, relictis parentibus et propinquis, notis et amicis, ipsique patrio cespiti valedicens, exsul egresepulcrum beati viri intimi quondam amici sui visitavit, et ad sacratissimam tumbam ipsius vivere et mori delegit, ubi etiam sacrae reenim minus in defuncto, quam olim in vivente confisus est: quippe quem post mortem carnis verius vivere omnino non ambigebat. Quanto ergo ab ecclesiasticis et saecularibus negotiis secretius vacabat, tanto sanctius divinis obsequiis intendere curabat, devotioni sacrae orationis quotidie, imo pene continue sollicitius catis suis praeteritis myrrham cordis contriti et spiritus humiliati Deo offerre, et gratiam supernae benedictionis thymiamate piae compunctionis enixius
Abbreviated transcription (Latin):
hũano sensu p̃cepit ut in
cdibano rotoqueret᷑: sicut
solent qͥ maria tnͣseũt pa
nem bis coctũ ferre D abbas
scũs amiccbilit arguens
in hac ꝑte fidẽ eius modi¬
cam inueniri. itti ne ĩquit
non poterit bñdictio ip̃
panem magis ꝙͣ recoctio
conseruare: Et nõ acqͥeuit
nẽ sibi p̃cipiens exhibe¬
ri. bñdixit et ait Ecce
hũc tolle tecũ. nichil dem¬
cens de corruptione solli¬
citus Tulit. et ad suos
ꝑ młta quidẽ terre et mar
spacia ꝓspere rediens
gloriabat᷑. fidei sue defec¬
tum eudentissunti rei
ueritate conuictũ Haut
młto uero post hec elap¬
so tꝑe tristissimꝰ ru¬
mor ciures eius ꝑtulit
de dormitione btĩ uiri
specialis amici suiͥ scri¬
bente sibi libellũ de tnͣsi¬
tu eius dño gaufrido mo¬
nacho clareuallensi. qui
notarius eiusdẽ sanc¬
tissimi abbatis nõ ꝑuo
tꝑe fuerat Tũc uero con¬
caluit tor eius ĩtra ipm̃
et ĩ meditatione ipiꝰ ex¬
arsit ignis: uana tnͣsi¬

Expanded text:
humano sensu praecepit ut in humano sensu praecepit ut in clibano recoqueretur, sicut solent qui maria transeunt, panem ferre bis coctum. Sed abbas sanctus amicabiliter arguens, in hac parte fidem ejus modicam inveniri: « Itane, » inquit, « non poterit benedictio ipsum panem magis quam recoctio conservare? » Et non acquievit nem sibi praecipiens exhiberi, benedixit, et ait: « Ecce hunc tolle tecum, nihil deinceps de corruptione sollicitus. » Tulit, et ad suos per multa quidem terrae et maris spatia prospere rediens, gloriabatur fidei suae defectum evidentissima rei veritate convictum. Haud multo vero post haec elapso tempore, tristissimus rumor aures ejus perculit de dormitione beati viri specialis amici sui, scribente sibi libellum de transitu ejus domno Gaufrido monacho Claraevallensi, qui notarius ejusdem sanctissimi abbatis non parvo tempore fuerat. Tum vero concaluit cor ejus intra ipsum, et in meditatione ipsius exarsit ignis, vana, transi
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ suffoccatum ad inferos
et̾nalit̾ puiendũ detrahe̾t
rẽdissiͫ clareuallis abba¬
tem licet longius a se re¬
motũ onico uenerabatur
affcũ. pnica deuotione co¬
lebat Nec contentus est ĩ
filiis eũ uidere cũ nonũ ce¬
nobiũ extruxisset: et ab eo
sicut p̃diximꝰ desidẽatum
sacre congregationis exa¬
mẽ impetrasset Pualuit
cipud eum desideriũ uehe¬
mens: ut homo tante
cuitoritatis et in ĩsulis
illius tam ecciastica ꝙͣ se¬
culari autoritate singłari¬
ter potens: expoĩtis sius
culis młtis tradẽt et labo¬
hũilis ꝑsona et sublimis:
ꝙͣ a finib t̾re non curiosi¬
tas audiende sapientie. s
fidei zelus et plenitudo deuo¬
tionis attraxerat Ubi ꝙͣtũ
fleuerit. qualẽ sese nõ mõ
erga eñ quẽ tã unice cõspi¬
ciebat. s eciam erga pniuer¬
sos quoslib frm exhibuerit
non facile dictu Demũ redi¬
turus ad ꝓp̾a ut bñdictũ
a famulo dei panẽ refr̾e pos¬
set et diucius conseruare

Expanded text:
liter suffocatum, ad inferos liter suffocatum, ad inferos aeternaliter puniendum detraheret. rendissimum Claraevallis abbatem, licet longius a se remotum, unico venerabatur affectu, unica devotione colebat. Nec contentus est in filiis eum videre, cum novum coenobium exstruxisset, et ab eo, sicut praediximus, desideratum sacrae congregationis examen impetrasset: praevaluit apud eum desiderium mens, ut homo tantae auctoritatis, et in insulis illis tam ecclesiastica quam saeculari auctoritate singulariter potens, expositis suis culis multis traderet et labotam humilis et sublimis, quem a finibus terrae non curiositas audiendae sapientiae, sed fidei zelus et plenitudo devotionis attraxerat. Ubi quantum fleverit, qualem sese non modo erga eum, quem tam unice suspiciebat, sed etiam erga minimos quoslibet fratrum exhibuerit, non est facile dictu. Demum rediturus ad propria, ut benedictum a Dei Famulo panem referre posset, et diutius conservare,
Abbreviated transcription (Latin):
tus eẽ noluit: s alia atq
alia tã de suo ꝙͣͣ alioꝵ
fideliũ dono scuduit edi¬
ficcire Dabat eciã oꝑam
paganitatis ritus qui¬
b adhut ex magna ꝑte
terra illa inbũta erat
radicitus exstirpare  et
xpĩane discipline morib
oẽs salubrit informare.
suꝑbientes et contẽpnẽ¬
tes ulcionis mucrone
ferire Ita deniq zelo ius¬
ticie cirmatus noxia q̃ q
et suꝑsticiosa elimĩare
ra genti sue ꝓuidere sata¬
gebat. ut a młtis retro
tꝑib nullũ ĩ metropoli
illa antistitẽ sedisse pute¬
mꝰ i qui tm̃ in ecciã dei
norem et amorem cũc¬
ta faciebat.: curabat uo¬
ci ipĩꝰ dare uocem uirtutis¬
U et quos hic anathẽatis
uintulis ĩnodabat: ipẽ t̾ri¬
bili morte multabat: in
tm̃ ut cilterũ quendã diui¬
tem ac potentem quẽ pe¬
nerabilis sac̾dos ĩ tena diũ
publite excoĩcauerat᷑. ĩ ipã
sacratissima nocte diũce
resurrectionis cũ adultẽa
et duob filiis ex adulterio
natis malignꝰ spũs crude¬

Expanded text:
e noluit; sed alia atque alia, tam de suo quam de aliorum fidelium dono, studuit aedificare. Dabat etiam operam paganitatis ritus, quibus adhuc ex magna parte terra illa imbuta erat, radicitus exstirpare, et Christianae disciplinae moribus omnes salubriter informare, superbientes et contemnentes ultionis mucrone ferire. Ita denique zelo justitiae armatus, noxia quaeque et superstitiosa eliminare, ra genti suae providere satagebat, ut a multis retro temporibus nullum in metropoli illa antistitem sedisse putemus, qui tantum in Ecclesia Dei norem et amorem cuncta faciebat, curabat voci ipsius dare vocem virtutis; et quos hic anathematis vinculis innodabat, ipse terribili morte mulctabat, in tantum ut adulterum quemdam divitem ac potentem, quem venerabilis sacerdos in coena Domini publice excommunicaverat, in ipsa sacratissima nocte Dominicae Resurrectionis cum adultera et duobus filiis ex adulterio natis malignus spiritus crude
Abbreviated transcription (Latin):
do migraturos. qd̾ eciam
celerius subsecuta mors
eoꝵ perũ fuisse compba¬
uit Pcessu pero tꝑis cũ
p̃fatus adolescens etate
ꝑit̾ et sapiencia crestẽs
iam in pirũ optimum
ꝓfecisset: ordinãte dño
ad regimẽ lundenẜ e
clesie que dacie metro¬
polis habet᷑ assũptus
est. Ac postꝙͣ iã dudum
ꝓphetate sibi dignitatis
culmen ascendit : ilico
reddendi poti sui tꝑsa
cideẽ cognouit: in quo
sub quinq generib an¬
none scd̃̾m int̾p̃tationẽ
poti sui diu̾soꝵ ordinũ
cenobia quĩq se funda¬
turũ regine celi deuoue¬
rat Nactus igit᷑ oportu¬
nitatẽ de remotis gallia¬
rũ ꝑtib ubi fontem
religionis cognouerat¬
eẽ non solũ quĩq s eciẽ
płes spiritalis ꝓfessioris
conuentus euocare cura

Expanded text:
do migraturos: quod etiam do migraturos: quod etiam celerius secuta mors eorum verum fuisse comprobavit. Processu vero temporis, cum praefatus adolescens aetate pariter et sapientia crescens jam in virum optimum profecisset, ordinante Domino ad regimen Lundensis Ecclesiae, quae Daciae metropolis habetur, assumptus est. At postquam jamdudum prophetatae sibi dignitatis culmen ascendit, illico reddendi voti sui tempus adesse cognovit: in quo sub quinque generibus annonae, secundum interpretationem voti sui, diversorum Ordinum coenobia quinque se fundaturum Reginae coeli devoverat. Nactus igitur opportunitatem, de remotis Galliarum partibus, ubi fontem religionis esse cognoverat, non solum quinque, sed etiam plures spiritualis professionis conventus, evocare cura
Abbreviated transcription (Latin):
bo uidentes cũcti qui ade¬
rant adolescentẽ illũ de
mortis ianua reuocatũ
ita clamãtem et ita p̃ gau¬
dio gestientem mirciti
ualde sciscitabant᷑ ab eo
tante leticie causam Ipẽ
nil aliud dicerẽ potuit nisi
non ardebo ego non arde¬
bo Et cũ sepuis illud re¬
petisset. conuersus tandẽ
ad illos qͥd sibi acridiss ł qͥd
uidisset ꝑ ordinẽ indica¬
uit Unus autẽ ex ipĩs
uir bonus et eruditus.
secrecius alloqui atq in¬
struere curauit dicens Ba
to p̾noscens futurũ te eẽ
ris: oportet te in honorẽ
dei et scẽ pirginis mrĩs diu̾¬
soꝵ ordinũ cenobia quĩq
de tuo construere. ĩ quib
iuxta mensure tibi ꝓpoĩte
roem habecnt᷑ ad minus
obsequio famulantes. Hiis
ille ciuditis interĩ tatuit:
s quem res exitũ hĩturai
foret semꝑ sollicitus fuit
Porro ĩ ip̃a uisione sig¬
nificatũ est ei tres illos
uenerabiles piros qui ꝓ
eo int̾cessor es extiterant
cũ adhuc in carne dege¬
rent eodẽ ãno fore de mũ¬

Expanded text:
 Videntes cuncti qui aderant adolescentem illum de mortis janua revocatum ita clamantem, et ita prae gaudio gestientem, mirati valde sciscitabantur ab eo tantae laetitiae causam. Ipse nil aliud dicere poterat, nisi non ardebo, ego non ardebo. » Et cum saepius illud repetisset, conversus tandem ad illos, quid sibi accidisset, vel quid vidisset per ordinem indicavit. Unus autem ex ipsis, vir bonus et eruditus,  secretius alloqui atque instruere curavit dicens: « Scito praenoscens futurum te esseris, oportet te in honorem Dei et sanctae Virginis matris, diversorum Ordinum coenobia quinque de tuo construere, in quibus juxta mensurae tibi propositae rationem, habeantur ad minus obsequio famulantes. » His ille auditis interim tacuit; sed quem res exitum habitura foret, semper sollicitus fuit. Porro in ipsa visione significatum est ei tres illos venerabiles viros, qui pro eo intercessores exstiterant, cum adhuc in carne degerent, eodem anno fore de mun
Abbreviated transcription (Latin):
itaq de claris
lumib clareucillis nec
non et dei clarissimo
sole qui de eadẽ conspi¬
tua ualle consurgens
pniu̾sas mũdi ꝑtes
daritatis sue radiis
illustrauit nos dese

Expanded text:
itaque de claris luminaribus Claraevallis, nec non et de clarissimo sole, qui de eadem conspicua valle consurgens, universas mundi partes claritatis suae radiis illustravit, nos dis
Abbreviated transcription (Latin):
ingrauescente egritu¬
dine qua p̃mebar᷑
quĩta die iuxta sermo¬
nem diũ mgrauit a
corpe. et in requiemet
pacem que exsuꝑat
oem sensũ assũptus ẽ
quam ei beatissima
uirgo dei genitrix sius
pissimis p̃cib optine
dignata est. Btĩ igit᷑
omẽs qui confidunt
in ipã eiusq seruicio
uigilanti deuotine ur¬
sistunt. qm̃ mensurã
bonam et conftam et
coagitatam et suꝑeffu¬
entem largissimam re¬
muneratrix reddet in
sinũ eorũ Ceterũ frẽo
eiusdemi cenobii de tant
felici assũpsione homẽ
dei multũ edificat a
uallensis quoq discp¬
ne quani in eo uide

Expanded text:
ingravescente aegritudine qua premebatur, quinta die juxta sermonem Domini migravit a corpore, et in requiem et pacem quae exsuperat omnem sensum, assumptus est: quam ei beatissima Virgo Dei genitrix suis piissimis precibus obtinere dignata est. Beati igitur omnes, qui confidunt in ipsa, ejusque servitio vigilanti devotione insistunt, quoniam mensuram bonam, et confertam, et coagitatam, et supereffluentem, largissima remuneratrix reddet in sinum eorum . Caeterum fratres ejusdem coenobii de tam felici assumptione hominis Dei multum aedificati, Claraevallensis quoque disciplinae, quam in eo vide
Abbreviated transcription (Latin):
nutte me obsetro diitte
me pide᷑ et tange̾ hoiẽm
cũ uirũ. dico enĩ tibi et
ĩ fide xpĩana testificor:
quia uidi illũ int̾ apłos
ens pleniꝰ nosse polebat
ab eo ĩquire̾ modũ uisio¬
astantes non p̃sũpsit
Uerũtamẽ magnã exti¬
tisse reuelationẽ ipam
certissime credidit: ꝓ qua
uir ille tã uehemẽtꝰ affc̃s

Expanded text:
ro, dimitte me videre et tangere hominem cum virum: dico enim tibi, et in fide christiana testificor, quia vidi illum inter Apostens plenius nosse, volebat ab eo inquirere modum visioastantes non praesumpsit: verumtamen magnam exstitisse revelationem ipsam certissime credidit, pro qua vir ille tam
Abbreviated transcription (Latin):
reuerterer: quatenꝰ accep¬
ta pnĩa ꝓ negligẽciai me¬
a. cucullaq reĩdutus. por¬
nis ꝑadisi iã sine obsta¬
culo ĩtrarẽ. Hys auditis
frẽs cũ gaudio et ãmira¬
nõe multa grãs egerũt
deo qui facit mirabilici
solus: sed mox p̃dictus
ater qui reuixerat ad
õfirmaciõe dictoꝵ suoꝵ
accepta pnĩa ĩdutꝰq cu¬
sulla. migrauit ĩ pace

Expanded text:
reverterer; quatenus accepta poenitentia pro negligentia mea, cucullaque reindutus, portas paradisi jam sine obstaculo intrarem. » His auditis fratres cum gaudio et admiratione multa gratias egerunt Deo, qui facit mirabilia solus; sed mox praedictus frater qui revixerat, ad confirmationem dictorum suorum accepta poenitentia indutusque cuculla, migravi
Abbreviated transcription (Latin):
Post h ͭ frĩs aĩe ĩ sup¬
pliciis constitute sub¬
ueĩre eos attencius mo
ꝑ singlaris hostie ĩmo¬
lationẽ turãnicã demo¬
nũ suꝑbiã debellare:
et ab eoꝵ nequitia frĩs
aiam dignaret᷑ libea¬
re qrd̾ cũ frẽs deuotis¬
sune facerent ͥ paucis
euolutis dieb. isdẽ fr̃
defũctus supͣdicto semori
iteroto apparuit: hila¬
ritate pultus statũ suũ
melioratũ eẽ signifi¬
cans Querẽte pero se¬
Deo grãs bñ Rursus
requisitus quõ libe̾a¬
tus eẽt: ait Ueni et
uide Et continuo intro¬
duxit eũ ĩ oratoriũ eius¬
dẽ loci. ubi ad ad singu¬
la altaria sac̾dotes sta¬
bãt hostie imolanonẽ
sũma cũ deuotiõe celebrã¬
tes Ecce ĩquit hec st̃ ar¬
ma gredei quibz ereptꝰ¬

Expanded text:
Post haec fratris animae in suppliciis constitutae subvenire eos attentius monper salutaris hostiae immolationem, tyrannicam daemonum superbiam debellare, et ab eorum nequitia fratris animam dignaretur liberare. Quod cum fratres devotisime facerent, paucis evolutis diebus idem frater defunctus supradicto seniori iterato apparuit, hilaritate vultus statum suum melioratum esse significans. Quaerente vero seDeo gratias, bene. » Rursus requisitus, quomodo liberatus esset, ait: « Veni et vide. » Et continuo introduxit eum in oratorium ejusdem loci, ubi ad singula altaria sacerdotes stabant, hostiae immolationem summa devotione celebrantes. « Ecce, inquit, haec sunt arma gr
Abbreviated transcription (Latin):
dã senior magne religio¬
ns uir audiit turbas
demonũ ꝑ centurias suas
ĩcedencũi cũ magni stre¬
pitus uotiferatione cla¬
bene eya mõ bene Bo¬
ciudierat ꝑ noctis quie¬
tẽ sopori menbra dedis¬
s. fr̃ defũctus ei ĩ uisu
apparuit tristi et lugũ¬
bri pultu. dicens adei
Quia audisti heri dem¬
nes de meis supplicus
exultantes: neni et ui¬
de ꝙͣ t̾ribili tormẽto dei
oĩpotentis iusto iudicis
traditus su Et duxit
eũ ad puteũ quẽdã ma¬
ne latitudinis et hor¬
rende ꝓfũditatis: et
dixit ei Ecte in hũc pu¬
teũ freꝙ̃ter a demond
mittor. quoꝵ tantał
crudelitas. ut si optu
ab hoĩb ꝙͣ semel ad¬
monib hic ĩmergi
Mane aũt facto duꝰ
audierat et uiderat ͥ¬
fatus senior btõ patri
ait Scio qr nisi gͣuis
nes talẽ ausum p̃¬
sũpsissẽt IItaq cani¬
tulũ frm̃ ĩgressũs
corã omĩb calamita¬
tẽ frĩs defuncti exponit:
de huit salubri exhor¬
tatione singuloꝵ con¬
scĩas cõueniẽs mone¬

Expanded text:
dam senior, magnae religionis vir, audivit turbas daemonum per catervas suas incedentium, cum magni strepitus vociferatione 1197 clabene, eia modo bene! soaudierat, per noctis quietem sopori membra dedisset, frater defunctus ei in visu apparuit tristi et lugubri vultu, dicens ad eum: « Quia audisti heri daemones de meis suppliciis exsultantes, veni et vide, quam terribili tormento Dei omnipotentis justo judicio traditus sum. » Et duxit eum ad puteum quemdam magnae latitudinis et horrendae profunditatis, et dixit ei: « Ecce in hunc puteum frequenter a daemonibus mittor, quorum tanta est crudelitaab hominibus, quam semel a daemonibus hic immergi. » 4. Mane autem facto, dum quae audierat et viderat praefatus senior beato patri ait: « Scio quia nisi gravis nes talem ausum praesumpsissent. » Itaque capitulum fratrum ingressus, coram omnibus calamitatem fratris defuncti exponit: dehinc salubri exhortatione singulorum conscientias conveniens, mone
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpenitẽs Euigilans ãt
senex de liberatione cũe
frĩs oppid oi gauisus ẽ
modũ quoq uisionis
euisdẽ ceteris frĩb expͥo¬
nẽs. tanto eos deuotio¬
res ad ĩmolationẽ hostie
salutaris reddidit: qnͣto
cercius eius efficaciã in
frĩs ereptione meruerãt

Expanded text:
impoenitens. » Evigilans autem senex, de liberatione animae fratris oppido gavisus est: modum quoque visionis ejusdem caeteris fratribus exponens, tanto eos devotiores ad immolationem hostiae salutaris reddidit, quanto certius ejus efficaciam in fratris ereptione meruerant
Abbreviated transcription (Latin):
b sectatꝰ fuerat diũ cle¬
menciam collaudantes.
studebant et ipĩ distrit¬
tioris pite uias nequaꝙͣ
in cedentib reꝓmittitur.
ꝑticipes effici mererent᷑
Utinã et nos qui tꝑib
istis nouissimis quib
refrigente iam caritate
tepiditas et negligencia
usquequaq subintrare

Expanded text:
 sectatus fuerat, Domini clementiam collaudantes, studebant et ipsi districtioris vitae vias nequaquam incedentibus repromittitur, participes effici mererentur. Utinam et nos, qui temporibus istis novissimis quibus, refrigente jam charitate, tepiditas et negligentia usquequaque subintrare
Abbreviated transcription (Latin):
sima noce dicentẽ sibi
Dimissa sũt tibi pccã
tua mox nero ab exta¬
si dimissus est et in se
reuersus consolatus
est uehement᷑ grãs cagẽs
deo didicit de çẽtero ser

Expanded text:
sima voce dicentem sibi: « Dimissa sunt tibi peccata tua. » Mox vero ab exstasi dimissus, et in se reversus, consolatus est vehementer; et gratias agens Deo, didicit de caetero ser
Abbreviated transcription (Latin):
qui frĩb sufficerẽt
larati tamꝙ si de ĩpꝰ
pauꝑtate sua quã
ter deũ sustinebãt.
ginarenturꝰ missan
pante solẽpnitatisi
sũma deuotione in iubi¬
lo cordis cantare ceperũt
Et ecce nondũ finita nus¬
sa de ꝓmptuariis grẽ dei
largam benedictionẽ re¬
pente uñ nõ sperabatur
sibi tnͣsmissam cũ multa
grãꝵ actione susceperũt
In hiis et sili̾b uir ꝓpen¬

Expanded text:
ufficerent. hilarati, tanquam si de ipsa paupertate sua, quam propter Deum sustinebant, saginarentur, missam tantae solemnitatis cum summa devotione in jubilo cordis cantare coeperunt; et ecce nondum finita missa de promptuariis gratiae Dei largam benedictionem repente, unde non sperabatur, sibi transmissam cum multa gratiarum actione susceperunt. In his et similibus vir De
Abbreviated transcription (Latin):
eterũ qm nõ sur¬
dus auditor sanc¬
fe regule fui̾t p̃cipientĩ
nt sic̃ stemus ad psallẽ¬
dũ ut mens nra cõtor¬
subdimus liquebitꝰ so
fit ei pt lecta collatioẽ
digitis fumis se peo
siq̃no p̃meret. sicut solẽt
hoies signũ a̾ nodũ face̾.

Expanded text:
eterum quam non surdus auditor sanctae Regulae fuerit, praecipientis ut sic stemus ad psallendum, ut mens nostra concorsubdimus, liquebit. Mos erat ei ut, lecta collatione,digitis firmius, quasi pro signo premeret, sicut solent homines signum aut nodum face
Abbreviated transcription (Latin):
dũ diuciꝰ ꝓtelatis uigiliis
ĩ quodã du̾sorio solus
oraret: ĩhorruerut subi¬
to pili carnis eius. et p̃t̾
solitũ turbari cepit a fcĩe
noct᷑ni tunoris Et ecce
turba demionũ glomera¬
tĩ ꝑ ostiũ irruens. et qua¬
si se inuitem a młtitu¬
dine introeũciũ compͥmẽs.
totã domũ impleuit. ita
undiq ꝑstrepens ut ipm
quoq orantẽ hĩc uide cõ¬

Expanded text:
um diutius protelatis vigiliis, in quodam diversorio solus oraret, inhorruerunt subito pili carnis ejus, et praeter solitum turbari coepit a facie nocturni timoris. Et ecce turba daemonum glomeratim per ostium irruens, et quasi se invicem a multitudine introeuntium comprimens, totam domum implevit, ita ut undique perstrepens, ipsum quoque orantem hinc inde co
Abbreviated transcription (Latin):
in beatissima humanita¬
tis forma sue corporalib
otulis uidere merẽt᷑ ¶c
adit enĩ quodã tꝑe cũ hic
de quo loqͥm᷑ bts homo
satris quadragesime die¬
b ieuinantiũ et oranciũ
pticens effcus cũ ruthino¬
abitide biittellam pie opa¬
tiois utinxisset in accto salubs¬
compũctioĩs: ut sacratissi¬
mꝰ diuĩce resurrectioĩs di¬
es illucesse̾t Cũq sicut tan¬
te diei sublimitas exigebat
solẽpnes a frĩb uigilie
deuotissime celebrarentur
ipẽ laxato ĩtume medita

Expanded text:
in beatissima humanitatis suae forma corporalibus oculis videre mereretur. Accidit enim quodam tempore, cum hic de qagesimae diebus jejunantium et orantium particeps effectus, cum Ruth Moabitide buccellam piae operationis intinxisset in aceto salubcompunctionis , ut sacratissimus Dominicae resurrectionis dies illucesceret. Cumque, sicut tantae diei sublimitas exigebat, solemnes a fratribus vigiliae devotissime celebrarentur, ipse, laxato intimae medita
Abbreviated transcription (Latin):
totũ interiorem hoĩem
suũ delibutũ sensit: nou¬
trib continius postea
dieb eadẽ benedictione
se renouari et illuĩari
gauisus est Alia quoq
nocte cũ eẽt uitentus
oroĩ meruit audire cor¬
poreis cuirib angelicas
uoces: armonia dulci
atq p̃clara in ethe ꝑso¬
nantes Quarũ uidelis
bocũ tanta erat altitudo.
ut quãtalib hũanaꝵ
pocum intencio ad eam
non posset ascẽde Cũq
fuisset in eis aliꝙͣ diu
delcãtꝰ ͥ sublata est tãdẽ
ab aurib eius melodie
celestis amenitas; sed re¬
mansit ui corde concepti
deuotioĩs ĩmensa iocun¬
ditas. at ita ut sepe me¬
moriã habũdancie suaui¬
tatis illiꝰ eructãs mira
deuotione afficeret᷑ etd¬
tits et totus ĩ gaudĩo
teret᷑ Iam uerosecretoꝵ
celestiũ conscius efftũs:
ibat sicut pr̃ abraham
ꝓficiens et succrescens
donet magnꝰ effcũs est
ualde sẽd qd̾ õi inagnitu¬
dine excellenciꝰ est qͣto
pociorib donis celestis
grẽ cumulabat᷑ tanto

Expanded text:
rem hominem suum delibutum sensit, continuis postea diebus eadem benedictione se renovari et illuminari gavisus est. Alia quoque nocte cum esset intentus orationi, meruit audire corporeis auribus angelicas voces harmonia dulci atque praeclara in aethere personantes. Quarum videlicet vocum tanta erat altitudo, ut quantalibet humanarum vocum intentio ad eam non posset ascendere. Cumque fuisset in eis aliquandiu delectatus, sublata est tandem ab auribus ejus melodiae coelestis amoenitas, sed remansit in corde conceptae devotionis immensa jucunditas, ita ut saepe memoriam abundantiae suavitatis illius eructans, mira devotione afficeretur, et totus in gaudium verteretur. Jam vero secretorum coelestium conscius effectus, ibat sicut pater Abraham proficiens atque succrescens, donec magnus effectus est valde , sed quod omni magnitudine excellentius est, quanto potioribus donis coelestis gratiae cumulabatur, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
deo placẽtẽ existere: apud
illius clemẽtiã magne fami¬
liaritatis accessũ specialit
optine̾. Hic ergo amãtissi¬
mꝰ diũ tota die cũ illo pe¬
lut in thalamo morabat

Expanded text:
Deo placentem existere, et apud illius clementiam magnae familiaritatis accessum specialiter obtinere. Hic ergo amantissimus Domini tota die cum illo velut in thalamo morabat
Abbreviated transcription (Latin):
ne tñ aliꝙͣtuilũ nelige¬
gens et remssus ext¬
terit Uñ ncte erat ut
cui gram absoluti deco¬
ris ꝓp̾a merita nõ p̃s¬
tabãt ͥ ei ut mirũ frẽs
de oroĩb suis copiosio

Expanded text:
ne, tamen aliquantulum negligens et remissus exstiterit. Unde necesse erat ut cui gratiam absoluti decoris propria merita non praestabant, ei nimirum fratres de orationibus suis copiosio
Abbreviated transcription (Latin):
uilitas et abiectio sui ĩ
humilitate uera. ꝙͣ ar¬
roganciaꝵ illius aibba¬
tis in p̃sũptione pessi¬
ma de quo certa relatio
nis regens. panns qͥ de lana
t̾re illiꝰ fiebant nequaꝙͣ
uti dignabat᷑: s p̃ciosos
de flandria pãnos quib
lenociinuis noluptatis
et uonitatis satisfucere
posset. ãnuatĩ sibi com¬
pari faciebat Quo de¬
functo cũ monachi ues¬
timenta eius int̾ se ꝑti¬
rent᷑ prior domꝰ unam
de tunitis eius sibi reti¬
nuit et quam eciam
cũ quadam solẽmũ noc¬
te quasi ꝓ reuerencia
diei festi indueret: tanꝙͣ

Expanded text:
vilitas et abjectio sui in humilitate vera, quam arrogantia illius abbatis in praesumptione pessima: de quo certa relationnis regens, pannis qui de lana terrae illius fiebant, nequaquam uti dignabatur, sed pretiosos de Flandria pannos, quibus lenociniis voluptatis et vanitatis satisfacere posset, annuatim sibi comparari faciebat! Quo defuncto, cum monachi vestimenta ejus inter se partirentur, prior domus unam de tunicis ejus sibi retinuit: quam etiam cum quadam solemni nocte, quasi pro reverentia diei festi indueret, tan
Abbreviated transcription (Latin):
tuto et adhuc pii mur¬
muris u̾ba corde et ore
uolue̾t ad est illa speci¬
alis pauꝑm susceptrix.
et peculiare miseroꝵ
refugiũ dei genitrix uir¬
go dña nrã. non qualẽcũ¬
q nõ mediocrem afferẽs
consolacionem desolato.
s plane tantã ac talem
quem pisitatione sua
dignata est decebat un¬
pendere Iam ꝑsalmi
quẽ tũc chorus psallen¬
tiũ ad lauides. decanta¬
uat pltumũ ñsum frẽs
psallebãt. cũ respiciẽs
fr̃ ille oculis lacounas
stillantib uidit illam
subluem dnc̃m an

Expanded text:
tuto, » et adhuc pii murmuris verba corde et ore volveret, adest illa spiritualis pauperum susceptrix, et peculiare miserorum refugium, Dei genitrix Virgo, Domina nostra, non qualemcunque, non mediocrem afferens consolationem desolato, sed plane tantam ac talem, quem visitatione sua dignata est, decebat impendere. Jam psalmi, quem tunc chorus psallentium ad laudem Dei decantabat, ultimum versum fratres psallebant, cum respiciens frater ille, oculis lacrymas stillantibus, vidit illam sublimem Domin
Abbreviated transcription (Latin):
b inuigilare urẽq pe¬
titioni parere studui
crimẽ mobediciencie
qd̾ testante scõ samue¬
le quasi scelus y dolam
est inc̾ri libellũ nẽg
dictaui. temerarie

Expanded text:
 invigilare vestraeque petitioni parere studui, crimen inobedientiae, quod, testante sancto Samuele , quasi scelus idololatriae est, incurri. Libellum nempe dictavi, temerarie
Abbreviated transcription (Latin):
rem et horrorem maxi¬
mũ mentib hom in¬
cuciebãt P̃dictus q
fr̃ surrexit et signo
crucis fequent̾ se mi¬
niens nomen dnĩ tre¬
pidus et anxius iuoca¬
bat: scõꝵ q oĩm suffra

Expanded text:
rem et horrorem maximum mentibus hominum incutiebant. Praedictus itaque frater surrexit, et signo crucis frequenter se muniens, nomen Domini trepidus et anxius invocabat, sanctorumque omnium suffra
Abbreviated transcription (Latin):
euudẽ dei faũ¬
lũ ꝓ quibdã negociis
adire comutẽ theobaldũ
pbi ille tũc erat᷑ obui¬
am hũit turbã hoũn co¬
mosam: qui iubente
conute latronẽ quẽdã
faciorosũ atq famosũ¬

Expanded text:
eumdem Dei famulum pro quibusdam negotiis adire comitem Theobaldum.ubi ille tunc erat, obviam habuit turbam hominum copiosam, qui jubente Comite latronem quemdam faci
Abbreviated transcription (Latin):
in monasterio scĩ aman¬
di . xx ͭͣ et eo cmpliꝰ an¬
nos ibidẽ in scã conuer¬
satione tnͣsegit. ubi et scĩ¬
tatis sue non ꝑuũ specimẽ
onũb dedit Inde mai ore
uirtutũ ardore flãmescẽs
ad domũ clareuallis dei
emulatione se contulit.
añ tñ p̃monitus a deo re¬
uelationib multis Qͣtos
uero labores qnͣtas ue mo¬
iestias a frĩb ordinis il

Expanded text:
in monasterio Sancti Amandi, viginti et eo amplius annos ibidem in sancta conversatione transegit: ubi et sanctitatis suae non parvum specimen omnibus dedit. Inde majore virtutum ardore flammescens, ad domum Claraevallis Dei aemulatione se contulit, antea tamen praemonitus a Deo revelationibus multis. Quantos vero labores, quantasve molestias, a fratribus Ordinis il
Abbreviated transcription (Latin):
des dicebat se p̃cessurũ
Ciuiꝰ uisionis sic ostensa
est ueritas. ut p̃dictꝰ uir
deo dignꝰ ad celestẽ ihrłm
ubi uera uisio pacis est
parantẽiã ingredi et pau¬
lo post subsecuturũ prẽ
scm̃ felici functus legatio¬
ne piret Post p̃dictam ue¬
ro pisione isdẽ famulus
dei odo molestia corꝑis tac¬
tus ad extrema ꝑuenit
Ad quẽ uisitandũ cũ bt̃s
bernardus ingressus fus¬
s. bidens eũ pauere. et
anxiari. quasi simiꝰ ꝑfc̃e
uixisset et ob hoc ancipi¬
as exspectaret. sic eum
allocutus est Quid trepi¬
das: ꝙͥ turbaris o ia aĩa
btã btũ.. A dieb adolescẽ¬
cie tue deuotũ xpuĩ famu¬
latũ in młtis et magnis

Expanded text:
dens, dicebat se praecessurum. Cujus visionis sic ostensa est veritas, ut praedictus vir Deo dignus, ad coelestem Jerusalem, ubi vera visio pacis est, parantem jam egredi, et paulo post subsecuturum Patrem sanctum, felici functus legatione praeiret. Post praedictam enim visionem idem famulus Dei Odo, molestia corporis tractus, ad extrema pervenit. Ad quem visitandum cum beatus Bernardus ingressus fuisset, videns eum pavere et anxiari, quasi si minus perfecte vixisset, et ob hoc ancipicis exspectaret, sic eum allocutus est: « Quid trepidas? quid turbaris, o anima beata? A diebus adolescentiae tuae devotum Christo famulatum in multi
Abbreviated transcription (Latin):
metas id est diu̾saꝵ nacio¬
nũ ceruicosas ac tumi¬
das polũtates tumꝙͣ teru¬
leos undarũ pertices ad

Expanded text:
tas, id est, diversarum nationum cervicosas ac tumidas voluntates, tanquam coeruleos undarum vortices, ad
Abbreviated transcription (Latin):
suui creatoris excitãt᷑
Hiis dcĩs: pisio br̃a ab
ocłis uidentis sublataẽ
Porro tam mrifica
nectareiedoris suaui¬
tafts eudem hora cppar¬
tionis btẽ pirginis nõ so¬
lũfrĩs illiꝰ qui merore
et anxietate tabescebat
perũetiã cũctoꝵ tũc t̃¬
in choro deuote ꝓsallẽ¬
ciũ penetralia cordis
adeo graciosa ĩspiratio¬
ne refecit. ut facile da¬
ret᷑ intelligi non ma¬
terialiũ aromatũ fra¬
granciam illam s diui¬
Quis loquet᷑ potẽci¬
oẽs laudes miseratio¬
nũ eius Uere ĩuestiga¬
biles sũt eius S. et
ĩcomprehensilia oꝑa
pietatis eius liuidus
nãq ille detractor et
accusator ĩnocentis
frĩs sui. qui quantum
in se fuit ꝓximi uitã
pit et hõrem. crudelis
mendatii gladio extixit
cũ iuste parsus t̾ribili
fuisset quã dñs dicit ad
filios i sił si ambulaue¬
tis ex adu̾so michuegi
quoq adu̾sus pos ĩceda
et corripiam pos septõ
plagis ꝓpt̾ scelera mã

Expanded text:
sui Creatoris excitantur. » His dictis, visio beata ab oculis videntis sublata est. Porro tam mirifica nectarei odoris suavitas eadem hora apparitionis beatae Virginis, non solum fratris illius, qui moerore et anxietate tabescebat, verum etiam cunctorum tunc in choro devote psallentium penetralia cordis adeo gratiosa inspiratione refecit, ut facile daretur intelligi, non materialium aromatum fragrantiam illam, sed diviQuis loquetur potentiationum ejus? Vere investigabiles sunt viae ejus, et incomprehensibilia opera pietatis ipsius. Lividus namque ille detractor et accusator innocentis fratris sui, qui, quantum in se fuit, proximi vitam pariter et honorem crudelis mendacii gladio exstinxit, cum juste prorsus terribili fuisset, qua Dominus dicit ad filios Israel: Si ambulaveritis ex adverso mihi, ego quoque adversus vos incedam, et corripiam vos septem plagis
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnocenciã consequẽt̾
btĩficare Deniq redar¬
guentis se consciẽ sti¬
mulos ferre non palẽs.
ꝓposuit in aĩo suo se
ab oĩmoda frĩs sui t̃fec¬
tacione ĩsectatione cessa¬
turũ. ꝯtinuati. quoq
facinoris fabula per
confessionem patefc̃a.
ad arbitriũ abbatis se
qei ꝙͣta poss hũilita¬
te satisstũrũ mane cĩt
sco fratribꝰ nõ sine mag¬
na ãmiratione int̾ sẽ
querentib quid nam
tanti odoris suauitas.
quã noctu pscllentes
senserãt portẽderet: is

Expanded text:
innocentiam consequenter innocentiam consequenter beatificare. Denique redarguentis se conscientiae stimulos ferre non valens, proposuit in animo suo se ab omnimoda fratris sui insectatione cessaturum, concinnati quoque facinoris fabula per confessionem patefacta ad arbitrium abbatis sui, se ei quanta posset humilitate satisfacturum. Mane autem facto fratribus non sine magna admiratione inter se quaerentibus quidnam tanti odoris suavitas, quam noctu psallentes senserant, portenderet. Is
Abbreviated transcription (Latin):
lima int̾cessione pos
audire meruit ewan¬
gelicũ illũ prẽmfays¬
lias. ꝓdigo filio pisa
pietatis exhibentens
et dicentem Cito affe¬
te stolam p̾ͥman co¬
punctionis et ĩdu¬
illũ ne nudus amd¬
let et pideam turpid¬
dinem eius: et date
anulũ aureũ confes¬
sionis ĩ manu eius :
ut lotus aquis confu¬
sionis que głam addu¬
cit in salutem. quia
in confessione oĩa la¬
uant᷑: signaculum
ĩnotẽtie recipiat: et
date calciamenta frcuo¬
ambulans uias iusti¬
cie de ceted non offen¬
dat ad lapides malicie
uero ubi suauissimi
illiꝰ odoris fragͣucia q̃
de pͥgines corpe ĩtemẽate¬
cis erupit. int̾ ceteros
qui hac grã digni ha¬
biti sũt eciã liuore et
odio tetrũ pectoris
eius antrũ tetigit:
mox uehementer con¬
pũctꝰ et illo igne quẽ
dñs iħ̾s mittit᷑ in t̾rã
salubrit inflamatus.
cepit iam scelus sue
reũ se miserũ seq oĩb
tormentis dignũ repu¬
tare: frĩs quoq sui quẽ
fło crimĩe infamauen̾t.

Expanded text:
illima intercessione, potius audire meruit evangelicum illum Patremfamilias prodigo filio viscera pietatis exhibentem, et dicentem: Cito afferte stolam primam compunctionis, et induite eum, ne nudus ambulet, et videant turpitudinem ejus, et date annulum aureum confessionis in manu ejus, ut lotus aquis confusionis, quae gloriam adducit in salutem, quia in confessione omnia lavantur, signaculum innocentiae recipiat, et date calceamenta fructuout ambulans vias justitiae, de caetero non offendat ad lapides mavero ubi suavissimi illius odoris fragrantia, qui de virgineo corpore intemeracis erupit, inter caeteros, qui hac gratia digni habiti sunt, etiam livore et odio tetrum pectoris ejus antrum tetigit, mox vehementer compunctus, et illo igne quem Dominus Jesus mittit in terram salubriter inflammatus, coepit jam scelus suumreum, se miserum, seque omnibus tormentis dignum reputare, fratris quoque sui, quem falso crimine infamaverat,
Abbreviated transcription (Latin):
diri: Illo uero negun¬
te. conuenti sũt eciã
suꝑ hoc pulmentarii
Tũt et ipĩ ꝓtestati sũt
ĩ ueritate: nil in eo p̃t̾
sal et aquã aposuisse
Quo audito neophitus
ille dĩne circa se uisita¬
tioĩs miratulũ letus ad¬
u̾titit: et grãs agens
deo deinceps a ꝓposito
ordinis moueri nõ po¬
tuit Cũq magno dei
mune scda et tercia

Expanded text:
diri. Illo vero negante, conventi sunt etiam super hoc pulmentarii. Tunc et ipsi protestati sunt in veritate, nil in eo praeter sal et aquam apposuisse. Quo audito, neophytus ille divinae circa se visitationis miraculum laetus advertit, et gratias agens Deo, deinceps a proposito Ordine moveri non potuit. Cumque magno Dei munere secunda et tertia
Abbreviated transcription (Latin):
tuuterio quiescentiũ
diem exsnectare nouissi¬
nũ Et ecce eicis me ho¬
die a facie tua: sanc¬
a collegii huiꝰ consor¬
dũ ꝓdo: et in suꝑ deside¬
rata michi sepuitura
priuabor. hinc ꝓrsus¬
hinc pehement doleo .
qr cor meũ conturbatũ ẽ
in me Compcissus ado¬
lescenti uir bt̃s afflictã
tu blando młtere cura¬
uit. et que post ãnos
quĩquaginta futura
erant spũ ꝓphetico p̃ui¬
dẽs ait ad eũ Uade fui kiñe¬
tere dignat᷑. et in agro
diũco tanꝙͣ strẽnuus
oꝑator labora ego tibi
ĩ noĩe diuĩ polliteor et
securũ te facio. quia si¬
rut desideras in clareual¬
le morieris: et celestis
suonsi głosũ aduentũ
una nobiscũ prestola¬
uetis. Hant ergo tam
letam pi prĩs spon¬
sionẽ uelud arram sui

Expanded text:
terio quiescentium diem exspectare novissimum. Et ecce ejicis me hodie a facie tua, sacrique collegii hujus consortium perdo; et insuper desiderata mihi sepultura privabor. Hinc prhinc vehemequia cor meum conturbatum est in me. » 54. Compassus adolescenti Vir beatus, afflictam tu blando mulcere curavit, et quae post annos quinquaginta futura erant spiritu prophetico praevidens, ait ad eum: « Vade, filitere dignatur, et in agro dominico tanquam strenuus operator labora. Ego tibi in nomine Domini polliceor, et securum te facio, quia, sicut desideras, in Clara-Valle morieris, et coelestis Sponsi gloriosum adventum una nobiscum praestolaberis. » Hanc ergo tam beatam pii Patris sponsionem, velut arrham sui
Abbreviated transcription (Latin):
dam fragrãcia ac sua¬
ltate nares eius et
fauces uberius indul¬
orabat Tũc pero sen¬
aebat quasi celestem
quandã uirtutem sen¬
sibilit̾ ac maĩfeste in
semetipm introeuntẽ
et penetrabilia cordis
eius suauissime ꝑungẽ¬
tem Cũq hac mirabili
unctione recrecitus et to¬
tus quodãmõ renouatꝰ
fuisset: ecce repente aippa¬
ruit ei aꝑtura quedam in
celo. ꝑ quã uidebat᷑ sibi
quasi usq ad t̾tiũ celum
oculoꝵ aiciem tendere Et fc̃a
est in aurib eius uox cla¬
mãs de excello et dicens
miliũ consolator de celo
descenderet ac totam do¬
mũ illam sua benedĩt¬
ti one repleret Ipẽ uero fr̃
cui hec udere consessũ est
tanta alacritate et grã ꝑ
fusus est: ut se in ꝑadiso
dei eẽ reputaret et in uibi¬
lo cordis exultans diceret
Oñe deus nrͣ en ista ẽ pitti
et̾na. quam ꝓmisisti nob̾.
Et nũc si reuelatis oculis
bonũ istud qd̃ sentio et qd̃
teneo michi uidere et sphre
licẽt. iam gaudiũ meum

Expanded text:
dam fragrantia ac suavitate nares ejus et fauces uberius indulcorabat. Tunc vero sentiebat quasi coelestem quamdam virtutem sensibiliter ac manifeste in semetipso introeuntem, et penetralia cordis ejus suavissime perungentem. Cumque hac mirabili unctione recreatus et totus quodammodo renovatus fuisset, ecce repente apparuit ei apertura quaedam in coelo, per quam videbatur sibi quasi usque ad tertium coelum oculorum aciem intendere. Et facta est in auribus ejus vox clamans de excelso, et dicens: milium consolator de coelo descenderet, ac totam domum illam sua benedictione repleret. Ipse vero frater, cui haec videre concessum est, tanta alacri tate et gratia perfusus est, ut se in paradiso Dei esse reputaret, et in jubilo cordis exsultans diceret: « Domine Deus meus, en ista est vita aeterna, quam promisisti nobis. Et nunc si revelatis oculis bonum istud quod sentio et quod teneo, mihi videre ac semper habere liceret, jam gaudium meum
Abbreviated transcription (Latin):
u ĩ sinistra ꝑte alta¬
s stabat: en inquit is
ẽ fr̃ meus cuiꝰ funeri
pbitas exsoluitis exeqͥas
iu quanto crudeliorem
⁊ ĩdigniorem mortem
oculis hoĩm ptulisse
ssus est: tanto maio
gła a dño sublima¬
is inter uictrices et
urpuratas mrm cuter¬
as sortẽ sue uocatio¬
ibaccipe meruit Hiis
ãs: tam iocunda uisio
botulis intuentis sub

Expanded text:
qui in sinistra parte altaris stabat: « En, inquit, iste est frater meus, cujus funeri debitas persolvitis exsequias: qui quanto crudeliorem et indigniorem mortem in oculis hominum pertulisse visus est, tanto majori gloria a Domino sublimatus, inter victrices et purpuratas martyrum catervas sortem suae vocationis accipere meruit. » His dictis, tam jucunda visio ab oculis intuentis sub
Abbreviated transcription (Latin):
tes Quoꝵ uisione ob¬
stupefc̃s dũ attonim
herẽt: dixit cid eũ be
tẽ btẽ uite cõmutata
iosa est in conspicũ¬

Expanded text:
tes. Quorum visione obstupefactus dum attonitus haereret, dixit ad eum beatus tatem beatae vitae commutata, pretiosa est in conspec
Abbreviated transcription (Latin):
isdem nouiciꝰ ad mẽsã
accedet pisoꝵ eduliũ ap¬
sitũ repperit qd̃ genus
legiũs ita p̃ ceteris oĩb
fastidire solebat: ut ell
nausiam ei ꝓiocaret
int̾dũ Intuitus ueo pil¬
mentũ qd̾ nimiũ abhe¬
rebat conturbatus est
et uix fame compellente
ut inde aliqͥd sumet relut¬
tanti stomacho ꝑsuade
poteat Et o deus bone
ris et delicatis morẽ ge¬
rẽs: ut in oĩb consiliũ
polũtatis tue adiplea¬
tur: et scm nomẽ tũ
glorificet᷑ Prefatus põ
nouiciꝰ cũ cibũ sibi ĩbi¬
sũ uix tenuiter gustare
tepisset. nurabilem quã¬
dã in eo sensit suauitẽ
ita ut carniũ euel pis¬
tiũ esũ saporis illius
prestancia uincet Qd̾
pbi dep̃hendit arrepto
ꝓtinꝰ cocleari catinũ
ꝓpius admouit. oblitꝰ¬
q ꝑ cunonie coction ẽ
legiũs uorauit usq ad
fundũ Int̾ edendũ autẽ
digitũ frequent̾ ĩ obmt
tebat. existimans se de¬
phendeͬ posse crena lar¬
Dii quo legumẽ id ẽ
faxũ eẽ ꝑutabat finita

Expanded text:
em novitius ad mensam accederet, pisorum edulium appositum reperit, quod genus leguminis ita prae caeteris omnibus fastidire solebat, ut etiam nauseam ei provocaret interdum. Intuitus vero pulmentum quod nimium abhorrebat, conturbatus est, et vix, fame compellente ut aliquid sumeret, reluctanti stomacho persuadere poterat. Et, o Deus bone,ris et delicatis morem gerens, ut in omnibus consilium voluntatis tuae adimpleatur, et sanctum nomen tuum glorificetur! Praefatus vero novitius, cum cibum sibi invisum vix tenuiter gustare coepisset, mirabilem quamdam sensit suavitatem, ita ut carnium vel piscium esum saporis illius praestantia vinceret. Quod ubi deprehendit, arrepto protinus cochleari catinum propius admovit, oblitusque parcimoniae, coctionem leguminis voravit usque ad fundum. Inter edendum autem dponebat, existimans se deprehendere posse cremia lardi, in quo legumen idem frixum esse putabat. Finita
Abbreviated transcription (Latin):
egre dediscẽt et nouit
ĩchoatã laborẽ nimis ar¬
duũ reputaret. cogitauit
ut loth qr egressus de zodo¬
mis non posset aiam
suã ĩ monte saluari: bñ
et ꝓposuit ad aliquẽ re¬
missioris obseruancie or¬
dinẽ declinare Ꝙ cũ spi¬
ritali prĩ suo uenerabili
roberto iam sepiꝰ indicas¬
set. et eius salutaribus
monitis ab hac intẽcio¬
ne pedem aliꝙͣ du cohi¬
buisset: tandem pna
die uictus a pccł pusi¬
lanimitate sp̃s et tem¬
pestate. denũciauit ei
iã nõ poterat amplius
sustineͬ Tũt abbas p̃ci¬
b et blandiciis młtis
extorsit ab eo ut sibi
ipĩ uim face̾t. et̾ usq
ad diem terciã sibi pa¬
cienciã teneret. Quo
tandẽ impetrato capłn¬

Expanded text:
aegre dedisceret, et noviter aegre dedisceret, et noviter inchoatae laborem nimis arduum reputaret, cogitavit, ut Lot, quia egressus de Sodomis non posset animam suam in monte salvare. Unde et proposuit ad aliquem remissioris observantiae Ordinem declinare. Quod cum spirituali Patri suo venerabili Roberto jam saepius indicasset, et ejus salutaribus monitis ab hac intentione pedem aliquandiu cohibuisset, tandem una die victus a pusillanimitate spiritus et tempestate, denuntiavit ei quia non poterat amplius sustinere. Tunc abbas precibus ac blanditiis multis extorsit ab eo ut sibi ipsi vim faceret, et usque ad diem tertium patientiam teneret. Quo tandem vix impetrato, cap
Abbreviated transcription (Latin):
nem. et uelut angeli¬
cã conu̾sauonẽ compũc¬
tus est uehement̾. et
ram quidẽ uel ꝓ amicis
salutandis uel ꝓ domo
reb q disponendis ad
suos remearetͣ sed in¬
cõtinenti oĩa rũpendo
magis ꝙͣ soluendo rliqͥt.
aũt geĩna criicis ĩpres¬
sio euidentius appareͬt:
aliꝰ quidã clericus grui¬
fridꝰ noiẽ. cũ eo se reddi¬
dit qne quidẽ hiilior
sed ꝓbitate moꝵ. et gno¬
sa cõuersatione forsitã
nõ ĩferior Ambo igit
ĩtrantes ambo simł ꝑ¬
cõsũmato c̾tanũe bñ¬
dictioĩs et̾ne ꝑticipes
existũt Porro p̃fatus
andreas młta ĩ nouita¬
te conu̾sionis sue temp¬
tamenta sustinuit: sed
dextera celestis q̃ bñdictio¬
nẽ dederat eũ in oĩbus
illesũ consuauit Erat
enĩ quasi tenerrimꝰ lig¬
ni u̾miculꝰ mollis et de¬
licatus nimisͣ ut tanto
gloriosius in eo dextera
diũ triũpharet. quanto
ĩfirmiꝰ erat nasciculum
ĩ quo u̾tutem oꝑabatur
Cũ enĩ teneritudinem
pristine conuersacionis

Expanded text:
nem, et velut angelicam conversationem, compunctus est vehementer, et ram quidem vel pro amicis salutandis, vel pro domo rebusque disponendis ad suos remearet; sed incontinenti omnia, rumpendo magis quam solvendo reliquit, autem gemina crucis impressio evidentius appareret, alius clericus, Gaufridus nomine, cum eo se reddidit, genere quidem humilior, sed probitate morum et generosa conversione forsitan non inferior. Ambo igitur intrantes, ambo simconsummato certamine benedictionis aeternae participes existunt. Porro praefatus Andreas multa in novitate conversionis suae tentamenta sustinuit, sed dextera coelestis, quae benedictionem dederat, eum in omnibus illaesum conservavit. Erat enim quasi tenerrimus ligni vermiculus, mollis et delicatus nimis, ut tanto gloriosius in eo dextera Domini triumpharet, quanto infirmius erat vasculum, in quo virtutem operabatur. Cum enim teneritudinem pristinae conversationis
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ asportauerũt: Trans¬
actis uero post obitum
euis aliꝙͣtis anius cõsũ¬
matis iã nouo claustro
et noua eccĩa que liten¬
cia et benedictione btĩ
hͥnardi uciata fuerat:
sacra ossa ipĩꝰ de loco qͦ
primitus tumłta fuerãt¬
Gregius quidã

Expanded text:
tium asportaverunt. » Transtium asportaverunt. » Transactis vero post obitum ejus aliquantis annis, consummatis jam novo claustro et nova ecclesia, quae licentia et benedictione beati Bernardi initiata fuerant, sacra ossa ipsius de loco quo primitus tumulata fuerantata. Egregius quida
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ b̾nardũ blando ipm
alloquio consolantẽ Qui
cũ benedixisset eũ signo¬
scẽ crucis edito totã do¬
mũ eciã benedixit sub¬
uĩgẽs hec eadẽ uerba et
dicens. Hec est domꝰ mea
quã edificaui ͫ dñs cus¬
todiat eũ inet̾nũ: et in
scłm scłi Benedigtione
itaq scĩssimi prĩs sui uir
diũ gherardus firma¬
tus letus mortis debi¬
tũ soluit. et̾ne uite fõ¬
te quẽ tanto desiderio
sitierat saciandus Ali¬
ꝙͣto uero postea tpe elap¬
so apparuit ĩ uisione
cuidam conu̾so religio¬
so noĩe laurẽtio. letus
atq p̃clarus p̃ciosis
etiã pestib decentꝰ or¬
natus: indicans ei qr ꝑ
dei gram gaudiũ sempi¬
ternũ optinet et głam
Frĩ aũt impensius sup¬
plicanti ut eius bene¬
dictionẽ atq suffragia
hoc tñ conq̃r or aliquã¬
tulũ ꝙ frẽs infirmarii
adhuc uiuentẽ et spirã¬
tẽ me p̃ numia festina¬
tione collegerũt. atqͣ
tanꝙͣ penitus exanimẽ
de loco in extremis agẽ¬

Expanded text:
m Bernardum blando ipsum alloquio consolantem, qui cum benedixisset eum, signo crucis edito, totam etiam domum benedixit, subjungens haec eadem verba, et dicens: « Haec est domus mea, quam aedificavi: Dominus custodiat eam in aeternum et in » Benedictione itaque sanctissimi Patris sui vir Domini Gerardus firmatus, laetus mortis debitum solvit: aeternae vitae fonte, quem tanto desiderio sitierat, satiandus. Aliquanto vero postea tempore elapso, apparuit in visione cuidam converso religioso, nomine Laurentio, laetus atque praeclarus pretiosis etiam vestibus decenter ornatus, indicans ei quia per Dei gratiam gaudium sempiternum obtineret et gloriam. Fratri autem impensius supplicanti, ut ejus benedictionem atque suffragia hoc tamen conqueror aliquantulum quod fratres infirmarii, adhuc viventem et spirantem me, prae nimia festinatione collegerunt, atque tanquam penitus exanimem, de loco in extremis agen
Abbreviated transcription (Latin):
btĩs oculis uide̾ suꝑ al¬
tare stantem iuxta cali¬
sciencias mira suauita
gebat Consecratione u̾o
dinoꝵ sacͣmentatoꝵ rite
bacta: cũ pacis osculũ
ppłm eẽt diffumdendũ.
Et sacdos uixͣ morẽ qũ¬
ũ sacram hostiam pͥmi¬
us oscularetur: ĩ ipã ho¬
a pius dñs accedens
eidem mistro suo pacis

Expanded text:
tis oculis videre super altare stantem juxta caliscientias mira suavitatgebat. Consecratione vero divinorum sacramentorum rite peracta, cum pacis osculum in populum esset diffundendum, et sacerdos juxta morem quorumdam sacram hostiam primitus oscularetur, in ipsa hora pius Dominus accedens, eidem ministro suo pacis