comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e ciuitatum duarum
quarum dei una. scłi huius ⁊
altera. inqua ⁊ quantum ad ho¬
minum genus ꝑtinet ȩtiam ista
ꝑegrina. exortu & ꝓcursu &e̾ debi¬
tis finib me scriptum ẽe ꝓmi
:cum prius inimicos ciuitatis dei qui cona¬
ui eius xp̃o deos suos p̃ferunt. & liuore sibi ꝑ¬

Expanded text:
e ciuitatum duarum, quarum Dei una, saeculi huius est altera, in qua est, quantum ad hominum genus pertinet, etiam ista peregrina, exortu et procursu et debitis finibus me scripturum esse promisi, cum prius inimicos ciuitatis Dei, qui conditori eius Christo deos suos praeferunt et liuore sibi
Abbreviated transcription (Latin):
procurrentis sc̃ȩ uestigia ciuita¬
tis. utrũ continuata sint an inter¬
currentib impietatis int̾rupta tẽ¬
porib. ita ut nullus hominũ ueri
unius dei cultor existeret. adliquidũ script̾is
loquentib inuenire difficile ÷ ꝓpt̾ea quia in ca¬
nonicis libris post noȩ qui cũ coniuge ac trib
filiis totidemq nurib suis meruit ꝑ archã a ua¬
statione diluuii lib̃ari. non inuenimꝰ usq ad
abrahã cuiꝰquã pietatẽ euidenti diuino eloquio
p̃dicatã. nͥ qđ noȩ duos filios suos sem & iaphet
ꝓpħica bñdictione cõmendat.: intuens & preuideis
qͦd longe fuerat post futurũ. Unde factũ ÷ &ẽ illud:
ut filiũ suũ mediũ hoc ÷ pͥmogenito uiniorem ulti¬
moq maiorẽ. qui peccauerat in patrẽ. non in ipso
s in filio eiꝰ suo nepote malediceret his uerbis. Ma¬
ledictꝰ chanaaN puer : famuliis erit fr̃ib suis.
Chanaan porro natus fuerat ex cham: qui patris
iusti domũ deleri diluuio meruer̃:

Expanded text:
procurrentis sanctae uestigia ciuitatis utrum continuata sint an intercurrentibus inpietatis interrupta temporibus, ita ut nullus hominum ueri unius Dei cultor existeret, ad liquidum scripturis loquentibus inuenire difficile est, propterea quia in canonicis libris post Noe, qui cum coniuge ac tribus filiis totidemque nuribus suis meruit per arcam uastatione diluuii liberari, non inuenimus usque Abraham cuiusquam pietatem euidenti diuino eloquio praedicatam, nisi quod Noe duos filios suos Sem et lapheth prophetica benedictione commendat, intuens et praeuidens quod longe fuerat post futurum. Unde factum est etiam illud, ut filium suum medium, hoc est primogenito iuniorem ultimoque maiorem, qui peccauerat in patrem, non in ipso, sed in filio eius suo nepote maledicerethis uerbis: Maledictus Chanaan puer, famulus erit fratribus suis. Chanaan porro natus fuerat ex Cham, qui patrisiusti domum deleri diluuio meruerunt
Abbreviated transcription (Latin):
dei dicimus. cuius ea scrip¬
tura testis est que non for¬
tuitis mortibus animorũ:
sed plane summȩ disposi-¬
tionȩ ꝓuidentiȩ suꝑ om̃s
omium gentium litteras.¬

Expanded text:
Dei dicimus, cuius ea scriptura testis est, quae non fortuitis moribus animorum, sed plane summae dispositione providentiae, super omnes omnium gentium literas
Abbreviated transcription (Latin):
dos ꝓpħas nreitabis. quoꝵ tostimotus itunt᷑ apłi. Si quid
aut᷑ uł eũ legis uł cu cogitas t orit᷑ quęstionis. in qͦ dissoliren¬
do uidear necessariꝰ: seribe ut rescriba. Magis enĩ hoc
forte adiuuante dño potero. ꝗ prpsens talia loqͥ tecũ.
Non solũ ꝓpt̾ occupationes uarias ⁊ meas ⁊ tuas. qm̃i ñ cũ
mͥ uacat occurrit ut & łͥ uacet: uerũ etiã ꝓpt̾ eoꝵ irru¬
entẽ presentiã qͥ plerũq ñ st̃ apti tali nrgotio. magisꝙ
lingnȩ cortaminibꝰ ꝙ̃seientis luminibꝰ. deles tantu

Expanded text:
testimoniis utuntur apostoli. si quid autem, uel cum legis uel cum cogitas, tibi oritur quaestionis, in quo dissoluendo uidear necessarius, scribe, ut rescribam. magis enim hoc forte adiuuante domino potero quam praesens talia loqui tecum non solum propter occupationes uarias et meas et tuas, quoniam non, cum mihi uacat, occurrit, ut et tibi uacet, uerum etiam propter eorum inruentem praesentiam, qui plerumque non sunt apti tali negotio magisque linguae certaminibus quam scientiae luminibus delectantu
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m multituinẽ doloꝵ nr̃oꝵ in corde nr̃o: iocundariꝰ
samitiã nrãm. Ita erit qͥ restat. sic̃ ꝓmissũ est. Obsecramꝰ
te ꝑ eũ qͥ tͥ ista donauit. et ppłm cui serius hac ꝑ te
benedictione ꝑfudit: ut uibeas singłos qͦs uolueris
sermones eoꝵ. conscriptos et em̃datos mnti nob̾. Nã et
ego qd uissisti ñ negligo. et de tychonii septẽ regulis
uł clauibꝰ. sic̃ sepe iã seripsi. cognoscere qͥd tͥ uideatur

Expanded text:
secundum multitudinem dolorum nostrorum in. corde nsecundum multitudinem dolorum nostrorum in. corde nsum est; ita erit. quod restat, sicut promissum est. obsecramus te per eum, qui tibi ista donauit et populum, cui seruis, hac per te benedictione perfudit, ut iubeas singulos, quos uolueris, sermones eorum conscriptos et emendatos mitti nobis. nam et ego, quod iussisti, non neglego et de Tychonii septem regulis uel clauibus, sicut saepe iam scripsi, cognoscere, quid tibi uideatur,
Abbreviated transcription (Latin):
in dño. ipse te ꝓeis orantẽ dignet᷑ exaudire: quẽ tu
ꝑ eos loquentẽ ñ dedignaris audire. Eatur. ambuletur.
currat᷑ inuia diũ. benedicant᷑ pusilli cũ magnis. ioẽdati
in his qui dicunt eis indomũ diũ ibimus. Precedant illi ⁊
sequantur isti. imitatores facti eoꝵ: sic̃ & illi ap̃i. ferue¬
at iter scarũ fornicarũ. fraglent oꝑa scãrũ apũ. ferait᷑ futꝰ
itolerantia. eũ salute ꝑseuerandi usꝙ infinr: nec sinat¬
dñs tẽptari supͣ qͣ possumꝰ ferre. s faciat cũ tẽp̃tatione etiã
exatũ : ut posimꝰ sustinere. Orate ꝓ nob̃. digni exaudiri.
Cũ tanto qͥppe sacrificio acceditis ad dm̃. sincerissimȩ di¬
lectionis: ⁊ laudis eiꝰ in oꝑib ur̃is. Orate ut etiã nob̾ hȩc
lierant. qm̃ nouit ille quẽ oratis cũ quanto nr̃o gaudio
uob̾ liceant. Hȩc st̃ uota nr̃a. hac multitudine solatiorũ

Expanded text:
in domino, ipse te pro eis orantem dignetur exaudire, quem tu in domino, ipse te pro eis orantem dignetur exaudire, quem tu per eos loquentem non dedignaris audire; eatur, ambuletur, curratur in uia domini; benedicantur pusilli cum magnis iucundati in his, qui dicunt eis: In domum domini ibimus; praecedant illi et sequantur isti imitatores facti eorum sicut et illi Christi; ferueat iter sanctarum formicarum, fraglent opera sanctarum apum, feratur fructus in tolerantia cum salute perseuerandi usdominus temptari supra, quam possumus ferre, sed faciat, cum temptatione etiam exitum ut possimus sustinere. Orate pro nobis digni exaudiri; cum tanto quippe sacrificio acceditis ad deum sincerissimae dilectionis et laudis eius in operibus uestris. orate, ut etiam nobis haec luceant, quoniam nouit ille, quem oratis, cum quanto nostro gaudio uobis luceant. haec sunt uota nostra, haec multitudines solatiorum
Abbreviated transcription (Latin):
omino bratissimo & uenerabiliter
suscipiendo sincerissutq carissimo
frĩ. et c̃sacerdoti pape aurelio: aly¬
pius ⁊ augustinus in dño salutẽ. Imple¬
tũ ẽ. gaudio os nr̃m. ⁊ lingua nr̃a
exultatione : nuntiantib litteris tuis scãm cogitationem
tuã. adiuuante dño qͥ eã inspirauit. et ad effectũ eẽ. per¬
mat caritas tua maiore uoce in cordib hominũ: quã illi
in aurib dõ gr̃as. Nã qͥd meliꝰ et animo geramꝰ et ore pro¬
mamꝰ. et calamo expͥmamꝰ quã dõ gr̃ãs: Hoc nee dici
brruiꝰ nec audiri letiꝰ. nec intelligi gͣndiꝰ: nec agi fru¬
ctuosiꝰ potest. Dõ gras. qͥ te et tãfideli pectore dicauit
erga filios tuos. &. id q̃mintimo anime habras qͦ humanꝰ
oculus ñ penttrat edux̃ inlucẽ: donando t ñ solũ ut bene
uelles. uerũ etiã in quib posset apparere q̃ uelles. lta
plane fiat. fiat. lucrant hȩc oꝑa corã hominib ude apꝰ
gaudean. głificent patrẽ qͥ incelis ẽ. Talib delecteriᷤ

Expanded text:
OMINO BEATISSIMO ET VENERABILITER SUSCIPIENDO SIN- CERISSIMEQVE CARISSIMO FRATRI ET CONSACERDOTI PAPAE AURELIO ALVPIUS ET AUGUSTINUS 1N DOMINO SALUTEM.. Impletum est gaudio os nostrum et lingua nostra exultatione nuntiantibus litteris tuis sanctam cogitationem tuam adiuuante domino, qui eam inspirauit, ad effectum esse permat caritas tua maiore uoce in cordibus hominum quam illi in auribus. deo gratias. nam quid melius et animo geramus et ore promamus et calamo exprimamus quam \'deo gratias? hoc nec dici breuius nec audiri laetius nec intellegi grandius nec agi fructuosius potest. deo gratias, qui te et tam fideli pectore ditauit erga filios tuos et id, quod in intimo animae habebas, quo humanus oculus non penetrat, eduxit in lucem donando tibi, non solum ut bene uelles, uerum etiam in quibus posset apparere, quod uelles. ita plane fiat, fiat. luceant haec opera coram hominibus, uideant, gaudeant, glorificent patrem, qui in caelis est; talibus delecteris
Abbreviated transcription (Latin):
posse sine ipsiꝰ dilectionis ꝑniciosa offensione ñ putas:
ñ fiat. Illa enĩ caritas quã tecũ hab̾e uellẽ ꝓfecto
maior ẽ: s meliꝰ hec muinor quã nulla ẽ. Ex eticił

Expanded text:
posse sine ipsius dilectionis perniciosa offensione non putas, posse sine ipsius dilectionis perniciosa offensione non putas, non fiat. illa enim caritas, quam tecum habere uellem, profecto maior est, sed melius haec minor quam nulla est. LXXXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
quid aliud qͥ trunco suo nixũ. nullis sustentan¬
dũ adminiculis erigat᷑ : mallẽ iã in om̃ibꝰ. latinis
cucurbitã legi. Non enĩ frustra hoc puto septuagin¬
ta posinsse. nͥ qr et hoͣc simile sciebant. Satis me im¬
mo fortasse plusꝗͣ satis cribꝰ. epłis tius respondisse arbi¬
tror. qͣrũ duas ꝑcẏpͥanũ accepi: unã ꝑfirmũ. Rescri¬
br qͥ uisũ fuerit. ad nos uł alios instruendos. Dabo aut̃
oꝑam diligentiorẽ qͣntũ me adiuuat dñs. ut litterȩ
qͣs ad te seribo pͥ adte ꝑueniant ꝗͣ ad qur̃quã. aqͦ latiꝰ
disꝑgant᷑. Etteor enĩ nec mͥ hoc freri uelle de tuis ad
me : q̃ de meis ad te factũ iustissime expostulas. Canĩ
placeat nob̃ inuicẽ ñ tantũ caritas. uerũetiã lib̾tas
amicitiȩ : ne apd̃ me taceas uł ego apd̾ te qd in nr̃is
litteris uicissim nos mouet. eo scilicet animo: qͥ oculis
dĩ infr̃na dilectione ñ displic&. Qđ si int̃ nos freri

Expanded text:
quid aliud, quod trunco suo nixum nullis sustentandum adminiculis erigatur, mallem iam in omnibus Latinis cucurbitam legi; non enim frustra hoc puto septuaginta posuisse, nisi quia et huic simile sciebant. Satis me, immo fortasse plus quam satis tribus epistulis tuis respondisse arbitror, quarum duas per Cyprianum accepi, unam per Firmum. rescribe, quod uisum fuerit, ad nos uel alios instruendos. dabo autem operam diligentiorem, quantum me adiuuat dominus, ut litterae, quas ad te scribo, prius ad te perueniant quam ad quemquam, a quo latius dispergantur. fateor enim nec mihi hoc fieri uelle de tuis ad me, quod de meis ad te factum iustissime expostulas. tamen placeat nobis inuicem non tantum caritas uerum etiam libertas amicitiae, ne apud me taceas uel ego apud te, quod in nostris litteris uicissim nos mouet, eo scilicet animo, qui oculis dei in fraterna dilectione non displicet. quod si inter nos fieri
Abbreviated transcription (Latin):
pti mei. rescriptũ scilic& beniuolentie
tur: unde iã uidro exortũ et exorsum
inter nos magnę ac de re magna disputationis quasi
sementũ. Hoc ẽ. q̃ uolebã pͥꝰ. deinde q̃ adhuc uolo: as̃
adiuuabit. lo aut̃ ẽ: utt hoc ceptũ debito ac salubri
fine clauclatur. Pinde q̃ de xp̃o nichil temere tͥ uł negan¬
cdũ uł affirmandũ putasti. hoc in pagani anino tẽꝑam̃tũ
ñ inuitus accrꝑim. Qd uͦ etiã scriptis meis dehac re
doceri te cupis: nequaꝗͣ abnuã. neq desistã huic tãbo¬
ne mͥq seriuire carissimȩ uoluntati tuȩ. s pͥꝰ opus ẽ.
eliqͣre quodãmͦ. ꝑspicuãq sumere sententiã tuam
de antiquis sacris. Cũ enĩ dixisses eã uiã indm̃ eẽ me¬
liorẽ qͣ uir bonꝰ piis. iustis. puris. castis. ueris dictis fac¬
tisq sine ulla tpr̃m captata m̾utatoꝵ iactatione ꝓba

Expanded text:
pti mei, rescriptum scilicet beniuolentiae tuae. unde iam uideo exortum et exorsum inter nos magnae ac de re magna disputationis quasi sementum. hoc est, quod uolebam prius; deinde quod adhuc uolo, deus adiuuabit; id autem est, ut hoc coeptum debito ac salubri fine claudatur. proinde, quod de Christo nihil temere tibi uel negandum uel adfirmandum putasti, hoc in pagani animo temperamentum non inuitus acceperim. quod uero etiam scriptis meis de hac re doceri te cupis, nequaquam abnuam neque desistam huic tam bonae mihique carissimae seruire uoluntati tuae. sed prius opus est elde antiquis sacris. Cum enim dixisses eam viam in Deum esse meliorem, qua vir bonus, piis, justis, puris, castis, veris dictis factisque sine ull
Abbreviated transcription (Latin):
eriũne aliqͥd int̾nos agimus.
an iocari libet Nã sic̃ tua
epła loquit᷑. utrñ cause ipsiꝰ

Expanded text:
Seriumne aliquid inter nos agimus an jocari libet? Nam sicut tua epistola loquitur, utrum causae ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
poris ocłos aꝑa ñ uisuros dñ. ⁊loc intuens
q̃ istiꝰ corp̃ris ocłi omĩno ñ posst cernete uͥ
corpr̃a. quȩ ab eis aliqͦ loci int̾uallo separata
st̃. Nã si nullũ int̃uallũ sit: nee ipsa cor¬
pra ꝑ eos uidemus. P orro aut̃ si in tantam
sui dissimilitudinẽ nra corpr̃a mutabnt᷑. ut
ocłos habrant ꝑ qͥs uicdeat᷑ illa substantia.

Expanded text:
poris oculos dixi non uisuros deum hoc intuens, poris oculos dixi non uisuros deum hoc intuens, quod istius corporis oculi omnino non possunt cernere nisi corpora, quae ab eis aliquo loci interuallo separata sunt; nam si nullum interuallum sit, nec ipsa corpora per eos uidemus. Porro autem, si in tantam sui dissimilitudinem nostra corpora mutabuntur, ut oculos habeant, per quos uideatur illa substantia,
Abbreviated transcription (Latin):
illus q̃ dictũ ẽ. facie ad faciẽ sic accipiatur:
tanꝗͣ m̃bris corp̃ris t̾minatꝰ sit dẽ. Ldõ ÷ me
illus dixisse ñ pęniret. ne de ipso dõ tã impie
sentiamꝰ. ut eũ ñ ubiq totũ: s ꝑ localia spatia
diuisibilẽ existimemus. Talia quippe his ocłis
nouimꝰ. Cx̧tum nichil tale de dõ sentrens. s
rũ incõmutabilẽ ⁊ incorporalẽ spm̃ ubiq totũ
ex̃. credens. si tantã qͥsqͣ mutationẽ huiꝰ corpo¬
ris futurã putat cũ exanimali fuerit sp̃ale.
ut etiã substantiã incorporalẽ ñ locoꝵ inter¬
uallis id spatiis diuisibilẽ. uł etiã m̃broꝵ linia¬
m̃tis ac finibꝰ. t̾minatã. s ubiq totã ꝑtabe cor¬
pus uide possimꝰ : uolo ut me doceat. si uerũ
sapit. Si aut̃ in hoc falsũ sentit. longe tobera¬
biliꝰ ẽ. corpri aliqͥd arrogire: ꝗͣ dõ derogare
Et si uera ẽ. ista sententia: ñ erit contraria
u̾bis mĩs que in illa ꝑpła posui. Istiꝰ nãq eor¬

Expanded text:
ad faciem, sic accipiatur, tamquam membris corporis terminatus sit deus. ideo me ergo illud dixisse non paenitet, ne de ipso deo tam impie sentiamus. ut eum non ubique totum sed per localia spatia diuisibilem existimemus; talia quippe his oculis nouimus. Ceterum nihil tale de deo sentiens sed eum incommutabilem et incorporalem spiritum ubique totum esse credens si tantam quisquam mutationem huius corporis futuram putat, cum ex animali fuerit spiritale, ut etiam substantiam incorporalem non locorum interuallis uel spatiis diuisibilem uel etiam membrorum liniamentis ac finibus terminatam sed ubique totam per tale corpus uidere possimus, uolo, et me doceat, si uerum sapit; si autem in hoc falsum sentit, longe tolerabilius est corpori aliquid adrogare quam deo derogare. et si uera est ista sententia, non erit contraria uerbis meis, quae in illa epistula posui. istius namque cor
Abbreviated transcription (Latin):
ommonitoriũ scõ frĩ fortunatiano
noseat michi si qͥd duriꝰ ⁊ asꝑiꝰ ui se dictũ acce¬
pit: in ea epła quã me illo mͦ scripsisse ñ pem¬
tet. qe dixi istius corpris ocłos nec ind̾e dm̃
nec er̃. iusuros. Causa quippe aduntxi eur
hoc dixerĩ. ne scilicet dĩ ipse corporeus eẽ.

Expanded text:
OMMONITORIUM SANCTO FRATRI PORTUNATIANO.noscat mihi, si quid durius et asperius in se dictum accepit in ea epistula, quam me illo modo scripsisse non paenitet, quia dixi istius corporis oculos nec uidere deum nec esse uisuros. causam quippe adiunxi, cur hoc dixerim. ne scilicet deus ipse corporeus esse
Abbreviated transcription (Latin):
carne uidert̃. qui ñ solũ ea q̃ ex ore eiꝰ iudita. uł ab illo
sub oculis sius oꝑata dictaq memunerant. uerũ ętiã quae
pͥusquã illi ꝑ discipłatũ adheserant. in eiꝰ natiuitate uł
infantia. uł pueritia diuinitꝰ gesta & digna memoria.
siue ab ipso. siue aparentibꝰ eiꝰ. siue a quibꝰlib& aliis.
certissimis indicus. & fidelissimis testimonus reqͥrere &
cognoscere potuert: imposito sibi euangłizandi munȩ¬
re. generi humano annunciare curart̃. Quoꝵ quida
hor est matħs & ioħis: ȩtiã scripta de illo q̃ seribenda
uisa st̃ libris singłis edidert̃. Ac neputaret᷑ qđ atti¬
net ad ꝑcipiendũ & p̃dicandũ euangłũ int̾esse aliqͥd
utru illi annuncient qui eundẽ dñm hic in carne app a¬
rentẽ discipulatu famulante secuti st̃. an hi qui ex
illis fidelit̾ conꝑta credidert̃: diuina ꝓuidentia p̾cu¬

Expanded text:
carne uiderunt, cuius non solum ea, quae ex ore eius audita uel ab illo sub oculis suis operata dicta et facta meminerant, uerum etiam quae, priusquam illi per discipulatum adhaeserant, in eius natiuitate uel infantia uel pueritia diuinitus gesta et digna memoria siue ab ipso siue a parentibus eius siue quibuslibet aliis certissimis indiciis et fidelissimis testimoniis requirere et cognoscere potuerunt, inposito sibi euangelizandi munere generi humano adnuntiare curarunt. quorum quidam, hoc est Mattheus et Iohannes, etiam scripta de illo, quae scribenda uisa sunt, libris singulis ediderunt. Ac ne putaretur, quod adtinet ad percipiendum et praedicandum euangelium, interesse aliquid, utrum illi adnuntient, qui eundem dominum hic in carne apparentem discipulatu famulante secuti sunt, an hi, qui ex illis fideliter conperta crediderunt, diuina prouidentia procu
Abbreviated transcription (Latin):
uio indilectione ap̃i: augustins
in dño salutẽ. Utinã scripture dĩ sol¬
licita m̃te intendentes in quibꝰ.q scandalis ad iutorio
nr̃i sermonis ñ egeretis. & ille uos potiꝰ consolaret᷑
qͥ consolat᷑ & nos: qͥ ñ solũ bona que scĩs ⁊ fidelibus
sins ẽ. crediturus. uerũ etiã mala quibꝰ. erat hic
muntꝰ abundaturꝰ ante p̃dix̃. ante conscribenda
curauit: ut bona pꝰ scłi finẽ secutura cr̾rtiores
qui mͥ fidele tradidit saeram̃tũ. ⁊ quęrit me
pollicente tua defensione iute subsidiũ. Seio enĩ
qđ eiꝰ salutis mͥ ꝓmissa cõplebis. E xxͣi trĩa sei

Expanded text:
IONE CHRISTI AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Utinam scripturae dei sollicita mente intendentes in quibusque scandalis adiutorio nostri sermonis non egeretis et ille uos potius consolaretur, qui consolatur et nos, qui non solum bona, quae sanctis et fidelibus suis est redditurus, uerum etiam mala, quibus erat hic mundus abundaturus, ante praedixit, ante conscribenda curauit, ut bona post saeculi finem secutura certioresqui mihi fidele tradidit sacramentum, et quaerit, me pollicente, tua defensione vitae subsidium. Scio enim quod ejus salutis mihi promissa complebis. EPISTOLA XI
Abbreviated transcription (Latin):
haurit ut bonꝰ sit: qͦnãmͦ colendũ credas audeo per¬
contari. Nã qd eũ colendũ credas. iã teneo. Quȩro etiã
qͥd de xp̃o sentias. Qd enĩ eũ ñ pariupendas aduerti.
s utrũ ea sola uia quȩ ab illo demonstrata ẽ. ad uitã
beatã ꝑueniri posse exstimes. ⁊ aliqͣ excausa ñ eã ne¬
gligas ire : s differas. an et aliã uł alias. ad tãopimã
et p̃om̃ib appetendã possessionẽ uias eẽ. arbitreris:
et aliquã earũ iã te ingredi credas. nosse cupio. ñ at opi¬
nor impudent̃. Diligo enĩ te ꝓpt̾ id qͥ supͣdixi. meq abs
te diligi ñ temere existimo: nec ulla de re alia int̾ eos
qͥ se beniuole nouer̃ sermo fructuosior uł impendit᷑
uł reposcit᷑. uł accipit᷑ uł recipit᷑.: ꝗ̃ unde boni beatiq

Expanded text:
haurit ut bonus sit, quonam modo colendum credas, audeo perhaurit ut bonus sit, quonam modo colendum credas, audeo percontari: nam quod eum colendum credas, jam teneo. Quaero etiam quid de Christo sentias: quod enim -eum non parui pendas, aduerti, sed utrum ea sola uia. quae ab illo demonstrata est, ad uitam beatam perueniri posse existimes et aliqua ex causa non eam neglegas ire, sed differas, an et aliam uel alias ad tam opimam et prae omnibus appetendam possessionem uias esse arbitreris et aliquam earum iam te ingredi credas, nosse cupio non, ut opinor, inpudenter; diligo enim te propter id, quod supra dixi, meque abs te diligi non temere existimo nec ulla de re alia inter eos, qui se beniuole nouerunt, sermo fructuosior uel inpenditur uel reposcitur uel accipitur uel recipitur quam, unde boni beatique
Abbreviated transcription (Latin):
onginiano augustinus. Solere aiunt queti¬
dã uertrũ dicerc. quibꝰ satis ꝑsuasũ eẽt ut
nichil mallent se er̃. ꝗͣ uiros bonos: his reliquã facilem
et̃ doctrinã. Hanc sententiã nã sirtae recolo socratica r̃.
longe antiquior ꝓpħica iã p̃cesserat: p̃cipiens hominibꝰ.
breuit. et simul ñ tantũ ut se nichil malit eẽ. ꝗͣ bonũ.
uerũetiã unde fiat bonꝰ. Uiliges inqͥt dnm dm̃ tuũ ex
toto corde tuo. ⁊ extota anima tua. ⁊ extota mente tua:
et diliges ꝓximũ tuũ tanꝗͣ te ipsũ. Hoc eui ꝑsuasũ eẽt
ñ ei reliquã facilẽ. s eã totã ec̃. doctrinã dĩtaxat
utilẽ ac salubrẽ. Multȩ enĩ doctrinȩ st̃. si tam̃ doctri¬
xp̃s attestans. in his in qͥt cluob p̾ceptis: totalex pendet
et ꝓpħȩ. Proinde qr mͥ uidtor inspexiftẽ tanꝗͣ inspecło
sermocinationis mecũ tuȩ. nichil te malle eẽ. ꝗͣ uirũ
bonũ : dm̃ qͦ nichil ẽ. meliꝰ. ⁊ unde humanꝰ animus

Expanded text:
ONGINIANO AUGUSTINUS. Solere aiunt quedam ueterum dicere, quibus satis persuasum esset, ut nihil mallent se esse quam uiros bonos, his reliquam facilem esse doctrinam. hanc sententiam — nam, si rite recolo, Socratica est — longe antiquior prophetica iam praecesserat praecipiens hominibus breuiter et simul, non tantum ut se nihil malit esse quam bonum, uerum etiam unde fiat bonus: Diliges, inquit. dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua et: Diligenon ei reliquam facilem, sed eam totam esse doctrinam duntaxat utilem ac salubrem. Multae enim doctrinae sunt, si tamen doctriduobus praeceptis tota lex pendet et Prophetae . Proinde, quia mihi videor inspexisse tanquam in speculo sermocinationis mecum tuae, nihil te esse malle quam virum bonum; Deum, quo nihil est melius, et unde humanus animus
Abbreviated transcription (Latin):
dos ꝓpħas ureitabis. quoꝵ tostimonis ituot᷑ apłi. Si quid
aut᷑ uł eũ legis uł cũ cogitas tͥ orit᷑ questionis. iui qͦ dissoluen¬
do iudear necessariꝰ: scribe ut rescriba. Magis eni hoc
forte aduuante dño potero. ꝗͣ prꝑsetis talia loqͥ tecũ.
Non solũ ꝓpt̾ occupationes uarias ⁊ meas ⁊ tuas. qũi ñ cũ
mͥ uacat occurrit ut & łͥ uacet: uerũ etiã ꝓpt̾ eoꝵ irru¬
entẽ presentiã qͥ plerũq ñst̃ apti tali nrgotio. magisꝙ
linguȩ cortamitibꝰ. q̃ seientis liuminibꝰ. delectantur.

Expanded text:
is utuntur apostoli. si quid autem, uel cum legis uel cum cogitas, tibi oritur quaestionis, in quo dissoluendo uidear necessarius, scribe, ut rescribam. magis enim hoc forte adiuuante domino potero quam praesens talia loqui tecum non solum propter occupationes uarias et meas et tuas, quoniam non, cum mihi uacat, occurrit, ut et tibi uacet, uerum etiam propter eorum inruentem praesentiam, qui plerumque non sunt apti tali negotio magisque linguae certaminibus quam scientiae luminibus delectantur.
Abbreviated transcription (Latin):
scȩ matris iuȩ uotis sũ fortasse etiã ñ impar. ipse¬
Unde mertus tuis reddens salutationis obseqͥũ.
hottor ut ualeo ut literarũ uere certeq searũ te curã ñ
pigeat impena̾t. Sinccra enĩ ⁊ solida res ẽ: nec fueatis
eloqͥis ambit ad animũ. nec ullo lingue tectorio mane
aliqͥs ac pendulũ crepitat. Alultũ mouet ũ uerborim
s rerũ auidũ. ⁊ multũ t̾ret siclura securũ. P recipue

Expanded text:
sanctae matris tuae uotis sum fortasse etiam ipse non inpar. unde meritis tuis reddens salutationis obsequium hortor,. ut ualeo, ut litterarum uere certeque sanctarum te curam non pigeat inpendere. sincera enim et solida res est nec fucatis. eloquiis ambit ad animum nec ullo linguae tectorio inane aliquid ac pendulum crepitat. multum mouet non uerborum sed rerum auidum et multum t
Abbreviated transcription (Latin):
omio uenerabili scõ patri aug̾ti¬
no ep̃o : bonifacius. M amis suꝑba
dõ iuuante cecidit. quȩ aute pau¬
lulũ audax: gladiũ erecta porta¬
bat. Multi exadu̾sis ercider̃. de nr̃is autẽ
axp̃o uiuante nullꝰ ẽ. uulneratus. Ora gͥ uene¬
rabił pͣp : ut talis de iinneis ultio sype ꝓcedat.

Expanded text:
abili sancto patri AUGUSTINO episcopo, BONIFACIUS. Manus superba, Deo juvante, cecidit, quae ante paululum audax gladium erecta portabat. Multi ex adversis ceciderunt; de nostris autem, Christo juvante, nullus est vulneratus. Ora igitur, venerabilis papa, ut talis de inimicis ultio saepe procedat.
Abbreviated transcription (Latin):
omino uenerabili sc̃o patri augͦti¬
no ep̃o. bonifacius. Oraue nob ẽ.
S lis ñ terrem᷑. Nouimꝰ eiũ ista ñ bodie. Ergo
uenerande ap̃i sacerdos. pete dm̃ ut iacula in
hostes dirigat nr̃a : ac se ipsi trueident mutua

Expanded text:
omino venerabili sancto patri AUGUSTINO episcopo, BONIFACIUS. Grave nobis est sed his non terremur: novimus enim ista non hodie. Ergo, venerande Christi sacerdos, pete Deum ut jacula in hostes dirigat nostra, ac se ipsi trucident mutua
Abbreviated transcription (Latin):
iã credulitatis carnali ⁊ sp̃s cdõ. ꝑquẽ in illũ sũmũ beatũ
uerũ. et patrẽ omiũ ire securꝰ es dnẽ pat̾ ꝑcolende: nõ
audeo nec ualeo qͥd sentiã expͥmere. qe q nescio difficil¬
limũ credo definire. Ut̃ artt̃ me cultorẽ tuarũ uirtu¬
tũ lignatus es iã oli scienti insinuare q̃ diligas. satis
acdbonȩ uitȩ testimoniũ habeo. quã cũ ne tͥ dupliceã
qͥ dõ ꝑte animãq tuã cotidie insinuas custodio: intel¬
ligis ꝓculdubio qͥ et ego delectabilit̾ diligã. cũ tui ui¬
diciꝰ deme habiti normã lineãq accipiens teneã. S
ante om̃ia queso te ut exiguissimȩ opinioni meȩ ueniã
concedas. ⁊ sermoni meo ad te qr coegisti. remisso. forte
in congruo facile indulgeas. ⁊ me qͥd clehis existimes
ia tu qͥd sentias. sc̃ĩs tius scriptis ut ille ait. iã ñ melbe
s nectare dulciorib si mereor informare digneris. Dĩ
pietate ꝑfruaris dñẽ pat̃. ac ꝑpetua scĩtate dõ place¬

Expanded text:
per quem in illum summum, beatum, uerum et patrem omnium ire securus es, domine pater percolende, non audeo nec ualeo, quid sentiam, exprimere, quia, quod nescio, difficillimum credo definire. ut autem me cultorem tuarum uirtutum dignatus es iam olim scienti insinuare, quod diligas, satis ad bonae uitae testimonium habeo, quam cum, ne tibi displiceam, qui deo per te animamque tuam cotidie insinuas, custodio. intellegis procul dubio, quod et ego delectabiliter diligam, cum tui iudicii de me habiti normam lineamque accipiens teneam. sed ante omnia quaeso te, ut exiguissimae opinioni meae ueniam concedas et sermoni meo ad te, quia coegisti, remisso, forte incongruo facile indulgeas et me, quid de his existimes uel tu quid sentias, sanctis scriptis tuis, ut ille ait, iam non melle sed nectare dulcioribus, si mereor, informare digneris. dei pietate perfruaris, domine pater, ac perpetua sanctitate deo place
Abbreviated transcription (Latin):
asia acciꝑet. aut libia possidet: uirũ bonũ ut tu me¬
dius fidius et eris ⁊ fiusti. si qͥdẽ adhuc pꝰ hominĩ mr¬
moriã nͥ xenofontis figm̃tũ cõpositȩ fabulȩ scomima
concedas. adhuc audierĩ. legerĩ. uidim nemiinẽ. aut
certe pꝰ unũ nullũ q̃ dõ teste bono ꝑido certoq dixerĩ.
nͥ te dm̃ et coniti semꝑ agnoscere ⁊ posse puritate ani¬
mi. corpr̃isq piecta grauedine: sectari facilline ⁊
spe ꝑfecte conscientiȩ non dubia credulitate tenere.
Uerũ q̃ uia effici possit magis ẽ. ut tu ñ nescias.⁊ mͥ ñ
ficiens ut nrea expetunt sacerdotia minime necdũ ⁊
sitam̃ potuero uiaticũ colligo. Uerũ qͥd traditũ scẽ atq
antiqͥtꝰ teneã atq custodiã: ut potuero paucis edicam.
U ia ẽ. indm̃ melior. qͣ uir bonꝰ piis. iustis. puris. castis.
ueris dictis. factisq sine ulla tpr̃ia mutatorũ captata¬

Expanded text:
Asia acciperet aut Libya possideret uirum bonum, ut tu, meAsia acciperet aut Libya possideret uirum bonum, ut tu, medius fidius, et eris et fuisti, si quidem adhuc post hominum memoriam, nisi Xenophontis figmentum ut compositae fabulae schema concedas, adhuc audierim, legerim, uiderim neminem aut certe post unum nullum, quod deo teste bono periculo certoque dixerim, nisi te deum et coniti semper agnoscere et posse puritate animi corporisque proiecta grauedine sectari facillime et spe perfectae conscientiae non dubia credulitate tenere. Verum qua uia effici possit, magis est, ut tu non nescias et mihi non ficiens, ut mea expetunt sacerdotia. minime necdum et, si tamen potuero, uiaticum colligo. uerum quid traditum sancte atque antiquitus teneam atque custodiam, ut potuero, paucis edicam. uia est in deum melior, qua uir bonus piis, iustis, puris, castis, ueris dictis factisque sine ulla t
Abbreviated transcription (Latin):
omino uenerando & uere ac merito
ꝑ colendo sc̃õ patri augustino: longini¬
anus. Beatꝰ sũ a relucentis pure uir¬
tutis tuȩ lumine ad modũ illustratꝰ.
qͥ dignũ me diuini tui affaminis ho¬
duxisti. s qgͣue mͥ onus ⁊ diffillimã respondendi piun¬
ciã dnẽ uenerande satis inponis. p̃cipur tuis ꝑconta¬
tionib ⁊ subhoc tprẽ intalib explicandis ꝑ mer opinioniᷤ
sententiã : idẽ. ã pagano homine quȩstionib Siquidẽ
abundet qͥ exparte uł iã dudũ int̾nos conuenerit.
uł nc̃ identidẽ litteris magis magisq conueniat. pre¬
ceptis ñ dicã tantũ socraticis. nec tiuis romanoꝵ uir
utre optime ꝓpħicis. aut paucis ierusolimicis. s etiã
orpheicis atq aggeticis. et trimegisticis. longe aute illis
antiqͥorib ⁊ pene rudib adhuc słis. diis auctoribus
enatis. et toti orbi t̾re certis limitib partite trifariã
diuinitꝰ ostensis. pꝰquã nom̃ aut europa caꝑet aut

Expanded text:
OMINO VENERANDO ET VERE AC MERITO PERCOLENDO SANCTO PATRI AUGUSTINO LONGINIANUS. Beatus sum et relucentis puro uirtutis tuae lumine admodum inlustratus, qui dignum me diuini tui affaminis homihi onus et difficillimam respondendi prouinciam, domine uenerande, satis inponis praecipue tuis percontationibus et sub hoc tempore in talibus explicandis per meae opinionis sententiam, id est a pagano homine, quaestionibus si quidem abundet, quod ex parte uel iam dudum inter nos conuenerit uel nunc identidem litteris magis magisque conueniat praeceptis non dicam tantum Socraticis nec tuis, Romanorum uir uere optime. propheticis aut paucis Hierosolymiticis sed etiam Orpheicis atque Ageticis et Trimegisticis longe ante illis antiquioribus et paene rudibus adhuc saeculis diis auctoribus enatis et toti orbi terrae certis limitibus partitae trifariam diuinitus ostensis, priusquam nomen aut Europa caperet aut
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ : dm̃ qͦ nichil ẽ. meliꝰ. ⁊ unde humanꝰ animus
haurit ut bonꝰ sit: qͦnãmͦ colendũ credas audeo per¬
contari. Nã qd eũ colendũ credas. iã teneo. Quȩro etiã
qͥd de xp̃o sentias. Qd enĩ eũ ñ pariupendas aduerti.
s utrũ ea sola uia quȩ ab illo demonstrata ẽ. ad uitã
beatã ꝑueniri posse exstimes. ⁊ aliqͣ excausa ñ eã ne¬
gligas ire : s differas. an et aliã uł alias. ad tãopimã
et p̃om̃ib appetendã possessionẽ uias eẽ. arbitreris:
et aliquã earũ iã te ingredi credas. nosse cupio. ñ at opi¬
nor impudent̃. Diligo enĩ te ꝓpt̾ id qͥ supͣdixi. meq abs
te diligi ñ temere existimo: nec ulla de re alia int̾ eos
qͥ se beniuole nouer̃ sermo fructuosior uł impendit᷑
uł reposcit᷑. uł accipit᷑ uł recipit᷑.: ꝗ̃ unde boni beatiq

Expanded text:
bonum, deum, quo nihil est melius et unde humanus animus bonum, deum, quo nihil est melius et unde humanus animus haurit, ut bonus sit, quonam modo colendum credas, audeo percontari; nam quod eum colendum credas, iam teneo. quaero etiam, quid de Christo sentias: quod enim -eum non parui pendas, aduerti, sed utrum ea sola uia. quae ab illo demonstrata est, ad uitam beatam perueniri posse existimes et aliqua ex causa non eam neglegas ire, sed differas, an et aliam uel alias ad tam opimam et prae omnibus appetendam possessionem uias esse arbitreris et aliquam earum iam te ingredi credas, nosse cupio non, ut opinor, inpudenter; diligo enim te propter id, quod supra dixi, meque abs te diligi non temere existimo nec ulla de re alia inter eos, qui se beniuole nouerunt, sermo fructuosior uel inpenditur uel reposcitur uel accipitur uel recipitur quam, unde boni beatique
Abbreviated transcription (Latin):
onginiano augustinus. Solere aiunt queti¬
dã uertrũ dicerc. quibꝰ satis ꝑsuasũ eẽt ut
nichil mallent se er̃. ꝗͣ uiros bonos: his reliquã facilem
et̃ doctrinã. Hanc sententiã nã sirtae recolo socratica r̃.
longe antiquior ꝓpħica iã p̃cesserat: p̃cipiens hominibꝰ.
breuit. et simul ñ tantũ ut se nichil malit eẽ. ꝗͣ bonũ.
uerũetiã unde fiat bonꝰ. Uiliges inqͥt dnm dm̃ tuũ ex
toto corde tuo. ⁊ extota anima tua. ⁊ extota mente tua:
et diliges ꝓximũ tuũ tanꝗͣ te ipsũ. Hoc eui ꝑsuasũ eẽt
ñ ei reliquã facilẽ. s eã totã ec̃. doctrinã dĩtaxat
utilẽ ac salubrẽ. Multȩ enĩ doctrinȩ st̃. si tam̃ doctri¬
nȩ dicendȩ st̃: uł suꝑflux uł noxiȩ. Ueterũ libris
xp̃s attestans. in his in qͥt cluob p̾ceptis: totalex pendet
et ꝓpħȩ. Proinde qr mͥ uidtor inspexiftẽ tanꝗͣ inspecło
sermocinationis mecũ tuȩ. nichil te malle eẽ. ꝗͣ uirũ

Expanded text:
ONGINIANO AUGUSTINUS. Solere aiunt quedam ueterum dicere, quibus satis persuasum esset, ut nihil mallent se esse quam uiros bonos, his reliquam facilem esse doctrinam. hanc sententiam — nam, si rite recolo, Socratica est — longe antiquior prophetica iam praecesserat praecipiens hominibus breuiter et simul, non tantum ut se nihil malit esse quam bonum, uerum etiam unde fiat bonus: Diliges, inquit. dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua et: Diliges proximum tuum tamquam te ipsum. hoc cui persuasum esset, non ei reliquam facilem sed eam totam esse doctrinam dum taxat utilem ac salubrem. multae enim doctrinae sunt, si tamen doctrinae dicendae sunt, uel superfluae uel noxiae. ueduobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. proinde, quia mihi uideor inspexisse tamquam in speculo sermocinationis mecum tuae nihil te esse malle quam uirum
Abbreviated transcription (Latin):
ominis dilectissimis meritoq honor an¬
dis fr̃ib felici et hẏlarino: augustinꝰ
in dño salutẽ. Non nuror satanan fi¬
deliũ animos ꝑturbantẽ. cui resistite
ꝑmanentes in spr ꝓmissoꝵ dĩ. qͥ fallere ñ potest.
qui ñ solũ nob in se credentibꝰ. ⁊ sꝑantibꝰ. ⁊ in eius
caritate usq infinẽ ꝑseuerantib polliceri p̃mia
aeterna dignatus ẽ : uerũ etiã tpr̃alia scandala ñ
defutura p̃dix̃. quib fidẽ nrãm exerceri ⁊ ꝓbari
oporter&. Ait enĩ. Qm̃ abundabit imquitas
scłarib quando ad maiorẽ potestatẽ refertur arbi¬
triũ iudicandi manentib sicuti erant om̃ibꝰ. reb
expectet̾ illa sententia. unde iã ñ liceat ꝓuoeari
ne suꝑiori cornitori fiat iniuria. si eiꝰ pendente
iudicio aliqͥo fuerit immutatũ: Et utiq multũ
intest int̾ diuinã ⁊ humanã quãlib& excelsissimã

Expanded text:
OMINIS DILECTISSIMIS MERITOQVE HONORANDIS FRATRIBUS FELICI ET HILARINO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Non miror satanan fidelium animos perturbantem. cui resistite permanentes in spe promissorum dei, qui fallere non potest, qui non solum nobis in se credentibus et sperantibus et in eius caritate usque in finem perseuerantibus polliceri praemia aeterna dignatus est, uerum etiam temporalia scandala non defutura praedixit, quibus fidem nostram exerceri et probari oporteret; ait enim: Quoniam abundauit iniquitasaribus, quando ad maiorem potestatem refertur arbitrium iudicandi, manentibus, sicuti erant, omnibus rebus expectetur illa sententia, unde iam non liceat prouocari, ne superiori cognitori fiat iniuria, si eius pendente iudicio aliquid fuerit commutatum? et utique multum interest inter diuinam et humanam quamlib
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitate an moꝵ tuoꝵ co¬
mitate sit factũ. ut malles
durꝰ cũ asingłis penta non decło: dũ ea uolo magis
oꝑib litterarũ ⁊ qͣntũ occupatꝰ sĩ: ⁊ instantiꝰ facies
qđ rogaui. ut & alios qͦs poturris mͥ aliqͥd aliud scri¬
bendũ uolentes iniungere. anre demoliaris. Dñs
dds̃ nr̃ impleat cordis tui tã grandẽ ⁊ tã scm̃ sinĩ.
quẽ ipse fecit dĩe bratisime. Ex ẽĩ trła s̃¬

Expanded text:
infirmitate, an morum tuorum comitate sit factum, ut malles durus cum a singulis petita non dedero, dum ea volo magis operibus litterarum et quantum occupatus sim, et instantius facies quod rogavi, ut et alios quos potueris, mihi aliquid aliud scribendum volentes injungere, a me demoliaris. Dominus Deus noster impleat cordis tui tam grandem et tam sanctum sinum quem ipse fecit, domine beatissime. EPISTOLA
Abbreviated transcription (French):
a grant honneur. ⁊ firent la feste
des beneurez martirs es kalen¬
des de nouembre. ¶Tex est la
uie tele est la fins dou beneure
saint eustace ⁊ de ses conpaignos
⁊ bien sachiez que tout cil qui la¬
uront en memoire. ⁊qui les hono¬

Expanded text:
a grant honor, e firent la feste des bonaurez martirs es kalendes de novembre.  Tex est la vie e tex est la fins del bonauré saint Eustace e de ses compaignons, e bien sachiez que tuit cil qui l'avront en memoire
Abbreviated transcription (French):
re. si les traistrent fors ⁊ les misẽt
dseur terte . Mais durement furẽt
esbabi. ⁊ a merueille leur uint de
ce quil ne uirent fil de robe neche¬
niel malnus. ains estoient li cors
plus blanc que nois ne gelee ⁊ plus
resplendissanz que uns rais de so¬
leil. ¶Li empereres de la poor quil
ot sen foui en son palais. ⁊ tout al
qui iluec estoient sescriepent a hau¬
te uoiz. Granz ⁊puissanz est li diex
aus crestiens. ⁊ il nest diex fors
il qui tels uertu fait ⁊ tels mira¬
ẽcles quant ib ueut ¶Le crestien
nindrent en repost querte les cors
des amis nr̃e seigneur sles por¬
terent honoreement en .i. mlt bel
lieu: ⁊ quant il orentilicurt tens
il firent .i. oratoire ou il les mirẽt

Expanded text:
re, si les trestrent fors si les mistrent re, si les trestrent fors si les mistrent sor terre. Mes durement furent esbahi, e a grant merveille lor vint de ce qu'il ne virent ne fil de robe ne chevol maumis, ançois estoient li cors plus blans que neis negiee e plus resplandissanz que li rais de soleill. Li empereres, de la peor qu'il ot, s'en foï en son palés, e tuit cil qu'iluec estoient s'escrierent a haute voiz : « Granz e puissanz est li dex as crestiens, e il n'est dex fors lui, qui tex vertuz fet e tex miracles qant il velt. » Li crestien vindrent en repost querre les cors des amis Nostre Seignor, si les porterent honoreement en mult beau leu, e qant il virent leu e tens, il firent un oratoire ou il les mist
Abbreviated transcription (French):
nous soion tout mis ensamble⁊
que li cors nesoient desseure.
ue que il parloit ainsi ezrouz
une uoiz qui unt douciẽl si li
dist ainsi sera il cõme rous lauez
requis. ⁊ encore assez plus carroꝰ
uous estes bien prouue es tempta¬
cions. ⁊ esprouue com ors en for¬
naise. uous changerez pleurs a
ris ⁊ mesaise a delis. ⁊ les doleurs
dousiecle ala ioie de paradis. ¶Qnͣt
li dieuami orent oye cele uoi si se
feritent a grant ioie el buef daraĩ
⁊ tantost li feus deuint douz ⁊ soes
cõme rousee. ⁊ rendirent enchan¬
tant ⁊ en loant dieu leur beneureeᷤ
dames a damedieu. Si ponist on
neoir iluec hautes m̾ueilles car¬
il gisoient en mi lieu dou seu com
il feissent en .i. lit de roses. Ne ne
paroit a cheuel ne a robe quil enf¬
sent arsure de feu ne de flambe.
reres ilueques. ⁊ cõmanda que¬
len li ouurist le buef daram por
ueoir cõment li dieu ami estoiẽt
atorne.Quant il uirent les cors
ibcilidierent quil uesquissent enco¬

Expanded text:
nos soions mis ensemble, e nos soions mis ensemble, e que li cors ne soient desevré. » Que qu'il parloient ensi, ez vos une voiz, qui li vint del ciel, si li dist : « Ensi sera il come vos l'avez requis e encor assez plus, por ce que vos estes bien esprové en temptations e espurgiez come ors en forneise. Vos changereiz plors a ris e meseses a deliz e les dolors del siegle a la joie de paradis. » Qant li Deu ami orent oï cele novele, si se ferirent a grant joie el buef d'arain, e tantost li feus devint douz e soef ausi come rosee, e randirent en chantant e en Deu loant lor boneurees d'ames a Damedeu. Si poïst en veoir ilec hautes merveilles, qu'il gisoient el mi leu del feu come il feissent en un lit de roses ne ne paroit a chevol ne a robe qu'il eussent arsure de feu ne de flambe.  reres ilueques e comanda qu'en li ovrist le buef d'arain por veoir comment li Deu ami estoient atorné Qant il virent les cors, il quiderent qu'il vesquissent enco
Abbreviated transcription (French):
sams. biaus sire tout aussi cõme
li troienfant de babilome furent
esprouue en la fornaise. ⁊ se prou¬
uerent si bien conques ne te re¬
noierent. aisi nous espruieue
en ceste esprueue que nous soions
si bien esprouue que nous terẽ¬
dons ence corment nos ames
netes ⁊ esmerees ⁊ q̃ noꝰ ifenissõs
nos mes ⁊ que nos reliques fire
aient tel grace que tout cil qui
nous auront en memoire ⁊ noꝰ
requerront de bon cuer ⁊qui hõ¬
neur nous porteront. aient ꝑt
⁊ conpaignie onous lassuz el ciel
⁊ ca aual a cerre plente de biens
sii sont enperill de mer ou dautͤ¬
aigue. d il se reclaient de par
nous deliuire les de tous perill
Sil chieent en pechiez mortex⁊
il uiennent a uraie repentance¬
que tu aies mercideuls. ⁊atouz
ceus qui pour toi nous honorerõt¬
ne secours ⁊ ayde atous leur besoĩs
⁊̃ si te pri sire que cis feus ardanz
deuiengne douce rousee. ⁊ quant
les ames departiront des cors que

Expanded text:
sainz. Beau sire, tot ensi come sainz. Beau sire, tot ensi come li troi enfant de Babiloine furent esprové en la forneise e se proverent si bien qu'onques ne te renoierent, ensi nos esprueve en ceste esprueve que nos soions si bien esprové que nos te rendons en cest torment nos ames netes e esmerees e que nos i fenissons nostre vie ; e que noz reliques, Sire, aient tel grace que tuit cil qui nos aoreront en memoire e nos requerront de bon cuer e qui honor nos porteront aient part e compaignie o nos lassus el ciel e ça aval en terre planté de toz biens. S'il sunt en perill de mer o d'autre eve e il te reclaiment de par nos, delivre les de toz perilz. S'il chient en pechiez mortex, s'il en vienent a veraie repentence, aies merci d'els e a toz cels qui por toi nos honorrontlor secors e aide a toz lor besoin ; e si te pri, Sire, que cist feus ardanz deviegne fine rosee, e qant les ames partiront de noz cors, que
Abbreviated transcription (French):
fu fais mais si tost cõme li
lions fu pres des amis nr̃e seigns
il baissa le chief si les enclina ⁊
aora. pus sen departi ⁊ sen issi
de laraine. Ce tint li empereres
a grant m̾ueille que li l̾on nes
auoit touz deuorez. maisonq̃s
pour ce ne lor chay sõme doudos
iens dont il embrasa tout im
buef daram ⁊ fist les .iiii. dieu
amis geter dedenz.Tous li pue¬
ples crestiens ⁊ paiens sassemble¬
tent iluec por ueoir cõmet on les
metroit en cel torment. Mais
ains quil ifussent mis. il prierẽt
tant de respit quil eussent faite
lor oroison. ⁊ cil si firent. Lors tẽ¬
dirent il leur mains routes uers
le ciel ⁊ firent tele oroison cõme
ie uous dirai.
iex qui as tout le pooir ⁊ tou¬
te la uertu que onq̃s hons ne
pot ueoir en ta deyte ⁊ que nois
auons reu ainsi com tu nous de¬
iuisais apres nos doleurs ⁊ nos tẽp¬
tacions. ⁊ apres nos pertes ⁊ nos
damages nous sõmes retorne ⁊
raune ensemble. fi receurons por
nos guerredons la cõpaigne des

Expanded text:
sauvage. Mes si tost come li lions fu pres des amis Nostre Seignor, il beissa le chief, si lor enclina e aora, puis s'en departi e s'en issi de l'areine. Ce tint li empereres a grant merveille que li lions nes avoit toz devorez. Mes onques por ce ne lor chaï somme de dos, leus, dont il embrasa tot un buef d'arain, puis fist les quatre Deu amis giter dedenz. Tot le pueple crestien e li paien s'asemblerent por veoir coment les metroit en cel torment. Mes ainz qu'il i fussent mis, il proierenttant de respit qu'il eussent fet lor oroison, e cil si firent. Lors tendirent il lor mains jointes vers le ciel e firent tel oroison comme je vos dirai.  « Dex, qui as tot le pooir e tote la vertu, que onques hom ne pot veoir en ta deité e que nos avons veu, ensi come tu devisas, aprés noz dolors e noz temptations e aprés noz pertes e noz domages, nos somes retrové e raüné assemble, si recevons por noz guerredons la compaignie des
Abbreviated transcription (French):
lor bon pere qui tant doucement
les auoit maintenuz ⁊ gardez saĩ¬
tement. Et bien sachiez que estia¬
lendes doctembre recut li sams
euesques martire pour. lamour
de nr̃e seigneur ihucrist conq̃rre

Expanded text:
r boen pere, qui tant doucement les avoit meintenuz et governez seintement. Et bien sachiez que as kalendes d’octembre reçut li seinz evesques martyres por l’amor Nostre Seigneur Jhesu Crist conquerre
Abbreviated transcription (French):
Et lame de lui enporterent li angte
esciex. ⁊ si fu assise ⁊ alouee en lor
sainte conpaignie ou ele sesioyst
ges. Et ne saiquans de sa mais¬
niee si eschaperent de ceperul ⁊ de
cele ocision pristrent le cors si le
mistrent en une nefisi lẽporcerẽt
atret. ⁊ puis si lenfonitenc a mlt
grant honor enz el moustier g̾.
pere le prince des apostres. ⁊ la ne
failli mie que nr̃e sires ne feist
pour lui maint bel miracle. Et si
cõme on le metoit en la fosse uo¬
ne si douce odor uint deuers le ciel
quemis qui la fust noy onq̃s par¬
ler de tele.⁊chanter oy on les dou¬
ces uoiz des angres ⁊ apres i as¬
semblerent conte la gent dela cõ¬
tree. qui mlt grant duel demene¬
rent pource quil auoient perdu

Expanded text:
et l’ame de lui enporterent li angre enz es ciex, et si fu assise et aloee en leur seinte conpaingnie ou ele s’esjoistges. Et ne sai qanz de sa mesniee, qui eschaperent de cel peril et de cele occision, pristrent le cors, si le mistrent en une nef, si l’en porterent a Treit et puis l’enfoirent a mult grant honeur enz el mostier seint Pere le prince des apostres. Et la ne failli mie que Nostre Sire ne feïst por lui meint beau miracle ; et si com l’enle metoit en sa fosse, une si douce odeur i vint devers le ciel que nus qui la fust n’oï onques parler de tele, et chanter i oï l’en les douces voiz des angres. Et aprés i assemblerent totes les genz de la contree, qui mult grant duel demenerent por ce qu’il avoient perdu
Abbreviated transcription (French):
Iutens
sempereour
quedyables
auoit grãt
force ⁊ gnͣt
pooir queꝑ
lui que par
ses menistreᷤ
nage. ⁊ degrant richesce. ⁊hono¬
rez sour tous les autres. mais
ui poi iot donpoil dou leu. car
i estoit en error ⁊ en mestreance
⁊ cestoit damages. si uous dirai

Expanded text:
tens l'empereor, que deables avoit grant force e grant pooir que par lui que par ses menistres,e de grant richesce, honorez sor toz les autres ; mes un pou i ot del poil del leu, car il estoit en error e en mescreance. Ce estoit domages, si vos dirai
Abbreviated transcription (French):
sdn baudare ⁊ o grant conpai¬
gnie de chlrs. ⁊uit tantost deuãt
ses iex une grant assamblee de
¶ Queque li chl̾r encendoient a
la chace ⁊ala prise. Estes uous
sen uint pardelez lui qui se par

Expanded text:
son baudoire, atot grant compaignie de chevaliers, e vit tantost devant ses ielz une grant assemblee de  Que que li chevalier entendoient a la chace e a la prise, ez vos s'en vint
Abbreviated transcription (French):
uestoĩt les nuz. Il repaissoit les
fameilleus. Il departoit de ses
uiez choses ⁊ sembloit ia autens
delores cornille lepreudomeque
les ydoles.¶Al dui auoient .ii.
enfanz quil norrissoient dũ cuer
ddie uolente. Encor uous due
plus delui. il estoit bons enguer¬
re ⁊ bons en iustice. si quil mẽtoit
tous ses anemis au desous. ⁊ne¬
ys tons barbarins metoit il sou
ence sestudioit il chascun iour.
pit les bonnes oeures de cel haut
home. ne le bon cuer quil auoit el
uentre: qui encore estoit conuers
de la mue derrour ⁊ de mescreance.
guerredon: ear si com lescripture
dit. Toute maniere de gent qui
dieu doucent ⁊aiment ⁊ qͥ beent
adroit ⁊ a raison. il plaisent bñ
a nr̃e seigneur. pource ot il pitiẽ
douhaut home ⁊ le uoit saimer
neutel maniere cõmeie u̾ dirar¬

Expanded text:
 ; il revestoit les nuz ; il repeissoit les famelleus ;  il departoit de ses viez choses : il sembloit ja au tens de lores Cornille le preudome queles ydres. Cil dui avoient deus enfanz qu'il norrissoient d'un cuer e d'une volenté. Encor vos di plus de lui qu'il estoit bons en guerre e bons en justice, si qu'il metoit toz ses anemis au desoz e toz barbarins metoit il neis : en ce s'estudioit il chascun jor. Mpit les bones oevres de cel haut home, ne le bon cuer qu'il avoit el ventre, e encor estoit coverz de la nue d'error e de mescreance. gerredon, car si come l'Escriture dit : « En totes manieres de genz, qui Deu croient e aiment e qui beent a droit e a reison, il plest bien a Nostre Seignor », e por ce ot il pitié del haut home e le vost sauver en tel maniere que je vos dira