comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nullent̾ sed doceant̾ ante &̾ instruantur
quo sensi scȩ trinitatis in ysteriũ in eccła tene̾¬
at᷑. & si consentiunt credere uł adquiescant
confiteri. purgati iãfidei integritad confir¬
mant̾ manus impositione Siuero paruu¬
li sunt uł hebetes qui doctrinã ñcapiant.
respondeant ꝓillis quieos offer̃ iuxta morẽ
bap̾tit andi. & manus impositione &chrisma¬
reticos bãpaitati sunt aueniunt adnos: bap¬
titari debere ꝓnuntiamꝰ non rebaptizare
Neq enĩ credendũ est eos fuisse baptizatos.
qui ñ innomine patris & filii & sp̃s scĩ nuota
regulã adño positã tincti sunt ut sunt
montani. & manichei. uariata impieatis
germnina uł cęterę istoꝵ origines siue
ordines pestesq duo pͥncipia sibi ignota
introducunt ut cirdo &marcion. ułcon¬
ad nos uenerit ñreqͥrendũ abeis utrum
baptizati sunt annon. sedhoc tantũ sicre¬
dant ecclesiae fidẽ. & baptiz ant᷑ ecclesiaflico

Expanded text:
nulletur; sed doceantur ante et instruantur: nulletur; sed doceantur ante et instruantur: quo sensu sanctae Trinitatis mysterium in ecclesia teneatur. Et sicut sentiunt credere, vel acquiescunt confiteri: purgati jam fidei integritate confirmentur manus impositione. Si vero parvuli sunt vel hebetes, qui doctrinam non capiant: respondeant pro illis, qui illos offerunt juxta morem baptizandi: et manus impositione et chrismareticos baptizati sunt, et veniunt ad nos, baptizari debere pronuntiamus, non rebaptizari. Neque enim credendum est, eos fuisse baptizatos, qui non in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti juxta regulam a Domino positam tincti sunt, ut sunt Montani, et Manichaei, variata impietatis germina: vel caeteri istorum originis sive ordinis pestisque, qui duo principia sibi ignota introducunt, ut Cerdo et Marcion: vel conad nos venerint, non requirendum ab iis, utrum baptizati sint, an non: sed hoc tantum, si credant in ecclesiae fidem, et baptizentur ecclesiastico
Abbreviated transcription (Latin):
inobis. nae irõ uitio aut iiatur aut
gia ficstũ
ibertat arbitru siu cõmissus . ẽ. homo
statĩ in pͥma conditione. ut uigilantia m̃tis
uero seductione serpentis ꝑeuã cedit ana¬
turȩ bono. ꝑdidit parit̾ uigorẽ arbitrii
ñtim̃ electionẽ : nec non. eẽt. suũ quodem̃¬
cdire peccatũ. nec merito indulgeret᷑ quod¬
ñ arbitriũ diluiss& Mlan& ergo ad salutem
arbitrii libtas. id ÷ rationalis uoluntas. uel
admonente pͥus dõ &inuitante ad salutem.
ut uł eligitt uł sequat᷑ uł agat occasionẽ salutis
d̃ libere̾. eẽ. confiteamͥ. Initiũ ergo salutis
nr̃e dõ miserante habemꝰ: ut ad quiescimus
salutiferae inspirationi nre pocestatis est
Ut adipiscam quod ad quiescendo ad moni¬
tioni cupimꝰ: diuimi est muneris. Ut ñ la¬
bam᷑ indepto salutis munere: sollicitudi¬
nis nr̃e est &celestis parit aduitorii.
Utdabãmur: potestatis nre est & ignauiae
scĩ datur Et ideo siqui apud illos
hereticos baptizati sunt qui ne sc̃ẽ

Expanded text:
in nobis: nec nostro vitio aut minuatur aut giet fictum. Libertati arbitrii sui commissus est homo statim in prima mundivero seductione serpentis per Evam cecidit a naturae bono, perdidit pariter vigorem arbitrii, non tamen electionem: ne non esset suum quod emendaret peccatum, nec merito indulgeretur quod arbitrio diluisset. Manet ergo ad salutem arbitrii libertas, id est, rationalis voluntas, sed admonente prius Deo, et invitante ad salutem, ut vel eligat, vel sequatur, vel agat occasionem salutis, Dei esse libere confitemur. Initium ergo salutis nostrae Deo miserante habemus: ut acquiescamus salutiferae inspirationi, nostrae potestatis est: ut adipiscamur quod acquiescendo admonitioni cupimus, divibamur adepto salutis munere, sollicitudinis nostrae est, et coelestis pariter adjutorii: ut labamur, potestatis nostrae est et ignaviae. Spiritus sancti datur. Et ideo siqui apud illos haereticos baptizati sunt, qui in sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
blas funat. sedhonio in dõ. & in homie
deu
resurrecti mortuoꝵ hominũ.
secuna. & semel. Nonpͥma iustoꝵ
& secunda percatoꝵ ut fabula somriatoꝵ
seduna om̃iũ. & simul assurgere cicit᷑ qđ
cadit. Caro ergo nra inuernate resurg&
sic inueritatt eadit : & ñ scđm originẽ im¬
Mt ut penꝰ sufferre possit ꝓpeccatis

Expanded text:
et in homine Deus. Erit resurrectio mortuorum hominum, sed una et semel, non prima justorum, et secunda peccatorum, ut fabula somniatur: sed una omnium: et si id resurgere dicitur, quod cadit: caro ergo nostra in veritate resurgit, sicut in veritate cadit: et non secundum Origenem imut vel poenam sufferre possit pro peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse uos noueritis. si in om̃ib qͥb utit᷑ transitu¬
ra necessitas. suꝑ emineat q̃ ꝑman&e karitas.
Consequens gͦ est ut etiãsiquisuis filiis. ułaliqua¬
tutis aliqͥd c̃tulerit. id ÷ uestẽ siue qđ lib& aliud
int̾ necessaria deputandũ: ñ occulte accipiatur.
sedsit inpotestate senioris. ut inrẽ cõmunẽ re¬
urã scđm arbitriũ abbatis lauent᷑. siue auobis siue
mundȩ uestis nimius appetitꝰ. Lauachrũ etiã
corpoꝵ qͦtiens infirmitatis cogit necessitas. mini¬
me deneget᷑: sedfiat sine murmure dec̃silio me¬
dicinȩ. itã ut etiã sinolit. iubente abbate faciat
qđ faciendũ est ꝓsalute. Siaũt uelit & forte ñex¬
pedit: sue cupiclitati ñ obȩdiat Aliquando enĩ¬
etiã sinoceat ꝓd. eẽ credit᷑ qđ delectat deniq¬
etiã silatensẽ dolor incorpore. famulo dĩ dicen¬
ti qđ sibi doleat. sine dilatione credat᷑: sedtam̃ utrũ
sanando dolori qđ delec tat expediat. siñ ẽ certũ

Expanded text:
ofecisse noveritis; ut in omnibus, quibus utitur transitura necessitas, superemineat quae permanet charitas. Consequens ergo est ut etiam qui suis filiis, aut aliqu aliqua contulerit, sive vestem, sive quodlibet aliud inter necessaria deputandum, non occulte accipiatur; sed sit in potestate praepositae, ut in commune reum arbitrium prepositi laventur sive a vobis sive s munde vestis nimius appetitus Lavacrum etiam corpori cum infirmitatis necessitas cogit minime denegetur set fiat sine murmure de consilio medi a etiam ut si nolit iubente preposito faciat quod faciendum est pro salute Si autem velit et fors ipse expedit sue cupiditati non obeetiam si noceat, prodesse creditur quod delectat. Denique si latens est dolor in corpore, famulo Dei dicenti quod sibi doleat, sine dubitatione credatur. Sed tamen utrum sanando illi dolori quod delectat expediat, si non est cert
Abbreviated transcription (Latin):
deberis: Melior ẽ aũt qͥ quãuis ira sepe tẽpte¬
tur. tam̃ inpetrãre festinat ut sibi dimittat
cit᷑. & adueniã petendam difficilius inclinat᷑¬
Qui autẽ nũꝗ uult petere ueniã. aut ñ exanimo
petit: sine causa e inmonasterio. etiã si inde
ñ ꝓiciat᷑. Proinde uobis auerbis duriorib parci¬
tẽ. q̃si emissa fuerint exore ur̃o. ñpigeat exip¬
so ore ꝓferre medicam̃ta: unde facta s̃ uulnera.
Quando aũ necessitas disciplinȩ morib coher¬
cendis dicere uos uerba dura cõpellit : sietiã
in ipsis modũ uos excessisse sentitis. ñ auobis exi¬
gitur ut ab eis ueniã postuletis. ne apud eos quos
oport& eẽ subiectos dũ ima seruat᷑ humilitas.
regendi frangat᷑ auctoritas. Sedtam̃ petenda
fortasse corrigias. qͣnta beni uolentia diligatis:

Expanded text:
debetis. Melior est autem quae quamvis ira saepe tentadebetis. Melior est autem quae quamvis ira saepe tentatur, tamen impetrare festinat ut sibi dimittat citur, et ad veniam petendam difficilius inclinatquae autem numquam uult petere ueniam aut non ex animo petit, sine causa est in monasterio, etiamsi non inde proiciatur. proinde uobis a uerbis durioribus parcite; quae si emissa fuerint de ore uestro, non pigeat ex ipso ore proferre medicamenta, ex quo facta sunt uulnera. quando autem necessitas disciplinae minoribus cohercendis dicere uos uerba dura compellit. si etiam in ipsis modum uos excessisse sentitis, non a uobis exigitur, ut ab eis ueniam postuletis, ne apud eas, quas oportet esse subiectas, dum nimia seruatur humilitas, regendi frangatur auctoritas. sed tamen petenda est forte corripitis, quanta benevolentia diligatis.
Abbreviated transcription (Latin):
dearis ĩportinꝰ qͥñ libent̃ audit q̃dicunt᷑ in eũ
Tutam̃ scias ħ illi eẽ oportimũ. & dilectionẽ cu¬
rãq sanitatis eiꝰ animo tencas mansueto &̃mo¬
lesto & frat̃no. Multi enĩ pꝰea cogiantes q̃ au¬
dierint aqͣm iuste aucdier it. ipsi segraus & se¬
ueriꝰ arguer̃. & quãuis ꝑturbatiores amedico
uidentur abcede. pausatĩ uerbi uigore inmedul¬

Expanded text:
dicuntur in eum; tu tamen scias hoc illi esse opportunum, et dilectionem curamque sanitatis ejus animo teneas mansueto, et modesto, et fraterno. Multi enim postea cogitantes quae audierint, et quam justa audierint, ipsi se gravius et severius arguerunt; et quamvis perturbatiores a medico viderentur abscedere, paulatim verbi vigore in medul
Abbreviated transcription (Latin):
bus tins adno cendũ c̃sentias. & exhibeas lingͥm
tuã arma iniquitatis peccato adreddendũ ma¬
lũ ꝓmalo. aut maledictũ ꝓmaledicto. Qucqͥd
enĩ lacerato animo dixeris : punientis ÷ inpetus.
ñcaritas corrigentis. Dilige. & dic qđuoles. Nullo
mͦ maledictũ erit qđ specie maledicti sonuerit :
simemineris senserisq te ingladio uerbi di lib̾a¬
torẽ hoĩs eẽ uelle ab obsidione uitioꝵ. Idsifor
eã corde dilectionis accȩdis. s& int̃gendũ subrep¬
serit aliqͥd dũtͥ resistit᷑. qđ te auferat ab homi¬
nis uitio ꝑsequendo. & ipsi hõi faciat infestum.
postea te lacrimis lauantẽ huiꝰmodi puluerẽ
multo salubriꝰ meminisse oportebit ÷ qͣm ñ de¬
beamꝰ suꝑ alioꝵ suꝑbire peccata. qͣndo iipsa
eoꝵ obuirgatione p̾eccamꝰ. cũ facili nos ira ped¬
cantis iratos. ꝗ miseria miscđes fac̃ Nihil aut

Expanded text:
bus tuis ad nocendum consentias, et exhibeas linguam bus tuis ad nocendum consentias, et exhibeas linguam tuam arma iniquitatis peccato ad reddendum malum pro malo, aut maledictum pro maledicto . Quidquid enim lacerato animo dixeris, punientis est impetus, non charitas corrigentis. Dilige, et dic quod voles: nullo modo maledictum erit quod specie maledicti sonuerit, si memineris senserisque te in gladio verbi Dei, liberatorem hominis esse velle ab obsidione vitiorum. Quod si forteam corde dilectionis accedis, sed inter agendum subrepserit aliquid, dum tibi resistitur, quod te auferat ab hominis vitio percutiendo, et ipsi homini faciat infestum; postea te lacrymis lavantem hujusmodi pulverem, multo salubrius meminisse oportebit, quam non debeamus super aliorum superbire peccata, quando in ipsa eorum objurgatione peccamus, cum facilius nos ira peccantis iratos, quam miseria misericordes facit
Abbreviated transcription (Latin):
eos lib̾& secari. qđ ñ ipsi corporis medici attendt̃.
qͥtrenȩ mercedis intintu curant. Quotꝰ enĩ re
&illi rariores sint quiuolentes ligati fuerint:
Plures enĩ resistentes &̃mori se malle claman¬
tes qͣm illo curari mͦ uyo lingͣ ipsa eoꝵ relicta
lib̵a om̃ib m̃bris contrinser̃. neq ad suũ neq
adreluc tantis s& ad ipsiꝰ artis arbitriũ Iuoꝵ
tam̃ uocib c̃uiciisq dolentiũ. nec cõmouetur
curantis animꝰ. nec quiescit manus. Mledicinȩ
aũt cȩlestis ministri aut ꝑodioꝵ trabẽ cernere
stipulã moculo frĩs uolunt aut tolerabiliꝰ mor¬
tẽ uide peccantis. ꝗuerbũ ĩdignantis audire
Qdñita accidiss& : sitã sanũ animũ curando al¬
terius animo adhib̾emꝰ: ꝗ sanis manib illi medi
dũint̾nis interrogationib examinantes nrãm
c̃seientiã. liqͥdo nõb̵ corã dõ respondimꝰ dilecti
huc ille ꝑte sañari posse uidebit᷑. nichil respor¬
deas donec saneris pͥor. neforte carnalib moci¬

Expanded text:
 aut secari. Quod nec ipsi corporis medici attendunt, qui terrenae mercedis intuitu curant. Quotus enim qutus expertus sit? cum et illi rariores sint qui volentes ligati fuerint. Plures enim resistentes, et mori se malle clamantes, quam illo curari modo, vix lingua ipsa eorum relicta libera omnibus membris constrinxerunt; neque ad suum, neque ad reluctantis, sed ad ipsius artis arbitrium: quorum tamen vocibus conviciisque dolentium nec commovetur curantis animus, nec quiescit manus. Medicinae autem coelestis ministri, aut per odiorum trabem cernere stipulam in oculo fratris volunt , aut tolerabilius mortem videre peccantis, quam verbum indignantis audire: quod non ita accidisset, si tam sanum animum curando alterius animo adhiberemus, quam sanis manibus illi medicum internis interrogationibus examinantes nostram conscientiam, liquido nobis coram Deo responderimus, dilectiohuc ille per te sanari posse videbitur, nihil respondeas donec saneris prior: ne forte carnalibus moti
Abbreviated transcription (Latin):
disq peccatis. diligent̃ obseruet᷑: cũ dilectione ho¬
minũ &odio uitioꝵ. Iuicũq aũt intantũ ꝓgressus
fuerit malũ. ut occulte abaliqͦ litteras uł quelib&
munꝰcula accipiat : siħ ultro c̃fitet᷑. parcat᷑ illi & ore¬
arbitriũ abbatis grauiꝰ em̃det᷑. Sane nullus sibi oꝑe

Expanded text:
disque peccatis diligenter obseruetur cum dilectione hodisque peccatis diligenter obseruetur cum dilectione hominum et odio uitiorum. quaecumque autem in tantum progressa fuerit malumunuscula accipiat, si hoc ultro confitetur, parcatur illi, et orearbit
Abbreviated transcription (Latin):
insustentanda parcitate fuerint fortiores. Melius 
habitꝰ ur̃. nec affec tetis uestib placere sedmoribus
Suando ꝓceditis: simul ambulate. Cũ ueneritis quo
feminarũ: figant᷑ innullã Neq enim quando ꝓce¬
ditis feminas uide ꝓhibemini. Sed appetere aut
ab ipsis uelle appeti: criminosum est Necsolo tactu
& affec ta. sed aspectu quoq appetit᷑. & appetit c̃eu¬
piscentia feminarum. Nec dicatis uos habe animos
pudicos sihabeats oculos inpudicos: qͥa inpudicꝰ ocu¬
lus impudici cordis est nuntius: & eũ se inuicem
sibi etiã tacente lingͣ espectu mutuo corda nun¬
tiant inpudica. & scđm c̃cupiscentiam carnis alte¬
rutro delectant᷑ ardore: etiã intactis ab immun¬
da uiolatione corporib fugit castitas ipsa demo¬
ribus nec putare deb& q̃uiꝰ infeminã figit oculũ.
Uidetur om̃ino &aqͥb se uidĩ ñ arbitrat᷑. Sed
esto. lateat. &anemine hominũ uideat᷑ qͥdfaci& de

Expanded text:
in sustinenda parcitate fuerint fortiores. Melius esin sustinenda parcitate fuerint fortiores. Melius eshabitus vester; nec affectetis vestibus placere, sed moribus. Quando proceditis, simul ambulate: cum veneritis quo feminarum, figantur in nulla. Neque enim quando proceditis, feminas videre prohibemini; sed appetere, aut ab ipsis appeti velle criminosum est. Nec solo tactu et affectu, sed aspectu quoque appetitur et appetit concupiscentia feminarum. Nepudicos, si habeatis oculos inpudicos, quia inpudicus oculus inpudici cordis est nuntius et, cum se inuicem sibi etiam tacente lingua conspectu mutuo corda nuntiant inpudica et secundum concupiscentiam carnis alterutro delectantur ardore, etiam intactis ab inmunda uiolatione corporibus fugit castitas ipsa de moribus. nec putare debet, quae in masculo figit oculum uidetur omnino, et a quibus uideri non arbitratur. sed ecce lateat et a nemine hominum uideatur, quid faciet de
Abbreviated transcription (Latin):
fortiorib ñdat᷑: cogitare debent qͥb ñdat᷑. quantũ
desua scłari uita iłli adistã descenderint. quã uis
usq ad alioꝵ quis corpore firmiores frugalitatẽ
ꝑuenire ñ quiuerint. Nec debent uelle om̃s quod
paucos. uident amplius: ñqͥa honorant᷑ sedqͥa tole¬
crant᷑ acciꝑe: nec̃tingat detestanda ꝑuersitas ut
inmonasterio ubi quantũ possunt funit diuites
laboriosi. fiant pauꝑes delicati Sane quẽ ad modũ
egrotantes necesse habent minꝰ acciꝑe negrauent᷑ :
ita & poste egritudinẽ sic tractandi s̃ ut citiꝰ recre¬
ent᷑. etiã sidehumillima scłi pauꝑtate uener̃ : tanꝙ
hillis ẽtulerit recentior egritudo. qđ diuitib ante¬
rior c̃suetudo. Sedcũuires pͥstinas reparauerint᷑.
redeant ad feliciorẽ c̃suetudinẽ suã. quȩ famulos
dĩ tanto ampliꝰ dec& quanto minꝰ indigent. Nec cibi
eos teneat uolupdas iã uegetatos: qͦs necessitas leua¬
rat. infirmos Illi sane se existiment ditiores: qui

Expanded text:
ent quibus non datur, quantum de sua saeculari vita illi ad istam descenderint, quamvis usque ad aliorum, qui sunt corpore firmiores, frugalitatem pervenire nequiverint. Nec debent velle omnes, quod paucos vident amplius, non quia honorantur, sed quia tolerantur, accipere; ne contingat detestanda perversitas, ut in monasterio, ubi quantum possunt, fiunt divites laboriosi, fiant pauperes delicati. Sane quemadmodum aegrotantes necesse habent minus accipere, ne graventur: ita et post aegritudinem sic tractandi sunt, ut citius recreentur, etiamsi de humillima saeculi paupertate venerunt; tanquam hoc illis contulerit recentior aegritudo, quod divitibus anterior consuetudo. Sed cum vires pristinas reparaverint, redeant ad feliciorem consuetudinem suam, quae famulos Dei tanto amplius decet, quanto minus indigent: nec ibi eos teneat voluptas jam vegetos, quo necessitas levarat infirmos. Illos aestiment ditiores, qui
Abbreviated transcription (Latin):
extra horã aliqͥd alim̃toꝵ sumat. isi cũ egrotat.
Cũ acceditis adm̃sã: donec inde surgatis qđ uobis
scđm c̃suetudinẽ legit̾ sine tumultũ & c̃tentionib
audite Nec solȩ uob̃ fauces suuĩ cibũ. sed aures esu
sialit̃ tractant᷑ inuictu. ñ deba aliis molestũ eẽ: nec¬
iniustũ uideri eis qͦs fac̃ alia c̃suetudo fortiores
Nec illos feliciores putent qͥa sumunt qđñ samunt
ipsi: sedsibi ipsis potiꝰ gatulent᷑. quia ualent qđ ñua¬
len ipsi Et sicis qui uener exmorib delicatioribus

Expanded text:
randii aliquid alimentorum sumat, nisi cum aegrotat. Cum acceditis ad mensam, donec inde surgatis, quod vobis secundum consuetudinem legitur, sine tumultu et contentionibus audite: nec solae vobis fauces sumant cibum, sed et aures esursi aliter tractantur in victu, non debet aliis molestum einiustum uideri. quas fecit alia consuetudo fortiores. nec illas putent feliciores, quia sumunt, quod non sumunt ipsae, sed sibi potius gratulentur, quia ualent, quod non ualent illae. et si eis, quae uenerunt ex moribus delicatioribus
Abbreviated transcription (Latin):
mitate. & doc trina. ut tẽ oportunꝰ sentiar̾is cũ
instas ȩdificando. Cũ aũt destruis arguendo ñcu¬
res etiã si inporamꝰ uidearis. siħ ẽ talib ĩportu¬
nũ. ita duo quȩ sequunt᷑ ad duo suꝑiora poss sin¬
gillatĩ referri : Hortare cũ oporam̾e instas. in¬
crepa cũ inportune arguis. Deinde cetera duo
similit̃. conuerso ordine referunt᷑. Cũ om̃i lon¬
ganimitate ad sustinendas in dignitates eoꝵ qͦs
destruis. & doctrina ad instruenda eoꝵ studia
cͦs edificas. Iam̃ etiã sullo usitatiore mͦ distingui¬

Expanded text:
mitate et doctrina: ut tunc opportunus sentiaris, cum mitate et doctrina: ut tunc opportunus sentiaris, cum instas aedificando; cum autem destruis arguendo, non cures etiamsi importunus videaris, si hoc est talibus importunum: ita duo quae sequuntur, ad duo superiora possunt singillatim referri, Hortare cum opportune instas, increpa cum importune arguis; deinde caetera duo similiter, sed converso ordine, referuntur, Cum omni longanimitate, ad sustinendas indignationes eorum quos destruis; et doctrina, ad instruenda eorum studia quos aedificas: tamen etiamsi illo usitatiore modo distingua
Abbreviated transcription (Latin):
uobis legat᷑. Et ubi uos inueneritis ea quȩ scrip¬
ta s facẽre. agite grãs dño bonoꝵ om̃ium lar¬
ut ei debitũ dimittat᷑. &intẽptationẽ neindu
litigare ñoport& sedmitẽ eẽ adom̃s. docibilẽ.
patientẽ. & nequisqm exeo puta cessandũ sibi
quit apłs corripictẽ diuersa sentientes. Quo¬
mͦ inmodestia qͦmͦ corripientẽ. nisi cũlenitatẽ
corde retinemꝰ &aliqui medicam̃ti acrimonu
uerba correptionis asꝑgimꝰ: Nec alit̃ accipien
dũ uideo qđ inepła positũ ẽ. p̃dica uerbũ. insta
oportune ĩ portime. argue. hortare. increpa. in
om̃idonganimitate & doc trina Inportunitas enĩ
oportunitaa utiq c̃traria ẽ. neq om̃ino ullũ
medicam̃tũ sanat : nisi qđ oportune adhibueris.
qͣm quã gͦ &sic possit distingui insta oportu¬
ne. ut alius sit sensus. ĩ porturie argue. deinde
cetã c̃texant᷑. hortare. increpa cũomũ longani¬

Expanded text:
uobis legatur et, ubi uos inueneritis ea, quae scripuobis legatur et, ubi uos inueneritis ea, quae scripta sunt, facientes, agite gratias domino bonorum omnium larut et debitum dimittatur et in temptationem non indulitigare non oportet; sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem. Et ne quisquam ex eo putet cessandum sibi quit, corripientem diversa sentientes . Quomodo in modestia, quomodo corripientem, nisi cum lenitatem corde retinemus, et aliquam medicamenti acrimoniam verbo correptionis a eadem Epistola positum est: Praedica verbum, insta opportune, importune; argue, hortare, increpa in omni longanimitate et doctrina . Importunitas enim opportunitati utique contraria est: neque omnino ullum medicamentum sanat, nisi quod opportune adhibueris. Quanquam ergo et sic possit distingui, Insta opportune, ut alius sit sensus, Importune argue, deinde caetera contexantur, Hortare, increpa cum omni longani
Abbreviated transcription (Latin):
cipue ꝑtinebit. ita ut & ad abbatẽ cuiꝰ÷ apuduos
maior auctoritas referat. qđ modũ ułiures
potestate dominante. sedearitate seruiente
corã dõ substratꝰ sit pectib ut̃is: Enta om̃s seip¬
sum bonoꝵ oꝑũ p̾beat exẽplũ. corripiat inqͥetos.
c̃solet᷑ pusillanimes. suscipiat infirmos. patiens
sit adom̃s. disciplinã libens metuens ĩponat.
& quã uis utrũq sit necessarium. tam̃ plus eũ¬
tẽ dõ se ꝓuobis redditurũ ẽẽ rationẽ. Unde
magis uos obȩdiendo. ñsolũ ur̃i.uerũ etiã ipsius
mi seremini : quia int̾uos qͦnto in loco suꝑiori.
tanto inꝑiculo maiore uersat᷑. don& dñs ut ob¬
seruetis hȩc om̃ia cũdilectione. tanqͣm sꝑitalis
pulchritudinis amatores. & bono xp̃i odore de
bona c̃uersatione flagrantes. ñsic̃ serui sublege.
sedsicut liberi subgrã constituti. Ut aũ uos in hoc
libello tanqͣm inspeculo possitis inspicere. neꝑ
obliuionẽ aliqͥd negligatis: semel inseptimana

Expanded text:
cipue pertinebit ut ad abbatem, cujus est apud nos major auctoritas, referat quod modum vel vires potestate dominante, sed charitate serviente: coram Deo subditus sit pedibus vestris. Circa omnes seipsum bonorum operum praebeat exemplum. Corripiat inquietos, consoletur pusillanimes, suscipiat infirmos, patiens sit ad omnes, disciplinam libens habeat, metum imponat; et quamvis utrumque sit necessarium, tamen plus se pro nobis reddituram esse rationem. unde magis oboediendo non solum uestri uerum etiam ipsius miseremini, quia inter uos quanto in loco superiore tanto in periculo maiore uersatur. Donet dominus. ut obseruetis haec omnia cum dilectione tamquam spiritalis pulchritudinis amatrices et bono odore Christi de bona conuersatione fraglantes non sicut ancillae sub lege sed sicut liberae sub gratia constitutae. ut autem in hoc libello tamquam in speculo uos possitis inspicere, ne per obliuionem aliquid neglegatis, semel in septimana
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ desuis facultatib aliqͥd c̃tuler̃. nedefuis diui¬
tus magis suꝑbiant quia eas monasterio partiunt᷑:
quã siħis in scło fruerent᷑. Alia qͥppe quȩcũq
iniquitas inmalis oꝑib exercet᷑ ut fiant: sũꝑbia uͦ
etiã bonis oꝑib ins̃diat᷑ ut pereant & qͥd ꝓdest dis¬
ꝑgere dando pauꝑib & pauperẽ fieri. cũ anima
misera suꝑbior eficit᷑ ctẽnendo. quã fuerat pos¬
sidendo: Om̃s gͦ unanimit̃ & concordit̾ uiuite:
& honorate inuo̾bis inucẽ dm̃. cuiꝰ tẽpla facti estis
Orationib instate. horis &̾ tẽporib c̃stitutis. in o¬
ratcrio nemo aliqͥd agat. nisi ad qđ ÷ factũ: un
tas sieis uacat &orare uoluerint: ñeis sit inpedi¬
cũ oratis dm̃: h uerset᷑ in corde. qđ ꝓfert̾ inuoce. & ho

Expanded text:
itae de suis facultatibus aliquid contulerunt; ne de suis divitiis magis superbiant, quia eas monasterio partiuntur, quam si eis in saeculo fruerentur. Alia quippe quaecumque iniquitas in malis operibus exercetur ut fiant; superbia vero etiam in bonis operibus insidiatur, ut pereant. et quid prodest dispergere dando pauperibus et pauperem fieri, si anima misera superbior efficiatur contemnendo, quam fuerat possidendo? omnes ergo unanimiter et concorditer uiuite et honorate in uobis inuicem deum, cuius templa factae estis. Orationibus instate horis et temporibus constitutis. in oratorio nemo aliquid agat, nisi ad quod est factum,tas, si eis uacat, orare uoluerint, non eis sint impedicum oratis deum,
Abbreviated transcription (Latin):
dandũ. ẽ. Est enĩ ꝓfecto melior corpore¬
& uiuatior: a quo huic uitti tribuit᷑. Qd siñ¬
id qđ est inmole corporis. sed id qđ inspe¬
cie fitcit corpus. eẽ: Quȩsententia inuicti¬
ore ratione ad ꝓbat᷑: Tanto enĩ magis est
corpꝰ quanto speciosius ẽ. atq pulchrius.
Tantoq minꝰ .ẽ. quanto fȩdius ac defor¬
mius. quedefectio ñp̃cisione molis deqͦ iã
satis actũ .ẽ. sed speciei pͥuatione contin¬
git : Quȩrendũ dehac rediligent̃. ac disci¬
t̾iendũ est : Nequis ad firm& animũ tali
defectu interire : ut qm̃ specie aliqͣ sua pͥ¬
uatur dũ stultꝰ. ẽ. Credatur intantũ auge¬
.ri posse hanc pͥuationẽ ut om̃ino specie
expoli& animum & ea labe ad nihilũ re¬
digat. cogatq interire. Quã obrẽ sipotue¬
rimꝰ imp&rare ut ostendat᷑ necorpori
qͥdem hoc posse accidere ut corporea
specie priuet᷑ quacorpꝰ ẽ: uire fortasse

Expanded text:
dandum est. Est enim profecto corpore melior edandum est. Est enim profecto corpore melior et vivacior, a quo huic vita tribuitur. id quod est in mole corporis, sed id quod in specie facit corpus esse, quae sententia invictiore ratione approbatur: tanto enim magis est corpus, quanto speciosius est atque pulchrius; tantoque minus est, quanto foedius ac deformius; quae defectio non praecisione molis, de qua jam satis actum est, sed speciei privatione contingit: quaerendum de hac re diligenter ac discutiendum est, ne quis affirmet animum tali defectu interire; ut quoniam specie aliqua sua privatur dum stultus est, credatur in tantum augeri posse hanc privationem, ut omni modo specie spoliet animum, et ea labe ad nihilum redigat cogatque interire. Quamobrem si potuerimus impetrare ut ostendatur, ne corpori quidem hoc posse accidere, ut etiam ea specie privetur qua corpus est; jure fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
maius ÷ lociq plus occupat. tanto ꝓpinqͣt
magis enĩ .ẽ. totũ quã pars. Quare &iam
minꝰ sit cũminuit᷑ necͥesse est : defectũ
gͦ patit᷑ cũminuit᷑. Porro aut̃ minuitur
cũ ex eo aliqͥd p̃cisione detrahitur. Ex
qͦ cũ ficit᷑ ut tali detractione tendat ad
nihilũ. At nulla p̃cisio ꝑducit adnihilũ.
Om̃is enĩ pars q̃ remanet. corpus est
& quic quid hoc est : quanto libet spatio
locũ occupat. Neq id poss& nisi baberet
partes in quas identidem cederet᷑. Pocest
igit᷑ infinite cedendo infuite minui. & i¬
deo defectũ pati. atq. adnihilũ tendere.
quãuis ꝑuenire nũquã queat. Qđitẽ de
ipso spatio & quolibet int̾uallo dici atq intel¬
ligi potest. Nam & dehis &iã tminatis dimi¬
diã uerbi grã partẽ detrahendo & ex eo
qđ restat semꝑ dimidiã : minuit᷑ int̾ uallũ
atq ad fint ꝓgreditur. Adquẽ ttm̃ nullo
ꝑuenit᷑ modo. quominꝰ hoc deanimo formi¬

Expanded text:
majus est locique plus occupat, tanto magis prmajus est locique plus occupat, tanto magis prMagis enim est totum quam pars. Quare etiam minus sit, cum minuitur, necesse est. Defectum ergo patitur cum minuitur. Porro autem minuitur, cum ex eo aliquid praecisione detrahitur. Ex quo conficitur ut tali detractione tendat ad nihilum. At nulla praecisio perducit ad nihilum. Omnis enim pars quae remanet, corpus est, et quidquid hoc est, quantolibet spatio locum occupat. Neque id posset, nisi haberet partes in quas identidem caederetur. Potest igitur infinite caedendo infinite minui, et ideo defectum pati atque ad nihilum tendere, quamvis pervenire nunquam queat. Quod item de ipso spatio et quolibet intervallo dici atque intelligi potest. Nam et de his etiam terminatis, dimidiam, verbi gratia, partem detrahendo, et ex eo quod restat, semper dimidiam, minuitur intervallum, atque ad finem progreditur, ad quem tamen nullo pervenitur modo. Quo minus hoc de animo formi
Abbreviated transcription (Latin):
De parari aut̃ ñ potest ut sepe raciocina¬
tisumꝰ. Non potest igit᷑ interire. at enĩ¬
auersio ipsa aratione ꝑ quã stulticia c̃¬
tingit animo sine defectu eius fierinon
potest. Sienĩ magis est adrationẽ c̃uer¬
sus eiq inhȩrens idõ qđm hor& in com¬
mutabili rei qđ ẽ. ueritus : Que & ma¬
xime & primitꝰ ẽ : cũ ab ea .ẽ. auersus id ip¬
sũ. ẽẽ. minꝰ hab& qđ ẽ dificere . Om̃is au¬
tẽ defectꝰ tendit adnihilũ . & interitũ
nullũ magis ꝓpͥȩ oport& accipi : quãcũ
id qđ aliqͥdꝰ erat nihilsit. Quare tendere
adnibilũ : ẽ. ad interitũ tendere. quicur
ñ cadat manimũ uix ẽ dicere inquẽ
defectꝰ cadit. Dant᷑ hic cetera : sed negat᷑
eẽ. consequens interire id qđ tendit adnihi¬
lũ. idẽ. adnihilũ ꝑuenire. Qđ in corpore
qͦq anim auerti potest. Nã qm̃ qđ lihet
corpꝰ pars. ẽ. mundi sensibit. & ideo quanto

Expanded text:
separari autem non potest, ut supra ratiocinaseparari autem non potest, ut supra ratiocinati sumus: non potest igitur interire. CAPUT VIaversio ipsa a ratione per quam stultitia contingit animo, sine defectu ejus fieri non potest: si enim magis est ad rationem conversus eique inhaerens, ideo quod inhaeret incommutabili rei quae est veritas, quae et maxime et primitus est; cum ab ea est aversus, idipsum esse minus habet, quod est deficere. Omnis autem defectus tendit ad nihilum; et interitum nullum magis proprie oportet accipi, quam cum id, quod aliquid erat, nihil fit. Quare tendere ad nihilum, est ad interitum tendere. Qui cur non cadat in animum, vix est dicere, in quem defectus cadit. Dantur hic caetera: sed negatur esse consequens interire id quod tendit ad nihilum, id est ad nihilum pervenire. Quod in corpore quoque animadverti potest. Nam quoniam quodlibet corpus pars est mundi sensibilis, et ideo quanto
Abbreviated transcription (Latin):
ipse animꝰ abea uoluntate separet᷑. Sed nihil
est in illa natura inuidentiȩ: qͦminꝰ fruen¬
dã seanimis p̃beat. deinde quomagisest
eo qͥc quid sibi coniungit᷑ facit ut sit. Cuire
c̃trarius .ẽ. interitꝰ. Uoluntatẽ autẽ ammꝰ
separari aratione nonminis absurde trus
dicer&. siulla abinuicẽ separatio poss&. ẽẽ. rerũ
quas ñ contin& locus. Qđ quidẽ dici aduer¬
sus om̃ia suꝑiora potest. quib alias contͣ¬
dictiones opposuimꝰ. Quid ergo ĩãne conclu¬
dendũ. ẽ. animũ. eẽ in mortalem: Anne¬
&iã siseparari ñ potest ex tingui potest : At
sĩ illa rationis uis ipsa sũci conilictione af¬
ficit animũ. neq enĩ ñ afficere potest : ita
ꝑfecto afficit ut ei. ẽẽ. tribuat. Est enĩ
maxime ipsaratio. ubi sũma &iã in cõ¬
mutabilitas intelligit᷑. Itaque eũ quẽ ex se
afficit cogit ẽẽ. quodãmͦ. N gͦ ex tingui
animꝰ potẽst. nisi aratione separatus .

Expanded text:
ipse animus ab ea voluntate separetur. Sed nihil ipse animus ab ea voluntate separetur. Sed nihil est in illa natura invidentiae, quominus fruendam se animo praebeat. Deinde quo magis est, eo quidquid sibi conjungitur facit ut sit, cui rei contrarius est interitus. Voluntate autem animum separari a ratione non nimis absurde quis diceret, si ulla ab invicem separatio posset esse rerum quas non continet locus. Quod quidem dici adversus omnia superiora potest, quibus alias contradictiones opposuimus. Quid ergo? Jamne concludendum est, animum esse immortalem? an etiamsi separari non potest, exstingui potest? At si illa rationis vis ipsa sua conjunctione afficit animum; neque enim non afficere potest; ita profecto afficit ut ei esse tribuat. Est enim maxime ipsa ratio, ubi summa etiam incommutabilitas intelligitur. Itaque eum quem ex se afficit, cogit esse quodammodo. Non ergo exstingui animus potest, nisi a ratione separatus;
Abbreviated transcription (Latin):
apparet : nihil cõmutari potest qđ in eo tam¬
quã in subiecto est. Reman& igit᷑ om̃is pug¬
na dieercio. Nã si animꝰ substantia .ẽ. & subs¬
tantia ratio cui coniungit᷑ : ñ absurde quis
putauerit fieri posse ut manente illa hic
ẽẽ. desinat. Sedmanifestũ. ẽ. quã dui animꝰ
aratione ñsẽparat᷑ eiq coher& necessario
eũ manere atq uiuere. Separari aut̃ qua
tandẽ ui potest : Nũcorporea. cuiꝰ & poten¬
tia infirmior &origo inferior & ordosepa¬
ratior: Nullo mͦ. animali gͦ. Sed &iã idqͦ
mͦ  Analit̃ animꝰ potentior quis quis est con¬
templari rationẽ ñ potest : nisi alterũ inde
sẽparauerit: At neq ratio cuiquã contem¬
planti defuerit siomĩs contẽplent᷑ : & cũ mhil
sit ipsa ratione potentius quanihil. ẽ. in cõ¬
mutabiliꝰ. nullo pacto erit animꝰ ñdũ rati¬
oni coniunctꝰ eoest conuct᷑ potentior.
Restat ut aut ipsa ratio a se ipsũ separaret : aut

Expanded text:
apparet; nihil commutari potest quod in eo tanapparet; nihil commutari potest quod in eo tanquam in subjecto est. Remanet igitur omnis pugna de tertio. Nam si animus substantia est, et substantia ratio cui conjungitur; non absurde quis putaverit fieri posse, ut manente illa hic esse desinat. Sed manifestum est quamdiu animus a ratione non separatur eique cohaeret, necessario eum manere atque vivere. Separari autem qua tandem vi potest? Num corporea, cujus et potentia infirmior, et origo inferior, et ordo separatior? Nullo modo. Animali ergo? Sed etiam in quo modo? An alter animus potentior quisquis est, contemplari rationem non potest, nisi alterum inde separaverit? At neque ratio cuiquam contemplanti defuerit, si omnes contemplentur: et cum nihil sit ipsa ratione potentius, qua nihil est incommutabilius; nullo pacto erit animus nondum rationi conjunctus, eo qui est conjunctus potentior. Restat ut aut ipsa ratio a se ipsum separet, aut
Abbreviated transcription (Latin):
Quo qͦ lib& mͦ aut̃ sese habeat ñid poss& con¬
tẽplari animꝰ ꝑse ipsũ nisi aliqͣ coniunctio¬
ne cũ eo. Nã om̃e qđ contẽ plam᷑ siue cog¬
nitione capimꝰ : aut sensu. aut intellectu
capimꝰ. Sed ea quȩ sensu capiunt᷑ extra &iã
nos. ẽt̃. sentiunt᷑ & locis continentur. Unde
neꝑ cipi quidem posse adfirmant᷑. Eauͦ que
intelligunt᷑. ñ quasi alibi positti intelligunt᷑.
quã ipsẽ qui intelligit animus. Simul enĩ &iã
in telligunt᷑ ñ contineri loco. quare ista coniunc¬
tio int̾uentis animi & eiꝰ ueri qđ intuet᷑. aut ita
est ut subiectũ sit animꝰ uerũ aut̃ illud insubiec¬
to : aut c̃tra. subiectũ uerũ & insubiecto animꝰ
aut utraque substantia. horũ aut̃ triũ sipri¬
mũ est : tum ẽ in mortał animꝰ quã ratio scđm
suꝑiorẽ disputationẽ qđ in esse illa nisi uiuo
ñ potest eadẽ necessittis in scđo. ẽ. nãsiuerũ il¬
lud qđ ratio dr̃ nihil hab& cõmutabile sicut

Expanded text:
 contemplari animus per seipsum, nisi aliqua conjunctione cum eo. Nam omne quod contemplamur, sive cogitatione capimus, aut sensu aut intellectu capimus. Sed ea quae sensu capiuntur, extra etiam nos esse sentiuntur, et locis continentur, unde nec percipi quidem posse affirmantur. Ea vero quae intelliguntur, non quasi alibi posita intelliguntur, quam ipse qui intelligit animus: simul enim etiam intelliguntur non contineri loco. 11. Quare ista conjunctio intuentis animi, et ejus veri quod intuetur, aut ita est ut subjectum sit animus, verum autem illud in subjecto; aut contra subjectum verum, et in subjecto animus; aut utrumque substantia. Horum autem trium si primum est, tam est immortalis animus quam ratio, secundum superiorem disputationem, quod inesse illa nisi vivo non potest. Eadem necessitas in secundo est. Nam si verum illud quod ratio dicitur, nihil habet commutabile sicut
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ contͣria ueritati ẽ auferre animo animũ ẽ¬
eẽ: qđ ei ueritas dedit:  Ita enĩ. ẽ. inuictissi¬
ma ueritas: ÷ quid aliud inueniet᷑ qđ auferat
anima id qđ est animꝰ: Nihil ꝓfecto. Nã nhil¬

Expanded text:
quae contraria veritati est, auferre animo animum esquae contraria veritati est, auferre animo animum esse, quod ei veritas dedit ita enim est invictissima veritas; quid aliud invenietur, quod auferat animo id quod est animus? Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
certa ratione monstratũsit: tam̃ &iã hoc
adtendũ. ẽ. ñ.eẽ. aliam causam huiꝰ formidi¬
nis. Nisi qr fatendũ. ẽ. indefectu quodã esse
animũ stultũ & inessentia certiore atq ple¬
est animꝰ sapientissimꝰ cũ ueritatẽ quae sem ꝑ
eodẽ modo ẽ. in tuet᷑. Eiq in mobilis in he¬
r& diuino amore coniunctꝰ. & ex illa om¬
ipse sibi causa existendi. ẽ. & nũquã sede¬
serit : nũquã interit. ut supra &iã disputa¬
uimus. Siuero ex illa : diligent̃ opus est quȩ¬
rere queres ei possit eẽ contͣria quȩ animo
auferat: animum. eẽ. qđ illa p̃bet. Quid .ẽ
igitur: An forte falrittus. quia illa ueritass
Sed manifestũ . ẽ. atq in promptu sitũ: quan¬
tũ nocere animo falsitas possit. Non enim
amplius potest quã fallere : At nisi quiui¬
uit: fallitur nemo. Nonigit᷑ falsitas interi¬
mere animũ potest. Quodsi hȩc ñ potest

Expanded text:
certa ratione monstratum sit; tamen etiam hoc certa ratione monstratum sit; tamen etiam hoc attendendum est, non esse aliam causam hujus formidinis, nisi quia fatendum est in defectu quodam esse animum stultum, et in essentia certiore atque pleest animus sapientis, cum veritatem, que semper eadem est, intuetur eique immobilis inheret divino amore coniunctus. Aipse sibi causa existendi est, et nunquam se deserit; nunquam interit, ut supra etiam disputavimus. Si vero ex illa, diligenter opus est quaerere quae res ei possit esse contraria, quae animo auferat animum esse quod illa praebet. Quid est igitur? An forte falsitas, quia illa veritas? Sed manifestum est, atque in promptu situm, quantum nocere animo falsitas possit. Num enim amplius potest quam fallere? at nisi qui vivit, fallitur nemo. Non igitur falsitas interimere animum potest. Quod si haec non potest
Abbreviated transcription (Latin):
coniunctũ. Miro quodã eodẽq in cõparabili
modo scilic& ñ localit̃. Namq aut in illo sunt
aut ipse millis. & utrũ lib& hoꝵ sit: aut in sub¬
iecto alterũ in altero ẽ. aut utrũq substantia
est. Sedsi illud pͥmũ uerũ est: ñ est insubiecto
torpore animꝰ ut color & forma. quia uł ipse
substantia est uł alteri substantia quȩcor pꝰ
ñest insubiecto in est. Si aut̃ hoc scdm uerũ
est: non est in subiecto corpore tãquã color
animꝰ quia substantia est. Temperatio autem
corporis insubiecto corpore. ẽ: tãquã color
Non est gͦ tẽꝑatio corporis. animꝰ. & uita est
animꝰ. & se nulla resdeserit. &id morit᷑ qđ
uita deserit. Nonigit᷑ animꝰ mori potest
Rursus igit᷑ siquid metuendũ ẽ : id est metuen¬
dũ nede ficiendo animꝰ intereat. id ẽ. dũ ipsã
existendi spetie pͥuat᷑. Deqͣre quanquẽ satis
ẽẽ. dictũ arbitrer. & quã hoc fieri non possit

Expanded text:
conjunctum, miro quodam eodemque incorporali conjunctum, miro quodam eodemque incorporali modo, scilicet non localiter. Namque aut in illo sunt, aut ipse in illis. Et utrumlibet horum sit, aut in subjecto alterum in altero est, aut utrumque substantia est. Sed si illud primum est, non est in subjecto corpore animus, ut color et forma: quia vel ipse substantia est, vel alteri substantiae quae corpus non est, in subjecto inest. Si autem hoc secundum verum est, non est in subjecto corpore tanquam color animus, quia substantia est. Temperatio autem corporis in subjecto corpore est tanquam color: non est ergo temperatio corporis animus, sed vita est animus: et se nulla res deserit; et id moritur quod vita deserit: non igitur animus mori potestRursus igitur si quid metuendum est, id est metuendum ne deficiendo animus intereat, id est dum ipsa existendi specie privatur. De qua re quanquam satis esse dictum arbitrer, et quam hoc fieri non possit
Abbreviated transcription (Latin):
iecto corpore tãquã color & forma insepa¬
rabilit̃ in &ã. ullo modo se ab eodẽ corpore
ad intelligibilia ꝑcipienda conar&̾ auerte¬
re: & inquantum id poss& in tantũ illa pos¬
s& & intueri eaq uisione melior & p̃stantior
fieri. Nullo quippe mͦ forma uł color uł ipsa
&iã corporis tẽꝑatio quȩ certa conmixtio. ẽ.
earũ quattuor naturarũ qͥb idem corpꝰ subs¬
siftit : auertere seabeo potest in quo subiecto
est inseparabilit̃. Ad hoc. eaq intelligit ani¬
mꝰ cũse auertit acorpore. non sunt ꝓfecto
corporea : & tam̃ sunt maximeq sunt. Nã
eodem modo sẽꝑ sese habent. Nihilq absur¬
dius dici potest. quã ea eẽ. quȩ oculus uidemꝰ ea ñ. ẽẽ.
quȩ intelligentia cernimꝰ: cũ dubitare dementissit
intelligentiam in conparabilit̃ oculis ante ferri
Hec aut̃ quȩ intelligunt᷑ eodẽ mͦ sese habentia :
Cũ ea in tuet᷑ unimus : satis ostendit se illis ẽe

Expanded text:
jecto corpore tanquam color et forma insepajecto corpore tanquam color et forma inseparabiliter inesset, ullo modo se ab eodem corpore ad intelligibilia percipienda conaretur avertere, et in quantum id posset, in tantum illa posset intueri, eaque visione melior et praestantior fieri. Nullo quippe modo forma vel color, vel ipsa etiam corporis temperatio, quae certa commixtio est earum quatuor naturarum quibus idem corpus subsistit, avertere se ab eo potest, in quo subjecto est inseparabiliter. Ad haec, ea quae intelligit animus cum se avertit a corpore, non sunt profecto corporea; et tamen sunt, maximeque sunt, nam eodem modo semper sese habent. Nam nihil absurdius dici potest quam ea esse quae oculis videmus, ea non esse quae intelligentia cernimus; cum dubitare dementis sit, intelligentiam incomparabiliter oculis anteferri. Haec autem quae intelliguntur eodem modo sese habentia, cum ea intuetur animus, satis ostendit se illis esse
Abbreviated transcription (Latin):
tua q̃uitu carent : attendat qđ nulla res se¬
ipsã car&. Est aut̃ animus uita quȩdã: un¬
de om̃e qđ animatũ est uiuere. om̃e aut̃ in¬
anime qđ animari potest mortuũ id est uitt
pͥuatũ intelligit᷑. Non gͦ potest̃ animꝰ mori.
Nãsicarere poterit uita : ñ animꝰ sed anima¬
tũ aliquid est. Qđ si absurdũ. ẽ. multo minꝰ
hoc genꝰ interitꝰ tim̃dũ est animo. qđ uite
certe ñ est timendũ. Nã ꝓrsus situnc morit᷑
animꝰ cũ eũ deserit uita illa: ipsa uita que
mortuũ dr̃: id abanima desertũ intelligi¬
a corpoꝵ consuetudine alienato atq purgato
uide ualuissen. Quis enĩ benese inspitiens
ñ ex ꝑtus . ẽ. tantose aliqͥd intellexisse since¬
rius. quanto remouere atq subducere in¬
tentionẽ m̃tis a corporis sensib potuit: Qđ
si tẽꝑatio corporis &&. animꝰ: non utiq id pos¬
am ñ haber& neq substantia e&̃. sed in sub¬

Expanded text:
tua quae vita carent; attendat quod nulla res setua quae vita carent; attendat quod nulla res seipsa caret. Est autem animus vita quaedam: unde omne quod animatum est, vivere; omne autem inanime quod animari potest, mortuum, id est vita privatum intelligitur. Non ergo potest animus mori. Nam si carere poterit vita, non animus sed animatum aliquid est. Quod si absurdum est, multo minus hoc genus interitus timendum est animo, quod vitae certe non est timendum. Nam prorsus si tunc moritur animus, cum eum deserit vita illa; ipsa vita quae mortuum dicitur, id ab anima desertum intelligia corporum consuetudine alienato atque purgato videre valuissent. Quis enim bene se inspiciens, non expertus est tanto se aliquid intellexisse sincerius, quanto removere atque subducere intentionem mentis a corporis sensibus potuit? Quod si temperatio corporis esset animus, non utique id posam non haberet, neque substantia esset, sed in sub
Abbreviated transcription (Latin):
tũ tał natura inspici potest. ordinata
mutabilitate id qđ inmutabile .ẽ. imita¬
ri reꝑit᷑. Qđ aut̃ ꝑse .ẽ. ne motũ quidẽ
opꝰ hab& ullo. om̃i copia sibi seipso exis¬
tente : quia motꝰ omĩs ad aliud. ẽ. cuiꝰ in¬
dig& qdmouet᷑. Ad .ẽ igitur species
que obtinente que fecit. Quare illa mu¬
tabilitas ñ adimit corpori corpꝰ.ẽẽ. sed
despetie inspeciem transire fac̃ motu ordi¬
natissimo. Nenĩ quȩ piã eiꝰ pars. ad nihilũ
redigisinitur: cũ totũ capessat uis illa effecto¬
ria. nec laborante nec si depotentia dans ut
sit ome qđ ꝑillã . ẽ. in quantũ ẽ. Quã obrem
nemo tã deuius aratione deb&. eẽ: cui aut
ñsit certũ corpore animũ. eẽ. meliorem.
Aut quihoc c̃cesso arbitret᷑ corpori ñ accide
ut corpꝰ ñsit. animo accide ut animꝰ ñsit.
Qđ si ñaccidit. neq animꝰ eẽ. nisi uiuat potest :
ut nihilsit qđ aliquid sit. sedeũ qͦ dicimꝰ ea mor¬

Expanded text:
tum talis natura inspici potest, ordinata tum talis natura inspici potest, ordinata mutabilitate id quod immutabile est imitari reperitur. Quod autem per se est, ne motu quidem opus habet ullo, omni copia sibi seipso existente; quia motus omnis ad aliud est, cujus indiget quod movetur. Adest igitur species que obtinente quae fecit: quare illa mutabilitas non adimit corpori corpus esse, sed de specie in speciem transire facit motu ordinatissimo. Non enim quaepiam ejus pars ad nihilum redigi sinitur, cum totum capessat vis illa effectoria nec laborante nec deside potentia, dans ut sit omne quod per illam est, in quantum est: quamobrem nemo tam devius a ratione debet esse, cui aut non sit certum corpore animum esse meliorem, aut qui hoc concesso arbitretur corpori non accidere ut corpus non sit, animo accidere ut animus non sit. Quod si non accidit, neque animus esse nisi vivat, potest, ut nihil sit quod aliquid fuit, sed eum quo dicimus ea mor
Abbreviated transcription (Latin):
ris uniũsi: p̃senti potentia ten& uniũ sum
Non enĩ fec̃ atq discess̃it effectũq dese¬
ruit. Ea quippe substantia q̃ corpꝰ ñ est : ne¬
que ut ita dicã. localit̾ mouet᷑ ut abea subs¬
tantia q̃ locũ obtin& separari queat. & illa
effec toria uis. ucicare ñ potest : qͥn id qđ abe¬
a factũ.ẽ. tueat᷑. & spetie carere ñsinat
& ñ possumꝰ dicere id accepisse corpͣ cũ fac¬
tũ .ẽ: ut se ipso iã c̾tentũ. eẽ. poss& &iã si a
conditore desereret᷑. Quã quã s̃ ita .ẽ ma¬
gis idhab& animꝰ quẽ corpori p̃stare ma¬
nifestũ est: Atq ita deꝓximo in mortał ꝓ
bat᷑ si potest. eẽ. ꝑse ipni. Quic quid enĩ tale
est: in corruptibilesit necesse .ẽ. ac ꝑ hoc
interire : ñ possit. quia nihil sedeserit.
Sedcorporis mutabilitas in ꝓmptuest᷑. Qđ
ipsius uniũsi corporis uniuersus motꝰ satis
indicat. Unde diligent̃ inspicientib qͣn¬

Expanded text:
ris universi praesente potentia tenet universum. ris universi praesente potentia tenet universum. Non enim fecit, atque discessit effectumque deseruit. Ea quippe substantia quae corpus non est, neque, ut ita dicam, localiter movetur, ut ab ea substantia quae locum obtinet, separari queat; et illa effectoria vis vacare non potest, quin id quod ab ea factum est, tueatur, et specie carere non sinat,et non possumus dicere id accepisse corpus cum factum est, ut seipso jam contentum esse posset, etiamsi a conditore desereretur. 15. Quanquam si ita est, magis id habet animus quem corpori praestare manifestum est. Atque ita de proximo immortalis probatur, si potest esse per seipsum. Quidquid enim tale est, incorruptibile sit necesse est, ac per hoc interire non possit, quia nihil se deserit. Sed corporis mutabilitas in promptu est, quod ipsius universi corporis universus motus satis indicat. Unde diligenter inspicientibus quan
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ est : sempit̃nũ sit necesse est. Quã nature
magis eã dare animo cogim. Ita ñcorpꝰ ul¬
lũ. ẽst sẽpit̃nũ : nullꝰ animꝰ ñ sẽpit̃nus ẽ : qm̃
qͥlib& animꝰ cuilib& corpori p̃ferendus
est & om̃ia sẽpit̾na ñ sempit̃nis. At si qđ ue¬
re dr̃ fac tũ .ẽ. corpꝰ: aliquo faciente factũ
est nec eo inferiore. Neq enĩ eoe. potens
addandũ ei qđ faceret. qͥcquid illud .ẽ. qđ est
id qđ faciebat. Sed nepari quidẽ Oportet enĩ
facientẽ meliꝰ aliqͥd habe ad faciendũ. quã ẽ. id
qđ facit. Nãdegignente ñ absurde dr̃. hoc
eũ. eẽ. qđ ẽ. illud qđ abeo gignit᷑. Uniũsũ igit᷑
corpꝰ abcliqua .ui. & natura potentiore atq
meliore factũ. ẽ : ñutiq corporea. Nãsicorpꝰ
a corpore factũ est : ñ potuit uniuersũ fieri
Uerissimũ .ẽ. enĩ qđ in exordio raciocitiatio¬
nis huiꝰ possumꝰ nullã rem posse fieri. hec aut̃
uis. & natura in corporea effectrix corpo¬

Expanded text:
men est, sempiternum sit necesse est. Quam naturam et magis eam dare animo cogimur. Ita si corpus ullum est sempiternum, nullus animus non sempiternus est. Quoniam quilibet animus cuilibet coret omnia sempiterna non sempiternis. At si quod vere dicitur, factum est corpus; aliquo faciente factum est, nec eo inferiore. Neque enim esset potens ad dandum ei quod faceret, quidquid illud est quod est, id quod faciebat. Sed ne pari quidem: oportet enim facientem melius aliquid habere ad faciendum, quam est id quod facit. Nam de gignente non absurde dicitur, hoc eum esse, quod est illud quod ab eo gignitur. Universum igitur corpus ab aliqua vi et natura potentiore atque meliore factum est, non utique corporea. Nam si corpus a corpore factum est, non potuit universum fieri. Verissimum est enim quod in exordio ratiocinationis hujus posuimus, nullam rem a se posse fieri. Haec autem vis et natura incorporea effectrix corpo