comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne quod faciunt mali pastores. faciant
incaute negligentes oues. Et quidaie:
Cui dat quod illis abstulit. forte bonis
pastorib. Non hoc sequit᷑. Et quid di¬
cemus fr̃s: Nonne sunt pastores boni:
Nonne alio loco scriptura dicit. & con¬
stituam eis pastores scđm cormeum.
s pascent eas cũ disciplina. Quomodo
ergo oues quas malis pastorib tollit.
non dat bonis: Sed tanqu̾a om̃ino
nus qũa remanserint boni. dicit. ego
pascam. Petro dixerat. pascȩ oues me¬
as. Quid ergo facimus: Cum petro cõ¬
mendantur oues: non ibi dixit dñs.
ego pascam oues meas. non tu. sed pe¬
tre amas me: pasce oues meas. An forte
quia modo non inuenit᷑ petrus. iam
enim assumptus ẽ in requiẽ apłoꝵ
& martyrum: non ẽ cui dicat securus
dñs ouium. pasce oues meas. &. quo¬
dãmodo quasi necessitate descendit
ad officium pascendi oues suas. non
habens quib commendet. nec tamen
deserens: Hoc enim uidetur sequi. Hȩc¬

Expanded text:
ne quod faciunt mali pastores, faciant ne quod faciunt mali pastores, faciant incautae et negligentes oves. Et quid ait? Cui dat quod illis abstulit? Forte bonis pastoribus? Non hoc sequitur. Et quid dicemus, fratres? Nonne sunt pastores boni? Nonne alio loco Scripturarum dicitur: Et constituam eis pastores secundum cor meum, et pascent eas cum disciplina , Quomodo ergo oves, quas malis pastoribus tollit, non dat bonis; sed tanquam omnino nusquam remanserint boni, dicit, Ego pascam? Petro dixerat, Pasce oves meas. Quid ergo facimus? Cum Petro commendantur oves, non ibi dixit Dominus, Ego pascam oves meas, non tu: sed, Petre, amas me? Pasce oves meas , An forte quia modo non invenitur Petrus jam enim assumptus est in requiem Apostolorum et martyrum, non est cui dicat securus Dominus ovium, Pasce oves meas; et quodam modo quasi necessitate descendit ad officium pascendi oves suas, non habens quibus commendet, nec tamen deserens? Hoc enim videtur sequi, Ha
Abbreviated transcription (Latin):
tamen quasi calumnieris dõ tuo. &
dicas. Dñe moniusti me quia fieri ñ
potest. de spinis colligere uuam: &
rursus dixisti michi de quibuscła. quȩ
dicunt facite. quȩ autẽ faciunt facere
nolite. Nempe mala facientes: utiq
spinȩ sunt. Quomͦ uis me de spinis
colligere uuam: Uerbis tius responde¬
bitur. Non est illa uua spinarũ : sed ali¬
quando increscens sarmentum. impli¬
cat se in sepe: & pendet uua inter densa
spinarum: sed non surgit de radice spi¬
narum. Tu si esuris & aliud non habes
unde sumas: caute manũ mitte: ne la¬
cereris a spinis: idest ne facta imiteris
maloꝵ. Et lege uuam inter spinas pen¬
dentẽ. sed de uitȩ nascentem. Ad te ꝑue¬
niat botri alimentum: spinis seruatur
psalmo dicitur. Nonne cognoscent
om̃s qui oꝑantur iniquitatẽ: qui deuo¬
rant popłm meum ut cibum panis:
Et non erunt eis adhuc in cibũ: qmͣ
hȩc dicit dñs ds. Ecce ego ipse abstuli
a malis pastorib oues. monendo ut
dixi. ne quod faciunt faciant: id est

Expanded text:
tamen quasi calumnieris Domino tuo, et dicas, Domine, noluisti me, quia fieri non potest, de spinis legere uvam: et rursus dixisti mihi de quibusdam: Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite. Nempe mala facientes utique spinae sunt. Quomodo vis de spinis me colligere uvam verbi tui? Respondebitur: Non est illa uva spinarum; sed aliquando increscens sarmentum implicat se in sepem, et pendet uva inter densa spinarum, sed non surgit de radice spinarum. Tu si esurieris, et aliud non habes unde sumas, caute manum mitte, ne lacereris ab spinis, id est, ne facta imiteris malorum; et lege uvam inter spinas pendentem, sed de vite nascentem. Ad te perveniat botri alimentum: spinis servatur Psalmo dicitur: Nonne cognoscent omnes qui operantur iniquitatem, qui devorant populum meum in cibum panis? Et non erunt eis adhuc in cibum: quoniam haec dicit Dominus Deus, Ecce ego ipse. Abstuli a malis pastoribus oves meas, monendo, ut dixi, ne quod faciunt, faciant; id est,
Abbreviated transcription (Latin):
est. iebus ab africa. quȩ est ierłm. Lege.
quere. inuenies. Utinam cum inuene¬
ris credas: utinã animositatẽ deponas.
Iebus ab africa: quȩ ẽ ierłm. Et dñs:
incipientib ab ierłm. Hoc est. d̾s ab
africo ueniet. Quomͦ ergo a monte um¬
broso: Euangłm iam lege. de monte
oliueti xp̃s ascendit in cęlum. Sequere.
Et quid dilucidius: Audisti de monte
umbroso. Legem recitamus. ȩuangłm
recitamus. Audisti. incipientib ab
ꝓpħam sequere uerba illa quȩ contem¬
psisti. quȩ prȩtermiststi. Ds̃ ab africa¬
ueniet. ꝙ sc̃s de monte umbroso. Cooꝑi¬
et montes umbra eius. & gła eius
plena est terra. Per om̃s ergo gentes
incipientib ab ierłm d̾s ab africa ue¬
niet. & sc̃s de monte umbroso. & con¬
denso. idest a monte oliueti ublascen¬
dit in cęlum. unde misit discipulos
suos: ubi etiam ascensurus ait. non
tem exalto. & eritis michi testes iN¬

Expanded text:
est, Jebus ab Africo, quae est Jerusalem . Lege, est, Jebus ab Africo, quae est Jerusalem . Lege, quaere, et invenies. Utinam cum inveneris, credas; utinam animositatem deponas. Jebus ab Africo, quae est Jerusalem. Et Dominus, Incipientibus ab Jerusalem: hoc est, Deus ab Africo veniet. Quomodo ergo a monte umbroso? Evangelium jam lege. De monte Oliveti Christus ascendit in coelum. Sequere. Et quid dilucidius? Audis, ab Africo: audisti, de monte umbroso. Legem recitamus, Evangelium recitamus. Audisti, Incipientibus ab propheta. Sequere verba illa quae contempsisti, veveniet, et sanctus de monte umbroso: cooperiet montes umbra ejus, et gloria ejus plena est terra . Per omnes ergo gentes, incipientibus ab Jerusalem: Deus ab Africo veniet, et sanctus de monte umbroso et condenso; id est, a monte Oliveti, unde ascendit in coelum, unde misit discipulos suos, ubi etiam ascensurus ait: Non tem ex alto, et eritis mihi testes
Abbreviated transcription (Latin):
inuenitur. in cupsonib habitant.
Quomͦ mons umbrosus innumidia.
Dic michi ergo. noli hucusq reticere.
Ds ab africa. Exigo sententiam. Et sc̃s
de monte umbroso. Sed ostende mͥ
parte donati a numidia de monte
umbroso uenire. Inuenis nuda om̃ia.
pingues quide campos sed frumen¬
tarios. non oliueti fertiles. non cȩte¬
ris nemorib amȩnos. Unde gͦ mons
umbrosus innumidiȩ partib Un¬
ergo expone quid est.d̾s ab africa¬
a libano ueniet. & sc̃s de monte um¬
broso. Uide quam facile exponam.
Primo illud audi quod ait dñs. Opor¬
tebat pati xp̃m. & resurgere tertia die.
& predicari in nomine eius pęnitenti¬
am &. remissionẽ peccatoꝵ ꝑ om̃s gen¬
tes. incipientib ab ierłm. Ecce unde
ueniet. Incipientib cum dixit. inde
se utiq in scĩs suis ad alias gentes
uenturum eẽ prȩdixit. Lege diuisio¬
nem terrȩ filioꝵ isrł. in om̃ib tribu¬
bus. in libro iesunaue. aꝑte ibi dictum

Expanded text:
invenitur, in cupsonibus habitant. invenitur, in cupsonibus habitant. Quomodo mons umbrosus Numidia? Dic mihi ergo: noli huc usque recitare, Deus ab Africo; exigo et sequentia, Et sanctus de monte umbroso. Sed ostende mihi partem Donati a Numidia, de monte umbroso venire. Invenis nuda omnia, pingues quidem campos, sed frumentarios: non olivetis fertiles, non caeteris nemoribus amoenos. Unde ergo mons umbrosus in Numidiae partibus, unergo expone quid est, Deus ab Africo veniet, et sanctus de monte umbroso. Vide quam facile exponam. Primo illud audi quod ait Dominus: Oportebat Christum pati, et resurgere tertio die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem . Ecce unde veniet. Incipientibus cum dixit, inde utique se in sanctis suis ad alias gentes venturum esse praedixit. Lege divisionem terrae filiorum Israel in omnibus tribubus in libro Jesu Nave: aperte ibi dictum
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ab africa ueniet dicitis. Noui¬
mus ubi sit natus xp̃s. ubi sit passus:
ubi in cęlum ascenderit. unde disci¬
pulos miserit: ubi eos scõ sp̃u repleue¬
rit. ubi ꝑ totum mundum ȩuangłira¬
re iusserit: & obtemperarunt. q imple¬
tur orbis terrarum euangłio. q. tu di
inquit ex pone. quid est ds ab africa
ueniet: Dic totum. & fortassis intelli¬
gis. Os ab africa ueniet. & sanctus de
monte umbroso. Tu michi expone.
Si iam ab africa: quomodo de monte
umbroso: De numidia nata est pars
donati: ipsi missi sunt primo in dissen¬
Nonem &. tumultum & scandalum.
quęrentes ingens uulnus numidiȩ
miserunt. Scdm tigisitanus misit.
Ubi sit tigisi: notum est. Qui missi
sunt clerici. extra congregauerunt
ab ȩccła: ad clericos carthaginis accede¬
re noluerunt. uisitatorem posuerun :
aliicella suscepti sunt. Auctor totius
huius mali numida hereticus fuit
innumidia: unde uentum est huc.
Cum tanto malo muscarium uꝑe

Expanded text:
etiam, Ab Africa veniet, dicitis. Novietiam, Ab Africa veniet, dicitis. Novimus ubi sit natus Christus, ubi sit passus, ubi in coelum ascenderit, unde discipulos miserit, ubi eos Spiritu sancto repleverit, ubi per totum mundum evangelizare jusserit: et obtemperarunt ei, et impletur orinquit, expone quid est, Deus ab Africo veniet. Dic totum, et fortassis intelliges. Deus ab Africo veniet, et sanctus de monte umbroso. Tu mihi expone, si jam ab Africa, quomodo de monte umbroso? De Numidia nata est pars Donati: ipsi missi sunt primo in dissensionem, et tumultum, et scandalum, quaerentes ingens vulnus, Numidae miserunt: Secundus Tigisitanus misit; ubi sit Tigisi, notum est. Qui missi sunt clerici, extra congregaverunt ab Ecclesia, ad clericos Carthaginis accedere noluerunt, visitatorem posuerunt, a Lucilla suscepti sunt. Auctor totius hujus mali Numida haereticus fuit. In Numidia, unde ventum est huc cum tanto malo, muscarium vix
Abbreviated transcription (Latin):
notam fac michi: & eruditos corde in
sapientia. Ipsi sunt meridies: unde
dicitur a ꝓpħa. Et tenebrȩ tuȩ ac si
meridies erunt. Multis modis possu¬
mus intelligere meridiem. sed ꝓrsus
affricã intelligo. Accipio a te aliquid
forte melius qũa saperem. nisi a te com¬
memoraret᷑. Africa sit meridies. Timet
eccła transmarina incidere in rebaptira¬
tores. timet incidere tanqu̾a ignota in
greges sod alium. quęrit ab sponso suo
ut annuntiet illi ubi pascit. ubi cu¬
bat in meridie: quia in ipso meridie
in aliis pascit. in aliis non pascit. in
aliis cubat. in aliis non cubat. Audi¬
at consilium. ueniat ad catholicam
ȩccłam. non incurrat in greges soda¬
lium. non pascat hȩdos suos. Sed
dic aliud quod te dicebas eẽ dictu¬
rum xp̃m in africa nasci & ire per
mundum. heretici annuntiant.
Rogo. quid ẽ ab africa ds ueniet:
Si diceretis ds in africa remansit:
utiq turpiter diceretis. Nunc autẽ

Expanded text:
non haedos: et eruditos corde in non haedos: et eruditos corde in sapientia, ipsi sunt meridies. Unde dicitur a propheta: Et tenebrae tuae sicut meridies erunt . Multis ergo modis possumus intelligere meridiem: sed prorsus Africam iforte melius quam saperem, nisi a te commemorarer: Africa sit meridies. Timet Ecclesia transmarina incidere in rebaptizatores timet incidere tanquam ignota in greges sodalium, quaerit ab sponso suo ut annuntiet illi ubi pascat, ubi cubet in meridie. Quia in ipso meridie in aliis pascit, in aliis non pascit: in aliis cubat, in aliis non cubat. Audiat consilium, veniat ad catholicam Ecclesiam; non incurrat in greges sodalium, non pascat haedos suos. Sed dic aliud quod te dicebas esse dicturum Christum in Africa nasci, et ire per mundum haeretici annuntiant. Rogo quid est, Deus ab Africo veniet? Si diceretis, Deus in Africa remansit, utique turpiter diceretis: nunc autem
Abbreviated transcription (Latin):
ret. & alloquitur unum quodq mem
ꝙ dicit. nisi cognoueris temetipsam
o pulchra inter mulieres. exi. Exire.
hereticoꝵ ẽ. Aut cognosce te. aut exi.
aut si te non cognoueris. exitura es.¬
Et exitura quo: Inuestigus gregum:
sequendo malos greges. Neforte pu¬
tes quia oues sequeris si exis: audi quid
sequitur. Exi tu in uestiguis gregum. q
pasce hȩdos tuos. iam non oues. Nostis
fr̃s ubi erunt hȩdi. Ad sinistram ert̃
om̃s qui exierunt ab ȩccła. Manenti
petro dicitur pasce oues meas. exeunti
heretico. pasce hedos tuos. Est inqui¬
unt & aliud testimonium nichilomi¬
nus contra te. Dic: audiamus. Erit
sic contra te: quomͦ hoc quod puta¬
bas ꝓte. Si meridiem inquiunt inter¬
pretaris egyptum. multis quidem
modis interpretamur meridiem. E
egyptũ possumus ad locum mundi.
& ipsã africa sic intelligam. Audisti qͥd
intelligam. Et meridiem intelligo feruo¬
rem sp̃ualium flagrantẽ igne caritatis.¬

Expanded text:
ret? Alloquitur unumquodque membret? Alloquitur unumquodque membcclesiam, et dicit, Nisi cognoveris temetipsam, o pulchra inter mulieres, exi. Exire, haereticorum est. Aut cognosce te, aut exi: quia si te non cognoveris, exitura es. Exitura quo? In vestigiis gregum: sequendo malos greges. Ne forte putes quia oves sequeris, si exis: audi quid sequitur, Exi tu in vestigiis gregum, et pasce haedos tuos; jam non oves. Nostis, fratres, ubi erunt haedi. Ad sinistram erunt omnes qui exierunt ab Ecclesia. Manenti Petro dicitur, Pasce oves meas : exeunti haeretico, Pasce haedos tuos. 38. Locuunt, et aliud testimonium. Nihilominus contra te: dic, audiamus. Erit sic contra te, quomodo hoc quod putabas pro te. Si meridiem, inquiunt, interpretaris Aegyptum. Multis quidem modis interpretamur meridiem, et Aegyptum possumus ad locum mundi, et ipsam Africam sic intelligere. Audi quid intelligam per meridiem: intelligo fervorem sp
Abbreviated transcription (Latin):
inquit temetipsam o pulchra inter
mulieres. Pulchra es inter mulieres. sed
agnosce te. Ubi te cognosces: In toto
orbe terrarum. Si enim pulchra. unitas
est inte: ubi diuisio. fęditas ẽ. non pul¬
chritudo. Nisi cognoueris temetipsã.
Inme credidisti. agnosce te in me: quo
gine. crucifixum. resurrexisse. ascendisse
in cęlum. In talem me credidisti:. talem
ꝙ illi sonant. Cognosce te. ꝙ me: me
in cęlo. te in toto orbe terrarũ. Unum
Scdm ipsos loquor. Annuntia mͥ quem
dilexit anima mea: ubi pascis. ubi cu¬
bas. Quid quęris: Eccłam. Et ille tanqũa
ostendens ȩccłam. dicit in meͥdie. sicut
illi uolunt. Respondeant mͥ quomodo
ȩccła quęrat ȩccłam. Annuntia mͥ quem
dilexit anima mea. Quȩ loquitur:
Eccła. Quid sibi uoluit annuntiari:
die. Si in solo meridie ẽ ut dicunt in
affrica. quomͦ ipsa interrogat ubi ip¬
sa sit: An uero portio ȩccłȩ transmarinȩ
bene interrogat de meridie ne hic er¬

Expanded text:
inquit, temetipsam, o pulchra inter inquit, temetipsam, o pulchra inter mulieres. Pulchra es inter mulieres: sed agnosce te. Ubi te agnosces? In toto orbe terrarum. Si enim pulchra, unitas est in te: ubi divisio, foeditas est, non pulchritudo. Nisi cognoveris temetipsam. In me credidisti, agnosce te. In me quomgine, crucifixum, resurrexisse, ascendisse in coelos: in talem me credidisti, talem et illi sonant. Cognosce te et me; me in coelo, te in toto orbe terrarum. Unum m ipsos loquor. Annuntia mihi, quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi cubas. Quid quaerit? Ecclesiam. Et ille tanquam ostendens Ecclesiam dicit, In meridie: sicut illi volunt. Respondeant mihi, quomodo Ecclesia quaerat Ecclesiam. Annuntia mihi, quem dilexit anima mea. Quae loquitur? Ecclesia. Quid sibi vult annuntiari? die. Si in solo meridie est, ut dicunt, in Africa; quomodo ipsa interrogat ubi ipsa sit? An vero portio Ecclesiae transmarinae bene interrogat de meridie, ne hic er
Abbreviated transcription (Latin):
in aliquo suoꝵ nauigante in affica sil¬
licita ne erret. inuocat sponsum suum.
& dicit ei. Abundare audio hereticos
in affrica. abundare audio rebaptirato¬
res in affrica: eẽ autẽ ibi tuos non minꝰ
audio. Et illud audio. & hoc audio. sed
qui sint tui a te uolo audire. Annuntia
michi quem dilexit anima mea. ubi
pascis. ubi cubas in meridie. non non¬
in illo meridie. ubi audio duas partes
eẽ. unam donati. alteram uniuerso tuo
coherentẽ. Tu mͥ dic quo eam: ne forte
uelut operta idest ignota fiam suꝑ gre¬
ges sodalium tuoꝵ. incurrã in greges
hereticoꝵ. conantes ponere lapidem
suꝑ lapide qui destruatur: ne irruam
suꝑ rebaptizatores. annuntia michi.
Et ille qui commendat unitatẽ pasto¬
ris. qui in hac lectione dixit. ego pascã:
pastores autẽ reꝓbat. qui quia multiẽẽ
uoluerunt. unitatẽ amiserunt. seueris¬
sime. non blande respondens: sed pro
magnitudine ꝑiculi. nisi cognoueris

Expanded text:
in aliquo suorum navigante in Africam, solin aliquo suorum navigante in Africam, sollicita ne erret, invocat sponsum suum, et dicit ei: Abundare audio haereticos in Africa, abundare audio rebaptizatores in Africa; esse autem ibi tuos non minus audio: et illud audio, et hoc audio; sed qui sint tui, a te volo audire. Annuntia mihi, quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi cubas in meridie. In illo meridie, ubi audio duas partes esse, unam Donati, alteram universo tuo cohaerentem; tu mihi dic quo eam, ne forte velut operta, id est, ignota fiam super greges sodalium tuorum, incurram in greges haereticorum, conantes ponere lapidem super lapidem qui destruatur, ne irruam in rebaptizatores, annuntia mihi. Et ille qui commendat unitatem pastoris, qui in hac lectione dixit, Ego pascam; pastores autem reprobat, qui multi esse voluerunt, unitatem amiserunt: severissime non blande respondens, sed pro magnitudine periculi, Nisi cognoveris,
Abbreviated transcription (Latin):
simul edant. Audi illum in psalmo
arguentẽ sodales malos: idest unius
conuiuii.Si mimicus inquit maledi
Et si suꝑ me maligna locutus fuisset.¬
tu uero unianimis m̃s. & notus m̃s.
dux meus. qui simul mecum dulces
capiebas cibos. frgo multi sodales
ingrati mensȩ dominicȩ. exierunt fo¬
ras. Mali sodales fecerunt sibi suas
mensas. erexerunt altaria contra alta¬
re: in eis ista timet incurrere. Et si pu
tas quia meridies affrica ẽ. qũãqũã
possem obtinere magis ẽẽ mundi me¬
ridiem partes egypti. & illas exustas
sole regiones ubi pluuia non apparet:
quia ipsa ẽ meridies ubi feruet medius
dies. Ibi autẽ heremꝰ plena milib seruorũ
đi. Unde si ad meridiem locoꝵ ueli¬
mus aduertere. quare non ibi pascat
ille magis & ibi requiescat: quando
ante prȩdictum est exuberauerunt
deserta heremi: Sed ecce consentio.
meridies affrica sit. affrica sit meridies.
hic sunt sodales mali. Eccl̃a transmarina

Expanded text:
simul edant. Audi illum in Psalmo simul edant. Audi illum in Psalmo arguentem sodales malos, id est, unius convivii: Si inimicus, inquit, meus et si super me magna locutus fuissetu vero unanimis et notus meus, dux meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos . Ergo multi sodales ingrati mensae dominicae exierunt foras: mali sodales fecerunt sibi suas mensas, erexerunt altaria contra altare. In eis ista timet errare. tas quia meridies Africa est; quanquam possem obtinere magis esse mundi meridiem partes Aegypti, et illas exustas sole regiones, ubi pluvia non apparet: quia ipse est meridies, ubi fervet medius dies. Ibi autem eremus plena millibus servorum Dei. Unde si ad meridiem locorum velimus advertere, quare non ibi pascat ille magis, et ibi requiescat, quando ante praedictum est, Ubera erunt deserta eremi ? Sed ecce consentio, meridies Africa sit. Africa sit meridies: hi sunt sodales mali. Ecclesia transmarina
Abbreviated transcription (Latin):
Opulchra inter mulieres. nisi cogno¬
ueris temecipsam. Opulchra inter
mulieres exitu in uestigus gregum:
& pasce ȩdos tuos in tabnaculis pasto¬
rum. non in tabernaculo pastoris.
Uide quomodo comminet᷑ sponsus.
uide qũeadmodum in ꝑiculo quam¬
uis ille dulcis. abstulit de medio
blandimenta. Qũa blande illa. an¬
nuntia michi qu̾e dilexit anima
mea: ubi pascis. ubi cubas in meridie.
Ueniet enuim medius dies. quando
ad umbraculum concurrunt pasto¬
res. ꝙ. forte latebit me ubi pascis ubi
cubas. ꝙ. uolo michi annunties. nefor¬
te fiam sicut oꝑta. id est sicut occulta
ꝙ̃ non cognita. Ego enim manifestasũ:
sed ne sicut operta. sicut celata. in cid̾ã
suꝑ greges sodalium tuoꝵ. Om̃s enim
heretici a xp̃o exierunt. Om̃s qui facti
sunt pastores mali. habentes greges
suos sub nomine xp̃i. illius sodales fue¬
runt. illius conuuuum acceperunt.
Sodales enim dicuntur. tanqu̾a unius
conuiuii. Latina lingua sic dic̾ti sunt
sodales: quasi simul ȩdales. eoquod

Expanded text:
pulchra inter mulieres: nisi cognoveris temetipsam, o pulchra inter mulieres; exi tu in vestigiis gregum, et pasce haedos tuos in tabernaculis pastorum : non in tabernaculo pastoris. Vide quomodo comminetur sponsus: vide quemadmodum in periculo, quamvis ille dulcis, abstulit de medio blandimenta. Quam blande illa? Annuntia mihi, quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi cubas in meridie. Veniet enim medius dies, quando ad umbraculum concurrant pastores; et forte latebit me ubi tu pascis et ubi cubas: et volo mihi annunties, ne forte fiam sicut operta, id est, sicut occulta, et non cognita. Ego enim manifesta sum: sed ne sicut operta, sicut celata incidam super greges sodalium tuorum. Omnes enim haeretici a Christo exierunt; omnes qui facti sunt pastores mali, habentes greges suos sub nomine Christi, illius sodales fuerunt, illius convivium acceperunt. Sodales enim dicuntur, tanquam unius convivii. Latina lingua sic dicti sunt sodales, quasi simul edales, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
& recondendis. non alienis concupiscen¬
dis atq rapiendis: ait illi d̾s. Stulte Ubi
tibi sapiens uideris: ibi stulte. Stulte
tua non erunt. Si crogaueris. tua erunt.
Quid inquit reponis quod relicturus es:
increpatus. ẽ. stultus male recondens. Si
stultus est qui recondit sua. uos inuenite
nomen ei qui rapit aliena. Si sordidus
est reconditor suorum. ulcerosꝰ.ẽ. iaptor
alienoꝵ. S non qualis ille ulcerosus qui
iacebat ante ianuam diuitis. & canes lin¬
gebant uulnera sua. Ille enĩ ulcerosus e¬
de magna pena erat illi homini. cui
dixit ds. stulte. Non sic dicit ds. stulte. qͦmͦ¬
dicit homo. Tale in quẽqm dĩ uerbũ. iu¬
dicium est. Numquid enĩ ds stultis oa

Expanded text:
et recondendis, non alienis concupiscenet recondendis, non alienis concupiscendis atque rapiendis; ait illi Deus, Stulte: ubi tibi sapiens videris, ibi stulte. Stulte, tua non erunt: si erogaveris, tua erunt. Quid, inquit, reponis, quod relicturus es? stultus male recondens. Si stultus est qui recondit sua, vos invenite nomen ei qui tollit aliena. Si sordidus est reconditor suorum, ulcerosus est raptor alienorum. Sed non qualis ille ulcerosus, qui jacebat ante januam divitis, et cujus canes linguebant ulcera. Ille enim ulcerosus ede magna poena erat illi homini, cui dixit Deus, Stulte. Non sic dicit Deus, Stulte, quomodo homo dicit. Tale in quemquam Dei verbum, judicium est. Numquid enim Deus stultis da
Abbreviated transcription (Latin):
le uiuendo. Quando michi audec dice
re.xp̃ianus bonũ ẽẽ rapere res alienas.
quandoquidem non audet dicere bonũ
ẽẽ tenacit̾ seruare ressuas: Nunquid
enim diues ille cui successerat regiõ nõ
inueniebat quo reponeret fructꝰ suos.
& se consilium inuenisse gaudebat des¬
truendi ueteres apotecas. & construendi
nouas ampliores ut implerec eas. & diceret
animȩ suȩ. habes multa bona inmultũ
tempus. letare. iocundare. satiare. nũqͥd
gͦ iste diues aliena quȩrebat e fructꝰ suos
colligere disponebat. ubi poneret cogita¬
bato. non spoliato pauꝑe. non conuento
simplici: sed tantum modo ubi ꝓprios
fructus reconderet cogitabat. Audite
quid audierit qui tenacit᷑ seruabat
sua. & hinc intelligite quid spectẽt qui
rapiunt aliena. Cum gͦ se prudentissi¬
mũ consilium inuenisse arbitraretur
de apotecis ueterib att angustiorib
deiciendis et amplioribꝰ nouis edifican¬
dis et omnib suis fructibus colligendis

Expanded text:
le vivendo. Quando mihi audet dicere le vivendo. Quando mihi audet dicere christianus, bonum esse rapere res alienas; quandoquidem non audet dicere, bonum esse tenaciter servare res suas? Numquid enim dives ille, cui successerat regio, et non inveniebat ubi poneret fructus suos, et se consilium invenisse gaudebat destruendi veteres apothecas, et construendi novas ampliores, ut impleret eas, et diceret animae suae, Anima, habes multa bona in multum tempus, laetare, jucundare, satiare: numquid ergo iste dives aliena quaerebat? Fructus suos colligere disponebat, ubi poneret cobato, non spoliato paupere, non circumvento simplice, sed tantummodo de suis colligendis cogitabat. Audite quid audierit, qui tenaciter servabat sua; et hinc intelligite quid exspectent, qui rapiunt aliena. Cum ergo se prudentissimum consilium invenisse arbitraretur, de apothecis veteribus angustis dejiciendis, et amplioribus novis aedificandis, et omnibus suis fructibus colligendis
Abbreviated transcription (Latin):
sed grauis sarcina. Sperabo tamen in
dm: quoniam adiuuantib uob̃ in ora¬
tione pro nobis. liberabit nos de laqueo
uenantium. & a u̾bo aspero. Nulla enĩ
causa .ẽ. quȩ magis faciat dispensatorẽ
d̃ĩ pigriorem ad arguendos contra dicũteᷤ.¬
quam timor uerbi asperi. Tum enim time¬
mus detrat᷑tiones. inrisiones. obprobria ho¬
minum suꝑborũ. dumq ab eis int̾rena sub¬
stantia metuimus pregrauari: timentes
ꝑdere temporalia. minus quam oportet
predicamus et̾na. Et dum ꝑ illorũ neqͥ¬
tiam aliquid mundanũ ꝑdere fqrmida¬
mus. peccatoꝵ suoꝵ uulnera medicam̃tis
spũalib curare negligimus. Unde timen¬
dum est. ne & pro nobis et ꝓ illis quib
pro amore rerum t̾renarum non loqui¬
mur: duram rationem indie iudicii red¬
dere compellamur. Uideamus gͦ quid
sit contra dicentes redarguere. Contra¬
dicentes non uno modo intelligendi sũt.
Paucissimi enĩ nobis contradicunt ma¬

Expanded text:
sed gravis sarcina. Sperabo tamen in sed gravis sarcina. Sperabo tamen in Deum, quoniam adjuvantibus vobis in oratione pro nobis, liberabit nos de laqueo venantium et a verbo aspero. Nulla enim causa est quae magis faciat dispensatorem Dei pigriorem ad arguendos contradicentequam timor verbi asperi. Dum enim timemus detractiones, irrisiones et opprobria hominum superborum, dumque ab eis in terrena substantia metuimus praegravari, timentes perdere temporalia, minus quam oportet praedicamus aeterna: et dum per illorum nequitiam aliquid mundanum perdere formidamus, peccatorum suorum vulnera medicamentis spiritualibus curare negligimus. Unde timendum est, ne et pro nobis et pro illis, quibus pro amore terrenarum rerum non loquimur, duram rationem in die judicii reddere compellamur. Videamus ergo quid sit, contradicentes redarguere. Contradicentes non uno modo intelligendi sunt. Paucissimi enim nobis contradicunt
Abbreviated transcription (Latin):
Si diligent̃ attendi batim & bysso
solum ep̃os sed etiam presbiteros & minis¬
tros ȩccłiarum ingrandi ꝑiculo ẽẽ cognos¬
citis. Ipsis enim contestatur sp̃s sc̃s dicens.¬
Clama necesses: quasi tuba exalta uocem
tuam. & ad nuntia pło meo peccata eorũ.
Et iterum. Si non adnuntiaueris iniqͦ
iniquitatem suam. sanguinem eius de
manu tua requiram. Te ipsis etiã apłs
dicit. Obedite p̃positis ur̃is. & subiacete eis
Ipsi enĩ ꝑuigilant tanquã rationẽ reddi¬
reddere rationem. quid de sacerdotibus
futurum est. aquibus sunt anime reqͥ¬
rende : & ido considerantes ꝑiculũ nr̃m
orate pro nobis. ut cõmissis nobis gre¬
gibus ita spũalia pascua studeamus iu¬
git̾ prouidere: ut pro eis bonam rationẽ
quid sit quod uolo urẽ dilectiomi sugge¬
rere. si tamen orantib uobis merear ut
adiuuet me qui t̾ret me. Int̾cetera p̃cep¬
ta sua beatus apłs hoc etiam ait. ep̃m po¬
tentem eẽ debere in doctrina sua. & contͣ¬
dicentem redarguere. Magnum opus:

Expanded text:
Si diligenter attenditis, fratres non solum episcopos, sed etiam presbyteros et ministros ecclesiarum, in grandi periculo esse cognoscitis. Ipsis enim contestatur Spiritus Clama, ne cesses, quasi tuba exalta vocem tuam, et annuntia populo meo peccata eorum. Et iterum: Si non adnuntiaveris iniquo iniquitatem suam, sanguinem ejus de manu tua requiram . De ipsis etiam Apostolus dicit, Obedite praepositis vestris et subjacete eis; ipsi enim pervigilant tanquam rationem reddirationem reddere, quid de sacerdotibus futurum est, a quibus sunt omnium animae requirendae? Et ideo considerantes periculum nostrum, orate pro nobis, ut commissis nobis gregibus ita spiritualia pascua studeamus jugiter providere, ut pro eis rationem bonam quid sit quod volo vestrae Dilectioni suggerere: si tamen orantibus vobis merear, ut adjuvet me qui terret me. Inter caetera praecepta sua beatus Apostolus hoc etiam ait, Episcopum potentem esse debere in doctrina sana contradicentem redarguere . Magnum opus,
Abbreviated transcription (Latin):
cata sua non minuit: Diximus contͣ unũ
uitium rapinarũ. ꝑ quod res humanȩ
usquequaq uastantur: diximus & nemo
nobis contra dicit. Quis enĩ audet aꝑtis¬
sime loquendo contra dicere ueritati:
non gͦ facimus quod apłs monuit. Nõ
contradicentes redarguimus. obedientes
allo quimur. laudantes instruimus. &¬
non contradicentes redarguimus. Ita uero.
Non contradicunt lingua. sed uitio. Mo¬
neo: rapit. Poceo: rapit. Precipio: rapit.
Arguo: rapit. Ouomͦ nõ contradicit: di¬
cam gͦ quod de hac re sufficere existimo.¬
Et icdo abstinete uos frs̃. abstinete uos filii.
abstinete uos a consuetudine rapiendi:
& uos qui submanu raptorum gemitis.
abstinete uos a cupiditate rapiendi. Aliꝰ
potens est. & rapit: tu inmanu raptorũ
gemis. Quia rapere non potes. ideo non
facis. Habe facultatem. & ibi laudabo
domitam cupiditatem. Nȩc gͦ fr̃s kmĩ si¬

Expanded text:
cata sua, non minucata sua, non minuvitium rapinarum, quo res humanae usquequaque vastantur: diximus, et nemo nobis contradicit. Quis enim audet apertissimae loquendo contradicere veritati? Non ergo facimus quod Apostolus monuit, non contradicentes redarguimus; obedientes alloquimur, laudantes instruimus; non contradicentes redarguimus. Ita vero non contradicunt lingua, sed vita. Moneo, rapit; doceo, rapit; praecipio, rapit; arguo, rapit: quomodo non contradicit? Dicam ergo quod de hac re sufficere existimo. Abstinete vos, fratres, abstinete vos, filii, abstinete vos a consuetudine rapiendi: et vos qui sub manibus raptorum gemitis, abstinete vos a cupiditate rapiendi. Alius potens est, et rapit: tu in manu raptoris gemis; quia rapere non potes, ideo non facis. Habeto facultatem, et ibi laudabo domitam cupiditatem. CAPUT VI.
Abbreviated transcription (Latin):
uestistis me. Si gͦ in ignem et̾nũ ibit
cui dicturus. ẽ. xp̃e. midus fui & non
uestisti me. quem locum habebit et̃¬
expoliasti me : hic fortasse ut euadas
uocem ne dicat tibi xp̃c uestitus fui¬
& expoliasti me : mutata consuetudi¬
ne cogitas expoliare hereticum uł
udeum. & uestire xp̃ianũ. Et hic
respondebit tibi xp̃c. Immo nunc
Parce dampnis meis. Cum enim tu¬
pedis fieri xp̃ianũ. Et tam̃ hic forte¬
odio penam ingero. sed dilectione potrꝰ
disciplinam. Id̃o expolio iudeum. ut ꝑ
hanc asperam & salubrem disciplinam
faciam xpiãnum. Audirem & crederẽ:
si quod abstulisti uideo redderes xpĩa¬
cupidi. Non habeo peccatum si illis ab¬
stulero. & pauꝑibus reddidero. Unde enĩ
illi nichil boni faciunt. mercedem habe
re parcat unusquisq anime suȩ. quia
huiusmodi cogitatio exdiaboli callidi¬
tate suggeritur. Nam etiam si totum tͥ¬
buat quod abstulerit. addit potius pec¬

Expanded text:
vestistis me. Si ergo in ignem aeternum ibit vestistis me. Si ergo in ignem aeternum ibit cui dicturus est Christus, Nudus fui, et non vestisti me; quem locum in ige non licet. Hic fortasse ut evadas hanc vocem, ne dicat tibi Christus, Vestitus fuit spoliasti me; mutata consuetudine, cogitas spoliare paganum, et vestire christianum. Et hic respondebit tibi Christus, imo nunc parce damnis meis. Cum enim chpedis fieri christianum. Etiam et hic fortodio poenam ingero, sed dilectione potius disciplinae: ideo spolio paganum, ut per hanc asperam et salubrem disciplinam faciam christianum. Audirem et crederem, si quod abstulisti cupidi; non habeo peccatum, si illis abstulero, et pauperibus dedero: unde enim illi nihil boni faciunt, mercedem haberre parcat unusquisque animae suae; quia hujusmodi cogitatio ex diaboli calliditate suggeritur. Nam etiamsi totum tribuat quod abstulerit, addit potius pec
Abbreviated transcription (Latin):
um illi dedisti. Si totum quod alteri
abstulisses. egentib dedisses. nec talia oꝑa¬
diligit ds̃. Sicit tibi. Stulte iussi ut dares:
sed non de alieno. Si habes oa. de tuo. Si
non habes quod des detuo: melius nulli
dabis. quam alterum expoliabis. Dictu¬
rus est dominus xp̃e cum in iudicio suo
sederit. & alios addexteram. alios ad si¬
nistram separauerit. bene oꝑantib. ue¬
nite benedicti patris mei. ꝑcipite reg¬
num: sterilibꝰ autem qui nichil boni
inpauperes oꝑati sunt.ite inignem ȩt̃¬
num. Et quȩ dicturꝰ. ẽ. bonis : esuri
Et respondebunt illi. Domine quando
te uidimus esurientem: & ille ait ad
eos. Cum uni ex minimis meis fecistis. mͥ fecistis.
Intellige gͦ stulte. qui uis elemosinas
facere de rapinis: qm̃ si quando pascis
Quare: esuriui. & non dedistis michi
manducare. Nudus fui. & non ues¬
tistis me. Ite. quo: in ignem ȩt̾nũ.
Prorsus ite. Quare. nudus fui. & non

Expanded text:
um illi dedisti. Si ergo quod alteri um illi dedisti. Si ergo quod alteri abstulisti egentibus dedisses, nec talia opediligit Deus. Dicit tibi Deus: Stulte, jussi ut dares, sed non de alieno. Si habes, da de tuo: si non habes quod des de tuo, melius nulli dabis, quam alteros spoliabis. Dicturus est Dominus Christus, cum in judicio suo sederit, et alios ad dexteram et ad sinistram alios separaverit, bene operantibus: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum; sterilibus autem, qui nihil boni in pauperes operati sunt: Ite in ignem aeternum. Et quae dicturus est bonis? Esurivicaetera. Et respondebunt illi: Domine, quando te vidimus esurientem? Et ille ad eos: Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Intellige ergo, stulte, qui vis eleemosynam facere de rapina, quoniam si quando pascis Quare? Esurivi enim, et non dedistis mihi manducare; nudus fui, et non vestistis me . Ite. Quo? In ignem aeternum. Prorsus ite. Quare? Nudus fui, et non
Abbreviated transcription (Latin):
si pauꝑ illeante ianuam iacens sufficien¬
t̃ panem a diuite acciꝑet. diceret᷑ de illo
quia cupiebat saturari demicis. quȩ
cadebant dem̃sa diuitis ⁊ ꝓpt̾ solam in¬
humanitatem quia contempnebat pau¬
perem ante ianuam suam iacentẽ nec
congrue digneq pascebat: mortuus ẽ.
& sepultus. Et cum apud inferos intor¬
mentis eẽt. Leuauit ocłos suos. uidit
pauperem in sinu abrahe. Quid pluribꝰ
immorer ÷ desiderauit guttam. qui nõ
dedit micam. Accepit iustam sententiã.
qui non dedit pre auarita Si hec pęna a¬
liꝰ diuitis non sum. Agapem facio. inclu¬
sis incarcere uictum mitto. nudos uestio.
ꝑegrinos suscipio. Dare te putas: tolle¬
re noli. & dedisti. Cui dederis gaudet:
eui abstuleris plorat. Quem duorum
istorum exauditurus. ẽ. ds : dicis illi eui
dederis. Grãs age. quia accepisti. S aliꝰ
tibi exalia parte dicit. Ego gemo cui
abstulisti. & pene totum tulisti: & exigu¬

Expanded text:
ante januam jacens sufficienante januam jacens sufficientem panem a divite acciperet, diceretur de illo quia cupiebat saturari de micis quae cadebant de mensa divitis? Propter hanc solam inhumanitatem, qua contemnebat pauperem ante januam suam jacentem, nec congrue digneque pascebat, mortuus est et sepultus; et cum apud inferos in tormentis esset, levavit oculos suos, et vidit pauperem in sinu Abrahae. Et quid pluribus immorer? Desideravit guttam, qui non dedit micam: non accepit justa sententia, qui non dedit crudeli avaritia . Si haec ergo lius divitis non sum. Agapes facio, vinctis in carcere victum mitto, nudos vestio, peregrinos suscipio. Dare te putas? Tollere noli, et dedisti. Cui dederis, gaudet; cui abstuleris, plorat: quem duorum istorum exauditurus est Dominus? Dicis ei cui dederis: Gratias age quia accepisti. Sed alter tibi ex alia parte dicit: Ego gemo cui abstulisti. Et pene totum tenuisti, et exigu
Abbreviated transcription (Latin):
non est. daturus regnũ cȩlorũ. quid eis
rẽtat nisi pena gehennarũ : considerare
re possimꝰ. Nam & ille di¬
ues ante cuiꝰ ianuam iacebat pauꝑrimꝰ
ulcerosus. non ẽ dictus raptor rerũ aliena¬
rum. Erat quidam diues inquit qͥ in¬
duebatur purpura & bysso. & epulabat᷑
cotidie splendide. Siues inquit erat. H
dixit calumpniator. non dixit pauꝑũ
receptor. non dixit pupillorũ spoliator.
non dyeit uiduarũ ꝑsecutor. nichil hoꝵs
sed erat quidam diues. Quid magnũ este
diues erat. s de suo diues erat. Cui aliqͥd
tulerat: an forte ille auferret & de illo d̃s
na ciꝰ absconderet. qui nobis dicit nolite
ꝑsonalit̾ iudicare: ͨ si uis gͦ audire con¬
silium diuitis illiꝰ: noli amplius querere.
quam audis aueritate. Niues erat in due¬
batur purpura & bysso. & epulabat᷑ cotidie
splendide. Ouod eiꝰ gͦ crimen nisi iacens
ante ianuam ulcerosꝰ. & non ad iutus: hoc
enĩ aꝑte de illo dictum. ẽ. quod inmiseri¬

Expanded text:
non est daturus regnum coelorum, quid eis restat, nisi poena gehennarum? Conjicere ue videamus. Nam et ille dives, ante cujus januam jacebat pauperrimus ulcerosus, non est dictus raptor rerum alienarum. Erat quidam dives, inquit, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Dives, inquit, erat: non dixit, Calumniator; non dixit, Pauperum receptor; non dixit, Pupillorum spoliator; non dixit, Viduarum persecutor; nihil horum: sed, Erat quidam dives. Quid magnum est? Dives erat, de suo dives erat. Cui aliquid tulerat? An forte ille auferret, et Dominus dena ejus absconderet, qui nobis dicit, Nolite personaliter judicare? Si vis ergo audire crimen divitis illius, noli amplius quaerere, quam audis a Veritate. Dives erat; induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Quod ergo ejus crimen? Jacens ante januam ulcerosus, et non adjutus. Hoc enim aperte de illo dictum est, quod immiseri
Abbreviated transcription (Latin):
pentapoli ȩccł̃am ẽẽ catholicam: partẽ¬
ibi donati non eẽ. Sed securi irrideamꝰ
fiendos: & fleamus ridendos. Quid dices.
Meritum cyrenensis huius magnum
commemoras. quia tulit crucem dñi.
ꝙ afrum dicis: orientalis est. Libia enĩ
duob modis dicitur. uł ista quȩ ꝓprie
africa est. uł illa quȩ orientalis pars.
quȩ contigua est africȩ. & om̃ino colli¬
mitanea. Sed afer fuerit cyrenensis:
Beatum putas. quod angariatus cru-¬
cem tulerit: Quanto melius forte dice¬
ret alius in arimathia remansisse eccle¬
siam xp̃i. quia ioseph ille
diues ab arimathia. habens ante oclos
regnum di. non angariatꝰ. non coactus.
obsecutus est funeri. in sepulchro con¬
didit. laucdatus est in euangłio. Quia
uero de arimathia fuit iste pius. &.
exibens tantum obsequium corpori dñ:
in arimathia remansit ȩccłia. Aut si ma¬
gis uos delectat angariatus id est qui
cogitur tollere crucem. recte ergo faci¬

Expanded text:
Pentapoli Ecclesiam esse catholicam, partePentapoli Ecclesiam esse catholicam, partem Donati ibi non esse. Sed securi irrideamus flendos, et fleamus irridendos. Quid dicis? Meritum Cyrenensis hujus magnum commemoras, quia tulit crucem Domini, et Afrum dicis. Orientalis est. Lybia enim duobus modis dicitur, vel ista quae proprie Africa est, vel illa Orientis pars, quae contigua est Africae, et omnino collimitanea. Sed Afer fuerit Cyrenensis. Beatum putas, quod angariatus crucem tulerit? Quanto melius forte diceret alius in Arimathaea remansisse Ecclesiam Christi? Quia Joseph ille dives ab Arimathaea, habens ante oculos regnum Dei, non angariatus, non coactus obsecutus est funeri, in sepulcro condidit, laudatus est in Evangelio . Quia ergo de Arimathaea fuit iste pius tantum exhibens obsequium corpori Domini, in Arimathaea remansit Ecclesia? Aut si magis vos delectat angariatus, id est, qui cogitur tollere crucem: recte ergo faci
Abbreviated transcription (Latin):
niente xp̃o. & nomen eius. & p̃dica¬
ab africa &̃ a monte umbroso. idest
a monte oliueti: quia ꝑ om̃s gentes
diffamatum ẽ ȩuangłm. Oꝑiet mon¬
tes umbra eius. id est refrigerium eiꝰ
ꝓtectio eius: &. laudis eiꝰ plena est
terra. Cantate ergo cum tota terra
canticum nouum. non canticum ue¬
aliud. Cyreneus inquit quidam
symon angariatus est ut tolleret cru
cem. Legimus: sed quid te adiuuet. uo¬
lo scire. Cyreneus inquit afer est. Qua¬
re ipse angariatus est qui crucem tolle¬
ret: Ubi sit cyrene forte nescis. Libia
est pentapolis est: contigua est africȩ.
adorientem magis ꝑtinet. uł indistri¬
butione ꝓuintiarum imperatoꝵ cogno¬
sce.Imperator orientalis mittit iudice̾
ad cyrenen. Breuiter respondeo. Ubiẽ
pars donati. non inuenitur cyrenen:
ubi est cyrenen non inuenitur pars
donati. Manifesta ueritas: conuincit
errorem. Dic michi cyrene: ubi est pars
donati: Dic michi pars donati. ubi est
cirenen: Manifestum est enim fr̃s in

Expanded text:
niente Christo, et nomen ejus, et praedicaab Africo; et a monte umbroso, id est, a monte Oliveti: quia per omnes gentes diffamatum est Evangelium. Operiet montes umbra ejus, id est refrigerium ejus, protectio ejus; et laudis ejus plena est terra. Cantate ergo cum tota terra canticum novum; non canticum vealiud: Cyrenaeus, inquiunt, quidam Simon angariatus est, ut tolleret crucem Domini . Legimus: sed quid te adjuvet, volo scire. Cyrenaeus, inquit, Afer est: quare ipse angariatus est qui crucem tolleret. Ubi sit Cyrene, forte nescis: Lybia est, Pentapolis est, contigua est Africae, ad Orientem magis pertinet. Vel in distributione provinciarum Imperatorum cognosce: Imperator orientalis mittit judicem ad Cyrenen. Breviter respondeo: Ubi est pars Donati, non invenitur Cyrene; ubi est Cyrene, non invenitur pars Donati. Manifesta veritas convincit errorem. Det mihi Cyrenen, ubi est pars Donati; det mihi partem Donati, ubi est Cyrene. Manifestum est enim, fratres, in
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: ubi pascis. ubi cubas in meridie.
Et uide quia adhuc ipsadicit.Sequi¬
tur enim. Ne forte fiam sicut oꝑta.
suꝑ greges sodalium tuoꝵ. Puto om̃s
penitus imperitos discernere genus
masculinum & femininum. Operta
quȩro cuius generis sit. ab om̃i homi¬
ne quero. Masculini quȩro. an femini¬
ni: Annuntia inquit quem dilexit
anima mea. Quem. cum dicit: ma¬
sculum alloquitur. sponsum alloqui¬
tur. Quia uero femina uirum allo¬
quitur: consequentia uerba indicant.
Annuntia michi. ubi pascis. ubi cu¬
bas in meridie. ne forte fiam sicut
oꝑta. Audi tu oꝑta. ut fiant tibi hȩc
aperta. Annuntia michi qũe dilexit
anima mea. ubi pascis. ubi cubas in
meridie: ne forte fiam sicut operta

Expanded text:
dicit, ubi pascis, ubi cubas in meridie. dicit, ubi pascis, ubi cubas in meridie. Et vide quia adhuc ipsa dicit. Sequitur enim: Ne forte fiam sicut operta super greges sodalium tuorum. Puto omnes peritos imperitosque discernere genus masculinum et femininum. Operta, quaero cujus generis sit: ab omni homine quaero, Masculini est, an feminini? Annuntia, inquit, mihi, quem dilexit anima mea. Quem, cum dicit, masculum alloquitur, sponsum alloquitur. Quia vero femina virum alloquitur, consequentia verba indicant, Annuntia mihi, ubi pascis, ubi cubas in meridie; ne forte fiam sicut operta. Audi tu operta, ut fiant tibi haec aperta. Annuntia mihi, quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi cubas in meridie; ne forte fiam sicut operta
Abbreviated transcription (Latin):
Et enim illa cantica enigmata sunt.
paucis intelligentib nota sunt: paucis
pulsantib aꝑuntur. Tenebo te. accipe
apta. ut merito tibi pandant᷑ obscura.
Quom eris penetrator obscuroꝵ con¬
possumus frs. hȩc uerba discutiamus:
aderit ds ut uideatis ibi sanum in¬
tellectum. Primo quod ab om̃ib et
imperitis facillime iudicatur: uerba
ipsa male distingunt. Nunc audietis.
nunc ꝓbabitis. Et enim sic se habet tea¬
tus ipse lectionis. Sponsa loquitur
ad sponsum. Annuntia michi quem
dilexit anima mea. ubi pascis. ubi cu¬
bas. Quod sponsa sponso dicat. quod
eccłia xp̃o dicat: nec nos dubitamus:
nec illi. Sed om̃ia uerba sponsȩ audi.
Quare uerbum quod adhuc sponsȩ ẽ.
ius tribuere iam sponso. Audi omĩa
quȩ dicit sponsa: & tunc respondebit
sponsus. Audi euidentius hanc distin¬
ctionem. quam dicturus sum. non in¬
uemes aliquid plus. Annuntia michi
quem dilexit anima mea: ubi pascis.
ubi cubas in meridie. Adhuc ipsa

Expanded text:
Etenim illa Cantica aenigmata sunt, Etenim illa Cantica aenigmata sunt, paucis intelligentibus nota sunt, paucis pulsantibus aperiuntur. Tene et devote accipe aperta, ut merito tibi pandantur obscura. Quomodo eris penetrator obscurorum, conpossumus, fratres, haec verba discutiamus: aderit Dominus, ut videatis ibi sanum intellectum. Primo, quod ab omnibus et imperitis facillime judicatur, verba ipsa male distinguunt: nunc audietis, nunc probabitis. Etenim sic se habet textus ipse lectionis. Sponsa loquitur ad sponsum: Annuntia mihi, quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi cubas. Quod sponsa sponso dicat, quod Ecclesia Christo dicat, nec nos dubitamus, nec illi. Sed omnia verba sponsae audi. Quare verbum quod adhuc sponsae est, vis tribuere jam sponso? Omnia quae dicit sponsa, dic: tunc respondebit sponsus. Audi evidentius hanc distinctionem quam dicturus sum, non invenies aliquid plus. Annuntia mihi, quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi cubas in meridie. Ipsa adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
a nobis quęritur uox xp̃i. uox pasto¬
ris qũa oues audiant & sequantur.
Non inuenitis quid dicatis. uocem
pastoris non habetis. Audite ꝙ sequi¬
mini. Dimitate uocem lupi: sequimi
mus & nos uocem pastoris. Audia¬
mus. In canticis inquiunt canticoꝵ
loquitur sponsa ad sponsum: eccła
ad xp̃m. Nouimus cantica canticoꝵ
sc̃ã: cantica amatoria: cantica sancti
amoris. scẽ caritatis. scȩ dulcedinis.
Plane uolo inde audire uocẽ pastoris.
uocẽ dulcissimi sponsi. Ede siquid
habes: audiamus: sponsa inquiunt:
dicit ad sponsum. Annuntia michi
quem dilexit anima mea: ubi pascis.
ubi cubas. Et ille inquit respondet.
In meridie. Manifesta tibi testimonia
ꝓferebam: non erat qu̾eadmodum
aliter interpretareris. Postula ame
ꝙ dabo tibi gentes hereditatẽ tuam.
ꝙ possessionẽ tuam terminos terrȩ.
Comemorabuntur ꝙ conuertentur
ad dñm. uniuersi fines terrȩ. Quid
est quod michi de canticis canticoꝵ
ꝓfers: Quod forte non intelligis.

Expanded text:
a vobis quaeritur vox Christi, vox pastoris, quam oves audiant et sequantur. Non invenitis quid dicatis. vocem pastoris non habetis. Audite, et sequimini: dimittite vocem lupi, sequiminmus et nos vocem pastoris. Audiamus. In Canticis, inquiunt, canticorum loquitur sponsa ad sponsum, Ecclesia ad Christum. Novimus Cantica canticorum, sancta cantica, amatoria cantica, sancti amoris, sanctae charitatis, sanctae dulcedinis. Plane volo inde audire vocem pastoris, vocem dulcissimi sponsi. Ede, si quid habes: audiamus. Sponsa, inquiunt, dicit ad sponsum: Annuntia mihi, quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi cubas? Et ille, inquiunt, respondet: In meridie. Manifesta tibi testimonia proferebam, non erat quemadmodum aliter interpretareris: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae. Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae. Quid est quod mihi de Canticis canticorum profers? Quod forte non intelligis.
Abbreviated transcription (Latin):
gentium. Cantate dño canticũ no¬
uum: cantate dño om̃is terra. Et ado¬
rabunt eum om̃s reges terrȩ. om̃s
gentes seruient illi. Quis enumera¬
re sufficiat: Prope om̃is pagina ni¬
chil aliud sonat: qũa xp̃ms eccl̃am¬
toto orbe diffusam. Perituram fuisse
dicunt. Peritura predicta ẽ. tot testi¬
monis mansura: Nec una uox ista.
est. Nec enim illi uerũ dicere sine dĩ
uerbo potuerunt. quod est xp̃c. Nudi

Expanded text:
gentium . Cantate Domino canticum nogentium . Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis terra . Et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes servient illi . Quis enumerare sufficiat? Prope omnis pagina nihil aliud sonat quam Ctoto orbe diffusam, perituram fuisse dicunt. Peritura praedicta est tot testimoniis mansura? Nec una vox ista pest. Neque enim illi verum dicere sine Verbo Dei potuerunt, quod est Chri