comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
it inqualz ca que possit em
leges. aut canones erꝰ ĩ ped¬
tre orclinatonẽ differatur.
cusatore .⁊ab eo ꝓpoĩtamca¬
usam exeqnte sine ĩ diffen
te ꝑtes menses suam accati¬
omui imple diugent̾ eram¬
mariad illo a quo futitrus
erat ep̃e orcimari ⁊ siquidob

Expanded text:
rit in qualibet causa quae possit secundum leges aut canones eius impedire ordinationem, differatur hcusatore et ab eo propositam causam exequente, sive etiam differente per tres menses suam accusationem implere diligenter examinari ab illo a quo futurus erat episcopus ordinari. Et si quidem
Abbreviated transcription (Latin):
st̾io ꝯũsatus est i ad ep̃atum
puocatus ẽ lib̾um eẽ ꝓpͥa for¬
neat. reliquis enis reb finn
ostram legẽ curie ⁊ fiscouen¬
dicanclis damꝰaut̃licenciã
dec̾ta facientib. si ꝙ piã lai

Expanded text:
sterio conversatus est et ad episcopatum provocatus, liberum esse propria forneat, reliquis eius rebus secundum nostram legem curiae et fisco vindicandis. Damus autem licentiam decreta facientibus, si
Abbreviated transcription (Latin):
turales cognoscunt cũ hñs
aut sacriscanomb interdi¬
ctam. sn curialẽut officia¬
lem hũc ẽẽ cognoscuntant
achicam comu̾̃satonẽ ĩplesse
hoc quoq dec̾ertis or in seri qr

Expanded text:
turales cognoscunt eum habuiaut sacris canonibus interdictam; sed neque curialem aut officialem hunc esse cognoscunt, aut achicam conversationem implesse. Hoc quoque decretis oportet inseri, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ib cingulim illustrisimit¬
ttunt᷑ illust̾s ĩsigmadigni¬
tatis. s adnũstratores qͥdẽ
comites rei pͥuate omĩbus
uacationib omĩb honora¬
rus añponi censemꝰ uacãte
aut̃ postadmĩstracores neĩ¬
entes ũo om̃s iam omĩbus
honorariis credinꝰ p̃ponẽto¬
s eos uacantes ilł honorarn
qui sumilẽ adeptisunt digͥ¬
tatemut prefectorius p̃cor¬
io nõ questoris p̃fectorio p̃¬
ponantur ꝑiꝙ mõ questor¬
ius questorio ñ nacans coi¬
mes thesaurorum.ł comes

Expanded text:
ibus cingulum illustris mitttuntur illustris insignia dignitatis. Sed administratores quidem, etiam comites rei privatae, omnibus vacantibus omnibus honorariis anteponi censemus. Vacantes autem post administratores venientes non omnes iam omnibus honorariis credidimus praepoed eos vacantes illis honorariis, qui similem adepti sunt dignitatem, ut praefectorius praefectorio, non quaestorius praefectorio praeponatur, parique modo quaestorius quaestorio, non vacans comes thesa
Abbreviated transcription (Latin):
gatur nllomodo eos p̾sum̃e
hor ag̾ene octione publicaꝵ
functionũ nr̃i subiecti ledã
ecutori eẽ aliñ debitorẽñ li¬
ce eiexecutori moiestiã aliꝙͣ
denoĩatis in ferre. ñ prius de¬
bitor ꝓpetur nllo modo o ĩo
pꝰsepubucatributa ꝑsolu¬
ere hoctñprius requiri apud
siquis ex equi aut erigẽ cõt̾
ea que anos dispoita sunt
p̃sumpẜit ⁊ cingło nudab¬
itur. ⁊ confiscabr exilio trad¬
etur qui aut̃ mubeit autp̃¬
cepit index .x. librarumaur
exigatur pena ⁊ offm̃ eiusu.

Expanded text:
gatur, nullo modo eos praesumere hoc agere, ne occasione publicarum functionum nostri subiecti laedanecutori esse sibi alium debitorem, non licere executori molestiam aliquam denominatis inferre, nisi primus debitor probetur nullo modo omnino posse publica tributa persolvere. Hoc tamen prius requiri apud si quis exequi aut exigere citra ea quae a nobis disposita sunt praesumpserit, et cingulo nudabitur et confiscabitur et exilio tradetur; qui autem iniunxit aut praecepit iudex decem librarum auri exigatur poenam,
Abbreviated transcription (Latin):
nus que exopib ⁊ frumtis ci¬
nitatum. ⁊ aque ductis ⁊ ali¬
is quib l sollempnib aut
salanis deputate sunt anti
retinealiquid exeis ant ad
lqua dilatone aut in min¬
ntione ħ p̾berent proficiant
inquib abinitio deputater
hĩtatores ciuitatum presu¬
me quo lib modo aufert ali¬
quid exip̃is pecunus aut d¬
nominedescͥpcõm. aut ꝓ spo¬
rturdare aliquid exhugant
tate hoc cuntati redłeꝓnĩ¬

Expanded text:
tis civitatum et aquaeductis aut aliis quibuslibet sollemnibus aut salariis deputatae sunt, aut retinere aliquid ex eis aut ad aliqua dilatione aut imminutione has praebere, ut proficiant in quibus ab initio deputatae habitatores civitatum praesumere quolibet modo auferre aliquid ex ipsis pecuniis aut nomine descriptionum aut pro sportulis dare aliquid ex his aut tate hoc civitati redde
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ads ⁊ in prouincus ex¬
istentes mlices cunles ⁊ in¬
ilitares mcinitatib.anti
castris loci fuatores ĩ ꝯmiss¬
is sibi prouincus face exqͦi
uidel inprouĩcia accessint
⁊inqnͣtum in ea administ¬
rant u. auri libraruĩ penamn¬
minente tam facienti locis¬
et iudicis damꝰ ei licencia
iices agentis nos institũe
qui oĩa debeantus ad su p̃¬
senciam agequepossit ip̃i
uidices fac̾e citͣtm̃ nouissi¬
mum suppliciũ aut m̃bri
abscisionẽ s siquis exiudi¬

Expanded text:
ad haec et in provinciis existentes iudices civiles et militares in civitatibus aut castris loci servatores in commissis sibi provinciis facere, ex quo videlicet in provinciam accesserint et in quantum in ea administrant; quinque auri librarum poena imminente tam facienti loci snt iudices, damus licentiam eis vices agentes suos instituere, qui omnia debeant usque ad sui praesentiam agere quae possint ipsi iudices facere, citra tamen novissimum supplicium aut membri incisionem. Sed et si quis ex iudi
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝗd̃ loci fuatorẽ suĩ fe¬
cit xxx. auri librarũ pena ex¬
igetur restituens ⁊ omned¬
ampñ. ꝙ pereum qui ab co
deiectus e aliqui ptulint. q
n̾o fi p̾sumpsit ⁊ ꝓprio cin¬
gło ⁊ cdignitate ⁊ milicia pͥ¬

Expanded text:
quidem loci servatorem suum fecit, XXX auri librarum poenam exigitur, restituens et omne damnum quod per eum qui ab eo directus est aliqui pertulerint, qui vero fieri praesumpsit et proprio cingulo et dignitate et militia p
Abbreviated transcription (Latin):
latrocima. autinolenciam
a ut rapinamresx. aut fem¬
marum. aut alia quelz ului¬
citem prouincus ꝯmittũt
⁊ supplicia eis legittima ĩ¬
ferre. n pro hus cais acciper
aliquid consuetudĩs noĩe
mlitar indiciaut latroñ
in secutores. autmolẽtiaꝵ
mbibitores anttribimos
pro talib cãis in prouĩcus
orcdinare. aut qui debeanta¬
liquos exarmare &am ꝑta¬
les occasiones ampliores ui¬
olentiemferunt᷑ prouincia¬
lib siquis aut̃ uidic̃ ħ non
custodierit cognoscat non
solum ꝯmisso sibi tingłod
spoliand̃. s .x. librarũauri
penam exsolũe eoꝙ p̃sũpse¬
rit talẽ cãm assum̃e post tor¬
atominexinũ dirigendu¬
iubemꝰ proninciarũ uidiceᷤᷤ¬
exdeputatis sibi de fisco ano

Expanded text:
a aut violentias aut rapinas rerum aut feminarum aut alia quaelibet inlicita in provinciis committunt et supplicia eis legitima inferre, neque pro his causis accipere aliquid consuetudinum nominmilitari iudici aut latronum insecutores aut violentiarum inhibitores aut tribunos pro talibus causis in provinciis ordinare, aut qui debeant aliquos exarmare, ut non per tales occasiones ampliores violentiae inferantur provincialibus. Si quis autem iudicum haec non custodierit, cognoscat non solum commisso sibi cingulo spoliandum, sed decem librarum auri poenam exsolvere; eo qui praesumpserit talem causam adsumere post torationem in exilium dirigendoiubemus provinciarum iudiceex deputatis sibi de fisco anno
Abbreviated transcription (Latin):
inꝓiuncus expensis nõ exi¬
guntur couatores ea que p̃¬
dñr tñsmissoria ⁊ prohus
aut̃ que tnsmittũt᷑ no amp¬
lius pbĩ hoꝵ que exinitiom
actionib dirigunt᷑ nõ alit̾
inchoare exactiones. nͥ pͥus
in prouincialiiudicio insi¬
nuau̾nt impo̾itas sibides
iussiones ut ex soluentes fi¬
scalia tributanlli ꝓhus pe¬
riculo ant dampno sbiacea¬

Expanded text:
inciis expensis non exigantur collatores ea quae dicuntur transmissoria, et pro his autem quae transmittuntur non amplius praeberi horum quae ex initio in actionibus diriguntur, non aliter incohare exactionem, nisi prius in provinciali iudicio insinuaverint impositas sibi de hoc iussiones, ut exsolventes fiscalia tributa nulli pro his periculo aut damno subiacea
Abbreviated transcription (Latin):
nulli n̾o penitus liceat pu¬
buca tributa exigencunm
n censualib. aut ronũ scri¬
pcorib ant aliis quibdam
publico mĩstnͣtib executo
num ꝙ in loco sacro resideãt
aut cc̃eos quidñt selesosab
tributis terrarũ quas nõ po¬
ssid.s ⁊̃ si contingat agri¬
cultores alu competentes ĩ
scripticios ppriam hr̃e poss¬
essionẽ illos molestiam sust¬

Expanded text:
Nulli vero penitus liceat publica tributa exigentium neque censualibus aut rationum scriptoribus aut aliis quibusdam publico ministrantibus excusatione quod in loco sacro resideant uti contra eos qui dicunt se laesos ab tributis terrarum quas non possidet, sed etiam si contingat agricultores alicui competentes aut inscriptos propriam habere possessionem, illos pro ea pu
Abbreviated transcription (Latin):
nlłm inprouincus fi loci ẜ¬
natorẽ prefectorum. ñ peri
nr̃am scriptam iuissionem
in expeditis u̾ntilitas exigit
loci ẜuatorẽ mitti cuiꝰdã pre¬
fecture que debebat pronidẽ
militarib expensis. si ꝙͣint̃

Expanded text:
nullum in provinciis fieri loci servatorem praefectorum, nisi per nostram scriptam iussionem in expeditis, ubi utilitas exigit et loci servatorem mitti eiusdem praefecturae, qui debeat providere militaribus expe
Abbreviated transcription (Latin):
iriubem canomcariũ talẽ
in prouincia destinari qui p̃¬
sit piculo ordinantiũ eum
exige fiscalia tͥbuta aut per
ullam octionẽmipulsorẽ p̃
eum mitti ⁊ dampñ sbiectiᷤ
inferrumpulsionis ⁊ p̃mi
atur canonicarius ñ impn¬
lsor mittatur. s illo remot¬
o alt dirigatur canonicariꝰ
ip̃m quoq canonicarium
ꝯtentptũ eẽ iubemꝰ deputa¬
tis consuctudinib ⁊ millã
sbiectis inferre lesionẽ¶Si

Expanded text:
iri iubemus canonicarium talem in provinciam destinari, qui possit periculo ordinantium eum exigere fiscalia tributa, ut per nullam occasionem impulsorem post eum mitti et damnum subiectis inferri: impulsoris enim atu, canonicarius, non implsor mittatur, sed illo remote alter dirigatur canonicarius. Ipsum quoque canonicarium contentum esse iubemus deputatis consuetudinibus et nullam subiectis inf
Abbreviated transcription (Latin):
ne aut ꝯt̾butorie fĩ cxillor
tempe uitem suꝑ indictũ
suscipientẽ exigi ꝓ eo fisca¬
lia ex quo tradita est ei suꝑ¬
indictum fĩnͥ ex resc̾pto des
are miforo głosissimoru
p̃fectorim applso examinẽ
⁊ scõm leges termmnos susc¬
appere. aut ad fiscalium sol¬
utionẽ nõ suffic̾e ut ex hoc
supindictio neccitatis susc¬
ipiatur. Inbemꝰ repentehãt
tradi birs qui conserua. aut
contͥontoria p̾cdia possident
cumomĩo qui m eamneni¬
chicis ⁊ fructib ⁊ animalib̃
⁊ omniauoistructo ĩstro¬
quedebeat eas ẜm leges susci¬
pe nõmueniatur. autalio qͦ¬
cumq modo clifferii suꝑĩdic¬
tum contingit iubemusge¬
sta confici apud ꝓuincie̾m¬
licem significantia qualit¬
atem.⁊ statum eius possoniᷤ
ales sen actores antindices
ant officiales suscipiant. et

Expanded text:
vae aut contributariae fieri, ex illo tempore iubemus superindictum suscipientem exigi pro eo fiscalia, ex quo tradita est ei supindictum fieri, nisi ex scripto de hoc are, ut in foro gloriosissimorum praefectorum appellatio examinetur et secundum leges terminum suscapparere aut ad fiscalium solutionem non sufficere, ut ex hoc superindictionis necessitas suscipiatur, iubemus repente hanc tradi his qui conserva aut contributaria praedia possident cum omnibus qui in ea invenienthicis et fructibus et animalibus et omni alio instructo quae debeat eam secundum leges suscipere non inveniatur, aut alio quocumque modo differri superindictum contigerit, iubemus gesta confici apud provinciae iudicem significantia qualitatem et statum eius possessioiales seu exactores aut vindices aut officiales suscipiant, et
Abbreviated transcription (Latin):
moffõ sunt głosissimorũ p̃¬
fectorum. aut malo ofrõd
aut scola constitucorum ta
to eiusd̃ ãministcõis autal¬
t̾ius idicis scripti. necsic p̃¬
gmaticam.aut aliam scĩon¬
em aut sacrum ꝯmonitoriũ
accipiat p̾cipiens eis aliquid

Expanded text:
in officio sunt gloriosissimorum praefectorum aut in alio officio aut schola constitutorum talto eiusdem administrationis aut alterius iudicis scripti, nec si pragmaticam aut aliam sanctionem aut sacrum. commonitorium accipiat praecipiens ei aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑticipiũ hr̃e aliqił ad p̾dc̃a
peccumas ant eoꝵ clispensa¬
cõni semetip̃m miscẽ. s ci¬
uitatis scissimum ep̃m ⁊ p̃¬
matesnec non ⁊ eius possõ¬
res constituere quid pr̃em
ciuitatis ⁊ frum̃itarios. ⁊ al¬
ios hĩ dispensatores. siglis
aut̾ anis ĩplens scissimu

Expanded text:
ticipium habere aliquod ad praedictas pecunias aut eorum dispensationi semet ipsum miscere; sed civitatis sanctissimum episcopum et primates nec non et eius possessores constituere quidem patrem civitatis et frumentarium et alios huiusmodi dispensatores, singulis autem annis impletis sanctissimum
Abbreviated transcription (Latin):
dictois ꝑticłares dispõnesi
couationes ut future ĩdic¬
tionis in foro uniꝰ cunis dỹ
autano quoltam in sp̃e qͣ
mauro fiscalium cãñmin

Expanded text:
dictionis particulares dispositiones collationum futurae indictionis in foro uniuscuiusque diaut alio quolibet tam in specie quam in auro fiscalium causa imminet,
Abbreviated transcription (Latin):
uidicib mox destmari ĩ pri¬
mo uniꝰ cuiq indictionis ⁊
peos. ꝓpom incinitatib sub
eis constitutis int̾septẽbrẽ.
aut octobrẽmẽses.S ĩ uolẽ¬
tib exemplaria horum exf¬
oro glosissiorũ p̃fectorũ in
dilationedarint collatores
agnoscãt qmadin debentco¬
llationes inferre siu̾o añ in¬
sinuatommaliostitulos p̃¬
tereos qui continẽtur apar¬
telari cdispõneani. collat¬
ores fiscalia ex soluant aut
inprouincia cxpendantiure
lum ip̃i paciantur dampñ.¬

Expanded text:
ari in prooemiis uniuscuiusque indictionis et per eos proponi in civitatibus sub eis constitutis intra Septembrem aut Octobrem mensem; sed etiam volentibus exemplaria horum ex foro gloriosissimorum praefectorum sine dilatione dari, ut collatores agnoscant quemadmodum debent collationes inferre. Si vero ante insinuationem in alios titulos praeter eos qui continentur particulari dispositione anni collatores fiscalia exsolvant aut in provincia expendant, iubllum ipsi patiantur damn
Abbreviated transcription (Latin):
iħ̾aut̃ iubemꝰ obẜuariut
siquis forsancollatorum du¬
bitat de possõne pro qua fis¬
cauia exiguntur. ant ꝓfisca¬
uum qͣntitate omĩbo moĩs
fiscalium descripciomũ c̾to¬
dos cogi a prouincieudicer
aut illo negligente a locor
scissimo epo eas proferreet

Expanded text:
autem iubemus observari, ut si quis forsan collatorum dubitat de possessione, pro qua fiscalia exigitur, aut pro fiscalium quantitate, omnibus modis fiscalium descriptionum custodes cogi a provinciae iudice, aut illo neglegente a locorum sanctissimo episcopo, eas proferre et
Abbreviated transcription (Latin):
nita. ¶ profiscalibꝰ aut̃ illat¬
ionib de suscepta sũ securit¬
ates ꝑticulares. aut pienari¬
asomib ab hiis qui fiscalia
suscipiunt fĩ disfiumꝰ ma¬
nifestantes ⁊ solidorũ qnͣtit¬
atem ⁊ sperumneeno ⁊ iug¬
orum sincuiliorum sinecẽ¬
turiarium ⁊ noĩa possõm ꝓ

Expanded text:
t III Pro fiscalibus autem collationibus desuscepta sive securitates particulares aut plenarias omnibus modis ab his qui fiscalia suscipiunt fieri definimus, manifestantes et solidorum quantitatem et specierum nec non et iugorum sive iuliorum sive centur
Abbreviated transcription (Latin):
ne partescriptisint om̃s ĩ
camd ꝑtem concurrent si
uero totus ascompletus siͭ
idiam. necint est pͥmus. an
meclius an nouissimꝰ sñ p¬
te scriptus sit. ca enim par̾
data intelligicur. quenac

Expanded text:
ne parte scripti sunt, omnes in eadem parte concurrent. si vero totus as completus sit,idiam. nec interest, primus an medius an novissimus sine parte scriptus sit: ea enim pars data intellegitur quae
Abbreviated transcription (Latin):
Si płes uncie qmͣ .xii. dist̾b¬
uite sint: is qui sñ ꝑtemst¬
itutus sit .q. dispondio deẽ
rẽbit. Id̃ꝙ erit si dispondiꝰ
ex pletus sit. queomẽs ꝑte̾
adeẽm postea reuocantur ꝙͣ¬
uis sint pĩiumunciarum
Meres et pure ⁊ subcondõe
insticui pot̾. cx certo tempe
aut ad certum tp̃s nõ potest

Expanded text:
im distributae sunt, is qui sine parte institutus est quod dipondio deest habebit: idemque erit si dipondius expletus sit. quae omnes partes ad assem postea revocantur, quamvis sint plurium unciarum. Heres et pure et sub condicione institui potest. ex certo tempore aut ad certum tempus non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ adierut . ficelitateñ
poslicendo sicale sit bñfi¬
cuiiii uñfidelitas pranda
sit. inuesticuram petendo.
at dñs omnes alienac̃o¬
nulla obstante p̾scripcoe
reuocare. ¶Sumlr in cõ¬
standiciis petendis. Con¬

Expanded text:
non adierint fidelitatem pollicendo, si tale sit beneficium, ut fidelitas praestanda sit investituram petendo, nis omnes alienationulla obstante praescriptione, revocare. 3. Similiter in ostandiciis petendis.
Abbreviated transcription (Latin):
tuo magratus creati su̾nt ĩ¬
si maxime fideuissores nõ ex.¬
egistis tm̃ si pio tp̃ris quom¬
agratꝰ honor deponebatur so¬
uiendo fuit picłouos creatio¬
nis nõ fecit obnoxios eo qd̾
cãn aliquo pr̃imoniũ eoꝵ
mutilatũ ẽ cum cessatõm
suehii debeant impntare dã
eoꝵ passa ẽ sarcirequi cũ no¬
uissent. id fac̾e̾ suꝑsederint.
curio. al

Expanded text:
tuo magistratus creati sunt, etiamsi maxime fideiussores non exegistis, tamen si per id temporis quo magistratus honor deponebatur solvendo fuerunt, periculo vos creationis non fecerunt obnoxios ex eo, quod casu aliquo patrimonium eorum mutilatum sit, cum cessationi suae id debeant eorum passa est, sarcire, qui, cum nouissent, id facere supersederunt. c
Abbreviated transcription (Latin):
uen̾abilib domibr nulla
ẽẽ eis res ĩmobiluim auen¬
ationis licenciam ꝑmitten¬
tem uidebamꝰ .n. cãm effus¬
am et paulatim ad alias ec¬
cłasticas migrantes possões
ope menitabili mimente a¬
uenationes. Sretiam contͣ
põĩtas iam leges decies mili

Expanded text:
venerabilibus domibus, nullam eis esse rerum immobilium alienationis licentiam permittentem. Videbamus enim causam effusam, et paulatim ad alios ecclesiasticas migrantes possessiones, opere inevitabili inminente alienatis, sed etiam contra positas iam
Abbreviated transcription (Latin):
cundo et cura leges stucliu
etoĩaaua omĩõ nob̾ id̾o coti¬
cdiecum labore agunturũ
utilitatem nr̃is sbiectism
uenimo quod effusumẽ et
iimnensum quid remouen¬
construximꝰ ut quoci pͥmi¬
tus effluebat retinentes ita
equalitatem deceto introcdu¬
cemus nup igitur scripsimꝰ
legem sanctissiꝰ omĩb eccł¬

Expanded text:
cio. Et circa leges studium, et alia omnia a nobis ideo quotidie cum labore aguntur, ut utilitatem nostris subjectis inveniamus: quod effusum quidem et immensum est removenconstrinximus, ut quod primitus affluebat retinentes, ita aequalitatem de caetero introduceremus. Nuper igitur scripsimus legem de sanctissimis ecc
Abbreviated transcription (Latin):
rumaliquis eccłarum aut
aliquarum collendarumi
domnum fiscales debeanto
functiones. et unde faciat ho
ro sunt et dõ amabulem epi¬
scopum enis cuntatis in sr̃¬
tis eloquus cãm examinare
Et si nõ appuerit ullus que¬
stus circa alienationemim¬
mobił reuialẽs solu̾e fisca¬
biles conting̾e et casaliena¬
re absoionem debitiem̃tibꝰ
quid̃ infiscum soluentib
et de suspecta inde ꝑcipientibꝰ
⁊ sb̃euntib fiscale debitum
ib desusceptis insinuatiss
int̾monumenta gestoꝵ de¬
ponentib hus qmi fecerũt
eam ut et apd̾ scissimascecͣaᷤ
solũntin. clara desuspecta eo
quod et fiscalia soluta sunt
bitum etita adalienationẽ
ĩmobilium concedẽ idoq .n.
et decreti factionem ꝑmisiꝰ
ut et fiscale debitum testĩo
pandatur. et exqnͣtis descend¬

Expanded text:
rum aliquis ecclesiarum aut reliquarum colendarum domuum fiscales debeat functiones et unde faciat horro sunt et deo amabilem episcopum et eius civitatis insuptis eloquiis causam examinari. Et si non apparuerit ullus quaestus citra alienationem immobilis rei valens solvere fiscabiles contingere, et eas alienare ad solutionem debiti, ementibus quidem in fiscum solventibus, et desuscepta inde percipientibus, et subeuntibus fiscale debitum,ibus desusceptis, et insinuatis inter monumenta gestorum, deponentibus his qui fecerunt eam, ut et apud sanctissimas ecclesias salventur clara desuscepta, eo quod fiscalia soluta sint bitum, et ita ad alienationes immobilium accedere. Ideo enim et decreti factionem permisimus, ut et fiscale debitum testimonio pandatur et ex quantis descend
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃cas facimꝰ circunuencio¬
nes. s buic płimq quidem
scissimarum ecc̃łarum alia¬
rumq uenerabilium dom¬
uum utilitatem babuntĩ
difficile debita enĩ aut lon¬
go tempore constitutaant
etiam postea et maxime ex
ienat̾ois nec̃citatem sac̃s ꝑ¬
dixerunt domos mobili .n.
nõ existente sb̃a sufficiente
piclitabant᷑ in nouissimam
uerire necc̃itatenharũ p̃su¬
les n uende potentes nzunde
debita soluerent ualentes.s
ꝓtalib quidem debitisposse
pro soluitione creditoribus
dari possõnes eccłasticas tñ
est creditor. sr ĩmin fiscus⁊
ilem possõnem. n possibile
ẽ fiscum hic relaxare aliꝙͣ sõ¬
tilitatis leg̃ compet̾e indica

Expanded text:
as facimus circumventiones. Sed hinc plerique quidem sanctissimarum ecclesiarum, aliarumque venerabilium domuum utilitatem habueruntiam aliquid difficile. Debita enim, aut longo tempore constituta, aut etiam postea ex ienationis necessitatem sacras perduxerunt domos. Mobili enim non exstante substantia sufficiente periclitabantur in novissimam venire necessitatem. Harum praesules neque vendere potentes, neque unde debita solverent habentes, sed pro talibus quidem debitis posse pro solutione creditoribus dari possessiones ecclesiasticas; tamen cest creditor, sed praeeminet fiscus, ilem possessionem impossibile est fiscum, hic relaxare aliquid subtilitatis legis competere judica
Abbreviated transcription (Latin):
absq ulla debulitatemise¬
randineccitas inferat᷑ ut eo¬
rum quid quos tenet qdo set¬
uilis ꝓditor studiosus ⁊ cli¬
quos nataliñ solalib̾tas pro¬
sequatur colonia tu ꝓpetuo
fulciatu quisquishiꝰ ple
enda saluadin actione m eos qł
elatebras forte fugitims ne

Expanded text:
absque ulla debilitate miserandis necessitas inferatur, ut eorum quidem, quos tenet condicio servilis, proditor studiosus et diquos natalium sola libertas prosequatur, colonatu perpetuo fulciatur, quisquis huiusmodi rit: salva dominis actione in eos, qui vel latebram forte fug
Abbreviated transcription (Latin):
uarictas negoꝵ introcduciͭ
quas om̃s aꝑciuis ut latioe
digestoꝵ uo lumĩe facile
ẽ cõgnosce. ¶Excepcoes aũ
quib debitor defenditur p¬
lerũq acõmodari solent
q⁊iam fidenissoribꝰ cius ⁊
Erecte. qr qd̾ ab his petitur
id ab ip̃o debitore petiudet᷑
qr mandati idito reditu
Cest eis qd hu pro eo solu̾m
pecuma. pactus quis cũ reo

Expanded text:
roducit: quas omnes apertius ex latiore digestorum volumine facile est cognoscere. Exceptiones autem, quibus debitor defenditur, plerumque accommodari solent etiam fideiussoribus eius: et recte, quia, quod ab his petitur, id ab ipso debitore peti videtur, quia mandati iudicio redditurus est eis quod hi pro eo solverint. pecunia p
Abbreviated transcription (Latin):
a pet̾etur. ¶ Sane quedã ex¬
cepcones nõ solẽt his accõ¬
modari ecce enim debitor
si bonis suiscesẜit ⁊ cũ eo eͤ¬
ditor expitur. defencditor p
excepconem si bonis suis ces¬
fit . s hec exceptio fideuisso
nne prospicit. ut cum facł¬
tatib suis lapsus fĩnt debi¬
tor. possit ab his quos ꝓ eo
obliganit suum consequi¬

Expanded text:
a peteretur. sane quaedam exceptiones non solent his accommodari. ecce enim debitor si bonis suis cesserit et cum eo creditor experiatur, defenditur per exceptionem ‘ nisi bonis cesserit ’: sed haec exceptio fideiussorime prospicit, ut, cum facultatibus lapsus fuerit debitor, possit ab his quos pro eo obligavit suum consequi
Abbreviated transcription (Latin):
rendis dies consules insis
etin ⁊ descriptis documenti
enidentib fulciatur hoc ob
descripcõis dispuctio sociẽ
ut om̃s nr̃e pot̾atis scĩam
formidantes incħ ad relen¬
ationẽ locupletum atq in¬
opumpniciam andeanti
ꝑtemptare. quod i tuncop¬
timum ẽ custodire cum lu¬
cͣtine facuitates exboniscĩa¬
lum cie obuenint ubi et
mopes ⁊ locupletes fructiu

Expanded text:
rentis, dies consul mensis cetur et descriptus documentis evidentibus fulciatur. Hoc etdescriptionis dispunctio societur, ut omnes vestrae potestatis scientiam formidantes nihil ad relevationem locupletum atque inopum perniciem audeant pertemptare. Quod et tunc optimum est custodiri, cum lucrativae facultates ex bonis curialium curiae obvenerint, ut et inopes et locupletes fructu
Abbreviated transcription (Latin):
potetimi ritde cursaliut
cobibendam placuit ut de¬
scͣpcones. si que ꝑ singlos or¬
clines cogentib diũsis neg¬
ocus agitant᷑ non sumiãt᷑
aũ pͥncipium. qmͣ ap̃ actai
ꝓuiciarum rectorib inti¬
mẽtur. ⁊ ex eorui receꝑter

Expanded text:
potentium itidem curialium cohibendam placuit, ut descriptiones, si quae per singulos ordines cogentibus diversis negotiis agitantur, non sumant ante principium, quam apud acta provinciarum rectoribus intiment
Abbreviated transcription (Latin):
em de reftisione minyiliet¬
um emissani ab alco iuot¬
ce nouceat refricar ndeo
spectabilitas tua salnbrie
atq unstissinie pcepedis for¬
mam secuta ꝓhibebit ĩpost¬
erum eos addiscussionem
tnͣsactimimus constringi
quos claruerit accepta se¬
curitatis prospitate letari

Expanded text:
em de refusione munerum emissam ab alio iudice non liceat refricari. et ideo spectabilitas tua saluberrimae ac iustissimae praeceptionis formam secuta prohibebit in posterum eos ad discussionem transacti muneris constringi, quos claruit accepta securitatis prosperitate laetari
Abbreviated transcription (Latin):
hiꝰ successiones que ext̾culia¬
no ⁊ orficiano deferuntur ca¬
pitis diminutone ñ peunt
Põ illam regulam quanone
ħ̾rclitates lcgitime capitis di¬
minutione nõ pennt. sz ille
sole que exlege .xii. tabularũ
deferuntur noiussime sciend
etiam illos qui uulgo quesitr̃
sunt ad matris brditatẽ exẜ
senatus e suito admitti¶ Si
expłib legitimis hrdibꝰ. qͥd¬
te nłalia cã impecliti fuinti
quonimꝰ adeant. reliquis
qui adierint. ad crescit illoꝵ
portio. et licet. añ decessint. qͣ

Expanded text:
i successiones, quae a Tertulliano et Orphitiano deferuntur, capitis deminutione non peremi propter illam regulam, qua novae hereditates legitimae capitis deminutione non pereunt, sed illae solae quae ex lege duodecim tabularum deferos, qui vulgo quaesiti sunt, ad matris hereditatem ex hoc senatus consulto admitti. Si ex pluribus legitimis heredibus quidte vel alia causa impediti fuerint quominus adeant, reliquis qui adierint adcrescit illorum portio et, licet ante decesserint qui
Abbreviated transcription (Latin):
est diumi arci temporib. et
dataẽ taminfiuo qm̃ in fiua
legitima br̃ditas etiam si ali¬
eno uiri sbiecti sunt p̃ferũt᷑.
⁊ consanguineis et agnatis
de functe pr̃is matris s cum
ex boc senatus e suito nepotẽ
ad auic cõcessionem legitim¬
oiire nõuocabantur. post ea
hoc uire constitutionb pͥn¬
cipalibꝰ enim datum ẽ. utad
similitudinẽ filioꝵ filioꝵ fi¬
liarumq ⁊ nepotes ⁊ nep̃tes

Expanded text:
s, divi Marci temporibus. et data est tam filio quam filiae legitima hereditas, etiamsi alieno iuri subiecti sunt: et praeferuntur et consanguineis et adgnatis defunctae matris. Sed cum ex hoc senatus consulto nepotes ad aviae successionem legitimo iure non vocabantur, postea hoc constitutionibus principalibus emendatum est, ut ad similitudinem filioram filiarumque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓẜit. ut nemo auꝙͣ rẽ exeui
bonis possideat id debitũ con¬
uenit ad dispendiũ reip. pti
rum pdioꝵ peccuma collocã¬

Expanded text:
pserit, ut nemo aliquam rem ex eius bonis possideat, id debitum convenit ad dispendium rei publicrum praediorum pecunia collocan
Abbreviated transcription (Latin):
ex onĩ diligẽcia sollicitudi¬
ne debebit cxquirere ad quos
ex qual condone tnͣsierĩt deb¬
itoris facultates. ut singłi e¬
qua estimatõne pĩta prata
re quas possidẽt ꝯuemant᷑¬
p̃ituri debitorẽq ip̃nis soiu¬
entib lib̾atu ab eo aut̃ a qͦi
ꝯstat fortumarum suarum
ꝑtemmaximam recessisser
resecłit tnfferri adidoncum
oportebit. ꝙ si quispiam de
stro compaiunt manifestũ¬

Expanded text:
ex omni diligentiae sollicitudine debebit inquirere, ad quos ex qualibet conditione transierint debitoris facultates, ut singuli aequa aestimatione habita pro rata rerum quas possident,habituri debitorem, qui ipsis solventibus liberatur. Ab eo autem, a quo constat fortunarum suarum partem maximam recessisse, resederit transferri ad idoneum oportebit. Quod si quispiam debstro comparaverint, manifestu
Abbreviated transcription (Latin):
Aut añlatas naddimim¬
erdam pot̾atẽ magistie ꝑ
orientẽ admĩstrationis s
ꝓtuitone locoꝵad securita¬
te publica noscim̃ p̃stitis¬
se ⁊ ñ dubiũ sit ip̃os ⁊̃ duc¬
es quib fortissum p̃sent¬
ales mintes perep̃cepti st̃
sb̾ead excelsa potate ẽẽ cõ¬
stitutos

Expanded text:
latas non ad imminuendam potestatem magisteriae per orientem administrationis, sed pro tuitione locorum ac securitate publica noscimur praestitisse, cum non dubium sit ipsos etiam duces, quibus fortissimi praesentales milites parare praecepti sunt, sub eadem excelsa potestate esse constitutos
Abbreviated transcription (Latin):
suctudo de poscit legib q
caut ẽ ordinando hoc quo
adiecto. ut pro omĩb qui¬
blib expensis ingressꝰ mu
iudicio duciano faciendi
iudices ⁊ sindici utigant¬
es dep̾rendẽ compellantur
rium exceptoꝵ proficiat
Nicħq sibi i surpare ł su¬
o nominepitonem posce
ur uiris denotis principibꝰ
qui ducianũ obẜuant id¬
icum rduciana apitone
dep̾fatis litib ⁊cedendis ĩ
indel ut suplitis expensiᷤ

Expanded text:
tudo deposcit legibusque cautum est, ordinando. Hoc quoque adiecto, ut pro omnibus quibuslibet expensis ingressus in iudicio duciano faciendi milites vel syndici litigantes dependere compellantur, rum et exceptorum proficiat: nihil sibi usurpare vel suo nomine poscere vel viris devotis principibus, qui ducianum observant iudicium, vel duciana apparitione de praefatis litibus concedendis: ita videlicet, ut super litis expensis
Abbreviated transcription (Latin):
tem̾ario atqriniquo ꝓpõit¬
o antioretpr certos demem¬
oratis militib tam mindõ
sb̃limitatis tueꝙͣ apd̃ cexce¬
lsam magist̾iam porientẽ
pot̾atẽ macc̃atõne decdirxi¬

Expanded text:
temerario atque iniquo proposito anteriore tempore certos e memoratis militibus tam in iudicio sublimitatis tuae quam apud excelsam magisteriam per orientem potestatem in accusationem deduxi
Abbreviated transcription (Latin):
e ⁊ iussionee eoꝵ imple cã¬
turꝯ licencia eis nõ denegã¬
tius uiri excelsi magr̃imi
in quib appitoris tue sbli¬
militatisad respõsũ nõ cõ¬
li qui dealto offc̃omittendꝰ
ẽ p̾biumꝰ facultatẽ. ut nõ
iunando. nec pubucisnec
pͥuatis cãis ł executionibꝰ
ab eẽ ideantur ad singło¬

Expanded text:
et iussiones eorum implere curaturus: licentia ei non deneganterius viri excelsi magistri in quibus apparitionis tuae sublimitatis ad responsum non conli qui de altero officio mittendus est praebemus facultatem, ut non iuvando nec publicis nec privatis causis vel exsecutionibus abesse videantur. Ad sing
Abbreviated transcription (Latin):
b nr̃is no ꝑspeximꝰ oportẽ
destinarnec ꝓmuititudi¬
ionedampna emintes no¬
stros augicontingat ut ã
tati qͣm florẽtissimis ꝓspi¬
ciaturmilitib sportulase

Expanded text:
ris non prospeximus oportere destinari, ne per multitudiione damna contra milites nostros augeri contingat. Ut autem tati quam fortissimis prospiciatur militibus, sportularum
Abbreviated transcription (French):
ingenꝯtingit genetur.
Nemimlice ap̃ sed̾em ma¬
gnitud̾is tue accͤatõne ccͣ
militẽ seu milites p̾senta
les sen milices p̃sentales
ꝓuisioneniri spectabir du¬
cis incusati atmoniti fu

Expanded text:
i contingit, generetur, nemini licere apud sedem magnitudinis tuae accusatione contra militem seu milites praesentalles seu milites praesentales iussione viri spectabilis ducis incusati ac moniti fu
Abbreviated transcription (Latin):
tantam pocuniam dari stipu¬
latus ẽ. aulns angeius.spopõ¬
ditinim̃tus negidius. Item
exdũso mim̾ius egidius in¬
terroganit. aulum angerrũ.
quicquid tibi hodierno diep
aquila neͬm scipłonẽ spon¬
pondit idonine bẽs acceptũ
o acceptumq tuliꝰ. ¶ pretẽa
nonatone tollitino bligatõ
ueluti sud quod tuseio debe¬
as atitio dari stipulatus sit.
nam interuentu noue ꝑso¬
ne nona nascitiobligato
⁊pͥmatollitur tñslata m p̃¬
tĩorem ad eo ut interdũ lic
onat̾ois nire pͥma tollitur
ueluti si ꝙ tuticio debeas a p¬
npillo siuetutoris auctori¬
tate stipulatus fuerit. Qio
cãu res amittitur. qam ⁊ pͥor
debitor lib̾atur ⁊ postĩor obli¬
gatonulla ẽ. Nonidem mr̃ẽ.
si a suo quis stipulatus fu̾t
Nam tũc pͥor ꝑ m̃ obuigatuᷤ
manet. ac si postea miliꝰ sti¬
pulatus fuss S si eadẽ ꝑso¬
na sitaqua postea stipuler¬
isita demum nouatio fit si
quid inpost̾iore stiploneno¬
i sit forte. si conlito aut

Expanded text:
tantam pecuniam dari stipulatus est Aulus Agerius, spopondit Numerius Negidius. ’ item e diverso Numerius Negidius interrogavit Aulum Agerium: ‘ quidquid tibi hodierno die per Aquilianam stipulationem spopondi, si omne habesne acceptum? ’ o acceptumque tuli. ’ Praeterea novatione tollitur obligatio. veluti si id quod tu Seio debeas, a Titio dari stipulatus sit. nam interventu novae personae nova nascitur obligatio et prima tollitur translata in posteriorem, adeo ut interdum, licet ovationis iure tollatur: veluti si id quod Titio tu debebas a pupillo sine tutoris auctoritate stipulatus fuerit, quo casu res amittitur: nam et prior debitor liberatur et posterior obligatio nulla est. non idem iuris est, si a servo quis stipulatus fuerit: nam tunc prior proinde obligatus manet ac si postea nullus stipulatus fuisset. sed si eadem persona sit a qua postea stipuleris, ita demum novatio fit, si quid in posteriore stipulatione novi sit, forte si condicio aut
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fieriquasdam dehoc pres¬
umpciones alii malus cãi¬
br introducebant. ido nr̃a ꝓ
cessit constituco que aptis¬
sime definit tunesolum fĩ
non atoem quociens boc ip¬
sum interconthentes ex pre¬
ssum fu̾it qd ip̃ nouatone
lioqͥn manie pͥstinam obli
neat ex utͣq ca obligato ẜm¬

Expanded text:
hoc fieri, et quasdam de hoc praesumptiones alii in aliis casibus introducebant: ideo nostra processit constitutio, quae apertissime definivit, tunc solum fieri novationem, quotiens hoc ipsum inter contrahentes expressum fuerit quod propter novationem lioquin manere et pristinam obligneat ex utraque causa obligatio
Abbreviated transcription (Latin):
llenre constitutois diuisio¬
nem. ¶ Item pubõs hoĩes. et
alienos ẜuos quos bona fide
possidemus acquiritur nob
S tm̃ exduab cãis id est siq
certum est excepto eo ꝙ uni
nomuinatum stipulando d¬
aut post traditõem accipiẽ¬
do illi sol acqrit neuiti cu
ita stipuleturticio dño meo
dare spondes. s siuniꝰ dm̃ da
reuissu ẜuus fu̾it scipulat
ucet aña dubitabatur tñ per
nr̃am decisionem res expedit¬
a est. ut illi tm̃ adquirat᷑ꝗ ẜ¬
ollituraut̃ omis litur
obligato solut̃one co¬
enis quod debeturue co¬
luti si quis consenciente cre¬
ditore aluid ꝓalio soluat
nec tñm terest qui soluat utr̃
ip̃e qui debet. an aluis ꝓ eolib
Item si reus solu̾it ⁊ unqui

Expanded text:
strae constitutionis divisionem. Item per liberos homines et alienos servos, quos bona fide possidetis, adquiritur vobis, sed tantum ex duabus causis, id est si quid certum est, excepto eo, quod uni nominatim stipulando aut per traditionem accipiendo illi soli adquirit, veluti cum ita stipuletur: ‘ Titio domino meo dare spondes? ’ sed si unius domini iussu servus fuerit stipulatus, licet antea dubitabatur, tamen post nostram decisionem res expedita est, ut illi tantum adquirat, Tollitur autem omnis obligatio solutione eius quod debetur, vel si quis consentiente creditore aliud pro alio solverit. nec tamen interest, quis solvat, utrum ipse qui debet, an alius pro eo: libeitem si reus solverit, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte souutin recte. ita ĩparte
debiti acceptilat̾o fieri pot᷑.
Est prodita stipnlatõ que
nulgo acquiliana appllat᷑.
ut oĩm res obligatõ ĩstip¬
ulatũ deducatumet ea per
acceptilat̾oem tollatursstip᷑
enim aquiliana nouatõs
obuigatoes ⁊ agallo aquili¬
o itacompoĩta ẽ quicquid
te m̾cħex quacũ cãdare fac¬
ere opportet. uł oportebit p̃¬
sensindiem uent sub con¬

Expanded text:
te solvitur, ita in partem debiti acceptilatio fieri potest. Est prodita stipulatio, quae vulgo Aquiliana appellaturut omnium rerum obligatio in stipulationem deducatur et ea per acceptilationem tollatur. stipulatio enim Aquiliana novat omnes obligationes et a Gallo Aquilio ita composita est: ‘ quidquid te mihi ex quacumque causa dare facere oportet oportebit praesens in diemve qu
Abbreviated transcription (Latin):
obligatoneticiodebetur idnꝰ
uelit ticius remitte pot̾it sic
fierut paciaturhec uerba de¬
bitorem dice quod ego cibi
ꝓmisi hẽs nec acceptum: et
ticius respondeat habeo ded
et grece pot̾ acceptum ⁊ titĩ¬

Expanded text:
obligatione Titio debetur, id si velit Titius remittere, poterit sic fieri, ut patiatur haec verba debitorem dicere: ‘ quod ego tibi promisi habesne acceptum? ’ et Titius respondeat ‘ habeo ’: sed et Graece potest acceptum fi
Abbreviated transcription (Latin):
serͣuos quid nob̾ acquiritur
totum nostrum acquiritur.
qd̾ aut᷑ ꝑ libo̾s quos ĩ potate
hẽtis. Si cx obligatone fuer̃
acquisitum hoc diuidatur

Expanded text:
servos quidem nobis acquiritur, totum nostrum fiat; quod autem per liberos quos in potestate habemus, ex obligatione fuerit acquisitum, hoc dividatur
Abbreviated transcription (Latin):
dissouiũtur. Nam si ticiuset
senis interseconsenserunt.
ut fundum tusculanum
precio soluto. ni fundo tͣdit¬
o placint ut intereos. utd¬
iscedetin ab ea empcone. et
nẽclit̾oe inicem uib̾antur
Idem est cum incõcductõne
tib qui exconsensu descẽlĩt
sicut iam dictum ẽ. Explic̾.
que ex delicto nascũtur.s

Expanded text:
dissolvuntur. nam si Titius et Seius inter se consenserunt ut fundum Tusculanum pretio soluto neque fundo tradito, placuerit inter eos ut discederetur ab emptione et venditione, invicem liberantur. idem est et in conductione tibus qui ex consensu descendunt, sicut iam dictum est. QUAE EX DELICTO NASCUNTUR
Abbreviated transcription (Latin):
chatis tm̾ infuturo cauẽ
ne futuro fĩet legtem pro¬
mulgauit. ¶posaũtad
tras. hac pͥ se̾tiscione cassa¬
mus. ⁊ ĩ irritum reducimꝰ.
nullius tp̃ris p̃scripc̾oeĩ¬

Expanded text:
tum in futuro cavens, ne fieret, legem promulgavit. Nos autem ad tratas hac presenti sanctione cassamus et in irritum deducimus nullius temporis prescriptione in
Abbreviated transcription (Latin):
sus.qr mente caret. nec adrẽ
ptinet. si impubes p̾ca pure̾
fc̃s aut furiosus postea cõpoᷤᷤ
mentis fc̃s fu̾it ⁊ decessit. ¶Ffu¬
iriosi aut̃ sipio tp̃ris fec̾int

Expanded text:
uia mente carent. nec ad rem pertinet, si impubes postea pubes factus aut furiosus postea compos mentis factus fuerit et decesserit. furiosi autem si per id tempus fecerint
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ uire testĩ eẽ uidẽtur cer
ce ꝙ añ furorem fecint testu¬
menco ualente. nam neq
testamenta recte fr̃a: n ali¬
udullum negocium recte
gestum postea furor int̾ucĩ
Item nutꝰ.⁊ surclus ñ sẽp
face̾ testm̃n possut utiq añ
de eo surdo loquim̃ ꝗ om̃oñ
erancdit ñ qui tarde exaudit
Nam et mutusintelłr quie¬
loqui nicħ pot̾ nõ qui tarde
loquitu. sepẽaut ⁊ literart
⁊ erucditi holes uarus cãĩb
tatem anuttunt uñ nr̃a cõ¬

Expanded text:
sus est iure testati esse videntur, certe eo quod ante furorem fecerint testamento valente: nam neque testamenta recte facta neque aliud ullum negotium recte gestum postea furor interveniItem mutus et surdus non semper facere testamentum possunt. utique autem de eo surdo loquimur qui omnino non exaudit, non qui tarde exaudit: nam et mutus is intellegitur qui eloqui nihil potest, non qui tarde loquitur. saepe autem etiam litterati et eruditi homines variis casibus ltatem amittunt: un
Abbreviated transcription (Latin):
sierint ꝑmissum ẽ esexcõst¬
face̾. qd̾ iusqudem inmitio
cm̃ militantib datũ ẽ. tam
exauctoritate dimi angti ꝙͣ
nerue nec nõ optimi iꝑa¬
toris traiam. Posteauo sõ¬
scripconem diuiadriañ
dimissis milicia id est uet̾a¬
nis concessum est. Itaꝙ sit

Expanded text:
issum est ex constfacere. quod quidem initio tantum militantibus datum est tam ex auctoritate divi Augusti quam Nervae nec non optimi imperatoris Traiani; postea vero subscriptione divi Hadriani etiam dimissis militia, id est veteranis, concessum est. itaque
Abbreviated transcription (Latin):
Mpialem docet sol¬
lertsam ita reipubli
utilitas in corniptaꝑ
sistat. ⁊ singłorum stat᷑
igit̾ obfuetur illesus
a roncalie ꝓtribimali
sede̾mus apͦrinçipibo
ytalicis tam rectorib
ecc̃arum. quam aliisfi¬
delibꝰ regninõ modicaᷤᷤ
accipniss querelas ꝙ b
bñficia eoꝵ ⁊ feuda quer
dam collusione nomũe
libelli uendidant. Rñ de¬
bita ẜuitia amittebant᷑
⁊ honorẽ impii. ⁊ nr̃e fe¬
licis expedicionis com¬
plenitum minuebatur.
Bito igitur ꝯsilio ep̃orũ
duc̾ marchionum ⁊ co

Expanded text:
ialem decet sollertiam ita rei publicutilitas incorrupta persistat et singulorum status iugiter servetur illesus.a Roncalie pro tribunali sederemus, a principibus Italicis tam rectoribus ecclesiarum quam aliis fidelibus regni non modicas accepimus querelas, quod beneficia eorum et feuda, quę ant et quadam collusione nomine libelli vendiderant, unde debita servitia amittebantur et honor imperii et nostre felicis expeditionis complementum  minuebatur. Habito igitur consilio episcoporum, ducum, marchionum, co
Abbreviated transcription (Latin):
lixannus apitur mima
seqntib annis uniuscuniᷤ¬
q sedulitas p̾ncipib siusta¬
liaingerant semꝑ ⁊ deferãt
demimarus actuariis ⁊ cartul¬
ariis ⁊ ad iutoribꝰ scrimariis
et exceptorib sedis excelsecet̾o

Expanded text:
lix annus aperitur, in una sequentibus annis uniuscuiusque sedulitas principibus suis talia ingerant semper et deferantnumerariis actuariis et chartulariis et adiutoribus scriniariis et exceptoribus sedis excelsae cet
Abbreviated transcription (Latin):
rep̾sentare cogantur.
onem̃ aurariam sen frumẽ¬
tariam intͣtemp omissã
minorũ dm̃o nõ noc̾e p̾cip¬
miꝰ nec ad fraud uiris eoꝵ
enadere si ꝙ sollempnit de¬
betur panlo sepius inferat᷑.
Itatñ ut ꝑmanẽte sb̃a ꝑun¬
loꝵ index tutorẽ sen curato
remꝑq̃m differt᷑ illation
egligẽciesue ⁊ deserto offic¬
iĩ pen̾as exigat ⁊dampna¬
com deplorare ⁊pellat.

Expanded text:
repraesentare cogatur. onem aurariam seu frumentariam intra tempus omissam minorum dominio non nocere praecipimus nec ad fraudem iuris eorum evadere, si, quod sollemniter debetur, paulo serius inferatur: ita tamen, ut permanente su iudex tutorem vel curatorem, per quem differtur illatio, neglegentiae suae et deserti officii poenas exigat et damna deplorare compellat.
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃itam¶ Et non solum toc
inereditorib dñis. s et siq
eñut aliquid ab auqno de
sus confirmatorẽ mox epto
accedat n tenentẽ aliquio
recuenditoris. s adusus
uenditorẽ pͥns⁊ sic ad cõtir

Expanded text:
citam. Et non solum hoc in creditoribus dicimus, sed et si quis emerit aliquid ab aliquo, desus confirmatorem mox emptor accedat, neque tenentem aliquid rerum venditoris, sed ad vendit
Abbreviated transcription (Latin):
sb̃adaman. creclitorinoleti
ĩmobiles res peipe ꝓ auro. d
S si n̾o qui spiam ẽp̃torm¬
mobilium eius rr̾ adsitcre¬
ditore freqͣnter ĩ diulgãte
tm sb̃iac̾et debitoris res et ob
boc t̾rentes ꝓdire uolentes qp¬
cissima cuntate głosissie no¬
nr̃e. re.pi uidices ẜmunic̃q
corib cum tali cautela cũ qͣr
debitor dare possit ¶ Eerũ uero
uero detiora ap̃ debitorẽ post
debiti solutionũ mane sinan¬
tur.in. nõ eritiustum dante
quid aurum recipe aurũnua¬

Expanded text:
s enim creditori volenti immobiles res accipere pro auro, sed si nec quispiam emptor immobilium eius rerum adsit, creditore frequenter etiam divulgante quoniam subiacent debitoris res, et ob hoc terrente adire volentes empcissima civitate gloriosissimi nostrae retoribus cum tali cautela cum qua debitor dare possit. Rerum vero dvero deteriora, apud debitorem post debiti solutionem manere sinantur. Etenim non erit iustum, dantem quidem aurum, recipere a
Abbreviated transcription (Latin):
auxiliatur curisl quibdam
creclitorib nõ fortesit gratũ
a nob̾ tñ pp̃ clemẽtiam scit᷑
siquis .n. mutuauit aurum
debitoris sb̃e credens atilleał
restitutoem auri nõ sit ydon¬
eus sb̾am autem ĩmobilem
hat. u̾in creditor ħ arceat aui¬

Expanded text:
auxiliatur curis, licet quibusdam creditoribus non forte sit gratum, a nobis tamen propter clementiam sancitur. Si quis enim mutuaverit aurum debitoris substantiae credens, at ille ad restitutionem auri non sit idoneus, substantiam autem immobilem habeat, verum creditor ardeat au
Abbreviated transcription (Latin):
ritio ad hanc cãm ꝑducet.
Ezi enĩ io sit ydonens pecu¬
marum debitor.necullusẽp¬
tor.iuch̃ aliud fc̃urus erata
ad creclitorẽ ñnto uenirent
rem. ¶Qcum mniuria acer¬

Expanded text:
ratio ad hoc causam perduceret. Si enim non sit idoneus pecuniarum debitor nec ullus emptor, nihil aliud facturus erat ad creditorem merito venirent rem quod cum iniuria e
Abbreviated transcription (Latin):
qualẽ oĩmodo ẽ dare possibi¬
le undiq .n. ita creditoribs
pudend̾ est. ut nõ debitores
grauent᷑ ¶ Et ab solute cre¬
ditorẽ ponimꝰ antiq̃s seꝙͣ¬
ces leges omnẽq actonẽ hr̃e
tuũ gestum. S alt̾ quidam
ccͣtus consistit ¶argentario¬
rum quippe sponsionibus ꝓp̃
utilitatẽ ccͣtuũ ĩ ordine mo¬
derno clurantib ¶Que gͥ ar
nob̾ ꝓ cantela sbiectorñ sc̃it¬
a sunt cognoscens tua emm¬
entia sollempnnbr ꝓgrama¬

Expanded text:
qualem omnimodo est dare possibilis. Vndique enim ita creditoribus providendum est, ut non debitores graventur. Et absolute creditorem ponimus, antiquas sequentes leges, omnem, qui actionem habere tuum gestum, sed alter quidam contractus consistat. Argentariorum quippe, sponsionibus propter utilitatem contractuum in ordine moderno durantibus. Quae igitur a nobis pro cautela subiectorum sancita sunt, cognoscens tua eminentia sollemnibus programma
Abbreviated transcription (Latin):
tum scripsit aut sponsion¬
em suscepit acreditore acti¬
debitor. que ab aliis detinẽ¬
turaienat pͥus añqm tñse¬
tores ⁊ fidenissores ⁊ sponso¬
res. sicqrad res ueniens pͥn¬
cipal suĩ ab alio teneantu
⁊ detinentes eas auemenssi
rum. ⁊ mandator ⁊ sponsor

Expanded text:
tum scripsit aut sponsionem suscepit, a creditore actidebitorum quae ab aliis detinentur veniat prius, antequam transetores et fideiussores et sponsores: sitque ad res veniens principalis, sive ab alio teneantur, et detinentes eas conveniensrem et mandatorem et sponsor
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quͣoddam curand̾a iobis
ille pͥus sustincat conuẽtion¬
ema sic ipemultimũ sb̃sidiũ
reseruetin.sicq solatõ int̾tes¬
hoc quoq uidex sidenissoribus
illo deducto interĩ conuẽtio¬
ne libe̾nturqui pro eo ĩmole
deiissor aut mandatorant
sponsor exequatur. litẽ et de¬
bitum exigat᷑ ⁊ͣ eum q̃m fi¬
deuissit. aut ꝓ quo manda

Expanded text:
hoc quidem curandum a nobis ille prius sustineat conventionem, et sic ipsi in ultimum subsidium reserventur: sitque solacio intehoc quoque iudex fideiussoribus illo deducto interim conventione liberentur, qui pro eo in molesdeiussor aut mandator aut sponsor exequatur litem, et debitum exigatur contra eum, quem fidedixit aut pro quo manda
Abbreviated transcription (Latin):
cessanasappentem rursusre¬
bñ se hr̃e putauimꝰ nõ sum¬
plicit̾ eam sicut iacebat po¬
nentes. erat .n.quedam eius
ps oĩo nõ ciscreta. S cum cõ¬
petenti ⁊ dõ placito distribu¬

Expanded text:
cessarias apparentem, rursus rebene se habere putavimus, non simpliciter eam, sicut iacebat, ponentes erat enim quaedam ei pars omnino non discreta, sed cum competenti et deo placito distribu
Abbreviated transcription (Latin):
te latis postiorib denolu¬
aturis u̾o quiannuacati¬
onẽ arbitratu ꝓprio iudi¬
ciarii p̾cepti oblitꝰ assũp¬
fit decem posse militãtib
tnseat᷑ ac dedemũ cĩuam
aliquis desidiaquadrien¬
mi officium propͥnmad
quadriẽni quid̃ tempei
atricuł anferatu.¬
Dem. Squis sñ comeatu
seq̃ntib post ponatiłr mqͦ

Expanded text:
e antelatis posterioribus devolvatur: is vero, qui anni vacationem arbitratu proprio iudiciarii praecepti oblitus adsumpserit, a decem post se militantibus transeatur: ac deinde cum iam aliquis desidia quadriennio officium proprium adiquadriennii quidem tempus, atriculis auf eratu qui sine commeatu sequentibus postponatur:
Abbreviated transcription (Latin):
catumdare. ¶Siquis ũo
tumdimisit eo tp̃reĩquo
barbaroꝵ incursio instit̾it¬
⁊ tunccum presentes ĩcast¬
risatq apd̃ insigna milit¬
es ẽc debeant quisqm affu¬
erit incapite nndicetur¬

Expanded text:
meatum dare. Si quis vero tu dimiserit eo tempore, in quo barbarorum incursio extiterit, et tunc, cum praesentes in castris atque apud signa milites esse debeant, quisquam afuerit, capite vindicetur