comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Uitem se dirit esse ihe. &
discipulos suos palmites. & agrico¬
lam patrem: unde iam pridem
sicut potiumꝰ disputatum est
In hac autẽ lectione. cũ adhue
de se ipso qui est uitis . &. de suis
palmitib hoc est discipulis loque.¬
retur: manete. inquit in me &
ego in uobis. Non eo modo illi
in ipso: sicut ille in ipsis. Utrũq
autẽ ꝓdest: ñ ipsi sed illis ĩ¬
ta quippe sunt in uite. palmites.
ut uiti non conferant. sed inde
accipiant unde. uiuant. Ita uero
uitis est in palmitib: ut uitale.
alimentũ subministret eis. non
sumat ab eis. Ac ꝑ hoc manentẽ
discipulis ꝓdest utrũq non axp̃o
Nam preciso palmite: potest de
uua radice alius pullulare. Qui
autẽ precisus est sine radice non
potest uiuere. Deniq adiungit
& dieit. Sieut palmes non potest
ferre fructũ a semet ipso. nisi min
cõmendatio fr̃s mei. Corda in¬
struit humilium: ora obstrurit
suꝑborũ. Ecce cui si audent res¬
pondeant. qui ignorantes dĩ u¬

Expanded text:
1. Vitem se dixit esse Jesus, et discipulos suos palmites, et agricolam Patrem: unde jampridem sicut potuimus disputatum est. In hac autem lectione, cum adhuc de seipso qui est vitis, et de suis palmitibus, hoc est discipulis loqueretur: Manete, inquit, in me, et ego in vobis. Non eo modo illi in ipso, sicut ipse in illis. Utrumque autem prodest non ipsi, sed illis. Ita quippe in vite sunt palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vivant: ita vero vitis est in palmitibus, ut vitale alimentum subministret eis, non sumat ab eis. Ac per hoc et manentem discipulis prodest utrumque, non Christo. Nam praeciso palmite, potest de viva radice alius pullulare; qui autem praecisus est, sine radice non potest vivere. 2. Denique adjungit et dicit: Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi mancommendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui, si audent, respondeant, qui ignorantes Dei ju
Abbreviated transcription (Latin):
ecesse est enim terrena
succumbere cum celestia
predicant᷑: naturalia silere cũ
uirtutes locuntur. Prigitur
itaq infantium etas in lau¬
dem: que delictorum non. no¬
uerat crimen. Dignus a dig¬
nis laudatur: et innocens
innocentium testimonio pre¬
dicatur. Accipiunt a xp̃o. et
reddunt: consecuntur et re¬
ferunt.Uno enim tempore.
et qui dederat recipit: et qui
accipit redlit. Uno inquam
temꝑe sua xp̃o redduntur: dum
eus laudes illi ab infantib
referuntur. Diximus de lau¬
de infantium. quid de lactenti¬
um laudib proferimus: quo¬
rum laudem. inuenire non pos¬
sumus. nisi eõs ipsos qui lau¬
dauerint nonerimus. qui
sint. ubi sint: Quam laudem
intulerint quero: qui loqlus
non norant.; Neq enun. etas
illa poterat posse quod natu¬
ra non dederad: aut celebrari
a talib poterat. quod institu¬
tio denegabat. Dicunt namq
domino laudes trucidati ab
herode lactentes: loquuntur
sanguine quo lingua. non pos¬
sunt. Passione canunt: quod

Expanded text:
ecesse est enim terrena succumbere, cum coelestia praedicantur; naturalia silere, cum virtutes loquuntur. Erigitur itaque infantium aetas in laudem, quae delictorum non noverat crimen. Dignus a dignis laudatur, et innocens innocentium testimonio praedicatur. Accipiunt enim a Christo et reddunt: consequuntur et referunt. Uno enim tempore et qui dederat recipit, et qui acceperat reddit; uno inquam tempore sua Christo redduntur, dum ejus laudes illi ab infantibus referuntur. Diximus de laude infantium, quod de lactentium laudibus, proferemus? quorum laudem invenire non possumus, nisi eos ipsos qui laudaverint noverimus. Qui sint, ubi sint, quam laudem intulerint, quaero, qui loqui non norant. Neque enim aetas illa poterat posse quod natura non dederat, aut celebrari a talibus poterat, quod institutio denegabat. Dicunt namque Domino laudes trucidati ab Herode lactentes, loquuntur sanguine quod lingua non possunt. Passione canunt quod
Abbreviated transcription (Latin):
uecumq tamen anima
sc̃a dei uerbum conciꝑe
potest credendo. parere predi¬
cando magnificare amando.
unde et dauid propheta licit.
Magnificate dñm mecum:
et exaltemus nomen eius in
inuicem.Ac si diceret. Mag
cate: et nominis eius preconi¬
a magna uoce attollite. Hinc
iterum dicit. Domine deus m̃s
magnificatus es uehementer.

Expanded text:
ecumque tamen anima sancta Verbum concipere potes credendo, pare praedicando, magnifica amando. Unde et David propheta dicit, Magnificate Dominum mecum, et exaltemus nomen ejus in invicem : ac si diceret, Magncate, et nominis ejus praeconia magna voce attollite. Hinc iterum dicit, Domine Deus meus, magnificatus es vehementer
Abbreviated transcription (Latin):
gis rex dicitur iudeorum:
idem creator et dominus est¬
angłorum. Quapropter cu¬
ius times infantiam nas¬
centis: magis timere debes
omnipotentiam. iudicantis.
Noli ergo eum timere regni tui
successoiem: sed time infidelita.¬
tis tue iustissimum. dampna.¬
torem. Utinam eum. magis a do¬
rantib etiam tu pariter ado¬
rares: et non ad eum magos
fraudulenda calliclitate man¬
dares. Ite inquit interrogate
diligenter de puero: et cum
inueneritis renuntiate mͥ. ut
et ego ueniens adorem eum.
Ocalliditas ficta o incredu¬
litas impia: o nequitia frau¬
dulenta. Si adorare istum pue¬
rum certissime disponebas:
quare pro illo multos pueros
occidebas  Sangius innocen¬
tum quem crudeliter effudi¬
sti: attestatur. quid de hoc pu¬
ero uoliustu.Et tamen non
solum istum puerum. non
inuenisti. sed nec illis pueris
aliquid nociusti: inmo in¬
scius quod illis ꝓderat hoc
egisti. ꝑseuitiam. quippe tu¬
am. facti sunt martyres. qui
ꝑ infantiam. suam fuerant

Expanded text:
gis dicitur Rex Judaeorum, gis dicitur Rex Judaeorum, idem Creator est et Dominus angelorum. Quapropter, cujus times infantiam nascentis, magis timere debes omnipotentiam judicantis. Noli eum timere regni tui successorem, sed time infidelitatis tuae justissimum damnatorem. 6. Utinam eum, Magis adorantibus, etiam tu pariter adorares, et non ad eum Magos fraudulenta calliditate mandares! Ite, inquit, et interrogate diligenter de puero; et cum inveneritis, renuntiate mihi, ut et ego veniens adorem eum . O calliditas ficta! O incredulitas impia! O nequitia fraudulenta. Si adorare istum puerum certissime disponebas, quare pro illo multos pueros occidebas? Sanguis innocentum, quem creduliter effudisti, attestatur quid de hoc puero voluisti. Et tamen non solum istum puerum non invenisti, sed nec illis pueris aliquid nocuisti: imo inscius, quod illis proderat, hoc egisti. Per saevitiam quippe tuam facti sunt martyres, qui per infantiam suam fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
ex iste qui natus .uiii.¬
est. non uenit reges
pugnando suꝑare: sed mo-¬
riendo mirabiliter subiuga¬
re. Nec ideo natus est ut tibi
succedat: sed ut in eum mũ¬
dus fideliter credat. Uenit e¬
nim non ut pugnet uiuus.
sed ut triumphet occisus: nec
ut sibi de aliis gentib auro
exercitum querat: sed ut pro
saluandis gentib preciosum
sanguinem fundat. qnanit̾
inuidendo timiusti successo¬
rem. quem credendo debuisti
querere saluatorem: qui si in
eum crederes cum eo regna¬
res. et sicut ab illo accepisti
temꝑale regnum. acciperes
etiam. sempiternum. Huius
enim pueri regnum non est
de hoc mundo: sed ꝑ ipsum
regnatur in mundo. Ipse est
enu sapientia dei que di¬
cit in prouerbiis: ꝑ me re¬
ges regnant. Puer iste uer¬
bum dei est: puer iste iurtꝰ
et sapientia dei est. Si po¬
tes contra dei sapientiam
cogita. In tuam ꝑniciem
uersaris. et nescis. Tu enim
regnum nullatenus habu¬
isses: nisi ab isto puero qui
nunc natus est accepisses.
Puer iste qui nunc a ma¬

Expanded text:
ex iste qui natus est non venit reges pugnando superare, sed moriendo mirabiliter subjugare; nec ideo natus est ut tibi succedat, sed ut in eum mundus fideliter credat. Venit enim, non ut pugnet vivus, sed ut triumphet occisus; nec ut sibi de aliis gentibus auro exercitum quaerat, sed ut pro salvandis gentibus pretiosum sanguinem fundat. Inaniter 560 invidendo timuisti successorem, quem credendo debuisti quaerere salvatorem: quia si in eum crederes, cum eo regnares; et sicut ab illo accepisti temporale regnum, acciperes etiam sempiternum. Hujus enim pueri regnum non est de hoc mundo, sed per ipsum regnatur in mundo. Ipse est enim Sapientia Dei, quae dicit in Proverbiis: Per me reges regnant . Puer iste Verbum Dei est, puer iste Virtus et Sapientia Dei est. Si potes, contra Dei Sapientiam cogita. In tuam perniciem versaris, et nescis. Tu enim regnum nullatenus habuisses, nisi ab isto puero qui nunc natus est, accepisses. Puer qui nunc a Ma
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad redemptionẽ. generis hu¬
mani a dõ patre esset missus in
mundũ. ille qui formã innocen
de quo in carne uenturo p̾cmens
ꝓpheta dicebat. Sicut ouis ad oc¬
eisionem ducetur: & sicut agnus
coram tondente. se sine uoce sic
obmutescet. & iterũ. Ipse autẽ.
uulneratus est ꝓpter peccata nr̃a

Expanded text:
qui ad redemptionem generis huqui ad redemptionem generis humani a Deo Patre missus esset in mundum, ille qui formam innocentde quo in carne venturo praecinens propheta dicebat: Sicut ovis ad occisionem ducetur, et sicut agnus coram tondente se sine voce sic obmutescet . Et iterum: Ipse autem vulneratus est propter peccata n
Abbreviated transcription (Latin):
memorant. si enueleatius discu¬
tiantur: inueniem cęlestib redun¬
dare mysteruis. Stabat enĩ ioħs
et respexit ihm: quia in magno
iam culmine ꝑfectionis animi
gressum fixerat. unde. iure celsi¬
tudinẽ diuine maiestatis mereret᷑
intueri. Stabat: quia illã uirtutũ
arcem conscenderat. a qua nullis
temptationũ posset imꝓbitatib
deici. Stabant et discipuli: quia
magisteriũ eius corde sequebant᷑¬
ihm̃ ambulantẽ. dicit. Ecce agnꝰ
dĩ. Ambulatio iħu dispensatio¬
nem incarnationis qua ad nos ue¬
nire ac nob̃ erempla uiuendi pre.¬
bere dignatus est insinuat: sicut
mansio eius ȩternitatẽ diuitatis.
in qua semꝑ est patri equalis apͥ¬
tissime designat. Respiciens gͦ ui¬
ihm ambulantẽ ioħes dicit ecce
agnus dĩ: quia uidens eum inter
homines conuersantẽ. ꝓfectũq
illis uitȩ celestis & factis demon¬
Istrantẽ
& uerbis. aꝑte. ꝓmuntiabat quia
non ipse ut putabant. sed ille eẽt

Expanded text:
memorant, si enucleatius discumemorant, si enucleatius discutiatur, inveniemus coelestibus redundare mysteriis. Stabat enim Joannes, et respexit Jesum, quia in magno jam culmine perfectionis animi gressum fixerat, unde jure celsitudinem divinae Majestatis mereretur intueri. Stabat, quia illam virtutum arcem conscenderat, a qua nullis tentationum posset improbitatibus dejici. Stabant cum illo et discipuli, quia magisterium ejus corde sequebanm ambulantem, dicit: Ecce Agnus Dei. Ambulatio Jesu dispensationem incarnationis, qua ad nos venire, ac nobis exempla vivendi praebere, dignatus est, insinuat; sicut mansio ejus aeternitatem divinitatis, in qua semper est Patri aequalis, aptissime designat. Respiciens ergo Jesum ambulantem Joannes dicit: Ecce Agnus Dei, quia videns eum inter homines conversantem, profectumque illis vitae coelestis et factis demonstrantem, t verbis aperte pronuntiabat, quia non ipse, ut putabant, sed ille esset,
Abbreviated transcription (Latin):
ioħes & ex discipulis eius duo: &
respiciens ilim ambulantẽ dicit
Tece agnus dĩ. Statimq cognoui ii¬
mus. immo iam notum ad menio¬
riam reuocauimꝰ. quare ilĩm pre¬
cursor suus agnum dĩ uocauerit:
quia uidelicet eum prȩ cȩteris mor¬
talib singulariter innocentẽ. hoc
est ab om̃i peccato mundũ nouit:
quia nos suo sanguine redemptu¬
rum. quia dona sui uelleris spon¬
te largiturũ ex quo uestem nob̾
nuptialem facere possimus. idest
erempla uiuendi nob relicturũ
p̃uidit: quib indilectione calefieri
nium precur soris dñi: qͥa facile.
patet fidelib citum amoris inti¬
ini fomitem audientiũ cordib
infundi. Sed non est putandũ. qͥa
sine certi ratione mysteru. hoc
relaturus euangłista p̾miserit ste.¬
tisse ioħem cum discipulis. ih̃m uͦ
ambulasse. & illo utiq ãbulasse.
ubi sequentib se discipulis ioħis
mansionẽ in qua habitabat osten¬
deret. Ceteraq huiusmodi quȩ iiii¬
sententia lectionis euangłies cõ¬

Expanded text:
cipuli ejus duo, et respiciens Jesum ambulantem, dicit: Ecce Agnus Dei, statimque cognovimus, imo jam notum ad memoriam revocavimus, quare Jesum praecursor suus Agnum Dei vocaverit; quia, videlicet, eum prae caeteris mortalibus singulariter innocentem, hoc est, ab omni peccato mundum novit, quia nos sanguine suo redempturum quia dona sui velleris sponte largiturum, ex quo vestem nobis nuptialem facere possimus, id est, exempla vivendi nobis relicturum praevidit, quibus in dilectione calefieri nium praecursoris Domini, quia facile patet fidelibus cum amoris intimi fomitem audientium cordibus infundit. Sed non est putandum quia sine certi ratione mysterii hoc relaturus evangelista praemiserit, stetisse Joannem cum discipulis, Jesum vero ambulasse, et illo utique ambulasse, ubi sequentibus se discipulis Joannis mansionem in qua habitabat ostenderet; caeteraque hujusmodi, quae sequentia lectionis evangelicae com
Abbreviated transcription (Latin):
ANTA ac talis est seri¬
tas: ut non solum uerba quȩ a
scis uel ab ipso dño dicta refe¬
runtur. sed etiam circũstantia
rerum quȩ simpliciter posita
uidetur. sp̃ualib sit plena my¬
Asteriis. Ecce enĩ narrante eñ¬

Expanded text:
anta ac talis est divitas, ut non solum verba, quae a sanctis vel ab ipso Domino dicta referuntur, sed etiam circumstantia rerum, quae simpliciter posita videntur, spiritualibus sint plena mysteriis. Ecce enim, narrante e
Abbreviated transcription (Latin):
peri. In iudicium ego in miĩ¬
dum istum ueni: ut qui
non uident uideant. et qͥ
uiclent ceci fiant. Quomodo
ergo in indicium uenit. ut
non uicdentes de nationibus
uiderent. et qui prius uide¬
bant de isrl̾ ceci fierent:

Expanded text:
: In judicium ego in mundum istum veni, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant . Quomodo ergo in judicium venit, ut non videntes de nationibus viderent, et qui prius videbant de Israel caeci fierent:
Abbreviated transcription (Latin):
t erit in die illa. cum renͥ¬
em dederit tibi dominus
a labore tuo. et a concussione
tua. et a seruitute dura qua
ante seruisti: sumes ꝑabolam
istam contra regem babylonis.
et dices. Quomodo cessauit ex¬
actor: quieuit tributumꝰ Con¬
triuit dominus baculum im¬
piorum uirgam dominantium:
cedentem populos in indigna¬
tione plaga insanabili. subici¬
entem infurore gentes. ꝑsequen¬
tem crudeliter. Conquieuit et
siluit omnis terra: gauisa est
et exultauit. Abretes quoq le¬
tate sunt suꝑ te: et ceclri liba¬
ni. Ex quo dormisti: non ascen¬
dit qui succidat nos. Infernus
subter conturbatus est in occur¬
sum aduentus tui: suscitauit
tibi gigantes. Omnes principes
terre. surrexerunt de soliis suis.
Omnes principes nationum.
uniuersi respondebunt: et cli¬
cent tibi. Et tu uulneratus es
sicut nos: nr̃i similis effectus
es. Detracta. est ad inferos suꝑ¬
bia tua: concidit cadauer tuũ.

Expanded text:
t erit in die illa: cum requiem dederit tibi Deus a labore tuo et a concussione tua, et a servitute dura, qua ante servisti: sumes parabolam istam contra regem Babylonis, et dices: Quomodo cessavit exactor, quievit tributum? Contrivit Dominus baculum impiorum, virgam dominantium, caedentem populos in indignatione plaga insanabili, subjicientem in furore gentes, et persequentem crudeliter. Conquievit, et siluit omnis terra, gavisa est, et exsultavit: Abietes quoque laetatae sunt super te, et cedri Libani. Ex quo dormisti non ascendit qui succidat nos. Infernus subter conturbatus est in occursum adventus tui, suscitavit tibi gigantes. Omnes principes terrae surrexerunt de soliis suis, omnes principes nationum. Et universi respondebunt, et dicent tibi: Et tu vulneratus es sicut et nos, nostri similis effectus es: Detracta est ad inferos superbia tua, concid
Abbreviated transcription (Latin):
sleq uero se uersari passus est
domi: sed sororem fidelibus ac
notis uirginibus commendãs.
ut ad carum nutriretur exem

Expanded text:
eque se versari passus est domi, sed sorore fidelibus ac notis virginibus commendata, ut earum nutriretur exem
Abbreviated transcription (Latin):
nde etiam in hodierna¬
sc̃i euangelii lectione.
cum filii zebelei abipso sedes
regni peterent. confestim illos
ad bibendum ralicem suum.
hoc est ad imitandum sue pas
et iusticie: patula hauriens aure.
currite. dum lucem habetis: ut dig¬
na haberetur accipere brauium ce¬
ieste. Et ut in omnib se exhiberet
ꝑfectissimam. illius imitatone qͥ
dixit. non ueni facere uoluntatem
meam. se quoq alterius regimini
subdeas. eius imꝑiis obedientissi¬
me paruit: ceterisq famularum
more famulans. illud quod diclũ
est non ueni ministrari sed mini¬
strare pre oculis semꝑ attendit:
nec usquam uel unquam septa
monasterii egrediens. exemplum
bonorum oꝑum seipsam cunctis
prebuit: inhumilitate. in obedien¬
tia in patientia. in castitate in
ieiuniis in iugiliis. et orationib
continuis in longanimitate. in
mansuetudine. in modestia et be¬

Expanded text:
nde etiam in hodierna Evangelii sancti lectione cum filii Zebedaei ab eo sedes regni peterent, confestim illos ad bibendum calicem suum, hoc est, ad imitandum paset justitiae, patula hauriens aure: Currite dum lucem habetis; ut digna haberetur accipere bravium coeleste, et ut in omnibus se exhiberet perfectissimam, illius imitatione qui dixit: Non veni facere voluntatem meam ; se quoque alterius regimini subdens, ejus imperiis obedientissime paruit, caeterisque famularum more famulans, illud quod dictum est: Non veni ministrari, sed ministrare , prae oculis semper attendit, nec usquam vel unquam septa monasterii egrediens, exemplum bonorum operum seipsam cunctis praebuit in humilitate, obedientia, in patientia, in castitate, in jejuniis, in vigiliis, et orationibus continuis, in longanimitate, in mansuetudine, in modestia et be
Abbreviated transcription (Latin):
& clausa est & reserata. Clausa est
peccatorib & incredulis: reserata
hanc om̃s scĩ & martyres intraue¬
runt: ꝑ hanc cotidie de toto mun¬
do iustorũ animȩ ingrediuntur.
Due. &enĩ sunt porte. porta pa¬
intramus in portam paradysi.
Ita ergo debemꝰ uiurre ne eiciam̃
de domo illa: & eiecti foras a bestus
deuoremun. Quas ialio loco
ꝓpheta formidans. ait. Ne tradas
bestus animã confitentem tibi
Ecce nunc dñs stans in parady si
ianua. loquitur ad nos qui sumus
in domo ipsius congregati. & dicit
Hec est porta dñi. iusti intrabt̃
ꝑ eam. Quod ipse prestare digne.¬
tur. qui uiuit & regnat in scła

Expanded text:
et clausa est et reserata: clausa est et clausa est et reserata: clausa est peccatoribus et incredulis, reserata hanc omnes sancti et martyres intraverunt, per hanc quotidie de toto mundo justorum animae ingrediuntur. Duae enim sunt portae, porta paintramus in portam paradisi. Ita ergo debemus vivere, ne ejiciamur de domo illa, et ejecti foras a bestiis devoremur: quas in alio loco propheta formidans, commemorans ait, Ne tradas bestiis animam confitentem tibi . Ecce nunc Dominus stans in paradisi janua loquitur ad nos qui sumus in domo ipsius congregati, et dicit: Haec est porta Domini; justi intrabunt per eam . Quod ipse praestare dignetur, qui vivit et regnat in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
spinis dñm coronauerunt: nos
autẽ si fuerimꝰ lapides p̃tiosi. nr̃m
dnm̃ coronamꝰ. Caput imꝑatoꝵ
sełi istius ornant diademata. nos
ideo incapite: regis nr̃i imponim̃
ut ornemur a capite. Illi ñ reccpt¬
nos recepimus filium dĩ hunulẽ
ut habeamꝰ postea triumphantẽ
& ad extremũ. nrͣ hyreus antedũ
immolatuꝵ altare: illorũ hẏrcus
antirp̃e con̾sputus & maledictus
ꝓieitur in solitudinẽ. Noster la¬
tro eum dño ingressus est paradisla
illorũ latro homicida & blasphemi
moritur in suo peccato. Nobis¬
fr̃s lim̃i consona pariter uocs
cantemus. Hȩc est dies quam fecit
dñs. exultemus & lȩtemur in ea. uiii
buitam illam rumpheam & parachꝰ¬
si ianuam quã nullus potuit effrm¬
gere: hodie. xp̃e cum latrone resera
uit. Hodie dirit xp̃c ad angłos.
Aperite portã iustitiȩ: & ingressus.
confitebor dño. Quȩ cum semelaꝑ¬
ta est: numquã credentib claudit᷑.
Ex eo tempore. quo passus est dñs
uisq ad presentem dum. hȩc porta

Expanded text:
pinis Dominum coronaverunt; nos autem, si fuerimus lapides pretiosi, nostrum Dominum coronamus. Caput imperatorum saeculi istius ornant diademata; nos ideo in capite Regis nostri imponimur, ut ornemur a capite. Illi non recepenos recipimus filium humilem, ut habeamus postea triumphantem. Et ad extremum noster hircus ante Domini immolatur altare; illorum hircus Antichristus consputus et maledictus projicitur in solitudine. Noster latro cum Domino ingressus est in paradisum; illorum latro homicida, atque blasphemus moritur in suo peccato. Illissimi, consona pariter voce cantemus: Haec est dies quam fecit Dominus, exsultemus et laetemur in ea . IV. Ignitam illam romphaeam et paradisi januam quam nullus potuit effringere, hodie Christus cum latrone reseravit. Hodie dixit Christus ad Angelos: Aperite mihi portas justitiae, ingressus in eas confitebor Domino; quae cum semel aperta est, nunquam credentibus clauditur. Ex eo tempore quo passus est Dominus usque ad praesentem diem, haec porta
Abbreviated transcription (Latin):
excoquamꝰ peccatorũ. De quo igne
dñs ait. Ignem ueni mittere. in
terram. & qͥd uolo nisi ut ardeat:
Desiderat dñs istum ignem ardere.
feruere. ut non refrigescat caritas¬
dĩ. Iili ꝑ diem sabbati ñ ambula.¬
bant in itinere. Pdiderunt eum
qui cixit: ego sum uia. Nlos autẽ
dicimꝰ. Beati immaculati in uia:
qui ambulant in lege dñi. Et iterũ

Expanded text:
excoquamus peccatorum; de quo igne excoquamus peccatorum; de quo igne Dominus ait: Ignem veni mittere in terram; Desiderat Dominus ipsum ignem ardere i sanctum fervere, ut non refrigescat caritas. Illi per diem sabbati non ambulabant in itinere; perdiderunt enim eum qui dixit: Ego sum via . Nos autem dicimus: Beati immaculati in via, qui ambulan
Abbreviated transcription (Latin):
Rem nouam dico: sed quȩ seriptura¬
rum uocibus comꝓbatur uiͣ¬
Iec dies: & una de septem: & extra
septem est. Nec dies est: quȩ appella¬
tur octaua. Unde & in quib dam
psalmorũ. titulus suꝑseribitur. pro
octaua. Nec est dies. in qua sy nagoga
finitur. & eccła nascitur. Hec. incuiꝰ
numero octo animȩ seruate. sunt
in archa noe. E quid necesse infini¬
ta replicare: Dies michi deficiet. si
uolutro omne diti istius exponere
umuersa sabbati gratia. & antiqua
illa festiuitas iudeorũ. diei istius sollẽ¬
nitate mandata est. Illi insabbato
non faciebant opus seruile: nos in
die dominica. hoc est in die resur¬
rectionis. opus seruile ñ facimus:
quia peccatis & uitus ñ seruimus.
Qui enim facit peccatum: seruus
est peccati. Illi de domib suis non
egrediebantur. & nos de domo ap̃i
non egredimur. Sumꝰ enĩ in ȩccła. Unͦ¬
li non accendebant ignem indic
sabbati: nos ẽ contrario accendamꝰ
in nobis ignem sp̃s scĩ. & om̃e uitiũ

Expanded text:
Rem novam dico, sed quae Scripturarum vocibus comprobatur. Haec dies et una de septem, et extra septem est: haec est dies quae appellatur octava; unde et in quibusdam Psalmorum titulis superscribitur, Pro octava . Haec est dies in qua Synagoga finitur, et Ecclesia nascitur: haec in cujus numero octo animae servatae sunt in arca Noe. Et quid mihi necesse est infinita replicare? Dies me deficiet, si voluero omne diei istius exponere universa sabbati gratia et antiqua illa festivitas populi Judaeorum diei istius solemnitate mutata est. Illi in sabbato non faciebant opus servile: nos in die dominica, hoc est in die resurrectionis, opus servile non facimus; quia peccatis et vitiis non servimus: Qui enim facit peccatum, servus est peccati . Illi de domibus suis non egrediebantur: et nos de domo Christi non egrediamur; sumus enim in Ecclesia. Illi non accendebant ignem in die sabbati: nos e contrario accendamus in nobis ignem Spiritus sancti, et omne vitium
Abbreviated transcription (Latin):
ut preesset diei. et lumina¬
re minus ut preesset nocti.
Et stellas. Et posuit eas
in firmamento celi. ut lu¬
cerent suꝑ terram: et prees¬
sent diei ac nocti. et diui¬
derent lucem ac tenebras.
Et iidit deus quod esset bo¬
num : et factum est nespere
let mane dies quartus. u¬
ixit etiam deus. Pro

Expanded text:
luminare minus ut preesset nocti: et stellas. Et posuit eas in firmamento celi: ut lucerent super terram: et preessent diei ac nocti: et dividerent lucem a tenebris. Et vidit Deus quod esset bonum: et factum est vespere et mane dies quartus. Dixit etiam Deus. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
uero narbonensis ori¬
undus. diocletiano
& mari miano imꝑa¬
torib itacarus erat iom̃ib: ut
pͥncipatum ei pͥmȩ cohortis trade¬
rent. & suo eum conspecꝰtui iube¬
rent semꝑ astare. Erat enim uir
totius prudentiȩ. in sermone uerax.
in iudicio iustus. in consilio ꝓuidꝰ.
in commisso fidelis. in interuentus
stremius. in bonitate. conspicuuᷤ.
in uniuersa morũ bonestate pre¬
clarus. Hunc milites ac si patrem
uenerabant᷑: hunc uniuersi qui
prȩerant palatio. carissimo uene¬
rabantur affectui
rat enim uerus dĩ cultor: & neces¬
se erat ut quẽ. dĩ ꝑfuderat gratia.
ab om̃ib amaretur. Ap̃o igitur
cotidie sedulũ exhibebat officiũ:
sed agebat. quatinꝰ hoc sacrilegiᷤ
regib esset occultum. ñ passioniᷤ
timore ꝑterritꝰ. nec patrimoni
sui amore constrictus. sed ad hoc
tantũ sub clamide terreni impe.¬
rui ap̃i militena regebat abscondi¬
tum. ut xp̃ianorum animos qͦs
in torm̃tis uidebat deficere. con¬

Expanded text:
ero Narbonensis, Diocletiano et Maximiano imperatoribus ita charus erat, ut principatum ei primae cohortis traderent, et suo eum conspectui juberent semper astare. Erat enim vir totius prudentiae, in sermone verax, in judicio justus, in consilio providus, in commisso fidelis, in interventu strenuus, in bonitate conspicuus, in universa morum honestate praeclarus. Hunc milites ac si patrem venerabantur; hunc universi, qui praeerant palatio, charissimo venerabantur affectu: erat enim verus Dei cultor, et necesse erat ut, quem Dei perfuderat gratia, ab omnibus amaretur. 2. Christo igitur quotidie sedulum exhibebat officium, sed agebat quatenus hoc sacrilegis regibus esset occultum, non passionis timore perterritus, nec patrimonii sui amore constrictus, sed ad hoc tantum sub chlamyde terreni imperii Christi militem agebat absconditum, ut Christianorum animos, quos inter tormenta videbat deficere, con
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Mortificate gͦ membra
ura quȩ. sunt suꝑ terrã: forncatio.¬
nem. immunditiã. libidinem &.
cetera talia. Si igitur ipse bonum
bona intentione patraueris. non
habens in tua conscientia aliquã
partem tenebrose cogitationis.
etiam si contigerit aliquẽ ꝓrimoꝵ
tua bona actione noceri uerbii
gratia ant de pecunia quã a ie in.¬
digens & petens acceperat. facite.
ut pati aliquio mali aut de uerbo
exhortationis quo errantt̃ eor¬
rigere uolebas forte ꝑnitiosiuset¬
rare: tu tam̃ ꝓtuo simplici &lucido
corde. hic &. in futuro lucis gratia

Expanded text:
ens: Mortificate ergo membra vestra quae sunt super terram, fornicationem, immunditiam, libidinem, et caetera talia . Si igitur ipse bonum bona intentione patraveris, non habens in tua conscientia aliquam partem tenebrosae cogitationis, etiamsi contigerit aliquem proximorum tua bona actione noceri, verbi gratia, aut de pecunia quam a te indigens et petens acceperat, facere vel pati aliquid mali, aut de verbo exhortationis, quo errantem corrigere volebas forte perniciosius errare, tu tamen pro tuo simplici et lucido corde, et hic et in futuro lucis gratia
Abbreviated transcription (Latin):
Cui mundus carcer. celum
uero habitatio est: cui exulta¬
tio in presentib nulla est:
quia an illo tantũ gandere
apperto qui suꝑomnes est.

Expanded text:
cui mundus carcer, coelum vero habitatio est: cui exsultatio in praesentibus nulla est, quia in illo tantum gaudere appetit, qui super omnes est.
Abbreviated transcription (Latin):
broilus dicebatu monasterio ab
eodem nuꝑrime constructo in
territorio lȩtia uocato. Quo sus ce-¬
pto. ut eius religiosam exptus ẽ
conuersationẽ. sicuti seruando
exlesti thesauro. omnẽ om̃ib uitȩ
eius dieb famulandi adhibuit
diligentiã. habens in eo pulcher¬
rimũ suş suorũq confratrũ uite
& sanctitatis speculum.
Postquam uero scm̃ ep̃m sibi amabilẽ
& monachũ amatũ dñsad clestem
patriam ex hac molestȩ peregrina¬
tionis erumna idib septembris
assumpsit: sacrum corpus illius
sacer maurontus in sua possessione
honorifiee tumulauit:. totaq be¬
reditatis suȩ prȩdia ꝑ cartarum
instrumenta illi contradidit
Ipse quoq uenerabilis abbas mau¬
rontus dõ dignus leuita. licet
sc̃ę matri fuerit superstes in hac
uita. post expleta pię administra¬
tionis munia: ii. uonas mai.
functione liber debita ut condig¬
na laborũ suorũ ꝑciperet pręmia.
ad cęli subuectus palatia. ꝑenni

Expanded text:
Broilus dicebatur monasterio, ab Broilus dicebatur monasterio, ab eodem nuperrime constructo in territorio Letio vocato. Quo suscepto ut ejus religiosam expertus est conversationem, sicuti servando coelesti thesauro omnem omnibus vitae ejus diebus famulandi adhibuit diligentiam, habens in eo pulcherrimum suae suorumque confratrum vitae et sanctitatis speculum.Postquam vero sanctum episcopum sibi amabilem et monachum Amatum Dominus ad coelestem patriam ex hac molestae peregrinationis aerumna Idibus Septembris assumpsit, sacrum corpus illius sacer Maurontus in sua possessione honorifice tumulavit, totaque haereditatis suae praedia per chartarum instrumenta illi contradidit. Ipse quoque venerabilis abbas Maurontus Deo dignus levita, licet sanctae matri fuerit superstes in hac vita, post expleta piae administrationis munia, tertio Nonas Maii functione liber debita, ut condigna laborum suorum perciperet praemia ad coeli subvectus palatia, perenni
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiam ex sca sẽs scripturae susci¬
piens & memoriȩ commendans lectio¬
ne & admonitione. studuit deuotis¬
sime ut assiduo semꝑ impleret opere.
actus namq postmodũ leuita. uiͣi¬
eidem nomini & officio. condigna
morigerari curauit conuersatione
& uita. Et ut clara editus ꝓsapia.
regis quoq preclarus fulsit in aula
regia honoratus bulla. ut pote
prudens notarius regalium prȩ¬
ceptorum conscribens edicta.
Cui etiam ad capessendum cumu¬
landũq sc̃ȩ conuersationis emo¬
lumentũ. sc̃m scĩ uiri amati ep̃i
ds̃ addidit collegium. Quibeatꝰ
uir electus & sublimatꝰ ad ep̾atũ
urbis seno nensium. eo tempore
quo theodericus rex iniquã exer¬
cebat trannidẽ. insimulatus fal¬
so quasi de infidelitate apud ipsũ.
in perrona monasterio sito in op¬
pido uirmandorũ eui sẽs prȩerat
beati ultani. traditus p̃fato dĩ
famulo abbati mauronto. ut eũ
custodis manciparet in suo qui

Expanded text:
sed etiam ex sancta sanctae Scripturae suscsed etiam ex sancta sanctae Scripturae suscpiens et memoriae commendans lectione et admonitione, studuit devotissime ut assiduo semper impleret opere. Factus namque postmodum levita, eidem nomini et officio condigna morigerari curavit conversatione et vita. Et ut clara editus prosapia, regis quoque praeclarus fulsit in aula, regia honoratus bulla, utpote prudens notarius regalium praeceptorum conscribens edicta. Cui etiam ad capessendum cumulandumque sanctae conversationis emolumentum, sanctum sancti viri Amati episcopi Deus addit collegium: qui beatus vir electus et sublimatus ad episcopatum urbis Sidunensium eo tempore quo Theodoricus rex iniquam exercebat tyrannidem, insimulatus falso quasi de infidelitate apud ipsum, in Perona monasterio sito in oppido Virmandorum, cui sanctus praeerat B. Ultani traditus est praefato Dei famulo abbati Mauronto, ut eum custodiae manciparet in suo qui
Abbreviated transcription (Latin):
ceperat corde. & sibi reuelatũ agnoue¬
rat dõ auspice. Quod & ipse nequaqͣ¬
eccłasticum benedicens. decisa capiti
eius coma inclericum totondit. &
coronȩ signum gestare. fecit. ꝑ haec
quȩ agebantur exterius innuens.
quȩ horum significatione. seruanda
essent interuis.: scilicet ut summitas
denudata capitis. esse. nuda & aꝑta
dõ significet om̃ia secreta cordis. &
quicquid cogitatur uł agitur in oc¬
cultis. oculis patere cuncta cernentis
frequens uero resectio capillorum:
doceret resecanda frequent᷑ malarũ
supflua cogitationũ. Decus quoq
coronȩ utrũq exprimeret. & sũmi
traram sacerdotis. & regalis diadema
dignitatis: ut ꝑ hȩc nosset ad regale
se ꝑtinere sacerdotium. nec non &
post expletam diuersarũ temptatio.¬
num sufferentiam. atq in his ꝓba¬
tionem ꝑ patientiã. &e merito ꝑcep¬
turum uitȩ ȩternȩ coronama dõ
diligentib se reꝓmissam. Quod &
idem scĩ iux mauxontus ñ solum
ex salubri huius presulis traditione.

Expanded text:
eperat corde, et sibi revelatum agnoverat Deo auspice. Quod et ipse nequaqecclesiasticum benedicens, decisa capitis ejus coma in clericum totondit, et coronae signum gestare fecit, per haec quae agebantur exterius, innuens quae horum significatione servanda essent interius: scilicet ut summitas denudata capitis esse nuda et aperta Deo significet omnia secreta cordis; et quidquid cogitatur vel agitur in occultis, oculis patere cuncta cernentis; frequens vero resectio capillorum doceret resecanda frequenter malarum superflua cogitationum. Decus quoque coronae utrumque exprimeret, et summi tiaram sacerdotis, et regalis diadema dignitatis: ut per haec nosset ad regale pertinere se sacerdotium, necnon et post expletam diversarum tentationum sufferentiam, atque in his probationem per patientiam, se merito percepturum vitae aeternae coronam a Deo diligentibus se repromissam. Quod et idem sanctus vir Maurontus non solum ex salubri hujus praesulis traditione,
Abbreviated transcription (Latin):
ne est. & om̃ia unum preceptũ
sunt: Quia quicqͥd precipitur.
in iola caritate solidatur. Siait ⁊¬
enim multi arboris rami ex una
radice prodeunt: sic multȩ uir¬
tutes er una caritate. generant᷑
Nec habet aliquid uiriditatis ra¬
mus boni operis: si non manet
in radice caritatis.x
recepta ergo dominica: & multa
sunt & unum. Multa ꝑ diuer¬
sitatem operis: unum in radice
dilectionis. Qualiter autẽ ista
dilectio sit tenenda. ipse insinuat:
qui in plerisq scripturȩ suae
sententus. & amicos iubet diligi
mn se. & inimicos diligi ꝓpterse
Ille enim ueraciter caritatem
habet. qui & amicũ diligit indõ.¬
& mimicum diligit ꝓpter dm̃
Nam sunt nonnulli qui dilig̃t
ꝓrimos: sed ꝑ affectum cognatiq¬
nis & carnis. Quib tamen in
hac dilectione sacra eloquia ñ
contradicunt. Sed aliud est qͦd
sponte impenditur naturae:
aliud quod p̃ceptis dominicis ex
caritate debetur obedientis
Hi nimirũ & ꝓrimũ diligunt.
& tamen illa sublimia dilectio¬

Expanded text:
ne est, et omnia unum praeceptum sunt, quia quidquid praecipitur, in sola charitate solidatur? Ut enim multi arboris rami ex una radice prodeunt, sic multae virtutes ex una charitate generantur. Nec habet aliquid viriditatis ramus boni operis, si non manet in radice charitatis. Praecepta ergo dominica et multa sunt, et unum: multa per diversitatem operis, unum in radice dilectionis. Qualiter autem ista dilectio tenenda sit, ipse insinuat, qui in plerisque Scripturae suae sententiis et amicos jubet diligi in se, et inimicos diligi propter se. Ille enim veraciter charitatem habetiligit propter Deum. Nam sunt nonnulli qui diligunt proximos, sed per affectum cognationis et carnis, quibus tamen in hac dilectione sacra eloquia non contradicunt. Sed aliud est quod sponte impenditur naturae, aliud quod praeceptis dominicis ex charitate debetur obedientiae. Hi nimirum et proximum diligunt, et tamen illa sublimia dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
on enim sufficit ei te¬
nere paruilum. et ea
que de semetipso scripta sũt
proloqui: sed benedixit pa¬
tri illius et matri. et deipso
quoq proph̾auit infante
dicens. Ecce positus est hic¬
in ruinam et resurrectionẽ
multorum in isrł. et in sig¬
num cui contradicetur: tu¬
am quoq ipsius animam
ꝑtransibit gladius. ut re¬
uelentur de multis cordib
cogitationes. Quid sibi mlt¬
hoc quod ait: ecce iste positꝰ
est in ruinam. et resurre¬
ctionem multorum in isrł:
Huic quid simile in euange

Expanded text:
on enim sufficit ei tenere parvulum, et ea quae de semetipso scripta sunt proloqui, sed benedixit patri illius et matri: et de ipso quoque prophetavit infante, dicens: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradicetur. Tuam quoque ipsius animam pertransibit gladius, ut revelentur de multis cordibus cogitationes. Quid sibi hoc quod ait: Ecce positus est hic in ruinam et in resurrectionem multorum in Israel? Huic quid simile in Evange
Abbreviated transcription (Latin):
onne huic resistunt
ueritati. homines men¬
te corrupti. reprobi circa
fidem: qui respondent et
loquuntur iniquitatẽ di¬
centes. a deo habenius quod
homines sumus. a nobis ip¬
sis autem quod iusti sumꝰ:
Quid dicitis quid uos ipsos
decipitis. non adsertores.
sed precipitatores liberi ar¬
bitrii ex alto elationis: per
in aniã presumptionis. in
profundo sub mersionis:

Expanded text:
onne huic resistunt veritati homines mente corrupti, et reprobi circa fidem, qui respondent, et loquuntur iniquitatem, dicentes: A Deo habemus, quod homines sumus, a nobis ipsis autem quod justi sumus. Quid dicitis? quid vos ipsos decipitis? non assertores sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis, per inania praesumptionis in profunda submersionis
Abbreviated transcription (Latin):
ille natus in palatio contẽp¬
nitur: iste natus in diu̾sorio
queritur. Ille a magis. nulla¬
tenus nominatur: iste inuen¬
tus suppliciter adoratur. Oni¬
nino spernitur primogenitꝰ
regis: et munerib adoratur
primogenitus pauꝑcule mu¬
lieris. Quis est iste rex iudeoꝵ
pauꝑ et diues: humilis et
sublimis Quis est iste rex
iudeorum qui portatur ut
paruulus. adoratur ut d̾s:
paruus in presepio immen¬
sus in celo. uilis in pannis
preciosus in stellis: Cuius
natiuirade comperta herodes
turbatus est: et omnis ihe¬
rusolima cum eo. Quid est
quod sic turbaris herodes:
Quod natum regem iudeorũ
audisti turbaris. suspicio¬
nib agitaris. in uidie sti¬
mulis inflãmaris: et ob
hoc natum regem iudeorum¬
occidere conaris In anis est
ista turbatio tua: et uana
prorsus est cogitatio tua.

Expanded text:
ille natus in palatio, contemnitur; iste natus in diversorio, quaeritur. Ille a Magis nullatenus nominatur; iste inventus, suppliciter adoratur. Omnino spernitur primogenitus regis, et muneribus adoratur primogenitus pauperculae mulieris. Quis est iste rex Judaeorum, pauper et dives, humilis et sublimis? Quis est iste rex Judaeorum qui portatur ut parvulus, adoratur ut Deus? parvulus in praesepio, immensus in coelo; vilis in pannis, pretiosus in stellis: cujus nativitate comperta, Herodes turbatus est, et omnis Hierosolyma cum illo . 5. Quid est quod sic turbaris, Herodes? Quoniam natum regem Judaeorum audisti, turbaris, suspicionibus agitaris, invidiae stimulis inflammaris, et ob hoc natum regem occidere conaris. Inanis est ista turbatio tua, et vana prorsus cogitatio tua.
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝰ Omnic iro fenum: ⁊ oĩs
gła eius quasi flos feni. Ex¬
sicratum est fenum et cecidit
flos: quia. sp̃s dei in sufflauit
inco. Uere fenum est populus.¬

Expanded text:
 Omnis caro fenum, et omnis gloria ejus quasi flos feni. Exsiccatum est fenum, et decidit flos, quia spiritus Dei sufflavit in eo . » Vere fenum est populus.
Abbreviated transcription (Latin):
shon inluere uestimentis gle
tue iherłm ciuitas sc̃: quia ño¬
adiciet ultra. ut ꝑtranseat ꝑte
incircumcisus. et immundus.
Becutere de puluere consurge
sede iherłm. solue uincla coui
tui captiua filia syon: quia
hec dicit dominus d̾s. Gratis
uenundan estis: et sine argen¬
to redimemini. Quia hec di¬
cit dominus d̾s. In egyptum
de scendit populus meus in pͥn¬
cipio. ut colonus esset ibi: et
assur absq ulla causa calũp¬
niatus es eum. Et nunc quid
michi est dicit dominus: q̃m
ablatus est populus m̃s gra¬
tis: Dominatores eius ilyque
agunt dicit dominus: et ui

Expanded text:
induere vestimentis glorie tue Iherusalem civitas sancta. Quia noadiciet ultra ut pertranseat per te incircumcisus et immundus: excutere de pulvere consurge sede Iherusalem, solbe vincula colli tui captiba filia Syon. Quia haec dicit Dominus, gratis venumdati estis: et sine argento redimemini. Quia hec dicit Dominus Deus, in Egypto descendit populus meus in principio ut colonus esset ibi: et Assur absque ulla causa calumniatus est eum. Et nunc: quid mici est hec dicit Dominus, quoniam ablatus est populus meus gratis. Dominatores eius inique agunt dicit Dom
Abbreviated transcription (Latin):
sciet populus meus nomen
meum in die illa: quia ego
ipse qui ioquebar ecce adsũ.
Quam pulchri suꝑ montes
pedes adnuntiantis et predi¬
cantis pacem ad nuntiantis
bonum. p̾dicantis. salutem:
dicentis syon regnabit deus
tuus. Uox speculatorum tuoꝵ.
Leuauerune uocem: simul
laudabunt. quia oculum
ad oculum uidebunt: cum
conuerterit dominus syon
Gaudete et lauclate simul dez¬
sserta i herłm: quia conolatꝰ
est domnus ppłm suum. re¬
brachium sc̃m suum in oculis om¬
nium gentium: et uidebunt õs

Expanded text:
iet populus meus nomen meum in die illa quia ego ipse qui loquebar ecce adsum quam pulchri super montes pedes adnuntiantis et praedicantis pacem adnuntiantis bonum praedicantis salutem dicentis Sion regnavit Deus tuus vox speculatorum tuorum levaveruus. Quia oculum ad oculum videbunt: cum converterit Dominus Syon. Gaudete et laudate simul deserta Hierusalem: quia consolatus est Dominus populum suum: rebrachium sanctum suum in oculis omnium gentium. Et videbunt o
Abbreviated transcription (Latin):
sicut exultant uictores capta¬
preda. quando diuidunt spo¬
lia. Iugum enim oncris eius.
et uirgam humeri eius. et scep¬
trum exactoris eius suꝑasti. si¬
cut in lie macdian: quia om̃is
uiolenta predatio cum tũmul¬
tu. et uestimentum mixtint
sanguine erit in combustionẽ.
et cibus ignis. Pariuilus enim
natus est nobis: et filius cdatꝰ
est nobis. Et factus est princ¬
patus suꝑ humeriun eius. et¬

Expanded text:
ut exultant victores, quando dividunt spolia. Iugum enim honeris eius, et virgam humeris eius et scepturum exactoris eius: superasti sicut in die Madian. Quia omnis violenta predatio cum tumultu et vestimentum mixtum sanguine: erit in combustione et cibus ignis. Parvulus enim natus est nobis filius datus est nobis: et factus est principatus eius
Abbreviated transcription (Latin):
future tamen ut putabatur
uxoris omnia nouerat. Ioseph
autem uir eius inquit cum es¬
set homo iustus: et nollet eam
tralucere. Uirum appellauit
contra iudeorum prauitacem:
ut adu̾sum uirginem non se¬
uirent. Propterea desponsata fu¬
it ip̃i ioseph: ut supra cdictum
est. Si enun non fuisset despon¬
sata ioseph: omnium bonoꝵ
increlibiles et inimici uidet
Glapidib cam occiderent. Ideo ui¬
rum. eius hic eum euangłista
appellauit. Ioseph uir eius:
cum esset homo uistus. Iustus
autem in uerbo. iustus in fa¬
cto: iustus in legis consum¬
matione. iustus in initio gr̃e.
Iustus itaq cum fuisser. et
nollet eam traclucere: uolu¬
it occulte dimittere. In nati¬

Expanded text:
futurae tamen, ut putabatur, futurae tamen, ut putabatur, uxoris omnia noverat. Joseph autem vir ejus, inquit, cum esset homo justus, et nollet eam traducere. Virum appellat contra Judaeorum pravitatem, ut adversus virginem non saevirent: propterea et desponsata fuit ipsi Joseph, ut supra dictum est. Si enim non fuisset desponsata Joseph, omnium bonorum incredibiles et inimici Judaei lapidibus eam occidissent; ideo virum ejus hic eum evangelista appellavit. Joseph vir ejus cum esset homo justus. Justus autem in verbo, justus in facto, justus in legis consummatione, justus in initio gratiae. Justus itaque cum fuisset, et nollet eam traducere, voluit occulte dimittere eam. No
Abbreviated transcription (Latin):
et plenum habetur. ut in uno¬
quoq totum sit: quantoma¬
gis uerbum. dei unigenitus.
ubiq totus est et in celo et in
terra. et apud patrem et in
uirgine: et non diuiditur. ut
dictum est neq scinditur. neq
in partes. efficitur. sed totus to¬
tum tenet. totum implet to¬
cum illustrat et possidet: iiii.¬
unigeniti dei dicitur hec̃
mater uirgo maria. digna clig¬
ni. immaculata sc̃i. una uniuꝰ
unica unici. Nec enum alter
unigenitus suꝑ terram uenit.
aut alia. uirgo unigenitum ge¬
nuit. In his omnib que dicta
sunt: desponsada legitur mat̾
eius maria. Et ait. Inuenta est
in utero habens. Cui inuenta.
aut aquo inuenta est: Primo
ab angłis custodientib eam.
ꝓtegentib eam. conseruiantilꝰ
eam. uel eius beatissimam a¬
nimam: ad honorem illius. qͥ
ab ip̃a generandus erat. De¬
hinc inuenta non incongrue
putatur ab ipso beato ioseph
sc̃o et iusto. qui pene licentia ma¬
ricali licet cam non contingeret:

Expanded text:
et plenum habetur, ut in unoet plenum habetur, ut in unoquoque totum sit, quanto magis Verbum Dei unigenitus ubique totus est, et in coelo, et in terra, et apud Patrem, et in Virgine? Et non dividitur, ut dictum est, neque scinditur, neque in partes efficitur, sed totus totum tenet, totum implet, totum illustrat et possidet. Hunigeniti Dei dicitur haec mater virgo Maria, digna digni, immaculata sancti, una unius, unica unici; nec enim alter unigenitus super terram venit, aut alia virgo unigenitum genuit. In his omnibus quae dicta sunt, desponsata legitur mater ejus Maria. Et ait: Inventa est in utero habens. Cui inventa, aut a a quo inventa est? Primo ab angelis custodientibus eam, protegentibus eam, conservantibus eam, vel ejus beatissimam animam ad honorem illius qui ab ipsa generandus erat. Dehinc inventa non incongrue putabatur ab ipso beato Joseph sancto et justo, qui pene licentia maritali, licet eam non contingeret,
Abbreviated transcription (Latin):
irgo ergo genuit: et uirgo
ꝑmansit. Mater filii fr̃ã
est: et castitatis sigillum non
ꝑdidit. Quare Quia non ho¬
mo iste tantum qui uidebatur. s
unigenitus erat qui in carne
aduenerat. Nec subito carnali¬
ter genitus est: sed ꝑfecta. deitaˢ
in corpe uenit. Integer ergo iste
et indiuisus deus in humano
aduenit. uel genitus est corꝑe:
quiq d̾s et dominus siguram
serui suscepit. Non enim pars
unigeniti ueuit in corꝑe. nec
seipse diuisit. ut dimidius a
pud patrem. et climidius esser
in uirgine: sed totus apud pa-¬
trem. et totus in uirgine: totus
in sinu patris. totus in huma¬
no corpe. Non relinquens suꝑio¬
ra. uenit querere terrena: que
ire celis sunt conseruans. ⁊ que
in terra sunt saluano. ubiq õi¬
potens. in scissus. indiuisus: hic
sc̃s uingenitus d̾s. Si enini hoc
uerbum humanum et corꝑale
immissum in aurib płimorũ
non diuiditur ꝑ singulos. ut
pars in alio. et pars sit iterum
in alio. sed in omnib integrũ.

Expanded text:
irgo ergo genuit, et virgo permansit. Mater filii facta est, et castitatis sigillum non perdidit. Quare? Quia non homo iste tantum qui videbatur, sed unigenitus erat Deus qui in carnem advenerat. Nec subito carnaliter genitus est, sed perfecta deitas in corpore venit. Integer ergo iste et indivisus Deus in humano adveniens vel genitus est corpore, quique Deus et Dominus figuram servi suscepit. Non enim pars unigeniti venit in corpore, nec se ipse divisit, ut dimidius esset apud Patrem, et dimidius esset in Virgine, sed totus apud Patrem, et totus in Virgine, totus in sinu Patris et totus in humano corpore: non relinquens superna, venit quaerere terrena, quae in coelis sunt conservans, et quae in terris sunt salvans. Ubique omnipotens, inscissus, indivisus, hic sanctus unigenitus Deus. Si enim hoc verbum humanum et corporale immissum in auribus plurimorum, non dividitur per singulos, ut pars in alio, et pars sit iterum in alio, sed in omnibus integrum
Abbreviated transcription (Latin):
morimur: domini sumus.
uod iuxta uatici. oĩ.¬
nium iheremie. uox ĩ
rama idest in excelso audita
est ploratus et ululatus multꝰ
manifeste denuntiat luctum
sce eccłie. quo de iniuista mem¬
brorum suorum nece gemit.
non ut hostes garriunt in
uacuum ceclere. sedusq ad
cis: et sicut prothomris abel.
ita etiam sanguinem ceteroꝵ
martyrum de terra clamare
ad dñm. iuxta. illud uiri sapi¬
entis. Non despiciet preces pu¬
pilli. nec uiduam: si effun¬
dat loquelam gemitus. Non¬
ne lacrime uidue ad maxil¬
lam descendunt: et exclama¬
tio eius suꝑ deducentem. eas.
Amaxilla enim. ascendunt

Expanded text:
morimur, Domini sumus. uod juxta vaticinium Jeremiae: Vox in Rama, id est in excelso, audita est ploratus et ululatus , manifeste denuntiat luctum sanctae Ecclesiae, quae de injusta membrorum suorum nece gemit, non ut hostes garriunt in vacuum cedere, sed usque ad cis; et sicut protomartyris Abel, ita etiam sanguinem caeterorum martyrum de terra clamare ad Dominum, juxta illud viri sapientis: Non despicies preces pupilli, nec viduam, si effundat loquelam gemitus. Nonne lacrymae viduae ad maxillam descendunt, et exclamatio ejus super deducentem eas? A maxilla enim ascendunt