comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ infossis tił inspecubꝰ absca¬
dunt᷑. Cumq apparuerint. nũ¬
ꝗͣ rectis itinerib s tortuosis ai¬
fractib currunt. Nolucres uͦt
nouimus: alto uolatuse mac
dolosa atq fraudulenta: nõĩe
nia. incorde ur̃õ. id est in cogita¬
tionc suꝑbiȩ inueniunt habi¬
tationẽ suam: filius autẽ ho¬
minis ubi caput suum reclinꝙ
ũ habet: id est humilitas mea.
tuuolucris illa primase extulit:
qus ꝑ clatam cogitationẽ dix̃
In celum conscendam. suꝑ astra
celi exaltabo solium icum: se.¬
debo in monde testam̃ti. in lat̾i¬
baquilonis: ascendam suꝑ al¬
titudinẽ nubitm. & cro simił
altissimo. Ecce quã alta suꝑbe
uolando petit: quẽ etiã uola¬
tum. & pͥmis hominib ꝑsuasit
Ipsi quippe uolando quasi su
ꝑse ut conatisunt. qͣndo cis di¬
dtum c̃ ut gustarent ꝙ eẽnt
sicut dii. Cumq similitudinẽ
diumitatis appetunt immor¬
talitatis munera ꝑdiderunt:

Expanded text:
quae in fossis vel specubus se abscoquae in fossis vel specubus se abscondunt; cumque apparuerint, nunquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currunt. Volucres vero, ut novimus, alto volatu se in dolosa et fraudulenta, nomine nia in corde vestro, id est in cogitatione superbiae inveniunt habitationem suam: Filius autem hominis ubi caput suum reclinet non habet, id est humilitas mea rm volatu volucris illa prima se extulit quae per elatam cogitationem dixit: In coelum conscendam, super astra coeli exaltabo solium meum: debo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis, ascendam super altitudinem nubium, et ero similis Altissimo . Ecce quam alta superbe volando petiit. Quem etiam volatum et primis hominibus persuasit. Ipsi quippe volando quasi super se ire conati sunt, quando eis dictum est, ut gustarent, et essent sicut dii . Cumque similitudinem divinitatis appetunt, immortalitatis munera perdiderunt .
Abbreviated transcription (Latin):
asscrit dicens. Semꝑ cĩ quasi
tumendes suꝑ me fluctus timui
dm̃. Qui scilicet in ꝓsꝑis positꝰ.
atq abundantia rerum fultꝰ.
sispem aut in suis actib. aut
incircum fluentib reb pone¬
rit ꝓfecto iustus non ẽẽt. Sed

Expanded text:
asserit, dicens: Semper enim quasi asserit, dicens: Semper enim quasi tumentes super me fluctus timui Dominum . Qui scilicet in prosperis positus, atque abundantia rerum fultus, si spem aut in suis actibus aut in circumfluentibus rebus poneret, profecto justus non esset. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
prudentia uera est. que iusta tẽ¬
pans & fortis non est: nec ꝑfccta
temꝑantia. quȩ fortis. iusta et
prudens non est: nec fortitudo
integra. quȩ prudens. temꝑais.
i iusta non ẽ: nec uera iustitia.
quȩ prudens. fortis ꝙ temꝑais
unam sinc alia s coniunctas in
se untutes habucrit: cnumeran¬
do singłas innotescit. Nam bo¬
na pudititiȩ insinuans dicit.
Si deceptum est cor meum suꝑ
mulierem. atq ut ciusdẽ pu¬
dititiȩ demonstraret humilita¬
tis grãm nullatenus defuisse:
post cetera subnngit. Si contẽp¬
si iuditrum fubire cum seruo
meo. Quiut humilitatis suȩ õ¬
stenderet miscdiam fuisse con¬
iunctam: paulopost dicit. Si
negaui qd̃ uolebant pauꝑibꝰ.
Atq ut miscdiam stiam osten¬
deret de radice iustitiȩ descen¬
dere: paulo suꝑitis p̃misit di¬
cens. Si ambulaui inuanitate:
ꝙ festinauit in dolo pes meus.
Atq ut monstraretur quam
fint ad cũncta pauidus: ad
omnia circunspectus: inferiꝰ

Expanded text:
prudentia vera est quae justa, temprudentia vera est quae justa, temperans et fortis non est, nec perfecta temperantia quae fortis, justa et prudens non est, nec fortitudo integra quae prudens, temperans et justa non est, nec vera justitia quae prudens, fortis et temperans unam sine alia, sed conjunctas in se virtutes habuerit, enumerando singulas innotescit. Nam bona pudicitiae insinuans, dicit: Si deceptum est cor meum super mulierem . Atque ut eidem pudicitiae demonstraret humilitatis gratiam nullatenus defuisse, post caetera subjungit: Si contempsi subire judicium cum servo meo . Qui ut humilitati suae ostenderet misericordiam fuisse conjunctam, paulo post dicit: Si negavi quod volebant pauperibus . Atque ut misericordiam suam ostenderet de justitiae radice descendere, paulo superius praemisit, dicens: Si ambulavi in vanitate, et festinavit in dolo pes meus . Atque ut monstraretur quam fuerit ad cuncta pavidus, et ad omnia circumspectus inferius
Abbreviated transcription (Latin):
contigit s non humiles: quoᷤᷤ¬
damuͦ quasi humiles. sz non
miscdes: quosdam quasi mise¬
ricordes. s non iustos: quosd̾a
uͦ quasi iustos. s inse potius
quam in dño confidentes. Et
certum est quia nec castitas
in ens corde uera est. cui hum¬
litas deest: quippe: quia suꝑ¬
bia se intrinsecus corrũpenit
dicit: quȩ ad compassionem
frat̃nȩ miscriȩ nescit melinari.
Necmiscdia uera est quȩ ã recti.¬
tudine iustitiȩ existit aliena: qr
quȩ potest ꝑmiustitiã polliti.
nescit ꝓculdubio sibimetipsi
miscreri. Nec iustitia uera est.
quȩ fiduciam suam nonincon¬
ditore omnium. s inse fortasse.
aut in reb conditis ponit: quia
dum a creatore spem subtrahit:
ipse sibi principalis iustitiȩ ordi¬
ncm ꝑuertit. Una itaq uirtus
sine aliis. aut omnino nulla ẽ
aut imꝑfecta. Ut cnuim sicut qͥ¬
bdam uusum est de pͥmis qua¬
tuor uirtutib loquar. pruden¬
tia. tem̃ꝑantia. fortitudo. atq

Expanded text:
contigit, sed non humiles; quoscontigit, sed non humiles; quosdam vero quasi humiles, sed non misericordes; quosdam quasi misericordes, sed nequaquam justos; quosdam vero quasi justos, sed in se potius quam in Domino confidentes. Et certum est quia nec castitas in ejus corde vera est, cui humilitas deest, quippe quia superbia se intrinsecus corrumpente dici, quae ad compassionem fraternae miseriae nescit inclinari. Nec misericordia vera est quae a rectitudine justitiae existit aliena, quia quae potest per injustitiam pollui, nescit procul dubio sibimetipsi misereri. Nec justitia vera est quae fiduciam suam non in conditore omnium, sed in se fortasse, aut in rebus conditis ponit, quia dum a creatore spem subtrahit, ipse sibi principalis justitiae ordinem pervertit. Una itaque virtus sine aliis, aut omnino nulla est, aut imperfecta. Ut enim, sicut quibusdam visum est, de primis quatuor virtutibus loquar, prudentia, temperantia, fortitudine, atque
Abbreviated transcription (Latin):
scpe iam
dictum est.
hoc crebro repeA¬
tere onctosum non est: quia et
p̃dicator egregius dicit. Eadem
tobis scribcit. mͥ quidcmnon
pigrum: uobis autem necessã¬
rtum. Beatus iob iccirco gestãs
untutes narrat: quia inter
merepationis tierba. & ꝑcussio¬
nis uerbera dep̃hensus: abspci
fiducia mentem suam labefacta¬
ri considerat. Multa quippe
egisse se mala ab mercpantib
amicis audicrat: & ne uerbispa¬
riter & flagellis pressa in desꝑa¬
tione mens corruat hanc ꝑfu
arum uirtutum memoriã ad
spem reformat: ut nequaquã
se debeat in calamitate deicere:
qui tͣnquillitatis suȩ tempore
se meminerat tam sublimia egi¬
se. Quia gͥ intentionis cꝰ causam
diximus ⁊ restat ut auditas un
quia quisquis tintute aliqua
polleit creditur: tunc ucracit
pollet. cum uiciis ex alia parte
non subiacet. Nam si ex alio in.¬
ciis subditur: Hec hoc est solidũ
ubi stare putabatur. Unaquȩ
q uirtus tanto minor est. qͣnto
desunt cettre. Nam sepe qͦsda
pudicos quidem uidisse: nos

Expanded text:
pe jam dictum est, hoc me crebro repetere onerosum non est, quia et praedicator egregius dicit: Eadem vobis scribere mihi quidem non pigrum, vobis autem necessarium . Beatus Job idcirco gestas virtutes narrat, quia inter increpationis verba et percussionis verbera deprehensus, a spei fiducia mentem suam labefactari considerat. Multa quippe et egisse se mala ab increpantibus amicis audierat, et ne verbis pariter et flagellis pressa in desperationem mens corruat, hanc per suarum virtutum memoriam ad spem reformat, ut nequaquam se debeat in calamitate dejicere, quae tranquillitatis suae tempore se meminerat tam sublimia egisse. Quia igitur intentionis ejus 697 causam diximus, restat ut auditas virquia quisquis virtute aliqua pollere creditur, tunc veraciter pollet, cum vitiis ex alia parte non subjacet. Nam si ex alio vitiis subditur, nec hoc est solidum, ubi stare putabatur. Unaquaeque enim virtus tanto minor est, quanto desunt caeterae: Nam saepe quosdam pudicos quidem vidisse nos
Abbreviated transcription (Latin):
mitissimȩ responsionis edidie.
et armatos ꝑsecutores suosꝓti¬
nus in terrã strauit. Quid gͦ
facturus ẽ cum iudicaturꝰ ue¬
nerit: qui una uoce hostes su¬
os ꝑculit. etiã cũ iudicandus
uenit: Quod ẽ iudiciũ illud
qđ immortalis exerit: qui uro
Quis eius iram toleret: cuiꝰ et
ipsa ñ potuit mansuetudo
tolerari: Considẽt gͦ uir sc̃õ:
et dicat. Cũ iix paruã stillã
sermonum eius audierimus.

Expanded text:
mitissimae responsionis edidit, mitissimae responsionis edidit, et armatos persecutores suos protinus in terram stravit. Quid ergo facturus est, cum judicaturus venerit, qui una voce hostes suos perculit, etiam cum judicandus venit? Quod est illud judicium quod immortalis exerit, qui in Quis ejus iram toleret, cujus et ipsa non potuit mansuetudo tolerari? Consideret ergo vir sanctus, et dicat: Cum vix parvam stillam sermonum ejus audierimus
Abbreviated transcription (Latin):
phonias tubam: beatꝰ iob doni¬
truum appellat. Quẽ iohel qͦ
considerans: ait. Conturbent᷑
om̃s habitores terre. qr uenit
dies domini: quia ꝓpe ẽ dies te¬
nebraꝵ et caliginis: dies nubis
et turbinis. Magnus enĩ dies
domini. et terribilis ualde: et
quis sustmebit eũ: S quã incõ¬
p̃hensibił sit atq inconfi derabi¬
lis illa magnitudo. ꝗtia in scd̃a
ostensione uienturus ẽ. beneut¬
cunq ꝑpendimus: si pͥmi aduẽ¬
tus pondã. sollicita considerati¬
one pensamus. Certe ut nos
amorte redimeret: mori dñs ue¬
nit: et defectũ nr̃ȩ carnis in suo
corpore penasq toleratit: quiꝰ
priusquã ad crucis patibulũ
ꝑueniret. tenẽri. conspui illi¬
di. alapis cedi se ꝑtulit. Ecce ad
quanta ꝓpt̃ nos uenire ꝓbã c̃¬
sensit: et tam̃ priusquã se tene¬
ri ꝑmitteret. ꝑsecutores suos re¬
quisitut dicens. Quẽ queritis:
Cun ilico responderunt. Ihm
nararenum. Quib cũ repente
diceret ego sum. uocẽ solumiꝰ

Expanded text:
phonias tubam, beatus Job tonitruum appellat. Quem Joel quoque considerans ait: Conturbentur omnes habitatores terrae, quia venit dies Domini, quia prope est dies tenebrarum et caliginis, dies nubis et turbinis: Magnus enim dies Domini, et terribilis valde, et quis sustinebit eum ? Sed quam incomprehensibilis sit atque inconsiderabilis illa magnitudo, qua in secunda ostensione venturus est, bene utcunque perpendimus, si primi adventus pondera sollicita consideratione pensamus. Certe ut nos a morte redimeret, mori Dominus venit, et defectum nostrae carnis in suo corpore poenasque toleravit. Qui priusquam ad crucis patibulum perveniret, teneri, conspui, illudi, et alapis caedi se pertulit. Ecce ad quanta propter nos venire probra consensit; et tamen priusquam se teneri permitteret, persecutores suos requisivit, dicens : Quem quaeritis? Cui illico responderunt: Jesum Nazarenum. Quibus cum repente diceret, Ego sum, vocem solummodo
Abbreviated transcription (Latin):
corticem subtrahimus: & dũ
plerunq intellectum litterȩ
scquimur. quasi corticẽ reser¬
uamts. Dumq ab ipsis cortex
litierę sũbducitũt: allegorie
candor interior demonstrat᷑.¬
& dum cortex relinquit᷑ ext̃i¬
oris intelligendię uirtntia exẽ¬
pla demonstrant᷑. Quas betie
iacob maquȩ canalib posuit:
quia et redemptor nr̃ inlibriᷤᷤ
eas sacrȩ scientiȩ quib nos in¬
trinsccus infundimur. fixit.

Expanded text:
corticem subtrahimus; et dum corticem subtrahimus; et dum plerumque intellectum litterae sequimur, quasi corticem reservamus. Dumque ab ipsis cortex litterae subducitur, allegoriae candor interior demonstratur; et dum cortex relinquitur, exterioris intelligentiae virentia exempla monstrantur. Quas bene Jacob in aquae canalibus posuit, quia et Redemptor noster in libris eas sacrae scientiae, quibus nos intrinsecus infundimur, fixit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ in canalib tibi effundebat᷑¬
aqua: ut cum uenissent gregeͤ
ad bibendum. aute oculos ha¬
bcrept uirgas ĩut̃ in aspecct¬
carum conciꝑent. factumq
ẽsit in ĩpso calore coitus. oue̾
intucrentur uirgas: & parereã
maculosa & uaria. & diuerso
colore itsꝑsa. Quid est cnuim uir¬
gas uirides amigdalinas atq
scriem. antiquoꝵ patrumini¬
sas atq sententias in cremplũ
populis p̃bcre: Quȩ nimirũ
quia iuxta rationis examen re¬
ctȩ sunt: uirgenominant᷑.
Qtib ex parte corticem subtͣ¬
hit. ut in his quȩ expoliantur.
intimus candor apparcat. et
ex parte. corticem scruat: ut si¬
cut fucrant erterius inuiridi¬
tate ꝑmaneant. Uaritsq uir¬
garum color efficitur: dũ cor¬
ter ex parte subtrahit᷑. ex par¬
te retinctur. Ante considerati¬
oms eniminr̃e ocłos preceden-
tium ni patrum sententiȩ qͣ¬
si uirge uarie ponuntur: m
quib dum plerunq intelle-¬
ctum lititrę fugimus. quasi

Expanded text:
quisquis eas ad solam tenquisquis eas ad solam tenere historiam nititur, earum notitia per suam incuriam privetur. Nonnulla vero ita exterioribus praeceptis inserviunt, ut si quis eas subtilius penetrare tur virgas, et parerent maculosa et varia, et diverso colore respersa . Quid est enim virgas virides, amygdalinas, atque ae seriem antiquorum Patrum vitas atque sententias in exemplum populis praebere? Quae nimirum quia juxta rationis examen rectae sunt, virgae nominantur. Quibus ex parte corticem subtrahit, ut in his quae exspoliantur, intimus candor appareat; et ex parte corticem servat, ut sicut fuerant exterius, in viriditate permaneant; variusque virgarum color efficitur, dum cortex ex parte subtrahitur, ex parte retinetur. Ante considerationis enim nostrae oculos prtium patrum sententiae quasi virgae variae ponuntur. In quibus, dum plerumque intellectum litterae fugimus, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
inter textum & mystcrium
tanta est libratione pensan¬
dus: ut utriusq partiᷤ lan¬
ce modcrata hunoneq ni¬
iiȩ discussionis pondusde¬
primat: neq rursus torpor
inctirie tiacuũ relinquat
Multȩ quippe eius senten¬
tiȩ tanta allegoriarum con¬
ceptione sunt grauidȩ. ut
quisquis eas ad solam ttn¬
re hystoriam nititur: earum
notitia ꝑ suam incuriam pri¬
tietur. Nonnullȩ uͦ ita ccitri¬
orib p̃ccptis inscruiunt: uł
siqtus eas subtilius ꝑcnetras
desiderat. intus quidem nil in¬
ncniat: s hoc sibi eciam qđ fo¬
ras loquunt᷑ abscondat. Un¬
de bene quoq narratione hy¬
storica ꝑsignificationẽ dicit᷑.
Tollcisiacobungaᷤᷤ poptilcas uiri¬
des & amigdalinas. & ex plata
nis. ex parit dccorticauit eas:¬
detractisq corticib. m bis quę¬
spoliatȩ fucrant candor appa¬
ruit: illa uͦ quȩ integrac̃ranł.
urridia ꝑmanserunt: atq in
binnic modum color effectus ẽ¬
narits. Ubi &. subdit᷑ Posuit

Expanded text:
inter textum et mysterium tanta est libratione pensandus, ut utriusque partis lance moderata, hunc neque nimiae discussionis pondus deprimat, neque rursum torpor incuriae vacuum relinquat. Multae quippe ejus sententiae tanta allegoriarum conceptione sunt gravidae, ut quisquis eas ad solam tenere historiam nititur, earum notitia per suam incuriam privetur. Nonnulla vero ita exterioribus praeceptis inserviunt, ut si quis eas subtilius penetrare desideret, intus quidem nihil inveniat, sed hoc sibi etiam quod foris loquuntur abscondat. Unde bene quoque narratione historica per significationem dicitur: Tollens Jacob virgas populeas virideinter textum et mysterium dus, ut utriusque partis lance moderata, hunc neque nimiae discussionis pondus deprimat, neque rursum torpor incuriae vacuum relinquat. Multae quippe ejus sentenceptione sunt gravidae, ut
Abbreviated transcription (Latin):
omne quod egit: quia ibi qui¬
etem retributionis suȩ ex om¬
nibus inuẽnit. Unde etiã ip¬
sa quies p̃stolata subiungitur:¬
cum ilico subinfertur. Pu¬
tasne saltem ibi erit requies
michi: in quibus nimirum
ũbis et innotescit quid deside¬
rat: et tamen se ẽe adhuc de
suscipienda requie dubium
designat: ne cuius sc̃a oꝑa tot
flagella secuta sunt. occulto
iudicio suꝑm iudicis post fla¬
gella temporalia. etiã mansu¬
ra tormenta sequerentur.
quain re cum magno nobis
timore pensandum est. quis
nr̃m iam requie ȩterna securꝰ
sit: si de ea adhuc et ille trepi¬
dat. cuits uirtutis p̃conia et
ipse iudex qui ꝑcutit clamat.
Sienim iustus uix saluabitur:
impius et peccator ubi pare¬
bunt: Beatus etenim iob ad
requiem se post flagella ꝑuen¬
turum nouerat: s ut nr̃a in
timore corda concuteret. ipse
uisus est de ȩternȩ quietis re¬
tributione dubitare. cũ dicit
putasne: ut nos tdelicet ꝑ

Expanded text:
omne quod egit, quia ibi quiomne quod egit, quia ibi quietem retributionis suae ex omnibus invenit. Unde etiam ipsa quies pcum illico subinfertur. Putasne saltem ibi erit, requies mihi? In quibus nimirum verbis innotescit quod desiderat, et tamen esse se adhuc de suscipienda requie dubium designat: ne cujus sancta opera, tot flagella secuta sunt occulto judicio superni judicis, post flagella temporalia etiam mansura tormenta sequerentur. Qua in re cum magno nobis timore pensandum est, quis nostrum jam de requie aeterna securus sit: si de ea adhuc et ille trepidat, cujus virtutes, praeconia et ipse et judex qui percutit clamat. « Si enim justus vix salvabitur, impius et peccator ubi parebunt? » Beatus etenim Job ad requiem se post flagella perventurum noverat. Sed ut nostra in timore corde concuteret, ipse visus est de aeterna quietis retributione dubitare cum dicit: Putasne, ut nos, videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
et illa loca inferi quȩ suꝑiora
sunt aliis receptacubis infer-¬
i. hoc loco ñ incongrue in¬
ferni ꝓfundissimi appellatio¬
ne signantor: quia quod aer
ad cęlum. terra ad aerem. hoc
ille est suꝑior infernorum si¬
nus ad terram. S mirũ ual¬
de est quod adiungit: descen¬
dent omnia mea. Cũ enim
sola anima descenfura eẽt ad
inferm loca: qud est quod
sc̃s uir illuc ꝑhibet omna
sua descendere. insi quod ibi¬
dem se ẽẽ totum uidit. ubi
pondus fuȩ remunerationis
intelligit: Quia hoc quod
ex se insensibile in terra de¬
serit: quotisq ad incorrupti¬
onem resurrectionis redeat.
se ẽe ñ sentit. Omnia itaq su¬
a in infernum ꝓfundissimũ
descensura ꝑhibet. quo solam
suam animam descensuram
uidet: quia ibi totus ẽ. ubi
sentire posset. quod reciperet.
Uel certe in inferno erus om̃ia
descendunt: quia laborũ om¬
num retributio adhuc in so¬
la inferni quiete recipi p̃stola¬
batur. Et quasi illuc descendit

Expanded text:
et in illa loca inferi, quae superiora et in illa loca inferi, quae superiora sunt aliis receptaculis inferni: hoc loco non incongrue inferni profundissimi appellatione signantur. Quae quod aer ad coelum, terra ad aerem, hoc ille est superior infernorum sinus ad terram. Sed mirum valde est quod jungit: « descendent omnia mea. » Cum enim sola anima descensura esset ad inferna loca: quid est, quod sanctus vir illuc perhibet omnia sua descendere, nisi quod ibi se esse totum vidit, ubi pondus suae remunerationis intelligit? Quia hoc quod ex se insensibile in terra deserit, quousque ad incorruptionem resurrectionis redeat, se esse non sentit. Omnia itaque sua in infernum profundissimum descensura perhibet, quo solam suam animam descensuram videt, quia ibi totus est, ubi sentire possit quod receperit. Vel certe in infernum omnia ejus descendunt, quia laborum omnium retributio adhuc in sola inferni quiete recipi praestolabatur. Et quasi illuc descendit
Abbreviated transcription (Latin):
mea. Cum constet quod apud
inferos iusti ñ in locis penalib
s in suꝑiori quietis sinu dene¬
rentur. magna nob̃ oboritur
questio: quid nam sit quod
beatus iob asserit dicens. in
ꝓfundissimum infernũ des¬
cendent omma mea. Qui et
si ante aduentum mediato¬
ris dĩ et hominũ in infernũ
descensurus erat: liquet tam̃
quia in ꝓfundissimum infer¬
num descensurus ñ erat. An
ipsa suꝑiora loca inferi. ꝓfun¬
dissimum infernum uocat:
Quia udelicet quantũ ad sub¬
limitatem cȩli:iam huius ae¬
ris spacium ñ immerito dici
infernus potest. Unde cum
apostatȩ angłi acelestib sedi¬
bus in hoc caligoso aere sint
dimersi: petrus apls dicit.
Angelis peccantibus ñ peꝑcit:
s rudentibus inferm detrac¬
tos. in tartarum tradidit. in
cȩli. aer iste caligosus infernꝰ
est: quantũ ad huius aeris al¬
titudinem. derra quȩ inferiꝰ
iacet. et infernts intelligi. et
ꝓfundior potest. Quantũ uͦ
ad eiusdem derrȩ altitudinẽ

Expanded text:
. --Cum constet, quod apud inferos justi non in locis poenalibus, sed in superiori quietis sinu, tenerentur, magna nobis oboritur quaestio, quidnam sit quod beatus Job asserit, dicens: In profundissimum infernum descendent omnia mea. Qui et si ante adventum mediatoris Dei et hominum in infernum descensurus erat, liquet tamen quia in profundissimum infernum descensurus non erat. An ipsa superiora loca inferi profundissimum infernum vocat? Quia videlicet, quantum ad sublimitatem coeli, jam hujus aeris spatium non immerito dici infernus potest. Unde cum apostatae angeli a coelestibus sedibus in hoc caliginoso aere sint demersi, Petrus apostolus dicit: Angelis peccantibus non pepercit, sed rudentibus inferni detractos, in tartarum tradidit in eli aer iste caliginosus infernus est, quantum ad ejusdem aeris altitudinem terrae, quae inferius jacet, et infernus intelligi, et profundus potest, quantum vero ad ejusdem terrae altitudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
bat: ꝑpatientiam suam typum
tenet ecclȩ: quȩ nouit talia au¬
diendo dolerare: et cum eiusser¬
mo admittitur ratiocinando
quent̃ aliena mala quasi sua
audiunt: et ab eis crimen im¬
pingitur. aquibus crimina
impicta ꝑpetrantur. Hac aut̃
responsione beatus iob illud
ecclȩ tempus significat: quo
oppressa ab aduersariis tem¬
porali eorum potentia quasi de

Expanded text:
bat, per patientiam suam typum bat, per patientiam suam typum servat Ecclesiae, quae novit talia audiendo tolerare, et, cum ejus sermo admittitur, ratiocinando quenter aliena mala quasi sua audiunt, et ab his eis crimen impingitur a quibus crimina impacta perpetrantur. Hac autem responsione beatus Job illud Ecclesiae tempus significat quo, oppressa ab adversariis, temporali eorum potentia quasi de
Abbreviated transcription (Latin):
pprium solet  do mala sua
ꝓconuicium bonis ingerunt:
priusquam de. eis ipsi ueracit
accusentur. Et̃ dum metuunt
increpari de his quȩ faciunt.
adũsantes sins prauitatib ius¬¬
tos hoc facere testantur. Sc̃iaũ
uiri pacienter atidiunt. etiam
quȩ se nunquam fecisse memi.¬
nerunt: quanuis ea mala quȩ
sibi ingeri conspiciunt: ab ip̃
sis criminatoribus suis noũnt
ppetrata. Et cum eos p̃dican¬
do corrigere ñ possunt. pati¬
endo tolerant: quatinus sic fruc-¬
tum conũsionis eorum ñ ualent.
ex ipsis tamen p̃mium longani¬
mitatis acquirant. Unde . & scã
eccła dauid ꝓphȩ uocibus dicit.
Supradorsum meum fabricaue¬
runt peccatores: quia uidelicet
dum hereticorum uł quorumli¬
re ñ ualens tolerat. facta peccan¬
trum supra dorsum portat. Bea¬
tus itaq iob uidens eliphai ami¬
cum suum multa contra se de
hypocrisi conquerentem. qui
exconsolationis ũbis ad amari¬
tudinem increpationis eruꝑat.
et simulatus consolator appare¬

Expanded text:
prium solet, quod sua mala per convicium bonis ingerant, priusquam de eis ipsi veraciter accusentur; et dum metuunt increpari de his quae faciunt, adversantes suis pravitatibus justos haec facere testantur. Sancti autem viri patienter audiunt etiam quae se nunquam fecisse meminerunt, quamvis ea mala quae sibi ingeri conspiciunt ab ipsis suis criminatoribus noverint perpetrata; et cum eos praedicando corrigere non possunt, patiendo tolerant, quatenus si fructum conversionis eorum non valent, ex ipsis tamen praemium longanimitatis acquirant. Unde et sancta Ecclesia David prophetae vocibus dicit: Supra dorsum meum fabricaverunt peccatores , quia videlicet dum haereticos vel quoslire non valet, tolerat, facta peccantium supra dorsum portat. Beatus itaque Job videns Eliphaz amicum suum multa contra se de hypocrisi conquerentem, qui ex consolationis verbis ad amaritudinem increpationis eruperat, et simulatus consolator appare
Abbreviated transcription (Latin):
iecta creditur. Unde seguitur.
libet cum laborare: bonos in adũ¬
sitate conspiciunt: in eo quod il¬
los consolari appetunt. mala eis
ꝑsuadere conantur. Unde ñ im¬
merito bonorum mentibusone¬
sosa fit eorum consolatio. quia
int̾ ũba dolcedinis. uirus ꝓpina¬
re cupiunt erroris: et dum dic¬
tis lembus dolores quasi leingant.
peccati onus imponere. festinant.
Si elecci uiri etiam cum temporã¬
li gła priuantur: interni uigo¬
rem iudicuĩ ñ amittunt. Nam
sciunt et foris adũsa ꝑpeti: et t̃n
interius infracti sine pauore rec¬
ta defendere. Unde subiungitur.¬
Nunguid habebunt finem ũba
uentosa: llentosa enim ũba sun:
quȩ inflationi temporali potiꝰ
quam reccitudini seriiunt. Se¬
pe autem mali etiam bona di¬
cunt: s quia bene. ñ dicunt.
uentosa ũba ꝓferunt. Namdic¬
ta eorum etsi quando sana sua
psententiam: inflata tamen st̃

Expanded text:
ecta creditur. Unde sequitur:-libet, cum laborare bonos in adversitate conspiciunt, in eo quod illos consolari appetunt, mala eis persuadere conantur. Unde non immerito bonorum mentibus onerosa fit eorum consolatio, quia inter verba dulcedinis virus propinare cupiunt erroris; et dum dictis lenibus dolores quasi levigant, peccati onus imponere festinant. Sed electi viri etiam cum temporali gloria privantur, interni vigorem judicii non amittunt. Nam sciunt et foris adversa perpeti, et tamen interius infracti recta sine pavore defendere, 418 Unde subjungiturNunquid habebunt finem verba ventosa? - Ventosa enim verba sunt, quae inflationi temporali potius quam rectitudini serviunt. Saepe autem mali etiam bona dicunt, sed quia non bene dicunt, ventosa verba proferunt. Nam dicta eorum etsi quando sana sunt per sententiam, inflata tamen sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nõb pignus sp̃c. Ad hoc enim
pignus acceͥpimus: ut de ꝓmis¬
sionc quȩ nob̃ fit certitudinẽ
nẽ roborat᷑. Rursũ pig¬
norishomine peccati

Expanded text:
nobis pignus Spiritus . Ad hoc enim pignus accipimus, ut de promissione quae nobis fit certitudinem nem roboratur. Rursum pignoris nomine peccati
Abbreviated transcription (Latin):
passione m̃brorum. et ipse nos
ꝑhoc quod caput nr̃m ẽ adiu¬
uat. qui ꝑ nr̃abona oꝑa in stus
membris adiuuatur. Abuc
arguet.te. et uẽmet tecũ ad iu¬
re nos arguat: et exmetu con
S qui ũba sua metiri nesciunt.
ꝓculdubio ad ociosa dicta dila¬
buntur: in quibus fise minime
rep̃hendint. statĩ ad noxia et
contumeliosa ꝓsiliunt. Unde
diphar qui ociosa intulit: ad
contumeliosa ꝓtinus ũba pru¬
corde ad ũbauenit ociosa: ab
ociosis etiã ũbis ꝑcrim̃ fallacie
ad contumelias exarsit. Isti qͥp¬
pe sunt castis culpe crescentis:
ut lingua cum ñ restringit᷑.
nequaquã tibi cecidit iaceat.
s semꝑ ad det̾iora descendat.
Ca uͦ quȩ subumcta sunt. quia
ualde iuxta historiã patent: ex¬
ponenda ad litterã ñ sunt. S
quia amicos beati iob heretico¬
rum sp̃ẽm tenere diximus: iꝑ¬
sum uero significationẽ sc̃e ec¬
desiȩ gerere: iãnunc eliphar
ũba quomͦ hereticoꝵ falsitati

Expanded text:
passione membrorum. Et ipse nos passione membrorum. Et ipse nos per hoc quod caput nostrum est adjuvat, qui per nostra bona opera in suis membris adjuvatur. Adhuc arguet te, et veniet tecum ad jure nos arguat, et ex metu jud Sed qui verba sua metiri nesciunt, procul dubio ad otiosa dicta dilabuntur. In quibus si se minime reprehendunt, statim ad noxia et contumeliosa verba prosiliunt. Unde Eliphaz, qui otiosa intulit, ad contumeliosa protinus verba prorucorde ad verba venit otiosa, ab otiosis autem verbis per crimen fallaciae ad contumelias exarsit. Isti quippe sunt casus culpae crescentis, ut lingua cum non restringitur nequaquam ubi ceciderit jaceat, sed semper ad deteriora descendat. Ea vero quae subjuncta sunt, quia valde juxta historiam patent, exponenda ad litteram non sunt. 5. Sed quia amicos beati Job haereticorum speciem tenere diximus , ipsum vero significationem sanctae Ecclesiae gerere, jam nunc Eliphaz verba quo modo haereticorum falsitat
Abbreviated transcription (Latin):
I CONRA
ueritatisũ¬
ba in allega¬
tione defici¬
unt. sepe eti¬
am nota re¬
plicant: ne tacendo uicti ẽẽ¬
indeantur. Vnde ebiphar be¬
ati iob sermonib p̃ssus. eadi¬
cit q̃ nullus ignorat. Ait enĩ.¬
Nunquid dõ comparari pot̃
homo: etiã cũmꝑfectȩ fuerit
scientiȩ: In comparatione et¬
enim dĩ: scientia nr̃a. ignoran¬
tia ẽ. Ex dĩ nanq participatio¬
ne sapimus. ñ comparatione.
Quid gͦ mirum cum illud qͣsi
tiam quasi defendendo fubiun
nosinet ipsos. ñ aut̃ dñm i¬
uamus. Unde ei ꝑ psalmistã
dr̃. Dixi domino ds̃ m̃s estu.
qm̃ bonorũ meoꝵ ñ indiges.
Ipse enim uere nob̃ dñs. q
et utiq ds̃ ẽ. qui bono ñ indi¬
get seruientis. s bonitatẽ con¬
fert quã recipit: ut oblatabo¬
nitas. ñ ipsi. s pͥus accipienti¬
bus. et post reddentib ꝓsit.
Nam etsi in iudiciũ ueniens
dominusdicit. quãdiu fecis¬
tisun de his fr̃ibus meism¬
nimis. michi fecistis: mirab
pietate loquitur ex suoy com¬

Expanded text:
i contra veritatis verba in allegatione deficiunt, saepe etiam nota replicant, ne tacendo victi videantur. Unde Eliphaz, beati Job sermonibus pressus, ea dicit quae nullus ignorat. Ait eniNunquid Deo comparari potest homo, etiam cum perfectae fuerit scientiae? - In comparatione etenim Dei, scientia nostra ignorantia est. Ex Dei namque participatione sapimus, non comparatione. Quid ergo mirum cum illud quasi Dei potentiam quasi defendendo subjungnosmetipsos, non autem Deum juvamus. Unde et per Psalmistam dicitur: Dixi Domino: Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non indiges . Ipse enim vere nobis Dominus, quia et utique Deus est, qui bono non indiget servientis, sed bonitatem confert quam recipit, ut oblata bonitas non ipsi, sed prius accipientibus et post reddentibus prosit. Nam etsi in judicium Dominus veniens dicit: Quandiu fecistis uni de his fratribus meis minimis, mihi fecistis , mira hoc pietate loquitur ex suorum com
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur. Abstulisti enĩpig¬
nus fr̃m tuorum sine causa: et.
nudos spoliasti uestibus. Aqũã
lasso ñ dedisti: et efurienti sub¬
traxisti panẽ. In fortitudine
brachii tui possidebas terrã: et¬
ut potentissimus obtinebas cã.

Expanded text:
s tuas? Abstulisti enim pignus fratrum tuorum sine causa, et nudos spoliasti vestibus. Aquam lasso non dedisti, et esurienti subtraxisti panem. In fortitudine brachii tui possidebas terram, et potentissimus
Abbreviated transcription (Latin):
diatur itmnerantib s is qui iter
agit. iniqua fortasse quedam ali¬
quando ꝑpetrauit: eiq omp̃c ds̃
malum suum in p̃sentiuita retri
nbus tradens. uł spoliari reb.
el etiam interire ꝑmittit. Qqđ̃
sus iudex iuste fieri ꝑmisit:¬

Expanded text:
diatur itinerantibus; sed his qui iter diatur itinerantibus; sed his qui iter agit, iniqui fortasse quaedam aliquando perpetravit; eique omnipotens Deus malum suum in praesenti vita retribnibus tradens, vel svel etiam interire permittit.Quod ergo simus Iudex iuste fieri permisit
Abbreviated transcription (Latin):
contemptus terrenaꝵ rerũ in bea¬
ti iob cogitatione fuerit: qui tc̃
dicit milla ẽẽ q̃ abundant repbis.
tabnacula p̃donum. & audacter
puocant dm̃: quia plerunq ma¬¬
li eomagis contra dm̃ suꝑbiunt.
quo ab eius largitate & contrame.¬
ritũ ditant᷑: & qui puocari bonis
ad meliora debuer nt. donis pei
ores fiunt. S intelligendum nob̃
est quomͦ p̃dones appellentur.
dum ptinus additur: cum ip̃se de¬
derit᷑ omnia in manib eoꝵ.Si e¬
nim p̃dones sunt: uolenter ab¬
stulerunt. Et dubium ñ est qr
uolentorum ñ sit adiutor deus.
Quomͦgͥ ipse dat. quod hiqui p̃do¬
tus habere sinit. Nam quod p̃do¬
nes ꝑũse faciunt. hoc dispensator
equissimus fieri ñ nisi iuste ꝑmit¬
tit: ut & is qui rape sinitur. ceca¬
tus mente culp̃ã augeat: & is qui
rapinam patitur. iam in eiusdem
rapinȩ dampno ꝓalia quã añ ꝑpetͣ¬
uit culpa feriat᷑. Ecce enim quiclã
in montis fauce constitut⁊ insi¬

Expanded text:
contemptus terrenarum rerum in beacontemptus terrenarum rerum in beati Job cogitatione fuerit, qui tunc dicit nulla esse quae abundant reprobistabernacula praedonum, et audacter provocant Deum, quia plerumque mali eo magis contra Deum superbiunt, quo ab ejus largitate et contra meritum ditantur; et qui provocari bonis ad ores fiunt. Sed intelligendum nobis est, quomodo praedones appellentur, dum protinus additur, Cum ipse dederit omnia in manibus eorum. Si enim praedones sunt, violenter abstulerunt: et dubium non est, quin violentorum non sit adjutor Deus. Quomodo igitur ipse dat, quod hi qui praedotus habere sinit. Nam quod praedones perverse faciunt, hoc dispensator aequissimus fieri, non nisi juste permittit, ut et is qui rapere sinitur, caecatus mente culpam augeat, et is qui rapinam patitur, jam in ejusdem rapinae damno, pro alia quam ante perpetravit culpa, feriatur. Ecce enim quidam in montis fauce constitutus, insi
Abbreviated transcription (Latin):
ut sepe iam diximus: dm̃ dum
defendere nituntur offendunt.
Quidum ficte consulant: scõꝵ ñ¬
tem fortit affligunt. Nec tñper
cuncta quȩ loquunt᷑. aueritatis
cognitione desipiunt: s: plerũq
& stultis prudentia. & fictis uera
ꝑmniscent: ut dum exueritate abl¬
quid p̃rogant. facile ad falsitatẽ.
trahant. Unde amici quoq: beat
iob mͦ despicabilia. mͦ autẽ mira
sunt quȩ loquunt᷑. Quȩ tñ sc̃s ui
aliquando repbando conumeit:
aliquando uero appbando susci¬
pit: atq ad usum tectitudinis pe¬
trahit. etiam quȩ ab eis recta. S
ñ recte ꝓferunt᷑. Itaq in opiã suam
despicientes despicit: atq inster¬
quilimo corpore positꝰ. in quanto
untutis culmine apud se sedeat.
ostendit: cum nichil ẽẽ p̃sentis lũ¬
tȩ diuicias memorat: quas ab um¬
dare & repbis narrat dicens.¬
est hominem tunc despicere diui-¬
cias cum habet: difficile uero est
eascum ñ habet uiles estimare.
Unde patenter ostendit. quantꝰ

Expanded text:
epe jam diximus , Deum dum defendere nituntur, offendunt. Qui dum ficte consulunt, sanctorum mentem fortiter affligunt; nec tamen per cuncta quae loquuntur a veritatis cognitione desipiunt, sed plerumque et stultis prudentia, et fictis vera permiscent, ut dum ex veritate aliquid praerogant, facile ad falsitatem trahant. Unde amici quoque beati Job modo despicabilia, modo autem mira sunt quae loquuntur; quae tamen sanctus vir aliquando reprobando convincit, aliquando vero approbando suscipit, atque ad usum rectitudinis pertrahit etiam quae ab eis recta, sed non recte proferuntur. Itaque inopiam suam despicientes despicit, atque in sterquilinio corpore positus, in quanto virtutum culmine apud se sedeat ostendit, cum nil esse praesentis vitae divitias memorat, quos abundare et reprobis narrat, dicensest hominem tunc divitias despicere, cum habet; difficile vero est eas, cum non habet, viles aestimare. Unde patenter ostenditur quantus
Abbreviated transcription (Latin):
tanto sollici¬
tus p̃sentẽ
ꝗntam quã
sit fugitiua cogitare: quanto stu¬¬
diosius nouerunt cęlestis patͥe bo¬
na ȩterna ꝑpendere. Ex his enĩ quȩ
manentia intus aspiciunt: foris
fugam rerum labentium subti¬
lius attendunt. Unde beatus iob
cum de lapsu humani temporis.
sententiã ꝓtulisset dicens. homo
natꝰ de muliere: breui uiuenstẽ¬
pore. & rursum. & fugit uelut um¬
bra. & nunquã in eodem statup¬

Expanded text:
tanto sollicitanto sollicitius praesentem vitam quam sit fugitiva cogitare, quanto studiosius noverint coelestis patriae bona aeterna perpendere. Ex his enim quae manentia intus aspiciunt, foris fugam rerum labentium subtilius attendunt. Unde beatus Job, cum de lapsu humani temporis sententiam protulisset, dicens: Homo natus de muliere, brevi vivens tempore. Et rursum: Et fugit velut umbra, et nunquam in eodem statu
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑ & nolens. Finc ẽ quod ĩ nu¬
da quȩdam inm̃tȩ patit᷑. quau
exiudicio teluctetur: quia conis¬
tus de inmundicia. dũ admun¬
diciam tendit. hoc conat᷑ uincere
qd̃ est. Quisquis aut̃ occultȩ tẽp¬
tationis motus atq mimundiciã
cogitationis euicerit. nequaqũã
sibi suam mundiciã tribuat. qr
de immundo conceptũ semine:
nullus facere mundum potest.
nͥis qui mundus ꝑsemet ipsũ sobs
est. Qui gͦ iam ad locũ mundiciȩ.
m̃te ꝑuẽnit. concepti. oms suȩ ui¬
am respiciat. ꝑquã uenit: atq in¬
de colligat. quia ex sua untute
ñhabet mundiciam uiuendi:
cui de immundicia factũ ẽ mici¬
um subsistendi. Potest uͦ hoc in
loco intelligi. quod beatꝰ iob in¬
carnationem redemptoris intuitꝰ
solũ uidit mundũ hominẽ de im¬
mundo semine ñ ẽẽ conceptũ: qͥ
sic in mundum uenit exuirgine.
ut nil haberet de immunda cor
mundus extitit. qui delectatione
carnis tangiñ potuit: quia nec ꝑ
carnalem adhuc delectationem

Expanded text:
tatur et nolens. Hinc est quod immunda quaedam in mente patitur, quamvis ex judicio reluctetur, quia conceptus de immunditia, dum ad munditiam tendit, hoc conatur vincere quod est. Quisquis autem occultae tentationis motus atque immunditiam cogitationis evicerit, nequaquam sibi suam munditiam tribuat, quia de immundo conceptum semine nullus facere mundum potest, nisi is qui mundus per semetipsum solus est. Qui ergo jam ad locum munditiae mente pervenit, conceptionis suae viam respiciat, per quam venit, atque inde colligat quia ex sua virtute non habet munditiam vivendi, cui de immunditia factum est initium subsistendi. Potest vero hoc in loco intelligi, quia beatus Job incarnationem Redemptoris intuitus, solum vidit in mundo hominem de immundo semine non esse conceptum, qui sic in mundum venit ex Virgine, ut nihil haberet de immunda concmundus exstitit, qui delectatione carnis tangi non potuit, quia nec per carnalem huc delectationem
Abbreviated transcription (Latin):
immundo conceptũ semine: ñ re
tuqui soluses: Is qui ẜse soluse
mundus: mundare p̾ualet im¬
munda. Homo enim in corrupa¬
bili carne uiuens. Habet tempta¬
tionum inmundicias. imp̃ssas
insemet ipso: quia minirũ ealt̾¬
it ab origme. Ipsa quippe ꝓpc̃a
lectationem carnis eus concepti
iimundicia ẽ. Unde & psalmil

Expanded text:
immundo conceptum semine? Nonne immundo conceptum semine? Nonne tu qui solus es? Ipse,- qui per se solus est mundus, mundare praevalet immunda. Homo enim in corruptibili carne vivens, habet tentationum immunditias impressas in semetipso, quia nimirum eas traxit ab origine. Ipsa quippe propter delectationem carnis ejus conceptio immunditi
Abbreviated transcription (Latin):
tusuo nunqũã ꝑmanet: quid in
hac considatione subiungit. audi¬
amus. Sequitur Et dignum du¬
cis suꝑhuiuscemodi aꝑire õculos
tuos. & adducere eum tecũ iniu¬
dicium: Considauit quippe suꝑsꝰ
& omnipotentis dĩ potentiã. et
infirmitatẽ suam. Dedixit ante.
oculos se & dm̃: pensauit quiscũ
quo ad iudicium ueniat. Uidit
hinc hominẽ. inde conditorem:
idest puluerẽ & dm̃: & recte ait.
Et dignum ducis suꝑ huitiscemo¬
di aꝑire oculos tuos: Omnipoten
ti oculos aꝑire ẽ. iudicia exerere:
quȩ feriat. uid̃t. Nam quasi clau¬
sis oculis ñ aspicere est: qđ ñ uult
ferire. Unde mox de ipso quoq u¬
dicio adiungit᷑. Et ad ducere eũte¬
cum in iudicium. S quia contem¬
platus ẽ adiudiciũ uenientẽ d̃m:
rursum consid̾at infirtmtatẽ suã.
Uidet quia mundus ꝑ semet ipsũ
c̃ẽ ñ possit. qui tit eẽ possit. de im¬
mundicia ꝓcessit: atq subiunge¬
Quis potest facere mundũ. de

Expanded text:
tu suo nunquam permanet, quid in tu suo nunquam permanet, quid in hac consideratione subjungat audiamus. Sequitur: CAPUT cis super hujuscemodi aperire oculos tuos, et adducere tecum in judicium? - Consideravit quippe superius et omnipotentis Dei potentiam, et infirmitatem suam deduxit ante oculos. Se et Dominum pensavit, quis cum quo ad judicium veniat. Vidit hinc hominem, inde Coid est pulverem, et Deum; et recte ait: Et dignum ducis super hujuscemodi aperire oculos tuos? Omnipotenti Deo oculos aperire 392 est judicia exercere, quem feriat videre. Nam quasi clausis oculis non vult aspicere quem non vult ferire. Unde mox de ipso quoque judicio adjungitur: Et adducere eum tecum in judicium? Sed quia contemplatus est ad judicium venientem Deum, rursum considerat infirmitatem suam. Videt quia mundus per semetipsum esse non possit, qui ut esse possit, de immunditia processit, atque subjungQuis potest facere mundum de
Abbreviated transcription (Latin):
celt. & iste grauius quandoq
fentur. ꝑcuius nequissimã uo¬
luiatẽ. culpã omps ds̃ in alterũ
iustuindicauit. Ille purgatur
qui ꝓprimitur. isti reatus auge¬
tur qi opprimit: ut uł de fun¬
do neuiciȩ quandoq ad peniten¬
tiam iseat uel ñ rueitens tan
impellit᷑. quam est: & nisi in stratu
suo arta custodia disciplinȩ teneat᷑.
semꝑ in det̾iora dilabitur. Quȩ enĩ
semꝑstantem deseruit: statũquẽ
habere potuit. amisit. Vnde nunc
cũ ad meliora nititur: quasi contra
ictum ftuminis conatur. Cum uͦ ab
intentione ascendendi resoluitur.
enim in ascensulabor est. in descen¬
su ocium: intraturos pangustam
portam dominus ammonet dicens.
Contendite intrare ꝑangustã por¬
tam. Dicturus quippe angustȩ por¬
te introitum. p̃misit. contendite:
quia nͥm̃tis intentio ferueatꝰ un¬
damundi ñ uincit᷑. ꝑquã amina
semꝑ adima reuocatur. Quiagͥho
mo uelut flos nascitur & cont̾itur
quia sicut umbra fugit. atq instia¬

Expanded text:
iste gravius quandoque feriatur, per cujus nequissimam voluntatem, culpam omnipotens Deus in alterum juste vindicavit. Ille purgatur qui opprimitur; in isto reatus augetur qui opprimit, ut vel de fundo nequitiae quandoque ad poenitentiam redeat, vel non revertens, tanin statu suo arcta custodiae disciplina teneatur, semper in deteriora dilabitur. Quae enim semper stantem deseruit, statum quem habere potuit amisit. Unde nunc cum ad meliora nititur, quasi contra ictum fluminis conatur. Cum vero ab intentione ascendendi resolvitur, enim in ascensu labor est, in descensu otium, intraturos per angustam portam Dominus admonet, dicens: Contendite intrare per angustam portam . Dicturus quippe angustae portae introitum, praemisit, contendite, quia nisi mentis contentio ferveat, unda mundi non vincitur, per quam anima semper ad ima revocatur. Quia igitur homo velut flos nascitur et conteritur, quia sicut umbra fugit, atque in sta
Abbreviated transcription (Latin):
apud te est. Hoc etenim apud noᷤ
uelut ñ eẽ considat: qđ tanta ue¬
locitate transcurrit. Quia uͦ apud
omnipotentẽ dm̃ &̃ labentia starł:
phibet. Uł certe indiebus buitas
temporis: in m̃sibus uͦ quasi mul¬
tiplicata dierum spacia designan¬
tur. Nobis gbreues dies sunt. s¬

Expanded text:
ut non est. --Hoc etenim apud nos velut non esse considerat, quod tanta velocitate transcurrit. Quia vero apud omnipotentem Deum etiam labentia stant, perhibet. Vel certe in diebus brevitas temporis, in mensibus vero quasi multiplicata dierum spatia designantur. Nobis ergo breves dies sunt. S
Abbreviated transcription (Latin):
singulas ad legendum sumis: re¬
ducere semꝑ ad memoriã eam ꝗͣ
p̃posui causȩ originem stude: qr
& ꝑbeatum iob quidolens dicitu
passiones domini eiusq corporis
idest sc̃ȩ ȩccłȩ designant᷑: & amici¬

Expanded text:
singulas ad legendum sumis, resingulas ad legendum sumis, reducere semper ad memoriam eam, quam proposui causae originem, stude, quia et per beatum Job, qui dolens dicitur, passiones Domini ejusque corporis, id est sanctae Ecclesiae designant
Abbreviated transcription (Latin):
UXO
opgrs
esse culpabilis stili mutabilitas ñ
debet: ne quistam̃ me ex locutionis
meȩ immutatione reprehendat:
inepła libris p̃missa. causas reddidi.
cur terciam huius oꝑis partẽ. ad
aliarũ usq similitudinẽ minimẽ
emendando ꝑduxi. Quibus scilicet
exclusis. hoc quoq addit. quod
ab eo uersu quo dr̃. abundant ta¬
bernacula p̃donum. eiusdẽ partis
expositio incipit: & usq ad hocqd
scriptum est. dulcedo eoy uermis.
disserendo ꝑtingit. Quȩ nimirũ
tam multa sunt ut inuno corpore
comprehendi ñ possent: nisi sub
magna breuitate dicerent᷑. Quigͦ
ab aliis accibus uacat: legat cete.¬
ra multiplicit᷑ dicta. Ci u ad stu¬
diose legendum non uacat: huiꝰ
Uitis eibreuitas placeat. inqua
ñ tam quȩ sentimus dicimus. qũa
ea quȩ sunt dicenda signamus. Ig¬
tur qm̃ in ea multa sicut me loq̃n¬
te excepta sunt. ita dereliqui: im¬
mutationem stilimei lector meus
equanmit accipe: quia & sep̃e e¬
osdem cibos edentib diũsitas coc¬

Expanded text:
ixo opere esse culpabilis styli mutabilitas non debeat, ne quis tamen me ex locutionis meae immutatione reprehendat, in epistola libris praemissa causam reddidi cur tertiam hujus operis partem ad aliarum usque similitudinem minime emendando perduxi. Quibus scilicet exclusis, hoc quoque additur, quod ab eo versu, quo dicitur: Abundant tabernacula praedonum, ejusdem partis expositio incipit, et usque ad hoc, quod scriptum est: Dulcedo eorum vermis; disserendo pertingit. Quae nimirum tam multa sunt, ut in uno corpore comprehendi non possent, nisi sub magna brevitate dicerentur. Qui ergo ab aliis actibus vacat, legat caetera multipliciter dicta. Cui vero ad studiose legendum non vacat, hujus partis ei brevitas placeat, in qua non tam quae sentimus dicimus quam ea quae sunt dicenda signamus. Igitur quoniam in ea multa, sicut me loquente excepta sunt, ita dereliqui, immutationem styli lector meus aequanimiter accipe, quia et saepe eosdem cibos edentibus, diversitas pla
Abbreviated transcription (Latin):
LA
beati iob
nequaquã
ꝑuersi ẽe po¬
tuerint. sophar
naamatitis uerba testantur:
qui de ore eius terrorem uent᷑i
diũsa rapit᷑. Aesi aꝑtis uocibus
dicat. Quia extremi iudicii ter¬
rorem considõ: iccirco cogitati¬
onum tumultib in tuore. con¬
fundor Tanto guipper se ani¬
mus amplius incogitatione
dilamat: quanto illudẽe ter¬
ribile quod imminet pensat.
Et indiũsa mens rapit᷑. qͣndo
mͦ mala qrit egit. mͦ bona que
agere. neglexit mͦ rep̃hensibili¬
a in quibus ẽ. mͦ recta quȩ sibi
ad huc decẽ conspicit. sollicito
pauore ꝑpendit. S amici beati
iob cum assiduitate uidȩ illius
cdocti bene uiuere nouerint:
pensare tam̃ subtilit̃ dĩ iudicia
nescientes. mala hic iustorum
quempiã posse reciꝑe ñ crede-¬
bant. Vnde et eundem scm̃
inrum iniguum ẽẽ suspicati
sunt. quẽ flagellatũ uidunt:

Expanded text:
a beati Job nequaquam perversi esse potuerint Sophar Naamathitis verba testantur, qui de ore ejus terrorem venturi diversa rapitur. - Ac si apertis vocibus dicat: quia extremum judicii terrorem considero, idcirco cogitationum tumultibus in timorem confundor. Tanto quippe se animus amplius in cogitatione dilaniat, quanto illud esse terribile, quod imminet, pensat. Et in diversa mens rapitur, quando modo mala quae egit, modo bona quae agere neglexit, modo reprehensibilia in quibus est, modo recta quae sibi adhuc deesse conspicit, sollicito pavore perpendit. Sed amici beati Job cum assiduitate vitae illius edocti bene vivere noverint, pensare tamen subtiliter Dei judicia nescientes, mala hic justorum quempiam posse recipere non credebant. Unde et eumdem sanctum virum iniquum esse suspicati sunt, quem flagel
Abbreviated transcription (Latin):
recte rectas ꝓtulit. sollicita in¬
tentione pensantes exequam᷑:
et contempnentes quod falsũ
contra beatum iob loquit᷑. in¬
tueamur quã uera dicit. si hȩc
contra impios loqueret᷑. Ait
itaq. Hoc scio a principio ex

Expanded text:
recte rectas protulit, sollicita inrecte rectas protulit, sollicita intentione pensantes exsequamur; et contemnentes quod falsum contra beatum Job loquitur, intueamur quam vera dicat si haec contra impios loqueretur. Ait itaque: Hoc scio a principio, ex
Abbreviated transcription (Latin):
tmam quame arguis audiã:
c sp̃c intelligentię meȩ respon¬
debit tͥ. Acsi aꝑte dicat. Tua qͥ¬
dem ũba audio: s an recte ꝓla¬
ta sint. spũ incę intelligentię
discerno. Nlam qui docentis ũ¬
ba despiciunt: doctrinã eiꝰ ñ
ud adiutorium. s ad occasionẽ
certaminis sumunt: ut audi¬
tapodius iudicent. qũa seqͣnt᷑.
Nis itaq sub quodã modera¬
mine p̃missis. in aꝑta ia beati
uiri exꝓbratione ꝓsilit: cũ sub¬
iungit. H oc scio a principio
ex quo positus ẽ homo suꝑ ter¬
ram. quod laus impiorum bre¬
uis sit: et gaudium hypocritȩ
ad instar puncti. Liquet nunc
quia suȩ intelligentiȩ spu in¬
flatus. eas quas contra impios
sententias ꝓfert. in beati iob
redargutionib inflectit. Qũe.
enim prius iusta agere. et post¬
modum penas dolerare conspex¬
it: om̃e in illo hypocrisim esti¬
mat fuisse qđ uidit: quia uide¬
licet aiusto dõ iustũ famulũ
affligi posse ñ credidit. S nos
easdem eius sententias quas ñ

Expanded text:
trinam, qua me arguis, audiam, et spiritus intelligentiae meae respondebit mihi. - Ac si aperte dicat: Tua quidem verba audio, sed an recte prolata sint spiritu meae intelligentidiscerno. Nam qui docentis verba despiciunt, doctrinam ejus non ad adjutorium, sed ad occasionem certaminis sumunt, ut audita potius judicent quam sequantur. His itaque sub quodam moderamine praemissis, in apertam jam beati viri ex4, 5. Hoc scio a principio ex quo positus est homo super terram, quod laus impiorum brevis sit, et gaudium hypocritae ad instar puncti. - Liquet nunc quia suae intelligentiae spiritu inflatus, eas quas contra impios sententias profert, in beatum Job redargutionibus inflectit. Quem enim prius justa agere et postmodum poenas tolerare conspexit, ommat fuisse quod vidit, quia videlicet a justo Deo justum famulum affligi posse non credidit. Sed nos easdem ejusdem sententias, quas non