comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sedmira sapientia eius: Aliquando
et ã laudib extollendo blandit᷑
eis: aliquando terrorib: terr&. ⁊
Nam insuperioribus tr& eos ne in¬
fideles essent &minus creduli ꝓmis¬
siorub dĩ. nunc autẽ exemplis
hortatur ad poenitentiã & fidem.
ut indubitant̃ credant. non solũ
dõ docente uerum & iam iurante
ꝑsem& ipsum: Si ꝓmitcente dõ
iniquum. ẽ non credere: quã impiũ
ẽ dõ uirante fidẽ non accõmodare :
Iurauit autẽ ds̃ pater abrahȩ per
semet ipsum. quia neminẽ habuit
maiorem. ꝑquẽ unar& diceNs.
Nisibenedicttis benedicã tibr et¬
cȩtera Repetitio uerbi. confirma¬
tio. ẽ rei. Nisi in hoc loco affirmati.
serisus. Certe semꝑ benedicamte
infilus tuis. semꝑq multiplicabo
te. Q sic longanimit̃ ad eptus est
repromissiorus hoc ẽ diu ꝓpoeni
tentiã credendo sustiner isconse.
ait. Insemine tuo benediceritur
om̃s gentes: Sequitur: Ho mmnes enĩ
ꝑ maiorẽ sui iurant & omnis contro.¬
uersiae firus ad confirmationẽ

Expanded text:
Sed mira est sapientia ejus: Aliquando enim laudibus extollendo blanditur eis, aliquando terroribus terret. Nam in superioribus terret eos, ne infideles essent, et minus creduli promissionibus Dei, nunc autem exemplis hortatur ad patientiam et fidem ut indubitanter credant, non solum Deo dicente, verum etiam jurante per semetipsum. Si promittente Deo iniquum est non credere, quam impium est Deo jurante fidem non accomodare! Juravit autem Deus Pater Abrahae per semetipsum, quia neminem habuit majorem per quem juraret, dicens: Nisi benedicens benedicam te, etc. Repetitio verbi confirmatio est rei. Nisi in hoc loco affirmative et est sensus: Certe semper benedicam te in filiis tuis semperque multiplicabo te. Et sic longanimiter ferens adeptus est repromissionem, hoc est diu per patientiam credendo sustinens consecutsto, de quo ait: In semine tuo benedicentur omnes gentes . Sequitur: Homines enim per majorem sui jurant: et omnis controversiae eorum finis ad confirmationem
Abbreviated transcription (Latin):
& contumeliam facientib uindictã
reddam & retribuã eis iuxta quod
merentur. & iterũ quia iudicabit
dãs popłm suũ. De inimicis hoc
dictũ. ego retribuã eis qui male
faciunt. non debis qui male paci¬
untur. dehis uidelic& qͥ negligent̃
uuunt. & ꝑpoenitentiã purgare¬
se holunt sed male faciunt dum¬
accedunt. Popłm autẽ dñi quẽ
dñs iudicare dicit᷑. dupliciter
possumus intelligere & ad electum
scilic& popłm referre. & ad reꝓbũ:
Iudicabit enĩ dñs popłm suũ. hoc. ẽ
separabit plebẽ suam. & discer n&
bonos a malis. fideles ab infidelib::
Qđsi ad reprobos relatũ fuerit. uidi.¬
care ꝓdampnare accipiendũ erit:
sed ꝑcreationẽ. HorrendũEit
cidere inmanus dĩ uiuentis. Incidit
quis post peccatũ contẽpnit poeni¬
tentiã agere. Quicũq ergo pecca¬
tor ÷ si non poenitudinẽ egerit. in¬

Expanded text:
et contumeliam facienti, vindictam reddam: et ego retribuam eis juxta quod merentur. Et iterum: Quia judicabit Dominus populum suum. De inimicis hoc dictum est. Ego retribuam eis qui male faciunt, non de his qui male patiuntur. De his videlicet qui negligenter vivunt, et per poenitentiam se purgare nolunt; sed cum male faciantaccedunt. Populum autem quem Dominus judicare dicitur, dupliciter possumus intelligere, et ad electum scilicet populum referre et ad reprobum. Judicabit enim Dominus populum suum, hoc est, separabit plebem suam et discernet bonos a malis, fideles ab infidelibus. Quod si ad reprobos relatum fuerit, judicare pro damnare accipiendum erit; er creationem. Horrendum est incidere in manus Dei viventis. Incidit quis post peccatum contemnit poenitentiam agere. Quicunque ergo peccator est, si non poenituerit
Abbreviated transcription (Latin):
rem onũb bominub estimatis.
hic decimas obtulit melchi sedech.
qui infigura xp̃i precessit. Et
quidam defiluis leui sacerdotiũ
accipientes mandatũ habent
detimas sumere apopło secundũ
legẽ. id÷ a frĩb suis. quã quam
& ipsi delumbis exierint abrabȩ.
Tanta inquit. ẽ excelleatia sacer¬
dotii. ut etiam ipsi qui eundem
habuerant ꝓgenitorẽ & ab uno
patre descer iderant ꝓptes
excellentiae meritũ quomelio.¬
res erant fr̃ib suis ut pote a aron.
iram dñ placauit. sacerdotu
dignitatem mefentur adipisci Ac
ꝓpterea siũ maioris dignitatis eẽt
mel chi sedech quã abrabam. neqͥꝗ
abraham alienigeriȩ decimas de¬
diss&. sicut a aron maioris meri.
ti fuit quã fr̃s illius reliquarũ
tribuum. Dicit ergo quidam de
filuis leui accipientes sacerdotiũ
sicut accepit a aron. & filui eius
tum habent sed̾m legem sumere
decimas a popło quasi meliores
illis & boc afr̃ibus suis. cum unũ

Expanded text:
rem omnibus hominibus aestimatis, rem omnibus hominibus aestimatis, hic decimas obtulit Melchisedech, qui in figura Christi praecessit. Et quidem de filiis Levi sacerdotium accipientes, mandatum habent decimas sumere a populo secundum legem, id est a fratribus suis: quanquam et ipsi de lumbis exierint Abrahae. Tanta inquit est excellentia sacerdotii, ut etiam ipsi qui eumdem habuerant progenitorem et ab uno patre descenderant propter excellentiae meritum, quo meliores erant fratribus suis, ut pote Aaron, iram Domini placavit, sacerdotii dignitatem mererentur adipisci: ac propterea nisi majoris dignitatis esset Melchisedech quam Abraham, nequaquam Abraham alienigenae decimas dedisset, sicut Aaron majoti fuit quam fratres illius reliquarum tribuum. Dicit ergo, et quidem de filiis Levi accipientes sacerdotium, sicut accepit Aaron et filii ejus, tum habent secundum legem sumere decimas a populo, quasi meliores illis, et hoc a fratribus suis, cum unum
Abbreviated transcription (Latin):
dẽquo & dicitur qđ a ssimilatur
filio dei. & in his om̃ĩb superius
dictis. man& sacerdos in aet̾num
Non inse sed urxp̃o Nã melchi¬
sedec mortuns sed figura eius
aeternalit̃ inxp̃o manet dimili.¬
tudiñe hic nonpro ȩqualitate
ponit. sed figura. Intuemini aut̃e
quantussĩt hic cui decimas dedit
dep̃cipius abraham patriarcha.
Conuertit sermonẽ suũ ad eosqͥ
gloriantur se filios eẽ abrahae
& nobilitatẽ generis ab illoduce.¬
re se iactant. Unde in eugłio.
drio eum p̃ponere conabant᷑
dũ dicerent. Numquid tu maior
es patre Nr̃o abraham: Ut ergo
diligent̃ quantus fuerit melchi.¬
sedech sacerdos dĩ summi cui
decimas dedit abrahã patriarcha
dep̃cipus id ẽ demeliorib spolus
Quibus uerb̃ uult ostendere maio.¬
ris dignitatis & honoris fuisse
melchi sedech quam abra ham. ac
ꝑ boc magis maus & sanctius fore
sacerdotium xp̃i qũã iudȩorum.
Qua si dicer&. Quẽ uos excellentio.¬

Expanded text:
De quo etiam dicitur quod assimilatus De quo etiam dicitur quod assimilatus Filio Dei, in his omnibus superioribus dictis, manet sacerdos in aeternum, non in se, sed in Christo. Nam Melchisedech mortuus est, sed figura ejus aeternaliter in Christo manet. Similitudo autem hic non pro aequalitate ponitur sed pro figura. Intuemini autem quantus sit hic, cui decimas dedit de praecipuis Abraham patriarcha. Convertit sermonem suum ad eos qui gloriantur se filios esse Abrahae et nobilitatem generis ab illo ducere se jactant. Unde in Evangelio Domino eum praeponere conabantur, cum dicerent: Nunquid tu major es Patre nostro Abraham? Ut ergo diligenter quantus fuerit hic Melchisedech sacerdos Dei summi, cui decimas dedit Abraham patriarcha de praecipuis, id est de melioribus spoliis. Quibus verbis vult ostendere, majoris dignitatis et honoris fuisse Melchisedech quam Abraham, ac per hoc majus et sanctius fore sacerdotium Christi quam Judaeorum, quasi diceret: Quem vos excellentio
Abbreviated transcription (Latin):
rex abeo᷑ sipse enĩ iuste & recte
regit & gub̾nat electos suos iustitiȩ
amatõres effectos. Deinde autem
nos iustificat qui ẽ rex iustitiae.
& ipse pacificat omĩa quae incęlis
& quȩ int̾ris sunt. qui nascendo et
moriendo resurgerdo atq ascende¬
do pacem intulit munido. qui
patre aeternus quã uis extẽporali
matre temporalis esset. Sicut eni
istius melchi sedech non legimus¬
initiũ nec finem inscriptura
sacra. sic non nouimus filu dei
iNitiũ uł finẽ. quia non ht̃
aliquid hoꝵ innatura deitatis.
et in hoc ÷ similitudo qđ nec illius
nec istius initiũ legitur uelfinis.
Illius quiđiq non ÷ scriptum
istius autẽ quia omnino non ẽ:
Neq enim sub quo natus. ẽ melchi.¬
sedech legitur. neq quando mor¬
tuus. ẽ narratur. sed subito iN¬
troducitur sicut & helias. Nec
omĩno credendum ⁊ qđ melchi¬
.sedech sine patre aut sine ma.¬
INdiuina scriptura sicut diximꝰ
& genealogia non cõmemorat᷑.

Expanded text:
rex ab eo . Ipse enim juste et recte rex ab eo . Ipse enim juste et recte regit et gubernat electos suos, justitiae amatores effectos, deinde autem nos justificat, qui est rex justitiae, et ipse pacificat omnia quae in coelis et quae in terra sunt, qui nascendo et moriendo et resurgendo atque ascendendo pacem attulit mundo, qui Pater  Leg., Patre aeternus, quamvis ex temporali matre temporalis esset. « Sicut enim istius Melchiinitium vel finem in Scriptura sacra, sic non novimus Filii Dei initium vel finem, quia non habet aliquid horum in natura Deitatis, et in hoc est similitudo, quod nec illius, nec istius initium legitur vel finis: illius quidem, quia non est scriptum, istius autem, quia omnino non est. Neque enim sub quo natus est Melchisedech legitur, neque quando mortuus est narratur, sed subito introducitur, sicut et Helias. Nec omnino credendum est quod Melchisedech sine patre, aut sine main divina Scriptura, sicut diximus, et genealogia illius non commemoratur.
Abbreviated transcription (Latin):
atq ꝓpħȩ pri̾ris temporis in
aliqua re figurã xp̃i expresserint.¬
hic tamea melchi sedech specia¬
lius quinon fuit degenere iude.¬
oꝵ intypũ precessit sacerdotium
filii dĩ de quo dicit ds̃ pater i¬
sacerdos in aeterniũ scđm ordinẽ
melchi sedech. Ordinẽ enus multis
modis inter pretari possumus sic̃
iam supra dictum ÷. scilicet qđ
solus rex fuerit. sacerdos & ante
circumcisionẽ functus sacerdo.¬
tio ut nongentes aiudȩis sed iudei
agentibus sacerdotium acceꝑinit:
Neque unctus oleo uisibili ut¬
mo̾saica precepta constituunt.
sed oleo exultatiorus fideiq plu¬
ritate. Neq: carnis & sanguit us
uictimas immolauerit. sed pane
& umo simplici puroq sacrifitio
xp̃o dedicauerit sacerdotium:
Sed primũ ut apłs dicit in hoc assi.¬
milatur filio dĩ quia interp̃tat᷑
rex iustitiae. Melchon enĩ siue¬
melchi regem: Sedech uero iustitia
siue iustus & quis ẽ uerus reN
iustitiae nisi xp̃s quidicit iN
psalmo ego autẽ constitutus sum

Expanded text:
et prophetae prioris temporis, in aliqua re figuram Christi expresserint, tamen Melchisedech specialius, qui non fuit de genere Judaeorum, in typo praecessit sacerdotium Filii Dei, de quo Deus Pater sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Ordinem autem ejus multis modis interpretari possumus, sicut jam supradictum est, scilicet quod solus rex fuerit et sacerdos, et ante circumcisionem functus sacerdotio ut non gentes a Judaeis, sed Judaei a gentibus sacerdotium acciperent, neque unctus oleo Mosaica praecepta constituunt, sed oleo exsultationis, fideique puritate; neque carnis et sanguinis victimas immolaverit, sed pane et vino, simplicique et puro sacrificio Christi dedicaverit sacerdotium. Sed primus, ut Apostolus dicit, in hoc assimilatur Filio Dei, quia interpretatur rex justitiae. Melchon etenim, siMelchi regem sonat; Sedech vero, justus sive justitia. Et quis est verus rex justitiae, nisi Christus, qui dicit in Psalmo: Ego autem constitutus sum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑceptis. fides resurrectionus
& uiditu futuri habenda es ⁊.
VUnde subuigit apłs dicenis:
Ac resurrectionis mortuoꝵ et
iuditu aetern furidamentum
Non debemus rursus iacere: ut
iterũ instruaminu defide.
generalis resurrectiorus. aiuditu
aeterni qđ dabitur iustis parit̃q
INIIuIstis quasi iam nonsitis de
istis inistructi notandũq ad
omĩa semꝑ subaudiendum. ẽẽ
Nonrursum. & boc faciemus
siquidẽ ꝑmi serit ds. hoc est
& admaiora uas ducemus et
dehis omrubusquȩ enumeram¬
mus plerussime docebimus
uos ut nonsit iterũ necesse
ex toto & a capite ponere fun.¬
damentũ. Ne uero ullater ins¬
quis scłm uł tercum estimar&
po pectista ficribaptisma mox
sebuintulit dicitis: Impossibile
estienũ eos qui semel sunt illumi.¬

Expanded text:
perceptis, fides resurrectionis et judicii futuri habenda est. Unde subjungit Apostolus, dicens: Ac resurrectionis mortuorum et judicii aeterni fundamentum non debetis jacere, ut iterum instruamini de fide generalis resurrectionis et judicii quod dabitur justis pariter et injustis, quasi jam non sitis de his instructi. Notandumque ad omnia semper subaudiendum esse, non rursum. Et hoc faciemus, si quidem permiserit Deus. Hoc est, et ad majora vos ducemus, et de his omnibus quae enumeravimus plenissime docebimus vos, ut non sit iterum necesse ex toto et a capite ponere fundamentum. Ne vero ullatequis secundum vel tertium aestimaret post peccata fieri baptisma, mox subintulit, dicens: Impossibile est enim eos qui semel sunt illumin
Abbreviated transcription (Latin):
Unde in actibus apłoꝵ paulus
dicit uidȩis ad fidem concurren.¬
tibus. Poenitentiã agite & bapti¬
tẽtur unusquisq ur̃m. Fun dam̃¬
tum quoq fidei addm̃ dicitur
quia fides ꝑ quã accedimus ad
dm̃ fun idamentũ est omnuum
uirtutũ Non deb& inquit esse
necesse ut iterũ iaciamus funda.¬
mentũ poenitentiae ab oꝑibus
mortuis & fundamentũ fidei ꝑ quã
acceditur ad dm̃ qđ in uobis
iactũ. ẽ. antequã adbaptismi
grãm uenissetis. Poenutentiam
ab oꝑib mortus agere. ẽ ipsa
oꝑa mala ꝑpoenutentiã delere
quȩ anima mortificabant: Opa
namq mortis sunt peccata. Nam
sicut anima uiuificatur fide
alusq uirtutibus ita infidelitate
mentũ baptisiatũ doctrine. ẽ
institutio & doctrina baptisma.¬
tis. uidelic& quid contineat in se
baptismus. & quid conferat ad fidẽ
accedentibus s ed quod dixit
plurasi numiro baptismatum
fundam̃tũ ꝓuarietate. accipiea.¬
tiũ posuit non qđ plura baptis¬

Expanded text:
Unde in Actis apostolorum Paulus Unde in Actis apostolorum Paulus dicit Judaeis ad fidem concurrentibus: Poenitentiam agite, et baptizetur unusquisque vestrum. Non dntum quoque fidei ad Deum est, quia fides qua accedimus ad Deum, fundamentum est omnium virtutum. Non debet esse, inquit, necesse ut iterum jaciamus fundamentum poenitentiae ab operibus mortuis, et fundamentum fidei, per quam accedit ad Deum quod in vobis jactum est antequam ad baptismi gratiam venissetis. Poenitentiam ab operibus mortuis agere est ipsa opera mala per poenitentiam delere, quae animam mortificabant. Opera namque mortis sunt peccata. Nam sicut anima vivificatur fide aliisque virtutibus, ita infidelitate mentum baptismatum doctrinae est institutio et doctrina baptismatis, videlicet quid contineat in se baptisma, et quid conferat ad fidem accedentibus. Sed quod dixit plurali numero baptismatum fundamentum, pro varietate accipientium posuit, non quod plura baptis
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexisse tercia die. ascendis.¬
se ad caelos. uenturũ ad iuditiũ
ut reddat unicuiq scđm oꝑa
sua. resurrectionẽ corporum.
in commutabilitatem animaꝵ
bonos ingła. malos inprena
manere. omĩ potentẽ dm̃ trini¬
tatẽ habere in ꝑsonis. unitatem
insubstantia: Postquã omt ua
ista confessus fuerit se credere:
deb& confiteri peccata sua. sicq
in uingenda est ei poenitentia aut
dierum sicut in passioꝵubus scõꝵ
legimus ac deb& deinde baptra¬
.ri. abrenuntians diabolo & omĩb
pompis eius omĩbusq oꝑibus eis
Baptizatus uero deb&̃ plenuis in¬
strui dediumitate ut credat
abutroq ꝓcedentem: Regula
quoq uiueridi scłm doctrinam
enangelicã atq apłicam quȩ
debeat agere bona & quȩ uitare
mala. Quia ergo iudei quibus
apłs ita scribebat. iam baptrrati
erant. iamq fundamentũ superius
descriptũ ꝑceperant. Hortatur
illos adista maiora tendere et
opus non esse ut iterũ illad fun.
tentia prius in iungebatur.

Expanded text:
die, ascendisse ad coelos, venturum ad judicium, ut reddat unicuique secundum opera sua, resurrectionem corporum, incommutabilitatem animarum: bonos in gloria, malos in poena manere: omnipotentem Deum Trinitatem habere in personis, unitatem in substantia: postquam omnia ista confessus fuerit se credere, debet confiteri peccata sua, sicque injungenda est ei poenitentia aut dierum, sicut in passionibus sanctorum legimus; ac debet deinde baptizari abrenuntians diabolo et omnibus pompis ejus, omnibusque operibus ejus. Baptizatus vero debet plenius instrui de divinitate, ut credat ab utroque procedentem; regulam quoque vivendi secundum doctrinam evangelicam atque apostolicam, quae debeat agere bona, et quae vitare mala. Quia ergo Judaei, quibus Apostolus ista scribebat, jam baptizati erant, jamque fundamentum superius descriptum perceperant, hortatur illos ad ista majora tendere, et opus non esse ut iterent illud fundtentia prius injungebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ clamore ualido & lacrimis
offeretis adeum idẽ ad dm̃ patr̃e.
Dies carnis diũ nr̃i dies sunt in
quib carnẽ sumpsit iniquibus
temptatus. ẽ & passus & inquib
mortale inhabitauit. Omt ua
autẽ quȩ ipse aegit incarne
p̃ces supplicationesq fueruite pro
peccatis humani generis Sacra
uero sangurus eius effusio clamor¬
fuit ualidus. iNquo exauditus: ẽ
adõ patre ꝓsua reuerentia hoc
Tristis ẽ anima mea usq admor.¬
tẽ. & pater transfer calice istum
ame: & quia uoluntariae fuit
oboedienis dõ patri usq ad mor¬
tẽ. exaudiuit illũ ds̃pater t̃cia¬

Expanded text:
cum clamore valido et lacrymis cum clamore valido et lacrymis offerens. Ad Deum, id est ad Deum Patrem. Dies carnis Domini nostri, dies sunt in quibus carnem sumpsit, in quibus natus est et passus, et in quibus mortale corpus inhabitavit: omnia autem quae ipse egit in carne, preces supplicationesque fuerunt pro peccatis generis humani: sacra vero sanguinis ejus effusio clamor validus: in quo, Exauditus est. A Deo Patre. Pro sua reverentia. HocTristis est anima mea usque ad mortem; et, Pater, transfer calicem istum a me? Et quia voluntarie fuit obediens Deo Patri usque ad mortem, exaudivit illum, d
Abbreviated transcription (Latin):
dignitate insignitatis manet: Nã
qđ regiam dignitatẽ possideat
ipse manifestat dumdicit: Ego
autẽ constitutus sũ rex abeo idẽ
adõ patre. & post resurrectionẽ
suam qđ dicit Data ÷ mͥ inqͥens¬
omis potestas incaelo & in terra.
Psalmista quoq dicit ad dm̃ patrẽ:
Ds iuditiũ tuũ regida Qđ uero
sacerdos existat satis patet qm̃ se¬
ipsũ obtulit in ara crucis ꝓnobis
& nunc interpellat dm̃ patrem
ꝓña salute. Qđ etiam unctus sit
non oleo uisibili sed plenitudin ie
sp̃s scĩ psalmista nobis inauuit
dicens adipsum. Ods̃. unxit te
ds̃ ds̃ tuus oleo leticiȩ p̃consortib:
tuis. hoc ẽ plenitudine sp̃s scĩ:
Tertia quoq eausa ÷ quare scđm
ordinẽ melchisedech & non scdm
ordinẽ aaron. xp̃s dicatur
sacerdos uidelic& quia sicut
melchisedech semel semet ipsum¬
obculit in molandũ proNobis.¬
Sequitur: Quia indiebus carrus suȩ
p̃ces supplicationesq ad eum qui
possit illum saluũ facere a morce

Expanded text:
dignitate insignitus manet: nam dignitate insignitus manet: nam quod regiam dignitatem possideat, ipse manifeste dicit: Ego autem constitutus sum rex ab eo, id est a Deo Patre. Et post resurrectionem suam omnis potestas in coelo et in terra . Psalmista quoque dicit ad Deum Patrem: Deus, judicium tuum regi da . Quod vero sacerdos existat, satis patet, quoniam seipsum obtulit in ara crucis pro nobis, et nunc interpellat Deum Patrem pro nostra salute. Quod etiam unctus sit non oleo visibili, sed plenitudine Spiritus sancti, Psalmista nobis innuit, dicens ad ipsum: O Deus, unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae prae consortibus tuis , hoc est, plenitudine Spiritus sancti. Tertia quoque causa est, quare secundum ordinem Melchisedech, et non secundum ordinem Aaron Christus dicatur sacerdos, videlicet quia sicut de Melchisedech semel legituum pro nobis.Sequitur: Qui in diebus carnis suae preces supplicantionesque ad eum, qui possit illum salvum facere a morte,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qđ natus ẽ ex utero uirgina li
infine cempoꝵ homo factus.
non ꝓpter uictimã quã ꝓnobis
obtulit a nobis acceptam & carnẽ
uidelic& & sanguinẽ suũ. Sedqͥre
scdm ordinem melchisedech et
non scđm ordinẽ aarondicatur
existere sacerdos: diuersȩ cansȩ
existunt. & prima quidẽ es ⁊ qr
melchisedech scđm legalia man.¬
data non fuit sacerdos. sed scdm
cuinsdam singularis sacerdotu
sed aeternis. nec offerens uictimas
legales. sed instar illius panem
& uinũ carnẽ udelic& ac sangui.¬
inquieris mea uere ẽ cibus et
sangius m̃s uere ẽ potus. Ista
quoq duo munera panẽ uidelicet
& uiniũ commisit aeccłȩ suȩ in
memoriã sui offererida. Unde
patet sacrifitiam pecudũ ꝑisse.
qđ fuit ordirus a aron. & illud
quia illud xp̃s corroborauit. &
aeccłȩ tenere docuit:. Scda causa
est quia melchi sedech rex &sacer¬
dos fuit. unctusq fuit nonoleo
uisibili sicut sacerdotes legis sed

Expanded text:
hoc quod natus est ex utero virginali hoc quod natus est ex utero virginali in fine temporum homo factus, necnon propter victimam quam pro nobis obtulit a nobis acceptam, carnem videlicet ac sanguinem suum. Sed quare secundum ordinem Melchisedech, et non secundum ordinem Aaron, dicatur existere sacerdos, diversae causae existunt. Et prima quidem est, quia Melchisedech secundum legalia mandata non fuit sacerdos, sed secundum cujusdam singularis sacerdotiised aeternus: nec offerens victimas legales, sed instar illius panem et vinum, carnem videlicet et sanguiinquiens mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Ista quoque duo munera, panem videlicet et vinum, commisit Ecclesiae suae in memoria sui offerenda: unde patet sacrificium pecudum periisse, quod fuit ordinis Aaron, et illud quia Christus corroboravit, et Ecclesiam tenere docuit. Secunda causa est, quia Melchisedech rex et sacerdos fuit, unctusque fuit non oleo visibili, sicut sacerdotes legis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
clarificatufus ẽ ad eum die bap.¬
tismatis dicente Hic est filius m̃s
dilectus: Quȩ clarificatio siue
glorificatio multo ꝑpropħam
quentẽ in ꝑsona filii dĩ & dicentẽ:
Dñs dix̃ adme filius m̃s estu ego
bode geniute. Et qr omtupo.¬
teniti dõ omĩa futura quasi iam
preterita aut p̃sentia sur it quod
ei post baptismũ dicturus erat.
INquienis Dñsdixit adme. Nomi
hodie genuite hoc ẽ dicere quo
Quẽ admodũ & malio loco dicit.
Tues sacerdos i iȩternũ scł̃m
ordinẽ melcbi sedech Ex suꝑiori
uersiculo ista pendent. ubi dicit
sedis̃ pater qui locutus ẽ ei filius m̃s
estu ipse clarificauit eñ quẽ ad¬
modũ & inalio loco ꝑpsalmistam
dicit ipse ad filiũ: lues sacerdos
maeternũ: & cȩtera Considerandũ
autẽ xp̃m non. ẽẽ sacerdotem
scđm id qđ gentus ẽ a dõ patre.
ante omĩa scła coaeter nus gignen.¬
ti & consubstantialis. uerus deus
manenis apud patrẽ. sed scđm

Expanded text:
clarificatus est ad eum die bapclarificatus est ad eum die baptismatis dicente: Hic est Filius meus dilectus. Quae glorificatio sive clarificatio multo ante per quente in persona Filii Dei et dicente: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu, ego hodie genui te. Et quia omnipotenti Deo omnia futura, quasi jam praeterita aut praesentia sunt, quod ei post baptismum dicturus, quasiinquiens: Dominus dixit ad me. Nominhodie genui te; hoc est dicere: Quemadmodum et in alio loco dicit, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Ex superiori versiculo ista pendent, ubi dicit x fieret, sed Deus Pater, qui locutus est ei, Filius meus es tu, ipse clarificavit eum. Quemadmodum et in alio loco psalmi dicitur ad Filium: Tu es sacerdos in aeternum, autem Christum non esse sacerdotem secundum id quod genitus est a Deo Patre ante omnia saecula, coaeternus gignenti et consubstantialis verus Deus manens apud Patrem, sed secundum
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotu auidos: qui sponte¬
se inmittunt & ingerunt ad
ministeriũ sacerdotale. non
uocatione dĩ uł uolun itate.
sed potius interuentu munerũ.
quia non ꝓsalute populi sed
ꝓ ambitione scłi hoc agunt:
Sic & xp̃s non semet ipsũ clari-¬
ficauit ut pontifex fier&.
sed ille qui locutus ẽ ad eum
filius m̃s estu: ego hodie genui
te: Glorifico honorifico clari¬
fico: tria quidẽ sunt uerba
.se. sierum glortfico meipsum
glorificationẽ nominiauit xp̃s
ergo semet ipsum nonglorificauit
siue glorificauit: ut a semet ipso
pontisex fier& pontificatusq
honorẽ haber&. quia ñ erat a
semet ipso: & hoc ẽ quod ipse dt̃s
it ieugłio dicit: Non ueni ame¬
ipso. sed ille me misit & iterum:
Głam meã non quero: est pater ñs
qui glorificat me Sicut ergo
a semet ipso nonuenut quia a se-¬
ipso nonerat suamq głam non
querebat. ita non sem& ipsum
cdarificauit ut poñtificatus
honorẽ a se ipso haber&. sed apatre

Expanded text:
sacerdotii avidos, qui spontsacerdotii avidos, qui sponte immittunt se et ingerunt ad ministerium sacerdotale, non vocatione Dei vel voluntate, sed potius interventu munerum: quia non pro salute populi, sed pro ambitione saeculi hoc agunt. Sic et Christus non semetipsum clarificavit ut pontifex fieret, sed ille qui locutus est ad eum: Filius meus es tu; ego hodie genui te. Glorifico, honorifico, clarifico, tria quidem sunt verba, se: Si ego glorifico meipsum, glorificationem neminavit. Christus ergo semetipsum non glorificavit sive clarificavit, ut a semetipso pontifex fieret, pontificatusque honorem haberet, quia non erat a semetipso, et hoc est quod ipse Dominus in Evangelio dicit, Non veni a meipso, sed ille me misit. Et iterum: Gloriam meam non quaero; et: Est Pater meus qui glorificat me. Sicut ergo a semetipso non venit quia a seipso non erat, suamque gloriam non quaerebat, ita non seipsum clarificavit, ut pontificatus honorem a seipso haberet, seo a Patre
Abbreviated transcription (Latin):
datus ẽ inifirmitate referri
adsacerdotes legis siue nr̃os.
Ita ut infirmitas accipiat᷑i
ꝓpeccato. & quia circũdatis
ipsi in firmitate carnis hoc
est peccato. indigent ut pro
popło ita & ꝓse offerre. His
uerbis ostendere uoluit apłs.
qđ sit ille pontisex & demonstra¬
re quȩ ꝑtineant ad pontificẽ.
& qđ sit eius miusteriũ & quȩ
sint signa pontificatus uidelic&
ut offerat dona & sacrifitia pro.
peccatis sciens cãdolore his qui
ignoranter errant. ac deinde
disputare aggressus. ẽ quomodo
quis ad sacerdotiũ accedere de.¬
beat dicens Nec quisqũa sibi
sumit honorẽ sacerdotu sed qͥ
uocatur adõ tamꝗ a aron
sub audis uocatus. ẽ signo floren¬
tis uirgae. siue signõ incendui
illoꝵ qui eius pontificatiu in¬
uidentes dignitatẽ sacerdotu
affectando inuadere molie-¬
.bantur: his enĩ duobus modis
ostenisis. demonstratus ÷ sacer¬
dos adõ electus: Confundit
autẽ ac ꝑcutit beatus apłs
sacerdotes cupidos honoris &

Expanded text:
datus est infirmitate, referri ad sacerdotes legis, sive nostros, ita ut infirmitas accipiatur pro peccato: et quia ipsi circumdati sunt infirmitate carnis, hoc est peccato, indigent ut pro populo, ita et pro se offerre. His verbis ostendere voluit Apostolus quod sit pontifex, et demonstrare quae pertineant ad pontificem, et quid sit ejus ministerium, et quae sint signa pontificatus, videlicet ut offerat dona et sacrificia pro peccatis, sciens condolere his qui ignorant et errant. At deinde disputare aggressus est, quomodo quis ad sacerdotium accedere debeat, dicens: Nec quisquam sumet sibi honorem sacerdotii, sed qui vocatur a Deo tanquam Aaron, subaudis vocatus est signo florentis virgae, sive signo incendii illorum, qui ejus pontificatui invidentes, dignitatem sacerdotii affectando invadere moliebantur. His enim duobus signis ostensis, demonstratus est sacerdos a Deo electus. Confundit autem ac percutit beatus Apostolus sacerdotes cupidos honoris, et
Abbreviated transcription (Latin):
mittentes inchoationis xp̃i ser¬
monẽ ad ꝑfectionẽ feramur.
Qua ꝓpter quia exercitatos sensus
docet nos habere in lege drũ
inter mittentes sermonẽ incbo¬
atioruis xp̃i ad ꝓfunda & alta
mysteria duit utatis eius ducam᷑:
Sermonẽ inchoatiorus xp̃a uocat
uutiũ fidei. instructionem
uidelic& denatiuitate ap̃i hu¬
mana. depassione. deresur recti¬
one. de ascensione eius & gratia
baptismatis. Sicut eñ eum qͥ
litteris imbuendus ⁊ elementa
litterarũ opoct& primum
audire sic & xp̃ianus primo
omniũ debis debo instrui
& post modũ admisteria diui.¬
nitatis uerine. Nonrursum
iacientes fundamentũ penitentiȩ

Expanded text:
mittentes inchoationis Christi sermonem, ad perfectiora feramur. Quapropter, quia exercitatos sensus decet nos habere in lege Domini, intermittentes sermonem inchoationis Christi ad profunda et alta mysteria Deitatis ejus ducamSermonem inchoationis Christi vocat initium fidei, instructionem videlicet de nativitate Christi humana, de passione ejus, de resurrectione, ascensione, et gratia baptismatis: sicut enim eum qui litteris imbuendus est elementa litterarum oportet primum audire, sic et Christianus primo omnium de his debet instrui, et postmodum ad mysteria divinitatis venire. Non rursum jacientes fundament
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑ sp̃m scm̃ semẽt ipsum obtulit
in maculatũ dõ emunidabit con¬
scientiã nr̃am aboꝑib mortuis
ad seruiendũ dõ uiuenti si sanguis
animaliũ inrationabiliũ poterat
carnẽ mundare. & sicut tunc tem¬
.poris uidebatur sc̃ificabatur siqͥs
inmunidus a sꝑsus fuiss& illo san.¬
guine: multo magissanguis xp̃i
poterit mundare animã et ple¬
nissime iustificare: Sequis putar&
plenã iustificationẽ & emundatio.¬
nis legalis. subintulit apłs carñis
emundationẽ scđm legem pillũ
dari: quasi dicer&: Sdnctificatur
quidẽ caro & emundatur ꝓpter
legis p̃ceptũ. sed tamen anima
expiatur: Addidit quoq differen¬
tiae causam: ꝑquã demonstrauit
illũ sanguinẽ animaliũ non esse
inmaculatũ diceris dexp̃o. Qui

Expanded text:
ipsum obtulit immaculatum Deo, emundabit conscientiam nostram ab operibus mortuis ad serviendum Deo viventi! Si sanguis animalium irrationabilium poterat carnem emundare, et sicut tunc temporis videbatur, sanctificabatur, si quis immundus aspersus fuisset illo sanguine: multo magis sanguis Christi poterat mundare animam, et plenissime justificare; sed ne quis putaret plenam justificationem et emundationnis legalis, subintulit Apostolus carnis emundationem secundum legem per illum dari; quasi dicat: Sanctificatur quidem caro et mundatur propter legis praeceptum, sed tamen anima non expiatur. Addidit quoque differentiae causam, per quam demonstravit illum sanguinem animalium non esse immaculatum, d
Abbreviated transcription (Latin):
op temperantibus sibi causa
salutis aeterne quantũ lucrũ
sit ostendit eius passio. eiusq
oboedientia qui omnub screden¬
tibus sufficit aduitam accernã.
Sequitur. de quo itẽ. nor de
mel chisedech sedde ap̃o grand
interp̃tandi sermonẽ quẽ defibo¬
dĩ incarnato instituit. Nlonfuit
unenis ignorantia cum i
reuelata sunt misteria a seculis.
abscondita sed potius millorsi.
tarditate quia imbecilles quod
infirmissimi sade & fragiles sent
buerant esse. Ninde & ipse reddit
causam dicens. Qm̃ in betilles
facti estis adandiendũ ac deinde
subiungit & exũ cuñ deberetis ma¬
gistrr eẽ ꝓpter tẽpus subaudis
quo pene abirutio legem habu¬
istis & propħas. rursũ indigetis
ut uos doceamini ame alusq:¬
apłis quȩs̃ eleñta exordu sermo¬
nũ dĩ & facti estisquib lacte
opussit non solido eybo. Ad eos
loquitur qui diu morantes ir.
lege exercitatũ sensum debueraa
Qui certe cñ debuissent magistri
esse gentiliũ ꝓpt̃. tepus preteri.¬

Expanded text:
obtemperantibus sibi causa salutis aeternae: quantum lucrum sit ostendit ejus passio ejusque obedientia, qui omnibus credentibus sufficit ad vitam aeternam. Sequitur: De quo. Non de Melchisedech, sed de Christo. interpretandi sermonem quem de Filio incarnato instituit, non fuit in ejus ignorantia cui revelata sunt mysteria a saeculis abscondita, sed potius in illorum tarditate, qui imbecilles, id est infirmi in fide, et fragiles sensubuerant esse, unde et ipse reddit causam dicens: Quoniam imbecilles facti estis ad audiendum, ac deinde subjungit: Etenim cum deberetis magistri esse propter tempus. Sub quo pene ab initio legem habuistis et prophetas. Rursum indigetis, ut vos doceamini. A me aliisqis, quae sint elementa exordii sermonum Dei, et facti estis quibus lacte opus sit, non solido cibo. Ad eos loquitur qui diu morantes in lege, exercitatum sensum debuerantQui certe cum debuissent magistri esse gentilium propter tempus praeteri
Abbreviated transcription (Latin):
tari potuit. ꝑ omĩa ꝓsimilitudi¬
ne carnis peccati absq peccato
hic iam excellentia. ẽ ꝑtinets
ad xp̃m dequa paulo superius
plenuus disseruimus Per hoc
enĩ qđ similia passus ẽ poteret
cõpati. & ꝑ hoc qđ ds̃ est inutraq
substantia potens ẽ misereri
Qđ uero ad iunxit & ꝓpterea
deb& quẽ admodũ & ꝓpopło.
ita etiam & pro semet ipso of.¬

Expanded text:
otuit per omnia pro similitudine carnis peccati absque peccato. Hic jam excellentia est pertinens ad Christum, de qua paulo superius plenius disseruimus. Per hoc enim quod similia passus est, potens est compati; et per hoc quod Deus est, in utraque substantia potens est misereri. Quod vero adjunxit, et propterea debet quemadmodum et pro populo, ita etiam pro semetipso of
Abbreviated transcription (Latin):
& inpsalmo dicente ꝓpħa. Sired.¬
didi retribuentib mihi mala.
id ẽ noni reddidi. Ordo uerborꝵ
non introibunt in requiẽ meam.
sicut uiraui inira mea. Ira enĩ dei.
uindicta illius. ẽ. Loqui dñi mag.¬
nũ est: iurare uero nimis metuca¬
.dũ. Cum enũ omĩs sermo illius ꝓ
iuramento accipidebeat. qm̃
uerus est dicitur aliquando iurare.
adexaggerandam ium rei. ut et
terrorẽ incutiat auditoribus. dic
dicitur & irascimore humano cum
semꝑ ipse idẽ maneat. quatiNus
dũ audimusillũ iratũ metnamus¬
peccare. Qđ autẽ dicit non in¬
trabunt inrequiẽ meã. hic sicut
supra dictũ est. geminã requiem
debemus intelligere un ã scilicet¬
quã illi ꝑ didert̃ ꝓpter infidelita.

Expanded text:
et in psalmo dicente propheta: Si redet in psalmo dicente propheta: Si reddidi retribuentibus mihi mala; id est, non reddidi. Ordo verborum est: Non introibunt in requiem meam, sicut juravi in ira mea. Ira enim Dei vindicta illius est: loqui enim Dei magnum est: jurare vero nimis metuendum, cum enim omnis sermo illius pro juramento accipi debeat, quoniam verus est, dicitur aliquando jurare ad exaggerandam vim rei, et ut terrorem incutiat auditoribus. Sic dicitur et irasci more humano, cum semper ipse idem maneat, quatenus dum audimus illum iratum, metpeccare. Quod autem dicit, non introibunt in requiem meam, hic sicut supra dictum est geminam requiem debemus intelligere; unam tquam illi perdiderunt propter infideli
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce ego uobiscũ sum om̃ib diebus:
usq ad consũmationẽ scłi. Sequit᷑:
ꝓpter qđ subaudis quia tẽptaueñt
siue intfensum quã iratũ qm̃ qͥui
irascitur facile potest abira. re.¬
moueri. qui uero. ẽ infensus siue
offensus. aut upx. aut nullomͦ
potest placari Ita omp̃s deus of.¬
fensus id ẽ ualde & inplacabilit̃
iratus fuit illis sexcentismilib
castigauit eos omp̃s ds̃ sed illi sẽꝑ
corde errauerunt auia ueritatis
& rectitudinus deuiantes Quicũq
etũ uoluntatẽ dĩ nod uobsecunidat
arectitudine iustitiae errat. Ipsi
uero non cognouer̃ uias meas: Non¬
cognouer̃t dicit hoc ẽ non appba¬
uert̃. nec eleger̃ actiones meab.
& p̃cepta mea. Uł non cognouer̃
quia noluer̃ ad hoc cognoscere. ut
tenerent & obseruarent illa. Sic̃
iuraui inira mea si introibunt.
in requẽ meã. Sialiquando
porutur ꝓ affirmatione. aliquan.
do ꝓdubitatione. aliquanido ꝓ
negatione ut inp̃senti locoproñ.

Expanded text:
Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi. Sequitur: Propter quod. Subaudi, quia tentaverunt msive infensum, quam iratum: quoniam qui irascitur, facile potest ab ira revocari: qui vero infensus, sive offensus, aut vix, aut nullo modo potest placari. Ita omnipotens Deus offensus, id est valde et implacabiliter iratus fuit illis sexcentis millibus, castigavit eos omnipotens Deus; sed illi semper corde erraverunt, a via veritatis et rectitudinis deviantes; quicunque enim voluntati Dei non obsecundat, errat a rectitudine justitiae. Ipsi vero non cognoverucognoverunt dicit, hoc est non approbaverunt, nec elegerunt actiones meas et praecepta mea; vel non cognoverunt, quia noluerunt ad hoc cognoscere ut tenerent et observarent illa. Quibus juravi in ira mea, si introibunt in requiem meam. Si, aliquando ponitur pro affirmatione, aliquando pro dubitatione, aliquando pro abnegatione, ut in praesenti loco pro non,
Abbreviated transcription (Latin):
exquisierunt tẽptantes ut rumnã
omp̃s essem. ded quid factum est:
Uiderunt illa ꝑ quadraginta annos
& ꝑmanserunt ingrati. Potest qđ
dicit quadraginta annis & ad se-¬
quentia coniur igi. Quadragena.¬
rius autẽ numerus misticus iN
diuina scriptura habetur.
Quadraginta diebus diĩs indeserto
ieiur iauit ut triumphar& de
illo ꝑquẽ illi quadraginta annis
mur murauer̃ in heremo contra
diĩm. Consũmataq tota gloria
uictoriȩ inpassione & resurrecti¬
one quadraginta dieb fuit cũ
discipulis antequã caeloꝵ alti¬
tudinẽ penitrar& Primis ergo
quadraginita diebs tẽptationem
huius peregrinatiorus osteridit.
posteriorib quadraginta dieb
consolationẽ qua corisolaturi s̃
impatria. Corpus etũ eius id.ẽ
aeccła necesse. ẽ ut tẽptationes
patiatur inp̃senti scło ut post¬
modũ ꝑuerure possit ad gaudia
patriae caelestis Tamen & inp̃senti
nonde ẽ ille corisolator qͥdixit.

Expanded text:
exquisierunt tentantes, utrumnam exquisierunt tentantes, utrumnam omnipotens essem. Sed quid factum est? Viderunt illa per quadraginta annos, et permanserunt ingrati. Potest quod dicit: Quadraginta annis et ad sequentia conjungi. Quadragenarius autem numerus mysticus in divina Scriptura habetur. Quadraginta diebus Dominus in deserto jejunavit, ut triumpharet de illo per quem illi quadraginta annis murmuraverunt in deserto contra Deum: consummatique tot. A gloria victoriae in passione et resurrectione quadraginta diebus fuit cum discipulis, antequam coelorum altitudinem penetraret. Primis ergo quadraginta diebus tentationem hujus peregrinationis ostendit, posterioribus quadraginta diebus consolationin patria. Corpus enim ejus, id est Ecclesia, necesse est ut tentationes patiatur in praesenti saeculo , ut postmodum pervenire possit ad gaudia patriae coelestis. Tamen et in praesenti non deest ille Consolator, qui dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptauer̃t me patres ur̃imulti.
modis dicentes:. Nũquid poterit
ds̃ parare mensam indeserto: &
nũquid poterit nos introducere
INtram patrib ꝓmissam: Quod
autẽ dicit hodie non loquitur¬
iam psalmista ad illos qui mortui
sunt indeserto murmuran do
contra dnm̃ & increduli existendo.
sed potuus ad illos qui dominieȩ
p̃dicationis tẽpore fuerunt apos¬
toloꝵq &usq ad finẽ scłi futuri
sunt Hodie inquit id ÷ it die
noui cestam̃ti uł omĩ tẽpore
quã diu dicitur hodie nolite
obdurare corda ur̃a. Hodie nãq
ꝓsempiterno porut᷑. donec
mur uidus & uita presetis man&:¬
Sequitur. Probauerutit & iider̃t
oꝑa mea quadraginta annus.
Qđ dicit ꝓbauerunt oꝑa & mirabi¬
lia mea non ÷ ita intelligendũ
ut dicatur ꝓbauerunt. id ẽ eleger̃
causa gratiarum actionũ sed potius
ꝓbatio hic ad curiositatẽ. ẽ refe ͤ.ða
& tẽptationẽ. Probauerunt inquit
oꝑa mea. hoc est curiositatis causa

Expanded text:
tentaverunt me patres vestri. Multis tentaverunt me patres vestri. Multis modis, dicentes: Nunquid poterit Deus parare mensam in deserto? Et: Nunquid poterit nos introducere in terram patribus promissam? Quod autem dicit: Hodie, non loquitur Psalmista ad illos qui mortui sunt in deserto murmurando contra Deum, et increduli existendo, sed potius ad illos qui dominicae praedicationis tempore fuerunt, apostolorumque, et usque ad finem saeculi futuri sunt. Hodie, inquit, id est in die Novi Testamenti, vel omni tempore, quandiu dicitur hodie, nolite obdurare corda vestra; hodie namque pro sempiterno ponitur, donec mundus et vita praesens manSequitur: Probaverunt et viderunt opera mea. Quadraginta annis. Quod dicit: Probaverunt opera et mirabilia mea, non est ita intelligendum, ut dicatur: probaverunt, id est elegerunt causa gratiarum actionum, sed potius probatio haec ad curiositatem est referenda et tentationem. Probaverunt, inquit, opera mea: hoc est, curiositatis causa
Abbreviated transcription (Latin):
sabbati quo requinat deus ab
oꝑib suis. scdm palestinã in quã
ingressr israbelite requiecuri
erant amiseria & laborib multis.
Tertiã quoq quȩ uera ÷ requies.
regnũ uidelicet caeloꝵ. Ad quam
quos ꝑuenure contigerit plenis.¬
sime requiescent a laborib et
erumtuis huuis scł̃i. Dequa hic
apłs prophetando spũaliter loquit᷑
diceris. Qua ꝓpt̃ subaudis quia
domus dĩ sumus sifide rectã et
głam spei firmã retinuerimus. nolite
obdurare corda ur̃a nesimilia patr¬
amini qualiter ꝓgenitores uestri
passi sunt priuati requie ꝓmissa :
hortatur apłs hebreos his uerbis
ut non essent in ifideles & incredu¬
li & ꝑderent requĩẽ aetern̾a sibi
adño ꝓmissam. sicut ꝑdiderunt
patres eoꝵ requiẽ tẽporalem.
N olite inquit obdurare corda ur̃a.
sicut subaudis obdurauerunt
patres ur̃i in exacerbatione id est
a maricatione quando me adama.¬
t̃eptatiorus eoꝵ indeserto ubi

Expanded text:
sabbati, quo requievit Deus ab sabbati, quo requievit Deus ab operibus suis, secundam Palaestinam, in quam ingressi Israelitae, requieturi erant a miseria et laboribus multis; tertiam quoque, quae vera est requies, regnum videlicet coelorum, ad quam quos pervenire contigerit, planissime requiescent a laboribus et aerumnis hujus saeculi, de qua hic Apostolus prophetando spiritaliter loquitur, dicens: Quapropter, subaudi, quia domus Dei sumus, si fidem rectam et gloriam spei firmam retinuerimus, nolite obdurare corda vestra, ne similia patiamini qualia progenitores vestri passi sunt, privati requie promissa. Hortatur Apostolus Hebraeos his verbis, ut non essent infideles et increduli, et perderent requiem aeternam sibi a Domino promissam, sicut perdiderunt patres eorum requiem temporalem. Nolite, inquit, obdurare corda vestra, sicut obduraverunt patres vestri. In exacerbatione. Id est, amaricatione, quando me ad amadiem tentationis eorum in deserto, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
enacbim hoc ẽ gigantũ Istabelitȩ¬
uero ingrati & insensati. quosopor¬
tebat tantor beneficioꝵ dĩ remi¬
nisti. quomodo eõs clausꝰas inmecdia
tanti. exercitus multitudine egyp.¬
tioꝵ eripuerit depericulis. etiam
fluuioꝵ fontes depetra sine de
rabilia beneficia eis contulerit.
Nec dõ credider̃t̃ desperantes de eiꝰ
potentia nec hoꝵ aliquid reme¬
morati sunt. sed timore despera.¬
bili ꝑterriti murmurando dixier̃.
Utinam non introducat nos dnis
it̃ram illã. Renertamur inegyp.¬
.tã. Ds̃ igitur iratus qđ sic cito
obliti sunt oꝑum ac mirabilium eiꝰ.
iurauit qđ non ess& intratura
generatio illa in requiẽ & patriã
olim patrib ꝓmissar.Sicq illa
sexcenta milia quȩ egressa sutit
de aegypto perierunt preter
tantũmodo caleb iudelic& filiũ
iephone & iosue filiũ. nun qui
seditioriẽ popłi conpescere nisi
sunt creduli ꝓmissiorub dNũ.
Notandũ autẽ tres requies ab apło

Expanded text:
Enac, id est gigantum. IsraelitEnac, id est gigantum. Israelitero ingrati et insensati, quos oportebat tantorum Dei beneficiorum reminisci, quomodo eos clausos in medio tanta exercitus multitudine Aegyptiorum eripuerit, de periculis etiam fluviorum, fontes de petra sine defrabilia beneficia eis contulerit, necdum crediderunt, desperantes de ejus potentia, nec horum aliquid remorati sunt; sed timore desperabili perterriti murmurando dixerunt: Utinam non introducat nos Dominus in terram illam! revertamur in Aegyptum. Deus igitur iratus, quod sic cito obliti fuerunt operum ac mirabilium ejus, juravit quod non esset intratura generatio illa in requiem et patriam olim patribus promissam, sicque illa sexcenta millia quae egressa sunt de Aegypto perierunt, praeter tantummodo Caleph, videlicet filium Jephonae, et Josue filium Nun, qui seditionem populi compescere nisi sunt, creduli promissioni Domini. Notandum autem, tres requies ab Apost
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ł scs hodie siuocẽ eis audieritis.
Nolite obdurare corda ur̃a. et
cȩtera usq si intrabunt requiem
meã Despe paulo superius locu¬
tus fuerat beatus apłs qđ opor¬
teat sperare ea quȩ futura sunt.
& dat inde testimoruũ ꝓpheti¬
cũ sub cõparatione. quomodo illi
perierunt: qui desperauerutit
depotentia omĩpotentis dĩ & quid
ꝓmeruer̃ pauci qui sub spe certa
ꝓmissis dĩ crediderunt. Quia
ergo obscure locutus ÷ apłs netes¬
se ẽ replicari historiã ueteris
testamenti ut manifestior fiat
oratio. Eductus popłs israheliti¬
cus de egyptiaca seruitute.
signis & mirabilib diũ cũ multã
uiam deserti ꝑ ambulassent: pas.¬
ti adño manna. aqua depetra
potati. enisq ꝓtectione tutati
consiliũ iniert om̃s mittere
desingulis tribubus principes
speculatores quideberent: spetu.¬
lari atq considerare terrami
lustrauerunt terrã. reuersiq
lissimã. magnoꝵq fructuum
ꝓcreatrice. sed habere urbes
les esse inea ut pote destirpe

Expanded text:
odie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vostra: et caetera, usque: Si introibunt in requiem meam. De spe paulo superius locutus fuerat beatus Apostolus, quod oporteat sperare ea quae futura sunt, et deinde testimonium propheticum sub comparatione, quomodo illi perierunt qui desperaverunt de potentia omnipotentis Dei, et quid promeruerunt pauci qui sub spe certa promissis Dei crediderunt: quia ergo obscure locutus est Apostolus, necesse est replicari historiam Veteris Testamenti, ut manifestior fiat oratio. Eductus populus Israeliticus de Aegyptiaca servitute in signis et mirabilibus Domini, cum multam viam desertam perambulassent, pasti a Domino manna, aqua de petra potati, ejusque protectione tutati, consilium inierunt omnes mittere de singulis tribubus principes exploratores, qui deberent speculari atque considerare terram slustraverunt terram, reversiquelissimam, magnorumque fructuum procreatricem, sed habere urbes mos esse in ea, utpote de stirpe
Abbreviated transcription (Latin):
nis incaelis scõꝵ minister. & taber¬
naculi ueri qđ fixit ds̃ & nor
homo. Sedem magnitudinis in
caelis debemus accipere plenitu.¬
dinẽ paternȩ maiestatis. in qua
filius dĩ sed&. quȩ &iam designat᷑
ꝑdextram. Nec ẽ pueriliter acci¬
piendũ. qđ ds̃ pater dexteram.
aut sinistram habeat qui sp̃s. est
omĩa implens. ut ita sedeat filius
indextra illius. sicut sol& sedere
filius iuxta patrem suũ regem.
Sed sicut diximus plenitudinem
maiestatis sũmamq gloriam
beatitudinis & ꝓsperitatis debemus
ꝑdextram intelligere. inqua filius
sed&. Sedexe autem filu ꝓhabitare
ponitur. Pontifex ergo nr̃ qui con¬
sedit insũma gła paternȩ maiesta.¬
tis incaelis. scõꝵ minister ẽ quod
duob modis accipi potest. Uenieis
quippe dñs in munidũ ꝑ incarnati.

Expanded text:
nis in coelis, sanctorum minister, et tabernis in coelis, sanctorum minister, et tabernaculi veri quod fixit Deus et non homo. Sedem magnitudinis in coelis debemus accipere plenitudinem paternae majestatis, in qua Filius Dei sedet, quae etiam designatur per dexteram. Nec est pueriliter accipiendum, quod Deus Pater dexteram aut sinistram habeat, qui spiritus est omnia implens, ut ita sedeat Filius in dextera illius, sicut solet Filius sedere juxta Patrem suum regem; sed sicut diximus, plenitudinem majestatis, summamque gloriam beatitudinis et prosperitatis debemus per dexteram intelligere, in qua Filius Dei sedet. Sedere autem Filii pro habitare ponitur. Pontifex ergo noster qui consedit in summa gloria paternae majestatis, in coelis sanctorum minister est. Quod duobus potest modis accipi: veniens qu