comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mento ꝓbans irrefraga¬
bili ueritate subnixã eẽ
sẽtẽciã ꝙͣ de dnõ testat᷑
ciplus dicens. qm̃ ipi cu¬
ra est de nobis Hũilima
itaq obediencia pnia
sibi a sũmo bons oũn
abbatũ abbate ĩiunctã
suscipiens tanta curauit
sollicitudĩe obseruae̾ : ut
eciã postea fc̃s albanẽẜ
episcopus cardĩał soleret
familiarib suis diceͬ. qr
si hoc articulo p̃meret᷑
ut unũ e duob modis
oĩb fieri oportẽt. scͥlicet
ĩ die scõ pasche seu nata¬
lis dñĩ aut missã aut
pͥs illos obmitte᷑ pociꝰ
missã int̾mittet: bñdic¬
tꝰ igit᷑ deus ĩ donis suis.
et sc̃s ĩ oĩb nisecordiis
suis qui ĩ hiis nouissimis
diebtã ꝑspicius et eiu¬
dentib reuelatioĩb cõ¬

Expanded text:
ns, irrefragabili veritate subnixam esse sententiam, quam de Domino testatur Apostolus dicens quoniam, ipsi cura est de nobis . Humillima itaque obedientia poenitentiam sibi a summo omnium abbatum Abbate injunctam suscipiens, tanta curavit sollicitudine observare, ut etiam postea factus Albanensis episcopus cardinalis solitus esset familiaribus suis dicere quia, si hoc articulo premeretur, ut unum e duobus modis omnibus fieri oporteret, scilicet in die sancto Paschae, seu Natalis Domini, aut missam aut psalmos illos omittere, potius missam intermitteret. Benedictus igitur Deus in donis suis, et sanctus in omnibus misericordiis suis, qui in his novissimis diebus tam perspicuis et evidentibus revelatio
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ intẽptũtũ reliq̃ro
corporis et insipiencie
argui ꝑtimesco Por¬
rige̾ p̃cor auxiliũ prebe
consiliũ indigenti des¬
picias genuitũ serutili
miserandi Eadem itaq

Expanded text:
ium intentatum reliquero, torporis et insipientiae argui pertimesco. Porrige, precor, auxilium, praebe consilium indigenti, et ne despicias gemitum servuli miserandi. Eadem itaq
Abbreviated transcription (Latin):
et flenti apparẽs stetit añ
illũ ĩ medio chori. manus
suas expandẽs et qͣi ostẽdẽs
ei Porro ĩ eius ueatissimis
palns loca clauoꝵ euiden¬
tissime apparebãt: ita ut
de ipĩs plagis recentib sã¬
guis emane᷑ inderet᷑ Uiso
itaq dño feͣ ille gauisus
est gaudio magno palde.
obstupescẽs et quasi extra
se fcũs: nesciebat ĩ acto tꝑis
quid age debet Bolebat
nãq ĩ mediũ ꝓsilire et pedes
app̃hendeͬ saluatoris sed re¬
tinebat eũ pudor et reueren¬
tia cõuentus: ne uelud ĩsa-¬
niẽs reputaret᷑ Nam et hoc
ignorabat: utrũ uidelic appa¬
rẽs dñs ab ipõ solũmõ an et
ab aliis ꝑit̾ uideret᷑ Flebat
aũt uberrĩe. eratq cor eius
in semetipõ pietate liq̃scẽs:
p̃ ĩmensa dulcedine amoris
illius quẽ intuebat᷑ Eadem
uero apparitio diĩ tã diu
durauit: quousq ĩ rñso¬
rio qd̾ tũc cantabat᷑ dcoẽs iste
iã surrexit uenite et pidete
tanta morositate ꝙͣta a cõ
uatis ĩ amorẽ illius quem

Expanded text:
et flenti apparens, stetit ante illum in medio chori, manus suas expandens, et quasi ostendens ei. Porro in ejus beatissimis palmis loca clavorum evidentissime apparebant, ita ut de ipsis plagis recentibus sanguis emanare videretur. Viso itaque Domino, frater ille gavisus est bstupescens, et quasi extra se factus, nesciebat in arcto temporis quid agere deberet. Volebat namque in medium prosilire, et pedes apprehendere Salvatoris, sed retinebat eum pudor et reverentia conventus, ne velut insaniens reputaretur. Nam et hoc ignorabat utrum videlicet apparens Dominus ab ipso solummodo, an et ab aliis pariter videretur. Flebat autem uberrime, eratque cor ejus in semetipso pietate liquescens, prae immensa dulcedine amoris illius quem intuebatur. Eadem vero apparitio Domini tandiu duravit, quousque in Responsorio, quod tunc cantabatur, dictiones istae, jam surrexit, venite et videte, tanta morositate, quanta a svatis, in amorem illius quem
Abbreviated transcription (Latin):
quod in plateis celestis
p̃occupans  quid pꝯͣ
mortem carnis futurꝰ
eẽt in carne adhuc cor¬
ruptibili positus p̃sago
nuratło declaruit: sicq
leccibundꝰ et laudans
in uote exultaciomis
et confessionis btam̃
aiãm illam ex alauit De
ciuꝰ felici consũmatione
bt̃s bernardꝰ młtũ exhi

Expanded text:
quod in plateis coelestis praeoccupans, quid post mortem carnis facturus esset, in carne adhuc corruptibili positus praesago miraculo declaravit: sicque laetabundus et laudans, in voce exsultationis et confessionis beatam animam illam exhalavit. De cujus felici consummatione beatus B
Abbreviated transcription (Latin):
sus extitit uir religiosus
ac magne mansuetudi¬
nis: qui ꝑ magisterium
diuine grẽ didicerat eẽ
mitis et hũilis corde Huic
ceteri frẽs testomonium
fuit irasci: nũꝙͣ quibus¬
lib ĩuiriis ꝓuocatus ad

Expanded text:
sus exstitit, vir religiosus ac magnae mansuetudinis, qui per magisterium divinae gratiae didicerat esse mitis et humilis corde. Huic caeteri fratres testimonium fuisset irasci, nunquam quibuslibet injuriis provocatus
Abbreviated transcription (Latin):
dotalib ornamẽtis ĩdu¬
tũ missã celebrantẽ Quo¬
ciens pero iuxta ritum
sacrificii se ad ppłm tõu̾¬
tebat: tollẽs ĩ manib
suis calicem de altari: cũt¬
tis qui aderãt uidendũ
offerebat Porro ĩ ipõ
calite nichil aliud erat.
pedes eius ĩ domo symo¬
nis flendo et penitendo
rigauerat Cũq p̃dcũs
frat̾ secus pedes diũ posi¬
tus ista pideret. ꝑcuncta¬
tꝰ ẽ eũ dicens Obsetro dne
ant uniu̾̃si ꝙͣtũ michi pla¬
cet contricio cordis et peĩ

Expanded text:
dotalibus ornamentis indutum, et missam celebrantem. Quoties vero juxta ritum sacrificii se ad populum convertebat, tollens in manibus suis calicem de altari, cunctis qui aderant, videndum offerebat. Porro in ipso calice nihil aliud erat, pedes ejus in domo Simonis flendo et poenitendo rigaverat. Cumque praedictus frater secus pedes Domini positus ista videret, percunctatus est eum, dicens: « Obsecro, Domine, ant universi quantum mihi placet contritio cordis, et p
Abbreviated transcription (Latin):
malignꝰ apostota suꝑ¬
bo collo respiciens illum
quasi ĩdignans ꝙ sug¬
gesti oĩb eius tam ꝑtina¬
citꝰ reluctaret᷑ Porrorit
dei scupidus aĩo tanqͣ
uinctus tenebat᷑ ut se
moueͬ nõ poss Tandem
pisitante se deo signo
dnĩce crucis se muniuit
cuiꝰ uirtute ꝑniciosum
monstrũ euanescẽs ne¬
hil eũ nocuit: nisi ꝙ tẽp¬
tationis auxit eius ĩcen¬
diũ Euolutis aũt postes
dieb paucis apparuit ei
ui eodẽ loco. figurã belue
tissimũ atletiã pies
monsteũ acriter ĩ niuis
illi: rabidoq hoctu effe¬
rebat᷑ in eũ quasi uuiũ
deuoratura Sdinaue
fuure repͥmebat᷑ ut eum
tange nõ ualet Tuic de¬
mũ ad ĩuocationẽ noĩs
xp̃i fantastica belua re¬
pente disparuit Qua
recedente illico: uir dei
tantũ suꝑͣdictu passio¬
nis ĩcendiũ ꝑtulit: ut e¬
udẽt᷑ agnoscẽt ibi pñtẽ fuis¬
se illũ de ysaya fabrum

Expanded text:
alignus apostata, superbo oculo respiciens illum, et quasi indignans quod suggestionibus ejus tam pertinaciter reluctaretur. Porro vir Dei stupidus animo, tanquam vinctus tenebatur, ut se movere non posset. Tandem visitante se Deo, signo Dominicae crucis se munivit, cujus virtute perniciosum monstrum evanescens nihil eum nocuit, nisi quod tentationis auxit incendium. Evolutis autem postea diebus paucis, apparuit ei in eodem loco, figuram belluatissimum athletam pervicax monstrum, acriter imminens illi, rabidoque hiatu efferebatur in eum, quasi vivum devoratura. Sed divina virtute reprimebatur, ut eum tangere non valeret. Tunc demum ad invocationem nominis Christi phantastica bellua repente disparuit. Qua recedente illico vir Dei tantum supradictae passionis incendium pertulit, ut evidenter agnosceret ibi praesentem fuisse illum de Isaia f
Abbreviated transcription (Latin):
bili Erat aũt statura en osr¬
mis. atq deformis ualde¬
Qui eciã indutus cucul¬
la hispida atq nigrima
cuiꝰ manice decurtate
erant: et uix usq ad cubi¬
tos ꝑtingebãt reliqua
pero ꝑs brachioꝵ discoo¬

Expanded text:
bili. Erat autem statura enormis atque deformis valdeQui etiam indutus erat cuculla hispida atque nigerrima, cujus manicae decurtatae erant, et vix usque ad cubitos pertingebant; reliqua vero brachio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ aliquot dies ãnos duxa¬
uit. et uix tandẽ ad pacis
concordieq uinculũ reno¬
nari potuit Cuiꝰmoĩ ueo
fuerit occtisio hiuꝰ dissen¬
cionis nichil int̾ esti hoc
solũ dicimꝰ dãpnosam et
penalem tanti pontificis
cũe guerram illam extitis¬
se: sicut diuina reuelatio¬
ne declaratũ est Post dor

Expanded text:
liquot annos duravit, et vix tandem ad pacis cocordiaeque vinculum renovari potuit. Cujusmodi vero fuerit occasio hujus dissensionis, nihil interest: hoc solum dicimus, damnosam et poenalem tanti pontificis animae guerram illam exstitisse, sicut divina revelatione declaratum est. Post dor
Abbreviated transcription (Latin):
da reucille uiuẽ cepit et
ueras uolũtarie pauꝑta¬
tis diuicias fallaciũ di¬
uiciaꝵ irritamentis se p̃tu¬
usse gloriabat᷑ Discens
nãq ab apło stultus eẽ
ut sapiens fieret: diui¬
cias que potius exhauri¬
ũt hoĩnem qm repleãt
exetratus est: et illas que
imensũ pondus gle oꝑã¬
tur ĩ inõ in et̾na btĩtudi¬
ne toto mentis desiderio
complexus est Cũ ꝑfec¬
ussimoꝵ monachoꝵ im¬
tator fcũs didicisset ab
mitib ĩ enarrabilib sus¬
pirat᷑ ascende̾. dignꝰ iã
enã młtis aliis uͥbo et

Expanded text:
aravalle vivere coepit, et veras voluntariae paupertatis divitias fallacium divitiarum irritamentis se praetulisse gloriabatur. Discens namque ab Apostolo stultus esse, ut sapiens fieret , divitias quae potius exhauriunt hominem quam repleant, exsecratus est, et illas quae immensum pondus gloriae operantur in ipso in aeterna beatitudine, toto mentis desiderio complexus est. Cum perfectissimorum monachorum imitator factus didicisset ab mitibus inenarrabilibus suspiratur, ascendere, dignus jam etiam multis aliis verbo
Abbreviated transcription (Latin):
de archiepãtũ sortitus
est Consecutus pero am¬
ple huiꝰ dignitatis emi¬
nencicm tanta spurita¬
lis sapiẽ luce refulsit
tantaq autoritate ac sp̃s
libertate officiũ suũ exͣcuit
tanta nichilomiꝰ mansue¬
tudine et humilitate perũ
se monachũ ĩ pontificali
culnue demonstrauit.ͥ
ut non solũ cisterciensis
ordo perũ eciã uniu̾si fi¬
deles intra ytaliam gra¬
tularent᷑ uehemen ter
grãs agentes deo qͥ splen¬
didissimã hant colũpnã
et fulcumentũ ĩconcus¬
sum scẽ eccĩe sue tꝑib

Expanded text:
patum sortitus est. Consecutus vero amplae hujus dignitatis eminentiam, tanta spirilis sapientiae luce refulsit, tantaque auctoritate ac spiritus libertate officium suum exercuit, tanta nihilominus mansuetudine et humilitate verum se monachum in pontificali culmine demonstravit, ut non solum Cisterciensis Ordo, verum etiam universi fideles intra Italiam gratularentur vehementer, gratias agentes Deo, qui splendidissimam hanc columnam et fulcimentum inconcussum S
Abbreviated transcription (Latin):
uter celestis grẽ¬
pinguedine pulli¬
lantes ꝓpagines quas ui¬
nea dnĩ sabaoth eccłia sa¬
luz clareuallis emisit ut
tnͣsplantarent᷑ suꝑ aquat
młtas. id est suꝑ diuersa¬
rũ regionũ ppłos pontis¬
tali honore sublimarens
natalis soli specialis bal¬
duinꝰ mirabilit̾ emitus
qui doct̾nam reuerendis¬
simi prĩs bernardi se ail
spreuit uniusas mũdi

Expanded text:
ter coelestis grapinguedine pullulantes propagines, quas vinea Domini Sabaoth, Ecclesia scilicet Claraevallis emisit, ut transplantarentur super aquas multas, id est super diversarum regionum populos pontificali honore sublimarentur, natalis soli specialis gloria Balduinus mirabiliter emicuit, qui doctrinam reverendissimi Patris Bernardi secutus, sprevit uni
Abbreviated transcription (Latin):
ero Abbas nãq stur¬
re et ãmiracione rep¬
tus nec ausus pltra
tinaciter reniti eleu
manu benedixͭ ei sicq scã
aĩa illa disparens spem

Expanded text:
 Abbas namque stupore et admiratione repletus, nec ausus ultra pertinaciter reniti, elevata manu benedixit ei. Sicque sancta illa anima disparens, spe
Abbreviated transcription (Latin):
dens hoc et ĩuidens quidã
uir belial seruꝰ euisdẽ hẽ¬
rici homo tocius pͥuita¬
tis amator et boni tociꝰ
ĩcredulus ĩ seruũ dei ait¬

Expanded text:
dens hoc, et invidens quidam vir Belial, serviens ejusdem Henrici, homo totius pravitatis amator, et boni totius incredulus, in servum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
uolus app̃bendat. A la¬
tere uo due milieres
ueniẽtes int̾ se depor tu¬
mẽbroꝵ destitutã officio
et contractã suũq dein
gare polebãt ut talã¬
tatẽ infirme. et bauila
angustias curationis o¬
tate remedio releuare
Porro henricꝰ hãt ĩtuẽs

Expanded text:
latere vero duae mulierculae venientes, inter se tertmembrorum destitutam officio et contractam, Virumque Dei rogare volebant, ut calamitatem infirmae et bajularum angustias curationis optatae remedio relevaret. 29. Porro Henricus hanc intuens
Abbreviated transcription (Latin):
tutari nccẽ ẽẽt Cursu
itaq rapidissimo fugiẽs :
casu accidit ut ad clau¬
surã qua cuniteriũ cin¬
gebat̾ currendo deuenie

Expanded text:
tutari necesse esset. Cursu itaque rapidissimo fugiens, casu accidit ut ad clausuram qua coemeterium cingebatur currendo deveni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfunda uero nocte duo
ex illis cũ fugitiuũ in lcõ
firmit̾ dormientẽ aspice¬
rent: tũc et ipĩ dormire
ceperũt Erant enĩ oculi

Expanded text:
funda vero nocte duo ex illis cum fugitivum in lecto firmiter dormientem conspicerent, tunc et ipsi dormire coeperunt: erant enim oculi
Abbreviated transcription (Latin):
diluisset ⁊ illeq se hoc nõ
semel. sed pluries cõfessũ
fuisse asseĩt: tũ magne ã¬
miracioĩs stupore p̾orissa
sb̾iũxit. De michi peccatri
tibi nõ semel sed pluries

Expanded text:
diluisset, illeque se hoc non semel, sed pluries confessum fuisse assereret, cum magnae admirationis stupore priorissa subjunxit: « Vae mihi peccatrictibi non semel, sed pluries
Abbreviated transcription (Latin):
eciã irrõnable creatum̃
sime sb̃icit calc̃tati: qͣte¬
nꝰ miser hõ cui speciali
ob meĩtũ suꝑbie ana¬
hematis spiculũ ĩtẽta¬
ur. ꝙͥ sibi de se metuẽ¬
dũ sit pẽset ⁊ qñ ea q̃ rõis
expiẽciã sb̃ire nesciũt:
ꝑ pirtutẽ diuini noĩs
mathẽatis mucrone
pãtor augustus karo
migni filiꝰ qͥ pͥmꝰ eccĩas

Expanded text:
etiam irrationalem creaturam simae subjicit calamitati, quatenus miser homo, cui specialiter ob meritum superbiae anathematis spiculum intentatur, quid sibi de se metuendum sit, penset, quando ea quae rationis experientiam subire nesciunt, per virtutem divini nominis anathematis mucrone imperator Augustus, Caroli magni f
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝑatoris erat abbas q̃dã
noĩe conradꝰ ⁊ qͥ scdm põ¬
paticã cõsuetudiẽ ĩꝑia¬
liũ abbatũ ĩt̾ cetãs secu¬
laris gle illecebs amlis
aureis utebatur: lõge a¬
lit̾ ut credo affectꝰ ꝙͣ ille
ue pauꝑ et huilis spũ.
clãeuallis p̾mꝰ abbas:
quẽ sicut de eoscribit᷑ plꝰ
delcãbat rastrũ et sarti¬
lus: ꝙͣ thiara et anulꝰ
Cõtigit po ut qͣdã pice
haberet anulũ aureũ qͥ
erat illi p̃ciosus: quẽ una
dierũ sedẽs ad mẽsã. dũ
iuxͣ morẽ curie causa ab¬
luẽdar manuũ deposu¬
isset: nugis nescio an se¬
riis ĩtuẽientibꝰ. aliꝙͣto
negligẽtiꝰ sic suꝑ mẽsã
relictꝰ est ilduolans ĩtẽa
domesticꝰ ales cornus

Expanded text:
erat abbas quidam, nomine Conradus, qui secundum pompaticam consuetudinem imperialium abbatum, inter caeteras saecularis gloriae illecebras, annulis aureis utebatur, longe aliter, ut credo, affectus quam ille vere pauper et humilis spiritu Claraevallis primus abbas, quem, sicut de eo scribitur, plus delectabat rastrum et sarculus quam tiara et annulus. Contigit vero ut quadam vice haberet annulum aureum, qui erat ei pretiosus, quem una dierum sedens ad mensam, dum juxta morem curiae causa abluendarum manuum deposuisset, nugis nescio, an seriis intervenientibus, aliquanto negligentius sic super mensam relictus est. Advolans interea domesticus ales cor
Abbreviated transcription (Latin):
expbrantẽ michi huius¬
moĩ uerbis. Heu detes¬
tande pccõr. Heu exe¬
crande ꝓditor castita¬
tis et religionis: nũꝙͣ
natus fuisses: nũꝙͣ

Expanded text:
exprobrantem mihi hujusmodi verbis: Heu, detestande peccator! heu, exsecrande proditor castitatis et religionis, nunquam natus fuisses, nu
Abbreviated transcription (Latin):
uideret. nichil tñ presbi¬
tero indicare poluit: ne
ipẽ uanitatis notaret᷑.
si tm̃ dei misteriũ facile
sine magno ponde̾ ra¬
tionis ꝓpalaret: aut
ille cui tanta grã a dño
collata eq̃t ꝑ elacõis uiciũ eadẽ

Expanded text:
ideret, nihil tamen presbytero indicare voluit, ne aut ipse vanitatis notaretur, si tantum Dei mysterium facile sine magno pondere rationis propalaret, aut ille cui tanta gratia a Domino collata erat, per elationis vitium eade
Abbreviated transcription (Latin):
officinas c̾cuens frm̃ ma¬
nib abluendis aquã ĩfũ¬
det In quo nimirũ desig¬
natũ fuisse rei exitus do¬
cuit. qr ipẽ futurus eẽt
qui frm̃ clareuallẽsiũ ex¬
cessus cotidiana ỹmo peo
fere continua ocłoꝵ in¬
undatioẽ ac si duob ĩfu¬
sorus ablue̾t Cũ itaq dul

Expanded text:
officinas circuiens, fratrum manibus abluendis aquam infunderet. In quo nimirum designatum fuisse rei exitus docuit, quia ipse futurus esset qui fratrum Claraevallensium excessus quotidiana, imo fere continua oculorum inundatione, ac si duobus infusoriis, ablueret. Cum itaque dul
Abbreviated transcription (Latin):
sõpnolencia in seruicio
dei necnõ et fantasiis et
uisionib quas tepidio¬
res quiq eciam in cho¬
rodormientes ꝑ ĩmssio¬
nes demonũ ĩuiti paã¬
ll subtiliꝰ et explora¬
lus in reuelationibus
su luisdam serui dei iuo¬
nit᷑ :ͥ quem ĩ ꝑtib britã¬
nie in domo quadam cist̾¬
cienẜ ordĩs questratta flo¬
rida dicit᷑ habitantẽ ad

Expanded text:
somnolentia in servitio Dei, nec non et de phantasiis et illusionibus, quas tepidiores quique etiam in choro dormientes per immissiones daemonum inviti patiuntur, subtilius et exploratius in revelationibus cujusdam servi Dei invenitur: quem in partibus Britanniae in domo quadam Cisterciensis Ordinis, quae Strata florida dicitur, habitantem, ad
Abbreviated transcription (Latin):
tis insistẽs in corpe suo
glorificare et portare de¬
um sollicitus fuit Nã
int tetera bona q̃ tor¬
de integro faciebat etĩa

Expanded text:
 insistens, in corpore suo glorificare et portare Deum sollicitus fuit. Nam inter caetera quae corde integro faciebat, etia
Abbreviated transcription (Latin):
młtitudĩs cetus ex di¬
uersis mũdi ꝑtib col¬
lc̃s sub umbra conden¬
saꝵ frondiũ. id est
młtipliciũ meritoꝵ
eius ab estu carnaliũ
illecebraꝵ foret refrige

Expanded text:
multitudinis coetus, ex diversis mundi partibus collectus, sub umbra condensarum frondium, id est multiplicium meritorum ejus, ab aestu carnalium illecebrarum foret refrige
Abbreviated transcription (Latin):
re in t̾ra aliena. net re¬
signarehus qui eũ sibi
comiserãt. qm̃ amaba¬
t᷑ ab oĩb sicut erat ama¬
bilis ualde. cũ fletu et
gemitu cõuersus ad dñ
exspecta ĩquit dñe exspec¬
ta usq ad reditũ. resti¬
tutũ amitis tolle eum

Expanded text:
relinquere aliena, nec resignare iis, qui eum sibi commiserant, quoniam amabatur ab omnibus, sicut erat amabilis valde, cum fletu et gemitu conversus ad Dominum: « Exspecta, inquit, Domine, exspecta usque ad reditum, restitutum amicis tolle eum
Abbreviated transcription (Latin):
om ꝓ sedando
scismate petrileo
tia iã uice bocante
nõ papa ĩnotencio yta¬
Ia intrasset. et mag¬
us ubiq signis et n¬
atculis clarescẽt. dnm̃
herardũ cellerariũ su¬
i tanꝙͣ fidelissimũ ad¬
utorẽ prudentissimũ
consiliariũ ꝑ oiã secũ¬

Expanded text:
o sedando schismate Petri Leonis tia jam vice, vocante domno papa Innocentio, Italiam intrasset, et magnis ubique signis et miraculis claresceret, domnum Gerardum cellerarium suum tanquam fidelissimum adjutorem prudentissimumque consiliarium,
Abbreviated transcription (Latin):
raret Itaq in sacra ui¬
gilia pentecostes circa
horam nonã. cũ iam
abbas eusde loci ad
celebrandũ officiũ ipiꝰ

Expanded text:
raret. Itaque in sacra Vigilia Pentecostes circa horam nonam, cum jam abbas ejusdem loci ad celebrandum officium ip
Abbreviated transcription (Latin):
marie clareualis ante
capłm cist̾ciense cõue¬
nerant. ibidem adhuc
ni fallor demorantib.
ĩ medio tante et tã sanc¬
te młtitudĩs abbatũ ui¬
delicet et monachoꝵ et
cõu̾soꝵ sicut desideaue̾at
qͥas magni et reueren¬

Expanded text:
Mariae Claramvallem ante capitulum Cisterciense convenerant, ibidem adhuc, ni fallor, demorantibus, in medio tantae et tam sanctae multitudinis, abbatum videlicet et monachorum et conversorum, sicut desideraverat, quias magni e
Abbreviated transcription (Latin):
ssimꝰ tam leui occasio¬
e lecto detineret᷑ Dñ
subridens aiebat Ne
Io morieris: sed adhuc
cõmessurus es nobiscũ
ꝓ fabis et olerib nrĩs

Expanded text:
ssimus tam levi occasione lecto detineretur. Unde et subridens aiebat: « Ne non morieris, sed adhuc comesurus es nobiscum de fabis et oleribus nos
Abbreviated transcription (Latin):
supplicit̾ exoraret Conti¬
git peo̾ ut ab ũmicis suis
insidiantib sibi quadã
uite ita repente circũue¬
meret᷑ ut aut in ĩstan¬
ti ꝑiculũ mortis ĩcurre̾.
aut uitã fuge p̃sidio

Expanded text:
suppliciter oraret. Contigit vero ut ab inimicis suis insidiantibus sibi quadam vice ita repente circumveniretur, ut aut in instanti periculum mortis incurrere, aut vitam fugae praesidio
Abbreviated transcription (Latin):
ĩoitus Et lig pastor bonꝰ
laudabili intencione ad
correptionẽ fr̃ni erroris
hoc fecĩt:ͥ malignꝰ tñ
ille sinistra suspitioẽ p̃¬
uentus minꝰ scina ĩtẽ¬
tione hoc fc̃m eẽ ñmu¬
rabat. ideoq uñ melio¬
riari debuerat deterior

Expanded text:
invitus. Et licet pastor bonus laudabili intentione ad correctionem fraterni erroris hoc fecerit, malignus tamen ille sinistra suspicione praeventus, minus sana intentione hoc factum esse murmurabat. Ideoque unde meliorari debuerat, deterior
Abbreviated transcription (Latin):
inꝙͣ cogitacionib qͣs ex
ĩiũcto officio ꝓ dispõi¬
cioẽ domus ꝑ fidẽ admit¬
tere cogor. dico ut foris
expectent quonsq cius
dicta prima hiceas ĩueĩ¬
am Qd̾ audiens finteri ͤ
multũ edificatus ẽ: ni¬
mirũ intelligens sc̃ prĩs

Expanded text:
it, cogitationibus, quas ex injuncto officio pro dispositione domus per diem admittere cogor, dico, ut foris exspectent quousque dicta prima hic eas inveniam. » Quod audiens frater ille multum aedificatus est, nimirum intelligens sancti Patris
Abbreviated transcription (Latin):
tionis quatinꝰ in obitu
ipiꝰ plenariũ ei serui¬
ciũ a cõuentu clareual¬
lis ꝑsolue̾t᷑ Quo adep¬
to clareuallem iam
suam seq monachũ
tlareuallis reputans
exultabat in spũ sanc¬
solebat ab illo tꝑe sin

Expanded text:
tinuit, quatenus in obitu ipsius plenarium ei servitium a conventu Claraevallis persolveretur. Quo adepto Claramvallem jam suam, seque monachum Claraevallis reputans, exsultabat in Spiritu sancsolebat ab illo te
Abbreviated transcription (Latin):
rãuallem pidisset q
sancte ⁊ ĩnimẽose illi ꝰ
congregacionis disci¬
plinã in obseruancia
sacri ordinis maturita¬
tem. concaluit cor eiꝰ
i ipo. et ĩ meditacio¬
ne illiꝰ exarsit ignis:
ita ut si non caritas
que ne qͣꝙͣ q̃ sua sũt q̃rit
aliud imꝑasset: puere
et mori in claraualle
sũctis diuiciis et delicus
laciuis inde recedẽt.
ł tam religiosũ deside

Expanded text:
ramvallem, vidissetque sanctae et numerosae illius congregationis disciplinam, in observantia sacri Ordinis maturitatem, concaluit cor ejus in ipso, et in meditatione illius exarsit ignis, ita ut si non charitas, quae nequaquam quae sua sunt quaerit, aliud imperasset, vivere et mori in Claravalle cunctis divitiis et deliciis vacuus inde recederet, et tam religiosum d
Abbreviated transcription (Latin):
nis aĩaꝵ oĩm fideliũ
mori. atq iuxta dilei¬
ti sui abbatis cunieres
et ip̃e incinea̾tus btẽ
resurrectionis głam
prestolari dina largi¬
tate me̾ret᷑ Nec fris¬
tratus est a spe suas
qũiq̾dẽ desideriũ aĩe
tribuit ei dñs: et lo¬
cũ quidem ꝓ gła diẽ
quidem ꝓ merito so¬
cialis pero pausats¬
nis triũphũ pro ma¬
toꝵ suoru p̃rogatis
sortitus est huꝰ
głosi p̃sulis fidem
et deuotionem secu¬
tus est fr̃ quidam nõ
minꝰ sancte cõuersa¬
tionis odore. ꝙͣ natũali
noĩe balsamꝰ: qui
erat monachꝰ sancti
anastasii qd̾ est cist̾¬
ciensis ordinis ceno¬
biũ intra romane pr¬
bis menia sitũ. Hic
cũ uenisset aliqũ ꝓpt̾

Expanded text:
nis animarum omnium fidelium nis animarum omnium fidelium mori, atque juxta dilecti sui abbatis cineres et ipse incineratus beatae resurrectionis gloriam praestolari divina largitate mereretur. Nec frustratus est a spe sua, quandoquidem desiderium animae ejus tribuit ei Dominus, et locum quidem pro gloria, diem pro merito, socialis vero pausationis triumphum pro meritorum suorum praerogativa sortitus est. Hujus gloriosi praesulis fidem et devotionem secutus est frater quidam, non minus sanctae conversationis odore quam naturali nomine Balsamus, qui erat monachus S. Anastasii, quod est Cisterciensis Ordinis coenobium ad Romanae urbis moenia situm. Hic c
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣ ueniã et apparebo
ante faciem dei. et aliis
morientib piũ congra¬
tulationis et compas¬
sionis impendebant
nardo abb̾e legit᷑. ꝙ
pix umꝙͣ mortuũ sine
lacrimis compassionis
reuerendissimꝰ alexan¬
drĩorũ prĩarcha iohan¬
nes excellentis ꝑsone sue
autoritatis oblitus. ad
morientes quoslibet pe¬
des ꝑ semetip̃z accede¬
bat: sedẽsq corã eis
obeũciũ agonẽ cũ młto
pietatis affcũ conside̾a¬
bat ꝓp̾is quoq manib
morienciũ ocłos clau¬
dens. aias de corꝑib
egredientes. diuine gr̃e
deuotissime cõmendabat
defũctionis benedictio
et amiciciã familiari¬
b̾nardi ob sanctitatis
sue reuerenciam obti¬
nuissetͥ tanto sancte¬
tatis caritatis ardore
cũa eius aĩe uiri dei
adhesit. tantoq deside¬
rio ĩ claraualle morien¬
di accensus est. ut re¬
uersus in patriam re¬
liquo quo adiuxit tre
hanc precũ suoꝵ sũmẽ
dño deuotus offerret
quatinꝰ et in claualle
et in die cõmeoratio¬

Expanded text:
 veniam, et apparebo ante faciem Dei , et aliis morientibus pium congratulationis et compassionis impendebant nardo abbate legitur quod vix unquam mortuum sine lacrymis compassionis reverendissimus Alexandrinorum patriarcha Joannes excellentis personae suae auctoritatis oblitus, ad morientes quoslibet fideles per semetipsum accedebat, sedensque coram eis obeuntium agonem cum multo pietatis affectu considerabat, propriis quoque manibus morientium oculos claudens, animas de corporibus egredientes divinae gratiae devotissime commendabat. defunctionis benedictionet amicitiam familiariBernardi ob sanctitatis suae reverentiam obtinuisset, tanto sanctae charitatis ardore anima ejus animae viri Dei adhaesit, tantoque desiderio in Claravalle moriendi accensus est, ut reversus in patriam, reliquo quo advixit tempore, hanc precum suarum summam Domino devotus offerret, quatenus et in Claravalle, et in die commemoratio
Abbreviated transcription (Latin):
ĩterpolabat. et nõ. medio¬
cti tristicie subdebat: ꝙ si¬
licet raro quis illis diebuᷤ
ad eos cã cõuersionis peĩe¬
bat Diri enĩ sancti thescui¬
rũ u̾tutũ celitus ĩuentũ
successorib suis ad multo¬
gestiebant. s fere oes pidẽ

Expanded text:
interpolabat et non mediointerpolabat et non mediocri tristitiae subdebat, quod scilicet raro quis illis diebus ad eos causa conversionis veniebat. Viri enim sancti thesaurum virtutum coelitus inventum successoribus suis ad multogestiebant; sed fere omnes vide
Abbreviated transcription (Latin):
etiam stulti in hac uia
errare non pͥossint ¶ ꝙͣ
ti in ordine cistertiensi li¬
gone extulti discipline
fuctus reddũt cõtinentie.
qui si alibi locati essent
pbi discipline rigor mĩ¬
me pigeret: ꝑ poluptatũ
et carnaliũ desideriorũ mõ¬
stiuosa portenta facile p̃¬
cipitarentur Qua ꝓpt̾ ne¬
gisterio traditũ. qui sacre
religionis candorẽ quẽ neg¬
ligencia cordis hũami ab̃
adolescentia ĩ malũ proni
denigrare non cessat tꝑibz
oportunis ꝑ huĩles seruos
suos reꝑare nõ desmitͥ ut
tarõ: et longe sit ab oĩb
religiosis blasphemia ulla
pox de sua prudentia et
ĩdustria p̃sumẽtiũ et dicẽ¬
ciũ Nanꝰ nr̃ã excelsa et
nõ dñs fecit hee oĩa. Cũ
itaq penerabilis abbas
stephanus et frẽs eius coti¬
dianis pirtutũ intremen¬
tis in melius ꝓficerent ⁊
felici exꝑiẽtia ꝓbarent qm̃
bona eãt negotiacio eorũ
dare scilit terrena tꝑalia¬
caduca. et reciꝑe celestia
spĩtualẽ eorũ exultationẽ

Expanded text:
etiam stulti in hac via errare non possint . O quanti in Ordine Cisterciensi ligone exculti disciplinae fructus reddunt continentiae, qui, si alibi locati fuissent, ubi disciplinae rigor minime vigeret, per voluptatum et carnalium desideriorum monstruosa portenta facile praecipitarentur. Quapropter negisterio traditum, qui sacrae religionis candorem, quem negligentia cordis humani ab adolescentia in malum proni denigrare non cessat, temporibus opportunis per humiles servos suos reparare non desinit, ut caro ; et longe sit ab omnibus religiosis blasphema illa vox, de sua prudentia et industria praesumentium et dicentium: Manus nostra excelsa, et non Dominus fecit haec omnia . Cum itaque venerabilis abbas Stephanus et fratres ejus quotidianis virtutum incrementis in melius proficerent, et felici experientia probarent quoniam bona erat negotiatio eorum, dare scilicet terrena, tcaduca et recipere coelestia, spiritualem eorum exsultationem
Abbreviated transcription (Latin):
uerũt ne retinerẽt cruce
aureas pł argenteas.ẜ
tm̃ ligneas colorib depi¬
tasͥ neq candelabra p̃t
pnũ ferreib: neq thun¬
bula nisi cuprea uł sa¬
rea ł neq casulas nisid
fuscaneo oł lineo sine
pallio aureo et argent
neq albas pł amĩctus
nisi de lino siłr sine ꝑ¬
lio aureo et argentes
Pallea pero oĩa et cap¬
pas atzdalmatitas tu¬
cas q ex cocco dimi señ
calices tamẽ nõ aureo
s argenteos et si fieriꝰ
deaiuratos: Fistulã a¬
genteam et si possibil
eẽt deaiuratã: stolas
et maĩpulos de pall
cm̃ sine auro et argento
retinuerũt Palle autem
altariũ ot de lino fierẽt
et plane sine pictura sta¬
tuerũt et ampulle ad mĩs¬
teriũ altaris sine auro
et argento essent Hiis
et huiusmodi sãs et deo
placitis institutis nouũ
ordinẽ suũ serui dei ro¬
borantes et ex hiis q̃ pri-¬
us in usu habuerant
alia quidẽ tãꝙͣ pere huĩ¬
litati contraria penitus
am putantes. alia pero

Expanded text:
verunt, ne retinerent cruces verunt, ne retinerent cruces aureas vel argenteas, sed tantum ligneas coloribus depictas; neque candelabra, praeter unum ferreum; neque thuribula, nisi cuprea vel ferrea; neque casulas, nisi de fustaneo, vel lineo, sine palleo aureo et argenteo; neque albas vel amictus nisi de lino, similiter sine palleo aureo et argenteo. Pallia vero omnia et cappas atque dalmaticas tunicasque ex toto dimiserunt; calices tamen non aureos, sed argenteos, et, si fieri potest, deauratos; fistulam argenteam, et, si possibile sit, deauratam; stolas quoque ac manipulos de palleo tantum, sine auro et argento retinuerunt. Pallae autem altarium, ut de lino fierent et planae sine pictura statuerunt, et ampullae ad ministerium altaris sine auro et argento essent. His et hujusmodi sanctis et Deo placitis institutis novum Ordinem suum servi Dei roborantes, et ex iis quae prius in usu habuerunt, alia quidem tanquam verae humilitati contraria penitus amputantes, alia vero
Abbreviated transcription (Latin):
ordo astersiensis ĩsticus¬
tur: cuius ip̃e postmodũ
ordinante deo pastor et
doctor eximius ercit ĩstitu¬
endus Qꝑ cũ donante
dnõ siciit p̃fati sumus
fcm̃ fuisset: tamquã fi¬
delis et prudẽs dispensa¬
tor cepit illico deuotissiq̃
mentis intencioẽ tractare
qualit̾ ordinẽ suũ noui¬
ter fundatũ et adhus in
młtis paicillantẽ quippe
nondũ ꝑfãs et merã pau¬
ꝑtatẽ redolentib institu¬
cionib excultũ in meliu
ꝓueheret et extollẽt: taliq
moderamĩe roboraret pt
dnõ ihũ fructũ płimũ af¬
ferre paleres Cõnocatis
itaq suis frĩb et habito
cũ eis consilio. tã ip̃e ꝙͣ
frẽs eius interdixerũt ne
dux t̾re illius seu alius
aliquis pn̾ceps curiam
Deinde ne quid in domo
dei in qua die as nocte
deo deuote seruire cupie¬
bant remanẽt qd̾ supee¬
biã aut suꝑfluitatem
redoleret aut pauꝑtatẽ
p̾tutũ custodẽ quã spon¬
te ꝓpt̾ deũ elegerant ali¬
qñ corrũperet᷑: confirma¬

Expanded text:
Ordo Cisterciensis institueretur, cujus ipse postmodum, ordinante Deo, pastor et doctor eximius erat instituendus. Quod cum, donante Domino, sicut praefati sumus, factum fuisset, tanquam fidelis et prudens dispensator, coepit illico devotissima mentis intentione tractare, qualiter Ordinem suum noviter fundatum, et adhuc in multis vacillantem, quippe nondum perfectis et meram paupertatem redolentibus institutionibus excultum, in melius proveheret et extolleret, talique moderamine roboraret, ut Domino Jesu fructum plurimum afferre valeret. Convocatis itaque fratribus suis, et habito cum eis consilio, tam ipse quam fratres ejus interdixerunt, ne dux terrae illius, seu alius aliquis pDeinde, ne quid in domo Dei, in qua die ac nocte Deo devote servire cupiebant, remaneret quod superbiam aut superfluitatem redoleret, aut paupertatem virtutum custodem, quam sponte propter Deum elegerant, aliquando corrumperet, confirma
Abbreviated transcription (Latin):
ubi conspexit. turbatus
et anxius cũ metu et am¬
miratione sacrificiũ consũ¬
incuit Expleto cuitẽ mis¬
terio ceterisq dimissis. so¬
lus ibi remansit Cũ q tris¬
tis eẽt ꝓ signo qd̾ acciderat᷑:
egressus foras uenit et
stetit ad orientalẽ plagam
en isdem eccĩe dorso adherẽs

Expanded text:
ubi conspexit, turbatus et anxius cum metu et admiratione sacrificium consummavit. Expleto autem ministerio, caeterisque dimissis, solus ibi remansit. Cumque tristis esset pro signo quod acciderat, egressus foras venit et stetit ad orientalem plagam ejusdem ecclesiae, dorso adhaerens
Abbreviated transcription (Latin):
desideru fẽ ille suscipiẽs
gauisꝰ est ualde: sciens
utiq nec falli posse nec
fallere uelle hoĩnem ꝙ
sapiencie et ueritatis
secretariũ eẽ maĩfesta
signoꝵ et ꝓdigioꝵ de¬
clarabãt indicia Iuit
itaq et ĩ domo quã cũ
ceteris frĩb ũciare mit¬
tebat᷑ prioris et cellera¬
en ãmũstrationes stren¬
nue ꝑcurrens: duuna
largiente grã nomen
ꝑit̾ et officiũ abbatis sor¬
titus est Cuiꝰ dignita¬
tis apitem licet inuitus
conscendet malens in
hũli loco saluari.ꝙͣ in
sublimi ꝑiclitari: sus

Expanded text:
desiderii, frater ille suscipiens, gavisus est valde, sciens utique nec falli posse, nec fallere velle hominem, quem sapientiae et veritatis secretarium esse manifesta signorum et prodigiorum declarabant indicia. Ivit itaque, et in domo quam cum caeteris fratribus initiare mittebatur, Prioris et cellerarii administrationes strenue percurrens, divina largiente gratia nomen pariter et officium abbatis sortitus est. Cujus dignitatis apicem licet invitus conscenderet, malens in humili loco salvari, quam in sublimi periclitari, sus
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ Qui cognoscente
eũ ẽẽ de clareualle
mox eũ in suo condi¬
tu atq cõuictu gral¬
necessaria gratis col¬
die mĩstrabãt Tand̃
ingressus ad reger
cicilie ĩuenit gram
magnã in ocłis eiꝰ et
non solũ de negocio
ꝓ quo fuerat ad na¬
trem destinatꝰ ꝓsꝑm
ficationem noue
basilice clareuallis¬
aĩa non modicc
auri sũmam ꝑ eundẽ¬

Expanded text:
scentes eum esse de Claravalle, mox in suo conductu atque convictu gratnecessaria gratis quotidie ministrarunt. Tandem ingressus ad regem Siciliae, invenit gratiam magnam in oculis ejus; et non solum de negotio pro quo fuerat ad Patrem destinatus, proficationem novae basilicae Clarevall non modicam auri summam per eumde
Abbreviated transcription (Latin):
si tramitis angusti de ostio
ad ostiũ ducens: qui eciã
flãms pacuus eẽ uideba¬
tut Quem c̾nens et spe
euadendi cũaitus. conatu

Expanded text:
si tramitis angusti, de ostio ad ostium ducens, qui etiam flammis vacuus esse videbatur. Quem cernens, et spe evadendi animatus, conatu
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. ẜ magio massam
ꝑtinere maledictoꝵ in
hus uerbis eiugilans
nouitiꝰ ille de bñdictio¬
ne qua cũ socio suo a
duõ bñditi meruerat
oppido gratulatꝰ est. ẜ
qd̃ de illo de quo tã tristẽ
Iniam audierat futurũ
foret dubius exspecta¬
bat Post diem itaq tͥ¬
ciĩ tertius nẽpe neophi¬
tus t̾nitatis uniculum
rũpens. ut tristẽ sui no¬
gerus siquidẽ pocabat᷑
ordine de relicto reu̾sus
est ad pomitũ uite secu¬
laris: et fcũs ẽ apostata
pilis Reliqui autẽduo
qui bñdictiõe diũ firma¬
ti fuerant. ipõ mserã¬
te bñdictionẽ heredita¬
te possederũt: et qm̃ ad
sortem benedcõꝵ dnĩꝑ
tinerẽt in ꝓposito suo
iuste et pie usꝙ ĩ fuiem
uite ꝑseuerando declar

Expanded text:
dum; sed magis ad massam pertinere maledictorum. In his verbis evigilans novitius ille, de benedictione, qua cum socio suo a Domino benedici meruerat, oppido gratulatus est, sed quidnam de illo, de quo tam tristem sententiam audierat, futurum foret, dubius exspectabat. Post diem itaque tertium tertius nempe neophytus trinitatis vinculum rumpens, ut tristem sui nogerus siquidem vocabatur, Ordine derelicto reversus est ad vomitum vitae saecularis, et factus est apostata vilis. Reliqui autem duo, qui benedictione Domini firmati fuerant, ipso miserante benedictionem haereditate possederunt: et quoniam ad sortem benedictorum Domini pertinerent, in proposito suo juste et pie usque in finem vitae perseverando, declar
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ machinis pote̾at
expugnari Ceterũ ꝙͣ me¬
rabilis sit deus in conci¬
liis suꝑ filios hoĩm. ꝙͣq
rrrefragabilescet sempi¬
t̾ne p̃destinationis eius
archanũ. quis digne ani¬
nuari sufficiat  qualit

Expanded text:
tionum machinis poterat expugnari. Caeterum, quam mirabilis sit Deus in consiliis super filios hominum, quamque irrefragabile stet sempiternae praedestinationis ejus arcanum, quis digne admirari sufficiat, qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
dens ꝙͣ intimis carit᷑atis
uiscerib calamũ tuixerit
sił eciã considerans ꝙͣ dis¬
similib studis in loco
pbi tũc manebat et illo
quẽ in consulte reliq̃rat
piueret᷑. conpũctus resi¬
puit. et licet sero se er

Expanded text:
s charitatis visceribus calamum tinxerit, simul etiam considerans quam dissimilibus studiis, in loco ubi tunc manebat, et illo quem inconsulte reliquerat, viveretur, compunctus resipuit et, licet sero, se er
Abbreviated transcription (Latin):
atissime dei genitrici et ux¬
uirgini flẽdo et lamẽtãdo
frequẽter cõfiteri solebã: et
cõtinuo modicũ aliꝙ̃ spei
tatis articło cõstitutã dere¬
lĩqu̾e̾t: uotis magis atq
suspiriis ꝙͣ u̾bis orcibam
Nec inora eadẽ cõsolatrix
et ꝓtectio om̃i ad se fugiẽ¬
ciũ tãꝙͣ stella matutina

Expanded text:
atissimae Dei genitrici et Virgini flendo et lamentando frequenter confiteri solebam: et continuo modicum aliquid spetatis articulo constitutam derelinqueret, votis magis atque suspiriis quam verbis orabam. Nec mora. eadem consolatrix et protectio omnium ad se confugientium, tanquam stella matutina
Abbreviated transcription (Latin):
luit. et ex hiis que ĩobitu
frĩs inderat et audierat
seu ex eciã expari merue¬
rat: magnifice consolatꝰ
grãs egit deo Ceterũ bene¬
dictionis illius suauitatẽ
quã uelut mãna abscon¬
ditũ ĩ odore eximio seusa¬
pore p̃stantissimo exptus
tꝰ est. ꝓut ille benignꝰ
ac suaus sp̃ĩs qui pbi et
qũ et quantũ uult spirat.
pauꝑi suo miõrdit̾ infun¬
dere dignabat᷑ Nec mõ
ꝑ sõpniũ aut ꝑ excessum
mentis R sopitis uł atte¬
nitis sensib corꝑis ut in
illa forsitan agonia con¬
tigerat: s corꝑe uigilante
sensu qz pigente orando
nsallendo. legendo. seu
quidpiã aliud agendo
scondens gustum etue
suauitatis et dulcedius
abhus qui sapientes et
magni sũt in oculis suis
et reuelans eum puulis

Expanded text:
luit, et iis quae in obitu fratris viderat et audierat, seu etiam experiri meruerat, magnifice consolatus, gratias egit Deo. Caeterum benedictionis illius suavitatem, quam velut manna absconditum in odore eximio seu sapore praestantissimo expertutus est, prout ille benignus ac suavis Spiritus, qui ubi, et quando et quantum vult spirat, pauperi suo misericorditer infundere dignabatur. Nec modo per somnium, aut per excessum mentis, sopitis vel attonitis sensibus corporis, ut in illa forsitan agonia contigerat, sed corpore vigilante sensuque vigente, orando, psallendo, legendo, seu quidpiam aliud agendo,scondens gustum internae suavitatis et dulcedinis ab his qui sapientes et magni sunt in oculis suis, et revelans eum parvulis
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ silencio p̃teriũ¬
oũ ẽẽ pirũ peneabulem
uozonẽ: gnẽ et moribus
ĩsignem Hic pnꝰ de pri¬
isua nobili conu̾satiõe
monstrabat ꝙͣ regia ma¬
nulla lactatꝰ et ꝙͣ caste
discipline rudimentis ab
ũcio fuerat inibutus Hic
homopaciens et filius pa¬
cis ita benignꝰ ita mãsue¬
tus oĩb apparebat : ut nũꝙͣ
aliquis nrm eũ biderit
iratũ seu turbatũ. ẜ uit̾
fide constans̃ tranquillo
su ão durabat. Qui dũ
iam ad deccepitam pue¬
nisset etatem. et itti ui¬
rib eẽt destitutus ut eciã
baculo sustentãte uix inte

Expanded text:
entio praetereundum esse virum venerabilem Bosonem, genere et moribus insignem. Hic unus de priin sua nobili conversatione monstrabat quam regia mamilla lactatus, et quam castae disciplinae rudimentis ab initio fuerat imbutus. Hic homo patiens et filius pacis ita benignus, ita mansuetus omnibus apparebat, ut nunquam aliquis nostrum eum viderit iratum seu turbatum, sed intfide stans, tranquillo semper animo durabat. Qui dum jam ad decrepitam penisset aetatem, et ita viribus esset destitutus, ut etiam baculo sustentante vix ince
Abbreviated transcription (Latin):
mentib frĩb ut aiam ipiꝰ
dnõ cõmendarẽt liberata
est continuo de corꝑe mor¬
tis huiꝰ: et et̾ria leticia sb̃¬
intrante fugit ab eo ⁊ oĩs¬
dolor et genuitꝰ Credimꝰ
enĩ et pie confidimꝰ qr nõ
dedignatus est eam ĩtrodu¬
cere in requiem suam: g¬
ad t̾ram descendere digna¬
tus est ih̾s xp̃s dñs noster¬

Expanded text:
entibus fratribus, ut animam ipsius Domino commendarent, liberata est continuo de corpore mortis hujus, et aeterna laetitia subintrante fugit ab ea dolor et gemitus. Credimus enim et pie confidimus quia non dedignatus est eam introducere in requiem suam, rras descendere dignatus est
Abbreviated transcription (Latin):
ero fustũ adulati oĩs
tanti prĩs nrĩ uerbis
sensib longe ꝓrsus
iofuisse nec sangiuĩs
ftõne attractũ. ut uł
no perbo plus laudae̾t
si qui mera ueritas
audandũ ẽẽ censebat
ide si uerũ est p̃mo
⁊ berũ est testimoniũ

Expanded text:
ero fuscum adulationis et tanti Patris nostri verbis et sensibus longe prorsus abfuisse, nec sanguinis affectione attractum, ut vel uno verbo plus laudaret eum quam mera veritas laudandum esse censebat. Proinde si verum est, imo quia verum est testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
se nttere uisa est atto¬
niti scupore miraculi ce¬
teri qui de anatheãte il¬
lo aliꝙ rapuerant. cũ
oĩ uelocitate ꝑtes singu¬
las ĩ mediũ ꝓferũt. ac
rnũ locũ componũt. sin¬
tillis creb̾rimis ondiq
quasi de clibano ardente
micantib Nec cessauit
exiciale ꝓdigiũ. quousq
uicini abbates ĩ testimo¬
niũ tã tremendi iudicii
dei asciti sũt Non sic hu¬
milis iohẽs non sic. qui
imperiũ hũilitatis xpĩ
pluris estimauit omĩb
pomipis egipcioꝵ qͥ uestẽ
p̃ciosam non quesiit

Expanded text:
emittere visa est. Attoniti stupore miraculi caeteri, qui de anathemate illo aliquid rapuerant, cum omni velocitate partes singulas in medium proferunt, ac in unum locum componunt, scintillis creberrimis undique, quasi de clibano ardente, micantibus. Nec cessavit exitiale prodigium, quousque vicini abbates in testimonium tam tremendi judicii Dei asciti sunt. Non sic humilis Joannes, non sic; qui improperium humilitatis Christi pluris aestimavit omnibus pompis Aegyptiorum ; qui vestem pretiosam non quaesivit
Abbreviated transcription (Latin):
ce ĩmũdꝰ spũs mugi¬
ens et plangẽs. dis¬
cursu girouago circa
eũ rotabat᷑ Ipẽ uero
fronti sue signaculo
crucis impoĩto. qͥsus
eẽt int̾rogauit uersi¬
pellis autẽ maligna¬
tor ut rudi adhuce
et fugit a facie malig¬
iu sp̃s et eũ ulteriꝰ nõ
uidit Post tnͣsitũ ãt
btĩ bernardi contigit
ut isdem fr̃ a dnõ phi¬
lippo uenerabili quon
ad regem sicilie roge¬
rũ muteret᷑. ꝙ nego¬

Expanded text:
ce immundus spiritus mugiens et plangens, discursu gyrovago circa eum rotabatur. Ipse vero fronti suae signaculo crucis imposito, quisnam esset interrogavit. Versipellis autem malignator, ut rudi adhuc eet fugit a facie maligni spiritus, et eum ulterius non vidit. Post transitum autem B. Bernardi contigit ut idem frater a domno Philippo venerabili Clarae gem Siciliae Rogerum m
Abbreviated transcription (Latin):
clarũ Is aliquotiens
audiens in patria
sua nectaream famã
de religione et sancti¬
tute domnꝰ clareuallis
incitabat᷑ spũ. deside¬
rans pidẽ clareuallar
cui clarissimꝰ abbas
men in urbe dedit Ite
itaq capłi adorsus.
ꝙͣtomagis apxima¬
bat desideãte ciareual¬
li   tantomagis opta¬
uat si fieri posset non
solũ eam udere. s ec
sortis extreme funies¬
lũ in ea sortiri Pbi
pero adeo cõtiguus
Ft̃s̃ est ut eminꝰ sac
templi pĩnacłi ꝓsp¬
ce̾ posset. deuotioĩs
pngentis ad aspcm̃
reuerendi loci carita¬
tis igne bullientib
totus ad pietatẽ liqis¬
factus est elenatis ꝙ
manib et oculis ad
celũ. breuẽ quidẽ sfi
plenitudinẽ sincerissis
p̃cem effudit ad diu
quodãmõ exclamãs et
dicens O dne si peticio
yauꝑis et pccõris nõ
dispłicet marẽsti tueͫ
sit q̃so sacer iste locus
qui tantaꝵ sanctaꝵ cũaꝵ¬

Expanded text:
clarum. Is aliquoties audiens in patria sua nectaream famam de religione et sanctitate domus Claraevallis, incitabatur spiritu, desiderans videre Claramvallem, cui clarissimus abbasmen in orbe dedit. Iter itaque capituli adorsus, quanto magis approximabat desideratae Claraevalli, tanto magis optabat, si fieri posset, non solum eam videre, sed etiam sortis extremae funiculum in ea sortiri. Ubi vero adeo contiguus factus est, ut eminus sacri templi pinnaculum prospicere posset, devotionis unguentis ad aspectum reverendi loci charitatis igne bullientibus, totus ad pietatem liquefactus est, elevatisque manibus et oculis ad coelum, brevem quidem, sed fidei plenitudine sincerissimam precem effudit ad Dominum, quodammodo exclamans et dicens: « O Domine, si petitio pauperis et peccatoris non displicet majestati tuae, sit, quaeso, sacer iste locus, qui tantarum sanctaru
Abbreviated transcription (Latin):
dignaris pausem qm̃i
clegi eũ Ingressus itaq
botũ tabnaculi ãmira¬
bilis qd̃ fixit dñs et nõ
homo. specialis prõni
et tutoris eiusdem loci¬
sancti scilicet b̾nardi
necnõ et ĩsignis colla¬
teolis ipĩꝰ utĩ mala¬
hie tũbas supolicit̾ pe¬
neatus est. et ut desi¬
deriisui celerem conse¬
qui merẽt᷑ effcm̃ deuo

Expanded text:
dignaris, pausem, quoniam elegi eum. » Ingressus itaque locum tabernaculi admirabilis quod fixit Deus et non homo , specialis patroni et tutoris ejusdem loci, scilicet S. Bernardi, nec non et insignis collateralis ipsius B. Malachiae tumbas simpliciter veneratus est, et ut desiderii sui celerem consequi mereretur effectum, devo
Abbreviated transcription (Latin):
audiente clara uote cõ¬
pleuit Et suspiciens in
celũ ait Pr̃ in manus
bias cõmendo spm̃ me
i Et repetens eundẽ ser

Expanded text:
audiente, clara voce complesset, suspiciens in coelum, ait: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum . Et repetens eumdem ser
Abbreviated transcription (Latin):
nus retardari Erat enĩ
circa obseruãtias ordĩs
et custodiã cordis sollici¬
tus. et timoratus nimis:
ita ut neiẽ uidisse me
recolõ tam studiosũ cõ¬
sciẽ ꝓprie mũdatorem
mirabant᷑ si quidẽ oẽs
p̃sertĩ confessionũ illius
auditores cotidianã in¬
stanciã nel pocius ĩpor¬
tiũtatẽ qua eos quiesce

Expanded text:
nus retardari. 37. Erat autem circa observantias Ordinis et custodiam cordis et sollicitus, et timoratus nimis, ita ut neminem vidisse me recolam`tam studiosum conscientiae propriae mundatorem. Mirabantur siquidem omnes, praesertim confessionum illius auditores, quotidianam instantiam, vel potius importu
Abbreviated transcription (Latin):
illud aĩaliũ citrã al¬
pes ut asserũt in to¬
to occidente hattenꝰ
uisum non fuerit.
uix enĩ uel una die

Expanded text:
us animalium citra Alpes, ut asserunt, in toto Occidente hactenus visum non fuerit? Vix enim vel una die
Abbreviated transcription (Latin):
eb se lectulis suis collo¬
set ip̃eetia dñs abbas
igilans in lc̃o suo iace¬
it Cui sic iacenti mona
ꝯquidam qui paulo

Expanded text:
e in lectulis suis collocassent, ipse etiam domnus abbas vigilans in lecto suo jacebat. Cui sic jacenti monachus quidam, qui paulo