comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ro antis ergo ectalib seruitutis obsequus ad dm̃i sui
gaudia peruenire meruit atq ante mundi constituti¬
onc euidem dñs pre destinauit & in libro intȩa scripsit
retereamissis obuiã coetib angelicis excepit: atq eius
capiti coronã imposuit: qualem tã gloriosũ imꝑator ẽ
dare decuit qualemq tam uic toriosis simũ militend
atanto principe susciꝑe dignũ fuit. quẽ insuꝑcȩlestis
regni consortem effecit: scorũq omniũ coetib in illa
mirabili ciuitate co adunauit
uiis ciuitatis scilicet hierusalem funda mentaimmnon¬
tib suꝑnis posita duo decim lapidib p̃tiosis aedificata
et duodecim apłorum nominib sunt insignita Cuius
platea auro mundo ac uitro lucido ẽ per ornata cuius
portas inculmine montis sion positas dñs diligit quȩ
sunt duo decim singulis margaritis fabricatae. Quȩ
ciuitas noctẽ non habet. & solenoneget: quiaclaritas
dĩ eã illuminat: cuiꝰ habitator & conditor ds. Glori¬

Expanded text:
ro tantis ergo et talibus servitutis obsequiis ad Domini sui gaudia pervenire meruit, ad quae ante mundi constitutionem eum idem Dominus praedestinavit et in libro vitae adscripsit. Praeterea, missis obviam coetibus angelicis, excepit atque eius capiti coronam inposuit, qualem tam gloriosum imperatorem dare decuit qualemque tam victoriosissimum militem a tanto principe suscipere dignum fuit. Quem insuper caelestis regni consortem effecit sanctorumque omnium coetibus in illa mirabili civitate coadunavit. Cuius civitatis, scilicet Hierusalem, fundamenta in montibus supernis posita, duodecim lapidibus pretiosis aedificata et duodecim apostolorum nominibus sunt insignita, cuius platea auro mundo ac vitro lucido est perornata. Cuius portas in culmine montis Sion positas Dominus diligit, quae sunt duodecim singulis margaretis fabricatae. Quae civitas noctem non habet et sole non eget, quia claritas Dei eam illuminat. Cuius habitator et conditor Deus: Glori
Abbreviated transcription (Latin):
cõminat᷑ dicens. Ite maledicti inignẽ eternũ: quip
mͥ manducare. Sitiui : & non dedistis mͥbibere: Ospes
eram: & non collegistis me Nudus & nonoper uistis me
nfirm̃ & incarcere & nonuisitastis me Inquaib uenbis
consiuderare neces sec si ideter nũ igne uadit quipro¬
pria nontribruit quo iturus ẽ ille quialienamiuste
Srrapor Si gehennȩ ignib mancipatur tenax quo
piena corquendus eͥ rapax: Sidamnatur quinount
uestit nudũ quid patietur qui uestico tollit a miecantere
uinquã inignẽ: eternũ uadit. qui infirmũ & incarcere
positu nonusitat quadamnatione plectendus ẽ qui
fratrẽ gladiis insequit᷑ qui humano cruore polluitur
qui de propriis habitaculis pupillos et uiduas uiolent̃
expellit quiluxuria seipsũ deturpat. qui falso testi¬
monio proximũ necat: Proinde lenĩi fugientes
hec ethis similia scõrum imitemur ȩxempla ut non
cũ impis perpetua corm̃ta sedcũ iustis ꝑcipiamus

Expanded text:
comminatur, dicens: Ite maledicti in ignem aeternum, qui comminatur, dicens: Ite maledicti in ignem aeternum, qui  bibere. Hospes eram, et non collegistis me; nudus, et non operuistis me; infirmus et in carcere, et non visitastis me. In quibus verbis considerare necesse est, si in aeternum ignem vadit, qui propria non tribuit, quo iturus est ille, qui aliena iniuste diripit? Si gehennae ignibus mancipatur tenax, qua poena torquendus est rapax? Si damnatur, qui non vestiit nudum, quid patietur, qui vestito tulit amictum? Si, inquam, in ignem aeternum vadit, qui infirmum et in carcere positum non visitat, qua damnatione plectendus est, qui fratrem gladiis insequitur, qui humano cruore polluitur, qui de propriis habitaculis pupillos et viduas violenter expellit, qui luxuria se ipsum deturpat, qui falso testimonio proximum gravat? Proinde, carissimi, fugientes haec et alia his similia, sanctorum imitemur exempla, ut non cum impiis perpetua tormenta, sed cum iustis percipiamus
Abbreviated transcription (Latin):
Nã qui iniquitatẽ diligit: animã suãodit. Etquianimã suã
odit: neminẽ diligit. Ergo si ad contuberniũ malignitat
ac peccandi societatẽ contribules uocamꝰ: proculdubi
et nos ipsos et illos nonamamꝰ. Unde ut in prox imisn
dilectio sit sincera primũ nr̃a uita amalis remota eo
omnib sit bonis ornata: atq ad hoc a nobis frẽsamentꝰ
ut nobis insacrę religionis consortio socientup
tergo caritatẽ fraternitatis ꝑfectã habeamꝰ: bonaque
nobis fieri uolumꝰ fr̃ĩb faciamꝰ Etquȩ pati refugimu
aliis nullatenus inferamꝰ. Elemosinarũ uero opera
pro ut possumꝰ hilariter faciamꝰ: quia quieas fecerin
in extremo exãmine maximã laudẽ adepturos nonis¬
noramꝰ. Sterilitas uero earũ si omissȩ fuerint ab his
qui eas facere p̃ualent:eterni ignis ac ꝑ petui suppl
eos obnoxios redd&. sicut ipse dñs dicturũ se sinistris

Expanded text:
Nam qui iniquitatem diligit, animam suam odit, et qui animam suam Nam qui iniquitatem diligit, animam suam odit, et qui animam suam odit, neminem diligit. Ergo si ad contubernium malignitatis ac peccandi societatem contribules vocamus, procul dubio et nos ipsos et illos non amamus. Unde, ut in proximis nostra dilectio sit sincera, primum nostra vita a malis remota et omnibus sit bonis ornata atque ad hoc a nobis fratres amentur, ut nobis in sacrae religionis consortio socientur. Ut ergo caritatem fraternitatis perfectam habeamus, bona quae nobis fieri volumus fratribus faciamus, et quae pati refugimus, aliis nullatenus inferamus. Aeleinosinarum vero opera, prout possumus, hilariter faciamus, quia qui eas fecerint, in extremo examine maximam laudem adepturos non ignoramus. Sterilitas vero earum, si omissae fuerint ab his qui eas facere praevalent, aeterni ignis ac perpetui supplicii eos obnoxios reddet, sicut ipse Dominus dicturum se sinistris
Abbreviated transcription (Latin):
tunc purificati accepimꝰ in maculatã ante tribunal
ipsius perferre curemꝰ Prȩterea spem diuinȩ promis¬
sionis futurorũq bonorũ stabiliter usq ad finem nr̃m
firmã retineamꝰ: et ne diabolici scorpionis aculeo
calcaneũ hoc est finẽ nrmobseruantis uulneremur¬
omnino caueamus. Caritatis uero principale indi¬
m̃tũ bistincto cocco hoc ẽ gemino p̃cepto dilectionis cor¬
textũ suꝑ omĩa in nobis maneat: quȩ a nobis cotius malia
inuidentiã expellat nerex ingrediens scissis odiorũ pan
nos circũtectos inuenerit pedib ac manib ligatos in ex¬
teriores tenebras mitti p̃cipiat. Quȩ sunt autẽ illa duo
p̃cepta caritatis: Primũ quidẽ ut dm̃ extoto corde toca
uirtute : scđ̾m autẽ ut proximũ sicut nos ipsosdiligamꝰ
Sed in primo mandato mensura nulla ponit᷑ quia ex tota
diligi iubet᷑. Ergo discutiamꝰ: sinosmet ipsos iure amamꝰ

Expanded text:
tunc purificati accepimus, inmaculatam ante tribunal tunc purificati accepimus, inmaculatam ante tribunal ipsius perferre curemus. Praeterea spem divinae promissionis futurorumque bonorum stabiliter usque ad finem nostrum firm am retineamus et, ne diabolici scorpionis aculeo calcaneum, hoc est finem nostrum, observantis vulneremuromnino caveamus. Caritatis vero principale indumentum, bis tincto coceo, hoc est gemino praecepto dilectionis, contextum, super omnia in nobis maneat, quae a nobis totius malitiae invidentiam expellat, ne rex ingrediens, si scissis odiorum pannis nos circumtectos invenerit, pedibus ac manibus ligatis, in exteriores tenebras mitti praecipiat. Quae sunt autem illa duo praecepta caritatis? Primum quidem, ut Deum ex toto corde, totairtute, secundum autem, ut proximum sicut nos ipsos diligamus. Sed in primo mandato mensura nulla ponitur, quia ex totdiligi iubetur. Ergo discutiamus, si nosmet ipsos iure amamus.
Abbreviated transcription (Latin):
mlscuis erdmur. patrocina tanti patris ereqerra. nno
ip sscnu quia fauebit pris filiorũ suorũ desiderus. simnon
deginis es ef fecti ei sequi uestigia neglegamꝰ lurimũ
quippe deeiusdem regni ingressu fidere debeni sipeciut¬
munue nroium obstacula remoueamͦ atq duadhucuio ex
sustinet legationẽ bonorũ actuũ et pcũ adillũ nttidom
etcaque pacis sunc tanto mediante causi dico postulemꝰ
dũq introitũ ioseph ueri idest xp̃i sustinemꝰ munera
que ei placeant p̃parare curemꝰ. Quȩ sunt audẽ quib
taddistricto uidicio obuiare debemꝰ: nimirũ fides spes
caritas: cetereq his appendices spiritaliũ fruccuum
Actiones. Acprimo quidẽ ut fidei intemerata misteria
ad salutẽ nram confiteam̃. Et nefides sine oꝑib otiosa
Ac sicut ⁊ecđȩ doctores dicere uoluerunt quasicorpꝰ
mortuũ sine anima sit: eandẽ bonis actionib utita
pondimꝰ recordemͣ. et nos diabolo pompisq mundi ab¬
renuntias se uel obliuiscamur. uestẽq candidã quã

Expanded text:
a tanti patris requiramus. Nec dubium, quia favebit piis filiorum suorum desideriis, si non degeneres effecti eius sequi vestigia neglegamus. Plurimum quippe de eiusdem regni ingressu fidere debemus, si peccaminum nostrum obstacula removeatnus atque, dum adhuc iudex sustinet, legationem bonorum actuum et precum ad illum mittamus et ea quae pacis sunt, tanto mediante causidico, postulemus, dumque introitum Ioseph veri, id est Christi, sustinemus, munera quae ei placeant praeparare curemus. Quae sunt autem, quibus tam districto iudici obviare debemus? Nimirum fides, spes, caritas ceteraeque his appendices spiritalium fluctuum actiones. Ac primo quidem, ut fidei intemerata mysteria ad salutem nostram confiteamur. Et ne fides sine operibus otiosa ac, sicut ecclesiae doctores dicere voluerunt, quasi corpus mortuum sine anima sit, eandem bonis actionibus, ut ita pondimus recordemur et nos diabolo pompisque mundi abrenuntiasse non obliviscamur vestemque candidam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
scõrum laus recolitur: & aedificatio innocentis desi¬
deru inmentib accendit᷑ fideliũ popłorum. Sed
ne longa prelocutio fastidiũ legentib generet.
magisq parua audientib narratio fer uoremexcitet
audiendi iussis optemperans urĩs: dõ iuuante nar¬
randi carpamꝰ iter. Hamsi ad ee̾t michi serenȩ mentis
facundia. et famulatu idoneo lingua pareret: laus
conuersationis eiꝰ et scĩtatis eiꝰ eloquiis meis proferri
non poterit. quȩ inurãe religionis memoria manet

Expanded text:
sanctorum laus illius recolitur, et aedificatio innocentis desisanctorum laus illius recolitur, et aedificatio innocentis desiderii in mentibus accenditur fidelium populorum. Sed ne longa praelocutio fastidium legentibus generet, – magisque parva audientibus narratio fervorem excitet andiendi, – iussis obtemperans vestris, Deo iuvante, narrandi carpamus iter. Nam si adesset mihi serenae mentis facundia et famulatu idoneo lingua pareret, laus conversationis eius et sanctitatis eloquiis meis proferri non potent, quam in vestrae religionis memoria manet
Abbreviated transcription (Latin):
ENERANMO
& omni honore amplec tendo ex¬
imio sacerdoti ap̃i hiltberto et
ab bati coenobii fontanellensis
minimꝰ famulorũ dñiseruus aigradꝰ
Cargiente diuina miscłia narrare aggredimur. Accꝰ
eximiȩ scĩtatis ans berti pontificis aeccłae rocoma¬
gensis: implendo humiliter urãe deuotionisius sionẽ
Sedduas obcausas intali precipuo opere ualde coartor.
Hinc me retrabente exiguitate sensus ac uilitate ser¬
monis: hinc prouocante urãe iocundȩ paternitatis
p̃cepto cui inoboedientes existere nefas ducimus
fatamen fide qua adnos clare conuersationis eiꝰactus
ꝑuenerunt ipsius int̾cessionib adiuuantibus. licet
inerudito fideli tamen promemꝰ eloquio. Etenim ut
Angłs inquid tobiȩ secreta regis reticere bonum est.
oꝑa autẽ dĩ reuelare optimũ fore constat. Nãgesta
electorũ dñi silentio tegere & non adutilitatẽ atq
ad aedificationẽ audientiũ in lucẽ scriptis propalare
sũmi tor poris & ignauiae ẽe̾ credit᷑. Ingestis enim

Expanded text:
ENERANDO ET OMNI HONORE AMPLECTENDO EXIMIO SACERDOTI CHRISTI HILDBERTO ET ABBATI COENOBII FONTANELLENSIS MINIMUS FAMULORUM DOMINI SERVUS AIGRADUS. Largiente divina misericordia, narrare adgredimur actus eximiae sanctitatis Ansberti pontificis ecclesiae Rotomagensis, implendo humiliter vestrae sanctae devotionis iussionem. Sed duas ob causas in tali praecipuo opere valde coartor, hinc me retrahente exiguitate sensus ac vilitate sermonis, hinc provocante vestrae iocundae paternitatis praecepto, cui inoboedientes existere nefas ducimus. Ea tamen fide, qua ad nos clarae conversationis eius actus pervenerunt, ipsius intercessionibus adiuvantibus, licet inerudito, fideli tamen promemus eloquio. Etenim ut angelus inquit Tobiae: Saecreta regis reficere bonum est, opera autem Dei revelare optimum fore constat. Nam gesta electorum Domini silentio tegere et non ad utilitatem atque ad aedificationem audientium in lucem scriptis propalare, summi torporis et ignaviae esse creditur. In gestis enim
Abbreviated transcription (Latin):
a celi a mtores petrũ chco & andreã ia cobũe iohanniẽ
necen daxtra nec insinistrã declinans imitatise qi ut
eremhauim & retia quȩ sola habebant quor unis ius
ante maudietue usu actuq iuuebant adunis iuessi¬
onis uoeẽ cũ uoluntate habendi reliquerunt pisto uero
Somu& hereditats ipsã etiam patria eũ propinquus
suis simulet desideria habendi dimisit. Et idcirs ubiuo
quo apeteo apło super his interroganti dñs spopon¬
derat ad quisiuit centuplum scilicet in hoc secudlor
et utam aeternam. thronumq iudiciariũ infuturo

Expanded text:
ac caeli ianitores, Petrum dico et Andream, Iacobum et Iohannem, nec in dextram nec in sinistram declinans, imitatus est. Illi enim navem et retia quae sola habebant, quorumque, ut ante nos dictum est, usu actuque vivebant, ad unius iussionis vocem cum voluntate habendi reliquerunt; iste vero domum et hereditatem, ipsam etiam patriam cum parentibus suis, simul et desideria habendi dimisit, et idcirco illud quod Petro apostolo super his interroganti Dominus spoponderat adquisivit, centuplum scilicet in hoc saeculo et vitam aeternam thronumque iudiciarium in futuro.
Abbreviated transcription (Latin):
admontẽ sũmarũ uirtutũ anhelanter ascendit. Cuus
uidelicet ꝑfectionis arcẽ in euangelio dñs iuuenigli¬
rianti quod omnia legis mosaicȩ p̃cepta cõpless& ostea
ita dicens. Adhuc unũ tibi deest. Uade uende. omnia
quȩ habes & da pauꝑib & habebis thesaurũ incaelo
et ueni Sequere me
Dis auditis uuandregisilus iuuenis uenerabilis euari¬
gelicis uerbis. nonut p̃dictꝰ adolescens merens abut
tristisue in tecta refugit: sedipsã xp̃iius sionẽ quas¬
totius oꝑe adimpleuit Illius uero mandati priora
cõmota quȩ iubent uade uende omnia quȩ habes et
da paupib quasi ad huc ima abipsis etiam gentilum
philosophis aliqua exparte cõpleta transcendit . es
ad sũmũ fastigu tholũ quo dietũẽ ueni sequeremo¬

Expanded text:
ad montem summarum virtutum anhelanter ascendit. Cuius ad montem summarum virtutum anhelanter ascendit. Cuius videlicet perfectionis arcem in euangelio Dominus iuveni glorianti, quod omnia legis Moysaicae praecepta complesset, ostendit, ita dicens: Adhuc unum tibi deest. Vade, vende omnia quae habes et da pauperibus et habebis thesaurum in caelo, et veni, sequere me. His auditis Amandus puer venerabilis euangelicis verbis non ut praedictus adolescens maerens abiit tristisve in tecta refugit, sed ipsam Christi iussionem quantotius opere adimplevit. Illius vero mandati priora commata, quae iubent: Vade et vende omnia quae habes et da pauperibus, quasi adhuc ima ab ipsis etiam gentilium philosophis aliqua ex parte completa, transcendit et ad summum fastigii tholum, quo dictum est: Veni, sequere
Abbreviated transcription (Latin):
in opũ acperegrinorũ. Aecclesiarũq aedificationem¬
fideliter condonauit: Et ut breui epilogo infinitaquȩ
hic possunt dici cõplectar. mundũ cũ omnib quȩ ineo
uident᷑ delectabilib quasi purgam̃ta & quisquiliascor¬
tẽpsit: solãq xp̃i pulchritudinem adamauit
Quietiã inferiora ueteris ac noui testam̃ti p̃cepta super¬
grediens iniuuentutis flore id quod sũmũ ẽ adimpleu
abraȩ principis fidei nrãe ꝑfectionẽ imitatꝰ. qui uoce
dñi audita exi det̾ra tua & de cognatione tua. mox
paruit. Qui sicut abigne caldeorũ merito fideisalua
e̾: sic iste abincentiuis uitiorũ diuino munere ereptꝰ
Atq a camino babilonici tiranni ꝑquẽ diabolus expnr¬
mitur rorȩ diuinȩ grãe liberatꝰ. mundũ qui in maligis
positꝰ ẽ quasi sodomã ardentẽ fugiens. non ut lothsego
paruula minorũ scilic& p̃ceptorũ functione contem

Expanded text:
inopuinopuideranter optavit. Et ut brevi epilogo infinita, quae hinc possunt dici, complectar, mundum cum omnibus quae in eo videntur detestabilibus quasi purgamenta et quisquilias contemsit solamque Christi pulchritudinem adamavit. Qui etiam inferiora veteris ac novi testamenti praecepta supergrediens, in primo iuventutis flore id quod summum est adimplevit, Abrahae principis fidei nostrae perfectionem imitatus, qui voce Domini audita: Exi de terra tua et de cognatione tua, mox paruit. Qui sicut ab igne Chaldeorum merito fidei salvatus est, sic iste ab incentivis vitiorum divino munere ereptus atque a camino Babylonici tiranni, per quem diabolus exprimitur, rore divinae gratiae liberatus, mundum, qui in maligno positus est, quasi Sodomam ardentem fugiens, non ut Loth Segor parvula, minorum scilicet praeceptorum functione contentus,
Abbreviated transcription (Latin):
dñe. Sedet uerbis apłi pauli ingemescendo frequen¬
tius proclamauit. Infelix ego homo. quis me liberab̃
decorpore mortis huius
urũ & argentũ quȩ principaliter auaris mortalium
scriniis concludunt᷑. aut etiã subterra defodiuntuꝵ
quȩ etiã plus pretiosa quã animas iudicant dũpeis
perire non formidant quasi lutũ post posuit: quia
illud aurũ ignitũ quod xp̃c in apocalipsi se emere
suadet concupiuit: argentũq corruptibile eloquio
scripturarũ septies repurgato cõmutauit: Sed et
illud euangelii p̃ceptũ quodicit᷑ nolite possidere
aurũ neq argentũ non surdis aurib audiuit. Etquia
cũbeato petro argentũ etaurũ non est michi ueracit᷑
dicere potuit: uirtutũ insignia atq miraculorum
exenia in xp̃i nomine ꝑciꝑe meruit. Qui & si aliquid
terrenȩ substantiȩ largitione religiosorũ aliquando
suscepit totũ id in redẽptionẽ captiuorũ & sustentationẽ¬

Expanded text:
Domine. Sed et verbis apostoli Pauli ingemescendo frequenDomine. Sed et verbis apostoli Pauli ingemescendo frequentius proclamavit: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huiusurum et argentum, quae principaliter avaris mortalium scriniis concluduntur aut etiam sub terra defodiuntur, quae etiam plus pretiosa quam animas iudicant, dum pro eis perire non formidant, quasi lutum postposuit, quia illud aurum ignitum, quod Christus in Apocalypsi a se emere suadet, concupivit argentumque corruptibile eloquio scripturarum septies repurgato commutavit. Sed et illud euangelii praeceptum, quo dicitur: Nolite possidere aurum neque argentum, non surdis auribus audivit. Et quia cum beato Petro: Argentum et aurum non est mihi, veraciter dicere potuit, virtutum insignia atque miraculorum exenia in Christi nomine percipere meruit. Qui etsi aliquid terrenae substantiae largitione religiosorum aliquando suscepit, totum id in redemptionem captivorum et sustentatione
Abbreviated transcription (Latin):
Uere in modicis desideruis arsit: quitam facile cuncta
mundi oblectamenta contẽpsit. Ipsam etiã region
cũ parentib acꝓpinquis post posuit: quia aeternã
patriã uerũq parentẽ iħm cũ cognatis caelestib
concupiuit hereditatẽ corruptibilẽ cũ cunctis reddrtib
spneur quia incorruptibilem conseruatã incelis cum
mansuris diuicus adamauit Nec incegrũ sibi for. eñ
erecidit: si inipsa quanatꝰ ẽ patria xp̃o milicaret. qm̃
abipso natiuitatis initio ta corporis quã & anima e
gressib: ipsũ quȩrere inchoauit et quasi infans pri
carcere nat confestim ut sapere coeperit detenebrs
horrificis adlumen mundi egredi çoncupiscit siciste
quasi pigeret eũ interra genitũ dehac miseria ad
celestia ꝓperanter regredi festinauit Proqua. rei
sollicis cũ daud continua uoce cotidie decantauit.
Educ decarcere animã meã: ad confitendũ nominituo

Expanded text:
Vere inmodicis desideriis arsit, qui tam facile cuncta Vere inmodicis desideriis arsit, qui tam facile cuncta mundi oblectamenta contemsit. Ipsam etiam regionem cum parentibus ac propinquis postposuit, quia aeternam patriam verumque parentem Christum cum cognatis caelestibus concupivit. Hereditatem corruptibilem cum cunctis redditibus sprevit, quia in corruptibilem conservatam in caelis cum mansuris divitiis adamavit. Nec integrum sibi fore credidit, si in ipsa qua natus est patria Christo militaret, quoniam ab ipso nativitatis initio tam corporis quam et animae gressibus ipsum quaerere inchoavit. Et quasi infans in carcere natus, confestim ut sapere coeperit, de tenebris horrificis ad lumen mundi egredi concupiscit, sic iste, quasi pigeret eum in terra genitum, de hac miseria ad caelestia properanter regredi festinavit. Pro qua re sollicitus cum David continua voce cotidie decantavit: Educ de carcere animam meam ad confitendum nomini tuo,
Abbreviated transcription (Latin):
erna die feliciter per intrauit. Quȩ etiam terra
uuentiũ quodineaomnes absque ullo metu mortis
uiuant appellatur: in quã nonamoise legis latore in¬
sed aiħu uero xp̃iani populi ductore honorũ meritorũ
sortes equi perante. remuneratio uitȩ ꝑpetuȩ ꝑcepit
Neq iam ꝑfiguras et imagines enigmatice nubis sed facis
ad faciẽ ipsũ illius regni principẽ intuens: cum ipso
perhenni felicitate ac diu desiderato gaudiorũ uoto
beatꝰ uuandregisilus antecessit: attendamꝰ quib acti¬
onũ gressib uiã illo ducente incesserit: quibq passib
illã semitã ni.nis artam nobis meabilẽ monstrauerit
uiꝰ operũ insignia si intentis animis recolimꝰ plurimũ
aedificationis mentib nr̃is ad quirere poterimꝰ. si ea
nipsis quippe annis pueritiȩ diuina segrã preueni¬
ente formã uitȩ sumpsit honestȩ: atq ut legitur in¬
modicis desideriis in xp̃i dñi coepit amore fraglari

Expanded text:
erna die feliciter perintravit; quae etiam terra erna die feliciter perintravit; quae etiam terra viventium, ideo quod in ea omnes absque ullo metu mortis vivant, appellatur. In quam non a Moyse legis latore insed a Iesu vero christiani populi ductore, bonorum meritorum sortes aequiperante, remunerationem vitae perpetuae percepit. Neque iam per figuras et imagines enigmaticae nubis, sed facie ad faciem ipsum illius regni principem intuens, cum ipso perenni felicitate ac diu desiderato gaudiorum voto beatus Amandus antecessit, attendamus, quibus actionum gressibus viam illo ducentem incesserit, quibusque passibus illam semitam nimis artam nobis meabilem monstraverit. Cuius operum insignia si intentis animis recolimus, plurimum aedificationis mentibus nostris adquirere poterimus, si ea,In ipsis quippe annis pueritiae, divina se gratia praeveniente, formam vitae sumpsit honestae atque, ut legitur, inmodicis desideriis in Christi domini coepit amore flagrare.
Abbreviated transcription (Latin):
xpipastus edulio: Acdepetra sꝑitali. xp̃o scilicet uired
crucis siue lancea militis percusso aquȩ uiuȩrefecs
poculo ad septuaginta palmarũ arbores & duo decĩ
fontes ꝑueniens: apłorum eorũꝙ succes sorũdogmata
quasi aquã limpidis simã animis siticulosis inbibi¬
nde iuxta p̃ceptũ diuinitꝰ sibi datũ. lũbos acar nalib
illecebris habens cingulo castitatis p̃cinctos. pedesq
paciferos priorũ patrũ exemplis contectos colũnam
preuiã oculis sollicitis sẽꝑ intendit Preterea et ser¬
pentẽ salutiferũ inheremo obsaluationẽ israhelis
exaltatũ xp̃m scilicet ꝓsalute nr̃a in ligno erucis
suspensum die noctuq preoculis habens. eiꝰq uexillũ
infronte portans: amorsu ignitorũ serpentium hinc
sine lesione ac peccati uulnere transiit: Sicq superatis
siue prostratis cunctis aduersariis. Ad terrã repromis¬
sionis suꝑnã uidelicet regionẽ itinere confecto hoch¬

Expanded text:
Christi, pastus edulio ac de petra spiritali, Christo scilicet virga Christi, pastus edulio ac de petra spiritali, Christo scilicet virga crucis sive lancea militis percusso, aquae vivae refectus poculo, ad septuaginta palmarum arbores et duodecim fontes perveniens, apostolorum eorumque successorum dogmata quasi aquam limpidissimam animis siticulosis inbibit. Inde iuxta praeceptum divinitus sibi datum lumbos a carnalibus inlecebris habens cingulo castitatis praecinctos pedesque paciferos priorum patrum exemplis contectos columnam praeviam oculis sollicitis semper intendit. Praeterea et serpentem salutiferum, in heremo ob salvationem Israhelis exaltatum, Christum scilicet pro salute nostra in ligno crucis suspensum, die noctuque prae oculis habens eiusque vexillum in fronte portans, a morsu ignitorum serpentium hinc sine lesione ac peccati vulnere transiit, sicque superatis sive prostratis cunctis adversariis, ad terram repromissionis, supernam videlicet regionem, itenere confecto, hodi
Abbreviated transcription (Latin):
ficus. non solũ ignicorũ serpentiũ morsib stemiutitis et
seueiam biatu terrae raptus infernalib cormentis et
gehennȩ crutiatib uiuens addicituꝵ
Sonigitur mutuati uocabuli consortiõ paschala festiui¬
cato que sollempnitas cunc toru sollempnitadũ nro
dicit aliquid honoris subtraho neq redemptoranto
cui sanguine. eadem celebritas dicatae contumaeseer
derogos quia saus quȩ demenbris dicit᷑ ad caput referri
rgo quia sollenem diem pro uenerandi confessonsnin
uuandregisili transitu colimꝰ quẽ pascha ipsius nenin¬
congue nuncupari probabili argumento monstra¬
uma restat per scrutari unde uel ubi transieratia
historicaq legalis litcerȩ illius suꝑficiem aliquaex
parte huic sermoni inserere: Acsic qualiter suure
pascha cũ iħu suo immo nr̃o celebrauerit intimaro
nbuiꝰ itaq scłi heremo iter agens mannȩ idest corporis

Expanded text:
ficiis non solum ignitorum serpentium morsibus sternitur, sed ficiis non solum ignitorum serpentium morsibus sternitur, sed etiam hiatu terrae raptus, infernalibus tormentis et gehennae cruciatibus vivens addicitur. Non igitur mutuati vocabuli consortio paschali festivitati, quae sollemnitas cunctarum sollemnitatum iure dicitur, aliquid honoris subtraho neque redemptori nostro, cuius sanguine eadem caelebritas dicata est, contumaciter derogo, quia laus, quae de membris dicitur, ad caput referri rgo, quia sollemnem diem pro venerandi pontificis Christi Amandi transitu colimus, quem pascha ipsius non incongrue nuncupari probabili argumento monstravimus, restat perscrutari, unde vel ubi transierit, historicamque legalis litterae illius superficiem aliqua ex parte huic sermoni inserere ac sic, qualiter suum pascha cum Iesu suo, immo nostro, celebraverit, intimare. In huius itaque saeculi heremo iter agens, mannae, id est corporis
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. huic nr̃o sermoni uideo nichil quod pos sit ob¬
stare: quin nondicãco equare sedetiã preferre non
inrationabiliter liceat huiꝰ patris nr̃iuuandregi¬
sili beatis simi profectionem abhuius uitȩ laboriosa
erũna. & conualle lacrimarũ adillaquietissima
ꝑhennis uitȩ atria acregni caelestis palatia: adquȩ
xp̃c caput. eccł e uniuersorũ menbrorum suorum
sibi nerius caritatis adherentiũ gradu preueniens
transut: quoque sequendus ee̾t uiã sternens sequacib
suis in notuit. Patrato insuꝑ sicut discipulis suis ad¬
huc interra hac degens promiserat loco primum
ipsos deinde eorũ sequaces introduxit. Quo etiam
hodierna die ascendenti uuandregisilo sibi deuotis¬
simo amico cȩlestia palatia pate fecit
ncõ parabiliter ergo prȩstantior iste transitꝰ pascha
dicit᷑ quoꝑ mortẽ carnis adiutãa ec̾nam tendituꝵ
quã ille quo priscus ille populus diuiis ingratus bene¬

Expanded text:
potuit, huic nostro sermoni video nihil quod possit obpotuit, huic nostro sermoni video nihil quod possit obstare, quin, non dicam coaequare, sed etiam praeferre non inrationabiliter liceat huius patris nostri beatissimi Amandi profectionem ab huius vitae laboriosa erumna et convalle lacrimarum ad illa quietissima perennis vitae atria ac regni caelestis palatia. Ad quae Christus caput ecclesiae universorum membrorum suorum, sibi nervis caritatis adhaerentium, gradus praeveniens transiit, quoque sequendus esset, viam sternens, sequacibus suis innotuit, parato insuper, sicut discipulis suis adhuc in terra hac degens promiserat, loco, primum ipsos, deinde eorum sequaces introduxit; quo etiam hodierna die ascendenti Amando, sibi devotissimo amico, caelestia ostia patefecit. Incomparabiliter ergo praestantior iste transitus pascha dicitur, quo per mortem carnis ad vitam aeternam tenditur, quam ille, quo priscus ille populus divinis ingratus bene
Abbreviated transcription (Latin):
Inquib refertur plebs israhelitica iugo faraonis ac
egiptiorũ dominio pressa insigno suȩ liberationis
phasȩ typicũ celebrasse posteaq ꝑillud misteriũ¬
predicto pharaone cui inluteis famulabant᷑ oꝑibus
mrubro mari dimerso ad terrã promissae olim here¬
ditatis properasse. Hinus uero absolutionis gaudium
phase siue pascha quod exhebreo apud nos intransitũ
uertitur cognominatũ: scilicet propter angłiuastantis
egiptios transitũ dnique suã plebẽ protegentis: uel
eiusdẽ populi de egipto transmigrantis. Cuiꝰ siquidẽ
uocabuili misteriũ euangelista iohannes quasi uisu
perspicacis aquilȩ oculorũ suorũ acumine sublimius
speculando ꝑquirens: transitũ iħu dehoc mundoad
patrẽ illo antiquo misterio p̃figuratũ ee̾ a peruit
iergo transitus populi iudaici de terra seruitutis ad
patriã promissȩ hereditatis pascha conuenient̃ dici

Expanded text:
In quibus refertur plebs Israhelitica, iugo Pharaonis ac In quibus refertur plebs Israhelitica, iugo Pharaonis ac Aegyptiorum dominio pressa, in signo suae liberationis phasae typicum celebrasse posteaque per illud mysteriumpraedicto Pharaone, cui in luteis famulabantur operibus, in Rubro mari dimerso, ad terram promissae olim hereditatis properasse. Huius vero absolutionis gaudium phasae sive pascha quod ex Hebreo apud nos in transitum vertitur, cognominatum, scilicet propter angeli vastantis Aegyptios transitum Dominique suam plebem protegentis vel eiusdem populi de Aegypto transmigrantis. Cuius siquidem vocabuli mysterium euangelista Iohannes quasi visu perspicacis aquilae oculorum suorum acumine sublimius speculando perquirens, transitum Iesu de hoc mundo ad patrem illo antiquo mysterio praefiguratum esse aperuit. Si ergo transitus populi Iudaici de terra servitutis ad patriam promissae hereditatis pascha convenienter dici
Abbreviated transcription (Latin):
et asinistris undiq cõmuniti: proeliantur aduersus
aereas potestates ac multiplicia mala huius seculi
Quibeneficiis diuinis solaciati. fugato hoste uel pros¬
trato: non instantis uitae ꝑagunt atq confecto itinere
admansionẽ propriã caelestem uidelicet patriam re¬
deunt tabernaculũq terrestre huius habitationis
carnis scilicet mortalis tegumenta deponentes. illuc
properant ubi iuxta pauli uocẽ aedificationẽ ex dõ
habent domũ non manu factã ȩternam in caelis.
Iors igit᷑ pretiosa scõrum. quã uis conuenienter ut pre¬
latũs alterius uit e dicat᷑ natalis siue depositio
corporalis sarcinȩ uidelicet grauis. tamen
aliquid perscrutandũ quasi speciale patris nostri
uuandregisili preconio uidetur: quod tam ipsiquã
omnib electis carne solutis generaliter coaptet᷑.
onergo hoc ab exiguitate nr̃a temere usur pandum:
Sed sc̃arum scripturarũ auccoritate ẽ inueniendum

Expanded text:
et a sinistris undique communiti, proeliantur adversus et a sinistris undique communiti, proeliantur adversus aerias potestates ac multiplicia mala huius seculi. Qui beneficiis divinis solatiati, fugato hoste vel prostrato, iter instantis vitae peragunt atque, confecto itinere, ad mansionem propriam, caelestem videlicet patriam, redeunt, tabernaculumque terrestre huius habitationis, carnis scilicet mortalis tegumenta, deponentes, illuc properant, ubi iuxta Pauli vocem aedificationem ex Deo habent, domum non mann factam, aeternam in caelis. Mors igitur pretiosa sanctorum quamvis convenienter, ut praelatum est, alterius vitae dicatur natalis sive depositio tentorii corporalis sarcinae, videlicet gravis, tamen aliquid perscrutandum quasi speciale patris nostri Amandi praeconio videtur, quod tam ipsi quam omnibus electis a carne solutis generaliter coaptetur. Non ergo hoc ab exiguitate nostra temere usurpandum, sed sanctarum scripturarum auctoritate est inveniendum.
Abbreviated transcription (Latin):
quidem argenti nequaquã telluri male defossi
Fenore multiplicatae
resentis igitur diei celebritatẽ festiuo cordiũ ardore
suscipientes dilectissimi primo congruũ duximus
nomen ipsius sollicitius intueri: quatinus animad¬
uersa nobilitate uocabuli. dignius celsiusq hono¬
retur obsequio singularis officii. Mos siquidem
aecclesiasticus obtinuit. scãrum a corporib soluti¬
onẽ animarũ natales dici. Nec inmerito idpriorũ
nrorũ aue toritate frequentatũ debemus fateri.
qm̃ nustit erumnoso huic mundo ac ꝑturbatio ribus
płeno mortui iaeternȩ uitȩ beatitudinẽ quȩ omni
prorsus caret labore meruerunt Renaser
Aan etiã depositionẽ non indebite dici docet destimo¬
nu primi pastoris aeccłae beatissimi pecri cui baee
uerba sunt Certiis sũ inquit: quod uelox ẽ depositio
taber naculi mei. Scĩ quippe in hoc mundo sicut inta¬
bernaculo expeditionis uel procinctucertaminis po

Expanded text:
quidem argenti nequaquam telluri male defossi,quidem argenti nequaquam telluri male defossi,fenore multiplicatae. Praesentis igitur diei celebritatem festivo cordium ardore suscipientes, dilectissimi, primo congruum duximus nomen ipsius sollemnitatis sollicitius intueri, quatenus, animadversa nobilitate vocabuli, dignius celsiusque honoretur obsequio singularis officii. Mos siquidem ecclesiasticus obtinuit, sanctarum a corporibus solutionem animarum natales dici. Nec inmerito id priorum nostrorum auctoritate frequentatum debemus fateri, quoniam iusti, erumnoso huic mundo ac perturbationibus pleno mortui, in aeternae vitae beatitudinem, quae omni prorsus caret labore, meruerunt renasci. Hanc etiam depositionem non indebite dici docet testimonium primi pastoris ecclesiae beatissimi Petri, cuius haec verba sunt: Certus sum, inquit, quod velox est depositio tabernaculi mei. Sancti quippe in hoc mundo sicut in tabernaculo expeditionis vel procinctu certaminis pos
Abbreviated transcription (Latin):
diuini occurrite. imitantes prudentis dispensatoris
industriã. quem dñs constituit supͣ familiam suam
utd& illis intẽpore tritici mensuram. Hisitaq tam
propheticis quã & euangelicis parentes ad moniti¬
onib mensulã dilectioni urãe perparuã quidem
ꝓ exiguitate sensus. sed demaximis utriusq testam̃ti
copiis excerptã ferculo oris offerimꝰ: atq in ea
tres panes scilicet trinitatis intellegentiã caritatisq
uictũ principalẽ & piscẽ fidei ouumq speiapponim
Quȩ uobis si affuerint in huiꝰ scłi uia quã curritis.
ad caelestis patriȩ peruentionẽ uobis sufficere
posse nequaquam dubitare debetis
enignis simã igitur ur̃ȩ fraternitatis dulcedinem
humiliter obsecramꝰ: nenrãm inhis indignitatem
ducatis contẽptui. nec a quo sedunde uelcur profe¬
rantur ꝑscrutantes: sollicito mentiũ ur̃arũ infun¬
dere studeatis auditui: quatinus utrimq bonaatq
incul pabilis ratio possit reddi dño redeunti A nob̃

Expanded text:
divini occurrite, imitantes prudentis dispensatoris industriam, quem Dominus constituit supra familiam suam, ut det illis in tempore tritici mensuram. His itaque tam propheticis quam et euangelicis parentes ammonitionibus, mensulam dilectioni vestrae perparvam quidem pro exiguitate sensus, sed de maximis utriusque testamenti copiis excerptam ferculo oris offerimus atque in ea tres panes, scilicet trinitatis intellegentiam caritatisque victum principalem, et piscem fidei ovumque spei apponimus. Quae vobis si adfuerint in huius saeculi via quam curritis, ad caelestis patriae perventionem vobis sufficere posse nequaquam dubitare debetis. Benignissimam igitur vestrae fraternitatis dulcedinem humiliter imploramus, ne nostram in his indignitatem ducatis contemptui, nec a quo, sed unde vel cur proferantur perscrutantes, sollicito mentium vestrarum infundere studeatis auditui, quatenus utrimque bona atque inculpabilis ratio possit reddi Domino redeunti, a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
bonitatis gessit oꝑa: quȩdinumerare laboriosis simũẽ.
lobilis enim extitit genere: Sed non inferior peligione
hec quidem deuenerando patre acdomino hugone. dicta
ando ep̃s deur be Remensi. succedit hugoni presuli
nouis simi quierat ex archatꝰ kcaroli annus udmꝰ.¬

Expanded text:
bonitatis gessit opera, quae dinumerare laboriosissimum est. bonitatis gessit opera, quae dinumerare laboriosissimum est. Nobilis enim extitit genere, sed non inferior religione. Haec quidem de venerando patre ac domino Hugone dicta sLando episcopus de urbe Remensi succedit Hugoni praesuli novissimi, qui erat exarchatus Karoli annus
Abbreviated transcription (Latin):
illius inbenedictione manet. Ex pletis nãq lauda¬
bilis cursus sui annorũ migrauit ad dñm. sub die.Ui.
incarnationis. decͥ : Corpus eiꝰ gẽmetico coenobio quo
etiã uitȩ decesserat in aeccła Sc̃ȩ matris ac ꝑpetuae
uirginis mariae. uenerabiliter Sepulturȩ. Ẽtradids
Conditaq ẽ afr̃ib illinc habitantib supratũbã illius
Repadiuersis metallis decorata: obamorẽ uidelicd
sanctitatẽ ac reuerentiam illius. Nullus enimante eum
eiꝰdẽ coenobii rector nec post eũ tot p̃diaacpossessiones
iniure ipsius uenerabilis loci contulit ac impetrauit.
Sicuti ipse facere curauit: ueluti testamenta eiusdem
coenobii cunctis legentib liquido patet. Hicdimisit
in hoc coenobio fontinellensi. calicem aureũ & patenã
aureã pensantẽ lib̾r.iiiͬi. & uncias. nᷝᷤ. Turiculã auream
unã pens li̾ quinque. Capsã auro etgẽmis decoratam.
continentẽ pignora diuersorũ scõrum. Plurimaenim

Expanded text:
illius in benedictione manet. Expletis namque laudaillius in benedictione manet. Expletis namque laudabilis cursus sui annis, migravit ad Dominum sub die sexto incarae matris ac perpetuae virginis Mariae venerabiliter sepulturae est traditum. Conditaque est a fratribus illinc habitantibus supra tumbam illius repa diversis metallis decorata, ob amorem videlicet, sanctitatem ac reverentiam illius. Nullus enim ante eum eiusdem coenobii rector nec post eum tot praedia ac possessiones in iure ipsius venerabilis loci contulit ac impetravit, sicut ipse facere curavit, veluti per testamenta eiusdem coenobii cunctis legentibus liquido patet. Hic dimisit in hoc coenobio Fontinellensi calicem aureum et patenam auream pensantes libras quatuor et uncias duas, turiculam auream unam pensantem libras quinque, capsam auro et gemmis decoratam continentem pignera diversorum sanctorum. Plurima enim
Abbreviated transcription (Latin):
anno primo hlotharii Regis. quẽ Karolus post fugam
hil perici ac ragenfridi Regẽ Sibi statuerat: & possessa
illustris uir nomine bertus. portionẽ aliquã deuilla
dogmaniaco quȩ sita ẽ in pago oximense. incentena
alaucioninse. & illã Rem quȩ uocat᷑ uandaincentena
saginse. Similiter interritorio cinomannico. Rem illam
quȩ dicit᷑ uernigo. Seu metiago quȩ apellat᷑ aua nac
curte. Nedita est hȩc largitio anno undecimo teo deru
Regis patris hilderici demũ regis nouissimi. ex gener
mero ingorum. Depatrimomis enim ap̃chicto glorios
p̃sule huic loco largitis fiue afidelib x pĩanis impe¬
tratis acsusceptis. qui nos se cupit testamenta ab ipso
Aedita reuoluat. & tunc probabit nichilme deeo sinst
Aut dixisse Aut scripsisse: Al ensatas hoc incoeno biou¬
stituit deputatis uidelicet uillis: quȩ ꝑ unũquẽq mens
Sufficientẽ preberent Alimoniam. idcirco memoris

Expanded text:
anno primo Hlotharii regis, quem Karolus post fugam anno primo Hlotharii regis, quem Karolus post fugam Hilperici ac Ragenfridi regem sibi statuerat; et possessa illustris vir nomine Bertus portionem aliquam de villa Dogmaniaco, quae sita est in pago Oximense, in centena Alaucioninse, et illam rem quae vocatur Vanda in centena Saginse. Similiter in territorio Cinomannico rem illam quae dicitur Vernigo seu Metiago quae appellatur Avanae - curtę. Aedita est haec largitio anno undecimo Teoderici regis, patris Hilderici, demum regis novissimi ex genere Meroingorum. De patrimoniis enim a praedicto glorioso praesule huic loco largitis sive a fidelibus christianis impetratis ac susceptis qui nosse cupit, testamenta ab ipso aedita revolvat, et tunc probabit, nichil me de eo sinistrum aut dixisse aut scripsisse. Mensatas hoc in coenobio constituit, deputatis videlicet villis quae per unumquemque mensem sufficientem praeberent alimoniam; idcirco memoria
Abbreviated transcription (Latin):
dñi dcc .uͭiͦi. indictione Uͣ. tempore ueris Succeditenim
isdẽ uir uenerandus hugo insede rotomagensis a eccłȩ
iiiii. amallono primo pontifice eiusdẽ urbis. Rector
dionisio constituitur. Porro in regimine. huiꝰ coenobii
fontinellensis ab eato uuandregisilo. Septimꝰ in loco
mmiliter ab eato filiberto in regimine coenobii gẽmeticensis.
icnãq uiruenerandus hugo dũ adhuc laicus foret. lap¬
gitꝰ ẽ benigno abbati uirtlaicũ uillã quȩ sita e̾ inpago
tellau suꝑ fluuio eora. que ipsi deiure p̾dictorum
parentum suorũ legitime obuenerat. Facta esthaec
iiͦ. pippini quoq ducis xxGi . undecimo kalendarum
uliarũ die frã.iiii. factus uero p̃sul: contulit possessi¬
onẽ Suam quȩ uocatuꝵ molinus cottus. huic coenobio
sitam inpago belloacensi suꝑ fluuiũ masso. continentem
dita. etiã uintlanam uillam largitꝰ ẽ uuandoni abbati

Expanded text:
 septimo, indictione quinta, tempore veris. Succedit enim  septimo, indictione quinta, tempore veris. Succedit enim isdem vir venerandus Hugo in sede Rotomagensis aecclesiae vicesimus tertius a Mallono primo pontifice eiusdem urbis, rector Dionisio constituitur, porro in regimine huius coenobii Fontinellensis a beato Wandregisilo septimus in loco, similiter a beato Filiberto in regimine coenobii Gemmeticensis. Hic namque vir venerandus Hugo, dum adhuc laicus foret, largitus est Benigno abbati Virtlaicum villam, quae sita est in pago Tellau super fluvio Eora, quae ipsi de iure praedictorum parentum suorum legitime obvenerat. Facta est haec 3, Pipini quoque ducis 26, undecimo Kalendarum Iuliarum die, feria 4. Factus vero praesul contulit possessionem suam quae vocatur Molinus - cottus huic coenobio, sitam in pago Belloacensi super fluvium Masso, continentem dita etiam Wintlanam villam largitus est Wandoni abbati
Abbreviated transcription (Latin):
uidȩ industriȩ sp̃u plena animũ puerifertur as¬
dianis ammonitionib corroboraf se: ut sese cũou
que habebat di seruitio manci paret. Unde fact
ut sacrarũ litterarũ studio imbutus: cunctos suos sapien¬
tia & Religione anteiret: Secundũq scãm suggestionẽ
p̃clarȩ nutricis ac aiȩ suȩ ans fledis coepit terrena
cuncta despicere. & adregna caelestia uirilit̾ anhelare.
simulq patrimonia plurima aeccłiis xp̃i contradere.
Quȩcuncta siqui plenius nosse cupiunt: Scriniaciuitatum
Nocomagensis. parisiacȩ & baiocassinȩ: & huiꝰ coenobu
fontinellensis. simulq gẽmeticensis Reuoluant. illicq
inuenient quantã sollicitudinẽ ac ꝑuigilẽ curã decon¬
structione propagatione & Restauratione acexaltati¬
one aecclesiarũ habuerit. Huiꝰ pat̾ drogo filius p̃dicti
pippini ducis francorũ. frat̃ grimoldi & karoli nobi¬
lissimorũ principũ defunctꝰ e̾. anno abin carnatione

Expanded text:
providae industriae spiritu plena, animum pueri fertur cotiprovidae industriae spiritu plena, animum pueri fertur cotidianis ammonitionibus corroborasse, ut sese cum omnibus quae habebat Dei servitio manciparet. Unde factum est, ut sacrarum literarum studio imbutus, cunctos suos sapientia et religione anteiret, secundumque sanctam suggestionem praeclarae nutricis ac aviae suae Ansfledis coepit terrena cuncta despicere et ad regna caelestia viriliter anhelare simulque patrimonia plurima aecclesiis Christi contradere. Quae cuncta si qui plenius nosse cupiunt, scrinia civitatum Rotomagensis, Parisiacae et Baiocassinae et huius coenobii Fontinellensis simulque Gemmeticensis revolvant, illicque invenient, quantam sollicitudinem ac pervigilem curam de constructione, propagatione et restauratione ac exaltatione aecclesiarum habuerit. Huius pater Drogo, filius praedicti Pipini ducis Francorum, frater Grimoldi et Karoli nobilissimorum principum, defunctus est ann
Abbreviated transcription (Latin):
magensi tenuit factione scilic& patriusui le arolint¬
eipis enst ra deereta tamen canonũ. Coenobia uero nobili¬
ora fontinellam & gemeticũ Predia uero ꝑ egia. ques
insederunt animo. Nonenim causa ꝑuer sȩ cupiorta
aucaliquo seculari fastu apatruo suo larolo princi
Siuearegib francorũ quieiꝰ tẽpore. Sceptra ꝑeg iuhaus
Sbnuerunt ⁊ dest hildeberto. dagoberto bilperia
PLorhario nec non et teoderico ea impetrabat. Seou
statim Aeccłȩ cxp̃i contraderet: Sciens scriꝑtum &
cabereditas bene Reconditur. quȩ dõ custode seruatus
Mater deniq enis ut p̃cdiximꝰ ad altrudis nomine. filia sua
uuarattonis nobilissimi maioris domͦ Regiȩ atq an¬
fledis coniugis eiꝰ: qui plurima huic monasterio larg
sunt p̾dtiaDeniq p̃cdicta peligiosa et strenua mi¬
trona ans fledis auia sua derelicta Siquid ẽ uuaras¬
tonis ad nutriendum Susceꝑat ipsũ hugonem. pati:
demũ gloriosissimum. Haec igitur prudentiȩ eos

Expanded text:
magensi tenuit, factione scilicet patrui sui Karoli principis, extra decreta tamen canonum; coenobia vero nobiliora Fontinellam et Gemmeticum, praedia vero regia quae eius insederunt animo. Non enim causa perversae cupiditatis aut aliquo seculari fastu a patruo suo Karolo principe sive a regibus Francorum qui eius tempore sceptra regni huius obtinuerunt, id est Hildeberto, Dagoberto, Hilperico, Hlothario necnon et Teoderico, ea impetrabat, sed ut statim aecclesiae Christi contraderet, sciens scriptum, quod ea hereditas bene reconditur, quae Deo custode servatur. Mater denique eius, ut praediximus, Adaltrudis nomine filia fuerat Warattonis nobilissimi maioris domus regiae atque Ansfledis, coniugis eius, qui plurima huic monasterio largiti sunt praedia. Denique praedicta religiosa et strenua matrona Ansfledis, avia sua, derelicta siquidem Warratonis, ad nutriendum susceperat ipsum Hugonem, patrem demum gloriosissimum. Haec igitur prudentiae et
Abbreviated transcription (Latin):
nationis dominicȩ occ. eͦ  indictione suta quierat anto
principatus Rarolixiiii. Gregorii uero sec undi papae
instabat annus. Rexit istuo coenobiũ ꝑannos nouem
etmenses duos. et bies xiiͫ. idest usq ad annũ sextũdecinũ
principatus ante fati karoli. Gregorua ute p̃fatipape¬

Expanded text:
nationis dominicae 723, indictione 6, qui erat anuus nationis dominicae 723, indictione 6, qui erat anuus principatus Karoli nonus, Gregorii vero secundi papae,instabat annus. Rexit istud coenobium per annos novem et menses duos et dies tredecim, id est usque ad annum sextum decimum principatus antefati Karoli, Gregorii autem praefati pap
Abbreviated transcription (Latin):
nno septimo decimo eiꝰdẽ Regis ebrinus: partẽ degentia co
& font̾anas contradidit nama filiũ suũ nomine eodonẽ
istinc clericũ habebat. Anno primo dagobti uuenculi
Regis. er moaldus sũma cranna largitus est & Kł mart̃
& nantiacũ largitꝰẽ Anno .iiͦ. Gaugia femina inittus
Saciacũ. Siue dingũ suꝑ fluuio audura ited andas larg̃ẽ.
nno .iiͦi. partẽ detritiaco. & ac brando uillare. ermfridus
contulit Itẽ monticellos incentena nat sanninse erchen¬
fridiis contulit. Anno uͦ. anganulfus partẽ contulit in
framsariis uicimis. gressus. & quidam uuaddo incolnitio.
but autẽ isdem uenerabilis pater benignus xiii. Kłaprł:
uoo filius drogonis uir uenerabilis. amatre nomine.
ad eltrude progenitꝰ. nepos Paroli Sagacissimi prin¬
cipis archiep̃s pocomagensis aeccłae. post prefatum¬
benignũ Regimen huius suscepit coenobii: ab anno incar¬

Expanded text:
Anno septimo decimo eiusdem regis Ebrinus partem de Gentiaco Anno septimo decimo eiusdem regis Ebrinus partem de Gentiaco et Fontanas contradidit. Nam et filium suum nomine Eodonem istinc clericum habebat. Anno primo Dagoberti iuvenculi regis Ermoaldus Summacranna largitus est decimo Kaleet Nantiacum largitus est. Anno tertio Gaugia femina Inittus, Saciacum sive Dingum super fluvio Audura, item Landas largita est. Anno quarto partem de Tritiaco et Acbrando villare Ermfridus contulit. Item Monticellos in centena Natsanninse Erchenfridus contulit. Anno quinto Anganulfus partem contulit in Framsariis viciniis Gressus, et quidam Waddo in Colnitio. Obiit autem isdem venerabilis pater Benignus decimo tertio Hugo, filius Drogonis , vir venerabilis, a matre nomine Adeltrude progenitus, nepos Karoli sagacissimi principis, archiepiscopus Rotomagensis aecclesiae, post praefatumBenignum regimen huius suscepit coenobii ab anno incar