comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum cotidie ꝑ d̾i samulos uer¬
bum ueritatis auditis. De ipsa
nunc gͦ tritici mensura loquim᷑
ex ipsa sicut. ds̃ diuilit uniuersi
pascamur. inde alimenta bone
uitȩ sumamꝰ. ut ad ȩternȩ uite
premia ꝑuenire possimus. In il¬
lum credentes in illum sꝑantes.
in illum pre omnib & in om̃ib
diligentes. qui seipsum nobis &
alimentum prestat ne defici¬
amus in uia. & premium ser¬
uat. ut gaudeamus in patria.
ipse satietas & erultatio quiescen¬
tium beatorum. Ad ipsam itaq
tritici mensuram ꝑtinec. quod do¬
minus ait. Uendite quȩ possidetis.
& date elemosinam. facite uob̃ sac¬
culos. qui non uecerascunt. thes¬
aurum non deficientem in celis
quo fur non appropiat. neq tinea
commodum. & maxime. xp̃ianis
om̃ib appetendum. ut unusquisq
desicere non delectetur in penuo.
s om̃s proficere studeamus in me¬
lius. Arbores sumus fr̃s: in agro
dñico constituiȩ. Ds est autem nr̃
agricola. ille nos compliit. ile
colit. ipse secundicatem donat

Expanded text:
cum quotidie per Dei famulos verbum veritatis auditis. De ipsa nunc ergo tritici mensura loquamur . Ex ipsa, sicut Deus dividit, universi pascamur, inde alimenta bonae vitae sumamus, ut ad aeternae vitae praemia pervenire possimus, in illum credent illum prae omnibus et in omnibus diligentes, qui seipsum nobis et alimentum praestat ne deficiamus in via, et praemium servat ut gaudeamus in patria. ipse 548 satietas et exsultatio quiescentium beatorum. Ad ipsam itaque tritici mensuram pertinet quod Dominus ait: Vendite quae possidetis, et date eleemosynam; facite culos qui non veterascunt, thesaurum non deficientem in coelis, quo fur non appropiat, neque tinea commodum, et maxime Christianis omnibus appetendum, ut unusquisque deficere non delectetur in pejus, sed omnes proficere studeamus in melius. 4. Arbores sumus, fratres, in agro dominico constitutae. Deus est autem noster agricola: ille nos compluit, ille colit, ipse fecunditatem donat,
Abbreviated transcription (Latin):
petri forma ñponitur. Manes gͣ petri ꝓ¬
uilegium: ubicũq exipsius fertur equi¬
tate udicium. Nec nimia esi uei seueri¬
tas uel remissio ubi n iebil erit ł. ttauim
tis a senioribus nostris ca¬
thedre nomen accepit: ideo
Quod primus apostolorum
petrus hodie episcopa¬
tus cathedram suscepisse

Expanded text:
Petri forma proponitur. Manet ergo Petri pPetri forma proponitur. Manet ergo Petri privilegium, ubicunque ex ipsius fertur aequitate judicium. Nec nimia est vel severitas, vel remissio, ubi nihil ligatum, e, a senioribus nostris Cathedrae nomen accepit, ideo quod primus apostolorum Petrus hodie episcopatus cathedram suscepisse
Abbreviated transcription (Latin):
tis uĩtula nõ ligãbũt Pox enĩ
ilfa uox uite est.. ut confessores suos
in celestia ꝓuehit: ĩta negatores suos. ad
inferna deui regit. Dropt᷑ quod dĩcitur
beatissimo petro: tibi dabo elaues regni
inestimãbilis & imm̃sa potestas. hominiẽ
in terra põsitũ tenẽre cȩlimi. Ecienũne ad
nũtũ petri: diũini clausta orgni patesct̃
Accẽpit enam ꝗ xñ elaues regni celoꝵ: ut
soluts uiner lu delictoꝵ. apiret credentib
cȩlum. Oqu̾a uicĩna & ꝓfunda remedia.
Iuxta se habet mundus di regnũ: si currat
ad petrum. Pofuit ad uicẽ su. in in scło cȩ¬
lestis regni clauiculariũ prtrũ: ne diffici¬
lem sibi ad celum quispiã eristimaret as¬
censum. Trausuit quidẽ & in alios apłos
uis istius potestatis: & ad om̃s eccłiȩ pͥmi¬
pes decrẽti huiꝰ constitũtio cõmeãuit
non frũstra u̾ni cõmendatur. quod om̃ibꝰ
intimẽtur. Petro enim ido hoc si gulari¬
ter creditur: quia cunctis ȩccħs rectoribꝰ

Expanded text:
tis vincula non ligabunt: vox enim sta, vox vitæ est, & sicut confessores suos in cœlestia prouehit, ita negatores ad inferna demergit. Propter quod dicitur beatissimo Petro. Tibi dabo claues regni inestimabilis & immensa bonitas, hominem in terra positum, tenere cœlum! Ecce nunc ad nutum Petri diuini regni claustra patescunt. Accepit enim a Christo claues regni cœlorum, vt solutis vinculis delictorum, apcoelum. O quam vicina et profunda remedia. Juxta se habet mundus Dei regnum, si currat ad Petrum. Posuit ad vicem suam in saeculo coelestis regni clavicularium Petrum, ne difficilem sibi ad coelum quispiam existimaret ascensum. Transivit quidem etiam in alios apostolos, jus istius potestatis, et ad omnes Ecclesiae principes decreti hujus constitutio commeavit, sed non frustra uni commenintimetur. Petro enim ideo hoc singulariter creditur, quia cunctis Ecclesiae rectoribus
Abbreviated transcription (Latin):
iũ est ut funtanientũ hoc meccsia ho¬
sretur: ꝑ quod incęlũ ascenditur.
S. iod nat᷑alis hodie cãthedre colitur: nͣ¬
Ierdotale offĩcium honorãtur. Quȩ
⁊ iam tanto uecesse est plus habeat in
ISa dignitatis. quanto sacerdotãle of¬
Uient̃ intra quadraginta dies euenerit: Lo¬
Sere eam nob̾ debet sc̃oꝵ dierũ reueren¬
a sanctiorem. Et bene natalem cathe¬
re inter ipsa ieiunioꝵ primordia nobis
łs prestitit. ut dies quȩ erat priꝰ intem
antiȩ sit sobrietatis: quȩ erat gulȩ sit
bstinentiȩ: quȩ erat peccati. sit sc̃itatis.
ceps. pͥmus dm̃ confessor factus. petra
inpõnitur. a dño audire meruit. Et
ge dico tibi. id est sicut pater m̃s tibi¬
mancfestauit diuinitatẽmeã
la et ego tibi nolã facio excellẽnan
tuã. qr tu es petrus. Id ẽ cũ egułim
Uiiola bilis petra ego lapis angu¬
laris qui sacioutraq unũ egofũda¬
mẽtũ preter qd̃ nemo pofest. aluid
ponere tamen tu quoq petra es qr

Expanded text:
sia honoratur per quod ad coelum conscenditur. Quod natalis ergo Cathedrae hodie colitur, sacerdotale officium honoratur. Quae etiam tanto necesse est plus habeat in Ecclesia dignitatis, quanto sacerdotale ofquenter intra Quadragesimae dies evenerit, facere eam nobis debet sanctorum dierum reverentia gratiorem. Et bene natalem Cathedrae inter ipsa jejuniorum initia nobis Deus praestitit, ut dies quae erat prius intemperantiae, nunc sit sobrietatis; quae erat gulae, sit abstinentiae; quae erat peccati, sit sanctitatis. ceps, primus Domini confessor factus, petra imponitur, cum a Domino audire meruit: Et ego dico tibi , id est, sicut Pater meus tibimanifestavit divinitatem meam, ita et ego notam tibi facio excellentiam tuam, quia tu es Petrus , id est cum ego sim inviolabilis petra, ego lapis angularis, qui facio utraque unum. Ego fundamentum praeter quod nemo potest aliud ponere, tamen tu quoque petra es, quia
Abbreviated transcription (Latin):
diceretis emendabit me iustus in
miscdia. & arguet me: oleum au¬
cem peccatoris non impinguec ca-¬
put meum: Melius inquit emen¬
iustus: quam impinguat caput
meum oleum peccatoris. Quid
oleum peccatoris: nisi blandim̾ta
hoc facere con sueuistis: nos aut
forte non sufficiat nobis & uobis.
Quid est non sufficiat: Non de¬
spationẽ dictum est: sed sobria &
pia humilitate. Quaniuis enim
bonus habeat bonam conscien

Expanded text:
diceretis, Emendabit me justus in diceretis, Emendabit me justus in misericordia, et arguet me; oleum autem peccatoris non impinguabit caput meum . Melius, inquit, emenustus, quam impinguet caput meum oleum peccatoris. Quid est oleum peccatoris, nisi blandimenta hoc facere consuestis. Nos autem forte non sufficiat nobis et vobis, Quid est, non sufficiat? Non desperatione dictum est, sed sobria et pia humilitate. Quamvis enim bonus habeat bonam conscien
Abbreviated transcription (Latin):
oleo uĩn: quia lampades nĩȩ ex¬
tinguntur. Hoc querebant quod
consueuerant. idz alieno oleo lũ¬
cere & ad alienas laudes ambula¬
re. Date nobis de oleo ur̃o: quia
lamƿa des nr̃ȩ extingunt᷑. at ille¬
nob & uobis: ite potius ad uenden¬
tes & emite uobis. Non consulen¬
tium sed irridentium est ista res-¬
ponsio. Quare irridentium: Qa
sapientes erant: quia sapientia e¬
rat in illis. I Ion enim sapientes
de suo erant. s illa in illis erat sa-¬
pientia de qua scͥptum ÷ in quo¬
dam libro quȩ dicit contemptatori¬
b suis. cum uenerint ad mala quȩ
illis minata est: & ego ur̃ȩ ꝑditio¬
ni subridebo. Quid mirum. quia
sapientes irrident fatuas: Qid
mite uobis: qui non solebatis be¬
ne uiuere. nisi quia uos homines
debant. laudes uendebant. Qui
uendunt laudes: nisi adulatores:
Quantomagis non acguiescereuis.
adulatorib & intus oleum portare¬
tis: & propter bonam conscientiã
ommna bona oꝑa faceretis. tunc

Expanded text:
oleo vestro, quia lampades nostrae exoleo vestro, quia lampades nostrae exstinguuntur. Hoc quaerebant quod consueverant, id est, alieno oleo lucere, ad alienas laudes ambulare. Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstinguuntur. 1nobis et vobis, ite potius ad vendentes, et emite vobis. Non consulentium, sed irridentium est ista responsio. Quare irridentium? Quia sapientes erant, quia sapientia erat in illis. Non enim sapientes de suo erant: sed illa in illis erat sapientia, de qua scriptum est in quodam libro, quae dicit contemptoribus suis, cum venerint ad mala, quae illis minata est: Et ego vestrae perditioni superridebo . Quid mirum est, quia sapientes irrident fatuas? Quid mite vobis: quae non solebatis bene vivere, nisi quia vos homines debant? Laudes vendebant. Qui vendunt laudes, nisi adulatores? Quanto magis non acquiesceretis adulatoribus, et intus oleum portaretis, et propter bonam conscientiam omnia bona opera faceretis: tunc
Abbreviated transcription (Latin):
lienum: oleum non portat secũ.
Si ido abstines ab illicitis & facis
oꝑa bona ut ab hominib laude¬
ris: non est utus oleum. Deniq
cum ceꝑint homines non lauda¬
re: deficiunt lampades. Intendat
itaq karitas ur̃a. Antequam dor¬
mirent illȩ uirgines. non ẽ dic¬
tum quia extinguebant᷑ lampa.¬
des illarum. Sapientium lampa¬
des ardebant de oleo ȩcerno. de
conscientiȩ ueritate. de interiori
gła: de intima caritate. Ardebãt
tamen & illarum fatuarum. Qua-¬
re tunc ardebant: Quia non dee¬
rant laudes hominum. Postea uͦ
quam surrexerunt. id in resurrec¬
tione a mortius. ceperunt aptare
lampades suas. id: preparare deo
oꝑum suorum reddere rationem. &
quia tunc nemo est qui laudet
omins enim homo cause suȩ ua¬
cat: nemo est qui non de se cogi¬
tet. NIon gͦ erant qui oleũ uen¬
derent:ceꝑunt deficere lampades.
Et conuerterunt se fatuȩ adqͥnq
prudentes dicentes. Date nob̾ de

Expanded text:
lienum, oleum non portat secum. lienum, oleum non portat secum. Si ideo abstines ab illicitis, et facis bona opera, ut ab hominibus lauderis; non est intus oleum. Denique cum coeperint homines non laudare, deficiunt lampades. Intendat itaque Charitas vestra. Antequam dormirent illae virgines, non est dictum quia exstinguebantur lampades illarum. Sapientium lampades ardebant de oleo interno, de conscientiae securitate, de interiore gloria, de intima charitate. Ardebant tamen et illarum fatuarum. Quare tunc ardebant? Quia non deerant laudes hominum. Postea vero quam surrexerunt, id est, in resurrectione a mortuis, coeperunt aptare lampades suas, id est praeparare Deo operum suorum reddere rationem. Et quia tunc nemo est qui laudet, omnis homo causae suae vacat, nemo est tunc qui non de se cogitet: non ergo erant qui oleum venderent; coeperunt deficere lampades, et converterunt se fatuae ad quinque prudentes: Date nobis de
Abbreviated transcription (Latin):
si de quo apłs dicit. in icta oculi
in nouissima tuba: Canet enim
tuba & mortui resurgent incor-¬
rupti: et nos immutabimur. De¬
niq clamore facto media nocte:
quo clamabitur eoce sponsus uenit.
quando om̃s qui sunt in monum̃¬
tis audient uocem eius & ꝓcedet.
Ergo ad nouissimam tubam surre¬
xerunt omnes. Orudemes autem
ille tulerunt oleum secum in ua-¬
sis suis: stultȩ uero illȩ non sump¬
serunt oleum secum. Quid non
tulerunt oleum secum in uasis
suis: Quid in uasis suis: In cor¬
dib siuis. Unde dicit apłs. Gloria
nr̃a hec ÷ testimoniũ conscientiȩ
leum mutere intro possunt: oli.¬
uam creare non possunt. E cce habeo
portatecum. Quid÷ porta tecum:
ce istȩ uirgines stultȩ quȩ non por¬
tauerunt oleum secum. abstinen¬
tia sua. qua uirgines appellantur. ho
secum non portant. Tu gͦ tecum por-¬
ta. intꝰ porta ubi uidet d̾s: ibi por¬
ta testimonum conscientie tuȩ. Qe
autẽ ambulat ad testimonium a¬

Expanded text:
si de quo Apostolus dicit, In ictu oculi, si de quo Apostolus dicit, In ictu oculi, in novissima tuba? Canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur . Denique clamore facto media nocte, quo clamabitur, Ecce sponsus venit, quando omnes qui sunt in monumentis, audient vocem ejus, et procedent . Ergo ad novissimam tubam surrexerunt omnes. Prudentes autem illae tulerunt oleum secum in vasis suis: stultae vero illae non tulerunt oleum secum. Quid est, non tulerunt oleum secum in vasis suis? Quid est, in vasis suis? in cordibus suis. Unde dicit Apostolus, Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae leum mittere intro possunt, olivam creare non possunt. Ecce habeo porta tecum. Quid est, porta tecum. ce istae virgines stultae, quae non portaverunt oleum secum, abstinentia sua qua virgines appellantur, et secum non portant. Tu ergo tecum porta, intus porta, ubi videt Deus: ibi porta testimonium conscientiae tuae. Qui autem ambulat ad testimonium a
Abbreviated transcription (Latin):
num suum. & ꝑseueret in carita¬
te usq ad somnum suum. expec¬
tantem illum inueniat somnus.
Puto enim quia dormiunt. Dũ¬
quid qui dormit non adhiciet ut
resurgat : Uormierunt gͦ omnes.
non sꝑatur. quando omnino non
creditur. Noctem posuit ꝓ igno¬
rantia. Aliquis quasi compuret si¬
bi. ecce ab adam tot anni transi.¬
res computauerunt. continuo
uemet dies iudicii. & ueniunt &
transeunt com putationes. & ad¬
huc remoratur sponsi aduentus:
& dormiunt uirgines. quȩ obulã
ierant. Et ecce dum non sꝑatur
dum dicitur sex milia annorum
expectabantur. & ecce transieruis:
unde scimus iam quando ueniae :
Media nocte ueniet. Quidz me¬
dia nocte ueniet: Dum nescis ue¬
niet. Quare dum nescis ueniet:
Ipsum dominum audi. Non
est urm̃ nosse tempora. quȩ pa¬
ter posuit in sua potestate.Uies do¬
mim ait apostolus tanquam fur
in nocte. ita ueniet. Ergo uigila
nocte: ne furem patiaris. Mam
dia nocte. Quis iste clamor. ni¬

Expanded text:
num suum, et perseveret in charitanum suum, et perseveret in charitate usque ad somnum suum: exspectantem illum inveniat somnus. Puta enim quia dormivit. Numquid qui dormit, non adjiciet ut resurgat . Dormierunt ergo omnes: non speratur, quando omnino non creditur. Noctem posuit pro ignorantia. Aliquis quasi computat sibi: Ecce ab Adam tot anni transires computaverunt, continuo veniet dies judicii: et veniunt, et transeunt computationes, et adhuc remoratur sponsi adventus, et dormiunt virgines quae obviam ierant. Et ecce dum non speratur, dum dicitur, Sex millia annorum exspectabantur, et ecce transierunt, unde scimus jam quando veniet? media nocte veniet. Quid est, Media nocte veniet? Dum nescis, veniet. Quare dum nescis, veniet? Ipsum Dominum audi: Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate . Dies Domini, ait Apostolus, tanquam fur in nocte, ita veniet . Ergo vigila nocte, ne furem patiaris. Nam dia nocte. Quis iste clamor, ni
Abbreviated transcription (Latin):
Quia feruet usq insinem: ideo
sponsi ianuȩ patuerunt. Iło eis
dictum ÷ ut intrarent. sicut illi
optimo seruo. intra in gatidium
domim tui. Quid ergo dormit¬
tauerunt omnes: Est alius som¬
nus quem nemo euadit. Non re-¬
cordamini apostolum dicentem.
Putas quia prudens: id̾o non ha-¬
bet mori: fatua sit uirgo. prudes
sit uirgo: somnum mortis omnes
cunt sibi homines. E oce iam dies
iu dicii uenit. tanta mala fiunt.
tantȩ tribulationes crebrescunt.
ecce omnia que prophȩ dixeruis
pene completa sunt. iam dies
iudicii instat. Qui hoc dicunt
& fi deliter dicunt. tanquam ob¬
uiam eunt sponso. cogitationib
talibus. S eoce bellum suꝑ bellum
tribulatio suꝑ tribulationem. ter¬
remotus suꝑ terremotum. famis
suꝑ famem. gens suꝑ gentem: &
nondum uenit sponsus. Cum gͦ
expectatur ut ueniat dormuint
om̃s. illi qui dicunt. ecce uenit. &
dies uidicuꝰ nos inuenit. Cum di-¬
cit dormit. Ergo obseruet ad som¬

Expanded text:
Quia fervet usque in finem, ideo Quia fervet usque in finem, ideo sponsi januae patuerunt: ideo eis dictum est ut intrarent, sicut illi optimo servo, Intra in gaudium Domini tui . Quid est ergo, Dormitaverunt omnes? Est alius somnus, quem nemo evadit. Non recordamini Apostolum dicentem, Putas, quia prudens est, ideo non habet mori? Fatua sit virgo, prudens sit virgo, somnum mortis omnes cunt sibi homines: Ecce jam dies judicii venit, tanta mala fiunt, tantae tribulationes crebrescunt; ecce omnia quae Prophetae dixerunt, pene completa sunt; jam dies judicii instat. Qui hoc dicunt, et fideliter dicunt, tanquam obviam eunt sponso cogitationibus talibus. Sed ecce bellum super bellum, tribulatio super tribulationem, terrae motus super terrae motum, fames super famem, gens super gentem, et nondum venit sponsus. Cum ergo exspectatur ut veniat, dormiunt omnes illi qui dicunt, Ecce venit, et dies judicii hic nos invenit. Cum dicit, dormit. Ergo observet ad som
Abbreviated transcription (Latin):
quam & suꝑinfunde oleum: ole
uaueris uincit: si ordinem mu¬
taueris uincit. Caritas aut̾e nun¬
b prudentib & quinq fatius. Uo¬
luerunt ire obuiam sponso. Quid
ire obuiam sponso: Corde ire: ex¬
pectare eius aduentum. S ille tar¬
dabit. Dominus tardat. ille dormi¬
erunt omnes. Quid est omnes:
bonus ÷ somnus iste: Quid som¬
nus iste: He forte tardante spon¬
so qm̃ suꝑabundauit iniquitas. re¬
frigescet caritas multoꝵ. Sic ne
intellecturi sumus somnum istum:
Quia ibi prudentes. & utiq qͣndo
dixit dñs. qm̃ abundauit iniquitas
refrigescet caritas multorum. sub¬
nectit &e ait: qui autem ꝑseueraue¬
rit usq in finem hic saluus erit.
Ubi uultis esse istas prudentes:
IIonne in his qui ꝑseueraueruis
usq insinem:Non ob aliud fr̃s
non ob aliud ꝓrsus admitterentur
intro: nisi quia ꝑseuerauerunt
usq in finem. Non gͦ eis obrep¬
sit frigus caritatis. nec refriguit:
caritas: sed feruet usq in finem.

Expanded text:
quam, et superinfunde oleum, oleuquam, et superinfunde oleum, oleuvaveris, vincit: si ordinem mutaveris, vincit. Charitas nunbus prudentibus et quinque fatuis. Voluerunt ire obviam sponso. Quid est, ire obviam sponso? Corde ire, exspectare ejus adventum. Sed ille tardabat. Dum tardat ille, dormierunt omnes. Quid est; omnes?bonus est somnus iste? Quid est somnus iste? so quia abundat iniquitas refrigescit charitas eorum omnium. Sicne intellecturi sumus somnum istum? Quia sunt ibi prudentes: et utique quando dixit Dominus, Quoniam abundavit iniquitas, refrigescit charitas multorum; subjecit et ait, Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Ubi vultis esse istas prudentes? Nonne in his qui perseveraverunt usque in finem? Non ob aliud, fratres, non ob aliud prorsus admitterentur intro, nisi quia perseveraverunt usque in finem. Non ergo eis obrepsit frigus charitatis, non in eis refriguit charitas; sed fervet usque in finem.
Abbreviated transcription (Latin):
ni dorib auertit odoratum. ab illi¬
citis sacrificiorum cibis auertit
gustum. fugit complexum alienȩ¬
coniugis. frangit panem esurien¬
ti. hospitem inducit in domum. ue¬
stit nudum. concordat litigiosum.
uisitat egrotum. sepelit mortirum:
eoce uirgo ecce habet lampades.Qd
querimus amplius: Adhuc quero.
pades: alias dixit prudentes. alias
stultas. Unde intuemur. unde disc̃¬
nimus: De oleo. Aliquid magnũ
significat oleum: Ualde magnum.
Putas non caritas est: Querendo
dicimus: non sententiam p̾cipita¬
mus. Unde mͥ uideatur oleum ca¬
ritatem significari. dicam uobis
Apostolus dicit. adhuc supeminen¬
tiorem uiam uobis demonstro. Su¬
ꝑeminentiorem uiani quam de¬
monstrat: Si linguis hominum
loquar & angłorum. caritatẽ au¬
tem non habeam : factus sum ȩra¬
mentum sonans. aut cymbalum
tiniens. Ipsa÷ suꝑeminens uia:
id caritas: que merito oleo sig¬
nificatur. Omnibus enim humo¬
libus. oleum suꝑẽminet. Mute a.¬

Expanded text:
nidoribus avertit odoratum, ab illinidoribus avertit odoratum, ab illicitis sacrificiorum cibis avertit gustatum, fugit complexum alienae, frangit panem esurienti, hospitem inducit in domum, vestit nudum, concordat litigiosum, visitat aegrotum, sepelit mortuum: ecce virgo, ecce habet lampades. Quid quaerimus amplius? Adhuc quaero. pades, alias dixit prudentes, alias stultas. Unde intuemur? unde discernimus? De oleo. Aliquid magnum significat oleum, valde magnum. Putas, non charitas est? Quaerendo dicimus, non sententiam praecipitamus. Unde mihi videatur oleo charitas significari, dicam vobis. Apostolus dicit, Adhuc supereminentiorem vobis viam demonstro. Supereminentiorem viam quam demonstrat? Si linquis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens. Ipsa est supereminens via, id est, charitas, quae merito oleo significatur. Omnibus enim humoribus oleum supereminet. Mitte a
Abbreviated transcription (Latin):
Desponsaui uos uni uiro uirginẽ
castam exhibere xp̃o. Et quia hu¬
ius uirginitatis corruptor diabo¬
lus cauendus est. continuo ipse
apostolus cum dixiss desponsa¬
uu uos uni uiro uirginem castã
exhibere xp̃o: adunxit & ait.
Timeo autem ne sicut serpens
euam sedoxit in uersutia sua:
sic & ur̃i sensus corrumpantur
a castitate quȩ ÷ in xp̃o. In cor¬
pore uirginitatem pauce hñt.
in corde om̃s habere debent.
Si gͦ ab illicitis abstinentia bo
naz unde uirginitatis nom̃ ac¬
cepit. & oꝑa bona laudabilia st̃.¬
quȩ significant᷑ lampadib. q̃uare
quinq admit tunt᷑. et quinq re¬
pelluntur: Si gͦ uirgo ÷ & lampa¬
des fert. & tamen non admittitur.
ubi se uidet qui nec uirginitatem
ab illicitis seruat: nec oꝑa bona uo¬
lens habere. in tenebris ambulat:¬
De istis gͦ fr̃s mei. de istis potius dis¬
putemus. qui non uult uidere qͦd
malum ÷ qui non uult audire quod
malum÷ ab illicitis sacrificiorum

Expanded text:
Desponsavi vos uni viro virginem Desponsavi vos uni viro virginem castam exhibere Christo. Et quia hujus virginitatis corruptor, diabolus cavendus est, continuo ipse Apostolus cum dixisset, Desponsavi vos uni viro virginem castam exhibere Christo; adjunxit et ait, Timeo autem, ne sicut serpens Evam seduxit in versutia sua, sic et vestri sensus corrumpantur a castitate quae est in Christo . In corpore virginitatem paucae habent: in corde omnes habere debent. Si ergo ab illicitis abstinentia bona est, unde virginitas nomen accepit, et oquae significantur lampadibus; quare quinque admittuntur, et quinque repelluntur? Si et virgo est, et lampades fert, et tamen non admittitur; ubi se videt qui nec virginitatem ab illicitis servat, nec opera bona volens habere in tenebris ambulatDe istis ergo, fratres mei, de istis potius disputemus. Qui non vult videre quod malum est, qui non vult audire quod malum est, qui ab illicitis sacrificiorum
Abbreviated transcription (Latin):
gines sunt. & lampades habent:
uirgines ꝓpter abstinentiam ab
illicitis sensibus: lampa des ar¬
dentes propter opera bona.De
quib oꝑibus dominus dicit. Lu¬
ceant oꝑa ur̃a coram hominib
ut uideant bonafacꝰta ur̃a: & głi¬
ficent patrem urm qui in cȩlisẽ.
Item discipulis dicit. Sint lumbi
ur̃i prȩcincti: & lucernȩ ardentes
In lumbis accmctis uirginitas: in
lucernis ardentib oꝑa bona. Dõ¬
uigatis: tamen etiam ibi ÷ fidi
uirginitas. quȩ exhibet pudicitiã
conuigalem. HIam ut nouerit
sc̃itas ur̃a. non importune scd̃m a¬
nimam & scđm integritatem sidi
qua etiam fide ab illicitis abstinet᷑.
& bona oꝑa fiunt. unumquemq
uel unamquamq animam uirgi¬
nem dici: tota enim eccłia quȩ c̃¬
stat ex uirginib et pueris. & ma¬
ritatis feminis. & uxoratis uiris.
imo nomine uirgo ẽ appellata.
Unde hoc probamꝰ: Apostolum
audi dicentem. non solis sc̃imo¬
malib s uniuerse prorsus eccl̃iȩ

Expanded text:
gines sunt: et lampades habent. gines sunt: et lampades habent. Virgines, propter abstinentiam ab illicitis sensibus; lampades habent, propter opera bona. De quibus operibus Dominus dicit: Luceant opera vestra coram hominibus, ut videant bona facta vestra, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Item discipulis dicit: Sint lumbi vestri accincti, et lucernae ardentes . In lumbis accinctis, virginitas: in lucernis ardentibus, opera bona. jugatis: tamen etiam ibi est fidei virginitas, quae exhibet pudicitiam conjugalem. Nam ut noverit Sanctitas vestra, non importune secundum animam et secundum integritatem fidei, qua etiam fide ab illicitis abstinetur, et bona opera fiunt, unumquemque vel unamquamque animam virginem dici; tota Ecclesia quae constat ex virginibus et pueris, et maritatis feminis et uxoratis viris, uno nomine virgo est appellata. Unde hoc probamus? Apostolum audi dicentem, non solis sanctimonialibus, sed universae prorsus Ecclesiae:
Abbreviated transcription (Latin):
parabolam ꝑtinere: non ad illos
prepositos de quib hesterno die
locuti sumus: nec ad solas plebes
s prorsus ad omnes. Quare ergo
sunt animȩ xp̃ianorum. S ut
dicamus uobis quod dõ inspiran¬
te sentimꝰ. non qualescumq ani¬
mȩ s tales animȩ que habent
habent catholicam fidem. & ha¬
bere uidentur oꝑa bona in eccłia
dei: & tamen exipsis quinq sunt
prudentes. & quinq fatuȩ. Qua¬
re gͦ appellatȩ sunt quinq: & qͥnq
uirgines pͥus uideamus: & deinde
cȩtera consideremus. Omnis a¬
nima in corpore ideo quinario
numero censecur. quia quinq
sensib utitur. Nichil enĩ est
quod sentimus ex corpore nisi ia¬
nua quinqꝑtita: aut uidendo.
aut audiendo. aut odorando. aut
gustando. aut tangendo. Qui gͦ
se abstinet ab illicito uisu. abstino¬
ab illicito auditu. ab illicito odo¬
ratu. ab illicito gustu. ab illicito
tactu. propt̾ ipsam integritatem
motib & ido una quęq anima
xp̃iana uirginis nomen habet:

Expanded text:
parabolam, non ad solos praepositos, de quibus hesterno die locuti sumus; nec ad solas plebes; sed prorsus ad omnes. Quare ergo sunt animae Christianorum. Sed ut dicamus vobis, quod Deo inspirante sentimus, non qualescumque animae, sed tales animae quae habent catholicam fidem, et habere videntur bona opera in Ecclesia Dei: et tamen ex ipsis quinque sunt prudentes, et quinque fatuae. Quare ergo appellatae sunt quinque, et quare virgines, prius videamus; et deinde caetera consideremus. Omnis anima in corpore ideo quinario numero censetur, quia quinque sensibus utitur. Nihil est enim quod sentimus ex corpore, nisi janua quinquepartita, aut videndo, aut audiendo, aut odorando, aut gustando, aut tangendo. Qui ergo se abstinet ab illicito visu, ab illicito auditu, ab illicito odoratu, ab illicito gustatu, ab illicito tactu, propter ipsam integritatem,motibus, et ideo unaquaeque anima christiana virginis nomen accepit;
Abbreviated transcription (Latin):
sint decem uirgines
quarum sunt quinq
prudentes quinq stulte: non faci¬
le indagari potest. Uerumtamen
scđm ea quȩ continet lectio ipsa¬
quam caritati ur̃e etiam hodie
uolui recitare. quantum mͥ dñs
intellectum donare dignatur. ñ
michi uidetur ista parabola uł
similitudo ad eas solas ꝑtinere qͦ
propria & excellentiore sc̃itate uͥ¬
gines in ȩccłia nominant᷑. quas
etiam usitatiori uocabulo sc̃ĩmo¬
niales appellare consueumus:
s nisi fallor hec similitudo ad uni¬
uersam eccłiam pertinec: quam¬
ius & si illas solas intellexerimus
quȩ scimoniales uocantur. num¬
quid decem sunt: Absit ut canta
uirginum multitudo. ad tam eri¬
guum numerum reuocet᷑. forte
aiuẽ dicit aliquis. Quid si multe
sunt nomine. & tam pauoe ft̃
in ueritate: ut tam parice inue¬
mantur: Non ita est. HIam
si solas decem intelligi uellet bona.
noñ ibi ostenderet quinq fatu¬
as. Si enim multȩ sunt uirgines qͣ
uocantur. quare contͣ quinq os¬

Expanded text:
sint decem virgines, quarum sint quinque prudentes et quinque stultae, non facile indagari potest. Verumtamen secundum ea quae continet ipsa lectio quam Charitati vestrae etiam hodie volui recitari, quantum mihi Dominus intellectum donare dignatur, non mihi videtur ista parabola vel similitudo ad eas solas pertinere, quae propria et excellentiori sanctitate virgines in Ecclesia nominantur, quas etiam usitatiore vocabulo Sanctimoniales appellare consuevimus: sed, nisi fallor, haec similitudo ad universam Ecclesiam pertinet. Quamvis etsi illas solas intelligeremus, quae Sanctimoniales vocantur, numquid decem sunt? Absit ut tanta virginum multitudo ad tam exiguum numerum revocetur. Forte autem dicat aliquis: Quid si multae sunt nomine, et tam paucae sunt in veritate, ut vix decem inveniantur? Non ita est. Nam si solas decem intelligi vellet bonas, non ibi ostenderet quinque fatuas. Si enim multae sunt virgines quae vocantur, quare contra quinque os
Abbreviated transcription (Latin):
inueniatur. I Ie quis autẽ urm
solos apłos dispensatores factos exis¬
limet. neglectoq militiȩ spirita.¬
lis officio. seruus piger insideicer
imprudenten: dor mittet. ipse be¬
atus apostolus episcopos quosq
dispensatores eẽ ostendens ait. Opor.¬
cet enim ep̃m sine crimine esse:
siẽ dei dispensatorem.Serui gͦ
patrisfamilias sumus. dispensa¬
tores dm̃ sumus. mensuram tri¬
tici quam uob erogemus acce¬
pimus. Que uero sit ista mensu¬
ra critici si queramus: ipsam
quoq nobis beatus apłs paulꝰ
ostendit dicens. Unicuiq sicut
d̾o diuisit mensuram fidei. Qmͣ
gͦ mensuram tritici ds nuncupat
ipsam m̾suram fid̾̃i paulus appel¬
lat: ut agnoscamus non aliud eẽ
sp̃itale triticum. quam xp̃iane
fidei uenerabile sacramentum.
Huius tritici mensuram uobis in
nomine dñi damus: quotiens u¬
luminati dono gr̃ȩ spĩtalis scdm
regulam uerȩ fidei disputamus.
Et eandem tritici m̃suram ꝑ do¬

Expanded text:
inveniatur . 3. Ne quis autem nostrum inveniatur . 3. Ne quis autem nostrum solos apostolos dispensatores factos existimet, neglectoque militiae spiritalis officio, servus piger infideliter imprudenterque dormitet, ipse beatus Apostolus episcopos quoque dispensatores esse ostendens, ait: Oportet enim episcopum sine crimine esse, sicut Dei dispensatorem . Servi ergo patris familias sumus, dispensatores Domini sumus, mensuram tritici quam vobis erogemus accepimus. Quae vero sit ista mensura tritici si quaeramus, ipsam quoque nobis beatus Paulus apostolus ostendit dicens: Unicuique sicut Deus divisit mensuram fidei . Quam ergo mensuram tritici Christus nuncupat, ipsam mensuram fidei Paulus appellat: ut agnoscamus non aliud esse spiritale triticum quam Christianae fidei venerabile sacramentum. Hujus tritici mensuram vobis in nomine Domini damus, quoties illuminati dono gratiae spiritalis, secundum regulam verae fidei disputamus; et eamdem tritici mensuram per do
Abbreviated transcription (Latin):
pore tritici mensuram: Beat᷑
ille seruus: quem cum uene¬
rit dominus. inuenerit ita fa¬
cientem. Quis ẽ iste dominus
discipulis ait. Uos uocatis me
magister & dñe: & benedicitis
Sum etenim. Quȩ ÷ ettamhuiꝰ
dñi familia: Nimirum illa
est quam ipse dñs de manu in¬
imici redemit: & suo mancipa
scã est eccłia catholica: quȩ ꝑ
orbem terrȩ copiosa fertilitate
diffunditur. &e redemptam se
precioso sui domini sanguine
gloriatur. filius enim homini
sicut ipse ait uenit non mini¬
strari s ministrare: & dare ammã
suam redemptionem pro multis.
Ipse est etiam pastor bonus: qui a¬
nimam suam posuit pro ouib sur
Grer gͦ boni pastoris: ipsa ẽ fami¬
lia redemptoris. Dispensator uero qͥ
sit quem oportet eẽ sidelem parit̾
& prudentem: paulus nobis osten¬
dit apłs: qui de se suisq sociis lo¬
quens ait. Sic nos existimet homo
ut ministros xp̃i: &e dispensatores
ministeriorum di. Hic iam querit᷑
inter dispensatores: ut fidelis quis

Expanded text:
tritici mensuram? Beatus ille servus quem, cum venerit Dominus, invenerit ita facientem . Quis est iste Dominus,discipulis ait: Vos vocatis me Magister et Domine; et bene dicitis: sum etenim . Quae est etiam hujus Domini familia? Nimirum illa est quam ipse Dominus de manu inimici redemit, et suo dominio sancta est Ecclesia catholica, quae per orbem terrae copiosa fertilitate diffunditur, et redemptam se pretioso sui Domini sanguine gloriatur. Filius enim hominis, sicut ipse ait, venit non ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis . Ipse est etiam Pastor bonus qui animam suam posuit pro ovibus suis. Grex ergo boni Pastoris ipsa est familia Redemptoris. Dispensator vero quis sit, quem oportet esse fidelem pariter et prudentem, Paulus nobis ostendit apostolus, qui de se suisque sociis loquens ait: Sic nos existimet homo ut ministros Christi et dispensatores mysteriorum Dei. Hic jam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ grãm trabat &e ꝑducat ad glo¬
riam. Seruorum igitur quos
populo suo preposuit dominꝰ
speciale uolens officium demõ¬
strare: ait quod ex eugło modo
audiuimus. Qinsputas÷ fidelis
dispensator & prudens quem
constituit dominus suꝑ famili

Expanded text:
 gratiam trahat et perducat ad gloriam. 547 2. Servorum igitur, quos populo suo praeposuit, Dominus speciale volens officium demonstrare, ait, quod ex Evangelio modo audivimus: Quis putas est fidelis dispensator et prudens, quem constituit Dominus supra famili
Abbreviated transcription (Latin):
enim diuinitus oꝑi maxime congru¬
ebat. ut multa regna uno confȩdera-¬
rentur imꝑio: & tuto ꝑuios haberet
popłos predicatione generali. quos u-¬
nius deneret regimen ciuitatis. Hȩc
autẽ ciuitas ignorans suę ꝓuectionis
auctorem: cum pene om̃ib dñaretur
gentib: om̃ium gentium seruiebat
errorib: & magnam sibi uidebatur
suscepisse religionem. quia nullam res¬
puerat falsitatem. Unde quantũ erat
ꝑdiabolum tenacius illigata: tantum
euuangłio mundũ distributis sibi ter¬
rarum partibꝰ suscepissent. beatissimus
petrus princeps apłici ordinis. ad arcẽ
romani destinatur imperii: ut luxue¬
ritatis quȩ in om̃ium gentium reue¬
labatur salutem. efficatius se ab ipso ca-¬
pite ꝑtotum mundi corpus effũderet.
Cuius autem nationis homines. in hac
tunc urbe non eẽnt: Aut quȩ usquam
gentes ignorarent. quod roma didicisset:
Hic colluctantes philosophiȩ oppinio¬
nes. hic dissolleuende erant terrenȩ sa¬

Expanded text:
namque divinitus operi maxime congrunamque divinitus operi maxime congruebat, ut multa regna uno confoederarentur imperio, et cito pervios haberet populos praedicatio generalis, quos unius teneret regimen civitatis. Haec autem civitas ignorans suae provectionis auctorem, cum pene omnibus dominaretur gentibus, omnium gentium serviebat erroribus, et magnam sibi videbatur suscepisse religionem, quia nullam respuerat falsitatem. Unde quantum erat per diabolum tenacius illigata, tantum Evangelio mundum, distributis sibi terrarum partibus, suscepissent, beatissimus Petrus princeps apostolici 323 ordinis, ad arcem Romani destinatur imperii: ut lux veritatis quae in omnium gentium revelabatur salutem, efficacius se ab ipso capite per totum mundi corpus effunderet. Cujus autem nationis homines in hac tunc urbe non essent? aut quae usquam gentes ignorarent quod Roma didicisset? Hic conculcandae philosophiae opiniones, hic dissolvendae erant terrenae sa
Abbreviated transcription (Latin):
ligione diuina. quam dñatione terrena.
Quãuis enim multis apta uictoriis uis
imꝑii tui terra mariq ꝓtuleris: minus
tamen est quod tibi bellicus labor sub¬
didit: quã quod pax xp̃iana subiecit.
sericordiam suam humano generi nũꝗͣ
negauit. om̃sq incõmune mortales ad
cognitionẽ sui habundantissimis semꝑ
beneficiis erudiuit uoluntariam erran¬
tium cecitatẽ. & ꝓcliuem in deteriora
ne quitiam secretiore consilio. & altio¬
re pietate miseratus est. mittendo uer¬
bum suum ȩquale sibi atq coeternũ:
quod caro factum ita diuinam naturã
nature uniuit humanȩ. ut illiꝰ ad infi¬
ma inelinatio. nr̃a fieret ad summa ꝓ¬
uectio. Ut autẽ huius mnenarrabilis
gr̃ȩ ꝑ totum mundũ diffunderetur
effectus : romanũ regnum diuma ꝓ¬
uidentia p̃parauit. Cuius ad eos limi¬
tes incrementa ꝑducta sunt: quibus
cunctarũ undiq gentiũ uicina et
contigua esset uniuersitas. Disposito

Expanded text:
ligione divina quam dominatione terrena. ligione divina quam dominatione terrena. Quamvis enim multis aucta victoriis jus imperii tui terra marique protuleris, minus tamen est quod tibi bellicus labor subdidit quam quod pax Christiana subjecit.sericordiam suam humano generi numquam negavit, omnesque in commune mortales ad cognitionem sui abundantissimis semper beneficiis erudivit, voluntariam errantium caecitatem et proclivem in deteriora nequitiam secretiori consilio et altiori pietate miseratus est, mittendo Verbum suum aequale sibi atque coaeternum. Quod caro factum ita divinam naturam naturae univit humanae, ut illius ad infima inclinatio, nostra fieret ad summa provectio. Ut autem hujus inenarrabilis gratiae per totum mundum diffunderetur effectus, Romanum regnum divina providentia praeparavit; cujus ad eos limites incrementa perducta sunt, quibus cunctarum undique gentium vicina et contigua esset universitas. Disposito
Abbreviated transcription (Latin):
MNium quidem
scãrum sollempni-¬
tatum dilectissimi
totus mundus est
particeps: & unius
fidei pietas exigit.
ut quicquid ꝓ salute uniuersoꝵ gestũ
recolitur: communib ubiq gaudiis
celebretur. Uerumtam̃ hodierna festi-¬
uitas preter illam reuerentiam quam
toto terrarũ orbe ꝓmeruit. speciali &
ꝓpria nr̃e urbis exultatione ueneran¬
tus est exitus. ibi in die martyrii eoꝵ sit
leticiȩ principatꝰ. Isti enĩ sunt uiri ꝑ
quos tibi enuangłium xp̃i roma res-¬
plenduit. Et quȩ eras magistra erro¬
ris : facta es discipula ueritatis. Isti
sunt scĩ patres tui. ueriq pastores. qui
te regnis cȩlestibus inserendam multo
melius multoq felicius condiderunt:
fundamenta locata sunt. Equib is qui
tibi nomen dedit. fr̾na te cede fȩdauit.
Isti sunt qui te ad hanc głam ꝓuererunt:
ut gens sc̃a. popłs electus. ciuitas sacerdo¬
talis & regia ꝑ sacram beati petͥ sedem
caput orbis effecta latius presideres re¬

Expanded text:
mnium quidem sanctarum solemnitatum, dilectissimi, totus mundus est particeps, et unius fidei pietas exigit ut quidquid pro salute universorum gestum recolitur, communibus ubique gaudiis celebretur. Verumtamen hodierna festivitas, praeter illam reverentiam quam toto terrarum orbe promeruit, speciali et propria nostrae urbis exsultatione veneran glorificatus est exitus, ibi in die martyrii eorum sit laetitiae principatus. Isti enim sunt viri per quos tibi Evangelium Christi, Roma, resplenduit; et quae eras magistra erroris, facta es discipula veritatis. Isti sunt sancti patres tui verique pastores, qui te regnis coelestibus inserendam multo melius multoque felicius condiderunt, uorum fundamenta locata sunt: ex quibus is qui tibi nomen dedit fraterna te caede foedavit. Isti sunt qui te ad hanc gloriam provexerunt, 322 ut gens sancta, populus electus, civitas sacerdotalis et regia, per sacram beati Petri sedem caput orbis effecta, latius praesideres re
Abbreviated transcription (Latin):
mentum. quam a cȩlestis uerbi predicatio¬
ne cessare. Qui notandum. quod ñ solũ
morte sed & uita sua & passionib quȩ mor¬
tem p̃cesserant: dm clarificaũit. Clarifica¬
uit namq uita dm: qui ꝑ om̃ia quȩ ges¬
sit non suam ꝓpriam. sed conditoris sui
uoluntatẽ laudemq querebat. Clarifica¬
uit & passionib: quem a ꝓpositis suꝑni
amoris obsequiis. nulla ꝑsequentium ua-¬
luit reuocare pressura. Uerũ quia cum
memoria beati petri etiam coapłi eius
pauli hodie natalicia celebramus: uidea
mus frẽs km̾i utrũm & ipse uel uita. uel
passionibꝰ uel morte dm̃ clarificauerit.
Clarificauit utiq & ipse. Testatur enim lu¬
cas euuangłista: qui librum actuũ apłoꝵ
maxima ex parte agones ipsius & labores
ꝓ xp̃o describendo compleuit. Testatur
hoc & ipse: qui opus scriptoꝵ suoꝵ quod
quatuordecim epłis conclusit. solo ut ita
dixerim xp̃i odore resꝑsit. Quicquid enim

Expanded text:
mentum quam a coelestis verbi praedicatiomentum quam a coelestis verbi praedicatione cessare. Qui notandum quod non solum morte, sed et vita sua et passionibus quae mortem praecesserant, Deum clarificavit. Clarificavit namque vita Deum, qui per omnia quae gessit non suam propriam, sed Conditoris sui voluntatem laudesque quaerebat. Clarificavit et passionibus quem a propositis superni amoris obsequiis nulla persequentium valuit revocare pressura. Verum quia cum memoria beati Petri etiam coapostoli ejus Pauli hodie natalitia celebramus, videautrum et ipse vel vita, vel passionibus, vel morte clarificaverit Deum. Clarificavit utique et ipse. Testatur enim Lucas evangelista, qui librum Actuum apostolorum maxima ex parte, agones ipsius et labores pro Christo describendo complevit: testatur hoc et ipse qui opus scriptorum suorum quod quatuordecim Epistolis conclusit, solo, ut ita dixerim, Christi odore respersit. Quidquid enim
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalis. etiam aduersa ꝓdño letabatur
cuncta suffer̾re. Neq enim uoluntat᷑e
suam. sed uoluntatẽ querebat eius qui
misit eum. xp̃i. Prȩmissa gͥ dñs ouium su¬
arum pastione. adiungit moxͤidem pͥmo
Extendes inquiens manus tuas. & alius
te cinget: & ducet quo non uis. Ae si pa¬
tenter dicat. Quanta me caritate diligas.
hinc liquido ꝓbabis. cum ꝓ paruuloꝵ me¬
oꝵ uita usq ad mortem certando ꝑuene¬
ris: & ut illi in corpore possint pariter &
mente saluari. ipse tormenta corporis om¬
nia quȩ aduersariũm infligere libet. for¬
Tmentis constantia toleraueris. Quod
ipse quoq euuangłista subsequenter insi¬
nuat cum ait. Hoc autem dixit: significats
qua morte clarificaturus ẽẽt đm. Clarifi¬
cauit quippe petrus morte sua dm. quan¬
do hoc indicio cunctis quantum d̾s ẽẽt
colendus amandusq monstrauit : duum
ipse data optione mallet crucis subire tor¬

Expanded text:
spiritualis etiam adversa pro Domino laetabatur spiritualis etiam adversa pro Domino laetabatur cuncta sufferre. Neque enim voluntatem suam, sed voluntatem quaerebat ejus qui misit eum, Christi. Praemissa igitur Dominus ovium suarum pastione, adjungit mox eidem primExtendes, inquiens, manus tuas, et alius te cinget et ducet quo tu non vis. Ac si patenter dicat: Quanta me charitate diligas, hinc liquido probabis, cum pro parvulorum meorum vita usque ad mortem certando perveneris; et ut illi in corpore possint pariter et mente salvari, ipse tormenta corporis omnia quae adversarium infligere libet forti mentis constantia toleraveris. Quod ipse quoque evangelista subsequenter insinuat cum ait: Hoc autem dixit, significans qua morte clarificaturus esset Deum. Clarificavit quippe Petrus morte sua Deum, quando hoc indicio cunctis quantum Deus esset colendus amandusque monstravit, dum ipse data optione mallet crucis subire tor
Abbreviated transcription (Latin):
euuangłio tales non pastores sed mer¬
cennarios potius uocat: dicens quia
lupo ueniente mercennariꝰ fuigit. quia
mercennarius est. & non ꝑtinet ad eũ
de ouibꝰ. Ueri autẽ pastoris. & cui sin¬
cera est cura de ouib. euidens acspeci¬
ale indicium est: cum quisq non solũ
re. sed ipsam quoq uitam. ꝓ grege. xp̃i
ponere. in promptu habet. Unde n̾ẽ
ipse postquã pascendas suas oues petͦ.
hoc est plebes docendas. gub̃nandãsq
commisit: subsequenter addidit dicens.
Amen am̃ dico tibi: cum eẽs iunior cin¬
gebas te. & ambulabas ribi uolebas. Cũ
autẽ senueris. ertendes manus tuas. &
alius te cinget: & ducet quo non uis.
In extensione & enim manuum: positi¬
onem membroꝵ eius. qua cruci erat ap-¬
tandus insinuat̃. Incinctione alterus:
tore arcendus ẽrat exprimit. In ductu
quo nollet. ipsam mortis ac passionis acer¬
bitatem indicat. quam corporalis euis in¬
firmitas horrebat: cuius animi firmitas

Expanded text:
Evangelio tales non pastores, sed merEvangelio tales non pastores, sed mercenarios potius vocat dicens, quia, lupo veniente, mercenarius fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus . Veri autem pastoris, et cui sincera est cura de ovibus evidens ac speciale indicium est, cum quisquis  Al., qre, sed ipsam quoque vitam pro grege Christi ponere in promptu habet. Unde nunc ipse postquam pascendas oves suas Petro, hoc est, plebes docendas gubernandasque, commisit, subsequenter addidit, dicens: Amen, amen dico tibi, cum esses junior, cingebas te, et ambulabas ubi volebas: cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo tu non vis . In extensione etenim manuum positionem membrorum ejus, qua cruci erat aptandus, insinuat; in cinctione alterius,tore arcendus erat, exprimit; in ductu quo nollet, ipsam mortis ac passionis acerbitatem indicat, quam corporalis ejus infirmitas horrebat, cujus animi firmitas
Abbreviated transcription (Latin):
rauerint subiectos iuixta psalmistȩ
uocẽ. corripiat iustus inmiscđia & in¬
crepet: neq oleo nexiȩ consensionis eoꝵ
corda demulceat. Et hoc enim ad pii pa¬
storis officium ꝑtinet. Nam qui subdi¬
toꝵ errata corrigere. & uulnera in eis
peccatoꝵ in quantum sufficit. curare
neglexerit.⁊ inter pastores ouilium xp̃i
qua fronte se annumerare p̃sumit: Sed
& hoc pastori est fixo corde tenendum.
ut eos quib preest. non quasi suos ꝓpri¬
os sed ut dñi sui gregem tractare memi¬
nerit: iuxta illud quod petro dicitur.
Si diligis me : pasce oues meas. Meas in¬
quit non tuas. Meas tibi oues commen¬
datas scito. & has quasi meas regere si
me ꝑfecte amas recole: ut meam uideli¬
cet in eis głam. meum dñium. mea lu¬
cra non tua ꝓpͥa queras. Sunt enĩ qui
uel dominationis. uel quȩstus grã pas-¬
cunt. Quoꝵ multitudinem dolens pau¬
in dño iħi: timotheum cito me mit
uob̾ sollicitus sit. Om̃s enĩ sua querunt:

Expanded text:
raverint subjectos, juxta Psalmistae raverint subjectos, juxta Psalmistae vocem: Corripiat justus in misericordia et increpet, neque oleo noxiae consensionis eorum corda demulceat . Et hoc enim ad pii pastoris officium pertinet. Nam qui subditorum errata corrigere, et vulnera in eis peccatorum in quantum sufficit curare neglexerit, inter pastores ovilium  Al., ovium Christi qua fronte se annumerare praesumit? Sed et hoc pastori est fixo corde tenendum ut eos quibus praeest non quasi suos proprios, sed ut Domini sui gregem tractare meminerit, juxta illud quod Petro dicitur: Si diligis me, pasce oves meas . Meas, inquit, non tuas. Meas tibi oves commendatas scito, et has quasi meas regere, si me perfecte amas, recole: ut meam videlicet in eis gloriam, meum dominium, mea lucra, non tua propria quaeras. Sunt enim qui vel dominationis, vel quaestus gratia pascunt. Quorum multitudinem dolens aposin Domino Iesu Timotheum cito me mittvobis sollicitus sit omnes enim sua quaerunt
Abbreviated transcription (Latin):
delitatis genere destrui potest. sacra-¬
mento crucis xp̃i fundata religio.
Non minuitur ꝑsecutionib eccłia :
sed augetur. & semꝑ dñicus ager:
segete ditiore uestitur. dum grana
quȩ sigula cadunt. multiplicata
nascuntur. Unde duo ista preclara
diuimi seminis germina. in quantam
sobolem pullularunt. beatoꝵ mrm̃ mi
ex multarum honore geminarũ conser¬
to uno diatemate coronarunt. De quo
presidio dilectissimi diuinitus nobis ad
exemplum pacientie & confirmationẽ
fidei preparato. uniuersaliter quidẽ in
om̃ium scõꝵ cominemoratione letandũ
est: sed in hoꝵ excellentia patrum me¬
rito est exultantius głandum: quos
grã di intantum apicem. inter omĩa
eccłiȩ membra ꝓuexit: ut eos in corꝑe

Expanded text:
delitatis genere destrui potest sacradelitatis genere destrui potest sacramento crucis Christi fundata religio. Non minuitur persecutionibus Ecclesia, sed augetur; et semper Dominicus ager segete ditiori vestitur, 326 dum grana, quae singula cadunt, multiplicata nascuntur. Unde duo ista praeclara divini seminis germina in quantam sobolem pullularint, beatorum milliaex multarum honore gemmarum conserto uno diademate coronarunt. CAP. VII. De quo praesidio, dilectissimi, divinitus nobis ad exemplum patientiae et confirmationem fidei praeparato, universaliter quidem in omnium sanctorum commemoratione laetandum est, sed in horum excellentia patrum merito est exsultantius gloriandum, quos gratia Dei in tantum apicem inter omnia Ecclesiae membra provexit, ut eos in cor