comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes facere sine uite nichil possũt
aritas ergo est fructꝰ xͣ.e¬
ñr: quam definit apłs
de corde puro et conscientia bo¬
na et fide non ficta. Nac di¬
ligimus inuicem. hac diligimꝰ
deum. Neq eium uera dilectio¬
ne diligeremus inuicem: nisi
et prophete. Hic est fructus
sir. De fructu itaq nobis mã¬
cdans: hec mando inquit uo¬
bis ut diligatis inuicem. Ad.
odit: scitote quia me prioiem
nobis odio habuit. Cur ergo
menbrum se supra uerticem
excollit: Recusas esse in cor¬
pore: si non ius odium muncdi
sustinere cum capite. xiͣ.

Expanded text:
tes facere sine vite nihil possunt. Charitas ergo est fructus noster, quam definit Apostolus, de corde puro et conscientia bona, et fide non ficta . Hac diligimus invicem, hac diligimus Deum. Neque enim vera dilectione diligeremus invicem, nisi e : hic est fructus noster. De fructu itaque nobis mandans, Haec mando, inquit, vobis, ut diligatis invicem. Unde odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si
Abbreviated transcription (Latin):
cratio autem pcc̃orib sapientia.
Timor dñi: expeslit peccatum. Nã
qui sine timore est: non potest
iustificari. Iracundia enim ani
patiens: et postea redditio iocun¬
clitatis. Gonus sensus usq in
tempus abscondet uerba illius:
et labia multorum enarrabunt
sensum illius. In thesauris sa¬

Expanded text:
ribus sapientia. timor domini expellit peccatum. nam qui sine timore est non potest iustificari: iracundia enim animstinebit patiens, et postea redditio iocunditatis. bonus sensus usque in tempus abscondit uerba illius, et labia multorum enarrabunt sensum illius. concupiscens sa
Abbreviated transcription (Latin):
nib: baptizatus est. Hic qͣm¬
diu. uixit in ore habebat. xp̃e
accipe sp̃m meum: cum hec u̾¬
ba beatissimi stephani. quando
lapidatus est a uideis ultuna
fuisse nesciret. Que huic quoq
ultima fuerunt. Nam non mul¬
topost etiam ipse defunctus est.

Expanded text:
nibus, baptizatus est. Hinc quanibus, baptizatus est. Hinc quandiu vixit in ore habebat: Christe, accipe spiritum meum . Cum haec verba beatissimi Stephani, quando lapidatus est a Judaeis, ultima fuisse nesciret, quae huic quoque ultima fuerunt; nam non multo post etiam ipse defunctus est.
Abbreviated transcription (Latin):
tatus est.
uit ibi uir in ordine suo
puimarius nomine mar¬
tialis. euo iam grauis: et mul¬
tum abhorrens a religione xp̃i¬
ana. Habebat sane fidelem. fi¬
liam: et generum eodem an¬
no bapticatum. Qui cum eũ
egrotantem multis et mag¬
nis lacrimis rogarent. ut fie¬
ret xp̃ianus: prorsus abnuit.
eosq a se turbida indignatio¬
ne summouit. Uisum est ge¬
nero eius ut iret ad memoriã
sc̃i stephani. et illic pro eo qͣn¬
tum posset oraret: ut deus illi
cdaret mentem bonam. qua cre¬
dere non clifferret in xp̃mafecit
hoc ingenti gemitu et fletu:
et sinceriter ardente pietatis
affectu. Deniq abscedens. ali
quid de altari florum quod
occurrit tulit: eiq cum iam
nox esset ad caput posuit. Tũ
dormitum est. Et ecce ante dilu¬
culum. clamat: ut ad ep̃m cur¬
reretur. Qui mecum forte tue
erat. apud hyrponem. Cum
ergo eum. audisset absentem:
uenire presbiteros postulauit.
Uenerunt: credere se dixit. Am̃¬
mirantib atq gaudentib om¬

Expanded text:
tatus est. Fuit ibi uir in ordine suo primarius, nomine Martialis, aeuo iam grauis et multum abhorrens a religione Christiana. Habebat sane fidelem filiam et generum eodem anno baptizatum. Qui cum eum aegrotantem multis et magnis lacrimis rogarent, ut fieret Christianus, prorsus abnuit eosque a se turbida indignatione submouit. Visum est genero eius, ut iret ad memoriam sancti Stephani et illic pro eo quantum posset oraret, ut Deus illi daret mentem bonam, qua credere non differret in Christum. Fecit hoc ingenti gemitu et fletu et sinceriter ardente pietatis adfectu; deinde abscedens alquid de altari florum quod occurrit, tulit, eique cum jam nox esset ad caput posuit. Tum dormitum est. Et ecce ante diluculum clamat, ut ad episcopum curreretur, qui mecum forte tunc erat apud Hipponem. Cum ergo cum audissent absentem, venire presbyteros postulavit. Venerunt, credere se dixit, admirantibus atque gaudentibus om
Abbreviated transcription (Latin):
epe fres mei solet euenire
quod dico: ut ꝑsona po¬
tens famulum habeat despectũ.
Cumq ꝑ eum suis forte uel ex¬
traneis aliquod responsum mã¬
dat: non despicitur ꝑsona lo¬
quentis serui. quia seruatur
in corde reuerentia. mittentis do¬
mini. Nec pensant qui auduĩt
ꝑquem: sedquid uel a quo au¬
diant. Ita ergo fr̃es: ita uos agi¬
de. Et si nos forsttan digne de spi¬
citis:in mente tamen ur̃a. uocan¬
tis domini reuerentiam. seruate.
Conuiue fieri summi patrisfa¬
milias libenter obedite: corda
u̾ra discutite. atq ex eis morta.¬
le fastidium pellite. Ad repellen¬
dum namq fastidium ur̃m. iã
parata sunt omnia. Dñica .iii.¬

Expanded text:
epe, fratres mei, solet evenire quod dico, ut persona potens famulum habeat despectum; cumque per eum suis forte vel extraneis aliquod responsum mandat, non despicitur persona loquentis servi, quia servatur in corde reverentia mittentis domini. Nec pensant qui audiunt per quem, sed quid vel a quo audiant. Ita ergo, fratres, ita vos agite, et si nos forsitan digne despicitis, in mente tamen vestra vocantis Domini reverentiam servate. Convivae fieri summi patrisfamilias libenter obedite. Corda vestra discutite, atque ex eis mortale fastidium pellite. Ad repellendum namque fastidium vestrum jam parata sunt omnia. Sed si
Abbreviated transcription (Latin):
ongruenterq ydropicũ.
animali quod cecidit in
puteum comꝑauit. humore e¬
nim laborabat: sicut illam
mulierem quam decem et octo
annis alligatam dixerat. et
ab eadem alligatione solue¬
bat comparauit iumento: qd̾
soluitur ut ad aquam ducatur.

Expanded text:
ongruenterque hydropicum, animali quod cecidit in puteum comparavit; humore enim laborabat. Sicut illam mulierem, quam decem et octo annis alligatam dixerat, et ab eadem alligatione solvebat, comparavit jumento quod solvitur, ut ad aquam ducatur.
Abbreviated transcription (Latin):
quare suꝑiuis dixit.
de die autem illa ne
cum credant esse uenturũ:
quem ignorant quando uen
uenturus sit adiudicium.

Expanded text:
quare supra dixerat: De die autem illa nemcerti semper eum credant esse venturum quem ignorant. Quando dixit venturus
Abbreviated transcription (Latin):
nomine: et ait illi. Sequere
egimus apło clicente: quia
omnes peccauerunt et
egent gła dei iustificati gratis
ꝑ gr̃am ipsuis. Qui et iterum
⁊ꝰ mestimabilem eiusdem gratie.
magnitudinem commendans
ait. ubi autem abuncdauit pec¬
catum suꝑabundauit gratia:
quia nimirum. quanto grauio¬
rem dominus in electis suis pec¬
catorum. languorem. curauit.
tanto ampliorem cunctis gr̃e¬
sue populis potentiam mon¬
strauit. Unde et exlectione euͣn¬
gl̾ica audiuimus: quia seden¬
tem in theloneo math̾m ac
temꝑalib curis intentum. re¬
pente miseratus uocauit: et
de publicano iustum de thelo¬
neario discipulum fecit: qu̾e
etiam ꝓficientib eiusdem gr̃e
incrementis. de communi dis¬
cipulorum numero ad apłat᷑
gradum promouit: nec solũ
predicandi. uerum etiam scri¬
bendi eungłm illi ministeriũ
commisit: nt qui terrestrium
torum dispensatoꝵ inciperet.
Quod ob id utiq ꝓuidentia su¬
perna fieri disposuit: ut nul¬
lum enormitas suorum. nullũ

Expanded text:
 et ait illi: Sequere egimus, Apostolo dicente: Quia omnes peccaverunt et egent gloria Dei, justificati gratis per gratiam ipsius. Qui et iterum inaestimabilem ejusdem gratiae magnitudinem commendans, ait: Ubi autem abundavit peccatum, superabundavit et gratia ; quia nimirum quanto graviorem Dominus in electis suis peccatorum languorem curavit, tanto ampliorem cunctis gratiae medentis potentiam monstravit. Unde et ex lectione evangelica audivimus quia sedentem in telonio Matthaeum, ac temporalibus curis intentum, repente miseratus Dominus vocavit, et de publicano justum, de telonario discipulum fecit: quem etiam proficientibus ejusdem gratiae incrementis, de communi discipulorum numero ad apostolatus gradum promovit, nec solum praedicandi, verum etiam scribendi Evangelium illi ministerium commisit, ut qui curam terrestrium torum dispensator esse inciperet. Quod ob id utique providentia superna fieri disposuit, ut nullum enormitas peccatorum suorum, nullum
Abbreviated transcription (Latin):
terint coram me: non
est anima mea ad ppłm istum.
Acsi aꝑte ddicat. Nec illos modo
pro amicis audio: quos mag¬
ne uircutis merito orare etiã
pro inimicis scio. Uirtus ergo
uere orationis est: celsitudo ca¬
ritatis. Et tunc quisq quod re
cte petit acdipiscitur: cum etꝰ
animus in petitione nec inimi¬
ci odio fuscatur. Sed plerũq
reluctantem animum uinai¬
mus: si etiam pro inimicis o¬
ramus. fundimus pro aduer¬
sariis precem: sed utinam. cor
teneat amorem. Nam sepe et
orationem. pro inimicis nr̃is
impendimus: sed hanc ex p̾¬
ceptione potius fundimus.
quam ex caritate. Nam et urtã
inimicorum petimus: et ta¬
men ne exaudiamur timemꝰ.
Sed quia internus iudex men¬
tem potuis quam uerba consi¬
derat: pro inimico nil postulat.
qui pro eo ex caritate non oral.

Expanded text:
terint coram me, non est anima mea ad populum istum: » ac si aperte dicat: Nec illos modo pro amicis audio, quos magnae virtutis merito orare etiam pro inimicis scio. Virtus ergo verae orationis est, celsitudo charitatis: et tunc quisque qcte petit, adipiscitur, cum ejus animus in petitione nec inimici odio fuscatur. Sed plerumque reluctantem animum vincimus, si etiam pro inimicis oramus. Effundit os pro adversariis precem, sed utinam cor teneat amorem. Nam saepe et orationem pro inimicis nostris impendimus, 1565 sed hanc ex praeceptione potius fundimus quam ex charitate. Nam et vitam inimicorum petimus, et tamen ne exaudiamur timemus. Sed quia internus judex mentem potius quam verba considerat, pro inimico nil postulat, qui pro eo ex charitate non orat.
Abbreviated transcription (Latin):
martini: beatus perpetuus tu¬
ronice sedis cathedram sortitus
est dignitatis. Adeptusq hunc
apicem cum magno uotorum.
consensu: funclamenta templi
ampliora quam fuerant. super
beata membra locare disposuit.
Quod sagaci insistens studio:
mirifice mancipauit effectui.
De qua fabrica multum quod
loqueremur erat: sed quia pre¬
sens est. conticere ex his meliꝰ
putaiumus.
dueniente ergo optato
tempore sacerdoti ut fe¬
plum dedicaretur. et scm corpꝰ¬
culum a loco ubi sepultum. fu
erat transferretur. conuocauit
beatus ꝑpetuus ad diem. festũ
uicinos pontifices: sed et abba¬
tum ac diu̾sorum clericorum
non minimam multitudinẽ.
Et quia hoc in kalendis iuli¬
is agere uolebat: nigilata una
nocte facto mane accepto sar¬
culo. terram que suꝑ sc̃m erat
tumulum ceperunt. effodere.
Quo detecto manus ut eum cõ¬
mouerent mittunt: ibiq mul¬
titudo tota laborans. nichil ꝓr¬
sus ꝑ totam diem ꝓfecit. Uigi¬
lata demq alia nocte: mane

Expanded text:
Martini beatus Perpetuus TuMartini beatus Perpetuus Turonicae sedis cathedram sortitus est dignitatis. Adeptusque hunc apicem, cum magno votorum consensu fundamenta templi ampliora quam fuebeata membra locare disposuit; quod sagaci insistens studio, mirifice mancipavit effectui. De qua fabrica multum quod loqueremur erat; sed quia praesens est, conticere exinde melius putavimus. Adveniente ergo optato tempore Sacerdoti ut templum dedicaretur, et sanctum corpusculum a loco uberat transferretur, convocavit beatus Perpetuus ad diem festum vicinos pontifices, sed et abbatum ac diversorum clericorum non minimam multitudinem. Et quia hoc in Kalendis Iulii agere volebat, vigilata una nocte, facto mane, accepto sarculo, terram quae super sanctum erat tumulum coeperunt effodere. Quo detecto, manus, ut eum commoverent, iniciunt, ibique multitudo tota laborans, nihil prorsus per totam diem proficit. Vigilata denique alia nocte, mane
Abbreviated transcription (Latin):
Idem enim constantissime ꝑse¬
uerabat: qui prius fuerat. Cadẽ
in corde humilitas. eadem in
uestitu eius uilitas erat: atii
ita. plenus auctoritatis et gr̃e
implebat ep̃i dignitatem. ut
non tamen ꝓpositum monachi
uirtutemq desereret. Aliqũa¬
du ergo adheienti ad eccl̃iam
cellula usus est: dein cum in¬
quietudinem. frequentantiũ
ferre non posser. duob fere extͣ
ciuitatem milib monasteriũ
sibi statuit. Qui locus tam secre¬
tus et remotus erat: ut heremi
solitulinem non desideraret.
Ex uno enim latere precisa mõ¬
tis excelsa rupe ambiebatur:
reliquam planitiem. liger flu¬
uius reducto paululum sinu
clauserat. Una tantum eadem
arta admodum uia. adiri po¬
terat. Ipse ex lignis contextam
cellulam. habebat. Quinta.¬
tiam illud inserere lectio¬
ni: qualiter sc̃m eius corpuscu¬
lum in loco ubi nunc adoratur.
fuerit angło anuuente trans¬
latum. Anno sexagesimo quar¬
to post transitum głosi domni

Expanded text:
idem enim constantissime perseidem enim constantissime perseuerabat qui prius fuerat. eadem in corde eius humilitas, eadem in uestitu eius uilitas erat: adque ita, plenus auctoritatis et gratiae, inplebat episcopi dignitatem, ut non tamen propositum monachi uirtutemque desereret. aliquandiu ergo adhaerenti ad ecclesiam cellula usus est: dein cum inquietudinem se frequentantium ferre non posset, duobus fere extra ciuitatem milibus monasterium sibi statuit. qui locus tam secretus et remotus erat, ut eremi solitudinem non desideraret. ex uno enim latere praecisa montis excelsi rupe ambiebatur, reliquam planitiem Liger fluuius reducto paululum sinu clauserat: una tantum eademque arta admodum uia adiri poterat. ipse ex lignis contextam cellulam habebat, multiqtiam illud inserere lectioni, qualiter sanctum eius corpusculum in loco ubi nunc adoratur fuerit, angelo annuente, translatum. Anno sexagesimo quarto post transitum gloriosi domni
Abbreviated transcription (Latin):
quam quod populus domino uo¬
Aente cogebat. Tercia.
Ater ep̃os tamen qui affuerant.
precipue defensor quilam no¬
mine dicitur restitisse. Unde a¬
nimadu̾sum est grauiter ulum
iectione prophetica tunc notã¬
tum. Nam cum fortuitu lector
cui legendi eo die officium erat.
interclusus a populo defuisset:
turbatis ministris dum expecta¬
tur qui non aderat. unus e cir¬
cumstantib sumpto psalterio.
quem primum uersum inue¬
nit arripuit. Psalmus autem
hic erat. Ex ore infantium et
lactentium. ꝑfecisti laudem ꝓpt̾
inimicos tuos: ut destruas ini¬
micum. et defensorem. Quo le¬
cto. clamor populi tollitur:
pars cliuersa confunditur. Ats
ita habitum est diuino nutu.
psalmum hunc lectum fuisse.
ut testimonium oꝑis sui defen¬
sor audiret: quia ex ore infan¬
tium atq lactentium in mar¬
tino dñi laude ꝑfecta. et osten¬
sus pariter et destructus est
am uero sumpto episcopatu.
qualem se qnͣtumq prestiterit:
non est nr̃e facultatis euoluere.

Expanded text:
quam quod populus Domino volente cogebat. Inter episcopos tamen qui affuerant, praecipue defensor quidam nomine dicitur restitisse: unde animadversum est, graviter illum lectione prophetica tunc notatum. Nam cum fortuito lector, cui legendi eo die officium erat, interclusus a populo defuisseturbatis ministris, dum expectatur qui non aderat, unus e circumstantibus sumpto psalterio, quem primum uersum inuenit, arripuit. psalmus autem hic erat: ex ore infantium et lactantium perfecisti laudem propter inimicos tuos, ut destruas inimicum et defensorem. quo lecto clamor populi tollitur, pars diuersa confunditur. adque ita habitum est, diuino nutu psalmum hunc lectum fuisse, ut testimonium operis sui Defensor audiret, qui ex ore infantium adque lactantium, in Martino Domini laude perfecta, et ostensus pariter et destructus esset am uero sumpto episcopatu qualem se quantumque praestiterit, non est nostrae facultatis euoluere.
Abbreviated transcription (Latin):
undus igitur odit mũ¬
dum. inimicus recon¬
ciliatum: dampnatus sal¬
uatum. inquinatus mun¬
datum. Sed iste mundus quẽ
deus in xp̃o reconciliat sibi.
et qui ꝑ xp̃m saluatur. et cui
ꝑ xp̃m peccatum omne dona¬
tur. de mundo electus est ini¬
mico dampnato contamina¬
to. Ex ea quippe massa que to¬
ta. in adam periit. fiunt uasa
miscdie: in quib est mundus
ꝑtinens ad reconciliationem
quem mundus odit. ex eadem
massa ꝑtinens aduasa ire que
ꝑfecta sunt ad ꝑditionem. De¬
niq cum dixisset. si de mundo
essetis mundus quod suum
erat diligeret: continuo sub¬
iecit. Quia uero de mundo nõ
estis. s ego elegi uos de mundo:

Expanded text:
undus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum: sed iste mundus, quem Deus in Christo reconciliat sibi, et qui per Christum salvatur, et cui per Christum peccatum omne donatur, de mundo electus est inimico, damnato, contaminato. Ex ea quippe massa quae tota in Adam periit, fiunt « vasa misericordiae, » in quibus est mundus pertinens ad reconciliationem: quem mundus odit, ex eadem massa pertinens ad « vasa irae, quae perfecta sunt ad perditionem . » Denique cum dixisset, « Si de mundo essetis, mundus quod suum erat diligeret, » continuo subjecit: « Quia vero de mundo non estis, sed ego e
Abbreviated transcription (Latin):
iracundie furore completus:
satellites mittit. uti legionem
ad sacramentorum suorum. sa¬
crilegia reuocarent. Erat autẽ¬
in eadem legione primicerius
mauricuis. et signifer exsu¬
ꝑius: et canlidus senator.
Qui ita commilitonib suis
preerant:ut amore potus e¬
qualitatis. quam terrore mi¬
htari obedienda preciperent.

Expanded text:
iracundie| furorae conpletus satelletes mittet . ut legionem| ad sacramentorum suorum sacrilegia reuocarent| Erat in eadem legione primicirius mauricius . et signifer| exsuperius . et candidus senator . qui ita conmilitonibus| suis praeerant. Vt amore potius aequalitates quam| terrore militare obaedienda praeciperent.
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd ita soluitur. ut intelligamus
sub alia significatione dictam
uirgam que scd̃m marcum feren¬
da est. et sub alia illam que scd̾m
mathm et lucam non est ferenda:
sicut sub alia significatione intel¬
ligitur temptatio de qua dictum

Expanded text:
d ita solvitur, ut intelligamus sub alia significatione dictam virgam, quae secundum Marcum ferenda est, et sub alia illam, quae secundum Matthaeum et Lucam non est ferenda. Sicut sub alia significatione intelligitur tentatio, de qua dictum
Abbreviated transcription (Latin):
nim iudici pulsanti non uult
qui exire de corpore trepidat.
et uidere cum quem contemp¬
sisse se meminit iudicem for¬
midat. Qui autem de sua spe
et oꝑatione securus est. pul¬
santi confestim aꝑit. qui a
letus iudicem sustinet: et
cum tempus propinque mor¬
tis agnouerit. de gl̾a retribu¬
tionis hilarescit.

Expanded text:
nim iudici pulsanti non vult, qui exire de corpore trepidat, et videre eum, quem contempsisse se meminit, iudicem formidat. Qui autem de sua spe et operatione securus est, pulsanti confestim aperit, quia lętus iudicem sustinet, et cum tempus propinquę mortis agnoverit, de gloria retributionis hilarescit.
Abbreviated transcription (Latin):
t respondens ih̾c: clixit
ad legis peritos et pha¬
riseos. Licet sabbato curare:
At illi tacuerunt. Quod licitur
respondisse ih̾c: adhoc respicit
quod premissum est: et ipsi
obseruabant cum. Dominꝰ enim
nouit cogitationes hominum.
Sed merito interrogati tacent:
qui contra se dictum quicquid
dixerint uident. Nam si licet
sabbato curare: quare saluato¬
rem an curet obseruant : Si nõ
licet: quare ipsi sabbato pecora
curant: Ipse uero apprehensũ
sanauit ac dimisit. Prouida
dispensatione dominus ante
legis pitos et phariseos ydropi¬
cum curat. et mox contra aua¬
ritiam disputat: ut iudelicet ꝓ
huius egritudinem corꝑis. in
illis exprimeretur egritudo cor

Expanded text:
t respondens Jesus dixit ad legisperitos et Pharisaeos: Licet Sabbato curare? At illi tacuerunt. Quod dicitur respondisse Jesus, ad hoc respicit quod praemissum est: Et ipsi observabant eum. Dominus enim novit cogitationes hominum . Sed merito interrogati tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint, vident. Nam si licet Sabbato curare, quare Salvatorem an curet observant? si non licet, quare ipsi Sabbato pecora curant. Ipse vero apprehensum sanavit ac dimisit. Provida dispensatione Dominus ante legisperitos et Pharisaeos hydropicum curat, et mox contra avaritiam disputat, ut videlicet per hujus aegritudinem corporis, in illis exprimeretur aegritudo cor
Abbreviated transcription (Latin):
corpus plenum oculis incir¬
cuitu ipsorum qͣtuor. Corpora
quippe animalium idcirco ple¬
na oculis describuntur: quia
sc̃orum actio ab omni parte
conspecta est. bona desiderabi¬
liter prouidens. mala soller¬
ter cauens. Sed nos sepe dum
aliis reb intendimus: fit ut
cilia negligamus. Et ubi neg.¬
ligimus: ibi procul clubio o¬
culum non habemus. Nam ec¬
ce phariseus ad exhibendam
abstinentiam ad impenden¬
dam miscliam: ad referenclas
deo gr̃as oculum habuerat: sed
ad humilitatis custodiam ñõ
habebat. Et quid prodest quod
contra. hostium insidias pene
tota ciuitas cante custoditur:
si unum. foramen aꝑtum re¬
linquitur linde ab hostib in¬
tretur: Et publicanus a longe
stans. nolebat nec oculos ad
celum leuare: sed ꝑcutiebat
pectus suum dicens. Deiis ꝓ¬
pitius esto michi peccatori. Di¬
co uobis: descendit hic iustifi¬
catus in domum suam ab illo.
Quantam uenie fiduciam dig¬
ne penitentib prebet: quod pu¬

Expanded text:
corpus plenum oculis, in circorpus plenum oculis, in circuitu ipsorum quatuor. Corpora quippe animalium idcirco plena oculis describuntur, quia sanctorum actio ab omni parte circumspecta est, bona desiderabiliter providens, mala solerter cavens. Sed nos saepe, dum aliis rebus intendimus, fit ut alia negligamus. Et ubi negligimus, ibi procul dubio oculum non habemus. Nam ecce Pharisaeus ad exhibendam abstinentiam, ad impendendam misericordiam, ad referendas Deo gratias oculum habuerat, sed ad humilitatis custodiam non habebat. Et quid prodest quod contra hostium insidias pene tota civitas caute custoditur, si unum foramen apertum relinquitur, unde ab hostibus intretur. Et publicanus a longe stans nolebat nec oculos ad coelum levare, sed percutiebat pectus suum, dicens: Deus, propitius esto mihi peccatori. Dico vobis, descendit hic justificatus in domum suam ab illo. Quantam veniae fiduciam digne poenitentibus praebet, quod pu
Abbreviated transcription (Latin):
hariseus autem sua me¬
rita iactans: ad ea ꝑtinet
de qͥb t̾ribilis inconclusione
sententia. subditur. Uerumpta¬
men filius hominis ueniens:
putas inueniet fidem in ter¬
ra:Phariseus stans: hec apud
non sum sicut ceteri homines.
raptores. iniusti adulteri. ue¬
lut etiam hic publicanus. Qͣ¬
tuor sunt species quib omnis
tumor areogantium demon¬
stratur:cum bonum aut a se¬
metipsis habere se estimant.
aut si sibi latum desuꝑ credũt.
pro suis se hoc accepisse meri¬
tis putant: aut certe cum ia¬
ctãt se habere quod non habent.
aut despectis ceteris singularit̾
uideri appetunt habere quod
habent. Qua phariseus iste ia¬
ctantie peste laborasse deprehen¬
ditur: qui idcirco de templo abs¬
q iustificatione descendit: quia
bonorum oꝑum merita sibi qͣsi
singulariter tribuens. oranti
publicano se pretulit. xii.¬
eiuno bis in sabbato: decimas
do omuium que possideo. Ihere¬
chiel proph̾a de ostensis sibi ce¬
li animalib scribit. Et totum

Expanded text:
harisaeus autem merita jactans, ad ea, de quibus terribilis in conclusione sententia subditur, verumtamen filius hominis veniens putas inveniet fidem in terra? Pharisaeus stans, haec apud eteri hominum, raptores, injusti, adulteri, velut etiam hic publicanus. Quatuor sunt species, quibus omnis tumor arrogantium demonstratur, cum bonum aut a semetipsis habere se aestimant, aut si sibi datum desuper credunt, pro suis se hoc accepisse meritis putant, aut certe cum jactant se habere, quod non habent, aut, despectis caeteris, singulariter videri appetunt habere quod habent. Qua Pharisaeus istae jactantiae peste laborasse deprehenditur, qui idcirco de templo absque justificatione descendit, quia bonorum operum merita sibi, quasi singulariter tribuens, oranti publicano se praetulit. Jejuno bis in Sabbato, decimas do omnium quae possideo. Ezechiel propheta de ostensis sibi coeli animalibus scribit. Et totum
Abbreviated transcription (Latin):
ferunt: et omnes bestie agri
ludent ibi. Sub umbra dormit:
in secreto calami et locis hum̃¬
tib. Protegunt umbre umbrã
eius: circumdabunt eum. sali¬
ces correntis. Tercia.

Expanded text:
ferunt: omnes bestiae agri ludent ibi. Sub umbra dormit in secreto calami, et locis humentibus. Protegunt umbras umbrae ejus. Circumdabunt eum salices torrentis. Ec
Abbreviated transcription (Latin):
irascitur fr̃i suo. Si enim iube¬
mur. uerberanti alteram pre¬
bere maxillam. et inimicos
nr̃os amare. et orare ꝓ ꝑsequẽ¬
tib: omnis ire occasio tollitur.
Radendum ergo est sine causa:
quia ira uiri. iusticiam dei nõ
oꝑatur. Qui audem dixerit fra¬
prie hebreorum. est. Racha e¬
nim. dicitur cepos. idest in aniᷤ
aut uacuus: quem nos possu¬
mus uulgata iniuria. absq ce¬
rebro nuncupare. Si de otioso
sermone reddlituri sumus ra¬
tionem: quanto magis de con¬
tumelia: Sed et signanter ad¬
ditur: qui dixerit fr̃i suo racha.

Expanded text:
fratri suo. Si enim jubemur verberanti alteram praebere maxillam, et inimicos nostros amare, et orare pro persequentibus , omnis irae occasio tollitur. Radendum est ergo, sine causa, quia ira viri justitiam Dei non operatur . Qui autem dixerit fraroprie Hebraeorum est, Racha enim dicitur κενός, hoc est,inanis et vacuus, quem nos possumus vulgata injuria absque cerebro nuncupare. Si de otioso sermone reddituri sumus rationem, quanto magis de contumelia? Sed et signanter additur, qui dixerit fratri suo racha.
Abbreviated transcription (Latin):
romanam proꝑans adiit ur¬
bem. In qua udelicet litteris
grecis ac latinis diligenter ad¬
prime eruditus: xp̃i uestem.
suscipiens. presbiter quoq car¬
dinalis ibidem ordinatur. iiͣ.

Expanded text:
Romanam adiit urbem. In qua videlicet litteris Graecis et Latinis diligenter apprime eruditus, et Christi vestem suscipiens, presbyter quoque Cardinalis ibidem est ordinatus.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi possunt: qͥ
scientiam uere fidci
non habentes. uarias doctri¬
nas profitentur erroris. Non
enim uel abscondunt imperi¬
tiam suam. sed pro summa pe¬
ritia proferunt in lucem: et
iactantiam sermonis ostendũt.
Nulla porro falsa doctrina: que
non aliqua uera intermisceat.
Uera ergo falsis inordinate ꝑ¬
mixta. in una disputatione uel
narratione hominis. tanqu̾a
in unuis corꝑis colore apparen¬
tia: significant lepram tanqͣm
ueris falsisq colorum locis. hu¬
mana corꝑa uariantem acq
maculandem. Hi autem tam.
uitandi sunt eccłie: ut si fie¬
ri potest longuis remoti. mag¬
no clamore xp̃m interpellent
Unde et apte subuingitur. Q
steterunt a longe: et leuaue¬
runt uocem clicentes. Ih̾u pre¬
ceꝑtor: miserere nr̃i.

Expanded text:
intelligi possunt, qui, scientiam verae fidei non habentes, varias doctrinas profitentur erroris. Non enim vel abscondunt imperitiam suam, sed pro summa peritia proferunt in lucem, et jactantiam sermonis ostentant. Nulla porro falsa doctrina est quae non aliqua vera intermisceVera ergo falsis inordinate permista in una disputatione vel narratione hominis, tanquam in unius corporis colore apparentia, significant lepram tanquam veris falsisque colorum locis humana corpora variantem atque maculantem. Hi autem tam vitandi sunt Ecclesiae, ut, si fieri potest, longius remoti, magno clamore Christum interpellent. Unde et apte subjungitur: Qui steterunt a longe et levaverunt vocem, dicentes Jesu praeceptor, miserere
Abbreviated transcription (Latin):
hannem: ex eo regnum dei e¬
nde etiam plusquam pro¬
pheta dictus est: quia
quem ceteri a longe ꝓphetã¬
do solum predixerant. ille
et primo uenturum prophe¬
tando signauit: et mox ueni¬
entem ostendendo monstra¬
uit. Qui certe gr̃a dispensa¬
tionis: non solum iustis. sed
et de pontificali stirpe ortis
parentib. natus asseritur.
Fuit enim sacerclos siuuit ex
lectione euangłica audiuimꝰ
nomine zacharias de uice
abia. et uxor illi de filiabus
aaron: et nomen eus elysa¬
beth. Crant autem iusti am¬
ustis quippe parentib est ge¬
nitus: ut eo confidentius iu¬
sticie precepta populis cla¬
ret. quo hec ipse non quasi
nouitia didicisset: sed uelut
hereditario iure a progeni¬
torib accepta seruaret. De seel¬
sacerdotali prosapia ortus est:
ut eo potentius mutationem
sacerdotii preconaretur. quo
ipsum ad sacerdotale genus
ꝑtinere claresceret: Quarta. uii

Expanded text:
annem, ex eo regnum Dei ende etiam plus quam propheta dictus est, quia quem caeteri a longe prophetando solum praedixerant, ille et primo venturum prophetando signavit, et mox venientem ostendendo monstrait. Qui certe gratia dispensationis non solum justis, sed et de pontificali stirpe ortis parentibus natus asseritur. Fuit enim sacerdos, sicut ex lectione evangelica audivimus, nomine Zacharias, de vice Abia, et uxor illi de filiabus Aaron, et nomen ejus Elisabeth. Erant autem justi amustis quippe parentibus est genitus, ut eo confidentius justitiae praecepta populis daret, quo haec ipse non quasi novitia didicisset, sed velut haereditario jure a progenitoribus accepta servaret. De sacerdotali prosapia ortus est, ut eo potentius imitationem sacerdotii praeconaretur, quo ipsum ad sacerdotale genus pertinere claresceret.
Abbreviated transcription (Latin):
ec mora sc̃s pauꝑe non
uidente intra amphiba¬
lum sibi tunicam latenter
ecluxit: pauꝑemq contectum
lisceclere iubet. Dem paulo
post archicliaconus ingressus.
admonet pro consuetuline
expectare in eccłia populum:
illum ad agenda sollempnia
debere procedere. Cui ille respon¬
densrait. pauperem prius. de
se autem dicebat opoitere ue¬
stiri: se ad eccliam non posse
procedere. nisi uestem pauper
acciꝑet. Diaconus uero nichil
intelligens. quia extrinsecus
indutum amphibalo. ueste nu¬
dum interius non uidebat:
postremo panperem non com¬
parere causatur. Nichi in
quit uestis que preparata est
deferatur: pauꝑ non deerit ue¬
stiendus. Quarta.¬

Expanded text:
ec mora, sanctus paupere non uidente intra amphibalum sibi tunicam latenter eduxit pauperemque contectum discedere iubet. dein paulo post archidiaconus ingressus admonet pro consuetudine, exspectare in ecclesia populum, illum ad agenda sollemnia debere procedere. cui ille respondens ait, pauperem prius — de se autem dicebat — oportere uestiri: se ad ecclesiam non posse procedere, nisi uestem pauper acciperet. diaconus uero nihil intellegens, quia extrinsecus indutum amphibalo, ueste nudum interius non uidebat, postremo pauperem non conparere causatur. mihi, quit, uestis, quae parata est, deferatur: pauper non deerit uestiendus. t
Abbreviated transcription (Latin):
iquidem ante episcopa¬
tum duos mortuos uite
restituerit. quod liber tuus
plenius est locutus: in epis¬
copatu uero quod pretermi¬
sisse te miror. unum tantum¬
modo suscitarit. Cuiꝰ rei ego te¬
stis sum: si tamen nichil de
minus idoneo teste dubitatiᷤ
Idipsum autem uobis qualit̾
gestum sit explicabo. Fuerat

Expanded text:
iquidem ante episcopatum duos mortuos vitae restituerit, quod liber tuus plenius est locutus; in episcopatu vero, quod praetermisisse te miror, unum tantummodo suscitaverit. Cujus rei ego testis sum, si tamen nihil de minus idoneo teste dubitatis. Idipsum autem vobis qualiter gestum sit, explicabo. Fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
fecta et immaculata uirgo ma
uniuersalis se eccłie filios re¬
ctissime fatentur. Nam et electꝰ
quilibet. quando ad fidem im¬
buitur filius est: quando alios
mbuit mater. Decima.

Expanded text:
fecta et immaculata virgo mat fidelium universalis se ecclesiae filios rectissime fatentur. Nam et electus quilibet, quando ad fidem imbuitur, filius est, quando alios imbuit, mater. A
Abbreviated transcription (Latin):
ectio sc̃i euangłii qͣm
Sinodo fr̃es audistis: ex¬
positione non indiget. Sed ne
hanc tacite preterisse uidea¬
Emur: exhortando potius qu̾a
exponendo in ea aliquid loqua¬
mur. Hoc autem nobis solum¬
modo de expositione uideo esse
requirendum:cur is qui ad sa¬
lutem petendam uenerat audi¬
uit. nisi signa et ꝓdigia uide¬
ritis non creditis. Qui enim
salutem querebat filio: ꝓcul
dubio credebat. Neq enim ab
eo quereret salutem:quem non
crederet saluatorem. Quare er¬
go dicitur nisi signa et prodi¬
gia uideritis non creditis: qui
ante credidit quam signa ui¬
deret Sed mementote quid pe¬
tiit: et aꝑte cognoscetis. quia
in fide dubitauit. Poposcit nã¬
q ut descenderet: et sanaret fi¬
lium eius. Corꝑalem ergo pre

Expanded text:
ectio sancti Evangelii, quam modo, fratres, audistis, expositione non indiget. Sed ne hanc taciti praeterisse videamur, exhortando potius quam exponendo in ea aliquid loquamur. Hoc autem nobis solummodo de expositione video esse requirendum, cur is qui ad salutem filio petendam venerat audivit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis? Qui enim salutem filio quaerebat, procul dubio credebat. Neque enim ab eo quaereret salutem quem non crederet salvatorem. Quare ergo dicitur: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis, qui ante credidit quam signum videret? Sed mementote quid petiit, et aperte cognoscetis quia in fide dubitavit. Poposcit namque ut descenderet, et sanaret filium eju
Abbreviated transcription (Latin):
humane nature coniunxit. qͣndo
deum ante secula. fieri uoluit
hominem in sine seculorum .xii.¬
ed quia ex duab ꝑsonis
fieri solet ista coniunctio:
absit hoc ab intellectib nr̃is.
ut ꝑsonã dei et hominis redẽp¬
nis creclamus unitam. Ex dua¬
bus quippe atq in duab hunc
naturis existere dicimus: sed
duab ꝑsonis compositum cre¬
di. ut nefas uitamus. Aꝑtius
igitur atq securius dici potest.
quia in hoc pater regi filio nup¬
tias fecit. quo ei ꝑ incarnatio¬
nis mysterium. sc̃am eccłiam
sociauit. Uterus autem genitri¬
cis uirginis: huius sponsi tha¬
lamus fuit. Unde et psalmi¬
sta dicit. In sole posuit taberna¬
culum siim: et ipse tanquam
sponsus ꝓceclens de thalamo
suo. Tanquam sponsus quip¬
pe de thalamo suo processit:
qui ad coniungendam sibi
eccłiam. incarnatus deus de
incorrupto utero uirginis exi

Expanded text:
humanae naturae conjunxit, quando Deum ante saecula fieri voluit hominem in fine saeculorum. Sed quia ex duabus personis fieri solet ista conjunctio, absit hoc ab intellectibus nostris, ut personam Dei et hominis Redempnis credamus unitam. Ex duabus quippe atque in duabus hunc naturis existere dicimus; sed ex duabus personis compositum credi, ut nefas, vitamus. Apertius ergo atque securius dici potest quia in hoc Pater regi Filio nuptias fecit, quo ei per incarnationis mysterium sanctam Ecclesiam sociavit. Uterus autem genitricis Virginis hujus sponsi thalamus fuit. 1636 Unde et Psalmista dicit: In sole posuit tabernaculum suum, et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Tanquam sponsus quippe de thalamo suo processit, quia ad conjungendam sibi Ecclesiam incarnatus Deus de incorrupto utero Virginis exi
Abbreviated transcription (Latin):
Unde et paulus clicit. Ip̃e enim
sp̃c postulat pro nobis genitib
in enarrabilib. Minor uero est
qui postulat: quani qui postula¬
tur. Quomodo ergo sp̃c postulare
dicitur: qui minor non est: Sed
ip̃e sp̃c postulat: quia ad postulan¬
dum eos quos repleuerit inflãmat.

Expanded text:
Unde et Paulus dicit, Ipse enim Unde et Paulus dicit, Ipse enim Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus. Minor vero est qui postulat quam qui postulatur: quomodo ergo Spiritus postulare dicitur qui minor non est? Sed ipse Spiritus postulat, quia ad postulandum eos quos repleverit, inflammat.
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur. ideo sermo quem loquit᷑
filius. non est filii sed patris: quia
ipse filuis uerbum est patris.
Hec locutus sum uobis: apud uos
manens. Quando non maneret a¬
pud eos qui ascensurus celum ꝓ¬
mittit dicens: ecce ego uobiscum
sum omnib dieb usq ad consũ¬
mationem seculi: Sed uerbum
incarnatum manet et recedit. Ne¬
cedit corꝑe: manet diuinitate.
Apud eos ergo tunc mansisse se¬
ꝑhibet: quia qui inuisibili semꝑ
potestate preerat: corꝑali iam ui¬
sione recedebat.
araclytus autem sp̃c sc̃s qũi
mittet pater in nomine mi.
ille uos docebit omnia: et suggi.
uobis omnia quecumq dixeros
uobis. Nostis plurimi fr̃es mei
quod greca locutione ꝑaclytus la¬
tina aduocatus dicitur. uel cu¬
solator. Qui idcirco aduocatu
dicitur: quia pro errore delinsuẽ¬
tium apud iusticiam patris int̾¬
uenit. Qui unius substande
cum patre et filio. exorare pride
linquentib ꝑhibetur: quia eos
quos repleuerit exorantes falit.

Expanded text:
t ideo sermo quem loquitur t ideo sermo quem loquitur Filius non est Filii, sed Patris, quia ipse Filius Verbum est Patris. Haec locutus sum vobis apud vos manens. Quando non maneret apud eos, qui ascensurus coelum promittit, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi ? Sed Verbum incarnatum et manet et recedit: recedit corpore, manet divinitate. Apud eos ergo tunc se mansisse perhibet, quia qui invisibili semper potestate praesens erat, corporali jam visione recedebat. 3. Paraclitus autem Spiritus sanctus, quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia, et suggeret vobis omnia quaecunque dixero vobis. Nostis plurimi, fratres mei, quod Graeca locutione paraclitus Latina advocatus dicitur, vel consolator. Qui idcirco advocatus dicitur, quia pro errore delinquentium apud justitiam Patris intervenit. Qui unius substantiae cum Patrlinquentibus perhibetur, quia eos, quos repleverit, exorantes facit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipiunt: sed temptationis temꝑe
hoc ipsum quod compuncti fuerant
obliuiscuntur. Sicq ad ꝑpetranda
peccata redeunt: ac si hec minime
planxissent. Qui ergo uere deum
diligit. quieius mandata custodit.
in eius corde dominus uenit ⁊ ma¬
sionem facit: quia sic eum diuini¬
tatis amor penetrat: ut ab hoc a¬
more. temptationis tempore non
cuius uidelicet mentem delectatio
praua ex consensu non superat.
Nani tanto quisq a suꝑno amore
disiungitur: quanto inferius de¬
lectatur. Unde ⁊ adhuc subditur.
Qui non diligit me: sermones
meos non seruat. Ad uosmetipsos
deum uere amatis exquirite. Nec
tamen sibi aliquis credat: quicqd
sibi animus sine oꝑis attestatio¬
ne responderit. De dilectione con-¬
clitoris: lingua. mens. et uita re¬
quiratur. Numquam est dei amoz
ociosus. Oꝑatur et enim magna si
est: si uero oꝑari renuit. amor non
est. Et sermonen quem audistis ñ
est meus: sed eius qui misit me.
qui loquitur unigenitus filius.

Expanded text:
percipiunt, sed tentationis tempore percipiunt, sed tentationis tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant obliviscuntur; sicque ad perpetranda peccata redeunt, ac si haec minime planxissent. Qui ergo Deum vere diligit, qui ejus mandata custodit, in ejus corde Dominus et venit et mansionem facit, quia sic eum divinitatis amor penetrat, ut ab hoc amore tentationis tempore non cujus videlicet mentem delectatio prava ex consensu non superat. Nam tanto quisque a superno amore disjungitur, quanto inferius delectatur. Unde et adhuc subditur: Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ad vosmetipsos Deum vere amatis, exquirite; nec tamen sibi aliquis credat, quidquid sibi animus sine operis attestatione responderit. De dilectione conditoris, lingua, meus, et vita requiratur. Nunquam est Dei amor otiosus. Operatur etenim magna, si est; si vero operari renuit, amor non est. Et sermonem quem audistis non est meus, sed ejus qui misit me qui loquitur unigenitus Filius
Abbreviated transcription (Latin):
monem meum seruabit.xxͣ.¬
sobatio ergõ dilectionis: exhi¬
bitio est oꝑis. Hinc in epła
sua isdem. iohannes dicit. Qui di¬
cit quia diligo deum et mandata
eus non custodit: menclax est. Ue¬
re enim. diligimus: si ad manda
ta eius a nr̃is nos uoluptatib coar¬
tamus. Nam qui adhuc ꝑ illicita de¬
sideria diffluit. profecto deum non
amat: quia ei in sua uoluptate cõ¬
tradicit. Et pater meus diliget eum:
et ad eum ueniemus. et mansionẽ
apud eum. faciemus. Pensate fr̃es
km̃i. quanta sit ista sollempnitas:
habere in cordis hospitio aduentum
dei. Certe si domum urãm quisqu̾a
diues ac p̾potens amicus intraret.
omni festinantia domus muncda¬
retur: ne quid fortasse esset quod o¬
culos amici intrantis offenderet. T̃¬
gat ergo sordes piaui oꝑis: qui deo
preparat domum mentis. Sed uide¬
te quid ueritas dicat. Ueniemus:
et mansionem apud cum faciemꝰ.
In quoruidam et enim corda uenit
et mansionem non facit: quia. per.
compunctionem quidem dei respeclũ

Expanded text:
mones meos servabit. « Probatio ergo dilectionis, exhibitio est operis. Hinc in Epistola sua idem Joannes dicit: Qui dicit quia diligo Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Vere enim dilta ejus nos a nostris voluptatibus coarctamus. Nam qui adhuc per illicita desideria diffluit, profecto Deum non amat, quia ei in sua voluntate contradicit. 1576 2. Et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus et mansionem apud eum faciemus. Pensate, fratres charissimi, quanta sit ista solemnitas, habere in cordis hospitio adventum Dei. Certe si domum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Sed videte quid Veritas dicat: Veniemus, et mansionem apud eum faciemus. In quorumdam etenim corda venit, et mansionem non facit, quia per compunctionem quidem Dei respectum
Abbreviated transcription (Latin):
sagnum generareth:¬
idem clicunt esse quod mare ga¬
lilee uel mare tyberiadis. Sed
mare galilee ab adiacente pro¬
iuncia dictum: mare tyberiadis
a proxima ciuitate que olim cen¬
nerech uocata. sed ab herode te¬
trarcha instaurata in honorem
tyberii cesaris. tyberias est appel¬
lata: porro genesar a laci ipsius
natura. que crispantib aquis
de seipso sibi excitare auram ꝑ¬
hibetur. greco uocabulo quasi ge¬
nerans sibi auram dicitur. Neq
enim in stagni morem sternit᷑
aqua. sed frequentib auris spi¬
rantib agitatur. haustu dul¬
cis. et ad potandum habilis: sed
hebraice lingue consuetudine.
omnis aquarum congregatio
suie dulcis siue salsa mare nun

Expanded text:
agnum Genesarethidem dicunt esse quod mare Galilaeae, vel mare Tiberiadis. Sed mare Galilaeae ab adjacente provincia dictum, mare Tiberiadis a proxima civitate, quae olim Chennereth vocata, sed ab Herode tetrarcha instaurata, in honorem Tiberii Caesaris Tiberias est appellata. Porro Genesar a laici ipsius natura, qua crispantibus aquis de seipso sibi excitare auram perhibetur, Graeco vocabulo, quasi generans sibi auram dicitur. Neque enim in stagni morem sternitur aqua, sed frequentibus auris spirantibus agitatur, haustu dulcis, et ad potandum habilis. Sed Hebraeae linguae consuetudine, omnis aquarum congregatio sive dulcis, sive salsa, mare nun
Abbreviated transcription (Latin):
est ut aliena mala toleret:
benigna uero est ut ipsos en¬
ain quos portat amet.uiĩ.¬
inc namq ꝑ semetipsã
ueritas dicit. Diligite
iniicos ur̃os. benefacite his
qui uos oderunt:orate pro
ꝑsequentib et calumpnian¬
tibus uos. Uirtus itaq est
coram hominib aduersarios
tolerare. sed uirtus coram deo
liligere: quia hoc solum d̾s
sacrificium accipit. quod an¬
te eius oculos in altare bo¬
ni oꝑis flamma caritatis incen¬
dit. Sciendum uero quod ple¬
rumq ideo patientes esse iuuide¬
mur: quia retribuere mala non
possumus. Sed qui id circo ma

Expanded text:
est, ut aliena mala toleret, benigna vero est, ut ipsos etiam quos portat amet. Hinc namque per semetipsam Veritas dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderpersequentibus et calumniantibus vos . Virtus itaque est coram hominibus adversarios tolerare, sed virtus coram Deo diligere, quia hoc solum Deus sacrificium accipit, quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma charitatis incendit. 5. Sciendum vero quod plerumque ideo patientes esse videmur, quia retribuere mala non possumus. Sed qui idcirco ma
Abbreviated transcription (Latin):
surgat. Nec debet. stultorum
oꝑum. exempla conspicere:
ne sua oꝑa quasi ex mortuis
pellibus credat muniri.U

Expanded text:
st non debet stultorum operum exempla conspicere, ne sua opera, quasi ex mortuis pellibus credat muniri.
Abbreviated transcription (Latin):
beati qui ꝑsecutionem patiunt᷑
ꝓpter iusticiam. hoc est enim
ꝓpter me uel ꝓpter nomen me¬
um: quia sicut apłs docet. fa¬
ctus est nobis sapientia a deo.
et iusticia et scĩficatio et redẽp¬
tio: ut quemadmodum scrip¬
tum est qui głatur in dño głe¬
tur. Pacuint quippe ista mali
malis. sed non propt̾ iusticiã:
et ideo miseri utiq et qui fa¬
ciunt. et qui patiuntur. Faci¬
unt et boni malis: ubi et si
faciunt isti propter iusticiam.
non tamen illi ꝓpt̾ iusticiã
patiuntur. Quinta

Expanded text:
Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam . Hoc est enim propter me, vel propter nomen meum: quia, sicut Apostolus docet, Factus est nobis sapientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio; ut quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Faciunt quippe ista mali malis; sed non propter justitiam: et ideo miseri utrique, et qui faciunt, et qui patiuntur. Faciunt et boni malis: ubi etsi faciunt isti propter justitiam, non tamen illi propter justitiam patiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
archa domini uenisset in castra. Ti¬
mueruntq philistiim: dicentes.
uenit d̾s in castra. Et ingemuerunt
dicentesUe nobis. Non enim. fuit
tanta exultatio. heri et nudius
tercius. Ne nobis. Quis nos ser¬
uabit de manu deorum. sublimiũ¬
istorum. Hi sunt lii: qui ꝑcusser̃t
egyptum omni plaga. in deserco.
Confortamini et estote uiri phili¬
stiim: ne seruiatis hebreis sicut illi
seruierunt uobis. Confortamini: ⁊¬
uellate. Pugnauerunt ergo philisti¬
im: et cesus est isrł. Et fugit unꝰ¬
quisq in tabernaculum suum. Et
facta est plaga magna nimis: et
ceciderunt de isrł triginta milia

Expanded text:
arca Domini venisset in castra. Timueruntque Philisthim, dicentes: Venit Deus in castra. Et ingemuerunt, dicentes: Vae nobis: non enim fuit tanta exsultertius: vae nobis. Quis nos servabit de manu Deorum istorum sublimium? hi sunt Dii qui percusserunt Aegyptum omni plaga, in deserto. Confortamini, et estote viri Philistiim: ne serviatis Hebraeis, sicut illi servierunt nobis: confortamini, bellate. Pugnaverunt ergo Philistiim et caesus est Israel, et fugit unusquisque in tabernacula sua, et facta est plaga magna nimis: et ceciderunt de Israel triginta millia
Abbreviated transcription (Latin):
ultimam dominus ñr
idcirco nobis uoluit esse in¬
cognitam. ut semꝑ possit es¬
se suspecta: ut dum illam
preuidere non possumus.ad
illam sine intermissione p̾¬
paremur.Proinde fres mei
in conlitione mortalitatis
ũre mentis oculos sigite:
uenienti uos iudici ꝑfletꝰ
cotidie et lamenta preꝑate
Cum certa mors maneat oĩbꝰ.
nolite de temꝑalis uite ꝓui¬
dentia incerta cogitare. Ter¬
renarum rerum uos cura
non aggrauet. Quantisu¬
bet enim auri et argenti mo¬
libus circumdetur. quibus¬
ubet pretiosis uestib in¬
duatur caro: quid est aliud
nisi caro: Nolite attendere
quid habetis: sed quid estis.
sat dicens. Uere. fenum est po

Expanded text:
o ultimam Dominus noster idcirco voluit nobis esse incognitam, ut semper possit esse suspecta, ut dum illam praevidere non possumus, ad illam sine intermissione praeparemur. Proinde, fratres mei, in conditione mortalitatis vestrae mentis oculos figite, venienti vos judici per fletus quotidie et lamenta praeparate. Et cum certa mors maneat omnibus, nolite de temporalis vitae providentia incerta cogitare. Terrenarum rerum vos cura non aggravet. Quantislibet enim auri et argenti molibus circumdetur, quibuslibet pretiosis vestibus induatur caro, quid est aliud quam caro? Nolite ergo attendere quid habetis, sed quid estis. cat, dicens: Vere fenum est po
Abbreviated transcription (Latin):
liam quoq parabolam
decem dragmarum uni¬
posuisset: simili eam. fine com¬
pleuit. Sic dico uobis gaudium
erit coram angłis dei: suꝑ uno
peccatore penitentiam agente.
Terciam quoq parabolam. ꝓ¬
posuit hominis habentis duos
filios: et diuidentis inter eos
substantiam. Cumq minor fa¬
cultatib ꝑditis egere cepisset. ⁊
comedere siliquas porcorum cy¬
bum: reu̾sus ad patrem suscep¬
tus est ab eo. Frater quoq inui¬
dens senior. patris uoce corri¬
pitur. quod letari debuerit et
gaudere: quia frat̾ eiꝰ mortuus
fuerat et reuixit: ꝑierat et in¬
uentus est. Has tres ꝑabolas
contraiphariseos et scribas lo¬
cutus est:qui nolebant reciꝑe

Expanded text:
liam quoque parabolam decem drachmarum uniposuisset, simili eam fine complevit. Sic dico vobis, gaudium erit coram Angelis Dei super uno peccatore poenitentiam agente. Tertiam quoque parabolam proposuit hominis habentis duos filios, et dividentis inter eos substantiam. Cumque minor facultatibus perditis, egere coepisset, et comedere siliquas, porcorum cibum, reversus ad patrem, susceptus ab eo est. Frater quoque invidens senior, patris voce correptus est, quod laetari debuerit, et gaudere, quia frater ejus mortuus fuerat, et revixit: perditus erat, et inventus est. Has tres parabolas contra Pharisaeos, et Scribas locutus est, qui nolebant recipe