comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
palestra crebrisq discursib exerci¬
tum corpus lacertosis inuuenalis ro¬
boris excellentiam thoris uirili quadã
amplitudine renitebat. ac iam puben¬
tes gene seminuidum eum incflere.
clamideq indutum parua inuelatũ
cet̾a humeroꝵ cacumen obnibere si¬
ne magno risu cypridis non sinebant
Rationabihigitur ꝓposito constituit
pellicere celibatum. Palestra grece.¬
luctatio latine. a uerbo palo. idest luc
tor. Hinc palestrites luctator. uł apo
toipalon idest. amotu urne. quia ꝑ sor¬

Expanded text:
palaestra crebrisque discursibus exercitum corpus lacertosis in iuuenalis roboris excellentiam toris uirili quadam amplitudine renidebat, ac iam pubentes genae seminudum eum incedere chlamydaque indutum parua, inuelatum cetera, umerorum cacumen obnubere sine magno risu Cypridis non sinebant. Rationabili igitur proposito constituit pellere caelibatum. ItaqueLESTRA a uerbo palo, id est luctor, dicitur; hinc palestrites uel apo ton palon, id est a motu urne, quod per sor
Abbreviated transcription (Latin):
tas siue mittram qua crines circum¬
ligantur. ꝑ sociale autem uinclum
intelligitur ratio. qua uirtutes que
ꝑ crines figurant᷑. quadam societate
conectuntur. Quod autem hoc uino¬

Expanded text:
a siue uitta, qua ciues colligantur. Per sociale autem uinculum intelligitur ratio, qua uirtutes, que per crines figurantur, quadam societate connectuntur. Quod autem Iuno
Abbreviated transcription (Latin):
est ĩmortalis. Nonͣ dispar illum for¬
me desiderabilis grataq luculentas in
manticen. quoq succenderat. nam ⁊ no¬
bilitas gen̾is illam. quippe ꝓ noe maior
est filiarum. ⁊ p̃uidum ꝑspicacis pru¬
dentie cõmendabat ingenium. Sed ip¬
sis dieb forte ĩmensi amorisimpatientia
ultro uuienem consecuta. apollini fu-¬
lentus autem dr̃. quasi lucis lentꝰ. idẽ.
plenus. Antiqui enim lentum ꝓ pleno
dicebant. Unde ⁊ somnolentũ. idest som¬
no plenũ. temulentum idest temeto.¬
uino seilicet plenum dicimꝰ. Mantice.¬
siue etiam ꝓuidentia. Recte gͦ mantice
silia est ꝓnoes. quia diuinatio ꝓuidẽ¬
tiam exequit᷑. Et bene maior filiarum

Expanded text:
t coaptari. non dispar illum formae desiderabilis grataque luculentas in Manticen quoque succenderat; nam et nobilitas generis illam quippe Pronoeae maior est filiarum et praevidum perspicacis prudentiae commendabat ingenium. sed ipsis diebus forte immensi amoris impatientia ultro iuvenem consecuta Apollini fulentus autem dicitur quasi ‘lucis <lentus’, id est> plenus. Antiqui enim lentum pro pleno dicebant, unde sompnolentum, id est sompno plenum, et temulentum, id est temeto plenum, dicimus. IN MANTICEsiue prouidentia. Recte ergo Mantice filia est Pronoes, quod diuinatio prouidentiam exequitur, et bene MAIOR FILIARVM
Abbreviated transcription (Latin):
geminant: ecce quedam matrone¬
sobo decore saudabiles nec conquisi¬
tis figmentis circa faciem uultuose
rerum simplici quadam comitate
pͣmtentes. in penates uirginis tha¬
lamumq conueniunt. Quarũ ima
intenta cutunspectione cautissima
& omnium rerum ingili distincti¬
one discͥminans: dicebatur pruden¬
tia uocitari. Huiꝰ germana sua cũe¬
tis atebuens: nullumq eo quo nõ¬
merebat᷑ afficiens: iusticie ferebat᷑
sortita uocabulum. Uerum tercia
contemptis munerib atq abstinẽ¬
tia p̾dicanda: ex moꝵ temꝑantia
nom̃ acceꝑat. Que suꝑ erat fortissi¬
ma ac tolerandis omnib semꝑ adũ
sis infracta. subeundis etiam laborib
robore quoq corꝑis ppͣata: uirium uo¬
cͤabulum possidebat. In amplexum
eius osculumq deferunt᷑. Atq eam
cum intͣ cubiculum conspic̾ent. ꝑ om

Expanded text:
geminantur, ecce quaedam matrosobrio decore laudabiles nec conquisitis figmentis circa faciem uultuosae, uerum simplici quadam comitate praenitentes, in penates uirginis thalamumque conueniunt quarum una intenta circumspectione cautissima et omnia rerum uigili distinctione discriminans, dicebatur Prudentia uocitari; huius germana, sua cunctis attribuens nullumque eo quo nomerebatur afficiens, Iustitiae ferebatur sortita uocabulum; uerum tertia, contemptis muneribus atque abstinentia praedicanda, ex morum temperantia nomen acceperat; quae supererat, fortissma ac tolerandis omnibus aduersis semper infracta, subeundis etiam laboribus robore quoque corporis praeparata, uirium uocabulum possidebat. In amplexum eius osculumque deferuntur atque eam, cum intra cubiculum conspicerent per om
Abbreviated transcription (Latin):
Postquam gͥ illã
bibliotecalem copiam nna mutatꝰ uir¬
go diffudit. exhausto pallore coͣnfẽcta
athanasie opẽ que tanti laboris conscia
erat postulauit. Tum illa ut refectior
celum sublimisq conscendas: hoc tͥ ac¬
cipe sorbillandum. Ac tunc matri apo¬
theosi que cum illa forte conuenerat.
⁊ iam pͥdem libros qui ex phylologie
ore defluxerant manu contingens ac
dinumerans consecrabat. auferens qͣn¬
dam globosam aminatãq rotundi¬
tatem sumit. ac uirgini porrigit hau¬
riendam. Uerum ipsa species oui m¬
terioris crocino circumlita ext̾ius ruti¬
labat. Ac deinde ꝑlucida manitate
albidoq humore int̾iore tam̃ medio
solidior apparebat. Qnam cũ philo¬
logia susciꝑet: qm̃ post tanti laboris
afflictationes estusq m̃tis płimum si¬
tiebat: reseratis eiꝰ rotuͣnditatis archa-¬
nis. postꝗͣ tem dulcissimã comꝑit:
totam incunctãter exhausit. Post

Expanded text:
Postquam igitur illam bibliothecalem copiam nixa imitatus uirgo diffudit, exhausto pallore confecta Athanasiae opem, quae tanti laboris conscia fuerat, postulauit. Tum illa: «Ut refectior caelum sublimisque conscendas, hoc tibi accipe sorbillandum». Ac tunc matri Apotheosi, quae cum illa forte conuenerat et iam pridem libros, qui ex Philologiae ore defluxerant, manu contingens ac dinumerans consecrabat, auferens quandam globosam animatamque rotunditatem sumit ac uirgini porrigit hauriendam. Verum ipsa species oui interioris crocino circumlita exterius rutilabat ac dehinc perlucida inanitate albidoque humore, interiore tamen medio solidior apparebat. Quam cum Philologia susciperet, quoniam post tanti laboris afflictationes aestusque mentis plurimum sitiebat, reseratis eius rotunditatis arcanis, postquam rem dulcissimam comperit, totam incunctanter exhausit: cont
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Theoro grece iudeo. Hinc theorema
uideł consid̾amꝰ quomͦ linee lineis. an¬
głi angłis. latera laterib sociant᷑. Uel¬
elem̾torum. Flemͣta uocat in geometͥa.
punctum. lineam. uł omnes planare

Expanded text:
 theorio Grece, id est uideo; hinc theorema uidelicet consideramus quomodo linee lineis, anguli angulis, latera lateribus socientur. ELEMENTORVM. Elementa uocat in geometria punctum, lineam et omnes planas
Abbreviated transcription (Latin):
apudis uigil ꝓͣcelł. qͥ cum suꝑna tͣnat.
ret᷑a cartarũ recrit. qͥ solꝰ ante cͣriin
t candidoᷤ iugalc̃ altipotenꝰ parenti.
emoẽ ciere uirga qͥ fata succidentiᷤᷤ.¬
epat libens osyris. sationib gͣuari.
emtalib reꝑtis: que scit pat̾ deoe splet.¬
ui lacteã papillã gaudens dedit no-¬
uiꝰ iugente uͥga dir̃ stupet uenenũ.
uiꝰ uuꝰ om̃e fanti orbẽ facit gemellũ.
doctus ille diuu. s doctior puella. Sta¬

Expanded text:
na tranat freta, Tartarum recurrit; qui solus ante currum et candidos iugales alti potens parentis memorem ciere uirgam; qui fata succidentis separat libens Osiris: sationibus grauari genitalibus repertis quem scit pater deorum; cui lacteam papillam gaudens dedit nouigente uirga dirum stupet uenenum; cui uirus omne fanti orbem facit gemellum. Est doctus ille diuum, sed doctior puella.
Abbreviated transcription (Latin):
alia parte. Ergo color aliquis mediꝰ inueni¬
ri pot̾. ut luteus uł uiridis.  Habitꝰ ⁊ or¬
batio ita sibi opponunt᷑. ut mea re cui eue¬
nire possunt alt̾um eoꝵ necessario inisit. ex
illo dumtarat tempore quo ea natura ẽẽ
ꝑmittit. Ut dentatum eum dicunꝰ qui dẽ¬

Expanded text:
alia parte; ergo color aliqui medius inuenialia parte; ergo color aliqui medius inueniri potest ut luteus uel uiridis. Habitus et orbatio ita sibi opponuntur ut in ea re, cui euenire possunt, alterum eorum necessario insit ex illo dumtaxat tempore quo ea natura esse permittit, ut dentatum eum dicimus qui den
Abbreviated transcription (Latin):
ut eiꝰ fit: ita ut ipsum paruuĩ adhoc magnũ.
cui opponit᷑ paruũ sit. IContraria uero
ita sibi opponunt᷑: ut ñ eoꝵ sint quib oppo¬
nunt᷑: s tam̃ adea quocunq mͦ referantur.
stulticia. Dciendum tam̃ est quedam contra¬
ria medium hab̃e. quedam ñ hab̾e. Nanq
sunt alia. ut inea re inqua ẽe possunt aͥter¬
utra uice necessario insint. & medio carẽt.
ut sanitas ⁊ imbecillitas. Hec duo contͣria
natura insunt corꝑib animaliũ: atq ita
uice alt̾ut᷑ necessario in sunt corꝑib ut di¬
ximꝰ ut in quo animał corpore sanitas ñ e̾:
necessario sit imbecillitas. Et in quo im¬
becillitas ñ ẽ: necessario ut sanitas sit. At
uͦ candidum & ngrũ cum sint contraria ⁊
nat᷑alit̾ in corporib mueniant᷑. ꝓpt̾ea me¬
dio ñ carent. quia non necẽe ẽ. corpꝰ aliquod
candidũ ẽẽ. aut nigrũ. Pot̾ enim ita deee̾.
candidum. ut ñ insit nigrũ. Atq hoc mͦ ex

Expanded text:
us sit magno ita ut ipsum paruum ad hoc magnum, us sit magno ita ut ipsum paruum ad hoc magnum, cui opponitur, paruum sit. Contraria uero ita sibi opponuntur ut non eorum sint quibus opponuntur aut ad ea quocumque modo referantur; stultitia. Sciendum tamen est quaedam contraria medium habere, quaedam non habere. Nam quae sunt talia ut in ea re, in qua esse possunt, alterutra uice necessario insint, medio carent ut sanitas et imbecillitas. Haec duo contraria natura insunt corporibus animalium, atque ita uice alterutra necessario insunt ut diximus ut in quo animalis corpore sanitas non est, necessario imbecillitas sit, et in quo imbecillitas non est, necessario ut sanitas sit. At uero candidum et nigrum cum sint contraria et naturaliter in corporibus inueniantur propterea medio non carent quia non necesse est corpus aliquod candidum esse aut nigrum. Potest enim ita deesse candidum ut non insit nigrum atque hoc modo ex
Abbreviated transcription (Latin):
lent aut aliquid significant plenum. nͥ cũ
fuerint uerb atiuncta. ut comunctiones.
p̃positiones. ⁊ quicquid tale illi docent. Pes¬
tat ut de oppositis dicamꝰ. Sunt aũt op¬
posita que sibi ueluti ex adũso uident᷑ ob¬
sistere. ut contͣria. Nec tam̃ omĩa que oppo¬
nunt᷑ sibi cont̾ria sunt. s omnia contraria
opposita sunt. Opponunt᷑ aũt sibi ita: ut
aut relatiua opponant᷑ ut magnum paruo.
⁊ dimidium duplo. aut ut contͣria. ut stul¬
ticia sapĩe. aut ut habitꝰ orbatiomi. ut cer¬
nentia cecitati. aut ut agentia negationi.
ut cycero disputat. cycero ñ disputat. Hec
aũt int̃ se ñ nicħ differunt. ¶Nam relati¬
uum relatiuo ita opponit᷑. ut hoc iꝑsum
qͣd opponit᷑ ciꝰ sit cui opponit᷑. aut ad id quo¬
cunq mnͦ referat᷑. lam dimidium opponit᷑
duplo. ⁊ eiꝰd dupli dimidium ẽ. Itagͦilli oꝑ¬
ponit᷑ ut eiꝰ sit. Et paruum opponit᷑ magno¬

Expanded text:
lent aut aliquid significant plenum, nisi cum lent aut aliquid significant plenum, nisi cum fuerint uerbis adiuncta, ut coniunctiones, praepositiones, et quicquid tale illi docent. Restat ut de oppositis dicamus. Sunt autem opposita quae sibi, ueluti ex aduerso, uidentur obsistere, ut contraria. Nec tamen omnia quae opponuntur sibi, contraria sunt, sed omnia contraria opposita sunt. Opponuntur autem sibi ita ut aut relatiua opponantur ut magnum paruo et dimidium duplo, aut contraria ut stultitia sapientiae, aut habitus orbationi ut cernentia caecitati, aut aientia negationi ut «Cicero disputat», «Cicero non disputat». Haec autem inter se nonnihil differunt. Nam relatiuum relatiuo ita opponitur ut hoc ipsum quod opponitur eius sit cui opponitur aut ad id quocumque modo referatur. Nam dimidium opponitur duplo et eiusdem dupli dimidium est. Ita ergo illi opponitur ut eius sit et paruum opponitur ut ei
Abbreviated transcription (Latin):
acere ⁊ pati possunt hab̾e contͣrium.
ut caleface. refrigerare. ⁊ calefieri. refrige¬
iari. habent etiam magis ⁊ imꝰ. ut magis
rminꝰ urere. ut magis ⁊minꝰ uri. ẜSitus
omnis denominatiue dr. ut sede a sessione.
stare ab statione. Et quaniuᷤᷤ ñ nunquã no¬
mina deficiant. ex quib denominant᷑. rõ
tam̃ non deficit. Se illis trib que restant.
supͣdicta exempla sufficiunt. Quandoem̃
dicimꝰ. ut heri. cras.  ybi. ut rome athenĩ.
Habitum ut calciatum. armatum. Quid
hor recipiat magis ⁊ mmꝰ: cum in sermonẽ
incid̾it. facile apparet. Iste sunt decem p̃di¬
cationes. ex quib aliquid necessario singilla¬
tim eninciamꝰ. Nam quicquid omninodi¬
xerimꝰ. quod aliquid significet: nondum
tam̃ intelligi possit an uerum an falsum
sit. unum ẽ. dehis .x. exceptis duntaxat
illis ũborum quodam mͦ articulis. Sunte¬
nim pleraq a gramaticis in orationis par¬
tib enunciata. que ommino ꝑse nichil ua¬

Expanded text:
acere et pati possunt habere contrarium ut calefacere, refrigerare et calefieri, refrigerari. Habent etiam magis et minus ut magis et minus urere et magis et minus uri. Situs omnis denominatiue dicitur ut sedere a sessione, stare, ab statione, et quamuis nonnumquam nomina deficiant, ex quibus situs denominantur, ratio tamen non deficit. De illis tribus quae restant, supra dicta exempla sufficiunt. Quando enim dicimus ut «heri», «cras»; ubi ut «Romae», «Athenis»; habitum ut «calceatum», «armatum». Quid horum recipiat magis et minus, cum in sermone inciderit, facile apparet. Istae sunt decem praedicationes, ex quibus aliquid necessario singillatim enuntiamus. Nam quicquid omnino dixerimus quod aliquid significet, nondum tamen intellegi possit an uerum an falsum sit, unum est de his decem, exceptis dumtaxat illis uerborum quodammodo articulis. Sunt enim pleraque a grammaticis in orationis partibus enuntiata quae omnino per se nihil ua
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥntum genꝰ oppositorum ẽ agentia ⁊ ne
hec aũt ñ nisi conexa dñt. A relatuus hoc dif¬
quod illa si conexe dicant᷑. tam dui aut uera
aut falsa sunt. quandiu ẽ illud in quo inẽe
possunt. Cum aũt hoc eẽ destiterit: neq ue¬
ra neq falsa sunt. ut aut stultꝰ ẽ ille. aut sa¬
piens ẽ ille. quandui uiuit horum alc̾um ue¬
rum ẽ. cum ipse eẽ destiterit: utraq falsas̃.
Quia ille qui ũ ẽ. neq stultus neq sapiens
ẽẽ pot̾. At uero cycero disputat ⁊ ꝙycero non
disputat: ita sibi opponunt᷑. ut ⁊ dũ uuit
ꝙỹ cero alt̾um eorum necessario sit. ⁊ ipso
mortuo falsumẽ. qͥdem quod disputat. ue¬
rum tam̃ ẽ quod ũ disputat. Hoc mͦ discer¬
niint᷑ hec. ⁊ ab habitu ⁊ orbatione. Nam qͥ
non ẽ. neq cecꝰ ẽ neq uidens. Nec sane mo¬
ueare. quod uidem᷑ iam de ꝓloquiis aliqͥd
dixisse. de quib postea dicendũ ẽ. Namꝙ

Expanded text:
Quartum genus oppositorum est aientia et negQuartum genus oppositorum est aientia et neghaec nonnisi conexe dicuntur. A relatiuis hoc difquod illa, si conexe dicantur, tamdiu aut uera aut falsa sunt quamdiu est illud, in quo inesse possunt; cum autem hoc esse destiterit, neque uera neque falsa sunt ut «stultus est ille», et «sapiens est ille»: quamdiu uiuit, horum alterum uerum est; cum ipse esse destiterit utraque falsa sunt quia ille qui non est neque stultus neque sapiens esse potest. At uero «Cicero disputat» et «Cicero non disputat» ita sibi opponuntur ut et dum uiuit Cicero alterum eorum necessario sit et ipso mortuo falsum est quidem quod disputat, uerum tamen est quod non disputat. Hoc modo discernuntur haec et ab habitu atque orbatione; nam qui non est, neque caecus est neque uidens. Nec sane moueare quod uidemur iam de proloquiis aliquid dixisse, de quibus postea dicendum est; hoc
Abbreviated transcription (Latin):
habeat illo tempore natura ꝑmittit. hoc
gͦ c̾cium genꝰ oppositorum differt a pͥmo re¬
latiuorum. eo quod cernentia ita opponitur
orum illud differt abhis duntaxat. contra¬
riisque hñt medium. quod cernentia et
cecitas intelligunt᷑ erga oculos. ut alt̾um
eorum necessario insit. Hoc gͦ differt̃ abhis
contͣriis que hñt medium. quia illoꝵ altum
Ñ necessario mẽ substantie. Horum añt
necessario. Abhiis uͦ contͣriis que medio ca¬
rent. hec ipsa opposita differunt: quod
illa rei cui natura insunit omni tempore
alterutra uice accedant nece̾ẽ ẽ. ut corꝑi
animał sanitas ⁊ imbecillitas. alt̾um eoꝵ
semꝑ est incorpore ammal. Hec aũt posst̃
aliquo tempore ei rei cui natura mẽe pos¬
sunt. utraq deẽẽ aliquando. Ut infans dũ
nondum tempꝰ ẽ quo dentes hr̃e possit. neq
dentatꝰ neq edentulus dr. ⁊ oculi alicuiꝰ a¬
nimantis ñdum aduemiente tempore poͬ
fuit quo uidẽ. neq ceci. neq uidentes dñr.

Expanded text:
habeat natura permittit. Hoc ergo tertium genus oppositorum differt a primo relatiuorum eo quod cernentia ita opponitur orum, illud differt ab his dumtaxat contrariis quae habent medium, quod cernentia et caecitas intelleguntur erga oculos ut alterum eorum necessario insit. Hoc ergo differunt ab his contrariis quae habent medium quia illorum alterum non necessario inest substantiae, horum autem necessario. Ab his uero contrariis quae medio carent, haec ipsa opposita differunt, quod illa rei cui natura insunt omni tempore alterutra uice accidant necesse est ut corpori animalis sanitas et imbecillitas: alterum eorum semper est in corpore animalis, haec autem possunt aliquo tempore ei rei cui natura inesse possunt utraque deesse aliquando; ut infans, dum nondum tempus est quo dentes habere possit, neque dentatus neque edentulus dicitur, et oculi alicuius animantis, nondum adueniente tempore quo uidere possint, neque caeci neque uidentes dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ualitas ẽ scłm quam dicimꝰ quale est.
ut candor. Et ex hoc intelligi licet qualita¬
tem insubiecto ẽẽ cum candor necessario in
aliquosit. sine quo ẽẽ non possit. Utiq ip̃m
aliquid in quo est subiectũt᷑. Qd qͣntitas.
ẽ ut bipedale. Etiam isfa in subiecto intel¬
ligi necesse ẽ¬
flatuium ẽ: quod ad aliquid uocant. ut
pater. fr̃. ⁊ hec utiq in subiecto sunt. Nam ne¬
cesse ẽ. ut hec nomina. ad aliquid sint. et
ñ uulla sunt de quib dicant᷑ illa que dñr.
in amma uidebunt᷑.
Quid loci.

Expanded text:
ualitas est, secundum quam dicimus quale est, ut candor. et ex hoc intellegi licet et qualitatem in subiecto esse, cum candor necessario in aliquo sit, sine quo esse non possit. utique ipsum aliquid, in quo est, subiectum est. Quantitas est, ut bipedale etiam istam in subiecto intellegi necesse eest, quod ad aliquid vocant, ut pater, frater et haec utique in subiecto sunt; nam necesse est, ut haec nomina ad aliquid sint; et nonnulla sunt de quibus dicantur: illa quae dicuntur in anima uidebunturt. Quid loci
Abbreviated transcription (Latin):
septima uisus. in armenia eiusdem diei
circuimitu. moras ꝑ inflexꝰ rotunditatis
subinde uariante. Deniq ipsa uasa que
horospica uł horologia memorant᷑ pro lo¬
ooꝵ diu̾sitatib i̾nnitata componunt᷑.
alioq gnomone ultra quingenta sta-¬
dia discernunt᷑. umbris ꝓ locoꝵ aut ela-¬
tionib celsis. aut inclinationib infi¬
matis. Hinc est quod in meroe longis¬
simꝰ dies .xii. ȩquinoctiales horasãstĩ

Expanded text:
septima uisus in Armenia eiusdem diei septima uisus in Armenia eiusdem diei circuitu moras per inflexus rotunditatis subinde uariante. Denique ipsa uasa quae horispica uel horologia memorantur pro locorum diuersitatibus immutata componunt alioque gnomone ultra quingenta stadia discernuntur, umbris pro locorum aut elationibus celsis aut inclinationibus infimatis. Hinc est quod in Meroe longissimus dies duodecim aequinoctiales horas et
Abbreviated transcription (Latin):
arabia nouembri mense sub noctĩ au¬
picio helice ñ conspecta. scd̾a iugilia
ꝓspectet᷑. In meroe soisticio tantum exi-¬
guaq breuitate conspicit᷑. ubi circa
ortum arcturi cum die nascit᷑. Que itẽ
in india pataiitano portu: pͥmatan¬
tum parte nocte aspicit᷑. Inqua etiã
in maleo monte .xy. tantum dieb
annuis uidet᷑. Quis gͥ dubitet ⁊ globi
deuexioris oppositu. alia in conspicua
fieri. atq alia uelut sꝑe curuationib
emin̾e: Addit᷑ ad fidem rotundioris
ambigentib asserendum. quod solis
luneq deliquia in occasu facta orien¬
tis incole ñ uider᷑. Itemq in ortu si acci¬
dant a tota brittantua. atq occasiuiᷤ
regionib ignorant᷑. Etiam in mediis
plerunq regionib horarum diu̾sitati¬
b uariant᷑. sicut in magni alexandri
uictoria lunam noctis scda defecisse ser-¬
uiꝰ nobił in arabia nuntiauit. quod in
ficilia mexortꝰ pͣmi splendore conspectũ.

Expanded text:
Arabia Nouembri mense sub noctis ausArabia Nouembri mense sub noctis auspicio Helice non conspecta secunda uigilia prospectetur, quae in Meroe solstitio tantum exiguaque breuitate conspicitur ubi circa ortum Arcturi cum die nascitur, quae item in India Patalitano portu prima tantum parte noctis aspicitur in qua etiam in Maleo monte quindecim tantum diebus annuis uidetur, quis igitur dubitet et globi deuexioris oppositu alia inconspicua fieri atque alia uelut sphaerae curuationibus eminere? Additur ad fidem globi rotundioris ambigentibus asserendam quod solis lunaeque deliquia in occasu facta orientis incolae non uiderunt, itemque in ortu si accidant, a tota Britannia atque occasiuis regionibus ignorantur. Etiam in mediis plerumque regionibus horarum diuersitatibus uariantur, sicut in Magni Alexandri uictoria lunam noctis secunda defecisse Seruius Nobilis in Arabia nuntiauit, quod in Sicilia in exortus primi splendore conspectum.
Abbreviated transcription (Latin):
si ita e̾ẽt cunctis supͣ terras degentib
eodem tempore emergentia uidentur.
occasusq uno obitu condita cunctas ua¬
lerent tenebrare terras. ac falsa romu¬
iei uatis explodet᷑ assertio qua docet.
Nosq uͥ pͥmus equis oriens afflauit an¬
hel. Illic sera rubens accendit lumina
uesꝑ. Quin etiam cuncte noctes ac dies
similib intersticiis horisq semꝑ pari-¬
b conuenirent. nulliq parti telluris
uł apparẽnt certa. uł alia sydera nega¬
rent᷑. At cum arctoa conũsio supͣ uerti¬
cem uoluat᷑ hesꝑie. apud trogoditas e¬
giptumq confinẽ. ignoto occultoq
penitꝰ sidere nescit᷑. cum canopum ac
berenices cͥnem stellas ad modum pre¬
nitentes. scytia galliaq atq ipsa prsꝰ
ñ cernat italia. Cum ille antarticis tex¬
diculate suspectent᷑. In alexandria eti¬
am canopꝰ quarta parte instersticii sig¬
mił. ultra terras emineat trionesq ge¬
minos ut deuexa nunc cernat. cum in

Expanded text:
si ita esset, cunctis supra terras degentibus si ita esset, cunctis supra terras degentibus eodem tempore emergentia uiderentur occasusque uno obitu condita cunctas ualerent tenebrare terras ac falsa Romulei uatis exploderetur assertio, qua docet: nosque ubi primus equis Oriens afflauit anhelis, illic sera rubens accendit lumina Vesper. Quin etiam cunctae noctes ac dies similibus interstitiis horisque semper paribus conuenirent, nullique parti telluris uel apparerent certa uel alia sidera negarentur. At cum Arctoa conuersio supra uerticem uoluatur Hesperiae, apud Trogodytas Aegyptumque confinem ignoto occultoque penitus sidere nescitur, cum Canopum ac Berenices crinem, stellas admodum praenitentes, Scythia Galliaque atque ipsa prorsum non cernat Italia, cum illae antarcticis terdiculatae capitibus suspectentur, in Alexandria etiam Canopos quarta parte interstitii signilis ultra terras emineat Trionesque geminos ut deuexa non cernat, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
flisioris assimilant. neq concauam ut
alii qui descendẽ ymbrem dixere tel¬
luris in gremiũ. s rotundam globosam
etiam sicut scd̃s diceartꝰ asseuerat. Han¬
q ortus obitꝰq sydum ñ diu̾sus ꝓ terre e¬
latione uł inclinatĩõbꝰ hab̾etur. si ꝑ pla-¬
ne diffusis mundane constitutionis oꝑi-¬
b uno eodemq tempore supͣ terras et
equora nituissent. Aut item si emensi
solis exortꝰ concauis subductioris terre
latebris abdẽtur. S qm̃ post̾ior asser-¬
tio mage despicabilis opmationis casse
uilitate tenuat᷑: illam pͥorem cui etiã
pͣysicꝰ anaxagoras accessit. prestat exige.
quanuis ñ nullas credat᷑ astruere ratio¬
nes. Quippe planam dic̃ terram ortu
occasuue solis ac lune ꝑspicue comꝑbari.
qui mox ut pͥmi luminis fulgor emerse¬
rit. confestim ab obtutus nr̃os directis
lineis dir̾igunt᷑. Quod magis in dubita¬
bilis ꝓbam̃ti fict. si in littore consistentes.
obstaçula montium relinquamꝰ. Quod

Expanded text:
fusioris assimulant, neque concauam ut alii qui descendere imbrem dixere telluris in gremium, sed rotundam, globosam etiam sicut Secundus Dicaearchus asseuerat. Namque ortus obitusque siderum non diuersus pro terrae elatione uel inclinationibus haberetur, si per plana diffusis mundanae constitutionis operibus uno eodemque tempore supra terras et aequora nituissent, aut item si emersi solis exortus concauis subductioris terme latebris abderetur. Sed quoniam posterior assertio mage despicabilis opinationis cassae uilitate tenuatur, illam priorem cui etiam physicus Anaxagoras accessit praestat exigere, quamuis nonnullas credatur astruere rationes; quippe dicit planam terram ortu occasuue solis aut lunae perspicue comprobari; qui mox primi luminis fulgor emerserit confestim ad obtutus nostros directis lineis diriguntur, quod magis indubitabilis probamenti fiet, si in litore consistentes obstacula montium relinquamus. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
deorum sedes iussa ẽ ꝑmeare. Uerum
hemitonio subleuatam pͣyrois circuluᷤ
ĩmoratur. in quo iouis maximꝰ fuerat
ton annis ad infera demcare. Quo tͣnᷤ¬
gresso: neꝙ enim labor fuerat hemi¬
tonii int̾iect᷑a tͣnscurre̾: in iouialis sy¬
deris ꝑuenere fulgores. Cuius circuluᷤ
prongio resonabat. Illic sydus erat tẽ¬
ꝑamenti uiufici: ac salubris effulge¬
tia blandisq iubrata candorib. suiͦ
quidẽ lucis natura ex ealidis humicli¬
ꝙ comuxtionib canclens. quadã ꝓsꝑi¬
tatis tͣnquillitate rutilabat. Yerum
ibi sydus iouis. Nam ipse totiꝰ mun¬
di membra collustrans. ad deorum
dicebat᷑ imꝑium ⁊ senatum celitem

Expanded text:
deorum sede iussa est permeare: uerum hemitonio subleuatam Pyrois circulus immoratur in quo Iouis fuerat maximusthon amnis ad infera demeare. Quo transgresso, neque enim labor fuerat hemitonii interiecta transcurrere, in Iouialis sideris peruenere fulgores, cuius circulus Phrygio pthongo personabat: illic sidus erat temperamenti uiuifici ac salubris, effulgetia blandisque uibratum candoribus, cuius quidem lucis natura, ex calidis humidisque commixtionibus candens, quadam prosperitatis tranquillitate rutilabat. Verum ibi sidus Iouis: nam ipse totius mundi membra collustrans ad deorum dicebatur imperium et senatum caelitem
Abbreviated transcription (Latin):
uas nocturna amissa .i. ꝑdita. Sp̃es
enun ⁊ color amissus nocte. oriente sole¬
pin. Serapis maximũ idolum fuit e¬
giptioꝵ. Iseum aũt uł ab iside cuiꝰ ma¬
ritꝰ fuit. queq ei honestissimum sepul-¬
chrum fecit. uł iseum .i. iustum ⁊ bo¬
num. Ysos enim grece. equiis uł iustuᷤ¬

Expanded text:
 NOCTVRNA AMISSA, id est perdita. Species enim et color amissus nocte sole oriente PIS. 53, 2 Maximum ydolum fuit <Egyptiorum. YSEVM autem uel ab Yside, cuius maritus fuit que>que ei honestissimum sepulcrum fecit; uel YSEVM, id est iustum uel equum; ysos enim Grece iustu
Abbreviated transcription (Latin):
Uuriam. abunguendo. Ungueban-¬
tur enim uariis unguentis. unde ⁊
uxores dicte quasi unxores. uł quia
postes domorũ ingredientes ungue-¬
bant. Cinctiam acingulo. quia ipsa

Expanded text:
VNXIAM ab ungendo. Vngebantur enim uariis unguentis; unde et uxores dicuntur quasi ‘unxores’ uel quod postes domorum ingredientes ungebant. CINCTIAM a cingulo, quia ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ĩc uiuio conscendentis p̾cib ñ re¬
pugnans eam secum in arces ducit
aerias. atq exͣ hͣmc  multarum diũi¬
sitates edocet potestatum. Illa inqͥt
quos ignite substantie. flamantisq
suspicimꝰ. ab ipso etheris sꝑ̃eq suꝑi¬
oris ambitu usq solarem circulum
demeautes: ipsi dicunt᷑ dii. ⁊ celiteᷤ
alias ꝑhibent᷑. causarumq latenti¬
um archana compomnt. Sunt e¬
nim puriores. nec ad modum eos
mortalium curarum uota sollici¬
regnare certissimuͦ est. At infra so¬
lis meatũ usq lunarem globum. se¬
cunde beatitatis numina suppariᷤᷤ¬
q potentie. ꝑ quem tam naticrnia
soͣmiuaq ac ꝓdigia componunt᷑.
hec aruspicio exta fi.siculant. ag¬

Expanded text:
ic Iuno conscendentis precibus non repugnans, eam secum in arces ducit aerias atque exhinc multarum diuersitates edocet potestatum. «Illi – inquit – quos ignitae substantiae flammantisque suspicimus, ab ipso aethere sphaeraeque superioris ambitu usque solarem circulum demeantes ipsi dicuntur dii, et caelites alias perhibentur causarumque latentium arcana componunt: sunt enim puriores nec admodum eos mortalium curarum uota solliciregnare certissimum est. At infra Solis meatum usque lunarem globum secundae beatitatis numina subparisque potentiae, per quae tamen uaticinia somniaque ac prodigia componuntur: haec haruspicio exta fissiculant a
Abbreviated transcription (Latin):
tuor urnule. significant .iiii. tempora
anni. Quorum tempoꝵ qualitates expͥ¬
mate erant. Quod aũt dicit adoꝑtas ui¬
cissim enudare alt̾nis inspectionib: sig
nificat quia qualitates tempoꝵ uicissi ̃
aꝑuint᷑ ⁊ claudunt᷑. Cum enim aꝑitur
calor es tatis clauditur frigiditas hye¬
mis. ⁊ econtrario cum denudat᷑ frigus
hyemale claudit᷑ feruor estatis. Hoc est
quod dicit alt̾nis inspectionib. Nam¬

Expanded text:
tuor urne signant quatuor tempora anni, quorum qualitates exprmate erant. Quod autem dicit ADOPERTAS VICISSIM <ATQVE> ENVDARE ALTERNIS INSPECTIONIBVS 9, 1 signat quod qualitates temporum uicissim aperiantur et claudantur. Cum enim aperitur calor estatis, clauditur frigiditas hyemis. Econtario cum denudatur frigus hyemale, clauditur feruor estatis; hoc est quod dicit ALTERNIS INSPECTIONIBVS.
Abbreviated transcription (Latin):
fulgidam serenitatẽ. Renitebat. id est.
ioius. Uernali enim temꝑe quasi ridet
& uident᷑ quodam mͦ om̃ia elem̃ta leta¬
ri. Terra uiret. celum splendet. mare
quiescit. que quasi hyeme tristabant᷑.¬
non quod patit᷑ saturnꝰ sed qͦd infert.
Hyemali enim temꝑe rerum oũim pul¬
cͥtudo quodam exitio deꝑit. Uñ ficta
est illa fabula adonis ⁊ uenui̾s. Uenꝰ plan-¬

Expanded text:
 serenitatem, RENIDEBAT, 9, 9 id est IOVIS uernali tempore quasi ridet t uidentur quodam modo elementa letari; terra uiret, celum splendet, mare quiescit, que quasi yeme tristabantnon quod patiatur Saturnus, set quod infert. In hyemali enim tempore omnium rerum pulcritudo quodam exitio deperit, unde ficta est illa fabula Adonis et Veneris, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ius ⁊ potestas mulciferi. idẽ. uul¬
cani qui accipitur in significatione ter¬
celestis. Hinc ⁊ mulcifer dicit᷑: quasi mul¬
cens ferrũ. Ignis enm duriciam ferri
iouis: quasi mulcens ymbrem. Cum e¬
nim nubes altiores partes petierint ae¬
ris: calore eiꝰ resoluunt᷑ in pluuias. Alia¬

Expanded text:
id est uis et potestas, MVLCIBERI, id est Vulcani, qui accipitur in significatione tercelesti. Hinc Mulcifer dicitur quasi ‘mulcens ferrum’; ignis enim duritiam ferri Iouis quasi ‘mulcens ymbrem’. Cum enim nubes altiores partes petierint aeris, calore eius resoluuntur in pluuiam.
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ sali resplendentis. atq ad ipsius dex-
abuͦ dantiam. Autũnali enim tem¬
pore. est oĩum rerum fertilitas. Uñ
⁊ autumuꝰ uocat᷑. Autumnare enim ẽ
maturescere uł colligere. ⁊ tuncͤ matu¬
igitur urnis d̾s alt̾natim qͣnͣtum dispo¬
sitis sat erat hauriebat. Nam quotienᷤ
orbi complacito uitalis sp̃c salubres mi¬
nistrabat auras: ex illa argenti clemen¬
tia aeris hausti ꝑmiscens semina tem¬
ꝑabat. Cum uͦ pestem diram cõmeritiᷤ
mortalib minabat᷑ : aeris similit̾ an¬
helos ignes aut torpentis frigoris uenã¬
na miscebat. ⁊ in affligendum meare
cogebat orbem. Tali dei temꝑam̃to
uirtꝰ attonita. magisq cum eu saluta¬
res auras misce̾ conspicẽt: ceci pͥoete gra¬
iũ uersum m̃curio cõpbante cõmemo

Expanded text:
 sali resplendentis atque ad ipsius dei dm. Autumpnali enim tempore est rerum omnium fertilitas, unde et autumpnus uocatur; autumpnare enim est maturescere uel colligere et tunc est matuigitur urnis deus alternatim, quantum dispositis sat erat, hauriebat. Nam quotiens orbi complacito uitalis spiritus salubres ministrabat auras, ex illa argenti clementia aeris hausti permiscens semina temperabat; cum uero pestem diram commeritis mortalibus minabatur, aeri similiter anhelos ignes aut torpentis frigoris uenena miscebat et in affligendum meare cogebat orbem. Tali dei temperamento Virtus admonita, magisque cum eum salutaris auras miscere conspiceret, caeci poetae Graium uersum Mercurio comprobante commemo
Abbreviated transcription (Latin):
grantior ⁊ ab ipsius cecauiinis exan¬
clata fomitib ex ferri p̃dicta alihela-¬
bat urna. Que tam̃ uercex mulciberi
dicebatur. Alia etiam que fuerat ex ar¬
genti mat̾ie. ꝓͣre ferebat serena fulgen¬
tia. ⁊ ĩmantis celi temꝑie renidebat.
Hanc aicebant risũ iouis. Illa uͦ metal¬
li grauioris plena undose hẏemis atq
algidi frigoris nec ñ etiam prumarũ.
Hec saturni uocabat᷑ exitiu. At uepo
sali resplendentis adq ad ipsius dei qex¬
tam sita. aeri totiꝰ seminib erat refer¬
ta. Hanc uinonis ubera memorabant.

Expanded text:
grantior et ab ipsius Cecaumenes exanclata fomitibus ex ferri praedicta anhelabat urna, quae tamen uertex Mulciferi dicebatur. Alia etiam, quae fuerat ex argenti materie, praeferebat serena fulgentia et uernantis caeli temperie renidebat; hanc dicebant risum Iouis. Illa uero metalli grauioris plena undosae hiemis atque algidi frigoris necnon etiam pruinarum, haec Saturni uocabatur exitium. At uero sali resplendentis atque ad ipsius dei dexteram sita, aeris totius seminibus erat referta; hanc Iunonis ubera memorabant.
Abbreviated transcription (Latin):
quam ab solute significamꝰ. Quanqͣm
cesam dicamꝰ or̃onem. dum singła uer¬
ba quod uis significantia ꝓferunt᷑. Ut ẽ.
Quis ẽ. lolliꝰ iste armiger cãtiline. stipator
tui corꝑis. concitator tab̾narioꝵ. ꝑcussor¬
uerrinis. Comites quidẽ illi. manꝰ erãt
tue. Aocensi medici. aruspices. seribe.
manꝰ erant tue. Uerum suꝑior ꝑiodos.
colon potiꝰ. Optima gͥ or̃o fiet. si nunc
ex ambitu ꝑiodico. nc̃ ex illa continua¬
tione ꝑpetue elocutionis aptit᷑. Nõ mil¬
la cesis int̾rupta fuerit aliquando colo
consentiet. Differt aũt figura elocutio¬
nis a figura sententie ħ. quod senten¬
tie figura ĩnuitato ordine uerbor ina

Expanded text:
quam absolute significans. Quamquam quam absolute significans. Quamquam caesam dicamus orationem, cum singula uerba quoduis significantia proferuntur, ut est: «quis est Lollius, tui corporis, concitator tabernariorurn, percussorVerrinis: «comites illi delecti manus erant tuae; accensi, medici, aruspices, scribae manus erant tuae». Verum superior periodos colon potius. Οptima igitur oratio fiet, si nunc ex ambitu periodico, nunc ex illa continuatione perpetuae elocutionis aptetur, nonnumquam caesis interrupta fuerit, aliquando cola consociet. Differt autem figura elocutionis a figura sententiae hoc, quod sententiae figura immutato uerborum ordine
Abbreviated transcription (Latin):
rationi. Et ñ conũsum atq circunscͥp¬
tum eloquendigenꝰ desid̾at. Diffusum
atq continuũ. ut illa sunt in milomana.
Occidiñ occidi spurium meliũ. quod anno¬
ne eleuande iacturis. ⁊ cet̾a. Est ⁊ alia ꝗͣ¬
periodon greci appellant. que sententiã
qͣdam circͥunscͥptione definit atq det̾¬
minat. quale ẽ. in oecimana. Si qͣntum
in agͥs locisq desertis audatia pot̾. tantũ
in foro iudiciisq impudentia ualeret.
ñ miꝰ nnc aulꝰ cecina cedet sexti ebur-¬
tii impudentie. ꝗͣ tum in ui faciunda
cessit audatie. Que multis constat ex iñ¬
bris. que cola grecidicunt. Et ex cesis
q̃ cõmata appellant. ¶ Membrum est snbũ¬
pars or̃onis ex plurib uerb̃ absolute ali¬
quid significans. ħ mͦ. Et si uereor uidi¬
ces. ne turpe sit ꝓ fortissimo uiro dicẽ. in¬
cipientem time̾. ¶ Cefum aũt ẽ. pars or̃o¬
nis. ex duob aut plurib uerb̃. dum qͥc¬

Expanded text:
rationi, quae non conuersum neque circumscriprationi, quae non conuersum neque circumscriptum eloquendi genus desiderat, sed fusum atque continuum, ut illa sunt in Miloniana: «occidi, occidi non Spurium Maelium, qui annona leuanda iacturisque» et cetera. Est aliaπερίοδον Graeci appellant, quae sententiam quadam circumscriptione definit atque determinat, quale est in Caeciniana: «si quantum in agro locisque desertis audacia potest, tantum in foro iudiciisque impudentia ualeret, non minus nunc Aulus Caecina cederet Sexti Aebutii impudentiae, quam tum in ui faciunda cessit audaciae». Qui ambitus constat ex membris, quae κῶλα Graeci dicunt, et ex caesis, quae κόμματα appellant. Membrum est pars orationis ex pluribus uerbis absolute aliquid significans, hoc modo: «etsi uereor, iudices, ne turpe sit pro fortissimo uiro dicere incipientem timere»; caesum autem est pars orationis ex duobus aut pluribus uerbis nondum quic
Abbreviated transcription (Latin):
Si ħ nunc gesta audistis. facta iudẽtis.
Et milonem in rheda sedentẽ penula¬
cum. cum uxore. Itẽ. Clodiũ cum equo.
⁊ delectis uilla egredientẽ. ⁊ cet̾a. ¶ An-¬
aliquid qͦd difficile ẽ. ⁊ contͣriũ conferi¬
mꝰ. Ut cycero de rege ꝑtolomeo. Difficił
rõ belli gerundi. at plena fidei. plena pi-
imp̾ssio. In hac figura laudantes que di-¬
cunt᷑. ab adũsariis dissoluimꝰ. Quał̃ ẽ. ĩ
muremana totꝰ ille in subpiciũ locꝰ de
quedam. hoc ẽ. cum rẽ a nob̃ alio tͣnsmo¬
uemiꝰ. s ñ ita ut ibi totã całam constitua¬
mꝰ. Aliqͣn statꝰ incipit ẽẽ. ñ figura. ¶ Hac¬
tenꝰ de sententiar figuris. ñc ad elocutio¬
num figuras tͣnseamꝰ. S uolo breuit̾ me¬
morare. quot gna sint elocutionis. qͦtq
modis ea utendũ sit. ¶Est gͥ familiaris
om̃is narrationis genĩ. quam greci epy¬
monenlexin appellant. Que ita conec¬
tit᷑. ut suꝑiorem elocutionẽ semꝑ ꝓxima
consequat᷑. Et hystorie conuenit ⁊ nar-¬

Expanded text:
 nunc gesta audistis, facta uideretis», et deformat Milonem in reda sedentem paenulatum cum uxore, item Clodium cum equo et delectis uilla egredientem, et cetera. Ἀνaliquid difficile et contrarium emus, ut Cicero de rege Ptolomaeo: 'difficilis ratio belli gerundi, at plena fidei, plena pietl irrisio; in hac figura ludentes quae dicuntur ab adversariis dissolvimus, qualis est in Mureniana totus ille in Sulpicium locus de quaedam, hoc est, cum rem a nobis alio transmouemus, sed non ita, ut ibi totam causam constituamus; alioquin status incipit esse, non figura. Hactenus de sententiarum figuris; nunc ad elocutionum figuras transeamus. Sed uolo breuiter memorare, quot genera sint elocutionis quotque modis ea utendum sit. Est igitur familiaris omni narrationis generi, quam Graeci εἰρομένην λέξιν appellant, quae ita conectitur, ut superiorem elocutionem semper proxima consequatur. Ea et historiae conuenit et nar
Abbreviated transcription (Latin):
dicas. Mare fluctuantib apex eiectis.
Item uitiosa ẽ. conclusio. si nouissimi
molosi pͥma sillaba breuis fiat. qͣnuis
trocheo rite p̃misso. Tunc enĩ heroicũ
cõma nascit᷑. Ut si dicas. litꝰ amicis. Itẽ
bona clausula fit si ꝓ nouissimo molo¬
so ionicꝰ minor ponat᷑. pꝰ trocheum. Ut si di¬
cas. Mare fluctuantib litꝰ agitanti. d in
hac clausula cauendum. ne ꝓ trocheo pe¬
nultimo sponde̾ ponat᷑. Nam tunc si solue¬
ris t̃ciam molosi in uitiũ cadis. quale inci¬
dit cycero cum dic̃. Si te semel ad meas cap¬
sas admisero. Si aũt penultimo trocheo me¬
diam molosi solucris. pulchram clausu¬
lam feceris. Ut si dicas. Litꝰ emilie. Item
si tͦchei penultimi longam soluĩmꝰ. ⁊ pri¬
mam molosi ultinu. fit elegans clausula
re ipsa sentimꝰ. Ut ẽ pͥncipiũ ꝓligario.

Expanded text:
dicas «mare fluctuantibus, apex eiectis». dicas «mare fluctuantibus, apex eiectis». Item uitiosa est conclusio, si nouissimi molossi prima syllaba breuis fiat, quamuis trochaeo rite praemisso; tunc enim heroicum comma nascitur, ut si quis dicat «litus amicis». Item bona elausula fit, si pro nouissimo molso ionicus minor ponatur post trochaeum, ut si dicas «mare fluctuantibus, litus agitanti». Sed in hac clausula cauendum, ne pro trochaeo paene ultimo spondeus ponatur; nam tunc, si solueris tertiam molossi, in uitium cadis quale incidit Cicero, eum dicit «si te semel ad meas capsas admisero». Si autem paene ultimo trochaeo mediam molossi solueris, pulchram clausulam feceris, ut si dicas «litus Aemiliae». Isi trochaei paene ultimi longam soluerimus et primam molossi ultimi, fit elegans elausula,re ipsa sentimus, ut est principium pro Ligario:
Abbreviated transcription (Latin):
Conquerit᷑ sua facta. aut imputas de
mens. S ⁊ trocheꝰ ⁊ iamb uł ꝓ iambo
pꝰ trocheum pyrrichiꝰ. malã clausulã
faciunt. Hunc eirim finem elegiaci pẽ¬
tametri turpit̾ reddit. Quid enim int̾¬
ẽ. utrum dicas. om̃ia nempe uides. an
uͦ dicas aspice facta mea: Bene autẽ
ponunt᷑ uł duo tͦchei. uł trochẽ ⁊ spon¬
deꝰ in fine clausule. ut siquis dicat. ħ
ẽ. bonoꝵ cuiũ magna cura. Aut ħ sũt.
quemaxum pͥncipes sola curant.  Triᷤᷤ¬
sillabis clausulam t̾minantib lex ẽ:
si mͦ eam ueł leuit̃ fluere. ut trocheo p̃¬
cedente penultrino molosus subsequa¬
t᷑. siue longam hãt nouissimã sillabã
siue breuem iure metͥco. Ut ẽ. illud tul¬
lii. Mare fluctuantib littꝰ eiectis. fit aũ
pessima claufula. si ꝓ tͦcheo penultimo
spondeum p̾locaui̾s. Ut si dicas. Mare
fluctuantib rupes eiectis. Item pessima.
si ꝓtrocheo pyrrichium p̾miseris. Ut si

Expanded text:
«conqueritur sua fata» aut «imputat cibi «conqueritur sua fata» aut «imputat cibi demens». Sed et trochaeus et iambus uel pro iambo post trochaeum pyrrhichius malam clausulam faciunt; hoc enim finem elegiaci pentametri turpiter reddit. Quid enim interest, utrum dicas «omnia nempe uides», an uero dicas «aspice fatta mea»? Bene autem ponuntur uel duo trochaei uel trochaeus et spondeus in fine clausulae, ut si quis dicat «haec est bonorum ciuium magna cura» aut «haec sunt, quae maximi principes sola curant». Trisyllabis clausulam terminantibus lex est, si modo eam uelis molliter fluere, ut trochaeo praecedente paene ultimo molossus subsequatur, siue longam habeat nouissimam syllabam siue breuem iure metrico, ut illud est Tullii: «mare fluctuantibus, litus eiectis». Fit autem pessima clausula, si pro trochaeo paene ultimo spondeum praelocaueris, ut si dicas «mare fluctuantibus, rupes eiectis»; item pessima, si pro trochaeo pyrrhichium praemiseris, ut si
Abbreviated transcription (Latin):
si dicas. ista resmea ẽ. At contͣ quod cyce
roꝓligario. Non tu eum patͥa pͥuare qͣ
caret. s uita ius. Quod uoluntate ora¬
tor n᷑ errore composuit. Herum ħ de mo¬
nosillabo suꝑiꝰ p᷑ceptum in colo meliꝰ col¬
locamꝰ. aut cõmate. ñ in fine sententie.¬
¶ Dissillaba uͦ iãbico numero ñ iure clau¬
dunt᷑. uł si penultimꝰ spondẽ mex iamb
aptet᷑. Ut si dicas. Tenui seruos meos. Aut
pẏrichiꝰ ꝓ iambo. ut confuluidet. At bo¬
na clausulaẽ. ex iambo ⁊ spondeo. uł ul¬
timo trocheo. Ut siquis dicat. Patria
continet bonos ciues. Uł asserat caput
legis. Cauendum ẽ. au̾t ne aut duoiã¬
bi. aut ianb ⁊ pyrichiꝰ infine ponan¬
tur. Ut siquis dicat. pugnare uiuenes
ꝓpantib suis parentib. Cauendum eti¬
am ne pyrrichiꝰ post pyrrichium ueni-
at. & .iiii. breues faciat. Ut siquis di¬
cat. ꝑdidi bona mea. Aut pꝰ pyrrichi¬
um troceus sponde᷑ ue. ut siquis dicat.

Expanded text:
si dicas «ista res mea est», aut contra, quod Cicero si dicas «ista res mea est», aut contra, quod Cicero pro Ligario: «non tu eum patria priuare, qua earet, sed uita uis», quod uoluntate orator, non errore composuit. Verum hoc de monosyllabo superius praeceptum in colo melius collocamus aut commate, non in fine sententiae. Disyllaba uero iambico numero non iure clauduntur, uel si paene ultimus spondeus, mox iambus aptetur, ut si dicas «tenui seruos meos», aut pyrrhichius pro iambo, ut «consul uidet». At bona clausula est ex iambo et spondeo uel ultimo trochaeo, ut si quis dicat «patria continet bonos ciues» uel «asserat caput legis». Cauendum est autem, ne aut duo iambi aut iambus et pyrrhichius in fine ponantur, ut si quis dicat «pugnare iuuenes pro parentibus suis parentibus». Cauendum etiam, ne pyrrhichius post pyrrichium ueniat et quattuor breues faciat, ut si quis dicat «perdidi bona mea», aut post pyrrhichium trochaeus spondeusue, ut si dicas
Abbreviated transcription (Latin):
di. quib clausule decent̾ aptent᷑. Quoᷤ
qͥdem cycero quadam ꝑmixta confusio¬
ne ꝑturbat. dum dic̃ mͦ ditͦcheo conclu
tat ex breui. duab longis. breui ⁊ longa.
Cuĩ exemplum possuit. anncos tenes. Itẽ
amphiachrum pedem ⁊ rursum dac¬
tilicum. numerũ laudat. mͦ anapesticũ.
mͦ dẏtirãbum laudat. nec tam̃ certa sen¬
tentia ẽ. Egotam̃ compendiosiora ꝑcur¬
ram. ut in hac silua. quibꝰdam uidear
p̃ire tramitib. In monosillabis inspi-¬
ciendum. utrũ finał longa. breuis ne sit.
Si enim longa ẽ. p̃ire debet trochcꝰ. Ut ẽ.
cyceroniᷤ. Hon scͥpta s natalex. aut de¬
bet ẽẽ. legum. in re publica pͥma uox.
Que tam̃ pendenti sensui apta conclu¬
sio. At uͦ si breuis fuerit monosillaba.
iambꝰ. aut anapestꝰ antecedat. Ut ait sa¬
lustiꝰ. Tota au̾t insula modica ⁊ cultib
uariis ẽ. Breuem uͦ breuis aut longam lõ¬
ga. non sine uituꝑatione sectatur. Ut

Expanded text:
di, quibus clausulae decenter aptentur. Quos di, quibus clausulae decenter aptentur. Quos quidem Cicero quadam permixta confusione perturbat, dum dicit modo ditrochaeo concludtat ex breui, duabus longis, breui et longa, cuius exemplum posuit «amicos tenes», item amphimacrum pedem et rursum dactylicum numerum laudat; modo anapaesticum, modo dithyrambicum laudat, nec tamen certa sententia est. Ego tamen compendiosiora percurram, ut in hac silua quibusdam uidear praeire tramitibus. In monosyllabis inspiciendum, utrum finalis longa breuisne sit. Si enim longa est, praeire debet trochaeus, ut est Ciceronis «non scripta, sed nata lex», aut «debet esse legum in re publica prima uox»; quae tantum pendenti sensui apta conclusio. At uero si breuis fuerit monosyllaba, iambus aut anapaestus antecedat, ut ait Sallustius «tota autem insula modica et cultibus uariis est». Breuem uero breuis aut longam longa non sine uituperatione sectatur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sui maiestate defendit. Cet̾um in clau.¬
sulis uitiosissimũ repꝑit᷑. Anĩadu̾tendũ
autem ne cum sumlitudinẽ uersꝰ effugi¬
mꝰ. bonam clausulam tͣnseamꝰ. Ut sime
tuas dicẽ. strepitumq plagarum. cum
pla longa sit. ⁊ bonam clausulã fecerit.
uitandũ etiam eodem loco cacenfaton.
uł int̃positione uł cõmutatione uerboꝵ.
Inhonesta enim exempla sunt. ut arri¬
ge aures pamphile. Ut ẽ. atq erepte uir¬
gnus ira. In his enim sordescit or̃o. Uitan¬
di etiam freni qui sunt ex asꝑrimis lit¬
teris in unum concurrentib ut ẽ in echi
isdem litt̾is incipientia ut ẽ. Non fuit
istud iudicium iudicii simile iudices. Et
meadem desinentia. ut fortissimorum.
ꝑrimoꝵ. fidelissimoꝵq socioꝵ in eodem ui¬
tio habent᷑. Item penitꝰ fugiendum breuẽ
sillabas continuare. qͣm plures. ut ẽ ilłd
sereni. Pita uitaui pedis aĩ mula leporiᷤ.
¶his breuit̾ intimatis: pedessunt asser̃e¬

Expanded text:
sui maiestate defenditur. Ceterum heroicum in clausui maiestate defenditur. Ceterum heroicum in clausulis uitiosissimum reperitur. Animaduertendum autem, ne, cum similitudinem uersus effugimus, bonam elausulam transeamus, ut si timeas dicere «strepitumque plagarum», cum pla longa si518 Vitandum etiam eodem loco cacemphaton vel interpositione vel commutatione verborum. inhonesta enim exempla sunt, ut 'arrige aures, Pamphile', ut est 'atque ereptae virginis ira'; in his enim sordescit oratio. vitandi etiam freni, qui fiunt ex asperrimis litteris in unum concurrentibus, ut est Terenisdem litteris incipientia, ut est 'non fuit istud iudicium iudicii simile, iudices', etin easdem desinentia, ut «fortissimorum, proximorum fidelissimorumque sociorum», in eodem uitio habentur. Item penitus fugiendum breues syllabas continuarequamplures, ut est illud Sereni: «perit, abit auipedis animala, leporis». His breuiter intimatis pedes sunt asseren