comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ ex iure s ex ꝑmissione postulare. Ds̃ dix̃ se tantũ ꝑ missũ¬
rũ quod eciam auari famem satiare possit: diabolus dixit se
ñ tantũ accepturum qͥn ampliꝰ cupiat si fieri possit. Hi
dictis iussit ds̃ tendi funiculos in particionem. & inuenit ui¬
rentia ⁊ irrigua in uallib imis minora . maiora p̾tio. & hec p̾cepit
seponi ad partem alt̾am: deserta aũ & arida in rupib & montib
altis. lata & aspectir patentia. magna spatio. uilia p̾tio: & hec
ussit ad altam partẽ discerni. Tunc mandauit diabolũ adeẽ. &
assistenti sic ait. Ne forte aut uiolentiã iudicantis. aut auariciã
dantis. causari ualeas: quicqͥd oculus tius uidet. tͥ dabo. Tunc
diabolus qͥ om̃e sublime considerat. & humilia ñ ualet intue¬
ri. leuans ocłos. aspexit montes altos. & saxa ꝓminentia. in
rupib ac deserta patentia: & qͣsi sͥ totũ cessisse glans despexit

Expanded text:
nihil ex jure, sed ex permissione postulare. Deus dixit se tantum ei permissunihil ex jure, sed ex permissione postulare. Deus dixit se tantum ei permissurum, quantum etiam avari famem satiare possit; diabolus dixit se non tantum accepturum, quin amplius cupiat, si fieri possit. His dictis, jussit Deus tendi funiculos in partitionem, et invenit virentia, et irrigua in vallibus imis, minora spatio, majora pretio; et haec praecepit seponi ad partem alteram; deserta autem, et arida in ruribus, et montibus altis, lata, et aspectu patentia, magna spatio, vilia pretio, et haec jussit ad alteram partem discerni. Tunc mandavit diabolum adesse; et assistenti sic ait: Ne forte aut violentiam judicantis, aut avaritiam dantis causari valeas, quidquid oculus tuus videt, tibi dabo. Tunc diabolus, qui omne sublime considerat, et humilia non valet intueri, levans oculos aspexit montes altos, et saxa prominentia in rupibus ac deserta patentia, et quasi totum sibi cessisse glorians, despexit
Abbreviated transcription (Latin):
benignitatẽ ꝓpͥam: diabłs dix̃ se nolle dampnũ pati ꝑ potesta¬
tẽ alienam. Os̃ dixit iustum eẽ. ut de peccato penitente
ad salutẽ reciperent᷑: diabłs dixit iustũ ñ eẽ. ut in peccato ꝑ¬
sistentes ad salutem cogerentur. Ds̃ dix̃ se sic uenisse ut nolen¬
tes ñ cogeret. s uoluntes adiuuaret: diabolus dixit interĩ
ꝓ tempore equanimit᷑ se passurũ uolentes ꝑde̾. si nolentes
diabłs dix̃ se aliana paratũ redd̾e. sisua ñ auferrent᷑. Ds̃ dix̃
alieno iure secedẽt: diabłs dixit se postulare ut saltem ꝓ reue¬
rentia pͥstinȩ dominationis aliqua in parte requiẽ sibi ñ nega¬
ret. Deus dixit se cum priꝰ potiora elegisset. pꝰ illi abiectiora
concessurum: diabłs dix̃ iure se si electionem hab̾e ñ posset.
saltẽ parcicionẽ facturum. Ds̃ dix̃ se pͥuilegio dñationis utriꝰꝙ
potestatẽ uendicare: diabolus dix̃ se quia iam ampliꝰ ñ poss

Expanded text:
benignitatem propriam; diabolus dixit se nolle pati damnum per potestatem alienam. Deus dixit justum esse ut de peccato poenitentes ad salutem reciperentur; diabolus dixit. justum non esse ut in peccato persistentes ad salutem cogerentur. Deus dixit se venisse non ut nolentes cogeret, sed ut volentes adjuvaret; diabolus dixit interim pro tempore aequanimiter se passurum volentes perdere, si nolentes diabolus dixit se aliena paratum reddere, si sua non auferrentur. Deus dixit alieno jure secederet; diabolus dixit se postulare ut saltem pro reverentia pristinae dominationis aliqua in parte requiem sibi non negaret. Deus dixit se, cum prius potiora elegisset post illi abjectiora concessurum; diabolus dixit jure se si electionem habere non posset, saltem partitionem facturum. Deus dixit se privilegio dominationis utriusque potestatem vindicare; diabolus dixit se quia jam amplius non posset,
Abbreviated transcription (Latin):
filii sui. ut ipsa mediante diuina ꝑcipiamue. Infirmas aut̃
mentes t̾ror maiestatis oppͥmeret. & splendidum lum̃ lippien.¬
tes oculos obfuscaret: nisi nubes carnis int̾cedens. & contempla¬
Stionẽ excipiens corda timida blandim̃to uisionis demulceret.

Expanded text:
Filii sui, ut ipsa mediante divina percipiamus. Infirmas autem Filii sui, ut ipsa mediante divina percipiamus. Infirmas autem mentes terror majestatis opprimeret, et splendidum lumen lippientes oculos offuscaret, nisi nubes carnis intercedens et contemplationem excipiens. corda timida blandimento visionis demulceret.
Abbreviated transcription (Latin):
plationẽ. E gredimini uisitantes patientẽ : ingredimini admi¬
rantes głantem. Egredimini & uouete in menbris suis adhuc
infirmum: ingredimini & uidete in se ipso excelsum. Si pios
senserit humilis: piũ ex hibebit sublimis.
uanta ẽ. dignitas animȩ. si corꝑis gła tanta ẽ. Quͣtũ enĩ sp̃s
hominis. reb om̃ib quȩ uident᷑. ex cellentior eẽ ꝓbatur.
cũ cuncta corporea in obsequiũ condita sint corꝑis humani.¬
Uñ m̃ito penalitate & miseria. cunctis iuulius factum ẽ: quod
condicione celsus & sublimiꝰ factum factum fuerat. ꝯstitutũ.
Cũ aut̃ reparatum fuerit sublata emedio corruptione. qd̾ cun¬
mediatorem moysen. Et laudauit hoc dñs. & dixit quia
ꝓpħam suscitaret. qͥ mediator foret. & ꝑ ipsum mandata da¬
ret ad popłm. Quȩ enim inuisibilia dei sunt: carnalia corda
ꝑcipere ñ potuert̃: & contemꝑauit se nob̾ ds̃ ꝑ humanitatẽ

Expanded text:
plationem. Egredimini visitantes patientem; ingredimini admiplationem. Egredimini visitantes patientem; ingredimini admirantes gloriantem. Egredimini, et fovete in membris suis adhuc infirmum; ingredimini et videte in seipso excelsum. Si pios senserit humilis, pium se exhibebit sublimis.uanta est dignitas animae, si corporis gloria tanta est? Quanto enim spiritus hominis rebus omnibus quae videntur excellentior esse probatur, cum cuncta corporea in obsequium condita sint corporis humaniUnde merito poenalitate et miseria cunctis vilius factum est, quod conditione celsius, et sublimius fuerat constitutum. Cum autem reparatum fuerit, sublata e medio corruptione, quod cunmediatorem Moysen. Et laudavit hoc Dominus, et dixit quod Prophetam suscitaret qui Mediator foret, et per ipsum mandata daret ad populum . Quae enim invisibilia Dei sunt, carnalia corda percipere non potuerunt; et contemperavit se nobis Deus per humanitatem
Abbreviated transcription (Latin):
E gredimini filiȩ syon. Egredimini & ingredimini. & uidete re¬
gẽ salomonẽ. E gredimini & uidete in eo qd̃ mat̾ dedit. Ingre¬
dimini & uidece ieo qͦd pat̾ dedit. Qd̃ enini mat̾ dedit. foris
ẽ. quod pater dedit intus ẽ. Mater dedit infirmitatẽ : pat̾ dedit
maiestatem. Mat̾ dedit substantiã carnis. pat̾ dedit consortiũ
deitatis. Mater dedit in quo uicit: pat̾ dedit in qͦ regnauit.
Mat̾ dedit in quo uict̃or coronat᷑: pat̾ dedit in quo regnam
adorat᷑. In eo qd̾ apatre ht̃. de suꝑnis. ꝓstrauit suꝑbum. in eo qd
a matre habet in iferis spoliauit auarum. Ibi uictor ab angłis
collaudatur: hic iuincens & triumphans ab hõib głificatur.
E gredimini filie syon & uidete regem salomonẽ. E gredimini ⁊
uidete qd foris ẽ. ⁊ laudate: ingredimini & uidete qd intus ẽ.
⁊ adorate. E gredimini ꝑ compassionẽ: ingredimini ꝑ contem-¬

Expanded text:
Egredimini, filiae Sion. Egredimini et ingredimini, et videte reEgredimini, filiae Sion. Egredimini et ingredimini, et videte regem Salomonem. Egredimini, et videte in eo quod mater dedit. Ingredimini et videte in eo quod Pater dedit. Quod enim mater dedit foris est; quod Pater dedit intus est. Mater dedit infirmitatem, Pater dedit majestatem. Mater dedit substantiam carnis, Pater dedit consortium majestatis. Mater dedit in quo vicit, Pater dedit in quo regnavit.oronatur, Pater dedit in quo regnans adoratur. In eo quod a Patre habet de supernis prostravit superbum; in eo quod a matre habet in inferis spoliavit avarum. Ibi victor ab angelis collaudatur; hic vincens et triumphans ab hominibus glorificatur; Egredimini ergo, filiae Sion, et videte Salomonem. Egredimini et videte quod foris est, et laudate. Ingredimini et videte quod intus est, et adorate. Egredimini per compassionem, ingredimini per contem
Abbreviated transcription (Latin):
situnt iusticiam. Ergo ñ satiati s esurientes beati sunt. Nec ido
tam̃ beati quia esuriunt: s id̾o quia sacurabunt᷑. Si enĩ desdĩ¬
pondit effectum. & ꝓptẽa beati sunt qui desid̾ant. qm̃ hoc pͥmũ
bonũ est. & qͦd solum uita mortalis. & penis ad dicta conseqͥ possit
ñ iustos beatos dicit. s esurientes ⁊ sicientes iusticiam. Si enĩ solo
iustos beatos dicẽt. qͥs sͥ hoc arrogaret: ꝓpt̃ hoc respexit imꝑ¬
fectionẽ urãm. ut consolaretur infirmitatẽ nrãm: qͥa si hoc
eẽ ñ possumus. uelle tam̃ hoc eẽ. ipso adiuuante ⁊ desidare ua¬
lemꝰ. Et hoc itm. qͥa ũ desiderantes głam. s iꝰticiã beati uocant᷑: qͥa
multi pat̾am se amare dicunt. s uiã ten̾e nolunt. ła aũ & beati¬
tudo pata ẽ. iusticia aũ uia: & ñ possunt ad patͥam uenire. qͥ uiã
ñ cenent. Qͥs ẽ. qui cõmodum ñ appetat: S ñ om̃s iusti ẽẽ uolunt.
ñs iħc xp̃c. ut ostenderet diuinitatẽ suã refectionẽ.

Expanded text:
sitiunt justitiam . Ergo non satiati, sed esurientes beati sunt. Nec ideo tamen beati, quia esuriunt; sed ideo, quia saturabuntur. Si enim desiderpondit effectum, et propterea beati sunt qui desiderant, quoniam hoc primum bonum est, et quod solum vita mortalis et poenis addicta consequi possit, ustos beatos, sed esurientes et sitientes justitiam. Si enim solos justos beatos diceret, quis sibi hoc arrogaret? Propter hoc respexit imperfectionem nostram ut consolaretur infirmitatem nostram, quia si hoc esse non possumus, velle tamen hoc esse ipso adjuvante et desiderare valemus. Et hoc iterum quia non desiderantes gloriam, sed justitiam beati vocantur, quia multi patriam se amare dicunt, sed viam tenere nolunt. Gloria autem et beatitudo patria est, justitia autem via; et non possunt ad patriam venire qui viam non tenent. Quis est qui commodum non appetat? sed non omnes justi esse volunt. s Christus, ut ostenderet divinitatem suam refectionem
Abbreviated transcription (Latin):
uo sunt. Uita & mors. Et pꝰ hec sequunt᷑ duo. gaudium ⁊
dolor: de uita gaudiũ. de morte dolor. Et ẽ. bona uita ⁊
mala uita. & gaudiũ bonũ & gaudiũ malũ. ⁊ ẽ. bona mors
⁊ mala mors. ⁊ bonus dolor & malus dolor. Corpus ex anima
uiut: anima ex deo. Primũ utrũq bene uixit. Postea anima
mortua ẽ. iniquitate. deĩ corpꝰ ꝑcussum mortalitate dissolu¬
tũ in morte. Postea anima uiuificata iꝰtificatione. dem̃ corpus
resurrectione. Nunc uͦ uetus hõ. idẽ. caro in cruce ẽ. nouus aũ
id ẽ. anima in resurrectione. In resurrectione gͦ nr̃a. gaudiũ
nr̃m. in cruce nr̃a obedientia nr̃a. hic patientia. ibi leticia.
Qui carne crucifixus ñ ẽ. anima ñ resurrex̃. ⁊ ibi sentit ubi
uiuit. ⁊ ubi sentit ibi sapit.

Expanded text:
uo sunt, vita et mors; et post haec sequuntur duo, gaudium et dolor. De vita, gaudium; de morte, dolor. Et est bona vita et mala vita, et gaudium bonum et gaudium malum; et est bona mors et mala mors et bonus dolor et malus dolor. Corpus ex anima vivit, anima ex Deo. Primum utrumque benedixit; postea anima mortua est iniquitate, deinde corpus percussum mortalitate, dissolutum in morte. Postea anima vivificata justificatione, deinde corpus resurrectione. Nunc ergo vetus homo, id est caro in cruce est; novus autem, id est anima in resurrectione. In resurrectione ergo nostra gaudium nostrum, in cruce nostra obedientia nostra; hic patientia, ibi laetitia. Qui carne crucifixus non est, anima non resurrexit; et ibi sentit ubi vivit, et ubi sentit ibi sapit.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ amat. Similem uͦ demonstrationẽ hñt. meditatio & cun¬
punctio: & similem pariter speculatio & exultatio: quoniã¬
ab animi qualitate. motus corꝑis format᷑. & constat in alio quidẽ
grauitas. sine pondẽ: in alio leuitas sine instabilitate. Medita¬
tio & conpunctio. ad ioh̃em ꝑtinent: speculatio ⁊ exultatio ad
xp̃m. Alius dicit. planxinus uob̃ & ñ plorastis. alius dicit. salta

Expanded text:
quod amat. Similem vero demonstrationem habent meditatio et comquod amat. Similem vero demonstrationem habent meditatio et compunctio, et similem pariter speculatio et exsultatio, quoniaab animi qualitate motus corporis formatur; et constat in alio quidem gravitas sine pondere, in alio levitas sine instabilitate. Meditatio et compunctio ad Joannem pertinent, speculatio et exsultatio ad Christum. Alter dicit: Planximus vobis, et non plorastis . Alter dicit: Salta
Abbreviated transcription (Latin):
tionalis oꝑatio. philosopie. extra sensus ẽ. agens uniuersa¬
lia. sola ratione uigens. Artificialis oꝑatio. rationalem instru
In illis stabilis ẽ. sp̃s sapientiȩ. in istis mobilis. Ad illos ꝑti¬
net meditatio: ad istos speculatio. Illi acumine sensus occulta
penetrant: isti agilitate transuolant ad longinqua. Et qui ñ
discernunt sp̃s putant motum meditionis pigritiam & spe-¬
culationis motum leuitatẽ: cũ corpus ab animo. qͣlitatẽ su¬
mit. Sic̃ sp̃s illuminat: sic accendit. Et qͦs illuminat. cognitio¬
ne u̾itatis illuminat: & qͦs accendit. amore uirtutis accendit.
Et sepe ñ discernit᷑ operatio eius in utroq: & dicunt᷑ pigri sta¬
biles. potentes animo ⁊ comp̾hensione. efficaces leues. conpuncti
tristes. lasciui spũ hylares: & fit sine sp̃u iudiciũ sp̃s. & er¬
rant homines in iudicio. duniqͥsq solum hoc bonũ putat.

Expanded text:
tionalis operatio philosophiae extra sensus est agens in universtionalis operatio philosophiae extra sensus est agens in universa: sola ratione vigens. Artificialis operatio rationalem instrumIn illis stabilis est spiritus sapientiae, in istis mobilis. Ad illos pertinet meditatio; ad istos speculatio. Illi acumine sensus occulta penetrant, isti agilitate transvolant ad longinqua. Et qui non discernunt spiritus, putant moram meditationis pigritiam, et speculationis motum levitatem, cum corpus ab animo qualitatem sumit. Sicut spiritus illuminat, sic accendit, et quos illuminat, cognitione veritatis illuminat; et quos accendit, amore virtutis accendit. Et saepe non discernitur operatio ejus in utroque, et dicuntur pigri, stabiles; potentes animo et comprehensione efficaces, leves; compuncti, tristes; lascivi, spiritu hilares. Et fit sine spiritu judicium spiritus; et errant homines in judicio dum quisque solum hoc bonum putat
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ melius ẽ. duos simul eẽ. qm unum solum.
rimũ diuisit iniqͥtas int̾ dm̃ & hominẽ: deĩ diuisit ipsũ.
hominẽ. Postea uenit caritas ⁊ composuit atq confedera¬
uit. pͥmũ dm̃ & hominẽ: deiñ ipsum hominẽ. Iniqͥtas bene
unita. male diuisit: caritas male diuisa bene uniuit. Similit̾
iniqͥtas bene diuisa male uniuit. & caritas male unita bene di¬
uisit. Iniqͥtas gͦ diuidit : uuit: & caritas diuidit ⁊ unit. No¬
uissime sequit᷑ mors. diuidens ⁊ ipsa ꝓpt̾ iniquitatẽ. unita
ꝑ conditionem ad caritatẽ. Mors diuidit corpꝰ & animam. mi¬
quitas diuidit dm̃ & auimam. caritas diuidit spm & concupis¬
centiam. Mors diuidit unitatẽ conditionis. iniquitas diuidit
unitatem reconciliationis. caritas diuidit unitatẽ ab alienatiõis.
aturał oꝑatio philosophiȩ ꝑ sensus agit. in res subectas.
& descendit ad singularia sine exꝑim̃to. sensuũ infirma. qͥb
quasi baculo sustentationis innititur. ꝑ se incedẽ ñ ualens. Na¬

Expanded text:
m. Primum divisit iniquitas inter Deum et hominem, deinde divisit ipsum hominem. Postea venit charitas et composuit atque confoederavit primo Deum et hominem, deinde ipsum hominem. Iniquitas bene unitas male divisit. Charitas male divisa bene univit. Similiter iniquitas bene divisa male univit, et charitas male unita bene divisit. Iniquitas ergo dividit et unit, et charitas dividit et unit. Novissime sequitur mors diviitatem. Mors dividit corpus et animam. Iniquitas dividit Deum et animam. Charitas dividit spiritum et concupiscentiam. Mors dividit unitatem conditionis. Iniquitas dividit unitatem reconciliationis. Charitas dividit unitatem abalienationis.aturalis operatio philosophiae per sensus agit in res subjectas, et descendit ad singularia sine experimento sensuum infirma: quibus quasi baculo sustentationis innititur, per se incedere non valens. Ra
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ mirabile ẽ. qd̃ ad seruitutẽ factum ẽ. qd̾ ad imnaguiẽ
sactum ẽ. quomͦ mirabile ñ est: Mirabilis ds̃ in scĩs suis. Ne gͦ
illos foris respicias. Nam qd̾ foris ẽ. mĩxabile ẽ. qd̵ intꝰ ẽ. mirabi¬
le ẽ. Intus gͦ uide. & ñ miraberis. qͥcqͥd foris apparet.
Aretĩta. presentia. & futura. qͣsi unum corpꝰ ec̾nitatis ꝑficiunt.
Pret̾ita amare. insipientis ẽ: presentia stulti. futura prudentiꝰ.
Pretitoꝵ pietas ẽ: p̃sentiũ cupiditas. futoꝵ caritas.

Expanded text:
em factum est, quod ad imaginem factum est, quomodo mirabile non est? Mirabilis Deus in sanctis suis. Ne ergo illos foris respicias. Non quod foris est mirabile est; quod intus est, mirabile est. Intus ergo vide, et non miraberis quidquid foris apparet.erita, praesentia et futura quasi unum corpus aeternitatis perficiunt. Praeterita amare insipientis est, praesentia stulti, futura prudentis. Praeteritorum pietas est, praesentium cupiditas, futurorum charitas.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ⁊ exerceri: ut ad cognitionem occultoꝵ ꝑueniat. Debet enĩ
mala cognoscere. hoc ẽ imꝓbare. & scire quia mala sunt. nec
dicere malum bonũ. aut bonũ malũ estimare. & discernẽ¬

Expanded text:
sunt, et exerceri ut ad cognitionem occultorum perveniat. Vere enim sunt, et exerceri ut ad cognitionem occultorum perveniat. Vere enim mala cognoscere, hoc est improbare et scire quod mala sunt, nec dicere malum bonum aut bonum malum existimare, et discerne
Abbreviated transcription (Latin):
iocunda st̃ s bona ñ sunt. Bonũ & iocundũ ẽ. habitare fr̃e
in unũ: hoc ẽ. carita.
In uno aĩo¬
ñ in uno loco. Nam loco¬
in unũ
animo
ñ loco. bonitas. loco ⁊ aĩo.
felicitaᷤ.
Prima unitas ẽ. ut menbra ca¬
p̃iti cohereant.
scd̾a ut a se inuicẽ ñ recedant. Ex pͥma uiuunt. Ex scd̃a unũ sunt.
excitat: frenũ qñ impetuosam moderat᷑ & cohibet.
auus distillans labia tua. Fauus u̾bũ caro factũ in uirgine:
distillans redundantiã siguat. De hoc solo. quia plenus gratia
fuit. dici ñ potuit: plui suꝑ ciuitatẽ unam. ⁊ suꝑ alt̾am ñ plui.
Pars una compluta ẽ: & pars quȩ compluta ñ ẽ. aruit. Ipse enĩ
fecit medicina. alt̾in exemplũ. alt̾m remedium fuit. & de pleni-¬
tudine eiꝰ. nos om̃s accepimꝰ: ideo distillans. ⁊ qͥa unicuiq scd̃m m̃su
q̃dam st̃ occulta hoĩs. & manifesta hõi: quedam st̃ occulta hoĩs
⁊ occulta homini. Debet gͥ homo pͥmũ erudiri uhis q̃ manifesta

Expanded text:
jucunda sunt, sed bona non sunt. Bonum, et jucundum est habitare fratres in unum, hoc est charitas. In uno animo, non in uno loco. Nam loco unum Animo non loco bonitas; loco, et animo felicitas. Prima unitas est, ut membra capiti cohaereant; secunda, ut ab se invicem non recedant. Ex prima vivunt; ex secunda unum sunt.excitat frenum quando impetuosam moderatur et cohibet.avus distillans labia mea . Favus Verbum caro factum est in Virgine, distillans redundantiam signat. De hoc solo quia plenus gratia fuit, dici non potuit: Plui super civitatem unam, et super alteram non plui. Pars una compluta est, et pars quae compluta non est, aruit . Ipse enim fuit medicina. Alterum exemplum, alterum remedium, et de plenitudine ejus omnes accepimus . Ideo distillans, qedam sunt occulta hominis et manifesta homini. Quaedam sunt occulta hominis et occulta homini. Debet igitur homo primum erudiri in iis quae manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
Hñt homines bona sua. Aliis in necessitate bonũ ẽ. consi¬
liũ suũ. aliis in ꝓsꝑitate bonum ẽ. gaudiũ suũ. Michi aut̃
unũ ẽ bonum adherere deo: pon̾e in dño deo spem meam. Si
inundant flumina delectationum. bonũ ẽ. michi illi adhere¬
re. ne dissoluar. si flauerint uenti adu̾sitatis. bonũ ẽ. mͥ in il¬
lo anchoram spei figere. ne conquasser uł dissiper. Illis autẽ
nec in adu̾sitate bonum ẽ. consilium suũ. quia ñ lib̾at: nec in
ꝓsꝑitate gaudium qͥa ñ conseruat. Ideo consiliũ unus imꝓba¬
uit: alt̾ gaudium: usq qͦ ponam consilia in anima mea. & gau¬
dio dixi. quid frustra deciperis:¬
rohibet ioseph fr̃ib suis. oneratis asinis ne contendant. in uia:
qͥa xp̃c in huius uite itin ere. siqñ nob̃ abundantiã tribuit.
pacem tam̃ & concordiam adinuicẽ ꝓ eadẽ frangẽ & uiolare ñ con¬
cedit.

Expanded text:
te bonum est consilium suum, aliis in prosperitate bonum est gaudium suum. Mihi autem unum est bonum, adhaerere Deo, ponere in Domino Deo spem meam. Si inundant flumina tentationum, bonum est mihi adhaerere ne dissolvar. Si flaverint venti adversitatis, bonum mihi est in illo anchoram spei figere, ne conquasser vel dissiper. Illis autem nec in adversitate bonum est consilium suum, quia non liberat, nec in prosperitate gaudium, quia non conservat. Ideo unus consilium improbavit, alter gaudium. Usquequo ponam consilia in anima mea? Et gaudio dixi: Quid frustra deciperisrohibet Joseph fratribus suis oneratis asinis ne contendant in via , quia Christus in hujus vitae itinere si quando nobis abundantiam tribuit, pacem tamen et concordiam ad invicem pro eadem frangere et violare non concedit.
Abbreviated transcription (Latin):
cat morbos & sp̃ali gladio ꝑcutit ad sanandum. Si quid rigore
ꝓtus uoluntatis ꝑ se pͥmum in cogitatione: deinde exit ꝑ mo¬
tũ corporis in oꝑatione. Motus malus ꝑ se deorsum fluit: sicut
massa. plumbi liquefacta qua uia aꝑitur. illi ꝑ se precipitatur.
Mocus bonus quia sursum ẽ. ꝑ se ire non potest.
ui malũ facit ⁊ male facit. pꝰea penitenti utrũq dimitatur:
& qd̾ facit malũ. & qd sic facit male. Qui bonũ facit ⁊ male
facit pꝰ ea penitenti qd̃ male facit dimittit᷑. qd bonũ facit reser¬
uat᷑ : & adiuncta intentio bona nominat opus bonum.
qͥb ñ inest ꝓuidentia. Hõ sibi dimittit᷑ ut naturȩ eius dig¬
nitas comꝓbetur: & ratio exercitetur:¬

Expanded text:
cat morbos, et spiritali gladio percutit ad sanandum. Si quid rigore cat morbos, et spiritali gladio percutit ad sanandum. Si quid rigore Motus voluntatis per se est primum in cogitatione, deinde exit per motum corporis in operationem. Malus motus per se deorsum fluit, sicut massa plumbi liquefacta qua via aperitur, ille per se praecipitatur. Motus bonus, quia sursum est, per se ire non potest.Qui malum facit et male facit, postea poenitenti utrumque dimittitur, et quod facit malum, et quod sic facit male. Qui bonum facit et male facit postea poenitenti quod male facit dimittitur; quod bonum facit reservatur, et adjuncta intentio bona nominat opus bonum. quibus non est providentia. Homo sic dimittitur, ut naturae ejus dignitas comprobetur et ratio exercitetur
Abbreviated transcription (Latin):
mocui mentis addit᷑ ut in ipso crescat. s ex ipso motu corporali.
illi m̃tis spiritali motui causa sumit᷑. ut in se argumentũ acci¬
at: sicut follis cum accendit ignem auget. ñ ignem igni apponendo.
s ex igne ignem ut ampluis ferueat & calescat cum unꝰ ⁊ idem sit
ignis excitando. Itaq eciam praua uolentib motus mentis pec¬
catum ẽ: motus uero corporis explicatio peccati. Quia in eo qd̃
mens motu suo adeo auertitur culpam agnoscimus: in eo aut̃
qd̵ motus corporis motum mentis sequitur. nat᷑am solã inuenimꝰ.
uo denarii qui in ꝓcuratione uulnerati. expendunt᷑.
sunt debitum p̃cepti. in quo doctrina. & debitum uoti. in qͦ
exemplum. Uel duo cestam̃ta. uł duo gladii. uł duo uditia.
Uecus cestam̃tũ quasi uindex iudicat crimina. & corporali gla¬
dio ꝑcutit. ad puniendũ: nouuni testam̃tũ quasi medicus iudi¬

Expanded text:
motui mentis additur ut in ipso crescat, sed ex ipso motu corporali motui mentis additur ut in ipso crescat, sed ex ipso motu corporali illi mentis spiritali motui causa sumitur, ut in se argumentum accipiat, sicut follis cum accendit ignem auget non ignem igni apponendo, ed ex igne ignem ut amplius ferveat et calefiat, cum unus et idem sit ignis excitando. Itaque etiam prava volentibus motus mentis peccatum est; motus vero corporis, explicatio peccati: quia in eo quod mens motu suo a Deo avertitur culpam agnoscimus, in eo autem quod motus corporis motum mentis sequitur naturam solam invenimus. Duo denarii qui in procuratione vulnerati expenduntur sunt debitum praecepti, in quo doctrina, et debitum voti, in quo exemplum, vel duo Testamenta, vel duo gladii, vel duo judicia. Vetus Testamentum quasi vindex judicat crimina, et corporali gladio percutit ad puniendum: Novum Testamentum quasi medicus judi
Abbreviated transcription (Latin):
plex ẽ: alius non resistendi malo. alius faciendi malũ. Om̃is qͦ
motus m̃tis. uł ad dm̃ ẽ. ꝑ conu̾sionem. cũ bonus ẽ. uł cũ malus
ẽ. ꝑ aũsionem adeo ẽ. & ipsa auersio malum ẽ. & peccatum.
Et quia multis modis nens a deo aũtit᷑. multa gen̾ã mali. ⁊ multa
peccati genã eẽ dicuntur. Semꝑ tam̃ pͥncipiũ aũsionis. pͥncipiũ
peccati ẽ. & ipsa au̾sio peccatun. Et crescit ille pͣuus au̾sioni
motus. & exundat inpeuis: & uenit pͥmum in delectationẽ. dem̃
in consensum. ñ resistendi malo. quod ꝓpassionem facit: deinde
inconsensum faciendi malum qd̃ plenam generat passionem: &
cunc peccatum in se consuminatum ẽ. Exit tam̃ aliqñ usq ad
explicationem corporalis actionis: que uideł. actio cum in se eenti¬
alit̾ peccatum ñ sit. tantũ tam̃ peccato adicit. qͣntum ipsum qui
in mente ẽ. peccati motum accendit. Neq enĩ motus corporie

Expanded text:
plex est, alius non resistendi malo, alius faciendi malum. Omnis quippe plex est, alius non resistendi malo, alius faciendi malum. Omnis quippe motus mentis vel ad Deum est per conversionem, cum bonus est; vel cum malus est per aversionem a Deo, ipsa aversio malum est, et peccatum. Et quia multis modis mens a Deo avertitur, multa genera mali, et multa peccati genera esse dicuntur. Semper tamen principium aversionis, principium peccati est, et ipsa aversio peccatum. Et crescit ille pravus aversionis metus, et exundat in pejus, et venit primum in delectationem, deinde in consensum non resistendi malo: quod per passionem facit; deinde in consensum faciendi malum, quod plenam generat passionem: et tunc peccatum in se consummatum est. Exit tamen aliquando usque ad expletionem corporalis actionis. Quae videlicet actio cum in se essentialiter peccatum non sit, tantum tamen peccato adjicit, quantum ipsum qui in mente est peccati motum accendit. Neque enim motus corporis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: & illa pena. Priuationem cognitionis ueri. ignorantia sequit᷑
pͥuationem uͦ boni amoris. concupiscentia mali: & sunt duo
mala ista. a quib om̃ia mala oriunt᷑. Ignorantia facit ut fa¬
cienda ñ faciamus: concupiscentia uͦ facit. ut ñ facienda facia¬
mꝰ. Non facere facienda: delictum ẽ. facẽ ñ facienda peccatũ.
Sciendum aut̃ ẽ. qd̾ malum substantiue dictum. ipsam tantũ
pͥuationem boni siguificat: denominatiue uͦ acceptũ. actũ mali.¬
& in sola uoluntate peccatum ẽ. & tam̃ actio peccati. peccatum
uocat᷑. quia in ea peccatum ꝑficitur. & expletur. & explicatur.
Nec duo pecca sunt peccatum & actio peccati: s unum peccatũ.
qd̾ motu m̃tis inchoatur. & dem̃ motu corꝑis ꝑficit᷑. Omẽ enim
peccatũ a motu mentis initiũ sumit. & inde excrescit in consum¬
mationẽ dum uł actione corporali expletur: uel si effectũ corpo¬
ralem hab̾e ñ pot̾. pleno consensu confirmat᷑. Consensus aut̃ du¬

Expanded text:
Privationem cognitionis veri ignorantia consequitur; privationem vero amoris boni concupiscentia mali. Et sunt duo mala ista a quibus omnia mala oriuntur. Ignorantia facit, ut facienda non faciamus; concupiscentia vero facit ut non facienda faciamus. Non facere facienda delictum est; facere non facienda peccatum. Sciendum autem est quod malum substantive dictum ipsam tantum boni privationem significat; denominative vero acceptum,et in sola voluntate peccatum est; et tamen actio peccati peccatum vocatur, quia in ea peccatum perficitur et expletur et explicatur. Nec duo peccata sunt peccatum et actio peccati, sed unum peccatum quod motu mentis inchoatur, ac deinde motu corporis perficitur. Omne enim peccatum a motu mentis initium sumit, et inde excrescit in consummationem, dum vel actione corporali expletur, vel, si effectum corporalem habere non potest, pleno consensu confirmatur. Consensus autem du
Abbreviated transcription (Latin):
cłi eius ui pauꝑem respiciunt. Duo st̃. pastor & lupꝰ. Ambo
in ouem respiciunt: alt̾ ut rapiat. alt̾ ut custodiat. Ocłi eius
dio ẽ. pauꝑ: pastor ds. lupꝰ diabolus. Hinc pastor. illinc lupus.
Nunꝙͣ ex uno latẽ concurrunt: si pastor adextris. lupus asini¬
stris. Ad excris est mͥ dũs ne cõmouear. Si pastor a sinistris. lupus¬
stat a dextris. & diabolus stet adextris euis. Et obseruat lupꝰ: & cũ pa¬
stor elongat. lupus appropinqt. Cum pastor redit: lupus recedit:

Expanded text:
i ejus in pauperem respiciunt. Duo sunt, pastor est lupus; ambo in ovem respiciunt, alter ut rapiat, alter ut custodiat. Item: Ocuti ejus dio est pauper, pastor Deus, lupus diabolus. Hinc pastor illinc lupus. Nunquam ex uno latere occurrunt. Si pastor a dextris, lupus a sinistris. A dextris est mihi ne commovear . Si pastor a sinistris, et diabolus stet a dextris ejus, et observat lupus, et cum pastor elong
Abbreviated transcription (Latin):
expolians ꝑ auditum cordi illabitur. ut itm mundũ relinquens
ꝑ cordis contemplationem. ad patrem reuertat᷑. Incorde radicat.
in ore pullulat. in aure torculatur. & it̾m a cordis apotheca reci¬
pitur. Uex uestim̃tum sapientiȩ ẽ. sicut scͥptum ẽ. lingua pru¬
dentium ornat sapientiam. Et sapientia ñ egreditur nͥ induta:
nec regreditur nͥ exuta. Similiter speties creature uestim̃tũ ẽ. sa¬
pientie. quo oꝑta egreditur & uidetur sic̃ scriptũ ẽ. Confessionẽ
& decorem indiusti amictꝰ lumine sic̃ uestim̃to. extendens celũ sic̃

Expanded text:
um cordi illabitur, ut iterum mundum relinquens per cordis contemplationem ad Patrem revertatur. In corde radicat, in ore pullulat, in aure torculatur, et iterum a cordis apotheca recipitur. Vox vestimentum est sapientiae, sicut scriptum est: Lingua sapientium ornat scientiam . Et sapientia non egreditur nisi induta, nec regreditur nisi exuta. Similiter species creaturae vestimentum est sapientiae, quo operta egreditur et videtur, sicut scriptum est: Confessionem et decorem induisti, amictus lumine sicut vestimento: Extende
Abbreviated transcription (Latin):
fundam̃tum quidẽ manet. quia amor dĩ ñ destruitur: s tñ
ex affectu eoꝵ quȩ pariter amant᷑. quia quedam corruptio
contrahitur. ligna & fenũ & stipula. suꝑ edificantur. In
ligno. peccatum illiciti oꝑis. In feno. sine oꝑe peccatum puȩ
qui amant quedam contra dm̃. & in his fundam̃tũ om̃ino de¬
struitur: quia amor dĩ eẽ ñ pot̾. ubi ñ ẽ ł solus uł suminus.
Igit᷑ ad pͥmos ꝑtinet laudari ⁊ saluari :. ad scd̃os corripi & salua¬

Expanded text:
fundamentum quidem manet; quia amor Dei non destruitur: sed tamen fundamentum quidem manet; quia amor Dei non destruitur: sed tamen ex affectu eorum quae pariter amantur, quia quaedam corruptio contrahitur lignum, et fenum, et stipula superaedificantur. In ligno, peccatum illicit operis; in feno, sine opere peccatum pravae qui amant quaedam contra Deum: et in his fundamentum omnino destruitur, quia amor Dei esse non potest, ubi non est vel solus, vel summus. Igitur ad primos pertinet salvari et laudari; ad s
Abbreviated transcription (Latin):
uñ cũ dictum eẽt. de spũ sapientie qm̃ acutus ẽ. subiunctũ
ẽ. statim. qm̃ nil uetat bene facẽ. In philosophis gentiũ acum̃
sp̃s erat. s id ipsum beneface̾ uetabat: quia illoꝵ intentio. quo
magis ꝑ acumen mouebat᷑. extranea querere. eo magis ꝑ occu¬
pationem impediebatur ꝓpͥa considerare. uera aut̃ sapientia
semꝑ uirtutẽ ht̃ comitẽ: qͥa hoc magis appecit scire. qͦd magis
expedit eẽ. Uñ adhuc de ipsa dr̃. Certus. suauis. amaus bonũ.
Certus scilicet exꝑientia. suauis gustu. amans bonũ: qͥa ñ pot̃
odire in oꝑe. quod uere diligit in cognitione.
ria st̃ genera hominũ. St̃ qui amant solũ dm̃. Hi edificant¬
suꝑ fundam̃tũ. aurũ. argentũ. & lapides p̾tiosos: in amore
uirtutis aurũ. in cognitione u̾itatis argentũ. in incorruprio¬
ne boni oꝑis. lapides p̾tiosos. St̃ alii qui amant aliud p̃ter
dm̃: tam̃ nichil contra dm̃. neq aliquid plusqͣm dm̃. In his

Expanded text:
tus est , subjunctum est statim quoniam nihil vetat benefacere . In philosophis gentilium acumen spiritus erat, sed idipsum benefacere vetabat quia illorum intentio quo magis per acumen movebatur extranea cognoscere, eo magis per occupationem impediebatur propria considerare. Vera autem sapientia semper virtutem habet comitem, quia hoc magis appetit scire quod magis expedit esse. Unde adhuc de ipso dicitur: Certus, suavis amans bonum . Certus scilicet experientia; suavis, gustu; amans bonum quia non potest odire in opere quod vere diligit in cognitione.inum aedificantium. Sunt, qui amant solum Deum: hi aedificant aurum, argentum, lapides pretiosos. In amore virtutis, aurum; in cognitione veritatis, argentum; in cooperatione boni operis, lapides pretiosos. Sunt alii, qui amant aliquid praeter Deum: tamen nil contra Deum, nec aliquid plusquam Deum. In his
Abbreviated transcription (Latin):
nec strepitum facit. nec ledit. Lapsus grandinis & strepitũ facit
& pondere ledit: qͥa multi torpent a bono. ⁊ nocent iu malo.
Alii corpentes sunt non nocente
sualitatis. Motus mentis in uoluntate ẽ. motꝰ corporis in oꝑe.
motꝰ sensualitatis mediꝰ in delectatione. In motu m̃tis solũ lib̃m.
arbitriũ ẽ. in motu corꝑis. & sensualitatis quȩ secunt᷑. lib̃m ar¬
bitriũ. Sic enĩ pͥma fuit dispositio nat᷑e. Nam motꝰ mentis uo¬
luntariꝰ ẽ. appecitus: in uoluntario liberũ. in appetitu arbitriũ.
Mens gͥ ꝑ se mouet᷑: & est pͥmus uoluntatis motus. Motũ uo¬
luntatis sequit᷑ motus corporis. Mens itaq sicut dixi ꝑ se mou̾i
qͣ forma illi ẽ. & exemplar. & ꝓposita regula qm sequat᷑. Et ꝓpt̃
hoc si scđm dm̃ mouet᷑. hoc est iusticia: si pret̾ dm̃ mouetur

Expanded text:
nec strepitum facit, nec laedit; lapsus grandinis et strepitum facit, nec strepitum facit, nec laedit; lapsus grandinis et strepitum facit, et pondere laedit: quia multi torpent a bono, et nocent in malo; alii torpentes sunt, non nocentessualitatis. Motus mentis in voluntate est, motus corporis in opere, motus sensualitatis medius in delectatione. In motu mentis solo liberum arbitrium est. In motu corporis et sensualitatis, quae sequuntur liberum arbitrium. Sic enim prima fuit dispositio naturae; nam motus mentis voluntarius est appetitus. In voluntario liberum; in appetitu arbitrium. Mens igitur per se movetur, et est primus voluntatis motus. Motum voluntatis sequitur motus corporis. Mens itaque sicut dixi per se moveri quae forma illi est et exemplar et proposita regula quam sequatur. Et propter hoc, si secundum Deum movetur, hoc est justitia; si praeter Deum movetur
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. effectu aut̃ eas hab̃e munus diuinũ. Uoluntas enĩ hominis
ẽ. potestas uero dĩ. Ita uoluntas hominis ẽ. ex deo bona: mala
ex homine. Potestas dei ẽ. in malo homini. ad malũ bona. in
bona ostendit. spes arripit. sustinentia defendit. ꝑ fidem in
dirigit. spes trahit: sustinentia ꝑducit. Et sunt in caritate
omnia hȩc. quia in eo qd̃ dilectum ẽ. & placitũ. amor suadet
libenter credere. multum p̃sum̾e. ñ facile desistere.
icut humor subtilis ꝑ exalationes at̾ra sursum rapit᷑: sic
intellectus cordis humani ꝑ meditationes. & scrutationes
subtilis effectus ad alta leuatur. Et quẽ ad modũ humor ascendenᷤ
frigore p̃stringit᷑. & relabitur unde uenerat. sic multi ab intelli¬
gentia. sũmoꝵ ꝑ ignorantiã cadunt. ꝓpt̾ hoc qͥa in bonis que in¬
telligere pot̾ant agendis ꝑ desidiam corpescunt. S lapsus niuis

Expanded text:
est; effectu autem eas habere, munus divinum. Voluntas enim hominis est; effectu autem eas habere, munus divinum. Voluntas enim hominis est; potestas vero Dei. Ita voluntas hominis bona est ex Deo, mala ex homine. Potestas Dei est in malo, homini ad malum bona; in bona ostendit, spes arripit, sustinentia defendit. Per fidem incdirigit, spes trahit, sustinentia perducit. Et sunt in charitate omnia haec, quia in eo quod dilectum et placitum, amor suadet libenter credere, multum praesumere, non facile desistere. icut humor subtilis per exhalationes a terra sursum rapitur, sic intellectus cordis humani per meditationes et scrutationes subtilis effectus ad alta levatur. Et quemadmodum humor ascendens frigore praestringitur, et relabitur unde venerat, sic multi ab intelligentia summorum per ignorantiam cadunt, propterea quod in bonis quae intelligere poterant agendis per desidiam torpescunt. Sed lapsus nivis
Abbreviated transcription (Latin):
pax ⁊ concordia cunctorum soluit᷑: ita ꝑ eius iusticiam. uniuersa
reconciliantur. Hanc aũ iusticiam sp̃s habitam ꝑd̾e potuit. amis¬
sam uͦ ꝑ se recuperare non pot̃: quia ne debitum creatori ꝑsol¬
uat ignorantia fallitur. ne uͦ debitũ carni ꝑsoluat. concupiscen¬
tia prepeditur. Et si forte ex parte illuminatꝰ. uerũ agnoscere
ceꝑit. ⁊ ex parte confirmatus bonũ adimplere. ñ potest tam̃
hic qd̾ ꝑfectum ẽ. adipisci: s sicut scͥptum ẽ. ut degustatam¬
ꝓ parte iusticiam esurire. & sitire incipiat. s ñ adepta plenitu¬
dine ad satietatem ꝑtingat.
icut uirtures relique bonum nat᷑e sunt. ita caritas bonum ẽ.
uirtutum omniũ: quam qui ht̃. scđ̾m aliquid omnẽ uirtutẽ
ht̃. Ht̃ enim scđm affectum etiã illas: qͣs scd̾m effectũ ñ habet.
Uirtutes enim affectu hr̃e ꝑ grãm studiũ & meritum humanũ

Expanded text:
pax et concordia cunctorum solvitur, ita per ejus injustitiam universa pax et concordia cunctorum solvitur, ita per ejus injustitiam universa reconciliantur. Hanc autem justitiam spiritus habitam perdere potuit; amissam vero per se recuperare non potest, quia, ne debitum Creatori persolvat, ignorantia fallitur; ne vero debitum carni persolvat, concupiscentia praepeditur: et si forte ex parte illuminatus verum agnoscere coeperit, et ex parte confirmatus bonum adimplere non potest, tamen hic quod perfectum est adipisci, sed, sicut scriptum est, ut de gustatamo parte justitiam esurire et sitire incipiat, et non adepta plenitudine ad satietatem pertingat.icut virtutes reliquae bonum naturae sunt, ita charitas bonum est virtutum omnium: quam qui habet, secundum aliquid omnem virtutem habet. Habet enim secundum effectum etiam illas quas secundum effectum non habet. Virtutes enim affectu habere per gratiam, studium et meritum humanum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑsoluit. ut eam uidel̃. uł amalo cohibeat. uł in bono exerceat:
fit ut & ipsa caro. iusta dei dispositione ñ exhibeat spu quod
debet. hoc est uł in bono agendo mmistiũ. uł in appetendo com¬
modo modũ. Item quia caro ꝑ negligentiã sp̃s. laxata. mundo
debitũ ñ ex hibet. s eius affluentiam ad luxũ uoluptatis intorqͤt.
& ad exercitationẽ uirtutis. eius administrationẽ ñ optinet: ipse
ꝙͦ mundꝰ iusta compensatione ad miseriam sp̃s implicandam.
eam & adu̾sis frangit & ꝓsꝑis dissoluit. Huiꝰ aut̃ discordiȩ quia
solus sp̃s auctor ẽ. necesse ẽ. ut ipse prior ad pacem redeat. & cȩtã
pꝰ se subsequent̾ ad pacem componat. Si enĩ ipse & creatori de¬
bitam subiectionem. & carni iustum regimen. exhib̃e studuerit.
ꝑfecta & consumiata iusticia subsequet᷑. & reformata iusticia
concordia ꝙͦ & pax ꝑfecta reparat᷑. Sicut enim ex euis iniusticia.

Expanded text:
non persolvit, ut eam videlicet vel a malo cohibeat, vel in bono exerceat, non persolvit, ut eam videlicet vel a malo cohibeat, vel in bono exerceat, fit ut ipsa caro justa Dei dispositione non exhibeat spiritui quod debet, hoc est, vel in bono agendo ministerium, vel in appetendo commodo modum. Item, quia caro per negligentiam spiritus laxata, mundo debitum non exhibet, sed ejus affluentiam ad luxum voluptatis intorquet, et ad excitationem virtutis ejus administrationem non obtinet, ipse quoque mundus justa recompensatione ad miseriam spiritus multiplicandam, eam et adversis frangit, et prosperis dissolvit. Hujus autem discordiae, quia solus spiritus auctor est, necesse est ut ipse prior ad pacem redeat, et caetera post se subsequenter ad pacem componat. Si enim ipse et Creatori debitam subjectionem, et carni justum regimen exhibere studuerit, perfecta et consummata justitia subsequitur, et reformata justitia concordia quoque et pax perfecta reparatur. Sicut enim ex ejus injustitia
Abbreviated transcription (Latin):
ũt eũ & cognitione u̾itatis illuminet. ⁊ amore uirtuti
inflãmet. Sp̃s debet dõ in om̃ib quȩ agenda st̃ ab ipso erudi¬
ri: & scđ̃m ipsum oꝑari. Sp̃s debet carni. ut eam & a mali
cohibeat. & in bonis exerceat. Caro debet sp̃u in bono agendo
ministeriũ: & in commodo appecendo modũ. Caro debet mun¬
do ex eius abundantia. qd̃ necessitatis ẽ. sumere: qd̾ uirtutis ẽ.
exercere. Mundꝰ debet carni in necessitate subsidiũ: in exerci¬
tatione incitamentũ. S sp̃s creatori debitum ñ ꝑsoluit: qͥa
uł ꝑ suꝑbiam elatus contempnit ab eo scienciã ueritatis q̃rere.¬
uł ꝑ pigritiam ligatus acceptam intelligentiã fastidit oꝑe ex¬
ercere. Propt̾ea & ipse creator spũi debitum iuste negat: ut eũ
nec ad cognoscendum uerum illumuiet. nec ad bonum amandũ
inflaminet. Nam suꝑbum intꝰ acognitione ueritatis abicit: pi¬
grũ aut̃ in oꝑe foris affligit. Rursus quia idem sp̃s carni debitũ

Expanded text:
 cognitione veritatis illuminet et amore virtutis inflammet; spiritus debet Deo in omnibus quae agenda sunt ab ipso erudiri et secundum ipsum operari; spiritus debet carni, ut eam et a malis cohibeat, et in bonis exerceat; caro debet spiritui in bono agendo ministerium et in commodo appetendo modum; caro debet mundo, ex ejus abundantia quod necessitatis est sumere, quod virtutis est exercere; mundus debet carni in necessitate subsidium, in exercitatione incitamentum. Sed spiritus Creatori debitum non persolvit, quia per superbiam elatus contemvel per pigritiam ligatus, acceptam intelligentiam fastidit opere exercere. Propterea et ipse Creator spiritui debitum juste negat, ut eum nec ad cognoscendum verum illuminet, nec ad bonum amandum inflammet. Nam superbum intus a cognitione veritatis abjicit; pigrum autem in opere foris affligit. Rursus quia idem spiritus carni debitum
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. ñ possunt. Aliud ẽ. gͥ bonum incorporeẽ nat᷑e. atq aliuo bo¬
nũ corporeẽ naturȩ. Et utraq cum bonũ suũ ht̃ bona ẽ: cũ uͦ bo¬
num suum ñ ht̃. hoc malum eiꝰ ẽ. & inde ipsa mala ẽ. Bonũ in¬
corporeẽ nature ẽ: cognitio ueritatis ⁊ amor uirtutis. Bonum uͦ
corporee nature ẽ. decor pulcͥtudinis. & integritas sanitatis. ⁊ est
similitudo. hinc inde. int̾ bona ipsa. & quȩ ase alia sunt. int̾
se dissimilia ñ st̃. Est enim qͣsi pulcͥtudo quedam spũał naturȩ.
ipsa cognitio ueritatis. & quasi sanitas quedam ẽ. amor uirtutiꝰ.
& est pulcͥcudo foris. & pulcͥtudo intus. ⁊ sanitas foris ⁊ sanitas
uitꝰ. Et cum pulcͥtudo tollitur. succedit feditas & turpitudo. &
malũ ẽ. hoc: s nondum dolorẽ facit. nec ingerit cruciatum. Cũ
uͦ sanitas tollitur. succedit corruptio & dolor. & fit magnũ ma¬
lum. ut maiꝰ constet malum. ñ amare bonũ. qmͣ ñ cognoscẽ uerũ.

Expanded text:
esse non possunt. Aliud est igitur bonum incorporeae naturae, atque aliud bonum corporeae naturae. Et utraque, cum bonum suum habet, bona est; cum vero bonum suum non habet, hoc malum ejus est; et ipsa mala est. Bonum incorporeae naturae est cognitio veritatis et amor virtutis, bonum vero corporeae naturae est decor pulchritudinis et integritas sanitatis. Est et similitudo hinc inde inter bona ipsa; et quae a se alia sunt, inter se dissimilia non sunt. Est enim quasi pulchritudo quaedam spiritualis naturae ipsa cognitio veritatis, et quasi sanitas quaedam est amor virtutis, et est pulchritudo foris et pulchritudo intus, et sanitas foris et sanitas intus. Et cum pulchritudo tollitur, succedit foeditas et turpitudo; et malum est hoc, sed nondum dolorem facit, non ingerit cruciatum. Cum vero sanitas tollitur, succedit corruptio et dolor, et fit malum magnum, ut majus constet malum non amare bonum quam non cognoscere verum.
Abbreviated transcription (Latin):
mouet᷑. lib̾tate mouet᷑. quia uoluntarie mouet᷑. ⁊ ꝑse mouetur.
reiꝰ ẽ. qd̾ mouet᷑. uł ad m̃itũ si bene. uł si male ad culpam. Qd aũ
corpꝰ mouet᷑. necessitate mouet᷑. quia ab alio mouetur. hoc ẽ. a
m̃te. nec suũ ẽ. quod mouetur: s illiꝰ a quo mouet᷑. siue ad m̃itũ
si bene. siue ad culpam si male. Ita motꝰ m̃tis dñatur motui cor¬
ꝑis lege naturȩ subiecto. & qñ abutit᷑ illo uiciũ ẽ. imꝑantie.
te abutit᷑. Porro uoluntas. si iusticiam tenuisset. hr̃et ñ solũ motũ
corꝑis obedientẽ: s motũ sensualitatis consentiẽtẽ. Nc̃ uͦ qm̃ recti

Expanded text:
tate movetur, quia voluntarie movetur, et per se movetur, et ei est quod movetur vel ad meritum, si bene; vel si male, ad culpam. Quod autem corpus movetur, necessitate movetur, quia ab alio movetur, hoc est a mente; nec ipsius est quod movetur, sed illius a quo movetur, sive ad meritum, si bene, sive ad culpam, si male. Ita motus mentis dominatur motui corporis legi naturae subjecto, et quando abutitur illo, vitium est imperantis, te abutitur. Porro voluntas, si justitiam tenuisset, haberet non solum motum corporis obedientem, sed et motum sensualitatis consentientem. Nunc vero
Abbreviated transcription (Latin):
uał tr̃a: tales t̾reni. & quale celum. tales cęlestes. Sursũ cunc¬
ta ȩqualia sunt : deorsum sunt montes & ualles. & alta & pro¬
funda. & humilia & excelsa. & dissimilit̾ habentia cuncta. Mor¬
talis quippe uita. planum iter hr̃e ñ pot̃. s exaltat ⁊ humiliat:
& nc̃ equi tatem ostendit. nc̃ uͦ abruptum p̾fert. & casũ minat᷑.

Expanded text:
 terra tales et terreni, et quale coelum tales coelestes . Sursum cuncta aequalia sunt. Deorsum sunt montes et valles, et alta profunda, humilia et excelsa, et dissimiliter habentia cuncta. Mortalis quippe vita planum iter habere non potest, sed exaltat et humiliat, et nunc aequitatem ostendit, nunc vero abruptum praefert, et casum min
Abbreviated transcription (Latin):
ãs dixit. inquacũq die comedis ex eo. morte morieries. muli¬
er dixit. ne forte moriamur: diabolus dix̃. neq̃qͣm moriemi¬
ui. Dñs affirmauit. mulier dubitauit: diabolus negauit. Qui
gͦ dubitauit. ab affirmante recessit: & neganti appropinquit.
Si mulier ñ dubitass forte diabolus ñ negasset. s dedit auda¬
tiam quȩ inchoauit malitiam:.
N babilone ñ requirit unũ alt̾m. s respondent ulule sibi in
delubris euis. Parum ẽ. ut incelo ordinata sint om̃ia. s hoc
mirũ ẽ. qd̾ etiam confusionem mundanã. in ordinatã ñ relin-¬
qͥt sapĩa diuina. Respondent enim ibi etiam oꝑa tenebraꝵ
& ñ ẽ. qd requirat alt̾m. quia iusta ordinatio nichil relinqͥt
in ordinatũ. ⁊ unicutq qd̃ suum ẽ. tribuit. & qd̃ sibi confusum
ẽ. illi sine ordine & dispotione eẽ non possunt. S & illa con¬
fusio int̾na cordiũ maloꝵ. ñ effugit dispositionẽ illius ubi
lucifuge cogitationes & desidia tenebrosa in occulta fluitan¬

Expanded text:
s dixit: In quacumque die comederis ex eo morte morieris . Mulier dixit: Ne forte moriamur . Diabolus dixit: Nequaquam moriemini . Dominus affirmavit, mulier dubitavit diabolus negavit. Qui ergo dubitavit, ab affirmante recessit, et neganti appropinquavit. Si mulier non dubitasset, forte diabolus non negasset. Sed dedit audaciam, quae incohavit malitiam.n Babylone non requirit unus alterum; sed respondent ululae sibi in delubris ejus . Parum est ut in coelo ordinata sint omnia, sed hoc mirum est quod etiam confusionem mundanam inordinatam non relinquit Sapientia divina. Respondent enim ibi etiam opera tenebrarum, et non est quod requirat alterum, quia justa ordinatio nihil relinquit inordinatum, et unicuique quod suum est tribuit, et quod sibi confusum est, illi sine ordine et dispositione esse non potest. Sed et illa confusio interna cordium malorum non effugit dispositionem illius, ubi lucifugae cogitationes et desideria tenebrosa in occulto fluitan
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ patrum legimus multa ridicula ⁊ arõne humana aliena.
ad exꝑiendam obedientie uirtutẽ. subiectis p̾cepisse. ut ẽ. uidel̃.
siccos stipites donec g̃mina ꝓducerent rigare. dura saxa aqua
suꝑ fusa. mollire. feroces bestias uerbi imꝑio domare. & cetera
huiusmodi. In his gͦ que ex rõne p̾cipiunt᷑. obedire debitum ẽ.
ũ obedire penalis culpa. In his quȩ scđ̃m rõnem p̃cipiunt᷑: obe¬
dire m̃itum ẽ: ñ obedire uenialis infirmitas. In his quȩ pret̾
rõnem precipiunt᷑. obedire ꝑfectum ẽ. ñ obedire minus lau¬
dabilis bonitas. In his quȩ ex rõne precipiunt᷑. ñ obedire obe¬
dientiã destruit: in his uero que scd̃m ronẽ ⁊ pret̾ rõnem p̾ci¬

Expanded text:
sanctorum Patrum legimus multa ridicula, et a ratione humana aliena, sanctorum Patrum legimus multa ridicula, et a ratione humana aliena, ad experiendam obedientiae virtutem subjectis praecepisse, ut est videlicet siccos stipites donec germina producerent irrigare, dura saxa aqua superfusa mollire, feroces verbi imperio domare, et caetera hujusmodi. In his ergo quae ex ratione praecipiuntur obedire debitum est; non obedire poenalis culpa. In his quae secundum rationem praecipiuntur, obedire meritum est; non obedire venialis infirmitas. In his quae praeter rationem praecipiuntur obedire perfectum est; non obedire minus laudabilis bonitas. In his quae ex ratione praecipiuntur, non obedire obedientiam destruit; in his vero quae secundum rationem et praet