comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim possit reos sine contestatione uenturi udicu punite. nusqͣm
tt deus cum silentio punire dampnatos. s dans eis locum penitentie. misit
hebreum propħam qui duiceret. adhuc tres dies. ⁊ nimue subi̾ttetur. ne ꝑi¬
uare qui se indignos salute uidicau̾unt. ⁊ dicentes ad loth. est ne aliqͥs
tibi generhic. aut filii. aut filie.: ⁊ c̃. neq ignorabant ñ esse eos secuturol
ioth. s ostendunt suam paaiter. ⁊ euis qui eos miserat benignitatem. ⁊ amorem. Simłe

Expanded text:
m possit Deus cum silentio perire peccatores, sed dans locum poenitentiae, misit Hebraeum prophetam, qui diceret: Adhuc tres dies, et Ninive subvertetur , ne perivare qui se indignos salute judicaverant; dicentes ad Loth: « Est aliquis tibi hic gener aut filii aut filiae? . » Neque vero ignorabant non esse eos secuturos Loth, sed ostenderunt suam pariter et ejus, qui eos miserat, benignitatem in homine
Abbreviated transcription (Latin):
thane. nich duistatab eo qd̃ uidei traditi sunt nabucħ. ut sicut illos deuis concessit adusatio ꝓpt̾
freq̃ntes impietates. sicnos pp̃ peccata trademur sp̃itali nabuch̾. unde quos tradidi sathane ut¬
aiscant ñblasphemare. putas qnͣtum malum est peccare. ut tradaus sathane saptiuantiaĩaᷤ
eoꝵ. qui telinquentur a d̾o non sine cansa . s. nec sine uidicio. cum enim miserit pluiiam suꝑ
ad penitentiam. ꝓuocant ad salutem. si audierimus credimus ei qui dixit. ⁊ ego pnĩam agã¬

Expanded text:
tanae, nihil distat ab eo quod Judaei traditi sunt Nabuchodonosor. Utque illos Deus concessit adversario propter frequentes impietates, sic nos propter peccata trademur spirituali Nabuchodonosor. Unde videntur aberrare. Putas quantum malum est peccare, ut tradat Satanae, captivanti animas eorum qui derelinquuntur a Deo, non sine causa scilicet nec sine judicio? Cum enim miserit pluviam supead poenitentiam, provocant ad salutem. Si audierimus, credimus ei qui dixit: Et ego poenitentiam aga
Abbreviated transcription (Latin):
U impendit: Qui p̃est in solitudine: Qui
preest ȩccłie dĩ uel fr̃ibus. debet eẽ sol¬
licitus. Qui miseretur in hilaritate:
tur in anima: Hilarem enim datorem
diligit ds̃. & tristem sine dubio odit:
tas debet ex̃ in xp̃ianis. sic̃ ds̃ eorum

Expanded text:
 petunt. Qui praeest in sollicitudine. Qui praeest Ecclesiae, vel fratribus, debet esse sollicitus: Qui miseretur in hilaritate. t animo. Hilarem enim datorem diligit Deus: et tristem sine dubio odit: tas debet esse in Christianis, sicut Deus
Abbreviated transcription (Latin):
tris sui. De hac clari¬
ficatione futura scõꝵ
locuturus. uerbo pre¬
teriti temporis usus ẽ.
quia quod futurum
in sanctis ẽ. hoc in p̾¬
destinatione ficłi fac¬
tum esse dicitur. Nẽ
clarificatus ẽ filius ho¬
minis. Tanquam dice
ret. Ecce in illa mea
clarificatione quid e¬
rit. ubi malorum nul¬
lus erit. ubi bonorũ
nullus perit: Sic au¬
tem non est dictum.
nunc significata est
clarificatio filii homi¬
nis. sed dictum nunc
clarificatus ẽ filius
hominis. quem admo
dum non ẽ dictum pe¬
tra significabat xp̃m.
sed petra erat xp̃c. Cũ
autem dixisset nune
curificatus ẽ filius
hominis. adiiuixit. et
deus clarificatus est
in eo. Ipsa enim est cla¬
rificatio filii hominis.
ut deus clarificẽtur in
se ipso. sed deus in illo
clarificatur. cum illũ
ds in se clarificat. De¬
niq tanquam ista ex¬
ponens. adiungit et di¬
cit. Si d̾s clarificatus ẽ
in eo. et deus clarifi¬
cauit eum in semet ipso.
ut natitra humãna in

Expanded text:
tris sui . » De hac claritris sui . » De hac clarificatione futura sanctorum locuturus, verbo praeteriti temporis est usus; quia quod futurum in sanctis est, hoc in praedestinatione Dei factum esse dicitur. « Nunc clarificatus est Filius hominis; tanquaret, Ecce in illa mea clarificatione quod erit, ubi malorum nullus erit, ubi bonorum nullus perit. Sic autem non est dictum, Nunc significata est clarificatio Filii hominis; sed dictum est, Nunc clarificatus est Filius hominis: quemadum non est dictum: Petra significabat Christum, sed, Petra erat Christus. Cum autem dixisset, Nunc clarificatus est Filius hominis, adjunxit: Et Deus clarificatus est in eo. Ipsa enim est clarificatio Filii hominis, ut Deus clarificetur in seipso, sed Deus in illo clarificatur, tunc illum Deus in se clarificat. Denique tanquam ista exponens, adjungit et dicit: Si Deus clarificatus est in eo, et Deus clarificabit eum in seut natura humana, in
Abbreviated transcription (Latin):
nox nocti indicat scien¬
tiam. id ẽ uidas iudẽ¬
ostendit. Nunc maio¬
ri intentione uerba do¬
mini consideranda st̃.
que ipsa nocte ante
cipulis singularit̃ lo¬
quebatur. profundis¬
sima sunt in ministe¬
tiis. Ideo ubi multum
laboratũrus est dispu¬
tator. non remissus eẽ
debet auditor.Altius
consideranda sunt al¬
tissima data. qui occul¬
tat ut queramus. et
manifestat ut inuenia¬
mus. Ipse est qui clau¬
dit et aꝑit. Claudit
ut queraͬmus. aꝑit ut
inueniamus : ut inqui¬
sitor fructum. sudoris
tor laudem et gracias
I nis. et deus clarifica¬
‸tus ẽ in eo. Hic aliqͥd
magnum significat in
hac clarificatiõne. Exi¬
uit uidas et clarifica¬
tus est iħc. Exiuit fi¬
lius ꝑditionis. et clari¬
ficatus est filiꝰ homi¬
nis. Exeunte itaq in¬
mundo. omnes mundi
remanserunt. et cum
suo mundatore manse¬
runt. Tale aliquid erit
remanebit inmundus.
cum zitaniis atritico
separatis. iusti fulgebt
sicut sol in regno pa¬

Expanded text:
nox nocti indicat sciennox nocti indicat scientiam , id est, Judas Judaeostendit. Nunc majore intentione verba Domini consideranda sunt, quae ipsa nocte ante cipulis singulariter loquebatur. Profundissima sunt in mysteriis; ideo ubi multum laboraturus est disputator, non remissus esse debet auditor. Altius consideranda sunt Altissimi dicta, qui occultat ut quaeramus, et manifestat ut inveniamus. Ipse est qui claudit, et aperit: claudit ut quaeramus: aperit ut inveniamus, ut inquisitor fructum accipiat sudoris tor laudem et gratias st Filius hominis, et Deus clarificatus est in eo. Hic aliquid magnum significat in hac clarificatione. « Exivit Judas, et clarificatus est Jesus; exiit filius perditionis, et clarificatus est Filius hominis. Exeunte itaque immundo omnes mundi remanserunt, et cum suo mundatore manserunt. Tale aliquid erit,remanebit immundus: cum, zizaniis a tritico separatis, justi fulgebunt sicut sol in regno Pa
Abbreviated transcription (Latin):
uta pnssionen. qut
fidi seuendo dꝑxit. quã
ad salutem fidelium fe¬
stinando. quod facis fac
citius. non quia in tua
potestate est quem tra¬
das. sed quia hoc uult
qui omnia potestͣ. Hoc
autem nemo seunt dis¬
cumbentium. ad quid
dixerit ei. Quidam e¬
nim putabant quia
loculos habebat uidas
quia dicit ei iħe. eme
ea que opus sunt no¬
bis ad diem festum. aut
ut egẽnis aliquid da¬
ret. Habebat ergo et
dominus loculos. et a
fidelib oblata conser¬
uans. et suorum ne¬
cessitatib et aliis incli¬
gentib tribuebat. Tunc
primum eccłastice pee¬
ciiie. forma est insti¬
tuta. Ubi intelligeremꝰ
quod precepit non co¬
gitandum esse de crãs¬
tino. non adhoc fuisse
preceptum. ut quid
pecciime seruẽtur a
sanctis. sed ne deo pro
accepisset ille bucellã
exiit continuo. Erat au¬
tem nox. Erat autem ip¬
se nox qui exiit. et filiꝰ
tenebrarum. et opera
faciens tenebrarum. Ex¬
rictat uerbum. id est
xp̃e discipulis prome¬
bat uerbum salutis. Et

Expanded text:
 passionem, quam erfidi saeviendo dixit, quam ad salutem fidelium festinando, quod facis, fac citius: non quia in tua potestate est, quem tradas, sed quia hoc vult qui omnia potest. Hoc autem nemo scivit discumbentium, ad quid dixerit ei. Quidam enim putabant quia loculos habebat Judas, quia dixisset ei Jesus: Eme ea quae opus sunt nobis ad diem festum, aut ut egenis aliquid daret. Habebat ergo et Dominus loculos, et a fidelibus oblata conservans, et suorum necessitatibus et aliis indigentibus tribuebat. Tunc primum ecclesiasticae pecuniae forma est instituta, ubi intelligeremus, quod praecepit non cogitandum esse de crastino , non ad hoc fuisse praeceptum, ut nihil pecuniae servaretur a sanctis; sed ne Deo pro accepisset ille buccellam, exiit continuo, erat autem nox. Erat autem ipse nox, qui exiit, et filius tenebrarum, et opera faciens tenebrarum. Exructat verbum, id est, Christus discipulis promebat verbum salutis: Et
Abbreviated transcription (Latin):
enim nichil odit quȩ
fecit. quomodo dicitur
ꝑ malichiam. iacob di¬
lexi. esau autem odio
habui: Sed dominus
odiuit peccatum in
sau. non tamen odiuit
humanam naturam.
Non enim odit deus ho¬
minem. quod homo ẽ
sed odit eum in hoc qd
peccator ẽ. Et orate pro
ꝑsequentib et calump¬
niantib uos. Esequi ẽ
uim inferre. calumpni¬
are occasionem nocen¬
di ꝑquirere. Sed quȩ¬
rendum ẽ cum domi¬
nus precipiat orate pro
ꝑsequentib et calump¬
niantib uos. quid sit
quod in libris ꝓpħarũ
et in etiuangłio que¬
dam imprecatiõnes coi

Expanded text:
enim nihil odit eorum quae enim nihil odit eorum quae fecit, quomodo dicitur per Malachiam: « Jacob dilexi, Esau autem odio habui ? » Sed Dominus odivit peccatum in Esau, non tamen odivit humanam naturam. Non enim odit Deus hominem quod homo est, sed odit eum in hoc quod peccator est. « Et orate pro persequentibus et calumniantibus vos. » Persequi est vim inferre: calumniari, occasionem nocendi perquirere. Sed quaerendum est, cum Dominus praecipiat orare pro persequentibus et calumniantibus nobis, quid sit, quod in libris prophetarum et in Evangelio quaedam imprecationes i
Abbreviated transcription (Latin):
precẽpta no¬
ui testamen¬
Timpossibi¬
lia esse. et di¬
cunt grauiora esse p̃¬
cẽpta noui testamen¬
ti quam ueteris. Qui¬
bus respondendum ẽ.
precepa omnipoten¬
tis dei non esse impoꝰ¬
sibilia. secd potius ꝑ¬
fecta. Si enim pene
impossibilia essent.
nequaquam ab aliquo
sancto obseruari potu¬
issent. unde claret ea
non impossibilia esse
sed ꝑfecta. Nam hoc
preceptum domini.
in quo dicit diligite
inmicos uestros. be¬
ne facite his qui ode¬
runt uos. a beãto stẽ¬
phano. et a dauid im¬
pletum fuisse legimꝰ.
Stephanus et enim pro
suis ꝑsecutorib orauit.
dauid autem mortem
atrocissimi inimieq ci
sui. saulis defleuit.
Sed querendum est quo¬
modo conueniat hoc
quod dominus in ue¬
teri testamento prece¬
pit diligere amicos.
cat diligite inimicos
uestros. Ad quod di¬
cenclum est quod om¬
nipotens d̃s in inimi¬
cis nris precepit. nos
hoc ocdisse quod pec¬
quod homines sunt.
Nam deo loquitur sa¬
pientia. nichil odisti
eorum que fecisti. Si

Expanded text:
praecepta Novi Testamenti impossibilia esse, et dicunt graviora esse praecepta Novi Testamenti quam Veteris. Quibus respondendum est praecepta omnipotentis Dei non esse impossibilia, sed potius perfecta; si enim pene impossibilia essent, nequaquam ab aliquo sancto observari potuissent. Sed cum ea impossibilia non esse, sed perfecta. Nam hoc praeceptum Domini in quo dicit: « Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos , » et a beato Stephano, et a David impletum fuisse legimus. Stephanus enim pro suis persecutoribus exoravit ; David autem mortem atrocissimi inimici sui Saulis deflevit . Sed quaerendum est quomodo conveniat hoc quod Dominus in Veteri Testamento praecipit: « Diligite amicos, dite inimicos vestros . » Ad quod dicendum est, quod omnipotens Deus in inimicis nostris praecepit non hoc odire quod quod mali sunt. Nam de Deo loquitur Sapientia: « Nihil odisti eorum quae fecisti . » Si
Abbreviated transcription (Latin):
nis ⁊ malis euangeliratus
est xp̃c. Siue istum solem
mauis accipere. ñ solum ho¬
minum s etiam pẽcoꝵ corpo¬
reis oculis ꝓpalatum.⁊ istã
plinuam qua fructus gignũ¬
tur. qui ad refectionem cor¬
poris dati sunt. Quantum
ferat lux ista uisibilis &
pliiua corporalis. quis tam
ingratꝰ est ut non sentiat:
Quod solatium uidemus ⁊
iustis in hac uita ⁊ peccatori¬
bus commiit̃ exhiberi.:¬

Expanded text:
nis et malis evangelizatus nis et malis evangelizatus est Christus. Sive istum solem mavis accipere, non solum hominum, sed etiam pecorum corporeis oculis propalatum; et istam pluviam qua fructus gignuntur qui ad refectionem corporis dati sunt. Quantum ferat lux ista visibilis, et pluvia corporalis, quis tam ingratus est ut non sentiat. Quod solatium videmus et justis in hac vita, et peccatoribus communiter exhiberi.
Abbreviated transcription (Latin):
reditatem uocamur. ut co¬
heredes xp̃i ẽẽ possimꝰ. filii
ergo efficim regeneratiõne
spirituali. ⁊ ad optam in reg¬
num dei. ñ tanquam alie¬
ni s tanquam ab illo facti
nichil essẽmꝰ. alterum quo
adoptauit. ut cum eo tã¬
quam filii uita eterna ꝓ
nr̃a participatione fruerẽ¬
mur. Itaq ñ ait tacite ista
qua filii estis: s facite ista
ut sitis filii. Cum autẽ ad
hoc nos uocat ꝑ ip̃m uni¬
genitum. ad similitiidinẽ
s̃uam nos uocat. Ille enim
sicut consequenter dicit so¬
leia suum oriri facit super
bonos ⁊ malos. ⁊ pluit super
iustos ⁊ inuistos. Siue solem
suum ñ istis carneis oculis
uisibilem accipias. s illam
sapientiam de qua dicit᷑. tan¬
dor enum est lucis eterne. De
qua item dicitur. Orcus ẽ
michi sol iusticie. & iterũ.
Nob̾ autẽ qui timetis nom̃
domini:oriet᷑ sol iusticie.
ut etiam pliuiam accipi¬
as irrigationem doctrine
ueritãtis. quia & bonis &
malis apparuit:quia ⁊bo¬

Expanded text:
reditatem vocamur, ut coreditatem vocamur, ut cohaeredes Christi esse possimus. Filii ergo efficimur regeneratione spiritali, et adoptamur in regnum Dei, non tanquam alieni, sed tanquam ab illo facti nihil essemus; alterum, quo adoptavit, ut cum eo tanquam filii vita aeterna pro nostra participatione frueremur. Itaque non ait: Facite ista, quia estis filii; sed facite ista ut sitis filii. Cum autem ad hoc nos vocat per ipsum Unigenitum, ad similitudinem suam nos vocat. Ille enim, sicut consequenter dicit, solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos. Sive solem suum, non istum carneis oculis visibilem accipias, sed illam sapientiam, de qua dicitur: Candor est enim lucis aeternae ; de qua item dicitur: Ortus est mihi justitiae sol. Et iterum: Vobis autem qui timetis nomen Domini, orietur sol justitiae . Ut etiam pluviam accipias irrigationem doctrinae veritatis, quia et bonis et malis apparuit, et bo
Abbreviated transcription (Latin):
post agnitionem dei.
sotietatem fraternitãtiꝰ
impiignat. et eandem
inuirie facibus agitat.
& hoc est fortasse peccare
in sp̃m scm̃. id est ꝑ malici¬
am & inuidiam fraternã
oppugnare caritatem. post
acceptam gratiam sp̃c sc̃i.
Qd̾ peccatum. dñs neq hic
neq in futuro seculo dimit¬
diligamus inimicos nr̃os.
benefaciamꝰ eis qui oderũt
nos: ⁊oremus pro eis qui
ꝑsecunt᷑ nos: ut fiat quod
consequenter positum est.
ut sitis inquit filii patris
ur̃i qui in celis est: qui so¬
lem suum oriri facit suꝑ
bonos ⁊ malos.⁊ pluit suꝑ
iustos ⁊ iniustos. Prima
pars sententie huus ex illa
regula intelligenda est: qͣ
⁊ ioħes dicit. Dedit illis pote¬
statem filios dĩ fieri. Unus e¬
nim naturaliter filius dei ẽ:
qui nescit omnino peccare.
Nos autem potestate accepta
efficimͣ filii: in quantum ea
que ab illo precipuint᷑ mm¬
pͥlemus. Unde & apłica dis¬
ciplina adoptionem appel¬
lat. quia in eternam he¬

Expanded text:
post agnitionem Dei post agnitionem Dei societatem fraternitatis impugnat, et eamdem injuriae faucibus agitat. Et hoc est fortasse peccare in Spiritum sanctum, id est per malitiam et invidiam, fraternam oppugnare charitatem post acceptam gratiam Spiritus sancti. Quod peccatum Dominus neque hic, neque in futuro saeculo dimitdiligamus inimicos nostros, benefaciamus his qui oderunt nos, et oremus pro eis qui persequuntur nos, ut fiat quod consequenter positum est: Ut sitis filii Patris vestri, qui in coelis est, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos. Prima pars hujus sententiae ex illa regula intelligenda est qua et Joannes dicit: Dedit illis potestatem filios Dei fieri . Unus enim naturaliter Filius Dei est, qui nescit omnino peccare: nos autem potestate accepta efficimur filii, in quantum ea quae ab illo praecipiuntur, implemus. Unde et apostolica disciplina adoptionem appellat, qua in aeternam hae
Abbreviated transcription (Latin):
inuemiantur. sicut et¬
mensa eorum coram ip̃¬
sis in lãqueum. Et pau¬
lus apostolus cum ꝑ¬
cussus esset a minist̾ro
sacerdotis. respondit.
Percutiet te ds̃. paries de¬
albate. Et dominus in
euuangłio. Ue tibi co¬
roraym. ue tibi bechsa¬
ida. Ad quod dicendũ
quia bec uerba non st̃
maledicentis uoto pro¬
lata. sed predicentis af¬
fectu. Preuidebat enim
dominus siue ꝓpheta
ruinam impiorum futii¬
ram. et eandem ruinã
non optando profere¬
bant. sed prophetando
predicebant. Iterum quȩ¬
ritur cum dominus iu¬
beat pro inimicis orare.
cur iohannes pro frã¬
trib quibdam usq ad
mortem peccantib ora¬
re prohibe at. Ita enĩ
dicit in epła sua. Est
quoddam peccãtum
usq ad mortem. non
pro illo rogo ut quis
oret. Ad hoc dicendũ ẽ.
quia inter fratres ple¬
rumq sunt quecdam
peccata. ꝑsecutiombus
impioꝵ grauiora. Est
peccatum usq ad mor¬
tem. in peccãto usq
ad mortem ꝑseuerare.
Uel peccatum usq ad
mortem operatur. qui

Expanded text:
utantur, sicut emensa eorum coram ipsis in laqueum . » Et Paulus apostolus, cum percussus esset a ministro sacerdotis, respondit: « Percutiet te Deus, paries dealbate . » Et Dominus in Evangelio: « Vae tibi, Corozaim! vae tibi, Bethsaida ! » Ad quod dicendum, quia haec verba non sunt maledicentis voto prolata, sed praedicentis affectu. Providebat enim Dominus sive prophetae, ruinam impiorum futuram, et eamdem ruinam non optando proferebant, sed prophetando praedicebant. Iterum quaeritur cum Dominus jubeat pro inimicis orare, cur Joannes pro fratribus quibusdam usque ad mortem peccantibus, orare prohibeat. Ita enim dicit in Epistola sua: « Est quoddam peccatum usque ad mortem, non pro illo rogo ut quis oret . » Ad hoc dicendum est, quia inter fratres plerumque sunt quaedam peccata persecutionibus impiorum graviora. Est peccatum usque ad mortem, in peccato usque ad mortem perseverare. Vel peccatum usque ad mortem operatur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Sanctificãte
ieiunium. Ieiunium
quippe sanctificare ẽ.
adiunctis bonis aliis
dignam deo abstinen¬
tiam carnis ostende¬
re. Cesset ira. sopian¬
tur iurgia. In cassum
enim caro atteͬritur. si
a prauis suis uolup¬
tatib animus non re¬
frenatur. cum per pro¬
phetam dominus dic̃.
Ecce in die ieiuniĩ ur̃i
inuenitur uoluntas
uestra. et omnes debi¬
tores uestros repetitis.
Neq enim qui a debitõ¬
re suo. hoc quod dedit
repetit. aliquid iniuste
facit. Sed dignum ẽ.
ut quisquis se in pe¬
nitentia maceret. etiã
petit interdicat. Si sic
nobis afflictis et pem¬
teñtib a deo dimitrit᷑
quod iniuste egimus.
si pro amore illius. et
hoc quod nobis iuste
competit relacemus.

Expanded text:
dicitur: Sanctificate dicitur: Sanctificate jejunium . Jejunium quippe sanctificare est, adjunctis bonis aliis, dignam Deo abstinentiam carnis ostendere. Cesset ira, sopiantur jurgia. Incassum enim caro ata pravis suis voluptatibus animus non refrenatur, cum per prophetam Dominus dicat: Ecce in die jejunii vestri invenitur voluntas vestra, et omnes debitores vestros repetitis . Neque enim qui debitorem suum, hoc quod dedit repetit, aliquid injuste facit; sed dignum est ut quisquis se in poenitentia macerat, etiam petit interdicat. Sic  Text. sic sic nobis afflictis et poenitentibus a Deo dimittitur quod injuste egimus, si pro amore illius et hoc quod nobis juste competit relaxemus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcibum cecidimus. ad
hȩc in quantum põs¬
sumus. ꝑ abstinentiã
resurgamus. Sed ne
mo sibi tandem absti¬
nentiam solam posse¬
crecdat sufficere. cum
ꝑ propham dominus
dicat. Nonne hoc ẽ
magis ieiunium quod
enti panem tuum. et
egenos uagosq induc
un domumꝰ tuam. Cũ
uideris nudum õꝑi
eum. et carnem tuam
nec despexeris. Illud
ergo ieuinium deus
adprobat. quod ad eiꝰ
oculos manus elemo¬
sinarum leuat. quod
cum proximi dilecti¬
one agitur. quod ex
pietate conlitur. Hoc
ergo quod tibi subtra¬
his. alteri largire. Et un¬
de tua caro affligitur.
inde egentis proximi
caro reparetur. Hinc
et plangeretis. nuiqͥd
ieuinium ieiunastis mi¬
chi: Et cum comeditis
et bibitis. nunquid nos
uobis comeditis. et uo¬
bismet ipsis bibitis:
Sibi enim cõmedit et bi¬
bit. qui alimenta cor¬
poris quȩ sunt cõmii¬
nia dona conditoris
sine indigentib ꝑ̾ci¬
pit. Et sibi quisq ieiũ
mocdum offerenda cu¬
stodit. Hinc ꝑ iohel

Expanded text:
per cibum cecidimus, ad per cibum cecidimus, ad haec, in quantum possumus, per abstinentiam resurgamus. mo sibi eamdem abstinentiam solam credat posse sufficere, cum per prophetam Dominus dicat: Nonne hoc est magis jejunium quod anem tuum, et egenos vagosque induc in domum tuam; cum videris nudum, operi eum, et carnem tuam ne despexeris . Illud ergo jejunium Deus approbat, quod ad ejus oculos manus eleemosynarum levat, quod cum proximi dilectione agitur, quod ex pietate conditur. Hoc ergo quod tibi subtrahis, alteri largire, ut unde tua caro affligitur, inde egentis proximi caro reparetur. Hinc et plangeretis, nunquid jejunium jejunastis mihi? Et cum comeditis et bibitis, nunquid non vobis conteditis, et vobismetipsis bibitis? Sibi enim comedit et bibit qui alimenta corporis, quae sunt communia dona conditoris, sine indigentibus percipit. Et sibi quisque jejunamodum offerenda custodit. Hinc per Joelem
Abbreviated transcription (Latin):
made ueniunt. quarũ
uidelicet dies. quadra¬
ginta duo fiunt. Cx
quib dumsex dies do¬
minici abstinentie su¬
btrahintur. non plꝰ
in abstinentiam quã
triginta et sex remanẽt.
trecentos et sexaginta.
dies annus dicitur.
nos autem ꝑ triginta
et sex dies affligimur.
quasi anni nostri deci¬
mas deo damus. ut qͥ
nobismet ipsis ꝑ accep¬
tum annum uiximus
auctori nostro in eius
in lege iubemini de¬
cimas rerum. ita ei of¬
ferre contendite et de¬
cimas dierum. Unus¬
quisq in quantum
uirtus suppecit carnẽ
maceret. eiusq desidẽ¬
ria affligat. concupis¬
centias turpes interfi¬
ciat. ut uixta pauli
uocem hostia uiua fi¬
at. Hostia quippe et
immolatur et uiua ẽ
quando et ab hac u¬
ta homo non deficit.
et tamen carnalibus
desideriis occidit. Ca¬
ro nos leta traxit ad
culpam. afflicta redii¬
cat ad ueniam. Auc¬
tor et enim mortis no¬
stre ꝑ fructum ligni
uẽtiti uite precẽp̃ta
transgressus est. Qui
ergo a paradisi gaudiis

Expanded text:
madae veniunt, quarum madae veniunt, quarum videlicet dies quadraginta et duo sunt: ex quibus dum sex dies Dominici ab abstinentia subtrahuntur, non plus in abstinentia quam triginta et sex dies remanent. trecentos et sexaginta quinque dies annus ducitur, nos autem per triginta et sex dies affligimur, quasi anni nostri decimas Deo damus: ut qui nobismetipsis per acceptum annum viximus, auctori nostro nos in ein lege jubemini decimas rerum, ita Deo offerre contendite et decimas dierum. Unusquisque, quantum virtus suppetit, carnem maceret, ejusque desideria affligat, concupiscentias turpes interficiat, et juxta Pauli vocem, hostia viva fiat. Hostia quippe et immolatur, et viva est, quando et ab hac vita homo non deficit, et tamen se a carnalibus desideriis occidit. Caro nos laeta traxit ad culpam, afflicta reducat ad veniam. Auctor etenim mortis nostrae per fructum ligni vetiti vitae praecepta transgressus est. Qui ergo a paradisi gaudiis
Abbreviated transcription (Latin):
nullum omnimodo cy¬
bum sumpsit. Nos qͦ
in quantum possumꝰ
annuo quadragesime
tempore carnem nostrã
ꝑ abstinentiam afflige¬
re conamur.Cur ergo
in abstinentia quadra¬
genarius numerus custo¬
ditur. nisi quia uirtꝰ
decalogi ꝑ libros qua¬
tuior sancti euuangłii
implctur¬
⁊ Denarus de enĩ quaier
ductꝰ. in quadragenarium.
surgit qͥa tũc decalogi man¬
data ꝑficimꝰ. cũ ꝓfecto qͣtuor
libros st̃ euangełĩ enstodĩ. Ex qua
re sentiri et aliud po¬
test. In hoc enim mor¬
tali corpore . ex quãtu¬
or elementis subsistimꝰ.
et ꝑ uoluptates euisde
corporis. preceptis do¬
minicis contraimus
Precẽpta autem domi¬
nica. per decalogum
sunt accẽpta. Qui er¬
go ꝑ carnis desideria
decalogi mandata cor¬
tempsimus. dignum
est ut eandem carnẽ
quaterdecies affligamꝰ.
quamuis de hoc qua¬
dragesime tempore est
ad huc aluic quod pos¬
sit intelligi. Apresenti
et enim die usq ad
paschalis sollempnitã¬
tis gaudia. sex ebdo¬

Expanded text:
nullum omni modo cinullum omni modo cibum sumpsit. Nos quoque in quantum possumus, annuo quadragesimae tempore carnem nostram per abstinentiam affligere conamur. Cur ergo in abstinentia quadragenarius numerus custoditur? Nisi quia virtus Decalogi per libros quatuor sancti Evangelii impletur? Denarius etenim quater ductus, in quadragenarium surgit: quia tunc Decalogi mandata perficimus, cum profecto quatuor libros sancti Evangelii custodimus. Ex qua re sentiri et aliud potest. In hoc enim mortali corpore ex quatuor elementis subsistimus, et per voluptates ejusdem corporis praeceptis Dominicis contraimus: praecepta autem Dominica per Decalogum sunt accepta. Qui ergo per carnis desideria Decalogi mandata contempsimus, dignum est ut eamdem carnem quaterdecies affligamus. Quamvis de hoc Quadragesimae tempore est adhuc aliud quod possit intelligi. A praesenti etenim die usque ad Paschalis solemnitatis gaudia sex hebdo
Abbreviated transcription (Latin):
eius altius cresceret. si
hostem suum non ex¬
tinguendo. sed interim
paciendo superaret. No¬
tandum uero quod sub¬
ditur. quia receclente
diabolo. angeli mini¬
strabant ei. Ex qua re
quid aliud quam uniꝰ
ꝑsone. utrãq natura.
ostenditur:: Quia et
homo est quem diãbo¬
lus temptat. et isdem
ipse deus est. cui ab as¬
gelis ministratur. Cog¬
noscamus igitur in eõ
natiiram nostram. q
nisi hunc diabolus hõ¬
minem cerneret. non
temptaret. Ueneremur
in illo diuinitatem suã.
quia nisi suꝑ omnia ds̃
existeret. ei nullo modo
angeli ministrarent. S
draginta dierum absti¬
nentiam nostri recdemp¬
toris audiuimus. quia
quadragesime tempus
inchoamus. discutien¬
dum nobis est. cur hec
ipsa abstinentia ꝑ qua¬
draginta dierum mi¬
merum custoditur. Mo¬
yses enim ut legem ac¬
ciꝑet secundo. diebus
quadraginta ieunauit.
Helyas in deserto quadra¬
ginta dieb abstinuit.
Ipse auctor hominum
ad hominem ueniens.¬
in quadraginta diẽb

Expanded text:
ejus altius cresceret, si ejus altius cresceret, si hostem suum non extinguendo, sed interim patiendo superaret. Notandum vero quod subditur: Quia recedente diabolo angeli ministrabant ei. Ex qua re quid aliud, quam unius personae utraque natura ostenditur. Quia et homo est, quem diabolus tentat, et eisdem ipse Dominus est, cui ab angelis ministratur. Cognoscamus igitur in eo naturam nostram, quia nisi hunc diabolus hominem cerneret, non tentaret. Veneremur in illo divinitatem suam, quia nisi super omnia Deus existeret, ei nullo modo angeli ministrarent. Et draginta dierum abstinentiam nostri Redemptoris audivimus, qui quadragesimae tempus inchoamus, discutiendum nobis est, cur haec ipsa abstinentia per quadraginta dierum numerum custoditur. Moyses enim, ut legem acciperet secundo, diebus quadraginta jejunavit. Helias in deserto quadraginta diebus abstinuit. Ipse auctor hominum, ad homines veniens, quadraginta diebus
Abbreviated transcription (Latin):
modis a secrincdo hõmi¬
ne uincitur. quib pri
mum se uicisse głatur.
ut a nostris cordib ip¬
so aditu captus exeat.
quo nos aditu intro
in hac temptatione dm̃¬
ca considerare debeamꝰ
quia temptatus a diã¬
bolo dominus sacri elo¬
quĩi precepta respondit.
Et qui eo uerbo quod e¬
rat temptatorem suum
mergere in abissum po¬
terat. uutitem sue po¬
tentie non ostencdit. so¬
la diuine scripturȩ pre¬
cepta edidit. quatenus
nobis sue pacientie p̾¬
beret exemplum. ut qͦ¬
tiens a prauis homini¬
bus aliquid patimur.
ad doctrinam excitem᷑.
potius quam ad uin¬
ix¶ dictam. Pensate quan¬
ta est pacientia dei:
quanta in pacientia
nostra. Nos si in iuri¬
is. aut aliqua lesione
prouocam᷑. furore ꝑmõti.
aut quantum possumꝰ
nosmetipsos ulciscimur.
aut quod non possu¬
mus facere. minamur.
Ecce aduersitatem diabo¬
li dõminus ꝑtulit. et
nichil ei nisi mansuetu¬
dinis uerba respondit.
Portat quem punire po¬
terat. ut hoc in laude

Expanded text:
modis a secundo homimodis a secundo homine vincitur, quibus primum hominem se vicisse gloriatur, ut a nostris cordibus ipso aditu captus exeat, quo nos aditu intromin hac tentatione Dominica considerare debeamus. Quia tentatus a diabolo Dominus, sacri eloquii praecepta respondit. Et qui eo verbo quod erat, tentatorem suum mergere in abyssum poterat, virtutem suae potentiae non ostendit. Sola divinae Scripturae praecepta dedit, quatenus suae nobis patientiae praeberet exemplum. Ut quoties a pravis hominibus aliquid patimur, ad doctrinam excitemur, potius quam ad vindictam. Pensate quanta est patientia Dei, quanta impatientia nostra. Nos si injuriis, aut aliqua laesione provocamur, furore permoti, aut quantum possumus nosmetipsos ulciscimur, aut quod non possumus facere, minamur. Ecce adversitatem diaboli Dominus pertulit, et nihil ei nisi mansuetudinis verbum respondit. Portat quem puniri poterat, ut hoc in laude
Abbreviated transcription (Latin):
gula quippe temptã¬
uit. cum cibum ligni
uetitum ostendit. atq
ad comedendum suasit.
Ex uana autem gla tem¬
ptauit cum diceret. sci¬
Auaritia enim . non so¬
lum peciinie ẽ. sed eti¬
am altitridinis. Recte
enim auaritia dicitur.
cum supra modũ sub¬
limitas ambitur. Si
enim non ad auaritiã
honoris rapina ꝑtine¬
ret. nequaquam ꝑau¬
lus de unigenito filio
diceret.Non rapinam
arbitratus est esse se
ȩqualem deo. In hoc
ergo diãbolus parentẽ
nostrum ad su ꝑ̾biam¬
traxit. quod eiun ad a¬
uaritiam sublimmit᷑as ex¬
citauit. Sed quib mo¬
dis primum hominẽ
strauit. eisdem modis
secundo homini temp¬
tato succiibuit. ꝑgu¬
lam quippe temptãt.
cum dicit: Dic ut lapi¬
des isti panes fiant. ꝑ
uanam gloriam temp¬
tat. cum dicit. Si filius
dei es. mitte te deorsũ.
Per sublimitatis auariciã
temptat. cum regna om¬
nia mundi ostenͣdit di¬
cens. Hȩc oinnia tibi da¬
bo. si procidens adorã¬
ueris me. Sed eisclem

Expanded text:
gula quippe tentavgula quippe tentavit, cum cibum ligni vetitum ostendit, atque ad comedendum suasit. Ex vana autem gloria tentavit, cum diceret: EriAvaritia enim non solum pecuniae est, sed etiam altitudinis. Recte enim avaritia dicitur, cum supra modum sublimitas ambitur. Si enim non ad avaritiam honoris rapina pertineret, nequaquam Paulus de unigenito Filio diceret: Non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo . In hoc ergo diabolus parentem nostrum ad sutraxit, quod eum ad avaritiam sublimitatis excitavit. Sed quibus modis primum hominem stravit, eisdem modis, secundo homini tentato, succubuit. Per gulam quippe tentavit eum, qui dicit: Dic ut lapides isti panes fiant. Per vanam gloriam tentavit, cum dicit: Si filius Dei es, mitte te deorsum. Per sublimitatis avaritiam tentavit, cum regna omnia mundi ostendit, dicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me. Sed eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
re. Sed scĩendum nob ẽ.
quia trib modis temp¬
tatio agitur. suggestio¬
ne. delectatĩone. con¬
sensu. Et nos cum tem¬
ptamur. plerimq in de¬
lectatione. aut etiam in
consensu labimur. quia
ex carnis peccato pr̃o¬
pagati. in nobis ipsis
etiam gerimus. unde
certamina toleramus.
Deus uero qui in u̾tero
uirginis incarnatus.
in mundum sine peccã¬
to uenerat. nichil coz¬
tradictionis in semet¬
ipso tolerabat. Tempta¬
ri ergo ꝑ suggestionem
potuit. sed eius mentẽ
peccati delectatio non
momordit. atq ideo oĩs
diabolica illa tempta¬
tio. foris non intus fuit.
Sed si ipsum ordinem tẽ¬
ptationis eius aspicimꝰ.
pensemus quanta mag¬
nitudine nos a temp¬
tatione liberãmur. Ai¬
tiquus bostis. contra
primum hominem pa¬
rentem nostrum. in tri¬
bus se temptationib
erexit. quiã hunc uide¬
licet gula. uana gła.
et auaritia temptauit:
Sed temptando suꝑauit.
quia sibi eum per coi¬
sensum subdiclit. Eoc

Expanded text:
re. Sed sciendum nobis est, re. Sed sciendum nobis est, quia tribus modis tentatio agitur, suggestione, delectatione, consensu, et nos cum tentamur, plerumque in dilectione, aut etiam in consensu labimur, quia de carnis peccato propagati in nobis ipsis etiam gerimus, unde certamina toleramus. Deus vero, qui in utero virginis incarnatus, in mundum sine peccato venerat, nihil contradictionis in semetipso tolerabat, tentari ergo per suggestionem potuit, sed ejus mentem peccati delectatio non momordit. Atque ideo omnis diabolica illa tentatio feris non intus fuit; sed si ipsum ordinem tentationis ejus aspicimus, pensemus, quanta magnitudine nos a tentatione liberamur. Antiquus hostis contra primum hominem, parentem nostrum, in tribus se tentationibus erexit. Quia hunc videlicet gula, vana gloria, et avaritia tentavit. sed tentando superavit, quia sibi eum per consensum subdidit. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
tem excelsũ ualde. Sed ue¬
re et absq ulla questi¬
one conuenienter ac¬
cipitur. ut a scõ sp̃u
in deserto ductus creda¬
tur. ut illic eum suus
sp̃s diceret. ubi hunc
ad temptandum spiri¬
tus malignus inueni¬
ret. Sed ecce cum dici¬
tur deus homo uel in
excelsum montem. uel
in sanctam ciuitatem
a diãbolo assumptus.
mens refugit humaua
hoc audire aures expa¬
uescunt. Que tam̃ ñ
esse incredibilia
cognoscimus. si in illo
et alia facta pensamꝰ.
Certe iniquorum oinni¬
um diabolus caput ẽ
et huius capitis men¬
bia sunt omnes iniqͥ
An non diaboli menbrũ¬
fuit pilatus: An non
ꝑsequentes. et milites
crucifigentes fuerunt.
Quidergo mirum si se ah
illo ꝑmisit in montem
duci. qui se ꝑtulit eti¬
am et a menbris illius
crucifigi: Non est er¬
go indignum redemp¬
tori nostro quod temp¬
tari uoluit. qui uene¬
rat occidi. Iustum
quippe erat. ut sic tep̃¬
tationes nostras suis
temptionib uinceret.
qui et mortem nostram
uenerat sua morte suꝑa¬

Expanded text:
Sed vere et absque ulla quaestione convenienter accipitur, ut a sancto Spiritu in desertum ductus credatur, ut illic eum suus Spiritus duceret, ubi hunc ad tentandum spiritus malignus inveniret, sed ecce cum dicitur: Deus homo vel in excelsum montem, vel in sanctam civitatem a diabolo assumptus, mens refugit humana, hoc audire aures expavescunt. Qui tamen non esse incredibilia ista agnoscimus, si in illo et alia facta pensamus. Certe iniquorum omnium diabolus est caput, et hujus capitis membra sunt omnes iniqui. An non diaboli membrum Pilatus? an non persequentes, et milites crucifigentes fuerunt? Quid ergo mirum, si se ab illo permisit in montem duci, qui se pertulit etiam a membris illius crucifigi? Non est ergo indignum Redemptori nostro, quod tentari voluit, qui venerat occidi. Justum quippe erat, ut sic tentationes nostras suis tentationibus vinceret, sicut et mortem nostram venerat sua morte supera
Abbreviated transcription (Latin):
Acsi diceret. Nolite in humana sapien¬
tia głari. sed stulti estote scło. ut sitis
dño sapientes sicut scͥptum ẽ. Beatꝰ¬
homo quem tu erudieris dũe. &e de
lege tua docueris eum: Nulli malũ

Expanded text:
it: Nolite in humana sapientia gloriari, sed stulti estote saeculo, ut Domino sitis sapientes, sicut scriptum est: Beatus quem tu erudieris, Domine, et de lege tua d
Abbreviated transcription (French):
cuti. Uidẽre possumus
transire non possumus.
Et nos uideamus qui d fu¬
gerimus. et uos iudeatis
stra gaudia cumulant
uestra tormenta. et urã
tormenta ciimulant nr̃a

Expanded text:
t’: ‘Videre possumus, transire non possumus; et nos uidemus quod fugimus et uos uidetis stra gaudia accumulant uestra tormenta et uestra tormenta accumulant nostra
Abbreviated transcription (Latin):
citi ꝑuersa et in utilia
mortalium uerba decli¬
nare. studeamus a suꝑ¬
uacuis seculi fallentis
oculos auertere specta¬
culis. quatinus resur¬
rectionis nostre gloria
choruscante. et ipsi que
modo nequiuimus. ma¬
gnalia nostri conditoris
aspicere. simul et dicere
mereamur. prestante ip¬

Expanded text:
citi perversa et inutilia citi perversa et inutilia mortalium verba declinare; studeamus a supervacuis saeculi fallentis oculos avertere spectaculis, quatenus resurrectionis nostrae gloria coruscante, et ipsi qumodo nequimus, magnalia nostri conditoris videre simul et dicere mereamur, praestante ip
Abbreviated transcription (Latin):
nem eius erat futũrus
retarderetur. aut certe
hi qui am eandem u¬
sionẽ auclientes cre¬
didissent. uiso crucis
obprobrio scandalira¬
rentur. Oportunius au¬
tem completa passio¬
ne. resurrectione. et
ascensione enus in ce¬
lum. repletis spiritu
sancto apłis predicata
est. quatinus omnes
qui sacramentis eius
iniciari uoluissent. ñ
solum effectum resur¬
rectionis credere. sed
etiam mocdum euisde
resurrectionis. ab his
cognoscere. nec non
et ȩternitatem diuine
natiuita mͣ apatre au¬
dierant cunctis parit̃
creclendam amandamq
predicarent. Exposita
dõmimi uidere delectat.
transcensis carnalibus
ciesideriis. subeamus in
montem U uirtu¬
tum. Si adue  stimen¬
ta domini candidissima
ꝑtinere uolumus. mun¬
demus nos ab ommi in¬
quinamento carnis et
spiritus. ꝑficientes san¬
ctificationem in timo¬
re cdei. Si uocem dei pa¬
tris audire. si consub¬
stantialis ei filii maies¬
tatem desideramus in¬
tueri. studeamus solli¬

Expanded text:
nem ejus erat futurus, nem ejus erat futurus, retardaretur; aut certe hi qui eamdem visionem audientes credidissent, viso crucis opprobrio scandalizarentur. Opportunius autem completa passione, resurrectione et ascensione ejus in coelum, repletis Spiritu sancto apostolis praedicata est, quatenus omnes qui sacramentis ejus initiari voluissent, non solum effectum resurrectionis credere, sed etiam modum ejusdem resurrectionis ab his qediscere, nec non et aeternitatem divinae nativitatis, quam a Patre audierant, cunctis pariter credendam amandamque praedicarent. Exposita gloriam videre delectat, transitis carnalibus desideriis, subeamus in montem virtutum. Si ad vestimenta Domini candidissima pertinere volumus, mundemus nos ab omni inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei. Si vocem Dei Patris audire, si consubstantialis ejus Filii majestatem desideramus intueri, studeamus solli
Abbreviated transcription (Latin):
discipulorum ne cruci¬
fixo domino titubet
solidatur. dum inminen¬
te crucis articulo. et
humanitatis eius quã¬
liter ꝑ resurrectionem
sit sublimanda celesti
luce monstratur. et qr
coeternus sit in diui¬
nitate patri filius eiꝰd
quatinus adueniente
hora passionis minus
morientem dolerent.
quem post mortem mox
glorificandum in hõmi-¬
ne. in diuinitate autẽ
sẽper adõ patre glorifica¬
tum meminissẽt. uerũ disci¬
pli quasi carnales adhuc
audita dei uoce timen¬
dominus autem quasi
pus ꝑ omnia magister
uerbo summul eos et tac¬
tu consolatur. et eri-¬
git. Et descendentibus
illis de monte. prece¬
pit ih̾c dicens. Nemi¬
ni dixeritis uisionem.
donec filius hõminis
a mortius resurgat. Hi¬
sionem sue ostense ma¬
iestatis ad tempus tace¬
ri precepit. nesi palam
uulgarẽtur in popu-¬
los. aut dispensationẽ
passionis illius. idem
populi principib re¬
pugnando impedirent.
et sic humane salutis
effectus. qui ꝑ sangui¬

Expanded text:
discipulorum, ne crucidiscipulorum, ne crucifixo Domino titubet, solidatur, dum imminente crucis articulo et humanitas ejus, qualiter per resurrectionem sit sublimanda coelesti luce monstratur: et quia coaeternus sit in divinitate Patri Filius, coelquatenus adveniente hora passionis minus morientem dolerent, quem post mortem mox glorificandum in homine, in divinitate autem semper a Deo Patre glorificatum meminissent. Verum discipuli quasi carnales adhuc audita Dei voce, timenDominus autem quasi pius per omnia magister, verbo simul eos et tactu consolatur et erigit. Et descendentibus, inquit, illis de monte, praecepit Jesus, dicens: Nemini dixeritis visionem, donec Filius hominis a mortuis resurgat. Visionem ostensae suae majestatis ad tempus taceri praecepit, ne si palam vulgaretur in populos, aut dispensationem passionis illius iidem populi principibus repugnando impedirent, et sic humanae salutis effectus, qui per sangui
Abbreviated transcription (Latin):
tem filii hominis fã¬
ciem cernere desidera¬
bant. affuit pater in
uoce. Aicens eiumndem
esse filium suum di¬
lectum. in quo sibi be¬
ne complacuisset ut
discerent ab humani¬
tatis eius gloria quã
uidebant. ad diuinita¬
tis qua equalis est illi
contemplancdam sus¬
pirare presentiam. Qͦs
autem ait uox paterna
de filio. in quo michi
bene complãcui. hoc
ẽ. quod idem filius a¬
libi testatur. Et qui me
misit mecum ẽ. et noz
reliquit me solum. qr
que placita sunt ei.
facio semper. Et quod
adiunxit ipsum audi¬
te. admonuit eum eẽ.
stris tanquam me ip¬
sum audietis. iuxta
omnia quetiunq lo¬
cutus fuerit uobis.
Neq enim moysen et
heliam. id est legem
et ꝓph̾as audiri uetat.¬
ret᷑. sed omnib his au¬
ditionẽ filiĩ. qui legẽ
et propħas uenit ad¬
imꝑlere preferendam
insinuat. cunctis uete¬
rib instrumẽntis typis
et enigmãtib lucem
euuangłice ueritatis
ante ponendam inti¬
mat. Et quidem pia
dispensatione fides

Expanded text:
tem Filii hominis fatem Filii hominis faciem cernere desiderabant, adfuit Pater in voce, docens eumdem esse Filium suum dilectum, in quo sibi bene complacuisset: ut discerent ab humanitatis ejus gloria quam videbant, ad divinitatis qua aequalis est illi contemplandam suspirare praesentiam. Quod autem ait vox paterna de Filio, In quo mihi bene complacui, hoc est quod ejus Filius testatur: Et qui me misit, mecum est: et non reliquit me solum, quia ego quae placita sunt ei, facio semper . Et quod adte, admonuit eum esse stris tanquam me, ipsum audietis juxta omnia quaecunque locutus fuerit vobis . Neque enim Moysen et Eliam, id est legem et prophetas, audiri vetat; sed omnibus his auditionem Filii, qui legem et prophetas venit adimplere, praeferendam insinuat, cunctisque veteris instrumenti typis et aenigmatibus lucem evangelicae veritatis anteponendam intimat. Et quidem pia dispensatione fides
Abbreviated transcription (Latin):
nũc quoq non uideñ¬
tes crecditis. Quem cum
uideritis. exultabitis le¬
ticia in e ꝯ: narrabili¬
¶ et glorificata. Sequit᷑.
Adhuc eo loquente. eccez
nubes lũcida obumbra¬
uit eos. Et ecce uox cle
nube dicens. Hic est
filius meus dilectus
in quo michi compla¬
cui. ipsum audite.
Quia tabernacula face¬
re querebant obtectu
lucide nubis acamo¬
nentur. in illa uite cȩ¬
lestis habitatione do¬
mos non esse necessa¬
rias. ubi omnia domi¬
nus eterna sue lucis
obumbratione prote¬
geret. Qui enim ppłm
ꝑ deserta gradientem
ne ꝑ diem sol neq lu¬
na ureret ꝑ noctem qͣ¬
draginta annos expan¬
dit nubem in ꝓtectio¬
nem eorum. quantoma¬
gis inhabitantes inta¬
bernaculo regni cȩles¬
tis in secula. suarum
uelamento ꝓteget ala¬
rum: Scimus enim
docente apło. quoniã
si terres tris domus
huuis habitationis dis¬
soluatur. quod edifica¬
tionem ex deo habemꝰ
domum non manufac.¬
tam ȩternam in cęlis:
quoniam resplenden¬

Expanded text:
nunc quoque non vidennunc quoque non videntes creditis, quem cum videritis, exsultabitis laetitia inenarrabili et glorificata . Adhuc eo loquente, ecce nubes lucida obumbrait eos, et ecce vox de nube dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ipsum audite. Quia tabernacula facere quaerebant, obtectu lucidae nubis admonentur in illa vitae coelestis habitatione domos non esse necessarias, ubi omnia Dominus aeterna suae lucis obumbratione protegit. Qui enim populum per deserta gradientem, nec per diem sol, nec luna ureret per noctem, quadraginta annos expandit nubem in protectionem eorum, quanto magis inhabitantes in tabernaculo regni coelestis in saecula sanctarum velamento proteget alarum? Scimus enim docente Apostolo: Quia si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo habemus, domum non manufactam aeternam in coelis . Quia vero resplenden
Abbreviated transcription (Latin):
quia reuera solum ho¬
minis bonum est in¬
trare in gau̾dium do¬
mini sui. et huic con¬
temꝑ ando in eternũ
adsistere. Unde merito
nichil umquã boni uer¬
ri habuisse putanclus
est. cui reatu suo exi¬
gente. continget num¬
creatoris. Quod si beatꝰ
petrus glorificatam ap̃i
humanitatem contem¬
platus tanto afficitur
gaudio. ut nullatenus
ab eius intiitu uelit se¬
cerni. quid putamus
duob tantum sanctis
moyse uidelicet et helya
transfiguratam in moi
te hominis xpi speciem
uidere bonum maximũ
duxit. qui sermo ualet¬
explicare.qui sensus ua¬
let comprehendere. qͣn¬
ta sint gaudia iustorũ.
cum accesserint ad syon
montem et ciuitatem
dei uiuentis iheriisalẽ
celestem. et multorum
milium angłoꝵ frequẽ¬
tiam. ipsumq ciuitatis
euisdem artificem et cor¬
ditorem deum. non per
speculum et in enigina¬
te sicut nunc. s fãcie
ad faciem conspexerint:
De qua uisione dicit ip¬
se petrus. loquens de
domino fidelib. In quẽ

Expanded text:
quia revera solum hoquia revera solum hominis bonum est intrare in gaudium Domini sui, et huic contemplando in aeternum assistere; unde merito nihil unquam boni veri habuisse putandus est, cui reatu suo exigente contigit nuncreatoris. Quod si beatus Petrus glorificatam Christi humanitatem contemplatus, tanto afficitur gaudio, ut nullatenus ab ejus intuitu velit secerni, quid putandumduobus tantum sanctis, Moyse videlicet et Elia, transfte hominis Christi speciem videre bonum maximum duxit, quis sermo explicare et quis sensus valet comprehendere quanta sint gaudia justorum, cum accesserit ad Sion montem, et ad civitatem Dei viventis, Jerusalem caelestem, et multorum millium Angelorum frequentiam ; ipsumque civitatis ejusdem artificem et conditorem Deum, non per speculum et in aenigte sicut nunc, sed facie ad faciem conspexerint? De qua visione dicit ipse Petrus, loquens de Domino fidelibus: In quem
Abbreviated transcription (Latin):
quisq uite celestis du¬
lcȩ̨dinem degustat. eo
amplius fastidit. om¬
nia que placebant in
infimis. merito petrus
uisa domini et sancto¬
rum eius maiestate re¬
pente cuncta que no¬
uerat terrena obliuis¬
citur. solis his que ui¬
det ꝑpẽtuo delectatur
adherere dicens. Domi¬
ne bonum ẽ. nos hic
esse. Si ius. faciamus
hic tria tabernãcula.
Tibi unum. moysi unũ
et helie unum. Et qui¬
dem beatuf beatus pe¬
trus sicut alius euuã¬
głista testatur nescie¬
bat quid diceret. in eo
quod in celesti conuersa¬
tione tabernacula facien¬
da putauit. In illa nãq
celestis uite gloria do¬
mus necessaria nos erit
ubi diuine contempla¬
tionis luce omnia paci¬
ficante. aura aduersita¬
tis aliciuus timenda
nulla remanebit. testan
eiusdem suꝑne ciuita¬
tis claritatem describẽs
dicit inter alia. Et tem¬
plum Et non uicdi in
ea. Dominus enim om¬
mpotens. templum il¬
lius ẽ. et agnus. Sed
bene nouerat quid di¬
ceret. cum ait. domine
bonum ẽ. nos hic esse:

Expanded text:
quisque vitae coelestis dulcedinem degustat, eo amplius fastidit omnia quae placebant in infimis, merito Petrus, visa Domini et sanctorum ejus majestate, repente cuncta quae noverat terrena obliviscitur, solis iis quae vidit perpetuo delectatur adhaerere, dicens: Domine, bonum est nos hic esse, si vis, faciamus hic tria tabernacula, tibi unum, Moysi unum, et Eliae unum. Et quidem beatus Petrus, sicut alius evangelista testatur , nesciebat quid diceret, in eo quod coelesti conversatione tabernacula facienda putavit. In illa namque coelestis vitae gloria domus necessaria non erit, ubi divinae contemplationis luce omnia pacificante, aura adversitatis alicujus timenda nulla reejusdem supernae civitatis claritatem describens, dicit inter alia: Et templum non vidi in ea, Dominus enim omnipotens templum illius est, et agnus . Sed bene noverat quid diceret, cum ait: Domine, bonum est hic esse;
Abbreviated transcription (Latin):
se quidem qui mortu¬
us ac sepultus est. hi
qui in iudicio a morte¬
resuscitandi sunt. In
helya uero qui necdũ
mortis debitum soluit.
hi qui in aduentu iu¬
dicis uiui in ueniendi
sunt in carne. Qui u¬
triq pariter in uno eo¬
demq momento rap¬
ti innubib obuiam do¬
mino in aera. mox ꝑãc¬
to iudicio ad uitam̃
inducentur ȩternam.
Quib apte conuenit.
quod moyses et helias
in maiestate uisi esse ꝑ¬
hibentur. ꝑ excellentiam
namq maiestatis. insig¬
ne muneris quo sunt
coronandi monstratur.
Conuenit et hoc quod
excessum euis quem
completurus erat in ie¬
rusalem dixisse memor¬
rantur. quia nimirũ
unica laudis materia
fidelib suis fit passio
recdemptoris. Qui quan¬
tomagis meminerint

Expanded text:
se quidem, qui mortuus et sepultus est, hi qui in judicio resuscitandi a morte; in Elia vero, qui necdum mortis debitum solvit, hi qui in adventu judicis vivi inveniendi sunt in carne, qui utrique pariter in uno eodemque momento rapti in nubibus, obviam Domino in aera, mox peracto judicio, ad vitam perducuntur aeternam. Quibus apte convenit, quod Moyses et Elias in majestate fuisse visi perhibentur. Per excellentiam namque majestatis insigne muneris, quo sunt coronandi, monstratur. Convenit et hoc, quod excessum ejus quem completurus erat in Hierusalem, dixisse memorantur; quia nimirum unica laudis materia fidelibus sui fit passio Redemptoris; quia quanto magis ea meminerint,