comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
NTRABITS TOIS TRDO
in hasbaniȩ finib. nobilissima
francoꝵ ꝓsapia ortus fuit.
Erant autẽ parentes illiꝰ lo¬
cupletes ualde: tam in pecuniȩ
qͣm etiam in agroꝵ amplissi¬
ma possessione. Erat uͦ beatris
trudo elegans & pulcherrimꝰ
inter om̃s sue pubertatis coe¬
taneos: sapiens uerbis. pru

Expanded text:
nerabilis igitur Trudo in Hasbaniae finibus nobilissima Francorum prosapia ortus fuit. Erant autem parentes illius locupletes valde tam in pecuniae quam etiam in agrorum amplissima possessione. Erat vero beatus Trudo elegans et pulcherrimus inter omnes suae pubertatis coaetaneos, sapiens verbis, pru
Abbreviated transcription (Latin):
runt in cȩlo: qͦd in libro uirtutũ eiꝰ pͥmo plentꝰ
exposuimꝰ. Nam cũ primũ sc̃s di apud condaten¬
sem ut diximꝰ uicũ egrotare cȩpiss&: pictaui ppłi
ad etꝰ transitũ sicut turonici conuenert. Quo
migrante. grandis altercatio in utrumq surrexit
popłm. Dicebant enim pictaui. Noster est mo¬
nachus: nobis abba extitit: nos requirimꝰ cõmen
ti fuistis benedictionib: insuꝑ & uirtutib io¬
cundati. Sufficiant uobis ista om̃ia: nobis liceat
auferre uł cadauer exanime. Ad hec turonici
respondebant. Si uirtutes nobis factas sufficere
dicitis: scitote qͥa uobiscũ positus ampliꝰ est qͣm
hic oꝑatus. Nam ut p̾termittamꝰ plurima. uob̾¬

Expanded text:
runt in coelo, quod in libro virtutum ejus primo plenius exposuimus. Nam cum primitus sanctus Dei apud Condatensem, ut diximus, vicum aegrotare coepisset, Pictavi populi ad ejus transitum sicut Turonici convenerunt. Quo migrante, grandis altercatio in utrumque surrexit populum. Dicebant enim Pictavi: Noster est monachus; nobis abba exstitit; nos requirimus commenti fuistis benedictionibus, insuper et virtutibus jocundati. Sufficiant ergo vobis ista omnia: nobis liceat auferre vel cadaver 35 exanimum. Ad haec Turonici respondebant: Si virtutum nobis facta sufficere dicitis, scitote quia vobiscum positus, amplius est quam hic operatus. Nam, ut praetermittamus plurima, vobi
Abbreviated transcription (Latin):
cum magnis laudib psallentiũ dirigunt gresũ
De quoꝵ uocib pictaui ex ꝑgefacti: nichił de thes¬
auro quẽ custodiebant habentes. cũ magna confu¬
sione ad ꝓpͥa sunt reuersi. Qd siqͥs req̾rit. cur
dictione sacerdotali fuit. Nam xꝑiani qui eo teꝯ¬
pore uidebant᷑: occulte ꝑ latebras diuinũ officiũ
celebrabant. Nam siqͥ a paganis repti fuissent
xpiani: art afficiebant᷑ uerberib aut gladio trun¬
cabant᷑. A passione gͦ dñi usq ad transitũ sc̃ĩ maꝵ¬

Expanded text:
audibus psallentioque dirigunt copioso. De quorum vocibus Pictavi expergefacti, nihil de thesauro quem custodiebant habentes, cum magna confusione ad propria sunt reversi. Quod si quis requiret, cur dictione sacerdotali fuit. Nam qui Christiani eo tempore videbantur, occulte et per latebras divinum officium celebrabant. Nam si qui a paganis reperti fuissent Christiani, aut afficiebantur verberibus, aut gladio truncabantur. A Passione ergo Domini, usque transitum sancti Mar
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃̾itate. prȩbens infirmis multa
beneficia. octogesimo pͥmo ȩta¬
tis suȩ anno. eꝑatus autẽ inge¬
simo sexto. apud condatensem
diocesis suȩ uicũ excedens a
scło. feliciter migrauit ad xpor.
Transiit autẽ media nocte

Expanded text:
te, praebens infirmis multa beneficia, octuaginsimo et primo aetatis suae anno, episcopatum autem vicissimo sexto, apud Condatinsem diccisis suae vicum excedens a saeculo, filiciter migravit ad Christum. Transiit autem media noct
Abbreviated transcription (Latin):
uerat ad orientẽ cuitatis alexanctrle est leputu
hic qͦtienscumq ingrediebat᷑ in thisiasteriũ : ascen¬
debat ad supius pulpiti locũ. Et oratione facta. et
pace data ppło: uidebat ignis splendorẽ quasi egre¬
dientẽ de sede. Ad cuiꝰ fulgorem: mens eiꝰ in nimi
deponebat: ut numqͣm in throno eminentiori
ubi ipsi sederant. s sub scabello pedũ illoꝵ seder&.
Passus est autẽ hic beatissimꝰ epo tempore m aximi¬

Expanded text:
erat, ad Orientem civitatis Alexandriae, sepultus est. Hic quotiescunque ingrediebatur in Thysiasterium, et ascendebat ad superioris pulpiti locum, oratione facta, et pace data populo, videbat ignis splendorem quasi egredientem de sede. Ad cujus fulgorem, ejus mens in nimiudeponebat, ut nunquam in throno eminentiori, ubi ipsi resederant, sed sub scabello pedum illorum sederet. Passus est autem hic beatissimus episcopus tempore M
Abbreviated transcription (Latin):
ob hoc turbatio. S cũ nox iam instars. sõniq tem¬
pus aduenisss.: cunctis alto sopore qͥescentib ex
indicat qͦ in loco furtũ celaret᷑ absconditũ. Cum
gͣ lux die crastina t̾ris esss iam reddita: adhibitis
secum p̾dictus sparuus duob creditis fr̃ib ordinẽ
insionis eisdẽ exponit. Deinde ad locũ designatum
statĩ ut uir beatus indicauerat. reppert̃ s furtum.
Mox autẽ accersito diacono durissimis eũ uerbis
inerepauert. ñ tamen acerbiter uerberib uindi¬
car̃t: qͥa & hoc idem a scõ eligio in mandatis acce¬
punt. Ex qͦ facto cepint om̃s scm̃ antistitẽ ex ip¬

Expanded text:
ob hoc turbatio. Sed cum nox iam instaret somnique temob hoc turbatio. Sed cum nox iam instaret somnique tempus advenisset, cunctis alto sopore quiescentibus ex indicat, quo in loco furtum celaretur absconditum. Cum ergo lux die crastina terris esset iam reddita, adhibitis secum praedictus Sparvus duobus creditis fratribus ordinem visionis eisdem exponit. Dein de ad locum designatum statim, ut vir beatus indicaverat, reppererunt et furtum. Mox autem, accersito diacono, durissimis eum verbis increpaverunt, non tamen acerviter verberibus vindicarunt, quia et hoc idem a sancto Eligio in mandatis acceperunt. Ex quo facto coeperunt omnes sanctum antistitem ex ip
Abbreviated transcription (Latin):
rem fastidiũ. eo qͦd ꝓlixe iam extendit᷑ oratio
dignũ fore iudicaueram. ut eiꝰ terminante uita
noster qͦq terminaret᷑ sermo: nisi multimoda
me denuo ad loqͣndum impellerent. Plurina gͦ
ꝓ legentium oportimitate p̾teriens. pauca in
calce sua p̾sens liber ostendat. Postqͣm de scło uir¬
rachina capͥna ex episcopio ualde optima: qͦ nimi¬
rum in beselio fuerat p̾die supposita feretro. Qm
ilico cunctis discedentib diaconꝰ quida uffo nomi¬
ne. sueuus qͦq natione. crpiditatis stimulis exa¬
gitatus clancule rapuit: atq in lectũ sibunet sub
stramine abscondit. Igit᷑ corpore ex more tradito
sepulture: cũ ministri exeqͥarum redissent atq
ablatã recognouissent. uehem̃ter mox conterriti.
cȩpunt eand̾e in diu̾sa pqͥrere. Cũq dui discur¬
rentes .& huc illuoq inuestigantes nullũ rei ꝑdite
capent indiciũ: orta est inter ministros nͥ modica

Expanded text:
rem fastidium, eo quod prolixe jam extenditur oratio, rem fastidium, eo quod prolixe jam extenditur oratio, dignum fore judicaveram, ut ejus terminante vita, noster quoque terminaretur sermo, nisi multimoda me denuo ad loquendum impellerent: plurima ergo pro legentium opportunitate praeteriens, pauca in calce sua prachina caprina ex episcopio valde optima, quae nimirum in beselio fuerat pridie subposita feretro; quam ilico, cunctis discedentibus, diaconus quidam Uffo nomine, Suevus quoque natione, cupiditatis stimulis exagitatus, clancule rapuit atque in lectum sibimet sub stramine abscondit. Igitur corpore ex more tradito sepulturae, cum ministri exequiarum redissent atque ablata recognovissent, vehementer mox conterriti coeperunt eandem in diversa perquirere; cumque diu discurrentes et huc illucque investigantes nullum rei perditae caperent indicium, orta est inter ministros non modica
Abbreviated transcription (Latin):
ñ emendabit᷑. Ex quo u̾bo cuncti pene tabefa¬
c̾ti. atq in angorem uersi: cepunt mutuo suspi¬
rantes dicere. Non contingat dñe famulis tuis
hec uidere que loqueris s magis annis multis
ad ornatũ eccłȩ suȩ dñs pauꝑumq p̾sidiũ. beati¬
tudinẽ tuam hic uernare ꝑmittat. Ad hec ille
naturȩ conditio: ut post multiplicia uitȩ huiꝰ
oblectamenta. tande iam ꝑgantꝰ ad ueniã. Sed
& uobis expedit. ut cum affectu nequeatis. a sola
ꝓculdubio tempus iam p̾finitũ est. Porro ad
uos autẽ clamabitis ob dolorẽ cordis: &. ꝓpt̾ contͥcio
nem spc ululabitis. Hinc qͦq in libro eccłastico dicit᷑
Timentidm bene erit in extͦmis .s. in die defuncti¬
oms suȩ benedicet᷑. Hinc &. alias scͥptũ est. Bonoꝵ
laboꝵ eiꝰ głosus erit fructus: & in ꝑpetuũ corona¬
tus tͥumphat. Hec nos de obitu uł suꝑ obitũ sci
uiri narrasse sufficiat: ceterũ ne legentib ingere¬

Expanded text:
non emendabitur'. Ex quo verbo cuncti paene tabefanon emendabitur'. Ex quo verbo cuncti paene tabefacti atque in angorem versi, coeperunt mutuo suspirantes dicere: 'Non contingat, domine, famulis tuis haec videre quae loqueris, sed magis annis multis ad ornatum ecclesiae suae Dominus pauperumque praesidium beatitudinem tuam bic vernare permittat'. Ad haec ille,naturae conditio, ut post multiplicia vitae huius oblectamenta tandem iam pergamus ad veniam; sed et vobis expedit, ut cum effectu nequeatis, vel solprocul dubio tempus iam praefinitum est'. Porro ad uos autem cnem spiritus ululabitis . Hinc quoque in libro Ecclesiastico dicitur: Timenti Deum bene erit in extremis, et in die defunctionis suae benedicetur . Hinc et alias scriptum est: Bonorum laborum ejus gloriosus erit fructus, et in perpetuum coronatus triumphat . Haec nos de obitu vel super obitum sancti viri narrasse sufficiat. Caeterum ne legentibus ingere
Abbreviated transcription (Latin):
ACTUM EST: AUTEO
in dieb illis. postqͥm eligiꝰ
cunctosq labores eqͥnmiter
tolerauit: post uite tempo¬
rariȩ administrationẽ bene
transactã post multiplicia
miscđiȩ oꝑa. post dulcia ui¬
te exempla. post innumera
captiuoꝵ agmina liberata.
ꝓpost monachoꝵ uirginu̾q multitudinẽ copiosao:
do traditam cenobiisq mancipatã. post inim̃sam
iam insenio ȩtate. cũ ess&. annoꝵ amplitꝰ septua¬
ginta. cunctis bonis oꝑib refertus. sentiens iam
dissolutionẽ sui corporis imminere: cȩpit qͥdam
cdie cum discipłis nouiomo in oppido deambulare
Et fortiutii conspiciens eniiꝰ uidit in fronte basi¬
licȩ sc̃i medardi parictẽ ex parte dissipatũ: iamq
timio uocari & parietis infirmitatẽ ilico cũ li¬
niamentis solidare. Cui cum discipłi dicerent opor¬
tunum dñe temptis expectet᷑. ut faciltꝰ ac solidiꝰ
enendet᷑: ille respondit. Sinite huc usq filioli:
qm̃ si mͦ ñ emendat᷑ me iam suꝑstite in corpore

Expanded text:
actum est autem in diebus illis, postquam Eligius cunctosque labores aequanimiter toleravit, post vitae temporariae administrationem bene transactam, post multiplicia misericordiae opera, post dulcia vitae exempla, post innumera captivorum agmina liberata, post monachorum virginumque multitudinem copiosam Deo traditam coenobiisque mancipatam, post inmensam iam in senio aetate, cum esset annorum amplius septuaginta, cunctis bonis operibus refertus, sentiens iam dissolutionem sui corporis inminere, coepit quadam die cum discipulis Noviomo in oppido deambulare, et fortuitu conspiciens eminus, vidit ex fronte basilicae sancti Medardi parietem ex parte dissipatum cripturtificem vocari et parietis infirmitatem ilico cum liniamentis solidare. Cui cum discipuli dicerent: 'Oportunum, domine, tempus expectetur , ut tum facilius ac solidius emendetur', ille respondit: 'Sinite huc usque, filioli, quoniam si modo non emendatur, me iam superstite in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
UTITENIM SUNT
qui uirtutes scĩ marti¬
ni. uł stante uersu uł
stilo ꝓsaico conscͥpse
tantis feruor amoris
fuit in scm di: ut eo
adhuo degente in scło.
unũ librum de mira¬

Expanded text:
ulti sunt qui virtutes S. Martini vel stante versu vel stylo prosaico conscripsetantus fervor amoris fuit in Sanctum Dei, ut eo adhuc degente in saeculo unum librum de mira
Abbreviated transcription (Latin):
WL.ERGO:UEMERABILIS:
columba de hac luce migras¬
set: in euis locũ attala suf¬
fectus est. om̃i religione lau¬
dabilis: cuius post magistrũ
uirtutes clarȩ fulserunt. Ex
burgundioꝵ genere.nobilis
natione: s nobilior sc̃itate
ꝑ uestigia magistri secutus.S qͣliter rudimenta¬
illius in ipsa primordia uberem fructũ quesiere:
p̾termittendu ñ est. Itaq di patͥs studio libera¬
lib litteris imbutus fuiss&: arigio qͦnd̃a pontifi

Expanded text:
ergo venerabilis Columba de hac luce migrasset, eius in locum Athala suffectus est omni religione laudabilis, cuius post magistrum virtutes clarae fulserunt, ex Burgundionorum genere, nobilis natione, sed nobilior sanctitate, per vestigia magistri secutus. illius inter ipsa primordia uberem profectum acquisierint, praetermittendum non est. Itaque cum patris studio nobili liberalibus litteris imbutus fuisset, Arigio cuidam pontifi
Abbreviated transcription (Latin):
Namq uiri sacro de uertice fłama refulsit:
Ignis & innocui surgit ad astra globus.
Ac breuib manicis fier& ne iniuria dextre
Texerunt gemiinȩ. qua caro niuda fuit:
Brachia nobilium lapidu fulgore choruscant:
Inq loco tunicȩ pulchra smaragdꝰ erat:
Quã bene mercat᷑. qui du uestiuit egentior
Teginine ꝓ tunicȩ bracdia gẽma tegit:
Tu qͦq qui cęlis habitas martine precatoꝵ:.
po fortunato fer pia uota do.

Expanded text:
namque viri sacro de vertice flamma refulsit. ignis et innocui surgit ad astra globus, ac brevibus manicis, fieret ne iniuria dextrae, texerunt gemmae qua caro nuda fuit; brachia nobilium lapidum fulgore coruscant inque loco tunicae pulchra zmaragdus erat. quam bene mercatur cui, dum vestivit egenum r tegmine pro tunicae brachia gemma tegit! tu quoque qui caelis habitas, Martine precator, pro Fortunato fer pia verba deo.
Abbreviated transcription (Latin):
lucubratiunculis dictatus est: & eo magis ur̃e
indigent defensioni. quo minus ab auctore
entis non sꝑnere auctoritatem: tuum est de
priori libello suꝑaddidi omeliam: quȩ utinã
digna esss a tuo uenerando ore popło prȩdi
mine. de turo uenerabili uiulgiso. patre sci¬
licet sanctissimi pontificis u illebrordi. cutꝰ
corpus reqͥescit in cellula quada maritima:
cui ego indignꝰ licet legitima do donante suc¬
cessione p̾sideo. Sed & om̃ia quȩ uł ꝓsa gradien¬
te uł cursu currente dictaui. tuȩ sc̃ĩtatis spec¬
ctant iudicium: utrum digna memoriȩ.
an pumice radenda feroci sint: nec nisi tuo
roborata examine. procedant in publicuoi.

Expanded text:
lucubratiunculis dictatus est, et eo magis vestrae lucubratiunculis dictatus est, et eo magis vestrae indigent defensionis, quo minus ab auctore entis non spernere auctoritatem: tuum est obepriori libello superaddidi homiliam, quae utinam digna esset tuo venerando ore populo praedicmine de viro venerabili Wilgiso, patre scilicet sanctissimi pontificis Willibrordi, cujus corpus requiescit in cellula quadam maritima, cui ego, indignus licet, legitima, Deo donante, successione deservio. Sed et omnia quae vel prosa gradiente, vel versu currente dictavi, tuae sanctitatis spectant judicium, utrum digna memoriae, an pumice radenda feroci  Id. addit: sint: nec nisi tuo roborata examine, procedent in publicum.
Abbreviated transcription (Latin):
chiepo beornredo: humilis
luita alcuinꝰ salutẽ. Delatis
ad nos ur̃e excellentiȩ litte¬
ris. in quib ur̃m agnoscens
in do studiũ. & duiturnam
in lege eius meditationem
magno me gaudio affectũ esse fateor: s tamen
longe imparem me pecitionis ur̃e consideraui:
ut pote nullo p̃rogatruo munere eloqͤntiȩ sufful¬
tum. ad implendũ qͦd uissistis. Ac nisi me caritas
urgeret. quȩ nulli negare solet: ñ auderem
ultra meȩ paruitatis uires negotiũ attingere.
Tam̾ ur̃is orationib diuma donante gr̃a. & sc̃is¬
simo patͥ & illebrondo seruienti. cuiꝰ me uitam
mores & miracła scribere pio studio rogasti.tius
parui pat̾ scẽ p̾ceptis & duos digessi libellos:
unuun ꝓsaico sermone gradientem. qui publice
a fr̃ib in ȩccłia si dignum tuȩ uideat᷑ sapien¬
tiȩ legi potuisset: alterum piereo pede curren¬
tem. qui in secreto cubili inter scolasticos tuos
tantummͦ ruminari debuiss&. Uterq tamen¬
ꝓpter occupationes diurnas. furtiuis noctium

Expanded text:
CHIEPISCOPO HUMILIS LEVITA ALCVINE SALUTEM. Delatis ad nos vestrae excellentiae litteris, in quibus vestrum agnoscens in Domino studium et diuturnam in lege eius meditationem, magno me gaudio affectum esse fateor; sed tamen longe imparem me petitionis vestrae consideravi, utpote nullo praerogativae munere eloquentiae suffultus ad implendum, quod iussisti, ac nisi me caritas urgeret, quae nulla negare solet, non auderem ultra meae paupertatis vires negotium attingere. Tamen vestris orationibus, divina donante gratia, et sanctissimo patri Willibrordo servienti, cuius me vitam, mores et miracula scribere pio studio rogasti, tuis parui, pater sancte, praeceptis et duos digessi libellos, unum prosaico sermone gradientem, qui puplice fratribus in ecclesia, si dignum tuae videatur sapientiae, legi potuisset; alterum Piereo pede currentem, qui in secreto cubili inter scolasticos tuos tantummpropter occupationes diurnas, furtivis noctium
Abbreviated transcription (Latin):
e reliquiis eius
quia quȩda exinde euangłica
doginata docent: quȩda apłi¬
ci actus narrant. De quibda
uͦ extant libri: in quib ꝓpͥe
actiones eoꝵ denotant᷑. De
plerisq enim: nichil aliud
nisi passiont̃ scͥpta suscipimꝰ.
Nam repperi librũ de uirtu¬
nimiã uerbositatẽ a ñnullis apocriphus dicebat᷑.
De qͦ placuit ut retractatis enurleatisq tantũ uir¬
tutib. p̃termissis his quȩ fastidiũ generabant

Expanded text:
e reliquiis eius.quia quaedam exinde euangelica dogmata docent, quaedam apostolici actus narrant, de quibusdam vero extant libri, in quibus propriae actiones eorum denotantur. De plerisque enim nihil aliud nisi passionum scripta suscipimus. Nam repperi librum de virtunimiam verbositatem a nonnullis apocrifus dicebatur; de quo placuit, ut, retractis enucleatisque tantum virtutibus, praetermissis his quae fastidium generabant,
Abbreviated transcription (Latin):
riñ ualebant. Atq hoc nefas est dolendu &. in¬
gemiscendum: ñ alii fuere insectatores eiꝰ licet
pauci admnodđu. ñ alii tamen qͣm epi fereban¬
tur. Nec uͦ quemqͥm nominari necesse ẽ. Licꝙ
nosmet ipsos pleriq circũlatrent: sufficit
ut siqͥs ex his hec legerit & agnoueri. erubes¬
cat Nlam si irascit᷑: de se dictũ ipse fatebitur.
cum fortasse nos de aliis senserunꝰ. Non refu¬
gimꝰ autẽ: ut siqui euismodi st̃: nos quoꝙ
cum tali uiro oderint. Illud facile confido
om̃ib scĩs opusculum istud gratũ fore. De ce¬
tero si quis hȩc infideliter legerit. ipse peca¬
bit Ego mͥ conscius sum me rerũ fide ꝙ. amo¬
re xpi impulsũ ut scriberem: manifesta ex¬
posuisse. uera dixisse. Paratũq ut spero habe¬
bit a do p̃mium ñ quicumq legerit.: s qui¬
cumq crediderit.

Expanded text:
 imitari non valebant. Atque o nefas dolendum et ingemiscendum! non alii fere insectatores ejus, licet pauci admodum, non alii tamen quam episcopi ferebantur; nec vero quemquam nominare necesse est, licet nosmetipsos plerique circumlatrent: sufficit, ut si quis ex his haec legerit, et agnoverit, erubescat: nam si irascitur, de se ipse dictum fatebitur, cum fortasse nos de aliis senserimus. Non refugimus autem, ut, si qui ejusmodi sunt, nos quoque cum tali viro oderint. Illud facile confido, omnibus sanctis opusculum istud gratum fore. De caetero si quis haec infideliter legerit, ipse peccabit. Ego mihi conscius sum, me rerum fide et amore Christi impulsum ut haec scriberem, manifesta exposuisse, vera dixisse: paratumque, ut spero, habebit a Deo praemium, non quicumque legerit, sed quicumque crediderit.
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑: ꝓdente patre qui felicib eius actib inuide¬
bat. cum e̾e̾t annoꝵ qͥndecim raptus & cathena¬
tus. sacramentis militarib implicatus est: uno tan¬
tum seruo comite contentus. Qui tam̃ uersa uice
dñs seruiebat: adeo ut plerumq ei & calciam̃ta
ipse detraher&. & ipse deterger&.: cibum una cape¬
rent. hic tamen septꝰ minstraret. Trienniũ fere
ante baptisma in armis fuit: integer tam̃ ab his
uiciis quib illud hominũ genꝰ implicari sols. Mul¬
ta illi circa cõmilitones benignitas. mira caritas:
patientia uͦ atq humilitas ultra humanũ mocłu.
Nam frugalitatẽ in eo laudare ñ est necesse: qua

Expanded text:
us actibus invidebat, cum esset annorum quindecim, captus et catenatus sacramentis militaribus implicatus est, uno tantum servo comite contentus, cui tamen versa vice dominus serviebat, adeo ut plerumque ei et calciamenta ipse detraheret et ipse detergeret; cibum una caperent, hic tamen saepius ministraret. Triennium fere ante baptisma in armis fuit, integer tamen ab iis vitiis, quibus illud hominum genus implicari solet. Multa illi circa commilitones benignitas, mira caritas; patientia vero atque humilitas ultra humanum modum. Nam frugalitatem in eo laudare non est necesse, qua
Abbreviated transcription (Latin):
GITURS MARTINUS: SMBARTE
pannoniarum oppido oriundus fuit: sed intra
italiam ticini altus est. Parentib scd̃m seculi
dignitatem ñ infimis: gentilib tamen. Pater
euis miles primũ: post tribunꝰ militum fuit
Ipse armatã militiam in adolescentia secutus:
inter scolares alas sub rege constantio. deinde
sub uiliano cȩsare militauit. Non tamen sponte:
qͥa a pͥmis fere annis diuinã potius seruitatẽ
sacra illustris pueri spirauit infantia. Nam cũ
esset annoꝵ decem. inuitis parentib ad eccłiam
confugit: seq cathecuminũ fieri postulauit. Mox
mirũ in modu totus in d̃i oꝑe conuersus. cũ ess&
annoꝵ duodecĩ heremũ concupiuit: fecissetq
uotis satis si etatis infirmitas ñ obstitiss&. Animꝰ
tamen aut circa ȩccłiam aut circa monasteria
semꝑ intentus: meditabat᷑ adhuc in ętate pue¬
rili. qͦd postea deuotus impleuit. S cũ edictum

Expanded text:
gitur Martinus Sabaria Pannoniarum oppido oriundus fuit, sed intra Italiam Ticini altus est, parentibus secundum saeculi dignitatem non infimis, gentilibus tamen. pater eius miles primum, post tribunus militum fuit. ipse armatam militiam m adulescentia secutus inter scolares alas sub rege Constantio, deinde sub Iuliano Caesare militauit: non tamen sponte, quia a - primis fere annis diuinam potius seruitutem sacra inlustris pueri spirauit infantia. nam cum esset annorum decem, inuitis parentibus ad ecclesiam confugit seque catechumenum fieri postulauit. mox mirum in modum totus in Dei opere conuersus, cum esset annorum duodecim, eremum concupiuit, fecissetque uotis satis, si aetatis infirmitas non obstitisset. animus tamen aut circa monasteria aut circa ecclesiam semper intentus meditabatur adhuc in aetate puerili, quod postea deuo
Abbreviated transcription (Latin):
urbe. quȩ ab occeano brittannico. fere ducentoꝵ mi
liarioꝵ spatio seuingit᷑. in uilla cathalanense q
a p̃dicta urbe sex circiter milib ad septenitͥonale
plagam uergit. orundꝰ fuit. Est itaq p̾fata ciui
tas sita armoricanis in ulteriore gallia. primaꝙ
aquitania: quȩ ad plagaci respicit occidentaleor
Cui contigua est ab oriente ꝓuintia lugdimensis:
galliaq belgica. Hab&. etiã ab euro & meridie. pro¬
uintiã narbonensem: a circio autẽ ambit᷑ occea¬
no: porro ab occasu hab&. hispanias. In hac gͦ re¬
gione parentib ingenuis. atq ex longa ꝓsapia
xpianis. eligius natus atq altus est. Cuiꝰ pater
eucherius: mater uͦ terrigia uocitata est. Ipse autẽ
diuina gr̃a p̾sciente. congruũ sibi ac ueluti spe¬
culum mentis suȩ. Eligius nomen accepit. Ergo
cum ꝓpositũ sit ex his quȩ gessit. immo ea qͣ ꝑ eũ
tis eius ostensum est. qͦdq magnoꝵ uirorum
testimonio didici. omittere non debeo

Expanded text:
urbae, quae ab oceano Brittanico fere ducentorum milium spatio seiungitur, in villa Catalacinse, quae a praedicta urbe sex circiter milibus ad septemtrionalem plagam vergit, oriundus fuit. Est itaque praefata civitas partibus sita Armoricanis in ulteriore Gallia primaque Aquitania, quae ad plagam respicit occidentalem. Cui contigua est ab oriente provintia Lugdonensis Galliaque Belgica; habet etiam ab euro et meridie provintiam Narbonensem; a cirtio autem ambitur oceanum, porro ab occasu habet Hispanias. In hac ergo regione parentibus ingenuis atque ex longa prosapia christianis Eligius natus atque alitus est; cuius pater Eucherius, mater vero Terrigia vocitata est. Ipse autem, divina gratia praesciente, congruum sibi ac veluti speculum mentis suae Eligius nomen accepit. Ergo dum propositum sit de his quae gessit, immoque ea quae Dtis eius ostensum est, quodque magnorum virorum testimonio didici, omittere non debeo
Abbreviated transcription (Latin):
enim:Non conquerar
quã a te patior iniuriã:
Nullam inͥ domi cartu¬
lam. nulłu libelluoi. nulła
ȩpłam reliquisti. Ita fura¬
ris om̃ia: ita uniiersa di

Expanded text:
enim non conquerar, quam a te patior iniuriam? nullam mihi domi chartulam, nullum libellum, nullam epistulam reliquisti: ita furaris omnia, ita uniuersa di
Abbreviated transcription (Latin):
rorum uiroꝵ stilo illustras¬
sent. Quȩ res utiq non
phennem quidẽ s aliqͦn¬
tulum tamen conceptae
spei fructũ afferebat
quia &. sui memoriã licet incassum ꝓpagabat̃
s. ꝓpositis magnoꝵ uiroꝵ exemplis. non parua¬
emulatio legentib excitabat᷑: s tamen nichil
ad beatã illam ȩt̃namq uitã hec eoꝵ cura
ptinuit. Qd enim aut ipsis occasura cum scło
emolumenti tulit legendo. hectorem pugnan¬
tem aut socrateo philosophantẽ. cum eos ñ so¬
lum unitari stulticia sit. s ñ acerrime etiã
impugnare dementia: quippe qͥ humanam
uitã presentib tantũ actib estimantes. spes
suas fabulis. animas sepulchris dedert: Siqͥ¬
dem ad soła hominũ memoriam se ppetuan¬
dos credidert̃: cum hominis officiũ sit. ꝑhen¬
nem potiꝰ uitam qͥm ꝑhennem memoriã que¬
rere: non scribendo aut pugnando uł philoso¬
phando. s pie. scẽ. religioseq uiuendo. Q qui¬
dem error humanꝰ litteris traditus. in tantũ

Expanded text:
rorum uirorum stilo inlustrassent. quae res utique non perennem quidem, sed aliquantulum tamen conceptae spei fructum adferebat, quia et suam memoriam, licet incassum, propagabant, et propositis magnorum uirorum exemplis non parua aemulatio legentibus excitabatur. sed tamen nihil ad beatam illam aeternamque uitam haec eorum cura pertinuit. quid enim aut ipsis occasura cum saecuemolumenti tulit legendo Hectorem pugnantem aut Socraten philosophantem ? cum eos non solum imitari stultitia sit, sed non acerrime etiam inpugnare dementia: quippe qui humanam uitam praesentibus tantum actibus aestimantes spes suas fabulis, animas sepulcris dederint: siquidem ad solam hominum memoriam se perpetuandos crediderunt, cum » hominis officium sit, perennem potius uitam quam perennem memoriam quaerere, non scribendo aut pugnando uel philosophando, sed pie sancte religioseque uiuendo. qui quidem error humanus litteris traditus in tantum
Abbreviated transcription (Latin):
GITUR TUMANI PERDTTIONIS SORTEM
dispositionis sacramentis. ad celũ rediturꝰ. no¬
lamq uictrieis carnis głam paternis uultib pre¬
sentaturus. nouos nascentis eccłiȩ cultores. quib
gregis nouelli cura mandaret᷑. elegit: qͥ lumine
fidei irradiati sꝑc sc̃i iunere ditati. nundum
ignorantiȩ tenebris caligantẽ. ueritatis lumine
illustrarent: & uirulenta autiqͥ seductoris semi¬
na. de agro eccłie constanter resecarent. huius
dñicȩ iustitutionis executores primi discipuli
deinde sucessores eaꝵ sc̃i seilicet doctores extite¬
runt. qͦs in fuem senescoritis mundi ad excoendes

Expanded text:
gitur humanae perditionis sortem dispositionis sacramentis, et ad coelum rediturus novamque victricis carnis gloriam paternis vultibus praesentaturus, novos nascentis Ecclesiae cultores, quibus gregis novelli cura mandaretur, elegit. Qui, lumine fidei irradiati, Spiritus sancti munere ditati, mundum ignorantiae tenebris caligantem veritatis lumine illustrarent, et virulenta antiqui seductoris semina de agro Ecclesiae constanter resecarent. Hujus Dominicae institutionis exsecutores primi discipuli, deinde successores eorum, sancti videlicet doctores exstiterunt quos in fine senescentis mundi ad excolendas
Abbreviated transcription (Latin):
De matheo apło s. quȩ in mirindonia facta sunt.
de ceco illuminato. ni. De puero suscitato.
esostrato puero cui mater erimen impegit.
De gratiano ac filio & uxore eiꝰS tuo Iuscitato
de septẽ demonib a incea expulsis. UIi. De mor
De nuptiis pueroꝵ.xii De
De filio mediȩ s pueris eiꝰ aliisq infirmis sanatis
De debili filia cuiꝰda sanata De demone expulso.
De uixino ꝓconsule s. filio eiꝰ ac milite suscitato
De serpente interfecto ⁊ mortuo suscitato
e reuelatione passionis beati apłi.s. fide eiꝰ
De eo qͥ in mare cecidit De lisbio ꝓconsule¬

Expanded text:
De Mattheo apostolo et quae in Myrmidona acta sunt. 2. De caeco inluminato. 3. De puero suscitato. 4. De Sustrato puero, cui mater crimen inpigerat. 5. De Gratino ac filio et uxore eius. 6. De septem daemonibus a Nicea expulsis. 7. De mortuo De nuptiis puerorum. 12. o suscitato. 15. De filio Mediae et pueris eius aliisque infirmis sanatis. 16. De debile filia cuiusdam sanata. 17. De daemone expulso. 18. De Virino proconsule et filio eius ac milite suscitato. 19. De serpente interfecto et mortuo suscitato. 20. De revelatione passionis beati apostoli. 21. De eo qui in mari cecidit. 22. De Lisbio proconsul
Abbreviated transcription (Latin):
& in xꝑi amore dulcissi¬
mis fr̃ib & filiis eccłiȩ
turonicȩ. mͥ a dõ cõmis¬
se: Gregorius peccator
stitem surĩ in corpore po¬
situm. oꝑari dignatus ẽ:
cotidie ad corroborand̾a
credentiũ confirmare dignat᷑. Ille

Expanded text:
isti amore dulcissimis fratribus ac filiis Ecclesiae Turonicae mihi a Deo commissae, Gregorius peccator.stitem suum in corpore positum operari dignatus est, quotidie ad corroborandam fidem credentium confirmare dignatur. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
multis in salutẽ ꝓfuturus natus est: ita &. sc̃s
Nillebrordꝰ in plurimarũ gentiũ salutem. reli¬
giosis parentib natus esse dinoscit᷑. Nam uir ue¬
nerabilis uiulgis. de qͦ nobis paulo ante sermo
fuit: ad hoc tantũ do prȩdestinante matrimo¬
nio iunctus ẽ: ut talis ad ꝓfectũ plurimoꝵ ppłoꝵ
ex eo ederet᷑ ꝓles. Igit᷑ uxor eius mater scilicet
beati &illebpordi pat̾s: in tempesta noctis quiete
cȩleste in sõnis uidit oroma. Uisum est ei quasi
nouã in cęlo uider& lunã: crescente illa usq
dum plena uidebat᷑ esse. Qm diligentiꝰ intuens.
repentino cursu lapsa ruit in os eius. Qua deuo¬
rata: etus intima splendore ꝑfusa st̃. Euigilans uͦ
tuore ꝑterrita: cuida hoc religioso prbro re¬
tulit somniũ. Illoq interrogante. si ea nocte

Expanded text:
multis in salutem profuturus natus est, ita et sanctus multis in salutem profuturus natus est, ita et sanctus Willibrordus in plurimorum genitus salutem religiosis parentibus natus esse dinoscitur. Nam uir uenerabilis Wilgils, de quo nobis paulo ante sermo fuit, ad hoc tantum, Deo praedestinante, matrimonio iunctus est, ut talis ad profectum multorum populorum ex eo ederetur prolis. Igitur uxor eius, mater scilicet beati Willibrordi patris intempesta noctis quiete caeleste in somnis uidit oroma. Visum est ei quasi nouam in caelo uideret lunam, crescente illa, usque dum plena uidebatur esse. Quam diligentius intuens, repentino cursu lapsa ruit in os eius; qua deuorata, eius intima splendore perfusa sunt. Euigilans uero timore perterrita cuidam hoc religioso praesbitero retulit somnium; illoque interrogante, si ea nocte
Abbreviated transcription (Latin):
stam do seruientiũ adunauit congregationem.
in qua s post multiplices sc̃i laboris agones. a dõ
coronatus corpore quiescit. & posteri eiꝰ usq ho¬
die ex scĩtatis eius traditione possident. Quoꝵ ego
meritis &. ordine extremiꝰ eande cellam ꝑ successio¬
nes legitimas suscepi gubernanda qͥ hano histo¬
riam sc̃issimi patͥs &. summi doctoris willebroꝵdi
te uibente beatissime pontifex beoꝵdiade con¬
scripsi: qͥ tanto patri & sũmi sacerdotii dignita¬
te. &. generis posteritate. & sc̃oꝵ locoꝵ obseruatio¬
ne. quȩ ab eo inli honorẽ constructa esse noscunt᷑.
scdindatã tͥ a dõ grãm heres dignissimꝰ extitisti.
T ut euiscłe sci patris .w illebroꝵdi altius
natiuitatis originẽ . s. mox in utero matͥs duu¬
nȩ electionis repetã presagia: reuertar unde di¬
scĩficatus do. religiosis parentib ut euangłica
narrat historia. xꝑm ceu solem p̾cedens iucifer

Expanded text:
stam Deo seruientium adunauit congregationem stam Deo seruientium adunauit congregationem in qua et post multiplices sancti laboris agones a Deo coronatus corpore requiescit et posteri eius usque hodie ex sanctitatis eius traditione possident. Quorum ego meritis et ordine extremus eandem cellulam per successiones legitimas suscepi gubernandam qui hanc historiam sanctissimi patris et summi doctoris Willibrordi, te iubente, beatissime pontifex Beornrade, conscripsi; qui tanto patri et summi sacerdocii dignitate et generis posteritate et sanctorum locorum obseruatione quae ab eo in Dei honorem constructa esse noscuntur, secundum datam tibi a Deo gratiam heres dignissimus exstitisti. 2. Et ut eiusdem sancti patris Willibrordi altius natiuitatis originem et mox in utero matris diuinae electionis repetam praesagia, reuertar unde eDeo sanctificatus, religiosis parentibus, ut euangelica narrat historia, Christum ceu solem praecedens lucifer,
Abbreviated transcription (Latin):
insula. ꝓuintia northanhum¬
brana. quida paterfamilias ge¬
nere saxo et nomine uiulgisꝰ.
religiosam in xpo cum conuige
& om̃i domo sua. sicut post sig¬
nis patefactũ est. uitam agens.
Nam relicto habitu scłari mona¬
chicam elegit conũsationem: ac ñ multo post
crescente in eo feruore uitȩ spualis. artiori ani¬
mi stucdio solitaria se ipsũ mancipauit distri¬
ctione: in ꝓmunctoriis quȩ mari occeano & hum¬
bri cingit᷑ flumine. Ibi etiã multo tempore in qͦ¬
dedicato. in ieuiniis & orationib & uigiliis dõ ser¬
iuens. ita ut etiã miraculoꝵ signis claruit. & no¬
men etus celebre factũ est: nec confluentes cessa¬
bat ad se turbas suauissima uerbi di admonitio¬
ne cohortari. Sed et illiꝰ gentis regi & optimatib
uenerabilis effectus est: in tantũ ut ei aliquas
terrarũ possessiuncłas illis ꝓmunctoriis adiacen¬
tes. ad edificanda do eccłiam dono ꝑpetuo eontu¬
lerunt.: in q̃ pius pater modicã quide. s hone¬

Expanded text:
insula, prouintia Northanhumbrana, quidam pater familias genere Saxo et nomine Wilgils, religiosam in Christo cum coniuge et omni domu sua, sicut post signis patefactum est, uitam agens. Nam relicto habitu saeculari monachicam elegit conuersationem ac non multo post, crescente in eo feruore uitae spiritalis, artiori animi studio solitaria se ipsum mancipauit districtione in promontoriis quae mari Oceano et Humbri flumine cinguntur. Ibi etiam multo tempore in quo nomine dicato in ieiuniis et orationibus et uigiliis Deo seruiens, ita ut etiam miraculorum signis claruit et nomen eius celebre factum est. Nec confluentes cessabat ad se turbas suauissima uerbi Dei ammonitione cohortare, sed et illius gentis regi et optimatibus honorabilis effectus est, in tantum ut ei aliquas terrarum possessiunculas illis promontoriis adiacentes ad aedificandam Deo ecclesiam dono perpetuo contulerunt in qua pius pater modicam quidem sed hone
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Id uͦ lector a nobis curiosiꝰ requirere ñ deb&
ut beati uiri gesta continenti ordine scribant᷑.
uidelicet quib oriundꝰ natalib. quib initiis eius¬
sc̃a infantia. quib adolescentia miracłis claruit.
dum intelligat miracłoꝵ eius summã &. maria
partẽ a nr̃a noticia latere. qͦd certe dubiũ est
utrũ id scriptoꝵ ignainȩ debeat᷑ imputari. an ui¬
sto dĩ uidicio asscribi qui stellas claudit qͦsi sub
signaculo: dimi uidelicet exigentib peccatis ma¬
lorum. uita abscondit᷑ bonoꝵ. E¬

Expanded text:
tis. Id vero lector a nobis curiosus requirere non debet tis. Id vero lector a nobis curiosus requirere non debet ut beati viri gesta continenti ordine scribantur, videlicet quibus oriundus natalibus, quibus initiis sancta infantia, quibus adolescentia miraculis claruit, dum intelligat miraculorum ejus summam et magnam partem a nostra notitia latere. Quod certe dubium est utrum id scriptorum ignaviae debeat imputari an justo Dei judicio ascribi, qui stellas claudit quasi sub signaculo , dum, videlicet exigentibus peccatis malorum, vita absconditur bono
Abbreviated transcription (Latin):
libro uitȩ sunt scͥpta: tamen dignũ ualde est
s summe utile. eoꝵ ad laude dñi imitanda gesta
recolere: quoꝵ uita scĩtatis ꝓfutura ẽ ad edifica¬
tionem legentib :&. ad emulationẽ uirtitum
audientib Igit᷑ non fretus sollertis ope ingenii
e multis scribere ꝓposui. quȩ ꝑbeatũ autb̃tuor
suꝑna gr̃a ad laude sui & ostensionẽ fidelis sui
confessoris dignata est oꝑari: quȩ etiã ꝓbatissimoꝵ
uiroꝵ relatione didici. aut sparsim in sacris car¬
tulis scͥpta repperi: ut habeat sc̾m eius collegiũ
ad laude conditoris quo se die sollepni in diuinis
cultib exerceat: & ad emulationẽ sc̃ĩ oꝑis qͦ ꝓfici¬
at. Qua in re lectorẽ meum obsecro. ut si fortas¬
se incultus sermo peritas aures peulerit. diseat
imꝑitiȩ ueniã dare. cum sciat in humauis partib
nichil ꝑfectũ esse: nec tantũ piclitet᷑ apud eum
audacia seribentis. qͥntum ualeat dignitas impan¬

Expanded text:
libro vitae sunt scripta, tamen dignum valde est libro vitae sunt scripta, tamen dignum valde est et summe utile eorum ad laudem Domini imitanda gesta recolere quorum vita sanctitatis profutura est ad aedificationem legentibus, et ad aemulationem virtutum audientibus. Igitur non fretus solertis ope ingenii,e multis scribere proposui quae per beatum Autbertum superna gratia ad laudem sui et ostensionem fidelis sui confessoris dignata est operari. Quae etiam probatissimorum virorum relatione didici, aut sparsim in sacris chartulis scripta reperi, ut habeat sanctum ejus collegium ad laudem Conditoris quo se die solemni in divinis cultibus exerceat, et ad aemulationem sancti operis quo proficiat. Qua in re lectorem meum obsecro ut, si fortasse incultus sermo peritas aures perculerit, discat imperitiae veniam dare, cum sciam in humanis partibus nihil perfectum esse; nec tantum periclitetur apud eum audacia scribentis quantum valeat dignitas imperan
Abbreviated transcription (Latin):
dum se infirmos in tolerandis laborib sentirent
ñ simili labore s consorti errore ad scribenda
gesta scłarium uiroꝵ se studio acciuxerẽ qlli
dum uitã aliam nesciebant. hoc sibi ad qͣndao
quasi fructũ beatitudinis ꝓficere estimabant.
si scribendi occasione ingenia suȩ sollertiȩ in
memoriã posteris reliquissent. S lectorẽ meum
suꝑ his obsecro. qͥd alter alteri. qͥd sibi uterq pre¬
stitit talib studiis. Qd enim dardamꝰ ductor
aut rutuliis ferox suo maponi. aut iste contulit
illis: cum corpora uermib animas dedere se¬
uis ignib : Digna plane s flenda erroꝵ suoruor
remuneratio. Nichil enĩ ad ueram beatitudinẽ
hȩc eoꝵ intentio aspirabat: qͦs constat suoꝵ fru¬
ctum laboꝵ quesisse in reb. quib nulla sibi ori¬
ret᷑ causa salutis: nec ꝓfuture essent ad memori¬
am posteritatis. S quia scͥptum est in memoria
ȩternaerunt tusti: licet eis nr̃a fragilis memoria
ñ sufficiat ad ꝓpͥam głam quoꝵ nomina iam in

Expanded text:
dum se infirmos tolerandis laboribus sentirent, non simili labore, sed consorti errore, ad scribenda gesta saecularium virorum se studio accinxere; qui, dum vitam aliam nesciebant, hoc sibi ad quemdam quasi fructum beatitudinis proficere aestimabant, si scribendi occasione, ingenia suae solertiae in memoriam posteris reliquissent. Sed lectorem meum super his obsecro quid alter alteri, quid sibi uterque praestitit talibus studiis? Quid enim Dardanus ductor aut Rutulus ferox suo Maroni, aut iste contulit illi, cum corpora vermibus, animas dedere saevis ignibus? Digno plane, sed flenda, errorum suorum remuneratio! Nihil ad veram beatitudinem haec eorum intentio aspirabat quos constat suorum fructum laborum quaesisse in rebus, quibus nulla sibi oriretur causa salutis, nec profuturi essent ad memoriam posteritatis. Sed quia scriptum est: In memoria aeterna erunt justi , licet eis nostra fragilis memoria non sufficiat ad propriam gloriam quorum nomina in
Abbreviated transcription (Latin):
UTOS SLCNTARTUM
głe temporalis spes ua¬
na sepe delusit. qͦs immo¬
deratus laudis appetitꝰ.
ad subeundos labores &
toleranda ꝑicula accen¬
dit: arbitrantes se ui¬
uere posse post mortẽ
si sui nominis memori¬
am in posteros usq di
rerũ specie quida philosophoꝵ inaniter excita¬
ti. qui & ipsi popłaris aurȩ gr̃am captantes.¬

Expanded text:
tos saecularium gloriae temporalis spes vana saepe delusit, quos immoderatus laudis appetitus ad subeundos labores et toleranda pericula accendit, arbitrantes se vivere post mortem, si sui nominis memoriam in posteros usque direrum specie quidam philosophorum inaniter excitati, popularis aurae gratiam captantes
Abbreviated transcription (Latin):
sum erat: ut scoꝵ martyru
corpora. quȩ ꝑtot scła abdi¬
ta popłis habebant᷑. eo inie¬
stigante ac nimio ardore fi¬
dei inquirente patefacta pro¬
derent᷑. Siquide ñnulla uenerabant᷑ pͥus a pꝰpło
in locis quib ñ erant: s. tam̃ qͦ in loco certiꝰ hu

Expanded text:
sum erat, ut sanctorum martyrum corpora, quae per tot saecula abdita populis actenus habebantur, eo investigante ac nimio ardore fidei indagante, patefacta proderentur; siquidem nonnulla venerabantur prius a populo in locis quibus non erant, et tamen quo in loco certius hu
Abbreviated transcription (Latin):
utero: ita ipsius obtentu eruar ab inferno. Et si¬
cut in die passionis elꝰ sumpsi uitȩ huiꝰ exordiũ.
Nita me sibi ꝓpͥum assciri dignet᷑ alumpnũ. Et
qͥa de maiorib meritis reuocat nos pars magna
facinoris: hoc tantũ temerariꝰ p̃sumo repetere.
ut cum ille post uidiciũ dñico corpori conforma¬
tus refulserit in gła: saltem obtineat ꝓ immensis
criminib mͥ uł ueniam ñ negandam.

Expanded text:
utero, ita ipsius obtentu eruar ab inferno, et, sicut in die passionis eius sumpsi vitae huius exordium, ita me sibi proprium adscire dignetur alumnum. Et quia de maioribus meritis revocat nos pars magna facinoris, hoc tantum temerarius praesumo petere, ut, cum ille post iudicium dominico corpori conformatus refulget in gloria, saltem obtineat pro inmensis criminibus mihi vel veniam non negandam.
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ credo latere fideltum:
quia quȩda exinde euangłica
dogiata docent: quȩcda apłi¬
ei actus narrant. De quib da
uͦ extant libri: in quib ꝓpͥe
actiones eoꝵ denotant᷑. De
plerisq enim: nichil aliud
nisi passionũs scͥpta suscipimꝰ.
Nam repperi librũ de uirtu
De qͦ placuit ut retractatis enut leatisq tantũ uir¬
tutib. p̃termissis his quȩ fastidiũ generabant.
tur miracła. qͦd & legentib prestaret gr̃am. et
detrahentiũ auferre. inuidiã: quia iniuolata fi¬
des. ñ exigit multitudiẽ uerbositatis: s integri¬
tatem rationis &. puritatem mentis. Eꝑ¬

Expanded text:
nulli credo latere fidelium, quia quaedam exinde euangelica dogmata docent, quaedam apostolici actus narrant, de quibusdam vero extant libri, in quibus propriae actiones eorum denotantur. De plerisque enim nihil aliud nisi passionum scripta suscipimus. Nam repperi librum de virtutDe quo placuit ut retractatis enucleatisque tantum virtutibus, praetermissis his quae fastidium generabant, tur, quod et legentibus praestaret gratiam, et detrahentium auferret invidiam. Quia inviolatam fidem non exigit multitudo verbositatis, sed integritas rationis et puritas mentis.
Abbreviated transcription (Latin):
sepe uidimꝰ: ita ut triduo uł eo ampliꝰ materno
onere grauate. cum pene uiderent᷑ mõrti contiguȩ.
in ingressu euisde stolȩ partũ edentes. redderent᷑
sanitati p̾stinȩ. Multis etiã &. aliis indiciis. dñs sc̃m
suum ostendit mirificatũ in cęlis: oꝑante & ma-¬
nente cũ electis suis usq in finẽ sełi dño nr̃o iħu¬

Expanded text:
venisse vidimus, ita ut triduo vel eo amplius materno venisse vidimus, ita ut triduo vel eo amplius materno onere gravatae, cum pene viderentur morti contiguae, in ingressu ejusdem stolae, partum edentes redderentur sanitati pristinae. Multis etiam aliis indiciis Dominus sanctum suum ostendit mirificatum in coelis, operante et manente cum electis suis usque in finem saeculi Domino
Abbreviated transcription (Latin):
exposcunt. Q consilium dni qͥ quauersũ poterant
trutinantes: ad adalolfi generosi tc̃ temporis loci
illius comitis .&. abbatis noticiã detulert̃. Consultoq
stephano etusdẽ temporis reuerentissimo taruen
reis & psallentiũ choro. atq om̃i olericoꝵ apparatu
idꝰ nouembris die illucescente. ad sc̃ĩ uiri tumulũ
uentũ est. Pleuatisq sc̃i corporis mẽbris. atq illic
collocatis .s. in loco tumuli altari constructo: diem
ilła cantib &. gaudiis dircere festiuã. Explicitoq
officio refecti: quiq ad ꝓpͥa sunt reu̾si. His gͥ¬
sic se habentib : cepunt beati uiri mẽbra uirtutib
enitere. fecerunt autẽ ciues febricitantes consue¬
tudinẽ: cum candelarũ quo qͥsq poterat munere.
scĩ p̾sulis altare frequentare. Atq scdm petentiuor
fide: recepisse quiq mirati st̃ sanitatẽ. De stola
autẽ eius quȩ adhuc restat. miulierib difficultate
partus laborantib. ꝑ eiꝰ merita salutẽ ꝓuenisse

Expanded text:
exposcunt: qui consilium diu quaquaversum poterant trutinantes, ad Adoloffi Generosi tunc temporis loci illius comitis et abbatis notitiam detulerunt, consultoque Stephano ejusdem temporis reverentissimo Tarvennreis et choro psallentium, atque omni clericorum apparatu Idus Novembris die illucescente, ad sancti viri tumulum ventum est, elevatisque sancti corporis membris, atque illic collocatis, in loco tumuli altare constructo, diem illam cantibus et gaudiis duxere festivam: explicitoque officio refecti, quique ad propria sunt reversi. 19. sic se habentibus, coeperunt beati viri membra virtutibus enitere. Fecerunt autem cives febricitantes consuetudinem, cum candelarum quo quisque poterat munere sancti praesulis altare frequentare, atque secundum petentium fidem recepisse quique mirati sunt sanitatem. De stola autem ejus, quae adhuc restat, mulieribus difficultate partus laborantibus per ejus merita salutem saepe pro
Abbreviated transcription (Latin):
irȩ apta in interitum
quȩ dui sustinuit: in
uasis miscdiȩ cõmutauit. & ut sublimitatẽ gr̾e
huius ex do esse scirent. & ñ ex semet ipsis: hoc
illis dono grͣȩ dedit. qͦo pȩnã suam illis cognosci¬

Expanded text:
pta in interitum, quae diu sustinuit, in vasa misericordiae commutavit; et ut sublimitatem gratiae hujus ex Deo esse scirent, et non ex semetipsis, hoc illis dono gratiae dedit quod poenam suam illis cognosci
Abbreviated transcription (Latin):
exempla. Egit hoc a scł̃is re¬
rum sator ȩternꝰ. ut suoꝵ
famuloꝵ famã cõmendar&.
phennẽ : ut p̾terita gesta
linquerent futuris exempla:
& de p̾cedentiũ merttis. uel
rmitando exẽpla. ul memoriȩ¬

Expanded text:
exempla. Egit hoc a saeculis rerum sator aeternus, ut suorum famulorum famam commendaret perennem utque praeterita gesta linquerent futuris exempla et de praecedentium meritis vel imitando exemplo vel memori
Abbreviated transcription (Latin):
utt cognoscant te dm uerũ .&. desistant ab hac un¬
pietate: & ne stacuas illis hoc peccatũ. qͥa uesciunt
Peccaitimꝰ in te: nescientes qͥd fecerimꝰ. Nogamꝰ gͦ
dñe. ut remittas nobis peccatũ. & demonstres no¬
bis uiã salutis: ne descendat ira di suꝑ ciuitaten
hanc. Hec autẽ dicentes: ꝓstrati erant solo ante
q̃liter ipsũ munctũ iam peuntẽ ꝓpͥo cruare rede

Expanded text:
ut cognoscant te Deum verum et desistant ab hac inut cognoscant te Deum verum et desistant ab hac iniquitate; et ne statuas illis hoc in peccatum, quia nesciunt 'Peccavimus in te, nescientes quid faceremus. Rogamus ergo, domine, ut remittas nobis delictum et demonstres nobis viam salutis, ne descendat ira Dei super civitatem hanc'. Haec enim dicentes, prostrati erant solo ante qualiter ipsum mundum iam pereuntem proprio cruore rede