comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b dictum est: s de duob generib affectio-¬
num in singłis generib triũ ꝓfessionum. In
illa gͦ nocte dixit: in illa tribulatione. Ad
ipsa tria genera quȩ assumunt᷑: arbitror ꝑ-¬
noe. daniel & iob. Uidetur enĩ noe ꝑtine¬
re ad eos ꝑ quos eccłia regitur: sicut ꝑ il¬
lum ui aqͥs archa gub̃nata est. quȩ figu¬
ram gestabat ȩccłiȩ. Daniel autẽ qr elegit
sit. ut sicut dicit apłs sine sollicitudine
uiueret cogitans quȩ dĩsunt: genus eoꝵ
sĩgnificat qui st̃ in ocio. s tam̃ fortissi¬
mi in temptationib ut possint assumi.
lob autẽ qi & uxorẽ habuit & filiosq am¬
plas t̾renarũ rerũ copias. ad illud genus
ꝑtinet cui molendinũ deputatum. ẽ: s
tam̃ ut sint fortissimi in cemptationib
sic̃ ille fuit. N euĩ alit̾ assumi poterunt.
Nec puto alia. eẽ. genera hominũ quib
constat eccłia quã ista tria habentia bi¬

Expanded text:
us dictum est, sed de duobus generibus affectious dictum est, sed de duobus generibus affectionum, in singulis generibus trium professionum. In illa ergo nocte dixit, in illa tribulatione, ipsa tria genera quae assumuntur arbitror peNoe, Daniel, et Job. Videtur enim Noe pertinere ad eos per quos Ecclesia regitur, sicut per illum in aquis arca gubernata est, quae figuram gestabat Ecclesiae: Daniel autem, quia caelsit, ut, sicut dicit Apostolus, sine sollicitudine viveret cogitans quae sunt Dei, genus eorum significat qui sunt in otio, sed tamen fortissimi in temtationibus, ut possint assumi. Iob autem, quia et uxorem habuit et filios et amplas terrenas rerum copias, ad illud genus pertinet, cui molendinum deputatum est, sed tamen, ut sint fortissimi in temtationibus, sicut ille fuit ; non enim aliter assumi poterunt. nec puto alia esse genera hominum, quibus constat ecclesia, quam ista tria, habentia bi
Abbreviated transcription (Latin):
neq in negociis ȩccłiasticis occupati sut̃:
quȩ illoꝵ quies lecti nomine significata.ẽ.
Alt̾um eoꝵ qui in plebib constituti re¬
gunt᷑ a docttorib agentes ea quȩ st̃ huꝰ
scłi: qͦs & feminarũ nomine significauit
qr consiliis ut dixi ꝑitoꝵ regi eis expedit.¬
& molentes dirit ꝓpt̃ tempalui negotioꝵ
orbem atq circuitũ. Quas tam̃ in unũ
molentes dixit: in quantũ de ipsis reb
& negociis siuis p̃bent usib eccłie. Cerci¬
um eoꝵ qui oꝑant᷑ in ȩccłiȩ ministerio
tamꝗͣ in agro dei: de qua agricultura
apłs loquitur. In his gͦ trib generib biura
sunt rursus genera hominum in singłis:
& ꝓ robore suarũ uiriũ discernunt᷑. Cum
enĩ om̃s ad eccłiȩ membra ꝑtinete uicdean¬
tur: adueniente tam̃ temptatione tribu¬
lationis. & ex illis qui st̃ in ocio & ex illis
qui st̃ in negocuis sełi & ex illis qui d̾o mi
dunt relinquunt᷑. Ergo unus aslunet᷑ &
unus relinquetur ñ quasi de duob homini-¬

Expanded text:
neque negotiis ecclesiasticis occupati; quae illorum quies lecti nomine significata est. alterum eorum, qui in plebibus constituti reguntur a doctioribus, agentes ea quae sunt huius saeculi, quos et feminarum nomine significauit, quia consiliis, ut dixi, peritorum regi eis expedit; et molentes dixit propter temporalium negotiorum orbem atque circuitum; quas tamen in uno molentes dixit, in quantum de ipsis rebus et negotiis suis praebent usibus ecclesiae. tertium eorum, qui operantur in ecclesiae ministerio tamquam in agro dei, de qua agricultura apostolus loquitur. in his ergo tribus generibus bina sunt rursus genera hominum in singulis et pro robore suarum uirium discernuntur. cum enim omnes ad ecclesiae membra pertinere uideantur, adueniente tamen temtatione tribulationis et ex illis qui sunt in otio et ex illis qui sunt in negotidunt relinquuntur; ergo unus assumetur, et unus relinquetur, non quasi de duobus hominib
Abbreviated transcription (Latin):
pulos suos lȩta ceruice portantes. Uenier
ñ oꝑtis capitib pallio uelaminis propt̃
cauiia: sed suꝑ capita eors laus erit & lȩti¬
cia p̃ciosa. uenientes autẽ uenient cũ exul¬
tatione portantes maiupulos suos. quos
iuxta crucẽ dñi seminauerunt: et de eus
resurrectione felicuis messuerunt: & ei
in nubib occurrert̃: offerentes ei germi¬
na sua. accepturi p̃mia sempiterna. Oger¬
mina quȩ non urit flãma: quia iuxta
uirescunt flore immortalitatis uite ȩt̃nȩ
Nesciunt marcescere: quia non tuuer̃
ꝑ iusticia flãmuis ardere: qr agnus dedu¬
cet eos ad uitȩ fontes aquarũ: & delebit
omnẽ lacrimã ab oculis eoꝵ: et florent

Expanded text:
pulos suos laeta cervice portantes: venient pulos suos laeta cervice portantes: venient non opertis capitibus pallio velaminis propter cauma, sed lux super capita eorum, et laetitia pretiosa. Venientes autem venient in exsultatione portantes manipulos suos , quos juxta crucem Domini seminaverunt, et de ejus resurrectione felicius messuerunt: et ei in nubibus occurrerunt, offerentes ei germina sua, accepturi sempiterna. O germina, quae non urit flamma! quia juxta rpetuo virescunt flore immortalitatis vitae aeternae. Nesciunt marcescere, quia non timuerunt pro justitia flammis ardere, quia Agnus deducet eos ad vitae fontes aquarum, et delebit omnem lacrymam ab oculis eorum , et florebunt
Abbreviated transcription (Latin):
rupit petiã & fluxerunt aquȩ: ce potauit
eos sicut in abysso multa. Unde martires .i. i¬
nudati sustinuert̃: flagellati ñ fleuert̃ a
nisi quia dñs nudatus est & flagellatus.
atq p̃cinctus sub pilato iudice. de qͦ ipse
ueniet udiciũ uidicare. Unde eculeis
appositis cũ ungulis sulcarent᷑. apporiati
dulcissimis decantationib laborem facie¬
ꝓ sua iniuria ñ defleuit: sed inimicis ue¬
niã postulauit. pio cantico psallens in
ligno pater ignosce illis quia nescuntt
quid faciunt: Ista gͦ seminatio sangui¬
nis xp̃i. fecit semina martyrũ pullulare
in campo matris ȩccłiȩ: ut dicit dauto.
Qui seminant in lacrimis: in gaudio me-¬
tent. E untes ibant & flebant. Nõstabant:
sed flentes ibant: et ad eternã patriã ten¬
debant. Ciuitas p̃ longabat: & illi flebãt.
ut ꝑuenirent ubi desidabant. Sic prexe.¬
runt. Quomͦ reũtunt᷑: Non flentes sed
gaudentes: ñ aohuc seminantes s mani¬

Expanded text:
rupit petram et fluxerunt aquae, et potavit rupit petram et fluxerunt aquae, et potavit eos sicut in abysso multa . Unde martyres nudati sustinuerunt, flagellati non fleverunt, nisi quia Dominus nudatus est et flagellatus, atque praecinctus sub Pilato judice, de quo ipse judicium veniet judicare? Unde eculeis appositi cum ungulis sulcarentur, aporiati dulcissimis decantationibus laborem faciepro sua injuria non deflevit, sed inimicis veniam postulavit, pio cantico psallens in ligno, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt ? Ista ergo seminatio sanguinis Christi fecit semina martyrum pullulare in campo matris Ecclesiae: ut dicit David, Qui seminant in lacrymis in gaudio metent. Euntes ibant, et flebant, et non stabant, sed flentes ibant, et ad aeternam patriam tendebant. Civitas prolongabat, et illi flebant, ut pervenirent ubi desiderabant. Sic perrexerunt. Quomodo revertuntur? Non flentes, sed gaudentes: non adhuc seminantes, sed mani
Abbreviated transcription (Latin):
in quoꝵ cordib lex dĩ est maledictiones
tyres carcerũ custodias delectabant᷑ intra¬
re ⁊ nisi quia dñs ductus est adp̃torium
principis cayphe. & nocturnũ crudelis
p̃torii careerẽ. non. dedignatus ẽ. sustiuere.
sed dicebat. traditus sũ & non egrediebar:
Unde martyres de catenis et uinculis ferre.¬
is noncurabant: inisi quia xp̃c dñs teneri
& alligari pasius est a uideis: qui catenas
mortis dirupit a mortuis iam sepultus:
qui dixit eis qui in uinculis sunt exite: oe
qui in tenebris sunt ut uideant lum̃: et
qui dixit lazaro post quatriduũ iã sepul¬
to. prodi foras Traditus ñ egrediebatur
foras: quia erat liber intus et foris. Inde
martyres alapas ñ horruerunt: qr xp̃c
inaxillas suas ad alapas p̃buit impioꝵ.
Inde ñ nocuit martyres infusa aceti uel
sinapis acerrima uolentia: quia acetũ
& fel. xp̃i degustauert̃ labia: non tali di¬
gna potatione apicernis impiis. quibus

Expanded text:
in quorum cordibus lex Dei est, maledictiones in quorum cordibus lex Dei est, maledictiones tyres carcerum custodias delectabat intrare, nisi quia Dominus ductus est ad praetorium principis Caiphae, et nocturnum crudelis praetorii carcerem non dedignatus est sustinere: sed dicebat, Traditus sum, et non egrediebar ? Unde martyres de catenis et vinculis ferreis non curabant, nisi quia Christus Dominus teneri et alligari passus est a Judaeis, quia catenas mortis dirupit a mortuis jam sepultus: qui dixit eis qui in vinculis sunt, Exite, et qui in tenebris sunt, ut videant lumen : et qui dixit Lazaro post quatriduum jam sepulto, Prodi foras ? Traditus non egrediebatur foras, quia erat liber intus et foris. Inde martyres alapas non horruerunt, quia Christus maxillas suas ad alapas praebuit impiorum. Inde non nocuit martyres infusa aceti vel sinapis acerrima violentia, quia acetum et fel Christi degustaverunt labia, non tali digna potatione a pincernis impiis, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
electat uiderẽ campos segetũ÷
aureis inaturatis calamis aris¬
tarũ : delectabilius libet atten¬
dere campos eccłȩ: martirũ micantes plã¬
tatione. de uiuo cruore. ꝑ agni sanguinẽ
in nocentẽ. Segetes & enim sunt passione̾
martyrũ ⁊ iuxta cursus aquarũ: rigate
fontib lacrimarũ. Nam sie modobeatus
dauid ante martyrũ purpurea germina¬
tanquã ante messores gaudiors manipu
los secantes: messoria cythara decantabat
Qui seminant inquit in lacrimis: in
gaudio merent. U bi semmant in lacͥmis.
nisi uxta arborẽ crucisaubi est fons ꝓ¬
ximus saluatoris.Inde de latere. sanqui¬
nis guite stillarunt: & pluuia cruoris
ce aquȩ. scminata est tolerantia confessoꝵ
De ipso ligno uirentis crucis. urta fontẽ
sanguinis. plantata uirginitas floruit ca¬
stitatis: inde plantata martyrũ toleran¬
tia. cȩpit seminis sui germina colligere
purpurata. Nã unde martyres tolerante
nisi ꝑ dominicã crucẽ  Unde martyres

Expanded text:
electat videre campos segetum aureis maturatis calamis aristarum; delectabilius libet attendere campos Ecclesiae, martyrum micantes plantas de uno cruore per Agni sanguinem innocentem. Segetes etenim sunt passiones martyrum juxta cursus aquarum , rigati fontibus lacrymarum. Nam sic modo beatus David martyrum purpurata germina, et ante messores gaudiorum tanquam manceps secantia messoria cithara decantabat, Qui seminant, inquit, in lacrymis, in gaudio metent . Ubi seminant in lacrymis, nisi juxta arborem crucis, ubi est fons proximus Salvatoris? Inde de latere ejus sanguinis guttae stillarunt, et pluvia cruoris et aquae seminata est tolerantia confessorum. De ipso ligno virentis crucis, juxta fontem sanguinis plantata virginitas floruit castitatis. Inde plantata martyrum tolerantia coepit seminis sui germina colligere purpurata. Nam unde martyres tolerant, nisi per Dominicam crucem? Unde martyres,
Abbreviated transcription (Latin):
tolli. ꝓhibita sollicitudine de alimentis:
consequent ut ñ excollant᷑ aminonuit.
Primo eni hȩc ad necessĩtatẽ inplendã ho¬
mo quęrit: cum autẽ hȩc abundauerĩt
incipit suꝑbire de talib. Tale est hoc ac
si se uuln̾a̾tus qͥs iactet qđ habet empla¬
stra multa in domo: cũ hoc illi eẽt honũ¬

Expanded text:
tolli. Prohibita sollicitudine de alimentis, tolli. Prohibita sollicitudine de alimentis, consequenter ne extollantur admonuit. Primo enim haec ad necessitatem implendam homo quaerit. Cum autem haec abundaverint, incipit et superbire de talibus. Tale est hoc ac si se vulneratus quis jactet quia habet multa emplastra in domo, cum hoc illi
Abbreviated transcription (Latin):
istis. Et reuera quȩ regum purpura quȩ
pictura textricũ. potest florib comꝑari :
Quio ita rubet ut rosa. qͥd ita candet ut
lilium: Uiolȩ uͦ purpurã nullo suꝑari
murice: ocłoꝵ magis quã sermontĩ uidi¬
cium est.Si autẽ fẽnum qđ hocdie un agro
est & cras in clybanum mittit᷑ ds sic uestit:
qͣntomagis uos pusillȩ fideis Cras in scͥp¬
turis futurũ tempiis intelligit᷑ dicen¬
te iacob: & exaudiet me cras iusticia me
a. & in samuelis fantasmate phitonis¬
sa loquit᷑ ad saulem. cras eris mecum.
Et uos nolite quęxere qͥd manducetis
aut quid bibatis. Notandum qđ ñ ait
nolite quęrere uł solliciti. eẽ. de cibo aut
potu aut indum̃to. s exp̃ssius qͥd inqͥt
manclucitis aut qͥd bibatis: & supra ne¬
q corꝑi qͥd induamini. Ubi mͥ uident᷑
argui: qui spreto iuctu uł uestitu cõ¬
muni. lautiora sibi uł austeriora p̃ his
cum quib uitã ducunt alim̃ta uł indu¬
menta requirunt. & nolite in sublime

Expanded text:
sericum, quae regum purpura, quae pictura textricum, potest floribus comparari? Quid ita rubet ut rosa? quid ita candet ut lilium? Violae vero purpuram nullo superari murice, oculorum magis quam sermonum indicium est. Si autem fenum quod hodie in agro est, et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit, quanto magis vos, pusillturis futurum tempus intelligitur, dicente Jacob: « Exaudiet me cras justitia mea . Et in Samuelis phantasmate, Pythonissa loquitur ad Saulem: Cras eris mecum . Et vos, nolite quaerere quid manducetis, aut quid bibatis. Notandum quod non ait, Nolite quaerere vel solliciti esse de cibo, aut potu, aut indumento, sed expressius, Quid, inquit, manducetis, aut quid bibatis. Et supra, Neque corpori, quid vestiamini. Ubi mihi videntur argui, qui spreto victu, vel vestitu communi, lautiora sibi vel austeriora prae iis cum quibus vitam ducunt, alimenta, vel indumenta, requirunt. Et nolite in sublime
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ qđ omĩa faciamus quȩcũq facimus.
S qi in hac uita militamiis ut ad illud
regnũ ꝑuenire possumtis: quȩ uita sine
his necessariis agi ñ pocest: adicient᷑ hȩc
uob inquit᷑. s uos regnum d̾i quęrite. Qͥ
enim ñ ait dabunt᷑ s adicient᷑: ꝑfecto in¬
dicat alũd. ẽẽ. qd̃ principalit̃ dattir ali¬
ud qđ suꝑadicitur. Quia enĩ nob in inten

Expanded text:
aciamus quaecunque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest, Adjicientur haec vobis, inquit, sed vos regnum Dei quaerite. Qui enim non ait, Dabuntur, sed adjicientur, profecto indicat aliud esse quod principaliter datur, aliud quod superadditur. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
s qui seruit diuitiis. Qui enim diiti-¬
arum seruus est: diuitias custodit ut
seruus: qui autẽ seruitutis a se excus¬
p inceps huius scłi a dño dicit᷑. Ergo aut
unũ odiet & alt̾um diliget ut fieri de¬
bet: odiet scilicet diabolum din diliget:
aut uni adherebit & alt̾m contempn&r.
adherebit scilicet diabolo cũ quasi ma
net autem dm. Ndixit odiet: s sicut so¬
lent muinas cius postponete cupiditati¬
b sius. qui de bonitate cius sibi ad imn¬
punitatẽ h landiunt᷑. Quib ꝑ salomo

Expanded text:
sed qui servit divitiis; qui enim divitiarum servus est, divitias custodit, ut servus; qui autem servitutis excusprinceps hujus saeculi a Domino dicitur. Ergo aut unum odiet, et alterum diliget, ut fieri debet, odiet scilicet diabolum, diliget Deum; aut uni adhaerebit, et alterum contemnet. Adhaerebit scilicet diabolo, cum quasi ejus net autem Deum, non dixit odiet, sed sicut solent minas postponere cupiditatibus suis, qui de bonitate ejus ad impunit
Abbreviated transcription (Latin):
tum. ẽ. in rerũ natura quã irrationabilia
sicuti st̃ aues. Qͥs autẽ ur̃m cogitancdo po¬
test adicere ad staturã suam cubitum
unum: Sigͦ neq qđ minimũ. ẽ. potestis.
qͥd de cet̾is solliciti estis: Id est. cuuis pote¬
state atq dñatu factum est ut ad hanc
staturã corpus ur̃m ꝑduceret᷑: cius ꝓui¬
cdentia etiã uestiri pocest. N autem ur̃a
cura factum. eẽ. ut ad hanc staturã corpꝰ¬
uelitis & curetis adicere unũ cubitũ huie
staturȩ ñ potestis. Illi gͦ etiã tegendi crpꝰ
curam reluiquite: cuius uidetis cura fa-¬
ctum. ẽẽ. ut tante staturȩ corpus hab̾etis.
Sigͦ inquit neq qđ minimum .ẽ. pote¬

Expanded text:
quam irrationalia, sicuti sunt aves. Quis autem vestrum cogitando potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? Si ergo neque quod minimum est potestis, quid de caeteris solliciti estis? Id est, cujus potestate atque dominatu factum est, ut ad hanc staturam corpus vestrum perduceretur, ejus providentia etiam vestiri potest. Non autem vestra cura factum esse, ut ad hanc staturaadjicere unum cubitum huic staturae, non potestis. Illi ergo etiam tegendi corporis curam relinquite, cujus videtis cura factum esse ut tantae staturae corpus habeatis. Si ergo inquit neque quod minimum est pote
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ nͥ de hac uita acceꝑimus quã oportor
ꝓ regno di ꝑdere: qđ potuisse martyres
claruit: contrarium hoc p̃ceptum erit illi
sententiȩ qua dictum .ẽ. Quid ꝓdest homi¬
tem suȩ detruñtũ patiatur: Considate¬

Expanded text:
 de hac vita acceperimus, quam oportet  de hac vita acceperimus, quam oportet pro regno Dei perdere, quod potuisse Martyres claruit, contrarium hoc praeceptum erit illi sententiae qua dictum est: « Quid prodest homitem suae detr
Abbreviated transcription (Latin):
stiamini. Ergo qđ omĩb natura tribuit.
& ium̃tis ac bestus. hominib quoq cõ¬
mune est: huius cura penitꝰ nos lib̾am᷑
s p̃cipitur nob ne solliciti simus qͥd co¬
medamus. Et qr in sudore uultus p̃ꝑa¬
mus nob panem: labor exercendus est.
sollicitudo tollenda. Amma plus . ẽ. ꝗͣ
esca: & corpus plusquã uestimentum.
Ammonet ut meminerimꝰ multo am¬
plius nob̃ dm declisse. qđ nos fecit & cõ¬
posuit ex anima & corꝑe. quã. ẽ. alim̃¬
tum atq teguñtum: ut intelligas eũ
qui dedit animã. multo facilius escam
.eẽ. daturũ : similit̾ eum qͥ corpus delit
multo facilius daturum. eẽ. uestim̃tũ.
Quo loco quęri solet utrũ ad aninrã ci¬
bus iste ꝑtineat: cum anima incorꝑea
sit: cib autẽ iste corpeus. S ammam
hoc loco ꝓ ista uita positã nouerimus:
cuius retinacłm.ẽ. alim̃tum istud corꝑe¬
um. Scd̾m hanc signaificationẽ dictũ. ẽ.
etiam illud: qͥ amat animã suã ꝑdet cã.¬

Expanded text:
amini. Ergo quod omnibus natura tribuit, et jumentis, ac bestiis, hominibus quoque commune est, hujus cura penitus liberamur, sed praecipitur nobis ne solliciti simus quid comedamus. Et quia in sudore vultus praeparamus nobis panem, labor exercendus est, sollicitudo tollenda. Anima plus est quam esca, et corpus quam vestimentum. Admonet, ut meminerimus multo amplius nobis Deum dedisse, quod nos fecit et composuit ex anima et corpore, quam est alimentum atque tegumentum, ut intelligas eum qui dedit animam, multo facilius escam esse daturum. Similiter eum qui corpus dedit, multo facilius daturum esse vestimentum. Quo loco quaeri solet utrum ad animam cibus iste perveniat, cum anima incorporea sit, iste autem cibus corporeus. Sed animam hoc loco pro ista vita positam noverimus, cujus retinaculum est alimentum istud corporeum. Secundum hanc significationem dictum est etiam illud: Qui amat animam suam, perdet
Abbreviated transcription (Latin):
mnis occurerent. & multi ꝓpt̃ illuĩ abi¬
Crent ex iudeis & credent in iħm.
Quartũ uͦ mortuum dñs nunciante dis¬
cipulo agnoscit: s qi qui ꝓ eius ereptione .uiii.¬
dum dep̃carent᷑ uiui defuerant. di¬
mitte inquit ut mortui sepeliant
mortuos suos. id est. mali malos nari¬
is laudib grauent. & qr ñ est ustus
qui corripiat in misccłia: oleĩ peccatoriᷤ
impinguet caput suum. Pãc. xUi. pꝰpent̃.¬

Expanded text:
erent, et multi propter illum abirent ex Judaeis, et crederent in Jesum. Quartum vero mortuum dominus, nuntiante discipulo, agnoscit; sed quia, qui pro ejus ereptione Dominum precarentur, vivi defuerant: Dimitte inquit ut mortui sepeliant mortuos suos ; id est, mali malos noxiis laudibus gravent, et quia non adest justus, qui corripiat in misericordia, oleum peccatoris impinguet caput eorum. CAPUT IX. Con
Abbreviated transcription (Latin):
ille dixit. Nolite flere: ñ est mortua s
dorinit. Hominib mortua erat qͥ susci¬
tare nequiuerant: dõ dormiebat in cuiꝰ
dicione & anima recepta iuuebat & ca¬
ro resuscitanda iacebat. Unde mos xp̃i¬
anus obtinuit: ut mortui qͥ resurrectu¬
ri.eẽ. ñ dubitant᷑ dormientes uocent᷑.

Expanded text:
ille dixit: Nolite flere. Non est mortua, sed ille dixit: Nolite flere. Non est mortua, sed dormit. Hominibus mortua, qui suscitare nequiverant, Deo dormiebat, in cujus ditione et anima recepta vivebat, et caro resuscitanda quiescebat. Unde mos Christianus obtinuit, ut mortui, qui resurrecturi esse non dubitantur, dormientes vocentur,
Abbreviated transcription (Latin):
de tantu & salua erit. Pater puellȩ ce¬
tus doctoꝵ legis accipit᷑ de quo dñs
ait:. suꝑ cathedram moysĩ secłunt scri¬
bę & pharisei. Qui si credere ipse uo¬
luerit: etiã subiecta ei synagoga salua
puellȩ. Supra publice uiduȩ filius su¬
scitatur: hic remouent᷑ plures arbitri.
Puto gͦ qđ in eo quoq pietas ibi dni de¬
claretur qr uidua mat̾ unici ñ patiebat᷑
moras: & id̾o ne ampluis afficeret᷑ ma¬
turitas additur. Est cciã forma sapien¬
tiȩ in uiduȩ filio cito eccłiam crediturã:
in archisẏnagogi fillia credituros quidẽ
iudeos s ex plurib pauciores. flebant
autẽ oms: & plangebant eam. Numqͥd
possunt inqͥt filii sponsi lugere quãdiui
cũ illis .ẽ. sponsus : Uenient autẽ dies
cũ auferetur ab eis sponsus: ꝙ tc̃ ieui¬
nabunt. Igit᷑ synagoga qr sponsi letici¬
am qua uiuere posset amisit: quasi
int̾ plangentes mortua iacens. ne hoc
quidẽ quare ipse plangat᷑ intelligit. at

Expanded text:
uellae, coetus doctorum legis accipitur, de quo Dominus ait: Super cathedram Moysi sederunt scribae et pharisaei . Qui si credere ipse voluerit, etiam subjecta ei synagoga salva  matrem puellae. Supra publice viduae filius suscitatur, hic removentur plures arbitri. Puto ergo, quod in eo quoque pietas ibi Domini declaretur, quia vidua mater unici non patiebatur moras, et ideo, ne amplius afficeretur, maturitas additur. Est etiam forma sapientiae, in viduae filio cito Ecclesiam credituram, in archisynagogi filia credituros quidem Judaeos, sed ex pluribus pauciores. Flebant autem omnes, et plangebant illam. Nunquid possunt inquit filii sponsi lugere, quandiu cum illis est sponsus? Venient autem dies, cum auferetur ab eis sponsus, et tunc jejunabunt. Igitur synagoga, quia sponsi laetitiam, qua vivere posset, amisit, quasi inter plangentes mortua jacens, ne hoc quidem ipsum, quare plangatur, intelligit. At
Abbreviated transcription (Latin):
& contradicebant his quȩ ãpaulo dice¬
bantur. maledicentes uiã dni coram¬
oni multitudine. Noli uexare illum.
ꝑ cos hodieq dicitur. qui. ad eo destitu¬
tum synagoge statũ uident ut restau¬
rari possẽ ñ credant: id̾oq ꝑ resusci¬
tatione illuis supplicandũ. eẽ. ñ esti¬
mant. S quȩ impossibilia st̃ apud ho

Expanded text:
ulo dicebantur, maledicentes viam coram multitudine . Noli vexare illum, per eos hodieque dicitur, qui adeo destitutum synagogae statum vident, ut restaurari posse non credant, ideoque pro resuscitatione illius supplicandum esse non aestiment. Sed quae
Abbreviated transcription (Latin):
tua te saluam fecit: uade in pace.
Id̾o filia: qr fides tua te saluam fecit.
N dixit fides tua te saluã factura. ẽ:
s saluam fecit. In eo enĩ qđ credidisti:
iam salua facta es. Adhuc illo loq̃nte:
uenit quidã ad pͥncipem sẏnagogȩ li-¬
cens ei. Quia mortu a. ẽ. filia tua:
noli uexare illum. Saluata a ꝑ¬
fluuio sanguinis muliere mox filia pͥn¬
cipis mortua nunciat᷑: qr dum eccłia a
uicioꝵ labe mundata &e ob fidei meri-¬
tum filia .ẽ. cognominata. continuo
sẏnagoga ꝑfidię simul inuidiȩq leto
noluit: inuidie uͦ qr eccłiam credidisse¬

Expanded text:
tua te salvam fecit; vade in pace. tua te salvam fecit; vade in pace. Ideo filia, quia fides tua te salvam fecit. Nec dixit, fides tua te salvam factura est, sed salvam fecit. In eo enim, quod credidisti, jam salva facta es. Adhuc illo loquente, venit quidam ad principem synagogae, dicens ei: quia mortua est filia tua, noli rofluvio sanguinis muliere, mox filia principis mortua nuntiatur, quia dum Ecclesia a vitiorum labe mundata et ob fidei meritum, filia est cognominata. Continuo Synagoga perfidiae simul invidiaeque letho noluit: invidiae ve
Abbreviated transcription (Latin):
me tetigit: Quẽ turbe comitantes
passim compͥmunt una credula muli¬
er dñm tangit: qr qui diu̾sis mordi¬
nate glomerantiũ heresib affligitur:
tatur. slam sic̃ quidã uidentes nõ ui¬
dent & audientes ñ audiunt: ita etiã
dem s ñdum plene credenti: dicit. Nlo¬
li me tangere: ñdum enĩ ascendi ad pa¬
trem meũ. Aꝑte docens qͥd ũt eumue¬
raciter tangere: patͥ scilicet equalem
credere. Et dixit iłic. Cetigit me aliqͥs:
nã ego noui uirtutẽ de me exisse. Di¬
cat pelagius si placet se suo conam¬
ne saluari: dicamus autẽ nos qr ua¬
na salus hiominis. indo faciemus uir¬
tutem. Nam & ipse uirtutẽ quȩ ꝓpi¬
cietur omĩb iniquitatib nr̃is. quȩ sa¬
net om̃s languores nrõs: ñ de nob̾ip¬
sis s de se nouit exire. si gͦ latet eũ
qui simbriã tetigerit: id est. incartia¬
tionis suȩ mysteria donec ad maiora
capienda ꝑueniat ꝑfecte amando
credidit. At ipse dixitei. filia. fides

Expanded text:
me tetigit? Quem turbae comitantes me tetigit? Quem turbae comitantes passim comprimunt, una credula mulier Dominum tangit, quia qui diversis inordinate glomerantium haeresibus affligitur, tatur. Nam sicut quidam videntes non vident, et audientes non audiunt, ita etiam dem, sed nondum plene credenti dicit: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum ; aperte docens quid sit eum veraciter tangere, Patri scilicet aequalem credere. Et dixit Jesus: Tetigit me aliquis. Nam ego novi virtutem de me exisse, etc. Dicat Pelagius, si placet, se suo conanime salvari. Dicamus autem nos, quia vana salus hominis, in Deo faciemus virtutem. Nam et ipse virtutem, quae propitietur omnet omnes languores nostros, non ex nobis ipsis, sed de se novit exire. Non ergo latet eum qui fimbriam tetigerit, id est, incarnationis mysteria, donec ad majora capienda perveniat, perfecte amando crediderit. At ipse dixit illi: Filia, fides
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem apppinquat. Accedit autẽ re¬
tro: siue uixta id qđ ipse ait. siqͥs mͥ
ministrauerit me sequat᷑. & alibi p̃ci-¬
pitur. post dnm̃ dm tuũ ambula¬
bis: sue qr p̃sentem in carne dnñi nõ
uidens. ꝑactis temꝑarie dispensatio¬
nis sacramĩtis eius iã ꝑ ficdem cepit
uestigia subsequi. Tangit autẽ fim
briam uestim̃ti eius & undã restrin¬
git sanguinis: qr beatus & uere inun¬
manu contigerit. Nam rarus ualde est.
qui eius uł in pectore recumbe uł ca
put mereat᷑ pistico nardo ꝑungere: cũ
ꝙ ille magnus fuerit qui sẽ indignũ di¬
cebat eius calciam̃ta portare. magna
& illa quȩ ungere pedes eius ꝙ capil¬
lis sius tergere ꝑmeruit. Et ait iħe.
Quis. ẽ. qͥme tetigit: Nut ipse
quȩ nesciat doceatur. s ut uirtꝰ fi¬
dei quã nouerat unnio quã ipse de-¬
derat in muliere declaret᷑. int̾rogat.
Negantib autẽ omib: dixit petrus
& qui cũ illo erant. Pceptor. turbȩ de
compͥmunt & affligunt: & dicis qͥs

Expanded text:
ritatem appropinquat. Accedit autem retro sive juxta, id est, quod ipse ait: Si quis mihi ministrat, me sequatur ; et alibi praecipitur: Post Dominum Deum tuum ambulabis, sive, quia praesentem in carne Dominum non videns, peractis temporalis dispensationis sacramentis, ejus jam per fidem coepit vestigia sbriam vestimenti, et undam restringit sanguinis, quia beatus et vere manmanu tetigit: nam rarus valde, qui ejus vel in pectore recumbere, put mereatur pistica nardo perungere, cum et ille magnus fuerit qui se indignum ducebat ejus calceamenta portare; magna et illa quae ungere pedes ejus, et capillis suis tergere promeruit. Et ait Jesus: Quis est qui me tetigit? Non ut ipse quae nesciat doceatur, sed ut virtus fidei, quam noverat, imo quam ipse dederat, in muliere declaretur, interrogat. Negantibus autem omnibus, dixit Petrus et qui cum illo erant: Praeceptor, turbae te comprimunt et affligunt, et dici
Abbreviated transcription (Latin):
turbauit semetipsum. lacͥmas fudit. rur¬
sum fremuit ac uoce magna clamauit
larare ueni foras: & sic tandẽ qui erat
desꝑatus decusso tenebrartĩ. pondere ui¬
tȩ luciq reddit᷑. S & hoc notandũ qr
publica noxa publico eget remedio: le¬
Quia autẽ peccata le. Quiori &
secreta queunt penitentia deleri. Puel¬
la in domo iacens paucis arbitris ex¬
surgit: eisdeq ne mracłm uulgarent
indicit᷑. Et stupuert̃ inqͥt parentes eiꝰ:
quib p̃cepit ne alicui dice̾rent qđ fa¬
ctum fuerat. luuenis extra portã tur¬
ba multa comitante atq intuente su-¬
scitatur. latarus de monumñto uoca¬
tus in tantũ popłis innotuit: ut eoꝵ¬

Expanded text:
turbavit seipsum, lacrymas fudit, rurturbavit seipsum, lacrymas fudit, rursum fremuit, ac magna voce clamavit: Lazare, veni foras . Et sic tandem, qui erat desperatus, discusso tenebrarum pondere, vitae lucique redditur. Sed et hoc notandum, quod quia publica noxa, publico eget remedio, levia autem peccata leviori et secreta queunt poenitentia deleri, puella in domo jacens, paucis arbitris exsurgit, eisdemque ne miraculum vulgarent indicitur Et stupuerunt, inquit, parentes ejus, quibus praecepit, ne alicui dicerent, quod factum erat. Juvenis extra portam, turba multa comitante atque intuente suscitatur. Lazarus de monumento vocatus, in tantum populis innotuit, ut o
Abbreviated transcription (Latin):
s & ipsa peccandi consuetudine se quasi
sepeliendo corrupunt. Uerum ne ad bos
erigendos minor fit uirtus &
grã saluatoris: sitam̃ assint cogitatio¬
nes sollicitȩ quȩ suꝑ eoꝵ salute uelud
deuotȩ xpo sorores iniugilent. Nã
ad hoc intimandũ resuscitauit la¬
rarum quatuor dies iã in monum̃to
habentẽ & sorore attestaute iã fetentẽ:
qr pessima naxios actus solet fama co¬
initari. Notandũ autẽ qđ quanto gra¬
iuior anumȩ mors ingruerit: tanto¬
acrior neceẽ est ut resurgere mereatur Fa
penitentis feruor insistat. Qđ occulte uo-¬
lens ostendere dũs: iacentem in concla ui
mortiiã modesta leuiq uoce resuscitauit
dicens. puella surge. quã & ob facilitatem
resuscitandi iã mortuã fuisse negauerat.
Delatũ autẽ foras uiuenem: plurib ut
reuiuiscere debeat dictis corroborat cũ
ait. iuuenis tͥ dico surge. Quatͥduanus uł
mortiuis ut longa p̃mentis sepulchri de¬

Expanded text:
sed et ipsa peccandi consuetudine, se quasi sed et ipsa peccandi consuetudine, se quasi sepeliendo corrumpunt. Verum nec ad hos erigendos minor fit virtus et gratia Salvatoris, si tamen adsint cogitationes sollicitae, quae super eorum salute velut devotae Christo sorores invigilent. Nam ad hoc intimandum resuscitavit Lazarum quatuor dies jam in monumento habentem, et sorore attestante jam fetentem. Quia pessima noxios actus solet fama comitari. Notandum autem quod quanto gravior animae mors ingruerit, tantoacrior necesse est, ut resurgere mereatur, poenitentis fervor insistat. Quod occulte volens ostendere Dominus, jacentem in conclavi mortuam, modesta lenique voce resuscitat, dicens: Puella, surge. Quam et ob facilitatem resuscitandi, jam mortuam fuisse negaverat. Delatum autem foras juvenem, pluribus, ut reviviscere debeat, dictis corroborat, cum ait: Juvenis, tibi dico, surge. Quatriduanus vero mortuus, ut longa prementis sepulcri cl
Abbreviated transcription (Latin):
lesti neceẽ est max pane saciet᷑. & duii¬
ni scilicet u̾bi & sacroscĩ altaris particeps
factus. Nam uixta moralẽ intellectum
tres illi mortui qͦs saluator in corꝑib
suscitauit : tria genera resurrectionis ani¬
marum significant. Siquidẽ ñ nulli cõ¬
sensũ malȩ delectationi p̃bendo. latente
tantũ cogitatione peccati sibi mortẽ
contiscunt. S tales se uiuificare signifi¬
cans saluator: suscitauit filiã archi¬
synagogi ñdum foras elatam. s in do¬
mo morcuã quasi ueiũ secretum in cor¬
de tegentem. Alii ñ solum noxiȩ dele¬
ctationi cõ sentiendo s & ipsũ
malum qͦ delectant᷑ agendo: mortuũ
suũ quasi extra portas efferunt. Ꝙ hõ
si peniteant se resuscitare demon¬
strans: suscitauit uiuenẽ filium iudu¬
ȩ extra portam cĩuitatis elatũ. Et
reddidit matri suȩ: qi resipiscentẽ a pec¬
cati tenebris animã unitati restituit ec¬
cliȩ sicut & supra docuimus. Quidã uͦ
ñ solum cogitando uł loquendo illicita.

Expanded text:
x pane satietur, et divini scilicet verbi, et sacrosancti altari particeps effectus. Nam juxta moralem intellectum, tres illi mortui, quos Salvator in corporibus suscitavit, tria genera resurrectionis animarum significant. Siquidem nonnulli consensum malae delectationi praebendo, latente tantum cogitatione peccati, sibi mortem consciscunt. Sed tales vivificare significans Salvator, suscitavit filiam archisynagogi nondum foras elatam, sed in domo mortuam, quasi vitium secreto in corde tegentem. Alii non solum noxiae delectationi consentiendo, sed et ipsum malum, quo delectantur agendo, mortuum suum quasi extra portas efferunt. Et hoc se poeniteant resuscitare demonstrans, suscitavit juvenem filium viduae extra portas elatum, et reddidit matri suae. Quia resipiscentem a peccati tenebris animam, unitati restituit Ecclesiae, sicut et supra docuimus. Quidam vero non solum cogitando, vel faciendo illicita,
Abbreviated transcription (Latin):
nalium popłoꝵ.ẽ. consuetudine grauatꝰ.
Et mulier quȩclã erat in flixu sanginis
ab annis duodecim. Aulier sanguine flu¬
ens ęccłia.ẽ. ex gentib congregata: quȩ
ingenito carnaliũ delectationũ polluta
fluxii. atq a cetu iam fuerat segregata
fidelium. S dum u̾bũ di uicłam sal¬
uare decerneret : paratam iã ꝑ missaq̃
aliis p̃ripuit spe certa salute᷑m. Notan¬
dum qđ & archysynagogi duodennis
sit filia. & mulier hec ab amnuis duode¬
cim sanguine fuxerit: hoc . ẽ. eodẽ qͦ
hec nata f̃t temꝑe illa ceꝑit infirma¬
ri. Una enĩ pene eademq scłi hiuus eta¬
te ꝙ synagoga in patriarchis nasci: &
gentiliũ natio ꝑ orbem cepit ydolatriȩ
sanie fecdari. Nam & gemine. flurus
cutione. & suꝑ his quȩ carnis q sangu¬
nis oblectatione patrant᷑. potest intel
ligi. Unde pulchre sacra refert hẏstori¬
a temꝑe quo cdauid adhuc puet goliath
gigantem ꝓstrauit. philistum in finibꝰ
donum id. ẽ. sangutnũ fuisse castra

Expanded text:
 consuetudine gravatus. Et mulier quaedam erat in fluxu sanguinis ab annis duodecim. Mulier sanguine fluens Ecclesia est ex gentibus congregata, quae ingenito carnalium delectationum polluta fluxu, atque a coetu jam fuerat segregata fidelium, sed dum verbum Dei Judaeam salvare decerneret, paratam jam promissamque aliis praeripuit spe certa salutem. Notandum est quod archisynagogi duodenis sit filia, et mulier haec ab annis duodecim sanguine fluxerit; hoc est eodem quo haec nata sit tempore illa coeperit infirmari, una enim pene eademque saeculi hujus aetate et synagoga in patriarchis nasci, et gentilium natio per orbem coepit idololatriae sanie foedari, nam et geminae fluxus rstitione, et super his quae carnis ac sanguinis oblectatione patrantur, potest inteligi. Unde pulchre sacra refert historia, tempore quo David adhuc puer Goliath gigantem stravit, Philisthiim in finibus Dommim, id est sanguinum, fuisse castram
Abbreviated transcription (Latin):
goris anima quȩ peccauerit ipsa mo¬
rietur: tam̃ ea quȩ resuscitari a dno me¬
ruit. nob quidẽ mortua fuisse s do ob¬
dormisse dici potest. Et deridebant eũ:
scientes qi mortua eẽt. Quia u̾ba resus¬
citantis deridere quã credere malebãt:
merito foris excludunt᷑. indigni qui mi¬
racłm resurgentis uident. Ip̃se autẽ te¬
nens manũ eius: clamauit dicens. Puel¬
la surge. In marco scͥptum. ẽ. Ait illi. Ta¬
bita cumi: qđ .ẽ. int̾pt̃atum. puella tͥdi
co surge. Et confestim surrexit. Ubi dili¬
gens lector inquirat. quare uerax eu̾głi¬
sta dictum saluatoris exponens int̾po¬
suerit de suo tͥ dico: cũ in syro sermone
quẽ posiut ñ plus sit dictum quã puel¬
la surge. Tenens gͦ manũ puelle iłic susci
tauit eam: qr nͥ pͥus mundate fuerint
manus uideoꝵ quȩ sanguine plenȩ sc̃.¬

Expanded text:
peccaverit, ipsa moriatur, tamen ea, quae suscitari Christo meruerit, nobis quidem mortua fuisse, sed ei obdormisse dici potest. Et deridebant eum, scientes, quia mortua esset. Quia verbum resuscitantis deridere quam credere malebant, merito foras excluduntur, indigni qui miraculum resurgentis viderent. Ipse autem tenens manum ejus, clamavit dicens: Puella, surge. In Marco scriptum est: Ait illi: Tabitha cumi, quod est interpretatum, Puella, tibi dico surge; et confestim surrexit . Ubi diligens lector inquirat, quare verax Evangelista dictum Salvatoris exponens, interposuerit de suo, tibi dico, cum in Syro sermone quem posuit, non plus sit dictum, quam Puella, surge. Tenens ergo manum puellae Jesus, sanavit eam, quia nisi prius mundatae fuerint manus Judaeorum, quae sanguine plen
Abbreviated transcription (Latin):
gos siue plulosophos legumq doctores
diq instituta mortalih clare ꝓmitte¬
bant. seu certe ipsos sp̃s unmunclos
penderat. tantominus potuit ab impic¬
tatis suȩ corde curari. Unde & bene de¬

Expanded text:
gos, sive philosophos legumque doctoresdique instituta se mortalibus dare promittebant, seu certe ipsos spiritus immundpenderat, tanto minus potuit ab iniquitatis suae sorde purgari. Sed haec
Abbreviated transcription (Latin):
. ut docere possit illuminat᷑. Ꝙ cecidit ad
pedes iħu: rogans cum ut intraret in do¬
mum eus. Si caput xp̃i d̾s: pedes eius¬
consequent̃ incarnatio qua terrã nr̃e mor¬
talitatis tetigit accipiendi sunt. Cecidit
gͥ archisynagogus ad pedes iħu: qr legis¬
p̃ferendum. eẽ. cognouit. illud apłi sedu¬
la deuotione ꝓtestans. qr qđ infirmũ. ẽ.
dĩ fortius . ẽ. hominib. Rogauit eũ intra

Expanded text:
it ad pedes Jesu, rogans eum ut intraret in domum ejus. Si caput Christi Deus, pedes consequenter incarnatio, qua terram nostrae mortalitatis tetigit, accipiendi sunt. Cecidit igitur archisynagogus ad pedes Jesu, quia legispraeferendum esse cognovit, illud Apostoli sedula devotione protestans: Quia quod infirmum est D
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse princeps sỹnago¬
gȩ erat. Priori lectioni quã
cde abiectione sr̃nagogę
fideq ȩccłȩ atq iterum¬
de instauratione sẏnago
sint̃p̃tati: consequent᷑ arcbisy¬
nagogi filia moriens subiungit᷑. Quã cdũ
ueuiens : p̾or salute potiatur. Etlnopia
enĩ p̃ueniet manus eus do: & cũ intra¬
uerit plenitudo gentiũ tunc om̃is urł
saliuis fiet. Princeps itaq sẏnagoge nul¬
lus melius quã ipse moyses intelligit᷑. Un¬
de bene iairus.id est. illuminans suie.
illuminatus uocat᷑: q qui accepit ubaui¬

Expanded text:
et ipse princeps Synagogae erat. Priori lectioni, qua de abjectione Synagogae fideque Ecclesiae, atque iterum instauratione Synagointerpretati consequenter archisynagogi filia moriens subjungitur, quam dum veniens prior salute potiatur. Aethiopia enim praeveniet manus ejus Deo . Et cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiet. Princeps itaque Synagogae nullus melius quam ipse Moyses intelligitur. Unde bene Jairus, id est, illuminans, sive illuminatus vocatur, quia qui accipit verba vi
Abbreviated transcription (Latin):
uiuens pat̃ & ego uuo ꝓpt̃ patrem. & qui man¬
ducat me & ipse uiuet ꝓpt̾ me. acsi diceret.
Ut ego uiuam ꝓpt̃ patrem. id. ẽ. ad illum tam¬
quam ad maiorem referam uitã meam: ex i¬
nanitio mea fecit in qua me mistt. Ut autem
quisq uiuat ꝓpt̃ me: participatio facit. qua
manducat me. Ego itaq humiliatus uiuo
ꝓpt̃ patrem: ille erectus uiuit ꝓpter me.
Si autem dictum.ẽ. uiuo ꝓpt̃ patrem. q ip¬
se de illo ñ ille de ipso est: sine detͥmento
ȩqualitatis dictum. ẽ. Nec tam̃ dicendo ꝙ
qui manducat. me &e ipse uiuet ꝓpt̃ me:
eandem nr̃am ꝙ sitã ȩqualitatem significa
uit. s gr̃am mediatoris ostendit. Hic est pa¬
nis qui de cęlo descendit ut illum mandu¬
cando uiuamus: qi et̃nã uitam ex nobis
habe ñ possumus. Non sicut manducauert¬
inquit patres ur̃i manna: & mortui sunt.
Qui manducat hc̃ panem: uiuet in ȩternũ.¬

Expanded text:
vivens Pater, et ego vivo propter Patrem; et qui manvivens Pater, et ego vivo propter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet propter me: ac si diceret, Ut ego vivam propter Patrem, id est, ad illum tanquam majorem referam vitam meam, exinanitio mea fecit, in qua me misit; ut autem quisque vivat propter me, participatio facit qua manducat me. Ego itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille erectus vivit propter me. Si autem ita dictum est, Vivo propter Patrem, quia ipse de illo, non ille de ipso est; sine detrimento aequalitatis dictum est. Nec tamen dicendo, et qui manducat me, et ipse vivet propter me, eamdemvit; sed gratiam mediatoris ostendit. 20. Hic est panis qui de coelo descendit: ut illum manducando vivamus, quia aeternam vitam ex nobis habere non possumus. Non sicut, inquit, manducaverunt patres vestri manna, et mortui sunt: qui manducat hunc panem, vivet in aeternu
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ñ manducat euis carnẽ nec bibit euis
sanguinem: ñ habet in se uitam. & qͥ man¬
elucat eius carnẽ & bibit eius sanguinẽ.
habet uitam. Ad utrumq autẽ respondet:
qb̃ dixit eternã. Nonita est in hac esca quã
sustentandȩ huius temꝑalis uitȩ causa si¬
numus. Iam qͥ eam ̃ sumpserit ñ uiuat:
nec tam̃ qui eam sumpserit uiuet. fieri

Expanded text:
it ejus sanguinem, non habet in se vitam: et qui manducat ejus carnem, et bibit ejus sanguinem, habet vitam. Ad utrumque autem respondet quod dixit, aeternam. Non ita est in hac esca, quam sustentandae hujus temporalis vitae causa sumimus. Nam qui eam non sumpserit, non vivet: nec tamen qui
Abbreviated transcription (Latin):
mo die. Caro enĩ mea inquit uere. ẽ. cibus:
& sanguis mõ uere. ẽ. potus. Cum enim ci-¬
bo ꝙ potu id appetant homines ut ñ esu-¬
riant neq siciant: hoc ueracit᷑ ñ p̃stat nisi
iste cibus & potus qui eos a quib sumitur
immortales & incorruptibiles facit. id. ẽ.
societas ipsa scõrum. ubi pax erit ꝙ unitã
um in eis reb cõmendauit: que ad unum.
aliqͥd recliguntur ex multis. Namq aliud
unum ex multis granis conficit: aliud in u¬
num ex multis acinis confluit. Deniq iã ex-¬
ponit quomͦ id fiat qd̾ loquitur: & qͥd sit
guinem: in me manet & ego in eo. Hoc. ẽ. gͦ
mancducare illã escam & illum bib̾e potum:
in xpo manere. & illum manentẽ in se hab̾e.
Ac ꝑ hoc qui ñ manet in xp̃o & in quo non

Expanded text:
. Caro enim mea, inquit, vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Cum enim cibo et potu id appetant homines, ut non esuriant neque sitiant, hoc veraciter non praestat, nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur immortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit, et unitas um in eis rebus commendavit, quae ad unum aliquid rediguntur ex multis: namque aliud in unum ex multis granis conficitur, aliud in unum ex multis acinis confluit. Denique jam exponit quomodo id fiat quod loquitur, et quid guinem, in me manet, et ego in eo. Hoc est ergo manducare illam escam et illum bibere potum, in Christo manere, et illum manentem in se habere: ac per hoc, qui non manet in Christo, et in quo non
Abbreviated transcription (Latin):
dere talium filios: hinc ad eos cȩꝑit. Quid¬
murmuratis inuicẽ murmuratores. filũ
murmuratorum: Patres ur̃i manna man¬
ducauerunt: & mortui sunt. Non qr ma-¬
lum erat manna: s qi male manducaue-
Nolo enim uos inqͥt ignorare fr̃s: q patres
nr̃i oñs sub nube fuerunt. & oms mare tͣn-¬
sierunt. & om̃s in moyse baptirati sunt in

Expanded text:
dere talium filios, hinc ad eos cdere talium filios, hinc ad eos cmurmuratis in invicem, murmuratores, filii murmuratorum? Patres vestri manna manducaverunt, et mortui sunt: non quia malum erat manna, sed quia male manducaveruNolo enim, inquit, vos ignorare fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt, et omnes
Abbreviated transcription (Latin):
buecella diĩca uenenum fuit uidȩ. ꝙ ta
bonum male malus accepit. Uidete gͥ fr̃s:
panem cȩlestem sp̃ualit̃ manducate. innocen¬
tiam ad altare apportate. Peccata & si sint
cotidiana: uł ñ sint mortifera. Anteꝗͣ ad alta¬
re accedatis: attendite qͥd dicatis. Dimitre.
nob debita nr̃a: sicut & nos dimittimus
debitorib nostris. Dimittis: dimittit᷑ ⁊.
Securus accede: panis est ñ uenenũ.S ui¬
de si dimittis. Nlam si ñ dimittis: mentirĩ.
& ei mentiris quẽ ñ fallis. aaentiri deo po
tes: fallere d̾m ñ potes. souit ille qͥd agas.
lutus te uidet. intus te examinat. intus
inspicit. intus iudicat. intus aut damp¬
nat aut coronat. Patres autem istorum.
id est. mali patres malorũ. infides patres
infidelium. murmuratores patres mur¬
muratorũ. Nam de nulla re magis d̾m offen¬
disse popłs ille dictus est: quã contra d̾m
murmurando. ldeo & dñs eos uolens osten¬

Expanded text:
buccella Dominica venenum fuit Judae. Et tabuccella Dominica venenum fuit Judae. Et tabonum male malus accepit. Videte ergo, fratres, panem coelestem spiritualiter manducate, innocentiam ad altare apportate. Peccata etsi sunt quotidiana, vel non sint mortifera. Antequam ad altare accedatis, attendite quid dicatis: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Dimittis, dimittetur tibi: securus accede, panis est, non venenum. Sed vide si dimittis: nam si non dimittis, mentiris, et ei mentiris, quem non fallis. Mentiri Deo potes, Deum fallere non potes. Novit ille quid agat. Intus te videt, intus te examinat, intus inspicit, intus judicat, intus aut damnat, aut coronat. Patres autem id est mali patres malorum, infideles patres infidelium, murmuratores patres murmuratorum; nam de nulla re magis Deum offendisse ille populus dictus est, quam contra Deum murmurando. Ideo et Dominus volens osten
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ñ uidebant ñ intelligebant. lleo patres ur̃i.
q similes estis illorũ. Nam quantũ ꝑtinet
fr̃s mei ad mortẽ istam uisibilem & corꝑalẽ.
numqͥd nos ñ morimur. qr manducamus
panem de cȩlo descendentem: Sic siit mor¬
tui & uli quẽ admodũ & nos sumus moritu¬
ri: quantũ attinet ut dixi ad mortẽ huius
corꝑis uisibilem atq carnalem. Quantũ au¬
tem ꝑtinet ad illam mortem. de qua t̾ret añs
qr mortui sunt patres istoꝵ: manducauit
manna & moyses. manducauit. manna &
aaron. manducauit manna & finees. man-¬
Quare: uia uisibilem cibum spũalit᷑ in¬
tellexerunt. spũalit esurierunt: spualit̃
gustauerunt. ut spũalit̃ saciarentur. Nlam
& nos hodie accipimus uisibilem cibum: s
aliud. ẽ. sacram̃tum aliud uirtus sacram̃ti.
Quã multi de altari accipiunt & moriunt᷑:
& accipiendo mnoriunt᷑. Uude dicit apłs .iii.
dicium sibi manducat & bibit. Non enim

Expanded text:
quod non videbant, non intelligebant. Ideo patres vestri, quod non videbant, non intelligebant. Ideo patres vestri, quia similes estis illorum. Nam quantum pertinet, fratres mei, ad mortem istam visibilem et corporalem, numquid nos non morimur qui manducamus panem de coelo descendentem? Sic sunt mortui et illi, quemadmodum nos sumus morituri; quantum attinet, ut dixi, ad mortem hujus corporis visibilem atque carnalem. Quantum autem pertinet ad illam mortem, de qua terret Dominus, qua mortui sunt patres istorum; manducavit manna et Moyses, manducavit manna et Aaron, manducavit manna et Phinees, manQuare? Quia visibilem cibum spiritualiter intellexerunt, spiritualiter esurierunt, spiritualiter gustaverunt, ut spiritualiter satiarentur. Nam et nos hodie accipimus visibilem cibum: sed aliud est Sacramentum, aliud virtus Sacramenti. Quam multi de altari accipiunt et moriuntur, et accipiendo moriuntur? Unde dicit Apostolus, Judicium sibi manducat et bibit . Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
Quid.ẽ. autem hab̾e mes hab̾e uitam ȩt̾iã.
uita ȩterna mortem assumpsit: uita eterna
nori uoluit. s de tuo ñ de suo. Accepit a te:
ubi morerer᷑ ꝓte. Ab hominib enĩ carnem assũ¬
psit: s ñ more hominũ. Nam pattẽ habens
in cȩlo: matrem elegit in terra. & illic natus
sine matre: & hic sine patre. assumpsit gͦ u
ta mortem: ut uita occicłet mortem. slamqͥ
in me credit inquit: habet uitam ȩt̃nam.
Ñ qd̾ patet: s qd̾ latet. Uita enim etna u̾bũ
in pͥncipio erat apud d̾m. & d̾s erat ubum:
& uita erat lux hominũ. Ipse uita ȩcerna:
dedit & carni susceptȩ uitam et̾nam. Mori
uenit: s die tercia resurrexit. lnt̃ uerbum
suscipiens & carnem resurgentem: mors mecdia
manducauert̃ in desirto manna: &e inortui
sunt. Quid ẽ. unde suꝑbĩtis: Manducauert̃
manna: & mortui sunt. Quare manduca uert̃
& mortu sunt: fluia qđ uidebant credebant:

Expanded text:
Quid est autem habere me? Habere vitam aeternam. Quid est autem habere me? Habere vitam aeternam. Vita aeterna mortem assumpsit, vita aeterna mori voluit; sed de tuo, non de suo: accepit a te, ubi moreretur pro te. Ab hominibus enim carnem assumpsit, sed non more hominum. Nam Patrem habens in coelo, matrem elegit in terra: et illic natus sine matre, et hic sine Patre. Assumpsit ergo vita mortem, ut vita occideret mortem. Nam qui in me credit, inquit, habet vitam aeternam: non quod patet, sed quod latet. Vita enim aeterna Verbum: in principio erat apud Deum, et Deus erat Verbum et vita erat lux hominum . Ipse vita aeterna, dedit et carni susceptae vitam aeternam. Mori venit, sed die tertio resurrexit. Inter Verbum suscipiens, et carnem resurgentem, mors media cmanducaverunt in deserto manna, et mortui sunt. Quid est unde superbitis? Manducaverunt manna, et mortui sunt. Quare manducaverunt, et mortui sunt? Quia quod videbant, credebant: