comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eã suim suspicat᷑. penes se detrnere
non ꝓhabetur nẽc inscrptiõĩs ui¬
culo ꝯfincu cũ ie mpatiti accusare
nã ⁊ si cẽ genꝰ accusatioĩs necessitas
momia defõmãt saclegos aũt nupti¬
aꝵ glactio ꝑiir opotit.
ures põrecturã quid cupͣiat. uͥ sexus
scire uͥ uenꝰ mutat̾ maiterã fõmam
u̾amõ queritur nec uid̾t. ubemꝰ in¬
suargẽ leges arman uita. glaͣctio ul¬
toe. ut exꝗsitis pepas supoant̃ infame¬

Expanded text:
antum suspicatur, penes se detinere non prohibetur: nec inscriptionis vinculo contineri, cum iure mariti accusaretnam etsi omne genus accusationis necessitas monia deformant. Sacrilegos autem nuptiarum gladio puniri oportet.viros proiectura quid cupiat, ubi sexus scire, ubi Venus mutatur in alteram formam, ubi amor quaeritur nec videtur, iubemus insurgere leges, armari iura gladio ultore, ut exquisitis poenis subdantur infame
Abbreviated transcription (Latin):
fingͣ. aut raticẽ aliqua debitũ flag̃i¬
tatur que occurrẽ atꝙ ꝓster ꝑẽ exami¬
ni ꝯsueuer᷑ uis scimus sequestrari.
nec eaꝵ obice aliqͥ negõ tarclitatis
afferri. s accusaticẽ fu̾ndata. ħ ẽ cũ ꝯ¬

Expanded text:
fingitur aut ex ratione aliqua debitum flagitatur, quae occurrere atque perstrepere examini consuerunt, iussimus sequestrari nec earum obice aliquid negotio tarditatis adferri; sed accusatione fundata, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
luis est siꝗdẽ res ħrditarie suffici ũt
adimplendos creditores. ⁊̃ oĩb ẜuis
aũt dẽẽ in ex soluendis crectitorib hu¬
manius ẽ ut pauci saltem ueniant
adlib̾tatẽ .S. hoc ꝗdẽ antiꝗs dubitati¬
onib remodiũ inuenimꝰ. bellissimã
repletionẽ p̃fate ꝯstitutiom doantes

Expanded text:
lius est, si quidem res hereditariae sufficiunt ad implendos creditores, etiam omnibus autem deest in exsolvendis creditoribus, humanius est, ut saltim pauci veniant ad libertatem. Sed hoc quidem antiquis dubitationibus remedium invenimus. Bellissimam autem repletionem praefatae constitut
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ actitã ñ cẽ aquotibi ficdi ꝯmissaĩã
ub̾tatẽ relictã clicis ⁊ ab intestato aliũ
q̃ ꝗ̃ scͥptus crat ħrditatẽ possectisse. snĩ
alcgitimo quoq ħ̾rde ficłi ꝯmissaĩ ali¬
bͥtas ixpetita e nullo ure p̃stãi eã abeo

Expanded text:
eius aditam non esse, a quo tibi fideicommissariam libertatem relictam dicis, et ab intestato alium quam qui scriptus erat hereditatem possedisse, si non a legitimo quoque herede fideicommissaria libertas repetita est, nullo iure praestari eam ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
ł̾rcditatiꝰ ł lib̾ extraneus ħ facere ma¬
lũt. licebit ꝗdẽ ei ħ̾ impetrare ⁊ subm¬
aiorib pollicitationib ⁊ satisdatioĩb
ħitditatẽ acciꝑere. s: pͥor inlib̾tateo
pctitor maneat licet res abeo extraã

Expanded text:
hereditarius vel liber extraneus hoc facere maluerit, licebit quidem ei hoc impetrare et sub maioribus pollicitationibus et satisdationibus hereditatem accipere: sed prior in libertate petitor maneat, licet res ab eo abstrah
Abbreviated transcription (Latin):
testato uẽdicantib successionẽ adum nõ
potuit. ꝙsi spõte repudi auet᷑ s delatã suc¬
cessionẽ oia quȩ testam̃to fucrant stiscrip¬
ta defecisse ꝯucnit. Sinuͦut uos fraudarent
libͥtate collitsse hos ꝑses aĩadũtit ẜħꝙ di

Expanded text:
em adimi non potuit. Quod si sponte repudiaverunt sibi delatam successionem, omnia quae testamento fuerant scripta defecisse convenit. Si vero, ut vos fraudarent libertate, collusisse eos praeses animadverteri
Abbreviated transcription (Latin):
.ã. Statu libis data lib̾tatẽ adi debit.
ini abħrde ñposse certũ ẽ. ñec alienatio ne
usucãpio statulido quominis cxistente cõ¬
diticẽ ud̾tatẽ ꝯsequatur nocere potest.
intestam̃tis relinquere ut italib̾tates cdarcte
datc uidantur ac silegitimis u̾b̾cas testator
dari uis sisset.

Expanded text:
. Statuliberis datam libertatem adimi ab herede non posse certum est: nec alienatio nec usucapio statulibero, quominus existente condicione libertatem consequatur, nocere potest.in testamentis relinquere, ut ita libertates directae datae videantur, ac si legitimis verbis eas testator dari iussisset.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pculdubio in hãc spẽ audiẽduᷤᷤ
ẽ petitor ħeditatis ⁊ maneat
lib̾um arbitͥum suoꝵ siue ad
lib̾tatem uenire uolut siue in
ẜututem remanere licet ciã ro¬
manã ciuitatẽ recusare nemini ẜuoꝵ

Expanded text:
iendus est petitor hereditatis et maneat liberum arbitrium servorum, sive ad libertatem venire volunt sive in servitutem remanere. Licet enim Romanam civitatem recusare nemini servorum
Abbreviated transcription (Latin):
placuit. Nũc aũt ħ docidenctũ ẽ q. simi¬
limõ antiquos aĩos mouit. sicepto te¬
stam̃to furor cum inuasit. Sanccimus
itaq taletestamtu hois qui impo actu
testam̃ti actusa ualituctine tentus est.
uolũtatẽ. ⁊ ħ sanam̃te. ⁊ inceꝑit facere.
⁊ cõ sumauĩt. nullo tali morbo int̾uem¬
ente. stare testam̃tum siue quãcumq
uitimã uoluntatem. censemus. si ⁊ ali¬
a oiã accesserint. que in huiꝰmõi actib
legitima obẜuatio sequitur. e ice¬
orp.ã Discretis surdo ⁊ muto. q ñ sẽꝑ
hiũmõi uitia sibi cõcurrunt. sauccimus.
siꝗ utioq mottosimul laborat. Idẽ ut
neq audire neꝙ loqra possit. ⁊ hoc exrp̃a
natura hãt noq testam̃tũ facere noq co¬
dicillos neq fideicõmissum relinquere.

Expanded text:
placuit: nunc autem hoc decidendum est, quod simiplacuit: nunc autem hoc decidendum est, quod simili modo antiquos animos movit, si coepto testamento furor eum invasit. Sancimus itaque tale testamentum hominis, qui in ipso actu testamenti adversa valetudine tentus est, voluntatem et hoc sana mente et inceperit facere et consummaverit nullo tali morbo interveniente, stare testamentum sive quamcumque ultimam voluntatem censemus, si et alia omnia accesserint, quae in huiusmodi actibus legitima observatio sequitur. p. Discretis surdo et muto, quia non semper huiusmodi vitia sibi concurrunt, sancimus, si quis utroque morbo simul laborat, id est ut neque audire neque loqui possit, et hoc ex ipsa natura habeat, neque testamentum facere neque codici
Abbreviated transcription (Latin):
alli tenore cõpottã. cuiuelit scͥbendã crede
ut incode postea collatis testib ⁊ tabu aio
tabit tabularius. simł ⁊ testib. ut ubi te¬
nor coꝵ cunctis innotuit elogisi ipe suũ
ꝓfiteat agnoscere. ⁊ exanimi sui que loc¬
ta sũt ctisposunsse sententia. ⁊ infine sub¬
scriptio sequatur testiũ. ncc ñ omiu sigͣ¬
cula tãtestrũ ꝓut cdlictũ ẽ ꝗͣtabuiari i.
Set q tabularioꝵ copia ñ momib lo¬
cis datur querentib iubem̃. ubi tabula¬
rius repperari ñpossit. cctanũ ad hibcri
testẽ. ut quodtabuiaĩo psup̃cticto mo
ꝯmisimus. idꝑoctauũ testẽ effectũ capi¬
at. liłn potestate ꝯcedenda suas uolũta¬
tes imp̃dictũ modũ orctinantib. car¬
tulã ita subscͥptã. ita demq ꝯsignatam
ut añ late fõme declarant cui uelint ex
testib custoctiendã mandare. Sic ficri
testancti licentia. s. ne locũ quidẽ illũ
b:. tot insuꝑ intuto locata manib.
ultimũ ꝯdcre elogiũ pꝰposse. licet aban

Expanded text:
positam cui velint scribendam credere, ut in eodem postea collocatis testibus et tabulario, tabit tabularius simul et testibus, ut, ubi tenor eorum cunctis innotuerit, elogium ipse suum profiteatur agnoscere et ex animi sui quae lecta sunt disposuisse sententia, et in fine subcriptio sequatur testium nec non omnium signacula tam testium prout dictum est quam tabularii. Sed quia tabulariorum copia non in omnibus locis datur quaerentibus, iubemus, ubi tabularius reperiri non possit, octavum adhiberi testem, ut, quod tabulario pro supra dicto modo commisimus, id per octavum testem effectum capiat: libera potestate concedenda suas voluntates in praedictum modum ordinantibus chartulam ita subscriptam, ita denique consignatam, ut antelatae formae declarant, cui velint ex testibus custodiendam mandare. sic fieri testandi licentia, sed ne locum quidem ullum bus, tot insuper in tuto locata manibus. ultimum condere elogium posse, licet ab an
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ex defuncti pecuus ad ꝗsite lucrat᷑
is ꝗ militiã meruit locũ habebit. ũlu
nire potãt. ñ solũ testam̃to ꝯdito quã¬
te partis ab intestato successionis cõm¬
putetur᷑. s. ⁊ ab intestato ꝯferat᷑. Ti aut
regła ut oiã que portioni quarte cõpu¬
tantur. ⁊̃ ab intestato ꝯferant᷑. mini¬
me ecc̃rio tenebit. ut possit ꝗs clicere

Expanded text:
dum ex defuncti pecuniis adquisitae lucratur is qui militiam meruit, locum habebit, ut lunire poterat, non solum testamento condito quartae parti ab intestato successionis computetur, sed etiam ab intestato conferatur. Haec autem regula, ut omnia quae portioni quartae computantur etiam ab intestato conferantur, minime e contrario tenebit, ut possit quis dicere
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. ã. Nift̾ potruet tuus. ante quar¬
tũ accimũ etatis annũ sue docessit. cũ fa¬
cere ñ potuent testam̃tũ. nicħ eĩ post¬
romo recte postuiatur. iudicio Mã si
hãc etatẽ egressus. licet uigoris uecdũ
emer sfet uestigia. suũ oradmauit sol¬
iẽpint̃ indiciũ s euelłe frustra conaris.

Expanded text:
. Si frater patruelis tuus ante quartum decimum aetatis annum suae decessit, cum facere non potuit testamentum, nihil ex eius postremo recte postulatur iudicio. Nam si hanc aetatem egressus, licet vigoris necdum emersissent vestigia, suum ordinavit sollemniter iudicium, hoc convellere frustra conaris.
Abbreviated transcription (Latin):
.⁊̃. ut cũctis ibidẽ colloctis pͥmũ adse ꝯuoca¬
tͦs õs ut siẽ scͥptis testeͣt deceat. dom̃ expri¬
mat noĩa sp̃alit̾ herectũ. ⁊ cdignitates sĩgu¬
loꝵ. ⁊ inclitia. ne sola nominũ ꝯmemo¬
ri ratio. ꝗcꝗ̃ ãbiguitatis pai̾at. Et exquãta
parte. ⁊ ex quot uncus. insuccessionem
scu fidei ꝯmissarium adseꝗ uelint. Oĩa
itaq palã eclicat. que ultimaꝵ capit cdiꝰ.¬
positionũ serios. lege ꝯcessa. ꝗb: om̃ib ex¬
orctine poratis uno codõq loco ⁊ tẽꝑe .s hec
tabularu mnanu ꝯscptis. subobtemtu sep
quã atabniaĩo. plem̃i obtinebit robur te¬
stãtis arbitriũ: que meundẽ moctũ erũt
obẜuanda: quans ñ heredẽ iustituere. s.
legata solũ. ł ficłi cõmissũ. usũma. quę¬

Expanded text:
 ut cunctis ibidem collectis primum ad se convocatos omnes, ut sine scriptis testentur, edoceat, deinde exprimat nomina specialiter heredum et dignitates singulorum et indicia, ne sola nominum commemoratio quicquam ambiguitatis pariat, et ex quanta parte vel ex quotis unciis in successionem seu fideicommissarium adsequi velit: omnia denique palam edicat, quae ultimarum capit dispositionum series lege concessa. Quibus omordine peroratis uno eodemque loco et tempore, sed et tabularii manu conscriptis sub obtentu septquam a tabulario, plenum obtinebit robur testantis arbitrium. Quae in eundem modum erunt observanda, quamvis non heredes instituere, sed legata solum
Abbreviated transcription (Latin):
orp̃.d̾. Sus t̾ecũ uxorẽ tuã ħreẽ scͥp¬
sit qn̾odã testam̃tũ orctinabat sanc mẽ¬
tis fuĩt. nec pꝰea aliciĩ scetis ꝯsciẽtia ob¬
strictꝰ.s. aũ impatiens doloris aut aliqua
furons rabie ꝯstrictus e se p̃cipitẽ dedit eiꝰ¬
q innoc̾entia liꝗdis ꝓdationib cõm̃dũ
ratã uoluntatẽ eiꝰ ꝯẜ uari leges u̾etant.

Expanded text:
tuam heredem scripsit, quando testamentum ordinavit, sanae mentis fuerit nec postea alicuius sceleris conscientia obstrictus, sed aut impatiens doloris aut aliqua furoris rabie constrictus se praecipitem dedit, eiusque innocentia liquidis probationibus commendari ratam voluntatem eius conservari leges vetant.
Abbreviated transcription (Latin):
hrdib cxtraneis p̾ea quã hr̃des extttinͣt
mortuis substituere. s: tibi panctum est
anita frat tiuis sensit. ubi omecrt
do lego uencdicare lib̾tatẽ ñ potes. si paga¬
ni testatitu ꝑpatur. at uod testutortm

Expanded text:
dibus extraneis, posteaquam heredes extiterint, mortuis substituere. Sed tibi probandum est, an ita frater tuus senserit. PP. XII k. do lego" vindicare tibi libertatem non potes, si pagani testamentum proponatur. At enim
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. alex.Sintfimus irclarissimus
tribumns iatiscĩauis maior anniꝰ lege cli¬
sfimitis faciens testam̃tum te manu̾misn
uistã tibi lib̾tatẽ ꝯpetisse scur debes. Quod
sim nor amis gxiege ꝯstititis fuĩt cã ffce¬
ret testam̃tũ ioge impecticnte nullã ubta¬
tẽ adept᷑. que inhac parte nos militib re¬

Expanded text:
. Si Rufinus vir clarissimus tribunus laticlavius maior annis lege definitis faciens testamentum te manumisit, iustam tibi libertatem competisse scire debes. Quod si minor annis ex lege constitutis fuerit, cum faceret testamentum, lege impediente nullam libertatem adept
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit. facere. quia scimꝰ quosdã uñ
pentos. ⁊ ħ subtilius cogitasse. ⁊ nullũ
ee exposuisse ꝗ penit̾ nexaudiat. si
quis sup̃ cerebrũ uluis loquatur. sccłm
ꝙ ibentio celso placuit. In eo aũt cui
sine aliquo obstaculo facere: Es mũo
aures quidẽ aꝑte sint. ⁊ uccẽ recipientes.
lingua aut̃ penit᷑ p̃peclita. licet auet̾ib

Expanded text:
voluit facere, quia scimus quosdam iuris peritos et hoc subtilius cogitasse et nullum esse exposuisse, qui penitus non exaudit, si quis supra cerebrum illius loquatur, secundum quod Iuventio Celso placuit. In eo autem, cusine aliquo obstaculo facere. Sin vero aures quidem apertae sint et vocem recipientes, lingua autem penitus praepedita, licet a veteribus
Abbreviated transcription (Latin):
dubietas onat᷑. necessarium clipemnus
ut res quas parentib acͣqumrndas eẽ ꝓhi¬
biuimus nec collatiom pꝰ obitũ mooꝵ int
libos subiaccant. ut n castrrnsc peculiũ
inccẽ ꝯferre inhereditate diuidẽda ex p̃ssi
iuinis auctoritate minime cogebant᷑. it a

Expanded text:
dubietas oriatur, necessarium duximus ut res, quas parentibus adquirendas esse prohibuimus, nec collationi post obitum eorum inter liberos subiaceant. Vt enim castrense peculium in communi conferre in hereditate dividenda ex Prisci iuris auctoritate minime cogebantur, ita
Abbreviated transcription (Latin):
b: pꝰea suꝑueniens. ⁊ uccẽ abstulit. ⁊ au¬
res ⁊ clusit. Si põamꝰ huĩmoĩ ꝑsonã lit¬
tãs scientem. omĩa quȩ pͥon int̃cdiximũ
ħ ei sua manu scribenti ꝑm̃ittimꝰ. ¶ Sĩ
sensus uariatus ẽ. tñ oiã facere ⁊ intesta¬

Expanded text:
ea superveniens et vocem abstulit et aures conclusit, si ponamus huiusmodi personam litteras scientem, omnia, quae priori interdiximus, haec ei sua manu scribenti permittimus. Sin sensus variatus est, tamen omnia facere et in testa
Abbreviated transcription (Latin):
orp̃. aug̃. Illud sisi ratioe aꝗbdã
indubietatẽ dectuctã plana sanctio¬
ne reuallamus. ut oiã que inquarta:
porticẽ ab intestato successionis cõpu¬
tantur. his qui in adactibne demoffi

Expanded text:
p. Illud sine ratione a quibusdam in dubietatem deductum plana sanctione revelamus, ut omnia, quae in quarta portione ab intestato successionis computantur his, qui ad actionem de inoffi
Abbreviated transcription (Latin):
filus eius adcoꝵ dẽ bõꝵ pͣatrui magni pos¬
scssionẽ excclicto qͣuo põrib ñ petentib
sequẽtib ꝑmttitur amissus es.
quos intestatos dccessisse. ac falsũ testam̃¬
bõꝵ possessionẽ ł noc dũ cxlũsus petas
coꝵ successionẽ potes uendicai. nã sus
que quarto gractu ꝯstitutũ nambigmi
exelicto petut. nocħ telateruit frustra no
cẽ quos suplicas mouetũ questio. ꝑspiciꝰ
p̃mature rerũ quas uelut depat̾s successio¬
sicẽ. satisdatiõẽ impleta. tc̃ demũ inposse̾¬

Expanded text:
filius eius ad eorundem bonorum patrui magni possessionem ex edicto, quo prioribus non petentibus sequentibus permittitur, admissus es. tatem, quos intestatos decessisse ac falsum testamebonorum possessionem vel necdum exclusus petas, eorum successionem potes vindicare. nam si is, quem quarto gradu constitutum non ambigitur, ex edicto petiit neccontra quos supplicas movetur quaestio, perspicis praemature rerum, quas velut de patris successiossione satisdatione impleta tunc demum in posses
Abbreviated transcription (Latin):
ne potib ł neptib mortue ꝑsõe quã
cosdẽ nepotes ł neptes patiuis suis a
similit̃ ꝯferre. ut cõmixtis h uĩmoĩ
collationib cũ boĩs mortue ꝑsone.
duas ꝗdẽ partes nepotes ł ñeptes hañt
illiꝰ portionis q̃ pati łmatri coꝵ si suꝑceñt

Expanded text:
nepotibus vel neptibus mortuae personae, quam eosdem nepotes vel neptes patruis suis ausimiliter conferre, ut commixtis huiusmodi collationibus cum bonis mortuae personae duas quidem partes nepotes vel neptes habeant illius portionis, quae patri vel matri eorum, si superesset,
Abbreviated transcription (Latin):
tes in familia patris peciliũ siħ neq ca¬
stirnse neꝙ relictũ eis doceatur prccipium
babere ñ possunt s indiuisioẽ pat̾ne. here¬
ditatis ueniat. nec quic ꝗ̃ mutat penes qui
res exhoc peculio ꝓficascentes ⁊ m̃cadẽ cã

Expanded text:
tes in familia patris peculium, si hoc neque cates in familia patris peculium, si hoc neque castrense neque relictum eis doceatur, praecipuum habere non possint, sed in divisione paternae veniat hereditatis, nec quicquam mutet, penes quem r
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑat apatre tno itestato cliẽ de fũcto cõ¬
tulit p̃ses ꝓuintis examinatis partiũ alle¬
patre collatio cessat. ¶saut̃ frͥ tuus in pote¬
state mortis ⁊p̃r fir̃at. nec ullũ testamentũ
relictumł nonissimũ uicdiciũ cõis patis.
to emancipatũ patum fuit ab intestato
te ad successionẽ patnã uenientẽ ad colla¬
tionẽ forma eclicti ꝑ petui certourre ꝓuocat.
sia: N patit uͥd̾ precari is incolicillis
xelĩctũ cxten᷑ urre capiens filia ad collat.¬
onem dotis urgueri nõn potest. nta su¬
d̃. ã: P ostumo prefito patͥs testamtũ
nipenti atq᷑ intestato succedenti emãcip¬
atum petitatoꝵ possessioẽ ꝯ̃ferre debere
debere manifeste significatur ⁊ manci¬
patissuegi date couationi ñ pateat denega¬
das eẽ accig̃s ñ ẽ ambigui uins.¬
d.ãt Eilialicet maneat msatris si do¬
tem ñ ⁊ferat q̃ mortis tp̃r oõĩs panis hab¬
uit fitb ineadẽ famlia ꝯstĩtutis actioẽs

Expanded text:
ceperat a patre vestro intestato diem functo, contulit, praeses provinciae examinatis partium apatre, collatio cessat. si autem frater tuus in potestate mortis tempore fuerat nec ullum testamentum relictum vel novissimum iudicium communis patris teque emancipatum probatum fuerit, ab intestato te ad successionem paternam venientem ad collationem forma edicti perpetui certo iure provocat. s . A patre verbis precariis in codicillis relictum extero iure capiens filia ad collationem dotis urgueri non potest. . Postumo praeterito patris testamentum rumpenti atque intestato succedenti emancipatum petita bonorum possessione conferre debere ferri manifeste significatur, et emancipatis, si legi datae collationi non pareatur, denegandas . Filiae, licet maneat in sacris, si dotem non conferat, quam mortis tempore communis patris habuit, fratribus in eadem familia constitutis, actiones
Abbreviated transcription (Latin):
toritate ꝑoblationẽ p̃cum ⁊ imꝑialere¬
scciptũ si unis effecti fum̃t adsimilitu¬
dmem cetõe ꝗ cmancipati exantiquo iu¬
ie stͣ. collatices facere iubemꝰ compelli. st̃.¬
sccłm ea q̃ suꝑ cet̾is emancipatis statuta

Expanded text:
toritate per oblationem precum et imperiale rescriptum sui iuris effecti fuerint, ad similitudinem ceterorum, qui emancipati ex antiquo iure sunt, collationes facere iubemus compelli secundum ea, quae super ceteris emancipatis statuta
Abbreviated transcription (Latin):
dã: Pactũ dotali instrum̃to ꝯphẽsũ.
uͭt coͣntenta dote que ĩ mm̃o collocat᷑ nullũ
adbcã poitna regressũ haberet uiris aucto¬
ritate ĩmpatur. nec intestato patri suecełe
filia hac raticẽ ꝓħitetur. dõte sane q̃ accep̃
frib: qii potestate itigisert̃ ꝯstrix debet.¬

Expanded text:
dro. Pactum dotali instrumento comprehensum, ut contenta dote quae in matrimonio collocabatur nullum ad bona paterna regressum haberet, iuris auctoritate improbatur nec intestato patri succedere filia ea ratione prohibetur. dotem sane quam accepit fratribus qui in potestate manserunt
Abbreviated transcription (Latin):
functus eẽt filio ł fiuis filia ł filiab re¬
uc̃tis. ⁊ exmortua filiã cuiꝰcũq sexus sit̃
autꝰ muncpotib ł siquã intestata de¬
fũcta cẽt filio ꝗdẽ ł filus similit̾ relicti
exmortuo n filĩoł filia itidẽ nepotib
clubitabatur. s palam erat ꝙ hiuĩ modi
nẽpotes duas partes matne ł pat̾ne por¬
tionis tm̃mõ haberent t̃tiam partem pa¬
truis suis ł auimcuł ł amitis ł mat̾̃tens¬

Expanded text:
functus esset filio vel filiis vel filia vel filiabus relictis et ex mortua filia cuiuscumque sexus aut numeri nepotibus, vel si qua intestata defuncta esset filio quidem vel filiis similiter relictis, ex mortuo vero filio vel filia itidem nepotibus dubitabatur, sed palam erat, quod huiusmodi nepotes duas partes maternae vel paternae portionis tantummodo haberent, tertiam partem patruis suis vel avunculis vel amitis vel materte
Abbreviated transcription (Latin):
Q ã Quactiu ꝑ facti questionẽ incertũ
est. utrumuẽ s tabuias. an ab intestato ⁊
⁊̃ quo captte  p̃osiessio sit cclata ne tibi tp̃
agnoscende bõr possessionis p̃finitum ec¬
dat. supstitiosam geris sollicitudinem.
dee melicti ppetui cursu dcagnoscenda bo¬
nor possessione manifestumẽ. E Parse¬
ecclaratur. ip̃e aũt pupillis tõꝵ possessioe
sinc tutoĩs auctoritate ampieti si põt̃. nisi

Expanded text:
 Quamdiu per facti quaestionem incertum est, utrumne secundum tabulas an ab intestato, et ex quo capite possessio sit delata, ne tibi tempus agnoscendae bonorum possessionis praefinitum cedat, superstitiosam geris sollicitudinem. rodesse in edicti perpetui cursum de agnoscenda bonorum possessione manifestum eseclaratur. Ipse autem pupillus bonorum possessionem sine tutoris auctoritate amplecti non potest, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑ.⁊. Quicũꝙ ies exparentum t pri¬
moꝵ successioe iure s cõpetere cõfictit sciat
sibi ñ obẽe. si ꝑ rusticitatẽ ł ꝑignorantiao
facti ł absentiã ł quacũq aliam rationẽ
intra p̃finitũ tp̃s boꝵ possessionẽ minime

Expanded text:
. Quicumque res ex parentum vel proximorum successione iure sibi competere confidit, sciat sibi non obesse, si per rusticitatem vel ignorantiam facti vel absentiam vel quamcumque aliam rationem intra praefinit
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ excauiã fidci ꝯmissi manumisit
ut ingratũ lib̾tum accusare ñ potest cũ
ił uidicium extra ortline p̃beatur ei ꝗ
uoluntate. suosuolib̾tatẽ gratuitã p̃sti¬
tit. ñ qui debitam restituit.
patronũ suũ extit̾it. ⁊ quadã iaitãtia uł
ꝯtumatia ceruices adusus eũ erexerit.
aut le̾uis offense ꝯtraxĩt cuipã. apatromiꝰ
simiucdiciũ t ap̃ pedancos uidices patm
delicta parentũ ñnocent quos trnc ortõ
eẽ ꝯstitit̃ ctũ lib̾tate illi potirentur Bane
se p̃stitit. ut ei ciuitas romana reddatur.
ñ pͥus fruetur benefitio ub̾tatis quã sili
patroñ eus oblatis p̃cib impetrauit.

Expanded text:
ea, quae ex causa fideicommissi manumisit, ut ingratum libertum accusare non potest, cum id iudicium extra ordinem praebeatur ei, qui voluntate servo suo libertatem gratuitam praestitit, non qui debitam restituit. patronum suum extiterit et quadam iactantia vel contumacia cervices adversus eum erexerit aut levisi in iudicio vel apud pedaneos iudices patroni delicta parentium non nocent, quos tunc ortos esse constiterit, dum libertate illi potirentur. Sanese praestiterit, ut ei civitas Romana reddatur, non prius fruetur beneficio libertatis, quam si hoc patronus eius oblatis precibus impetraverit.
Abbreviated transcription (Latin):
R Ã. ntestam̃to ꝗdẽ eĩ qui ñ mucs fu¬
it. siduob hrdib institutis altõ cui potuit.
usq ad tp̃s pub̾tatis parcus facere testam̃¬
nĩ. alto cũ postea ꝗͣħirs cetitit sũpstituere
ñ potuit. inuicẽ ꝯstitutio hisdẽ u̾b̾eẽt. in

Expanded text:
 In testamento quidem eius, qui non miles fuit, si duobus heredibus institutis, altero, cui potuit usque ad tempus pubertatis parens facere testamentum, altero, cui posteaquam heres extitit substituere non pot
Abbreviated transcription (Latin):
militarẽ quomõ uelint. ⁊ quomͦ possĩt
ea facere his concedat᷑. tñ inualeriam
quondã centuriõis testam̃to institutio ⁊̃ ui
re cõi accepit auctoitatẽ. Nã cũ pat̃ famili¬
as fi siã exctuab uncus. uxorẽ eximntia ł¬
eredẽ scͥpsit. nec deresidinis portionib ꝗcꝗͣ
significaiũt intres partes diuisisse eũ here¬

Expanded text:
militarem quomodo velint et quomodo possint ea facere his concedatur, tamen in Valeriani quondam centurionis testamento institutio etiam iure communi accepit auctoritatem. Nam cum pater familias filiam ex duabus unciis, uxorem ex uncia heredem scripserit nec de residuis portionibus quicquam significaverit, in tres partes divisisse eum
Abbreviated transcription (Latin):
si reliquerit. mat̃ aut uolui̾t coꝵ si¬
ue mascuu sunt siue femine subire
tutelam ad exẽplũ logitime sobolis
lioeat ci ħ facere. quatenꝰ actis subcõpe¬
tenti uidioc ut̾uenientib uiram̃tũ
ante prẽt. q adnuptias ñ ꝑueniat. s.
pudicitiã suam intactã ꝯsuet. senat᷑

Expanded text:
non reliquerit, mater autem voluerit eorum, sive masculi sunt sive feminae, subire tutelam, ad exemplum legitimae subolis liceat ei hoc facere, quatenus actis sub competenti iudice intervenientibus iuramentum antea praestet, quod ad nuptias non perveniat, sed pudicitiam suam int
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. iai: ¶atirs que amisis unis tute¬
iam ammirastrandoꝵ negocioꝵ inlibos po¬
sttuant pͥusquã confirmatio officu talis
conditi cẽs quas p̃stitiumꝰ uoluntate descẽ¬
dunt. nãsimalunt alia optare mm̃a. tu¬
telas fiuioꝵ amininistrare ñ debent.
It nesit faci incas p̃tutelã uire subi ccta
inruptiobõi eiꝰ pͥm̾it᷑ ꝗtutelã gerentis
affectauit nuptias in obligationẽ ueni¬
re ⁊ teneri obnoxia rationib paruuloꝵ
uer si etate maĩor ẽ. uunc demum pe¬

Expanded text:
papae. Matres quae amissis viris tutelam administrandorum negotiorum in liberos postulant, priusquam confirmatio officii talis conditiones quas praestituimus voluntate descendat. Nam si maluerit alia optare mtelas filiorum administrare non debent. Sed ne sit facilis in eas post tutelam iure susceptam inruptio, bona eius primitus, qui tutelam gerentis adfectaverit nuptias, in obligationem venire et teneri obnoxia rationibus parvulorlier, si aetate maior est, tunc demum pe
Abbreviated transcription (Latin):
munere ꝙ ei inuinctũ ẽ abẽe desut. ꝗn
adeiꝰ officium cur̃aqꝙ ꝑtineat negoci a
pusille ambigere ñctebetis. s ꝯsultius
feccĩtis sip̃sidẽ yuincie uirũ clarissimr̃
aclicritis. ut is adammi nistrationẽ tu¬
tele compellaturr.

Expanded text:
nctum est abesse desiit, quin ad eius officium curamque pertineant negotia pupillae, ambigere non debetis. Sed consultius feceritis, si praesidem provinciae virum clarissimum adieritis, ut is ad administrationem tutelae compellatur.
Abbreviated transcription (Latin):
stum ẽ. Dãministratioẽ tutoꝵ. ⁊ curato
strare res actulescentis cuĩcuratores.
estis. ne ex hoc aliq existanet cõmune
genda putas age.⁊ qͥ magis int̾e̾ oiũ
partiũ. insta ut uidex int̾ te ⁊ tutos
datas. q̃ pͥmum partib sins fim gat.

Expanded text:
S. . De administratione tutorum et curatorum stra times administrare res adulescentis, cuius curator es, ne ex hoc aliquis existimet commune genda putas, age et, quod magis interest omnium partium, insta, ut iudex inter te et tutores datus quam primum partibus suis fung
Abbreviated transcription (Latin):
uersis locis ꝯstitutum podmoniran uł
q solus. ammi nistratiomi ñ sufficias. an
tͥ tutelã amministranti ad uĩgi aliqͦs
emtẽ dep̃hencłit. extimabit.
us substitui stĩtñtia cõpetentis uicticis
solet .i. inlocum suspecti ꝗ ꝯuictas acre¬
motus ẽ. ⁊ inlocũ excusati ł defuncti
uel relegati tutoris.

Expanded text:
ersis locis constitutum patrimonium, vel quod solus administrationi non sufficias, an tibi tutelam administranti adiungi aliquos cientem deprehenderit, aestimabit. us substitui sententia competentis iudicis solet, id est in locum suspecti, qui convictus ac remotus est, et in locum excusati vel defuncti vel relegati tutoris.
Abbreviated transcription (Latin):
̃.Frstra tutores quondam a¬
dolescẽtiũ quoꝵ curã amministra ui¬
dicatũ facere detractãt. cũ exacta pecu¬
nia possit auctoritate p̃siclis in depoĩ¬
ti cansamhaberi.

Expanded text:
. Frustra tutores quondam adulescentium, quorum curam administras, iudicatum facere detractant, cum exacta pecunia possit auctoritate praesidis in depositi causam haberi.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ł noc suis quidem ꝑanimi aut cõ¬
poris ualitudinem. amministranctis
facultatib idoneus inueniat᷑. Quod
sifemine tutelã refugerint ⁊ p̃opta¬
ueñt nuptias. tunc uir illusti pie¬
fectus urbis accito p̃tore ꝗipetendi
cus iura restituunt de auo ordine ꝑ

Expanded text:
ne suis quidem per animi aut corporis valetudinem administrandis facultatibus idoneus inveniatur. Quod si feminae tutelas refugerint et praeoptaverint nuptias, tunc demum vir illustris praefectus urbis adscito praetore, bus
Abbreviated transcription (Latin):
leges ꝯ uenri aduocari. ut q̃octus illeͥ a¬
inmistrandis negocus pupilloꝵ dig̃ni¬
simũ iudicabit. solaseutñti a obtineat
p̃fecture. sr cuiꝰ noĩe sollẽpnitate ẜuata.
postea ꝑ p̃torẽ inter poat decretũ. Itaq¬
i. oc mͦ remoti ametu. ꝗ ꝯsilio affucrĩt
ꝑmanebunt. ⁊ paruuł aduttisꝙ clari¬
simis iusta deferisio subhac prudentiũ¬

Expanded text:
eres conveniet advocari, ut, quem coetus ille administrandis negotiis pupillorum dignissimum iudicabit, sola sententia obtineat praefecturae, super cuius nomine, sollemnitate servata, postea per praetorem interponatur decretum. Itaque hoc modo remoti a metu qui consilio adfuerint permanebunt et parvulis adultisque clarissimis iusta defensio sub hac prudentiu
Abbreviated transcription (Latin):
pubem iustamhabe̾ ꝑsona̾m. uͥ int̾poĩto
dec̾tõ. ꝗut ãministrandi parinonii gra
aut mñlitẽ fuĩt curator datus. ut iuxta
p̃cedentia nr̃r pictatis statuta. legitime
mitiate litis agitata ĩuidicus ꝯfͦusia finiat᷑.¬

Expanded text:
puberem iustam habere personam, nisi interposito decreto aut administrandi patrimonii gratia aut ad litem fuerit curator datus, ut iuxta praecedentia nostrae provisionis statuta legitime initiatae litis agitata in iudiciis cont
Abbreviated transcription (Latin):
cessuisse nos palam est. ꝙb. neq testam̃¬
tani defensores neq logitum. uita ctate
facultatib suppetunt. Na forte uͥhuiui¬
moĩ hoiẽs offcrunt᷑. simcħ ad defensi¬
onẽ suis pͥuilegeis comparabt̃. ut te
ta s. manere iutemerata decernimus
ti minoꝵ obnoxias. ⁊̃ suas deinceps cẽ facul

Expanded text:
censuisse nos palam est, quibus neque testamentarii defensores neque legitimi vita aetate facultatibus suppetunt. Nam ubi forte huiuscemodi homines offeruntur, si nihil ad defensionem suis privilegiis comparabunt, ut tenta sunt, manere intemerata decernimus.ti minorum obnoxias etiam suas deinceps esse facul
Abbreviated transcription (Latin):
Id .a. Sisororis tue filiis tatore legiti¬
mo pamũo ꝯstituto nec ullo excusato p¬
uilegio tutor d̾at ẽ. cũ hñti tutorẽ alium
dari phibeant uira. necessitatẽ ãmurist¬
tionis adcum ꝑtĩnere: nec te d̾atiõe te¬
neri non ambigitur.
nͥ causa cegͥta nec in loco ei aliũ substitu¬
añ pore remoto. ambiguiunis ñ ẽ. teq
affuctũrũ ap̃m ꝙ mectio tenpore negotus
pupullaib atig̃ ee succcdaneũ. cũ ac torẽ¬

Expanded text:
 . Si sororis tuae filiis, tutore legitimo patruo constituto nec ullo excusato privilegio, tutor datus es, cum habenti tutorem alium dari prohibeant iura, necessitatem administrationis ad eum pertinere nec te datione teneri non ambigitur. causa cognita nec in loco eius alium substituore remoto ambigui iuris non est: teque afuturum damni, quod medio tempore negotiis pupillaribus contigit, esse succedaneum, cum ac
Abbreviated transcription (Latin):
or. dicł. Cum amatrib sectulum
petendi tutois officiũ exĩgat. ñ fortui¬
ti casus impeclitis asscabunt. ppocisq
pturatorẽ ꝗ adpetenctũ pupillo tutore
amatre fuat ꝯstitut᷑ alatronib inter¬
fectũ ꝓetitionẽꝙ ex necessitate demora¬
tã ee. u łrclitatis successioẽ matre re¬
pelli cuiꝰ nullu uitiũ intcessisse assis¬

Expanded text:
 . Cum a matribus sedulum petendi tutoris officium exigatur, non fortuiti casus impedimentis adscribantur, proponasque procuratorem, qui ad petendum pupillo tutorem a matre fuerat constitutus, a latronibus interfectum petitionem ex necessitate demoratam esse, ab hereditatis successione matrem repelli, cuius nullum vitium intercessisse ads
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fecitus urb. adhibitis .x. iuris enũose¬
nat᷑ amplissimi. ⁊ p̃tore clarissimo iuro
ꝗ tutelarib cognitionib p̃sidet. tutore
curitoresue ex qͦlibet ortine idoncos fa¬
ciat nfentari. ⁊ sane id uło uidicio ex¬
ꝑtesq dapni astitui̾t uidicantes.⁊ sig¬

Expanded text:
ectus urbi adhibitis decem viris e numero senatus amplissimi et praetore clarissimo viro, qui tutelaribus cognitionibus praesidet, tutores curatoresve ex quolibet ordine idoneos faciat retentari. Et sane id libero iudicio expertesque damni
Abbreviated transcription (Latin):
orp. ant. ¶agistrat᷑ eiꝰciuitatis ratoẽs.
imfilu tuiorigincm ꝑ ꝯditionẽ patri
ducunt. ł ubicoꝵ sunt facultates tuto¬
res ł curatores his qͣ pͥmũ scłm fõmam
neq iñ onginẽ ducunt. restituti ap̃ pa¬
tri ã suã ⁊ u̾ patmoniũ hñt motabunt.
iit ibi defensores legitimos sortiantur.¬

Expanded text:
. Magistratus eius civitatis, unde filii tui originem per condicionem patris ducunt vel ubi eorum sunt facultates, tutores vel curatores his quam primum secundum formam neque inde originem ducunt, restituti apud patriam suam et ubi patrimonium habent morabuntur, ut ibi defensores legitimos sortiantur
Abbreviated transcription (Latin):
e potib frĩs tuisi coꝵ mat̾ impe¬
tentis tatoib debito n fungant᷑ offõ. pe¬
itre tutores sollepniter potes.
ad similitutine coꝵ ꝗ cxiustis ac legiti¬
mis nuptus sut pcreati. petsidoꝵ tutoꝵ
necessitati subiaceant. nulla eis ignorã¬
tia uiris ad euitanda legib ł sactis ꝯsti¬
tutionib diffuta sipetitione tutor

Expanded text:
epotibus fratris tui, si eorum mater in petendis tutoribus debito non fungatur officio, petere tutores sollemniter potes. ad similitudinem eorum, qui ex iustis ac legitimis nuptiis sunt procreati, petendorum tutorum necessitati subiaceant, nulla eis ignorantia iuris ad evitanda legibus vel sacris constitutionibus definita, si petitionem tutor
Abbreviated transcription (Latin):
dia: Sundã iustũ filiũ habebat. ne¬
pos accessit natuãt. sinc potis nomen
I uimõ suboli legib accomodanctũ e.
querebatur uolebat n tali naturali ne
genito totã suã substantiã relinquere.
quasi sacris ꝯstitationib tantumo infi¬
ius naturalib ꝓhibentib totũ patrimo¬
niũ siũ quartam partẽ uoluit cis relin¬

Expanded text:
dam, qui iustum filium habebat, nepos accessit naturalis: si nepotis nomen huiusmodi suboli legibus accommodandum est, quaerebatur. Volebat enim tali naturali negenito totam suam substantiam relinquere, quasi sacris constitutionibus tantummodo in filiis naturalibus prohibentibus totum patrimonium sive quantam partem volu
Abbreviated transcription (Latin):
uente. ⁊ suꝑstites lib̾i inueniantur. qͦꝵ
supuacuã subtaitatẽ penitrs iihiben¬
dã censcinus. sufficiat ⁊ li talẽ affectiõe
habuisse. ut pꝰliboeꝵ edictionẽ. ⁊ iã dota¬
lia efficiat instrumta ⁊ spe tollende sũbo¬

Expanded text:
eniantur. Quorum supervacuam subtilitatem penitus inhibendam censemus. Sufficiat etenim talem adfectionem habuisse, ut post liberorum editionem et dotalia efficiant instrumenta et spem tollendae subo
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. scũ Quẽ dicis łͥ tutorem te¬
stam̃to patrone datum. si ad ministra¬
tiomi se simscuit. nulla accioẽ ł tẽne¬
tur. nop n uur dat tutor sit. Quodsi ãd¬
mninistrauit spõte ros tuas exꝑiri adu̾sũ
cũ accioẽ negocioꝵ gestoꝵ potes.

Expanded text:
oninus . Quem dicis tibi tutorem testamento patronae datum, si administrationi se non miscuit, nulla actione tibi tenetur: neque enim iure datus tutor fuit. Quod si administravit sponte res tuas, experiri adversus eum actione negotiorum gestorum potes
Abbreviated transcription (Latin):
cui ferenctũ ẽ eundẽ eẽ tutore ⁊ sub
tutela ꝯsittui ⁊ itm cundẽ tutorẽ ⁊ sub
cura a gere. ħ certe ⁊ nõiũ roꝵ feda ⁊ fu¬
mifiant tutores ł curatorosł iꝗtalis
etatis st̃ cui suaꝵ rerũ ammini stratio
ꝯmittit᷑. quoꝵq res possint pienissimo

Expanded text:
Cui enim ferendum est eundem esse tutorem et sub tutela constitui, et iterum eundem curatorem et sub cura agere? haec certe et nominum et rerum foeda confumi fiant tutores vel curatores ii, qui talis aetatis sunt, cui suarum rerum administratio committitur, quorumque res possunt plenis
Abbreviated transcription (Latin):
connubrum. ⁊ exca ubos sustulcrit. po¬
stca uõ affectione pcedente ⁊ iam nupti¬
alia instrum̃ta cũ ea feci̾t. filiosq ł filia
habuit ñ solũ sccłos ułos quipost dotẽ
ectiti st̃ iustos ⁊ inpotestate eẽ patrib sed
liã anteriores. qui ⁊ his qui postea na¬
ti st̃ occasionẽ legituni noĩs p̃stiterunt.

Expanded text:
coniugium, et ex ea liberos sustulerit, postea vero affectione procedente etiam nuptialia instrumenta cum ea fecerit filiosque vel filias habuerit: non solum eos liberos qui post dotem editi sunt iustos et in potestate esse patribus, sed etiam anteriores, qui et his qui postea nati sunt o
Abbreviated transcription (Latin):
ne gaudebat. auquos ubos habu̾it. mini¬
me dotalb instrum̃tis compositis. postea
tẽ ecditi st̃. sibi omẽ pat̾nũ patrimonium
uenclicare audeant. quasi iusti. ⁊ inpotestite
effecti. fr̃s suos qui ante dotẽ fucrant nati
abhr̃ditate pet̾na repellentes. ħs̃ mõ iniꝗ¬
tatẽ ñ eẽ ferendã censcmꝰ. cũ ii affectio pori
saboł. ⁊ ad dotalia instrum̃ta efficicnda ⁊
act rosteriore filioꝵ edendã pienicm p̃stitit
cceasione. quomõ ñ est iniꝗssimũ ipsã¬

Expanded text:
ne gaudebat aliquos liberos habuerit, minime dotalibus instrumentis compositis, postea tem editi sunt, sibi omne paternum patrimonium vindicare audeant quasi iusti et in potestate effecti, fratres suos, qui ante dotem fuerant nati, ab hereditate paterna repellentes, huiusmodi iniquitatem non esse ferendam censemus. Cum enim adfectio prioris subolis et ad dotalia instrumenta efficienda et ad posteriorem filiorum edendam progeniem praestitit occasionem, quomodo non est ini
Abbreviated transcription (Latin):
in oricutis uocari. nec cune locu ee p̃t quã
si quarta portio uonoꝵ eĩ eidẽ cunc debrat᷑.
eo ꝙ nullus forte. ex mortuililꝰ is cunalia
iunera ꝑ age̾ cogitur. illo uideridet obser¬
uando. ut hui quos iste naturat faius po¬
stta quã fot̾me curiau datus ẽ pereauit.
decuriones sinc cdubio sint. ⁊ cm aua ꝑa¬
gere munera cõpellantur. Sin uo̾ sinub̾is
cuicũq gradus intestatus eccesserit. siꝗdẽ
maurr suꝑ lite ttiã ꝗde partẽ bonoꝵ eiꝰ ma¬
trẽ lałc. duas uõ alias partes. curia cui a
ratre datus e. sin aut matit ꝗdẽ defunctis.
suꝑeẽt. Alii uõ oognati exmat̃na linea desce¬
dentes. ł ascendentes ł ex latere uenientes ad
ciꝰ uocentur successionẽ. tẽca ꝗdẽ que apatre
naturali adcũ ꝑucnerunt cidẽ curie com¬
petere. siꝗd uõ filio posteaq logitimo succe¬
sori effecto ł amairc sua taliunde quocũꝙ
legitimo mõ ad ꝗsitũ sit hoc adprimos
matnos cicognatos ꝑuenire. illo uidelicet

Expanded text:
orientis vocari nec curiae locum esse, praeterquam si quarta portio bonorum eius eidem curiae debeatur eo, quod nullus forte ex mortui liberis curialia munera peragere cogitur: illo videlicet observando, ut ii, quos iste naturalis filius, posteaquam fortunae curiali datus est, procreaverit, decuriones sine dubio sint et cugere munera compellantur. Sin vero sine liberis cuiuscumque gradus intestatus decesserit, si quidem matre superstite, tertiam quidem partem bonorum eius matrem habere, duas vero alias partes curiam, cui a patre datus est. Sin autem mater quidem defuncti non superesset, alii vero cognati ex materna linea descendentes vel adscendentes vel ex latere venientes ad eius vocentur successionem, tunc ea quidem, quae a patre naturali ad eum pervenerunt, eidem curiae competere: si quid vero filio posteaque legitimo successori effecto vel a matre sua vel aliunde quocumque legitimo modo adquisitum sit, hoc ad proximos maternos eius cognatos pervenire. Illo videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
iegitima subole cristrnte.s ⁊ iã si filios uł¬
ad alios libos erlegitimis matraonus
ꝑ creatos huñt. ⁊ comõ naturales quoq
filios sibi legitanos successores effice̾. tta
tantũ ut minime. cis dẽ patrib liccat ꝑ doãti¬

Expanded text:
le existente, sed etiam si filios vel alios liberos ex legitimis matrimoniis procreatos habeant, et eo modo naturales quoque filios sibi legitimos successores efficere, ita tamen, ut minime eisdem patribus liceat per donati
Abbreviated transcription (Latin):
tationib cũ nulla legitima ẽ sequen¬
tia mħsmoĩ ꝑsonis custoditur s int̃¬
uentu soboł naturał incħuis legitimũ
sub eẽ potest. ut necessitas relinquendi
aliꝗd cis ex logib imineat liccat eis ꝗͣ¬
tum uoluerent sue substantie iucos
ꝯferre. sciicet nulla legitima subole
subsistente filus i naturalib relin¬
quencti ꝯstitutiones quantum uolu¬
erĩt. ⁊ idõphibuert̃. q uiciũ pat̾num
teftenandũ eẽ existimauert. uincpotib
uit ñ cadẽ obẜuatio inpfatis specieb
custoctienda ẽ. ubi legitima minime
suboles facit upoclũtu. ca eñĩ subsi¬
stente ucterũ ꝯstitutionũ tenorẽ in
naturalib filus statutũ ⁊ incpotes ex
iura et eni ab intestato ĩ aui successiõt¬

Expanded text:
tima consequentia in huiusmodi personis custoditur, sed interventu subolis naturalis nihil ius legitimum subesse potest, ut necessitas relinquendi aliquid eis ex legibus immineat, liceat eis quantum voluerint suae substantiae in eos conferre, scilicet nulla legitima subole subsistente. Filiis enim naturalibus relinqui constitutiones quantum voluerint ideo prohibuerunt, quia vitium paternum frenandum esse existimaverunt. In nepotibus autem non eadem observatio in praefatis speciebus custodienda est, ubi legitima minime suboles facit impedimentum. Ea enim subsistente veterum constitutionum tenorem in naturalibus filiis statutum et in nepotes extIura etenim ab intestato in avi successio
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ã. Cominunũ rerũ eẽ utilitatẽ
recte uicdicantes. lucitis ⁊ oim̃ ambiguita¬
te segrogatis legib uti nrõ subiectos imꝑi¬
c ad p̃sentt̃ sanctionẽ ucnimꝰ. ꝑ quam
om̃i ctubitatioc ãputata. que usq adh
tinebat. ccrtissimũi facimꝰ. ut quociens
naturales filii curiali fõtunc patrie sui ge¬
nitoris ad signant᷑. ł adnuc uiuente patre.
p̃ ciꝰ obitũ ꝓ dispositioẽ testam̃ti ab eo c̃ctiti.
⁊ co mõ legitima iura inpat̾na successioẽ
acdipiscuntur. ꝙ uecte ficri immnime dubi¬
ũ ẽ. licet illustrẽ dignitatẽ. ex qua curia¬
ł fõtune lib̾atio opetere ũ potest. naturale
fiui ante meruerf. ñ ꝑmittat᷑ eis ec subst¬
antiã ab oodẽ natuali patre desccndentiũ¬

Expanded text:
. Communium rerum esse utilitatem recte iudicantes lucidis et omni ambiguitate segregatis legibus uti nostro subiectos imperio, ad praesentem sanctionem venimus, per quam omni dubitatione amputata, quae usque adhuc obtinebat, certissimum facimus, ut, quotiens naturales filii curiali fortunae patriae sui genitoris adsignantur, vel adhuc vivente patre vel post eius obitum pro dispositione testamenti ab eo conditi, et eo modo legitima iura in paterna successione adipiscuntur  quod recte fieri minime dubium est, licet illustrem dignitatem, ex qua curialis fortunae liberatio competere non potest, naturales filii antea meruerunt, ne permittatur eis contra substantia
Abbreviated transcription (Latin):
agnationis uirc cidẽ patri cõuinctoꝵ. licct
ipsi icgituni successores ei dẽ naturali pit
ꝑmorata fortunam efficiantur. aliquid
ius sibi uendicare. ꝙ. ⁊ iuhis iocũ habebit.
ꝗiã naturali patre curiali ẽcliciomi tracti¬
ti adhuc suꝑstites st̃. codẽ scilicet mõnec

Expanded text:
agnationis iure eidem patri coniunctorum, licet ipsi legitimi successores eidem naturali patri per memoratam fortunam efficiantur, aliquod ius sibi vindicare. Quod et in his locum habebit, qui iam a naturali patre curiali condicioni traditi adhuc superstites sunt, eodem scilicet modo nec
Abbreviated transcription (Latin):
abuerit pgnantem fecit̃. postea aut adli¬
uc grauida muliere ꝯstituta dotalia fe¬
cit̾ instrum̃ta. ⁊ puerł puella cditus
t cclita sit. usta patris suboles nascat᷑.
⁊ inpotestate efficiatur. ⁊ hr̃s existat mo¬
rienti. siũ abintestato siũ extestamto.
satisi absurdũ c̃. si fiuii p̃ mnõtẽ pieni¬
ti ⁊ anitnorib sus ubis aduitortũ affe¬
ẽcludimꝰ. ut semꝑ inl u̾moĩ questio¬
nib in quib destatu lib̾oꝵ ẽ ctubitatio.

Expanded text:
abuerat, pregnantem fecerit, postea autem adhuc gravida muliere constituta dotalia fecerit instrumenta et puer vel puella editus vel edita sit, iusta patri suboles nascatur et in potestate efficiatur et heres ei existat morienti sive ab intestato sive ex testamento. Satis enim absurdum est, si filii post dotem progeniti et anterioribus liberis adiutorium adfeconcludimus, ut semper in huiusmodi quaestionibus, in quibus de statu liberorum est dubitatio,
Abbreviated transcription (Latin):
oraamactũ. ut iuctices quo cogno scc̃ati ⁊ p¬
nãtianchi nocessitas tenct. ñ subita. side¬
utrtiõe habita. post negociũ sũtũtias põ¬
deãtas s añt sb̾̃maret. ⁊ m̃datas statĩ inubel¬
lo setutafid̾utate ꝯferrent. scͥptasq exlibe¬
uopp̃ctib legeret̃. s. nͨ sit çis post hac copia
cõtigͥencti ł mutacti exccptis tã uiris emi¬
nentudanis p̃fects p̃toĩo qͣ alis illustiẽ
amininistrationẽ gnc̾ntib octĩsꝙ illust̃¬
b: iudicib quib licntia ꝯcectitur. ⁊ po¬

Expanded text:
ordinandum, ut iudices, quos cognoscendi et pronuntiandi necessitas teneret, non subitas, sed deliberatione habita post negotium sententias ponderatas sibi ante formarent et emendatas statim in libellum secuta fidelitate conferrent scriptasque ex libello partibus legerent, sed ne sit eis posthac copia corrigendi vel mutandi. Exceptis tam viris eminentissimis praefectis praetorio quam aliis illustrem administrationem gerentibus ceterisque illustribus iudicib
Abbreviated transcription (Latin):
uidex sñtẽtiã ꝓferre debeat ẜ̃sc̃ti¬
tes. sñtentias dacri solere. idn coꝑtinet
ut ⁊̃ absntẽ dãpnate possis ñ ut oĩmõ
necesse habeas.
eclicti actũsus cos ꝗ amoniti indicio
adce noluet᷑. st̃tentiã aidice posse

Expanded text:
udex sententiam proferre debet praesentintes sententiam dari solere. Id enim eo pertinet, ut absentem damnare possis, non ut omnimodo necesse habeas Tedicti adversus eos, qui admoniti iudicio adesse noluerunt, sententiam ab iudice posse
Abbreviated transcription (Latin):
impleta uiris sollẽpntate. ⁊ adusario
ganoẽs aucdire. qͥ ⁊ ficceisdr eiꝰ facẽ cua̾bit.
aquot̾titat᷑ si ꝯtumacit̃ p̃sũtiã sui facẽ
ncglexi̾t. ñ abre ent. ł adcogenctũ eũ. ut
tibi id ꝙ uiris ratio exegĩt. iudicare. ⁊ ad¬

Expanded text:
impleta iuris sollemnitate et adversario gationes audire. quod vel successor eius facere curabit. a quo ter citatus si contumaciter praesentiam sui facere neglexerit, non abs re erit vel ad cogendum eum, ut id quod iuris ratio exegerit iudicare.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗtanq̃ ñ amplius cducentis lib̾s auri
patrimonium uałet sifideuissorem
acccꝑat. int̾cesse. Inquocasii ñ curatõi
erit itp̃hendenda ratio. siqua lesio reb
minõis ilata fuisse adu̾sus legum or¬
dinẽ compbetur. S: suꝑ negligenti ã

Expanded text:
non amplius ducentis libris auri patrimonium valeret, fideiussorem acceperat, intercessisse. In quo casu non curatoris erit ratio reprehendenda, si qua laesio rebus minoris illata fuisse adversus legum ordin
Abbreviated transcription (Latin):
oẽ ł suppoitioe. is ꝗ fecit eam ł heres euis
minime retrahi eã occasiõe p̃termissioĩs
detrocti. sicteneri qĩ abitatio legitimo de¬
trac̾to finsset alienata resł suppoĩta. Cũ
aũt dc̃ãtio aminoĩb noo ⁊̃ cũ decreto cele¬

Expanded text:
 fecit vel heres eius, minime retractari eam occasione praetermissionis decreti, sed sic tenere, quasi ab initio legitimo decreto fuisset alienata res vel supposita. Cum autem donationes a minoribus nec cum decreto cele
Abbreviated transcription (Latin):
sa ptrs bonã fidẽ ũ amplectatur. marbito
eius ponere. anuelit possessione cũ fructi¬
b restitaere. ita ut fenebris pocunia cũ cõpe¬
tentib usaris restituatur.
atutoẽ tuo auenata st̃. nec sp̃ali affirmati¬
cẽ ꝑut ĩ sitra fide possessor fuisset statuti
tp̃is excursu ii ꝙ ꝑperam e factũ fuerat sta¬
or̃p. iuisti. Siqñ siñ decreto minoꝵ ⁊ ad¬
ł supponuntur. ⁊ adꝑfectã etatem idẽ mi¬
nores ꝓreca. lõgosuentio querelã l ui̾moi
tractider᷑. ut unitae auenatio ł suppositio
duit᷑no sientio roboret̃ certã ip̃s adtalem
ꝯfirmationẽ p̃finitũ eẽ censemus. I cãq¬

Expanded text:
sa pars bonam fidem non amplectatur, in arbitrio eius ponere, an velit possessionem cum fructibus restituere, ita ut fenebris pecunia cum competentibus usuris restituatur.a tutore tuo alienata sunt nec speciali confirmatione vel, si bona fide possessor fuisset, statuti temporis excursu id, quod perperam est actum, fuerat sta. Si quando sine decreto minorum vel advel supponuntur, et ad perfectam aetatem idem minores provecti longo silentio querellam huiusmodi tradiderint, ut inutilis alienatio vel suppositio diuturno silentio roboretur, certum tempus ad talem confirmationem praefinitum esse censemus. Ideoq