comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Oꝑa autem nr̃a: meretricum
ẽ. Et quod accipiebamus de
corpore nr̃o. pauꝑib erogaba
ergo iouem. & omnia idola
urã. & communicate mecũ
in oratione. & sꝑo de dĩ mise¬
ricordia. ut dimittat uobis
peccata ur̃a. Responderunt
ad eum & dixerunt. Credimꝰ
indm̃ tuum. quia tecum
ꝑferemus martyrim Alia aũ
die. iussit illas rex exire de
carcere. Et interrogabat eas
dicens. Nicea & aquilina. fe¬
cistis xpõforũ sacrificare diis
meis. & negare dm̃ suum:
Responcderunt illi dicentes.
Utinam audires nos: & ad
res deos tuos. Nos autem cre-¬
pondit rex: & dixit ad eas.
Nicea & aquilina. & uos ma¬
leficate estis de illo grandi
malefico ut & uos negaretis
deos meos magnos: Cogita¬
te autem pulchritudinem
urãm. & sacrificate diis meis.
Sin autem nolueritis. male¬
uos faciam ꝑire a facie t̾rȩ.
Responderunt ille. dicentes
ad eum. Si uoluerr is ut sa¬
crificemus diis tuis. iube
mundari plateas totas. &.
exeat preco clamans ut õs
congregentur intemplo. qr

Expanded text:
Opera autem| nostra mereturium est . et quod accipiebamus| de corpore nostro pauperibus erogabamergo iouem . et omnia idola uestra et com| municate mecum in orationem . et spero de dei miseri| cordiam ut demittat uobis peccata uestra.| Responderunt ad eum et dixerunt credimus in deum| tuum . quia tecum perferimus martyrium. Alia| autem die iussit illas rex exire de carcere+ . interroga| bat eas dicens niciae . et aquilina fecistis christo| fero sacrificare diis meis . et negare deum suum responderunt| illas dicentes . utinam audires nos et adores deos tuos nos autem crepondit rex et dixit ad eas | nicia et aquilina . et uos maleficate estis de illo| grande maleficio . ut uos negaretis deus meus magnus| cogitate pulchritudinem uestram et sacrifi| cate diis . si autem nolueritis . male faciam uos| perire a faciae terrae. Responderunt dicentes ad| eum. Si uolueris ut sacrificemus diis tuis iube mun| dare plateas totas . et exeat praecum clamans| ut omnes congregentur in templum .
Abbreviated transcription (Latin):
MPORE Illo quo
agnus rex regnabat
neiitate samon:
nouerat. secd ostensum est ei a
dño. ut bapti zaretur baptis

Expanded text:
mpore illo quu dagnus rex regnabat in ciui| tate samon nouerat sed ostensum est ei a domino| ut baptizaretur baptism
Abbreviated transcription (Latin):
laxauit eum ut fugeret. Cũq¬
cognitum fuisset apaganis.
prehensum non longe aporta.
lucem collectus a discipulis
suis ꝑductus est in uicum.
ubi ie prosi morabantur. &¬
dies suꝑuixit. ammonens

Expanded text:
laxavit eum, ut fugeret. Cumque fuisset paganis eum, non longe a porta xinde collectus est a discipulis, et perductus est in vicum, ubi leprosi morabantur, dies supervixit, admonens
Abbreviated transcription (Latin):
lites. Dnẽ pater quo ibimus.
quid faciemus: Quib ait
ixp̃i. & uuetis. Qui statim
renuntiantes idolis baptiza¬
ti sunt in nomine patris

Expanded text:
lites: Domine Pater, quo ibimus? Quid faciemus? Quibus ait: su, et vivetis. Qui statim renuntiantes idolis, baptizati sunt in nomine Patris,
Abbreviated transcription (Latin):
ti in carcerẽ. Et ecce illi qua¬
dringenti milites uenerunt
inconspectu dagni. & iacta¬
uerunt arma sua ante illũ
dicentes. Et nos credimus
ipsum uultis sequi: ueni¬
te & adorate deos meos. ꝙ
do uobis aurum & argen¬
uos constituo. Dixerunt mi¬
lites ad eum. aurum tuum¬
& argentum tecum sit in ꝑ¬
dicione: nos autem semel bap¬
tirati sumus. & credimus in
pleuerunt martyrium bonũ.
Tunc iussit rex ut uenirent
ad eum due puelle pulchre.
& promisit eis aurum ꝙ
argentum. ut facerent eum
secum peccare: & sacrifica¬
re diis. In gresse sunt autẽ
ad famulum dĩ. At ubi ui-¬
derunt faciem eius tanqmͣ
flaminam ignis. ceciderunt in
facies suas ab hora tercia. usq
in horam sextam. Cum com-¬
orationem suam. dix ad illas.¬
leuate filie mee. nolite timere.
Stare autem habet ante iudi¬
cium dĩ. qui uos transmisit
ad me. Et interrogabat eas di¬
cens. Quod est artificium ur̃m:
Responderunt ille dicentes.¬

Expanded text:
ti in carcere| et ecce illi ti in carcere| et ecce illi .CCCC+. milites uenerunt ante conspectu| dagni iactauerunt arma sua ante illum dicentes| et nos credimus ipsum uultis . sequi  adorate deus meus . et do uobis| aurum et argentuo uobis Dixe| runt militis ad eum Aurum et argentum tecum sit in| perdicione Nos autem simul baptizati sumus et| credimus in i impleuerunt| martyrium bonum Tunc iussit rex . ut uenirent ad| eum duas puellas pulchras . et promisit eis| aurum et argentum ut facerent eum secum peccare| et sacrificare diis. Ingressi autem ad famulum dei| et ubi uiderunt eum faciem eius tamquam flamma| ignis ceciderunt in facies suas ab hora tercia| usque in hora sexta. Cum comorationem suam . dixit ad illas filiae meae . nolite| timire . stare autem habit ante iudicium dei . qui| uos transmisit ad me+ Interrogabat eas dicens.| Quod est artificium uestrum . responderunt illas .| dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
ceperunt cum eo. Complens
nem suam surrexit. & dixer̃t
milites ad eum. Dñe Rex
desiderat te uidere. Respon
Uidens autem rex quia mag¬
nus erat. statim corruit de cõ-¬
sistorio. ubi sedebat. Q post¬
modum surrexit sedens pro
tribunali. interrogabat eum
dicens. Quis es tu: aut un¬
de es: aut quod nomen tuũ:
post baptisium xp̃oforus
non sacrificas diis meis: Sc̃s
ne uocatus es dagnus. quia
tu es pars mortis. & comunrx
patris tui diaboli. Dii autẽ
quib michi sacrificare dice
uani sunt: nec ipsis qui
ad orant eos ad iuuare pos¬
sunt. Dii autem qui non fe
ant. & ipsi qui ad orant eos.
Lu autem quasi stultus.
ad oras eos. utinam audires
me: & ad orares dm̃ qui fec̃
celum & t̾ram. qui in potes¬
tate habet liberare te de ig¬
ne. & dimittere peccata tua.
Ipse autem tamquam stul-¬
tus rex: cogitans intra se
dicebat. Quomodo possũ
istum qui inter feras nu¬
tritus est: suꝑare nisi ex¬
quisita tormenta ei intu-¬
lero: E iussit eum rex mit¬

Expanded text:
coeperunt cum eum. Complens coeperunt cum eum. Complens nem suam surrexit et dixerunt milites| ad eum. Domine rex desiderat te uidere. Responduidens rex quia| magnus erat statim curruit ad consesturio ubi| sediat et postmodum surrexit+ sedens pro tribunali| interrogabat eum dicens. Quis es tu aut unde es . | aut quis est nomen tuum post baptismum+ christoferus non sacrificas diis meis responne loquutus es . dagne .| quia tu es patris mortis . et coniux+ patris tui dia| boli . dii autem quos mihi sacrificare dicis uani| sunt . nec ipsis qui adorant eos adiuuare possunt| Dii autem qui non fec pereant . et ipsi qui adorant eos . tu autem tam| quam stultus adoras eos utinam audires me| et adoraris deum qui fecit caelum et terram| quia in potestatem habet liberare te de igne et demit| tere peccata tua. Ipsi autem tamquam stultus rex| cogitans intra se dicebat . quomodo possum istum| qui inter feras nutritus est superare nisi exquisita| turmenta intulero . et iussit eum rex mit
Abbreviated transcription (Latin):
forus ex toto corde orans. ecce
nubscula de celo descendit q
illuxit suꝑ eum. & uenit
uox de celo dicens. Seruus
electus dĩ uiui. ecce accepisti bap¬
tismum in nomine dñi nr̃i ihu
intra syriam. sic orabat dicens.
Gła tibi ds̃ qui conuertis igno¬
rantes & adducis ad uiam
ueritatis. & mutas linguas
ferarum. & das eis linguam
humanam. Et ingressus in¬
fra ciuitatem: orabat dicens.
Dñe qui fecisti adam & dedis¬
ti ei eloquentiam. ut agnos¬
ceret uiam ueritatis. da &:ͥ
currens ad ciuitatem. clama¬
bat & dicebat. uenite ce uicdete
mirabilia. que ad huc nullus
uidere potuit. Exierunt tur¬
be. & uiderunt ipsũ scm̃ stan¬
gam inmanu sua. fixit eam
uirgam meam florere & ra¬
mos bonos habere. & folia
formosa. quomodo mutasti
dentes quia illa uirga flo-¬
ruit. crediderunt cum illo
& anime .cxu. & baptizati
sunt de manu ipsius sci.
Audiens hec dagnꝰ rex: mi¬
sit ad eum ducentos milites
ut eum ad se ex hiberent.
uidentes illum milites oran¬
tem. timuerunt appropin

Expanded text:
tus ex toto corde orans. Ecce nebula| de caelo discendit . et inluxit super eum . et| uenit uox de caelo dicens . electus dei ecce acce| pisti baptismum in nomine domini nointra siriam orabat dicens| Gloria tibi deus qui conuertis ignorantis . et adducis| a\d/ uiam ueritatis et mutas linguas ferarum . et| das eis linguam humanam . et ingressus infra| ciuitatem orabat dicens. Domine, qui fecisti adam| et dedisti eloquentiam ut agnuscerit uiam ueri| tatis da et mihi currens ad ciuitatem . clamabat et dicebat Veni| et uidite mirabilia quod adhuc nullus uidere po| tuit . et exierunt turbae et uiderunt ipsum sanctum| stangam in manum suam . | fixit eam uirgam meam| florere et ramos bonus habere et folia formunsa .| quomodo mutasti identes quia uirga illa floruit . et crediderunt| cum illo  animas .CXII.+ et bap| tizati sunt de manu ipsius sancti. Audiens dagnus| rex misit ad eum .CC+. milites ut eum ad se exhiberent .| uidentes illum milites orantem timuerunt adpro|
Abbreviated transcription (Latin):
xp̾e deus meus qui magis¬
tro meo petro apło tuo de¬
disti locum impetrandi ap̾
te que desiderat. tu resus¬
cita hanc puellam. quia
tua est creatura. & ñ est
alius ds̃ preter te. Et respi¬

Expanded text:
 Deus meus, qui magistro meo apostolo tuo Petro dedisti locum impetrandi apud te, quae desiderat. Tu suscita hanc puellam, quae tua est creatura, et non est alius Deus praeter te.
Abbreviated transcription (Latin):
res eorum. Quorum corpora
noctu collegerunt beatissimꝰ
&e sepelierunt incripta cum
multitudine xp̃ianorum. in
uia salaria ueteri incliuũ
cucumeris. octauo kl nouem¬

Expanded text:
sunt. Quorum corpora noctu collegerunt beatus et sepelierunt in crypta cum multitudine Christianorum, in via Salaria in clivum Cucumeris, VIII Kal. Novem
Abbreviated transcription (Latin):
ad sacrificandum ñ compel¬
leres. Ego autem non te timens
contempno minas tuas. &
omĩa ydola tua stercora cõ¬
putans: dm̃ solum qui reg¬
nat in scła adoro. Audiens
hec astasius comes. iussit eũ
fustib cedi. Postea uero erec¬
to dix. Miser. ut quid tam
suꝑb ce rebellis existis: uis
perire sicut tuum probasti
perisse germanum: Sc̃s pro¬
thasius dixit. Non tibi irascor.
nec ego nec ipsa iustitia. qm̃¬
do. Incredulitas enim que
intuis sensib regnat. non te
ꝑmittit uidere quod dei est.
figentes se non maledix̃. sed
potius ut eis in dulgeretur
orauit: addens hoc quia nes¬
cirent quid facerent Unde
& ego tui misereor. quia nes¬
cis quid facis. Age ergo quod
cepisti. ut michi possit cum
meo fratre hodie benignitas
cedi. Quod cum factum cẽt.
teste in archa saxea sepeliui:
credens me orationib eorũ
consequi miscdiam dñi nr̃i

Expanded text:
ad sacrificium non compelad sacrificium non compelleres. Ego autem te non timens contemno minas tuas, et omnia idola tua, quasi stercora computans, Deum solum qui regnat in coelis, adoro. 17. Audiens haec Astasius, jussit eum fustibus caedi. Postea vero erecto dixit: Miser, ut quid tam superbus et tam rebellis existis? vis perire, sicut tuum probasti perire germanum? Protasius dixit: Non tibi irascor, nec ego, nec ipsa justitia; qudo: incredulitas enim, quae in tuis sensibus regnat, non te permittit videre quod Dei est. us, crucifigentes se non maledixit: sed potius ut eis indulgeretur, oravit, addens et hoc, quia nescirent quid facerent. Unde et ego tui, misereor; quia nescis quid facias. Age ergo quod coepisti, ut mihi possit cum meo fratre Gervasio hodie benignitas caedi. Quod cum factum esset, teste, in ista arca saxea sepelivi, credens me orationibus eorum consequi misericordiam Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ente igitur comite astasio
qui proficiscebatur ad bellũ.
quod amarco mannis fuerat
excitatum: occurrer̃t templo¬
rum cultores cum sacerdoti¬
b suis dicentes. Siuis letꝰ
irati decorum contemptu cõ
teneri & ad se adduci. Quib¬
adeorum nr̃orum in iuriis
temꝑantes. ad immo landum
eis deuote studiosius insiste¬
re properetis. ut expeditio mea
ualidius celebretur. Sc̃s ger¬
uasius respondit. uictoriam
de celo debes a deo omnipo¬
tente requirere. non desimu¬
lacris in mundis & mirtis qͥ
oculos habent sine lumine.
aures sine auditu. nares sine
odoratu. ossine sermone. manꝰ
sine tactu. pedes sine gressu
uentrem absq interiorib pro¬
bantur habere. & sine flatu. eẽ
noscuntur. Indignatus comes
astasius. iussit eum tandiu
plumbatis tundi: quandiu
ser ego qui te non timeo.
antu qui me timere ꝓbaris:
Comes dix̃. Ego te quomͦ ti¬
meo: Sc̃s prothasius respõ¬
dit. In eo quo times ledi ame.
si non sacri ficauero. Si enim
non tines te ledi ame me

Expanded text:
ente comite Astasio, qui proficiscebatur ad bellum, quod a Marcomanis fuerat excitatum, occurrerunt ei templorum cultores cum sacerdotibus suis, dicentes: Si vis laetus tri de eorum contemptu commteneri, et ad se adduci. Quibudeorum nostrorum injurias temperantes, ad immolandum eis devoti studeatis insistere; ut expeditio mea gnaviter celebretur. Beatus Gervasius dixit: Victoriam de coelo debes ab omnipotente Deo requirere, non de simulacris immundis et vanis, quae oculos habent sine lumine, aures sine auditu, nares sine odoratu, os sine sermone, manus sine tactu, pedes sine gressu, et ventrem absque interioribus probantur habere, et sine flatu esse noscuntur. Indignatus comes Astasius jussit eum tamdiu plumbatis tundi, quamdiu ser, ego qui non timeo, an tu qui me timere probaris? Comes dixit: Ego te, quomodo timeo? Protasius respondit: In eo quod te times laedi, si non sacrificavero; si enim non timeres te laedi a me, me
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ib ꝑomnẽ italiam
in dño eternam salu¬
tem. Indiuinis uoluminib
reus ascribitur. qui non stu¬
duerit dare gratis: quod gra¬
tis accepit. Quicquid enim
isse arguitur. cum noluerit
tradere om̃ib. quod ipse nõ
celandũ acceꝑit: unde psal¬
mographus uates canit.
Iusticiam tuam non abscon¬
di incorde meo: ueritatem
tuam & salutare cuũ dixi.
& ueritatem tuam. inconci¬
lio multorum. E pro hoc oꝑe
quasi uicissitudinẽ a deo
postulans: adiecit. Lu autẽ
domine ne elonges miscłiã
tuam ame. Quasi diceret.
Sicut ego feci alios miscdiam
in uenire. ita ipse non patia¬
ris longe fieri miscdias tuaᷤ
ame. Aperiamus ergo cur
corporum adleticiam in ui¬

Expanded text:
r omnem Italiam in Domino aeternam salutem. 1. In divinis voluminibus reus subscribitur, qui non studuerit dare gratis, quod ipse gratis accepit; quidquid enim isse arguitur, cum noluerit tradere omnibus, quod ipse non celandum acceperit. Unde Psalmographus vates canit: Justitiam tuam non abscondi in corde meo: veritatem tuam et salutare tuum dixi. cordiam tuam in concilio multorum . Et pro hoc opere quasi vicissitudinem a Deo postulans adjecit: Tu autem, Domine, ne elonges misericordiam tuam a me . Quasi diceret Deo: sicut ego feci alios misericordiam invenire, ita et ipse non patiaris longe fieri misericordias tuas a me. Aperiamus ergo cur corporum ad laetitiam invi
Abbreviated transcription (Latin):
uellet corpus scĩ uitalis
auferre. axp̃ianis ꝓhibita ẽ.
& inuisionib sepe admoni¬
ta est: ne scm̃n corpus ama¬
lo homine bene positum
uiolaret.S illa in intentio¬
ne ꝑdurante. euidentius.
apparuit sc̃s uitalis: dicẽs
ad eam. Noli michi molesta
eẽ mulier. quia numquã
mͥ tam głosum poteris pa¬
autem dum reuerteretur
ad urbem mediolanensiũ
re. Quam cum uidissent:
deponentes eam de uehicu-
lo. hortabantur secum epu-¬
lari. Cumq illa resistens dice¬
ret xp̃iana sum: ñ licet michi
de siluani ur̃i sacrificiis man¬
ducare. statim illi tanta eam
admediolanensium urbem
ꝑducerent. ut intra triduũ
nati fuerant. & res parentũ
omne precium dederunt¬
pauꝑib & familiam suam
ingenuam fecerunt. Ipsi uero
se in uno cenaculo concluse¬
runt ꝑdecem annos lectioni
& orationi uacantes. hoc ordi¬

Expanded text:
vellet corpus sancti Vitalis vellet corpus sancti Vitalis auferre, a christianis prohibita est, et in visionibus saepe admonita, ne sanctum corpus a malo homine bene positum violaret. Sed illa in intentione perdurante, evidentius ei apparuit sanctus Vitalis, dicens ad eam: Noli mihi molesta esse, mulier; quia numquam mihi tam gloriosum poteris paautem dum reverteretur ad urbem Mediolanensium,re; quam cum vidissent, deponentes eam de vehiculo, 486 hortabantur secum epulari. Cumque illa resistens, diceret: Christiana sum, non licet mihi de Silvani vestri sacrificiis manducare, statim illi haec audiead Mediolanensium urbem perducerent, ita ut intra triduum parentum, omne pretium pauperibus, et familiolam suam ingenuam fecerunt: ipsique se in uno coenaculo concluserunt, et per decem annos lectioni et orationi vacantes, hoc ordi
Abbreviated transcription (Latin):
linus iussit eum leuari
inequuleo. ut ꝑ tormenta
eius consensum ad sacrifi¬
candum compelleret.S ed
scs uitalis ita studuit. ut
deo redderet gemmam p̃¬
ciosam. quam rapere diabo¬
lus studebat. E respondens:
ait ei. Infinita tibi dñatur
linus consularis. dixit ad
officium suum. Ducite eũ
ad palmam. & nolite de¬
collare si sacrificare contemp¬
serit. s facite foueam inter¬
ra. tandiu quousq ꝑueni¬
atis ad aquam. & ibi eum
suppinum deponite. ꝙ t̾ra
atq lapidib obruentes di¬
mittite. Quod cum fuisset
impletum. d̾s sibi scm̃ uita¬
lem ita martyrem consecra¬
uit: ut sacerdos apolloniꝰ
qui hoc consilium paulino
dederat. diabolo repletus.
ꝑ septem dies inerguminis
clamaret ibi. ubi obrutus ẽ
crutias me sc̃e. Post septem
uero dies. precipitatus adia-¬
bolo influmine expirauit.
Sc̃s autem uitat gloriosus
martyr xp̃i iuxta ciuitatẽ
rauennensium prestat be¬
hodiernum diem. Ualeria
autem conuix eius dum

Expanded text:
linus jussit eum levari linus jussit eum levari in equuleo, ut per tormenta, ejus consensum ad sacrificandum compelleret. Sed sanctus Vitalis studuit, ut Deo redderet gemmam pretiosam, quam rapere diabolus studebat. Et respondens, ait ei: Infinita tibi dominatur slinus consularis dixit ad Officiarium: Ducite eum ad palmam, et nolite decollare, si sacrificare contempserit: sed facite foveam in terra, tamdiu quo usque perveniatis ad aquam, et ibi eum supinum deponite, et terra atque lapidibus obrutum, ibi dimittite. Quod cum fuisset impletum, Deus sibi sanctum Vitalem ita martyrem consecravit, ut sacerdos Apollinis qui hoc consilium Paulino judici dederat, diabolo repletus, per septem dies energumenus clamaret ibi, ubi obrutus estcrucias me, sancte. Post septem vero dies praecipitatus a diabolo in flumine, exspiravit. Sanctus autem Vitalis gloriosus martyr Christi, juxta civitatem Ravennensium praestat hodiernum diem. 11. Valeria autem conjux ejus, dum
Abbreviated transcription (Latin):
mus post nimia torm̃ta
decolandus uenisset sc̃s
ursicinus ad palmam: ex¬
pauit. E dum uellet ma¬
le euadere: exclamauit
scs uitalis dicens. Noli no¬
li ursicine medice. qui ali¬
os curare consueuisti. te ip¬
sum ȩterne mortis iaculo
uulnerare. Et qui ꝑ passio
nu posuit: ꝙ spiculatorẽ
ut feriret orauit. agens
penitentiam quod expauis¬
set. Quem spiculator feri¬
ens: xp̃i martyrem fecit.
Statimq sc̃s uitalis corpꝰ
martyris rapiens in tra ra¬
uennensium urbem sepe¬
liuit. cum omni honore
martyri debito. & ad iudicẽ
ultra sc̃s uitalis uenire cõ¬
tempsit. Quem paulinus
consularis ideo maxime
teneri mandauit. non tan¬
tum quia contempsit ad
eum redire: quantum᷑ hoc
quod xp̃ianꝰ eẽt detectus.
Tunc ministri eius rapien¬
tes eum: in conspectu eius
ad duxerunt eum. Et ui¬
dens eum paulimis : ait
ad eum. Quomͦ maleficiis
deceptus es uitat ut nõ
sacrifices diis: Cui ille res-¬
pondit. Non sacrifico
surdis & mutis. sed sacri¬

Expanded text:
mus, post nimia tormenta mus, post nimia tormenta decollandus venisset sanctus Ursicinus ad Palmam, expavit: et dum vellet male evadere, exclamavit S. Vitalis dicens: Noli, noli, Ursicine medice, qui alios curare consuevisti, te ipsum aeternae mortis jaculo vulnerare; et qui per passionnu posuit, et spiculatorem, ut feriret, hortatus; agens poenitentiam quod expavisset. Quem spiculator feriens, Christi martyrem fecit. Statimque sanctus Vitalis corpus martyris rapiens, intra Ravennensium urbem sepelivit cum omni honestate martyri debita, et ad judicem ultra sanctus Vitalis venire contempsit. Quem Paulinus consularis ideo maxime teneri mandavit; non tantum quia contempsit ad eum redire, verum quantum ob hoc quod christianus esset detectus. 9. Tunc ministri ejus rapientes eum in conspectu ejus adduxerunt. Et videns eum Paulinus, ait ad eum: Quomodo maleficiis deceptus es, Vitalis, ut non sacrifices diis? Cui ille respondit: Non sacrifico surdis et mutis, sed sacri
Abbreviated transcription (Latin):
migrauerunt. Sepulti sunt
uero in uia apia miliario
scdo ab urbe. in loco qui uo¬
catur arenas: quia cripta
arenarum illic erat. ex qͥb.
urbis menia struebantur.
ICTORUM GER
rtyrum pater
ucia dicti sunt: quos uno
ortu geminos genuerunt.¬
& unum geruasium. Altũ
ꝓthasium uocauerunt. Quo¬
rum pater uitalis consula-¬
ris cum fuisset. cum pauli¬
no iudice suo rauennam ĩ¬
q̃ssus. & cepisset paulinus
xp̃ianos adsacrificandum
requirere. oblatus est ei qui¬
dam xp̃ianus nomine ur-¬
sicinus. arte medicus. na¬
tione ligur. Lunc ius¬
sit eum paulinus incon¬
spectu suo torqueri dicens.
Sacrifica ursicine. diis im¬
mortalib. Ille autẽ respon¬
dens: dix ad eum. Non sacri¬
mutare non posset a con¬
stantia sua post nimia tor¬
menta: iussit eum capita¬
lem subire sententiam.
Locus autem ille ubi decol¬
labantur xp̃iani. Hoc ha¬
bebat uocabulum: ut
diceretur adpalmam. Ar¬
bor enim antiq̃: palma illic
erat. Igitur cum ut dixi¬

Expanded text:
migraverunt. Item sepulti sunt et migraverunt. Item sepulti sunt et ipsi in via Appia, milliario secundo ab Urbe, in loco qui vocatur Ad Arenas, quia cryptae arenarum illic erant, ex quibus Urbis moenia struebantur. orum mater et pater unt dicti: quos uno ortu geminos genuere, et unum Protasium, alterum Gervasium vocaverunt. 7. Quorum pater Vitalis miles consularis, cum fuisset cum Paulino judice suo Ravennam ingressus, et coepisset Paulinus christianos ad sacrificandum requirere, oblatus est ei quidam christianus nomine Ursicinus, arte medicus, natione Ligur. Tunc jussit eum Paulinus in conspectu suo torqueri, dicens: Sacrifica, Ursicine, diis immortalibus. Ille autem respondens, dixit ad eum: Non sacrimutare non posset a constantia sua, post nimia tormenta, jussit eum capitalem subire sententiam. Locus autem ille, ubi decollabantur christiani, hoc habebat vocabulum, ut diceretur, ad Palmam. Arbor enim antiqua Palmae illic erat. 8. Igitur cum, ut dixi
Abbreviated transcription (Latin):
illa  partus sui dolo¬
res consolationib suꝑabat.
cum in uno dolore duos pa-
reret: & geminum patri fun¬
deret filorum affectũ. Nuc̃
uero in sanabilis dolor. in¬
consolabilis pena. in reme-¬
diabilis cruciatus. incompa¬
rabis partus est: quo spes¬
ꝙ gaudium tollitur. uita
dib finem. & uos patres ẽẽ
dultium filiorum uel am¬
moniti mementote. Tenti¬
post hec marcellianus &
marcus ambo ligati ad
stipitem. in pedib acutos:
acceperunt. Quib dicebat
in sanissimus fabianus.
Tam diu fixi stabitis pl
centes. Ecce quam.
& quam iocundum habita¬
re fr̃s inunum. Dicit eis fa¬
bianus. In felices & miseri
deponite amentiam. & lib̾a
imminentib suꝑ uos. Cui
respondentes ambo dixer̃t.
Numquam tam bene epu¬
lati sumus. modo cepimꝰ
quam diu huis tegimur cor¬
poris indumento. Lumq
transsisset una dies & una
nox : & illi inpsalmis ꝙ ym¬
nis ꝑ seuerassent. iussit eos
ambos ubi stabant lanceis
tyrii głam ad celestia regna

Expanded text:
illa partus sui doloilla partus sui dolores consolationibus superabat, dum in uno dolore duos filios pareret, et geminum patri funderet filiorum affectum: nunc vero insanabilis dolor, inconsolabilis poena, irremediabilis cruciatus, incomparabilis partus est, quo spegaudium tollitur, vita dibus finem, et vos patres esse dulcium filiorum vel admoniti mementote. post haec Marcellianus et Marcus; et ambo ligati ad stipitem clavos in pedibus acutos acceperunt; quibus dicebat insanissimus Fabianus: Tamdiu fixis stabitis pladicentes: Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum. Dicit eis Fabianus: Infelices et miseri, deponite amentiam vestram, imminentibus super vos. Cui respondentes ambo dixerunt: Numquam tam bene epulati sumus: modo coepimus quamdiu hujus tegimur corporis indumento. Cumque transisset una dies et una nox, et illi in psalmis et hymnis perseverarent, jussit eos ambos ubi stabant lanceis tyrii gloriam ad siderea regna
Abbreviated transcription (Latin):
tenti fuerant. salutaria fidĩ
consilia ministrabat. qͥb
fugitiua scłi blandimenta
respuerent. & moͣntanta tor¬
mentorum genera non ti
mis consolationib ad qui¬
escerent. & uerbera carnifi¬
cum animo ꝑseueranti
transirent. capitalem ius¬
si sunt subire sententiam:
ea scilicet ratione. ut si eodẽ
momento quo de colandi
non solum ut diximꝰ ge¬
nere clarissimi uiri. sed
facultatib ditͣati. Quoꝵ¬
pater erat tranquillinus
nomine. & mater marcia
uocabatur. qui illos seque¬
batur cum uxorib eorum
& filiis. Nimio enim in eo¬
tib ducebantur affectu. un łii.¬
de factum est. ut ab agresti¬
no chromatico urbis rome
prefecto. triginta dierum
in ducias impetrarent. in
quorum spacio ageretur
cum eis. quatinus ad tu¬
rificandum idolis consen¬
tirent. Accidentes itaq
amici eorum ad eos: cepe¬
runt dicere. Unde uob̃ tã
dura mens tamq ferreũ
pectus quod caniciẽ pati¬
mini patris abicere. & ma¬
tri iam decrepite. nouos
dolores partus afferre: Nã

Expanded text:
a fidei consilia ministrabat: quibus fugitiva saeculi blandimenta respuerent, et momentanea tormentorum genera non timmis consolationibus acquiescerent, et verbera carnificum animo perseveranti transirent, capitalem jussi sunt subire sententiam: ea videlicet ratione, ut si eodem momento quo decollandi non solum, ut diximus, genere clarissimi viri, sed et facultatibus dilatati; quorum erat pater Tranquillinus nomine, et mater Marcia vocabatur; qui illos sequebantur cum uxoribus eorum et filiis; nimio enim in tibus ducebantur affectu. Unde factum est, ub ab Agrestio Chromatio urbis Romae praefecto triginta dierum inducias impetrarent, in quorum spatio ageretur cum eis, quatenus ad thurificandum idolis consentirent. 5. Accedentes itaque amici eorum ad eos, coeperunt dicere: Unde vobis tam dura mens, tamque ferreum pectus, quod canitiem patimini patris abjicere, et matri jam decrepitae novos dolores partus afferre? Nam
Abbreviated transcription (Latin):
artes tue. ut amplius uiuere
libaminib noluisti. tu sub
atq idõ maris te uncla sus¬
cipiet. Sc̃s nazarius dixit. Sal¬
uator meus Młs m̃s. qui me
ꝑ baptismum regenerauit. ip¬
quia eius sunt elementa. q̃
sola iussione constituit. Lũc¬
nero dix̃. nauclero. Hunc ne¬
farium cum puero in mari
ꝓite. ut acontagione istius t̾ra
purgetur. Et continuo eleuatis
innauicula. ita in altum nau¬
te profecti sunt: ut obscura¬
rentur at̾ra. E precipita uer̃t
sc̃m nararium cum puero. &
subito stridentib uentis cõ¬
mota ẽ tempestas. Q pereun¬
tes naute. clamauerunt.
Peccauimus coram deo na¬
zarii. dum neronis paruimꝰ
imperio. Ubi nunc es nero
& dii tui. quis nos saluos
rius natans uisus est: &¬
circa eum erat fida tranqͥl¬
litas. Ad mirantes naute:
clamauert̃. Ueni & salua noᷤ
ꝑ dm̃ tuum. qui te intanta
tempestate custodit. Cumq
qui & commouit maria. &.
cõmota tepescit. Uri uero dii
idola sunt surda & ceca. Dĩc¬

Expanded text:
arte tuae . ut amplius| uiuerearte tuae . ut amplius| uiuerelibamina noluisti. Tu subuaquae| ideo maris te profunda suscipient. Sanctus nazarius dixit . | saluator meus et deus meus qui me per baptismum regene| rauit. Ipquia sua sunt ęlemen| ta que sua iussione . constituit. Nero dixit na+clirio . | hunc nefario Cum puero in mare proici ut a contagione . | istius terra purgetur. Et continuo eleuatis in nauico . | ita in altum nautae profecti sunt . ut obscurarentur a terra| et praecipitauerunt sanctum nazarium cum puero . et subito stri| dentibus uentis commota tempestas est . et pereuntes nau| tae clamauerunt . peccauimus coram deo . nazari dum| neronis parimus inperio . ubi es nunc nero et dii tui quis nos| saluos rius natans ui| sus est . et circa eum erat fida tranquilletas admirantes| nautae . clamauerunt . ueni . et salua nos per deum tuum .| qui te in tanta tempestate custodit. Cumququia et mouet maria et commota conponet.| Vestri uero dii . idola sunt surda et caeca.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ caput neronis. quiescite a
nob parumꝑ: & ad ducite pa¬
trem nr̃m nazarium. Renũ¬
tiauerunt neroni. Qui gra¬
tulatus est. & dix̃. Interponi¬
te aliquid spatii. & forte me¬
liori consilio immolant diis:
& sicut poposcerunt exhibea¬
tur nazarius. Cumq exhi¬
bitus fuisset : nero dix̃. Con
sule tibi. ecce ara. immola
ciens incelum: ait uoce mag¬
na. Domine libera animas
nr̃as ademoniis. & salua noᷤ
in dextera tua fortissima.
Nero dix̃. Oportet ex hoc ne¬
fandissimo terrarum spacia
liberari. Lunc iussit scm̃
nazarium cum celso puero
rec ludi in carterem. scõs uero
Geruasium & prothasium
mediolanũ ad anolinum qui
preerat ciuitati deduci pre¬
cepit: scribens ei. Geruasium
& prothasium iuuenes detrac¬
tantes inmolare diis. adte mi¬
simus. quos carcerali custodia
detine: & diis nr̃is sacrificare
compelle. Cumq ꝑducti fuis¬
processit. & statim sibi nazari¬
sit. Dixitq adeum. Lante sũt

Expanded text:
per caput neronis . | quiescite a per caput neronis . | quiescite a nobis parumper et adducite patrem nostrum| nazarium. Renunciauerunt neruni qui gratulatus est . | et dixit interponite aliquid spacium . et forte meliore| consilio immola+nt diis . et sicut poposcerunt exibeatur . | Nazarius . cumque exhibetus fuisset . Nero dixit ad eum . | console tibi . ecce aram immola ciens in caelum . ait uoce magna . domine libera animas| nostras a demoniis . et salua nos in dextera tua fortissema.| Nero dixit oportet et hunc nefandissemo+ terrarum spa| cia liberare Tunc iussit sanctum nazarium cum celso puero| recludi in carcerem. Sanctus uero geruasium . et protasium . | mediolano . ad anolinom qui praeerat ciuitati dedu| ci praecepit. Scribens ei . Geruasium . et protasium . ioue| nes . detrectantes immolare diis ad te direximus . | quos carcerali custudia detene et diis nostris sacrife| care conpelle. Cumque perducti . fuisit . et statui sibi nazarisit . Dixit ad eum . tante sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sius dixerunt. Non nos terrene
opes delectãt. neciouis figurã.
arte. auro. eb oreꝰ distinctam
adorabimus: sed nec tu pe¬
dem nr̃m repellere poteris
uit. quia pocius nob̃ est ꝑ¬
breuia mala possidere. Nam
diuitie & honores tui nulli
sunt : sed tu eris continuo
intenebris. Nero iratus dix̃.
Digne fundetur sanguis ur̃.
qui propter crucifixum ho¬
minem mori magis uultis:
quam mecum feliciter ui-¬
uere. Sc̃s geruasius ꝙ pro¬
thasius dixerunt. Quando¬
quidem nos occĩderis. tunt
uiuificabimur. Nam hic
mori parati sumus: ut ine¬
ternum uiuamus. Tunc ne¬
ro ad aram eos deduci prece¬
pit. ut gustarent ex propha-¬
natis ce pollutis. Cumq sta¬
tuissent eos ministri ante
aram: nero dix̃. Siuultis
uiuere. sacrificate diis. Sc̃s¬
geruasius & prothasius dixe¬
runt. Non faciemus. quia¬
iussit nero ceruices eorum
confringi. Et cum confringe¬
rentur ceruices eorum. ger¬
uasius & prothasius dixert̃
ministris. Obtestamur uos

Expanded text:
sius dixerunt . non nos terrenę| sius dixerunt . non nos terrenę| opes oblectant . nec iouis figuram arte auro euoreque| distinctam adorauimus . sed nec tu pedem nostrum referre pote| ris eruit . quia potius nubis est pbreuia mala possedire . nam diuiciae . et hono| ris tui+ nulli sunt sicut et tu continuo interrebis. Nero iratus| dixit . digne fundetur sanguis uester . qui propter crucifi| xum hominem+ mori uultis . quam mecum feliciter uiuere.| Geruasius . et protasius dixerunt . quandoquidem nos| occideris . tunc uiuificabimur . nam hic mori parati somus . | ut in aeternum uiuamus. Tunc nero ad aram eos dedu| ci . praecepit ut gustarent et profanis . et pollutis. Cumque| estatuissent eos ministri ante aram. Nero dixit . si uul| tis uiuere . sacrificatae diis. Geruasius . et protasius . di| xerunt . non facimus. Iussit nero ceruicis eorum confringi et| dum confringerintur ceruices eorum. Geruasius et prota| sius dixerunt ministris obtestamur uos
Abbreviated transcription (Latin):
sus ira nero: dix̃. Remoueat᷑
hic nefarius. ne aures nr̃e di
utius conuitiis exaspentur.
Cumq remoueretur sc̃s na¬
seruorum tuorum geruasii
& ꝓthasii. ut ꝑconfessionem
nominis tui liberati amali¬
cia neronis: a te ingla susci¬
pi mereantur. Dixitq ad eos
nero. Nolite consentire huic
malefico. ne cum eo suppliciis
consumamini. Geruasius
sp̃ualiter procreauit. O por
tet nos cum eo mori. ut ha¬
beamus uitam et̾nam. Nero
dix̃. Uideo uos iniuuenili
etate florentes. ingenio &
quimini. Desistite ab hac
praua ꝑsuasione. & exalta¬
bunt uos dii nr̃i. Sc̃s gerua¬
sius & protasius dixerunt.
Irrationabilis & praua per¬
suasio ẽ. dm̃ conditorem ce
re & omnia que in eis sũt
manufacta: que ñ loquunt᷑.
neq audiunt. Nero inligna¬
tus. pugnis & calcib eos sub¬
igi precepit. Cumq ami¬
nistris cesi fuissent: nero dix.
Militate nob̃cum. & eligendi
honoris copiam uob̃ tribuã.
diuitiarumq habundantiã
ad arbitrium ur̃m in uos
uob in matrimonium tra-

Expanded text:
sus ira . | Nero dixit . remoueatur hic et nefarius . ne aures nostrae di| ucius conuiciis asperentur. Cumque remoueretur . naseruorum tuorum . Geruasi . et protasi . ut per confessionem| nominis tui liberati a malicia neronis . a te in gloriam suscipi| mereantur. Dixitque ad eos nero nolite consentire huic ma| lefico . nec cum eum suppliciis consummamini. Geruasius spiritaliter procreauit. Opor| tet nos cum eodem mori . ut habeamus uitam aeternam.| Nero dixit uideo uos adhuc in iuuenili . aetate florentis in| genio . quimini deser+te ab hac praua persu| asione . et exaltabunt uos dii nostri. Geruasius . et protasius| dixerunt inracionabilis et praua persuasio est . deum condito| rem cmnia que in eis sunt.| manufacta que non locuntur| neque audiunt. Nero indignatus . pugnis eos subegi praecepit.| Cumque a ministris caesi fuissent. Nero dixit miletate no| biscum et elegendi honoris cupiam uobis tribuam . diuiciarum| que habundantiam ad arbitrium uestrum in uos uobis in matrimonio tra|
Abbreviated transcription (Latin):
positus. lta michi somnus
obrepsit: ut nec uigilans
aꝑte. nec dormiens integre.
uiderem aꝑtis oculis mecum
duos iiuienes efebos. uestib
candidissimis idẽ colobio
calciatos. manib extentis o¬
rantis. Nullam quidem gra¬
uerlinem paciens. loqui cũ
eis non poteram. sel

Expanded text:
positum ita me somnus oppressit, ut nec vigilans aperte, nec dormiens integre, viderem apertis oculis mecum duos juvenes ephebos vestibus candidissimis, id est, colobio calceatos, manibus extensis orantes. Nullam quidem gravedinem patiens, loqui cum eis non poteram: se
Abbreviated transcription (Latin):
unus ex militib apprehenso
puero. cedebat alapis maxillã
eius. Dix̃ q sc̃s natarius. Infe¬
licissime hominum. que rabi¬
es te absq ceteris inuasit. qd̃
apueri huius uexacione non
cessas: E irati milites. scm̃ na¬
Suspirante autem sco nata¬
rio. corruit miles ille infaciẽ
suam suꝑ saxsum: ibiq ami¬
sit oculum dextrum. & con¬
festim adduxerunt eos iner-¬
gastulo. Uolente autem nerone
post triduum ꝑdere eos. ue¬
nit adeos angłs dñi dicens.
Nolite timire. ꝑ uos confun¬

Expanded text:
unus+ ex militibus adprae| henso unus+ ex militibus adprae| henso puero alapis cedebat maxillas eius. Dixitque| nazarius. Infelicissime hominum . quia rabies te absque| citeros inuasit . quod a pueri huius uexacione non cessas.| Irati militis . NaSuspirante enim sancto| nazario . conruit mile ille in faciem super saxum ibique| amisit oculum dextrum. Et confestim abdederunt eos in| ergastulo Volente autem nerone post triduo perdere eos . | uenit ad eos angelos domini dicens. Nolite timere per uos con| fun
Abbreviated transcription (Latin):
illis sc̃s nazarius scdm scłi
dignitatem. clarissimis na
manu facta. Hoc audiens:
quidam ex satellitib nero¬
nis nomine cornelius. rela¬
tionem ad eum retulit. qd̾
predictus nazariꝰ aduersus
deos quos sacratissimi imꝑ¬
atores ad orarent. xp̃ianam
religionem auderet asserere:
& ꝑ diu̾sas prouincias tur-¬
bas hominum sua predica¬
tione conuerteret. Cumq
nero huiuf cemodi litteras
accepisset. misit dentonem
comitem cum militib. ad ꝑ
Qui cum adciuitatem ebre¬
dunensium uenisset. inue¬
nit scm nazarium edifican¬
tem oratorium. & cum eo
duos iuuenes geruasium ꝙ
prothasium. qui ad doc¬
trinam eiꝰ conuenerant: & in¬
fantem celsum nomine la-¬
pides porrigentem. Lunc den¬
p̃dicas : Respondit. Ego sum.
Dĩxq ad eum dento. Numqͥd
& hii iuuenes xp̃iani sunt:¬
donauit dentoni talentum
tyres. nazarium.ꝙ geruasiũ.¬
& prothasium concludi in
obscuro carceris. Sanctus uero¬
celsus paruulus eiulans cum
lacrimis. sequebatur eos. Tunc

Expanded text:
s Nazarius secundum saeculi dignitatem claris| simis nmanufacta.| Audiens quidam ex satellitibus neronis . nomine| cornelius . relationem ad eum detulit quod prae| dictus Nazarius aduersus deos quos sacratissimi impera| tores adorarent christianam religionem auderet adhibere . | et per diuersas prouincias turbas hominum sua praedi| catione conuerteret. Cumque nero huiuscemodi litteras| accepisset . misit dentonem comitem cum militibus ad| pqui cum ad ciuitatem| ebredonensem uenisset . inuenit nazarium aedificantem| oratorium et cum eum duos iuuenis . geruasium . et protasium . | qui ad doctrinam eius conuenerant . et infantem . Celsum| nomine . lapides porrigentem. Denistum praedicas. Respondit . ego sum . dixit| ad eum dento numquid et hii iouenis christiani suntdonauit dentone talentum| tus Nazarium . Geruasium+ protasium| includi in obscuro carceris. Celsus uero paruolus . heiulans| Cum lacrimis sequebatur eos .
Abbreviated transcription (Latin):
diolanum. inquirens scõs
martyres.geruasium & pro¬
thasium. quos inuenit in
carcere. pari grã confirma¬
tos. Audiens uero anolimis
qui pre erat ciuitati. quod¬
eos predic tus uir ad horta¬
tione & presentia sua con¬
firmaret. capi eum iussit.
scribens neroni. Uirum sceles¬
tum qui dicitur nazarius.
inueni fugientem potestatẽ
tuam. & ꝑuertentem eos qͦs
incarcere tenebam geruasiũ
nrĩs ĩmolaturos. Accipiens
nero relationem: ex iliuit di¬
cens. Ad huc uiuit deorum
aduersarius : Et in genti
ira ex estuans. nautas que
ad anolinum rescripsit.
Concide colla eorum idest
q carnes expone auib &
feris: nec eos quiescere pacia¬
ris. Cumq anolinus huiꝰ¬
cemodi litteras accepisset. pa
nararium offerri iubet.
imꝑator incidi ceruices tuaᷤ.¬

Expanded text:
diolanum . inquirens sanctus martyres . Geruasium . et prota| sium . quos inuento in carcere . pari gracia confirmatus+| Audiens uero anolinus qui praeerat ciuetati . quod pre| dictos uiros . adhortacione . et presentia confirmaret . capi| eum . iussit scribens . Neroni . uerum scelestum qui dicitur| Nazarius . inueni fugientem potestatem tuam . et peruer| tentem quos in carcere retenebam . Geruasium . nostris inmolaturos. Accipi| ens nero relationem . exsiluit dicens adhuc uiuit deorum| aduersarius . et ingen ira exestuans . nautas querad anolinum scribens ei . concide colla eorum . id estque carnes| expone auibus . et feris . nec ossa quiiscere paciares| Cumque anolinus huiuscemodi litteras accipisset palarium offerri iussit. imperator incidi ceruices tua
Abbreviated transcription (Latin):
us testis in reuelatione scõrum.
Nos igitur iuimꝰ adaceruum:
& fod̾entes nichil inuenimus.
Conũtimꝰ autẽ nos ad monumentũ
illud uͥ monacho ip̃a nocte apparu¬
erat. & fodientes inuenimꝰ tres the¬
cas secundut qd̾ apparuerat¬
& michi. scdm tẏpum calatho¬
rum. Inuenimꝰ igitur altis lit¬
teris scriptum lapidem obru¬
tum. habentem ita. celiel. qd̃
pretat᷑ nichodemꝰ ⁊ gamaliel. ħ inter¬
p̾tatus est scs papa ioħs: sicut
& ipse audiui ab ipso scõ ep̃o.
Statim ergo renuntiaui ep̃o.
cum eẽt in lydda que est dios¬
polis: in synodo agens. Qui

Expanded text:
s in revelatione. 8. Nos igitur ivimus ad acervum, et fodientes nihil invenimus. Convertimus autem nos ad monumentum illud, ubi monacho ipsa nocte apparuerat, et fodientes invenimus tres thecas, secundum quod apparuerat mihi in typo calathorum. Invenimus igitur altissimis litteris scriptum lapidem obrutum, habentem, Keayea Celiel, quod pretatur Nicodemus et Gamaliel. Hoc interpretatus est papa Joannes, sicut et ipse audivi ab ipso sancto episcopo. Statim ergo renuntiavi episcopo, cum esset in Lidda, quae est Diospolis, synodum agens. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Ego gamaliel compatiens xp̃i
ministro. & festinans habere
mercedem & partem cum
quantos noueram religiosos.
& in xp̃o ih̃u credentes. habi¬
tantes in ierłm in medio iudeo¬
rum. & hortatus sum eos. &.
necessaria substantie ministra¬
ui. ac persuasi illis ire occulte.
& portare eius corpus meouehi¬
culo. in uillam meam. hoc est
in carphaͬgamala. quod inter¬
pretatur uilla Gamalihelis.
& ibi feci illi planctum fieri
tali theca: & precepi eis que¬
cunq necessaria erant pro
eius planctu ex meo dari. Ip¬
se enim domnus nichodemꝰ
inalia theca positus est qui
uenit ad saluatorem iħm noc¬
te. & euangelizatus est abeo:
dudiens. nisi quis renatus
tuerit exaqua & sp̃u scõ:
non potest introire in regnũ
celorum. & iens: baptiratus
est a xp̃i discipulis. & cognos¬
centes iudei amouerunt eum
a principatu suo. et anathe¬
matirauerunt eum. ꝙ deciuita¬
te exiliauerunt. E hunc ego
gamalihel quasi ꝑsecutionem

Expanded text:
Ego Gamaliel compatiens Christi Ego Gamaliel compatiens Christi ministerio, et festinans habere mercedem et partem cum quantos noveram religiosos, et in Christo Jesu credentes, habitantes in Jerusalem in medio Judaeorum: et hortatus sum eos, et necessaria substantiae ministravi, ac persuasi illis occulte ire, ut portarent ejus corpus meo vehiculo in villam meam, hoc est, in Caphar Gamalan quod interpretatur, villa Gamalielis ,e; et ibi feci illi planctum fieri tali theca, et praecepi eis quaecunque necessaria erant, pro ejus planctu ex meo dari. se etiam domnus Nicodemus in alia theca positus est, qui venit ad Salvatorem Jesum nocte, et evangelizatus est ab eo, audiens: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest introire in regnum coelorum . Et exiens baptizatus est a Christi discipulis. Et cognoscentes Judaei amoverunt eum a principatu suo, et anathematizaverunt eum, et de civitate exsiliaverunt. Et hunc ego Gamaliel quasi persecutionem
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens stetit ad dexteram me
nomine meo ͤ dicens. Luciane.
luciane. luciane. Et dixit mͥi
greco sermone. uade inciuitatẽ
que dicitur helia que est ie¬
rusalem: & dic sco iohannĩ qui
est in ea episcopus. Quam diu
clausi sumus. & non aperis
nob̾. & maxime quia tem¬
porib tui sacerdocii. oportet
nos reuelarĩ: Aꝑi nob̾ festinan¬
ter monumentum. ubi inne¬
sue in hoc mundo. Piclitatur
enim scłm hoc ex multis casib
tantum sollicitus sum pro
me. quantum prohis qui
di ei dicens. Quis enim es tu
dne & qui tecum sunt: Q¬
respondit michi. Ego sum
gamaliel. qui paulum apłm
in ierłm. & qui mecum est
in orientali parte monum̃ti
iacens: ipse est dominus meus
stephanus. qui lapidatus est
foris portam que est ad aqui¬
lonem. que ducit adcedar:
uͭ die aenoariacuit proiectus.
ut sepultur non daretur se
aferis consumeretur corpus
eius. Ex dĩ autem uoluntate.
non tetigit eum unum ex his:
Non fera non auis. non canis.¬

Expanded text:
veniens stetit ad dexteram meaveniens stetit ad dexteram meanomine meo, dicens: Luciane, Luciane, Luciane. Et dixit mihi graeco sermone, Vade in civitatem quae dicitur Helia, quae est Jerusalem, et dic sancto Joanni qui est in ea episcopus: Quandiu clausi sumus, et non aperis nobis? Et maxime, quia in temporibus tui sacerdotii oportet nos revelari. Aperi nobis festinanter monumentum, ubi in nesuae in hoc mundo. Periclitatur enim saeculum hoc ex multis casibus, tantum sollicitus sum pro me, quantum pro his qui di ei dicens: Quis enim es tu, domine, et hi qui tecum sunt? Respondit mihi: Ego sum Gamaliel, qui Paulum apostin Jerusalem. Et qui mecum est in orientali parte monumenti jacens, ipse est domnus meus Stephanus, qui lapidatus est foris portam quae est ad aquilonem, quae ducit ad Cedar: ubi die ac nocte jacuit projectus, ut sepulturae non daretur, sea feris consumeretur corpus ejus. Ex Dei autem voluntate non tetigit eum unum ex his, non fera, non a
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit meȩ pusillitati a
deo ter. de reuelatione reliqui¬
arum beati & gloriosi protho¬
martyris stephani & primi
diaconi xp̃i. & nicodemi. qui
ĩ euangelio scriptus est. &
a scõ ꝙ dĩ cultore patre auito
matam interroganti quasi
filius patri obediens: & sicut
cognoui cum omni simplicitã
te integre indicarẽ omnem ue¬¬
ritatem. Die uero parasceue:
hoc est serta feria. que est ter¬
cio nonas decẽbris. consulatuho.¬
norii deci & theodosii sexiez au¬
gustorum: adueniente nocte.
dormiente me in cubiculo
meo. in loco scõ baptisterii in
quo consuetudo erat mͥ dormi¬
re & custodire eccłiastica que
erant in ministerio. Hora
tercia noctis que est prima cus¬
todia uigiliarum. quasi in ex¬
tasi effectus. semi uigilans.
uidi uͥrum senem. longum.
iero prepem. hoc est dignum
sacerdotem: canum. barbam
prolixam habentem̃. palliatũ
alba stola. cui inerant gẽmu¬
le auree. habentem intrinsecꝰ
sc̃e crucis signum ÷ & uirgam
auream manu habentẽ. Et

Expanded text:
apparuit meae pusillitati a Deo ter, de revelatione reliquiarum beati et gloriosi protomartyris Stephani et primi diaconi Christi, et Nicodemi qui in Evangelio scriptus est, et a sancto et Dei cultore patre Avito m consummatam interroganti quasi filius patri obaudiens, sicut cognovi, cum omni simplicitate impiger integre indicarem omnem veritatem. 2. Die igitur Parasceve, hoc est sexta feria, quae est tertio nonas decembris, consulatu Honorii decies et Theodosii sexies Augustorum, adveniente nocte dormiens in cubili meo, in loco sancto baptisterii, in quo consuetudo erat mihi dormire, et custodire ecclesiastica quae erant in ministerio, hora tertia noctis quae est prima custodia vigiliarum, quasi in ecstasi effectus semivigilans, vidi virum senem, longum, hieroprepen, hoc est dignum sacerdotem, canum, barbam prolixam habentem, palliatum alba stola, cui inerant gemmulae aureae habentes intrinsecus sanctae crucis signum, et virgam auream in manu habentem. Et
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. Ex his ergo reliquiis
transmisi beatitudini ur̃e:
quas cum susceperitis orate¬
tate mea. ut dignus inuni¬
ar inconspectu dñi mei. bea¬
tissimi martyris stephani. &

Expanded text:
verunt. 9. Ex his ergo reliquiis transmisi Beatitudini vestrae: quas cum susceperitis, oratetate mea, ut dignus inveniar in conspectu Domini, fultus
Abbreviated transcription (Latin):
tunc intempore iugis &e in¬
finita siccitas erat: sed sub ea¬
dem hora pluiuia magna
descendit. & abundanter
in ebriata est terra. Et omnes
aurum miscđie & pietatis.
quem ꝑiclitanti scło aꝑire

Expanded text:
tunc in tempore jugis et infinita siccitas erat: sed eadem hora pluvia magna descendit, et abundanter inebriata est terra: et omnes aurum misericordiae et pietatis, quem periclitanti saeculo aperire
Abbreviated transcription (Latin):
crocum qui in ipso Est sua¬
iussimi eẽ odoris: E ipse¬
meo coniunctus est calatho
in excelso loco: ubi ambo posi¬
t sumus quasi gemi¬
ni. Et cum hoe dixisset: denuo
ex oculis meis euanuit. Cum¬
q exꝑge factus fuissem. grãs
egi omnipotenti: & consuetis

Expanded text:
ocum, qui in ipso est, suaocum, qui in ipso est, suavissimi esse odoris? Et ipse conjunctus est meo in excelso loco, ubi ambo positi sumus quasi gemini. Et cum haec dixisset, denuo ex oculis meis evanuit. 5. Cumque expergefactus fuissem, gratias egi Deo omnipotenti,