comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cito contra malos sententia. abs¬
ꝙ timore ullo filii hominũ ꝑpet̾nt
mala. At tam̃ peccator ex eo qđ cen¬
ties facit malum: & ꝑ patientiã su-¬
stentatur. Ego cognoui. qđ erit bo¬
nũ timentib dm̃ qui uerent᷑ faciẽ
eius. Non sit bonũ imꝑio. nec ꝓlon¬
gentur dies eius. sed quasi umbra tͣn¬
seant qui ñ timent faciem dñi. Est
& alia uanitas quȩ fit suꝑ t̾ram.
unt iusti quib mala ꝓueniunt:
quasi oꝑa egerint impioꝵ. Et
sunt impii qui ita securi sunt: quasi
iustoꝵ facta habeant. Sed & hoc uanis¬
simum iudico. Laudaui gͥ lȩticiam
qđ ñ. eẽt. homini bonũ sub sole. nisi
qđ comedẽt & bib̾et atq gaudẽt. et
hoc solum secum afferret de labore
suo in dieb uitȩ suȩ quos dedit ei ds̃
sub sole. Et apposui cormeũ ut scirẽ¬
sapientiã: & intelligerem distinctio¬
nem quȩ uersat᷑ in t̾ra. Est homo qui
dieb & noctib somnũ ñ capit oculis.
& intellexi qd om̃ium oꝑum dĩ nullã

Expanded text:
ertur contra malos sententia, absque timore ullo filii hominum perpetrant mala. Attamen peccator ex eo quod centies facit malum, et per patientiam sustentatur, ego cognoui quod erit bonum timentibus deum, qui uerentur faciem eius. non sit bonum impio, nec prolongentur dies eius, sed quasi umbra transeant qui non timent faciem dei. Et et alia vanitas quae fit super terram sunt iusti quibus multa proveniunt quasi opera egerint impiorum et sunt impii qui ita securi sunt quasi iustorum facta habeant sed et hoc vanissimum iudico laudavi igitur laetitiam quod non esset homini bonum sub sole nisi quod comederet et biberet atque gauderet et hoc solum secum auferret de labore suo in diebus vitae quos dedit ei Deus sub sole et adposui corsapientiam, et intelligerem distentionem, quae versatur in terra; est homo, qui diebus et noctibus somnum non capit oculis. Et intellexi quod omnium operum Dei nullam
Abbreviated transcription (Latin):
cybi in noualib patrũ: & aliis c̃gre¬
gant᷑ absq iudicio. Qui parcit uirgȩ
odit filium suũ: qui autẽ diligit illũ
instant̃ erudit. Iustus cõmedit & repl&e
animã suam: uent̃ autẽ impioꝵ in

Expanded text:
cibi in novalibus patrum et alii congrecibi in novalibus patrum et alii congregantur absque iudicio qui parcit virgae suae odit filium suum qui autem diligit illum instanter erudit iustus comedit et replet anim
Abbreviated transcription (Latin):
agunt omĩa cum consilio. reguntur
sapientia. Sub̃a festinata minuetur:
quȩ autẽ paulatĩ colligit᷑ manu mul¬
tiplicabitur. Spes quȩ differt᷑ affugit
animã: lignum uitȩ desideriũ ueni¬
ens. Qui detrahit alicui rei ipse se in
futurũ obligat: qui autẽ timet p̾cep¬
tum in pace u̾sabitur. Lex sapientis
fons uitȩ: ut declinet aruina mortis.
Poctrina bona dabit gr̃ãm: in itine̾
contẽptoꝵ uorago. Astutus oĩa agit
cum cunsilio: qui autẽ fatuus ẽ. aꝑi&
stulticiam. Nuntiꝰ impii cadet in ma¬
lum: legatꝰ fidelis sanitas. Egestas &
ignominia ei qui deserit disciplinã:
qui autẽ adquiescit arguenti głifica¬
bitur. Desidium si compleat᷑ delectat
animã: detestant᷑ stulti eos qui fugi¬
unt mala. Qui cũ sapientib gradit᷑
sapiens erit: amicꝰ stultoꝵ similis effi¬
cietur. Peccatores ꝓsequit᷑ malum: &
iustis retͥbuent᷑ bona. Bonꝰ relinquet
heredes filios & nepotes: & custoditur¬
a iusto substantia peccatoris. Multi

Expanded text:
consilio, reguntur sapientia. Substantia festinata minuetur: quae autem paulatim colligitur manu, multiplicabitur. Spes quae differtur, affligit animam: lignum vitae desiderium veniens. Qui detrahit alicui rei, ipse se in futurum obligat: qui autem timet praeceptum, in pace versabitur. Lex sapienti fons vitae, ut declinet a ruina mortis. Doctrina bona dabit gratiam: in itinere contemptorum vorago. Astutus omnia agit cum consilio: qui autem fatuus est, aperit stultitiam. Nuntius impii cadet in malum. legatus fidelis sanitas. Egestas et ignominia ei qui deserit disciplinam: qui acquiescit arguenti, glorificabitur. Desiderium si compleatur, delectat animam: detestantur stulti eos, qui fugiunt mala. Qui cum sapientibus graditur, sapiens erit: amicus stultorum efficietur similis peccatores persequetur malum et iustis retribuentur bona bonus relinquet heredes filios et nepotes et custoditur iusto substantia peccatoris multi
Abbreviated transcription (Latin):
insontem. frustra deglutiamuis eum
sicut infernus uiuentem: & integrum¬
p̃ciosam substantiam rapiemꝰ. imple¬
bimꝰ domos nr̃as spoliis: sortẽ mitte
nob̾cum. marsupium unum sit om̃i¬

Expanded text:
eglutiamus eum, sicut infernus, viventem, omtiosam substantiam rapiemus, implebimus domus nostras spoliis. Sortem mitte nobiscum, marsupium unum sit omni
Abbreviated transcription (Latin):
rerit. & sublato grabbato abiit corã
om̃ib: ita ut ãmirarent᷑ om̃s & hono¬
rificarent dm̃ dicentes. quia numqͣm
sic uidimꝰ. Et egressus ẽ. rursꝰ ad ma¬
re. omĩsq turba ueniebat ad eũ: & doce¬
bat eos. Et cum p̃teriret: uidit leui al¬
phei sedentẽ ad theloneũ: & ait illi.
Sequere ine. Et surgens secuiꝰ ÷ eũ.¬

Expanded text:
et sublato grabato, abiit inde coram omnibus: ita ut mirarentur omnes, et honorificarent Deum, dicentes: quia numquam sic vidimus. Et egressus est rursus ad mare, omnisque turba veniebat ad eum, et docebat eos. Et cum praeteriret, vidit Levi Alphaei sedentem ad telonium, et ait illi: Sequere me. Et surgens, secu
Abbreviated transcription (Latin):
t ait illis indie illa: cum sero esset
factum. Transeamꝰ contra. Et dimit.¬
tentes turbam: assumunt eũ ita ut erat
in naui. & aliȩ naues erant cum illo.
Et facta ẽ. ꝓcella magna uenti: & flu¬
ccus mittebat in nauĩ. ita ut impłet᷑
nauis. Et erat ipse in puppi suꝑ cerui¬
cal dormiens: & excitabant eũ & dicunt
illi. Magister. ñ ad te ꝑtinet qͥa ꝑimꝰ:
Et exurgens cõminatꝰ ÷ uento: & dixit
mari. Tace: ommutesce. Et cessauit uẽ-

Expanded text:
t ait illis in illa die, cum sero esset factum: Transeamus contra. Et dimittentes turbam, assumunt eum ita ut erat in navi, et aliae naves erant cum illo. Et facta est procella magna venti, et fluctus mittebat in navim, ita ut impleretur navis. Et erat ipse in puppi super cervical dormiens: et excitant eum, et dicunt illi: Magister, non ad te pertinet, quia perimus? Et exsurgens comminatus est vento, et dixit mari: Tace, obmutesce. Et
Abbreviated transcription (Latin):
sunt similit̾ qui suꝑ petrosa seminã¬
tur: qui cũ audierint uerbũ statim
cũ gaudio accipiunt illud. & non ha¬
bent radicem in se. sed tẽporales st̃.
Deinde orta tribulatione & ꝑsecutio¬
ne: ꝓpt̃ uerbũ confestim scandalizã¬
tur. Et alii sunt: qui in spinis semi¬
nantur. Hi sunt qui uerbũ audiunt:
& erũnȩ scłi & deceptio diuitiarũ. et
circa reliqua concupiscentiȩ intͦeun¬
tes suffocant uerbum & sine fructu
efficitur. Et hi sunt qui supͣ t̾ram
bonã seminati sunt: qui audiunt u̾¬
bum & suscipiunt. & fructificant. unũ
triginta. & unũ sexaginta. & unum

Expanded text:
 petrosa seminantur: qui cum audierint verbum, statim cum gaudio accipiunt illud: et non habent radicem in se, sed temporales sunt: deinde orta tribulatione et persecutione propter verbum, confestim scandalizantur. Et alii sunt qui in spinis seminantur: hi sunt qui verbum audiunt, et aerumnae saeculi, et deceptio divitiarum, et circa reliqua concupiscentiae introeuntes suffocant verbum, et sine fructu efficitur. Et hi sunt, qui super terram bonam seminati sunt, qui audiunt verbum, et suscipiunt et fructificant, unum trigin
Abbreviated transcription (Latin):
eum ferentes paralyticũ: qui aqͣtuor
portabatur. Et cum ñ possent eum of¬
ferre illi pre turba. nudauert tectum
ubi erat: & patefacientes sũmiserunt
grabbatum in quo paralyticus iace¬
bat. Cum uidisset autẽ iħc fidẽ illoꝵ:
ait paralytico. Fili dimittunt᷑ tͥ pecca¬
ta. Erant enim illic qͥdã de scribis: se¬
dentes. & cogitantes in cordib suis. Qͥd
hic sic loquitur: Blasphemat. Qͥs po

Expanded text:
Jesum ferentes paralyticum, qui a quatuor portabatur; et cum non possent eum ofeum illi prae turba nudaverunt tectum ubi erat et patefacientes submiserunt grabattum in quo paralyticus iacebat cum vidisset autem Iesus fidem illorum ait paralytico fili dimittuntur tibi peccata erant autem illic quidam de scribis sedentes et cogitantes in cordibus suis quid hic sic loquitur bla
Abbreviated transcription (Latin):
uidentes uideant & ñ uideant. & audi¬
entes audiant & ñ intelligant. neqͣn¬
do conu̾tantur e dimittantur cis
peccata. Et ait illis. Nescitis parabo¬
lam hanc. & quomͦ om̃s parabolas
cognoscetis: Qui seminat. uerbũ se¬
minat. Hi autẽ sunt qui circa uiam:
ubi seminat᷑ uerbum. & cum audie¬
rint confestim sathanas aufert u̾bũ¬

Expanded text:
ideant, et non videant: et audientes audiant, et non intelligant: ne quando convertantur et dimittantur eis peccata. Et ait illis: Nescitis parabolam hanc, et quomodo omnes parabolas cognoscetis? Qui seminat, verbum seminat. Hi autem sunt, qui circa viam, ubi seminatur verbum, et cum audierint, confestim venit Satanas, et au
Abbreviated transcription (Latin):
mittent᷑ filiis hominũ peccata & blas¬
habet remissionẽ inȩt̾num. sed reus
eius & fr̃s: & foris stantes miserunt ad
eum uocantes cum. Et sedebat circa
cum turba: & dicunt ei. Ecce mat̾ tua
& fr̃s tui foris querunt te. Et respon¬
dens eis: aii. Quȩ ẽ. mater mea aut fr̃s
mei: Et circũspiciens eos qui in circui¬
tu eiꝰ sedebant: ait. Ecce mat̾ mea et
fr̃s mei. Qui eium fecerit uoluntatẽ

Expanded text:
ashabet remissionem in aeternum, sed reus ejus et fratres: et foris stantes miserunt ad eum vocantes eum, et sedebat circa eum turba: et dicunt ei: Ecce mater tua et fratres tui foris quaerunt te. Et respondens eis, ait: Quae est mater mea, et fratres mei? Et circumspiciens eos, qui in circuitu ejus sedebant, ait: Ecce mater mea, et fratres mei. Qui enim fecerit vol
Abbreviated transcription (Latin):
hensione sed multa laude sunt digni:
quia fidem apłicam seruauerunt. Phi¬
lippenses etiam multomagis collaudan.¬
tur: qui nec audire quid̃ falsos apłos uo¬
luerunt. C olosens autem tales erant
ut cum ab apło uisi corporalit̾ non fu¬
issent hac laude digni haberent᷑: & si
lum fidem inconcussam seruauerint
ueritatis. sed etiam in ꝑsecutione ciui¬
um fuerint constantes inuenti. De he¬
breis uͦ quid dicendum. ẽ. quoꝵ thes¬
salonicenses qui plurimũ laudati st̃
imitatores facti. eẽ. dicunt᷑. sic̃ ipse ait.
& uos fr̃s imitatores facti estis eccłiarũ

Expanded text:
hensione, sed multa laude sunt digni, hensione, sed multa laude sunt digni, quia fidem apostolicam servaverunt. Philippenses etiam multo magis collaudantur, qui nec audire quidem falsos apostolos voluerunt. Colossenses autem tales erant, ut cum apostolo visi corporaliter non fuissent, hac laude digni haberentur. Et slum fidem inconcussam servaverint veritatis, sed etiam in persecutione civium fuerint constantes inventi. De Hebraeis vero quid dicendum est, quorum Thessalonicenses, qui plurimum laudati sunt, imitatores facti esse dicuntur? sicut ipse ait: Et vos fratres mei imitatores facti estis
Abbreviated transcription (Latin):
scripsisse testatur: cum chorintios & ali¬
os iam ante ut ministerium qđ secum
portaturus erat colligerent litteris ad¬
hortatꝰ sit. Unde intelligi quidam uo¬
lunt ita om̃s epłas ordinatas ut pͥma
poneret᷑ quanuis posterit fuerit desti¬
nata. ut ꝑsingłas epłas gradib ad ꝑfe.¬
cciora ueniretur. Romanoꝵ namq ple¬
riq tam rudes erant ut ñ intelligerent
dĩ se grã & ñ suis meritis. eẽ. saluatos:
& ob hoc duo inter se popłi conflictarent.
Iccuro illos indigere asserit confirmari:
uicia gentilitatis pͥora cominemorans.
Chormthiis autem iam dicit scientiȩ gͣ¬
prehendit: sicut ait. auditur inter uos
fornicatio & iterum congregatis uobis
cum meo spu tradere huiusmodi satha¬
nȩ. In scd̾a uͦ laudant᷑: & ut magis acma¬
gis ꝓficiant cõmonentur. Galathe iam
nullius criminis accusantur: nisi hoc
tantum qđ callidissimis pseudo apłis
crediderunt. Ephesii sane nulla repre¬

Expanded text:
scripsisse testatur, cum Corinthios et aliscripsisse testatur, cum Corinthios et alios jam ante, ut ministerium quod secum portaturus erat, colligerent, litteris adhortatus sit. Sed inde intelligi quidam volunt ita omnes Epistolas ordinatas, ut prima poneretur, quamvis posterior fuerit destinata, ut per singulas Epistolas gradibus ad perfectiora veniretur. Romanorum namque plerique 2 tam rudes erant, ut non intelligerent Dei se gratia et non suis meritis esse salvatos, et ob hoc duo inter se populi conflictarent. Idcirco illos indigere asserit corrigi, vitia gentilitatis priora commemorans. Corinthiis autem jam dicit scientiae grprehendit, cum dicit: Auditur inter vos fornicatio. Et iterum: Congregatis vobis cum meo spiritu tradere hujusmodi Satanae. In secunda vero laudantur, et ut magis ac magis proficiant admonentur. Galatae janullius criminis arguuntur, nisi hoc tantum quod callidissimis apostolis crediderunt. Ephesii sane nulla repre
Abbreviated transcription (Latin):
pauli quidem ñ. cẽ. contendunt eo qđ ñ
sit eiꝰ nomine titulata. & ꝓpt̾ sermonẽ
stiliq distantiam. sed aut barnabe iux.¬
ta tertullianum. aut lucȩ iuxta qͦs dã:
uel certe clem̃tis discipłi apłoꝵ & ep̃i¬
romanȩ eccłie post apłos ordinati. Q be
respondendum. ẽ. Si ꝓpterea pauli non
erit quia eiꝰ ñ habet nom̃: gͦ nec alicuiꝰ
erit. quia nulliꝰ nomine titulat᷑. Quod
si inconueniens absurdumq ẽ. ipsiꝰ ma¬
gis. eẽ. credenda.ẽ: quȩ tanto doctrinȩ
suȩ fulget eloquio. Sed qm̃ apud ebreo¬
rum ȩccłias quasi destructor legis fal¬
sa suspitione habebat᷑: uoluit tacito
te prelati utilitatem excluderet lectio¬
nis. Non ẽ. mirum si eloquentior uide¬
no id÷ greco: quo ceterȩ epłȩ sunt scri¬
ptȩ sermone. Mouet etiam quosdã qͣre
romanoꝵ epła in pͥmo sit posita: cum
cam ñ primã scriptam ratio manife¬
stet. Nam hanc se ꝓficiscentẽ ierosolimã

Expanded text:
Pauli non esse contendunt, eo quod non Pauli non esse contendunt, eo quod non sit ejus nomine titulata, et propter sermonis stylique distantiam, sed aut Barnabae juxta Tertullianum, aut Lucae juxta quosdam, vel certe Clementis discipuli apostoloRomanae Ecclesiae post apostolos ordinati. Quibus respondendum est: Si propterea Pauli non erit quia ejus non habet nomen, ergo nec alicujus erit, quia nullius nomine titulatur; quod si inconveniens absurdumque est, ipsius magis esse concedenda est, quae tanto doctrinae suae fulget eloquio. Sed quoniam apud Hebraeorum Ecclesias quasi destructor legis falsa suspicione habebatur, voluit tacito in fronte praetitulati, utilitatem excluderet lectionis. Non est sane mirum si eloquentior vide in Graeco, quo caeterae Epistolae sunt scriptae, sermone. Movet etiam quosdam quare Romanorum Epistola in primo sit posita, cum eam non primo scriptam ratio manifestet. Nam hanc se proficiscentem Hierosolymam
Abbreviated transcription (Latin):
RIMUM QUERI T UR
quare pꝰ euuangłia q̃
supplem̃tum legis st̃
& in quib nob exempla
& prx̧cepta uiuendi ꝑle¬
nissime digesta sunt: uoluerit apłs has
tem causa factum uidetur: scilicet ut in¬
inicio nascentis eccłiȩ nouis causis exi¬
ret uicia. & post futuras excludet que¬
stiones exemplo ꝓpħarum: qui post e¬
ditam legem moysi in qua omĩa de⁊
mandata legebantur. nichilominꝰ tam̃
doctrina sua rediuiua semꝑ ꝑopłi com¬
Dein queritur: cur ñ ampliꝰ quã decem
cpłas ad eccłias scripserit. Decem enĩ sunt
cum illa quȩ dicitur ad ebreos. Nam re¬
liquȩ quatuor: ad discipłos specialiter
sunt porrectȩ. Ut ostenderet nouũ ñ dis¬
crepare a ueteri testam̃to. & se contra legẽ
& quot ille p̃ceptis apharaone instituit
liberatos. totidem hic epłis adiaboli et
ydolatriȩ seruitute edocet ad qͥsitos. Nam
& duas tabulas lapideas duũ testam̃¬
toꝵ figuram habuisse uiri eruditissimi
tradiderunt. Epłam sane que scribit᷑¬

Expanded text:
ur quare post Evangelia, quae supplementum legis sunt, et in quibus nobis exempla et praecepta vivendi plenissime digesta sunt, voluerit Apostolustem causa factum videtur, ut scilicet initia nascentis Ecclesiae, novis causis exiret vitia; et post futuras excluderet quaestiones, exemplo prophetarum, qui post editam legem Moysi, in qua omnia Dei mandata legebantur, nihilominus tamen doctrina sua rediviva semper populi comDeinde quaeritur cur non amplius quam decem Epistolas ad Ecclesias scripserit. Decem sunt enim, cum ea quae dicitur ad Hebraeos; nam reliquae quatuor ad discipulos specialiter sunt porrectae. Ut ostenderet Novum non discrepare a Veteri Testamento, et se contra legem  quot ille praeceptis a Pharaone instituit liberatos, totidem hic Epistolis a diaboli et idololatriae servitute edocet acquisitos. Nam et duas tabulas lapideas, duorum testamentorum figuram habuisse viri eruditissimi tradiderunt. Epistolam sane quae
Abbreviated transcription (Latin):
stiam habeas: & ñ comqͥnab̾is in pecca¬
to illius. Deflecte ab illo & inuemies re¬
quiẽ: & ñ accidiaberis in stulticia illiꝰ.
Suꝑ plũbum qͥd grauabit᷑: Et quod
illi aliud nom̃ qͣm fatuus: Harenã &
salem & massam ferri faciliꝰ ẽ. ferre: qͥ
hominẽ imprudentẽ & fatuũ & ĩpiũ.¬
Sicut loram̃tum ligneũ colligatum
fundam̃to edificii ñ dissoluet᷑: sic & cor
confirmatũ in cogitatione consilii. Co-¬
gitatꝰ sensati: in om̃i tempore uł inetu
ñ deprauabit᷑. Sicut paleȩ in excelsis. &
em uenti ñ ꝑmanebunt: sic & cor ti¬
midũ incogitatione stulti contͣ im¬
petũ timoris ñ resistet. Sic̃ ornatꝰ hare¬

Expanded text:
stiam habeas et non coinquinaberis in inpacstiam habeas et non coinquinaberis in inpactu illius deflecte ab illo et invenies requiem et non acediaberis in stultitiam illius super plumbum gravabitur et quod illi aliud nomen quam fatuus harenam et salem et massam ferri facilius est portare quam hominem inprudentem et fatuum et impium loramentum ligneum conligatum fundamento aedificii non dissolvetur sic et cor confirmatum in cogitatione consilii cogitatus sensati in omni tempore vel metu non pravabitur sicut pali in excelsis et em venti non permanebunt, sic et cor timidum in cogitatione stulti contra impetum timoris non resistit. » Sicut er
Abbreviated transcription (Latin):
loqͥtur suꝑ asꝑnationẽ illiꝰ. De sterco¬
re boũ lapidatꝰ c̃. piger: & om̃is qui te¬
tigerit cum excutiet mani. Confusio
patris ẽ. de filio indisciplinato: filia
autẽ fatua. in deminorationẽ fiet.
Filia prudens: hereditas uiro suo. Nã
quȩ confundit: incontumeliã fit ge¬
nitoris. Patrẽ & uirũ confundit audax.
tẽ in honorabit᷑. Musica in luctu im¬
portuna narratio. Flagella & doctͥna
in om̃i tempore sapientia. Qui docet.
fatuũ: qͥsi qui conglitinat testã.lxii.¬
ui narrat u̾bum ñ audienti: qͥsi
qui excitat dormientẽ de graui
somno. Cum dormiente loquit᷑ qͥ nar.¬
plora. deficit enim lux eiꝰ: & sup̃ fatu¬
um plora. deficit enim sensu. Modicũ
plora supͣ mortuũ: qm̃ reqͥeuit. Neqͥs¬
suni enĩ neqͥssima uita: suꝑ mortẽ fa¬
tui. Luctꝰ mortui septẽ dies: fatui au
tẽ & impii om̃s dies uitȩ illoꝵ. Cũ stul¬
to ne multũ nloquaris: & cũ insensato
ne abieris. Serua tẽ ab illo ut ñ mole¬

Expanded text:
loquentur super aspernationem illius de stercore boum lapidatus est piger et omnis qui tetigerit eum excutiet manus confusio patris est de filio indisciplinato in filia autem in deminoratione fiet filia prudens hereditas viro suo nam quae confundit in contumeliam fit genitoris patrem et virum confundit audax tem inhonorabitur. Musica in luctu, importuna narratio: flagella et doctrina, in omni tempore sapientia. Qui docet fatuum, quasi qui conglutinat testam. Qui narrat verbum non attendenti, quasi qui excitat dormientem de gravi somno. Cum dormiente loquitur, qui enarplora, defecit enim lux eius, et super fatuum plora, defecit enim sensu, modicum plora super mortuum quoniam requieuit, nequissimi nequissima uita super mortem fatui, luctus moitae illorum cum stulto non multum loquaris et cum insensato ne abieris serva te ab illo ut non mole
Abbreviated transcription (Latin):
cii. Et sint filii nr̃i quasi
plantatio: crescentes in ado¬
lescentia sua. E iliȩ nostrȩ
quasi anguli ornati: ad si¬
militudinem templi. P rõ¬
ptuaria nr̃a plena: suꝑef¬
fundentia ex hoc in illud.
Pecora nr̃a in milib innume¬
rabilia: incõpetis nr̃is du

Expanded text:
uasi plantatio crescens in adulescentia sua. filiae nostrae quasi anguli ornati ad similitudinem templi. promtuaria nostra plena et supereffundentia ex hoc in illud. pecora nostra in milibus et innumerabilia in compitis nostris: tauri
Abbreviated transcription (Latin):
audate dñm in scĩs eiꝰ:
laudate. eũ infortitudi¬
ne potentiȩ eius. Laudate
eum in fortitudinib eius:
laudate eum iuxta multi-¬
tudinem magnificentie suȩ.

Expanded text:
audate dominum in sancto eius, laudate eum in fortitudine potentiae eius. laudate eum in fortitudinibus eius, laudate eum iuxta multitudinem magnificentiae
Abbreviated transcription (Latin):
płi: principes & uniuersi
iudices terre. luuenes et
uirgines senes cum pueris
laudent nom̃ dñi: quia sul¬
lime nomen eius soliꝰ. głaeiꝰ
in gelo & interra. Et exal¬
tauit cornu populi sui.

Expanded text:
rincipes et universi judices terrae. Juvenes, et virgines: senes cum pueris laudent nomen Domini. Quoniam sublime nomen ejus solius: gloria ejus in coelo et in terra. Et exaltavit cornu populi sui:
Abbreviated transcription (Latin):
Qui oꝑit celum nubib: et
parat terrę pluuiã. Q ui
ꝓducit in montib fenum:
& herbam seruituti homi¬
num. Qui dat ium̃tis escã
ipsoꝵ: & pullis coruoꝵ in¬
uocantib eum. Non in for¬
titudine equi uoluntatem
habebit: nec in tibiis uiri
beneplacitũ erit ei. B ene¬
placitum ẽ. dño suꝑ tim̃¬
tes eum: & in eis qui sꝑant
suꝑ misericordia eius.

Expanded text:
Qui operit coelum nubibus et parat terrae pluviam. Qui producit in montibus fenum, et herbam servituti hominum. Qui dat jumentis escam ipsorum et pullis corvorum invocantibus eum. Non in fortitudine equi voluntatem habebit, neque in tibiis viri beneplacitum erit ei. Beneplacitum est Domino super timentes eum, et in eis qui sperant super misericordia ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui numerat multitudines
stellarum: & omnes nomi¬
ne suo uocat. Magnus dñs
ne: & prudentiȩ eius nonẽ.
numerus. Suscipiens man¬
suetos dominus: humiliãs
impios usq ad terram.
canite domino in confessio¬

Expanded text:
Qui numerat multitudinem stellarum et omnes nomine suo vocat. Magnus Dominne: et prudentiae ejus non est numerus. Suscipiens mansuetos Dominus: humilians impios usque ad terram. Canite Domino in confessio
Abbreviated transcription (Latin):
reuercetur in humũ suã:
in illa die ꝑibunt cogita¬
tiones eius. B eatus cuius
ds̃ iacob auxiliator eiꝰ: spes
eiꝰ in dño deo suo. Qui fecit
celos et terram: mare & om¬
nia quȩ ineis sunt. qui cu¬
stodit ueritatem in scłm.¬

Expanded text:
revertetur in humum suam: in die illa peribunt cogitationes ejus. Beatus cujus Deus Jacob auxiliator ejus: spes ejus in Domino Deo suo. Qui fecit coelos et terram: mare, et omnia quae in eis sunt: et custodit veritatem in sem
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib qui inuocant eũ in
ueritate. ł lacitum timen¬
tium se faciet: & clamorem
corum audiet. & saluabit
eos. Custodit dñs om̃s dili¬
gentes se: & uniu̾sos impios
conteret. Laudem domini
loquetur os meum: & be
nedicet omnis caro nomi¬
ni sancto eius. męternum
& iugiter.
auda anima mea do¬
ꝯminũ. laudabo dñm
inuita mea: cantabo deo¬
meo qͣm diu sum. Nolite¬

Expanded text:
omnibus qui inuocant eum in ueritate. placitum timentium se faciet et clamorem eorum audiet et saluabit eos. custodit dominus omnes diligentes se, et uniuersos impios conteret. laudem domini loquetur os meum, et bnedicet omnis caro nomini sancto ejus in aeternum et jugiter. Lauda, anima mea, Domino. Laudabo Dominum in vita mea. Cantabo Domino quandiu sum. L
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib qui inuocant eũ in
ueritate. P lacitum timenti¬
um se faciet: & clamorem
eorum audiet. & saluabit.
Custodit dñs omnes diligen¬
tes se: & uniuersos impios
disꝑdet. Laudem domini
loquetur os meum: et be

Expanded text:
omnibus qui invocant eum in veritate. Placitum timentium se faciet, et clamorem eorum audiet, et salvabit eos. Custodit Dominus omnes diligentes se; et universos impios conteret. Laudem Domini loq
Abbreviated transcription (Latin):
neratio laudabit oꝑa tua:
& fortitudines tuas anñtia¬
bunt. D ecorem magnitudi¬
nis głe tuȩ. & uerba mira¬
bilium tuoꝵ loqͣr. Et forti¬
tudinem horribiliũ tuorũ
loquar: & magnitudinem
tuam narrabunt. m emori-¬
am multȩ bonitatis tuȩ e

Expanded text:
nerationem laudabit opera tua, et fortitudines tuas adnuntiabunt. decorem gloriae magnitudinis tuae et uerba mirabilium tuorum loquar. et fortitudinem horribilium tuorum loquentur et magnitudines tuas narrabunt. memoriam multae bonitatis tuae
Abbreviated transcription (Latin):
xaltabo te ds̃ m̃s rex:
& benedicã nomini tuo
inȩternũ & ultra. l nom̃i
die benedicam tͥ: & lauda¬
bo nom̃ tuum insempiter¬
gatio. E eneratio ad gene¬
rationẽ laudabt̃ oꝑa tua:
& fortitudines tuas narra¬
bunt. D ecorẽ głȩ magnitu¬
dinis tuȩ: & uerba mirabi

Expanded text:
eus meus, rex, et benedicam nomini tuo in aeternum et ultra. In omni die benedicam tibi, et laudabo nomen tuum in sempiterGeneratio ad generationem laudabit opera tua, et fortitudines tuas annuntiabunt. Decorem gloriae magnitudinis tuae, et verba
Abbreviated transcription (Latin):
dinem templi. ẜ rõptuaria
nr̃a plena: & suꝑ effunden¬
da ex hoc in illud. Pecor a
nr̃a in milib. innumerabi¬
lia in competis nr̃is. tauri
nr̃i pingues. Nonẽ. int̾ru¬
ptio & ñ ẽ. egressus: & nonẽ.
ululatus in plateis nr̃is.
Beatꝰ popłs cuiꝰ talia st̃: beatꝰ
popłs cuiꝰ dominꝰ ds̃ suus

Expanded text:
templi. promtuaria nostra plena et supereffundentia ex hoc in illud. pecora nostra in milibus et innumerabilia in compitis nostris: tauri nostri pingues. non est interruptio, et non est egressus, et non est ululatus in plateis nostris. beatus populus, cuius talia sunt, beatus populus, cuius dominus deus suus
Abbreviated transcription (Latin):
ricordia mea & fortitudo mea.
auxiliator m̃s & saluator
m̃s. s cutum meũ et in iꝑ¬
so sꝑaui: qui subiecit popu¬
los michi. E ñe quis ẽ. hõ
quia cognoscis cum: filius
hominis quia cõputas eũ:
homo uanitati assimilatꝰ ẽ:
dies eiꝰ quasi umbra ꝑtͣnsi¬
ens. D ñe inclina celos tu¬
os & descende: tange montes
& fumigabt̃. S ica fulmi

Expanded text:
ordia mea, et fortitudo mea, auxiliator meus, et salvator meus: Scutum meum, et in ipso speravi: qui subjecit populos mihi. Domine, quid est homo, quia cognoscis eum: filius hominis, quia computas eum. Homo vanitati assimilatus est: dies ejus quasi umbra pertransiens. Domine, inclina coelos tuos, et descende: tange montes, et fumi
Abbreviated transcription (Latin):
lanã: pruinã sicut cinerem
spargit. P roicit glaciẽ suã
qͣsi bucellas: ante faciẽ frigo¬
ris eiꝰ quis stabit: m ittet
u̾bum suũ & soluet illa:
spirabit sp̃u suo & fluent
aquȩ. Qͥ anñtiat uerbum
suũ iacob: precepta sua et

Expanded text:
l. pruinas quasi cinerem spargit. Projicit glaciem suam quasi bucellas: ante faciem frigoris ejus quis stabit? Mittet verbum suum, et solvet illa: spirabit spiritu suo, et fluent aquae. Qui annuntiat verbum suum Jacob: praece
Abbreviated transcription (Latin):
& digitos meos ad bellum.
Miscłia mea & refugiũ meũ:
susceptor m̃s & liberatorm̃s.
ꝑ rotector m̃s & in ipso sꝑa¬
ui: qui subdit popłm me¬
um sub me. D ñe qͥd ÷ hõ
quia innotuisti ei: aut filiꝰ
hominis quia reputas eũ:
homo uanitati simił faciꝰ ẽ:
dies eiꝰ sicut umbra prȩtere

Expanded text:
ellum. Misericordia mea, et refugium meum: susceptor meus, et liberator meus: Protector meus, et in ipso speravi: qui subdit populum meum sub me. Domine, quid est homo quia innotuisti ei? ÷ aut  filius hominis quia reputas eum? Homo vanitati similis factus est: dies ejus sicut umbra praet
Abbreviated transcription (Latin):
dñs erigit incuruatos. dñs
diligit iustos. D ñs custodit
aduenas: pupillum & uidu¬
am suscipiet. & uiam impi
syon ingñatione e gñationẽ.

Expanded text:
s h. incurvatos : Dominus diligit justos. Dominus custodit advenas, pupillum et viduam suscipiet: et viam impioSion in generationem, et generationem.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃o gͥ passo incarne & uos eadem co¬
gitatione armamini: quia qui pas¬
sus. ẽ. in carne desiit apeccatis. ut iam ñ
hominum desideriis sed uoluntati dĩ qd̃
reliquum. ẽ. incarne uiuat tẽporis. Suif¬
ficit enim pret̾itum tempꝰ ad uolunta¬
tem gentium consũmandam: qui am¬
bulauerunt in luxuriis. desideriis. ui¬
nolentiis. comesationib. potationib.
& illicitis ydoloꝵ cultib. in quo ammi¬
rant᷑ ñ concurrentib uob̃ in eandẽ lu
curiȩ confusionem. blasphemantes qui
reddent rationem ei qui paratꝰ ÷ iudica¬
re uiuos & mortuos.
ropt̃ hoc enĩ & mortius euuangłi¬

Expanded text:
igitur passo in carne et vos eadem cogitatione armamini quia qui passus est carne desiit a peccatis ut iam non hominum desideriis sed voluntate Dei quod reliquum est in carne vivat temporis sufficit enim praeteritum tempus ad voluntatem gentium consummandam qui ambulaverunt in luxuriis desideriis vinolentiis comesationibus potationibus et inlicitis idolorum cultibus in quo peregrinantur non concurrentibus vobis in eandem xuriae confusionem, blasphemantes. Qui reddent rationem ei, qui paratus est judicare vivos et mortuos. Propter hoc enim et mortuis evang
Abbreviated transcription (Latin):
in scła scłoꝵ am̃. Per siluanum fidelem
frẽm uob̃ ut arbitror breuit̃ scripsi: ob¬
secrans & contestans hanc. eẽ. gr̃am dei.
in qua state. Salutat uos eccłia quȩ. ẽ.
in babilone electa: & marcus filius m̃s
Salutate inuicem in oscło scõ. Gr̃a uob̃

Expanded text:
culorum. Amen. Per Silvanum fidelem fratrem vobis, ut arbitror, breviter scripsi: obsecrans et contestans, hanc esse veram gratiam Dei, in qua statis. Salutat vos Ecclesia, quae est in Babylone coelecta, et Marcus filius meus. Salutate invicem in os
Abbreviated transcription (Latin):
tes carmina scripturarũ. Homines
diuites in uirtute. pulchritudinis
studium habentes. pacificantes in
domib sius. Om̃s isti in generatio¬
nib gentis suȩ głam adepti sunt: & ĩ
dieb suis habentur in laudib. Qui
de illis natisunt reliquert̃ nom̃ nar¬
randi laudes eoꝵ: & sunt quoꝵ ñ. ẽ.
memoria. Picrunt quasi qui ñ fue-¬
rint. & natisunt quasi qui ñ nati. &
filii ipsoꝵ cum illis. Sed illi uiri mi¬
sericordiȩ sunt quoꝵ pietates ñ defu¬
erunt. & cum semine eoꝵ ꝑseuerat bo¬

Expanded text:
rum. Homines divites in virtute: pulcritudinis studium habentes: pacificantes in domibus suis. Omnes isti in generationibus gentis sue gloriam adepti sunt: et in diebus suis habentur in laudibus. Qui de illis nati sunt requirunt nomen narrantes laudes eorum: et sunt quorum non est memoria perierunt quasi non fuerint et nati sunt quasi non nati et filii ipsorum cum illis sed illi viri misericordiae sunt quorum pietates non defuerunt et cum semine ipsorum perseverat bo
Abbreviated transcription (Latin):
est. Qui male facit: ñ uidit eũ. Demetͥo
testimonium redditur ab om̃ib & ab
ipsa ueritate: & nos testimoniũ ꝑhibemꝰ
& nosti quoniam testimonium nr̃m
uerum est.
ulta habui scribere tibi: sed nolui
ꝑ atram̃tum & calamum scrib̾e
tibi. Sꝑo autem te ꝓtinꝰ uidere: & os ad
os loquemur. Pax tibi. Salutant te a¬
mici. Saluta tu amicos nominatim.¬

Expanded text:
 vidit Deum Demetrio testimonium redditur ab omnibus et ab ipsa veritate et nos autem testimonium perhibemus et nosti quoniam testimonium nostrum verum est multa habui scribere tibi sed nolui per atramentum et calamum scribere tibi spero autem protinus te videre et os ad os loquemur pax tibi salutant te amici saluta amicos per nom
Abbreviated transcription (Latin):
in fr̃s. & hoc inꝑegrinos: qui testi¬
monium reddiderunt caritati tuȩ in
conspectu eccłiȩ. quos benefaciens dedu¬
cis digne deo. Pro nomine enĩ eiꝰ ꝓfecti st̃:
nichil accipientes a gentib. Nos gͦ debe¬
mꝰ susciꝑe huiꝰ modi: ut cooperatores
simꝰ ueritatis.
cripsissem forsitan ȩccłiȩ: sed is qͥ
amat pͥmatum ineis diotrepes
non recipit nos. P ropter hoc si uenero
cõmoneam eiꝰ oꝑa quȩ facit: uerb̾ ma¬
lignis garriens in nos. Et quasi non ei
ista sufficiant: neq ipse suscipit fr̃s.
& eos qui suscipiunt ꝓhibet. & de eccl̃a
eicit.

Expanded text:
egrinos qui testimonium reddiderunt caritati tuae in conspectu ecclesiae quos bene facies deducens digne Deo pro nomine enim profecti sunt nihil accipientes a gentibus nos ergo debemus suscipere huiusmodi ut cooperatores simus veritatis scripsissem forsitan ecclesiae sed is qui amat primatum gerere in eis Diotrepes non recipit nos propter hoc si venero commoneam eius opera quae facit verbis malignis garriens in nos et quasi non ei ista sufficiant nec ipse suscipit fratres et eos qui cupiunt prohibet et de ecclesia eicit
Abbreviated transcription (Latin):
sed ignorantiȩ deputandum. Qui enim¬
agnitum ilico sequimur. olim utiq se¬
querem᷑ si antea cognouissemꝰ. Sic autẽ
uos de generis nobilitatis iactatis: quasi
sau & ysmael cum ex abrahȩ stirꝑe sint:
minime tam̃ in filios reputant᷑. his talit̃
altercantib apłs se medium int̾ponens.¬
ita partim dirinit questiones ut neͣcrũ
coꝵ sua iusticia salutem meruisse confir
gnitum de creatura creatorẽ ut diñ de-¬
buerint ueneraringłam eiꝰ in manufac¬
ta mutauerint simulachra. Atrosq e¬
tiam similit̃ ueniam consecutos ȩquales
eẽ. uerissima ratione demonstrat. p̃ser-¬
& concordiam cohortatur. Ex ꝑli cii¬
ARGUMEN Tum

Expanded text:
sed ignorantie agnitum illico sequimur, olim utique sequeremur, si ante cognovissemus. Sic autem vos de generis nobilitate jactatis, quasi ue Esau et Ismael, cum ex Abrahae stirpe sint, minime in filios reputantur. His taliter altercantibus Apostolus se medium intita partium dirimit quaestiones, ut neutrum eorum sua justitia salutem meruisse confirmgnitum de creatura Creatorem ut Deum debuerint venerati, gloriam ejus in manu facta mutaverint simulacra: utrosque etiam, similiter veniam consecutos, aequales esse veracissima ratione demonstrat, praeseret concordiam cohortatur. ARGUMENTUM.
Abbreviated transcription (Latin):
omani sunt: aui ex iudeis
gentibq crediderunt. hi
suꝑba contentione uole¬
bant. se alterutrũ suꝑpo¬
nere. Nam udei dicebañ.
Nos sumꝰ popłs dĩ quos ab
inicio dilexit & fouit:
nos circuncisi ex genere abrahã & stir.
iudeam tantum ds̃. Nos de egipto signis
dĩ & uirtutib lib̾ati. mare sicco ꝑtransi¬
iumꝰ pede: cum inimicos nr̃os grauissi¬
mi fluctꝰ inuoluerent. Nob̾ manna plu¬
it dñs in deserto: & quasi filiis suis cȩle¬
ste ꝑabulum ministrauit. Nos die noctẽ¬
q in columnã nubis ignisq precessit: ut
nob̾ in inuio iter ostenderet. atq ut cȩt̾a
eiꝰ circa nos imm̃sa beneficia taceamus.
nos soli digni fuimꝰ legem dĩ acciꝑe. &
uocem dĩ loquentis audire. eiꝰq cognosce¬
re uoluntatem. in qua lege nob̃ ꝓmissus:¬

Expanded text:
omani sunt qui ex Judaeis et gentibus crediderunt. Hi superba contentione volebant se alterutrum supponere. Nam Judaei dicebant: Nos sumus populus Dei, quos ab initio dilexit et fovit, nos circumcisi ex genere Abraham, sancta Judaeam tantum Deus. Nos de Aegypto signis Dei et virtutibus liberati, mare sicco pertransivimus pede, cum inimicos nostros gravissimi fluctus involverent. Nobis pluit manna Dominus in deserto, et quasi filiis suis coeleste pabulum ministravit. Nos die noctuque in columna nubis ignisque praecessit, ut nobis in invio iter ostenderet. Atque, ut caetera ejus circa nos immensa beneficia taceamus, nos soli digni fuimus Dei legem accipere, et vocem Dei loquentis audire, ejusque cognoscere voluntatem. In qua lege nobis promissus
Abbreviated transcription (Latin):
mero.xiiii. Adromanos .i. Ad chorin¬
thios.ii. Ad galathas .i. Ad ephesios.i.
Ad philippenses .i. Ad colosenses .i. Ad
thessalonicenses .ii. Ad timotheum.ii.
Ad titum .i. Ad philemonem .i. Ad e¬

Expanded text:
ae XIV. Ad Romanos I. Ad Corinthios II. Ad Galatas I. Ad Ephesios I. Ad Philippenses I. Ad Colossenses I. Ad Thessalonicenses II. Ad Timotheum II. Ad Titum I. Ad Philemonem I. Ad He
Abbreviated transcription (Latin):
tis m̃s: exaltabitur ds̃ sa¬
lutis mex̧. D s̃ qui dasuin¬
dictas michi & subicies po¬
płos subme: Qui seruas
me ab inimicis meis. et ã
resistentib michi eleuas
me: auiro iniquo libera¬
bis me. P ropterea confi¬
Magnificantiᷤ salutes regis
sui: & facienti misccłiam
xp̃o suo dauid. & semini

Expanded text:
 exaltabitur Deus fortis salutis meae Deus qui das vindictas mihi et deicis populos sub me qui educis me ab inimicis meis et a resistentibus mihi elevas me a viro iniquo liberabis me propterea confimagnificanti salutes regis sui et facienti misericordiam christo suo David et semini
Abbreviated transcription (Latin):
Uer sequar inimicos meos
et non reuertar donec
consumam eos.
Cedam illos & non pote¬
runt surgere: cadent
sub pedibus meis.
Et accinxisti me fortitu¬
dine ad p̃lium: incurua¬
bis resistentes mͥ subine.¬
Et inimicorum meoꝵ de¬
disti michi dorsum: & odi¬

Expanded text:
Persequar inimicos meos, et non revertar, donec consumam eos. Caedam eos, et non poterunt surgere, cadent sub pedibus meis. Et accinxisti me fortitudine ad praelium. incurvabis resistentes mihi sub me. Inimicorum meorum dedisti mihi dorsum
Abbreviated transcription (Latin):
Inte enim curro accinctꝰ:
in deo meo transiliam
murum:
D s̃ iminaculata eius: elo¬
quium dñi igne exami¬
natum. scutum. ẽ. om̃ium
sperantium inse.

Expanded text:
in te enim curram accinctus in Deo meo transiliam murum Deus inmaculata via eius eloquium Domini igne examinatum scutum est omnium sperantium in se
Abbreviated transcription (Latin):
unt eo qd caritatem ueritatis ñ receper̃.
ut salui fierent. Ideo mitcet illis ds oꝑa¬
tionem erroris ut credant mendacio: ut
iudicent᷑ om̃s qui ñ crediderunt ueri¬
tati. sed consenserunt iniquitati. Nos au-¬
tem debemꝰ grãs agere deo semꝑ ꝓ uobis
fr̃s dilecti a dõ: qđ elegerit nos ds̃ primi
dm̃i nr̃i iesu xpisti.
taq frs state & tenete traditiones quas
didicistis: siue ꝑ sermonẽ. siue ꝑ epłam

Expanded text:
itatem veritatis non receperunt ut salvi fierent ideo mittit illis Deus operationem erroris ut credant mendacio ut iudicentur omnes qui non crediderunt veritati sed consenserunt iniquitati nos autem debemus gratias agere Deo semper pro vobis fratres dilecti a Deo quod elegerit nos Deus primitDomini nostri Iesu Christi itaque fratres state et tenete traditiones quas didicistis sive per sermonem sive
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ ab aliquo. sed in labore & fatigatio¬
ne nocte & die oꝑantes nequem ur̃m
grauaremꝰ ñ quasi ñ habuerimꝰ potesta¬
tem. sed ut nosinet ipsos formã daremus¬
uob̾ ad imitandum nos. Nam & cũ. eẽmꝰ.
siquis ñ uult oꝑari nec manducet. Au

Expanded text:
sed in labore et fatigatione, nocte et die operantes, ne quem vestrum gravaremus. Non quasi non habuerimus potestatem, sed ut nosmetipsos formam vobis daremus ad imitandum nos. Nam cum essemus si quis non vult operari, nec manducet. Au
Abbreviated transcription (Latin):
Res libros salomonis. id ÷ pro-¬
uerbia. ęccłiasten. canticũ can-
sitis lineis suꝑflua queq designans.
uł stellis titulo p̃notatis ea quȩ miNꝰ
habebant᷑ interserens: quo pleniꝰ o pau¬
la & eustochium cognoscatis. quid in li¬
bris nr̃is minus sit quid ue redundet.
Necnon etiã illa quȩ imꝑiti tͣnslato¬
res male in linguam nr̃am de greco
sermone uerterant oblitterans: & anti¬
qua curiosissima ueritate correxi. Et
ubi prepostero ordine atq ꝑuerso sen¬
tentiarum fuerat lum̃ creptum: suis
locis restituens feci intelligi quod late¬
bat. Porro in eo libro quia plurisq sa¬
pientia salomonis scribitur: & in eccłia¬
stico quem. eẽ. iħu filii syrach calamo¬

Expanded text:
res libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Cantisitis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minus sit, quid redundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nul
Abbreviated transcription (Latin):
rare omĩa mirabilia sua. quȩ con¬
firmabit dñs om̃ps stabiliri in gła
sua: Abyssum & cor hominũ inuesti¬
gabit: & in astutia illoꝵ excogitabit.
Cognouit enim dñs om̃em scientiã.
& inspexit dñs in signũ eui: annunti
ans quȩ p̃terierunt & quȩ suꝑuen¬
tura sunt. reuelans uestigia occulto¬
rũ. & ñ pret̾it illum om̃is cogitatꝰ:
& ñ abscondit se abeo ullus sermo.
ẽ. ante scłm & usq in scłm. neq ad iec¬
tũ. ẽ. neq minuit᷑. & ñ eget alicuiꝰ con¬
silio. Qm desiderabilia opera eius.
& tamꝗ scintillam quȩ ẽ. considare
& in om̃i necessitate omĩa obediunt
ei. Omĩa duplicia unũ contra unũ:

Expanded text:
rare omnia mirabilia sua quae conrare omnia mirabilia sua quae confirmavit Dominus omnipotens stabiliri in gloria sua abyssum et cor hominum investigavit et in astutia illorum excogitavit cognovit enim Dominus omnem scientiam et inspexit in signum aevi aans quae praeterierunt, et quae superventura sunt, revelans vestigia occultorum. Non praeterit illum omnis cogitatus, et non abscondit se ab eo ullus sermo. est ante saeculum et usque in saeculum neque adiectum est neque minuitur et non eget alicuius consilio quam desiderabilia omnia opera eius et tamquam scintillam quam est considerare et in omni necessitate omnia obaudiunt ei omnia
Abbreviated transcription (Latin):
lescentib: & eris eruditꝰ in om̃ib. & ꝓ¬
babilis om̃ium in conspectu uirorũ.
Filia patris abscondita ẽ. uigilia et
sollicitudo eius auferet somnũ: ne for-¬
te in adolescentia sua adultera effici¬
atur. & cõmorata cũ uiro odibilis fi¬
at. neqͥndo polluatur in uirginitate
sua. & inpat̾nis suis grauida inueni.¬
atur. ne forte cũ uiro cõmorata trans¬
grecliatur. aut certe sterilis efficiatur.
Suꝑ filiam luxuriosam confirma cu-¬
stodiã: ne forte faciat te in obꝓbrium
uenire inmicis. a detractione in ciui-¬
tate & abiectione plebis: & confundat
te in multitudine popłi. Om̃i homi¬
ni noli intendere in spetie: & in medio
mulierũ noli cõmorari. De uestim̃tis
enĩ ꝓcedit tinea: & amuliere iniqͥtas
uiri. Melior.ẽ. iniquitas uiri qͣm be¬
ne faciens mulier: & mulier confun¬
nib dm̃ oꝑa eiꝰ. Sol illuminans ꝑ oĩa
respexit: & gła dñi plenum.ẽ. opꝰ cius.
onne dñs fecit scõs enar c.xui.¬

Expanded text:
bus et eris eruditus in omnibus et probabilis in conspectu omnium virorum filia patri abscondita est vigilia et sollicitudo eius auferet somnum ne forte in adulescentia sua adultera efficiatur et commorata cum viro odibilis fiat nequando polluatur in virginitate sua et in paternis suis gravida inveniatur ne forte cum viro commorata transgrediatur aut certe sterilis efficiatur super filiam luxuriosam confirma custodiam nequando faciat te in obprobrium venire inimicis a detractatione in civitate et abiectione plebis et confundat te in multitudine populi omni homini noli intendere in specie et in medio mulierum noli commorari de vestimentis enim procedit tinea et a muliere iniquitas viri melior est iniquitas viri quam benefaciens mulier et mulier confunnibus Domini opera eius sol inluminans per omnia respexit et gloria Domini plenum est opus eius nonne Dominus fecit sanctos enar
Abbreviated transcription (Latin):
ticis syon. Quomͦ cantabi¬
mus canticũ dñi. in terra
aliena: S i oblitꝰ fuero tui
ierłm: in obliuione sit dex¬
tera mea. Adhereat lingua
mea gutturi meo: siñ recor¬
datꝰ fuero tui. si ñ ꝓposuero
ierłm. in principio lȩticiȩ
meȩ. m emento dñe filioꝵ¬

Expanded text:
ticis Sion. Quomodo cantabimus canticum Domini, in terra aliena? Si oblitus fuero tui, Jerusalem, in oblivione sit dextera mea. Adhaereat lingua mea gutturi meo, si non recordatus fuero tui: Si non proposuero Jerusalem in principio laetitiae meae. Memento, Domine, filio
Abbreviated transcription (Latin):
sunt pͥmitiȩ achaiȩ. & in ministerium
scõꝵ ordinauerunt se ipsos: ut & uos sub¬
diti sitis eiꝰmodi. & om̃i cooꝑanti & labo¬
ranti. Gaudeo autem in p̃sentia stepha¬
ne & fortunati & achaici: qm̃ id qđ uob̾
qui eiusmodi sunt.
alutant uos eccliȩ asiȩ. Salutant
uos in dño multum aquila & pri¬
sca cum domestica sua ȩccłia: apud quos¬
te inuicem in oculo scõ. Salutatio mea

Expanded text:
inisterium sanctorum ordinaverunt se ipsos ut et vos subditi sitis eiusmodi et omni cooperanti et laboranti gaudeo autem in praesentia Stephanae et Fortunati et Achaici quoniam id quod vobis qui eiusmodi sunt salutant vos ecclesiae Asiae salutant vos in Domino multum Aquila et Prisca cum domestica sua ecclesia ste invicem in osculo sancto s
Abbreviated transcription (Latin):
iquis frat uxorem habet infidelẽ
& hȩc consentit habitare cum illo:
non dimittat illam. Et si qua mulier
habet uirum infidelem. & hic consentit
habitare cum illa: ñ dimittat uirum.
Sc̃ificatꝰ : enim uir infidelis ꝑ mulierem
infidelem: & scĩficata. ẽ. mulier infideł
ꝑ uirum fidelem. Alioquin: filii ur̃i ĩ¬
mundi. eẽnt. Nunc autem sc̃ĩ sunt. Qđ si
infidelis discedit. discedat. Non. ẽ. enim
seruituti subiectus frat̃ aut soror in eiꝰ¬
modi. In pace autem uocauit nos deus.
Unde enim scis mulier si uirũ saluum
facies. aut unde scis uir si mulierẽ sal¬
uam facies: Nisi unicuiq sicut diuisit
dñs. Unumquẽq sicut uocauit ds̃ ita
ambulet: & sicut in om̃ib eccłiis do¬
ceo. Circuicis aliquis uocatꝰ. ẽ: ñ cir

Expanded text:
is frater uxorem habet infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittat illam: et si qua mulier habet uirum infidelem, et hic consentit habitare cum illa, non dimittat uirum. sanctificatus est enim uir infidelis in muliere fideli, et sanctificata est mulier infidelis in uiro fideli. alioquin filii umundi essent, nunc autem sancti sunt. quod si infidelis discedit, discedat. non est enim seruituti subiectus frater aut soror in eiusmodi, in pace autem uocauit nos deus. unde enim scis, mulier, si uirum saluum facies? aut unde scis, uir, si mulierem saluam facies? nisi unicuique sicut diuisit dominus, unumquemque sicut uocauit deus, ita ambulet: sicut in omnibus ecclesiis doceo. circumcisus aliquis uocatus est? non
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Si autem uenerit timotheus: uide¬
te ut sine timore sit apud uos. Opꝰ enim
dñi oꝑatur: sinecut. & ego. Ne quis gͦ
illum sꝑnat. Deducite autem illum in
pacem: ut ueniat ad me. E.xpecto enim
illum cum fratrib.
ueniret ad uos cum fr̃ĩb: & utiq ñ fuit
uoluntas eiꝰ ut nunc ueniret. Uemet

Expanded text:
idete ut sine timore sit apud vos; opus enim Domini operatur sicut et ego. Ne quis ergo illum spernat. Deducite autem illum in pace, ut veniat ad me: exspecto enim illum cum fratribus. veniret ad vos cum fratribus: et utique non fuit volunt
Abbreviated transcription (Latin):
mei dilecti stabiles estote & immobiles:
habundantes in oꝑe dñi semꝑ. scientes qđ
labor ur̃ ñ. ẽ. in anis in dño.
De collectis autem quȩ fiunt in scĩs:
sicut ordinaui in eccłiis galatiȩ. ita
& uos facite. ꝑunam sabbati unusquisq
ur̃m apud se reponat. recondens quod
ei bene placuerit: ut ñ cum uenero tunc
collectȩ fiant. Cum autem presens fuero:
quos ꝓbaueritis ꝑ epłas hos mittam ꝑ¬
am autem ad uos: cum uersꝰ macedoni¬
am ꝑtransiero. Nam macedoniã ꝑtran¬
sibo. Apud uos autem forsitan manebo:
uł etiam hyemabo. ut uos me deducatis
quocumq iero. Nolo enim uos modo in
transitu uidere. Sꝑo enim me aliqͣntu¬
lum temporis manere apud uos: si dñs

Expanded text:
tabiles estote et immobiles, abundantes in opere domini semper, scientes quod labor uester non est inanis in domino. De collectis autem, quae fiunt in sanctos, sicut ordinaui ecclesiis Galatiae, ita et uos facite. per unam sabbati unusquisque uestrum apud se ponat, recondens quod - ei bene placuerit, ut non, cum uenero, tunc collectae fiant. cum autem praesens fuero, quos probaueritis per epistulas, hos mittam pam autem ad uos cum Macedoniam pertransiero: Macedoniam enim pertransibo. apud uos autem manebo uel etiam hiemabo, ut uos me deducatis quocumque iero. nolo enim uos modo in transitu uidere: spero enim me aliquanto tempore manere apud uos. cuius