comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Vnus est ds̃ incaelo & interra & inmari:
nitus nec sibi possunt nec aliis aliqđ. auxi¬
liũ exhibere. Ad hanc uocẽ om̃s aruspi¬
ces & tẽplorũ pontifices conturbabant.
& fit ꝑ eos uehem̃ tior quã fuerat seditio
popłor. atq om̃s una uoce clamabaN:
Tolle magã : tolle male ficã : quȩ & mentes
inmutat. & animos alienat P rafectus
aut̃ uidens tanta mirabilia: obstupuit
Sedueritus pseditione : sicontra tẽplo
pontifices ager&. & agnen contra suas
sententias defensar&: uicariũ suũ ad se¬
dicionẽ popłi iudicẽ dir eliquiđ.¬
Ipse aut̃ tristis ibscessit. qđ eã non pocint post

Expanded text:
Unus est Deus in coelo et in terra et in mari, , et penitus nec sibi possunt, nec aliis aliquod auxilium exhibere. 12. Ad hanc vocem omnes haruspices, et templorum pontifices conturbabantur, et fit per eos vehementior quam fuerat, seditio populorum, atque omnes una voce clamabant: Tolle magam, tolle maleficam, quae et mentes mutat, et animos alienat. Praefectus autem videns tanta mirabilia, obstupuit: sed veritus proscriptionem, si contra templorum pontifices ageret, et Agnem contra suas sententias defensaret, vicarium suum ad seditionem populi judicem dereliquiipse autem tristis
Abbreviated transcription (Latin):
manifesta est potentia : Illam enim iuguidma
nomine ualidus uir ualde & uirorũ fortissimus.
xii uirorũ opera ꝑsem& ipsum tanta fortitudi¬
ne suicorporis inuna cum uell& laborans die
similiter comedens sicut enĩ illorũ opera face¬
re solus sic & cybaria ȩqualimodo unus contra
plures comederepoterat : De prȩcatus est ut
psednm orar& omni potentẽ : ut eiingluuiem
qua suꝑ flua deuorabat tẽperar&&. nec antiquam
uirtutẽ sui corporis ꝓhac amisiss& causa Et sic
ipsabrigida illum benedicens & ꝓillo
dĩm orans ipsepostea uictu uniIus uir
satis contentus : ac ut antra solebat laborans
sicut xii operarii operabant᷑ in eadem anti¬
quã permansit uirtute XXIIII¬

Expanded text:
manifestata est potentia. Illam enim, Luguidinam manifestata est potentia. Illam enim, Luguidinam nomine, validus vir valde, et virorum fortissimus, duodecim virerum opera per semetipsum tota fortitudine sui corporis, in una, cum vellet, laborans die,ci possent, simul comedens sicut enim illorum opera solus, sic et cibaria aequali modo unus contra plures comedere poterat, deprecatus est, ut ipsa Dominum oraret Omnipotentem, ut ejus ingluviem, qua superflua devorabat, temperaret; nec antequam virtutem sui corporis pro hac amisisset causa. Et sic illa Brigida illum benedicens, et pro illo Dominum orans; ipse postea victu unius viri satis contentus, ac, ut antea solebat, laborans, sicut duodecim operarii operabatur, in eadem antiqua permansit virtute. I
Abbreviated transcription (Latin):
relatis sua crimina ꝑ cordis conpunctionẽ &
ueram delerert pȩnitentiã Q uihȩbitudinẽ
mentissuȩ nisi prius uanasua conplessent uora.
illud facere resistentes inuiam ꝑrexer̃ suã Et ꝓ
hac refusis ad dñm prȩcib assiduis de coratȩ uir¬
ginis: uolens dñi exemplo om̃s saluos fieri & ad
agnitionem uenire uerita s Et egredientes ilu
ne farii : imaginẽ instaruiri quẽ debuissent
iugulare contemplantes & continuo suis iu¬
gulantes lanceis & gladiis decollantes quasi
post triumphum desuorũ aduersario &inimi¬
co. cumarmis sanguineis reuersi multis ap¬
paruer̃ Mirũ inmodũ cũ neminẽ occider un
illis uisumẽ sua conplesseuota. Atq cumne mo
deefrat de illa ꝑuintia dequo illitrium pha¬
omnibus innotuit. Et sic illi quiantea fuerant
homicidȩ ꝑpȩnitentiã ad dnm̃ conuersisun :s
Et in hoc opere ꝑdecoratã brigidam. .XXIIi.¬
cultu inenirrabili sacrȩ religionis: diuina

Expanded text:
relictis, crimina per cordis compunctionem et relictis, crimina per cordis compunctionem et veram delerent poenitentiam. Qui hebmentis suae, nisi prius vana sua complessent vota, illud resistentes, in viam perrexerunt suam; et pro hac re fusis ad Deum precibus affluenter veneratae virginis, volentis, Domini exemplo, omnes salvos fieri, et ad agnitionem veritatis. Et egredientes illi nefarii imaginem instar viri, quem debuissent jugulare, contemplantes, et continuo suis jugulantes lanceis, et gladiis decollantes, quasi post triumphum de suo adversario armis sanguineis reversi multis apparuerunt. Mirum in modum cum neminem occiderent, illis visum est complesse sua vota; atque cum nemo deerat de illa provincia, de quo illi triumphaomnibus innotuit. Et sic illi qui antea erant homicidae, per poenitentiam ad Dominum conversi sunt. Et in hoc opere per sanctam Brigidam cultu inenarrabili sacrae religionis divina
Abbreviated transcription (Latin):
laudans creatorem omniũ rerũ inuisibilem
animantia . & cuiomnia uiuunt. ut quidam ait
officic rerendi Et ex his ominibus manifeste
intellegi potest : qđ omnis naturabestiarũ &
pecorũ & uolucrũ sub iecta ei fuit imperio
Et hoceidem miraculum omnib sȩculis cȩle¬
bandũ. aurib fideliũ insinuandũ est: Nam cum
emina saluberrima uerbi dominici ex moresuȩ
consu&udinis omnibus seminar&e : uidit nouẽ uiros
informa quadam specialiuanȩ & diabolice super¬
stitionis plausum habentes uocisridiculae : ac
insaniam mentis maximam : inquorũ uiis con¬
tritio erat & infelicitas. quiantiquo hosti quiin il¬
lis regnabat uotis scelestissimis & iuramentis. siti¬
entes effusionẽ sanguinis antequã Rel iuł il¬
lius mensis suꝑuenir& uenturi aliorũ iugulati¬
onẽ & homicidia facere disposuer̃. Quib reue¬
rentisũma & affabilis brigida mellifluã uer¬
borũ copiã p̃dicauit : ut mortiftris erroribus

Expanded text:
laudans Creatorem omnium rerum, laudans Creatorem omnium rerum, animantia, et cui omnia vivunt, ut quidem ait, officio gerendi. Et ex his omnibus manifeste colligi potest quod omnis natura bestiarum et pecorum et volucrum subjecta ejus fuit imperio. Et hoc ejus miraculum omnibus saeculis celebrandum auribus fidelium insinuandum est. Nam cum semina saluberrima verbi Dominici ex more suae consuetudinis omnibus seminaret, vidit novem viros in quadam forma speciali vanae et diabolicae superstitionis plausum habentes, vocis ridiculae ac insaniam mentis maximam. In quorum viis contritio et infelicitas, et antiquo hosti, qui in illis regnabat votis scelestissimis et juramentis, sitientes effusionem sanguinis, antequam calendae Julii illius mensis supervenirent, venturi, aliorum jugulationem et homicidia deposuerunt. Quibus reverentissima et affabilis Brigida melliflua verborum copia praedicavit, ut mortiferis erroribus
Abbreviated transcription (Latin):
docibilem alterius agens uulpis in eadem ferma
illũ solui & liberũ abire qui fuerat antea reus delic¬
ti iussit: Nec multo post cũ scã brigida solltione ip¬
sius & libertate facta adsuã remear& doniũ ipsa
adloca deferta & siluestria & adsuũ antrũ mul¬
tis ȩquitib: & cinib se ꝑsequentib: in ludens ac ꝑ
patentes campos fugins in colamis euasit : Et om̃s
admirantes hoc quod factũ fuerat priuilegio
sanctitatis & p̃rogati ua uirtutũ multarum
semꝑpollentem maiorib gestis scãm uenera¬
ti sunt brigidam
Et cum in aliadie anates pectore carnali
na tantes in aqua & ꝑ ȩra interdũ uolitantes
beata uidiss& brigida : eas adẽuenire arcessiut
Quȩ pennigero uolatu & tanto ardore oboedun¬
iȩ eius uocib tamquam subhumana cura essen¬
consuete si neulla formidine multitudines ad
caoi uolitabant. Quas manutangens & amplec¬
ttias. ⁊ paliquantulum temporis hoc idem facdens:
redire ac uolare sius inerem alis ꝑmisit : con¬

Expanded text:
ibus alterius agens vulpis, in eadem forma illum solvi, et liberum abire, qui fuerat ante reus delicti, jussit. Nec multo post, cum sancta Brigida solutione ipsius et libertate facta, ad suam rediret domum, ipsa ad loca deserta et silvestria, et ad suum antrum, multis equitibus et canibus sequentibus se, illudens ac per patentes campos fugiens, incolumis evasit. Et omnes admirantes, quod factum fuerat, privilegio sanctitatis, et praerogativa multarum virtutum semper pollentem majoribus gestis sanctam venerati sunt Brigidam. Et cum in alia die anates pectore carnali natantes in aqua, et per aera interdum volitantes, beata vidisset Brigida, eas ad se venire jussit. Quae pennigero volatu, et toto ardore obedientiae ejus vocibus tanquam humana cura consuetae, sine ulla formidine multitudo ad eam volitavit. Quas manu tangens, et amplectens, et per aliquantum temporis hoc idem faciens, redire ac volare suis in aerem alis permisit. Col
Abbreviated transcription (Latin):
Et quodam int̃ uallo tẽporis. alii nequis simi
fures quinec dm̃ nec homines uenerabantur
de aliqua ꝓuincia oblatrociniũ uenientes & u
amnem grandẽ facilime atupedum egredien¬
tes: bouem ipsius furatisunt: Sed eos eandem
reuertentes uiam : imp&us ingentis flumi¬
nis inundatione aquarũ subita facta contur¬
bauit. Non enim flumen instar murie rec¬
tum. scelestissimã boum fraudem beatabrigida
ꝑsetransire ꝑmist sed eos fures demergens
& secũ trahens boues de ipsorũ manibus libera¬
ti. loris in cornib: pendentib ad ppriũ arm̃tũ
ac boelliũ reuersi sunt.
Icce & lnc uirtus diuina appar&. Cũ quadã
die ipsa scissima brigida cogente aliqua ut ili
incurrusedens in ȩquis binis ueebatur Et&̃
suo uehiculo meditatione theorica cȩlestem
agens in t̃risuitã suum ut solebat dominato¬
rem orar& : dealto ꝓcidens loco alt̃bruto
animo ȩquus saliens subcursum. & in frena¬

Expanded text:
 Quodam intervallo temporis alii nequissimi  Quodam intervallo temporis alii nequissimi fures, qui nec Dominum nec homines verebantur, de aliqua provincia ob latrocinium venientes, per amnem grandem facili meatu pedum egredientes, bovem ipsius furati sunt. Sed eos eamdem revertentes viam impetus ingentis fluminis, inundatione aquarum subito facta, conturbavit. Non enim flumen instar muri erectum scelestissimam boum fraudem beatae Brigidae per se transire permisit; sed eosdem fures demergens et secum trahens, boves de ipsorum manibus liberati, loris in cornibus pendentibus, ad proprium armentorum ad bubulum reversi sunt. cce et hic virtus divina apparet. Cum quadam die ipsa sanctissima Brigida, cogente aliqua necessit, in curru sedens equis binis vehebatur, et cum in suo vehiculo meditatione theorica coelestem agens in terris vitam, suum, ut, solebat, dominatorem oraret, de alto procidens loco, alter bruto animo equus saliens in curru, et inrefrena
Abbreviated transcription (Latin):
insuo candido colore manente. portans pau¬
peri tribuit.
Nec non & hoc de eiꝰ gestis felicibus admira¬
rideb&: confluentib enim ad eam undiq
pauperib & peregrinis ingentisama uirtu¬
eos ingratus quidã lȩꝓsus. optimã de arm̃to
uaccam cum ptimo uitulo omnium uit uloꝵ
insimul sibi donari poscebat. Nec ipsa eius
audiens prȩces distulit : sed mox illam quã
optimã didicit de omnib uaccã. & alicuius
uaccȩ uitulum elgantem &optimũ rogan¬
ti infirmo uoluntariȩ donauit: Et museri¬
cordit̃ suum cum illo transmittens currũ
perit̾ longum & latissimũ campũ: nemo.¬
lestiã inuacca minanda infirmus longo
fessus itinere sustinera. uitulũ post ergũ ci
incurrũ poni prȩcipiebat. & sic eum uacca lingua
cangens & tamquã ꝓpͥũ diligens nemine eã cogen¬
te usq ad loca destinata consecuta est Km̃i ui
detis ft̃s quod & bruta contra consuudinem
famulabantur ei animalia:XUI.¬

Expanded text:
in suo candido colore manente portans pauin suo candido colore manente portans pauperi tribuit. Nec non et hoc de gestis felicibus admirari debet. Confluentibus enim ad eam undique pauperibus et peregrinis, ingenti fama virtueos ingratus quidam leprosus, optimam de armento vaccam cum optimo vitulo omnium vitulorum insimul sibi donari poscebat. Nec ipsa ejus audiens preces distulit; sed mox illam quam optimam de omnibus vaccam, et alius vaccae vitulum elegantem et optimum roganti infirmo voluntarie donavit; et misericorditer suum cum illo transmittens currum pariter, longum et latissimum campum, ne molestiam in vacca minanda infirmus longo fessus itinere sustentaret, vitulum post tergum ejus in currum poni praecipiebat. Et sic eum vacca lingua lambens, et tanquam proprium diligens, nemine eam cogente, usque ad loca destinata consecuta est. Charissimi videtis fratres, quod et bruta contra consuetudinem ei famulabantur animalia.
Abbreviated transcription (Latin):
animo eẽt intenta cȩlestiũ meditationi. ut sẽꝑ
solebat : suã de t̃restrib: ad celestia eleuans con¬
uersationẽ : quandã ñ paruã sed grandẽ lardi
partẽ cũ canedimisit: Et cũ ẽẽt inquisita : non
trans acto intacta & in tegra reꝑta est Non enĩ
canis ausus est comedere depositũ beatȩ uirginis
sed custos patiens larde &idoneus contrasuum
solitũ morem diuina refrenatus uirtute edo¬
uix enumerari possunt : quantum : miseri cordiȩ
& piatis & in pauperes elemosinarũ oportu¬
ne & inportune postulantiũ operata est
Namcum aliquis indigens eꝓbo pauperunt eam
rogara : illa adeos qui carnes coxerant: ut abillis
aliquid pauperi deferr& festinauit : & illorũ
unus stoli dissimus famulus qui carnes coxerat
insipient̃ partẽ nondum carnis coctã. in alba¬
tũ ipsius sinuatȩ uestis receptaculũ traris¬
iecit : & sic illa non suffuscato mantili. sed

Expanded text:
animo esset intenta coelestium meditatione, ut semper animo esset intenta coelestium meditatione, ut semper solebat, suam de terrestribus ad coelestia elevans conversationem, quamdam non parvam, sed grandem lardi partem cum cane dimisit. Et cum esset inquisita, non transacto, intacta et integra reperta est. Non enim canis ausus comedere depositum beatae virginis, sed custos patiens lardi et idoneus contra suum solitum morem divina refrenatus virtutevix enumerari possunt, quantum misericordiae et pietatis, et in pauperes eleemosynarum opportune et inopportune postulantium operata est! Nam cum aliquis indigens cibo pauperum eam rogaret, illa ad eos qui carnes coxerant, ut ab illis aliquid pauperi deferret, festinavit, et illorum unus stolidissimus famulus, qui carnes coxerat, insipienter partem nondum carnis coctam, in albatum ipsius sinuatae vestis receptaculum transjecit, et sic illa, non suffocato mantili, et
Abbreviated transcription (Latin):
quadam die cum una ex adherentibus sibi ex¬
trinsecus femina cumfilia xii annos aetatis
exnaturali ꝓcreatione muta adeam uenir&
solebant seinclinans. & humili collo ad eius
pacificum osculum procidens : Ipsa omnibus
affabilis brigida acfelix conditis sale diuino¬
sermonibus. eamsa lubriter᷑ locuta est. ac salua¬
re. filiȩmanum r&inens manusua nesciente
illa quod ess& muta  uoluntatem ipsius int̃¬
rogans utrũ uelato capite ꝑmanere uirgo
annuptiis tradenda eẽ uelle : matre ipsius
admonente qđ sibi filia nulla dar responsa :
respondens matri dixit se non dimissurã filiȩ
manum. nisi sibi prius responsum redder&
respondit filia dicens. non aliud nisiquod tuuo¬
leris agereuolo. Ac sic postea aꝑtoore : sine
linguȩ in pedim̃to & soluto ipsius uinculo¬
sana loquebatur
Et quib hoc eiꝰdẽ opis nonnpllis multorũ aurib¬
ante in auditũ scrupulũ ñ mouera : cũ enĩ haec

Expanded text:
quadam die, cum una ex adhaerentibus sibi exquadam die, cum una ex adhaerentibus sibi extrinsecus femina, cum filia duodecim annos aetatis, ex naturali procreatione muta, ad eam veniret solebant, se inclinans et humili collo ad ejus pacificum osculum procidens, ipsa omnibus affabilis Brigida, et felix, conditis sale sermonibus divino eam salubriter allocuta est, ac Salvare, filiae manum retinens manu sua, nesciente illa quod esset muta, et voluntatem ipsius interrogans, utrum velato capite permanere virgo an nuptiis tradenda esse vellet, matre ipsius admonente, quod sibi filia nulla daret responsa, respondens matri dixit, se non dimissuram filiae manum, ni sibi prius responsum redderetrespondit filia sibi dicens: Non aliud, nisi quod tu volueris, volo agere. Ac sic postea aperto ore sine linguae impedimento, et soluto ipsius vinculo, loquebatur Et quibus hoc ejusdem opus nullis multorum auribus inauditum scrupulum non moveret? Dum enim haec
Abbreviated transcription (Latin):
petens uenir& sicut cee eri pauperes & egeni in
numerabiles uenire solebant ꝓsuis necesũtatibus
ipsabeatissim Frigidi in illahora salen factum
delipide quẽ benedrẽ. in opus poscentis sufficunt᷑
iargita est Ecsic abea salem portans. lȩtus ꝓpã
domum rediit.IX
Et hocpotentissimum opus eiusdem diuinũ.
iungendum esse mihi uidetur inc&era : quo
saluatoris instar. imitatrix diuini nominis fuit¬
exceliissimã operata est uirtutem Nam scđm
gitus est suis Iuia cum desenia ipso loque¬
e gosum lux mundi Et dehisdem dicen
intulit Opera quȩ egofaua uipsi facient
& maiora horum facient. Inde quemnatu¬
ralis partus cȩcum ꝓtulit natun.. fides¬
dem brigidȩ grano conparata sinapi&
consinulis. eidem oculos si mplicos & lucidos in¬
genti miraculo a peruit. X¬
ȩcitaq tantis uirtutib: inlustris : humilitate
cordis & puritatemencis & morũ tẽporantia
acspiritali gratia plenã tantant auetoritatem¬
coȩtaneis uirginibus habere meruit :

Expanded text:
petens veniret, sicut caeteri pauperes, et egeni et innumerabiles venire solebant, pro suis necessitatibus, ipsa beatissima Brigida in illa hora sal factum de lapide, quem benedixit, in opus poscentis sufficienter largita est. Et sic ab ea sal portans laetus propriam domum rediit. Et hoc potentissimum opus divinum ejusdem jungendum esse mihi videtur inter caetera, quo Salvatoris instar imitatrix, divini nominis excelsissimam operata est virtutem. Nam secugitus est suis, quia de se ipso cuestis lux mundi, , et eisdem dicens intulit: Opera quae ego facio, ipsi facient, et majora horum facient . Inde quem naturalis partus caecum protulit natum, fides ejusdem Brigidae grano operata sinapis, et consimilis eidem, oculos simplices et lucidos ingenti miraculo aperuit. Haec itaque tantis virtutibus illustris, humilitate cordis et puritate mentis, morum temperantia et spirituali gratia plena, tantam auctoritatemcoaetaneis virginibus habere meruit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
mentes magis comphat : quẽ &ates : Deos autẽ tuos. quorũ¬
memotus incurrere nonuis ipsis irasci ꝑmutte. ipsis loqui
iube: Ipsi myi hoc praecipunt: ipsise iubeant coli& adoar:

Expanded text:
mentes magis comprobat, quam aetates. Deos autem tuos, quorumentes magis comprobat, quam aetates. Deos autem tuos, quorum motus me incurrere 481 non vis; ipsis irasci permitte, ipsis loqui jube: ipsi hoc mihi praecipiant, ipsi jubeant se coli, ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
tia uirginitatis placa. cõ dic nocdoq sacrisicus uene
randis insistas: Ad haec beata agnes respondit
Sisiliũ cuum quã uis imnquo amore uexatũ: tamen
uiuentẽ hominẽ recusaii. utiq hominẽ qui est &¬
rationis capax: qui &undere & audire. & palpare.
ecãbulare potest: & sulgore lucis huius cũbonis per¬
srui. Siergo bunc causa amoris xp̃ mulla possum
ratione respicere : quomodo possũ idola muta &
surda & sine sensu. &sine anima colere
lere ecidimiriã sũ mi detceruices meis uans lapidib ip¬
praebere consultũmnfantie cuȩ &c adhuc te deosblas¬
phemantẽ idcr codiffero quia amnosuos in fra sensim as¬
pitio: Noliergo tema ipsam itadespicere : intmotus deorũ
in cuirras : Beata agne srespondt: Noli in fanciã corporalẽ
it a in medespicere : ut piy s mece bhabere ꝓpitiũ uelle:
Fidesenĩ non in amis ed insensib: geritur: Et ds̃ omp̃s

Expanded text:
tia virginitatis placet, ejus die nocteque sacrificiis tia virginitatis placet, ejus die nocteque sacrificiis respondit: Si filium tuum, quamvis iniquo amore vexatum, tamen viventem hominem recusavi: hominem utique qui est rationis capax, qui et audire, et videre, et palpare, et ambulare potest, et fulgore lucis hujus cum bonis perfrui: si ergo hunc causa amoris Christi nulla possum ratione respicere; quomodo possum idola muta et surda, et sine sensu et sine anima colere, et ad injuriam summi Dei cervicem meam vanis lapidibus inpraebere consultum infantiae tuae, et adhuc te deos blasphemantem idcirco differo, quia annos tuos infra sensum aspicio. Noli ergo temetipsam ita despicere, ut motus deorum incurras. Beata Agnes respondit: Noli infantiam corporalem ita in me despicere, ut putes me te velle habere propitium. Fides enim non in annis, sed in sensibus geritur: et Deus omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
efficitur: Et misia apparicione cũ grandi strepitu : suis
eã tribunalib: sisti praecepit: Et primũ quidẽ blandis
cĩ sermonib seer&ius ꝓuocat : deinde cerroub pulsat:
Sed ep̃i uirgo necblandimentis seducitur: nec terrore
concuatur. sed eodẽ uultu. eodẽq amimo ꝑseucrans & cer¬
rentẽ similit̃ sicut blandientẽ : ammo deridebut:
Sidens itaq simphronus prefectus cantã in puellacons¬
tantiã: parenceseĩ alloqintios : Ecquia erant nobdes
&iĩ eis inserre nom poterat: citulũ es xp̃anitatis
opposuit: Sequenti nãq die: agnẽn sib praesentari
deuuenis amore sermonẽ: Cũq om̃s ser monts es. ł uii
cassolabore deficerent : sisti eã sins cribunalib: iuissic:
Cui ec dix̃ Suꝑsticio xp̃ĩ anorũ dequorũ te mãgicis
artib iactas. nsi ace fuerit segregatã non poceris
insamam abicere pet tous. neq aequis simis consi¬
luis p̃bere consensum: UNde te aduenerabilem
deam uestem pr operare recesse est: ut ci ꝑseueran¬

Expanded text:
efficitur, et missa apparitione cum grandi strepitu, suis eam tribunalibus praecepit sisti. Et primo quidem blandis eam sermonibus secretius provocat, deinde terroribus pulsat. Sed virgo Christi nec blandimento seducitur, nec terrore concutitur: sed eodem vultu, eodem animo perseverans, et terrentem similiter sicut blandientem animo deridebat. Videns itaque Symphronius praefectus tantam in puella constantiam, parentes ejus alloquitur: et quia erant nobiles, et vim eis inferre non poterat, titulum eis christianitatis opposuit. Sequente autem die Agnem sibi praesentari de juvenis amore sermonem. 5. Cumque omnes sermones ejus casso labore deficerent, sisti eam suis tribunalibus jussit, cui et dixit: Superstitio christianorum, de quorum te magicis artibus jactas, nisi a te fuerit segregata, non poteris insaniam abjicere pectoris, neque aequissimis consiliis praebere consensum. Unde te ad venerabilem deam Vestam properare necesse est, et si perseveran
Abbreviated transcription (Latin):
tere : si con sensum suũ eĩ coniugio nonnegar&:
Adhac braca agnes: tale iuuem fertur dedis se
responsum: Disce de ame somes peccati nutri¬
mentũ facmoris. pabulũ mortis: discede: ame.
quia iam ab alio amatore preuenta sum. quimahi
satis meliorate optulit ornamenti: & anulo fidei
suesubar rauit me. Longe ce nobilior. & genere.
adignitae: Ornauit in ast mabilidecore dectro

Expanded text:
tere, si consensum suum ejus conjugio non negasset. 3. Ad haec beata Agnes tale fertur juveni dedisse responsum: Discede a me, fomes peccati, nutrimentum facinoris, pabulum mortis: discede a me; quia jam ab alio amatore praeventa sum, qui mihi satis meliora obtulit ornamenta, et annulo fidei suae subarrhavit me, longe te nobilior et genere et dignitate.
Abbreviated transcription (Latin):
hanc gratiam seposse conquireres fateluntur:
landem igitur fatigatus p̃cib amborũ. fac¬
turũse eẽ ꝓmisit. Audiens autẽ rex qđ p̃cib
suis sc̃s non renuer& amandus: statim ipsum
puerũ adducip̃cepit. Quiferebat nonplus a
natiuitate haberedies. scilic& quã quadragin¬
ca. Acceptũ igit᷑ uir sc̃simanib puerũ. bene¬
dicensq eũ : catecuminum fecit. Cũq finita
oratione nemo excircumstanti multitudine
respondisi& am̃. a peruit dñs ospueri. atque
audientib: cunctis clarauoce respondit. a men
Statimq eũ regenerans sacro baptismnate : in¬
positoq nomine sygiberto : regem atq: omnem
eiꝰ exercitũ. tunc sc̃s a mandus magno reple¬
uit gaudio:
isita gestis aduenientes obitus die : treiet¬
tensiũ ep̃s felicit̃ migrauit ad xp̃m Tuncuͦ¬

Expanded text:
hanc gratiam se posse conquiri fatebantur. hanc gratiam se posse conquiri fatebantur. Tandem igitur fatigatus praecibus amborum, facturum se esse promisit. Audiens autem rex, quod praecibus suis sanctus non rennueret Amandus, statim ipsum puerum adduci praecepit, qui ferebatur non plus a nativitate habere dies scilicet quam quadraginta. Accepto igitur vir sanctus in manibus puerum benedicensque eum caticuminum fecit. Cumque, finitam orationem, nemo ex circumstante multitudine respondisset : 'Amen', aperuit Dominus os pueri, atque, audientibus cunctis, clara voce respondit: 'Amen'. Statimque eo regenerans sacro baptismate, inpositoque nomine Sygiberto, regem atque omnem eius exercitum tunc sanctus Amandus magno replevit gaudio. ita gestis, adveniente obitus die, Treiectensium episcopus feliciter migravit ad Christu
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalis : inmanib: accipere nededigneris. Qđ uir
dñi uehement̃ renuens scilic& sciens eẽ scriptum
militantidõ nono portere inplicarissȩcularib nego¬
tus. & qui &um atq remotũ. palatia non debere
frequentare regia: e conspectu regis abscensit
Tunc demumrex misit adeũ uirũ inlustrem:
dadonem. atq cumeo uenerabilem uirũ eligũ.
quitunc inpalatio regis subsȩculari degebant
habitu. Quostam̃ postea egregios sacerdotes
atq p̃claros in meritis. Signis quoq atq uirtuti¬
bus fuisie: nullidubiũẽ. Quihumit᷑ a uirodĩ
paeierunt ut prȩcibus regisdar&. adiensum : atq
filium ipsius sacro dignar&ur : deluere fonte :¬
& ut eum enutrir&. atq: lege minbuer& diui¬
nam quantotius adentir& Dicentesq qđ si hoc
uirdĩ non renuer&. ꝑhanc familiaritatẽ liberi¬
us in regnoipsius uł ubicũq eligera. haberae licen¬
tiam p̃dicandi seu & nationes quamplures ꝑ

Expanded text:
spiritalis, in manibus accipere ne dedigneris'. Quod vir spiritalis, in manibus accipere ne dedigneris'. Quod vir Domini vehementer rennuens, scilicet sciens esse scriptum, militanti Deo non oportere inplicare saecularibus negotiis et quietum atque remotum palatia non debere frequentare regia, e conspectu regis abscessit. Tunc demum rex misit ad eum virum inlustrem Dadonem atque cum eo venerabilem virum Eligium, qui tunc in palatio regis sub saeculare degebantur habitu, quos tamen postea egregios sacerdotes atque praeclaros in meritis, signis quoque atque virtutibus fuisse, nulli dubium est. Hi humiliter ad virum Dei petierunt, ut praecibus regis daret adsensum atque filium ipsius sacro dignaretur dilui fonte, et ut eum enutriret atque legem inbueret divinam, quantotius adsentiret, dicentesque, quod si hoc vir Dei non rennueret, per hanc familiaritatem liberius in regno ipsius, vel ubicumque eligeret, haberet licentiam praedicandi, seu et nationes quam plures per
Abbreviated transcription (Latin):
Cumque aministris tandem fuiss&e repertus
&ut ad regem irȩdeber& ad monitus. me¬
morans illud apostoli preceptum. Potestatib
sublimioribus se subdidebere. tandem ꝑuenit
adregem. Quitunc illis diebus inuilla cuiuo¬
cabulum clrpiaco est morabatur. Visoq rex
beatissimũ amandum : magno r&epl&us est
gaudio Prostratusq pedibus beatiiurt depca¬
bat ut tanto sceleri qđ ineũ ꝑpetrauerit ue¬
nam largiridignarteur. Sedille ut erat mitisũimus
atq su pramodum patiens: citius eum eleuauit at̾ra
itq ueniam dem̃tisine indulsit Tunc rex adic̃m
ut amandum. Pȩnitae me ualde qđ stulte aduer¬
sumte egerim srȩcor igit᷑ neme mineris in iuriȩ
quam inte in rogaui . atq prȩcemmeam quã te sũme¬
re postulo nededigneris annuere Dedit mihidñs filiũ
non meis prȩcedentibus meritis: prȩcorq ut eum
sacro digneris abluercbaptis mate Atq ut tib sit filiꝰ

Expanded text:
Cumque a ministris tandem fuisset repertus Cumque a ministris tandem fuisset repertus et, ut ad regem ire deberet, admonitus, memorans illud apostoli praeceptum, potestatibus sublimioribus se subdi debere, tandem pervenit ad regem, qui tunc illis diebus in villa cui vocabulum Clypiaco est morabatur, visoque rex beatissimum Amandum magno repletus est gaudio, prostratusque pedibus beati viri, depraecabatur, ut tanto scelere, quod in eum perpetraverat, veniam largire dignaretur. Sed ille, ut erat mitissimus atque supra modum patiens, citius eum elevavit a terra atque veniam clementissime indulsit. Tunc rex ad sanctum ait Amandum: 'Penitet enim me valde, quod stulte adversum te egerim. Praecor igitur, ne memineris iniuriae, quam in te inrogavi, adque praecem meam, quam a te summopere postolo, ne dedigneris annuere. Dedit mihi Dominus filium, non meis praecedentibus meritis, praecorque, ut eum sacro digneris abluere baptismate atque, ut tibi sit filius
Abbreviated transcription (Latin):
earum: ad celestia regna prȩdicando ꝑduxit :
Nterea dagobertus rex amorimulierũ plus x¬
quam oportebat deditus. omni que spurtitia
libidinis inflãmatus sobolẽ minime uidebat᷑
habere. sed tam̃ ad dñi confugit auxilium. dep̃¬
cabat᷑q sedulȩ. ut ei filiũ dare digna r&cur : qui
post eum regnisui gubernar& sceptra. qđ ita
dantedõ factunest Cumque nuntiatũ ei fuis¬
sou uidelic& quod ei dñs filium dare dignatus
sit: magnore pl&us gaudio cogitare coepit cui
ipsumpuerũ trader&. qui eum sacro baptis mate
regenerare deber&. Statimmq arcessitis ministris
ut sc̃m ꝑquirerent amandũ sagacilntentione
p̃cepit. Nanidudũ ipse pontifex dum ꝓcapitalib
criminibus qđ nullus ex sacerdotibus ausus fuerat
agere ipsum redarquer& regem: infurore
accensus iubente eo : Non absque iniuria deng¬
noeiꝰ fuerat expulsus atque remotiora ꝑ qui¬
rens loca uerbumdĩ gentib prȩdicabat

Expanded text:
earum, ad caelestia regna praedicando perduxit. 17. earum, ad caelestia regna praedicando perduxit. 17. Interea Dagobertus rex, amore mulierum plus quam oportebat deditus omnique spurcitia libidinis inflammatus, sobolem minime videbatur habere, sed tamen ad Domini confugit auxilium depraecabaturque sedule, ut ei filium dare dignaretur, qui post eum regni sui gubernaret sceptra. Quod ita, dante Deo, factum est. Cumque ei nuntiatum fuisset, videlicet quod ei Dominus filium dare dignatus sit, magno repletus est gaudio; cogitare coepit, cui ipsum puerum traderet, qui eum sacro baptismate regenerare deberet. Statimque, arcessitis ministris, ut sanctum perquirerent Amandum, sagaci intentione praecepit. Nam dudum ipse pontifex, dum pro capitalibus criminibus, quod nullus ex sacerdotibus facere ausus est, ipsum redargueret regem, in furore accensus, iubente eo, non absque iniuria de regno eius fuerat expulsus, atque remotiora perquirens loca, verbum Dei gentibus praedicabat.
Abbreviated transcription (Latin):
sucȩleriadeũ cucurrerunt. & ut eos faceret
xp̃ianos. humilit̃ postulabant fana &iã que
amandus tam exmunificentia regis. quã &
de conlatis religiosorũ uirorũ. religiosarũq
feminarũ : statim monasteria aut ecclesias
construebat. Verbiq sacro pabulo populum
reficens: ominium corda: manda.tis
cȩlestibus inluminabat. XUI.
umque iamuir sc̃s uider& p̃dicatione sua ñ¬
nullos conuerti. & adhuc maiore estuans de¬
si derio quatenus adhuc alu conuerterent᷑.
auidiuit qđ clauiinimio errore decepti a
diaboli laqueis tenerentur oppresiĩ. maxi¬
me martyrii palma se adsequi posse confi¬
dens trans fraato danubio eadẽ circumiens
loca. liberauoce euangelium xp̃i gentilib pre¬
dicabat Paucisq ex his in xp̃o. regeneratis. uidexs
&iam sibi minime ad crescere fructũ & mar¬
trriũ qđ semꝑ quȩ rebat minime adepturum:
ad ꝓprias iterũ reuersus est oues. Curãq gerens

Expanded text:
su celeri ad eum cucurrerunt, et ut eos faceret su celeri ad eum cucurrerunt, et ut eos faceret christianos, humiliter postolabant. Fana etiam, quae Amandus tam ex munificentia regis, quam et de conlata religiosorum virorum religiosarumque feminarum statim monasteria aut ecclesias construebat, verbique sacro pabulo populum reficiens, omnium corda mandatis caelestibus inluminabat. 16. Cum iam vir sanctus videret praedicatione sua nonnullos converti, et adhuc maiori aestuans desiderio, quatenus adhuc alii converterentur, audivit, quod Sclavi, nimio errore decepti, a diaboli laqueis tenerentur oppressi, maximeque martyrii palmam se adsequi posse confidens, transfraetato Danubio, eadem circumiens loca, |libera voce euangelium Christi gentibus praedicabat. Paucisque ex his in Christo regeneratis, videns etiam sibi minime adcrescere fructum et martyrium, quem semper quaerebat, minime adepturum, ad proprias iterum reversus est oves, curamque gerens
Abbreviated transcription (Latin):
At que cũ uirodĩ loqui coepit. Adueni ente
itaq matiitinarũ tẽpore : conuocatis fr̃ib
aquã iussit adferri. Suspicantib autẽ illis.
ut corpus ad sepeliendũ sicut mosẽ abłuicre
deber&. iubito cellulam ingresĩ uider̃ eunde
hominem quẽ mortuũ reliquerant sainum cum
uirodĩ iẽdentẽ. atq incolumẽm conloquentem:
Mirariq uehement̃ coeper̃: quod uiũum uide¬
bant quẽ paululũ ante mortuũ reliquerant
Tunc insdem uirdñi amandus eis uehem̃ tissĩme
adserens non suȩ hoc eẽ ad scribendum uirtuti
sed miscricordiȩ dñi quiinse sperantib ubique
dignat᷑ ad esse : Loto itaque omnicorporȩ at¬
que cicatricib carni carnẽ restituit it aut depla¬
gis quasante ꝑtulerat in eiꝰ corpore nullum
indicium apparer& Sicq eum ad ꝓpriã remit¬
tens domum : parentib: restituit in columem :
Hcubihoc miraculum longelate quedi XU.¬
uulgatũ est : statim incole regionis illius cur¬

Expanded text:
adque cum viro Dei loqui coepit. Adveniente adque cum viro Dei loqui coepit. Adveniente itaque matutinarum tempore, convocatis fratribus, aquam iussit adferri; suspicantibus autem illis, ut corpus ad sepeliendum, sicut mos est, deberet, subito cellulam ingressi viderunt eundem hominem, quem mortuum reliquerant, sanum cum viro Dei sedentem atque incolomem conloquentem, mirareque vehementer coeperunt, quod vivum videbant, quem paulo ante mortuum reliquerant. Tunc hisdem vir Domini Amandus eis vehementissime adserens, non suae hoc esse adscribendum virtuti, sed misericordiae Domini, qui in se sperantibus ubique dignatur adesse. Loto itaque omni corpore atque cicatricibus, carnem carni restituit, ita ut de plagis, quas ante pertulerat, in eius corpore nullum indicium appareret, sicque eum ad propriam remittens domum, parentibus restituit incolomem. 15. At ubi hoc miraculum longe lateque divulgatum est, statim incolae regionis illius cur
Abbreviated transcription (Latin):
erat illi iniunctum ad dirimendas resederat
actiones. Tunc subito aliceorib anteeum p̃sen¬
tatus est quidam reus: quem omnis turba ad¬
clamabat dignum ẽẽ morte. Plagisque cru¬
delit̃ adfectatus est : uehe meterq cȩsus corpore
&iam semiuiuus. Cumq hisdẽ docto decreuiss&
ut eum patibulo deberent ad figi : uirdm̃ amanđ
adueniens obnixa prȩce postularecoepit. ut ei
uitam concedere dignar&ur. Sedut erat seuus
atque omnibelua crudelior : Nihilcumeo ob¬
tinerepotuit. Tamdemque aministris uel
apparitoribus hisdem fur ad fixus patibulo ÷
uixq extremum exalauit spm̃ Dotto uero
reuertens domum : populi constipatus cat̃ua
rit hominemq: iam mortuum inuenit
Deposito que deligno : adcubiculum in quo
familiarit̃ horare consueuerat. euinde ferra
fecit: Fr̃ib que cellulam egressis: ipse super
de functi membra oratione incumbens
Tam diutisĩme lacrimas ꝓfudit ac preces:
donec iubente dño anima ad corpus reduit.

Expanded text:
erat illi iniunctum, ad dirimendas resederat erat illi iniunctum, ad dirimendas resederat actiones. Tunc subito a lictoribus ante eum praesentatus est quidam reus, quem omnis turba adclamabat dignum esse morte, plagis crudeliter adfectus vehementerque caesus, corpore etiam semivivus. Cumque hisdem Dotto decrevisset, ut eum patibulo deberent adfigi, vir Domini Amandus adveniens, obnixa praece postolare coepit, ut ei vitam concedere dignaretur. Sed, ut erat saevus atque omni belua crudelior, nihil cum eo obtinere potuit. Tandemque a ministris vel apparitoribus hisdem fur adfixus patibulo est atque extremum exalavit spiritum. Dotto vero revertens domum, populi constipatus catervarit hominemque iam mortuum invenit, depositoque de ligno, ad cubiculum, in quo familiariter orare consueverat, eum deferri fecit, fratribusque cellulam egressis, ipse super defuncti membra oratione incumbens, tam diutissime lacrimis profudit ac precibus, donec, iubente Deo, anima in corpore rediit,
Abbreviated transcription (Latin):
& iã amulierib uel arusticis non absque.
iniuriasit repulsus. frequenar &iam & in
flumine prȩcipitatuso que omma uir sc̃s
ꝓnihilo dẽputans: uerbumdĩ non destitit
monere. memorans illam sc̃i euangelii
sententiam quȩ ait Maiorem caritatem
nemohab&e : ut animan suã ponat quis pro
amicissuis Comites &iam illius qui eum
germana fuerant caritate secuti obinediã
uel steri litatem loci ad ppria remean:¬
tes . eum ibidem solum reliquerent Ipse
&iam in p̃dicationis ꝑmanens officio:
alimentum propriis adqui rebat manib:
At que captiuos innumeros redimens:
sacrobaptismate emundabat & ut mope¬
ribus bonis persisterent fideliter hor
nec tendũ putauimus qđ uiro uenerabili pres¬
bitero eiꝰ nomine bono narrante didicimus
Iuit estabat᷑ sẽp̃sentẽ fuisse : quando hȩc gesta
resest: Agebat namq: : qđ comes quidam ex
genere francorum cognomine dotto : congre¬
gata nonminima multitudine francorum ut

Expanded text:
etiam a mulieribus vel a rusticis non absque etiam a mulieribus vel a rusticis non absque iniuria sit repulsus, frequenter etiam et in flumine praecipitatus? Quae omnia vir sanctus pro nihilo deputans, verbum Dei non distitit monere, memorans illam sancti euangelii sententiam, quae ait: Maiorem caritatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Comites etiam illius, qui eum germana fuerant caritate secuti, ob inaediam vel sterelitatem loci ad propria remeantes, eum ibidem solum reliquerunt. Ipse etiam in praedicationis permanens officio, alimentum propriis adquirebat manibus, atque captivos innumeros redimens, sacro baptismate emundabat, et ut in operibus bonis persisterent, fideliter ortnectendum putavimus, quod, viro venerabili praesbitero nomine Bono narrante, didicimus, qui testabatur se presens fuisse, quando haec gesta res est. Agebat namque, quod comes quidam ex genere Francorum cognomine Dotto, congregata non minima multitudine Francorum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uł idola ad orarent. Propt̃ strotitatem:¬
enimgentis illius uł obt̃rȩ infecunditatẽ : om̃s
sacer dotes a prȩdicatione loci illius: sese sub trã¬
xerant: Et nemo audebat in eodem loco uerbũ
ad nuntiare dñi. Quo audito uir sc̃s magis eorũ
miseratus errori. quam deuitȩ suȩ periculo per¬
timescens: ad aicharium epm̃. quitunc nouio¬
mensis urbis cathedram p̃sidebat sacerdocalem
ad ut eum que humilit̃ postulauit. ut ad regẽ
Dagobertũ quantotius ꝑger&. epistolas que
ex iussu illius acciper&. ut si quisse non sponte
ꝑbaptisimi lauacrum regenerare uoluiss& : coac¬
tus arege. sacro ablueraur baptismate
Iuodita dantedõ factũ est: Perceptaq arege
p̾otestate uel benedictione apontifice : illuc
uirdm̃ amandus ꝑrexit in trepide. Iuiseñĩ
digne enatrare sufficiat quantas ibidẽ pro
nomine xp̃i ꝑpessus sit inurias. Quodque
abincolis loci illius frequent̃ cȩsussit : Nec ñ

Expanded text:
vel idola adorarent. Propter ferocitatemvel idola adorarent. Propter ferocitatemenim gentis illius vel ob terrae infecunditatem omnes sacerdotes a praedicatione loci illius se subtraxerant, et nemo audebat in eodem loco verbum adnuntiare Domini. Quo audito, vir sanctus magis eorum miseratus errori, quam de vitae suae periculo pertimescens, ad Aicharium episcopum, qui tunc Noviomensi urbi cathedram praesedebat sacerdotalem, adiit eique humiliter postulavit, ut ad regem Dagobertum quantotius pergeret epistolasque ex iussu illius acciperet, ut si quis se non sponte per baptismi lavacrum regenerare voluisset, coactus a rege sacro ablueretur baptismate. Quod ita factum est. Perceptaque a rege potestate vel benedictione a pontifice, illuc vir Domini Amandus perrexit intrepide. Quis enim digne enarrare sufficiat, quantas ibidem pro nomine Christi perpessus sit iniurias, quodque ab incolis loci illius frequenter caesus sit, necnon
Abbreviated transcription (Latin):
Sed uir dr̃i amandus blande eos consolatus
fidere iussit : & ut de dñi miseri cordia fiduciã
haberent fidelit̃ ammonuit Naute uero nimĩo
fessi labore : huc illucque innaui iacebant.
soporede pressi Ipserxiam sc̃s inpuppinauis
residens : quiescebat.
Tum ei ex inpro uiso. apparuit p&rustransi¬
ens ꝑpuppim nauis: excitansq eum acblandit̃
adloquens ait Nolitimere amande : non peri¬
bis neque om̃s quitecum sunt Mox uero ad
uerbum illius sed ata tempestate : tran quil¬
litas reddita est magna. Et facto mane : om̃s
qui innaui cum sc̃o uiro erant sani. atq inco¬
lomes ad terras egresĩ sunt
Der idem autem tẽpus. cum loca uł dioceses
ob animarum sollicitudinẽ uir dñi circũ ir&
amandus: audiuit pagum quendam p̃ter
fluenta scaldi fluui. cui uocabulũ gandao
indidit antiquitas : diaboli laqueis ue hem̃t̃
inrcitum Itaut incolȩ loci illius relicto
dõ. arbores e ligna ꝓdõ colerent. atq fana

Expanded text:
Sed vir Domini Amandus blande eos consolatus Sed vir Domini Amandus blande eos consolatus fidere iussit, et ut de Domini misericordia fiduciam haberent, fideliter admonuit. Nautae vero nimio fessi labore, huc illucque in navi iacebant, sopore depressi; ipse etiam sanctus in puppim navis residens quiescebat. 12. Tum ei ex inproviso sanctus apparuit Petrus, transiens per puppim navis, excitansque eum ac blandeter adloquens ait: 'Noli timere, Amande; non peribis, neque omnes qui tecum sunt'. Mox vero, ad verbum illius sedata tempestate, tranquillitas reddita est magna, et facto mane, omnes qui in navi cum viro erant Dei, sani atque incolomes ad terras egressi sunt. 13. Per idem autem tempus, cum loca vel dioceses ob animarum sollicitudine vir Domini circuiret Amandus, audivit pagum quendam praeter fluenta Scaldi fluvii, cui vocabulum Gandao indidit antiquitas, diaboli laqueis vehementer inretitum, ita ut incolae loci illius, relicto Deo, arbores et ligna pro Deo colerent atque fana
Abbreviated transcription (Latin):
dum puer qui trahebatur minime responderos :
ait sc̃s amandus Dic illi fili. xp̃s filius dĩuui
crucifixus. Statimq aduocem illius : in imi¬
cus ut fumus euanuit XI.
ec multo post cumquadam die permedium
Naute uero nusso inpelagus roce : eundem
piscem ceper̃ Cumq epularent᷑ mutiuis que
plausibus exsultarent : subito inopinata orta tẽ¬
pestas est quȩ omne eorũ gaudiũ. inluctũ con¬
uertit Coeper̃ autẽ quic quid innaui habebant.
tam adstipediũ crbiquam & omne subsidiũ. uł dĩa
armamenta nauis inpelagus ꝓicere. uehem̃ter¬
q labori insistere : ut ad t̃ras egrederentur. sed
nihil omiino ꝓficereualebant: Nauis uero quis¬
sata huc illucq a fluctibus fe rebat᷑: atque
omnes deuita spem nullam habentes. reliq rat
Statimq naute ad seruũ di cucurrer̃ amandũ:
Rogantes ut dñm de p̃car&ur ÷ Quatinus eos
ꝑ orationẽ ipsius deimminenti liberaroe periculo

Expanded text:
dum puer, qui trahebatur, minime responderet, dum puer, qui trahebatur, minime responderet, ait sanctus Amandus: 'Dic illi, fili: „Christus, filius Dei vivi, crueifixus". Statimque ad vocem illius inimicus ut fumus evanuit. 11. Nec multo post, cum quadam die per medium Nautae vero, misso in pelago rete, eundem piscem coeperunt. Cumque ępularentur mutuisque plausibus exultarentur, subito inopinata orta tempestas est, quae omnem eorum gaudium in luctum convertit. Coeperunt autem quicquid in navi habebant tam ad stipendiam cibi quam et omne subsidium vel etiam armamenta navis in pelago proicere vehementerque labori insistere, ut ad terras egrederentur; sed nihil omnino proficere valebant. Navis vero quassata huc illucque a fluctibus ferebatur adque omnes de vita spem nullam habentes reliquerat, statimque nautae ad servum Dei cucurrerunt Amandum, rogantes, ut Dominum deprecaretur, quatenus eos per orationem ipsius de inminenti liberaret periculo.
Abbreviated transcription (Latin):
prȩbere bonorũ operum : Erat autẽ piissimus:
atq: omnibonitate replotus: Vultu serenus
elemisinis largus sensusobrius corpore castus
At que inter diuites & pauperes medius. ita
ut pauperes illũ quasi pauperẽ aspicerent :
diuites quasi superiorem se ȩstimarent: Vigiliis
atque orationi deditus : sermone cautus: UIIIi.
Si quos &iam captiuos uel pueros transmarintis
inuenus& : dato proio redimebat. spiritalique
eos regenerans lauacro : litteris affatim inbui
prȩcipiebat. Premissaque libertate : perdiuer¬
sas relinquebat ecclesias: Pluresq ex hispostea
ep̃os uł presbiteros : seu honorificos abbates
fuisse audiuimus X
llud &iam nonest pr&ermittendum : quod
isdem uirdĩ amandus iterũ romã secundo
rediens ascensanaui ꝑuenit ad centum cellen¬
semlocum. Quadam igit᷑ nocte dum solus ut
gere . Sed isdem puer qui trahebatur̃ : magnis
puero insultando respondit. Qualis xp̃s : sed

Expanded text:
praebere bonorum operum. Erat autem piissimus praebere bonorum operum. Erat autem piissimus atque omni bonitate repletus, vultu serenus, elemosinis largus, sensu sobrius, corpore castus adque inter divites et pauperes medius, ita ut pauperes illum quasi pauperem aspicerent, divites vero quasi superiorem se estimarent, vigiliis atque orationi deditus, sermone cautus. 9. Si quos etiam captivos vel pueros transmarinus invenisset, dato pretio redimebat, spiritalique eos regenerans lavacro, litteris affatim imbui praecipiebat, praemissaque libertate, per diversas relinquebat ecclesias, pluresque ex his postea episcopos vel presbiteros seu honorificos abbates fuisse audivimus. 10. Illud etiam non est praetermittendum, quod hisdem vir Dei Amandus iterum a Roma secundo rediens, ascensa navi, pervenit ad Centumcellensem locum. Quadam igitur nocte, dum solus, ut gi. Sed hisdem puer, qui trahebatur, magnis copuero insultando respondit: 'Qualis Christus?' Sed
Abbreviated transcription (Latin):
nib apostolorum figens oscula. singulis diebus
ecclesiarũdĩ circuibat loca Noc teuero: ad scĩ
pari reuertebatur ecclesiam: XII.
Quadam namq die iam ad ppinquante ues¬
pera cum costode suxta morẽ inecclesiã fecis¬
sent diligentiã : Sc̃s uir dñi amandus egre¬
dientibus cunctis: in ecclesa paululũ substi¬
tit. ibi ex deuotione noctẽ totã uigilare
cupiens. Tũ uero unus excusto dib eũ inuentũ
contẽptibilit̃ afectũ in iurus eiecit extra
ecclesiã. Sedente autẽ eo in extas̃mentis
ingalliis ad prȩdicationẽ exercendam reuerti
deber&. ammonuit. De quauisione sc̃s uir
amandus hilarior redditus: acceptabene¬
ditione apostoli atq patrocinio. felicit̃ remea¬
um interim paucis posttrans actisdieb
coactus arege uł sacerdotib : ep̃s ordinatus est.
Acceptoq pontificatus honore : gentib euange¬
lizare coepit. atq seipsũ in omnib: exem plum

Expanded text:
nibus apostolorum figens oscula, diebus nibus apostolorum figens oscula, diebus ecclesiarum Dei circuibat loca, nocte vero ad sancti Petri revertebatur ecclesiam. 7. Quadam namque die, iam adpropinquante vespera, cum custodes iuxta morem in ecclesiam fecissent diligentiam, sanctus vir Domini Amandus, egredientibus cunctis, in ecclesia paululum substitit, ibique ex devotione tota nocte vigilare cupiens: tum vero unus e custodibus eum inventum, contemptibiliter affectum iniuriis eiecit extra ecclesiam. Sedente autem eo in extasi mentis in Galliis ad praedicationem exercendam reverti deberet, admonuit. De qua visione sanctus vir Amandus hilarior redditus, accepta benedictione apostoli atque patrocinia, feliceter remeaCum interim, paucis post transactis diebus, coactus a rege vel sacerdotibus, episcopus ordinatus est, acceptoque pontificatus honore, gentibus verbum euangelizare coepit Domini atque se ipsum in omnibus exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
ad sc̃m̃ pout austregisilũ. quitunc indĩ reb
magnificus atq in signis habebat᷑. Cumq abeo
uł ab eiꝰ archi diacono. scĩssimo uidelic& sul¬
pitio posteauero ep̃oclementissime fuis so&
susceptus omniq ei humanitatis cura exhibita.
cellulã iuxta ecclesum. in superiorib moenib
ciuitatis. construi fecerunt:
Inqua cellula : multis dieb ob amorẽ et̃ nȩ uitȩ
ciliciotectus &cinere : Ieiunus attritus atq
inȩdia ordeaceo tantũ pane contẽptus atq
quã aluit. Sicque ibidem tribus ferme militans
lustris : a sycera & uino omino abstinuit. his
itagestis: cȩlesti iterum inflãmatus deũde¬
rio : incidit ei cogitatio ut adlimina beatissimoꝵ
apostolorũ p&ri & pauli ꝓperare debera: Ad¬
sumptoq secũ unotantũ modo comite: squali¬
da atq deuialustrans loca. tandẽ romã ꝑuenit :
Ibique scõ satiatus desiderio: prȩdulcia in limi¬

Expanded text:
ad sanctum petiit Austrigisilum, qad sanctum petiit Austrigisilum, q ab eo vel ab eius archidiacono, sanctissimo videlicet Sulpicio, postea vero episcopum, clementissime fuisset susceptus, omnique ei humanitatis exhibita, cellulam iuxta ecclesiam in superiori moenia civitatis construere fecerunt. 6. In qua cellula multis diebus ob amorem aeternae vitae cilicio tectus et cinere, ieiuniis attritus atque inedia, ordeaceo tantum contemptus pane atquetius quam aluit, sicque ibidem tribus ferme militans lustris, a sicera et vino omnino abstinuit. His ita gestis, caelesti iterum inflammatus desiderio, incidit ei cogitatio, ut ad limina beatissimorum apostolorum Petri et Pauli properare deberet. Adsumptoque secum uno tantummodo comite, squalida atque devia lustrans loca, tandem Romam pervenit, ibique sancto satiatus desiderio, praedulcia in limi