comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑ semet ipsã ueritas dicit Om̃s qui in monu¬
m̃tis sunt audient uocẽ eiꝰ: et ꝓcedent qͥbona
fecerunt in resurrectionẽ uite S subiuncta
sententia indicat: quȩ discretio in p̃missa la¬
ñ resurget. s donec atterat᷑ cȩlũ: qͥa E nͥ mundi
huiꝰ finis aduen̾it. humanũ genus a somno
mortis ad uitã ñ eiugilabit: Nongͦ quia om̃im̾
ñ resurgat: s quia ante contritionẽ cȩli. huma¬
nũ genus minume resurgat. insinuat: Notan¬
diĩ quoq ẽ. cur pꝰꝗͣ suꝑius hominẽ mortuũ dix̃
inferius ñ mortuũ s dormientẽ nominat. eũq
de somno suo minime consurgere. donec cȩlũ
atterat᷑ narrat: nͥ qđ patent̃ dat᷑ intelligi. quia
in cõparatione ligni reiurẽtis hominẽ peccato
rẽ mortuũ memorat. a uita scilicet iusticie ex¬
tinctũ Ubi aut̃ de morte carnis loquit᷑. ñ hanc
mortẽ s somnũ maluit uocare: spem ꝓculdu¬
bio resurrectionis insinuans: quia sicut citiuᷤ

Expanded text:
qui in monumentis sunt audient vocem ejus, et procedent qui bona fecerunt in resurrectionem vitae . Sed subjuncta sententia indicat quae discretio in praemissa lanon resurget, scilicet donec atteratur coelum, quia nisi mundi hujus finis advenerit, humanum genus a somno mortis ad vitam non evigilabit. Non ergo quia omnino non resurgat, sed quia ante contritionem coeli, humanum genus minime resurgat, insinuat. Notandum quoque est cur postquam superius hominem mortuum dixit, inferius non mortuum, sed dormientem nominat, eumque de somno suo minime consurgere, donec coelum atteratur narrat, nisi quod patenter datur intelligi quia in comparatione ligni revirentis hominem mortuum peccatorem nominat, a vita scilicet justitiae exstinctum. Ubi autem de morte carnis loquitur, non hanc mortem, sed somnum maluit vocare, spem procul dubio resurrectionis insinuans, quia sicut citius
Abbreviated transcription (Latin):
ipso lugebit: De conuigib paulus dicit: Tribu¬
lationẽ tam̃ carnis habebunt huiꝰmodi : S tribu¬
lationẽ carnis hic pati possunt: etiã qui sp̃ualit
uiuunt: Cur gͦ ineẽ conuigib carnis tribulatio
quasi specialit̾ dr̃. quȩ etiã a uita sp̃ualiũ longe ñ ÷.
nͥ qd̾ hi frequent maiores tribulationes ex carne
qͥsqͥs ui se gaudẽ appetit. eo ipso iam in luctu ẽ. qͦ
a uera letitia recessit Wera quippe letitia m̃tis: cre¬
ator ẽ: Dignũ itaq ẽ ut in se semꝑ homo merores
inueniat: qui derelicto creatore in se gaudiũ que¬

Expanded text:
ur. --De conjugibus Paulus dicit: Tribulationem tamen carnis habebunt hujusmodi . Sed tribulationem carnis hic pati possunt, etiam jam qui spiritaliter vivunt. Cur ergo inesse conjugibus carnis tribulatio quasi specialiter dicitur, quae etiam a vita spiritalium longe non est, nisi quod hi frequenter majores tribulationes ex carne quisquis gaudere in se appetit, eo ipso jam in luctu est quo a vera laetitia recessit. Vera quippe laetitia mentis creator est Dignum itaque est ut in se semper homo moerores inveniat, qui, derelicto creatore, in se gaudium quae
Abbreviated transcription (Latin):
git dr̃. Non dabit dõ de ꝓpiciatione sua: nec
p̃tiũ redẽptionis animȩ suȩ: Nonnũꝗͣ uͭ diuiteᷤ
elati infirmiores oppͥmunt. aliena rapiunt: et
tam̃ quasi quȩdã aliis largunt᷑. & cũ multoᷤ dep̃¬
mant. aliqͣndo quib dã opẽ defensionis ferunt:
et ꝓ iniqͥtatib quas nũꝗͣ desert̃. dare p̃ciũ uident᷑:
S tunc elemosinȩ p̃ciũ nos a culpis liberat: cũ ꝑpe¬
tͣta plangimꝰ. et abdicamꝰ:. Nam qui et semꝑ pec¬
care uult. et quasi semꝑ elemosinã largiri. fru¬
stra p̃ciũ tribuit: quia ñ redimit animã quã a
uitus ñ cõpescit. Uñ nunc dr̃:. Non credit frustra
elemosina supbi diuitis eũ redimere ñ ualet qͣm
ꝑpetta simul rapina pauꝑis. ante dĩ ocłos a¬
scende ñ ꝑmit tit: Qđ fortasse intelligi t
alit̾ potest: quia sepe diuites suꝑbi et cã¬

Expanded text:
propitiationem suam, nec pretium redemptionis animae suae . Nonnunquam vero divites elati inferiores opprimunt, aliena rapiunt, et tamen quasi quaedam aliis largiuntur; et cum multos deprimant, aliquando quibusdam opem defensionis ferunt, et pro iniquitatibus quas nunquam deserunt dare pretium videntur. Sed tunc eleemosynae pretium nos a culpis liberat, cum perpetrata plangimus, et abdicamus. Nam qui et semper peccare vult, et quasi semper eleemosynam largiri, frustra pretium tribuit, quia non redimit animam, quam a vitiis non compescit. Unde nunc dicitur: Non credat frusteleemosyna superbi divitis eum redimere non valet, quam perpetrata simul rapina pauperis ante Dei oculos ascendere non permittit. Quod fortasse intelligi et aliter potest. Quia saepe supe
Abbreviated transcription (Latin):
reuelantur: Uñ ipsa quoq ueritas discipłis
in parabolis loquens ait: Qd̃ dico uob̃ in tene¬
bris: dicite in lumine: Cũ enĩ misticos allego¬
riarũ nodos ꝑ explanationẽ soluimꝰ: in lumi¬
ne dicimꝰ qđ in tenebris audiuimꝰ: Umbra aut̃¬
mortis erat legis duricia: que unũquẽq pec
cantẽ morte corꝑis punire sanctiebat: S pꝰqͣm
redẽptor nr̃ asꝑitatẽ legalis sanctionis ꝑ man¬
suetudinẽ temꝑauit. ñ iam ꝓculpa morcem
carnis inferri constituit.s mors sp̃s qntũ tũ

Expanded text:
lantur? Unde ipsa quoque Veritas discipulis in parabolis loquens, ait: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine . Cum enim mysticos allegoriarum nodos per explanationem solvimus, in lumine dicimus quod in tenebris audivimus. Umbra autemcantem morte corporis punire sanciebat. Sed postquam Redemptor noster asperitatem legalis sanctionis per mansuetudinem temperavit, non jam pro culpa mortem carnis inferni constituit, sed mors quantum
Abbreviated transcription (Latin):
lomon quippe ĩmodãto usu atq assiduitate
mulierũ ad hoc usq ꝑductus ẽ. ut tẽplũ ydolis
fabricaret: et qui pͥus dõ tẽplũ construxerat as¬
siduitate libidinis etiã ꝑfidiȩ substratꝰ. Ydolis
construere tẽpla ñ timuit Sicq factũ ẽ: ut ab
assidua carnis petusantia. usq ad m̃tis ꝑfidiã
ꝑueniret: Quid itaq aliud quã aquȩ excauaue¬
rt̃ lapidẽ: et alluuione paulatĩ t̾ra consũptaẽ
Quia subripiente paulisꝑ infusione peccati. t̾ra
cordis illius ad consũptionẽ deflux̃. Considet
gͦ beatus iob utrasq tẽptationes. uł subitã. et
ĩmensã. uł lentã. atq longiorẽ: considet casus
hominũ. et ex his quȩ ext̾ius accidunt rapiat
int̾ius contẽplationẽ dicens: Mons cadens de¬
fluit. et saxũ transfert᷑ de locosuo: lapides ex.¬
cauant aquȩ. et alluiuone paulatĩ t̾ra consu¬
mit᷑. et homines gͦ similit̾ ꝑdes: id est sicut hec

Expanded text:
lomon quippe immoderato usu atque assiduitate lomon quippe immoderato usu atque assiduitate mulierum ad hoc usque perductus est, ut templum idolis fabricaret ; et qui prius Deo templum construxerat, assiduitate libidinis, etiam perfidiae substratus, idolis construere templa non timuit. Sicque factum est ut ab assidua carnis petulantia usque ad mentis perfidiam perveniret. Quid itaque aliud quam aquae excavarunt lapidem, et alluvione paulatim terra consumpta est, quia subripiente paulisper infusione peccati, terra cordis illius ad consumptionem defluxit? Consideret ergo beatus Job utrasque tentationes, vel subitam et immensam, vel lentam atque longiorem; consideret casus hominum, et ex his quae exterius accidunt rapiat interius contemplationem, dicens: Mons cadens defluit, et saxum transfertur de loco suo. Lapides excavant aquae, et alluvione paulatim terra consumitur; et homines ergo similiter perdes; id est, sicut haec
Abbreviated transcription (Latin):
locũ aliũ transfert᷑ saxũ: Cũ uͦ tẽptationẽ len¬
tã atq subtilẽ. s tam̃ assiduã. eoꝵ qui et̃ forte
credunt᷑ p̃ualere m̃tib sinis: quasi lapides ex¬
cauant aquȩ: E alluiuone paulatĩ t̾ra consu¬
mit᷑: quia nimirũ suggestioni leni subacta
m̃tis duritia mollit᷑: Uideamꝰ dauid ille qͣntũ
mons altus fuerit. qui tanta dĩ mysteria ꝓpħi¬
co spũ ualuit contẽplari: s aspiciamꝰ quã subi¬
to casu defluxit Qui dũ in solariũ deambulas
alienã conuigẽ concupiuit et abstulit. eiusq
uirũ cũ dãpno sui exercitus int̾emit: repenti¬
no casu mons cecidit: cũ mens illa celestib my¬
steriis assueta. inopinata tẽptatione deuictaẽ
tãq ĩmanissimȩ t̃pitudini subacta Saxũ itaq
de loco suo tͤnssatũ ẽ: cũ ꝓpħȩ animꝰ a ꝓphetiȩ
mysterus exclusus. ad cogitandas tͤpitudines
uenit: Uideamꝰ etiã qualit̾ lapides excauant
aquȩ: et alliuuone paulatĩ t̾ra consumit᷑. Sa¬

Expanded text:
entationem lentam atque subtilem, sed tamen assiduam, eorum qui fortes esse creduntur praevalere mentibus sinis, quasi lapides excavant aquae, et alluvione paulatim terra consumitur, quia nimirum suggestione leni subacta mentis duritia mollitur. 23. David mons altus mons altus fuerit, qui tanta Dei mysteria prophetico spiritu valuit contemplari; sed aspiciamus quam subito casu defluxit, qui dum, in solario deambulans, alienam conjugem concupivit et abstulit, ejusque virum cum damno sui exercitus interemit , repentino casu mons cecidit, cum mens illa mysteriis coelestibus assueta, inopinata tentatione devicta est, tamque immanissimae turpitudini subacta. Saxum itaque de loco suo translatum est, cum prophetae animus, a prophetiae mysteriis exclusus, ad cogitandas turpitudines venit. Videamus etiam qualiter lapides excavant aquae, et alluvione paulatim terra consumitur. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
itate consumit: Quia gͦ alia ẽ tẽptatio quȩ ui¬
stos plerũq subita inuasione ꝓsternit: dicatur
mons cadens defluit. et saxũ transfert᷑ de loco
suo: id est mens sc̃a cuiꝰ locus iusticia fuerat. imn¬
pulsu subito tͣnsfert᷑ ad culpã: Rursũ quia alia
ẽ tẽptatio que se cordi hominis lenit̾ infundit.
omnẽq duritiã fortitudinis corrũpit atq con¬
sumit: dicat᷑. lapides excauant aquȩ: quia ui¬
delicet duritiã mentis absorbent assidua et
mollia blandim̃ta libidinis : et lentũ atq sub¬
tile uitiũ. corrũpit durũ et forte ꝓpositũ m̃tis
Uñ subdit᷑. & alliuuone paulatĩ t̾ra consumit᷑:
Sicut enĩ infiuente aqua. paulatĩ t̾ra consumit᷑:
sic lenit̾ subripiente uicio mens etiã fortis absor¬
bet᷑. Uñ bñ subiungit᷑ et homines gͦ
similit̾ ꝑdes: id⁊ quia cũ tẽptationẽ¬

Expanded text:
itate consumit. Quia ergo alia est tentatio quae juitate consumit. Quia ergo alia est tentatio quae justos plerumque subita invasione prosternit, dicatur: Mons cadens defluit, et saxum transfertur de loco suo; id est, mens sancta, cujus locus justitia fuerat, impulsu subito transfertur ad culpam. Rursum quia alia est tentatio, quae se cordi hominis leniter infundit, omnemque duritiam fortitudinis corrumpit atque consumit, dicatur: Lapides excavant aquae, quia videlicet duritiam mentis absorbent assidua et mollia blandimenta libidinis, et lentum atque subtile vitium corrumpit durum et forte propositum mentis. Unde subditur: Et alluvione paulatSicut enim influente aqua paulatim consumitur terra, sic leniter subripiente vitio mens etiam fortis absorbetur. Unde bene subjungitur: Et homines ergo similiter perdes, id est, quia cum tentatione
Abbreviated transcription (Latin):
it: et saxũ transfert᷑ de loco suo: Bapides exca¬
uant aquȩ: et alluuione paulatĩ t̾ra consu¬
mit᷑ & homines gͦ similit̾ ꝑdes Hoc crebro a¬
git᷑ ut cadentib rupib saxũ ad alia loca tͣns¬
ferat᷑: ut aquȩ lapides excauent. et paulatĩ
t̾ra alluuionib consumat᷑. S magna nob̃ in¬
tentione discutiendũ ẽ qđ infert᷑. Et homineᷤ¬
gͦ similit̾ ꝑdes: Quid ẽ enĩ qđ cadenti monti
et saxo tͣnslato qđ excauato lapidi. et ꝑ allu¬
uionẽ t̾re consũptȩ ꝑditio humana cõparat᷑.¬
nͥ hoc qđ patent datur intelligi quia duo st̃
gen̾a tẽptationũ. unũ qđ in m̃te etłã iusti ho¬
minis ꝑ repentinũ euentũ agit᷑. quatinꝰ sic su¬
bito temptet᷑. ut hunc inopinato ꝓuentu con¬
uideat: aliud uͦ qđ paulatĩ uenit in m̃te. et re¬
sistentẽ animũ lenib suggestionib inficit. et
om̃s in eo uires uisticiȩ. ñ nimietate sua s assidu¬

Expanded text:
de loco suo. Lapides excavant aquae, et alluvione paulatim terra consumitur; et hominem ergo similiter perdes. - Hoc crebro agitur, ut cadentibus rupibus saxum ad loca alia transferatur, ut aquae lapides excavent, et paulatim terra alluvionibus consumatur. Sed magna nobis intentione discutiendum est quod infertur: Et homines similiter perdes. Quid est enim hoc quod cadenti monti et saxo translato, quod excavato lapidi, et per alluvionem terrae consumptae perditio humana, nisi hoc quod patenter datur intelligi, quia duo sunt genera tentationum? Unum quod in mente etiam justi hominis per repentinum eventum agitur, quatenus sic subito tentetur, ut hunc inopinato eventu convideat. Aliud vero quod paulatim venit in mentem, et resistentem animum lenibus suggestionibus inficit, et omnes in eo vires justitiae, non nimietate sua, sed assidu
Abbreviated transcription (Latin):
futurũ p̃udet: et dicat E constituas mͥ tempꝰi
quo recorderis mei: Sequit᷑: Putasne mortuus ho¬
morursũ uiuat: Solent iusti uiri in eo qđ ipsi
ceitũ ac solidũ sentiunt quasi ex dubietate aliqͥd
ꝓferre. ut infirmoꝵ in se u̾ba tͣnfferant: s rursũ
ꝑ fortẽ sententiã infirmanti dubietati om̃imo¬
do contradicunt: quatinus ꝑ hoc qđ dubie ꝓfer¬
re cernunt᷑ infirmis aliq̃tenꝰ condescendant: et
ꝑ hoc qđ certã sententiã ꝓferunt. infirmoꝵ m̃tes
dubias ad soliditatẽ trahant. Qđ nimirũ dũ fa¬
ciunt: exẽplũ nr̃i capitis secunt᷑. Passioni quippe
dñs ꝓpinq̃ns. infirmantiũ in se uocẽ sũpsit di¬
cens. pat̾ mi. si possibile ẽ. transeat a me calix iste.
eoꝵq timorẽ ut abstraheret suscepit: et rursus
ꝑ obedientiã uĩ fortitudinis ostendens ait. uerũ¬
tam̃ ñ sicut ego uolo s sicut tu: ut cũ hoc ĩminet

Expanded text:
futurum praevidit, et dicat: Et constituas mihi tempus in futurum praevidit, et dicat: Et constituas mihi tempus in quo recorderis mei. Sequitur: CAPUT  --Solent justi viri in eo quod ipsi certum ac solidum sentiunt quasi ex dubietate aliquid proferre, ut infirmorum in se verba transferant. Sed rursum per fortem sententiam infirmanti dubietate omnimodo contradicunt, quatenus per hoc quod dubie proferre cernuntur infirmis aliquatenus condescendant, et per hoc quod certam sententiam proferunt, 399 infirmorum mentes dubias ad soliditatem trahant. Quod nimirum dum faciunt exemplum nostri capitis sequuntur. Passioni quippe Dominus propinquans infirmantium in se vocem sumpsit, dicens: Pater mi, si possibile est, transeat a me calix iste , eorumque timorem, ut abstraheret, suscepit; et rursus per obedientiam vim fortitudinis ostendens ait: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu ut cum hoc imminet
Abbreviated transcription (Latin):
dimeret: Hanc itaq redẽptionẽ uir dñi p̃sciens.
in qua erant multi etiã ex gentilitate lib̃andi.
sicut ipse ait. licet hȩc celes in corde tuo. tam̃ scio qr
uniũsoꝵ memin̾is: apud om̃ipocentẽ dm̃ tempꝰ
sibi constitui suȩ recordationis petit: Hinc ẽ enĩ
qđ in eugłio dñs dicit: & ego si exaltatus fuero
a t̾ra. om̃ia trabã ad me ipsu: om̃ia uidelicet electa
Non enĩ ab inferno rediens dñs. electos simul et re¬
ꝓbos traxit: s illa exinde om̃ia substulit. quȩ sibi
occidimꝰ agimꝰ ut penitus ñ sit: ex eo etenĩ qd̾ mor¬
demꝰ partẽ abstrahimꝰ. partẽq relinquimꝰ: Quia
gͦ in electis suis funditꝰ dñs occidit mortẽ. mors
mortis extitit: quia uͦ ex inferno partẽ abstulit.
is te funditus ꝑimo: Ero morsus tuus inferue: qͥa¬
sublatis eis. te ex parte t̾nsfigo. Sciens gͥ beatꝰ iob
hunc aduentũ ad inferos redẽptoris nr̃i. petat qd̾

Expanded text:
dimeret . Hanc itaque redemptionem vir Domini praesciens, dimeret . Hanc itaque redemptionem vir Domini praesciens, in qua erant multi etiam ex gentilitate liberandi, sicut ipse ait: Licet haec celes in cordo tuo, tamen scio quia universorum memineris , apud omnipotentem Deum tempus sibi constit In Evangelio Dominus dicit: Et ego si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me ipsum ; omnia videlicet electa. Non enim ab inferno rediens Dominus, electos simul et reprobos traxit, sed illa exinde omnia sustulit quae sibi occidimus, agimus ut penitus non sit. Ex eo etenim quod mordemus, partem abstrahimus, partemque relinquimus. Quia ergo in electis suis funditus occidit mortem, mors mortis exstitit. Quia vero ex inferno partem abstulit, et is te funditus sublatis eis, te ex parte transfigo. Sciens igitur beatus Job hunc adventum ad inferos Redemptoris nostri, petat quod
Abbreviated transcription (Latin):
altaui lignũ humile: quia uixta eiusdẽ ueri¬
tatis uocẽ om̃is qui se exaltat humiliabit᷑ et qͥse
humiliat exaltabit᷑. Salomon quoq ait. Si ceci¬
dit lignũ ad austrũ. aut ad aquilonẽ: in quocũ¬
q loco cecidit. ibi erit:. In die etenĩ mortis suȩ ui¬
stus ad austrũ cadit. peccator ad aquilonẽ: q
et iustus ꝑ feruorẽ sp̃s ad gaudia ducit᷑: et pec¬
cator cũ apostata angło qui dixit sedebo in mõ¬
te testam̃ti in lat̾ib aquilonis. in frigido suo
corde reꝓbat᷑. Rursũ ꝑ lignũ incarnata dĩ sapi¬
entia figurat᷑: sicut de ea scriptũ ẽ: b. ignũ ui¬
te ẽ his qui app̃benđint eam: & sicut ipse ait.
si in uiridi ligno hȩc faciunt: in arido quid
fiet: hoc itaq loco cũ lignũ p̾fert᷑ homini: qͥd
homo nͥ carnalis quisq accipit᷑: Quid ligni no¬
mine: nͥ iusti uniꝰcuiꝰq uita signat᷑: Dignũ
etenĩ habet spem. si p̾cisũ fuerit. rursũ uirescit:
quia cũ in morte passionis ꝓ ueritate iustus

Expanded text:
usdem Veritatis vocem: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur . Salomon quoque ait: Si ceciderit lignum ad Austrum, aut ad Aquilonem, in quocunque loco ceciderit, ibi erit . In die etenim mortis suae justus ad Austrum cadit, peccator ad Aquilonem, quia et justus per fervorem spiritus ad gaudia ducitur, et peccator cum apostata angelo, qui dixit: Sedebo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis , in frigido suo corde reprobatur. Rursum per lignum incarnata Dei Sapientia figuratur, sicut de ea scriptum est: Lignum vitae est his qui apprehenderint eam ; et sicut ipsa ait: Si in viridi ligno haec faciunt, in arido quid fiet ? Hoc itaque loco cum lignum praefertur homini, quid homo nisi carnalis quisque accipitur? Et quid ligni nomine nisi justi uniuscujusque vita designatur: Lignum etenim habet spem; si praecisum fuerit, rursum virescit, quia cum in morte passionis pro veritate justus
Abbreviated transcription (Latin):
iniquoꝵ capite scilicet antixp̃o aꝑtius sentiunt᷑:
qui contͤ dm̃ manũ erigens roborari dr̃÷ quia par¬
uo in tẽꝑe ꝑmittit᷑ exaltari: ut quo ad modicũ gła
agat᷑ singłis: St nãq ñ nulli qͥ et si qua aliqͣn¬
do agere contͣ om̃ipotentis dĩ uidiciũ nicun¬
tur: ipsa impossibilitate explendȩ suȩ uolun¬
tatis fracti. ad semet ipsos respiciunt: atq ad eũ
quẽ contẽpñe uoluerant conu̾tunt᷑. & qui disce¬
dere longe poterant. si qđ uellent implere ua¬
luissent: ꝑ hoc aliqndo saluant᷑. quia qđ nequit᷑
uoluert. implere nequiuert̃. Uñ ad se reducti cuiꝰ
sint conditionis aspiciunt: et plangunt se contͤ¬
ria ueritati uoluisse: & st ñnulli qui hoc qđ ꝑu̾̃se
cont᷑ dm̃ appetunt: iusto dĩ udicio implere neqͥ
usꝑmittunt᷑: & cũ eosmalitia accendit: potentia
roborat: tanto iã semet ipsos in errore cognoscere
ne queunt: qͣnto reb affluentib extͣ se semꝑ ꝑ po

Expanded text:
iniquorum capite, scilicet Antichristo, apertius sentiuntur qui contra Deum manum erigens, roborari dicitur, quia parvo tempore permittitur exaltari, ut quo ad modicum gloragatur singulis. Sunt namque nonnulli qui et si qua aliquando agere contra omnipotentis Dei judicium nituntur, ipsa impossibilitate explendae suae voluntatis fracti, ad semetipsos respiciunt, atque ad eum quem contemnere voluerant convertuntur; et qui discedere longe potuerant, si quod vellent implere valuissent, per hoc aliquando salvantur, quia quod nequiter voluerunt, implere nequiverunt. Unde ad se reducti, cujus sint conditionis aspiciunt, et plangunt se contraria veritati voluisse. Et sunt nonnulli 411 qui hoc quod perverse contra Deum appetunt justo Dei judicio implere nequius permittuntur. Et cum eos malitia accendit, potentia roborat, tanto jam semetipsos in errore cognoscere nequeunt, quanto in rebus affluentibus extra se semper per
Abbreviated transcription (Latin):
corpus Quasi enĩ alueus fluminis uacuus ẽ:
corpus exanime: Qua in re uigilant̃ intu endũ
ẽ. qđ uita p̃sens. uidelicet qͦusq anima morat᷑
in corꝑe: mari cõparat᷑ et fluuio: Aqua enĩ ma¬
ris amara ẽ: fluminis dulcis & quia hic uiuẽ¬
tes. mͦ quib dã amaritudinib afficim᷑. mͦ aut̃
dulce dine tͣnquilli ac mites inuenim᷑: p̃senti̾
uitȩ decursus. cõparatione expͥmit᷑ maris et flu¬

Expanded text:
corpus. Quasi enim alveus fluminis vacuus est corpus. Quasi enim alveus fluminis vacuus est corpus exanime. Qua in re vigilanter intuendum est quia vita praesens, videlicet quousque anima moratur in corpore, mari comparatur et fluvio. Aqua enim maris amara est, fluminis dulcis. Et quia hic viventes modo quibusdam amaritudinibus afficimur, modo autem dulcedine tranquilli ac mites invenimur, praesentis vitae decursus comparatione exprimitur maris et flu
Abbreviated transcription (Latin):
seruamꝰ in m̃te: ut cũ nos uidicu culpa nudat.
ad amissã redeuntes innocentiã penitentia
illic stare noluit. ubi conditus fuit: hic u̾
ubi cecidit. dui eẽ ꝓhibet᷑: Patriã uolens ꝑdi¬
dit: a ꝑegrinatione uͦ sua quã diligit. inuitꝰ
expellit᷑ Ubi gͦ ẽ qui in eius amore ñ ẽ ubi ue
rũ ẽc̃ ẽ: Sequit᷑. Quomͦ si recedant aquȩ de ma¬
ri. et fluuiꝰ uacuefactus arescat: sic homo cũ
Idormierit. ñ resurget: Mare mens hominis. &
quasi fluctus maris sunt cogitationes m̃tis: quȩ
aliqnͣdo ꝑ irã tumescunt: ꝑ grãm tͣnquillȩ fi¬
unt: ꝑ odiũ cũ amaritudine defluunt.S cũ
homo morit᷑. aquȩ maris recedunt: quia uixta
psalmistȩ uocẽ. in illa die ꝑibunt om̃s cogita¬
tiones eoꝵ & rursũ de moriente scriptũ ẽ. Amorqͥ
et odiũ simul ꝑibunt: Arescit gͦ fluuiꝰ uacue¬
factus: quia subducta anima uacuũ remano

Expanded text:
servamus in mente, ut cum nos judici culpa nudat, servamus in mente, ut cum nos judici culpa nudat, ad amissam redeuntes innocentiam poenitentiaillic stare noluit, ubi conditus fuit; hic vero, ubi cecidit, diu esse prohibetur. Patriam volens perdidit, a peregrinatione vero sua quam diligit invitus expellitur. Ubi r: VERS. 11, 12. Quomodo si recedant aquae de mari, et fluvius vacuefactus arescat: sic homo, cum dormierit, non resurget. - Mare mens hominis, et quasi fluctus maris sunt cogitationes ejus mentis, quae aliquando per iram tumescunt, per gratiam tranquillae fiunt, per odium cum amaritudine defluunt. Sed cum homo moritur, aquae maris recedunt, quia, juxta Psamistae vocem: In illa die peribunt omnes cogitationes eorum . Et rursum de moriente scriptum est: Amor quoque et odium simul peribunt . Arescit ergo fluvius vacuefactus, quia, subducta anima, vacuum remanet
Abbreviated transcription (Latin):
mũ plantatũ ẽ: quia illa apłoꝵ debilitas. quȩ
in morte illiꝰ expauit et negauit. et negando
aruit ꝑ resurrectionis eius głam rursus ad fidẽ
fuerit et nudatus. atq consũptus: ubi queso ẽ:
Nullus homo sine peccato ẽ: nͥ ille qui in hoc mũ¬
do ñ uenit ex peccato & quia om̃s in culpã li¬
gamꝰ: ipsa amissione iusticiȩ morimꝰ: concessã
pͥus in paradiso ueste innocentiȩ nudamur:
int̾itu etiã carnis subsequente consumim᷑: ho
mo itaq peccator morit᷑ in culpa: nudat᷑ a ui¬
sticia: consumit᷑ in pęna Hanc nuditatẽ pec¬
catoris filii tegere dignatꝰ: pat̾: qui eo redeun¬
te dixit Cito ꝓferte stolam pͥmã: Prima qͥppe
stola ẽ. uestis innocentiȩ. quã homo bñ conditꝰ
accepit: male a serpente ꝑsuasus ꝑdidit: Cont̃
hanc rursũ nuditatẽ dr̃ Beatus qui uigilat.
et custodit uestim̃ta sua: ne nudus ambulet:
U estim̃ta quippe custodimꝰ. cũ p̃cepta innocentiȩ

Expanded text:
imum plantatum est. Quia illa apostolorum debilitas, quae in morte illius expavit et negavit, et negando aruit, per resurrectionis ejus gloriam rursus ad fidem et nudatus atque consumptus, ubi, quaeso, est? - Nullus homo sine peccato est, nisi ille qui in hunc mundum non venit ex peccato. Et quia omnes in culpa ligamur, ipsa amissione justitiae morimur. Concessa prius in paradiso veste innocentiae nudamur, interitu etiam carnis subseqmo itaque peccator moritur in culpa, nudatur a justitia, consumitur in poena. Hanc nuditatem peccatoris filii tegere dignatus est pater, qui eo redeunte dixit: Cito proferte stolam primam . Prima quippe stola est vestis innocentiae, quam homo bene conditus accepit, male a serpente persuasus perdidit. Contra hanc rursum nuditatem dicitur: Beatus qui vigilat, et custodit vestimenta sua, ne nudus ambulet . Vestimenta quippe custodimus cum praecepta innocentiae
Abbreviated transcription (Latin):
hoc faciunt: in arido quid fiet: Se enĩ lignũ ui¬
ride. et nos lignũ aridũ dixit: quia ipse in se uĩ
diuinitatis habuit: nos uͦ qui puri homines sumꝰ.¬
lignũ aridũ appellam̃ Habet gͦ lignũ spem.
si p̃cisũ fuerit. quia rursũ uirescit: qm̃ et si occidi
ꝑ passionẽ potuit: ꝑ resurrectionis gła rurs ad¬
uitȩ uiriditatẽ uenit Huiꝰ rami pullulant:
quia ex resurrectione illius multiplicati lon-¬
ge lateq fideles creuert̃: Huiꝰ radix in t̾ra qua¬
si senuit: quia eius p̃dicatio uideoꝵ ꝑfidie despe¬
cta fuit & in pulũe truncꝰ emortuus ẽ: quia ĩ
corde ꝑsequentiũ qđ ꝑfidiȩ suȩ uento leuabat᷑.
contẽptibilis et despectus ẽ habitus quia carne
potuit occidi: S ad odorẽ aque germinauit:
quia ꝑ uirtutẽ dĩ extincta caro illius ad uitã
redut: iuxta qđ scriptũ ẽ: Quẽ ds suscitauit a
mortius Quia enĩ as tͥnitas ẽ: extuictã carnẽ

Expanded text:
haec faciunt, in arido quid fiet ? Se esse lignum viride, et nos lignum aridum dixit, quia ipse in se vim divinitatis habuit; nos vero, qui puri homines sumulignum aridum appellamur. Habet ergo lignum spem, si praecisum fuerit, quia rursum virescit, qper passionem potuit, per resurrectionis gloriam rursus ad viriditatem vitae venit. Hujus rami pullulant, quia ex resurrectione illius multiplicati, longe lateque fideles creverunt. Hujus radix in terra quasi senuit, quia ejus praedicatio Judaeorum perfidiae despecta fuit. Et in pulvere truncus emortuus est. Quia in corde persequentium, quod perfidiae suae vento levabatur, contemptibilis et despectus est habitus, quia carne potuit occidi. Sed ad odorem aquae germinavit, quia per virtutem Dei exstincta caro illius ad vitam rediit, juxta quod scriptum est: Quem Deus suscitavit a mortuis . Quia enim Deus Trinitas est, ex
Abbreviated transcription (Latin):
iuria suȩ confessionis dict̃: Uñ adhuc subditur.¬
Condẽpnabit te ostuũ et ñ ego: et labia tua respon¬
debunt tͥ:. Quia enĩ ex errore confessionis existi¬
mant mala adu̾sitatis erũꝑe. labia sua ei assert̃
responde: ut culpa eloquii. sit causa flagelli Au¬

Expanded text:
injuria suae confessionis dicinjuria suae confessionis dicCondemnabit te os tuum, et non ego, et labia tua respondebunt tibi. - Quia enim ex errore confessionis existimant mala adversitatis erumpere, labia sua ei asserunt respondere, ut culpa eloquii sit causa flagelli.
Abbreviated transcription (Latin):
Iniquitas os docet: qͣndo ex mala uita concipit᷑.
qđ peis dicat᷑ Quia aut̃ beatus iob tanto in ore
lber fuerat. qͣnto ustus in oꝑe: ab amicis suis he¬
reticoꝵ typũ tenentib et de iniqua uita. et de
litatẽ putant. si ueritatẽ denegant. St nãq ĩnul¬
li qui dõ se inuriã irrogare existimant. si eũ ue¬
rã carnẽ assũpsisse fateant᷑: aut si hunc ueracit᷑
ꝓ nob̾ carne mori potusse crediderint. Cũq deo
quasi plus honoris conant᷑ tribuere: cogunt᷑ lau¬
des ueras bonitatis illius negare: Qiuid enĩ ei ẽ in
caritatis suȩ laude potentius: qͣm ut illa sibi ꝓ
nob̾ digna ad susceptionẽ faceret. quȩ ei uidean¬
tur in digna: Sc̃a aut̃ eccl̃a. uerã carnẽ. uerã mor¬
tẽ illius conficet᷑: s hȩc dicens ab hereticis irroga¬
re dõ contumeliã credit᷑. Uñ nunc dr̃ Q imitaris
linguã blasphemantium: Cui siqͥd in hoc mundo
adu̾sicatis euen̾it: hoc ei contigere ex hac ipsa in

Expanded text:
Iniquitas os docet quando ex mala vita concipitur quod pejus dicatur. Quia autem beatus Job tanto in ore liber fuerat quanto justus in opere, ab amicis suis haereticorum typum tenentibus, et de iniqua vita, et de litatem putant si veritatem denegant. Sunt namque nonnulli qui Deo se injuriam irrogare existimant si eum veram carnem assumpsisse fateantur, aut si hunc veraciter pro nobis carne mori potuisse crediderint. Cumque Deo quasi plus honoris conantur tribuere, coguntur laudes veras bonitatis illius negare. Quid enim est in charitatis suae laude potentius quam ut illa sibi pro nobis digna ad susceptionem faceret, quae ei videntur indigna? Sancta autem Ecclesia veram carnem, veram mortem illius confitetur; sed haec dicens, ab haereticis irrogare Deo contumeliam creditur. Unde nunc dicitur: Et imitaris linguam blasphemantium. Cui si quid in hoc mundo adversitatis evenerit, hoc ei contingere ex ipsa hac
Abbreviated transcription (Latin):
dexterã suã: quia ut abiectũ atq in infimis
iacens ad sũma erigeret genus humanũ in car¬
natũ ad hoc unigenitũ misit Ex cuiꝰ nob̃ incar.¬
natione datũ ẽ ut qui ex uoluntate ꝓpͥa in cor¬
ruptionẽ cecidimꝰ. uocanti nos dõ qͣndoq ad in¬
corruptionis glam respondere ualeamꝰ. Qua in
re largitatẽ diuinȩ miscđiȩ pensare quis uale¬
at: qd̾ ad tantã ꝑducet głam hominẽ pꝰ culpãs
Pensat ds̃ mala quȩ facimꝰ: ettam̃ ꝑ benignitatiᷤ¬

Expanded text:
dexteram suam, quia ut abjectum atque in infimis dexteram suam, quia ut abjectum atque in infimis jacens ad summa erigeret genus humanum, incarnatum ad hoc unigenitum misit. Ex cujus nobis incarnatione datum est ut qui ex voluntate propria in corruptionem cecidimus, vocanti nos Deo quandoque ad incorruptionis gloriam respondere valeamus. Qua in re largitatem divinae misericordiae pensare quis valeat, quod ad tantam perducit gloriam hominem post culpam? Pensat D
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti est Tc̃ gͦ uocanti dõ ueracit̾ respondemꝰ:
qͣndo ad sũmȩ incorruptionis uissũ. incorrupti
ipsa ñ ualet: s solus omĩpotentis dĩ dono agit᷑.
ut ad tantã incorruptionis głam ꝑmutet᷑: recte
Ic si patent̾ dicat: Idcuto creatura corruptibilis
ꝑsistere ad incorruptionẽ potest: quia tuȩ po¬
testatis manu erigit᷑. et tui respectus gr̃a ut ꝑ¬
sistat tenct᷑. Humana nãq creatura. eo ipso qͦ
creatura ẽ. in seinet ipsa habet sub se defluere:
s a conditore suo homo accipit. ut⁊ suꝑ se contẽ¬
platione rapiat᷑. et in se ipso incorruptione tene¬
at᷑ Creatura gͦ ne sub se defluat. s in incorrupti¬
one ꝑsistat: ad in cõmutabilitatis statũ. aucto¬
ris siu dextera leuat᷑: Potest quoq dexterȩ no¬
mine filius designari: quia om̃ia ꝑ ipsũ facta
sunt: Oꝑi gͥ manuũ suarũ porrexit om̃ps ds̃

Expanded text:
sicuti est . Tunc ergo vocanti Deo veraciter respondebimus, sicuti est . Tunc ergo vocanti Deo veraciter respondebimus, quando ad summae incorruptionis jussum incorruptibipsa non valet, sed solius 400 omnipotentis Dei dono agitur ut ad tantam incorruptionis gloriam permutetur, recte Ac si patenter dicat: Idcirco creatura corruptibilis persistere ad incorruptionem potest, quia Dei omnipotentis manu erigitersistat, tenetur. Humana namque creatura, eo ipso quod creatura est, in semetipsa habet sub se defluere, sed a conditore suo homo accepit, ut et super se contemplatione rapiatur, et in seipso incorruptione teneatur. Creatura ergo ne sub se defluat, sed in incorruptione persistat, ad incommutabilitatis statum auctoris sui dextera levatur. Potest quoque dexterae nomine Filius designari: Quia omnia per ipsum facta sunt . Operi igitur manuum suarum porrexit omnipotens Deus
Abbreviated transcription (Latin):
cta ẽ ñ uolens. s ꝓpt̾ eum qui subiecit in spe:
quia et ipsa creatura liberabit᷑ a seruitute cor
ruptionis in libertatẽ głȩ filioꝵ dĩ. Scimus
enĩ qđ om̃is creatura ingemiscit et partu¬
rit usq adhuc Sc̃s gͦ uir incorruptionis suȩ¬
statũ desid̾ans: dicat. Cunctis dieb quib nc̃
milito: expecto donec ueniat imutatio mea
In qua ĩmutatione quid agat᷑ adiungit:
cuilibet dicim᷑: cũ eius factis congrua adin
uicẽ oꝑa reddimꝰ. In illa gͥ cõmutatione
uocat dñs. et respondet homo: quia ante
incorrupti claritatẽ incorruptus homo osten¬
dit᷑ pꝰ corruptionẽ: Nunc etenĩ quousq sub¬
diti corruptioni sumꝰ. auctori nr̃o minime
respondemꝰ quia dũ corruptio ab incorrup¬
tione longe ẽ similitudo apta nr̃e responsio¬
nis ñ ẽ: De illa uͦ ũnutatione scriptũ ẽ. Cũ
apparuerit similes ei erimꝰ: qm̃ uidebimꝰ eũ

Expanded text:
cta est non volens, sed propter eum qui subjecit in spe, cta est non volens, sed propter eum qui subjecit in spe, quia et ipsertatem gloriae filiorum Dei. Scimus enim quod omnis creatura ingemiscit, et parturit usque adhuc . Sanctus ergo vir incorruptionis statum desiderans, dicat: Cunctis diebus, quibus nunc milito, exspecto donec veniat immutatio mea. In qua immutatione quid agatur adjungit:cuilibet dicimur cum ejus factis congrua ad vicem opera reddimus. In illa igitur commutatione vocat Dominus, et respondet homo, quia ante incorrupti claritatem, incorruptus homo ostenditur post corruptionem. Nunc etenim quousque subditi corruptioni sumus, auctori nostro minime respondemus, quia dum corruptio ab incorruptione longe est, similitudo apta nostrae responsioni non est. De illa vero immutatione scriptum est: Cum apparuerit, similes ei erimus,
Abbreviated transcription (Latin):
da gratius roborent᷑. Uñ beatus iob cũ quasi du¬
bitantis uerba protulit dicens putas ne mortu¬
us homo rursũ uiuat: ilico sententiã suȩ certi¬
Qui gͥ ĩmutationẽ suã tanto desidio expec̾tat
quã sit de resurrectione certus insinuat: et cur¬
sũ uite p̾sentis quãtũ despiciat innotescit. qui
hunc militiã appellat Pmilitiã quippe ad fi¬
nẽ tendit᷑: et cotidie conclusionis t̾minus expe¬
ctatur. Cursũ itaq uitȩ huiꝰ despicit. et statũ
soliditatis requirit: qui ꝑ hoc qđ mutabilit̾
militat. ad ĩmutationẽ suã ꝑuenire festinat.
Iustis quippe in hac uita ipsa sarcina suę corrupt¬
onis oñosa ẽ: qđ uigilis defatigat. sõnus quenit᷑
ut uigiliarũ labor atq anxietas tẽꝑet᷑. S non¬
nũꝙͣ etiã sõnus occidit: fames corpꝰ atterit:
atq ut eius necessitas repellat᷑. cibi requirui᷑.
S sepe et cibi gͣuant: qui ad repellendũ debili¬
lus nequaꝗͣ diceret: Uanitati creatura subie¬

Expanded text:
da gratius roborentur. Unde beatus Job, cum quasi dubitantis verba protulit, dicens: Putasne mortuus homo rursum vivet? illico sententiam suae certiQui itaque immutationem suam tanto desiderio exspectat, quam sit de resurrectione certus, insinuat; et cursum vitae praesentis quantum despiciat, innotescit qui hunc miseriam appellat. Per malitiam quippe semper ad finem tenditur, et quotidie conclusionis terminus exspectatur. Cursum itaque vitae hujus despicit, et statum soliditatis requirit, qui per hoc quod mutabiliter militat, ad immutationem suam pervenire festinat. Justo quippe in hac vita ipsa sarcina suae corruptionis onerosa est. Quod vigiliae defatigant, somnus quaeritur, ut vigiliarum labor atqnunquam etiam somnus occidit, fames corpus atterit, atque ut ejus necessitas repellatur, cibi requiruntur. Sed saepe et cibi glus nequaquam diceret: Vanitati creatura subje
Abbreviated transcription (Latin):
et in ipsa subsistit. E quid t̾rȩ uł pulu̾is no¬
mine. nͥ peccator accipit᷑. cui uoce conditoris
dr̃ t̾ra escũ et in t̾ram ibis: uł certe sicut hab&
nr̃a tͦnslatio. puluis es. et in puluerẽ reũterise
Iusti gͣ radix in t̾ra senescit. et in pulũe truncꝰ
emorit᷑: quia apud corda p̃uoꝵ eius p̃dicatio de¬
specta. cunctisq uirib effẽta credit᷑: et in pul¬
u̾e truncꝰ emorit᷑: quia int̾ manus ꝑsequentiũ
corpꝰ illius cranimat᷑. Iuxta sapientie etenĩ uo

Expanded text:
et in ipsa subsistit? et quid terrae vel pulveris nomine nisi peccator accipitur? cui voce conditoris dicitur: Terra es, et in terram ibis, vel certe, sicut habet nostra translatio: Pulvis es, et in pulverem reverteris . Justi igitur radix in terra senescit, et in pulvere truncus emoritur, 395 quia apud corda pravorum ejus praedicatio despecta cunctisque viribus effeta creditur. Et in pulvere truncus emoritur, quia inter manus persequentium corpus illius exanimatur. Juxta Sapien
Abbreviated transcription (Latin):
inquietus: Itaq sic recede ab eo dr̃ ut intelligã
feriendo: Apte aut̃ subiungit᷑: donec optata
ueniat sicut mercennarii dies eiusz Mercenna¬
rius qnto longe ẽ a fine oꝑis: tanto et a retribu¬
tione mercedis: Ita uir quisq sc̃s in hac uita
positus dũ longe se ab exitu ultȩ p̃sentis conspi¬
cit: longe se eẽ ab ȩc̃nis gaudiis gemit Quidẽ
gͦ dicere recede paululũ ab eo ut quiescat. nͥ iã
Nagella uitȩ p̃sentis subtrahe: et bona ȩt̃nȩ qͥ¬
etis ostende: Uni etiã de ipsa quiete addit᷑. donec
optata sicut mercennarii dies uenit: qͣndo et̾̃nã
requiẽ ꝓ recõpensatione sui laboris acceꝑit. Qñ¬
tũ uͦ ad p̾sentis uitȩ speciẽ spec̾tat. adhuc beatus
iob humanũ genus multis miseriis repletũ qͣm
sit despectũ insinuat: qͣntũ q ipsa insensibilia
hunc p̃ire uideant᷑ narrat. cũ dicit. Bignũ ha

Expanded text:
inquietus? Itaque sic recede ab eo, dicitur, ut intelligas inquietus? Itaque sic recede ab eo, dicitur, ut intelligas feriendo. Apte enim subjungitur: Donec optata veniat, sicut mercenarii dies ejus. Mercenarius quanto longe est a fine operis, tanto et retributione mercedis. Ita vir quisque sanctus in hac vita positus, dum longe se esse ab exitu vitae praesentis conspicit, longe se esse ab aeternis gaudiis gemit. Quid est ergo dicere: Recede paululum ab eo, ut quiescat, nisi: jam flagella vitae praesentis subtrahe, et bona aeternae quietis ostende? Unde etiam de ipsa quiete additur: Donec namque homini optata sicut mercenarii dies venit, quando aeternam requiem pro recompensatione sui laboris acceperit. Quantum vero ad praesentis vitae speciem spectat, adhuc beatus Job humanum genus multis miseriis repletum quam sit despectum insinuat, quantumque ipsa insensibilia ipsum praeire videantur narrat, cum dicit: CAPUT IV
Abbreviated transcription (Latin):
repulsi. in uis iacem: Nemo enĩ ẽ qui tantũ uir¬
tutes apphendat qͣntũ desid̾at: quia om̃ipotens
ds̃ int̾iora discernens. ipsis sp̃ualib ꝓuectib mo¬
dũ ponit ut ex hoc homo qđ app̾hende conat᷑. et
ñ ualet: in illis se ñ eleuet quȩ ualet: Uñ ille qͦq
egregius p̃dicator qui raptus usq ad t̾ciũ clũ fu¬
erat paradisi archana penetrauerat. eẽ p̾reuela¬
tionẽ tͣnquillus atq intẽptatꝰ uolebat: s. quia
om̃ps ds̃ t̾minos constituit homini qͥ p̃t̾iri ñ po¬
terant. et eleuauit hunc ad cognoscenda sublimi¬
a. et reduxit it̾m ad infirma toleranda: ut modi
sui m̃suras aspiciens. dũ securitatẽ cõphendere
conaret᷑ et ñ posset. ne ꝑ elationẽ extra se iret. ꝑ
humilitatẽ cogeret᷑ intra semꝑ suos t̾minos redue
loco recede dr̃: uĩ flagelli amoue: Quis enĩ ualet
dõ recedente quiescere. cũ solus ipse sit requies:
et a quo quisq qͣnto longuis fuerit. fit tanto &

Expanded text:
in imis jacemus. Nemo enim est qui tantum virtutis apprehendat quantum desiderat, quia omnipotens Deus, interiora discernens, ipsis spiritalibus provectibus modum ponit, ut ex hoc homo quod apprehendere conatur, et non valet, in illis se non elevet quae valet. Unde ille quoque egregius praedicator, qui raptus ad tertium coelum fuerat, paradisi arcana penetraverat, esse post revelationem tranquillus atque intentatus non valebat . Sed quia omnipotens Deus terminos constituit homini, qui praeteriri non poterunt, et elevavit hunc ad cognoscenda sublimia, et reduxit iterum ad infirma toleranda, ut modi sui mensuram aspiciens, dum securitatem comprehendere conaretur, et non posset, ne per elationem extra se iret, per humilitatem cogeretur intra suos semper terminos redire. loco recede dicitur vim flagelli amove. Quis enim valet Deo recedente quiescere, cum solus ipse sit requies, et a quo quisque quanto longe fuerit, fit tanto et
Abbreviated transcription (Latin):
saluari dr̃: quia ꝑ effectũ bonoꝵ oꝑũ ꝑpetuȩ
saluti sotiat᷑. Nobiles gͦ sunt filii recta opa: igno¬
biles aut̃. facta ꝑu̾sa. & sepe homo agere quelibet
bona intentione nitit᷑: s tam̃ ꝓ multis quę sub¬
ripiunt eius acta apud om̃ipotentẽ dm̃ qualit̃
ignobiles filii eius. ñ intelliget: quia subtili era¬
mine discussa. utrũ approbent᷑ eius oꝑa an repben᷑
ignorat E hic gͦ homo in dolore laboris ẽ positus:
et illuc ducit᷑ in timore suspicionis Un adhuc
de ipso p̃sentis uitȩ labore subiungit᷑. Actam̃ ca

Expanded text:
salvari dicitur, quia per effectum bonorum salvari dicitur, quia per effectum bonorum rationem. Nobiles ergo sunt filii recta opera facientes, ignobiles autem facta perversa. Et saepe homo agere quaelibet bona intentione nititur, sed tamen pro multis quae subrepunt, ejus acta apud omnipotentem Deum qualiter ignobiles, non intelligit, quia, subtili examine discussa, utrum approbentur ejus opera an reprobentur ignorat. Et hic ergo homo in dolore laboris est positus, et illuc ducitur in timore suspicionis. Unde adhuc de ipso praesentis vitae labore subjungitur: CA
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ quo loco habeant᷑ ignorant: ita mortui ui¬
ta in carne uiuentiũ pꝰ eos qualit̃ disponat᷑ ne¬
scuint: quia et uita sp̃s longe ẽ a uita carnis:
et sicut corꝑca atq incorꝑea diu̾sa sunt gen̾e:
ita etiã distincta cognitione. Qđ tam̃ de ani¬
mab scĩs sentiendũ ñ ẽ: quia quȩ intus om̃ipo¬
tentis dĩ claritatẽ uident. nullomꝰ credendũ ẽ
quia sit foris aliqͥd qđ ignorent. S carnales qͥq
qui amorẽ p̃cipuũ filiis impendunt: hoc eos
beatus iob nescire p̾modũ asserit. qđ hic uehe¬
m̃t̾ amauert̃: ut suie nobiles siuie sint ignobi¬
les filii nesciant. quoꝵ eos semꝑ cura fatigabat:
Qđ̃ tam̃ si intelligi sp̃ualit̾ debet. ñ incongrue
filioꝵ nomine oꝑa designant᷑: sic̃ de muliere
paulus dix̃ quia salua eric ꝑ filioꝵ gen̾ationẽ
Neq enĩ mulier quȩ continentiȩ studens. neq̃ꝗ.
filios gen̾at. salua ñ erit: s ꝑ gen̾ationẽ filioꝵ

Expanded text:
ui vitam in carne viventium post eos qualiter disponatur nesciunt, quia et vita spiritus longe est a vita carnis. Et sicut corporea et incorporea diversa sunt genere, ita etiam distincta cognitione. Quod tamen de animabus sanctis sentiendum non est, 280 quia quae intus omnipotentis Dei claritatem viquia foris sit aliquid quod ignorent. Sed carnales quique, quia amorem praecipuum filiis impendunt, hoc eos beatus Job nescire postmodum asserit quod hic vehementer amaverunt, ut sive nobiles, sive ignobiles sint filii nesciant, quorum eos semper cura fatigabat. Quod tamen si intelligi spiritaliter debet, non incongrue filiorum nomine opera designantur; sicut de muliere Paulus dicit: Quia salva erit per filiorum generationem . Neque enim mulier quae, continentiae studens, nequaquam filios generat salva non erit, sed per generationem filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
litterã patet. debemꝰ sensũ ad int̾iora reducere: se
qualit᷑ hȩc uxta sp̃m intelligi debeant ꝑscruta¬
ri. In scriptura etenĩ sacra ligni nomine crux ali
qndo aliqndo uir iustus. aut etiã iniustus: aliqũ¬
uͭ incarnata dĩ sapientia figurat᷑: Crux etenĩ

Expanded text:
litteram patet, debemus sensum ad interiora reducere, et qualiter haec juxta spiritum intelligi debeant perscrutari. In Scriptura etenim sacra ligni nomine aliquando crux, aliquando vir justus, aut etiam injustus, aliquavero incarnata Dei sapientia f
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa gͥ fallax quia temp̃ mortis in notuit. quo uir
ille mori merebat᷑: nec dñica statuta conuulsa
siuit: quia ut ex largitate dĩ anni uite cresceret̃.
hoc quoq ante scła p̃fixũ fuit: atq spaciũ uite
qđ iiopinate foris ẽ ad ditũ. sine augm̃to p̃scien

Expanded text:
 fallax, quia tempus mortis innotuit, quo vir ille mori merebatur, nec Dominica statuta convulsa sunt, quia ut ex largitate Dei anni vitae crescerent, hoc quoque ante saecula praefixum fuit, atque spatium vitae, quod inopinate f
Abbreviated transcription (Latin):
pendere Ex his enĩ que manentia intus aspici¬
unt: foris fugam rerũ labentiũ subtilius atten¬
dunt: Un beatus iob cũ de lapsu humani tẽꝑis
sententiã ꝓtulisset dicens. homo natus de mu¬
liere breui iuuens temꝑe. et rursũ. et fugit ue¬
lut umbra et nũꝗ̃ in eodẽ statu ꝑmanet: adhuc

Expanded text:
pendere. Ex his enim quae manentia intus aspiciunt, foris fugam rerum labentium subtilius attendunt. Unde beatus Job, cum de lapsu humani temporis sententiam protulisset, dicens: Homo natus de muliere, brevi vivens tempore. Et rursum: Et fugit velut umbra, et nunquam in eodem statu permanet
Abbreviated transcription (Latin):
quia in iuuentute sua se peccasse ñ inuenit:
adolescentiȩ facta ꝑtimescit: S sciendũ ẽ. qͥd
sicut in corꝑe. ita sunt etiã increm̃ta etatis
inm̃te: ꝓma quippe hominis ȩtas infantia ẽ.
cũ et si innocent̾ uiuit: nescit tam̃ fari in no¬
centiã quã habet: Ac deinde pueritia sequis
in qua iã ualet dicere qđ uult Cui suchedit ad¬
olescentia: quȩ uidelicet pͥma ẽ etas in oꝑatio¬
ne: Quã iuuentus seqtuit᷑ scilicet apta forti
tudini: ac p̾modũ senectus. etiã ꝑ tempꝰ iam
congrua maturitati: Quia gͥ pͥmã ȩtatẽ apiã
bonis actib adolescentiã diximꝰ. ⁊ iusti uiri cũ il
magna m̃tis matitate ꝓficiunt. ñnũquam ad
memoriã actionũ suarũ initiũ reducunt. seq
tantũ de sius pͥmordiis rep̃hendunt. qntũ ex
guitate m̃tis altius ꝓfecerunt: quia eo indiscre¬
tos se fuisse inueniunt. quo discretionis arcẽ pꝰ¬

Expanded text:
quia in juventute sua se peccasse non invenit, quia in juventute sua se peccasse non invenit, adolescentiae facta pertimescit. Sed sciendum est quia sicut in corpore, ita sunt etiam incrementa aetatis in mente. Prima quippe hominis aetas infantia est, cum etsi innocenter vivit, nescit tamen fari innocentiam quam habet. Ac deinde pueritia sequitur, in qua jam valet dicere quod vult; cui succedit adolescentia, quae videlicet prima est aetas in operatione; quam juventus sequitudini; ac postmodum senectus, etiam per tempus jam congrua maturitati. Primam aetatem aptam bonis actibus adolescentiam novimus; et justi viri, cum in magna mentis maturitate proficiunt, nonnunquam ad memoriam actionum suarum initium reducunt, seque tantum de suis primordiis reprehendunt, quantum ex gravitate mentis altius profecerunt, quia eo indiscretos se fuisse inveniunt, quo discretionis arcem po
Abbreviated transcription (Latin):
iulũ roboratꝰ ẽ homo: quia hic uiuendi uireᷤ
ad modicũ accepit. ut in ꝑpetuum tͣnseat. ubi
eius uitã t̾minꝰ ñ concludat:. S in hac breui¬
tate ubi roboratꝰ ẽ. colligit. uñ in ꝑpetuitatẽ
ueniat: uł ut semꝑ gaudeat. uł ut suscepta
supplicia ñ euadat: Qui ꝓ eo qđ paululũ robo¬
ratus ẽ ut in ꝑpetuũ tͣnscat: apte mox subdit᷑
Emittit᷑ uͦ: quia ab his que uolens tenuit. tͣnsire
ad ȩt̾na cogit᷑ nolens Cũq ad illa ꝑducit᷑. hȩc quȩ
dui cogitata tenuit. qualit se se habitura sint.
relicta nescit. Uñ et addit᷑. Siue nobiles fue

Expanded text:
ulum roboratus est homo, quia hic vivendi vires ad modicum accepit ut in perpetuum transeat ubi ejus vitam terminus non concludat. Sed in hac brevitate ubi roboratus est colligit unde in perpetuitate inveniat, vel ut semper gaudeat, vel ut suscepta supplicia non evadat. Qui pro eo quod paululum roboratus est ut in perpetuum transeat, apte mox subditurEmittitur vero, quia ab his quae volens tenuit transire ad aeterna cogitur nolens; dumque ad illa perducitur, haec quae diu cogitata tenuit qualiter sese habitura sint relicta nescit. Unde et additur. CAPUT XXI  Ve
Abbreviated transcription (Latin):
iudicarem᷑: eo tc̃ dñs saluator inuenit᷑. quo nc̃ ꝑ
timore dñi peccatũ nr̃m a nob̾met ipsis redargu¬
it᷑. Uñ electi quiq culpis suis nũꝗ̃ sciunt parcere:
ut possint culparũ udicẽ placatũ inuenire E
uere eũ pꝰmodii inuenire saluatorẽ credunt: qͣm
districte modo iudicẽ metuunt Nam qͥ sibi nẽ
in culpa parcit: ei pꝰmodũ in pena ñ parcit᷑. Dicat¬

Expanded text:
ici: Eo tunc Dominus salvator invenitur, quo nunc prae timore Domini peccatum nostrum a nobismetipsis redarguitur. Unde electi quique culpis suis nunquam sciunt parcere, ut possint culparum judicem placatum invenire: et vere eum postmodum invenire Salvatorem credunt, quem districte modo judicem metuunt. Nam qui sibi nunc in culpa parcit, ei postmodum in poena non parcitur. C
Abbreviated transcription (Latin):
ue sit quia multa cogitant᷑: qđ pͥuatꝰ ẽ int̾no
lumine. ettap̃ in hac uita dui uult ꝑpeti ce¬
citatẽ suã: quid hoc aliud quã de pęna nr̃a
nata iniseria ẽ: S quia qͣuis diu hic stare de¬

Expanded text:
ve sit quia multa cogitantur; quod privatus est interno ve sit quia multa cogitantur; quod privatus est interno lumine, et tamen in hac vita diu vult perpeti caecitatem suam; quid hoc aliud quam de poena nostra nata miseria e