comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meos. & refugium meum ad relinquendos. tu mͥ
es. E propt᷑ nomen tuũ dux mͥ eris &. enutries
me. Et ut ꝑ me innotescas om̃ibus gentib. ꝑ om¬
nia sequar uoluntatem tuam: &. paulatim mͥ
aggregatis scĩs atimplebis corpus meum. & per¬
diis istis: quas occultauerunt mͥ. Qm tu es pro
rus. Redemisti me d̾ne ds ueritatis. Dicat & po¬
pulus redemptus passione dm̃ sui: &. lȩtus clari.¬
ficatione capitis sui. Redemisti me duẽ d̾s ueri¬
Octisti obseruantes falsam beatitudinem scłi.:
in tua miscdia. Exultabo & iocundabor in tua
miscłia: quȩ me non fallit. Quia respexisti hu¬
qua me uanitati in spe subiecisti. Saluam fecisti
de necessitatib animam meam. Saluam fecisti
de necessitatibus timoris animam meã: ut tͥ cari¬
inimici. Nec conclusisti me. ut non haberẽ adi¬
tum respirandi in libertatem: & darer in sempi¬
ternam potestatem cdiaboli. cupiditate uite
huius in laqueantis & morte terrentis. Statinsti

Expanded text:
meos, et refugium meum ad relinquendos tu mihi meos, et refugium meum ad relinquendos tu mihi es. Et propter nomen tuum dux mihi eris, et enutries me: et ut per me innotescas omnibus gentibus, per omnia sequar voluntatem tuam, et paulatim mihi aggregatis sanctis adimplebis corpus meum, et perdiis istis, quas occultaverunt mihi. Quoniam tu rus. Redemisti me, Domine Deus veritatis. Dicat et populus redemptus passione Domini sui, et laetus clarificatione capitis sui: Redemisti me, Domine Deus veriOdisti observantes vanitate8. vers. 8 Exsultabo, et jucundabor in tua misericordia: quae me non fallit. Quia respexisti huqua me vanitati in spe subjecisti. Salvam fecisti de necessitatibus animam meam: salvam fecisti de necessitatibus timoris animam meam, ut tibi charii me in manus inimici: nec conclusisti me, ut non haberem aditum respirandi in libertatem, et darer in sempiternam potestatem diaboli, cupiditate hujus vitae illaqueantis, et morte terrentis. Statuisti
Abbreviated transcription (Latin):
N finem psalmus ipsi dauid psalmo. axa.
ex tasis. In finem psalmus ipsi dauid: mediatori
manu forti & in ꝑsecutionibus. Nam & extasis quȩ
addita est titulo excessum m̃tis significat: quȩ fit
uel pauore uel reuelatione. Sed in hoc psalmo
pauor maxime apparet ꝑturbati popłi łi ꝑiẽcu¬
tione om̃ium gentium: & defectu ꝑ orbem fidei.
Sed prior loquitur ipse mediator. deinte redẽp-¬
tus sanguine ipsius popłs grãs agit: ad extre¬
mum ꝑturbatut dui loquitui. Qđ ad extasĩ
pertinet. Prophetȩ uero ipsius persona bis
interponitur: prope finem arin fie.
erue me. & exime me. Et in tua iusticia erue
me de fouea mortis: & exime me de numero
exaudi: praximus mͥ. Accelera ut eximas me.
Nec differas in finẽ scłi sicut om̃ium credenti¬
um mͥ. segregationem meã a peccatoribus. E sto
mͥun dm protectorem Protector ds mͥ esto.
Et in domum refugii ut saluuum me facias. Et
tamquam domus quo refugiens saluus fiam.
Quia fortitudo mea ad tolerandos ꝑsecutores

Expanded text:
n finem, Psalmus ipsi David ecstasis. 1. vers. 1. In finem Psalmus ipsi David, mediatori manu forti in persecutionibus. Nam et ecstasis, quae addita est titulo, excessum mentis significat, quae fit vel pavore, vel aliqua revelatione. Sed in hoc psalmo pavor maxime apparet perturbati populi Dei persecutione omnium gentium, et defectu per orbem fidei. Sed prior loquitur ipse mediator: deinde redemptus sanguine ipsius populus gratias agit: ad extremum perturbatus diu loquitur, quod ad ecstasim pertinet: Prophetae vero ipsius persona bis interponitur, prope finem, et in finerue me, et exime me: et in tua justitia erue me de fovea mortis, et exime me de numero exaudi, proximus mihi. Accelera ut eximas me: ne differas in finem saeculi, sicut omnium credentium mihi, segregationem meam a peccatoribus. Esto mihi in Deum protectorem: protector Deus mihi esto. Et in domum refugii, ut salvum me facias: et tanquam domus, quo refugiens salvus fiam. quia fortitudo mea ad tolerandos persecutores
Abbreviated transcription (Latin):
situm ẽ. sed transsiliens eosͦ Cranssiliendo
enim cantat: cantandone transilit Siue
transsiliendo cantet. siue cantando transsiliat.
transsilientis tam̃ canticum paulo ante can-¬
tauimus: utrum & nos transsilientes uide.¬
rit d̾s. eui cantauimus. Sed siquis transsili¬
ens cantauit. gaudeat se ẽẽ qđ cantauit.
Siquis autẽ terrȩ adhuc inherens canta¬
uit.: oportet esse quod cantauit. Iuosda eni
inherentes humo. curuatos in terram. ea
quȩ ima sunt cogitantes. in rebus transeun¬
tibus spem ponentes. transsilit iste: qui uo¬
catur transsiliens eos. Quos eniͣ transsiliui.
nisi remanentes. Nostis quosdam psalmos

Expanded text:
situm est; sed, Transiliens eos. Transiliendo enim cantat, an cantando transilit? Sive transiliendo cantet, sive cantando transiliat, transilientis tamen Canticum paulo ante cantavimus: utrum et nos simus transilientes, viderit Deus cui cantavimus. Sed si quis transiliens cantavit, gaudeat se esse quod cantavit: si quis autem terrae adhuc inhaerens cantavit, optet esse quod cantavit. Quosdam enim inhaerentes humo curvatos in terram, ea quae ima sunt cogitantes, in rebus transeuntibus spem ponentes, transilivit iste qui vocatur Transiliens eos. Quos enim transilivit, nisi remanentes? 2. Nostis quosdam psalmos
Abbreviated transcription (Latin):
salus mea. quem timeboꝰ
Dñs michi & noticiã sui
&. salute m dabit. Quis
me auferet ei. Dñs pro¬
tector uite meȩ. A quo
trepidabo: Dñs repellet
om̃s impetus &. insictias
hostis mei. A nullo trepidabo. Dum appropin.

Expanded text:
aris meus, quem timebo? Dominus mihi et notitiam sui et salutem dabit, quis me auferet ei? Dominus protector vitae meae, a quo trepidabo? Dominus repellet omnes impetus et insidias hostis mei, a nullo trepidabo. 2. vers.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsapientiam. Nam septem sunt etia beatitudins
gratus. quos in eode sermone quẽ habuit ui monte
dns exequit᷑ cata matheum. Beati pauꝑes spũ. beati
mites. beati lugentes. beati qͥ esuriunt &. fitiunt
iusticiam. beati misericordes beati mundicordes:
beati pacifici. De quib sententiis septem: totum
illum sermonem ꝓlixum productum eẽ animad¬
uerti potest. Nam octaua ubi dictum ẽ beati qͥ
ꝑsecutionem patiunt᷑ propt᷑ iusticiam. ipsum
ignem significat: quo septemplicit᷑ probatur ar¬
gentum. Qui sermo eũ terminatus eẽt: dictũ
est. E rat enim docens eos tamꝗ. potestatem ha¬
bens non tamꝙ seribȩ eoꝵ: qđ ꝑtinet ad id qđ¬

Expanded text:
per sapientiam . Nam septem sunt etiam beatitudinis per sapientiam . Nam septem sunt etiam beatitudinis gradus, quos in eodem sermone quem habuit in monte Dominus exsequitur κατὰ Matthaeum: Beati pauperes spiritu, beati mites, beati lugentes, beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, beati misericordes, beati mundo corde, beati pacifici : de quibus sententiis septem totum illum sermonem prolixum dictum esse animadverti potest; nam octava, ubi dictum est, Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, ipsum ignem significat, quo septempliciter probatur argentum. Qui sermo cum terminatus esset, dictum est, Erat enim docens eos tanquam potestatem habens, non tanquam Scrib
Abbreviated transcription (Latin):
te significant᷑. in sermone suo spem ponentes ad¬
riam mopum & gemitum pauꝑum. nc̃ exurgam
dicit dns. Ita enim suum popłm ipse dns in euan¬
gelio miseratus ẽ: qd rectorem non haberet. cũ
bene posset obtemperare. Unde etiam dicit.
panperes id ẽ inopia & pauꝑtate bonoꝵ spiritalium
egentes. filium suum dignatus ẽ mittere. Inde antẽ
Ponam in salutari. Non chiarit qͥd ponat. Sed in
ligitur in illo posuisse: qđ ad miseriam inopum
auferendam. ⁊ consolandum gemitũ pauperum
ꝑtinet. fidutialiter agam in eo. Scđm illud in
casta. Hȩc ꝑsona ipsius ꝓpħȩ est. ȩloquia dñ ȩloqͥ
casta. Casta dicit. sine corruptione simulationis.
Multi enim prȩdicant ueritatem non caste: quia
uendunt illam prȩcio commoditatum huiꝰ sȩculi.
ñ caste. Argentum igne eraminatũ terre. Ipsa e¬
loquia dñ. ꝑ tribulationes probata peccatoribus
Purgatum septuplum. Per timorem dei. ꝑ pietatem.
ꝑseientiam ꝑ fortitudnẽ. ꝑ consiliũ. ꝑ intellectum.

Expanded text:
tae significantur, in sermone suo spem ponentes adriam inopum et gemitum pauperum, nunc exsurgam, dicit Dominus: ita enim populum suum ipse Dominus in Evangelio miseratus est, quod rectorem non haberet, cum bene posset obtemperare. Unde etiam dictum pauperes, id est, inopia et paupertate bonorum spiritualium egentes, Filium suum misiPonam in salutari. Non dixit quid ponat; sed in ligitur in illo posuisse quod ad miseriam inopum auferendam et consolandum gemitum pauperum pertinet. Fiducialiter agam in eo; secundum illudcasta. Haec persona ipsius Prophetae est. Eloquia Domini, eloquia casta: casta dicit, sine corruptione simulationis. Multi enim praedicant veritatem non caste, quia vendunt illam pretio commoditatum hujus saeculi: nuntiarent non caste . Argentum igne examinatum terrae. Ipsa eloquia Domini per tribulationes probata peccatoribus. Purgatum septuplum: per timorem Dei, per pietatem, per scientiam, per fortitudinem, per consilium, per intellectum,
Abbreviated transcription (Latin):
.&. in superbis prȩferuntur honoribus atq in his
exultant. Nos autẽ in nomine dm̃ dei nr̃i exulꝰ¬
tabimus. Nos autem spem figentes in ȩterns. ne
ipsi rerum temporalium cupiditate obligati sunt.
tuneutes parcere dño ne a romanis ꝑderent locũ.
& irruentes in lapidem offensionis &. petrã sean¬
dali. de spe cȩlestt ceciderunt. Quib cȩcitas ear
parte isrł facta ẽ ignorantibus dei iusticiã. ꝙ su¬
am uolentib constituere. Nos uͦ refurreximus. &
erecti sumus. Nos uͦ ut popłs gentium intraret.
de lapidib excitati filii abrabam. qui nͣ sectabam
iusticiam apprehendimus eam . a. surrexumis. nec
uiribus nr̃is. sed ꝑ fidem iustificati erecti sumus.
Dñe saluum fac regem. Ut ipse qui nobis prelian¬
di exemplum passione monstrauit: offerat etiam
sacrificia nr̃a sacerdos excitatus a mortins. & in cę.¬
lo constitutus. Et eraudi nos in die. qua inuocaue¬
rimus te. Qm̃ pro nobis offeres te: a exandi nos
ui die qua inuocauerimus te. Explicit trac¬

Expanded text:
i superbis praeferuntur honoribus, atque in his exsultant. Nos autem in nomine Domini Dei nostri exsultabimus: nos autem spem figentes in aeternis, nederunt, etc. Ipsi rerum temporalium cupiditate obligati sunt: timentes parcere Domino, ne a Romanis perderent locum, et irruentes in lapidem offensionis et petram scandali, de spe coelesti ceciderunt, quibus caecitas ex parte facta est , ignorantibus Dei justitiam, et suam volentibus constituere. Nos autem surreximus et erecti sumus. Nos vero ut populus gentium intraret, de lapidibus excitati filii Abraham , qui non sectabamur justitiam, apprehendimus eam: et resurreximus, nec viribus nostris, sed per fidem justificati erecti sumus . 10. Domine, salvum fac regem. Ut ipse qui nobis praeliandi exemplum passione sua monstraverit, offerat etiam sacrificia nostra sacerdos excitatus a mortuis, et in caelo constitutus . Et exaudi nos in die qua invocaverimus te. Quoniam nobis offeres te, Exaudi nos, in die, qua invocaverimus te. 91
Abbreviated transcription (Latin):
dei gaudere uob̾cũ:
& in illo uos saluta¬
re. qui ẽ nrͣm adiu¬
torium salutare.
Quod gͦ dn̾s dat au¬
dite per nos: & in illo exultate nobiscum

Expanded text:
Dei gaudere vobiscum, et in illo vos salutare, qui est nostrum adjutorium et salutare. Quod ergo Dominus dat, audite per nos, et in illo exsultate nobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
psalmum ex ꝑsona xꝑi acei.¬
piendum persua det quod
dictum ẽ. Ego dormiui et
somnum cępi. ⁊ resurrexi.
qm̃ dns suscepit me. Magis enim hoc ad passio¬
nem & resurrectionem cłni congruenter ionat.
quam ad illam historiam in qua dauid scribit᷑
fugisse a facie bellantis aduersum sei filii sui
mirum si filius eius impius significatur discipłs
impius qui eum tractidit. a cuius facie fugisset:
quamquã historice possit accipi. quando illo disce.¬
dente secessit eũ cȩteris in montẽ. tam en spirita.¬
liter quando mentem uidę filius dei id ẽ uirtꝰ
s sapientia dei deseruit. cum eum diabolus
pentus inuasit in eo qđ scriptum ẽ & intrauit
dtiabolus in cor eius. bene accipitur a facie eiꝰ
fugam eẽ in hoc psalmo appellatum celeritatis
causa arbitror. Suod uerbo etiam tni significat᷑
dicentis. Qđ facis. eito fac. Loquimur etiam sic
in consuetudine: ut dicamus. fugit me. qđ in
mentem ñ uenit. E t de homine ioctissimo di¬

Expanded text:
i accipiendum persuadet quod dictum est: Ego dormivi, et somnum cepi: et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me. Magis enim hoc ad passionem et resurrectionem Domini congruenter sonat, quam ad illam historiam in qua David scribitur fugisse a facie bellantis adversum se filii sui mirum si filius ejus impius, significatur discipulus impius qui eum tradidit. A cujus facie fugisse quanquam historice possit accipi, quando illo discedente secessit cum caeteris in montem; tamen spiritualiter, quando mentem Judae Filius Dei, id est virtus et sapientia Dei, deseruit, cum eum diabolus penitus invasit, in eo quod scriptum est, Et intravit diabolus in cor ejus , bene accipitur a facie ejusfugam esse in hoc psalmo appellatum celeritatis causa arbitror; quod verbo etiam Domini significatur dicentis: Quod facis, cito fac . Loquimur etiam sic in consuetudine, ut dicamus: Fugit me, quod in mentem non venit; et de homine doctissimo di
Abbreviated transcription (Latin):
iuersa sunt genera prophetiȩ. &
proinde cuius hȩc uax. uel in qua
ꝑsona proprie dictum sit. aut cur
titulum ñ habeat requiramus.
Centũ itaq &. qͥnquaginta psal¬
mos esse. nulla dubitatio ẽ. Et qui psalmus
quotus sit. uel ã quo recitatus sit: titulorum
insc riptione ostentitur. Non enĩ om̃s psal¬
mi.a dauid editi sunt. Ipse enun dauid ex omni
asaph. eman. ethan. iditum. Et iu qu̾e cũq diuinꝰ
sp̃s intrasset. hẏmnũ deo caneret. Dauid gͦ solus.
nouem psalmos ore ꝓprio cecuit. Reliqui autem.
ab illis. iiͤi. pͥncipib nixta tituloꝵ inscriptiones
habeat titub inscriptionẽ : el a quo fuerit recitatus.

Expanded text:
Diversa sunt genera prophetiae: et proinde cujus haec vox, vel in qua persona proprie dictum sit, aut cur titulum non habeat, requiramus. Centum itaque et quinquaginta Psalmos esse, nulla dubitatio est, et qui Psalmus quotus sit, vel a quo recitatus sit, titulorum inscriptione ostenditur. Non enim omnes Psalmi a David editi sunt. Ipse enim David ex omni Asaph, Eman, Ethan, et Idithun, ut in quemcumque divinus Spiritus intrasset, hymnum Deo caneret. David ergo solus novem psalmos ore proprio cecinit: reliqui autem ab illis quatuor principibus, juxta titulorum inscriptionem, os solus non habeat tituli inscriptionem, vel a quo fuerit recitatus.
Abbreviated transcription (Latin):
finem querit satietatis & ꝑfectionis. Et ille:
tanto inqͥt tempore uobiscũ sum & ñ cognoristis
me. Philippe. qͥ uidet me. uidet & patrem. In
illo gͦ habemꝰ patrẽ. qͥa ipse i patre & pater
in ipso. & ipse ⁊ pater unũ sunt. Qͥd igitur hic¬

Expanded text:
finem quaerit satietatis et perfectionis. Et ille, finem quaerit satietatis et perfectionis. Et ille, tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui videt me, videt et Patrem . In illo ergo habemus Patrem, quia ipse in Patre, et Pater in ipso, et ipse et Pater unum sunt . 2.
Abbreviated transcription (Latin):
Ille qͥ in caluariȩ loco crucifixus est. nostis qͥa
uelũ discidit: ut tẽpli secreta patescerent. Pro¬
inde qͥa crux dm̃ nr̃i clquis fuit qua clausa ape¬
rirentur: credamꝰ adfutur ũ eũ uobis. ut et
ista occulta reuelent᷑. In finem enĩ quod habet:
semper xp̃m intelligere debemꝰ. Finis enĩ legis
xp̃c. ad iustitiam omi credenti. Finis aut̃ dici¬
tur. ñ qͥa consumit s qͥa perficit. Nã et fini¬
tum cibũ dicimꝰ qͥ manducabat᷑. et finitam
tunicã quę texebatur. Illud ad consũptionẽ:
hoc ad perfectionẽ. Quia gͦ ultra qͦ tendamꝰ
non habemꝰ cũ ad xp̃m peruenerimꝰ: ipse cur¬
sus nr̃ finis dicit᷑. Nec putare debemꝰ qͥa cũ
ad ilũ peruenerimꝰ aliqͥd amplius debemꝰ
niti. ut ad patrẽ perueniamꝰ. Hoc enĩ puta¬
uit & philippus. cũ ei dixit. Dnẽ ostende nobis
patrẽ & sufficit nobis. Cũ dicit sufficit nobis:

Expanded text:
ipse qui in Calvariae loco crucifixus est, nostis quia ipse qui in Calvariae loco crucifixus est, nostis quia velum discidit, ut templi secreta patescerent . Proinde quia crux Domini nostri clavis fuit, qua clausa aperirentur; credamus adfuturum eum nobis, ut ista occulta revelentur. In finem quod habet, semper Christum intelligere debemus. Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti . Finis autem dicitur, non quia consumit, sed quia perficit. Nam et finitum cibum dicimus qui manducabatur, et finitam tunicam quae texebatur: illud ad consumptionem, hoc ad perfectionem. Quia ergo ultra quo tendamus non habemus, cum ad Christum pervenerimus, ipse cursus nostri finis dicitur. Nec putare debemus, quia cum ad illum pervenerimus, aliquid amplius debemus niti ut et ad Patrem perveniamus. Hoc enim putavit et Philippus, cum ei dixit: Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Cum dicit, sufficit nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut notissima loqͥmur in qͥb immorari ñ de¬
bemus: qͥa ea quȩ scitis breuiter cõmemorari de¬
bent. filios chorȩ nos in telligamꝰ. Cõmemoro enĩ
uos scientes. chorȩ interpretari caluitiũ. dñmq¬
sibi multos tanꝗͣ illud granũ. qͦd nͥ mortificatũ
esset solũ remaneret. s eos qͥ adducti st̃ appella¬
tos filios chorȩ. Hoc in misterio. Cȩterũ fuerũt
nescio qͥ filii chorȩ illo tẽpore: qͥndo ista canta¬
bant᷑. S sp̃c nos uiuificare debet. ñ lit̾era uela¬
re. Nos gͦ intelligamꝰ. Et uidete si ea qͦ sequnt᷑
id ẽ quȩ habet psalmi ipse contextꝰ congruunt
nobis: & inuenimꝰ hic nos si tamen inhereamus
mẽbris eiꝰ cuius corporis caput in cęlo ẽ. ex
illa passione asscendens: uit eos qͥ in humilitate
iacebant secũ in ubertatẽ adducat. fructũ fe¬
rentes in tolerantia. Dictũ est autẽ. Infinẽ pro
occultis. filiis chore psalmꝰ. Occultũ est gͦ. S ĩpse

Expanded text:
sicut notissima loquimur, in quibus immorari non debemus: quia ea quae scitis, breviter commemorari debent. Filios Core nos esse intelligamus. Commemoro enim vos scientes, Core interpretari Calvitium; Domisibi multos, tanquam illud granum, quod nisi mortificatum esset, solum remaneret ; et eos qui adducti sunt, appellatos filios Core: hoc in mysterio. Caeterum fuerunt nescio qui filii Core illo tempore, quando ista cantabantur : sed spiritus nos vivificare debet, non littera velare . Nos ergo hic intelligamus, et videte si ea quae sequuntur, id est, quae habet psalmi ipsius contextus, congruunt nobis: et invenimus hic nos, si tamen inhaeremus membris ejus, cujus corporis caput in coelo est, ex illa passione ascendens, ut eos qui in humilitate jacebant, secum in ubertate adducat, fructum ferentes in tolerantia. Dictum est autem: In finem pro filiis Core, pro occultis, Psalmus. Occultum est ergo; sed ille
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ uitȩ sustentaculũ necessaria. omino aliua
refugiũ non debet esse xp̃iano quã saluator eꝰ.¬
quã deus eiꝰ. qͦ cũ confugerit fortis sit. Non enĩ
in se fortis erit aut sibi ipse fortitudo erit: sed
ille illi fortitudo erit. qͥa refugiũ eius factꝰ ẽ.
Uerũtamen km̃i inter om̃es tribulationes aniox
humane nulla ẽ maior tribulatio: quã consci¬
entia delictoꝵ. Namq si ibi uulnꝰ ñ sit. sanũq
sit intus hominis qͦd conscientia uocat᷑. ubicũꝙ
alibi passus fuerit tribulationes. illuc confugi
bulationes: Fugiet ab agro ad cuntatẽ. a pub¬
lico ad aomũ: a domo in cubiculũ. & seqͥtur
tribulatio a cubiculo. Iao qͦ fugiat ñ habet. nͥ
in interius cubile suũ. Porro si ibi tumultus ẽ.
si fumꝰ iniqͥtatis. si flamina sceleris. ñ illuc po¬
test confugere. Pellit᷑ inde.s cũ inde pellitir

Expanded text:
hujus vitae sustentaculum necessaria, omnino aliud hujus vitae sustentaculum necessaria, omnino aliud refugium non debet esse quam Deus ejus, quo cum confugerit, fortis sit. Non enim ipse in se fortis erit, aut sibi ipse fortitudo erit; sed ille illi fortitudo erit, qui refugium ejus factus est. Verumtamen, carissimi, inter omnes tribulationes humanae animae, nulla est major tribulatio quam conscientia delictorum. Namque si ibi vulnus non sit, sanumque sit intus hominis quod conscientia vocatur; ubicumque alibi passus fuerit tribulationes, illuc confugiebulationes? Fugiet ab agro ad civitatem, a publico ad domum, a domo in cubiculum, et sequitur tribulatio. A cubiculo jam quo fugiat non habet, nisi in interius cubile suum. Porro si ibi tumultus est, si fumus iniquitatis, si flamma sceleris, non illuc potest confugere: pellitur inde; et cum inde pellitur
Abbreviated transcription (Latin):
quȩdã refugia ubi ñ est
uirtus: qͦ quisq cũ confu¬
gerit magis infirmatur
quã confirmat᷑. Cũ fugis
uerbi grã ad aliquẽ in scło magnũ. ut facias
tibi potentẽ amicũ: refugiũ uidetur. Tanta
enĩ huius scłi incerta st̃. & ita potentiũ ruinȩ¬
cotidianȩ crebrescunt: ut cũ ad tale refugiũ
perueneris. plus ibi timere incipias. Autea eñi
cause tuȩ tantũ timebas: cũ uero ad talem
confugeris & de illo tͥ timebis. Multi enĩ cuoi
ad talia refugia confugissent. cadentib illis
ad qͦs confugerunt & ipsi quȩsiti st̃ quos ne¬
mo quȩreret si ñ ad talia confugissẽt. Non ẽ
refugiũ nr̃m tale: s refugiũ nr̃m uirtus ẽ.
Cũ illuc confugerimꝰ: firmi erimꝰ. Adiutor
in tribilationib gͦ inuenerunt nos nimis. Mul¬
dȩ st̃ tribulationes: & in om̃ĩ tribulatione
ad dñm confugiendũ est. Siue sit tribulatio
in re familiari. siue sit in salute corporis siue
de periculo carissimoꝵ siue de aliqua re. ad

Expanded text:
quaedam refugia, ubi non est virtus, quo quisque cum fugerit, magis infirmatur, quam confirmatur. Cum fugis verbi gratia ad aliquem in seculo magnum, ut facias tibi potentem amicum, refugium videtur. Tanta tamen hujus seculi incerta sunt, et ita mala potentium quotidie crebrescunt, ut cum ad tale refugium confugeris, plus ibi timere incipias. Antea enim caussae tuae tantum timebas: cum ad talem refugeris, et de illo timebis. Multi enim cum ad talia refugia confugissent, cadentibus illis ad quos confugerant, et ipsi quaesiti sunt: quos nemo quaereret, si non ad talia confugissent. Non est refugium nostrum tale, sed refugium nostrum virtus est. Cum illuc confugerimus, firmi erimus. 3. Adjutor in tribulationibus quae invenerunt nos nimis. Multae sunt tribulationes, et in omni tribulatione ad Deum confugiendum est: sive sit tribulatio in re familiari, sive sit in salute corporis, sive de periculo carissimorum, sive de aliqua re ad
Abbreviated transcription (Latin):
cominittas. uniriam forte ingeras ecclesiae:
blasphemare cogaris. Posito itaq in angusti¬
is. aut damno pecuine. aut damno usticiȩ.
dicitur tͥ. Perde potius pecumã: ne perdas
iusticiam. Tu autẽ cui non dulcis ẽ in ore
iuisticia sed adhuc in illis m̃bris infirmꝰ es.
quales in uentre deputat eccła contrista.¬
tus eligis aliquando amittere aliquid de
iusticia. quã uel nummũ de pecuuia: &
ꝑcutis te damno grauiore. iplens saccel¬
lum tuũ. exmaniens cor tuũ. Fortassis gͦ
de illis dixerit. Hesit in t̾ra uenter nrͣ.¬

Expanded text:
committas, injuriam forte ingeras Ecclesiae, blasphemare cogaris: posito itaque in angustiis, aut damno pecuniae, aut damno justitiae, dicitur tibi, Perde potius pecuniam, ne perdas justitiam: tu autem cui non dulcis est in ore justitia, sed adhuc in illis membris infirmus es, quales in ventre deputat Ecclesia, contristatus eligis aliquando amittere aliquid de justitia, quam vel nummum de pecunia; et percutis te damno graviore, implens saccellum tuum, et exinaniens cor tuum. Fortassis ergo de illis dixerit, Haesit in terra venter n
Abbreviated transcription (Latin):
geret. id ẽ cum resurgeret gentib inuo¬
tescere. cessantibus ꝑsecutionib. etiã illi qͥ
heserant in terra. eruti sunt de t̾ra. & a¬
gentes penitentiam. redditi st̃ corpori
x ꝑi. quãuis insirmi. quãuis inꝑfecti: ut
compleret᷑ in eis. Inꝑfectum meũ uide-¬
runt oculi tui . & in libro tuo om̃s seriben¬
tur. Exurge dñe adiuua nos . & redie
uos ꝓpt̾ nomen tuum. Hoc ẽ gratis ꝓpter
nomer tuuͣ. non ꝓpt̾ meritum meũ: qr
tu dignatus es facere. non quia ego dig¬
nus sum cui facias. Iam & hoc ipsũ qđ
non sumus obliti te. & nͥ recessit retro
cor nr̃m. quod ñ expandimꝰ manus nr̃as
ad dm̃ alienum. nisi te adiuuante unde
possemus: Nisi te intus alloquente. ex¬
hor tante. ñ deserente unde ualeremus:
Ergo siue patientes in tribulationib. siue
gaudentes in prosperitatib. redime nos
non ꝓpt̾ meritum nr̃m: sed ꝓpt̾ nom tuũ.

Expanded text:
geret, id est, cum resurgeret, et gentibus innotesceret, cessantibus persecutionibus, etiam illi qui haeserant in terra, eruti sunt de terra, et agentes poenitentiam, redditi sunt corpori Christi, quamvis infirmi, quamvis imperfecti, ut compleretur in eis, Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur . Exsurge, Domine, adjuva nos: et redime nos propter nomen tuum: hoc est, gratis; propter nomen tuum, non propter meritum meum; quia tu dignatus es facere, non quia ego dignus sum cui facias. Nam et hoc ipsum quod non sumus obliti te, et non recessit retro cor nostrum, quod non expandimus manus nostras ad Deum alienum, nisi te adjuvante, unde possemus? nisi te intus alloquente et exhortante, non deserente, unde valeremus? Ergo sive patientes in tribulationibus, sive gaudentes in prosperitatibus, redime nos; non propter meritum nostrum, sed propter nomen tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
tulus iste non indiget. lam eñ satis tractatum ẽ
quid sit in finẽ. Ipsum gͦ psalmi textum uideamꝰ.
qui mͥ uidetur aduersus bęreticos canendus: qui
commemorando & exaggerando uitã multorũ
in eccła peccatoꝵ. quasi apud eos iusti aut om̃s
aut plures sint. ab unius eccłe uerȩ matris ube¬
ribus nos auertere atq ab ripere moliuntur.
adfirmantes qđ apud ipsos sit aꝑc & quasi pie
studioseq ammonentes. ut eos transeundo trans¬
inigremis ad xꝑm. quẽ se babere mentiuntur.
Notum ẽ autem xꝑm in ꝓphetia cũ multis
nominibus allegorice insinuaretur. etiã montẽ
appellatũ. Respondendii ẽ itaq istis. &. dicendu.
N dño confido. Quomodo dicitis anime
meȩ transinigra in montes sicut passer. Unum
montẽ teneo: in quo confido. Luomͦ dicitis ut
aduos transeam. tamꝙ multi sint xꝑi: Aut
si uos montes eẽ dicitis ꝑ suꝑbiam. oportet qͥdẽ¬

Expanded text:
 satis tractatum est quid sit, in finem. Ipsum ergo Psalmi textum videamus, qui mihi videtur adversus haereticos canendus, qui commemorando et exaggerando multorum in Ecclesia peccata, quasi apud ipsos justi aut omnes aut plures sint, ab unius Ecclesiae verae matris uberibus nos avertere atque abripere moliuntur, affirmantes quod apud ipsos sit Christus, et quasi pie studioseque admonentes, ut ad eos transeundo transmigremus ad Christum, quem se habere mentiuntur. Notum est autem Christum in prophetia, cum multis nominibus allegorice insinuaretur, etiam montem appellatum. Respondendum est itaque istis, et dicendum: In Domino confido, quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montes sicut passer? unum montem teneo in quo confido, quomodo dicitis ut ad vos transeam, tanquam multi sint Christi? Aut si vos montes esse dicitis per superbiam, oportet quide
Abbreviated transcription (Latin):
scđm qđ sactus est ei ex semne dauid scđm carnẽ.
Non enĩ dicit. non ẽ filius dauid aꝑe. sed si iam
tenetis quod filius sit eiꝰ. discite quomͦ sit dns eius.
ne teneatis in aꝑo qđ filius hominis ẽ. ita em̃ filius
daind est : a. reliquatis quod filius dei ẽ. ita eñ

Expanded text:
m quod factus est ei ex semine David secundum carnem . Non enim dicit: Non est filius David Christus; sed si jam tenetis quod filius ejus sit, discite quomodo Dominus ejus sit, ne teneatis in Christo quod filius hominis est, ita enim filius David est, et relinquatis quod Filius Dei est, ita enim
Abbreviated transcription (Latin):
quod nemo ẽum sciret. neq angłi. neq uirtul.¬
tei. neq filius hominis. Quid gͦ tam occultum
quam id qd etiam ips iudiei occultum esse
dictum est: uon ad cognoscendum sea ad ꝓdendũ:
De occultis autem silii etiam si quisquã non dei
silium subandire uoluerit sed ipsus dauid. cunus
nomine totum psalterium tribuitur. ua̾ dauidici
ntiq psalmi appellant᷑ uoces illas audiat. quibus
ste psalmꝰ scriptus ẽ. Sic enim etiam ab angło łr.da¬
bit illi ds sedem dauid patris sui. Nec illa senten¬
tia huic intellectui contraria ẽ qua idem cłus quę¬
quãuis uenturum xpm sperarent. se̾m hominẽ
tamen eum expectarent. nou scđm qđ uirtus &
ssapientia di est. Docet gͦ fidem uerisimam. ut ꝙ.¬

Expanded text:
quod nemo eum sciret, neque Angeli, nec Virtuquod nemo eum sciret, neque Angeli, nec Virtutes, neque Filius hominis : quid ergo tam occultum, quam id quod etiam ipsi judici occultum esse dictum est, non ad cognoscendum, sed ad prodendum? De occultis autem Filii, etiam si quisquam non Dei Filium subaudire voluerit, sed ipsius David, cujus nomini totum Psalterium tribuitur, nam Davidici utique Psalmi appellantur, voces illas audiat quibus Dipse psalmus inscriptus est. Sic enim etiam ab angelo dicitur: Dabit illi Deus sedem David patris sui . Nec illa sententia huic intellectui contraria est, qua idem Dominus quaequamvis venturum Christum sperarent, secundum hominem tamen eum exspectarent, non secundum quod Virtus et Sapientia Dei est. Docet ergo ibi fidem verissimam et
Abbreviated transcription (Latin):
dit ludicare pupillo & humili. id ẽ non ei qui
dicare pupillum aliud iudicare pupillo. Iudi¬
eat pupillum etiam qͥ condep̃nat: iudicat
autẽ pupillo qui ꝓ illo profert sententiã. Ut
non apponat ultra magnificare se homo super
terram. Nomines enim sunt de quibus dictum
ẽ Pone qne legis latorem suꝑ eos seuant gentes
qmͣ homines sunt. Sed etiam illȩ qui eode loco
intelligitur poni suꝑ eos bomo erit. de quo nẽ
d̾r ut non apponat ultra magnificare se homo
suꝑ terram: cum uenerit scilicet filius homi¬
nis iudicare pupillo qui se exuit ueterẽ homi¬
uem atq hoc modo tamꝙ extulit patrẽ Post
occulta gͦ filii de quib in hoc psalmo multa die¬
ta sunt. erunt manifesta filii. de quib pauca
in fine̾ eiuscłe psalmi nẽ dicta sunt. E x lis aut̃
titulus factus ẽ quȩ maiorẽ hiuie partẽ tenen.
Potest ꝙ ipse diei aduentus diũ recte numera¬
ri inter occulta filii. quãuis ipsa dñi prȩientia
manifestatura sit. De illo enim die dictum ẽ.

Expanded text:
 Judicare pupillo et humili: id est, non ei qui st enim judicare pupillum, aliud judicare pupillo: judicat pupillum etiam qui condemnat; judicat autem pupillo qui pro illo profert sententiam. Ut non apponat ultra magnificare se homo super terram. Homines enim sunt, de quibus dictum est: Pone, Domine, legislatorem super eos, sciant gentes quoniam homines sunt. Sed etiam ille qui eodem loco intelligitur poni super eos, homo erit, de quo nunc dicitur, Ut non apponat ultra magnificare se homo super terram: cum venerit scilicet Filius hominis judicare pupillo, qui se exuit veterem hominem, atque hoc modo tanquam extulit Patrem. 35. Post occulta ergo Filii, de quibus in hoc psalmo multa dicta sunt, erunt manifesta Filii, de quibus pauca in fine ejusdem psalmi nunc dicta sunt: ex his autem titulus factus est, quae majorem hic partem tenent. Potest et ipse dies adventus Domini recte numerari inter occulta Filii, quamvis ipsa Domini praesentia manifesta futura sit; de illo enim die dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. E. xrurge dnẽ ds eraltetur manus tua.
Requiretur delictum eius. & ñ inuenetur. Propt᷑
illuci idẽ iudicabit᷑ de peccato suo: & ipse peri¬
et propt̃ peccatum suum. Deinde qͥd mirum
sequitur. Dñs regnabit i ȩternum &. in scłm
scłi. peribitis gentes de terra illius. Gentes po
cum in angustus & tribulationibus huiꝰ scłi dñi
diem concupiscerent. Preparationẽ cordis eorũ
exaudiuit auris tua. Hee est coidis prȩparatio:
de qua in alio psalmo canit᷑. Paratum eor meum
ds. paratum cor meum. De qua dieit apłs. Si autẽ
qđ non uidemus sꝑamus. ꝑ patientiã expectamus.
lam uͦ aurem dei non menbrum corporeũ seas
potentiam ẽẽ qua exaudiuit regularit᷑ debemꝰ
acciꝑe. atq ita quibq nominatis menbris eiꝰ quȩ
in nobis uisibilia & corporea sunt. potentias oꝑa.¬
tionim oportet intelligi. ne sepe ista repetant᷑.
Non enim corporeum fas est putare. qđ cłns ds¬

Expanded text:
dicitur: Exsurge, Domine Deus, exaltetur manus tua. Requiretur delictum ejus, nec invenietur. Propter illud, id est, judicabitur de peccato suo, et ipse periet propter peccatum suum. Deinde quid mirum si sequitur, Dominus regnabit in aeternum et in saeculum saeculi, peribitis gentes de terra illius? Gentes poscum in angustiis et tribulationibus hujus saeculi Domini diem concupiscerent. Praeparationem cordis eorum exaudivit auris tua: haec est cordis praeparatio, de qua in alio psalmo canitur, Paratum cor meum, Deus, paratum quod non videmus, speramus, per patientiam exspectamus. Jam vero aurem Dei non membrum corporeum, sed potentiam esse qua exaudit, regulariter debemus accipere; atque ita quibusque nominatis membris ejus, quae in nobis visibilia et corporea sunt, potentias operationum oportet intelligi, ne saepe ista repetantur: non enim corporeum fas est putare, quod D
Abbreviated transcription (Latin):
cursus aquarum. Potest enim hoc intellectu
accipi. qđ in alio psalmo dr. fluuius deire¬
res donum dei. & quis est qui a te aquam
petit. petisses ab eo. ⁊ daret tibi aquam
uniam. unde qui biberit non sitiet in eter¬
num. sed efficietur in eo fons aquȩ salientis
in intam ȩternam. Aut scđ̃m decursus
aquarum. scđm popłorum peccata: quia &
aquę popłi interpretantur in apocal ypsi.
Et decursus non absurde intelligitur lap¬
sus. qui ꝑtinet ad ddelictum. Lignum gͥ
illud. id est dns nr̃. de aquis de currentib
id est popłis peccatoribus trahens eos in
uia. in radices disciplinȩ suȩ fructũ dabit

Expanded text:
cursus aquarum: potest enim et hoc intellectu cursus aquarum: potest enim et hoc intellectu accipi, quod in alio psalmo dicitur: Fluvius Dei reres donum Dei, et quis est qui a te aquam petit; petisses ab eo, et daret tibi aquam vivam, unde qui biberit non sitiet in aeternum; sed efficietur in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . Aut secundum decursus aquarum, secundum populorum peccata, quia et aquae populi interpretantur in Apocalypsi ; et decursus non absurde intelligitur lapsus, quod pertinet ad delictum. Lignum ergo illud, id est Dominus noster, de aquis decurrentibus, id est populis peccatoribus, trahens eos in via in radices disciplinae suae, fructum dabit
Abbreviated transcription (Latin):
liberatus. qui neq abiit in consilio impiorum.
nec in nia peceatorum stetit. nec in eatheara
pestilentiȩ sedit. Sed in lege dm̃ fuit uolun¬
tas eis: ꝙ in lege enis meditabitur cdie ac nocte.
lusto lex posita non est: ut dicit apłs. Sed aliud
est esse in lege. aliud sub lege. Qui est in lege.
scđm legem agit. qui est sub lege. scd̾m lege̾ agi¬
tur. Ille ergo liber est: iste seruus. Deinde
aliud est lex quȩ seribitur x imponitur ser¬
uituti: aliua lex quȩ mente conspicitur ab eo
qui non iniget litteris. Meditabitur die ac
nocte. Aut sine uit̾missione intelligendum est:
aut die in lȩticia. nocte in tribulationib Dicit
enim. Abrabam diem ineum uidit. ꝙ. gauisus eͣ
De tribulatione dicitur. Insuꝑ &. usq ad noc tem
lignum qđ plantatum est scd̾m decursus aqua¬
rum: id est aut scđm ipsam sapientiam quȩ di¬
gata est hominem suscipere ad salutem nrãm.
ut ipse homo sit lignum plantatum scđm de¬

Expanded text:
liberatus, qui neque abiit in consilio impiorum, liberatus, qui neque abiit in consilio impiorum, nec in via peccatorum stetit, nec in cathedra pestilentiae sedit. tas ejus, et in lege ejus meditabitur die ac nocte. Justo non est lex posita, ut dicit Apostolus ; sed aliud est esse in lege, aliud sub lege: qui est in lege, secundum legem agit; qui est sub lege, secundum legem agitur. Ille ergo liber est, iste servus. Deinde aliud est lex quae scribitur, et imponitur servienti; aliud lex quae mente conspicitur, ab eo qui non indiget litteris. Meditabitur die ac nocte: aut sine intermissione intelligendum est; aut die in laetitia, nocte in tribulationibus; dicitur enim: Abraham diem meum vidit, et gavisus est ; et de tribulatione dicitur: Insuper et uslignum quod plantatum est secundum decursus aquarum: id est, aut secundum ipsam Sapientiam, quae dignata est hominem suscipere ad salutem nostram; ut ipse homo sit lignum plantatum secundum de
Abbreviated transcription (Latin):
nico aecipiendum est. Deatus uir qui non
abiit in coisilio impiorum. sicut homo ter¬
renus qui uxori consensit decepte a serpen¬
te. ut dei prȩcepta prȩteriret. Et in uia
peccatorum non stetit. Quia uenit quidẽ
in uia peccatorum nascendo sicut peccato.¬
res:. sed non stetit. quia non eum tenuit il¬
lecebra secularis. Et in cathedra pestilentiȩ
non sedit. N oluit regnum terrenum cum
suꝑbia. Quȩ cathedra pestilentiȩ ideo rec¬
te intelligitur. quia non fere quisquam est
qui careat amore dominandi. & humanam
non appetat głam. Pestilentia est emin
morbuis late ꝑuagatus.&. onnes aut pene oñs
inuoluens: quamquã accorminodatius accipiat᷑
cathedra pestilentiȩ ꝑnitiosa doctrma. eiuus
sermo ut cancer serpit. Deuide consideran¬
dus est ordo uerboꝵ. abiit. stetit. sedit. Abiit
enim ille: cũ rexessit a deo. Stetit. cum delec¬
tatis est peccato Sedit: cunt insua suꝑbia
confirmatus rectire non potunit. nisi per eum

Expanded text:
nico, accipiendum est. Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum: sicut homo terrenus qui uxori consensit deceptae a serpente, ut Dei praecepta praeteriret. Et in via peccatorum non stetit: quia venit quidem in via peccatorum, nascendo sicut peccatores; sed non stetit, quia eum non tenuit illecebra saecularis. Et in cathedra pestilentiae non sedit: noluit regnum terrenum cum superbia; quae ideo cathedra pestilentiae recte intelligitur, quia non fere quisquam est qui careat amore dominandi et humanam non appetat gloriam; pestilentia est enim morbus late pervagatus, et omnes aut pene omnes involvens. Quanquam accommodatius accipiatur cathedra pestilentiae, perniciosa doctrina, cujus sermo ut cancer serpit . Deinde considerandus est ordo verborum, abiit, stetit, sedit: abiit enim ille, cum recessit a Deo; stetit, cum delectatus est peccato; sedit, cum in sua superbia confirmatus, redire non potuit, nis per eum
Abbreviated transcription (Latin):
&. peccatoribus preparatur. non solum eos ñ
attinget. qui confidunt in dño: sed etiam ad
regnum illis instruendum & sublimantum pro¬
ficiet. Non enim dixit cum ex arserit in bre¬
ui ira eius. securi om̃s qui confidunt in eo. tãꝗͣ.
hoc solum inde habeant qđ uon pumantur
sed beati dixit ubi est bonoꝵ omĩum sum ma
s cumulũs. Quod autẽ positum ẽ in breui. hoc
significare arbitror. quia repentinum aliquid
erit. dum hoe remotum ꝙ longe futurum pec¬
catores eristimabunt. Explicit tractatus¬

Expanded text:
et peccatoribus praeparatur, non solum eos non et peccatoribus praeparatur, non solum eos non attinget qui confidunt in Domino, sed etiam ad regnum illis instruendum et sublimandum proficiet. Non enim dixit: Cum exarserit in brevi ira ejus, securi omnes qui confidunt in eo, tanquam hoc solum inde habeant, quod non puniantur; sed beati dixit, ubi est bonorum omnium summa et cumulus. Quod autem positum est, in brevi, hoc significare arbitror, quia repentinum aliquid erit, dum hoc remotum et longe futurum peccatores existimabunt. IN PSALMU
Abbreviated transcription (Latin):
ma. cauti & cireumspicientes ne ab ea ꝑ suꝑbiã
erudiri. hoc est apprehendere disciplinam.
Uerumtamen in eo qđ dicitur apprebendite.
satis significatur presidium quoddam atq mu¬
nimentum esse. aduersus omĩa que obesse posi¬
sent. nisi tanta cura apprehenderetur. Ne quan¬
do autẽ irascatur dn eum dubitatione posi¬
tum est. non sed̾m uisionem ꝓphetȩ cui certũ
est. seq̃ scdm eos ipsos qui monentur: quia cũ
dubitatione solent cogitare iram dei quibus
non aꝑte reuelatur. Hoc gͦ sibi ipsi debent di¬
cere. apprehendamus disciplinam. ne quando
irascatur dns: & pereamus de uia iusta. Iam
uero irascatur dñs quomͦ accipiendum sit: su¬
pradictum ẽ. Et pereatis de uia iusta. Hȩc
magna pena est quȩ ab lus formidatur. qui
aliquid dulcedims iusticiȩ ꝑceperunt. Qui
enim perit a uia iusticiȩ. eũ magna miseria
per uias inquitatis errabit. Cum exarserit
eo. Id est cum uindicta uenerit quȩ impiis

Expanded text:
ma, cauti et circumspicientes ne ab ea per superbma, cauti et circumspicientes ne ab ea per superberudiri, hoc est apprehendere disciplinam. Verumtamen in eo quod dicitur, apprehendite, satis significatur praesidium quoddam atque munimentum esse adversus omnia quae obesse possent, nisi tanta cura apprehenderetur. Nequando autem irascatur Dominus, cum dubitatione positum est; non secundum visionem Prophetae, cui certum est, sed secundum eos ipsos qui monentur; quia cum dubitatione solent cogitare iram Dei, quibus non aperte revelatur. Hoc ergo sibi ipsi debent dicere: Apprehendamus disciplinam, nequando irascatur Dominus, et pereamus de via justa. Jam vero, irascatur Dominus, quomodo accipiendum sit supra dictum est. Et pereatis de via justa: haec magna poena est, quae ab iis formidatur qui aliquid dulcedinis justitiae perceperunt; qui enim perit de via justitiae, cum magna miseria per vias iniquitatis errabit. 11. vers. 13.eo: id est, cum vindicta venerit, quae impiis
Abbreviated transcription (Latin):
sed castigantes corpora urã & seruituti subicientes.
Erudimini om̃ts qui iudicatis terram. Hoc ide
repentum eit erudimini: pro eo qđ diclum ẽ.
intelligite. Qui iudicatis autem terrã. pro eo
qđ dictum eit reges. Spirituales emm significat.
qui udicant terrã. Inferius enim nobis ẽ. qͥeqͥd
iudicamus. Quicquid autẽ mfra spiritalem ho¬
minem est. merito terra nominatur: qr terrena
me subiectum eͣ exultate: ne ad miseriam ua
additum est cum tremore. ut ad cautionẽ ux¬
leret circumspectamq scĩficationis custodiam̃
Etiam sic potest accipi & nc̃ reges intelligite. id
est etiam nc̃ me rege constituto nolite tristes eẽ
reges terre. quasi bonum urm uob ablatũ sit
sed intelligite potius & erudimini. Id enim uobis
expedit. uit sub illo sitis ã quo intellectus & eru¬
ditio uobis datur. Et hoc uob̾ expeclit. ut non
temert dominemini. sed dno om̃ium eũ tuo¬
re seruiatis. & exultetis in beatitudine certissi¬

Expanded text:
sed castigantes vestra corpora, et servituli subjicientes . Erudimini, omnes qui judicatis terram. Hoc idem repetitum est: erudimini, pro eo quod dictum est, intelligite; qui judicatis autem terram, pro eo quod dictum est, reges. Spirituales enim significat qui judicant terram: inferius enim nobis est, quidquid judicamus; quidquid autem infra spiritualem hominem est, merito terra nominatur, quia terrena me subjectum est exsultate, ne ad miseriam valadditum est, cum tremore; ut ad cautionem valeret circumspectamque sanctificationis custodiam. Etiam sic potest accipi, Et nunc reges intelligite, id est, Et jam nunc me rege constituto, nolite tristes esse, reges terrae, quasi bonum vestrum vobis ablatum sit; sed intelligite potius, et erudimini. Id enim vobis ex pedit ut sub illo sitis, a quo intellectus et eruditio vobis datur. Et hoc vobis expedit, ut non temere dominemini; sed Domino omnium cum timore serviatis, et exsultetis in beatitudine certissima et sincerissi
Abbreviated transcription (Latin):
iuersa sunt genera prophetiȩ. &
promde cuius hȩc uax. uel in qua
ꝑsona proprie dictum sit. aut cur
titulum ñ habeat requiramus.
Centũ itaq &. qͥnquaginta psal¬
moi esse: nulla dubitatio ẽ. Et qui psalmus
quotus sit. uel a quo recitatus sit. titulorum
inscriptione ostenditur. Non eni om̃s psal¬
mi. a dauid editi sunt. Ipse enum dauid ex omni
asaph. eman. ethan. iditum. Et iu que cũq diuinꝰ
sp̃s intraset. hymnũ deo caneret. Dauid gͦ solus.
nouem psalmos ore ꝓprio cecunt. Reliqui autem.
ab illis. nii. pͥncipib nuxta tituloꝵ inscriptiõnes
Requirendum nob̾ ẽ. qua ratione int̾ cȩt̃os solus ñ
habeat titub inseriptionẽ . Gel a quo fuerit recitatus.

Expanded text:
Diversa sunt genera prophetiae: et proinde cujus haec vox, vel in qua persona proprie dictum sit, aut cur titulum non habeat, requiramus. Centum itaque et quinquaginta Psalmos esse, nulla dubitatio est, et qui Psalmus quotus sit, vel a quo recitatus sit, titulorum inscriptione ostenditur. Non enim omnes Psalmi a David editi sunt. Ipse enim David ex omni Asaph, Eman, Ethan, et Idithun, ut in quemcumque divinus Spiritus intrasset, hymnum Deo caneret. David ergo solus novem psalmos ore proprio cecinit: reliqui autem ab illis quatuor principibus, juxta titulorum inscriptionem, n habet; requirendum nobis est, qua ratione inter caeteros solus non habeat tituli inscriptionem, vel a quo fuerit recitatus.
Abbreviated transcription (Latin):
Quia totus xꝑe. caput & corpus. Caput ille sal¬
uator corporis: quia iam ascendit in cęlum. Corpꝰ
autem ȩccła: quę laborat in terra. Hoc autẽ coppꝰ
nisi connexione caritatis adhereret capiti suo
ut inus fieret ex capite .&. corpore: non de cȩlo
quendam ꝑsecutorem corripiens diceret. Saule
saule. quid me ꝑsequeris. Quando eum iam se
ctentem in cęlo nullus homo tangebat: quomͦ
eum saulus in terra sȩuiens aduersus xꝑianos.
aliquo modo iniuria ꝑcellebat. Non ait. quid
sccͣs meos. quid seruos meos sed qͥd me ꝑsequeris.
hoc est quid membra mea. Et caput pro m̃bris
clamabat. & membra in se capur transfigurabit
Nocem namq pectis. suscipit lingua. Quando
forte gͥ contritus pes dolet: clamat lingua. Cal

Expanded text:
Quia totus Christus caput et corpus. Caput ille salQuia totus Christus caput et corpus. Caput ille salvator corporis, qui jam ascendit in coelum; corpus autem Ecclesia, quae laborat in terra . Hoc autem corpus nisi connexione charitatis adhaereret capiti suo, ut unus fieret ex capite et corpore, non de coelo quemdam persecutorem corripiens diceret, Saule, Saule, quid me persequeris ? quando eum jam in coelo sedentem nullus homo tangebat, quomodo eum Saulus in terra saeviens adversus Christianos aliquo modo injuria percellebat? Non ait, Quid sanctos meos, quid servos meos? sed, quid me persequeris, hoc est, quid membra mea? caput pro membris clamabat, et membra in se caput transfigurabat. Vocem namque pedis suscipit lingua. Quando forte in turba contritus pes dolet, clamat lingua, Cal
Abbreviated transcription (Latin):
An forte nr̃ pauor. Numquid enim possumus pa¬
uorem bene intelligere in xꝑo ꝓpinquante pas¬
sione: qui ꝓpterea uenerat cum uenisset ad qã
uenerat: Numquid pauebat moriturus: Si pror¬
sus ita homo eẽt. ut ds non esset: magis gauderet
resurrecturus quam paueret moriturus. Uerũ¬
tamen quia dignatus est assumere formam serui
& in ea uestire se. qui est dignatus assumere nos m
se. non est dignatus transfigurare nos in se . loqu
uerbis nr̃is. ut & nos loqueremur uerbis ipsius.
ꝑacta commnertia mutatio rerum cęlebrata in hoc
mundo a negotiatore cęlesti. Uenit acciꝑe contu¬
melias: dare honores. Uenit haurire dolorẽ: da¬
re salutem. Uenit subire mortẽ. dare uitam.
Moriturus gͦ ex eo quod nrm habebat. non inse
sed in nobis pauebat: quia & hoc dixit. tristem
ẽẽ amimam suam usq ad mortem. Et utiq nos
ipsi om̃i cum illo. nam sine illo nos nichil. lt
illo autem ipse exꝑc & nos. Quare.

Expanded text:
an forte noster pavor? Numquid enim possumus paan forte noster pavor? Numquid enim possumus pavorem bene intelligere in Christo propinquante passione, qui propter eam venerat? cum venisset ad quod venerat, numquid pavebat moriturus? Si prorsus ita homo esset, ut Deus non esset, magis gauderet resurrecturus, quam paveret moriturus? Verumtamen quia dignatus est assumere formam servi, et in ea nos vestire se; qui non est dedignatus assumere nos in se, non est dedignatus transfigurare nos in se, et loqui verbis nostris, ut et nos loqueremur verbis ipsius. t peracta commercia, mutatio rerum celebrata in hoc mundo a negotiatore coelesti: venit accipere contumelias, dare honores; venit haurire dolorem, dare salutem; venit subire mortem, dare vitam. Moriturus ergo ex eo quod nostrum habebat, non in se, sed in nobis pavebat; quia et hoc dixit, tristem esse animam suam usque ad mortem , et utique nos ipsi omnes cum illo. Nam sine illo, nos nihil; in illo autem, ipse Christus et nos. Quare?