comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in nr̃is nos cogitationib obsident. ut ciuita¬
tẽ ualeant nr̃ȩ m̃tis irrũꝑe: et sub sui iuigo
dñii captã tenere: Argenti aut̃ nomine
sacra eloquia designari: testat᷑ psalmista
qui ait: Eloquia dñi eloquia casta: argen¬
tũ igne examinatũ t̾rȩ: & sepe cũ eloquiis
sacs intendimꝰ. malignoꝵ sp̃uũ insidias gͣ¬

Expanded text:
tris nos cogitationibus obsident, ut civitatem valeant nostrae mentis irrumpere, eamque sub sui jugo dominii captam tenere? Argenti autem nomine sacra eloquia designati testatur Psalmista, qui ait: Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum terrae . Et saepe cum eloquiis sacris intendimus, maligno
Abbreviated transcription (Latin):
Ae si apte dicat: Quia nr̃is dogmatib resi¬
stendo a dño recessisti: idcuco a iusticie ȩdi¬
ficatione destructus es Tab̾nacłm uͦ aliqͣn¬
do accipimꝰ habitacłm corꝑis: aliqndo ha
bitacłm cordis Nã sicut anima habitamꝰ
in corꝑe: ita ꝑ cogitationem habitamꝰ in
m̃te: Iniquitas gͦ in tab̾nacło m̃tis ẽ: ꝑu̾sa
intentio in studio cogitationis Iniqͥtas aũ
in tab̾nacło corꝑis: ꝑ expletionẽ oꝑis actio
carnalis: Eliphar itaq qui amicꝰ beati i ob
extitit. quędã uera sentiens. ettam̃ in hĩi qͥb
a rectitudine deuiat. hereticoꝵ speciẽ teneis.
beatũ iob ex uirtutib flagellatũ nesciens.

Expanded text:
ac si aperte dicant: Quia nostris dogmatibus resistendo a Deo recessisti, idcirco a justitiae aedificatione destructus es. Tabernaculum vero aliquando accipimus tabernaculum corporis, aliquando vero habitaculum cordis. Nam sicut anima habitamus in corpore, ita per cogitationes habitamus in mente. Iniquitas ergo in tabernaculo mentis, est perversa intentio in studio cogitationis, iniquitas autem in tabernaculo corporis per expletionem operis actio carnalis. Eliphaz itaque quia amicus beati viri exstitit, quaedam vera sentiens, et tamen in his, in quibus a rectitudine deviat, haereticorum speciem tenens, beatum Job ex virtutibus flage
Abbreviated transcription (Latin):
aureos Quid ꝑt̾rã: nͥ infirmitas actionis:
Quid ꝑ duritiã silicis: nͥ fortitudo designat᷑:
Quid ꝑ torrentes aureos: nͥ docꝰtrinã intimȩ
claritatis accipimꝰ: Omp̃s aut̃ ds̃ ad se con¬
u̾sis ꝓ t̾ra dat silicẽ: quia ꝓ infirma actioe
fortitudinẽ tribuit robusti oꝑis Dat etiã ꝓ
silice torrentes aureos: quia ꝓ robusto oꝑe
doctruã multiplicat clarȩ p̃dicationis:
ut peccator quisq conu̾sus. et ex infirmo
fortis cristere ualeat. et in sua fortitudine
usq ad ꝓferenda u̾ba intimȩ claritatis ex¬
urgat: quatinꝰ in eo et infirmitas actioĩs
in qua uelut t̾ra soluit᷑. bñ uiuendi fortitu¬
dine solidet᷑: et rursũ cũ sensus ex uita tra¬
hit᷑ ex ipsa fortitudine torrentes aurei de¬
fluant: quia in ore bñ uiuentiũ doctrinȩ

Expanded text:
per terram nisi infirmitas actionis, quid per duritiam silicis, nisi fortitudo signatur? quid per torrentes aureos, nisi doctrinam intimae claritatis accipimus? Omnipotens autem Deus ad se conversis pro terra dat silicem, quia pro infirma actione fortitudinem tribuit robusti operis. Dat etiam pro silice torrentes aureos, quia pro robusto opere doctrinam multiplicat clarae praedicationis, ut peccator quisque conversus, et ex infirmo fortis existere valeat, et in sua fortitudine usque ad proferenda verba intimae claritatis exsurgat, quatenus in eo et infirmitas actionis, in qua velut solvitur, bene vivendi fortitudine solidetur; et rursus cum sensus ex vita trahitur, ex ipsa fortitudine torrentes aurei defluant, quia in ore bene viventium doctrinae
Abbreviated transcription (Latin):
nit: antiquũ hostẽ uincimꝰ a quo captuui tene¬
bamͦ Dicat gͦ Nolo multa fortitudine conten¬
dat mecũ: nec magnitudinis suȩ mole me p̃¬
mat. Proponat equitatẽ cont᷑ me: et ꝑueniet
ad uictoriã iudiciũ meũ. Id est ad tor¬
redarguendas uias meas incarnatũ filium
mittat: et tunc insidiantẽ adũsariũ ꝑ abso¬
lutionis mee udiciũ uictor excludã: Si enĩ
sibilis maneret. ut nichil de nr̃a infirmitate
suscipet: infirmꝰ homo ad eũ inuenire accessũ
gr̃e qͣndo pocusset: Considatum quippe pondꝰ
eius magnitudinis: oppͥmeret potiꝰ quã uiiaia:
S fortis suꝑ om̃ia apparuit infirmꝰ int̾ om̃ia:
ut dũ nob̾ ex assũpta infirmitate congrueri:
ad ꝑmauentẽ nos suã fortitudinẽ eleuaret:
In altitudine enĩ sua diuinitas a nob̃ utpote
paruulis app̃hendi ñ poterat: s strauit se ho¬
minib ꝑ humanitatẽ: et quasi in iacentem
ascendimꝰ. Surrerit: et eleuati sumꝰ. Uñ hoc

Expanded text:
tivi tenebamur. Dicat ergo: Nolo multa fortitudine contendat mecum, nec magnitudinis suae mole me premat; proponat aequitatem contra me, et perveniet ad victoriam judicium meum. Id est, ad redarguendas vias meas incarnatum Filium mittat, et tunc insidiantem adversarium per absolutionis meae judicium victor excludam. Si enim ilius invisibilis maneret, ut nil de nostra infirmitate susciperet, infirmus homo ad eum invenire accessum gratiae quando potuisset? Consideratum quippe pondus ejus magnitudinis opprimeret potius quam juvaret. Sed fortis super omnia apparuit infirmus inter omnia, ut dum nobis ex assumpta infirmitate congrueret, ad permanentem nos suam fortitudinem elevaret. In altitudine enim sua divinitas a nobis utpote parvulis apprehendi non potuerat, sed stravit se hominibus per humanitatem, et quasi in jacentem ascendimus; surrexit, et levati sumus. Unde hoc
Abbreviated transcription (Latin):
pectant: Uideas nãq plurimos tẽꝑalia sola co¬
gitare : honores querere: ambiendis reb inhi¬
are: nichil pꝰ hanc uitã requirere Quid itaq
isti. nͥ in pͥma se gen̾atione dedicant: Et uide¬
as electos nil p̃sentis głȩ querere: libent̃ ino¬
piã sustinere: mala mundi equanimit̾ ꝑpe¬
ti: ut possint in fine coronari: Electis gͦ enoch
in septima gen̾atione nascit᷑: quia sui dedica¬
tionẽ gaudui in extremȩ retributionis gła re¬
quirt᷑: E quia cotidiano tẽꝑis lapsu ipsa p̃sen¬
tis uitȩ mortalitas decurrit: atq dedicationẽ
cte de iniqͥs dr et fluuiꝰ subũtit fundam̃tũ
eoꝵ: id est ipse cursus mutabilitatis. statũ
in eis subruit ꝑu̾sȩ constructionis: Sequit᷑.¬
Qui dicebant dõ: recede a nob̃ Hȩc etiã beatũ
iob dixisse quis ambigat: & quȩ in eiꝰ dictis
exposuimꝰ: ꝓpt̾ legentis fastidiũ replicare de¬

Expanded text:
spectant. Videas namque plurimos temporalia sola cospectant. Videas namque plurimos temporalia sola cogitare, honores quaerere, ambiendis rebus inhiare, nil post hanc vitam requirere. Quid itaque isti nisi in prima se generatione dedicant? Videas electos nil praesentis gloriae quaerere, libenter inopiam sustinere, mala mundi aequanimiter perpeti, ut possint in fine coronari. Electis ergo Enoch in septima generatione nascitur, quia sui dedicationem gaudii in extremae retributionis gloria requirunt. Et quia quotidiano temporis lapsu ipsa praesentis vitae mortalitas decurrit, atque reproborum dcte de iniquis dicitur: Et fluvius subvertit fundamentum eorum. Id est, ipse cursus mutabilitatis statum 507 in eis subruit perversae constructionis. SequitQui dicebant Deo: Recede a nobis. 16. Haec etiam beatum Job dixisse quis ambigat? Sed quae in ejus dictis exposuimus, propter legentis fastidium replicare de
Abbreviated transcription (Latin):
giora sibi eiusdẽ uitȩ spatia ꝓmittunt: s cũ
eos mors suꝑueniens a p̾̃senti uita abstrahit.
eoꝵ uitȩ spacia quȩ sibi longiora quasi in co¬
gitatione tendere consueuerant. int̾cidit:
eoꝵ: Iniqui gͦ dũ tͤnsire corde ad et̾na negli¬
gunt. et cuncta p̾sentia fugitiua eẽ ñ intu¬
ent᷑ mentẽ in amore uitȩ p̃sentis figunt: et
quasi longe habitationis in ea sibi fundam̃¬
struxisse describit᷑: quia uidelicet aꝑte mon¬
strat᷑ quia ipse in t̾ra fundam̃tũ posuit. qui
a soliditate ȩt̾nȩ pat̾ȩ alienus fuit: Peregrinꝰ¬
quippe a sũmis fundam̃tũ in infimis posurt:
qui stationẽ cordis in t̾rena delectatione col¬
locauit:. Uñ et in eius stirpe enoch qui dedica¬
tio int̾pretat᷑ pͥmus nascit᷑. In electoꝵ uͦ ꝓgenie
enoch septimus fuisse memorat᷑: quia uidelicae
reꝓbi in hac uita quȩ ante ẽ semet ipsos edi¬
ficando dedicant: electi uͦ edificationis sue
dedicationẽ. in fine tẽꝑis id est in septimo ex¬

Expanded text:
dem vitae spatia promittunt? Sed cum eos mors superveniens a praesenti vita subtrahit, eorum vitae spatia, quae sibi longiora quasi in cogitatione tendere consueverant, intercidit.  Iniqui dum corde transire ad aeterna negligunt, et cuncta praesentia fugitiva esse non intuentur, mentem in amore vitae praesentis figunt, et quasi longae habitationis in ea sibi fundameatem construxisse describitur, ut aperte monstraretur, quia ipse in terra fundamentum posuit, qui a soliditate aeternae patriae alienus fuit. Peregrinquippe a summis, fundamentum in infimis posuit, qui stationem cordis in terrena delectatione collocavit . Unde et in ejus stirpe Enoch, qui dedicatio interpretatur, primus nascitur; in electorum vero progenie Enoch septimus fuisse memoratur, quia videlicet reprobi in hac vita quae ante est semetipsos aedificando dedicant, electi vero aedificationis suae dedicationem in fine temporis, id est in septimo, ex
Abbreviated transcription (Latin):
iustoꝵ lum̃ splendere ẽ ꝑmira oꝑa iurtutũ
signa suȩ claritatis asꝑgere : ut quaqua ꝑ
utentionẽ ꝑgant. ab intuentiũ cordiũ sordi¬
b peccati noctẽ excutiant: et exẽplo sui oꝑis
in eis iusticiȩ lum̃ fundant. S qͣntalibet sit
iusticia oꝑis: apud int̾nũ uidicẽ nulla c̃ s
hanc eleuat tumor m̃tis: Uñ et subdit᷑. Qui¬

Expanded text:
storum lumen splendere est per mira opera virtutum signa suae claritatis aspergere, ut quocunque per intentionem pergunt, ab intuentium cordibus peccati noctem excutiant, et exemplo sui operis in eis justitiae lumen fundant. Sed quantalibet sit justitia operis, apud internum judicem nulla est, si nanc elevat tumor mentis. Unde et subditu
Abbreviated transcription (Latin):
dinate humilitatis sensũ reuocat. cũ ꝑ suũ
illis p̃dicatorẽ dicit: Non plus saꝑe qͣm opor¬
tet sãꝑe: s saꝑe ad sobrictatẽ: & rursũ: Noli
altũ saꝑe: s time: Atq it̃m Altiora te ne que¬
sieris: et fortiora te ne scrutatꝰ fueris E rur¬
sum Mel inuenisti: comede qđ sufficit tibi:
ne forte saturatꝰ euomas illud Mel quippe
inuenire ẽ: sci intellectus dulcedinẽ degu¬
stare: Qđ tunc sufficient̃ comedit᷑. qͣndo nr̃a
intelligentia iuxta m̃surã sensus sub moda¬
mine tenet᷑. Nam satiatꝰ mel euomit: qͥ plus
appetens penet᷑re qͣm capit. et illud ꝑdit. uin
potuit nutri: Quia gͦ sc̃a ęccła ab infirmiᷤᷤ
m̃tib ꝓhibet alta ꝑscrutari: beato iob dr̃

Expanded text:
dinatae humilitatis sensum revocat cum per suum dinatae humilitatis sensum revocat cum per suum illis praedicatorem dicit: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Et rursum: Noli altum sapere, sed time . Atque iterum: Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris . Et rursum: Mel invenisti, comede quod sufficit tibi, ne forte satiatus evomas illud . Mel quippe invenire est sancti intellectus dulcedinem degustare. Quod tunc sufficienter comeditur, quando nostra intelligentia juxta mensuram sensus sub moderamine tenetur. Nam satiatus mel emovit, qui plus appetens penetrare quam capit, et illud perdit unde potuit nutriri. Quia ergo sancta Ecclesia ab infirmis mentibus prohibet alta perscrutari, beato Job dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
scłi oñe laborioso fatigant᷑: Uñ et ꝑ semet ip¬
sã ueritas dicit: Uenite ad me om̃s qui labo¬
ratis et oñati estis: et ego reficiã uos: Hereti
ci gͥ qui sua dogmata p̾dicare ñ cessant:
scãm ȩccłam quasi de imꝑitia urident di¬
centes: Aquã lasso ñ dedisti: et esurienti sub¬
t̾risti panẽ. Se enĩ aquã lasso dare existunãt:
cũ quibdã sub t̾reno fasce laborantib sui po¬
culũ erroris p̃bent E panẽ se esurientib ñ
subtͣxisse suspicant᷑: quia etiã de in uisibi¬
lb atq incõp̃hensibilib requisiti. cũ suꝑbi¬
a audatiȩ respondent: et tunc se doctos p̃
om̃ib credunt. cũ loqui de incognitis infe¬
licius p̃sumunt: Sc̃a uͦ eccl̃a dũ quẽpiã ui¬
det ȩsurire qd ñ possit acciꝑe: aut si iam st̃
sibi cognita modeste suppͥmit: aut si adhuc
uident᷑ incognita. humilit̾ fatet᷑: eosq ad or¬

Expanded text:
saeculi onere laborioso fatigantur. Unde et per semetipsaeculi onere laborioso fatigantur. Unde et per semetipsam Veritas dicit: Venite ad me omnes, qui laboratis, et onerati estis, etci igitur qui sua dogmata praedicare non cessant, sanctam Ecclesiam quasi de imperitia irridentcentes: Aquam lasso non dedisti, et esurienti panem subtraxisti. Se enim aquam lasso dare existimant cum quibusdam sub terreno fasce laborantibus sui poculum erroris praebent. Et panem se esurientibus non subtraxisse suspicantur, quia etiam de invisibilibus atque incomprehensibilibus requisiti, cum superba audacia respondent. Et tunc se doctos prae omnibus credunt cum loqui de incognitis infelicius praesumunt. Sancta vero Ecclesia dum quempiam videt esurire quod ei non prosit accipere, aut si jam sunt sibi cognita, modeste supprimit, aut si adhuc videntur incognita, humiliter fatetur, eosque ad or
Abbreviated transcription (Latin):
p̾modũ spoliati memorent᷑. S sciendũ ẽ qͥa
om̃is qui cordis puritate ꝑfruit᷑: eo ipso quo
duplicitatis tegum̃tũ ñ habet. nudꝰ ẽ. E st̃
ñ nulli apud hereticos qui cordis quidẽ puri¬
tatẽ habent: s tam̃ doctrinȩ eoꝵ dõginata
ꝑu̾sa suscipiunt. Hi nimirũ et ex sua pun.¬
tate nudi st̃: et quasi ex eoꝵ p̃dicatione uesti¬
unt᷑: & quia tales quiq facile ad scãm ȩccłam
redeunt eo qđ duplicitatis malicia ñ utant᷑
eos heretici nudos fatent᷑. Quos ab ea dicunt
uestib expoliatos: quia simplices quosq pi¬
gros atq hebetes putant. qͦs pͣua sua dogma¬
dedisti: et esurienti subtͣristi panẽ heretici
qͦu̾itatis soliditatem ñ tenent eo ñni¬
quam
studẽt
ut loquaciosꝰ
appare
cunctos quos aspiciunt. p̃ius ad se ꝑtrahere
sermonib querunt: et uñ sibi alios ad in¬
putant: Eos uͦ lassos dicimꝰ: qui sub huius

Expanded text:
post spoliati memorantur? 503 Sed sciendum est quia post spoliati memorantur? 503 Sed sciendum est quia omnis qui cordis puritate perfruitur, eo ipso quo duplicitatis tegumentum non habet, nudus est. Et sunt nonnulli apud haereticos qui cordis quidem puritatem habent, sed tamen doctrinae eorum dogmata perversa suscipiunt. Hi nimirum et ex sua puritate nudi sunt, et quasi ex eorum praedicatione vestiuntur. Et quia tales quique facile ad sanctam Ecclesiam redeunt, eo quod duplicitatis malitia non utuntur, eos haeretici nudos fatentur, quos ab ea dicunt vestibus exspoliatos, quia simplices quosque pigros atque hebetes putant, quos prava sua dogmadedisti, et esurienti subtraxisti panem. Haeretici quo veritatis soliditatem non tenent, eo nonnunquam student ut loquaciores appareacientia gloriantur; cunctos quos aspiciunt pravis ad se trahere sermonibus quaerunt, et unde sibi alios ad inputant. Eos vero lassos dicimus qui sub hujus
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ nimirũ pignus ante solis occasũ reddere
iubem̃: quia pͥusꝗͣ in nob̃ ꝑ dolorẽ cordĩ sol iusticie
occidat. debemꝰ ei confessionẽ ueniȩ reddere.¬
a quo confessionẽ accipimꝰ culpe: ut qui se
deliquisse i nos meminit a nob̾ mox relaa¬
quasi sub hereticoꝵ specie ꝑ eliphat dĩ Abst¬
listi pignꝰ frm tuoꝵ sine causa: id est ab his
qui a nob̾ ad te ueniunt inutilit̾ confessioni
iii. tere. Uñ et sequit᷑. E nudos expoliasti uesti
Eos quos heretici ꝑu̾sis p̃dicationib trahunt
p̃cepta doctrine suȩ quasi quedã uestim̃ti
habere existimant: et tãdiu illos uestitos pa¬
tant. qͣmdiu hec que ipsi p̃dicauert̃ ab illis
seruari consid̾ant Ex quib cũ quidã ad scãn
eccłam redeunt: eos ꝓtinꝰ docꝰtrinȩ uestim̃ta
ꝑdidisse suspicant᷑. S cũ nudꝰ expoliari ui¬
queat: querendũ nob̃ ẽ. quomͦ pͥus nudi et

Expanded text:
quod nimirum pignus ante solis occasum reddere quod nimirum pignus ante solis occasum reddere iubemur, quia, priusquam in nobis per dolorem cordis sol iustitiae occidat, debemus ei confessionem veniae reddere,a quo confessionem accipimus culpae: ut, qui se deliquisse in nos meminit, a nobis mox relaxaquasi per haereticorum speciem, per Eliphaz dicitur. Abstulisti pignus fratrum tuorum sine causa, id est, ab his qui a nobis ad te veniunt inutiliter confessionem tere. Unde sequitur: Et nudos exspoliasti vestibus. - Eos quos haeretici perversis praedicationibus trahunt, praecepta doctrinae suae quasi quaedam vestimenta habere existimant, et tandiu illos vestitos putant, quandiu haec quae ipsi praedicaverunt, ab illis servari considerant. Ex quibus cum quidam ad sanctam Ecclesiam redeunt, eos protinus doctrinae vestimenta perdidisse suspicantur. Sed cum nudus exspoliari nequeat, quaerendum nobis est quomodo prius nudi, et
Abbreviated transcription (Latin):
cipit᷑ donũ sp̃c sci: sic̃ ꝑ paulũ dĩ Qui dedit
nob̾ pignus sp̃c: Ad hoc enĩ pignꝰ accipimꝰ: ut
de ꝓmissione quȩ nob̾ fit certitudinẽ teneamꝰ:
pignoris nomine peccati confessio solet intel¬
ugi: sicut in lege scriptũ ẽ: Cũ debet tͥ quip¬
piã fr̃ tuus et abstuleris pignus ab eo: ante
solis occasũ pignus restitue Fr̃ etenĩ nr debi¬
tor nob̾ efficit᷑: cũ quilibet ꝓximꝰ in nos aliqͥd
diliquisse monstrat᷑. Peccata quippe: debita
uocamꝰ: Uñ pecatori seruo dr̃ Om̃e debitũ
dimisi tͥ: & in dñica cotidie oratione p̃cam̃
Dimitte nob̃ debita nr̃a. sicut et nos dimittunꝰ
debitorib nris: A debitore aut̃ nr̃o pignus
accipimꝰ. qñdo ab eo qui in nos peccasse cog¬
noscit᷑. peccati eius iam confessionẽ tenem᷑.
ꝑ quã relaxare peccatũ qđ in nos ꝑpetratũ ẽ.
postu lam̃: Qui enĩ peccatũ qđ cõmisit fatet᷑.¬
et ueniã petit: iam quasi ꝓ debito pignꝰ dedit.

Expanded text:
 Paulum dicitur: Qui dedit nobis pignus Spiritus . Ad hoc enim pignus accipimus, ut de promissione quae nobis fit certitudinem teneamus.pignoris nomine peccati confessio solet intelligi, sicut in Lege scriptum est: Cum debet tibi quidpiam frater tuus, et abstuleris pignus ab eo, ante solis occasum pignus restitue . Frater etenim noster debitor nobis efficitur cum quilibet proximus in nos aliquid deliquisse monstratur. Peccvocamus, unde peccatori servo dicitur: Omn debitum dimisi tibi. Et in dominica cotidie oratione precamur: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris! A debitore autem nostro pignus accipimus, quando ab eo, qui in nobis peccasse cognoscitur, peccati eius iam confessionem tenemus, per quam relaxare peccatum, quod in nobis perpetratum est, postulamur. Qui enim peccatum, et veniam petit, iam quasi pro debito pignus dedit;
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ cont̾at᷑ exaltat᷑ cor hominis: et anteqͤ głet᷑.
humiliabit᷑. Recte aut̃ dr̃ qui inclinau̾it
ocłs suos ipse saluabit᷑: quia qͣntũ ꝑ mẽbroꝵ
ministeriũ dep̃hendi pocest. pͥma suꝑbiȩ
ostensio ẽẽ in oculis solet hinc enĩ scriptũ
ẽ. E ocłos suꝑboꝵ humiliabis: Hinc de ipso
suꝑbientiũ capite dr̃ Om̃e sublime uidet:
h inc de illa gente quȩ ei ꝑ infidelitatẽ adhe¬
sit scriptũ ẽ Geñatio cuiꝰ excelsi sunt ocłi:
et palpebre eius in alta subrecte Ocl̃os gͦ in¬
clinare ẽ. nullũ respiciendo despicere: sed
se minorẽ atq imparẽ cunctis quos aspicit
estimare: Saluabit᷑ itaq qui ocłos inclinat:
quia qui falsũ suꝑbiȩ u̾ticẽ deserit. u̾itati
altitudinẽ ascendit: Sequit᷑. Saluabit᷑ in
nocens saluabit᷑ aut̃ mundicia manuũ su¬
arũ Quȩ uidelicet sententia si de cȩlestis
regni retributione ꝓmit᷑ ueritate fulcit᷑:
qͥa cũ de dõ scriptũ sit qui reddet unicuq

Expanded text:
 conteratur, exaltatur cor hominis, et antequam glorietur, humiliatur . » Recte autem dicitur: Qui inclinaverit oculos ipse salvabitur, quia quantum per membrorum ministerium deprehendi potest, prima superbiae ostensio esse in oculis solet. Hinc enim scriptum est: Et oculos superborum humiliabis . Hinc de ipso superbientium capite dicitur: Omne sublime videt . Hinc de illa quae ei per infidelitatem adhaesit scriptum est: Generatio cujus excelsi sunt oculi, et palpebrclinare est, nullum respiciendo despicere, sed se minorem atque imparem cunctis quos aspicit aestimare. Salvabitur itaque qui oculos inclinat, quia qui falsum superbiae verticem deserit, veritatis altitudinem ascendit. Sequitur: VERS. nocens; salvabitur autem munditia manuum suarum. Quae scilicet sententia, si de coelestis regni retributione promittitur, veritate fulcitur. Quia cum de Deo scriptum sit: Qui reddet unicuique
Abbreviated transcription (Latin):
uenientes suscipit: liquet numirũ qđ pͥstino
errori eoꝵ contͣdicit Nã sunt ñnulli qui ita
uirginitati carnis student: ut nuptias dam¬
puent E sunt ñnulli qͥ ita abstinentiã lau¬
dant: uit sum̃tes alim̃ta necessaria detestent᷑:
li intentione suȩ suꝑstitionis reuocat: here
lacertos eoꝵ ab oꝑatione quã pͥus tenuert̃ cõmi¬
nutos eẽ ab eccła detestant᷑. Un et in hoc temꝑe
disciplinȩ si quid ei adu̾sitatis euen̾it: hoc e¬
uenisse ex digna peccatoꝵ retributione suspi¬

Expanded text:
venientes suscipit, liquet nimirum quod pristino venientes suscipit, liquet nimirum quod pristino eorum errori contradicit. Nam sunt nonnulli qui ita virginitati carnis student, ut nuptias damnent; et sunt nonnulli, qui ita abstinentiam laudant, ut sumentes alimenta necessaria detestentur. li intentione suae superstitionis revocat, haerelacertos eorum ab operatione, quam prius tenuerant, comminutos esse ab Ecclesia testantur. Unde et in hoc tempore disciplinae, si quid ei adversitatis evenerit, hoc evenisse ex digna peccatorum retributione suspi
Abbreviated transcription (Latin):
In fortitudine brachii tui possidebas t̾rã: et
potentissimꝰ obtinebas eam Ac si patent̾ di¬
cat Qd in p̃dicatione tua t̾rã uniu̾salit oc¬
cupasti: potentia fortitudinis ñ ratio u̾itatiᷤ
fuit Quia enĩ xp̃ianos pͥncipes p̃dicationẽ¬
Dlebes quȩ hereticis p̃dicantib sunt subiecꝰtȩ.
ex carnali intelligentia erroꝵ eoꝵ semina ꝑũ
sa concipiunt: eisq in sua dãpnatione sociats:
S cũ scã eccł̃a ipsos erroꝵ p̃dicatores uł racione
uictos ad se suscipit. uł studio ꝑu̾sitatis obdu¬
ratos. sub disciplinȩ suȩ uincła restringit: de¬
stituti heretici cũ remanere apud se plebes si¬
ne p̃dicatorib uident. quid aliud a sca ȩccl̃a
qͣm uiduas uacuas relictas dolent: Et quia
subtractis hereticoꝵ magistris. eoꝵ discipłos
in suo oꝑe infirmari suspicant᷑: quasi lacertoᷤ
pupilloꝵ cõminutos ab eccła cẽ conquerunt᷑.
Uł certe quia sc̃a eocła dũ quosdã ab hereticis

Expanded text:
Infortitudine brachii tui possidebas terram, et potentissimus obtinebas eam. - Ac si patenter dicat: Qui in praedicatione tua terram universaliter occupasti, potentia fortitudinis, non ratio veritatis fuit. Quia enim Christianos principes praedicatione- Plebes quae haereticis praedicantibus sunt subjectae, ex carnali intellsa concipiunt, eisque in sua damnatione sociantur. Sed cum sancta Ecclesia ipsos errorum praedicatores vel ratione victos ad se suscipit, vel studio perversitatis obduratos sub disciplinae suae vinculo restringit, destituti haeretici cum remanere apud se plebes sine praedicatoribus vident, quid aliud a sancta Ecclesia quam viduas vacuas relictas dolent? Et quia subtractis haereticorum magistris, eorum discipulos in suo opere infirmari suspicantur, quasi lacertos pupillorum comminutos ab Ecclesia esse conqueruntur. Vel certe quia sancta Ecclesia dum quosdam ab haereticis
Abbreviated transcription (Latin):
unt. ꝓculdubio ad otiosa dicta dilabunt᷑: in
quib si se minime rep̃hendt. statĩ ad noxia et
contumeliosa ꝓsilunt. Uñ eliphar qui otio¬
sa intulit: ad contumeliosa ꝓtinꝰ u̾ba ꝓrupit
ad u̾ba uenit ociosa: ab otiosis etiã ubis ꝑ crim̃¬
fallaciȩ ad concumelias exarsit: Isti quippe st̃
casus culpe crescentis: ut lingua cũ ñ restrin¬
git᷑. nequaq̃ ubi ceciderit iaceat. s semꝑ ad de¬
t̾iora descendat. Ea uͦ quȩ subiuincta st̃ quia
ualde iuxta hẏstoriã patent: exponenda ad
litt̾am ñ sunt: S quia amicos beati iob here¬

Expanded text:
unt, procul dubio ad otiosa dicta dilabuntur. In unt, procul dubio ad otiosa dicta dilabuntur. In quibus si se minime reprehendunt, statim ad noxia et contumeliosa verba prosiliunt. Unde Eliphaz, qui otiosa intulit, ad contumeliosa protinus verba prorupit, ad verba venit otiosa, ab otiosis autem verbis per crimfallaciae ad contumelias exarsit. Isti quippe sunt casus culpae crescentis, ut lingua cum non restringitur nequaquam ubi ceciderit jaceat, sed semper ad deteriora descendat. Ea vero quae subjuncta sunt, quia valde juxta historiam patent, exponenda ad litteram non sunt. 5. Sed quia amicos beati Job haere
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ: In cõparatione etenĩ der scientia nr̃a.
ignorantia ẽ: Ex dĩ nãq participatione sã¬
pimꝰ: ñ cõparatione: Quid gͦ mirũ cũ illud qͤsi
ꝑ doctrinã dr̃ qđ sciri potuit etiã sitaceret᷑:
Qui adhuc dĩ potentiã quasi defendendo. sub¬
quid ei confers si ĩmacłata fuerit uita tua:
In om̃e quippe qđ bñ agimꝰ: nosmet ipsos. non
Ipse enĩ uere nob̾ dñs quia et utiq ds̃ ẽ. qui bo¬
no ñ indiget seruientis. s bonitatẽ confert. ꝙͣ
recipit: ut oblata bonitas ñ ipsi s pͥus accipi¬
entib et pꝰ reddentib ꝓsit: Nam et si in iudi¬
ciũ dñs ueniens dicit ꝗͣdui fecistis uni ex istiᷤ
fr̃ib meis minimis mͥ fecistis: mira hoc pie¬
tate loquit᷑. ex suor cõpassione mẽbroꝵ: et ipse
nos ꝑ hoc qđ caput nr̃m ẽ adiuuat qui ꝑ nr̃a
bona oꝑa in suis mẽbris adiuuat᷑. Adhuc ad¬
n quid timens arguet te. et ueniet tecũ ad udi
timore nos arguat: et ex metu contͤ nos suũ

Expanded text:
t. --In comparatione enim Dei, scientia nostra ignorantia est. Ex Dei namque participatione sapimus, non comparatione. Quid ergo mirum cum illud quasi per doctrinam dicitur, quod sciri potuit etiamsi taceretur? Qui adhuc Dei potentiam quasi defendendo subquid ei confers, si immaculata fuerit vita tua? - In omni quippe quod bene agimus, nosmetipsos, non Ipse enim vere nobis Dominus, quia et utique Deus est, qui bono non indiget servientis, sed bonitatem confert quam recipit, ut oblata bonitas non ipsi, sed prius accipientibus et post reddentibus prosit. Nam etsi in judicium Dominus veniens dicit: Quandiu fecistis uni de his fratribus meis minimis, mihi fecistis , mira hoc pietate loquitur ex suorum compassione membrorum. Et ipse nos per hoc quod caput nostrum est adjuvat, qui per nostra bona opera in suis membris adjuvatur. Adhuc adnquid timens arguet te, et veniet tecum ad juditimore nos arguat, et ex metu judicium contra
Abbreviated transcription (Latin):
apud te ꝑ se innocens ẽ: Suꝑna gͦ pietas pͥ¬
te quoq nr̃o lib̾o arbitrio. bonũ qđ iam ap¬
petimꝰ agat nob̃cũ: qđ tam̃ ꝑ impensã gr̃am
in extremo iudicio ita remuneret in nobis.
ae si solis ꝓcessisset ex nob̃ Qiua enĩ diuina¬
nos bonitas ut innocentes faciat p̾uenit:
paulus ait Grã aut̃ dĩ sũ: id qđ sũ & qui¬

Expanded text:
nnocens est . Superna ergo pietas prte quoque nostro libero arbitrio bonum quod jam appetimus agat nobiscum; quod tamen per impensam gratiam in extremo judicio ita remuneret in nobis, ac si solis processisset ex nobis. Quia enim divinanos bonitas ut innocentes faciat praevenit, Paulus ait: Gratia Dei sum id quod sum . Et qui
Abbreviated transcription (Latin):
inquisitione tenere conati sunt:. Uñ cociton
fluuiũ currere apud inferos putauert̃: uide¬
licet designantes. qđ hi qui digna doloribus
oꝑa faciunt. in infernũ ad luctũ decurit̃. S¬

Expanded text:
inquisitione tenere conati sunt. Unde Cocytum inquisitione tenere conati sunt. Unde Cocytum fluvium currere apud inferos putaverunt, videlicet designantes quod hi qui digna doloribus opera faciunt, in infernum ad luctum decurrunt. S
Abbreviated transcription (Latin):
cecidert gladio: Iili quippe in inferno uixta
ipsũ sunt. in quib isdẽ malignus sp̃c iacet
mortuus. qui iniqͥtatis eius gladio ꝑcussi ce¬
cidert̃. Uñ scriptũ ẽ. Qui lib̾asti dauid seruũ
tuũ: de gladio maligno: Recte aut̃ dr̃ et in
congerie mortuoꝵ uigilabit: quia nc̃ in con¬
graegatione peccantiũ astutiȩ suȩ insidias
exerit.  eo aut̃ qđ in mundo raritas bonoꝵ ẽ
et multitudo maloꝵ. recte mortuoꝵ congerieᷤ
nominat᷑: ut ipsa iniquoꝵ multitudo signet᷑.
R ata enĩ uia ẽ que ducit ad ꝑditionẽ: et mul¬
ti sunt qui ingrediunt᷑ ꝑ eam: Sathanȩ ita¬
q in congerie mortuoꝵ uigilare ẽ: in repboꝵ¬
cordib malitiȩ suȩ astutias exercere: De quo
adhuc subdit᷑. Dulcis fuit glarcis cociti. Gre¬
ca lingua cocitos luctus dĩ Qui tam̃ luctus
feminarũ. uł quoꝵ libet infirmantiũ solet
intelligi. Sapientes uͦ huiꝰ scł̃i a luce uerita¬
tis exclusi: quasi umbras quasdã de u̾itatis

Expanded text:
n inferno juxta illum sunt, in quibus idem malignus spiritus mortuus jacet. Qui iniquitatis ejus gladio percussi ceciderunt. Unde scriptum est: Qui liberasti David servum tuum de gladio maligno . Recte autem dicitur: Et in congerie mortuorum vigilabit, quia nunc in congregatione peccantium astutiae suae insidias exerit. Pro eo autem quod in mundo raritas bonorum est, et multitudo malorum, recte mortuorum congeries nominatur, ut ipsa iniquorum multitudo signetur. Lata enim via est quae ducit ad perditionem, et multi sunt qui ingrediuntur per eam . Satanae itaque in congerie mortuorum vigilare est in reprocordibus malititur: VERS. 33. Dulcis fuit glareis Cocyti. - Graeca lingua Cocytus, luctus dicitur, qui tamen luctus feminarum vel quorumlibet infirmantium solet intelligi. Sapientes hujus saeculi a luce veritatis exclusi, quasi umbras quasdam de veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
so quod fallit cȩt̾os prudens uidet᷑ sibi Cum
luxuriã decepte m̃ci loquit᷑. fit dulce qd sui¬
det: quia in uoluptate animũ resoluit. Et sͥ
uitia carnaliũ cordib inserit: quasi tot po
cula dulcedinis porrigit. Quã tam̃ ut p̃di¬
xi eius dulcedinẽ ñ ꝑcipiunt: nͥ qui p̃sen¬
tib uoluptatib dediti. ad ꝑpetuũ luctũ ta¬

Expanded text:
so quo fallit caeteros, prudens videtur sibi. Cum so quo fallit caeteros, prudens videtur sibi. Cum luxuriam deceptae menti loquitur, fit dulce quod suadet, quia in voluptate animum resolvit. Quot ergo vitia carnalium cordibus inserit, quasi tot potus suae dulcedinis eis porrigit. Quam tamen, ut praedixi, ejus dulcedinem non percipiunt, nisi qui, praesentibus voluptatibus dediti, ad perpetuu
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ enĩ hunc electi despiciunt. cũ m̃tis calce
contẽpnunt. illi eũ sequentes diligunt. qui
uelut ab aqua uoluptatis ad ꝑpetuũ luctũ
tͣhunt᷑: qui ꝑ t̾renã concupiscentiã more gla¬
ree cotidianis lapsib ad ina dilabunt᷑. Aliis
nãq gustũ suȩ dulcedinis ꝑ suꝑbiã. aliis ꝑ
auaritiã. aliis ꝑ inuidiã. aliis ꝑ fallatiã. aliiꝰ
ꝑ luxuriã porrigit: et ad qͣnta uitioꝵ genera
ꝑtͣhit. quasi tot sue dulcedinis potus ꝓpinat:
Nam cũ aliquid supbũ in m̃te ꝑsuadet fit dulce
qđ dicit: quia uideri p̃̾latus cȩt̾is homo pustꝰ
appetit. Dũ m̃ti auaritiã infundere molit᷑
fit dulce qđ occulte loquit᷑: quia ꝑhabun¬
dantiã necessitas uitat᷑ Dũ aliquid de inu¬
dia suggerit. fit dulce qđ dicit: quia ꝑusa
mens dũ aliũ det̾escere uiderit. exultat se es
minorẽ minime uiđi. Cũ aliquid de falla¬
cia ꝑsuadet. fit dulce qđ suggerit: quia eoip¬

Expanded text:
Cum enim hunc electi despiciunt, cum mentis calce Cum enim hunc electi despiciunt, cum mentis calce contemnunt, illi eum sequentes diligunt, qui velut ab aqua voluptatis ad perpetuum luctum trahuntur, qui per terrenam concupiscentiam more glareae quotidianis lapsie dulcedinis per superbiam, aliis per avaritiam, aliis per invidiam, aliis per fallaciam, aliis per luxuriam porrigit; et ad quanta vitiorum genera pertrahit, quasi tot suae dulcedinis potus propinat. Nam cum aliquid superbum in mente persuadet, fit dulce quod dicit, quia videri praelatus caeteris homo perversus appetit. Dum menti avaritiam infundere molitur, fit dulce quod occulte loquitur, quia per abundantiam necessitas vitatur. Dum aliquid de invidia suggerit, fit dulce quod dicit, quia perversa mens dum alium deterescere viderit, exsultat se eo minorem minime videri. Cum aliquid de fallacia persuadet, fit dulce quod suggerit, quia eo ip
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ beati uiri cociton luctũ infirmantiũ dici
Seriptũ quippe ẽ. Uirilit agite: et confortet᷑ cor
ur̃m Qui enĩ in dõ confortari renuunt: ad
luctũ ꝑ animȩ infirmitatẽ tendunt. Glareas
uͦ lapillos fluminũ appellare consueiumꝰ quõ
aqͣ defluens trahit Quid uͦ ꝑ glareas cociti. nͥ re¬
ꝓbi designant᷑: qui suis uoluptatib dediti. qͣsi
semꝑ a fiumine ad una detrahunt᷑: Qui enĩ xxxxii.
cont᷑ uoluptates hutiꝰ scł̃i stare fortit᷑ nolunt: gla¬
reȩ cociti fiunt. quia cotidie siuis dapib ad lu¬
ctũ tendunt: ut in et̾nũ pꝰ lugeant qui m̃ se
in siuis uoluptatib delectabilit̾ relaxant. Q qi
antiquus hostis suũ uas illũ reꝓbũ hominẽ in¬
grẽsus dũ dona ꝑu̾sis tribuit. dũ eos in hoc mun¬
do honorib extollit. dũ eoꝵ ocłis ꝓdigia ostendit.
dũ fluxe m̃tes hunc in suis ꝓdigus ãmirats et
sequuit: bñ de eo dr̃ Dulcis fuit glairis cociti:

Expanded text:
ctum infirmantium dici. Scriptum quippe est: Viriliter agite, et confortetur cor vestrum . Qui enim in Deo confortari renuunt, ad luctum per animi infirmitatem tendunt. Glareas vero lapillos fluminum appellare, consuevimus, quos aqua defluens trahit. 499 Quid ergo per glareas Cocyti nisi reprobi designantur, qui, suis voluptatibus dediti, quasi semper a flumine ad ima detrahuntur? Qui contra voluptates hujus saeculi stare fortiter nolunt, glareae Cocyti fiunt, quia suis quotidie lapsibus ad luctum tendunt: ut in aeternum postea lugeant, qui modo se in suis voluptatibus delectabiliter relaxant. Et quia antiquus hostis suum vas illum reprobum hominem ingressus dum dona perversis tribuit, dum eos in hoc mundo honoribus extollit, dum eorum oculis prodigia ostendit, dum fluxae mentes hunc in suis prodigiis mirantur et sequuntur, bene de eo dicitur: Dulcis fuit glareis Cocyti.
Abbreviated transcription (Latin):
Ui contra ueritatis uerba
in allegatione deficiunt.
sepe iam nota replicant:
ne tacendo uicti uideant᷑
Uñ eliphaz beati iob sermo¬
nib p̾ssus. ea dicit quȩ nullꝰ
ignorat: Ait enĩz¬

Expanded text:
ui contra veritatis verba in allegatione deficiunt, saepe etiam nota replicant, ne tacendo victi videantur. Unde Eliphaz, beati Job sermonibus pressus, ea dicit quae nullus ignorat. Ait eni
Abbreviated transcription (Latin):
Illa ẽ gͦ solũmꝰ uita cogitanda: in qua cũ re¬
surrectione carnis. ad finẽ dissimilẽ ꝑtingĩ
retͥbutionis. Quȩ ẽ enĩ iniqͥs salus aut robur
qui adeps et diuitiȩ. dũ totũ hic cũ celenta¬
te relinquit᷑ et illic retͥbutio quȩ nũꝙ̃. relin¬
qui possit inuenit᷑: Sic̃ aut̃ huiꝰ iniqui le¬
ticia tͦnsit ad penã: ita afflicti ĩnocentis pe¬
na tͣnsit ad leticiã. Nec diuitiȩ gͦ debent m̃i
extollere: nec inopia ꝑturbare. Uñ beatus ib
int dãpua rerũ. nulla admittit ad animũ
dãpna cogitationũ s ad eos qui se in ꝑcussis¬
ne despicunt. redarguendo subiungit. didõ¬

Expanded text:
Illa est ergo solummodo vita cogitanda, in qua cum resurrectione carnis ad finem dissimilem pertingitur retributionis. Quae est enim iniquis salus aut robur, qui adeps et divitiae, dum totum hic cum celeritate relinquitur, et illic retributio, quae nunquam relinqui possit, invenitur? Sicut autem hujus iniqui laetitia transit ad poenam, ita afflicti innocentis poena transit ad laetitiam. Nec divitiae ergo debent mentem extollere, nec inopia perturbare. Unde beatus Job inter damna rerum nulla admittit ad animum damna cogitationum, sed ad eos qui se in percussione despiciunt redarguendo subjungit, di
Abbreviated transcription (Latin):
re constrictus ad rationẽ oculos aꝑiet. qͦs hic
uoluptati deditus clausit: et pena torquente
exiget᷑ ut sapiat. qui hic excecante se suꝑbia de¬
sipiebat: cui tañ sua sapientia iã tc̃ minime
ꝓderit: quia hic ubi oꝑari iuxta sapientiã
debuit tẽpꝰ amisit ẜ sũmo hic nãq bono
concupiscit germ̃ gen̾is habere: domo. fami¬
lia. et opib repleri: et dui in hac carnis corru¬
ptione uiuere S si fortasse aliquid ad eiꝰ de¬
sidiũ ueniat qđ tam̃ obtinere ñ possit. nisi
cũ offensione conditoris: eiꝰ animꝰ ad paulu¬
iũ ꝑturbat᷑. Cogitat. quia si hoc egerit unde
offensam sui conditoris incurrat. in domo.
in filiis. in uita ꝑcutit᷑. s suꝑbia sua ꝓtinꝰ uisti¬
gatꝰ obdurescit: et q̃mlibet in domo. qͣmlibet
in uita ꝑcussionẽ sentiat. nequaq. curat. dũ¬
mͦ quȩ cogitau̾it expleat: et quousq uiuit.
uoluptates suas ꝑficere ñ desistat. Eoce enĩ¬

Expanded text:
re constrictus ad rationem oculos aperit, quos hic re constrictus ad rationem oculos aperit, quos hic voluptati deditus clausit; et poena torquente exigitur ut sapiat, qui hic excaecante se superbia desipiebat. Cui tamen sua sapientia jam tunc minime derit, quia hic ubi operari juxta sapientiam debuit, tempus amisit. Pro summo hic namque bono concupiscit germen generis habere, domum familia et opibus replere, et diu in hac carnis corruptione vivere. Sed si fortasse aliquid ad ejus desiderium veniat, quod tamen obtinere non possit nisi cum offensione conditoris ejus animus ad paululum perturbatus cogitat, quia si hoc egerit hic, unde offensam sui conditoris incurrat, in domo, in filiis, in vita percutitur. Sed superbia sua protinus instigatus obdurescit; et quamlibet in domo, quamlibet in vita percussionem sentiat, nequaquam curat, dummodo quae cogitaverit expleat; et quousque vivit, voluptates suas perficere non desistit. E
Abbreviated transcription (Latin):
uisionẽ om̃ipontentis intuitꝰ ẽ: qui cadit. et
sic aꝑiunt᷑ oculi eius Consiliũ quippe contͣ
isrłitas p̃buit: s pꝰ in pena uidit. quid pͥus ex
culpa cõmiserat:. Electi aut̃ quia ne peccare
debeant ꝓuident: eis uidelicet oculi ante ca
si in hac uita positus culpã suã uide uoluiss:
de om̃ipocentis dĩ pꝰmodũ furore ñ biberet:
S qui hic aũtit oculos a respectu criminis: il¬
lic declinare ñ ualebit sẽtentiã dãpnationis:
in ipsis metuant feriri quȩ amant: dũ mͦ quȩ
ꝑu̾se cogitau̾int expleant. Uñ hoc loco de iniqͥ
quus iste pꝰea qͣm dãpnatꝰ et̾nis supplicus fuerit.
de domo sua. id est cognatis quos reliquerit. mi¬
nime cogitet: cũ ꝑ semet ipsã ueritas dicat. quia
diues qui in inferno sepultus fuerat. de qͥnq fr̃i¬
b quos reliquerat. etiã in supplitio positꝰ curam
gerebat: Om̃is nãq peccator prudens erit in pe¬
na. qui stultus fuit in culpa: quia ibi iã dolo¬

Expanded text:
det: et sic aperientur oculi ejus . Consilium quippe contra Israelitas praebuit, sed post in poena vidit quid prius ex culpa commiserit. Electi autem quia ne peccare debeant praevident: eorum videlicet oculi ante cassi in hac vita positus, culpam suam videre voluisset, de Omnipotentis postmodum furore non biberet. Sed qui hic avertit oculos a respectu criminis, illic declinare non valet sententiam damnationis. in ipsis metuant feriri quae amant, dummodo quae perverse cogitaverint expleant. Unde hoc in loco de iniquiquus iste postea quam damnatus aeternis suppliciis fuerit de domo sua, id est de cognatis quos reliquerit, minime cogitavit, cum per semetipsam Veritas dicat quia dives qui in inferno sepultus fuerat, de quinque fratribus quos reliquerat etiam in supplicio positus curam gerebat . Omnis namque peccator prudens erit in poena qui, stultus fuit in culpa , quia ibi jam dolo
Abbreviated transcription (Latin):
quid aliud ꝑ sepulchra qͣm repbi designatis.
in quib extincte a uita beatitudinis animȩ
uelut in sepulchris latent: Iniquus gͦ iste
ad sepulchra ducet᷑. quia in pͤuoꝵ cordib reci¬
piet᷑: qm soli eum illi suscipiunt. in quib mor¬
tuȩ a dõ anime reꝑuint᷑: De quo recte etiã dũ

Expanded text:
quid aliud per sepulcra quam reprobi designantur, in quibus exstinctae a vita beatitudinis animae velut in sepulcris latent? Iniquus ergo iste ad sepulcra ducetur, quia in pravorum cordibus recipietur, quoniam soli eum illi suscipiunt, in quibus mortuae a Deo animae reperiuntur. De quo recte etiam, dum
Abbreviated transcription (Latin):
uota uouit. s hȩc p̃ infirmitate soluere ñ
ualet: ei ex pena peccati agit᷑. ut uolenti
bonũ posse subtrahat᷑. Cũ uͦ in conspectu
intimi udicis ea quȩ obsistit culpa detegi
am existiment iustũ. qͣnto hunc adipisei
conspiciunt om̃e qđ appetit: cũ uidelicet
nouerimꝰ ñnũꝗͣ bona t̾rena uistis subtra¬
hi. quȩ largo munere tribuunt᷑ iniuistis.
quia et desꝑatis egris medici quicqͥd poposa¬
rint dari p̃cipiunt: et eos quos reduci posst
ad salutẽ p̃uident. quȩ appetunt. dari cont̃¬
dicunt: S si dicta hec eliphar de donis sỹu¬
alib intulit: sciendũ ẽ qđ res decernit᷑. et ue¬
nit. cũ uutus quȩ ex desidio appetit᷑. largin¬
te dõ etiã effectu ꝓsꝑat᷑ Uñ et adhuc subdĩ

Expanded text:
vota vovit, sed haec per infirmitatem solvere non valet, ei ex peccati poena agitur, ut volenti bonum, posse subtrahatur. Cum vero in conspectu intimi judicis ea quae obsistit culpa detergiam existiment justum, quanto hunc adipisci conspiciunt omne quod appetit, cum videlicet noverimus nonnunquam bona terrena justis subtrahi, ququia et desperatis aegris medici quidquid poposcerint dari praecipiunt, et eis quos reduci posse ad salutem praevident quae appetunt dari contradicunt. Sed si dicta haec Eliphaz de donis spiritalibus intulit, sciendum quod res decernitur et venit cum virtus quae ex desiderio appetitur, largiente Deo, etiam effectu
Abbreviated transcription (Latin):
quia et si ñ simul reb tẽꝑalib subleuant᷑. simul
tam̃ in cura rerũ tẽꝑaliũ m̃tis torpore sopuuã:
simulq eos u̾mes oꝑient: quia uł istũ ut con¬
cupita habeat. uł illũ ne habita amittat. car
nec habitis reb elatus fuerat. nec amissas cũ
anxietate requirebat: quia nullis ext̃ioris dã¬
pni cogitationib mordebat᷑: eũ u̾mes cordis ñ
oꝑuert̃: & quia in t̾rena cura m̃tẽ suã ñ deie¬
cerat: nequaq̃. in pulu̾e dormiebat: Sequitur
Certe noui cogitationes urãs: et sententias contͤ
me iniquas Cũ scriptũ sit quis scit hominũ
que st̃ hominis nͥ sp̃c hominis qui in ipso ẽ. qͦ
ratione nc̃ dr̃ certe noui cogitationes ur̃as:S:¬

Expanded text:
quia etsi non simul rebus temporalibus sublevantur, simul quia etsi non simul rebus temporalibus sublevantur, simul tamen in cura rerum temporalium mentis torpore sopiuntur. Simulque eos vermes operiunt, quia vel istum ut concupita habeat, vel illum, ne habita amittat, carnnec habitis rebus elatus fuerat, nec amissas cum anxietate requirebat, quia nullis exterioris damni cogitationibus mordebatur, eum vermes cordis non operuerant. Et quia in terrena cura mentem suam non dejecerat, nequaquam in pulvere dormiebat. Sequitur: Certe novi cogitationes vestras, et sententias contra me iniquas. Cum scriptum sit: Quis scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est ? qua ratione nunc dicitur: Certe novi cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
e cũ nullis reb uł honorib fulti sut. ꝑ mala
tam̃ desid̾ia in conspectu int̾ni iuidicis reoᷤ
conscientia addicit. Talis etenĩ quisq plerũ¬
ꝙ ioõ affligit᷑: quia dicescere. ac suꝑbire nou
p̃ualet. De quo et subdit᷑. Alius uͦ morit᷑ in
a maritudine animȩ sue: absq ullis opibus:
Eoce uñ diues suꝑbo corde inanit̾ gaudet:
inde pauꝑ alius suꝑbo corde inaniꝰ affligit᷑.
Bñ aut̃ de utͥsq subiungit᷑: ettam̃ simul in
pulũe dormient. et u̾mes oꝑient eos. In pul¬
u̾e enĩ dormire ẽ: in t̾renis desidus ocłos m̃¬
tis claudere: Uñ unicuiq peccanti. et in cul¬
unt: quia siue diuitis: suie pauꝑis suꝑbien¬
tis animũ curȩ carnales p̃munt: In reb enu
t̾renis pauꝑ & diues reꝓb qͣmius ñ pari ꝓsꝑita¬
te fulciant᷑. pari tam̃ auxietate turbant᷑: quia
qđ ille iam cũ metu habet: iste cũ auxictate
appetit: et quia habere ñ ualet. dolet Dicat᷑ gͦ.

Expanded text:
nullis rebus vel honoribus fulti sint, per mala tamen desideria in conspectu interni judicis reos conscientia addicit. Talis etenim quisque plerumque ideo affligitur, quia ditescere ac superbire non praevalet. De quo et subditur: Alius vero moritur in amaritudine animae suae absque ullis opibus. Ecce unde dives superbo cocorde inanius affligitur. Bene autem de utrisque subjungitur: Et tamen simul in pulvere dormient, et vermes operient eos. In pulvere enim dormire est in terrenis desideriis oculos mentis claudere. Unde unicuique peccanti et in culunt, quia sive divitis, sive pauperis superbientis animum curae carnales premunt. In rebus etenim terrenis pauper et dives reprobus, quamvis non pari te fulciantur, pari tamen anxietate turbantur, quia quod ille jam cum metu habet, iste cum anxietate appetit, et quia habere non valet, dolet. Sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ in aquis resplendent uultꝰ ꝑspicientiũ: sic
corda hominũ manifesta sunt prudentib Pin¬
de beatus iob eũ amicoꝵ colloquentiũ cogitatiõe¬
nosse se diceret. adiunxit. et sententias contͤ
me iniquas: ut ex patenti re ostendet. qui¬
a hoc qđ in eis latebat inuenisset: Uñ ipsaᷤ
quoq eor iniquas sententias adiunxit dicẽs:
Dicitis enĩ Ubi ẽ domus pͥncipis: et ubi tab̾na¬
do florere appetunt. et sicut magna mala. sic
flagella ꝑtimescunt: in eis qͦs flagellatos
aspiciunt. culpas ex pena metiunt᷑. Quos
enĩ ꝑcussos cernunt: dõ displicuisse suspicatł:
Uñ amici beati iob quẽ ꝑcussũ uidert̃ impiũ
fuisse credid̾unt: uidelicet estimantes quia
si impius ñ fuisset euis tabernacła ꝑman̾ẽt.
S ista ñ cogitat. nͥ qui adhuc infirmitatis tedio
laborat: qui in p̃sentis scł̃i delectatione gres¬
sũ cogitationis figit: qui tͣnsire ad ęt̾nã patͥ¬
am ꝑfectis desiđus nescit: Uñ bñ subiuugit᷑¬

Expanded text:
ic corda hominum manifesta sunt prudentibus . Proinde beatus Job, cum amicorum colloquentium cogitationenosse se diceret, adjunxit: Et sententias contra me iniquas, ut ex patenti re ostenderet quia hoc quod in eis latebat 496 invenisset. Unde ipsas quoque eorum iniquas sententias adjungit, dicens: Dicitis enim: Ubi est domus principis, et ubi tabernado florere appetunt, et sicut magna mala, sic flagella pertimescunt, in eis quos flagellatos aspiciunt, culpas ex poena metiuntur. Quos enim percussos cernunt, Deo displicuisse suspicantur. Unde amici beati Job, quem percussum viderunt, impium fuisse crediderunt, videlicet aestimantes quia si impius non fuisset, ejus tabernacula permanerent. Sed ista non cogitat nisi qui adhuc infirmitatis taedio laborat, qui in praesentis saeculi delectatione gressum cogitationis figit, qui transire ad aeternam patriam perfectis desideriis nescit. Unde bene subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
suũ ossa quidẽ habent. s medullas ossa nõ
babent Quia gͦ sic iste amator huiꝰ scł̃i ext̃ĩ¬
ori potestate fulcit᷑. ut etiã int̾ioris t̾rene do¬
mꝰ habundantia saginet᷑: dr̃. et medullis
ossa illius urigant᷑. Uł certe ossa sunt huiꝰ
diuitis. p̾ue et durȩ consuctudines: medul¬
le uͦ in ossib sunt. ipsa desidia mala uiuen¬
di: quȩ neq ex pͣuitatis satisfactione satian᷑.
Quȩ medulle quasi ossa irrigant: cũ pͣua de¬
sidia et ꝑu̾sas consuetudines suas in uolu¬
ptatũ delectatione conseruant. Se sunt non

Expanded text:
suum ossa quidem habent, sed medullas in ossibus non suum ossa quidem habent, sed medullas in ossibus non habent. Quia ergo sic iste amator hujus saeculi exteriori potestate fulcitur, ut etiam interiori terrenae domus abundantia saginetur, dicitur: Et medullis ossa illius irrigantur. Vel certe ossa sunt hujus divitis pravae et durae consuetudines, medullae vero in ossibus sunt ipsa desideria male vivendi, quae neque ex pravitatis satisfactione satiantur. Quae medullae quasi ossa irrigant, cum prava desideria perversas consuetudines suas in voluptatum delectatione conservant.  Vet.
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ credt d̾ant: quẽ ablatis reb tẽꝑalit destn¬
ctũ uidebant: S sc̃s uir tanto eos alta con¬
sideratione diuidicat: qͣnto int̾ dãpua quȩ
ꝑtulerat infracta rectitudine stabat. Quid
enĩ ei foris rerũ dãpna nocuerant: qui illũ
eos siquis forsitan acciꝑe ꝑ allegoriã uelit:
explere breuit᷑ possumꝰ. si de iniquo hoc diui¬
te ea quȩ iã sunt dicta replicemꝰ. Dr̃ nãq ui¬
scera eius plena sunt adipe: Sic̃ enĩ ex habun¬
dantiꝰ cibi adeps. ita ex habundantia rerum
suꝑbia nascit᷑: quȩ impinguat m̃tẽ diuitis.
dũ eleuat᷑ animꝰ suꝑbientis: Suꝑbia quippe
cordis: quasi quedã pinguedo ẽ crassitudiniꝰ:
Uñ quia pleriq ex habundantia. peccata ꝑpe¬
quitas eoꝵ Sequit᷑. & medullis ossa illius
irrigant᷑. Amatores huiꝰ scl̃i quasi ossa habẽt:
qndo in hoc mundo fortitudinẽ dignitatũ
possident. S si in ext̾iori dignitate desint
trenȩ et domesticȩ diuitiȩ: qͣntũ ad uidiciũ

Expanded text:
enim crediderant quem, ablatis rebus, temporaliter destructum videbant. Sed sanctus vir tanto eos alta consideratione dijudicat, quanto inter damna quae pertulerat infracta rectitudine stabat. Quid enim ei foris rerum damna nocuerant, qui illum eos, si quis forsitan accipere per allegoriam velit, explere breviter possumus, si de iniquo hoc divite ea quae sunt jam dicta replicemus. Dicitur namque: Viscera ejus plena sunt adipe. Sicut enim ex abundanti cibo adeps, ita ex abundantia rerum superbia nascitur, quae impinguat mentem divitis, dum elevatur animus superbientis. Superbia quippe cordis quasi quaedam pinguedo est crassitudinis. Unde quia plerique ex abundantia peccata perpequitas eorum . Sequitur: Et medullis ossa illius irrigantur. Amatores hujus saeculi quasi ossa habent, quando in hoc mundo fortitudinem dignitatum possident. 495 Sed si in exteriori dignitate desint terrenae et domesticae divitiae, quantum ad judicium