comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
I.
diebus poutificatus
illius. uenricus quidam qui
olun extiterat monachus.
puitiose doctrine. uerbis ꝑsua¬
sibł̃ib tolosane gẽtis occupa¬
uerat leuitatent: et sient pit¬
dixit de quibusdam apłs my
pocrisi loquens mendatiũ:
fictis uerbis de eis negotiabat.
¶ rat autem hostis eccł̾ie ma¬
intestus: irreuerenter ecclia¬
sticis derogans sacranieue.
pariter et m̃stris. A deo praut
suggestiõis enis maligutas
ĩnaluerat: qd̾ om̃s ĩstitutẽi
eccłiastice sꝑnebantur. Has
necessitate uir scũs iter arri¬
puit ab eccłia regionis illiꝰ
sepus iam ante rogatus:
et maic deuide a reuerẽtissĩo
uiro alberico ostiensi ep̃o et
tus autẽ cũ iucredibili de¬
notione susceptus est a ppło
tarre: ac si de celo angelus
aduenisset. Nec moran
face potuit apud eos qd̃ irru¬
entium turbas repͥmere ne¬
mo qui posset ⁊ tanta erat
trquẽtia dieb ac noctibus
ciuitate tolosa per aliqͦt dies.
et in ceteris locis que heuricus
ile freq̃ntasset amplius et

Expanded text:
In diebus pontificatus illius Henricus quidam, qui olim exstiterat monachus, perniciosae doctrinae verbis persuasibilibus Tolosanae gentis occupaverat levitatem; et, sicut praedixit de quibusdam Apostolus, in hypocrisi loquens mendacium , fictis verbis de eis negotiabatur. Erat autem hostis Ecclesiae manifestus, irreverenter ecclesiasticis derogans Sacramentis pariter et ministris. Adeo pravae suggestionis ejus malignitas invaluerat, quod omnes institutiones ecclesiasticae spernebantur. Hac necessitate Vir sanctus iter arripuit, ab Ecclesia regionis illius saepius jam ante rogatus, et tunc demum a reverendissimo viro Alberico Ostiensi episcopoens autem, cum incredibili devotione susceptus est a populo terrae, ac si de coelo angelus advenisset. Nec moram facere potuit apud eos, quod irruentium turbas reprimere nemo posset; tanta erat frequentia diebus ac noctibus civitate Tolosa per aliquot dies, et in caeteris locis, quae miser ille frequentasset amplius, et
Abbreviated transcription (Latin):
Signũ eĩ crucis. ⁊ fides ad dñs:
ĩexpugnabilis nobis murus
ẽ. Multa cõtra sãctũ anthoniũ
miuãtes fremebãt dentib
queret᷑ effectꝰ. Sed maxime etõ¬
trario gigneret᷑ illusio. Nõ¬
oblitꝰ ih̃s colluctatioĩs serui
sui. eiusdẽ ꝓtector factꝰ ẽ. De¬
niqz cũ eleuaret oculos÷ uidit
desuper culmẽ aperiri: ⁊ deduc¬
tis tenebris radiũ ad se lucis
illucere. Post cuiꝰ splẽdoris ad¬
uẽtũ. nec demonũ aliquis ap¬
paruit: ⁊ corporis dolor extĩ¬
plo deletꝰ ẽ. Edificiũ quoq

Expanded text:
Signum enim crucis et fides ad Dominum, Signum enim crucis et fides ad Dominum, inexpugnabilis nobis murus est. Multa contra sanctum Antonium minantes, fremebant dentibus queretur effectus, sed maxime e contrario gigneretur illusio. oblitus Jesus colluctationis servi sui, eidem protector factus est. Denique cum elevaret oculos, vidit desuper culmen aperiri, et, deductis tenebris, radium ad se lucis influere. Post cujus splendoris adventum nec daemonum aliquis apparuit, et corporis dolor extempl
Abbreviated transcription (Latin):
aspidũ. serpẽtũ scorpionũ: nec¬
nõ ⁊ pardorũ atq ursorũ. Hec
sigula sccũdũ suã fremebãt na¬
turã. Rugiebat leo occide̾ uolẽs:
thaurus mugitu. ⁊ cornib mi¬
nabatͦ. Sexpẽtes sibilo ꝑsoria¬
bãt. Tuporũ ĩpetus ĩhiabat:
pardus discolor auctoris sui
calliditates uarias ĩdicabat.
Truces om̃i uultꝰ. ⁊ pocis horri¬
de. dirus auditꝰ. Anthoniꝰ fla¬
gellatꝰ atq cõfossus ÷ sẽtiebat
quidẽ asperiores corporis do¬
lores: sed ĩteriꝰ durabat mẽte
ꝑuigili. Et licet genutũ uulne¬
ra carius exprimerẽt: sensu
tũ idẽ manẽs quasi de ĩinicis
luderet: loquebat᷑. Si uiriũ ali¬
qͥd haberctis: suffice̾t unꝰ ad
pliũ. Sed qũi dño uos ener¬
uãte frãguumi: multitudine
tẽtatis ĩferre t̾rores: cũ hoc ip¬
sũ ĩfirmitatis ĩdiciũ sit: ꝙ
tis hestiarũ. Rursũq cõtidẽs:
aiebat. Si qͥd ualetis. si uobis
ĩ me potestatẽ dũs dedit⁊ ecce
potestis. cur trustra nitimini:

Expanded text:
serpentium, scorpionum, necnon et pardorum atque ursorum. Et haec singula secundum suam fremebant naturam. Rugiebat leo, occidere volens; taurus mugitu et cornibus minabatur; serpens sibilo personabat; luporum impetus ingerebantur; pardus discoloriter auctoris sui calliditates varias indicabat. Truces omnium vultus, et vocis horridae dirus auditus. Antonius flagellatus atque confossus sentiebat quidem asperiores corporis dolores, sed imperterritus durabat mente pervigili. Et licet gemitum vulnera carnis exprimerent, sensu tamen idem permanens, quasi de inimicis luderet, loquebatur: Si virium aliquid haberetis, sufficeret unus ad praelium; sed quoniam Domino vos enervante frangimic ipsum infirmitatis indicium sit, quod mas bestiarum. Rursumque confidens, aiebat: Si quid valetis, si vobis in me potestatem Dominus dedit, ecce potestis, cur frustra nitimini?
Abbreviated transcription (Latin):
potuit: scd qͥ ꝑdiderat reu̾sus
ob solitudinẽ iocoꝵ. ĩuenisset
ꝓfecto qd̃ ruerat. Hoc artificiũ
dyabole tuũ ẽ. nõ ĩpedies uotũ¬
tatẽ meã: argentũ tecũ sit ĩ per¬
ditionẽ. Et hoc illo dicẽte: discus¬
ille ut fumꝰ a facie ignus ĩme¬
ĩ fãtasmate: sed ĩgentẽ auri mas
san ĩ itiuere cõspexit. Nerũ hãc
utrũ dyabolꝰ attulcrit ÷ an ad
anthoniũ cõprobandũ: qr nec
ueris opib ĩfestaret᷑ u̾tus celes¬
tis ostẽderit: ignorat᷑. Hoc tãtũ
fuit. At ille magnitudinẽ ãmi¬
ratꝰ radiãtis metalli ÷ rapido cur¬
su quasi quoddã uitaret ĩcẽdiũ:
ad mõtẽ usq prexit. Ibi flumi¬
ne trãsuadato⁊ ĩuenit castellũ
desertũ plenũ obtẽpus ⁊ soli¬
tudinẽ uenenatoꝵ aĩaliũ: ĩ quo
se cõstituẽs nouus hospes habi¬
tauit. Statĩq ad ciꝰ aducutũ ĩgẽs
turba serpentiũ: quasi ꝑsecutorẽ
passa ꝓfugit. At ille obstructo

Expanded text:
potuit; sed et qui perdiderat reversus, potuit; sed et qui perdiderat reversus, ob solitudinem locorum, invenisset profecto quod ruerat. Hoc artificium, diabole, tuum est, non impedies voluntatem meam, argentum tuum tecum sit in perditionem. Haec illo dicente, discus ut fumus a facie ignis evanin phantasmate, sed ingentem auri massam jacentem in itinere conspexit. Verum hanc utrum diabolus simulaverit, an ad Antonium comprobandum, quia nec veris opibus inescaretur, virtus coelestis ostenderit, ignoratur. Hoc tamen fuit. At ille magnitudinem admiratus radiantis metalli, rapido cursu, quasi quoddam vitaret incendium, ad montem usque perrexit, ibique flumine transvadato, invenit castellum desertum, plenum ob tempus et solitudinem venenatorum animalium, in quo se constituens novus hospes habitavit. Statim ad ejus adventum ingens turba serpentium, quasi persecutorem passa, profugit. At ille obstructo
Abbreviated transcription (Latin):
anthoniũ ictã ẽ. Anthoni hic
erã. sed expectabã uidẽ certanĩ
tuũ. Nũc autẽ qr dinucãdo uiri¬
lit̾ nõ cessisti ⁊ sẽper auxiliabor
tibi: ⁊ faciã te ĩ omni orbe noĩã¬
ri. His auditis exurgẽs ĩtantũ
roboratꝰ orabat: ut ĩtellige̾t piꝰ
se recepisse tũc uiriũ ꝙͣ ante ꝑdi¬
religiosa succrescerẽt; uadens
ad supradictũ senẽ p̾cabatur
ut ĩ deserto parit̾ habitarẽt. Cau¬
sante illo seiule cuũ. ⁊ rei nouita¬
tẽ: solus cõcendit ad mõtem ⁊
nec tũc cessauit malignꝰ adu̾sa
rius Nã ĩpedire ciꝰ ꝓpositũ uolẽs.
argẽteũ discũ ĩ itinere ꝓiecit.
Quo uiso anthoniꝰ callidi arti¬
ficis cognouit astutiã: stansq
ĩtrepidꝰ. ⁊ discũ toruis ĩtuens
oculis ⁊ doli auctorẽ ĩ fãtasmate
obuirgabat argẽti: talia secũ
reputãs. Unde hic ĩ deserto dis¬
cus. Auiũ hoc iter ẽ. nulla sũt ue¬
stigia cõmeantiũ. Tapsus de sar-¬
ina pre magnitudĩe latere nõ

Expanded text:
 hic eram, sed expectabam videre certamen tuum. Nunc autem, quia dimicando viriliter non cessisti, semper auxiliabor tibi, et faciam te in omni orbe nominari. His auditis, exsurgens, in tantum roboratus, orabat ut intelligeret se plus recepisse tunc virium quam ante perdireligiosa succresceret, vadens ad supradictum senem, precabatur ut in deserto habitarent pariter. Causante illo senile aevum et rei novitatem, solus contendit ad montem, et nec tunc cessavit infatigarius; nam impedire ejus propositum volens, argenteum discum in itinere projecit; quo viso, Antonius callidi artificis agnovit astutiam, stansque intrepidus, et discum torvis intuens oculis, doli auctorem in phantasmate objurgabat argenti, talia secum reputans: Unde hic in deserto discus? avium hoc iter est, nulla sunt vestigia commeantium; lapsus de sarcina, prae magnitudine latere non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓstratꝰ post orõnẽ clara uoce di¬
cebat. Ecce adsũ ego anthoniꝰ nõ
fugio ur̃a certanuma. ctiã si maiora
faciatis: nullus me separabit
a charitate xpi. Psallebatq dicẽs.
Si cõsistãt adu̾sũ me castra: nõ
tuebit cor mcũ. E alia co dicẽte:
bonorũ hostis dyabolꝰ. ãnuratus.
rcu̾ti: cõgregatis cauib sius et
ꝓprio furore se lanians. ait. Dide
tis qr nec spiritu fornicationis:
nec corporis dolorib superatus:
tã audacter lacessit. Sĩa arma
Dixit. ⁊ adhortãtis uocẽ audic̃tiũ
turba cõsensit: qr ĩnumeras et¬
diu̾sas habet dyabolꝰ artes nocẽdi.
Sonitus igit repc̃tuiꝰ ĩcrepuit:
ita ut loco fũditꝰ agitato. ⁊ paric¬
tib patefactis: multifaria de¬
monũ exĩde turba se fũderet ÷ nã
⁊ bestiarũ ⁊ serpẽtiũ formas ĩdu¬

Expanded text:
ost orationem clara voce dicebat: Ecce hic sum ego Antonius, non fugio vestra certamina, etiamsi majora faciatis, nullus me separabit a charitate Christi . Psallebatque dicens: Si consistant adversum me castra, non timebit cor meum . Talia eo dicente, bonorum hostis diabolus, admiratus reverti, congregatis canibus suis, et proprio se furore dilanians: Videtis, ait, quia nec spiritu fornicationis, nec corporis doloribus superatus, insuper audacter lacessit nos. Omnia arma Dixit, et ad hortantis vocem audientium turba consensit, quia innumeras diabolus habet artes nocendi. Sonitus igitur repentinus increpuit, ita ut loco funditus agitato, et parietibus patefactis, multifaria daemonum exinde turba se effunderet; nam et bestiarum et serpentium formas indu
Abbreviated transcription (Latin):
neqz duos dũos. nec geniniã
fidem. nec duo baptisinata
nouunꝰ. Ot ab antiquis
ordiar: una archa tempore
diluun fuit. In bac octo aĩe
ceteris oĩb pereñtib euaser̃t:
et quotqͦt extra archani i¬
uẽti sunt perierũt. Archaui
qui ambigat Archa alia iui¬
ꝑ fabricata est. Et cumi suit
due: alterã uocesse est eẽ ad¬
ulteraui et ĩ ꝓfũdũ dmigi
Ircha quani regit petrus si ex
deo est: necesse est ut archa
quã regit ĩnocentiꝰ oburaturx
Deribit ergo orientalis eccłia
ꝑibit occidens totus : ꝑibit frã¬
tia⁊ ꝑibit gͥmania ⁊ hiberi
et angli. et barbara regua:
uno turbine corruant ĩ abũ¬
suni. E p̃os et abbates. et reli

Expanded text:
neque duos dominos, nec geminam fidem, nec duo baptismata novimus. Ut ab antiquis ordiar, una arca tempore diluvii fuit. In hac octo animae, caeteris omnibus pereuntibus, evaserunt; et quotquot extra arcam inventi sunt, perierunt. Arcam qui ambigat. Arca alia nuper fabricata est, et cum duae sint, alteram necesse est esse adulteram, et in profundum demergi. Arca, quam regit Petrus, si ex Deo est, necesse est ut arca, quam regit Innocentius, obruatur. Peribit ergo orientalis Ecclesia, peribit Occidens totus: peribit Francia, peribit Germania: Iberi et Angli, et barbara regna iuno turbine corruant in abyssum. Episcopos, et abbates, et reliq
Abbreviated transcription (Latin):
tatemi eccl̾ie deinos reuocaret
Trausccuso itaq apẽmo ubi
audierunt mediolauenses
abbatem desideratum sius
fiibz ꝓpuiquare: louge a
cnutate mriliaribz septem. oũ
ppłs obiat: nobiles. ĩnobłis
equites. pedites. mediocres.
paupes. quasi de cinitate mi¬
grarent ꝓpͥos lares deseriit:
et distuitis agnĩb ĩcredibi

Expanded text:
tatem Ecclesiae devios revocaret. Transcenso itaque Apennino, ubi audierunt Mediolanenses Abbatem desideratum suis finibus propinquare, longe a civitate milliaribus septem omnis populus obviat: nobiles, ignobiles, equites, pedites, mediocres, pauperes, quasi de civitate migrarent, proprios lares deserunt, et distinctis agminibus incredibi
Abbreviated transcription (Latin):
requiẽ aĩab uris. P erfectius
uero reluiq̃re mũdũ deliberãs.
cepit ĩquire et ĩnestigare ubi
certuis et purus ĩueniret
requiem aĩc sue: sub iugo
xp̃i. Inquirenti antẽ occur¬
rit cist̾tu ĩuouitate mona¬
stice religionis noua plãtatõ.
messis msta. sed oꝑarus ĩdigẽs:
cumi uix adbuc aliquis ꝯuer¬
sionis gr̃ã illuc decliuaret:
tatis austeritatem. Que tũ
cũ aumiũ uere deũ querentẽ
munne terrerẽt: post bĩta oĩ
besitatione et tĩoie: illuc uer

Expanded text:
requiem animabus vestris . Perfectius vero relinquere mundum deliberans, coepit inquirere et investigare, ubi certius et purius inveniret requiem animae suae sub jugo Christi. Inquirenti autem occurrit Cistercii innovatae monasticae religionis nova plantatio, messis multa, sed operariis indigens, cum vix adhuc aliquis conversionis gratia illuc declinaret, tatis austeritatem. Quae tamen cum animum vere Deum quaerentem minime terrerent, posthabita omni haesitatione ac timo
Abbreviated transcription (Latin):
beata cugenia cõuocat ad se
bcatissimos comites suos pro¬
gimini militia ad quã uos
cõuocat xp̃s ÷ quo uos basille
offerã sub specie muneris:
ut uos cã ĩ xp̃o faciatis aucil¬
lã. Ffit itaq huiꝰ muneris
gr̃a: et suscipit basilla qͣsi
faniulos: q̃ nos quasi aposto

Expanded text:
beata Eugenia convocat ad se beatissimos comites suos Progimini militia ad quam vos convocat Christus; quo vos Basillae offeram sub specie muneris, ut vos eam in Christo faciatis ancillam. Fit itaque hujus muneris gratia; et suscipit Basilla quasi famulos, sed eos quasi aposto
Abbreviated transcription (Latin):
michi pater: claudia mater:
fratres hi duo qͥ tecũ sedent
auitus ⁊ sergiꝰ. Ego autẽ eu
suis respui tãꝙͣ stercus. Ecce
prothus ⁊ iacĩctus cumchi
niciz cũ quib scholã christi
ibi extitit÷ ut uictricẽ libidi
nis oĩs pollutioĩs mee facẽt
ꝑ miscricordiã suã: cui credo
usq ĩ finẽ iugit᷑ permãsura

Expanded text:
m pater . Claudia ma| ter est Et fratres hii duo qui tecum sedent . Auitus Et sir| gius Ego autem sum suis respui tamquam | stercus Ecce protus et hiacintus eunuchi mei cum quibus | scola christi inum omnis pollutionis me faceret per misericordiam suam, cui credo usque in finem me jugiter permansura
Abbreviated transcription (Latin):
ali grãm obtinuerat sĩgłarẽ:
ut nou tediũ in illo. nõ dif¬
ficultatem aliꝙͣ sustiueret:
libere sccumi hĩtans et deani¬
bulans ĩ latitudĩe cordis sun:
ctibidem exhibens xp̃o. ut mo¬
uere alios ip̃e solebat: ceua¬
culuui grande stratum. Ffre¬
quẽter tam̃ sic licet affectus
diumo uigente metu uel ca¬
nitatis impellẽte spũ: studĩ¬

Expanded text:
ali gratiam obtinuerat singularem: ut non taedium in illo, non difficultatem aliquam sustineret, libere secum habitans et deambulans in latitudine cordis sui, et ibidem exhibens Christo ut monere alios ipse solebat coenaculum grande stratum. Frequenter tamen, licet sic affectus, divino urgente metu, vel charitatis compellente spiritu, studi
Abbreviated transcription (Latin):
rc̃ tã difficilia ⁊ ardua presumc̃
nõ hesitauit : et cũ esset tã ĩgen¬
nobilitata irrecuperabilit̾ cadẽ
sarere nõ trepidauit: nec fragi¬
lis ⁊ delicata paupertatẽ penalem
subire. nec per tot terrax spacia ⁊
naufragãtis maris ĩminiera pe¬
riculoꝵ genera dubitauit sola dis¬
curre: dũ uniꝰ hoĩs tã remoti et
ignoti amorc̃ q̃rcret. cũ ctiã nec
de uita ipsiꝰ. uel ĩuic̃tione securita¬
tẽ haberet: ĩmo necdũ sccura de cõ¬
iugio. ⁊ si quesitũ hominẽ repcris¬
set. Proficiscẽs igit᷑ pertrãsut ꝓ

Expanded text:
rem tanta difficilia et ardua praesumentis! Non haesitavit, cum esset tam ingennda paterna, irrecuperabiliter eadem carere, non trepidavit fragilis et delicata paupertatem poenalem subire, nec per tot terrarum spatia et naufragantis maris innumera periculorum genera dubitavit sola discurrere, dum unius hominis tam remoti et ignoti amorem quaereret, cum etiam nec de vita ipsius vel inventione securitatem haberet, imo necdum secura de conjugio et si quaesitum hominem reperiret. Proficiscens igitur pertransiit
Abbreviated transcription (Latin):
re cõsensũ. Eũq puella affligere¬
tur uehemẽter ⁊ ĩ dies ob dilatio¬
nc̃ ut moris ẽ mulicrũ plus an¬
ria cfficctur ⁊ gilbertꝰ ĩterĩ cũ suis
captuus de fuga cogitãs. post ã¬
nũ ⁊ dimidiũ nocte quadã dirup¬
tis cathenis. ⁊ carcere aufugerũt:
totũq noctis residuũ quousq
christianoꝵ fines attigissẽt cõciti
ꝑegerũt. Mane autẽ facto cũ p̾po¬
situs operũ solito ut cos ad opcra
mittet cõsucta sarcere fracto nõ
repcrisset: cũ comitatu ualido ipsos
ĩsequit᷑ donec christianoꝵ termi-¬
uis obstãtib. õĩ spe iã fraudati
ꝓfectione sua. ⁊ fuga post ipsos
ceret cautiꝰ euadere: nocte quadã
uniuersis sõno depressis sola nul¬
lo sciẽte sccũ assũpto modico qͥd
ad uiaticũ necessario: ut oxpedi¬
tius iter ageret satis difficile ad¬
tentãdũ. multiplici se tradidit
discrinuniz fugiẽdo nichil cu¬

Expanded text:
re consensum. Cumque puella affligerere consensum. Cumque puella affligeretur vehementer et in dies ob dilationem, ut moris est mulierum, plus anxia efficeretur, Gilbertus interim cum suis concaptivis de fuga cogitans post annum et dimidium nocte quadam diruptis catenis et carcere aufugerunt, totumque noctis residuum quousque Christianorum fines attigissent conciti peregerunt. Mane autem facto, cum praepositus operum more solito ut eos ad opera mitteret consueta carcere fracto non reperisset, in manu valida ipsos insequitur, donec Christianorum terminis obstantibus omni spe jam fraudati profectione sua et fuga post ipsos ceret cautius evadendi, nocte quadam universis somno depressis, sola nullo sciente secum assumpto modico quidem ad viaticum necessario, ut expeditius iter ageret satis difficile attentandum, multiplici se tradidit discrimini fugiendi, nihil cu
Abbreviated transcription (Latin):
lia ciusdẽ anuraldi puella curia¬
li admodũ. ⁊ decora unica prĩs
sui: q̃ utiq nuro affectu ipsũ
gilbertũ prout patebit ĩfcrius
diligebat. Quadã dic tracta opor¬
timitate. puella cũ eo loquẽdi li
tione christianor: ⁊ q̃ forc̃t cre¬
dentiũ spes et seculoꝵ p̾mia fu¬
turoꝵ. Qui cũ respõdisset ꝙ an¬
glicus esset. et londoniaꝵ ĩcola
nasset: consequẽter ⁊ ipsa ab eo
sciscitata ẽ dicẽs. Nũ mortẽ libẽ¬
ter pro deo tuo ⁊ fide christi quã
ꝓfiteris cõscruandã ĩtrepide exci¬
peres. Libentissĩe ĩquit pro deo
mco moriar. Quo audito puella
mox quasi uerbi ex uirtute tota
mutata: profitet᷑ se christianã fi¬
eri ipsiꝰ ob causã: dũ modo ipsã
ĩ coniugẽ accipere ĩ sua fide spon¬
deret. Tacuit attaniẽ ille sccũ deli¬
berãs. ⁊ timẽs uinirũ fallaciã mu¬
licris ÷ acquiesce̾ statĩnoluit p̾ci¬
bus ĩsistc̃ti: sed terginersãdo de
die ĩ diẽ progauit nolẽs cito p̾sta¬

Expanded text:
lia ejusdem Amiraldi puella curiali admodum et decora unica patris sui, quae utique miro affectu ipsum Gilbertum prout patebit inferius diligebat. Quadam autem die nacta opportunitate puella liberius loquendi cum tione Christianorum, et quae foret credentium spes et saeculorum praemia futurorum. Qui cum responderet quod Anglicus esset et Londoniarum civituisset, consequenter et ipsa ab eo scistitavit dicens: « Num mortem libenter pro Deo tuo et fide Christi quam profiteris conservanda intrepide exciperes? » -- « Libentissime, inquit, pro Deo nostro moriar. » Quo audito, puella mox quasi verbi ex virtute tota mutata profitetur se Christianam fieri ipsius ob causam, dummodo ipsam in conjugem accipere in sua fide sponderet. Tacuit attamen ille secum deliberans, et timens nimirum fallaciam, acquiescere statim noluit pbus insistenti, imo tergiversando de die in diem prorogavit, nolens cito praesta
Abbreviated transcription (Latin):
ordiauit ÷ nõnullis quidem
tantib. ⁊ tanꝙͣ cũ cõsolãtib
⁊ dicentibz: quia ⁊ locus p̾sbi¬
terii licet ipse maiori dignus
esset. appropĩquarit tñ episco¬

Expanded text:
o flente: nonnullis quidem tantibus, et tanquam eum consolantibus ac dicentibus, quia et locus presbyterii, licet ipse majore dignus esset, appropinquaret tamen episco
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ illis dieb. dulcedine mirabi¬
li cõsiderare altitudinẽ diumni
cõsilii. super salutẽ generis hu¬
mani. Quãtũ fleui ĩ hymius
⁊ cãticis tuis suaut sonãtis
ecclesie uocib cõmotꝰ. acriter
uoces ille ĩfluebãt aurib meis:
⁊ eliquebat᷑ ueritas tua ĩ cor

Expanded text:
in illis diebus dulcitudine mirabili, considerare altitudinem consilii tui super salute generis humani. quantum fleui in hymnis et canticis tuis suaue sonantis ecclesiae tuae uocibus conmotus acriter! uoces illae influebant auribus meis et eliquabatur ueritas in cor
Abbreviated transcription (Latin):
adiitor meꝰ ꝙͣ suauc michi
suauitatib migarũ: ⁊ quas
amittere metus fuerat. iã di¬
mitte̾ gaudiũ crat. Eiiciebas
eñi cas a me uera tu ⁊ sũnna
suauitas. Enciebas ⁊ ĩtrabas
pro cis oĩ uoluptate dulcior.
sed nõ carni ⁊ sãguini oĩ luce
clarior: sed oĩ secrcto ĩterior. Qi
honore sublimior. sed nõ subli¬

Expanded text:
tor meus? Quam suave mihi suavitatibus nugarum! et quas amittere metus fuerat, jam dimittere gaudium erat. Ejiciebas enim eas a me, vera tu et summa suavitas: ejiciebas, et intrabas pro eis omni voluptate dulcior, sed non carni et sanguini; omni luce clarior, sed omni secreto interior; omni honore sublimior, sed non subli
Abbreviated transcription (Latin):
ce. Impedimẽtis oĩbus sic time¬
bã expediri quẽadmodũ ĩpedi¬
ri timẽdũ ẽ. Sero te amaui¬
pulchritudo tã antiqua ⁊ tã
noua sero te amaui. Intus cras
⁊ ego foris. ⁊ ibi te querebã÷
et ĩ ista formosa q̃ fecisti de¬
fornus irruebã: metũ tras ⁊
scasti ⁊ splc̃diusti. ⁊ fugasti ceci¬
tatẽ meã: fragrasti ⁊ duxisti
spiritũ nicũ ⁊ anhelo tibi. Su¬
staui ⁊ esurio ⁊ sitio te: Eetigi¬
sti me ⁊ exarsi ĩ pacẽ tuã. Eun¬

Expanded text:
et inpedimentis omnibus sic timebam expediri, quemadmodum inpediri timendum espulchritudo tam antiqua et tam noua, sero te amaui! et ecce intus eras et ego foris et ibi te quae- rebam et in ista formosa, quae fecisti, deformis inruebam. mecum eras, et scasti, splenduisti, et fugasti caecitatem meam. Fragrasti, et duxi spiritum, et anhelo tibi. Gustavi, et esurio, et sitio. Tetigisti me, et exarsi in pacem tuam.
Abbreviated transcription (Latin):
Iuriositatis eĩ sensu mo¬
tificato il hansmodi
sentrebat: uel si eũ forte aliq̃i
contingeret uidere. meuiora
ut dictum est alibi occripata.
non aduertebat. Siue nrenis¬
ria quippe sensus sentiẽtis nu¬
ĩ eo uon dissentiebat a gr̃a:
eram ĩgemiosus ⁊ et sortitꝰ sũ
aĩau bouã: et cum magis

Expanded text:
sensu mortificato, nil hujusmodi sentiebat; vel si forte aliquando eum contingebat videre, memoria, ut dictum est, alibi occupata non advertebat. Sine memoria quippe sensus sentientis nuen eo non dissentiebat a gratiaeram ingeniosus, et sortitus sum animam bonam; et cum magis
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ ꝯtiuui usus ĩstantia cũ
in ꝯsuctudine mitteret: cõsue¬
trido ip̃a quodã modo uertebat̃
ni naturam. Totusq absoit
ĩ spm̃ : sepe tota ĩ deũ directa
ĩtentione. seu ĩ meditatione
spũali tota occupata nicinom
uidens non ui debat. andiens
nou audiebat ⁊ iul sapiebat
gustanti: uix aliquid sensu
aliquo corporis sentiebat. iam
quippe ãnũ integrũ exegerat
in cella nouicior: cũ exiens
inde iguoraret adhuc an domiꝰ¬

Expanded text:
continui usus instantia in consuetudinem mitteret, consuetudo ei ipsa quodammodo vertebatur in naturam: totusque absorptus in spiritum, spe tota in Deum directa, intentione seu meditatione spirituali tota occupata memoria, videns non videbat, audiens non audiebat; 1071 nihil sapiebat gustanti, vix aliquid sensu aliquo corporis sentiebat. Jam quippe annum integrum exegerat in cella Novitiorum, cum exiens inde ignoraret adhuc an
Abbreviated transcription (Latin):
piti supponens: talia loq̃bat᷑.
Adest inique sp̃s uidex tuus:
adest sũma potestas: iam re¬
siste si potes. A dest ille qui ꝓ
urã salute passurus: nim̾c
inquit princeps mũdi entie¬
tur foras. Hoc illud corpus
qd̃ de corpore uirgĩs sũptum
est. qd̾ stipite crucis extẽsũ ẽ:
qd̃ in tumulo iecuit. qd̃ de
morte surrexit. qd̃ uidentib
discipulis ascendit ĩ celum.
In huiꝰ ergo maiestatis terri¬
bili potestate tibi sp̃s maligne
piecipio: ut abhac ancilla eiꝰ
egrediens: conting̾e caui deĩ¬
ceps non presinuas. Cũq cã
ĩuitus deserens. et man̾e ultͤ
non ualens attrotius affuc¬
taret maliguus sp̃s: tam nra¬
quam iram ꝙͣ modicũ tẽpꝰ.
huĩs. rediens pater scũs ad al¬
tare: frauctionẽ hostic saluta¬
ris tite compleuit: diffunde dãq¬
ni ppłm pacem m̃stro dedit:
et confestim pax et salus nite¬
gra redoita est mulieri. Fnga

Expanded text:
piti superponens, talia loquebatur: « Adest, inique spiritus, Judex tuus; adest summa Potestas; jam resiste si potes. Adest ille qui pro nostra salute passurus: Nunc, inquit, princeps mundi ejicietur foras . Hoc illud corpus quod de corpore Virginis sumptum est, quod in stipite crucis extensum est, quod in tumulo jacuit, quod de morte surrexit, quod videntibus discipulis ascendit in coelum. In hujus ergo Majestatis terribili potestate tibi, spiritus maligne, praecipio, ut ab hac ancilla ejus egrediens, contingere eam deinceps non praesumas. » Cumque eam invitus deserens, et manere ultra non valens, atrocius afflictaret malignus, tam magnam iram quam modicum tempus habens, rediens Pater sanctus ad altare, fractionem hostiae salutaris rite complevit, diffundendamqpulum pacem ministro dedit, et confestim pax et salus integra reddita est mulieri. Fuga
Abbreviated transcription (Latin):
niuarde ad te solum respict
oĩs terra possessions nr̃e.
Ad qd̃ puer nõ pu̾iliter mot.
Hobis ergo ĩquit celũ ÷ nucb
terra: Non exequo diuisio
islis: miodico post tempne et
ip̃e frẽs secutus. nec a patre noc
appinquis seu amicis potuit
detincri. Suꝑerat de deodicata
donto illa. pater cũ filia: de qͥb
etiã suo loco dicen ius.

Expanded text:
respicit omnis terra possessionis nostrae. » Ad quod puer non pueriliter motus: « Vobis ergo, inquit, coelum; mihi terra? Non ex aequo divisio illis, modico post tempore et ipse fratres secutus, nec a patre, nec a propinquis seu amicis potuit detineri. Supererat de Deo dicata domo illa pater cum filia, de quibus etiam suo loco dicemus.
Abbreviated transcription (Latin):
ai uero adueniẽte die
reddendi uoti et cõplẽdi
desiderii: egressus est de domo
paterna bernardus pat̾ fr̃m
suoꝵ cũ frĩb suis. filiis suis
genuerat. Bidens autẽ gui¬

Expanded text:
am vero adveniente die reddendi voti et complendi desiderii, egressus est de domo paterna Bernardus pater fratrum suorum, cum fratribus suis, filiis suis genuerat. Videns autem Gui
Abbreviated transcription (Latin):
itius abscondit. Sir aũt
dĩi quẽ facta absentia late¬
re nou poterãt: unũ cumi
gr̃ar actionc suscepit. et di¬
scedeuten pucrũ mouuit
dicens. Dide fili de illo fla¬
sconc quẽ abscoudisti i am¬
non bibas ⁊ sed inclina eñ

Expanded text:
inere abscondit. Vir autem Domini, quem facta absentia latere non poterant, unum cum gratiarum actione suscepit, et discedentem puerum monuit, dicens: Vide, fili, ne de illo flascone quem abscondisti bibas, sed inclina
Abbreviated transcription (Latin):
frĩb orabat: uacuũ erat
dolium ab oleo. et coopertum.
rat ora dolu transiens. panim̃¬
tum loci in quo ĩcubnerat i¬
undabat. Quo bñdictus dei
famulus ut aspexit: ꝓtinus
or̃onẽ cõpleuit. atq in paui¬
niẽtũ oleñ deflu̾e cessauit.
Tũc diffidentem ĩobedientẽts
frẽm latiꝰ ãmonuit: ut fideu
hẽte disceret et humilitaten¬
¶ den uero frater salubriter cor¬
reptus erubuit: quia uenera¬
bilis pater uirtutem oĩpotẽtis
dei quã ãmonitõe ĩtimaue¬
rat: nuraculis ostendebat:
Nec erat iam ut quisquã de
eius ꝓmissionibz dubitare
posset: qui in uno eodemq
momento. pio uitreo uase
pene uacuo: pleuũ oleo doliũ
dum ad beati ioh̃is ora¬
torim qd̃ in ip̃a montis cel¬
situdine situm est ꝑgeret: ex
ãtiquus hostis ĩ medici specie
obiam fcũs est: cornu et tre¬
pidicam ferẽs. Quem cũ re-¬
quisisset dicens ubi uadis: ille
respondit. E cce ad fr̃es uado:
potiones eis dare. Itaq ꝑrexit

Expanded text:
ribus orabat, vacuum erat ab oleo dolium et coopertum. rat, ora dolii transiens, pavimentum loci in quo incubuerat inundabat. Quod Benedictus Dei famulus ut aspexit, protinus orationem complevit, atque in pavimentum oleum defluere cessavit. Tunc diffidentem inobedientemque fratrem latius admonuit, ut fidem habere disceret et humilitatem. Idem vero frater salubriter correptus erubuit: quia venerabilis Pater virtutem omnipotentis Dei, quam admonitione intimaverat, miraculis ostendebat; nec erat jam ut quisquam de ejus promissionibus dubitare posset, qui in uno eodemque momento pro vitreo vase pene vacuo plenum oleo dolium dum ad beati Joannis oratorium, quod in ipsa mantis celsitudine situm est, pergeret, ei antiquus hostis in mulomedici specie obviam factus est, cornu et tripedicam ferens. Quem cum requisisset, dicens: Quo vadis? ille respondit: Ecce ad fratres vado potionem eis dare. Itaque perrexit
Abbreviated transcription (Latin):
te: aliqͣndo uero exhibẽt ex po¬
stulatione ⁊ dum et istis ui¬
taui ĩcrepando abstulit: et
illi reddidit orando. Nam
duo qͦ fidelis dei famuili be
nedicti fcã mĩc replico: ĩ qͥb
aperte clareat aliud hũc ac¬
cepta diuinitus ex potestate:
aluid ex oratione potuisse.

Expanded text:
te, aliquando vero exhibent ex pote, aliquando vero exhibent ex postulatione, dum et istis vitam increpando abstulit, et illi reddidit orando. Nam duo quoque fidelis famuli Dei Benedicti facta nunc replico, in quibus aperte clareat, aliud hunc accepta divinitus ex potestate, aliud ex oratione potuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
In quo statim ĩgressus est: eũ¬
q ĩ terrã ꝓiecit. et uehementer
uecanit. Cuẽ cum uir dei ab
oratione rediens tam grauiter
uexari conspiceret: ei solũmodo
alapain dedit ⁊ et malignum
auderet. Petrꝰ. Nelun nosse
si hec tanta miracła uirtute
semꝑ orationis ĩpetrabat: au
aliquãdo etiami solo uolũtatis
exhibebat ntu. Gregorius.
Qui deuota mente deo adberẽt :
cũ rer. uecessitas exposcit exhib̾e
nura queque aliqͣndo ex prece
faciãt. aliquãdo ex potestate
¶nu eiñ iohes dicat. quotqͦt
anteni recepũt eum dedit eis
potestatem filios dei fieri: qui
filu dei ex potestate sũt. quid
murum si signa face ex pote¬
state ualeant: Quia enĩ utro¬
q modo miracła exhibeant:
testatur petrus qui thabitã
mortuã orando suscitauit:
ananiam uero et saiphirã
mẽtientes morti ĩcrepando
tradidit. Neq enĩ oiasse ĩ
eoꝵ extnictõne legitur: sed
solũmodo culpani quã ppetra¬
uerant ĩcrepasse. Constat gͦ
quia lec aliquãdo ex potesta¬

Expanded text:
in quem statim ingressus est, eumque in terram projecit, et vehementissime vexavit. Quem cum vir Dei ab oratione rediens tam crudeliter vexari conspiceret, ei solummodo alapam dedit, et malignum auderet. Petr. Velim nosse, si haec tanta miracula virtute semper orationis impetrabat, an aliquando etiam solo voluntatis exhibebat nutu. Gregor. Qui devota mente Deo adhaerent, cum rerum necessitas exposcit, exhibere mira quaeque aliquando ex prece faciant, aliquando ex potestate. Cum enim Joannes dicat: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Qui filii Dei ex potestate sunt, quid mirum si signa facere ex potestate valeant? Quia enim utroque modo miracula exhibeant, testatur Petrus , qui Thabitham mortuam orando suscitavit, Ananiam vero et Sapphiram mentientes morti increpando tradidit. Neque enim orasse in eorum exstinctione legitur, sed solummodo culpam quam perpetraverant increpasse. Constat ergo quod aliquando haec ex potesta
Abbreviated transcription (Latin):
non est dubiũ eñ ꝑfectionẽ
ip̃ar. assecutũ esse uirtutum
quar. ita efficaciter ĩtimare
uoluit effectum. Qui cũ ad¬
bnc esset in eadem regia uirbe
positus ⁊ nascentem ibi nouã
beresim de statu nr̃e resurree¬
tiouis: cũ ip̃o quo exorta est
mitio. iuante grã catholice
ueritatis atriuit. Siquidẽ
eutitius enisdent urbis ep̃s.
doginatizabat corpus nr̃m
in illa resurrectionis gloria
impalpabile: nentis acreqz
subtilius esse futurũ. Qd̃
ille audicus: et ratione u̾ita

Expanded text:
non est dubium eum perfectionem non est dubium eum perfectionem ipsarum assecutum esse virtutum, quarum tam efficaciter intimare valuit effectum. 9. Qui cum adhuc esset in eadem regia urbe positus, nascentem ibi novam haeresim de statu resurrectionis, in ipso quo exorta est initio, juvante se gratia catholicae veritatis, attrivit. Siquidem Eutychius, ejusdem urbis episcopus dogmatizabat corpus nostrum in illa resurrectionis gloria impalpabile, ventis aereque subtilius esse futurum: quod ille audiens, et ratione verita
Abbreviated transcription (Latin):
cos tanien ꝑ studiose lectõis
alloquiũ. quotidiane aspi¬
ratio cõpictionis aĩabat.
Loꝵ ergo consortio nõ solu
aterreius est munitus ĩcur¬
sib: uerũctiã ad celestis uin
excitia magis magisq sue¬
census. Omic ab eisdem frĩs
obuixe rogatus. maxĩeq a
lcaudro uenerabłi uiro his¬
palensi ep̃o qui pro causis
sigothor. legatus. eo tempol
ꝯstantino poliui aduenerat.
cõpulsus est ut librũ beatus
multis ĩuolutum misterus
cnodaret. Nec ille negare po¬
tuit opus qd̃ sibi caritate ĩt̾¬
ueniente amor fraternus
multis utile ĩponebat futuꝵ.
Sed cũdem librum quomiͦ
urcta litteram ĩtelligendus.
qͣliter ad xp̃i eccl̃eq sacramẽ¬
ta referendus ⁊ quo sensu u¬
nicuiq fidelium sit aptandꝰ.
ꝑtrignita quĩq libroꝵ. seriẽ
miranda ratione ꝑdocuit. In
quib libris ita de uirtutib
uicusq disseruit: ut nõ solũ
indeatur cadem u̾bis expou̾e:
sed forms modo aliquo in
sibilibs demonstrare. Unde

Expanded text:
os tamen per studiosae lectionis alloquium quotidianae aspiratio compunctionis animabat. Horum ergo consortio non solum a terrenis est munitus incursibus, verum etiam ad coelestis vitae exercitia magis magisque succensus. 8. Tunc ab eisdem fratribus obnoxie rogatus, maximeque a Leandro, venerabili viro, Hispalensi episcopo, qui pro causis Visigothorum legatus eo tempore Constantinopolim advenerat, compulsus est ut librum beati Job multis involutum mysteriis enodaret. Nec ille negare potuit opus, quod sibi charitate interveniente, amor fraternus multis utile imponebat futurum. Sed eumdem librum quomodo juxta litteram intelligendus, qualiter ad Christi ecclesiaeque sacramenta referendus, quo sensu unicuique fidelium sit aptandus, per trigintaquinque librorum seriem miranda ratione perdocuit. In quibus libris ita de virtutibus vitiisque disseruit, ut non solis videatur eadem verbis exponere, sed formis aliquo modo visibilibus demonstrare. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
p̃er ciꝰ ĩ religiosa domo mertonic
cũ priori roberto aliquãdiu
nutriendũ tradiderat: uenit
quadã die pr̃ filiũ uisurus An¬
troductoq pucro corã priore
p̃r procidens pronꝰ adorauit. In¬
dignãs uero prior:ait illi.Qͥd
agis procidẽs ad pedes filii: Qd̃
ci facis: ille facere tibi deberet.
Eui pater ĩ secretis ait: Dñc ne

Expanded text:
pater ejus in religiosa domo Mertoniae eum priori Roberto aliquandiu nutriendum tradiderat, venit quadam die pater filium visurus: introductoque puero coram priore pater procidens pronus adoravit. Indignans vero prior ait illi: « Quid agis? procidis ad pedes filii? quod ei facis ille facere tibi deberet. » Cui pater in secretis ait: «
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ⁊ haptisteriũ cõpetẽter exti-¬
terat p̾pairatũ ĩ quo debucrat bap¬
tizari. Eũq ĩterrogaret᷑ ĩ icdio
posita prout mos cxigit ecclesie.
persepe dictũ richardũ cõmunc̃
corũdẽ ĩterpretẽ. si uellet baptiza¬
ri. Respõdit huiꝰ rci causa a ual¬
de remotis huc adueni: dũmo¬
do gilbertꝰ uolucrit michi ĩ cõ¬
igio copulari. Baptizaturigit᷑
puella a sex episcopis grãdi cũ
solc̃uitate baptisini agentib
sacramentũ: eo ꝙ p̾clari sãgnĩs
dit᷑ ĩ cõuigiũ cũ celebritate con¬
iugali: brcuit tñ de fide catholi¬
ca priꝰ ĩstructa. Quã cũ ad ꝓpria
mã futurũ cãtuariensẽ archi-¬
cp̃m ⁊ martyrẽ genuerũt. In cra¬
stiuo uero gilbertꝰ tãto ad terrã
sauctã afficiebat᷑ desiderio reuertẽ¬
di: ꝙ suspiriis agitatꝰ magis assi¬
duc ꝙͣ frcquẽter uultũ tristitie p̾¬
tendc̾t ĩsuctũ. Eogitat ĩterea uxo¬
ris suc iuẽculc statũ tenerũ: sexũ

Expanded text:
aptisterium competenter exstitit praeparatum in quo debuerat baptizari, Cumque interrogaretur in medio posita, prout mos exigit Ecclesiae, per saepedictum Ricardum communem eorum interpretem si vellet baptizari, respondit: « Hujus rei causa a valde remotis huc adveni, dummodo Gilbertus velit mihi in conjugio copulari. » Baptizatur igitur puella, sex episcopis grande cum solemnitate baptismi agentibus sacramentum, eo quod praeclari sanguinis in conjugium cum celebritate, conjugali breviter de fide Catholica prius instructa. Quam cum ad propria mam futurum Cantuariensem archiepiscopum et martyrem genuerunt. In crastino vero Gilbertus tanto ad terram sanctam afficiebatur desiderio revertendi, quod suspiriis agitatus magis assidue quam frequenter vultum tristitiae praetenderet insuetum. Cogitat interea uxoris suae juvenculae tenerum sexum
Abbreviated transcription (Latin):
dũ mchi reliquas eo ꝙ lĩgua mea
melius cruditꝰ necessitatib meis
ccteris potiꝰ nouerit ministrare¬
Quib auditis gilbertꝰ admo¬
dũ lctus effectꝰ parat sibi neces-¬
saria: et ordinatis q̃ uxori sue
⁊ familic cõpetebãt. ꝙͣ citius
potuit hicrosolimã profectꝰ est:
ubi per tres ãnos ⁊ dimidiũ mo¬
rã faciẽs postca repatriauit: ĩue¬
nitq thomã filiũ suũ admodũ
forma decorũ: et cũctoꝵ oculis
ĩtuentiũ gratiosũ. Brcu ĩterua¬

Expanded text:
dum mihi relinquas, eo quod lingua mea dum mihi relinquas, eo quod lingua mea melius eruditus necessitatibus meis caeteris potius noverit ministrareQuibus auditis, Gilbertus admodum laetus effectus parat sibi necessaria. Ordinatisque quae uxori suae et familiae competebant quam citius poterat Hierosolymam profectus est ubi per tres annos et dimidium moram faciens postea repatriavit. Invenitque Thomam filium suum admodum forma decorum et cunctorum in oculis intuentium gratiosum. CAPITU
Abbreviated transcription (Latin):
uero ciꝰ cũ uultũ ipliꝰ sccus ꝙͣ heri
et iidiustertiꝰ animaduteret ĩ di¬
uersis mutatũ: nctuebat uehenẽ¬
ter. ⁊ cogitabat ue forte ipsa esset ĩ¬
causa. Institit igit᷑ precib dicbus
ac noctib scilcitãdo tante tristitis
ueritatẽ: nec aliq̃u destitit donec
patefacta planc fuerãt q̃ latebãt
Gilbertꝰ igit᷑ precũ ĩstantia fatigatꝰ
cũ desideriũ suũ uxori rescrassct:
illa u̾o ut pote magne spei mulicr
⁊ ĩfide christi roborata. nõ solũ uoto
uiri sui ãnuit ⁊ ĩmo rogauit ⁊ hor¬
tabatur. ut qͥcqͥd cõcepisset ĩ mẽte
quo cõplacere suo crederet cõdito¬
ri: nulla de ca habita cõsideratiõe
tã prõpte creq̃rctur. ꝙͣ deuote.
Et adiccit. Spero ĩquit firmiter
⁊ de deo meo tantũ cõfido qͥ ad
aguitionc̃ sui noĩs me uocauit
ꝙ te ctiã absente nõ me descret: sed
sicut ⁊ priꝰ dũ ipsũ nõ agnoscerẽ
ab oĩ ĩtactã pcriculo cõscruabit.
Tamc̃ pro cosolatiõc pcto richar¬

Expanded text:
cus quam heri et nudiustertius animadverteret in diversa mutatum, metuebat vehementer et cogitabat, ne forte ipsa esset causa. Institit igitur precibus diebus ac noctibus, sciscitando tantae tristitiae veritatem, nec aliquando destitit donec patefacta plane fuerant quae latebant. Gilbertus igitur precum instantia fatigatus cum desiderium suum uxori reserasset, illa vero utpote magnae spei mulier et in fide Christi roborata non solum voto viri sui annuit, imo rogavit et hortabatur ut quid concepisset in mente quo complacere suo crederet Creatori, nulla de se habita consideratione tam prompte exsequeretur quam devote, et adjecit: « Spero, inquit, firmiter et de Deo meo tantum confido qui ad agnitionem sui nominis me vocavit, quod te etiam absente me non deseret sed sicut et priab omni intactam periculo conservabit: tantum pro solatio peto Ricar
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sũma festinatiõe recurrit ad
dũm suñ uarrãs ei sececto hãs
filiã amirasdi fuisse: ad quã ad¬
miratioĩs causa ĩtuerdã honu¬
nũ copia afflucbat. Quo audito
supramodũ admirãs. nec credẽ
ualẽs: co ꝙ ĩpossibile ut sic cue¬
niret om̃no uidẽtur dictis richar¬
di nõ potuit fidẽ dare: donec ĩ iu
ramc̃to duitiꝰ pcsistẽte minꝰ ĩcre¬
dulus aliquãtulũ redderetur.
Cogitãs tandẽ causã aduẽtus ip¬
siꝰ arbitratꝰ c̃ tũ cõsultus ci ali¬
bi prouidendũ. ꝙͣ cã sccũ ĩ domo

Expanded text:
cum summa festinatione recucurrit ad cum summa festinatione recucurrit ad dominum suum, narrans ei secreto hanc filiam Amiraldi fuisse ad quam admirationis causa intuendam hominum copia confluebat. Quo audito, supra modum admirans nec credere valens, eo quod impossibile ut sic eveniret omnino videretur, dominus Ricardo non potuit fidem dare, donec ipso in juramento diutius persistente minus incredulus aliquantulum redderetur. Cogitans tandem causam adventus ipsius, arbitratus est tamen consultius ei alibi providendum quam eam secu
Abbreviated transcription (Latin):
applicuissctz atq a sius comiti¬
bus iã dissociata fuisset: nichit
aliud ĩterrogare pro itincre no¬
uerat. nisi tantũ sõdomia londo¬
nia. Quo tandẽ perueniẽte qua¬
si bestia crratica per platcas crui¬
tatis ĩcedens: et obuiãtes quosq
explorãtis mors circũspiciẽs de¬
risui habebatur oĩbus. ⁊ maximie
pucris ĩtendẽtib ĩ cã. ⁊ per uicos
ĩcedentib: disparẽ ipsiꝰ habitũ
⁊ lĩguã simul admirãtib. Conti¬
git igit ꝙ sic per platcas ⁊ uicos
ĩcedẽs cõtra domũ prefati gulberti.
ubi manebat ĩ solẽmori scilicet
⁊ frcquẽtiori ciitatis foro: ⁊ ubi
nũc ĩ honore sãcti thome hospita¬
lis domꝰ cõstructa c̃. casu fortuito
cula nulier quasi ydiota pucris
⁊ cã aliis sequẽtib ⁊ irridẽtibus
euagaret᷑. Audic̃s autẽ richardꝰ
scruẽs giberto superiꝰ memora¬
tus: quasi ad spectaculũ cũ ce¬
teris ⁊ ipse accurrit. Qui cũ pro¬
pius accedẽs cã agnosce̾t: statĩ

Expanded text:
applicuisset atque a suis comitibus jam dissociata fuisset, nihil aliud interrogare pro itinere noverat nisi tantum: Londonia, Londonia. Quo tandem perveniente quasi bestia erratica per plateas civitatis incedens et obviantes quosque explorantis more circumspiciens, derisui habebatur omnibus et maxime pueris intendentibus in eam et per vicos incedentibus ob disparem ipsius habitum et linguam simul admirantibus. Contigit vero quod sic per plateas et vicos incedens contra domum praefati Gilberti, ubi manebat, in solemniori scilicet et frequentiori civitatis foro, ubi nunc in honorem sancti Thomae hospitalis domus constructa est, casu fortuito cula mulier quasi idiota pueri et aliis sequentibus et irridentibus evagaretur. Audiens autem Ricardus serviens Gilberti superius memoratus quasi ad spectaculum cum caeteris et ipse accurrit. Qui cum propius accedens eam agnosceret, statim
Abbreviated transcription (Latin):
suc ĩ oĩbus exiberet. Quẽ cũ ui¬
derct puella. ⁊ eũ agnosce̾t: mor
quasi mortua cecidit: iacẽs ĩ ex¬
tasi resupina. Eũq ab illa mẽ¬
tis allienatiõe expergefacta ad
se reuersa residerct: ad dictã ma¬
tronã richardus eã sicut dñs eiꝰ
ĩperauerat adduxit. Gilbertus
uo de aduẽtu puelle secũ pertrac¬
tãs. cepit aĩo fluctuare per diu̾¬
sa: ⁊ cogitatioẽs cõcipic̃s ĩuicẽ
repugnãtes. ĩcidit ĩ mentẽ eiꝰ epi¬
scopũ londoniensẽ cõsulendum
apud sanctũ pautũ:. ubi quadã
die sex ep̃i aderãt super ardius
regni negoriis. uel ecclesie tracta¬
turi. Quib corã positus cũ rei
geste ueritatc̃ superiꝰ memorate
per ordinẽ exponeret: mox cice¬
strẽsis episcopus p̾ ceteris ꝓpheti¬
cã prũpens ĩ uocẽ ĩdubitãter as¬
scruit hãc uocationẽ nõ huma
magnifici opcris prolc̃ editurã:
cuiꝰ sãctitate ⁊ labore uniu̾salis
esset ecclesia ad christi gloriã sub¬

Expanded text:
suam in omnibus exhiberet. Quem cum videret puella et ipsum agnosceret, mox quasi mortua cecidit jacens in exstasi resupina. Cumque ab illa mentis alienatione expergefacta ad se reversa resideret, ad dictam matronam Ricardus eam sicut dominus ejus imperarat adduxit. Gilbertus vero de adventu puellae secum pertractans coepit animo fluctuare per diversa, et cogitationes concipiens invicem repugnantes, incidit in mentem ejus episcopum Londonienseapud Sanctum Paulum, ubi quadam die sex episcopi aderant super arduis regni negotiis vel Ecclesiae tractaturi. Quibus coram positus, cum rei gestae veritatem superius memoratae per ordinem exponeret, mox Cicestrensis episcopus prae caeteris propheticam prorumpens in vocem, indubitanter asseruit hanc vocationem non magnifici operis prolem edituram, cujus sanctitate et labore universalis esset Ecclesia ad Christi gloriam sub
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ. quẽ uulgus cõsucuit ĩterpre¬
tari pro aque exuberãtia. Audi¬
uit ecõtra a sapiẽte ĩterpretatio¬
nẽ dumitꝰ ĩspiratã: Unde me¬
ruit nõ mediocrit̾ cõsolari. Na¬
sciturus ex te ĩquit reget popu¬
los multos: et alter quidẽ in
nullo dissidẽs a prioris sentẽ¬
tia. adiecit ꝙ fluẽta gr̃arũ es¬
set accepturus: quib natale
solũ ĩstar fluminis irrigaret.
nicinorãs illud cuãgelicum.
Qui credit ĩ me: fluent de uẽ¬
tre ciꝰ tlumina aque uiue.

Expanded text:
terpretari per aquarum exuberantiam, audivit econtra a sapiente interpretationem divinitus inspiratam: unde meruit non mediocriter consolari. « Nasciturus, inquit, ex te reget populos multos. » Et alter quidam, in nullo dissidens a prioris sententia, adjecit quod fluenta gratiarum esset accepturus, quibus natale solum instar fluminis irrigaret, commemorans illud evangelicum: « Qui credit in me, fluent de ventre ejus flumina aquae vivae.
Abbreviated transcription (Latin):
citum canulphus dux ĩse¬
quebatur. E gressus itaq
frater quidaui ex his qui cũ
abbate erant: uni ex militibꝰ
ocurrit: et quid accidisset
interrogabat. At ille siquidẽ
litteras nouerat ⁊ uidi ĩqͥt
ĩpi suꝑexaltatum: et
elenatumi sic̃ cedres libai:
et trausuni et ecce nou erat:
quesui eum. et non est ĩuẽ¬
tus locus eius. Nec mora
dux ip̃e secutus. ut moͣchũ
uidit. sicut erat armatus eqͦ
desilut: et eius pedib ꝓuolu¬
tus. grates ĩquit ago deo et
fideli seruo eius: quia nou
nris uirib. sed eiꝰ fidei colla¬
ta bec uictoria est: iterũq ĩ¬
siliẽs equo hostes ĩsequebat᷑
Dost fu iem pͥlu. uir dei a uil¬
lula ad cpͣ declinauerat ueuit
saleruũ: ueuit et petrus pi¬
lanus. Itaq stipata militi¬
bs curia: rex utrauiqz partem
accersiri et de cause suc ratio¬
nib eloqui uibet. Prior ita¬
qz petrus electionem petri
leois diũi sin canoincam

Expanded text:
ercitum Ranulfus dux perseercitum Ranulfus dux persequebatur. Egressus itaque frater quidam ex his qui cum Abbate erant, uni ex militibus occurrit, et quid accidisset, interrogabat. At ille, siquidem litteras noverat: Vidi, inquit, impium superexaltatum, et elevatum sicut cedros Libani: et transivi, et ecce non erat; quaesivi eum, et non est inventus locus ejus. Nec mora, Dux ipse secutus, ut monachum vidit, sicut erat armatus, equo desiliit, et ejus pedibus advolutus, « Gratias, inquit, Deo et fideli servo ejus, quia non nostris viribus, sed ejus fidei collata haec victoria est; » iterumque insiliens equo hostes insequebatur. 61. Post finem praelii Vir Dei a villula ad quam declinaverat, venit Salernum; venit et Petrus Pisanus. Itaque stipata militibus curia Rex utramque partem accersiri, et de causae suae rationibus eloqui jubet. Prior itaque Petrus electionem Petri Leonis domini sui canonicam