comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
odp̃i. Si mnł metu. fundur
auus tuus distrah̾e ooactus ẽ.
⁊̃ si maxime emptor eum ali¬
i uendidit. si tñ tuo auoheres
extirͣisti. ut tibi reddĩto ate p̃¬
tio restituat. postea placuit. ĩ
rem ꝗdenidari actionem utilẽ¬
ito p̃side ꝓumcie. pot̾is postu
ne non fu̾it muintus. nt̃
tis aut cruciatus corporis. nẽ¬
ditio auobis ex̾ orta ẽ.⁊ ñ pos¬
tra eam ꝯsen̾su roborastis iu¬
xtaꝑpetinformam elictunt᷑
inum ꝗdemagentes quo
ñ restiturit᷑ quadrupli referx¬
tis xlempnationem. scilicet
reddito auoh̾ p̃tio. post ãnu
uõ c̃amcognita. cadem actio
ĩ simplum ꝑmittit᷑ que cãe
cognitio co ꝑtinet ut ita de¬
mum decernat. sĩ aliactio.
in ꝯpulsi fũt possefsiones su¬
as que maiore ualcbant mi¬
nimodistrase iuris dactioĩs
tenore  ut id ꝙ ĩ ꝓbe factumẽ
ĩpriorem statum reuoluat᷑
impetrabu̾nt.

Expanded text:
o. Si vi vel metu fundum avus tuus distrahere coactus est, etiamsi maxime emptor eum alii vendidit, si tamen tu avo tuo heres extitisti, ut tibi reddito a te pretio restituatur, postquam placuit in rem quoque dari actionem, seito praeside provinciae poteris postulne non fuerit munitus. PP. tis aut cruciatus corporis venditio vobis extorta est et non postea eam consensu roborastis, iuxta perpetui formam edicti intra annum quidem agentes, quon restituatur, quadrupli referetis condemnationem, scilicet reddito a vobis pretio: post annum vero causa cognita eadem actio in simplum permittitur: quae causae cognitio eo pertinet, ut ita demum decernatur, si alia actio compulsi sunt possessiones suas quae maiore valebant minimo distrahere, iurisdictionis tenore, ut id quod improbe factum est in priorem statum revolvatur, impetrabunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cum alio non hãt.simodo uxo¬
rem eam habere uelis
res hr̃e posse uulgo patet.cuma
⁊ ĩ edicto p̾toris huiusmodi uiri
ĩ fanna notiti sũt. Quam remcõ¬
petens idexultam ẽẽ. non patiet
ẽẽ comibuum nam ex hũius.¬
modi ꝯtub̾mo. ẜuinascunturr.
¶deoq p̾cipimus ne decurion es
ĩ gremia̾ potentissimarum doi¬
cente ꝯfugiãt ¶Siemm decurio
clamaccorib atq ꝓcuratoribri
nescientib alienẽ fu̾ĩt ẜuareo
iunctus ⁊ muliẽm immetallũ
detrudi ꝑsñam iudicis iubemꝰ.
⁊ ip̃m decurionem ininsulamd̃¬
portariommb bomis eius ciui¬
taticuius curialis fuãt manci
pandis. si patria potestate fuĩt
lib̾atus nullos qr hãt lib̾os ł pa¬
gum ordinem ad eius successi¬
onem uocant Qd̾ siactores ł ꝓ
curatores leci ĩ quo fagitium
eos ꝯuenit implicari. ¶ Siucro
dñs h fieri ꝑmisit ł postea cogͥ¬
tum celauit. sĩꝗdem ĩ agro hoc̾
factum ẽ fundus cum manci¬
piis ⁊ pecoribe cetĩsq rebꝯ que

Expanded text:
cum alio non habet , si modo uxorem eam habere velis.res habere posse vulgo patet, cum et in edicto praetoris huiusmodi viri infamia notati sint. Quam rem competens iudex inultam esse non patietesse conubium: nam ex huiusmodi contubernio servi nascuntur. Ideoque praecipimus, ne decuriones in gremia potentissimarum docente confugiant. Si enim decurio clam actoribus atque procuratoribus nescientibus alienae fuerit servae coniunctus, et mulierem in metallum trudi per sententiam iudicis iubemus et ipsum decurionem in insulam deportari, omnibus bonis eius civitati, cuius curialis fupandis, si patria potestate fuerit liberatus nullosque habeat liberos vel pagum ordinem ad eius successionem vocantur. Quod si actores vel procuratores loci, in quo flagitium eos convenit implicari. Si vero dominus hoc fieri permisit vel postea cognitum celavit, si quidem in agro id factum est, fundus cum mancipiis et pecoribus ceterisque rebus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ł ꝯtra mandata ꝯstitũtionesq
principum nuptias forte ꝯtra¬
rerit. nichꝰ ex codem matrimo¬
nio siue ante nuptias donat᷑.
sine deinceps quo quo mõ da¬
tum fuit ꝯsequatur. idq totũ
ꝙ ab alt̾ius lib̾alitate mait̾ur
pcefrit. ut ĩdigno ĩdigneue.
sublatum fisco uendicari sanc¬
cimus exceptis tam iuris qͣm.
feminis. ꝗ aut errore acerrĩo
ñ affectato ĩ simulatoue. Ne¬
q exinlicã decepti sunt. aut e¬
titis lubrico lapsĩ quos tñ ita
demuin legis nr̃e laqueis exi¬
mi placuit.si aut errore ⁊̃ꝑto
aut ubi adlegitimes ꝑuenmi̾nt
annos ꝯuinctionem hunus mo¬
di sine ulla ꝓcrastinatione dixi¬

Expanded text:
contra mandata constitutionesque principum nuptias forte contraxerit, nihil ex eodem matrimonio, sive ante nuptias donatum sive deinceps quoquo modo datum fuerit, consequatur, idque totum, quod ab alterius liberalitate in alterum processerit, ut indigno indignaeve sublatum fisco vindicari sancimus: Exceptis tam feminis quam viris, qui aut errore acrissimo, non adfectato insimulatove, neque ex causa vili decepti sunt aut aetatis lubrico lapsi. Quos tamen ita demum legis nostrae laqueis eximi placuit, si aut errore comperto, aut ubi ad legitimos pervenerint annos, coniunctionem huiuscemodi sine ulla recrastinatione di
Abbreviated transcription (Latin):
quis ĩcesti uetĩtiq
ꝯiugnie se niptus funesta:¬
teneat facultates. S neq u¬
xorem. n filios ex ea eclitos hr̃e
creclatur. nich ꝓrsus p̾dictis
nec int̾positam ꝗdem ꝑsona.
ł donet suꝑstes. ł mortuus de¬
relinquat. Pos siqua forte sol¬
lempint̾ aut data. aut ꝑmis¬
sa fuit iuxta ius. intiquum
fisci nr̃ commodis cedat esta¬
m̃to suo extraneis nicħ relĩ¬

Expanded text:
quis incesti vetitique coniugii sese nuptiis funestavteneat facultates, sed neque uxorem neque filios ex ea editos habere credatur. Nihil prorsus praedictis nec per interpositam quidem personam vel donet superstes vel mortuus derelinquat. Dos si qua forte sollemniter aut data aut promissa fuerit, iuxta ius antiquum fisci nostri commodis cedat. Testamento suo extraneis nihil reli
Abbreviated transcription (Latin):
pes mnnatrimonum sibi ac¬
ciꝑe nullamq int̃ ingenuas
ex diuimus ⁊ opulentiores fõ¬
tuna eẽ distantiam humiles
uõ abiectasq ꝑsonas eas tm̃¬
mõ mulieres ẽẽ censemus.ã¬
cillam. ancille filieam.łlib̾tar.
ub̾te filiam scenicam. ł scemce
filiam tab̾nariam łtab̾narie c¬
filieam ł lenoĩs. aut arcnarii
filiam.aut eam que mercin¬
monis publice p̃ fuit idoq

Expanded text:
peres in matrimonium sibi adsciscere, nullam que inter ingenuas ex divitiis et opulentiore fortuna esse distantiam. Humiles vero abiectasque personas eas tantummodo mulieres esse censemus: ancillam ancillae filiam, libertam, libertae filiam, scaenicam vel scaenicae filiam, tabernariam vel tabernarii vel lenonis aut harenarii filiam, aut eam quae mercimoniis publice praefu
Abbreviated transcription (Latin):
siꝗ forte exiusto ⁊ legitimo ma¬
trimonio ec̾iti fu̾int. ħ ẽ deseeꝵ¬
dentib. filius. filia. nepos. nepti.
ꝓnepos. ꝓneptis. De ascendenti¬
br pat̾. mat̃. auus. auiã. delatere.
frat̃. soror. patrinis amita. Tes¬
tandi sañe ita demum habeat.
imꝑialis p̃cepti tenore manda¬
uimius. Ita tñ ut ab hr̃ditate
defuncti penitus arceat. Siꝗs
exhis quos memorauimus ĩ
ꝯtrahendis ĩcestis nuptiis.ꝯ¬
siliuminisse monstrabitur.
successuro ĩ locum illius ꝗ po̾t
eum gradum ꝓximus inueĩ¬
tur. ¶Sa sane que deuiris caui¬
mus. ⁊ defeminis que p̃dicto¬
rum sese ꝯsortus cominacu lai¬
uerint cu stocliantur memora¬
tis uõ ꝑsoitis ñ extantib fisco¬
nr̃o locus pateat.

Expanded text:
to et legitimo matrimonio editi fuerint, hoc est de descendentibus filius filia nepos neptis pronepos proneptis, de ascendentibus pater mater avus avia, de latere frater soror patruus amita. Testandi sane ita demum habeat imperialis praecepti tenore mandavimus: ita tamen, ut hereditate defuncti penitus arceatur, si quis ex his quos memoravimus in contrahendis incestis nuptiis consilium inisse monstrabitur, successuro in locum illius, qui post eum gradum proximus invenitur. Ea sane, quae de viris cavimus, etiam de feminis, quae praedictorum sese consortiis commaculaverint, custodiantur. Memoratis vero personis non extantibus fisco locus pateat.
Abbreviated transcription (Latin):
ris pecumã ꝓfecta sit. que tutori
mutuo data ẽ. mĩto p̃sonalis ĩ
cũ dem minorem actiodanda ẽ.
etate ꝯstituta.suerũt tutores pꝰ¬
teainad ministratõe ꝑ seuerãtẽ
i curatores ꝯstituti. tua p̃dia loca¬
eorim ẽctu. utił tibi queri potu
it ꝯͣsuccessores oluctoris accio¬

Expanded text:
ris pecunia profecta sit, quae curatori mutuo data est, merito personalis in eundem minorem actio danda est. aetate constituta fuerunt tutores, postea in administratione perseverantes vel curatores constituti tua praedia locaeorum contractu utilis tibi quaeri potuit contra successores
Abbreviated transcription (Latin):
tutoremlis ĩ choata ẽ neq ex
dampno pupilli lucrum ca¬
datus si se ñ excusamt ñ ideo
uos minus hr̃des enis tu tele.
ł ũtili iuiditio ꝯueniri põtesti
q cum tutelam seu curam nõ
admnstrasse dicitis nam ⁊̃¬
cessationis ratio recldenda est.
prius tñ ꝑꝑ actum sĩnum ees
ouemendos ẽẽ ꝗ administra¬
uerũt sepe rescriptũmẽ.¬
tutoris tui tutele actione cõ
ns debuit.

Expanded text:
tutorem lis inchoata est neque ex damno pupilli lucrum cae non excusavit, non ideo vos minus heredes eius tutelae vel utili iudicio conveniri potestis, quod eum tutelam seu curam non administrasse dicitis: nam etiam cessationis ratio reddenda est. Prius tamen propter actum suum eos conveniendos esse qui administraverint saepe rescriptum estnis debuit.
Abbreviated transcription (Latin):
N. Nꝗs adu̾sus gluctorem
dit illustri comiti rerum ñ¬
priuitaꝵ referri oꝑ tetne et
iudici estiminoniet officio
eius salutis discrim ĩmineat.

Expanded text:
s adversus conductorem viro illustri comiti rerum privatarum referri oportet, ne et iudici existimationis et officio eius salutis discrimen immineat.
Abbreviated transcription (Latin):
cari ꝗt ignorat nec bõai
sisco peni posse. quam su
defũctis honncidu reis ap̃ ꝓcura¬
tores queq cãm agendendam
et. ritio ꝑmĩttit.
On inimadũtimus
curcam ad officium ꝓcuratoꝵ
nr̃orum ꝑtinentem ad ꝑꝯsu¬
lis notionem iduocare uelis.
snam cum h querat᷑ an pot tuuꝰ
mortem fihi ꝯsciuerit i metu
alicuius pene ac ꝓptea bona a
fisco debẽant uendicari iamns
decrimine ant pena mortin.i
s dehonis querendum̃ ẽ.¬

Expanded text:
tari quis ignorat, nec bona fisco peti posse, quam si defunctis homicidii reis apud procuratores quoque causam agendam esse ratio permittit.on animadvertimus, cur causam ad officium procuratorum nostrorum pertinentem ad proconsulis notionem advocare velis. Nam cum hoc quaeratur, an pater tuus mortem sibi consciverit metu alicuius poenae ac propterea bona fisco debeant vindicari, iam non de crimine aut poena mortui, sed de bonis quaerendum e
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tium eorum necessario sol¬
uẽ debẽs cumhis ꝗb mandã¬
tid eadem pclia emisse te ⁊ tra¬
didisse dieis aente / e⁊ ꝓcato
meus sicins audientum ele¬
geris cognoscet. ut pecumm
que fi ses soluende sut ꝯseq p̾¬

Expanded text:
a dicas, pretium eorum necessario solvere debes. Cum his, quibus mandantibus eadem praedia emisse te et tradidisse dicas, agente te procurator meus, si eius audientiam elegeris, cognoscet, ut pecuniam quae fisco solvendae sunt conseq
Abbreviated transcription (Latin):
imiuse ⁊ peipue teñ uiorum
ꝗ sepe ĩ portunis potenuum
ĩ listnto es auoientiami
ami ꝑtia debebis nec tu¬
as ne piudiees clarissimis
iuris cum dins elandrus.
huuis rei reciorem ꝓumtie
⁊ disceptatorem ⁊ si res posti¬

Expanded text:
omnium et praecipue tenuiorum, qui saepe importunis potentium ter litigatores audientiam tuam impertire debebis: nec metuas, ne praeiudices clarissimis viris, cum divus Claudius huius rei rectorem provinciae et disceptatorem
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃. SIcuiuscumq mo¬
diactiones ad potentiorum
fuu̾int delate ꝑsonas. debitie
ceuoracitas. ꝗ alios aetionã
suarum redumit ex actores:¬

Expanded text:
p. Si cuiuscumque modi cautiones ad potentium fuerint delatae personas, debiti cesse voracitas, qui alios actionum suarum redimunt exactores
Abbreviated transcription (Latin):
op̃r. Duine adͣmod
ꝯstitint oius claudius
ꝯsultissimus princeps pa
patrumum adi ocassen
rie lites potius sus martediͦ¬
curerent. q̃ͣm potentiorum
comorum opibiulterentũ.
ouiitm puam ẽ ĩ tantum ꝓi¬
iunualium questionib eẽ
commotum ut hnsenci
sanc̃tioms rectores pumtraꝵ
custoles ⁊ ꝯtempte ituudiceᷤ
fecerit.s. ut ĩac̃tores scu ꝓcriã¬

Expanded text:
. Divine admodum constituit divus Claudius consultissimus princeps parpatrocinium advocassent, riae lites potius suo Marte discurrerent, quam potentiorem domorum opibus niterentur. Quem palam est in tantum provincialium quaestionibus esse commotum, ut huius sanctionis rectores provinciarum custodes et contemptae rei vindices fecerit, scilicet ut in actores seu pr
Abbreviated transcription (Latin):
S. Si mancipium tuum ꝑ
uim ẽ furtum ablatum alñ
exnulla iusta cã distracxerũt.
uendicãti tibi dm̃mi solũen¬
cedente possidẽtes ratio uiri sͥ
querẽ ꝓhibet dnĩum id circo.
cum ⁊̃ isu capio cess ĩtentio
su postliminio reu̾so. citra be¬
neficium actionis recissorie
directa ꝑpanet ĩ tegra ueclica

Expanded text:
. Si mancipium tuum per vim vel furtum ablatum alii ex nulla iusta causa distraxerunt, vindicanti tibi dominium solvencedente possidentes ratio iuris quaerere prohibet dominium. idcirco cum etiam usucapio cesset, intentio su postliminio reverso citra beneficium actionis rescissoriae directa permanet integra vindica
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcunle atq ĩusitatũ
ẽ. ꝙ postulas. ut mancipͥnni
ꝙ tradidisti ⁊ h̾ mõdiñum.
to eoexnro rescripto tibi assi¬
gnẽt. Unde ĩ telligis semei.
ancille emptoris facte finos
⁊ postcanatos eius dñium seꝗ
cuius mat̾ eorum eo ip̃re fuit᷑
¶Sine dep̃tio. si nõ ħ te ꝓbatu
Rdirni iuris ẽnt mã¬
cipiorum orti questionẽ priu
ex hibitis mancipiis deposse̾¬
sione iudicet᷑. ac tũc demum

Expanded text:
le atque inusitatum est quod postulas, ut mancipium, quod tradidisti et hoc modo dominium ito eo ex nostro rescripto tibi adsignetur. Unde intellegis semel ancilla emptoris facta filios etiam postea natos eius dominium sequi, cuius mater eorum eo tempore fuit. Sane de pretio, si non te hoc probatum rii iuris est, ut mancipiorum orta quaestione prius exhibitis mancipiis de possessione iudicetur ac tunc demum
Abbreviated transcription (Latin):
idꝙ ĩ pcem ꝯtuli ti postularee
debiusti ¶Index enim ñ ignor̾¬
iñtorum exhibitionem alus
ꝓbationib ł ip̃orum int̾rogati¬
uni stuit ł plantas imposunt.
c̃ dño eium magis segetemr¬

Expanded text:
d in precem contulisti postulare debuisti. iudex enim non ignorentorum exhibitionem aliis probationibus vel ipsorum interrogatium sevit vel plantas imposuit, est. domini enim magis segetem
Abbreviated transcription (Latin):
mum filirte sciente ꝯparasse ꝑ¬
dicantem. si matri ñ succesẜ̾it.
nulla te exceptionie tucri potes
Qd̾ si uenditricis optinet here¬
ditatem. doli mali exceptione.
pqua portione ad eum hr̃ditaᷤᷤ
sti iuris ẽ cum cin priga tridu¬
tum ẽ indetinendo dnĩo ẽe po¬
tiorẽ sigͥta añt cedet tp̃e te ponẽ
lite ^ possessioẽ i ñ pãtiet erit sa¬
ne ĩ arbitriotuo p̃tium ꝙ de¬
disti cum usuris reciꝑes ita tñ
ut ꝑceptorum frũctuum ⁊ sup¬
possessio soli tradita ẽ. hr̃i poti
mum aliꝗs exstrunt hanc uo¬
bis communem iuris fecerit¬
ratio cuius portionem abeo ꝗ
bona fide possidẽs eclificauit s
uelis. uendicare sumptus.
offerre debes. ne doli mal exce¬
ptione submõueri possis¬

Expanded text:
mum filii te sciente comparasse pdicantem, si matri non successit, nulla te exceptione tueri potes. Quod si venditricis obtinet hereditatem, doli mali exceptione, pro qua portione ad eum hereditas sti iuris est eum, cui priori traditum est, in detinendo dominio esse potiorem. Si igitur antecedenti tempore li te possessione non patietur./ Erit sane in arbitrio tuo pretium quod dedisti cum usuris recipere, ita tamen, ut perceptorum fructuum et sumppossessio soli tradita est, haberi potiomum aliquis extruxit, hanc vobis communem iuris fecratio. Cuius portionem ab eo, qui bona fide possidens aedificavit, si velis vindicare, sumptus offerre debes, ne doli mali possis exceptione submoveri DI
Abbreviated transcription (Latin):
maritus fundum tuumĩ¬
uitate. ł ignorante. uendere
iure ñ potint S rcm tuam
apossessore uendicare. ⁊ non
oblato p̃tio pot̃is Gm aũr pͣ¬
eade cauenditione ꝯscusis¬
tiix. alio mõ ꝓprietatem ens
amisisti adu̾sus emptoreor¬

Expanded text:
maritus fundum tuum invita vel ignorante te vendere iure non potuit, sed rem tuam a possessore vindicare etiam non oblato pretio poteris. Sin autem postea de ea venditione consensisti vel alio modo proprietatem eius amisisti, adversus emptore
Abbreviated transcription (Latin):
que greco uocabulo ẽpoñema¬
ta dicunt᷑ alienare. ł ius empi¬
hyteoticum ĩ abium transferre¬
an enuis expectare ꝯsensum sanc
pactiones habeat eas obr̃uari.
Snaũt nullo mõhuiusmoĩ
pactio posita ẽ. ł forte ĩstrum̃tũ
emphyteoseos ꝑditum ẽ. mini¬
me licere emphyteotam sine
ꝯsensu dnĩ. suas melioratiões
aliis uendẽ ł ius emphytheo¬
ticum transferre. ¶S ne hac
occasione accepta dm̃ mimnre
xcedant.emphyteotas suos ac¬
ciꝑe p̃tia meliorationum que
ĩuenerunt. s eos deludant. ⁊ ex
dño transmitti.⁊ p̃chicẽ quãtũ
dñs h face̾ noluit. licentia emp¬
hyteote det̃.ubi uoluit ⁊ sine.
ꝯsensu dñi. suas melioratioẽs
uende̾ his tñ ꝑ sonis. que non
solent ĩemphyteoticis. ꝯtracti¬
bu̾etar adhinsmoĩ uenire
dita sit acciꝑe emphyteotam.
łsiuuis emphyteoticum ad ꝑ¬
sonas ñ ꝓhibitas si ocessas ⁊ꝑ
doneas ad soluendum emphy¬
teoticum canonem tͣnsponẽ.

Expanded text:
quae Graeco vocabulo emponemaquae Graeco vocabulo emponemata dicuntur, alienare vel ius emphyteuticum in alium transferran eius expectare consensum, sancpactiones habeat, eas observari : sin autem nullo modo huiusmodi pactio posita est vel forte instrumentum emphyteuseos perditum est, minime licere emphyteutae sine consensu domini suas meliorationes aliis vendere vel ius emphyteuticum transferre. Sed ne hac occasione accepta domini minime concedant emphyteutas suos accipere pretia meliorationum quae invenerint, sed eos deludant et ex domino transmitti et praedicere, quantum dominus hoc facere noluerit, licentia emphyteutae detur, ubi voluerit, et sine consensu domini suas meliorationes vendere, his tamen personis, quae non solent in emphyteuticis contractibus vetari ad huiusmodi venire dita sit, accipere emphyteutam vel, ius emphyteuticum ad personas non prohibitas sed concessas et idoneas ad solvendum emphyteuticum canonem transponere
Abbreviated transcription (Latin):
e pactiones ĩ emphytheoticis ĩ¬
strum̃tis fu̾int ꝯscripte eascle
ĩ ominb aliis capitulis obser¬
uari. ⁊ de re iectione eius ꝗem
phytheosim suscepit si solita
pensionem. ł publicarum fũc¬
neq pecumas soluit n apocĩ¬
ti ei lice̾. eum ap̃diis emphyi¬
theoticariis repelle nulla ei al¬
legatione nomme meliorati¬
oms.ł corum que emponema¬
ta dicunt.ł pene opponenda. si
omnmõ eum si dñs uoluerit
mem oꝑtet. ꝯuentionem. uel
ammoitionem expectare. set
ultro se se qͦfferre ⁊ debitum spõ¬
tanea uolũtate ꝑsolue̾ ẜ̃m ꝙ ⁊¬
ant̾iorilege nr̃i nominis gn̾ã¬
nt̃ caũtumẽ. ¶Se aũt ex hac
cã dñs facultas oriat̃ emphy¬
elapso suo iure is ꝗemphyte¬
osim suscepit cadat. licentiam
ei ꝯcelimus attestatione p̃mĩ¬
sa.pecunias offerre. hisq obsig̾¬
tis ⁊ ẜm legẽm depositis mimie
deiectiomis timere ꝑiculum
B. CUmdubitabat̃᷑ utrum
emphycheota debeat cumdm̃
uolũtate suas meliorationes

Expanded text:
iae pactiones in emphyteuticis instrumentis fuerint conscriptae, easdem et in aliis omnibus capitulis observari et de reiectione eius, qui emphyteusin suscepit, si solitam pensionem vel publicarum funcneque pecunias solverit neque apocti ei licere eum a praediis emphyteuticariis repellere: nulla ei adlegatione nomine meliorationis vel eorum quae emponemata dicuntur vel poenae opponenda, sed omnimodo eo, si dominus voluerit, inem oportet conventionem vel admonitionem expectare, sed ultro sese offerre et debitum spontanea voluntate persolvere, anteriore lege nostri numinis generaliter cautum est. Ne autem ex hac causa dominis facultas oriatur emphyelapso suo iure is qui emphyteusin suscepit cadat, licentiam ei concedimus attestatione praemissa pecunias offerre hisque obsignatis et secundum legem depositis minime deiectionis timere periculum. Cum dubitabatur, utrum emphyteuta debeat cum domini voluntate suas meliorationes,
Abbreviated transcription (Latin):
mncatq optime opimioniso¬
stitute arbitrium ĩ se susceꝑ¬
int.ł si fũ̾int patrone. ⁊ int̾
lib̾tos suam int̾posueriit.
audientiam abonũ iudicia¬
lagmine seꝑaruit exearum
electione. nulla penanulla
pacti erceptio adu̾sus nstos
ecrrum ꝯuent᷑ores habeatur

Expanded text:
atque optimae opinionis constitutae arbitrium in se susceperint vel, si fuerint patronae, inter libertos suam interposuerint audientiam, ab omni iudiciali agmine separari, ut ex earum electione nulla poena, nulla pacti exceptio adversus iustos eorum conventores habeatur
Abbreviated transcription (Latin):
qiͣ mordinario udiciolis.
fuiss ĩchonta. ¶Adħ̾ genera¬
lit̃ sanccimus ĩ his que ap̃ꝯ
pmissarios acta sũt. si aliq ĩ
factim respiciens ł ꝓfessum
ẽ. ł attestatumi. posse eo ĩ eo or¬
dinariis uti indic̃is

Expanded text:
in ordinario iudicio lis fuisset inchoata. Ad haec generaliter sancimus in his, quae apud compromissarios acta sunt, si aliquod in factum respiciens vel professum est vel attestatum, posse eo et in ordinariis uti iudiciis
Abbreviated transcription (Latin):
pacti generari. s ⁊̃ actori ex nr̃o
noĩe infactum actionem qua¬
tenus possit sententia eins ex¬
equutioni mandari. S ĩhac ꝗ¬
dem regiacintate. ab offitio ei¬
minentissime p̃fecture. ł eius
ti. Si silentio eam roborauĩnt
⁊ ñ intra.xͣ. dies ꝓximos attes¬
silentio ꝑtium sm̃am robora¬
tam eẽ. ⁊ fugienti erc̃eptiõe :¬
⁊ agenti memoratam actiõer

Expanded text:
pacti generari, sed etiam actori ex nostro numine in factum actionem, quatenus possit sententia eius exsecutioni mandari, sed in hac quidem regia civitate ab officio eminentissimae praefecturae vel eius, ti, sed silentio eam roboraverint et non intra decem dies proximos attessilentio partium sententiam roboratam esse et fugienti exceptionem et agenti memoratam actionem
Abbreviated transcription (Latin):
tis decretum officum aduoi¬
cationis ꝑsupreptionem ar¬
niꝑe ⁊ ꝓhibitum patrocinu
p̃stit̾it aduocatioms officio
remotus. stilum ꝓscrip̃tiom
atq ppetin exim specialit sus¬

Expanded text:
tis decretum officium advocationis per subreptionem arripere, et prohibitum patrocinium praestiterit, ab advocationis officio remotus stylum proscriptionis atque perpetui exsilii specialiter sus
Abbreviated transcription (Latin):
pcedat. ita ut si ꝗdem cura tõ
substantiam idoneam possi¬
det ⁊ suffitientem ad fidemi
gub̾nationis ⁊ sine aliqua.
satisdatione nominatio ei¬
ꝓceclat. Gmnaũt non tał cen¬
sus enis ĩueniat᷑ tunc ⁊ fide¬
ussioms ĩquantum possib

Expanded text:
cedat; ita ut, si quidem curator substantiam idoneam possidet, et sufficientem ad fidem gubernationis, sine aliqua satisdatione creatio procedat. Sin autem non talis census ejus inveniatur, tunc et fidejussio, in quantum p
Abbreviated transcription (Latin):
da. Ip̃o aũt curatore cuuuscũ¬
qr substantie ł dignitatis ẽ
p̾fatum sacram̃tum putilit
tarum publice oscribente.
⁊ ypotheca rerum curatoris
modis oĩbad hibenda. qua¬
rosi utilit̃ gubnari.

Expanded text:
da; ipso autem curatore, cujuscunque substantiae vel dignitatis sit, praefatum sacramentum pro utiliter tarium publice conscribente; et hypotheca rerum curatoris modis omnibus adhibenda, quae utiliter gubernari.
Abbreviated transcription (Latin):
disse. scriptus ẽ aliqͣm uo adi¬
ministrationem ĩpuratus e
gerat. ur difricile eẽ indeat de¬
mutiationem eidem ñ nunaͣ¬
te pecume mitt̾e licentiam da¬
mus ei. ꝗmemarati excepticẽ
uti uelit. alios iudices. Adire. ⁊
ꝑeos maifestare ꝗ ex cepriõez¬
suꝑnon numata pecuma q̃ re¬
lam eẽ. Gd̃ si ñ sit alius ad mĩs
adire eum. ⁊ ea que dicta sũt
face̾ uicentiam damus cia ꝑui
eandem suam exceptionem cre
cum kẽe certum ẽ.¬

Expanded text:
isse scriptus est, aliquam vero administrationem in provinciis gerat, ut difficile esse videatur, denuntiationem eidem non numeratae pecuniae mittere, licentiam damus ei qui memorata exceptione uti velit, alios judices adire, et per eos ei manifestare quia exceptionenon numerata pecunia querelam esse. Quod si non sit alius administradire, et ea quae dicta sunt facere: licentiam damus etieamdem suam exceptionem credcum habere receptum e
Abbreviated transcription (Latin):
eum puerum ĩ suum dm̃ium
uendicare. siue ĩ nomine dñi
siue ascriptitie siue colonarie
os nutriendos sustulerunt licẽ
tĩone eos tolłe. s nillo discru¬
ui appareant.⁊sibi acꝗrant.⁊
ĩposteritatem suam. ł in extra¬
neos hr̃des omina que huint
quomõ uolumt transmittãt

Expanded text:
eum puerum in suum dominium vindicare, sive nomine dominii, sive ascriptitiae, sive colonariae os nutriendos sustulerint, licentione eos tollere. Sed nullo discriui appareant, et sibi acquirant, et in posteritatem suam vel extraneos haeredes omnia quae habuerint, quo modo voluerint, trans
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis expectet erequãt indi¬
ces ꝙ ĩdulgere ꝯnieuimua
subi primus dies pasealis ex¬
tic̾it nullum teneat carcer ĩ¬
dusum omnnm uinculad
dissoluant. Er abh̾is se cẽm¬
mu̾s eos aꝗb ꝯtaminari potiꝰ
gaudia letitiamq ꝯmuniger
si dimittant᷑ ammadũtimuᷤ.
tatis ignoscat Quis ñ rapto¬
rem uirgnus. ĩ summa qete
⁊ gaudio cõi. ꝑsequat̃ in stan¬
tius Nullam accipiãt reꝗẽ¬

Expanded text:
nitatis exspectet: exsequantur iudices, quod indulgere consuevimus. Vbi primum dies paschalis exstiterit, nullum teneat carcer inclusum, omnium vincla solvantur. Sed ab his secernimus eos, quibus contaminari potius gaudia laetitiamque communem, si dimittantur, advertimus. tatis ignoscat? quis non raptorem in summa quiete et gaudio communi persequatur instantius? Nullam accipiat re
Abbreviated transcription (Latin):
sut legitimas ꝯͣbere nuptias
tam dotes q̃m añ miptias
donatione ac curatore eoru
pr̃anda estimatione tñ ꝙ in
hac ꝗdem regiaurbe excellen¬
tissum p̃fecti urbis. Ipiñtiiꝰ
aũt iurorum clarissimorũ
earum p̃sidum ł locorunã¬
rib cdem̃tis q̃m furioñ. nec¬
ñ has ꝗ exgenẽ corum nõbi
np̃e monitionis elapsum t̾ram ip̃ius expomimis catholi¬
cis eccnpandam. ꝗ eam ext̾minetis hr̃ticis absq ulla ͣclici¬
tione possideant. ⁊ ĩ fidei puntate ꝯẜuent saluoure dm̃ii
pemcipalis. dum mõsuꝑh nullum p̃stet obstaculum ñ
oriat᷑.ł ĩ hac regia urbe ł ĩ pro¬
uuntus iactura substantie uł
hominum ĩ fortumum ⁊̃ ex¬
pensarum detrũito p̃grauet᷑.¬
abfinit is ꝗ res alienasł e̾clito¬
n obnoxias detinet. ⁊ desicerat
diĩs reioł creclitor. suam ĩten¬
tionem ꝓpõnẽ. ⁊ ñ ei licentia
sit absente suo adũ sario qui
rem detinet.ł infantia labo

Expanded text:
sunt legitimas contrahere nuptias, tam dote quam ante nuptias donatione a curatore eorum praestanda: aestimatione tamen in hac quidem regia urbe excellentissimi praefecti urbi, in provinciis autem virorum clarissimorum earum praesidum vel locorum anribus dementis quam furiosi, necnon his qui ex genere eorum nobire monitionis elapsum, terram ipsius exponimus Cathois occupandam, qui eam exterminatis hereticis absque ulla Contradictione possideant, et in fidei puritate conservent, salvo jure dni principalis, dummodo super hoc nullum prebeat obstaculum, nec r, vel in hac regia urbe, vel in provinciis jactura substantiae fuhominum infortunium etiam expensarum detrimento praeabfuerit is qui res alienas vel creditori obnoxias detinet, et desideret dominus rei vel creditor suam intentionem proponere, et non ei licentia sit, absente adversario suo qui rem detinet, vel infantia, vel
Abbreviated transcription (Latin):
cuñlidum tarat negotio arb¬
abitri more resicentis sponte iudnͣ¬
tium ꝙ his obẽe non pot̾it nec
derebit. quos adp̃dicti cognito¬
ħ iris exam̃ ꝯuentos potius abi¬
fuisse q̃m sponte ueĩsse ꝯstit̃it᷑.
om̃mbr ꝗ se audiri asacerdoti¬
brelegerint.eamq illorumir¬
dicatiomi.ad hibendam ẽẽ reue¬

Expanded text:
civili dumtaxat negotio arbitri more residentis sponte iudicium. Quod his obesse non poterit nec debebit, quos ad praedicti cognitoris examen conventos potius afuisse quam sponte venisse constiterit. omnibus, qui se audiri a sacerdotibus elegerint, eamque illorum iudicationi adhibendam esse reve
Abbreviated transcription (Latin):
cłicum aliqua uoliñt lite
pulsare ap̃ memoratumi
beatissimum archi ep̃m c̃a
dicat innegotus audiẽctis.
fidẽnssinceritatẽ geminar
p̃bit̾um. ⁊ sacerdotis ⁊ ũidi

Expanded text:
icum aliqua voluerit lite pulsare, apud memoratum beatissimum archiepiscopum causam dicat in negotiis audiendis fidem ac sinceritatem geminam praebiturum et sacerdotis et iudi
Abbreviated transcription (Latin):
chorum eorum⁊̃ quos sin odi¬
tas uocant. pium atq usurpa¬
at. s reos adlocum pene subse¬
ei̾tione ꝑgentes.millus tene¬
at aut defendat s sciat se cogin
monachorum audatia ẽ. ut ẽ
ut bellũ potins q̃m iudicium
futurum ẽe estimet᷑. ad clem̃¬
tiani nr̃am cõmissa referant᷑.¬

Expanded text:
eorum etiam, quos synoditas vocant, per vim atque usurpare, sed reos ad locum poenae sub prosecutione pergentes nullus teneat aut defendat. Sed sciat se cognitmonachorum audacia est, ut bellum potius quam iudicium futurum esse existimetur, ad clementiam nostram commissa referant
Abbreviated transcription (Latin):
morum iocorum uolumu̾
sollicitudmnem gerere. ut ro¬
manos captiuos ꝗ̃ reuersi fi¬
erint. nemo teneat.nemo ĩ¬
iudriis ł dmpnis affitiat.

Expanded text:
morum locorum volumus sollicitudinem gerere, ut Romanos captivos qui reversi fuerint nemo teneat, nemo iniuriis aut damnis adficiat.
Abbreviated transcription (Latin):
olator q monete homicida et
ꝑaricien. ꝙ fecit semꝑ ex pectet.
Reus aũt maiestatis. de dno.
adu̾sus q̃m talia molitus est.
gludimus ut remissionem
uenie.cimina msĩsemel com
non em̃datiom potius quam
ꝯsuetũdim deputauerunt.

Expanded text:
olatorque monetae: homicida et parricida quod fecit semper expectet: reus etiam maiestatis de domino, adversus quem talia molitus est, concludimus, ut remissionem veniae crimina nisi semel commnon emendationi potius quam consuetudini deputarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
que nec tutor nec curatre cõ¬
scitutus itroꝗsamminist̃¬
mntcum ñ tantum dolum ⁊
põt ⁊ ea que tibi ab eo deb i
tint cum ũsuris ꝯpellet᷑ recl¬
dẽ decet̃is nõ que abaluis tins¬
ꝯstituta uirio detenta exacta
noñ põt. ⁊̃ id circo adusus eos
quos res tu̾as cenẽ dicis deter

Expanded text:
quae nec tutor nec curator constitutus ultro quis administravit, cum non tantum dolum etpotest et ea, quae tibi ab eo deberi patuerit, cum usuris compelletur reddere. De ceteris vero, quae ab aliis tui constituta iuris detenta exacta non potest: et idcirco adversus eos, quos res tuas tenere dicis, detor
Abbreviated transcription (Latin):
Myr. SIꝗs nollente ⁊ spẽcia¬
lit̾ phibente dño rerũ adminiᷤ¬
tratiomeꝵ sese mimiscuit. ap̃
magnos auctores dubitabat.
si ꝑsperspensis que circares fa¬
cte sũt. talis negotiorum gesto¬
rum hãt aliquam adusus do¬
minum actionem qͣm qbxlã
pollicentib directam Putiler

Expanded text:
Si quis nolente et specialiter prohibente domino rerum administrationi earum sese immiscuit, apud magnos auctores dubitabatur, si pro expensis, quae circa res factae sunt, talis negotiorum gestor habeat aliquam adversus dominum actionem. Quam quibusdam pollicentibus d
Abbreviated transcription (Latin):
alicnum sumptuum factoꝵ
usura pr̃ari fides bona suasit.
necessitate ꝯpuisum negotiũ
gessisse ꝓponis ꝑuditiumme¬
gotiorum gestorum u tͣis.

Expanded text:
um sumptuum factorum usuras praestari fides bona suasit: necessitate compulsum negotium gessisse proponis, per iudicium negotiorum gestorum uteris.
Abbreviated transcription (Latin):
tingere. licet abeores bene gei
ste sint qd enim si dñs aspere¬
.it. abammistratore multas
expensasutilit factas. ⁊ t̃c dolo
phibu̾it. ut neq ant̾iorem
eepensam p̃stet. ꝙ nullo ratũ¬
inurmõ. s ex quodic atestati¬
oadcir facta ẽ i inscriptis ł
si ñ scriptis. sub testificatione
tũ aliarum ꝑsonarum exeo
die ꝓfatiendis meliorat oĩb
nuilam ei actionem ꝯpetessuꝑ

Expanded text:
tingere, licet res bene ab eo gestae sint. Quid enim, si dominus adspexerit ab administratore multas expensas utiliter factas et tunc dolohibuerit, ut neque anteriores expensas praestet? quod nullo patimur modo: sed ex quo die attestatio ad eum facta est vel in scriptis vel sine scriptis, sub testificatione tamen aliarum personarum, ex eo die pro faciendis meliorationibus nullam ei actionem competere,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Dũsus cos ꝗ negotia.
tua gesstrũt. negõrum gesto¬
rum ndicio ciuilit ꝯsiste.nec
tibi oberit. si ꝓpt̃ eccupationes
militares. eam utem tardiu̾
funsses executus. cum hgenꝰ
actionislongi tp̃as p̾scripti¬

Expanded text:
. Adversus eos, qui negotia tua gesserunt, negotiorum gestorum iudicio civiliter consiste: nec tibi oberit, si propter occupationes militares eam litem tardius fuisses exsecutus, cum hoc genus actionis longi temporis praescripti
Abbreviated transcription (Latin):
potint ꝑuenire. nec tñ si tradi¬
ta nec manumissa es q̃ man
ei exercere xeli placuit. Sane
ꝯseq uelit cũ expeculio eꝙ eĩ fu¬
it solutio celebrata obligatio

Expanded text:
potuit pervenire. nec tamen si tradita nec manumissa es, etiam ei exercere concedi placuit. Sane consequi velit, cum ex peculio quod eius fuit solutio celebrata obligatio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ simanumittant᷑. nincisci lib̾¬
tatem ñ põssũt. neq enim ꝯditi¬
o que ꝑsone eius cohesit.immu¬
tari ficto eius ꝗealege ꝯpanit
põt. ¶ Nec tñ pene exactio si
qua additaẽ olitiom ñ sẽuate.
nstam erigendi tribuit cãm
qua igit̾ ratione te pot̾it uocare
adofficium ꝓcũratoris ꝗeamie¬
ñ põt. cum nec ĩ priuatorum
ꝯtractib fiscus se int̃ponẽ debe¬
at. necͣlitt̃e ad te misse. ꝑsone
factum. si non ip̃e manumis
Pp̃r. Epuellam ea lege uẽ¬
didisti ut manumitteretur. et
si manumissa cẽ centum aurei
minus eam raptam cuestigio
qi fide rupta suscẽpta recte pete
post manimuttentis factumi¬

Expanded text:
si manumittantur, nancisci libertatem non possunt. Neque enim , quae personae eius cohaesit, immutari facto eius qui ea lege comparavit potest Nec tamen, poenae exactio si qua addita est condicioni non servatae, iustam exigendi tribuit causam. Qua igitur ratione te poterit vocare ad officium procuratoris, quin potest, cum nec in privatorum contractibus fiscus se interponere debeat et litterae ad te missae personae factum, si non ipse manumis. Si puellam ea lege vendidisti, ut manumitteretur et, si manumissa non esset, centum aurei minus eam raptam e vestigio quasi rupta fide suscepta recte petetpost manumittentis fact
Abbreviated transcription (Latin):
ea q̃inte heriie donatioĩs
cã dedit lege dicta. ut si .xu.
is romanus eẽs. tempore per¬
acto si mõ patroelus ñ ꝯtrari¬
e uolũtatis fuit aut si iam de¬
cesserãt adlib̾tatem ꝑuenisti.
qm̃ placuit ñ solum aduendi¬
tos. sz ⁊̃ addonatos eam legemũ
manumittent᷑ ꝑtinẽ. ¶ Nec
te potuit semel tñslato dm̃oĩ
herimam postea alii patroclus
s̃ lib̾tatem qͣm optinu̾as defẽdẽ.¬
s naturalem filiumiuen und̾¬
dit. ut emptor eum manumi¬
tteret. qͣmus ñ ẽ manumissi᷑.
exꝯstitutione diuorum marci
⁊ commodi ad aufidium uicto¬
rinum liber ẽ
abemptore prande lib̾tatis pac¬
to ñ sit. ĩ sertum s ut ub̾a eẽt er¬

Expanded text:
eaquam te Hermiae donationis causa dedit lege dicta, ut, si quinis Romanus esses, tempore peracto, si modo Patroclius non contrariae voluntatis fuerit aut si iam decesserit, ad libertatem pervenisti, quoniam placuit non solum ad venditos, sed etiam ad donatos eam legem, ut manumitterentur, pertinere, nec te potuit semel translato dominio in Hermiam postea alii Patrocliussed libertatem quam obtinueras defendesed naturalem filium venumdedit, ut emptor eum manumitteret, quamvis non est manumissus, ex constitutione divorum Marci et Commodi ad Aufidium Victorinum liber estab emptore praestandae libertatis pacto non sit insertum, sed ut libera esset ex
Abbreviated transcription (Latin):
isse cognoscẽ ĩdubium ñ
uenitssane si ĩ aliquo cap¬
tum ẽ ius rei pͥu uixta sita
du̾orum principum defen¬
sores rei pubuce. si mõ adeẽ
fidutiam negotio putant re¬
stitutionis auxilium posst̃.¬
ur̃a. decta imꝑialis et̾ntas debe
eos ꝗ p̃ceptione principali seu
nr̃e seclis amplissime. tueri
locum rectorum ꝓuincurur
noscunt᷑ auctoritatem hr̃e tr¬
tores seucuratores petentib
dare decretum q̃ int̾ponẽ. id a¬
alienandas res minorum si¬
miliumq cius ꝑsonarum:
sen curialium faculta tes em
ancipationes quoq legib ce¬
lebrares ⁊oĩa que adiuris dic¬
tionem rectoris ꝓuintie ꝑti¬
nent actitare p̃ciꝑe dignata ẽ.
ꝓdispositione ure centudĩs¬

Expanded text:
isse cognoscere in dubium non venit. Sane si in aliquo captum est ius rei publicae, iuxta scita divorum principum defensores rei publicae  si modo adesse fiduciam negotio putant restitutionis auxilium possestra docta imperialis aeternitas debere eos, qui praeceptione principali seu vestrae sedis amplissimae tueri locum rectorum provinciarum noscuntur, auctoritatem habere tutores seu curatores petentibus dare, decretum etiam interponere ad alienandas minorum similiumque eis personarum seu cuancipationes quoque legibus celebrare et omnia quae ad iurisdictionem rectoris provinciae pertinent actitare, praecipere dignata est pro dispositione vestrae celsitudi
Abbreviated transcription (Latin):
tiuis. dñm eorum. uenisse affir¬
mas. sub ea lege ne ĩ patriamore¬
ris ⁊ ab eocuite prior emptor uẽ¬
suam p̃bebit ⁊ si uitas accusati¬
om aderit execrabile delictum
ĩ exemplum capitali pena uin
status nrus ẽẽ uidet᷑. qͥ inte põt.
manumissionem deprehendit᷑
decinitate sua uenit. nee ĩ urbe
romana morari debet.ꝗaũt de
taq ꝯͣ legem ꝯstitutam. fact

Expanded text:
tuis dominum eorum venisse adfirmas sub ea lege, ne in patria moreris, et ab eo, cui te prior emptor vensuam praebebit et, si veritas accusationi aderit, exsecrabile delictum in exemplum capitali poena vinstatus tuus esse videtur, qui in te post manumissionem deprehenditurde civitate sua venit, nec in urbe Roma morari debet: qui auteitaque contra legem constitutam factum
Abbreviated transcription (Latin):
tes ⁊ si regendis pupillaribi
subns singuli creandoruiii pa¬
strandis negotiis pupillorũ
dignissimum uidicabit. sola
snia optineat p̃fecture. super
cuius nomine sollempnitate
r̃uata postea pp̃torem int̃pona¬
tur decretum. Itaq h mõ remo¬
nebũt ⁊ parinilis adultisq e
clarissimis iusta defensio sub
hac prudentium delibationei
nas censuisse nos palam ẽ. qb̾¬
sane nͣeq testinitarii defenso¬
res neq legitimi. uita etate fa¬
cultatib suppetũt. nam ubi fõ¬
te hunismodi homines offei¬
runt̃.si nicħꝰ ad defensionem
sius primlegiis ꝯꝑabunt. ut
teneri possint iure p̃scribimꝰ
cetum alia ĩ causis minorum
antiꝗs legib cauta sũt mane̾
ĩ temerata decernimus Imꝓ
umtiis aũt curi̾ales ĩ noĩadiᷤ
tutorib ⁊ curatorib clarissima¬
rum ꝑsonarum. exibeant debitã
cautionem ⁊ discrimimis sin
memores. cognoscãt ĩ dempni¬
tati minorum obnoxias ⁊̃ suiᷤᷤ
denceps facultates eẽ.

Expanded text:
Et si regendis pupillaribus substantiis singuli creandorum pastrandis negotiis pupillorum dignissimum iudicabit, sola sententia obtineat praefecturae, super cuius nomine, sollemnitate servata, postea per praetorem interponatur decretum. Itaque hoc modo remonebunt et parvulis adultisque clarissimis iusta defensio sub hac prudentium deliberatione nas censuisse nos palam est, quibus neque testamentarii defensores neque legitimi vita aetate facultatibus suppetunt. nam ubi forte huiuscemodi homines offeruntur, si nihil ad defensionem suis privilegiis comparabunt, ut teneri possint, iure praescribimus. Ceterum alia, quae in causis minorum antiquis legibus cauta sunt, manere intemerata decernimus. In provinciis autem curiales in nominandis tutoribus et curatoribus clarissimarum personarum exhibeant debitam cautionem, et discriminis sui memores cognoscant indemnitati minorum obnoxias etiam suas deinceps esse facultates.
Abbreviated transcription (Latin):
apr. P Ostiuata minteg̾
restitutione om̃ suostatu
ẽẽ deł̾e donec res firniatur ꝑ¬
spicuiiuris ẽ idq curabiri
adcuius partes ea res ꝑtinz.

Expanded text:
. Postulata in integrum restitutione omnia in suo statu esse debere, donec res finiatur, perspicui iuris est, idque curabit is, ad cuius partes ea res pertine
Abbreviated transcription (Latin):
amicitias ł inimicitias ł tũpiᷤᷤ¬
hiiusmoĩ uidicum ĩnasci
põt. litem ip̃e ausus fuit ꝓͣtẽ¬
magistratu positus ẽ.ł inim¬
aioridignitate usq adillust̃¬
tus gradum.x.libras auri pri
mulcta plectet᷑ ꝑeandem sc̃o¬
iam exigendam ⁊ nr̃o errari¬
o applicandã ⁊ eo remouendo
alt uidex ĩ locum eius subro¬
get̃ subsimilis pene formidi¬
ne his omnib locum hñtibꝰ.
cum imus uidex om̃em cã
abinitio ꝑagat. ¶ Sinaũt ĩ
meclio trienmo. ł morteł u¬
dicis ł alia nrecusabili occaspo¬
ne uiditiu fu̾it mutatu
tũc siꝗdem extrienmo anna¬
le tempus ł ampluis residet

Expanded text:
amicitias vel inimicitias vel turpishuiusmodi iudicum innasci potest, litem ipse ausus fuerit protemagistratu positus est vel in maiore dignitate usque ad illustratus gradum, decem libras auri primulta plectetur per eandem scholam exigenda et nostro aerario applicanda, et eo removendo alter iudex in locum eius subrogetur sub similis poenae formidine: his omnibus locum habentibus, cum unus iudex omnem causam ab initio peragat. Sin autem in medio triennio vel morte iudicis vel alia inrecusabili occasione iudicium fuerit mutatum, tunc, si quidem ex triennio annale tempus vel amplius residet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯseñ su electi sũt. ⁊ generaliter
omnes oĩo iudices romaniu¬
ns disceptatores ñ alit litiur
primordium acciꝑe insi priuꝰ
añ iudicialem sedem sacro scẽ
dẽponãt scripture. ⁊ h ꝑmane¬
at ñ solũ ĩ prĩcipiolitis s ã in
oĩb cognitionib. usq ad ip̃m¬

Expanded text:
sensu electi, et generaliter omnes omnino iudices Romani iuris disceptatores non aliter litium primordium accipere, nisi prius ante iudicialem sedem sacrosanctae deponantur scripturae: et hoc permaneat non solum in principio litis, sed etiam in omnibus cognitionibus usque ad ip
Abbreviated transcription (Latin):
mõ pr̃andis ⁊ si cessau̾it. per
ecutores negotiorum exigẽ
alio patronum eligẽ malu¬
erit. ¶ Hec nĩt onnia ĩ his
etatis ꝯstitutis arbitrium
agentium masculorumus¬

Expanded text:
o praestandis et, si cessaverint, per exsecutores negotiorum exigendalio patronum eligere maluerit. Haec autem omnia in his aetatis constitutis arbitrium agentium masculorum
Abbreviated transcription (Latin):
atur. Sinaũt minus aũt q̃¬
annale sit. tũc om̃e ꝙ de ẽ re
rogatus iudex. tam discutẽ qͣ
t̃mmnare. ¶Illo ꝓculdubios
litigantium ꝑtẽ uł ꝑ iudicẽ
steterit quominus lis suo e
marte decurrat. s ꝑ patronoᷤ
cãrumucentia. det̃ iudici.⁊
eos duarum librarum aurit
licet iudice ĩ su senteñtia h̃
quosdã exhis. ¶necessitate
aduecatis ĩponenda ex quo
litem ꝑagendam suscepint
eami usq ad t̾m̃imiminsi
lex ł iustã cã imipecdiat adim

Expanded text:
atur: sin autem minus quam annale sit, tunc omne quod deest rogatus iudex tam discutere quam terminare. Illo procul dubio litigantium partem vel per iudicem steteriMarte decurrat, sed per patronos causarum, licentia detur iudici et eos duarum librarum auri plicet iudice in sua sententia hocquosdem ex his: necessitate advocatis imponenda, ex quo litem peragendam susceperint, eam usque ad terminum, nisi lex vel iusta causa impediat, adim
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm ꝑtib tribile iuditium e̾t¬
n ꝗd litigatores sub homimibꝰ
ip̃i aũt deo ĩspectore adhibito
⁊ romanis legib optimum ai
nob̾ accedat ĩ crem̃tum ⁊ abi¬
si p̃tereit ꝯtemptorib ꝑiculo¬
fuĩt ꝯtestati post narritionẽ ꝑ¬
positã ⁊ ꝯͣlictiõe obiẽctã ĩ qͣlicũq
iudicio maioreo sen minores ła
pud ãbitros siũ exꝯpmissoł alit̃
dacos ł electos sacro sc̃is euãgełus
tactis uiram̃tum p̾stent qd̾
ope.ꝙ uuistum ⁊ uerum exis-¬
tima̾uint. cliẽtib suns ĩferre

Expanded text:
quam partibus terribile iudicium est, si litigatores quidem sub hominibus, ipsi autem deo inspectore adhibito  Romanis legibus optimum a nobis accedat incrementum et absi praetereatur, contemptoribus periculofuerit contestata, post narrationem em obiectam in qualicumque iudicio maiore seu minore vel apud arbitros sive ex compromisso vel aliter datos vel electos sacrosanctis evangeliis tactis iuramentum praestent, quod ope quod iustum et verum existimaverint clientibus suis inferre
Abbreviated transcription (Latin):
ant ĩ expensarum cãmctorii
ꝓsolitis expensis litium uirar¬
miẜint. ip̃i depprio hinismo¬
di pene subiacebunt.⁊ relde̾
eam ꝑti lese coartabunt᷑. ¶Et
ħ dealtutra ꝑte litigantiumi
ciꝯtumacit᷑ ab sente nob̾ stai¬

Expanded text:
ant in expensarum causa victupro solitis expensis litium iuravint, ipsi de proprio huiusmodi poenae subiacebunt et reddere eam parti laesae coartabuntur. Et haec de alterutra parte litigantium contumaciter absente nobis sta
Abbreviated transcription (Latin):
audiat. In hunismodi enim.
caibr onem ei glictionemt et¬
cludimus. ¶Cum aũt hereił¬
modicͥum uentilat᷑ siue pacto¬
re siue ꝓreo. exammatiõcãe si¬
ne omin obstaculo celebretur
Cum enm ĩribues iminecdio
pponunt᷑ scripte. litigatoris.
absentia. dei p̃sentia repleatũ.
nec ꝑtimeseat. udex.appellati¬
oms obstaculum. cum ei ꝗ ꝯ
tumacit᷑ ab ẽẽ noscit᷑. nulla ẽ
ꝓuocatiomis licentia ꝙͣ ĩ uet̾i

Expanded text:
audiatur: in huiusmodi etenim casibus omnem ei contradictionem excludimus. Cum autem eremodicium ventilatur sive pro actore sive pro reo, examinatione sine ullo obstaculo celebretur. Cum enim terribiles in medio proponuntur scripturae, litigatoris absentia dei praesentia repletur, nec pertimescat iudex appellationis obstaculum, cum ei, qui contumaciter abesse noscitur, nulla est provocationis licentia, quod et i
Abbreviated transcription (Latin):
tõe hoc facere porest ñ ne numi
prelationem admaiorem nidi¬
cem h̃ referatur. ⁊ ex eo legitĩa
lalicentia eił alii ꝑsonam eĩ
so lamͣ p̃tendenti.xcedenda aͣli¬

Expanded text:
tione hoc facere potest, sive per relationem ad maiorem iudicem hoc referatur et ex eo legitima lla licentia ei vel alii personam eius solam praetendenti concedenda
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ exceptis tintũm c̃ns
que idius fiscale ꝑtinẽt. ł q̃
ad publicas respiciant fũcto¬
nes ñ ultra triẽmi metas post
ltem ꝯtestatam ẽẽ ꝑtraben¬
das/ Si om̃s iudices siue mn
hac alma urbe siue ĩꝓuĩtiis
maiorem seu mmorem pera¬
gũt ĩimistrationem. siue
immagitritib positi õ ł exa¬
legatiñ cẽ eis oceclendum
uit̾ius lites qͣm triemui fpa¬
lint. millus tam audax my.¬
ntem ꝓtelare. ¶Et fĩqdem.
pars actoris cessanit. qua ter
multiplicidilatione renss
fatigetur. ⁊ triennii mete
post litem ꝯtestatam. iarpͣ¬
pe finem uenatiut serne¬
stre tempus tantum ei suꝑ¬
sit. licentia ent iuidici ꝑ exe¬
quutores negotii. actorem
reꝗre̾ ꝑte fũgiente exuna ꝑ¬
te actoris absentiam ĩ cusan¬
te.⁊ iudicibromminõ suas
aures hunismodi qomibi
reserantib ⁊ si ꝑtres icesha
fuerit subsequutum dẽtem
dicrum spatio ꝑunum q̃mo¬
q ĩtroitum destinato. nec ĩ

Expanded text:
dum est, exceptis tantummodo causis, quae ad ius fiscale pertinent vel quae ad publicas respiciant functiones, non ultra triennii metas post litem contestatam esse protrahendas: sed omnes iudices, sive in hac alma urbe sive in provinciis maiorem seu minorem peragunt administrationem, sive in magistratibus positi sunt legati, non esse eis concedendum ulterius lites quam triennii spaerint, nullus tam audax invlitem protelare. Et si quidem pars actoris cessaverit, quatenus multiplici dilatione reus fatigetur, et triennii metae post litem contestatam iam prope finem veniant, ut semenstre tempus tantum ei supersit, licentia erit iudici per exsecutores negotii actorem requirere, parte fugiente ex una parte actoris absentiam incusante et iudicibus omnimodo suas aures huiusmodi quaestioni reserantibus: et si per tres vices hoc fuerit subsecutum, decem dierum spatio per unumquemque introitum destinato, et nec ita
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdem cĩs iam nr̃ã lex bien¬
mo oclusit ⁊ recinarie cãe¬
que frequentiores sut ⁊ sei
re mat̾iam q̃umimb creare
noscut̾. ꝑsentem legem fr̃
io oure trirum ponendam
mius locoruł temporum
angustiis contandam ronẽ.
¶Tensemus itiq diñs nces
suꝑ pecimiis quantecum qr
quantitatis siue suꝑ ꝯlitiõi¬

Expanded text:
s iam nostra lex biennio conclusit et pecuniariae causae frequentiores sunt et saepe ipsae materiam criminibus creare noscuntur, praesentem legem super his orbi terrarum ponendam, nullis locorum vel temporum angustiis coartandam ponere. Censemus itaque omnes lites super pecuniis quantaecumque quantitatis, sive su
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗdem legumꝰ latorib placitã
Cum uõ ꝯtempta sit. ñ leue
detrim̃tum ẽas ĩferentem.
Tun enim ñ ẽ cognitumanti¬
quos iudiçes n alit̾ iudicialẽ
calculum ãccipe inn prius.
sacram̃tum p̾stitissent omĩ
ñ musitatam ĩ ueramus am

Expanded text:
m legislatoribus placitam, cum vero contempta sit, non leve detrimentum causis inferentem. Cui enim non est cognitum antiquos iudices non aliter iudicialem calculum accipere, nisi prius sacramentum praestitissent omnimnon inusitatem invenimus am