comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nascerent᷑. M uc crescerent. atq ad matupi¬
tatẽ uł messis. uł uindemie ꝑ uenirent
paleis. in area frum̃ta. & uinaceis intorcu¬
larib uina exuunt᷑. sic̃ in ȩcđus amultitudi¬
ne scłariũ hominũ quę simul cũ bonis con¬
gregat᷑. qͥb ut nascerent᷑ apti fierent di
umo necessaria erac illa multitudo. idagi¬
tur ut spũalis amore ꝑ oꝑacionẽ ininistro¬
rũ dĩ separent᷑. Agit̾ enĩ nunc ue ñlo¬
co sed affectu interĩ separent᷑ boni amał.
quã us simul mecdus quantũ adtinet ad
corporalẽ p̃ sentiã conũ sentꝰ Aliud aut̃
erit tepꝰ qͦ uł frum̃ta inhorrea. uł uina
incellas segregent̾: Trum̃ta iuqͥt recon¬
dec in horreis: paleas aut̃ cõburet igni
in extinguibili: Eadẽ rest inalia simili¬
cudine sic intelligi pocest. Uma recon¬
det in apoce̾tis. uinatia uͦ peccorib ꝓiciec: ut
uentres peccoꝵ ꝓpenis gebennarũ ꝑsinlitudinẽ
intelligert liccat: Est aliuꝰ intellectꝰ decorcu

Expanded text:
t, atque ad maturitatem vel messis vel vindemiae pervenirent. paleis in area, frumento et vinaceis, in torcularibus vina exuuntur: sicut in Ecclesia a multitudine secularium hominum, quae simul cum bonis congregatur, quibus ut nascerentur, et apti fierent verbo divino, necessaria erat illa multitudo. Id agitur, ut spirituali amore per operationem ministrorum Dei separentur. Agitur enim nunc, ut non loco, sed affectu interim separentur boni a malis, quamvis simul in Ecclesiis, quantum attinet ad corporalem praesentiam, conversentur. Aliud autem erit tempus, quo vel frumenta in horrea, vel vina in cellas segregentur. Frumenta, inquit, recondet in horreis, paleas autem comburet igni inexstinguibili . Eadem res in alia similitudine sic intelligi potest: Vina recondet in apothecis, vinacia vero pecoribus projiciet: ut ventres pecorum pro poenis gehennarum per similitudinem intelliger
Abbreviated transcription (Latin):
xpĩ nom̃ confessisunt: mortalia corũ
tanꝗ uinatia int̾ra remanserint. animę
auc̃ in reqͥẽ cęlestis babitationis emana¬
uerinc Sed neq isto intellectu ab eccła¬
rũ fructificatione discedit᷑. Psallit᷑ gͦ

Expanded text:
Christi nomen confessi sunt, mortalia eorum Christi nomen confessi sunt, mortalia eorum tanquam vinacia in terra remanserint, animae autem in requiem coelestis habitationis emanaverint. Sed neque isto intellectu ab Ecclesiarum fructificatione disceditur. Psallitur ergo
Abbreviated transcription (Latin):
cedit᷑.. Nã & ũbũ dumũ. potest uua in¬
telligi: Dictꝰ ẽ. eni & dns botrus uuę: quc̃
ligno suspensũ dec̾ra reꝓmissionis qͥ p̃missi
erant apopło isrł canꝗꝰ crucifixũ acculer̃.
Uerbũ iaq diumũ cũ enũtiationis necessi¬
tate usurpat. uocis sonũ qͦ inaures ꝑueat᷑
audientiũ: eodẽ sono uocis tanꝗ uinaceis
& sic uua ista inaures uenit. quasi incalca¬
toria torculare orũ : Ibi aut̃ discernitur
ut sonꝰ usq ad aures ueniat: intellectus
aut̃ memoria eorũ qͥ audiunt uelut qđ¬
alacu excipiat᷑: Inde transeat inmorũ
disciplinã & habitũ mentis canꝗ delacu
incellas. inqͥb sineglegentia ñ acuerit
uec̾tate firmabit᷑. Acuit nãq uuideis.
& hoc aceto dmiñ potauer̃ Nã illud
uinũ qđ degeneratione uitis noui testam̃¬
ti bibiturłs. ẽ. cũ scĩs sius dñs in regno pa¬
tris sui suauissimũ atq firmissimũ sit ne¬
cesse. ẽ Solent accipi torcularia marciria.

Expanded text:
st uva intelligi: dictus est enim et Dominus botrus uvae, quem ligno suspensum, de terra promissionis, qui praemissi erant a populo Israel, tanquam crucifixum attulerunt . Verbum itaque divinum, cum enuntiationis necessitate usurpat vocis sonum, quo in aures pervehatur audientium, eodem sono vocis tanquam vinaciis, et sic uva ista in aures venit, quasi in calcatoria torculariorum. Ibi enim discernitur, ut sonus usque ad aures valeat; intellectus autem memoria eorum qui audiunt, velut quodam lacu excipiatur, inde transeat in morum disciplinam et habitum mentis, tanquam de lacu in cellas in quibus, si negligentia non acuerit, vetustate firmabitur. Acuit namque in Judaeis, et hoc aceto Dominum potaverunt. Nam illud vinum quod de generatione vitis Novi Testamenti bibiturus est cum sanctis suis Dominus in regno Patris sui , suavissimum atque firmissimum sit necesse est. 3. Solent accipi torcularia etiam mart
Abbreviated transcription (Latin):
icNII de torcularib intex¬
tu eiꝰ psalmi cuiꝰ iste titu¬
lus ẽ. dicere indec᷑: in qͦ
apparet multis & uarus
similitudinib unã ean¬
dẽq rẽ. inscripturis sȩpe
insinuari: Torcularia gͦ possumꝰ acciꝑe
aecclas. eadẽ nicione qua & areã intelligimꝰ¬

Expanded text:
ihil de torcularibus in textu ejus psalmi, cujus iste titulus est, dicere videtur. In quo apparet multis et variis similitudinibus unam eamdemque rem in Scripturis saepe insinuari. Torcularia ergo possumus accipere Ecclesias, eadem ratione qua et aream intelligim
Abbreviated transcription (Latin):
deserit eũ aquo factꝰ ẽ: & inclinauit mid un¬
de factꝰ ẽ. id ÷ innichilũ. & in boc peccato te¬
nebrit᷑. &tani ñ penicꝰ perit. sꝯ in infimis ordi¬
nat᷑: Itaq pꝰ quã dix̃. confitebor dnõ. ne pec¬
catorũ confessionẽ intelligeremꝰ : subiecit ul

Expanded text:
deserit eum a quo factus est, et inclinatur in id unde factus est, id est in nihilum, in hoc peccato tenebratur; et tamen non penitus perit, sed in infimis ordinatur. Itaque postquam dixit, Confitebor Domino, ne peccatorum confessionem intelligeremus, subjicit ul
Abbreviated transcription (Latin):
asionẽ ista ꝓphetia sũpsit: in regnoru
regis dauid transitũ fec̾ in partes ab salor
filii eiꝰ. qͥ adũsꝰ patrẽ bellũ gerebat. ade¬
randa consilia & renuntianda quȩ aduersus
tẽ ille moliebat᷑. auctore achitophel qͥ¬

Expanded text:
occasionem ista prophetia sumpsit, in Regnorum regis David, transitum fecit in partes Abessalon filii ejus qui adversus patrem bellum gerebat, ad exploranda consilia et renuntianda quae adversus patrem ille moliebatur auctore Achitophel, q
Abbreviated transcription (Latin):
Dic̃ etiã apłs irã iudicu.:
Thesauriras inqͥt tͥ uã in
die irȩ iusti uidicii dĩ.
In quase ñuult argui: qͥs¬
qͥs inhac uita sanari desi¬
dac. Nec infurore tuo
corripiasme. Corripias
mitius uideat᷑. adem̾datione̾ enĩ ualet: Nãqͥ
arguit᷑. idẽ. accusac᷑: metuendũ ẽ. nefinem
habeat. dãpnatione̾. Sedq̾m furor plusuid¬
cur ẽẽ quã ira: potest mouere cur illuo qđ¬

Expanded text:
icii: Thesaurizas tibi, inquit, iram in die irae justi judicii Dei ; in qua se non vult argui, quisquis in hac vita sanari desiderat. Nec in furore tuo corripias me: corripias, mitius videtur; ad emendationem enim valet. Nam qui arguitur, id est accusatur, metuendum est ne finem habeat damnationem. Sed quoniam furor plus videtur esse quam ira, potest movere cur illud q
Abbreviated transcription (Latin):
ro
US TININS SUSTINUIDAIN
Sustinens sustinui ñquẽ li¬
bec hominẽ ꝓmisorẽ qͥpos¬
sic & fallere ꝙ falli Non
quẽ libet hominẽ c̃solatorẽ
qui potest tristicia sua ante
p̃cellere quã me reficere
Consolet᷑ me fr̃s homo cũ
tristis ẽ. mecũ: simul gema¬
nus. simul fleamꝰ. simul oremꝰ. simulsusti nea

Expanded text:
o Sustinens sustinui Dominum. Sustinens sustinui, non quemlibet hominem promissorem, qui possit fallere et falli; non quemlibet hominem consolatorem, qui potest tristitia sua ante tabescere, quam me reficere. Consoletur me frater homo cum tristis est mecum; simul gemamus, simul fleamus, simul oremus, simul sustineamu
Abbreviated transcription (Latin):
Ex ultare auc̃ indnõ ita cõnuenit: uel au¬
dͥemꝰ illũ qͥ sol ñhabet qđ nob̾ displiceat:
&̃ nemo tã multa habet quȩ infidelib dis¬
plicent. & breue p̃ceptũẽ.: Ille placet
nec tantũ adtendit nnr̃m uoluntatẽ quã ucilita¬
tẽ: illi qͥ malunt suã uoluntatẽ impleri quãdĩ.

Expanded text:
ltare autem in Domino ita convenit, ut laudemus illum qui solus non habet quod nobis displiceat, et nemo tam multa habet quae infidelibus displicent. Et breve praeceptum est: Ille placet nec tam attendit nostram voluntatem quam utilitatem; illi qui malunt suam voluntatem impleri quam
Abbreviated transcription (Latin):
Eructauit cormeũ
tis nob̾ natiuitatẽ qͦu¬
dã in effabilẽ. nefor¬
te putares aliqͥd assũptũ unde filiũ genen¬
ret ds. quẽ aqͥ modũ homẽ sibi assumit ali
SNRrefugiũ ꝙ uir¬
tus: Sunt quedã re
gis infirmat᷑ qͣm ẽ¬
firmat᷑ Confugis
ũbi grã adaliquẽ
in scło magnũ. ut
facias tͥ pote̾ntẽ ami¬
cũ  Refugiũ uidẽt᷑ tanta tam̃ huiꝰ scłi incer

Expanded text:
Eructavit cor meum tis nobis nativitatem quamdam ineffabilem. Ne forte putares aliquid assumptum, unde Filium generaret Deus; quemadmodum homo sibi assumit alirefugium et virtus. Sunt quaedam refgis infirmatur quam confirmetur. Confugis, verbi gratia, ad aliquem in saeculo magnum, ut facias tibi potentem amic
Abbreviated transcription (Latin):
uoica iQuit ogĩ nocentes
me: expugna in pugnantes
me Si ds̃ ꝓ nob. qͥs co ntranos.
Q̾ unde hoc nob p̃stat ds̃
App̃hende in qͥt arma ꝙ scu¬
tũ. & ex surge in aduitoriũ
mͥ. Magnũ spectaculumẽ.
uid̾e dm̃ armatũ ꝓce. Et
qđ eiꝰ scutũ: quȩ arma :
Dnẽ inquit alio loco homo

Expanded text:
udica, inquit, Domine, nocentes me, expugna impugnantes me. Si Deus pro nobis, quis contra nos ? Et unde hoc nobis praestat Deus? Apprehende, inquit, arma et scutum, et exsurge in adjutorium mihi. Magnum spectaculum est, videre Deum armatum pro te. Et quod ejus scutum? quae arma? Domine, inqu
Abbreviated transcription (Latin):
Quando benedicã
dmn: quando tͥ
bene fac̃. quando
abundant scłaria.
Quãdo multũ abun¬
gencũ. mancipiorũ
peccorũ sał. quȩ ista mortał inuulnerata

Expanded text:
Quando benedicam Dominum? Quando tibi benefacit? quando abundant saecularia? quando multum abungenti, mancipiorum, pecorum, salusque ista mortalis invulnerata
Abbreviated transcription (Latin):
tis nrĩs emundet nos. & a¬
balienis parcat seruis suis
qͥd hoc sit incelligere debe¬
mus. uchumana ratione
ñ quasi auiũ more cantem̾
Nã  meruli. et psitaci. &

Expanded text:
tis nostris mundet nos, et ab alienis parcat servis suis, quid hoc sit intelligere debemus, ut humana ratione, non quasi avium voce cantemus. Nam et merul
Abbreviated transcription (Latin):
Ouob enĩ modis dicimꝰ finẽ. Uł qđ sit
ut ñsit qđ erat : uł qđ sic ut ꝑfectũ sic
ex poni pontest. sidicat᷑ excessus. Excessus
aut̃ m̃tis ꝓpͥe dici solet extasis. In excessu
uͦ m̃tis. duo intelligunt᷑ Aut pat̾. aut in¬
tentio adsuꝑna. ita ut quodã mͦ admemo¬
riã labant᷑ int̾na. In hec extasi fuer̃ om̃s sci¬

Expanded text:
duobus enim modis dicimus finem; vel quo fit ut non sit quod erat, vel quo fit ut perfectum sit exponi potest, si dicatur excessus: excessus autem mentis proprie solet ecstasis dici. In excessu vero mentis duo intelliguntur; aut pavor, aut intentio ad superna, ita ut quodam modo de memoria labantur inferna: in hac ecstasi fuerunt omnes s
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo.
cantauimꝰ. quantũ
possumꝰ secreta rime¬
m᷑. & inde sesmo¬
nẽ exscultũ redda¬
mus aurib & men¬

Expanded text:
Psalmi cantavimus, quantum possumus secreta rimemur, et inde sermonem exsculptum reddamus auribus et men
Abbreviated transcription (Latin):
DRE Lieua psalmi
nrĩ reuertat᷑ intentio : &
nos ipsos agnoscamꝰ mũ
spexerimꝰ intẽpore tri¬
bulationis: gaude¬
bimꝰ incẽpore recri¬
butionis. Cõ men¬
dauerã caritati urẽ¬
ũ primas partes huius psalmi exponere

Expanded text:
reliqua Psalmi nostra revertatur intentio, et nos ipsos agnoscamus in spexerimus in tempore tribulationis, gaudebimus in tempore retributionis. Commendaveram Charitati Veum primas partes hujus psalmi exponere
Abbreviated transcription (Latin):
t quid fremuerunt gs.
& popłi meditatis unt
in ania: Adstiterunt
reges trȩ & principes
conuenerunt munum.
aduersus dñm & aduer.¬
tum ẽ. ut quid: ac si di

Expanded text:
t quid fremuerunt gentes et populi meditati sunt inania? adstiterunt reges terrae et principes conuenerunt in unum aduersus dominum et aduertum e
Abbreviated transcription (Latin):
rib nos auercere atq ab riꝑe moliunt.
affirmances qđ apud ipsos sit xpc̃. & qua¬
si pie studioseq ammonentes. ut ad eos tͥn¬
seundo trans migremꝰ ad xpm. quẽ se ha¬
sinuaret᷑ . etiã montẽ appellatũ. Res¬
pondũẽ. itaq istis & dicendũ.: Ex elicrs¬

Expanded text:
re moliuntur, affirmantes quod apud ipsos sit Christus, et quasi pie studioseque admonentes, ut ad eos transeundo transmigremus ad Christum, quem se hasinuaretur, etiam montem appellatum. Respondendum est itaque istis, et dicendum: In
Abbreviated transcription (Latin):
tram.: Post occulta gͦ filii de qͥbi in hoc psal¬
mo multa dictas. er̃ manifesta filii. deqͥb
titułꝰ factꝰ ẽ qͥ maiorẽ hic partẽ tenet
otest & ipse dies aduencꝰ diũ recte numerari
int̾ occulta filii: quã uis ipsa dnĩ p̃sentia
manifesta fucurasit.: De illo enĩ die dictũ sit
qđ nemo eũ sciret. neq angłi. neq uirtutes.
neq filiꝰ hominis: q̃ uid gͦ tã occultũ quãid

Expanded text:
. Post occulta ergo Filii, de quibus in hoc psalmo multa dicta sunt, erunt manifesta Filii, de quibtitulus factus est, quae majorem hic partem tenent. Potest et ipse dies adventus Domini recte numerari inter occulta Filii, quamvis ipsa Domini praesentia manifesta futura sit; de illo enim die dictum est quod nemo eum sciret, neque Angeli, nec Virtutes, neque Filius hominis : quid ergo t
Abbreviated transcription (Latin):
NS inluminatio mea.
& salus mea quẽtimebo:
illeme inluminat. re¬
cedant tenebrȩ. Ille
me saluat : recedat
infirmitas.: Ambu¬
lans in lumine firmꝰ.
quẽtimebo : ñenĩ ta¬
lẽ salutẽ dac. que
abaliqͦ possit extor
tis. inconflictu pai¬
sionis.: Que autẽ
iudet᷑ optare inimicis ñ maliuolentiae
uotũ ẽ. sedenuntiatio pęne illorũ sic̃
ineuangłio cuntatib in quib miracula
cũ fecissec. neq credidissent eis. ñmaliuo¬
as ame.. Adte dnẽ clamabõ cds̃
m̃s nesepares unitatẽ uerbi tui:
abeo qđ homosũ. Nequando

Expanded text:
s illuminatio mea, et salutaris meus, quem timebo? ille me illuminat, recedant tenebrae; ille me salvat, recedat infirmitas; ambulans in lumine firmus, quem timebo? Non enim talem salutem dat Deus, quae ab aliquo possit extotis in conflictu pais. Quae autem videtur optare inimicis, non malevolentiae votum est, sed enuntiatio poenae illorum: sicut in Evangelio civitatibus in quibus miracula cum fecisset, neque credidissent ei, non malevoas a me: ad te, Domine, clamavi, Deus meus ne separes unitatem Verbi tui ab eo quod homo sum. Nequando
Abbreviated transcription (Latin):
quo carnalib desidus
conculcabat᷑ int̾ra.
D s̃ m̃s inte confido ñ
erubescã.. Ds̃ ms̃ exeo
qđ inme confidebã.
infirmitatẽ carius:
& quideserto dẽo. sic̃ ds̃ eẽ uolui aminutissim a
bestiola m̾ortẽ timens. desuꝑ bia mea irrisus e

Expanded text:
quae carnalibus desideriis conculcabatur in terra. Deus meus, in te confido, non erubescam: Deus meus, ex eo quod in me confidebam, infirmitatem carnis; et qui deserto Deo sicut Deus esse volui, a minutissima bestiola mortem timens, de superbia mea irrisus e
Abbreviated transcription (Latin):
onis animȩ. Quousq
aũtis fatiẽ tuã ame:
ic̃ nõbliuiscit᷑ ds̃ sic faciẽ aũtit. Sedmore nĩ
scriptura loqͥc᷑. Aũtere aut̃ ds̃ faciẽ dr̃ dũ
nondat anime notitiã sui. quȩ adhuc purũ
ipsũ uidebimꝰ cũ ꝑuenerimꝰ. & idõ ipse finis¬

Expanded text:
onis animae. Quo usque avertis faciem tuam a me? Sicut non obliviscitur Deus, sic nec faciem avertit; sed more nostro Scriptura loquitur: avertere autem Deus faciem dicitur, dum non dat animae notitiam sui, quae adhuc purum ipsum videbimus, cum pervenerimus: et ideo ipse finis
Abbreviated transcription (Latin):
philus igne cremauit. De inde suffragante cle¬
ro & popło ductus adaltare. cum sacroscãm cõ¬
munionẽ de manu epĩ ore susciperet facie re¬
fulsit ut sol. Peractoq deinceps triduo cũ lair¬
dibꝰ: ineccła pie matris dñi ꝑquã reconciliatus
fuerat. alaborib suis beato fine quieuit. Talib er¬
go factis approbatur quia dnĩ mater imperio.
angelos inministeriũ mittere. & adbeneplacitũ
suũ inferorũ pacta quassare. His quoq & aluis
infiniti numeri benesicus que uel scripta suat
passim uigi senciuntur effectui constat. quod &
iustis expeccatorib fideliter se inuocantib pres¬
to ẽ: & nũquam eis opitulari desistit. Ueniant
igitur iusti adeã cũbasilio lauddantes eã ac bene¬
dicentes. effectũq celerẽ suis scĩs desideruis pos¬
uilantes sine dubio ꝑcepturi. Uen̾iant auiẽ p᷑e¬
carores ẽ thaopłilo. tundentes rea pectora
cũ interno fletu: ipsi oiq siuere peniteant

Expanded text:
philus igne cremavit. Deinde suffragante clephilus igne cremavit. Deinde suffragante clero et populo ductus ad altare, cum sacrosanctam communionem de manu episcopi ore susciperet, facies refulsit ut sol. Peractoque deinceps triduo, cum laudibus in ecclesia piae Matris Domini, per quam reconciliatus fuerat, a laboribus suis beato fine quievit. Talibus ergo factis approbatur quia Domini Mater ubique angelos in ministerium mittere, et ad beneplacitum suum inferorum pacta cassare; his quoque et aliis infiniti numeri beneficiis quae vel scripta sunt, vel passim jugi sentiuntur effectu, quod et justis et peccatoribus fideliter invocantibus se praesto est, et nunquam eis opitulari desistit. Veniant igitur ad eam justi cum Basilio laudantes ac benedicentes, effectumque celerem suis sanctis desideriis postulantes sine dubio percepturi. Veniant peccatores cum. Theophilo tundentes rea pectora cum interno fletu, ipsi quoque, si vere poeniteant,
Abbreviated transcription (Latin):
tauit. consolata est dolentẽ pollicendo ueniam:
& ne dubitaret de ꝓmisso supradictũ cirogra-¬
phum diabolo potenter ereptũ captiuo reddi¬
dit inpignus libertatis. Quodcũ euigilans su¬
pra pectus suũ positũ inueniret. quã lectis ex¬
titerit. quã pio affectu uoces exultationis
et confessionis ediderit non est facile dictii.
Noctem uero illã consecuta est dominica domi.¬
nica dies. qua theophilus quasi cũ dño amor¬
tuis resurgens ep̃o se corã popło presentauit.
& rẽ sicut erat exposuit. Uideres popłm modo
exauditu tam horrendi sceleris expauere. modo
considerata macie uultuq penitentis pie colla¬
crimari: sed audito quantã & quã celerẽ miseri.¬
cordiã fuerat consecutus om̃s qui mala conscien.¬
tia territi pene defecerant adspẽ uenie cũ gau.¬
dio respirabant. Iã uero ut rem breui fine con-¬
cludã: ep̃o iubente male cautũ cirographũ theo-¬

Expanded text:
tans. Consolata est dolentem pollicendo veniam, tans. Consolata est dolentem pollicendo veniam, et ne dubitaret de promisso, supradictum chirographum diabolo potenter ereptum captivo reddidit in pignus libertatis. Quod cum evigilans supra pectus suum positum inveniret, quam laetus exstiterit, quam pio affectu voces exsultationis et confessionis ediderit, non est facile dictu. Noctem vero illam consecuta est Dominica dies, qua Theophilus, quasi cum Domino a mortuis resurgens, episcopo se coram populo praesentavit, et rem sicut erat exposuit. Videres populum modo ex auditu tam horrendi sceleris expavere, modo considerata macie vultuque poenitentis collacrymari. Sed audito quantam et quam celerem misericordiam fuerat consecutus, omnes qui mala conscientia territi pene defecerant, ad spem veniae cum gaudio respirabant. Jam vero ut rem brevi fine concludamus, episcopo jubente male cautum chirographum Theo
Abbreviated transcription (Latin):
a postattim. Et hȩc historia notissima est. Iula
etiam te opeccator theophile penitentẽ:
Et te suppliciter inuocantẽ: ab ipsis cuaboli fau¬
cib potenter eripuit. Sed quid grauemur huiꝰ
iapsi reparationẽ paueis effari. cũ audire sit oꝑe
tunia sua in:tristitia decidit. Unde contiuit
sese adquendã iudeũ maleficũ: eius consiliũ &
auxiliũ petens. Hoc mediatore locutus cũ dia-¬
bolo xpĩanitatẽ abnegauit diabolũ adorauit:
eiq de sua mancipatione factum cirographũ
tradidit anulo suo signatum. Post ea uero facti
penitens. multumq se in animo angens quid fa-¬
ceret. quose uerteret: tandẽ collectis fscdei & spei
uirib confugit adecdesiam quandã inbeate ma
tris dñi memoria dedicatã. Ubi quadraginta
dierũ afflictione mactatus. animo contrito no.¬
men eius inuocabat iugiter: a patrocinium im¬
plorabat. Quidmulta: Respexit hunc ꝓpi
impietate coarguit: adxpi confessionẽ reconfor¬

Expanded text:
apostatam, et haec historia notissima est. Illa apostatam, et haec historia notissima est. Illa etiam te, o peccator quondam Theophile, poenitentem et suppliciter invocantem ab ipsis diaboli faucibus potenter eripuit. Sed quid gravemur hujus lapsi reparationem paucis effari, cum audire sit operae tunia sua in tristitiam cecidit, unde contulit sese ad quemdam Judaeum maleficum, ejus consilium et auxilium petens. Hoc mediatore locutus cum diabolo Christianitatem abnegavit, diabolum adoravit, eique de sua mancipatione chirographum tradidit annulo suo signatum. Postea vero facti poenitens, multumque se animo angens quid faceret, quo se verteret, tandem collectis fidei et spei viribus, confugit ad ecclesiam quamdam beatae Mariae matris Domini memoriae dedicatam, ubi quadraginta dierum afflictione mactatus animo contrito nomen ejus invocabat jugiter, ac patrocinium implorabat. Quid multa? Respexit hunc propimpietate coarguit, ad Christi confessionem exci
Abbreviated transcription (Latin):
cabant foris insuꝑficie sermonis & actus: unde
merito possent homines glorificare din & exem.¬
pla salutis acciꝑe. Tali ergo tanteq ꝑ sone qd
tandẽ adhonoris cumulũ potuit accedere ma¬
iis eo quã quod dĩ filiũ uirgo concepit. uirgo
mater ecdidit: Hac nẽpe dignitate. uenerabi¬
lis facta ẽ. ipsis quoq scõium ordinib angłorũ. Qt
opere manifesto declarauit ie magnus atq for-¬
tis archangelus gabrihel: qui eã antequã mater¬
dĩ fieret quia futurã nouerat. tanta ueneratio¬
ne salutando p̃ uenit. Hac eadẽ dignitate fac¬
ta ẽ. etiã imꝑiosa scdm haritatẽ erga suꝑos: ac
super inferos ꝑdistrietionẽ. Undde plurima serip.¬
ta sunt exemplorũ argumenta: de quib adpre¬
sens utri mq iufficiat memorale singula. Iua igi¬
tur olim in auxilio magni patris basilii misit
sem̃ angłm. & mortuũ suscitauit: qui male ur¬
uentẽ pessũ dedit persecutorẽ eius uilianum

Expanded text:
cabant foris in superficie sermonis et actus, unde cabant foris in superficie sermonis et actus, unde merito possent homines glorificare Deum, et exempla salutis accipere. Tali ergo tantaeque personae, quid tandem ad honoris cumulum potuit accedere majus: eo quod Dei Filium Virgo concepit, Virgo mater edidit, hac nempe dignitate venerabilis facta est ipsis quoque sanctorum ordinibus angelorum. Quod opere manifesto declaravit ille magnus atque fortis archangelus Gabriel, qui eam antequam Dei mater fieret, quia futuram noverat, tanta veneratione salutando praevenit, hac eadem dignitate facta est etiam imperiosa, secundum charitatem erga superos, ac super inferos per discretionem. Unde plurima scripta sunt exemplorum argumenta, de quibus ad praesens quaedam sufficiat memorare. Illa igitur olim in auxilium magni Patris Basilii misit sanctum angelum, et mortuum suscitavit, qui male viventem pessumdedit persecutorem ejus Julianum
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ incolloquio angelico. ubi tã constant̃ eloqͥ¬
tur tã prudenter interrogat. tã facile credit:
Quis non uideat acuidendo miretur iustitiẽ
eius. qu a sic uniuersa p̃cepta diuinȩ legit sa-¬
tagebat implere. ut nec adse non ꝑtinentia quȩ¬
dã in expleta relinqueret: Uerbi gr̃a. Post
uartũ enĩ purificatione legali qua agebat non
egebat: quȩ uirũ inconcipiendo nonnouerat.
De tẽperantia quoq ipsuis superius dictũ est:
que de eo uirginitatis liliũ inhumilitatis ual.¬
le ꝓduxit. Cũ ergo uirtutib supradietis
facta eius plena sint atq dicta: manifestũ ẽ.
non solũ attestatione angelica sed etiã rerũ
argumento. nullũ genus uirtutis beatissimȩ
uirgini de fuisse. De promebant itaq uirtu¬
tes incogitatione & affectu cordis eius in effabi¬
lẽ armoniam: quã ipsa creatrix & i habitatrix
tius dĩ sapientia delectabatur audire. Corus.¬

Expanded text:
fidem in colloquio angelico, ubi tam constanter eloqufidem in colloquio angelico, ubi tam constanter eloquitur, tam prudenter interrogat, tam facile credit? Quis enim non videat ac videndo miretur justitiam ejus, qua sic universa praecepta divinae legis satagebat implere, ut nec ad se pertinentia inexpleta relinqueret? Verbi gratia: post partum enim purificatione legali quam agebat, non egebat, quia virum in concipiendo non noverat. De temperantia quoque ipsius superius dictum est, quae Deo virginitatis lilium in humilitatis valle produxit. Cum ergo virtutibus supradictis facta ejus plena sunt atque dicta, manifestum est non solum attestatione angelica, sed etiam rerum argumento nullum virtutis beatissimae Virgini defuisse. Depromebant itaque virtutes in cogitatione et affectu cordis ejus ineffabilem harmoniam, quam ipsa creatrix et inhabitatrix ejus Dei sapientia delectabatur audire; corus
Abbreviated transcription (Latin):
camus suꝑ hoc. & que facile probentur au¬
dita. Hoc igitur in primis astruere fas est.
quoci anima ipslus & caro quã elegit & habn¬
taculũ sioi fecit sapientia dĩ patris. ab om̃i ma¬
utia & inmunditia purissima fuit: affirmante
scriptura qm̃ inmaliuolã animã non introi-¬
uit sapientia. nec habitabit incorpore subcłi¬
to peccatis. Item in corpore econtra confiden.¬
ter asserimus: quia nullo uirtutũ genere ua¬
cabat. ciui plenitudinẽ grãe dĩ nuncius asserebat
inesse. Quod attestante archangelo quã uis ne¬
mo sana mente discredat: tamen siquis adhuc
pio desiderio querat argum̃ta uirtutũ. exuer.¬
his & factus eius quȩ seriptura cõmemorat tan-¬
to sibi facilius occurrent. quanto ipse increden-¬¬
do fidelior erit. Sunt autẽ exeis quȩdã.: omĩ
fere xp̃iano ꝑspicua. Quis enĩ est quicũ io-¬
cunda admiratione non speculetur ipsius na-¬
turȩ adolescentis fortituduiẽ. prudentiãq ac

Expanded text:
camus super hoc, et quae facile probentur aucamus super hoc, et quae facile probentur audita. Hoc igitur in primis astruere fas est, quod anima ipsius et caro quam elegit, et habitaculum sibi fecit Sapientia Dei Patris, ab omni malitia et immunditia purissimae fuerunt, affirmante Scriptura: Quoniam in malevolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis . Item econtra confidenter asserimus, quia nullo virtutum genere vacabat, cui plenitudinem gratiae Dei nuntius asserebat inesse. Quod, attestante archangelo, quamvis nemo sana mente discredat, tamen si quis adhuc pio desiderio quaerat argumenta virtutum ex verbis et factis ejus quae Scriptura commemorat, tanto sibi facilius occurrent, quanto ipse in quaerendo fidelior erit. Sunt autem ex eis quaedam omni fere Christiano perspicua. Quis enim est qui cum jucunda admiratione non speculetur ipsius maturae adolescentis fortitudinem, et prudentiam, et
Abbreviated transcription (Latin):
ex respectu illius estimare atq dirigere cur¬
sũ suũ: ut portũ destinatũ app̃hendere pos¬
sint. Simili mͦ fr̃s oportet uniuersos
xpĩcolas interflueri i huiꝰ scli remigantes at¬
tendere maris stellã hane id ẽ. mariam. quȩ
supremo rerũ cardini dõ ꝓxima est: & res¬
pectu exẽpli eius cursu uite dirigere. Quodqͥ
feceritnor actabitur uane glę uento. nec fran¬
getur seopulis acluersorũ nec absorbebitur
seilea uoragine uoluptatũ: sedd ꝓspere ueni¬
et adportũ quietis etne. Hic siquis interigx¬
get dicens. quid ergo putas quaus oli iant¬
ma fuerit uel nunc sit hȩc persona. quȩ sie
om̃ib scĩs spectanda atq imitanda ꝓpo¬
nitur: ueracite: respondemꝰ. quia ionge ꝑ¬
fectior quã nr̃a oratione dde monstrari possit
Tamen ne ibi nichil dicere argnamur ubi
maior affuit copia dicendorũ: reseruantes
multa atq magna facundis. saltẽ pauca di¬

Expanded text:
ex respectu illius aestimare atque dirigere curex respectu illius aestimare atque dirigere cursum suum, ut portum destinatum apprehendere possint. Simili modo, fratres, oportet universos Christicolas, inter fluctus hujus saeculi remigantes, attendere maris stellam hanc, id est Mariam, quae supremo rerum cardini Deo proxima est, et respectu exempli ejus cursum vitae dirigere. Quod qui fecerit non jactabitur vanae gloriae vento, nec frangetur scopulis adversorum, nec absorbebitur scyllaea voragine voluptatum, sed prospere veniet ad portum quietis aeternae. Hic si quis interroget dicens, quid ergo putas qualis olim in anima fuerit, vel nunc sit, haec persona, quae sic omnibus sanctis spectanda atque imitanda proponitur? veraciter respondemus, quia longe perfectior quam nostra oratione demonstrari possit. Tamen ne ibi nihil dicere arguamur, ubi major affluit copia dicendorum, reservantes multa atque magna facundis, saltem pauca di
Abbreviated transcription (Latin):
missa suetat benecdictio omĩum gentiũ in se¬
mine suo. Et abstirpe dauid. quẽ ds̃ propter no¬
tã sibi ꝓbitatẽ egregia laude sublimauit cdicens
Inueni uirũ sedm eor meũ. De regali nẽpe
tribu & sacerdotali duxit originẽ: quȩ sũmũ
regẽ atq pontisicẽ erat paritura. Non tamen
hȩe iccireo dixerimus. quod dñs qui peccato¬
res uocare uenit dedignatus sit mnatrẽ suã pee¬
catores habere cognatos: int̾onios speciosa ue¬
uit inter spinas laiũ appareret. Hȩc itaq
lecta & insignis inter filias. non fortuitu qui¬
dẽ aut solo placito parentũ ut pleriq. seddi¬
uina dispensatione nomen accepit: ita ut in¬
ipsa quoq uocabuli sui figura magnũ quid¬
dã innueret. Interpretatur enĩ stella maris.
Quidergo misticũ hȩc interpretatio gerat. ꝓ
similituduzẽ ostendamus. Nautis quippe
mare transeuntib notare opus ẽ. stellã haud
longe a supremo cȩli cardie coruscantẽ. &

Expanded text:
missa fuerat benedictio omnium gentium in semissa fuerat benedictio omnium gentium in semine suo, et ab stirpe David, quem Deus propter notam sibi probitatem egregia laude sublimavit, dicens: Inveni virum secundum cor meum . De regali nempe tribu simul et sacerdotali duxit originem, quae summum Regem atque Pontificem erat paritura. Non tamen haec idcirco dixerimus, quod Dominus qui peccatores vocare venit, dedignatus sit matrem suam peccatores habere cognatos, inter quos speciosa velut inter spinas lilium appareret. Haec itaque electa et insignis inter filias, non fortuitu quidem, aut solo placito parentum ut plerique, sed divina dispensatione nomen accepit, ita ut ipsa quoque vocabuli sui figura magnum quiddam innueret: interpretatur enim maris stella. Quid ergo mysticum haec interpretatio gerat, per similitudinem ostendamus. Nautis quippe mare transeuntibus, notare opus est stellam hanc, longe a summo coeli cardine coruscantem, et
Abbreviated transcription (Latin):
consiliarius. ds̃. fortis. pater futuri scłi: pͥn¬
ce̾s pacis. Multiplicabitur eius imperiũ:
& regni eius non erit finis. Quod ergo ds̃
de signauit miraculo: hoc assecretis eius ꝓ¬
clidit uatino. Et quod uates cecinit: con¬
sequent̃ rei exitus approbauit. N ãsicut
illa uirgae sine radice siue quo uibet nature ut
artis adminiculo fructificauit: ita uirgo ma¬
ria sine conugali oꝑe filiũ ꝓcreauit. F iliũ sa¬
ne: flore designatũ & fructu. E lore propt̃
speciem fructu ꝓpter utilitatẽ. E st enĩ spe¬
ciosus forma p̃filus hominũ: & uitalis refec.¬
tio non solũ hominũ sed etiã angłorũ. Hic
breuiter asserta propositionis prima parti¬
cula: quod sequitur attingamus. Nata est
igitur heatissima iurgo sicrit legimus patre
natareno. matre het leemita: quas urbes xp̃i
natiuitati uł conuersationi destinatas. eẽ ꝓ¬
phere. non taeuerant. Descendit autẽ abra-¬
cuct ilius fide p̃clari abrahȩ: cui supnę pro¬

Expanded text:
Deus fortis, Pater futuri saeculi, Princeps pacis: multiplicabitur ejus imperium et regni ejus non erit finis . Quod ergo Deus designavit miraculo, hoc a secreto Isaias prodit vaticinio. Et quod vates cecinit, consequenter rei exitus approbavit. Nam sicut illa virga sine radice, sine quolibet naturae vel artis adminiculo fructificavit: ita Virgo Maria sine conjugali opere filium procreavit, filium sane flore designatum et fructu; flore, propter speciem, fructu, propter utilitatem. Est enim speciosus forma prae filiis hominum , et vitalis refectio non solum hominum, sed etiam angelorum. Hinc breviter asserta propositionis particula prima, quod sequitur attingamus. Nata est igitur beatissima Virgo, sicut legimus, patre Nazareno, matre Bethlehemita, quas urbes Christi nativitati vel conversationi destinatas esse prophetae non tacuerant. Descendit autem ab radice illius fide praeclari Abrahae, cui superne pro
Abbreviated transcription (Latin):
Monebant᷑ enĩ filii isrł presentia uirgȩ: que¬
rere soluicite quid significaret tã miradile fic¬
tũ. Quodlongo post aperire ꝑgens diuinꝰ
rent. opater isaia obseure loqueris. dic nobis
qs̃ ipsam rẽ manifeste: adiecit claritatẽ & ait.
Ecce uirgo concipiet & pariet filiũ: & uoca¬
bitis nomen eius emmanuel. Eiliũ quoq uir¬

Expanded text:
Monebantur enim filii Israel praesentia virgae, quaeMonebantur enim filii Israel praesentia virgae, quaerere sollicite quid significaret tam mirabile factum, quod longo post aperiens divinus rent: O pater Isaia, obscure loqueris, dic nobis, quaeso, ipsam rem manifeste, adjecit claritatem et ait: Ecce virgo concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Filium quoqu
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ spũ. concupiscentiã mentis. Sieq prin¬
cipali suggestione diaboli uicta: uiciosũ
caput uirtutis pede contriuit. Non tameu
hoc solo sed eo quã maxime triumphauit:
quod de sua mundissima carne corporata
sapientia uicit usq quaq malitiã. artin¬
gens afine usq ad sinẽ fortiter. ac disponens
omĩa suauiter. Hec ẽ. ergo mulier aciquã
illud diuinũ itendedat oraculũ: hanc
quandoq nasciturã innuehat. hanc singu¬
lariter intimabat. Expedito quã pau¬
cis oraculo: unũ quoo: de miraculis Msol¬
uatur. Acceote sunt a scõ moise singule
urgȩ de singulis triouo. isa el norainit
earũ inscriptȩ iubente dõ & positȩ sunt intab̾¬
naculo eius. Inter quas una quȩ fuerat aa-¬
ron inuenta est sequenti die germinasse. flo¬
ruisse fronduisse: ac peperisse amigdasa.
Sciens ergo dñs hoc opus suũ magni eẽ
misterii: uissit seruari uirgã admonim̃tũ.

Expanded text:
rem spiritu, concupiscentiam mentis. Sicque prinrem spiritu, concupiscentiam mentis. Sicque principali suggestione diaboli victa, vitiosum caput virtutis pede contrivit. Non tamen hoc solo, sed eo quam maxime triumphavit, quod de sua mundissima carne corporata sapientia dicit, Usquequaque malitiam attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Haec est ergo mulier ad quam divinum illud intendebat oraculum, hanc quandoque nascituram innuebat, hanc singulariter intimabat. Expedito quam paucis oraculo, unum quodque de miraculis absolvatur. Acceptae sunt a sancto Moyse singulae virgae de singulis tribubus Israel, nominibus earum inscriptae, jubente Domino, et positae in tabernaculo ejus: inter quas una quae fuerat Aaroni inventa est sequenti die germinasse, floruisse, fronduisse, et peperisse amygdala. Sciens ergo Dominus hoc opus suum magni esse mysterii, jussit servari virgam ad monimentum.
Abbreviated transcription (Latin):
clinata. pruulegio uirtutum insignis enituit:
saluatorem ecudit. aquo glorisieata inceio nun¬
quã terrigenis patrocmari desistit. Proposi¬
tionẽ sequatur ordine suo narratio. iãque rest¬
ramꝰ unũ dep̃taxatis oraculis. ac deinde pan¬
eis expediamus. Dix̃ ȩternus aduetere: dr̃ai
serpentẽ. Inimicitias ponã interte & muliere. &
um. Quid est fr̃s inhoc loco serpentis caput con¬
terere. nisi principale diaboli suggestionẽ id ẽ.
coneupiscentia resisteno supare : Si ergo quȩ.¬
ratur quȩ nã mulier huiusmodi uictoriã opa¬
ta sit: ꝓfecto non repperitur inlinea genera¬
tionis humanȩ. donec perueniatur adillã de
qua nunc agimus scãrũ scãm. Atsi interro¬
getis in quo serpentis caput uel ipsa contri¬
uerit: nimirũ ineo quod uirginitatẽ simui
& humilitatẽ sacrificauit dõ. Uirginitate
nãq seruata. probatur extinsisse concupis¬
centiã carnis. humilitate quȩ facit paupe¬

Expanded text:
rdinata, privilegio virtutum insignis enituit, rdinata, privilegio virtutum insignis enituit, Salvatorem edidit a quo glorificata in coelo, nunquam terrigenis patrocinari desistit. Propositionem sequatur ordine sua narratio. Jamque referamus unum de praetaxatis oraculis, ac deinde paucis expediamus. Dixit Aeternus ad veterem, Deus ad serpentem: Inimicitias ponam inter te et mulierem, et id est, fratres, in hoc loco serpentis caput conterere, nisi principalem diaboli suggestionem, id est concupiscentiam, resistendo superare? Si ergo quaeratur quaenam mulier hujusmodi victoriam operata sit? profecto non reperitur in linea generationis humanae, donec perveniatur ad illam de qua agimus sanctarum sanctam. At si interrogetur, in quo serpentis caput vel ipsa contriverit? nimirum in eo quod virginitatem simul et humilitatem Deo sacrificavit. Virginitate namque servata probatur exstinxisse concupiscentiam carnis; humilitate, quae facit paupe
Abbreviated transcription (Latin):
scõrũ patrũ dies nata¬
licios obseruare diligen¬
ter. & tunc precipue uir¬
tutes eorũ assignatas
litteris in eccła recita¬
re addĩ laudẽ excuius
Smnunere sunt: & adins.¬
strumenta minorũ. Inter om̃s autẽ scõs memo¬
ria beatissunȩ uirginis eo frequentius agitur
atq festuuus: quod maiorẽ grãm apuci dnm̃
creditur in uenisse. Unde post alia quecã iosi¬
us antiquiora solẽnia: non fuit contenta de¬
uotio fideliũ. quin natiuitatis solẽone super¬
acideret hodiernũ. Hac itaq die peculi att̃
inȩccła recitandus esse uidetur ile liper mu
de ortu eius atq uita seriptus inueniebatur.
si non uidicassent eum prtres inter apoerifa
numerandũ. At qm̃ magnis ac sapientib uiris ita
uisumẽ nos aua quecdã sed non auena legentes. ee.¬
elesiasticũ morẽ debitis officus exequamur. Bea¬
ta ergo dĩ mater & perpetua uirgo maria pri-¬
usquã nasceretur oraculis enunciata est: & de sig¬
nata miraculis. Nata uero ꝓienie diuinitus oi¬

Expanded text:
sanctorum Patrum dies natalitios observare diligenter, et praecipue virtutes eorum assignatas litteris in Ecclesia recitare ad laudem Dei, ex cujus munere sunt, et ad instrumenta minorum. Inter omnes sanctos, memoria beatissimae Virginis eo frequentius agitur atque festivius, quo majorem gratiam apud Dominum creditur invenisse. Unde post alia quaedam ipsius antiquiora solemnia, non fuit contenta devotio fidelium, quin nativitatis solemne superadderet hodiernum. Hac itaque die peculiariter in Ecclesia recitandus esse videtur ille liber, qui de ortu ejus et vita scriptus inveniebatur, si non judicassent eum Patres inter apocrypha numerandum. At quoniam magnis ac sapientibus viris ita visum est, nos alia quaedam, sed non aliena legentes, ecclesiasticum morem debitis officiis exsequamur. Beata ergo Domini Mater et perpetua Virgo Maria, priusquam nasceretur oraculis enuntiata est, et designata miraculis, nata vero progenie divinitus o
Abbreviated transcription (Latin):
ut nos redimeres & exaltares: miserere
ius ut dicã. uel quale responsũ tͥ reddã
dit rex: De hoc quod audiui dete. quae
tibi uel legatis ep̃ĩ treueroꝵs. uel ipsi
ep̃o contigerunt: Dixitq uir dĩ Die mͦ¬

Expanded text:
ut nos redemeres et exaltares, miserere vis, ut tibi dicam aut quale responsum tibi reddam?' Qui dixit: 'De hoc quod audivi de te, quae tibi vel legatariis episcopo Treverorum seu ipso ep
Abbreviated transcription (Latin):
scios te regẽ sempit̾nũ hab̾e incelis.
ldõ dimitte rusticũ penitere sua faci¬
nora: sicut uis ut dñs dimittat tͥ facta
tua. Haec audiens rex: atq suspirans
ait. Persalutẽ pͥncipũ uoluntariae obe
set: ꝑte tanta miracula ñ ostendisset
& dix̃. Uere aliud non fiet: nisi ep̃s de
bes eẽ. treuerice urbis. Cũ hȩc audisset

Expanded text:
scies te regem sempiternum habere in caelis. Ideo dimitte Rusticum paenitere facinora sua, sicut vis, ut Dominus dimittat tibi facta tua', Haecquę audiente rege atque suspirante, dixit: 'Per salutem principum voluntariae oboed voluisset, per te tanta miracula non ostendisset'; et dixit: Vere aliud non fiat, nisi episcopus esse debes Treverorum. Cum hec audisset
Abbreviated transcription (Latin):
agrippino & eusebio epis cũ aliis multis.
sacerdotib & serus dĩ. in ipso loco germani¬
orum ubi cellulam suã construxit. obira inpa-¬
corpus agrippinus & eusebius ep̃i. & alii cũ¬
eis multi sacerdotes ꝙ serui dĩ cũ sũmo hon¬
re sepelierunt. in eo loco ubi fliuiolus uuori¬
ca nominatur suꝑ ripã hyeni fluminis. ubi

Expanded text:
Agrippinum et Eusebium et alios multos sacerdotes et servos Dei, in ipso oppido Germaniorum ubi cellolam suam construxit obiicorpus Agrippinus et Eusebius et alii multi sacerdotes et servi Dei cum summo honore sepelierunt in ipso loco ubi fluviolus Wocara nominatur supra ripa Reno fluminis. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
munera dõ offerebat. & orationes uel
postulationes faciebat ꝓ omnib homini¬
bus. ꝓregib & ꝓomnib qui insublimi¬
tate positi erant. ut tranquillã & quie¬
tam uitã agerent in omni pietate & pa
assidue uir dĩ: quia sciebat diem mortis
sue appropinquare. Cumq uenissent
lilioli mei. dicite regi ur̃o sigeb̾to: hȩc
mandat tͥ goar ultimus seruus seruoꝵ

Expanded text:
rebat et orationes vel postulationes faciebat pro omnibus hominibus, pro regibus et omnibus qui in sublimitate positi erant, ut tranquillam et quietam vitam agerent in omni pietate et ca vir Dei, quia sciebat diem finis sui adpropinquare. Qui dixit ilioli mei, dicite regi vestro Sigiberto: Haec tibi mandat Goar ultimus omnium servorum
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ rege atq dicentẽ uniũsa miracula
quȩ facta fuerant: populus totꝰ clama¬
bat ad regẽ. ut ipsum uirũ dĩ constitu¬
eret ep̃m treuerice ciuitati Haec au¬
diens rex. gratanti animo has p̃ces po
sensu sacerdotũ dirit ad beatũ goarẽ

Expanded text:
autem rege atque dicente universa miracula quae facta fuerant, populus totus clamabat ad regem, ut ipsum virum Dei Goarum constitueret episcopum Treveris civitate. Quo haec audiens rex, gratuitu animo has preces posensu sacerdotum dixit ad beatum Goarum,
Abbreviated transcription (Latin):
ut non solũ sit inuerbis. sed etiã firmã radi¬
cem teneat incorde tuo: ut diabolus qͥ de
absconso oꝑe tuo malo gaudebat. de tua
publica confessione & digna penitentra
ingemiscat O noli eẽ. desperat᷑: sed fident̃
attende dominica p̃cepta qui dignatꝰ ÷
dicere: Non ueni uocare iustos: sed peccato.¬
res ad penitentiã: Idõ tu sic fac Considã
tentiã & oꝑa tua priora fac: & subteriora

Expanded text:
ut non solum sit in verbis, sed etiam firmam radicein teneat in corde tuo, ut diabulus, qui de absconsa opera tua mala gaudebat, de tua puplica confessione et digna penitentia satis ingemescat. Et noli esse disperatus, sed fidenter adtende dominica praecepta, qui dignatus est dicere: Non veni vocare iustos, sed peccatores ad penitentiam. Ideo tu sic fac. Consideratentiam et opera tua priora fac et subteriora
Abbreviated transcription (Latin):
uenit puer declero treueroꝵ nomine
leogisiis. portans inbrachio suo infantẽ
tres noctes habentẽ. qui fuit iactatꝰ in
conca marmorea sic̃ consuetudo ÷ treue-¬
rorũ. ubi pauꝑculȩ mulieres infantes
infantib ꝓiectis quos nutricarios uo¬
cant ab ipsis matriculariis scĩ petri
deberent: & postea ep̃i auctoritas ipsũ
hominẽ de illo nutricario confirmabat

Expanded text:
enit puer de clero Treverorum nomine enit puer de clero Treverorum nomine Liobgisus, portans in brachio suo infantem tres noctes habentem, qui fuit iactatus in illa conca marmorea, sicut est consuetudo Treverorum, ut pauperculas feminas infantes infantes proiectos quos nutricarios vocant ab illis matriculariis sancti Petrdeberent, et postea episcopo auctoritas ipso homine de illo nutricario confirmabat.
Abbreviated transcription (Latin):
genio hoc faciat si sit ex dõ opꝰ eius an ex
multa: ecce uir dĩ goar. intrauit indo.¬
mũ ubi ep̃s sedebãt Quo cũ intrasset.
cȩpit ꝓuidere ubi famulus suus stare
posset. uel ubi cappam suã pendere uł
abscondere licuisset & uidebat in angu¬
solis ꝑquandã fenestellã ueniens Qui cum
suꝑ eũ: ꝙministrũ s̃uũ ibidẽ stare p̃cepit
Quod cũ uidisset rusticꝰ ep̃s una eũ clero
suo: cdirit. Uidetis nunc quid fecit: Non
esi hȩc causa exdõ. Si ex dõ fuisset: tam¬
Mane comedit & bibit. bestias mulgo. cap¬
pam suã inradio solis appendit: Ac cedat
ꝓpriꝰ ao reddat rationẽ. si exdĩ parte fac̃
haec an ex aduersarii Qui cũ int̾rogatꝰ
fuisset: dixit: Ds̃ uidex iustus & fortis.¬
tu scis omnia: tu nosti qđ ex aduersarii
parte nichil consentio neq consentire.
cupio: Neq meã cappã in radio solis
pendentẽ scio. nisi infuste roboreo: &
bestias illas ꝑnulla maleficia stare co-¬

Expanded text:
genio hoc faciat: si ex Dei parte fit, an ab sset, ecce vir Dei Goar intravit in domo ubi episcopus sedebat! Qui cum intrasset, caepit providere, ubi discipulus suus stare potuisset, vel ubi cappam suam pendere vel abscondere licuisset, et videbat in angusolis per fenestilla veniens. Qui cum super ipsum et ministrum suum ibidem stare praecępit. Quod cum haec vidisset Rusticus episcopus una cum clero suo, dixit: 'Videtis nunc, quid facturus est? Non est haec causa ex Deo. Si ex Deo fuisset, tammane commedit et bibit, bestias mulgit, cappam suam in radio solis pendit. Accedat propius et reddat rationem, si ex Dei parte haec facit an ex adversario'. Qui cum interrogatus fuissettu scis omnia, tu nosti, quod de adversario parte nihil consentio neque consentire cupio neque cappam meam in radio solis pendentem scio nisi in fuste roboreo et bestias illas per nulla maleficia a
Abbreviated transcription (Latin):
tas scã te inuoco: atq te infans innomi¬
ne trinitatis coniuro. ut genitorẽ tuũ
ꝑnomen de nomines. & genitricẽ tuam
similiter: Tunc ipse infans dix̃ Iste est
quȩ sic absconsa putaui. ut nemo homi¬
num sciret nisi ego & illa femina. & unꝰ
stabat stupefactus. atq in excessu mentis
antea abscondita confessio: quã hȩc nẽ¬

Expanded text:
tas sancta, te invoco atque te, infans, in nomine trinitatis coniuro, ut genitorem tuum per nomen denominis et genetricem tuam similiter facias'. Ipseque infans dixit: 'Iste est  sic absconsa putavi, ut nullus homego et illa femina et unus stabat stupefactus atque in excessu mentis,antea absconsa confessio quam ista
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Filii. recordari oporta: quia ds cari¬
tas est: & qui manoꝵ incaritate in dõ ma¬
net & ds̃ in eo. Hodie filii quando me in¬
dignum uidistis caritatẽ facere. non de¬
bueratis excusare: Punc autẽ ad corripien¬
dum uos facit dñs ista inter hȩc loquen¬
app̃hendit uasculum suũ & mulsit eas
Quod cum factũ fuissec: iussit eas ab ire.
& de eorum lacte liniebat menbra eorum:
&statim nullum dolorem inse senserunt.
Miseruntq manus ad sacculos: & inuenerꝰ¬

Expanded text:
dixit: 'Fili, recordare oportet, quia Dem caritas est, et qui manet in caritate, in Deo manet et Deus in eo. Hodie, fili, quando vidistis tne indigno caritatem facere, non debueratis excussare. Nunc autem ad corripiendum vos facit Dominus ista'. Inter haec sibi loquenconprehendit vasculum suum et mulsit illas. Quod cum factum fuisset, iussit eas irę; et apud ipsud lacte linebat membra illorum, et statim nullum dolorem insenserunt. Miserunt manus ad sacculos et invener
Abbreviated transcription (Latin):
uolente iã latere non poterant: Qui
Ecce ad sũ Dixitq ep̃s Multa de te audi¬
uimꝰ. simul & uidimus. non ego solus: sed
& tota plebs hic congregata. Modo osten¬¬
de nob̾ ministeriũ tuũ: si uerũ sit anfal¬
potes: credimus tibi & uirtutib tuis
Sin autẽ: nichil tibi credere habemus.
& lacrimas sine cessatione fundebat
dicens Ut quid dñe pontifex tã in ep-¬

Expanded text:
principalia iam latere non poterant. Qui 'Ecce adsum!' Qui dixit: 'Multa de te audivimus simulque et vidimus, non ego solus, sed et tota pleps hic congregata. Modo ostende nobis ministerium tuum, si verum sit an falpotes, credimus tibi et tuas virtutes; sin autem, nihil tibi credere habemus'.et lacrimis sine cessatione fundebat, dicens, ut quid pontifex suus
Abbreviated transcription (Latin):
grinũ adduco ut nobiscũ similit̃ faciat.
Quod audientes qui fuerant ab ep̃o missi.
non potuerunt maliciã quã gerebant
incorde amplus celare. dicentes ei Nec
tu bene facis. qui sic dicis: nec nos tͥ hȩc
consentire uolumus: Sc̃s goar dixit. Mala
domus est. inqua dñs non tunetur Si dñm
timeretis: forsitan caritatẽ non recusaretis
Inter hȩc sibi colloquentibus: uenit puer.
beati uiri. & dixit. Ecce ꝑegrinꝰ stat ad

Expanded text:
grinum adducit, ut nobiscum similiter faciat'. Quo audientes illi qui fuerant furenti animo, non potuerunt malitiam quam gerebant in corde abscondere, dicentes ei: 'Nec tu bene facis qui sic facis, nec nos tibi haec consentire volemus'. Sanctus Goar dixit: 'Mala domus est, in qua Dominus non timetur. Si Deum timuissetis, forsitan caritatem non recussaretis'. Inter haec sibi conloquentibus venit puer et dixit: 'Ecce peregrinus stat ad