comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipscclux quã nomin auit inlustr& cordor
nr̃a ⁊ & uideamus quid dixit. hoc ẽ quod ad¬
nunciamus quia dr̃ lux ẽ & tenebrae in eo
non sunt ullde: quis enim duder& dicere:
quid indõ sunt tenebrae : dutquid ẽ ipsec
lux : dut quid sunt tenebrae: nefoste talic
dicat quae ad oculos nostros ꝓteneant : os
lux ẽ i dit nescioquis & sollux .ẽ: & luna
lux ẽ. & lucernalux ẽ ⁊ aliquid es sedeb&
longehis magis. longeque praestantius.
longe suꝑeminencius : quantum ds̃ ãcrete¬
tura. quantum conditor a conditione:
quantum sacpientia ab eoquod secstum ẽ.
ꝑsapientia: Longe ultra omnia deb&
es seluxista: & forte uicini ei erimus: Si
quae sit lux ista cognouerimus. & ad ecẽ
nos ad plicauerimus : ut exipsa inlumi¬
nemur. quia in nobis tenebiaesumus &
ab illa in luminati possumus esselux.
& non confundi deillacquia de nobis con¬
fundimur: quis ẽ quidese confundit᷑
qui se cognoscit peccatorem: quis deilloc

Expanded text:
ut ipsa lux quam nominavit, illustret corda ut ipsa lux quam nominavit, illustret corda nostra, et videamus quid dixit. Hoc est quod annuntiamus, quia non sunt ullae. Quis enim auderet dicere quia in Deo sunt tenebrae? Aut quid est ipsa lux? aut quid sunt tenebrae? ne forte talia dicat, quae ad oculos istos nostros pertineant. Deus lux est: ait nescio quis, Et sol lux est, et luna lux est, et lucerna lux est. Aliquid debet esse longe his majus, longe praestantius, longeque supereminentius. Quantum Deus a creatura, quantum conditor a conditione, quantum sapientia ab eo quod factum est per sapientiam, longe ultra omnia debet esse lux ista. Et forte vicini ei erimus, si quae sit lux ista cognoverimus, et ad eam nos applicaverimus, ut ex ipsa illuminemur; quia in nobis tenebrae sumus, et ab illa illuminati possumus esse lux, et non confundi de illa, quia de nobis confundimur. Quis est qui de se confunditur? Qui se cognoscit peccatorem. Quis de illa
Abbreviated transcription (Latin):
quid scribimus uobis. ut gaudium nostrum
sit plenum: plenum gacudium dicit in ipsa
sociacte . In ipsa caritate: In ipsaunitate :
eh aec est inquid ad nuntiatio quam dudiui¬
mis ab eo : & ced nuntiamus uobis: quidẽ. hoc:
ipsi uiderunt contrectauerunt manibus
uerbum uitae. ab initio erat adtemftilis uisi¬
blis & palpabilis fecctus ẽ unicis filius dĩ ad
quam rẽuenit.  uel quid nobis nouum nuntio¬
ust quoddocereuoluit: qua refecit hocquod
secit ut uerbum cacrofier&  ut dĩ superom¬
nia indigna ab hominibus pater&eur ut alce¬
des corum sustim erae demanibus quacs ipse
formauit: quid uoluit docere : quiduoluitos¬
tendere : quiduoluit adnuntiare : Audictm:
ndms ine frutu praecepti dudiciorei gestae
uocamentum mentis ẽ i non firmamentũ:
quid magnum dudis quo frustuaudias uide
quiduo luit docere. quid ad nuntiargaudi
quia dr̃ lux ẽ inquid & tenebrae in eonon
sunt ullae: Adhuclucem quidem nuntia¬
uit sed obscura sunt uerba: bonũ ẽ nobis

Expanded text:
quit, scribimus vobis, ut gaudium vestrum sit plenum. Plenum gaudium dicit in ipsa societate, in ipsa charitate, in ipsa unitate. 4. Et haec est annuntiatio quam audivimus ab eo, et annuntiamus vobis. Quid est hoc? Ipsi viderunt, contrectaverunt manibus Verbum vitae: ab initio erat, ad tempus visibilis et palpabilis factus est unicus Filius Dei. Ad quam rem venit, vel quid nobis novum nuntiavit? Quid docere voluit? Quare fecit hoc quod fecit, ut Verbum caro fieret, ut Deus super omnia indigna ab hominibus pateretur, ut alapas eorum sustineret de manibus quas ipse formavit? Quid voluit doceret? quid voluit ostendere? quid voluit annuntiare? Audiamus: nam sine fructu praecepti, auditio rei gestae, Christus, avocamentum mentis est, non firmamentum. Quid magnum audis? quo fructu audis, vide. Quid voluit docere? quid annuntiare? Audi: Quia Deus lux est, inquit, et tenebrae in eo non sunt ullae. Adhuc lucem quidem nominavit, sed obscura sunt verba: bonum est nobis
Abbreviated transcription (Latin):
udendo non credidit . & palpare uoluit:¬
& sic credere :et ait non credamnisi digi¬
cos meos misero in locd clauorum &cicatri¬
ceseius tetigero & praebuit se ex tempore
palpandum manibus hominum qui semp
sepra eb& uidendum aspectibus angelorũ :
Et palpauit illediscipulus & exclamauit
dñs meus & ds̃ meus quia tetigit hominẽ :
confessus est dm̃: & dñs consolans nos qui
x p̃miamincacelo sedentem manucontrit¬
tare non possumus. Sed fide contingere :¬
xcilli quia aiidisti credidirti: beati qui ñ
uderunt & crediderunt : Nos descripti su¬
mus: Nos de signatisumus ⁊ fiat ergo in no¬
bis bectitudo quam dñs praedixit futurã:
firme teneamus quod nonuidimus : quia
illinuntictne . qui uiderunt. ut & uos in¬
quid soci&atem habectis nobiscum: Se¬

Expanded text:
videndo non credidit, et palpare voluit, etvidendo non credidit, et palpare voluit, et sic credere, et ait: Non credam nisi digitos meos misero in locum clavorum, et cicatrices ejus tetigero. Et praebuit se ex tempore palpandum manibus hominum, qui semper se praebet videndum aspectibus Angelorum: et palpavit ille discipulus et exclamavit, Dominus meus et Deus meus. Quia tetigit hominem, confessus est Deum. Et Dominus consolans nos qui ipsum jam in coelo sedentem manu contrectare non possumus, sed fide contingere, ait illi: Quia vidisti, credidisti; beati qui non vident et credunt . Nos descripti sumus, nos designati sumus. Fiat ergo in nobis beatitudo quam Dominus praedixit futuram: firme teneamus quod non videmus; quia illi nuntiant qui viderunt. Ut et vos, inquit, societatem habeatis nobiscum.
Abbreviated transcription (Latin):
suit mihimitram. & sicut sponsa ornauit
meor namento : unus uid& urloquiaes ponsũ
sefecit & sponsam sefecit : quia nonduo sed
und catro : quia uerbum carostcltum est & ha¬
bitauit in nobis: Illicarne adiungitur ecde¬
sicc & fit xp̃s totus caput & corpus: & testes
inquit sumus
Vitam aernam quae eroct apud patrem
& manifestata est in nobis: hoc ẽ manifesta¬
ta est int̃nos: quod a percius dicer&ur ma¬
nifestata est nobis : quaE E PCIOuI Dimͦ
Et ad nunti auimus nuntiamus uobis. Inten¬
dat caritas ur̃a : quae ergo uidimus &itudi¬
uimus nunti amus uobis : Illiuiderunt ipsum
dñm praesentem incarne & cudierunt
uerba ex oredñi & ad nuntiauerunt nobis:
Et nos ergo dudiuimus sed nonuidimus mi¬
nus ergosumus felices quamilli qui& uideri
& cudierunt s quo modo adiungit.: Vt & uosso¬
ci& atem habeatis nobis cum: Alliuiderunt nos
non uidimus: & tamensocii rimus quia fidem
communem tenemus: Nam & quid am

Expanded text:
suit mihi mitram, et sicut sponsam ornavit suit mihi mitram, et sicut sponsam ornavit me ornamento . Unus videtur loqui, et sponsum se fecit et sponsam se fecit; quia non duo, sed una caro: quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Illi carni adjungitur Ecclesia, et fit Christus totus, caput et corpus. 3. Et testes, inquit, sumus; vitam aeternam, quae erat apud Patrem, et manifestata est in nobis: hoc est, manifestata est inter nos; quod apertius diceretur, manifestata est nobis. Quae ergo vidimus et audivimus, nuntiamus vobis. Intendat Charitas vestra: Quae ergo vidimus et audivimus, nuntiamus vobis. Illi viderunt ipsum Dominum praesentem in carne, et audierunt verba ex ore Domini, et annuntiaverunt nobis. Et nos ergo audivimus, sed non vidimus. Minus ergo sumus felices quam illi qui viderunt et audierunt? Et quomodo adjungit, Ut et vos societatem habeatis nobiscum? Illi viderunt, nos non vidimus, et tamen socii sumus; quia fidem communem tenemus. Nam et quidam
Abbreviated transcription (Latin):
nes habeant testem dm̃: Vi dimus inquit
& testes sumus: ubiuiderunt ininanifes¬
catione : quidest inmanifestatione
Insole idest in haclucae: tnde autem po¬
tuit uidere in sole qui fecit solem nisi
quia in sole posuit taber naculum suum
& ipse tam quamsponsus procedens de
dial amosuo. Exultauit ut gigas ad cur¬
rendamuicm: Illeante solem qui fiusle
Ille anteluciferum. ante omnia srdera o¬
te omnes angelos. uerus crector quiaom
uident ipsum tabernaculum scum Insole
posuit. Id est carnem suam in manifeflatio¬
ne huius locisostendit: Et illius sporisi hala¬
mus fuit uterus uirginis. quia in illoutero
uirginale coniunctiduo sponiur aesponse
Sponsus uerbum s ponsa caro : quia sic strpae
Et erunt duo incarneuna & dñs dicit in euan¬
gelio: Igitur sam nonduo sedunaccro : Et esdi
optime meminit unum esse ipsos duos : Loqui
enim expersonaxpĩ & dicit. Sicut sponsompo¬

Expanded text:
 et homines habeant testem Deum. Vidimus, inquit,  et homines habeant testem Deum. Vidimus, inquit, et testes sumus. Ubi viderunt? In manifestatione. Quid est, in manifestatione? In sole, id est in hac luce. Unde autem potuit videri in sole qui fecit solem, nisi quia in sole posuit tabernaculum suum, et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam ? Ille ante solem qui fecit solem, ille ante luciferum, ante omnia sidera, ante omnes Angelos, verus creator quia ovident; ipsum tabernaculum suum in sole posuit, id est carnem suam in manifestatione hujus lucis ostendit: et illius sponsi thalamus fuit uterus Virginis, quia in illo utero virginali conjuncti sunt duo, sponsus et sponsa, sponsus Verbum et sponsa caro; quia scriptum est, Et erunt duo in carne una ; et Dominus dicit in Evangelio, Igitur jam non duo, sed una caro . Et Isaias optime meminit unum esse ipsos duos: loquitur enim ex persona Christi, et dicit, Sicut sponso impo
Abbreviated transcription (Latin):
cordeuid&ur uerbum : caro autem & oculis
corporalibus uid&ur: Eratunde uideremus
carnem sed nonerat unde uideremus uerbũ:
f actum est uerbum cro : quam uidere possem:
ut sanara in nobis unde uerbum uideremus
Et uidimus in quit erresres sumus:
Forte aliqui fratrum nesciunt qui grece non no¬
runt quid sint testes : grece &usitatũ nomen ẽ om¬
nibus & relgͥgiosum quo senim testes latinidi¬
cimus grecemastrressunt : quis autem non
audiuit martrres. aut incuius xp̃ianiore ñ
cotidiae habitat nomen martrrum : atq
ut in am sic habit& in corde: ut passiones inar¬
trrum imitemur non eos colcibus persequa¬
mur, Ergo hoc dix: uidimus & tertes sumus:
uidimus & mastrres sumus: testimonium enĩ
dicendo ex eoquod uiderunt: & tes timoniũ
dicendo ex coquod dudierunt ab his qua euider̃:
Cumdisplicerit ipsum testimomum hominib:
aduersus quos dicebat᷑ passi sunt omnia
quae passi sunt mastrres. testes dĩ pacinsi:

Expanded text:
corde videtur Verbum: caro autem et oculis corde videtur Verbum: caro autem et oculis corporalibus videtur. Erat unde videremus carnem, sed non erat unde videremus Verbum: factum est Verbum caro, quam videre possemus, ut sanaretur in nobis unde Verbum videremus. 2. Et vidimus, et testes sumus. Forte aliqui fratrum nesciunt, qui graece non norunt, quid sint testes graece: et usitatum nomen est omnibus et religiosum; quos enim testes latine dicimus, graece martyres sunt. Quis autem non audivit martyres, aut in cujus christiani ore non quotidie habitat nomen martyrum? Atque utinam sic habitet et in corde, ut passiones martyrum imitemur, non eos calcibus persequamur. Ergo hoc dixit, Vidimus, et testes sumus: Vidimus, et martyres sumus. Testimonium enim dicendo ex eo quod viderunt, et testimonium dicendo ex eo quod audierunt ab his qui viderunt, cum displiceret ipsum testimonium hominibus adversus quos dicebatur, passi sunt omnia quae passi sunt martyres. Testes Dei sunt mart
Abbreviated transcription (Latin):
uis est quimanibus irost& uerbum.
Insiquia uerbum carostictum est.
& habitaunt in nobis: Hoc autem uerbũ
quod aro sacctum ut manibus traccar &
coepit essecaro ex uirgine maria: Sed non:
tunc cepit uerbum. quia quod erat ab initio
dixit: Vid& osinon ad testatur epistola
suc̃ Euangeliosuo ubimodo audistis. In
principio erat uerbum & uerbumerat
apuddm̃: Fortede uerbo uitae siquis que
accipiat quasilocutionem quandam deꝰ.¬
xp̃o  nonipsum corpus xp̃iquodmanib:
tractatum est : uid& equid requatur
Et ipsccuta mani festata est : xp̃sergo
uerbumuitae & unde manisestata est:
erat enimabinitio sed nonerat manifes¬
ta hominibus: manifesia autemerat¬
angelis uidentibus & tamquam plinesuo er¬
bantibus : Sed quidait scriptura: paneman¬
gelorum manducauit homo: Ergomanifes¬
tata est ipsauita in carne quia in manifestatio¬
ne posita est : ut resquae solo cordeui deripo¬
test uiderae &oculis ut corda sanar&. Solo enĩ

Expanded text:
uis est qui manibus tractat Verbum, nisi quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis? Hoc autem Verbum quod caro factum est, ut manibus tractaretur, coepit esse caro ex virgine Maria: sed non tunc coepit Verbum, quia quod erat ab initio dixit. Videte si non attestatur Epistola sua Evangelio suo, ubi modo audistis, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum . Forte de Verbo vitae sic quisque accipiat quasi locutionem quamdam de Christo, non ipsum corpus Christi quod manibus tractatum est. Videte quid sequatur: Et ipsa vita manifestata est. Christus ergo Verbum vitae. Et unde manifestata est? Erat enim ab initio; sed non erat manifestata hominibus: manifestata autem eraAngelis videntibus, et tanquam pane suo cibantibus. Sed quid ait Scriptura? Panem Angelorum manducavit homo . Ergo manifestata est ipsa vita in carne; quia in manifestatione posita est, ut res quae solo corde videri potest, videretur et oculis, ut corda sanaret. Solo enim
Abbreviated transcription (Latin):
datum nouum douobis. ut uos inuicem di¬
ligatis: quid est lex nisi mandatum. quo¬
modo dutem non patiuntur scaandalum.
nisidum sufferunt inuicem  Sicut pau¬
lus dicit suferentes inuicem in dilectione :
Studentes seruare unitatem sp̃s. inuincu¬

Expanded text:
datum novum do vobis, ut vos invicem didatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis. Quid est lex, nisi mandatum? Quomodo autem non patiuntur scandalum, nisi dum sufferunt invicem? Sicut Paulstudentes servare unitatem Spiritus in vincu
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo ergonom .e. standalumin eoqͥui
diligit fratrem qui adi ligit fratrem tolerat
omnia propterunitatem. quid inunitate
caritatis. est fraterna dilestio: offenditenes¬
cioquis siue malus. siue ut tuputas malus si¬
ue ut tu fingis malus & deseris totbonos: qua¬
lis dilectio fraterna est. qualis apparuit in
istis cum accusant afros. & deserunt orbẽ
terrarum. Num quid in orbem terrarum
sc̃ĩ nonerant aut induditia uobis damnari
potuerunt. Sed sidiligeritis fratres. scanda¬
lum in uobis non esse : Audipsalmumquid
dicat. pax multadiligentibus legemituam.
& non est eis scandalum. pacem multam
dixit eis qui diligunt legemdĩ & ideo non
eis essa scandalum. Illiergo quiscandoc.¬
lum patiuntur: pacemperdunt: & quos
dixit non patiscandalum aut non facere.
diligentes legem dĩ : Ergo incaritate posi¬
tisunt sed dicitaliquis legidĩ. dixit diligen¬
tibus non fratres. Audi quid dñs dictet man¬

Expanded text:
Quomodo ergo non est scandalum in eo qui Quomodo ergo non est scandalum in eo qui diligit fratrem? Quia qui diligit fratrem, tolerat omnia propter unitatem; quia in unitate charitatis est fraterna dilectio. Offendit te nescio quis, sive malus, sive ut tu putas malus, sive ut tu fingis malus, et deseris tot bonos? Qualis dilectio fraterna est, qualis apparuit in istis? Cum accusant Afros, deseruerunt orbem terrarum. Numquid in orbe terrarum sancti non erant? Aut inauditi a vobis damnari potuerunt? Sed o si diligeretis fratres, scandalum in vobis non esset. Audi Psalmum, quid dicat: Pax multa diligentibus legem tuam, et non est eis scandalum . Pacem multam dixit eis qui diligunt legem Dei, et ideo non eis esse scandalum. Illi ergo qui scandalum patiuntur, pacem perdunt. Et quos dixit non pati scandalum, aut non facere? Diligentes legem Dei. Ergo in charitate positi sunt. Sed dicit aliquis, Legem Dei dixit diligentibus, non fratres. Audi quid Dominus dicat: Man
Abbreviated transcription (Latin):
scandalum patiuntur: uid& eenim
quomodo passisunt scandalum tam¬
quam asole illi carnales quibus prae¬
dicabat carnem suam xp̃s & dicebatqͥ
nonmandu cauerit carnem filii homi¬
nis & biberit sanguinem eius non habebit
in seuitam: Septuaginta ferme homi¬
nes dixerunt: durus est iste sermo &re.
cesserunt ab eo: & remanserunt xii om̃ns
illosu sit sol & recess erunt nonualenes
ferreuim uerbi: Remanserunt ergoxii:
& nefoste putarent homines. quid ipsi
praestant xp̃o credendo in xp̃m & non ab
ipso illis praesta turbeneficium cumxis.
remansissent : dit illis dñs: numquid&
uos uultis irae ie ut noueritis qñmego uob¬
sum necessarius non uos mibi: Illi dutem
quos non userat sol. res ponderunt ex uo¬
bes quo ibimus quos autem ur&e ecdesic
tam quamluna pernotem . quiscis mata
fecerunt dudi ipsum uerbum positum in
a postolo : quis infirmatur & non ego in fir¬
mor: quis scandaditatur & non egouror:

Expanded text:
scandalum patiuntur. Videte enim scandalum patiuntur. Videte enim quomodo passi sunt scandalum tanquam a sole illi carnales, quibus praedicabat carnem suam Christus, et dicebat: Qui non manducaverit carnem Filii hominis, et biberit ejus sanguinem, non habebit in se vitam. Septuaginta ferme homines dixerunt, Durus est hic sermo; et recesserunt ab eo: et remanserunt duodecim. Omnes illos ussit sol, et recesserunt, non valentes ferre vim verbi. Remanserunt ergo duodecim. Et ne forte putarent homines quia ipsi praestant Christo credendo in Christum, et non ab ipso illis praestatur beneficium; cum duodecim remansissent, ait illis Dominus: Numquid et vos vultis ire? Ut noveritis quia vobis necessarius ego sum, non vos mihi. Illi autem quos non usserat sol, responderunt ex vobes; quo ibimus ? Quos autem urit Ecclesia tanquam luna per noctem? Qui schismata fecerunt. Audi ipsum verbum positum in Apostolo: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror ?
Abbreviated transcription (Latin):
sarium est : quidiligit fratrem suum inlum¬
ne man& & scandalum in eo non est quisun
qui patiuntur scandodũ aut fecciunt: qui
scandalitantur in xp̃o & in ec lesia quum xp̃o
s candalitaturtam quam dsoleurentur: qui¬
& in ecdesia tamquam aluna: dicit autem
psalmus. perdiem sol non ur&te neq lunaꝑ
notem. Id est si tenueris caritatem nec in
xp̃o scandalum pacieris. nec in ecclesicones
xp̃m relinques nec ec denã: quienimecde¬
siam relinquid. quomodo est ir xp̃o qui in mẽ¬
bris xp̃inon est: quo modo ẽ mxp̃o quii
scndalum qui relinquunt aut xp̃maut
ec clesiam: unde intellegimus ÷ quid in¬
dedixit psalmus. perdiem sol non urae
te neq luna pernotem: quid ipsam
ustionem scandodum uult intellegi.
primum ips amsimilitudinem ad ten¬
de: quomodo quiuri tur dicit nonto¬
lero nonfero & subducit se. Sic quaedã¬
qui non fuerunt in ecclena & subtra¬
hunt se uel nomin exp̃i uelecdesiae

Expanded text:
sarium est. Qui diligit fratrem suum, in lumsarium est. Qui diligit fratrem suum, in lumine manet, et scandalum in eo non est. Qui sunt qui patiuntur scandalum, aut faciunt? Qui scandalizantur in Christo et in Ecclesia. Qui in Christo scandalizantur, tanquam a sole uruntur; qui in Ecclesia, tanquam a luna. Dicit autem Psalmus Per diem sol non uret te, neque luna per noctem : id est, Si tenueris charitatem, nec in Christo scandalum patieris, nec in Ecclesia; nec Christum relinques, nec Ecclesiam. Qui enim Ecclesiam relinquit, quomodo est in Christo, qui in membris Christi non est? quomodo est in scandalum, qui relinquunt aut Christum aut Ecclesiam. Unde intelligimus quia inde dixit Psalmus, Per diem sol non uret te, neque luna per noctem, quia ipsam ustionem scandalum vult intelligi? Primo ipsam similitudinem attende. Quomodo qui uritur dicit, Non tolero, non fero, et subducit se: sic qui quaedam non ferunt in Ecclesia, et subtrahunt se vel nomini Christi vel Ecclesiae,
Abbreviated transcription (Latin):
nes gratulantur xp̃iani quare : quiaiã
io hannes sollicitus ẽ. multis gratulantib
Adhuc sus pestus est fratres mater namsol¬
licitudinem libenter amplectamur i pon
sine causa mater sollicita ẽ de nobis cum
alii gaudent: matrem dico caritatem psa
enimhabitabat i in corde iohannis
cum istadicer&. quare. Nisiquia aliquid
tim& in nobis &cumiam nobis homines gra¬
tulantur quid est quod tima: quidicit se
quid est hoc iamdicit seesse xp̃ianum &e
fratrem suum odit in tenebris estusq adhuc
quod exponere non est. sed quod gauderes
non fiat. aut quod plangeresi fiat.
:Quibiligit pratrem suum
Inlumine man& & scandoclum in eo non est
Obsecro perxp̃m pasc&e nosds̃ refecturi s umꝰ
corpora in nomine xp̃i. & aliquantum refec¬
ta sunt & reficienda sunt mens nr̃a pasco¬
tur. ponquia diudicturus sum dico. Namec¬
ceiamfinitur lestio: Sed neforte extediomi¬
nus attente dudiamur quod maximae neces¬

Expanded text:
nes gratulantur Christiani. Quare? Quia jam nes gratulantur Christiani. Quare? Quia jam isto Joannes sollicitus est, multis gratulantibus adhuc suspectus est. Fratres, maternam sollicitudinem libenter amplectamur. Non sine causa mater sollicita est de nobis, cum alii gaudent: matrem dico charitatem; ipsa enim habitabat in corde Joannis, cum ista diceret. Quare, nisi quia aliquid timet in nobis, et cum jam nobis homines gratulantur? Quid est quod timet? Qui dicit se Qui jam dicit se esse christianum: et fratrem suum odit, in tenebris est usque adhuc. Quod exponere non est; sed quod gaudere si non fiat, aut quod plangere si fiat. 12. Qui diligit fratrem suum, in lumine manet, et scandalum in eo non est. Obsecro per Christum; pascit nos Deus, refecturi sumus corpora in nomine Christi, et aliquantum refecta sunt, et reficienda sunt; mens nostra pascatur. Non quia diu dicturus sum, dico; nam ecce jam finitur lectio: sed ne forte ex taedio minus attente audiamus quod maxime neces
Abbreviated transcription (Latin):
domanifestat totum quod dixit Quidicit
essese inlumine & fratremsuumodit inte¬
nebris estusq adhuc: heia fratres meiquã¬
diudicamus uobis diligite in imicosur̃os.
Vid& equid peius. ẽ neadhuc fratresodire¬
tis : Si fratrem solum a marois. nondum
essa is perfecti : Si dutem fratres odistis
quid estis. ubi estis Res piciat unusquisq
corsuum. nonteneat odium contrafra¬
trem. pro alico uerbo duro. procontenti¬
one terrae nefiat terra: quisquis enĩ
odit fratremsuum nondicat quid in lumi¬
ne ambulat: quid dixit e non dicatquia
adhuc: nescioquis enim ex pacgano fecc¬
tus est xp̃ianus: Intendite ecce tenebrae
erant quando paganus erat: modoiã
xp̃ianus factus. est. dõ gratia somnes gra¬
tulantur: pecitatur a postolus gratu¬
lans: fuistis enim aliquando tenebrae.
nunc dutemlux in dño ad orabat idola
ad oratdm̃: adorabat quae fecit: ad orat
qui eum fecit: mutatus. ẽ. dõ gratics om¬

Expanded text:
do manifestat totum quod dixit: Qui dicit do manifestat totum quod dixit: Qui dicit se esse in lumine, et fratrem suum odit, in tenebris est usque adhuc. Eia, fratres mei, quamdiu dicemus vobis, Diligite inimicos ? Videte, quod pejus est, ne adhuc fratres oderitis. Si fratres solum amaretis, nondum essetis perfecti: si autem fratres oditis, quid estis? ubi estis? Respiciat unusquisque cor suum: non teneat odium contra fratrem pro aliquo verbo duro; pro contentione terrae, ne fiat terra. Quisquis enim odit fratrem suum, non dicat quia in lumine ambulat. Quid dixi? non dicat quia t usque adhuc. Nescio quis enim ex pagano factus est christianus; intendite: ecce in tenebris erat, quando paganus erat; modo jam christianus factus est; Deo gratias, omnes gratulantur: recitatur Apostolus gratulans. Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino. Adorabat idola, adorat Deum; adorabat quae fecit, adorat qui eum fecit. Mutatus est; Deo gratias, om
Abbreviated transcription (Latin):
Non mandatum nouum scribo uobis sed
mandatum u&us quod habebatis abinitio:
quod mandatum u&us dixit : quod habe¬
batis inquid ab initio: Ideoergo uetus qͥa
iamillud audistisalioquincontrariuserit
dño: cibi ait dñs mandatum nouum do uob̾.
ut uos inuicem diligatis. Sed mandatum ue¬
tus quare: nonquia ad homine mu& erẽ
pestin& sed quare: quod habebatis ab in¬
itioonandatum uaus ẽ: uerbum quodau¬
distis Id eo ergouaus quid iamaudistis.&̃
idipsum nouum ostenditdicens: ꝓterutii
Mandatum nouum scribo uobis ñ alterũ
sedipsum quod dixit uecus idem est & nouum:
quare quod estuerum in ipso & in nobis: Iam
qua reu&us dudistis: quia iamillud nouera¬
tis. quare autem nouum : quia tenebrae tran¬
sierunt . & lux uera iamluc&. ecceundeno¬
uum quia tenebrae adu&erem hominem.
lux uero ad nouum hominem pertin&: quid di¬
cit a postolus paulus: Exuiteuos u&erem
hominem & induite nouum: & iterũquid
dicit: fuistis aliquando tenebrae. nuncau

Expanded text:
non mandatum novum scribo vobis, sed non mandatum novum scribo vobis, sed mandatum vetus quod habebatis ab initio. Quod mandatum vetus dixit? Quod habebatis, inquit, ab initio. Ideo ergo vetus, quia jam illud audistis: alioquin contrarius erit Domino, ubi ait, Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis. Sed mandatum vetus quare? Non quia ad veterem hominem pertinet. Sed quare? Quod habebatis ab initio. Mandatum vetus, est verbum quod audistis. Ideo ergo vetus, quia jam audistis. Et idipmandatum novum scribo vobis. Non alterum, sed idem ipsum quod dixit vetus, idem est et novum. Quare? Quod est verum in ipso et in vobis. Jam quare vetus, audistis; quia jam illud noveratis. Quare autem novum? Quia tenebrae transierunt, et lux vera jam lucet. Ecce unde novum: quia tenebrae ad veterem hominem, lux vero ad novum pertinet. Quid dicit apostolus Paulus? Exuite vos veterem hominem, et induite novum . Et iterum quid dicit? Fuistis aliquando tenebrae; nunc au
Abbreviated transcription (Latin):
quid faciunt: mostem sempiter nam abeis ex¬
pelleba. t praece miseri cordissima. & poten¬
cia praestantissima. multiex eis crediderunt.
& dimissus ẽ. eis sanguis fusus xp̃i : primum fu¬
derunt. cum stuirent. biberunt cum crede¬
rent : In hoc cognoscimus quia in ipsosumus:
siin ipsoperfecti fuerimus : deipsa perfectione
diligendorum in imicorum. dñs ad monens
ait. estote ergouos perfecti. sicut pateruest
caelestis perfestus . ẽ: quiergodicit in ipsose
manere : deb& sicut ipseambulauit & ipse
ambulare : quomodo fratres: quid nosmon& :
qui dicit seinipsomanere Id est inxp̃odeb&
sicut ipse ambulauit & ipse ambulare : for¬
te hocnos mon& ut ambulemus inmare:
absit: hocergo ambulemus inuiaiustitiae :
Inquauia iam commemoraui : fiixus in cruce
erat & ipsauia ambulabat. ipsa ẽuiacari¬
tatis: Pater ignosceillis. quia nesciunt quid
faciunt: Siergodidiceris orare proinimi¬

Expanded text:
quid faciunt. Mortem sempiternam ab eis exquid faciunt. Mortem sempiternam ab eis expellebat, prece misericordissima, et potentia praestantissima. Multi ex eis crediderunt, et dimissus est eis fusus sanguis Christi. Primo fuderunt cum saevirent, nunc biberunt cum crederent. In hoc cognoscimus quia in ipso sumus, si in ipso perfecti fuerimus. De ipsa perfectione diligendorum inimicorum Dominus admonens ait: Estote ergo vos perfecti, sicut et Pater vester coelestis perfectus est . Qui ergo dicit se in ipso manere, debet sicut ipse ambulavit et ipse ambulare. Quomodo, fratres? Quid nos monet? Qui dicit se in ipso manere, id est in Christo, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare. Forte hoc nos monet, ut ambulemus in mari? Absit. Hoc ergo, ut ambulemus in via justitiae. In qua via? Jam commemoravi. Fixus in cruce erat, et in ipsa via ambulabat: ipsa est via charitatis, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Sic ergo, si didiceris orare pro inimi
Abbreviated transcription (Latin):
uid in ipsosumus siipsoperfecti fuerimꝰ:¬
A perfectos. indilestione uocat: quae. ẽ ꝑ¬
fectio dilestionis: & inimicos diligere: & ab hoc
diligere ut sint fratres: non enim dilectio nr̃a
carnalis essedeb& : obitare alicui s alutem
temporalem bonum es se: Sed & sidesitanima.
uuid sit: opta salicui a miccͦtuaͦ uitã benefacis:
gauder de morte in imicitur malestccis sce foste
& amicatud uit ailla qua moptas inutilis est.
& inimicatu amors dequa gaudeutilis fuit:
Incestum ẽ utrum alicuisitutilis uita istaan
inutilis: uit a uero quae est apud dm̃ sine dubio
utlis ẽ: Sic dilige inimicostuos. ut fratres op¬
tes: Sic dilige inimicos ut in soci& atetua uo¬
centur. Sic enim dilexit illequi in crucepen¬
denscuit : pater ignosceillis qnm nesciunt
quid faciunt: neq enim dixit pateruiuant
istimulto tempore: mequidemoccidunt sed
ipsiuiuant: Sed quidait i gnosce illis quõ nescust

Expanded text:
quia in ipso sumus, si in ipso perfecti fuerimusquia in ipso sumus, si in ipso perfecti fuerimus. Perfectos in dilectione vocat: quae est perfectio dilectionis? Et inimicos diligere, et ad hoc diligere, ut sint fratres. Non enim dilectio nostra carnalis esse debet. Optare alicui salutem temporalem, bonum est; sed et si desit, anima tuta sit. Optas alicui amico tuo vitam? bene facis. Gaudes de morte inimici tui? male facis. Sed forte et amico tuo vita illa quam optas inutilis est, et inimico tuo mors de qua gaudes utilis fuit. Incertum est utrum alicui sit utilis vita ista, an inutilis; vita vero quae est apud Deum, sine dubio utilis est. Sic dilige inimicos tuos, ut fratres optes; sic dilige inimicos tuos, ut in societatem tuam vocentur. Sic enim dilexit ille qui in cruce pendens ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Neque enim dixit, Pater, vivant isti multo tempore; me quidem occidunt, sed ipsi vivant. Sed quid ait? Ignosce illis, quia nesciunt
Abbreviated transcription (Latin):
ecdes amin omnibus gentibus : eccȩ xp̃s prop¬
ciatio ẽ. peccatorum nostrorum : Non tantũ
nostrorum sed& tocius mundi ȩccehabes etdb¬
siampertotum mundum: Nolisequi stlsos ast¬
sicatros & ueros praecissores : Inilla monte
esto quim pleuit orbem terrarum, qui axp̃s
propiciatio .ẽ. peccatorum nostrorum: non
tantum nostrorum sed & tocius mundi qͣ e
suo sanguine conparauit : & in hoc inquit
cognoscimus eum: simandata eius seruaue¬
rimus quaemandata  quidicit. quia cog¬
nouieum & mandata eius non seruat. men¬
dax ẽ & in hoc ueritas non. ẽ: Sed ad huc
quaeres quae mandata : qui dutem serua
uerit inquid uerbum eius. uere in hoc per¬
festa est dilectiodĩ: uideamus quo dipsum
mandatum dilectiouocatur: quaereba¬
mus enim quaemandatdeccit: quidutem
seruauerit uerbum eius uere in hoc per¬
festir est dilestiodĩ : Attende euangelium si ñ
hoc est mandatum: mandatum inquit nouũ
de uobis ut uos imicem diligatis:
IN HOC COGNOSCIMUS

Expanded text:
n omnibus gentibus. Ecce Christus propitiatio est peccatorum nostrorum; non tantum nostrorum, sed et totius mundi. Ecce habes Ecclesiam per totum mundum; noli sequi falsos justificatores, et veros praecisores. In illo monte esto qui implevit orbem terrarum : quia Christus propitiatio est peccatorum nostrorum; non tantum nostrorum, sed et totius mundi, quem suo sanguine comparavit. 9. Et in hoc, inquit, cognoscimus eum, si mandata ejus servaverimus. Quae mandata? Qui dicit quia cognovit eum, et mandata ejus non servat; mendax est, et in hoc veritas non est. Sed adhuc quaeris, Quae mandata? Qui autem, inquit, servaverit verbum ejus, vere in hoc perfecta est dilectio Dei. Videamus ne ipsum mandatum dilectio vocetur. Quaerebamus enim, quae mandata, et ait, Qui autem servaverit verbum ejus, vere in hoc perfecta est dilectio Dei. Attende Evangelium, si non est hoc mandatum: Mandatum, inquit, novum do vobis, ut vos invicem diligatis . In hoc cognoscimus
Abbreviated transcription (Latin):
ocutem quiceprinceps huius
mund hocest dicebolus iudiocetꝰ
uaddelatebro sumest necistoser¬
mone col certandum: nefiat
obscurius breuitate. sed eclio
potius quaentum dñs ecdiuuerit
expliccendum: E¬

Expanded text:
um quod princeps hujus mundi, hoc est diabolus judicatus est: valde latebrosum est, nec isto sermone coarctandum, ne fiat obscurius brevitate; sed alio potius quantum Dominus adjuverit explicandum.
Abbreviated transcription (Latin):
lĩ non sunt subiecti. Necle
illorum edequibus dictum est
Dilexerum gloriam hominũ
magis quacmelĩ Illa congru¬
it proph&ico quae deipsis in¬
÷ uenitur impl&a. Onẽ in
lumine uultustui ambulecbt̃
& innomin&luo exultaebunt
poterche & in tucciustitie excel¬
tabuntur qnm̃ gloria uirtu¬
tseorum tues: Merito eis
dicitur extrasynagogas fca¬
cientuos: Illiscilic& qui ⁊elũ
dĩ habem sed non secundum
scientiam propter quodigno¬
rantes ediiustitiam succm uo¬
hominibus erubescent: qnm̃ glo¬
riccuirtutis eorum ipse est. Oe
nique cum hocdixiss& ẽis adiecit

Expanded text:
Dei non sunt subjecti ; nec de Dei non sunt subjecti ; nec de illorum de quibus dictum est, Dilexerunt gloriam hominum magis quam Dei: illa congruit prophetia, quae de ipsis invenitur impleta, Domine, in lumine vultus tui ambulabunt, et in nomine tuo exsultabunt tota die, et in tua justitia exaltabuntur; quoniam gloria virtutis eorum tu es . Merito eis dicitur, Extra synagogas facient vos: illi scilicet qui zelum Dei habent, sed non secundum scientiam; propter quod ignorantes Dei justitiam, et suam vohominibus erubescunt, quoniam gloria virtutis eorum ipse est. 3. Denique cum hoc eis di
Abbreviated transcription (Latin):
muterentur cumillo ab eis.
quierse nollentinillo : hi qui
essenon possem sineillo : Nã
profecto qui noner c& ullus
eilius populur dĩ quat millud
semenabrihae sicegnosce¬
rent &t reciperen xp̃m Tcc̃
quam rami naturtdes mnolect
permanerent negadice fie¬
rent a eccdesicce xpĩ: alicce
sinagogiteiiditeorum: Et dẽ
quippeessent si in eodem esse
uoluissen: Quod quia nolue¬
rume qui drestabat nisiut
remanentes extra xpm̃ Ex¬
tra synagogas facerent eos
qui non reli querent xpm̃
Accepto quippe spũstõ. testes
eius effecti non utique tec¬
les essent dequedibus¬
÷ dicitur multiprino pesni
÷ dcceorum erediderur in eum.
sed propter m &um iuelacetrũ
nepellerentur desynagogis
non ccudebor confiterieum.
Di lexerum enim gloricom ho¬
minum magis quetm dp̃: Oe¬
diderunt ergomn eum sed nõ
dere qui dicebeo QQuomodo
potestis credere abinuicem
a solo dõ est non querentes : Dis¬
cipulis ergo sicin eum credenti
lentes constituere iustitiae

Expanded text:
mitterentur cum illo, ab eis mitterentur cum illo, ab eis qui esse nollent in illo, hi qui esse non possent sine illo. Nam profecto, quia non erat ullus alius populus Dei quam illud semen Abrahae, si agnoscerent et reciperent Christum, tanquam rami naturales in olea permanerent ; nec aliae fierent Ecclesiae Christi, aliae Synagogae Judaeorum: eaedem quippe essent, si in eodem esse voluissent. Quod quia noluerunt, quid restabat nisi ut remanentes extra Christum, extra synagogas facerent eos qui non relinquerent Christum? Accepto quippe Spiritu sancto testes ejus effecti, non utique tales essent, de quibus dicitur: Multi principes Judaeorum crediderunt in eum; sed propter metum Judaeorum, ne pellerentur de synagogis, non audebant confiteri eum: dilexerunt enim gloriam hominum magis quam Dei . Crediderunt ergo in eum, sed non ere, qui dicebat: Quomodo potestis credere, gloriam aa solo Deo est non quaerentes ? Discipulis ergo sic in eum credentiblentes constituere, justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
fuerc& edoctus. ut quodfieri
conuener nors&, sed non¬
dumfueroo uirtute fultus.
ut quoed nouerco facer&: In¬
structus ero& utstar&: sed
nonero& firmatus nexeder&.
timens mortem: Ideo ciñs in hoc
consequenti capitulo de quo
nunenobis loquendumest
Hac ecinquit locutus sumuobis.
ut nonsandidiz enini Cioiitur¬
÷ quippe in psclmo. Paxmultto di¬
gentibus legemtuam & non est
eis saa nelalum. Merito it aq
promissospõscõ quo in eis ope¬
atite fierent testes eius: sub¬
iuncxit Haeclocutus sumuo¬
bis ut non seandcoli remini
multit diligentibur legemdi
ut nonsit eis scandalum Dei¬
de quaepassuriessent exp¬
mens cat. extrasinagogits
faacientuos: Quid aaitem meecli
erco copostolir expellideiucliti¬
cis sincogogis quasi non inde
fuera separaturi. &icm si
eos nullus expeller&: Sed
nimirum hocuoluit denuncit¬
re quictiudocei xp̃m non fue¬
raa recepturi a quo isti non
fueram recessuri: &ideo¬
ix futurum ert& utrores

Expanded text:
quidem fuerat edoctus, ut quod fieri quidem fuerat edoctus, ut quod fieri convenerat nosset; sed nondum fuerat virtute fultus, ut quod noverat faceret: instructus erat ut staret, sed non erat firmatus ne caderettimens mortem. Ideo Dominus in hoc consequenti capitulo, de quo nunc vobis loquendum est, Haec, inquit, locutus sum vobis, ut non scandalizemini. Canitur quippe in Psligentibus legem tuam, et non est illis scandalum . Merito itaque promisso Spiritu sancto, quo in eis operante fierent testes ejus, subjunxit: Haec locutus sum vobis, ut non scandalizemini.multa diligentibus legem Dei, ut non sit in eis scandalum. Deinde quae passuri essent jam exprimens ait: Extra synagogas facient vos. Quid autem mali erat Apostolis expelli de synagogis Judaicis, quasi non inde fuerant se separaturi, etiamsi eos nullus expelleret? Sed nimirum hoc voluit denuntiare, quia Judaei Christum non fuerant recepturi, a quo isti non fuerant recessuri; et ideo futurum erat ut foras
Abbreviated transcription (Latin):
his queprs cȩprra hoc
euangelii capitulum dñs disci¬
pulos suos adinimicorum odia.
perferenda confirmans
suoque p̃partuit exemplo.
ut eum imitando fierent fortio¬
res Addens & promittens
perhiber& & adiciens quod
& ipsi fierent. testes eius. hoc
sic enimait. Ille testimonium ꝑ¬
hibebitdeme: & uostestimonium
perhibebitis utique quiccille
perhibebit. &icon uos perlibebitis
Ile in cordibus uestris. uos inuo¬
cibus uestris: Ille in spirando.
uos sonando : ut possitim pleri
in omnem terram exut sonuserũ:
Sacrum quippe fuerateos ad¬
hostariexemplosuo. nisuimple¬
r& spũsco: Denique a postolus
p&lrus cumitin uerba eius auclis¬
s& ubi dixest& Non est ser¬
uus matior dominosuo.. simeꝑ
secuti sunt. & uos pers equenTur
& hociminillo uider &impleri
in quo pittientiam ĩsui si
exemplum sufficer& debuitimi¬
titri suc cubuit & negitut.
Nonutique ferens quod illũ
ferrecernebi : Cumuero ac¬
fiteritim ueri non timuitp¬
fiteri. POrius enim exemplo

Expanded text:
his quae praecedunt hoc Evangelii capitulum, Dominus discipulos suos ad inimicorum odia perferenda confirmans, suo quoque praeparavit exemplo, ut eum imitando fierent fortiores: addens et promittens perhiberet, et adjiciens quod et ipsi fierent testes ejus, hoc Sic enim ait: Ille testimonium perhibebit de me, et vos testimonium perhibebitis. Utique quia ille perhibebit, etiam vos perhibebitis: ille in cordibus vestris, vos in vocibus vestris; ille inspirando, vos sonando: ut possit impleri, In omnem terram exivit sonus eorum . Parum quippe fuerat eos adhortari exemplo suo, nisi impleret Spiritu suo. Denique apostolus Petrus cum jam verba ejus audisset, ubi dixerat, Non est servus major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur ; et hoc in illo jam videret impleri, in quo patientiam Domini sui, si exemplum sufficeret, debuit imitari: succubuit et negavit, non utique ferens quod illum ferre cernebat. Cum vere acfiteri timuerat, non timuit profiteri. Prius enim exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
gloricm requirebamQuid
er go est extrasynaagogim fec¬
ciem uos seduenithor& Cũ
potius dicere debuis seuideatur
& uenidiorit ut omnis qui in¬
terficituos arbitr&uir obse¬
quium se p̃statre dõ : Neque enĩ
scdtł dictumest seduenit
hora ut interficicn uos Qua¬
si ut eis mors. ꝓconsolactione
illius sepirationis accłderłt
situros. cum deiudiceorum congre¬
gitionibus pellerentur. ut eos
non sufficerẽpellere sed nonsine¬
rem uiuere. Neomnes ad om̃¬
xp̃isua p̃dcatione conuerteren
& obobseruatione iuditismitot̃¬
quam diuinate ueritatis a uerter&:
Hoc enim deiudaeis dictum debemꝰ
accipere dequibus lixer
exirasynagogas facien uos
Nam testes id est margresxpĩ¬
sed dussuis fadsis obsequium se
prȩstare cum hoc fucerem Iu¬
diteorum autem omnis qui oc
Credens quod deserero dm̃
irł qui cum que conuerterenꝰ¬

Expanded text:
gloriam requirebant. Quid gloriam requirebant. Quid ergo est, extra synagogas facient vos, sed venit hora, cum potius dicere debuisse videatur, Et venit hora, ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo? Neque enim saltem dictum est, Sed venit hora ut interficiant vos, quasi ut eis mors pro consolatione illius separationis accideret: situros, cum de Judaeorum congregationibus pellerentur, ut eos non sufficerent pellere, sed non sinerent vivere, ne omnes ad nomcatione converterent, et ab observatione Judaismi tanquam divinae veritatis averterent. Hoc enim de Judaeis dictum debemus accipere, de quibus dixerit: Extra synagogas facient vos. Nam testes, id est, martyres Chsed diis suis falsis obsequium se praestare, cum hoc facerent. Judaeorum autem omnis qui occcredens quod desererent Deum Israel, quicunque converteren
Abbreviated transcription (Latin):
uerum patrem nequemẽ.
Hoc est non cognouerun dm̃
neceius filium. cuise inuobis
occidendis presttere arbio con¬
tur obsequium .: Quee uerba
ex hoc consolitr &ur suos
qui de sincegogis iudcticis pelle¬
rentur prenunttons enim
quitemadit enent proeiustes¬
timonio ꝑpessuri Extrasy¬
nagogits in quit ficcientuos:
omnis qui interficit uos ar¬
bitr&ur obsequium se p̃sta¬
redõ: Quidergoio sed
uenithora quem admodum
dicer& si celi quiebom post
malic ista p̃diceritis quidsibi
ergo uult extrasynagogets facci¬
enduos seduenithore. tcom¬
quim hoc dicturus fuiss&
Separabun quidem illiuos.
sedego uos colligam: Aut sepa¬
rabum quidem illiuos sedue¬
ergo ibi fiacit hocuerbum+e¬
bulationẽ super tribulationem
Non consolationẽ positribula¬
tionem uenturam illis esse
p̃dicerex Aforte sic eos il¬
la de sy nagogis sepanttio sue¬
ro& turba turo ut morimal¬
lens quatm in hacuitat sin eiu¬
diceorum congregationibus im¬
morari Asit ut sic turbet¬
renur quidĩ non hominum

Expanded text:
verunt Patrem, neque me; hoc est, non cognoverunt Deum, nec ejus Filium, cui se in vobis occidendis praestare arbitrantur obsequium. Quae verba ex hoc consolarentur, qui de synagogis Judaicis pellerentur. Praenuntians enim, quae mala essent pro ejus testimonio perpessuri, extra synagogas, inquit, facient omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. Quid ergo ait? Sed venit hora: quemadmodum diceret, si aliquid boni post mala ista praediceret. Quid sibi ergo vult, Extra synagogas facient vos: sed venit hora? Tanquam hoc dicturus fuisset: Separabunt illi quidem vos, sed ego vos colligam; aut, Separabunt quidem illi vos, sed veergo tibi facit hoc verbum qbulationem super tribulationem, non consolationem post tribulationem venturam illis esse praediceret? An forte sic eos illa de synagogis separatio fuerat turbatura, ut mori mallent quam in hac vita sine Judaeorum congregationibus immorari? Absit ut sic turbarentur, qui Dei, non hominum
Abbreviated transcription (Latin):
sibiergo uult quod hicccit
Hecctutem uobis cebinitio non eli¬
x quiccuobis cum ercm nisi
qui ecoquee hic dicit despũ
scõ quod sit uenturus codeos
& testimonium perhibiturus
quaendo melepssuri sunt
Haceceis abinitionondixit quioc
cumipsis er&: Consolcotor
que cnim interpr&cetur qđ
rius: Mideo deillo nondixe¬
t& cebinitio quando cumillis
ercot. quicceius presenic con¬
solabantur: Abscenurus
ccutem. oportebo& ut dicer o&
illum esseuenturum perquẽ
futurum erc& utheacritate ds¬
fusce incordibus suis uerbũ
dĩ cumfiducia p̃diccre &
illo intrinsecur apudeos testi¬
monium perhibentedex põ
Ipsi quoque testimonium perhi¬
beren nequesccendocliz ec¬
rentur cuminimi ciiudȩi
cbsques yncegogis facerent cor
&interficerert Arbitraon¬
tes obsequium se pos ccestat edo¬

Expanded text:
sibi ergo vult, quod hic ait, sibi ergo vult, quod hic ait, Haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram? nisi quia et ea quae hic dicit de Spiritu sancto, quod sit venturus ad eos, et testimonium perhibiturus, quando illi mala passuri sunt, haec eis ab initio non dixit, quia cum ipsis erat. Consolator que enim interpretatur, qurius; et ideo de illo non dixerat ab initio, quando cum illis erat, quia ejus praesentia consolabantur. Abscessurus autem oportebat ut diceret illum esse venturum, per futurum erat ut, charitate diffusa in cordibus suis, verbum Dei cum fiducia praedicarent; et illo intrinsecus apud eos testimonium perhibente de Christo, ipsi quoque testimonium perhiberent, neque scandalizarentur, cum inimici Judaei absque synagogis facerent eos, et interficerent, arbitrantes obsequium se praestare
Abbreviated transcription (Latin):
atqueccit Hoc ecctutem uobis
ab initionon dixi quiacuobis¬
do codeum qui memisit. Ubi
primum uidendumest utrum
eis futurr non p̃dxerit aente
paessiones  sed ocluitres eucni¬
gelistae soctis empredixisse
istoc demonstront onequot
uentumess & cod acencm:
Quapertoctao secundum io hon¬
nem istedocutus est ubiccit
Hocec cutem uobis abinitionon
dixi quiccuobistum er oon.
cñ fortehno ista soluitur ques¬
tio quicc & illieum ucerreen
occssiom proximum fuisse Cum
hocecdiceret : Nonergo cebinitio
quaendo cumillis era& quiocicẽ
discessurusicmque cad patrẽ
perrecturus Hȩc ehxit : &deo
&icom secundum illos eu cengelis¬
taes uerumest quodhic dictum:
Hacec ccutem uobis ab initionon
dixi: Sed quidagimus defide
eucengelii secundum matheum
quiheceo eis cednõ non samcum
err& icemparcha. cum discipulis
cocenaturus inminente pcessio¬
ne uerum &aebinitio denun¬
tiata esse comine morat Vbi
primum nominectim duode cim
exprimuntur eepostoli &ad
operce chuma mittunur. Quid

Expanded text:
it: Haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobisdo ad eum qui me misit. Ubi primum videndum est, utrum eis futuras non praedixerit ante passiones. Sed alii tres evangelistae satis eum praedixisse ista demonstrant, antequam ventum esset ad coenam : qua peracta secundum Joannem ista locutus est, ubion dixi quia vobiscum eram. An forte hinc ista solvitur quaestio, quia et illi eum narrant passioni proximum fuisse, cum haec diceret? Non ergo ab initio quando cum illis erat, qui jam discessurus, jamque ad Patrem perrecturus haec dixit; et ideo etiam secundum illos evangelistas verum hoc est, quod hic dictum est: Haec autem vobis ab initio non dixi. Sed quid agimus de fide Evangelii secundum Matthaeum, qui haec eis a Domino non solum cum jam esset Pascha, cum discipulis coenaturus imminente passione, verum et ab initio denuntiata esse commemorat, ubi primum nominatim duodecim exprimuntur apostoli, et ad opera divina mittuntur? Quid
Abbreviated transcription (Latin):
tocm quam dicer&: Expedit
uobis ut hocecforma serui
ccufereotur couobis: Cocro
quidem fecctum uerbum
hecbitom uobis: sed nolo cad¬
huc meccrneliter diligatis.
&istolcecte contenti semper
infecates essecupiactis. ex¬
pedituobis. utegoucodom:
sĩenim non hcbiero. pocra¬
el&&sus non ueni& ceduos.
Sicclimeuta tenereo quib:
uos celui non subtrcexero.
solidum cibum nonesuri&us:
quid est sinon heebiero poc¬
siccurem habiero mitttm eu
ccl uos . & Num quid incpositr
cum non poterax muterẽ ÷ quis
hocdixeritꝰ neque enum ubiilleera&
isteinderecers&: & sic ue nero
cpatre. ut non mener & in poc¬
trem: Postremo quomodo eũ
&i cemhie constitutus non pote¬
ro& mittere. quem scimus su¬
pereum baptizac tum uenisse
atque mansisse Immoueto
a quoscimus eumnum quccm se
pcerabilem fuirse : Quidest
ergo si non habiero parcol&
non ueni& ceduos. Nis i non po
secundum cccrnem nosseper¬
reemus inquit secunidum ecr

Expanded text:
iceret: Expedit vobis ut haec forma servi auferatur a vobis. Caro quidem factum Verbum habito in vobis, sed nolo adhuc me carnaliter diligatis, et isto lacte contenti, semper infantes esse cupiatis. Expedit vobis ut ego vadam; si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos. Si alimentavos alui, non subtraxero, solidum cibum non esurietisquid est, Si non abiero, Pasi autem abiero, mittam eum ad vos? Numquid hic positus, eum non poterat mittere? Quis hoc dixerit? Neque enim ubi ille erat, iste inde recesserat; et sic venerat a Patre, ut non maneret in Patre. Postremo, quomodo eum etiam hic constitutus non poterat mittere, quem scimus super eum baptizatum venisse atque mansisse ; imo vero a quo scimus eum nunquam separabilem fuisse? Quid est ergo: Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos? nisi: Non potsecundum carnem nosse perramus, inquit, secundu