comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fic imini : Nosuero &iam in u&eri testamento put amus distinctionem istam
posse seruari. sic ut cum dicit quidat spm̃ populo quiest super terram. & spũ
his quicalcant eam: sine dubio enim omnisquicalcat terram idest terrena
magister quodduo illa seraphin quae in esaia senas alas describuntur
cantico ab bacũdictum est: In medio duorum uel animalium uelduarum
reuel ante filio in ipũ scõ cognoscitur ut ambohaec quae secundum proph&ã uel
asmantiae uelunit ae dicuntur causa scientiae dipatris existant: sicut enimdefilo
dicttir quia nemonouit patrem ni filius & cui uoluerit filius reudare. haec
cadem &iam despĩ scõ dicit apostolus cumait: Nobis autem reuelauit as per spm̃sliũ
sõr enimominia scrutatur &iam altadi : sed ecrursus in eugło dediuinis acprofun¬
diorib: doctrinis cominemorans saluator quae nondum capere poterant dis¬

Expanded text:
ficimini.» Nos vero etiam in veteri Testamento putamus distinctionem istam ficimini.» Nos vero etiam in veteri Testamento putamus distinctionem istam posse servari, sicut cum dicit; «Qui dat Spiritum populo» qui est super terram, et Spiritum his qui calcant eam.» Sine dubio enim omnis qui calcat terram, id est terrena magister, quod duo illa Seraphim quæ in Esaia senis alis describuntur cantico Abacuc dictum est: «In medio vel duorum animalium, vel duarum revelante Filio in Spiritu sancto cognoscitur, ut ambo hæc quæ secundum Prophetam vel animantia vel vitæ dicuntur, causa scientiæ Dei Patris existant. Sicut enim de Filio dicitur, quia «nemo novit Patrem nisi Filius,» et cui voluerit Filius revelare:» hæc eadem etiam de Spiritu sancto dicit Apostolus, cs enim omnia scrutatur etiam alta Dei.» Sed et rursus in Evangelio de divinis ac profundioribus doctrinis commemorans Salvator quas nondum capere poterant dis
Abbreviated transcription (Latin):
capiens ipseuero a nemine capitur: sed & inenoch libro similia discribuntur R
Verum tamen usque ad praesens nullum sermonem inscriptur is sc̃is inuenire
potuimus perquem scr̃ sp̃s facturaesse uel creatura dicer&ur: Ne eoquidem
modo quo de sapientia referre salomonem supraedocuimus: uel quae deuita
uel uerbo aliisq appellationib filii dĩ intellegenda esse tractauimus : sp̃s igitur
dĩ quisuper aquas ferebatur sicut scriptum est in principio facturae mundi:
puto quod nonsit alius quam sp̃ssc̃s: secundum quod ego intellegere possum.
sicut & cum ipsa loca exponeremus ostendimus : Non tamen secundum historiã
sed secundum intellegentiam sp̃italem: quidam sane expraecessorib: nr̃is innouo
testamento obseruarunt. quod si cubi spr nominatur sine adiectione eaquae
caritas gaudium pax &c&era: Item &ibi cum coeperitis spũ nunc carne per

Expanded text:
capiens, ipse vero» a nemine capitur.» Sed et in Enoch libro his similia describuntur. capiens, ipse vero» a nemine capitur.» Sed et in Enoch libro his similia describuntur. Verumtamen usque ad potuimus, per quem Spiritus sanctus factura esse vel creatura diceretur, ne in eo quidem modo quo de sapientia referre Salomonem supra edocuimus, vel quae de vita vel verbo aliisque appellationibus Filii Dei intelligenda esse tractavimus. Spiritus igitur Dei qui super aquas ferebatur, sicut scriptum est, in principio facturae mundi , puto quod non sit alius quam Spiritus sanctus, secundum quod ego intelligere possum: sicut et cum ipsa loca exponeremus, ostendimus, non tamen secundum historiam, sed secundum intelligentiam spiritualem. Quidam sane ex praedecessoribus nostris, in Novo Testamento observaverunt, quod sicubi spiritus nominatur sine adjectione ea quae charitas, gaudium, pax , etc. Item et ibi, Cum coeperitis Sp
Abbreviated transcription (Latin):
mn positionem manuum apostolicarum sp̃s scĩ dabatur inbaptismo: ex quib: om¬
tismum non aliter nisi excellentissimȩ omnium trinitatis auctoritate. Id est
quantamaiest assit sp̃s scĩ. cum eum qui dixerit uerbum infilium hominis audeat
bere neque in praesenti scło neque infuturtr Quod autem adõ umuersa
creatasunt. nec sit ulla substantia quaenon abeo hoc ipsum ut ess& acceperit:
exmultis totnis scripturae ad sertiomb: conprobatur. repudiatis atque
depulsis hisqua ta quib: dam falsoperhibentur: uel demateriadõ coa&erna uolde inge¬
nitis animab: quib: non tam subsistendinaturam quam ut aequalitatem atque or dinẽ
adõ insitum uolunt: Nam & in eolibello qui pastoris dicitur angelipaenitiae quẽ
hermas conscripsit it arefestur: primoominium crede quiaunus est ds̃ qui com̃a
creauit atque conposut: quicumnihil ess& priusesse fecit omnia. quiestomnia

Expanded text:
nem manuum apostolicarum Spiritus sanctus dabatur in Baptismo . Ex quibus omnem manuum apostolicarum Spiritus sanctus dabatur in Baptismo . Ex quibus omtisma non aliter nisi excellentissimae omnium Trinitatis auctoritate, id est,quanta majestas sit Spiritus sancti, cum qui dixerit verbum in Filium hominis, audeat bere neque in præsenti sæculo, neque in futuro? III. Quod autem a Deo universa creata sint, nec sit ulla creatura quæ non ab eo hoc ipsum ut esset acceperit, ex multis Scripturæ assertionibus comprobatur, repudiatis atque depulsis his quæ a quibusdam falso perhibentur, vel de materia Deo coæterna, vel de ingenitis animabus, quibus non tam subsistendi naturam, quam æqualitatem atque ordinem a Deo insitum volunt. Nam et in eo libello qui Pastoris dicitur angeli pœnitentiæ, quem Hermas conscripsit, ita refertur: «Primo omnium crede, quia unus est Deus qui omnia creavit atque composuit: qui cum nihil esset prius, esse fecit omnia: qui est omnia
Abbreviated transcription (Latin):
uero sp̃rscĩ nesuspicionem quidem ullam habere quis potuit pra&er eos
quiinlege & proph&is uersatisunt: uel eosquis exp̃o credere confitentur : Namdedõ
qui dem patre quamuis quidem proloqui nemoueleat: tamem possibile ẽ intellectũ¬
tum aliquem capi ex occasione uisibilium creaturarum & ex his qua ehumana
mens natur aliter sentit: insuper &tam descripturis scir confirmari possibileest.
sed & defilio dĩ quamuis nemonouerit filium nisi pater : tamenex diuinis scripturis
&iam deipso qualiter sentiri debeat mens humana formatur: non solum ex
adsum ta est potest: Despĩiuero scõ quiasit multȩ nos scripturae docuerunt:
sic ut dauid inquinquagesimo psalmo dicit: & sp̃m scm̃tuum neauferas a me
& indanihelodicitur: sp̃r eer̃quiest inte: In nououero testamento habundan¬
tibus testimoniis edocemur. cum sp̃r scr suꝑ xp̃m descendisse perscribitur :

Expanded text:
vero Spiritus sancti ne suspicionem quidem ullam habere quis potuit, præter eos vero Spiritus sancti ne suspicionem quidem ullam habere quis potuit, præter eos qui in Lege et Prophetis versati sunt, vel eos qui se Christo credere conquidem Patre quamvis digne proloqui nemo valeat, tamen possibile est intellectum aliquem capi ex occasione visibilium creaturarum, et ex his quae humana mens naturaliter sentit, insuper etiam de Scripturis sanctis confirmari possibile est. Sed et de Filio Dei, quamvis nemo noverit Filium nisi Pater, tamen ex divinis Scripturis etiam de ipso qualiter sentiri debeat, mens humana formatur, non solum ex est assumpta, potest. De Spiritu vero sancto, quod sit, multae nos Scripturae docuerunt: sicut David in quinquagesimo Psalmo dicit, Et Spiritum sanctum tuum ne aufe sanctus qui est in te.» In novo vero Testamento abundantibus testimo
Abbreviated transcription (Latin):
Consequens igitur est nunc ut despũscõ quam possumus bre¬
uiterrequiramus: ex omnes quidem qui quomodo prouidentiam essesentiunt
dm̃ esse ingenitum. quiuniuersa creauit atque disposuit confitentur : eum que
parentem uniuersi tatis agnoscunt: huic tamen essefilium non nossoli pronun¬
tiamus quamuis satis hoc & mirum & incredulum uideatur hisqui apud grecos
& barbaros filoso phariuidentur: Tam̃ nonnullis &iam ipsorum habita eius
uidetur opinio cum uerbo dĩ uelratione creataesse omnia confitentur:
nosuero secundumfidem doctrinae enis quam diuinitus adspiratã procesto
habemus eminentiorem diuis ionemq. rationem defiliodĩ nullius alterius pos¬
sibilitatis es se credimus exponere atque in hominum cognitionem proferre:
nisi enis solius scripturae quae ab spũscõ inspirata est Id est euangelicae atque
apostolicae nec non legis acproph&arum sic ut ipsexp̃s adseruit: De subsistentia

Expanded text:
Consequens igitur est nunc, ut de Spiritu sancto quam possumus breviter requiramus. Et omnes quidem qui quoquomodo providentiam esse sentiunt, Deum esse ingenitum qui universa creavit atque disposuit, confitentur, eumque parentem universitatis agnoscunt. Huic tamen esse Filium: non nos soli pronuntiamus; quamvis satis hoc et mirum et incredulum videatur iis qui apud Græcos et Barbaros philosophari videntur: tamen a nonnullis etiam ipsorum habita ejus videtur opinio, cum verbo Dei, vel ratione creata esse omnia confitentur. Nos vero secundum fidem doctrinæ ejus, quam divinitus aspiratam pro certo habemus, eminentiorem divinioremque rationem de Filio Dei, nullius alteris possibilitatis esse credimus exponere, atque in hominum cognitionem proferre, nisi ejus solius Scripturæ quæ a Spiritu sancto inspirata est, id est, Evangelicæ atque Apostolicæ, nec non Legis ac Prophetarum, sicut ipse Christus asseruit. De subsistentia
Abbreviated transcription (Latin):
ad cõnparationem ipsius substantiae eius ac naturae: Quiaergomens nostra
ipsum perse ipsam dm̃sicut est non potest intueri: expulchritudine operum
& decore creaturarum parentum uniuersi tatis intellegit: Nonergo corp
aliquod aut incorpore esse putandusest ds̃. sed intellectualis natura sim¬
plex : ni hil inse omnino adiunctionis admittens: ut ine maius aliquid &
inferius insehabere credatur sed ut sit ex omni parte NOñaC &utita dicã

Expanded text:
ad comparationem ipsius substantiæ ac naturæ. Quia ergo mens nostra ad comparationem ipsius substantiæ ac naturæ. Quia ergo mens nostra ipsum per seipsam Deum sicut est non potest intueri, ex pulchritudine operum, et decore creaturarum, parentem universitatis intelligit. Non ergo aut corpus aliquod, aut in corpore esse putandus est Deus, sed intellectualis natura simplex, nihil omnino in se adjunctionis admittens: uti ne majus aliquid et inferius in se habere credatur, sed ut sit ex omni parte μονὰς, et ut ita dica
Abbreviated transcription (Latin):
corporeae longȩ praecellens habeatur. tamendum adincorporea nititur
atque eorum rimatur intuitum. tunc scintillȩ alicuius autlucernae uix
obtin& locum guidautem in omnibus intellectualib: idest incorporeis
tam praes tans omnibus. tamineffabiliter atq in aestimabiliter praecelleis
quam dr̃: Cuius utiq natura aciehumanae mentis intendi atque in tueri
quam uis
easit purissimamens aclimpidissima non potest : Uerum non ui¬
d&ur ab¬
surdum si a deuidentiorem reimanifestationem: &iam aliaut amur
similitu¬
dine : Interdum octilinr̃i ipsamnaturam lucis idest substantiam
lis intu eri non possunt: splendorem uero eius uelradios fenestris uel qͥb
lib& luminum breuib: receptaculis infusos intuentes: Consi derare ex his¬
possumus fomesipse ac fons quantussit corporeis luminis : Itaergo quasi
radii quidam sunt dĩ naturae. opera diuinȩ prouidentiae. & ars ueritatis hui:

Expanded text:
corporeæ longe præcellens habeatur, tamen dum ad incorporea nititur corporeæ longe præcellens habeatur, tamen dum ad incorporea nititur atque eorum rimatur intuitum, tunc scintillæ alicujus aut lucernæ vix obtinet locum. Quid autem in omnibus intellectualibus, id est, incorporeis, tam præstans omnibus, tam ineffabiliter atque inæstimabiliter præcellens, quam Deus? cujus utique natura acie humanæ mentis intendi atque intueri, quamvis ea sit purissima mens ac limpidissima, non potest. VI. Verum non videtur absurdum, si ad evidentiorem rei manifestationem etiam alia utamur similitudine. Interdum oculi nostri ipsam naturam lucis, id est, substantiam lis intueri non possunt: splendorem vero ejus vel radios. fenestris forte et quibuslibet luminum brevibus recepta - culis infusos intuentes, considerare possumus fomes ipse ac fons quantus sit corporei luminis. Ita ergo quasi radii quidam sunt Dei naturæ, opera divinæ providentiæ et ars universitatis hujus,
Abbreviated transcription (Latin):
itin: Omniigitur sensu quicorporeum aliquid dedõ intellegi¬
suggerit prout potuimus confutato: dicimus secundum ueritatem qͥ dẽ
dm̃ in conpraehensibilem esse atque in aestimabilem: siͥd enim illudẽ
quodientire uel in tellegere de dõpotuerimus: multis longe modis eũ
meliorem esse ab eo quod sensimus necesse est credi: sicut enim siui¬
deamus aliquem uixposiẽ sc̃ intillam luminis aut breuissi mae
lucernȩ lumen aspicere : &cumcuus acies oculorum plus luminis capere
quam su pra diximus nonual& siuelimus declaritate ac splendore solis edocere
non ne o postebat nos ei dicere qui a omni hoc lumine quo uides in effabiliter
& in aestimabiliter melior acpraestantior solis est splendor I tamens nostra
cum intra carnis & sanguinis claustra concluditur. & protalis materiae par¬
ticipatione haebetior at que obtu̾sior redditur: Lic& ad conparationẽ naturȩ

Expanded text:
Garizim. V. Omni igitur sensu qui corporeum aliquid de Deo intelliGarizim. V. Omni igitur sensu qui corporeum aliquid de Deo intellisuggerit, prout potuimus, confutato, dicimus secundum veritatem quidem Deum incomprehensibilem esse atque inæstimabilem. Si quid enim illud est quod sentire vel intelligere de Deo potuerimus, multis longe modis eum meliorem esse ab eo quod sensimus necesse est credi. Sicut enim si videamus aliquem vix posse scintillam luminis, aut brevissimæ lucernæ lumen aspicere; et eum cujus acies oculorum plus luminis capere quam supra diximus non valet, si velimus de claritate ac splendore solis edocere: nonne oportebit nos ei dicere, quia omni hoc lumine quod vides, ineffabiliter et inæstimabiliter melior ac præstantior est solis splendor? Ita mens nostra cum intra carnis et sanguinis claustra concluditur, et pro talis materiæ participatione hebetior atque obtusior redditur, licet ad comparationem naturæ
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo samaritana mulier putanseum unum essẽ exiudȩis. utrum in hie¬
rosolimis ad orarioporter& dm̃. aut in hoc monte : & ita dicebat : Patres
nostri omnes in hoc monte ador auerunt : & uos dicitis quia in hero solimis
est locus ubi adorare oportet : Ad haec ergo quae opinabatur samaritana
putans quod ex locorum corporalium praerogatiua minus recte uel
recte ador abitur dĩ. aut aiudȩis inhiero solimis. aut a samaritanis inmonte
garit in: Respondit saluator recedendumesse : praesumptione corpora¬
neque in hiero solimis neque in hoc monte ad orent patrem: ds̃ sp̃s est: & eos qui
adorant eum inspũ &ueritate o port& adorare: Quide quam consequent᷑
ueritatem spũi sociauit: ut ad distinctionem quidem corporum sp̃m̃ nominar&:
in hiero solimis. umbrae &imagini caelestium deseruientes. nonueritati
neque spũi. adorabant dñm: similiter autem hi quiadorabant inmonte

Expanded text:
ab eo Samaritana mulier, putans eum esse unum ex Judæis, utrum in Hieab eo Samaritana mulier, putans eum esse unum ex Judæis, utrum in Hierosolymis adorari oporteret Deum, an in hoc monte; et ita dicebat: «Patres nostri omnes hoc in monte adoraverunt, et vos dicitis, quia in Hierosolymis est locus ubi adorare oportet.» Ad hæc ergo quæ opinabatur Samaritana, putans ex locorum corporalium prærogativa, quod minus recte vel rite adorabatur Deus, aut a Judæis in Hierosolymis, aut a Samaritanis in monte Garizim, respondit Salvator esse recedendum a præsumptione corporaneque in Hierosolymis, neque in monte hoc adorent Patrem. Deus spiritus est,» et eos qui adorant eum, in spiritu et veritate oportet adorare.» Et vide quam consequenter veritatem spiritui sociavit, ut ad distinctionem quidem corporum nominaret spiritin Hierosolymis, umbræ vel imagini cœlestium deservientes, non veritate neque spiritu adorabant Deum: similiter autem et ii qui adorabant in monte
Abbreviated transcription (Latin):
cipant. corporis alicuius quod medicina dicitur. in medio positi sibi au¬
ferre particulas. & ita eius participium sumere : Anpotius intellegen¬
dum est quod quicumq promptis paratisque mentib: intellectum
astis ipsius disciplinaeque percipiunt:hii medicinae participare dicant᷑:
sedhaec non omnimodis similia exempla put an da sunt de me dicinascõ
spũi conparata: sed adhoc tantum modo conprobandum quia non
continuo corpus putandum est idcuius participatio hab&ur aplurimis.
sp̃s enimscr̃ longe diffeit a medicinae ratione uel disciplina: Pro eo qđ
nihilautem tale est medicina: sed ad ipsum ram sermonem euangelii
quam consequenter hisquae diximus intellegi debeat: Interrogamiis nãq
quando ista dixerit saluator noster: uel apud quem. uelcũ quid quaerer&:
Inuenimus sine dubio quod adsam maritanammulierem loquensista pro¬
tulerit : eamquȩ putabat quod inmonte garitin secundum samaritanoꝵ¬

Expanded text:
cipant, corporis alicujus quod medicina dicitur, in medio positi sibi aucipant, corporis alicujus quod medicina dicitur, in medio positi sibi auferre particulas, et ita ejus participium sumere? an potius intelligendum est quod quicumque promptis paratisque mentibus intellectum artis ipsius disciplinæque percipiunt, hi medicinæ participare dicantur? Sed hæc non omnino similia exempla putanda sunt de medicina sancto Spiritui comparata; sed ad hoc tantummodo comprobandum, quia non continuo corpus putandum est id cujus participatio habetur a plurimis: Spiritus enim sanctus longe differt a medicinæ ratione vel disciplina, pro eo quonihil autem tale est medicina. IV. Sed ad ipsum jam sermonem Evangelii  est quam consequenter his quæ diximus intelligi debeat. Interrogemus namque quando ista dixerit Salvator noster, vel apud quem, vel cum quid quæreretur. Invenimus sine dubio quod ad Samaritanam mulierem loquens ista protulerit, ad eam quæ putabat quod in monte Garizim secundum opin
Abbreviated transcription (Latin):
persp̃im intellectualia quae& sp̃italia dicimus : apostolus quoque dicit ita¬
Uique in hodiernum autem cum legitur morses uelamen est positum suꝑ
ubi autem dñisp̃s. ibilibertas: Donec enim quis non seconuesterit ad intelle¬
gentiam spĩtalem uelamenest positum supercoreius: quouel amine id est
intellegentia crassiore. scriptura apsauelarȩ dicitur uelputatur: &hoc
est quodait. super positum esse uelamen uultui moysi cum loquer&ur
adpopulum: Idest cumlex uulgo recitatur: si antem conuertamus nos ad
aliquod intellegi potest sp̃sser̃ quod diuisum in partes corporales perci¬
piat unus quisq: scõrum : seduirtus profecto scĩficans est: cuius participiũ
habere dicuntur omnes quiper eius gratiam scĩficarimeruerint:
sumamus exemplum: multi sunt qui disciplinȩ siueartis medicinae
pasticipant: &num quidputandum est omnes eos qui me dicinae pasti¬

Expanded text:
per spiritum intellectualia, quæ et spiritualia dicimus. Apostolus quoque dicit: «per spiritum intellectualia, quæ et spiritualia dicimus. Apostolus quoque dicit: «Usque in hodiernum cum legitur Moyses velamen est positum super bi autem Spiritus Domini, ibi libertas.» Donec enim quis non se converterit ad intelligentiam spiritualem, est positum velamen super cor ejus, quo velamine, id est intelligentia crassiore Scriptura ipsa velari dicitur vel putatur: et hoc est quod ait superpositum esse velamen vultui Moysi cum loqueretur ad populum, id est, cum Lex vulgo recitaretur. Si autem convertamus nos ad aliquod intelligi potest Spiritus sanctus, quod divisum in partes corporales percipiat unusquisque sanctorum: sed virtus profecto sanctificans est, cujus participium habere dicuntur omnes qui per ejus gratiam sanctificari meruerint. sumamus exemplum. Multi sunt qui disciplinæ sive artis medicinæ participant, et numquid putandum est omnes eos qui medicinæ parti
Abbreviated transcription (Latin):
dabitur: Quidenim consumit dr̃ secundum hoc quod ignis esteRum qui d¬
nam putabitur consumere materiam corporalem. Vt est ignem uel faenũ
uelstipulã : & quid in hoc dignum de dĩ laudibus dicitur. si ds̃ ignisest huius¬
cemodi materias coniumens seds̃ consideremus quia ds̃ consumit qui de
& exterminat : sed comumit malas mentium cogitationes. consumit gesta
turpia consumit desi deria peccati cum se credentium mentibiis inserit
&ta s animas quae uerbieius acsapientiae efficiuntur capaces V nacũ fibo
suo inhabitans. secundum quod dictumest. ego & pateri
purum sibi eas seque dignum efficit templum, sed & his quiperhoc quod
dumest: Consu&udo est scripturae scãe cum aliquid contrarium corporis
huic crassiori & solidiori designariuult spm nominare : sscut dicit: littera
occidit sp̃s autem uiini ficat : In quosi ne dubio perlitteram corporali a sgnificat

Expanded text:
dabitur. Quid enim consumet Deus secundum hoc quod ignis est? Numquiddabitur. Quid enim consumet Deus secundum hoc quod ignis est? Numquidnam putabitur consumere materiam corporalem, ut est lignum, vel fœnum, vel stipula? Et quid in hoc dignum Dei laudibus dicitur, si Deus ignis est hujusmodi materias consumens? Sed consideremus quia Deus consumit quidem et exterminat, sed consumit malas mentium cogitationes, consumit gesta turpia, consumit desideria peccati, cum se credentium mentibus inserit, et eas animas quæ verbi ejus ac sapientiæ efficiuntur capaces, una cum Filio suo inhabitans, secundum quod dictum est: «Ego et Patepurum sibi eas seque dignum efficit templum. Sed et his qui per hoc quod dum: Consuetudo est Scripturæ sanctæ cum aliquid contrarium corpori huic crassiori et solidiori designare vult, spiritum nominare, sicut dicit: «Littera occidit, spiritus autem vivificat.» In quo sine dubio per litteram corporalia significat,
Abbreviated transcription (Latin):
lux est sicut ioħs inepła sua dicit: drlux est & tenebrȩ non sunt in eo : Ista nẽpe
lux est quae inluminat omnem sensum eorum. quipossunt capere ueritatem:
sicut in tricesimo quinto psalmo dicitur: Inluminetuo uidebimus lum̃: quid
enim aliud lumendĩ dicendum est. inquoquis uid& lumen nisi uirtusdĩ per
quam quis inluminatur. uelueritatem rerumomnium perui d& uel ipsũ dm̃¬
cornuscit quiuertas appellatur: Tale est ergo quoddicitur in lumin &uo inde¬
braus lnin en hocest inuerbotuo & sapientiatua quiese fliustiuus anipord
ibde bunus patrem: Num quid nam quialumen est nominatus simde pitabit̃
solis hunus lumini : & quomodo uelleuis aliquis dabitur intellectus ut ex
isto quis corporali lumine causam scientiae capiat: & ueritatis inueniat
intelleetua Siergo ad quiescunt huic adsertioninostrae quam de natiura
luminis ipsaratio demonstrauit & fatentur non posse corpus intellegidm̃
secundum̃ luminis intellectum : similis quoque ratio & iam degniconsum̃ti

Expanded text:
lux est, sicut Joannes in epistola sua dicit: «Deus lux est,» et tenebræ non sunt in eo.» Ista nempe lux est, quæ illuminat omnem sensum eorum qui possunt capere veritatem, sicut in xxxv psalmo dicitur: «In lumine tuo vidaliud lumen Dei dicendum est, in quo quis vide lumen, nisi virtus Dei, per quam quis illuminatus vel veritatem rerum omnium pervidet, vel ipsum Decognoscit qui veritas appellatur? Tale est ergo quod dicitur: «In lumine tuo videbimus lumen;» hoc est, in verbo et sapientia tua, qui est Filius tuus, in ipso te videbimus Patrem. Numquidnam quia lumen nominatur, simile putabitur solis hujus lumini? Et quomodo vel levis aliquis dabitur intellectus, ut ex isto quis corporali lumine causam scientiæ capiat, et veritatis inveniat intellectum? II. Si ergo acquiescunt huic assertioni nostræ quam de natura luminis ipsa demonstravisecundum luminis intellectum, similis quoque ratio de igne consumente
Abbreviated transcription (Latin):
sine dubio bonitatiseius naturam inserefert: quae est in eo fonte de quo uelnatꝰ est
filius uel procedit sp̃rscr̃ : Iamuero siqua aliabona inscripturis dicuntur uel angelus.
uel homo uel seriius. uel thesaurus uel corbonum uel arborbona. Hae c omnia
abusiuadicuntur : Accidentem non subs tantialem in se continentia bonitatẽ :
appellationes: uerbicausa: quomodo uellumenuerum est. uel ostium uel iustina.
uel scĩficatio uel redemptio & alia innumera & quib: causis unum quod que horũ¬
nominetur exponere : sed contentihis dequib: dequibus superius disseruimus.
consequenter &iam reliqua perquiramus:¬

Expanded text:
sine dubio bonitatis ejus naturam in se refert, quæ est in eo fonte de quo vel natus est sine dubio bonitatis ejus naturam in se refert, quæ est in eo fonte de quo vel natus est Filius, vel procedit Spiritus sanctus. Jam vero si qua alia bona in Scripturis dicuntur, vel Angelus, vel homo, vel servus, vel thesaurus, vel cor bonum, vel arbor bona, hæc omnia abusive dicuntur, accidentem, non substappellationes: verbi causa, quomodo vel lumen verum est, vel ostium, vel justitia, vel sanctificatio, vel redemptio, et alia innumeranominetur, exponere. Sed contenti his de quibus superius disseruimus, consequenter etiam reliqua perquiramus
Abbreviated transcription (Latin):
perspeculum deformatur expressimus : Principalis namque bonitas sine
dubio exquafilius natus quiper omnia imago est patris procul dubio &iam bo¬
nitatiseius conuementer imago dic&ur: non enim alia aliqua secundabonitas
ex istit infilio praeter eam quae est in patre : unde &recte ipse saluator in eugło
dicit. qm̃ne mobonus nisi unus ds̃ pater: quoscilic& perhoc intellegatur filius
non esse alterius bonitatis. sed illius solius quae in patreest : cuius recte imago
apellatur : quianeque aliunde est nisi ex ipsa pr incipali bonitate : ne altera
bonitas quam eaquae in patre est uideatur infilio: neque aliqua dissimilitu¬
do aut distantia bonitatis infilio est: Propter quod non deb& uelut blasphemie¬
aliquod genus putari in eo quod dictum est : quiane mobonus nisi unus ds̃ pater. ut pp̃t¬
cipalis bonitas in dõpatresentienda est: ex quo uel filius natus uel sp̃r scr̃ procedens

Expanded text:
per speculum deformatur, expressimus. Principalis namque bonitas, sine per speculum deformatur, expressimus. Principalis namque bonitas, sine dubio, ex qua Filius natus: qui per omnia imago est Patris, procul dubio etiam bonitatis ejus convenienter imago dicetur. Non enim alia aliqua secunda bonitas existit in Filio præter eam quæ est in Patre. Unde et recte ipse Salvator in Evangelio dicit quoniam «nemo bonus nisi unus Deus Pater:» quo scilicet per hoc intelligatur Filius non esse alterius bonitatis, sed illius solius quæ in Patre est: cujus recte imago appellatur, quia neque aliunde est, nisi ex ipsa principali bonitate; ne altera bonitas quam ea quæ in Patre est, videatur in Filio. Neque aliqua dissimilitudo, aut distantia bonitatis in Filio est. Propter quod non debet velut blasphemialiquod genus putari in eo quod dictum est: «Nemo bonus nisi unus Deus Pater» ut proptcipalis bonitas in Deo sentienda est Patre ex quo vel Filius natus, vel Spiritus sanctus procedens,
Abbreviated transcription (Latin):
quae facit pater: haec &iam filius facit similiter: &iterum dicit. Qm̃ non potest¬
a se filius facere quicquam : nisi quoduiderit patrem facientem: Qm̃ergo innullo
prorsus filius a patre uirtute operum inmutatur ac diffest : nec aliut est opusfilii
quam patris. sed unus atqueidem ut itadicam &iam motus in omnib: est: idcirco
speculum cum in maculatum nomin auit : ut perhoc nulla omnino dissimilitudo
filii intellegatur ad patrem: Easane quae secundum similitudinem uel imitati¬
onem discipuli ad magistrum aquib: dam dicta sunt: uel quod inmateria corpo¬
rali ea afiliofiant quae apatre insubstantiis sp̃italib: prius fuerint deformata.
conuenire quomodo possunt. cum in eugło filius dicatur nonsimilia facere.
sed eadem similiter facere : super est quidsit imago bonitatis eius inquirere:
inquo eadem utopinor intellegi conuenit: quae superius deimagine ea quae

Expanded text:
quæ facit Pater, hæc etiam Filius facit similiter.» Et iterum dicit, quoniam non potestquæ facit Pater, hæc etiam Filius facit similiter.» Et iterum dicit, quoniam non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem.» Quoniam ergo in nullo prorsus Filius a Patre virtute operum immutatur ac differt, nec aliud est opus Filii quam Patris, sed unus atque idem, ut ita dicam, etiam motus in omnibus est; idcirco speculum eum immaculatum nominavit, ut per hoc nulla omnino dissimilitudo Filii intelligatur ad Patrem. Ea sane quæ secundum similitudinem vel imitationem discipuli ad magistrum a quibusdam dicta sunt, et quod in materia corporali ea a Filio fiant, quæ a Patre in substantiis spiritualibus prius fuerint deformata, convenire quomodo possunt, cum in Evangelio Filius dicatur non similia facere, sed eadem similiter facere? XIII. Superest quid sit imago bonitatis ejus inquirere: in quo eadem, ut opinor, intelligi convenit quæ superius de imagine ea quæ
Abbreviated transcription (Latin):
tis splendor iit sapientia sua: quod siin tegro intellegatur manifeste de¬
clarat quia subsistentia filii ab ipsopatre descendit: sed non temporaliter
neq ab ullo alhioinitio nisiut diximus ab ipso dõ: Sed & speculum inmaculatũ
enẽptiae. idest in operationis dĩ esse sapientia nominatur: ergo inopera¬
tio uirtutisdĩ quaesit prius intellegenda est: quae est uigor quiꝰdam ut
itadexerimperquem inoperatur pater: uel cun creat uelcum prouid&
uel cum iudicat uelcum singula quacque intempore suo disponit atque
dispeniat : sicut ergo inspeculo omnib: motib: quib: isquispeculum intu&ur mou&:
uel agit : hisdẽ ipsis &iam eaimago quaeper speculum deformatur actibus & motib:
commou&ur uelagit innullo prorsus declinans. It a&iam sapientia de seuult intelle¬
gi cums peculum in maculatum paternae uirtutis in operationisque nominat᷑:

Expanded text:
tis splendor sit sapientia sua. Quod si integre intelligatur, manifeste detis splendor sit sapientia sua. Quod si integre intelligatur, manifeste declarat quia subsistentia Filii ab ipso Patre descendit, sed non temporaliter, neque ab ullo alio initio, nisi, ut diximus, ab ipso Deo. XII. Sed et speculum immaculatum ἐνεργείας, id est, inoperationis Dei esse Sapientia nominatur. Ergo inoperatio virtutis Dei quæ sit, prius intelligenda est, quæ est vigor quidam, ut ita dixerim, per quem inoperatur Pater, vel cum creat, vel cum providet, vel cum judicat, vel cum singula quæque in tempore suo disponit atque dispensat. Sicut ergo in speculo omnibus motibus quibus is qui speculum intuetur, movetur vel agit, iisdem ipsis etiam ea imago quæ per speculum deformatur, actibus et motibus commovetur vel agit, in nullo prorsus declinans; ita etiam Sapientia de se vult intelligi, cum speculum immaculatum paternæ virtutis inoperationisque nominatur:
Abbreviated transcription (Latin):
accidentem hab& iustitiam uelsapientiam & quod accidit &iam decidere
potest gloriaeius sincera ac limpidissima non potest: sapientia uero dĩ
qui est unigenitus filiuseius: quoniã in omnib: in conuestibilis est & in com¬
mut abilis: & substantiale in eo bonumest omne quodutiquẽ. ctari aut
conuestinumquam potest : idcirco pura eius acsincera gloria p̃dicatur:
iam in precedentibus exposuimus cumsolis similitudinem &radiorum eiꝰ
splendorem introdiiximus. & pro uirib: nostris ostendimus quomodohoc deber&
intellegi: Ad demus tamen &iam hoc unum: sempiternum uel a&ernum
propriae dicitur: quod neque initium ut ess& habuit. neque cessare umquã
potest essẽ quodest: hoc autem de signatur apudiohannem cumdicit: qm̃ ds̃
luxest: splendor autem luciseius sapientia sua est : Non solum secundum qđ
lux est. sed secundum quodsempiterna lux est Itaut a&ernus & a&ernita¬

Expanded text:
accidentem habet justitiam vel sapientiam, et quod accidit etiam discedere accidentem habet justitiam vel sapientiam, et quod accidit etiam discedere potest, gloria ejus sincera ac limpida dici non potest. Sapientia vero Dei, qui est unigenitus Filius, quoniam in omnibus inconvertibilis est et incommutabilis, et substantiale in eo omne bonum est, quod utique mutari ac converti nunquam potest, idcirco pura ejus ac sincera gloria ejus jam in præcedentibus exposuimus, cum solis similitudinem, et radiorum ejus splendorem introduximus, et pro viribus nostris ostendimus quomodo hoc deberet intelligi. Addemus tamen etiam hoc unum. Sempiternum vel æternum proprie dicitur quod neque initium ut esset habuit, neque cessare unquam potest esse quod est. Hoc autem designatur apud Joannem cum dicit quoniam Deus lux est. Splendor autem lucis ejus sapientia sua est, non solum secundum quod lux est, sed et secundum quod sempiterna lux est, ita ut æternus, et æternita
Abbreviated transcription (Latin):
quam aporro cam omnipotentiae uelgloriae: Ut autem manifestius intelle¬
gatur quae sit gloria omnipotentiae &iam haec ad dimus ds̃ pat̃ om̃ps est : eo
quod potentatum omnium ten& I est caeli et terrae solis & lunae & stella¬
rum &omnium quae in ipsissunt: horum autem potentatum gerit peruer
tentatum agit in omnib: & perquem subiecta sunt patri omnia: per sapientia
namque idest uerbo acratione non ui acnecessitate subiecta sunt: &ideo
ineoipso quo optin& omnia gloriasua est : & haec est omni potentiã purissima¬
ac limpi dissima gloria. cumratione & sapientia non ui ac necessitate cuncta
subiecta sunt : purissima uero ac limpi dissima gloria sapientiae satis conuemi¬
enter dictumest : Ad distinctionemeius gloriae quae non purae nec sincerȩ
gloria dicitur: Omnis uero natura quae conuertibilis est & commutabilis.
&iam siglorificatur in operibus iustitiae uel sapientiae. perhoc ipsum qđ

Expanded text:
tanquam aporrhoea omnipotentiæ, vel gloriæ. Ut autem manifestius intellitanquam aporrhoea omnipotentiæ, vel gloriæ. Ut autem manifestius intelligatur quæ sit gloria omnipotentiæ, etiam hoc addimus. Deus pater omnipotens est, eo quod potentatum omnium tenet, id est cœli et terræ, solis et lunæ et stellarum, omniumque quæ in ipsis sunt. Horum autentatum agit in omnibus, et per quem subjecta Patri sunt omnia. Per sapientiam namque, id est, verbo et ratione, non vi et necessitate subjecta sunt. Et ideo in eo ipso quod obtinet omnia, gloria sua est: et haec est omnipotentiae purissimaac limpidissima gloria, cum ratione ac sapientia, non vi aut necessitate, cuncta subenter dictum est ad distinctionem ejus gloriæ, quæ non pure nec sincere gloria dicitur. Omnis vero natura, quæ convertibilis est et commutabilis, etiamsi glorificatur in operibus justitiæ vel sapi
Abbreviated transcription (Latin):
& quierat: & quiuenturus est omnipotens: quienimuenturus est quisest alius nisi
xp̃s & sicut nemodeb& offendi cum dr̃sit pater: quod &iam saluator dĩest:
It a&cumomn potens dicitur pater: nullus deb& offendi: quod&iam filiusd
omñ prdicitur: hoc namque modo uerumerit illut quodipse dixit ad patrem:
quia omniameatua sunt & tuamea & glorificatussum in eis : si uero omnia
quaepa trissunt xp̃i sunt: interomnia uero quae est pater. est &iamommpotens.
sine dubio &iam unrgenitus filius essedeb& om̃pr: ut omnia quaeh ab& pater
&iam filius habeat: &glorificatus sum inquit in eis : In nomine enimihũ
omnegenu fl&t&ur caelestium et terrestrium & infernorum : & omnis lin¬
gua confitebitur qm̃ dñsihs ingloria est dĩpatris: Igitur a porro ea gloria edĩ
secundum hoc quo dom̃ps est : pura aclimpida ipsa sapientia est : glori ficatam

Expanded text:
, qui erat, et qui venturus est, Omnipotens . Qui enim venturus est, quis est alius nisi , qui erat, et qui venturus est, Omnipotens . Qui enim venturus est, quis est alius nisi Christus? Et sicut nemo debet offendi cum Deus sit Pater, quod etiam Salvator Deus est: ita et cum omnipotens dicitur, Pater, nullus debet offendi quod etiam Filius Dei omnipotens dicitur. Hoc namque modo verum erit illud quod ipse dicit ad Patrem, quia Omnia mea tua sunt, et tua mea, et glorificatus sum in eis . Si ergo omnia quae Patris sunt Christi sunt, inter omnia vero quae est Pater, est etiam omnipotens; sine dubio etiam unigenitus Dei Filius esse debet omnipotens, ut omnia quae habet Pater, etiam Filius habeat. Et glorificatus sum, inquit, in eis: in nomine enim Jesu omne genu flectetur, coelestium, terrestrium, et infernorum, et omnis lingua confitebisecundum hoc quod omnipotens est, pura ac limpida ipsa Sapientia est, glorificata
Abbreviated transcription (Latin):
parater uocatur quoniam dictaest aporro ea omnipotentis gloriae purissima
uesse sapientia quae est filius dĩ: Audiat quihaec itauult suspicari. quod mani
doc&: qui a omnia per ipsum facta sunt. & sineipso factum est nihil: & intellegat¬
ex hoc quia non potest antiquius esse in dõ oninipotentis appellatio. quam patris
perfilium&enim omni potens est pater: sed qm̃gloriam dixit esse omnipo
tentis cuius gloria apporro eaest sapientia: Hoc intellegidatur quod & iam
in omni potentiae gloria soci& atem habeat sapientia: perquamds̃ om̃ps dicitur: persapi¬
entiamenim qui estx p̃s tenet ds̃ omnium potentatum: non solum dominantis aue¬
toritate uerum &iam subiectorum spontaneo famulatu: Ut autem unam ean¬
demq omnipotentiam patris acfilii esse cognoscas: sicut unꝰ atq idem est cũ patre
ds̃ &dñs : Audi hoc modo iohannem in apocalrpsi dicentem: haec dicit dñs ds̃ qui est¬

Expanded text:
Pater vocatur, quoniam dicta est aporrhoea Omnipotentis gloriae purissima Pater vocatur, quoniam dicta est aporrhoea Omnipotentis gloriae purissima esse sapientia, qui est Filius Dei: audiat qui haec ita vult suspicari, quod manifdocet, quia Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihilex hoc, quia non potest antiquior esse in Deo omnipotentis appellatio quam Patris per Filium enim omniptentis, cujus gloriae aporrhoea est sapientia, hoc intelligi datur, quod etiam in omnipotentiae gloria societatem habeat sapientia, per quam Deus omnipotens dicitur. Per sapientiam quae est Christus, tenet Deus omnium potentatum, non solum dominantis auctoritate, verum etiam subjectorum spontaneo famulatu. Ut autem unam eamdemque omnipotentiam Patris ac Filii esse cognoscas, sicut unus atque idem est cum Patre Deus et Dominus; audi hoc modo Joannem in Apocalypsi dicentem, Haec dicit Dominus Deus, qui est
Abbreviated transcription (Latin):
& ex inferiorib: ad meliorauenisse siquidem meliusesse non dubitatur esse eũ
omni potentem: quam noñ esse : Et quomodo non uidetur absurdum ut cum non
haber & aliquid ex hnsds̃ quae eum habere dignumerat: post modum perprofectũ
quendam in hoc uenerit ut haber&: Quod sinum quam est quandonon om̃ni potens
fuerit : necessario subsistere oportet &iam ea perqua e omm potens dicitur: &
emperhabuerit in quib exercuerit potentatum: & quaefuerint ab ipso uel
rege uel principe moderata: De quib. plenius in locis propriis inquib: decreaturi
eius disputandum fuerit: disseremus: sed & nunc strictim lic& t̾amen ad mo¬
nere necessarium puto: Qm̃ quidem quaestio nobis desapientia agitatur. quem¬
ammodum a porro ea sit sapientia gloriae ommipotentis purissima. neui deatur
alicui anterior esse indõ omnipotentis appellatio natiuitate sapientiae perquã

Expanded text:
et ex inferioribus ad meliora venisse; siquidem melius esse non dubitatur, esse eum et ex inferioribus ad meliora venisse; siquidem melius esse non dubitatur, esse eum omnipotentem quam non esse. Et quomodo non videbitur absurdum, ut cum non haberet aliquid ex his Deus quæ eum habere dignum erat, postmodum per profectum quemdam in hoc venerit ut haberet? Quod si nunquam est quando non omnipotens fuerit, necessario subsistere oportet etiam ea per quæ omnipotens dicitur, et semper habuerit in quibus exercuerit potentatum, et quæ fuerint ab ipso vel rege vel principe moderata: de quibus plenius in locis propriis in quibus de creaturis ejus disputandum fuerit, disseremus. Sed et nunc strictim licet, tamen admonere necessarium puto, quoniam quidem quæstio nobis de Sapientia agitatur, quemadmodum aporrhoea sit Sapientia gloriæ Omnipotentis purissima, ne videatur alicui anterior esse in Deo omnipotentis app
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ uistus est : iam non solum uapor uistutis dĩ. sedustus ex uistute dicenda est:
Vide amus &iam de eo quoddictum est : qm̃ aporro ea est purissima gloriae
omnipotentis & prius quidem consideremus quid est glori a ommi po¬
tentis: tumdeinde &iam quidiit eius aporro ea sentiemus : Quẽ ad modũ
pater non potest esse quis sifiliussit: Neque dominus esse quis potest sine possessione uel
seruo : Ita ne omni potens quidem ds̃ dicipotest sin on sint in quos exerce at potentatũ:
&ideo ut omni potens ostendatur ds̃ omnia subsistere necesse est: namsiquis est qui.
dum factaessent quaefacta sunt: sine dubio hoc ostendit quod inillis uel spatiis
omni potens nonerat ds̃. & post modum omnipotens factus est : Ex quo habere coepit
in quosager& potentatum : &per hoc uidebitur profectum quendam accepisse

Expanded text:
Dei virtus est; jam non solum vapor virtutis Dei, sed virtus ex virtute dicenda est. X. Dei virtus est; jam non solum vapor virtutis Dei, sed virtus ex virtute dicenda est. X. Videamus etiam de eo quod dictum est, quoniam aporrhoea est purissima gloriæ Omnipotentis:» et prius quidem consideremus quid est gloria omnipotentis Dei, deinde etiam quid sit ejus aporrhoea sentiemus. Quemadmodum pater non potest esse quis si filius non sit, neque dominus quis esse potest sine possessione, sine servo: ita ne omnipotens quidem Deus dici potest, si non sint in quos exerceat potentatum et ideo ut omnipotens ostendatur Deus, omnia subsistere necesse est. Nam si quis est quidum facta essent quæ facta sunt; sine dubio hoc ostendet quod in illis sæculis vel spatiis omnipotens non erat Deus, et postmodum omnipotens factus est, ex quo habere cœpit in quos ageret potentatum: et per hoc videbitur profectum quemdam accepisse,
Abbreviated transcription (Latin):
trahens. non est autem quando non fuerit: sienim quis uoluerit dicere qͣsi
prius non ex titerit sed postea ad subsistentiam uenerit: Dicat causam quare
quieam subsis tere fecit pater antehoc non fecerit: Quodsi aliquodsemel initiũ
dederit quoinitium uapor iste ex diuirtute processerit : Iierum interroga¬
bimus: quare non & ante illut quod dixit in itium, &ita semper de anteriorib.
in quirentes. & uerbo interrogationis ascendentes: perueniemus inillum i¬
intellectum utqm̃ semper poteratds̃ & uolebat: numquam uel decuerit¬
uel causa aliqua ex fitere potuerit: ut non hoc quodbonum uolebat semꝑ
habuerit: ex quo ostenditur semꝑ fuisse uapore mistum instutis dĩ . nullũ o¬
habentem initium nisiipsum dm̃: nequedecebat aliut esse in itium nisi ipsũ
unde & est & nascitur dm̃: secundum apostolum uero dicentem: Quia xp̃r

Expanded text:
trahens. Non est autem quando non fuerit. Si enim quis dicere voluerit quasi trahens. Non est autem quando non fuerit. Si enim quis dicere voluerit quasi prius non exstiterit, sed postea ad subsistentiam venerit; dicat causam quare, qui eam subsistere fecit Pater, hoc ante non fecerit. Quod si aliquod initium semel dederit, quo initio vapor iste ex virtute Dei processerit; iterum interrogabimus, quare non et ante illud quod dixit initium. Et ita semper de anterioribus inquirentes, et verbo interrogationis ascendentes, perveniemus in illum intellectum, utvel causa aliqua existere potuerit, ut non hoc quod bonum volebat semper habuerit. Ex quo ostenditur semper fuisse vaporem istum virtutis Dei, nullum habentem initium nisi ipsum Deum. Neque decebat aliud esse initium nisi ipsum unde et est et nascitur, Deum. Secundum Apostolum vero dicentem, quia Christus
Abbreviated transcription (Latin):
quibusque cestaquaedam messe sapientiae dĩ de signat: uistutem namque dĩ
nominat &gloriam. & lucem aernam & inoperationem & bonitatem:
A it autem sapientiam uaporem esse nongloriae omnipotentis. ueq a& nae¬
lucis nec in operationis patris necbonitatis eius: Neque enim conueniens erat ali¬
cui horum ad scribi uaporem: sedcumomni proprietate ait uistutisdĩ uaporem
esse sapientiam: intellegenda est ergo uistus dĩ quaurg& qua omnia uisibilia
& inuisibilia uel instituit uel contin& uelgubernat. quia ad omnia sufficiens
est quorum prouidentiam gerit: quib uelut uni it aomnib: ad est: Huiusergo
totius uirtutis tantae &tam inmensae uapor. & ut ita dixerim uigor ipse in
propria subfistentia effectus : quamuis exipsauir tute uelut uoluntas exm̃te
procedat: tamen & ipsa uoluntasdĩ nihil ominus dĩ uirtus efficitur: Efficitur
ergo uirtus altera insua proprietate subsistens: ut ait sermo scripturae
uapor quidam primae &ingenitae uirtutisdĩ: hoc quidem quodest in de

Expanded text:
e sapientiae Dei designat. Virtutem namque Dei nominat, et gloriam, et lucem aeternam, et inoperationem, et bonitatem. Ait autem sapientiam vaporem esse non gloriae Omnipotentis, neque aelucis, nec inoperationis Patris, nec bonitatis ejus; neque enim conveniens erat alicui horum ascribi vaporem: sed cum omni proprietate ait virtutis Dei vaporem esse sapientiam. Intelligenda est ergo virtus Dei, qua viget; qua omnia visibilia et invisibilia vel instituit, vel continet, vel gubernat; quia ad omnia sufficiens est quorum providentiam gerit, quia velut unita omnibus adest. Hujus ergo totius virtutis tantae et tam immensae vapor, et, ut ita dixerim, vigor ipse in propria subsistentia effectus, quamvis ex ipsa virtute velut voluntas ex mente procedat; tamen et ipsa voluntas Dei nihilominus Dei virtus efficitur. Efficitur ergo virtus altera in sua proprietate subsistens, ut ait sermo Scripturae, vapor quidam primae et ingenitae virtutis Dei: hoc quidem quod est, inde
Abbreviated transcription (Latin):
dine ex in aniensse filius de aequalitate patris &uiam nobis cognitionis eiꝰ
ostendens. figura ex praessa substantiaeius efficitur : ut iqui in magnitudi¬
ne dĩtatis suae positam gloriam miraelucis non poteramus aspicere: Perhoc
quod nobis splendor efficitur intuendae lucis diuinae uiam persplen¬
doris capiamus aspectum: Conparatio sane destatuis quasi in reb mate¬
rialib posita adnihil aliud recipitur: quam ad hoc quod filiusdĩ breuissi¬
mae incestus humani corporis formae ex operum uiftutis que similitudine
patris in se in mensam ad in ui sibilem magnitudinem de signabat: per hoc qđ
dicebat ad discipulossuos: Quia qui me uidit uidit & patrem: &ego & pater
unumiumus : quib: & illud simile intellegendum est quodait : quia pater
quodinsapientia salomonis scriptum legimus: quiitaait desapientia: quia

Expanded text:
dine exinaniens se Filius Dei de aequalitate Patris, et viam nobis cognitionis ejus dine exinaniens se Filius Dei de aequalitate Patris, et viam nobis cognitionis ejus ostendens figura expressa substantiae ejus efficitur: ut qui in magnitudine claritatis suae positam gloriam merae lucis non poteramus aspicere, per hoc quod splendor nobis efficitur, intuendae divinae lucis viam, per splendoris capiamus aspectum. Comparatio sane de statuis quasi in rebus corporalibus posita, ad nihil aliud recipiatur quam ad hoc, quod Filius Dei brevissime insertus humani corporis formae, ex operum virtutisque similitudine, Dei Patris in se immensam atque invisibilem magnitudinem designabat, per hoc quod dicebat ad discipulos suos, quia, Qui vidit me, vidit et Patrem ; et, Ego, et Pater unum sumus . Quibus et illud simile intelligendum est quod ait, quia Pater iquod in Sapientia Salomonis scriptum legimus, qui ita ait de Sapientia, quia
Abbreviated transcription (Latin):
plenius adhuc intellegatur quomodo saluator figura est substantiae uelsub¬
sistentiae dĩ : ut amur &iam exemplo quod quamuis rem non plenae nec pro¬
priae signific& dequa agimus: tamen adhoc solum uideatur ad sumtum
quod exinaniensse filius quierat informadĩ. perre ipsam sin exinanitionẽ
stud& nobis dĩtatis plenitudinem demonstrare: uerbi causa si facta cs&
aliqua statua tellis quae magnitudine sui uniuersumorbem terrae tener&
& prosui inmensitate considerari anullo poss&: fier& autemalia statua mẽbroꝵ
habitu ac uultus lineamentis speciae ac materia peromnia similis. absque
magnitudinis inmensitate : Pro eo ut quillam inmensam considerare atque
intueri non possent. hanc uidentes illam se uidisse confiderent. Proeo qđ
omnia uel membrorum uultus liniamentis uelipsam speciem materiđm¬
que similitudinem prorsus indiscr&a seruar&: Taliquadam similitu¬

Expanded text:
plenius adhuc intelligatur quomodo Salvator figura est substantiæ vel subplenius adhuc intelligatur quomodo Salvator figura est substantiæ vel subsistentiæ Dei, utamur etiam exemplo quod, quamvis rem non plene nec proprie significet de qua agimus, tamen ad hoc solum videatur assumptum, quod exinaniens se Filius, qui erat in forma Dei, per ipsam sui exinanitionem studet nobis deitatis plenitudinem demonstrare. Verbi causa, si facta esset aliqua statua talis quæ magnitudine sui universum orbem terræ teneret, et pro sui immensitate considerari a nullo posset; fieret autem alia statua membrorum habitu ac vultus lineamentis, specie ac materia per omnimagnitudinis immensitate, pro eo ut qui illam immensam considerare atque intueri non possent, hanc videntes illam se vidisse considerent, pro eo quod omnia, id est membrorum vel vultus lineamenta, vel ipsam speciem materiamque similitudine prorsus indiscreta servaret; tali quadam similitu