comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Lorificatum ã patre filium
sccłm formã serui quã pater
suscitauit ã mortuis ꝙ ad suã
dext̾am collocauit. res ipsa in
ñ tantum dixit. pat̃ clarifica filium tuũ.
s addidit etiã. ut filius tuus clarificet te:
merito quęxit᷑ quomͦ patrẽ clarisicauerit
filius. cũ sempit̾na claritas patͥs nec dimi¬
nita fuerit in forma humana: nec augeri
potuerit in sua ꝑfectione diuina.S in se. ipsa
claritas patris nec minui nec augeri potest.
ñdum ã solis ortu usq ad oceasum lauda¬
bant pueri nom̃ dñi. hoc autẽ qi ꝑ eu̾głm¬
xp̃i factum.ẽ. ut ꝑ filium pat̾ innotesc̾e̾t
gentib: ꝓfecto patrem clarificauit & fi¬
lius. Si autẽ tantummͦ mortuus fuisset.
filius nec resurrexisset: ꝓculdubio nec ã
patre clarificatus eẽt nec patrẽ clarificas¬
set. Nunc autẽ resurrectione clarificatus a
patre: resurrectionis suȩ p̃dicatione clarifi-¬
cat patrem. Hoc qͥppe aꝑit orclo ipse u̾borũ.

Expanded text:
catum a Patre Filium secundum formam servi, quam Pater suscitavit a mortuis et ad suam dexteram collocavit, res ipsa induoniam non tantum dixit: Pater, clarifica Filium tuum, sed addidit etiam ut Filius tuus clarificet te, merito quaeritur quomodo Patrem glorificaverit Filius, cum sempiterna claritas Patris nec diminuta fuerit in forma humana, nec augeri potuerit in sua perfectione divina. Sed in seipsa claritndum enim a solis ortu usque ad occasum laudabant pueri nomen Domini. Hoc autem qui factum est, ut per Filium Pater innotesceret gentibus; profecto Patrem clarificavit et Filius. Si autem tantummodo mortuus fuisset Filius, nec resurrexisset, procul dubio nec a Patre clarificatus esset, nec Patrem clarificasset: nunc autem resurrectione clarificatus a Patre, resurrectionis suae praedicatione clarificat Patrem. Hoc quippe aperit ordo ipse verborum:
Abbreviated transcription (Latin):
batur facilitate narrauit. Hic ille ꝑcun-¬
ctatus est: utrũnam id qđ narrauerat
in somnis uidisset an uigilans. Respon¬
dit. In somnis. At ille homini : bene in¬
quit recolis. Uerũ est: in somnis illa ui¬
disti: sed etiã nunc in somnis te uidere
scias. Hoccũ audisset iste. ita esse credidit:
atq id responsione firmauit. Tunc qui
hominẽ ducebat adiecit & ait. Ubi ẽ. mͦ cor¬
pus tuũ: Ille respondit. In cubiculo ẽ:¬
in lecto meo.Seisne inquit ille in eodẽ
corpusculo nunc eẽ. illigatos &e clausos
& ociosos oculos tuos: nichilq illis oculis
te uidere: Respondit.Scio.Tunc ille.
hoc istȩ ñ inueniens quid respondet ob¬
ticuit. Cui hesitanti : ille quod his int̃
rogationib docere molieba tͣ aꝑuit. Et
continuo ait. S ieut inquit oculi carnis
tuȩ utiq in dormiente atq in lectulo ia¬
tueris uisione: ita cũ defunctus fueris
nichil agentib oculis carnis tuȩ. uita

Expanded text:
batur facilitate, narrauit. hic ille percobatur facilitate, narrauit. hic ille percontatus est, utrumnam id. quod narrauerat, in somnis uidisset an uigilans; respondit: In somnis. at ille: \'Bene, inquit, \'recolis; uerum est, in somnis illa uidisti; sed etiam nunc in somnis te uidere scies\'. hoc cum audisset iste, ita esse credidit atque id responsione firmauit. tunc, qui hominem docebat, adiecit et ait: <Ubi est modo corpus tuum? ille respondit: \'In cubiculo meo. \'scisne\', inquit ille, \'in eodem corpusculo nunc esse inligatos et clausos et otiosos oculos tuos nihilque illis oculis te uidere?\' respondit: \'Scio\'. tunc ille: hoc iste non inueniens, quid responderet, obticuit. cui hrrogationibus docere moliebatur aperuit continuo. Sicut, inquit, isti oculi carnis tuae utique in dormiente atque in lectulo jauteris visione, ita cum defunctus fueris, nihil agentibus oculis carnis tuae, vita
Abbreviated transcription (Latin):
Ui mortui sunt corpore. dm̃
occisoꝵ ñ solum laudare dm̃ s etiã inter¬
pellare. dicũnt᷑. In eugłio quoq dñs. ñ¬
nadiũ medicũ sibi notissimũ atq caris.¬
simũ refert apud cartaginẽ fuisse: quẽ
erga pauꝑũ curã impigra miscdia facil¬
limoq animo benignissimũ fuisse testat᷑
Qui tam̃ gennadiuis dubitabat: utrum
desereret: apparuit illi in somnis conspi¬
cuus uiuenis & dignus. eiq dixit. Sequere
me. Qui dũ sequeret᷑: uenit ad quandã ei¬
uitatẽ. ubi audire cepit a dextera parte
sonos suauissimȩ cantilenȩ. ultra solitam
notãq suauitatẽ. Tunc illo intento quio
se retulerit non satis memini. Euigilaũ
& sõniũ fuit: tantũq de illo quantũ de
somnio cogitauit. Alia uͦ nocte ecce idem
iuuenis eidẽ rursus apparuit: atq ab
illo utrũ cognosceret᷑ int̾rogauit. Respõ¬
dit. quod eum bene cognosceret. Tũ ille
quȩ siut. ubi se nosset. Nec memoriȩ defu
duce uenerat qua recentissimũ recorda-¬

Expanded text:
um mortui sint corpore, Deum occisorum non solum laudare Deum, sed etiam interpellare dicuntur . In Evangelio quoque evidnadium medicum sibi notissimum atque clarissimum refert apud Carthaginem fuisse, quem erga pauperum curam impigra misericordia facillimoque animo benignissimum fuisse testatur: qui tamen Gennadius dubitabat utrum eso modo desereret, apparuit illi in somnis conspicuus juvenis et dignus, eique dixit: Sequere me. Qui dum sequeretur, venit ad quamdam civitatem, ubi audire coepit a dextra parte sonos suavissimae cantilenae ultra solitam notamque suavitatem. Tunc illo intento quidnse retulerit, non satis memini. Evigilavit, et somnium fugit, tantumque de illo quam de somnio cogitavit. Alia vero nocte, ecce idem ipse juvenis eidem rursus apparuit, atque ab illo utrum cognosceretur interrogavit. Respondit, quod eum bene pleneque cognosceret. Tunc ille quaesivit ubi se nosset. Nec memoriduce uenerat, qua recentissimos recorda
Abbreviated transcription (Latin):
uia & patria. Scd̾m hoĩem uua: scd̾m d̾m
patria. Si fidelit̾ curris: ꝑ ipsum uadis
& ad ipsum ꝑuenies. ut enĩ tibi eẽt uia. as¬
sumpsit qd̾ non erat. ñ amisit qd̾ erat .ius¬
us gͦ miscd̾iam dep̃cemur: ut nob fidem
rectam & intellectum sibi placitum ad
exercenda oꝑa bona concecdat

Expanded text:
via et patria; secundum hominem via, secundum Deum via et patria; secundum hominem via, secundum Deum patria. Si fideliter curris, per ipsum vadis, et ad ipsum pervenies. Etenim tibi aeterna via assumpsit quod non erat, non amisit quod erat. Ipsius ergo misericordiam deprecemur; ut nobis fidem rectam et intellectum sibi placitum ad exercenda opera bona concedat
Abbreviated transcription (Latin):
d̾m uidebunt. Prius enĩ cogita dȩ cordemũ.¬
dando: quicqͥd ibi uides qd̾ d̾o displicet tol
le. Uenire ad te uult d̾s: audi eum dicentẽ.
Ego & pat̾ ueniemus: q mansionẽ apud e¬
um faciemus. Ecce quid ꝓmittit d̾s. Si ego
qualiscũq fragilis honio uenturũ me ad
domum tuã ꝓmitterem: sine dubio mun-¬
dares eam. suꝑflua ꝓiceres. quȩ erant ne .uiii.¬
cessaria p̃ꝑares. Deus ad cor tuũ ult ue
nire. ꝙ piger es ei domũ mundare: Omĩa
uicia iniica sunt d̾o. Ꝙ id̾o ipso auocili¬
ante ꝑice illa: si uis exciꝑe d̾m. Nonenĩ
amat᷑ d̾s habitare cum auaricia inmunda.
sordida. & insaciabili: cui infideles homi¬
nes seruire uolunt. & d̾m uidere cũpiunt.
& tugͦ munda cor tuũ: potes io agere. id
opari ut xp̃c mundet ubi habitet. Roga¬
& supplica: humiliare audi scͥpturam di¬
centem. d̾s suꝑbo resistit. Esto humilis. ut
in te requiescat d̾s. Idem ipse ap̃e:tibi. ẽ.

Expanded text:
Deum videbunt . Prius ergo cogita de corde munDeum videbunt . Prius ergo cogita de corde mundando: quidquid ibi vides quod displicet Deo, tolle. Venire ad te vult Deus: audi ipsum dicentem, Ego et Pater veniemus, et mansionem apud eum faciemus . Ecce quid promittit Deus. Si ego qualiscumque fragilis homo, venturum me ad domum tuam promitterem, sine dubio mundares eam, superflua projiceres, quae erant necessaria praeparares: Deus ad cor tuum venire vult, et piger es ei domum mundare? Omnia vitia inimica sunt Deo; et ideo ipso auxiliante projice illa, si vis excipere Deum. Non enim amat Deus habitare cum avaritia immunda, sordida et insatiabili, cui infideles homines servire volunt, et Deum videre cupiunt. Et tu ergo munda cor tuum. Si potes, id age, id operare, ut Christus mundet ubi maneat. Roga, supplica, humiliare: audi Scripturam dicentem, Deus superbis resistit . Esto humilis, ut in te requiescat Deus. Idem ipse Christus tibi est
Abbreviated transcription (Latin):
dni celebramus: ascendamus cum illo. &
sursum corda habeamus. Ascendentes autẽ
ñ extollamur: nec nr̃is quasi de ꝓpͥis me-¬
ritis p̃sumamus. Sursum enĩ corda habe de¬
bemus: s ad d̾m. Sursum enĩ cor nĩ ad d̾m:
suꝑbia uocat᷑. sursum autẽ ad dñm: refu¬
gium uocat᷑. Uidete fr̃s magnum miracu-¬
lum. Altus .ẽ. d̾s. erugis te ꝙ refugit ãte ĩ
hunulias te & descendit ad te. Quare hoce
Quia excelsus. ẽ. & humilia respicit: ꝙ. al
ta longe cognoscit. Humilia de porimo re¬
spicit ut attollat: alta. id.ẽ. suꝑba delon luii¬
ge cognoscit ut depͥmat. Resurrexit enĩ
xp̃o : ut spem nob̾ daret qr resurget homo
qui moritur. Moriendo desꝑaremus: ꝙ ui¬
tam urãm morte finitam putaremus. Se.¬
curos nos fecit. Solliciti enĩ eramus de ip¬
sa anuna: & ille nob̾ resurgendo de carnis
resurrectione fiduciã dedit. Crede gͦ ut mũ¬
deris. Prius te oportet crełe: ut postea mere
audi ipsum. Beati mundo corde : qm̃ iꝑsi ⁊ͥ

Expanded text:
lebramus, ascendamus cum illo, et sursum corda habeamus. Ascendentes autem non extollamur, nec de nostris quasi de propriis meritis praesumamus. Sursum autem corda habere debemus ad Dominum. Sursum enim cor non ad Dominum, superbia vocatur: sursum autem cor ad Dominum, refugium vocatur. Videte, fratres, magnum miraculum. Altus est Deus: erigis te, et fugit a te; humilias te, et descendit ad te. Quare hoc? Quia excelsus, et humilia respicit, et alta de longe cognoscit . Humilia de proximo respicit, ut attollat; alta, id est superba, de longe cognoscit, ut deprimat. Resurrexit enim Christus, ut spem nobis daret, quia surgit homo qui moritur: ne moriendo desperaremus, et vitam nostram in morte finitam putaremus, securos nos fecit. Solliciti enim eramus de ipsa anima; et ille nobis resurgendo de carnis resurrectione fiduciam dedit. 3. Fide cor muderis. Prius te oportet credere: ut postea per Audi ipsum, Beati mundo corde, quoniam ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
dit in celum nͥ qui descẽdit de cȩlo: filius ho¬
minis qui. ẽ. incelo. S hoc dictum.ẽ. ꝓpt̃ uni¬
eius. Cum ascendit incȩlum: nos ab illo non
seꝑamur quiade celo descendit. Non nob in¬
uidet celitr s quodãmͦ cĩamat Aea membra
estot. si ascend̾e uultis incelum. In hoc ipsi
gͦ interim roboremur : in hoc uotis omibꝰ estu¬
eniis. Hoc meditemur in t̾ris: qd̾ computam᷑
in cęlis. Tunc exuem᷑ carne mortalitatis: nune
exuamus animi uȩtustatẽ. Facile corpus leua¬
bitur in alta cȩloeum: siñ p̃mat sp̃m sarcina

Expanded text:
elo, Filius hominis qui est in coelo . Sed hoc dictum est propter uniejus. Cum ascendit in coelum, nos ab illo non separamur. Qui de coelo descendit, non nobis invidet coelum: sed quodam modo clamat, Membra mea estote, si ascendere vultis in coelum. In hoc ergo ipsi interim roboremur, in hoc votis omnibus aestuemus. Hoc meditemur in terris, quod computamur in coelis. Tunc exuturi carnem mortalitatis, nunc exuamus animi vetustatem. Facile corpus levabitur in alta coelorum, si non premat spiritum sarcina
Abbreviated transcription (Latin):
dere: debemus uicia ut peccata dexonere.
dant es quiisi qui bydã compeclib nos preuint¬
cuar: cepeccator nos ritil ligare contendũt.
es id̾o cumdi adiutorio scct̃m qt̾ ait ps̃alii¬
les disrumpanuis uncula eoꝵ ut securi
possimus elicere. disriisti uiucła mea. tͥ sa¬

Expanded text:
ia vel peccata deponere: haec enim, quasi quibusdam compedibus nos premunt, et peccatorum nos retibus ligare contendunt. Et ideo cum Dei adjutorio, secundum quod ait Psalmista: Disrumpamus vincula eorum , ut securi possimus dicere Domino: Disrupisti vincula mea: tibi sa
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uirtute. Apłs quippe ait petrus. Uigilari
oportet adu̾sus temptationes: qi adu̾sarius
inquit ur̃ diabolus circuit quęrens quẽ de¬
uoret:. liuis ñ incurreret in dentes istuis leonͤ.
nͥ uicisset leo de tribu uida: Contra leonem
leo: cont᷑ lupum agnus. Exultauit diabolꝰ
abolus uictus. ẽ. Tamquã in muscipula es¬
cam accepit. Gaudebat ad mortem: quasi p̃¬
positus mortis. A quo gaudebat: inde illi ten¬
sa.ẽ. muscipula. Muscipula diaboli crux
diũ: esca qua capetur mors dñi. ꝙ ecce surre
dit in ligno. ubi. ẽ. insultatio uideorũ: ubi
est typhus & suꝑbia caput ante crucẽ agitan¬
tium & dicentium. si filius d̾i. ẽ. descendat
de cruce: Ecce plus fecit: quã illi insultan¬
do exigelurt. Plis enĩ. ẽ. de sepulchro sur-¬
gere: quã de ligno descende. lam uͦ quanta¬
gła est qd̾ ascendit in celum. qd̾ sedit ad de¬
xteram patris: S hoc oculis ñ uidemus:

Expanded text:
non virtute. Apostolus quippe Petrus ait: Vigilare vos non virtute. Apostolus quippe Petrus ait: Vigilare vos oportet adversus tentationes, quia adversariusicut leo rugiens circuit, quaerens quem devoret . Quis non incurreret in dentes leonis hujus, nisi vicisset Leo de tribu Juda? Contra leonem leo, contra lupum agnus. Exsultavit diabolus diabolus victus: tanquam in muscipula escam accepit. Gaudebat ad mortem, quasi praepositus mortis. Ad quod gaudebat, inde illi tensum est. Muscipula diaboli, crux Domini: esca qua caperetur, mors Domini. Et ecce surrexae pependit in ligno? Ubi est insultatio Judaeorum? Ubi est typhus et superbia caput ante crucem agitantium et dicentium, Si filius Dei est, descendat de cruce ? Et plus fecit, quam illi insultando exigebant. Plus enim est de sepulcro resurgere, quam de ligno descendere. 2. Agloria est quod ascendit in coelum, quod sedet ad dexteram Patris? Sed hoc oculis non videmus,
Abbreviated transcription (Latin):
surgendo & ascendendo completa
est. Resurrectionẽ ipsius paschȩ
die dñico celebrauimiis: ascensionem
hodie celebramus. Festus enĩ nobis dies utq̃ ẽ
ldeo enĩ resurrerit ut nob exemplum resurre.¬
ctionis ostenderet: & id̾o ascendit ut nos desu
dum pͥmum uenit occultus. s sicut dictum. c̃
manifestus. Occultũ enĩ oportebat euu i ueni¬
re ut iudicaretur: manifestus autẽ ueniet ut
iudicet. Si enĩ pͥus manifestus ueniret. iudica¬
re manifestum qͥs auderet: qͣndoqͥdẽ dicit
apłs paulus. si enĩ cognouissent. numꝗͣ dñm¬
głe crucifixissent: S si ille ñ occid̾etur. moes¬
ñ moreretur: Tropheo suo diabolus uictus ẽ.
mum hoĩem occidit: occidendo nouissimũ pͥm
lipsis legeretur. Uicit leo de tribu iuida. Ipse
leo dictus.ẽ: ipse agnus occisus. ẽ. Leo ꝓpter
fortitudinẽ: agnus ꝓpt̾ inuocentiam. Leo qr
inuictuts: agnus qr mansuetus. & iste agnus
deuoret. Dictus.c̃. enĩ diabolus leo: feritate

Expanded text:
surgendo et ascendendo completa est. Resurrectionem ipsius Paschae Dominico celebravimus: ascensionem hodie celebramus. Festus nobis dies uterque. Ideo enim resurrexit, ut nobis exemplum resurrectionis ostenderet: et ideo ascendit, ut nos desuper dum primitus venit occultus, sed sicut dictum est, manifestus. Occultum enim oportebat eum venire, ut judicaretur: manifestus autem veniet, ut judicet. Si enim prius manifestus venisset, judicare manifestum quis auderet? Quando quidem dicit apostolus Paulus, Si enim cognovissent, nune crucifixissent . Sed si ille non occidern moreretur. Tropaeo suo diabolus victus est.imum hominem, occidit: occidendo novissimum, primum lypsis legeretur, Vicit Leo de tribu Juda . Ipse leo dictus est, qui agnus occisus est: leo propter fortitudinem, agnus propter innocentiam: leo quia invictus, agnus quia mansuetus. Et ipse Agnus ns quem devoret. Dictus est enim diabolus leo, feritate,
Abbreviated transcription (Latin):
lis: & qđ cumq soluerent suꝑ terrã solutũ
esse in cęlis ꝓmisit. Et iterũ: cũ uenisset
ad udicandũ scłm. eos suꝑ sedes duodecĩ
esse sessuros & secũ iudicaturos orbẽ terrȩ
p̃dixerat. Talib ut credimus patronis: hec
dies subiecta declaratiu. De martyril¬

Expanded text:
 solutum esse in coelis promisit. Et iterum, cum venisset ad judicandum saeculum, eos super sedes duodecim esse sessuros, et secum judicaturos orbem terrae praedixerat. Talibus, ut credimus, patronis haec dies subjecta declaratur. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
unc uͦ reũtam᷑ ad eos: quos Uͣ¬
unda baptismatis & effusio sangͥ¬
nis xp̃i ab errore patermi delicti. ab sqͣ
quoꝵ oculi beati qui xp̃m in carne ue¬
nientẽ uidere meruerunt. Huiꝰ tam p̃¬
clarȩ uisionis iobes baptista qui eodem
angło quo xp̃c denuniciante conceptus
ẽ. in exordio p̃dicationis atq baptisma¬
tis primatũ tenebat. Qui iħm peccata
mundi tollentẽ uidendo agnouit ac di¬
gito demonstrauit: cui int̾ natos muli¬
Qui merito p̃cursor dñi. p̃co iudicis.
ꝓpha altissimi nuncupatur: qi nondũ
editus xp̃m mundo uenturũ ꝓpħauit. et
ad redẽptionẽ animarũ ad inferos descen¬
rus: quos a primis miraculoꝵ uirtutib
ad componendũ nouȩ fidei fundam̃tũ eri¬
gendũ q ad huc tenere statũ ȩccłiȩ proui¬

Expanded text:
unc vero revertamur ad eos quos unda baptismatis, et effusio sanguinis Christi, ab errore paterni delicti, a squalquorum oculi beati, qui Christum in carne venientem videre meruerunt. Hujus tam praeclarae visionis Joannes Baptista, qui eodem angelo, quo Christus denuntiante conceptus est, in exordio praedicationis atque baptismatis primatum tenebat, qui Jesum peccata mundi tollentem, videndo agnovit, ac digito demonstravit, quo inter natos muliQui merito praecursor Domini, praeco judicis, propheta Altissimi, nuncupatur; qui nondum editus, Christum mundo venturum prophetavit, et ad redemptionem animarum ad inferos descenrus, quos a primis miraculorum virtutibus, ad componendum novae fidei fundamentum, erigendumque adhuc tenerae statum Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
eor ꝑcedent uerba. Qui uerȩ uiti id est
xp̃o camquã palmites adherentes. quorũ
fructus in sempit̃nũ ꝑmanens ñ marces¬
cit: quib ipse dñs locutus est dicens. uos
estis lux mundi. Non potest ciuitas abf.¬
condi supra montẽ posua: neq accendũt

Expanded text:
procederent. Qui verae viti, id est, Christo tanquam palmites adhaerentes, quorum fructus in sempiternum permanens non marcescit: quibus ipse Dominus locutus est dicens: Vos estis lux mundi. Non potest civitas abscondi supra montem p
Abbreviated transcription (Latin):
eeundns uber liystorie machãbeoꝵ licet breuior sit prior eiꝰdem oꝑis libes in hystoa
marratione antiquiora tñ quodam replicat temꝑa. exxepto ꝙ ille alexa non iiegn
macedorus. in pͥ ncipio sui breuem facit cõmemorationen. sam ⁊ selenti te megm¬
mento uichauoris. in uideos cõ memorat iste bñficia. ꝙ̃ hystoria antiquitatũ iosaiil ecui¬
nicon eusebu testantur iudeos re publica sua dignos efficere ⁊ equum eis honretm cũ du
bitatorib macedonibus ⁊ gretis depritasse. Siłr ⁊ antiochus magnais testantib sup̃ n NS¬
ratis auctoritatib. eos crebris epłit laudat ⁊ multiplicib muuerib donat. Habet quooie
liber diu̾sam pͥore narrationem s tñ hystorie ñ destruit ueritatem. qui licet multa prso¬
ab hiis uidetur qui morati sunt i t̾ra iuda. ad cos qui in ext̾is fũnt regionib uñ dẽ
ira inespit.

Expanded text:
eorum Historiae, licet brevior sit priori ejusdem operis libro in historica narratione, antiquiora tamen quadantenus replicat tempora, excepto quod ille Alexandri Magni Macedonis in principio sui brevem facit commemorationem. Nam et Seleuci regis, cognomento Nicanoris, in Judaeos commemorat iste beneficia, quem Historia Antiquitatum Josephi et chronica Eusebii testantur Judaeos in republica sua digne efficere effecisseMacedonibus et Graecis deputasse; similiter et Antiochus Magnus, testantibus supra memoratis auctoritatibus, eos crebris epistolis laudat, et multiplicibus muneribus donat. Habet quodammodo idem liber diversam a priori narrationem, sed tamen historiae non destruit veritatem: quia licet multa prioptis enim ab his videtur qui morati sunt in terra Juda, ad eos qui in exteris fugerunt regionibus. Unde idem ita incipit.
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃s est illd̾ quo romana eccł̃a cõstituit libros machabeoꝵ le¬
gi in eccła. eoꝵdem libroꝵ expositionem. qͣm añ annos ali¬
quot regantibꝰ amicis sensu hystories sumil ⁊ allegorico dic¬
taueram. excellentie ur̃e defero. ut si alies̃n sensum misticũ
ĩes uos dignoscere delectet habeatis in ꝓmptu quo illum

Expanded text:
tempus est illud quo Romana Ecclesia constituit libros Machabaeorum letempus est illud quo Romana Ecclesia constituit libros Machabaeorum legi in Ecclesia, eorumdem librorum expositionem, quam ante annos aliquot, rogantibus amicis, sensu historico simul et allegorico dictaveram, Excellentiae Vestrae defero; ut si aliquando sensum mysticum meis vos dignoscere delectet, habeatis in promptu quo illum
Abbreviated transcription (Latin):
omino excellentissimo. ⁊ in cultu xp̃iane
religionis strenuissimo. lodowico regi rabba
tuam optat saluĩt. Cũ sim promptus aĩo ad patendum ato
seriuendũ ur̃e uoluntati. cotidie cogito quid honorificentie
uĩe gratum exhibeam. ut mei memoria sedulo apd̃ uos ma¬
neat⁊ deuotio mentis mee erga obsequium ur̃m appartat.
Uñ grandis michi q̃onis angustia ĩ aĩo uersat᷑ cogitandi qͥ
potissimũ reuerentie ur̃e offeram. qñ alii iuxta id qd̾̃ sibi con¬
decet. ⁊ opulentia reꝵ uires illis ministrat. multiplicia mune¬
ra uob̾ deferunt. Ego aũ ita ꝑ me hocñ efficere posse sentio. Set
tñ uacuus a munere penitus ñ ero. qi iuxta pauꝑtat̃e uirium
meaix ⁊ ingenui tenuitate. ea que ĩ meditatc̃e sc̃ãrum scriptu¬
rax elaboraui. offerre decerno. Que liet ñ conligna pruden
tͣnsmisi uob̃ tractatum ĩ danielem ꝓpħam. q̃ ñ solũ ex dicti
maioꝵ qͥn ⁊̃ ex nr̃e paruitatis sensu confecerã. Nũc uͦ quia

Expanded text:
omino excellentissimo, et in cultu Christianae religionis strenuissimo, LUDOVICO regi, RABANtuam optat salutem Cum sim promptus animo ad parendum atque serviendum vestrae voluntati, quotidie cogito quid honorificentiae vestrae gratum exhibeam, ut mei memoria sedulo apud vos maneat, et devotio mentis meae erga obsequium vestrum appareat: unde grandis quaestionis mihi angustia in animo versatur, cogitanti quid potissimum reverentiae vestrae offeram, quando alii juxta id quod sibi condecet, et opulentia rerum vires illis ministrat, multiplicia munera vobis deferunt. Ego autem ita per me hoc non efficere posse sentio, sed tamen vacuus a munere penitus non ero, quia juxta paupertatem virium mearum et ingenui tenuitatem ea quae in meditatione sanctarum Scripturarum elaboravi, offerre decerno. Quae licet non sint condigna prudenttransmisi vobis tractatum in Danielem prophetam, quem non solum ex dictis majorum, quin et ex nostrae parvitatis sensu feceram. Nunc vero quia
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ trib impietatib. ⁊ suꝑ quatuor. ñ ꝯuertam
eum t̾cio pecc̃oꝵ indulgentiam deum dare posse da¬
sig̃cat. quem .iiii. eadem pecc̃a ad mittentib. nec pe¬
nitentiam. nec indulgentiam daturum nunciat.
Nam ꝑignis similitudinem. q̃m in predictas gen¬
tes ĩmittendum p̾dixit grauematq irreuo cabi¬
guens paucis uerb̾ explicari ñ potest. Quis enim dig¬
ne expͥmit tria. ⁊ iiii. scelera damasci. gare. tyri. uab¬
de⁊ isrł. hicloquitur ad uatcas pingues. que sũt
in montib samarie. ⁊ ruituram domũ maiorem.
minoremq testatur. Ipse ceruit fictorem locuste.
⁊ stantem dñm suꝑlitum murum. uelut adam¬

Expanded text:
'in tribus impietatibus et super quattuor non convertam eum', tertio peccatorum indulgentiam Deum dare posse significat; quem quarto eadem peccata committentibus nec poenitentiam nec indulgentiam daturum denunciat. Nam per ignis similitudinem, quem in praedictas gentes mittendum praedixit, gravem et irrevocabigens, paucis uerbis explicari non potest. quis enim digne exprimat tria et quattuor scelera Damasci, Gazae, Tyri, Iduet Israel? hic loquitur ad vaccas pingues, quae sunt in monte Samanae, ruituram domum majorem minoremque testatur. Ipse cernit fictorem locustae, et stantem Dominum super murum litum, vel adam
Abbreviated transcription (Latin):
regni sui semet ip̃m seleuco tradidit. ⁊
putare nc serim annoꝵ. aprimo anno
regni antigoni qui regnauit ĩ asia au-¬
nis .uii. añqũa seleucus in syria regna¬
re cepisset sponentes eosdim .uni. annos
regni seleuer. ⁊ eo modo compotũ annoꝵ¬

Expanded text:
regni sui semetipsum Seleuco tradidit, et putare nunc seriem annorum a primo anno regni Antigoni, qui regnavit in Asia annis septem antequam Seleucus in Syria regnare coepisset, praeponentes eosdem septem annos regno Seleuci, et eo modo computum anno
Abbreviated transcription (Latin):
post antiochum eupatorem asye ⁊ syrie
regnauit. qui ⁊ ip̃e cognõiatus socher. hoc
est saluator. In hunc eñi annoꝵ nũt qui
computatus ẽ. hoc est. centesimnus sexage¬
simus nomuis. decurrit. Nam antiochus
epiphanes. qui post centesimũ u̾cesimũ
septimũ annũ regni grecoꝵ: cepit regna¬
re. regnauit annis .xi. antiochus eupator
annis duob. ⁊ demetus socher. annis xii.
qui sunt anni a pͥncipio regni seleuci
nichanoris regis syrie. a quo regni g̾co¬
rum cõputantur cp̃ra usq ad finem de
sus indignisq regia dignitate a pompe¬
io trogo describitur. s tñ regnum tenu
asye regnauit antigonus anil xuiii.¬

Expanded text:
post Antiochum Eupatorem Asiae et Syriae regnavit, qui et ipse cognominatus Sother, hoc est salvator. In hunc enim annorum numerus hic computatus est, hoc est, centesimus sexagesimus nonus, decurrit. Nam Antiochus Epiphanes, qui post centesimum tricesimum septimum regni Graecorum coepit regnare, regnavit annis undecim. Antiochus Eupator annis duobus, et Demetrius Sother annis duodecim, qui sunt anni a principio regni Seleuci Nicanoris, regis Syriae, a quo regni Graecorum computantur tempora, usque ad finem Demsus, indignusque regia dignitate a Pompeio Trogo describitur, sed cum regnum tenuiAsiae regnavit Antigonus anni
Abbreviated transcription (Latin):
tor audit clamazem
aporta piscium. et
tritionem acollibus.
Indicit quo ululatũ
habitatorib pile.q¬

Expanded text:
tor, audit clamorem a porta piscium, et tritionem a collibus. Indicit quoque ululatum habitatoribus pil
Abbreviated transcription (Latin):
milla dełirant. s ꝙ. ꝓpħat liber ẽ uisionis naum intelligentis uniu̾sa queloquetur
pondus hostinm facientis suo iusionem de consũmatione itaq mundi scd̾m anago¬
qi pretereuntia ⁊ caduca ꝯtempnant. ⁊ p̃parent se ad iudicii diem. ubi ultor ad¬

Expanded text:
 sed quod prophetat, liber est visionis intelligentis universa quae loquitur, et pondus hostium facientis in suo populo visionem. De consummatione itaque mundi secunquasi praetereuntia et caduca contemnant, et praeparent se ad judicii diem, ubi ultor ad
Abbreviated transcription (Latin):
dum ꝓpħam ante aduentum regis assyrioꝵ. qui ppłmisrł captuuimut
suas regiones tnͣstulerat fuisse hebreoꝵ traditio confirmat. Si quid̃
in fine huius lectionis p̃dictiregis aduentum idem ꝓpħa annun¬
ciaremonstratur. S cum ħitatores niniue. iona int̾itumt cuuta¬
tis pdicante. ne diuna ira denunciatum int̾itum sustinerent
peoeoꝵ. ⁊ impietatis pñam egissent. accepta dei mĩa grauiori¬
b se criminib implicuerunt. qua de causa memoratus ꝓph̃a sp̃u sc̃o plenus. iu
x. irib ab assyriis ducte fũant in captiuitatem sub erechia rege uida. sub
quo ⁊ minc in consolatione ppłi tñsinigrati adu̾sus niniuem uisio cernitur. nec
erar parua consolatio tam hiis qui iamassyriis sermuebant. qͣm reliquis qui sub ete¬
chia rege de tribu uida. ⁊ beniamin ab eisdem hostib obsidebantur ut audirent assy

Expanded text:
am ante adventum regis Assyriorum, qui populum Israel captivum in suam regionem transtulerat, fuisse, Hebraeorum traditio confirmat. Siquidem in fine hujus lectionis praedicti regis adventum idem Propheta annunciare monstratur. Sed quum habitatores Ninivae, Jona interitum civitatis praedicante, ne divina ira denunciatum interitum sustinerent, peccatorum et impietatis poenitentiam egissent, accepta Dei misericordia gravioribus se criminibus implicuerunt. Qua de causa memoratus Propheta, Spiritu sancto pldecem tribus ab Assyriis deductae fuerant in captivitatem sub Ezechia, rege Juda, sub quo etiam nunc in consolationem populi transmigrati, adversum Niniven visio cernitur. Nec erat parva consolatio, tam his qui jam Assyriis serviebant, quam reliquis, qui sub Ezechia de tribu Juda et Benjamin ab iisdem hostibus obsidebantu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos gentiles post passionẽ & resurrectio.¬
nẽ suam in om̃ib gentib credituros: quia
sicut dicit apłs cecitas ex parte in isrł fac¬
ta est: donec plenitudo gentiũ intraret. s
occasione igit᷑ istoꝵ gentiliũ qui eũ ui¬
dere cupiebant annuntiat futurã pleni¬
tudinem gentiũ: & promittit iam iamq
ad esse horam glificationis suȩ. qua facta
incelis. gentes fuerant crediturȩ. Unde p̃¬
dictũ est. Exaltare suꝑ celos d̾s: & super

Expanded text:
sos  Ms., ipse gentiles post passionem et resurrectiosos  Ms., ipse gentiles post passionem et resurrectionem suam in omnibus gentibus credituros; quia, sicut dicit Apostolus: Caecitas ex parte Israel facta est, donec plenitudo gentium intraret . Ex occasione igitur istorum gentilium qui eum videre cupiebant, annuntiat futuram plenitudinem gentium, et promittit jam jamque adesse horam glorificationis suae, qua facta in coelis, gentes fuerant crediturae. Unde praedictum est: Exaltare super coelos Deus, et super
Abbreviated transcription (Latin):
sei gͦ dixerunt ad semet ipsos. Uidetis qr
nichil ꝓficimus : Ecce mundus totus post
eum abiit. Turba turbauit turbã. Quid
autẽ inuides cȩca turba: quia post eũ
uadit mundus.ꝑ quẽ factus ẽ. mundus:
Erant autẽ genͣles quidã exhis qui as-¬
cenderant ut ad orarent in die festo. Hi
gͦ accesserunt ad philippũ: qui erat a
bethsaida galileȩ: &e rogabant eum di-¬
centes. Dñe: uolumus iħm uidere. uenit
philippus. & dicit andreȩ. Andreas rursũ
&e philippus: dicunt ih̃u. Uideamꝰ quid
dñs ad ista respondit. Ecce uolunt eum
uidei occidere: gentiles uidere. S etiam
illi ex uideis erant: qui clamabant bene¬
dictus qui uenit in nomine dñi rex isrł.
Ecce illi ex circũcisione illi ex p̃putio:
uelut parietes de diuerso uenientes. &
in unam fidẽ. xp̃i pacis osculo concurrẽ¬
tes. Audiamus gͦuocem lapidis angula¬
ris. Iħe autem inquit respondit eis di¬
cens. uenit hora: ut clarificetur filius ho.¬
minis. Hic quisꝙͣ forsitan putet ideo sedi

Expanded text:
saei ergo dixerunt ad semetipsos: « Videtis quia nihil proficimus? Ecce mundus totus post eum abiit . » Turba turbavit turbam. Quid autem invides, caeca turba, quia post eum vadit mundus, per quem factus est mundus? « Erant autem gentiles quidam ex iis qui ascenderant ut adorarent in die festo. Hi ergo accesserunt ad Philint eum, dicentes: Domine, volumus Jesum videre. Venit Philippus, et dicit Andreae: Andreas rursum et Philippus dicunt Jesu. » Audiamus quid Dominus ad ista responderit. Ecce volunt eum Judaei occidere, Gentiles videre: sed etiam illi ex Judaeis erant qui clamabant, Benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel. Ecce illi ex circumcivelut parietes de diverso venientes, et in unam fidem Christi pacis osculo concurrentes. Audiamus ergo vocem lapidis angularis. Jesus autem, inquit, respondit eis dicens: Venit 583 hora, ut clarificetur Filius hominis. Hic quisquam forsitan putat ideo se di
Abbreviated transcription (Latin):
sit factũ: apud alios eugłistas plenissi¬
me legit᷑. Ad hibetur autẽ huic facto
ꝓpħicum testimoniũ: ut appareret qd̾
maligni principes uideoꝵ eum ñ intel¬
ligebant in quo implebant᷑ quȩ legebãt.
Inuenit gͦ iħe asellũ: oe sedit suꝑ eũ
sicut scriptũ est. Noli timere filia sy
on: ecce rex tuus uenit. sedens pͥullũ
asinȩ. In illo gͦ popło erat filia syon.
Ipsa ẽ. hierłm quȩ syon. In illo inquã
populo reprobo & cȩco erat tam̃ filia
rat ouib quȩ uocem pastoris audie.¬
bant: in illa erat multitudine quȩ
dñm uenientẽ tanta deuotione lau.¬
cdabat. tanto agmine deducebat. Ei
dictũ est. Noli timere : illũ agnosce.
qui a te laudat᷑. & noli trepidare cũ
patitur: quia ille sanguis fundit᷑. per
quẽ tuũ delictum deleat᷑ & uita redi.¬
matur: Sed pullũ asiunȩ inquo nemo
sederat. hoc enĩ apud alios eugłistas
inuenit᷑ popłm intelligunus gentiũ.

Expanded text:
sit factum, apud alios evangelistas plenissisit factum, apud alios evangelistas plenissime legitur. Adhibetur autem huic facto propheticum testimonium, ut appareret, quod maligni principes Judaeorum eum non intelligebant, in quo implebantur quae legebant. Invenit ergo Jesus asellum, et sedit super eum « Sicut scriptum est: Noli timere, fon: ecce rex tuus venit sedens super pullum asinae. In illo ergo populo erat filia Sion: ipsa est Jerusalem quae Sion. In illo, inquam, populo reprobo et caeco, erat tamen filia rat ovibus quae vocem pastoris audiebant; in illa erat multitudine quae Dominum venientem tanta devotione laudabat, tanto agmine deducebat. Ei dictum est, Noli timere: illum agnosce qui a te laudatur, et noli trepidare cum patitur; quia ille sanguis funditur, per quem tuum delictum deleatur, et vita reddatur. Sed pullum asinae in quo nemo sederat hoc enim apud alios evangelistas invenitur intelligimus populum Gentium,
Abbreviated transcription (Latin):
humiliauit semet ipsũ factus obedĩ¬
ens usq ad mortẽ: mortẽ autẽ crucis.
Non itaq amittit diuinitatẽ: qͣndo
nos docet humilitatẽ. In illa patri
ẽ. ȩqualis: in hac nobis similis.
Per qđ patri ẽ. ęqualis nos ut esse¬
mus creauit: ꝑ quod nob̃ ẽ. simił
ne ꝑiremus redemit. Has ei laudes
turba dicebat. Os anna benedictus
qui uenit in nomine dnĩ rex isrł̃.
Quã crucẽ mentis. inuidentia prin
regem suũ xp̃i tanta multitudo
clamabat. S quid fuit dño regeni
esse isrł. quid magnũ fuit regi
scłoꝵ. regem fieri hominũ: Nõ eiũ
uel ferro exercitũ armandũ. hostes¬
q uisibilit᷑ debellandos: s rex irł̃
qđ mentẽ regat. qđ in ȩxernũ con-¬
sulat. quod in regnũ cęloꝵ eredentes. spe.¬
rantes amantesq ꝑducat. Dĩ gͦ filius equa¬
motio: miserationis inditiũ est. ñ potes¬
tatis augm̃tũ. Qui enĩ appellatus ẽ. in
terra rex iudeoꝵ An celis ẽ. dñs angłoꝵ.¬

Expanded text:
humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Non itaque amittit divinitatem, quando nos docet humilitatem. In illa Patri est aequalis, in hac nobis similis. Per quod Patri est aequalis, nos ut essemus creavit. Per quod nobis est similis, ne periremus redemit. Has ei laudes turba dicebat: Hosanna, benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel. Quam vocem mentis invidentia princregem suum Christum tanta multitudo clamabat. Sed quid fuit Domino Regem esse Israel, qui magnum fuit Regi saeculorum, Regem fieri hominum? Non enim ibutum, vel ferro exercitum armandum, hostesque debellandos, sed Rex Israel, quod mentem regat, quod in aeternum consulat, quod in regnum coelorum credentes, sperantes, amantesque perducat. Dei ergo Filius aequamotio; miserationis indicium est, non potestatis augmentum. Qui enim appellatus est in terra rex Judaeorum, in coelis est Dominus Angeloru
Abbreviated transcription (Latin):
palmarũ: & processerunt obuiã ei.
&r clamabant. O sanna. benedictus
qui uenit in nomine dni. rex isrł.
Ranti palmarũ. laudes sunt signi¬
ficantes uictoriam. qua erat dominꝰ
morte moriendo suꝑaturꝰ: &e trofeo
umphaturꝰ. uox autẽ obsecrantis ẽ.
osanna: sicut ñnulli dicunt qui he.¬
bream linguã nouert̃. magis affec¬
tũ indicans. quã rem aliquã signi¬
ficans: sicut sunt in lingua latina.
quas int̾iectiones uocant. uelut cũ
nl significat: nisi mirantis affectũ.
luod ideo credendũ ẽ. ita ẽẽ. qr neq
recus neq latinꝰ hoc int̾pretari potuit:
icut nec illud qui dixerit frĩ suo ra.¬
ha. Nam ce hȩc interiectio esse ꝑhi-¬
betur: affectũ indignantis ostenders.
Senedictus aute qui uenit in nomi¬
ne dñi rex isrł sic potius accipiendũ
ẽ: ut in nomine dñi in nomine di
patris intelligit᷑. quãuis possit in¬
telligi etiã in nomine suo. quia ce

Expanded text:
nt obviam ei, et clamabant: Osanna, benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel. « Rami palmarum laudes sunt, significantes victoriam, qua erat Dominus mortem moriendo superaturus, et trophaeo umphaturus. Vox autem obsecrantis est, Hosanna, sicut nonnulli dicunt qui hebraeam linguam noverunt, magis affectum indicans, quam rem aliquam significans: sicut sunt in lingua latina quas interjectiones vocant, velut cum l significat, nisi mirantis affectum. Quod ideo credendum est ita esse, quia neque Graecus, neque Latinus hoc interpretari potuit: sicut illud, Qui dixerit fratri suo, Racha . Nam et haec interjectio esse perhibetur, affectum indignantis ostendens. 3. Benedictus autem qui venit in nomine Domini, rex Israel, sic potius accipiendum est, ut in nomine Domini, in nomine Dei Patris intelligatur: quamvis possit intelligi etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
agnouit. Hȩc ñ cognouert̃ discipli eiꝰ
primũ: s qͣndo glificatus est iħc. id ẽ.
quando uirtutẽ suȩ resurrectionis osten¬
dit. tunc recordati sunt quia hec erant
scripta de eo. & hȩc fecerunt ei. Id ẽ. ñ
alia fecerunt ei: quã illa quȩ erant
scripta de eo. Recolentes quippe scdm̃ scͥp
runt qd scdm̃ eloquia ꝓpħarũ inpullo
asinȩ sederit. Testimoniũ gͦ ꝑhibuit tur¬
ba quȩ erat cũ eo quando lazarũ uocaũ
de monum̃to: & suscitauit eũ amortu.

Expanded text:
t discipuli ejus primum: sed quando glorificatus est Jesus, id est, quando virtutem suae resurrectionis ostendit: tunc recordati sunt quia haec scripta erant de eo, et haec fecerunt ei, id est, non alia fecerunt ei, quam illa quae erant scripta de eo. Recolentes quippe secundum Scrunt quod secundum eloquia Prophetarum in pullo asinae sederit. 7. Testimonium ergo perhibebat turba quae erat cum eo quando Lazarum vocavit de monumento, et su
Abbreviated transcription (Latin):
ostea quã dñs quatridu¬
anũ mortuũ suscitauit.
stupentib uideis & alin
eoꝵ uidendo credentib
aliis in uidendo ꝑeun¬
tib propt̃ odorem bonũ qui ẽ. aliis
ad uitam aliis ad mortẽ: postea quã
discubuit in domo cũ recumbente la¬
zaro. qui fuerat mortuus suscitatꝰ. pol
ungentũ diffusũ suꝑ pedes eius. undi
domus odore completa est: postea qͣm
uanã seuiciam & stultissimũ & dem̃¬
tissimũ scelus iudei ȩtiam de occidẽ¬
do lazaro corde ꝑdito conceꝑunt: nũc¬
intendat caritas ur̃a ante dñi passio¬
nẽ quantus fructus apparuerit p̃di¬
cationis eius. & quantus grex ouiũ
ex his quȩ ꝑierant. domus isrł uocẽ
pastoris audierint. In crastinũ autẽ.¬

Expanded text:
osteaquam Dominus quatriduanum mortuum suscitavit, stupentibus Judaeis, et aliis eorum videndo credentibus, aliis invidendo pereuntibus, propter odorem bonum, qui est aliis ad vitam, aliis ad mortem ; posteaquam discubuit in domo cum recumbente Lazaro, qui fuerat mortuus suscitatus, post unguentum effusum super pedes ejus, unde domus odore completa est; posteaquam vanam saevitiam, et stultissimum et dementissimum scelus Judaei etiam de occidendo Lazaro corde perdito conceperunt; intendat Charitas vestra, ante Domini passionem quantus fructus apparuerit praedicationis ejus, et quantus grex ovium ex his quae perierant domus Israel, vocem pastoris audierit. 2. Sic e
Abbreviated transcription (Latin):
ment᷑. Calciam̃ta aut̃ in pedes. officiũ euan¬
gelirandi denuntiat: ut cursus m̃tis ad cȩ¬
lestia tendens. a terrenarũ cogitatione rerũ
inuiolatꝰ seruet᷑ &e mundus. priorsq mu-¬
nitus exẽplis suꝑ serpentes &e scorpiones se¬
curus incedat. Manꝰ gͥ & pedes. idẽ. opꝰ orna¬
tur & cursus: opus ut recte iuuamꝰ. cursꝰ
ut ad ȩt̾̃na gaudia ꝓꝑemꝰ. Nõ enĩ habemꝰ hͥ
manentẽ ciuitatẽ: sed futurã inqͥrimus

Expanded text:
mentur. Calceamenta autem in pedes officium evanmentur. Calceamenta autem in pedes officium evangelizandi denuntiant, ut cursus mentis ad coelestia tendens, a terrenarum contagio rerum inviolata servetur et munda, priorumque munitus exemplis, super serpentes et scorpiones securus incedat. Manus igitur et pedes, id est, opus ornatur et cursus. Opus ut recte vivamus; cursus, ut ad aeterna gaudia properemus. Non enim habemus hic manentem civitatem, sed fut
Abbreviated transcription (Latin):
de hereditate fecit cogitare parentis. Dixit
aut̃ pat̃ ad seruos suos. Cito ꝓferte stolã pͥmã
& induite illũ. Stola pͥma. ẽ. uestis ignocen-
tiȩ quã homo bene conditus accepit. sed ma-
le ꝑsuasus amisit. ꝗͣdo post culpã p̃uaricati¬
onis cognouit se esse nudũ: głaq in mortali-¬
tatis ꝑdita. pelliceũ hoc ẽ mortale sũpsit indu¬
mentũ. Serui qui eã ꝓferunt: reconciliati¬
onis p̃dicatores st̃. Proferunt enĩ stolã pͥmã:
quando mortales t̾renosq homines ita subli¬
mandos asseuerant. ut nõ solũ ciues angłor
sed & heredes dĩ &e coheredes xp̃i sint futuri.
Et clate anulũ in manu eiꝰ ce calciam̃ta in pe-¬
des. anulus. ẽ. uel sincere fidei signacłm qua
cuncta ꝓmissa incredentiũ cordib certa im¬
p̃ssione signant᷑. uel nuptiarũ pignꝰ illarũ.
quib eccłia sponsat᷑. Et̃ bene anulus in manu
dat᷑: ut ꝑ oꝑa fides clarescat. & ꝑfidẽ oꝑa fir¬

Expanded text:
de haereditate fecit cogitare parentis. Dixit de haereditate fecit cogitare parentis. Dixit autem pater ad servos suos: Cito proferte stolam primam, et induite illum. Stola prima est vestis innoctiae, quam homo bene conditus accepit, sed male persuasus amisit, quando post culpam praevaricationis cognovit se esse nudum, gloriaque immortalitatis perdita pelliceum, hoc est, mortale sumpsit indumentum. Servi qui eam proferunt, reconciliationis praedicatores sunt. Proferunt enim stolam primam, quando mortales terrenosque homines ita sublimandos asseverant, ut non solum cives angelorum, sed et haeredes Dei et cohaeredes sint Christi futuri. Et date annulum in manu ejus, et calceamenta in pedes. Annulus est vel sincerae fidei signaculum, qua cuncta promissa in credentium cordibus certa impressione signantur, vel nuptiarum pignus illarum, quibus Ecclesia sponsatur. Et bene annulus in manu datur, ut per opera fides clarescat, et per fidem opera fir
Abbreviated transcription (Latin):
delicet esse eũ qui adhuc metu gehennȩ siue
p̃sentiũ legũ a uiciis tẽꝑat. m̾ce nariũ qͥspe
atq desiderio regni cȩlors. filiũ qui affectu bo¬
ni ipsius atq amore uirtutũ. In quarũ uircu¬
tũ triũ cõsũmatione. beatus apłs om̃ẽm salu¬
tis sũmã concludens. nc̃ inqͥt manent fides.
spes. caritas. tria hȩc: maior aut̃ his ẽ caritas
fides nãq ẽ. quȩ futuri iudicii ac supplicioꝵᷤ
metu. uicioꝵ facit contagia declinare: spes
quȩ m̃tẽ nr̃am de p̃sentib auocans. uniu̾sas
corꝑis uoluptates cȩlestiũ p̃mior expectati¬
illis contͣriũ est toto facit odio de testari. Un¬
dire famis supplicia formidabat. uelut iã
seruus effectuis. etiã m̾cenarii statũ de mĩce¬
de iã cogitans cõcupiscit: ses eũ pat̃ occurrẽs
ñ cõtentus minora cõcedere. utroq gͣdu sine
dilatione transcurso. pͥstinȩ filioꝵ restituit
dignitati: nec iã de mercede conductoris sed

Expanded text:
sive praesentiae legum, a vitiis temperat; mercenarium qui spe atque desiderio regni coelorum; filium, affectu boni ipsius atque amore virtutum. In quarum virtutum trium consummatione beatus Apostolus omnem salutis summam concludens: Nunc, inquit, manet fides, spes, charitas, tria haec. Major autem his charitas . Fides namque est, quae futumetu uitiorum facit contagia declinari, spes quae mentem nostram de praesentibus auocans uniuersas corporis uoluptates caelestium praemiorum expectatiillis contrarium est, toto facit odio detestari. qudirae famis supplicia formidabat, velut jam servus effectus, etiam mercenarii statum de mercede jam cogitans, concupiscit. Sed eum pater occurrens, non contentus minora concedere, utroque gradu sine dilatione transcurso, pristinae filiorum restituit dignitati, nec jam de mercede conductoris, sed
Abbreviated transcription (Latin):
gua itinera remeantẽ apatre mereri osculũ
caritatis. Dixitq ei filiꝰ. Pat̃ peccaui incȩlum
& corãte: iã nõ sũ dignus uocari filiꝰ tuus:
Incipit iã peccata constititus in ȩccłia cõfiteri:
Nec dicit onũa quȩ dicturũ se ẽẽ ꝓmiserat:
ses usq ad illud. iã nõ sũ dignus uocari filius
tuus. Hoc enĩ uult fieri ꝑ grãm: qđ se indignũ
ẽẽ ꝑ merita fatet᷑. Nõ addit qđ in illa meditati¬
one dixerat: fac me sic̃ unũ de m̾cenariis cui.
Cũ enĩ panẽ nõ haberet uel m̾cenarius ee̾ cu-¬
piebat: qđ post osculũ patris. generosissime iã

Expanded text:
culum charitatis. « Dixitque ei filius: Pater, peccavi in coelum et coram te, jam non sum dignus vocari filius tuus. » Incipit jam peccata constitutus in Ecclesia confiteri, nec dicit omnia quae dicturum se esse promiserat, sed usque ad illud: « Non sum dignus vocari filius tuus. » Hoc enim vult fieri per gratiam, quod se indignum esse per merita fatetur. Non addidit, quod nulla meditatione dixerat: « Fac me sicut unum de mercenariis tuis. » Cum enim panem non haberet vel mercenarius esse cupiebat, quod post oscu
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ gͦ pelagianista: qui sua uirtute saluari
posse confidunt. contͣ aꝑtissimã ueritatis
sententiã quȩ ait. sine me nchil potestis fa-¬
cere: Et surgens uenit ad patrẽ suũ. Ueni¬
re ad patrẽ est in ȩccłia cõstitui ꝑ fidẽ: ubi
cõfessio. Cũ aut̃ adhuc longe esset. & anteꝗͣ
intelligeret dm̃. s tam̃ cũ iã pie quereret:
uidit illũ pat̾ ipsius. Impios enĩ &e suꝑbos cõ-¬
uenient̃ ñ uidere dicit᷑. tamꝗͣ ante ocłos nõ
habere. Ante oculos enĩ haberi ñ nͥ qui dili-¬
gunt᷑ dici solent. Et miscdia motus est: et
accurrens cecidit suꝑ collũ eius collũ eius.
Nõ enĩ pat̾ unigenitũ filiũ deseruit. in qͦ¬
usq ad nr̃aͣm longinquã etiã ꝑegrinationẽ
cucurrit atq descendit: quia as erat in
xp̃o mundũ reconcilians sibi. Et ipse dñs ait.
pat̾ in me manens ipse facit oꝑa. Iuid est aut̃
cadere suꝑ collũ nisi inclinare & humiliare¬

Expanded text:
sunt ergo Pelagianistae, quia sua se virtute salvari sunt ergo Pelagianistae, quia sua se virtute salvari posse confidunt, contra apertissimam veritatis sententiam quae ait: Sine me nihil potestis facere? Et surgens venit ad patrem suum. Venire ad patrem est in Ecclesia constitui per fidem, ubi suum. Cum autem adhuc longe esset: antequam intelligeret Deum, sed tamen cum jam pie quaereret, Vidit illum pater ipsius. Impios enim et superbos convenienter non videre dicitur, tanquam ante oculos non habere: ante oculos enim haberi, nonnisi qui diliguntur, dici solent. Et misericordia motus est: et accurrens cecidit super collum ejus. Non enim Pater unigenitum Filiuusque ad nostram longinquam etiam peregrinationem cucurrit atque descendit, quia « Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi . » Et ipse Dominus ait: « Pater in me manens, ipse facit opera . » Quid est autem cadere super collum ejus, nisi inclinare
Abbreviated transcription (Latin):
cã illi. Pat̃ peccaui incȩlũ &e corã te. Quã mise¬
ricordẽ piumq nouerat patrẽ: qui nec offen¬
sus a filio. patris dedignaret᷑ audire uocabu-¬
lũ. Surgã gͦ inquit quia me iacere cogno¬
ui: &e ibo quia longe recessi. ad patrẽ meũ.
quia sub principe porcors miserabili egesta¬
tate tabesco. Peccaui aut̃ incȩlũ corã spiritib
angłicis scĩsq animabus in quib sedes est
ipsiꝰ dĩ: corã te uero in ipso conscientiȩ ui-¬
terioris conclaui qua dĩ soliꝰ oculi penetrare
ualebant significat. Et iã nõ sũ dignꝰ uocari
filiꝰ tuus: fac me sicut unũ de merce nari¬
is tuis. ad filii quidẽ affectũ qui om̃ĩa q̃.f
patris st̃ sua ẽe̾ nõ ambigit. aspirare neqͣꝗͣ
p̃sumit: sed merce narii statũ iã ꝓ m̃cede
seruitutͣis desid̾at. Uerũ ne hunc quidẽ nisi
pat̾na dignatione se mereri posse testat᷑. Ubi

Expanded text:
cam illi: Pater, peccavi in coelum et coram te. Quam misecam illi: Pater, peccavi in coelum et coram te. Quam misericordem piumque noverat patrem, qui nec offensus a filio patris dedignetur audire vocabulum. Surgam ergo, inquit, quia me jacere cognovi. Et ibo, quia longe recessi. Ad patrem meum, quia sub principe porcorum miserabili egestate tabesco: Peccavi autem in coelum, coram spiritibus angelicis sanctisque animabus, in quibus sedes est Dei, significat. Coram te vero, in ipso conscientiae interioris conclavi, qua Dei solius oculi penetrare valebant. Et jam non sum dignus vocari filius tuus. Fac me sicut unum de mercenariis tuis. Ad filii quidem affectum, qui omnia quae patris sunt, sua esse non ambigit, aspirare nequaquam praesumit, sed mercenarii statum, jam pro mercede serviturus, desiderat. Verum ne hunc quidem nisi paterna dignatione se mereri posse testatur. Ubi