comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
secrauit. Et bene proceclit.
ut qm̃ hodie natalis ẽ uir¬
ginis. de uirginib sit loq̃n¬
dum. et ex p̃dicatione lib̾
sumat exordium. Natalis ẽ
uirginis: integritatẽ sequa¬
mur. Natalis ẽ martyris: hos¬
tias inmolemꝰ. Natał ẽ scẽ
agnes: mirent᷑ uiri. ñ despe¬
rent paruuli. Stupeant nup¬
te: imnitentur innupte. Sed
quid dignũ dea loqui possumꝰ.
cuius ne nom̃ quidẽ uacuiĩ
luce laudis fuit: Denotio su¬
pra etatem. uirtus supra na¬
turam. ut michi uidetur ñ
hominis habuisse nom̃. sed
oraculum martyns. que indi¬
cauit quid esset futura. Ha¬
beo tamen unde michi subsi-¬
dium cõparet᷑. Nomen uirgi¬
nis: titulus ẽ pudoris. Appel¬
est: que ñ querit᷑ sed tenet᷑.
Fatiscant igitur ingenia: elo¬
quentia conticescat. Uox una
p̃conium est. Hanc senes. hãc
uiuenes: hanc pueri canãt.
Nemo ẽ laudabilior: quam
qui ab omnib laudari pot̃.
Quot homines Tot p̃cones.
qui martyrem p̃dicant dũ
loquunt᷑. Hec suodecĩ an¬

Expanded text:
erit. 5. Et bene procedit, ut quoniam hodie natalis est virginis, de virginibus sit loquendum, et a praedicatione liber sumat exordium. Natalis est virginis, integritatem sequamur. Natalis est martyris, hostias immolemus. Natalis est sanctae Agnes, mirentur viri, non desperent parvuli; stupeant nuptae, imitentur innuptae. Sed quid dignum de ea loqui possumus, cujus ne nomen quidem vacuum luce laudis fuit? Devotio supra aetatem, virtus supra naturam; ut mihi videatur non hominis habuisse nomen, sed oraculum martyris, quo indicavit quid esset futura. 6. Habeo tamen unde mihi subsidium comparetur. Nomen virginis titulus est pudoris. Appelest, quae non quaeritur, sed tenetur. Facessant igitur ingenia, eloquentia conticescat, vox una praeconium est. Hanc senes, hanc juvenes, hanc pueri canant. Nemo est laudabilior, quam qui ab hominibus laudari potest. Quot homines, tot praecones, qui martyrem praedicant, dum loquuntur. 7. Haec duodecim an
Abbreviated transcription (Latin):
matio mundi negotiis. chro¬
tis nouitatẽ. et cum eodẽ
ex. familia eius promiscui
sexus mille quadri gente
anime. quos om̃s prius ma¬
nu missionis grã a seruitui¬
tis nodo exsoluit. et doms
optimis instrux̃ dicens hoc¬
quod isti qui dñi in cipiunt
habere patrẽ. serui hominis¬

Expanded text:
matio mundi negotiis, susmatio mundi negotiis, sustis novitatem; et cum eodem ex familia ejus promiscui sexus mille quadringentae animae, quos omnes prius manumissionis gratia a servitutis nodo exsolvit, et donis optimis instruxit, dicens hoc: Illi qui Deum incipiunt habere patrem, servi homini
Abbreviated transcription (Latin):
turum omĩb peccatis diabo¬
licis et uoluptatib mundi.
Dixit ei sc̃s policarpꝰ prb̃ter.
Beatiorẽ te celestis unda ꝑfun¬
dit. cum ea que arbitrio tuo
dicis te esse facturũ. tota fe¬
stinatione cõpleueris. Nam
et quadragesime tempus ido
baptirandis inungit᷑. ut tot
dieb ipsis diseant remncia¬
turos se eẽ omnib artib ini¬
mici. et mundi cõmertiis. hii
si tibi pro negotiis renunci¬
andis tempus flagitas. ego
qui adhuc suscepturus eram
negotia fori soli susceptionis
uoluntati renuntio. Et qui
futurus eram ad agendas
suscipiam xpĩanitatẽ ad agẽ¬
das actiones angłicas. cum
unus ẽẽ ceꝑo ex eoꝵ nume¬
ro. qui ȩt̃nam uitam accipi¬
Sunt. et efficiunt᷑ causi dici
scĩtatis. Tunc amplexatꝰ ẽ be¬
atus sebastianus. Quẽ cum
baptitaset scs̃ policarpꝰ. ipse
pater acceptionis eius ẽ factꝰ.
Igitur dum pauci admodum
transacti fuissent dies. omni¬
b rite abrenuntiatis achro¬

Expanded text:
turum me omnibus peccatis diaboturum me omnibus peccatis diabolicis et voluptatibus mundi. Dicit ei Polycarpus presbyter: Beatiorem te coelestis unda perfundet, cum ea quae arbitrio tuo dicis te esse facturum, tota festinatione compleveris: nam et quadragesimae tempus ideo baptizandis injungitur, ut tot diebus ipsi discant renuntiaturos se esse omnibus artibus inimici et mundi commerciis, si qsi tibi pro renuntiandis negotiis tempus flagitas, ego qui adhuc suscepturus eram negotia fori, soli susceptionis voluntati renuntio: et qui futurus eram advocatus ad agendas suscipiam Christianitatem, ad agendas actiones angelicas, cum unus esse coepero ex eorum numero, qui aeternam vitam accipiunt, et efficiuntur causidici sanctitatis. Tunc amplexatus est eum B. Sebastianus: quem cum baptizasset S. Polycarpus, ipse pater susceptionis ejus est factus. 63. Igitur dum pauci admodum transacti fuissent dies, omnibus rite abrenuntiatis a Chro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quos testimoniał scripta.
suscipiens. tyrociniũ diuine
militie antequã baptiraret᷑
accepit. Quid memorẽ: Qm
plenissime fidei fuerit. quãq
acris ingenii contra infideliũ
asserta constiterit. sequens
lectio manifestat. Nam in mi¬
tio qualit sacro scĩ fontis sit¬
unda ꝑfusus : mentis eius
fides euident̾ enituit. Inter¬
rogatus si crederet xp̃o: dix̃
cuta ẽ interrogatio sacercdotis:
utrum renuntiaret omnib
peccatis: At ille ait. Ista priꝰ
debiusti inquirere: antequã
has aulas regis celoꝵ intra¬
rem. Nunc autẽ reinduam me
non baptizat᷑. ut omnib priꝰ
quib sum iratꝰ indulgeam.
omnib debitorib meis cyro¬
grapha restitiiã. sicui aliqͥd
iuolent̃ abstuli integrũ red¬
di precipiã. Due mͥ pꝰt uxoris
obitum concubine sunt. et
istis donem. et maritis tradã.
Ab omni nexu seruili ingenuo
pͥuato uel publico ac tuũ me¬
orum nodos exsoluam. et ita
demũ promittã me renuncia¬

Expanded text:
per quos testimonialia scripta per quos testimonialia scripta suscipiens, tirocinium divinae militiae antequam baptizaretur accepit. 61. Quid memorem, quam plenissimae fidei fuerit, quamque acris ingenii contra infidelium asserta constiterit? Sequens lectio manifestat. Nam in initio qualiter sit sacrosancti fontis unda perfusus, mentis ejus fides evidenter enituit. Interrogatus si crederet, dixit: t interrogatio sacerdotis, utrum renuntiaret omnibus peccatis; at ille ait: Ista prius debuisti inquirere antequam has aulas regis coelorum intrarem. Nunc autem reinduam me non baptizatus, ut omnibus prius, quibus sum iratus, indulgeam; omnibus debitoribus meis chirographa restituam; si cui aliquid violenter abstuli, integrum reddi praecipiam: duae mihi post uxoris obitum concubinae sunt, et istis dotem et maritis tradam, ab omni nexu servili, ingenuo, privato, vel publico actuum meorum exsolvam: et ita demum promittam renuntia
Abbreviated transcription (Latin):
iuuenẽ. ut pedes eiꝰ osculare¬
tur. At ille dixit ei. Uide ne
contingas me : quia ñdum
baptismatis scĩfitio te ab qua¬
lorib abluit idoloꝵ. Uidens
hec tyburciꝰ filius: ad uolui¬
potens uingenitꝰ filius dĩ:
quẽ p̃dicatis boni ministri
dixit chromatio. Sicut ipse
nosti. principatũ prime co¬
hortis ago. Sed utrũ sit ma¬
litia hominis: nescire olim
decreui nec uellem. Adhoc tm̃
sub clamide latere uolui: ut
nutantium animos instruerẽ
et dubitantes constant̃ effice̾m
ne passionum dolorib cede¬
rent: quos fides fecerat bel¬
latores. Cu autẽ amplissime
potestatis apicẽ gerens: nos
potes temet ipsum nec aspec¬
taculis tollere. neq iudican¬
dis negotiis absentare. Sumi¬
lans gͥ egritudinẽ tibi ipsi
postula successorẽ. ut possis
liber ab ocupationib mun¬
di future uite riidimenta sus¬
tate natus: eternis efficia¬
ris parentib proles. Eodem
cos suos in palatio positos:

Expanded text:
juvenem, ut pedes ejus oscularejuvenem, ut pedes ejus oscularetur. At ille dixit ei: Vide ne contingas me, quia nondum baptismatis sanctificatio te a squaloribus abluit idolorum. Videns haec Tiburtius filius ejus, advolvipotens unigenitus Filius Dei, quem praedicatis boni ministri dixit Chromatio: Sicut ipse nosti, principatum primae cohortis ago, sed utrum sit militia hominis, nescire olim decrevi, nec vellem. Ad hoc tantum sub chlamyde latere volui, ut nutantium animos instruerem, et dubitantes constantes efficerem, ne passionum doloribus cederent, quos fides fecerat bellatores. Tu autem amplissimae potestatis apicem gerens, non potes temetipsum nec a spectaculis tollere, neque judicandis negotiis absentare. Simulans igitur aegritudinem, tibi ipsi postula successorem, ut possis liber ab occupationibus mundi, futurae vitae rudimenta susterum natus aeternis efficiaris parentibus proles. Eodem cos suos in palatio positos,
Abbreviated transcription (Latin):
xpĩanitatis lex abominat᷑
me separauero. et p̾sentem
merear salutẽ consequi et
futuram. Audiens hȩc filius
eius tẏburtius: dix̃. Nulla
patior racione hoc opus pre¬
ciosum et p̃cipuũ et in cõ¬
parabile deici . s ne pat̃ne
saluti uidear uenire contra¬
rius. Deferant᷑ duo clybana
et accensa ante ianuã cubi¬
culi p̃parent᷑: ut dum des¬
tructum ab eis fuerit et pa
demergant᷑ singłis. Audiens
hȩc pater: prohibebat fieri.
Scĩ uero non solum ñ tunebãt
ꝓmissum exitium: uerum e¬
tiam constant̾ p̃parare clyba¬
na hortabant᷑. Tunc accesse¬
runt ad uniũsa idola cristal¬
lina et olouitiea. et omne
illud opus mechancum. Et
subito dum scõꝵ manibus
fraugerentur. appariit ante
ocłos chromatii iuuenis cu¬
ius facies flãmeo radiabat.
aspectu et dixit ei. Misit
didisti: ut omniũ menbroꝵ
tuoꝵ recipias sanitatẽ. Ad
hanc uocẽ sanissimus redditꝰ
chromatiꝰ: cepit currere post

Expanded text:
Christianitatis lex abominatur Christianitatis lex abominatur gro separavero, et praesentem merear salutem consequi et futuram. 58. Audiens haec filius ejus Tiburtius dixit: Nulla patiar ratione hoc opus pretiosum et praecipuum et incomparabile dejici. Sed ne paternae saluti videar venire contrarius, deferantur duo clibani et accensi ante januam cubiculi praeparentur, ut dum destructum ab eis fuerit, et pademergantur. Audiens haec pater ejus, prohibebat fieri. Sancti vero non solum non metuebant promissum exitium, verum etiam constanter praeparari clibanos hortabantur. 59. Tunc accesserunt ad universa idola crystallina et holovitrea, et omne opus illud mechanicum: et subito, dum sanctorum manibus frangerentur, apparuit ante oculos Chromatii juvenis, cujus facies flammeo radiabat aspectu et dixit ei: Misit , cui credidisti, ut omnium membrorum tuorum recipias sanitatem. Ad hanc vocem sanissimus redditus coepit currere post
Abbreviated transcription (Latin):
fragio ꝑierunt: et una ho¬
ra diei uel noctis exorti. alt̃
titudo prosternt᷑. et uno
die uuo immo puncto in do
mo due natȩ femine. pudi¬
cissima altera. altera efficit᷑
impudica. Si utriusq stelle
meritum contulexunt. nec
meretrix uituꝑanda ẽ: nec
casta laudanda. Certe legũ
latores et principes sacra
sua preuaricata pumunt.
et ideo forum. ideo iudex.
dent᷑. Et iniusti merito pu¬
mantur. et hoc nolo ut
ociosum eẽ existimes. quod
te ipsum nondum saluatiĩ
adtendis. Nã si ex integro a
te inimici generis humani
cerimonias abiceres: inte¬
metipso quod uerum est di-¬
dicisses. Audiens ħ ebroma¬
tius dixit. Uerus ille ds̃ ẽ.
qui uos tales probat᷑ hab̾e
cultores. Nam omins sermo
uester ita racionib affluit.
ut pecudũ ad racionẽ uerã
mientes inclinet. Unde etiã
hoc ipsum quod ad ornatu¬
S uisus sum excepis¬
se: ne impediat salutĩ meȩ.
eius incolumitaᷤᷤ dissipet᷑.
Credo enim et hec fides iea

Expanded text:
fragio perierunt, et una hofragio perierunt, et una hora diei vel noctis exorti, alterbilis multitudo prosternitur, et uno die, imo uno puncto, in una domo, duae feminae, pudicissima altera, altera efficitur impudica: utriusque stellae si meritum contulerint, nec meretrix vituperanda est, nec casta laudanda. Certe legum latores et principes sacra sua praevaricata puniunt, et ideo forum, ideo judex, recte, et injusti merito puniantur. Et hoc nolo ut otiosum existimes, quod te ipsum nondum salvatum attendis. Nam si ex integro a te inimici generis humani caeremonias abjiceres, in temetipso quod verum est didicisses. 57. Audiens haec Chromatius dixit: Verus ille Deus est, qui vos tales probatur habere cultores. Nam omnis sermo vester ita rationibus affluit; ut et pecudum ad rationem veram mentes inclinet. Unde etiam hoc ipsum quod ad ornatus visus sum excepisse, ne impediat saluti meae ejus incolumitas, dissipetur. Credo enim, et haec fides mea
Abbreviated transcription (Latin):
talia. quod tempus tuũ a
malitioso marte susceptũ ẽ.
Aut saturnꝰ apocatasticꝰ fuit.
aut annus tuus ex diame¬
tro susceptus ẽ: aut clemac¬
terica tͥ incentrosim sint na¬
ta. aut sindetos fuit cum
malo. aut inuisibił. aut
in scemate. aut immobilis
erga te extitit cursus in stel¬
lis. Hȩc et his similia dum
dixerit. racionis tͥ ueri simi¬
le assignare nititur aliqͥd
et probare. Age nunc: int̾¬
roga alterum mathematicuĩ.
cui ipsas horas ipsumq
tempus in bonis tibi exube¬
rasse casib dicas: ilico ui¬
deb̾ eum tibi raciona bilia
scemata infinita afferre:
quib approbet. quia in ipsis
temporib tibi euenire de¬
buerint bona. Circulũ et¬
enĩ tenet ex omi parte col-¬
lectum: In quo diu̾saᷤ et ua¬
rias causas accipit: ex qͥb
occasionẽ capiat dicendi qd̃
uoluit. Nam futura dum
penitus p̾uidere ñ possunt:
clemactericas lixerunt. id ẽ
nature rei incerta profugia.
Nã diũsis temporib uno nau¬

Expanded text:
talia, quod tempus tuum a talia, quod tempus tuum a malitioso Marte susceptum est, aut Saturnus apocatasticus fuit, aut annus tuus ex diametro susceptus est, aut climacterica tibi in centro sunt nata, aut syndetus fuit cum malo, aut invisibilis, aut in schemate, aut immobilis circa te exstitit cursus in stellis. Haec et his similia cum dixerit, rationis tibi verisimile assignare nititur aliquid et probare. Age nunc, interroga alterum mathematicum, cui ipsas horas ipsumque tempus in bonis tibi exuberasse casibus dicas, illico videbis eum tibi rationabilia schemata infinita afferre, quibus approbet, quia in ipsis tibi temporibus evenire debuerint bona. Circulum etenim tenet ex omni parte collectum, in quo diversas et varias causas accipit, et quibus occasionem capiat dicendi quod voluerit. 56. Nam futura dum penitus praevidere non possunt, climactericas dicunt, id est naturae rei incerta profugia. Nam diversis temporibus nati uno nau
Abbreviated transcription (Latin):
lueris: te ipsum frangis.
Chromatiꝰ dixit. Quid enĩ. ma¬
thesis aut efemeris aliquo
sium et annoꝵ cursus certo
et lunaris globi plenitudo.
uel diminutio. digitoꝵ mo¬
turationis magisterio. et cal
na leonis. et capricornii. et¬
tras sagitarii. et scorpionis.
et tauri sunt. Illic in a¬
riete luna: in canero hora
in ioue stella. in mercurio ty¬
ropica. in uenere mars: et
in omnib istis monstruosis
demonib ars deo inimica cog¬
noscitur. Ista qui non ita re¬
cusẽt. ut non solum ipsi nos
habeant. ñ colant. ñ credant.
ñ timeant. uerum etiam nec
illos amicos habeant qui
huiuscemodi negotiis suum
occupant pectus: Omnia enĩ
ista falsa deceptionisq decep¬
tudo enim in eis ueritatis ẽ.
non ipsa ueritas. Dicit ei chro¬
bastiamis dixit. Ista omnia
hodie ad te matesis uenire doc¬
torem: cui dicas eo tempore
te asꝑis casib laborasse: et
inquire ꝑquas stellas hoc
tibi euenerit mali. Respon¬
sa eius erunt procul dubio

Expanded text:
lueris, te ipsum frangis. lueris, te ipsum frangis. Chromatius dixit: Quid enim? Mathesis aut ephemeris aliquo sium et annorum cursus certo istinguuntur? et lunaris globi plenitudo vel diminutio, digitorum motu, rationis magisterio, et calcna Leonis et Capricornii et Sagittarii, et Scorpionis, et Tauri sunt, illic in Ariete luna, in Cancro hora; in Jove stella, in Mercurio tropica, in Venere Mars, et in omnibus istis monstruosis daemonibus ars Deo inimica cognoscitur. Ista Christiani ita recusant, ut non solum ipsi non habeant, non colant, non credant, non teneant; verum etiam nec animos illos habeant, qui hujuscemodi nugis suum occupant pectus? Omnia enim ista falsa deceptionisquetudo in eis veritatis est, non ipsa veritas. 55. Dicit ei Chrobastianus dixit: Ista omnia hodie ad te mathesis venire doctorem, cui dicas, illo tempore te asperis casibus laborasse, et inquire per quas stellas hoc tibi evenerit mali; responsa ejus erunt procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
contra inuisibilẽ hostem
die noctuq infatigabiliter
p̃liantur. et sunt tecti in
omnib m̃bris. fide potius
armati quam ferro. Chroma.¬
tius dixit. Fiat uoluntas
di et ur̃a. Tunc sc̃s policar¬
pus prb̃t. et beatus sebasti-¬
anus precingentes se oraue¬
runt. Et p̾t orationẽ ampliꝰ
quã ducenta idoloꝵ signa
confringentes. ceꝑunt grãs
serunt ad chromatiũ dicen¬
tes. Confringentib nobis
idola. tu debiusti sanitatẽ
reciꝑe: nisi forte aliqͣ
tibi in animo signa in.¬
fidelitatis derelinquuntꝰ
Hoc enim apud nos certũ ge¬
rimus. quod autẽ aliquid
quod nondũ est confractum.
aut si omnia fracta sunt. qͥd
in animo geras nob̃ manife¬
beo inquit cubicłm oloui¬
treum. in quo omĩs disci¬
plina stellarum. ac mathe¬
sis mechanca ẽ. arte cons¬
tructum. in cuius fabrica
pater m̃s̃ tranquillinꝰ ampliꝰ
quam ducenta pond̾a auri
dinoscitur expendisse. Cui
sc̃s sebastianus dixit. Si
hunc tu integrum habere uo¬

Expanded text:
contra invisibilem hostem contra invisibilem hostem die noctuque infatigabiliter praeliantur; et sunt tecti in omnibus membris, fide potius armati quam ferro. Chromatius dixit: Fiat volontas Dei et vestra. Tunc S. Polycarpus presbyter, et B. Sebastianus praecingentes se oraverunt; et post orationem amplius quam ducenta idolorum signa confringentes, coeperunt gratias serunt ad Chromatium dicentes ei: Confringentibus nobis idola tu debuisti sanitatem recipere, nisi forte aliqua tibi in animo signa intis derelinquuntur. Hoc enim apud nos certum gerimus, quod aut est aliquid, quod nondum est fractum; aut si omnia fracta sunt, quid in animo geras nobis evidebeo, inquit, cubiculum holovitreum, in quo omnis disciplina stellarum ac mathesis mechanica est arte constructa, in cujus fabrica pater meus Tarquinius amplius quam ducenta pondo auri dignoscitur expendisse. Cui S. Sebastianus dixit: Si hoc tu integrum habere vo
Abbreviated transcription (Latin):
inimicos tue salutis deos di-¬
lexeris: Tuũ uero parentem
hunc eẽ. qui te statim ut eiꝰ
noticiã atq culturã inuene¬
ris. restaurat et saluat. Chro¬
matius dix̃. Nolite uosmet¬
ipsos adhãc iniuriã depone¬
re. s serus meis precipiam.¬
ut et ipsi uniũsa confrin¬
gant. Sc̃s sebastianus dix̃.
Dubii tumidi et infideles si ea
confregerint. inueniet diabo¬
lus ꝑ quãcumq neglegentiã
eoꝵ occasionẽ ledendi eos:
et statim ut lesi fuerint di¬
cent infideles. ꝓpterea lesos
eos eẽ. q idola confregert̃.
Iisi enim loricam habens: ñ
eripietur ictib sagittarum.
Galea enum et scuto et hasta
utitur docta manus in p̃lio.
ut ex munimeͣ armoꝵͣ sinnat
et impetu feriendi audatiã
et terga non uertat. Simili¬
ter et milites dei qui scuto
fidei muniunt᷑. et lorica teg¬
minis ap̃i protegunt᷑: ha¬
bentes galeam ficłi et salu¬
tis. ipsis est tutũ inire cer¬
tamen. Pugnant acerrime.
et fortiter iuncunt: quia

Expanded text:
inimicos tuae salutis deos diinimicos tuae salutis deos dilexeris; tuum vero parentem hunc esse, qui te statim ut ejus notitiam atque culturam inveneris, restaurat et salvat. 53. Chromatius dixit: Nolite vosmetipsos ad hanc injuriam deponere: sed servis meis praecipiam; et ipsi universa confringent. S. Sebastianus dixit: Dubii et timidi et infideles si ea confregerint, inveniet diabolus per quamcumque negligentiam eorum occasionem laedendi eos, et statim ut laesi fuerint, dicent infideles, propterea eos laesos esse quia idola confregerunt. Nisi enim loricam habens non eripitur ictibus sagittarum. Galea enim et scuto et hasta utitur docta manus in praelio, ut ex munimine armorum et impetu feriendi assumat audaciam, et terga non vertat. Similiter et milites Dei, qui scuto fidei muniuntur, et lorica tegminis Christi proteguntur, habentes galeam fidei et salutis, ipsis est tutum inire certamen. Pugnant enim acerrime et fortiter vincunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tianus respondit. Si seruũ
tuum ad hauriendã aquã
miseris. dum ad fontẽ ue¬
nerit. aspicit prius ne sor¬
des alique intus lateant in
lag ena et ñ ẽ ausus aquã
in uas mittere nisi munda¬
tam a sordib uiderit: nos
tͥ quomͦ poterimꝰ tracdere foz¬
tem ueritatis. nisi priꝰ te ab
omnib idoloꝵ sordib et squa¬
lorib feceris alieriũ: Chroma¬
tiuis dixit. Et quo ordine a¬
lienus effici potero ab his:
Sc̃s sebastianus dixit. Da no¬
bis potestatẽ. ut omnia ido¬
la que in domo tua inuene¬
rĩmus lapidea confringamꝰ.
lignea incendamus: aurea¬
uero et argentea uel erea cos¬
flemus. et precia eoꝵ egenti¬
bus diuidamꝰ. Chromatiꝰ dix̃.
Et dum hȩc feceris: michi qͥl
fructus accidet: Sc̃s sebasti¬
anus dixit. Omniũ neruoꝵ
tuoꝵ quoꝵ nodositate constri¬
geris: statim consequeris sa¬
nitatẽ. et quasi qui numqͣm
doluerit. ita pedib tuis cur¬
rere incipies. et agnoscere qd

Expanded text:
tianus respondit: Si servum tianus respondit: Si servum tuum ad hauriendam aquam miseris, dum ad fontem venerit, aspicit prius ne sordes aliquae intus lateant in lagena, et non est ausus aquam in vas mittere, nisi mundatum a sordibus viderit; nos tibi quomodo poterimus tradere fontem veritatis, nisi prius te ab omnibus idolorum sordibus et squaloribus feceris alienum? Chromatius dixit: Et quo ordine alienus effici potero ab his? S. Sebastianus dixit: Da nobis potestatem ut omnia idola, quae in domo tua invenerimus, lapidea confringamus, lignea incendamus, aurea et argentea vel aerea conflemus, et pretia eorum egentibus dividamus. Chromatius dixit: Et cum haec feceritis, mihi quid fructus accedet? S. Sebastianus dixit: Omnium nervorum tuorum, quorum nodositate constringeris, statim consequeris sanitatem; et quasi qui numquam dolueris, ita pedibus tuis currere incipies, et agnoscere quod
Abbreviated transcription (Latin):
non poteris inuenire salu¬
tem quam queris. Chroma¬
tius dixit. Ergo rusticos et
iuros tux. inuenias unum
qui possit uel sermonum
disciplinã adipisci: Nũqͥd
hi om̃s ad istam inquisitio¬
nem attingere potuerunt.
Sebastianus ait. hoc respoz¬
sum tuum nrȩ partis affir¬
mat assertionẽ. Nam ab ori¬
gine mundi cum ruricolis
et pastorib ouiũ ds habuit
racionẽ. Et iuxta finem mũ¬
di ueniens. non elegit grã¬
maticos et oratores. s pisca¬
tores et simplices. et ipsis
tradidit noticiã suam. Chio¬
matius dixit. Cur ergo me
dicis priug debere agnos¬
cue quie sii creator meus
quẽ nisi coguouerim salu¬
tem inuenire non possim̃:
Sos sebastianus dixit. Quia
multos deos et multas de¬
as coluisti. Nisi ergo hos
a corde tuo excluseris: et
umagines eoꝵ confregeris:
et cognoueris unũ et uerũ
deum. uitam et salutẽ inue¬
nire non poteris. Chromatiꝰ
dixit. Indica mͥ quis est u¬
nus et uerus ds̃. Sc̃s sebas¬

Expanded text:
non poteris invenire salunon poteris invenire salutem quam quaeris. Chromatius dixit: Ergo et rusticos et viros vix invenias unum qui possit vel sermonum disciplinam adipisci. Numquid hi omnes ad istam inquisitionem attingere potuerunt Sebastianus ait: Hoc responsum tuum nostrae partis firmat assertionem. Nam ab origine mundi cum ruricolis et pastoribus ovium Deus habuit rationem, et juxta finem mundi veniens non elegit grammaticos et oratores, sed piscatores et simplices, et ipsis tradidit notitiam suam. 52. Chromatius dixit: Cur ergo me dicis prius debere agnoscere quis sit creator meus, quem nisi agnoverim salutem invenire non possim? S. Sebastianus dixit: Quia multos deos, et multas deas coluisti. Nisi ergo hos a corde tuo excluseris, et imagines eorum confregeris, et cognoveris unum et verum Deum, vitam et salutem invenire non poteris. Chromatius dixit: Indica ergo mihi quis sit unus et verus Deus. S. Sebas
Abbreviated transcription (Latin):
nis non suffert: quid de ill
dolorib actura ẽ. quib nul-¬
lus unꝗͣ euenit fimis. nullꝰ
datur omnino successus: Nã¬
portant. et quantũ distat int̾̃
ignem uiuum et picturã eius:
tantum distat inter dolores
quos patitur nune corpus.
et illos quos anima passura
ẽ. si ignara creatoris sui pre¬
sentis uite impleuerit muniꝰ.
Age ergo nob̾cum prius de ill̃¬
dolorib. et esto de illa pena
sollicitus. que habet ignem
semꝑ ardentẽ. et uermen sem¬
ꝑ ecdentẽ. Tunc chromatius
urb̃ prefectiis. cum iurico fi¬
lio suo tẏburtio. dedit nom̃
suum dicens. In hoc de ficle
mea certos uos ẽẽ conuenit:
inqͣ etiam filiũ meu xp̃ianũ
fieri mecum exopto. cui be¬
atus sebastiants dixit. Ui¬
de ne sola recuꝑatione tui
corporis ductus te fieri ap̃i
anum speres. s magis spe ui-¬
te ȩternȩ facias mentẽ tuã
purã. ad uidendã racionẽ
ueritatis. Nisi enim agno¬
ueris quis sit creator tuus:

Expanded text:
nis non suffert, quid de illis nis non suffert, quid de illis doloribus actura est, quibus nullus umquam evenit finis, nulla datur omnino successio? Na imaginem portant, et quantum distat inter ignem vivum et picturam ejus, tantum distat inter dolores quos nunc patitur corpus, et illos quos anima passura est, si ignara Creatoris sui praesentis vitae impleverit munus. Age ergo nobiscum prius de doloribus illis, et esto de illa poena sollicitus, quae habet ignem semper ardentem, et vermem semper edentem. 51. Tunc Chromatius urbis Romae praefectus, cum unico filio suo Tiburtio, dedit nomen suum dicens: In hoc de fide mea certos vos esse convenit, in qua etiam filium meum Christianum fieri mecum exopto. S. Sebastianus dixit: Vide ne sola recuperatione tui corporis ductus te Christianum fieri speres, sed magis spe vitae aeternae facias mentem tuam puram ad videndam rationem veritatis. Nisi enim agnoveris qui sit Creator tuus,
Abbreviated transcription (Latin):
pperantes. Qui ingressi. dixe¬
runt. Pax fidei tuȩ. At ille
resalutauit eos officiosissime:
et bortatur secdere iuxta se.
et dixit. Ex ore tranquillim
racio egressa: oculoꝵ meorum
assertione declaratur. Uidi
enim nunc sanissimũ quem
podragrico et cyragͥco uideram
dolore contractum: a quo ge¬
nus mecdicamenti unde fuiss
saluatus inquirens. tale ab
eo suscepi responsum. Dũ fi¬
dem meam in ydolis ponerẽ.
debił et nimia sum infirmi¬
tate contractus. Atubi uirĩ
deum in cęlis diclici ostensio¬
ne xp̃ianoꝵ: ab negaui uni¬
ũsa quȩ sine causa coluerã.
et tradidi fidem animi mei
unum et uerum dm̃ regna
re in cȩlis confessus sum: sta¬
tun omnis quã ꝑ undecun
annos: miseram. ad me reu̾sa
Esanitas. et omnis a me est
Hȩc audiui aurib. probaui ocui¬
lis. corde credidi: suꝑ ẽ ut qd̃
fecistis tranquillino et michi
faciatis: ut possim mei cor¬
poris reciꝑe sanitatẽ. Sc̃s̃ po¬
licarpus pb̃r dixit. Si tran¬
seuntes dolores anima homi¬

Expanded text:
properantes. Qui ingressi dixerunt: Pax fidei tuae. At ille resalutavit eos officiosissime; et hortatur eos sedere juxta se, et dixit: Ex ore Tranquillini ratio egressa oculorum meorum assertione declaratur. Video enim hunc sanissimum quem podagrico et chiragrico videram dolore contractum. A quo genus medicamenti unde fuisset salvatus inquirens, tale ab eo recepi responsum: Dum fidem meam in idolis ponerem, debilis et nimia sum infirmitate contractus: at ubi unum Deum in coelis didici ostensione Christianorum, abnegavi universa quae sine causa colueram, et tradidi fidem animi mei unum et verum Deum in coelis regnare confessus sum, statim omnis, quam per undecim annos amiseram, ad me reversa est sanitas, et omnis a me est Haec audivi auribus, probavi oculis, corde credidi; superest ut quod fecistis Tranquillino et mihi faciatis, ut possim mei corporis recipere sanitatem. 50. Polycarpus presbyter dixit: Si transeuntes dolores anima homi
Abbreviated transcription (Latin):
parentes eiꝰ. Nosmetipsos
si seruos babere digneris con¬
tradicere non possumꝰ: quin
immo et optamꝰ si ipse udi¬
caueris dignum. Tunc ad p̃¬
bendens manũ eoꝵ segrega¬
uit eos aturbis. et indica¬
uit eis uirtutẽ nominis xͥ.
Et uidens animum eoꝵ fixũ
fortit̾ in timore dñi: ꝑdux̃
eos ad papã gaium et dix̃.¬
U enerabił papa et diuine le¬
gis antistes: ecce quos ꝑ me

Expanded text:
parentes ejus: Nosmetipsos parentes ejus: Nosmetipsos si servos habere digneris, contraire non possumus: quin immo et optamus, si ipse judicaveris dignum. Tunc apprehendens manus eorum, segregavit eos a turbis, et indicavit eis virtutem nominis Christi. Et videns animum eorum fixum fortiter in timore Domini, perduxit eos ad papam Caium et dixit: Venerabilis papa ac divinae legis antistes, ecce quos per me
Abbreviated transcription (Latin):
Nam et cecoꝵ oculi inlumina¬
bantur eoꝵ p̃cib. et sanaban¬
tur infirmi. et obsessis cor¬
porib demones expellebant᷑.
Interea cum hec agunt᷑. transi¬
ens beatus tyburtius occur¬
rit homini qui de alto lapsꝰ
et caput et omnia menbra
quassauerat. ita ut de sola se¬
pultura eius agerent hi qͦꝵ
burtius. ꝑ mitite me p̃cantare
ei: forsitam recuꝑat sanitatẽ.
Cumq oms dedissent spatiũ.
accessit uxta eum. et dicens
suꝑ uulnera eius lente ora¬
tionẽ dominicã et symbolũ.
ita solidata sunt ossa eiꝰ et
caput et omnia uiscera: ut
quasi quia nichil ei eueniss:
ita factus e incolumis. Hȩc
itaq cum fecisset: cepit ire.
Tenebant aut̃ illum parentes
eius dicentes. Ueni et habe
eum seruum. et omnia bo¬
na nr̃a tͥ tradimus cum eo.
quia ipsũ unicum quẽ ha¬
bebamus nob̾ iam mortuĩ¬
uiuum redidisti. Dicit eis.
Si ea que uob̃ dixero feceritis.
magni impendã mercedem
sanitatis huius. Dicunt ei

Expanded text:
Nam et caecorum oculi illuminaNam et caecorum oculi illuminabantur eorum precibus, et sanabantur infirmi, et ex obsessis corporibus daemones pellebantur. 71. Interea dum haec aguntur, transiens B. Tiburtius occurrit homini qui de alto lapsus, et caput et omnia membra quassaverat, ita ut de sola sepultura ejus agerent hi, quoPermittite me praecantare ei, forsitan recuperabit sanitatem. Cumque omnes dedissent spatium, accessit juxta eum, et dicens supra vulnera ejus lente orationem Dominicam et symbolum, ita solidata sunt ossa ejus, et caput et omnia viscera, ut quasi nihil ei evenisset, ita factus sit incolumis. 72. Haec itaque cum fecisset coepit ire. Tenebant autem illum parentes ejus dicentes: Veni et habe eum servum et omnia bona nostra tibi tradimus cum eo, quia ipsum unicum, quem habebamus, nobis jam mortuum reddi listi vivum. Dicit eis: Si ea quae vobis dixero feceritis, magni pendam mercedem sanitatis hujus. Dicunt ei
Abbreviated transcription (Latin):
nullꝰ inueniri poterat locus
ad latebrã confouendã. mora¬
bant᷑ om̃s apud castellũ quen.¬
dam xp̃ianũ. ⁊etariũ palatiĩ.
Qui castulus ibidẽ in pala¬
tio in suꝑiori loco et ualdez
altissimo cõmanebat. Ideo
autẽ hȩc apta mansio pro¬
babatur. quia et ipse castu¬
lus cum suis omnib apĩa¬
nissimus erat. et lex lata de
sacrificiis cum ubiq sui fer¬
uore deseuiret. in ilł qui
palatio adherebant. quia
nec suspitio de eis eẽ poterat
celabant᷑. Erant ergo ut di¬
ximꝰ om̃s hi morantes cum
s cõ gaio papa apud castulũ
retariũ in ipsis suꝑiorib
palatiĩ. et die noctuq gemt
gemitib ac fletib et reuiniis
atq orationib occupati exo¬
rabant dñm. ut digni habe¬
rent ꝑtolerantiã confessio¬
nis eius : et numero scõꝵ mar¬
tẏrum sotiari. Ascendebant
aut̃ ad eos occulte religiosi ui¬
ri et religiose semine. et ut¬
pote a sanctis diu̾sas sibi sa¬
nitatum grãs impetrabant.

Expanded text:
nullus inveniro poterat locus nullus inveniro poterat locus ad latebram confovendam, morabantur omnes apud Castulum quemdam Christianum zetarium palatii: qui Castulus ibidem in palatio, in superiori loco et valde altissimo commanebat. Ideo autem haec apta mansio probabatur, quia et ipse Castulus cum suis omnibus christianissimus erat; et lex data de sacrificiis cum ubique sui fervore desaeviret, in illis qui palatio adhaerebant, quia nec suspicio de eis esse poterat, celabatur. Erant ergo, ut diximus, omnes hi morantes cum sancto papa Caio apud Castulum zetarium, in ipsis superioribus palatii, et die noctuque gemitibus ac fletibus, et jejuniis atque orationibus occupati, exorabant Dominum, ut digni haberentur tolerantia confessionis ejus, in numero sanctorum martyrum sociari. 70. Ascendebant autem ad eos occulte religiosi viri et religiosae feminae, et a Sanctis diversas sibi sanitatum gratias impetrabant.
Abbreviated transcription (Latin):
qr de interioris hominis uos
intuemͣ aspectu. Hec et his
similia dicente papa gaio.
exclamainit tyburtius uir
sequentib dare. Micbi enim
ualde iocundum ẽ et opta¬
possem occidi: tantum ut
illius uite dignitatẽ inueni¬
am. quã nullꝰ mͥ successor
eripiat. nulla tempora finẽ
imponant.Tunc sc̃s gaius
congaudens fidi eiꝰ lacrimas
effundebat: orans ut om̃s
qui remanserant certamini
uictores existerent. triumphũ
martyrii capientes. Reman¬
serunt aut̃ cũ uenerabili pa¬
pa gaio hi. Marcellianus
et marcus : simul quoq et
pat̾ eoꝵ uir głosissimus trai¬
quillinꝰ. Item beatus sebasti¬
anus. et pulcherrimus iuue¬
nis s et mente pulchrior sc̃s
tyburtius. Nicostratus expri¬
mi scrinio cum frẽ suo casto¬
rio. et con coniuge sua roe
nomine. Item claudiꝰ cũ uic¬
pis liberati. His tantum re
u̾sis cum chromatio ꝓficiscen
et marcellianũ diaconii ho
constituit. ceteros uero subdi¬
aconos fecit. S quia tutus

Expanded text:
quia de interioris hominis vos quia de interioris hominis vos intuemur aspectu. 67. Haec et his similia dicente papa Caio, exclamavit Tiburtius, vir ersequentibus dare. Mihi enim valde jucundum est et optavero Deo occidi, tantum ut illius vitae dignitatem inveniam, quam nullus mihi successor eripiat, cui nulla tempora finem imponant. Tunc S. Caius, congaudens fidei ejus lacrymas effundebat, orans ut omnes qui remanserant certamine victores existerent, triumphum martyrii capientes. CAserant autem cum venerabili Caio papa hi, Marcellianus et Marcus, simul quoque et pater eorum vir clarissimus Tranquillinus, item B. Sebastianus, et pulcherrimus juvenis, sed et mente pulchrior, S. Tiburtius, et Nicostratus ex primiscrinio cum fratre suo Castorio, et cum conjuge sua, Zoe nomine; item Claudius cum Vicpis liberatus. Hi tantum, rsis cum Chromatio proficisceet Marcellianum diaconii honinstituit, caeteros vero subdiaconos fecit. 69. Sed quia tutus
Abbreviated transcription (Latin):
anũ. Quib altercantib ue¬
nerabił papa Gaius dix̃. Dũ
ritis: ad quisitum xp̃o ppłm
desolatis. Unde mͥ uidetur
ut tu fr̃ policarpe. qui et
sacerdotii rectũ tramitẽ tenes:
et scientie di repletus es do
nis: ꝑge simul ad confor¬
tandas credentiũ mentes. et
animos dubios edificandos
At ille bis auditis quieuit.
blandũq pape imꝑium eqͣ¬
nunit̾ tulit. uenit itaq di¬
es dñica. inqua gaius ep̃c
agens que dĩ sunt: intra
domum chromatii. hac om̃s
mane: duos credentib inse
constituit gradus confessio¬
nis scilicet et martyrii: ut
hi qui martyrii pondus se
posse ꝑferre desꝑant:Con¬
fessioiis grã teneant. et dan¬
tes latus bellantib xp̃i mi
litũ qui pro eius sunt no¬
mine pugnaturi sollicitudi¬
nẽ gerant. Egant igitur qͥ
uolunt una cum filiis nris
chromatio et tyburtio: et me¬
cum inhac urbe qui uolue¬
rint maneant. Non enĩ terra¬
rum spatia diuident : quos
xpĩ caritas nectit. Nec absen-¬
tiam urãm sentirint ocłi nr̃i:

Expanded text:
altercantibus venerabilis papa Caius dixit: Dum ritis, acquisitum Domino populum desolatis. Unde mihi videtur, ut tu, frater Polycarpe, quia et sacerdotii rectum tramitem tenes, et scientia Dei repletus es, pergas simul ad confortandas credentium mentes et animos dubios aedificandos. At ille his auditis quievit et blandum papae imperium aequanimiter tulit. Venit itaque dies Dominica, in qua Caius episcopus agens quae Dei sunt intra domum Chromatii, hac omnesmanae duos in se credentibus constituit gradus, confessionis scilicet et martyrii, ut hi qui martyrii pondus se posse perferre desperant, confessionis gratiam teneant, et dantes latus bellantibus, Christi militum, qui pro ejus sunt nomine pugnaturi, sollicitudinem gerant. Pergant itaque qui volunt una cum filiis nostris Chromatio et Tiburtio, et mecum in hac urbe qui voluerint maneant. Non enim nos terrarum spatia divident, quos Christi charitas nectit, nec absentiam vestram sentiunt oculi nostri,
Abbreviated transcription (Latin):
agens: in nullo potuit peni-¬
tus cõmouere. Tune fecit de
eis suggestionẽ imꝑatorib
pulsi cederent: iussit eos in
mensis itaq artati ponderib.
pelagi fluctib dati sunt. ut
in loco mundo ĩnt̃ aquas co-¬
ronã martyrii celebrarent. In¬
sidiabant᷑ itaq in fideles fide¬
libs et iniquo furore xp̃ia
audire.¬

Expanded text:
agens in nullo penitus poagens in nullo penitus potuit commovere. Tunc eis suggestionem Diocletianopulsi cederent, jusserunt eos in mensis itaque arctati ponderibus, pelagi fluctibus dati sunt, ut in loco mundo intronam martyrii celebrarunt. Insidiabantur itaque infideles fidelibus, et iniquo furore vexatiaudire.
Abbreviated transcription (Latin):
et subt̃ fumũ ex sterquilinio
adhiberi. Statim aut̃ ut sus¬
pensa ẽ: in confessione dni
emisit spm. Illi aut̃ aufferẽ¬
tes corpus eiꝰ saxo ligauert̃.
et tyberis alueo inm̃serunt
dicentes. ne xp̃iam corpꝰ eiꝰ
tollant: et faciant sibi illã
cdeã. Igitur celebrato marty¬
somno scõ sebastiano. et nar¬
rauit ei qualit martyrium
dñi suscepisset. Quod cum
narrasset beatꝰ sebastianus¬
Femine nos ad coronã marty¬
rii p̃cedunt. ut quid uiuimꝰ.¬
sionẽ accessit. Nichilominꝰ
et ipse ꝑpesuis inficͥias tettͫ¬
est. et a popło lapidatꝰ mortu¬
us ẽ. et corpus eius tyberino
guigiti mancipatũ est : dit¬
costratꝰ et claudius. una cũ
castorio et uictorino et sym¬
phroniano.dũ corpora scõꝵ
ꝑora tyberina requirerent:
a ꝑsecutorib tenti sunt  et ad
urb̾ prefectũ ducti sunt. Erat
iudex fabianus qui eos horta¬¬
tus ẽ ad sacrificandũ: et ꝑ de¬
cẽ dies minis eos et blanditiis

Expanded text:
et subter fumum ex sterquilinio et subter fumum ex sterquilinio adhiberi. Statim autem ut suspensa est, in confessione Domini emisit spiritum. Illi autem auferentes corpus ejus saxo ligaverunt et Tiberis alveo immerserunt, dicentes: Ne Christiani corpus ejus tollant, et faciant sibi illam deam. 75. Igitur celebrato martysomnis B. Sebastiano, et narravit ei qualiter martyrium Domini suscepisset. Quod cum narrasset S. Sebastianu«Femine nos ad coronam precedunt. Vt quid uiuimussionem accessit: nihilominus et ipse perpessus insidias test, et a populo lapidatus mortuus est, et corpus ejus Tiberino gurgiti mancipatum estcostratus et Claudius una cum Castorio et Victorino et Symphoriano, dum corpora Sanctorum per ora Tiberina requirerent, a persecutoribus tenti sunt, et ad Urbis praefectum perducti. Erat judex Fabianus, qui eos hortabatur ad sacrificandum, et per decem dies minis eos et blanditiis
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit dñs: qualit̾ unus¬
quisq d palmã martyriĩ
uenent tantummꝰ expli¬
cemꝰ. Beatissima. ⁊ oe in apło¬
tum natale dum ad confes¬
sionem petri apłi oraret. ab
insidiantib paganis artat᷑.
duciturq ad patronũ regi¬
onis naumatie. et compel¬
litur martis staticło quod
illic stabat turis gutã incẽ¬
dere. Cui illa respondit. Mu¬
lierẽ marti sacrificare com¬
pellis: ut ostendas martem
urm̃ f muliebria delectari.
S ille inpudicissime ueneri
potuit pudorẽ eripere. mͥ
uero tropheũ ficłi un fronte
portanti ñ poterit p̃ualere.
Non ergo meis contra eum
nus regionis misit eã in
custodiã obscurissimã. et
ꝑ quinq dies fecit nec lu¬
men uidere eam: nec cibũ
nec potum acciꝑe. Dolum urẽ
eius qui eam illic inclauserat
audiebat᷑ dicentis. Ibi morieris
turã repromiseris diis. S cũ
transissent sex dies: suggesse¬
runt de ea p̃fecto seuienti. Q
uissit eam a collo et capillis
in arborẽ excelsam suspendi:

Expanded text:
s, qualiter unusquisque ad palmam martyrii venerit tantummodo explicemus. Beatissima Zoe in Apostolorum natale dum ad Confessionem Petri apostoli oraret, ab insidiantibus paganis arctatur, duciturque ad patronum regionis Naumachiae, et compellitur Martis statunculo, quod illic stabat, thuris guttas incendere. Tum illa respondit: Mulierem Marti sacrificare compellitis, ut ostendatis Martem vestrum mulieribus delectari. Sed ille impudicissimae Veneri potuit pudorem eripere, mihi vero tropaeum fidei in fronte portanti non poterit praevalere. Non enim ego meis contra eum nus regionis misit eam in custodiam obscurissimam, et per quinque dies fecit eam nec lumen videre, nec cibum nec potum accipere. Solum vox ejus qui eam illic incluserat audiebatur dicentis: Ibi morieris turam repromiseris diis. 74. Sed cum pertransissent sex dies suggesserunt de ea praefecto saevienti: qui jussit eam a collo et capillis in arborem excelsam suspendi
Abbreviated transcription (Latin):
to chromatius. ut medendi
grã in campano littore mo¬
raret᷑ : in quo erat lati cespi¬
tis dñs. Tribuitq copiam
omi xpĩano ire uolenti cũ
eodẽ a ꝑsecutoris rabie de¬
clinanda. Cunc orta ẽ con¬
tentio int̾ scm̃ policarpũ¬
prb̃m. et beatũ sebastianũ

Expanded text:
to Chromatius ut medendi to Chromatius ut medendi gratia in Campano littore moraretur, in quo erat lati cespitis dominus, tribuitque copiam omni Christiano ire volenti cum eodem ad persecutoris rabiem declinandam. Tunc orta est contentio inter S. Polycarpum, et B. Sebastianum;
Abbreviated transcription (Latin):
tie magneq uirtutis. imꝑan¬
tib tunc carmo diocletia no
et maximiano. Diocletianus¬
lenta ꝑsecutio. diocletian
circa xpĩanos esse ceperat.
Qui carims habebat aliquos
amicos: quos huius tituli
professio decorabat. Igitur oc¬
ciso carino in ciuitate man¬
guntiaco. maximiano et aqͥ¬
lino consulib. facta ẽ ꝑsecui¬
tio tał. ut nullꝰ emeret aut
uenundaret aliquid. nͥ qui
staticulis positis in eo loco
uͥ emendi grã uentũ fuiss
turis exhibuisset incensum
cirea insulas circa uicos. cir¬
ca nimphea quoq erant po¬
siti cõpulsores. qui nec ma
nendi copiã darent. aut hau¬
rientib aquã ipsam faculta¬
tẽ tribuerent. nͥ qui idolis
delibassent. Cunc scĩ Gais¬
ep̃i consilio habito. chroma
anos in domo sua suscepit.
et uniũsos ita fouebat. ut
nullus omnino sacrificandi
necessitati succumberet. Ue¬
rum quia tanta uis ꝑsecu¬
tionis extiterat: ut opimo
ipsa xp̃ianitatis eiꝰ celari ñ
possit. meruit ex sacro rescrip¬

Expanded text:
tiae, magnaeque virtutis, imperantibus Carino, Diocletiano et Maximiano. Sed Diocletianuslenta persecutio Diocletiani circa Christianos esse coeperat; quia Carinus habebat aliquos amicos, quos hujus tituli professio decorabat. 65. Igitur occiso Carino in civitate Maguntiaco Maximiano et Aquilino consulibus, facta est persecutio talis, ut nullus emeret vel venundaret aliquid nisi qui statunculis positis in eo loco, ubi emendi gratia ventum fuisset, thuris exhibuisset incensum. Circa insulas, circa vicos, circa nymphea quoque erant positi compulsores, qui neque emendi copiam darent, aut hauriendi aquam ipsam facultatem tribuerent, nisi qui idolis delibassent. 66. Tunc S. Caii episcopi consilio habito, Chromatanos in domo sua suscepit, et universos ita fovebat, ut nullus omnino sacrificandi necessitati succumberet. Verum quia tanta vis persecutionis exstiterat, ut opinio ipsa Christianitatis ejus celari non posset, meruit ex sacro rescrip
Abbreviated transcription (Latin):
fectus. Dic ergo mͥ quid fa¬
ciam: ut consequi ualeam
quod sꝑo. Dicit ei sc̃s po¬
licarpꝰ. Si credicłis ex toto
corde sicut credidit tranqͥl¬
linus: saluus eris. Dicit
ei p̃fectus. Quo orcline cre¬
dere debeam: intimato. Tẽ
Sos policarpus catecizauit
eum: et indixit ei ut ꝑtri¬
diim ieuunaret. Et conuo¬
cans ad se scm̃ sebastianũ
trib dieb et trib noctib
ieinauit cum eo. et cum
lacrimis pariter orabant.
ut fidem nominis sui irsa¬
lutẽ uolentis csede dominꝰ

Expanded text:
aefectus: Dic ergo mihi quid faaefectus: Dic ergo mihi quid faciam, ut consequi valeam quod spero. Dicit ei Polycarpus: Si credideris ex toto corde tuo, sicut credidit Tranquillinus, salvus eris. Dicit ei praefectus: Quo ordine credere debeam intimato? Tunc S. Polycarpus catechizavit eum, et indixit ei ut per triduum jejunaret. Et convocans ad se S. Sebastianum tribus diebus et tribus noctibus jejunavit cum eo: et cum lacrymis pariter orabant, ut fidem nominis sui in salutem volentis credere Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ori meo panis alienis mani¬
b tradebatur. Ilico ut xp̃m
uerum dm̃ eẽ credidi. salu¬
tis mee gaudia recepi. et
sum incolumis. quia ueriĩ
Adduc ad me qui te xp̃ianũ
fecit: ut si michi promise¬
rit sanitatẽ. possim et ego
fieri xp̃ianus. Statim aut̃
tranquillinꝰ ueniens ad po
ei omnia. que gesta uel die¬
ta sunt. Et ducens erim in¬
tra domum occulte: pre¬
fecti eum aspectib p̃sentaũ.
Cui p̃fect᷑. Licet grauis am¬
madũsio principũ xp̃ianis
infesta sit. tamen spe recu¬
pande salutis offeram uo¬
bis quicquid illud ẽ usq
ad qui.dium bonoꝵ mei
patrimonii.si ab hac nodo¬
sitate condologinatum mei
fuerint menbra corporis re¬
soluta. Tunc sẽs policar¬
pus subridens ait. Potens
ostendat tͥ quod ipse sit tuii¬
corporis reparator. Nam pec¬
cuniam siue qui offerunt
siue qui oblatã accipiunt.
non solum nullam dolenti¬
bus conferunt mecdicinã:
s ipsi sibi insanabilem mor¬
bum assumunt. Dicit ei p̃¬

Expanded text:
ori meo panis alienis maniori meo panis alienis manibus tradebatur: illico ut Christum verum Deum esse credidi, salutis meae gaudia recepi, et sum incolumis, quia verum DAdduc ad me qui te Christianum fecit, ut si mihi promiserit sanitatem, possim et ego fieri Christianus. Statim autem Tranquillinus veniens ad S. ei omnia quae gesta vel dicta sunt; et ducens eum intra domum occulte, praefecti eum aspectibus praesentavit. Cui praefectus ait: Licet gravis animadversio principum Christianis infesta sit, tamen spe recuperandae salutis afferam vobis quidquid illud est usque ad dimidium bonorum patrimonii mei, si ab hac nodositate condylomatum mei fuerint membra corporis resoluta. Tunc S. Polycarpus subridens ait: Potens ostendat tibi quod ipse sit corporis tui restaurator. Nam pecuniam sive qui afferunt, sive qui oblatam accipiunt, non solum nullam dolentibus conferunt medicinam, sed etiam ipsi sibi insanabilem morbum assumunt. Dicit ei pr
Abbreviated transcription (Latin):
suis morsib adtrectare. pos¬
sunt nob̾ de animo tollere
hoc quod nos homines fu¬
mus racionales. cum sint
illi canes et inracionabi¬
les et insan: Ita qui nob
recte credentib irascunt᷑.
seuire quidẽ possunt et
inferre iniqua supplicia.
numqͣ tamen de corde nr̃o
rem nrm ac restauratorem
ẽẽ gaudemꝰ. Tunc p̃sectus
iussit eum recipi a cõmen¬
tariis dicens. Proxima te
mittit. et adduci eum ad se
precepit ꝑ noctem occulte.
et offerens ei infinitũ poz¬
dus auri dicebat. Ostende
mͥ medicam̃tum: ex quo re¬
cuꝑasti salutẽ. Cui tranqͥl¬
linus ait. Scias grandem
iram et furorẽ dĩ passuros.
qui grãm eius uel uenun¬
dandam estimant uel em̃¬
dam. Unde si uis apodagͥco
dolore liberari: crede xpm̃
filium dei et lib̾aberis. et
sieut hodie me uides. ita
saluus eris. Nempe uix
manib deferebar : et un¬
decim annis ꝑ om̃s iunctui¬
ras neruoꝵ in corpore meo
doloꝵ nodis astrictꝰ: uix

Expanded text:
suis morsibus attrectare, possuis morsibus attrectare, possunt nobis de animo tollere hoc quod nos homines sumus rationabiles, cum sint illi canes, et irrationabiles, et insani? Ita qui nobis recte credentibus irascuntur, saevire quidem possunt, et inferre iniqua supplicia; numquam tamen de corde nostrrem nostrum ac restauratorem esse gaudemus. Tum praefectus jussit eum recipi a Commentariis, dicens: Proxima te mittit et adduci eum ad se praecepit per noctem occulte, et offerens ei infinitum pondus auri dicebat: Ostende mihi medicamentum ex quo recuperasti salutem. Cui Tranquillinus ait: Scias grandem iram et furorem Dei passuros esse, qui gratiam ejus vel venundandam existimant vel emdam. Unde si vis a podagrico dolore liberari, crede Christum Filium Dei, et liberaberis, et sicut hodie me vides, ita salvus eris. Nempe vix manibus deferebar, et undecim annos per omnes juncturas nervorum in corpore meo dolorum nodis astrictus, vix