comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
declinans populum. pͥmꝰ
enim hebreos egressos. ex
egipto aggressus ÷ inraphi¬
dim: cum moyses dixit
ad iħm. Elige tibi uiros et¬
aurib iħ̃u. quia deleus
delebo memoriam amalec
de subcelo. Et edificauit
moyses altare eltare. et
nominauit nomen eius.
dominus refugium meũ
et ait. Quta in manuoc
generationẽ. Uide quid¬

Expanded text:
declinans populum. Primus enim ipse Haebraeos egressos ex Aegypto, bello aggressus est in Raphidim, tunc cum Moyses ait ad Jesum: Elige tauribus Jesu, quia delens delebo memoriam Amalec de sub coelo. Et aedificavit Moyses altare: et nominavit nomen ejus, Dominus refugium meum, et ait: Quia in manu ocgenerationem. Sed i
Abbreviated transcription (Latin):
habitacio tua. et si posueris inpe¬
tra mdum. tuum. et fuerit tibi
beor nidꝰ astucie. assiruꝰ captunim
quod salius possit eẽ cẏneus. si
Si enim hoc fecit nichil proderit
assiriis enim captiuus ducetur
malignis scił spiritib a quib¬
expositionis. et conunictio tur¬
hebree lingue ꝯuinctione frequẽt
uti. ut interdum habundet. ha¬
bet enimuna queq lingua aliqͥd
proprietatis quod apud alias ui
tiosum uidetur. Hiogͦ et cõũe

Expanded text:
ic habet: Si posueris in petra nidum tuum, et fuerit tibi Beor nidus astutiae, Assyrii captivum quod salvus possit esse Cinaeus, si Nam si hoc fuerit, nihil ei proderit, Assyriis enim captivabitur, malignis scilicet virtutibus quedidimus, et conjunctio interturHebraeae linguae et conjunctione frequenter uti, ita ut interdum abundet bet enim unaquaeque lingua aliquid proprietatis, quod apud alias linguas vitiosum videatur. Et hic e
Abbreviated transcription (Latin):
ideomaria .i. sinagoga in
dignatur. et detrahit cum
a aron. cum sacerdotibus
scilicet et phariseis. Dero
docet apud nos. nec obser¬
uantiam sabbati. uel neome¬
mie. nec sacrificia sanguinis
sed circum cisionem cordis
et ocium peccandi. et dies
festos in arimis sinceritatis
et ueritatis. et sacrificia lau

Expanded text:
Maria, quae Synagoga est, indignatur et detrahit una cum Aaron, cum sacerdotibus scilicet et Pharisaeis. Derogdocet apud nos, ne observationem sabbati, nec neomeniae, nec sacrificia sanguinis, sed circumcisionem cordis et precandi otium, diesque festos in azymis sinceritatis et veritatis, et sacrificia
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi enim sepelierunt po¬
pulum qui desideraue¬
de sepulchris ꝯcupiscen¬
tie: uenerunt in asse¬
roth et manserunt ibi.
ocutaq ẽ maria et
aaron contra moysen

Expanded text:
ibi enim sepelierunt populum qui desideravede Sepulcris concupiscentiae venerunt in Asaroth, et manserunt ibi. ocutaque est Maria et Aaron contra Mosen
Abbreviated transcription (Latin):
ia detraxerunt aa
efficit᷑. Tanta enim fuit cu¬
ra correctionis: ut dumma
pra: p opulus dei nõ agere
iter ad terram ꝓmissionis.
nec moueret᷑ tabernaculũ

Expanded text:
ia detraxerunt Aarefficitur. Tanta autem fuit cura correptionis hujus, ut dum Mapra, populus Dei non ageret iter ad terram repromissionis, nec tabernaculum
Abbreviated transcription (Latin):
hentem occulte aduersus
tis obtrectandi uicium re¬
obtrectantes usq ad finem
septimane mundi .i. usq
ad resurrectionem ꝑma¬
nebimus leprosi. nͥ dum
penitencie tempus est cor¬
rigam᷑. conũsi ad iħ̃m. et
ꝑ penitenciam supplicãtes
minis etiam qui scͥpta
moysi male intelligit. et
spũalem legem carnalit

Expanded text:
hentem occulte adversus tis, obtrectandi fratribuobtrectantes usque ad finem septimanae mundi, id est usque ad resurrectionem permanebimus leprosi, nisi, dum poenitendi tempus est, corrigamur conversi ad Jesum et per poenitentiam supplicantes mnis etiam qui scripta Moysi male intelligit, et spiritalem legem carnalit
Abbreviated transcription (Latin):
ercia decimamã¬
sio est in sepulchris
concupiscentie ubi
ꝑopulus fastidiens.
celestem panẽ carnes
egiptiorum desidera¬
uit. multos q subito
norauit incencliũ.
ollas. i carnaliumde¬
sideriorum foruores
narum carnium. sed
simplicem manne ci
angelicam mannã
que est celestis uita.
uel doctrina rursus
tates et concupiscen¬
pruis nonupodr̃ibuat ut omnis
et maiores natu in castra¶Ientus
autem egrediẽs arreptas tnͣs ma¬
re cotͣnices detulit. et dimisit in
castra itinere quantũ imo die cõ¬
ficipotest. et ex omni parte castͦ¬
rum ꝑcicuitum Clolabantq
in aere duobus cubitis altitudine
suꝑt̾ram. Surgens gͦ populus
toto illo cdie et nocte. ac die alto
congregauit cotͣnicũ qui parum
decẽ choros: et siccauerũt eas per¬
girũ castrorũ Ndhuc curnes erat
indentibus eorũ. nec defecerat huiꝰ
tus inpopłm. ꝑcussit eũ plaga
magnanimis. Uocatusq est
locꝰ ille sepulchra ꝯcupiscentie¬

Expanded text:
ertia decima mansio est in sepulcris concupiscentiae, ubi populus fastidiens coelestem panem, carnes Aegyptias desideravit, multosque subitum voravit incendium, ollas id est carnalium desnarum carnium, sed simplicem manna cibangelica manna, quae est coelestis vita, sive doctrina, rursus tates, et concupiscenquis tribuat ut omnis et maiores natu Israhel in castra ventus autem egrediens a Domino arreptas trans mare coturnices detulit et dimisit in castra itinere quantum uno die confici potest ex omni parte castrorum per circuitum volabantque in aere duobus cubitis altitudine super terram surgens ergo populus toto die illo et nocte ac die altero congregavit coturnicum qui parum decem choros et siccaverunt eas percastrorum adhuc carnes erant in dentibus eorum, nec defecerat cibus tus in populum, percussit eum plaga magna nimis. Vocatusque est locus ille, sepulchra concupiscenti
Abbreviated transcription (Latin):
runt in asserot. Quar¬
ta clecimamansio in so¬
litudine pharan que
matria uertit᷑. In hac
aaronet maria propter
ethiopissam contra mo¬
ꝑ sen murmurant. et
hoc prudens lecꝰtor attẽ¬
de. quod post consũma¬
tam induo denario uir¬
tutem. quia suꝑbunt
isrł. et insepulchris
concupiscentie carnes
egiptias desiderauit. rursum
id est uestibula uirtutis in
gredit᷑. ostendens nobis eos
qui stant: ꝑosse cadere. et
qui ceciderint posse resur¬
tam. Nunquid qui cadit nõ¬

Expanded text:
unt in Aseroth. Quarta decima mansio in solitudine Pharan, quae in \'atria\' uertitur. in hac Aaron et Maria propter Aethiopissam contra Moysen murmuranhoc, prudens lector, adtende, quod post consummatam in duodecimo numero uirtutem, quia superbiit Israhel et in sepulchris concupiscentiae carnes Aegyptias desiderauit, rursum id est uestibula; uigreditur, ostendens nobis et eos qui stant posse cadere, et qui ceciderunt, posse resurtam: Nunquid qui cadet no
Abbreviated transcription (Latin):
propter uxorem eibs
ethiopissam: et dixer̃t
Hon ꝑ solum moysen
locutus est dñs Nonne
et nobis similiter est
locutꝰ. Quod cũ audis¬
Erat enum moyses uir
mitissimus suꝑ omnes
homines qui morabant᷑
in terra S tatim locutꝰ
est adeum et aaronet
mariam E gredimini
uos tantum tres : ad
caligo. quanta obseruantie
enim mundi cumplenitu¬
do gentium introierit ÷ oĩs¬
pra cessabit. Recipiet enĩ
d̾ecus fidei. et splendorem
fiet unus grex et inꝰ pastor.¬
De uxore moysi echiopis¬
sa querit᷑ utrũ ipsa sit
filia ietro ÷ an alteram du¬
xerit uel suꝑduxerit. Sed
ipsam fuisse credibile est
De madianitis quippe erat.
traeos pugnauit iosaphat.
Ham in his locis dicitur
eos ꝑsecutus populus isrł
ubi madianite habitant
quinunc sarraceni appel¬
lant᷑. sed nc̃ eos ethiopes
fere nemo appellat. Sicut
solent locorum et gentiũ
nomina plerumq. uetus¬
tate mutari. s Mistice.
heretici qui non recipiunt
legem et prophetas detra¬
hunt moysi. quietiam im¬

Expanded text:
propter uxorem eius aethiopissam et dixerunt num per solum Mosen locutus est Dominus nonne et nobis similiter est locutus quod cum audisrat enim Moses vir mitissimus super omnes homines in terra, statim locutus est ad eum, et ad Aaron et ad Mariam: Egredimini vos tantum tres ad caligo, quanta observantiaeenim mundi cum plenitudo gentium introierit, facie Mariae. Recipiet enim decus fidei, et splendorem fiet uterque unus grex et unus pastor,De uxore Moysi Aethiopissa quaeri solet utrum ipsa sit filia Iothor an alteram duxerit uel superduxerit. sed ipsam fuisse credibile est; de Madianitis quippe erat, ti, quando contra eos pugnauit Iosaphat. nam in his locis dicitur eos persecutus populus Israhel, ubi Madianitae habitant, qui nunc Saraceni appellantur. sed nunc eos Aethiopes nemo fere appellat, sicut solent locorum et gentium nomina plerumque uetustate mutari. Et dixit herelegem et prophetas, detrahunt Moysi. Qui im
Abbreviated transcription (Latin):
storisi quia non propriam gloriam
sed auctoris querit: ab omnibus uult
adiuuari quod facit. fidelis enim
predicator optat si fieri ualeat.
nit ueritatem quam solus loqui nõ
sufficit: ora cuncborum sonẽt. Unde
cumiosue duobus
in castris remanen¬
cibus et prophetan¬
tibus uellet obsistere:
ei ꝑ moy sen dicit᷑.
Quid emularis ꝓme e
Quis tribuet ut oĩs
ꝑopulus prophetet.
prophetare enĩ om̃s
uoluit. qui bonum
quod habuit non in¬

Expanded text:
s, quia non propriam gloriam sed auctoris quaerit, ab omnibus vult adjuvari quod agit. Fidelis namque praedicator optat, si fieri valeat, ut veritatem, quam solus loqui non sufficit, ora cunctorum sonent. Unde cum Josue duobus in castris remanentibus atque prophetantibus vellet obsistere, recte per Moysen dicitur: Quid aemularis pro me? Quis tribuat ut omnis populus prophetet, Prophetare quippe omnes voluit, qui bonum quod habuit ali
Abbreviated transcription (Latin):
ad miche¬
am mo¬
rastiten indieb ioatham. achac: &
eç echiȩ regũ uida. qđ uidit super
samariam. & hierłm. Audite ppł̃i
om̃s. & attendat terra & plenitudo
eiꝰ: & s it dñs ds̃ uob̃ in testẽ. dñs de-
templo scõ suo. Quia ecce dñs egredi-

Expanded text:
ad Michaeam Morasthiten, in diebus Joatham, Ahaz, et Ezechiae, regum Juda: quod vidit super Samariam, et Jerusalem. Audite, populi omnes, et attendat terra, et plenitudo ejus: Et sit Dominus Deus vobis in testem, Dominus de templo sancto suo. Quia ecce Dominus egredi
Abbreviated transcription (Latin):
dies c̃uiuii. inuitauit omnẽ ppłm qͥ inuentꝰ
ẽ susis amaximo usq ad miniũ: & uii.
dieb iussit c̃uiuiũ p̃parari inuestibulo
horti & nemoris qͦd regio cultu & manuc̃si¬
tum erat. Et pendebant ex om̃i parte ten¬
toria aerii coloris. & carbasini. & iacincti¬
ni. sustentata funib bissinis atq purpureiᷤ.

Expanded text:
it omnem populum qui inventus est Susis a maximo usque ad minimum et septem diebus iussit convivium praeparari in vestibulo horti et nemoris quod regio cultu et manu consitum erat et pendebant ex omni parte tentoria aerii coloris et carpasini et hyacinthini sustentata funibus byss
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne fr̃ erat e sau iacob dicit dñs.
dilexĩ iacob: e sau aũt odio habui.
posui seir montẽs eiꝰ in solitudiness
& hereditatem eiꝰ indraconesde scrl
Quod sidixerit idumea destrucue

Expanded text:
Nonne frater erat Esau Jacob, dicit Dominus, et dilexi Jacob, Esau autem odio habui? Et posui Seir montes ejus in solitudinem, t haereditatem ejus in dracones deserti. Quod si dixerit Idumaea: Destructi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃terire : habere aut̃ celebritatẽ tertia decima
die m̃sis adar: qͦd dicit᷑ uoce siriaca pridiȩ mar¬
dochei die. Igit᷑ his erga nicanorẽ gestis. & ex
illis tẽporib ab hebreis ciuitate possessa: ego
quoq in his finẽ faciã sermonis. Et siquide be
ne ut historiȩ cõpetit. hoc & ipse uelim: si aut̃¬

Expanded text:
terire habere autem celebritatem tertiadecima die mensis adar quod dicitur voce syriaca pridie Mardochei die igitur his erga Nicanorem gestis et ex illis temporibus ab Hebraeis civitate possessa ego quoque in his finem faciam sermonis et siquidem bene et ut historiae conpetit et ipse velim si aut
Abbreviated transcription (Latin):
achab &e impiissima ieģabel pauit centum. ꝓphas
inspecub qui non curua uerunt genua baal: ce de
septem milibus helias arguitur ignorasse. se pulchrũ.¬
stȩ iohannis insebaste uenerationis habeatur quȩ olĩ
samaria dicebatur. Hanc herodes rex anupatris fuliꝰ
uit augustam. Hic igitur quia centũ ꝓpħas salua

Expanded text:
Achab et impiissima regina Jezabel, pavit centum prophetas in specubus, qui non curvaverunt genua Baal, et de septem millibus erant quos Elias arguitur ignorasse, sepulcrumqstae Joannis in Sebaste venerationi habetur, quae olim Samaria dicebatur. Hanc Herodes rex Judaeae Antipatrsermone vocavit Augustam. Hic igitur, quia centum prophetas alu
Abbreviated transcription (Latin):
Etait rex. Do tibi. Tulit ergo daniel picẽ
& adipẽ & pilos & coxit parit᷑: fecitq
massas. & dedit inos draconis: &r di rup¬
tus ẽ draco. Et dixit. Ecce quẽ colebatis.
Quod cum audi.ssent babylonii. indig¬
nati sunt ue hement᷑: & congregati ad¬
uersum regem dixer̃t. Iudeus factꝰ ẽ rex.
Bel destruxit: draconem int̾ fecit: &
sacerdotes occidit. Et dixerunt cũ uenis¬
sent adregẽ. Trade nobis danielẽ: alioꝗn
interficiemus te. & domũ tuam. Uidit
crgo rex quod irrucrent ineũ uehem̃ter:
& necessitate compulsus. tradidit eis da-¬
nielẽ. Quimisert eum in lacũ leonũ: &

Expanded text:
niel picem, et adipem, et pilos, et coxit pariter: fecitque massas, et dedit in os draconis, et diruptus est draco. Et dixit: Ecce quem colebatis. Quod cum audissent Babylonii, indignati sunt vehementer, et congregati adversum regem, dixerunt: Judaeus factus est rex, Bel destruxit, draconem interfecit, et sacerdotes occidit. Et dixerunt cum venissent ad regem: Trade nobis Danielem, alioquin interficiemus te et domum tuam. Vidit ergo rex quod irruerent in eum vehementer: et necessitate compulsus tradidit eis Danielem. Qui miserunt eum in lacum le
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa inuidea: & ipse coxerat pulm̃tũ
& intriuerat panes in alucolo: ce ibat
in campũ ut ferr&ꝵ messorib Dixitq
angłs dñi ad abacuc. Fer prandium
quod habes inbabylonem danieli: ꝗ ẽ
in lacu leonum: Edixit abacuc. Dñe.
babylonem non noui: & lacũ nescio.
Et app̃hendit eum angłs dñi inũtice
eiꝰ. & portauit eum capillo capitis sui:
posuitq eum in baby. lone suꝑ lacũ in
impetu sp̃c sui. Et clamauit abacue di¬
cens. Daniel serue dĩ: tolle prandium
quod misit tibi ds̃. Et ait daniel. Recor¬
datus es enim mei ds̃. & non dereliꝗsti
diligentes te. Surgensq daniel comedit.
Porro angłs dñi restituit abacue ẽfestim¬

Expanded text:
erat pulmentum, et intriverat panes in alveolo, et ibat in campum ut ferret messoribus. Dixitque Angelus Domini ad Abacuc: Fer prandium quod habes, in Babylonem Danieli, qui est in lacu leonum. Et dixit Abacuc: Domine, Babylonem non vidi, et lacum nescio. Et apprehendit eum angelus Domini in vertice ejus, et portavit euBabylone supra lacum in impetu spiritus sui. Et clamavit Abacuc, dicens: Daniel, tolle prandium quod misit tibi Deus. Et ait Daniel: Recordatus es enim mei, Deus, et non dereliquisti diligentes te. Surgensque Daniel, comedit. Porro Angelus Domini restituit Abacuc
Abbreviated transcription (Latin):
cituum dicens. Populus iste dicit
nondum uenit tempꝰ domꝰ dñi ȩ¬
dificandȩ. Et factumẽ uerbũ dñi
nmanu aggei ꝓph̃ȩ dicens. Num¬
quid tempꝰ uobis ẽ ut habitetis indomi¬
bus laqueatis. & domus ista deserta.
Et nunc hec dicit dñs exercituum. Po¬
nite corda ur̃a suꝑ uias ur̃as. Semina-¬
stis multum. & intulistis parũ. Come
distis. & non estis saciati. Bibistis & ñ
estis in ebriati. Operu istis uos. & ñ estiᷤ
calefacti. Et qui merce des congregauit.

Expanded text:
te dicit: Nondum venit tempus domus Domini aedificandae. Et factum est verbum Domini in manu Aggaei prophetae, dicens: Numquid tempus vobis est, ut habitetis in domibus laqueatis, et domus ista deserta? Et nunc haec dicit Dominus exercituum; Ponite corda vestra super vias vestras. Seminastis multum, et intulistis pdistis, et non estis satiati; bibistis, et non estis inebriati; operuistis vos, et non estis calefacti. Et qui mercedes congregavit,
Abbreviated transcription (Latin):
prũ hester uariis tñslatorib c̃stat eẽ uitiatũ. quẽ ego
dearchiuis hebreoꝵ releuans uerbũ euerbo pressĩtran¬
suili. Quẽ librũ editio uulgata laciniosis hinc inde uer¬
boꝵ funib trahit. ad dens ea quȩ ex tẽpore dici poterant
& audiri. sic̃ solitũ c̃ scolarib disciplinis sũptorthemate¬

Expanded text:
rum Esther variis translatoribus constat esse vitiatum, quem ego de archivis Hebraeorum relevans, verbum e verbo pressius transtuli. Quem librum editio Vulgata laciniosis hinc inde verborum sinibus trahit: addens ea quae ex tempore dici poterant, et audiri, sicut solitum est sc
Abbreviated transcription (Latin):
& oculi ur̃i uidebunt & uos dicens
Magnificetur dñs suꝑ terminũ istl
Filius honorat patrem: & seruis d¬
minum suum. Si ergo pater ego ll
ubi ẽ honor m̃s: Et si dñs ego suns¬

Expanded text:
 oculi vestri videbunt et vos dicetis magnificetur Dominus super terminum Israhel filius honorat patrem et servus dominum suum si ergo pater ego sum ubi est honor meus et si dominus ego su
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ meditione. Lxͣx. theodotionis editionẽ miscuit: aste¬
riscis designans quȩ minꝰ fuerant. & uirgulis quȩ ex suꝑ¬
fluo uideant᷑ apposita. Si igit᷑ aliis licuit ñ tenere quod
legit᷑. qͦd laͣx nesciert᷑. cur me ñ suscipiant latini mei.
qͥ inuiolata ȩditione ueteri ita nouã condidi: ut laborẽ
meũ hebreis. & qͦd his maius ẽ apostolis auctorib ꝓbem:
Scripsi nup librũ deoptino genere inter p̃tandi ostenꝗͥen
illa de eũgło exegypto uocaui filiũ meũ. & qm̃ naza¬

Expanded text:
e Septuaginta Theodotionis Editionem miscuit, astee Septuaginta Theodotionis Editionem miscuit, asteriscis designans quae minus ante fuerant, et virgulis quae ex superfluo videbantur apposita. Si igitur aliis licuit non tenere quod ginta nescierunt; cur me non suscipiant Latini mei, qui inviolata editione veteri, ita novam condidi, ut laborem meum Hebraeis, et quod his majus est Apostolis auctoribus probem? Scripsi nuper librum de Optimo genere interpretandi, ostendens illa de Evangelio: Ex Aegypto vocavi filium meum ; et:
Abbreviated transcription (Latin):
GIN¬
inter p̃tum pura et
ut ab eis ingrecũ uer-¬
sa ẽ ȩditio ꝑmaneret: suꝑflue michromati epis¬
copoꝵ scĩssime atq doctissime impelleres. ut he¬
brea uolumina latino sermone transferrẽ. Quod
enĩ semel aures hominũ occupauerat. & nascentiᷤᷤ
eccłȩ roborauerat fidem.: iustũ erat etiã nr̃o silentio
cõꝓbari. Nunc uero cũ ꝓ uarietate regionũ diuersa
ferant᷑ exẽplaria. & germana illa antiquaq tnͣsla-¬
tio corrupta sit atq uiolata: nr̃i arbitrii putas aut
eplurib iudicare qͥd uerũ sit. aut nouũ opꝰ inueteri.
oꝑe condere: illudentibꝰq iudeis cornicum ut dicit᷑
esichium laudat auctorẽ: constantinopolis usq an-
orbis hac int̾ se trifaria uarietate cõpugnat. Et certe
origenis ñ solũ exempla cõposuit. qͣtuor editionum
eregione suigula uerba describens. ut unꝰ dissentiens
statĩ cȩt̾is int̾ se consentib arguat᷑ s. qͦd maioris audaciȩ¬

Expanded text:
ginInterpretum pura, et ut ab eis in Graecum versa est, editio permaneret, superflue me, mi Chromati, episcoporum sanctissime atque doctissime, impelleres, ut Hebraea volumina Latino sermone transferrem. Quod enim semel aures hominum occupaverat, et nascentis roboraverat fidem, justum erat etiam nostro silentio comprobari. Nunc vero, cum pro varietate regionum diversa ferantur exemplaria, et germana illa antiquaque translatio corrupta sit, atque violata: nostri arbitrii putas, aut e pluribus judicare quid verum sit, aut novum opus in veteri opere cudere, illudentibusque Judaeis, cornicum, ut dicitur, ginta suis Hesychium laudat auctorem: Constantinopolis usque Antorbis hac inter se trifaria varietate compugnat. Et certe Origenes non solum exemplaria composuit quatuor editionum, e regione singula verba describens, ut unus dissentiens, statim caeteris inter se consentientibus arguatur; sed, quod ma
Abbreviated transcription (Latin):
lis. idem & accusatores &e defensores. cũ in aliis ꝓbent.
qͦd in me repbant: quasi uirtꝰ & uiciũ ñ inreb sit. sed
cũ auctore mutet᷑. Cȩterũ memini ȩditionẽ Latͣ
trans latoꝵ olim de greco emendatã tribuisse me nr̃is:
nec inimicũ debere estimari eoꝵ qͦs inconuentu fra-¬
trũ semꝑ edissero. Et qͦd nc̃ dabreiamin idest uerba
dierũ interp̃tatꝰ sũ. idcireo feci. ut in extricabiles nodos¬
ias & siluã nominũ quȩ scriptoꝵ confusa st̃ uicio sen-¬
suũq barbariẽ aꝑtius. & ꝑuersuũ cola digererem:
michimetipsi. & meis iuxta ismenium canens. si au¬
res surdȩ sunt cȩteroꝵ¬

Expanded text:
iis probent, quod in me reprobant, quasi virtus et vitium non in rebus sit, sed cum auctore mutetur. Caeterum memini editionem Septuaginta translatorum olim de Graeco emendatam tribuisse me nostris, nec inimicum debere existimari eorum, quos in conventu fratrum semper edissero. Et quod nunc DABRE JAMIM id est, Verba Dierum, interpretatus sum, idcirco feci ut inextricabiles moras, et silvam nominum, quae scriptorum confusa sunt vitio, sensuumque barbariem  Al.mihimetipsi et meis juxta Hismeniam canens, si aures surdae sunt caetero
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰeditio ñ multũ distat ab hebraico. Unde satis miror
qͥd causȩ extiterit: ut si eosde inuniuersis libris habe¬
mus interp̃tes. in aliis eade. in aliis diuersa transtule-¬
rnit. legite igit᷑ e hũ ciuxta trans lationẽ nr̃am: qͥd
ꝑcola scriptꝰ e cõmata manifestiorẽ sensũ legentib¬

Expanded text:
itio non multum distat ab Hebraico. Unde satis miror quid causae exstiterit, ut si eosdem in universis libris habemus interpretes, in aliis eadem, in aliis diversa transtulerint. Legite igitur et hunc juxta translationem nostram; quia per cola scriptus et commata, manifestiore
Abbreviated transcription (Latin):
pcui sniemita uisticie utsa.iter aut ceulum
ducit admortẽ. filiꝰ sapiens doctrina patrs
qͥ aut̃ illusor ẽ ñ audit cũ arguit᷑. De fructi
oris homo saturabit᷑ bonis: anima aut̃ pre¬
uaricatoꝵ iniqua.
ui custodit os suũ custodit animã siuã
qui aut̃ inc̃sideratus ẽ ad loquendu sentiet¬

Expanded text:
in semita iustitiae vita iter autem devium ducit ad mortem filius sapiens doctrina patris qui autem inlusor est non audit cum arguitur de fructu oris homo saturabitur bonis anima autem praevaricatorum iniqua qui custodit os suum custodit animam suam qui autem inc
Abbreviated transcription (Latin):
nas gerit. Cogitationes iustoꝵ iudicia. & c̃si¬
lia impioꝵ fraudulenta. Uerba impioꝵ in-¬
sidiant᷑ sanguini: osiustoꝵ liberabit eos.
uerte impios & ñ erunt: domꝰ aut̃ iustoꝵ
ꝑmanebit. Doctrina sua noscit᷑ uir: qͥ aut̃
uanus & excorsẽ patebit contẽptui. Melior
ẽ pauꝑ & sufficiens sibi: quã gloriosus & indi-¬

Expanded text:
nas gerit cogitationes iustorum iudicia et consilia impiorum fraudulentia verba impiorum insidiantur sanguini os iustorum liberabit eos verte impios et non erunt domus autem iustorum permanebit doctrina sua noscetur vir qui autem vanus et excors est patebit contemptui melior est pauper et sufficiens sibi
Abbreviated transcription (Latin):
sententias loquens. Iohel plamis in pͥncipiis: in
fine obscurior. Et usq ad malachiam habent
singuli ꝓprictates suas: quem eçiam scribam le.¬
guꝙ doctorẽ hebrei autumant. Et quia longũ c̃
nunc de omnib dicert: hoc tantũ uos opaula oe
eustochium ammonitas uolo: unum librũ esse

Expanded text:
sententias loquens. Joel planus in principiis: in fine obscurior. Et usque ad Malachiam, habent singuli proprietates suas: quem Esdram scribam, legisque doctorem Hebraei autumant. Et quia longum est nunc de omnibus dicere: hoc tantum vos, o Paula et Eustochium, admonitas volo, unum librum esse
Abbreviated transcription (Latin):
tribus scelerib damasci. & suꝑ quatuor¬
non conuertã eum. eo quod triturauerit
peccatores pplĩ mei. quidicunt non ap-¬
ꝓpinquabit. & non uenioe suꝑ nos ma.¬
lum. Indie illo suscitabo tabernaculum
dã quod cecidit. & re edificabo aꝑturas
muroꝵ eiꝰ. & ea que corruerant instaura-¬
bo. & re edificabo eum sicut indiebus
antiquis: ut possideant reliquias idu-¬
meȩ. & om̃s nationes. eo quod inuocatũ
sit nomen meum suꝑ eos dicit dñs fa-¬
ciens hec. Ecce dies ueniunt dicit dñs.
& cõp̃hendi̾t arator messorẽ. & calcator ao¬
uue mittentem semen. &e stillabunt

Expanded text:
tribus sceleribus Damasci, & super quatuonon conuertam eum, eo quod trituraueritpeccatores populi mei qui dicunt non adpropinquabit et non veniet super nos malum in die illo suscitabo tabernaculum David quod cecidit et reaedificabo aperturas murorum eius et ea quae corruerant instaurabo et reaedificabo eum sicut diebus antiquis ut possideant reliquias Idumeae et omnes nationes eo quod invocatum sit nomen meum super eos dicit Dominus faciens haec ecce dies veniunt dicit Dominus et conprehendet arator messorem et calcator uvae mittentem semen et stilla
Abbreviated transcription (Latin):
de deo. attendentes idolis: & inuste iura¬
uert᷑ midolo contẽpnentes iusticiã. Non
& inmiscdia disponens om̃a. stenim
si peccauerimꝰ tui sumꝰ. scientes magni-¬
tudinẽ tuã. &ͤ si ñ peccauerimꝰ. scimꝰ qm̃
apud te sumꝰ cõputati. Nosse enĩ te consũ-¬
mata iusticia ẽ: & scire iusticiã & uirtutẽ
tuã radix ẽ immortalitatis.
on enĩ merrorẽ induxit nos homi-¬

Expanded text:
de Deo, attendentes in idolis, et injuste juraverunt, in idolo contemnentes justitiam. Non et misericordia disponens omnia etenim si peccaverimus tui sumus scientes magnitudinem tuam et si non peccaverimus scimus quoniam apud te sumus conputati nosse enim te consummata iustitia est et scire iustitiam et virtutem tuam radix est inmortalitatis non eni
Abbreviated transcription (Latin):
bra picturȩ labor sine fructu. effigies
sculpta ꝑuarios colores. cuiꝰ aspectus in-¬
sensato dat c̃cupiscentiã: & diligit mor-¬
tuȩ imaginis effigiẽ sine anima. Alaloꝵ
amatores digni qiu spem intalib habets.

Expanded text:
effigies sculpta per varios colores cuius aspectus insensato dat concupiscentiam et diligit mortuae imaginis effigiem sine anima malorum amatores digni qui spem in talibus habe
Abbreviated transcription (Latin):
dieb iussit c̃uiuiũ p̃parari inuestibulo
horti & nemoris qͦd regio cultu & manuc̃si¬
tum erat. Et pendebant ex om̃i parte ten¬
toria aerii coloris. & carbasini. & iacincti¬
ni. sustentata funib bissinis atq purpureiᷤ.

Expanded text:
diebus convivium praeparari in vestibulo horti, et nemoris, quod regio cultu et manu consitum erat. Et pendebant ex omni parte tentoria aerii coloris, et carbasini ac hyacinthini, sustentata funibus byss
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ meditione. Lxͣx. theodotionis editionẽ miscuit: aste¬
riscis designans quȩ minꝰ fuerant. & uirgulis quȩ ex suꝑ¬
fluo uideant᷑ apposita. Si igit᷑ aliis licuit ñ tenere quod
meũ hebreis. & qͦd his maius ẽ apostolis auctorib ꝓbem:
Scripsi nup librũ deoptino genere inter p̃tandi ostenꝗͥen
illa de eũgło exegypto uocaui filiũ meũ. & qm̃ naza¬

Expanded text:
e Septuaginta Theodotionis Editionem miscuit, astee Septuaginta Theodotionis Editionem miscuit, asteriscis designans quae minus ante fuerant, et virgulis quae ex superfluo videbantur apposita. Si igitur aliis licuit non tenere quod meum Hebraeis, et, quod his majus est, Apostolis auctoribus probem? Scripsi nuper librum de Optimo genere interpretandi, ostendens illa de Evangelio, Ex Aegypto vocavi filium meum ; et
Abbreviated transcription (Latin):
lis. idem & accusatores &e defensores. cũ in aliis ꝓbent.
qͦd in me repbant: quasi uirtꝰ & uiciũ ñ inreb sit. sed
cũ auctore mutet᷑. Cȩterũ memini ȩditionẽ Latͣ
trans latoꝵ olim de greco emendatã tribuisse me nr̃is:
nec inimicũ debere estimari eoꝵ qͦs inconuentu fra-¬
trũ semꝑ edissero. Et qͦd nc̃ dabreiamin idest uerba
dierũ interp̃tatꝰ sũ. idcireo feci. ut in extricabiles nodos¬
ias & siluã nominũ quȩ scriptoꝵ confusa st̃ uicio sen-¬
michimetipsi. & meis iuxta ismenium canens. si au¬
res surdȩ sunt cȩteroꝵ¬

Expanded text:
iis probent quod in me reprobant: quasi virtus et vitium non in rebus sit, sed cum auctore mutetur. Caeterum memini, editionem Septuaginta Translatorum olim de Graeco emendatam tribuisse me nostris: nec inimicum debere aestimari eorum, quos in conventu fratrum semper edissero. Et quod nunc DABRE JAMIM  , id est, Verba dierum, interpretatus sum, idcirco feci, ut inextricabiles moras, et silvam nominum, quae scriptorum confusa sunt vitio, senmihimetipsi et meis juxta Hismeniam canens, si aures surdae sunt caetero
Abbreviated transcription (Latin):
cituum dicens. Populus iste dicit
nondum uenit tempꝰ domꝰ dñi ȩ¬
dificandȩ. Et factumẽ uerbũ dñi
nmanu aggei ꝓph̃ȩ dicens. Num¬
quid tempꝰ uobis ẽ ut habitetis indomi¬
bus laqueatis. & domus ista deserta.
Et nunc hec dicit dñs exercituum. Po¬
nite corda ur̃a suꝑ uias ur̃as. Semina-¬
stis multum. & intulistis parũ. Come¬
distis. & non estis saciati. Bibistis & ñ
estis in ebriati. Operu istis uos. & ñ estiᷤ
calefacti. Et qui merce des congregauit.

Expanded text:
te dicit: Nondum venit tempus domus Domini aedificandae. Et factum est verbum Domini in manu Aggaei prophetae, dicens: Numquid tempus vobis est, ut habitetis in domibus laqueatis, et domus ista deserta? Et nunc haec dicit Dominus exercituum; Ponite corda vestra super vias vestras. Seminastis multum, et intulistis parum: comedistis, et non estis satiati: bibistis, et non estis inebriati: operuistis vos, et non estis calefacti: et qui mercedes congregavit,
Abbreviated transcription (Latin):
RES libros salomonis idest ꝓuerbia. ȩcclesiasten.
ritati reddidi. uel antepositis lineis suꝑflua
queq designans. uł stellistitulo p̃notatis ea quȩ minꝰ
babebant᷑ interserens: qͦ plenius paula &e eustochiũ cog-¬
noscatis qͥd in libris nr̃is minꝰ sit. qͥd redundet. Nec ñ
etiã illa quȩ imperiti tnslatores male in linguam
nr̃am de greco sermone uerterant oblitterans & an-¬
tiquans. curiosissima ueritate correxi. & ubi p̃poste¬
ro ordine atq ꝑuerso sententiarũ fuerat lumen
ereptũ suis locis restituens. feci intellegi qͦd latebat.
Porro in eo libro qͥ a plerisq sapientia salomonis
inscribit᷑. & in eccłastico quẽ eẽ ibu filii syrach nul¬
lusignorat. calamo tẽperaui. tantũmꝰ canonicas
scͥpͥturas uob emendare desiderans: & studiũ meũ
certis magis quã dubiis cõmendare. Ideo greco &¬

Expanded text:
res libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, ritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minus sit, quid redundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis, magis quam dubiis commendare.
Abbreviated transcription (Latin):
ad celebrandam festiuitatem taberna¬
culoꝵ. Indie illa erit quod super
frenum equi est sc̃m año. & erunt
lebetes indomo dñi quasi fitalȩ corã
altari. & erit omĩs lebes in hierlłm.
& in uida scĩficatus dño exercituũ.
& uenient om̃s immolantes & su¬
ment ex eis & coquent in eis. & nõ
erit mercator ultra indomrũ dñi
exercituum indie illo:¬

Expanded text:
ad celebrandam festivitatem tabernaculorum in die illo erit quod super frenum equi est sanctum Domino et erunt lebetes in domo Domini quasi fialae coram altari et erit omnis lebes in Hierusalem et in Iuda sanctificatus Domino exercituum et venient omnes immolantes et sument ex eis et coquent in eis et non erit mercator ultra in domo Domini exercituum in die illo
Abbreviated transcription (Latin):
congregarent᷑ principes eoꝵ et seniores.
& scribȩ in hierłm. et anna̾s pͥnceps sa¬
cerdotũ. et caiphas. & iohannes. et alex¬
ander. et quot quot erant degenere
sacerdotali: et statuentes eos in medio
interrogabant: In qua uirtute aut in
quo nomine fecistis hoc uos: Tune
petrus repletus spũ scõ. dixit adeos:¬
oꝵ
Principes populi et seniores. si nos hodie di¬
iudicamur in benefacto hominis infirmi
in quo iste saluus factus ẽ: notũ sit omnibꝰ
uobis et om̃i plebi israhel. quia in nomine iħy
xp̃i. narareni. quẽ uos crucifixistis. quẽ đs
suscitauit amortuis. in hoc iste adstat corã
uobis sanus Hlic ẽ lapis qui reꝓbatus ẽ a
uobis aedificantib: qui factus ẽ incaput
anguli: et non ẽ in alio aliquo salus. Nec
enum nom̃ aliud ẽ sub eȩlo datũ hominibꝰ.
in quo oporteat nos saluos fieri: Uidentes

Expanded text:
entur principes eorum et seniores et scribae in Hierusalem et Annas princeps sacerdotum et Caiphas et Iohannes et Alexander et quotquot erant de genere sacerdotali et statuentes eos in medio interrogabant in qua virtute aut in quo nomine fecistis hoc vos tunc Petrus repletus Spiritu Sancto dixit ados principes populi et seniores si nos hodie diiudicamur in benefacto hominis infirmi in quo iste salvus factus est notum sit omnibus vobis et omni plebi Israhel quia in nomine Iesu Christi Nazareni quem vos crucifixistis quem Deus suscitavit a mortuis in hoc iste adstat coram vobis sanus hic est lapis qui reprobatus est a vobis aedificantibus qui factus est in caput anguli et non est in alio aliquo salus nec enim nomen aliud est sub caelo datum hominibus in quo oportet nos sal
Abbreviated transcription (Latin):
uma: Nic ẽ. dequo et apostolus paulus scri
quoꝙ quod appellatur scđm hebreos. ⁊
ame hieronimo nuper grecũ sermonem.
refert Dñs autẽ cũ dedisset syndonẽ seruo
sacerdotis: iuit ad iacobũ. ⁊ apparuit ei
iurauerat enĩ iacobꝰ se ñ cõmessurũ panẽ.
abilla hora. qua biberat calicẽ dñs. donec
uideret eũ resurgentẽ ad ormientibus¬
Rursusq post paululũ adferte ait dñs m̃sã
⁊ panẽ: Statĩꝙ additur. Tulit panẽ. ⁊ bene¬
dixit. ⁊ fregit. ⁊ dedit iacobo iusto: et dixit
ei fraternu. comede panẽ tuũ: quia resur¬
rexit filius hominis ad ormientibus Tri¬
ginta uaq annis hierosolimã rexit ȩccłam.
ta templũ. ubi p̃cipitatus fuerat. sepultus
titulũ usꝙ adobseditionẽ tyti. ⁊ ultimum
adriani notissimũ habuit. Quida enos

Expanded text:
cribquoque, quod appellatur secundum Hebraeos, et beato Hieronymo in Graecum sermonem refert: dominus autem cum dedisset sindonem servo sacerdotis, ivit ad Iacobum et apparuit ei: iuraverat enim Iacobus non se commesturum panem ab illa hora qua biberat, calicem domini, donec videret eum resurgentem. Rursusque post paululum: Afferte, ait Dominus, mensam et panem. Statimque additur: Tulit panem et benedixit, ac fregit, et dedit Jacobo justo, et dixit ei: Frater mi, comede panem tuum, quia resurrexit Filius hominis a dormientibus. Triginta itaque annos Hierosolymorum  Al.ta templum ubi praecipatus fuerat sepultus, titulum ejus ad obsidionem Titi et ultima Hadriani notissimum habuit. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
admirabant᷑. Et cognoscebant eos. quõ cũ
ihũ fuissent hominẽ quoꝙ uidentes stantẽ
cũ eis qui curatus fuerat: nihil poterant
contͣdicere: Iusserunt autẽ eos foras extra
conciliũ secedere: et conferebant ad inuicẽ
uicentes Quid faciemus hominib istis.
quõ quide notũ signũ factũ ẽ per eos omĩb
habitantib in hierłm: manifestũ ẽ: et ñ
possumus negare: S ne amplĩ diuulgetur
inpopulũ: cõminemur eis ne ultra loquant᷑
innomine hoc ulli hominũ: Et conuocan
rentur. neꝙ docerent in nomine ihũ: x.
Ietrus uͦ et iohannes. respondentes. dixe¬
runt ad eos: Si uistũ ẽ in conspectu dei. uõ
potius audire quã dm̃. iudicate: Non enĩ
possumus quȩ uidimus et audiuimus non
loqui At illi cõminantes. dimiserunt eos
ñ inuenientes quomodo punirent eos
ꝓpt̾ populũ: quia om̃s clarificabant id
quod factũ erat ineo quod acciderat:
Annoꝵ enĩ erat amplius quadraginta hõ:

Expanded text:
bantur, et cognoscebant eos quoniam cum Jesu fuerant: hominem quoque videntes stantem cum eis, qui curatus fuerat, nihil poterant contradicere. Jusserunt autem eos foras extra concilium secedere; et conferebant ad invicem, dicentes: Quid faciemus hominibus istis? quoniam quidem notum signum factum est per eos, omnibus habitantibus Jerusalem: manifestum est, epossumus negare. Sed ne amplius divulgetur in populum: comminetur eis ne ultra loquantur in nomine hoc ulli hominum. Consentientirentur: neque docerent in nomine Jesu. Petrus vero et Johannes: respondentes dixerunt ad eos. Si justum est in conspectu Dei: vos potius audire quam Deum judicate. Non enim possumus nos que vidimus et audimus: non loqui. At illi comminantes dimiserunt eos: non invenientes quomodo punirent eos propter populum: quia omnes clarificabant id quod factum fuerat: in eo quod acciderat. annorum erat plus quadraginta homo,
Abbreviated transcription (Latin):
Rimum euaerit̾ euars post
euangelia quȩ supplementũ
legis sũnt. & in quibus nobis
exempla & prȩcepta uiuendi plenissime
digesta sunt. uoluerit apłs has epistolas
ad singulas ȩccłias destinare. Hac autem
causa factum uidet᷑. ut scilico inicia na¬
scentis eccłiȩ nouis causis existentibꝰ. &¬

Expanded text:
rimum quaeritur quare post Evangelia, quae supplementum legis sunt, et in quibus nobis exempla et praecepta vivendi plenissime digesta sunt, voluerit Apostolus has Epistolas ad singulas Ecclesias destinare? Hac autem causa factum videtur, ut scilicet initia nascentis Ecclesiae novis causis existentibus
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit uobis Srit autẽ. omĩs anina. quȩ
ñ audierit ꝓpħam illũ. exterminabit᷑
deplebe Et omẽs ꝓphetȩ asamuel. et
orinceps qui locuti sunt. et annunt iaue¬
runt dies istos Uos estis filu ꝓꝑhetarũ.
et testamenti quod disposuit᷑ ad patres
nrõs: dicens ad abrahã dicens insemine
tuo benedicent᷑ om̃s familiȩ terrȩ: Nobis
primũ ds̃ suscitans filiũ suũ. misit eũ
benedicentẽ uobis: ut conuertat se unꝰ¬
quisq anequitia sua:
Loquentib ulis aut̃ ad populũ. super¬
uenerunt sacerdotes. et magistratus
templi. & saducci. dolentes quod doce¬
rent popuũ. & annuntiarent in ihm̃
resurrectionẽ exmortius: Et miecert̃
eis manus. et posuerunt᷑ incustodiã
incrastinũ Erat enĩ iam uespera: Mulu
autẽ eorũ qui audierant uerbũ credi

Expanded text:
erit vobis. Erit autem omnis anima que non audierit prophetam illum: exterminabitur de plebe. Et omnes prophete a Samuele et deinceps: qui locuti sunt et adnunciaverunt dies istos. Vos estis filii prophetarum et testamenti: quod disposuit Deus ad patres vestros dicens ad Abraam. In semine tuo benedicentur omnes familie terre. Vobis primum Deus suscitans Filium suum misit eum benedicentem vobis ut convertat se unusquisque a nequitia sua loquentibus autem illis ad populum supervenerunt sacerdotes et magistratus templi et Sadducaei dolentes quod docerent populum et adnuntiarent in Iesu resurrectionem ex mortuis et iniecerunt in eis manus et posuerunt eos in custodiam in crastinum erat enim iam vespera multi autem eorum qui audierant verbum credi
Abbreviated transcription (Latin):
homicida donari uobis: auctorẽ uero
uitȩ interfecistis: Quẽ deus suscitauit
amortuis : cuius nos testes sumus:
Et infide nominis eiꝰ. hunc quẽ uidistis
& nostis. confirmauit nomen eius. et
fides quȩ ꝑcũ ẽ dedit integrã sanitatẽ
istam. in conspectu omiũ urm̃: Et nunc
frẽs. scio quia ꝑignorantiã fecistis: sic̃¬

Expanded text:
 donari vobis auctorem vero vitae interfecistis quem Deus suscitavit a mortuis cuius nos testes sumus et in fide nominis eius hunc quem videtis et nostis confirmavit nomen eius et fides quae per eum est dedit integram sanitatem istam in conspectu omnium vestrum et nunc fratres scio quia
Abbreviated transcription (Latin):
Tu
gͥ signa uisionẽ : quia post dies multos
erit: Et ego damhel langui: et egrotaui ꝑdi
Cũq surrexissẽ. faciebã opera regis: ⁊ stupebã
adusionẽ. ⁊ non erat qui int̃prȩtaret᷑: xxiii

Expanded text:
tu ergo signa visionem, quia post dies multos erit, Et ego Daniel langui, et aegrotavi per dies: Cumque surrexissem, faciebam opera regis, et stupebam ad visionem, et non erat qui interpretaretur.  Vi
Abbreviated transcription (Latin):
est nom̃: obsecrantis ut tnͣs¬
latum in latmã linguã de
hebreo sermone pentatheu¬
cum nr̃ors aurib traderem.
lationẽ noua ꝓ uet̾i̾b cude̾. itamgeniũ qͣi ui¬
num ꝓbantes. cũ ego sepissime testatus sim me¬

Expanded text:
secrantis , ut translatum in Latinam linguam de Hebraeo sermone Pentateuchum, nostrorum auribus traderem. lationem nova pro veteribus cudere: ita ingenium quasi vinum probantes; cum ego saepissime testatus sim, me
Abbreviated transcription (Latin):
set. Habet nescio quid latentis energie qd̾ dr oꝑa¬
tionis uiuã uox: ⁊ mn aures discippłi de auctoris
ore tnffusa. fortius sonãt. Unde ⁊ eschine̾s cũ rodi
exularet ⁊ lege̾tur illa demonstens or̃o qmͣ adu̾¬
sus eum habuerat: mirantib cutis atꝙ laudan¬
tib suspirans ait. Qͥ d si ip̃am bestiam audissetis

Expanded text:
quid latentis energiae viva vox; et in aures discipuli de auctoris ore transfusa fortius sonat. Unde et Eschynes, cum Rhodi exularet; et legeretur illa Demosthenis Oratio, quam adversus eum habuerat, mirantibus cunctis atque laudantibus, suspirans ait: Quid si ipsam audissetis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ. cͦ. uiii .xͦ. Cantabiles mͥ erant iustisicatõnes tne.
in loco ꝑegͥnationis mee. Et descriptione iusti ui
uoluntas enis.⁊ in lege euis meditabr̃ die ac nocte.
Daniel in fine sacͣtissime uisionis : iusti ait ful¬
gebunt sicut stelle. ⁊ intelligentes ħ est qiͣ docti
firmam̃tum. Uides qͣntum distent int̾ se nista
rusticitas. ⁊ docta iusticia. Alii stellis: alii cęlo con¬
ꝑantur: qmqͣm uixra hebraicã ueritatem: utr̃¬
ꝙ de eruditis possit intelligi. Ita enĩ apd̃ eos
E

Expanded text:
ctauo decimo: cantabiles mihi erant iustificationes tuae in loco peregrinationis meae. et in descriptione iusti uiruoluntas eius et lege eius meditabitur die acnocte. Daniel in fine sacratissimae visionis: Justi, ait, fulgebunt quasi stellae, et intelligentes, hoc est docti, quasi firmamentum. Vides quantum inter se distent, justa rusticitas, et docta justitia? Alii stellis, alii coelo comparantur. Quanquam juxta Hebraicam Veritatem, utrumque de eruditis possit intelligi: ita enim apud eos e
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ discendi studiũ ⁊̃ absq nob̾ ꝑ se ꝓbari debeat. In¬
gemũ clocile:⁊ sine cloctore laudabile est. Numqͥd
inuenias. s quid queras ꝯsidamus. Mollis cera et
ad formandũ facilis. ⁊̃ si artisicis ⁊ plaste cessent
se głatur. ut armatus sp̃alib telis postea chicẽt con¬
fidenter. Arma enĩ militie nr̃e ñ carnaliã s poten¬

Expanded text:
bari debeat. Ingenium docile, et sine doctore laudabile est. Non quid invenias, sed quid quaeras, consideramus. Mollis cera et ad formandum facilis, etiam si artificis et plastae cessent se gloriatur, ut armatus spiritualibus telis, postea diceret confidenter: « Arma mi
Abbreviated transcription (Latin):
ris. ⁊ uid̾is in nulo caꝑtiuoꝵ mulierẽ pulchrã.⁊ ad ama¬
u̾is eam uolu̾isq hr̃e uxorem: introduces indomũ tu¬
am: qͦ raclet cȩsariem & circuicidet ungues. ⁊ depo-¬
nec uestem in qͣ capta est: sedens q in domo tua flebit
pr̃em ⁊ mrẽm suã uno mense.⁊ pꝰea intrab̾ ad eã dor¬
miesq cũ illa.⁊ erit uxor tua. Sm autẽ postea ñ se

Expanded text:
ris et videris in numero captivorum mulierem pulchram et adamaveris eam voluerisque habere uxorem introduces in domum tuam quae radet caesariem et circumcidet ungues et deponet vestem in qua capta est sedensque in domo tua flebit patrem et matrem suam uno mense et postea intrabis ad eam dormiesque cum illa e
Abbreviated transcription (Latin):
gratũ uobis. utile eccłe: dignũ posteris. Presen¬
nũ qͥpꝑe iuiditiis non satis moueor. que ĩ utrãq
partẽ aut amore labunt᷑ aut odio. Incipit lib̾¬
danielis ꝓpħe.

Expanded text:
m vobis, utile Ecclesiae, dignum posteris. Praesentium quippe judiciis non satis moveor: qui in utramque partem, aut amore labuntur, aut odio. INCIPIT LIBDANIELIS P
Abbreviated transcription (Latin):
mitia iubet offerri dño quecũq disposuissent in
nii ⁊ mensam ⁊ candelabiũ.⁊ seꝑtem lucernas
⁊ altare aereum ⁊ oleũ limamenti.
N die primo mensis primi p̾cepit dñs moysi scĩ¬
ficare omnia ⁊ induere aaron stola sancta euis.
n primo mense sedo anno ꝓfectionis de egypto.
statuit moyses tab̾naculũ testimonii.
maiestas dñi impleuit illud.

Expanded text:
t Moyses offerri Domino, quaecumque disposuissent in  mensam, et candelabrum, et septem lucernas, et altare aeneum, et oleun die primo mensis primi, praecepit Dominus Moysi sanctificare omnia, et induere Aaron stolam sanctam ejus.n primo mense anni secundi profectionis de Aegypto, statuit Moyses tabernaculum testimonii. CXXXIX. majestas Domini implevit illud.
Abbreviated transcription (Latin):
teras ⁊ linguã chaldeoꝵs. Et constituit eis rex an¬
nouã ꝑ singulos dies de cibis suis & de uio unde
bibebat ipse: ut enutͥti trib annis postea starent
incõspectu regis.uerunt gͦ inter eos de filiis ui¬
da danihel ananias misahel azarias. Et inposint
eis p̃positus euuchoꝵ noĩa: daniheli balthasar.⁊
ananie sydrac. misaheli misach: ⁊ a zariȩ abde

Expanded text:
 linguam Chaldeorum et constituit eis rex annonam per singulos dies de cibis suis et de vino unde bibebat ipse ut enutriti tribus annis postea starent in conspectu regis fuerunt ergo inter eos de filiis Iuda Danihel Ananias Misahel et Azarias et inposuit eis praepositus eunuchorum nomina Daniheli Balthasar et Ananiae Sedrac Misaheli Misac et Azariae Abde
Abbreviated transcription (Latin):
mãmam: lactauert̃ catulos suos. Filia ppłi mei
crudelis. ꝙiͣ strutio in deserto. Edhesit Deleth.
lingua lactantis ad palatũ eius insiti paruuli
petierũt panẽ. & ñ erat qui frange̾t eis. He.
Di uescebantur uoluptuose int̾ierunt iti

Expanded text:
mammam lactaverunt catulos suos filia populi mei crudelis quasi strutio in deserto DELETH adhesit lingua lactantis ad palatum eius in siti parvuli petierunt panem et non erat qui frangeret eis HE qui vescebantur
Abbreviated transcription (Latin):
Opusti in furore ⁊ ꝑcusisti nos : eccicdistis amech.
nec peꝑcisti Opposuisti nubem tibi: ne Samech.¬
⁊ laqueus facta est nob̾ uaticinatio ⁊ contͥtio. fe.¬
Duisiones aquarũ deduxit oculus meus. in contͥrio
tacuit eo qd̾ nõ esset reqͥes. Don̾ respiceret Am.¬
⁊ uideret dñs de cęlis. Oculus meus dep̃dans Ain.
est aniniã meani. in cunctis filiab urbis mee.

Expanded text:
sti in furore, et percussisti nos: occidisti, nec pepercisti. Opposuisti nubem tibi, ne t laqueus facta est nobis vaticinatio, et contritio. Divisiones aquarum deduxit oculus meus, in contritiotacuit, eo quod non esset requies. Donec respiceret et videret Dominus de coelis. Oculus meus depraedatus est animam meam in cunctis filiabus urbis meae.
Abbreviated transcription (Latin):
dignationis eius. x minauit ⁊ addluxit aleph.¬
in tenebris & non in lucem. ¶Antũ in me Aleph.¬
u̾tit.⁊ conu̾tit manũ suam tota die. Bech.
etustam fecit pellem meã ⁊ carnẽ meã cont̾uit
ossa mea. Nedificauit in gyro meo ⁊ cir B̾eth.¬
cumdedit me felle ⁊ labore. IN tenebrosis Berh.¬
collocauit me qͣͣ mortuos sempit̾nos. Gimel.
Circũ ȩdificauit adu̾sum me ut ñ egrediar ad gra¬
Ginel. uauit cõpedem meũ. Set ⁊ cũ clamau̾o ⁊ rogaue¬
ro: exlusit orationem meã. Conelusit Gimel¬

Expanded text:
dignationis eius ALEPH me minavit et adduxit in tenebris et non in lucem ALEPH tantum in me vertit et convertit manum suam tota die BETH vetustam fecit pellem meam et carnem meam contrivit ossa mea BETH aedificavit in gyro meo et circumdedit me felle et labore BETH in tenebrosis conlocavit me quasi mortuos sempiternos GIMEL circumaedificavit adversum me ut non egrediar adgravavit conpedem meam GIMEL sed et cum clamavero et rogavero exclusit orationem meam GIMEL conclusit vi