comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
odiernam dilectissi¬
mi festiuitatem to¬
to terrarum orbe
uenerabilem. ille scĩ sp̃c consecra¬
uit aduentus: qui post resurre¬
ctionem domini quinquagesimo
die. in apłos populumq crecden¬
tium. sicut sꝑabatur influxit.
Sperabatur autem. quia illum
dominus ih̾c spoponderat affutu¬
rum: non ut tunc primum sc̃oꝵ¬
ẽẽ habitator inciꝑet. sed ut sacra¬
ta sibi pectora. et feruentius acoẽ¬
deret. et copiosius inunclaret: cũ¬
mulans sua dona. non inchoans.
nec ideo nouus oꝑe. quia ditior
largitate.lOIIͤ.¬
umquam enim ab omni
quid in dispositione om̃ium re¬
rum agit diuina moderatio. ex
totius uenit ꝓuidentia trinita¬
tis. Una est ibi benignitas mise¬
ricordie: una est censura iusticie.
Nec aliquid est in actione diui¬
sum: ubi nichil est in uolunta¬
te diuersum.
ue ergo illuminat pater.
illuminat filius: illumi¬
suat sp̃c sc̃s. Cumq alia sit ꝑso.¬
na. missi. alia mittentis. alia
ꝓmittentis. si mul nobis et uni¬

Expanded text:
Hodiernam, dilectissimi, festivitatem toto terrarum orbe venerabilem, ille sancti Spiritus consecravit adventus, qui post resurrectionem Domini quinquagesimo die in apostolos populumque credentium, sicut sperabatur, influxit . Sperabatur autem, quia illum Dominus Jesus spoponderat affuturum , non ut tunc primum esse sanctorum habitator inciperet, sed ut sacrata sibi pectora et ferventius accenderet, et copiosius inundaret; cumulans sua dona, non inchoans, nec ideo novus opere, quia ditior largitate.umquam enim ab omnipquid in dispositione omnium rerum agit divina moderatio ex totius venit providentia Trinitatis. Una est ibi benignitas misericordiae, una censura justitiae; nec aliquid est in actione divisum, ubi nihil est in voluntate diversum. Quae ergo illuminat Pater, illuminat Filius, illuminat Spiritus sanctus. Cumque alia sit persona missi, alia mittentis, alia promittentis, simul nobis et uni
Abbreviated transcription (Latin):
apientis oculi in capite
cius: stultus in tenebus
ambulat. Et didici: quod unus
utriusq essec interitus. Et dixi
in corde meo. Si unus et stulti et
meus occasus erit: quid michi
prodest. quod maiorem sapientie
dedi operam: Locutusq cum mẽ¬
te mea: animaduerci quod hoc
quoq esset uanicas. Non enim erit
memoria sapientis similiter it
stulti in perpetuum. Par obitus:¬
pora: obliuione cuncta pariter
operient. Moritur doctus: simili¬
ter ut indoctus. Et idcirco teduit
me uite mee. uidentem mala esse¬
uniu̾sa sub sole: et cunctam. ua¬
nitatem atq afflictionem sp̃s.
Rursum detestatus sum omnem
industriam meam. qua sub sole
studiosissime laboraui: habiturꝰ
heredem post me. quem ignoro
utrum sapiens an stultus futu¬
rus sit. Et dominabitur in labo¬
rib meis: quib desudaui et sol¬
licitus fui. Et est quicquam tã
uanum: Unde cessaui: renun¬
tiauiq cor meum ultra laborare

Expanded text:
apientis oculi in capite ejus: stultus in tenebris ambulat: et didici quod unus utriusque esset interitus. Et dixi in corde meo: Si unus et stulti et meus occasus erit, quid mihi prodest quod majorem sapientiae dedi operam? Locutusque cum mente mea, animadverti quod hoc quoque esset vanitas. Non enim erit memoria sapientis similiter ut stulti in perpetuum, et fupora oblivione cuncta pariter operient. Moritur doctus similiter et indoctus: et idcirco taeduit me vitae meae, Videntem mala universa esse sub sole, et cuncta vanitatem et afflictionem spiritus: Rursus detestatus sum omnem industriam meam, qua sub sole studiosissime laboravi, Habiturus haeredem post me, quem ignoro, utrum sapiens an stultus futurus sit, Et dominabitur in laboribus meis, quibus desudavi et sollicitus fui: et est quidquam tam vanum? Unde cessavi, renuntiavitque cor meum ultra laborare
Abbreviated transcription (Latin):
et luimbos restringere et lucer¬
nas tenere: ut et munditiã
si sastitatis in corpore. et lu¬
men ueritatis in oꝑatõs

Expanded text:
et lumbos restringere, et lucernas tenere, ut et munditia sit castitatis in corpore, et lumen veritatis in o
Abbreviated transcription (Latin):
de ad eum. et signa eum cara¬
ctere meo: mauilta enim patie¬
tur pro nomine meo. Et ille.
Domine audiui a multis de
uiro hoc: quod multa. mala fe

Expanded text:
de ad eum, et signa cum charactere meo, multa enim patietur pro nomine meo. Et ille: Domine, audivi de viro hoc, quanta mala fe
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Eaclem quippe mensura qua
mensi fueritis: remetietur uob̾.
Et apłs ad elemosinam corin¬
thios hortans: inter alia dicit.
Hoc autem dico. Qui parce se¬
minat: parce et metet. Et qui
seminat in benedictionib: de
benedictionib et metet. Potest
autem et de omnibz que mente
manu. lingua gerimus. acci¬
pi: quia tu reddes singulis in¬
q̃uit scdm oꝑa eorum. Dñica¬

Expanded text:
ti. Eadem quippe mensura qua ti. Eadem quippe mensura qua mensi fueritis, remetietur vobis. Et Apostolus ad eleemosynam Corinthios hortans, inter alia dicit: Hoc autem dico: Qui parce seminat, parce et metet. Et qui seminat in benedictionibus, de benedictionibus et metet . Potest autem et de omnibus quae mente, manu, lingua gerimus, accipi. Quia tu reddes singulis, inquit, secundum opera eorum. Dic
Abbreviated transcription (Latin):
uo sunt autem in quib
temerarium iudicium ca¬
uere debemus: cum incertum
est quo animo quidq sit factũ.
uel incertum est qualis futurꝰ
sit. qui nunc uel malus uel bonꝰ¬
apparet. Dimittite: et dimittemi.¬
ni. Date: et dabitur uobis. Dimit¬
tere nos iniurias. dare beneficia
iubet: ut et nobis peccata cdlimit¬
tantur. et uita detur eterna. Qͣ
sententia breui sed eximia: cun¬
cta que latissime de conuersan¬
do cum inimicis mandauerat.
comprehendendo concludit. xii.¬
ensuram bonam et confer¬
tam et coagitatam et suꝑ¬
effluentem: dabunt in sinum.
ur̃m. Huic simile est quod alibi
dicit. Ut et ipsi recipiant uos in
eterna tabernacula. Non enim
pauꝑes ipsi: sed xp̃c mercedem
his qui elemosinam fecere redi¬
diturus est. Quam in sinum
dare dicuntur: quia ꝓmerende
illius occasionem dedere. cum
uel egentes misere uel improbe
seuientes.fortiorum sunt et to¬
lerati patientia et beneficentia
sustentati. et ad ipsam aliquo¬
tiens fidem dulci gr̃a prouoca¬

Expanded text:
uo sunt autem, in quibus temerarium iudicium cauere debemus: cum incertum est, quo animo quidque factum sit, uel cum incertum est, qualis futurus sit qui nunc uel malus uel bonapparet. Dimittite, et dimittemini. Date, et dabitur vobis. Dimittere nos injurias, dare beneficia jubet, ut et nobis peccata dimittantur, et vita detur aeterna. Qua sententia brevi, sed eximia, cuncta quae latissime de conversando cum inimicis mandaverat, comprehendendo concludit. ensuram bonam confertam et coagitatam et supereffluentem dabunt in sinum vestrum. Huic simile est, quod alibi dicit: Ut et ipsi recipiant vos in aeterna tabernacula . Non enim pauperes ipsi, sed Christus mercedem his, qui eleemosynam fecere redditurus est. Quam tamen in sinum dare dicuntur, quia promerendae illius occasionem dedere, cum vel egentes misere, vel improbe saevientes, fortiorum sunt et tolerati patientia, et beneficentia sustentati, et ad ipsam aliquoties fidem dulci gratia provoca
Abbreviated transcription (Latin):
tio succedebat. et cdampna pre¬
sentium temporum lucra per¬
petua sequebantur. Sed iam
prout ariditas lingue nr̃e in¬
geniiq tenuitas patitur. im¬
so it misericors d̾s annuit ꝓ

Expanded text:
tio succedebat, et damna praesentium temporum lucra perpetua sequebantur. Sed jam  virtutes, prout ariditas linguae nostrae ingeniique tenuitas patitur, imo ut misericors Deus annuit
Abbreviated transcription (Latin):
t adiecit dominus rursũ
uocare samuhel Consur¬
gẽnsq samuhel abiit ad hely
et dixit. Ecce ego: quia uocasti
me. Qui respondit. Non uocaui
te fili mi: reu̾cere et dormi. Por¬
ro samuhel uecdum sciebat do¬
minum: neq reuelatus fuerat
sermo domini. Et adiecit dominus.
et uocauit adhuc samuhel ter¬
çio. Qui consurgens abiit adhe-¬
ly: et ait. Ecce ego: quia uocasti
Atellexit igitur hely. iiii.me.
quia dominus uocaret puerum:
et ait ad samuhel. Uade ⁊ dormi.
Et si de inceps uocauerit te. cli¬
ces. Lo quere domine: quia au¬
dit seruus tuus. Abiit ergo sa¬
muhel: et dormiuit in loco suo.
Et uenit dominus et scecit: ⁊ uo¬
cauit sicut uocauerat scd̃o. Sa¬
muhel samuhel. Et ait samuhel.
Loquere domine: quia audit ser¬
uus tuus.¬

Expanded text:
t adiecit Dominus vocare rursum Samuhel consurgensque Samuhel abiit ad Heli et dixit ecce ego quia vocasti me qui respondit non vocavi te fili mi revertere et dormi porro Samuhel necdum sciebat Dominum neque revelatus fuerat ei sermo Domini et adiecit Dominus et vocavit adhuc Samuhel tertio qui consurgens abiit ad Heli et ait ecce ego quia vocasti me intellexit igitur Heli quia Dominus vocaret puerum et ait ad Samuhel vade et dormi et si deinceps vocaverit te dices loquere Domine quia audit servus tuus abiit ergo Samuhel et dormivit in loco suo et venit Dominus et stetit et vocavit sicut vocaverat secundo Samuhel Samuhel et ait Samuhel loquere quia audit servus tuus
Abbreviated transcription (Latin):
a more ꝑmutauit. Et foris apparen¬
tib linguis igneis. intus facta
sunt corda flammantia: quia dum
dm̃ in ignis uisione suscipiunt. ꝑ
amorem suauit arserunt. Ipse nãq
tegra deum desiderat: profecto iam
habet quem amat. Neq enum quis¬
quam posser deum diligere: si eum
quem diligit non haberet. Sed ecce
unusquisq ur̃m si requiritur an di¬
ligat clm̃: tota fiducia et secura men¬
te respondet. Diligo. In ipso autem
lectionis exordio audistis: quod ue¬
ritas dixit. Si quis diligit me: ser

Expanded text:
amorem permutavit, et foris apparentibus linguis igneis, intus facta sunt corda flammantia, quia dum Deum in ignis visione suscipiunt, per amorem suaviter arserunt. Ipse namquetegra Deum desiderat, profecto jam habet quem amat. Neque enim quisquam posset Deum diligere, si 1575 eum quem diligit non haberet. Sed ecce, si unusquisque vestrum requiratur an diligat Deum, tota fiducia et secura mente respondet, Diligo. In ipso autem lectionis exordio audistis quid Veritas dicat: Si quis diligit me, ser
Abbreviated transcription (Latin):
uero in eternum stat. Secunda¬
ritur sol et occidit. et ad lo¬
cum suum reu̾titur: ibiq
renascens gyrat ꝑ meridiem et
flectitur ad aquilonem. Lustrans
uniuersa incircuitu pergit sp̃s:
et incirculos suos regreditur. Dĩa
flumina intrant in mare: et ma¬
re non redundat. Ad locum unde
exeunt flumina reu̾tuntur: ut
iterum fluant. Cuncte res diffi¬
ciles: non potest eas homo expli¬
care sermone. Non saturatur o¬
culus uisu: nec auris implecur
auditu. Quid est quod fuit:
Ipsum. quod futurum est. Quid
est quod factum est: Ipsum qd̃
fiendum est. Nichil sub sole no¬
uum: nec ualet quisquam dice¬
re. ecce hoc recens est. Iam enun
precessit in seculis que fuerunt
ante nos. Non est priorum me¬
moria: sed nec eorum quidem q̃
postea futura sunt. erit recorda¬
tio apud eos qui futuri sunt in

Expanded text:
ero in aeternum stat. Oritur sol, et occidit, et ad locum suum revertitur: Ibique renascens, gyrat per meridiem, et flectitur ad aquilonem: Lustrans universa in circuitu pergit spiritus, et in circulos suos regreditur. Omnia flumina intrant in mare, et mare non redundat: Ad locum, unde exeunt flumina, revertuntur, ut iterum fluant. Cunctae res difficiles non potest eas homo explicare sermone non saturatur oculus visu nec auris impletur auditu quid est quod fuit ipsum quod futurum est quid est quod factum est ipsum quod fiendum est nihil sub sole novum nec valet quisquam dicere ecce hoc recens est iam enim praecessit in saeculis quae fuerunt ante nos non est priorum memoria sed nec eorum quidem quae postea futura sunt erit recordatio apud eos qui futuri sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
eos sua iudicia decernat. Alii
tanto ꝓuectiori scientia pleuist̾.
quanto claritatem dei uicinius
contemplantur. Alia uero ita
deo coniuncta sunt angłorum ag¬
mina. ut inter hec et dm̃ nulli
alii inter sint: qui tantomagis
ardent amore. quanto subtilius
claritatem diuinitatis eius as¬
piciunt. Talib ut diximus a
primordio incipientis uite bea¬
torum sp̃uum distinctionibus:
suꝑna polorum regna. a deo con¬
ditore in ꝑpetuum mirabiliter
collocata subsistunt. His omnib¬

Expanded text:
eos sua judicia decernat; alii eos sua judicia decernat; alii tanto perfectiori scientia pleni sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur; alia vero ita Deo conjuncta sunt angelorum agmina, ut inter haec et Deum nulli alii intersint, et tanto magis ardent amore, quanto subtilius claritatem Divinitatis ejus aspiciunt. Talibus, ut diximus, a primordio incipientis vitae beatorum spirituum distinctionibus, superna coelorum regna a Deo Conditore, in perpetuum mirabiliter collocata, subsistunt. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
ui suꝑna celorum reg mnͣ¬
na. spiritib anglicis ad
iaudem et gl̾am atq honorem
sui nominis ac maiestatis. in
ꝓpetuum miro ordine colloca¬
uit. de quib plura loqui ꝑ¬
timescimus: quia soli deo scire
est quomodo uel quemadmodũ
eorum nobis inusibilis absq
contagione seu diminutione
Sed tamen noueni esse ange¬
lorum ordines. ad dei iudicia
ac ministeria complenda te¬
stante sacro eloquio cognoui¬
mus: quorum principatus
atq potestates. subtiliter at
mirabiliter dei omnipotentis
nutu distingunt᷑. Alii ex illis
ad nos in mundum missi fu¬
tura predicando ꝑueniunt:
alii ad hec sunt constituti. ut
ꝑ eos signa et miracula fre¬
quentius fiant. Alii subiectis
angłorum spiritib presunt:
eisq ad explenda diuina mi¬
steria disponendo principant᷑
Alii mira potentia ceteris pre¬
minent: pro eo quod eis ad o¬
bedienclum alia angłorum
agmina subiecta sunt. Alii
tanta diuinitatis gr̃a replent᷑.
ut in eis dominꝰ sedeat. Et per

Expanded text:
ui superna coelorum regna spiritibus angelicis ad laudem et gloriam, atque honorem sui nominis ac majestatis in perpetuum miro ordine collocavit. De quibus plura loqui pertimescimus, quia soli Deo scire est quomodo vel quemadmodum eorum invisibilis absque contagione seu diminutione Sed tamen novem esse angelorum ordines, ad Dei judicia ac ministeria complenda, testante sacro eloquio, cognovimus, quorum principatus atque potestas subtiliter ac mirabiliter Omnipotentis nutu distinguitur. Alii ex illis ad nos in mundum missi, futura praedicando, perveniunt; alii ad hoc sunt constituti, ut per eos signa et miracula frequentius fiant; alii subjectis angelorum spiritibus praesunt, eisque ad explenda divina mysteria disponendo principantur; alii mira potentia caeteris praeeminent, pro eo quod eis ad obediendum alia angelorum agmina subjecta sunt; alii tanta Divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per
Abbreviated transcription (Latin):
fecto patet. quia de uono cordis
thesauro prolatum non fuit bo¬
num quod lingua sonuit: nec
talis fructum confessionis. fi¬
ci radix. sed spine hoc est hor¬
rida uitiis. et non multitudi¬
ne dñice dulcedinis onusta cõ¬
scientia ꝓcreauit. Que autem.
sit uera fructuum bonorum.
malorumq discretio: dominus
sub alia figura subdendo desig¬
nat. Omnis qui uenit ad me
et audit sermones meos. et fa¬
cit eos: ostenlam nobis cui si¬
milis est. Similis est homini.
edificanti domum .iiiͬi.¬
omo autem hic domum.
edificans. ipse est media
ih̾c: qui dilectam sibi domum.
sc̃am uidelicet eccłiam. in quã
ꝑpetuo maneret edificare et cõ¬
secrare dignatus est. Qui fodit
in altum et posuit fundamen¬
ta supra petram: quia in corde
suorum fidelium quicquid ter¬
rene intentionis inuenit. fun¬
ditus extirpare studuit: quati¬
nus uictis prisce consuetuli¬
nis ruderib et cogitationibus
suꝑflius. stabilem in eis ipse
et inconcussam mansionem
tra: supra quam huiuscemo¬

Expanded text:
fecto patet quia de bono cordis thesauro prolatum non fuit bonum quod lingua sonuit, nec talem fructum confessionis fici radix, sed spinae, hoc est, horrida vitiis, et non multitudine dominicae dilectionis, onusta conscientia procreavit. Quae autem sit vera fructuum bonorum malorumque discretio, Dominus sub alia figura subdendo designat: Omnis qui venit ad me, et audit sermones meos, et facit eos, ostendam vobis cui similis sit. Similis est homini aedificanti domum. Homo autem hic domum aedificans, ipse est mediattus Jesus, qui dilectam sibi domum sanctam, videlicet, Ecclesiam, in qua perpetuo maneret, aedificare et consecrare dignatus est. Qui fodit in altum, et posuit fundamenta supra petram. Quia in corde suorum fidelium quidquid terrenae intentionis invenit, funditus exstirpare studuit, quatenus ejectis priscae consuetudinis ruderibus, ac cogitationibus superfluis, stabilem in eis ipse et inconcussam possit habtra, supra quam hujusmo
Abbreviated transcription (Latin):
dei habeo amatorem: qui nimi¬
o zelo custodit corpus meum.
Hic si uel leuiter senserit quod
tu me polluto amore contingaᷤ.
statim circa te suum furorem
exagitabit: et amittes florem¬
tue gratissime iuuentutis. Si¬
amore diligas. et uirginita¬
liliget sicut me. et ostendet
unc ualerianus nutu
dei timore correptus. ait.
tius: ostende michi ipsum an-¬
gelum. Et si probauero quod
uere angelus dei sit: faciam
quod hortaris. Si autem ui¬
rum alterum diligis: et te
et illum gladio feriam. Tunc¬

Expanded text:
Dei habeo amatorem, qui nimio zelo custodit corpus meum; hic, si vel leviter senserit quod tu me polluto amore contingas, statim circa te furorem suum exagitat et amittes floremte grauissime irascetur. Sime diligas et castitadiliget sicut et me, et ostendet Tunc Valerianus nutu dei timore correptus: «Si ud dicis, ostende michi ipsum angelum et si probauero quod uere angelus sit, faciam quod hortaris. Si autem uirum alium diligis et te et ipsum gladio feriam
Abbreviated transcription (Latin):
habet dm̃ iudicem. non michi
cure est quid uelit agere. ego
ignoui ei: confirmat sententi¬
am suam. et omnem simula¬
tionem ficte pacis euertit dicẽs
Si non remiseritis unusquisq
fratri suo de cordib ur̃is. Ab¬

Expanded text:
habet Deum judicem, non mihi curae est, quid velit agere, ego ignovi ei; confirmat sententiam suam, et omnem simulationem fictae pacis evertit, dicens: Si non remiseritis unusquisque fratri suo de cordibus ve
Abbreviated transcription (Latin):
no rerum temporalium deo gra¬
tias agentes. His omnib et his
similib pro desiderio regni cele¬
stis. et propter spem eterne re¬
muncrationis. ardentissimo a¬
more indesinenter atq libenter
insistunt: et sic in caritate dei
ac proximorum amore ꝑseue

Expanded text:
no rerum temporalium Deo gratias agentes. His omnibus et his similibus pro desiderio regni coelestis, et propter spem aeternae remunerationis, ardentissimo amore indesinenter atque libenter insistentes, sic in charitate Dei ac proximorum amore pe
Abbreviated transcription (Latin):
rinceps itaq syna xͣ.¬
goge: nullus melus
quam ipse moyses intelligit᷑.
Unde bene iairus idem illumi¬
nans. siue illuminatus uo¬
catur: quia qui accepit uerba
uite dare nobis. et ꝑ hec cete¬
ros illuminat: et ipse a sp̃u
sc̃o quo uitalia monita scri¬
bere. uel docere possit illumina¬
tur. Et cecidit ad pedes ih̾u:
rogans eum ut intraret in do¬
mum eius. Si caput xp̃i deus:
pedes eius consequenter in¬
carnatio. qua terram nr̃e mor¬
talitatis tetigit accipiendi sũt.

Expanded text:
rinceps itaque Synagogae nullus melius quam ipse Moyses intelligitur. Unde bene Jairus, id est, illuminans, sive illuminatus vocatur, quia qui accipit verba vitae dare nobis, et per haec caeteros illuminat, et ipse a Spiritu sancto, quo vitalia monita scribere vel docere possit, illuminatur. Et cecidit ad pedes Jesu, rogans eum ut intraret in domum ejus. Si caput Christi Deus, pedes consequenter incarnatio, qua terram nostrae mortalitatis tetigit, accipiendi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ferimus. impetra quod ro¬
gamus: quia nec potentio¬
rem ad placandam iram iu
que meruisti mater existe¬
re eiusdem redemptoris et
iudicis.

Expanded text:
ferimus, impetra quod rogamus: quia potentiorem ad placandam iram judquae meruisti mater existere ejusdem redemptoris et judicis.
Abbreviated transcription (Latin):
e enim presidentis ani¬
mus ad elationem pote¬
statis sue delectatione rapiat᷑.
recte ꝑquendam sapientem
dicitur. Ducem te constituert.
noli extolli: sed esto in illis qͣsi
unus ex illis. hinc etiam pe.¬
trus ait. Non dominantes in
clero: sed forma facti gregi. Et
tamen nonnumquam grauiꝰ
delinquitur: si inter ꝑuersos
plus equalitas quam discipli¬
na custoditur. Quia enim fal¬
sa pietade suꝑatus ferire he¬
li delinquentes filios noluit:
apud districtum iudicem se¬
mecipsum cum filiis crudeli
dampnatione ꝑcussit. Unde
necesse est: ut rectorem subdi¬
tis et matrem pietas: et patrẽ
exhibeat disciplina. Atq inter
hec sollicita circumspectione
prouidendum:ne aut clistri¬
ctio rigida. aut pietas sit re¬

Expanded text:
e enim praesidentis animus ad elationem potestatis suae delectatione rapiatur, recte per quemdam sapientem dicitur: Ducem te constituerunt, noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Hinc etiam Petrus ait: Non dominantes in clero, sed forma facti gregi . Et tamen nonnunquam gravius delinquitur, si inter perversos plus aequalitas quam disciplina custodiatur. Quia enim falsa pietate superatus ferire Heli delinquentes filios noluit, apud districtum judicem semetipsum cum filiis crudeli damnatione percussit . Unde necesse est, ut rectorem subditis et matrem pietas et patrem exhibeat disciplina. Atque inter haec sollicita circumspectione providendum, ne aut districtio rigida, aut pietas sit re
Abbreviated transcription (Latin):
enit ergo dies et iimola¬
uit helchana: dedicq fenen¬
ne uxori sue. et cunclis filiis eiꝰ
et filiab partes. Anne autem de¬
dit partem unam tristis: quia
annam diligebat. Dominus au¬
tem concluserat uuluam eius:
affligebat quoq eam emula eiꝰ.
et uehementer angebat. in can

Expanded text:
enit ergo dies et immolavit Helcana deditque Fenennae uxori suae et cunctis filiis eius et filiabus partes Annae autem dedit partem unam tristis quia Annam diligebat Dominus autem concluserat vulvam eius adfligebat quoque eam aemula eius et vehementer ange
Abbreviated transcription (Latin):
nomen suum imꝑonens ei: quem
ab infantia timere deum docuit.
et abstinere ab omni pecrato. iii.¬
bitur cum ꝑ captiuitatem deue.¬
nisset cum uxore sua et filio. in
ciuitatem niniuen cum omni
tribu sua. et omnes ederent ex ci¬
bis gentilium: iste custodiuit
animam suam. et numquam
contaminatus est in escis eoꝵ.
Et q̃m memor fuit domini in toto
corde suo. dedit illi dñs grãm in
conspectu salmanassar regis. ⁊
dedit ei potestatem quocumq
uellet ire: habens libertatem q̃¬
cumq facere uoluisset. ꝑgebat
ergo ꝑomnes qui erant in cap¬
tiuitate: et monita salutis cla¬
in rages ciuitatem medorum.
et ex his quib honoratus fue¬
rat a rege habuisset decem ta¬
lenta argenti. et cum in mul¬
sa tarba generis gabelum
gentem uideret. qui erat ex tri¬
bu eius: sub cyrographo declit

Expanded text:
nomen suum imponens ei, quem ab infantia timere Deum docuit, et abstinere ab omni peccato. Igitur, cum per captivitatem devenisset cum uxore sua, et filio in civitatem Ninivem cum omni tribu sua, cum omnes ederent ex cibis gentilium, iste custodivit animam suam et numquam contaminatus est in escis eorum. Et quoniam memor fuit Domini in toto corde suo, dedit illi Deus gratiam in conspectu Salmanasar regis, et dedit illi potestatem quocumque vellet ire, habens libertatem quaecumque facere voluisset. Pergebat ergo ad omnes, qui erant in captiin Rages civitatem Medorum, et ex his, quibus honoratus fuerat a rege, habuisset decem talenta argenti, et cum in multa turba generis sui ntem videret, qui erat ex tribu sua, su
Abbreviated transcription (Latin):
monitus diligit peccata sua: o¬
dit admonentem lucem. et fugre
eam. ut non arguantur oꝑa eiꝰ
mala qile cliligie. Qui autem
facit ueritatem: accusat inde
mala sua. Non sibi parcit. non
sibi ignoscit. ut d̾s ignoscat: qͥa
quod uult ut ds̃ ignoscat. ip̃e ag¬
noscit et uenit ad lucem: cui gra¬
tias agit. quod illi quid in se o¬
disset ostenderit. Dicit deo: au̾te
faciem tuam a peccatis meis.
Et qua fronte dicit. nisi iterum
dicat: qm̃ facinus meum ego ag¬
nosco et delictum meum coram
me est semꝑ: Sit ante te: quod
post te feceris peccatum tuum. re¬
torquet tibi illud dominus ande
oculos tuos: et tunc retorquet. qnͣ¬
do iam penitentie fructus nullus

Expanded text:
monitus diligit peccata sua, omonitus diligit peccata sua, odit admonentem lucem, et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala quae diligit. Qui autem facit veritatem, accusat in se mala sua, non sibi parcit, non sibi ignoscit, ut Deus ignoscat; quia quod vult ut Deus ignoscat, ipse agnoscit, et venit ad lucem, cui gratias agit quod illi, quid in se odisset, ostenderit. Dicit Domino: Averte faciem tuam a peccatis meis. Et qua fronte dicit, nisi iterum dicat? Quoniam facinus meum ego agnosco, et peccatum meum contra me est semper . Sit ante te, quod post te feceris peccatum tuum, retorquet tibi illud Deus ante oculos tuos: et tunc retorquet, quando jam poenitentiae fructus nullus
Abbreviated transcription (Latin):
confessi sunt peccata sua: quia
qui confitetur peccata sua. ⁊ ac¬
usat peccata sua: iam cum deo
acit. Accusat d̾s peccata tua. Si
e tu accusas: coniungeris deo.
Quasi due res sunt: homo ⁊ pec¬
cator. Quod audis homo. deus
feit: quod audis peccator. ipse
hono fecit. Dele quod fecisti: ut
deps saluet quod fecit. Oportet
ut oderis in te opus tuum: ⁊ a¬
mes in te opus dei. Cum auteni
ceꝑit tibi displicere quod fecisti:
inde incipuint bona oꝑa tua. qͥa
accusas mala oꝑa tua. iii.¬
Nitium oꝑum bonorum: confes¬
sio est opum malorum. facis ue¬
ritatem: et uenis ad lucem. Quid
est facis uexitatem:Non te pal¬
pas. non tibi blandiris: non te
adularis. Non dicis iustus sum
cum sis iniquus: ut incipias fa¬
cere ueritatem. Uenis autem ad lu¬
cem ut manifestentur oꝑa tua. qͥa
in deo sunt facta: quia. et in hoc
ipsum quod tibi displicuit pecca¬
tum tuum. non tibi displiceret.
nisi deus tibi luceret: et eius ueri¬

Expanded text:
confessi sunt peccata sua: quia, confessi sunt peccata sua: quia, qui confitetur peccata sua et accusat peccata sua, jam cum Deo facit. Accusat Deus peccata tua: si et tu accuses, conjungeris Deo. Quasi duae res sunt, homo et peccator. Quod audis homo, Deus fecit; quod audis peccator, ipse homo fecit. Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit. Oportet ut oderis in te opus tuum, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua. Initium bonorum operum, confessio est operum malorum. Facis veritatem, et venis ad lucem. Quid est, facis veritatem? Non te palpas, non tibi blandiris, non te adulas; non dicis: justus sum, cum sis iniquus, et incipis facere veritatem. Venis autem ad lucem, ut manifestentur opera tua quia in Deo sunt facta, quia et hoc ipsum quod tibi displicuit peccatum tuum, non tibi displiceret, nisi Deus tibi luceret, et ejus veri
Abbreviated transcription (Latin):
r̃es mei: quorum oꝑa bona
inuenit dominus: Nulloꝵ.
Omnia. mala oꝑa inuenit. Quo¬
modo ergo q̃uidam fecerunt ueri¬
tatem: et uenerunt ad lucem :ꝰ
Et hoc enim sequitur. Qui autẽ
facit ueritatem uenit adlucem:
ut manifestentur oꝑa cius. quia
in deo sunt facta. Quomodo qui
dam bonum opus fecerunt: ut ue¬
nirent ad lucem idest ad xp̃m : Ee
quomodo quidam dilexerunt tene¬
bras: Si enim omnes peccatores in¬
uenit. ut omnes a peccato sanet.
et serpens ille. in quo figurata ẽ
mors domini. eos sanat qui morsi
fuerant. et ꝓpter morsum serpentis
erectus est serpens. idest mors do¬
mini ꝓpter mortales homines qͦs
inuenit iniustos: quomodo intel¬
ligetur hoc est iudicium. q̃m lux
uenit in mundum. et dilexerunt
homines magis tenebras quam
luicem. erant enim mala oꝑa eoꝵ:
Quid est hoc: Quorur enĩ erant
bona oꝑa:Nonne uenisti: ut iu¬
stifices impios: Sed dilexerunt
inquit magis tenebras quam lu¬
cem. Ibi posuit uim. Multi enĩ¬
dilexerunt peccata. sua. multi

Expanded text:
res mei, quorum opera bona invenit Dominus? Nullorum: omnium mala opera invenit. Quomodo ergo quidam fecerunt veritatem, et venerunt ad lucem? Et hoc enim sequitur: Qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, quia in Deo sunt facta. Quomoddam bonum opus fecerunt, ut venirent 494 ad lucem, id est, ad Christum? Et quomodo quidam dilexerunt tenebras? Si enim omnes peccatores invenit, et omnes a peccato sanat; et serpens ille, in quo figurata est mors Domini, eos sanat qui morsi fuerant; et propter morsus serpentis erectus est serpens, id est, mors Domini, propter mortales homines, quos invenit injustos; quomodo intelligitur, hoc est judicium, quoniam lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras qulucem. Erant enim mala opera eorum? Quid est hoc? Quorum enim erant mala opera? Nonne venisti ut justifices impios? Sed dilexerunt, inquit, magis tenebras quam lucem. Ibi posuit dilexerunt peccata sua, multi
Abbreviated transcription (Latin):
tiniuent ambe aures eius. In die
illo suscitabo adu̾sum hely: oĩa
que locutus sum suꝑ domum eiꝰ.
Incipiam et complebo. Predixi e¬
nim ei. quod iudicaturus essem
puit eos. Idcirco iraui domui he.¬
lẏ. quod non expietur iniquitas

Expanded text:
tinnient ambae aures ejus. In die illo suscitabo adversus Heli omnia quae locutus sum super domum ejus: incipiam, et complebo. Praedixi enim ei quod judicaturus essem puit eos. Idcirco juravi domui Heli, quod non expietur iniquitas
Abbreviated transcription (Latin):
in te est tenebre. sint.
hoc est ne ipsa cordis inten¬
no que lumen est anime ui¬
tiorum caligine fuscetur se¬
dula discretione perpende:
uixta quod alibi precipitur.
Omni custodia serua tuum
cor: qm̃ ex ipso uita procedit.
Si ergo corpus tuum lucidũ

Expanded text:
in te est tenebrae sint. Hoc est, ne ipsa cordis intentio, quae lumen est animae, vitiorum caligine fuscetur, sedula discretione perpende. Juxta quod alibi praecipitur: Omni custodia serva tuum cor, quoniam ex ipso vita procedit . Si ergo corpus tuum totu
Abbreviated transcription (Latin):
er idem fere tempus cum
euantius auunculus
meus uir licet seculi negotiis
occupatus. tamen. admodum
xp̃ianus. grauissima egritudi¬
ne extremo mortis periculo ce¬
pisset urgeri: martinum euo¬
cauit. Nec cunctatus ille pro¬
perauit: prius tamen. quam
medium uie spacium uir beat᷑
euolueret: uirtutem aduenien¬
tis sensit egrotus. Receptaq
continuo sanitate: uenientib
nobis obuiam ipse ꝓcessit. uii¬
ltera die redire cupien
familia puerum. letali ictu
serpens ꝑculit. Quem iam ex¬
animemui uenera ipse euan¬
tius sins humeris illatum:
ante pedes sc̃i uiri nichil illi
impossibile. confisus exposuit.
Iamq se malum serpentis per
omina membra diffuderat.
Cerneres omnibz uenis infla¬
tam. cutem: et ad utris instar
tensa uitalia. Martinus por¬
recta manu uniuersa pueri
menbra ꝑtractans: digitum
prope ipsum nulnusculum.
quo bestia uirus infuderat fi

Expanded text:
er idem fere tempus cum Euanthius auunculus meus, uir licet saeculi negotiis occupatus admodum Christianus, grauissima aegritudine extremo mortis periculo coepisset urgueri, Martinum euocauit. nec cunctatus ille properauit: prius tamen quam medium uiae spatium uir beatus euolueret, uirtutem aduenientis sentit aegrotus, receptaque continuo sanitate uenientibus nobis obuiam ipse processit. altera die redire cupientfamilia puerum letali ictu serpens perculit: quem iam exanimem ui ueneni ipse Euanthius suis umeris inlatum ante pedes sancti uiri, nihil illi inpossibile confisus, exposuit. iamque se malum serpens per omnia membra diffuderat : cerneres omnibus uenis inflatam cutem et ad utris instar tensa uitalia. Martinus porrecta manu, uniuersa pueri membra pertractans, digitum prope ipsum uulnusculum, quo bestia uirus infuderat, fi
Abbreviated transcription (Latin):
thios ait. Lac uobis potum de¬
di non escam. Septimam¬
ec est plane repromis¬
sionis illa terra: quam
hac terra locudus est. que ma¬
nantib aquis cenum inuoluit
lutumq permiscet: sed de illa
terrã pauli. et similium pauli.
dulcior: lacte candidior: Que
epłe tamquam ubera. eccliaꝵ
populos enutriunt ad salutẽ.
De ceruice ergo pauli apłi. ꝓ¬
sanguine lac manauit. Legi
possidet regnum: qm̃ caret san¬
guine qui impedire dicitur reg

Expanded text:
thios ait, Lac vobis potum dedi, non escam . Haec est plane repromissionis illa terra, quam hac terra locutus est, quae manantibus aquis coenum involvit, lutumque permiscet: sed de illa terra Pauli et similium Pauli, dulcior est, lacte candidior? Quae Epistolae tanquam ubera, Ecclesiarum populos enutriunt ad salutem. De cervice ergo Apostoli pro sanguine lac manavit. Legimpossidet regnum; quoniam caret sanguine, qui impedire dicitur reg
Abbreviated transcription (Latin):
dis mansuetudinem. elatis
preciperet humilitatem. xͣ¬
erte cum se sequentib
noua mandada propo¬
neret: dixit. Nisi quis renun¬
tiauerit omnib que possidet:
non potest meus esse discipu¬
lus. Ac si aꝑte dicat. Qui ꝑ
uitam ueterem aliena con¬
cupiscitis: ꝑ noue conuersa¬
tionis studium et uestra
largimini. Quid uero in hac
lectione dicat. audiuimus.
Qui uult post me uenire: ab¬
neget semet ipsum. Ibi cdicit᷑
ut ab negemus nr̃a: hic dici¬
tur ut ab negemus nos. Et
fortasse. laboriosum non est
homini relinquere sua: sed
ualde laboriosum est relin¬
quere semetipsum. Minus
quippe est abnegare quodha

Expanded text:
dis mansuetudinem, elatis praeciperet humilitatem. Certe cum se sequentibus nova mandata proponeret, dixit: Nisi quis renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus . Ac si aperte dicat: Qui per vitam veterem aliena concupiscitis, per novae conversationis studium et vestra largimini. Quid vero in hac lectione dicat, audiamus: Qui vult post me venire, abneget semetipsum. Ibi dicitur ut abnegemus nostra, hic dicitur ut abnegemus nos. Et fortasse laboriosum non est homini relinquere sua, sed valde laboriosum est relinquere semetipsum. Minus quippe est abnegare quod ha
Abbreviated transcription (Latin):
huc fide gaudebant in uirtu¬
tibus. uide quid audiunt. Et
ait illis. Uidebam sathanan:
sicut sulgur de celo cadentem.
Non modo uideo: sed prius uide¬
bam quando corruit. Quod au¬
tem ait sicut sulgur: uel pre¬
cipitem de suꝑnis adima lap¬
sum significat: uel quia de¬
iectus adhuc transfigurat se
in angelum lucis.
uia ergo discipulos de

Expanded text:
huc fide gaudebant in virtutibus, vide quid audiunt. Et ait illis: Videbam Satanam, sicut fulgur de coelo cadentem. Non modo video, sed prius videbam, quando corruit. Quod autem ait: Sicut fulgur, vel praecipitem de supernis ad ima lapsum significat, vel quia dejectus, adhuc transfigurat se in angelum lucis. Quia ergo discipulos de
Abbreviated transcription (Latin):
Anc igitur oblationci benẽdic¬
tam per quam benedicimur:
ascriptam per quam hoĩcs in celo as¬
cribiutur. ratam per quam uiscerib
chr isti censeantur Rationabilẽ per
quam a bestiali sensu exeuamur. Ac¬
ceptabilem ut qui nobis ip̃is displice¬
mus. per hanc acceptabiles eius uni¬
co filio simus. Nichil rationabiliꝰ¬
Ut quia iam nos similitudinẽ mor¬
tis eius in baptisino accepimus si¬
mulitũdinem quoq carius eł sangui
nis sumamus ita ut et ueritas nõ
desit in sacramento et ridiculum nul
lum fiat a paganis quõd cruorem oc¬
cisi hõis bibamius.t¬

Expanded text:
anc igitur oblationem benedictam, per quam nos benedicamur; adscriptam, per quam omnes in coelo adscribamur ; ratam, per quam in visceribus Christi esse censeamur; rationabilem, per quam a bestiali sensu exuamur; acceptabilem, ut qui nobis ipsis displicuimus per hanc acceptabiles ejus unico filio simus. Niut quod similitudinem mortis ejus in baptismo accepimus, similitudinem quoque carnis et sanguinis ejus sumamus, ita ut veritas non desit in sacramento, et rlum fiat a paganis, quod cruorem occisi hominis bibamus.
Abbreviated transcription (Latin):
udistis frequenter ipsum
nuncupatum: sicut ait. Tu es
uetrus: et suꝑ hanc petram edi¬
fualo eccliam meam. Si ergo petrꝰ
petra. est supra. quam edificatur
eccłia. recte prius pedes sanat:
ut sicut in eccłia fidei fundamen¬
tum continet. ita et in homine
membrorum funclamenta. con¬
pedes curat: ut iam non trepidꝰ
nec imbecillis. possit suꝑ petrã
eccłie stare. sed robustus et fortis
incedere. Ubi. autem uerba pau
li non leguntur: Qui locus ea
litteris non scribit: corde retinet.
conu̾satione custodit: Qui pau¬
lus: a domino uas electionis est
nominatus. Bonum uas: in
quo pretiosa mandatorum xp̃i
precepta conduntur. Bonum uaˢ.
de cuiꝰ plenitudine substantia
uite populis semꝑ crogatur et
plenum est. Quinta.
ptima apłorum nomi
dine constriutur: utilitate ua¬
sis ornatur. Petra ad firmitatẽ.
ne labantur sustentat populos.
uas ad custodiam ne temptent᷑
operit xp̃ianos. Exitus uero eoꝵ
de hoc seculo quam beatus funit:
nemo qui ignoret. Nam prima

Expanded text:
us frequenter, ipsum nuncupatum, sicut ait, Tu es Petrus, et super hanc petram aediicabo Ecclesiam meam . Si ergo Petrus petra est supra quam aedificatur Ecclesia, recte prius pedes sanat; ut sicut in Ecclesia fidei fundamentum continet, ita et in homine membrorum fundamenta conpedes curat; ut jam non trepidus, nec imbecillis possit supra petram Ecclesiae stare, sed robustus et fortis incedere. Ubi autem verba Pauli apostoli non leguntur? Quis locus ea litteris non inscribit, corde retinet, conversatione custodit? Qui Paulus a Domino vas electionis est nominatus. Bonum vas, in quo pretiosa mandatorum Christi praecepta conduntur: bonum vas, de cujus plenitudine substantia vitae populis semper erogatur, et plenum est. Optima Aptima apostolorum nomindine construitur, utilitate vasis ornatur. Petra ad firmitatem, ne labantur, sustentat populos; vas ad custodiam, ne tententur, operit Christianos. Exitus vero eorum de hoc saeculo quam beatus fuerit, nemo est qui nesciat. Nam prima
Abbreviated transcription (Latin):
membris. spectaculum contume¬
lie in populis nudi propter no¬
men domini portantes. Hi sunt
triumphatores et amici dei. qui
contempnendes sceleratorum us¬
sa principum. modo coronant᷑

Expanded text:
membris, spectaculum contumeliae in populis nudi propter nomen Domini portantes. Hi sunt triumphatores et amici Dei, qui, contemnentes sceleratorum jussa principum, modo coronant
Abbreviated transcription (Latin):
ed ueniens dñs: ũ gere¬
exhibeat audiamus. Amen
dico uobis quod precinget se.
et faciet illos discumbere: et
transiens ministrabit illis
Precinget se: id est ad retri¬
bntionem preparat. Faciet
ulos liscumbere: id est in
eterna quiete foueri. Discum¬
bere quippe nr̃m: in regno qui¬
escere est. Unde rursum dñs di¬
cit. Uenient et recumbent cum
abraham ysaac et iacob. iii

Expanded text:
ed veniens dominus quid serexhibeat audiamus: Amen dico vobis quod praecinget se, et faciet eos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecinget se, id est ad retributionem praeparabit; et faciet illos discumbere, id est in aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham, Isaac et Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
e autem dicebat ip¬
sum granum mor¬
Stificandum. et mul¬
tiplicandum: mortificandũ
infidelitate iudeorum. mul¬
tiplicandum fide populoꝵ.
Iam uero exhortans eos ad
passionis sue sectanda uesti¬
gia: qui amat inquit aĩam
suam ꝑdet eam. Quod duobꝰ

Expanded text:
e autem dicebat. Iperat granum mortificandum et multiplicandum: mortificandum infidelitate Judaeorum, multiplicandum fide populorum. 10. Jamvero exhortans ad passionis suae sectanda vestigia: Qui amat, inquit, animam suam, perdet ea
Abbreviated transcription (Latin):
Illos ad horã satiauit aqua: te san¬
gitis diluit ineternum. lcõ. uiii.ͣ¬
udeus bibit et sitit. tu cũ biberiᷤ
sitire non poteris. Et illud in
umbra: hoc in ueritate. Si illũd
quod tu miraris umibra est: ꝙͣtũ
istud est cuius umbra miraris:
Audi quia umibra est: que apud
prẽs facta est. Bi bebant inquit de¬
spirituali consequente eos petra.
Petra autem erat chr̃s. Sẽd nõ ĩ
pluribus eoꝵ complacitum ẽ deo
Cognouisti potiora. potior enĩ ẽ
lux ꝙͣ umbra: ueritas ꝙͣ figura.
corpus auctoris ꝙͣ mãna de celo.

Expanded text:
Illos ad horam satiauit aqua, te sanguis diluit in eternum. Iudeus bibit et sitit, tu cum biberis sitire non poteris. Et illumbra, hoc in veritate. Si illud, quod miraris, umbra est, quantum istud est, cujus et umbram miraris? Audi, quia umbra est, quae apud patres facta est: Bibebant, inquit, de consequente eos petra; petra autem erat Christus. Sed non in pluribus eorum complacitum est Deo.Cognovisti praestantiora: potior etenim lux quam umbra, veritas quam figura, corpus auctoris quam manna de coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
noli sic credere. hoc est nou me
tangere: nondum. enim ascendi
ad patrem meum. Tibi non ascen¬
di: nam inde numquam recessi.
In terra non tangebat stantem:
quomodo tangeret ad patrein as¬
cendentem; Sic tamen sic se tangi
uoluit: sic tangitur ab eis. a quib
bene tangitur. ascendens ad patrem.
manens cum patre. equalis patri.
Inde et hic si aduertis. nemo uenit
ad me. nisi quem pater attraxerit:
noli te cogitare. inuitum tralu. In¬
uitus non tralitur animus: sed

Expanded text:
noli sic credere: hoc est, Noli me noli sic credere: hoc est, Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem; tibi non ascendi, nam inde nunquam recessi. In terra non tangebat stantem, quomodo tangeret ad Patrem ascendentem? Sic tamen, sic se tangi voluit: sic tangitur ab eis a quibus bene tangitur, ascendens ad Patrem, manens cum Patre, aequalis Patri. 4. Inde et hic si advertis, Nemo venit ad me, nisi quem Pater attraxerit. Noli te cogitare invitum trahi: trahitur animus et
Abbreviated transcription (Latin):
credatur. quod nemo utiq facit
inuitus: qui autem trahitur. qͦsi
inuitus cogi uidetur. quomodo istã
soluimus questionem. nemo ue¬
nit ad me nisi pater qui misit me
traxerit eum: Si trahitur ait ali¬
quis: inuitus uenit. Si inuitus
uenit: nec credit. S̾i non creclit. uͭ
uenit. Non enim ad xp̃m ambu¬
lando currimus. sed credendo: nec:
motu corꝑis. sed uoluntate oͥrdig̃
accedimus. Ideo illa mulier que
fimbriam tetigit: magis retigie
quam turba que pressit. Ideo dñs
dixit. Quis me tetigit: Et miran¬
tes discipuli. dixerunt. Turba te
comprimit et dicis: quis me teti¬
git: Et ille repetiuit. Tetigit me
aliquis. Illa tangit: turba p̾mit.
Quid est tetigit: nisi credidit. Iii.¬
nde et mulieri. illi post re¬
surrectionem uolenti se mit¬
tere ad pedes eius. dixit. Noli me
tangere:nondum enim ascendi
ad patrem meum. Quod uides.
hoc solum me esse putas: noli
me tangere. Quid est hoc: Solũ
me esse putas quod tibi appareo:

Expanded text:
credatur, quod nemo utique facit credatur, quod nemo utique facit invitus, qui autem trahitur, tanquam invitus cogi videtur; quomodo istam solvimus quaestionem, Nemo venit ad me nisi Pater qui misit me, traxerit eum? 3. Si trahitur, ait aliquis, invitus venit. Si invitus venit, nec credit; si non credit, nec venit. Non enim ad Christum ambulando currimus, sed credendo: nec motu corporis, sed voluntate cordis accedimus. Ideo illa mulier quae fimbriam tetigit, magis tetigit quam turba quae pressit. Ideo Dominus dixit, Quis me tetigit? . Et mirantes discipuli, dixerunt: Turbae te comprimunt, et dicis, Quis me tetigit? Et ille repetivit: Tetigit me aliquis. Illa tangit, turba premit. Quid est tetigit, nisi credidit? Unde et mulieri illi post resurrectionem dixit volenti se mittere ad pedes ejus: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem . Quod vides, hoc solum me esse putas; noli me tangere. Quid est? Hoc solum me esse putas quod tibi appareo,
Abbreviated transcription (Latin):
agna gr̃e commencdatio.
Nemo uenit: nisi tractꝰ.
Quem trahat et quen
non trahat. quare illum trahat. et
illum non trahat: noli uelle iudi¬
care. si nõ uis errare. Semel acci¬
pe: et intellige. Non traheris: ora
lut traharis. Qd hic dicinius fr̃es:
Si trahinur ad xp̃m. ergo inuiti
credimus: ergo uiolentia adhibet᷑.
non uoluntas excitatur. In trare
quisquam eccłiam. potest nolens.
accelere ad altare potest nolens̃.
acciꝑe sacramentum potest no¬
lens: credere non potest nisi uo¬
lens. Si corꝑe crederetur: fieret
innolentib. Sed non in corꝑe cre¬
ditur. Apłm audi. Corde creditur
ad iusticiam. Et quid sequitur:
Ore autem confessio fit ad salutẽ.
De radice cordis: surgit ista con¬
fessio. Aliquando audis confiten¬
tem. et nescis credentem: sed nec
debes uocare conficentem. quem
iudicas non credentem. Hoc est
enim confiteri: dicere quod ha¬
bes in çorde.
i autem aliud in corde habes.
aliud dicis: loqueris non
confiteris. Cum ergo in xp̃m corde

Expanded text:
agna gratiae commendatio! Nemo venit nisi tractus. Quem trahat et quem non trahat, qillum non trahat, noli uelle iudicare, si non uis errare. Semel accipe et intellige, si non traheris, ora ut traharis. Quid hic dicimus, fratres? Si trahimur ad Christum, ergo inviti credimus; ergo violentia adhibetur, non voluntas excitatur. Intrare quisquam ecclesiam potest nolens, accedere ad altare potest nolens, accipere Sacramentum potest nolens: credere non potest nisi volens. Si corpore crederetur, fieret in nolentibus: sed non corpore creditur. Apostolum audi: Corde creditur ad justitiam. Et quid sequitur? Ore autem confessio fit ad salutem . De radice cordis surgit ista confessio. Aliquando audis confitentem, et nescis credentem. Sed nec debes vocare confitentem, quem judicas non credentem. Hoc est enim confiteri, dicere quod habes in corde: si autem aliud in corde habes, aliud dicis; loqueris, non confiteris. Cum ergo in Christum corde
Abbreviated transcription (Latin):
thronum domini mei regis post
dauid dicens.Uocate ad
me bethsabee. Que cum ingres
sa fuisset coram rege. et stetissee
ante eum: uirauit rex et are.
Uiuit dominus qui eruit aĩam
meam de omni angustia: quia
sicut iuraui tibi ꝑ dñm leum
isrł dicens. salomon filius tuus
regnabit post me. et ipse sedebit
faciam hodie. Summisso bech¬
sabee in terram uultu: adorauit
regem dicens. uiuat dominus m̃s
rex dauid in eternum. Dixit quoq
rex dauid. Uocate michi sadoch
sacerdotem. et nathan ꝓph̾am:
et banaiam filium ioiade.uiiͣ.

Expanded text:
thronum domini mei regis post eum David dicens vocate ad me Bethsabee quae cum fuisset ingressa coram rege et stetisset ante eum iuravit rex et ait vivit Dominus qui eruit animam meam de omni angustia quia sicut iuravi tibi per Dominum Deum Israhel dicens Salomon filius tuus regnabit post me et ipse sedebit faciam hodie. Summissoque Bethsabee in terram vultu, adoravit regem, dicens: Vivat Dominus meus rex David in aeternum. Dixit quoque rex David: Vocate mihi Sadoc sacerdotem, et Nathan prophetam, et Banaiam filium Joiadae.
Abbreviated transcription (Latin):
diuntur. Sed sufficit corꝑi malx¬
cia sua. Non indiget flamma co¬
piosiore materia nec insolens be¬
stia. abundantiorib cybis: ut in¬
solentior fiat et uiolentius ur¬
geat. Idcirco ergo sp̃ualit̾ magis
est agenda soliempnitas. xii.¬

Expanded text:
untur. Sufficit corpori malitia sua, non indiget copiosiore materia, nec insolens bestia abundantioribus cibis ut insolentior fiat, et violentius urgeat. » Idcirco autem spiritualiter magis est agenda solemnitas,
Abbreviated transcription (Latin):
quas. In omnib locis ardentiᷤ¬
sime fidei inuenit᷑ petrus.
Interrogatis discipulis quem
re. tamen non errat in affectu:
nolens eum mori. quem filiũ
sus. In monte cum saluatore
inter primos primus ascendit.
et in passione solus sequitur:

Expanded text:
. In omnibus locis ardentissimae fidei invenitur Petrus. Interrogatis discipulis, quemsensu, tamen non errat in affectu: nolens eum mori, quem Filium sus. In montem cum Salvatore inter primos primus ascendit, et in passione solus sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
q eodem in loco stabant fixa si¬
mulachra. Quid agerent infe¬
lices homines nesciebant. Nec
iam ultra dissimulare poterãt:
quin quamlibet brutis pecto¬
ribus cognoscerent diuino nu-¬
mine se teneri.Quarta.

Expanded text:
 eodem in loco stabant fixa simulacra. quid agerent infelices homines nesciebant, nec iam ultra dissimulare poterant, quin quamlibet brutis pectoribus agnoscerent, diuino numine se teneri. ta
Abbreviated transcription (Latin):
achaie boetieq partib uolumen
condidit. quedam altius repe¬
tens: ut ip̃e in proemio confitet᷑.
audita magis quam uisa descri¬
bens. Ultimus ioh̃es apłs et euͣmn¬
głista quem ih̾c amabat pluri¬
mum: qui supra pectus dñi re¬
cumbens. purissima doctrinaꝵ
fluenta potauit: et qui solus de
cruce meruit audire. Ecce mat̾
tua. Is cum esset in asia et iam
tunc hereticorum semina pul¬
lularent. cherinti. hebionis. et
cecerorum. qui negant xp̃m in

Expanded text:
Achaiae Boeotiaeque partibus volumen Achaiae Boeotiaeque partibus volumen condidit , quaedam altius repetens, et ut ipse in prooemio confitetur, audita magis, quam visa describens. Ultimus Joannes apostolus et evangelista, quem Jesu amavit plurimum, qui supra pectus Domini recumbens , purissima doctrinarum fluenta potavit, et 5-6 qui solus de cruce meruit audire: Ecce mater tua . Is cum esset in Asia, et jam tunc haereticorum semina pullularent, Cerinthi, Ebionis, et caeterorum qui negant Christum in