comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et obtulerunt ei parali¬
ticum iacentem in lecto. Et ui¬
dens inquit ih̾c fidem illorum:
dixit paralytico. Confide fili:
dimittuntur tibi peccata tua.
Audit ueniam et tacet para¬
Nyticus. nec ullam respondet
gr̃am: quia plus corporis qmͣ
anime tendebat ad curam. Et
tẽꝑales erũnas resoluti corꝑis
sic deflebat: ut et̾nas penas reso¬
lutioriᷤ anime ñ defleret: gratiorẽ
sibi presentem uitam iudicanᷤ
quam futuram. Merito xp̃c
offerentium fidem. respicit. et
uecordiam respuit sic iacen¬
tis: ut fidei aliene suffragio.
paralytici anima ante cura¬
retur quam. corpus. Nespicienᷤ
inquit fidem illorum. Cerni¬
tis in hoc loco frẽs. cd̃m non
querere insipientium uolun¬
tates. non expectare ignoran¬
tium fidem. non infirmi stul¬
ta desideria ꝑscrutari: sed ad
alterius fidem subuenire.¬

Expanded text:
nt ei paralyticum jacentem in lecto, et respiciens, inquit, Jesus fidem illorum, dixit paralytico: Confide, fili, dimittuntur tibi peccata tua. Audit veniam, et tacet paralyticus, nec ullam respondet gratiam, quia plus corporis quam animae tendebat ad curam: et temporales poenas resoluti corporis sic deflebat, ut aeternas poenas resolutionis animae non defleret: gratiorem sibi praesentem vitam judicans, non futuram. Merito Christus offerentium fidem non respicit, et vecordiam respicit sic jacentis, ut fidei alienae suffragio paralytici anima ante curaretur quam corpus. Respiciens, inquit, fidem illorum; cernitis in hoc loco, fratres, Deum non quaerere insipientium voluntates, non spectare ignorantium fidem, non infirmorum stulta desideria perscrutari, sed ad alterius fidem subvenire
Abbreviated transcription (Latin):
sed pater. Quod caro et san
Ergo. ex confessione sortitur
uocabulum: quod reuelatio¬
nem. ex sp̃u sc̃o habeat. cuius
et filius appellandus sit. Et¬
quidem bariona in lingua
nr̃a resonat. filius columbe.
Aui simpliciter accipuint qd̾
symon idest petrus. filius sit
iohannis iuxta alterius loci
interrogationem. symon io

Expanded text:
est. Quod caro et sangErgo ex confessione sortitur vocabulum, quod revelationem ex Spiritu sancto habeat, cujus et filius appellandus sit. Siquidem Barjona in lingua nostra sonat, filius columbae. Alii simpliciter accipiunt quod Simon, id est Petrus, filius sit Joannis, juxta alterius loci interrogationem: Simon Jo
Abbreviated transcription (Latin):
renda sit q̃rere: uel omnia que
hic querimus inuenire. Uerump¬
tamen quantum nobis dominꝰ
donare dignatut. pro nr̃a et ue.¬
stra capacitate quid dicere debea.¬
mus. et quid audire debeatis at¬

Expanded text:
el omnia quae hic quaerimus invenire. Verumtamen quantum nobis Dominus donare dignatur, pro nostra et vestra capacitate, quid dicere debeamus, et quid audire debeatis, at
Abbreviated transcription (Latin):
uomodo ergo dominus dicit
si diligitis me mandata
mea seruate. et ego rogabo rutrem
et alium ꝑaclytum dabit u nbis
cum hoc dicat de sp̃u sãcto quẽ
nisi habcamus. nec diligere d̾m
possumus. nec eius mandata ser¬
uare: Quomodo diligimus ut
eum accipiamus: quem nisi ha¬
ueamus diligere non ualemus:
Aut quomodo mandata seruabi¬
mus ut eum accipiamus: quem
nisi habeamus mandata serua.¬
re non possumus An forte p̾cedĩt
in nobis caritas qua diligimus

Expanded text:
Quomodo ergo Dominus dicit, Si diligitis me, mandata mea servate: et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis; cum hoc dicat de Spiritu sancto, quem nisi habeamus, nec diligere Deum possumus, nec ejus mandata servare? Quomodo diligimus ut eum accipiamus, quem nisi habeamus, diligere non valemus? aut quomodo mandata servabimus ut eum accipiamus, quem nisi habeamus, mandata servare non possumus? An forte praecedit in nobis charitas, qua diligimus
Abbreviated transcription (Latin):
tantum et uinum aqua permixtum
i sacrificium offerantur Non enĩ
aut aqua sola offerri. Ced utrumq
se legitur¬
pernuxtus debet offerri. quia
uidemus in aqua ppłm intelligi. in
uino uero sa. iguiem christi Ergo cũ
in calice uinum aqua miscetur. chr̃o
populus adunatur: et crẽdentium
plebs ei in quem credit copulatur et
iungitur. que copulatio et cõunctio
aque et uini sic nuscetur in calice uo¬
mini ut mixtio non possit separari
Am si uinum ctõu¬
tantum quis offerat: sanguis
chr̃i incipit esse sine nobis Si uero aqͥ
sola: plebs incipit esse sine chrõ Ergo
quando botrus solus offertur in quo
uini efficentia tantum designatur:
salutis nr̃e sacramentum negligit᷑

Expanded text:
tantum et vinum aqua permixtum in sacrificium offerantur. Non enimaut aqua sola offerri, sed utrumquese legiturpermixtus debet offerri, quia videmus populum in aqua intelligi, in vino vero ostendi sanguinem Christi. Ergo cum in calice vino aqua miscetur, Christo populus adunatur, et credentium plebs ei in quem credit copulatur et jungitur; quae copulatio et conjunctio aquae et vini sic miscetur in calice Domini, ut mixtio illa non possit separari. Nam si vinum tantum quis offerat, sanguis Christi incipit esse sine nobis; si vero aqua sit sola, plebs incipit esse sine Christo. Ergo quando botrus solus offertur, in quo vini efficacia tantum designatur, salutis nostrae sacramentum negligit
Abbreviated transcription (Latin):
stiarium regem ꝑsarum et medoꝵ.
constituit prelia multa. et om̃i¬
um obtinuit munitiones: et in¬
terfaie reges terre. Et ꝑtransiit usq
ad fines terre. et accepit spolia mul¬
titudinis gentium: et siluit terra
in conspectu eius. Et congregauit

Expanded text:
arium regem Persarum et Medorum, et constituit prelia multa, et omnium obtinuit munitiones, et interfecit reges terre, et pertransiit usque ad fines terre, et accepit spolia multitudinis gentium, et siluit terra in conspectu eius. Et congregavit
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Porro anna loquebatur
in corde suo: tantumq labia eiꝰ
mouebantur. et uox penitus ñõ
audiebatur. Estimauit igitur
eam heli temulentam: dixitq
ei. Usq quo ebria eris:.Digere
paulisꝑ uinum. quo mades:
Respondens anna: nequaqͣm
inquit domine mi. Nam mu¬
lier infelix nimis ego sum: ui¬
numq et omne quod ĩebrare
potest non bibi. sed effudi aĩam
meam in conspectu dñi. Ne re¬
putes ancillam tuam quasi
unam de filiab belial: quia ex
multitudine doloris et meroris
mei locuta. sum usq in presens.
Tunc heli ait ei. Uade in pace:
et d̾s isrł det tibi petitionem ꝙͣ¬

Expanded text:
Anna loquebatur in corde suo, tantumque labia illius movebantur, et vox penitus non audiebatur. Aestimavit igitur eam Heli temulentam, dixitque ei: Usquequo ebria eris: digere paulisper vinum quo mades. Respondens Anna, Nequaquam, inquit, domine mi, nam mulier infelix nimis ego sum, vinumque et omne quod inebriare potest, non bibi; sed effudi animam meam in conspectu Domini. Ne reputes ancillam tuam quasi unam de filiabus Belial: quia ex multitudine doloris et moeroris mei, locuta sum usque in praesens. Tunc Heli ait ei: Vade in pace, et Deus Israel det tibi petitionem
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cum orante illo ab amicis
cius exciꝑentur: ꝓhibuerunt
eos illi dicere. ne ꝑ publicum
plangeret. Qui cum domum
redisset etiam suorum heuila¬
tib ꝑsonantem. et uestem filie

Expanded text:
Sed cum orante illo ab amicis eius exciperentur, prohibuerunt eos illi dicere, ne per publicum plangeret. Qui cum domum redisset iam suorum eiulatibus personantem et uestem fili
Abbreviated transcription (Latin):
ic clicitur fideli. qui uo¬
luerit animam suam
saluam facere ꝑdet eam. et qͥ
ꝑdiderit animam suam ꝓpter
me saluam faciet eam: ac si
agricole dicatur. Frumentũ
si seruas. ꝑdis: si seminas re¬
nouas. Quis enim nesciat:
quod frumentum cum in se¬
mine mittitur perit: Ab ocu¬
lis in terra deficit: sed unde
putrescit in puluere. inde ui¬
ridescit in renouatione. Quia
uero sc̃a eccłia aliud tempꝰ
habet ꝑsecutionis. atq aliud
pacis: redemptor ñr ipsa euᷤ
tempora clistinguit in precep¬
tis. Nam ꝑsecutionis tempore
ponenla est anima: pacis au¬
tem tempore. ea que ampli
dominati possunt frangenda
sunt desideria terrena. Unde
et nunc clicitur. Quid enim
ꝓficit homo si lucretur totum
mundum: se autem ꝑdat et
decrimentum sui faciat: Unͭͣi

Expanded text:
ic dicitur fideli: Qui voluerit animam suam salvam facere, perdet eam; et qui perdiderit animam propter me, salvam faciet eam, ac si agricolae dicatur: Frumentum si servas, perdis; si seminas, renovas. Quis enim nesciat, quod frumentum cum in semine mittitur, perit ab oculis, in terra deficit? Sed unde putrescit in pulvere, inde viridescit in renovatione. Quia vero sancta Ecclesia aliud tempus habet persecutionis, atque aliud pacis. Redemptor noster ipsa ejus tempora designavit in praeceptis. Nam persecutionis tempore ponenda est anima, pacis autem tempore ea quae amplius dominari possunt frangenda sunt desideria terrena. Unde et nunc dicitur: Quid enim proficit homo, si lucretur universum mundum, se autem ipsum perdat, et detrimentum sui fac
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut mater unicum amat fi¬
lium: ita ego te diligebam. Qͦ¬
modo ceciderunt robusti: et ꝑie¬
runt arma bellica Dñica .uͭͦ.

Expanded text:
Sicut mater unicum amat filium, ita et ego te diligebam. Quomodo ceciderunt robusti, et perierunt arma bellica? Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
atet expositio: quia pul¬
sata. est sepe pressuris et¬
clesia nec deiecta. Quod si qui
tredentium malis uicti cesserĩt.
ad hanc utiq domum non ꝑti¬
nebant: quia. si suꝑ petram fi¬
dei. et non potius suꝑ harenã
ꝑfidie uel leuitatis fundati
consisterent: labefactari num¬
tandum autem: quod hec in¬
undatio temptationum trib
modis eccłiam impugnat. Nã
uel a sua concupiscentia temp¬
tatur quisq abstractus. et ille¬
ctus: uel falsorum frm̃ ampro¬
bitate fatigatur. uel aꝑtiorib
externorum appetitur insidiis.
Que uidelicet temptamenta:
dominus alibi portas inferi nun¬
cupat. Et merito: quia nimirũ

Expanded text:
atet expositio, quia pulsata est saepe pressuris Ecclesia, nec dejecta. Quod si qui credentium male victi cesserunt, ad hanc utique domum non pertinebant, quia si supra petram fidei, et non potius super arenam perfidiae vel levitatis fundati consisterent, labefactari protandum autem quod haec inundatio tentationum tribus modis Ecclesiam impugnat. Nam vel a sua concupiscentia tentatur quisque abstractus et illectus, vel falsorum fratrum improbitate fatigatur, vel aptioribus externorum appetitur insidiis. Quae videlicet tentamenta Dominus alibi portas inferi nuncupat, et merito, quia nimiru
Abbreviated transcription (Latin):
istum. sed dignus fr̃ib tuis ef¬
fectus. suscipe mortem: ut in il¬
la miseratione cum fr̃ib tus
te recipiam.

Expanded text:
istum sed dignus fratribus tuis effectus suscipe mortem ut in illa miseratione cum fratribus tuis te recipiam
Abbreviated transcription (Latin):
ontigit forte eodemte¬
pore. ut quidam ex his
quos dicunt agentes in reb
apud ipponem regium consa¬
mens. comꝑta erus bonci fa¬
tens se posse mundi huius
omnes contempnere cupi¬
ditates atq illecebras. si aliqͣndo
ex eius ore dei uerbum audire
meruisset. Quod cum. ad se fi¬
deli fuisset relatione delatum.
liberare animam cupiens ab
hiuius uite ꝑiculis morteq
eterna. ad memoratam ultro
atq confestim uenit ciuitatẽ.
et hominem uisum allocutus
frequentius atq exhortatus
est quantum d̾s donabat. ut

Expanded text:
ontigit forte eodem tempore, ut quidam ex iis quos dicunt Agentes in rebus, apud Hipponem-Regium consttimens, comperta ejus bona fatens se posse mundi hujus omnes contemnere cupiditates atque illecebras, si aliquando ex ejus ore Dei verbum audire meruisset. Quod cum ad se fideli fuisset relatione delatum, liberare animam cupiens ab hujus vitae periculis morteque aeterna, ad memoratam ultro atque confestim venit civitatem, et hominem visum allocutus frequentius atque exhortatus est, quantum Deus donabat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
orationis est: uos autem fecistis
illam speluncam latronum. Q
enim. ad accipienda munera iu
templo residebant: profecto qͥa
quibzclam non dantibz lesiones
exquirerent dubium non erat.
Domus ergo orationis spelun¬
ca latronum facta fuerat: qui
ad hoc in templo assistere noue¬
rãt. ut aut non clantes mune¬
ra studerent corꝑaliter ꝑsequi.
aut clantes sp̃ualiter necare.

Expanded text:
orationis est, vos autem fecistis illam speluncam latronum. Qui enim ad accipienda munera in templo residebant, profecto quia quibusdam non dantibus laesionem exquirerent dubium non erat. Domus ergo orationis spelunca latronum facta fuerat, quia ad hoc in templo assistere noverant, ut aut non donantes munera studerent corporaliter persequi, aut dantes spiritaliter necare.
Abbreviated transcription (Latin):
diceret quod in fine uenturũ
est: posset aliquis opinari. eter
num ignem. quo mittendus
est cliabolus cum angłis siuis.
et omnib qui sunt ex parte eiꝰ.
non natura sed uitio: non quia
creauit aut genuit. sed quia.

Expanded text:
diceret, quod in fine venturum est, posset aliquis opinari ignem aeternum, quo mittendus est diabolus cum angelis suis, et omnibus qui sunt ex parte ejus; non natura, sed vitio; non quia creavit aut genuit, sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
iudisti uirum hunc qui ascendit:
Ad ex probrandum enim isrłꝰ ascen¬
dit. Uirum ergo qui ꝑcusserit eũ
ditabit rex diuitiis magnis et fi¬
liam suam dabit ei: et domum
patris eius faciet absq tributo
in israhel. Quinta

Expanded text:
idisti virum hunc qui ascendit ad exprobrandum enim Israheli ascendit virum ergo qui percusserit eum ditabit rex divitiis magnis et filiam suam dabit ei et domum patris eius faciet absque tributo in Israhel et
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiam ageret. absolutio¬
nem debiti a domino accepit.
Sed quia conseruo suo centum
sibi denarios debenti debitum
non dimisit: et hoc est iussus
exigi. quod ei fuerat iam dimiˢ¬
sum. Ex quib uidelicet dictis
constat: quia si hoc quod in nos
delinquitur ex corde non dimitu¬
mus. et illud rursus a nobis¬
exigitur. quod nobis iam ꝑ pe

Expanded text:
enitentiam ageret, absolutionem debiti a domino accepit. Sed quia conservo suo centum sibi denarios debenti debitum non dimisit, et hoc est iussus exigi, quod ei fuerat iam dimissum. Ex quibus videlicet dictis constat, quia, si hoc, quod in nos delinquitur, ex corde non dimittimus, et illud rursus exigimur, quod nobis iam pe
Abbreviated transcription (Latin):
lequirunt itaqW
quid maximianus ce¬
sar ira dictante mandasser.
Dictum ab his est quos cesar
miserat milites omnes im¬
molasse hostias. libasse sacri¬
ficia. et sacramenta fanatici
ordinis prebuisse: iubere ce¬
sarem ut legio festinanter re¬
uertens. commilitonum. pa.¬
reret exemplo. Tunc hi qui p̃¬
erant legioni. miti affatu de¬
dere responsum. obhoc preter¬
gressos se octodorum. quia iã
fama ad eos sacrificiorum or¬
dinem detulisset: fas sibi ui¬
sum esse ne demonum aras
xp̃ianorum uideret obtutus:
esse sibi in animo dm̃ uiuũ
colere. traditam orientali. more

Expanded text:
equirunt| itaque quid maximianos caesar ira dictante man| dasset. Dictum ab his est . quos caesar miserat . milites| omnes inmolasse hostias libasse sacrificia et sacra| menta fanatici ordinis praebuisse iubere caesaraem| ut legio festinanter reuertens commilitonum pare| ret exemplo. Tunc hii qui praeerant legione miti af| fatu +dere responsum praetergressos +se ocdodorum .| quia dum fama ad eos sacrificiorum ordinem detullis| set fas tibi uisum esse ne demonum aras cristianorum| uideret obtutus . esse sibi in animo deum uiuum colere| traditam orientali more
Abbreviated transcription (Latin):
Inoneo praua opera
fugere. mundi huius
inquinamenta deuitare: sed
hoclierna sc̃i euangłii lectio¬
ne compellor dicere. ut et bo¬
na que agitis cum magna
cautela tuncatis: ne ꝑhoc qd̾
a uobis rectum geritur. fauor
aut gr̃a humana requiratur:
ne appetitus laudis subripiat:
et quod foris ostenditur. intus
a mercede uacuetur. Eoce enun
redemptoris uoce decem sunt¬
uirgines. et omnes dicuntur
uirgines. et tamen intra. bea¬
titudinis uanuam non om̃s
recepte: quia earum quedã
dum de uirginitate sua glo¬
riam foris expetunt: in uasis
sius oleum habere noluerũt.
Sed prius querendum nobis
est: quid sit celorum regnum.
aut cur decem uirginib com
celorum regnum constet. quia
repborum nullus ingreditur:
etiam facuis uirginib cur si¬
mile esse perhibetur: Sed sci¬
enclum est. quod sepe in sacro
eloquio regnum celorum pre¬
sentis temꝑis eccłia dicitur.
De quo alio loco dicit. Muter

Expanded text:
dmoneo prava opera fugere, mundi hujus inquinamenta devitare; sed hodierna sancti Evangelii lectione compellor dicere ut et bona quae agitis cum magna cautela timeatis, ne per hoc quod a vobis rectum geritur favor aut gratia humana requiratur, ne appetitus laudis subrepat, et quod foris ostenditur intus a mercede vacuetur. Ecce enim Redemptoris voce decem virgines, et omnes dicuntur virgines, et tamen intra beatitudinis januam non omnes sunt receptae, quia earum quaedam, dum de virginitate sua gloriam foris expetunt, in vasis suis oleum habere noluerunt. Sed prius quaerendum nobis est quid sit regnum coelorum, aut cur decem virginibus comcoelorum regnum constat quia reproborum nullus ingreditur, etiam fatuis virginibus cur simile esse perhibetur? Sed sciendum nobis est quod saepe in sacro eloquio regnum coelorum praesentis temporis Ecclesia dicitur. De quo alio in loco Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
diem iudicii suꝑ corda
reproborum.qua asperitate ꝓ¬
pheta uidit amarescere: que
tõt appellationibz non ualet
explicare. Quanta uero tunc
erit electorum leticia. qui de
eius uisione merentur gaude¬
re. de cuis conspectu uident.
uet elementa contremiscere: cũ
eo simul ad nuptias intrare:
Qui et insponsi nuptias gau¬
dent. et tamen ipsi. sunt spon¬
sẽ: quia in illo eterni regni
thalamo uisioni nr̃e deus con¬
uingitur: que scilicet iusio
numquam iam in ꝑpecuum
ab amoris sui. amplexibus e¬
uellatur. Tunc regni ⁊ amua
lugentib. clauditus quesmo¬
do cotidic penitentib aꝑitur.
Erit namq et tunc penitentia
sed fructuosa non erit: quia
nequaquam tunc ueniam
inuenit. qui modo aptum
uenit tempus ꝑdit.

Expanded text:
diem judicii super corda reproborum qua asperitate propheta vidit amarescere, quem tot appellationibus non valet explicare. Quanta vero tunc erit electorum laetitia, qui de ejus visione merentur gaudere, de cujus conspectu vident et elementa contremiscere: cum eo simul ad nuptiQui et in sponsi nuptiis gaudent, et tamen ipsi sunt sponsa, quia in illo ęterni regni thalamo visioni nostrae deus coniungitur. Quae scilicet visio numquam iam in perpetuum ab amoris sui amplexibus evellatur. Tunc regni ianua lugentibus / clauditur, quae modo cotidie pęnitentibus aperitur. Erit namque tunc paenitentia, sed fructuosa iam non erit, quia nequaquam tunc veniam invenit, qui modo aptum venię tempus perdit.
Abbreviated transcription (Latin):
citur. Omni enim habenti da¬
bitur et habunclabit: ei au¬
tem qui non habet. et quod
uidetur habere. auferetur.
ab eo. Habenti enim dabitur
et habundabit: quia quis¬
dona alia ꝑcipit. Ei autem¬
habere auferetur ab eo: quia¬
quisquis caritatem. non ha¬
bet. etiam dona. que ꝑcepisse
iudebatur amittit. Unde ne¬
quod agitis. erga caritatis
custodiam uigiletis. Cari¬
tas autem uera est. et ami¬
cum diligere in deo. et inimi
quis non habet omne bonũ
amittit quod habet. Talento
quod acceꝑat priuatur: et
iuxta dñicam sententiam.
in exteriores tenebras mit¬
titur. Per penam quippe in
excerioies tenebras cadit: qͥa
ꝑ culpam suam sponte in in¬
teriores tenebras cecidit. Il¬
lic coactus patitur tenebras
ultionis: qui hic libenter
sustinuit tenebras. uolup¬

Expanded text:
citur: Omni enim habenti dacitur: Omni enim habenti dabitur, et abundabit; ei autem qui non habet, et quod videtur habere auferetur ab eo. Habenti namque dabitur, et abundabit, quia quisdona alia percipit. Quishabet quisquis charitatem non habet, etiam quae percepisse videbatur amittit. Unde nequod agimus, erga charitatis studia vigilemus. Charitas autem vera est et amicum dilsquis non habet omne bonum amittit quod habet, talento quod acceperat privatur, et juxta Dominicam sententiam in exteriores tenebras mittitur. Per poenam quippe in exteriores tenebras cadit, qui per culpam suam sponte in interiores tenebras cecidit; et illic coactus patitur tenebras ultionis, qui hic libenter sustinuit tenebras volup
Abbreviated transcription (Latin):
qui habet decem talenta.Uiͣ.
portunim ualde uide.¬
batur. ut cum a malo
seruo unum talentum col¬
litur: ei potius qui duo quam
qui quinq talenta. acceꝑat
daretur. Illi enim dari debuit
qui minus: quam qui plus
habuit. Sed sicut suꝑius cdixi¬
mus. ꝑ quinq talenta qͥnq
uidelicet sensus idest exterioꝵ
scientia designatur: per duo
autem intellectus et oꝑatio
exprimitur. Plus enim habu¬
it qui duo. quam qui quinq
talenta ꝑceꝑat: quia qui per
ministrationem merure. ab
intellectu internorum adhuc
uacuus fuit. Unũ gͦ talentũ
qd̾ intellectũ significare diximꝰ:
illi dari debuit. quibene ex¬
teriora que acceꝑat ministra¬
uit. Quod cotidie in sc̃a eccle¬
sia cernimus: quia pleriq
dum bene ministrant exte¬
riora que accipiunt. ꝑ adiun¬
ctam gr̃am ad intellectum
quoq misticum. ꝑducunt᷑.
ut etiam de inderna indelli¬
gentia polleant. qui exterio¬
ra fideliter administrant. Uñi¬
eneralis etiam mox sen¬
tentia subditur: qua di¬

Expanded text:
qui habet decem talenta. 5. Opportunum valde videbatur ut cum malo servo unum talentum tollitur, ei potius qui duo quam qui quinque talenta acceperat daretur. Illi enim 1466 dari debuit qui minus quam qui plus habuit. Sed, sicut superius diximus, per quinque talenta, quinque videlicet sensus, id est exteriorum scientia designatur, per duo autem intellectus et operatio exprimitur. Plus ergo habuit qui duo quam qui quinque talenta perceperat, quia qui per ministrationem meruit, ab intellectu interiorum adhuc vacuus fuit. Unum ergo talentum, quod intellectum significare diximus, illi dari debuit qui bene exteriora quae acceperat ministravit. Quod quotidie in sancta Ecclesia cernimus, quia plerique dum bene ministrant exteriora quae accipiunt, per adjunctam gratiam ad intellectum quoque mysticum perducuntur, ut etiam de interna intelligentia polleant qui exteriora fideliter administrant. 6. Generalis etiam mox sententia subditur, qua di
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃es nñi sollicite
econsiderare nos am¬
monet: ne nos qui plus ce¬
teris in hoc mundo accepisse
aliquid cernimur. ab au¬
ctore mundi grauius inde
iudicemur. Cum enim augen¬
tur dona. rationes etiam cres¬
cunt tonorum. Tanto ergo

Expanded text:
rissimi, sollicite considerare nos admonet, ne nos, qui plus caeteris in hoc mundo accepisse aliquid cernimur ab auctore mundi, gravius inde judicemur. Cum enim augentur dona, rationes etiam crescunt donorum. Tanto ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Tem dixerit quispiam nõ coti¬
die acripiendam eucharistiam.
alius asfirmat cotidie. faciat unus¬
quisq quod scdm fidem suam pie cre¬
dit esse faciendum Neq enim litiga¬
uerunt inter se aut quisꝙͣ eorum se
alteri preposuit zacheus aut ille cen¬
turio cum alter eorum gaũdenter ĩ
domo susceperit dñm: alter dixerit do¬
mino. Dnẽ non sum dignus ut in¬
tres sub tectum meum. Ambo saluato¬
rem honorificantes: ꝙͣuis non ẽõdem
mõdo. Ambo pct̃is miseri. anibo mi¬
sericordiam consecuti. Ad hoc ualet
quod manna scdm propriam uolun¬
tatem in ore cuiusq sapiebat Icõ ii.

Expanded text:
um. Dixerit quispiam non quotidie accipiendam eucharistiam, alius affirmet quotidie. Faciat unusquisque quod secundum fidem suam pie credit esse faciendum. Neque enim litigaverunt inter se, aut quisquam eorum se alteri praeposuit, Zachaeus et ille centurio, cum alter eorum gaudens in domo sua susceperit Dominum , alter dixerit: Domine, non sum dignus ut intres sub tectum meum ; ambo Salvatorem honorificantes, quamvis non uno modo, ambo peccatis miseri, ambo misericordiam consecuti. Ad hoc valet quod manna secundum propriam voluntatem in ore cujusque sapiebat.
Abbreviated transcription (Latin):
et ex illis occidetis et crucifige¬
tis. et ex eis flagellabitis in
synagogis ur̃is. et ꝑsequemi¬
ni de ciuitate in ciuitatem.
Hoc quod antea dixerat uos
implece mensuram patrum
ur̃orum. ad ꝑsonam domini
ꝑtinere eo quod occidendus es¬
set ab eis: potest et ad discipu¬
ios eius referri. de quib nunc
dicit. Ecce ego mitto ad uos ꝓ¬
pħ̾as et sapientes et scribas:
et ex ulis occidetis et crucifi¬
getis et flagellabitis in syna¬
gogis ur̃is. et ꝑsequemint de
ciuitate. in ciuitatem: ut com¬
pleatis mensuram patrum
imulq obserua iuxtã

Expanded text:
etis et crucifigetis, et ex eis flagellabitis in synagogis vestris, et persequemini de civitate in civitatem. Hoc quod antea dixeramus, Implete mensuram patrum vestrorum, ad personam Domini pertinere, eo quod occidendus esset ab eis, potest et ad discipulos ejus referri, de quibus nunc dicit: Ecce ego mitto ad vos prophetas, et sapientes, et scribas, et ex illis occidetis, et crucifigetis, et flagellabitis in synagogis vestris, et persequemini de civitate in civitatem, ut impleatis mensuram patrum imulque observa juxta
Abbreviated transcription (Latin):
ixit ergo ei helchana uir
suus. Cur fles: Et quare
non comedis: Et quam obrem af¬
fligitur cortuum: Numquid nõ
ego melior sum tibi: quam decẽ
filii ⁊ Surrexit autem anna pt¬
quam comederat in sylo et bi¬
berat: et heli sacerdote sedente
suꝑ sellam aute postes templi
domui. cum esset anna a maro
animo. orauit dñm flens largi¬
ter. et uotum uouit dicens. Do¬
mine exercituum. si respiciens
uideris afflictionem famule tue.
et recordatus mei fueris nec obli¬
tus ancille tue. declerisq serue
tue sexum uirilem: dabo eum do¬
mino omnib dieb uite eius. ⁊
nouacula non ascendet super

Expanded text:
ixit ergo ei Helcana vir suus. Anna cur fles: et quare non comedis: et quamobrem affligitur cor tuum? Numquid non ego melior sum tibi: quam decem filii? Surrexit autem Anna postquam comederat in Silo et biberat: et Heli Sacerdote sedente super sellam ante postes templi Domini. Cum esset amaro animo: oravit Domino flens largiter: et votum vovit dicens. Domine exercituum si respiciens videris afflictionem famule tue; et recordatus mei fueris nec oblitus ancille tue: dederisque serve tue sexum virilem: dabo eum Domino omnes dies vite ejus: et novacula non ascendet super
Abbreviated transcription (Latin):
ortorum. puteus aquarum ui¬
uentium: que fluunt impetu.
de lẏbano. Surge aquilo et ue¬
nĩ auster: perfla ortum meum:
et fluant aromata illius. iͣ.
enat dilectus meus in
ortum. suum: et comedat
fructum pomorum. suoriem.
Ueni in ortum meum soror me¬
a sponsa: messui mirram mȩã
cum aromatib meis. Come

Expanded text:
puteus aquarum viventium, quae fluunt impetu de Libano. Surge, Aquilo, et veni, Auster, perfla hortum meum, et fluant aromata illius. Cap. V. Veniat dilectus meus in hortum suum, et comedat fructum pomorum suorum. Veni in hortum meum, soror mea sponsa, messui myrrham meam cum aromatibus m
Abbreviated transcription (Latin):
uomodo ergo dominus dicit.
si diligitis me mandata
mea seruate. et ego rogabo pr trem
et alium ꝑaclytum dabit u abis
cum hoc dicat de sp̃u sãcto quẽ
nisi habcamus. nec diligere d̃m
possumus. nec eius mandata ser¬
uare: Quomodo diligimus ut
eum accipiamus: quem nisi ha¬
beamus diligere non ualemus:
Aut quomodo mandata ieruabi¬
mus ut eum accipiamus: quem
nisi habeamus mandata serua¬
re non possumus: An forte p̾ceclĩ
in nobis caritas qua diligimus

Expanded text:
uomodo ergo Dominus dicit, Si diligitis me, mandata mea servate: et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis; cum hoc dicat de Spiritu sancto, quem nisi habeamus, nec diligere Deum possumus, nec ejus mandata servare? Quomodo diligimus ut eum accipiamus, quem nisi habeamus, diligere non valemus? aut quomodo mandata servabimus ut eum accipiamus, quem nisi habeamus, mandata servare non possumus? An forte praecedit in nobis charitas, qua diligimus
Abbreviated transcription (Latin):
se filium diligere tredit. et patrẽ
non dilgit: ꝓfecto nec filium di.¬
ligit. sec quod sibi ip̃e confinxit
einde aplica uox est.i
Nemo dicit dominus ih̾c: nisi in
sp̃u scõ. Et quis dñm iħ̾m nisi qui
cum diligit. dicit: si co modo dicit.
enim uoce dicunt. corde autem et
factis negant: sicut de talib dicit.
Confitentur autem se nosse dm̃:
factis autem negant. Si negatur
factis: procul dubio etiam dicitur
factis. Nemo itaq dicit dominus
ih̾c animo uerbo. facto. corde. ore. o¬
pere: nemo dicit domuius ih̾c: nisi
in sp̃u scõ. Et nemo sic clicit: nisi qͥ
diligit. Iam itaq apłi dicebant
dñs iesus Etsi eo modo dicebãt
ut non ficte dicerent. ore confiten¬
tes corde et factis negantes: pror¬
sus si beraciter hoc dicebant: ꝓcul
Aubio diligebant. Quomodo igit᷑
cdiligebant: nisi in sp̃u sc̃o Et
tamen eis prius imꝑatur ut di¬
ligant eum. et eus mandata cõ¬
seruent. ut accipiant sp̃m sc̃m:

Expanded text:
. Qui enim se Filium diligere credit, et Patrem non diligit; profecto nec Filium diligit, sed quod sibi ipse confinxit. Deinde apostolica vox est, Nemo dicit, Dominus Jesus, nisi in Spiritu sancto : et quis Dominum Jesum, nisi qui eum diligit, dicit, si eo modo dicit qenim voce dicunt, corde autem et factis negant: sicut de talibus ait, Confitentur enim se nosse Deum, factis autem negant . Si negatur factis, procul dubio etiam dicitur factis. Nemo itaque dicit, Dominus Jesus, animo, verbo, facto, corde, ore, opere, nemo dicit, Dominus Jesus, nisi in Spiritu sancto; et nemo sic dicit, nisi qui diligit. Jam itaque Apostoli dicebant, Dominus Jesus: et si eo modo dicebant, ut non ficte dicerent, ore confitentes, corde et factis negantes; prorsus si veraciter hoc dicebant, procul dubio diligebant. Quomodo igitur diligebant, nisi in Spiritu sancto? Et tamen eis prius imperatur ut diligant eum, et ejus mandata conservent, ut accipiant Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
uoclam itaq tempore cũ
iam nichil preter arma
et simplicem militie uestem
haberet. media hieme que
solito asperior inhorruerat. adeo
ut plerosq uis algoris extingue¬
ret: obuium habet in porta am¬
biauensium ciuitatis pauperem
nudum. Qui cum pretereuntes
ut sui misererentur oraret. om̃sq
miserum preterirent: intellexit
uir deo plenus sibi illum aliis
misccłiam non prestantib reser¬
uari. Quid tamen ageret: Ni¬
chil preter clamidem qua. indu¬
tus erat habebat: iam enim re¬
liqua in opus simile consump¬
serat. Arrepto itaq ferro quo ac¬
cinctus erat. mediam. diuidit
partemq eius pauꝑi tribuit:
reliqua rursus induitur. Inte¬
rea de circumstantib ridere non¬
nulli: quia deformis esset. et¬
truncati habitus uideretur. sal̾¬
ti quidem quib erat mens sa

Expanded text:
uodam itaque tempore, cum iam nihil praeter arma et simplicem militiae uestem haberet, media hieme, quae solito asperior inhorruerat, adeo ut plerosque uis algoris extingueret, obuium habet in porta Ambianensium ciuitatis pauperem nudum: qui cum praetereuntes ut sui misererentur oraret omnesque miserum praeterirent, intellexit uir Deo plenus sibi illum, aliis misericordiam non praestantibus, reseruari. quid tamen ageret? nihil praeter chlamydem, qua indutus erat, habebat: iam enim reliqua in opus simile consumpserat. arrepto itaque ferro, quo accinctus erat, mediam diuidit partemque eius pauperi tribuit, reliqua rursus induitur. interea de circumstantibus ridere nonnulli, quia deformis esse truncatus habitu uideretur: multi tamen, quibus erat mens sa
Abbreviated transcription (Latin):
ti isrl. suꝑ montes tuos int̾fecti
sunt. Quomodo ceciderunt for¬
tes: Nolite ad nuntiare in geth:
neq annuntietis in compitis
ascalonis:ne forte letentur filii
philistiim. ne exultent filie in¬
circumcisorum. Montes gelboe.
nec ros nec pluuie ueniant suꝑ
uos. neq sint agͥ pͥmitiaꝵ: qͥa ibi
abiectꝰ est clypẽ fortiũ clypeus sa
ul. quasi non esset unctus oleo:
a sanguine interfectorum. ab
adipe fortium. Sagitta ionathan
numquam rediit retrorsum: et
gladius saul non est reu̾sus ina¬
nis. Saul et ionathan amabiles
et decori in uita sua: in moite
quoq non sunt diuisi. Aquilis
uelociores: leonibz fortiores. filie
isrł suꝑ saul flete: qui uestiebat
uos coccino in deliciis. qui prebe¬
bat ornamenta aurea cultui ue¬
stro. Quomodo ceciderunt fortes
in prelio.Ionathan in excelsiᷤ tu¬
is occisus es. Doleo suꝑ te fratꝰ
mi ionatha: decore nimis et a¬
mabilis suꝑ amorem mulierũ.

Expanded text:
ti Israhel super montes tuos interfecti sunt quomodo ceciderunt fortes nolite adnuntiare in Geth neque adnuntietis in conpetis Ascalonis ne forte laetentur filiae Philisthim ne exultent filiae incircumcisorum montes Gelboe nec ros nec pluviae veniant super vos neque sint agri primitiarum quia ibi abiectus est clypeus fortiul, quasi non esset unctus oleo. A sanguine interfectorum, ab adipe fortium, sagitta Jonathan numquam rediit retrorsum, et gladius Saul non est reversus inanis. Saul et Jonathan amabiles et decori in vita sua, in morte quoque non sunt divisi, aquilis velociores leonibus fortiores filiae Israhel super Saul flete qui vestiebat vos coccino in deliciis qui praebebat ornamenta aurea cultui vestro quomodo ceciderunt fortes in proelio Ionathan in excelsis tuis occisus est doleo super te frater mi Ionathan decore nimis et amabilis super amorem mulieru
Abbreviated transcription (Latin):
ec pretereundum quod
idem matheus erat dio¬
nimos: nam et leui uorabat᷑.
Quod etiam nomen: eidei gr̃e
qua donatus est testimonium.
ꝓhibet. Inter pretatur enim ad¬
ditus suie assumptus: signi¬
ficans quia assumptus est ꝑ
electionem a domino. et addi¬
tus ad numerum gradus apłici.
Hoc autem. illum nomine mar¬
cus et lucas in hac electione

Expanded text:
ec praetereundum est quod idem Matthaeus erat binomius, nam et Levi vocabatur, quod etiam nomen eidem gratiae, qua donatus est, testimonium perhibet. Interpretatur enim additus, sive assumptus, significans quia assumptus est per electionem a Domino, et additus ad numerum gradus apostolici. Hoc autem illum nomine Marcus et Lucas in hac electione
Abbreviated transcription (Latin):
pictaui a sompno fallacie com¬
primuntur: nec ullus suꝑfuit.
qui ex hac multitudine uigila¬
ret. Igitur ubi turonici eos con¬
spicunt obdormisse: apprehen
fenestram eiciunt: alii aforis
suscipiunt. Positumq in naui:
cum omni populo ꝑ uincennam.
fluuuim descendunt. Ingressiq
ligeris alueum: ad urbem turo¬
nicam cum magnis laudibus
psauentiũ chorũ dirigunt copi¬
osũ. De quorum uocib picta¬
ur exꝑgefacti: nichil. de thesau¬
ro quom custodiebant haben¬
tes. cum magna confusione ad
propria sunt reuersi. Quod si
quis requirit cur post transitũ
nica sine benedictione sacer¬
dotali fuit. Nam xp̃iani qui eo
tempore uidebantur: occulte ꝑ
latebras diuinum officium ce¬
lebrabant. Nam si qui a paga¬
nis reperti fuissent xp̃ianr aut
afficiebantur uerberibus: aut
glacdio truncabantur. Apassio¬
ne ergo domini usq ad transitũ

Expanded text:
Pictava somno phalanga comprimitur, nec ullus superfuit qui ex hac multitudine vigilaret. Igitur ubi Turonici eos conspiciunt obdormisse, apprehensfenestram ejiciunt, alii aforis suscipiunt, positumque in navi cum omni populo per Vingennam fluvium descendunt. Ingressique Ligeris alveum, ad urbem Turonicam cum magnis laudibus psallentioque dirigunt copioso. De quorum vocibus Pictavi expergefacti, nihil de thesauro quem custodiebant habentes, cum magna confusione ad propria sunt reversi. Quod si quis requiret, cur post transitum nica sine benedictione sacerdotali fuit. Nam qui Christiani eo tempore videbantur, occulte et per latebras divinum officium celebrabant. Nam si qui a paganis reperti fuissent Christiani, aut afficiebantur verberibus, aut gladio truncabantur. A Passione ergo Domini, usque transitum
Abbreviated transcription (Latin):
ei animum subdere. humilita¬
te illum. ac beniuolentia placa¬
re: ut scilicet conditor ñr clum
tale placitum n̾r̃e mentis aspex¬
erit a peccato nos soluat. quia
munus pro culpa sumit. Ne¬
ritatiꝰ autem uoce attestante
didicimus: quia seruus qui de¬
cem milia talenta debebat cũ

Expanded text:
e animum subdere, humilitate illum ac benivolentia placare. Et scilicet conditor noster, dum tale placitum nostrae mentis aspexerit, a peccato nos solvet, quia munus pro culpa sumet. Veritatis autem voce attestante didicimus, quia servus, qui decem milia talenta debebat, cu
Abbreviated transcription (Latin):
domina. singulari a nobis p̾¬
conio extollitur: que singu¬
lare commertium mundo p̃¬
buit. Deniq tantum se ad
celi fastigia subleuauit: ut
uerbum in principio apud
deum de summa celi arce
susciperet.

Expanded text:
beata singulari a nobis praeconio extollitur, quae singulare commercium mundo praebuit. Denique tantum se ad coeli fastigia sublevavit, ut Verbum in principio apud Deum de superna coeli arce susciperet.
Abbreviated transcription (Latin):
mare. et aluerit in deserto.
uod autem ascendit solꝰ
orare. non ad eum referaᷤ
qui de quinq panibz quinq
milia saturauit hominum. ex¬
ceptis pariuilis et mulieribus.
sed ad eum qui audita morte
ioħ̾is recessit in solitudinem:
non quo ꝑsonam. domini sepa¬
remus. sed quo oꝑa eius inter
lm̃ hominemq cliuisa sint.
Nauicula autem: in medio ma¬
ri iactabatur fluctib. Recte¬
quasi inuiti et retractantes
apł̃i a domino recesserant: ne
illo absente naufragia susti¬

Expanded text:
re, et aluerit in deserto. Quod autem ascendit solus orare, non ad eum referas qui de quinque panibus quinque millia saturavit hominum, exceptis parvulis et mulieribus; sed ad eum qui, audita morte Joannis, secessit in solitudinem, non quod personam Domini separemus, sed quod opera ejus inter Deum et hominem divisa sint. 107 Navicula autem in medio mari jactabatur fluctibquasi inviti, et retractantes apostoli a Domino recesserant, ne illo absente, naufragia susti
Abbreviated transcription (Latin):
ui autem odit utiq in
hoc mundo: in uita eter¬
na ipse custodit eam. Magna
et mira sententia:quemad¬
moclum sit homini in aĩam
suam amor ut pereat. odium
ne ꝑeat. Si male amaueris:
tunc odisti. Si bene oderis:
tunc amasti. felices qui oderũt
custodiendo: ne ꝑlant aman¬
do. Sed uide ne tibi subrepat.
ut teipsum uelis interimere:
sic intelligendo quod debes o¬
disse in hoc mundo aĩam tuã.

Expanded text:
ui autem odit, utique in hoc mundo; in vitam aeternam ipse custodiet. Magna et mira sententia, quemadmodum sit hominis in animam suam amor ut pereat, odium ne pereat! Si male amaveris, tunc odisti: si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Sed vide ne tibi subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse in hoc mundo animam tuam.
Abbreviated transcription (Latin):
nerunt obuiam. sponso. In tel¬
ligendum est ergo xp̃i nomi¬
ne censeri: de quib agatur.
Non enim possunt qui xp̃iam
non sunt. sponso xp̃o obuiam

Expanded text:
nerunt obuiam sponso. intellegendum est ergo Christi nomine censeri de quibus agitur. non enim possunt qui christiani non sunt sponso Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos. si forte audiant et qui¬
escant: qm̃ irritatores sunt. Tu
autem fili hominis audi que¬
cumq loquor ad te: et noli cẽ
exasperans. sicut domus exaspe¬
ratrix est. Aperi os tuum: et co¬
mede quecumq do tibi. Et uidi.
et ecce manus missa ad me: in
qua erat inuolutus liber. Et
expandit illum coram me qui
erat. scriptus intus et foris: ⁊
scripte erant in eo lamentatio¬
lumen istud: et uadens loquere
ad filios isrł. Et aperiu os meũ:
et cibauit me uolumine illo.
Et dixit ad me. fu̾i homirus uen¬
ter tius comedet: et iuscera tu¬
a complebuntur uolumine ⁊sto.
quod ego do tibi. Et comedi il¬
lud: et factum est in orẽ meo si¬

Expanded text:
ad eos, si forte audiant, et quiad eos, si forte audiant, et quiescant: quoniam irritatores sunt. Tu autem, fili hominis, audi quaecumque loquor ad te, et noli esse exasperans, sicut domus exasperatrix est: Aperi os tuum et comede quaecumque ego do tibi. Et vidi, et ecce manus missa ad me, in qua erat involutus lexpandit illum coram me, qui erat scriptus intus et foris: et scriptae erant in eo lamentatiode: Comede volumen istud, et vadens loquere ad filios Israel. Et aperui os meum, et cibavit me volumine illo: Et dixit ad me: Fili hominis, venter tuus comedet, et viscera tua complebuntur volumine isto, quod ego do tibi. Et comedi illud: et factum est in ore meo si
Abbreviated transcription (Latin):
ic erat aspectus splendo¬
ris ꝑ gyrum: hec uisio si¬
militudinis gle domini. Et ui¬
di et cecidi in faciem meam: et
audiui uocem loquentis. Et di¬
xit ad me. fili hominis. sta suꝑ
pedes tuos: et loquar tecum. Et
ingressus est in me sp̃c. postꝙͣ
locutus est michi: et statuit me
supra pedes meos. Et audiui
loquentem ad me et dicentem.
Fili hominis: mitto ego te ad fi¬
lios isrł. ad gentes apostatrices
que recesserunt a me. Patres eo
rum preuaricati sunt pactum
meum usq ad diem hanc: et
filii dura facie et indomabili
corde sunc ad quos ego mitto te.
Et dices ad eos. Hec dicit dñs
deus: si forte uel ipsi aucliant
et si forte quiescant. qm̃ domus
exasperans est: et scient quia pro¬
ph̾a fuerit in medio eorum. uiͣi¬
u ergo fili hominis. ne ci¬
meas eos neq sermones
eorum. metuas: q̃m increduli ⁊
subu̾sores sunt tecum. et cum
scorpionib habitas. Herba eoꝵ
ne timeas. et uultus eorum ne
formides:quia domus exaspe¬
rans est. Loqueris gͦ u̾ba mea

Expanded text:
ic erat aspectus splendoris per gyrum haec visio similitudinis gloriae Domini et vidi et cecidi in faciem meam et audivi vocem loquentis et dixit ad me fili hominis sta supra pedes tuos et loquar tecum et ingressus est in me spiritus postquam locutus est mihi et statuit me supra pedes meos et audivi loquentem ad me et dicentem fili hominis mitto ego te ad filios Israhel ad gentes apostatrices quae recesserunt a me patres eorum praevaricati sunt pactum meum usque ad diem hanc. Et filii dura facie, et indomabili corde sunt, ad quos ego mitto te: et dices ad eos: Haec dicit Dominus Deus. Si forte vel ipsi audiant, et si forte quiescant, quoniam domus exasperans est: et scient quia propheta fuerit in medio eorum. Tu ergo, fili hominis, ne timeas eos, neque sermones eorum metuas: Quoniam increduli et subversores sunt tecum, et cum scorpionibus habitas. Verba eorum ne timeas, et vultus eorum ne formides, quia domus exasperans est. Loqueris ergo verba mea
Abbreviated transcription (Latin):
agnificaui oꝑa mea. Edi¬
ficaui michi domos plan¬
taui uineas. feci hortos et po¬
meria: et conseui ea cuncti ge¬
neris arborib. Et extruxi michi
piscinas aquarum: ut irriga¬
rem siluam lignorum ger nu¬
nantium. Possedi seruos et an¬
culas: multamq familiam. ha¬
bii. armenta quoq et magnos¬
ouium greges: ultra omnes qui
fuerunt ante me in iherlm. Co¬
aceruaui michi argentum. et au¬
Urum: et substantias regum ac
ꝓuintiarum. Feci. michi cantato

Expanded text:
agnificavi opera mea et edificavi michi domos, plantavi vineas et ortos feci atque pomaria et conserui ea cuncti generis arboribus et extruxi michi piscinas aquarum, ut irrigarem silvas lignorum germinancium; possedi servos et ancillas multamque familiam habui, armenta quoque et magnos greges ovium ultra omnes, qui fuerunt ante me in Iherusalem. Coacervavi michi aurum et argentum et substancias regum ac provinciarum et feci michi canto
Abbreviated transcription (Latin):
odem itaq temꝑe: in uiͣ.
eccl̾ia. ipponensi catho¬
lica. ualerius sc̃s episcõpatum
gerebat. Qui cum. flagitante
eccłiastica necessitate. de pro¬
uidendo et orclinando prebite¬
ro ciuitatis plebem. dei alloq̃¬
retur et exhortaretur: iam
scientes ratholici sc̃i augustini
propositum: et doctrinam. ma¬
nu inecta qm̃ idem in populo
securus et ignarus quid futu¬
rum esset astabat. solebat au¬
tem laicus ut nobis dicebat.
abeis tantum eccliis que non
haberent ep̃os suam abstine¬
re presentiam. eum ergo te¬
nuerunt. et ut in talib con¬
suetudo est. ep̃o ordinandum
intulerunt: omnib id uno con¬
sensu et desiderio fieri ꝑficiq
petentib. magnoq stucdio et
clamore flagitantib. ubertim
eo flente non nullis quidem
retulit tunc suꝑbe interp̾tan¬
tib. et tanquam eum consolan¬
tib ac dicentib. quia et locus
presoiterii licet ipse maiore
clignus esset. propinquaret
tamen episcopatui: cum ille
homo dei ut nobis retulit ma¬

Expanded text:
odem itaque tempore in Ecclesia Hipponensi catholica Valerius sanctus episcopatum gerebat. Qui cum, flagitante ecclesiastica necessitate, de providendo et ordinando presbytero civitati, plebem Dei alloqueretur, et exhortaretur; jam scientes catholici sancti Augustini propositum et doctrinam, manu injecta quoniam et idem in populo securus et ignarus quid futurum esset astabat: solebat autem laicus, ut nobis dicebat, ab eis tantum ecclesiis quae non haberent episcopos, suam abstinere praesentiam eum ergo tenuerunt, et, ut in talibus consuetum est, episcopo ordinandum intulerunt, omnibus id uno consensu et desiderio fieri perficique petentibus, magnoque studio et clamore flagitantibus, ubertim eo flente: nonnullis quidem retulit, tunc superbe interpretantibus, et tanquam eum consolantibus ac dicentibus, quia et locus presbyterii, licet ipse majore dignus esset, appropinquaret tamen episcopatui, cum ille homo Dei, ut nobis retulit, ma
Abbreviated transcription (Latin):
sexto. in sexto mense
in quinta mensis. ego
sedebam in domo mea: et senes
iuda sedebant coram me. Et
cecidit super me ibi manus do¬
mini: et uidi. et ecce similitudo
quasi aspectus ignis. Ab as¬
pectu lumborum eius. et deorsũ
ignis: et a lumbis eius et sursũ
quasi aspectus splendoris. et uisiõ
electri. Et emissa similitudo ma¬
nus apprehendit me. in cincin¬
no capitis mei. et eleuauit me
sp̃s inter terram et celum: et
adduxit in hierłm in uisione
dei iuxta ostium interius qͦd
respiciebat ad aquilonẽ. ubi
erat staturum idolum zeli ad
prouocandam emulationẽ. Et
ecte ibi gła dñi isrł: secundum
uisionem quam uiderã in cãpo.
Et cdixit ad me. fili hominis: le

Expanded text:
sexto, in sexto mense, in quinta mensis: ego sedebam in domo mea, et senes Juda sedebant coram me, et cecidit super me ibi manus Domini Dei: Et vidi, et ecce similitudo quasi aspectus ignis ab aspectu lumborum ejus, et deorsum ignis: et a lumbis ejus, et sursum, quasi aspectus splendoris, ut visio electri. Et emissa similitudo manus apprehendit me in cincinno capitis mei: et elevavit me spiritus inter terram et coelum: Et adduxit me in Jerusalem in visione Dei, juxta ostium interius, quod respiciebat ad aquilonem, ubi erat statutum idolum zeli ad provocandam aemulationem. Et ecce ibi gloria Dei Israel, secundum visionem, quam videram in campo. Et dix
Abbreviated transcription (Latin):
tas manifestatur et trinitas:
ut essentia habens equalitatem.
et non recipiens solitudinem.
et euisdem substantie et non eiꝰ¬
dem inteiligatur esse ꝑsone.mii.¬
uod ergo salua cooꝑatione
in seꝑabilis deitatis. quedã
pater. quedam filius. quedam pro
ratio. Si enim homo ad ymagi¬
nem et similitudinem dei factus.
in sue nature honore mansisset:
nec diabolica fraude deceptus ale¬
ge sibi posita ꝑ concupiscentiam
deuiasset. Creator mundi creatura
non fieret: neq aut sempiternus
temꝑalitatem subiret. aut equalis
deo patri filius deus. formam ser¬
ui et si malitudinem. carnis pec.¬
caui assumeret.

Expanded text:
tas manifestatur et Trinitas; tas manifestatur et Trinitas; ut essentia habens aequalitatem, et non recipiens solitudinem, et ejusdem substantiae et non ejusdem intelligatur esse personae. Quod ergo salva cooperatione inseparabilis Deitatis, quaedam Pater, quaedam Filius, quaedam proratio. Si enim homo ad imaginem et similitudinem Dei factus , in suae naturae honore mansisset, nec diabolica fraude deceptus, a lege sibi posita per concupiscentiam deviasset, creator mundi creatura non fieret: neque aut sempiternus temporalitatem subiret, aut aequalis Deo Patri Filius Deus formam servi, et similitudinem carnis peccati assumeret.