comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caũtela qͣm sup̃litem reusex¬
posint. recldenda. que ⁊ si rec¬
aũt ergestis ap̃ se habitis ꝑte
actoris minime ĩ uenta posi¬
sit ĩ uenire uam exqua ma¬
infestum eifiat. ꝗd statueni¬
dum sit ⁊absente actore siei:
meliorem cãm hr̃e ꝓspexerit.
sentem reum ab sentiacter
odempuare. expensis tantur¬
mõlitis quas reus se legitĩer
expendisse iuirmeritꝰ ddemp¬
natione excipiendis. qr hãc
penam actori meliorem cam
habenti ꝓpt̃ solam absentie
penitus eĩ regressu adeandẽ
max cadat ommimõ alite si
reus absoluet᷑. Si uero aliq̃.
te accore ꝓferat̃. qͣm forsitam
ñ suffitientem sibi actor pu¬
tauit fugitiuus millo mõ
it̾um eandem litem resuscita¬
fit reꝗsitio.quemadmodur
ꝓ ꝑsona actoris ecdiximus ⁊̃
ab sente reo. herem̃oditium ꝯtͣ¬

Expanded text:
reus exposuit, reddenda: quae et si reautem ex gestis apud se habitis parte actoris minime inventa possit invenire viam, ex qua manifestum ei fiat, quid statuendum sit, et absente actore, si eum meliorem causam habere perspexerit, sentem reum absenti actori condemnare, expensis tantummodo litis, quas reus legitime se expendisse iuraverit, condemnatione excipiendis, quia hanc poenam actori et meliorem causam habenti propter solam absentiaepenitus ei regressu ad eandem max cadat omnimodo lite, si reus absolvetur: sin vero aliqua te actore proferatur, quam forsitan non sufficientem sibi actor putaverit fugitivus, nullo modo iterum eandem litem resuscitait requisitio, quemadmodum pro persona actoris ediximus, etiam absente reo eremodicium
Abbreviated transcription (Latin):
int̾uertende questioms ĩ offi¬
ciosi cã. patrimomum suum
donationib ĩ umi filium
collatis exausisse cumaduẽ¬
sus eorum cegitationes ꝗ dsi¬
lus sup̃mum iudicium anti¬
cipare ꝯtendunt. et actiones.¬

Expanded text:
intervertendae quaestionis inofficiosi causa patrimonium suum donationibus in unum filium collatis exhausisse, cum adversus eorum cogitationes, qui consiliis supremum iudicium anticipare contendunt et actiones
Abbreviated transcription (Latin):
cipato filio comimimi ꝯsenti¬
ente dño donauit. uelut exbo¬
ins pat̾ms decinus substatia
phibente mm̾io ñ potint ex¬
irẽ datum accipi a ratiois ẽ smn
cuiis bome si idem ꝯsiliũm ⁊
euentus depbendat. lex quar
depatrimomio matris edixiõ
obẜuabitur.

Expanded text:
o communi consentiente domino donavit, velut ex bonis patris, de cuius substantia prohibente matrimonio non potuit exire, datum accipi rationis est: in cuius bonis si idem consilium et eventus comprehendatur, lex, quam patrimonio matris ediximus, observabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
rem ur̃m ea q̃ suꝑ fũant coclic¬
culis int̾ nos diuisisse ꝓponas
ssi nolũtatem eius ñ agnouis¬
tinec beneficio etitis adũsus
ħ̾ niuari pot̾is. nec tantumdoᷤ
apatre data. ⁊ fidei comiisfu
ꝯtinent qͣntum ad submonẽ¬
dam q̃relam sufficiãt deenor

Expanded text:
rem vestrum ea quae superfuerant codicillis inter vos divisisse proponas, si voluntatem eius non agnovisti nec beneficio aetatis adversus haec iuvari poteris nec tantum dos a patre data et fideicommissum continent, quantum ad submovendam querellam sufficiat, de enor
Abbreviated transcription (Latin):
ad submouendãs ĩ officiosi te¬
stam̃ti querełas ñ ingratis ui¬
b̾is relinꝗ necesse ẽ ex factis do
ꝯsequant ad patrimoniumi
tuum reuerteitur.

Expanded text:
ad submovendas inofficiosi testamenti querellas non ingratis liberis relinqui necesse est, ex factis donconsequantur, ad patrimonium tuum revertetur.
Abbreviated transcription (Latin):
officiosi que relam pene
inusas facultates suas
dumagẽt ĩ reb humaĩs
factis donationib siue in
quosdam libos siue ĩextra¬
nees erausit. ac postes uos
ex duab imĩtus fecit hr̃des
ca̾sq legatis ł fidcio missis ex¬
manire gestiuit ñ inuiriae
nirta forma ceĩ officioso testo
ꝯstitutorum subucnin ũob
ut pote quartam portionem

Expanded text:
officiosi querellam paene universas facultates suas, dum ageret in rebus humanis, factis donationibus sive in quosdam liberos sive in extraneos exhausit ac postea vos ex duabus unciis fecit heredes easque legatis et fideicommissis exinanire gestivit, non iniuria iuxta formam super inofficioso testamento constitutorum subveniri vobis utpote quartam partem
Abbreviated transcription (Latin):
peceibi o ĩphabaleo conatio¬
ins enormitatemaĩadu̾terit.
ĩremouendis bisque ꝓperam
gesta sũt. tibi subueniet Ideoq
non ẽ tibi necessarium ad̾ĩsuᷤ
immelicas donationes auxi¬
lium adinstar in officiosi testi.¬

Expanded text:
i ob improbabilem donationis enormitatem animadverterit, in removendis his quae perperam gesta sunt tibi subveniet. ideoque non est tibi necessarium adversus immodicas donationes auxilium ad instar inofficiosi test
Abbreviated transcription (Latin):
ta rescripta. eos parentes deno¬
tant. ꝗ cum testo̾ facto. uii
patrimonium suuim immẽ¬
sis donationibr exinanissent
mane nom̃ hrdum lib̾is reh¬
ꝯssent. s ãdĩtestãtos quoq ead̾
ratio eꝗtãtis excendit᷑. Inp̃

Expanded text:
rescripta eos parentes denotant, qui, cum testamento facto vivi patrimonium suum immensis donationibus exinanissent, inane nomen heredum liberis reliquissent. sed ad intestatos quoque eadem ratio aequitatis extenditur. PP.
Abbreviated transcription (Latin):
tentͣie minime designat. auc¬
toritas passim unicuiq si tñt
ita maliũnt. ꝑ pcuratorem res¬
pondendi. tribiumus faculta¬
temansi forͣte quosclamiustio¬
ores maxͣim iudicis uocabit.
auctoritas

Expanded text:
tentiae minime designat auctoritas, passim unicuique, si tamen ita maluerit, per procuratorem respondendi tribuimus facultatem: nisi forte quosdam, iustioor maximi iudicis vocabit auctoritas
Abbreviated transcription (Latin):
petrares p̾ses ꝓuncie uirclari¬
simus pnuntiauĩt.cum tñ asẽ¬
tentia ũ ꝓuccmieris. rescriptũ
ꝙ postia secutum ee suggeris.
aditabenda q̃ decrẽto t̾mina¬
ta sunt. non patrocinatur.

Expanded text:
nciae vir clarissimus pronuntiaverit, cum tamen a sententia non provocaveris, rescriptum, quod postea secutum esse suggeris, ad retrahenda quae decreto terminata sunt non patrocinatur.
Abbreviated transcription (Latin):
mintiationis editio deneoet᷑.
Qui aũt tnimatam reseripto
ł ꝯsultatione questienem. ex¬
sito suffragio refricare cona¬
bitur iomem litis estunati¬
onem adusaris suo ꝓtimis ꝯ¬
dempnetur. omina uenia de¬

Expanded text:
nuntiationis editio denegetur. Qui autem terminatam rescripto vel consultatione quaestionem exquisito suffragio refricare conabitur, in omnem litis aestimationem adversario suo protinus condemnetur: omni venia de
Abbreviated transcription (Latin):
desidia. Gru ⁊ enim ĩ tan logo
Epliroq spatio suum ius minie
ꝯsetutus ẽ. serĩpenitentiam. ad
pristinam ẜuitutem reu̾ti desi¬
derat Cumaũt ⁊ ptissimi iuris
ẽ. fructus. arides uucitione que
ĩ area fit ĩ suã naturmi ⁊ urilita¬
tem ostendeanꝗͣs uicinum su¬
umuetabat ita eclifitium ex¬

Expanded text:
desidia. qui enim in tam longo prolixoque spatio suum ius minime consecutus est, sera paenitentia ad pristinam servitutem reverti desiderat. Cum autem apertissimi iuris est fructus aridos conculcatione quae in area fit suam naturam et utilitatem ostendere, aliquis vicinum suum vetabat ita
Abbreviated transcription (Latin):
¶Itius ꝯdem eclifitia toł¬
lere. si domus ẜuitutem non
debeat. dñs cius minime pr̃o¬
hibet᷑ ĩ prriete uõ tũo si fene¬
stra iulianus uił clam fecis¬
se ꝯuineat̃. sumptib sins o¬
pus tollere ⁊ ĩtegrum pariei¬
tem restituẽ ꝯpellatur.

Expanded text:
tius quidem aedificia tollere, si domus servitutem non debeat, dominus eius minime prohibetur. in pariete vero tuo si fenestram Iulianus vi vel clam fecisse convincatur, sumptibus suis opus tollere et integrum parietem restituere compellitur.
Abbreviated transcription (Latin):
mo ꝑeamuiam ñ itum ẽ car¬
dem ẜututem penitus tolli.
rum curricula. ⁊ ĩ pposita sp̃e si
ꝑ quatuor qnquenina. nec u¬
nodie. ł ip̃e ł homines eius ci¬
dem ẜuitute usi sũt. tunc ear¬

Expanded text:
 eam viam non itum est, eandem servitutem penitus tolli rum curricula, et in proposita specie, si per quattuor quinquennia nec uno die vel ipse vel homines eius eadem servitute usi sunt, tunc ea
Abbreviated transcription (Latin):
actiones adu̾sus cum ꝗ qͣ
mam exstruxit uͣt lumi¬
nͣib tins office̾t ꝯꝑetẽ tibi
mõ si is ꝗ pulsat᷑ nec i. nec
clam. nec p̃cario possidet.
Iaquam ꝑ possessionẽ
martialiqeo sciente duxistiẜ
uitutem exemplo rerum im
mobilium tp̃re Qũesistiꝙͣ si
ante id sꝑatium eius ususti¬
bi int̾dictus ẽ frustra sumpt᷑
ĩea re factos.prari tibi postui¬
las cum ĩ aliena põne oꝑis fa¬
ctidiñum quoadĩ eadem eã
mmet ad eum ꝑtinet.cinus
Fuitutes possũt. si ea x̃cesẜĩt
debent. ¶Quare ñ ignorabis
si priores possessores aq̃mdu¬

Expanded text:
actiones adversus eum, qui mam extruxit, ut luminibus tuis officeret, competere tibi modo si is qui pulsatur nec vi nec clam nec precario possidet.aquam per possessionem Martialis eo sciente duxisti, servitutem exemplo rerum mobilium tempore quaesiisti. quod si ante id spatium eius usus tibi interdictus est, frustra sumptus in ea re factos praestari tibi postulas, cum in aliena possessione operis facti dominium, quoad in eadem causa manet, ad eum pertinet, cuvitutes possunt, si ea praecesserdebent. quare non ignorabis, si priores possessores aquam du
Abbreviated transcription (Latin):
pagrum uicim transitum fa¬
ce̾ itemq hr̃e. uno tantum mͦ
ꝑqͣnquenmum diesquatennꝰ
cilicentia sit ĩ suam siluam Myͣ
transire ⁊ arbores excide̾ ł face̾.

Expanded text:
per agrum vicini transitum facere iterque habere uno tantummodo per quinquennium die, quatenus ei licentia sit in suam silvam inde transire et arbores excidere vel
Abbreviated transcription (Latin):
to cum emregionis situm er
Saueilium uenti. aream accelat
Banccimus itaq nemini uce̾
ñe eclificare.ralio mõ uersari.
ut idoneum uentum ⁊ suff̾ici¬
entem ab p̃fatum opus ĩ frin¬
gat.⁊ ĩutilem dño areã er fruc¬

Expanded text:
um regionis situm et auxilium venti aream accedit. sancimus itaque nemini licere sic aedificare vel alio modo versari, ut idoneum ventum et sufficientem ad praefatum opus infringat et inutilem domino aream et fruc
Abbreviated transcription (Latin):
ĩp̃fatos casus ĩciderit int̾rũpi
patrir dñs usum fructum.
ꝗ ꝑeos ad ꝗsitus ẽ s mnanere
ĩ tactim neq si pat capitisr
diminutionem magnam. iꝰ.
mecdiam passus fiñt ł morte
ab hac luce fui̾t exemptus u¬
sum fructum ꝑire. s ap̾filrũ
remanẽ ⁊̃ sihãs apatre ñ relmn¬
quat᷑. usumfructum enimꝑ
cum adquintũs ap̃ eum rec¬
manẽ ⁊̃ post patris calamita

Expanded text:
nterrumpi patri vel domino usum fructum qui per eos adquisitus est, sed manere intactum, neque, si pater capitis deminutionem magnam vel mediam passus fuerit vel morte ab hac luce fuerit exemptus, usum fructum perire, sed apud filium remanere, etiamsi heres a patre non relinquatur. Vsum fructum enim per eum adquisitum apud eum remanere et post patris calamita
Abbreviated transcription (Latin):
uẽ allegas ꝯ statutam ꝯsuetir¬
dĩus formam care̾ te ñ ꝑmits¬
tet¶ Cum sit durum ⁊ crudeli¬
Ixtati ꝓxim̃um extius p̃diis.a.¬
⁊ que igm ortum scitientib a.¬
gris tuis ad abiorum usum
uicinorum ĩiuria ꝓprgari

Expanded text:
e adlegas, contra statutam consuetudinis formam carere te non permittet, cum sit durum et crudelitati proximum ex tuis praediis aquae agmen ortum sitientibus agris tuis ad aliorum usum vicinorum iniuria propagari
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗuiris decidentes sinccimus
siue ꝗs uxori sue siut alii cui¬
cumq eusum fructum ꝗs reh¬
querit sub certo tp̃r in quoł
filius eius ł ꝗsqͣm alius ꝑue¬
suerititare usum fructum in¬
& annos ĩ quos testatorstatuit.
iegatus sit ab hac luce finͣt sb¬
tracͣtus tueaeniad posteru¬
tatem usum fructus trãsmitti
ñ ẽ penitus possibile. cum mõ¬
te usumfructum penitus extĩ¬
gui niris ĩdubitati sit. ¶Om
aũt talis fuit ĩ certi ꝯlitio. donͦ
ĩ furore filius ⁊ alrus ꝗsquam
remanẜit ł maliis simililyca¬
sib quorum euẽtus ĩ incerto
sit. Si ꝗdem resi puĩt filius ł
extititiusum fructum fimri.s¬
Gmaũt adhuc ĩ furore is ꝯstu¬
tutus decesẜit. tũc quasi ĩusug¬
fructuarii uitã eo relicto. manẽ
usumfructum ap̃eum. Cum
enim possibile erat usq ad õẽi
uite tempus usufructuarii.
ñ ad suam m̃tem uenire furẽ¬
temł alitionem ĩpleri. humi¬
nissimum ẽ. aduitam eorn
usumfructum extendi quem

Expanded text:
uris decidentes sancimus, sive quis uxori suae sive alii cuicumque usum fructum reliquerit sub certo tempore, in quo vel filius eius vel quisquam alius pervenerit, stare usum fructum in annos, in quos testator statuit, legatus sit ab hac luce fuerit subtractus: tunc etenim ad posteritatem usum fructum transmitti non est possibile, cum morte usum fructum penitus extingui iuris indubitati sit. Sin autem talis fuerit incerta condicio, 'donec in furore filius vel alius quisquam remanserit', vel in aliis similibus casibus, quorum eventus in incerto sit, si quidem resipuerit filius vel m fructum finiri: sin autem adhuc in furore is constitutus decesserit, tunc quasi in usufructuarii vitam eo relicto manere usum fructum apud eum. cum enim possibile erat usque ad omne vitae tempus usufructuarii non ad suam mentem venire furentem vel condicionem impleri, humanissimum est ad vitam eorum usum fr
Abbreviated transcription (Latin):
te ⁊ immunerabiles eãe rebꝰ
ĩcidunt mortalib. ꝑ quas ho¬
mines igit᷑ detinẽ ꝙ habent.
ñ possuts⁊ ẽ satis durum phu
nis modi difficultates mntẽ
ꝙ semel possessum ẽ smsi talꝰ
exceptio usu fructuario oppo

Expanded text:
innumerabiles causae rebus incidunt mortalibus, per quas homines iugiter detinere quod habent non possunt, et est satis durum per huiusmodi difficultates amittere quod semel possessum est, nisi talis exceptio usufructuario oppo
Abbreviated transcription (Latin):
sentem excludẽ. ¶ Sr nec per
omnem capitisdiminutioẽ
hunm̃ nodi detrim̃tum imm¬
mere nr̃is patirũ subiectis qͣ¬
sum. ꝑ emãcipationem eum
animał rei suba expiraresni¬
si p̃dicte cͥr cͣeptionis nigori¬

Expanded text:
sentem excludere. Sed nec per omnem capitis deminutionem huiusmodi detrimentum imminere nostris patimur subiectis. quasum, per emancipationem eum anima vel rei substantia expirare, nisi praedictae exceptionis vigor
Abbreviated transcription (Latin):
usum fructum ñ petierit usu¬
fructuarius ñ ꝑsonalis actio e¬
collit alt̾cantib. ¶S nos ħ
decidentes.sanccintus ñ solui
actionem q̃ pusufructu nasci

Expanded text:
usum fructum non petierit usufructuarius, si personalis actio tollitur, altercantibus. Sed nos haec decidentes sancimus non solum actione
Abbreviated transcription (Latin):
Um ĩantiꝗtas dubita¬
bat. usufructu habitatioins
legito. ⁊ primo ꝗdem cui suni¬
lis ẽ utrum ne usuił usu frue¬
tui au neutri eoruissius pro¬
pͦriui ⁊ srecialem naturam sõ¬
tita ẽ hapitãtio. ¶Tostea aũt
sĩ possit is cua ẜabĩtatiolegata
ẽ eandem ocarese dnĩum sibi
uendicares auĩcto su nirgur
decidentes ꝯpendioso respõso.
omnem hunismodi dubita¬
tationem resecimuos⁊ si ꝗde
habitationem reliquerit. ad
humaniorem dechinare sentẽ¬
tiam nob̾ uisu ẽs⁊ dare lega¬
cario q̃ locationis licentiamsq̃
enim distat. siue ip̃e legatari
maneat. siue alii ceclat. ut iỹ¬
ceclem accipiat ⁊ multo mag̾
⁊si habitatioms usum fructu

Expanded text:
um antiquitas dubitabat usu fructu habitationis legato, et primo quidem cui similis est, utrumne usui vel usui fructui an neutri eorum, sed ius proprium et specialem naturam sortita est habitatio, postea autem si possit is cui habitatio legata est eandem locare vel dominium sibi vindicare, auctorum iurgium decidentes compendioso responso omnem huiusmodi dubitationem resecamus. Et si quidem habitationem reliquerit, ad humaniorem declinare sententiam nobis visum est et dare legatario etiam locationis licentiam. quid enim distat, sive ipse legatarius maneat sive alii cedat, ut mercedem accipiat? Et multo magis, si habitationis us
Abbreviated transcription (Latin):
distinctionem. sołitis Modis
extingui¶ Alnaũt hunsmo¬
hr̃de finiri ⁊ illo moriente.uł
aliis legitinus modis cuma
initente cxpiraresquare enim
iste usufructus sibiuendicat¬
tale prunlegum ut generali
int̾ emptione ususfructus ip̃e
solus excipiat᷑.ꝙ exnulla ĩdu¬
Etientes. huus mecti pacissimiᷤ
u̾bis totam corum amb iguita¬
tem deleumus

Expanded text:
distinctionem solitis modis extingui, alii autem huiusmorede finiri et illo moriente vel aliis legitimis modis eum amittente expirare. quare enim iste usus fructus sibi tale vindicat privilegium, ut generali interemptione usus fructus ipse solus excipiatur? quod ex nulla induientes huiusmodi paucissimis verbis totam eorum ambiguitatem delevimus
Abbreviated transcription (Latin):
magis omins usu fructus q
rit nerit. ap̃ eimsiemaneatiã
suna que dicebat exꝑticulari
alientione ẜu. totum usur
fructum dinmiuisalia ĩ tant̃
usum fructum diminin ini
qͣntum ⁊ ẜuus alienat᷑ t̾tia q̃e¬

Expanded text:
m omnis usus fructus, qui rvenerit, apud eum remaneat an una, quae dicebat ex particulari alienatione servi totum usum fructum deminui, alia in tantum usum fructum deminui, in quantum et servus alienat
Abbreviated transcription (Latin):
suani naturam integeratq m¬
corruptus ⁊ qm̾admodũ ⁊ abim¬
ctus multiplicem eẽ. uet̾ib i
placuit.ł morte usu fructuãn
ł eapitis dimiu tione. ł ñ uͣtẽ

Expanded text:
suam naturam integer atque incorruptus et, quemadmodum et ab ictus multiplicem esse veteribus placuit, vel morte usufructuarii vel capitis deminutione vel non ut
Abbreviated transcription (Latin):
br ⁊ maxime ysauorimil¬
lum quadragesime ł uenabilẽ
pascharu diem. existiment.
excipiendimine differat᷑ scele¬
ratorum ꝓdiciociliorum. q̃ pͣ
latronum torm̃ta querenda ẽ.
scum facillime ĩh̾ summinu¬
minis speret᷑ uenia. ꝑ ꝙ multo¬
rũ sabs et ĩcolumitas ꝓcurat᷑.¬
tis altissum delicats nullis u¬
uolumus uoluptatib occup¬
ari. nec ullis exactionis uexati¬
taq diem semꝑ honorabilem i¬
ta decerimus uen̾andumaĩ
acũctis executionib excusetũ.
nullam q̃mqͣm urgeat ãmoti¬
ntio. milla fideiussionis flagi¬
tet᷑ exactiostaceat apparitio aduo¬
⁊̃ catio delitescat. sit idem dies ai
cognitionib alienus. p̃conis
C orrida uox silescat respirentaꝯ
trou̾siis litigantes. ⁊ habeant.
mant adu̾sarii ñ timentes sub¬
eat animos iucaria penitendo
pacta ꝯferanr tranesactiones lo¬
squant᷑. ¶ Nec tñ ħ religiose.
diei otia relerantes: obscenisq̃¬
qͣm patũ uoluptatib detim̃.¬
& nich̾ codem die sibi uendicet.¬

Expanded text:
et maxime Isaurorum nullum quadragesimae nec venerabilem pascharum diem existiment excipiendum, ne differatur sceleratorum proditio consiliorum, quae per latronum tormenta quaerenda est, cum facillime in hoc summi numinis speretur venia, per quod multorum salus et incolumitas procuratti altissimae dedicatos nullis volumus voluptatibus occupari nec ullis exactionum vexatitaque diem semper honorabilem ita decernimus venerandum, ut a cunctis exsecutionibus excusetur, nulla quemquam urgueat admonitio, nulla fideiussionis flagitetur exactio, taceat apparitio, advocatio delitescat, sit idem dies a cognitionibus alienus, praeconis horrida vox silescat, respirent a controversiis litigantes, habeant niant adversarii non timentes, subeat animos vicaria paenitudo, pacta conferant, transactiones loquantur. Nec tamen haec religiosi diei otia relaxantes obscaenis quemquam patimur voluptatibus detineri. nihil eodem die sibi vindicet
Abbreviated transcription (Latin):
Mnes uidices ur¬
baneq plebes ⁊ artium officia
cunctarumuen̾abili die sõliᷤ
ꝗescantruri tñ posinagroru
culture lib̾e lir̾e licentq ĩ ẜin
ant. qm̃ frequent̃ euenit. ut nip̃
ałio. aꝑtius die. frum̃ta sulcis
ait uinee scrobib ꝯm̃dentũ.
nec occasione mom̃tipeat cõ¬
moditas celesti punsione cor¬

Expanded text:
mnes iudices urbanaeque plebes et artium officia cunctarum venerabili die solis quiescant. Ruri tamen positi agrorum culturae libere licenterque inam frequenter evenit, ut non alio aptius die frumenta sulcis aut vineae scrobibus commendentur, ne occasione momenti pereat commoditas caelesti provisione con
Abbreviated transcription (Latin):
calliditates amputare ꝓpe¬
rantes cẽsenrus. ut siꝗs cẽ¬
ta quantitate sibimet debi¬
ta. suꝑ ampliore pecuma pẽ
colum ⁊ machinationem.
cautionem exẽgerit.⁊ adu¬
ditium debitorem ꝯricauĩt
lo eum dispendio p̃grauari. Sin
aũt ⁊liti p̾̃bint exordium ⁊ ĩ
certaminb negotii ꝑmanẽs
arguat deadiecta falsa q̈ntitate
ñ solum eum si ⁊ detoto debiro
cum defrandari. Transactioib
sinuate sĩt siue ñ sint. ⁊̃ in haoc
casu suam obtmentib fĩrim¬
tatem talib ⁊ enim cautioĩh
ħ obicẽ nonoportet. De dilati¬

Expanded text:
calliditates amputare properantes censemus, ut, si quis certa quantitate sibimet debita super ampliore pecunia per dolum et machinationem cautionem exegerit et ad iudicium debitorem vocaverit, lo eum dispendio praegravari: sin autem et liti praebuit exordium et in certaminibus negotii permanens arguatur de adiecta falsi quantitate, non solum ea, sed etiam toto debito eum fraudari: transactionibus sinuatae sint sive non, etiam in hoc casu suam obtinentibus firmitatem: talibus etenim cautionibus hoc obicere non oportet. D.
Abbreviated transcription (Latin):
iudicantes sentire debebunt. iĩ
hac ratione ñ sibi ocessum intel¬
ligant dandedilatioms arbitri¬
am. s cindem dilationem si rer
urgentissima ratio flagitarãt.
⁊ necessitas desiderate ĩstructio¬
ins exegeritñ fac̃ile amplius
qͣm semel senec usi trahendi ã¬
te. sciant ẽẽ tribuendam.
Mp̃r. Eiquando qͥs rescriptuz
ad extra ordinirium indicemre¬
portamit. dilatiõ ei penitus dene¬
gañda ẽ. Ilis aũt ꝗ ĩiuditium ꝙͥ¬
da p̾cum mndatia. ł pferenda aliqͣ
fui̾t dataeousq iudicis officiũ
ꝯqescat donec petiti temporis de¬
furerĩt cũrricula. ferie aũt siũ
repentinennt siue sollẽpnes.
dilationum temporib ñ excu¬
piant. s his connumerentur.
Dr ececlente iudice dila¬
tonem ñ ꝯuenit postularia⁊̃ si
utra qr ꝑte p̃sente tribuat cu
ñ anas insi cã cognita ĩdulge̾i̾
q̃at. ⁊ cognitio cãc ñ int̾pellati¬
one planaria.s ꝯsidente magiꝰ¬
Siudice legitime colligat᷑. ut si
forte dilatiomis pecitio fuerit

Expanded text:
iudicantes sentire debebunt, ut hac ratione non sibi concessum intellegant dandae dilationis arbitrium, sed eandem dilationem, si rerum urguentissima ratio flagitaverit et necessitas desideratae instructionis exegerit, non facile amplius quam semel nec ulla trahendi arte sciant esse tribuendam.m. Si quando quis rescriptum ad extraordinarium iudicem reportaverit, dilatio ei penitus deneganda est: illi autem, qui in iudicium da precum mendacia vel proferenda aliquafuerit data, eo usque iudicis officium conquiescat, donec petiti temporis defluxerint curricula. feriae autem, sive repentinae sive sollemnes sint, dilationum temporibus non excipiantur, sed his connumerentur.rocedente iudice dilationem non convenit postulari, etiamsi utraque parte praesente tribuatur, cum non alias nisi causa cognita indulgeri queat et cognitio causae non interpellatione planaria, sed considente magis iudice legitime colligatur, et, si forte dilationis petitio fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
Mõr.OMnesdies iubem᷑
eẽ iuridicos il los itm̃ manere.
feriarum dies fas erit. quos ge¬
minis m̃sib ad reqem laboris
uoͣs feruorib untigandis ⁊ au¬
tũ pnos fetibe decerpendis. ħa¬
lendarum queq ianuariarum
ꝯsuetos dies . oͣtio mañcipam᷑.
hiis addicinus natalitios dieͤ
urbuim maximarum rome
nira differriqr ⁊ abip̃is nata
sũt./ Sacros queq pastales dic̾
phaniarum xp̃i. ⁊ quo tp̃ com¬
ã reseramus ĩ cadem obfuatẽe
mĩamus ⁊dies solis quos do¬
muncos rite dixe maiores. q
repetͣito ĩ se calculo reuolaunt.
parẽ necesse ẽ hr̃e reueͬntiam
ut ne aẜ ip̃os arbitros ł auidi¬
cib flagitatos ł sponte electoᷤ¬

Expanded text:
Omnes dies iubemus esse iuridicos. Illos tantum manere feriarum dies fas erit, quos geminis mensibus ad requiem laborisvis fervoribus mitigandis et autumnis fetibus decerpendis. kalendarum quoque Ianuariarum consuetos dies otio mancipamus. His adicimus natalicios dies urbium maximarum Romae iura differri, qui et ab ipsis nata sunt, sacros quoque paschae dies, phaniorum christi et quo tempore comam reseramus. In eadem observatione numeramus et dies solis, quos dominicos rite dixere maiores, qui repetito in se calculo revolvuntur. Parem necesse est habere reverentiam, ut ne apud ipsos arbitros vel a iudicibus flagitatos vel sponte delecto
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonarum gr̃a dilationem da¬
re rerum necessitate cogat᷑ spa-¬
tium ĩstructionis exhibende
postulatum dari ꝯuemet ord
hac rõne arbitramurẽe mode¬
randum ut si ex eapiuntia uͥ

Expanded text:
sonarum gratia dilationem dare rerum necessitate cogatur, spatium instructionis exhibendae postulatum dari conveniet. Quod hac ratione arbitramur esse moderandum, ut, si ex ea provincia ubi
Abbreviated transcription (Latin):
Icet iudice ac possis.
⁊ ideo sirursus cundem indic¬
cẽmpetieris ꝯͣ ut̾ilem excepti¬
onem rei iudicate si despetie d̃
qua agis ĩ iudicio priore trac¬
tatum ñ eẽ allegas. ñ mutist
replicatione doli maliutans¬

Expanded text:
icet iudice accepto cumet ideo si rursus eundem iudicem petieris, contra utilem exceptionem rei iudicatae, si de specie de qua agis in iudicio priore tractatum non esse adlegas, non inutiliter replicatione doli mali ut
Abbreviated transcription (Latin):
Em̾o res ad ce ꝑtinen¬
tes n obligatas sib̾inec exoffi¬
tio uendendi potestatr̾m hñs
distrahendo. ꝗcquam tibi nocẽ
siue testator h̃ fecerit siue pac

Expanded text:
emo res ad te pertinentes non obligatas sibi nec ex officio vendendi potestatem habens distrahendo quicquam tibi noceresive testator hoc fecerit sive pac
Abbreviated transcription (Latin):
donationem. ł ypothecam uł
pignoris nexum penitus pro¬
biberi similiq mõ ⁊ ruitutes
minime imponi. nec emphy¬
thẽosos ꝯtractum nsi ĩhis tm̃¬
mõ casib in ꝗb ꝯstitutionum
auctorĩtas ł testatoris uolur¬

Expanded text:
dationem vel hypothecam vel pignoris nexum penitus prohiberi: similique modo et servitutes minime imponi nec emphyteuseos contractum, nisi in his tantummodo casibus, in quibus constitutionum auctoritas vel testatoris volu
Abbreviated transcription (Latin):
batum fu̾it nilianum. m̾il¬
soluere iulianum iubebit.
modasti.acet sigillo tuo uendi¬
tiomis ĩstrum̃tum fraude ꝯqui¬
sita signauͣs enis modi tñ com¬
m̃tum emptori uñi capione ñ
sub sequuta.ł longi tp̃ris p̃scri¬
ꝑtione ñ nunto nullam p̃sti¬
tisse. potes securitatem.

Expanded text:
batum fuerit Iulianum nulsolvere Iulianum iubebit. modasti, licet sigillo tuo venditionis instrumentum fraude conquisita signaveris, eiusmodi tamen commentum emptori usucapione non subsecuta vel longi temporis praescriptione non munito nullam praestitisse potest securitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ hac ꝗdem ciuitate ap̃ uirum
clarissimum magistrum ceni¬
sium ł p̃sentib tabulariis pat
p̾sides ł defensores celebrãdam
Et nec auaritia tenti dm̃ mag
ꝙ usq adp̾sens tp̃s ꝓpetrari cogͦ¬
nouum emphyteotam.ł emp¬
torem meliorationis suscipere
ñ ꝯsentientib dñis ad alios uiꝰ
suum.ł emponemata tranfer¬
re. ¶Sinaut alit fuit. u̾satus
q̃m nr̃a ꝯstitutio disposuĩt. iu

Expanded text:
in hac quidem civitate apud virum clarissimum magistrum censuum vel praesentibus tabulariis per praesides vel defensores celebrandam. Et ne avaritia tenti domini maquod usque ad praesens tempus perpetrari cognnovum emphyteutam vel emptorem meliorationis suscipere non consentientibus dominis ad alios ius suum vel emponemata transferre. Sin autem aliter fuerit versatus, quam nostra constitutio disposuit, iu
Abbreviated transcription (Latin):
solo ꝯtmment᷑. illico ꝯstituendis.
ꝙ conuie utriuisq funit actio¬
mobiler se mouentes ł ĩ corpõa¬
les post annales tempns restituẽ
ł cet̾as res statim post dissolutũ
matrimonium ⁊ uiuras estĩa¬
tioms ommum rerum que ay
imimobiles sũt usq ad t̾tiam
ꝑtem centesime ex bona fide ĩ¬
troducendas. maritus prestet.
Fructib in delicet immobiliũ
rerum ꝑtis mulieris extp̃r dis¬
soluti matrimonii prandis. Si¬
miliq mõ pensionib ł nectui¬
ris nauium sine ium̃torum.¬
um annonarum. ł aliis q̃ sũt.
cis similia ꝑtimulieris restitu¬
endis. ¶ Igit̃ ⁊ in sequenti ca¬
pitulo. sua exstipulatu actio u¬
tatur. natura ⁊ simulier amari¬
to fiũt hr̃s in stituta. ⁊ legis fal¬
cidie ratio emerẜit. ⁊̃ dotis debi¬
tum liceat ei sicuti alia debita.
ex sub̾a mariti subtraħ̾e ⁊ sic q̃r¬
exstipulani actio ĩhis casibi
quos enimĩauimus ꝓpriam¬

Expanded text:
solo continentur ilico restituendis, quod commune utriusque fuerat actiomobiles vel se moventes vel incorporales post annale tempus restituere vel ceteras res statim post dissolutum matrimonium, etiam usuras aestimationis omnium rerum, quae extra immobiles sunt, usque ad tertiam partem centesimae ex bona fidei introducendas maritus praestet: fructibus videlicet immobilium rerum parti mulieris ex tempore dissoluti matrimonii praestandis, similique modo pensionibus vel vecturis navium sive iumentorumum annonarum et aliis quae sunt eis similia parti mulieris restituendis. Igitur et in sequenti capitulo sua ex stipulatu actio utatur natura, ut, si mulier a marito fuerit heres instituta et legis Falcidiae ratio emerserit, etiam dotis debitum liceat ei sicuti alia debita ex substantia mariti subtrahere et sic quarex stipulatu actio in his casibus quos enumeravimus pr
Abbreviated transcription (Latin):
manfestissimin ẽ testatorẽ
ꝗuon h̾addidit. uoliusse cam
utrumqrosequi. ¶Macat ex
sciprilim acciõnis iusadiue¬
cessores ⁊ sine mẽta trinsixis¬
siomis ĩ corruptum. ¶Taceãtĩ
enim opus ẽ inducere obino¬
exducationem or̃tat᷑. Ne uari
arum gẽnus culpe mariti ꝯtͣ
urores cogitentut possit eader
rerention̾e ꝯ̃ eas uticinniam
⁊̃ imꝑialib oͣstitutionib sta¬
tutum sit. si culpa mulierisi
dissolutum fu̾it matrunom¬
obimpensas ĩ res totis factas
ꝗdem expense dotis nmminĩt.
quãntãtem utiles aũt expen¬
se ñ alit̾ inreiurorie actione
detinebant᷑. msĩ exuolũntate
mulieris ñ ab re ẽ siꝗdem mr¬
datiactionem anr̃a auctorita¬
te. marito q̃uxorem ĩ dulgei¬

Expanded text:
manifestissimum est testatorem, qui non hoc addidit, voluisse eam utrumque consequi. Maneat ex stipulatu actionis ius ad successores et sine mora transmissionis incorruptum. Taceat in enim opus est inducere ob moeducationem hortatur. 5d . Ne varium genus culpae mariti contra uxores excogitent, ut possint eadem retentione contra eas uti, cum iam etiam imperialibus constitutionibus statutum sit, si culpa mulieris dissolutum fuerit matrimonob impensas in res dotis factas quidem expensae dotis minuunt quantitates, utiles autem expensae non aliter in rei uxoriae actione detinebantur, nisi ex voluntate mulieris, non ab re est, si quidem vodati actionem a nostra auctoritate marito
Abbreviated transcription (Latin):
ñmiminam aggrelimu.uͦ.
s ĩ omm pene corporis niris
effusam: tam suꝑrei uror e
actione qͣm exstipuiatu. eaꝵ
commumones. ⁊ differẽtias
resecantes.⁊ ĩunum tramitẽ
exstipulatu actiones totumi
rei uxorie ius ꝙ dignum ẽẽ uai¬
lere censemus cludentes. ¶Re

Expanded text:
n minimam adgredimur, sed in omni paene corpore iuris effusam, tam super rei uxoriae actione quam ex stipulatu, earum communiones et differentias resecantes et in unum tramitem ex stipulatu actionis totum rei uxoriae ius, quod dignum esse valere censemus, concludentes. Re
Abbreviated transcription (Latin):
gi factam stipulationem ⁊ ypo¬
scriptu ⁊ natura qdem exstipũ¬
latr actionis.ħ intelligat᷑. re u¬
xoria ĩ posterum cessante. ¶ Gr
⁊ si ñ ignoramus exstipulatu
actionem stricto uire esse ual¬
latuͣm ⁊ ñ exbona fide discecłe.
tñ qr nouam naturam declotei
stipulatio sibi ĩuenitaccõmo¬
detur cianatura rei uxore.⁊ bõe
euentus quos dos ex scipulati
h̃t maneant psui natura exer¬
centes. Si ꝗd aũt optimum ex
rei uxore actione ĩueriimus h̃ ĩ
p̃senti specialit̃ ci addclimus ũ
sit ⁊ noua ista exstipulatu quar
teris actionis pulchritudine
decorata. ¶Prmiumitaq ꝙ
naturale sit. ex stipulatuactio

Expanded text:
i modo intellegi factam stipulationem et hyposcripta. et natura quidem ex stipulatu actionis haec intellegatur, re uxoria in posterum cessante. Sed etsi non ignoramus ex stipulatu actionem stricto iure esse vallatam et non ex bona fide descendere, tamen, quia novam naturam de dote stipulatio sibi invenit, accommodetur ei a natura rei uxoriae etiam bonae s quidem eventus, quos dos ex stipulatu habet, maneat pro sui natura exercens: si quid autem optimum ex rei uxoriae actione invenimus, hoc in praesenti specialiter ei addimus, ut sit et nova ista ex stipulatu quam teris actionis pulchritudine decorata. Primum itaque quid naturale sit ex stipulatu actio
Abbreviated transcription (Latin):
ta fũt stipulatio suie ñ ut ĩtel¬
ugatre ip̃ stipulatio subsecuta
ẽe. cocdemq mõ ⁊ si mutilit̃ facta
ẽ stipulatio adiuuari enim eam
magis q̃m euanescere oportet.
modistipulationib roburac¬
cedat legitimum. Est enmꝯ
sentancum nobis ꝗ censemus.
telligieam fuisse adhibitam.
multomagis ⁊̃ si ĩutilis ẽ uali¬
dam eam effici. ¶ Et ut plemũ
dotisb subueniat quemadmo¬
dum ĩ administratione pupil¬
larium rerũm. ⁊ ĩaliis multis ui¬
ris .ntĩculis tacitas ypothecas in¬
cẽ accipimus.ata ⁊ in huiꝰmodi
actione. damus exutroq latẽre
ypothecam. siue cxꝑte mariti
ꝓrestitutione dotis siue exꝑte
mulieris ꝓip̃a dote pr̃anda ł re¬

Expanded text:
pulatio sive non, ut intellegatur re ipsa stipulatio esse subsecuta. 1a . Eodemque modo et si inutiliter facta est stipulatio: adiuvari enim eam magis quam evanescere oportet. smodi stipulationibus robur accedat legitimum? est enim consentaneum nobis, qui censemus, tellegi eam fuisse adhibitam, multo magis etiam, si inutilis edam eam effici. Et ut plenius dotibus subveniatur, quemadmodum in administratione pupillarium rerum et in aliis multis iuris articulis tacitas hypothecas inesse accipimus, ita et in huiusmodi actione damus ex utroque latere hypothecam, sive ex parte mariti pro restitutione dotis sive ex parte mulieris pro ipsa dote praestanda
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝙ diuał ꝯstitutio leonis
niguste memorie eis p̃stitit.
ĩ psterum posse sibi uendicare
s quasi ĩgratos abomm huniᷤ¬
modi lucro repelli. Quam ob¬
neptium. siue ĩpotestate.siue
emancipati e mancipateuefĩt
expat̾na ł mat̾na huea ueniẽ¬
tib custodiri censemus. ¶E
quemadmodum genitorib ꝑ¬
uidimus ⁊ ita ⁊ innouam pos¬
t̾itatem millis affici ĩniriis.
antĩqͥtatem abhr̃dib genito¬
rum liꝗdis ⁊ ĩdubitatis ꝓba¬
tionib ꝯuicti fu̾int ex h̾miᷤ¬
modi casib que antea priscis
legib enmerati sũt.

Expanded text:
uod divalis constitutio Leonis Augustae memoriae eis praestitit, in posterum posse sibi vindicare, sed quasi ingratos ab omni huiusmodi lucro repelli. Quam obneptum, iemancipati emancipataeve sint, ex paterna vel materna linea venientibus custodiri censemus. Sed quemadmodum genitoribus providimus, ita et innocuam posteritatem nullis adfici iniuriis antiquitatem ab heredibus genitorum liquidis et indubitatis probationibus convicti fuerint ex huiusmodi casibus, qui antea priscis legibus enumerat
Abbreviated transcription (Latin):
cebitur. carũdem fuisse rerum
Dlcm ud licentiam filiis ut ĩ
ñ adeuntes prt̃nam ⁊ mat̃nam
pr̾ditatem iucra uendicarent.
que parens eorum ex matriri¬
omoꝙ eo thoro minrme muta

Expanded text:
ebitur earundem fuisse rerum Talem vero licentiam filiis, ut etiam non adeuntes paternam vel maternam hereditatem lucra vindicarent, quae parens eorum ex matrimo
Abbreviated transcription (Latin):
dederit ł relinquerit ampliori
hisque uni filio s fibe exant̾io¬
ore matrimonio ꝓgenitis dar¬
da. ł relinquenda sunt reuocata.
ad solos filios ł filias expriore
matrimonio natos ꝑuenire
erunt. ꝑtine̾ ⁊ incapita inter
omĩs diuidi sanccimus. ¶Ad
B̾lucra que marito ł uxori. ex
dote ł ante nuptias tonatione.
occasione repudu accedũt. in¬
distincte post fas eorum nup
giis ꝯscripẜint ⁊ reuera fu̾it
reuclatum reclamare uidetũ
hunismodi sanctiom diualiꝰ
ꝯstitutio leomis ĩclite recorda¬
tionus qͣm suꝑfiluis expriore

Expanded text:
rit vel reliquerit ampliora his, quae uni filio vel filiae ex anteriore matrimonio progenitis danda vel relinquenda sunt, revocata ad solos filios ex priore matrimonio natos pervenire erint pertinere et in capita inter omnes dividenda sancimus. Ad haec lucra, quae marito vel uxori ex dote vel ante nuptias donatione occasione repudii accedunt, indistincte post secundas eorum nuptgiis conscripserint et re vera fuerit revelatum, reclamare videtur huiusmodi sanctioni divalis constitutio leonis inclitae recordationis, quam super filiis ex prio
Abbreviated transcription (Latin):
sł marre suꝑstite. derelictis poͣ¬
tionem que defimcto filio ł fili
exfr̃s l̃ sorgres mo tui s ad filioᷤ
eius e finasł npotes utriusq
sexus. aut ꝓnepores. aius uix¬

Expanded text:
el matre superstite derelictis, portionem, quae defuncto filio vel filiae ad fratres vel sorores mortui, sed ad filios eius vel filias vel nepotes utriusque sexus aut pronepotes avis
Abbreviated transcription (Latin):
toritatem ẜuantur. ad lib̾os pẽ¬
tinere decermimus. Ita q defũ¬
cto eo ꝗ cas lib̾is reẜuabat. cxi¬
tantes abomni possessore lib̾i
uendicabunt. Consũptas ab
hr̃dib eius exigent. ꝗ eas ẜ̃uãe
debuãt/ Aliendi saneł obligã¬
di suonoĩe.casres quelib̾is sẽ¬
uare p̃cepte sũt. eis ꝗ ẜuaturi s̃.

Expanded text:
toritate servantur, ad liberos pertinere decernimus. Itaque defuncto eo, qui eas liberis reservabat, extantes ab omni possessore liberi vindicabunt, consumptas ab heredibus eius exigent, qui eas servare debuerat. Alienandi sane vel obligandi suo nomine eas res, quae liberis reservari praeceptae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnitate ꝑceꝑint. aut
ꝗcꝗd mortis cã donationib
factis. auit testõ iure directo aũ
fidei cominissi ł legati titulo. ł
cuuistibet muifice lib̾alitatiꝰ
p̾mio ex exbonis ut dictum ẽ
priorum maritorum fuint as¬
secute id totum ita ut pcepint
ĩtegrum ad filios quos p̾ecelẽti
ad quemlibet ex filus duminõ
alienandi ĩ qͣmlib extranear̃
psonam ł successionem exalt̾i
matrimoniiĩ ꝯumctione sus¬
ceptam p̾sumant atͣq habeãt
potestatempossidendi tantum.¬

Expanded text:
sollemnitate perceperint, aut quidquid mortis causa donationibus factis aut testamenti iure directo aut fideicommissi vel legati titulo vel cuiuslibet munificae liberalitatis praemio ex bonis, ut dictum est, priorum maritorum fuerint adsecutae, id totum, ita ut perceperint, integrum ad filios, quos ex praecedente ad quemlibet ex filiis  dummodo eabalienandi in quamlibet extraneam personam vel successionem ex alterius matrimonii coniunctione susceptam praesumant atque habeant potestatem: possidendi tantum
Abbreviated transcription (Latin):
tatibr. quo illibata ad hos quos
statuimus libos bona ⁊ ĩ corrup¬
legi. ut si aliꝗs exhisdem filiis
quos ex priorr matrimonios sy¬
sceptos eẽ ꝯstabit forte decesse¬
rit. mat̾ iam ỹis nuptiis funes¬
tata. aliis ⁊̃ exeodem matrimo¬
mo ꝓgenitis lib̾is sꝑstitib ad¬

Expanded text:
tatibus, quo illibata ad hos quos statuimus liberos bona et incorruplegi, ut, si aliquis ex isdem filiis, quos ex priore matrimonio susceptos esse constabit, forte decesserit, matre iam secundis nuptiis funestata, aliis etiam ex eodem matrimonio progenitis liberis superstitib
Abbreviated transcription (Latin):
obtinuerit. sibi met ꝓfiͣturanx¬
bonorum ĩ dotem nec det ne¬
qr ei testam̃to plus qͣm t̃tum
ptem relinquat. Omiim p̃¬
pͣterea hr̃ditatum legatorim
fidei commissorum ĩp̃p̃ma uo¬
lũtate rchictorinuꝰ mortis cã do¬
nationum sit exꝑe. Hec namq
ab hr̃dibł cohr̃dib.aut ab in¬
testato succecdentib uendicari
iubemus ne ĩ his ꝗbi morum
correptionem ĩduximus. fĩsci

Expanded text:
obtinuerit, sibimet profuturaobtinuerit, sibimet profuturabonorum in dotem ne det neque ei testamento plus quam tertiam partem relinquat. Omnium praeterea hereditatum legatorum fideicommissorum suprema voluntate relictorum, mortis causa donationum sit expers. Haec namque ab heredibus vel coheredibus aut ab intestato succedentibus vindicari iubemus, ne in his, quibus correctionem morum induximus, fisci
Abbreviated transcription (Latin):
uiris or dine p̃t̃misso obrep¬
tionem p̃cũ nptias quas se
intelligunt non mereri deno¬
bis existimant postulandas
sepe hr̃e puelle ꝯsensum ꝯfin¬
gentes. qua ꝓpt̃ tale sposalium
genus p̾sentis legis diffimtio
reptione meruerit amissionez
bonorum ⁊ renam deportatiomiꝰ
s̃ubit̾um se eẽ non ambig̾atẽt
lios se ex hac ꝯumetione suscep
tos. non habitum nẽc unquam
postulate ĩdulgentie ad notatio¬
insue ĩdulte efficacem se ueĩe
effectum meriusse ex̃ceptis his
ꝗ parentum sponsionem denup-¬
tus filiarum impleri desiderant
ł sponsalia. h̃ ẽ arrarunidata no¬
mine. reddi sibi p̃cepto legum.
cum statuta pena teposcunt.
pnatum ẽ iterato p̃sentis diui¬
ne sanctioms tenore modis õĩ¬
b ꝓhibemus. Drecandi quoqr
ĩ posterum sup̾ tali ꝯiugio. ĩmo
potius ꝯtagio cunctis licentiar
denegamus. ut unus ꝗsq cegͦ¬
scat. ĩpetrationem quoq rei. cu¬
ius ẽ denegata petitionec si per
subreptionem post hũc diem

Expanded text:
uris ordine praetermisso obreptione precum nuptias, quas se intellegunt non mereri, de nobis existimant postulandas, saepe habere puellae consensum confingentes. Quapropter tale sponsalium genus praesentis legis definitionreptione meruerit, amissionem bonorum et poenam deportationis subiturum se esse non ambigat et alios se ex hac coniunctione susceptos iustos non habiturum nec umquam postulatae indulgentiae adnotationisve indulto efficacem se veniae effectum meruisse: exceptis his, qui parentum sponsionem de nuptiis filiarum impleri desiderant vel sponsalia, hoc est arrarum data nomine, reddi sibi praecepto legum cum statuta poena deposcunt. mnatum est, iterato praesentis divinae sanctionis tenore modis omnibus prohibemus. Precandi quoque in posterum super tali coniugio, immo potius contagio, cunctis licentiam denegamus, ut unusquisque cognoscat impetrationem quoque rei, cuius est denegata petitio, nec si per subreptionem post hunc diem
Abbreviated transcription (Latin):
icimus tam ⁊ si id ip̃m exiguũ
putemus ꝓbrosis musta notiᷤ
honestioris nobilisq ꝑsone de
core ⁊ iure priucturatq omĩa
que deprioris mariti eius boĩs
iure sponsalium ł̃ iuditio defũ¬
cti ꝯuigis ꝯsecuta fuãt amittat.¬

Expanded text:
icimus, tametsi id ipsum exiguum putemus — probrosis inusta notis honestioris nobilisque personae et decore et iure privetur atque omnia, quae de prioris mariti bonis vel iure sponsaliorum vel iudicio defuncti coniugis consecuta fuerat, amittat
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Deniq p̃sui a fisco iube¬
mus. eandem queq muliẽm
ĩ famẽ redditam. hr̃ditates ab
ĩ testãto ł legitimas honorari¬
as nõuit᷑ tͥtiningradum. sim¬

Expanded text:
tis, deinde praesumi a fisco iubemus. Eandem quoque mulierem infamem redditam hereditates ab intestato, vel legitimas vel honorarias, non ultra tertium gradum si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ pͣeͣtrt. ¶ Illud ⁊ certa sanctõ¬
ne oiffinre cen semus sut ñqs
ł siqua eraliquo iratrimonie
filiis pcreatis minime ad fasi
uenerit nuptias. ut eomõ liceat
uoluĩt alienare ł administrãe

Expanded text:
etit. Illud etiam certa sanctione definire censemus, ut, si quis vel si qua ex aliquo matrimonio filiis procreatis minime ad secundas venerit nuptias, ut eo modo liceavoluerit alienare vel administrare
Abbreviated transcription (Latin):
crit ꝯsequta. id sibi uiriq suo
sciat eẽ collatum ⁊̃ si expriore i¬
matrimonio donator filios re
tulo facultatis. om̃s posteritas
exquocumq suscepta uiro ꝓd̃
bita sibi portione. ut antre. uł
spontan ea uolũtate ł ꝑtestam̃¬
tum eius fur̾it collata possideat.
Nos enim hac lege id p̃cipue
cumq ꝯuigio suscepti filii pa¬
trum suorum sponsalitias reti-¬
quo quo cisu. ꝯstitutiones añ
hanc legem muliẽm lib̾is com¬
mumib. morte mariti mm̾io
dissoluto. que debonis mariti
ad eam deuoluta sũt ẜuare san¬
xerunt. hisdem casib maritũ
quoqr que debomis mulieris ad
cum deuoluta sũt morte muh

Expanded text:
rit consecuta, id sibi iurique suo sciat esse collatum, etiamsi ex priore matrimonio donator filios reltulo facultates omnis posteritas ex quocumque suscepta viro pro debita sibi portione, ut a matre vel spontanea largitate vel per testamentum eius fuerit collata, possideat. Nos enim hac lege id praecipucumque coniugio suscepti filii patrum suorum sponsalicias retiquoquo casu constitutiones ante hanc legem mulierem liberis communibus, morte mariti matrimonio dissoluto, quae de bonis mariti ad eam devoluta sunt servare sanxerunt, isdem casibus maritum quoque quae de bonis mulieris ad eum devoluta su
Abbreviated transcription (Latin):
nec reliqͣua corum fisco ĩ ferãt
⁊ mimuines eos possideant.ido¬
q placuit. ut si quem ꝯstiterit
hunis modi habiisse ꝯtractõ
atqr hac lege ponem eẽ merca¬
tum tam p̾solidis eẽ censibe
fundi ꝯparati qͣm preliqͥs ĩim¬
u̾sis eiusdem possessionis.
obnoxius teneatur.cum nei¬
cesse sit eum ꝗ ꝯparat. censũ
rei ꝯparate agnoscẽ. Nec lice̾¬
ctionib ꝯtrariis adiuuentur
si uenditor aut donator ap̃i
se collatioms sarcinam pacti¬
one illicita uolui̾t ret̾ie̾ ⁊ si
nec dum tͣnslata sit pofsessio
lantibrip̃is ut ñ pofsidentes.¬

Expanded text:
nec reliqua eorum fisco inferant et immunes eos possideant. Ideoque placuit, ut, si quem constiterit huiusmodi habuisse contractum atque hac lege possessionem esse mercatum, tam pro solidis censibus fundi comparati quam pro reliquis universis eiusdem possessionis obnoxius teneatur, cum necesse sit eum qui comparat censum rei comparatae agnoscere, nec licectionibus contrariis adiuventur, si venditor aut donator apud se collationis sarcinam pactione illicita voluerit retinere, etsi necdum translata sit professio lantibus ipsis, ut non possidentes
Abbreviated transcription (Latin):
Um te igalliͥcum sintro¬
phodeitum auri pondus itẽq
numitam recumam mutuo
dedisse ut rome solueret p̾cios
asseueras aditus ꝯpetens index
si duos reo stipuladi. ł reꝓso.
lido tibi quesitam actionem. si¬
ue ab hẽdib sĩ ĩ trophi pc̃atorẽ
te factum anadu̾t̾it totum

Expanded text:
um te in Gallia cum Syntropho certum auri pondus itemque numeratam pecuniam mutuo dedisse, ut Romae solveretur, precibus adseveras, aditus competens iudex, si duos reos stipulandi vel re pro solido tibi quaesitam actionem sive ab heredibus Syntrophi procuratorem te factu
Abbreviated transcription (Latin):
S pestimatione rerum p̃¬
legatirum cum sit exploa¬
ti iuris hr̃ditaria honera ad
scriptos hr̃des ꝓportionibr hã¬
creclidiͣt st̾ipulando tñ sibi iu̾
obligatiomis quesunt qm pe¬
cumamut possis petere. man¬
datis tibi ab co actioĩb ꝯseq̃ri

Expanded text:
 aestimatione rerum praelegatarum, cum sit explorati iuris hereditaria onera ad scriptos heredes pro portionibus hercrediderit, stipulando tamen sibi ius obligationis quaesivit. quam pecuniam ut possis petere, mandatis tibi ab eo actionibus consequeri
Abbreviated transcription (Latin):
aliorum q ĩ alias oppimones
deferunt neq enum maligni¬
tati ẜuorum ĩdulgendum ẽ.
ut liceat eis dm̃ uissione ꝯtẽ¬
ptasua libidinxface̾ stipulati¬
onem. ⁊ adalium dñm q cu
forsitam corrupt alienum lu¬
crum transferre.ꝙ neq feren¬
ꝗ issit minime obecliend̃e
estimaui̾t alii aũt q̃ forsita
ignorat ⁊ nescit. repentinu
adducit solatium. Qdemni
sepe. ap̃antiquos dicebat᷑ iussi¬
onemdĩ non ẽẽ ad similror
noĩatiomitũc debet optinere.

Expanded text:
as opiniones deferuntur. Neque enim malignitati servorum indulgendum est, ut liceat eis domini iussione contempta sua libidine facere stipulationem et ad alium dominum, qui eum forsitan corrupit, alienum lucrum transferre: quod neque ferenqui iussit minime oboediendum existimaverit, alii autem, qui forsitan ignorat et nescit, repentinum adducit solacium Quod enim saepe apud antiquos dicebatur iussionem domini non esse absimilem nominati
Abbreviated transcription (Latin):
is m̃tionem fecit. ⁊ noĩe illint
stipulatus ẽ int̾ antiqͣm sapi¬
entiam querebat cui adqrit᷑.
actio. ⁊ lucrum ꝙ exhac accid¬
it cãutrum neieiꝗ iussitiar
eicuius ẜunsm̃tionem fecit.
anambobr. Tumq exõi late
magna ps auctorum multũ
effudit tractatumnobrs ueri¬

Expanded text:
ecit et nomine illius stipulatus est, inter antiquam sapientiam quaerebatur, cui adquiritur actio et lucrum, quod ex hac accidit causa, utrumne ei qui iussit an ei cuius servus mentionem fecit an ambobus. Cumque ex omni latere magna pars auctorum multum effudit tractatum, nobis veri