comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auditorem uł celloquutore uisteudi cupiditas uet ñt¬
tio capatitas desit que quoque intruata possit at¬
cipe nõ turante illo qui docet quãta cloguctia do
titꝰ aliꝗ̃do uchligit uerba cultiora: uet curat quio¬

Expanded text:
auditorem vel collocutorem discendi cupiditas, nec menauditorem vel collocutorem discendi cupiditas, nec mentis capacitas desit, quae quoquo modo intimata possit accipere; non curante illo qtitus aliquando negligit verba cultiora, unde ait qui
Abbreviated transcription (Latin):
di quippe illi locati sunt ut posteriores qui cos recte ĩ¬
bellicerent et expouerent altam ggr̃am disparẽ quidemi
ueruptauiẽ subsequẽtem iudĩ cccłia reꝑirent. Non ergo
expositores eoꝵ ita logui debent. tauꝙ̃ se et ipsi expouẽdos
cuitate diceudi ut aut multũ tordꝰ sit qmi nõ ĩ telluxit¬
aut in reꝵ qͣs explicare acq ostende uoluinꝰ difficultate
ac subtilitate nõ iu nr̃a loguntione fit causa: qua
miuꝰ taidiꝰ ne quõd dicimꝰ possit intelluy. dunt ei
q̃dan que iusua nõ intelligunt᷑. aut iux intelligũt᷑
qͣntolibet et p̃ntulibet q̃ruiuis plauissime dicc̃tis uersent
eloquio. q̃ inppłiandientĩa nb raro si aliquid urget
ul nuꝙͣ om̃ino micterdda sunt. Iulibris aute qui ita
stribunt᷑ ait ipsi sobi quodãmõ lectorem tencãt cũ
intelliũt᷑ cum aute nõ intelligunt᷑ molesti nõ sint
nolentibꝰ leiye et iu aliquoꝵ colloquitionib nõ est
disputarronis ad alioꝵ iutelluentiã ꝑdutauia .  lene

Expanded text:
 quippe illi locuti sunt, ut posteriores qui eos recte intelligerent et exponerent, alteram gratiam, disparem quidem, verumtamen subsequentem in Dei Ecclesia reperirent. Non ergo expositores eorum ita loqui debent, tanquam seipsos exponendos cuitate dicendi, ut aut multum tardus sit qui non intelligitaut in rerum quas explicare atque ostendere volumus difficultate ac subtilitate, non in nostra locutione sit causa quo minus tardiusve quae dicimus possint intelligi. Sunt enim qquantolibet et quantumlibet, quamvis planissime, dicentis versentur eloquio; quae in populi audientiam, vel raro, si aliquid urget, vel nunquam omnino mittenda sunt. In libris autem, qui ita scribuntur ut ipsi sibi quodammodo lectorem teneant cum intelliguntur, cum autem non intelliguntur molesti non sint molentibus legere, et in aliquorum collocutionibus, non est disputationis ad aliorum intelligentiam perducamus, si tenet
Abbreviated transcription (Latin):
tautũ modo dicit᷑ cui pictatis doctore pigeot iuꝑitis
loqule ossum potiꝰ os quã diccre ne ista sillala
non ab eo quod sunt ossa s ab eo quod ssunt ora in¬
telligat᷑ uͥ afee ames decorreptione uocaliũ uel
ꝑductione ũ inditant: quid cũi ꝓdest locunioius iu¬
tergritas q̃m nõ sequit᷑ intellectꝰ audicutis tũ loguc̃di
intaleit uerba om̃a que nõ docent. Et si ꝓ cis alia
que intelligaut᷑ integra potest dicẽ i magis eligit
di aute nõ potest sue quia nõ sunt sue quia ĩ pre¬
seutia nõ ocrurrũt. utit᷑ etiam ucrb nm̃ integas¬

Expanded text:
ter dicitur; cur pietatis doctorem pigeat imperitis loquentem, ossum potius quam os dicere, ne ista syllaba non ab eo quod sunt ossa, sed ab eo quod sunt ora intelligatur, ubi Afrae aures de correptione vocalium vel productione non judicant? Quid enim prodest locutionis integritas, quam non sequitur ivitabit omnia verba quae non docent. Et si pro his aliqua, quae intelliguntur integra potest dicere, id magis eliget. Si autem non potest, sive quia non sunt, sive in praesentia non occurrunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
senuo ꝓ mntur ut intelligat᷑ instandum est quia ĩ
calloquunonibꝰ ẽ ciiꝑ ĩtrocandi potestas. Ni aute
oũis latẽt ut audiat᷑ uuꝰ et icũ intenta ora cõuer¬
lunt: ibi ut requirat quisq qe nõ intellegit uec
moris est nec decoris At ꝑ hoc debet mopie tateti
sub ucurre cura dicentis. dolet aute motu suo sig¬
infitare etrum intellexert corynostendi auida nul¬
litudo quõd douet sacnificet uerandum est quod agit᷑
multimõda uentate digendi . quod in polistate nõ ha¬
beut qui p̃parata et ad ucrbum intuio lit retenta plũtiãt
Alox aut̃e ut intellectum ẽe tstiterit. Aut seriuo fiui endꝰ
aut in alia tͣñsenudum est ditut em̃ gratꝰ ẽ qui con¬
nostenda enubilat sit honeresus qui cerinta ĩ cultat᷑

Expanded text:
est. Quia in collocutionibus est cuique interrogandi potestas; ubi autem omnes tacent ut audiatur unus, et in eum intenta ora convertunt, ibi ut requirat unusquisque quae non intellexerit, nec moris est nec decoris; ac per hoc debet maxime tacenti subvenire cura dicentis. Solet autem motu suo significare utrum intellexerit cognoscendi avida multitudo: quae donec significet, versandum est quod agitur multimoda varietate dicendi; quae in postestate non habent, qui praeparata et ad verbum memoriter retenta pronuntiant. Mox autem ut intellectum esse constiterit, aut sermo sumendus est, aut in alia transeundum. Sicut enim gratus est qui agnoscenda enubilat, sic onerosus, qui cognita inculcat.
Abbreviated transcription (Latin):
ueꝙ adhut illa deicioria delcuit oblimo nõ sue totrnditote
relegi: uł ob utusꝙ libcũt audiri Que aute quisp iam illa
est cum comonet᷑ uocet᷑. ẜp de modo delectandi iũt nõ acio de
uidoo q̃ doceudi sunt quis distere desiderant loquor isẽ aut̃e
optiiꝰ qͦ ẜit ut qui audit ueꝵ audiat: et quod audit intel¬
luyat. ad quẽ fiĩe tũ ueutũ fiĩt inchil tũt amplis de ira
re tauꝙ diutiꝰ doccũda laborandum et s forte decouicdinda
ut iu corde firxt᷑. Qudd s facicudum indebis. ita modeste
elogira qua fit dicendo nõ ut libeat quod horcebat. aut
ut fiat quod pigebat ẜ ut apparcat quod latebat Eudd
taĩt si flat i suaũt adpntos qͥdcm studiosisimos siuis

Expanded text:
nditate relegi, vel ab utrisque libenter audiri. Quae autem quisque jam oblitus est, cum commonetur, docetur. Sed de modo delectandi nunc non ago; de modo quo docendi sunt qui discere desiderant, loquor. Is autem est optimus, quo fit ut qui audit, verum audiat, et quod audit intelligat. Ad quem finem cum ventum fuerit, nihil tunc amplius de ipsa re tanquam diutius docenda laborandum est, sed forte de commendanda ut in corde figatur: quod si faciendum videbitur, ita modeste eloquentia, qua fit dicendo, non ut libeat quod horrebat, aut ut fiat quod pigebat, sed ut appareat quod latebat. Quod tamen si fiat insuaviter, ad paucos quidem studiosissimos suus
Abbreviated transcription (Latin):
notarent᷑ et in hauc dictrinã ⁊ edigerent᷑ iusi pͥus in
oratoꝵ ĩ uenirẽtur iugeniis quid nrũ si et ã istis iue¬
mũtur quos ille misit qui fecit iucxuia: quappt et clo¬
quẽtes quidem non saum saprentes canorutos mr̃õs aucto¬
res uoctoresꝙ fatcaui᷑.: tali cloquẽtia quãł ꝑsorus erꝰ

Expanded text:
notarentur, et in hanc doctrinam redigerentur, nisi prius in notarentur, et in hanc doctrinam redigerentur, nisi prius in oratorum invenirentur ingeniis: quid mirum, si et in istis inveniuntur, quos ille misit qui facit ingenia? Quapropter et eloquentes quidem, non solum sapientes canonicos nostros authores do
Abbreviated transcription (Latin):
ut uniũ sit mẽbrũ sius decontiꝰ suispeudat᷑ et nchil pa¬
rrebaut᷑ post haut distuitionẽ inferat᷑ siuꝑ tõtritione ioseph
atq sit bnuẽbris cͥcuitꝰ muro decore nõ dictũ ẽ nthil
pariebant᷑ suꝑ cõtritione fris sed positũ est ꝓ frẽ ioseph
faua p̃elara ẽ cit ĩ molis que peudit uł iu bonus
que rependit. Iste certe tropus uui ioseph quet̾ũq frc̃m
officiat legentes atq intelligertes: nõ opus est ciiꝙ dici sup
Ie nõ seutit. Et plura quidem que ꝑtrucant ad p̃cepta
eloquẽtie iuhoc ipso loco quẽ ꝓeyeuplo posuiuius possũt
reꝑiri: s bonũ auditorem nõ tam si diligõter distutiat᷑¬
istunt q̃m si ardeñt priuciet᷑ acceidoit. Neq eũi het
humana induistria copositã q diuina inte sunt fusa et sapiẽ¬
ter et cloqueter: non intenta ĩ eloquc̃tiam saprentia ẜ
asapicutia nõ recedente eloquetia. di em̃ situt quidam
disertissiumm atꝙ acutissum iuri uide ac dicẽ potueruf

Expanded text:
membrum, sive decentius suspendatur, Et nihil patiebantur, et post hanc distinctionem inferatur Super contritione Ioseph, atque sit bimembris circumitus: miro decore non dictum est, Nihil patiebantur super contritione fratris; sed positus est pro fratre Ioseph, fama praeclara est, vel in malis quae pendit, vel in bonis quae rependit. Iste certe tropus ubi Joseph quemcumque fratrafficiat legentes atque intelligentes, non opus est cuiquam dici, si ipse non sentit. 21. Et plura quidem, quae pertinent ad praecepta eloquentiae, in hoc ipso loco, quem pro exemplo posuimus, possunt reperiri. Sed bonum auditorem, non tam si diligenter discutiatinstruit, quam si ardenter pronuncietur accendit. Neque enim haec humana industria composita, sed divina mente sunt fusa et sapienter et eloquenter, non intenta in eloquentiam sapientia sed a sapientia non recedente eloquentia. Si enim, sicut quidam disertissimi atque acutissimi viri videre ac dicere potuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ nõ solet laborat᷑ ut intelligat᷑ ab aluĩs maiꝰ ab alus iuuꝰ
sicut macgis niiuꝰ ne doua dĩ suunt ĩ ingeiis hominuni:
ut ad iutoria tribuut.Pro iude sicut iun uerb̾ ꝓprus deqͥbus.
suꝑiꝰ disputauimꝰ. ubi res ut dicũt᷑ in telligeu̾de sunt
sit intrauslatis que fatiũt tropitas loguntiones ubi aliud
exalio intelligendum est dequibꝰ hut usq quãtũ insum
est satis egnuꝰ nõ solum ãmouẽdi sunt studiosi ueuerabiliũ
licteraꝵ ut in stripturis stis gña locutionũ strant et quomuͦ
apud cas dici aliquid soleat uigzilant᷑ auertant meuioritq
retineant. uerũ et quod est pͥncipiũ et maxĩe uecessoriũ oret
ut intellicant. Inhus quippe licteris quaꝵ studiqsi sũt legũt

Expanded text:
ntellegatur, ab aliis magis, ab aliis minus, sicut magis minusue dona dei sunt in ingeniis hominum uel adiutoria tribuuntur. proinde sicut in uerbis propriis, de quibus superius disputauimus, ubi res ut dicuntur intellegendae sunt, sic in translatis, quae faciunt tropicas locutiones, ubi aliud ex alio intellegendum est, de quibus huc usque, quantum uisum est, satis egimus, non solum admonendi sunt studiosi uenerabilium litterarum, ut in scripturis sanctis genera locutionum sciant et quomodo apud eas dici aliquid soleat uigilanter aduertant memoriterque retineant, uerum etiam, quod est praecipuum et maxime necessarium, orent, ut intellegant. in eis quippe litteris, quarum stud
Abbreviated transcription (Latin):
magna et nech palestiuoꝵ De inde ũba q̃ hiis adiugũt
lotis deccutissime uariant᷑. opulenti estis: tõfiditis trã¬
site ite destendite cõseguẽter deciũcrat᷑ futura subaui quo
⁊ ege ꝓpniquare captiutas: cum adiũgit᷑ qui seꝑati estis
indicm malum et apropͥnquatis sdio nuquitatis: Cum
siubitiũt᷑ merita luxurie qui doriuitis ĩlectis eburuers¬

Expanded text:
na, et Geth Palaestinorum. Deinde verba quae his adjunguntur locis, decentissime variantur: Opulenti estis, confiditis, transite, ite, descendite. 18. Consequenter denuntiatur futura sub iniquo rege appropinquare captivitas, cum adjungitur, Qui separati estis in diem malum, et appropinquatis solio iniquitatis. Tunc subjiciunt
Abbreviated transcription (Latin):
turaꝵ testuuouuis nõ possit apiri. restat ut ratiouered¬
dita manifestꝰ appareat: et ẜi ille cuiꝰ uerba iutelligẽ
qriunis cũ fortasse nõ scusit. d hec cosuctudo ꝑitidosa
est. Per stripturas cm̃ diuinas multo tutꝰ auibulit
quas uerbis trauslatis oc pacatas cum stacctari uliuu ꝰ aut
hoc iude excat quod nõ habcat cõtrauersiam: aut siha¬
bet excadem scriptura ubitũꝙ eiꝰ ĩ ucutis atq adhibitis
quutiorus quos rͣͣmatiti noĩe tropos uocant auctores
nrõs usos fuusse multipliciꝰ atꝙ coprosiꝰ qͣmi possint
existuuare uł credere qui nestiũt eos: et in aluĩs ista di¬
dicerũt. Quos taiẽ tropos qui nouerũt agnostũt
licters st̃is: coꝵ q stientia ad cas intelligendat alqͣntũ
adiuuãt᷑. d hit eos nynaris tradere nõ decet: ne artem

Expanded text:
turarum testimoniis non possit aperiri, restat ut ratione redturarum testimoniis non possit aperiri, restat ut ratione reddita manifestus appareat, etiam si ille cujus verba intelligere quaerimus eum forte non sensit. sed haec consuetudo periculosa est; per scripturas enim diuinas multo tutius ambulatur. quas uerbis translatis opacatas cum scrutari uolumus, aut hoc inde exeat quod non habeat controuersiam, aut, si habet, ex eadem scriptura ubicumque eius inuentis atque adhibitis mmatici graeco nomine tropos uocant, auctores nostros usos fuisse multiplicius atque copiosius, quam possunt existimare uel credere qui nesciunt eos et in aliis ista didicerunt. quos tamen tropos qui nouerunt, agnoscunt in litteris sanctis eorumque scientia ad eas intellegendas aliquantum adiuuantur. sed hic eos
Abbreviated transcription (Latin):
tribuere cum alio loco et lorica dicta sit fidi: iunduti
inquit loricã fider et koritatis. Quando aute exendeni
scripture uc̃ib nõ unũ aliquid ẜ duo uł plura scutiuntur
Etian selatet quid seuserit ille qri scripsit nichil ꝑacłi
tatur eloquia: ut aduolũtatem ꝑueriat᷑ auctoris per
sine aliam scutentiã de illis uerb que fidĩ recte no refra¬
hatur epculyat : testimoniũ habtus aquocũq alio loto
diuinoꝵ eloquioꝵ. Ille quipe auctor ĩ cisdcm uerb quo
intellige uolluuꝰ et ipsam scutetiam forsitan iudit et c̃te
ri ũł auditoꝵi sine dubitatiõe p̃iudit: ⁊̃no ut octu¬
rreret quia et ipsa ẽ ueritate subiuxa ꝓriudit. Uam
quid iu diuiuis eloquris largiꝰ et uberiꝰ potuit diuantꝰ¬
piuderi. quã ut cadcmi uerba płibꝰ intelligant᷑ iuodie
quros alia lĩo niuꝰ̃ diuina cõtestantia faciant approbari
ubi aut tal seusꝰ eruit᷑ tuiꝰ inccrtum certio starium stig¬

Expanded text:
tribuere, cum alio loco etiam lorica dicta sit fidei: induti, tribuere, cum alio loco etiam lorica dicta sit fidei: induti, inquit, loricam fidei et caritatis. Quando autem ex eisdem scripturae uerbis non unum aliquid, sed duo uel plura sentietiam si latet quid senserit ille qui scripsit, nihil periculi tatur eloquia, ut ad voluntatem perveniatur auctoris, persive aliam sententiam de illis verbis quae fidei rectae non refragatur, exculpat, testimonium habens adiuinorum eloquiorum. ille quippe auctor in eisdem uerbis, quae intellegere uolumus, et ipsam sententiam forsitan uidit, et certri uel auditori sine dubitatione praeuidit, immo ut occurreret, quia et ipsa est ueritate subnixa, prouidit. nam quid in diuinis eloquiis largius et uberius potuit diuinprovideri, quam ut eadem verba pluribus intelligantur modis, quos alia non minus divina contestantia faciant approbari? Ubi autem talis sensus eruitur, cujus incertum certis sanctarum Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
cõtraria. ẜ tm̃ ĩ diucrsa sicynfitatione pouit᷑ illud ẽ
ui exemplo quod aqͣ et ppłm sicnfitat sicut iapocalipsi
legũnꝰ et sp̃m sc̃ĩm unde est illud fluuiua aq̃ inue flu¬
cut deucutre ciũs: et si quid aliud acq aliud ꝓlotis
in quibꝰ ponit᷑ aqͣ significare intelligit᷑. Sic et alie
posita reꝑit᷑. Ubi autẽ aꝑtiꝰ pouut᷑. ibi disteudum est
quouiͦ in locis intelligant᷑ obsturis. Nos cmñ ineliꝰ potst
intellici quod dictũ est deo mp̃phende orma et stutũ et ex¬
urize in adiuntoriũ in: qͣni ex loco illo ubi legit᷑ dñc
ut stuto bone uoluntatis tue corouasti nos. Nectii
ita ut iam ubicũꝙ stutũ ꝓ aliqno nnunĩcto positũ
legerunꝰ: nõ accipiamꝰ iusi bonã uoluntatẽ. dictum
est cm̃i et stutũ fidi in guo positis inquit oĩus sacit¬
tas iualicym iguitas extiugue. Aec rursꝰ ⁊ dõ deberis
in arnus huiꝰ cemodi spũalibꝰ. stuto tantũ modo fudcri

Expanded text:
contraria, sed tantum in diuersa significatione ponitur, illud est in exemplo, quod aqua et populum significat, sicut in Apocalypsi legimus, et spiritum sanctum, unde est illud: flumina aquae uiuae fluent de uentre eius, et si quid aliud atque aliud pro locis, in quibus ponitur, aqua signiposita reperitur. - Vbi autem apertius ponuntur, ibi discendum est, quomodo in locis intellegantur obscuris. neque eniintellegi quod dictum est deo: apprehende arma et scutum et exsurge in adiutorium mihi, quam ex loco illo, ubi legitur: domine, ut scuto bonae uoluntatis tuae coronasti nos. nec tamen ita, ut iam ubicumque scutum pro aliquo munimento positum legerimus non accipiamus nisi bonam uoluntatem dei. dictum est ignitas extinguere. nec rursus ideo debemus in annis huiusce modi spiritalibus scuto tantummodo fidem
Abbreviated transcription (Latin):
cilis quãtum dat᷑ possit intelliggr. nũquid hic oruauiẽta¬
et uõ docuuẽta querũt᷑ nũqͣd ut aliquid aoxt est flecte¬
dus auditor et nõ poti ꝰ ut distat iustrueudus: porro
cum laudat᷑ deꝰ sine de ipso siue de oꝑibꝰ suis quãta fa¬
ties pultre at spleudide dictionis cborit᷑ ei qui põt qͣntũ
sine demonia sine q̃cũq creatura: Quantũ hoc malũ
sit acq ut ab hoc malo auertant᷑ hor̃es. debet utiq
graudit diti. Dũ misse dictionis exemplum ẽ apud apłm
paulum  plamꝰ aligruid cõmomorem nbi ait dicite michi

Expanded text:
cilis, quantum datur, possit intelligi? Nunquid hic ornamecilis, quantum datur, possit intelligi? Nunquid hic ornameet non documenta quaeruntur? Nunquid ut aliquid agat, est flectendus auditor: et non potius ut discat, instruendus? Porro cum laudatur Deus sive de seipso sive de operibus suis, quanta facies pulchrae et splendidae dictionis oboritur ei qui potest quantum sive daemonia, sive quaecunque creatura, quantum hoc malum sit, atque ut ab hoc malo avertantur homines, debet utique granditer dici. Submissae dictionis exemplum est apud apostolum Paulum ut planius aliquid commemorem ubi a
Abbreviated transcription (Latin):
acq iulissimũ ait quod eũ qui dederit discipło eiꝰ non
ꝑ det mertedem suami. aut uero quãdo iste doctor ĩ ectłia
fãt inde sermonẽ paruũ aliquid debet exbuuare existimuare
se dicere et ideo nõ tẽꝑate. nõ tyudit. s sũmisse sibi esse
dicendum: nõue quando accidit ut de hac re loquerenur
ad ppłm et deꝰ adfuit ut tõgrus diceremꝰ tauꝙͣ de illa
aqua fricida quedam flaua surrexit qua et frigida
aliquid docet᷑ tẽꝑate cum aliguid intuꝑat᷑ siue laudot᷑. Cũ
iͦ aliquid agendiu est et ad eos loquiui qui hoc ane de¬
uent net taiue uolũt. tũt ea que magna sunt dicẽda
sunt Mͣudĩt et ad flecteridos auiuos cõgyrũcter. Et alig̃do
de una eademꝙ re magna et sũmisse dr̃ si docetur et
uertat᷑ nupellit᷑. Quid em̃ dõ ipso maiꝰ est. nũquid iõ
nõ distitur : aut qui docet unitatem triuitatis debet uͥ¬
sirmuissa disputations aĩe ut ⁊ es ad disnostendum diffi¬

Expanded text:
 Dominus ait, quod eum qui dederit discipulo ejus, non perdet mercedem suam : aut vero quando iste doctor in Ecclesia facit inde sermonem, parvum aliquid debet existimare se dicere; et ideo non temperate, non granditer, sed submisse sibi esse dicendum. Nonne quando accidit ut de hac re loqueremur ad populum, et Deus adfuit ut non incongrue diceremus, tanquam de illa aqua frigida quaedam flamma surrexit , quae etiam frigida aliquid docetur; temperate, cum aliquid vituperatur sive laudatur: cum vero aliquid agendum est, et ad eos loquimur, qui hoc agere debent, nec tamen volunt, tunc ea quae magna sunt, dicenda sunt granditer, et ad flectendos animos congruenter. Et aliquando de una eademque re magna, et submisse dicitur, si docetur; et vertatur impellitur. Quid enim Deo ipso majus est? Nunquid ideo non dicitur? Aut qui docet unitatem Trinitatis, debet nisi submissa disputatione agere, ut res ad dignoscendum diffi
Abbreviated transcription (Latin):
infatiem noscedit scdm̃ ignobilitatem dico: quasi uos ĩfiriati
sainꝰ. Additur tuiebris cͥcuitꝰ. in quo aut̾e quis audet ĩ iusi¬
prentia dito audeo et ego hic iam suig̃łis quibq cesis uiter¬
roraudo positis sing̃la itile̾ tesa responsione ⁊dedunt᷑ Tria
quibqi: ebrei sunt et eto israelite sunt et eogo. semen habrahe
sunt et ego.. Quorto autẽ ceso simili Introgatione posito
non altius cesi s miebri oppositiouẽ repondet: iũstri xp̃i
sũt insipieus dito suꝑ cro Iam cesa qͣtuor sequẽtia remota
detentissime introgatione fundunt᷑. iulaboribꝰ pluriuiũ

Expanded text:
quasi nos infirmati simus. Additur trimembris circuitus, In quo autem quis audet in insipientia dico, audeo et ego. Hinc jam singulis quibusque caesis interrogando positis, singula itidem caesa responsione redduntur, tria tribus, Hebraei sunt? et ego. Israelitae sunt? et ego. Semen Abrahae sunt? et ego. Quarto autem caeso simili interrogatione posito, non alterius caesi, sed membri oppositione respondet, Ministri Christi sunt? insipiens dico super ego. Jam caesa quatuor sequentia, remota decentissi
Abbreviated transcription (Latin):
accipta fuũt clausa queꝵ pateficut et obstura dilurida¬
bunt it quis ꝓħrie ĩ niesam siluã pauibulans his regũł
Iudam mc lutis tmitilꝰ deductꝰ ab crrore defftudatur
hic si dixisẜ sunt em̃ quedam regule nustite q̃ nõ nullos
lenris recessus dtiuent aut certe que legis magis recessꝰ
obtiuent nõ autẽ quod ait uiiũse logis recessus nep di¬
xisset clausa quoꝙ pate ficut. s clausa nudta pate ficut
uerum dixisset nec tame᷑ claborato acq utili oꝑi suo
plusꝓͣ res ipsa pestulat daudo ĩ spe falsam lectore eus con¬
intorciq nuisiss Quod ideo diccudum putam ut liber
ipse et lepatur abstudiosis quia pluriuiũs aduiuat adstrip¬
turas intelligendas. et nõ de eo sꝑet᷑ tautũ quãtum nõ ht
Cante saue lengendꝰ. est nõ solum ꝓp̃t quedam in quibꝰ ut
homo crraiit  s maxime ppt illa que sicut douatista

Expanded text:
accepta fuerit; clausa quaeque patefient, et obscura dilucidabuntur; ut quis prophetiae immensam silvam perambulans, his regulis quodammodo lucis tramitibus deductus ab errore defendatur. Hic si dixisset, Sunt enim quaedam regulae mysticae, quae nonnullos Legis recessus obtinent, aut certe, quae Legis magnos recessus obtinent; non autem quod ait, universae Legis recessus: neque dixisset, Clausa quaeque patefient, sed, clausa multa patefient; verum dixisset, nec tam elaborato atque utili operi suo plusquam res ipsa postulat dando, in spem falsam lectorem ejus cognitoremque misisset. Quod ideo dicendum putavi, ut liber ipse et legatur a studiosis, quia plurimum adjuvat ad Scripturas intelligendas, et non de illo speretur tantum quantum non habet. Caute sane legendus est, non solum propter quaedam in quibus ut ho
Abbreviated transcription (Latin):
tibi stieus aquo didiceris Dicut cĩii corporis medicauẽta
q̃ hom̃ibꝰ ab hom̃ibꝰ adhibent᷑ ud uͥ eis ꝓsunt quibꝰ deus
oꝑat᷑ salũtẽ. qui et sine illis mederi potest cum siue ipso
illo non possunt et taĩe adhibent᷑ et si ħ ꝯficiose fiat

Expanded text:
tibi, sciens a quo didiceris . Sicut enim corporis medicamenta, tibi, sciens a quo didiceris . Sicut enim corporis medicamenta, quae hominibus ab hominibus adhibentur, nonnisi eis prosunt quibus Deus operatur salutem, qui et sine illis mederi potest, cum sine ipso illa non possint, et tamen adhibentur; et si hoc officiose fiat,
Abbreviated transcription (Latin):
r autẽ esse debe ut poters sut iudoctua saua et cõtradi¬
centes redornuere: ibi et dicit. Tu uero loguere que
decet sauã doctͥuam seues sobrios ẽẽ. et que secuntur
Ibi et illud. hec loquere et exhortare: et increpa cum om̃
imꝑro. Nemo te coteruuat animone illos pͥutipibꝰ et potestatibꝰ
subditos ẽẽ et cc̃ta. Quid g ͦ. putamꝰ : nũquid tout̃ seipsũ
p̃cipit quid et quẽ ad modum doccant: an intellicxudũ
est et homunũ efficia ipso st̃o sp̃u largiente iudocendis
et iam ipsis doctoribꝰ nõ debere cessore et taĩe uoque qͣ
plautat esse aligiud neꝑ qui ruxat ẜ̾ dm̃ qui iutremc̃tum
aug̃lis oꝑantibꝰ uenio recte distit que ꝑtrũt ad uinẽ¬
dum cum dõ iusi fiat adeo uotilis dõ: cm̃i dõ in ꝓsaluro
doceme facẽ uoluntate tna: quia tu es ds meh. Dude
et ipsi pmotheo idem uĩt apłs loquẽs utiꝙ d̾de distipłii
doctor : tu autẽ ꝑsenera in hus que didicisti et tradita t

Expanded text:
octrina sana et contradicentes redarguere ? Ibi etiam dicit: Tu vero loquere quae decent sanam doctrinam, senes sobrios esse , et quae sequuntur. Ibi et illud: Haec loquere, et exhortare, et increpa cum omni imperio. Nemo te contemnat . Admone illos principibus et potestatibus subditos esse , etc. Quid ergo putamus? Numquid contra seipsum praecipit quid et quemadmodum doceant? An intelligendum est, et hominum officia ipso sancto Spiritu largiente, in docendis etiam ipsis doctoribus non debere cessare; et tamen neque qui plantat esse aliquid, neque qui rigat, sed Deum qui incrementum Angelis operantibus, nemo recte discit quae pertinent ad vivendum cum Deo, nisi fiat a Deo docilis Deo, cui dicitur in Psalmo: Doce me facere voluntatem tuam, quoniam tu es Deus meus . Unde et ipsi Timotheo idem dicit apostolus, loquens utique ad discipulum doctor: Tu autem persevera in iis quae didicisti, et credita sunt
Abbreviated transcription (Latin):
que touicta h̃ci nocãt et iẽbra et t̾tuitꝰ deꝙuibꝰ paulo aute
dissean cum decentissima uorietate iut̃ponciet᷑. totam istam sp̃em
dictionis et ĩsi eiꝰ mułtũ quo et indocti delectent᷑ mouẽter que
feterunt. Nam unde cepunꝰ hũt lotum iuserere: cͥtutꝰ siuuit
Primꝰ nuuiuiꝰ hor est bruẽbris. Aliuꝰ eñ qͣm duo iombra

Expanded text:
ci vocant, et membra et circumitus, de quibus paulo ante disservi, cum decentissima varietate interponerentur, totam istam speciem dictionis, et quasi eius vultum, quo etiam indocti delectantur moventurque, fecerunt. Nam unde coepimus hunc locum inserere, circumitus sunt, primus minimus, hoc est, bimembris. minus enim quam duo memb
Abbreviated transcription (Latin):
isse. Dicut ẽ cĩ quedam eloquẽtia que matris etatem
inuenilem decet quã seuilerii. uec iam dicenda ẽ clogu¬
ria si ꝑsone nõ togrunt eloquẽtis. ito est quedani q̃ uiros
sũma autoritate dignissimos plaueꝵ diuiuos decet
at illi loquuti sunt: uec ipsos decet alia uec alios ipsa
Ipsis em̃ cõgrint: alios autẽ qͣnto uidet᷑ huuilior tãto
altiꝰ nõ uentositate ẜ soliditate fuscendit. Ubi u nõ cos
dubito esse talem quãł est ubi iutelligo. Ipsa quoꝵ ob¬
sturitas diuinoꝵ salubrinq dictoꝵ tali eloquẽtie iusteda
fucrat: inqua ꝓficẽ nr̃ intellectꝰ nõ solum ĩ uentione ueꝵ

Expanded text:
isse. Sicut est enim quaedam eloquentia quae magis aetatem isse. Sicut est enim quaedam eloquentia quae magis aetatem juvenilem decet, est quae senilem; nec jam dicenda est eloquentia, si personae non congruat eloquentis: ita est quaedam, quae viros summa auctoritate dignissimos planeque divinos decet. Hac illi locuti sunt, nec ipsos decet alia, nec alios ipsa: ipsis enim congruit; alios autem, quanto videtur humilior, tanto altius non ventositate, sed soliditate transcenditm tamen non dubito esse talem, qualis est, ubi intelligo. Ipsa quoque obscuritas divinorum salubriumque dictorum tali eloquentiae miscenda fuerat, in qua proficere noster intellec
Abbreviated transcription (Latin):
citudo cloquẽtium: ẜ muoltitudo sapieuciũ sauitas est orbis
trarumm. Dicut aute sepe sumẽda suint et amora salubria. ita
semꝑ uitanda est ꝑuitiosa dulcedo. d salubris suanitate uł suaui
dalubritate quid iucliꝰ Quanto em̃ magis illic appetitur
auitas. tanto fatiliꝰ salubritas ꝓdẽ. diunit nͦ ecclesiastiti
uiri qui diuina eloquia nõ solum sapieñt ẜ eloquẽter et ł
ctauerũt: deqiubꝰ legxudis magis nõ sufficit tempꝰ quã
querit utrum auctores nr̃a quoꝵ scripta diunitꝰ iuspieata
crionẽ nõb saluberrima auctoritate fecerũt: sapientes tã¬
tum modo aneloquẽtes et nũcupandi suit. Que quidem
questro apud iut ipsum et apũd eos qui ictũ quod dito
sentiũt. facillune soluit᷑. Nam ubi eos intelligo: non
solum nichil cis sapientiꝰ uerũ et nicħ eloquẽtiꝰ michi
uideri potest Et audeo dite oiis qui recte intelligunt
quod illi locunt᷑ simul intelligẽ. non eos alit loqui debu¬

Expanded text:
uentium; sed, Multitudo sapientium sanitas est orbis terrarum . Sicut autem saepe sumenda sunt et amara salubria, ita semper vitanda est perniciosa dulcedo. Sed salubri suavitate, vel suavi salubritate quid melius? Quanto enim magis illic appetitur suavitas, tanto facilius salubritas prodest. Sunt ergo ecclesiastici viri qui divina eloquia non solum sapienter, sed eloquenter etiam tractaverunt: quibus legendis magis non sufficit tempus, quam quaerit utrum auctores nostri, quorum scripta divinitus inspirata canonem nobis saluberrima auctoritate fecerunt, sapientes tantummodo, an eloquentes etiam nuncupandi sint. Quae quidem quaestio apud meipsum, et apud eos qui mecum quod dico sentiunt, facillime solvitur. Nam ubi eos intelligo, non solum nihil eis sapientius, verum etiam nihil eloquentius mihi videri potest. Et audeo dicere, omnes qui recte intelligunt quod illi loquuntur, simul intelligere non eos aliter loqui debu
Abbreviated transcription (Latin):
turaꝵ teuere maxĩe uccessariũ est. Qu̾ato cm̃ se pauꝑiorẽ
ceruit iu suis tauto cũ oꝑtet ĩistis esse diciorẽ ut quod dixit
sius uerbis ꝓbet exillis: et qui ꝓpriis uerbis iuiuor erat
magnor nõ testimonio quodauimͦ crestat ꝓbauio delectet¬
eñi qui nuiꝰ potest delectare dicendo. Porro qui nõ solum
si utrũq potucrit ad lecxudos uł audieudos et exercitatione
mutandos eloquẽtes eũ nucto libentiꝰ ꝙͣ magystras artis recho¬
rite uatare p̃ripio: su tauiẽ hii qui legunt ctaudint᷑ nõ

Expanded text:
turarum tenere maxime necessarium est. Quanto enim se pauperiorem cernit in suis, tanto eum oportet in istis esse ditiorem; ut quod dixerit suis verbis, probet ex illis; et qui propriis verbis minor erat, magnorum testimonio quodammodo crescat. Probando enim delectat, qui minus potest delectare dicendo. Porro qui non solum si utrumque potuerit; ad legendos vel audiendos et exercitatione imitandos eloquentes eum mitto libentius, quam magistris artis rhetoricae vacare praecipio: si tamen ii qui leguntu
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it reuelatꝰ rerͥbutionẽ ꝓ eis que qͣsq seruauit. uł cõtepsit
in ueruiat: et tam̃e quia dictũ est nulla hora tũc pritant᷑
ista seruanda cum fu̾it dñs reuelatꝰ: iusi ad intelligendã reca¬
pitulotionẽ seusus legentis iningilet. adiunõte alia scrip
hora est. Tempꝰ nͦ ixẜum quo eu̾agłm p̃dicat᷑ quousque
dũs reulet᷑ hora est in qua oꝑtet ista obseruari: quiaet
ipsa reuelatio dãn ad eaude horã ꝑtru que die iuditii ter¬
minobit᷑. deptiuia tythonii renła est eadcmꝙ postrenia
dediabolo et ciꝰ corpore est cm̃ et ipse cap̃t nurioꝵ qͥ sũt
ciꝰ quoda modo corpꝰ ituri cum illo ĩsuplitiũ iguis
illo iu reguo et q̃łia sempĩtua. Dicut gͦ in pͥma regła
ꝙͣ uotat de dño et eiꝰ corpore uigilandum est ut intelli¬
igat᷑ cum de una cademq ꝑsona scriptura loquit᷑ quid
cõueniat capiti quid corpori. ita et in ista nouissima¬

Expanded text:
e quisque seruauit uel contemsit e quisque seruauit uel contemsit inueniat? et tamen, quia dictum est: in illa hora, tunc putantur ista seruanda, cum fuerit dominus reuelatus, nisi ad intellegendam recapitulationem sensus legentis inuigilet, adiuuante alia scripthora est. tempus ergo ipsum, quo euangelium praedicatur, quousque dominus reueletur, hora est, in qua oportet ista seruari, quia et ipsa reuelatio domini ad eandem horam pertinet, quae die iudicii terminabitur. Septima Tyconii regula est eademque postrema "de diabolo et eius corpore". est enim et ipse caput impiorum, qui sunt eius quodam modo corpus, ituri cum illo in supplicium ignis illo in regnum et gloriam sempiternam. sicut ergo in prima regula, quam uocat "de domino et eius corpore", uigilandum est, ut intellegatur, cum de una eademque persona scriptura loquitur, quid conueniat corpori, quid cap
Abbreviated transcription (Latin):
sungule tribꝯꝰ ĩts singlas feterant: quãdo erat omĩb una
cõmiuis. At ꝑ hoc recopitulando adiu̾ctũ est et erat
onũs tra labiũ unũ et uox una om̃uibꝰ lateũt uarra¬
cione redcunte. ut dicet᷑ quo uiͦ. factũ sit ut ex una
oñu ligua fiunt dinisi ꝑ multas et tõtuo de illa
turris edificatione uarrat᷑ u hec eis indicio diuiuo in¬
ꝯesto est peua suiꝑbit: post quod factũ dispsi sunt ꝑ tram
stdm̃ liuegnas suas. Fit ista rccapitulatio et obsturiꝰ. sicut
iun enorelio dĩc dño die quo exut loch asodoniis pluit igũe
decelo et ꝑdidit om̃s. Dcdm̃ hoc crunt dies filii hom̃is. qͣndo
reuelabit᷑. Illa hora qui erit intecto et uosa eiue indomo.
non destcudat tollere illa. Et qͣ magͦ. siuilit nõ reuertat᷑
rctro. Miemiuerit uxoris loch. Nũquid eũ dñs fuĩt reue¬
latꝰ tũc scunt ista seruãda neguis retͦ. respitiat ide uitã
Itcritam cin reuũciauit inquirat et nõ potiꝰ isto tp̃i ut cũ¬

Expanded text:
s, quae gentes singulas fecerant, quando erat omnibus una communis. ac per hoc recapitulando adiunctum est: et erat omnis terra labium unum, et uox una omnibus, latenter narratione redeunte, ut diceretur quomodo factum sit, ut ex una omnium lingua fuerint diuisi per multas, et continuo de illa turris aedificatione narratur, ubi haec eis iudicio diuino ingesta est poena superbiae, post quod factum dispersi sunt per terram secundum linguas suas. fit ista recapitulatio etiam obscurius. sicut in euangelio dominus dicit: die, quo exiit Loth a Sodomis, pluit ignem drevelabitur. Illa hora, qui erit in tecto, et vasa ejus in domo, non descendat tollere illa; et qui in agro, similiter non revertatur retro: meminerit uxoris Loth . Numquid cum Dominus fuerit revelatus, tunc sunt ista servanda, ne quisque retro respiciat, id est, vitam praeteritam cui renuntiavit, inquirat; et non potius isto tempore, ut cu
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ad coditẽ p̃cedentis luigue ⁊ et̾rendũ eẽt: ut cocuo¬
stcreiuꝰ utrũ in eo quod dixi p̃dito ꝓdutenda an corri
Non solum autẽ iste. s et ille ambignitates q̃ nõ ad diste¬
riouem uł ad puuĩtiationẽ ꝑtiuẽt siuulit cõsiderade sũt
quãt illa est adthessaloiicẽses pp̃tca cõsolati siuꝰ fiẽs ĩ uobis
dubiũ est eĩ utrum ofrẽs. an ĩhos frẽs. nentrũ aũt hoꝵ
⁊ coutͣ fidem ẜ greta liugua hos casus pares ũo hobet
et idõ illa ⁊̃ specta reuũtiatur uocatiuus id est ofrẽs. Ꝙ¬

Expanded text:
 ad codicem praecedentis linguae recurrendum esset, ut cognosceremus, utrum in eo quod dixit: praedico producenda an corripNon solum autem istae sed etiam illae ambiguitates, quae non ad distinctionem uel ad pronuntiationem pertinent, similiter considerandae sunt. qualis illa est ad Thessalonicenses: propterea consolati sumus fratres in uobis. dubium enim, utrum "o fratres" an "hos fratres". neutrum autem horum eat contra fidem; sed graeca lingua hos casus pares non habet et ideo illa inspecta renuntiatur uocatiuus, id est
Abbreviated transcription (Latin):
uet illos fucit qui artem ⁊ ethoritam dotendam putarunt
falsi sunt cm̃ sapientiã siue eloquẽtia parim ꝓdesse
traduderũt au eisdem libris in quibꝰ id erxrũt ueritate iusti¬
yante coacti sunt cõfiteri uerã hoc ẽ suꝑbiã que apre
liuuiuũ destendit sapieutiã nestrentes qͣnto magis nos nõ
aliud seutire debeniꝰ qui huiꝰ sapĩe filii et nurustri suina:
sapieũt autẽ dicit homo tauto magis uł mimꝰ qͣnto ĩ striptu¬
ris sc̃is magis nuinꝰ ne ꝓficit: nõ dico ii hiis mũtũ legc̃¬

Expanded text:
nec illos fugit, qui artem Rhetoricam docendam putarunt: nec illos fugit, qui artem Rhetoricam docendam putarunt: fassi sunt enim, sapientiam sine eloquentia parum prodesse tradiderunt, in eisdem libris in quibus id egerunt, veritate instigante coacti sunt confiteri, veram, hoc est, supernam quae a Patre luminum descendit, sapientiam nescientes; quanto magis nos non aliud sentire debemus, qui hujus sapientiae filii et ministri sumus? Sapienter autem dicit homo tanto magis vel minus, quanto in Scripturis sanctis magis minusve profecit. Non dico in eis multum leg
Abbreviated transcription (Latin):
uaudum est. Di iͦ qui audiũt mouẽdi sũt potiꝰ quã do¬
ccudi ut meo quod iã stiuũt ahendo nõ terpeant et rebꝯ¬
assensum quas ueras d̃e fatent᷑ accouiodent maioribꝰ di¬
ceudi uiribꝰ opꝰ est ibi: olsetrationes et in crepationes
cõtifationes et choertitiones et quecũqz alia ualent ad
comouẽdos aiõs sunt que uecessaria. Et hec quidem cũcta
Ĩ dixi: oiuis fere homies inhũs que loquẽdo agiunt fatẽ
nõ questũt D cum alii faciant obtraise de fornũt faigide
alii a cute oruate uchemẽter illum ad hoc op ꝰ unde agiũ
iam oportet accedere qui potest disputare uł dicẽ sopic̃ter
et si lio potest eloquẽter: ut ꝓsit audicutibꝰ et si minꝰ¬
ꝙ̃ ꝓdesẜ si clotuẽter possi dic̃e qui uero affluit ĩ sipicuti
elaquẽtia tauto magis cauẽdꝰ est qͣnto mae abes ĩ hus
que audiro ĩ utile est delectatur auditor et cum qm̃ diẜte
dicẽ audit. et uere dicẽ existuũat hec autẽ scutentia

Expanded text:
andum est: si vero quia audiunt, monendi sunt potius quam docendi, ut in eo quodiam sciant, agendo non torpeant, et rebusas. sensum, quas veras esse fatentur, accommodent, maioribus dicendi viribus opus est. Ibi obsecrationes et increpationes, concitationes et coercitiones, et quaecunque alia valent ad commovendos animos, sunt necessaria. Et haec quidem cuncta quae dixi, omnes fere homines in iis quae loquendo agunt, facere non quiescunt. Sed cum alii faciant obtuse, deformiter, frigide, alii acute, ornate, vehementer illum ad hoc opus unde agimus, iam oportet accedere, qui potest disputare vel dicere sapienter, etiamsi non potest eloquenter, ut prosit audientibus, etiamsi min si et eloquenter posset dicere: qui vero affluit insipienti eloquentia, tanto magis cavendus est, quanto magis ab eo in iis. quae audire inutile est, delectatur auditor: et eum quem diserte dicere audit, etiam vere dicere existimat. Haec autem sententia
Abbreviated transcription (Latin):
loquutioiuis integritas indigerent pucri . si cis iũt homĩes
trescere doret᷑ et uiliere. Nesticutes quiipe ulla noĩa i¬
tioꝵ qͥcquid intioꝵ ciiꝰ ꝙͣ more loq̃ntis audirent saua sua
cõsuetudine rephenderẽt et cauerent: sicut rustitos urbam
cctator et doctor deffeusor recte fidĩ ac debellator erroris et
boua dot̃e et mala dedocire: ac iuhor oꝑe seruioius tõsili¬
ore aduersos reuussos critxere. uestrentibꝰ quid agit᷑ quid
expectare debeant ĩ tuuare lñtẽ inse beui nolos iuteutos dociles
aut udue̾u̾it aut ipse fecerit ccta ꝑacxuda siũt sicut postulat
causa. Si docenda sunt qui audũt uorratiõe faciendũ est
si tai̾e iudigeat ait res de qua agit᷑ ĩnotestat. ut auter

Expanded text:
locutionis integritas, indigerent pueri, si eis inter homines, locutionis integritas, indigerent pueri, si eis inter homines, aretur et vivere. Nescientes quippe ulla nomina vitiorum, quidquid vitiosum cujusquam ore loquentis audirent, sana sua consuetudine reprehenderent et caverent; sicut rusticos urbani cbona docere, et mala dedocere; atque in hoc opere, sermone conciliare aversos, remissos erigere, nescientibus quid agere, quid exspectare debeant intimare. Ubi autem benevolos, intentos, dociles aut invenerit, aut ipse fecerit, caetera peragenda sunt, sicut postulat causa. Si docendi sunt qui audiunt, narratione faciendum est, si tamen indigeat, ut res de qua agitur innotescat.
Abbreviated transcription (Latin):
que dicenda sunt: dam actendit᷑ ut orte dicant᷑ Et tauĩe
in sermonibꝰ acꝑ dictionibꝰ cloquetiũ ĩpleta reꝑiũtur p̃¬
cepta eloquẽtie de quibꝰ illi eloquerent uł cum eloque¬
reut᷑ non cocritanerũt. siue illa didicissent suit uec
artigissent quidem implet quippe illa quia eloquẽtes sũt
no ãdhibent ut sunt eloguetes. Qua pp̃t cum ex infau¬
tibꝰ lopuẽtes uon fiant iusi loquutionẽs distendo logũe¬
cim. cui eloquẽtes ficu non possunt nulla eloquẽdi orte
tradita ẜ cloguntiones eloguẽtiũ legendo et audicudo
et quãtum assequi tosedit᷑ nuuitando quid quod ita ficri
irsis quoꝵ expinur exemplis uam sine p̃ceptio retho¬
ricis nouimꝰ pluruuõ se loguctiores pluriuus qmi didicert.
siue lectis u ͦ et auditis eloquẽtiũ disputatioribꝰ uł dic¬
cionibꝰ nenine. Nam neq ipsa arte hỹmatita qua distit᷑

Expanded text:
quae dicenda sunt, dum attenditur ut arte dicantur. Et tamen quae dicenda sunt, dum attenditur ut arte dicantur. Et tamen in sermonibus atque dictionibus eloquentium, impleta reperiuntur praecepta eloquentiae, de quibus illi ut eloquerentur, vel cum eloquerentur, non cogitaverunt, sive illa didicissent, sive ne attigissent quidem. Implent quippe illa, quia eloquentes sunt; non adhibent, ut sint eloquentes. 5. Quapropter, cum ex infantibus loquentes non fiant, nisi locutiones discendo loquentium; cur eloquentes fieri non possint, nulla eloquendi arte tradita, sed elocutiones eloquentium legendo et audiendo, et quantum assequi conceditur, imitando? Quid, quod ita fieri ipsis quoque experimur exemplis? Nam sine praeceptis rhetoricis novimus plurimos eloquentiores plurimis qui illa didicerunt; sine lectis vero et auditis eloquentium disputationibus vel dictionibus, neminem. Nam neque ipsa arte grammatica, qua discitur
Abbreviated transcription (Latin):
lictere et p̃ter cauouẽ ĩ auctoritatis arce salubrĩt collocatũ
quas legendo homo capax ⁊ sa ĩd uõ acxat. ẜ tantũ modo rebꝰ
que ibi dituntur inteutꝰ sit et eloquio quo ditũt᷑ dii
i hũs uersat᷑ iudint᷑. accedente uł moxiiue excrcitotiõe
sũe stubendi siue dictandi postremo et dicendi q̃ stdm̃
pietatis at fidei ⁊ egłam scutit. Di autẽ tale desit iugciuũ uet illa
rethorita p̃cepta capiut᷑ uec si matguo labore ĩ cultata qua¬
tulatũq exꝑte capiant᷑ aliquid ꝓsũt: quãdo qͣdem et ipsi
qui ea didicerũt et copiose orrateq dicũt nõ ouĩs ut
scdm ipsa dicant possunt ea cocitore cum dicũt sa nõ de
hus disputant ĩmo uͦ iux ullos eoꝵ c̃ẽ ex istimo qui utrũꝙ
possint et dice beue et ad hoc facieudum p̃cepta illa dicedi
cogitare tm dicũt. Caueudũ est em̃ nt fugiant exauimo

Expanded text:
litterae, etiam praeter canonem in auctoritatis arce salubriter collocatum, litterae, etiam praeter canonem in auctoritatis arce salubriter collocatum, quas legendo homo capax, etsi id non agat, sed tantummodo rebus quae ibi dicuntur intentus sit, etiam eloquio quo dicuntur, dum in his versatur, imbuitur; accedente vel maxime exercitatione sive scribendi, sive dictandi, postremo etiam dicendi, quae secundum pietatis ac fidei regulam sentit. Si autem tale desit ingenium, nec illa rhetorica praecepta capiuntur; nec, si magno labore inculcata quantulacumque ex parte capiantur, aliquid prosunt. Quandoquidem etiam ipsi qui ea didicerunt, et copiose ornateque dicunt, non omnes ut secundum ipsa dicant, possunt ea cogitare cum dicunt, si non de his disputant: imo vero vix ullos eorum esse existimo, qui utrumque possint, et dicere bene, et ad hoc faciendum praecepta illa dicendi cogitare cum dicunt. Cavendum est enim ne fugiant ex animo
Abbreviated transcription (Latin):
orna iũtisꝙ uerboꝵ liugne sollertssimã cõsuetudo fit illa
que facuũdia ũł eloquẽtia uoĩãt᷑ extrahas lictos nostras
sepolito ad hoc torruo tpris spatio. apta et cõueiuc̃ti etate
dustenda sunt cis qui hoc celerĩt possunt. Nain et ipsos
r omane pͥncipes eloquẽtie nõ piggunt dicere: quod haut
artem nͥ quis cito possit. nuͣquõ pessit uĩuo ꝑdistore. Ꝙ¬
utrũ ucrũ sit quĩd est opꝰ querere: nõ cm̃ etia si possũt
het atardioribꝰ taudem aliquõdo ꝑdisti: nos ea tantipendis
ut eis uistendis iam maturas uł et tranes hominũ etates
ueluuꝰ impendi. datis est ut adolesttutuloꝵ ista sit cura
uet ipsoꝵ om̃iu quos utilitati eccłiostice cupiiuꝰ erudiri
s coꝵ quos nõ dum magis urgens et huit rei siue dubio
p̃poricuda uecessitos occupauit qm̃ si atutũ et feruẽs ad¬
sit mexuiũ fatiliꝰ acheret cloquctia legentibꝰ et audĩc̃tibꝰ
eloquẽtes: qͣm eloquẽtie p̃cepta sectantib. Aet de st eccłiestite

Expanded text:
rcitatioris linguae solertissima consuetudo, fit illa quae facundia vel eloquentia nominatur, extra istas litteras nostras, seposito ad hoc congruo temporis spatio, apta et convenienti aetate discenda sunt eis qui hoc celeriter possunt. Nam et ipsos Romanae principes eloquentiae non piguit dicere quod hanc artem nisi quis cito possit, nunquam omnino possit perdiscere trum verum sit, quid opus est quaerere? Non enim, etiam si possint haec a tardioribus tandem aliquando perdisci, nos ea tanti pendimus, ut eis discendis jam maturas vel etiam graves hominum aetates velimus impendi. Satis est ut adolescentulorum ista sit cura; nec ipsorum omnium quos utilitati ecclesiasticae cupimus erudiri, sed eorum quos nondum magis urgens, et huic rei sine dubio praeponenda necessitas occupavit. Quoniam si acutum et fervens adsit ingenium, facilius adhaeret eloquentia legentibus et audientibus eloquentes, quam eloquentiae praecepta sectantibus. Nec desunt ecclesiasticae
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑtem p̃mã dici quo ostendit ĩ pletũ ꝓ totis dieb ꝰ ducbꝰ
atq intergris posuisse : eum utro qui dix post dies sex in¬
tegros õs et totos s solos incrios cẽputassa. Hoc modo
lesuntiõis quo sicgnificat᷑ aꝑte totũ: et illa de resunet¬
passus est. ã ꝓtoto die accipiat᷑ id est adiũcta et nocte
pterita et nex iũ ciiꝰ ꝑte ultima resurrexit ũ totus
dies. accipiat᷑ adiucto stilit die illutes cente dice dñito:
no pssunt ẽẽ tres dies et tres noctes quibꝰ se ĩ cordẽ tre
p̾dixit futurũ. Legitimos aute nim̾os dĩt quos emi¬
liẽcis diuina scriptura cõmẽdat: sicut septenariũ
Uoel denoriũ nł duodenarũd. et quitũs alii sũt quos
legeudo studiesi libeñt agnostĩt plerũq em̃ numeri hunq¬

Expanded text:
et partem primam diei, quo id ostendit impletum, pro totis diebus duobus atque integris posuisse, eum uero qui dixit: post dies sex, integros omnes et totos, sed solos medios computasse. hoc modo locutionis, quo significatur a parte totum, etpassus est, nisi pro toto die accipiatur, id est, adjuncta etiam nocte praeterita; et nox in cujus parte ultima resurrexit, nisi totus dies accipiatur, adjuncto scilicet die illucescente dominico, non possunt esse tres dies et tres noctes, quibus se in corde terrae praedixit futurum . 51. Legitimos autem numeros dicit, quos eminentius divina Scriptura commendat, sicut septenarium, vel denarium, vel duodenarium, et quicumque alii sunt, quos legendo studiosi libenter agnos
Abbreviated transcription (Latin):
uiaua : induo quedam fueram pͥma distrabutiõe
portitꝰ . Nam post ꝓheniũ quo responidi cis qui hot fuerant
reprcheusuri. Duc sauit res inꝙͣ quibꝰ intit᷑ om̃io tractatio
stripturaꝵ modꝰ iu uemiendi que intelligenda sunt : et auodus
ꝓferendi que intellecta sunt. De in ueruendo pͥus de ꝓstrendo
pestta dissereuꝰ. quia .iͦ. de inueuiedo multa iam dixinꝰ et
ista ꝓlotutione ꝓhibeo acꝙ ut aie nõ expectent᷑ ãmroueo
nõ quod nicħ habcant utilitatis ẜ sa quĩd habeaut seorsum¬

Expanded text:
iana, in duo quaedam fueram prima distributione partitus. Nam post prooemium, quo respondi eis qui hoc fuerant reprehensuri: Duae sunt res, inquam, quibus nititur omnis tractatio Scripturarum; modus inveniendi quae intelligecta sunt. De inveniendo prius, de proferendo postea disseremus. Quia ergo de inveniendo multa jam diximus, et ista praelocutione cohibeo, atque ut a me non exspectentur, admoneo; non quod nihil habeant utilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
posuit cũ inꝑadiso: et cet post ista em̃ facta ibi ẽ.positꝰ
homo. sĩc nũt ordo ipse demostat nõ post homiuẽ ibi
positum facta sunt ista sicut pus dictum putari potest
nͥ recapitulatio illic uirplaut intelligat᷑. qua reditũ ẽ.
ad ea que fuerant p̃ter missa. Itemꝙ ineodem libro eĩs c̃õ¬
memorarẽt᷑ teuerationes filioꝵ noe. dictu est. hii filii
cham ⁊̃ tububus suis: stom luignas siuas iu regiorubꝰ
suis et intentibꝰ suis. Enumeratis quo filus sem: dr̃

Expanded text:
posuit eum in paradiso et cetera. post ista enim facta ibi est positus posuit eum in paradiso et cetera. post ista enim facta ibi est positus homo, sicut nunc ordo ipse demonstrat, non post hominem ibi positum facta sunt ista, sicut prius dictum putari potest, nisi recapitulatio illic uigilanter intellegatur, qua reditum est ad ea quae fuerant praetermissa. itemque in eodem libro, cum commemorarentur generationes filiorum Noe, dictum est: hi filii Cham in tribubus suis, secundum linguas suas, in regionibus suis, et gentibus suis. enumeratis quoque filiis Sem dicitur: