comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tinet. ymago cd̃i ẽ: qͦd uͦ ad eã solã ꝑtinet q̃ ei in
adiutoriũ tͥbuit᷑. ñ ẽ ymago cui qͥa ñ ẽ ymagodĩ
nͥ qͦd inheret incõmutabili ueritati. In cuiꝰ rei fi¬
mulierẽ aũ głam uiri. Hoc gͥ & si in duob hõibꝰ
diu̾si ext̾ius sexus figuratũ sit. tñ in eodẽ unon
debet sensualitatẽ. ⁊ iste uir ẽ ymagocđi. qͥa in¬
heret cõtẽplande incõmutabili u̾itati. & gła dei
dũ rõ subiugat sibi sensualitatẽ. qͦd t̾c ordinatis¬
sime fit. cũ caput uiri. xp̃cẽ. Mulier autẽ est
gla uiri. Mulier ẽ ipsa sensualitas. q̃ bñ significat᷑
pimulierẽ. qͥa ĩ femia nat᷑alit̃ p̃ualet q̃ subseriies¬

Expanded text:
tinet quae ei in adjutorium tribuitur, non est imago Dei; quia non est imago Dei, nisi quod inhaeret incommutabili veritati. In cujus rei fimulierem autem gloriam viri. Hoc igitur, etsi in duobus hominibus diversi exterius sexus figuratum sit, tamen in eodem uno tem, et iste vir est imago Dei, quia inhaeret contemplandae incommutabili veritati, et gloria Dei, dum ratio subjugat sibi sensualitatem: quod tunc ordinatissime fit, cum caput viri Christus est. Mulier autem gloria est viri. Mulier est ipsa sensualitas, quae bene significatur per mulierem, quia in femina naturaliter praevalet, quae subservien
Abbreviated transcription (Latin):
iecta uiro. ⁊ qͥa ꝑ eam p̃uaricatio cepit. deb&
put suũ. ut ñ habeat caput lib̾um in eccłia.
u̾entiã sacerdotũ. qͥ nunti di sunt. ut sicut
añ udicẽ dđm. ita añ uicariũ eiꝰ sacerdotem.
sit subiecta uiro. Wł ꝓpt̃ angłos scił ne sacer¬
dotes meiꝰ faciem inspicientes irritent᷑ ad l¬
bidinẽ. Alit̃ ab illo loco: qm̃ ymago.⁊ cetera.
Apłs dicit qͦd uir ẽ ymago dei. ⁊ iõ uelam̃tũ

Expanded text:
jecta viro, et, quia per eam praevaricatio coepit, debet put, ut non habeat caput liberum in Ecclesia, entiam sacerdotum, quia nuntii Dei sunt, ut sicut ante judicem Domini, ita ante vicarium ejus sacerdotem sit subjecta viro. Vel, propter angelos, scilicet ne sacerdotes in ejus faciem inspicientes irritentur ad libidinem. Aliter ab illo loco: Quoniam imago, etc. Apostolus dicit quod vir est imago Dei. Et ideo vela
Abbreviated transcription (Latin):
put. Est & alt̾a pars animȩ inferior. q̃ diriuat᷑
ad actionẽ tẽporaliũ rerũ qͣdã intentiõe. ⁊ sic ip Re
sa mens ex qͣ parte consulit u̾itatẽ ⁊ conspicit.
ymago diẽ E x qͣ uͦ intendit ad agenda ista in¬
feriora. ñ ẽ ymago di. Qa uͦ in his reb corp̾alib.
tẽporalib ꝙ ꝑiculosa ẽ numia in inferiora ꝓgres

Expanded text:
 inferior, quae derivatur ad actionem temporalium quadam intentione, et sic ipsa anima ex qua parte consulit veritatem et conspicit, imago Dei est. Ex qua vero intendit ad agenda ista inferiora, non est imago Dei; quia vero in his rebus corporalibus temporalibusque periculosa est nimis in inferior
Abbreviated transcription (Latin):
unitatẽ coniunctiõis inqͥt fecit ds hominẽ ad
ymaginẽ d̃i. ⁊ ne qͥsꝗͣ putaret solũ sp̃m hoĩs factũ.
in qͦ ymago cd̃i ẽ subiunxit. masculũ & feminã fe¬
cit eos ħ scłm corpꝰ. uͥ duo ẽẽ discernunt᷑ scđm sexũ
cũ pͥꝰ singłarẽ num̾ũ posu̾t. ꝓpt coniunetionis

Expanded text:
unitatem conjunctionis inquit: Fecit Deus hominem ad imaginem Dei. Et ne quisquam putaret solum spiritum hominis factum in quo imago Dei est, subjunxit: Masculum et feminam fecit eos, hoc secundum corpus, ubi duo esse discernuntur secundum sexum, cum prius singularem numerum p
Abbreviated transcription (Latin):
sermo contẽptibilis.
hoc cogitet q̃ eiꝰmodiẽ.
qͥa qͣles sumꝰ uerbo ꝑ
epłas absentes: tales ce
p̃sentes infacto None¬
nĩ audemꝰinserere aut
cõꝑare nos qͥbdã qͥ se¬
ipsos cõmendant. sed
ipsi in nob̾nosmetip¬
sos metientes. & cõpa¬
rantes nosmecipsos
nob̾. nos aũ ñinĩmen¬

Expanded text:
rmo contemptibilis: hoc cogitet qui ejusmodi est, quia quales sumus verbo per epistolas absentes, tales et praesentes in facto. Non enim audemus inserere, aut comparare nos quibusdam, qui seipsos commendant: sed ipsi in nobis nosmetipsos metientes, et comparantes nosmetipsos nobis. Nos autem non in immen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfr̃ib etiã mori. s nũqͥd mocc
ut nascit᷑. iam ꝓrsus ꝑfecta ẽ:
Immout ꝑficiat᷑ nascit᷑ cũ fue¬
ric nata nutrit᷑ cum fuerit nu¬
trita roborat᷑ cũm fuerit robo¬
rata ꝑficit᷑ cum ad ꝑfectionem
uen̾it. dicit. cupio dissolui. ⁊ ce

Expanded text:
Sed nunquid mox ut nascitur jam prorsus perfecta est, imo ut perficiatur nascitur, cum fuerit nata nutritur, cum fuerit nutrita roboratur, cum fuerit roborata perficitur, cum ad perfectionem venerit, dicit: Cupio dissolvi, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
mit gͣtis. Clñ dictũ ẽ. Sgentes
ite ad aqͣm. & emite uob̃ sñ ar¬
gento. qñ emis ñ argentũ das
teipsũ das. ⁊ ita emis. Nec enĩ.
filii ñ thesaurirant parentibꝰ
carnalib. Ita nec debent filii
sp̃uales thesaurirare .i. diuiti¬
as cong̃gare. ⁊ si necessaria pre¬
bere. parentib sp̃ualib. Uos
aũ thesaurizatis pseudoapłis.
s potiꝰ paientes. sp̃uales. debes
filiis sp̃ualib thesaurirare. di¬
uitias uite et̃nȩ. ⁊ etiã tẽpora¬
lia impende. sicut carnales pa¬
tres carnalib filiis faciunt.
ẽ ut a filiis sũptus accipiant.
ad sustentandã uitam. Hic
aũ in tm̃ ꝓbat se nolle acciꝑe.
ut tͣnsferat causam carnalis
pat̾s ad sp̃ualem.⁊ dicit ñ solũ
se ꝓ salute eoꝵ uelle impencłe
sua. s etiã mori parãtũ. uñ sub¬
dit. ego aũ uł. enĩ libentissime
ñ inuit᷑ impendã. uob̾ sp̃ualia.
s etiã tẽporalia adusus ur̃os
impendã. sicut supͣdicit ali¬
as eccł̃ias expoliaui. accipiers

Expanded text:
dictum est: Sitientes, venite ad aquam, et emite vobis sine argento . Quando emis, non argentum das, teipsum das, et ita emis. Nec enim. filii non thesaurizant parentibus carnalibus, ita: Nec debent filii spirituales thesaurizare, id est divitias congregare, etsi necessaria praebere, parentibus spiritualibus. Vos autem thesaurizatis pseudoapostolis, sed potius parentes spirituales debent filiis spiritualibus thesaurizare divitias vitae aeternae, et etiam temporalia impendere, sicut carnales patres carnalibus filiis faciunt. est ut a filiis sumptus accipiant ad sustentandam vitam. Hic autem probat se nolle accipere, ut transferat causam carnalis patris ad spiritualem, et dicit non solum se pro salute eorum velle impendere sua, sed etiam mori paratum. Unde subdit: Ego autem, vel enim, libentissime, non invitus impendam, vobis spiritualia et etiam temporalia ad usus vestros impendam, sicut supradixit. Alias Ecclesias exspoliavi accipiens
Abbreviated transcription (Latin):
saluare uos. qͦd alit̃ ñ fieret nͥa sũp¬
tib abstinerẽ. Ostẽndit se ĩõ acciꝑe
nolle abeis ut eos lucͣret᷑. ut intell¬
gentes qͥa pecuniȩ p̃ponit eos. tan¬
dẽ cognoscerent affectũ illiꝰ erga se.
Non q̃rebat apłs datum s fructũ.
ne qiͣ uenditor euͣgłii putaret᷑. est¬

Expanded text:
salvare vos, quod aliter non fieret nisi a sumptibus abstinerem. Ostendit ideo accipere nolle ab eis, ut eos lucraretur, ut intelligentes quia pecuniae praeponit eos, tandem cognoscerent affectum illius erga eos. Non quaerebat Apostolus datum, sed fructum, ne quasi venditor E
Abbreviated transcription (Latin):
dignus sum. Sĩgͦ ꝓbono oꝑe uos
offendi: ignoscite mͥ. Et qͥa stult᷑ bo¬
ni accusator ẽ. ut illos imꝑitos osten¬
det. ueniã ab eis postulat. eiꝰ facti de
qͦ laude dignus ẽ. Ecce. Niͣ ñ gͣuaui

Expanded text:
dignus sum. Si ergo pro bono opere vos offendi, ignoscite mihi. Et, quia stultus boni accusator est, ut illos imperitos ostenderet, veniam ab eis postulat ejus facti, de quo laude dignus est. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
thesaurirare. s parentes filiis.
Ego aũlibentissime impen¬
dã & suꝑ impendar ipse ꝓa
nimab ur̃is. licet plus uos
diligens. minꝰ diligar. Sed
esto. egouos ñgͣuaui. s cũ es¬
sem astut᷑. dolouos cepi Nũ¬
qͥdꝑ aliquẽ eoꝵ qͦs misi aduos
cͥcunueni uos. Pogaui tytũ.

Expanded text:
s. Ego autem libentissime impendam, et superimpendar ipse pro animabus vestris: licet plus vos diligens, minus diligar. Sed esto: ego vos non gravavi: sed cum essem astutus, dolo vos cepi. Numquid per aliquem eorum, quos misi ad vos, circumveni vos? Rogavi Titu
Abbreviated transcription (Latin):
ego aũ gr̃as ago deo. de eo qͦd
hoc ÷ qͦd ait Sic lege litterã. Qiͣ. ita÷¬
ut dixi. & hoc in uobis apparet qͦd fu¬
istis aliqñ serui pec̃ci. ñc aũ obedistis.
Obedistis dico. ñ sp̃etenus s ex cords .i.
anum iuditio. qͥa ꝑ nat᷑am ñ ꝑ legem
ex uoluntate ñ ex timore. obedistis fidei.
eẽtis tales mͦ ñ estis. uos dico tendentes
in eã formã doct̾nȩ .i. in doctͥnam q̃ est
forma nr̃a. Doctͥna euuangłii ẽ forma.
q̃ ymaginẽ cł̃i deformatã restituit.
In eã formã dico. in quã formã ñ ꝑ noᷤ
s ꝑ gr̾ãm dei traditi estis. & ꝑ hoc lib̾a¬
ti estis ꝑ aliũ a pecc̃o .i. a fomite pect̃i.
ne regnet serui aũ estis facti iusticiȩ
consentiendo & oꝑando. Sequi tur¬

Expanded text:
ego autem gratias ago Deo de eo quod hoc est quod ait, sic lege litteram; quaut dixi, et hoc in vobis apparet, qui fuistis aliquando servi peccati, nunc autem obedistis, risti. Obedistis dico non specietenus, sed ex corde, id est animi judicio, quia per naturam non per legem, ex voluntate non ex timore obedistis fidei.  cum prius essetis tales, modo non estis, vos dico tendentes in eam formam doctrinae, id est in doctrinam quae est forma nostra. Doctrina Evangelii est forma quae imaginem Dei deformatam restituit. In eam formam, dico in quam formam non per vos, sed gratia Dei, traditi estis, et per hoc liberati estis, per alium, a peccato, id est a fomite peccati ne regnet, servi autem facti estis justitiae, consentiendo et operando. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis uos seruos ut ꝓnos ad obedien¬
dũ consentiendo & oꝑando serui estiͦ
eiꝰ .i. cogemini qͣdã necessitate ꝗͣ ĩ por¬
tat consuetudo ad uoluntatẽ eiꝰ. cui
obedistis .i. postꝗͣ ei obedistis. & si ñ añ
cũ pͥmũ exhiberetis uos. & annescitis
hoc Serui eiꝰ estis dico. siue peccati du¬
centis ad mortẽ .i. ad pecc̃m maiꝰ & ad¬

Expanded text:
 ut pronos ad obediendum consentiendo et operando, servi estis, id est cogemini quadam necessitate quam importat consuetudo ad voluntatem, ejus, cui obedistis, id est postquam ei obedistis; etsi non ante cum primum exhiberetis vos servos. Et an nescitis hoc? Servi estis, dico, id est sive peccati, ducentis, ad mortem, id est ad peccatum ma
Abbreviated transcription (Latin):
manũ dico. qͥa maiora deb̾em dicere. s
possetis ferre. qͥa plus seruitutis debetis
iͦticiȩ ꝗͣ pecc̃o: s parco ĩfirmitati ur̃e ñ
exigens plꝰ bom a uob̃. ꝗͣ fecistis mali.¬
Seqͥt᷑ Sicut enĩ & cet̾a. Hic ostendit illd̾
hiimanũ pudorẽ incutiens illis: dũ di¬
qt. ut ħ saltẽ dependant iusticiȩ. qͦd pͥus
ĩmunditiȩ detulerant. Qd eͦ tã huma¬

Expanded text:
manum dico, quia majora deberem dicere si possetis ferre, quia plus servitutis debetis justitiae quam peccato; sed parco infirmitati vestrae non exigens plus boni a vobis, quam fecistis mali. Sicut enim, etc. Hic ostendit illud humanum, pudorem incutiens illis dum dicit, ut hoc saltem dependant justitiae, quod prius immunditiae detulerant. Origenes Qu
Abbreviated transcription (Latin):
sare: Qĩ diceret. Uere humanũ
dico: qͥa hhumanũ. Sicut enĩ exhibu¬
do ĩmunditie carnis .i. luxuriȩ q̃ corpꝰ
inqͥnat. & iniqͥtati m̃tis. q̃ & si corpꝰ ñ inqͥ¬
net. animã tñ corrũpit. iniqͥtati dico:
ducenti ad iniqͥtatẽ .i. ad mali cõsũma¬
tionẽ. ita .i. simlit̾ ñc cũ sitis lib̾ati a

Expanded text:
sare? Quasi dicat: Vere humanum dico, quia hoc humanum. Sicut enim exhibudo immunditiae carnis, id est luxuriae, quae corpus inquinat, et iniquitati mentis, quae etsi corpus non inquinet animam tamen corrumpit. Iniquitati dico ducenti, ad iniquitatem, id est ad mali consummationem. Ita, id est similiter nunc, cum sitis liberati a
Abbreviated transcription (Latin):
tur cũ plena scientia. suꝑ eminet alii ca¬
ritati. qͥa qͣnto melius intelligit᷑ d̾s. tan¬
to plus diligit᷑. Ideo oro uos scire ista. ut
ꝑ has scientias impleamini bono. eun¬
do momnẽ plenitudinẽ. dei: ut hic uir¬
tutũ. postea beatitudinis habeatis ple-¬
nitudinẽ. Hanc plenitudinẽ dei. qͥdam
in his uerb̾ sic intellexer̃t. ut putarent
nos ħ ⁊ dem futuros. qͦd d̃s ẽ. dicentes. si
implebim᷑ in omnẽ plenitudinẽ. dei
S qm̃ implebim᷑: ꝓfecto erimꝰ equales.
Detestandꝰ ẽ error iste. Non enĩ sic imple¬
bunt᷑. ut sint & ipsi plenus d̾s: s ut ꝑ¬
fecte sint plem deo. Nł ita. oro ut pos¬
sitis cõprehendere. quȩ sit latitudo:
longitudo. & subli¬
mitas.⁊ pro

Expanded text:
ii charitati, quia quanto melius intelligitur Deus, tanto plus diligitur: ideo oro vos scire ista, ut per has scientias impleamini, bono, eundo in omnem plenitudinem Dei, ut hic virtutum, postea beatitudinis habeatis plenitudinem. Hanc plenitudinem Dei quidam in his verbis sic intellexerunt, ut putarent nos hoc idem futuros quod Deus est, dicentes: Si implebimur in omnem plenitudinem Dei? Sed quoniam implebimur, profecto erimus Deo aequales. Detestandus est error iste. Non enim sic implebuntur ut sint et ipsi plenus Deus, sed ut perfecti sint pleni Deo. Vel ita, oro, ut possitis comprehendere quae sit latitudo, longitudo, et sublim
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis. ⁊ longitudo. ⁊ cet̾a .i. qͦd sit myst̾iũ
crucis. Sacm̃to enĩ crucis. hoꝵ uerboꝵ intel¬
lectus coaptat᷑ ut sit sensus. q̃ sic latitudo
in oꝑib caritatis. q̃ extend̾r usq ad immi¬
cos diligendos. sicut xxp̃e fecit. qͥ orauit pro
immicis. qͦd ostensũ in sua cruce fuit. q̃ in
latũtensa ẽ. a dextra in

Expanded text:
charitatis, longitudo, etc., id est quod sit mysterium charitatis, longitudo, etc., id est quod sit mysterium crucis. Sacramento enim crucis, horum verborum intellectus coaptatur: ut sit sensus: Quae sit latitudo, in operibus charitatis, quae extenditur usque ad inimicos diligendos, sicut Christus fecit, qui oravit pro inimicis, quod ostensum in cruce sua fuit, quae in latum tensa est a dextr
Abbreviated transcription (Latin):
euacuat᷑ corpꝰ pecc̃i. qͣmdi ext̃ior hõ corrum¬
pit᷑ ut int̾ior renouet᷑ de die. indiẽ. tẽpꝰ ẽ cru¬
cis. Iñ cuiꝰ potestate erat mori. uł ñ mori. et
sic. uł ñ sic mori. ñ frust᷑ crucẽ elegit. ut te hu¬
ic mundo crucifig̾et. Nã latitudo ẽ in cruce.
tͣnsu̾sũ lignũ. u̾ figunt᷑ manꝰ. qͦd ad bona oꝑa
ꝑtinet. qͥa ibi extendunt᷑ manꝰ. Longitudo ẽ.
in ea parte ligni. quȩ ab ipso tͣnsũso ad terrã
statio ꝑseu̾antiã significat. Altitudo aũ ii
ligno illo ẽ. qͦd ab eodem tͣnsũso sursũ uersꝰ
ad caput eminet ꝑ qͦd significat᷑ suꝑioꝵ ex¬
pectatio. Profundũ uͦ ẽ. in ea parte ligni. q̃
ñ apparet q̃ fixa terre occultat᷑ uñ totũ illd̾
surgit. qͦd ꝓfunditatẽ significat gͣtuitȩ grẽ.
in qͣ multoꝵ ingenia conterunt᷑. id uestigare
conantia. Hȩe gͦ uerba apłi: sic intelligere so¬
leo. Oro ut possitis intellig̾e. quȩ sit latitudo

Expanded text:
evacuatur corpus peccati, quandiu exterior homo corrumpitur, ut interior renovetur de die in diem, tempus est crucis. In cujus ergo potestate erat mori vel non mori, et sic vel sic mori, non frustra crucem elegit, ubi te huic mundo crucifigeret. Nam latitudo est in cruce transversum lignum, ubi figuntur manus, quod ad bona opera pertinet, quia ibi extenduntur manus. Longitudo est in ea parte ligni quae ab ipso transverso ad terram statio perseverantiam significat. Altitudo autem in illo ligno est, quod ab eodem transverso sursum versus ad caput eminet: per quod significatur superiorum exspectatio. Profundum vero est in ea parte ligni, quae non apparet, quae fixa terrae occultatur, unde illud surgit, quod profunditatem significat gratuitae gratiae, in qua multorum ingenia conteruntur id vestigare conantia. Haec ergo verba Apostoli sic intelligere soleo, oro ut possitis intelligere quae sit latitudo
Abbreviated transcription (Latin):
longitudo. qͣnta latitudo.⁊ tanta altitu¬
do qͣntũ ꝓfundũ. ita ce indeo om̃ia equa¬
⁊ implens. ñ in eis clausa. s om̃ia intͣ se
hñs. ut solus meffabilis. & infuitꝰ ha¬
beat᷑. Scire ⁊ cec̃a. Post imm̃sitatẽ patͥs.

Expanded text:
nta latitudo, et tanta altitudo quantum et profundum, ita et in Deo omnia aequaet implens, non in eis clausa, sed omnia intra se habens, ut solus ineffabilis et infinitus habeatur. Scire, etc., post immensitatem Pa
Abbreviated transcription (Latin):
cõmune nom̃ ẽ excelso.⁊ ꝓfundo. s cũ in excelso
dr. sublimitatis emmentia cõmĩdat᷑. Cũ aũ us
ꝓfundo: difficultas inuestigatiõis. & cognitio¬
nis. Et sciendũ. qͥa m his uerb̾. fig᷑a. ⁊ mist̾ium
crucis ostendr: qͥ enĩ qͥa uoluit mortuus ẽ. qͣmͦ
uoluit mortuus ẽ. N frust᷑ gͥ mortis tale genꝰ
elegit. in qͦ latitudinis hꝰ. ⁊ longituduns. ⁊ al¬
titudinis. ⁊ ꝓfunditatis. magist̃ t̾ exiffet. qͥdi

Expanded text:
mune nomen est excelso et profundo; sed cum in excelso dicitur, sublimitatis eminentia commendatur; cum autem in profundo, difficultas investigationis et cognitionis. Et sciendum quia in his verbis figura et mysterium crucis ostenditur. Qui enim quia voluit mortuus est, quomodo voluit mortuus est. Non frustra igitur mortis tale genus elegit, in quo latitudinis hujus, et longitudinis, et altitudinis, et profunditatis magister tibi existeret.
Abbreviated transcription (Latin):
in finẽ dilexit eos. qͦd significatũ ẽ. ꝑ longi¬
tudinẽ crueis. a sursũ. usq deorsũ. ⁊ quȩ sub¬
limitas caritatis .i. quotendat caritas. scił.
ad ȩternã beatitudinẽ. q̃ notat᷑ ꝑ partem
crucis. supͣpositã. & qͦd ꝓfundũ caritatis.
qͦd totũ portat ut pars crucis fixa in t̾ra.
scit. in abscondito qͦd ñ uidet᷑ i. miscdia dĩ.¬

Expanded text:
d significatum est per longitutudinem crucis, a sursum usque deorsum. Et quae sublimitas, charitatis, id est quo tendat charitas, scilicet ad aeternam beatitudinem, quae notatur per partem crucis superpositam, et quod profundum, charitatis quod totum portat, ut pars crucis fixa in terra, scilicet in abscondito, quod non videtur, id
Abbreviated transcription (Latin):
bñdictio. Qͣ. qͣmuis sitis fascinati. ⁊ stult.
tñ ħ uolo a uob̾ discere. qͥa hoc adeo euidas
ẽ. ut &e stulti docere queant. & ħ solũ uo¬
loa uob̾ scire. qͥa si nichil aliud eẽt. hoc
solũ ad ꝓbandũ qͦd intendo sufficeret.
stͣo ẽ illd̃: Ecce constat. qͥa accepistis sp̃m
sc̃m inhabitantẽ. & cũ ħ constet. quod
sp̃m accepistis. an ex oꝑib legis . uͭ. la¬
bor ẽ. q̃ nũqͣm habiustis accepistis eũ.
an ex auditu fidei .i. ex fide. q̃ auditꝰ
facilitate uenit: Ex fĩde utiq: ñ exx
oꝑib legis. Ab apło enĩ p̃dicata ẽ eis
fides. in qͣ p̃dicatione aduentũ & pue¬
sentiã sp̃s sc̃i senserant. sicut illo tẽpore
innouitate inuitatiõis ad fidẽ. etiã sensi¬
bilib miraculis. p̃sentia scĩ sp̃s apparie¬
bat. sicut in actib apłoꝵ leg̃r. Hõc aũ fac̃

Expanded text:
dicat: Quamvis sitis fascinati et stulti, tamen hoc volo a vobis discere, quia hoc adeo evidens est, ut et stulti docere queant; et hoc solum volo a vobis scire, quia si nihil aliud esset, hoc solum ad probandum quod intendo sufficeret. Quid est illud? Ecce constat quia accepistis Spiritum sanctum inhabitantem. Et cum hoc constet quod Spiritum accepistis, an ex operibus legis, ubi labor est, quae nunquam habuistis, accepistis eum, an ex auditu fidei? id est ex fide quae auditus facilitate venit? operibus legis. Ab apostolo enim praedicata est eis fides, in qua praedicatione adventum et praesentiam Spiritus sancti senserant. Sicut illo tempore in novitate vocationis ad fidem, etiam sensibilibus miraculis praesentia sancti Spiritus appareb
Abbreviated transcription (Latin):
pond̾e ꝓnuntiatiõis. indiget cũ dolore. qͦd
addidit᷑. ut hinc maxime mou̾et eos cum
considarent. qͦ p̃tio emerit possessionẽ qͣ
in eis amittebat. Uł. ita u̾e fascinati estis.
latꝰ ꝓscribendo eũ. & dũ infufficientem
creditis. crucifixꝰ ẽ in uob̾ .i. a crucifixoribꝰ
pecci qͣntitate ñ differtis. Hoc solũ
uolo. Postꝗͣ galathas increpan¬
docõmouit. cõmotis eis ꝑ incre¬
pationẽ ꝓbat. qͦdlex ñ ẽ obseruas

Expanded text:
pondere pronuntiationis indiget cum dolore, quod addidit, ut hinc maxime moveret eos, cum considerarent quo pretio emerit possessionem quam in eis amittebat. Vel ita: Vere fascinati estis, latus Jesus proscribendo eum, et dum insufficientem creditis, crucifixus est in vobis, id est a crucifixoribus, peccati quantitate non differtis. Hoc solum volo. Postquam Galatas increpando commovit, commotis eis per increpationem probat quod lex non est ob
Abbreviated transcription (Latin):
gerit ꝑsonã. ẽ nob̃ ꝑ passionẽ auctor ⁊ reꝑa¬
tor uitȩ ꝑ adam amissȩ. uñ qͥs ascendit suꝑ
occasũ. dñs nom̃ illi. Occasu enĩ mortis ap̃c
ascendit .i. tͥumphauit diabolũ. & mortẽ
dãpnando.S oculis stultoꝵ uidet᷑ condẽp
nulla spes salutis sit. In illis gͦ uiuit xp̃c:¬
nota.qͣi. añ uos fuisset facta. & in uobis est
crucifixꝰ .i. in intellectib ur̃is erat crucifi¬
xio. ut sciretis qͣlit̃ facta: & qͥd contulit. Uł¬

Expanded text:
 nobis per passionem auctor, et reparator vitae per Adam amissae. Unde: Qui ascendit super occasum Dominus nomen illi . Occasum enim mortis Christus ascendit, id est triumphavit, diabolum et mortem damnando. Sed oculis stultorum videtur damnatus nulla spes salutis sit. In illis ergo vivit Cfuit, quasi ante vos fuisset facta, et in vobis est crucifixus, id est in intellectibus vestris fuit crucifixio, ut sciretis qualiter facta, et quid contulit.
Abbreviated transcription (Latin):
intellectib falsis. xp̃c crucifixꝰ ẽ ut purus h̃o
sñ salute nr̃a. In oculis & sensib prudentium
tera. Hec ẽ uirga moysi: q̃ uersa in serpentẽ.
ge. in cuiꝰ morte. qͥ sangͥnẽ ꝓxini fud̾ant ig¬
noranter. & ob id metuentes. ad ciuitatẽ re¬
fugii se contulerant absoluebant᷑ ⁊ securi fi¬
ebant a metu. Ita morte xp̃i dãpnato suꝑ¬
bo. salus nr̃a ꝓcurata ẽ. qͦd insinuabat no

Expanded text:
intellectibus falsis Christus crucifixus est, ut purus homo sine salute vestra. In oculis et sensibus prudentium tc. Haec est virga Moysi quae versa in serpentem dge, in cujus morte qui sanguinem proximi fuderant ignoranter, et ob id metuentes ad civitatem refugii se contulerant, absolvebantur, et securi fiebant a metu. Ita Christi morte damnato superbo salus nostra procurata est, quod insinuabat ine
Abbreviated transcription (Latin):
& celebrat᷑ libere. si opus ẽ tẽpori. si uͦ ñẽ
opꝰ. cũ suauitate sꝑitali tm̃ leg̃r. ⁊ trac̃¬
tat᷑. Om̃e aũ sacram̃tũ. cũ intelligr̃. uł
ad contẽplationẽ u̾itatis: uł ad bonos
mores refert᷑. Contẽplatio u̾itatis: inso¬
lius di dilectione. & cognitione funda¬
ta ẽ. Boni mores indilectiõe dei. & ꝓrri¬
mi. in qͥb duob tota lex pendet. & ꝓ¬
tis. & sic .i. adeo ut cũ ceꝑitis instrui

Expanded text:
et celebratur libere, si opus est tempori; si vero non est et celebratur libere, si opus est tempori; si vero non est opus, cum suavitate spiritali tamen legitur, et tractatur. Omne autem sacramentum, cum intelligitur, vel ad contemplationem veritatis, vel ad bonos mores refertur. Contemplatio veritatis in solius Dei dilectione et cognitione fundata est. Boni mores in dilectione Dei et proximi. In quibus duobus tota lex pendet et ptis et sic, id est adeo, ut cum coeperitis instrui
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s. nͥ cͥcuncisis. S fuit datꝰ uob̾. añqͣm
oꝑa legis haberetis. Et sciendũ qͦd ñẽ de
oꝑib legis maxime tractat. q̃ st̃ in sacra¬
m̃tis. quȩ ñ st̾ necessaria. uͥ iam gr̃a fidez
ẽ. Biꝑtita enĩ sc̃ oꝑa legis. nã partĩ in sacͣ¬
m̃tis. partĩ inmorib accipiunt᷑. ad sacͣ¬
m̃ta ꝑtinent cͥcuncisio. sabbatũ. neome¬
me. sacͥficia. ⁊ huiꝰmodi innum̾̃e obser¬
uantiȩ. Ad mores aũ. ñ occides. ñ mecha¬
beris. & huiꝰ modi. In obseruantiis aũ si
ñ intelligant᷑ seruit᷑ sola ẽ. qͣlis erat in
ppło iudeoꝵ. & ẽ usq ad huc. Si añ obser¬
uent᷑ illa & intelligant᷑ ñ mͦ nicħ obst̃.
s etiã ꝓsunt. si tẽpori congruant. sicut
a moyse. & ꝓph̾is obseruata st̃. & congru¬
entia illi ppło cui adhuc talis seruit᷑ uti¬
lis erat ut sub timore custodiret᷑. Nichħ
emĩ tã pie terret animũ: q̃m sacͣm̃tũ ñ in¬
tellectũ. Intellectũ uͦ piũ gaudiũ parit.

Expanded text:
si circumcisis; sed fuit datus vobis antequam opera legis haberetis. Et sciendum quod nunc de operibus maxime tractat quae sunt in sacramentis, quae non sunt necessaria, ubi jam gratia fidei est. Bipertita enim sunt opera legis. Nam partim in sacramentis, partim in moribus accipiuntur. Ad sacramenta pertinent circumcisio, Sabbatum, neomeniae, sacrificia, et hujusmodi innumerae observantiae. Ad mores autem: Non occides; non moechaberis , et hujusmodi. In observantiis autem si non intelligantur, servitus sola est, qualis erat in populo Judaeorum, et est usque adhuc. Si autem observentur illa et intelligantur, non modo nihil obsunt, sed etiam prosunt, si tempori congruant: sicut a Moyse et prophetis observata sunt congruentia illi populo, cui adhuc talis servitus utilis erat, ut sub timore custodiretur. Nihil enim tam praeterret animum quam sacramentum non intellectum; intellectum vero pium gaudium parit,
Abbreviated transcription (Latin):
d̾o. qͥa odit d̃s pecc̃m & mortẽ nr̃am. cum ad de¬
lendũ eam misit filiũ suũ. Qd gͦ mirũ si male¬
dictꝰ dicit᷑ d̾o qͥ in se habet qͦd d̃s odit .i qͦd repro¬
bat. & delet: Addit ꝓuide om̃is. etiã xp̃c. ne
futi heretici. negent eiꝰ uerã ẽẽ mortẽ. Preui¬
dit enĩ moyses hereticos fut᷑os. ⁊ uerã dñi mor¬
sungerent Igit᷑ cont᷑ longe fut᷑os hereticos
delonge clamat moyses. sñ causa t̃giũ¬
samini. ohetici: qͥb displicet u̾itasmor¬
tis xp̃i. Mlaledictꝰ enĩ om̃is qͥpendet in
ligno. ñ ille. aut ille. s om̃is om̃ino. etiã
filiꝰ di. sẽꝑ uiuus. iniꝰticia sua. mortuns
aũ ꝓpt̃ delicta nr̃a. in carne suscepta ex
pena nr̃a. sic & sẽꝑ bñdictꝰ ẽ in sua iust¬
cia. maledictꝰ autẽ in morte suscepta.
am maledictũ. qͦd mortẽ comitat᷑ sus¬
ciꝑe ñ dedignat᷑ ẽ. iõq additũ ẽ om̃is

Expanded text:
Deo, quia odit Deus peccatum et mortem nostram, cum ad delendum eam misit Filium suum. Quid ergo mirum si maledictus dicitur Deo qui in se habet quod Deus odit, id est quod reprobat et delet? Addit proinde, omnis, etiam Christus, ne futuri haeretici negent ejus veram esse mortem. Praevidit enim Moyses haereticos futuros, et veram Domini morjungerent. Ergo contra longe futuros haereticos de longe clamat Moyses: Sine causa tergiversamini, o haeretici, quibus displicet veritas mortis Christi. Maledictus enim omnis qui pendet in ligno, non ille aut ille, sed omnis omnino, etiam Filius Dei semper vivus in justitia sua, mortuus autem propter delicta nostra, in carne suscepta ex poena nostra. Sic et semper benedictus est in sua justitia, maledictus autem in morte suscepta eiam maledictum quod mortem comitatur suscipere non dedignatus est. Ideoque additum est, omnis
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte qͥppe mortali pependit ĩligno.
Alortalitas aũ. ex maledictiõe peccatipͥ¬
mi hõis ẽ. Si gͦ diceret mors maledicta ẽ:
nemo ex horresceret. Itẽ. si diceret pecc̃m ẽ
maledictũ: nemo miraret᷑ Qd aũ pependit
in ligno nͥ caro mortalis. cuiꝰ mortalitas
dm̃i pendebat in ligno. n ĩn eo etiã maior
inuidia ẽ. qͦd addidit d̾o. ut diceret male¬
dictꝰ deo om̃is qͥ pendet in ligno. In hebre¬

Expanded text:
Ex parte quippe mortali pependit in ligno. Ex parte quippe mortali pependit in ligno. Mortalitas autem ex maledictione peccati primi hominis est. Si ergo diceret: Mors maledicta est, nemo exhorresceret. Item, si diceret: Peccatum maledictum est, nemo miraretur. Quid autem pependit in ligno nisi caro mortalis, cujus mortalitas Domini pendebat in ligno. Nec in eo etiam major invidia est, quod addidit, Deo, ut diceret: Maledictus Deo omnis qui pendet in ligno. Hier
Abbreviated transcription (Latin):
toritate. qͥa scͥptũ ẽ maledictꝰ om̃is qͥ pendae
in ligno: maledict᷑ .i. mortuus. Secutꝰ gͦ ait
muit de eodẽ dicere. ꝓ om̃ib mortuus ẽ hoc
enĩ ẽ maledictꝰ ẽ qͦd mortiuis ẽ qͥa mors ipsa
ex maledicto ẽ. ⁊ maledictũ ẽ om̃e pecc̃m. s¬
ue ipsũ qͦd fit ut seqͣtur suppliciũ. siue ip¬
sũ suppliciũ. qͦd & uocat᷑ pecẽm. qͥa ex pec
um nr̃m. ut iñ solũet reatũ nr̃m. & fimrec
etiã suppliciũ nr̃m. Uñ alibi apłs ait Ali¬
cati. ut de pecc̃o dãpnaret pecc̃m. incarne.
Qs enĩ dix̾at. similitudinẽ carnis peccati.
ħ etiã appellat pecc̃m cũ ait ut de pecc̃o.
⁊cet̃a. Na enĩ de pecc̃o mors ẽ illa uͦ caro ꝗͣ¬
uis ex u̾gie. tñ mortalis fuit eoipso qͦmor¬
peccati. Cur gͦ timeret moyses dicere male¬
dictũ. qͦd paulus ñ timuit dicere peccatũ:
Pla̾negͦ ꝓpħa. ⁊ dicere debuit ⁊ p̃dicare.
nec in h qͦd maledictꝰ appellatꝰ ẽ qͥ pendet
in ligno. contumelia indm putanda ẽ.

Expanded text:
toritate; quia scriptum est: Maledictus omnis qui pendet in ligno. Maledictus, id est mortuus. Securus ergo amuit de eodem dicere, pro omnibus mortuus est. Hoc enim est maledictus quod mortuus est, quia mors ipsa ex maledicto est, et maledictum est omne peccatum, sive ipsum quod fit ut sequatur supplicium, sive ipsum supplicium, quod et vocatur peccatum, quia ex peccum nostrum, ut inde solveret reatum nostrum, et finiret etiam supplicium nostrum. Unde alibi Apostoluamnaret peccatum in carne . Quod enim dixerat similitudinem carnis peccati, hoc etiam appellat peccatum, ubi ait, ut de peccato, etc. Quia enim de peccato mors est, illa autem caro quamvis ex Virgine, tamen mortalis fuit; eo ipso quo morhabebat. Cur ergo timeret Moyses dicere maledictum, quod Paulus non timuit dicere peccatum? Plane hoc propheta dicere debuit et praedicare, nec in hoc quod maledictus appellatus est qui pendet in ligno, contumelia in Deo putanda est.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ait maledictꝰ .i. u̾e mortuus. Pena
enĩ pecc̃i. uł ex bñdictiõe uenit. uł ex
maledictiõe. Si ex bñdictiõe uenit.
obtare debes semꝑ ẽẽ in pena pecc̃i.
si aũ optas m̃ liberari crede ꝑ diuine
sententiȩ iusticiã ex maledictiõe tͣns¬
te moriemini. Seqͥt᷑. ut ingentib. qiͣ.
ita uos iudeos redemit a maledicto
legis. ut etiã ingentib q̃ ñ sub ma¬
ledictione legis erant. fieret bñdic̃
utͥq. scił. iudei. ⁊ gentes accipiamus

Expanded text:
mortuus. Poena enim peccati, vel ex benedictione venit, vel ex maledictione. Sed si ex benedictione venit, optare debes semper esse in poena peccati. Si autem cupis inde liberari, crede per divinae sententiae justitiam ex maledictione vente Ita nos Judaeos redemit a maledicto legis, ut etiam, in gentibus, quae non sub maledictione legis erant, fieret benedictutrique scilicet Judaei et gentes, accipiamus
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ .i. scd̾m humanã consuetu¬
dinẽ inqͣ qͣmuis sepe ñ sit firmitas.
tñ testam̃tũ hõis .l. ab homine factũ.
siuis heredib firmũ ẽ. qͥa nemo sper¬
nit ut dicat ñ ualere. ñ bñ factũ eẽ.¬

Expanded text:
id est secundum humanam consuetudinem in qua, quamvis saepe non sit firmitas, tamen testamentum hominis, id est ab homine factum, suis haeredibus firmum est, quia nemo spernit, ut dicat non valere, non benefactum e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓcedat ex ore ur̃o. ⁊ si fuerit corde cos¬
ceptꝰ. Iñ dei namq seruo: om̃ia bona
debent uideri. nec ex aliqͣ parte. puri¬
lus sermo ñ debet ꝓcedere de ore. s nec
lens ad edificationẽ fidei. ita oportune.
⁊ cͥcuspecte ꝓcedat. ut det gr̃am .i. uͥsit

Expanded text:
non procedat de ore vestro, etsi fuerit corde conceptus. In Dei namque servo omnia bona debent videri, nec ex aliqua parte purilus sermo non debet procedere de ore, sed neclens ad aedificationem fidei, ita optime et circumscripte procedat ut det gratiam, id est
Abbreviated transcription (Latin):
iracundiã ur̃am m̃tẽ deserat: qͥ cũ ira
nũqͣm habitat. Et si qͥs etiã uos irritat
qͦd ẽ tẽptatio diaboli. nolite locũ dare
tiã de bona ira intelligat᷑. Irascimin.
nͥ irascens homo sibi: Ut accipiat ueniã.
de seipso exigit pẽnã: & ẽ sensus. Irascimn¬
ni. & nolite peccare .i. mdignamini uobis¬
ipsis tanta uehem̃tia. ut peccare desista¬
tis. qͥa suꝑ hanc irã ñ occidit sol iusticie. s
potius uli irradiat. Clñ subdit. Sol ñ occi
iracundiã ur̃am. ⁊ nolite locũ etiã intn¬
di ad uos cdare. diabolo. ꝑ malã cupidi¬
tẽ. uł timorẽ. Diiȩ enĩ st̃ porte. ꝑ qͣs dia¬
bolus intrat: scił. cupiditas. ⁊ timor. Si
cupis aliqͥd t̾renũ. hac intrat diabolus.
si ties aliqͥd t̾renũ: & hac intrat. Eisdẽ
incont᷑rio uersis: ds intrat. Si enĩ cupiꝰ
regnũ celoꝵ. ⁊ times ignẽ gehenne. aꝑis

Expanded text:
iracundiam mentem vestram deserat, qui cum ira nunquam habitat. Et si quis etiam vos irritat, quod est tentatio diaboli, nolite locum dare us Vel ita, ut et de bona ira intelligatur. Irascimini ens, nisi homo sibi ut accipiat veniam, de seipso exigit poenam? Et est sensus: Irascimini et nolite peccare, id est indignamini vobisipsis tanta vehementia ut peccare desistatis, quia super hanc iram non occidit sol justitiae, sed potius illi irradiat. Unde subdit: Sol non occiiracundiam vestram, et nolite locum, etiam intrandi ad vos, dare diabolo, per malam cupiditatem, vel timorem. Duae enim sunt portae per quas diabolus intrat, scilicet cupiditas et timor. Si cupis aliquid terrenum, hac intrat diabolus; si times aliquid terrenum, et hac intrat: eisdem in contrario versis, Deus intrat. Si enim cupis regnum coelorum, et times ignem gehennae, aperis
Abbreviated transcription (Latin):
Nam q̃ in deliciis huiꝰ mundi est ui¬
uens. cõmuni uita: mortua ẽ in am¬
ma. Uiduã talem eẽ deb̾e signifi¬
cat: ut ostendat sese scdas nuptias
contẽpsisse. ut instaret discipline dñi¬
oꝵ. si enĩ sub nomine uiduȩ deliciis aił
lucuriȩ uacet. uiuens mortua ẽ ha¬
benda. qͥa genꝰ imposturȩ ẽ. honor¬

Expanded text:
in deliciis, hujus mundi est, vivens, communi vita mortua est in anima. Viduam talem esse debere significat, ut ostendat se ideo secundas nuptias contempsisse ut instaret disciplinae Dominicae. Si enim sub nomine viduae deliciis vel luxuriae vacet, vivens mortua habenda
Abbreviated transcription (Latin):
pi debet in ȩccłia. ⁊ instet .i. instare de¬
bet obsecͣtionib. quȩ st̃ ꝓ remotione
totiꝰ mali. ⁊ orationib quȩ st̃ ꝓ adep¬
tione bonoꝵ nocte. ac die. Nam si alit̃
facit mortua ẽ: uñ subdit. Nam & ce¬
t̾a. ⁊ debet ẽẽ inrep̃hensibilis. uñ & ad.¬
dit. ⁊ hoc p̾cipe. & cet̾a. Uł ita. Quȩ aũ.

Expanded text:
pi debet in Ecclesia. Et instet, id est instare debet obsecrationibus, quae sunt pro remotione totius mali, et orationibus, quae sunt pro adeptione bonorum, nocte ac die. Nam si aliter facit, mortua est. Unde subdit: Nam, etc. Et debet esse irreprehensibilis tantum, et addidit, et hoc praecipe, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
ut q̃dam faciat uitari uitia. qͥb uita¬
tis careat pena. illi̾ debita. s ñ om̃i. pi¬
etas aũ q̃ oꝑatur bona fr̃ib. ualet ad
ꝓmendũ dm̃. Om̃is enĩ sũma discipli
seq̃ns si lubricũ carnis patit᷑ sñ dubio
uapulabit. s ñ tñ ꝑibit. si qͥs aũ solũ
exercitiũ corꝑis hũit: ꝑ ennes penas
motheus exercebat se. ñ ad eointentꝰ¬

Expanded text:
ut quaedam faciat vitari vitia, quibus vitatis careat poena illis debita, sed non omni. Pietas autem quae operatur bona fratribus, valet ad promerendum Deum. Omnis enim summa disciplinis patitur, sine dubio vapulabit, sed non tamen peribit. Si quis autem solum exercitium corporis habuerit, perennes poenas nibus, Timotheus exercebat se, non adeo intent
Abbreviated transcription (Latin):
ut fr̃s. s cũ affectu dilectiois. ut
uidentes amoris causa se cõmo¬
neri. faciliꝰ se corrigant. amus
ut matres. ut cũ mitti sermo¬
ne doceant᷑. ⁊ sic honorifice ꝓfi¬
ciant. Iuuenculas ut sorores. ait
ꝓͣmpte possint bonȩ conu̾sati¬
oms susciꝑe disciplinã. & hec
fac inom̃i castitate. ut nec mitꝰ
contͣ easfiat.
in alloqͥo ru¬
recte iuue¬
nis de castitate monet᷑. ẽliduas quȩ tñ
uere uiduȩ st̃ i. sicut a uiro. ita a mun¬
di amore destitute. honora sỹptib eccłiȩ
ras s potiꝰ si qͣ uera uidua ht̃ filios aut
nepotes. pͥmũ discat regere domũ suã.
in qͦ ꝓbabit᷑ ut tẽ demũ digna sit i¬
dua ȩccłiȩ nuncupari. p̃ire enĩ debent
imita ut debitꝰ honor tͥbui uideatur.⁊
mutuã uicem redde parentib qui eã
aluerint. iõ debet hoc facere. enĩ .i. qͥa
hoc scił. paruulos regere. ñ solum in
eccłia seruire: acceptũ ẽ coram do. Que

Expanded text:
t cum affectu dilectionis, ut videntes amoris causa se commoneri, facilius se corrigant; anus ut matres, ut cum miti sermone doceantur, et sic honorifice proficiant; juvenculas ut sorores, ut prompte possint bonae conversationis suscipere disciplinam. Et haec fac in omni castitate, ut nec nutus contra eas fiat. In alloquio jurecte juvenis de castitate monetur. Viduas quae tamen verae viduae sunt, id est sicut a viro ita a mundi amore destitutae, honora, sumptibus Ecclesiae ras, sed potius si qua vera vidua habet filios aut nepotes, primum discat regere domum suam, in quo probabitur, ut tunc demum digna sit vidua Ecclesiae nuncupari. Praeire enim debent merita, ut debitus honor tribui videatur. Et mutuam vicem reddere parentibus, qui eam aluerunt. Ideo debet hoc facere, id est quia hoc, scilicet parvulos regere, non solum in Ecclesia servire, acceptum est coram Deo. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m. uł iõ singłarit̃. dicit prb̃rii
q̃a unꝰ imponit manũ. cet̾is asseis¬
tientib. Alanꝰ aĩ ĩpositionis s̃t
qͥb addunt᷑ uerba mystica. qͥb
confirmat᷑. ad ħ opꝰ electꝰ auctori¬
tatẽ accipiens teste conscientia
sua. ut audeat uice dñi sacͥficia
deo offerre. Uł scd̾m aliã licterã.
cũ ĩpositiõe manuũ prb̃ii. quia
prb̃rium ẽ causa cur manꝰ i¬
ponant. Uł qͥa impositio maini¬
um dat prb̃iuĩ ordinato ⁊ hec p̃¬
d̾icta ad officiũ tuũ ꝑtinentia.
meditare. qͣad ħ electus es. & in
his esto .i. hȩc exeq̃re assiduo ac̃¬
tu. ita scił. ut ꝓfectus tinis ma¬
nifestus sit om̃ib .i. ut nullus
ignoret te om̃ib ꝓficere. & ut ꝓ¬
ficias atende ñ dico doctͥne. &tͥ s¬

Expanded text:
cit presbyterii, quia unus imponit manum, caeteris assentientibus. Manus autem impositiones sunt quibus adduntur verba mystica, quibus confirmatur ad hoc opus electus auctoritatem accipiens, teste conscientia sua, ut audeat vice Domini sacrificia Deo offerre. Vel secundum aliam litteram, cum impositione manuum presbyterii, quia presbyterium est causa cur manus imponant. Vel quia impositio manuum dat presbyterium ordinato. Et haec praedicta ad officium tuum pertinentia meditare, quia ad haec electus es, in his esto, id est haec exsequere assiduo actu, ita, scilicet ut profectus tuus manifestus sit omnibus, id est ut nullus ignoret te omnibus proficere. Et ut proficias, attende, non dico doctrinae et
Abbreviated transcription (Latin):
cuit. qͣsi pie & sollicite domũ suã gu¬
ei necessaria ministrent. Si uͦ desolata
ẽ ⁊ uera udua: suscipi debet in eccłia
Quȩ aũ uera uidua sit: descͥbit. Et
te ac die. Uera u̾idua. & desolata. uł
a suis contẽpta: sꝑat in do. Uidens
enĩ se ex nulla parte habere suffra¬
giũ. toto ammo ẽ deuota d̃o. de qͦ so¬
lo sꝑat auxiluĩ uitȩ & salutis. Nã.¬

Expanded text:
guei necessaria ministrent. Si vero desolata est et vera vidua, suscipi debet in Ecclesia. Quae autem vera vidua sit describit, et te et die. Vere vidua et desolata, vel a suis contempta sperat in Deo. Videns enim se ex nulla parte habere suffragium toto animo devota Deo, de quo solo sperat auxilium vitae et salutis. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
etatẽ. & p̃cipe scientib hec eadẽ.
scił. ut fabulas uitent ⁊ se exer¬
ceant. & doce nescientes. ut simi¬
lit̾ faciant. & ħ ita mat᷑e fac. qͦd
nemo contẽpnat adolescentiã
tuã. s esto exẽplũ fideliũ. ut ii¬
dentes tuã conũ sationẽ exẽplo
tiri ꝓficiant. esto exẽplũ dico. in
uerbo. ut tuo exẽplo carite loqͣn¬
tur. & in comu̾satiõe honesta int̃
alios. in caritate d̃i & ꝓximi. in
fide ⁊ castitate m̃tis & corꝑis: Mo
net eũ ut ꝓfectꝰ eiꝰ ꝑ om̃ia exem¬
plũ eẽt aliis. ut in adolescente mi¬
rabilis uidetur. & gͣuis discipli¬
na. ut actus eiꝰ excusarent etatẽ.
⁊ erubescerent maiores natu. si
ñ se exhiberent. uixta formam
huiꝰ. conu̾satione. ⁊ morib gͣues.
ut aũ hec possis seruare. dũ ue¬
mo attende lectioni. ut sept᷑as
intelligas. ⁊ pꝰ lectionẽ attende
exhortatiõi. iã uiolentiũ. ⁊ doe¬

Expanded text:
etatem, et praecipe scientibus haec eadem, scilicet ut fabulas vitent, et se exerceant. Et doce, nescientes ut similiter faciant, et haec ita mature fac, quod nemo contemnat adolescentiam tuam, sed esto exemplum fidelium, ut videntes tuam conversationem exemplo tui proficiant. Esto exemplum, dico, in verbo, ut tuo exemplo caute loquantur, et in conversatione honesta inter alios, in charitate Dei et proximi, in fide net eum ut profectus ejus per omnia exemplum esset aliis, ut in adolescente mirabilis videretur et gravis disciplina, ut actus ejus excusarent aetatem, et erubescerent majores natu, si non se exhiberent juxta formam hujus conversatione et moribus graves. Ut autem haec possis servare, dum venio, attende lectioni, ut Scripturas intelligas et, post lectionem attende exhortationi jam volentium, et doc
Abbreviated transcription (Latin):
amphẽ. malũ ẽ. Tu enĩ ñ facis malum qͥ
bñ uteris rõne. uł uiratioẽ ut alteri sua¬
deas. qͦd utile ẽ: s a malo ẽ illiꝰ. Et notã¬
dũ qͥa multũ int̾ẽ qͥ exigit iurationẽ:
cit & iõ dicit iuramͥ. ut ei fides sit. ñ au¬
deo dicere ñ ẽẽ pecc̃m. tñ humana tẽpta¬
tio ẽ. Si iã nouit fecisse & cogit iurare. ho¬

Expanded text:
 malum est: tu enim non facis malum qui bene uteris juratione, ut alteri suadeas quod utile est, sed a malo est illius. Et notandum quia multum interest, si exigit jurationem, cit et ideo dicit: Jura mihi, ut ei fides sit, non audeo dicere non esse peccatum, tamen humana tentatio est: si autem novit fecisse et cogit jurare, ho
Abbreviated transcription (Latin):
iurat falsũ. ꝑiurꝰ ẽ: qͥa creatorẽ dm̃ adhi¬
ber testẽ. Nec facit apłs qͦhic & alibi sepe
iurauit. cont᷑ dñi mandatũ: qͥ uolens iusti¬
ciã nr̃am habundare plusꝗͣ scͥbarũ & pha¬
ñ iurare om̃ino. & itẽ sit sermo ir ẽ ẽ ñ. ñ:¬
qͦd ampliꝰ ẽ. a maloẽ Ibi enĩ ꝓhibuit dñs.
qͦd ẽ malũ. suasit bonũ qͦd ẽ appetendum.
Indulsit qͦd ẽ necessariũ. ꝓhibuit enĩ fal¬
sũ. uł sine necessitate iurare. Suasit uer̃
loqͥ. indulsit uiram̃tũ. qͦd ẽ necessarium:
cũ ait qͦd amplius ẽ Iuram̃tũ enĩ facien¬
dũ ẽ in necessariis. scił. cũ pig̾ sunt hoĩes

Expanded text:
jurat falsum, perjurus est, quia creatorem Deum adhibet testem. Nec facit Apostolus qui hic et alibi saepe juravit, contra Domini mandatum, qui volens justitiam nostram abundare plus quam Scribarum et Phanon jurare omnino . Et item: Sit sermo ved amplius est, a malo est . Ibi enim prohibuit Dominus quod est malum, suasit bonum, quod est appetendum, indulsit quod est necessarium; prohibuit enim falsum, vel sine necessitate jurare, suasit verum loqui: indulsit juramentum, quod est necessarium, cum ait, quod amplius est. Juramentum enim faciend
Abbreviated transcription (Latin):
di̾. Deiñ qͣre ꝓ eis p̃cipue uł añ omĩa grãs
agat. ostendit subdens. quia fides ur̃a. Qͣ
agere debeo. erant enĩ disciplina mirab¬
les. & boni oꝑis cupidi. studiosiꝙ magis
ago: quia fides ur̃a & si ñ ꝑfecta. ammi¬
tiat᷑ in unu̾iso mundo. quia roma caput
locũ ꝑ agrabat. uñ ꝓficerent multi. Et nota.
qͦd ñ laudat apłs fidẽ illoꝵ tanꝗͣ ꝑfectam:
s facilitatẽ fidei qͥa in auditu auris credi¬

Expanded text:
Dei. Deinde quare pro eis praecipue vel ante omnia gratias agat, ostendit subdens: Quia fides vestra, qagere debeo erant enim disciplina mirabiles, et boni operis cupidi, studiosique magis ago, quia fides vestra, etsi non perfecta, annuntiatur in universo mundo, quia Roma caput locum peragrabat, unde proficerent multi. Et nota non laudat Apostolus fidem illorum, tanquam perfectam, sed facilitatem fidei, quia in auditu auris credi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficere. ꝑ qͦd etiã caritatẽ suam erga illos os¬
tendit. & hortatur ad ꝓfectũ: itadicens. Pmũ
grãs ago. qͣsi diceret. quod incepistis ꝑfiqte:
om̃ib uob̃. qͦd & uos ipsi faciatis. Hec añ oĩa
se agere dicit: qͥa fides illoꝵ multis ꝓficit.
⁊Iam & illi qu credidant. roborati sunt: uiden¬
tes pͥncipes suos fr̃s sibi factos in fide. & qͥñ cre¬
didant. facile pot̾ant credẽ eoꝵ exẽplo. ꝓmp¬
te enĩ facit inferior. qͦd uid̾it fieri a p̾otiore.
um facio. qͦd ñ uos romani facitis. Nonẽ hoc
otiose accipiendũ. qͦd ait deo meo. Nonenĩ

Expanded text:
proficere. Per quod etiam charitatem suam erga illos ostendit, et hortatur ad profectum, ita dicens: Primum quidem, quasi dicat, quod incoepistis perficite, omnibus vobis, quod et vos ipsi faciatis. Haec ante omnia se agere dicit, quia fides illorum multis proficit. Nam et illi qui crediderant roborati sunt, videntes principes suos fratres sibi factos in fide, et qui non crediderant, facile poterant credere eorum exemplo, prompte enim facit inferior quod viderit fieri a potiore. um facio, quod non vos, Romani facitis. Non est otiose accipiendum, quod ait, Deo meo, non enim
Abbreviated transcription (Latin):
citt enĩ simplex d̾s ẽ. ita ⁊ filii
eiꝰ. puro & sĩplici corde. debent
ioecłe ⁊ etiã qͣntũ ad exteros
estote sũ rep̃hensione ut ñ sit
in uob̾ qͦd pateat rep̃hensiom.
Et h iõ hortor. qͥa estis inmedio

Expanded text:
cut Deus simplex est, ita et filii ejus puro ac simplici animo debent incedere; et etiam quantum ad exteros estote sine reprehensione, ut non sit in vobis quod pateat reprehensioni. Et hoc ideo hortor, quia estis in medio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯt᷑ ꝑseudo apłos monet ne legalia abeis
rccipiant. s fidẽ xͥ solã sufficere credaał.
&e incipit ħ ag̾e de sinceritate fidi. Qiͣ de
couob̾ gaudete in dño .i. gaudiũ oĩs bo¬
ni habeatis in dũo. ñ in carnalibꝰ obser¬
uantiis. ⁊ hȩc qͥdem p̃sens dixi uob̃. s ea¬
dẽ scrib̾e uob̾ q̃ p̃sens dixi. scił. ut ĩ dño
grũ. uob̃ aũ necessariũ ẽ. cont᷑ͣ instan¬
tes pseudo. Iło dicit ẽẽ necessariũ seri¬
b̾e aue p̃sens dixerat. qͥa scͥpt᷑a dutius
manet qͣm ꝓlatio. Uidete. Et ut in
dño gaudeatis: uidete .i. cognoscite
illos ẽẽ canes. ñ rõne. s consuctudine.
ꝯtͣ insolitã u̾itatẽ latͣntes. hec ẽ enĩ ca¬
nũ nat᷑a. ut cũ qͥb hñt consuetudinẽ
suie boni. siue mali sint. ñ ad eos latͤnt.
tudinẽ legis tenent.⁊ contͣ u̾itatẽ
irrationabilit̾ latͣnt ⁊ mordent. &

Expanded text:
 pseudoapostolos monet ne legalia ab eis recipiant, sed fidem Christi solam sufficere credant. Et incipit hic agere de sinceritate fidei quasi de co, gaudete in Domino, id est gaudium omnis boni habeatis in Domino, non in carnalibus observantiis. Hoc quidem praesens dixi vobis, sed eadem scribere vobis, quae praesens dixi, scilicet ut in Dogrum, vobis autem necessarium est, contra instantes pseudo. Ideo dicit necessarium scribere quae praesens dixerat, quia scriptura diutius manet quam prolatio. Videte, et ut in Domino gaudeatis, videte, id est cognocite illos esse canes, non ratione, sed consuetudine contra insolitam veritatem latrantes. Haec est enim canum natura ut cum quibus habent consuetudinem, sive boni, sive mali sint, non ad eos latrent; tudinem legis tenent, et contra veritatem irrationabiliter latrant et mordent. Et
Abbreviated transcription (Latin):
b. Et qͥa misi eũ. itaq excipi¬
bona oꝑa ostendatis uos gau¬
habetote. Absoluta st̃ hec: nͨ
egent int̾pretatione. Et de
ceret opus qͦd ap̃c docurt ⁊ fe¬
cit. qͥ uenit ministͣre. ñ minis¬
tͣri. accessit usq ad mortẽ i d
ꝑiculũ mortis. nec coactꝰ. s ex
uoluntaria delib̾atione. tra¬
dens ammã.i. uitã suã. ut ĩ¬
erga meũ obseqͥum. rem qͥppe
dedistis. s qͥ mͥ ferret de uobis

Expanded text:
bus. Et quia misi eum, itaque excipibona opera ostendatis vos gauhabetote. Absoluta sunt haec, nec egent interpretatione. Et debceret opus quod Christus docuit et fecit qui venit ministrare et non ministrari, accessit usque ad mortem, id est periculo mortis; non coactus, sed ex voluntaria deliberatione, tradens animam, id est vitam suam ut imerga meum officium. Rem quippe dedistis, sed qui mihi ferret de vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ. Qͣ. bñ hos nomino concisionẽ ñ
cͥcuncisionẽ. nos eni fideles tm̃ sumꝰ ue¬
re cͥcuncisio. credentes enĩ cͥcuncidunt
cor suũ. ut ãputata erroris nebula. aspi¬
ciant. & agnoscant dñm om̃is creaturȩ.

Expanded text:
dicat: Bene hos nomino concisionem et non circumcisionem, nos enim, fideles tantum sumus, vere circumcisio. Credentes enim circumcidunt cor suum, ut amputata erroris nebula aspiciant et cognoscant Deum creaturae.
Abbreviated transcription (Latin):
lio suo ꝑ gen̾ationẽ dedisse. cũ s eqͣlẽ genuit:
ltẽ donatũ illi sig̃cat. q̃ se exmaniuit: qͥ for¬
mã serui accepit. S nũqͥd pot̾at se exina
rat. añ incarnationẽ: Qtͦo si ñ erat. ñ accep̃
formã serui. nec se exinanunt. qͥa qͥ erat ĩ
forma di. se exinaniuit formã serui acci¬
piens. E hõi ñ ẽ donatũ nom̃ di. s ei qͥ ẽ eqͣlis¬

Expanded text:
equalem genuit? Item donatum illi significat qui se exinanivit, qui formam servi accepit. Sed nunquid poterat se exinanrat ante incarnationem? Quod si non erat, non accepit formam servi, nec se exinanivit; quia qui erat in forma Dei, se exinanivit formam servi accipiens. Ergo homini non est donatum nom