comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in lingua: uel certe quia perlinguam procedit
uerbum. in linguis apparuit sp̃s. quia quisquis
sc̃o sp̃ut angitur: dĩ uerbum id est unigenitum
filium conficetur. & negare dĩ uerbum non ua¬
let: qui iam scĩ sp̃s linguam habet: Uelcerte in
linguis igneis apparuit sp̃s: quia omnes quos
repleuerio ardentes pariter & loquentesfacit:
inguas igneas doctores habent quiadum dm̃
amando praedicant: corda audientium in flã.¬
mant: Nam otiosus sermo docentis est : si prȩ¬
bere non ualet incendium amoris : Hoc doctri¬
nae incendium ab ipso ueritatis ore concepe
sermone inardescit animus: torporis frigus
recedit: fitmens insuperno desiderio anxia.
a concupiscentiis terrenis aliena. Amoruerus
quihanc repleuerat infletibus cruciat: sed cũ
tali ardore cruciatur: ipsis suis cruciatibus
pascitur: Audire eilibet prȩcepta caelestia:
& quot mandatis instruitur. quasi tot facibus
inflammatur. & quae torpebat priusperde¬

Expanded text:
in lingua. Vel certe, quia per linguam procedit in lingua. Vel certe, quia per linguam procedit verbum, in linguis apparuit Spiritus, quia quisquis sancto Spiritu tangitur, Dei Verbum, id est unigenitum Dei Filium confitetur. Et negare Dei Verbum non valet, quia jam sancti Spiritus linguam habet. Vel certe in linguis igneis Spiritus apparuit, quia omnes quos repleverit ardentes pariter et loquentes facit. Linguas igneas doctores habent, quia dum Damando praedicant, corda audientium inflammant. Nam otiosus est sermo docentis, si praebere non valet incendium amoris. Hoc doctrinae incendium ab ipso Veritatis ore concepersermone inardescit animus, torporis frigus recedit, fit mens in superno desiderio anxia, a concupiscentiis terrenis aliena. Amor verus qui hanc repleverit, in fletibus cruciat; sed dum tali ardore cruciatur, ipsis suis cruciatibus pascitur. Audire ei libet praecepta coelestia; et quot mandatis instruitur, quasi tot facibus inflammatur; et quae torpebat prius per de
Abbreviated transcription (Latin):
inigne monstratur : quia incorporeus & in effabi¬
lis atq. in uisibilis ignis efeds̃. attestante paulo
ds̃ nosterignis consumens est : Ds quippe ignis
dicitur: quia perhunc peccatorum rubigo consu¬
mitur: de hoc ignȩ ueritas dicit : igneni uenimit¬
tere interram & quiduolo nisi ut ardeat Terra
enim uocata sunt corda terrena. quae dũsemꝑ
infimas inse cogitationes congerunt: Amali¬
gnis spiritibus conculcantur: Sed ignem dñs
prius uoluptatibus frigidum relinquit concupis¬
centias praesentis saeculi & incenditur ad amo¬
remdĩ: Bene ergo inigne apparuit sp̃s quia
ab omnicorde quodreplec torporem frigoris
excutit. & hoc indesiderio suae aeternitatis
accendit: Inigne is autem linguis monstratus
est: quia is dem sp̃s coaeternus est filio. & habet
cognationem maximam lingaa cum uerbo :
uerbum quippepatris filius: & quia una est
sp̃s & filii substantia: idem sp̃s monstrarideuit

Expanded text:
in igne monstratur, quia incorporeus, ineffabiin igne monstratur, quia incorporeus, ineffabilis, atque invisibilis ignis est Deus, attestante Paulo: Deus noster ignis consumens est . Deus quippe ignis dicitur, quia per hunc peccatorum rubigo consumitur. De hoc igne Veritas dicit: Ignem veni mittere in terram, et quid volo, nisi ut ardeat ? Terra enim vocata sunt corda terrena, quae, dum semper infimas in se cogitationes congerunt, a malignis spiritibus conculcantur. Sed ignem Dominus pravis voluptatibus frigidum, relinquit concupiscentias praesentis saeculi, et ardet per amorem Dei. Bene ergo in igne apparuit Spiritus, qui ab omni corde quod replet torporem frigoris excutit, et hoc in desiderio suae aeternitatis accendit. In igneis autem linguis monstratus est, quia idem Spiritus coaeternus est Filio, et habet cognationem maximam lingua cum Verbo. Verbum quippe Patris est Filius; et quia una est Spiritus et Verbi substantia, idem Spiritus monstrari debuit
Abbreviated transcription (Latin):
templationis trahamus: Audistis & enim quia
sp̃s sc̃s super discipulos in igneis linguis appa¬
ruit omniumq linguarum scientiꝰam deditꝰ
quid scilicet hoc miraculo designans. nisi quod
scã ecclesia eodem spũ repleta omnium gentiũ
erat uoce locutura: Qui uero contra dm̃turrem
ledificare conatisunt: communionem unius
linguae perdiderunt : In his autem qui dm̃
humiliter metuebant. linguae omnes unitae
sunt : Hic ergo humilitas uirtutem meruit: illic
superbia confusionem : Sed quaerendũ nobis est
cur sc̃s sp̃s patri& filio coaeternus inigne a pparuit
curinigne simul & linguis. Cur aliquando
in columba aliquando uero inigne monstracur
cur super unigenitum filiũ apparuit in colum¬
bae specie & superdiscipulos monstratur inigne
ita ut neq super dñm ueniret inigne neq sũꝑ¬
discipulos monstra retur in columba: Perquat¬
tuor itaq: haec quae prioposuimus stringendo
redeamus: Patrinamq & filio coaeternus sp̃r

Expanded text:
templationis trahamus. Audistis etenim quia templationis trahamus. Audistis etenim quia Spiritus sanctus super discipulos in igneis linguis apparuit, omniumque linguarum scientiam dedit. Quid scilicet hoc miraculo designans, nisi quod sancta Ecclesia, eodem Spiritu repleta, omnium gentium erat voce locutura? Qui vero contra Deum turrim aedificare conati sunt communionem unius linguae perdiderunt , in his autem qui Deum humiliter metuebant linguae omnes unitae sunt. Hic ergo humilitas virtutem meruit, illic superbia confusionem. 5. Sed quaerendum nobis est cur sanctus Spiritus, Patri et Filio coaeternus, in igne apcur in igne simul et linguis; cur aliquando vero in columba, aliquando vero in igne monstratur, cur super unigenitum Dei Filium apparuit in columbae specie, super discipulos autem in igne: ita ut neque super Domdiscipulos monstraretur in columba. Per quatuor itaque haec quae proposuimus solvendo redeamus. Patri namque et Filio coaeternus Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
docet uos de omnibus: Peruocem ergo non in¬
struitur. quando mens per sp̃mnonungui¬
tur: Sed cur ista de doctrina hominum loqui¬
mur. quando & ipse canditor non aderudi¬
tionem hominis loquitur sieidem homini per
unctionem sp̃s non loquatur: Certe cain
prius quam fratricidium opere perpecraret.
audiuit: pec casti: quiesce: Sed quia culpis exi
gentibus uoce est ad monitus non untionens
lequirendum uero nobis estcurde eodemspũ
dicatur. suggeret uobis omnia: cum sugge¬
rere esse soleat minoris: Sed quia suggerere
aliquando dicimus subministrare : in uisibilis
sp̃s suggerere dicitur Non quod nobis scien¬
tiam abimo inferat: sed ab occulto: Pacem re¬
linquo uobis pacem meamdo uobis: Hic relin¬
quo: illicdo sequentibus relinquo. peruenien
tione tantae festiuitatis animum transfera¬
mus: Sed quia cum lectione euangelica uobis est
etiam actuum a postolorum lectio historica re¬
citata : exeaergo aliquid inusum nostrae con¬

Expanded text:
docet vos de omnibus . Per vocem ergo non indocet vos de omnibus . Per vocem ergo non instruitur, quando mens per Spiritum non ungitur. Sed cur ista de doctrina hominum loquimur, quando et ipse conditor non ad eruditionem hominis loquitur, si eidem homini per unctionem Spiritus non loquatur? Certe Cain, priusquam fratricidium opere perpetraret, audivit: Peccasti quiesce . Sed quia, culpis suis exigentibus, voce est admonitus, non unctione Requirendum vero nobis est cur de eodem Spiritu dicatur: Suggeret vobis omnia, cum suggerere soleat esse minoris. Sed quia suggerere aliquando dicimus subministrare, invisibilis Spiritus suggerere dicitur, non quod nobis scientiam ab imo inferat, sed ab occulto. Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis. Hic relinquo, illic do. Sequentibus relinquo, pervenienttionem tantae festivitatis animum transferamus. Sed quia cum lectione evangelica vobis est etiam Actuum apostolorum lectio recitata , ex ea ergo aliquid in usum nostrae con
Abbreviated transcription (Latin):
ergo sp̃s postolare dicitur quiminor non est.
seđ ipse sp̃s postolat: qui ad postolandum cos
quos repleuerit inflammat : Consalator a ũt
isdem sp̃s uocatur : quia de peccati perpetrati¬
one merentibus dum spem ueniae praeparat.
ab afflictione tristitiae mentem leuat : de quo
recte premittitur. Ip se uos docebit omnia. quia
nisi isdem sp̃s cordi adsit audientis: otiosus
est sermodoctoris : Nemo ergo docenti homini
tribuat quod exore docentis intelligit. quia
nisi intus sit qui doceat: doctoris lingua exteri¬
us inuacuum laborat: Ecce unam loquentis uocẽ
omnes pariter audistis nectamen pariter sensũ
auditae uocis percipitis: Cumergo uox dispar
non sit cur in cordibus uestris dispar est uocis
intelligentia : nisi quia perhoc quod uox lo¬
quentis communiter admonet. est magister
interior qui de uocis intelligentia quosdãm
specialiter docet: De hac unctione sp̃s rur¬
sus per iohannem dicitur sicut unctio eius

Expanded text:
ergo Spiritus postulare dicitur qui minor non est? ergo Spiritus postulare dicitur qui minor non est? Sed ipse Spiritus postulat, quia ad postulandum eos quos repleverit inflammat. Consolator autem idem Spiritus vocatur, quia de peccati perpetratione moerentibus, dum spem veniae praeparat, ab afflictione tristitiae mentem levat. De quo recte promittitur: Ipse vos docebit omnia. Quia nisi idem Spiritus cordi adsit audientis, 1577 otiosus est sermo doctoris. Nemo ergo docenti homini tribuat quod ex ore docentis intelligit, quia nisi intus sit qui doceat, doctoris lingua exterius in vacuum laborat. Ecce unam loquentis vocem omnes pariter auditis, nec tamen pariter sensum auditae vocis percipitis. Cum ergo vox dispar non sit, cur in cordibus vestris dispar est vocis intelligentia, nisi quia per hoc quod vox loquentis communiter admonet, est magister interior qui de vocis intelligentia quosdam specialiter docet? De hac unctione Spiritus rursus per Joannem dicitur: Sicut unctio ejus
Abbreviated transcription (Latin):
manens: quando non maneret apud eos qui ascen¬
surus caelum promittit dicens: ecceego uobis¬
cum sum omnibus diebus usq: ad consummationẽ
saeculi: Sed ue bum in carnatum manet ore¬
cedit. recedit corpore: manet diuinitate:
pudeos erer tunc mansisse se perhibet: quia qui
inui sibili semper potestate praeerat. corporal
iam uisione recedebat: Para clrtus autẽ sp̃s sc̃s
quem mtet pater in nominẽ meo illeges doce¬
bit omnia. & suggeret uobis omnia quae cumq
dixero uobis: Nostis plurimi fr̃s mei qđ greca
locutione paracdrcus. latina aduocatus dicitur
uel consolator: Qui id circo aduocatus dicitur
quia pro errore delinquentium apudiustitiam
patris interuenit quiunius substantia e cũpatre
& filio exorare prode linquentibus perhibetur
quia eos quos repleuerit excorantes facit. Unde
& paulus dicit: Ipse sp̃s postulat pronobis
gemitibus in enarrabi libus : Minor uero est
qui postolat quam qui postolatur: Quomodo

Expanded text:
manens. Quando non maneret apud eos, qui ascenmanens. Quando non maneret apud eos, qui ascensurus coelum promittit, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi ? Sed Verbum incarnatum et manet et recedit: recedit corpore, manet divinitate. Apud eos ergo tunc se mansisse perhibet, quia qui invisibili semper potestate praesens erat, corporali jam visione recedebat. 3. Paraclitus autem Spiritus sanctus, quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia, et suggeret vobis omnia quaecunque dixero vobis. Nostis plurimi, fratres mei, quod Graeca locutione paraclitus Latina advocatus dicitur, vel consolator. Qui idcirco advocatus dicitur, quia pro errore delinquentium apud justitiam Patris intervenit. Qui unius substantiae cum Patre et Filio, exorare pro delinquenquoniam eos quos repleverit exorantes facit. Unde et Paulus dicit: Ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus. Minor vero est qui postulat quam qui postulatur; quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ uere diligit: qui eius mandata custodit:
in eius corde dñs &uenit & mansionem facit:
quia sic eum amor diuinitatis penetrat ut ab
hoc amore temptationis tempore non recedit
Ille ergo uere amat: cuius iuide licet mentem
dglectatio praua ex consensu non superat:
Namtanco quisq: a superno amore disiungitur
quanto inferius delectatur : unde & adhuc
subditur: Qui non diligit ine sermones meor
trorsus redite : si dm̃ uere amatis exquirite
Necta men sibi aliquis credat
mussi ne operis at testatione responderit : dedi¬
lectione conditoris lingua mens &uita requira¬
tur : Num quam est dĩ amor otiosus operatur
& enimmagnasi est: si uero operari renuit: amor
non est: & sermonem quem audistis non estme¬
us sed eius quimisit me patris. Scitis fr̃slemt
patris est &ideo sermo quem loquitur filius
non est filii sed patris : quia ipse filius uerbum
est patris: Haec locutus sum uobis apuduos

Expanded text:
Deum vere diligit, qui ejus mandata custodit, Deum vere diligit, qui ejus mandata custodit, in ejus corde Dominus et venit et mansionem facit, quia sic eum divinitatis amor penetrat, ut ab hoc amore tentationis tempore non recedat. Ille ergo vere amat, cujus videlicet mentem delectatio prava ex consensu non superat. Nam tanto quisque a superno amore disjungitur, quanto inferius delectatur. Unde et adhuc subditur: Qui non diligit me, sermones meos trorsus redite; si Deum vere amatis, exquirite; nec tamen sibi aliquis credat, quidquid sibi animus sine operis attestatione responderit. De dilectione conditoris, lingua, meus, et vita requiratur. Nunquam est Dei amor otiosus. Operatur etenim magna, si est; si vero operari renuit, amor non est. Et sermonem quem audistis non est meus, sed ejus qui misit me Patris. Scitis, fratres Patris est, et ideo sermo quem loquitur Filius non est Filii, sed Patris, quia ipse Filius Verbum est Patris. Haec locutus sum vobis apud vos
Abbreviated transcription (Latin):
diligo dm̃ & mandata eius non custodit. men¬
dax est : Uere enim diligimus: si ad mandata
eius anostris nos uoluptatibus coartamus
Nam quiadhuc per inlicita desideria defluit: pro¬
fecco dm̃non amat. quia ei in sua uoluntate contra¬
emus & mansionem apud eum faciemus : Pensate
fr̃s lm̃i quanta sit ista sollemnitas habere incor¬
dis hospitio aduentum dĩ : Certe si domum ur̃am
quis quam diues acprae potens amicus intraret.
omni festinantia domus tota mundaretur. nequid
fortasse esset quod oculos amiciintrantis offen¬
deret : Tergat ergo sordes prauioperis quidõ
praeparat domum mentis: Sed uidete quid ue¬
ritas dicat. ueniemus & mansionem apud eum
faciemus: In quorundã enim coruenit & man¬
sionem non facit. quia per compunctionem qui¬
dem đi respectum percipiunt: sed temptationis
tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant ob¬
liuiscuntur: Sic: ad perpetranda peccata rede¬
unt. Ac si haec minime planxissent: Qui ergo

Expanded text:
diligo Deum, et mandata ejus non custodit, mendiligo Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Vere enim dilejus nos a nostris voluptatibus coarctamus. Nam qui adhuc per illicita desideria diffluit, profecto Deum non amat, quia ei in sua voluntate contraemus et mansionem apud eum faciemus. Pensate, fratres charissimi, quanta sit ista solemnitas, habere in cordis hospitio adventum Dei. Certe si domum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Sed videte quid Veritas dicat: Veniemus, et mansionem apud eum faciemus. In quorumdam etenim corda venit, et mansionem non facit, quia per compunctionem quidem Dei respectum percipiunt, sed tentationis tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant obliviscuntur; sicque ad perpetranda peccata redeunt, ac si haec minime planxissent. Qui ergo
Abbreviated transcription (Latin):
IBET FRS RMI EUAN GELI CAE UERBA
LECTIO ΝIS subbreuitate trañscurrere : ut post
diutius liceat in contem platione tantae sollemni¬
tatis immorari : Hodie namq sp̃s sc̃s repentino
sonitu super discipulos uenit. mentemq: carnaliũ
insuiamore permutauit. & foris apparentibus
linguis igneis: intus facta sunt corda flammantia.
quia dum dm̃ in ignis uisione suscipiunt: per
amorem suauiter arserunt: Ipse namq sp̃s sc̃s
amor est : Unde &iohannes dicit ds̃ caritas est:
Qui ergomente integra dm̃ desiderat : pro fecto
iam habet quemamat: Neq: enim quis quam
possit dm̃ diligere. si eum quem diligit non ha¬
beret : Ded ecce si unus quisq uestrumꝰ requiritꝰ
andiligat dm̃. totafidutia & securamente re¬
spondet. diligo: In ipso autem lectionis exor¬
dio audistis quod ueritas dixit: siquis diligit
me sermonem meum seruabit: Probatio er go
dilectionis: exhibitio est operis: Hinc in epi
stola sua idem iohannes dicit: quidicit qui a

Expanded text:
issimi, evangelicae verba lectionis sub brevitate transcurrere, ut post diutius liceat in contemplatione tantae solemnitatis immorari. Hodie namque Spiritus sanctus repentino sonitu super discipulos venit , mentesque carnalium in sui amorem permutavit, et foris apparentibus linguis igneis, intus facta sunt corda flammantia, quia dum Deum in ignis visione suscipiunt, per amorem suaviter arserunt. Ipse namque Spiritus sanctus amor est. Unde et Joannes dicit: Deus charitas est . Qui ergo mente integra Deum desiderat, profecto jam habet quem amat. Neque enim quisquam posset Deum diligere, si 1575 eum quem diligit non haberet. Sed ecce, si unusquisque vestrum requiratur an diligat Deum, tota fiducia et secura mente respondet, Diligo. In ipso autem lectionis exordio audistis quid Veritas dicat: Si quis diligit me, sermonem meum servabit. Probatio ergo dilectionis, exhibitio stola sua idem Joannes dicit: Qui dicit quia
Abbreviated transcription (Latin):
luntate non ducitur. rem iustisine fructu.
peccator operatur: Unde isdem symon cru¬
cemportat sed non moritur. quia abstinen¬
tes & arrogantes per abstinentiam quidem
corpus afficiunt. sed perdesi derium gloriae
mundo uiuunt: Compassionem uero animiple¬
rumq: latenter obsidet pietas falsa ut hanc
nonnum quam usq: ad condescendendum uiciis
pertrahat dum adculpas quisq: non debeat cõ¬
passionem exercere sed relum: Compassio
quippe homini & rectitudo uiciis debetur
tinuno eodemq homine & diligamus bonum
quod factus est. & perse qua mur mala quae
fecit: Nedum culpas in caute remittimus. non
iam percaritatem compati. sed perne gligen¬
tiam condescendisse uideamur: sequitur

Expanded text:
luntate non ducitur, rem justi sine fructu luntate non ducitur, rem justi sine fructu peccator operatur. Unde idem Simon crucem portat, sed non moritur, quia abstinentes et arrogantes per abstinentiam quidem corpus afficiunt, sed per desiderium gloriae mundo vivunt. Compassionem vero animi plerumque latenter obsidet pietas falsa, ut hanc nonnunquam usque ad condescendendum vitiis pertrahat, cum ad culpas quisque non debeat compassionem exercere, sed zelum. Compasquippe homini, et rectitudo vitiis debetur, ut in uno eodemque homine et diligamus bonum quod factum est et persequamur mala que fecit, ne, dum culpas incaute remittimus, non iam per caritatem compati, sed per negligentiam condescendisse videamur». Nota
Abbreviated transcription (Latin):
damna infirmitatis alienae : crucem ponta¬
bat incorde: Sedquia ipsis uirtutibus qua̧dã
uicia iuxtast. dicendum nobis est quod uiciũ
abstinentiam carnis. & quod obsideat com¬
passionem mentis: Euicinonamq: abstinen¬
tiam carnis nonnum quam uanagloria ob¬
sidet. quia dum tenuitas incorpore dum pali¬
lor inuultu respicitur: uirtus patefacta lau¬
datur: &tanto se celerius foras fundit. quan¬
to adhumanos oculos perostensum pallorem
exit: &plerumq fit ut quod causađi agicre¬
ditur. prosolis humanis fauoribus agatur:
Quod bene symon ille significat qui inuentus
initinere crucem dominicam in angariam
portat : Aliena quippe onera in angariam
portantur. quando peruanitatis studium
aliquid geritur: Qui ergo persymonem sig¬
nantur nisi abstinentes & arro gantes
quiper abstinentiam quidem carnem affici¬
unt sed fructum abstinintiae interius non re¬
quirunt: Crucem ergo dñi inangariam symon
portat quia cum ad opus bonum exbona uo¬

Expanded text:
damna infirmitatis alienae, crucem portadamna infirmitatis alienae, crucem portabat in corde. 3. Sed quia ipsis virtutibus quaedam vitia juxta sunt, dicendum nobis est quod vitium abstinentiam carnis et quod obsideat compassionem mentis. E vicino namque abstinentiam carnis nonnunquam vana gloria obsidet, quia dum tenuitas in corpore, dum pallor in vultu respicitur, virtus patefacta laudatur; et tanto se celerius foras fundit, quanto ad humanos oculos per ostensum pallorem exit. Et plerumque fit ut hoc quod causa Dei agi crditur pro solis humanis favoribus agatur. Quod bene Simon ille significat, qui, inventus in itinere , crucem dominicam in angaria 1589 portat. Aliena quippe onera in angaria portantur, quando per vanitatis studium aliquid geritur. Qui ergo per Simonem designantur, nisi abstinentes et arrogantes? Qui per abstinentiam quidem carnem afficiunt, sed fructum abstinentiae interius non requirunt. Crucem ergo Domini in angaria Simon portat, quia cum ad opus bonum ex bona vo
Abbreviated transcription (Latin):
ic rerum semina interrae admratione deficiunt
& inreparationem sui generis uberius ad sur¬
gunt : Vnde enim uidentur perdidisse quod
erant : inde accipiunt hoc apparere quod non
erant: Sediam quise auiciis ab negat: ex qui¬
rendae ei uirtutes st in quibus crescat: Nam
get seipsum: protibus additur  collat crucẽ
suam cotidie & sequaturme: Duobus & enĩ
modis crux tollitur cum autper abstinentiã
afficitur corpus. aut per compassi onempro¬
ximi affligitur animus: Pensemus quali
ter ut roq: modo paulus crucem suam tulerat
qui dicebat castigo corpus meum & inserui¬
ditem redigo ne forte aliis praedicans ipse
re probus efficiar: Ecceinafflictione cor¬
poris audiuimus crucem carnis. audiamus
nunc in compassione proximi crucemmentis :
Ait: Quis infirmatur & ego non in firmor.
quis scandalizatur & ego nonuror : Perfectus¬
quippe praedicator ut exemplum da retabs¬
tinentiae crucemporcabae in corpore cruce

Expanded text:
ic rerum semina in terrae admistione deficiunt, ic rerum semina in terrae admistione deficiunt, ut in reparatione sui generis uberius assurgant. Unde enim videntur perdidisse quod erant, inde accipiunt hoc apparere quod non erant. 3. Sed qui jam se a vitiis abnegat, exrendae ei virtutes sunt in quibus crescat. Nam  deneget seipsum, protinus adjungitur: Et tollat crucem suam, et sequatur me. Duobus etenim modis crux tollitur, cum aut per abstinentiam affligitur corpus, aut per compassionem proximi affligiter utroque modo Paulus crucem suam tulerat, qui dicebat: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar . Ecce in afflictione corporis audivimus crucem carnis, audiamus nunc in compassione proximi crucem mentis. Ait enim: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror? Perfectusquippe praedicator, ut exemplum daret abstinentiae, crucem portabat in corpore.
Abbreviated transcription (Latin):
tamus quod peruetustatem fuimus & adhoc
nitimur quod pernouitatem uocamur:
ensemus quomodose paulus ab negauerat
qui dicebat: uiuo autem iam nonego uiuit¬
uero in me xp̃s: Extinctus quippefuerat
sacuus ille persecutor. &uiuere coeperat
praedicator pius. Si enim ipse esset: pius
profecto non esset ÷ sed quise uiuere de negat
dicat unde est quod scã uerba perdoctrinam
ueritatis damant. protinus subdit: uiuit
uero in mexp̃s. Acsi a perte dicat : Ego
quidem amemet ipso extinctus sum qui a¬
carnaliter non uiuo sed tamen essenti aliter.
mortuus non sum qui a in xp̃o sp̃italiter uiuo
icatergo ueritas dicat. siquis uult postme ue¬
nire abneget seipsum. qui a nisi quis a semet¬
ipso deficiat. ad eum qui super ipsumest non
ad propinquat: nec ualet ad prehendere qđ
ultra ipsum est: si nescit mactare quod est:
Sic olerum plantae trans ponuntur ut proficiant.
Atq ut ita dixerim eradicantur ut crescant :¬

Expanded text:
tamus quod per vetustatem fuimus, et ad hoc tamus quod per vetustatem fuimus, et ad hoc nitimur quod per novitatem vocamur. Pensemus quomodo se Paulus abnegaverat, qui dicebat: Vivo autem, jam non ego . Exstinctus quippe fuerat saevus ille persecutor, et vivere coeperat praedicator pius. Si enim ipse esset, pius profecto non esset. Sed qui se vivere denegat, dicat unde est, quod sancta verba per doctrinam veritatis clamant; protinus subdit: Vivit vero in me Christus. Ac si aperte dicat: Equidem a memetipso exstinctus sum, quicarnaliter non vivo; sed tamen essentialiter mortuus non sum, qui in Christo spiritaliter vivo. Dicat ergo Veritas, dicat: Si quis vult post me sequi, deneget seipsum. Quia nisi quis a semetipso deficiat, ad eum qui supeappropinquat; nec valet apprehendere quod ultra ipsum est, si nescierit mactare quod est. Sic olerum plantae transponuntur ut proficiant, atque, ut ita dixerim, eradicantur ut crescant. S
Abbreviated transcription (Latin):
mus relinquamus & nos sienim nos ipsos re¬
linquimus quo ibimus extranos uel quis est
quiuadit si se deseruit .ͦ sed aliud: sumus per
peccatum lapsi. aliud pernaturam conditi.
aliud quod fecimus. aliud quod factisumus¬
Relinquamus nos met ipsos quales peccando.
nos fecimus: & maneamus nos mec ipsi quales
pergratiam factisumus : Ecce & enim qui suꝑ¬
bus fuit si conuersus ad xp̃m humilis factus est
semet ipsum reliquit : si luxuriosus quisq ad
continentiam uitam mut auit : ab negauit
utiq: quod fuit : si auarus quisq: ambire ia
desut & largiri didicit propria quiprius ali¬
ena rapiebat : procul dubio semet ipsum re¬
liquit: Ipse quidem est pernaturam sed non
est ipse permalitiam: Hincenim scriptum est
uerte impios & nonerunt: Conuersinamq
impii nonerunt : non qui a omneno rulaert¬
erunt in essentia: sed scilicet non erunt in impi¬
etatis culpã : Tunc ergo nos met ipsos relinqui¬
mus. Tunc nos met ipsos ab negamus. cum ui¬

Expanded text:
mus, Relinquamus et nos? Si enim nosmetipsos remus, Relinquamus et nos? Si enim nosmetipsos relinquimus, quo ibimus extra nos? Vel quis est qui vadit, si se deseruit? Sed aliud sumus per peccatum lapsi, aliud per naturam conditi; aliud quod fecimus, aliud quod facti sumusRelinquamus nosmetipsos quales peccando nos fecimus, et maneamus nosmetipsi quales per gratiam facti sumus. Ecce etenim qui subus fuit, si conversus ad Christum humilis factus est, semetipsum reliquit. Si luxuriosus quisque ad continentiam vitam mutavit, abnegavit utique quod fuit. Si avarus quisque ambire jam desiit, et largiri didicit propria qui prius aliena rapiebat, procul dubio semetipsum reliquit. Ipse quidem est per naturam, sed non est ipse per malitiam. Hinc enim scriptum: Verte impios, et non erunt . Conversi namque impii non erunt, non quia non e in essentia, sed scilicet non erunt omnino in impietatis culpa. Tunc ergo nosmetipsos relinquimus, tunc nosmetipsos abnegamus, cum vi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ab negemus nostra. hic dicitur ut abnege¬
musnos: & fortas se laboriosum non est homi¬
ni relinquere sua. sed ualde laboriosum est
relinquere semet ipsum: Minus quippe est
abnegare quod habet. ualde enim multum
est ab negare quod est: Ad seautem nobis ueni¬
entibus dñs praecipit ut renunciemus nostris.
quia qui ad fidei agonem uenimus: luctam
contramalignos spiritus sumimus : nihil aũt
maligni spiritus in hoc mundo proprium pos¬
sident. Nudi ergo cum nudis luctari debemus:
amsiuestitus quisq: cum nudo luctatur. citius
adterram deicitur: quia habet unde teneatur:
Iuid enim terrena omnia nisi quaedam corpo¬
ris indumenta: qui ergo contradiabolum
ad certamen properat. uestimenta abiciat ne
succumbat: Nihil in hoc mundo amando possi¬
deat. nullas rerum labentium delectationes re¬
quirat. ne aduotum unde tegitur ad ca sum in de
teneatur: Nec tamen sufficit nostra relinquere.
nisi relinquamus & nos: Quid est quod dici¬

Expanded text:
ut abnegemus nostra, hic dicitur ut abnegeut abnegemus nostra, hic dicitur ut abnegemus nos. Et fortasse laboriosum non est homini relinquere sua, sed valde laboriosum est relinquere semetipsum. Minus quippe est abnegare quod habet, valde autem multum est abnegare quod est. 1587 2. Ad se autem nobis venientibus Dominus praecepit ut renuntiemus nostris, quia quicunque ad fidei agonem venimus, luctamen contra malignos spiritus sumimus. Nihil autem maligni spiritus in hoc mundo proprium possident. Nudi ergo cum nudis luctari debemus. Nam si vestitus quisquam cum nudo luctatur, citius ad terram dejicitur, quia habet unde teneatur. Quid enim sunt terrena omnia, nisi quaedam corporis indumenta? Qui ergo contra diabolum ad certamen properat, vestimenta abjiciat, ne succumbat. Nihil in hoc mundo amando possideat, nullas rerum labentium delectationes requirat, ne unde ad votum tegitur, ad casum inde teneatur. Nec tamen sufficit nostra relinquere, nisi relinquamus et nos. Quid est quod dici
Abbreviated transcription (Latin):
UIADNS ACREDEMPTOR NOSTER
nouus homouenit inmundõ: noua praecepta
edidit mundo. Uitae enim nostrae ueteri
inuiciis enutritae contrarietatemopposuit
nouitatissuae: Quid enim uetuso quidcarna¬
lis homo nouerat nisi sua retinere aliena rapere
si possit. concupisceresi non possec : Sed caele¬
stis medicus singulis quibusq uiciis obuian¬
tia adhibet medi camenta : Namsicut arte
medicinae calida frigidis frigaida calidis cu¬
rantur: ita dñs nosterꝰ contraria opposuit
praedi camenta peccatis: Vt lubricis continen¬
tiam : tenacibus largitatem : iracundis man¬
suecudinem: elatis praeceperit humilitatem
Certe cum sesequentibus noua mandata pro¬
poneret: dixit: nisi quis renuncia uerit omni¬
bus quae possidet non potest meus esse disci¬
pulus. Acsi a pertedicat: qui peruitam uete¬
rem aliena concupiscitis. pernouae conuer¬
sationis studium &uestra largimini: Quid
uero in hac lectione dicat audiarius : Qui uult
post me uenire ab neget seipsum: Ibi dicitur

Expanded text:
mptor noster novus homo venit in mundum, nova praecepta dedit mundo. Vitae etenim nostrae veteri in vitiis enutritae contrarietatem opposuit novitatis suae. Quid enim vetus, quid carnalis homo noverat, nisi sua retinere, aliena rapere, si posset; concupiscere, si non posset? Sed coelestis medicus singulis quibusque vitiis obviantia adhibet medicamenta. Nam sicut arte medicinae calida frigidis, frigida calidis curantur, ita Dominus noster contraria opposuit praedicamenta peccatis, ut lubricis continentiam, tenacibus largitatem, iracundis mansuetudinem, elatis praeciperet humilitatem. Certe cum se sequentibus nova mandata proponeret, dixit: Nisi quis renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus . Ac si aperte dicat: Qui per vitam veterem aliena concupiscitis, per novae conversationis studium et vestra largimini. Quid vero in hac lectione dicat, audiamus: Qui vult post me venire, abneget semetipsum. Ibi dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
renis intentus est: ipse sibi testis est quod
membrum summi sacerdotis non est Hinc
rur sum pisces qui pennulas non habent ab
esu fidelis populi prohibentur : Pisces quippe
qui pennulas squamarum habent dare sal
tus etiam super aquas solent: Quidergo
pennatis piscibus nisi electae animae figu¬
rantur: quae profecto solae incaelestis ec¬
clesiae corpus transeunt. quae modo uirtutũ
pennulis fultae. saltus dare perca elestede¬
siderium sciunt. ut superna percontem pla
ex mortali carne relabantur: Siergo iambo
ante oculos muliercurua & arbor infru¬
ctuosa. reminiscamur malorum quae feci¬
mus. mittamus ad radicem cordis cophinu
stercoris. ut tunc in retributionis fructu pin¬
guescat. quod nobis hic perpoenitentiam foete¬
bat: & siuirtutum summa operari non possu¬
mus ipso ds̃ nostro gaudet lamento: Ex ipsa
ei iustitiae inchoatione placebimus. qui in ius¬
ta quae fecimus punimus : nec mora erit infletib

Expanded text:
renis intentus est, ipse sibi testis est quod renis intentus est, ipse sibi testis est quod membrum summi sacerdotis non est. Hinc rursus pisces qui pennulas non habent, ab esu fidelis populi prohibentur . Pisces quippe qui pennulas squamarum habent, dare etiam saltus super aquas solent. Quid ergo pennatis piscibus nisi electae animae figurantur? Quae profecto solae in coelestis Ecclesiae corpus transeunt, quae, modo virtutum pennulis fultae, saltus dare per coeleste desiderium sciunt, ut superna per contemplatex mortali carne relabantur. Si ergo jam bante oculos mulier curva, et arbor infructuosa. Reminiscamur malorum quae fecimus, mittamus ad radicem cordis cophinum stercoris, ut tunc in retributionis fructu pinguescat quod nobis hic per poenitentiam fetebat. Et si virtutum summa operari non possumus, ipse Deus nostro gaudet lamento. Ex ipsa enim justitiae inhoatione ei placebimus, qui injusta quae fecimus punimus. Nec mora erit in fletibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Transirenamq eorum est. inmunda illa desi¬
deria spargere. dicunt ergo. incuruare ut
trans eamus. quia si ipsa se adima appetenda
non deicit: contrahanc illorum peruersitas
nullatenus conualescit: &transire peream
neque unt quam contra serigidam in superna
nos uiam malignis in nobis spiritibus damus. cũ
terrena concupiscimus. cumad temporalia ap¬
petenda curuamur: Pudeatergo terrena con¬
cupiscere & dorsamentium ascendentibus ad¬
uersariis praebere: Terram semper intue¬
tur qui curuus est. & quo praemio sitredẽ¬
tus non meminit. quiima quaerit : Hinc etiã
permorsen dicitur ut qui grbbo premitur.
ne quaquam ad sacer dotium prouehatur: &
quot quot xp̃i sanguine redemti sumus¬
membra eiusdem summisacerdotis efficimur:
Vnde nobis & perpetrum dicitur: uos autem
genus electum regale sacerdotium: Sed qui
grbbum toleratima semper intuetur: A sacer¬
dotio ergo repellitur. qui aquis quis solis ter¬

Expanded text:
Transire namque eorum est immunda illi desiTransire namque eorum est immunda illi desideria spargere. Dicunt ergo Incurvare ut transeamus, quia si ipsa se ad ima appetenda non dejicit, contra hanc illorum perversitas nullatenus convalescit; et transire per eam nequeunt, quam contra se rigidam in superna s charissimi, non viam malignis in nobis spiritibus damus, cum terrena concupiscimus, cum ad temporalia appetenda curvamur. Pudeat ergo terrena concupiscere, et dorsa mentium ascendentibus adversariis praebere. Terram semper intuetur qui curvus est, et quo praemio sit redemptus non meminit qui ima quaerit. Hinc etiam per Moysen dicitur, ut qui gibbo premitur, nequaquam ad sacerdotium provehatur . Et quotquot Christi sanguine redempti sumusmembra ejusdem summi sacerdotis 1586 efficimur. Unde et nobis per Petrum dicitur: Vos autem genus electum, regale sacerdotium . Sed qui gibbum tolerat, ima semper intuetur. A sacerdotio ergo repellitur, quia quisquis solis ter
Abbreviated transcription (Latin):
ad supernam lucem intuendam homo condi¬
tus fuerat. sed peccatis exigentibus forasmis¬
sus mentissuae tenebras portat. superna non
appetit. in infimis intendit. Caelestianum¬
quam desiderata terrena semperinanimo
uersat. & hoc quod desuo genere doluit : in
se ipso exclamauit dicens : Incuruatus sum
& humiliatus sum usque quaq: Contẽ plati¬
onemnamq caelestium perdens si sola carnis
ne cessaria homo cogitaret : incuruatus &
humiliatus esset. sed tamen us que quaq: non
es set: Quem ergo a supernis cogitationibus non
solum necessitas deicit sed etiam uoluptas in¬
licita sternit: Non solum incuruatus sedusq¬
quaq: incuruatus est: Hinc alius propheta
de inmundis spiritibus dicit: Qui dixerunt
animaetuae. incuruare ut transeamus:
Recta quippestat anima cum superna deside¬
rat & ne qua quam flectitur adima: Sed ma¬
ligni spiritus cum hanc insua rectitudine
stare conspiciunt peream transi re non posst:

Expanded text:
ad supernam lucem intuendam homo condiad supernam lucem intuendam homo conditus fuerat, sed peccatis exigentibus foras missus, mentis suae tenebras portat, superna non appetit, in infimis intendit, coelestia nequaquam desiderat, terrena semper in animo versat. Et hoc, quod de suo genere doluit, in seipso exclamavit dicens: Incurvatus sum, et humiliatus sum usquequaque. Contemplationem namque coelestium perdens, si sola carnis necessaria homo cogitaret, incurvatus et humiliatus esset, sed tamen usquequaque non esset. Quem ergo a supernis cogitationibus non solum necessitas dejicit, sed etiam voluptas illicita sternit, non solum incurvatus, sed usquequaque incurvatus est. Hinc alius propheta de immundis spiritibus dicit: Qui dixerunt animae tuae, Incurvare ut transeamus . Recta quippe stat anima cum superna desiderat, et nequaquam flectitur ad ima. Sed maligni spiritus cum hanc in sua rectitudine stare conspiciunt, per eam transire non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
potest: Sequitur: Hanc cum uidisset ihs
uocauit adse &ait illi : Mulier dimissa es
ab infirmitate tua & imposuit illimanum
& confestim sanata est: Uocauit &erexit : quia
inluminauit & adiuuit. uocat sed non erigit.
quando quidem pereius gratiam in lumina¬
mur sed exigentibus nostris meritis adiuuari
non possumus: Plerumq: enimuidemus quae
agenda sunt sed haec opere non implemus
nitimur &infirmamur: mentis iudicium
rectitudinem conspicit. sed adhanc operis for¬
titudo succumbit. quianimirum iam de poena
peccati est ut exdono quidem possit bonum
conspici sed tamen ab eo quod aspicitur contin¬
gat permeritum repelli: Usitata &enim
culpa obligat mentem ut nequaquam sur¬
gere possit ad rectitudinem. conatur & labi¬
tur. Quia ubi sponte diu perstitit: ibi & cum
noluerit coactacadit: Bene dehac nostra incur¬
uatione extypo humani generis perpsalmistã
dicitur. Incuruatus sum & humiliatus sum
us que quaq: Contemplatus quippe quod

Expanded text:
potest. 7. Sequitur: Hanc cum vidisset Jesus, potest. 7. Sequitur: Hanc cum vidisset Jesus, vocavit ad se, et ait illi: Mulier, dimissa es ab infirmitate tua. Et imposuit illi manum, et confestim erecta est. Vocavit et erexit, quia illuminavit et adjuvit. Vocat, sed non erigit, quando quidem per ejus gratiam illuminamur, sed, exigentibus nostris meritis, adjuvari non possumus. Plerumque enim videmus quae agenda sunt, sed hoc opere non implemus. Nitimur, et infirmamur. Mentis judicium rectitudinem conspicit, sed ad hanc operis fortitudo succumbit, quia nimirum jam de poena peccati est ut ex dono quidem possit bonum conspici, sed tamen ab eo quod aspicitur contingat per meritum repelli. Usitata etenim culpa obligat mentem, ut nequaquam surgere possit ad rectitudinem. Conatur, et labitur, quia ubi sponte diu perstitit, ibi et cum noluerit coacta cadit. Bene de hac nostra incurvatione ex typo humani gdicitur: incurvatus sum, et humiliatus sum usquequaque. Contemplatus quippe quod
Abbreviated transcription (Latin):
fructuosam ficulneam. quod decim &octo annoꝵ
numerus ad curuam mulierem signat : Sexto
merus intrigonum ductus .xuiii. facit: Quia
ergo homo qui sexto die factus est perfecta
opera habere noluit. sed ante legem sublege
Atq: in exordio inchoantis gratiae infirmus ex¬
titit. decim &octo annis muliercurua fuit. &¬
erat inclinata ne c omnino poterat sursum resp¬
cere : Omnis peccator terrena cogitans. caelesti
non requirens. sursum respicere non ualet.
quia dum desideria inferiora sequitur: ã me¬
tis sua erectitudine curuatur. & hoc semper
uidet quod sine cessatione cogitat: Adcorda
in cogitationibus uestris uoluatis aspicite.
alius dehonoribus. alius de pecuniis. alius de
praediorum ambitu cogitat. cunctahaec in
imo sunt & quan domens talibus implicatur.
abstatus sui rectitudine flectitur: & quia ad
caeleste desiderium non ad surgit: quasi muli¬
er inclinata sursum respicere nequaquam

Expanded text:
fructuosam arborem quod decem et octo annorum fructuosam arborem quod decem et octo annorum numerus ad mulierem curvam signat. Sexto merus in trigonum ductus, decem et octo facit. Quia ergo homo, qui sexto die factus est, perfecta opera habere noluit, sed ante legem, sub lege, atque in initio inchoantis gratiae infirmus exstitit, decem et octo annis mulier curva fuit. erat inclinata, nec omnino poterat sursum respicere. Omnis peccator terrena cogitans, coelestia non requirens, 1585 sursum respicere non valet, quia dum desideria inferiora sequitur, a mentis suae rectitudine curvatur, et haec semper videt, quod sine cessatione cogitat. Ad cordain cogitationibus vestris volvatis semper aspicite. Alius de honoribus, alius de pecuniis, alius de praediorum ambitu cogitat. Haec cuncta in imo sunt, et quando mens talibus implicatur, a status sui rectitudine flectitur. Et quia ad coeleste desiderium non assurgit, quasi mulier inclinata sursum respicere nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
citat: cumq: ad bonae operationis gratiam refor¬
mat: quasi pertactum stercoris redit ad fecun¬
ditatem operis radixcordis: Plangit qđ fecisse
se meminit: displicet sibi qualẽ fuis sese recolit: in¬
tentionẽ contrase dirigit. atq: ad meliora animũ
accendit: Exfoetore igitur ad fructum reui ui¬
scit arbor. quia de consideratione peccati ad bona
seo pera suscitat animus: & sunt pleriq qui in¬
crepationes audiunt &tamen adpoenitentiam
redire contemnunt. &infructuosi dõ hoc insae¬
culo uirides stant: Sed audiamus quid ficul¬
neae cultor adiungat siquidem fecerit fructum:
sin autem infuturo succides eam: Qui a profe
cto qui hic non uult ad fecunditatem pingue¬
scere per increpationem: illic cadet undesurgere
succidetur quam uis hic sine fructu uiridis stare
uideatur : Erat autem docens insynagoga
sabbatis: & eccemulier qͥuae habebat spiritum
mus quia hocerat trinus aduentus dñi ad in¬

Expanded text:
citat, et ad bonae operationis gratiam reforcitat, et ad bonae operationis gratiam reformat, quasi per tactum stereodris redit ad fecunditatem operis radix cordis: plangit quod fecisse se meminit, displicet sibi qualem fuisse se recolit: intentionem contra se dirigit, atque ad meliora animum accendit. Ex fetore ergo ad fructum reviviscit arbor, quia de consideratione peccati ad bona se opera resuscitat animus. Et sunt plerique qui increpationes audiunt, et tamen ad poenitentiam redire centemnunt, et, infructuosi Deo, in hoc saeculo virides stant. Sed audiamus quid ficulneae cultor adjungat: Si quidem fecerit fructum: sin autem, in futuro succides eam. Quia prcto, qui hic non vult ad fecunditatem pinguescere per increpationem, illic cadit unde jam persuccidetur, quamvis hic sine fructu viridis stare videatur. Erat autem docens in synagoga eorum Sabbatis . Et mulier quaedam, Habebat spiritum mus, quia hoc erat trinus adventus Domini ad in
Abbreviated transcription (Latin):
ficulneam fodere: nisi infructuosas mentes in¬
crepare Omnis quippe fossa inimo est. &ni¬
mirum increpatio dummentem sibidemon¬
strat humiliat: Quotiens ergo de peccato suo¬
aliquem corripimus: quasi excultðrȩ debito
circa infructuosam arborem fodimus: Post
fossionem uero quid dicat audiamus: &mit¬
tam cophinum stercoris: Quid est cophinus
stercoris nisi memoria peccatorum: Peccata
& enim carnis stercora uocantur: Vnde & per
prophetam dicitur: Computruerunt iumenta
instercoresuo: Iumenta quippe instercore
suo computrescere est: carnales quosq in foe
quotiens ad eius memoriam uicia ante acta redu¬
cimus: quasi infructuosae arbori cophinũster¬
coris uersamus. ut malorum quae egit memo¬
riamrecolat & ad compunctionis gratiam quasi
de foetore pinguescat: Mictitur ergo cophinus
stercoris adradicem arboris: quando prauitatis
suae conscientia tangitur memoria cogitationis:
Cumq se perpoenitentiam ad lamenta mens ex¬

Expanded text:
ficulneam fodere, nisi infructuosas mentes inficulneam fodere, nisi infructuosas mentes increpare? Omnis quippe fossa in imo est. Et nimirum increpatio dum mentem sibi demonstrat, humiliat. Quoties ergo aliquem de peccato suo corripimus, quasi ex culturae debito circa infructuosam arborem fodimus. Post fossionem vero quid dicatur audiamus. Et mittam cophinum stercoris. Quid est cophinus stercoris, nisi memoria peccatorum? Peccata etenim carnis stercora vocantur. Unde et per prophetam dicitin stercore suo . Jumenta quippe in stercore suo computrquoties ad ejus memoriam vitia anteacta reducimus, quasi infructuosae arbori cophinum stercoris versamus, ut malorum quae egit memoriam recolat, et ad compunctionis gratiam quasi de fetore pinguescat. Mittitur ergo cophinus stercoris ad radicem arboris quando pravitatis suae conscientia tangitur memoria cogitationis. Cumque se per poenitentiam ad lamenta mens ex
Abbreviated transcription (Latin):
de super arbor infructuosa & subter terra
sterilis iacet. Infructuosae arboris desuper
umbra densatur & solis radius ad terram descen¬
dere nequaquam permittitur: Quiadum sub¬
iecti quilibet patroniperuersi peruersa exempla
conspiciunt: ipsi quoq infructuosi remanentes
ueritatis lumine priuantur. & pressiumbra
calorem solis non accipiunt. quia inderemanent
adõ frigidi : unde in hoc saeculo male protegun¬
tur: Sed de hoc peruerso quolibet & potente
pene iam requisitio dõ non est: Post quam enĩ
seperdidit: quaerendum solum modo estcur &
alios premit: Unde bene eius demuineae dñs
dicit. Ut quid etiam terramoccupat: Terram
quippe occupat quimentes alienas grauat :
Terram occupat: qui locum quemtenet inbonis
operibus non exercet: Sed tamen nostrum est
protalibus de precari. Namcultor uineae quio
dicat audiamus: Dñe dimitte illam& hoc an¬
no usq dumfodiam circa illam: Quid est circa

Expanded text:
desuper arbor infructuosa, et subtus terra desuper arbor infructuosa, et subtus terra sterilis jacet. Infructuosae arboris desuper umbra densatur, et solis radius ad terram descendere nequaquam permittitur, quia dum subjecti quilibet patroni perversi perversa exempla conspiciunt, ipsi quoque, infructuosi remanentes, veritatis lumine privantur. Et, pressi umbra, calorem solis non accipiunt, quia 1584 inde remanent a Deo frigidi, unde in hoc saeculo male proteguntur. Sed de hoc perverso quolibet et potente pene jam requisitio Deo non est. Postquam enim se perdidit, quaerendum solummodo est cur et alios premat. Unde bene ejusdem vineae dominus dicit: Ut quid etiam terram occupat? Terram quippe occupat qui mentes alienas gravat, terram occupat qui locum quem tenet in bonis operibus non exercet. 5. Sed tamen nostrum est pro talibus deprecari. Nam cultor vineae quid dicat audiamus: Domine, dimitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam. Quid est circa
Abbreviated transcription (Latin):
nec praecepta erudiunt. nec in carnationis e¬
ius miracula conuertunt: Quiduero perficul¬
neae cultorem nisi praepositorum ordo expri¬
mitur Qui dum praes unt ecclesiae. nimirum
dominicae uineae curam gerunt: Huius enim
uineae primus cultor petrus a postolus extitit.
hunc nos in digni sequimur. inquantum proeru¬
ditione uestra docendo de precando increpando
laboramus: Sed cum magno iamtimore audi¬
endum est quod cultori uineae de infructu¬
osa arbore dicitur succide eam ut quid etiam
terram occupat. Vnus quisq: iuxta modum
suum in quantum locum uitae praesentis tenet
si fructum bonae operationis non exhibet.
uelut infructuosa arbor terram occupat. quia
in eo loco in quo ipse est & aliis operandioccasi¬
onem negat: Sed in hoc saeculo potens quilibet
si fructum non habet bonae operationis: etiam
impedimentum praestat ceteris: Quia quicũ¬
q: sub ipso sunt exemplo prauitatis illius quasi
umbra peruersitatis eius premuntur : Stat

Expanded text:
nec praecepta erudiunt, nec incarnationis enec praecepta erudiunt, nec incarnationis ejus miracula convertunt. Quid vero per cultorem vineae, nisi praepositorum ordo exprimitur? Qui dum praesunt Ecclesiae, nimirum dominicae vineae curam gerunt. Hujus enim vineae primus cultor Petrus apostolus exstitit. Hunc nos indigni sequimur, in quantum pro eruditione vestra, docendo, deprecando, increpando, laboramus. 4. Sed cum magno jam timore audiendum est quod cultori vineae de infructuosa arbore dicitur: Succide illam; ut quid etiam terram occupat? Unusquisque juxta modum suum, in quantum locum vitae praesentis tenet, si fructum bonae operationis non exhibet, velut infructuosa arbor terram occupat, quia in eo loco in quo ipse est, et aliis operandi occasionem negat. Sed in hoc saeculo potens quilibet, si fructum non habet operationis bonae, etiam impedimentum praestat caeteris, quia quicunque sub ipso sunt, exemplo pravitatis illius, quasi umbra perversitatis ejus premuntur. Stat