comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nec particulatiꝰ deus implet om̃a. s cũ sit idem unꝰ. ubiq tñ ẽ totꝰ.
Non ita putandus ẽ esse in om̃ibꝰ ds. ut una queq res ꝓ magnitu¬
dine portionis suȩ capiat eũ. id est marima maius. et minima
minꝰ. dũ sit ipse potiꝰ totꝰ in om̃ibꝰ. siue om̃a inpso. Om̃ipotentia
diuinȩ maiestatis. cuncta potestatissuȩ inmsitate c̃cludit. nec
euadendi potentiã eiꝰ qͥs aditũ poterit inuenire. qi ille om̃a
circũquaq c̃stringit. Cuncta enĩ intra diuini udicii om̃ipo¬
tentiã choartant᷑. siue quȩ cͣtinendast᷑ ut salua sint. siue qͥ¬
amputancta stͥ ut pereant. Nullatenꝰ ergo posse effugi dm̃ quẽ
piã. Qui enĩ non htͣ placatũ. nequaꝗͣ. euadet iratuͣ. Iumen¬
sitas diuinȩ magnitudinis istaẽ. ut intelligas enͣ. Intra om̃a
s. ñ inclusũ. Extra om̃a. s ñ exclusũ. Et ideo interiorẽ ut om̃a
eẽ creator. Per id uero qd interior. gubernare om̃a demonstrãt

Expanded text:
Nec particulatim Deus 118 implet omnia, sed cum sit idem unus, ubique tamen est totus. Non ita putandus est esse in omnibus Deus, ut unaquaeque res pro magnitudine portionis suae capiat eum, id est, maxima majus, et minima minus, dum sit potius ipse totus in omnibus, sive omnia in ipso 2. Omnipotentiae divinae majestas cuncta potestatis suae immensitate concludit nec evadendi potentiam ejus quisquam aditum invenire poterit, quia ille omnia circumquaque constringit. Cuncta enim intra divini judicii omnipotentiam coarctantur, sive quae continenda sunt, ut salva sint, sive quait; qui enim eum non habet placatum, nequaquam evadet iratum. Immensitas divinae magnitudinis ista est, ut intelligamus eum intra omnia, sed non inclusum; extra omnia, sed non exclusum; et ideo interiorem, ut omnia esse creator; per id vero quod interior, gubernare omnia demonstratur.
Abbreviated transcription (Latin):
ea miracła faciat. quȩ sub apłis facieb̾at. ea causae̾. Quia tunc
oportebat mundũ miracłis credere. ncͣ uero iã credente̾ oportet
bonis oꝑibꝰ choruscare. Nã ideo tͣc signa fiebant exteriꝰ. ut iite¬
riꝰ fides roboraret᷑. Iã in fide miracła quicũq reqͥrit. uanam
głam ut laudet᷑ querit. Scriptũ est eniͣ. Linguȩ in signũ ft̃. n
fidelibꝰ s infidelibꝰ. Ecce signa ñ stͣ fidelibꝰ necessaria qͥ iã credide
itͣ . s infidelibꝰ ut conũtant᷑. Nla paulus ꝓ nͣ credentiũ infidelita¬
te. patre᷑ publii de infirmitate febriũ. uirtutibꝰ curauit. Infir¬
mante̾ uero timotheũ fidele. ñ oratione s medicinalit᷑ tẽꝑat
ut noueris miracła ꝓ incredulis nͣ ꝓfidelibꝰ fieri. Antequã anti¬
xp̃c appareat. uirtutes ab ecła et signa cessabtͣ. quatinꝰ eam
quasi abiectiorẽ ꝑsequat᷑ audatiꝰ. Ob̾hanc utilitatẽ cessabt᷑ sub
anti ꝓpo̾ abȩcła miracła et uirtutes. ut ꝑ hoc scoꝵ appareat¬

Expanded text:
ea miracula faciat quae sub apostolis faciebat, ea causa est, quia tunc oportebat mundum miraculis credere, nunc vero jam credentem oportet bonis operibus coruscare. Nam ideo tunc signa fiebant exterius, ut interius fides roboraretur. 3. Jam in fide miracula quicunque requirit, vanam gloriam, ut laudetur, quaerit. Scriptum est enim: Linguae in signum sunt, non fidrunt, sed infidelibus, ut convertantur. Nam Paulus pro non credentium infidelitate patrem Publii de infirmitate febrium virtutibus curat , infirmantem vero Timotheum fidelem, non oratione, sed medicinaliter temperat, ut noveris, miracula pro incredulis, non pro fidelibus fieri. 4. Antequam Antichristus appareat, virtutes ab Ecclesia, et signa cessabunt, quatenus eam quasi abjectiorem persequatur audacius. Ob hanc utilitatem cessabunt sub Antichristo ab Ecclesia miracula et virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
antũ enĩ in hac uita est licitũ oꝑari bont̃. Illuc nãq ñ ia oꝑatio
erpectat᷑.s. retͥbutio mentoꝵ. Hec uita. impiis longa et grata
ist In ocłis autͥ iustoꝵ amara et breuis ẽ. Et licet uita ista brenis
gitudinẽ ñ de suo spacio s de eiꝰ fine c̃siderat. quã sit breuis et misera
u̾tilit᷑ pensat. Uita enĩ presens qr ipsis suis increm̃tis deficit. breuis ẽ. Suo
eniꝰ augmͣto ꝑit. dũ id qd iudecur infut᷑o ꝓficere. in pͣcento deficit. Ite ᷤᷤ
ex ipsis. ee breuis uita pͣsens ostencdit᷑. ex quo ñ ꝑmanet s finit᷑. Tela en
consũmat᷑ filis. et uita hominis explet̾ diebꝰ singłis. Q& ui in hac inta

Expanded text:
antum enim in hac vita est licitum operari bonum; illic namque non jam operatio exspectatur, sed retributio meritorum. 2. Haec vita impiis longa et grata est, in oculis autem justorum amara et brevis est. Et licet vita ista brevis gitudinem non de suo spatio, sed de ejus fine considerat quam sit brevis et misera, satis utiliter pensat. Vita enim praesens, quia ipsis suis incrementis deficit, brevis est; suo enim augmento perit, dum id quod videtur in futuro proficere in praeterito deficit. Item ex ipso esse brevis 360 vita praesens ostenditur, ex eo quod non permanet, sed finitur. Tela enim consummatur f
Abbreviated transcription (Latin):
ors dicta ẽ eo qd sit amara. uł amorsu pͥmi hõis appellata. Nãcũ pi
humani gem̃s parens lignũ uetitũ ꝑ inobedientiã contigit. ꝑmo sũ
mortẽ incurrit. Unde et a morsu mors ipsa utiq appellat᷑. De tril

Expanded text:
Mors dicta est, quod sit amara, vel a morsu primi hominis appellata. Nam cum primus humani generis parens lignum vetitum per inobedientiam contigit, per morsum mortem incurrit . Unde et a morsu mors ipsa appellatur. Tria
Abbreviated transcription (Latin):
ut inmoetalitatis ac mortis admodũ capax. nec sic inmortalis fuerit. ut etiã si
pecaret mcei ñ posset. nec ita mottalis. ut si noliusset peccare morti sucibe
Arbitri quippe lib̾tace donatꝰ est. ut uire aut beatꝰ esset qͥ no luisset piecior
cũ posset. aut muser. qͥ cũ potuisset utare peccatũ. ñ aliqͣ necessitate s. pr
uoluntate peccasset. Et q nec recte factũ nec peccatũ dici pot̾. sine alicuꝰ
ñ mori habuit innat̾a. aut exsecutione pͣceptiuitalis ꝓbatꝰ obediens. sic
qua pͥmꝰ homo pͣceptũ accep̃. et uista cc pena quȩ peccanti merito suȩ pͥu

Expanded text:
ut immortalitatis et mortis admodum capax, nec sic immortalis fieret, ut etiamsi peccaret, mori non posset; nec ita mortalis, ut si noluisset peccare, morti succumberet. Arbitrii quoque libertate donatus est, ut jure aut beatus esset qui noluisset peccare cum posset, aut miser, qui cum potuisset peccatum vitare, non aliqua necessitate, sed propria voluntate peccasset. Et quia nec recte factum, nec peccatum dici potest sine alicujus  posse non mori, et posse mori habuit in natura, aut exsecutione praecepti vitalis probatus obediens, sic qua primus homo praeceptum accepit: et justa poena esse, quae peccan
Abbreviated transcription (Latin):
re. cuiꝰ ꝓ peccato ista effecta st̃ noxia. quȩ illi om̃i ex parte fu¬
erant ante peccatũ subiecta. Nr̃o uitio ñ sua nat̾a nobis
mala st̃. ea quȩ nobis nocent. Naͣ lux cũ sit bona infirmis
ocłis noxia ẽ. et tc ocłoꝵ uitiũ ñ lucis eͣ. Sic et cȩt̾a. Sũ crea¬

Expanded text:
re; cujus pro peccato ista effecta sunt noxia, quae illi omni ex parte fure; cujus pro peccato ista effecta sunt noxia, quae illi omni ex parte fuerunt ante peccatum subjecta. Nostro vitio, non sua natura, nobis mala sunt ea quae nobis nocent. Nam lux, dum sit bona, infirmis oculis noxia est, et tunc oculorum vitium, non lucis est; sic et caetera. 10. C
Abbreviated transcription (Latin):
ñ relinquat in ultã. Quã ob causã ꝑmiserit ds iali obori¬
ri statũ. nͥ ut ex contrariis malis bonȩ nate decor unminu¬
eret: Modus iste etiã in u̾bis eẽ cõperit᷑. Qui modus antiteta
pulchra locutio. qnͣ mox contraria ꝓsꝑis ꝓferunt᷑. Ita un
rebꝰ ꝑmixtũ est malũ. ut nat᷑ȩ bonũ ad cõparationẽ excel-¬
lerec mali. Si radas suꝑciliũ hominis paruã quidẽ rẽ demis.
s totiꝰ corporis ingeris feditate̾. Ita et in uniu̾sitate create.
si extrenũ uerinicłm nat᷑a malũ dixeris. uiiu̾se creature
iniuriã facis. Cuncta quȩ uident᷑ mala. ꝑ peccatũ pͥmi ho¬
minis ꝓ pena st̃ translata unui̾sũ genꝰ humanũ. Proinde
quȩcũꝙ. uident᷑ mala. parti̾ nobis seuuint origine. parcun
culpa. Mala dicunt multa increat᷑is ꝑu̾si. ut igne̾ q unt
ut ferrũ qr occidit. ut ferã qr mordet. S comoda ipsoꝵ ñ
intendens homo. accusat in illis qđ sibi debet potiꝰ imputa ⁊¬

Expanded text:
n creatum est. 5. Quam ob causam permiserit Deus mali oboriri statum, nisi ut ex contrariis malis bonae naturae decor emineret? Modus iste etiam in verbis esse comperitur. Qui modus antithetopulchra locutio, quando mox contraria positis proferuntur. Ita et in rebus permistum est malum, ut naturae bonum ad comparationem excelleret malised totius corporis ingeris foeditatem. Ita et in universitate creaturae si extremum vermiculum natura malum dixeris, universae creaturae injuriam facis. Cuncta mala per peccatum primi hominis pro poena sunt translata in universum genus humanum. Proinde quaecunque videntur mala, partim nobis saeviunt origine, partim culpa. 9. Mala dicunt multa in creaturis perversi, ut ignem, quia urit; ut ferrum, quia occidit; ut feram, quia mordet, sed commoda ipsorum non intendens homo, accusat in illis quod sibi debet potius imputa
Abbreviated transcription (Latin):
sine do factũ est nichil. Deus autͣ malũ ñfecit. Credit᷑ ab he¬
reticis mente̾ a deo. uicia a diabolo fuisse creata. Unde et ab
ipsis duȩ nat᷑e bona et mala putant᷑. s uicia nat᷑a nͣst᷑. Et
dũ uere a diabolo sint. ñ tam̃ creata st̃. Non ꝙ alicubi uł ali
quando erat malũ unde fieret diabolꝰ malus. s ꝙ uiciũ eͣ.
Dũ esset angłs bonꝰ. suꝑbiendo effectꝰ eͣ malus. Et ideo recte
Malũ uero ido̾ nat᷑a nulla ẽ. ꝙ accedendo in bonã naturã
efficit eã uitiosã. Quȩ dũ discedit nat᷑a manet. et malũ qđ
inerat nusꝗͣ. ẽ. Ex eo qđ uiciũ nocet nat᷑ȩ. agnoscit᷑ uiciũ
naturã non eẽ. qr qͣuod nat̾ale ẽ nocet. Dũ nat᷑a bona dãp

Expanded text:
sine Deo factum est nihil, Deus autem malum non fecit. Creditur ab haereticis mentem a Deo, vitia a diabolo fuisse creata, unde et ab his duae naturae, bona et mala, putantur. Sed vitia natura non sunt, et dum vere a diabolo sint, non tamen creata sunt. CAPUT XVIquando erat malum, unde fieret diabolus malus, sed quia vitio suo, dum esset angelus bonus, superbiendo effectus est malus; et ideo recte Malum vero ideo natura nulla est, quia accedendo in bonam naturam efficit eam vitiosam, quod cum discedit, natura manet, et malum quod inerat nusquam est. Ex eo quod vitium nocet naturae, agnoscitur vitium naturam non esse, quia n
Abbreviated transcription (Latin):
ui pͣficit̾ ad regimͣ. talit̾ erga disciplinã subditoꝵ pͣstare se debet. ut ñ solũ
auctoritate. uerũ etiã humilitate clarescat. S tam̃ itaerit in eo uirtꝰ
humilitatis. ne dissoluat᷑ uita subditoꝵ in uitiis. atq ita auctoritas adent
potestatis. ne ꝑ tumnorẽ cordis seueritas existat inmoderatiõis. Hȩc ẽ in dĩ sac̃dotibꝰ
uera discretio. qua nec ꝑ lib̾tatẽ suꝑbi. nec ꝑ humilitatẽ remissi st̃. Hinc ẽ qđ seiꝰ
cũ multa c̃stantia redarguert᷑ etiã pͥncipuꝰ uitia. In qͥbꝰ cũ sũma ee̾t humilitas. loco
tam̃ necessario libere transgressores iustitiȩ increpabant. Aliqͣndo etiã subdiis
nos oportet aĩo ẽẽ huimiliores. qm facta subditoꝵ uidicant᷑ a nob̾. nr̃a uero uidicat¬
ads. Agnoscat ep̃c seriuũ se c̾e̾ plebis. ñ dñm. Uerũ hec caritas nͣ conditio exigit. De¬

Expanded text:
 etc. ad regimen, taliter erga disciplinam subditorum praestare se debet, ut non solum auctoritate, verum etiam humilitate clarescat. Sed tamen ita erit in eo virtus humilitatis, ne dissolvatur vita subditorum in vitiis: atque ita auctoritas aderit potestatis, ne per tumorem cordis severitas existat immoderationis. Haec est in Dei sacerdotibus vera discretio, qua nec per libertatem superbi, nec per humilitatem fiunt remissi. Hinc est quod sancti cum multa constantia redarguerunt etiam principum vitia: in quibus cum summa esset humilitas, loco tamen necessario libere transgressores justitiae increpabant. Aliquando etiam subditis nos oportet animo esse humiliores, quoniam facta subditorum judicantur a nobis, nostra vero Deus judicat. Agnoscat episcopus servum se esse plebis, non dominum. Verum haec charitas, non conditio exigit.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs die tͣcia resurrecturꝰ. religiose mulieris bonũ opꝰ pͣdicat.pͣdicandũq
com̃dat. qđ unguentũ pͣciosũ suꝑ m̃bra eiꝰ esfudĩt. acq hoc adeu̾ sepelien¬
dũ fecerit. Et laudabilit̾ comemorant᷑ in eu̾gło. qͥ corpꝰ eiꝰ de cruce acceptũ
diligent᷑ atq honorifice tegendũ sepeliendũq curait᷑. Uerũ istȩ auctori¬
tates ñ hoc admonent qͦ insit illis cadaueribꝰ sensus. s ad dĩ ꝓuidentiã
cui placent ettã talia pietatis officia. corpora quoq mortuoꝵ ꝑtinere
significant ꝓptͥ fide̾ resurrectionis astruendam.

Expanded text:
Dominus die tertio resurrecturus religiosae mulieris bonum opus praedicat, praedicandumque Dominus die tertio resurrecturus religiosae mulieris bonum opus praedicat, praedicandumque commendat. quod unguentum pretiosum super membra eius effuderit atque hoc ad eum sepeliendum fecerit. et laudabiliter commemorantur in euangelio qui corpus eius de cruce acceptum diligenter atque honorifice tegendum sepeliendumque curarunt. uerum istae auctoritates non hoc admonent, quod insit ullus cadaueribus sensus, sed ad dei prouidentiam, cui placent etiam talia pietatis officia, corpora quoque mortuorum pertinere significant propter fidem resurrectionis a
Abbreviated transcription (Latin):
et c̃ditio sepultȩ. ser pompa exequiaꝵ. magis sint uiuoꝵ solatia quã srb¬
ma xineq uistoꝵ atq fideliũ quibꝰ tanqͣ organis et uasis. ad omͣa bona
oꝑa sc̃s usus est sp̃c. Si enĩ pat̾na uestis et anulus. ac siqͥd huiꝰmodi in tan¬
tũ cariꝰ est posteris. in quantũ erga parentes maior affect est. qͣntomag̃
nullomͦ ipsa sꝑnenda st̃ corpora quȩ utiq multo familiariꝰ atq c̃uincꝰ¬
ñ credt᷑. qͣntomagis debent facere qͥ credt᷑. ut corpore mortuo s tam̃ re¬
surrecturo et ȩcͣnitate mansuro. inpensũ eimodi officiũ. sit etiã quodã¬
mͦ eiꝰde̾ fidei testimoniũ. Nã et antiquoꝵ iustoꝵ funera officiosa pietate
curata st̃. et exequiȩ celebratȩ et sepult̾a pͣuisa. Ipsi quoq cũ inuerent
de sepeliendis uł etiã transferendis suis corporibꝰ filiis mandauert̃. Et
tobi sepeliente mortuos dm̃ ꝓmeruisse. testante angło comͣdat᷑. Ipse qͦꝙ

Expanded text:
itio sepulturae, pompa exequiarum, magis sunt uiuorum solacia quam submaximeque iustorum atque fidelium, quibus tamquam organis et uasis ad omnia bona opera sancte usus est spiritus. si enim paterna uestis et anulus ac si quid huius modi tanto carius est posteris, quanto erga parentes maior affectus, nullo modo ipsa spernenda sunt corpora, quae utique multo familiarius atque coniuncnon credunt, quanto magis debent facere qui credunt? ut corpori mortuo, sed tamen resurrecturo, et in aeternitate mansuro impensum hujusmodi officium sit etiam quodamminis pertinent. Unde et antiquorum justorum funera officiosa pietate curata sunt, et exsequiae celebratae, et sepultura provisa: ipsique cum viverent, de sepeliendis, vel etiam transferendis suis corporibus filiis mandaverunt . Et Tobias sepeliendo mortuos Deum promeruisse, teste angelo commendatur . Ipse quoque
Abbreviated transcription (Latin):
endaces faciunt. ut nec uera dicentibꝰ credat᷑. R eddit eni sepe
homine̾ inulta falsitas eciꝗ̃ in ueritate suspectã. Serre uera
p̃mictot ꝙ faisa dicturꝰ ẽ. ue cũ pͥmũ adqͥsierit fidẽ. ad reliaua
m̃aiacia audientes credulos faciat. Uident᷑ inultis uera ẽẽ que
falsa st̃. et ido ñ ex deos ex suo m̃dacio locunt᷑. Non nũquari¬
falsitas ueriloquio adiuingit᷑. et plerũq auertate incipit
q falsa c̃fingit. Latent sepe uenena cuculita melle uboꝵ. at
tã dui deceptor ueritatẽ simulat. qͦusq fallendo decipiat. Ion
nũquã peuis ẽ mͣclaciũ meditari. quã loqui Nã inẽdũ quisat
ne sola mͣtit᷑. Sũ moꝑe cauendũ ẽ om̃e m̃dacũ. quãuis nͣ nũꝙͣ. sit¬

Expanded text:
endaces faciunt, ut nec vera dicentibus credatur: reddit enim saepe hominem multa falsitas, etiam in veritate suspectum. Saepe vera praemittit, qui falsa dicturus est; ut cum primum acquisierit fidem, ad reliqua mendacia audientes credulos faciat. Multis videntur vera esse, quae falsa sunt; et ideo non ex Deo, sed ex suo mendacio loquuntur. Nonnunquafalsitas veriloquio adjungitur, et plerumque a veritate incipit qui falsa confingit; latent saepe vera circumlinita melle verborum, et tandiu deceptor veritatem simulat, quousque fallendo decipiat. nunquam pejus est mendacium meditari, quam loqui, nam interdum quisque ne sola mentitur. 7. Summopere cavendum est omne mendacium, qua
Abbreviated transcription (Latin):
dis ac uituꝑationis ut cũq. quasi uentoꝵ intdũ curuant᷑ impulsu.
funditꝰ tam̃ non deiciunt᷑. s ꝓtunꝰ firmitate radicũ ad se redeunt.
hona mens. ad malũ nec pͣmiis nec tͣroribꝰ uincit̾. Nã iniqͥ t̾rorẽ
blandiciis miscent. ut aut oblectatione quẽꝙͣ. decipiant. aut tͣro¬
ribꝰ frangant. Qui laudat᷑. in auditoꝵ amore inserit̾. s si ueracit᷑¬

Expanded text:
dis ac vituperationis utcunque quasi ventorum interdum curventur impulsu, dis ac vituperationis utcunque quasi ventorum interdum curventur impulsu, funditus tamen non dejiciuntur, sed protinus firmitate radicis ad se redeunt. 233 12. Bona mens ad malum nec praemiis, nec terroribus vincitur. Nam iniqui terrorem blanditiis miscent, ut aut oblectatione quemquam decipiant, aut terroribus frangant. 13. Qui laudatur in auditorum amore inseritur, sed si veracit
Abbreviated transcription (Latin):
S qr scriptũ est. os qđ mentit᷑ oocidit animã. et ꝑdes eos qͥ locuntur
m̃daciũ. hoc quoq. mͣdacii genꝰ ꝑfecti uiri sũmoꝑe fuguint. ut nec
uita cuiꝰ libet ꝑ eoꝵ fallaciã defendat᷑. nec suȩ aninȩ noceant. dũ
pͣstare nitunt᷑ alienȩ carni. quãꝙͣ. hoc ipsũ peccati genꝰ facillune cre-¬
dimꝰ relarari. Naͣ si quelibet culpa sequenti m̃cede purgat᷑. qͣnto¬
magis hȩc facile abstergit᷑. quã merces comitat᷑ : Multa m̃tiunt᷑.
multaq fingunt homines ꝓpt̾ hominũ laudẽ. Sicꝗ. fit. ut et isti
mͣtiendo ꝑeant. et eos quos laudant ad uane głȩ ruinã ꝑ ducant.
Sic̾ bene sibi cͥscius nͣ metuit alienȩ linguȩ conuiciũ. ita et qͥ lau¬
dat᷑ ab alio nͣ debet errorẽ alienȩ laudis adtendere. s magis testuo
tũ głam habebit. id est occulte in sua c̾scientia. nͣ pala̾ in aliena
lingua. Perfecti uiri qͦ alta radice fundati stͣ. et si flamine lau¬

Expanded text:
untur mendacium . » Hoc quoque mendacii genus perfecti viri summopere fugiunt, ut nec vita cujuslibet pro eorum fallacia defendatur, nec suae animae noceant dum praestare nituntur alienae carni, quamquam hoc ipsum peccati genus facillime credimus relaxari. Nam si quaelibet culpa sequenti mmagis haec facile abstergitur, quam merces ipsa comitatur? 8. Multa mentiuntur multaque fingunt homines propter hominum laudem; sicque fit ut et isti mentiendo pereant, et eos quos laudant ad vanae gloriae ruinam perducant. 9. Sicut bene sibi conscius non metuit alienae linguae convicium, ita et qui laudatur ab alio non debet errorem alienae laudis attendere; sed magis unusquum quisque gloriam habebit, id est, occulte in sua conscientia, non palam in aliena lingua. 11. Perfecti, qui alta radice fundati sunt, etsi flamine lau
Abbreviated transcription (Latin):
ubi plus in nobis ualet qđ credimꝰ. quã rerũ corporaliũ sp̃es quas ꝑ ocłos
cernuimꝰ corporales.s sic homines int̾ qͦs uiuentes motꝰq uitales erercentes
uiuimꝰ. mox ut aspicimꝰ ñ credimꝰ uiuere s uidemꝰ. cũ eoꝵ istã sine cor¬
ponbꝰ uidere nequeamꝰ. quȩ tam̃ in eis corpora renota om̃i ambiguitate
conspicunꝰ: ita quaeũꝗ spiritalia illa lumina corpoꝵ nĩoꝵ circũferemꝰ
inco pordea dm om̃a regentẽ etia ꝑ corporea contuebim̃. Aut gͦ sic ꝑ
incorporea nata cernat᷑. qđ nullis exẽplis siue scripturaꝵ testimoniis diuinaꝵ
uł difficile est uł impossibile ostendere. aut qđ intelligendũ faciliꝰ. ita deus¬
deat᷑. in altero uideat᷑. in seipso uideat᷑. in celo nouo actͣra noua. atq in om̃i
quȩ tͣc fuerit creat᷑a uideat᷑. et corpora in om̃i corpore quocũq. fuerint spin¬
mox addit. donec ueni at dñs et illum inabit abscondita tenebraꝵ. et ma¬

Expanded text:
qua credimus, quam rerum corporalium species, quam per oculos cernimus corporales. sed sicut homines, inter quos uiuentes motusque uitales exerentes uiuimus, mox ut aspicimus, non credimus uiuere, sed uidemus, cum eorum uitam sine corporibus uidere nequeamus, quam tamen in eis per corpora remota omni ambiguitate conspicimus: ita quacumque spiritalia illa lumina corporum nostrorum circumferemus, incorporeum Deum omnia regentem etiam per corpora contuebimur. Aut ergo sicincOl-porea natura cernatur, quod ullis exemplis siue scripturarum testimoniis diuinarum uel difficile est uel inpossibile ostendere; aut, quod est ad in altero, uideatur in se ipso, uideatur in caelo nouo et terra noua atque in omni quae tunc fuerit creatura, uideatur et per corpora in omni corpore, quocumque fuerint spirmox addidit: donec ueniat dominus et inluminet abscondita tenebrarum, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
depositio sarcinȩ grauis. s si alia sarcina ñ portet᷑ qua homo in ge¬
gramꝰ. mnulti ꝑu̾se tim̃do istã. incidert in illã. Dictũ eͣ aliqͥbꝰ. Adorate idola.
Qd̃ si ñ feceritis: moriemini. Aut quẽad modũ ille nabuchodonosor
dit. Siñ fecetitis. mittemui in camino ignis ardentis. Multi timuer̾.
et adoranert. et nolentes mori mortui st̃. Limͣdo morte̾ quȩ nͣ euadit᷑.
incidert̃ in morte̾ quã euadẽ felicit̾ possent. si ista quę ñ euadit᷑ in¬
felicit᷑ ñ tunerent. Ilatꝰ es homo. moriturꝰ es. quo ibis ut nͥ mouaris.¬
uoluntate mori dignatꝰ ẽ. Quando uides xp̃m mortuũ. dedignaris mori : E¬
moriturꝰ es. qͦ eualas hoc nͣ habes. Hodie sit. erassit. futurĩ ẽ. debitũ ẽtea¬
dendĩ. Qd gͦ agit homo tumens. fugiens. occultans se ne inueniat᷑ ab inimico:
Nuqͥd agit nt n moriat᷑: S ut paulo seriꝰ moriat᷑. Non accipit aebitã secu¬

Expanded text:
depositio sarcinae gravis: sed si alia sarcina non portetur, qua homo in gegravius, multi perverse timendo istam, inciderunt in illam. Dictum est aliquibus, Adorate idola; quod si non feceritis, interficiemini: aut quemadmodum ille Nabuchodonosor dixit, Si non feceritis, mittemini in caminum ignis ardentis. Multi timuerunt et adoraverunt; nolentes mori mortui sunt: timendo mortem quae non evaditur, inciderunt in mortem quam evadere feliciter possent, si istam quae non evaditur, infeliciter non timerent. Natus es homo, moriturvoluntate mori dignatus est. Quando vides Christum moriturus es: qua evadas hoc, non habes. Hodie sit, cras sit; futurum est, debitum est reddendum. Quid ergo agit homo timens, fugiens, occultans se ne inveniatur ab inimico? Numquid agit ut non moriatur? Sed ut paulo serius moriatur. Non accipit debiti secu
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃es iurtittũ imitant᷑. Et inde se ñ nulli ẽẽ iustos cͥfiat᷑. ude ma¬
rine repbant᷑. Aptũ exẽplũ uitioꝵ a̾e latronis specie sumit. iã
sic ee insiduis latro ꝓcedit. seꝙ itͣ agentibꝰ iungit. fingens se socũ
aonec accipiat in puisũ. et dũ subito eruꝑit ad exitĩ. latro
erat placens de uircutibꝰ. deceptã se conspitiat uicus dãpnabilibꝰ.¬
De appecitu uirtutũ.

Expanded text:
um imitantur; et inde se nonnulli esse justos confidunt, unde maxime reprobantur. 4. Aptum exemplum vitiorum de latronis specie sumitur. Nam sicut ex insidiis latro prodit, seque iter agentibus jungit, fingens se socium, donec decipiat improvisum, et dum subito eruperit, ad exitium latro erat placens de virtutibus deceptam se conspiciat vitiis damnabilibusDe appetitu
Abbreviated transcription (Latin):
et pitat ee untꝰ  nimitũ est uituĩ. sic̃ remissa segnities mansu¬
etuas eẽ eredit᷑. Et qdł agit torpens negligentia. pitat̾ agere ui¬
auiꝙati a pietatis. Non nũqͣ. etiã untute largitatis uuitat᷑ uitiũ
p dige estusionis. et iurtute parcitatis tͥstis tenacttas untiũ aet
uitĩ ꝑtinsci ab sconcuit᷑ sub uurcute c̃stantiȩ. Itẽ timor sub tuio¬

Expanded text:
e virtus quod nimirum est vitium, sicut et remissa segnities mansuetudo esse creditur, et quod agit torpens negligentia putatur agere indulgentia pietatis. Nonnunquam etiam virtutem largitatis imitatur vitium prodigae effusionis, et virtutem parcitatis tristis tenacitas imitatur, et vitium pertinaciae absconditur sub virtute constantiae. Item timor sub
Abbreviated transcription (Latin):
pit᷑. ꝓeo ꝗđͣ sic ista a sole sicͣ eccła axp̃o illuminat᷑. Sicut enĩ luna
deficit atꝙ crescit. ita et eccła defectꝰ habet et ortꝰ. Frequent᷑ enĩ
defectibꝰ suis creuit. et his meruit ampliari. dũ ꝑsecutionibꝰ minuit᷑.
et confessoꝵ martirio coronat᷑. Itẽ sicut luna largaẽ roris. et dux
humentiũ substantiaꝵ. ita et ȩccła baptismi et pͣdicationũ. Et
quẽ admodũ luna crescente. crescunt om̃s fructꝰ. atq ea minuente
minuunt᷑. ñ alit̾ intelligimꝰ. et eccłam in euiꝰ incremͣto ꝓficimꝰ cuͣ
ipsa. Cũ uero ꝑsecutionẽ patit᷑ et minuit᷑. et nos cũ illa patim̃¬

Expanded text:
pitur, pro eo quod sicut ista a sole, sic Ecclesia a Christo illuminatur. Sicut enim luna pitur, pro eo quod sicut ista a sole, sic Ecclesia a Christo illuminatur. Sicut enim luna deficit atque crescit, ita Ecclesia defectus habet et ortus. Frequenter enim defectibus suis crevit, et his meruit ampliari, dum persecutionibus minuitur, et confessorum martyrio coronatur. Item sicut luna larga est roris et dux humentium substantiarum, ita Ecclesia baptismi et praedicationum. Et quemadmodum, luna crescente, crescunt omnes fructus, atque ea minuente, minuuntur; non aliter intelligimus et Ecclesiam, in cujus incremento proficimus cum ipsa. Cum vero persecutionem patit
Abbreviated transcription (Latin):
illꝯ ergo accipit lum̃. et cũ subillo ẽ semꝑ exigua eͥ. Cuͭ uero ab illo lon¬
giꝰ abscesserit. fit ampla. suoq ambitu plena. Si emĩ suo lumine uteret᷑.
necesse erat semꝑ eã esse equalẽ. nec die tͥcesima exlẽ fieri. Et si suo
lumine uteret᷑. huiꝰ nũꝙͣ. eclypsis fieret. Cȩcerũ quantũ ad intellecꝰ¬
tũ ꝑtinet misticũ. luna huiꝰ mundi spẽm tenet. qi ista menstrius
coͣpletionibꝰ deficit. ita mundꝰ ad conflationẽ tẽpoꝵ currens. eotidia¬
nis defectibꝰ mniut᷑. Luna quippe elemͣti sui uarietate du̾isis cur sibꝰ
desinit ut creseat. crescit ut desinat. S ideo alt̾nis uicibꝰ cõmutationẽ
sideris repͣsentat. ut doceat homines exortu morituros. s ex morte
uicturos. Atꝙ ideo cũ senescit. mortẽ corpoꝵ ꝓdit. Cũ auget᷑. et̃¬
nitatẽ indicat animaꝵ. Non nũꝗͣ uero eade̾ lima etiã eccła acci¬

Expanded text:
illo ergo accipit lumen, et cum sub illo est, semper exigua est; cum vero ab illo lonillo ergo accipit lumen, et cum sub illo est, semper exigua est; cum vero ab illo longius abcesserit, fit ampla, suoque ambitu plena. Si enim suo lumine uteretur, necesse erat semper eam esse aequalem, nec die XXX exilem fieri; et si suo lumine uteretur, hujus nunquam eclipsis fieret. 5. Caeterum, quantum ad intellectum pertinet mysticum, luna hujus mundi speciem tenet, quia sicut ista menstruis completionibus deficit, ita mundus ad conflationem temporum currens quotidianis defectibus cadit. Luna quippe elementi sui varietate diversis cursibus desinit ut crescat, crescit ut desinat. Sed ideo alternis vicibus commutationem sideris repraesentat, ut doceat homines ex ortu morituros, et ex morte victuros; atque ideo cum senescit, mortem corporum prodit; cum augetur, aeternitatem indicat animarum. 6. Nonnunquam vero eadem luna etiam Ecclesia acci
Abbreviated transcription (Latin):
reat. At contͣ alii dicunt lunaͣ nͣ suo fulgere lumine. s a sole
acciꝑe lumͣ. Sol eniͣ il li loco suꝑior est. Hinc euenit ut quando
sub illoẽ parte suꝑiore luceat. inferiore uero quã habet ad t̾ras
obscura sit. Cuͣ uero ab illo discedere ceꝑit. illustrat᷑ etiã aparte
quaͣ habet ad t̾ras. incipiens a cornibꝰ. Sicq paulatiͣ sole longiꝰ di¬
scedente. pars om̃is subterior illuminat᷑. donec efficiat᷑ qͥnta deci¬
ma luna. Post dimidiũ aut̃ mensẽ eũ ceꝑit ex alio seni circulo
ꝓpinquare soli. qͣntomagis suꝑiori parte illustrat᷑. tantomag̃
ab ea parte quã terris auertit. ñ potest extiꝑe radios solis. et
ꝓpt̾ea uidet᷑ decrescere. Illud certe manifestũ est. et cuiyis ad¬
uertenti facile cognitũ. qd luna nͣ augeat᷑ ad ocłos nrͣos nͥ a sole
recedendo. neq minuat᷑ nͥ ad sole̾ ex parte alia ꝓpinqͣndo. Ab¬

Expanded text:
reat. 3. At contra alii dicunt lunam non suo fulgere lumine, sed a sole reat. 3. At contra alii dicunt lunam non suo fulgere lumine, sed a sole accipere lumen. Sol enim illi loco superior est. Hinc evenit ut quando sub illo est, parte superiore luceat, inferiore vero, quam habet ad terras, obscura sit. Cum vero ab illo discedere coeperit, illustretur ex ea parte, quam habet ad terram, incipiens a cornibus. Sicque paulatim, sole longius discedente, pars omnis subterior illuminatur, donec efficiatur quintadecima luna. Post dimidium autem mensem, cum coeperit ex alio semicirculo propinquare soli, quanto magis superiore parte illustratur, tanto magis 31 ab ea parte quam terris avertit, non potest excipere radios solis, et propterea videtur decrescere. 4. Illud certe manifestum est, et cuilibet advertenti facile cognitum, quod luna non augeatur ad oculos nostros, nisi a sole recedendo, neque minuatur, nisi ad solem ex parte alia propinquando. Ab
Abbreviated transcription (Latin):
scurã. et dũ mouet᷑ in circulo suo. eande̾ partẽ qua lucet paulatiͣ
ad terras conu̾̃ti. ut uideri a nobis possit. et ideo pͥus qͣsi corni
culato lumine fulget. Naͣ et si formes pilã ex parte media can¬
didã ex parte obscurã. tunc ea partẽ qua obscura eͣ si corã ocłis
habeas. nichil candoris aspicies. Cũ ceꝑis illã candidã partẽ
paulatĩ ad ocłos conutere. primũ ueluti cornua candoris uide¬
bis. Dehine sensim crescet. donec tota pars candens opponatur
ocłis. et nichil obscurũ alteriꝰ partis uideat᷑. Quã si denuo ꝑ au¬
latiꝰ conu̾teris. incipit obscuritas apparere. et candor minui. do¬
nec iterũ ad cornua redeat. ac sic totꝰ candor ab ocłis auͥtat᷑. et
sola iterũ obscura pars possit uideri. Qd̃ fieri dicunt. cũ lune
lumͣ uidet᷑ crescere usq aã qͥntã decimã. et rursus usq ad tͥcesimã
minui. et redire ad cornuia. donec penitꝰ nichil in ealucis appa¬

Expanded text:
utem mouetur in circulo suo, eandem partem, qua lucet, paulatim ad terras conuerti, ut uideri a nobis posculato lumine fulget. 2. Nam et si formes pilam ex parte media candidam, ex parte obscuram, tunc eam partem, quae obscura est, si coram oculis habeas, nihil candoris aspicies; cum coeperis illam candidam partem paulatim ad oculos convertere, primum veluti cornua candoris videbis; dehinc sensim crescet, donec tota pars candens opponatur oculis, et nihil obscurum alterius partis videatur; quam si denuo paulatim converteris, incipit obscuritas apparere, et candor minui, donec iterum ad cornua redeat, ac sic totus candor ab oculis avertatur, et sola iterum obscura pars possit videri. Quod fieri dicunt, cum lumen lunae videtur crescere usque ad quintamdecimam, et rursus usque ad tricesimam minui, et redire ad cornua, donec penitus nihil in ea lucis appa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑinanere. Qͥs enĩ inqͥt salomon sufficit narrare oꝑa illiꝰ. aut
quis inuestigauit magnalia eiꝰ : Ergo qđ mortaliũ natͬȩ secre¬
tũ est. diuinȩ potentis relinquendũ est

Expanded text:
permanere. Quis enim, inquit, Salomon, sufficit narrare opera illius, aut permanere. Quis enim, inquit, Salomon, sufficit narrare opera illius, aut quis investigabit magnalia ejus? Ergo quod mortalium naturae secretum est, divinae pot
Abbreviated transcription (Latin):
ualit̾ t̾ra suꝑ aerẽ fundata libratis credat᷑ stare ponderibꝰ. sic¬
dic̾ ambrosius. De t̾rȩ aut̃ qualitate. siuie positione. sufficiat
scđm scripturã iob. Sciendũ. ꝙ suspendit terrã in nichilo. Phi¬
losophi quoꝗ similit̾ opinant᷑. aere deuso terrã sustineri. et
quasi spongiã mole sua ĩmobilẽ pendere. sicq ut ęquabili
motu hinc atq inde ueluti alaꝵ suffulta remigiis. ex om̃i par¬
te librata ꝓpendeat. nec in parte̾ possit inclinari alterã. Uerun-¬
tam̃ utrũ densitate aeris sustineat᷑. an suꝑ aquã pendeat. ꝙ
scribit᷑. qͥ fundauit terra suꝑ aqͣs. uł quomͦ aer mollis tantã
mole̾ possit sustentare trena. aut si suꝑ aquas ẽ ta in mane
pondus quomꝰ ñ demergit᷑. aut quomͦ equitatis librã teneat.
ne in alterã p arte̾ ꝓpensa incũbat. hoc nulli mortaliũ scire fas
c̃stet eã lege maiestatis dĩ: aut suꝑ aqͥs aut suꝑ nubes stabilẽ

Expanded text:
ualiter terra super aerem fundata libratis credatur stare ponderibus, sicdicit Ambrosius: « De Terrae autem qualitate, sive positione sufficiat secundum Scripturam Job sciendum quia suspendit terram in nihilo. » Philosophi quoque similiter opinantur, aere denso terram sustineri, et quasi spongiam mole sua immobilem pendere, sicque, ut aequali motu hinc atque inde, veluti alarum suffulta remigiis, ex omni parte librata propendeat, nec in partem possint inclinari alteram. 2. Verumtamen, utrum, densitate aeris sustineatur, an super aquam pendeat, quia scribitur qui fundavit terram super aquas ; vel quomodo aer mollis tantam mollem possit sustentare terrenam; aut si super aquas est tam immane pondus, quomodo non demergatur; aut quomodo aequitatis libram teneat ne in alteram partem propensa incumbat; hoc nulli mortalium scire fas constet eam lege majestatis Dei aut super aquas, aut super nubes stabilem
Abbreviated transcription (Latin):
uinris mͣtibꝰ nascit᷑. Et subito in quadã contẽplatiõis arce ꝓtrahimͣ. ob¬
ortȩ lacͥmȩ conatũ lectiõis aũtunt. Cõmunis metor recidit librũ.
et soliꝰ mutue collatiõis fecundari munere oꝑit̾. Qs ibi diunꝰ sapor
nrtꝵ aias attigit. quȩ suꝑnȩ caritatis dulcedo mͣtibꝰ motcaliũ se illapsa
diffudit qͥs aut scͥptis explicet. a ut relatu c̃dignȩ uocis sufficiat ex¬
plicare. Eras enĩ tcͣ fateor mi dñe et frͣ sc̃issime dodagriei doloris con
necessarie ꝑqͥsitionis nos accessione iustrabat. His gͥ fercłoꝵ dapibꝰ¬

Expanded text:
Obortae lacrymae conatum lectionis avertunt, communis moeror rejicit librum, et solius mutuae collationis fecundari munere opperitur. Quis ibi divinus sapor nostros animos attigerit, quae supernae charitatis dulcedo mentibus mortalium se illapsa diffuderit, quis aut scriptis explicet, aut relatu condignae vocis sufficiat explicare? Eras enim tunc fateor, mi domine et frater sanctissime podagrici doloris contnecessariaeque perquisitionis nos accensione lustrabat. His ergo ferculorum dapib
Abbreviated transcription (Latin):
tioĩs causa pmissa st̃. id pͣcor et peto ut libroꝵ hęc oblata formatio. siue
placens sitie sit displicens. aut censurȩ ur̃ę stilo meliore subeat palmã. ant
uidicii ur̃i debeat publicari sententia.

Expanded text:
tionis causa praemissa sunt, id precor, id expeto, ut librorum haec oblata formatio, sive tionis causa praemissa sunt, id precor, id expeto, ut librorum haec oblata formatio, sive placens, sive displicens sit, aut censurae vestrae stylo meliorem sui subeat palmam, aut judicii vestri debeat publicari sententia.
Abbreviated transcription (Latin):
cõmertiũ illd̃ pui sangͥns am̃ nri iħi xp̃i. et saluatoris nri. Hoc gͥ opꝰ nͣ
adhoc tantũ formare mͥ ꝑplacint. ut quasi incognita legentibꝰ demonstrarẽ.
cũ multos ẽẽ ñ dubite̾ harũ rerñ scientiã multipliciũ libraꝵ uoluminbꝰ aei¬
cisse. s: potiut sub uno collecta hic futuroꝵ ratio. m̃tes mortalm̃. et uehem̃ti
tangeret qͦ sine labore hic posita ꝑlegisset. et eo cõpuncta mens redirecad
tẽpꝰ. qͦ facissume hic illi cibꝰ occintisset oblatꝰ. Hec gͦ libroꝵ formatio ordinata.
ꝓ notitia collecta sufficiat. ut in hoc scło nrͣ sese animꝰ recognoseat. Nã sia
qd futĩ sumꝰ sedula meditatione rummauerimꝰ. credo qđ aut raro aut nũꝗͣ.
aliquando peccabimꝰ. Sic eni scriptũ ẽ. Fili in om̃ibꝰ oꝑibꝰ tius memorare no-¬
uissima tua. et in ecͣnũ ñ peccabis. His gͥ ꝑactis. quȩ dinoscentiȩ uł recorda¬

Expanded text:
commercium illud pii sanguinis Jesu Christi et Salvatoris nostri. Hoc igitur opus, non commercium illud pii sanguinis Jesu Christi et Salvatoris nostri. Hoc igitur opus, non ad hoc tantum mihi formare perplacuit, ut quasi incognita legentibus demonstrarem, cum multos non dubitarem harum rerum scientiam multiplicium librorum voluminibus didicisse; sed potius, ut sub uno collecta futororum ratio mentes mortalium eo vehementius tangeret, quo sine labore hic posita perlegisset, et eo compuncta mens redderetur ad tempus, quo facillime hic illi cibus occurrisset oblatus. Haec ergo librorum formatio ordinata, pro notitia collecta sufficiat, ut in hoc speculo noster sese animus recognoscat. Nam si id quod futuri sumus, sedula meditatione ruminaverimus, credo,  peccabimus. Sic enim scriptum est: Fili, in omnibus operibus tuis memorare novissima tua, et in aeternum non peccabis . His igitur peractis, quae recorda
Abbreviated transcription (Latin):
scđm quomͦ se aĩȩ defunctoꝵ ante resurrectionẽ eorpoꝵ habeant. tercũ de ipsa
resunectione fut̾a conformans. Qã totũ sub uno uolumine in tͥbꝰ libris fore cm¬
situens. Noc pͥncipalit̾ hiuc libio uocabłm dedimꝰ. ut ex meliore et maiore par¬
te ꝓ gnosticon fut̾i selĩ appellet᷑. In qͥ tam non mea. s maioꝵ exẽpla. doctrinãq
repꝑies. Et tam̃ si alicubi parũ aliqͥd uox inea insonut. ñ aliud quã uieoꝵ libtis
legisse me memini ꝓpͥo stilo conscrapsi. S et ibi si qua forstan alit̃ quã dicnla
s aii. aut alit quã formanda erant temerator apposii. cartas ꝗtȩ omͣa suf¬
feit et tolerat. c̃fitenti mͥ ignoseat. Iq apd̾ animos tuȩ scĩtatis obtineat.
ut qd imbacillitatis nr̃e seusꝰ minꝰ docte formanit. prudentiȩ tuȩ supplem̾tũ
ut qeqͥd in hoc oꝑe male captꝰ foisitan delictoꝵ contrani. abolere uibeat

Expanded text:
 quomodo se animae defunctorum ante resurrectionem corporum habeant; tertium de ipsa  quomodo se animae defunctorum ante resurrectionem corporum habeant; tertium de ipsa resurrectione conformans. Quod totum sub uno volumine in tribus libris fore constituens, hoc principaliter huic vocabulum libro dedimus, ut ex meliore et majore parte Προγνωστίκων futuri saeculi appellatur. In quo tamen non mea, sed majorum exempla doctrinamque reperies; et tamen si alicubi parum aliquid vox mea insonuit, non aliud quam quod in eorum libris legisse me memini, proprio stylo conscripsi. Sed et ibi si qua forsitan aliter quam dicenda sunt dixi, aut aliter quam formanda erant, temerator apposui, charitas quae omnia suffert et tolerat, confitenti mihi ignoscat: idque apud animum tuae sanctitatis obtineat, ut quod imbecillitatis nostrae sensus minus docte formavit, prudentiae vestrae supplementum ut quidquid in hoc opere male cautus forsan delictorum contraxi, abolere jubeat
Abbreviated transcription (Latin):
rectione ultima corpoꝵ quantȩ possent cause. uł questiunclẽ memotiȩ
nrͣe se recolendȩ ingerere. simili tituloꝵ stilo renotando curarẽ. Extra
hos igit᷑ duos libros illo̾ quoꝗ socio mestificati cordis fieri affectu censumꝰ
ut his duobꝰ p̃cedentibꝰ libestis. pͥmꝰ liber condiret᷑ de huiꝰ cor poris m̃te. qͥti¬
tuloꝵ simili distinctione conformatꝰ p̃cederet. et legentis animũ inmnode¬
rate mortis metu ꝑtenitũ spe cȩlestiũ erigeret gaudioꝵ Sieq pꝰ deposu¬
tũ libroꝵ haberet᷑ renotatione exp̾sꝰ. Hec gͥ tota illo te defiderabili die
acta us diffinita mecũ ipse cogioscis. a cmodũ ꝙ bellica ꝓfectio głosi iͥn¬
nari. et tui pͣcepti. et mei ꝓmissi reccaciari me c̃cigit. Egigͥ. et si ñ nt
debuu. saltẽ ut potui quȩ ꝓmis. Ermiĩ librũ de origine. humanȩ motis.¬

Expanded text:
rectione ultima corporum, quantae possent causae vel quaestiunculae memoriae rectione ultima corporum, quantae possent causae vel quaestiunculae memoriae nostrae se recolendae ingerere, simili titulorum stylo renotanda curarem. Extra hos ergo duos libros illud quoque socio moestificati cordis affectu fieri censuimus, ut his duobus praecedentibus libellis, primus liber conderetur de hujus corporis morte, qui titulorum simili distinctione conformatus praecederet, et legentis animum immoderato mortis metu perterritum, spe coelestium erigeret gaudiorum; sicque post depostium librorum haberetur renotatione expressus. Haec igitur tota illa tunc desiderabili die acta vel definita mecum ipse cognoscis. At modo, quia bellica profectio gloriosi prinnari; et tui praecepti et mei promissi recordari me contigit. Egi ergo, etsi non ut debui, saltem ut potui, quae promisi. Primum libru
Abbreviated transcription (Latin):
tario capitła de pͣmissis questiuncłis. eodẽ die in pͣsentia ur̃i quanta potui
breuitate collegi. S indiuinis rebꝰ impatiens ut assolet tuȩ sc̃iͥcudinis animꝰ
tenuitatis meȩ uires suauissimno familiaritatis inꝑio collegit. et indiuiduȩ
societatis pͣcepto construxͣ. ut hȩc ipsa quȩ suꝑiꝰ inquestione uenerant.
et quȩ digesta tituloꝵ uob̾ ea etiã formatione placebant. mex datũ mͥdi
minitꝰ otiũ ꝑsensissẽ. ut notata et breui uolumine cõplicanda c̃geretẽ
Et qͥqͥd ex hoc maioꝵ auctoritas senserit. appositis eoꝵ sententus demoi¬
strarẽ. ut iã ꝓinqͥsitione taliũ questionũ numerositas libr̾oꝵ querenti
aĩe laboriosa nesset. s multiplice̾ lectoris sitim hec collecta breuitas saci¬
aret. Insuꝑ quoq diffinitũ a nobis eͣ alt̾nȩ caritatis cõmertio. ut de res¬

Expanded text:
tario, capitula de praemissis quaestiunculis eodem die in praesentia vestri, quanta potui tario, capitula de praemissis quaestiunculis eodem die in praesentia vestri, quanta potui brevitate, collegi. Sed in divinis rebus impatiens, ut assolet, tuae sanctitatis animus, tenuitatis meae vires suavissimo familiaritatis imperio coegit, et individuae societatis praecepto constrinxit, ut haec ipsa, quae superius in quaestionem venerant, et quae digesta titulorum nobis jam formatione placebant, mox ut datum mihi divinitus otium persensissem, et uno tota et brevi volumine complicanda congererem, et quid ex hoc majorum auctoritas senserit, appositis eorum sententiis demonstrarem; ut jam in perquisitione talium quaestionum, numerositas librorum quaerenti animae laboriosa non esset, sed multiplicem lectoris sitim haec collecta brevitas satiaret. Insuper quoque definitum est a nobis, alternae charitatis commercio, ut de resur
Abbreviated transcription (Latin):
uiuitati. cepimꝰ uit nos querere quomͦ se haberent aĩȩ defunctoꝵ. ante illa̾ cor¬
poꝵ ultimã resurrectionẽ. Siqͥd collatione mutua nosceremꝰ. qͥd fut̾i pꝰ hane
uita̾ essemꝰ. ut nuacit᷑ et ueracit᷑ de hoc negotio cogitantes. tanto certiꝰ p̃sen¬
tia fugeremꝰ. qͣnto fut̾a ꝑscritantes nosceremꝰ auidiꝰ. Ortȩ gͦ ex negocio que¬
stiunculȩ quedã stͣ. quȩ diu̾sitatesui ñ leuit᷑ nr̃oꝵ animos attigert᷑. S. de
his optimã solutionẽ uł diffinitionẽ sensiis breuitate nͣualentes colligere.
erectꝰ ẽ nrͣeꝵ parit̾ animꝰ. ut qcqͥd nob̾ de hac re in questionẽ uenisset. stilo
ꝑcurrente adnotari debuisset. Sicq qͥcqͥd ex hoc ipso responaendũ ratio
posceret. qͥd ue cãtholicoꝵ magistroꝵ sensu diffutũ existeret. memoria¬
nob̾ sacrȩ lectionis expͥmeret. Nec libroꝵ tc̃ reuolutione cͣcinua. s uire uo¬
cis id ageret᷑ recordationis industria. Tc̃ gͦm fallor urgentibꝰ uob̾ accitono¬

Expanded text:
s quaerere quomodo se habeant animae defunctorum ante illam ultimam corporum resurrectionem, sicque collatione mutua nosceremus, quid futuri post hanc vitam essemus: ut vivaciter et veraciter de hoc negotio cogitantes, tanto certius praesentia fugeremus, quanto futura perscrutantes nosceremus avidius. Ortae ergo ex hoc negotio qustiunculae sunt, quae diversitate sui non leniter animos nostros attigerunt. Sed de his optimam solutionem vel definitionem sensus brevitate non valentes colligere, erectus est nostrorum pariter animus, ut quidquid nobis de hac re in quaestionem venisset, stylo percurrente annotari deberet; sicque quidquid ex hoc ipso respondendum ratio posceret, quidve catholicorum magistrorum sensu definitum existeret, memoria sacrae lectionis nobis exprimeret: nec librorum revolutione continua, sed vivae vocis id ageretur recordationis industria. Tunc ego, ni fallor, urgentibus vobis, accito no
Abbreviated transcription (Latin):
iem illũ clara redẽptoꝵ om̃iũ ȩxemptione conspicuũ. qͦ pͣsen¬
ti anno parit᷑ atbe in urbe regia positi. passionis
dñicȩ festũ. festiuo cordis ardore suscepimꝰ. qͥs recolendũ
uitatis expetentes remotiorẽ secreti locũ intraremꝰ. Illic diinę passionis
cõpluendi imbribꝰ. discretis ambo stratibꝰ lectuloꝵ excipim᷑. Ubi dũ ȩtͣne
lucis speculo cõmuniꝰ tangerem̃. sacra lectio in manibꝰ sũpta est. Lectuͣ
est in diut᷑no silentio dnce tcͣ passionis secreta. ẽgestis eu̾głioꝵ c̃ corduis
scrutabam᷑. At ubi uentũ est ad quendã lectionis desiderabilẽ locu quẽ

Expanded text:
iem illum clara redemptorum omnium exceptione perspicuum, quo praesenti anno pariter in urbe regia positi passionis Dominicae festum festivo cordium ardore suscepimus, quis recolendum a tantae festivitatis silentia expetentes, remotiorem secreti locum intraremus. Illic divinae passionis compluendi imbribus, discretis ambo stratibus lectulorum excipimur, ubi dum aeternae lucis spiculo communius tangeremur, sacra lectio in manibus sumpta est. Lectum est in diurno silentio. Dominicae tunc passionis secreta, congestis Evangeliorum concordiis, scrutabamur. At
Abbreviated transcription (Latin):
I a urius. S cnͣ hic agit᷑. postea uero audire posst̃ ab eis qͥ hinc ad eos
moriendo ꝑgunt. Nlon quidẽ om̃a. s quȩ sinint᷑ indicari. Qui sinut᷑
etiã ista meniinisse. et quȩ illos qͥbꝰ hȩc indicant oportet nosse uł¬
audire. Posstͣ et ab angłis qͥ rebꝰ quȩ agunt̾ hic pͣsto st̃ audire aliqͥdͥ
mortui. qđ unuiqueq illoꝵ audire aeb̾e uidicat. cui cuncta subies

Expanded text:
agatur, sed dum hic agitur, postea uero audire ab eis. qui hinc ad eos moriendo pergunt, non quidem omnia, sed quae sinuntur indicare, qui sinuntur etiam ista meminisse, et quae illos, quibus haec indicant, oportet audire.. possunt et ab , angelis, qui rebus, quae aguntur hic, praesto sunt, audire aliquid mortui,
Abbreviated transcription (Latin):
ibi iã requie̾ m̃tis infigat. dũ ei nͣ sufficit mutata intentione
ad alias atꝙ alias actiones transit. Dũꝙ. ꝑ diu̾sa requiẽ solidã
querit nec inuenit. in labore miser et uarietate uiuit. et ua-¬
cnus a reqiie manet. Quãuis eade̾ mutabilitas ñ sit homini con¬
creata. s ꝓmerito pͥmȩ pͣuaricationis illi accesserit. iã tam̃ na¬
turalis facta ẽ. qr originalit᷑ a pͥmo homine sic̃ et mois u omnes

Expanded text:
ibi jam requiem mentis infigit. Sed dum ei non sufficit, mutata intentione, ibi jam requiem mentis infigit. Sed dum ei non sufficit, mutata intentione, ad alias atque alias actiones transit; dumque per diversa requiem solidam quaerit, nec invenit, in labore miser et varietate vivit, et vacuus a requie manet. Quamvis eadem mutabilitas non sit homini concreata, sed pro merito primae praevaricationis illi accesserit, jam tamen naturalis facta est, quia originaliter, a primo homine, sicut et mors, in omnes
Abbreviated transcription (Latin):
duit tͣra es et in terrã ibis. Tc̃ eniͣ dictũ est diabolo. terrã man¬
ducabis. Unde et ꝓpħa ait. Serpenti puluis panis eiꝰ. Serpens eniͣ
diabolꝰ. puluis impii. et ipsi stͣ cibꝰ diaboli. Qiuia praua uoluntate
ad una collabim̾. recte ad bene agendũ cũ labore c̃surgimꝰ. Qđ nͣ
ita esset. si delectatio flagitii pͥmoꝵ hominu̾ ñ ꝑsuasisset. Quibꝰ
ad bene uiuendũ tantũ uelle sufficeret. et sine difficultate
statĩ actio obtẽperaret. Iutisio et pugna ut sit in hominis ani¬
mo. pena peccati ẽ ex pͥmo homine in om̃s eiꝰ filios ꝓpagata. ut
qͥ noluit cũ deo esse tinitꝰ. esset in semecipso diusꝰ. Et qui imꝑan¬
ti dño noluit ẽẽ subiectꝰ. fierec sibimet rebellis atq c̃trariꝰ. Unde
defluxit genꝰ. dũ se abiina stabili sẽꝑq manente duuinitatis so¬
liditate subtraxit. Naͣ dũ opus qđ libens quis appetit. quasi ut¬

Expanded text:
it: Terra es, et in terram ibis. Tunc enim dictum est et diabolo: Terram manit: Terra es, et in terram ibis. Tunc enim dictum est et diabolo: Terram manducabis. Unde et propheta ait: Serpenti pulvis panis ejus. Serpens enim diabolus est; pulvis, impii; et ipsi sunt cibus diaboli. 8. Quia prava voluntate ad ima collabimur, recte ad bene agendum cum labore consurgimus: quod non ita esset, si delectatio flagitium primorum hominum non persuasisset quibus ad bene vivendum tantum velle sufficeret, et sine difficultate statim actio obtemperaret. 9. Divisio et pugna, ut sit in hominis animo, poena peccati est, ex primo homine in omnes ejus filios propagata, ut qui noluit cum Deo esse unitus, esset in semetipso divisus, et qui imperanti Domino noluit esse subjectus, fieret sibimetipsi rebellis atque contrarius. Un diversa humanum defluxit genus, dum se ab una stabili semperque manente divinitatis soliditate subtraxit! Nam dum opus quodlibet appetit, quasi