comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ gemiscũt De talib Ysaiam dñs
cõminãs dicit Qui dicũt recede a
nie nõ appropinques mn quia ĩmũ¬
dus es Isti sumus erũt in furore me¬
erroris sed cõpassionis miseracione
scilic ut ita uicia aliena fleret quẽ¬
admod si tali ⁊ ip̃e imiplicaretur e¬
rors Som pastores plĩ debẽt delic¬
ta deflere et totos se plat plancibus
traders nuitantes ihereniã ꝓphãm
dicẽtẽ Quis dabit capiti meo aquã
⁊ oclis meis fontẽ lacrimaꝵ ⁊ plora¬
bo die ac nocte ĩterfectos pplĩ mei
Tanꝙͣ poria igit᷑ delicta plebis pec¬
cata sacerdos flere debet si affectu cõ¬
paciẽdi nõ accusacione cõmissi Nõ¬
nulli p̃sules gregis quosd pro pctõ
hortando nõ uisitant Quib cõgrue
sermo diuinus increpans cõmina¬
tu Pastores qui pascitis pliñ me¬
ũ uos dispsistis gregẽ mneũ eiecistis
⁊ nõ uisitastis eos ecce ego uisitabo
suꝑ uos maliciã scudioꝵ uestroꝵ Ho

Expanded text:
ingemiscunt. De talibus per Isaiam Dominus ingemiscunt. De talibus per Isaiam Dominus comminans, dicit: Qui dicunt, Recede a me: non appropinques mihi, quia immundus es, isti fumus erunt in furore meerroris, sed compassionis miseratione; scilicet, ut ita vitia aliena fleret, quemadmodum si tali et ipse implicaretur errore. 7. Boni pastores populi debent delicta deflere et totos se planctibus tradere, imitantes Jeremiam prophetam dicentem: Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum, et plorabo die ac nocte interfectos populi mei ? Tanquam propria igitur delicta plebis peccata sacerdos flere debet, sed affectu compatiendi, non actione commissi. 8. Nonnulli praesules gregis quosdam pro pecchortando non visitant. Quibus congrue sermo divinus increpans comminatur: « Pastores, qui pascitis populum meum, vos dispersistis gregem meum, ejecistis, et non visitastis eos: ecce ego visitabo super vos ma
Abbreviated transcription (Latin):
Ar iustus aut oĩ potestate sclãri
exuitur aut si aliqͣ cuigit non
sub illa curnatu ut supbus tumeat
sed eã sibi subiicit ut humilio ĩno¬
tescat Probatu aũt hoc aplĩto ex¬
eplo qui data sibi ptãte eciã nec ad
hoc usus ẽ qd̾ licebat sed dũ posset
ut illicita abiunt seseq ut parmilũ¬
in medio eoꝵ quib p̾erat ostendit
Qu in appetendit honorib sclĩ
aut psperitatib mũdi instanti de¬
sudat labors ⁊ hic et in futuro ua¬
cuns ĩuenituz arequie tantoqz saz¬
cuus peccatoꝵ grauabit᷑ qnͣto a
bonis opib extitit alienis Quͣ¬
to quisq amplius secularis hono¬
ris digintate sublimatu canto g¬
niꝰ curaꝵ ponderib aggrauatur
eisq magis mẽte ⁊ cogitacione sub¬
ucit᷑ quib sublimitatis gradu p̃po¬
nitu. Dã ut quid prm̃n ait Qinẽ qd̾
supeminet plus merorib afficit ꝙͣ
hõnorib gaudet Qnto quisq curis
mũdi maiorib occupatu tanto fa¬
cilius uiciis uinituz Si em̃ uix¬

Expanded text:
r justus aut omni potestate saeculari exuitur, aut si aliqua cingitur, non sub illa curvatur, ut superbus tumeat, sed eam sibi subjicit, ut humilior innotescat. Probatur autem hoc apostolico exemplo, qui data sibi potestate, etiam nec ad hoc usus est quod decebat, sed, dum posset uti, licita abnuit, seseque ut parvuluin medio eorum quibus praeerat ostendit . 2. Qui in appetendis honoribus saeculi aut prosperitatibus mundi instanti desudat labore, et hic et in futuro vacuus invenitur 338 a requie; tantoque sarcinis peccatorum gravatur, quanto a bonis operibus existit alienus. 3. Quanto quisque amplius saecularis honoris dignitate sublimatur, tanto gravius curarum ponderibus aggravatur; eisque magis mente et cogitatione subjicitur, quibus sublimitatis gradu praeponitur. Nam, ut quidam Patrum ait: Omne quod supereminet plus moeroribus afficitur quam honoribus gaudet. 4. Quanto quisque curis mundi majoribus occupatur, tanto facilius vi
Abbreviated transcription (Latin):
dotes protectiõis auxiliũ ferũt nec ue¬
rentur cuiꝰ ꝙ ĩuuiciciaꝵ molestiat᷑
sed oppressiones pauperũ palã argu¬
unt ĩcrepant excõmunicãt mi¬
q metuũt eoꝵ nocẽdi ĩsidias eciã si
nocere ualeant pastor em̃ bonus
aiãm suã point pro ouibz Sicut
pingil pastor cõtra bestiat oues cu¬
stodire solet ita et dei sacerdos suꝑ
gregẽ xpi sollicitꝰ. ẽẽ debet ne ĩum¬
cus uastet ne ꝑsecutoz ĩfestet ne po¬
tẽcioris cuiꝰq cupiditas uitã pauxe¬
zũ ĩꝯuietet praui aũt pastorer nõ
habent curã de ouib sedsicut legr̃¬
ĩ enuãgelio de marçenaris uidet
lupũ ueniẽtem ⁊ suguĩt Tũc en
fuguĩt qñ potentib tacent ⁊ malis
sacerdotis ĩ hiis qui delinquũt
plõꝵ ĩiquitate dãnantu si
dos aut ignorãtes nõ erudiãt at̃
peccãtes nõ arguãt testãte dño¬

Expanded text:
dotes protectionis auxilium ferunt, nec vedotes protectionis auxilium ferunt, nec verentur cujusquam inimicitiarum molestias, sed oppressores pauperum palam arguunt, increpant, excommunicant, minusque metuunt eorum nocendi insidias, etiamsi nocere valeant. Pastor enim bonus imam suam ponit pro ovibus . 5. Sicut pervigil pastor contra bestias oves custodire solet, ita et Dei sacerdos super gregem Christi sollicitus esse debet, ne inimicus vastet, ne persecutor infestet, ne potentioris cujusque cupiditas vitam pauperum inquietet. Pravi autem pastores non habent curam de ovibin Evangelio de mercenariis, vident lupum venientem, et fugiunt. Tunc enim fugiunt, quando potentibus tacent, et malis sacerdotum in his qui delinquunt. lorum iniquitate damnantur, si eos aut ignorantes non erudiant, aut peccantes non arguant
Abbreviated transcription (Latin):
at ad sumũ usq iusticie puenire
cũ dicit suꝵ montẽ excelsum ascẽ¬
de cu qui euuãgeliz as syon sciluz
ut ita S̾ emineat merito sicut z
gradu sseq̃ntez neforte debeat a
docẽdo timore ⁊estrigi audiat ex¬
alta ĩfortitu dĩe uocẽ tuã et noli ti¬
mere Dñ et iherenne ita dũs ait
Dcc̃ĩge lũbos tuos ⁊ surge leq̃re
ad eos ne formides a facie eoꝵe nec
oꝑe uel a uisticie p̾dicacione rei
alicuiꝰ formidis aut potestate ter¬
⁊ene auertũt᷑ Sedhei ꝓchdolor ĩ¬
de metuũt quia uel amore rerũse¬
clãriũ implicãtu uel quia aliquo
facinoris oꝑs cõsũdũtur Multi p̃¬
sules eccliaꝵ tumẽtes ne amiciciã
odioꝵ incurrant peccãtes nõ ar¬
guũt et corripe pauxiy oppresso¬
res uerẽtu nõ ꝑtimescenter quod¬
e ueritate suit reddituri racionẽ
dro eo ꝙ cõticestãt de plebib sibi
cõmissis Qñ a potẽtib pauꝑes ox¬
p̾mũtu ad eripiẽdos eos bom sac̾¬

Expanded text:
justitiae pervenire, cum dicit: Super montem excelsum ascende, qui evangelizas Sion ; scilicet, ut ita praeemineat merito, sicut et gradu. Sequenter, ne forte debeat a docendo timore restringi, audiat: Exalta in fortitudine vocem tuam, et noli timere. Unde et Jeremiae ita Dominus ait: Accinge lumbos tuos, et surge; loquere ad eos; ne formides a facie eorum, nec opere, vel a justitiae praedicatione, rei alicujus formidine aut potestate terrente avertuntur. Sed heu, proh dolor! inde metuunt, quia vel amore rerum saecularium implicantur, vel quia aliquo facinoris opere confunduntur. 3. Multi praesules Ecclesarium, timentes ne amicitiam odiorum incurrant, peccantes non arguunt, et corripere pauperum oppressores verentur; nec pertimescunt de onticescunt de plebibus sibi commissis, quando a potentibus pauperes opprimuntur. Ad eripiendos eos boni sacer
Abbreviated transcription (Latin):
discrecio qua nec ꝑ libertatẽ suꝑbi
nec per humilitãtẽ remissi sũt Hĩo
ẽ ꝙ sctĩ cũ magna ꝯstancia redargu¬
erũt eciã pͥncipũ uicia ĩ ꝯuib cũ sũ¬
ma eẽt hũilitas loco tñ necessario
libere trãsgressores iusticie merepa¬
bant Aliqñ eciã subditis nos opor¬
tet amio ẽe humiliores qͣm fctã
subditoꝵ iuidicãtur a nobis urã uo̾
deus iudicat ⁊ gnoscat exũs se

Expanded text:
discretio, qua nec per libertatem superbi, discretio, qua nec per libertatem superbi, nec per humilitatem remissi sunt. Hinc est quod sancti cum multa constantia redarguerunt etiam principum vitia, in quibus cum summa esset humilitas, loco tamen necessario libere transgressores justitiae increpabant. 2. Aliquando etiam subditis nos oportet animo esse humiliores, quoniam facta subditorum judicantur a nobis, nostra vero Deus judicat. 3. Agnoscat
Abbreviated transcription (Latin):
formã hũilitatis p̾scare neq̃unt
ut magis terribiles ꝙ mittes as¬
piciãtur suꝑbi doctores Wlndire
pocius ꝙͣ emẽdare nouerũt salo¬
mone testãte qui ait in ors sculti
uirga suꝑbie quia ĩ crepãdo rigide
feriĩt ⁊ cõpati hũilite nesciĩt Re¬
ne aliem pctã curãda uiciap suscip
qui hoc ex cordis dilectione ⁊ hiũ¬
li cõsciencia facit Ceteꝵ qui delui¬
quẽtem suꝑbo uel odioso aĩo corzi¬
pit nõ emiẽdat sed ꝑcutit Quitq̃ᵈ
eñ̃ proteruus uel indignãtis aĩ¬
mus ꝓtulerit obiirgantis furo
ẽ nõ dilectio corrigentis
disciplinã subiectoꝵ p̃stare sedebet
ut nõ solum anctoritate uerũ eciã hu¬
militate clarescat Sed tñ ita ertin
es uirtus humilitatis ne dissoluatu᷑
uita subditoꝵ in uiciis atq ita auc¬
toritar aderit potestatis ne per tumo¬
rẽ cordis seueritas existat ĩmoderaai¬
onie Hec ẽ em̃̃ in dei sacerdotib uera

Expanded text:
formam humilitatis praestare nequeunt, formam humilitatis praestare nequeunt, ut magis terribiles quam mites aspiciantur. 6. Superbi doctores vulnerare potius quam emendare norunt, 329 Salomone attestantvirga superbiae , » quia increpando rigide feriunt, et compati humiliter nesciunt. Bene alieni peccati curanda vitia suscipit qui hoc ex cordis dilectione et humili conscientia facit. Caeterum qui delinquentem superbo vel odioso animo corripit, non emendat, sed percutit. Quidquid enim protervus, vel indignatus animus protulerit, objurgantis furor est, non dilectio corrigentis.disciplinam subditorum praestare se debet, ut non solum auctoritate, verum etiam humilitate clarescat. Sed tamen ita erit in eo virtus humilitatis, ne dissolvatur vita subditorum in vitiis; atque ita auctoritas aderit potestatis, ne per tumorem cordis severitas existat immoderationis. Haec est enim in Dei sacerdotibus vera
Abbreviated transcription (Latin):
lerandus magisꝙͣ discrinigẽdus a
furoris discipline modũ ad ĩma¬
nitatẽ crudelitatis cõuertũt ⁊ uñ e¬
mẽdars subditos poterant inde
pociis wluerãt Deo sñ mẽsura ul¬
ciscitu culpas ppoĩtus iracundus
quia co eius dispsum in rerũ curis
nõ colligit᷑ in amorẽ uniꝰ deitatis
Mens enĩ soluta in diuersis cache¬
na caritatis nõ astrĩgitu sed male
laxata male ad omem̃ occasionẽ
litate seruat disciplinã ⁊ per
disciplinã nõ ĩcurrit suꝑbiã Elati
aut pastores plebes tyrãnice p̃mũt
nõ ⁊ egũt ꝯuiq nõ dei sedsuã glic̃
asubditis exigũt multi sũt qui ĩ¬
uerbo doctrine nõ huĩles sed arro¬
gãtes existũt qui et ixã recta que
p̾dicãt non studio corzepciõis sed
uicio elacionis ãmĩciant. Multi
sũt qui nõ excõsultu edificãdi sed
ex tumore suꝑbiẽdi docẽt necut pro¬
qui negligũt caritatis affectione
uideri uolunt rigida seueritate s

Expanded text:
lerandus magis distringendus a lerandus magis distringendus a es per rabiem furoris disciplinae modum ad immanitatem crudelitatis convertunt; et unde emendare subditos poterant, inde potius vulnerant. 2. Ideo sine mensura ulciscitur culpas paepositus iracundus, quia cor ejus dispersum in rerum curis non colligitur in amorem unius Deitatis. Meus enim soluta in diversis catena charitatis non astringitur, sed male laxata, male ad omnem occasionem litate disciplinam, et per disciplinam non incurrit superbiam. Elati autem pastores plebes tyrannice premunt, non regunt quia non Dei sed suam gloriam a subditis exigunt. Multi sunt qui verbo doctrinae non humiles sed arrogantes existunt, quique ipsa recta quae praedicant, non studio correctionis, sed vitio elationis annuntiant. Multi sunt qui non ex consultu aedificandi, sed ex tumore superbiendi docent: nec ut proqui negligunt charitatis affectionem, videri volunt rigidi severitate, et
Abbreviated transcription (Latin):
disponit᷑ a deo uitarectoꝵ Exen¬
plo dauid peccãt ad cõxacionem
pͥncipũ qui ex m̾ito płebis p̃uari¬
cant᷑ sentẽçia dãnantur Cham
filii noel qui suoꝵ p̃põĩtoꝵ culpat
in publico prodũt sicut Lham q̃ pa¬
cris pudenda nõ opuit sed deridẽda
mõstrauit Sabituri sũt sem mitũ
⁊ iaphet qui reuerenter opiunt q̃
prẽs suos excessisse cognõscãt sitñ
priñ sctã non diligant sedcantũ o¬
periant nec muittentur Nam sũt
qui p̃poĩtos suos puerse iudicãt dũ
terrems studiis rõs plus uiderĩt es¬
se ĩtentos si uel parũ iam ip̃i de spi
ritalib cogitauerĩt Rectores ergo
tis neqͣq iudicãdi sũt exemplo do¬
mini qui ꝑse uendẽtes colũbas et
m̃mulã rũ mensas ꝓprio euertit
flagello et pieçit a templo uele¬
ciã ficut dic̾it psalmista Deus sts¬
tit in synagoga deoꝵe ĩmedio aut̃
deos discerint Oesi a fide exorbita¬
uerit ⁊ ector tuc erit argnedus a
subditis pro morib uo̾ reprobis to¬

Expanded text:
ectorum, exemplo David peccantis ad comparationem principum, qui ex merito plebis praevaricantur. 4. Sententia damnantur Cham filii Noe, qui suorum praepositorum culpas in publico produnt; sicut Cham, qui patris pudenda non operuit, sed deridenda monstravit . Habituri Sem meritum, et Japheth, qui reverenter operiunt quae patres suos excessisse cognoscunt, si tamen patrum facta non diligant, sed tantum operiant, nec imitentur. Nam sunt qui praepositos suos perverse judicant, dum terrenis studiis eos plus viderint esse intentos, si velritalibus cognoverint. Rectores ergo tis nequaquam judicandi sunt, exemplo Domini, qui per se vendentes columbas et nummulariorum mensas proprio evertit flagello , et projecit a templo vel etiam sicut dicit Psalmista: Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos discernit . 6. Quod si a fide exorbitaverit rector, tunc erit arguendus a subditis; pro moribus vero reprobis to
Abbreviated transcription (Latin):
tu doctzina p̾dicaciõis pre
bono mito audiẽtis tribuitus
sermo doctoris An ꝑtãte diuina cõ¬
sistit cui uelit deus doctrine uerbũ
dare uel cui aufferre ⁊ hoc ant p
dicentis cunt pro audientis sit nũ¬
to ut modo pro culpa plebis ause¬
ratar sermo doctoris modo uo pro
utilib meritis tribuatu Mam
⁊ bonus docet bonũ ⁊ malus malũ
⁊ bonus malũ et malus bonum

Expanded text:
ina praedicationis. Pro bono merito audientis tribuitur sermo doctori. 2. In potestate divina consistit cui velit Deus doctrinae verbum dare vel cui auferre: et hoc aut pro dicentis aut pro audientis fit merito, ut modo pro culpa plebis auferatur sermo doctoris, modo vero pro utilibus meritis tribuatur. Nam et bonus docet bonum, et malus malum, et bonus malum, et malus bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
tis fidelib dimissũ sit tñ equus deꝰ
idõ discerint hoĩb uitã alios seruos
cõstituẽs alios duõs ut licẽcia male
agendi seruoꝵ potestate dnanciũ
⁊ estringatuz Nã siõmes sine me¬
tu fuissẽt quis eẽt qui amalis quẽ¬
piã phiberet Inde ⁊ ĩ gẽtibus
ze suo pplõs a malo coercerẽt atq ad
zecte uniẽdũ legib subderẽt̃ Qũ¬
tũ attinet adracionẽ nõ ẽ ꝑsona¬
ꝑ accepcio apud deũ qui mũdi ele¬
git ignobilia ⁊ cõ temxtibilia ⁊ q̃
nõ sunt ut ea quesunt destrueret
ne glĩetur oĩs caro hoc ẽ carnalis
potẽcia corã illo Unus em̃ dñs eꝯ¬

Expanded text:
sum sit, tamen aequus Deus ideo discrevit hominibus vitam, alios servos constituens, alios dominos, ut licentia male agendi servorum potestate dominantium restringatur. Nam si omnes sine metu fuissent, quis esset qui a malis quempiam prohiberet? Inde et in gentibus re suo populos a malo coercerent atque ad recte vivendum legibus subderent. Quantum attinet ad rationem, non est personarum acceptio apud Deum; qui mundi elegit ignobilia et contemptibilia, et quae non sunt, ut ea quae sunt destrueret, ne glorietur omnis caro, hoc est, carnalis potentia coram illo. Unus enim
Abbreviated transcription (Latin):
maloꝵ ĩcorrigibilem ĩiquitatẽ
nõnũꝙͣ electos oportet a doctrina
cessare interdum doctores eciliẽ ca¬
lors caritatis aardentes cõticescũt a
docendo quia nõ est qui audiat te¬
stants ꝓphã qui ait siuitates auscri
clanse sũt et nõ est qui aperiat Q
docẽdi accexit officiũ nniterdũ ad tẽ¬
pus facta proximi taceat q̃statĩ¬
corrige nequaꝙͣ existimat ¶ã
si corrigere potest ⁊ dissimulat
uerũ est ꝙ cõsensam aliem erroris

Expanded text:
malorum incorrigibilem iniquitatem, nonnunquam electos oportet a doctrina cessare. Interdum doctores Ecclesiae calore charitatis ardentes, conticescunt a docendo, quia non est qui audiat, testante propheta: Civitates Austri clausae sunt, et non est qui aperiat . Qui docendi accipit officium, interdum ad tempus facta proxime taceat, quae stcorrigere nequaquam existimat. Nam si corrigere potest et dissimulat, verum est
Abbreviated transcription (Latin):
On ẽ ꝑsona ĩuidicio obsernan¬
da sed causa sic em̃ scriptũ est
Nõ accipias ꝑsonã ĩuidicio Et ite¬
ꝑ. Lo miserẽberis paupis ĩuidici¬
o Qui em̃ cõsangiutatis uel a¬
micicis fauore suis ĩiiciciaꝵe odio
iudiciu ꝑuertũt sñ dubio ĩ xp̃m qͥ
ẽ ueritas et uisticia peccare noscũ¬
tu Iniqui iudices errant ĩ uerita¬
te sentẽcie dũ intẽdũt ĩ qualitatẽ
ꝑsone et exulcerãt sexe iustos dũ
umprobe deffẽdunt iiquos qui autẽ
recte p̃sidere sudet nec partẽ palpa¬
re nouit nec cohibere a uisticia di¬
Di zecte iudicat et prennu ĩde
zemunezaciõis expectat frau¬
dem ĩ deũ ꝑpeczat quia uisticiam
quã gratis impartiri debuit accep¬
cions pecuns uendit Boins ma¬
le utuntuz qui uiste pro tẽporali
lucro iudicant Tales quixoe ad u̾i¬
catẽ nõ uisticis deffeusio sed amor pe¬
cumis prouocat Quib sispes nũ¬
mi subtrahit᷑ cõfestim aiusticie de¬
fensions zecedut Mccepcio mune¬

Expanded text:
on est persona in judicio consideranda, sed causa; scriptum est enim: Non accipias personam in judicio . Et iterum: Non misereberis pauperis in judicio. Qui enim consanguinitatis vel amicitiae favore, sive inimicitiarum odio, judicium pervertunt, s veritas et justitia, peccare noscuntur. 2. Iniqui judices errant in veritate sententiae, dum intendunt in qualitatem personae, et exulcerant saepe justos, dum improbe defendunt iniquos; qui autem recte praesidere studet, nec partem palpare novit, nec cohibere a justitia dii recte judicat, et praemium inde remunerationis exspectat, fraudem in Deum perpetrat, quia justitiam, quam gratis impertiri debuit, acceptione pecuniae vendit. 2. Bonis male utuntur qui juste pro temporali lucro judicant. Tales quippe ad veritatem non justitiae defensio, sed amor praemii provocat. Quibus si spes nummi subtrahitur, confestim a justitiae defensione recedunt. 3. Acceptio mune
Abbreviated transcription (Latin):
corit᷑ mẽbra ĩficiũtur Uñ et scrixtũ
ẽ Sinẽ caput languidũ ⁊ om̃e cõr
merẽs a planta pedis usq ad ueili¬
cante uel prq̃ue docente pestifez lã¬
guor ad plebes subditas transit de¬
terioz es sunt qui sñ doctzina seu
exemplis uitã moresq bonoꝵ cor¬
rũpunt hiis qui substancias alio

Expanded text:
et scriptum est: Omne caput languidum, et omne cor maerens, a planta pedis usque ad verticante, vel prave docente, pestifer languor ad plebes subditas transit. Deteriores sunt qui sive doctrinis, sive exemplis, vitam moresque bonorum corrumpunt, his qui substantias alio
Abbreviated transcription (Latin):
na moꝵ adãnis tenixaliũ ⁊erũ
ppoĩti mũdana et exteriora sectã¬
tes ut dũ tempalib zebus se totor̃
ĩxendut spiritales tuciorẽ uitam
cõtemplacioĩs exerceant Quia
dure sunt quiete uiuers uolenciũ
sarcine curaꝵ exalium proiidet
sepe deus curis de ditos silãribus
ad suscexcionẽ regiũt ut dũ ln
exteniora sine tedio ꝓcurant spi¬
tales rebus ĩteriorib sñ ĩpedem̃¬
to zeꝵ terrenaꝵ desermiant dei er¬
go ordinacionẽ accusant aquer
istituũtu qui exõs cõdãnant di
minꝰ spitualia sed magis tere¬
na sectant᷑ Ex diuini em̃ taber¬
nacłi dispoĩcione obĩuirias mi¬
diferẽdas ⁊ turbines quosd ĩstiui
exõs sclãrib curis ĩsistentes ut hñ
qui ĩterus suꝑna desiderãt nullo
terreno obsistente negocio liberuit
hoc quod amãt intẽdant. Iõ ẽ ita¬
q indicãdus a ꝑlebe ⁊ector ã ordino¬
tus dũ magis nouerĩt ppli sui sui

Expanded text:
na morum a damnis temporalium rerum, praepositi, 327 mundana et exteriora sectantes, ut dum temporalibus rebus se totos impendunt, spirituales tutiorem vitam contemplationis exerceant, quia durae sunt quiete vivere volentium sarcinae curarum episcopalium. Providet saepe Deus curis deditos saecularibus ad susceptionem regiminis, ut dum hi exteriora sine taedio procurant, spirituales rebus interioribus sine impedimento rerum terrenarum deserviant. 2. Dei ergo ordinem accusant, a quo instituuntur, qui episcopos condemnant, dum minus spiritualia, sed magis terrena sectantur. Ex divini enim tabernaculi dispositione ob injurias mundi ferendas, et turbines quosdam, institui episcopos saecularibus curis insistentes, ut hi qui interius superna desiderant, nullo terreno obsistente negotio, liberius hoc quod amant intendant . 3. Non est itaque judicandus a plebe rector inordinatus
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ potui uobis loqui qͣsi spicalibus
sed qͣsi carnalib tãꝙͣ pariuilis ĩ ep̃o
lac uobis potũ nõ dedi nõ escam Car
re sed medicriter ut inicia eoꝵe mo¬
resq desiderant edoceri Lorunt dũ
suos pullos uiderit albi colozis ñl¬
lis eos cibis alit sed tantũd atten¬
dit donec paterno colore ingrescãt¬
⁊ sic illos freq̃nti cibo reficit Ita et
ecclie doctor strẽnuus nisi eot qͦt
docet uiderit ad suã similitudiẽm
peinitẽcie cõfessione ingrescẽ ⁊ in¬
te adhuc exteriozib hoc ẽ carnali¬
b nõ aperit ĩtelligẽcie spiritalis
pfũdiora misteriã ne dũ audita.
nõ capiũt prius ĩcioiant cõtẽpne
ꝙ uen̾ari mãdata celestia Dliter
est agendũ erga eos qui nr̃o cõmit¬
tũtu regum̃ si offendũt ato aliter
cũ hiis qui nobis cõmissi nõ sũt qͥ
quũt prosola caritate ut locus ẽ
corripiẽ di sunt nõ tñ cũ ea seue
ate sicut hñ qui nobis regend
lib qui ydonei sũt et alios docere

Expanded text:
obis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus; tanquam parvulis in Christo, lac vobis potum dedi, non escam . Caare, sed mediocriter, ut initia eorum moresque desiderant, edoceri. Corvus dum pullos suos viderit albi coloris, nullis eos cibis alit, sed tantumdem attendit, donec paterno colore nigrescant, et sic illos frequenti cibo reficit. Ita et Ecclesiae doctor strenuus, nisi eos quos docet viderit ad suam similitudinem poenitentiae confessione nigrescere, te adhuc exterioribus, hoc est, carnalibus, non aperit intelligentiae spiritualis profundiora mysteria, ne dum audita non capiunt, prius incipiant contemnere quam venerari mandata coelestia. 6. Aliter est agendum erga eos qui nostro committuntur regimini, si offendunt, atque aliter cum his qui nobis commissi non sunt; quunt, pro sola charitate, ut locus est, corripiendi sunt, non tamen ate, sicut hi qui nobis regendinibus, qui idonei sunt et alios docere
Abbreviated transcription (Latin):
bo edificat uita ⁊ moribus destruit
Hii mala agũt et bona profitent
Der ostentacionẽ quipoe boni apa¬
rẽt ꝑ actionẽ u̾o mali exiscunt om
ma possunt a simplicib uicia pe¬
trari suulacio uero ⁊ ypocrisis nõ
cõmittit᷑ nisi a male astitis ꝑ callidi¬
tatẽ ualentib uicia sub spẽcie uir¬
tutũ celare ⁊ nõ uerã sct̃itatẽ obincs¬

Expanded text:
bo aedificat, vita et moribus destruit.bo aedificat, vita et moribus destruit.Hi mala agunt, et bona profitentur. Per ostentationem quippe boni apparent, per actionem vero mali existunt. 3. Omnia possunt a simplicibus vitia perpetrari, simulatio vero et hypocrisis non committitur nisi a male astutis per calliditatem, valentibus vitia sub specie virtutum celare, et non veram sanctitatem objic
Abbreviated transcription (Latin):
z mipulsum frequẽtez plãgũt de
idã infirimtats ꝑ humilitatẽ ua¬
lidiꝰ cõn alescũt Plerũ q utile ẽ ar¬
rogãtib deseri a deo qͣtenus sue ĩfrrmi¬
tatis cõscii ad humilitatẽ redeat ⁊
humiles post casum existant Ron¬
nulli falsa opimone arrogãcie se
esse ꝑfectos existimãt dũ nõ sint
qui obortis temptacionib ĩnotescat
Tanto quisq fit ueritati uicinio qnͣ¬
to se esse longuis ab ea fuĩt arbitra¬
tus hoc eñ humilitatis ẽ que deo
horem̃ nĩgit Ceteꝵ iactãcia oclõs
quib deus uideri poterat clandit
sicut solis ⁊ adius dũ cõspicit᷑ acies
ocłi hebetatu sic et qui ĩmodera¬
te alciora sescrutatuz ab ĩtencione
ueri obtũdit᷑ ssicut aquila ex alto ad
escas collabit᷑ sic homo de alto bone
cõuersaciõis ꝑ caznalẽ appetitũ ad
ĩferiora demergit᷑ ¶ De ypocrisi
habet uitãnõ habet ⁊ quos ꝑser¬
monẽ doctrins griuierit nõ fouet
exemplis sed deserit ꝯuia quos uer¬

Expanded text:
 plangunt, de ipsa infirmitate per humilitatem validius convalescunt. 14. Plerumque utile est arrogantibus deseri a Deo, quatenus suae infirmitatis conscii ad humilitatem redeant, et humiles post casum existant. 15. Nonnulli falsa opinione arrogantiae se esse perfectos existimant, dum non sint qui obortis tentationibus innotescunt. 16. Tanto quisque fit veritati vicinior, quanto se esse longius ab ea fuerit arbitratus. Hoc enim humilitatis est, quae Deo hominem jungit. Caeterum jactantia oculos, quibus Deus videri poterat, claudit. 17. Sicut solis radius dum conspicitur, acies oculorum hebetatur sic et qui immoderate altiora scrutatur, ab intentione veri obtunditur. 18. Sicut aquila ex alto ad escas collabitur, sic homo de alto bonae conversationis per carnalem appetitum ad inferiora demergitur. CAPUT XXIhabet, vitam non habet: et quos per sermonem doctrinae genuerit, non fovet exemplis, sed deserit, quia quos ver
Abbreviated transcription (Latin):
cacioĩs habere debet scudiũ nã alte¬
⁊ sius altero nõ facit ꝑfectũ sed p̃¬
cedit uistũ bens facerẽ ut sequẽter
plebib subiectis ita se p̃stare debet
atq ĩistere doctrins ut qnͣto claret
toritatẽ uidelic ne libertatẽ p̃beret
peccandi si bñ doceret et male uiu̾et
uñ et dũs Qui solu̾i̾t unũ demãda¬
tis istis miniiis ⁊ sic docuerit mnimi¬
uiꝰ erit in Regno celoꝵ Uides ꝙ auc¬
toritate maristerii caret qui qd̾ do¬
cet nõ facit Sicut ĩ nuimismate me¬
tallũ figura ⁊ pondus inquiritu
ita in õm doctore eccliãscico quid seqͥ¬
tus quid doceat quonioͦ uiuat Met
qͣlitatem igitu metalli doctrina pe
figguram sulitudo prmm ꝑ pondut
humilitas desi gnatu Rui uõ ab
hiis tribus discre pau̾it nõ metallũ

Expanded text:
cationis habere debet studium, nam alterum sine altero non facit perfectum; sed praecedat justus bene agere, ut sequenter plebibus subjectis ita praestare debet, atque insistere doctrinae, ut quanto claret toritatem, videlicet, ne libertatem perderet praedicandi, si bene doceret et male viveret. Unde et Dominus: Qui solverit unum de mandatis istis minimis, et sic docuerit, minimus erit in regno coelorum . Vides quod auctoritate magisterii caret, qui quod docet non facit. 5. Sicut in numismate metallum, figura et pondus inquiritur, ita in omni doctore ecclesiastico, quid sequatur, quid doceat, quomodo vivat. Per qualitatem igitur metalli doctrina, per figuram similitudo patrum, per pondus humilitas designatur. Qui vero ab his tribus discrepaverit, n
Abbreviated transcription (Latin):
petũt dignitatẽ dũ mali sacerdo
deo ignorãte nõ fiant tñ ignoran¬
extiterũt sed nõ cognoui sed hoc ne¬
Icut unqui et ꝑctõres ministe¬
⁊ iũ sacerdale assequi ꝓhibẽtu¬
ita indocti ⁊ inꝑiti d tali officio retic¬
hũtu Alli em̃ exemplis suis uitã
bonore corrũpunt isti uero sua igno

Expanded text:
petunt dignitatem. 6. Dum mali sacerdotes, Deo ignorante, non fiant, tamen ignoranexstiterunt, sed non cognovi ; sed hoc necut iniqui et peccatores ministerium sacerdotale assequi prohibenturita indocti et imperiti a tali officio retrahuntur. Illi enim exemplis suis vitam bonorum corrumpunt; isti sua
Abbreviated transcription (Latin):
O delictũ ꝑtinet p̾ncipũ qui p¬
uos inditẽs cõtza uolũtatem ⁊¬
ĩ pp̃lis fidelib p̾ferũt Mã sicut ppłi
delictũ ẽ qñ p̾ncipes malisũt sic p̾n¬
cipis ẽ pctm̃ qñ i dices iniqui exi¬
stunt Bomis uidex sicut nocerd cu¬
ilib nescit ita prodesse oĩb nouit
Aliis em̃ p̾stat censurã iusticie a¬
liis bonitatẽ qui uidicia sins pso¬
naꝵ accexcions suscipit nõ infiz¬
mat usticis auoricis flãma nec
studet anferre alteri ꝯuod cupiat
sibi Boni uidices iusticiã ad solam
obtinẽdã salutẽ eternã suscipirint
nec eã mun̾b accextis destruunt
ut dũ deuisto iudicio tempalialucͥ

Expanded text:
ui pravos judices contra voluntatem Dei populis fidelibus praeferunt. Nam sicut populi delictum est quando principes mali sunt, sic principis est peccatum quando judices iniqui existunt. 2. Bonus judex sicut nocere civibus nescit, ita prodesse omnibus debet. Aliis enim praestat censuram justitiae, aliis bonitatem. Judicia sine personarum acceptione suscipit, qui non infirmat justitiam avaritiae flamma, nec studet auferre alteri quod cupiat sibi. 3. Boni judices justitiam ad solam obtinendam salutem aeternam suscipiunt, nec eam muneribus acceptis distribuunt, ut dum de justo judicio temporal
Abbreviated transcription (Latin):
nõ poccupet Nã tam sctm ẽ sacerdo¬
cii nonĩe ut nulla uicioꝵ nota ma¬
clãri sesinat Grauiꝰ em̃ cõdẽpnabit᷑
qui ĩdignus suscipit qd̾ nõ meretu
Qui regiẽ sacerdocii cõtendit appe¬
tere añ in se discuciat si uita honori
sit cõgrua Ꝙ si nõ discrepat hũiliter
ad id qd̾ uocatu accedat Neatũ qͦpe
culpe geminat si quisꝙͣ cũ culpa ad
sacerdale culmẽ aspirat Heume mi¬
seꝵ ĩ explicabilib nodis astrictum ssi
en susceptũ regims ecchãscici ordĩs
retineã cramis cõscius tunors cõcuci¬
or si uo̾ deserã ne deterior sit culpa sus¬
ceptũ gregẽ relinq̃re ampliuus formi¬
do undiq miser metuo et ĩtãto rei

Expanded text:
non praesumat. Nam tam sanctum est sacerdotii nomen, ut nulla vitiorum nota maculari se sinat. Gravius enim condemnabitur, qui indignus suscipit quod non meretur. Qui regimen sacerdotii contendit appetere, ante in se discutiat, si vita honori sit congrua. Quod si non discrepat, humiliter ad id ad quod vocatur accedat. Reatum quippe culpae geminat, si quis cum csacerdotale culmen aspirat. Heu! me miserum inexplicabilibus nodis astrictum; si enim susceptum regimen ecclesiastici ordinis retentem, criminis conscius timore concutior; si deseram, ne deterior sit culpa susceptum gregem relinquere, amplius reformido: undique miser metuo, et in tanto rei
Abbreviated transcription (Latin):
culto ordine sibi sux impoĩtas ge¬
mũt Et ꝙͣuis illat ꝑ meliorẽ mtẽ¬
cionẽ fugiãt tñ ꝑ subditam mẽtẽ
portant Quas quid sũmope ẜsi
liceat uitars festinãt sed tĩmẽtes
occiltã dispẽsacionẽ dei suscipiunt
scũtu Intrant em̃ ad cor ⁊ ibi cõfu¬
lunt qͥd uelit occulta uolũtas dei
seseqr sabditos debere ẽẽ sĩmis ordi¬
natioĩb cognoscẽtes humiliant
ceruicẽ cordis ingo diuine dispẽ sa¬

Expanded text:
culto ordine sibi superimpositas gemunt, et quamvis illas per meliorem intentionem fugiant, tamen per subditam mentem portant, quas quidem summopere, si liceat, vitare festinant; sed timentes occultas dispensationes Dei, tenent t. Intrant enim ad cor suum, et ibi consulunt quid velit occulta voluntas Dei; seseque subditos debere esse summis ordinationibus cognoscentes, humiliant cervicem cordis jugo divinae dispensa
Abbreviated transcription (Latin):
fame uleriq malisuntles sibi ĩ mã¬
lum deffendunt ⁊ patrocimo suo p¬
uos contra correpcionẽ bonoꝵ susci¬
puit ne uñ disphcent emẽdentus
aducientes in se alienci delicta ut tm̃
nõ de sins malis sed eciã de clioꝵ faci¬
norib pumant᷑ quoꝵ pctã defendũt

Expanded text:
e etiam mali similes sibi in malum defendunt, et patrocinio suo pravos contra correctionem bonorum suscipiunt, ne unde displicent, emendentur; adjicientes in se aliena delicta, ut non tantum de suis malis, sed etiam de aliorum facinoribus quorum peccata defendunt
Abbreviated transcription (Latin):
mortificacionẽ ꝓporie carius debet
⁊ dispẽsacionẽ eccliãgici ordĩs si ex
dei uolũtate ꝑuenerit nolẽt quid̃ s
humilis gubernãdã suscipiat mul¬
tis intercipit sachanas fraudib eot
qui uits ⁊ sensus utilitate p̃stanteẽ
p̾esse ⁊ prodesse aliis nolũt ⁊ dũ eit̃
regimẽ aĩaꝵ ĩponit᷑ rẽmiũt cõsul¬
cius arbitrantes ociosã uitã agers

Expanded text:
mortificationem propriae carnis debet, et dispensationem ecclesiastici ordinis, si ex Dei voluntate provenerit, nolens quidem, sed humilis, gubernandam suscipiat. Multis intercipit Satanas fraudibus eos qui vitae et sensus utilitate praestantes praeesse et prodesse aliis nolunt: et dum eis regimen animarum imponitur, renuunt, consultius arbitrantes otiosam vitam degere
Abbreviated transcription (Latin):
lubrica sũt ad malũ cõsenciẽd ⁊ fluxa
ad bonũ uo̾ cõsenciẽd̃ durissima Pro¬
bat salomion ⁊ iuisti emẽdacionẽ cor¬
repti et sculti obtinacionẽ admomi¬
ci dicẽt Doce iuscũ ⁊ fesanabit acci¬
peᷤ Desculto aũt ait Qui erudit de¬
risorẽ ip̃e sibi facit ĩuiriã Nõnullos
tante esse prauitatis hoiẽs qui dũ
ixĩ a malo corrigi negligũt corripi¬
euciũ uitã falsa cruminacione de¬
tractant ⁊ ad sui sceleris solaciũ u¬
surxãt si uel falso cõpererĩt ꝯd̾ adĩ¬
faimiã bonoꝵ obiiciãt sicut ẽ illud
exsalomone Bona ĩmalũ cõue¬
tit impius ⁊ ĩelectit ĩ xonit maculã¬

Expanded text:
lubrica sunt ad male consentiendum, et fluxa; lubrica sunt ad male consentiendum, et fluxa; ad bene consentiendum, durissima. 10. Probat Salomon et justi emendationem correpti, et stulti obstinationem admoniti, dicens: Doce justum, et festinabit accipere. De stulto autem ait: Qui erudit derisorem, ipse sibi facit injuriam . 11. Nonnullos tantae esse pravitatis homines, qui dum ipsi a malo corrigi negligunt, correctorum vitam falsa criminatione detrectant; et ad sui sceleris solatium usurpant, si vel falso compererint quod ad infamiam bonorum objiciant, sicut est illud ex Salomone: Bona in malum convertit impius, et in electis imponit macula
Abbreviated transcription (Latin):
cionẽ suã officiũ caritatis existimãt
pleriq uo̾ hoc ixm̃ qd ex caritate o¬
ripiũtur adĩuirie cõtumeliã crahũt
Uñ et enemt ut ex eo detiores efficiã¬
tu ꝑ qd̾ emẽdari obediẽdo potuerut
Salubrite accipiũt iusti quociẽs de
sius excessibus arguũt᷑ Suꝑflua
aũt ẽ humilitas eoꝵ qui se gessisse
accusant q̃ nõ admiserũt Qui uero
sñ arrogãcia bona fitã sua pnuĩciat
ꝓculdubio ne qͣꝙͣ peccat Est quoꝵe d̾ ex¬
cusacio ꝑuersoꝵ qui dũ ꝓ suis facino¬
rib arguũt᷑ uerba ustoꝵ ꝓcẽsura
declinãda abniciũt seruãtes se diuino
iudicio quo pumẽdi sũt duziꝰ dũ tẽpora¬
lite cõtẽnũt iudicari sese ab hõibus
iniquis molesta ẽ ueritas et amara
disciphua iuscicis nec delectantuz
nisi placẽcia ꝓorie mbe cillitatis ĩui¬
scicis fecũdi et steriles ueritati ceciad
cõtuẽdã lucẽ ⁊ oclãti ad tenebraꝵe as¬
piciend errorem Corda repreborum

Expanded text:
xistimant. Plerique vero hoc ipsum, quod ex charitate corripiuntur, ad injuriae contumeliam trahunt. Unde occurrit ut ex eo deteriores efficiantur, per quod emendari obediendo potuerunt. 6. Salubriter accipiunt justi, quoties de suis excessibus arguuntur. Superflua autem est humilitas eorum qui se gessisse accusant quae non admiserunt. Qui vero sine arrogantia bona facta sua pronuntiat, procul dubio nequaquam peccat. 7. Est quorumdam excusatio perversorum, qui, dum pro suis facinoribus arguuntur, verba justorum pro censura declinanda abjiciunt, servantes se divino judicio, quo puniendi sunt durius, dum temporaliter contemnunt judicari se ab hominibus. 8. Iniquis molesta est veritas, et amara disciplina justitiae; nec delectantur, nisi placentia propriae imbecillitatis: injustitiae fecundi, et steriles veritati; caeci ad contuendam lucem, et oculati ad tenebrarum aspiciendum errorem. 9. Corda reproborum
Abbreviated transcription (Latin):
cõpaciẽdi miam̃ sed suꝑbiẽtes de¬
cestantuz atq blasphemat᷑ Mõnr̃i¬
ꝙͣ accidit ut intra amicos aliqua
redargucioĩs enutzita discordia
maiors̃ postea caritatẽ parturiat
ut pote dũ corrigũtu ea que displi¬
cere in amico uidentu ⁊ hoc quid
pͥmum nõ sñ quad emulacione ã¬
monitus suscipit fed corrextus post¬
mod gras agit Dt contra multi
ꝑ parua lesione uim caritatit ĩs¬
scindũt ⁊ ab amore dilectionis sese¬

Expanded text:
cordiam, sed superbientes detestantur atque blasphemant. 4. Nonnunquam accidit ut inter amicos aliqua redargutionis enutrita discordia majorem postea charitatem parturiat, utpote dum 320 corriguntur ea quae displicere in amico videntur, et hoc quidem primum non sine quadam aemulatione admonitus suscipit, sed correptus postmodum gratias agit. At contra multi pro parva laesione vim charitatis rescindunt,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ De correpcione frat̾na ¶ Ca xxxii¬
On debet uicia aliena cordipe
qui ad huc uicioꝵ contagioĩ¬
bus seruit improbum ẽ em̃ argu¬
ere quẽq in alio quod ad huc dey¬
heudit in semet ipõ Qui ueraci¬
ter frateznã ult corripe ac sana¬
re infirmitatẽ talẽ se p̃scare frat̾¬
ne utilitati scudeat ut eũ quẽ cor¬
ripsꝰ cupit humili corde ãmoneat¬

Expanded text:
e correptione fraterna. 1. Non debet vitia aliena corripere, qui adhuc vitiorum contagionibus servit. Improbum est enim arguere quemquam in alio quod adhuc reprehendit in semetipso. 2. Qui veraciter fraternam vult corripere, ac sanare infirmitatem, talem se praestare fraternae utilitati studeat, ut eum quem corripere cupit humili corde a
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Alicicia in rebus tm̃ ¶La xxxi
bomis habẽda ẽ Nã qui ea ĩma¬
lo utũtu nõ sibi auici sedĩumici ex¬
istũt Cõcordiã maloꝵ cõtrariã ẽẽ bo¬
noꝵ Et sicut optandũ ẽ ut bom pa¬
cẽ habeat ĩuicẽ sit optandũ ẽ ut ma¬
li ĩuicẽ suit discordes Dnanuinita¬
tẽ quipe maloꝵ bonoꝵ ese cõtrari¬
ain paulus apls approbat quima¬
los cõtra se diuidit quos ĩnecẽ suã
cõcordasse cõspexit Ande ⁊ ĩlege ma¬
re rubru hoc est cõcordia malorum
hoñn diuiditu ut electoꝵ uiaten¬
deus ad btĩtudiem̃ nõ impediatu¬

Expanded text:
. Amicitia in rebus tantum bonis habenda est; nam qui ea in malo utuntur, non sibi amici, sed inimici existunt. 2. Concordiam malorum contrariam esse bonorum. Et sicut optandum est ut boni pacem habeant in invicem, sic optandum est ut mali invicem sint discordes. Unanimitatem quippe malorum bonorum esse contrariam, Paulus apostolus approbat, qui malos contra se dividit, quos in necem suam concordasse conspexit . Inde et in Lege mare Rubrum, hoc est, concordia malorum hominum dividitur, ut electorum via tendens ad beatitudinem non impediatu
Abbreviated transcription (Latin):
seux accepuit Dilectio eiñ q̃ mu¬
nere glutmatur eod suspẽso dissol¬
uit᷑ illa uo̾ est amicicia q̃ nichil
querit ex rebus amici nisi solã beni¬
uolenciã scilic ut gratis amet amã¬
tem plerũq amicicia ex neceffita¬
te uel indigencia nascitu ut sit per

Expanded text:
semper acceperint. Dilectio enim quae musemper acceperint. Dilectio enim quae munere glutinatur eodem suspenso dissolvitur. Illa vera est amicitia, quae nihil quaerit ex rebus amici, nisi solam benevolentiam, scilicet ut gratis amet amantem. 3. Plerumque amicitia ex necessitate vel indigenti
Abbreviated transcription (Latin):
cussum Qua ĩ re ⁊ sibi occsioner
mercedis tollit ⁊ erga ꝑcussionem
proxuum curdelis existit ueluti ac¬
tum est inte lazarũ ulcerosum di¬
uitẽq sirpba bũ Pe adu̾sa igit᷑
⁊ ꝓspera cõprobatur si utq uers
diligatu deut̾ ⁊ proximꝰ quiadũ
adu̾sa ꝓcedũt amicus frad fraudu¬
lẽtus detegit᷑ statumq depicit q̃tr
se diligere siulauit Anncicia
certa mlla ui exccuditu nllo tẽ¬
pors aboletur ubicũq eñ se uer¬
terit tempus illa firins ẽ Rari
sũt amici qui u̾q in finẽ exiscat
cari nian multos a caritate aut
adu̾sitas tempis aut cõtencio que¬
lib accioĩs auertit ssexe ⁊ ꝑ hono¬
⁊ es quoꝵd mutãtu et mores et
quos añ cõglutiuatos caritate ha¬
buerũt postꝙͣ ad culm̃ honoris ue¬
beniuolencia orituz interfictos
benesicio adiũgitur. Non sunt fide¬
les ĩ amncicicra quos munꝰ nõ gra¬
cia copulat Nam cito deserũt insi

Expanded text:
cussum. Qua in re et sibi occasionem cussum. Qua in re et sibi occasionem mercedis tollit, et erga percussionem proximi crudelis existit: veluti actum est inter Lazarum ulcerosum divitemque superbum. Per adversa igitur et prospera comprobatur, si utique vere diligatur Deus, et proximus; nam dum adversa procedunt, amicus fraudulentus detegitur, statimque despicit quem se diligere simulavit. 4. Amicitia certa nulla vi excluditur, nullo tempore aboletur, ubicunque enim se verterit tempus, illa firma est. 5. Rari sunt amici qui usque ad finem existant chari. Multos a charitate aut adversitas temporis, aut contentio quaelibet actionis avertit. 6. Saepe per honorem quorumdam mutantur et mores; et quos ante conglutinatos charitate habuerunt, postquam ad culmen honoris vebenevolentia oritur, inter fictos beneficio adjungitur. 2. Non sunt fideles in amicitia, quos munus, non gratia copulat. Nam cito deserunt, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯĩcti unũ õnes generaliter sine
dissensione sapiebãt Amnicicia
⁊ prosperas res dulciores ẽẽ facit
⁊ aduersas cõmumone temperat
lemoresq reddit ꝯma dũ oĩtribu¬
lacione amici ꝯsolacio adiũgitur
nec frãgitu ãimus nec cade̾ ua¬
tit᷑ Qnc uere amicꝰ amat̾ sinon
ꝓsesed ꝑ deo ametꝰ Qui uo prose
amicũ diligit insipiẽte eũ amplec¬
citur multũ in tezra dimersus ẽ
qui carualiter hoiẽm moriturum
plus diligit ꝙ̃ oportet Qui em̃ ĩ¬
tẽpante amicũ amat prosema¬
gis illũ ꝙͣ ꝑ deo amat Quãtirm
ergo bonꝰ ẽ qui ꝑ deo frem̃ diligit
tantũ pinciosiris qui eũ ꝓsepixõ
amplectit᷑ Wlerñq diligit ĩ alio ho¬
mo qd̾ odit in seut pote in ĩfantib¬
⁊ tñ ddimiꝰ quia ignaui ẽẽ nolumꝰ
pãtet amiais Nã in psperitate
ĩcerta ẽ amicicia nec scit᷑ utrũ. P¬
sona an felicitas diligatu ⁊ ssexe per
etati insticieq diuine cõtrariut qñ
decipit amicũ aliqua adu̾sitate ꝵ¬

Expanded text:
conjuncti, unum omnes generaliter sine dissensione sapiebant. 4. Amicitia et prosperas res dulciores facit, et adversas communione temperat levioresque reddit. Quia dum in tribulatione amici consolatio adjungitur, nec frangitur animus, nec cadere patitur. 5. Tunc vero amicus amatur, si non pro se, sed pro Deo ametur. Qui vero pro se amicum diligit, insipienter eum amplectitur. Multum in terra demersus est, qui carnaliter hominem moriturum plus diligit quam oportet. Qui enim intemperanter amicum amat, pro se magis illum quam pro Deo amat. Quantum ergo bonus est, qui pro Deo fratrem diligit, tanto perniciosus, qui eum pro seipso amplectitur. 6. Plerumque diligit in alio homo, quod odit in se, utpote in infantibuet tamen odimus, quia ignavi esse nolumus. patet amicus; nam in prosperitate incerta est amicitia, nec scitur utrum persona an felicitas diligatur. 2. Saepe petati justitiaeque divinae contrarius, quando despicit amicum aliqua adversitate per
Abbreviated transcription (Latin):
scit docere ignorãcia quippe psulum
uite nõ cõgunit subiectoꝵ secus em
si ceco ducatũ p̃buerit ambo in fo¬
ueã cadũt sace dotes indoctos per
re hoc est plebes cõmissas nõ uale¬
bet eccliãsticus docto Siam doc¬
crna sine uita arrogãtem ⁊ eddit
uita sine doctzina ĩutilẽ facit Sac̾¬
dotis p̃dicacio oꝑib cõfirmãda ẽ itant
qd̾ docet uerbo instruat exemplo Ue¬
ra est illa doctrina quã u̾niẽdi sequi¬
tur forma Nam nichil turpurs est
ꝙͣ si bonũ qd̾ quisq serme s̾dicat
explere ope negligat Tunc em̃ u

Expanded text:
esulum vitae non congruit subjectorum. Caecus enim si caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt. . 2. Sacerdotes indoctos per re , hoc est, plebes commissas non valebet ecclesiasticus doctor. Nam doctrina sine vita arrogantem reddit, vita sine doctrina inutilem facit. 2. Sacerdotis praedicatio operibus confirmanda est, ita ut quod docet verbo, instruat exemplo. Vera est enim illa doctrina, quam vivendi sequitur forma. Nam nihil turpius est quam si bonum, quod quisque sermone praedicat, explere opere negligat. Tunc enim
Abbreviated transcription (Latin):
ixĩ sibi aufferũt ꝑscudiũ hũane iac¬
tancis Semp suã aspiciãt fedita¬
tẽ qui uanẽ głis fauores diligũt
⁊ ꝑdidisse bonũ opus doleãt qd̾
humana ostentacione fecerũt Ama¬
toz uane glie unĩ possit semꝑ lauda¬
zi agere nõ ꝯmiescit ⁊ subiñde illi ui¬
res uanitatis prauis appetitus au¬
get Boni oꝑis inchoacio nõ debet
cicius salam ad hoim cognicorin
uenire ne dum bomi nicho acio hu¬
manis ocłis reserat᷑ a uirtuts ꝑfec¬
tionis ĩanescat intencio sctitãtir
Dñ maturitatis em̃ tempus messe
florentes cito seuut gerunaq ĩu

Expanded text:
er studium humanae jactantiae. 6. Semper suam aspiciant foeditatem, qui vanae gloriae favores diligunt, et perdidisse bonum opus doleant, quod pro humana ostentatione fecerunt. 7. Amator vanae gloriae, unde possit semper laudari, agere non quiescit, et subinde illi vires vanitatis pravus appetitus auget. 8. Boni operis inchoatio non debet citius palam ad hominum cognitionem venire, ne dum boni inchoatio humanis oculis reseratur, a virtute perfectionis inanescat coeptio sanctitatis. Ante maturitatis enim tempus messes florentes cito pereunt, germinaqu
Abbreviated transcription (Latin):
ad plebes ꝑtrãsit Icilic ueldũ mi¬
la docent uel dũ prana facĩt pole¬
riq sacerdotes ⁊ clerici praue uuuẽ¬
tes forma ceteris in malũ existurir
qui in bonis exemplũ aliis ¶e debu¬
erñt hn em̃ ꝯuoscũq exemplo male
cõuersacioĩs sne ꝑdunt de illit ⁊ acio¬
ne̾ sine dubio redidituri sũt Ex ca¬
naliũ p̃poĩtoꝵ exxemplo plerũq sit
uita deterior subditoꝵ et ꝓlebit mi¬
to fuñt tales sacerdotes qui exẽxlo de¬
teriore ppliñ destinãt nõ edificent
Sxm̃ito em̃ plebĩs nõnũꝙͣ epĩde¬

Expanded text:
ad plebes pertransit, scilicet, vel dum mala docent, vel dum prava faciunt. 2. Plerique sacerdotes, et clerici prave viventes, forma caeteris in malum existunt, qui in bonis exemplum esse debuerunt. Hi enim quoscunque exemplo malae conversationis suae perdunt, de illis rationem sine dubio reddituri sunt. 3. Ex carnalium praepositorum exemplo plerumque fit vita deterior subditorum, et plebis merito fiunt tales sacerdotes, qui exemplo deteriore populum destruant, non aedificent. Ex merito enim plebis nonnunquam epi
Abbreviated transcription (Latin):
oya nrã ad dei agendã głiam ⁊ oc¬
culta pro elacione uitãda hranana
Ille aut̃ debet sublicare bonũ qd̾ a¬
git qui ꝑfecta humilitate funda¬
tus milla iam elacione cõtingit᷑
Nã is qui se intelligit ad huc amo¬
rs laudis pulsari fetã bona ĩ oc¬
cultꝰ agat ne forte qd̾ egerit ꝑ¬
fũditus su ã mr tabilitatẽ corri¬
ge aliquãto tumore tangũtu
el aciõis sue cõscii actioĩs rusticie
sed ab huiꝰ subrex cioĩs malo humi¬
litatis cõpũctione purgant ui¬
risct̃i nõnũꝙͣ quosd dese audiẽtes
inseruũt ⁊ lñ in hiis altase cõsidera¬
cõs custodiũt ns dũ alios aterre¬
na ĩtencione erigũt ixĩĩterrene
laudis appetitu de mezgantuz O

Expanded text:
opera nostra ad Dei augendam gloriam, et occulta pro elatione vitanda humana. Ille autem debet publicare bonum, quod agit, qui, perfecta humilitate fundatus, nulla jam elatione contingitur. Nam qui se intelligit adhuc amore laudis pulsari, facta bona in occulto agat, ne forte quod egerit pfunditus suam mutabilitatem corrigere, aliquando tumore tanguntur elationis suae conscii 312 actionis justitiae, sed ab hujus subreptionis malo humilitatis compunctione purgantucti nonnunquam quosdam de se audientes instruunt, et tamen in his alta se consideratione custodiunt, ne dum alios a terrena intentione erigunt, ipsi in terrenae laudis appetitu demergantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ita et uos quid foris aparetis hõi¬
b iusti intus uõ pleui estis auaricia
⁊ ũquitate Dupplicitez dãnantur ypo¬
crits siue pro occulta ĩquitate siue pro
apta sinuulaciõe Sx illo em̃ cõdẽnant
q̃uia uniqui fũt ex illo quia ostendũt
quod nõ sunt Non semp latent ypo¬
crite nã et si in Suçipio sui quid nõ
lata sunt diuturna esse nõ possunt
Nõ coꝵo despanda ẽ salus quͣi ad¬
huc aliquid terrenũ saxiũt dũ pos¬
suit ⁊ ĩ occultis agere uñ iuscificen¬
tuz Hii emñ meliores sunt ypocri¬
tis eo ꝙ malisũt ĩ aꝑto et ĩ oculto
boni ypocrite uo̾ in occulto mali sũt¬
⁊ bonos se palã ostendunt ypocritã
ustus arguere phibetur ne deterior
castigatꝰ exista̾t dicente salomone
Noli arguere dezisorẽ ne oderit te
bomi suũ pumit auctorẽ Nlam
uñ bonus proficit inde ĩuidꝰ cõtabe¬
scit Hoiẽs praue uiuẽtes sicut de bo¬
noꝵ laxsib gratulãt᷑ ita de eoꝵ recte
fitis bonisq ꝑseuerãcia cõsundũtur

Expanded text:
ita et vos foris quidem apparetis hominibus justi, intus vero pleni estis avaritia et iniquitate. Dupliciter damnantur hypocritae, sive pro occulta iniquitate, sive pro aperta simulatione. Ex illo enim condemnantur quia iniqui sunt, ex isto quia ostendunt quod non sunt. Non semper latent hypocritae, quia etsi in principio sui quidem nolata sunt, diuturna esse non possunt. Non eorum desperanda est salus, qui adhuc aliquid terrenum sapiunt, dum possint et in occultis agere unde justificentur. Hi enim meliores sunt hypocritis, eo quod mali sint in aperto, et in occulto boni. Hypocritae vero in occulto mali sunt, et bonos se palam ostendunt. 8. Hypocritam justus arguere prohibetur, ne deterior castigatus existat, dicente Salomone: Noli arguere derisorem, ne oderit teboni suum punit auctorem. Nam unde bonus proficit, inde malus contabescit. Homines prave viventes sicut de bonorum lapsibus gratulantur, ita de eorum recte factis bonique perseverantia confunduntur.