comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se credens lacrimans ex¬
clamaui: & ad dei genitͥ¬
cis ymagurẽ ꝓspiciens
uociferabam. Domina do¬
mina regina totꝰ orbis.
ꝑ quã bumano generi
salus aduenrt noli me
uerelinquere. O hec dicẽs.
de atrio sum egressa tem¬
pli: & festinant̾ ambula¬
me quis: & dedit michi
tres nummos dicens.
Accipe hec mun̾a: Ego
autem accipiens tres ex
eis panes comparaui: &
hos accepi benedictioni
mei itineris congruos.
Interrogaui autẽ eũ qui
panes uendebat. Unde
&̃ qualis uia noscitur¬
ẽẽ homo: que ad iordanẽ¬
ducit: Et cognoscens por¬
tam ciuitatis que in illa
latera ꝑgit: currens iter
rogationi autem interro¬
gationem annectens: re¬
liquum diei consumꝑsi
iter ꝓperans. Erat autem
occasum declinante ad ec¬
clesiam beati baptiste io¬
hannis positam iuxta ior¬
plum ingressa adorabã.¬
Et continuo in iordanem
descendi: & ex illa sc̃a aqua
manus & faciem laui. Cõ¬
municaut autem uiurfica
& intemerata xp̃i domini

Expanded text:
 credens, lacrymans ex credens, lacrymans exclamavi, et ad Dei genitricis imaginem prospiciens vociferavi: Domina, Domina, Regina totius orbis, per quam humano generi salus advenit, noli me derelinquere. Et haec dicens, de atrio templi sum egressa, et festinanter ambulame quis, et dedit mihi tres nummos, dicens: Accipe haec, nonna: ego autem accipiens, tres ex eis panes comparavi, et hos accepi benedictioni mei itineris congruos. Interrogavi eum qui panes vendebat: Unde et qualis via esse noscitur, homo, quae ducit ad Jordanem? Et cognoscens portam civitatis quae in illa latera pergit, currens iter II.--Interrogationi autem interrogationem annectens, reliquum diei consumpsi iter properans: erat autem am ad occasum declinante, ecclesiam beati Joannis Baptistae positam juxta Jortemplo ingressa adoracontinuo in Jordanem descendi, et ex illa sancta aqua manus et faciem lavi. Communicavi autem vivifica et intemerata Christi Domini
Abbreviated transcription (Latin):
qualiter est paratus sus¬
cipere penitentes.Tunc
ꝓiciens me ꝓnam in t̾¬
ram. & sanctum illud
exosculans pauim̃tum
exibam: currens añ illã
que me fideiussit uenire.¬
Stans gͥ coniunxi me ĩ
illum locum uͥ fidedictio¬
nis conseriptum ẽ. cyro¬
graphum. & genu cur¬
uans coram uultu sc̃e
imprecata sum uerbis.
Tu quidem o semꝑ be¬
ignissima domina tuã
ostendisti pietatis miseri¬
cordiam tu indigne sup¬
plicationẽ non ꝓiecisti. Ui¬
di głam quam pecc̃ores
merito non uidemus:
gła omnipotenti deo. qͥ
per te suscipit pecc̃orum
penitentiam. Quso am¬
plius peccatrix & misera.
ualeo recordari aut enar¬
rare: Tempus est iam
implere que fidedixi fi¬
dedictionis: tuo placito
nunc ubi tͥ placet dirige
me. Esto michi salutis
ducatrix & ueritatis ma¬
gistra: precẽdens me iN
uia que ducit ad pen¬
tentiam. Et hec dicens.
audiui uocem aliciius
longe clamantis. Iordanẽ
si transieris: bonam in¬
uenies requiem. Ego aũ

Expanded text:
qualiter est paratus susqualiter est paratus suscipere poenitentes. Tunc projiciens me coram in terram, et sanctum illud exosculans pavimentum, exibam. Currens autem ad illam quae me fidedixit, veni restans. Conjunxi igitur me in illum locum ubi fidedictionis conscriptum erat chirographum, et genu curvans coram vultu sanctae imprecata sum verbis: Tu quidem semper, o benignissima Domina, tuam ostendisti pietatis misericordiam: tu non indignam supplicationem projecisti; vidi gloriam quam peccatores merito non videmus, gloriam omnipotentis Dei qui per te suscipit peccatorum poenitentiam. Quid amplius peccatrix et misera valeo recordari aut enarrare? Tempus est jam implere quae fidedixi, fide dilectionis tuae placita. Nunc ubi tibi complacet, dirige me. Esto mihi salutis ducatrix, et veritatis magistra, praecedens me in viam quae ducit ad poenitentiam. Et haec dicens, audivi vocem alicujus a longe clamantis: Jordanem si transieris, bonam invenies requiem. Ego autem
Abbreviated transcription (Latin):
filio tuo dignissimam
do fideuissorem: qr nun¬
nem coiquinabo ꝑ hor¬
rida immixtionum ludi¬
bria. s mox ut filii tui
uirgo sancta uidero lig¬
num seculo & actib eius
atq omnib que in eo ft̃¬
tinuo ingrediar uͥcũq ip̃a
ut fideiussor me duxe
aliquam satisfactionem
recipiens fidei sucensa ca¬
lore. & de pietatis uisceri¬
b dei gemtricis p̾sumens.
moui me de loco eodem
in quo stans feci or̃onẽ.
Et ueniens iterum ingͦ¬
dientib me miscui. & ul¬
tra ñ erat qui me repelle¬
ret: neq qui me ꝓbibe¬
ret apꝓpinquare ianue
qua in templum introi¬
bant. Accepit ergo me tͣ¬
mor ualidus & extasis:
tis tremebunda turbabar
ad ianuam cuius mͥ priꝰ
aditus claudebatur: quasi
omins uirtus que me priꝰ
ingredi ꝓbibebat. postea in
grediendi uiam p̃pararet
ita absq impedimenti uo¬
lore introiui: ce sic intra sc̃a
scõrum reperta sum. c& pre¬
ciosi ac uiuifici ligni cru¬
gna habita sum. Et tẽ
uidi. dei sacramenta: &

Expanded text:
Christo dignissimam Christo dignissimam do fidejussorem, quia nunnem coinquinabo per horrida immistionum ludibria; sed mox ut filii tui, Virgo sancta, videro lignum, saeculo et actibus ejus, et omnibus quae in eo tinuo egredior ubicunque ipsa ut fidejussor me duxeraliquam satisfactionem recipiens, fidei succensa calore, et de pietatis visceribus Dei genitricis praesumens, movi me de eodem loco, in quo stans feci orationem; et veniens, iterum ingredientibus me miscui, et ultra non erat qui me repelleret, neque qui me prohiberet appropinquare januis, quibus in templum introibant. Accepit ergo me tremor validus 388 et extasis, us tremebunda turbabar. ad januam, cujus mihi aditus primo claudebatur quasi omnis virtus quae prius ingredi me prohibebat, post autem ingrediendi pararet, ita absque impedimenti labore introivi, et sic intra sancta sanctorum reperta sum, et pretiosi ac vivifici crudigna habita sum: et tunc vidi Dei sacramenta, et
Abbreviated transcription (Latin):
tundere: atq suspiria de
ꝓfundo cordis ꝓferens. &
gemens. & eulans ꝓspẽ¬
xi in loco in quo stabã
sursum ymaginem sce
dei genitricis marie stã¬
tem. Et aio ad eam iN¬
tente: & indeclinantem
attendens. Domina uͥgo¬
cens ñ est. nec oportuny
sic me horridam. adora¬
re ymaginem tuã. uel
tis sordib oculis. q̃ sẽꝑ
ẽẽ uirgo dinosceris ⁊ ca¬
sta. que corpꝰ ce aĩam
culãtam. Iustum est enĩ
luxuriosam me a tua
purissima castitatis mũ
ob hoc effectus est deus
homo quem digna ip̃a
genuisti. ut peccatores
uocaret ad penitentiam
adiuua me solitariam.
&̾ nullum habentem ad¬
utorium. Precipe & mi¬
clesie patefactum ingre¬
di aditum ut ñ effĩci¬
ar auena auisione p̃cios¬
simi ligni in quo affixꝰ¬
est deus homo:quẽ coi¬
cipiens ipsa uirgo geny¬
isti. qui ꝓpriũ sanguinẽ
dedit ꝓ mea liberatiõe.
Iube o domina ce mͥ in¬
digne ob diuine crucis
salutationẽ ianuam pa¬
defieri. & te unigenito

Expanded text:
tundere, atque suspiria de tundere, atque suspiria de profundo cordis proferens, et gemens ejulansque prospexi in loco in quo stabam, sursum imaginem sanctae Dei genitricis stantem, et aio, ad eam intendens et indeclinanter attendens; Domina virgocens nec opportunum sit me sic horridam adorare imaginem tuam vel tis sordibus pollutis, quae esse virgo dignosceris et casta, quae corpus et animam culatam: justum est me luxuriosam a tua purissima castitatis mundob hoc effectus est Deus homo, quem ipsa digna genuisti, ut peccatores vocaret ad poenitentiam, adjuva me solitariam et nullum habentem adjutorium, percipe clesiae patefactum ingredi aditum, et non efficiar aliena a visione pretiosissimi ligni, in quo affixus Deus homo, quem concipiens ipsa virgo peperisti, et proprium sanguinem dedit pro mea liberatione. Jube, o Domina, et mihi indignae ob divinae crucis salutationem januam patefieri, et te ex te genito
Abbreviated transcription (Latin):
ciebar foras. & sola ciecta
inueniebar in atrio stans.
Considerans autẽ ꝑ muli
euenire. iterum aliis me
immiscendo. uim in quo¬
dammͦ feci introcundi. s
enim limina uestigio cõ¬
tingebam: omnes inte¬
rius recipiebantur. nullũ
me autem solam ñ reci¬
una texãta. ut michi in¬
gredienti aditum claude¬
ret: ita me repentina ali¬
qua ꝓhibebat uirtus. &
iterum inueniebar ina¬
trio. Hoc ter & quat̃ pas¬
sa. & facere conans & nil
ꝓficiens desperans de cet̃õ.
amplius nusquã ꝓgredi
ualebam. fractum quippe
fuerat corpus meum: aui
comprimentiũ ualde con¬
fractum. Recedens itaq¬
discessi. & steti in angulo
quodam atrii templi. &
uix aliquando ob quam
causam ꝓhibebat uilere
uiuificum lignum in co¬
gitationẽ reduxi. T etigit
enuum mentem: & cordis
mei oculos: intellectꝰ sa¬
qr squalida actuũ meo¬
rum scelera michi intro¬
eundi aditum obserabãt
Cepi namq fiens nimi¬
um conturbari. & peccꝰ

Expanded text:
ciebar foras; et ejecta, ciebar foras; et ejecta, inveniebar sola in atrio stans. Considerans autem per mulmihi accidere, iterum aliis me immiscendo, vim mihi quodammodo faciebam introeundi, sed enim limina vestigio contingebam, omnes interius recipiebantur, nullum me autem solam non reciset taxata ut mihi ingredienti aditum clauderet, ita me repentina aliqua prohibebat virtus, et iterum inveniebar in atrio. Hoc ter et quater passa et facere conans, nihilque proficiens, desperans de caetero, et amplius nusquam progredi valens factum quippe fuerat corpus meum a vi comprimentium valde confractum, recedens discessi, et steti in quodam angulo atrii templi; et vix aliquando, ob quam causam prohibebar videre vivificum lignum in cogitationem reduxi. Tetigit enim mentem et cordis mei oculos intellectus saia squalida actuum meorum scelera mihi introeundi aditum obserabant. Coepi itaque flens nimium conturbari et pectus
Abbreviated transcription (Latin):
s longanimit̃ expectat su¬
stinens conũsionem. Sic
nãq cum magna festina¬
tione ascenidimus ihero¬
soliam. Et quot quidẽ
dies ante festiuitatem in
ciuitate cominorata sum.
similib nequissimis ua¬
caui operib magisq pe¬
iorib. Non enim suffici¬
ens fui uuienib mecum
in mari luxuriantib &
in itinere. s & alios mul¬
tos ꝑegrinos & ciues in
mei sceleris actus congͥ-¬
sicut & prius preibam ui¬
uenum illaqueans. & capi¬
ens animas. Uidi autem
primo diliiculo omnes ad
eccłiam unanimit̾ coneur¬
rentes: abii &e ego cum cõ
currentib. & ueni cũ illis
in atrium tempti. ꝙẜ cũ
bam & impingebar. & re¬
nuam templi. Cum his
qui ingrediebant᷑ cum mag¬
na laboris tribulatione
apꝓpinquabam &e ego in¬
felix. Quando aũ ianuã
ingredi deberem. illi qui¬
dem om̃s sine impedim̃¬
do ingrediebant᷑. me autẽ
diuina aliqua uirtꝰ ꝓhi¬
bebat. ñ indulgens intro¬
itum. Mox gͥ repulsa ei¬

Expanded text:
sed longanimiter exspectat, sused longanimiter exspectat, sustinens conversionem . Sic itaque cum magna festinatione ascendimus Jerosolymam; et quantos quidem dies ante festivitatem in civitate commorata sum, similibus nequissimis vacavi operibus, magisque pejoribus. Non enim sufficiens fui juvenibus mecum in mari luxuriantibus et in itinere, sed et alios multos peregrinos et cives in mei scelere actus congresicut et prius, praeibam, juvenum illaqueans et capiens animas. Vidi autem primo diluculo omnes ad ecclesiam unanimiter concurrentes. Abii et ego, currens cum currentibus, et veni cum illis in atrium templi; et cum bam et impingebar, renuam templi cum his qui ingrediebantur, cum magna laboris tribulatione appropinquans et ego infelix: quando autem ingredi volebam, illi quidem omnes sine impedimento ingrediebantur, me autem divina aliqua virtus prohibebat, non indulgens introitum. Mox igitur repulsa, eji
Abbreviated transcription (Latin):
manu tenebam ꝓiciens.
hunc enim sic post temp
euenit mͥ tenere. eueurri
corpore motuq acerrimos.
&e ad io quod michi erat
ꝑlacabile optimos uisor.
Erant autem ce alii: qui
iam naues ascenderant
Impudent̃ autẽ ut michi
consuetudo erat in medio
corum me & irreuerent
dedi: dicens. Accipite me
uobiscum quo ꝑgrti:
ñ enim ero uobis impla¬
cabilis.S & alios sordi¬
diores ꝓferens sermones.
omnes ad ridendum cõ-¬
moui. Iui autem inuere¬
cundum motum meum
uidentes. accipientes me
in nauiculam portauer̃t.
Exinde autem nauigati¬
onem cepimus. Que aũ
post hec acta sunt. quo¬
modo tͥ enarrare potero
homo. Que lingua dicẽ
potest. aut auris ualet
audire. ea que in nauigio
uel initinere facta sunt
non sim infelicib megi¬
stra inscelere effecta. Ergo
queum mortis induxi ani¬
mas.S ut arbitror: n eã
deus qui neminem uult
perire. s omnes fieri saluoᷤ
requirebat penitentiã. Nos
enĩ uult mortem pecc̃oris:

Expanded text:
manu tenebam, projiciens manu tenebam, projiciens hunc enim post tempus conveniebat me tenere, cucurri corpore vultuque acerrimos, et ad id quod mihi erat placabile, optimos. Erant autem et alii, qui jam naves ascenderant. Impudenter autem, ut mihi consuetudo erat, in medio eorum me irruenter dedi, dicens: Accipite et me vobiscum quo pergitis, non enim ero vobis implacabilis. Sed et alios sordidiores proferens sermones, omnes ad ridendum commovi. Illi autem inerubescentem motum meum videntes, accipientes 387 me, in naviculam portaverunt. Exinde autem navigationem coepimus. Quae autem post haec acta sunt, quomodo tibi enarrare potero, o homo Dei? Quae lingua dicere potest, vel auris valet audire ea quae in navicula vel itinere facta sunt?tunc sum infelicibus magistra sceleribus effecta. Ergo queum mortis induxi animas. Sed, ut arbitror, meam Deus, qui neminem vult perire, sed omnes fieri salvos , requirebat poenitentiam. Non enim vult mortem peccatoris,
Abbreviated transcription (Latin):
In iherosolimã om̃s ascen¬
dunt ob sc̃e crucis exalta¬
tionem: que post aliquot
dies solito celebrabitur
Dixi autem ei ego. Putas
suscipient me si uoluero
ire cum ipsis: Et ille dix̃.
Si habueris naulum: nul
us ꝓhibebit. Dixi ei. Uere
frater naulũ uł sumptum
ñ habeo: uadam autem in¬
unam nauiũ quã condu-¬
xerunt. & licet noluerint¬
eis tradam. corpus enĩ me¬
um in potestate habentes
ꝓ naulo accipiant. Prop¬
terea autem cum eis uo¬
lui ambulare. abba igno¬
sce michi: ut multos ha¬
berem cooꝑatores in mee
libidinis passione. Dixi
ignosce m': nec compelia
co enum nouit uominus.
Naculant enim & te. & ip¬
sum aerem sermones mel.
Tosimas autẽ t̾ram lacri¬
mis infundens: respondets
ao eam. Dic ꝓpter dominũ
o mater mea dic & ne p̃¬
termittas sequentia tam
salutifere narrationis. Illa
autem adiungens: priori
narratiomi addidit hec.
Iue autem adolescens ser¬
scurrilitatẽ: ridens disces¬
sit. Ego autem fusum ꝙͥ

Expanded text:
In Jerosolymam omnes ascenIn Jerosolymam omnes ascendunt ob sanctae crucis exaltationem, quae post aliquot dies solito celebratur. Dixi autem ei et ego: Putas suscipient me, si voluero ire cum ipsis? Et ille dixit: Si habes naulum, nullus te prohibebit. Dixi ei: Vere, frater, naulum vel sumptum non habeo. Vadam autem unam navim, quam conduxerunt. Et licet rm tradam; corpus enim meum in potestate habentes, pro naulo accipient. Propterea autem cum eis volui ambulare abba sce ut multos haberem cooperatores in meae libidinis passione. CAP. ignosce mihi, ne compellas co enim, novit Dominus, maculant enim et ipsum aerem isti sermones mei. Zosimas autem terram lacrymis infundens, respondit ad eam: Dic propter Deum, o mater mea, dic, et ne praetermittas sequentia tam salutiferae narrationis. Illa autem adjungens priori narrationi, addidit haec: Ille autem adolescens audiens serscuritatem, ridens discessit. Ego autem fusum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
modo. quidem uirginitatẽ
meam in primis uiolaue¬
rim. & qualit̃ indesinent᷑
&e insaciabilit̃ uitio libi
erubesco considerare. Hoc
enim nunc breuit̃ est di¬
cere. Iuud autem citius di¬
cam. ut cognoscere possis¬
insatiabilem uicii mei
ardorem: quem in amiore¬
habui stupri. Decem et
septem & eo amplius
dio iacens luxurie. Non
neq enim ab aliquib da¬
re uolentib aliquid acci¬
piebam. Hoc enm libidiniᷤ
furore succensa considera¬
bam: ut amplius concur
rium. Neq enim consid̾es
qr ꝓ diuitiis nichil acci¬
piebam. mendicans enim
uiuebam. & multociens
stuppam filando. Desideriũ
saciabile: ita ut indesinent̃
me insterquilinio luxurie
uoluptate. Et hoc mͥ erat
placabile. & hoc mͥ existi¬
mabam uitam. si indesi¬
nenter nature iniuriam.
peregissem. Hoc modo me
uuiente: uidi in quodam
rum multitudinem con¬
re. Repperi itaq aliquem.
& interrogaui. Ubi putas¬
festinant uiri isti qui cur¬
runt: Dixit autem michi.

Expanded text:
modo quidem virginitatem modo quidem virginitatem meam in primis violaverim, et qualiter indesinenter et insatiabiliter vitio libid, erubesco considerare. Hoc enim non breve est dicere: illud autem citius dicam, ut possis cognoscere insatiabilem vitii mei ardorem, quem habui in amorem stupri. Decem et septem et eo amplius dio jacens luxuriae. Non neque enim ab aliquibus dare volentibus aliquid accipiebam; hoc enim libidinis furore succensa considerabam, ut amplius ad me frium. Neque vero consideres quia pro divitiis nihil accipiebam; mendicans enim vivebam, aut multoties stuppam filando. Desiderium satiabile, ita ut indesinenter me in sterquilinio luxuriae volutarem. Et hoc mihi erat placabile, et hoc vitam existimabam, si indesinenter naturae injuriam peregissem. Hoc modo me vitam ducente, vidi in quodam re multitudinem em. Reperi itaque aliquem, et interrogavi: Ubi festinant viri isti, qui currunt? Dixit autem mihi:
Abbreviated transcription (Latin):
nifestare te. & qualtt̃ de¬
certasti. nec te ip̃am ꝑmi¬
sisset uideri ab aliquo. nec
me confortaret. tantam ꝓ¬
perare uiam nusquam ua¬
lentem ꝓgredi. aut poten
ra: eleuans eum mulier di
nem meorum actuũ. Ta¬
pus uidistr. denudabo tͥ
& oꝑa meoꝵs actuum: ut
anima mea. Non enu ut
tu ip̃e considerasti. propt̃
aliquam glam meam q̃
circa me sunt uolo nar¬
rare. Quid enim potero
gloriari. que diabolo uas
fui electionis effecta. Scio
autem qr si ceꝑo narrare
ea que sunt de me: fiigi¬
fugiet a facie serpeitis. ñ¬
quas operata sum. Dicã
tamen nichil negans. sed
uera referam. supplicans
prius ut ñ deficias orare
ꝓ me: ut misccłiam mere¬
ar. & inueniam eam ĩ die
iudicii. Q senex suffusus
lacrimis fiebat. Tunc ce¬
pit miilier narrare ea q̃
de se erant: ita dicens. Ego
bui: parentib autem meiꝰ
uiuentib. duodecimũ ge¬
rens etatis annum effec¬
tum illorum sꝑnens. in¬
alexandriam ueni. Et quo¬

Expanded text:
nifestare te et qualiter denifestare te et qualiter decertasti, nec teipsam permiserat videri ab aliquo, nec me confortaret tantam properare viam, nusquam valentem progredi, aut potentra, elevans eum mulier, dinem meorum actuum; tapus meum, denudabo tibi et opera meorum actuum, ut ima mea. Non enim, ut tu ipse considerasti, propter aliquam gloriam, quae circa me sunt, volo narrare. Quid enim potero gloriari, quae diabolo vas fui electionis effecta? Scio autem quia si coepero narrare ea quae sunt de me, fugifugiat a facie serpentis, quae sum operata. Dicam autem, nihil negans, sed verius referam, supplicans te prius ut non deficias orare pro me, ut misericordiam merear et inveniam in die judicii. Et senex suffusus lacrymis, flebat. Tunc coepit mulier narrare ea quae de se erant, ita dicens: CAP.bui: parentibus autem meis viventibus, duodecimum agens aetatis annum, affectum illorum spernens, Alexandriam veni, et quo
Abbreviated transcription (Latin):
do. uel ad mentem rediicas.
Hec dicens: signo crucis
signat frontem suã. ocu¬
los q & labia. simul q
& pectori uexillum cruciᷤ
infigens ita dixit. Abba-
rosima deus de aduersa¬
rio & de immissionibꝰ eiꝰ
diens senex ꝓstenit se:
&ꝰ apprehendit pedes eiꝰ
dicens cum larrimis. Ob¬
dominum nr̃m qui de uir
gine nasci dignatus est
ꝓ quo hac indiita es nudi¬
tate. & pro quo has carnes¬
ita expendisti. ut nicħ ab¬
scondas a seruo tuo que sif
&e unde uel quando & ob
quam occasionem solitudi¬
nem hanc inhabitaueris
somnia que circa te st̃
edicito michi. ut dei mag¬
nalia facias mantfesta.
Sapientia enim abscondi¬
da est thesairus occultus
que utilitas inutrisq siẽ
indigno. Credo enim deo
cui uiuis. & cum quo coi¬
uersaris. quoniã ob huiꝰ¬
cemodi rem directus sum
in hanc solitudinem: ut
ea que circa te sunt deus
faciat manifesta. Nõ enĩ
nr̃e uirtutis est: iudicio¬
dei resistere. Nisi fuisset ac¬
ceptabile xp̃o deo nr̃o ma¬

Expanded text:
do vel ad mentem reducens. Haec dicens, signo crucis signat frontem suam, oculosque et labia; simulque et pectori vexillum crucis infigens, ita dixit: Deus, abba Zozima, de adversario et immissionibus ejus diens senex, prosternit se, et apprehendit pedes ejus, dicens cum lacrymis: ObDominum Jesum gine nasci dignatus est, pro quo hanc induta es nuditatem, pro quo has carnes expendisti, ut nihil abscondas a servo tuo, quae es, et unde, et quando, vel ob quam causam solitudinem hanc inhabitasti, sed et omnia, quae circa te sunt, edicito mihi, ut Dei magnalia facias manifesta. Sapientia enim abscondita et thesaurus occultus quae utilitas in utrisque? sicut tori et indigno. Credo enim Deo, cui vivis, cum quo et conversaris, quoniam ob hujuscemodi rem directus sum in hanc solitudinem, ut ea quae circa te sunt Deus faciat manifesta. Non enim nostrae virtutis est judiciis resistere Dei. Nisi fuisset acceptabile Christo Domino ma
Abbreviated transcription (Latin):
edificare ñ ualet. nͥ unus¬
quisq atcendat semetip¬
sum frequent̃: & sobrio ĩ¬
tellectu qd̃ expedit operet᷑
deum habens cooꝑatorem.
Tamen qm̃ ut dixisti ca¬
nos humiles monachos
ꝑduxit. mane nobiscum
si ob hoc uenisti. & om̃s
nos nutriet pastor bonuᷤ
suam dedit liberationem
ꝓ nobis. &ꝰ ꝓprias oues
uocat ex nomine. Hec di¬
cente abbate flectens iter
rosimas genua sua ce ac¬
cepta oratione respondit
amen: &e mansit in eodẽ
sione splendentes: spiri¬
tu feruentes. & domino
seruientes. Oratio enĩ ibi
erat incessabilis. tocius
noctis habens stabilitatẽ
& in manib semꝑ oꝑa¬
tio: c in ore psalmi cliui¬
ni absq diminutione.
Sermo ibi ociosus ñ pro¬
ficiebat. cogitatio auri ar¬
gentiq aut rei aliciuu¬
uane. apd̃ illos non erat.¬

Expanded text:
aedificare non valet, nisi unusaedificare non valet, nisi unusquisque attendat semetipsum frequenter, et sobrio intellectu quod expedibile est operetur, Deum habens cooperatorem. Tamen quoniam, ut dixisti, chanos humiles monachos perduxit, mane nobiscum, si ob hoc venisti, ut omnes nos nutriet pastor bonus suam dedit liberationem pro nobis, et proprias oves vocat ex nomine . Haec dicente abbate, flectens iterum Zosimas genua, accepta oratione, respondit Amen, et mansit in eodem sione splendentes, spiritu ferventes, et Domino servientes. Psallentia ibi erat, incessabiles totius noctis habens stabilitates, et in manibus semper operatio, et in ore psalmi divini absque diminutione. Sermo ibi otiosus non proficiebat; cogitatio auri argentique, aut rei alicujus apud illos non erat
Abbreviated transcription (Latin):
eximius: & ueni ad mo¬
nasterium qđ iuxta ior¬
Mox itaq secutꝰ dicentẽ
egressus est de monastĩo
in quo ab infantia con¬
uersatus est: ce ꝑueniens
ad iordanem omnium flu¬
minũ sanctiorem dirigat᷑
ab eo qui uocauit ȩum in
monastium. ad qd̃ illum
ueus unire p̃cepit. Pulsais
tur prius monacho qui
ianuam obseruabet. & il¬
le nuntiauit eum abbati.
Qui suscipiens eum ha¬
bitiiq ce specie religio¬
sum conspiciens. postqͣm
flectit genua ut mos est
monachis accep̃ta or̃one
hoc eum int̾rogauit. Unde
frater aduenisti. & quã
obrem humilib te cõiũ¬
xisti monachis: zosimaᷤᷤ
autem respondit. Unde qͥ¬
dem uenerim. non puto
nece ssarium dicere. Edi-¬
ficationis quoq gr̃a: pa¬
ter adueni. Audiui de
uobis magnalia ce lau¬
se deo animam sociari.
Dixit autem ei abbas: d̃s
frat̃ qui solus sanat ani¬
me infirmitatẽ ip̃e te ce
nos doceat diuina man¬
data: &e dirigat ad ea oĩa
fatienda que oportina
sunt. Homo enĩ hominem

Expanded text:
eximius , et veni ad moeximius , et veni ad monasterium quod juxta JorMox igitur secutus dicentem, egressus de monasterio, in quo ab infantia conversatus est, et perveniens ad Jordanem, fluvium omnium sanctiorem, dirigitur ab eo qui vocavit eum in monasterium in quod illum Deus venire praecepit. Pulsans tur prius monacho qui januam observabat, et ille nuntiavit eum abbati. Qui suscipiens eum, habituque et specie religiosum conspiciens, postquam flexit genu, ut mos est monachis, accepta oratione, hoc eum interrogavit: Unde frater, advenisti? et quam ob rem apud humiles te conjunxisti monachos? Zosimas autem respondit: Unde quidem veni, non puto necessarium dicere; aedificationis autem gratia, Pater, adveni. Audivi de vobis magnalia et lause Deo animam sociare. Dixit autem ei abbas: Deus, frater, qui solus sanat animae infirmitatem, ipse te et nos doceat divina mandata, et dirigat omnes ad ea facienda quae opportuna sunt. Homo enim hominem
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad quinquagesimũ
dercium annum in eo
cursum monasticum ꝑ¬
egisse. Post hec aũ pul¬
satus est a quibzdam co¬
gitationib quasi iam ĩ
omnib ẽẽt ꝑfectus: alt̾i¬
us ñ indigens in ullo
doctrina. Hec autem ut
dicelat: in se cogitabat.
Numquid est in terris
monachus qui nouum
aliquid possit tradere mͥ:¬
aut iuuare me ualeat
in aliquo qd̃ ignorem:
aut qd̃ ego in monas¬
tico non expleuerim o¬
pere: Numquid imuieni¬
tur eorum qͥ solitidinẽ
dilexerunt uir. qui prior me
in actib sit : Hec ⁊ his si¬
milia eo cogitante: asticit
quidam & dixit ei. Orosima
bene quidem & sicut possi¬
bile fuit homini decertasti
bene cursum monasticum
consummasti: tam̃ nullus
est in hominibz qui se per¬
fectum ẽẽ demonstret. Ma¬
ior enim est lucta preseis.
quam illa que preteriit
licet tu nescias. Ut autẽ
cognoscas quante sint &
alie uie salutis. egred̾e de
derra & de cognatione tua
& de domo patris tui. ut
abralam ille patriarchars

Expanded text:
usque ad quinquagesimum usque ad quinquagesimum tertium annum in eo cursum monachicum peregisse. Post haec autem pulsatus est a quibusdam cogitationibus, quasi jam in omnibus esset perfectus, alterius non indigens in ullo doctrina. Haec autem, ut dicebat, in se cogitabat: Nunquid est in terris monachus, qui novum aliquid possit tradere mihi, juvare me valens in aliquo quod ignorem, aut quod ego in monachico non expleverim opere? Nunquid invenitur eorum qui solitudinem duxerunt vir qui prior me in actibus sit? Haec et his 383 similia eo cogitante, astitit quidam et dixit ei: O Zosima, bene quidem, et sicut possibile fuit homini, decretasti, bene cursum monachicum consummasti. Tamen nullus est in hominibus qui se perfectum esse demonstret. Major enim lucta praesens quam illa quae praeteriit, licet tu nescias. Ut autem cognoscas quantae sint et aliae viae salutis, egredere de terra et de cognatione tua, et de domo patris tui, ut Abraham ille patriarcharum
Abbreviated transcription (Latin):
& de longinquis partibꝰ
ad eum consluuntes. eiꝰ
exemplis atq dectiinis
se constringerent: &e ad il¬
lius imitationem abstinẽ¬
habens a meditatione sa¬
cri elõquii numquam dis¬
cessit: s in stratu suo qͥes¬
cens siue surgens aut o¬
ꝑain tenens manibz uel
cibum si conueniebat ut
suimeret. bono quo uti il
le consueuerat spualiter
utebatur.Unum opus ha¬
bebat intacitum. &̾ num¬
quam deficiens: psallere
frequent̃. & meditationẽ
facere sacri eloquii. Mul¬
tociens enim ut asserũt
&e diuine illustrationis
dignus effectus est: a do
scilicet sͥ iisionis osten
se. Et mirum ñ est: nͨ
incredibile.Si enim ut
ait dominꝰ. beati ft̃ mũ¬
do corde: qm̃ ip̃r deũ ui¬
Sunt. qͣntomagis qui
suam purtficauerint car¬
nem. & sobrie semꝑ ani¬
illustrationis uel uisionis
indicia hic p̾parate futu¬
ra bonitatis accipientes:
Dicebat gͦ is ip̃e zosimas
ab ipsis ut ita dicã ma¬
ternis ulnis in hoc se ẽẽ
monasterio traditum ce

Expanded text:
et de longinquis partibus et de longinquis partibus ad eum confluentes, ejus exemplis atque doctrinis se constringerent, et ad illius imitationem abstinen omnia in se habens, a meditatione sacri eloquii nunquam discessit, sed in stratu suo quiescens, sive surgens, aut operam tenens manibus, vel cibum, si conveniebat ut sumeret, bonum, quo ille uti consueverat, spiritualiter utebatur, unum opus habebat intacitum et nunquam deficiens, psallere frequenter et meditationem facere sacri eloquii. Multoties enim asserunt quia et divinae illustrationis dignus effectus, a Deo sibi visiones ostensae sunt, et mirum non est nec incredibile. Si enim, ut ait Dominus, beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt ; quanto magis qui suam purificaverint carnem, sobrii semper, aniillustrationis, visionis indicium hinc praeparatae futurae bonitatis accipientes? Dicebat autem ipse Zosimas, ab ipsis, ut ita dicam, maternis ulnis in hoc se esse monasterio traditum, et
Abbreviated transcription (Latin):
N monasterio palestinorũ
morib &e uerbo ornatus.
qui ab ipsis cunabulis. mo¬
nasticis est actib diligen¬
ter instructus. & conuersa-¬
tionib ueracit̃ educatꝰ. no¬
mine zosimas. Et nullus
nos estimet dicere zosimã
illum in p̃dicatione erro-¬
nei dogmatis accusatum.
secte alterius uirũ. Alius
enim hic: & alius ille. ce
mutta int̾ utrosq distã.¬
tia. licet unum ut̃q sor.¬
titi sint uocabuli nomen
Hic itaq ⁊osimas ab ĩi¬
tio in uno palestinorum
conũsatus est monastio.
& omnem ꝑtransiens
monasticam disciplinã.
in abstinentie oꝑe om̃i¬
um factus est ꝓbatissimꝰ.
Omne enim sͥ preceptũ
traditum canonis ab hiᷤᷤ
qui ab infantia educati
sunt: luctam perfecte diᷤ¬
cipline monastice irrep̃¬
bensibilit̃ conseruabat.
Multa etiam & ipse sͥ
adiciens suꝑaddidit: cu¬
piens carnem suam spi¬
ritui subiugare. Nec enĩ
in aliquo offendisse c̃õ¬
ꝓbatur. Ita enim fuit
cies̃ multi monachi de
p̃dicti loci monasteruis.

Expanded text:
n monasterio Palaestinorum moribus et verbo ornatus, qui ab ipsis cunabulis, monachicis est actibus diligenter instructus, et conversationibus veraciter educatus, nomine Zosimas. Et nullus nos aestimet dicere Zosimam illum in praedicationis erroneae dogmatibus accusatum sectae alterius; alius enim hic, et alius ille, et multa inter utrosque distantia, licet unum uterque sortiti sint vocabuli nomen. Hic itaque Zosimas ab initio in uno Palaestinorum conversatus est monasterio, et omnem pertransiens monachicam disciplinam, in abstinentiae opere omnium factus est probatissimus. Omne enim praeceptum sibi traditum canonis ab his qui ab infantia educati sunt, luctam perfectae disciplinae monachicae irreprehensibiliter conservabat. Multa etiam et ipse sibi adjiciens superaddidit, cupiens carnem spiritui subjugare. Nec enim in aliquo offendisse comprobatur. Ita enim fuit ties multi monachi de praedicti loci monasteriis
Abbreviated transcription (Latin):
sane credere noliierint. &
illis domuꝰ misereatur:¬
qm̃ &e ip̃i humane na¬
ture infirma consideran¬
tes impossibilia dec̾nunt
sa dicuntur. Assumam de
cet̾o narrationẽ. ipsam
rem referens que in bac
nr̃a generatione facta dino¬
scitur. quam sacer uir diui¬
na. & agere & docere educatꝰ
narrauit.S ut supͣdictum
est nullus hec ad increduli¬
tatem trahat: considerans
impossibile fieri in hac no
animas. amicos dei facit
& ꝓphas: quemadmodum
salomon scͥcđm dm̃ edocuit.
Tempus itaq est sacre ꝓ¬
dere narrationis initium.¬

Expanded text:
sane credere renuerint, et sane credere renuerint, et illis Dominus misereaturm et ipsi humanae naturae infirma considerantes, impossibilia decernuntsa dicuntur. Assumam de caetero narrationem, ipsam rem referens, quae in hac nostra generatione facta dignoscitur, quam sacer vir, divina et agere et docere educatus, narravit. Sed ut supra dictum est, nullus haec ad incredulitatem trahat, considerans impossibile fieri in hac nosanimas, amicos Dei facit et prophetas, quemadmodum Salomon secundum Deum edocuit . Tempus namque est sacrae prodere narrationis initium
Abbreviated transcription (Latin):
ecretum Regis ce¬
lare bonũ est. Oꝑa
autẽ dñi reuelare
& confiteri honorificum ẽ.
Ita enim legitur. angłm
dixisse thobie. post ocłors
amissiõnẽ glosamq illu¬
minatiõnem: & post illa
transacta pericula. e quibꝰ
liberatus consecutꝰ est ꝑi
etatem. Etenim regis nõ¬
& ualde ꝑiculosum est: ⁊
dei głosa silert opera mag¬
num est anime detrim̃¬
tum. Propt̃ qd̾ ego diui¬
na tegere oꝑa silentio dii¬
serui nietuens condemp¬
nationis iudicium. qui
a dño talentum accipi-¬
ens. fodiens in t̾ram ab
narrationem nequaquam
silẽboͦS nullus mͥ sit in¬
credulus scribenti de ea q̃
audiui:nec quisquã me
mentiri estimet rei magni¬
tiidinẽ duibitans. Michi
autem absit sacri menti¬
ri in reb: ce adulterari ũ¬
bum uͥ deus memorat᷑.
nitudine qui carnem as¬
sumpsit incredulus est.¬
mͥq ista dicenti: non in
pertinebat periculum Di
qui autẽ illi sunt. qui hꝰ
scripture iegerint textum.
głosamq rei ãmirationẽ

Expanded text:
ecretum regis celare, bonum est; opera autem Dei revelare et confiteri, honorificum est . Ita enim legitur, angelum dixisse Tobiae post oculorum amissionem, gloriosamque illuminationem, et post illa transacta pericula, e quibus liberatus, consecutus est Dei pietatem. Etenim regis secet valde periculosum est; et Dei gloriosa silere opera, magnum est animae detrimentum. Propter quod ego divina tegere silentio duservi metuens condemnationis imminens judicium, qui a domino talentum accipiens, fodiens in terram abnarrationem nequaquam silebo. Sed nullus mihi sit incredulus scribenti de eis quae audivi, nec quisquam me mentiri aestimet, de rei magnitudine dubitans. Mihi enim absit sacris mentiri rebus, et adulterari verbum, ubi Deus memoratur.nitudine, qui carnem assumpsit, et incredulus est ista dicenti, non mihi pertinebit periculum. Si qui autem illi sunt qui hujus scripturae legerint textum, gloriosamque rei admirationem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ualent narrant: quid ali¬
ud facuint nͥ nouis lin¬
gus ioquuntur: Qui dũ
bonis suis exhortationib
maliciam de auenis cordi¬
b auterunt. serpentes tol¬
lunt. Et dum pestiferas
suasiones audiunt. s ta¬
men ad oꝑationem pra¬
uam minime ꝑtrahunt᷑.
mortiferum quidem est
qd̃ bibunt. s non eis no¬
cebit. Qui quotiens ꝓxi¬
mos suos in bono opere ĩ¬
firmari conspiciuint. dũ
eis tota uirtite concurr̃t.
&e exemplo sue operationis
illorum uitam roborant
qui in ꝓpria actione titu-¬
bant. quid auud faciunt
nͥ suꝑ egros manus mm¬
ponunt ut bene habeant:
ra sunt: quanto per hoc ñ
crtis. Ex illis enim extĩori¬
b signis obtineri uita ab
ostendunt aliquando scĩta
tur in mente: uirtutem ui¬
te ñ ostendunt s faciunt.
Illa habere ce mali possũt:
istis autem ꝑfrui nisi bo¬
ni ñ possunt. Unde quib¬

Expanded text:
praevalent, narrant, quid alipraevalent, narrant, quid aliud faciunt, nisi novis linguis loquuntur? qui dum bonis suis exhortationibus malitiam de alienis cordibus auferunt, serpentes tollunt. Et dum pestiferas suasiones audiunt, sed tamen ad operationem pravam minime pertrahuntur, mortiferum quidem est quod bibunt, sed non eis nocebit. Qui quoties proximos suos in bono opere infirmari conspiciunt, dum eis tota virtute concurrunt, et exemplo suae operationis illorum vitam roborant qui in prbabat, quid aliud faciunt nisi super aegrotos manus imponunt, ut bene habeant? ra sunt, quanto per haec nos; ex illis enim exterioribus signis obtineri sancta vostendunt aliquando sanctittur in mente, virtutem vitae non ostendunt, sed faciunt. Illa habere et mali possunt, istis autem perfrui nisi boni non possunt. Exteri
Abbreviated transcription (Latin):
nocebit. Suꝑ egros ma¬
nus imponent: & bene
habebunt. Num qͥdnam
fr̃s mei qui ista signa ñ¬
facitis minime creditis:S
hec necessaria in exordio ec¬
clesie fuerunt. Ut enim fi¬
raculis fuerat nutrienda.
Quia &e nos cum arbusta
plantamus.tam diu eis
aquam infiindimus. quo¬
usq ea in terra iam con¬
ualuisse uideamꝰ. At si se¬
mel radicem fixerint: ab
irrigando cessamus.Hinc
est &enim qd̃ paulus di¬
cre. Lingue insignum st̃
ñ fidelib. s infidelib. ix
abemus de his signis
atq uirtutib que adhuc
subtilius considerare debea¬
mus. Dc̃a quippe eccłia coti¬
die spiritalit̃ facit. quod tc̃
ꝑ apłos corporalit̾ faciebat.
Nam sacerdotes eius cum
ꝑ exorcismi gr̃am manum
credentib imponunt. & ha¬
bitare malignos sp̃e in eo¬
rum mente contradicunt.
quid aluid faciunt nisi de¬
monia eiciunt:ꝙ fideles
qui q qui iam uite uiteriˢ
secularia uerba derelinq̃t.
sancta autem mysteria in¬
sonant. conditoris sui lau¬
des & potentiam quantum

Expanded text:
nocebit; super aegros manus 1571 imponent, et bene habebunt. Nunquidnam, fratres mei, quia ista signa nfacitis, minime creditis? Sed haec necessaria in exordio Ecclesiae fuerunt. Ut enim firaculis fuerat nutrienda, quia et nos cum arbusta plantamus, tandiu eis aquam infundimus, quousque ea in terra jam convaluisse videamus; et si semel radicem fixerint, in rigando cessamus. Hinc est enim quod Paulus dicit: Linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus . Habemus de his signis atque virtutibus quae adhuc subtilius considerare debeamus. Sancta quippe Ecclesia quotidie spiritaliter facit quod tunc per apostolos corporaliter faciebat. Nam sacerdotes ejus cum per exorcismi gratiam manum credentibus imponunt, et habitare malignos spiritus in eorum mente contradicunt, quid aliud faciunt, nisi daemonia ejiciunt? Et fideles quique qui jam vitae veteris saecularia verba derelinquunt, sancta autem mysteria insonant, conditoris sui laudes et potentiam, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
praua opera ad concuptᷤ¬
cendas mundi pompas
dilapsus est. uideamus
si iam siit plangere quod
errauit. Apud misericor¬
dem namq iudicem nec
ille fallax habebitur. qui
ad ueritatem reuertitur
etiam post quam mentit᷑.
Quia omp̃c deus dum
libenter nr̃am penitentiã
suscipit. ipse suo iudicio
hoc qd̾ errauimus abscon¬

Expanded text:
prava opera, ad concupisprava opera, ad concupiscendas mundi pompas, dilapsus est; videamus si jam scit plangere quod erravit. Apud misericordem namque judicem nec ille fallax habebitur, qui ad veritatem revertitur, etiam postquam mentitur, quia omnipotens Deus dum libenter nostram poenitentiam suscipit, ipse suo judicio hoc quod erravimus abscon
Abbreviated transcription (Latin):
condempnabit᷑. fortasse
unus quisq apd̃ semet¬
ipsum dicat: ego iam cre¬
didi saluus ero. Uerum
dicit. si fidem oꝑib tene¬
at. Uera ce enim fides est.
que in hoc qd̃ uerbis di¬
cit. morib non contra¬
dicit. Hinc est enim qd̃
quibdam falsis fidelib
paulus dicit. Qui confi¬
tentur se nosse deum. fac¬
tis autem negant. Hine
iohannes ait. Qui dicit
se nosse deum. & man¬
data eius non custodit:
mendax est. Qõ cum ita
sit. fidei nr̃e ueritatem ĩ
uite nr̃e consideratione de¬
bemus agnoscere. Tunc e¬
nim ueracit̃ fideles sumꝰ.
si qd̃ uerbis ꝓmittimus.
operib complemus. In
die quippe baptismati
omnib antiqui hostis
operib. atq omnib pom¬
pis abrenuntiare ꝓmisi¬
mus. Itaq unusquisq ue¬
strum ad considerationent
suam mentis oculos re¬
diicat. & si seruat pꝰ bap¬
tismum qd̃ ante baptis¬
mum spopondit: certus
iam qr fidelis est gaude¬
at. S si qd̃ ꝓmisit mini¬
me seruauit.⁊ ad exercenda

Expanded text:
condemnabitur. Fortasse condemnabitur. Fortasse unusquisque apud semetipsum dicat: Ego jam credidi, salvus ero. Verum dicit, si fidem operibus tenet. Vera etenim fides est, quae in hoc quod verbis dicit, moribus non contradicit. Hinc est enim quod de quibusdam falsis fidelibus Paulus dicit: Qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Joannes ait: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Quod cum ita sit, fidei nostrae veritatem in vitae nostrae consideratione debemus agnoscere. Tunc enim veraciter fideles sumus, si quod verbis promittimus operibus implemus. In die quippe baptismatis omnibus nos antiqui hostis operibus atque omnibus pompis abrenuntiare promisimus. Itaque unusquisque vestrum ad considerationem suam mentis oculos reducat; et si servat post baptismum quod ante baptismum spopondit, certus jam quia fidelis est, gaudeat. Sed ecce quod promisit minime servavit, si ad exercenda
Abbreviated transcription (Latin):
nni gͦ creature p̃ nͭ.¬
dicatur eusłm cum soli
homini predicatur:quia
ille uidelicet docetur. ꝓpt̃
quẽ int̾ra cũcta creata st̃.
& aquo omnia ꝑ quan¬
dam similitudinem alie¬
na ñ sunt. Potest c̃tiam
omĩs creature nomine
omnis natio gentium
designari. Ante & enim
dictum fuerat. in uiam
gentium ne abieritis. Nc̃
autem dr̃. predicate omĩ
creature. Ut scilicet priꝰ a
iudea apłorum repulsa
predicatio. tunc nobis in
adiutorium fieret: cum
hanc illa ad dampnatio¬
nis sue testimonium suꝑ¬
ba repuliss. S cum dis¬
cipulos ad p̃dicandũ ue¬
ritas mittit. quid aliud
in mundo facit. nͥ grana
semninis spargit: ꝙ pau¬
ca grana mittit in semi¬
ne. ut multarum messi.¬
um fruges recipiat ex
nr̃a fide. Neq & enim ĩ
ta fidelium messis exur¬
geret. si de manu dNi
suꝑ rationalem terram
illa electa grana p̃dican¬
tium ñ uenissent. Dequi¬
tur. Qui crediderit &e ba¬
ptiratus fuerre: saluus
crit. Qui uͦ ñ crediderit:

Expanded text:
mni ergo creaturae praemni ergo creaturae praedicatur Evangelium, cum soli homini praedicatur, quia ille videlicet docetur, propter quem in terra cuncta creata sunt, et a quo omnia per quamdam similitudinem aliena non sunt. Potest etiam omnis creaturae nomine, omnis natio gentium designari. Ante etenim dictum fuerat: In viam gentium ne abieritis . Nunc autem dicitur, Praedicate omni creaturae, ut scilicet prius a Judaea apostolorum repulsa praedicatio tunc nobis in adjutorium fieret, cum hanc illa ad damnationis suae testimonium superba repulisset. Sed cum discipulos ad praedicandum Veritas mittit, quid aliud in mundo facit, nisi grana seminis spargit? Et pauca grana mittit in semine, ut multarum messium fruges recipiat ex nostra fide. Neque enim in ta fidelium messis exsurgeret, si de manu Domini super rationalem terram illa electa grana praedicantium non venisset. Sequitur: 3. Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit, qui vero non crediderit,
Abbreviated transcription (Latin):
ba que recedens diceret. ĩ
corde aucdientium artius
impressa remanerent: In¬
crepãta gͥ eorum duritia.
quid admonendo dicat
ut de eo discipulis dica¬
tur. predicate omni crea¬
ture: S omniꝰ creature
nomine signatur homo.
Sunt namq lapides. sed
nec uiuunt nec sentĩt.
Sunt herbe ⁊ arbusta
uiuunt quidem s ñ sen¬
tiunt. Uiuunt dico non
ꝑ animam. s ꝑ uiriditatẽ.
Quia & paulus ditit. In¬
sipiens tu qd̃ seminas ñ
uiuificatur. nisi prius mo¬
riatur. Uiuit gͦ qd̃ mori¬
tur ut uiuificetur. Lapides
busta autem sunt & ui¬
uunt. s non sentiunt.
Bruta uero animalia ui
uunt. sentiunt. s ñ disc̃¬
nunt. Angeli enim sunt.
uiuunt. sentiunt. et
discernunt. Omnis autẽ
creature auquid ht̃ homo
Habet namq cõmiine
esse cum lapidib. uiuere
cũ arborib. sentire cum
animalib: intelligẽ cum
angłis. Si gͥ commiine
h̃t aliquid cum omi cre¬
atura homo. iuxta auqͥd
omnis creatura homo. Ec¬

Expanded text:
rba quae recedens diceret in rba quae recedens diceret in corde audientium arctius impressa remanerent? Increpata igitur eorum duritia, quid admonendo dicat,ut de eo discipulis dicatur: Praedicate omni creaturae? Sed omnis creaturae nomine signatur homo. Sunt namque lapides, sed nec vivunt, nec sentiunt. Sunt herbae et arbusta; vivunt quidem, sed non sentiunt. Vivunt dico, non per animam, sed per viriditatem, quia et Paulus dicit: Insipiens, tu quod seminas non vivificatur, 1570 nisi prius moriatur . Vivit ergo quod moritur, ut vivificetur. Lapides busta autem sunt, et vivunt, sed non sentiunt. Bruta vero animalia sunt, vivunt, sentiunt, sed non discernunt. Angeli etenim sunt, vivunt, sentiunt, et discernunt. Omnis autem creaturae aliquid habet homo. Habet namque commune esse cum lapidibus, vivere cum arboribus, sentire cum animalibus, intelligere cum angelis. Si ergo commune habet aliquid cum omni creatura homo, juxta aliquid omnis creatura est homo. O
Abbreviated transcription (Latin):
illis dubitantib ꝑ multa ar¬
uꝑ gumenta monstrata
est: que dum nos legente
agnoscimꝰ. quid aliud quã
de illorum dubitatione so¬
lidamur: Minus enim
mͥ maria magdalene presti¬
tit. que citius credidit: quã
thomas qui dui dubitauit.
Ille ceenim dubitando uul¬
nerum cicatrices tetigit. ⁊
de nr̃o pectore dubitatioĩs
uulnus amputauit. Ao ĩ¬
sinuandam quoq ueritatẽ
dominice resurrectionis. no¬
tandum nob̃ est quid lu¬
cas referat dicẽs. Conuescens p̃¬
cepit eis ab ierosolimiᷤ ne. dis¬
ced̾ent. Et post pauca. Uscẽ¬
tib illis eleuãtus est: c
nubes suscepit eum ab o¬
culis eorum. Notate u̾ba
signate mysteria. Conues¬
cens eleuatus est. Come¬
dit & ascendit: ut uideli¬
cet ꝑ effectum comestioĩs.
ueritas petesceret carnis.
de cordis atq infidelitatiᷤ
duricia. increpasse discipu¬
los memorat. Qua in re
quid considerandum est.
nͥ quod iccirco dñs tunc
discipulos increpauit. cũ
corporaliter reliquit: ut ũ¬

Expanded text:
dubitantibus per multa argumenta monstrata est: quae dum nos legentes agnoscimus, quid aliud quam de illorum dubitatione solidamur? Minus enim mihi Maria Magdalene praestitit, quae citius credidit quam Thomas qui diu dubitavit. Ille etenim dubitando vulnerum cicatrices tetigit, et de nostro pectore dubietatis vulnus amputavit. Ad insinuandam quoque veritatem dominicae resurrectionis notandum nobis est quid Lucas referat, dicens: Convescens praecepit eis a Jerosolymis ne discederent . Et post pauca: Videntibus illis, elevatus est, et nubes suscepit eum ab oculis eorum . Notate verba, signate mysteria. Convescens elevatus est. Comedit, et ascendit, ut videlicet per effectum comestionis veritas patesceret carnis. de cordis atque infidelitatis duritia increpasse discipulos memorat. Qua in re quid considerandum est, nisi quod idcirco Dominus tunc discipulos increpavit, cum eos corporaliter reliquit, ut ve
Abbreviated transcription (Latin):
rio indigẽbat alieno. Per
angelos quippe illa facta.
⁊ ostensa sunt adiumen¬
ta: qr nec ad celum qui¬
demn aerium ꝑ se ascendere
põterat: quem nature sue
infirmitas grauabat. Re-¬
demptor autem nr ñ cur¬
ru. non angelis subleua¬
tus legitur: quia qui fece¬
rat omnia: nimirum suꝑ
omnia sua uirtite fereba¬
tur. Illuc. & enim reũteba¬
tur ubi erat: & inde redi-¬
bat: uͥ remanebat. Quia
cum ꝑ humanitatem as¬
cenderet in celum: ꝑ diui¬
nitatem suam cẽ derram

Expanded text:
rio indigebat alieno. Per rio indigebat alieno. Per angelos quippe facta illa et ostensa sunt adjumenta, quia nec in coelum quidem aereum per se ascendere poterat, quem naturae suae infirmitas gravabat. Redemptor autem noster non curru, non angelis sublevatus legitur, quia is qui fecerat omnia nimirum super omnia sua virtute ferebatur. Illo etenim revertebatur ubi erat, et inde redibat ubi remanebat, quia cum per humanitatem ascenderet in coelum, per divinitatem suam et terram
Abbreviated transcription (Latin):
km̃i amare signa que
possunt cum reprobis ha¬
beri communia: s hec qͦͤ
modo diximus caritatis
atq pietatis uiscera ama¬
te: que tanto securiora st̃
quanto & occulta. & ue
quib apd̃ dominũ eo ma¬
ior sit retributio: quo apd̃
homines minor est głia.
Sequitur. Et dominus qͥ¬
dem iħx post quã locutus
est eis Assumptus est i
celum: & sedet a dextris.
dei. In ueteri testamento
cognouimus. qd̃ helyas
sit raptus in celum: sed
aliud est celum aerium.
auud ethereum. Celum qͥp¬
pe aerium terre est proxi¬
mum. Unde & aues celi
dicimus: qr eas uolitare
in aere uidemus. In celũ
quippe aerium helyas sub¬
ieuatus est. ut in secretã
redeat & mortis debitum
soluat. Iue enim mortem
dĩstulit. ñ euasit. Redẽptor
autem nr̃ qr ñ distulit. su¬
ꝑãuit. eamq resurgendo ꝯ¬
suimpsit: & resurrectionis
sue glam ascendendo uecla¬
rauit. Notandum quoq
est qͦd helyas in curru le¬
gitur ascendisse. ut uide¬
licet aꝑte monstͣretur:
qr homo purus adurto¬

Expanded text:
mi, amare signa quae possunt cum reprobis haberi communia; sed haec quae modo diximus charitatis atque pietatis miracula amate, quae tanto securiora sunt, quanto et occulta, et de quibus apud Dominum eo major sit retributio, quo apud homines minor est gloria. Sequitur: 5. Et Dominus quidem Jesus postquam locutus est eis, assumptus est in coelum, et sedet a dextris Dei. In Veteri Testamento cognovimus quod Elias sit raptus in coelum. Sed aliud est coelum aereum, aliud aethereum. Coelum quippe aereum terrae est proximum; unde et aves coeli dicimus, quia eas volitare in aere videmus. In coelum itaque aereum Elias sublevatus est, ut in secretam redeat, et mortis debitum solvat. Ille etenim mortem distulit, non evasit. Redemptor autem noster quia non distulit, superavit, eamque resurgendo consumpsit, et resurrectionis suae gloriam ascendendo declaravit. Notandum quoque est quod Elias in curru legitur ascendisse, ut videlicet aperte demonstraretur quia homo purus adjuto