comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uteicius seuertis uitx rareni
uenerabili salutẽ: Si paretes uocari
inius licera te plane expilations furtiꝙ
mui adpretoris tribunal iustolor traheiremꝰ
Quideni nonconquenr quã ate paroa inuriãꝰ
epistolã reliquisti. ita furaris omã. ita uni¬
uersa diuulgas: siquid amicũ familiariter
scripsi. siquid forte dũ ludimꝰ qđ uelĩ tamen
occultũ eẽ. dictaui. omnia ad te prius paene
quã fuerint scripta aut dictata. ꝑueniunt:
N imirũ oberratos habes notarios meos : ꝑquos
tibi nrãe in eptiae publicant᷑ Nec tamen ad¬
uersũ eos possũ moue̾ri sitibi parent qui in
ius nr̃m extua potissimũ liberalitate uener̃t
seq ad huc tuos quã meos. eẽ. meminerunt:
Tusola esrea. tu sola cul pabilis: quae & mihi
insidiaris. & illos fraude circũ uenis: ut sine
delicto ullo familiarit̾ scripta. aut negli-¬
gent̾ emissa: in lucubrata tibi paenitꝰ. att
mpolita tradant᷑: Nã ut dereliqͥs taceã. rogo
quẽ ad modũ tãcito ad te epistola illa potuit

Expanded text:
ulpicius Seuerus Bassulae parenti uenerabili salutem. Si parentes liceret in ius uocari, te plane expilationis furtique ream ad praetoris tribunal iusto dolore traheremus. quid enim non conquerar, quam a te patior iniuriam? epistulam reliquisti: ita furaris omnia, ita uniuersa diuulgas. si quid ad amicum familiariter scripsi, si quid forte, dum ludimus , quod uelim tamen occultum esse, dictaui, omnia ad te prius paene quam fuerint scripta aut dictata perueniunt. nimirum obarratos habes notarios meos, per quos tibi nostrae ineptiae publicantur. nec tamen aduersus eos possum moueri, si tibi parent, qui in ius nostrum ex tua potissimum liberalitate uenerunt seque adhuc tuos quam meos esse meminerunt. tu sola es rea, tu sola culpabilis, quae et mihi insidiaris et illos fraude circumuenis, ut sine dilectu ullo familiariter scripta aut neclegenter emissa inlucubrata tibi penitus adque inpolita tradantur. nam ut de reliquis taceam, rogo quemadmodum tam cito ad te epistula illa potuit
Abbreviated transcription (Latin):
& sibi prestat ut doleat. & illi deb& ut gau-¬
deat: Hoc igit᷑ beati uiri cor pus usq adlocũ
sepulchri : hẏmnis canora caelestib turba
ꝓsequit᷑: Conparet᷑ siplac& scłaris illa põpa:
ñ dicã funeris sed triũ phi: Quid simile
MARTINI exequiis conferet᷑ : ducant illi
p̃currib suis uinctos post terga captiuos.
marnni corpus h quimundũ ductu illius
uicerant ꝓsecunt᷑ : Illos confusis plausib
popłoꝵ honor& insania. Martino diuinis
plaudit᷑ psalmis Maraus. hininis
caelestib honoratur: Illi post triumphos
suos intartara saeua trudent᷑: Maangors
abrahȩ sinuslaetꝰ excipit : Mał digeis hic pauꝑ
& modicus: caelũ diues ingreditur: Illincꝰ
nos ut spero custodiens: me haec scribentem

Expanded text:
et sibi praestat ut doleat, et illi ut gauet sibi praestat ut doleat, et illi ut gaudeat. haec igitur beati uiri corpus usque ad locum sepulchri hymnis canora caelestibus turba prosequitur. conparetur, si placet, saecularis illa pompa non dicam funeris, sed triumphi: quid simile Martini exequiis aestimabitur? ducant illi prae curribus suis uinctos post terga captiuos: Martini corpus ii, qui mundum ductu illius uicerant, prosequuntur. illos confusis plausibus populorum honoret insania: Martino diuinis plauditur psalmis, Martinus hymnis caelestibus honoratur. illi post triumphos suos in tartara saeua trudentur: Martinus Abrahae sinu laetus excipitur, Martinus pauper et modicus caelum diues ingreditur. illinc nos, ut spero, custodiens me haec scribentem
Abbreviated transcription (Latin):
istũ umquã cilicio tectũ. quis cineribus.
tionis gła & natura demutatȩ carnis
ostensus est : Iam uero in obsequiũ funeris
credi ñ potest quanta hominũ multitudo
conuenerit: Tota obuiã corpori ciuitas
ruit Cuncti exagris & uicis: multiꝙ¬
EUI exuicinis etiam urbib a ffuerunt : Oquantꝰ
luctus omniũ. quanta p̃cipue merentium
lañita monachorũ: qui eo die fere ãduo
milia conuenisse dicunt᷑: specialis an.
qi gła Eius exẽplo indm̃ seruitutem
st̾rps tanta fructificauerat: Agebat ni¬
mirũ ante se pastor extinctꝰ greges suos
scȩ̃ illius multitudinis pallidas turbas.
agmina pͥalliata. & aut emeritoꝵ laborũ
senes aut iuratos xp̃i insacram̃ta tirones:
ũn iurginũ chorus fletu abstinens prae
seo dissimulabat gaudio qđ̃ dolebat. dn¬
qui dẽ fides flerẽ ꝓbiberd : gemitum
extorquer& affectꝰ: & em̃ tã erat scã de illiꝰ¬
gła exultatio: quã pia demorte confusio:
Ignosce flentib gratulare gaudentibus

Expanded text:
istum umquam cilicio tectum, quis in cineribus tionis gloria et natura demutatae carnis ostensus esset. in obsequium uero funeris credi non potest quanta hominum multitudo conuenerit: tota obuiam corpori ciuitas ruit, cuncti ex agris adque uicis multique de uicinis etiam urbibus adfuerunt. o quantus luctus omnium, quanta praecipue maerentium lamenta monachorum! qui eo die fere ad duo milia conuenisse dicuntur, specialis Martini gloria: eius exemplo in Domini seruitutem stirpes tantae fruticauerant. agebat nimirum ante se pastor greges suos, sanctae illius multitudinis pallidas turbas, agmina palliata, aut emeritorum laborum senes aut iuratos Christi in sacramenta tirones. tum uirginum chorus, fletu abstinens prae sancto dissimulabat gaudio quod dolebat! siquidem fides flere prohiberet: gemitum xtorquebat adfectus. etenim tam erat sancta de illi exsultatio, quam pia de morte confusio. Ignosceris ignosce flentibus, gratulare gaudentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
biteris qui tũ adeum confluxerant roga¬
ret᷑ ut corpusculũ lateris matatione re¬
leutarae : sinite in quit sinite me frs
caelũ potius respicere quã terrã. & suo iã
itinere iturus ad dñm sp̃s dirigatur :
Haec loquutus: diabolũ uid& ꝓpter adsiste¬
re Quid inquit adstascruenta bestia:
nihil in me funeste reperies: abrahȩ me
simis recipi& Cũ hac ergo uoce. flagita¬

Expanded text:
byteris, qui tunc ad eum conuenerant, rogabyteris, qui tunc ad eum conuenerant, rogaretur ut corpusculum lateris mutatione releuaret, sinite, inquit, sinite me, fratres, caelum potius respicere quam terram, ut suo iam itinere iturus ad Dominum spiritus dirigatur. haec locutus diabolum uidit prope adsistere. quid hic, inquit, adstas, cruenta bestia? nihil in me, funeste, reperies: Abrahae me sinus recipit. Cum hac ergo uoce spirit
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ plebo. subsignis tius que ad ipse tu iusse¬
ris militabo: & quãuis optata sit seni mis.¬
sio post laborẽ. est tamen animꝰ uictor
annoꝵ  cedere nescius senectuti. Ac si
iam partis aetati bonũ mihi ẽ dñe uoluntas
tua. hosuero dequib timeo ipse custodias:
Ouirũ in effabilẽ nec labore uictũ nec mor¬
te uincendũ: qui innullã se partẽ ꝓnior
inclinauerit. nec mori timuit: nec uuere
recusauit: Itaq cũ iã paliquat dies ui
febriũ teneretur. nont. ien adei opere
cessabat ꝑ nox in orationib & uigiliis.
fatiscentes artus spiritui seruire. cogebat :
nobili illo stratusuo incinere & cilicio recu¬
bans Et cũ adiscipulis rogaret᷑ ut saltem
uilia sibi siner& stram̃ta subponi: non dec&
inquit filii xp̃iam̃ nisi incinere mori: Ego
si aliud uobis exẽplũ relinquo : ipse peccauũ
Oculis ac manib in eaelũ sẽꝑ intentis: inuictũ
ab oratione sp̃m ñ relaxabat: Et cũ apres¬

Expanded text:
inplebo, sub signis tuis, quoadusque ipse tu iusseinplebo, sub signis tuis, quoadusque ipse tu iusseris, militabo. et quamuis optata sit seni remissio post laborem, est tamen animus uictor annorum et cedere nescius senectuti. quodsi iam parcis aetati, bonum mihi est, Domine, uoluntas tua: hos uero, quibus timeo, ipse custodies. o uirum ineffabilem, nec labore uictum nec morte uincendum, qui in nullam se partem pronior inclinauerit, nec mori timuerit nec uiuere recusauerit. itaque cum iam per aliquot dies ui febrium teneretur, non tamen ab opere Dei cessabat: pernoctans in orationibus et uigiliis fatiscentes artus spiritui seruire cogebat, nobili illo strato suo in cinere et cilicio recubans. et cum a discipulis rogaretur ut saltim uilia sibi sineret stramenta subponi, non decet, inquit, Christianum nisi in cinere mori: ego si aliud uobis exemplum relinquo, peccaui. oculis tamen ac manibus in caelum semper intentis inuictum ab oratione spiritum non relaxabat. et cum a pres
Abbreviated transcription (Latin):
una plangentiũ Curnos pat̾ deseris. aut
cui nos de solatos relinquis: inuadent enim¬
re te xp̃m: sed salua tͥ sunt tua praemia.
nec dilata minuent᷑: nr̃i potius miserere
quos deseris: Tunc ille motꝰ his fletib ut
totus semꝑ in dnõ miscđiae uiscerib afflue¬
bit. lacrimasse ꝓ hibet᷑: conuersisꝙ ad dñm:
hac tantũ flentib uoce respondit Dñẽ si
ad hiic popło tuo sũ necessarius: ñ recuso labo¬
rẽ. fiat uoluntas tua: Nimiru inter spem
amorẽq positꝰ. dubitauit paene quid mall&:
quia nec hos de serere. nec axp̃o uolebat
diutius separari : Nihil tam̃ inuoto suo po¬
nens aut uoluntati re linquens totũ se
dnĩ arbitrio potestatiq com mittens¬
uidet᷑. Erauis quidem ẽ. dñe corporeȩ
pugna miliciae. & iam satis. ẽ. qđ huc usq
certaui. Sed si adhnic in eodẽ labore ꝓ castris
tuoꝵ stare me p̃cipis non recuso. nec fatis¬
centẽ causabor aetate. Munia tua deuotꝰ

Expanded text:
plangentium: cur nos, pater, deseris? aut cui nos desolatos relinquis? inuadent re te Christum, sed salua tibi sunt tua praemia nec dilata minuentur: nostri potius miserere, quos deseris. tunc ille motus his fletibus, ut totus semper in Domino misericordiae uisceribus afluebat, lacrimasse perhibetur: conuersusque ad Dominum hac tantum flentibus uoce respondit: Domine, so tuo sum necessarius, non recuso laborem: fiat uoluntas tna.nimirum inter spem maeroremque positus dubitauit paene quid mallet, quia nec hos deserere nec a Christo uolebat diutius separari. nihil tamen in uoto suo ponens ant uoluntati relinquens, totum se Domini arbitrio potestatique committensens: grauis quidem est, Domine, corporea pugna militiae et iam satis est, quod hucusque certaui: sed si adhuc in eodem labore pro castris tuis stare me praecipis, non recuso nec fatiscentem causabor aetatem. munia tua deuotus
Abbreviated transcription (Latin):
sũ. qd autẽ ꝓmysteriũ simplex sit ꝓfessio
dicendo. de cetero nemo mͥ molestussit
ego credo in xp̃o. & hunc crucifixum
mediator nascit᷑. Cũ confitet᷑ primo ge¬
nitũ necesse . ẽ. de unigenito qui tẽsti¬
moniũ dicat. unũ & solũ sine origine
ẽẽ. int̾tiam ꝑsonã patrẽ confitetur
existentis diuinȩ naturȩ lucis sp̃s ut
dixi qui scđm diuinã natur̾a ut supra
dixi est unus in duob & ut̃q inidipsum.
Pat̃ infilio filius in patre in scõ sp̃u. in scã
eccła nunc & in inmortalia scła scłoꝵ¬

Expanded text:
sum . Quod autem per mysterium simplex sit professio,sum . Quod autem per mysterium simplex sit professio,dicendo. De caetero nemo mihi molestus sit, ego credo in Christum, et hunc crucifixum.mediator nascitur: cum confitetur primogenitum, necesse est de unigenito, qui testimonium dicat, unum et solum sine origine esse: tertiam personam patrem confitetur, exsistentem divinae naturae, lucis. Spiritus ut dixi, qui secundum divinam naturam, ut supra dixi, est unus in duobus, et uterque in id ipsum; pater in filio, filius in patre, in sancto Spiritu in sancta Ecclesia. Nunc et in immort
Abbreviated transcription (Latin):
pat᷑ infilio. filius in patre. in scõ sp̃u sic trib
ꝑsonis confitem᷑ corpus p̃sentiȩ qđ super
omia cuncta concludit. In hoc mysteriũ
ergo credimus. eẽ. exnullis ex tantibus.
Cuncta orta qđ mysteriũ mens humana
concipere non potest. nec oratoria lingua
enarrare neq diffusi sermonis biblioteca¬
rũ uolumina. Si totũ mundũ libri reple¬
ant diuina scientia non possit inenarra¬
bilis enarrari qui est indicibilis nullo
modo possit de scribi neꝙ concludi aut
uerbũ aut substantia ꝓpria diuint tatis
sur qui est fons diuinȩ lucis luminis
sue substantiȩ natura. Silent lingia
bratoria quia defecit sermo de indeti¬
bilia. Cũ consũmauerit mens humana
dediuina maiestate dicere. Tunc inci-¬
pit. quantasit autẽ diuina clementia
nemoscit nisi quigenuit . & nemo
cõperit secreta patris nisi is qui ꝑnaturã
nascendi initiũ amisit. om̃is ergo man¬
suetudo & modestia peritoꝵ conuerta
sumat dicendo. credidi ꝓpt̃ qđ locutus

Expanded text:
o, filius in patre, in sancto Spiritu. Sic tribus personis, confitemur corpus praescientiae: quod super omnia, cuncta concludit. In hoc mysterium ergo credimus, esse ex nullis exstantibus cuncta orta, quod mysterium mens humana concipere non potest, nec oratoria lingua enarrare, neque diffusi sermonis bibliothecarum volumina, si totum mundum libri repleant, divina scientia non possit inenarrabilis enarrari: qui est indicibilis, nullo modo possit describi, neque concludi aut verbum aut substantia propria divinitatis suae. Qui est fons divinae lucis, luminis, suae substantiae, naturae. Sileat lingua oratoria, quia deficit sermo de indicibili: cum consummaverit mens humana de divina majestate dicere, tunc incipit. Quanta sit autem divina clementia, nemo scit, nisi qui genuit: et nemo comperit secreta patris, nisi is qui per naturam, nascendi initium amisit. Omnis ergo mansuetudo et modestia peritorum, conversumat, dicendo: Credidi, propter quod locutus
Abbreviated transcription (Latin):
pacis: requi escet suꝑ illũ pax ura Sin aute.
aduos reuertet᷑: Pax quȩ abore p̃dicato¬
ris offert᷑ aut requiescit in domo. si in ea
filius pacis fuerit : aut adeundẽ p̃dica¬
torẽ reuertet᷑ Quia aut erit quisq
p̃destinatꝰ aduitã. & cȩleste uerbũ sequit᷑
qđ audit : aut sinullus audire noluerit.
merces reconpensatt᷑
Ecce autẽ qui perã & sacculũ portare pro¬
hibuit: sũptus & alim̃ta ex eadẽ p̃dicatio

Expanded text:
quiescet super illum pax vestra; sin autem, ad vos revertetur. Pax quae ab ore praedicatoris offertur, aut requiescit in domo, si in ea filius pacis fuerit, aut ad eumdem praedicatorem revertitur; quia aut erit quisque praedestinatus ad vitam, et coeleste verbum sequitur quod audit; aut si nullus audire voluerit, merces recompensatur. 7. Ecce autem qui peram et sacculum portare prohibuit sumptus et alimenta ex eadem praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
dicta ñ ipse sed dñs amet᷑: uel id circo t̾re¬
na stipendia inp̾dicatione suscipit. ne ap̃-¬
dicationis uoce ꝑ indigentiã lasset᷑ : huic
ꝓcul dubio adrecipiendã mercedẽ nil obs¬
tat in patria. quia sũptꝰ sumpasit in uia:¬

Expanded text:
non ipse, sed Dominus ametur, vel idcirco terrenon ipse, sed Dominus ametur, vel idcirco terrena stipendia in praedicatione consequitur, ne a praedicationis voce per indigentiam lassetur, huic procul dubio ad recipiendam mercedem nihil obstat in patria, quia sumptus sumpsit in via
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: Si pax nr̃a recipit᷑: dignuẽ ut
in eadẽ domo maneamꝰ. edentes & biben¬
tes quȩ apud illossunt: Vt ab eis t̾rena
stipendia c̃sequam᷑ : quibꝰ p̃mia patriae
celestis offerimꝰ. Vnde etiam paulus hec
ipsa ꝓminimo suscipiens: dicit: Si nos uob̾
spiritalia seminau imꝰ. magnũ ẽ. si ur̃a
carnalia metamus: NotanNũ qđ sub¬
dit᷑ dignus est oꝑarius mercede si&a. Quia
iã de mercede oꝑis. sunt ipsa alime hita
sustentationis ut hic merces de labore
p̃dicationis inchoet᷑ quȩ illic de ueritãdas
uisione ꝑficit᷑ : Qua inre c̃siderandũ est¬
qđ uni nro oꝑi due mercedes debent᷑. una
imua. alt̾a in patria: Una quȩ nos in labore
recipit᷑ hoc in nob̾ deb& agere ut ad se¬
quentẽ mercedẽ robustius tendat᷑
sed ideo mercedẽ reciꝑe. ut p̃dicare subsis¬
tat. quisquis nãꝙ ideo p̃dicat. ut hic uel
laudis ł muneris mercedẽ requirat:
aet̾na ꝓculdubio mercede se priuat Quis

Expanded text:
sua. Si pax nostra recipitur, dignum est ut in eadem domo maneamus edentes et bibentes quae apud illos sunt, ut ab eis terrena stipendia consequamur, quibus praemia patriae coelestis offerimus. Unde etiam Paulus haec ipsa pro minimo suscipiens, dicit: Si nos vobis spiritalia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus? Et notandum qia: Dignus est operarius mercede sua . Quia jam de mercede operis sunt ipsa alimenta sustentationis, ut hic merces de labore praedicativisione perficitur. Qua in re considerandum, quod uni nostro operi duae mercedes debeantur, una in via, altera in patria: una quae nos in labore recipitur, hoc in nobis debet agere, ut ad sequentem mercedem robustius tendamus,sed ideo mercedem recipere, ut praedicare subsistat. Quisquis enim ideo praedicat, ut hic vel laudis vel muneris mercedem recipiat, aeterna procul dubio mercede se privat. Quisq
Abbreviated transcription (Latin):
in achaie partibus scripsit euugłiũ: signi¬
ficans etiam ipse in pr̃incipio sui sermonis.
ante alia. eẽ. descripta. Cui extra ea quae
ordo euuangelice dispositionis exposcit.
ea maxime ̃ iec essitas laboris fuit : ut pri¬
mũ grecis fidelibus om̃is ꝓphetia uenturi

Expanded text:
in Achaiae partibus hoc scripsit Evangelium: significans etiam ipse in principio, ante suum alia esse descripta. Cui extra ea quae ordo Evangelicae dispositionis exposcit, ea maxime necessitas laboris fuit, ut primum Graecis fidel
Abbreviated transcription (Latin):
re nob̾ ad salutẽ arbitrem᷑ si urb neglegen¬
tiũ. uel quoꝵlib& in doctorũ fide. uel actibꝰ.
adequem᷑ : quib inlit teris sacris unica. ẽ.
credendi parit᷑ & uiuendi regula p̃scripta:
Sed quocienscũq nob̾ errantiũ ingeruntur
exẽpla. nos confestĩ auertentes oculos m̃tis
nr̃ẽ ne uideant uanitatẽ. magis quid ueri¬
tas ipsa deternit. sedulo corde scrutem᷑.
sequentes ex ẽplũ beati petri. qui spretis
errantiũ sectis. uere fidei archanũ qđ cogno¬
uerat in dubia oris confessione ꝓtulit. in¬
suꝑabile cordis cura seruauit: Nam de fiducia
confessionis hoc loco cognouimꝰ: de uirtute
aut̃ unice in xp̃m dilectionis. ipse alibi testat᷑.
qui cũ discedent abeo quidã discipulorũ
eiꝰ : dicera ꝙ ille adduodecĩ : Nũquid aruos
uultis abire : respondit ei dicens: dne adquẽ¬

Expanded text:
re nobis ad salutem arbitremur si turbis negligenre nobis ad salutem arbitremur si turbis negligentium vel quorumlibet indoctorum fide vel actibus adaequemur, quibus in litteris sacris unica est credendi pariter et vivendi regula praescripta, sed quotiescunque nobis errantium ingeruntur exempla, nos confestim avertentes oculos mentis nostrae ne videant vanitatem, magis quid Veritas ipsa decernit, sedulo corde scrutemur, sequentes exemplum beati Petri, qui, spretis errantium sectis, verae fidei arcanum quod cognoverat indubia oris confessione protulit, inseparabilis cordis cura servavit. Nam de fiducia confessionis hoc loco cognovimus, de virtute autem unicae in Christum dilectionis ipse alibi testatur: qui, cum discederent ab eo quidam discipulorum ejus, diceretque ille ad duodecim: Nunquid et vos vultis abire? respondit ei Petrus, dice
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾: quȩ cũꝙ alligaueritis suꝑ t̾rã. erunt
ligata & incelo. et quȩ cũq solueritis suꝑ t̾rã:
erunt soluta & incelo: Omni igit᷑ electoꝵ
eccłe. iuxta modũ culparũ. uel penitentiȩ.
ligandi acsoluendi dat᷑ auctoritas Sed ideo
beatꝰ petrus qui xp̃m uera fide confessus
uͦ ẽ. amore secutꝰ. specialit̾ claues regni cȩ¬
loꝵ & pͥncipatũ iudicarie potestatis accipit:
ut om̃s ꝑ orbẽ credentes intellegant. quia
quicũq ab unitate fidei uel societatis illius
quolib& mͦ sem& ipsos segregant. tales ne
uincuł peccatoꝵ ab solui. nec ianuã possint
regni cȩlestis ingredi: Vnde nos necesse . ẽ.
sacram̃ta discere. & congruentia fidei oꝑa
de monstrare: Nec esse . ẽ. omni uigilantia.
multiplices subtilesq portarũ inferi cauere
insidias. quatenꝰ ixta psalmiste uocẽ de his
ad iuuante dño eripi. adꝙ ad adñtiandas
eiꝰ laudes portas filiȩ syon: hoc . ẽ. gaudia
meream᷑ suꝑnȩ ciuitatis intrare Nec suffice¬

Expanded text:
alligaveritis super terram, erunt ligata et in celis, et quecumque solveritis super terram, erunt soluta et in celo. Omni igitur electorum ecclesie iuxta modum culparum vel penitencie ligandi ac solvendi datur auctoritas. Sed ideo beatus Petrus, qui Cristum vera fide confessus, vero est amore secutus, specialiter claves regni celorum et principatum iudiciarie potestatis aut omnes per orbem credentes intelligant, quia quicunque ab unitate fidei vel societatis illius quolibet modo semetipsos segregant, tales nec vinculis peccatorum absolvi, nec januam possint regni coelestis ingredi, unde nos necesse est tosacramenta discere, et congruentia fidei opera demonstrare. Necesse est omni vigilantia multiplices subtilesque portarum inferi cavere insidias, quatenus juxta Psalmistae vocem de his adjuvante Domino eripi, atque ad annuntiandas ejus laudes, portas filiae Sion, hoc est, gaudia mereamur supernae civitatis intrare. Nec suffice
Abbreviated transcription (Latin):
extitisse monstrat᷑ & iusta satis laude.
dilectorẽ confesiorẽ ꝙ suũ dñs remune¬
rat. cũ eũ scĩ sps filiũ. eẽ. testat᷑ aquo ipse
dĩuiui filiꝰ asseuerat᷑. Quãuis hoc ipsum
multũ dissimilit̃ fieri nullus fidelium
petrus sicut & ceteri electi filius sp̃sscĩ
Xp̃s filiꝰ dĩ ante tẽpora ipse. ẽ. eñ dĩ uirtꝰ
& dĩ sapientia quȩ dicit. Dñs possedit me
initio uiarũ suarũ. antequã quicꝗ facer&
apͥncipio : Petrus filiꝰ sp̃s scũ ex eotẽpr̃ quo
ab ipso illuminatꝰ gram diuinã cognitio¬
nis accepit & quia una uoluntas adẽ. ẽ.
oꝑatio seẽ trinitatis. Recte cũ dixisset.

Expanded text:
exstitisse monstratur. Et justa satis laude exstitisse monstratur. Et justa satis laude dilectorem confessoremque suum Dominus remunerat, cum eum sancti Spiritus filium esse testatur, a quo ipse Dei vivi Filius asseveratur, quamvis hoc ipsum multum dissimiliter fieri nullus fidelium Petrus sicut et caeteri electi filius sancti SpChristus Filius Dei ante tempora; ipse est enim Dei virtus  Dei sapientia, quae dicit: Dominus possedit me ab initio viarum suarum antequam quidquam faceret a principio . Petrus filius Spiritus sancti ex eo tempore quo, ab ipso illuminatus, gratiam divinae cognitionis accepit. Et quia una voluntas, eadem est operatio sanctae Trinitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
redẽpti sumꝰ. potentiã diuinitatis quã
creati sumus pia seꝑ m̃te recolimus. fit
de donem. Nã confitente illo. xp̃m filtũ
dĩ uiui. uideamꝰ quid sequit᷑ Responacis
aut̃ iħs dipiBeatus es symon bar iona.
Constat ergo quia post uerã xp̃i c̃fessionẽ.
uera beatitudinis p̃raia restant: Seon¬
rue᷑m at tentius quale quantũue sit eom̃
illud qͦ ꝑfectũ sui nominis confesiorem
glorificat: ut huiꝰ etiã nos ueraciter eũ
c̃ fitendo meream᷑. eẽ. c̃sortes Beatus es
in qͥt symonbar iona: Bar iona syruee:
latine dr̃ filius colũbȩ : Filius aut̃ celubȩ
recte uocat᷑ apłs petrus: quia uidelicet
coluba multũ simplex . ẽ. animal .&. ipsẽ
prudenti at pĩ simplicitate dñm sequebat᷑
lemor illeꝰ ꝓcepti qđ eũ suis disc ipulis ab ecdẽ
magistro simplicitatis acueritatis accepit
Estote prudentes sicut serpentes & simpli¬
filius colũbȩ ñ cupat᷑ : qui spĩtali gr̃a plenꝰ

Expanded text:
redempti sumus, potentiam divinitatis qua redempti sumus, potentiam divinitatis qua creati sumus, pia semper mente recolimus, fit de donemur. Nam confitente illo Christum Filium Dei vivi, videamus quid sequitur: Respondens autem Jesus, dixit: Beatus es, Simon Bar JonConstat ergo quia post veram Christi confessionem, vera beatitudinis praemia restant. Sed intueamur intenti quale quantumve sit nomen illud quo perfectum sui nominis confessorem glorificat, ut hujus etiam nos, veraciter eum confitendo mereamur esse consortes. Beatus es, inquit, Simon Bar Jona. Bar Jona Syriace, Latine dicitur filius columbae. Filius autem columbae recte vocatur apostolus Petrus, quia videlicet columba multum simplex est prudenti ac pia simplicitate Dominum sequebatur, memor illius praecepti quod cum suis condiscipulis ab eodem magistro simplicitatis et veritatis accepit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplifilius columbae nuncupatur, qui spiritali gratia plenus
Abbreviated transcription (Latin):
uũ hominũ: os habent & ñ loquent᷑:¬
Luiii & ceterã Not&: aut̃ dilectio urã quam
miranda distactione sit factũ. ut cũ de
utraq eiusde dñi & saluatoris nr̃i natura
ab ipso dño & afideli eiꝰ discipulo. eẽt. ꝓfe¬
renda sententia. Dñs ipsẽ humilitatem
assũpte humanitatis ꝓfiteat᷑ : discipulus ex¬
cellentiã diuinę aet̾nitatis ostendat. Dñs
de se qđ minus. ẽ: discipulus de dño intimait
qđ mans. ẽ: Dñs de se qđ factus. ẽ. ꝓpter
nos discipulus de clarat de dño. quia ipse ẽ
qui fecrt nos Sicut in eugłio dñs multo
crebrius se filiũ hominis quã filiũ dĩ appel¬
lare c̃sueuit: Ut nos a moneat dispensa¬
tionis. qũ ĩ ꝓ nob̾ suscepit: Sed nos nec esse
ẽ. tanto humiliꝰ diuinitatis eiꝰ alta uenera¬
ri. quanto illũ meminnꝰ pnr̃a exaltatio¬
ne adhumapitatis infima desdendisse
Si enĩ int̾ sacram̃ta in carnationis eiꝰ quib

Expanded text:
manuum hominum. Os habent, et non loquentmanuum hominum. Os habent, et non loquentur, etc. . Notet autem dilectio vestra quam miranda distinctione sit factum, ut cum de utraque ejusdem Domini et Salvatoris nostri natura, ab ipso Domino et a fideli ejus discipulo esset proferenda sententia, Dominus ipse humilitatem assumptae humanitatis profiteatur, discipulus excellentiam divinae aeternitatis ostendit. Dominus de se quod minus est, discipulus de Domino intimat quod majus est. Dominus de se quod factus est propter nos, discipulus declarat de Domino quia ipse est qui fecit nos. Sic et in Evangelio Dominus multo crebrius se Filium hominis quam Filium Dei appellare consuevit ut nos admoneat dispensationis quam pro nobis suscepit. Sed nos necesse est tanto humilius divinitatis ejus alta venerari, quanto illum meminimus pro nostra exaltatione ad humanitatis infirma descendisse. Si enim inter sacramenta incarnationis ejus quibus
Abbreviated transcription (Latin):
A pło at testante qui ait : qđ oculus ñuidit.
nec auris audiuit. nec in eor hominis as¬
cendit: quȩ p̃parauit ds̃ diligentibus se:
mox de se ac de suis similibꝰ qui generalẽ
humanitatis scientiã transcenderant. ad¬
iecit: Nob̾ aut̃ reuelauit ds̃. ꝑ spm suum:
Cui simile. ẽ. qđ hic dñs cũ int̾rogasset
discipulos qu̾e eũ dicerent. eẽ. horẽs. ut illi
diuersas diuersoꝵ opiniones ꝓmpsissent.
dicit illis Vos autẽ quẽ me. eẽ. dicitis:
quasi ab hominũ generalitate illos seques¬
trans & deos ac dĩ filios ꝑ adoptionẽ iam
factos insinuans: uita illud psilmistę.
Ego dixidii estis: & filii excelsi om̃s. Res¬
pondens aut̃ symon petrus. dix̃: Tues¬
ad disruictionẽ falsoꝵ deoꝵ quos uario
del usa errore gentilitas uel de mortuis
sibi hominibꝰ instituit: ł maiore dem̃tia
de insensibili materia. quos adorar& cre¬
auig De qualib canitur inpsalmo Simu¬
sa gintiũ argentũ & aurũ. opera

Expanded text:
it: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se .mox de se ac de suis similibus, qui generalem humanitatis scientiam transcenderant, adjecit: Nobis autem revelavit Deus per spiritum suum . Cui simile est quod hic Dominus, cum interrogasset discipulos quem eum dicerent homines esse, et illi diversas diversorum opiniones praemisissent, dicit illis: Vos autem quem me esse dicitis? Quasi ab hominum generalitate illos sequestrans, et deos ac Dei filios per adoptionem factos insinuans, juxta illud Psalmistae: Ego dixi, dii estis, et filii excelsi omnes . Respondens Simon Petrusad distinctionem falsorum deorum, quos vario delusa errore gentilitas vel de mortuis sibi homiuibus instituit, vel majore dementia de insensibili materia, quos adoraret, creavit. De quibus canitur in psalmo: Simulacra gentium, argentum et aurum, opera
Abbreviated transcription (Latin):
rit. illos ꝑennibꝰ suppliciis obligandos insinue:
ande alias dñs de correpto semel & iterũ
act̃cio : sed ñ penitente frẽ. p̃cipit dicens: Si
aut̃ eccłam ñ audierit : sit tibi sicut & hnicꝰ

Expanded text:
rit, illos perhennibus suppliciis obligandos insinuet. rit, illos perhennibus suppliciis obligandos insinuet. Unde alias dominus de correpto semel et iterum ac 3, sed non penitente fratre precepit dicens: Sin autem ecclesiam non audierit: Sit tibi sicut ethnicus
Abbreviated transcription (Latin):
tione xp̃mseqͥ. sed t̃renã quãlib& fragiłȩq
obcausã habitũ p̃tendisse xp̃iani: Sequit᷑ Et¬
tͥ dabo claues: regnicȩloꝵ Qui regẽ çȩloꝵ
maiori p̃ceteris deuocione c̃fessus. ẽ: merito
p̃cet̾is ipse collatis clauibꝰ regni cȩlestis donatꝰ. ẽ:
ut constar& omnib quia absq ea c̃fessione
ligaueris suꝑ t̾rã : erit ligatũ & incȩlis: Que¬
soluendi ac ligandi potestas. quã uis soli petro
data uideat᷑ adño : absq ulla tam̃ dubietate
noscendũ. ẽ: quia & cet̾is apłis dat᷑: Ipso teste
qui post passionis resurrectionisq suȩ triũ¬
phũ apparens eis: insufflauit. & dix̃ om̃ibꝰ:
st̃: Nec ñ etiam nunc in epĩs ac presbiteris.
lica agnitis peccantiũ causis. quoscũꝙ humi¬
les acuere penitentes aspexerit. hos iam
atimore ꝓpetue mortis miserans absoluat : quos
uꝰ inpeccatis quȩ egerint ꝑsistere cognoue¬

Expanded text:
tione Christum sequi, sed terrenam quamlibet fragilemque tione Christum sequi, sed terrenam quamlibet fragilemque ob causam habitum p tibi claves regni coelorum. Qui regem coelorum majori prae caeteris devotione confessus est, merito prae caeteris ipse collatis clavibus regni coelestis donatus est, ut constaret omnibus, quia absque ea confessione, ligaveris super terram, erit ligatum et insolvendi ac ligandi potestas, quamvis soli Petro data videatur a Domino, absque ulla tamen dubietate noscendum est quod et caeteris apostolis datur, ipso teste, qui post passionis, resurrectionisque suae triumphum apparens, eis insufflavit et dixit omnibus: tc. Necnon eciam nunc in episcopis ac presbiteris o ut videlicet agnitis peccancium causis, quoscumque humiles ac vere penitentes aspexerit, hos iam a timore perpetue mortis miserans absolvit, quos vero in peccatis, que egerint, persistere cognove
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus eam Porte inferi doctrine st̃
nequã : quȩ seducendo in prudentes. ad in¬
feros trahunt. Porte quoq inferi. et
torm̃ta & blandim̃ta st̃ ꝑsecutorii. que
infirmos quosq de t̾rendo. uel emoliendo
a stabilitate fidei introitũ eis aet̃ne mor
quantũ sins uel auctoribꝰ uel sequacibus
it̃ ꝑdicionis ostendxit: Nã & sides sinor
habeat oꝑa : mortua .ẽ. insema& ipsa : & corrũ¬
punt mores bonos: colloquia mala: Multe
itaꝙ st̃᷑ porte inferi : sed harũ nulla. eccłȩ
que siꝑ petrã fundata. ẽ : p̃ual&: Quia qui
fidẽ xp̃i intimo cordis amore ꝑciperit : omne
quicquid exteriꝰ peculi tẽptantis ingrue¬
rit. facillime c̃tẽpnit: At quicũꝙ creden¬
tiũ fidẽ uel oꝑe. uel negatione de prauatꝰ
ꝑdidit. ñ hic suꝑpetrã dño cooꝑante domu
suȩ ꝓfesũonis aedificasse : sed iuxta alterius
loci parabolã. suꝑ arenã sine fundam̃to posuisse
credendus est : hoc.ẽ. ñsimplici acuera inten-¬

Expanded text:
adversus eam. Portae inferi doctrinae sunt nequam, quae seducendo imprudentes ad inferos trahunt. Portae quoque inferi et tormenta et blandimenta sunt persecutorum, quae infirmos quosque deterrendo vel emolliendo a stabilitate fidei introitum eis aeternae moquantum suis vel fautoribus vel sequacibus iter perditionis ostendunt. Nam et fides si habeat opera, mortua est in semetipsa ; et: Corrumpunt bonos mores colloquia mala . Multae sunt itaque portae inferi, sed harum nulla Ecclesiae quae supra petram fundata est, praevalet, quia qui fidem Christi intimo cordis amore perceperit, omne quidquid exterius periculi tentantis ingruerit, facillime contemnit. At quicunque credentium fidem vel opere vel negatione depravatus prodiderit, non hic supra petram Domino cooperante domsuae professionis aedificasse, sed, juxta alterius loci parabolam, super arenam sine fundamento posuisse credendus est , hoc est non simplici ac vera inten
Abbreviated transcription (Latin):
sps̃ dĩ Sequit᷑: & ego dico tibi. quia tues
petrus: & suꝑ hanc petrã edificabo eccłam
meã: Petrus qui symon antea dicebat᷑.
obfortitudinẽ fidei & c̃fessionis suȩ cons¬
tantiã. ad nõ petri nom̃ accepit : quia
uidelie& illi firma actenaci m̃te adhesit:
De quo scriptu. ẽ Petra aut̃: erat xp̃s¬

Expanded text:
 Sequitur: Et ego dico tibi quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Petrus qui Simon antea dicebatur, ob fortitudinem fidei et confessionis suae constantiam, a Domino Petri nomen accepit, quia videlicet illi firma ac tenaci mente adhaesit de quo scriptum est: Petra autem erat
Abbreviated transcription (Latin):
ad patrẽ ad serer& uolando se posse conscen¬
dẽ. adꝙ elatꝰ subito magicis artibꝰ uolare
cepisi& : tunc petrus fixis genibꝰ p̃catus. ẽ.
dñm. & p̾catione scã. uicit magicã leuitatẽ
Prior enĩ ascendit ad dñm oratio: quã uolatꝰ.
& ante ꝓuenit iusta peticio: quã iniqua p̃suĩp¬
tio: Ante inquã petrus int̾ris positꝰ obtinuit
qđ petebat: quã sy mon puenire ad cȩlestia
quotendebat: Iunc igit᷑ petrus uelud
uictũ illũ de sublimi aere deposuit. &
qͦͦdã p̃cipicio in saxo elidens. eiꝰ erura
confregit & hoc in obꝓbrio factullius.
ut qui paulo ante uolare tẽptauerat. subito
ãbulare ñ possit & qui pennas ad sũpserat.
plantas amit ter&: Sed ne forte hoc mirũ
uideat᷑: qđ magus iste p̃sente apło. ꝑaerẽ
aliquandiu uolitauerit. hoc pacientia petri
fecit ꝑ misti enĩ illũ sublimius ascende.
ut altius cader&: Uoluit eũ in excelsũ
leuari a conspectu omniũ : ut ruentẽ illũ

Expanded text:
ad patrem assereret volando se posse conscendere, atque elatus subito magicis artibus volare coepisset; tunc Petrus fixis genibus precatus est Dominum, et precatione sancta vicit magicam levitatem; Prior enim ascendit ad Dominum oratio quam volatus, et ante pervenit justa petitio quam iniqua praesumptio. Ante, inquam, Petrus in terris positus obtinuit quod patebat, quam Simon perveniret ad coelestia quo tendebat. Tunc igitur Petrus velut vinctum illum de sublimi aere deposuit, et quodam praecipitio in saxo elidens ejus crura confregit; et hoc in opprobrium facti illius: ut qui paulo ante volare tentaverat, subito ambulare non posset; et qui pennas assumpserat, plantas amitteret. Sed ne forte hoc mirum videatur, quod magus iste praesente Apostolo per aerem aliquandiu volitaverit, hoc patientia Petri fecit. Permisit enim illum sublimius ascendere, ut altius caderet: voluit eum in excelsum levari ad conspectum omnium, ut ruentem illum
Abbreviated transcription (Latin):
tui colũbarũ: Sicꝙ fit ut nob̾ supra petrã
fidei. aurũ. argentũ. lapides p̃ciosos. hoc . ẽ.
ꝑfecta uirtutũ oꝑa construentibꝰ nichil tri¬
bulationũ ignis detrim̃ta afferat. Nulli tẽpta¬
tionũ t̾bines p̃ualeant. quin potius ad uersi¬
tatib ꝓbati. accipiemꝰ coronã uite. quã ille
nob̵ ante scła ꝓmisit Quiuiuit & regnat¬
ds̃ cũ patre inunitate sp̃sscĩ. ꝑ om̃a scła scłoꝵ

Expanded text:
pra petram fidei aurum, argentum, lapides pretiosos, hoc est, perfecta virtutum opera construentibus nihil tribulationum ignis detrimenti afferat, nihil tentationum turbines praevaleant, quia potius adversitatibus probati, accipiemus coronam vitae, quam ille nobis ante saecula promisit, qui vivit et regnat cum Patre in unitate Spi
Abbreviated transcription (Latin):
crudelitas utrũq constringera: Dies
ergo ꝓmerito. locus ꝓgła : ꝑsecutor de¬
martyriũ ꝑtulert̃: in urbe roma quȩ
pͥncipatũ & caput obtina: nationũ: seilica¬
ut ubi caput siꝑstitionis erat. il lic caput
requiescer& sc̃ĩtatis & ubi gentiliũ pͥn¬
cipes habitabant : illic eccłarũ pͥncipes

Expanded text:
crudelitas utrumque constringeret: dies crudelitas utrumque constringeret: dies ergo pro merito, locus pro gloria, persecutor demartyrium pertulerunt? In urbe Romana, quae principatum ut ubi caput superstitionis erat, illic caput quiesceret sanctitatis, et ubi gentilium principes habitabant, illic ecclesiarum principes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓducit᷑: Clauis in quã.ẽ: que & conscienti
ad c̃fessionẽ peccati aꝑit. & grãm ad etni¬
tatẽ mysterii salutaris includit: Ambo
igit᷑ claues ad nõ ꝓceperunt Scientiȩ iste
ille potentie: diuicias ĩmortalitatis ille
dispensat : scientiȩ thesauros iste largit᷑:
Sunt enĩ scientiȩ thesauri : sicut serptũ est
In qͦ st̃ om̃s thesauri sapientiȩ & scientiȩ abs¬
c̃diti Ergo beati petrus & paulus eminent
int̃ uniuersos apłos. & peculiari quadã proga¬
tiua p̃cellunt: Uerũ int̾ ipsos. qͥs cui p̃po¬
nat᷑ : incertũ.ẽ. Puto enĩ illos aequales. eẽ¬
meritis. quia equales passione & similes
eos fidei de uocione uixisse: quos simul
uidemꝰ ad martyrii głam ꝓuenire: Non
enĩ sine causa factũ putemꝰ: qđ uno die.
uno in loco. uniꝰ tyranni tolerauere senten¬
tiã. Cina die passst᷑: ut ad xp̃m pariter
ꝑuenirent: Uno in loco: ne alt̃i roma
de. eẽt: Subimo ꝓsecutore : ut aequalis

Expanded text:
Clavis, inquam, est quae et conscientiam ad confessionem peccati aperit, et gratiam ad aeternitatem mysterii salutaris includit. Ambo igitur claves a Domino perceperunt; scientiille potentiae; divitias immortalitatis ille dispensat, scientiae thesauros iste largitur; sunt enim scientiae thesauri, sicut scriptum est, In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Ergo beati Petrus et Paulus eminent inter universos apostolos, et peculiari quadam praerogativa praecellunt. Verum inter ipsos quis cui praeponatmeritis, qui aequales sunt passione; et simili eos fidei devotione vixisse, quos simul videmus ad martyrii gloriam pervenisse. Non enim sine causa factum putemus quod una die, uno in loco, unius tyranni toleravere sententiam. Uno die passi sunt, ut ad Christum pariter pervenirent; uno in loco, ne alteri Roma deesset; sub uno persecutore, ut aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
ad quirer& : & omnibꝰ reuelaret.¬
Caecatꝰ illuminatꝰq ẽ. ñ alia dispensatione.
nisi ut elausis carnalibꝰ ocuł: spĩtał ei aspectus
ad inspiciendã dĩ głam formaret᷑ : Accepit
inspexit: Ait enĩ dño: ꝑcontanti quis eẽ.
abbominib putaret᷑ : tues inquit xp̃s filiꝰ¬
dĩunat Quis si responsionis plenitudinem
piscatorẽ ꝓtulisse miret᷑: qua conpendio
breuissime c̃fessionis aꝑuit. & qd̃ de patre
habebat dñs. & qđ de humana natiuitate
susceꝑat. Xp̃s enĩ & filius dĩ uiui. utriusq
nat᷑e indiuisũ c̃tin& sacram̃tũ: Vere
suscipiendũ cunctis. & mirabilẽ piscato¬
rẽ : quidũ maris ꝓfunda rimat᷑: ad altis¬
simũ maiestatis aet̾ne ꝑuenit archanũ:
Hi itaq st̃ eccłarũ colũpnȩ petrus & paulus.
qͦs & uita scĩsima. uenerabilẽ ꝑduxit
ad mortẽ & głosus occasus fecit eẽ
petuos Quos ñsolũ honoramus ut marty¬
res : sed ut magistros. patresq martyrũ

Expanded text:
acquireret, et omnibus revelaret.acquireret, et omnibus revelaret.Caecatus illuminatusque est, non alia dispensatione, nisi ut clausis carnalibus oculis, spiritualis ei aspectus ad inspiciendam Dei gloriam formaretur. Accepit inspexit; ait enim Domino percunctanti quis esse ab hominibus putaretur: Tu es, inquit, Chrii . Quis non responsionis plenitudinem piscatorem protulisse miretur, quam compendio brevissimae confessionis aperuit, et quod de Patre habebat Dominus, et quod de humana nativitate susceperat? Christus enim et Filius Dei vivi, utriusque naturae indivisum continet sacramentum, vere suscipiendum cunctis; et mirabilem piscatorem, qui dum maris profunda rimatur, ad altissimum majestatis aeternae pervenit arcanum. Hi itaque sunt Ecclesiarum columnae: Petrus et Paulus, quos et vita sanctissima venerabilem perduxit ad mortem, et gloriosus occasus fecit esse perpetuos, quos non solum honoramus, ut martyres, sed et ut magistros, patresque martyrum
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ hodie natalẽ sollẽpniter
cȩlebramꝰ: cunctis. ẽ. honoranda
credentibꝰ : quos ꝓiusticiȩ pietatisq
plenitudine. saluator mundi humano gene¬
ri & patres eẽ. dedit & iudices Quante
aut̃ inte gritatis quanteue pietatis
fuerint. hinc uel maxime ꝓuidendũ. ẽ:
qđ ille eos adem̃dationẽ corrupti scłi. &
ministeriũ suȩ uoluntatis elegit: quẽ
ñ fallebat electio Uocauit nãq petrũ
opibꝰ pauꝑẽ. oꝑe piscatorẽ : quia c̃uersa¬
tione popłari. & cõmunione urbiũ se gre¬
gatꝰ. uitã int̾ fluctꝰ agebat innocuã.
& uictũ de sĩplicitate que rebat Qũẽ
tam̃ ita dixerĩ pauꝑẽ : ut cõpetens ei
substantia ñ de eẽt. quẽ bene merentẽ
dedõ copiosi maris diues unda pascebat
ut mutata uice celestis mysterio sacra¬
m̃ti : qui captura pisciũ alebat᷑. salute
impietate in religiosi animi seuiebat:
bat. Idõ deniq ab ocuł eiꝰ ueteris ũbra
quo decelestibꝰ coruscabat. & sibi

Expanded text:
quorum hodie natalem solemniter celebramus, cunctis est honoranda credentibus, quos pro justitiae pietatisque plenitudine Salvator mundi humano generi et patres esse dedit et judices. Quantae autem integritatis, quantaeve pietatis fuerint hinc vel maxime pervidendum est, quod ille eos ad emendationem corrupti saeculi, et ministerium suae voluntatis elegit, quem non fallebat electio. Vocavit namque Petrum opibus pauperem, opere piscatorem; qui a conversatione populari, et communione urbium segregatus, vitam inter fluctus agebat innocuam, et victum de simplicitate quaerebat; quem tamen ita dixerim pauperem, ut competens ei substantia non deesset; quem benemerentem de Deo copiosi maris dives unda pascebat.ut, mutata vice coelestis mysterio sacramenti, qui captura piscium alebatur, saluteimpietate irreligiosi animi saeviebat, bat. Ideo denique ab oculis ejus veteris umbrae quod de coelestibus coruscabat, et sibi
Abbreviated transcription (Latin):
qđ cũ dñs crientis regionẽ ꝓpͥa illustrauerit
passione. occidentis plagã neqͥd minus. eẽt.
uice sui apłoꝵ sanguine illuminare dignatꝰ. ẽ:
& lica illiꝰ passio nob̾ suficiat ad salutẽ: toñ¬
etiã hoꝵ martẏriũ nob contulit ad exẽplũ:
Hodierna igit᷑ die : beati apłi sanguinẽ ꝓfuder̃t
sed uideamꝰ causa. quare ista ꝑpessisunt:
Seilic& qđ int̾ cet̾a mirabilia. etiã magũ¬

Expanded text:
ientis regionem propria illustraverit passione, Occidentis plagam, ne quid minus esset, vice sui apostolorum sanguine illuminare dignatus est, et licet illius passio nobis sufficiat ad salutem, tamen horum martyrium contulit ad exemplum. Hodierna igitur die beati apostoli sanguinem profuderunt. Sed videamus causam quare ista perpessi sunt; scilicet, quod inter caetera mirabilia
Abbreviated transcription (Latin):
BEIIO Sc̃i pr̃i. DEEADẼLECT̃
euuangelii quã mͦ fr̃s audistis. tanto inten¬
xius cogitanda: ac sine obliuionẽ. est iugit᷑
retinenda : Quanto constat quia magnã
nob̾ fidei ꝑfectionẽ cõm̃dat. Magnũ eiꝰ¬
dẽ ꝑfectȩ fidei contra omnia tẽptam̃ta
robur eq᷑ demonstrat Si enĩ scire uolumꝰ
quomͦ in xp̃m credi oporteat. qͥd lucidiꝰ
eo qđ ait petrus. tuesxp̃s filius dĩuiui.

Expanded text:
cti Evangelii, quam modo, fratres, audistis, tanto intentius cogitanda ac sine oblivione est jugiter retinenda, quanto constat quia magnam nobis fidei perfectionem commendat, magnum ejusdem perfectae fidei contra omnia tentamenta robur aeque demonstrat. Si enim scire volumus quomodo in Christum credi oporteat, quid lucidius eo q
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ om̃a oꝑat᷑ unꝰ adq idẽ sp̃s. diuidens
singuł ꝓut uult Pat̃ ergo mittit spm̃.
rit filio colũbe mysteriũ fidei. qđ ei caro
& sangiuis reuelare nequibat: Caro aut̃
& sanguis recte intellegunt᷑ hoĩes sapien¬
tia carnis inflati: Colũbine simplicita¬
tis ignari. idõq asapientia sp̃s omnimodis
auersi. dequib supͣ dictũ. ẽ Quia xp̃m
ñ intellegentes: alii ioħm baptistã. alii

Expanded text:
autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Pater ergo mittit Spiritrit Filio columbae mysterium fidei, quod ei caro et sanguis revelare nequibat. Caro autem et sanguis recte intelliguntur homines sapientia carnis inflati, columbinae simplicitatis nescii, ideoque a sapientia Spiritus omnimodis aversi. De quibus supra dictum est, quia Christum non intelligentes, alii Joannem Baptistam, alii
Abbreviated transcription (Latin):
sius in locis plemꝰ exponent᷑: Nunc autẽ
reuertentes ad explanandã ex ordine
lectionẽ dominicã: primo uideamus de
loco: in quo habita memorant᷑: Venit
inquit iħs in partes cesareȩ phylippi
Philippus ut lucas testatur : erat tethrarcha
iturȩe & trachonitidis regionis Hic
ergo statuens ciuitatẽ in loco ubi iorda¬
ns ad radices orit᷑ libeni montis. eł

Expanded text:
locis plenius exponentur. Nunc autem revertentes ad explanandam in ordine lectionem Dominicam, primo videamus de loco in quo habita memoratur. Venit inquit Jesus in partes Caesareae Philippi. Philippus, ut Lucas testatur, erat tetrarcha Itureae et Trachonitidis regionis. Hic ergo statuens civitatem in loco ubi Jordanis ad radices oritur Libani montis, et
Abbreviated transcription (Latin):
N A om̃s beati apłi parẽ gram apud
dñm sc̃itatis obtineant: nescio tam̃ quo
pacto petrus & paulus uident᷑ p̃ceteris pecu¬
liari quadã insaluatore fider uirtute p̃celle¬
re: Qd̾ quidẽ exipsius dnĩ iudicio possumꝰ
ac ꝓbare Nã petro sicut bono dispensatori:
clauẽ regni celestis dedit Paulo tãquã
idoneo dectori. magisteriũ ecclesiasticȩ
axtitaitionis in umix̃: scilic&: ut quos iste
pdierit ao salutẽ. ille susciprt adquietẽ.
Vt quoꝵ corda paulus pate fecerit doctrina
uerboꝵ. eoꝵ animabus petrus aprt regna
çȩloꝵ. Clauẽ enĩ quodã mͦ axp̃o seientiȩ
& paulus accepit Clauis em̃ dicenda. ẽ

Expanded text:
 omnes beati apostoli parem gratiam apud Deum sanctitatis obtineant, nescio quo tamen pacto Petrus et Paulus videntur prae caeteris peculiari quadam in Salvatore fidei virtute praecellere. Quod quidem ex ipsius Domini judicio possumus approbare. Nam Petro, sicut bono dispensatori, clavem regni coelestis dedit; Paulo, tanquam idoneo doctori, magisterium ecclesiasticae institutionis injunxit: scilicet ut quos iste erudierit ad salutem, ille suscipiat ad quietem; ut quorum corda Paulus patefecerit doctrina verborum, eorum animabus Petrus aperiat regna coelorum. Clavem enim quodam modo a Christo scientiae et Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
respondit unꝰ ꝓomnibus : ita qđ petro dñs
respondit. inpetro omnibꝰ respondit Ideo
qͥd alii de se sentiant inquirit: ut exposi¬
tis pͥmo sententiis errantiũ. discipuli ꝓba¬
rent᷑ ueritate suȩ c̃fessionis. ñ de opinio¬
ne uulgata : sed de ipso ꝑcepisse dominice
reuelationis archana Quẽ inquit diet᷑
hoĩes eẽ filiũ hominis: pulchre homines
appellat eos. qui de filio hõis tantũ loqͥ
nouerant : qui diuinitatis eiꝰ archana nesci¬
ebant: Nã qui diuinitatis eiꝰ mysteria¬

Expanded text:
respondit unus pro omnibus, ita quod Petro Dominus respondit, in Petro omnibus respondit. Ideo quid alii de se sentiant inquirit, ut expositis primo sententiis errautinm, discipuli probarentur veritatem suae confessionis non de opinione vulgata, sed de ipso percepisse Dominicae revelationis arcano. Quem, inquit, dicunt homines esse Filium hominis? Pulchre homines appellat eos qui de Filio hominis tantum loqui noverant, quia divinitatis ejus arcana nesciebant. Nam qui divinitatis e
Abbreviated transcription (Latin):
do extrinsecus blandi at᷑. intrinsecus seuiunt:
De quibus alias ueritas dicit: Ueniunt aduos
in uestimentis ouiũ : in trinsecus autẽ sunt
lupi rapaces: Contra que omnia. consideran¬
dũ nobis est. quia sicut agni int̾ lupos mit¬
tim᷑ : ut sensũ seruante s innocentiȩ. morsũ
malicie non habemus Qui eñ locũ p̃dicationis
suscipit mala inferre ñ deb& sed tolerare :
ut ex ipsa sua mansuetudine irã seuientium
mitig&. et peccatoꝵ uulnera in aliis ipse
afflictionibus uulneratus sanet Quẽ & si
quando zelus rectitudinis exigit. ut erga
sub iectos seuiat. furor ipse de amore sit ñ
de crudelitate: quatenꝰ & iura disciplinȩ
foras exhibeat. & intꝰ pat̾na pietate diligat
quos foris quasi in sequendo castigat: Quod
tunc bene rector exhib&. cũ se ipse diligere
ꝑ amorẽ priuatũ nescit. Cũ nulla quȩ mun¬
di sunt appetit: cũ t̾renȩ cupiditatis one¬
ribus nequaquã m̃tis colla subponit Vnde

Expanded text:
do extrinsecus blandiuntur, intrinsecus saeviunt. do extrinsecus blandiuntur, intrinsecus saeviunt. De quibus alias Veritas dicit: Veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces . Contra quae, omnia considerandum nobis est quia sicut agni 1498 inter lupos mittimur, ut, sensum servantes innocentiae, morsum malitiae non habeamus. Qui enim locum praedicationis suscipit, mala inferre non debet, sed tolerare, ut ex ipsa sua mansuetudine iram saevientium mitiget, et peccatorum vulnera in aliis ipse afflictionibus vulneratus sanet. Quem et si quando zelus rectitudinis exigit ut erga subjectos saeviat, furor ipse de amore sit, non de crudelitate, quatenus et jura disciplinae foris exhibeat, et intus paterna pietate diligat, quos foris quasi insequendo castigat. Quod tunc bene Rector exhibet, cum seipsum diligere per amorem privatum nescit, cum nulla quae mundi sunt appetit, cum terrenae cupiditatis oneribus nequaquam mentis colla supponit. 5. Unde