comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
defici&. & conteret᷑. Carciones sub¬
audis uentris. & dolores m̃brorũ tene¬
bunt chaldeos : quasi parturiens do¬
lebunt. NUnus quisq ad ꝓximum
suum stupebit: id÷ mirabunt᷑ ꝓpt̃ suã
miseriam. &calamitatẽ. & in am̃tiam
uertent᷑. ita ut nullus alium ualeat
consolari suꝑ miseria illius.
ti incendio conbusti sunt. Eoce cdes
dnĩ ueni&e crudelis. & indignationis
siue uindicte plenus ⁊ irae furorisq
ad ponendã terram subaudis babrlo¬
nis in solitudinẽ. & peccatores eiꝰ conte¬
rendos de ea. Diem dm̃i crudelem
in hoo loco: debemꝰ intelligere diem¬
captiuitatis. uł etiam diem iuditu
generalẽ : non qđ crudelis sit merito
sui qui crudeles crticiat. ł in quo
crudeles cruciantur : sed qđ crude¬
lis uideatur afflictionẽ patientibus
qm̃ stellȩ cȩli ⁊splendor earũ non
expandent lum̃ suum. Etenebra¬
cust sol mortu suo: & lima nonsplen¬

Expanded text:
deficiet. « Et conteretur. Torsiones » subdeficiet. « Et conteretur. Torsiones » subaudis ventris « et dolores » membrorum « tenebunt » Chaldaeos: « quasi parturiens, dolebunt. Unusquisque ad proximum suum stupebit, » id est mirabuntur propter miseriam suam, et calamitatem, et in amentiam vertentur: ita ut nullus alium voleat consolari super miseria illius: ti incendio combusti sunt. « Ecce dies Domini veniet, crudelis et indignationis » sive vindictae « plenus, et irae furorisque, ad ponendam terram, » subaudis Babylonis « in solitudinem, et peccatores ejus conterendos de ea. » Diem Domini crudelem, in hoc loco debemus intelligere captivitatis diem, vel etiam diem judicii generalem: non quod crudelis sit merito sui qui crudeles cruciat, vel in quo crudeles cruciantur: sed quod crudelis videatur afflictionem patientibus. « Quoniam stellae coeli, et splendor earum non expandent lumen suum: obtenebratus est sol in ortu suo, et luna non splen
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝓpt̾̃ maximũ incendium qđ pre¬
monstrauit : quando succensa ÷ ame¬
dis ⁊ psis. Alloquitur ꝓpħa angłicas
potestates. uł conꝓpħas suos : ut p̃di¬
cent desolationẽ babilonis inquiens.
Suꝑ montẽ calicosum leuate signum
iuctoriȩ o angłice potestates. uł
conꝓpħȩ mei: exaltate uocẽ. id est
p̃oicate amedis ⁊ ꝑsis destructionẽ
babilonis. I euate manũ quasi ad
uictoriam: ⁊ ingrediant᷑ portas ba¬
bẏlonis duces medoꝵ ⁊ ꝑsarũ. da¬
rius ⁊ cirus. Ego manoaui scificatis
meis : ⁊ uocaui fortes meos in ira
mea. exultantes ingła mea. dcĩsi.
roris eiis : ut dis ꝑdat omẽm terrã.
Dũs subaudis ueni& &uasa furoris eiꝰ.
darius idelic& & cirus ministri una¬
dictȩ illius: ut disꝑdat omnẽ terrã
babilonis. lulate. qr ꝓpe est
dies dñi. Fit apostropha ad chaldeos :
ut uentura mala deplorent. Uulate
fortium chaldȩoꝵ dissoluent᷑ a pauo

Expanded text:
Vel propter maximum incendium quod praeVel propter maximum incendium quod praemonstravit, quando succensa est a Medis et Persis. Alloquitur propheta angelicas potestates, vel conprophetas suos: ut praedicent desolationem Babylonis inquiens: Super montem caliginosum levate signum victoriae angelicae potestates, vel conprophetae mei « exaltate vocem, » id est, praedicate a Medis et Persis destructionem Babylonis. « Levate manum » quasi ad victoriam, et ingredientur portas Babylonis duces Medorum et Persarum, Darius et Cyrus. « Ego mandavi sanctificatis meis, et vocavi fortes meos in ira mea, exsultaet Persas: non quod sancti essent, sed quia Dei praecepto » Dominus, subaudis veniet et vasa furoris ejus, Darius videlicet et Cyrus ministri vindictae illius, ut disperdat omnem terram Babylonis. « Ululate, quia prope est dies Domini. » Fit apostropha ad Chaldaeos, ut ventura mala deplorent: Ululatefortium » Chaldaeorum « dissolventur » a
Abbreviated transcription (Latin):
uium antequã diuiderentur per
uniũsum orbem: quȩ dr̃ tenere in
alcitudinem cria milia passuum.
id ÷ leugas duas. paulatĩ delato
in angustũ coartatas. ut pondus
in minens facilius a laterib susten¬
tentur. Et qr̃ ibi confusum ⁊ labiũ
uniũ sȩ cerre.: uocatur hebraice babel.
grece babilon. Cuꝰ rex potentissimus
nabucho donosor: inter cȩteras nationes
etiã uideam deuastauit. ld circo spssc̃s¬
inconsolationẽ israhelitici popłi. des¬
cructionẽ eius quȩ facta ÷ amedis &
ꝑsis. cum ducib dario &eciro: longe
ante ꝑisaiam p̃dicit. Uidit autem isaus
ista non oculis corporis : sedoculis m̃tis
spũ scõ reuelante.
uꝑ montẽ caligosum leuate signũ:
Exaltate uocem. Alontẽ dicit baby¬
lonem : non qđ inmonte sit posita. sed
ꝓpt̃ superbiȩ tumorem. Caligosum
autẽ ꝓpt̾ cristiciã ⁊ fletum captiuoꝵ:
ulloꝵ afflictionem quos redegerant
ibidẽ habitantes inseruos ⁊ ancillas.

Expanded text:
vium, antequam dividerentur per vium, antequam dividerentur per universum orbem: quae dicitur tenere in altitudinem tria millia passuum, id est leucas duas, paulatim de lato in angustum coarctatas, ut pondus imminens facilius a lateribus sustentetur. Et quia ibi confusum est labium universae terrae, vocatur Hebraice Babel, Graece Babylon . Cujus rex potentissimus Nabuchodonosor inter caeteras nationes, etiam Judaeam devastavit. Idcirco Spin consolationem Israelitici populi destructionem ejus, quae facta est a Medis et Persis cum ducibus Dario et Cyro, longe ante per Isaiam praedicit. Vidit autem Isaias ista non oculis corporis, sed oculis mentis, Spiritu sancto revelante. « Super montem caliginosum levate signum, exaltate vocem. » Montem dicit Babylonem, non quod in monte sit posita, sed propter superbiae tumorem. Caliginosum autem, propter tristitiam et fletum captivorum, et illorum afflictionem quos redegerant ibidem habitantes in servos et ancillas.
Abbreviated transcription (Latin):
Potest eciã & hoc referri ad ȩodam de
gentib. Sion qͥppe quȩ interp̃tatur
speculũ siue speculatio: scam̃ eccłam
significat. Et merito. Predicatores enĩ
scĩ a sideles intra eccłam degentes. qͥ
nut̃renis nil ambiunt. sed cgco desidio
m̃tis celestia appetunt. speculantes
actus suos &oꝑa. neforte adiabolo su¬
bito seducantur : ꝓcul dubio acontem¬
placione dĩ indie iudicii non erunt
inmunes. sed uidebunt cum sicuti est.
sequuntur. plena sunt suppliciorũ
& miseriarum: ac ponde cribulatio¬
nis. Et qđ dicit onus babilonis : cale ÷
ac si diçer& Pondus miseriarũ babilo¬
nis ÷ qđ hoc hio p̃dicetur. Babiloni
ciuitas fuit caldeorũ metropolis &
potentissima. cantȩq magnitudinis
sicut hero do tus narrat. & multi
alii hstoriographi grecorũ : tea
ut abangulo in angulũ extenderet᷑
cata ÷ quoq. a regina quȩ dicta ⁊
semiramis. In cuius medio ÷ arx
siue capitolium. turris scilic& quã
edificauerunt filii adã post dilu¬

Expanded text:
eferri ad Ecclesiam de gentibus. Sion quippe, quae interpretatur speculum sive speculatio, sanctam Ecclesiam significat. Et merito. Praedicatores enim sancti et fideles intra Ecclesiam degentes, qui in terrenis nil ambiunt, sed toto desiderio mentis coelestia appetunt, speculantes actus suos et opera, ne forte a diabolo subito seducantur: procul dubio a contemplatione Dei in die judicii non erunt immunes, sed videbunt eum sicuti est .sequuntur plena sunt suppliciorum, et miseriarum, ac pondere tribulationis. Et quod dicit onus Babylonis, tale est ac si diceret: Pondus miseriarum Babylonis est hoc quod hic praedicatur. Babylon civitas fuit Chaldaeorum metropolis et potentissima, tantaeque magnitudinis sicut Herodotus narrat et multi alii historiographi Graecorum ita ut ab angulo in angulum extendereturcata est quoque regina quae dicta est Semiramis. In cujus medio est arx, sive capitolium, turris scilicet, quam aedificaverunt filii Adam post dilu
Abbreviated transcription (Latin):
Nã alium regẽ habebat libia. alium
pentapolũs. alium alexandria. atq.
aliũ chebaida. Proptẽa uͦ sub meta¬
phora nilus fluuius diuisus ÷ in
partes. & cesus in riuos: ut apłi
calciati. hoo tͥ sine inpedim̃to uerbũ¬

Expanded text:
Nam alium regem habebat Libya, alium Nam alium regem habebat Libya, alium Pentapolis, alium Alexandria, atque alium Thebaïs. Propterea vero sub metaphora Nilus fluvius divisus est in partes, et caesus in rivos: ut apostoli calceati, hoc est sine impedimento, verbu
Abbreviated transcription (Latin):
romanoꝵ Et pertuti& eum inseptem
riuis : ita ut transeant ꝑ eum calciati.
Quando isaias hoc p̃dicabat: non dũ
erat nilus magnus fluuius diuisus.
Alexander uͦ macedo: diuisit illum
postea in .uii. riuis. Regnante autẽ
cȩsare augusto. quando flos de radice
iesse exortus ÷ & in urbe romana
pͥma facta est descriptio: potentissimũ
regnũ egyptiorũ quod multis annis
solioum manserat. in morte cleopatre
destructũ ÷ & diuisa est om̃is egyptꝰ
in septẽ riuos. hoc ÷ in septẽ principes :
quȩ antea sub unius hominis regimine
constabat. Hilus etiam flumius aqͣrũ
multarũ. qͥ ante quã ab alexandro
diuideretur intransineabilis erat.
dũ romani ipsos riuos amplificas¬
sent. in tantũ ex siccatus . ẽ. decur¬
rens ꝑ humilimas ualles: ut siccis
pedib transiretur. Idõ autẽ dicitur
maxime in septẽ riuis. eẽ. ꝑcussum
illud regnũ: qi septẽ pͥncipes ꝓuno
habens gła potentiȩ eiꝰ minorata ÷

Expanded text:
Romanorum. « Et percutiet eum in septem Romanorum. « Et percutiet eum in septem rivis, ita ut transeant per eum calceati. » Quando Isaias hoc praedicabat, nondum erat Nilus magnus fluvius divisus. Alexander vero Macedo divisit illum postea in septem rivos. Regnante autem Caesare Augusto, quando flos de radice Jesse exortus est, et in urbe Romana prima facta est descriptio : potentissimum regnum Aegyptiorum quod multis annis solidum manserat, in morte Cleopatrae destructum est: et divisa est omnis Aegyptus in septem rivos, hoc est in septem principes, quae antea sub unius hominis regimine constabat. Nilus etiam fluvius aquarum multarum, qui antequam ab Alexandro divideretur intransmeabilis erat, dum Romani ipsos rivos amplificassent, in tantum exsiccatus est decurrens per humillimas valles, ut siccis pedibus transiretur. Ideo autem dicitur maxime in septem rivis esse percussum illud regnum, quia septem principes pro uno habens, gloria potentiae ejus minorata est.
Abbreviated transcription (Latin):
idumer & moabitȩ. & ãmonitȩ. obȩdi¬
entes exciterunt p̾ceptis euuangłicis
ꝑ p̃aicationẽ apłoꝵ : sic ipse dñs deso¬
labit ꝑsem& ipsum linguã maris egĩp¬
ti. Al are ȩgypti appellatur : ꝓpter
multitudinem popłoꝵ Et notandum
qr mare non hab&e linguã. sed meta.¬
phorice loquitur. Linguã gͦ maris
id ÷ popłm egspti desolauit dñs: qͣndo
illos qui ante soliti erant labus suis lau¬
dare ⁊ adorare idola manu facta: im
sent ⁊ scirent laudare. creatorẽ suum
⁊ lib̾atorem. Gens enĩ egyptioꝵ plus
om̃ib. gentib. dedita fu̾it idolatriȩ &
uanissimȩ suꝑ sticioni demonũ. intantũ
ut accipitrẽ ⁊ canem. & asinũ. ꝓdõ cole¬
rent. Tunc uero mutauit dñs linguam
eiꝰ : quãdo destruxit simulachra quę
ante adorabat & laudabat. & coepit
conficeri creatori suo iniquitatẽ suam
conuersa adpenitentiam.
⁊ leuabit dñs manũ suam suꝑ flu¬
men hoc ÷ suꝑ regnũ aegypci. inforti¬
tudine sp̃s sui: id ÷ infortitudiNe

Expanded text:
obedientes exstiterunt praeceptis evangelicis per praedicationem apostolorum: sic ipse Dominus desolabit per semetipsum linguam maris Aegypti. Mare Aegypti appellatur propter multitudinem populorum. Et notandum, quia mare non habet linguam, sed metaphorice loquitur. Linguam ergo maris, id est populum Aegypti desolavit Dominus, quando illos qui ante soliti erant labiis suis laudare et adorare idola manufacta, immm, ut possent et scirent laudare Creatorem suum et liberatorem. Gens enim Aegyptorum plus omnibus gentibus dedita fuit idololatriae et vanissimae superstitioni daemonum: in tantum ut accipitrem, et canem, et asinum, pro deo colerent. Tunc vero mutavit Dominus linguam ejus, quando destruxit simulacra quae ante adorabat et laudabat, et coepit confiteri Creatori suo iniquitatem suam, conversa ad poenitentiam. « Et levabit Dominus manum suam super flumen, » hoc est super regnum Aegypti, tus sui, » id est in fortitudine
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quib. credidunt una die ut dictũ est
iã suꝑius p̃daicante petro.iii. milia: al¬
tera die quinq milia. & de inceps
multa milia. Et auferetur zelus
ephraim. & hostes uida ꝑibunt. Quan¬
do ysaias hoc p̃dicabat : contrarie int̃
nabant int̾ se sicuti prius. his qͥcon¬
iuncti erant in unitate fidĩ & dilectio¬
nis. Et uolabunt inhumeros philis¬
tum: ꝑ mare. Qui erunt isti qͥ uolabunt:
A płi. de quib. alibi scriptũ ÷ Qui sunt isti.
qui ut nubes ualant: Uolare autẽ dñr

Expanded text:
ut dictum est jam superius, praedicante Petro, tria millia, altera die quinque millia , et deinceps multa millia. « Et auferetur zelus Ephraim, et hostes Juda peribunt. » Quando Isaias hoc praedicabat, contrariae internabant inter se sicuti prius, his qui conjuncti erant in unitate fidei et dilectionis. « Et volabunt in humeros Philistiim per mare. » Qui erunt isti qui volabunt? Apostoli, de quibus alibi scriptum est: Qui sunt isti qui ut nubes volant? Volare autem d
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. CEce dĩsaluator m̃s. Lħu he¬
braice: latine saluator interp̃tatur.
Ec quare sal uator : quia ipse saluum
faci& popłm suũ apeccatis eorum
sanguine p̃cioso redemit. iam gladiũ
uersatilẽ qui erat ante padisum ex¬
tulit. confringens portas ȩreas bara¬
tri. iã aꝑuit mͥ iãnuam clestis reg
N on ponã amplius in idolis sp̃e meã
sed in dño dõ meo qui ÷ fortitudo &
lib̾ationẽ inimici. Haurietis aqͣs
iagaudio defontib saluatoris.
Illoqͥtur ꝓpħa credentes exiudȩis
& p̃dicit eis salutifera. Quem suꝑius
appellauit emmanubel: & spolia
detrah&. ne uidetur alt̃. eẽ. quam
gabrihel archangłs nuntiauit uir

Expanded text:
tatis. « Ecce Deus salvator meus. » Jesus Hetatis. « Ecce Deus salvator meus. » Jesus Hebraice, Latine Salvator interpretatur. Et quare Salvator? quia « Ipse salvum faciet populum suum a peccatis eorum sanguine pretioso redemit, jam gladium versatilem qui erat ante paradisum extulit: confringens portas aereas barathri: jam aperuit mihi januam coelestis regnNon ponam amplius in idolis spem meam, sed in Domino Deo meo, qui est « fortitudo » liberatorem inimici. « Haurietis aquas in gaudio de fontibus Salvatoris. » Alloquitur propheta credentes ex Judaeis, et praedicit eis salutifera. Quem superius appellavit Emmanuel, et Spolia detrahet: ne videretur alter esse quam Gabriel archangelus nuntia
Abbreviated transcription (Latin):
Terit uia ꝑ egyptũ residuo po¬
pło meo qui relinquet᷑ abasirus :
sicut fuit isrł indie qua ascendit
de cra egypti. Ante natiuitatẽ dõu:
ñ erat licitũ popłm aliquẽ degente
ingentẽ transire. Post passionẽ uero
illius : licitũ habuit qui uoluit
de regione in regionẽ ire. Dicit uͦ¬
iudȩis qͥ in eum credidunt. aqͥb. disse¬
minatũ ÷ euangłium ꝑ quatuor
climata mundi: qđ sicut isrł nul¬
lo resistente cransrit mare rubrum:
sic illi non solũ ꝑ egyptũ. uerũ etiã
ꝑfines terrarũ sine aliquo obstaculo
credentium : ut conficeatur drio
in illa die hoc ÷ in illo tempore.
cũ disꝑsa fuerit egiptꝰ in septẽ
pͥncipes. & mutata lingua cius
adlaudandum dm̃. Et sicut can¬
tauit canticum dño quando egres¬
sus ÷ ex ergastulo aegyptiorum
tranfito mari dicens. cantemꝰ dnõ głiose
enĩ magnificatus. e. sic pangat iterum
sea furor cius inmiscłiam uersus est
&̾ consolatꝰ es me: id est suscepisti me
& redemisti demanu mortis & calami¬

Expanded text:
 Aegyptum « residuo populo meo qui relinquetur ab Assyriis, sicut fuit Israeli in die qua ascendit de terra Aegypti. » Ante nativitatem Domini, non erat licitum populum aliquem de gente in gentem transire; post passionem vero illius, libitum habuit qui voluit de regione in regionem ire. Dicit Judaeis qui in eum crediderunt, a quibus disseminatum est Evangelium per quatuor climata mundi: Quod sicut Israel nullo resistente transiit mare Rubrum, sic illi non solum per Aegyptum, verum etiam per fines terrarum , sine aliquoobstaculo credentium, ut confiteatur Domino in illa die, hoc est in illo tempore, cum dispersa fuerit Aegyptus in septem principes, et mutata lingua ejus ad laudandum Deum. Et sicut cantavit canticum Domino, quando egressus est ex ergastulo Aegyptiorum transito mari, dicens: Cantemus Domino, gloriose enim magnificatus est: sic pangat iterum sed furor tuus in misericordiam versus est, et consolatus es me, » id est suscepisti me et redemisti de manu mortis et calami
Abbreviated transcription (Latin):
ut sciant om̃s gentes ꝑ qđ sunt redẽpti
de uicto diabolo. Q̾congregabit ꝓfugos
isrł: id ÷ illos qui extribub. disꝑsi sunt
ꝑ diuersa regna. Et disꝑsos uida colliga
hoc ÷ extribu uida & beniami. hoc
ad illud ꝑtin&. quãdo apłi die pente¬
costes linguis igneis inflãmati. coeper̃
uariis loquelis loqui. Tradunt enim
hẏstoriȩ. qr ex om̃ib. locis ubi uidȩi an¬
tea disꝑsi fuerant in illa festiuitate ali¬
qui illoꝵ redissent ad ꝓpͥum solũ: sicut
lucas in actib. apłoꝵ dicit. rant autẽ
in hierłm habitantes uidȩi uiri religi

Expanded text:
ut sciant omnes gentes per quod sunt redempti devicto diabolo. « Et congregabit profugos Israel, » id est illos qui ex tribubus dispersi sunt per diversa regna. « Et dispersos Juda colliget, » hoc est ex tribu Juda et Benjamin. Hoc ad illud pertinet, quando apostoli, die Pentecostes linguis igneis inflammati, coeperunt variis loquelis loqui . Tradunt enim historiae, quia ex omnibus locis ubi Judaei antea dispersi fuerant, in illa festivitate aliqui illorum redissent ad proprium solum: sicut Lucas in Actibus apostolorum dicit: Erant autem in Hi
Abbreviated transcription (Latin):
nunc saluatorẽ uocat. & de eiꝰ fonte hoc
.ẽ. doctrina euangłica. p̃dicat aquas
hauriendas. Non de aquis fluminis
aegypti quȩ ꝑcussȩ sunt: sed defonte
ihu. ł loc enim nom̃ hebreoꝵ lingua:
saluator expͥmitur. Istȩ sunt aquę.
quas ipse credentib. in cuangłio ꝓmit¬
cit dare dicens. Siqͥs sitit: ueniat ad
me & bibat. & deuentre eiꝰ fluent a¬
quȩ uiuȩ. Et ipse euanglista expo¬
nit unde dixerit. Hoc autẽ inqͥedis
dixit : de spũ quẽ daturꝰ erat creden¬
tibus. Fontes ihũ doctrina euangłica.
& misteria tã ueteris testam̃ti quam
noui: quȩ sibene intellexerimꝰ. & oꝑe
adimpleuerimus : aqͣs hoc ⁊ dona
scĩ sp̃s exeis hauriemus.
It dicetis in illadie. hoc ÷ in illo tẽ¬
pore : cũ exfontib. saluatoris do¬
nũm & grãm scĩ sp̃s acceperitis Cori¬

Expanded text:
nunc Salvatorem vocat, et de ejus fonte, hoc est doctrina evangelica, praedicat aquas hauriendas. Non de aquis fluminis Aegypti quae percussae sunt, sed de fonte Jesu. Hoc enim nomine, Hebraeorum lingua Salvator exprimitur. Istae sunt aquae quas ipse credentibus in Evangelio promittit dare, dicens: « Si quis sitit, veniat ad me et bibat: et de ventre ejus fluent aquae vivae. » Et ipse Evangelista exponit unde dixerit: Hoc autem, inquiens, dixit de Spiritu quem accepturi erant credentes . Fontes Jesu sunt doctrina evangelica et mysteria tam Veteris Testamenti quam Novi, quae si bene intellexerimus et opere adimpleverimus: aquas, hoc est dona sancti Spiritus, ex eis hauriemus. « Et dicetis in illa die, » hoc est in illo tempore, cum ex fontibus Salvatoris donum et gratiam sancti Sp
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ panphiliam uerbũ uite docuit ꝓpt̃ea
autẽ dñr uolare suꝑ humeros philisti¬
noꝵ : qi sic̃ auis euolat supͣ ramũ subi¬
to : ita apłi inspirante dño adier̃ illos.
⁊ similit̾ p̃dati sunt filios orientis sua
p̃dicatione. Idumea ⁊ moab: preceptũ
manus eoꝵ subaudis sequent᷑. Idumei
uãq ⁊ moabite. pͣcepto euangłico se
supposuer̃ : credentes in xpm̃ filium dĩ.
Ec filii ammoꝵ: similit̃ obȩdientes fuer̃
doctrinȩ illor Et desolabit doĩs

Expanded text:
rbum vitae docuit . Propterea autem dicuntur volare super humeros Philistinorum, quia sicut avis evolat supra ramum subito, ita apostoli, inspirante Domino adierunt illos, et similiter praedati sunt filios Orientis sua praedicatione. « Idumaea et Moab praeceptum manus eorum, » subaudis sequentur. Idumaei namque et Moabitae praecepto evangelico se supposuerunt, credentes in Christum Filium Dei. Et filii Ammon: » similiter « obedientes » fuerunt doctrinae illorum.
Abbreviated transcription (Latin):
I di abolus
on nocẽbunt ipsi ser¬
pentes in monte scõ meo: id ÷ in eccła
mea. Uox dñi ÷ Et quare non nocebunt:
Propħa manifestat. quia repleta ÷ t̾ra
doctrina euangłica. In fines enĩ orbis
terre : sonus p̃dicationis exiuit. Et qͦ¬
mͦ repleta ÷ Sicut aquȩ maris oꝑien¬
tes fundũ sui. Aliqͥ codices habent a¬
ꝓfundũ maris: sic omĩs terra scientia
hic: ꝓtempore. In quo tẽpore erit istuo:
Quando sepulchrũ dñi fuerit głiosum.
hoc ÷ post resurrectionẽ ascensionemq
cius. Quare dicit scđo: Quia ipse ante
passionẽ suam pͥmũ p̃dicauit dicens.
penitentiam agite. Post resurrectionẽ
suam ⁊ ascensionem: scđ̾o ad iecit manũ.
id ÷ p̃dicationẽ ꝑ apłos docens illos fru¬
tus dignos pęnitentiȩ facere. Residiuĩ
autẽ dicit reliquias duarũ tribuum
qͣs reliquerant illi popłi qui enume¬
rantur. ⁊ non int̃fecerant cos. sed per
om̃s plagas mundi illos exules fecerant.

Expanded text:
 diabolus. « Non nocebunt » ipsi sepentes « in monte sancto meo, » id est in Ecclesia mea. Vox Domini est: Et quare non nocebunt? Propheta manifestat: « quia repleta est terra doctrina » evangelica. In fines enim orbis terrae, sonus praedicationis exivit . Et quomodo repleta est? « Sicut aquae maris operientes » fundum sui. Aliqui codices habent aprofundum maris: sic omnis terra scientia est pro tempore. In quo tempore erit istud? quando « sepulcrum Domini fuerit gloriosum: » hoc est post resurrectionem ascensionemque ejus. Quare dicit secundo? quia ipse ante passionem suam primum praedicavit, dicens: « Poenitentiam agite . » Post resurrectionem suam et ascensionem, secundo adjecit « manum, » id est praedicationem per apostolos, docens illos fructus dignos poenitentiae facere . « Residuum » autem dicit reliquias duarum tribuum, quas reliquerant illi populi qui enumerantur, et non interfecerant eos: sed per omnes plagas mundi illos exsules fecerant.
Abbreviated transcription (Latin):
repugnare nitentib. Unde facta ÷ non
modica sedicio inter eos. Et hoc ÷ grauissi¬
mũ malũ. & magna miseria: ut hoste su¬
ꝑ ueniente. ciues intra se sedicionẽ moue¬
ant. In dnĩ quoq aduentu: & pdicatione
apłoꝵ eadẽ discordia impleta. ẽ inter
fideles & infideles in toto mundo. aliis
crede uolentib aliis nolentib. undedñs
ait. Non ueni pacem mittere in t̾ram: sed
uersus patrẽ suum: & cetera quȩ secunt᷑.

Expanded text:
repugnare nitentibus. Unde facta est non repugnare nitentibus. Unde facta est non modica seditio inter eos. Et hoc est gravissimum malum et magna miseria, ut hoste superveniente cives intra se seditionem moveant. In Domini quoque adventu, et praedicatione apostolorum, eadem discordia impleta est inter fideles et infideles in toto mundo, aliis credere volentibus, aliis nolentibus. Unde Dominus ait: « Non veni pacem mittere in terram, sed versus p
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs etiã suꝑ nubẽ leuem ascendit: quando
corpus humanũ accepit nullo humane
cõmixcionis semine p̃grauatũ. & cũ maria
& iosepħ aduocẽ angłi. mecu herodis fu¬
git inegrptum : ad cuius in gressum
pocest. eẽ. ut simulachra egyptiorum
corruerent. aut etiam obmutescerent.
i corda sapientium aegyptiorũ pauore
tabescerent: Aliter A egrptus quȩ in¬
terp̃tatur tenebre uł meror: significat
hunc mundũ. qui tenebris infidelitatis
tegebat᷑. ante dñi ad uentum. Ingressus
.ẽ. ergo dñs egypcum: idt hunc mundũ
cum nube leu. id cũ corpore nillo
peccati pdnd̾e grauatũ. ⁊ cõmota sunt
simulachra: quando relictis idolis ad
dñi fidem c acurrer̃. & idola confreger̃.
Et concurrere faciam egrpcios aduersũ
aegyptios. id ÷ ciuies contra ciues: & pug¬
nabit iuir egyptius contra frem suum.
U enientib. assirus uł chaldeis. conpletũ
.ẽ. hoc : aliis trade se uolentib & aliis

Expanded text:
Dominus etiam super nubem levem ascendit, quando Dominus etiam super nubem levem ascendit, quando corpus humanum accepit nullo humanae commistionis semine praegravatum: et cum Maria et Joseph ad vocem angeli, metu Herodis fugit in Aegyptum ad cujus ingressum potest esse, ut simulacra Aegyptiorum corruerent, aut etiam commutescerent, et corda sapientium Aegyptiorum pavore tabescerent. Aliter: Aegyptus, quae interpretatur tenebrae vel moeror, significat hunc mundum, qui tenebris infidelitatis tegebatur ante Domini adventum. Ingressus est ergo Dominus Aegyptum, id est hunc mundum, cum nube levi, id est cum corpore nullo peccati pondere gravato, et commota sunt simulacra: quando relictis idolis ad Deum fide concurrerunt, et idola confregerunt. « Et concurrere faciam Aegyptios adversum Aegyptios, » id est cives contra cives: « et pugnabit vir » Aegyptius « contra fratrem suum. » Venientibus Assyriis vel Chaldaeis, completum est hoc: aliis tradere se volentibus, et aliis
Abbreviated transcription (Latin):
a mouebuntur simulachra aegypti
a faciȩ eius: & cor egr̃pti tabescet afa¬
cie eius: hec quȩ deegiꝰ pto hic dicunt᷑
tã adeiꝰ destructionẽ quȩ uenit ꝑassirios:
qua addñi aduentũ possunt referri Dica¬
mus igitur. quomͦ adegiptũ ꝑtineat:
Nubẽ leuen : appellat exercitũ assiriorum:
suꝑ exercitũ assirioꝵ uelocissimũ. & ingre.¬
dietur aegrptum. Suꝑ nubem enĩ assiri¬
orum ascendit dñs. quia ipse inspirauit
eis incorde ut ꝑcuterent aegrptũ: & ipse
dedit uirtutẽ bellandi. ut se ulcisceretur
de inimicis suis : qui popłm suum sua ꝓmis¬
sione seduxerant Ipsoq. ingrediente cum
assirus in ȩgrptum: mota sunt si nuchra
egyptiorũ. qui p̃om̃ib gentib idola co¬
lebant: qi confracta sunt abassiriis uł
etiam dño oꝑante factũ ẽ. ut assiriis
uenientib: demones qui in idolis colebant᷑
responsa dare nompossent: Tunc cor egiꝰp¬
ti cabuit : siue defecit consilium. non rep¬
periens quomͦ hostes suos euade posset:

Expanded text:
 movebuntur simulacra Aegypti a facie ejus, et cor Aegypti tabescet a facie ejus. » Haec quae de Aegypto hic dicuntur, tam ad ejus destructionem, quae venit per Assyrios, quam ad Domini adventum possunt referri. Dicamus igitur quomodo ad Aegyptum pertineat. Nubem levem appellat exercitum Assyriorum super exercitum Assyriorum velocissimum, et ingredietur Aegyptum. Super nubem enim Assyriorum ascendit Dominus, quia ipse inspiravit eis in corde ut percuterent Aegyptum, et ipse dedit virtutem bellandi ut se ulcisceretur de inimicis suis, qui populum suum sua promissione seduxerant. Ipsoque ingrediente cum Assyriis in Aegyptum, mota sunt simulacra Aegyptiorum, qui prae omnibus gentibus idola colebant: quia confracta sunt ab Assyriis, vel etiam Domino operante factum est, ut Assyriis venientibus, daemones qui in idolis colebantur, responsa dare non possent. Tunc cor Aegypti tabuit, sive defecit consilium, non reperiens quomodo hostes suos evadere posset.
Abbreviated transcription (Latin):
sensus. Uisus uidelicet. auditus. &
gustus. ol factus. ⁊ tactus. Quarũ
cnutatũ una ÷ ciuitas solis. id est
oculi : ꝑquos lum̃ haurimus. Quicũq.
ergo ucus seruiunt. & aprtuis cogita¬
cionib. atq delectationib. hos quinq.
corporis sensus non refrenant : lin¬
gua emptiaca loquunt᷑. quia inte¬
nebris peccatorũ morantur. Qui uͦ
uirtutib. oꝑam tribuunt. lingua
chanaan idt mutata locuntur.
q deuitiis mutati sunt aduirtutes.
Indie illa idt intempore ¶lo post dñi
passiont̃: erit altare dñ in medio

Expanded text:
sensus, visus videlicet, auditus et sensus, visus videlicet, auditus et gustus, olfactus et tactus. Quarum civitatum una est civitas Solis, id est oculi, per quos lumen haurimus. Quicunque ergo vitiis serviunt, et a pravis cogitationibus atque delectationibus hos quinque corporis sensus non refrenant: lingua Aegyptiaca loquuntur, quia in tenebris peccatorum morantur. Qui vero virtutibus operam tribuunt, lingua Chanaan, id est, commutata loquuntur, quia de vitiis mutati sunt ad virtutes. « In die illa, » id est, in tempore illo post Domini passionem, « erit altare Domini in medio
Abbreviated transcription (Latin):
bitis mͥ altare. ꝑ om̃s urbes ur̃as sed
in loco quem elegero. Et notandum¬
qri nonsolum illã ubitẽplum aedificitũ
fuit. quȩ appellabatur heliꝰpleos.
id÷ solis ciuitas. sed etiã quattuor alias
huic uicinas. que iuxta rͥno coruram
site sunt: manifestũ. ẽ. loqui ling ua
chana an id ÷ sira. Putant autem quidam
anabuchodonosor siros & arabes inciui¬
tatib. egipti collocatos fuisse quihuc¬
usq ut diximus lingua chanaan siue
sira locuntur. Quidã ꝑquinq ciuita¬
tes: quinq libros legis intelligunt.
qui inalexandria pͥmũ interp̃tati sunt.
Sed melius . ẽ ut ista omniã addni ad¬
uentũ spũaliter referantur. Indie ia¬
quit illa id÷ post dnĩ passionẽ. erunt
quinq ciuitates in terra aȩgypti. lo¬
quentes lingua chanaan. A egyptus
quȩ int̾precatur tenebre uł meror.
significat hunc munctũ. Chanaan
autẽ: interp̃tatur cõmutat a. Quinq
ergo ciuitates : quinq sunt corporis

Expanded text:
bitis mihi altare per omnes urbes vestras, sed bitis mihi altare per omnes urbes vestras, sed in loco quem elegero. Et notandum solum illam ubi templum aedificatum fuit, quae appellabatur Heliopoleos, id est Solis civitas: sed etiam quatuor alias huic vicinas, quae juxta rivum coruram sitae sunt, manifestum est loqui lingua Chanaan, id est Syra. Putant autem quidam a Nabuchodonosor Syros et Arabes in civitatibus Aegypti collocatos fuisse, qui hucusque, ut diximus, lingua Chanaan sive Syra loquuntur. Quidam per quinque civitates, quinque libros legis intelligunt, qui in Alexandria primum interpretati sunt. Sed melius est ut ista omnia ad Domini adventum spiritualiter referantur. In die inquit illa, id est, post Domini passionem, erunt quinque civitates in terra Aegypti, loquentes lingua Chanaan. Aegyptus, quae interpretatur tenebrae vel moeror, significat hunc mundum. Chanaan autem interpretatur commutata. Quinque ergo civitates quinque sunt corporis
Abbreviated transcription (Latin):
rem om̃ipotentis dĩ & amorẽ quã abs¬
tulit auidȩis: ꝓmittendo illis auxili¬
um & ꝓtectionem tanta mala adrĩo
eueniant. Unde & sequitur. Omĩs
subaudis homo aegyptius qͥ illius
fuerit recordatus id ÷ terre uidȩ.
pauebit a facie consilii dñi exercituũ
qđ ipse cogitauit suꝑ eã id .ẽ. super
egrptum. Quid ergo cogitauit dñs
suꝑ egiptum ᷑ ut conterat illã & uas
t& ꝑchaldeos. & romanos. atq ad ni¬
chilum deducat. In illa die er̃ quinq.
ciuitates int̾ra ȩgrpti. loquentes
lingua chanaam: & iurantes ꝑ dñm
exercituum. Ciuitas solis: uocabitur
una. Diem hic : debe us accipere
ꝓtempore. hunc locum non intelli¬
gens honas sacerdos. cũ uenisset
in egyptum oũ multitudine uidȩorũ
sicũt hystoria iosephi narrat : ȩdi¬
ficauit tẽplum dñi & altare inciuta¬
te heliopoleos : ut impler& uatici¬
nium huiꝰ ꝓpħiȩ. faciens utiq. contͣ
p̃ceptum dñi: qui dixit. non edifica¬

Expanded text:
rem omnipotentis Dei et amorem quem absrem omnipotentis Dei et amorem quem abstulit a Judaeis, promittendo illis auxilium et protectionem, tanta mala ei a Domino eveniant. Unde et sequitur: « Omnis, » subaudis homo Aegyptius « qui illius fuerit recordatus, » id est terrae Judae, « pavebit a facie consilii Domini exercituum, quod ipse cogitavit super eum, » id est, super Aegyptum? Quid ergo cogitavit Dominus super Aegyptum? Ut conterat illam et vastet per Chaldaeos et Romanos, atque ad nihilum deducat. « In illa die erunt quinque civitates in terra Aegypti, loquentes lingua Chanaan, et jurantes per Dominum exercituum. Civitas Solis vocabitur una. » Diem hic debemus accipere pro tempore. Hunc locum non intelligens Onias sacerdos, cum venisset in Aegyptum cum multitudine Judaeorum, sicut historia Josephi narrat, aedificavit templum Domini et altare in civitate Heliopoleos, ut impleret vaticinium hujus prophetiae, faciens utique contra praeceptum Domini qui dixit: Non aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
chaldeos. assirios. romanosq erit egr̃p¬
tus quasi mulieres infirma & mermis.
& sine aliqua uirtute. Et stupebur it
aegrptii siue in admirationẽ nimiam
uertentur : & timebunt a facie cõmoti¬
onis uindictȩ dñi. quȩ intelligitur ꝑ
chodonosor. Et erit terra iuda. ȩgrpto
in pauorem. Quidam codices habent
in festiuitatẽ : sedbeatus hitronims¬
s Dic̃ beatꝰ lcronimꝰ quia ꝓco qͦd debuit transfent
inciruũ ⁊ lasciuientẽ. id est senẽ ⁊ pucrũ. am¬
biguita te uerbi deceptus transtulit incur
rep̃hendit sem& ipsum ita cranstulisse.
qrẽ rectius: dicere inpauorẽ uł formidi¬
nem. It est sensus. Cum om̃s manus uiroꝵ
fortium aegyptiorũ quasi mulierum
manus. p̃mimio cimore hostium disso.¬
lute fuerint: cunc uocabilũ iudȩ ter¬
ror erit & uapor aegypto. eoqđ dũ ei
uult aupxilium p̃be̾re: tanta mala ꝑ¬
pessa sit. Recordabit᷑ enĩ qr̾ ꝓpt̃ timo¬

Expanded text:
Chaldaeos, Assyrios, Romanosque: erit AegypChaldaeos, Assyrios, Romanosque: erit Aegyptus quasi mulieres, infirma et inermis et sine aliqua virtute. « Et stupebunt » Aegyptii sive in admirationem nimiam vertentur, « et timebunt a facie commotionis vindictae Domini, » quae intelligitur per cherib vel Nabuchodonosor. « Et erit terra Juda Aegypto in pavorem. » Quidam codices habent, in festivitatem. Sed beatus Hieronym Dicit beatus Hieronymus, quia pro eo quod debuit transferre incurvum et lascivientem, id est senem et puerum, ambiguitate verbi deceptus transtulit incurrehendit semetipsum ita transtulisse, quia rectius est dicere in pavorem vel formidinem. Et est sensus. Cum omnes manus virorum fortium Aegyptiorum quasi mulierum manus, prae nimio timore hostium dissolutae fuerint: tunc vocabulum Judae terror erit et pavor Aegypto, eo quod dum ei vult auxilium praebere, tanta mala perpessa sit. Recordabitur enim quia propter timo
Abbreviated transcription (Latin):
narũ scripturarũ loquitur. quȩ angu¬
lũ ꝓregno ponunt eo qđ popłos enti¬
neat: sicut angulus continet duos parie¬
tes. eo qđ intota domo illud fortissimũ
sit. Dñs miscuit in medio eiꝰ. id ÷ aegypti:
spm̃ uertiginis. & errare fecerut it
aegyptũ in omĩ oꝑe sua. sicut errat e¬
ut ignorarent qͥdloquerentur. Et errare fe¬
cer aegyptũ sicut errat ebrius amente
sua: & alienus efficitur ab om̃i rationa¬
bili sensu. intantũ ut nesciat ubi sit:
aut qͥd oꝑetur. Et non erit aegipto opus
qđ faciat: capud & caudã incuruantem &
refrenantẽ ¶S ensus ergo huius modi est.
Uenientib assirus uł chaldeis: non erit
aegypto opus id÷ consilium qđ aut capud
habeat aut finem. aut senib. conueniat
aut pueris: quoꝵ alii ꝑnimiam actatem
amittentes intellectũ. desipiunt aut
deluant. alii ꝑlasciuiam & infantiam
nesciunt quid faciant. Indie illa .i.
erit egyptus quasi mulieres. & rła

Expanded text:
narum Scripturarum loquitur, quae angunarum Scripturarum loquitur, quae angulum pro regno ponunt, eo quod populos contineat, sicut angulus continet duos parietes, eo quod in tota domo illud fortissimum sit. « Dominus miscuit in medio ejus, » id est Aegypti « spiritum vertiginis et errare fecerunt Aegyptum in omni opere suo, sicut errat eut ignorarent quid loquerentur. Et errare fecerunt Aegyptum, sicut errat ebrius a mente sua, et alienus efficitur ab omni rationabili sensu: in tantum ut nesciat ubi sit, aut quid operetur. « Et non erit Aegypto opus quod faciat caput et caudam, incurvantem et refrenantem. venientibus Assyriis, vel Chaldaeis, non erit Aegypto opus, id est consilium, quod aut caput habeat aut finem, aut senibus conveniat aut pueris: quorum alii per nimiam aetatem amittentes intellectum desipiunt aut delirant, alii per lasciviam et infantiam nesciunt quid faciant. « In die illa erit Aegyptus quasi mulieres, » et r
Abbreviated transcription (Latin):
uiril it̃ dẽbes pugnare contra assirios
uł romanos Aegrptii nãq heroas. &
dõs : magnos auctores suȩ gentis fuis¬
se iactant᷑. hoc ÷ ysin. &osirin. & ty¬
phonem. Ubi sunt nc̃ sapientes tui. su¬
baudis adueniente uastitate : ad minti¬
ent tͥ & indicent. qͥd cogitauerit dñs
exercituum suꝑ ȩgỹptũ. Propħa loqͥcur
adegrptũ : interrogans ubi s̃ sapientes
eiꝰ. & quare non adnuntient ei. quȩ dñs
cogitauerit suꝑ illã. respond& uero
ipse sibim& ipsi. quare non potuerint
ad nuntiare ei. Stulti facti sunt pͥnci¬
pes thaneos. siue chanis. subaudis qui
putabantur sapientes. eẽ. emarcuer̃
seu defecer̃ principes menpheos : dece¬
ꝑunt ȩgrptũ angulũ popłorum eius.
Menplnis̃ ciuitas ÷ aegrpti: magicis ar¬
tib qͦndam plena. Sed ubi putabant᷑
.eẽ. sapientes. ibi nonsolũ alii defecer̃.
sed etiã ipsi. Qu appellat aegyptũ
angulũ popłorũ : scłm idioma diui.¬

Expanded text:
viriliter debes pugnare contra Assyrios viriliter debes pugnare contra Assyrios vel Romanos. Aegyptii namque heroas et deos magnos auctores suae gentis fuisse jactant, hoc est, Isin, et Isirin, et Typhonem. « Ubi sunt nunc sapientes tui? » subaudis adveniente vastitate, « annuntient tibi et indicent, quid cogitaverit Dominus exercituum super Aegyptum. » Propheta loquitur ad Aegyptum, interrogans ubi sunt sapientes ejus, et quare non annuntient ei quae Dominus cogitaverit super illam, respondet vero ipse sibimetipsi, quare non potuerunt annuntiare ei. « Stulti facti sunt principes Taphneos » sive Taphnis, subaudis qui putabantur sapientes esse, « emarcuerunt » seu defecerunt, « principes Mempheos, et deceperunt Aegyptum angulum populorum ejus. » Memphis civitas est Aegypti, magicis artibus quondam plena. Sed ubi putabantur esse sapientes, ibi non solum alii defecerunt, sed etiam ipsi. Quod vero appellat Aegyptum, angulum populorum, secundum idioma divi
Abbreviated transcription (Latin):
aduenientib hostib hec omĩa ut dixinꝰ.
yꝑbolicos accipienda sunt. q̃ua ꝓpter
maximã uastacionẽ ita expresserit
ꝓpħa ꝓlata sunt. S tulti principes
thaneos. sapientes consiliarii phara¬
om dederunt consilium insipiens
Thaneos. genitiuus grecus. ẽ. Tanis autẽ
ciuitas. ẽ. metropolis egrpti. inqua
morses multa signa fecit: quȩ in exodo
cõmemorantur. Et hoc dicit qi adueni¬
ente babrlonica. uł romana captiuitate:¬
omĩa magorũ consilia adnullata sunt.
Principes enĩ pharaoni qui putabantur
sapientes. eẽ. dedunt consilium insipiens
id ÷ inutile : ut p̃ꝑaret se ad resistendũ
nabuchodonosor uł romanis. Quomodo
dicitis pharaoni filius sapientium ego
filius regũ antiqͦꝵ : Sic dicebat phara¬
oni unusqͥsq consiliarius eiꝰ : ut suum
consilium bonũ. eẽ. ostendẽt. & obhoc
statueret illud. Tues filius sapientium
aegrptiorũ. & regũ antiqͦrum : idõq

Expanded text:
advenientibus hostibus. Haec omnia, ut diximus, advenientibus hostibus. Haec omnia, ut diximus, hyperbolicos accipienda sunt, quae propter maximam vastationem ita expresse a propheta prolata sunt. « Stulti principes Taphneos, sapientes consiliarii, Pharaoni dederunt consilium insipiens. » Taphneos, genitivus graecus est. Taphnis autem civitas est metropolis Aegypti, in qua Moses multa signa fecit, quae in Exodo commemorantur. Et hoc dixit, quia adveniente Babylonica vel Romana captivitate,omnia magorum consilia annullata sunt. Principes enim Pharaoni, qui putabantur sapientes esse, dederunt consilium insipiens, id est inutile, ut praepararet se ad resistendum Nabuchodonosor, vel Romanis. « Quomodo dicitis Pharaoni: Filius sapientium ego, filius regum antiquorum. » Sic dicebat Pharaoni unusquisque consiliarius ejus, ut suum consilium bonum esse ostenderet, et ob hoc statueret illud. Tu es filius sapientium Aegyptiorum, et regum antiquorum, ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
capciuitate aegyptiorũ ꝑ chaldeos uel
etiam ꝑ romanos : aquȩ denilo & defontib
deficerent. Locest cam̃ & yꝑbolice intelli¬
gi. ut ꝓpt̾ nimiam tribulationẽ. flumina
quoq dicuntur exicata. eẽ : & illã que
infliuus eradere defecisse. A etaphori¬
ce autẽ influuio exsiccato. regnum
desolatum intelligimus. inruns eius
duces : in calamo & ĩunco. cunctã ȩgypti
habundantiã. quȩ harũ rerum fer̃ti.¬
lissima ÷ Et merebunt siue lugebunt
piscatores subaudis ꝓpt̾ siccitatẽ flu¬
minũ : & expandentes rete super faciẽ
aquȩ: marcescent id ÷ deficient. Con¬
fundent᷑ qui oꝑabantur linum: id÷
qui ex lino sagenas & retia cõponebant.
plectentes & texentes subtilia. subau¬
dis uestim̃ta. uł etiã qui texebanit
ex iunco diuersi generis uascula. & er̃
in rigua eius id est ȩgrpti flaccentia
id ÷ arentia. Om̃s qui faciebant lacunas
ad capiendos pisces : subaudis deficient

Expanded text:
captivitate Aegyptiorum per Chaldaeos, vel captivitate Aegyptiorum per Chaldaeos, vel etiam per Romanos aquae de Nilo et de fontibus deficerent. Potest tamen et hyperbolice intelligi, ut propter nimiam tribulationem, flumina quoque dicantur exsiccata esse, et illa quae in fluviis erant defecisse. Metaphorice autem in fluvio exsiccato, regnum desolatum intelligimus, in rivis ejus duces, in calamo et junco cunctam Aegypti abundantiam quae harum rerum fertilissima est. « Et moerebunt » sive lugebunt « piscatores » propter siccitatem fluminum, « et expandentes rete super faciem aquae inarescent, » id est, deficient. « Confundentur qui operabantur linum, » id est, qui ex lino sagenas et retia componebant, « plectentes et texentes subtilia » subaudis vestimenta, vel etiam quae texebant ex junco diversi generis vascula, « erunt irrigua ejus, » id est Aegypti « flaccentia, » id est arentia. « Omnes qui faciebant lacunas ad capiendos pisces, » subaudis deficient
Abbreviated transcription (Latin):
manus legimus traditã. eẽ. egyptum
Primũ quidẽ expugnata ÷ ab assirus. de¬
inde anabuchodonosor: tercio ab alexan¬
dro. adultimũ aromanis. quando anto¬
nio & cdeopatra suꝑatis: augustus ro¬
mano imꝑio sub iugauit. Sed exhis om̃ib.
chaldeos constat fuisse crudeliores.
romanos potentiores. Et arescce
aqua demari: ⁊ flumus subaudis nilꝰ.
desolabitur atq siccabitur. Non dema¬
ri magno hoo dacitur : sed delacu qui
appellatur mareotes. Om̃s enĩ congre¬
gationes aquarũ scđm ꝓprietatẽ he¬
breȩ linguȩ. sicut supra dictum. ẽ.
appellantur maria. Et deficient flu-
asuis aquis. calamus & iuncus marces¬
cet. Nuda ͥ alucus riui a fonte suo: idt̾
⁊ riuus ⁊ fons simul arescent. Naturale
est sicut beatus ieronimus dicit. ut cum
ꝑiram dĩ captiuitas uenerit: indigna¬
tionem euis pestilentia subsequatur
iaduersus peccatores. aelem̃ta cuncta
deseuiant. Potuit igitur. eẽ. ut ueniente

Expanded text:
manus legimus traditam esse Aegyptum. manus legimus traditam esse Aegyptum. Primum quidem expugnata est ab Assyriis, deinde a Nabuchodonosor, tertio ab Alexandro, ad ultimum a Romanis, quando Antonio et Cleopatra superatis Augustus Romano imperio subjugavit. Sed ex his omnibus Chaldaeos constat fuisse crudeliores, Romanos potentiores. « Et arescet aqua de mari, et fluvius, » subaudis Nilus « desolabitur atque siccabitur. » Non de mari magno hoc dicitur, sed de lacu qui appellatur Mareotes. Omnes enim congregationes aquarum secundum proprietatem Hebraeae linguae, sicut supradictum est, appellantur maria. « Et deficient flumia suis aquis: « Calamus et juncus inarescet. » « Nudabitur alveus rivi a fonte suo, » id est, et rivus et fons simul arescent. Naturale est, sicut beatus Hieronymus dicit, ut cum per iram Dei captivitas venerit, indignationem ejus pestilentia subsequatur, et adversus peccatores elementa cuncta desaeviant. Potuit igitur esse, ut veniente
Abbreviated transcription (Latin):
& interrogabunt simulachra sua. &
diuinos suos: & phitones. & ariolos.
Orca seditione in aegypto. & inminente
hioste: sp̃s scindetur. ide uolumptas e¬
grpti. cunctis diuersa sapientib & hon
eadem uolentibus. Tunc ibunt & inter¬
rogabunt demones residentes insimula¬
chris suis. & diuinos. siue uates:. phito¬
nes quoq ⁊ ariolos. cur ita accidit: &
aliis cred̾e uolentib & alus repugnan¬
tibus. T̃ unc ꝑsecutores scr̃rum & crela¬
tium int̾rogauer̃ idola sua. & diunos.
quare talia exorta. eent. in mundo.
ut homines deserentes atiquã consuetu¬
dinem: nouȩ fidĩ se abtarent. Phitones
sunt qui & uentri loqui appellantur¬
eo qd habeant inse malignũ spm̃. cuius
inspiratione plerũq falsa. plerũq etiã¬
dõ ꝑmittente uera locuntur. Arioli
sunt incantatores : qui incantationib
quib dam & carminib. remper agunt.
⁊tradã aegyptum inmanus dñorũ
crudelium: & rex fortis domina¬
bitur eorũ ait dñs. In multorũ dñorum

Expanded text:
acra sua et dominos suos et pythones et ariolos. » Orta seditione in Aegypto et imminente hoste, spiritus scindetur, id est voluntas Aegypti, cunctis diversa sapientibus et non eadem volentibus. Tunc ibunt et interrogabunt daemones residentes in simulacris suis, et divinos sive vates, pythones quoque et ariolos, cur ita acciderit: et aliis credere volentibus, et aliis repugnantibus. Tunc persecutores sanctorum et credentium interrogaverunt idola sua et divinos, quare talia exorta essent in mundo, ut homines deserentes antiquam consuetudinem novae fidei se aptarent. Pythones sunt qui eo quod habent malignum spiritum, cuius inspiratione plerunqDeo permittente vera loquuntur. Arioli sunt incantatores, qui incantationibus quibusdam et carminibus rem peragunt. « Et tradam Aegyptum in manus dominorum crudelium, et rex fortis dominabitur eorum, ait Dominus. » In multorum dominorum
Abbreviated transcription (Latin):
nudus ⁊ discalciatus : trium annorũ
signũ & portentũ erit super ȩgsptum.
& suꝑ aechiopiã. Propħȩ uiri portenden¬
tes erant : qr non solũ ea quędicebant.
sedetiã oꝑa illoꝵ. plerũq. aliud p̃figu¬
rabant : sicut in hoc loco possumus cag¬
noscere. Notandũ autem qr cũ dicit triũ
annoꝵr signũ erit. non debemꝰ putare
qđ ꝑtres annos ierit ꝓpħi nudus. sed ꝑ
numerũ annorum possumꝰ intelligeredi¬
es qđ inuolumine ez echielis ostenditur:
bit rex assirioꝵ captiuitatẽ aegrpti.
& trans inigrationẽ aediopi&e. iuuenẽ
⁊ senem. nudũ ⁊ discalciatã: discooꝑtis

Expanded text:
nudus et discalceatus, trium annorum nudus et discalceatus, trium annorum signum et portentum erit super Aegyptum, et super Ethiopiam. » Prophetae viri portendentes erant, quia non solum ea quae dicebant, sed etiam opera illorum plerumque aliud praefigurabant: sicut in hoc loco possumus cognoscere. Notandum autem, quia cum dicit, trium annorum signum erit, non debemus putare quod per tres annos ierit propheta nudus: sed per numerum annorum possumus intelligere dies: quod in volumine Ezechielis ostenditur, bit rex Assyriorum captivitatem Aegypti, et transmigrationem Aethiopiae, juvenem et senem, nudam, et di
Abbreviated transcription (Latin):
ronimus dicit. misso duce exercitus
sui charcan nomine: cepit actenuit.
llo tẽpore quando hȩc urbf capta ÷
locutus ÷ inmami esaiȩ id ÷ inoꝑatione
illius. lalia enĩ oꝑa agebat ꝓpħa: ut
dignus. eẽt. sermonẽ dĩ audire. Uade
⁊ solue saccũ delumbis tuis. Saccus.
uestim̃tum ÷ cilicinum. hic enim erat
habitus ꝓpłialis : plangentis delicta
popłi. Et fecit sic: uadens nudus aediscalciat᷑ꝰ¬
A ira ꝓpħȩ obęchientia: qđ uir nobilissimus
non erubuerit nudus incede. seddĩ p̃cep¬
cis obedire nichil honestius iudicans de¬
posuerit saccũ. qͦ abiecto: midus fuit.
U nã enim habebat tunicã utbeatꝰ hieronimꝰ
dicit: ipsãq cilicinam. Idõ autem diximꝰ
illũ nobilissimũ fuisse : qi sicut hebrei
tradunt tantȩ nobilitatis fuit. ut ma-¬
nasses rex duarũ tribuum filius ẽt echiȩ
regis: filiam eiꝰ acciꝑae inuxorem. Et dix̃
dñs. Sicut seruus m̃s isaias ambulauit

Expanded text:
ronymus dicit, misso duce exercitus ronymus dicit, misso duce exercitus sui Thartan nomine cepit ac tenuit. Illo tempore quando haec urbs capta est, locutus est in manu Isaiae, id est in operatione illius. Talia enim opera agebat propheta, ut dignus esset sermonem Dei audire. « Vade et solve saccum de lumbis tuis. » Saccus vestimentum est cilicinum. Hic enim erat habitus prophetalis, plangentis delicta populi. « Et fecit sic: » vadens nudus et discalceatuMira prophetae obedientia: quod vir nobilissimus non erubuerit nudus incedere, sed Dei praeceptis obedire, nihil honestius judicans, deposuerit saccum, quo abjecto nudus fuit. Unam enim habebat tunicam, ut beatus Hieronymus dicit, ipsamque cilicinam. Ideo autem diximus illum nobilissimum fuisse, quia sicut Hebraei tradunt tantae nobilitatis fuit, ut Manasses, rex duarum tribuum filius Ezechiae regis, filiam ejus acciperet in uxorem. « Et dixit Dominus, sicut servus meus, » Isaias « ambulavit