comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mos ẽ. hostilis irrisio. cũ amaritudine ut referes gͦ. he
⁊ nuntiꝰ ibis pelide genitori. illi mea tͥstia fata degerãꝙ
neoptolomeũ natrare mem̃to. huic contͣrius ẽ. astis¬
mos urbanitas sine iracũdia: ut illud ui baiuiũ
non odit amet tua carmina maeui atq
idẽ iungat uulpes. ꝙ mulgeat hircos. id ẽ. qͥ
bauiũ ñ odit ꝓ pena ei contingat: ut diligat
mieuiũ. fuert̃ aũ maeuiꝰ⁊ bauiꝰ poete pessimi:
⁊ inimici uirgilii. Qui hos gͦ diligit faciat qͥ contͣ
naturã sunt. id ẽ iungat uulpes. ⁊ mulgeat hircoᷤᷤ.
Omoesis ẽ. q̃ latine int̾pretat᷑ similitudo ꝑ qͣm
minꝰ note rei ꝑ similitudinẽ eiꝰ q̃ magis nota est.
pandit᷑ demonitratio. huiꝰ sp̃es st̃ tͤs. Icon. Prabole.
pradigma. idẽ. imago. cõꝑatio exemplũ Icon est.
imago cũ figͣam rei ex simili gen̾e conamͣ expͥmere.
ut oĩa m̾curio simił uocẽq colorẽq  cͥnes flauos.
⁊ m̃bra decoea uuenta. Cõgrua ẽ. enĩ similitudo d sp̃e

Expanded text:
mos est hostilis irrisio, cum amaritudine, ut: Referes ergo haec, et nuntius ibis Pelidae genitori. Illi mea tristia facta Degeneremque Neoptolemum narrare memmos, urbanitas sine iracundia, ut illudVirg. Ecl. 3, 90: Qui Bavium non odit, amet tua carmina, Maevi, atque idem iungat vulpes et mulgeat hircos. Id est: qui Bavium non odit, pro poena ei contingat ut diligat Maevium. Fuerunt autem Maevius et Bavius poetae pessimi, et inimici Vergilii. Qui hos ergo diligit, faciat quae contra naturam sunt, id est, iungat vulpes et mulgeat hircos. Homoeosis est quae Latine interpretatur similitudo; per quam minus notae rei per similitudinem ejus quae magis nota est panditur demonstratio. Hujus species sunt tres; icon, parabola, paradigma, id est, imago, comparatio, exemplum. 32. Icon est imago, cum figuram rei ex Simili genere conamur exprimere, ut: Omnia Mercurio similis, vocemque coloremque Et crines flavos, et membra decora juventae. Congrua enim est similitudo de specie
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ap̃ alios cõmorantes suã ⁊ illoꝵ linguã uiciose
incõsequent̃q c̃fundẽnt. soloetismo nom̃ dederunt:
uñ ⁊ similit̾ loquentes soloctismos fac̃e dicuntur.
Soloecismꝰ aut̃ ap̃ poetas scema dr̃. qͦciens in uersu
necessitate metri factꝰ inuenit᷑. Cũ aũ ñ inuenit᷑
necessitas. ꝑmanet soloecismi culpa Soloetismꝰ
fit duob modis. aut ꝑpartes or̃onis: aut ꝑacciden¬
tra.ꝑ partes or̃onis fit: si alt̾am partẽ ꝓ alt̾a pona¬
mus. ut puta p̾positiones si adu̾biis applicemꝰ. N ac¬
cidentia fit id ẽ. ꝑ eam q̃ accidunt paitib ut puta
oĩa fiunt soloecismi: sic̃ donatꝰ exposuit. Fiunt p̃¬
t̾ea ⁊ plurib modis. Nã lucilius: centũ gen̾a soloe¬
cismoꝵ dixit. Qͦs om̃s uitare potꝰi qͥ sequi debent: qͥ
regłam recte loq̃ndi ten̾e student. De cet̾is uiciis xxi
itia ap̃ gͣminaticos illa dicunt᷑. que in eloqͥo

Expanded text:
cum apud alios commorantes suam et illorum linguam vitiose cum apud alios commorantes suam et illorum linguam vitiose inconsequenterque confunderent, soloecismo nomen dederunt. Unde et similiter loquentes soloecismos facere dicuntur. 53 3. Soloecismus autem apud poetas schema dicitur, quoties inversu necessitate metri factus invenitur; cum autem non invenitur necessitas, permanet soloecismi culpa. 4. Soloecismus fit duobus modis: aut per partes orationis, aut per accidentia. Per partes orationis fit, si alteram partem pro altera ponamus, ut puta si praepositiones adverbiis applicemus. Per accidentia fit, id est, per ea quae accidunt partibus, ut puta igitur omnia fiunt soloecismi, sicut Donatus exposuit. 5. Fiunt praeterea et plurimis modis. Nam Lucilius centum genera soloecismorum dixit, quos omnes vitare potius quam sequi debet qui regulam recte loquendi tenere sitia apud grammaticos illa dicuntur, quae in eloquio
Abbreviated transcription (Latin):
ditur u̾sus añꝗͣ cõpleatur siue qͦciens uocał uoca¬
lem sequit᷑: ut musae aomides. fit barbarismꝰ ⁊ per
metacismos ⁊ iotacismos. ⁊ lautacismos. Metacismꝰ ÷.
qͦciens .m. litt̾am uocalis sequit᷑. ut bonũ aurum.
iustũ amicũ:. s hoc uiciũ aut suspensione. in litt̾e.
a dd̾ exilis erit ꝓnuntiatio: ut unũ iota ñ duo so¬
entͣ. ut afri facuint. sic̃ colloqͥum ꝓ conloqͥo: uel
qͥciens unũ .i. exiłiis. duo larguus ꝓferimꝰ qd̾ contͣẽ.
Nã unũ larguis. duo exilius ꝓferre debemꝰ. Cõlisioẽ.
qͦciens nouissime. sillabe finis in alterius pͥncipio ẽ.
oloetismꝰ ẽ. plurimoꝵ u̾boꝵ unt se in cõueni¬
ens cõpositio sic̃ barbatismꝰ uniꝰ u̾bi corrup
tio. Herba enĩ ñ recta lege cõiuncta soloᷤcismꝰ ẽ yt
leratoꝵ ꝓsceleratis. Dictꝰ aũ soloerismꝰ. acilicib qui
ex urbe solo. qͤ n̾c ponpeiopolis appellat᷑ ꝓfecti.

Expanded text:
ditur versus antequam conpleatur, sive quotiens vocalis vocaditur versus antequam conpleatur, sive quotiens vocalis vocalem sequitur, ut 'Musae Aonides'. Fit barbarismus et per motacismos, iotacismos et labdacismos. Motacismus est, quotiens M litteram vocalis sequitur, ut 'bonum aurum', 'iustum erarum intantum exilis erit pronuntiatio, ut unum iota non duo socolloquium pro conloquium; vel quoties unum l exilius, duo largius proferimus. Quod contra est; nam unum largius, duo exilius proferre debemus. 9 Collisio est quoties novissimae svllabae finis in alterius principio est, Soloecismus est plurimorum verborum inter se inconveniens compositio, sicut barbarismus unius verbi corrtio. Verba enim non recta lege coniuncta soloecismus est, leratorum' pro 'sceleratis'. Dictus autem soloecismus a Cilicibus, qui ex urbe Soloe, quae nunc Pompeiopolis appellatur, profecti,
Abbreviated transcription (Latin):
qadã int se cõmunione c̃susa. comiecta differen¬
tia secernunt᷑: ꝑ qͥ qͥd sit utrũq cognoscit᷑ ut
cũ querit᷑ qͥd unt regem sit ⁊ tirannũ. adiecta
diferentia qͥd utrũq sit definit᷑. ut rex mod estꝰ¬
enĩ duo. differentia cũ posita fuerit. qͥd s̃it utrͣ¬
arbarismus ẽ u̾bũ corrupta litc̃a uł sono
enuntiatũ litt̾a ut floriet: dũ fiorebit dici
oporteat Sono si ꝓ media sillaba pͥma ꝓducatur.
ut latebre. tenebre. Appellatus aũ barbatis mꝰ.
a batbaris gentib dũ latine orationis integri¬
tatem nescirent. Ina queq enĩgens facta ro
tur. Qñ aũ barbara uba latinis eloqͥis inserim
uł sillabã adiciat. mutet. tͣnsmutet. ułminuat.
ꝓ longa sillaba breuis ponat᷑. aut ꝓbreui longa.
ꝑ tonos si accentꝰ in alia sillaba cõmutet᷑. Paspira¬
tionẽ. si addat᷑ . h. litt̃a ubi ñ debet: aut detrahat᷑

Expanded text:
quadam inter se communione confusa, conjecta differenquadam inter se communione confusa, conjecta differentia, secernuntur, per quam quid sit utrumque cognoscitur, ut cum quaeritur quid inter regem intersit et tyrannum, adjecta differentienim duo differentia cum posita fuerit, quid sit utruBarbarismus est verbum corrupta littera, vel sono enuntiatum: littera, ut floriet, dum florebit dicere oporteat; sono, si pro media syllaba prima producatur, ut, latebrae, tenebrae. Appellatus autem barbarismus a barbaris gentibus, dum Latinae orationis integritatem nescirent; unaquaeque enim gens facta Romtur; quando autem barbara verba Latinis eloquiis inserunvel syllabam adjiciat, mutet, transmutet, vel minuat. pro longa syllaba brevis ponatur, aut pro brevi longa. Per tonos, si accentus in aliam syllabam commutetur. Per aspirationem, si adjiciatur h littera ubi non debet, aut detrahatur
Abbreviated transcription (Latin):
nominũ ethimologie ñ reppiunt: qi quedã ñ sedm
qualitatẽ qͥ genita st̃. s iuxta arbitriũ humane
uoluntatis uocibula accepert. St aũ ethimologie
do. aut ex origine. ut hõ qi sit ex humo aut exẽtra¬
tus ut aliuando lotus. dñ lotũ ñ sit mundũ ⁊ luẽ¬
q imbra opac̾ parũ luceat. slurdã ꝙ̃ factast̾ ex¬
nominũ diriuatione: ut aprudentia prudeuꝑ.
Quedã ̃ ex uocib ut agatrulitate garnilis aluedã
ex gca ethimologia oeta. ⁊ declinata st̃ in latinum.
minũ traxert uocabula Multa ꝙ̃ ⁊ diu̾saꝵ. gentiũ
sermone uocant᷑: uñ ꝙ origo eoꝵ uix cernit᷑. Sunt
em̃ pleraq barbara noĩa ⁊ incognita latinis ⁊ grecis.
sortit᷑ nom̃. hanc philosophi ad ub ũ dicunt.
rit. id ẽ ꝑcutit. Itẽ cũ t̾minũ dicimꝰ finẽ. aut po¬
pulatꝰ interp̃tat᷑ cͥe uastatꝰ. & om̃ino cũ uniꝰ uerbi¬
ifferentia ẽ spes definitionis qm̃ scͥptores
artiũ de eodẽ &. de alto noĩant. hec enĩ duo

Expanded text:
e non reperiuntur, quia quaedam non secundum qualitatem qua genita sunt, sed juxta arbitrium humanae voluntatis vocabula acceperunt. Sunt autem etymologiae do; aut ex origine, ut homo quia sit ex humo; aut ex contrariis, ut a LAVANDO lutum, dum lutum non sit mundum, et lucuquia umbra opacus, parum luceat. 4. Quanominum derivatione, ut a prudentia 'prudens'; quaedam etiam ex vocibus, ut a garrulitate 'garrulus'; quaedam ex Graeca etymologia orta et declinata sunt in Latinum, minum traxerunt vocabula. Multa etiam ex diversarum gentium sermone vocantur. Unde, et origo eorum vix cernitur. Sunt enim pleraque barbara nomina, et incognita Latinis et Graecissortitur nomen. Hanc philosophi adverbum dicunt, est percutit, item cum terminum dicimus finem, aut populatas interpretamur esse vastatas, et omnino cum unius verbiferentia est species definitionis, quam scriptores artium de eodem et de altero nominant. Haec enim duo
Abbreviated transcription (Latin):
tinctionẽ: ut bellũ ingens gerit italia. Incerta
distinctio ut̃r bellũ ingens. aningens italia. fit
ꝙ ꝑ cõmune u̾bũ ut dep̃catur cato. calũpnia¬
tut cicero. p̃stolatͣ brutꝰ. dedignat᷑ antonius.
nec ostenditur inhac ambiguitate utrͣ ipsi
Aios an alii ipsos dep̃cati sint aut calũpniati.

Expanded text:
: Bellum ingens geret Italia. Incerta distinctio, utrum 'bellum ingens' an 'ingens Italia'. Fit et per commune verbum, ut: 'Deprecatur Cato, calumniatur Cicero, praestolatur Brutus, dedignatur Antonius; nec ostenditur in hac ambiguitate utrum ipsi alios, an alii ipsos deprecati sunt, aut calumniati.
Abbreviated transcription (Latin):
singloꝵ annoꝵ Queq enĩ digna memorie domi
milicieq mari ac t̾re. ꝑ annos incõn̾tariis ac¬
ta sunt: ab anniu̾sariis gestis annales noĩauerũt.
gentia annui cõmentarii. in libris delati sunt.
Iñt huloriã aũ ⁊ annales hoc int̃ ẽ qd̃ historia ẽ.
qͣs etas nr̃a ñ nouit. Uñ salustius ex historialib¬

Expanded text:
nque enim digna memoriae domi militiaeque, mari ac terra, per annos in commentariis acta sunt, ab anniversariis gestis annales nominaverunt.gentia annui commentarii in libris delati sunt. Inter historiam autem et annales hoc interest, quod historia est quos aetas nostra non novit. Un
Abbreviated transcription (Latin):
occur sũ. Om̃is aut̃ uia aut publras
aut pͥuata. Publica ẽ quȩ in solooi¬
blico ẽ : q̃ int̾ ac̾tꝰ ppło patet. hec au
ad maie aut ad oppida ꝑtinet. srua¬
ta ẽ q̃ uicino municipio data ẽ Qui¬
ta dicta qͣi uulgi pedibꝰ trita. Lucro
tiꝰ. Strataq iã uulgi pedibꝰ decritaui¬
arũ. Ip̃a ẽ et dilapidata. idẽ lapidib
strata. Primi aut̃ poeni dicunt᷑ lapi¬
dibꝰ iuas straiusse: pꝰea romani eas 
omẽm pene orbẽ disposuert ꝓpt̃ rat¬
tudinẽ itnum. et ne plebs ẽet occio¬
sa. Agger ẽ media strate eminentia
coaggeratis lapidibꝰ strata. ab agg
id ẽ coateruatione dicta. ꝗͣ hyston¬

Expanded text:
aut publica est aut privata. Publica est quae in solo publico est, qua iter, actus populo patet. Haec aut ad mare aut ad oppida pertinet. Privata est quae vicino municipio data est. Strata dicta quasi vulgi pedibus trita. Lucretius1, 315: Strataque iam vulgi pedibus detrita viarum. Ipsa est et delapidata, id est lapidibus strata. Primi autem Poeni dicuntur lapidibus vias stravisse; postea Romani eas per omnem pene orbem disposuerunt, propter rectitudinem itinerum et ne plebs esset otiosa. Agger est media stratae eminentia coaggeratis lapidibus strata, ab aggere, id est coacervatione dicta; quam histor
Abbreviated transcription (Latin):
uł itiner ẽ uia qͣ iri ab hoĩe. qͣqua ii¬
sũ pͭ. Iter aut̃ et itiner: aiu̾sam sigu¬
ficationẽ hñt. Iter enĩ ẽ locꝰ tͣnsitu fa¬
cilis. unde et appellamꝰ aditũ. Itiner
aut̃ ẽ aditꝰ longe uie. et ip̃e labor am¬
bulandi. ut qͦ uellis ꝑuenias. Semi¬
ta itineris dimidiũ ẽ a semi ntͣ qͥ¬
cta. Semita aut̃ hõiũ ẽ. calles fera¬
rũ ac pecudũ. Calł ẽ it̃ pecudũ nt̃
montes angustũ et tͥtũ. et a callo pe¬
dũ uocatũ. siue callo pecudũ p̾dira¬
tũ. Tramites sunt tͣnsu̾sa in agͥs ita
siue recta uia. dicta q̃d tͣnsmntat
Diuortia st̃ flexꝰ uiarum he st̃ uis
in desertũ tendentes. Itẽ diu̾ticula¬

Expanded text:
i ab homine quaquaversum potest. Iter autem et itiner diversam significationem habent. Iter enim est locus transitu facilis; unde appellamus et itum. Itiner autem est itus longae viae, et ipse labor ambulandi ut quo velis pervenias. Semita itineris dimidium est, a semiitu dicta. Semita autem hominum est, calles ferarum et pecudum. Callis est iter pecudum inter montes angustum et tritum, a callo pedum vocatum, sive a callo pecudum praeduratum. Tramites sunt transversa in agris itinera, sive recta via, dicta quod transmittat. Divortia sunt flexus viarum, hoc est viae in d
Abbreviated transcription (Latin):
oratoris eloquiũ carere debet .xix.¬
om̃ĩb uitiis. tam in littis quã
in u̾bis: ꝙͣ. etiã in sententiis. inlitt̾i̾s
ut iunctura apta. & conueniens sit:
& sic obseruandũ. ne p̃cedentis uerbi
extrema uocalis in eandem uocalẽ.
pͥmã incidat u̾bi sequentis. ut fe¬
mine egyptiȩ quȩ instructura me¬
ior fit. si consonantes uocalibꝰ applican¬
tur. Trium qͦ consonͣtiũ quȩ se in-¬
cidentes stͣidẽ & quasi rixari uiden¬
tur. uitanda iunctura ẽ. idẽ. R.s.
x. ut ars. studiorũ. rex. xerses. error.
romuli fugienda ẽ. et consonans.
m. in lisa uocalibꝰ: ut uerũ enĩ. Pre¬

Expanded text:
oratoris eloquium carere debet omnibus vitiis tam in litteris, quam in verbis, quam etiam in sententiis. In litteris, ut iunctura apta et conveniens sit; et sic observandum, ne praecedentis verbi extrema vocalis in eandem vocalem primam incidat verbi sequentis, ut 'feminae Aegyptiae'. Quae structura melior fit, si consonantes vocalibus adplicantur. Trium quoque consonantium, quae in se incidentes stridere et quasi rixare videntur, vitanda iunctura est, id est, R, S, X, ut: 'ars studiorum,, 'rex Xerxes, 'error Romuli'. Fugienda est et consonans M inlisa vocalibus, ut 'verum enim'.
Abbreviated transcription (Latin):
a cultura: sicut ex consul. qd̾ a cõ¬
sulatu discesserit. Uliginosus as
ciua st̃ ꝑpͥe q̃ sator de mat̾ie p̃cidens.
q sẽ uacua abicit. Iñ et subsiciua a¬
ti. qͦs inꝑtica diuisos recusant. qͣi
Eiles uel palustres. Itẽ sub siciua quȩ
in diuisura agri ñ efficiunt centu¬
nam. id ẽ iugera ducenta. Area dr̃
tabularũ eqͣlitas: dicta aut̃ area a
planitie atq eqͣlitate. unde et ara.
Alii aream uocatam diẽt qd̾ ꝓtri¬
turandis frugib eradat᷑. uł quod
ñ triturarentur in ea nͥ arida. Pra¬
tũ ẽ cuiꝰ feni copia arm̃ta tuentur.
cui uet̾es romani nom̃ indid̾unt
abeo qd̾ ꝓtinꝰ sit ꝑatũ. nͨ magnũ
laborẽ cultiux deside̾t. Prata aut̃ eẽ:
q̃ secari possunt. Paludes dicte apa¬
lea pastorali dea. qd̾ paleã id ẽ pa¬
bula nutriant iumentorũ¬

Expanded text:
a exierit; sicut exconsul, quod a consulatu discesserit. Uliginosus ageciva sunt proprie quae sutor de materia praecidens quasi supervacua abicit. Inde et subsiciva, agri quos in pertica divisos recusant quasi steriles vel palustres. Item subseciva quae in divisura agri non efficiunt centuriam, id est iugera ducenta. Area dicitur tabularum aequalitas. Dicta autem area a planitie atque aequalitate; unde et ara. Alii aream vocatam dicunt quod pro triturandis frugibus eradatur, vel quod non triturentur in ea nisi arida. Pratum est cuius feni copia armenta tuentur, cui veteres Romani nomen indiderunt ab eo quod protinus sit paratum, nec magnum laborem culturae desideret. Prata autem esse quae secari possunt. Paludes dictae a Pale pastorali dea, quod paleam, id est pabula, nutriant iumentorum
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ paulatĩ flumꝰ in agrũ rendit
Artifimꝰ ager dictus ẽ. qr certis lire¬
arũ m̃suris continet᷑. s arcet᷑ fins
eiꝰ obiectu fluminũ montiũ arbo¬
rũ. Unde et in his agris nichil sib¬
siciuorũ int̾uenit. Nouał ager elt
pͥmũ ꝓscissus. siue qr alternis an¬
nis uacat in nouandarũ sibi iur

Expanded text:
quem paulatim fluvius in agrum reddit. quem paulatim fluvius in agrum reddit. Arcifinius ager dictus est qui a certis linearum mensuris non continetur, sed arcentur fines eius obiectu fluminum, montium, arborum; unde et in his agris nihil subsicivorum intervenit. Novalis ager est primum proscissus, sive qui alternis annis vacat nova
Abbreviated transcription (Latin):
ut potuit occupauit. atq posse¬
bitr uide et nuncupati. fundus
edificiũ: et rusticũ intelligendums
frediũ qd̾ ex om̃ibꝰ bomis petfamibi
maxime p̃uidet᷑. idẽ aparet. qibo
diũ. uł qd̾ antiqͥ agros quos belso x¬
ꝑunt. ut p̃de nomine habebant. si¬
nis aut̃ ager ut uarro docet. q̃or¬
farie diuidit᷑. Aut enĩ ariusseas
id ẽ sationalis. aut consitꝰ io ẽ aptꝰ
arboribꝰ. aut pascuus. qͥ herbis toi¬
tũ et animalibꝰ uacat. aut floreus
qͦ st̃ orti apib congruentes e b¬
ribꝰ. qd̾ etiã uirgilius inqͣtuorl¬
bris georgicoꝵ secutꝰ ẽ. Rura ue¬
teres in cultos agros dicebant io ẽ
siluas et pascua: agrũ uͦ qͥ colebat᷑
Nam rus ẽ qͦ mel quo lac. qͦ pecus ha¬
beri pot̃. Unde et rusticꝰ noĩat᷑ hxc
agrestium prima et occiosa felia¬
spondet auari agricole. Conspas¬
cuus ager dictꝰ. qui a diu̾sorib a¬
groꝵs relictus ẽ ad pascendũ com¬
munit̃ uicinis. Alluuius ager est

Expanded text:
ut potuit occupavit atque posseut potuit occupavit atque possede et nuncupati. Fundus aedificium et rusticum intellegendum est. Praedium, quod ex omnibus patrifamilias maxime praedium; vel quod antiqui agros, quos bello ceperant, ut praedae nomine habebant. Omnis autem ager, ut Varro docet, quadrifarius dividitur: aut enim arvus est ager, id est sationalis; aut consitus, id est aptus arboribus; aut pascuus, qui herbis tantum et animalibus vacat; aut florus, quod sunt horti apibus congruentes et floribus. Quod etiam Vergilius in quattuor libros Georgicorum secutus est. Rura veteres incultos agros dicebant, id est silvas et pascua; agrum vero, qui colebatur. Nam rus est quo mel, quo lac, quo pecus haberi potest; unde et rusticus nominatur: haec agrestium prima et otiosa feliciespondet avari agricolae. Conpascuus ager dictus qui a divisoribus agrorum relictus est ad pascendum communiter vicinis. Alluvius ager est
Abbreviated transcription (Latin):
habitacłm palis atq uirgul¬
tis arundinibq contextũ. quibꝰ
possint homines tueri aui frigo¬
ris uł caloris iniuria. Tuguriũ
casula ẽ: ꝗͣ faciunt sibi custodeᷤᷤ
uinearũ ad tegim̃ sui. qͣi tegu¬
riũ. siue ꝓpt̾ calorẽ soł et radios
declinandos. siue ut inde uł hoĩes
uel bestiolas q̃ insidiari solent.
natis frugibus abigant. Hanc
rustici cabannã uocant. qd̾ unũ
asꝑa. Magalia edificia numida¬
rũ agrestium. oblonga in curuis
lat̾ib tecta ꝗͣi nauiũ carinȩ sunt.
siue rotunda ĩmodũ furnorum.
Et magalia dicta qͣ magaria.
qͥa magar punici nouam uillã
diẽt. una litta cõmutata. maga
GER latinȩ appellari dr̃. eo
qd in eo agatur aliqͥd. Alii
agrum ex grẽco noĩari mani¬
festiꝰ dict̃. unde et uilla goe cora¬
gros dr̃. Uilla auallo id ẽ aggere
terix nuncupata: qd ꝓlimite cõ¬
stitui solet. Possessiones sunt agri
late patentes. publici pͥuatiq:
qͦs initio ñ mancipatione s qsq

Expanded text:
habitaculum, palis atque virgultis arundinibusque contextum, quibus possint homines tueri a vi frigoris vel caloris injuria. Tugurium casula est quam faciunt sibi custodes vinearum ad tegimen sui quasi tegurium: sive propter ardorem solis, et radios declinandos: sive ut inde vel homines vel bestiolas, quae insidiari solent natis frugibus, abigant. Hanc rustici capannam vocant quod unum aspera. Magalia aedificia Numidarum agrestium oblonga, incurvis lateribus tecta, quasi navium carinae sunt, sive rotunda in modum furnorum. Et magalia dicta quasi magaria, quia 'magar' Punici novam villam dicunt, una littera commutata L pro Ager Latine appellari dicitur eo quod in eo agatur aliquid. Alii agrum ex Graeco nominari manifestius credunt. Unde et villa Graece †coragros† dicitur. Villa a vallo, id est aggere terrae, nuncupata, quod pro limite constitui solet. Possessiones sunt agri late patentes publici privatique, quos initio non mancipatione, sed quisque
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. En cuiꝰ auctoritatẽ seqͥmini qui
ꝓpt̃ mulierũ cupiditatẽ ut mulier
ẽ ornatꝰ. Crassus qͥ apd̾ parthos ꝑiit
insenectute duos habuit anulos:
causam p̃ferens qͦ pecunĩa ei in m̃¬
sa creuiss Multi etiã romãnoꝵs
ꝓ gͣuitate anulũ gestare indigi¬
to abstinuerunt᷑. femine ñ use
anulis. nisi qͦs uirgini sponsus mi¬
serat. neq ampliꝰ quã binos anu¬
los aureos in digitis hab̾e solebati.
At nc̃ p̃auro nullũ feminis leue
ẽ atq inmune m̃brũ. Int̾ gene¬
ra anulors sunt ungulus samo¬
tratiꝰ tinius. Ungulus ẽ gẽmatꝰ.
uocatꝰq hoc noĩe. qr lic̃ ungula car¬
ni ita gẽma anuli auro accingitur.
Samotraciꝰ qͥdem aureꝰ. s capitulo fer¬
reo a loco ita uocatꝰ. Timus purꝰ ẽ
pͥmũ inbithinia fabricatꝰ. ꝙͣ. olim
mn flaccȩ. nͨ nitentes ꝑ eandida mar¬
garita q̃ro. nͨ qͦs tinica lima ꝑ poli¬
uit ꝯnellos. nec iaspios lapillos.

Expanded text:
eius; en cuius auctoritatem sequimini, qui eius; en cuius auctoritatem sequimini, qui propter mulierum cupiditatem ut mulier est ornatus.' Crassus, qui apud Parthos periit, in senectute duos habuit anulos, causam praeferens quod pecunia ei inmensa crevisset. Multi etiam Romanorum pro gravitate anulum gestare in digito abstinuerunt. Feminae non usae anulis, nisi quos virgini sponsus miserat, neque amplius quam binos anulos aureos in digitis habere solebant. At nunc prae auro nullum feminis leve est atque inmune membrum. Inter genera anulorum sunt ungulus, Samothracius, Thynius. Ungulus est gemmatus, vocatusque hoc nomine quia, sicut ungula carni, ita gemma anuli auro adcingitur. Samothracius aureus quidem, sed capitulo ferreo; a loco ita vocatus. Thynius purus est, primum in Bithynia fabricatus, quam olim mihi, Flacce, nec nitentes nec percandida margarita quaero, nec quos Tunnica lima perpolivit anellos nec iaspios lapillos.
Abbreviated transcription (Latin):
RiMus ꝑmetheꝰ tert᷑ circlm ter¬
reum incluso lapide digito cir¬
dumdasse: qr consuetudine inusu
anulos habere ceꝑunt hoĩes. Anuli
aut̃ ꝑdiminutionẽ dicti. acirełis
et anis. qͥ st̃ circũ brachia et circum
crura. Unde & signa eorũ ꝑ dimmi¬
nutionẽ sigilla. Nam signa maio¬
ra sunt: sigilla uero qi minora sig¬
na. Anulos hoĩes pͥmũ gestare cepe¬
runt. qͣrto a pollice digito: qd eo
uena quedam ad coa usq ꝑtingat
ꝙͣ notandam ornamdamq aliqͦ
in signi uet̾es putau̾nt. Ap̃ roma¬
nos anuli de publico dicebant᷑. et ñ
sine discrimine. Nam dignitate p̃¬
cipius uiris gẽmati dabant᷑. cet̾is
solidi. Anulum aureum neq seruꝰ
neq libertinꝰ gestabat inpublico.
sed aureo anulo liberi utent᷑. lib̾ti¬
ni argenteos. serui ferreos. licet &¬
multi honestissimi anulo ferreo u¬
tebant᷑. Apd̾ uetẽs ultra unũ anulũ
uti infamis erat habitꝰ uiro. Graccꝰ
inmeniũ. Considerate qͥrites sinistrã

Expanded text:
rimus Prometheus fertur circulum ferreum incluso lapide digito circumdasse; qua consuetudine homines usi anulos habere coeperunt. Anuli autem per diminutionem dicti a circulis et anis, qui sunt circum brachia et circum crura; unde et signa eorum per diminutionem sigilla: nam signa maiora sunt, sigilla vero quasi minora signa. Anulos homines primum gestare coeperunt quarto a pollice digito, quod eo vena quaedam ad cor usque pertingat, quam notandam ornandamque aliquo insigni veteres putaverunt. Apud Romanos anuli de publico dabantur, et non sine discrimine; nam dignitate praecipuis viris gemmati dabantur, ceteris solidi: anulum aureum neque servus neque libertinus gestabat in publico, sed anulo aureo liberi utebantur, libertini argenteo, servi ferreo; licet et multi honestissimi anulo ferreo utebantur. Apud veteres ultra unim anulum uti infame habitum viro. Gracchus in Mevium: 'Considerate, Quirites, sinistram
Abbreviated transcription (Latin):
uit̃ consecratus ẽ apaganis.
cuiꝰ edes medio spatio. et effigies
defastigio edis emicat: qd̾ ñ puta¬
uenint sub tecto consecrandũ quẽ
maꝑto habent. Est aut̃ circꝰ omne
illud spatiũ qd circiure equi soleñ.
hunc romã dictũ putant a circu¬
itu ȩquorũ eoq̃d̾ ibi circũ metas
equi currant. Greci uͦ acirce solis
filia. quȩ patͥ suo hoc genꝰ certa¬
minis instituit asserunt nuncu¬
patũ. et ab ea circi appellationẽ ar¬
gum̃tant᷑. fuit aut maga et uene¬
fica et sacerdos demonũ: in cuiꝰ ha¬
bitu et oꝑe. magice artes et cultus
idolatrie recognoscit᷑.
De ornam̃tis

Expanded text:
iter consecratus est a paganis, cuius aedis medio spatio et effigies de fastigio aedis emicat, quod non putaverint sub tecto consecrandum quem in aperto habent. Est autem circus omne illud spatium quod circuire equi solent. Hunc Romani dictum putant a circuitu equorum, eo quod ibi circum metas equi currant. Graeci vero a Circe Solis filia, quae patri suo hoc genus certaminis instituit, adserunt nuncupatum, et ab ea circi appellationem argumentantur. Fuit autem maga et venefica et sacerdos daemonum, in cuius habitu et opera magicae artis et cultus idolatriae recognoscitur. De ornamentis
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑. Hinterdũ auri atq argenti te
catenule colli inuicẽ se cõprehenden¬
tes ĩmodũ cathene. unde et appella¬
te. Dextras cõmunes esse uiroꝵs ac
uirtutẽ. Uñ et quondã uulgo ui¬
rilie dicebant᷑. Ab intellectu autẽ
circłi armilla ñ discrepat: qr ip̃a
qͦ hoc ubi ponit᷑ ambiendo con¬
stringit. S armilla latiꝰ extendit᷑.
circłs rotundꝰ fit. fibule sunt qͥb
pectus feminarũ ornat᷑: uł palli¬
ũ tenetur uirorũ in humeris. seu
cingłm in lumbis. Lunulȩ st̃ orna¬
menta mulierũ. in lune similitu¬
dine.bullulx auree dependentes.
Specla sunt in qͥbꝰ femine uultꝰ suos
intuent᷑. Dictũ aut̃ specłm uł quod
ex splendore reddat᷑ uł qd̾ ibi femi
ne intuentes consid̾e̾nt sp̃em sui
uultꝰ. et qͥcqͥd ornam̃ti deesse uide¬
rut aditiant. Periscelide ft̃ apud
feminas cruixũ ornam̃ta: qͥbꝰ gͥssus
earũ ornant᷑. Olfactouola uascła

Expanded text:
tatur. Haec interdum auri atque argenti textatur. Haec interdum auri atque argenti texcatenulae colli invicem se conprehendentes in modum catenae; unde et appellatae. virtutem. Unde et quondam vulgo viriolae dicebantur. Ab intellectu autem circuli armiquoque hoc, ubi ponitur, ambiendo constringit. Sed armilla latius extenditur, circulus rotundus fit. Fibulae sunt, quibus pectus feminarum ornatur, vel pallium tenetur a viris in humeris, seu cingulum in lumbis. Lunulae sunt ornamenta mulierum in lunae similitudine bullulae aureae dependentes. Specula sunt, in quibus feminae vultus suos intuentur. Dictum autem speculum, vel quod ex nae intuentes considerent speciem sui vultus et, quidquid ornamenti deesse viderint, adiciant. Periscelides sunt apud feminas crurum ornamenta quibus gressus earum ornantur. Olfactoriola vascula
Abbreviated transcription (Latin):
Harũ usus ing̾cia puellȩ utraq
aure: pueri tantũ dextra g̾ebant.
Torques st̃ circuli aurei acollo ad
pectus usq pendentes. Torq̃s aut̃
et bulle a uiris gerunt᷑: a feminis
ui monilia et catella. Dicte autẽ
torq̃s q̃d̾ sint torte. et bulle qd̾ si¬
miles rotunditate bullis q̃ maqͣ
uento inflant᷑. Monile ornam̃tũ
ex gẽmis ẽ: qͥ solet ex feminarum
pende collo. dictũ a munere. Hoc
etiã & serpentũ dr̃. qr constat ex
anforoł qͥb̾dam aureis gẽmisq ua¬
riis in modũ fact᷑e serpentis. Non¬
habitꝰ dict̃. licet & segm̃tatas uestes
sset paruula cunis. Plerumq aut̃ &
ꝑ monile omĩa ornam̃ta matrona¬
rũ significant᷑: & qͥcqͥd illis inmu¬
neix dat᷑. Murena uocat᷑ uulgo uo¬
catur qd̾ scilicet auri metallo in uir¬
guł lentescente. q̃dã ordinis flexuosi
cathena contexit᷑. in si militudine mu¬
rene serpentis q̃ ad collũ ornandũ ap¬

Expanded text:
Harum usus in Graecia: puellae utraque Harum usus in Graecia: puellae utraque aure, pueri tantum modo dextra gerebant. Torques sunt circuli aurei a collo ad pectus usque pendentes. Torques autem et bullae a viris geruntur; feminis vero monilia et catella. Dictae autem torques quod sint tortae, et bullae quod similes sint rotunditate bullis quae in aqua vento inflantur. Monile ornamentum ex gemmis est, quod solet ex feminarum pendere collo; dictum a munere. Hoc etiam et serpentum dicitur, quia constat ex amphorulis quibusdam aureis, gemmisque variis in modum facturae serpentis. Nonhabitus; licet et segmentatas vestes sset parvola cunis. Plerumque autem et per munile omnia ornamenta matronarum significantur, quidquid illis munere datur. Murena vulgo vocatur quod scilicet auri metallo in virgulis lentescente quaedam ordinis flexuosi catena contexitur in similitudinem murenae serpentis, quae ad collum ornandum ap
Abbreviated transcription (Latin):
qͣle ẽ ornam̃tũ capitis deuotarũ.
narũ. Redimicła aut̃ sunt qͥbꝰ mi¬
tra alligat᷑: pilleũ aut̃ ut p̃diximꝰ
ab pelle erat. nã mitra ex lana ẽ. Rⁱ¬
ẽula ẽ mntra uirginalis capitis. Uit¬
te sunt q̃ crinibꝰ innectunt᷑. qͥbꝰ flu¬
entes regant᷑ capilli. et uitte dicte q̃
uintiunt. Tenia aut̃ ẽ uittarũ ex¬
tremitas dependens diu̾soꝵs coloꝵ.
Itẽ uitta ẽ qͣ corona uincit᷑. tenia uero
extrema pars uittȩ q̃ dependet co¬
ronȩ. Retͣiclłim ẽ qd̾ colligit comas.
dictũ ab eo qd̾ retinet crines ne ef¬
fundant᷑. Discriminalia capitis
mulierũ sunt uocata. ex eo qd ca¬
put auro discernant. Nã discri¬
minare diuid̾e dicit᷑. Antiȩ sunt
cicinni dependentes ꝓpe auricłas g̾co
uocabło aliauribꝰ. Acus sunt. qͥb
infeminis ornandoꝵ cͥnium cõpa¬
go retinet᷑. ne laxius fluant: et
sparsi dissipentur capilli. In aures
ab auriũ foraminibꝰ ñcupate qͥb
p̃ciosa grana lapidũ dependent.

Expanded text:
ornamentum capitis devotarum. narum. 5. Redimicula autem sunt quibus mitra alligatur. Pileum autem, ut praediximus, a pelle erat. Nam mitra ex lana est. Ricula est mitra virginalis capitis. 6. Vittae sunt quae crinibus innectuntur, quibus fluentes religantur capilli: et vittae dictae quod vinciunt. Taenia autem est vittarum extremitas dependens diversorum colorum. Item vitta est qua corona vincitur; taenia vero extrema pars vittae quae dependet coronae. Reticulum est quod colligit comas, dictum ab eo quod retinet crines ne effundantur. Discriminalia capitis mulierum sunt vocata ex eo quod caput auro discernant; nam discriminare dividere dicitur. Antiae sunt cincinni dependentes prope auriculas; Graeco vocabulo, ab auribus. Acus sunt quibus in feminis ornandorum crinium conpago retinetur, ne laxius fluant et sparsos dissipentur capillos. Inaures ab aurium foraminibus nuncupatae, quibus pretiosa grana lapidum dependent.
Abbreviated transcription (Latin):
extremitatibꝰ retro astringit᷑. et ex¬
fasciola tͣnsusa ex auro: adsuta in
linteo qd̾ ẽ infronte fȩminarum.
Plautꝰ. Quo magis eam auspitio:
tã magis nimbata ẽ. Nã & lumen
qd̾ circa angłorũ capita pingit᷑.
nimbꝰ uocatur. licet nimbꝰ fit den¬
sitas nubis. Capitłm ẽ qd̾ uulgo
capitłare dict̃: idem et cappa. uł qd̾
duos apices ut cappa litt̾a habeat.
uł qr capitis ornam̃tũ ẽ. Mitra ẽ¬

Expanded text:
extremitatibus retro astringitur, et exextremitatibus retro astringitur, et exfasciola transversa ex auro assuta in linteo, quod est in fronte feminarum. Plautus: Quo magis eam aspicio, tam magis nimbata est. Nam et lumen quod circa angelorum capita pingitur nimbus vocatur, licet et nimbus sit densitas nubis. 3. Capitulum est quod vulgo capitulare dicunt. Idem et cappa, vel quod duos apices, ut cappa littera habeat, vel quia capitis ornamentum est.
Abbreviated transcription (Latin):
tice. ñ nulli ni fronte. Non enĩ eadẽ
st̃ insignia omĩum regnorũ. Gen¬
tiliũ uates infulas. apices. pillea.
siue gallearia utebant᷑. Infula est
falciola sacerdotalis capitis. alba in
modũ diadematis a qͣ uite ab utͣq
parte dependent: q̃ infulam uinti¬
unt. Uñ et ui̾te dicte sc̃ qd̾ uinci¬
ant. Infula aut̃ plerũq lata erat:
plerũq tortił de albo coceo. Apex ẽ
pilleũ subtile qͦ sac̾dotes gentiles
utebant᷑. appellatꝰ ab apiendo id ẽ
alligando. Nam uirgła q̃ in pilleo
erat. conectebat᷑ filo qd̾ fiebat ex
lana ostiȩ. Galeriũ pilleũ expelle
cȩse hostie factũ. Pilleũ aut̃ dictũ
apelleꝰ ostiȩ unde fiebat. Cidarim
et ipsũ sacerdotũ erat. qd̾ a plerisq
mitia uocat᷑. Ornam̃tũ capitis fe¬
minarũ diadema: nimbũ. capi
tłm. et mitra. Diadema ẽ ornam̃¬
tũ capitis matronaꝵ ex auro et
gẽmis contextũ qd̾ in se circũactis

Expanded text:
ertice, nonnulli in fronte. Non enim eadem ertice, nonnulli in fronte. Non enim eadem sunt insignia omnium regnorum. Gentilium vates infulas, apices, pillea sive galeria utebantur. Infula est fasciola sacerdotalis capitis alba in modum diadematis, a qua vittae ab utraque parte dependent, quae infulam vinciunt; unde et vittae dictae sunt, quod vinciant. Infula autem plerumque lata erat, plerumque tortilis, de albo et cocco. Apex est pilleum sutile quod sacerdotes gentiles utebantur, appellatus ab apiendo, id est adligando. Nam virgula, quae in pilleo erat, conectebatur filo, quod fiebat ex lana hostiae. Galerium pilleum ex pelle caesae hostiae factum. Pilleum autem dictum a pelle hostiae unde fiebat. Cidarim et ipsud sacerdotum erat, quod a plerisque mitra vocatur. De ornamentis capitis feminarum tulum et mitra. Diadema est ornamentum capitis matronarum ex auro et gemmis contextum, quod in se circumactis
Abbreviated transcription (Latin):
actenꝰ de ueste: de hinc ad cȩtu̾m
cultũ ueniemꝰ. Ornam̃ta dicta:
eo qd̾ eoꝵs cultu ora uultꝰq decoren¬
Itur. Prima ornam̃ta corona insig-¬
ne uictoriȩ. siue regii honoris sigñ.
q̃ ideo in capite regũ ponit᷑. ad sig¬
nificandos scilicet circũfusos in or¬
be ppłos qͥbꝰ accinctus. qͣi cap̃ suũ
coronatur. Hec alucilio corolla ab ho
qd̾ his inpotando motauino capita
iuncire fasciolis instituerit. Idc̾co olĩ
linei ac lanei geni̾s corona fuisse. sic̃
erat in sacerdotibꝰ gentiliũ. Nomen
corone hac ex causa uocatũ. eo qd̃
initio circũaras cureret᷑. atq adi¬
maginẽ circuitꝰ uł cori et formatã
et nõiatã coronã. Imꝑatores romani
& reges qͥdam gentiũ aureis coronis
utunt᷑. P se thiaras gerunt. S reges
rectas satrape incuruas. Reꝑta aut̃
tyara a semitamide assiriorũ regina
qdo gei ornamti g in uq hodie
gens ip̃a retinet. Athemenses enin
cicladas auiras gerebant. partĩ inu̾¬

Expanded text:
actenus de veste: dehinc ad ceterum cultum veniamus. Ornamenta dicta eo quod eorum cultu ora vultusque decorentur. Prima ornamenta corona insigne victoriae, sive regii honoris signum; quae ideo in capite regum ponitur, ad significandum circumfusos in orbe populos, quibus adcinctus quasi caput suum coronatur. Haec a Lucilio 1143 corolla, ab Hoquod his in potando mota vino capita vincire fasciolis instituerint. Idcirco olim linei ac lanei generat in sacerdotibus gentilium. 2. Nomen coronae hac ex causa vocatum, quod initio circum aras curreretur, atque ad imaginem circuitus vel chori est formata, et nominata corona. 469 3. Imperatores Romani et reges quidam gentium aureis coronis utuntur. Persae tiaras gerunt, sed reges rectas, satrapae incurvas. Reperta autem tiara a Semiramide Assyriorum regina. Quod genus ornamenti exinde usque hodie gens ipsa retinet. Athenienses enim cicladas aureas gerebant partim in v
Abbreviated transcription (Latin):
q rem aut laudando. aut utuꝑando demonstrat.
q̃ genꝰ duas ht sp̾es: laudẽ et uituꝑationẽ. Lau
infandos troiae miserata labores. Post ipsũ homi
manebunt: Pari ordine econtͣrio ⁊ in uituꝑatione
hõis. hec forma seruanda ẽ. añ ipsũ hominẽ. in¬
stratiuũ uituꝑationis genꝰ ꝑtinet. qd̾ tñ ab eo in a¬
liquo differt. Nã uituꝑatio q̃ cõtraria ẽ laudi. spe¬
calit̾ adincertã facientis ꝑsonã adhibet᷑. Cõmu¬

Expanded text:
que rem aut laudando aut vituperando demonstrat. que rem aut laudando aut vituperando demonstrat. Quod genus duas habet species: laudem et vituperationem. Laudinfandos Troiae miserata labores. Post ipsum, utVimanebunt. Phominis hec forma servanda est, ante ipsum hominem, instrativum vituperationis genus pertinet. Quod tamen ab eo in aliquo differt. Nam vituperatio, quae contraria est laudis, specialiter in certam facientis personam adhibetur. Commu
Abbreviated transcription (Latin):
tria sc̃. Delibãtiuũ. demonstrituũ. iudicia¬
lẽ. De lib̾atiuũ. genꝰ ẽ. in qͦ de qͥb libet utilitaitib
unte qͥd aut debeat aut ñ debeat fieri tracdat᷑. De¬
monstt̃uiũ inqͦ laudabilis ꝑsona aut rep̃hensibilis
ostendit᷑. Iudiciale in qͦ de ipsius ꝑsone facto. aut
pene aut p̃mii sententia datͣ. Dictũ aũ iudiciale
co qd uidicet hominẽ. & sententia sua ostendat. utñ
laudabilis p̃mio dignꝰ sit: aut c̾te reus c̃dẽpnari
sb̾atiq supplicio. Delib̾atuiũ genꝰ uocat᷑: eo qd̃ de
imaquaq re in eo de lib̾atur. huiꝰ genꝰ duplex ẽ su¬
aso ⁊ dissuasio id ẽ. de expectando. et fugiendo: de
faciendo.⁊ ñ faciendo. Suasiora aũ urtͥb locis di¬
udit᷑. honesto. ittili & possibili. Hec differt aliqͥd
a delibãtiua qr suasiora eget alta ꝑsona. De lib̃a¬
tura int̾dũ ⁊ ap̃ se agit. In suasiora aũ due st̃. q̃ plus
ualent. spes ⁊ metꝰ. Demonstͣtiuũ dictũ qr unã quã¬

Expanded text:
tria sunt, deliberativum, demonstrativum, iudiciale. Deliberativum genus est, in quo de quibuslibet utilitatibus vitae, quid aut debeat aut non debeat fieri, tractatur. Demonstrativum, in quo laudabilis persona aut reprehensibilis ostenditur. Iudiciale, in quo de ipsius personae facto aut poenae aut praemii sententia datur. Dictum autem iudiciale eo, quod iudicet hominem, et sententia sua ostendat utrum laudabilis praemio dignus sit, aut certe reus condemnari liberarique supplicio. Deliberativum genus vocatur eo, quod de unaquaque re in eo deliberatur. Huius genus duplex est, suasio et dissuasio, id est de expetendo et fugiendo, id est de faciendo et non faciendo. Suasoria autem in tribus locis dividitur: honesto, utili, et possibili. Haec differt aliquid a deliberativa, quia suasoria eget alteram personam, deliberativa interdum et apud se agit. In suasoria autem duae sunt quae plus valent: spes et metus. Demonstrativum dictum, quod unamquam
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ut. int̾dicta fert᷑ medendi cu¬
ra. et ars simul cũ actore defecit
latuitq ꝑ annos pene quingentos
usq ad tẽpꝰ artarrerxis regis ꝑsar
Tunc eã reuocauit in lucẽ. ypoc̾tes
edicorũ itaq tres uiri. totidem
heses inuenu̾nt. Prima metidi¬
cã inuenta ẽ. ab apolline. q̃ reme¬
dia seccat᷑ & carmina. Scdã enp¬
rica. idẽ. exꝑientissima inuenta.
abscolapio. quȩ ñ indiciorũ signi
s solis constat exꝑim̃tis. Tcia logi
uł egͥtudinẽ qͣlitatib artis curam
racionabilit ꝑscruptatꝰ ẽ. Enpirio
enĩ exꝑientiã solam sectant᷑. Logio
exꝑientie rationẽ adiungunt. Me¬
todici nec elem̃torũ rõnẽ obserua

Expanded text:
interiit, interdicta fertur 169 medendi cura, et ars simul cum auctore defecit, latuitque per annos pene quingentos, usque ad tempus Artaxerxis regis Persarum. Tunc eam revocavit in lucem Hippocrates, Hi itaque tres viri totidem eses invenerunt. Prima methodica inventa est ab Apolline, que remedia sectatur et carmina. Secunda empyrica, id est experientissima ab Esculapio, que non indiciorum signis, sed solis constat experimentis. Tertia logica, vel aegritudinum qualitatibus, artis curam rationabiliter perscrutatus est. Empirici enim experientiam solam sectantur; logici experientiae rationem adjungunt; methodici, nec elementorum rationem observa
Abbreviated transcription (Latin):
tantur etiam noĩa. Folium dictũ qd
sine ulla radice innatatis indie linto¬
rib colligat᷑. qd̾ ligno ꝑforatũ siran
indi atq reponunt. Fertur aut̃ ꝑadĩ
esse herba: gustu. nardum referena
indica alia siriaca uocatur: ñ qd i
siria nascatur. s qd̾ mons in quome¬
nit᷑ alio latere indiam spectat. alil
riam. Est aut̃ indicũ multiformi
sed meliꝰ firiacũ. leue fuluũ comili
spica paruũ odoratissimũ ciprĩl
mulans. qd̾ si multũ in ore tardat
linguã siccat. Nardum celtieũ al
gione gallie nomen traxit. Nast̃
enĩ sepius in ligiriȩ alpib et insi
frutice paruo. radicibꝰ in manipis
collectis ligamentis. flos eiꝰ tantim
ꝓpt̾ odorem bonus. tirsi eiꝰ atq ra¬
cule utiles ꝓbant᷑ usibus nr̃is. Col̃
radix herbe ẽ nascentis in india. a¬
bia. et siria. s meliꝰ arabicũ. Est enl

Expanded text:
tantur etiam nomina. Folium dictum quod tantur etiam nomina. Folium dictum quod sine ulla radice innatans in Indiae litoribus colligatur. Quod lino perforatum siccant Indi atque reponunt. Fertur autem Paradisi esse herba gustu nardum referens.Indica, alia Syriaca vocatur; non quod in Syria nascatur, sed quod mons, in quo invenitur, alio latere Indiam spectat, alio Syriam. Est autem Indicum multiforme, sed melius Syriacum, leve, fulvum, comosum, spica parvum, odorissimum, cyperum similans. Quod si multum in ore tardaverit, linguam siccat. Nardum Celticum a regione Galliae nomen traxit; nascitur enim saepius in Liguriae Alpibus et in Syria, frutice parvo, radicibus in manipulo collectis ligamentis. Flos eius tantum propter odorem bonus: thyrsi eius atque radiculae utiles probantur usibus nostris. Costum radix herbae est nascentis in India, Arabia
Abbreviated transcription (Latin):
mis collibꝰ ꝓ pagata ẽ styrpe similis
uiti. foliis simił rute. s albidiorib
semꝑq manentibꝰ. Arbor aut̃ bal¬
samũ. lignũ eiꝰ xilobalsamũ dicit᷑.
fructus siue semen.carpobalsamũ.
Succꝰ: opobalsamũ. Quod ideo cũ
adiectione significat᷑. eo qd ꝑcussus
ferreis ungłis cortex ligni: ꝑ cau̾nas
exunii odoris guita distillat. Cau̾na
terant ad mixto cipͥno oleo uł melle a
sincerũ ꝓbat᷑ a melle. si cũ lactȩ coagul¬
uerit. Aboleo simstillatũ aquȩ auta¬
mixtũ facile fuit resolutũ. p̃tea ecsis
nee uestes ex ipso pollute. ñ maculam
Adulteratũ qͥdẽ. neq cũ lacte coagil
& ut oleũ mnaqua suꝑnatat: et uels
maculat. Balsama aut̃ si pura fuit
tantã uim hñt. ut si sol excanduert
sustineri in manu ñ possint. De heris
sui causa resonant. habentes nõiumns
ex planationẽ ñ tñ om̃iũ herbarim
echimologiã inuenies nam ꝓ locis ni¬

Expanded text:
mis collibus propagata est: stirpe similis mis collibus propagata est: stirpe similis viti, foliis similis rutae, sed albidioribus semperque manentibus. Arbor autem balsamum, lignum ejus xylobalsamum dicitur; fructus sive semen carpobalsamum, succus opobalsamum: quod ideo cum adjectione significatur, eo quod percussus ferreis vinculis cortex ligni per cavernas eximii odoris gutta distillat. Cavernauttam adulterant admixto cyprino oleo vel melle; sed sincerus probatur a melle, si cum lacte coagulaverit; ab oleo, si instillatus aquae aut admixtus facile fuerit resolutus; praeterea et si laneae vestes ex ipso pollutae non maculantur. Adulteratus quidem neque cum lacte coagulat et ut oleum in aqua supernatat et vestem maculat. Balsama autem si pura fuerint, tantam vim habent ut, si sol excanduerit, sustineri in manu non possint. De herbis, quae ex aliqua sui causa resonant, habentes nominum explanationem. Non tamen omnium herbarum etymologiam invenies. Nam pro locis mu
Abbreviated transcription (Latin):
Nam qd in crassitudinẽ extenditur de
tit : ad imaginẽ nebule seu pulueris.
Amoniũ uocatũ qd ueluti odorẽ cina¬
momi referat. Nascit᷑ in syria et arme¬
nia. frutex botrosũ sem̃ reddens sibi
conexũ. fiore albo ueluti uiolȩ foliis
similibꝰ brionie odore etiã bono. son¬
nos suauificat. Easia nascit᷑ in arabia
uirga robusti corticis et p᷑purei:. foliis
ut piꝑis. Est aut̃ uirtute cinamomi
similis. s potentia inferior: ũn ꝓ cina¬
momi uicȩ dupplex eiꝰ pondꝰ inmedi¬
cam̃tis admiscet᷑. Calamꝰ aromaticꝰ
a similitudine calami usualis uocat᷑.
gignit᷑ in india multis nodis genicu¬
latus. fuluis. flagrans sp̃c suauitate.
qͥ cũ frangit᷑ in multas fit partes sci¬
ssilis: similans gustu casiã. cũ leui
agͥmonia remordenti. Balsami ar
bor in iudea intra terminos tantũ
uiginti iugerũ erat. pꝰea ꝗͣ. eadẽ regi¬
one romani potiti sunt. etiã latissi¬

Expanded text:
Nam quod in crassitudinem extenditur, deNam quod in crassitudinem extenditur, detit ad imaginem nebulae seu pulveris. Amomum vocatum quod veluti odorem cinnamomi referat. Nascitur in Syria et Armenia, frutex botruosum semen reddens sibi conexum, flore albo veluti violae, foliis similibus brioniae, odore etiam bono; somnos suavificat. Casia nascitur in Arabia, virga robusti corticis, et purpureis foliis ut piperis. Est autem virtutis cinnamomi similis, sed potentia inferior; unde et pro cinnamomi vice duplex eius pondus in medicamentis admiscitur. Calamus aromaticus a similitudine calami usualis vocatus. Gignitur in India multis nodis geniculatus, fulvus, fragrans spiritus suavitate. Qui cum frangitur, in multas fit partes scissilis, simulans gustu casiam cum levi acrimonia remordenti. bor in Judaea intra terminos tantum viginti jugerum erat: postea quoniam eadem regione Romani potiti sunt, etiam latissi
Abbreviated transcription (Latin):
sed incole regionis illius. cũ matura̾
fui̾nt incendunt. et serpentes igne fu¬
gant᷑. et inde ex flãma nigrũ piꝑ effi¬
cit᷑. Nam natura piꝑis alba ẽ cuiꝰ qͥdẽ
diuersus ẽ fructꝰ. Nam qd̾ in matugr
ẽ piꝑ longũ uocatur. qd̾ in corruptũ
abigne piꝑ albũ. qd̾ uͦ cutȩ rugosa et
horrida fuerit. ex calore ignis trahit
et colorẽ et nom̃. siꝑ si leue ẽ uetustũ
ẽ:si graue nouellũ. Uitanda ẽ aut̃
m̾catorũ fraus. Solent enĩ uetusti¬
ssimo piꝑi humecto argenti spumã
aut plumbũ asꝑgere ut ponderosũ
fiat. Aloa inindia atq arabia gigni¬
tur arbor odoris suauissimi ac sũmi
ribꝰ adoletur. uñ et nom̃ traxisse credit᷑.
Cinamum dictũ qd̾ cortex eiꝰ inmodũ can¬
ne sit rotundus et gͣcilis. Gignit᷑ aut̃ in
indie et ȩthiopiȩ regionibꝰ. fruticȩ bre¬
ui duorũ tantũ cubitorũ: colore sub ni¬
gro uł cinereo tenuissimai uirgai

Expanded text:
sed incolae regionis illius, cum maturae sed incolae regionis illius, cum maturae fuerint, incendunt. Et serpentes igne fugantur, et inde ex flamma nigrum piper efficitur. Nam natura piperis alba est, cujus quidem diversus est fructus. Nam quod immaturum est, piper longum vocatur, quod incorruptum ab igni, piper album; quod vero cute rugosa et horrida fuerit, ex calore ignis trahit et colorem et nomen. Piper si leve est, vetustum est; si grave, novellum. Vitanda est autem mercatorum fraus; solent enim vetustissimo piperi humecto argenti spumam aut plumbum aspargere ut ponderosum fiat. Aloa in India atque Arabia gignitur, arbor odoris suavissimi ac summi. ribus adoletur; unde et nomen traxisse creditur. Cinnamomum dictum quod cortex eius in modum cannae sit rotundus et gracilis. Gignitur autem in Indiae et Aethiopiae regionibus, frutice brevi, duorum tantum cubitorum, colore subnigro vel cinereo, tenuissimarum virgarum.
Abbreviated transcription (Latin):
pinguis. resinosa odoris iocundi hume¬
cta. et ueluti mellosũ liqͦrẽ enttens.
Storax aut̃ dicta q̃d sit guita arboris
ꝓfluens et congelata. nam greci stiriã
guitã diẽt. Grece aut̃ stirax latine sto
race dr̃. Bidella indiȩ et arabiȩ arbor:
cuĩ lacͥma melior arabica. Est enĩ luci¬
da sub albida. leuis. pinguis. eqͣlit̾ cerea
et que facile molliat᷑. neq ligno uel t̾rȩ
cõmixta amara odoris boni. Nam ex
india sordida ẽ et nigra. et maiori gle¬
ba. Adulteratur aut̃ admixto gũmi
qͥñ ita amarificat gustũ. Mastix ar
boris lentisci guita ẽ ħ grano mastix
dicta qr inmodũ granoꝵ ẽ. Melior
aut̃ inchio insula gignitur odoris boni.
candoris gre punice. uñ et splendorẽ
guitis pulcrificat: ad ulterat᷑ interdũ
resina uł churȩ. Piꝑis arbor nascitur
in india. in lat̾e̾ montis caucasi. qd̾ so¬
li obu̾sum ẽ. Folia iuniꝑi similitudi¬
nẽ hñt. cuiꝰ siluas serpentes custodiũt.

Expanded text:
pinguis, resinosa, odoris jucundi, humepinguis, resinosa, odoris jucundi, humecta, et veluti mellosum liquorem emittens. Storax autem dicta, quod sit gutta arboris profluens, et congelata. Nam Graeci stiriam guttam dicunt, Graece autem στύραξ Latine storax dicitur. 6. Bdellium Indiae et Arabiae arbor, cujus lacryma melior Arabica. Est enim lucida, subalbida, levis, pinguis, aequaliter cerea, 345 et quae facile molliatur, neque ligno, vel terrae commista, amara, odoris boni. Nam ex India sordida eba. Adulteratur autem admixto gummi, qui non ita amarificat gustum. boris lentisci gutta est. Haec granomastix dicta est, quia in modum granorum est. Melior autem in Chio insula gignitur, odoris boni, candoris cerae Punicae. Unde et splendorem cutis pulchrificat. Adulteratur autem interdum resina, vel thure. 8. Piperis arbor nascitur in India, et in latere montis Caucasi, quod soli obversum est, foliis ad juniperi similitudinem. Cujus silvas serpentes custodiunt,