comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ministerum. ubi nullũ gaudium. nec leticia post tristiciam.
ubi nullus honor. nec requies post pęnam: ubi sunt tenebrę
eter nales. et horror pęne. ubi ardor et sitis. et terra obliui¬
onis. ubi ardor flammȩ . et dolos ueriium: ubi nhil uidetur
nisi poena. etauditus nullus nisi gẽmitus. ubi nulla consolano
ubi in fernus. id est profunditas gehennę. dequa ꝓphęta¬
com memorat dicens. In inferno autem quis con fitebi tur
dño.: Idẽ nullus. In illo loco quis possit confiteri dño:
deficit. abeo omis materia operandi. ubierunt diuersa gene¬
randiul poenarũ. ulii drdco ille quem formauit dñs ad illu¬
dendũ ei. Uȩ his cum quib ẽ draco ille. quẽ dñs in cruce triũ¬
phauit. et alligauit ut passerẽ. Ipsi enĩ homines huius mundi
principatũ cius nonferre poterant. quantomagis hi cumqͥb
est: Tunc respondebunt ipsi dicentes. Dñe cur tantas et

Expanded text:
ministerium, ubi nullum gaudium nec leticiam post tristitiam, ministerium, ubi nullum gaudium nec leticiam post tristitiam, ubi nullus honor nec requies post poenam, ubi sunt tenebre aeternalis et horror poenae, ubi ardor et sitis et terra obliuionis, ubi est ardor flammae et dolor uermium, ubi nihil uidetur nisi poena et auditus nullus nisi gemitus, ubi nulla consolatio, ubi infernus id est profunditas gehenne, de qua propheta memorauit dicens: In infernum autem quis confitebitur tibi? – id est, nullus in illo loco qui possit confitere Domino: defecit ab eo omnis macheria operandi – ubi erunt diuersa genera poenarum, ubi draco isti quem formauit Dominus ad inludendum ei. Ve his cum quibus est drago illi quem Dominus in crucem triumphauit et allegauit ut passerem. Si homenis huius mundi principatum eius non ferre poterant, quantum magis hii cum quibus est». Tunc respondebunt et ipsi dicentes: «Domine, cur tantas et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtristitia ur̃a. propeccatis dere lin quentib ligem dnĩ int. ꝓgau¬
dio urõ. in his qui nec sermonem ocio sum deore corũ proces scrunt.
propt̃ timorem dĩ. nectians grediuntur pactũ iota unũ ł apicẽ dele¬
ge diĩ: eo quod non acce pistisꝰ muntra suꝑ innocentẽ. nec mendatiũ
itdesideriis eius. et scło huic ttpompis cius. sed ituos met ipsos.
& tulistis crucem meam. et secuti estis me. Tunc iusti dicent
adtuam ꝑtinet curam. Etdicet illis. Amendico uob. quã¬
diu fecistis ex his minimis. mihi fecistis: et inc̃ spectu meo¬
Et uos quod fecistis in abs conso: ego uob reddam inpalam.
T unc dicet rex his qui asinistris erunt. Ite maledicti in ig¬
fletus et stridor dentium. ubi sunt oculis eorum lacri¬
me. ubi mors obtatur et nondatur. ubi uermes torum non
morientur. et ignis nonex tinguetur. ubi aliud non p̃para¬
bitur quam pena. ubi nullus honor. nec prormi agnitione.
nec dñs suꝑ seruum. nec senex ad reuerentiam: nec iuuenis ad¬

Expanded text:
uestra pro peccantibus derelinquentibus legem Domini; pro gaudio uestro in his qui nec sermonem otiosum de ore eorum proferunt propter timorem Domini nec transgrediuntur pactum, iota unum aut unum apecem de lege Domini; eo quod non accepistis munera super innocentem, nec mendatium et desideriis eius et seculo huic et pompis eius, sed uobismet ipsis et tullistis crucem meam et sęcuti estis me». Tunc iusti isttuam pertenet curam?». Et dicit illis: «Amen dico uobis: quamdiu fecistis uni ex his menimis, mihi fecistis et in conspectu meo. Vos quod fecistis in abscondito, ego uobis reddam in palam». Tunc dicit rex his qui a sinistris erunt: «Ite, maledicte, in igfletus et stridor dentium, ubi sunt oculi eorum lacrime, ubi mors optatur et non datur, ubi uermis eorum non morientur et ignis non extinguitur, ubi aliut non praeparatur quam poena, ubi nullus honor nec proximi agnitio nec dominus super seruum nec senes reuerentiam nec iuuenis ad
Abbreviated transcription (Latin):
oculus tuus dexter scandalizat: te. erue eũ & pice abste.¬
Bonũ ÷ tibi cũ uno oculo intrare: inuitã quã duos oculos haben¬
tẽ. mitti in gehennã ignis. Acsi aꝑte dicat. Cum ad contẽplati¬
uam uitã idonea discretione non sufficis. solam securitatis actiuã
terne. Cũq in hoc qđ ꝓmagno eligis deficis. eo contentus esto qđ
ꝓminimo adtendis. ut si ꝑ contẽplatiuã uitã uinitatis cognitionẽ
compelleris cauere. regnũ celoꝵs ꝑsolam actiuã ualeas saltim lucus
intrare. Hinc russus dicut. Iui scandalitauerit unũ depusillis
istis qui inme credunt. expedit ei ut suspendatur mola asinaria

Expanded text:
oculus tuus dexter scandalizat te, erue euoculus tuus dexter scandalizat te, erue euBonum tibi est cum uno oculo in vitam intrare, quam duos oculos habentem mitti in gehennam ignis. Ac si aperte diceret: Cum ad contemplativam vitam idonea discretione non sufficis, solam securius activam tene. Cumque in hoc, quod pro magno eligis, deficis, eo contentus esto, quod pro minimo attendis; ut si per contemplativam vitam a veritatis cognitione compelleris cadere, regnum coelorum per solam activam valeas saltem luscus intrare. Hinc rursum dicit: Qui scandalizaverit unum de pusillis istis qui in me credunt, expedit eti ut suspendatur
Abbreviated transcription (Latin):
operationis se latitudinẽ. ueru &iam adculmina contẽpla¬
tionis extendat. Sed int̾ hȩc magnopere sciendũ ÷: quia
ualde int̾ se diuersa sunt conspersiones animoꝵ. Non nulli
nãꝙ homines ita ociose m̃tis sunt. utsi eos labor occupatio¬
nis excipiat. in ipsa operis inchoatione succũbant. Q non¬
nulli ita qui &i sunt. ut si actionẽ laboris non habuerint
grauius laborent. quia tanto d&eriores cordis tumultus
tolerant. quanto eis licentius ad cogitationes uacat: Vnde necesse
est ut nec qui&a mens ad exercitiũ se immoderati operis di¬
lat&. nec inqui& a adstadiũ contẽplationis angust&. Sepe
enĩ qͥ contẽplari dm̃ qui&⁊ poterant. occupationib pressi ce¬
ciderunt . & sepe qͥoccupati bene humanis usib uiuerent. gla¬
dũ plus exquirunt contẽplando quã capiunt. usq ad ꝑuersa
magistri erroris fiunt : Hinc ꝑse m& ipsam ueritas dicit. Si

Expanded text:
operationis se latitudinem, verum etiam ad culmina contemplaoperationis se latitudinem, verum etiam ad culmina contemplationis extendat. Sed inter haec magnopere sciendum est, quia valde inter se diversae sunt conspersiones animorum. Nonnulli namque hominum ita otiosae mentis sunt, ut si eos labor occupationis excipiat, in ipsa operis inchoatione succumbant, et nonnulli ita inquieti sunt, ut si vacationem laboris habuerint, gravius laborent, quia tanto deteriores cordis tumultus tolerant, quanto eis licentius ad cogitationes vacat. Unde necesse est, ut nec quieta mens ad exercitationem se immoderati operis dilatet, nec inquieta ad studium contemplationis angustet. Saepe enim qui contemplari Deum quieti poterant, occupationibus pressi ceciderunt; et saepe qui occupati bene humanis usibus viverent, glaquieti spiritus, dum plus exquirunt contemplando quam capiunt, usque ad perversa magistri errorum fiunt. Hinc per semetipsam Veritas dicit: Si
Abbreviated transcription (Latin):
Hysopus qͥppe interiora nr̃a mundare consueuit. & ꝑp&rũ dicit᷑.
Fide mundans corda eor R. Lignum cędrinũ nulla putredine deficit.
quia spem cȩlestium. terminus non consumit᷑. Unde ꝑp&rũ dicit᷑.¬
Regenerauit nos inspem uiuam. ꝑresurrectionẽ iħu xp̃i. ex mortuis.
inhereditatẽ incorruptibilẽ & in contaminatã & immarcescibilẽ.
Coccus rubeo colore flammescit: quia quẽ impl& caritas incendit.
Unde & inengłio ueritas dicit. Igne uenimittere interrã. Sed
bystinctus coccus offerri p̃cipitur. ut uidelic& ante interni iu¬
dicis oculos. caritas nr̃a dĩ & ꝓximi dilectione color &ur. qua¬
tinus conuersa mens. nec sic pamore dĩ qui&em diligat. ut
curã ꝓximi utilitatẽq post ponat. nec sic ꝓamore ꝓximi occu¬
pationi inseruiat. ut qui& em funditus deserens. ignẽ inst suꝑ¬
ni amoris extinguat. Iuisqͥs gͦ insem& ipso dõ iam sacrificiũ
obtulit & ꝑfecta desiderat. cui & necesse ÷ ut non solũ ad

Expanded text:
Hyssopus quippe interna nostra mundare consuevit. Et per Petrum dicitur: Fide mundans corda eorum . Lignum cedrinum nulla putredine deficit, quia spem coelestium terminus non consumit. Unde et per prii ex mortuis, in haereditatem incorruptibilem, et incontaminatam, et immarcescibilem. Coccus rubro calore flammescit, quia quem implet charitas, incendit. Unde et in Evangelio Veritas dicit: Ignem veni mittere in terram . Sed bis tinctus coccus offerri praecipitur, ut videlicet ante interni judicis oculos, charitas nostra, Dei et proximi dilectione coloretur, quatenus conversa mens nec sic pro amore Dei quietem diligat, ut curam proximi utilitatemque postponat; nec sic pro amore proximi occupationi inserviat, ut quietem funditus deserens, ignem in se superni amoris exstinguat. Quisquis ergo semetipsum Deo jam sacrificium obtulit, si perfecta desiderat, curet necesse est ut non solum ad
Abbreviated transcription (Latin):
contranullũ hominẽ odiũ in corde seruantes. partã &angustãuiã ad
suꝑna ascendunt : &lic& adhuc corpore hic habitare uideantur in¬
tris tam̃ scđm apłm conũsaciõ illoꝵ incęlis est̃ & sacer dote dicente sur su
corda securi respondent se habere addnm Considerare rogo srs & non
solum cũ dolore. sed &iam cum timore eos quiꝑuam latam & spaciosã
p̃cipitantur arguitt. dicentes. x contes tantes isqui p brtue gaudiũ ha¬
bituri sint si ne fine supplicuĩ. Illliꝰ quiꝑartam & angustaniuã conant᷑¬
a scendere inĩ aer st uosfidelit sociate. & ciipsis ad altitudine ł beati¬
tudine eĩne uitȩ ꝑuenire contenditt. Netimcatis quia laborẽ huabiti¬
riestis mina sed gaudete quia magnũ pmiũ inuenio&is in patria. Unde
gaudtũ consideremus & peccatoꝵ pꝰ transitoriã lȩticiã sine ullo fine
suppliciũ tomeamus. considerantes quia nec illi qui platã de scendunt

Expanded text:
contra nullum hominem odium in corde servantes, per arctam et angustam viam ad contra nullum hominem odium in corde servantes, per arctam et angustam viam ad superna ascendunt. Et licte, Sursum corda; securi respondeant se habere ad Dominum. Considerate, rogo, fratres; et non solum cum dolore, sed etiam cum timore, eos qui per viam latam et spatiosam praecipitantur, arguite, dicentes et contestantes eis, quod post breve gaudium habituri sunt sine fine supplicium. Illis audete, et eis vos fideliter sociate, et cum ipsis ad altitudinem vel beatitudinem aeternae vitae pervenire contendite. Ne timeatis quia laborem habituri estis in via: sed gaudete, quia magnum praemium invenietis in patria. Unde gaudium consideremus, et peccatorum post transitoriam laetitiam sine ullo fine supplicium timeamus; considerantes quia nec illi, qui per arctam et angust
Abbreviated transcription (Latin):
quando dix̃. Lata & spaciosa uia est quȩ ducit admortẽ. & mul¬
ti sunt qui intrant ꝑeam. Arta & angusta uia est quȩ ducit ad
uitam. & pauci sunt qui inueniunt eam. &quia ꝑistã artam
& angustã reducitur ad paradisum & ꝑ illã latã in illo inferio¬
ri inferno descenditur. Dum adhuc cũdĩ adiitorio possumus
&inpotes tate nr̃a consistat sic̃ iam sup suggessimꝰ magisco¬
nemur ꝑ artam & angustam ad gaudiũ paradisi conscendere. quã pillã
lata & spaciosam adinferni suppliciõ ꝑuenirt. Sedforte aliquis dicit
qui aũt sint illi qui ꝑartã &angustã culabore consendunt. Om̃s
eni amatores mundi. suꝑbi. auari. raptores. Inuidi. ebriosi &xadul¬
tacula ł cruenta ł furiosa ł turpia diligentes platã & spaciosĩ descen¬
dere conpbantur. Castiuꝰ & sobrii. misepicordes iusticiã terentes se-¬
cundũ uires suas elemosinas ꝓpinto animo & hilari animo facientes.

Expanded text:
quando dixit, Lata et spatiosa est via, quae ducit ad mortem; et mulquando dixit, Lata et spatiosa est via, quae ducit ad mortem; et multi sunt qui intrant per eam: arcta et angusta via est, quae ducit ad vitam; et pauci sunt qui inveniunt eam. Et quia per arctam et angustam reditur ad paradisum, et per illam latam in illum inferiorem infernum descenditur; dum adhuc cum Dei adjutorio possumus et in potestate nostra consistit, sicut jam supra suggessimus, magis conemur per arctam et angustam ad paradisum conscendere, quam per illam latam et spatiosam ad inferni supplicia pervenire. 3. Qui per qui autem sint illi, qui per arctam et angustam cum labore conscendunt. Omnes enim amatores mundi, superbi, avari, raptores, invidi, ebriosi, et adultacula vel cruenta et furiosa vel turpia diligentes, per latam et spatiosam descendere comprobantur: casti vero et sobrii, misericordes, justitiam tenentes, secundum vires suas eleemosynas prompto et hilari animo facientes,
Abbreviated transcription (Latin):
ascendere Suiꝰ in illam tirantudem suꝑbiȩ lns ꝑquã suadente diabo.¬
locecidimꝰ uellemꝰ iugit̃ ꝑmanere ad inferioris inferni ꝓfunda unde iã
reditꝰ eẽ ñpossit peccati pondere p̃memur. Hȩc gͦ frslm̃i ñ transito¬
rie sed cũ grandi timore actremore considerantes. intellegamus
nos adhoc inisto superiori inferno ꝑdĩmiscđiam positos ut magis
adillum qui nos creauit desideremus bonoꝵ opers gradibus reme¬
are. quã cũ illo qui nos decipit ad inferioris inferni ꝓfunda descen¬
dere: Qquia positi sumꝰ tamquã int̾aquã & ignẽ u̾elut int̾
sumũ bonũ & sũmũ malũ : quasi int̃ruinã inferioris inferni &
altitudinẽ paradisi: audiamꝰ dnm̃ inscripturis cũ ad mirabilꝰ
piexate clamantedA. Posui te inquid int̾mortẽ & uitã elige
uitã utiuuas. Deistis duabus uiis nosdñs in eugłio ad monuit

Expanded text:
ascendere; si vero in illa tyrannide superbiae, per quam suadente diaboascendere; si vero in illa tyrannide superbiae, per quam suadente diabolo cecidimus, velimus jugiter permanere, ad inferioris inferni profunda, unde jam reditus esse non possit, peccati pondere premeremur. 2. Larie, sed cum grandi timore ac tremore considerantes, intelligamus nos in isto superiori inferno per Dei misericordiam positos, ut magis ad illum qui nos creavit, desideremus bonorum operum gradibus remeare, quam cum illo qui nos decepit, ad inferioris inferni profunda descendere. Et quia positi sumus tanquam inter aquam et ignem, velut inter summum bonum et summum malum, quasi inter ruinam inferioris inferni et altitudinem paradisi, audiamus Dominum in Scripturis cum admirabili pietate clamantem: Posui te, inquit, inter mortem et vitam; elige vitam, ut vivas . De istis duabus viis nos Dominus in Evangelio admonuit,
Abbreviated transcription (Latin):
patrem nr̃m un paradisũ fuisse collocatũ. sed ꝑsuaden¬
tẽ diabolo dĩ p̃cepta contempnens inistius mundimiserias
uelut de superiore loco ad inferiora fuisse deies tuda
Duꝑnuꝰ gͦ : paradisis infernuꝰ ẽ hic mundus. Aliud infernis: inqͥposti
mortẽ peccatores && impii demerguntur. Nam qd duosunt infer¬
na. ꝓph&a hoceudent̃ ostendit dicens. Ds̃ qui eripusti animã meã
exinferno inferiori. Nonenĩ dicer& inferiorẽ infernũ. nisieẽt supe¬
riorẽ sciret. Ns aũt nr̃ miscrator & misericors patiens & multũ miseri¬
cors quando nos inadam patrem nrãa de altitudine paradisi uisto suo¬
uidicio in infernũ mundi istius deposuit ꝓineffibili pietate ad inferi¬
orẽ infernũ nosruna in reuocabili ꝑuenire noluit. sed qͦdam modo
unt̃ paradisũ &x inferiorẽ infernũ uelut in mediũ conlocauit ut si
penitentiã uelemꝰ agere ad altitudinẽ principalis patriȩ mereremᷤ

Expanded text:
paradisi delicias fuisse collocatum; sed, persuadente diabolo, Dei praecepta contemnens in istius mundi miserias, velut de superiori loco ad inferiorem, fuisse dejectum. Supernum ergo est paradisus, infernum est hic mundus. Aliud infernum est, in quo post mortem peccatores et impii demerguntur. Nam quod duo sunt inferni, propheta hoc evidenter ostendit dicens: Deus, qui eripuisti animam meam ex inferno inferiori . Non enim diceret inferiorem infernum, nisi esse et superiorem sciret. Deus autem noster miserator et misericors, patiens et multum misericors, quando nos in Adam patre nostro de altitudine paradisi justo judicio suo in infernum mundi istius deposuit, pro ineffabili pietate ad inferiorem infernum nos ruina pervenire noluit; sed quodam modo inter paradisum et inferiorem infernum velut in medio collocavit: ut si poenitentiam vellemus agere, ad altitudinem principalis patriae mereremur
Abbreviated transcription (Latin):
totius ppłi orationib adiutꝰ spinis& tribulos peccatoꝵ sun
possit euadere. ut in cabonoꝵ messis ualcat dõaut dil pnte
consurgere & uinea cordissiu que ñauas seaspi a sesue¬

Expanded text:
totius populi orationibus adjutus, et spinas et tribulos peccatorum suorum totius populi orationibus adjutus, et spinas et tribulos peccatorum suorum possit evellere: ut in eo bonorum messis valeat Deo auxiliante consurgere; et vinea cordis sui, quae non uvas, sed spinas, co
Abbreviated transcription (Latin):
reratulet᷑ & gideit & quantas porest grãsdõ agat. uidens
pecratorem contra peccata sua nrascente ꝓmblica uoce damar¬
tẽ & que solebat inpudertissima fronte defenlere salubriter
incipitaccusirt: lam eni secupit dõ adiungere. Aido peces¬
toꝵ suoꝵ ñ uult defensor sed ꝑsecutor existere: aidõ quia ds
odio habet peccata statim ubi neglegens quisq peccata su a
odio habert cȩperit. & tisius crimĩ nib separitur & doeur¬
gitur. Etqui de ille qui pen̾tentiã publice accepit poterit
cam secretuis agere. ded eredo comnsiderans multitudene per
ido adiutoruĩ tocius ppłi cuꝑit expetere. quomꝰ sol& fieruas
cuius uinca ꝑ neglegrntia deserta remanserit yoget uicinos
& ꝓximos suo fi&cuna dic multitudine hominũ congregans:
qd p sẽ solũ npotuit multoꝵ manib aduitꝰ id qđ desertur
fuerat repa &ur. Ita ꝗͣ &ille qui publice penitentia uult
petere quasi congregatã ȩccłam dinoscitꝰ congregare sit

Expanded text:
gat, videns peccatorem contra peccata sua irascentem, publica voce clamantem; ut quae solebat impudentissima fronte defendere, salubriter incipiat accusare? Jam enim se coepit Deo adjungere; et ideo peccatorum suorum non vult defensor, sed persecutor existere. Et quia Deus odio habet peccata; statim ubi negligens quisque peccata sua odio habere coeperit, et a suis criminibus separatur, et Deo conjungitur. Et ille quidem qui poenitentiam publice accepit, poterat eam secretius agere: sed, credo, considerans multitudinem pecideo adjutorium totius populi cupit expetere. Quomodo solet fieri, ut cujus vinea per negligentiam deserta remanserit, roget vicinos et proximos suos; et una die multitudinem hominum congregans, quod per se solum non potuit, multorum manibus adjutus, id quod desertum fuerat reparet: ita ergo et ille qui publice poenitentiam vult petere, quasi corrogatum dignoscitur congregare; ut
Abbreviated transcription (Latin):
ut ur sorationibi a peccitor meoꝵ piralisi merear liberari. Vnde
iter atq iterũ pcor ut quia dõ uob inspirante nostis Rere cum
flentabi premissione peccator meoꝵ id fletũ ł gemitũ ur̃a pietas

Expanded text:
ut vestris orationibus a peccatorum meorum paralysi merear liberari. Unde ut vestris orationibus a peccatorum meorum paralysi merear liberari. Unde iterum atque iterum precor, ut quia, Deo vobis inspirante, nostis flere cum flentibus, pro remissione peccatorum meorum ad fletus vel gemitus vestra pietas
Abbreviated transcription (Latin):
ciliciũ depilis capraꝵꝰ texitur. & capre peccator̃ similit udinc̃ habere
nidertur: Ile qui penttentiã accipit ñse agnũ scaledũ publice ꝓfite¬
la crimas pietatis effundite &x qualis sũ foris talemme intusee agnõsci¬
te laetũ me noloforis quasi ust ostendere & iniquitates ł rapinas
intus inanimis meĩ abscondere. ũ uclud ille publican incuruat intra
illi celestimadico curinda humilit̃ ofero & ido rogo ut om̃s pme illis
miscdiam supplicotis ut putredinis peccatorũ meorũ usq adiuuũ cu¬
rare & ad ueram sanitatẽ reuocare dignocur: Limeo enĩ ne in me
implatur illud qđ dñs dchc pocritis dix. Veniunt aduosinuesti¬
ntts ouium. intrinsecus aũt sunt lupirapaces. Et ido sicut udrei
qualeme urtust̃e cognoscotalẽ foris ostendo. & quia hucusꝙ pcio¬
sis uestib me foris ornabum & intꝰ manimamea peccatoꝵ lepra ꝑ¬
fusus erami. Ido cilicio indut᷑ & toto corde penitentiã petens rogi

Expanded text:
peccatorum similitudinem habere videntur; et ille qui poenitentiam accipit, non se agnum sed haedum publice profiteisero omnes lacrymas pietatis effundite; et qualis sum foris, talem me intus esse agnoscite. Jam enim me nolo foris quasi justum ostendere, et iniquitates vel rapinas intra animam meam abscondere. Jam velut ille publicanus incuilli coelesti Medico curanda humiliter offero. Et ideo rogo, ut omnes pro me illius misericordiam supplicetis; ut putredines peccatorum meorum usque ad vivum curare et ad veram sanitatem revocare dignetur. Timeo enim ne in me impleatur illud quod Dominus de hypocritis dixit, Veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces : et ideo, sicut jam dixi, qualem me intus esse cognosco, talem foris ostendo. Et quia huc usque pretiosis vestibus me foris ornabam, et intus in anima mea peccatorum lepra perfusus eram; ideo cilicio indutus et toto corde poenitentiam petens rogo,
Abbreviated transcription (Latin):
ten potest: Quare istã similitudinẽ posuerim. diligent̃ ad ten¬
dite. Medicꝰ dsest egrotus homo est. peccatũ morb est. Si se
iugit peccator cũdõ qui ÷ uerus medicus statim periit morb¬
& liberatur egrotus. Siuͦ infelix peccator diligit morbũ suu
ut magis se peccatissuis tãquã mortiferis morbis uelit iun¬
gere quã celesti medico adherere. morbũ id ÷ peccatũ suum
n solũ accussirt ñ ad quiescit. sed &iam fronte inpudentissima
defensare contendit. Dũ sepeccatis suis uult iungere. quasi
uidetur celestẽ medicũ uincere. Sed ꝑistã infelicẽ iuictoriã

Expanded text:
tenus posset. Quare istam similitudinem posuerim, diligenter attentenus posset. Quare istam similitudinem posuerim, diligenter attendite. Medicus, Deus est: aegrotus, homo est; peccatum, morbus est. Si se jungit peccator cum Deo, qui est verus medicus, statim perit morbus. Si vero infelix peccator diligit morbum suum, ut magis se peccatis suis, tanquam mortiferis morbis, velit jungere, quam coelesti medico adhaerere; morbum, id est, peccatum suum, non solum accusare non acquiescit, sed etiam fronte impudentissima defensare contendit: dum se peccatis suis vult jungere, quasi videtur coelestem medicum vincere; sed per istam infelicem vict
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quomꝰ illi qui cũ infelici gaudio auarici̧ ł luxuris seruiunt con¬
sumpto itͥnere uiȩ latt cũ diabolo arsuri sunt in infernũ. itae cuo¬
trario illi qui falsagaudia uiȩ latȩ ł uitȩ luxuriosȩ despiciunt. ubi
cur sum uitȩ angustȩ cũlabore c̃pleuerint ad angłoꝵ consortiũ pue¬
est uera beatitudo. & deduobus infernis locuti sumꝰ. & quid fug.
reł de siderare debeamtus scđm possibilitatẽ quãd s̃ dedit breuit
demons trauimꝰ. Sunt alia tria ad eande rem ꝑtinentes: quȩ cri¬
ynati urȩ cupimꝰ intimare. Tria enĩ sunt dequib utilit᷑ ac si¬
delit̃ cogitare & possumꝰ & debemus  ista tria in conuersioneai
humanã fieri & iamcorporalibus oculis frequent̃ agnoscimus. Est
enĩ medicus egrotus & morbus. si se uinxerint cgrotus inagis¬
morbo quã medico uoluerit iungere & ibi quia duo sunt ui¬
citur medicus. Namsi medico conseittiret ꝑeuntẽ morbum
egrotus cua der&. quia duos contra se pugnantes. uincere nulla¬

Expanded text:
Nam quomodo illi qui cum infelici gaudio avaritiae vel luxuriae serviunt, consumpto itinere viae latae cum diabolo arsuri sunt in inferno: ita e contrario illi qui falsa gaudia viae latae vel vitae luxuriosae despiciunt, ubi cursum viae angustae compleverint, ad Angelorum consortium perveest vera beatitudo, et de duobus infernis locuti sumus, et quid fugere vel quid desiderare debeamus, secundum possibilitatem quam Deus dedit, breviter demonstravimus; sunt alia tria ad eamdem rem pertinentia, quae Charitati vestrae cupimus intimare. Tria enim sunt, de quibus utiliter ac fideliter cogitare et possumus et debemus: et ista tria in conversatione humana fieri etiam corporalibus oculis frequenter agnoscimus. Est enim medicus, aegrotus, et morbus. Si se junxerit aegrotus morbo quam medico voluerit jungere; et ibi, quia duo suncitur medicus: nam si medico consentiret, pereunte morbo aegrotus evaderet; quia duos contra se pugnantes vincere nulla
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ quale est quod iam transacto coniuuo & expleta siti
cũ amplius bibere nec possunt nec debeant. t unc quasi no¬
uelli & qui ipsa hora suꝑ uenerint diuersis nominib incipi¬
de nt si se in illorum nominib nimia ebrietate sepeliant
ignorantes qd nullus tam grauẽ in uiriã scĩs angłis id scis
hominib: agnoscitur in rogare. quã illi qui in eoꝵ nome¬
nib bibendo ꝑ ebrietates suas animas ꝓbantur occidero
Sunt enĩ aliqui sola excausa aliqua salsaciora sibu ordi¬
nant fieri. ut ꝑipsam salsidinẽ iumia se possint ebrietate obruere.
H oc cnĩ sĩpagani qui dm̃ ignorant faciant. nec mirandũ ÷ nec nimis
dolendũ. quia & indõ sp̃em ñ habent &antiquã parentũ suor ũ

Expanded text:
 quale est, quod jam transacto convivio et expleta siti, cum amplius bibere nec possint nec debeant; tunc quasi novelli, quasi et qui ipsa hora supervenerint, diversis nominibus incipidant, si se in illorum nominibus nimia ebrietate sepeliant: ignorantes quod nullus tam gravem injuriam sanctis Angelis vel sanctis hominibus agnoscitur irrogare, quam illi qui in eorum nominibus bibendo per ebrietatem suas animas probantur occidere. Sunt enim aliqui qui sola ex causa aliqua salsa cibaria sibi ordinant fieri, ut per ipsam salsitudinem nimia se possint ebrietate obruere. Haec enim si Pagani qui Deum ignorant faciant, nec mirandum est, nec nimis dolendum; quia et in Deo spem non habent, et antiquam parentum suoru
Abbreviated transcription (Latin):
di sunt homines sed inp̃senti ꝑipsam ebrietat ẽ multi frequent̃
infirmitatib: fatigentur ł morbum corporis timeant qui
de anime suę salutȩ ñ cogitant. Oculorum suffossionẽ atꝙ
qui inferni supplicia ñ formidant: & hoc quidẽ ñ solũ laicis.
sed &iã & clericis dicimit᷑: Quia quod peius : multi sunt
etiã de maioris ordine clerici quicũ aliis sobrietatis bonum
deberent ingit̃ p̃dicare. non solũ hoc ñ faciunt. sed&iã & se
& alios in ebriare ñ erubescunt nec metuunt Sed agnoscant¬
& doleant. Quicũq tales sunt quia si se emendare nolueria¬

Expanded text:
in praesenti per ipsam ebrietatem multis frequenter infirmitatibus fatigentur, vel morbum corporis timeant, qui de animae suae salute non cogitant, oculorum suffusionem atquequi inferni supplicia non formidant. Et hoc quidem non solum laicis, sed etiam clericis dicimus: quia quod pejus est, multi sunt etiam majoris ordinis clerici, qui cum aliis sobrietatis bonum deberent jugiter praedicare, non solum hoc non faciunt, sed etiam et se et alios inebriare non erubescunt nec metuunt. Sed agnoscant et doleant quicumque tales sunt, quia si se nolueri
Abbreviated transcription (Latin):
admonen & contestor. ut qui se cognoscit delictoꝵ c̃scien¬
tia tempestate bibidirus inpelago luxuriȩ fuisse iactatũ & casti¬
tatis incurrisse nauffagiũ peccatoꝵ confesione uelut tabulã pu¬
fracte nauas nelocit̃ ad plundat. ut pipiã dcabysso ac ꝓfindoluxuria
possit euadere & adportũ penitentię ꝑuenire & salutẽ ꝑditã ualeat
reparare: Oportet enĩ unicuiq supseipsum quasi suꝑmortuũ c̃cla¬
mare & magnos suꝑ extinctã aninã dare planctꝰ Et quomodo solet
suꝑ inucã animã nr̃am criminis glado int̾fecta totũ pondus doloris
effundi si forte possit lacrimarũ fom̃tis calore fidei suscitart. Ante

Expanded text:
admoneo et contestor, ut qui se cognoscit de littore continentiae, tempestate libidinis, in pelagum luxuriae fuisse jactatum, et castitatis incurrisse naufragium, peccatorum confessionem, velut tabulam fractae navis velociter apprehendat: ut per ipsam de abysso ac profundo luxuriae possit evadere, et ad portureparare. Oportet enim unumquemque super se ipsum quasi super mortuum conclamare, et magnos super exstinctam animam super unicam animam nostram criminis gladio interfectam, totum effundi, si forte possit lacrymarum vivificata fontibus calore fidei suscitari. Acce
Abbreviated transcription (Latin):
Seddicit aliquis. Quomꝰ caritatẽ ñhabere iudicabit᷑. qui paupe¬
rib tanta largitur : Cuie gorespondeo. Quomꝰ in aliis caritatẽ
cus todit qui se ipsũ int̃ficit : qui in animã suã crudelis existit
morietur. Si enũ quotiens aut adulteria. aut omicidia
cõmitrimꝰ animas nr̃as occidimꝰ. quid nob ꝓdest quod in aliis
benigni sumꝰ & in nob ipsis impii eẽ cognoscimur: Elemosi¬
nas dando alienã carnẽ pascimus. &crimina cõmittendo nr̃is
animas iugulamꝰ idõ sic̃ frequent̃ ammonui sic ꝓma
iorib peccatis ȩlemosinas demus. ut nũquã ad ipsa crimina
redeamꝰ. Non sanitati credendũ :. non ȩtati in remediũ sa¬
littis suȩ sẽꝑtardꝰ ẽẽ ñdebet. qui uit̾s suȩ incertꝰ est. Osi tempiis
poenitentiȩ sic disponatur quando : in potestate positũ quomiꝰ
deseritur amissua: io sg̃quib: adhuc & st sub incerta bre

Expanded text:
Sed dicit aliquis: Quomodo charitatem non habere judicabitur, qui pauperibus tanta largitur? Cui ego respondeo: Quomodo in aliis charitatem custodit, qui se ipsum interficit, qui in animam suam crudelis existit?morietur . Si enim quoties aut adulteria, aut homicidia committimus, animas nostras occidimus; quid nobis prodest quod in aliis benigni sumus, et in nobis ipsis impii esse cognoscimur? Eleemosynas dando alienam carnem pascimus, et crimina committendo nostram animam jugulamus. Et ideo, sicut frequenter admonui, sic pro majoribus peccatis eleemosynas demus, ut nunquam ad ipsa crimina redeamus. Non sanitati credendum est, non aetati. In remedium salutis suae semper tardus est, qui vitae suae incertus est. O si tempus poenitentiae sic disponeretur, quando est in potestate positum, quomodo desideraretur amissum? 3.
Abbreviated transcription (Latin):
passit ꝓdesse peccatis. Absit hoc a nob̃ frs̃. ñ solu ꝓdesse credimꝰ sed
& multũ ꝓdesse fatemur. ea tam̃ condicioe ut qui ȩlemosinas ꝓ
peccatissuis erogat. crimina capitalia exercere iam desinat &
sic elemosinã fatiat iubente. a no. ut dedignetur seruire peccato.
re suomercedẽ suã reddat. ut tam̃ inimicis suis uigit̃ seruat.
& nũ quã de illoꝵ societate discedat : Certũ ÷ qđ hoc nescro siull
homo sustinere p̃ualeat. Qd gͦñius pati aseruo tuo. ñ : iustũ ut
facias dñõtuo: & idosicut sepe iã diximꝰ quando pauperibus

Expanded text:
possit prodesse peccatis. Absit hoc a nobis, fratres. Non solum prodesse credimus, sed et multum prodesse fatemur: ea tamen conditione, ut qui eleemosynas pro peccatis suis erogat, crimina capitalia exercere jam desinat; sic eleemosynam faciat jubente Domino, ut dedignetur servire peccato. re suo mercedem reddat, ut tamen inimicis suis jugiter serviat, et nunquam de illorum societate discedat? Certum est quod hoc nescio si ullus homo sustinere praevaleat. Quod ergo non vis pati a servo tuo, non est justum ut facia
Abbreviated transcription (Latin):
hoc scđm dm̃ nec licuit aliquando: nec lic& necumquã licebit. Sed
qd peius ÷ ita peccata stta in consuetudinẽ missa sunt. & tanti sunt q
illa faciunt. ut iam quasi exlicito fieri credantur. Si enĩ nullꝰ :
uii qui sponsã suã uelit ante nuptias ad ulterinũ habere c̃ cubitũ
sedom̃s homines uirgines accipere uolunt uxures. qua fronte.
qua conscientia ante nuptias concubinas haberc ñ erubescunt.
Qua fronte uxorẽ integram uult inuenire. cũ ipse sit corruptus.
Si enĩ scđm scripturã diuinã anima quȩ peccauerit ipsa moriet᷑.
Q uomodo aliquis uiuã coniugẽ uult accipere cũ ipse sit mortuus:
quis putat licere hoc uiris. & feminis nonlicere. Ut enĩ uirisli¬
ceat. sic̃ iã dixi peccantiũ obtinuit multiatudo. Nã inpopło
xp̃iano quic ꝗd feminis non lic&. omninonec uiris umquã aut
licuit aut licebit. Unde hoc qui cũꝙ se fecisse cognoscunt . rogo
ut ñmͥ sed sibi potius irascantur. & magis desua correctione

Expanded text:
Dominum nulli licuit aliquando, nec licet, nec unquam licebit. Sed, quod pejus est, ita peccata ista in consuetudinem missa sunt, et tanti sunt qui illa faciunt, ut jam quasi ex licito fieri credantur. Si enim nullus est vir qui sponsam suam velit ante nuptias adulterinum habere concubitum, sed omnes homines virgines uxores accipere volunt; qua fronte, qua conscientia ante nuptias concubinas habere non erubescunt? Qua fronte uxorem integram vult invenire, cum ipse sit corruptus? Si enim secundum Scripturam divinam, Anima quae peccaverit, ipsa morietur ; quomodo aliquis vivam conjugem vulquis putat licere hoc viris, et feminis non licere: ut enim viris liceat, sicut jam dixi, peccantium obtinuit multitudo. Nam in populo christiano, quidquid feminis non licet, nec viris unquam aut licuit aut licebit. Unde quicumque hoc se fecisse cognoscunt, rogo ut non mihi sed sibi potius irascantur, et magis de sua correctione,
Abbreviated transcription (Latin):
dumagia c multitudini peccatoꝵ meoꝵ ignoscit. Miscđia
& ira apud ipsũ sunt & inpeccatores id÷ in peccatis ꝑsene¬
ramtes respicit iraeius. Si enĩ hȩ fidelit̃ & diligont ad tendi¬

Expanded text:
Dei magna est, multitudini peccatorum meorum ignoscet. Misericordia Dei magna est, multitudini peccatorum meorum ignoscet. Misericordia et ira apud ipsum sunt, et in peccatores, id est, in peccatis perseverantes, respicit ira ejus . Si enim haec fideliter et dilig
Abbreviated transcription (Latin):
uitatͥe conceditus curare maculas. lauare culpas. subuenur e
p̃teritis. consulere futuris. & facere infecta defactis totis
S int tam̃ efficaces gemitus qui peccata in ossib ferutentur. qui in
meduͥlis crimina posequantur. Nihil intactũ floxus. nihil incu¬
ratũ medicabilis perutentiae dolor relinquat qđ c̃tra nos in
die discussionis ad surgat. qđ pꝰ uetera scła repente nouũ inreatũ.
male conscientiae mentis appareat. Festinem em̃datã uitã dño
aitiequã auferatur offerre. Hic extinguamꝰ mortẽmoriendo
peccatis. hic uitã uitȩ meritis adquiramus. nec nos in tẽpr send¬
tutis. ad penitentiae remedia reseruemus. Quienĩ dixꝰ pecca¬
tor inquacũq dic conuersus m ingenuerit: om̃s inquitates
illus oblnnoni tradentur ipse &iam adix̃ nolite tardare con¬
uerti addñm. Si te faciebat ꝓmissio illa securu. facit iei cte¬
stacio is ta pllicitũ. & audisripturã dicente. Memĩto fili
quia mors non tardat . & illud. ne dixeris quiamiseratio

Expanded text:
itate conceditur curare maculas, lavare culpas, subvenire praeteritis, consulere futuris, et facere infecta de factis; totisSint tam efficaces gemitus, qui peccata in ossibus perscrutentur, qui in medullis crimina persequantur. Nihil intactum fletus, nihil incuratum medicabilis poenitentiae dolor relinquat, quod contra nos in die discussionis assurgat, quod post vetera saecula repente novum in reatum malae conscientiae mentis appareat. Festinemus emendatam vitam Domino, antequam auferatur, offerre. Hic exstinguamus mortem moriendo peccatis; hic vitam vitae meritis acquiramus, nec nos in tempore senectutis ad poenitentiae remedia reservemus. Qui enim dixit, Peccator in quacumque die conversus ingemuerit, omnes iniquitates illius oblivioni tradentur ; ipse etiam dixit, Noli tardare converti ad Dominum . Si te faciebat promissio illa securum; faciat te contestatio ista sollicitum: et audi Scripturam dicentem, Memento, fili, quia mors non tardat ; et illud, Ne dixeris quia miseratio
Abbreviated transcription (Latin):
ce eni positus ita ꝓinimicis orauit dicens. Pat ignosce illis quia
nescuuint quid faciunt. fraen&ici eni sunt. & contrario spũ
possidetur. & ut nos ꝑsequantur maiorẽ ꝑsecutionẽ adiabolo
pariuntur: Ecidõ magis ut liberent᷑ quã ut damnent᷑ ora¬
re debemus. Sic enĩ fecit & beatꝰ stephanus qͥgloriosissime
primus xpĩuestigia secutus est. Cum enĩ duris saxorũ
imbribus calerexur. ꝓse stans orauit. ꝓinimicis uero suis
positis genibus tutis uiribus clamauit & dixit. Dñe ihu¬
xpenes tatuas illis hoc peccatua. Sigͦ putamꝰ nos non
posse imitari dnm nr̃ai. imitem᷑ saltem c̃ seruũ nr̃m
mitemur &iam &beatum licobum qui &ipse cum iudeis lapida¬
r&ur. ficis genibus ꝓsuis ꝓsecutorib supplicauit. Unsꝗꝗ uieuan
gelio ut inimi cos diligere debeamus. ñdedit consiliũ sed pceptũ.
Aliud ÷ consiliũ. aliut p̃ceptũ. Consiliũ datur. ut uir guitas c̃ ser

Expanded text:
osce illis: quia nesciunt quid faciunt . Phrenetici enim sunt, et a contrario spiritu possidentur, et ut nos persequantur, majorem persecutionem a diabolo patiuntur: et ideo magis ut liberentur quam ut damnentur orare debemus. Sic enim fecit beatus Stephanus, qui gloriosissime primus Christi vestigia secutus est. Cum enim duris saxorum imbribus caederetur, pro se stans oravit; pro inimicis vero suis positis genibus totis viribus clamavit et dixit: Domine, ne statuas illis hoc peccatum . Si ergo putamus nos non posse imitari Dominum nostrum, imitemur saltem conservum nostrum. Imitemur etiam et beatum Jacobum: qui et ipse cum a Judaeis lapidargelio ut inimicos diligere debeamus non dedit consilium, sed praeceptum. Aliud est consilium, aliud praeceptum. Consilium datur, ut virginitas consegelio ut inimicos diligere debeamus non dedit consilium, sed praeceptum.
Abbreviated transcription (Latin):
ut sequamini Uestigia eius. Od exemplũ dnĩ secuturi sumꝰ.
Nuquid ut mortuos suscitemus e  umꝗd ut supͣmare pedibus
ambulemus.  nonutiq: sed ut simꝰ mites & humiles corde ixnon
solum ami cos sed etiam aduersarios diligamus: ut sequamini
inquid uestigia euis. Dicit hoc beatus ioħs euangelista

Expanded text:
ut sequamini vestigia ejus . Quod exemplum Domini secuturi sumus? numquid ut mortuos suscitemus? numquid ut supra mare pedibus ambulemus? Non utique; sed ut simus mites et humiles corde; et non solum amicos, sed etiam adversarios diligamus: Ut sequamini, inquit, vestigia ejus. Dixit hoc etiam beatus evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
mca amante se. amas filios adut᷑ parentes. amat & latro. amat
& leo amat & draco amant &ursi. amant & lupi. Sieni
amantes n diligimꝰ. si filios despicimꝰ. peiores leonib & supꝰ
dictis bestus sumus. Siuꝰ amantibus tantũ uicẽ readimus.
nihil ab ipsis bestiis distare iudemur: Sicut & ipse dñsdix̃¬

Expanded text:
m habebitis? Filios et parentes amat latro, amat et leo, amat et draco, amant et ursi, amant et lupi. Si enim amantes non diligimus filios vel parentes, pejores leonibus vel supra dictis bestiis sumus. Si vero amantibus vicem reddimus, adhuc nihil ab istis bestiis distare videmur. Nonne et P
Abbreviated transcription (Latin):
intellegunt decamentis sibi uulnera faciunt: Qualit̾
aut & hoc debeat & possit intelligi. ad tendat caritas
ur̃a. Amat inquid anima mea amantẽ se. lic& & de
hominib scđm litterã sentirͥ debeat. tam̃ certius de
dõ intellige debeit. quia nullus nos melius quã ipsedili
Nam si boni tantũmodo amandi sunt quid dicimnus dedõnfo de qͦ
scriptum est sic ds dilexmundũ ut filiũ siuĩ unigenitũ daret:
Quid enĩ boni fecerat mundꝰ ut illũ sic diligeret ds̃. Om̃s enĩ homi¬
nes ñ solu malo sed etiam originali peccato mortuos xp̃s ds̃ nr̃¬

Expanded text:
intelligunt, de medicamentis sibi vulnera faciunt. Qualiter autem hoc et debeat et possit intelligi, attendat Charitas vestra, Amat, inquit, anima mea amantem se. Licet et de omnibus secundum litteram sentiri debeat, tamen certius de Deo intelligi debet, quia nullus nos melius quam ipse diligit. Nam si boni tantummodo amandi sunt, quid dicimus de Deo nostro, de quo scriptum est, Sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret ? Quid enim boni fecerat mundus, ut illum sic diligeret Deus? Omnes enim homines non solum malos, sed etiam originali peccato mortuos Christus
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne & publicani hoc faciunt : Et si salutaueritis fr̃s
ur̃os tantũ. quid amplius facietis: Nonne &hnici hoc
faciunt : Qui gͦ solos amicos diligunt sicut ipsiuidetis
adhuc in hac parte.:publicanis & gentibus similes sunt.
Ut gͦ sũ periores & gentib & bestuis simus. & iam immi¬
in euangłio dixit. Serue male. omne debitũ dimisi tibi
quia rogastime. Nonne tͥ oportuit misereri cũ ser¬
uitui. sicut ce rgotiui misertussum: N ꝗd postea tra¬
didit eũ tortorib donec redderet omne debitum.

Expanded text:
t? Et si salutaveritis fratres vestros tantum, quid amplius facietis? Nonne et ethnici hoc faciunt ? Qui ergo solos amicos diligunt, sicut ipsi videtis, adhuc in hac parte publicanis et Gentibus similes sunt. Ut ergo superiores et Gentibus et bestiis simus, etiam inimi Dominus in Evangelio dixit: Serve male, omne debitum dimisi tibi quia rogasti me; nonne et te oportuit misereri conservo tuo, sicut et ego tui misertus sum? Et quid postea? Tradidit eum tortoribus, donec redderet universum debitum.
Abbreviated transcription (Latin):
lumniantib: uob &xsiqueris quã mercede accipies. audi quid
sequitur. ut sitis fili patris uri qui incelis est. Auertite quia
si inimicos diligimꝰ. fili dĩ ec̃ non possumus Et qua fronte dic¬
mus inoratione dominica. Pat nr̃qui es incelis: Aut qua c̃scientia
dicere poterimꝰ dimitte nob debita nr̃a sic̃ & nosdimet timus.¬

Expanded text:
lumniantibus vobis . Et si quaeris quam mercedem accipies; audi quod sequitur: Ut sitis filii Patris vestri qui in coelis est . Advertite, quia si inimicos non diligimus, filii Dei esse non possumus. Et qua fronte dicimus in oratione, Pater noster, qui es in coelis? aut qua conscientia dicere poterimus, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus
Abbreviated transcription (Latin):
dendo ad ebrietatis tenedras ꝑuenit. ita paulatim subrtrahen¬
do ad sobrietatis lucem quasi semel totũ qđ amplius accipie¬
bnit subtiaxerit abinimia sit aept rit ex ardescert cũgrandi
amaritudine clamat & dicit male sẽ mors quã bibendi ł in obi¬
anddi consuerudine tollere nec adtendit quod tollerabdius
erat illipicarne mori qua animã ꝑ ebrieate intficere Et ido
net arsũrã ninuã paciatur. & de tam graui peccato liber&ur
sieut iam dic tũ ÷ ꝑint̃ualla dicrũ sibi aliquid de nimietate potꝰ
subtrahat. quo usq ad racionabilẽ bibendi consuetudmem redeat
qui hoc ita utdiximꝰ ꝑpartes subdncere uoluerit. & de ebrieaite
liberatur . & illam intollerabilẽ arsurã ñpatitur. Ego frsbmi

Expanded text:
dendo ad ebrietatis tenebras pervenit; ita paulatim subtrahendendo ad ebrietatis tenebras pervenit; ita paulatim subtrahendo ad sobrietatis lucem redeat: quia si semel totum quod amplius accipiebat subtraxerit, ubi nimia siti coeperit exardescere, cum grandi amaritudine clamat et dicit, malle se mori, quam sibi bibendi vel inebriandi consuetudinem tollere; nec attendit quod tolerabilius erat illi in carne mori, quam animam per ebrietatem interficere. Et ideo ut nec ardorem nimium patiatur, et de tam gravi peccato liberetur; sicut jam dictum est, per intervalla dierum sibi aliquid de nimietate potus subtrahat, quousque ad rationabilem bibendi consuetudinem rudeat. Qui hoc ita, ut diximus, per partes subducere voluerit, et de ebrietate liberabitur, et illum
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc tempꝰ penitencie est. festinent quanta possunt cȩlerita¬
te dõ auxiliante c̃surgere. & totis anime uirib cũ ꝓph& a
supplicans dnõdicent Eripe me deluto ut ñ inherea. Et illio
N on me de mergat tempestas aque. ne absorbeat me ꝓfundũ
neq urguat suꝑme puteus ossuum. Ebrietas eruĩ quasi infer¬
ni puteus quoscumq susceperit nisi digna subuenerit peniten¬
cia & em̃datio fuerit subsecuta. ita fortit̃ sibi uindicat ut eos¬
de ipso tenebroso inferni puteo ad castitatis ł sobrietatis lucem
debemꝰ quia ñ una dic efficiuntur homines ebriosi. sellũ paula¬
tim adiurantib & cogentib crudelissimis in imicis potius quã
amicis. ꝑ singulos dies singulos sibi aut binos calices ad potum
c̃ suetudinariũ addunt. & ubi hoc inusumiserint. ita eos ipsius
ebrietas ardor occupat. ut illos semꝑ sitire conpellat. Sed qui ab
hoc malo desiderat liberari. quo sibi ꝑ int̃ ualla dierũ potũ ad¬

Expanded text:
adhuc tempus poenitentiae est, festinent quanta possunt celeritate, Deo auxiliante, consurgere: et totis animae viribus cum propheta supplicantes Domino dicant, Eripe me de luto, ut non inhaeream ; et illud, Non me demergat tempestas aquae, neque absorbeat me profundum, neque urgeat super me puteus os suum . Ebrietas enim quasi inferni puteus, quoscumque susceperit, nisi digna subvenerit poenitentia, et emendatio fuerit subsecuta, ita fortiter sibi vindicat, ut eosdem ipsos de tenebroso inferni puteo ad castitatis vel sobrietatis lucem debemus, quia non una die efficiuntur homines ebriosi: sed dum paulatim adjurantibus et cogentibus crudelissimis inimicis potius quam amicis, per singulos dies, singulos sibi aut binos calices ad potum consuetudinarium addunt. At ubi hoc in usum miserint, ita eos ipsius ardor ebrietatis occupat, ut illos semper sitire compellat. Sed qui ab hoc malo desiderat liberari, quomodo sibi per intervalla dierum potum ad
Abbreviated transcription (Latin):
sobrius qui & se &alios potest regere. & ñridetur immo ñ plangi¬
tur ebriosus qui nec se nec alios potest agnoscere. Solent tameN
ebriosi ita se excusare uelle utdicant: psona potens me coegit ut
amplius bibersm . & in conuuio regis ñ potui aliud facere ad
ex cusandas exrusaciones inpeccatis Is ta p̃tendimꝰ. ut qđ im¬
plere nolumꝰ ñ potuisse aliud nos dicimꝰ nulli inculpa ÷ Nam ñ¬
posse p̃tenditur : &iam siusq adhuc ueneretur ut tibi diceret᷑
aut bibis aut morierif. Meliuserat ut caro tua sobria occide¬
retur. quã pebrictatẽ anima moresetur: sed excusãcio ista
Falsa obi citur. Ipsi enĩ reges & quicũꝙ alii sunt potentes
qui dõ ꝓpitio & xp̃iani sunt & prudentes & sobrii & toto
corde dnĩ timentes. sĩ te uiderint definissẽ ut eis ñ adqui
ingrandi ad miratione sũscipiunt dicentes. Quantũ cũ
illo egimꝰ quantis eũ minis & terrorib fatigauimꝰ. & tam̃

Expanded text:
sobrius, qui et se et alios potest regere: et non irridetur, imo non plangisobrius, qui et se et alios potest regere: et non irridetur, imo non plangitur ebriosus, qui nec se nec alios potest agnoscere. ebriosi ita se excusare velle ut dicant: Persona potens me coegit ut amplius biberem, et in convivio regis non potui aliud facere. Ad excusandas excusationes in peccatis ista praetendimus; et quod implere nolumus, non potuisse nos dicimus. Nolle in culpa est nposse praetenditur. Etiamsi usque ad hoc veniretur, ut tibi diceretur, Aut bibes aut morieris; melius erat ut caro tua sobria occideretur, quam per ebrietatem anima moreretur. Sed excusatio ista falso objicitur. Ipsi enim reges et quicumque alii sunt potentes, quia Deo propitio et christiani sunt et prudentes, et sobrii, et toto corde Deum timentes, si te viderint definisse ut eis non acquiete in grandi admiratione suscipiunt, dicentes: Quantum cum illo egimus, quantis eum minis et terroribus fatigavimus; et tam
Abbreviated transcription (Latin):
tate cõmoui. ut ebrietatis malum tãquã inferni foneã
uitaro ł fugere debe̾retis. & licet apud plures ꝓficeret
casligatio nr̃a multi tamen sunt qui nec dũ dm̃ti¬
ment᷑ nec eosqui honesti sunt uel sobru reuerentur
tantũ hibunt ut int̃dũ necesse habeant iunscera nimiũ
puta plena ꝑuomitũ relaxare & tamquã fractȩ ac nac fra¬
ge nuus ita ipsins ebrietatis horrendis fluctib fati¬
tigantur. & nec ubi sint recognoscant & dicere aliquid ł audire
quod idracionẽ ꝑtinet omnino ñualeant. Illud uͦ quid÷ qđ ipsi¬
infelicis ebriosi quando se nimis uinu ingurgitant fętant
uituperant eos qui racionabilit̾ hoc tantũ qđ sufficit bibere uo¬
lunt dicentes eis. Erubescite & uerecundũ sit uob. quare non
potestis bibere quantũ nos ¶icunt enĩ eos ñ eẽ uros & uidete
miseriã ebriorua N sedicunt ẽẽ uiros qui in ebrietatis cloaca
ucent. & illos dicunt non eẽ uiros qui honesti & sobrii sunt.

Expanded text:
s malum tanquam inferni foveam vitare vel fugere deberetis. Et licet apud plures profecerit castigatio nostra; multi tamen sunt qui nec Deum timent, nec eos qui honesti sunt vel sobrii reverentur; et tantum bibunt, ut interdum necesse habeant viscera nimio potu plena per vomitum relaxare; et tanquam fractae naufragae naves, ita ipsius ebrietatis horrendis fluctibus fatigantur, ut nec ubi sint recognoscant, et dicere aliquid vel audire quod ad rationem pertinet, omnino non valeant. Illud vero quale esinfelices ebriosi, quando se nimio vino ingurgitant, rident et vituperant eos qui rationabiliter hoc tantum quod sufficit bibere volunt, dicentes eis: Erubescite et verecundum sit vobis, quare non potestis bibere quantum nos. Dicunt enim eos non esse viros. Et videte miseriam ebriosorum. Se dicunt esse viros, qui in ebrietatis cloaca jacent: et illos dicunt non esse viros, qui honeste et sobrie stant.
Abbreviated transcription (Latin):
deberent ꝓhibere: ipsi cogunt aliquos plusquã expedit hibo¬
re. amodo incipient & sẽ ipsos corrigere & alios castigart
ut cũ ante tribunal xp̃i uenerint. ñ de sua ł illoꝵ ebrietate
incurrant supplicuimꝰ. sed magis dum & ipsi se em̃dant. et
alios castigire ñ cessant ꝑuenire ad et̃nũ pmiũ mereantur

Expanded text:
deberent prohibere, ipsi cogunt aliquos plus quam expedit bibere, amodo incipiant et se ipsos corrigere, et alios castigare: ut cum ante tribunal Christi venerint, nec de sua nec de aliorum ebrietate incurrant supplicium; sed magis dum et ipsi se emendant, et alios castigare non cessant, pervenire ad aeternum praemium mere