comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Non est fitqle conp̃¬
hendere utdum
ccointelli gendum dif¬
ꝰ ficillimumsit. ad¬
iecitediud difficilius. & iatiora
non inueniebamus. qui &iamma¬
iont ficci& inuenturi sumus  Sed
dixenoinus sermone pristino : quia
maius fuitum brae suae tritnsitu
quod discipuli fecerunt qua in fim¬
brite sucetactu quodipsedr̃is
fecit sancrelanguentes : & quia
plures cpostolis quam ipso peros
proprium p̃dicatntedño credide¬
runt. Vt hae cuiderentur ope¬
nc antellegendaerse mauore. non
quomaior ess& magistrodiscipu¬
lus uel dño seruus uela doptat¬
tus unigenito uel hocmodo: sed qđ
perillos ipsedignar&ur eadem
rationt ficcere Qui diciteis cdio
loco. sineme nihił potestis stacero:
Iosequippe ut elia oniitam quae
suntinnum erabilit si ne ipsis fe
eit ipsos. sineipsisfecit huncmũ¬
edum: & quichomo &ican ip¬
sefieri dignatus est siueip¬
sis fecit& seipsum: Quitutem
illi sineipso. nisipeccctum: Se¬
ni que& hic quidde hacre poterit
nos mouere: moxebstulit: Cum

Expanded text:
non est facile comprehendere. Et cum hoc ad intelligendum difficillimum sit, adjecit aliud difficillius: et majora non inveniebamus; qui etiam majora faciet, inventuri sumus? Sed dixeramus sermone pristino, quia majus fuit umbrae suae transitu, quod discipuli fecerunt, quam fimbriae suae tactu, quod ipse Dominus fecit sanare languentes: et quia plures apostolis, quam ipso per os proprium praedicante Domino, crediderunt, ut haec viderentur opera intelligenda esse majora; non quo major esset Magistro discipulus, vel Domino servus, vel adoptatus Unigenito, vel homo Deo; sed quod per illos ipse dignaretur eadem majora facere, qui dicit illis alio loco, Sine me nihil potestis facere . Ipse quippe, ut alia emittam, quae sunt innumerabilia, sine ipsis fecit ipsos, sine ipsis fecit hunc mundum: et quia homo etiam ipse fieri dignatus est, sine ipsis fecit et seipsum. Quid autem illi sine ipso, nisi peccatum? Denique et hic quod de hac re poterat nos movere, mox abstulit. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
ad palmam suꝑnaeuocationis. extentũ
sedixit & secundum intentionem sequi
sedixit : minorem sesentiebat ad capien¬
dum. quod oculus nonuidit nec duris au¬
diuit nec in cor hominis ascendit : hac
estuita nr̃a ut desiderando exerceamur
Tantum autem nos exerc& scmdeside¬
rium quantum desideri a nostra am¬
puta uerimus ab amore saeculi. Iam
diximus aliquando exinani quodim¬
plendum ẽ: Bono implendus es fun¬
demalum: putaquia melle teuult
implereds̃. Si acaxo plenus es ubimel
ponis : fundendum ẽ quod postabat
uas: mutandum .ẽ. ipsũ uas mut an¬
dum & sicut labore: cumtritura
fiat aptum. Cuidam rei. meldicamꝰ
aurum dicamus: uinum dicamus
quicquiddicamus. quod dici non po¬
test. quicquid uolumus dicere:
ds̃ uocatur: & quod dicimus ds̃: quid
diximus  duaestae syllabae sunt:
Totum quod expectamus: quic quid
ergo dicere uolemus. infra ẽ: ex ten¬
damus nos in eum : ut cum uenerit

Expanded text:
ad palmam supernae vocationis . Extentum ad palmam supernae vocationis . Extentum se dixit, et secundum intentionem sequi se dixit. Minorem se sentiebat ad capiendum quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Haec est vita nostra, ut desiderando exerceamur. Tantum autem nos exercet sanctum desiderium, quantum desideria nostra amputaverimus ab amore saeculi. Jam diximus aliquando, Exinani quod implendum est. Bono implendus es, funde malum. Puta quia melle te vult implere Deus: si aceto plenus es, ubi mel pones? Fundendum est quod portabat vas: mundandum est ipsum vas; mundandum est, etsi cum labore, cum tritura, ut fiat aptum cuidam rei. Maledicamus, aurum dicamus, vinum dicamus; quidquid dicimus quod dici non potest, quidquid volumus dicere, Deus vocatur. Et quod dicimus Deus, quid diximus? Duae istae syllabae sunt totum quod exspectamus? Quidquid ergo dicere valuimus, infra est: extendamus nos in eum, ut cum venerit,
Abbreviated transcription (Latin):
loqui non possumus: & quid moda
uidere non potestis officiũ ur̃m
indesiderio sit : totauita cristiani
boni sc̃m desiderium ẽ : quod autẽ
desideras nondum uides: side side¬
randum capax efficeris: ut cum
uenerit quiduide as impledris:
Sicutienim siuelles implere alique
sinum & nosti quimagnum ẽqͥod
dabitur: extendis sinum uel sac¬
ci uelutris uel alicuius rei nosti
quantum missurus es & uides quia
angustus ẽ sinus extendendum fa¬
cis capaciorem. Sic ds̃ differendo
extendit desiderium : Desiderandũ¬
extendit animum. Extendendum facitca¬
pacẽ desideremus ergo fratres quia in¬
plendisumus. Vid&epaulum extendentẽ
sinum ut possit capere quoduenturum
est ait nonquid am acceperim ut ꝑfec¬
tus simfratres egomeno n arbitror adp̃¬
hendisse. Quidergoagis in hacuita. Si
nondum ad praehendistisunum autem
quaerte ro oblitus in eaquae ante sunt
extentus secundum intentionem seq̃or

Expanded text:
loqui non possumus, et quia modo loqui non possumus, et quia modo videre non potestis, officium vestrum in desiderio sit. Tota vita christiani boni, sanctum desiderium est. Quod autem desideras, nondum vides; sed desiderando capax efficeris, ut cum venerit quod videas, implearis. Sicuti enim si velis implere aliquem sinum, et nosti quam magnum est quod dabitur, extendis sinum vel sacci vel utris vel alicujus rei: nosti quantum missurus es, et vides quia angustus est sinus; extendendo facis capaciorem: sic Deus differendo extendit desiderium, desiderandextendit animum, extendendo facit capacem. Desideremus ergo, fratres, quia implendi sumus. Videte Paulum extendentem sinum, ut possit capere quod venturum est. Ait enim: Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim: fratres, ego me non arbitror apprehendisse. Quid ergo agis in hac vita, si nondum apprehendisti? Unum autem, quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor
Abbreviated transcription (Latin):
alias adsinistram e addexteram posi¬
ts dic&: Venite benedieti patris mei
percipite regnum: Ad sinistram posi
tisite inignem a& ernum. uidebunt :
sed formam serui : formamdĩ non uide¬
bunt: quare : quia impiisunt: & ipse
dñs dicit. Beatimundi corde quia ips
dim̃uidebunt. Ergo ui sumus quandã
uisionem fratres : quamne coculus uidit
necauri saudiuit. nec in corhominis as¬
cendit⁊ uisionem quandam ⁊isionem
praecedentem omnes pulcritudines
terrenas. auri argenti nemorum
adq: camporum pulchritu dinem ma¬
ris & aeris . pulchritudinem solisae lunae
pulchritudinem stalarum. pulchritu¬
dinem angelorum: Omnia superantẽ.
quia ex ipsa pulchit sunt omnia : quid
ergo nos erimus quando hocui debimꝰ
quid nobis promissum ec Simileseier¬
mus qnm̃ uidebimus cum sicutie  quo¬
modo potuit lingua sonuit: Cetera
corde cogitentur: quidenimuel ip¬
minibus longe in paribus meritis
ipsius : Rede amus ergo adillam

Expanded text:
alios ad sinistram? Ad dexteram posialios ad sinistram? Ad dexteram positis dicet, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum: ad sinistram positis dicet, Ite in ignem aeternum . Videbunt, sed formam servi: formam Dei non videbunt. Quare? Quia impii sunt; et ipse Dominus dicit, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Ergo visuri sumus quamdam visionem, fratres, quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit : visionem quamdam, visionem praecellentem omnes pulchritudines terrenas, auri, argenti, nemorum atque camporum, pulchritudinem maris et aeris, pulchritudinem solis et lunae, pulchritudinem stellarum, pulchritudinem Angelorum, omnia superantem; quia ex ipsa pulchra sunt omnia. 6. Quid ergo nos erimus, quando hoc videbimus? Quid nobis promissum est? Similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est. Quomodo potuit, lingua sonuit; caetera corde cogitentur. Quid enim vel ipici hominibus longe imparibus meritis ipsius? Redeamus ergo ad illam
Abbreviated transcription (Latin):
Iamillud adcendite quoduocatum est.
nostis quiduocatum . ẽ quod uocatur
& solumuocatur : seduere ẽ in commu¬
tabile ẽ semꝑman& : mutari nescit:
pulla ex paste corrumpitur: nec pro¬
ficit quia pfectum ẽ. nec deficit quia acẽ¬
num ẽ. Et quid .ẽ. hoc e in principio erat
uerbum & uerbum erat apuddm̃
&e ds̃ erat uerbum. & quid. ẽ hoc  qui
cum in forma dĩ essa non rapinam ar¬
bitratus ẽ esse dequalis dõ: Hoc modo
xp̃s informadĩ uerbum di unicus pa¬
tri dequalem patri non possunt uidere
mali. Secundum iduero quod uerbũ ca¬
rofactum .ẽ. potuerunt & mali : quia
indeiudicii uidebunt & mali: quia sic
uenie iudicaturus. quomodo uenerat
idicandus in ipsa forma homo sed ds̃
qam maledictus omnis qui spemsuam
ponit in homine : homouenit ut iudica¬
uidebitur Quid ẽ quod scriptum ese
Vidobunt inquem confxerunt : deim¬
pus enim dictum .ẽ quꝰduidebunt & con¬
fundentur: quomodo nonuidebunt
impii quando alios ponae ad dexteram

Expanded text:
est. Nostis quid vocatur. Est quod vocatur, et non solum vocatur, sed vere est, incommutabile est; semper manet, mutari nescit, nulla ex parte corrumpitur: nec proficit, quia perfectum est; nec deficit, quia aeternum est. Et quid est hoc? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Vernon rapinam arbitratus est esse aequalis Deo . Hoc modo Christum in forma Dei, Verbum Dei, Unicum Patri, aequalem Patri, non possunt videre mali. Secundum id vero quod Verbum caro factum est, poterunt et mali: quia in die judicii videbunt et mali; quia sic veniet judicaturus quomodo venerat judicandus. In ipsa forma homo, sed Deus: nam maledictus omnis qui spem suam ponit in homine . Homo venit ut judicavidebitur, quid est quod scriptum est, Videbunt in quem confixerunt ? De impiis enim dictum est quia videbunt, et confundentur. Quomodo non videbunt impii, quando alios ponet ad dexteram,
Abbreviated transcription (Latin):
dicere exme. scripturas audice¬
mus. Ego dixi duestis. & filiial¬
tissimiomnes. Siergo uultis esse
dii & filii altissimi polite dilige¬
remundum. nec eaquae sunt
inmundo. Siquis dilexerit mun¬
dum non est caritas patrisimillo
quia omnia quae sunt in mundo
desiderium carnis est. & desideri¬
um oculorum. & ambitio saeculi
quae nopest expatre. sed ex
mundo. Idest ab omnibus di¬
lectoribus mundi: & mundus
transit & desideria eius tran¬
seunt: Qui autem fecerituo¬
luntatem dĩ man& in aãnũ.¬

Expanded text:
dicere ex me, Scripturas audiadicere ex me, Scripturas audiamus: Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes . Si ergo vultis esse dii et filii Altissimi, nolite ailigere mundum, nec ea quae sunt in mundo. Si quis dilexerit mundum, non est charitas Patris in illo. Quia omnia quae sunt in mundo, desiderium carnis est, et desiderium oculorum, et ambitio saeculi, quae non est ex Patre, sed ex mundo: id est, ab hominibus dilectoribus mundi. Et mundus transit, et desideria ejus: qui autem facit voluntatem Dei, manet in a
Abbreviated transcription (Latin):
uerba eius. Et aud& equia no¬
mina uestra scripta sunt in
caelo: de ambitione saeculi.
quomodo temptatus. est dñs
quando eum leuauit in excelso
& dixit ei haccomnia regna¬
tibidabo: si prostatus ad oraue¬
risme. de clictione. regniter¬
reni uoluit temptare regẽ
saeculorum: Sed dñs qui fecie
caelum & terram: diabolum
calcabat. quid magnum adño
diabolum uinci.e quidergores¬
pondit diabolo nisi quod tedo¬
cuit ut res pondecs. Scriptum
est dñm dm̃ tuum. ad orabis &il¬
lisoliseruies: tenentes ista non ha¬
b&is concupis centias mundi.
Non habendo concupiscentiaes
mundi: non uos subiugauit
Non desiderium earnis. nec de¬
sideriumoculorum nec ambitio
saeculi: & facitis locum carita¬
tiuenienti ut diligatis dm̃ quia
si fuerit ibi dilectio mundi: Non
ibi erit dilectio dĩ: tena s pocius
in acernum quiataclis est quis¬
q: qualis eius dilectio est: terrã
diligis. terraeris. dm̃ diligis.
quid dicam ds̃ erisi Non dudeo

Expanded text:
verba ejus, Gaudete quia noverba ejus, Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo? De ambitione saeculi quomodo tentatus est Dominus? Quando elevavit eum in excelsum, et dixit ei: Haec omnia tibi dabo, si prostratus adoraveris me. De elatione regni terreni voluit tentare regem saeculorum: sed Dominus qui fecit coelum et terram, diabolum calcabat. Quid magnum, a Domino diabolum vinci? Quid ergo respondit diabolo, nisi quod te docuit ut respondeas? Scriptum est, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Tenentes ista, non habebitis concupiscentiam mundi: non habendo concupiscentiam mundi, non vos subjugabit nec desiderium carnis, nec desiderium oculorum, nec ambitio saeculi; et facietis locum charitati venienti, ut diligatis Deum. Quia si fuerit ibi dilectio mundi, non ibi erit dilectio Dei. Tenete potius in aeternum: quia talis est quisque, qualis ejus dilectio est. Terram diligis? terra eris. Deum diligis? quid dicam? deus eris? Non audeo
Abbreviated transcription (Latin):
te. nequando offendas ad lapi¬
dempedem tuum. Ille restitit tẽp¬
tatori: si enimfacer& miraculũ
non uideretur: nisi dut cessisse
dut curiositate fecisse. fecit enim
quando uoluit tamquam ds̃ sed
tam quam infirmos curans: nã
situnc faterit: quasi tantum mo¬
domiraculum uoluisse facere
putaretur. Sed ne homines¬
hoc sentirent: Ad tende quid
respondit: & quando tibitalis
temptatio euenerit: dic illud
&ti. Redi post me satanas.
scriptum est enim. nontemp¬
tabis dñm dm̃tuum : Idest sihoc
fecero temptabo dm̃. hoc dixit
quod te uoluit dicere. quando
tibi suggerit inimicus. qualis
homo qualis xp̃ianus. modo
uel unum miraculum fecisti
aut orationibus tuis mostui sur¬
rexerunt aut febrientes sa¬
nasti. Siuere es alicuius mo¬
menti faceris aliquodmiracu¬
lum Res ponde aedic. Scrip¬
tum est non temptabis dñm dm̃
tuum: ponergotemptabodm̃
quasitunc perte neam addm̃
si fecero miraculum: & non per¬
tineam si non secero: & ubi sunt

Expanded text:
te, ne quando offendas ad lapite, ne quando offendas ad lapidem pedem tuum. Ille restitit tentatori: si enim faceret miraculum, non videretur nisi aut cessisse, aut curiositate fecisse: fecit enim quando voluit tanquam Deus, sed tanquam infirmos curans. Nam si tunc faceret, quasi tantummodo miraculum voluisse facere putaretur. Sed ne hoc homines sentirent, attende quid respondit; et quando tibi talis tentatio evenerit, dic illud et tu, Redi post me, satanas; scriptum est enim, Non tentabis Dominum Deum tuum: id est, Si hoc fecero. tentabo Deum. Hoc dixit, quod te voluit dicere. Quando tibi suggerit inimicus, Qualis homo, qualis christianus? modo vel unum miraculum fecisti, aut orationibus tuis mortui surrexerunt, aut febrientes sanasti? si vere esses alicujus momenti, faceres aliquod miraculum: responde et dic, Scriptum est, Non tentabis Dominum Deum tuum: non ergo tentabo Deum, quasi tunc pertineam ad Deum si fecero miraculum, et non pertineam si non fecero. Et ubi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
est scriptum in caelo: Num quidue
Siaccepisti hocunde facias hutere
humiliter non suꝑbae. Nam &de
quibusdam pseudo proph&is dĩx
dñs: Quia facturi sunt signa&
prodigia: Ergo non sit ambitio
scieculi Ambitio saeculisu perbia
est. Iactare seuult in honori¬
bus magnus sibiuid&ur homo.
siue dediuiciis. siuede aliqua po¬
tentia: Trea sunt ista & nibilin¬
uenis unde tempt&ur cupidi¬
tas humana: nisi dut desideri¬
um carnis. dut desiderium ocu¬
lorum. dut ambitione saeculi.
Perista tria temptatus est dñs
adiabulo. Desideriocarnis
temptatus est : quando dictũ
estei si filius dĩ es diclapidibus
istis ut panes fiant quando esu¬
riuit postieiunium: Sed como¬
do repullittemptationem &do¬
cuit pugnaremilitem. Ad tende
quid illiait. pon in pane soloui¬
uit homo sed in omni uerbo dĩ
temptatus est & desiderio ocu¬
lorum. demiraculo quando
ei dixit: mittete de orsum.
quia scriptum est Angelissuis
mandauit dete. ut suscipiant

Expanded text:
est scriptum in coelo. Numquid vaeest scriptum in coelo. Numquid vaeSi accepisti unde facias, utere humiliter, non superbe. Nam et de quibusdam pseudoprophetis dixit Dominus, quia facturi sunt signa et prodigia . Ergo non sit ambitio saeculi. Ambitio saeculi superbia est. Jactare se vult in honoribus; magnus sibi videtur homo, sive de divitiis, sive de aliqua potentia. 14. Tria sunt ista, et nihil invenis unde tentetur cupiditas humana, nisi aut desiderio carnis, aut desiderio oculorum, aut ambitione saeculi. Per ista tria tentatus est Dominus a diabolo. Desiderio carnis tentatus est, quando dictum est ei, Si Filius Dei es, dic lapidibus istis ut panes fiant; quando esurivit post jejunium. Sed quomodo repulit tentatorem, et docuit pugnare militem? Attende quid illi ait: Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo Dei. Tentatus est et desiderio oculorum de miraculo, quando ei dixit: Mitte te deorsum, quia scriptum est, Angelis suis mandavit de te, ut suscipiant
Abbreviated transcription (Latin):
mittis : Lucrum auriuides: dam¬
num fidei non uides. hoc ergo ait
dñs: Desiderium carnis est. Idest
desiderium earum rerum quae
pestinent ad carnem. Sicut cibus
& concubitus & c&era huius modi.
& desiderium oculorum: Deside¬
rium oculorum dicit: omnem curio¬
sitatem. Iam quam late pat& cu¬
riositas ipsa.: inspectaculis. intea¬
tris insacramentis diabtili : Inma¬
gicis astibus in maleficis: ipsa est
curiositas: aliquando temptat & iã
seruos dĩ: ut uellent quasi miracu¬
lum facere: temptare utrum
exdudiat illos ds̃ inmiraculis.
curiositas est: hoc est desiderium
oculorum. non esta patre: sidedit
dẽ fac. Obtulit enim ut ficcias: non
enim qui n on fecerunt. ad regnum
dĩ non pestinebunt : cum gaudereN¬
d postoli quia daemonia es subiecta
erant quid eis dit dñs: Nolite in hoc
gaudere: sed gaud&e quid nomina
uestra scripta sunt incaelo. Inde uolu¬
it gaudere apostolos. unde gaudes
&tu: Vaibienim si nomentuum non

Expanded text:
mittis? Lucrum auri vides, dammittis? Lucrum auri vides, damnum fidei non vides. Hoc ergo, ait nobis, desiderium carnis est, id est, desiderium earum rerum quae pertinent ad carnem, sicut cibus et concubitus, et caetera hujusmodi. 13. Et desiderium oculorum: desiderium oculorum dicit omnem curiositatem. Jam quam late patet curiositas? Ipsa in spectaculis, in theatris, in sacramentis diaboli, in magicis artibus, in maleficiis ipsa est curiositas. Aliquando tentat etiam servos Dei, ut velint quasi miraculum facere, tentare utrum exaudiat illos Deus in miraculis; curiositas est, hoc est desiderium oculorum; non est a Patre. Si dedit Deus, fac; obtulit enim ut facias: non enim qui non fecerunt, ad regnum Dei non pertinebunt. Cum gauderent Apostoli quia daemonia eis subjecta erant, quid eis dixit Dominus? Nolite in hoc gaudere; sed gaudete quoniam nomina vestra scripta sunt in coelo . Inde voluit gaudere Apostolos, unde gaudes et tu. Vae tibi enim, si nomen tuum non
Abbreviated transcription (Latin):
domus tamenuocatur siue illa
siue illa: Omnes enim dilectores
mundi quia dilectione in habitan
mundum: sicut caelum in habitas
quorum sursum corest. & ambu¬
lant carne in terra: Omnes enim
dilectores mundi mundus uocan¬
tur: ipsi non habent nisi istatria:
Desiderium carnis. desiderium
oculorum & ambitionem saeculi.
desiderant enim manducare. bibe¬
re concumbere: uti uoluptatibus
istis numquid non est in his modus
dut quando dicitur nolite ista dibige¬
re hoc dicitur ut non manducois
dut nonbibatis aut fibos non procre¬
&is: non hoc dicitur. sed sit modus
propter creatore : ut nonuos indi¬
gent ista dilectione : nead fruendũ
hoc amais: quod adutendum habe¬
redeb&is: Non autem probamini
nisi quando uobis proponuntur duo:
hocaut illud: Iustitiam uis anlu¬
cra Non habeo unde uiuam non
habeo unde manducem. Non habeo
unde bibam: sed quid: si non potes
habere ista nisi periniquitatem
nonne melius amas quod non amit¬
tis quam iniquitatem quam com¬

Expanded text:
domus tamen vocatur, sive illa, domus tamen vocatur, sive illa, sive illa, Omnes enim dilectores mundi, quia dilectione inhabitant mundum; sicut coelum inhabitant quorum sursum est cor, et ambulant carne in terra: omnes ergo dilectores mundi mundus vocantur. Ipsi non habent nisi ista tria, desiderium carnis, desiderium oculorum, et ambitionem saeculi. Desiderant enim manducare, bibere, concumbere, uti voluptatibus istis. Numquid non est in his modus? Aut quando dicitur, Nolite ista diligere, huc dicitur, ut non manducetis, aut non bibatis, aut filios non procreetis? Non hoc dicitur. Sed sit modus propter Creatorem, ut non vos illigent ista dilectione; ne ad fruendum hoc ametis, quod ad utendum habere debetis. Non autem probamini, nisi quando vobis proponuntur duo, hoc aut illud: Justitiam vis, an lucra? Non habeo unde vivam, non habeo unde manducem, non habeo unde bibam. Sed quid, si non potes habere ista nisi per iniquitatem? Nonne melius amas quod non amittis, quam iniquitatem com
Abbreviated transcription (Latin):
num animum conuincer&
Amas durum prouiro. Amas
anulum prosponso. Si hoc est in
te ut ames anulum prosponsotuo
& nolis uidere sponsum tuum.
adhoctibi arram dedit ut mon
te oppignerar&. sed a uester&:
Adhocuti quae arram datspon¬
sus  ut in arrasua ipse a metꝰ.
Ergo dedit tibi ds̃ istaomnia.
amaillum qui fecit plus est quod
tibi uultdare: idest seipsum quis¬
ta fecit. Si dutem amaueris haecquã¬
uis ds̃ illa fecerit . & neglexeris crea¬
dus enim appellatur nons olum is¬
ta fabrica quem fecit dr̃: caelum.
terra mare. uisibilia. in uisibilia.
sed & habitatores mundi. mundus
uocantur: quomodo domus uocan¬
tur & pari&es & in habitantes.
& aliquando laudamus domum.
& uituperamus in habitantes. dici¬
mus enim bonadomus. quia mar¬
marata est. pulcra. laqueata.
et aliter dicimus. Bonadomus
nemoibi patitur in iuriam : Nulla
rapinae : Nullae oppressiones ibi
fiunt: modo non pari&es laudes.
sed in habitatores pariaum

Expanded text:
num animum convinceret? num animum convinceret? Amas aurum pro viro, amas annulum pro sponso: si hoc est in te, ut ames annulum pro sponso tuo, et nolis videre sponsum tuum; ad hoc tibi arrham dedit, ut non te oppigneraret, sed averteret. Ad hoc utique arrham dat sponsus, ut in arrha sua ipse ametur. Ergo dedit tibi Deus omnia ista, ama illum qui fecit. Plus est quod tibi vult dare, id est, seipsum, qui ista fecit. Si autem amaveris haec, quamvis illa Deus fecerit, et neglexeris Creadus enim appellatur non solum ista fabrica quam fecit Deus, coelum et terra, mare, visibilia et invisibilia: sed habitatores mundi mundus vocantur, quomodo domus vocatur et parietes et inhabitantes. Et aliquando laudamus domum, et vituperamus inhabitantes. Dicimus enim, Bona domus; quia marmorata est et pulchre laqueata: et aliter dicimus, Bona domus; nemo ibi patitur injuriam, nullae rapinae, nullae oppressiones ibi fiunt. Modo non parietes laudamus, sed inhabitatores parietum:
Abbreviated transcription (Latin):
ris conditorem: pulcratibi sunt
sed quanto est ille pulcrior. qui
ista formauit intendat cari¬
tas uestra similitudinibus enim
potestis instrui. nesubrepatuo¬
bis satanas dicens quod sol&
dicere Bene nobis sit increatura
dĩ quare illa fecit nisiut nobis be¬
nesit : & in aebriantur & pereunt
& obliuiscuntur creatorem suum.
dum nontemperanter sed cũpidi
utuntur creaturis: creator con¬
tempnitur detalibus dicit a pos¬
tolus. coluerunt & seruierunt
creaturae: pocius quamereato¬
ri. quiest benedictus in saecula:
Nonte prohib& dĩ amare ista sed
non diligere adbeatitudinem
sedad probare & laudare ut
ames creatorem: quemadmo¬
dum fratres. sis ponsus facer&
s ponsae suae anulum. & illa de¬
ceptum anulum plus diliger&
quams ponsum qui illi fecit anu¬
lum nonne in ipso donos ponsi
adultera anima dep̃hendereꝰ
sufficit mibi anulus iste . iam
illius faciem nolo uidere: qualis
erso qui nondetesta rouirhanc
amentiam e quis non adulteri¬

Expanded text:
ris conditorem. Pulchra sunt tibi; ris conditorem. Pulchra sunt tibi; sed quanto est ille pulchrior qui ista formavit? Intendat Charitas vestra. Similitudinibus enim potestis instrui: ne subrepat vobis satanas, dicens quod solet dicere. Bene vobis sit in creatura Dei; quare illa Tecit, nisi ut bene vobis sit? Et inebriantur, et pereunt, et obliviscuntur Creatorem suum: dum non temperanter, sed cupide utuntur creatis, Creator contemnitur. De talibus dicit Apostolus: Coluerunt et servierunt creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula . Non te prohibet Deus amare ista, sed non diligere ad beatitudinem; sed approbare et laudare ut ames Creatorem. Quemadmodum, fratres, si sponsus faceret sponsae suae annulum, et illa acceptum annulum plus diligeret quam sponsum qui illi fecit annulum; nonne in ipso dono sponsi adultera anima deprehenderetSufficit mihi annulus iste, jam illius faciem nolo videre; qualis esset? Quis non detestaretur hanc amentiam? quis non adulteri
Abbreviated transcription (Latin):
cdusa praemit : Illum humanitas
adduxit. Sic in ista mostalitate : nos
redtu tenebamur: Illemisericor¬
dia discendit intrauit ad captiuum
redemptor: non obpraessor: dñs.
pronobis suum sanguinem fudit :
Redemitnos mut auit spem nr̃am:
adhuc postamus mostalitatem car¬
nis & de futura mortalitate.
prae sumimus. & in mare fluctua¬
mus: sed ancoram spei interra iam
fiximus: Sed nondiligamus mun¬
dum neq: quaȩ sunt inmundo : quae
enim sunt inmundo desiderium
carnis est desiderium oculorum.
& ambitios aeculi: trea sunt ista:
nequis foste dicit. quae in mundo
sunt dẽ fecit: Id est caelumterrã.
mare solem lunam stellas om¬
nia ornamenta caelorum: quae
sunt ornamenta maris: omnia
repentia : quae terraee dnima¬
lia. arbores uolatilia. ista sunt
inmundo. ds̃ illa fecit: quare
ergo non quod dr̃ fecit e
Sp̃s dĩ sit inte : ut uideas quia hac
omniabona sunt: Sed uȩ tibi si
amaueris condita. & deserue¬

Expanded text:
causa premit, illum humanitas causa premit, illum humanitas adduxit. Sic in ista mortalitate, nos reatu tenebamur; ille misericordia descendit: intravit ad captivum redemptor, non oppressor. Dominus pro nobis sanguinem suum fudit, redemit nos, mutavit spem nostram. Adhuc portamus mortalitatem carnis, et de futura immortalitate praesumimus: et in mari fluctuamus, sed anchoram spei in terra jam fiximus. 11. Sed non diligamus mundum, neque ea quae in mundo sunt. Quae enim in mundo sunt, desiderium carnis est, et desiderium oculorum, et ambitio saeculi. Tria sunt ista: ne quis forte dicat, Quae in mundo sunt, Deus fecit, id est, coelum et terram, mare, solem, lunam, stellas, omnia ornamenta coelorum. Quae sunt ornamenta maris? Omnia repentia. Quae terrae? Animalia, arbores, volatilia. Ista sunt in mundo, Deus illa fecit. Quare ergo non amem quod Deus fecit? Spiritus Dei sit in te, ut videas quia haec omnia bona sunt: sed vae tibi si amaveris condita, et deserue
Abbreviated transcription (Latin):
esi derium est carnis: & deside¬
rium oculorum: & ambitiosae¬
culi: triadixit. quae non est expa¬
trae. sed exmundo est. & mundis
transi& & desideria eius. Quidu¬
tem fecerit uoluntatem dĩman& in
acernum: quid uis utrum amare
temporabia & transire cum tem¬
pore. Anmundum non amare
& in accernum ui uerecum dõ: pe¬
rum temporalium fluuius sed
tam quam circafluuium arbor
modo circafluuium temporaliter
plantare: ꝓaperis in praecepste¬
nelignum: uolułte amor mundite
nexp̃m: propterte factus est tempo¬
ralis ut tufias aceernus quiae ille
sic sactus est temporalis. ut manerae
dernus: Acces sit illialiquid ex
tempore: Non decessit ex acerni¬
tufactus es temporalis perpeccatum:
Ille ficctus temporalis permiseri cor¬
diam dimitendi peccata: quantum
inter est. cumduo sunt in carcere in¬
ter reum & uisitatorem ipsius.
homo enima linquando uenitadami¬
cum suum. & intrat uisitare eum.
& ambo in carcerem uidentur: Sedmul¬
tum distant & distincti sunt: Illum

Expanded text:
esiderium est carnis, et desiderium oculorum, et ambitio saeculi, tria dixit, quae non sunt ex Patre, sed ex mundo sunt. Et mundus transit et desideria ejus: qui autem fecerit voDeus? Quid vis? utrum amare temporalia, et transire cum tempore; an mundum non amare, et in aeternum vivere cum Deo? Rerum temporalium fluvius trahit: sed tanquam circa fluvium arbor modo circa fluvium temporalium plantare. Raperis in praeceps? tene lignum. Volvit te amor mundi? tene Christum. Propter te factus est temporalis, ut tu fias aeternus; quia et ille sic factus est temporalis, ut maneret aeternus. Accessit illi aliquid ex tempore, non decessit ex aeternis temporalis per peccatum, ille factus est temporalis per misericordiam dimittendi peccata. Quantum interest, cum duo sunt in carcere, inter reum et visitatorem ipsius? Homo enim aliquando venit ad amicum suum, et intrat visitare eum, et ambo in carcere videntur; sed multum distant et distincti sunt. Illum
Abbreviated transcription (Latin):
mittat. fosta ssis crastinomoritu¬
ra promittit. && qua fronte
ad illum quiman& in anum¬
ian exiturus es Sed minatur
mihi potest homo ut aliquidma¬
lefaciat. quidminatur : carce¬
res: Catenas : ignestor menta
bestics. Num quid ignem a& nume
Exor resce quodminatur omnipo¬
tens : ama quod pollic&ur omni¬
potens & uilescit omnis mundus si¬
ue promittens siue terrens.
HAeCSCrIpsiuoris deꝑis quiuos

Expanded text:
mittat, fortassis crastina moritumittat, fortassis crastina morituro promittit. Et qua fronte ad illum qui manet in aeternum, exiturus es? Sed minatur mihi potens homo, ut aliquid mali faciam. Quid minatur? Carceres, catenas, ignes, tormenta, bestias: numquid ignem aeternum? Exhorresce quod minatur Omnipotens, ama quod pollicetur Omnipotens; et vilescit omnis mundus, sive promittens, sive terrens. Haec scripsi vobis de his qui vos
Abbreviated transcription (Latin):
tum amant homines anargentum
an possessiones ad quas fundunt
dicc ampledomus multa mancipior
animalianumerosct  ponhaec est
quaedam merces ad quam nos hor¬
tamur ut in labore duremus:
quiddicitur merces istocuita doẽ¬
na. Audistis & gauisi exclamastis.
Amate quod audistis ÷ & liberami¬
ni alaboribus uestris in requiem
uitae aernae : Eccequid pro¬
mittit ds̃ uit am aernam.: Ecce
quidminatur ds̃. ignem acer¬
num. Quidillis addextertm
constitutis. : Uenitebenedicti
patris mei percipiteregnum
quod uobis paratum est aborigi¬
ne mundi. ad sinistram quid
ite in ignem axernum  qui prae¬
paratus est diabolo & angelis eiꝰ.
Nlud nondum amas. uel hoctime.
mementote ergo fratres meiqͥa
uit cmaernum nobis promisit
haec. ẽ inouio polla¬
e Nobis urcam Aere Rram
HAEC SCRIPsiuobis dehis
quiuos seducuitt.
Iemouos seducat admortema
promissionem uitae dernae
desiderate : quid potest mundus
promittere : quicquid liba pro¬

Expanded text:
tum amant homines, an argentum? tum amant homines, an argentum? An possessiones, ad quas fundunt dia, amplae domus, multa mancipia, animalia numerosa? Non haec est quaedam merces ad quam nos hortatur, ut in labore duremus. Quid dicitur merces ista? Vita aeterna. Audistis, et gavisi exclamastis: amate quod audistis, et liberamini a laboribus vestris in requiem vitae aeternae. Ecce quid promittit Deus, vitam aeternam. Ecce quid minatur Deus, ignem aeternum. Quid illis ad dexteram constitutis? Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Ad sinistram quid? Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo, et angelis ejus . Illud nondum amas, vel hoc time. 12. Mementote ergo, fratres mei, quia vitam aeternam nobis promisit Haec est, inquit, polliest nobis, vitam aeternam. Haec scripsi vobis de his qui vos seducunt. Nemo vos seducat ad mortem; promissionem vitae aeternae desiderate. Quid potest mundus promittere? Quidquid libet pro
Abbreviated transcription (Latin):
ui. custodio aobtempero pericu¬
la labores temptationes proisto
permansione quam sustȩneo
quo fructu qua mer cede:. quid
mihi postea dabit. quia in hoc
saeculo meuideo laborare int̃
temptationes : Non uideo hic requi¬
em esse aliquam. mostalitas ip¬
sac ad grauatanimam: & corpus
quod corrumpitur. praemitad
inferiora: Sitolero omnia : ut il¬
lud. quod ab initio audiui maneat
in me &dicamdomeo. Propter uerba
labiorum tuorum egocusto diui uias du¬
ras: Ad quam ergo mercedem audice
nolideficere si deficiebas in laboribus
promis samercede fortis esto. quis est
quio perteur inuinea & recedat illi
de corde quod accepturus est : F. dc
illum oblitum mercedem suam defici¬
ciunt manus memoria promissaemer¬
cedis perseuerantem facit in opere:
& homo promisit quite potest follere
quanto forciores sedebes in agrodĩ
quando promisit ueritas cui nec suc¬
cedi potest nec mori nec follere
potest eum cui promissum est: & quid
est promissum & uideomus quid
promisit. durum est quod hic mul¬

Expanded text:
vi, custodio, obtempero: pericula, labores, tentationes, pro ista permansione sustineo. Quo fructu, qua mmihi postea dabit, quia in hoc saeculo me video laborare inter tentationes? Non video hic requiem esse aliquam; mortalitas ipsa aggravat animam, et corpus quod corrumpitur premit ad inferiora: sed tolero omnia, ut illud quod ab initio audivi, maneat in me; et dicam Deo meo, Propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras . Ad quam ergo mercedem? Audi, et noli deficere. Si deficiebas in laboribus, promissa mercede fortis esto. Quis est qui operetur in vinea, et recedat illi de corde quod accepturus est? Fac illum oblitum mercedem suam, deficiunt manus. Memoria promissae mercedis perseverantem facit in opere: et homo promisit qui te potest fallere. Quanto fortior esse debes in agro Dei, quando promisit veritas, cui nec succedi potest, nec mori, nec fallere potest eum cui promissum est? Et quid est promissum? Videamus quid promisit. Aurum est, quod hic mul
Abbreviated transcription (Latin):
num quidaudistis quia laudo
dñm auaritia . Num quidau¬
distis qui alauda dñm ebriosi¬
ias. qui alaudãt luxoria locu¬
dae nugacitas : quic qui dibi ñ
audis lccudem non docredõ
non fecit dñs. Corrige quodtu
ds̃ fecit : Si autem nonuis:
& amis & amplesteris pecca¬
tatua. Contrarius es xp̃o: in
quec reforis non es: quia occa¬
sionemꝰ uenti non inuenisti:
Iam istamanifesta sunt fratres:
Nequis dicat xp̃m noncolo sed
dm̃ colo patrem ipsius
ompio quipecai piliũ. pec piliũ
HABET Vos graena alloquitur: & qui palea
erant. dudiant. & grana fiant : unus¬
quis que considerans conscientiam suam :
Simundi amator est. mut&ur fiat
amator xp̃i nesit anti cristus. Siquis
ei dixerit quod anticristus sit: irasci¬
tur in iuriam sibi factam putat:
fortassis inscriptionem minatur. si
audiat alitigante quod antixp̃s sit.
Dicit eix̃p̃s patiens esto. Si falsum
audisti gaude mecum: quia & ego
fadsac: ab anticristis dudio. Sidutẽ

Expanded text:
Numquid audisti quia laudat Numquid audisti quia laudat Dominum avaritia? numquid audisti quia laudat Dominum ebriositas; quia laudat luxuria, laudat nugacitas? Quidquid ibi non audis laudem dare Domino, non fecit Dominus. Corrige quod tu s fecit. Si autem non vis, et amas et amplecteris peccata tua; contrarius es Christo. Intquare foris non es? Quia occasionem venti non invenisti. 10. Jam ista manifesta sunt, fratres. Ne quis dicat: Christum non colo, sed Deum colo Patrem ipsius. Omnis qui negat Filium, nec Filium habet. Vos grana alloquitur; et qui palea erant, audiant, et grana fiant. Unusquisque considerans conscientiam suam, si mundi amator est, mutetur; fiat amator Christi, ne sit antichristus. Si quis ei dixerit quod antichristus sit, irascitur, injuriam sibi factam putat; fortassis inscriptionem minatur, si audiat a litigante quod antichristus sit. Dicit ei Christus: Patiens esto; si falsum audisti, gaude mecum, quia et ego falsa ab antichristis audio: si autem
Abbreviated transcription (Latin):
phemare : ministros eius blas phe¬
mant a quibus corripiuntur. Si
autemostenderis illis quia xp̃iuer¬
ba dicis non uerbatua: conantur
quantum pos sunt ut conuincant
uerba tua tedicere : non uerba xp̃i
Si autem manifestum fuerit quia
cipiunt repraehendere xp̃mi
Quomodo inquiunt. & quare nos
tales fecit ÷ non ne dicunt hoc coti¬
die homines conuicti defecctis suis
praua uoluntate peruers asten
accusant clamat illis astifex de
calo quia ipse nos fecit qui nos
efecit : Quidte feci ego homi¬
nem feci non duariciam: Ego ho¬
minem feci non latrocinium :
ego hominem feci: non adulte¬
rium. Audistis qui a laudant
me operamea. Exoretrium
puerorum ipsebrmnus erat
qui ab ignibus defendebat:
Laudant opera dñi dñm Tau¬
dant caelum. terra. mare
Laudant omnia quae sunt in
caelo : Laudant angeli l.au¬
dant stellae: E.dud antlumi¬
naria: Laudant quicquid
natat. quic quid uolat. quic¬
quid ambulat. quicquid re¬
pit Taudantistac omnia dñm:

Expanded text:
phemare, ministros ejus blasphephemare, ministros ejus blasphemant, a quibus corripiuntur: si autem ostenderis illis quia Christi verba dicis, non verba tua; conantur quantum possunt ut te convincant verba tua te dicere, non verba Christi: si autem manifestum fuerit quia cipiunt reprehendere Christum: Quomodo, inquiunt, et quare tales nos fecit? Nonne dicunt hoc quotidie homines convicti de factis suis? Prava voluntate perversi, artificem accusant. Clamat illis artifex de coelo quia ipse nos fecit, qui nos refecit: Quid te feci? Ego hominem feci, non avaritiam; ego hominem feci, non latrocinium; ego hominem feci; non adulterium. Audisti quia laudant me opera mea. Ex ore trium puerorum ipse hymnus erat qui ab ignibus defendebat . Laudant opera Domini Dominum; laudat coelum, terra, mare; laudant omnia quae sunt in coelo; laudant Angeli, laudant stellae, laudant luminaria; laudat quidquid natat, quidquid volat, quidquid ambulat, quidquid repit, laudam ista omnia Dominum.
Abbreviated transcription (Latin):
tationes uestras inspitio: uolun¬
tatem malam ibi uideo. & fod¬
sos fructus ostenditis .: Nouiquid.
unde colligam. non colligo detri¬
bulis ficus : noncolligo despinis
uuas. una quaeque arbora fruc¬
tucognos cour magis mendax ẽ
mendax aliud loquitur: aliudagit
Ia mergo fratres si facta in terro¬
ganda sunt: non solum multos in¬
uenimus anticristos foras exis se.
sed multos nondum manifestos quod
foras exierunt. Quod quõ denim
hab& aeclesia periuros.: fraudato¬
res maleficosGortilegorum
inquisitores: adulteros: aebrio¬
sos feneratores. mangones. &
omnia quae numerare non posse¬
mus si contraria sunt doctrinexp̃i
contraria sunt uerbo dĩ. uerbũ
autem dĩ: ⁊ xp̃s est. Qued contrariũ
est uerbo dĩ in anticristo est. anti¬
cristus enim xp̃o contrarius. est.
Et uultis nosse quam a peste resis¬
tant istixp̃o : aliquando eueniat.
ut aliqui male faciant & incipiant
corripi: quia xp̃m non audentblas¬

Expanded text:
tationes vestras inspicio; voluntationes vestras inspicio; voluntatem malam ibi video, et falsos fructus ostenditis. Novi quid inde colligam. Non colligo de tribulis ficus, non colligo de spinis uvas. Unaquaeque arbor ex fructu cognoscitur. Magis mendax estmendax aliud loquitur, aliud agit9. Jam ergo, fratres, si facta interroganda sunt, non solum multos invenimus antichristos foras exiisse; sed multos nondum manifestos, qui minime foras exierunt. Quotquot enim habet Ecclesia perjuros, fraudatores, maleficos, sortilegorum inquisitores, adulteros, ebriosos, foeneratores, mangones, et omnia quae numerare non possumus; contraria sunt doctrinae Christi, contraria sunt verbo Dei: Verbum autem Dei Christus est: quidquid contrarium est Verbo Dei, in Antichristo est. Antichristus enim contrarius est Christo. Et vultis nosse quam aperte resistant isti Christo? Aliquando evenit ut aliquid mali faciant, et incipiant corripi; quia Christum non audent blas
Abbreviated transcription (Latin):
sed designauit haecepistolccanticris¬
tos. quicumq negat quod ihs non sit
xp̃s ipse estanticristus. Iamergo
que ramus quis nega & non adtendoc¬
mus adlinguam sed ad facta. Sienĩ
omnes interrogentur: omnes uno
ore confitentur ihmesse xp̃m. Quies¬
cat paulolum lingua. intã
interroga. Sunuenerimus boc si
ipsa scriptura nobis dixerit quia
ne gationontantum lingua fit sed
factis certe inuenimus multos an¬
ticristos: quiore profitentur xp̃m.
& moribus dissentiunt axp̃o. ubi
inuenimus hoc÷ inscriptura. Pau¬
lum audi apostolum de talibus cũ
loquereur dit. Confitentur enĩ
senos sedm̃ factis autem negant.
Inuenimus &istos anticristos.
Quis quis factis negat xp̃m. anti
uideo quidbibat. Opera locuntur
& uerba requirimus: quis enim
malus non uult beneloqui: sed
qui dicit talibus dñs. ypocrite.
quo modo potestis bona
loqui cumsitis mali : uoces urãe
ad aures meas ad festis. ego cogi¬

Expanded text:
sed designavit haec Epistola antichrissed designavit haec Epistola antichristos. Quicumque negat quod Jesus non sit Christus, ipse est antichristus. Jam ergo quaeramus quis neget; et non attendamus ad linguam, sed ad facta. Si enim omnes interrogentur, omnes uno ore confitentur Jesum esse Christum. Quiescat paululum lingua, vitam interroga. Si invenerimus hoc, si ipsa Scriptura nobis dixerit quia negatio non tantum lingua fit, sed et factis; certe invenimus multos antichristos qui ore profitentur Christum, et moribus dissentiunt a Christo. Ubi invenimus hoc in Scriptura? Paulum audi apostolum: de talibus cum loqueretur, ait, Confitentur enim se nosse Deum, factis autem negant . Invenimus et ipsos antichristos: quisquis factis negat Christum, avideo quid vivat. Opera loquuntur, et verba requirimus? Quis enim malus non bene vult loqui? Sed quid dicit talibus Dominus? Hypocritae, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali? Voces vestras ad aures meas affertis, ego cogi
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum ad huc illi dubitarent: ait illis.
Opostebat xp̃m pati & resurgere
tesdadie : & praedicare in nomine
ieius paenitentiam & remissionem
peccatorum ubiq: quibus: perom¬
nes gentes incipiens abhierusalem
Securisumus deunitate haeredi¬
tatis. quis quis huic baereditati
non cominunicat foras exia sed
non contristemur. Ex nobis exieris
sed non erant ex nobis. Namsi fuis¬
sent ex nobis permansis sent utiq
nobiscum. Siergo ex nobis exierin.
anticristisunt. Si anticristi sunt.
mendacessunt.. Simendacessunt:
negant ilimes se xp̃m. Iterum re¬
dimus ad difficultatem quaestio¬
nis singolos in terroga: confiten¬
tur iħim̃ essexp̃m. Coastat nos
angustus intellestus in hac epistola.
uidentes ceste quaestionem. haec
questio & nos &e ipsos turbat. Si
non intellegatur aut nos sumus
antixp̃i. dut illi sunt antic risti.
illinos anticristos uocant & dicit
quodeximus abeis. Nos illos similiter

Expanded text:
Et cum adhuc illi dubitarent, ait illis: Et cum adhuc illi dubitarent, ait illis: Oportebat Christum pati, et resurgere tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum. Ubi? qua? quibus? Per omnes gentes, incipiens ab Jerusalem . Securi sumus de unitate haereditatis. Quisquis huic haereditati non communicat, foras exiit. 8. Sed non contristemur: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis: nam si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Si ergo ex nobis exierunt, antichristi sunt; si antichristi sunt, mendaces sunt; si mendaces sunt, negant Jesum esse Christum. Iterum redimus ad difficultatem quaestionis. Singulos interroga, confitentur Jesum esse Christum. Coarctat nos angustus intellectus in hac Epistola. Videtis certe quaestionem; haec quaestio et nos et ipsos turbat, si non intelligatur. Aut nos sumus antichristi, aut illi sunt antichristi: illi nos antichristos vocant, et dicunt quod exivimus ab eis; nos illos similiter:
Abbreviated transcription (Latin):
rogamus cos utrum iħs xp̃s sit: sta
tixpos nec nos illos: quia &enos confi¬
temur & illi: Siergo nec illinos dicit
nec nos illos. ergo nec illi d nobis exi¬
erunt nec nos ab ipsis. Siergonon a no¬
bis eximus inunitate sumus. Siinun¬
tacesumus quid faciunt in hacciuita¬
te Duo altaria: quid faciunt di¬
uisi domus diuisa comugia : quid fa¬
ci comiunis lectus & diuisus xp̃s
Admona nos uult nos facere quodue¬
rum esta aut ipsi ex nobis exierunt
aut nos ab ipsis sed absitut nos ab ip¬
sis habemus enim testamentum
dominicae haereditatis: pecitamus
& ibi nos inuenimus. Dabo tibi gentes
haereditatemtuam. & posses sion ẽ
tuam terminos terrae. Tenemus
hereditatem xp̃i illi eam non tenent
Non cominunicant orbi terrarum
Non communicant uniuersitate:
Redemtisanguinedm̃: habemus ip¬
sum dñmresurgentemamor¬
tuis qui se dubitantibus manibus
discipulorum praebuit palpandum.

Expanded text:
rogemus eos, utrum Iesus Christus sit, statrogemus eos, utrum Iesus Christus sit, stattichristos, nec nos illos; quia et nos confitemur, et illi. Si ergo nec illi nos dicunt, nec nos illos; ergo nec illi a nobis exierunt, nec nos ab ipsis. Si ergo non a nobis exivimus, in unitate sumus: si in unitate sumus, quid faciunt in hac civitate duo altaria? quid faciunt divisae domus, divisa conjugia? quid facit communis lectus, et divisus Christus? Admonet nos, vult nos fateri quod verum est. Aut ipsi a nobis exierunt, aut nos ab ipsis. Sed absit ut nos ab ipsis: habemus enim testamentum dominicae haereditatis, recitamus, et ibi nos invenimus, Dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Tenemus haereditatem Christi: illi eam non tenent; non communicant orbi terrarum, non communicant universitati redemptae sanguine Domini. Habemus ipsum Dominum resurgentem a mortuis, qui se dubitantium manibus discipulorum praebuit palpandum.
Abbreviated transcription (Latin):
nes. quia excelsus uenturus est ad
iudicium superquem uenerit con¬
terae eum. Sed illum non conter&
uenturus quem non quas sauit cũ
uenit. qui in humilem non offendit
non formidabit excelsum: Omnibus
enim malis lapis offensionis est xp̃s
quicquid dicit xp̃s: amarum est il
cestequiexeunt deecclesia & cbunita te
aecleside praeciditur: antixp̃isin:
nemodubitat. ipse enim dissigna¬
uit: Ex nobis exierunt sed non
erant ex nobis. Namsi fuis sent ex
nobis permans issentutiq nobiscũ
Quicumq: ergo non manent nobiscum.
sed exeunt ex nobis manifestum ẽ
quod anti cristisunt: & quomodo
probantur anticristic exmenda¬
tio: Et quis est mendax : Nisiquine¬
gat quod ihs̃ non est xp̃s. In terro¬
gemus haereticos. quem inuenis
hereticum qui negat quia ib̃s non est
xp̃s. Vide at caritas uestra mag¬
num sacramentum adtendite quod
ms pirauerit uobis dñs ds̃ &quid insi¬
nuauerit uobis. Ecce exierunt ano¬
bis. &e facti sunt donatistae : Inter¬

Expanded text:
nes: quia excelsus venturus est ad nes: quia excelsus venturus est ad judicium, super quem venerit, conteret eum. Sed illum non conteret venturus, quem non quassavit cum venit. Qui in humilem non offendit, non formidabienim malis lapis offensionis est Christus; quidquid dicit Christus, amarum est ilcerte qui exeunt de Ecclesia, et ab unitate Ecclesiae praescinduntur, Antichristi sunt; nemo dubitat. Ipse enim designavit: « Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis. Nam si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Quicumque ergo non manent nobiscum, sed exeunt a nobis, manifestum est, quod antichristi sunt. Et quomodo probantur antichristi? Ex mendacio. Et quis est mendax, nisi qui negat, quod Iesus non est Christus? Interrogemus hereticos: Quem invenis hereticum? Qui negat, quod Iesus non est Christus. Videat caritas vestra magnum sacramentum. Attendite, quid inspiraverit dominus Deus, et quid insinuare vobis velim. Ecce exierunt a nobis et facti sunt Donatistae. Inter
Abbreviated transcription (Latin):
mendatium non est exueritate
Sentia ad tendite neuos palpais.
neuos adul&is. neuos decipiatis.
neuos in ludatis. Omne mendati¬
um: non est exueritate : Videa¬
mus ergo quomodo anti cristimen¬
tiuntur quia non est unum genus
mendatii. quis est mendax nisi
qui negat quod ihis nonsit xp̃s. Alia¬
unus ihs xp̃s saluator noster
Ih̃s tamen proprium nomenestilli
quomodo morses proprionomine
appellatus. quomodo helices.
quomodo abraham. Sictam quã
modo sidicatur prophait: quomo¬
dosidicatur sacerdos: sic xp̃s con
uenturus apopulo iuddeorum . &
quia humilis uenit non est agnitus
qui alapis par utis. era t. offen¬
derunt in illo & fracti sunt: sed creuit
lapis & factus est mons magnus.
& quidait scriptura quicumq of¬
fenderit in lapidem istum conquassa¬
bitur &superquem uenerit lapisis¬
te conter&eum. Discernenda sunt
uerba offendentem dixit conquas¬
sare : super quem autem uenerit
conterae. Primum quia humilis
uenit: offenderunt in illum homi¬

Expanded text:
acium non ex veritate. Sententiam attendite; ne vos palpetis, ne vos aduletis, ne vos decipiatis, ne vos illudatis: Omne mendacium non est ex veritate. Videamus ergo quomodo antichristi mentiuntur quia non est unum genus mendacii. Quis est mendax, nisi is qui negat quod Jesus non est unus Jesus Christus salvator noster, Jesus tamen proprium nomen est illi. Quomodo Moyses proprio nomine appellatus est, quomodo Elias, quomodo Abraham; sic tanquam modo si dicatur propheta, quomodo si dicatur sacerdos; sic Christus venturus a populo Judaeorum; et quia humilis venit, non est agnitus; quia lapis parvus erat, offenderunt in illum, et fracti sunt. Sed crevit lapis, et factus est mons magnus ; et quid ait Scriptura? Quicumque offenderit in lapidem istum, conquassabitur; et super quem venerit lapis iste, conteret eum . Discernenda sunt verba: offendentem dixit conquassari; super quem autem venerit, conteri. Primo quia humilis venit, offenderunt in illum homi