comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hecice ꝓpe uniꝰ maiore latitudine sane cͥca
excessum eiꝰ subacte Nam g̾mania multis
post̾ea annis nectota ꝑcognita. ẽ c̃gectare ꝑmit¬
mitit᷑ haut multũ ora de erit g̾corũ opinioni
nes. q̾rũ pars cimbri theutoni acaucorũ gentes.
dit̾ranei hermiones quorũ sucui hermunduri.
chatii. cherusci. Quinta pars peucini. basterne
supͣdictis cont̾mini dacis. Amnes clari inocea¬
num defluunt. Guthalus. uisculus. siue uisti¬
lia. aliuis. uisirgis. amissis. rhenꝰ. mosa. Introrsꝰ
u nulla inferiꝰ nobilitate herciniũ iugum pre¬
tenditu

Expanded text:
etiae prope unius maiore latitudine, sane circa excessum eius subactae; nam Germania multis postea annis nec tota percognita est. si coniectare permittitur , haut multum ora deerit Graecorum opinioni nes, quorum pars Cimbri, Teutoni ac Chaucorum gentes. diterranei Hermiones , quorum Suebi, Hermunduri, Chatti, Cherusci. quinta pars Peucini, Basternae, supra dictis contermini Dacis. amnes clari in oceanum defluunt Guthalus, Visculus sive Vistla, Albis, Visurgis, Amisis, Rhenus, Mosa. introrsus vero nullo inferius nobilitate Hercynium iugum praetenditu
Abbreviated transcription (Latin):
lumbino: aut cretã siue lusiam uel alium-¬
nariam ultro inficiunt. ꝓbat᷑ carbone. Red¬
dit enĩ qd incertum ẽ flaminam excellentiᷤ
purpurȩ. & dũ sumat odorem maris subit.
¶dam scopulis adcolligi putant. P̃ciũ in¬
dico.xxͦx.d̾. in libra. In medicina indicũ
rigores & impetꝰ sedat. Siccat oris ulcera.
Armenia mittit qd eiꝰ noĩe appellat᷑. Lapis ẽ
hic qͦ cͥsocollȩ mͦ infectus optimꝰ ẽ. q maxime
uicinus .ẽ. communicato colore cũ ceruleo.
Solebant librȩ eiꝰ tͥcenis nummis taxari.
Inuenta ꝑ hispanicaᷤ harenaᷤ. ẽ. similem cu¬
ram recipiens. Itaq ad denarioᷤ senoᷤ uilitaᷤ
rediit. Distat a ceruleo candore modico:
qͥ teneriore hc̃ efficit colorem. Usum in me¬
dicina ad piloᷤ tantũ alendoᷤ ht̃: maxime¬
q in palpebriᷤ. Sunt etiamnum noui duo
colores & uilissimi. Uiride qđ & apianũ
uocat᷑. & qd crisocollũ latum mentitur.

Expanded text:
lumbina aut cretam Selinusiam vel anulumbina aut cretam Selinusiam vel anulariam vitro inficiunt. probatur carbone; reddit enim quod sincerum est flammam excellentis purpurae et, dum fumat, odorem maris. ob id quidam e scopulis id colligi putant. pretium Indico $X$ XX in libras. in medicina Indicum rigores et impetus sedat siccatque ulcera. Armenia mittit quod eius nomine appellatur. lapis est, hic quoque chrysocollae modo infectus, optimumque est quod maxime vicinum et communicato colore cum caeruleo. solebant librae eius trecenis nummis taxari. inventa per Hispanias harena est similem curam recipiens; itaque ad denarios senos vilitas rediit.qui teneriorem hunc efficit colorem. usus in medicina ad pilos tantum alendos habet maximeque in palpebris. Sunt etiamnum novicii duo colores e vilissimis: viride est quod Appianum vocatur et chrysocollam mentitur ,
Abbreviated transcription (Latin):
tinguit᷑. bibitq eũ colorẽ celeriꝰ. Lanis p̾cipu¬
umꝰ ẽ pͥmũ. feruenti aeno: rudib medica-¬
mentis inebriatum. ꝓximum. egesto eo:
adlita creta in ius ĩdem. Et qͦtiens id fac¬
tum ẽ: leuat᷑ bonitaᷤᷤ. ꝓ numero dilutione
sanie. Quare puteolanũ potiꝰ laudat̃: qua
tirium aut getulicum. łlaconicu. Uñ p̃-¬
tiosissimȩ p̾purȩ causa ẽ. q̃ id̾ genus maxi
me inficitur. rubeãq cogit᷑ sorbe. Utilissimũ
in canusio. ptium hac singłis denariiᷤ in li¬
bͣs acd .xxx. Pingentes sandice sublita. mox
ouo inducentes: purpurissum fulgore mi¬
nii faciunt. Si pͤpuram fac̃e malunt. ceru
leum sublimint: mox p̾purissum ouo in¬
ducunt. Ab hoc maxima auctoritaᷤᷤ indi¬
co. Exindia uenit. Arundinũ spumȩ adhe¬
rescente limo. cũ secernat᷑ in diluendomi
xturam purpurȩ ceruleiq mirabilem red¬
imitans corantinum. & ẽ purpurȩ spuma
quȩ adulterat᷑. Indicũ tingunt stercore co¬

Expanded text:
tinguitur bibitque eum colorem celerius lanis. praecipuum est primum, fervente aheno rudibus medicamentis inebriatum, proximum egesto eo addita creta in ius idem et, quotiens id factum est, elevatur bonitas pro numero dilutiore sanie. quare Puteolanum potius laudetur quam Tyrium aut Gaetulicum vel Laconicum, unde pretiosissimae purpurae; causa est quod me inficitur rubiaque, quae cogitur sorbere. vilissimum a Canusio. pretium a singulis denariis in libras ad XXX. pingentes sandyce sublita, mox ex ovo inducentes purpurissum, fulgorem minii faciunt. si purpurae facere malunt, cleum sublinunt, mox purpurissum ex ovo inducunt. Ab hoc maxima auctoritas Indico. ex India venit harundinum spumae adhaerescente limo. cum cernatur, nigrum, at in diluendoxturam purpurae caerulique mirabilem redinnatans cortinis, et est purpurae spuma. qui adulterant, vero Indico tingunt stercora co
Abbreviated transcription (Latin):
chꝰ & parentasiꝰ usi. Refrigerat mollitq. Ex¬
plet uuln̾a si coqͣtur ad siceanda utił. p̃cipua¬
& capitiᷤ dolorib. & ad dep̾hendendã puram.
Subeẽ ipea intellig̃t. si ex aqͣ illita ñ crescat.
Sandaracã & ocram iuba tͣdit in insula rub
mariꝰ topazo nasci: s mn ñ ꝑuehunt᷑ ad noᷤ.
Sandaraca qͦmͦ fieret diximuᷤ. łit adult̾ina¬
& ex cerussa ĩ fornace cocta. Coloᷤᷤ eẽ debet flã¬
meu. Ptiũ in libraᷤᷤ sesqͥni. hec si torreat᷑ eqͣ
parte rubrica ammixta: sandice fac̃. Qͣmꝗͣ
animadũto uirgiliũ existimasse herbã idee:
illo u̾su. Sponte sua sandix pascenteᷤᷤ uesti¬
et agnoᷤ p̃tiũ in libras: dimidiũ eiꝰ qͣ sanda¬
raca. Nlec st̃ alii colores maioris ponderis
int̾ factitios. Est & siricũ qͦ miniũ sullimi
diximꝰ. Fit autẽ sinopide & sandice mixtiᷤ.
Atram̃tũ qͦ int̾facticioᷤ erit. qmꝗ̃ ẽ & t̾rȩ¬

Expanded text:
chus et Parrhasius usi. refrigerat, emollit, exchus et Parrhasius usi. refrigerat, emollit, explet volnera; si coquatur, ad siccanda praecip capitis doloribus et ad deprehendenda pura; subesse enim ea -o intellegunt, si ex aqua inlita continuo arescat. Sandaracam et ochram luba tradidit in insula Rubri maris Topazo nasci, sed inde non pervehuntur ad nos. sandaraca quomodo fieret diximus. fit et adulte- rina ex cerussa in fornace cocta. color esse debet flammeus . pretium in libras asses quini. haec si torreatur aequa parte rubrica admixta, sandycem facit, quamquam animadverto Vergilium existimasse herbam id esse illo versu: Sponte sua sandyx pascentis vestiat agnos. pretium in libras dimidium eius quod sandaracae. nec sunt alii colores maioris ponderis. Inter facticios est et Syricum, quo minium subllini diximus. fit autem Sinopide et sandyce mixtis. Atramentu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ loci ht̃: ex egipto. Spumã maris ẽẽ dicunt:
solidata cũ limo. Ꝙ ido conchȩ minutȩ inue¬
niunt᷑ cũ eo. fĩc & in creta insula atq cirenis.
& ipsum ẽ. opͣtimũ ĩ melo ĩ sula. In samo qͦ naᷤ¬
citur. Eo ñ utunt᷑ pictores ꝓpt̃ nimiã pingui¬
tudinẽ. accubantes effodiunt intͣ saxa uenaᷤᷤ
scrutantes. In medicina eundẽ usũ ht̃. qu̾e se¬
retria creta. Pret̾ea lingũa tactu siccat. piloᷤᷤ
colos candidꝰ cerusse: cuiꝰ rõnẽ in plũbi metal¬
lis diximus. ⁊it & e terra ꝑse inthedote fun¬
do inuenta ⁊ mirnȩ: q̃ uet̾es ad nauiũ pictu¬
ras utebant᷑. Nc oĩs ex plumbo & aceto fit ut
cremata. hac pͥmꝰ usuᷤ ẽ nitias supͣdictuᷤ. Opti¬
ma nẽ asiatica habet᷑: q̃ & purpurea appellat᷑.
Ptiũ eiꝰ in libra .xui.d. fit & romȩ cremato si¬
le marmoroso. & ꝑfuso aceto. Sine ista ñ fuĩt
umbre. feretͥa t̃rȩ suȩ h̃t nonͣo. Hac nichoma¬

Expanded text:
spumam maris esse dicunt solidatam cum limo, et ideo conchae minutae inveniuntur in eo. fit et in Creta insula atque Cyrenis. et ipsum est, optimum in Melo insula. in Samo quod nascitur, eo non utuntur pictores propter nimiam pinguitudinem; accubantes effodiunt ibi inter saxa venam scrutantes. in medicina eundem usum habet quem Eretria creta; praeterea linguam tactu siccat, pilos plumbi metallis diximus. fuit et terra per se in Theodoti fundo inventa Zmyrnae, qua veteres ad navium picturas utebantur. nunc omnis ex plumbo et aceto fit, ut in urceis cremata. hac primum usus est Nicias supra dictus. optima nunc Asiatica habetur, quae et purpurea appellatur. pretium eius in libras 𐆖 VI. fit et Romae cremato sile marmoroso et restincto aceto. sine usta non fiunt umbrae. xxi Eretria terrae suae habet nomen. hac Nicoma
Abbreviated transcription (Latin):
celeb̾imi pictura athenis uinaceã fecẽ et rig¬
mon appellant. Appelles com̃tus ẽ. ex ebore
combusto fac̾e: q̃ elephantinũ uocant. Ap
flore nigro: qͥ adherescit ereis cortinis. fĩt
carbonib. Oira ex hoc sepiarũ natura. s
ex hi ͤ ñ fit. Om̃e aũ atramentũ sole ꝑficit᷑.
Librarium & tectorium glutino ammixto:¬

Expanded text:
celeberrimi pictores, Athenis e vinaceis fecere, tryginon appellantes. Apelles commentus est ex ebore combusto facere, quod elephantinum vocatur. 43 flore nigro, qui adhaerescit aereis cortinis. fit ecarbonibus. mira in hoc saepiarum natura, sed ex iis non fit. omne autem atramentum sole perficitur, librarium
Abbreviated transcription (Latin):
tonon. Cõmissuras uͦ coloꝵ & tͣnsitus armo¬
Unt aũ colores austeri aut floridi. tr¬
q nata aut mixt̾a euenit. floridi st̃ qͦs
añs fingenti p̾stat: minium armenium. Cina¬
baris. crisocolla. Indicum. purpurissum. Cet̃i
aust̃i. Ex oĩb alii nascunt᷑. alii fiunt. Nascun¬
tur sinopis. Rbri caparethoniũ. melinũ. fere¬
tͥa. auri pigm̃tum. Cet̾i fingunt᷑: pͥmũq qͦs ĩ
metallis diximꝰ. p̃t̾ea e uiliorib ocra. Cerussa
nope urbe. llascit᷑ in egipto. balearib. affrica.
S optima in lenno & in cappadocia effossa: &¬
in speluncis. q̃ saxis adhesit excellit. Olebis su¬
us colos: extͣ maculosus. hac usi st̃ uet̾es ad
splendorẽ. Sp̃es sinopidis tres. Rubra & mi¬
nus rubra: & int̾ has media. Pretiũ optime
xii.d. Usus ad penicillum ut silignũ colorare
lant. Magis cetis rubet: utilior abacis. Idẽ p̃ti
liquida. facilis contͣ ulcera in humore sita ł
tias ocłoꝵ cũ uino maxime. Rubricam genꝰ

Expanded text:
tonon, commissuras vero colorem et transitus harmount autem colores austeri aut floridi. utrumque natura aut mixtura evenit. floridi sunt — quos dominus pingenti praestat — minium, Armenium, cinnabaris, chrysocolla, Indicum, purpurissum; ceteri austeri. ex omnibus alii nascuntur, alii fiunt. nascuntur Sinopis, rubrica, Paraetonium, Melinum, Eretria, auripigmentum; ceteri finguntur, primumque quos in metallis diximus, praeterea e vilioribus ochra, cerussa nope urbe. nascitur et in Aegypto, Baliaribus, Africa, sed optima in Lemno et in Cappadocia, effossa e speluncis. pars, quae saxis adhaesit, excellit. glaebis suus colos, extra maculosus. hac usi sunt veteres ad splendorem. species Sinopidis tres: rubra et minus rubens atque inter has media. pretium optimae 𐆖 II, usus ad penicillum aut si lignum colorare lant —; magis ceteris rubet, utilior abacis. idem preti compositione sive liquida facilis, contra ulcera in umore sita, itias oculorum, e vino maxime. Rubricae genus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ idẽ illã ĩ uno faciliꝰ sit intelligi tanto
p̃sertim oꝑe. Furor. ẽ ꝓfecto furor egre¬
di ex eo: & tanꝗͣ int̾na eius cuncta pla¬
ne iam sint nota ita scrutari extera: qͥsi
uͦ mensurã ulliusrei possit agere qͥ sui ne¬
sciat aut homines possint uidere q̃ mim

Expanded text:
non idem illud in uno facilius sit intellegi, tanto non idem illud in uno facilius sit intellegi, tanto praesertim opere. furor est profecto, furor egredi ex eo et, tamquam interna eius cuncta plane iam nota sint, ita scrutari extera, quasi vero mensuram ullius rei possit agere qui sui nesciat, aut mens hominis videre quae m
Abbreviated transcription (Latin):
NOC QO CINQ NOIE
alio celum appellari libuit. cuiꝰ circũ flexũ
degunt cuncta: numen ẽẽ credipar est:
eternũ. immensũ. neq genitũ neq int̾i¬
turũ unqͣm. Huius extera indagare. nec
int̾.ẽ hominũ. nec capit humanȩ comec¬
tura iñtis. Sacer. ẽ et̾nꝰ imñsus. totus in
toto. ĩmo uͦ ipse totũ. infinitꝰ ac finito fi¬
milis. Omniũ rerũ certꝰ. & simił incerto.
Extra. intͣcuncta complexꝰ inse: idemq
rerũnature opus. ex rerumipsa natura
Furor.ẽ mensurã eius animo q̾sdam agi
tasse atq ꝓdere ausos: aliosrursꝰ occasioe
hinc sumpta aut his datainnum erabi¬
les tͣdidisse mundos. ut totidem rerũ
naturas credi oporteret. aut si una om̃s
incubarent. totidẽ tñ soles totidemq
lunas. & cec̃a etiã in uno. & mm̃sa & in¬
numerabilia sydã qͣsi ñ eadẽ questiõe
semꝑ int̾mino cogitationis occursura. de¬
sideriofinis alicui: aut si hec infinitas
nature omniũ artifici possit assignari

Expanded text:
oc quodcumque nomine alio caelum appellare libuit, cuius circumflexu degunt cuncta, numen esse credi par est, aeternum, inmensum, neque genitum neque interiturum umquam. huius extera indagare nec interest hominum nec capit humanae coniectura mentis. sacer est, aeternus, immensus, totus in toto, immo vero ipse totum, infinitus ac finito similis, omnium rerum certus et similis incerto, extra intra cuncta conplexus in se, idemque rerum naturae opus et rerum ipsa natura. furor est mensuram tasse atque prodere ausos, alios rursus occasione hinc consumpta aut hic data innumerabiles tradidisse mundos, ut totidem rerum naturas credi oporteret aut, si una omnes incubaret, totidem tamen soles totidemque lunas et cetera etiam in uno et inmensa et innumerabilia sidera, quasi non eaedem quaestiones semper in termino cogitationi sint occursurae desiderio finis alicuius aut, si haec infinitas naturae omniumn artifici possit adsignari,
Abbreviated transcription (Latin):
quatiliũ tegum̃ta plurast̃. Alia aqͣtilium.¬
corio & pilis tegunt᷑: ut uituli & hippopo¬
Itami. Alia corio tantũ ut delphini: cortice ut te¬
studines. Salicũ duricia ut ostreȩ & conchȩ: cru-¬
stis ut locustȩ. Crustis & spinisut echini sqͣmis
ut pisces. Asꝑa cute ut squatina qͣ lignũ & ebora
poliunt᷑: molli murenȩ. Alia nulla: ut poli¬
pes. Quȩ pilo uestiunt᷑ animal pariunt. ut pͥ-¬
stris. ballena. uitului¬

Expanded text:
quatilium tegumenta plura sunt. alia corio et pilo integuntur ut vituli et hippopotami, alia corio tantum ut delphini, cortice ut testudines, silicum duritia ut ostreae et conchae, crustis ut locustae, crustis et spinis ut echini, squamis ut pisces, aspera cute ut squatina, qua lignum et ebora poliuntur, molli ut murenae, alia nulla ut polypi. Quae pilo vestiuntur, animal pariunt, ut pristis, ballaena , vitulu
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmoq flore pͥmã arationẽ ostendunt. Me¬
dio scdam. t̾cio nouissimam: qn int̾ sese ali¬
a aliis notas pͣbent. Ac ñ in nouissimis ca¬
uetͣ ne fabis florentib attingat᷑ hedera. id
enĩ noxiũ & exitiale ei ẽ. tempꝰ. Quȩd̃ã uͦ &
suas hñt notas sicuti ficꝰ: cũ folia pauca in
cacumine acetabuli mͦ germinent. Lc̃ maxi¬
me serendas ficꝰ. Eqͥnoctium u̾nũ ad .uiii. kł¬

Expanded text:
primoque flore primam arationem ostendunt, meprimoque flore primam arationem ostendunt, medio secundam, tertio novissimam, quando inter sese alia aliis notas praebent . ac non in novissimis cavetur, ne fabis florentibus attingatur hedera; id enim noxium et exitiale ei est tempus . quaedam vero et suas habent uotas, sicuti ficus. cum folia pauca in cacumine acetabuli modo germinent, tunc maxime serendas ficus. <1> Aequinoctium vernu
Abbreviated transcription (Latin):
pscindit᷑. uirgilio maxime auctore: ut
glebas solco ¶ Quanti utilior sententia. q̃
non nͥ temꝑatum solũ in medio uere ara-¬
ri iubet. qmͣ in pingui statĩ sulco occu.
pant herbȩ gͣcili insecuti estus exit certũ¬
nãq succũ uenturis seminib auferant.
lalia autumpno meliꝰ arari certũ ẽ. Cato
uerna oꝑa sic definit. Srobes fieri. semina-¬
ria ꝓpagari. in locis crassis & humidis ul¬
mos. ficos. poma. oleaᷤ. p̃ta. stercorari. luna
sitiente q̃ rigua erant a flatu fauonii defen¬
dit. p̾gari herbas malas. radicitꝰ eruificꝰ int̾¬
purgari. seminaria fieri. & uet̾a sarciri. hȩc
anteqm uinea florere incipiat. Idẽq piro
florente arare incipiat macra arenosaq pͦ
arato. Ergo hȩc aratio has habebit notas. Len¬
tisci pͥmũ fructũ ostendentis: ac piri floren¬
tis. Frit & t̾cia in bulboꝵ satu scillȩ. Itẽ in co¬
ronam̃toꝵ narcisi. Namq & hec t̃florent.

Expanded text:
proscinditur Vergilio maxime auctore, ut proscinditur Vergilio maxime auctore, ut glaebas sol coquat. utilior sententia, quae non nisi temperatum solum medio vere arari iubet, quoniam in pingui statim sulcos occup ent herbae, gracili insecuti aestus exsiccent omnemque sucum venturis seminibus auferant. talia autumno melius arari certum est. <3> Cato verna opera sic definit: scrobes fieri, seminaria.... propagari, in locis crassis et umidis ulmos, ficos, poma, oleas seri, prata stercorari luna sitiente; quae rigua non erunt, a flatu favoni defendi et purgari, herbas malas radicitus erui, ficos interputari, seminaria fieri et vetera sarciri: haec antequam vineam fodere incipias. idemque: piro florente arare incipito macra harenosaque .arato. ergo haec aratio has habebit notas: lentisci primum fructum ostendentis ac piri florentis. erit et tertia in bulborum satu scillae, item in coronamentorum narcissi, namque et hac ter florent
Abbreviated transcription (Latin):
signũ ds ht obseruatione minime fallaci
mine. & dicemꝰ mox paulo oꝑosiꝰ. Interim
ab eo die qͥs qͥs ille fuerit qͦ flare ceꝑit. ñ uti¬
q ui. idꝰ fesꝵ s siue ante qm̃ p̾uenerat si¬
ue postea qm̃ hiemat
numera rusticos cura distringat & pͥma
serant᷑. uites putent᷑. Qua diximꝰ ratione oleȩ
curent᷑. poma serant᷑. inserant᷑q uinee pasti¬
nent᷑. semina digerant᷑. in staurent᷑ alia. ha¬
getes c̃uenit pͣgare. sarrire hibernas frugeᷤ.
maximeq far. Lex certa in eo cũ .iiiͦiͬ. fibra¬
quoq leui sarculo purgare ueriꝰ qm fodere:
florentẽ utiq xu pͥmis dieb ñ attingere. Or¬
deum nͥ siccũ ne sarito. Putationẽ eqͥnoctio
ꝑacta habeto uineȩ. Iugerũ qͣtne oꝑȩ putãt.
hoc temꝑe ortoꝵ rosarioꝵq cura ẽ. q̃ sepa¬
ratĩ ꝓximis uoluminib dicet᷑. eodẽ & tobia¬
ri. lũnc optime scrobes fiunt. t̾ra in futurũ

Expanded text:
signum dies habet observatione minime fallaci signum dies habet observatione minime fallaci mine et dicemus mox paulo operosius. interim ab eo die, quisquis ille fuerit, quo flare coeperit — non utique VI id. Feb., sed sive ante, quando praevernat, sive postea, quando hiemat numera rusticos cura distringat et primserantur, vites putentur qua diximus ratione, oleae curentur, poma serantur inseranturque, vineae pastinentur, seminaria digerantur, instaurentur alia, hagetes convenit purgare, sarire hibernas fruges maximeque far. lex certa in eo, cum quattuor fibraquoque levi sarculo purgare verius quam fodere, florentem utique xv primis diebus non attingere. hordeum nisi sicco ne sarito. putationem aequinoctio peractam habeto. vineae iugerum quaternae operae putant, hoc tempore hortorum rosariorumque cura est, quae separatim proximis voluminibus dicetur, eodem et topiarii. tum optime scrobes fiunt. terra in futurum
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑis nouissimis dieb ubicũqͥ patiet᷑
celi ratio. Terrã ad rosarũ & uineȩ satũ
uertere bipalio oportet iugero. oꝑe.Lx.
sufficiunt. fossas purgare aut nouas fa¬
cere. ante lucanis ferram̃ta acuere. ma¬
nubria aptare. dolia quassa sarcire. ip
uisu: & postero die arcturi exortu uesꝑti¬
no. Item. in.noñ mart̾ cesar cancͥ exortu id
fieri obseruauit. Maior pars auctoꝵ uin¬
dex initoris emersu.uiii. idus aqͥlonis pisciꝰ
exortu. & postero die orionis in attica mili¬
um apparere seruat᷑. Cesar & idus mar. fe¬
rales sibi annotauit scorpionis occasu. xu
kł uͦ apͥł italiȩ miluũ ostendit .xii. kł equũ
occidere matutino. hoc int̾uallũ tẽporis ue¬
getissimũ agͥcolis maximeq oꝑosũ ẽ. in quo
precipue fallunt᷑. Neq enĩ eo die uocantur
admunia qͦ fauoniꝰ flare debeat s qͦ ceꝑit.
hoc ac̾ intentione seruandũ ẽ hoc illo m̃se

Expanded text:
temporis novissimis diebus, ubicumque patietur temporis novissimis diebus, ubicumque patietur caeli ratio, terram ad rosaria et vineae satum vertere bipalio oportet — iugero operae LXX sufficiunt —, fossas purgare aut novas facere, antelucanis ferramenta acuere, manubria aptare, dolia quassa sarcire, ovivisu et postero die arcturi exortu vespertino, item III non. Mart. — Caesar cancri exortu id fieri observavit, maior pars auctorum vindemiatoris emersu — VIII idus aquilonii piscis exortu et postero die Orionis. in Attica milvum apparere servatur. Caesar et idus Mart. ferales sibi notavit scorpionis occasu, XV kal. vero April. Italiae milvum ostendi, XII kal. equum occidere matutino. 238 Hoc intervallum temporis vegetissimum agricolis maximeque operosum est, in quo praecipue falluntur. neque enim eo die vocantur ad munia, quo favonius flare debeat, sed quo coeperit. hoc acri intentione servandum est; hoc illo mense
Abbreviated transcription (Latin):
luna competat. Cesari circa brumã seri. Bub
glandẽ t̾c asꝑgi c̃uenit iniuga singła. Moditis
largior ualitudinẽ infestat: & qͦcũq tepore
det᷑. si muꝰ .xxx. dieb c̃tinuis data sit narrãt¬
uerna scabie penitere. Materiei cedende tem
uigilia c̃stant: cũ sint noctes tanto amplioreᷤᷤ
q̃los crates fiscinas texere. faces incidere. rin¬
dicas p̾parare. int̾diui xxx. palas.lx. & in
sar nobilia sẏdera significat.iii. kł iañ.
matutino canis occidens. qͦ die attice & fini¬
timis regionib aquila uesꝑi occidere tra¬
dit᷑. Pridie nonas iañ. cesari delphinꝰ ma¬
tutino exorit᷑. & postero die fidicula. qͦ egip¬
to sagitta uesꝑi occidit. Itẽ ad .ui. idus iañ.
eiꝰdẽ delphini uesꝑtino occasu c̃tinui dies
hiemant italiȩ. & cũ in aqͣrũ sentiat᷑ tͣn¬
sire qd̾ fere .xui. kł febꝵz euenit.uiii.
kł stella regia euenit appellata tubero
ni: in pectore leonis occidit matutina

Expanded text:
luna conpetat; cerasa circa brumam seri. bubus luna conpetat; cerasa circa brumam seri. bubus glandem tum adspergi convenit in iuga singula modios. largior valetudinem infestat, et quocumque tempore detur, si minus xxx diebus cverna scabie poenitere. materiae caedendae tevigilia constent, cum sint noctes tanto ampliores, qualos, crates, fiscinas texere, faces incidere, ridicas praeparare interdiu XXX, palos LX et in sari nobilia sidera significant, III kal. Ian. matutino canis occidens, quo die Atticae et finitimis regionibus aquila vesperi occidere traditur . pridie nonas Ian. Caesari delphinus matutino exoritur et postero die fidicula, quo Aegypto sagitta vesperi occidit. item ad VI idus Ian. eiusdem delphini vespertino occasu continui dies hiemant Italiae, et cum sol in aquarium sentiatur transire, quod fere XVI kal. Feb. evenit. VIII kal. stella regia ani in pectore Leonis occidit matutina
Abbreviated transcription (Latin):
ut parit̾ om̃is culturȩ qͦddam breuia¬
rium ꝑagat᷑. eodẽ temꝑe c̃uenit & arbores
stercorare. adcumulare itẽ uineas. Sufficit
innugerũ oꝑa & ubi patiet᷑ loci ratio. arbusta
ac uineas putare seminariis solũ bipalio p̾pa¬
rare. incilia aꝑire. aqͣm de agro pellere. torcu¬
lar lauare. & recondere. Alł nouembris gal¬
linis oua subpoñe nolito. donec bruma cͥficia¬
tͤ. In eũ diem terna dena subicito estate tota
hieme pauciora ñ tͣn infra nouena. De moctꝰ
talẽ futuram hiemẽ arbitͣt᷑. qͣlis fuerint bru¬
mȩ dies circa eũ terni. Itẽ solsticio estatẽ. Cir-¬
ca brumã. plerisq septẽ altionũ fetura. uen-
toꝵ qͥetem. molliũ celũ. S & in his & maliis
oĩb ex euentu significationũ intelligi sidera
debebunt. ñ ad dies utiq p̾finitos spectari
tempestatũ uadimonia: ꝑbrumã uitẽ neco¬
lito. Uinatũ defecari uł etiã diffundi hyginus
suadet. a cfecta eo septimo die. utiq si septima

Expanded text:
ut pariter omnis culturae quoddam breviarium peragatur, eodem tempore conveniet arbores stercorare, adcumulare item vineas—sufficit in iugerum opera—et, ubi patietur loci ratio, arbusta ac vineas putare, solum seminariis bipalio praeparare, incilia aperire, aquam de agro pellere, torcular lavare et recondere. a kal. Novemb. gallinis ova supponere nolito, donec bruma conficiatur . in eum diem ternadena subicito aestate tota, hieme pauciora, non tamen infra novena. Democritus talem futuram hiemem arbitratur, qualis fuerit brumae dies et circa eum terni; item solstitio aestatem. circa brumam pletorum quiete molliunt caelum. sed et in his et in aliis omnibus ex eventu significationum intellegi sidera debebunt , non ad dies utique praefinitos expectari tempestatum vadimonia. Per brumam vitem ne colito. vina tum defaecari vel etiam diffundi Hyginus suadet a confecta ea septimo die, utique si septima
Abbreviated transcription (Latin):
dera. In hoc temꝑis int̾uallo.xu. dieb pͥmi .
agͥcolȩ rapienda sunt qͥb ꝑagendis ante eqͥ¬
noctiũ ñ suffecerit. dũ sciat inde natã exꝑ
brationẽ fedam putantiũ uites ꝑ mutatiꝰ¬
onẽ cantꝰ alitis temporarii quẽ cuculum

Expanded text:
dera. 249 In hoc temporis intervallo XV diebus primis dera. 249 In hoc temporis intervallo XV diebus primis agricolae rapienda sunt quibus peragendis ante aequinoctium non suffecerit, dum robrationem foedam putantium vites per imitationem cantus alitis temporarii, quem cuculum
Abbreviated transcription (Latin):
in attica ũgilia uesꝑi occultant᷑. Eadẽ pꝰ pͥdie
in boetia. Cesari aũ & chaldeis nonis. egipto
orion & gladiꝰ eiꝰ incipiunt abscondi cesar .ui.
ioꝰ. significat ymber. Librȩ occasu .xiiii. kł
mai egipto succulȩ occidunt. uesꝑi sidus ue¬
hemens & t̾ra mareq tͣbidum .xui. atcue .x.
hł mai urbis romȩ natalis. qͦ ferȩ serenitas
reddit᷑. Claritatẽ obsecrationis dedit nimboꝵ
argum̃to: hiadas appellantib g̃cis has stellas̃
qͣs nr̃i a similitudine cognominis g̾ci ppt̾ sue̾
impositũ arbit̾ntes. imꝑitia appellauere suc¬
culas. Cesari & .uiii. kł notat᷑ dies. uni. kł egip
to hedi exoriunt᷑ .ui. boetiȩ & atticȩ canis ues¬
ꝑi occultat᷑ fidicula mane orit᷑ .u. bł assirie
orion totꝰ abscondit᷑.iiii. aũ canis.ui. noñ
mai cesari succulȩ matutino exoriunt᷑. &
UIII. idus capella pluiuialis. Egipto aũ eo¬
dem die canis uesꝑi occultat᷑. Sic fere in .Ui.
ipꝰ mai qͥ ẽ. uergiliarũ exortꝰ decurrunt si¬

Expanded text:
i occultantur, eaedem postridie in Boeotia, Caesari autem et Chaldaeis nonis, Aegypto Orion et gladius eius incipiunt abscondi. Caesari VI idus significatur imber librae occasu. XIIII kal. Mai. Aegypto suculae occidunt vesperi, sidus vehemens et terra marique turbidum . XVI Atticae, uoniam XI kal. Mai. urbis Romae natalis , quo fere serenitas redditur, claritatem observationi dedit, nimborum argumento hyadas appellantibus Graecis eas stellas quod nostri a similitudine cognominis Graeci, propter sues inpositum arbitrantes, inperitia appellavere suculas. Caesari et VIII kal. notatur dies. to haedi exoriuntur, VI Boeotiae et Atticae canis vesperi occultatur, fidicula mane oritur. V kal. Assyriae Orion totus absconditur, IIII autem canis. VI non. Mai. Caesari suculae matutino exoriuntur et VIII id. capella pluvialis, Aegypto autem eodem die canis vesperi occultatur. sic fere in VI id. Mai., qui est vergiliarum exortus, decurrunt si
Abbreviated transcription (Latin):
cause agͥcolis. Cato. os uento ᷤ & ymbrẽ qͦq in
tota tͣnslatione dampnat. & ad hec ꝓderit. qͣ
płimũ t̾rȩ in qͣ iuxerint radicib coherere.
ac totas cespite circũligari: cũ ob id cato in
cordib tͣnsferri iubeat. ꝓculdubio utili fsi
me qͥdẽ sũm̃a t̃rã c̃tentꝰ ẽ subdi. Qdã puni¬
cis malis substrato lapide ñ rumpi pomũ
in arborib tͣdunt: radices inflexaᷤ ponime¬
liꝰ arborẽ ita locari ut media sit tociꝰ scrobiᷤ
necessariũ. ficꝰ in sicilia bulboꝵ hoc genꝰ eẽ
rat᷑. Ocissime ferre tͣdit᷑ pomũ. neq ũmicula¬
tiom obnoxtũ. Quo uitio carent reliq̃ po¬
ma: similit̃ sata. Radicũ eiꝰ magna ad hi¬
bendã curã. ut exemptaᷤ appareat ñ eiuilsaᷤ.
Os dubitet: q̃ ratione & reliqua c̃fossȩ ñ omit¬
timus. sicuti t̾rã cirta radices festugate spiꝰ¬
sandã. qdͣ cato pͥmũ in ea re ẽẽ censet. pla¬

Expanded text:
causae agricolis. Cato omnes ventos et imbrem quoque in causae agricolis. Cato omnes ventos et imbrem quoque in tota translatione damnat. et ad haec proderit quam plurimum terrae, in qua vixerint, radicibus cohaerere ac totas cum caespite circumligari cum ob id Cato in corbibus transferri iubeat, procul dubio utilissime . qui quidem summam terram contentus est subdi. quidam punicis malis substrato lapide non rumpi pomum in arboribus tradunt.radices inflexas poni melius; arborem ipsam ita locari, ut media sit totius scrobis, necessarium . ficus si in scilla—bulborum hoc genus est— seratur, ocissime ferre traditur pomum neque vermiculationi obnoxium, quo vitio carent et reliqua poma similiter sata. radicum filis magnam adhibendam curam, ut exemptas appareat, non evolsas, quis dubitet? qua ratione et reliqua confessa omittimus, sicuti terram circa radices festuca cospissandam, quod Cato primum in ea re esse censet, pla
Abbreviated transcription (Latin):
sato c̃ssiorem qͥnq digitis ñ omisisse. Idẽ si ab¬
stineret meridianam celi partẽ signare in
cortice. ut tͣnslatis dem̃n & assuetis statueret᷑
horis: ne aqͥloniȩ meridianis oppositȩ solib
finderent᷑. & algerent meridianȩ aqͥlonib:
qd ẽ diũso affectant etiã qͥdã. inuite ficoq
ꝑmutantes in cͣtͣium. Densiora enĩ folia ita
fieri. magisq ꝓtegere fructũ & minꝰ amitt̃e.¬
fructũ ficũue sic & scãsilẽ fieri. Meriq id demũ
cauẽt ut plaga d̾putati cacumini meridiẽ specteti
ignari fissuris nimii uaporis opponi. id qͥde
in horã diei qͥntã uł octauã spectare malue¬
rint. Eque latet ñ negligendũ. ne radices mo¬
ra inarescant. ne ue septẽtͥonib aut ab ea
parte celi usq ad exortũ brumali uento flan¬
te effodiant᷑ arbores. aut certe ñ adũse his uen¬
tis radices p̃beant᷑: ꝓpt̾ qđ emoriunt᷑ ignaris

Expanded text:
Cato crassiorem v digitis. non omisisset idem, si atCato crassiorem v digitis. non omisisset idem, si attineret, meridianam caeli partem signare in cortice, ut translatae isdem et adsuetis statuerentur horis, ne aquiloniae meridianis oppositae solibus finderentur et algerent meridianae aquilonibus. quod e diverso adfectant etiam quidam in vite ficoque, permutantes in contrarium. densiores enim folio ita fieri magisque protegere fructum et minus amittere , ficumque sic etiam scansilem fieri. plerique id demum cavent, ut plaga deputati cacuminis meridiem spectet, ignari fissuris nimii vaporis opponi. id quidem in horam diei quintam vel octavam spectare maluerim. aeque latet non neglegendum, ne radices mora inarescant neve a septentrionibus aut ab ea parte caeli usque ad exortum brumalem vento flante effodiantur arbores, aut certe non adversae his ventis radices praebeantur, propter quod emoriuntur ignaris
Abbreviated transcription (Latin):
c̃sentiunt. ñ altiores qͥno semipede eẽ debe¬
re. nͨ latioreᷤᷤ. i ͫ pedib: nusqͣm uͦ sesquipede
minꝰ alto ᷤ qm̃ in humido solo ad uicina q̃q
des t̾nos in faucib imisq palmũ & pedem
altitudine. iiͦii. pedũ eas lapide c̃sterni: aut
siñ sit ꝑticis saliginis uiridib. Si neq hȩ sĩt:
sarmentis. ita ut in altitudine semipede¬
trahat᷑. Nob̃ adiciendũ uidet᷑ ex p̃dicta arbo¬
rũ nat᷑a: ut altiꝰ demittant᷑ aliq sũma tel¬
lure gaudent. tanqͣm figxinꝰ olea. hȩc & si¬
milia quat̾nos pedes oporteat demitti:
nudauerint testas Aliqͥ lapides rotundos su¬
bici malunt. qͥ & ctineant humorẽ & tͣnsmit¬
tant. Non itẽ planoᷤ facẽ. & at̾eno arcere radi¬
cem. existimantes glarea substrata: int̾ u¬
tramq sententiam fuerit. Arborẽ nec mi¬
norem bima nec maiorem trima tͣnsferri.
quidam p̃cipiunt. Alii cũ annũ compleat.

Expanded text:
consentiunt non altiores quino semipede esse debeconsentiunt non altiores quino semipede esse debere nec latiores II pedibus, nusquam veminus altos. quoniam in umido solo ad vicina aquaedes ternos in faucibus imosque palmum et pedem, altitudine IIII pedum, eos lapide consterni aut, si non sit, perticis salignis viridibus, si neque hae sint, sarmentis, ita ut in altitudinem semipes detrahatur . nobis adiciendum videtur ex praedicta arborum natura, ut altius demittantur ea, quae summa tellure gaudent , tamquam fraxinus, olea. haec et similia quaternos pedes oporteat demitti. a. testas, aliqui lapides rotundos subici malunt , qui et contineant umorem et transmittant, non idem planos facere et a terreno arcere radicem existimantes. glarea substrata inter utramque sententiam fuerit. Arborem nec minorem bima nec maiorem trima transferre quidam praecipiunt, alii cum manum conpleat,
Abbreviated transcription (Latin):
dis arborib arbustisq ac uineis qͥs¬
uincalis ordinũ ratio uulgata & necessaria
tueare in ordinẽ se porrigente uersu. Popłis
eade ratio seminaqͣ ulmos serendi.
tͣnsferendi quoq ẽ seminariis. Fadẽ & silius.
Ante omĩa igͥ in similẽ tͣnsferri t̃rã aut meli¬
or̃e oportet. nec tͣepidis aut p̃cocib in frigi¬
doᷤ & serotinoᷤ sitꝰ: ut neq exiit in illoᷤ. Prefo¬
dere scrobes ante si fieri possit. tanto pꝰ donec
pingui cespite obducant̃. Mago ante annũ¬
fieri iubet. ut solẽ pluuiasq combibant. aut
sic̃ditio largita ñ sit ignes in medios ante m̃.¬
ses duoᷤ net nͥ pͦ ymbreᷤ in his seri. Altitudi¬
nem earũ in argillo aut duro solo. tũ cubi¬
toꝵ eẽ: in qm̃q partem priunis palmo am¬
plius. & ubiq caminata fossura. ore cõp̃ssiore
sint. Nigra u t̾ra duo cubita & palmum: qͣ¬
dratis angulis. Fadẽ mensura greci auctoreᷤᷤ

Expanded text:
dis arboribus arbustisque ac vineis quidis arboribus arbustisque ac vineis quincuncialis ordinum ratio vulgata et necessaria, tueare, in ordinem se porrigente versu. populos eadem ratio semine quae ulmos serendi, transferendi quoque e seminariis eadem et silvis. Ante omnia igitur in similem transferri terram aut meliorem oportet, nec ex tepidis aut praecocibus in frigidos aut serotinos situs, ut neque ex his in illos; praefodere scrobes ante; si fieri possit, tanto, donec pingui caespite obducantur. Mago ante annum iubet, ut solem pluviasque conbibant, aut, si id condicio largita non sit, ignes in mediis fieri ante menses duos, nec nisi post imbres in his seri, altitudinem eorum in argilloso aut duro solo trium cubitorum esse in quamque partem, in pronis palmo amplius, iubetque caminata fossura ore conpressiore esse, in nigra vero terra duo cubita et palmum quadratis angulis eadem mensura. Graeci auctores
Abbreviated transcription (Latin):
dꝑose p̃cipi arbitror: licet tͣnslatione folia
latiora fieri spondeant. Ulmoꝵ pꝰqm̃ folia
uestiant᷑ samara colligenda ẽ: circa marcias
kalendas cũ flauescere incipit. Dein biduo
in umbra siccata serena densa in re facto t̾ra
sr̃ minuatĩ cribrata c̃ssitudine q̃ in cupssis plu¬
uiȩ siñ adiuuent rigandũ. deferende exarea-¬
rum uenis. pꝰ annũ in ulmaria int̾uallo peda¬
lii qͣmq partẽ. Maritas ulmos autũpno sere¬
re utiliꝰ. qr carentes semine: ñ ut e plantis se¬
runt᷑. In arbustũ qͥnq̃nnes suburbe tͣnsferunt̃
aut ut qͥbdã placet q̃ uicenũ pedũ ẽẽ. ceꝑun¬
dine & eo ampliꝰ circa positas pedes sterni. un¬
diq ex solido adaggerant᷑. Arulas id uocant
in campania. Int̾ ualla ex loci nat᷑a sumunt᷑.
Aridiores serendas in campestrib ẽuenit. Po¬
pulos & fraxinu̾s qi festinantiꝰ germinãt. dispo¬
ni quoq maturiꝰ c̃uenit. hocẽ. ab idib febru¬
ariis. plantis & ipsas nascentes. In disponen.¬

Expanded text:
operose praecipi arbitror, licet translatione folia latiora fieri spondeant. Ulmorum, priusquam foliis vestiantur, samara colligenda est circa Martias kalendas, cum flavescere incipit. dein, biduo in umbra siccata, serenda densa in refracto, terra super minuta incribrata crassitudine, qua in cupressis. pluviae si non adiuvent, rigandum. differendae ex arearum venis post annum in ulmaria intervallo pedali in quamque partem. Atinias ulmos autumno serere utilius, quia carentes semine plantis seruntur. in arbustum quinquennes sub urbe transferunt aut, ut quibusdam placet, quae vicenum pedum esse cdine et eo amplius circa positas pedes terni undique e solido adaggerantur. arulas id vocant in Campania. intervalla ex loci natura sumuntur . rariores serendas in campestribus convenit. populos et fraxinos, quia festinantius germinant, disponi quoque maturius convenit, hoc est ab idibus Februariis, plantis et ipsas nascentes. in disponen
Abbreviated transcription (Latin):
media pars . crispior & quo ꝓprior radici. mino¬
rib magisq flexilis maculis. hȩc pͥma origo lu¬
xuria arboꝵ. Alii integri & uilioris ligni p̃cisi¬
ore cortice uissere fieri. Ut una arbor sepiꝰueni¬
tingui animaliũ cornua dentes secari. lignũq
ebore distingui. mox oꝑirȩ placuit: deinde ma¬
teriem & in mari queri. Lestudo in hoc secta.
nuꝑq porrentosis ingeniis. pͥncipatu neronis
inuentũ. ut pigm̃tis ꝑderet se. plurisq ueni¬
ret imitata lignum. Sic lectis p̃cia q̃runt᷑. sic
therebintũ uinci iubent. sic citͥum pͥciosĩ fieri
sic acer decipi. Modo luxuria ñ fuerat c̃tenta
ligno. iã lignum emi testudine facit.

Expanded text:
media pars arborum crispior et, quo propior radici, minomedia pars arborum crispior et, quo propior radici, minoribus magisque flexilibus maculis. 232 haec prima origo luxuriae arborum, alia integi et vilioris ligni e pretiosiore corticem fieri. ut una arbor saepius venitingui animalium cornua, dentes secari lignumque ebore distingui, mox operiri. 233 placuit deinde materiem et in mari quaeri. testudo in hoc secta, nuperque portentosis ingeniis principatu Neronis inventum, ut pigmentis perderet se plurisque veniret imitata lignum. sic lectis pretia quaeruntur, sic terebinthum vinci iuvat, sic citrum pretiosius fieri, sic acer decipi. modo luxuria non fuerat contenta ligno, iam lignum et e testudine facit.
Abbreviated transcription (Latin):
utilis. secat᷑ in laminas ꝑtenues. & ilex colore
quoq ñ ingͣta s maxime fidatisq terant᷑ ut
rotarũ axib ad quos lento se fraxinꝰ sic̃ duri-¬
tia ilex ex utroq legit᷑ ulmꝰ. St̃ uͦ & parui usꝰ
fabrilium ministerioꝵ insignes. idoq ꝓditũ.
terebras. uaginas. ex oleastro. buxo. ilice.ul¬
mo. fraxino. utilissimas fieri: ex hisd̾e malle¬
os maiores qm epinu & ilice. & his autẽ ma¬
ior ad firmitatẽ causa tempestiue cesure
qmͣ in nat᷑a: qͥppe cũ ex olea durissimo ligno
cardines in forib diuitiꝰ inmorati. plante mͦ
germinauerint. Cato uectes. aquifolios lau¬
reoᷤᷤ ulmeo. fieri iubet. Higinus: manubria
rusticis. capirnea. ligna cerrea. q̃ in laminis
terie p̾cipua sunt. citrũ. terebintꝰ. aceris ge¬
nera. buxũ. palma. aqͥfoliũ. ilex. sabuci. ra¬
dix. ppłs. Dat & alnꝰ ut dictũ ẽ. suber. sectile
sic̃ citrũ acerq. Nec aliarũ tubera in pͣtio:

Expanded text:
utilis. secatur in lamnas praetenues et ilex, colore utilis. secatur in lamnas praetenues et ilex, colore quoque non ingrata, sed maxime fida iis, quae terantur, ut rotarum axibus, ad quos lentore fraxinus sicut duritia ilex et utroque legitur ulmus. sunt vero et parvi usus fabriliium ministeriorum insignes, ideoque proditum, terebris vaginas ex oleastro, buxo, ilice, ulmo, fraxino utilissimas fieri, ex iisdem malleos , maioresque e pinu et ilice. et his autem maior ad firmitatem causa tempestivae caesurae quam inmaturae, quippe cum ex olea, durissimo ligno, cardines in foribus diutius immoti plantae modo germinaverint. Cato vectes aquifolios, laureos, ulmeos fieri iubet, Hyginus manubria rusticis carpinea, iligna, cerrea. Quae in lamnas teries, praecipua sunt citrum, terebinthus, aceris genera, buxum, palma, aquifolium, ilex, sabuci radix, populus. dat et alnus, ut dictum est, tuber sectile, sicut citrum acerque. nec aliarum tuber iam in
Abbreviated transcription (Latin):
cant fertileam. argum̃to similitudinis: qm̃
lacunosa & crispa in om̃i gn̾e & glutinũ ab¬
dicat. Quȩdam & int̾ se & cũ alis insociabili
glutino: sic̃ robiꝰ. Nlec fere coherent nͥ simi-¬
lia nat᷑a. ut sic̃ quis lapidẽ lignũq ñ c̃iungͣ.
Cornũ maxime audit sorbus. carpinꝰ. buxꝰ.
pꝰea talia cincũq oꝑi facilia. flexilia omĩa
q̃ lenta diximꝰ. p̃terq morꝰ & capficus dura¬
bilia ac sectiq̃ modice humida. Arida enim
latiꝰ qmͣ ter ascendunt. Uiridia p̃t̾ robur &
buxum ꝑtinatiꝰ resistunt. serrarũq dentes
replent. equalitate inerti. Qua de causa al¬
t̃na indinatione egerunt scrobẽ. Obedien-¬
tissima quocũq inoꝑe fraxinꝰ. eadẽq corilo
hastis melior. cornuleuior. sorbolentior. Gal¬
lica uͦ etiã ad currꝰ flexibilis. Hitẽ emularet᷑
ulmus. ni pondus esset in culpa. facił & fagꝰ
qmqͣm fragilis & tenera. Fadẽ fictilib lami¬
nis intenui flextł. capsisq ac scriniis. sola

Expanded text:
to similitudinis, quoniam lacunosa et crispa in omni genere glutinum abdicant. quaedam et inter se et cum aliis insociabilia glutino, sicut robur, nec fere cohaerent nisi similia natura, ut si quis lapidem lignumque coniungat . cornum maxime odit sorbus, carpinus, buxus, postea tilia. cuicumque operi facilia flexilia omnia, quae lenta diximus, praeterque morus et caprificus. forabilia ac sec- tilia, quae modice umida. arida enim latius quam teras cedunt, viridia praeter robur et buxum pertinacius resistunt serrarumque dentes replent aequalitate inerti. qua de causa alterna inclinatione egerunt scobem. Oboedientissima quocumque in opere fraxinus, eademque hastis corylo melior, cornu levior, sorbo lentior, Gallica vero etiam ad currus flexili levitate. aemularetur ulmus, ni pondus esset in culpa. facilis et fagus, quamquam fragilis et tenera. eadem sectilibus lamnis in tenui flexilis capsisque ac scrineis sola
Abbreviated transcription (Latin):
dentiȩ ẽ: ut uenenũ artis eẽ suadeat. Lapsia
in affrica uehem̃tissima. Qdam caulẽ inci¬
dũt ꝑ messeᷤ. & in ipsa excauãt radicȩ qͦ suecꝰ
c̃fluat. arefactũq tollunt. Alii foliũ radicẽ
tundũt in pila. & succũ in sole coactũ diui¬
dũt in pastillo ᷤ. Nero cesar claritatẽ ei dedit
initio imꝑii. nocturnis g̃ssationib c̃ũbera.¬
ta facie illiniens sic eũ thure cerãq. & se¬
quenti die ct̃ famam cutẽ sincera ferens. Cap̃.xi

Expanded text:
 ut venenum artis esse persuadeant. thapsia in Africa vehementissima . quidam caulem incidunt per messes et in ipsa excavant radice, quo sucus confluat, arefactumque tollunt. alii folia, caulem, radicem tundunt in pila et sucum in sole coactum dividunt in pastillos. Nero Caesar claritatem ei dedit initio imperi, nocturnis grassationibus converta facie inlinens id cum ture ceraque et secuto die contra famam cute
Abbreviated transcription (Latin):
decepti eo. qm̃ ferula sine dubio ẽ. tapsi assi
diu geñis. folii fenicłi. mani catilȩ. nec exce¬
dente baculi longitudinẽ. sem̃ quasi feru¬
lȩ. radix candida. Incisa lac emanat. & c̾tusa
suconeũ corticẽ. Abdicant omia ea uenena.
qͥppe etiã fodientib nocet. Siminima aspiret
aulã. intumescũt corꝑa. faciẽq inuadũt igneᷤ
acri. Ob id cerato pͥus illiniunt. Abzda tñmor¬
bis auxiliari dicunt medici: ꝑmixtã aliis.
Itẽ in alio pisces sugillatisq libentib. seu uͦ
remedia desũt ut cesset leta. ñ tͣctent ista. p̃

Expanded text:
decepti quoniam ferula sine dubio est thapsia, sed decepti quoniam ferula sine dubio est thapsia, sed sui generis, foliis feniculi, inani caule nec excedente baculi longitudinem. semen quale ferulae, radix candida. incisa lacte manat et contusa suco, nec corticem abdicant. omnia ea venena: quippe etiam fodientibus nocet, si minima aspiret aura; intumescunt corpora , faciemque invadunt ignes sacri; ob id cerato prius inlinunt . quibusdam tamen morbis auxiliari dicunt medici permixtam aliis, item alopeciis suggillatisque ac liventibus, ceu vero remedia desint, ut scele
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ amittendi. Lanuginẽ pãpum uocãt.
qđ nulli alii arbori euenit. Simił & aparthe
bifera equȩ qmͣ andracla pͥore fructu incipi¬
ente pubescere: uuȩ ꝑagunt alterũ. ininitio
hiemis qͣles eos ñ tradit᷑. Et ferusas int̾ ext̃¬
nas dixisse c̃uenieti arboꝵq geñi adscͥpsisse.
qm̃ quarũdã nat᷑e sic̃ distinguimꝰ lignũ oẽ
corticis loco hñt. hoc ẽ forinsecꝰ. ligni autẽ lo¬
co fungosam intꝰ medullam ut sambuci. Que¬
d̾a uͦ mnanitate: ut harundinis. ferula cali¬
dis nascit᷑ locis. atq tͣnsmaria: geniculatis
nodata scapis. Duo eiꝰ gen̾a. Nlartheca gei uo¬
cant assurgent̾ẽ in altitudine: marthetiã
uͦ semꝑ humilẽ a genib exeunti. folia mari
ma ut quȩꝙ t̾rȩ prima. Cet̃a nat᷑a eadẽ qui
aneto. & fructu sĩmił. Nulli fruticũ leuitas
maior. Ob id gestata faciliꝰ baculoꝵ usũ senec¬
tuti p̾bet. Sem̃ ferulȩ tapsiã qͥdã uocauere.

Expanded text:
fructum amittendi lanugine pappum vocant, fructum amittendi lanugine pappum vocant, quod nulli alii arbori evenit. similis et apharce, bifera aeque quam andrachle. priorem fruc???um incipiente pubescere uva peragunt , alterum initio hiemis, quales eos non traditur. Et ferulam inter externas dixisse conveniat arborumque generi adscripsisse, quoniam quarundam naturae, sicuti distinguemus , lignum ocorticis loco habent forinsecus, ligni autem loco fungosam intus medullam ut sabuci, quaedam vero inanitatem ut harundines. 123 ferula calidis nascitur locis atque trans maria, geniculatis nodata scapis. duo eius genera: nartheca Graeci vocant adsurgentem in altitudinem, nartheciam vero semper humilem. a genibus exma ut quaeque terrae proxima. cetera natura eadem quae anetho , et fructu simili. nulli fruticum levitas maior; ob id gestatu facilis baculorum usum senectuti praebet. Semen ferulae thapsian quidam vocavere,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uocat᷑ enonymos. ñ assimił punicȩ ar¬
bori. Int̾eã & laurũ folii magnitudine. fig̃a uͦ
& mollitia punice. flore candidior.ẽ. statĩ pe¬
stem denuntians. fert silicuassẽ sinił intus
granũ qͣdranguli fig̃a. spissum. letale aĩali¬
b. nec ñ & folio. In eade ui succurrit aliquan¬
do p̾ceps alui exinanitio. Al exander corneliꝰ
arbore leonẽ appellauit. ex q̃ facta esset ago.
simiłe roborib c̃serenti. q̃ nec aqͣ nec igni poᷤ¬
sit corrũpi. sicuti nec uiscũ: nulli alii cogni¬
tam qd eqͥde sciam. Andraden om̃s fere g̃ci
porciliȩ noĩe int̾p̃tant᷑. cũ sit herba. & andrac¬
ne uocet᷑. uniꝰ litt̃ȩ diũsitate. Cet̾um andrac
le ẽ. silur̃is arbor neq in lanis nascens. si¬
mił unedoni. folio tantũ minore: & nũqͣm
decidente cortice nc̃ scabro qͥde. s qͥ cͥc̃gelatus
uideri possit. Tã t̾stis aspectu. ẽ. Similis & cog¬
gigya folio. magnitudine minor. ꝓpͥetatẽ ħt̃

Expanded text:
quae vocatur euonymos, non absimilis Punicae arbori — inter eam et laurum folia magnitudine , figura vero et mollitia Punicae —, floris candidi odore statim pestem denuntians. fert siliquas sesames, intus granum quadriangula figura, spissum, letale animalibus; nec non et folio eadem vis. succurrit aliquando praeceps alvi exinanitio. Alexander Cornelius arborem leonem appellavit , ex qua facta esset Argo, similem robori viscum ferenti, quae neque aqua neque igni posset corrumpi, sicuti nec viscum, nulli alii cognitam, quod equidem sciam. Andrachlen omnes fere Graecis porcillacae nomine interpretantur, cum sit herba et andrachne vocetur unius litterae dihle est silvestris arbor neque in planis nascens, similis unedoni, folio tantum minore et numquam decidente, cortice non scabro quidem, sed qui circumgelatus videri possit: tam tristis aspectus est. similis et coccygia folio, magnitudine minor. proprietatem habet
Abbreviated transcription (Latin):
uocat marẽ qui gen̾at. Discrim̃ ẽẽ qd̃ mu¬
tena uaria & infirma sit: ⁊mirꝰ unicolor &
robustꝰ dentesq extra hos habeat. In gallia
septentrionali: murenis om̃ib dextera in
maxilla septenȩ maculȩ ad formã septent᷑.¬
onis aureo colore fulgent dũ taxat uiuen.¬
tib: parit̾q cũ aĩa extingunt᷑. Inuenit in
hoc animalidocum̃ta seuitiȩ. uedius pollio
eques .R.ex amicis diuiaugusti uiuariis ȩaꝵ
inmergens damnata mancipia: tanꝗͣ ad
terat. feit acetigustu p̃cipue eas in rabiẽ
agi Tenuissimũ his stercꝰ: contͣanguillis ceͣs.¬
sius: eoq uerbari solitos tͣit uerriꝰ p̾te̾ratꝰ.
& ob id multã his dic̃ ñ institutã. Cap̃

Expanded text:
ui generet; discrimen esse quod murena varia et infirma sit, zmyrus unicolor et robustus dentesque et extra os habeat. in Gallia septentrionali murenis omnibus dextera in maxilla septenae maculae ad formam septentrionis aureo colore fulgent, dumtaxat viventibus, pariterque cum anima extinguuntur. 77 invenit in hoc animali documenta saevitiae Vedius Pollio, eques Romanus ex amicis Divi Augusti, vivariis earum inmergens damnata mancipia, non tamquam ad terat. ferunt aceti gustu praecipue eas in rabiem agi. tenuissimum iis tergus, contra anguillis crassius, eoque verberari solitos tradit Verrius praetextatos et ob id mult