comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo terre quia sunt eceiquarum. Etideo om̃autillic
intellegant᷑ que quaituor etiam pedibus nituntur
que superius quadrupedum nomine propriae sig
nificcita sunt. Bestias aut̃ dequib: itemait scđm ge¬
nus quid quid hore aut etiam ungib scuit exceptis
serpentib. Pecorauero de quibus tertio ait scđmg
nus queneutraui lacerant sed aut corpib aut ueboc
quidem p̃dixi enim etquadrupedum pom̃ quẽlate
patecit ipsopedem Numero fcale agnoscit etxo¬
mine pecorum uł bestiarum omne mrationale
nimal aliquando comprehendi sed&um ferarũ
pcibulum solet in latina ligua tantundemualere
onid eo tamq neglegenda fuit consideratio quo¬
modo possint hacc nomina quȩ ponsrustra in hoc
scripturarum loco posite sunt &tm speciali distine¬
tione discerni quod inusuloquendi cotidiano ficile
anim aduertipottit. Non seustra cuatale Forum
mouet utrum pepassim etquasi fortuito analiquaratio¬

Expanded text:
ideo terrae, quia sunt et aquarum, et ideo omnia, ut illic ideo terrae, quia sunt et aquarum, et ideo omnia, ut illic intellegantur, quae quattuor etiam pedibus nituntur, quae superius quadrupedum nomine significata proprie sunt. bestias autem, de quibus item ait: secundum genus, quidquid ore aut etiam unguibus saeuit exceptis serpentibus. pecora uero, de quibus tertio ait: secundum genus, quae neutra ui lacerant, sed aut de cornibus aut ne hoc quidem. praedixi enim et quadrupedum nomen quam late pateat ipso pedum numero facile agnosci et nomine pecorum uel bestiarum omne inrationale animal aliquando conprehendi. sed etiam ferarum uocabulum solet in latina lingua tantumdem ualere; non ideo tamen neglegenda fuit consideratio, quomodo possint haec nomina, quae non frustra in hoc scripturarum loco posita sunt, etiam speciali distinctione discerni, quod in usu loquendi cotidiano facile animaduerti potest. Non frustra etiam lectorem mouet, utrumne passim et quasi fortuito an aliqua ratio
Abbreviated transcription (Latin):
ne propriae quaedam uellet intelleginonutq: hoͥc
etam quadrupedia nom in aret. Quam uis dehis
in rep&aitione cecuerit. Ancerui etdammuli etona¬
gri etapri quianeq illis bestus ubileones sunt
coniungi possunt similes enim sunt illis pecoribus
nequettm̃ subcura humasia sunt propriae qua¬
drupedia nuncupata sunt : quasi reliqua es sent
haec animalia quib: ista appellatio genenalis qui¬
dem cum multis propt̃ uilmerum pedum sed tam̃
speciali significatione tribuer&ur anqilat̃ dixit.
Scđm genus tria quaedam genera posinuitat ad ten¬
dere Primo scđm genus quadru pedia etreptilia
ubi arbitror significatum quequa drupedia dixerit.
Scilicet queingonere sunt reptilium sicut sunt lace¬
tistiliones. ltsi quid buiu smodiest̃ ideoq in repeatio¬
e quadrupedum nomen noniterauit: quia repti¬
lium uoccibulo fortas complexus est : Vndeibi uon
simplicit̃ ait reptilia sed ad dit om̃a reptilia terrae

Expanded text:
ne proprie quaedam uellet intellegi, non utique hic ne proprie quaedam uellet intellegi, non utique hic etiam quadrupedia nominaret, quamuis de his in repetitione tacuerit. an cerui et damae et onagri et apri — quia neque illis bestiis, ubi leones sunt, coniungi possunt; similes enim sunt illis pecoribus neque tamen sub cura humana sunt — proprie quadrupedia nuncupata sunt, quasi reliqua essent haec animalia, quibus ista appellatio generalis quidem cum multis propter numerum pedum, sed tamen speciali significatione tribueretur? an, quia ter dixit: secundum genus, tria quaedam genera nos inuitat adtendere? primo secundum genus quadrupedia et reptilia: ubi arbitror significatum, quae quadrupedia dixerit, scilicet quae in genere sunt reptilium, sicut sunt lacerti, steliones et si quid huiusmodi est. ideoque in repetitione quadrupedum nomen non iterauit, quia reptilium uocabulo fortasse conplexus est: unde ibi non simpliciter ait: reptilia, sed addidit: omnia reptilia terrae;
Abbreviated transcription (Latin):
complectitur ornar& animalib suis etmanifesta
quidem sunt animalium geuera quae in uerbo dĩ
terra produx̃. sed quia sȩpenomine pecorum uł
nomine bestiarum animalia om̃a rationi s exper¬
tia solent intellegi. M erito querit᷑ quasniunc pro¬
priacbestias etquae pecaia dieat itrepetia quio
siuer eptilia terrexa nonest dubittiadum quodom̃s
scrpentes intellggiuoluit quam quã ebestiae dicipos¬
sint. pecorum autem nomen nonusitate sopontib
conuenit . Rursum leonib: et pardis et tigridibus
edupis etuulpibus canib &iam etsimiis atque id genꝰ
ceteris usitate conuenit uocabulum bestiarum. Pecorũ
aut̃ nomen hi s animalib: ac comodatius aptari solet
que sunt in usum hominum siue adiuuandis laborib:
ut boues et equi etsiqua talia siue adlanitium uład
uescendum utoues et sues. Quidergo sunt qua dru¬
pedia quãquã enim haec om̃a preterquedam ser¬
pentia quattuor pedib gradiant᷑ insittũ hoc uomi¬

Expanded text:
conplectitur, ornaret animalibus suis. et manifesta conplectitur, ornaret animalibus suis. et manifesta quidem sunt animalium genera, quae in uerbo dei terra produxit. sed quia saepe nomine pecorum uel nomine bestiarum animalia omnia rationis expertia solent intellegi, merito quaeritur, quas nunc proprie bestias et quae pecora dicat. et repentia quidem siue reptilia terrena non est dubitandum quod omnes serpentes intellegi uoluit, quamquam et bestiae dici possint; pecorum autem nomen non usitate serpentibus conuenit. rursum leonibus et pardis et tigridibus et lupis et uulpibus, canibus etiam et simiis atque id genus ceteris usitate conuenit uocabulum bestiarum. pecorum autem nomen his animalibus adcommodatius aptari solet, quae sunt in usu hominum, siue adiuuandis laboribus, ut boues et equi et si qua talia, siue ad lanicium uel ad uescendum, ut oues et sues. Quid ergo sunt quadrupedia? quamquam enim haec omnia praeter quaedam serpentia quattuor pedibus gradiantur, nisi tamen hoc nomi
Abbreviated transcription (Latin):
dum est aliuserit ad commodatior scripturae locus
Proinde quod nunc satis est sihaec spatia turbida et pro¬
cellosa prop̃t aeris naturam usque adundasterras quȩ
postrecttim possunt aeria corpora sustinere : possun
ecciuium que produc toi sunt exaquis propt̃ aquarũ
tenues alitus qui scilic& eidem aeri iuxtaundas et
terra circum fuso atque obhoc infime acterrenepar¬
ti deputato uaporalit̃ inserunt᷑ et auras intexunt
qua enocturnis rigorib: aggrauate sereno &iamro¬
re destillant. Si aut̃ uehementius frigus estdiam ge¬
lucandidius in albescunt. et dixit ds̃ educat terra ani
mam uiuam scđm genus quadru pedia etreptilia et
scđm genus et uolactilia terre scđm genus. ł tuidit
ds̃ qui a bona sunt. lamnunc consequens erat ut
alteram partem quae propriat t̃radicitur in fimi
huius loci quem totum cum om̃ib abessi et nebuloso
aere uniuersaliter uocabulo terrae alibi scriptura

Expanded text:
dum est, alius erit adcommodatior scripturae locus. dum est, alius erit adcommodatior scripturae locus. proinde nunc quod satis est: si haec spatia turbida et procellosa propter aeris naturam usque ad undas terrasque porrectam possunt aeria corpora sustinere, possunt et auium, quae productae sunt ex aquis, propter aquarum tenues halitus: qui scilicet eidem aeri iuxta undas et terras circumfuso atque ob hoc infimae et terrenae parti deputato uaporaliter inseruntur et auras intexunt, quae nocturnis rigoribus adgrauatae sereno etiam rore destillant, si autem uehementius frigus est, etiam gelu candidius inalbescunt. Et dixit dmam vivam secundum genus, quadrupedia, et reptilia, et secundum genus et omnia reptilia terrae secundum genus. et uidit deus, quia bona sunt. iam nunc consequens erat, ut alteram partem, quae proprie terra dicitur, infimi huius loci. quem totum cum omnibus abyssis et nebuloso aere uniuersaliter uocabulo terrae alibi scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
aiam ignes et conitrua et contractus nubila et conspis¬
scitus pluuiam et congelantib nebulis niuem et tur¬
bulentius congelantib densorib xebulis grandinem et
distentꝰ serenum facit occultis imperiis ecoperedĩ a su¬
mis ad infima uniuersa quae creauit administrantis
Vnde in illo psalmo cum comine morata essent ignis
grandonix glaties sp̃s tempesiticis. Netalia sine diui¬
na prouidentia fierimo ueriqueputarent᷑ continuo
subiecit quae faciunt uerbum eius Siaut̃ transgresso¬
res illi antequam transgrederentur cardesbia corpor
gerebant. Neque hoc mirum est si conuersa sunt expi¬
ua maeriam qualitatem utiam possint abigne id est
ab demento naturae superioris aliquidpati necaeri
saltem spatia soperiora atque potiora etistacali¬
ginosa texere ꝑmissi sunt quieis prosuo genere qui¬
dam quasi cancer est usque ad tempus iudicii et siqu
dehiis trans gressorib: angelis diligentius requiren¬

Expanded text:
etiam ignes ac tonitrua et contractus nubila et conspisetiam ignes ac tonitrua et contractus nubila et conspissatus pluuiam et congelantibus nubilis niuem et turbulentius congelantibus densioribus nubilis grandinem et distentus serenum facit occultis imperiis et opere dei a summis ad infima uniuersa, quae creauit, administrantis. unde in illo psalmo, cum commemorata essent: ignis, grando. nix, glacies, spiritus tempestatis, ne talia sine diuina prouidentia fieri mouerique putarentur, continuo subiecit: quae faciunt uerbum eius. Si autem transgressores illi, antequam transgrederentur, caelestia corpora gerebant, neque hoc mirum est, si conuersa sunt ex poena in aeriam qualitatem, ut iam possint ab igne, id est ab elemento naturae superioris aliquid pati; nec aeris saltem spatia superiora atque puriora, sed ista caliginosa tenere permissa sunt, qui eis pro suo genere quidam quasi carcer est usque ad tempus iudicii. et si quid de his transgressoribus angelis diligentius requiren
Abbreviated transcription (Latin):
ductti indicat uolatilia quia subtilioris quidem et
inauras ealati atq distetti Sed timex humoris locus
uolatilib datus est. Aeraut̃ a confinio luminosi
cidi usque adaquarũ fluuida et uuda terrarum ꝑ¬
uenit Non tam̃ totũspatium eius exhalationes
humide infuscant : sedusque ad cum finem uude
in cipit &i amterra nominari scđm illum psalmũ
ubidicit᷑. Laudatednm deterra Superioruero
pars aeris propt̃ puram tranquilli tatem: Cado
cui conlimitatur communꝰpace coniungt᷑ et eius uo¬
cabulo nuncupatur. inque forccssis partesi fuer̃
ante trois gressionen suam transgressores angeli
cum principesuo unc diabolo tunc archangdo nam
nonuulli nr̃i noneos putant cadestes uł sũꝑcaelestes
anglos fuisse : nonmirum si p̃peccatum in istam sunt
detrusi caliginẽ ubitam̃ ettuersit ehumore tenuicon¬
texatur qui com motus uentos etuehem̃tius concitatus

Expanded text:
ducta indicat uolatilia, quia subtilioris quidem et ducta indicat uolatilia, quia subtilioris quidem et in auras exhalati atque distenti, sed tamen humoris locus uolatilibus datus est. aer autem a confinio luminosi caeli usque ad aquarum fluuida et nuda terrarum peruenit. non tamen totum spatium eius exhalationes humidae infuscant, sed usque ad eum finem, unde incipit iam terra nominari secundum illum psalmum, ubi dicitur: laudate dominum de terra. superior uero pars aeris propter puram tranquillitatem caelo, cui conlimitatur, communi pace coniungitur et eius uocabulo connuncupatur. in qua fortassis parte si fuerunt ante transgressionem suam transgressores angeli cum principe suo, nunc diabolo, tunc archangelo — nam nonnulli nostri non eos putant caelestes uel supercaelestes angelos fuisse —, non mirum, si post peccatum in istam sunt detrusi caliginem, ubi tamen et aer sit et humore tenui contexatur, qui commotus uentos et uehementius concitatus
Abbreviated transcription (Latin):
peccolubri codeȩ queterrarum Nam etille pedes ha¬
bent ethaec genera sine ullis pedibus pondico requies¬
cunt in terra sed habeauix autnum quã recedunt dra¬
cones aut̃ sine pedib: etuispeluncis requiescere et in ae¬
re sustolli ꝑhibent᷑ qui quam non facile noti sint
lit tere tam̃ nonitantum nrãe sed&iam gentilium nequa¬
quã deistorum animantium genere tacuerunt. Qua¬
propt̃ et si demones aeria sunt animalia qm̃ corporũ
aeriorum natura uigent lt propterta morte non
dis soluunt᷑ quia preual& in cis elementũ qđ ad faci¬
endum est quem ad patiendũ aptius duob subterposi¬
tis aqua scilic& et terra. Vno aut̃ suꝑ posito id est
igne si derco distribuunt᷑ enim dem̃ta adpatien¬
dum duo humor ethumus ad faciendũ aut̃ alia duo
aerctignis. Si haec ergo itti sunt Nonimpedit ista distine¬
tio pram scripturam quae non exaere sedexiquis pro¬

Expanded text:
nec colubri cocleaeque terrarum; nam et illae pedes hanec colubri cocleaeque terrarum; nam et illae pedes habent et haec genera sine ullis pedibus, non dico, requiescunt in terra, sed ab ea uix aut numquam recedunt. dracones autem sine pedibus et in speluncis requiescere et in aerem sustolli perhibentur: qui quamquam non facile noti sint, litterae tamen non tantum nostrae, sed etiam gentilium nequaquam de istorum animantium genere tacuerunt. Quapropter, etsi daemones aeria sunt animalia, quoniam corporum aeriorum natura uigent, et propterea morte non dissoluuntur, quia praeualet in eis elementum, quod ad faciendum est quam ad patiendum aptius, duobus subterpositis. aqua scilicet et terra, uno autem superposito, id est igne sidereo — distribuuntur enim elementa ad patiendum duo: humor et humus, ad faciendum autem alia duo: aer et ignis —: si ergo haec ita sunt, non inpedit ista distinctio nostram scripturam, quae non ex aere, sed ex aquis pro
Abbreviated transcription (Latin):
et memor etgarr&la et innidis construendis educandis quae
focibus sollertissima necignoro ita quosdam philo sophos
sua cuiusque elementi distribuis se animalia ut terrena
eẽ dicerent. Nontantum que in terra repunt atquegrti¬
diuntur sed aues etiam quod etipse in terra requiescant
uolando fuitigate Aeria uero animalia de mones ẽẽ cae¬
lestia deos Quorum quidem nospartim luminaria par¬
tim angelos dicimus Idem tam̃ aquis pisces et suigone¬
ris beluas ad tribuunt utnullum dem̃tum suis animali¬
b: uacet. Quasi uero subaquis terra nonsit aut probare
possint pisces noninea requies cere acreparare natan¬
diuires sicut uolandi aues. Itsi forterarius piscesid
faciunt quodad gestanda corporcisst unda quam aura
ualidior ltaut terrena quoque animalia natantia
ferat siueusudocta ut homines seu natura ut quadru¬
pedia iđ serpentes aut si propterea nonputant quia

Expanded text:
et memor et garrula et in nidis construendis educandisque et memor et garrula et in nidis construendis educandisque fetibus sollertissima. Nec ignoro ita quosdam philosophos sua cuiusque elementi distribuisse animalia, ut terrena esse dicerent non tantum. quae in terra repunt atque gradiuntur, sed aues etiam, quod et ipsae in terra requiescant uolando fatigatae,. aeria uero animalia daemones esse, caelestia deos: quorum quidem nos partim luminaria, partim angelos dicimus. idem tamen aquis pisces et sui generis beluas adtribuunt, ut nullum elementum suis animalibus uacet: quasi uero sub aquis terra non sit, aut probare possint pisces non in ea requiescere ac reparare natandi uires sicut uolandi aues, etsi forte rarius pisces id faciunt, quod ad gestanda corpora sit unda quam aura ualidior, ita ut terrena quoque animalia natantia ferat, siue usu docta, ut homines, siue natura, ut quadrupedia uel serpentes. aut si propterea non putant, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uita uelut rationi uicinior sed fallit eos experientia
minor. Nam quidam scripserunt queanim aduer¬
tere pat&uerunt in uiuariis piscium multamiror¬
da sed&iam si forte falsa scripserunt memoriam
tam enpisces habere certissimum est. Quo dipsesũ
expertus et experiant᷑ qui possunt et uolunt Na
fons quidam magnus bullesium regionum fere
plenus est piscium solent aut̃ homines de superintu¬
entescis aliquid iacere quod sibi uł preripiant con¬
fluentes uł in t̃se diripiant conlitr tantes quopa stu
ad su&i : de cimbulantib: suꝑhoram fontis homini¬
bus ipsi quoq: cum eis congregatm natando cunt
etredeunt expectantib unde aliquid iactent quo
presentiam sentiunt. Non itaq: frustramihiui d&ur
aquarum animalia sicappellata reptilia quẽ¬
ad modum aues uolacilia. N amn siud pulla monoria
uł sensus tardior anime uiuae nomenreppulis set apis cibus :
uolatilib certe adhiber&ur quoiumuita in oculis pr̃is est

Expanded text:
uita uelut rationi uicinior; sed fallit eos experientia uita uelut rationi uicinior; sed fallit eos experientia minor. nam quidam scripserunt, quae animaduertere potuerunt in uiuariis piscium, multa miranda. sed etiamsi forte falsa scripserunt, memoriam tamen pisces habere certissimum est. quod ipse sum expertus, et experiantur, qui possunt et uolunt. nam fons quidam magnus Bullensium regionum fere plenus est piscium. solent autem homines desuper intuentes eis aliquid iacere, quod sibi uel praeripiant confluentes uel inter se diripiant concertantes. quo pastu adsuefacti deambulantibus super oram fontis hominibus ipsi quoque cum eis gregatim natando eunt et redeunt, expectantes, unde aliquid iactent, quorum praesentiam sentiunt. non itaque frustra mihi uidetur aquarum animalia sic appellata reptilia, quemadmodum aues uolatilia; nam si uel nulla memoria uel sensus tardior animae uiuae nomen repulisset a piscibus, uolatilibus certe adhiberetur, quorum uita in oculis nostris est
Abbreviated transcription (Latin):
mus &iam terrenomine indudit propter quod cae¬
lum uocant᷑ multis locis uolatiliacaeli nontam̃ in
firma m̃to sed sđm firmam̃tum non nulli putant
propt̃ sensus tardittiem nonanimam uiuam sed rep¬
tilia animarum uiuarum appellata sed si propteria
sicappellarentur auib: daretur nom̃ anime uiue
Cum uero etipsauola tilia dictas sicut illa reptilia ut
sub audiat᷑ animarum uiuarũ fatendum est ut arbi¬
tror Itadictum ac sidicer&ur quae sunt in animabus
uiuis reptilia uduolatilia sicut dicipossed ignobilia
hominũ ut in tellegeremus quicum que sunt in hominib
ignobiles quam quam enim sint etanimalia terres¬
tria querepunt superterram tam̃ exmultomaiore
admero pedib: mouentur et tam pauca fortasse
interris repunt quam pauca in aquis gradiuntur
non nulli aut̃ putaiuerunt propterea nonanim am
uiuam sed reptilia animarum uiuarum pisces cẽ
appellatos quod in eis memoria pulla sit nec aliqua

Expanded text:
mus etiam terrae nomine includit: propter quod caemus etiam terrae nomine includit: propter quod caelum uocantur multis locis uolatilia caeli, non tamen in firmamento, sed secundum firmamentum. Nonnulli putant propter sensus tarditatem non animam uiuam, sed reptilia animarum uiuarum appellata. sed si propterea sic appellarentur, daretur auibus nomen animae uiuae. cum uero et ipsa uolatilia dicta sunt. sicut illa reptilia, ut subaudiatur animarum uiuarum, fatendum est, ut arbitror. ita dictum, ac si diceretur: quae sunt in animabus uiuis reptilia uel uolatilia, sicut dici posset: ignobilia hominum, ut intellegeremus, quicumque sunt in hominibus ignobiles. quamquam enim sint et animalia terrestria, quae repunt super terram, tamen ex multo maiore numero pedibus mouentur, et tam pauca fortasse in terris repunt, quam pauca in aquis \'gradiuntur. Nonnulli autem putauerunt propterea non animam uiuam, sed reptilia animarum uiuarum pisces esse appellatos, quod eis memoria nulla sit nec aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
ur. Acperhoc inista rerum partecor ruptibiliore
pigrihore turbuloitis motib agicatur ad tempe¬
andum eius rigorẽ ettidusus terrores que mortadiũ
Qui ergo &iamitictu qui ad terrã propriae ꝑtinet
ntiri possunt eefluctus undarum eflacus aunarũ
ropterat ipsa quoq aquatilium animalium corpora¬
et terrenis uescunt᷑ et maxime aues in terra &iamrequies¬
cunt fo&us que propagant Parsenim humoris queuapo¬
ralit̃ exalatur & &iam suꝑ terras extenditur. Ideo cum di¬
uisset scripturae ducant aquae reptilia animarum ui
cens scđm firmamentum caeli in quo potest aliquanto
manifestius apparere illud quod ante auidebatur obs¬
curum Nonenim at infirmam̃ tocaeli idest̃ iuxta
firmamentum celi quia uidelicethoc caliginosun et
humidum spatium in quo aues uolant illi spatiocor¬
tiguum est ubi uiolare nonpossunt quodiam merito
trinquilli tatis et qui&s ꝑtinet ad firmametum
caeli incaelo ergo uolant aues sed inisto quodille psal¬

Expanded text:
guitur . ac per hoc in ista rerum parte corruptibiliore atque guitur . ac per hoc in ista rerum parte corruptibiliore atque pigriore turbulentis motibus agitatur ad temperandum eius rigorem et ad usus terroresque mortalium. Quia ergo etiam tactu, qui ad terram proprie pertinet, sentiri possunt et fluctus undarum et flatus aurarum, propterea ipsa quoque aquatilium animalium corpoterrenis uescuntur et, maxime aues, in terra etiam requiescunt fetusque propagant; pars enim humoris, quae uaporaliter exhalatur, etiam suxisset Scriptura, Educant aquae reptilia animarum vicundum firmamentum caeli, in quo potest aliquanto manifestius adparere illud, quod ante uidebatur obscurum. non enim ait ; in firmamentofirmamentum caeli, quia uidelicet hoc caliginosum et humidum spatium, in quo aues uolant, illi spatio contiguum est ubi uolare non possunt, quod iam merito tranquillitatis et quietis pertinet ad firmamentum caeli. in caelo ergo uolant aues, sed in isto, quod ille psal
Abbreviated transcription (Latin):
In feriorem scilic& inunda labili superiorem uero aura
fcibiluillum deputtitum natontibistum uolantibus
sicut huic elemento congruos duos &iam sensus anima¬
lib: dato suidemus. Olfactum explorandis uaporibus
gustatum explorandis liquorib: : Quodenim ad iaactũ
a quas uentos que sentimus hocest quod terresoliddm
ibus admisatur elementis. Sed in his crassioribus
ntitur amplius itautiam tangendo contractari
cilecint. ldeoq: etista induab: maxime mundi par¬
b generalit̃ terre nomine complectunt᷑ sicut ille psal¬
usostendit omnia superiora ab illo principio exume¬
ns. Laudate dnm decadis om̃a que in feriora abalio
ꝑnitem quia de terrenis ehumidis motib Ito existit
sub inde uertacur in aliud elem̃ tum etquã uis natu¬
aesuae sursum nitendo indic& appaitum caelestẽ
amen insuperiorem tranquillitatem non possit eua¬
re quia multo aere superatꝰ etincum conuersus extin¬

Expanded text:
inferiorem scilicet in unda labili, superiorem uero in aura inferiorem scilicet in unda labili, superiorem uero in aura flabili, illum deputatum natantibus, istum uolantibus. sicut huic elemento congruos duos etiam sensus animalibus datos uidemus: olfactum explorandis uaporibus, gustatum explorandis liquoribus. quod enim et tactu aquas uentosque sentimus, hoc est, quod terrae solidum omnibus admiscetur elementis; sed in his crassioribus sentitur amplius, ita ut etiam tangendo contrectari ualeant. ideoque et ista in duabus maximis mundi partibus generali terrae nomine conplectuntur, sicut ille psalmus ostendit, omnia superiora ab illo principio enumerans: laudate dominum de caelis. omniaque inferiora ab alio gentem, quia de terrenis et humidis motibus ita existit, ut subinde uertatur in aliud elementum. et quamuis naturae suae sursum nitendo indicet adpetitum, in caelestem tamen superiorem tranquillitatem non possit euadere, quia multo aere superatus et in eum conuersus extin
Abbreviated transcription (Latin):
ris ad supcriorem mundi partem ꝑtinere intellegunt᷑
ut terre nomine uniuersalit̃ hoctotum significetur
ex quo incipit deorsum uersu signis grandonix glaties
sp̃s tempescatis etoms abrssidone ꝑueniatur adami¬
dam que proprio nomine terradicitur. Aeritaq ille
superior siue quod ad cuelestem mundi ꝑtinet partem
siue quodnullum habet uisibilem habitatorem dequa¬
libus nc̃ sermo uarrantis est Neque pretermis sus est
cado nominato neque annu meratus increandis ani¬
halibus. Iste uero inferior qui excipit exalationes
pumidas maris acterre etad sustinadas aues quod¬
ammodo crassatur ñ nisi exaquis accipit animalib:
đ enim eius humidum e st̃ hoc portat alitum corpora
queita uituntur pinnis uolantes quẽ ad modum pis¬
des quibus dam suis alisnatantes. Proinde scienter tã¬
quam sp̃s dĩ qui scribenti aderat exciquis dicit producta
uolatilia. Quarum natura bi pertitum locum sortitarẽ

Expanded text:
ris ad superiorem mundi partem pertinere intelleguntur, ris ad superiorem mundi partem pertinere intelleguntur, ut terrae nomine uniuersaliter hoc totum significetur, ex quo incipit deorsum uersus: ignis, grando. nix, glacies, spiritus tempestatis et omnes abyssi, donec perueniatur ad aridam, quae proprio nomine terra dicitur. aer itaque superior ille, siue quod ad caelestem mundi pertinet partem, siue quod nullum habet uisibilem habitatorem. de qualibus nunc sermo narrantis est, neque praetermissus est caelo nominato neque adnumeratus in creandis animalibus; iste uero inferior, qui excipit exhalationes humidas. maris ac terrae et ad sustinendas aues quodammodo crassatur, nonnisi ex aquis accipit animalia. quod enim eius humidum est, hoc portat alitum corpora, quae ita nituntur pennis uolantes, quemadmodum pisces quibusdam suis alis natantes. Proinde scienter tamquam spiritus dei, qui scribenti aderat, ex aquis dicit producta uolatilia. quarum natura bipertitum locum sortita est:
Abbreviated transcription (Latin):
tate ignis seduon in om̃ib adidem ꝑuenit. In uisuoni
ꝑuenit represso calore usq ad eius lucẽ. In audituus¬
que adliquidiorẽ aerem calore ignis penetrat. In ol¬
factuautem transit a erempurum et ꝑuenit adhumi¬
dã exalationẽ. Vnde crassior haccaura subsistit. in
gus tatu ethanc transit et ꝑuenit usque ad humorẽ
corpulentiorem. Quo&iam penetrato atq trouecto
cum ad terrenam grcuutatẽ ꝑuenit tangendi ultimũ
sensum agit Nonigit᷑ ignorabat naturasclem̃ torũ
corumq ordinem quicũ uisibilium que in tramundũ
in lementis natura mouent᷑ conditionẽ in trodiuera
prius ad ccdestia lumin aria deindeaquarum animado¬
tia: terrarum aut̃ postrema narrauit. Non quod aerẽ
pretermiserit sed quopurissimi et quietissimi aeris
ubiuolare aues non possedicunt᷑ siqua sunt spatiacȩlo
superiori coniungunt᷑. Itcaclinuncupatione in scriptu¬

Expanded text:
ilitate ignis, sed non in omnibus ad idem peruenit. in uisu enim ilitate ignis, sed non in omnibus ad idem peruenit. in uisu enim peruenit represso calore usque ad eius lucem, in auditu usque ad liquidiorem aerem calore ignis penetrat; in olfactu autem transit aerem purum et peruenit ad humidam exhalationem: unde crassior haec aura subsistit. in gustatu et hanc transit et peruenit usque ad humorem corpulentiorem: quo etiam penetrato atque traiecto, cum ad terrenam grauitatem peruenit, tangendi ulti-. mum sensum agit. Non igitur ignorabat naturas elementorum eorumque ordinem, qui cum uisibilium, quae intra mundum in elementis natura mouentur, conditionem introduceret prius caelestia luminaria, deinde aquarum animantia. terrarum autem postrema narrauit, non quod aerem praetermiserit, sed quod purissimi et quietissimi aeris, ubi uolare aues non posse dicuntur, si qua sunt spatia caelo superiori coniunguntur et caeli nuncupatione in scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
&iam necuideri sine igne posse aliquid nec tangi sinetem
Acꝑ hoc elementa oma in om̃ib: in eẽ sed unũ quod qu
eorum ex eo quod amplius habet accepisse uocabulum
Ideo autem caloris priuatione cum corpus nimie friges¬
citobtundi sensum qui a motus pigresait qui ex calore
in estcorpori dumignis aerem et aerhumida echumor
terrena quaequea fficit subtiliorib scilicet crassior
penctrantib Quanto aut̃ quidque subtilius est in nac¬
na corporali tanto est uicinius naturae spiriteli quã¬
uis longedistante genere quando quidem illud corpus
est illud nonest Ac perhoc qm̃ sentire uonest corpo¬
ris sed anime ꝑ corpus licet acute disseratur scđm diuen¬
sitatem corporcorum clem̃torum sensuscẽ corporis dis¬
tributos anima ttmen cui sentiendi uisin est lumcor¬
porea nonsit ꝑsubtilius corpus agitat iugorem senua¬
di Inchoat ittq motum in om̃ib sensib a fubt¬

Expanded text:
etiam nec uideri sine igne posse aliquid nec tangi sine terra, etiam nec uideri sine igne posse aliquid nec tangi sine terra, ac per hoc elementa omnia in omnibus inesse, sed unumquodque eorum ex eo, quod amplius habet, accepisse uocabulum; ideo autem caloris priuatione, cum corpus nimie frigescit, obtundi sensum, quia motus pigrescit, qui ex calore inest corpori, dum ignis aerem et aer humida et humor terrena quaeque adficit, subtilioribus scilicet crassiora penetrantibus. Quanto autem quidque subtilius est in natura corporali, tanto est uicinius naturae spiritali quamuis longe distante genere, quandoquidem illud corpus est, illud non est. Ac per hoc, quoniam sentire non est corporis, sed animae per corpus, licet acute disseratur secundum diuersitatem corporeorum elementorum sensus esse corporis distributos, anima tamen, cui sentiendi uis inest, cum corporea non sit, per subtilius corpus agitat uigorem sentiendi. inchoat itaque motum in omnibus sensibus a subt
Abbreviated transcription (Latin):
quattuor usitatti elementa ita distinguant. ut oculos
adignem aures ad aerem dicant ꝓtinere. Olfaciendiaut
gustandiq: sexsum naturehumide ad tribuunt. Etol¬
factum quidem istis exalationib: humidis quibus cras¬
sacur hoc spatium in quo aues uolitaN gustatum uero
istis fluxibilib: et corpulentis humorib. Nam quecũq
in hore sapiunt ipsius horis humoris commiscentur
ut sapiant etiam si arida cum acciperent᷑ fuis se uideant᷑
Ignis itim̃ om̃ a penetrat ut motum in eis faciat. Nã
et humor priuatione caloris congelascit etcũ possin
fes uescere c&era elementa ignis deferuescere nonpo¬
test facilius quippe extinguit᷑ utignis nonsit quam
frigidus maneat autsit alicuius frigidi contactutepi¬
dior. Tactus aut̃ quiest quintus in sensibus terrenode¬
mento magis congruit. Proinde ꝑ totum corpus animan¬
tes quod maxime exterraest̃ quaeq: tactu sentiunt. Dicum

Expanded text:
quattuor usitata elementa ita distinguant, ut oculos quattuor usitata elementa ita distinguant, ut oculos ad ignem. aures ad aerem dicant pertinere. olfaciendi autem gustandique sensum naturae humidae adtribuunt: et olfactum quidem istis exhalationibus humidis, quibus crassatur hoc spatium, in quo aues uolitant, gustatum uero istis fluxibilibus et corpulentis humoribus. nam quaecumque in ore sapiunt, ipsius oris humori commiscentur, ut sapiant, etiamsi arida cum acciperentur fuisse uideantur. ignis tamen omnia penetrat, ut motum in eis faciat. nam et humor priuatione caloris congelascit et, cum possint feruescere elementa cetera, ignis frigescere non potest; facilius quippe extinguitur, ut ignis non sit, quam frigidus manet aut fit alicuius frigidi contactu tepidior. tactus autem, qui est quintus in sensibus, terreno elemento magis congruit; proinde per totum corpus animantis, quod maxime ex terra est, quaeque tacta sentiuntur. dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
commemorare deciore autem tercere. Consuetudo
qui ppe prarum seripturarum est auttaeli ett̃re
nomine mundum appellare aut interdum ad dere
etmare Aerittiq uł ad cclum ꝑtinere intellegit᷑
si quas in ei: superiorib partib tranquillissima
itpacctissima spatia uł ad cerram ꝓpt̃ hunc tur¬
bulentum etcaliginosum locum quihumida exala¬
tione pinguesct. Quãuis etipse sepius caelin omi¬
ue puncup&aur. Ac ꝑhoc nonscrip cũ est ꝓducant
aquerepcilia animarum uiuarum et producataer
uolatilia uolancia suꝑ terrã. sed utrumq hocani¬
mantium genus exaquis ꝓductũ esse narratur
Quid quidergo aquarum siue labit̃ undo sum etflui¬
dumest siue uapora lit̃ tenuatum atq suspensum ut
illud reptilibus animarum uiuarum hocuo latilibus
appareat distributum utrumq: tam ex humide natu¬
rae depuitit᷑ Ideoques &iam qui subtilissima considera¬
tione quinqueistos manifestissimas corporis sensus scđm

Expanded text:
commemorari, de aere autem taceri. consuetudo commemorari, de aere autem taceri. consuetudo quippe nostrarum scripturarum est aut caeli et terrae nomine mundum appellare aut interdum addere et mare. aer itaque uel ad caelum pertinere intellegitur, si qua sunt in eius superioribus partibus tranquillissima et pacatissima spatia, uel ad terram propter hunc turbulentum et caliginosum locum, qui humida exhalatione pinguescit, quamuis et ipse saepius caeli nomine nuncupetur. ac per hoc non scriptum est: producant aquae reptilia animarum uiuarum, et producat aer uolatilia uolantia super terram, sed utrumque hoc animantium genus ex aquis productum esse narratur. quidquid ergo aquarum siue labiliter undosum et fluidum est siue uaporaliter tenuatum atque suspensum, ut illud reptilibus animarum uiuarum, hoc uolatilibus adpareat distributum, utrumque tamen humidae naturae deputetur. Ideoque sunt etiam, qui subtilissima consideratione quinque istos manifestissimos corporis sensus secundum
Abbreviated transcription (Latin):
na qualitate diffundit et propterea ipsequoque
in humidã pacuram conuersus diluuii tempore credit᷑
Nequeenim arbi trandum est aliquid despatis siderei
cacliusurpasse cũ om̃s &iam altissimos montes a qua
trinscenderat quam quã de conuersione elemextorum
&ian int̃ipsos qui haec otiosaicura subcilis sime pre¬
si rutati sunt non parua questio est. Aluienim dicunt
oña in omnia possemuttri atque con uerti. Alui uero
cẽ aliquid omnino proprium singulis ꝑ hibent elim̃¬
tis quod in alterius elemexti qualittitẽ ullo modo
gentius disputtmus Nc̃ aut̃ quod ad p̃sentem ser¬
monem attinet haec commem oranda existimaui ut
in tellegam̃ seruatum eẽ ordinem rerum quopriusopor¬
tuit aquarũ animalia quam terrarum natura par¬
rari crecita Nec ullo modo arbitran dumest pret̃¬
missum eẽ in hac scriptura ullum mundihuius ele¬
mentum cum quattuor notissimis eum constare
ꝑ suasum sit quia uidet᷑ hiccadum ettiquam et ẽrã

Expanded text:
na qualitate diffunditur, et propterea ipse quoque na qualitate diffunditur, et propterea ipse quoque in humidam naturam conuersus diluuii tempore creditur. neque enim arbitrandum est aliquid de spatiis siderei caeli usurpasse, cum omnes etiam altissimos montes aqua transcenderat. Quamquam de conuersione elementorum etiam inter ipsos, qui haec otiosa cura subtilissime perscrutati sunt, non parua quaestio est. alii enim dicunt omnia in omnia posse mutari atque conuerti; alii uero esse aliquid omnino proprium singulis perhibent elementis, quod in alterius elementi qualitatem nullo modo gentius disputabimus; nunc autem, quod ad praesentem sermonem adtinet, haec commemoranda existimaui, ut intellegamus seruatum esse ordinem rerum, quo prius oportuit aquarum animalia quam terrarum creata narrare. Et nullo modo arbitrandum est praetermissum esse in hac scriptura ullum mundi huius elementum, cum quattuor notissimis eum constare persuasum sit, quia uidetur hic caelum et aqua et terra
Abbreviated transcription (Latin):
toritatem perisse credimꝰ et alios sicut ibiscribitur
repositos extentiiudelica exa lationib quã sic crectos
utei superioris caelinatura locosuoceder&. Oportebat
ittiq ut increandis habitatoribus inferioris huiusmundi
partis quaesepe terre nomine tota commemoratur
prius ꝓducerent᷑. Ixaquis animalia postea uero deerra
quod ita sit aeri aqua similis ut eius exalationib pin¬
guescere prob&ur ut et sp̃m procellefaciat id estuentũ
etn ubila contrahat et possit uolatus auium sustinere.
Qua propter &iam si uerum dixit quidam secularium
poaarum nubes excedit olimpus etpacem summate¬
pent quia ꝑhib&ur inolimpi uerticȩ aeresse tamte¬
nuis utneq pubib: obumbr&ur N ec turb&ur uento
te sustentare alites possit. Nec ipsos qui forte ascende¬
rint homines crassioris aure spũ alere sicut in isto
acre consuerunt Tam̃ etipse aerest unde aquis uici¬

Expanded text:
toritatem perisse credimus et alios, sicut ibi scribitur, toritatem perisse credimus et alios, sicut ibi scribitur, repositos extentis uidelicet exhalationibus, quam sic erectos, ut eis superioris caeli natura loco suo cederet. Oportebat itaque, ut in creandis habitatoribus inferioris huius mundi partis, quae saepe terrae nomine tota commemoratur, prius producerentur ex aquis animalia, postea uero de terra, quod ita sit aeri aqua similis, ut eius exhalationibus pinguescere probetur, ut et spiritum procellae faciat, id est uentum et nubila contrahat, et possit uolatus auium sustinere. quapropter etiamsi uerum dixit quidam saecularium poetarum: nubes excedit Olympus, et: pacem magna tenent, quia perhibetur in Olympi uertice aer esse tam tenuis, ut neque nebulis obumbretur nec turbetur uento nec sustentare alites possit nec ipsos, qui forte ascenderint homines, crassioris aurae spiritu alere, sicut in isto aere consuerunt, tamen et ipse aer est, unde aquis uici
Abbreviated transcription (Latin):
mus ubidictum est. laudate eum caclica elorum. Satis
appar& hunc aerem nonsolum cadum sed &iam caelos
dici sicut dicunt᷑ & terre. Nec aliud significatur quam
illa que singulariter terradicit᷑ quando dicimus orbem ter¬
rarum et orbemterrae. Hos &iam aerios cados quon¬
dcm perisse diluuio in quadã earum quacca noni co
appellant᷑ epistola legimꝰ Neque enim humida illa
natura queitt concreuerat ut cubitis quindecim al¬
tis simorum montium transcender& uertices potuit
ad sidera ꝑuenire . Sed quia huius aeris humidioris
in quo aues uoliitint uł tocci uł prope cotaspatia com¬
pleuerat perisse qui fuerant caelos in illa epistola
scribit᷑ quod nescio quẽ ad modum possit intellegini¬
si in aquarum naturam pinguioris huius acris quali¬
itte conuersa. Alioqui nonperierunt cunc isticeli
sed sublimius ereotisunt. Cum locum eorum aquo oc¬
cupan&. lttq facilius cos scđm illius epistole aue¬

Expanded text:
mus, ubi dictum est: laudate eum, caeli oaelorum, satis mus, ubi dictum est: laudate eum, caeli oaelorum, satis adparet hunc aerem non solum caelum, sed etiam caelos dici, sicut dicuntur et terrae, nec aliud significatur quam illa quae singulariter terra dicitur, quando dicimus orbem terrarum et orbem terrae. Hos etiam aerios caelos quondam perisse diluuio in quadam earum, quae canonicae appellantur, epistula legimus. neque enim umida illa natura, quae ita concreuerat, ut cubitis quindecim altissimorum montium transcenderet uertices, potuit ad sidera peruenire. sed quia huius aeris umidioris, in quo aues uolant, uel tota uel prope tota spatia conpleuerat, perisse, qui fuerant, caelos in illa epistula scribitur. quod nescio quemadmodum possit intellegi nisi in aquarum naturam pinguioris huius aeris qualite conuersa; alioquin non perierunt tunc isti caeli, sed sublimius erecti sunt, cum locum eorum aqua occuparet. itaque facilius eos secundum illius epistulae auc
Abbreviated transcription (Latin):
quae eduxerunt aquae scđm genus corum. ctomne
uolatile pennatum scđm genus : Etuidit ds̃ quiabona s̃:
etbmnedixit eads̃ dicens. Crescite et multiplicamini et
implete aquas in mari. etuolacilia multiplicentur suꝑ¬
terram: It factum est̃ uespera et factum est manedies
quintꝰ. Nunc in in feriore parte mundi caquae spũuitae
mouentur fiunt. It primum aquarum quod aeris qua¬
litati proximum dementum est qui ahuic caelo in quosunt
luminaria itoiuicinus est aer ut et ipse caeli nomen acepe¬
rit. Sed nescio utrum &am firmamentum possituo cari
Dicuntur autem cali pluraliter in una eadem quere
quaedicit᷑ unum calum: Nam cum in hoc libro singulari
Numero dicaitur cadum qđ diuidit intera quas quaesu p̃
et etis quac in frasunt in illo tamen psalmo eta quae in¬
quid que su ꝑ cadossunt laudent nomendñi licados
cadorum sibene intellegamꝰ sidercos aeriorum cumquã
superiores inferiorum. Ethos in codem psalmo accipi¬

Expanded text:
quas eduxerunt aquae secundum suum genus, et omnem volatilem secundum genus suum. Et vidit Deus quia bona sunt, et benedixit ea Deus, et dixit: Crescite, et multiplicamini, et inplete aquas in mari, et uolatilia multiplicentur superterram. et facta est uespera, et factum est mane dies quintus. nunc in inferiore parte mundi ea, quae spiritu uitae mouentur, fiunt, et primum aquarum, quod aeris qualitati proximum elementum est, quia huic caelo, in quo sunt luminaria, ita uicinus est aer, ut et ipse caeli nomen acceperit; sed nescio, utrum etiam firmamentum possit uocari. dicuntur autem caeli pluraliter in una eademque re, quae dicitur unum caelum. nam cum in hoc libro singulari numero dicatur caelum, quod diuidit inter aquas; quae supra, et eas, quae infra sunt, in illo tamen psalmo, et aquae, inquit, quae super caelos sunt, laudent nomen domini. et caelos caelorum si bene intellegimus sidereos aeriorum, tamquam superiores inferiorum, et hos in eodem psalmo accipi
Abbreviated transcription (Latin):
opuserat sexdies ttmdistincte dispositequenarrari
Quia scilicet hi qui nompossunt uidere quod dictum
est screuuit omnia simul nisicum cissermo tardius
incedat i ad idquocosducit ꝑuenire nompossunt
quo inodoergo aamus sexi es repetitam luas illus
pnesoutio ꝑ angelieam cagnitiont auespere adimone

Expanded text:
opus erat sex dies tam distincte dispositeque narrari? opus erat sex dies tam distincte dispositeque narrari? quia scilicet hi, qui non possunt uidere, quod dictum est: creauit omnia simul, nisi cum eis sermo tardius incedat, ad id, quo eos ducit, peruenire non possunt. Quomodo ergo dicimus septies repetitam lucis illius praesentiam per angelicam cognitionem a uespere ad mane
Abbreviated transcription (Latin):
xistentes ad plumas et pennas ꝑnaturesuae niume¬
ros ꝑuenerunt. In forte oua tantum crcataerant
cum quintodiedictum est qd ciecerint aque omue
uolatile p̃innatum scđ mn suumgenꝰ Autsi propte¬
rearecte hocdici potuit quia in illo humore ouorũ
iam cruont omnia quep dumero scertos dierum coaler¬
cunt eteeplicant᷑ qđ ammodo quia in erantiam
ips eiumerose rationes in corporaliter corporcis
rebus intecte curnon et ante oua idipsum recte
diipotuerit cumiam easdem rationes inelonento
hunndefierent quibus alites ꝑ temporales suicuiusq
teneris morasoriri eꝗ ficipossent: Bequo enimere¬
tore scriptura ista narrauit quod sex dieb consuma¬
urt operasaci daillo alibi nonutiq: dissonant᷑ scriptũ
st quod crea ueritomnia simul acperhoc etistos
dies les uel septem uel poties unum sexes septies uer¬
ptitum simuł fecit qui fecit omnia simul quidergo

Expanded text:
existentes ad plumas et pennas per naturae suae numeexistentes ad plumas et pennas per naturae suae numeros peruenerunt? an forte oua tantum creata erant, cum quinto die dictum est, quod eiecerint aquae omne uolatile pennatum secundum suum genus? aut si propterea recte hoc dici potuit, quia in illo humore ouorum iam erant omnia, quae per numeros certos dierum coalescunt et explicantur quodammodo, quia inerant iam ipsae numerosae rationes incorporaliter corporeis rebus intextae, cur non et ante oua id ipsum recte dici potuerit, cum iam eaedem rationes in elemento humido fierent, quibus alites per temporales sui cuiusque generis moras oriri et perfici possent? de quo enim creatore scriptura ista narrauit. quod sex diebus consummauerit opera sua, de illo alibi non utique dissonanter scriptum est, quod creauerit omnia simul. ac per hoc et istos dies sex uel septem. uel potius unum sexies septiesue repetitum, simul fecit, qui fecit omnia simul. quid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
condita uthoc quod nunc uiden temporalib urrero¬
unlsis camoueni ad pagenda que suo cuiq gerericõ¬
pecunt &x illis in sitis rationibus ueniat qua siamqua
semin alit sparsit ds̃ in hictu condendi cumdix̃ etfac¬
tesunt mandauit etcreatrisunt: Nonita que tar¬
de insticutum est ut essent tarda quae caredasunt
decet morci sunt condica scła que trans curruntie
Hoseim numeros tomporci ꝑ agunt quos cumciea¬
rentur nontem porailit acceperunti alio qudurũ
penturales mnotiones dierum queistorũ quo stouim̃
usetara spatic eu haee primitꝰ uerbo di factasunt
cotitemnus onuno die opuserat sed pluribus utea
qͣ ueradicib pullulant terram queuestiunt subten
priniciis ger mina rent deinde certo pumero diesui
psuo quo qͦ genere in auras crumperent. &iam sihuc
ls queficret quod decreata natura eorum dicunio
idesti tertio faictum scriptura parrauit Demdeqđ
dicbusopuserit ut aues uolarent sia suis primodiis

Expanded text:
condita: ut hoc quod nunc videmus temporalibus intervallis ea moveri ad peragenda quae suo cuique generi competunt, ex illis insitis rationibus veniat, quas tanquam seminaliter sparsit Deus in ictu condendi, cum dixit, et facta sunt; mandavit, et creata sunt . 52. Non itaque tarde institutum est, ut essent tarda quae tarda sunt; nec ea mora sunt condita saecula, qua transcurrunt. hos enim numeros tempora peragunt, quos cum crearentur non temporaliter acceperunt. alioquin si rerum naturales motiones dierumque istorum, quos nouimus, usitata spatia, cum haec primitus uerbo dei facta sunt, cogitemus, non uno, die opus erat, sed pluribus, ut ea, quae radicibus pullulant terramque uestiunt, subter primitus germinarent, deinde certo numero dierum pro suo quaeque genere in auras erumperent, etiam si hoc usque fieret, quod de creata natura eorum die uno, id est tertio factum scriptura narrauit. deinde quot diebus opus erat, ut aues uolarent, si a suis primordiis
Abbreviated transcription (Latin):
paliter faceret temporalia : sed ab eo facta
currerent tempora : Ac perhoc istidies VII
quoslux corporis caelestis uncum eundo ex¬
plicat atque replicat scđm quandam tim¬
ram significationis ad monent posquere
tillos dies inquib: lux creata spiritalis om¬
buso perib dĩ persenariã pumeri ꝑfectio¬
m presentari potuerit. acque inde septi¬
mrequiem dĩ manehabere uesperam nor
ere ut nonsit hocrequi euisse in diesepti¬
no camquã ipso dieseptimo eglierit adre¬
quiem suam sed quod in conspectu angelorũ
ut creatura cius angelica qu ec n noscendis omnib:
operibus suis in ipso etin illis itmquam diescum
uespera presentata est nihil pͥonĩa ualdebona
opera eius melius cognosieret quam illum ab om¬
nib: inseipso requiescere nullo eorum egentem
quosit beatior. EXPLICIT LIBERIIII

Expanded text:
raliter faceret temporalia, sed ab eo facta raliter faceret temporalia, sed ab eo facta currerent tempora. ac per hoc isti dies septem, quos lux corporis caelestis circumeundo explicat atque replicat, secundum quandam umbram significationis admonent nos quaerere illos dies, in quibus lux creata spiritalis omnibus operibus dei per senariam numeri perfectionem praesentari potuerit, atque inde in septimam requiem dei mane habere, uesperam non habere, ut non hoc sit deo requieuisse in die septimo, tamquam ipso die septimo eguerit ad requiem suam, sed quod in conspectu angelorum ut creatura eius angelica, quae cognoscendis omnibus operibus eius in ipso et in illis tamquam dies cum uespera praesentata est, nihil post omnia ualde bona opera eius melius cognosceret quam illum ab omnibus in se ipso requiescere nullo eorum egente, quo sit beatior. LIBER QVI
Abbreviated transcription (Latin):
enim aliquid inrerum corpor earum motibus
uł hictibus potest celerius inueniri: quod sio cu¬
lorum carnalium aces celeritate tantum po¬
test quid mentis acies ut humane quantoma¬
gis angelice quidiam deipsius summedĩ sa¬
pientiae celeritatedicatur queadtingit ubiq
propt̃ suam munditiã etnihil inquinatum
in eam incurrit : In his ergo quesimul facta
sunt nemouedet quid prius posterius uefieri
debuerit nisi in illa sapientia ꝑquẽ factas
ds̃ primitus fecit spiritalis rationalis que
creatura id est angelorum suꝑcadestium at¬
que uirtutum presentatus est om̃ib: operib:
dĩ hoc ordine presentiae quo hordine scien¬
tiae qua et in uerbodĩ facienda p̃noscera
etincreatura facta cognoscer& nonperin¬
teruallorum temporcilium moras sed pri¬
us et posterius habens in conexione creatura¬
rum in efficatia uero creatoris om̃a simul
Sicenim fecit que futura essent ut non cempo¬

Expanded text:
enim aliquid in rerum corporearum motibus enim aliquid in rerum corporearum motibus uel ictibus potest celerius inueniri. quodsi oculorum carnalium acies celeritate potest tantum, quid mentis acies uel humanae? quanto magis angelicae? quid iam de ipsius summae dei sapientiae celeritate dicatur, quae adtingit ubique propter suam munditiam, et nihil inquinatum in eam incurrit? in his ergo, quae simul facta sunt, nemo uidet, quid prius posteriusue fieri debuerit, nisi in illa sapientia, per quam facdeus primitus fecit. si spiritalis rationalisque creatura est, id est angelorum supercaelestium atque uirtutum, praesentatus est omnibus operibus dei hoc ordine praesentiae. quo ordine scientiae, qua et in uerbo dei facienda praenosceret et in creatura facta cognosceret non per interuallorum temporalium moras, sed prius et posterius habens in conexione creaturarum, in efficacia uero creatoris omnia simul. sic enim fecit, quae futura essent, ut non tempo