comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sua : quia quanto districtu sie sc̃is his
diebus dnõ mancipasse se meminit. tan¬
to amplius gaudens: scm dominicaere¬
surrectionis tempꝰ exspectat: At siqueali
qua si forte adhuc conscientia mninꝰ ꝑfecte
castigata acusat. nulli dubiũ quinpauidũ
et tremens. tantae sollẽpnitatis praestolat᷑
aduentũ: Nec tam̃talis desalutedifsi¬
dat: neq: aliquasuorũ nu merositate
uł enormitatẽ sceleru confusus baratrũ
desperationis incidat. Iuxta illud: sa¬
lomonis Impius cũ uenerit in profun¬
dum malorũ contempnit: sed solliciti
usperpendat. quiasitempꝰ annue festi¬
uitatis quade auctoris nrĩ resur rectio¬
ne laetamur. tanto uel gaudio castos
uel inpuros moetu & comfusione affi¬
cit: multo magis in tẽpore districtiexa¬
minis. quando generalis omniũ re¬
surrectio caelebrat᷑: aetiã ante audi¬
tam uidicis sentenciã. hos conscientia
nat Quicumq: ergosr̃s dilectissimi

Expanded text:
sua; quia quanto districtius se sanctis his sua; quia quanto districtius se sanctis his diebus Domino mancipasse meminit, tanto amplius gaudens sanctum Dominicae resurrectionis tempus exspectat. At si quem forte adhuc conscientia minus perfecte castigata accusat, nulli dubium quin pavidus ac tremens tantae solemnitatis praestolatur adventum. Nec tamen hic talis de salute diffidat, ne aliqua suorum numerositate vel enormitate scelerum confusus, barathrum desperatione incidat, juxta illud Salomonis: Impius cum venerit in profundum malorum, contemnet : sed sollicite perpendat, quia si tempus annuae festivitatis, qua de auctoris nostri resurrectione laetamur, tanto vel gaudio castos, vel impuros metu et confusione afficitur, multo magis a tempore districti examinis, quando generalis omnium resurrectio celebratur, et jam audita judicis sententia, hos conscientia nat. Quicunque ergo, fratres dilectissimi,
Abbreviated transcription (Latin):
sed etangłoꝵ incȩlis essesalutẽ Q uiadũ
nos redempti ad suꝑna ducunur. eoꝵ ꝓfecto
nunierũ quisatanacadente erat minoratꝰ.
implet᷑ : Hinc et enĩ: paulus ait Instau¬
rariomã in xp̃o. quae incȩlis et quaeint¬
ras̃ : in ipso. Recteigit᷑ osanna in altis si¬
mis ineiꝰ laude canitur: cuius tota in¬
carnationis dispensatio: ꝓimplendagła
patriae caelestiserat Proindene¬
cesse ẽ fr̃s mei: ut ad ꝓmissã nob̃patriã
tota m̃tis deuotione tendamus seꝑ
re cordantes: qr etsi angusta ẽ uia qua
ingredim᷑: beataest mansio ad quã
festinamꝰ: Felicius quippeẽ ꝑ asperũ
iteradregnũ: quam ꝑ amoenũ planũ¬
que ad suppliciũ duci: Felicius ẽ conti¬
nentia carnis tempor alit̃ gaudiũ ꝑ¬
enne mereri quam ꝓlasciuia pariu
tẽporis aeter nã luere uindictã. Eoce
ie iuniũ quad ragesimale. dño auxili¬
ante : iam plurima exparte conple¬
uimus Testisẽ unicuiq: conscientia

Expanded text:
sed et angelorum in coelis esse salutem: quia dum sed et angelorum in coelis esse salutem: quia dum nos redempti ad superna perducimur, eorum profecto numerus, qui Satana cadente erat minoratus, impletur. Hic enim Paulus ait instaurari omnia in Christo, quae in coelis et quae in terra sunt in ipso . Recte igitur Hosanna in altissimis in ejus laudem canitur, cujus tota incarnationis dispensatio pro implenda gloria patriae coelestis aderat. Proinde necesse est, fratres mei, ut ad promissam nobis patriam tota mentis devotione tendamus, semper recordantes quia, etsi ungusta est via qua ingredimur, beata est mansio ad quam festinamus. Felicius quippe est per asperum iter ad regnum, quam per amoenum planumque ad supplicium duci. Felicius est continentia carnis temporali gaudium perenne mereri, quam pro lascivia parvi temporis aeternam lucrare vindictam. Ecce jejunium quadragesimale, Domino auxiliante, jam plurima ex parte complevimus, testis est unicuique conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
us ueniet in nomine suo : illũ recipi¬
etis: Uenit enĩ xp̃s innomine dĩpa¬
tris. quia in om̃ib quae gessit etdĩx̃.
patrẽ glorificare etglorificandũ
hominib p̃dicare curauit. Uenietan¬
tichristus in nomine suo : quiacũ sit
hominũ omiũ nequis simꝰ et diabolo
om̃e qđ dicit᷑ ds̃ aut qđ colit᷑ Md su¬
munt aut̃ uersiculũ laudis turbae
depsalmotentesimo septimode cimo
quẽ de dño cantatũ. ne moquis dubitet
Vnde pulchrae. deipso ineodẽ psalmo:
p̃mittitur: Lapidẽ quẽ reꝓbauer̃
aedificantes : hic faccꝰẽ incaput angu¬
li. Quia uidelicet xp̃s quẽ reꝓba¬
uere uidȩi edificantes. suarũ decre¬
tatraditionũ. factẽ in monum̃tũ utri¬
usq popłi credentis Iudaei scilicet
atq gentiles. Q uodenĩ mpsalmo lapis
laudatur uoce turbarũ: Quod autẽ
in eiusdẽ laudis ꝓsecutione sub iungit᷑.
osanna idest salus siuesal uiificam
altis simis. ꝑspicuȩ docet. aduentum
dnĩ incarne. ñ solũ hum anigeneris intra

Expanded text:
um recipietis . Venit enim Christus in nomine Dei Patris, quia in omnibus quae gessit et dixit Patrem glorificare et glorificandum hominibus praedicare curavit. Veniet Antichristus in nomine suo, qui cum sit homo omnium nequissimus et diabolo omne quod dicitur Deus, aut quod colitur. Assumunt autem versiculum laudis turbae de psalmo centesimo decimo septimo, quem de Domino cantatum nemo qui dubitet. Unde pulchre de ipso in eodem psalmo praemittitur: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli; quia videlicet Christus, quem reprobaverunt Judaei aedificantes suarum decreta traditionum, factus est in munimentum utriusque populi credentis, Judaei scilicet et gentilis. Quod enim in psalmudatur voce turbarum. Quod autem in eisdem laudis prosecutione subjungitur, Hosanna, id est, salus sive salvifica in altissimis, perspicue docet adventum Domini in carne, non solum humani generis in terra,
Abbreviated transcription (Latin):
domus eiꝰ. et regnum eius usq in sempi¬
ternũ coram me: ad tendat et aspici¬
at quisquã. non de salomone esse pro
IIII. nontiatum: Salomon namq domum.
plenã fuisse mulieribus alienigenis
colentibus idola. et ipsae ab eis rex
idolatriae saeductus atq deiectus
Quidumbonus fuisset ininitio: malos
ex itus habuit Ergo quis est iste. cuius do¬
mus est fidelis inperpetuũ. et qui post mortẽ
dauid promittebatur suscitandus: Ipsae
est utiq de quo ipsae dauid a estuans ꝓcla¬
ro : distulistixpm̃ tuum. Non est ergo illesa¬
lomon sed nec iste dauid: sed dilatus est xp̃s
Ecce apparuerunt promissiones p̃dictae
non insalomone. sed inxp̃o dnõ nr̃o : qui ex
bo dauid germen iustũ. etregnabit rexet
sapienserit et faciet iuditium etiustitiã
super terrã indieb illis sal uabitur iu

Expanded text:
domus ejus, et regnum ejus usque in sempidomus ejus, et regnum ejus usque in sempiternum coram me , attendat et aspiciat quisquam non de Salomone esse proaenuntiatum. Salomon namque domum plenam fuisse mulieribus alienigenis colentibus idola, et ipse ab eis rex idololatria seductus, atque delectus, qui, dum bonus fuisset initio, malos exitus habuit. Ergo quis est iste cujus domus est fidelis in perpetuum, et qui post mortem David promittebatur suscitandus? Ille est utique de quo ipse David aestuan. proclaro distulisti Christum tuum. Non est ergo ille Salomon, sed nec ipse David, sed dilatatus est Christus. Ecce apparuerunt praedicationes praedictae non in Salomone, sed in Christo Domino, qui ex bo David germen justum, et regnabit rex, et sapiens erit, et faciet judicium et justitiam super ter
Abbreviated transcription (Latin):
qui ante tefuit. et stabiliã eũ indomo¬
mea et in regno meo. usq insempiter num.
et thronus eius erit fir missimus. inperpe¬
IiI. tuum. Faec õma quisq insalomone putat
fuisse impleta. multũ errare uidet᷑
Namque aliter in salomone intellegen¬
dum est: quod dictumest Postquam
dor mieriscumpatrib: tuis suscitabo
semen tuum postte quod er it defiliis
tuis & stabiliam regnum illius. Num¬
quid de illo salomone creditur prophȩ¬
tatum: minime. Ille enimpatre suo
uiuente: coepit regnare. Nam hic
dicitur. Quia cum impleti fuer int
diestui. et dor mieris cumpatribus tuis.
suscitabo semen tuum. Ex quo intelle¬
gitur alius fuisse promissus. qui non an¬
temortẽ dauid. sed post mortẽ eius proñ¬
tiatus fuerat. suscit andus. qui aedifica¬
r&& domum dñi non de parietibus
manu factis. sed de lapidibus uiuis &
praetiosis idest sanctis & fidelib
Nam et illud quod subiecit fidelis erit

Expanded text:
qui ante te fuit, et statuam eum in domoqui ante te fuit, et statuam eum in domomea, et in regno meo usque in sempiternum: et thronus ejus erit firmissimus in perpetuum . 21 3. Haec omnia quisquis in Salomone putat fuisse impleta, multum errare videtur. Nam qualiter in Salomone intelligendum est, quod dictum est: Postquam dormieris cum patribus tuis, suscitabo semen tuum post te, quod erit de filiis tuis, et stabiliam regnum illius? Nunquid de illo Salomone creditur prophetatum? Minime. Ille enim patre suo vivente coepit regnare. Nam hic dicitur quia cum completi fuerint dies vitae tuae, et dormieris cum patribus tuis, suscitabo semen tuum. Ex quo intelligitur alius esse promissus, qui non ante mortem David, sed post mortem ejus pronuntiatus fuerat suscitandus. 4. Qui aedificaret domum Domini, non de parietibus manufactis, sed de lapidibus vivis et pretiosis, id est, sanctis et fidelibus. Nam et illud, quod subjecit: Fidelis erit
Abbreviated transcription (Latin):
CCEEXQUATRI¬
bu nasciturus ess& xp̃s
exlectione prophaetica: do¬
cemus. Ex dauid autem stirpe sȩ¬
cundum carnẽ futurus esseper spm̃
scm̃: ita prononciatus est in psalmis
Iurauit dñs dauid ueritatẽ et nonsi ustra¬
bitur eũ: defructu uentris tui ponã
super sedẽ meã. Etrursum. semel¬
iuraui in scõ meo : sid auid mentiar
semen eius in ae ternũ manebit : et
thronus eius sicut sol in conspectumeo
et sicut luna perfecta in aeternũ ma¬
nebit. et testis in caelo fidelis Itemin¬
bum dñi. ad nathan prophaetam di¬
cens Uade: et dic seruo meo dauid.
Haec dic̃ dñs Adnontio tibi quodae¬
dificaturus sit: domũtibi dñs Cumq
impleueris dies tuos ut uadas ad patres
tuos: suscitabo semen tuum postte :
quoderit defiliis tuis. etstabiliã reg¬
num eius ipsae aedificabit mihido¬
mum. etfir mabo soliũ eius. usq in ae¬
ternũ. Ego ero ei in patrem etipsa eerit
mihi infiliũ: et misaeri cordiã meam
non aufera abeo sicut abstuli ab eo

Expanded text:
cce ex qua tribu nasciturus esset Christus, ex lectione prophetica docemur. Ex David autem stirpe secundum carnem facturus esse per Spiritum sanctum ita praenuntiatus est in psalmis: Juravit Dominus veritatem, et non frustrabitur eam; de fructu ventris tui ponam super sedeiurabi in sancto meo: si David mentiar semen eius in aeternum manebit  et tronum eius sicut sol in conspectu meo. XXXIX Sicut luna perfecta in aeternum manebit  et testis in coelo fidelis. TDomini ad Nathan prophetam dicens, Vade et dic servo meo David, Haec dicit Dominus. Annuntio tibi quod aedificaturus sit domum tibi Dominus. Cumque inquit dies tuos, ut vadas ad patres tuos, suscitabo semen tuum post te, quod erit de filiis tuis, et stabiliam regnum ejus. Ipse aedificabit mihi domum, et firmabo solium ejus usque in aeternum. Ego ero ei in patrem, et ipse erit mihi in filium, et misericordiam meam non auferam ab eo, sicut abstuli ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
tuta morte mariti: deboor genuit obeth.
et obeth iesse. et deiessed auid. et ded auid
stirpe natus est xp̃s. Montẽ autẽ filiaesy¬
on. aut historialit̃ ipsam urbẽ hier osolimã
dicit: aut iuxta trophologiam aecclesiam
inspel unca. id est in uir tutum fublimitate:

Expanded text:
tuta morte mariti de Booz genuit Obeth, tuta morte mariti de Booz genuit Obeth, et Obeth genuit Jesse, et de Jesse David, et de David stirpe natus est Christus. Montem autem filiae Sion aut historialiter ipsam urbem Hierosolymam dicit, aut juxta tropologiam Ecclesiam in specula, id est in
Abbreviated transcription (Latin):
VIII. pronobis ut paruulus bos aut̃ edeosi¬
mul comedent paleas : qui a principes
cum subiectis plebibus communem ha¬
bent doctrinam. Delectatur quoq: in
fans abubere superforamine aspidis.
dum gentes quaesolebant uenena ali¬
quando p̃dicare: comuersi ȩtiã pariui
lixpĩ fidem delectantur audire. Cauer¬
naenĩ reguli: corda sunt infidelium
in quibus ille serpens tortuosus requies¬
cebat. quaeablactatus comp̃hensum:
exinde captiuum traxit. ut in monte
scõ eius quod est aeccła non noceret Iã
uero quia oreꝓphaetico demoab nascen
texp̃o ꝑhibetur testimonium: idẽ esaias
testatur Ponam inquit suꝑ his qui fue¬
rint demoab leonẽ. & reliquis t̾rae Emit¬
teagnũ dnẽ dominatorẽ trae depetra
deserti. ad montẽ filia esron. De hacenĩ
gente moabitarũ egressus est agnus in¬
maculatus quitollit peccatũ mundi:
quidominatur in orbem t̾rarum. Petra
autẽ deserti: ruth significat. quae desti¬

Expanded text:
 pro nobis in parvulis. Bos autem et leo si pro nobis in parvulis. Bos autem et leo simul comedent paleas, quia principes cum subjectis plebibus communem habent dofans ab ubere super foramine aspidis , dum gentes, quae solebant venena aliquando praedicare, conversi etiam parvuli Christi fidem delectantur audire. Caverna enim reguli corda sunt infidelium, in quibus ille serpens tortuosus requiescebat, quem ablactatus, comprehensum exinde captivum traxit, ut in monte sancto ejus, hoc est Ecclesia, non noceret. Jam vero quia ore prophetico de Moab nascenti Christo perhibetur testimonium, idem Isaias testatur: Ponam, inquit, super his qui fugerint de Moab leonem, et reliquias terrae. Emitte agnum, Domine, dominatorem terrae de petra deserti ad montem filiae Sion . De hac enim gente Moabitarum egressus est Agnus immaculatus qui tollit peccata mundi, qui dominatur in orbem terrarum. Petra autem deserti Ruth significat, quae desti
Abbreviated transcription (Latin):
ascendet. Haec uirga deradice iesse:
uirgo est maria dedauidradice exorta.
quae genuit florẽ dnm̃ saluatorẽ. De
quo aetiã sequitur. Etre quiescet suꝑ
sp̃s consilii & fortitudinis. sp̃s scientiae
ctpietatis. etreplebit cũ sp̃s timoris dñi.¬
III. Idõ autẽ tanta donasps suꝑ eum praedi¬
catur : quia in eum non ad mensuram sp̃s
habitat sc̃s : sicut in nobis Sed tota in est
plenitudo diumitatis et grarum. Iste est
quinon scđm uisionẽ oculorum et auditũ
auriũ uidicat: sed est iustitia cingulum
utiq quisolebat abea raperep̃dam. Dũ
ad eam comuertitur. cum innocentib: com¬
moratur : Incuius ouile pardus cum ȩdo.
accubat. ꝑmixti scilicet subdoli. cum
peccatoribus. Ibi ut aetiam uitulus.
excircumcisione. Leosdi potestatem.
ouis depopulare ordine simul moran¬
tur : quia infide. communis ẽ cõmixtio
omnuĩ. Puer autẽ par uulus minans
eos Ille est utique : quis ehumiliauit¬

Expanded text:
ascendet . Haec virga de radice Jesse ascendet . Haec virga de radice Jesse virgo est Maria de radice David exorta, quae genuit florem 22 Dominum Salvatorem, de quo etiam sequitur: Et requiescet super nsilii et fortitudinis, Spiritus scientiae et pietatis, et replevit eum Spiritus timoris Domini . Ideo autem tanta dona Spiritus super eum praedicantur, quia in eum non ad mensuram Spiritus habitat sanctus, sicut in nobis, sed tota in eo est plenitudo Divinitatis et gratiarum. Iste est qui non secundum visionem oculorum et auditum aurium judicat, sed est justitia cingulum utique, qui solebat ab ea rapere praedam, dum ad eam convertitur, cum innocentibus commoratur, in cujus ovile pardus cum haedo accubat. Permixti scilicet subdoli cum peccex circumcisione, leo ex saeculi potestate, oves de populari ordine simul commorantur, quia in fide communis est commixtio omnium. Puer autem parvulus minans eos ille est utique qui se humiliavit
Abbreviated transcription (Latin):
Ad huc idem esaias de xp̃o quia ex semi¬
nedauid natus est: saecundũ carnem :
sic in consequentibus dicit. Indie illara¬
dix iesse quistat insignũ populorũ ipsũ
gentes deprae cabuntur : et erit sepul¬
chrum eius gloriosum. Insignũ popu¬
lorum stat radix iesse : quando xp̃s
signaculum crucis exprimit infron¬
tibus eorum. Ipsũ gentes dep̃cabuntũ.
quodiam obtutum cernitur fuissecõ
I. pletum. Sepuldirũ autẽ eius intantũ
estgloriosũ. ut excepto quod redẽpti
ꝑ morte eiusgłam exhibemus: a etiã
locus ipsae corus cansmiraculis głae
mundum: Hic locus inhebreo habet.¬
& erit re quies eius gloriosa. Utiq
quia moriens caro eius. non uidit
corruptionẽ : saecundũ psalmisen¬
tentiam : quia non derelicta est ani¬
maeius in inferno. nec dabis scm̃tu
ũ uidere corruptionẽ. Iste est quiper
nathan ex semine dauid promittitur:
quia etiam etper esaiam prophaetam:
ita pronontiatur. Egredietur in quid
uirga deradiceiesse: et flos deradice eiꝰ

Expanded text:
Adhuc idem Isaias de Christo, quia ex semine David nasciturus esset secundum carnem, sic in consequentibus dicit: In die illa radix Jesse, quae stat in signum populorum, ipsum gentes deprecabuntur, et erit sepulcrum ejus gloriosum . In signum populorum stat radix Jesse, quia Christus signaculum crucis exprimet in frontibus eorum. Ipsum gentes deprecabuntur, quoniam obtutu cernitur fuisse completum. Sepulcrum autem ejus in tantum est gloriosum, ut excepto quod redempti per mortem ejus gloriam exhibemus, etiam locus ipse coruscans miraculis gloriae mundum. Hic locus in Hebraeo habet: Et erit requies ejus gloriosa. Utique quia moriens caro ejus non vidit corruptionem, secundum psalmi sententiam: Quia non derelicta est anima ejus in inferno, nec dabis sanctum tuum videre corruptionem . Iste est qui per Nathan ex semine David promittitur, qui etiam et per Isaiam prophetam ita pronuntiatur: Egredietur, inquit, virga de radice Jesse, et flos de radice ejus
Abbreviated transcription (Latin):
torib p̃cipit᷑. ut siqui deis obstiterit aduer¬
si. siquis uerbo contradixerit ueritati si
quisphibuerit peccatores solui alaqueis
diaboli . et ꝑcõfessionẽ fidei dnõ ad duci. ñ
tam̃ ad p̃dicando ad sistant. sed c̃stant̃ insi¬
nuent: Quia dns ad aedificandã aecdã

Expanded text:
raecipitur, ut si quid eis obstiterit adversi, si quis verbo contradixerit veritatis, si quis prohibuerit peccatores solvi a laqueis diaboli, et per confessionem fidei Domino adduci, non tamen a praedicando desistant, sed constanter insinuent, quia Dominus ad aedificandam Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
breis & he brȩo sermone seripsit ȩugłm:
etiã asinae : fac̃mentionẽ. Prouida
utriq dispensatione utquoꝵ salutẽ scri¬
bendo quesier̃ : hos saluandos ad nõmystice
docerent essefiguratos. Et siquis uob in¬

Expanded text:
braeis et Hebraeo sermone scripsit Evangelium, etiam asinae facit mentionem, provida utraque dispensatione, ut quorum salutem scribendo quaesierunt, hos salvandos a Domino mystice docerent esse figuratos  Al.,
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis quib: inmiscet᷑: solet excellere
liquorib: Et apłs: de caritate locuturus
Adhuc in quit excellentiorẽ uia: uob̾de¬
monstrabo sd montẽigit oliueti ueniens
dñs.: asinossibi quibus hierosolimãpe¬
tat p̃cepit exhiberi : figurate significans
sed habeat uitã aet̾nam: Duos exhiben¬
da sibi iumenta misit discipulos ut
significa ret inutrumq: populũ circõ¬
cisionis scil icet etp̃ putii. p̃dicatores
esse destinandos. U el certe duosmi¬
sit: ut eos dem p̃dicatores doctrina si¬
mul & oꝑatione ꝑfectosesse moneret.
neuel erroris uerba indocti ueritati
miscerent. uel eaque recte docuissent
ꝑ uerse uiuendo negarent. Inuenietis
inquit asinã alligatã etpullũ cũ ea. sol¬
uite: et adducite mͥ Pullũ quoq alliga¬
tum fuisse alii a euugłae testant᷑. Vterq
enĩ populus funib peccatoꝵerat circũ¬
plexus : et solutione diuina opꝰ habebat.
Iste legẽ quã acceperat nonseruando:

Expanded text:
cunctis quibus immiscetur, solet excellere cunctis quibus immiscetur, solet excellere liquoribus. Et Apostolus de charitate locuturus: Adhuc, inquit, excellentiorem vobis viam demonstro . Ad montem igitur Oliveti veniens Dominus, asinos sibi quibus Hierosolymam petat, praecepit exhiberi, figurate significans sed habeat vitam aeternam . Duos ad exhibenda sibi jumenta misit discipulos, ut significaret in utrumque populum, circumcisionis videlicet et praeputii, praedicatores esse destinandos. Vel certe duos misit, ut eosdem praedicatores doctrina simul et operatione perfectos esse moneret: ne vel erroris verba indocti veritati miscerent, vel ea quae recte docuissent perverse vivendo negarent. Invenietis, inquit, asinam alligatam et pullum cum ea, solvite et adducite mihi. Pullum quoque alligatum fuisse alii evangelistae testantur. Uterque enim populus funibus peccatorum erat circumplexus, et solutione divina opus habebat; iste lege quam acceperat male utendo,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dix̃ isaias Sic̃ouis ad occisionẽ ducet᷑:
et quasi agnꝰ corã tondente obmutescet
et ñ aperiet ossuũ: & paulo superius.
Ipsae aut̃. uulneratꝰ ẽ ꝓpt̃ iniqͥtatesnrãs.
et liuoreeiꝰ sanatisumus Sed inuidoꝵ uI
corda principũ. incunctisquȩ ꝓuide
gessit eũ magis ꝑ sequi quã in eũ crede¬
re maluer̃. et multũ miseri uita eauc¬
torẽ mortipotius dare. quã ꝑ eũ ipsiuiui¬
ficaristudebaN Uerũ nos ꝑfidorũ
Asina & pullus quibus sedens hiero¬
soluma uenit utruisq popłi iuda ciui¬
del icet etgentilis simpliciũ corda de¬
signant. quib ipsȩp̃sidens. queq anexia
libtate. suo frenans imperio. aduisionẽ
uisio pacis int̃p̃tat᷑. Et bene cũ ad mon¬
tẽ oliueti uenisset. dñs discipulos. qui
haecsibi animalia adducerent. misit.
quian nris ad eũ meritis. sed sola ipsius
trare acsaluare dignat᷑ ẽ : insinuat. Non
solũ qr olei naturalucis ministraẽ : et
laborũ dolorũq solam̃ uerũ etiã quia

Expanded text:
ovis ad occisionem ducetur, et quasi agnus coram tondente se obmutescet, et non aperiet os suum . Et paulo superius: Ipse autem vulneratus est propter iniquitates nostras, et livore ejus sanati sumus. Sed invidorum corda principum in cunctis, quae provide gessit, eum persequi quam in eum credere maluerunt, et multum miseri vitae auctorem morti potius dare, quam per eum ipsi vivificari studebant. Verum nos perfidorum Asina et pullus ejus, quibus sedens Hierosolymam venit, utriusque populi, Judaei videlicet et gentilis, simplicia corda designant, quibus ille praesidens quaeque a noxia libertate suo frenans imperio ad visionem visio pacis interpretatur. Et bene cum ad montem Oliveti venisset Dominus, discipulos qui haec animalia adducerent, misit: quia non nostris ad eum meritis, sed sola ipsius trare ac salvare dignatus est, insinuat; non solum qui olei natura lucis ministra est, et laborum dolorumque solamen, verum etiam quia
Abbreviated transcription (Latin):
dies paschae. hoc ẽ hodier nadie mag¬
nop̃cedentiũ sequentiũq. populoꝵ gau¬
actadie ubiueteris paschae sacram̃ta
eatenus obseruata consumauit . ac noui
de inceps obseruata discipulis sacram̃ta
contradidit. Egressus inmontẽ oliueti:
tentus ẽ auidacis : et mane crucifixus Ipsa
nosdie ademonica dominatione redemit
qua antiquiu̾lle hebre¬
ꝑ immolationẽ agnuugũ aegr̃ ptia eser¬
uitutis abiec̃. Ergo dñs ñr agni paschalis¬

Expanded text:
dies paschae, id est, hodierno die magno praecedentium sequentiumque populorum gauacta die, ubi veteris paschae sacramenta hactenus observata consummavit, ac nova deinceps observanda discipulis sacramenta contradidit, egressus in montem Oliveti, tentus est a Judaeis, et mane crucifixus, ipsa nos die a daemoniaca dominatione redemit, qua antiquus ille Hebrs immolatione agni jugum Aegyptiae servitutis abjecit. Ergo Domin
Abbreviated transcription (Latin):
nis. ut etiã ꝑ hoc claresceret : quia ñ inuitꝰ
sed sponte pater et᷑ : Inasino uenir e. et
a turbrex appellari aclaudari uoluit.
utaetiã ꝑ hoc eruditus quisq cognoscer&
ol impraemissa signauerat. Antequinq
sadie paschae id est quarta decimaluna
ad uesperum uissus ẽ immolari . significans
eũ quinos suo sanguine redẽpturusueni¬

Expanded text:
invitus sed sponte pateretur. In asino venire, et a turbis rex appellari et laudari voluit, ut etiam per hoc eruditus quisque agnosceretolim praemissa signaverat. Ante quinque dies paschae, id est quarta decima luna, ad vesperam jussus est immolari: significans eum qui nos suo sanguine redempturus an
Abbreviated transcription (Latin):
cantum causis. quos cumq humiles
ac uere poenitentes aspexerit. hosiam
atimore perpe tuae mortis mise¬
rans absoluat: Quos uero inpecca¬
tis quae egerint. per sistere cogno¬
uerit. illos perhennibus suppliciis ob¬
ligandos insinu&: Vn de alias
dñs de correpto semel etiterum
ac tercio. sed non poenitente fratre
praecepit dicens. Si autẽ aeccle¬
siam non audierit. sit tibi sicut
aethnicus & publicanus. Et nele¬
ue quisque put aret ecclesiae se¬
uiditio condempnari: moxterri¬
biliter adiuncxit Amendico uob
quae cumque alligaueritis supert̃¬
ram erunt ligata et incaelo etqđ¬
cumque solueritis super ter ram.
erunt soluta etincaelo. Omĩ igit᷑¬
cul parum uel poenitentiae ligan¬
di ac soluendidatur auctoritas.
sed idõ beatus petrus. qui xpm̃ ue¬
rafide confessus. ueroẽ amore secutꝰ.¬
specialiter claues regnicaelorum. et
principatum uidiciariae potestatis ac¬
cepit. Ut om̃s per orbẽ credentes

Expanded text:
cantium causis, quoscunque humiles cantium causis, quoscunque humiles ac vere poenitentes aspexerit, hos jam a timore perpetuae mortis miserans absolvat; quos vero in peccatis quae egerint persistere cognoverit, illos perennibus suppliciis obligandos insinuet. Unde alias Dominus de correpto semel et iterum, ac tertio, sed non poenitente fratre praecipit, dicens: Si autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus . Et ne leve quisquam putaret Ecclesiae judicio condemnari, mox terribiliter adjunxit: Amen dico vobquaecumque alligaueritis super terram, erunt ligata et in caelo, et quaecumque solueritis super terram, erunt soluta et in caelo. itculparum vel poenitentiae ligandi atque solvendi datur auctSed ideo beatus Petrus qui Christum vera fide confessus, vero est amore secutuspecialiter claves regni coelorum et principatum judiciariae potestatis accepit, ut omnes per orbem credentes
Abbreviated transcription (Latin):
caelorũ maior i praecaeteris deuotio.¬
ne confessus est: merito praecaete
re. donatus est ut constaret omnib
absq ea confessione acfide regnũ
caelorũ nullũ posse intrare. Claues
autẽ regni ca elorum ipsã discernendi
scientiam potentiamq: nominat. qua
Vnde manifeste subiungit. et quod¬
cumq ligaueris suꝑ terrã . er it ligatũ
et incaelis Et quod cumq solueris
suꝑ terra. erit solutũ et in caelis
¶uae sol uendi acligandi potestas quã¬
uis solo petrodata uideatur ad nõ.
absq ullatam̃ dubietate noscendũ est.
quia et caeteris apłis datur. Ipso teste.
qui post passionis resurectionisq
suae tr iumphũ apparens eis. insuffla¬
uit. et dixit omnib: accipite spm̃scm¬
Quorum remiseritis peccata: remit¬
tuntur eis Et quor um retinueri¬
tis: retenta sunt. Nec non aetiam
nunc inepiscopis ac praes biteris
omĩ aecclesiae offitiumidem com¬
mittitur. ut uidelicet agnitis pec¬

Expanded text:
coelorum majori prae caeteris devotiocoelorum majori prae caeteris devotione confessus est, merito prae caetetis donatus est, ut constaret omnibus quia absque ea confessione et fide regnum coelorum nullus posset intrare. Claves autem regni coelorum ipsam discernendi scientiam potentiamque nominat, qua Unde manifeste subjungit: Et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis: et quodcunque solveris super terram, erit solQuae solvendi ac ligandi potestas, quamvis soli Petro data videatur a Domino, absque ulla tamen dubietate noscendum est quod et caeteris apostolis datur, ipso teste, qui post passionis, resurrectionisque suae triumphum apparens, eis insufflavit et dixit omnibus: Accipite SpQuorum remiseritis peccata, remittuntur eis: et quorum retinueritis, retenta sunt . Necnon etiam nunc in episcopis ac presbyteris omni Ecclesiae officium idem committitur, ut videlicet agnitis pec
Abbreviated transcription (Latin):
q de terrendo uel emoliendo astabi¬
litate fidei introitum eis a et̾ nemortis
inferi. inquantum suis uel auctorib:
uel sequacibus iter ꝑditionis ostemdunt
Nam et fides quae non habeat opera
mortua ẽ in semet ipsa . et. corrumpuas
mores bonos conloquia mala.
Multae itaq sunt portae inferi:
sedharum nulla aecclaesiae quae
suprapetrã fundatae̾ p̃ualet: qui
fidem xp̃i intimo cordis amore ꝑce¬
perit omẽ quic quid ex terius peri¬
culi temptamentis ingruerit. facil¬
limae contempnit: At quicumq
credentiũ fidem. uł oꝑeuł negatione
deprauatus prodidit. non hi csuper
petrã dño cooperante domum suae pro¬
fessionis aedificasse. sed iuxta alte¬
rius lociparabolã super arenam
siue super fundamentũ posuisse creden¬
dus est Hocẽ non simplici acueram
tentione xpm̃sequi. sed terrenam
quaelibet fragilemq obcau. samabi¬
tum p̃tendis sexp̃iani. Sequit᷑ Ettibi
dabo claues regnicaelorũ: Quiregẽ

Expanded text:
que deterrendo vel emolliendo a stabique deterrendo vel emolliendo a stabilitate fidei introitum eis aeternae mortis inferi, in quantum suis vel fautoribus vel sequacibus iter perditionis ostendunt. Nam et fides si non habeat opera, mortua est in semetipsa ; et: Corrumpunt bonos mores colloquia mala . Multae sunt itaque portae inferi, sed harum nulla Ecclesiae quae supra petram fundata est, praevalet, quifidem Christi intimo cordis amore perceperit, omne quidquid exterius periculi tentantis ingruerit, facillime contemnit. At quicunque credentium fidem vel opere vel negatione depravatus prodidit, non hic super petram, Domino cooperante, domum suae professionis aedificasse, sed juxta alterius loci parabolam , super arenam sine fundamento posuisse credendus est, hoc est, non simplici ac vera intentione Christum sequi, sed terrenam quamlibet fragilemque ob causam habitum praetendisse Christiani. Sequitur: Et tibi dabo claves regni coelorum. Qui regem
Abbreviated transcription (Latin):
quia tues petrus. et suꝑ hanc petrã:
aedificabo aecdesiã meã. Petrus
quisy monante dicebatur. obforatu¬
dinẽ fidei et comfessionis suae con¬
stantiã ad nõ petri nom̃ accep̃. Quia
uidelicet illi firma ad tenti mente
adhesit : de quo ser iptumẽ: petraau
idest suꝑ dnm̃ saluatorẽ. qui fide lisuo
cognitori. amatori. confessori. partici¬
pium suinominis donauit: ut scilic&
apetra : petrus uocaretur Nedificat
aecle siam. quia non nisiper fidem et
dilectionem xpĩꝑ susceptionẽ sacram̃torũ
xp̃i. ꝑ obseruantiã mandatorum xp̃i ad
sor tem electorũ et aeternã ꝑtingitur
uitã: apło ad testante. quiait. Funda¬
mentũ enĩ aliuid nemo potest ponere
praeter id quod positum est: quod est
xp̃s ihs̃. Et portae inferi: non p̃uale¬
bunt aduer suseam. Portȩ inferi: doc¬
trinae sunt ne quã. quae seducendomn¬
prudentes adinferos trahunt. Portae
quoq inferi et torm̃ta etblandimen¬
ta sunt ꝑsecutorum quae in firmos quos¬

Expanded text:
quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Petrus qui Simon antea dicebatur, ob fortitudinem fidei et confessionis suae constantiam, a Domino Petri nomen accepit, quia videlicet illi firma ac tenaci mente adhid est, super Dominum Salvatorem, qui fideli suo cognitori, amatori, confessori participium sui nominis donavit, ut scilicet a petra Petrus vocaretur, aedificatur Ecclesia, quia non nisi per fidem et dilectionem Christi, per susceptionem sacramentorum Christi, per observantiam mandatorum Christi, ad sortem electorum et aeternam pertingitur vitam, Apostolo attestante, qui ait: Fundamentum enim nemo aliud potest ponere praeter id quod positum est, qui est Jesus Christus . Et portae inferni non praevalebunt adversus eam. Portae inferi doctrinae sunt nequam, quae seducendo imprudentes ad inferos trahunt. Portae quoque inferi et tormenta et blandimenta sunt persecutorum, quae infirmos quos
Abbreviated transcription (Latin):
epłae : Pontius pilatus: claudio suos alutem :
nepunisse: Deniq cum ꝓmis sum haberent pa¬
tres eorũ quod illis ds̃ eorũ mitteret decȩlo
scm̃ suũ quieorũ rex merito diceretur: et
luminasse. lȩpsos mundasse. paraliticos cu¬
rasse. dae mones ab hominib fugasse. mor¬
tuos aetiã suscitasse. imperasse uentis am¬
bulasse siccis pedib: suꝑundas maris. et mul¬
ta alia mirabilia fecisse. cũ om̃is populus
uidaeorũ dĩ filiũ illum esse dicerens̃ inuidi¬
am contra eũ passi sunt principes sacerdo¬
tũ. et tenuer̃ eũ. & mihitradider̃: & alia
ꝓ aliis mihideeo mentientes dixerunt istũ
tem credidiita esse. et flagellatũ tradidi
illũ arbitrio eoꝵ: illi autẽ crucifixer eum:
et sepulto: eicustodes adhibuer̃: Ille aut̃
militib meis custodientib die t̃ciores ur¬
rex̃: Intantu autexarsit ne quitia iudaeo¬
te quia discipulieiꝰ corpꝰ ipsus rapuer̃:
Sed cũ accepissen peccuniã : quid factum
fuerit tacerenon potuesunt: Nam et il

Expanded text:
PUT X. Pontius Pilatus Claudio salutem. ne punisse. Denique cum promissum haberent patres eorum, quod illis Deus eorum mitteret de coelo Sanctum suum qui eorum Rex merito diceretur, et nt eum caecos illuminasse, leprosos mundasse, paralyticos curasse, daemones ab hominibus fugasse, mortuos etiam suscitasse, imperasse ventis, ambulasse siccis pedibus super undas maris, et multa alia fecisse, cum omnis populus Judaeorum eum Filium Dei esse diceret, invidiam contra eum passi sunt principes Judaeorum, et tenuerunt eum, mihique tradiderunt, et alia pro aliis mihi de eo mentientes dixerunt, assertem credidi ita esse, et flagellatum tradidi illum arbitrio eorum. Illi autem crucifixerunt eum, et sepulto custodes adhibuerunt. Ille autem militibus meis custodientibus, die tertio resurrexit: in tantum autem exarsit nequitia Judaeodiscipuli ejus corpus ipsius rapuerunt . Sed cum accepissent pecuniam, quod factum fuerat, tacere non potuerunt. Nam et ill
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsae est enim dĩ uirtus etdĩ sapien¬
tia qua edicit. Dñs possedit me ini¬
nitio uiarũ suarum. ante quã
quicquam facer et a principio Pe¬
trus filius sp̃s scĩ exeotẽpore quo
ab ipso in luminatus gram̃ diuinae
cognitionis accepit. et quia una uo¬
luntas eademẽ oꝑatio scaẽ trinita¬
tis: recte. cum dixisset. beatus es
protinꝰ ad iuncx̃: quia caro et san¬
guis non reuelauit tibi: sed pat̾ m̃s.:
qui incaelisest. Pater quippe filio
colũbȩ reuelauit: quia unaegra
quod facillimis sacrae scrip turae
probatur exemplis. Dicit namq
depatre apłus Misit ds̃ spm̃¬

Expanded text:
i sapientia, quae dicit: Dominus possedit me ab initio viarum suarum antequam quidquam faceret a principio . Petrus filius Spiritus sancti ex eo tempore quo, ab ipso illuminatus, gratiam divinae cognitionis accepit. Et quia una voluntas, eadem est operatio sanctae Trinitatis, recte cum dixisset: Beatus es, protinus adjunxit: Quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui in coelis est. Pater quippe filio columbae revelavit, quia una est quod facillimis sacrae Scripturae probabitur exemplis. Dicit namque de Patre Apostolus: Misit Deus Sp
Abbreviated transcription (Latin):
aute omã oꝑatur unus atq idem sp̃s.
diuidens singulis prout uult: Pater
ergomit cit filiũ. filius mittit spm̃:¬
sps̃ ipsae ubi uult spirat. quia profecto
ut diximus. unaẽ uoluntas ecoꝑatio pa¬
tris et filii et sp̃s scĩ et propter ea com¬
uenienter dicitur. quia pat̾ qui in caelis est
reuelauerit filio columbae mi sterum
fidei. quodei caro et sangius reuelare ne¬
quibant. Caro aute ecsanguis recte in¬
telleguntur homines: sapientia carnali
inflati. columbinae simplicitatis nescii
Ideoq a sapientia sp̃s: omnimodis auer¬
si Dequibus supradictumẽ. Quix pm̃¬

Expanded text:
autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Pater ergo mittit Spiritum, Filius mittit SpiriSpiritus ipse ubi vult, spirat: quia profecto ut diximus, una est voluntas et operatio Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Et propterea convenienter dicitur quia Pater qui in coelis est revelaverit Filio columbae mysterium fidei, quod ei caro et sanguis revelare nequibat. Caro autem et sanguis recte intelliguntur homines sapientia carnis inflati, columbinae simplicitatis nescii, ideoque a sapientia Spiritus omnimodis aversi. De quibus supra dictum est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
icio neforte aliis p̃dicans ipsae
repro hus efficiar. Quidiunȩ¬
legis er uditi oneƿraeditus cum
alior um in gluiuem redar guit cor nu
elefantis inuentrem ferit: Inuentrẽ
uero elefantes percus serat. cũ diceu¬
bat: Multi ambulant. quos sȩpedice¬
bam uobis Nunc autem etflens di¬
co: in imicos crucis xp̃i quorum finis
interitus quorum ds̃ uenter est: etgła
in comfusioneipsorum. Etrursum.
Huius modi xpõ dño nonseruiunt: sed
suo uentri Cornusuo igitur rinoce¬
rus iste. noniam homines sedbestias
ꝑcutit quando illa paulus doctr mae
suae fortitudine. ne quaquã perimen¬
dor humiles impetit sed super bos uen¬
tris cultores occidit. Quae ergoin
paulo scripta cognouimus. super est
ut facta in aliis credamus.. Multi
quippe adhumilitatis grãm exillius
populi aelatione. comuersi sunt.
quorum seuitiam dñs subuigo inspi¬
rati timoris edomuit: nimirumri¬
nocerotis sibi for titudinẽ subicit:¬

Expanded text:
jicio, ne forte aliis praedicans ipse jicio, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar . Qui divlegis eruditione praeditus, dum aliorum ingluviem redarguit, cornu elephantes in ventrem ferit. In ventrem quippe elephantes percusserat, cum dicebat: Multi ambulant, quos saepe dicebam vobis; nunc autem et flens dico, inimicos crucis Christi, quorum finis interitus, quorum deus venter est, et gloria in confusione ipsorum . Et rursum: Hujusmodi Christo Domino non serviunt, sed suo ventri . Cornu suo igitur rhinoceros iste non jam homines, sed bestias percutit, quando illa Paulus doctrinae suae fortitudine nequaquam perimendos humiles impetit, sed superbos ventris cultores occidit. Quae ergo in Paulo scripta cognovimus, superest ut facta et in aliis credamus. Multi quippe ad humilitatis gratiam ex illius populi elatione conversi sunt, quorum saevitiam Dominus dum sub jugo inspirati timoris edomuit, nimirum rhinocerotis sibi fortitudinem subegit
Abbreviated transcription (Latin):
is fecerit inhierus alẽ. Qui tam̃¬
repente commutatus ab hoste p̃
dicator efficitur. et incunctis
mundi partibus. redemptoris
sui nomen insinuat. Supplicia
proueritate tolerat. patise quae
in rogauerat. ex ultat. Alios blan¬
dimentis uocat. alios ad fidem ter¬
roribus reuocat. Istis regnũ polli¬
cetur caelestis patriae. illis minatur
tem corrigit: illos aduiam rectitu¬
dinis perhumilitatem trahit Atq
in omnilatere ad maͬsumse sui
rectoris inlinat. Ettanta ar¬
te dĩ aream congregat quanta
illam prius elatione uentilabat¬
XII. sednet: hoc abhor retapaulo quod
rinocerus buxei coloris dicitur:
et aelefantorũ uenitres. cornu
ferire perhibetur. Quia enim
uiuere subrigore legis as sueuit.
arcius mnillum ceteris custo¬
dia unius ciuusq uirtus
inoluit Quid enim per colorẽ
buxeum. nisi abstinentiae pal¬
lor exprimitur: cuiipsae tena¬
citer. adherere testatur dicens
Castigo corpus meum. et seruituti sub¬

Expanded text:
is fecerit in Jerusalem . Qui tamis fecerit in Jerusalem . Qui tamrtedicator efficitur, et in cunctis mundi partibus redemptoris sui nomen insinuat, supplicia pro ueritate tolerat, pati se quae irrogauerat exultat. Alios blandimentis uocat, alios ad fidem terroribus reuocat. Istis regnum pollicetur caelestis patriae, illis minatur em corrigit, illos ad uiam rectitudinis per humilitatem trahit, atque in omni latere ad manum se sui rectoris inclinat. Et tanta arte Dei aream congregat, quanta illam prius elatione uentilabat. Sed neque hoc abhorret a Paulo, quod rhinoceros buxei coloris dicitur, et elephantorum uentres cornu ferire perhibetur. Quia enim uiuere sub rigore legis assueuit, arctius in illo caeteris custodia unius cuiusque uirtutis molliuit. Quid enim per colorem buxeum, nisi abstinentia, pallor exprimitur? Cui ipse se tenaciter adherere testatur dicens: Castigo corpus meum, et servituti sub
Abbreviated transcription (Latin):
illum crudelius durasibi inferen¬
tem ꝑtulit. tanto prose constantius
tolerantem aduersa praesciuit Cui
labores etiã quos ipsae in car neꝑ
sumillũ usq: ad imitationẽ ꝓpriae
passionis traxit: Vnde et ꝑeundẽ
rinocerotamdicitur. Suppleo ea
quae de sunt passionũ xp̃i incarne
mea. De quo ad huc subditur Nũ¬
quid credis ei quod reddat sementẽ¬
tibi etaream cuam congreget:
Consideremus saulus quis fuerit
cumabipsa adolescential apid anti¬
um adiutor exsisteret. cũ alia ȩc¬
clesiaeloca uastaret. et acceptis
epistolis uastanda alia peteret:
cummors ei fideliũ nulla suffice¬
ret. sed semꝑ adaliorũ interitũ
alus ex tinctis anhelaret et profec¬
to cognoscimꝰ. quia nullus tunc
fidelium creder&. quod adiu¬
qũ ds̃ suae formidinis uimtan¬
tae elationis indinaret. Vnde
et annanias uoce dominica hunc
et post quã comuersũ audruit :
extimuit dicens. Dnẽ audiui amul¬
tis de uiro hoc quantamala sc̃ĩstu¬

Expanded text:
illum crudelius dura sibi inferenillum crudelius dura sibi inferentem pertulit, tanto pro se constantius tolerantem aduersa praesciuit. Cui labores etiam, quos ipse in carne sum illum usque ad imitationem propriae passionis traxit. Unde et per eumdem rhinocerotem dicitur: "Suppleo ea que desunt passionum Christi in carne mea." De quo adhuc subditur: "Numquid credes ei quod reddat seminantibus, et aream tuam congreget?" Consideremus Saulum quis fuerit, cum ab ipsa adolescentia lapidantium adjutor existeret, cum alia Ecclesiae loca vastaret, et acceptis epistolis vastanda alia peteret, cum mors ei fidelium nulla sufficeret, sed semper ad aliorum interitum aliis exstinctis anhelaret ; et profecto cognoscimus quia nullus tunc fidelium crederet, quod ad jugum Deus suae formidinis vim tantae elationis inclinaret. Unde et Ananias voce dominica hunc et postquam conversum audivit, extimuit, dicens: Domine, audivi a multis de viro hoc quanta mala sanctis tu
Abbreviated transcription (Latin):
tiam epłis. humilis. ac dispectus p̃¬
dicat quod dudũ terribił inpug¬
nabat Profecto beneligatus sub
aratro de sudat ad segetem quiui¬
uebat incampo malelib atimore
De quo rectedicitur. Aut comfrin¬
scilic& dñs quorumdã mentes in¬
trauerat. qui illũ ueracit᷑ humani
generis redemptorem credebant
Quitam̃ cũ ne quaquã a pristina ob¬
seruatione recederent. cum dura
lit terae prae dicamenta custo dirent.
eis p̃dicator egregius dic̃ sicir cum¬
cidamini : xp̃s uobis nihil ꝓderit
Quiergo in humili mente fidelium
legis duritiã redarguendo con¬
teruit. quid aliud quã inual¬
le post dnm̃ glebas fregit. ne
uidelicet grana seminũ quae ex¬
cisus aratro fidei sulcus cordisex¬
ciperit. per custodiã litterae de¬
praessa deperirent Dequo adhuc:
bene subdit᷑. Num quid fiduciam¬
habebis inmagna fortitudine eius.
etdere linqueseil abores tuos: In ri¬
nocerotis huius fortitudine fidu¬
ciam deus habuit quia quanto

Expanded text:
tiam epistolis humilis ac despectus prtiam epistolis humilis ac despectus pruedicat: qui dudum terribilis impugnabat, profecto bene ligatus sub aratro desudat ad segetem, qui uiuebat in campo male a timore liber. De quo recte dicitur: "Aut confrinscilicet Dominus quorumdam mentes intrauerat, qui illum ueraciter humani generis redemptorem credebant. Qui tamen cum nequaquam a pristina obseruatione recederent, cum dura litterae praedicamenta custodirent, eis pradicator egregius dicit: "Si circumcidamini, Christus uobis nihil proderit." Qui ergo in humili mente fidelium legis duritiam redarguendo contriuit, quid aliud quam in ualle post Dominum glebas fiegit, ne uidelicet grana seminum quae excussus aratro fidei sulcus cordis exciperet, per custodiam litterae pressa deperirent. De quo adhuc bene subdithabebis in magna fortitudine eius et derelinques ei labores tuos nnocerotis huius fortitudine fiduciam Deus habuit, quia quanto
Abbreviated transcription (Latin):
iste quibus dĩ loris astringitur Quia
uide licet uno intẽpore caecitatep̃ dica¬
nare uerba aeuangelii de dignatus nẽ
Ato enĩ Nscendi hierosolimã cum
barnaba. ad sumpto ectito Ascendi
autem saecundum reuelationẽ et con¬
tuli cumillis a euangeliũ & qui pri¬
us ieiunus audierat. durumẽ tibi con¬
trastimulum calcitrare : mira post¬
modũ uirtute p̃sidentis praessus. ex
uerbi pabulo uires obstinuit et cal¬
cem suꝑbiae amisit Loris quoq
dĩ non tantũ aferitate restr ingitur:
sed quod magis sit mirabile ad arã¬
dum ligatur. Ut non solũ homi¬
nes crudelitatis cornu ñ impetat.
sed eorũ eciã refectione seruiens.
aratrum p̃dicationis trahat Ipsae
quippe deȩuuange litantib quasi
de arantibus dicit Debet enimm
spe qui arat arare et quitriturat
inspe: fructus ꝑcipiendi. Quiigit᷑
torm̃ta prius fide libus in roga¬
uerat. et profide post modum fla¬
gella libent᷑ portat. Quiscriptis ae¬

Expanded text:
iste quibus Dei loris astringitur, quia iste quibus Dei loris astringitur, quia uidelicet uno in tempore caecitatis praedicanare uerba Euangelii dedignatus non est. Ait enim: "Ascendi Ierosolymam cum Barnaba assumpto et Tito. Ascendi autem secundum reuelationem, et contuli cum illis Euangelium." Et qui prius ieiunus audierat: "Durum est tibi contra stimulum calcitrare?" mira postmodum uirtute praesidentis pressus ex uerbi pabulo uires obtinuit, et calcem superbiae amisit. Loris quoque Dei non tantum a feritate restringitur, sed quod magis sit mirabile, ad arandum ligatur: ut non solum homines crudelitatis cornu non impetat, sed eorum etiam refectioni seruiens, aratrum praedicationis trahat. Ipse quippe de euangelizantibus quasi de arantibus dicit: "Debet enim in spe qui arat, arare, et qui triturat, in spe fructus percipiendi." Qui ergo tormenta prius fidelibus irrogauerat, et pro fide postmodum flagella libenter portat: qui scriptis e
Abbreviated transcription (Latin):
du ceret inhierusalem. Cum flatꝰ
nare reddendus trahitur. inspira¬
tio uocatur: & illud saepe ꝑ odorẽ
naredep̃ hendimꝰ quod oculis ñ uidemꝰ
Rinocerus ergo iste nare. gestabat
ficerat. absentes querebat: sed eccean
teillũ omis uenator absconditur.
omĩs homo idest rationale sapiens
opinione timoris eiꝰ fugatur. Vter¬
go huic rinocerota capiat sinũ suũ
uirgo: id est secretũ suũ ipsa ꝑse in¬
iuolata in carnedĩ saptentiã expendat
Scriptũ : quippee Quod cũ damascũ
ꝑ ger& : subito circum fulsit illũ die
media lux decaelo. etuox facta est
dicens saulesaule. quid meꝑ seque¬
ris qui prostratꝰ intra respon¬
dit. Quis es dñe: Cui ilico: du¬
citur. Egosum iħs nazarenus..
÷quẽ tuꝑsequeris: Uirgo nimirum¬
rino cerote sinũ suu aperuit. cum
saulo in corruptadĩ sapientia in car¬
nationis suae my steriũ decaelo loquen
quod superbũ tumebat amisit. Quidũ
sublato cculorũ lumine. manu ad
ananiã ducitur. Patet iam rino cerus

Expanded text:
duceret in Jerusalem . Cum flatus nare reddendus trahitur, inspiratio vocatur. Et illud saepe per odorem nare deprehendimus quod oculis non videmus. Rhinoceros ergo iste nare gestabat rfecerat, absentes quaerebat. Sed ecce omnis ante illum venator absconditur, omnis homo, id est rationale sapiens, opinione timoris ejus effugatur. Bego hunc rhinocerotem capiat, sinum suum virgo, id est secretum suum ipsa per se inviolata in carne Dei sapientia expandat. Scriptum quippe est quod cum Damascum pergeret; subito circumfulsit illum die media lux de coelo, et vox facta est, dicens: Saule, Saule, quid me persequeris? Qui prostratus in terra respondit: Quis es, Domine? Cui illico dicitur: Ego sum Jesus Nazarenus, quem tu persequerisrhinoceroti sinum suum aperuit, cum Saulo incorrupta Dei sapientia Incarnationis suae mysterium de de coelo loquendquod superbum sublato caelorum lumine, manu ad Ananiam ducitur, patet iam rhinocerus
Abbreviated transcription (Latin):
lius ostendimus: si de genere tran¬
seamus. Ille ergo ex hoc populo et
prius insuperbia: et post modum
p̃cipuus cestis in humilitate nobis
ad mediũ paulus dicatur: quidũ
contra dm̃ sequisi de custodia legis
nesciens extulit: cornu innare gesta¬
uit. Unde ethocipsũ naris cornũ
per humil itatẽ post modũ inclinans
dicit. Quiprius fuiblasphemꝰ eꝙ
secutor et contum eliosus. sed misae¬
ricordiã consecutus sũ: quiaigno¬
rans feci. Innare cornu gestauit.
quia placiturũ sedõ de crudeli¬
tate comfidebat. sicut ipsae post¬
modũ semet ipsũ redar guens di¬
cit. Et pro ficiebã inuida ismo
supra multos coctanens meos.
ingenere meo. habũ dantius emu¬
lator existens pat̾narũ me arũtra¬
ditionũ. Huiꝰ autẽ rino cerotis for¬
titudinẽ omĩs uenator extimuit.
quia sauli seuitia unꝰ quisq p̃dica¬
tor expauit. Scriptũ ẽ nanq Sau

Expanded text:
lius ostendimus, si de genere ad speciem transeamus. Ille ergo ex hoc populo et primus in superbia, et postmodum praecipuus testis in humilitate nobis ad medium Paulus deducatur, qui, dum contra Deum se quasi de custodia legis nesciens extulit, cornu in nare gestauit. Unde et hoc ipsum naris cornu per humilitatem postmodum inclinans dicit: "Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus, sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci." In nare cornu gestabat, qui placiturum se Deo de crudelitate confidebat, sicut ipse postmodum semetipsum redarguens dicit: "Et proficiebam in iudaismo supra multos coaetaneos meos in genere meo, abundantius aemulator existens paternarum mearum traditionum." Huius autem rhinocerotis fortitudinem omnis uenator extimuit, quia Sauli saeuitiam unusquisque predicator expauit. Scriptum namqu