comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpria unusquisq quȩ non haben¬
tur inaliis aediderunt. Singulis
euangeliis abuno incipiens usq
ad finem librorum dispar nume¬
rus increscit. Hic nigro colore ꝑ¬
scriptus. subse habet alium exi-
mio numerum discolorem: qui
ad decem usq ꝓgrediens indicat
prior nimerus in quo sit canone
requirendus. Cum igitur aꝑtoco¬
dice uerbi grã. illud siue illud ca¬
pitulum scire uolueris cuius cano¬
nis sit statim ex subiecto numero
doceberis. et recurrens ad princips
inquib ẽ canonum distincta con-¬
geries. eodemq statim canone er
titulo frontis inuento illum que
quȩrebas numerum eiusdem eual¬
głiste. qui et ipse ex iscriptione
signatur inuenies: ato euicino
ceterorum tramitib inspects quos
numeros e regione habeant adno¬
tabis. Et cum scieris. recurresa
uolumina singulorũ: et sine mod

Expanded text:
propria unusquisque, quae non habenpropria unusquisque, quae non habentur in aliis, ediderunt. Singulis vero Evangeliis, ab uno incipiens usque ad finem librorum, dispar numerus increscit  Al. accrescit. Hic nigro colore praescriptus, sub se habet alium ex minio numerum discolorem, qui ad decem usque procedens, indicat prior numerus, in quo sit Canone requirendus. Cum igitur aperto codice, verbi gratia, illud sive illud capitulum scire volueris, cujus Canonis sit, statim ex subjecto numero doceberis, et recurrens ad principia, in quibus Canonum est distincta congeries, eodemque statim Canone ex titulo frontis invento, illum quem quaerebas numerum ejusdem Evangelistae, qui et ipse ex inscriptione signatur, invenies: atque e vicino caeterorum tramitibus inspectis, quos numeros e regione habeant, annotabis. Et cum scieris, recurres ad volumina singulorum, et sine mora
Abbreviated transcription (Latin):
quod meadem re alius euranglista
plus dixit. inalio quia minus pu-¬
tauerint addiderunt. uł dum eun-¬
dem sensum alius aliter expressit.
ule. qui unum e quatuor primum
legerat. adeius exemplum ceteros
quoq estimauerit emendandos.
Tinde accidit ut apud nos mixta
sint omnia: et in marco plura. luce.
atq mathei. rursum inmatheo.
iohanniis. et marci. et inceteris reli-¬
quorum quȩ aliis ꝓpria funt inue.¬
niantur.Cum itaq canones lege¬
ris qui subiecti sunt: confusionis
errore sublato et similia omnnum
scies. et singulis sua queq restitues.
In canone primo concordant quat¬
tuor. matheus. marcus. lucas. et io¬
hannes. In scdo tres: matheus. mar¬
cus. lucas. In t̾̃cio tres: matheus. lu.¬
cas. iohannes. In quarco tres: ma¬
cheus. marcus. iohannes. In quin¬
co duo: matheus lucas. In sexto
duo: matheus. marcus. In septimo
duo: matheus. iohannes. In octa¬
uo duo: marcus. lucas. In nono
duo: lucas. iobannes. In decimo.

Expanded text:
quod in eadem re alius Evangelista quod in eadem re alius Evangelista plus dixit, in alio quia minus putaverint, addiderunt. Vel dum eumdem sensum alius aliter expressit, ille qui unum e quatuor primum legerat, ad ejus exemplum caeteros quoque aestimaverit emendandos. Unde accidit, ut apud nos mixta sint omnia, et in Marco plura Lucae atque Matthaei: rursum in Matthaeo plura Joannis et Marci, et in caeteris reliquorum quae aliis propria sunt, inveniantur. Cum itaque Canones legeris, qui subjecti sunt, confusionis errore sublato, et similia omnium scies, et singulis sua quaeque restitues. In Canone primo concordant quatuor, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes. In secundo tres, Matthaeus, Marcus, Lucas. In tertio tres, Matthaeus, Lucas, Joannes. In quarto tres, Matthaeus, Marcus, Joannes. In quinto duo, Matthaeus, Lucas. In sexto duo, Matthaeus, Marcus. In septimo duo, Matthaeus, Joannes. In octavo duo, Lucas, Marcus. In nono duo, Lucas, Joannes. In decimo
Abbreviated transcription (Latin):
uersa contentio: quib utiq nec inue-¬
teri instrum̃to post septuaginta in¬
terp̃tes em̃dare quid licuit. nec in
nouo ꝓfuit enĩdasse. cum multarũ
gentium linguis scriptura ante trã¬
slata doceat falsa ẽẽ quȩ addita st̃.
Igitur hec p̃sens p̃fatiuncula pol¬
licetur quatuor tantum eurangłra
quorum ordo iste ẽ. matheus. mar¬
cus. lucas. ioħs. codicum grecorum
em̃data collacione sed ueterum.
Quȩ ne multum alectionis latine
consuetudine discreparent. ita ca-¬
lamo temꝑaimus: ut his tantum
quȩ sensum uidebantur mutare
correctis: reliqua manere paterem᷑
ut fuerant. Canones quoq quos
eusebius cesariensis episcopus. a-¬
lexandrinum secutus ammoniũ.
in decẽ numeros ordinauit. sicut
ingreco habentur ex pressimꝰ: quo.
siquis decuriosis uoluerit nos se quȩ
meuangeliis ut eadem. uł uicina.
ut sola sint. eorum distinctione cog.¬
noscat. Magnus si quidem hic i
nr̃is codicibus error moleuit: dum

Expanded text:
rversa contentio: quibus utique nec in verversa contentio: quibus utique nec in veteri Instrumento post Septuaginta Interpretes emendare quid licuit, nec in Novo profuit emendasse: cum multarum gentium linguis Scriptura ante translata, doceat falsa esse quae addita sunt. Igitur haec praesens praefatiuncula pollicetur quatuor tantum Evangelia, quorum ordo est iste, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes, codicum Graecorum emendata collatione, sed Veterum. Quae ne multum a lectionis Latinae consuetudine discreparent, ita calamo temperavimus, ut his tantum quae sensum videbantur mutare, correctis, reliqua manere pateremur ut fuerant. Canones quoque, quos Eusebius Caesariensis episcopus Alexandrinum secutus Ammonium, in decem numeros ordinavit, sicut in Graeco habentur, expressimus. Quod si quis de curiosis voluerit nosse, quae in Evangeliis, vel eadem, vel vicina, vel sola sint, eorum distinctione cognoscat. Magnus siquidem hic in nostris codicibus error inolevit, dum
Abbreviated transcription (Latin):
quot codices. Sin autem ueritas
ẽ. quȩrenda de plurib cur non ad
grecam originem reuertentes. ea
quȩ uel auitiosis intp̃tib male
edita. uel a p̃sumptorib imꝑitis
em̃data ꝑuersius. ut alibrariis
dormitantib aut addita sunt
aut mutata corrigimus. Neq uͦ
ego de ueteri disputo testam̃to:
quod a septuaginta semoribus
ingrecam linguam uersum tẽio
gradu adnos usq ꝑuenit. Non
quero quid aquila. quid simachus
sapiant: quare ceodocion inter
nouos et ueteres medius incedat.
Sit illa uera int̃pretacio quã apo-¬
stoli ꝓbauerunt. De nouo nunc
loquor testam̃to quod grecum eẽ.
non dubium ẽ. excepto apło ma-¬
cheo qui primus iniudea euange¬
lium xp̃i hebraicis litteris edidit.
Noc cerce quod in nr̃o sermone
discordat. et in diuers os rnulorũ
tramites ducit: uno de fonte quȩ¬
rendum ẽ. Pretermitto eos codices.
quos a luciano. et esichio nuncupa¬¬
tos paucorum hominum asserit ꝑ-¬

Expanded text:
quot codices. Sin autem veritas quot codices. Sin autem veritas est quaerenda de pluribus: cur non ad Graecam originem revertentes, ea quae vel a vitiosis interpretibus male edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversius, vel a librariis dormitantibus addita sunt, aut mutata, corrigimus? Neque vero ego de veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apostoli probaverunt. De novo nunc loquor Testamento: quod Graecum esse non dubium est, excepto apostolo Matthaeo, qui primus in Judaea Evangelium Christi Hebraicis litteris edidit. Hoc certe cum in nostro sermone discordat, et diversos rivulorum tramites ducit: uno de fonte quaerendum est. Praetermitto eos codices, quos a Luciano et Hesychio nuncupatos, paucorum hominum asserit pe
Abbreviated transcription (Latin):
cato paps daaiaso
ieronimꝰ. Nouum
opus facere me co¬
gis ex ueteri: ut pꝰ
exemplaria scrip-¬
turarum toto or-¬
be disꝑsa. quasi
quidam ar-¬
biter sedeam.
et quia inter
se uariant
quȩ sint illa
que cum gre¬
ca consentiant ueritate decernam.
Pius labor. sed periculosa p̃sump¬
tio iudicare de ceteris ipsum ab
omnib udicandum: senis muta¬
re linguam et canescentem iam mũ-¬
dum adinicia retrahere paruuiloꝵ.
Quis enim doctus pariter ue i¬
doctus cum in manus uolumen
assumpserit. et a saliua quã semel
inbibit uiderit discrepare quod
leccitat. ñ statim erumpat inuocẽ
me falsarium. me clamitans esse.
sacrilegum. qui audeam aliquid
inueterib libris addere. mutare
corrigere: Aduersus quã inuidi.¬
am duplex causa me consolatur.
quod et tu qui sumnus sacerdos
es fieri iubes. et uerũ ñ eẽ. quod
uariat etiam maledicorũ testimo¬
nio comꝓbatur. Si enim latinis
exemplarib fides ẽ. adhibenda:
tot enim sunt pene exemplaria:

Expanded text:
o papae Damaso Hieronymus. Novum opus facere me cogis ex veteri, ut post exemplaria Scripturarum toto orbe dispersa, quasi quidam arbiter sedeam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam. Plus labor, sed periculosa praesumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur: quod et tu, qui summus Sacerdos es, fieri jubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, tot enim sunt exemplaria pene
Abbreviated transcription (Latin):
neratio aduenit: cerra uͦ in ȩt̃num stat.
ritur sol et occidit: et ad locũ suũ u¬
reuertitur. ibiq renascens girat ꝑ
meridiem: et flectitur ad aquilonem.
Lustrans uniuersa incircuitu ꝑgit sp̃e.
et in circulo suo reuertitur. Omnia flu-¬
mina intrant in mare: et mare non re¬¬
dundat. Ad locum unde exeunt flu¬¬
mina reuertuntur: ut iterum fluant.
Cuncte res difficiles: non potest cas
homo explicare sermone.Non satura¬¬
tur oculus uisu: nec auris impletur

Expanded text:
in aeternum stat. Oritur sol, et occidit, et ad locum suum revertitur: Ibique renascens, gyrat per meridiem, et flectitur ad aquilonem: Lustrans universa in circuitu pergit spiritus, et in circulos suos regreditur. Omnia flumina intrant in mare, et mare non redundat: Ad locum, unde exeunt flumina, revertuntur, ut iterum fluant. Cunctae res difficiles: non potest eas homo explicare sermone. Non saturatur oculus visu, nec auris
Abbreviated transcription (Latin):
citus sum in corde meo:dicens. Ecce
magnus effectiis sum: et p̃cessi sapien¬
tia om̃s qui fuer̃ ante me in ierłm. et
mens mea contemplata ẽ. multa sapi¬
enter et didici. Dediq cor meum ut
scirem prudentiam atq doctrinam.
erroresq stulticiam: et agnoui quod
in his quoq eẽt labor. et afflictio sp̃e. co
qđ inmulta sapientia multa sit indig¬
natio. et qui addit scientiam. addit et
laborem. Dixi gͦ incorde meo. uadam ¶¬
et affluam deliciis. et fruar bonis: et
uidi quod hoc quoq eẽt uanitas. Ri¬
sum reputaui errorẽ: et gaudio dixi
Quid frustra deciperis: Cogitaui m
corde meo abstrahere auino carnem me¬
am: ut animum meum transferrem
ad sapientiam. deuitarẽq stulticiam.
donec uiderem quid eẽt utile filiis ho¬
minum. Quo facto opus ẽ sub sole:
numero dierum uitȩ suȩ: magnifica¬
ui oꝑa mea.

Expanded text:
in corde meo dicens ecce magnus effectus sum et praecessi sapientia omnes qui fuerunt ante me in Hierusalem et mens mea contemplata est multa sapienter et didicit dedique cor meum ut scirem prudentiam atque doctrinam erroresque et stultitiam et agnovi quod in his quoque esset labor et adflictio spiritus eo quod in multa sapientia multa sit indignatio et qui addit scientiam addat et laborem dixi ego in corde meo vadam et affluam dvidi quod hoc quoque esset vanitas. Risum reputavi errorem: et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Cogitavi in corde meo abstrahere a vino carnem meam. ut animum meum transferrem ad sapientiam, devitaremque stultitiam. Donec viderem quid esset utile filiis hominum: quo facto opus est sub sole numero dierum vitae suae. Magnificavi opera mea:
Abbreviated transcription (Latin):
prutraneruni. et icrras iorum et ciri¬
iotes corum ipsipossioiruni. et usque
sum non neuarent in conspectuDer
sui. erant cum illis bona. Ueus enim
illorum odit iniquitatem. Nam et ante
hos annos. cum recessiss entuuia. quu
dederas illis Drus. i ambularent inia
aterminati sunt pralus a muttis na¬
tionibus. it plunmi corum abducti sun
in terrum non suam. hupir outem
reuersi sunsod deminum deum sutemer
pensi sutrant. adunati suni. es ascen¬
denint montana hae emnia. it ilcrum
possidint Serasalem ubi sunt sancta
Sanctorum. Runc ergo midemino. per¬
quire si en aliqua iniquitas corum in
conspecsu eei eonem etascendamus aa
illos quoniam tradens illos deus corum
sibi tradet. et subi ugaticrunt subiugo
potentiae tua. si uero non estostensio
populi huius coram deo suo. non pose¬
uimus resisteri ellis. quoniam e euscara
desendes illos. et erimus in opprobr:um uni.¬
Iehior uesba hae. irratr suntoes magnases
hoiophemis et coquabant inteyficen eũ
dicentes ad alterutrum. Quis est iste qui

Expanded text:
prostraverunt et terras eorum et civitates eorum ipsi possederunt et usque dum non peccarent in conspectu Dei sui erant cum illis bona Deus enim illorum odit iniquitatem nam et ante hos annos cum recessissent a via quam dederat illis Deus ut ambularent in eam exterminati sunt proeliis multis nationibn suam. Nuper autem reversi ad Dominum Deum suum, ex persi fuerant, adunati sunt, et ascenderunt montana haec omnia, et iterum possident Jerusalem, ubi sunt sancta eorum. Nunc ergo, mi domine, perquire si est aliqua iniquitas eorum in conspectu Dei eorum: ascendamus ad illos, quoniam tradens tradet illos Deus eorum tibi, et subjugati erunt sub jugo potentiae tuae. Si vero non est offensio populi hujus coram Deo suo, non poterimus resistere illis: quoniam Deus eorum defendet illos: et erimus in opprobrium univAchior verba haec, irati sunt omnes magnates Holofernis, et cogitabant interficere eum, dicentes ad alterutrum: Quis est iste, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dnẽ magnus es tu. et p̃clarus in uir-¬
tute. et quem suꝑare nemo potest.
Tibi seruiat omĩs creatura tua qͥa
dixisti et facta sunt. misisti sp̃m tu-¬
um et creata sunt: et ñ ẽ. qui resistat
uoci tuȩ. Montes a fundam̃tis mo-¬
uebuntur cũ aquis: petre sicut cera
liquescent ante faciem turã: qui au¬
tem timent te magni erunt apud
te ꝑ omĩa. Te genti insurgenti suꝑ
genus meum. Dñs enim om̃pc um-
dicabit in eis: indie iudicii uisitabit
illos. Dabit enim ignẽ et uermes in
carnes eorum: ut urantur. et senti-
ierłm: et mox ut purificati sunt ob¬
tuler om̃s holocausta. et uota. et
repmissiones suas.Porro iudith
uniuerza uasa bellica holofernis
quȩ dedit illi populus. et conope-¬
um quod ipsa sustulerat. posuit
manathema obliuionis. Erat autẽ
ppłs iocundus scđm faciem scõrũ:
et ꝑtres m̃ses gaudiũ huius uictorie
celebratum ẽ. cũ iudith. Pos t dies
autem illos unusquisq rediit infita:

Expanded text:
Domine magnus es tu et praeclarus in virDomine magnus es tu et praeclarus in virtute et quem superare nemo potest tibi serviat omnis creatura tua quia dixisti et facta sunt misisti spiritum tuum et creata sunt et non est qui resistat voci tuae montes a fundamentis movebuntur cum aquis petrae sicut cera liquescent ante faciem tuam qui autem timent te magni erunt apud te prae omnia vae genti insurgenti super genus meum Dominus enim omnipotens vindicabit in eis in die iudicii visitabit illos dabit enim ignem et vermes in carnes eorum ut urantur et sentiantare Dominum et mox ut purificati sunt obtulerunt omnes holocausta et vota et repromissiones suas porro Iudith universa vasa bellica Holofernis quae dedit illi populus et conopeum quod ipsa sustulerat in anathema oblivionis erat autem populus iucundus secundum faciem sanctorum et per tres menses gaudium huius victoriae celebratum est cum Iudith post dies autem illos unusquisque rediit in sua
Abbreviated transcription (Latin):
uit anima eius. Post ea uͦ quã resũp¬
co spũ recreatus ẽ. ꝓcidit ad pedes
enis et adorauit eam et dixit. B enedi-¬
cta tu ado tuo iomni tabnacło ia-¬
cob: qm̃ in omni gente quȩ audierit
nom̃ tum magnificabitur ds̃ isrł
suꝑ te. Dixit autẽ iudithadomnem
populum. Audite me frẽs. Suspen¬
dite caput hoc: suꝑ muros ur̃os. Et
erit cum exierit sol accipiat unꝰqͥsq
arma sua et exite cum impetu ñ ut
descendatis deorsum sed quasi im-¬
petum facientes: Tunc exploratores
necesse erit ut fugiant ad pͥncipẽ
suum: excitandũ adpugnam. Cũq
duces eorum cucurrerint ad taber-¬
nacłm holofernis. et inuenerunt eũ
cruncum in suo sangumne uolutatũ.
decidet suꝑ eos timor. Cumq cog-¬
noueritis fugere illos. ite post illos
securi: qm̃ dñs conteret eos sub pedi

Expanded text:
vit anima eius postea vero quam resumpvit anima eius postea vero quam resumpto spiritu recreatus est procidit ad pedes eius et adoravit eam et dixit benedicta tu Deo tuo in omni tabernaculo Iacob quoniam in omni gente quae audierit nomen tuum magnifica «Dixit autem Iudith ad omnem populum: “Audite me, fratres, suspendite caput hoc super muros nostros. Et erit cum exierit sol accipiat unusquisque arma sua et exite cum impetu, non ut descendatis deorsum sed quasi impetum facientes. Tunc exploratores necesse erit ut fugiant ad principem suum excitandum ad pugnam. 2 Cumque duces eorum cucurrerint ad tabernaculum Holofernis et invenerint eum truncum in suo sanguine volutatum, decidet super eos timor. Cumque cognoveritis fugere illos ite post illos securi, quoniam Dominus conteret eos sub pedi
Abbreviated transcription (Latin):
bus mulierib suꝑ terram. Bene¬
dictus tlns qui creauit cęlũ et trã.
qui te direxit in uulnera capitis
pͥncipis inimicorum nr̃orũ quia hõ¬
die nom̃ tuum ita magnificauit.
ut non recedat laus tua de ore ho-¬
minum. qui memores fuerint uir¬¬
tutis dni in ȩt̃num ꝓ quib ñ peꝑ¬
cisti anime cuę ꝓpter angustias. et
tribulationẽ generis tui. sed subue¬¬
nisti ruine ante conspectũ dĩ nr̃i.
Et dixit om̃is populus fiat fiat. Por¬
ro achior uocatus uenit: et dixit ei.
isti. quod ulciscatur de mimicis suis:
ipse caput omnium incredulorũ inci-¬
dit in hac nocte in manu mea. Ut ꝓbes
quia ita ẽ: ecce caput holofernis prin¬¬
suȩ dm̃ ifrł contempsit: et cibi iterum
minabatur dicens cum captus fuerit
populus isrł. gladio ꝑforari p̃cipiam
latera tua. Uidens autem achior caput
holofernis. angustiatus p̃pauore ceci-¬
dit in faciem suã suꝑ terram. et estua¬

Expanded text:
bus mulieribus super terram. Benebus mulieribus super terram. Benedictus Dominus, qui creavit coelum et terram, qui te direxit in vulnera capitis principis inimicorum nostrorum: quia hodie nomen tuum ita magnificavit, ut non recedat laus tua de ore hominum, qui memores fuerint virtutis Domini in aeternum, pro quibus non pepercisti animae tuae, propter angustias et tribulationem generis tui, sed subvenisti ruinae ante conspectum Dei nostri. Et dixit omnis populus: Fiat, fiat. Porro Achior vocatus venit et dixit ei isti quod ulciscatur de inimicis suis ipse caput omnium incredulorum incidit in hac nocte in manu mea ut probes quia ita est ecce caput Holofernis suae Deum Israhel contempsit et tibi interitum minabatur dicens cum captus fuerit populus Israhel gladio perforari praecipiam latera tua videns autem Achior caput Holofernis angustiatus prae pavore cecidit in faciem suam super terram et aestua
Abbreviated transcription (Latin):
oeum: iuisit fieri si lentium ⁊ rey
om̃s tacuissent: dixit iudith. Cauda¬
ce dnm̃ dm̃ nr̃m qui ñ deseruit sꝑan-¬
tes in se et in me ancilla sua adim¬
pleuit miscdđiam suam. quã ꝓmisit
domui isrł: et int̾fecit in manu mea
hostem populi sui inhac nocte. et
ꝓferens de pera caput holofernis:
ostendit illis dicens. Ecce caput ho¬
lofernis principis miliciȩ as siriorũ
et ecce conopeum illius inquo re¬
cũbebat in ebrietate sua ubi et ꝑ ma
et ibi commorantẽ. et inde huc re-¬
uertentem: et ñ ꝑmisit me ancillam
sitam dñs coinquinari. sed sine pol¬
lutione peccati reuoeauit me uob̃.
gaudentem in uictoria sua. ineuasi¬
one mea. in liberatione ur̃a. Confi¬
temini illi om̃s qm̃ bonus. qm̃ in se
Benedixit te dñs in uirtute sua.
quia ꝑ ce ad nichilũ redegit inimi-¬
cos nr̃os. Porro orias princeps po-¬
puli ifrł: dixit ad eam. Benedicta
es tu filia a dnõ dõ excelso: p̃omni-¬

Expanded text:
loco iussit fieri silentium cumque loco iussit fieri silentium cumque omnes tacuissent dixit Iudith laudate Dominum Deum nostrum qui non deseruit sperantes in se et in me ancillam suam adimplevit misericordiam suam quam promisit domui Israhel et interfecit in manu mea hostem populi sui in hac nocte et proferens de pera caput Holofernis ostendit illis dicens ecce caput Holofernis principis militiae Assyriorum et ecce conopeum illius in quo recumbebat in ebrietate sua ubi et per manet ibi commorantem et inde huc revertentem et non permisit me ancillam suam Dominus coinquinari sed sine pollutione peccati revocavit me vobis gaudentem in victoria sua in evasione mea in liberatione vestra confitBenedixit te Dominus in virtute sua, quia per te ad nihilum redegit inimicos nostros. Porro Ozias, princeps populi Israel, dixit ad eam: Benedicta es tu filia a Domino Deo excelso, prae omni
Abbreviated transcription (Latin):
ite posse fieri cogitaui ꝑficiam.
et hȩc cum dixiss et: accessit ad
olumnã quȩ erat ad caput lectuli
cius. et pugionem eius qui in ea
lgatus pendebat exoluit. Cumq
euaginas set illum: app̃hendit co-¬
mam capitis eius et ait. Confirma
me dñe ds̃ in hac hora. Et ꝑcussit
bis ceruicem eius. et abscidit caput
euis. et abstulit conopeũ eius. a co-¬
lumnis et euoluit corpus eius trun¬
cum: et post pusillum exunt et tra-¬
didit caput holofernis ancille
suȩ. et iussit ut mitteret illud in
peram suam Exierunt due scđm
consuetudinẽ suã quasi adoratio¬
nem. et transierunt castra: et girã-¬
as uallẽ uener̃ ad portã ciuitatis.
Et dixit iudit alonge. custodib
muorum. Aꝑite portas qm nob̾¬
cũ ds̃ ẽ. qͥ fecit uirtutem in isrł.xi
utalis. et concurrerunt ad eam
omõ a minimo usq ad maximum:
ainspauerunt eam iam ñ eẽ uentu¬
sam. St accendentes luminaria.
onguauer circa eam uniuersi. Iula
en ascendens in eminentiorem

Expanded text:
sse fieri, cogitavi, perficiam. Et cum haec dixisset, accessit ad columnam, quae erat ad caput lectuli ejus, et pugionem ejus, qui in ea ligatus pendebat, exsolvit. Cumque evaginasset illum, apprehendit comam capitis ejus, et ait: Confirma me, Domine Deus in hac hora. Et percussit bis in cervicem ejus, et abscidit caput ejus, et abstulit conopeum ejus a columnis, et evolvit corpus ejus truncum. Et post pusillum exivit, et tradidit caput Holofernis ancillae suae, et jussit ut mitteret illud in peram suam. Et exierunt duae, secundum consuetudinem suam, quasi ad orationem, et transierunt castra, et gyrantes vallem, venerunt ad portam civitatis. et dixit Iudith a longe custodibus murorum aperite portas quoniam nobiscum est Deus qui fecit virtutem in Israhel yteros civitatis et concurrerunt ad eam omnes a minimo usque ad maximum quoniam speraverunt eam iam non esse venturam et accendentes luminaria congyraverunt circa eam universi illa autem ascendens in eminentiori
Abbreviated transcription (Latin):
ilece cum patrilus ui. eras aui
Iuditho relicia esusridua sammn¬
nis tribus et mensibusTin. diu
superioribus domus sua. suuli
bi socritum cubiculum in que
cum puellis suis cdausa meralas
ii habins super lumbo snos cibuuã
sigsunabat omnibus dicbas nda
suae prater sabbatho es nomens¬
as et sesta domus Srail.in
autem eleganti a rpocta nimis
cuiuir suu retiqueras diuias
mucias et samiliam copiesan
pocustionco armentis boum ul
qregibus orsum plenas. Eouita¬

Expanded text:
cum patribus suis erat autem Iudith relicta eius vidua iam annis tribus et mensibus sex et in superioribus domus suae fecit sibi secretum cubiculum in quo cum puellis suis clausa morabatur et habens super lumbos suos cilicium ieiunabat omnibus diebus vitae suae praeter sabbata et neomenia et festa domus Israhel erat autem eleganti aspectu nimis cui vir suus reliquerat divitias multas et familiam copiosam ac possessiones armentis boum et gregibus ovium plenas et
Abbreviated transcription (Latin):
yoce clamarerantad Qcum. dicen¬
te. peccauimus cum patabus no¬
mio insuste egimus. iniquitasem
sccimus. Su quia pius es misir.¬
re nosti. aut in tuo flagello uin.¬
aica iniquitates nostras. et noli
tradere consuentes te. poputo qui
ignoros te: ui non dicant inter gen¬
ses. Ubi ess euuis corimꝰ Etiumsa¬
tigati tris ctamoribus. et hris ste¬
tiba lassati situis ens. en urgins
Gzias infusus la criimis disit. 4¬
Equo animo estoto pratres ct hos
quinquadico esprectimus uedno
misericordiom. Forsisan enim indio¬
nasionem suam abscinde uda¬
bit qlorio in nomini. suo. si ag
trun sacris quinquo diebus nos
uencrit ad iutorium. faciemus
hac uerba qua locuti esti.

Expanded text:
lamaverunt ad Deum, dicentes: Peccavimus cum patribus nostris, injuste egimus, iniquitatem fecimus. Tu, quia pius es, miserere nostri, aut in tuo flagello vindica iniquitates nostras, et noli tradere confitentes te, populo qui ignorat te, ut non dicant inter gentes: Ubi est Deus eorum? Et cum fatigati his clamoribus, et his fletibus lassati siluissent, exsurgens Ozias infusus lacrymis, dixit: Aequo animo estote, fratres, et hos quinque dies exspectemus a Domino misericordiam. Forsitan enim indignationem suam abscindet, et dabit gloriam nomini suo. Si autem transactis quinque diebus non venerit adjutorium, faciemus haec verba, quae locuti estis.
Abbreviated transcription (Latin):
se panterad pugnam contra pitio. IGraezet
uenerint per crepitudinim montis ulqui
ad apicem quire. picit super eolhaira a loco
qui dicitur delma usquo ad Chelmon qui
en contra lodrelon. filii autem uerael ulur¬
denint mulratidirem ilterum pmrostrauenins
si super ierram mittenses cinerem supir
capita sua unanimes eranses ut Ocus Hpael
misencerdiam: uam ostendert super po-¬
pulum suum. Ctassumentis anna sua bol¬
lrca seeninsper loca. qua ad angusti iteni¬
nis tramitem diriguns inser montosa. et crans
iopsernes dum circuit per gprum repeni:
quod son: qui ingluetas aqua ductum chorĩ
a parto au trali ista ciuilatem dinigers¬
et ancier pracpit aqua ductum illoram.

Expanded text:
se pariter ad pugnam contra filios Israel, et venerunt per crepidinem montis usque ad apicem, qui respicit super Dothain, a loco qui dicitur Bolma, usque ad Chelmon qui est contra Esdrelon. Filii autem Israel ut viderunt multitudinem illorum, prostraverunt se super terram, mittentes cinerem super capita sua, unanimes orantes, ut Deus Israel misericordiam suam ostenderet super populum suum. Et assumentes arma sua bellica, sederunt per loca, quae ad angusti itineris tramitem dirigunt inter montosa  Al. montlofernes, dum circuit per gyrum, reperit quod fons, qui influebat, aquae ductum illorum a parte australi extra civitatem dirigere
Abbreviated transcription (Latin):
noe. e nunc cengresate uniuersos
qui in ciritaete sunt. ut sponte tra.¬
damus no. omaes popule holosiher¬
nis. Melius est enim ui coptiui-
bencdicumus cominum uiuente
quam moriamur etsimus opprobn.¬
um enii cami. cum uidiamis uao.¬
res nostras. et infantes nostros mori
ante ocutos nostros. pontisiamur
hodie calumesterram it ecum
ponum nestrorum. qui ulersciur
nos secuntum peccata nosnrr. ut
yam pradosis ciritatim in manum
militia holophemis. uisu snis
noster breuis in ore gbadii qui lon¬
gsor esficitur in antitatisitis. et
un ha: diaissens. facrus cst siesus
u ululatus magnus in leclesia ab¬

Expanded text:
na. Et nunc congregate universos na. Et nunc congregate universos qui in civitate sunt, ut sponte tradamus nos omnes populo Holofernis. Melius est enim ut captivi benedicamus Dominum, viventes, quam moriamur, et simus opprobrium omni carni, cum viderimus uxores nostras, et infantes nostros, mori ante oculos nostros. Contestamur hodie coelum et terram, et Deum patrum nostrorum, qui ulciscitur nos secundum peccata nostra, ut jam tradatis civitatem in manu militiae Holofernis, et sit finis noster brevis in ore gladii, qui longior efficitur in ariditate sitis. Et cum haec dixissent, factus est fletus et ululatus magnus in ec
Abbreviated transcription (Latin):
od montes dependuntillos. umuniunt iHo
costis in pracipitie cennuetii Uerio sin
congriziono prugna possii uperare cos.
pono casoses sontium. ut non haurians
aquam eneis. et sino yladiointersicies
eos uel cente fatigali tradentcinitatem
suam. quam putant in montibus prastta
superan non posso. Et placucrins uerba
haec coram holosshurne. ceram satonitius
esus. et consniuis pergyram centenanos pr
singulo. fontes. Gumgs esta custodia per
dies uiginti fuisset iapleta. de sccerunt
cistema et collectiones iquarum omnibus
inhabitantibas Setuliam ita ut non esses
intra cinitatem unde satarentur uel una
diu quensamadmensuram dalatur pogulis
aqua quetidio. Sunc ad Ueram congri gan
omnes nire seem inaequi s uuenes et parrnbi
omnes imuluna uoa diaerant. Dudi ces
Sius mniernos cite. quoniam se¬
cins innos malor. nolens loqui pa¬
cipice cum assynis. et prpter hoc
y enditit nos i cus in manibus
eorum En idis non est qui adiuree
cum pros ernamur ante oculos co¬
rum in siti et in penitione mug.¬

Expanded text:
t illos colles in praecipitio constituti. Ut ergo sine congressione pugnae possis superare eos, pone custodes fontium, ut non hauriant aquam ex eis, et sine gladio interficies eos, vel certe fatigati tradent civitatem suam, quam putant in montibus positam superari non posse. Et placuerunt verba haec coram Holoferne, et coram satellitibus eius et constituit per gyrum centenarios per singulos fontes cumque ista custodia per dies viginti fuisset expleta defecerunt cisternae et collectiones aquarum omnibus inhabitantibus in Bethuliam ita ut non esset intra civitatem unde satiarentur vel una die quoniam ad mensuram dabatur populis aqua cotidie tunc ad Oziam congregati omneomnes simul una voce dixerunt: Judicet Deus inter nos et te, quoniam fecisti in nos mala, nolens loqui pacifice cum Assyriis, et propter hoc vendidit nos Deus in manibus eorum. Et ideo non est qui adjuvet, cum prosternamur ante oculos eorum in siti et perditione mag
Abbreviated transcription (Latin):
oblines abscedatate. si neba miahec
putas impleri nor posso. U nouins qud
hora ilerum populo :ociaberis. utdun
ignas mei gladis panos exceperini, ud
simutultioni subsacca. Sunc holoplits
pirxcepsit seruis suis. ut comprisiu¬
sent. tehior es penucerent in Melbuli
et taderent cum in manu silioru liu
Et accipiertes camCuiholophei p
secti. untper cumpesntai sel cumap¬
pripinquas:ensad mentana: paicunt
contra uos fundibulary. Stti aulimde¬
yencases a laten montes ligariramdi
hior ad arborem manibus espidibuse
Sic ninetum de restibus dimi. tranleum
es rerei suni ad dominum suonsin
Silii Iomel descendentes de Belhulia
uencrunsad eum. Quem sotoensi duuins
ad sethuliam. alquo in midium papile
ilum uratuentes pertentati sun qudes¬
nium essii quod illum uincrum i

Expanded text:
it, abscedat a te, si verba mea haec putas impleri non posse. Ut autem novehora illorum populo sociaberis, ut, dum dignas mei gladii poenas exceperint, ipse simul ultioni subjaceas. Tunc Holofernes praecepit servis suis ut comprehenderent Achior, et perducerent eum in Bethuliam, et traderent eum in manus filiorum Israel. Et accipientes eumecti sunt per campestria: sed cum appropinquassent ad montana, exierunt contra eos fundibularii. Illi autem divertentes a latere montis, ligaverunt Achior ad arborem manibus et pedibus, et sic vinctum restibus dimiserunt eum, et reversi sunt ad dominum suum. Porro filii Israel descendentes de Bethulia, venerunt ad eum: quem solventes duxerunt ad Bethuliam, atque in medium populi illum statuentes, percunctati sunt quid rerum ess
Abbreviated transcription (Latin):
psl in. sumq: Achior unirersa hac
rha luinles omnis populu. cecsdit in: a¬
uen iderantes Dominum et communi
Imensaoo ei stesu tinanimes preces si.
nnrilinqui. prasumentes dete: esprae¬
iminsisde se et de sua uirrute olorrantes
nimia. sinito itaq: Pletaz et pertosã
din eroe poputorum completa. con-¬
Uoleli Sunt ehror dicentes: Ocus patrũ
aia tibi hone dabituicessitudinem. pt

Expanded text:
est. Cumque Achior universa haec exposuisset, omnis populus cecidit in faciem, adorantes Dominum, et communi lamentatione et fletu unanimes preces suasnon derelinquis praesumentes de te: et praesumentes de se, et de sua virtute gloriantes, humilias. Finito itaque fletu, et per totam diem oratione populorum completa, consolati sunt Achior, dicentes: Deus patrum ipse tibi hanc da
Abbreviated transcription (Latin):
bebat: et mortuis atq occisis d¬
pulturam sollicitus exhibebat. Deniq
cum reuersus ẽẽt rex sennacherib fu¬¬
qiensa iudea plagam quam circa eũ¬
as fecerat ꝓpter blasphemiam suam.
e iratus multos occideret ex filiis is
tobias sepeliebat corꝑa eorum.
It ubi nunttatum ẽ. regi. iussit eũ
ocidi: et tulit omnem substantiã
eus. cobias uͦ cum filio suo. et cũ
qiot sugiens nudus latuit: quia mul¬
iil ligebant eum. Posł dies uͦ qua¬
daginta quinq occiderunt regem

Expanded text:
 occisis sepulturam sollicitus exhibebat. Denique cum reversus esset rex Sennacherib, fugiens a Judaea plagam, quam circa eum fecerat Deus propter blasphemiam suam, et iratus multos occideret ex filiis Israel, Tobias sepeliebat corpora eorum. At ubi nuntiatum est regi, jussit eum occidi, et tulit omnem substantiam ejus. Tobias vero cum filio suo et cum uxore fugiens, nudus latuit, quia multi diligebant eum. Post dies vero quadraginta quinque occideru
Abbreviated transcription (Latin):
ilicq perquadriagentos annos sic multi¬
plicali sunt ut cinumcran corum non pas¬
sescaercitus. Cumq grauaretios ReaHo.¬
ipti atque in eoiprcatronibus urbno suari
inturo cs tatere subiugassereos. clamarcrunt
ad ai dominum saum. esperruss is tosam
terram Rois plagis uaniis. Famgo escciliont¬
eos Moiptii ase. etcessasses plago ab cis. en
itcrum uellentios capere. et ad suu sens.¬
tium rerocare. Sugientibus us Deus calr
mare apenusz ita ui hinc inde aqua quasi
munis solidarentur: es isti pide sicco fun¬
numonans pero mbulando bransirent. Sn
quo loco dum in mimerabilis eaercita. Egip¬
noram co persequeresur. ita aquis cooper¬
euo cotzut non re maneret uel unuo qui tac¬
rum posteris nuntiaret. Egriie. etiam mare
rubrum deserra una montus occupanernt
in quibus nunquam homo habisare por¬
ruitu el suius hominis riquieuis. UP
fontis amari obdulcnti sunteis ad biben.¬
dum: et per annos quadraginta annona
oe caelo conseuuti sunt. Ubiquo ingrissi

Expanded text:
tos annos sic multiplicati sunt ut dinumerari eorum non possit exercitus cumque gravaret eos rex Aegypti atque in aedificationibus urbium suarum in luto et latere subiugasset eos clamaverunt ad Deum suum et percussit totam terram Aegypti plagis variis cumque eiecieos Aegyptii a se, et cessasset plaga ab eis, et iterum eos vellent capere, et ad suum servitium revocare, fugientibus his Deus coeli mare aperuit, ita ut hinc inde aquae quasi murus solidarentur, et isti pede sicco fundum maris perambulando transirent. In quo loco dum innumerabilis exercitus Aegyptiorum eos persequeretur, ita aquis coopertus est, ut non remaneret vel unus, qui factum posteris nuntiaret. Egressi vero mare Rubrum, deserta Sina montis occupaverunt, in quibus numquam homo habitare potuit, vel filius hominis requievit. Illic fontes amari obdulcati sunt eis ad bibendum, et per annos quadraginta annonam de coelo consecuti sunt. Ubicumque ingressi
Abbreviated transcription (Latin):
nonnis ora bantescum. ut uenitaris poput
amncipi militia. Airionim quod Site de¬
pl prapararenise adnsestendum. ac
nium itinera conclasiuens: et surore.
mio cgarsis en iracundia magna: uaca¬
ique omne. purincipes. Noab eroucc: am

Expanded text:
omnes orabant Deum ut visitaret populum incipi militiae Assyriorum quod filii Israhel praepararent se ad resistendum ac montium itinera conclusissent et furore nimio exarsit iracundia magna vocavitque omnes principes Moab et duces Am
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntati. si decreueris saluare isrł.
cu fecisti cȩlum et terram. et quicqͥd
celi ambitu continetur: dñs omni-¬
um es. nec ẽ. qui resistat maiestati
ꝓsuꝑbia. et contumelia. et aliqua
ql cupiditate fecerim hoc ut ñ
adorauerim aman suꝑbissimum. li-¬
benter enim ꝓ falute isrł ettam ue¬
sigia pedum eius deosculari ꝑatus
ãm. sed timui ne honorem dĩ mei
uansferrem ad hominem: et ne quẽ¬
quam adorarem excepto deo meo.
et nunc dñe rex ds̃ abraham misere.¬
re ppł̃i tui quia uolunt nos mimici
nñi ꝑdere. et hereditatem cuam dele

Expanded text:
ati, si decreveris salvare Israel. Tu fecisti coelum et terram, et quidquid coeli ambitu continetur. Dominus omnium es, nec est qui resistat majestati pro superbia et contumelia, et aliqua gloriae cupiditate, fecerim hoc ut non adorarem Aman superbissimum libenter enim pro salute Israel etiam vestigia pedum ejus deosculari paratus essem, sed timui ne honorem Dei mei transferrem ad hominem, et ne quemquam adorarem excepto Deo meo. Et nunc, Domine rex Deus Abraham, miserere populi tui, quia volunt nos inimici perdere, et haereditatem tua
Abbreviated transcription (Latin):
Asine Chacim sacerdos domini magns
ini. iuiote quoniam exoudiet anus prece
nmentem in uirtate sua et in porentia
Sium oxercitu suo. et in clypcis suis
i iumibuo sues etin equitebio suis non
de qugnando,. soc precibus sanctis eranoo
Nul. sic erunt uniuerihostes Prael. si
uiuuraperitis in hoc oprere quod capistis.
lan iqitur eahertationem esus deprrecan.
siminum permanebantin conspecta ons

Expanded text:
Domini magnus dicens scitote quoniam exaudivit Dominus preces confidentem in virtute sua et in potentia sua et in exercitu suo et in clypeis suis et in curribus suis et in equitibus suis non ferro pugnando sed precibus sanctis orando deiecit sic erunt universi hostes Israhel si perseveraveritis in hoc opere quo coepistis ad hanc igitur exhortationem eius deprecantes Dominum permanebant in conspectu Domini
Abbreviated transcription (Latin):
C romacio. et
heliodoro ep̃is.
iheronimus
salutem. Mi¬
rari non desi¬
no: exactionis
nr̃e instanti¬
am. Exigitis
enim ut librũ
chaldeo sermone conscriptum ad
latinum stilum traham. librũ utiq
tobie quem hebrei de catalogo diui¬
narum scripturarum sectantes:
hisq agio grapha memorant man-¬
ciparunt. Feci satis desiderio ur̃o
non tamen meo studio. Arguunt
enim nos hebreorum studia. et im-¬
putant nobis contra suum cano¬
nem. latinis aurib ista transire:
sed melius eẽ. iudicans phariseorum
displicere iudicio. et episcoporum
iussionib deseriure. institi ut potui.
Et quia uicina ẽ. chaldeorum lin¬
gua sermoni hebraico: utriusq lin-¬
gue ꝑitissimum locacem reppiens.
unius diei laborem arripui: et qͥc-¬
quid ille michi hebraicis uerbis
ex pressit haec ego accito notario ser-¬
monib latinis exposui. Orationi-¬
bus ur̃is mercedem huius oꝑis com¬
pensabo: cũ gratum uob̃ didicero
me quod iubere estis dignati com¬
Tobias ex tribur

Expanded text:
Chromatio et Heliodoro episcopis Hieronymus salutem. Mirari non desino exactionis vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de catalogo divinarum Scripturarum secantes, his, quae apocrypha memorant, manciparunt. Feci satis desiderio vestro, non tamen meo studio. Arguunt enim nos Hebraeorum studia, et imputant nobis, contra suum canonem Latinis auribus ista transferre. Sed melius esse judicans pharisaeorum displicere judicio, et episcoporum jussionibus deservire, institi ut potui. Et quia vicina est Chaldaeorum lingua sermoni Hebraico: utriusque linguae peritissimum loquacem reperiens, unius diei laborem arripui: et quidquid ille mihi Hebraicis verbis expressit, hoc ego accito notario, sermonibus Latinis exposui. Orationibus vestris mercedem hujus operis compensabo, cum gratum vobis didicero me, quod jubere estis dignati, comTobias ex tribu
Abbreviated transcription (Latin):
na mitabilla eius. Et cum hoc dixis¬
sit: abaspectu eorum ablatus ẽ: et ul¬
ua eum uidere ñ potuerunt. Tunc
ꝓstrati ꝑ horas tres in faciem suam¬
benedixerunt dm̃: et exurgentes nar-¬
rauerunt omĩa mirabilia eius. Aꝑi-¬
ens autem tobias senior os suum: be¬
nedixit dñm. et dixit. x¬
agnus es dñe in et̃num. et in om¬
na scła regnum cuum. qm̃ tu fla¬
gellas et saluas. deducis adinferos et
reducis. et ñ ẽ. qui effugrat manum
cuam. Confitemini dnõ filii ifrł: et
inconspectu gentium laudate eum:
om̃ ideo disꝑsit uos inter gentes quȩ
ignorant eum. et uos narretis mira¬
bilia eius. et faciatis scire eos quia ñ
nos ꝓpter iniquitates nr̃as. et ipse fal¬
uabit nos ꝓpter miscdiam suam. As¬
picte gͦ quȩ fecit uobiscum et cum
timore et tremore confitemini illi.
regemq scłorum exaltate inoꝑib
ur̃is. Ego autem in terra captiuita¬
ss meȩ confitebor illi: qm̃ ostendit

Expanded text:
nia mirabilia eius et cum haec dixisnia mirabilia eius et cum haec dixisset ab aspectu eorum ablatus est et ultra eum videre non potuerunt tunc prostrati per horas tres in faciem benedixerunt Deum et exsurgentes narraverunt omnia mirabilia eius aperiens autem Tobias senior os suum benedixit Dominum et dixit magnus es Domine in aeternum et in omnia saecula regnum tuum quoniam tu flagellas et salvas deducis ad infernum et reducis et non est qui effugiat manum tuam confitemini Domino filii Israhel et in conspectu gentium laudate eum quoniam ideo dispersit vos inter gentes quae ignorant eum ut vos narretis mirabilia eius et faciatis scire eos quia nonnos propter iniquitates nostras et ipse salvabit nos propter misericordiam suam aspicite ergo quae fecit vobiscum et cum timore et tremore confitemini illi regemque saeculorum exaltate in operibus vestris ego autem in terra captivitatis meae confitebor illi quoniam ostend
Abbreviated transcription (Latin):
quitatem: hostes sunt anime .¶ Man¬
festo gͦ uob̃ ueritatem: et ñ abscond
a uob̃ sermonem occultum. Quand
orabas cum lacrimis et sepeliebas ma¬
tuos. et derelinquȩbas prandium et
mortuos abscondebas ꝑ diem in do¬
mo tua. et nocte sepeliebas: ego o¬
tuli orationem tuam dño. Et quia¬
dõ accepturus eras: necesse fuit l
temptacio ꝓbaret ce. Et nunc milt
me dñs ut curarem te: et saram uid¬
itmi filii cui a demonio liberarem. Ego
enim sum raphael angelus. unus ex
septem qui adstamus ante dñm. Cũq
hec audiss ent turbati sunt: et trem̃¬
ces ceciderunt suꝑ faciem suam. Di¬
xitq eis angłs. Pax uob̃. Nolite time¬
re. Etenim cum ẽẽm uobiscum ꝑ uo¬
untatem dĩ: ipsum benedicite et can-¬
cate illi. uidebar quidem uob̃cum
manducare et bibere. sed ego cibo il¬
io inuisibili et potu qui abhominib
uderi ñ potest utor. Tempus c̃ ergo
ut reuertar adeum qui me misit: uos
autem benedicite dm̃i. et enarrate om¬

Expanded text:
iquitatem hostes sunt animae suae maniquitatem hostes sunt animae suae manifesto ergo vobis veritatem et non abscondam a vobis sermonem occultum quando orabas cum lacrimis et sepeliebas mortuos et derelinquebas prandium et mortuos abscondebas per diem in domo tua et nocte sepeliebas ego obtuli orationem tuam Domino et quia acceptus eras Deo necesse fuit ut temptatio probaret te et nunc misit me Dominus ut curarem te et Sarram uxorem filii tui a daemonio liberarem ego enim sum Rafahel angelus unus ex septem qui adstamus ante Dominum cumque haec audissent turbati sunt et trementes ceciderunt super faciem suam dixitque eis angelus pax vobis nolite timere etenim cum essem vobiscum per voluntatem Dei ipsum benedicite et cantate illi videbar quidem vobiscum manducare et bibere sed ego cibo invisibili et potu qui ab hominibus videri non potest utor tempus est ergo ut revertar ad eum qui me misit vos autem benedicite Deum et narrate om
Abbreviated transcription (Latin):
ciis eius: Me duxit et rediyxit ans
peccuniam a gabelo ipse suscepit
uxorem ipse me habere fecit. et di¬
monium abea ipse compescut. Mi¬
dium parentib eius fecit. me is
a deuoratione piscis eripuit. ce qui¬
q fecit uidere lumen cęli: et bonis
omnib ꝑ eum repleti sumꝰ. Quid ili
peto te pater ut roges eum si forte
dignabitur medietatem de omnib
quȩ allata sunt fibi assumere. Et
eum in partem: et rogare ceperiut
ut dignaretur dimidiam parti
nium quȩ attulerant acceptam hi¬
bere. Tunc dixit eis occulte. Beneb¬
cite dm̃ cęli. et coram omnib uiuen.¬
tib confitemini ei: qm̃ fecit uobcũ
abscondere bonum ẽ: oꝑa autemdĩ
reuelare et confiteri honorificũ est
Bonum ẽ. oratio dĩ cum iennio: et
elemosina magis quã chesauros au-¬
ri condere. qm̃ elemosina amorte li¬
berat. et ipsa ẽ. quȩ purgat peccata.
et faciet inuenire uitam aeternam.
Qui autem faciunt peccatum. et in¬

Expanded text:
iciis ejus? Me duxit et reduxit sanum, iciis ejus? Me duxit et reduxit sanum, pecuniam a Gabelo ipse recepit, uxorem ipse me habere fecit, et daemonium ab ea ipse compescuit, gaudium parentibus ejus fecit, me ipsum a devoratione piscis eripuit, te quoque videre fecit lumen coeli, et bonis omnibus per eum repleti sumus. Quid illi peto te, pater mi, ut roges eum, si forte dignabitur medietatem de omnibus, quae allata sunt, sibi assumere. Et eum in partem: et rogare coeperunt, ut dignaretur dimidiam partem omnium, quae attulerant, acceptam habere. Tunc dixit eis occulte: Benedicite Deum coeli, et coram omnibus viventibus confitemini ei, quia fecit vobiscum abscondere bonum est opera autem Dei revelare et confiteri honorificum est bona est oratio cum ieiunio et elemosyna magis quam thesauros auri condere quoniam elemosyna a morte liberat et ipsa est quae purgat peccata et faciet invenire vitam aeternam qui autem faciunt peccatum et in
Abbreviated transcription (Latin):
aboculis eius: statimq uisum rece-¬
pit. et glorificabant dm̃ ipse uide-¬
licet et uxor eius. et om̃s qui sciebãt
cum. Dixitq cobias. Benedico te dñe
ds̃ isrł:. qm̃ tu castigasti me et tu
saluastime. Ecce uideo tobiã filiũ
meum.Igressa ẽ. etiam post septem
dies sara uxor eius. et om̃s familiȩ. et
peccora sana. et cameli. et peccunia
multa uxoris. Sed et peccunia quam
receꝑat a gabelo: et narrauit paren¬¬
tibus sius omnia beneficia dĩ quȩ fe-¬
cisset circa eũ ꝑ hominem qui cum
duxerat. Ueneruntq achior et ana-¬
bath consobrini tobie gaudentes ad
cobiam: congratulantes ei de om̃i¬
bus bonis quȩ circa illum ostenderat
ds̃. et ꝑ septem dies epulantes cum
gaudio magno gauisi funt. n¬
linc uocauit ad se cobias filium
suum: dixitq ei. Quid possumꝰ
dare uiro isti scõ qui uenit tecum:
Respondens cobias: dixit patrin
Pater quam mercedem dabimus ui
aut quid dignum poterit ẽẽ benes¬

Expanded text:
ab oculis ejus, statimque visum receab oculis ejus, statimque visum recepit. Et glorificabant Deum, ipse videlicet, et uxor ejus, et omnes qui sciebant eum. Dicebatque Tobias: Benedico te, Domine Deus Israel, quia tu castigasti me, et tu salvasti me: et ecce ego video Tobiam filium meum. Ingressa est etiam post septem dies Sara uxor filii ejus, et omnis familia sana, et pecora, et cameli, et pecunia multa uxoris; sed et illa pecunia, quam receperat a Gabelo: et narravit parentibus suis omnia beneficia Dei, quae fecisset circa eum per hominem qui eum duxerat. Veneruntque Achior et Nabath consobrini Tobiae, gaudentes ad Tobiam, et congratulantes ei de omnibus bonis, quae circa illum ostenderat Deus. Et per septem dies epulantes, omnes cum gaudio magno gavisi sunt. nc vocavit ad se Tobias filium suum, dixitque ei: Quid possumus dare viro isti sancto, qui venit tecum? Respondens Tobias, dixit patri suo: Pater, quam mercedem dabimus ei? aut quid dignum poterit esse benef