comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fi feriori conexione quae erat subtus
celle  scniptura ita subiciens Ftccies & duos
anulo saureos quospones in summitictibus r a¬
tionslis & noris qua eeregione sint suꝑhume¬
tidis & postemones aspicunt Quod lieantris¬
quae eregione sunt suꝑ humeralis non signi fi¬
cat inoris suꝑhumeralis sed inoris illis quae e
regione sunt suꝑ humeralis hoc est inoris rati¬
onis quae uidelic& hore eregione suꝑ hume¬
ralis sunt A nulienim illi quiinuliimis & infi¬
mis erant angulis rationalis habebant contra
se in utroq latere suꝑhumerales a equae anu¬
los alios quib ipsi uittis ligantib ungerent
et alios duos anulos auti sciua ponendis ine
inutroq: latere suphi meralis demi sum qđ
respicit contra faciem iuncturae iferioris
utuptari possic cum suꝑhumerali Contior¬
fuciem dt̃ iunccura einferiorisquia driunc¬
tura superiore quaeeraa suꝑsc pul s
ante dixerut. interqua siudelic& iunctaras
hocdistabat quod superior catenulis inforio

Expanded text:
de inferiori quae erat subtus ascellas, Scriptura ita subjiciens: Facies et duos annulos aureos quos pones in summitatibus rationalis, et in oris quae e regione sunt superhumeralis et posteriora ejus aspiciunt. Quod diciquae e regione sunt superhumeralis; non significat in oris superhumeralis, sed in oris illis, quae e regione sunt superhumeralis, hoc est, in oris rationalis, quae videlicet orae e regione superhumeralis sunt. Annuli enim illi, qui in ultimis et infimis erant angulis rationalis, habebant contra se in utroque latere superhumeralis aeque annulos alios, quibus ipsi vittis ligantibus jungerentur. et alios duos anulos aureos qui ponendi sunt in utroque latere superumeralis deorsum quod respicit contra faciem iuncturae inferioris ut aptari possit cum sufaciem dicit juncturae inferioris, quia de junctura superiore quae erat super scapulas, ante dixerat. Inter quas videlicet juncturas hoc distabat, quod superior his catenulis, inferior
Abbreviated transcription (Latin):
rant uacuum. Tres aut̃ obcausas aaron. nomi¬
napatriarcharũ int̃ sacrificia semꝑ in hu¬
meris sicut & in pectore portabat . ut uide¬
minis s& imitari. Vt xu tribuum quaede his
natȩsinorationib: & sacrificiis memor
exister&. Vtidem populus scriptã ueste p̃¬
sulis siu patrum nominauidens. Curar& se¬
duloneabillorũ meritis desciscens aderro¬
rum contagia declinar&. Ad hocenimual&
quod dictum ẽ. Etpones in utroq lacere suꝑ¬
bumeralis memoriade filusisrł . Onix latine

Expanded text:
rael. Tres ob causas Aaron nomina patriarcharum inter sacrificia semper in humeris sicut et in pectore portabat, ut videminisset imitari, ut duodecim tribuum, quae de his natae sunt, orationibus et sacrificiis memor existeret; ut idem populus scripta in veste praesulis sui patrum nomina videns, curaret sedulo, ne ab illorum meritis desciscens, ad errorum contagia declinaret. Ad hoc enim valet quod dictum est: Et pones in utroque latere superhumeralis memoriale filiis Israe
Abbreviated transcription (Latin):
Praecipefiliisi suł ut afferant tibioleum
de trboribi oliucrum purissimum piloq
contusum uecerdeat lucerna sem ꝑ intib¬
naculotestimonii extricuelum quodop¬
pansum ẽ testimonio . Notandum aut̃¬
quod non in differenter oleum offerre
filiii srł. sed cum distinctione oleum de
anborib: oliuarũ p̃cipiuntur. Filunam¬

Expanded text:
Praecipe filiis Israel ut afferant tibi oleum de arboribus olivarum purissimum, piloque contusum, ut ardeat lucerna semper in tabernaculo testimonii, extra velum quod oppansum est testimonio. Et quod non indifferenter oleum offerre filii Israel, sed cum distinctione, oleum de arboribus olivarum praecipiuntur, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriȩ pontifex utebatur & eo tunica braerni¬
thina simul & suꝑ humerade seringebatur:
Namins e quentibus aꝑtede coniunctione
su ꝑhumeralis & rationalis dictum ẽ
Haec ante & retroitaconueniebant sibi
ut suꝑ humercde & rationale mutuo neo¬
terentur. Strictam adbalteum & cnu¬
lis fontius copulata quo siungebat uit¬
tu brac inctina nelaxe fluerent᷑ a se in uicẽ
mouerentur : Nulliautem dubium quin
balteus siue cingulum cui super humeride
ad stringebatur tunicam hy acinctinam
quae & suꝑ humeralis tunica uocabatur
cinger& Cuncta & enim quae hucusq dic¬
ta sunt ad pontificis habitum ꝑtinent quic¬

Expanded text:
proprie pontifex utebatur, et eo tunica hyacinproprie pontifex utebatur, et eo tunica hyacinthina, simul et superhumerale stringebatur. Nam in sequentibus aperte de conjunctione superhumeralis et rationalis dictum est: Haec et ante et retro ita conveniebant sibi, ut superhumerale et rationale mutuo necterentur, stricta ad balteum et annulis fortius copulata; quos jungebat vitta hyacinthina, ne laxe fluerent, et a se invicem moverentur. Nulli autem dubium, quin balteus sive cingulum, cui superhumerale astringebatur, tunicam hyacinthinam, quae et superhumeralis tunica vocabatur, cingebat; cuncta etenim quae hucusque dicta sunt, ad pontificis habitum pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
coronulis exbysso pocerat intellegi utrasq
exby ssofuctas eẽ si nonio seppus coronasee¬
deauratas de sĩgnar& quistante cdhuc templi
et legidiobseruantia celebrat cum ẽ ec
de genere sac dotidi facillime potuit modum
omnem sacerdotidis indumenti. non tam̃ legin¬
plumarii. Decui: tudelica facturabaltema¬
nifestius in posteriorib: scriptũẽ. Cingulunuero
fecerunt debyssore corta hyac incto purpura
acuermiculo brstincto opere plumario. hoc
cingulum ut hieronimus exioseppo scribit insi¬
milicudinem pellis colubri quase exuit in senec¬
cuce sic in rotundo textum ẽ. ut mar suppium
longius putes texcũ aut̃ sub temine coccipur¬
purae hracinchi ec stumine brssino obdecore᷑
& forticudinem. atqu t apolimica artedisane¬
tum ut diuersos flores & gemiinas non artificis
manu contextis sed uddicus arbi treris habe¬
batq lacitudinem iiiidigicorum quo cingulo

Expanded text:
coronulis suis ex bysso, poterat intelligi utrasque coronulis suis ex bysso, poterat intelligi utrasque ex bysso factas esse, si non Josephus coronas esse aureas designaret, qui stante adhuc templo, et legali observantia celebrata, cum esset de genere sacerdotali, facillime potuit modum omnem sacerdotalis indumenti, non tantum legenplumarii. De cujus videlicet facta baltei manifestius in posterioribus scriptum est. Cingulum vero fecerunt de bysso retorta, hyacintho, purpura, ac vermiculo bis tincto, opere plumario. Hoc cingulum, ut Hieronymus ex Josepho scribit, in similitudinem pellis colubri, quam exuit in senectute, sic in rotundo textum est, ut marsupium longius putes. Textum autem sub tegmine cocci, purpurae, hyacinthi, et stamine byssino, ob decorem et fortitudinem, atque ita polymita arte distinctum, ut diversos flores et gemmas non artificis manu contextas, sed additas arbitreris. Habebatque latitudinem quatuor digitorum, quo cingulo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc modo testacur. pilleum autem simi¬
litero peratum habet pontifex sicut reli¬
qui sac̃ dotes. & aliũ consutum ex hy ac hinc¬
couuriato. Circum datur aut̃ ei & auret
corona trib uicib factu suꝑquã sur¬
git in media fronte quã si caliculus qͥdã
aureus similis herbae quae apud nos acha¬
nonuncupatur quam grecibroscoamos
uocant. Et paulo potest̃ descripta eius mirt¬
biliua rietate sub inculit dicens. Habet aut̃
Florem similem plantagini & ꝑcircuitum
tota coronahis florib: ẽ celata ab occipiuo
usq: adutrumq trmpus infronte uero hoc
quidem non hab&. sed laminaẽ. aurea que
sacris litteris dĩ nom̃ habet inscriptum.
Haec quidem descđo uelamine et coronis pon¬
tificum aureis scriptura scã tacereuid etur
sequentib: dicens fecerunt & cunicas opere
texcilucaron & filiis ei & mitrascum coronu¬
lissius exbrsso. Sed dequa materia fuccae
eent non dix̃. Cumen imdicat et mitras cum

Expanded text:
hoc modo testatur: Pileum autem simihoc modo testatur: Pileum autem similiter operatum habet pontifex, sicut reliqui sacerdotes, et alium consutum ex hyacintho variato. Circumdatur autem ei et aurea corona tribus vicibus facta, supra quam surgit in media fronte, quasi calyculus quidem aureus, similis herbae quae apud nos acharo nuncupatur, quam Graeci hyosciamon dicunt. Et paulo post descripta ejus mirabili varietate, subintulit dicens: Habet autem florem similem plantagini, et per circuitum tota corona his floribus est caelata, ab occipitio usque ad utrumque tempus. In fronte vero hoc quidem non habet: sed lamina est aurea, quae sacris litteris Dei nomen habet inscriptum. Haec quidem de secundo velamine et coronis pontificum aureis, Scriptura sancta tacere videtur.bus mentionem dicens: Fecerunt et tunicas opere textili, Aaron et filii ejus, et mitras cum coronulis suis ex bysso. Sed de qua materia factae essent non dixit. Cum enim dicat, et mitras cum
Abbreviated transcription (Latin):
Quarcum inquit genus uestimenti rotundũ
pilleolum qua lepictum inulixeo conspicimꝰ.
qua si spera media sit diuisa et parsuna pona¬
tur incapite. Hoc greci& nr̃ityaram non nul¬
li galerum uocunt. Non habet acumen in
sumno nec totumusq: ad comas caput tegit
Sed cerciam partem a fronce in opertam
relinquit. Atq: icinoccipitio uitti cons¬
trictus ẽ ut non facile labatur ex capite¬
ł st auorm orsiinum et sic fabreo pertum linte¬
olouenulla acusuesagi forinsecus appa¬
priulcala munci aue cassidis quo dex¬
dicur supra summicucem capitis. et
modiciuerticis mediecate mexcedio. Et
e. ucuideatur ex linicexcura confec¬
cum. Habens iuctas quaet onuoluce sepius
conectuntur ne facile delubatur. quuo
utnurrat. Aliudminus uelum̃ quod co¬
tamcapicis suꝑficiem celar& aptutum¬
ꝑfeccum. Nel aborante suc̃do ce circasa¬
crisiciu corruue quod cum cuius ere colo¬
ris nonoscendie. Ethaec quidem demino¬
rissa cerdocis. De pontificis uerotyara

Expanded text:
Quartum genus est uestimenti rotundum pilleolum, quale pictum in Ulixe conspicimus, quasi sphaera media sit diuisa et pars una ponatur in capite; hoc Graeci et nostri tiaram, nonnulli galerum uocant. non habet acumen in summo nec totum usque ad comas caput tegit, sed tertiam partem a fronte inopertam relinquit atque ita in occipitio uittae constrictus est taenia, ut non facile labatur ex capite. est autem byssinum et sic fabre opertum linteolo, ut nulla acus uestigia forinsecus paparvuli calamaci aut cassidis, quod extenditur supra summitatem capitis, et modice verticis medietatem excedit, et tale est, ut videatur ex lini textura confectum, habens vittas quae convolutae saepius connectuntur, ne facile dilabatur. Qui esse narrat, aliud majus velamen, quod totam capitis superficiem celaret, apte perfectum, ne laborante sacerdote circa sacrificia corruat. Quod tamen cujus esse coloris, non ostendit. Et haec quidem de minoris sacerdotis; de pontificis vero tiara,
Abbreviated transcription (Latin):
q humero habec singulos lapides clausos
& adstrictos curo qui hebraicae uocantur
soomab aquila & simmacho & theudotione
onychina lexsmaragditrans feruntur
lo seppus sardonicas uocat. Cum hebreo aquila
consentiens ut ł coloremlapidum ł patriam
demonstr& et in singulis lapidibus saenapa¬
tri archarũ s̃nomina quib: israheliticus popu¬
lus diuiditur: Indextrohumero maiores
filii iacob ileuo minores scripti sunt. Vt
pontifex ingrediens scã scõrũ nomina popul

Expanded text:
oque humero habet singulos lapides clausos et astrictos auro, qui Hebraice dicuntur SOOM: ab Aquila et Symmacho et Theodotione onychini: a Septuaginta smaragdi transferuntur: Josephus sardonychas vocat, cum Hebraeo Aquilaque consentiens: ut vel colorem lapidum, vel patriam demonstraret. Et in singulis lapidibus sena Patriacharum nomina sunt, quibus Israeliticus populus dividitur. In dextro humero majores filii Jacob, in laevo minores scripti sunt: ut Pontifex ingrediens Sancta Sanctorum, nomina populi
Abbreviated transcription (Latin):
delic& medietate cooperiebantur
posterioratab naculi. idẽ cortinarũ
quae propriae cab naculum uocantur
quia duob: cubicis ut diximus eos ad in¬
feriora cendens sagũ ultimũ transiebat
Itemq saga de superuenientia uii solũ modo
cubitos occidentalis pariecis cooperiebant.
Nec tam̃ tresreliqui quirem anserantusq
ad terram nuditem pestitum iniurus pa¬
tebant. Sed adductis ad inuicem ab utroq
latere sagis septenorum cubitorum qui
defaccientib: parietibus suꝑerant his poste¬
riora domus firmissimeadterram usq: con¬
tegebantur. Neq: autem haec tantũ modo
adinuicem ꝑtingere & instarcortincrin
sese in medio parietis contingere poterant
Sed quia septinorumerant cubitorum mediũ
parietis in utramq partem duob: cubitis ex¬
cedebant. Ac sibuinuicem suꝑ positȩ iungebatꝰ
quod eo demmodo omniaetiam deorienea li
paste domus intellegendum eẽputamus
Ideoq: supra p̃ceptum ut sextum sagumin fron¬

Expanded text:
delicet medietate cooperiebantur delicet medietate cooperiebantur posteriora tabernaculi, id est cortinarum quae proprie tabernaculum vocabantur, quia duobus cubitis eas, ut diximus, ad inferiora tendens sagum ultimum transiebat. Itemque saga desuper venientia, septem solummodo cubitos occidentalis parietis cooperiebant: nec tamen tres reliqui, qui remanserant, usque ad terram nudi tempestatum injuriis patebant; sed adductis ab invicem ab utroque latere sagis septenorum cubitorum, qui deficientibus parietibus supererant, his posteriora domus firmissime ad terram usque contegebantur. Neque autem haec tantum ad invicem pertingere, et instar cortinarum sese in medio parietis contingere poterant; sed quia septenorum erant cubitorum, medium parietis in utramque partem duobus cubitis excedebant, ac sibi invicem superpositae jungebantur: quod eodem modo per omnia etiam de orientali parte domus intelligendum esse putamus, ideoque supra praeceptum, ut sextum sagum in fron
Abbreviated transcription (Latin):
usq ꝓcingio habebuncenim denoscubitos
a equalitutq sincerparieces. Denos aeq
exuna pastependebit & alter ex altera
quiplus ẽ in sagorum longitudine. utrũ¬
q latus tabernaculi ꝓtegens. Iaberna¬
culumnamq propriae uocat ipsam cor¬
tinarum facturam siue coniunctione
quas un outiq: cubico transiebat saga
ab austradilateredomus. Altero asep¬
tentriolaali. Ideoq: ad terram ꝑuenie¬
bant. Quichaec xaxcubitos longicudi¬
nis illeduominus habebant. Itẽm̃ sura
tos in aequadi cace habens a frontedom
usq: ad summitatem tabularum in pla¬
guoccidentadi & uii cubitos dependen¬
tes a fronte domꝰ Septem similicer
dependences in plagaoccidentali
Sicq fuit ut mensura sagarum i n oc¬
cidentalilatere duob: cubitis excede¬
r& mensuram cortinarũ qui animirũ
cortinae desuꝑuenientes. sic ut & supra
commemorauimus. Ucubitis eius dem
ex me dietae ei: operies posterior
tabernaculi. medietusnamq sugi
in lacitudine sunt duo cubiq Ex quaui¬

Expanded text:
ue pertingat. Habebunt enim denos cubitos aequalitatis inter parietes, denos aequeex una parte penderet, et alter ex altera, qui plus est et in sagorum longitudine utrumque latus tabernaculi protegens. Tabernaculum namque proprie vocat ipsam cortinarum facturam sive conjunctionem, quas uno utique cubito transiebant saga ab australi latere domus, altero a septentrionali. Ideoque ad terram perveniebant, quia haec triginta cubitos longitudinis, illae duo minus habebant. Item mensuratos in aequalitate habens, a fronte domus usque ad summitatem tabularum in plaga occidentali, et septem cubitos dependentes a fronte domus, septem similiter dependentes in plaga occidentali. Sicque fuit ut mensura sagorum in occidentali latere duobus cubitis excederet mensuram cortinarum; quia nimirum cortinae desuper venientes, sicut et supra commemoravimus, quinque cubitos ejusdem oex medietate ejus operies posteriora tabernaculi. Medietas namque sagi, in latitudine duo sunt cubiti, ex qua vi
Abbreviated transcription (Latin):
scricti sit dicta. uel brsso seringi p̃cipiatur
iam superius expositum ẽ . Etnunc udiciendũ
quod solent milices habere lineus quasca¬
misasuocant sic aptas membris & strictus
comporib: ut expeditisint ł in aduersariũ¬
ł d p̃lium dirigendo iaculo tenendo clipeo
ense librando & quocumq: necessitustruae¬
rit qualem & io ab habuisselegicur quando
amu saminter fec̃ scrictam scilic& auñ suri
habitussui. Ergo & sac̃doces paracimminis¬
teriũ di utuntur hactunica ut habentes
pulchritudinem uestimencorũ nudor u
celeritate discurrant. Tunicabyssina

Expanded text:
dicta, vel bysso stringi praecipiatur, jam superius expositum est. Et nunc adjiciendum, quia solent milites habere lineas, quas camisias vocant, sic aptas membris et strictas corporibus, ut expediti sint, vel adversum, vel ad praelium dirigendo jaculo, tenendo clypeo, ense librando, et quocunque necessitas traxerit: qualem et Joab habuisse legitur, quando Amasam interfecit: strictam scilicet ad mensuram habitus sui. Ergo et sacerdotes parati in ministerium Dei utuntur hac tunica, ut habentes pulchritudinem vestimentorum, nudorum celeritate discurrant. Haec a
Abbreviated transcription (Latin):
Pones aũ inration aliuidicudoctrina & uerita¬
tem quaeer in pectore a aronquando ingre¬
dicurcoram dño. Ideo doccrina & ueritas in
rationaliiudicu siue licteris erant in p̃ssa.
meminis s& sestudus docerinae ciueritatis¬

Expanded text:
Pones autem in rationali judicii doctrinam et veritatem, quae erunt in pectore Aaron, quando ingredietur coram Domino. Ideo doctrina et veritas in rationali judicii, sive litteris impressa, meminisset se studiis doctrinae, ita
Abbreviated transcription (Latin):
taris tanto igne uicino in comhusta ꝑmanere
potuerine. Sed beati hie ronimi dehac que sta¬
na quae delignis paradisi sunt ñ crementur
igne uicino sed puriora redduntur. Nec mirũ
hoc descũ ario & interiorib templi & altare

Expanded text:
usta permanere potuerint, accipiat beati Hieronymi de hac quaestina, quae de lignis paradisi sunt, non cremantur igne vicino, sed puriora redduntur. Nec mirum hoc de sanctuario et interioribus templi, et altari
Abbreviated transcription (Latin):
utenectotabn aculo ac reguluriter anteor¬
dinata compage t abularum figuri incs¬
traturae noncerner&ur. quanta tamen
uirtute tabulas sibicoaduncuerit ipsa pa¬
piedis in concussi firm stabilita s ostender&

Expanded text:
erecto tabernaculo, ac regulariter ante ordinata compage tabularum, figura incastraturae non cernitur. Quanta tamen virtute tabulas sibimet coadunaverit, ipsa parietis inconcussi firma stabilitas ostendit:
Abbreviated transcription (Latin):
mitate & uidebis quod cortine habebiint
inae qualiaate quiẽ int̃panieces cubitos
denos in ascensu aut̃ siue descensu quie
iuxtuparietes habebunt cubitos nouenos
dicq ficuc summicus cortinarum cerrum
tangere nom possit sed mensuricuniu scubit
a terra altior ab sit itemuidebis quod corti¬
nebabent in aequalitate plongicudinem
domos cubicos xxu. in ascensu autem sue
descensu qui ẽ in orientidi & occidencidi
luteredom cubicosquinos. Ideoq eudemla¬
teradis summita scortinarum nequaꝙ
ad cerramusq ꝑtingit. sed quinis cubitis
babetur terra alcior. Vnde necessefit
ui quinulli cubiti cortinarum quicessan¬
tib: parietibus suꝑ sunt induccntur adin¬
iuicem in orienta li& occidentidisi mul¬
lutere sibiq mutuo iuguntur Aesic
fiatutundiq domum concine excepto
uno uixta terram cubito iungantur
longitudinis quaternos laticudinis
& quia undecimerunt conunctue ad¬

Expanded text:
bitos, et videbis quia cortinae habebunt in aequalitate quae est inter parietes, cubitos denos, in ascensu autem, sive descensu qui est juxta parietes, habebunt cubitos novenos: sicque fit ut summitas cortinarum terram tangere non possit, sed mensura unius cubiti a terra altior absit. Item videbis quod cortinae habent in aequalitate per longitudinem domus cubitos triginta, in ascensu autem sive descensu, qui est in orientali et occidentali latere domus, cubitos quinos. Ideoque eadem lateralis summitas cortinarum nequaquam ad terram usque pertingit, sed quinis cubitis habetur terra altior; unde necesse fit, ut quini illi cubiti cortinarum, qui cessantibus parietibus supersunt, inducantur ad invicem in orientali simul et occidentali latere, sibique mutuo jungantur; ac sic fiat, ut undique domum cortinae excepto uno juxta terram cubito contegant.longitudinis, quaternos latitudinis. Et quia undecim erant conjunctae ad
Abbreviated transcription (Latin):
parieces australis septemtrionadis &o
cidentadis de cabulis sunt compactilineis
id ÷ a summitate ultima hui. parietis. usq
parietis alterius summicatẽ cui tectumta
ad formamoperis ipsius ꝑtin& ibi magis opꝰ
erat geminato sigorum munim̃to ubi soli¬
da parieas firmitas aberat. Longicudo¬

Expanded text:
res, australis, septentrionalis et occidentalis, de tabulis sunt compacti ligneit a summitate ultima hujus parietis, usque ad parietis alterius summitatem, ad formam operis ipsius pertinet, ibi magis opus erat geminato sagorum munimento, ubi solida parietis firmitas aberat. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
tabernaculum fiebut inputribilis sunt sic̃¬
tictis. & non multum ab alba spinco nistantũ
magnitudine distantia. Vnde & hieronimꝰ
Nonnumquam in librohebreorũ nominum
sed et in aliis opusculis sus sechim ab solucae¬
spinus int̃ p̃catus ẽ. Verbi gratia ab el seduĩ
uctus spincrum. Non auit̃ facile hocgenus
ignini sunde sertis arabiae ubi tabernaculum
aedificabatur sol& inueniri. Vnde greciuł
latinunt̃ p̃tes nom̃ ei adiud p̃ter hebreum po¬

Expanded text:
tabernaculum fiebat, imputribilis ntatis, ac non multum ab alba spina, nisi tantum magnitudine distantia. Unde et Hieronymus nonnunquam in libro Hebraeorum nominum, sicut et aliis opusculis suis setim spinas absolute interpretatus est, verbi gratia: Abel setim lucidus spinarum. Non autem facile hoc genus ligni, nisi in desertis Arabiae, ubi tabernaculum aedificabatur, solet inveniri. Unde et Graeci et Latini interpretes nomen ei aliud, praeter Hebraeorum, po
Abbreviated transcription (Latin):
scdnimiuiorum sensum mensunas cortinarũ¬
siue sagorumi quib: tegeno erat domus. qua¬
lierpficis possint conuenire mensuris. XeraNt
cortine babentes singulae longitudinis XXVII
cubicos latitudinis .iiii. quac simili unctie
& in unum compositue suꝑ taberniculumim¬
cortinas. quaebabent singule longicudinis

Expanded text:
s, intuere etiam mensuras cortinarum, quibus tegenda erat domus, qualiter praefatis possint convenire mensuris. Decem erant cortinae, habentes singulae longitudinis viginti octo cubitos, latitudinis quatuor; quae simul junctae, et in unum compositae, tabernaculum imae habent singulae longitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
ucies & uelum deiacincto & rł uelum hoc quod ta¬
bernaculum diuideb at medium ita positum refe¬
rt ioseppus ut xx quidem cubiti longitudinis
ad priorem domum xuero ꝑtinerent ad scđam
qquod ꝑomniamsurstempliquod postea faccũ ẽ
a sulomone liqu& onueniens quod cum eẽc la¬
tioruindomum hocẽ scm̃s corum habebat
separattm itcut longitudo & lacitudo ei : dem
domin cerioris una eet. Sic ergo eẽt tab̵ naculi
pars interior longitudinem & laticadinem
similem hoc ẽ denorum habebat cubitorum. &¬

Expanded text:
cies et velum de hyacintho, etc. Velum hoc, quo tabernaculum dividebatur medium, ita positum refert Josephus, ut viginti quidem cubiti longitudinis ad priorem domum, decem vero pertinerent ad secundam. Quod per omnia mensuris templi, quod postea factum est a Salomone, liquet esse conveniens. Quod cum eteriorem domum, hoc est Sanctum sanctorum habebat separatam: ita ut longitudo et latitudo ejusdem domus interioris una esset. 350 Sic ergo etiam tabernaculi pars interior longitudinem et latitudinem similem, hoc est denorum habebat cubitorum.
Abbreviated transcription (Latin):
& quaeritur quomodo pͥtransitionem
maris rubri & foncesmare & heli
rursum ad marerubrum uenerint.
Nisi forte initinere ꝑ gentibus sinus
quidũ maris occurrit iuxtaquem
castram& atisunt. Aliudẽ enimeran¬
siremare aliud in proximo figere

Expanded text:
et quaeritur, quomodo post transitionem Maris Rubri et fontis Marae et Helim rursum ad Mare Rubrum uenerint, nisi forte in itinere pergentibus sinus quidam maris occurrerit, iuxta quem castra metati sunt. aliud est enim transire per mare, aliud in proximo figere
Abbreviated transcription (Latin):
nantur uerbis uidelic& utesaiasait. Egrediet
uirgaderidice iesse & flosdera diceeius ascenda
Quod ẽ aptedicere. Nascetur uirgo maria
nem agnis aluatus. Eclam significat passione
xp̃i. adȩmonicadominatione liberatam Tropo¬
logia idẽ moralis locutio adinstitutione ma
correctionem morum siueapertis. seu figura us
ꝓlata sermonib: respicit. A ꝑtis uidelic&
utiohannes ammon& dicens. filiolimei non dili¬
gamus uerbonec lingua. sed opere & ueritiar
figuratis uero ut salomonait. Omnitempore si
uestim̃ tatua candida & oleum decapite tuo non
deficiat. quodẽ a ꝑtedicere
Omnitempore sintoperatua munda & ecritascor
ducens locutio ẽ quae dep̃mus futuris & ea qu
caelis ẽ . uita futura siue mysticis seua ꝑtis sermo¬
nib: disputat. Aꝑtis scilic & ut beatimundo corde
qm̃ ipsidm̃ uidebunt mysticis uero ut beatiquilu¬
uant stolas suas ut sit potesta sillis in lignouita
& ꝑportias intrent inciuitatẽ quod ẽ patent

Expanded text:
nantur: verbis videlicet, ut Esaias ait: Egredietur virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet . Quod est aperte dicere: Nascetur virgo Maria nem Agni salvatus, Ecclesiam significat, passione Christi a daemonica dominatione liberatam. Tropologia, id est moralis locutio, ad institutionem et correctionem morum, sive apertis seu figuratis prolata sermonibus respicit. Apertis videlicet, ut Joannes admonet dicens: Filioli mei, non diligamus verbo nec lingua, sed opere et veritate . Figuratis vero, ut Salomon ait: Omni tempore sint vestimenta tua candida, et oleum de capite tuo non deficiat . Quod est aperte dicere: Omni teducens locutio est, quae de praemiis futuris, et ea quae in coelis est vita futura, sive mysticis seu apertis sermonibus disputat. Apertis scilicet, ut, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Mysticis vero, ut: Beati qui lavant stolas suas, ut sit potestas illis in ligno vitae, et per portas intrent in civitatem. Quod est patenter
Abbreviated transcription (Latin):
tabernaculum in occidentali plaga con¬
summatur. In quadiem sollaudere
& cuncta solent astraoccidere
Propterscilicet obitum unius ciui iq electi
uel generalem totius scłi terminũ. Sexcabu¬

Expanded text:
tabernaculum in occidentali plaga consummatur, in qua diem sol claudere, et cuncta solent astra occidere, propter scilicet obitum uniuscujusque electi, vel generalem totius saeculi terminum. Rec
Abbreviated transcription (Latin):
locatȩ ut sic̃ decalogus legisconsoriptue
inducb: tabulis quina & quina uerba
continebat. Sic etiam cortine X quao
pulchritudinem  bernaculi iuncte cõ¬
plebant. Itaetiam tempor e congruo
disiungerentur ut quinae in utraque
paste simulꝑmanerent quatenus hiȩ
intuentes minis tris cõrum cumpopulo
tempore quo erigebatur tabn aculũ
om̃s adinuicem cortinȩ nec cebancur

Expanded text:
a fuerint decalogo legis conscriptae, ut utraque tabula etiam quina verba contineret. Unde apte etiam cortinae decem, quae pulchritudinem tabernaculi junctae complebant, ita tempore congruo disjungebantur, ut quinae in utraque parte simul permanerent, quatenus haec intuentes ministri sanctorum cum populo tempore quo erigebatur tabernaculum, omnes ad invicem cortinae nectebantur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenir& hic ergo ueccis aprima cabular+
summitateusq aed alterius lateris sum utẽ
impositis ut ꝑhoc & ea tabernaculi plagi
quae nontubulis sed columnis constubat nimin
fixa quam coere uento lic& impellente ꝑ

Expanded text:
rveniret. Hic ergo vectis a prima tabularum summitate usque ad alterius lateris summitateimpositis, ut per hoc et ea tabernaculi plaga, quae non tabulis sed columnis constabat, non minus fixa quam caeterae vento licet impellente,
Abbreviated transcription (Latin):
enimanimalia uolatilia habentia figuram quȩ
a nullo hominum ante ẽ. inspecta. haec dix̃ mo¬
nume rosingulari cherub: pluraliaut̃ cberu
hebreum secutus idioma masculino genere
posuit duoscherubim aureos & productiles
facies non duocherubim aure ꝓductilia qđ
scriptorum incuria credo ineius transladio¬
ne eẽ corruptum ut procberubim antiquorõ
ue lin ipsa eorum speciae et echihel ꝓphetauidis

Expanded text:
animalia volatilia habentia figuram, quae a nullo hominum est inspecta. Haec dixit Monumero singulari Cherub, plurali autem Cherres, Hebraeum secutus idioma, masculino genere posuit. Duos Cherubim aureos et productiles facies, non duo Cherubim aurea et productilia, quod scriptorum incuria credo in ejus translatione esse corruptum, ut pro Cherubim antiquorum vel in ipsa eorum specie vidisse se propheta
Abbreviated transcription (Latin):
quem hebrei theserimacedones sꝑbere¬
theo suocant. Latinioctobrem incuius prin¬
cipio iuda ei sollemnitatem agentes am¬
plius tuba canebant . & plurima offere¬
bant sacrificia quam ꝑ singulos menses
in quodies expiationumerant & diessce¬
inquo plurima et diuersa offerebantur

Expanded text:
quem Hebraei Theseri, Macedones ὑπερβερεταῖον vocant, Latini Octobrem; in cujus principio, Judaei solemnitatem agentes, amplius tuba canebant, et plura offerebant sacrificia, quam per singulos menses. In quo dies expiationum erant, et dies Scein quo plurima et diversa offerebantur
Abbreviated transcription (Latin):
quod sesequantur . Abeuntib: enim
aliis alii succedunt. Huncquidam .l
Annum dicunt quem hebrei iubeleum
uocant. Obhanccaus amistehebreus
qui ꝓpt̃ uxorem & liberosamat dñm siũ

Expanded text:
 dicuntur quod se sequantur. Abeuntibus enim aliis, alii succedunt. Hunc quidam quinquagesimum annum dicunt, quem Hebraei jubilaeum vocant. Ob hanc causam et ille Hebraeus qui propter uxorem et liberos amans dominum suum
Abbreviated transcription (Latin):
lata qđ umbra ł stillicidiũ foliorũ eius proximis ar¬
borib noceat. hanc clio nomine latini iugulande
dñt quasiouis glandem fuit enim haec arbor con¬
secrata ioui Cui pomũ tantã ium hab& ut missa
int̃ sus pectos herbarũ uł fungorũ cibos quicquid
in eis iurulentũ ẽ. exud& rapiat atq ex tinguat.

Expanded text:
lata, quod umbra vel stillicidium foliorum ejus proximis arboribus noceat. Hanc alio nomine Latini Juglandem vocant, quasi Jovis glandem. Fuit enim haec arbor consecrata Jovi, cujus pomum tantam vim habet, ut missa inter suspectos herbarum vel fungorum cibos, quidquid in eis virulentum est, exsudet, rapiat atque exstingua
Abbreviated transcription (Latin):
ediuisi ante sabbatum. & scdbatomaneobrco
tistoo scouer si duabi paterisaureis si ꝑ posi¬
tis ture plenis quae ꝑoanebiatnisq cagubi ed
subbatum & tumnc pro illis diideportabant᷑
Illiueros ac̃dotibi exhibebantir &ture in censo
inigne sacro in quo omnia holo chaustafieba
aliudtus supalios panes a diciebatur . quodq
in libroregum scriptum ẽ quod dauid tab̵ naculũ
ingressus panesscõsa sacerdotib: acceperit
sabba comane factum ẽ . Venic enĩadtabernio¬
culum illa bora quapanes septimane p̃ce¬
dentis sublacierant demensa adm̃ ut pone¬
rentur panes noui qui pridie fuerunt cocti
sicq panes scõs accipit ut netad in omium quidẽ
horaem̃ sad ñi sine pane manera . panes¬

Expanded text:
divisi ante sabbatum: et sabbato mane oblaerutros conversi, duabus pateris aureis superpositis, thure plenis, quae permanebant usque ad aliud sabbatum, et tunc pro illis alii deportabantur, illi vero sacerdotibus exhibebantur: et thure incenso in igne sacro, in quo omnia holocausta fiebant, aliud thus super alios panes adjiciebatur, quodque in libro Regum scriptum est, quia David tabernaculum ingressus, panes sanctos a sacerdotibus acceperit, sabbato mane factum est. Venit enim ad tabernaculum illa hora, qua panes septimanae praecedentis sublati erant de mensa Domini, ut ponerentur panes novi, qui pridie fuerant cocti: sicque panes sanctos accepit, ut ne ad momentum quidem horae mensa Domini sine pane maneret. Un
Abbreviated transcription (Latin):
dño admorsen. Accipics quoq similam et co
decimas quorum senos alerinsecus sũ ꝑm̃sam
purissimam coramd nõ scatues et pones suꝑeos
tus lucidissimum ut panis inmonim̃tum oblati¬
onisdñ Per singula sabbata mutabuntur corã
dño susceptia filusi snł foedere sem piterno

Expanded text:
Domino ad Moysen: Accipies quoque similam, et coqeant duas decimas: quorum senos altrinsecus super mensam purissimam coram Domino statues. Et pones super eos thus lucidissimum, ut sit panis in monimentum oblationis Domini. Per singula sabbata mutabuntur coram Domino, suscepti a filiis Israel foedere sempite
Abbreviated transcription (Latin):
crescebat & nł. Bucinaẽ qua signum dat᷑
in hoste dicta a uoce quasiuocina. Bucina¬
agrestesq ad omnes ususbucina ad com¬
pitt uocabantur. propriȩ ergo hoc agres¬
cogebat priscos adbellaquirites. Cuius

Expanded text:
s . Bucina est qua signum datur in hostem, dicta a voce, quasi vocinaagrestesque ad omnem usum bucina ad conpita convocabantur: proprie ergo hoc agrescogebat priscos ad arma Quirites. Huius
Abbreviated transcription (Latin):
calixẽ duas habens anscs &ẽ grecum nom̃
Declinatur autem apudeos hic crater. Vnde ꝑsus¬
& una coronant. fiebant autem primum
a conexionib: uirgultorum unde & dictae
craterae a pocratin. idẽ quod se inuicẽ teneN¬

Expanded text:
calix est duas habens ansas, et est Graecum nomen; declinatur autem apud eos, hic crater. Nam Latiet vina coronant. Fiebant autem primum ex connexionibus virgultorum. Unde et dictae craterae apo tou cratein, id est, quod se invicem tene
Abbreviated transcription (Latin):
ne sin. Sciendum quod omnis usq ad montem
sinciheremus sinuocetur & extota ꝓuintia
etiam locus unius mansionis nom̃ acceperit
Sic̃ & moabta murbis quam ꝓuincia nomẽ
dequa su pradiximus & hegemus sin. & depi

Expanded text:
 sed sciendum, quod omnis usque ad montem Sinai heremus Sin uocetur et ex, tota prouincia etiam locus unius mansionis nomen acceperit, sicut et Moab tam urbis quam prouinciae nomen de qua supra diximus, et heremus Sin et Dep
Abbreviated transcription (Latin):
simplex pellis ẽ . cumduadus cicutis aereis
e ꝑ primam inspiratus ꝑ secundam
uocememittit. Trpusẽ populi prioris
quiangustum intellegentiam legis ac¬
ceperut & ꝑ angustam uoluntatem
p̃dicationis omnia infirmiter p̃diccuit

Expanded text:
simplex pellis est cum duabus cicutis aereis, et per primam inspiratur: per secundam, vocem emittit: typus populi prioris, qui angustam intelligentiam legis acceperat, et per angustam voluntatem praedicationis omnia infirmiter praedicavit
Abbreviated transcription (Latin):
si castrametentur eregionephi¬
oth quae ẽ in termagdalũ & mare¬
legimus dem agdolo usq sõenen Porrolnere¬
mias iudaeos qui secum fuerant babrlorum
impetum declinante s in hacurbe a egrpq

Expanded text:
si castrametentur in regione Phiairoth: que est inter Magdalum et marel de Magdolo usque Syenen. Porro Jeremias Judaeos, qui secum fugerant, Babyloniorum impetum declinantes, in hac urbe Aegypti
Abbreviated transcription (Latin):
tis sinci legemdatam unde et pente costes
celebratur sollempnitas et postea euangelu
scoramentum sp̃s scĩ descensione completur
Ergoni fallor mediapars exodi. & totus
leuiticus liber & numerorũ p̃cepta non
modica & ꝑsingulas populitrib distribu¬
tio & oblatio principum in hacmansione

Expanded text:
ntis Sinai legem datam. unde et pentecostes celebratur sollemnitas et postea euangelii sacramentum spiritus sancti descensione conpleturdicam, quod media pars Exodi, et totus Leviticus liber, et Numerorum praecepta non modica, et per singulas populi tribus distributio, et oblationes principum in hac Mansione
Abbreviated transcription (Latin):
Cotila autem eminaẽ habensciatos VI
qua etdcirco cotila uocatur. quia cote gre¬
induo equa inciditur. & cotilam facit.
Emina aut̃ appendit libramunam . quae
geminata sex tarium reddit. Sex tirius
duccrum librarumẽ quibis assum ptus nomi¬
naturbilibris: Assumptus quater fit greco
nomine cenix quinquies complicatus qui¬
narem siue gomor fac̃. Adicies sextum
congium ł coumficcit. Nam congiussex
metitur sextariis a quo & sestini nom̃

Expanded text:
Cotula hemina est habens cyathos sex, quae idcirco cotula vocatur, quia cote graein duo aequa inciditur, et cotulam facit. Hemina autem appendet libram unam, quae geminata sextarium facit. Sextarius duarum librarum est, qui bis assumptus nominatur bilibris: assumptus quater fit graeco nomine choenix: quinquies complicatus quinarem sive gomor facit. Adjice sextum, congium reddit: nam congius sex metitur sextariis, a quo et sextario nomen
Abbreviated transcription (Latin):
quaedcm aquaticaedicuntur quaedã
palustrȩ quaedamrubetae obidquđ
inue prib: uiuunt grandiorescunctarũ
A lie calamites uocantur qm̃ int̃harun¬
dines fructicesq uiuunt minime
omnium uiri dissime mutae et sine
nes latrare quib: in ofstcranaiui¬

Expanded text:
quaedam aquaticae dicuntur, quaedam palustres, quaedam rubetae, ob id, quia in vepribus vivunt, grandiores cunctarum. Aliae calamites vocantur, quoniam inter arundines fruticesque vivunt, minimae omnium et viridissimae; mutae et sine nes latrare, quibus in offa rana vi
Abbreviated transcription (Latin):
Tuncphartconem nunc debellando du¬
tico spu hicp̃dicuntur futura quasi p̃tente
operuerunteos. Idẽ gebenna in quon
qua silapis descender quiet ille etis cegr
ficemus infortitudine uictoriȩ quiꝑcos¬
sit inimicum libertatis nrae deponensẽ
dedominio deceptorum. Mlisisturamt¬
idẽ uindicitm non tam̃ iradeitas turba¬
tur quae deuorauit eossicut stipulam
quia sicut facileignis stipulam consumit
sic facileerat dõ utrumq sub mergere
Itinspũfuroristui quia patientib: fu¬
roruidetur cum sit aequum indiciũ

Expanded text:
tunc Pharaonem, nunc diabolum deetico spiritu hic praedicuntur futura quasi praeterita: operuerunt eos, id est gehenna, in quam quasi lapis descenderunt. Quia et ille et iste, Pficemus in fortitudine victoriae, qui percussit inimicum libertatis nostrae, deponens eum de dominio deceptorum. 7 Misisti iramid est vindictam, non tamen ira deitatis turbatur. Quae devoravit eos sicut stipulam, quia sicut facile ignis stipulam consumit, sic facile erat Deo eos submergere. Et in spiritu furoris tui, quia patientibus furor videtur, cum sit aequum judicium. 8
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. primum quod pꝰequi noctiũ
idẽpostuictoriam lucis de
umbra noctis paschȩcelebrat
ignificat quod pꝰuictoriam xp̃i
lemorte pascharite celebramus.
inmen senouorũ idẽ in nouitate
iuttae & in spe inmoreaditutis et
esurrectionis nrãe. Inpleni¬
unio uel post plenilunium id ÷
nplenicudine fidei uel sensus
postagnitionem graciȩ uel
nr̃ steriorum dĩ. Intercia ebdo¬
nada eius demmensis. hoc ẽ. in
prophetas sublege in iniiogra¬
imphum qui terti adiere surrex
mortus ueneramur. quod
ut̃ tunc pascharite colitur
nglobus lunce lucem de in
nificat nos debereomnẽ nr̃ae
Xp̃mq: non iterra ad hucpliantem
sed incaelis iam regnance minspicere
quod die dominica scmpaschace lebr tmn
inqua primum lux creuta e. Xp̃squo¬

Expanded text:
. Primum, quod post aequinoctium, id est, post victoriam lucis de umbra noctis, Pascha celebratur, significat quod post victoriam Christi de morte, Pascha rite celebramus. In mense novorum, id est, in novitate vitae, et in spem immortalitatis et resurrectionis nostrae. In plenilunio, vel post plenilunium, id est, in plenitudine fidei vel sensus, et post agnitionem gratiae vel mysteriorum Dei. In tertia hebdomada ejusdem mensis, hoc est, in prophetas sub lege, in initio gratriumphum, qui tertia die resurrexit a mortuis, veneramur. Quod autem tunc Pascha rite colitur cum globus lunae lucem de infrit, significat nos debere omnem nostrae Christumque non in terra adhuc praeliantem, sed in coelis jam regnantem inspicere. Quod in die Dominica sanctum Pascha celebramus, in qua primum lux creata es
Abbreviated transcription (Latin):
colubrum abeo dictum rentur quodcolat
umbrtes uel quia in lubrico tractatus
flexib: sinuosis labetur. Namlubricum
dr̃ quicquid labitur dumte netur utpis¬
cis et serpens. Vocauit autem pharco
hominum. Acsine ullo ueneni haustu.
uolentiatim̃ carminis interimunt

Expanded text:
Coluber, ab eo dictus, quod colat umbras, vel quod in lubricos tractus flexibus sinuosis labatur. Nam lubricum dicitur quidquid labitur dum tenetur, ut piscis, et serpens. 3. Serpens autem no, turbans menses hominum, ac sine ullo ueneni haustu uiolentia tantum carminis interimunt
Abbreviated transcription (Latin):
templum xpĩ in consũmatione & in fine quando
refraacritcaritas & rarafides fuerit quasi
ubi amplecundam domus rant & absquenum¬
ro uerius frugum ibiuix pirua sit casula ser¬
uans species ciboũ pefectionem animȩ ũ habeiiũ
cerit in nouissimodierum mons domus di
gentes multae & dicent uenite ascendamus
Admontem dñi & ad domumdĩ iacob & docehit

Expanded text:
templum Christi in consummatione, et in fine, quando templum Christi in consummatione, et in fine, quando refrixerit charitas, et rara fides fuerit, quasiubi amplae quondam domus erant, et absque numero acervi frugum, ibi vix parva sit casula servans speciem ciborum, refectionem animae non habentium. Et erit in novissigentes multae, et dicent: Venite, ascendamus ad montem Domini, et ad domum Dei Jacob, et do
Abbreviated transcription (Latin):
lare imperium roma sortitaẽ apłorũ itȩne¬
ri peruius factus ẽ orbis & apertȩ sunt
eis porte urbium. & ad p̃dicationem unius
dĩ singulare imperium constitutumẽ. Co¬
test quoque quod dicitur concident gladios
suos inaratra & hastas suas infalceiꝰ tropo¬
lo gice accipi. ut dicamus adfidem xp̃i ira
& effrerata conuicia eẽ deposita ut mit¬
tat unus quisq manum suꝑ aratrum &
non respiciat post ergum & contumeliorũ
ia cula hastasq: confringens fructus m¬
tere incipiat spĩtales ut labor antibus aliis
nes intremus in labores eorum. & dictt
de nobis uenientes autem uenient in&
ultatione portantes manipolos iuos
Nunc nemopugnat aduersum alium q le¬
timus beipeifici nemods& conten¬
dere insubuirsione audientium sed ponio
silentum in ore suo & tac& quia tempus
malumẽ. & requiescit unus quisq: sub
puere & subficu sua dulcia sp̃s sĩpo

Expanded text:
lare imperium Roma sortita est; Apostolorum itinelare imperium Roma sortita est; Apostolorum itineri pervius factus est orbis, et apertae sunt eis portae urbium, et ad praedicationem unius Dei singulare imperium constitutum est. Potest quoque hoc quod dicitur: Concident gladios suos in aratra, et hastas suas in falces , et tropologice accipi: ut dicamus ad fidem Christi, iram et effrenata convicia esse deposita, ut mittat unusquisque manum super aratrum, et non respiciat post tergum, et contumeliarum jacula hastasque confringens, fructus metere cupiat spirituales, ut laborantibus aliis, nos intremus in labores eorum, et dicatur de nobis: Venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos . Nunc nemo pugnat adversus alium, quia legimus: Beati pacifici . Nemo discit contendere in subversionem audientium, sed ponit silentium ori suo, et tacet; quia tempus malum est . Et requiescet unusquisque sub et sub ficu sua dulcia Spiritus sa
Abbreviated transcription (Latin):
dñs enim ad p̾rehendit sapientes in astutiaeo
& cogouit contationes eorum sapientium qui a
sunt uanȩ. Di iudicat autemint̃ popolos qui
salutedignisunt qui indigni & in eius aduentu
omine bellandi studium confertur ad pacem
inaratro gladii mutabuntur hastae cudentur
infalcesgens desin& hallare contra gentem
uemo pugnare disc& łignan dineces sitate depo¬
sita Tantaq erit peques ut non solum in ur¬
bibus sed inuiculis quoq: & agris sit unus quisq
securus & hoofi& quia os dñi loquutunẽ
acprimum quidem iuxta litteram antequã
nascer&ur nobispuercuius principatus in
humero eius totus orbis plenus erat sangu¬
ne populus contra populum reges concra
reges gentes dimi cabant aduer sum gences
Deuq &iam ipsaromano res publica bellis¬
& catilina caesare & gni pompeio augusto &
bruto eodem augusto & antonio inquorum
p̃liis uniuersa sanguinem regna fuderuNt
Post quam autem adimperium xpĩ singu¬

Expanded text:
apprehendit sapientes in astutia eorum, et cognovit cogitationes sapientium, quoniam vanae sunt. Dijudicat autem inter populos qui salute digni sint, et qui indigni, et in ejus adventu omne bellandi studium conferetur ad pacem . In aratra gladii mutabuntur, hastae cudentur in falces, gens bellare desinet contra gentem. Nemo pugnare discet, pugnandi necessitate deposita. Tantaque erit requies, ut non solum in urbibus, sed in viculis quoque et agris sit unusquisque securus: et hoc fiet, quia os Domini locutum est. Ac primum quidem juxta litteram, antequam nasceretur nobis puer, cujus principatus in humero ejus, totus orbis plenus erat sanguine, populi contra populos, reges contra reges, gentes dimicabant adversum gentes. Denique etiam ipsa Romana 477 Respublica belet Catilina, Caesare et Cneo Pompeio, Augusto et Bruto, et eodem Augusto et Antonio: in quorum praeliis universa sanguinem regna fuderunt. Postquam autem ad imperium Christi, singu
Abbreviated transcription (Latin):
tem tatus scilic& orbis in euicreden. & di¬
cent aduex illum sepatibulo matuop uo¬
cantes uenite ascendamus ad montem dnĩ
Ascensione opusẽ ut quis ad xp̃m ualeat ꝑ¬
uenire ad domum dĩ iaob ecclesia qo¬
domiis di columna & firmamentum uerita¬
tis s orro quod i ob saluatorem significa
& supra dixinusia col puernis suscipiam eũ
sed & ho dicent adeos quibus loquuti fuerar
Venite ascendimus in montem dñĩ & in do¬
mum dĩ iacob& addent ut oscendat nolis
uiam suam quemuel in angeli utellege
ecclesiis p̃sidentib: uel in scripturis sc que¬

Expanded text:
tem: totus scilicet orbis in eum credens, et ditem: totus scilicet orbis in eum credens, et dicent ad vexillum se patibuli mutuo provocantes: Venite, ascendamus in montem Domini. Ascensione opus est, ut quis ad Christum valeat pervenire, et ad domum Dei Jacob, Ecclesiaritatis. Porro quod Jacob Salvatorem significet, et supra diximus: Jacob puer meus, suscipiam eum . Sed et hoc dicent ad eos quibus locuti fuerant: Venite, ascendamus in montem Domini, et in domum Dei Jacob; et addent: Ut ostendant nobis viam suam, quam vel in Angelis intellige Ecclesiis praesidentibus, vel in Scripturis sanct
Abbreviated transcription (Latin):
a& alta tus suꝑ collos festinabunt siue ut
in hebreo hab&ur fluent populi. idest in
morom fluuiorum turbae in numerabi les
congregabuntur. festinabunt autem popu¬
li quando in eum pariter crediderint par
thi medi aelamite habitantes mesopotamiã
iudeam cãpa dotia pontum & asiam frigiã
& pampbiliam aeciptum & partes libie
quae ẽ iuxta cirinen & aduene iudae¬
festinasse uidentur. ad montem quibus dic¬
umẽ sequiminime & faciam uobis pisca¬
tores hominũ & protinus secuti sunt sal¬
uatorem. rur sumq deia cobo & iohanne
scriptura refert quod de relicta miaii &.
tre & fluctib scłi festinauerut almont
It mathes publicanus udiens sequere
statim cucurrit sed & illud ineun edio
quando sequute sunt eum turbemulto degi¬
& de trans iordinen & curauit eas. fest¬
nintes populos probat populis autem fescina¬
tibus tentes quoque plurime ibunt adnion¬

Expanded text:
et exaltatus super colles, festinabunt, sive, ut et exaltatus super colles, festinabunt, sive, ut in Hebraeo habetur, fluent omnes populi, id est, in morem fluviorum turbae innumerabiles congregabuntur. Festinabunt autem populi , quando in eum pariter crediderithi, Medi, Elamitae et qui habitant Mesopotamiam, Judaeam et Cappadociam, Pontum, Asiam et Phrygiam ac Pamphyliam, Aegyptum et partes Libyae quae est juxta Cyrenem; advenae quoquefestinasse videntur ad montem, quibus dictum est: Sequimini me, et faciam vos piscatores hominum , et protinus secuti sunt Salvatorem? Rursumque de Jacobo et Joanne Scriptura refert, quod relicta navi et patre et fluctibus saeculi, festinaverint ad montem. Et Matthaeus publicanus audiens: Sequere me , statim cucurrerit. Sed et illud in Evangelio, quando secutae sunt eum turbae multae de Gaa et trans Jordanem, 476 et curavit eas, festinantes populos probat. Populis autem festinantibus, gentes quoque plurimae ibunt ad mon