comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo euacu udei de cruce. si as¬
sero circũtisionem¬
lũ erat uideis p̾dica¬
⁊ circũcisionẽ euacuabat. Si uero ad¬
muteret circũcisionẽ. ñ esset eis scan¬
dalũ. ⁊ pacifici essent ei Qtinã. Qiͣ¬
cidantur qͥ ris in adu̾sarios.

Expanded text:
r Judaei de cruce, si assero circumcisionemlum erat Judaeis pet circumcisionem evacuabat; si vero admitteret circumcisionem, non esse scandalum, et pacifici essent ei. Utinam. Qcindantu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ eis. Subͥ sp̃e nãq maledictionis ele¬
ganti ambiguo usus boñ eis optat.
carnałr. s iũ generandi ꝑdant. ut in
uobis uł aliis nichil ꝓficiant. ñ solũ
cirtũcisi. s ⁊̃ abscisi. ut nullã omnino
potentiã gñandi habeant. Et merito ħ
opto neuos redigant inseruitutẽ legis

Expanded text:
ustinus Sub specie namque maledictionis eleganti ambiguo usus, bonum eis optat, carnaliter, sed vim generandi perdant, ut in vobis vel aliis nihil proficiant, non solum circumcisi sed etiam abscisi, ut nullam omnino potentiam generandi habeant. Et merito hoc opto ne vos redigant in servitutem legis
Abbreviated transcription (Latin):
.a. qr ex uno
deo ẽ ip̃e cũ
scĩficatis: ⁊
qr pueri. qui
scificandi e
hõ passibilis ⁊ mortalis. ut posset mo
humanitas. ut ꝑ mortẽ suã destrũet
eũ: qui habebat mortis imperiũ .i. di
abolũ actorẽm mortis. qr pec̃ti ex qͦ ꝓ¬
cessit mors. Hoc enĩ testĩonio. satis
mõstratur. ⁊̃ mortẽ istã corporis. pͥn¬
cipe atq actore diabolo.i. ex peccato.
aliud. potestatẽ hr̃e mortis. uerissims
dr̃etur. Uñ ille qui sñ ullo pecc̃o uł
originali uł ꝓprio moriebatur. dix.

Expanded text:
at: Ex uno Deo est ipse cum sanctificatis, et quia pueri, qui sanctificandi erhomo passibilis et mortalis ut posset morhumanitas, ut per mortem suam destrueret eum qui habebat mortis imperium, id est diabolum, auctorem mortis, quia peccati, ex quo processit mors. Hoc enim testimonio satis monstratur etiam mortem istam corporis principe atque auctore diabolo, id est ex peccaliud potestatem habere mortis uerissime diceretur. unde ille qui sine ullo peccato uel originali uel proprio , moriebatur dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
obnoxios scruituti. Intuere qͣntũ
bonũ operatur mors xͥ. liberaũ eos:
qui timore mortis obnoxii erant:
seruituti. Serui siquidem erãt: qui
mortẽ timebant ⁊ om̃ia patiebantur
hõ dabit ꝓ anĩa sua. Et ħ ẽ uuctoria fi¬
dei. que utiq defuisset. si credentes: ĩ¬
mortalitas: mox ꝯsequuta esset.Po¬
t̾at quidẽ hoc d̃s dare credentib ut¬
nec istius exꝑirentur corꝑis mortem
s si hocfecisset: carni q̃dã felicitas ad¬
deretur. minueretur aũ fidei fortitudo.
Sic enĩ homines mortẽ istã timerent
ũ ñ ob aliud felices diterẽt esse xͥauos.¬

Expanded text:
obnoxios servituti. Intuere quantum obnoxios servituti. Intuere quantum bonum operatur mors Christi. Liberavit eos qui timore mortis obnoxii erant servituti. Servi siquidem erant qui mortem timebant, et omnia patiebantur homo dabit pro anima sua . Et est victoria fidei, quae utique defuisset, si credentes immortalitas mox consecuta esset. Poterat quidem hoc Deus dare credentibnec istius experirentur corporis mortem; sed si hoc fecisset, carni quaedam felicitas adderetur, minueretur autem fidei fortitudo. sic enim homines mortem istam timent, ut non ob aliud felices dicerent esse Chris
Abbreviated transcription (Latin):
ñ iuste: s uiolent᷑ homo ei tolli ui¬
deretur. qui se illi sponte subiecit. s
si eũ ho uincit: iure hominẽ ꝑdit.
⁊ ut hõ uincat: necẽe ẽ ut d̾s ineosit
quifaciat eũ sñ pecc̃is esse. Si enĩ hõ
ꝑ se esset. uł angłs in homine: faci¬
se peccaret. cũ utrãq naturã per se
constet recidisse. fc̃s ẽ gͦ dĩ filiꝰ: hõinis
filius passibilis ⁊ mortalis. uͥ ꝑ mortẽ
destrucret diabolũ. deletis peccatis
ꝑ que sũb illo captiui eramꝰ. ⁊ per
eand̾ mortẽ liberaret eos qͥtimore
mortis corporalis ꝑtotã hanc uitã
erant obnoxii .i. subdi seruituti dia¬
boli ⁊ pec̃ci. Hic quiddã mirabile de¬
monstrat. qr per qd̃ potestatẽ habe¬
bat diabolus. ꝑ hoc uictus ẽ. ⁊ q̃ fue¬
rant arma illi forti aduersũ mũdũ.
tudinẽ uirtutis eiꝰ ⁊ solertie insinu¬
at. Mors enĩ erat arma ꝑ q̃ uĩcebat
Ero mors tua omors ⁊ ꝑ eam lib̾aũ

Expanded text:
non juste, sed violenter homo ei tolli vinon juste, sed violenter homo ei tolli videretur, qui se illi sponte subjecit; sed si eum homo vincit, jure hominem perdit: et ut homo vincat, necesse est ut Deus in eo sit, qui faciat eum sine peccatis esse. Si enim per se homo esset vel angelus in homine facile peccaret, cum utramque naturam per se constet cecidisse. Factus est homo Dei Filius, hominis filius passibilis et mortalis, ut per mortem destrueret diabolum, deletis peccatis, per quae sub illo captivi eramus; et per eamdem mortem liberaret eos, qui timore mortis corporalis per totam hanc vitam erant obnoxii, id est subditi, servituti diaboli et peccati. Hic quiddam mirabile demonstrat, quia per quod potestatem habebat diabolus, per hoc victus est, et quae fuerant arma illi forti adversum mundum, tudinem virtutis ejus et solertiae insinuat. Mors enim erat arma per quae vincebat Ero mors tua, o mors . Et per eam liberavit
Abbreviated transcription (Latin):
ens usq ad mortẽ. ꝑ quã nos reilemit
a seruitute diabłi. Incid̾amꝰ enĩ in
uũ fecit. ⁊ cepit nos tanqͣm u̾nacu¬
los possidere. S uenit redẽptor. ⁊ iuctꝰ
est deceptor. Et quid fecit redẽp̃tor
captiuatori nr̃o: tetendit ei musci¬
pulã. crucẽ suã posuit ibi qiͣ escam:
sanguinẽ suũ. Nleã sangͥnẽ fudit.
ñ debitoris: ꝑ qd̾ uissus ẽ reddere de¬
bitores. fudit sanguinẽ innocentis.
⁊ iussus ẽ retedereꝰ a nocentib. Ille
quippe sanguinẽ suũ ad hoc fuidit:
ut pecc̃a nr̃a deleret. Uñ gͦ nos dia¬
bolus tenebat: deletũ ẽ sangriine re-¬
dẽptoris. Non enĩ tenebat nos: nisi
fortẽ uintulis passionis sue. intrauit
in domũ eiꝰ .i. in corda eoꝵ ip̃e habira¬
bat. ⁊uasa eiꝰ. Nos sumꝰ uasa. ista im
pleũat ille amaritudine sua. amari
tudinẽ. ⁊ impleuit dulcedine. Parti¬
cipauit gͦ pueris .i. fc̃s ẽ hõ passibił.
⁊ mortał ut sic uinceret cliabolum.
nͥ enĩ hõ esset qui diabolũ uinceret.

Expanded text:
emit a servitute diaboli. Incideramus enim in vum fecit, et coepit nos tanquam vernaculos possidere. Sed venit Redemptor et victus est deceptor. Et quid fecit Redemptor captivatori nostro? Tetendit muscipulam, crucem suam posuit ibi quasi escam, sanguinem suum. Ille autem sanguinem fudit non debitoris, per quod jussus est reddere debitores. Fudit sanguinem innocentis, et jussus est reddere a nocentibus. Ille quippe sanguinem suum fudit, ut peccata nostra deleret. Unde ergo diabolus nos tenebat deletum est sanguine Redemptoris. Non enim tenebat nisi vincufortem vinculis Passionis, intravit in domum ejus, id est in corda eorum, ubiit. Nos sumus vasa ista quae impleverat ille amaritudine sua, quam tudinem et implevit dulcedine. Participavit ergo pueris, id est factus est homo passibilis et mortalis, ut sic vinceret diabolum. Nisi enim homo esset qui diabolum vinceret,
Abbreviated transcription (Latin):
gustat: ut ꝑsuadeat egroto ꝓmptiꝰ
illos cỹbos accipere. sici ⁊̃ dñs cũ
om̃s homines mortẽ timerent. ꝑsua¬
dens eis. ut fiduciałr ad mortẽ acce¬
derent. ⁊ ip̃e gustauit mortẽ. nullã
mortis hñs necessitatẽ. Uł ita. ⁊ li¬
beraret. z agit de timore pene. qͦ iudĩ
sub lege seruiebant. quos euacuata
lege ꝑ gr̃am. a legis on̾e ⁊ seruili ti¬

Expanded text:
gustat ut persuadeat aegroto promptius gustat ut persuadeat aegroto promptius illos cibos accipere: sic etiam Dominus, cum omnes homines mortem timerent, persuadens eis, ut fiducialiter ad mortem accederent, et ipse gustavit mortem, nullam mortis habens necessitatem. Vel 238 ita, et liberaret: Et agit de timore poenae, quo Judaei sub lege serviebant, quos evacuata lege per gratiam a legis onere et servili ti
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexit. ⁊ beata sine fine uita uiũ:
bona sua qͥ passus ẽ mala nr̃a s int̾ris
istis in scł̃o ĩsto neqͣm̃ maligno. qͥd
habundat. nͥ nasci. laborare. ⁊ mori:
ħ sunt m̾cimonia regionis nr̃e. Ad
tales merces mercator ille descendit.
⁊ qr om̃is mercatordat ⁊ accipit. dat
mercatura: dedit ⁊ acceꝑit. s quid ac¬
cepit qd̃ hic habundabat .s. nasci. la¬
borare. ⁊ mori. Et quid dedit: Renas¬
ci resurgere. ⁊ mneternum regnarez¬
Obone mercator gras agimus: quia
emistrnos. sanguinẽ tuũ bibistimuꝰ
euuangłiũ legimꝰ instrum̃tũ nr̃m. ser¬
ui tui sumꝰ. creatura tua sumꝰ. fecisti
nos. redemisti nos. Em̾e quis potest
uos suos.⁊ trrauit ut essent. ⁊redemit
ꝑ mortẽ ne semꝑ captiui essent. sicut
⁊ mortẽ gustauit. ut timorẽ mortis
fideles uincerent. Utͣ enĩ medicus ñ
hñs necessitatẽ ex cibis qui egroto
p̃parantur gustare .s. ille ꝯsulens ei
uł ꝯsolans eũ. pͥmũ de cybis illiꝰ de¬

Expanded text:
ria, et beata sine fine vita vivit.bona sua qui passus est mala nostra? In terris istis, in saeculo isto maligno, quid abundat nisi nasci laborare et mori? Haec sunt mercimonia regionis nostrae. Ad tales merces mercator ille descendit, et quia omnis mercator dat et accipit, dat mercatura dedit et accepit. Sed quid accepit? Quid hic abundabat, nisi nasci, laborare et mori? Et quid dedit? Renasci, resurgere et in aeternum regnareO bone mercator, gratias agimus, quia emisti nos, sanguinem tuum bibimus, Evangelium legimus, instrumentum nostrum; servi tui sumus, creatura tua sumus; fecisti nos, redemisti nos. Emere potest creavit ut essent, et redemit per mortem, ne semper captivi essent; sicut et mortem gustavit, ut timorem mortis fideles vincerent. Ut enim medicus non habens necessitatem ex cibis qui aegroto praeparantur gustare, sed ille consulens ei vel consolans eum, primum de cibis illius de
Abbreviated transcription (Latin):
coeternꝰ gignẽ¬
¶A man: quã ꝓ nobis obtulit ⁊
.a. quis quereret. quid egit pontifex :
facere illũ. qui p̃cabatur. a morte .i. eũ
resuscitare. ⁊ qr hoc tẽpore mortalitatis
fecit. quid gͦ post faciet: Multomag̃
has aũ p̾ces ⁊ supplicationes obtulit
xp̃c imminente passione. qñ orauit
ꝓlixius. ⁊ totũ fecit ꝑro nob. ñ ꝓse
qr ñ timore mortis necessario: s cã
nr̃e salutis orauit. Optulit ꝑ̾ces dico:
cũ clamore ualido .i. cũ intentione
efficacissima. ut qñ ꝓlixiꝰ orabat. ⁊ la¬
crimis. hõc ñ in eunangłio legitur.
crodendũ ẽ tñ esse fcm̃. ⁊ista offerẽs
surrectione ⁊ ascensione ⁊ ħ pro sua
reuerentia .i. sicut sua religio ꝓmerũ
qr amplius om̃ib deũ reueritus ẽ.
hoc idẽo dicit. ut certi simus. nos s¬

Expanded text:
ternus gignenmam quam pro nobis obtulit. Et quasi quis quaerat: Quid egit pontifex? Sfacere illum, qui precabatur, a morte, id est eum resuscitare, et quia hoc tempore mortalitatis fecit, quid ergo post faciet? multo magis. Has autem preces et supplicationes obtulit Christus imminente passione quando oravit prolixius, et totum fen timore mortis necessario, sed causa nostrae salutis oravit. Obtulit preces dico, cum clamore valido, id est cum intentione efficacissima, ut quando prolixius orabat, et lacrymis. Hoc non in Evangelio legitur, credendum tamen est esse factum. Et ista offerens surrectione et ascensione. Et hoc, pro sua reverentia, id est sicut sua religio meruit, quia amplius omnibus Deum reveritus est. Hoc ideo dicit ut certi simus nos c
Abbreviated transcription (Latin):
anc epłam. scribit apł̃s Galatis.
Salathe aũ sunt greci. Galli aut̃
in qnͣdã grecie ꝓuinciã olĩ uenientes.
grecis se miscuerũt. Uñ illa ꝓuincia.
priꝰ galo grecia. dem galathia appel¬
lata est. Uñ. cũ greci acuti ingenii sint.
illi tñ galathe stulti. ⁊ ad intelligñdũ
tardiores erant. sicut ⁊ indociles galli.
hii u̾itatẽ fidei et doctrine abapło ac¬
ceꝑant. s pꝰt ut udaiarent. a ꝑsendo¬

Expanded text:
ribit Apostolus Galatis. Galatae autem sunt Graeci. Galli enim in quamdam Graeciae provinciam olim venientes Graecis se miscuerunt. Unde illa provincia prius Gallograecia, deinde Galatia appellata est. Unde, cum Graeci acuti ingenii sint, illi tamen Galatae stulti, et ad intelligendum tardiores erant, sicut et indociles Galli. Hi veritatem fidei et doctrinae ab Apostolo acceperant, sed post, ut judaizarent, a pseudo
Abbreviated transcription (Latin):
isse. Ip̃m qͦ paulũ. aluid in uidea fac̾e:
aliuid in gñtib p̾dicare. Hiis atq huiꝰ¬
mͦi Galathas subu̾ter̾t adeo. ut eis as¬
sentientes in legis obseruantias tnͣsi¬
bent. Ideo hos apłs reuocat. ad u̾itatẽ
fidei xp̃iane. ⁊ doctrine euangłice. scri¬
bens eis ab epheso. de gr̃a. de qua. ⁊ ro
sñsu. ⁊ ꝑfundiorib usus ẽ argumentiꝰ
Istis uero: uelut minꝰ sapientib usus
est mod̾ato sermone Auib etiam dic̃:
O insensati galathe. ut sic eos reuoca¬
ret. Est igͦ intentio apłi in hac epła.
galathas u̾sutiis ꝑseudo apłoꝵ cirtũ¬
uentos. ad fidei rerigionẽ ⁊ euangłii
u̾itatem reduc̾e. Modus talis. Saluta¬
tionẽ p̃mittit. ubi contra detractores
⁊de oꝑib legis głantes de sua dignita¬
te ⁊ xp̃i gr̃a breuit̾ tangit. cõm̃dans
ꝑsõam suã. qͣm ꝑseudo depͥmebant:
Dost salutationẽ: de leuitate eos re

Expanded text:
que Paulum aliud in Judaea facere, aliud in gentibus praedicare. His atque hujusmodi Galatas subverterunt, adeo ut eis assentientes in legis observantias transirent. Ideo hos Apostolus revocat ad veritatem fidei Christianae, et doctrinae evangelicae, scribens eis ab Epheso de gratia de qua et Romsensu et profundioribus usus est argumentis; istis vero velut minus sapientibus usus est moderato sermone: quibus etiam dicit: O insensati Galatae, ut sic eos revocaret. Est ergo intentio Apostoli in hac Epistola Galatas, versutiis pseudoapostolorum circumventos, ad fidei religionem et Evangelii veritatem reducere. Modus talis: Salutationem praemittit, ubi contra detractores et de operibus legis gloriantes, de sua dignitate et Christi gratia breviter tangit, commendans personam suam quam pseudo deprimebant; post salutatione
Abbreviated transcription (Latin):
cum Uis .i. in ordinatione do¬
mini. ⁊ sui officii debito. monẽt uos
ut pares ad recta. ita noũtis eos.
necessaria eis ministrãdo. ⁊ reuenti
am dignitati exhibendo. Qũidar. ꝓ
diuitie negligentiã pariunt ita eges¬
tas dũ saturari q̃rit. a iusticia decli¬
nat. Idõ in alia epła p̃cipit p̾sb̾ros.
dupplici honore esse honorandos ⁊ fi
tes opus illoꝵ h exig̾e qd̾ faciunt
Rogamꝰ uos aũ moneo p̃¬

Expanded text:
Domino, id est ordinatione Domini, et sui officii debito monent vos, ut pares ad recta ita noveritis eos, necessaria eis ministrando, et am dignitati exhibendo. Ambrosiusdivitiae negligentiam pariunt salutis, ita egestas, dum saturari quaerit, a justitia declinat. Ideo in alia Epistola praecipit presbyteros duplici honore esse honorandos. Et, tes opus illorum hoc exigere quod faciunt. Rogamus. Hic admonet p
Abbreviated transcription (Latin):
gyrouagos corripite. A qͦ qui cessat: ne
ꝑdat qd̾ illidare solebãt. m̾cennariꝰ ẽ.
⁊ consola. pusilla. contra adu̾sa. uł des¬
perantes ꝓ peccis. ⁊ infirmos in fide
suscipite. u̇ medici ad saluand̃. ⁊ sim
hoc officio ad uobis infertur. patien¬
tes estote ad omnes. ⁊ ñ solũ patia¬
mini: sed etiam:
Cidete ne

Expanded text:
gyrovagos, corripite. A quo qui cessat, ne perdat quod illi dare solebant, mercenarius est. Et consolamini pusillanimes, contra adversa, vel desperantes pro peccatis; et infirmos in fide suscipite, ut medici ad salvandum. Et si in hoc officio aliquid vobis infertur, patientes estote ad omnes, et non solum patiamini, sed etiam videte ne
Abbreviated transcription (Latin):
credidit dm̃:
orti sũt ab u¬
no. utero sare.
uł ab uno pa¬
tre abraham.
uł abraham
emortuo. emor¬
tuũ dicit: ad
opus scipien¬
di sare uterũ:
quant̃ adui¬
rũ seniorem.
Uł ip̃m abra¬
ham ad opus
generandi. e¬
mortuũ dic̃:¬
qnͣtũ ad seni¬
orem feminã.¬
Ambo enĩ se-¬
niores erant.
rilis erat. ⁊ cͦ¬

Expanded text:
credidit Deum, orti sunt ab uno, utero Sarae, vel, ab uno patre Abraham, vel Abraham, emortuo, emortuum dicit ad opus concipiendi Sarae uterum quantum ad virum seniorem. Vel ipsum Abraham ad opus generandi emortuum dicantum ad seniorem feminam.Ambo enim seniores erant, rilis erat, et c
Abbreviated transcription (Latin):
Preter tẽpus
esset sterilis
⁊ in senio. hac
credidit eum¬
esse fidelem qͥ
repmisit. Priꝰ
quid̃ risit. ⁊ si
ex gaudio. ñ
tñ plena fide.
in fide solida¬
ta fuit. Rise¬
rat ⁊̃ abrahã
est. s risꝰ ille
ãmirationis
fuit ⁊ gaudii.

Expanded text:
praeter tempus esset sterilis et in senio; hac credidit eum fidelem qui repromiserat. Prius quidem risit, et si ex gaudio non tamen plena fide, in fide solidata est; riserat autem Abraham est, sed risus ille admirationis fuit et gaud
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵdã ꝓposui exẽpla ad ꝯm̃datõriẽ
fidei. ⁊ recte utiq nã om̃s istis. preter
enoch tnͣslatũ. defu̾cti sũt iuxta fide.
.i. adherentes fidei. ñ acceptis plenarie
in hac iuta repmissionib uł ita. om̃s
isti. defu̾cti sunt ñ acceptis in t̾ram
repmissionib ⁊ hoc iuxta fidẽ illoꝵ
Sperabant enĩ ꝓmitti sͥ celestia. non
t̃rena. ñ acceperunt hic repmissiones
dico: s potiꝰ erant aspicientes eas alõ¬
ge implendas .s. post mortẽ in aduen¬
applaudentes licet essent remote. Uti
tur translato uerbo a narugantibris.
qui longe ꝓspiciunt. desid̾atas ciuii¬
tates. quas añquã ingrediantur: sa¬
lutatione p̾ueniunt. ex met̾aphora
gͦ nauigantiũ dicit: ⁊ salutantes eas
gaudentes ⁊ desiderantes eas ut faci¬
unt naute uisis ciuitatibus ⁊ ideo
erant ꝯfitentes .i. ꝯfitebantur. qr pegͥ¬
ni ⁊ hospites sunt. licet morantes sr̃
t̾rã. Pegͥni sunt qui in aliena ꝑrĩa

Expanded text:
rumdam proposui exempla ad commendationem rumdam proposui exempla ad commendationem fidei. Et recte utique: nam omnes isti, praeter Enoch translatum, defuncti sunt juxta fidem, id est adhaerentes fidei, non acceptis plenarie in hac vita repromissionibus. Vel ita: Omnes isti sunt defuncti non acceptis in terra repromissionibus. Et hoc juxta fidem illorum. Sperabant enim promitti sibi coelestia, non terrena, non acceperunt hic. Repromissionibus dico, sed potius erant aspicientes eos, a longe implendas, scilicet post mortem in advenapplaudentes, licet essent remotae. Utitur verbo translato a navigantibus qui longe prospiciunt desideratas civitates, quas antequam ingrediantur salutatione praeveniunt, ex metaphora namque navigantium dicit: Et salutantes eas, id est gaudentes et desiderantes eas, ut faciunt nautae longe visis civitatibus, et ideo erant confitentes, id est confitebantur, quia peregrini et hospites sunt, morantes super terram peregrini sunt qui in aliena patria
Abbreviated transcription (Latin):
iam destituta.
sterilis ñ fu¬
isset. Senior¬
⁊ si adhuc fluant¬
suꝑ t̾ram solita mulierum.
de semore parere ñ p᷑. de uiuene pot̃.
Senior uer̃o gignere potest. s de ado¬
lescentula.. sic̃ abraham pꝰt mortem
sare. de cechura que iuuenis erat po¬
tuit gen̾are. qr uiuidã inuenit eiꝰ eta¬
tẽ. Adhoc gͦ dicit abrahe iã fuisse cor¬
pus emortuũ. qm̃ ñ ex om̃i femina:¬
⁊̃ cui adhuc esset pariendi tempus.¬
gñare. ip̃e in illa etate ad huo posset.
ad ad gͥ erat emortuũ corpꝰ eiꝰ: ⁊ ñ ad
om̃ia. A uno inquã tot orti sũt. qͥst̃
tanquã fidera celi in multitudine. ħ
dicit qnͣtũ ad bonos. qui luce uͥtutũ.
⁊ multitudine oꝑantur. syderibus. ⁊
sicut arena innum̃abił q̃ ẽ ad orã
.i. littus maris. hoc dicit quant̃ ad ma¬
los. qui instabilitate ⁊ numero hare¬
ne pantur. Mare est gñtilitas. hora
maris ritus gentilitatis. cui ꝓpinqui
fcĩ sũt aliqui iudei ñ tñ in gͣentili¬

Expanded text:
tituta; sterilis non fuisset. Seniorm si adhuc fluant illi solita mulierum, de seniore parere non potest, de juvene potest. Senior vero gignere potest, sed de adolescentula, sicut Abraham post mortem Sarae de Cethura quae juvenis erat potuit generare, quia vividam invenit ejus aetatem. Ad hoc ergo dicit Abrahae fuisse jam corpus emortuum, quia non ex omni femina cui adhuc esset tempus pariendi generare ipsum in illa aetate adhuc posset. Ad aliquid ergo erat emortuum corpus ejus, et non ad omnia. Ab uno, inquam, tot orti sunt, qui sunt tanquam sidera coeli in multitudine. Hoc dicit quantum ad bonos qui luce virtutum et multitudine comparantur sideribus, et sicut arena innumerabilis quae est ad oram, id est littus, maris. Hoc dicit quantum ad malos, qui instabilitate et numero comparantur arenae. Mare est gentilitas; ora maris, ritus gentilitatis. Tibi propinqui facti sunt aliqui Judaei, non tamen in gentili
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sarã ⁊ ysaac: ꝑ rebeccã. iacob: ꝑliã.
⁊ rachel. ⁊ inseruitutẽ: sicuit ab ysa¬
ac ꝑ rebeccã. genitus est esau. cui dic¬
tũ est saͣluus eris fr̃is tui. ⁊ ꝑancil¬
las genuerunt. ñ solũ in seruitutẽ.
ut abrahã. per agar: hẏsmahelem.
s ⁊̃ in libertatẽ. ut iacob. ꝑ balã. genu̾
dan. ⁊ neptalim. ⁊ ꝑ zelpham: gad.⁊
aser. ita ⁊ i ppłͥo dci ꝑ sp̃uales ⁊ bo¬
nos. nascũtur ⁊ boni liberi. sicrit per
paulũ. illi quib ip̃e dix̾. Imitatores
mei estote. sicut ⁊ ego xp̃i.⁊ mali s̾ui.¬

Expanded text:
 Saram, Isaac per Rebeccam, Jacob per Liam et Rachel; et in servitutem, sicut ab Isaac per Rebeccam genitus est Esau, cui dictum est: Servus eris fratris tui . Et per ancillas genuerunt non solum in servitutem, ut Abraham per Agar Ismaelem, etiam in libertatem, ut Jacob, per Balaan genuit Dan et Neptalim, et per Zelpham Gad et Aser. Ita et in populo Dei per spirituales et bonos nascuntur boni et liberi, sicut per Paulum illi quibus ipse dicit: Imitatores mei estote sicut et ego
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi qd̃¬
patriã. qd ip̃i significare uolebant.
Et ne putaret quis qd̾ illã q̃uererẽt
de quã exierãt. Subdit: Et siquid̾
bant. itaq
tem. reuer.¬
patet per

Expanded text:
intelligi patriam quod ipsi significare valebant. Et ne putaret quis quod illam quaererent de qua exierant, subdit: Et siquidembant utique tempus revertpatet per
Abbreviated transcription (Latin):
te facere. Hoc sacram̃tũ quisqͥs in po¬
pło dei. prudent̾ agnoscit unitatem
sp̃s in uincło ꝑacis. usq in finem
quib dã coherendo. qͦsdã tołando cꝰtodit.
Parauit enĩ
appetũt celũ¬
ñ erubescit uocari deus eoꝵ qr ꝑauit

Expanded text:
te facere . Hoc autem sacramentum quisquis in populo Dei prudenter agnoscit, unitatem spiritus et vinculo pacis usque in finem quibusdam cohaerendo quosdam tolerando custodit. Paravit enim. appetunt coelunon erubescit vocari Deus eorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ꝓmissae¬
rat. tanquã
in aliena. ⁊ in
casulis. Unde
subdit. Demo¬
ratus ẽ dico:
in casulis ha¬
bitando cum
ysaac. ⁊ iacob
coheredibus
eiusdem rep¬
missionis .i. si
cut ysaac ⁊ ia

Expanded text:
sibi promissa erat, tanquam in aliena, et in casulis. Unde subdit demoratus est, dico, in casulis, habitando cum Isaac et Jacob cohaeredibus ejusdem repromissionis, id est sicut Isaac et Ja
Abbreviated transcription (Latin):
exemplũ. de a
debat deo. cui obeduut dicenti. Exi de
t̃ra tua ⁊ cognatione ⁊c̃. Hoc aũ iã fece¬
rat. hoc enĩ dcm̃ est ei iã egresso de t̾ra
caldeoꝵ. ⁊ iã constinito in mesopotami¬
ret det̾rasua. s ut animũ euelleret ne
uelit reuerti. Ñ enĩ exierat iñ animo:
s redeundi tenebatur desiderio. qd̃
desideriũ deo iubente ac uiuante: ⁊ il¬
lo obediente fuerat amputandũ. Seqr.¬

Expanded text:
de Abdebat Deo cui obedivit, dicenti: Exi de terra et de cognatione, etc. . Hoc autem jam fecerat. Hoc enim dictum ei jam egresso de terra Chaldaeorum, et jam constituto in Mesopotaniret a terra sua, sed ut animum evelleret, ne velit reverti. Non enim exierat in animo, si redeundi tenebatur desiderio: quod desiderium Deo jubente ac juvante et illo obediente fuerat amputandum. F
Abbreviated transcription (Latin):
qr semꝑ sine pecc̃o. Uł segregatus
aꝑecc̃orib .i. apriorib sacerdotib.
qr dissimilis est. ⁊ fc̃s est excelsior ce-
lis .i. omni celesti creatura. qr eum
om̃s angłi adorant. ⁊ decebat ũ tał
ponti fer eisz nolis. fãiis. serui alios
pontifices habuerunt:¬
die necessitatẽ¬

Expanded text:
 semper sine peccato. Vel segregatus a peccatoribus, id est a prioribus sacerdotibus, quibus dissimilis est, et factus est excelsior coelis, id est in omni coelesti creatura, quia eum omnes angeli adorant, et decebat ut talis pontifex esset nobis, filiis; servi alios pontifices habuerunttidie necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
uos dixerũt. ⁊ de atheniensis are in¬
scriptione ait: Inueni arã in qua sub¬
scriptũ est. de ignoto deo. Ita diuina
auctoritas. undecũq sumit. qd̾ neces¬
sariũ inuerut. s ñ ideo om̃ia q̃ ibi
scripea sunt accipienda confirmat.
Uñ in lege p̃ceptũ est uideis. u̾ siman¬
cipiũ gentile emerent. eiꝰ pili raderen¬
tur. ⁊ uinguiũ increm̃ta abscid̾ent᷑.
Dem̃ ad usus domesticos assum̾etur.
ita uanis atq suꝑfluis gentilium
suꝑstitionũ ⁊ poeticarũ sententiis
abrasis ⁊ decisis. qd̾ purũ repertum
fũit. ad minusteriũ domus dei asfu¬
mendum est. Sequitur. Quã ol¬
Quã ob cãm¬

Expanded text:
os dixerunt . Et de Atheniensis arae inscriptione ait: Inveni aram in qua subscriptum est: Ignoto Deo . Ita divina auctoritas undecunque sumit quod necessarium invenit, sed non ideo omnia ibi inscripta sunt accipienda confirmat. Unde in lege praeceptum est Judaeis, ut si mancipium gentile emerent, ejus pili raderentur, et unguium incrementa abscinderentur, deinde ad usus domesticos assumeretur: ita vanis atque superfluis gentilium superstitionum et poeticarum sententiis abrasis et decisis, quod purum repertum fuerit ad ministerium domus Dei assumendum est. Sequitur: Quam ob ca
Abbreviated transcription (Latin):
mĩserũt exploratores uidere terram
⁊ cũ audirent ab eis uͥ esse in expug¬
nabiles ⁊gigantee stature uiros.ob¬
liti uͥtutis dei totiens ꝓbate dixert̃.
redeamꝰ in egẏptũ ad ollas carniũ.
ꝓmissionis. q̃ esset eis requies laboꝵ.
⁊ iosue. Et sciendũ qd̃ in hac serie. tͤs
requies omemorat. duas significa̾tes.
⁊ t̾ciã significatã. Unã sabbati: quo
qui xp̃m loq̃ntẽ erant audituri.No¬
b ur̃is. patiamini. qui ꝑ moysen uo¬
cẽ dñi tũc audierũt. uos aũ mͦ: ꝑ ip᷑¬
xp̃m. ⁊ hocẽ qd̾ ait. Nolite obdurare

Expanded text:
miserunt exploratores videre terram, miserunt exploratores videre terram, et cum audirent ex eis ibi esse inexpugnabiles, et giganteae 239 staturae viros, obliti virtutis Dei toties probatae, dixerunt: Redeamus in Aegyptum ad ollas carnium. promissionis quae esset eis requies laborumscilicet Caleph et Josue. Et sciendum quod in hac serie tres requies commemorat, duas significantes, et tertiam significatam, unam Sabbati quo rqui Christum loquentem erant audituri: Nobus vestris patiamini, qui per Moysen vocem Domini tunc audierunt. Vos autem m; et hoc est quod ait: Nolite obdurare
Abbreviated transcription (Latin):
nolite obdu. cor. nr̃a. Aliqñ enĩ audistiͦ
uocẽ illiꝰꝑ moysen ⁊ obdurastis corda
stis corda. ꝑ se nũc loquitur. Moles¬
cant gͦ corda ur̃a qui p̃cones añse mit¬
tebat. ip̃e uenire dignatus ẽ. Ore suo
les. Nolite obdurare corda ur̃a dico:
agentes. sicut patres nr̃i fecerunt
in exacerbatione fc̃a scđm diem .i. in
die tẽptationis fc̃ẽ in deserto .i. sic̃ pa¬
tres ur̃i obdurati sũt in die tẽptatõnis.
ħ est una de exac̃bationib. q̃ rẽptat̃o
fc̃a ẽ indeserto. ubi magis eguerũt
auxilio. ita ⁊ uos in deserto huiꝰmũ¬
di. cauete ne tẽptetis dm̃ neꝑeatis
sicut ⁊ illi in deserto. qui dm̃ tempta¬
uerũt. Recolitis certe fr̃es. qd̾ ille pͦp
tẽptau̾it dm̃. ⁊ acceperit disciplinã¬
⁊ rectus .i. gubnͨtus sit in deserto.tan¬
quã ab optimo sessore frenis legum
⁊ p̾ceptoꝵ. ñ desistente ⁊̃ em̃dationis
uĩrga qua ꝑcussi sunt ꝑ amaricatõe.
Hystoria enĩ sitis nota est de illo. qd̃

Expanded text:
Nolite obdurare corda vestra. Aliquando enim audistis vocem illius per Moysen, et obdurastis corda stis corda; per se nunc loquitur. Mollescant ergo corda vestra, qui praecones ante se mittebat ipse venire dignatus est; ore suo les. Nolite obdurare corda vestra dico, agentes sicut patres vestri fecerunt in exacerbatione facta secundum diem, id est in die tentationis factae in deserto, id est sicut patres vestri obdurati sunt in die tentationis, hoc est una die de exacerbationibus, quae tentatio facta est in deserto, ubi magis eguerunt auxilio; ita et vos in deserto hujus mundi cavete ne tentetis Deum, ne pereatis, sicut ibi in deserto qui Deum tentaverunt. Recolitis certe, fratres, quod ille populus tentaverit Deum, et acceperit disciplinam, et rectus sit in deserto tanquam ab optimo sessore frenis legum et praeceptorum, non desistente etiam emendationis virga qua percussi sunt pro amaricatione. Historia est satis nota de eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
dictus deus dens. ab homine. ałr
homo adeo. unum¬
lll entia persone uarie
debet intelligi. sicut
conatu ⁊ labore. ita¬

Expanded text:
dicitur Deus ab homine, aliter homo a Deo: unumcongruentia personae varie debet intelligi, sicut conatu, labore,
Abbreviated transcription (Latin):
elegit ip̃e predestinans uͭ tales ꝑ grãm eiꝰ
essemꝰ. S pelagianꝰ u̾itati insultãs: ait.
Presciebat ds̃: qui essent futiͦ sci ⁊ ĩmacu¬
lati. ꝑ libere uoluntatis arbitriũ. ⁊ ideo
eos in sua p̃scĩa. quales futuros esse pre¬
sciuit: elegit. elegit inquit: añqͣm esserit.
p̃destinans filios. quos futuros sc̃os pre¬
scuut: ñ fecit. nec se facturũ s ipõs fac¬
turos esse p̾uidit. q̃m ꝯfutat apłs dicẽs.
ut essemus sc̃i uirtutib. ⁊ ii. sib ma¬
enĩ dei hoc fecit. Uł ita dico: ut essemus
homines. uł de caritate ip̃oꝵ hominil
Qui prede net adiusticiã. ⁊ scĩta¬

Expanded text:
elegit ipse praedestinans ut tales per gratiam ejus elegit ipse praedestinans ut tales per gratiam ejus essemus. Sed Pelagianus veritati resultans ait: Praesciebat Deus qui essent futuri sancti et immaculati per liberae voluntatis arbitrium; et ideo eos in sua praescientia quales futuros esse praescivit elegit. Elegit, inquit, antequam essent, praedestinans filios quos futuros sanctos praescivit: nec fecit, nec se facturum, sed ipsos facturos esse praevidit. Quem confutat Apostolus dicens: ut essemus sancti virtutibus, et immaenim Dei hoc fecit. Haimo. Vel ita dico, ut essemus homines, vel de charitate ipsorum hominum Qui praedest
Abbreviated transcription (Latin):
sña. ⁊ utens pͣt̾ito ꝓ futuro. pro rei cer¬
titudine future cumait. qui d̃s benedi¬
xit .i. bñdicit nos nr̃is m̃itis maledic¬
tos in futuro exaltabit: dando immor¬
talitatẽ. Uñ subd̾. In om̃i bñdictione
exaltatione ⁊ ꝑfecta. que tota erit sp̃u¬
alis. ⁊̃ in corporib q̃ tũc habebũt natu¬
ram sp̃c. qr erunt agilia ⁊ habilia tybo¬
ñ egentia. q̃ sp̃ui naturalia sunt. Bene¬
dictione dico habita. in celestib .i. in ce¬
Sicut. Posuit effec
illoꝵ: qui añ ħ uisibilia dñt fuisse qͣsdã
aĩas sc̃as. ⁊ ideo tũc fuisse electas. se aꝑ¬
te ostendit hoc falsũ esse dicens: Eleg̃
Elegit gͦ p̾destinans nos. Et situt ñ eleg̃
eo qd̾ t̃c̃ scĩ essemus. ita nec ideo: q sc̃i fu¬
turiessemus. s potius eleg̃ nos ad nos uͭ
in tẽpore gr̃e essemus sancti. ꝑ bona oꝑa.
Nonͣ gͦ qr fut᷑i eramꝰ elegit: s ut essemuꝰ
scĩ. Ideo quippe tales futuri eramus. qr

Expanded text:
s, et utens praeterito pro futuro pro rei certitudine, cum ait: Qui Deus benedixit, id est benedicet, nos, nostris meritis maledictos, id est in futuro exaltabit, dando immortalitatem. Unde subdit: In omni benedictione exaltatione, et perfecta, quae tota erit spiritualis etiam in corporibus, quae tunc habebunt naturam spiritus, quia erunt agilia et habilia, cibo non egentia, quae spiritui naturalia sunt. Benedictione dico habita in coelestibus, id est in coeSicut. Posuit effectillorum qui ante haec visibilia dicunt fuisse quasdam animas sanctas, et ideo tunc fuisse electas; sed aperte ostendit hoc falsum esse dicens: ElegitElegit ergo praedestinans nos: et sicut non elegit eo quod tunc sancti essemus, ita nec ideo quia sancti futuri essemus. Sed potius elegit nos ad hoc, ut in tempore gratiae essemus sancti, per bona opera. Non ergo quia futuri eramus elegit, sed ut essemus sancti. Ideo quippe tales futuri eramus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
shu. ñ meis me¬
tatem dei. ita ⁊ uos
per eam habetis. qͥc¬
quid̃ boni est in uo¬
bis. Paulus inqͣm:¬
scribit uł mandat.
uł ego paulus scri¬
qui sunt ephesi scĩs¬
exercitio uirtutum.
⁊ fidelib fide recta.
que est in xp̃o ihu Rec¬
te illa duo posuit: tũcͥ enĩ ꝑdest ac c̃di¬
tur bona uita. si fides est in xp̃o ihu. tc̃
uere sci sunt. si fideles sint in xp̃o. uł
distingue inter scõs ⁊ fideles. ut scõs:
intelligas maiores. ⁊ perfectiores. fideles.

Expanded text:
su, non meis metatem Dei, ita et vos per eam habetis quidquid boni est vobis. Paulus, inquamscribit vel mandat, vel ego Paulus scriqui sunt Ephesi sexercitio virtutum, et fidelibus fide recta quae est in Christo Jesu. Recte illa duo posuit: tunc enim prodest ac creditur bona vita, si fides est in Christo Jesu; tunc vere sancti sunt, si fideles sunt in Christo. Vel distingue inter sanctos et fideles, ut sanctos intelligas majores et perfectiores, fideles
Abbreviated transcription (Latin):
s mĩa sua. Ait ergo.¬
qui benedirit. Post actionẽ gr̃aꝵ enu-¬
m̃at bñficia. que a deo ꝑ xp̃m toti hu¬
mano generi sunt data. ⁊ distinguit
duas dei p̃ordinationes. ⁊ eaꝵ effectus.
quarũ altera est de p̃senti ad iusticiam.
Altera de futuro adcoronã. nͨ dnͣr due
quin una sit dei predestinatio. que est
ip̃e ds̃. s qi de duob est ip̃a dei et̾na p̃
gła in finuro. Ds̃ enĩ añ mũdli ꝯstitutõ¬
nẽ. cum nullus quicqm meruerat. prece¬
dinauit. qd̾ intẽpore gr̃e aliqͦs a ꝑditis
separaret. ⁊ iustos ⁊ immacłatos fac̾et.
Preotdinauit ⁊̃: qd̃ ⁊ illos uistos ad eter¬
nã beatitudinẽ perduceret. harũ preor¬
dinationũ alt̾am hic implet qd̃ iustos
facit. Alteram in futitro implebit que
erit om̃iũ perfectio. a qua ꝯfũmatõne
om̃iũ incipit: ostñdñs primo effectũ eiꝰ¬

Expanded text:
ordia sua. Ait ergo,Qui benedixit nos. Post actionem gratiarum enumerat beneficia quae a Deo per Christum toti humano generi sunt data, et distinguit duas Dei praeordinationes, et earum effectus, quarum altera est de praesenti ad justitiam, altera de futuro ad coronam: nec dicuntur duae, quin una Dei sit praedestinatio quae est ipse Deus, sed quia de duobus est ipsa Dgloria in futuro. Deus enim ante mundi constitutionem, cum nullus quidquam meruerat, praeordinavit quod in tempore gratiae aliquos a perditis separaret, et justos et immaculatos faceret; praeordinavit etiam quod et illos justos ad aeternam beatitudinem perduceret. Harum praeordinationum alteram hic implet, id est quia justos facit; alteram in futuro implebit, quae erit omnium perfectio, a qua consummatione omnium incipit, ostendens effectum e
Abbreviated transcription (Latin):
nedũ penitus malos. ĩpossibile est.
ad pnĩt̃. qui hc̃c acceperũt semel: rur¬
tizentur. post pñtam. Renouari enĩ
ẽ nouũ fieri. Nouũ aũ fac̾e lauacͥ ẽ.
hoc fit in bap̃o: cuiꝰ uirtꝰ: iñ cruce xͥ
ꝯstat. Uñ subd̾. rursꝰ crucifigentes.
.Q. illos dico: si rebaptient᷑. rursus cru¬
cifigentes filiũ dei. ⁊ ostentui hñtes
.i. irrisioni. ⁊ ħ sibimetiꝑis .i. qͣnͣtum¬

Expanded text:
nedum penitus malos impossibile est, ad poenitentiam qui hoc acceperunt semel, rurtizentur post poenitentiam. Renovari enim est novum fieri. Novum autem facere lavacri est. Hoc fit in baptismo, cujus virtus in cruce Christi constat. Unde subdit: Rursus crucifigentes. Quasi dicat: Illos dico, si rebaptizentur, rursus crucifigentes Filium Dei, et ostentui habentes, id est irrisioni. Et hoc, sibimetipsis, id
Abbreviated transcription (Latin):
sicut illa mors sufficit ad oĩa pecc̃a
tollenda. Qui uͦ itãt baptismũ.&. illa
una mors. ⁊ unũ ex ea baꝑtisma ñ
sufficiat. it̾at ⁊ mortẽ. ut eã it̾ata. fi
at it̾ata remissio. qd̃ ĩpossibile est.¬
Sicũt enĩ impͣsibile ẽ scdõ c̾cifigere
xp̃m: ita sccło ꝑ baptismũ mori pecc̃is
fcĩ enĩ sumꝰ ꝑ bap̃m conformes simi¬
litudini mortis ẽius. ⁊ consepulti ei
sumꝰ. ꝑ baptisiũ. ꝓinde: qr in bap̃o
sumꝰ ꝯformes mortieiꝰ. ⁊ sepulture. qͥ
putat sccło baptizari sccło qͣntũ ad se:

Expanded text:
sicut illa mors sufficit ad omnia peccata tollenda. Qui vero iterat baptismum, quasi illa una mors, et unum ex ea baptisma non sufficiat, iterat et mortem, et ut ex ea iterata fiat 244 iterata remissio, quod iimpossibile est secundo crucifigere ristum, ita secundo per baptismum mori peccatis. Facti enim sumus per baptismum conformes similitudini mortis ejus, et consepulti ei sumus per baptismum. Proinde quia in baptismo sumus conformes morti ejus et sepulturae, qui putat secundo baptizari, secundo, quantum ad se,
Abbreviated transcription (Latin):
metip̃ĩs .i. qnͣtũ ad se. in se enĩ truci
tñditur hic rõ: cur ñ debeant ꝑrima
fide relicta in pecc̃m cad̾e. Ñ enĩ ultͣ
possũt rebaptitari in rebaptiei in¬
remissionem ꝑecc̃oꝵ ⁊ insuꝑ ꝯtẽpñt

Expanded text:
enim crucifnt. Et ostenditur hic ratio cur non debeant prima fide relicta in peccatum cadere. Non enim ultra possunt rebaptizari in remissionem peccatorum, et insuper cont
Abbreviated transcription (Latin):
ħ supͣ exꝑõitast̾.
Grãs. Hic a¬
git gr̃as deo.
de bonis eoꝵ
ne forte detan
lerentur tan
tenetis: tene¬
agere deo. ⁊ ñ¬
qm. soluere
possumꝰ. ut dig¬

Expanded text:
 supra exposita sunt. Gratias. Hic agit gratias Deo de bonis eorum, ne forte de tanlerentur, tantenetis teneagere Deo, et nunquam solvere possumus ut dig
Abbreviated transcription (Latin):
tribłones ostñdũt. qͥd in iuditio fut᷑o
patientib ⁊ inferentib sit dandum.
Si enĩtã seuere punit deus peccara
in ꝑenitentib quid faciet indura¬
tis: Ideo dicio p̾ssuras iustoꝵ. exẽ¬
plũ esse iusti iũdicii dei. ut intelliga¬
tur qd̃ ñ pacet ĩpiis. tanqm sarm̃tis
p̾cisis ad ꝯbustionẽ: qui ñ parcit iꝰtis

Expanded text:
tiones ostendunt, quid in judicio futuro patientibus et inferentibus sit dandum. Si enim tam severe punit Deus peccata in poenitentibus, quid faciet induratis? Ideo dicit pressuras justorum exemplum esse justi judicii Dei, ut intelligatur quod non parcet impiis tanquam sarmentis praecisis ad combustionem, qui non parcit justis
Abbreviated transcription (Latin):
netis ita ut sitis exemplũ ⁊ docum̃¬
tũ aliis qd̃ iuste iudicat s. dũ suos
ꝑmittit affligi.⁊ malos prosperari.
uident enĩ uos ex mał in melĩ ꝓfic̾e̾.
illos ex ꝓsꝑis det̾iores esse. ⁊ ita estis
eis exemplũ. ne fatigentur dũ corri¬
puntur adeo. qui flagellat omnẽ
hoĩnẽ quẽ recipit. apud q̃m ẽ iustũ
ut recipiat adomo eiꝰ uitlitiũ. Unde¬
⁊ petrꝰ ait. T̃ emꝑꝰi ut intipiat iudici¬

Expanded text:
netis ita ut sitis exemplum et documentum aliis, quod juste judicat Deus, dum suos permittit affligi et malos prosperari. Vident enim vos ex malis in melius proficere, illos ex prosperis deteriores esse; et ita estis eis exemplum ne fatigentur, dum corripiuntur a Deo qui flagellat omnem filium quem recipit apud quem est justum ut incipiat a domo ejus judicium. Unde Petrus ait: Tempus est ut incipiat judici
Abbreviated transcription (Latin):
quo in p̃senti uidicat ds̃. si attñdat᷑
iudiciũ futurũ. qr manifeste omnib
patet: iusticia dei. dũ reddet singulis
gari: malos sordesc̾e̾. sicut utͥq exuita
sua meruere. Simile huic dic̃ dauid.
Existimãbam ut cognoscerẽ ħ labor
est añ me. donec intrẽ iuscũa. dei ⁊ in

Expanded text:
quo in praesenti judicat Deus, si attendatur judicium futurum, ubi manifeste omnibus patet justitia Dei, dum reddet singulis gari, malos sordescere, sicut utrique ex vita sua meruere. Simile huic dicit David: Existimabam ut cognoscerem hoc, labor est ante me donec intrem in sanctuarium Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
mũt. ⁊ ꝑfecutionib affligunt. infu
sint in requie: qui magnã tͥbłonẽ
passi sunt ꝓ regno et̾no. Uł ita quas
sustinetis. ⁊ agit de iudicio p̾senti. qͦ
sinit d̾s̃ malos affligere bonos ⁊ ꝓspa¬
ri: bonos uͦ facit aduersa ꝑati .e. gła

Expanded text:
munt et persecutionibus affligunt, in fuutem sint in requie, qui magnam tribulationem passi sunt pro regno aeterno? Vel ita: quas sustinetis, et agit de judicio praesenti, quo sinit Deus malos affligere bonos et prosperari; bonos vero facit adversa pati. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
de uobis głemͦ.
meccłiis dei:
quib de uob̾
damꝰ exẽplũ.
uidetẽ gͦ ne si¬
tis exemplũ
defectꝰ. De uob̾
maxime. ꝑro
de seruata in

Expanded text:
de vobis gloriemur in Ecclesiis Dei, quibus de vobis damus exemplum. Videte ne sitis exempla defectus. De vobis maxime pro de, servata in
Abbreviated transcription (Latin):
maxime qui sublimem tenet locũ.
diuitiis ħ scłi studeat. qr ñ solum
sibi ip̃i. s ⁊ cet̾is obest. quib contra¬
riam dat formã.¬
Sectare uero
iustiçiam.
faciendo u¬
ius exigit.
facit. pietatẽ.¬
uͭegenti con
dei ⁊ ꝓximi. qua pñitus caret cuꝑidꝰ.
patienciã. mansuetudinẽ. quib caret
cupidus. qr nec patient̃ fert aduersa.
nec alii e mansuetus.
Certa. qiͣ.¬

Expanded text:
maxime qui sublimem tenet locum, divitiis hujus saeculi studeat; quia non solum sibi ipsi, sed et caeteris obest, quibus contrariam dat formam.Sectare vero justitiam, faciendo jus exigit facit; pietaegenti condDei et proximi qua penitus caret cupidus; patientiam, mansuetudinem, quibus caret cupidus, quia nec patienter fert adversa, nec alii est mansuetus. Certa. Q
Abbreviated transcription (Latin):
feramur ad
ꝑfectionem
s nemo putet
post baptism̃
tismũ scdo
uł t̾cio posse
renouari. Im¬
possibile ẽ eñĩ
ñ tm̃ difficile
ne quis in h̾
fideret. Impꝰ¬
sibile est inꝙͣ
eos qui seml
sũt illũinati
ꝑ fidẽ ⁊ bap̃m¬

Expanded text:
feramur ad perfectionem, sed nemo putet post lapsum tismum secundo vel tertio posse renovari. Impossibile est enim: non tantum difficile, ne quis in hoc diffideret, impossibile est, inquam, eos qui semel sunt illuminati, per fidem et bap
Abbreviated transcription (Latin):
ut eumdem
cũ pr̃e deum
uideatis: tũc
⁊ uos uobis
bitis entes cũ ip̃o ingła. Attende in
his uerbis apłi explicari illa duo.
q̃ ineuuangłio dñs ait. Tempꝰ ama¬
toꝵ mundi: dicens semꝑ esse ꝑacũ.
tẽpus uͦ suũ ⁊ suoꝵ. nondũ ẽẽ ꝑatũ.
qr nondũ uenit estas .i. xp̃i aduentꝰ.

Expanded text:
umdem cum Patre Deum videatis, tunc et vos, vobis bitis stantes cum ipso in gloria. Attende in his verbis Apostoli explicari illa duo quae in Evangelio Dominus ait, Tempus amatorum mundi, dicens, semper esse paratum, tempus vero suum et suorum nondum esse paratum. ae non
Abbreviated transcription (Latin):
iunitatis. ⁊¬
in illo qui ita
ẽstis repleti
testatis credentib enĩ sp̃s¬
sc̃s habirat. qd elem̃tis concedi ñ
potuit. quia indignũ erat ĩuisibłẽ
⁊ in corporeũ. habitare in sub̾a uisibi¬
li ⁊ insensibili. Audiant gͦ ⁊ ueniant
cultores elementoꝵ. ⁊ tredant inxp̃m
ut fiant maiores eoꝵ qͦs nunc colũt.
Ideo ait. In illo repietiestis. qͥ creditis
in xp̃o omnẽ plenitudinẽ habitare

Expanded text:
vinitatis pin illo qui ita estis repleti, menta. In credentibus enim Spictus habitat, quod elementis concedi non potuit, quia indignum erat invisibilem t incorporeum habitare in substantia visibili et invisibili. Audiant ergo et veniant cultores elementorum et credant in Christum ut fiant majores eorum quos nunc colunt. Ideo ait, in illo repleti estis, qui creditis in Christo omnem plenitudinem habitare:
Abbreviated transcription (Latin):
nuit ne per
ne a pseudo¬
apłis seducti
cerimonias¬
.7. estis repleti
in illo: inquo¬
ñ solũ dois
repleti estis:¬
s ⁊̃ estis cir¬

Expanded text:
nuit ne per ne a pseudoapostolis seducti caeremoniasat, Estis repleti in illo, in quon solum donis repleti estis,etiam estis cir
Abbreviated transcription (Latin):
cir. ñ ma.fa. sicut fieban legalis cirtũ
sensu potest intelligi lut̃a nr̃a. sic.
ligi uoluit .a. aluid sit caro: aliud
corpus carnis. S qr corpꝰ multarũ
rerũ nom̃ ẽ: quar̃ nulla caro ẽ. qr ñ
om̃e corpus caro ẽ.Non inqͣm tali cͥc̃¬
tia amputata sunt. qd̃ solus xͨ facit.
Eonsepulti. It̃ ħ in xp̃o consequuti
estis. qr estis consepulti in bap̃o ei .i.
ad similitudinẽ sepulture eiꝰ. bapti¬
zati .s. ut iã ñ uideantur. qd̾ fuerũt

Expanded text:
nufacta, sicut fiebat legalis circumcsensu potest legi littera nostra sic, ligi voluit, quasi aliud sit caro, aliud corpus carnis; sed quia corpus multarum rerum nomen est, quarum nulla caro est, quia non omne corpus caro est. Non inquam tali circumtia amputata sunt, quia solus Christus facit. Consepulti. Item; hoc in Christo consecuti estis, quia estis consepulti in baptismo, id est ad similitudinem sepulturae ejus, baptizati scilicet ut jam non videantur quod fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ti a corpore. scđm qd̃ erat carnis .i. car¬
ni subiectũ carnis seruiens deside¬
ñ in carne at̾renis ad celestia. ab
humanis aid diuina. ab errore ad
ueritatem: conuersi. Uł ita: estis cirõ.¬

Expanded text:
ti a corpore secundum quod erat carnis, id est carni subjectum, carnis serviens desidenon in carne, a terrenis ad coelestia, ab humanis ad divina, ab errore ad divinitatem conversi. Vel ita: Estis cir
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ingmͣ uidissent ⁊ cognouissent. de
uolũtati dñi ꝯsentientes: ut ego essẽ
pͥmꝰ in pͣdicatione gñtiũ. sic̃ petrꝰ incir¬
cisione. ⁊ sic̃ alii apłi obedirent petro.
ita barnabas ꝑaulo. Non gͦ inuenti st̃
in aliquo disseritire ab illo: ut cũ ille se¬
ꝑfc̃m euuangłiũ accepisse dr̃et illi ne-¬
garent.⁊ aliquid uellent: tanqͣm ĩꝑfc̃o
addere. sequitur. Ut nos. Quasi. dedert̃
ut pauperũ. quĩerant in ierłm. qui rer̃¬

Expanded text:
hoc, inquam, vidissent et cognovissent, dedvoluntati Domini, consentientes ut ego essem primus in praedicatione gentium, sicut Petrus in circumcisione. Et sicut alii apostoli obedirent Petro, ita Barnabas Paulo. Non ergo inventi sunt in aliquo dissentire ab illo, ut cum ille perfectum Evangelium se accepisse diceret, illi negarent, et aliquid vellent tanquam imperfecto addere. Ut nos, quasi dicat: Dederunt Ut pauperum, qui erant in Hierusale
Abbreviated transcription (Latin):
inT diliguntad
aduentũ eius. Qalitunet̃¬
aduentũ eius. qr ibi dãꝑnandi sunt.
bõi uͦ diligt̃. qr ibi saluandi sunt.
na cito uenire adine: ⁊ ⁊̃ ĩo quia qͦs
met̃ hr̃e solobam. modo ñ habeo¬

Expanded text:
i diligunt adventum ejus. Mali tiadventum ejus, quia ibi damnandi sunt; boni vero diligunt, quia ibi salvandi sunt. na cito venire ad me, et etiam ideo quia quos mecum habere solebam modo non habeo
Abbreviated transcription (Latin):
matione. c̾tũ eũ securũ q iã fet̾cit.
qui sibi passionẽ iam imminere. re¬
uelau̾at᷑. ⁊ ideo. qd̾ futurũ esse p̾sũꝑ¬
sit. tamqͣm fcm̃ fũit. indicauit. hoc
gͦ totũ nos dicimꝰ tunc fuisse ad h
ꝑficiendũ. qñ de dei promissione p̃¬
fidens. totũ itti dicebãt. tanqͣm fuis¬
set effectũ. Uñ ⁊ de p̃mio securus ad¬
uingit. ⁊ in reliquo .i. in futuro. coro¬
na iuisticie. reposita est michi. quã¬
nullus .s. anferat. id̾: tibi sperare po
tribuendo bona. ꝓ bonis. qr pͥuꝰ. mi¬
sericors. retribuendo bona ꝓ malis
⁊ ip̃a tñ usticia. qua retribuuntur
bona probonis. non ẽ sine misccłia.
Et nota qd̃ ait reddet. Si ẽnĩ fides
qr promeruit illam: per fidẽ. S qr
fides gr̃a ẽ. uita et̃na: est gr̃a ꝓ gr̃a.
Don solũ¬

Expanded text:
matione certum eum securumque jam fecerat, matione certum eum securumque jam fecerat, qui sibi passionem jam imminere revelaverat, et ideo quod futurum esset praesumpsit, tanquam factum fuerit indicavit. Hoc igitur totum nos dicimus tunc fuisse adhuc perficiendum, quia de Dei promissione praesumens totum ita dicebat tanquam fuisset effectum. Unde et de praemio securus adjungit: Et in reliquo, id est in futuro, corona justitiae reposita est mihi, quanullus auferat, idem tibi sperare pottribuendo bona pro bonis, quia prius misericors retribuendo bona pro malis; et ipsa tamen justitia qua retribuuntur bona pro bonis non est sine misericordia. Et nota quod ait reddet. Si enim fides gquia promeruit illam per fidem, sed quia fides gratia est et vita aeterna est gratia non solu