comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oculis adhuc latebat humanis. Uirtu¬
tib enim & signis comparabat᷑ ꝓpħis.
qui ꝑ ipsum fecerant & ipsi uirtutes.
Peccatis autem dare ueniam quia pȩnes
hominẽ non ẽ. & ẽ singulare deitatis
in signe. dm pectorib illum inserebat
humanis. Probat hoc pharisaicus liuor.
N am cum dixisset remittunt᷑ tͥ peccata.
responderunt pharisei. Hic blasphe¬
mat. Quis enim potest peccata dimĩt¬
tere nisi solus ds: Phariseȩ qui scien¬
do nescis. confitendo negas. cum testaris
impugnas: si d̾s ẽ qui remittit peccata
gentiȩ suȩ munere tocius mundi pro¬
batur abstulisse peccata: E cce inquit
agnus di. qui tollit peccata mundi.
Ut autem possis maiora caꝑe eius diuini¬
tatis insignia: audi eum pectoris tui
pęnetrasse secretum. Aspice eum ad co¬
gitationum tuarum latebas ꝑuenisse:
intellige eum pectoris tui nudare con¬
silia. Et cum uidisset inquit iħc co¬
gitationes eorum dixit eis. Quid cogi¬

Expanded text:
oculis adhuc latebat humanis. Virtuoculis adhuc latebat humanis. Virtutibus etenim et signis comparabatur prophetis, quia per ipsum fecerant et ipsi virtutes. Peccatis, autem dare veniam, quia penes hominem non est, et est singulare deitatis insigne, Deum illum pectoribus inserebat humanis. Probat hoc pharisaicus livor; nam cum dixisset, remittuntur tibi peccata tua, responderunt Pharisaei: Hic blasphemat. Quis enim potest peccata dimittere, nisi solus Deus? Pharisaee, qui sciendo nescis, confitendo negas, cum testaris impugnas. Si Deus est qui remittit peccata,gentiae suae munere, totius mundi probatur abstulisse peccata? Ecce, inquit, Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Ut autem possis majora capere divinitatis ejus insignia, audi eum pectoris tui penetrasse secretum. Aspice eum ad cogitationum tuarum latebras pervenisse, intellige eum cordis tui nudare consilium. Et cum vidisset, inquit, Jesus cogitationes eorum, dixit: Quid cogi
Abbreviated transcription (Latin):
re.Et reuera fr̃s. qͣndo medicus languen¬
tium aut quęrit aut respicit uolunta¬
tes. cum semꝑ contraria desideret & re¬
quirat infirmus: Hinc ẽ quod nunc
ferrum. nunc ignem. nunc amara pocla
ingerit: & apponit inuitis: ut curam
sam sentiant. qͣm sentire non poterant
egrotantes. Et si homo iniurias despicit.
maledicta contempnit. ut sauciatis
manib sponte uitam conferat & salutẽ:
qͣntõmagis xp̃c medicus. bonitate di-¬
una morbis saucios peccatoꝵ. & frene¬
si criminum laborantes. ad salutẽ etiã
inuitos attrahit & nolentes: O si ueli¬
mus fr̃s. õ si uelimus mentis nr̃e omnes
paralysim ꝑ uidere. & animã nr̃am uir¬
tutib destitutam. iacere inuitioꝵ stratib
cerneremꝰ: luceret nob̾ que madmodum
luntates. & ad salutaria nos remedia ꝑ¬
trahit. & ꝑurget inuitos. Fili inquit.
remittunt᷑ tibi peccata tua. Hȩc dicẽs.
dm se uolebat intelligi. qui ꝑ hominẽ

Expanded text:
re. Et revera, fratres, quando medicus languenre. Et revera, fratres, quando medicus languentium aut quaerit aut respicit voluntates, cum semper contraria desideret et requirat aegrotus? Hinc est quod nunc ferrum, nunc ignem, nunc amara pocula ingerit et apponit invitis, ut curam sani sentiant, quam sentire non poterant aegrotantes. Et si homo injurias despicit, maledicta contemnit, ut sauciatis manibus sponte vitam conferat et salutem, quanto magis Christus medicus bonitate divina morbis saucios peccatorum, et phrenesi criminum laborantes, ad salutem etiam invitos attrahit et nolentes? O si velimus, fratres, o si velimus mentis nostrae omnes paralyses semper videre, ut animam nostram virtutibus destitutam, jacere in vitiorum stratibus cerneremus, luceret nobis quemadmodum luntates, et ad salutaria nos remedia pertrahit, ut purget invitos. Fili, inquit, remittuntur tibi peccata tua. Haec dicens, Deum se volebat intelligi, qui per hominem
Abbreviated transcription (Latin):
fretauit & uenit inciuitatẽ suã. Creator
rerũ orbis t̾re dñs. pꝰea qͣm se ꝓpt̾ nos
nr̃a angustauit in carne: cepit habere
humanã patriã. cepit ciuitatis iudaice
ẽẽ cuĩ. Parentes habe cepit parentũ õĩtĩ
ipse parẽs. ut inuitaret amor. attraheret
caritas. uinciret affeccio. suaderet huma¬
nitas. qͦs fugarat dñatio: metꝰ dispserat
tur tibi peccata tua. O mira humilitas
despectũ & debilẽ totisq menbroꝵ com¬
pagib dissolutum filium uocat: quem
sacerdotes ñ dignabant᷑ attingere. Aut
ta sua. Audit ueniam. & tacet paraly¬
ticus. nec ullam respondet grãm: quia
plus corporis qͣm animȩ tendebat ad
curam: & temporales erumpnas reso¬
luti corporis sic deflebat. ut et̾nas pęnaᷤ
resolutioris anime ñ defleret: gratio¬
rem sibi p̃sentẽ uitã iudicans. qͣm fu¬
ut fidei alienȩ suffragio. paralitici ani¬
uoluntates. ñ expectare ignorantium
fidem. non infirmi stulta desideria ꝑ¬
scrutari: sed ad alterius fidem subueni¬

Expanded text:
t in civitatem suam. Creator rerum, orbis Dominus, posteaquam se propter nos nostra angustiavit in carne, coepit habere humanam patriam, coepit civitatis Judaicae esse civis: parentes habere coepit, parentum omnium ipse parens, ut invitaret amor, attraheret charitas, vinceret affectio, suaderet humanitas, quos fugarat dominatio, metus disperserat,tur tibi pDespectum, et debilem, totisque membrorum compagibus dissolutum, filium vocat, quem sacerdotes non dignabantur attingere. Aut ta tua. Audit veniam, et tacet paralyticus, nec ullam respondet gratiam, quia plus corporis quam animae tendebat ad curam, et temporales aerumnas resoluti corporis sic deflebat, ut aeternas poenas resolutioris animae non defleret, gratiorem sibi praesentem vitam judicans quam fu, ut fidei alienae suffragio, paralytici anivoluntates, non exspectare ignorantium fidem, non infirmi stulta desideria perscrutari, sed alterius fidei subveni
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ ꝑducit actionis. Hinc ẽ quod ioseph
inter reliquos fr̃s. talarem tunicam
habuisse describitur. Tunca quippe
usq ad talum ẽ : opꝰ bonũ usq ad con-¬
Certe iam monum̃tũ uacuũ uide¬
rat. iã sublatũ dñm nuntiarat. Qͥ a
ẽ quod se iterũ inclinat. iterũ uide¬
re desiderat: Sed amanti semel as¬
pexisse non sufficit: quia uis amoris
intentionẽ multiplicat inquisitionis.
Quesiuit gͥ prius. & minime inue¬
nit: ꝑ seuerauit ut quereret. unde
& contigit ut inueniret. Actumq ẽ
ut desideria dilata crescerent. & cres¬
centia caꝑent quod inuenissent. Hinc
ẽ enim quod de eodem sponso eccła
in canticis canticoꝵ dicit. In lectulo
meo ꝑ noctes quesiui. quem diligit
anima mea. Quesiui illum & non

Expanded text:
tae perducit actionis. Hinc Ioseph tae perducit actionis. Hinc Ioseph inter reliquos fratres talarem tunicam habuisse describitur. Tunica quippe usque ad talum est opus bonum usque ad conCerte jam monumentum vacuum viderat, jam sublatum Dominum nuntiaverat; quid est quod se iterum inclinat, iterum videre desiderat? Sed amanti semel aspexisse non sufficit, quia vis amoris intentionem multiplicat inquisitionis. Quaesivit ergo prius, et minime invenit; perseveravit ut quaereret, unde et contigit ut inveniret, actumque est ut desideria dilata crescerent, et crescentia caperent quod invenissent. Hinc est enim quod de eodem sponso Ecclesia in Canticis canticorum dicit: Iu lectulo meo per noctes quaesivi quem diligit anima mea; quaesivi il
Abbreviated transcription (Latin):
dñicũ non inuenit. sublatũ credidit:
atq discipłis nuntiauit. Qui ueni¬
entes uiderunt: atq ita esse ut muli¬
er dixerat crediderunt. Et de eis ꝓti¬
nus scriptũ ẽ. Abierunt gͦ discipłi ad
semetipsos. Ac de inde subuingitur.
Maria autẽ stabat ad monumentũ
foris plorans. Qua in re pensandũ ẽ.
huius mulieris mentẽ quanta uis a¬
moris accenderat: quȩ a monum̃to
dñi etiam discipłis recedentib non
recedebat. Ex quirebat quẽ ñ inuene¬
rat: flebat inquirendo. & amoris sui
igne succensa. eius quẽ ablatũ credi¬
dit ardebat desiderio. Unde contigit.
ut eum sola tunc uideret. quȩ reman¬
sit ut quereret: quia nimirũ uirtus
boni oꝑis. ꝑseuerantia ẽ. Et uoce ue¬
ritatis dicitur. Qui autẽ ꝑseueraue¬
rit usq in finem. hic saluus erit. Et
p̃cepto legis cauda hostiȩ in sacrificio
uibet᷑ offerri. In cauda quippe finis ẽ
corporis. Et ille bene immolat: qui sa¬
crificium boni oꝑis usq ad finẽ debi¬

Expanded text:
nicum non invenit, sublatum credidit, atque discipulis nuntiavit: qui venientes viderunt, atque ita esse, ut mulier dixerat, crediderunt, et de his protinus scriptum est: Abierunt ergo discipuli ad semetipsos. Ac deinde subjungitur: Maria autem stabat ad monumentum foris plorans. Qua in re pensandum est hujus mulieris mentem quanta vis amoris accenderat, quae a monumento Domini, etiam discipulis recedentibus non recedebat. Exquirebat quem non invenerat, flebat inquirendo, et amoris sui igne succensa, 1546 ejus quem ablatum credidit ardebat desiderio. Unde contigit ut eum sola tunc videret, quae remansit ut quaereret, quia nimirum virtus boni operis perseverantia est, et voce Veritatis dicitur: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit, et precepto legis cauda hostiae in sacrificio iubetur offerri. In cauda quippe finis est corporis, et ille bene immolat, qui sacrificium boni operis usque ad finem debi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃hendere ñ ualet: restat ut hoc sibi
esse credibile ex amimiratione alia
sciat. Habet namq quod ad hȩc si¬
bi sub breuitate respondeat. Constat
enim. quia ipse creauit matrẽ: in
cuius uirgineo utero ex humanita¬
te crearetur. Quid gͥ mirũ si ȩqua¬
lis est patri. qui prior ẽ matre. Pau¬
lo quoq attestante didicimus. xp̃m
dei uirtutẽ & dei sapientiam. Qui
gͦ filium minorẽ putat. patri spe¬
cialit᷑ derogat. cuius sapientiam ẽẽ¬
ei inequalẽ fatetur. Quis & enim ho¬
mo potens ȩquanimit̾ ferret. si quis
ei diceret: magnus quidẽ es. sed ta¬
men sapientia tua te minor ẽ: Ipse
quoq dñs dicit. Ego & pater unum
sumus. Et rursus ait. Pater maior
me ẽ. De quo etiam scriptũ ẽ: quia
sub ditus erat parentib suis. Quid gͦ
mirũ si ex humanitate sua minorẽ
se patri asserit in cȩlo. Iex qua subie¬
ctus erat etiam parentib in terra:
Ex qua humanitate nunc mariȩ

Expanded text:
prehendere non valet, restat ut hoc sibi prehendere non valet, restat ut hoc sibi esse credibile ex admiratione alia sciat. Habet namque quod ad haec sibi sub brevitate respondeat. Constat enim quia ipse creavit matrem in cujus virgineo utero ex humanitate crearetur. Quid ergo mirum si aequalis est Patri, qui prior est matre? Paulo quoque attestante didicimus, Christum Dei virtutem, et Dei sapientiam . Qui ergo Filium minorem putat, Patri specialiter derogat, cujus sapientiam ei esse inaequalem fatetur. Quis etenim homo potens aequanimiter ferret, si quis ei diceret: Magnus quidem es, sed tamen sapientia tua te minor est? Ipse quoque Dominus dicit: Ego et Pater unum sumus . Et rursus ait: Pater major me est . De quo etiam scriptum est, quia subditus erat parentibus suis . Quid ergo mirum si ex humanitate sua minorem se Patre asserit in coelo, ex qua subjectus erat etiam parentibus in terra? Ex qua humanitate nunc Mariae
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ meum. In his nanq uerbis osten¬
ditur. quod maria amplecti uoluit
eius uestigia quẽ recognouit. Sed ei
magister dicit : noli me tangere. ñ
quia post resurrectionem dñs tactũ
renuit feminarũ : cum de duabus
sed cur tangi non debeat. ratio quoq
additur. cum subinfertur. Nondum
enĩ ascendi ad patrem meũ. In corde
trem: cum ȩqualis creditur patri.
Nam quisquis eum equalem ñ credit
patri : adhuc in eius pectore ad pa-¬
trẽ dñs ñ ascendit. Ille gͦ ibm ueraci¬
t̃ tangit: qui patri filium coȩternũ
credit. In corde & enim pauli iam ad
patrẽ iħc ascenderat. cum isdem pau¬
lus dicebat. Qui cũ in forma di ẽẽt.
ñ rapinam arbitratus ẽ ẽẽ se ȩqualem
deo. Unde ioħes quoq redemptorẽ
eum patͥ ȩternitate substantie credit¬
ȩqualem. Sed fortasse aliquis tacita
questione pulsatur : quomͦ filius pa¬
tri ẽẽ ȩqualis possit. Qua inre hu¬
mana natura quod admirando cõ¬

Expanded text:
trem meum. In his namque verbis ostentrem meum. In his namque verbis ostenditur quod Maria amplecti voluit ejus vestigia, quem recognovit. Sed ei magister dicit: Noli me tangere. Non quia post resurrectionem Dominus tactum renuit feminarum, cum de duabus pedes ejus . 6. Sed cur tangi non debeat ratio quoque additur cum subinfertur: Nondum enim ascendi ad Patrem meum. In corde cendit, cum aequalis creditur Patri. Nam quisquis eum aequalem Patri non credit, adhuc in ejus pectore ad Patrem Dominus non ascendit. Ille ergo Jesum veraciter tangit, qui Patri Filium coaeternum credit. In corde etenim Pauli jam ad Patrem Jesus ascenderat, cum idem Paulus dicebat: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo . Unde Joannes quoque Redemptorem eum Patri aeternitate substantiae aequalem credit. Sed fortasse aliquis tacita quaestione pulsatur quomodo Filius Patri esse aequalis possit. Qua in re humana natura quod admirando com
Abbreviated transcription (Latin):
Recte hȩc mulier quẽ querit ñ dicit.
& tamen dicit. si tu sustulisti eũ: quia
alteri ñ putat in cognitum. quẽ sic
ipsa continuo plangit desiderio. Di¬
cit ei iħus. Maria. Postquam eam
cõmuni uocabulo appellauit ex sexu
& agnitus ñ ẽ : uocat ex nomine. Ac
si ei aꝑte dicat. Recognosce eũ. a qͦ
recognosceris. ꝑfecto quoq uiro dici¬
tur. Noui te ex nomine. quia homo
cõmune om̃iũ nrm uocabulũ est:
moyses uͦ ꝓprium. Cui recte dicitur
quia ex nomine scit᷑: ac si ei aperte
dñs dicat. Non te generalit̾ ut cete¬
ros: sed specialit scio. Maria gͦ qͥa
uocatur ex nomine: recognoscit au¬
ctorem. Atq eum ꝓtinus rabboni.
id ẽ magistrum uocat: quia & ipse
erat qui querebat᷑ exterius : et ipse
qui eã interius ut quereret docebat.
Iam uͦ ab euuangłista non subditur.
quid mulier fecit: sed ex eo innuit᷑
quod audiuit. Cui dicitur. Noli me
tangere: nondũ enim ascendi ad pa¬

Expanded text:
Recte et haec mulier quem quaerit non dicit, Recte et haec mulier quem quaerit non dicit, et tamen dicit: Si tu sustulisti eum, quia alteri non putat incognitum, quem sic ipsa continuo plangit desiderio. Dicit ei Jesus: Maria. Postquam eam communi vocabulo appellavit ex sexu, et agnitus non est, vocat ex nomine. Ac si ei aperte dicat: Recognosce eum, a quo recognosceris. Perfecto quoque viro dicitur: Novi te ex nomine , quia homo commune omnium nostrum vocabulum est, Moyses vero proprium, cui recte dicitur quia ex nomine scitur, ac si ei aperte Dominus dicat: Non te generaliter ut caeteros, sed specialiter scio. Maria ergo quia vocatur ex nomine, recognoscit auctorem, atque eum protinus rabboni, id est magistrum vocat, quia et ipse erat qui quaerebatur exterius, et ipse qui eam interius ut quaereret docebat. Jam vero ab evangelista non subditur quid mulier fecit, sed ex eo 1549 innuitur quod audivit. Cui dicitur: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Pa
Abbreviated transcription (Latin):
illi & amor ostenderat. & dubietas
abscondebat. Cuius adhuc ignoran¬
tia exprimitur. cũ infertur. Et nesci¬
ebat quia iħc ẽet. Qui dicit ei. Mu
lier quid ploras : Quem queris: In¬
terroga tur doloris causa. ut auge¬
atur desideriũ: quatinus cum nomi¬
naret quẽ quereret. in amore eius
ardentius estuaret. Illa existimans
quia hortolanus ẽẽt: dicit ei. Dñe.
si tu sustulisti eum. dicito mͥ ubi po
suisti eum: & ego eũ tollam. forsitan
nec errando mulier hȩc errauit:
quȩ iħm hortͥolanũ credidit. An ñ
ei sp̃ualiter hortͥplanus erat: qui
in eius pectore ꝑ amoris sui semina
uirtutum uirentia plantabat: Sed
quid ẽ quod uiso eo quẽ horto lanũ
credidit. eui nec dũ dixerat quem
querebat. ait. Idnẽ si tu sustulisti eũ:
Quasi enim iam dixisset ex cuiꝰ desi¬
derio plangeret. eum dicit quẽ non
dixerat. Sed uis amoris hoc agere
solet in animo: ut quẽ ipse semꝑ co¬
gitat. nullũ alium ignorare credat.

Expanded text:
illi amor ostenderat et dubietas illi amor ostenderat et dubietas abscondebat, cujus adhuc ignorantia exprimitur cum infertur, et nesciebat quia Jesus esset. Dicit ei Jesus: Mulier, quid ploras? Quem quaeris? Interrogatur doloris causa ut augeatur desiderium, quatenus cum nominaret quem quaereret, in amore ejus ardentius aestuaret. Illa existimans quia hortulanus esset, dicit ei: Domine, si tu sustulisti eum, dicito mihi ubi tu posuisti eum; et ego eum tollam. Forsitan nec errando mulier haec erravit quae Jesum hortulanum credidit. An non ei spiritaliter hortulanus erat, qui in ejus pectore per amoris sui semina virtutum virentia plantavit sata? Sed quid est quod viso eo, quem hortulanum credidit, cui necdum dixerat quem quaerebat, ait: Domine, si tu sustulisti eum? Quasi enim jam dixisset ex cujus desiderio plangeret, eum dicit quem non dixerat. Sed vis amoris hoc agere solet in animo, ut quem ipse semper cogitat, nullum alium ignorare credat.
Abbreviated transcription (Latin):
tulerunt dnm̃ meũ. Usus namq
sacri eloquii ẽ : ut aliquando ex par¬
te totũ. aliquando uͦ ex toto partẽ
significet. Ex parte enim totũ signi¬
ficat. sicut de iacob filiis scriptũ ẽ:
quia descendit iacob in egyptũ. in
animab septuaginta. Neq enim
in egyptum animȩ sine corporib
descenderunt. sed ꝑ solam animã
totus homo signatur: quia ex par¬
te totũ expͥmitur. Et solũ dñicum
corpꝰ in monumento iacuerat: & ma-¬
ria ñ corpꝰ dñi. sed sublatũ dñm quȩ¬
rebat : uidelicet ex toto designans
partẽ. Hec cũ dixisset conuersa ẽ re¬
trorsum. & uidit iħm stantẽ. & nes¬
ciebat quia iħc ẽẽt. Notandũ quod
maria quȩ adhuc de dm̃i resurrec¬
tione dubitabat retrorsum conuer¬
sa est. ut uideret iħm: quia uideli¬
cet ꝑ eandem dubitationẽ suã qua-¬
si tergum in dm̃ faciem miserat:
quẽ resurrexisse minime credebat.
Sed quia amabat & dubitabat.
uidebat & non agnoscebat eum. quẽ

Expanded text:
Tulerunt Dominum meum. Usus namque Tulerunt Dominum meum. Usus namque sacri eloquii est ut aliquando ex parte totum, aliquando vero ex toto partem significet. Ex parte etenim totum signat, sicut de Jacob filiis scriptum est: Quia descendit Jacob in Aegyptum in animabus septuaginta . Neque enim in Aegyptum animae sine corporibus descenderunt; sed per solam animam totus homo significatur, quia ex parte totum exprimitur. Et solum dominicum corpus in monumento jacuerat, et Maria non corpus Domini, sed sublatum Dominum quaerebat, videlicet ex toto designans partem. Haec cum dixisset, conversa retrorsum, vidit Jesum stantem, et nesciebat quia Jesus esset. Notandum quod Maria, quae adhuc de Domini resurrectione dubitabat, retrorsum conversa est ut videret Jesum, quia videlicet per eamdem dubitationem suam quasi tergum in Domini faciem miserat, quem resurrexisse minime crSed quia amabat et dubitabat, videbat et non cognoscebat; eumque
Abbreviated transcription (Latin):
nitudo scientiȩ dicit᷑. Et quid ꝑ duo
cherubim. nͥ utraq testamenta sig-¬
nantur: Quid uͦ ꝑ propitiatoriũ.
nisi incarnatꝰ dñs figurat᷑. De quo
ioħes ait. Ipse ẽ enĩ ꝓpitiatio ꝓ pec¬
catis nr̃is. Et dũ testam̃tũ uetus
hoc faciendum de nuntiat: quod
testamentum nouum de dño factũ
clamat: quasi utraq cherubim se
inuicẽ aspiciunt: dũ uultus in ꝓ¬
piciatoriũ uertunt. quia dũ inter
se positũ incarnatum dnm̃ uident.
a suo aspectu non discrepant: quȩ
dispensationis eius misteriũ concor¬
diter narrant. Requirunt mariã
angłi dicentes. Mulier quid plo¬
ras: Et dicit eis. Quia tulerunt
dnm̃ meũ & nescio ubi posuerunt
eum. Ipsa namq sacra eloquia. quȩ
in nos lacrimas amoris excitant: eas¬
dem lacrimas consolantur. dũ nobis
redemptoris nr̃i speciem ꝓmittunt.
Sed notandũ iuxta hystoriam ẽ. quod mu¬
lier ñ ait. tulerunt corpꝰ dñi mei: s

Expanded text:
nitudo scientiae dicitur. Et quid per duo nitudo scientiae dicitur. Et quid per duo cherubim nisi utraque Testamenta signantur? Quid vero per propitiatorium nisi incarnatus Dominus figuratur? De quo Joannes ait: Ipse est enim propitiatio pro peccatis nostris . Et dum Testamentum Vetus hoc faciendum denuntiat quod Testamentum Novum de Domino factum clamat, quasi utraque cherubim se invicem aspiciunt, dum vultus in propitiatorium vertunt, quia dum inter se positum incarnatum Dominum vident, a suo aspectu non discrepant, quae dispensationis ejus mysterium concorditer narrant. 4. Requirunt Mariam angeli, dicentes: Mulier, 1548 quid ploras? Et dicit eis: Quia tulerunt Dominum meum, et nescio ubi posuerunt eum. Ipsa namque sacra eloquia, quae in nobis lacrymas amoris excitant, easdem lacrymas consolantur, dum nobis Redemptoris nostri speciem promittunt. Sed notandum juxta historiam est quod mulier non ait: Tulerunt corpus Domini mei: sed,
Abbreviated transcription (Latin):
tum fuerat corpꝰ iħu. Quid ẽ quod
in loco dominici corporis duo angłi
uident᷑. unus ad caput atq alius
ad pedes sedens: nisi quod latina
lingua angłs nuntius dicit᷑: & ille
ex passione sua nuntiandus erat. qͥ
& d̾s ẽ ante scła & homo in fine scłoꝵ.
Quasi ad caput sedet angłs cum ꝑ¬
apłm p̃dicatur. quia in pͥncipio erat
uerbum. & uerbũ erat apud đm.
et d̾s erat uerbũ. Et quasi ad pe¬
des sedet angłs cum dicitur: uerbũ¬
Possumus etiam ꝑ duos angłos duo
testamenta cognoscere. unum pͥus.
& aliud sequens. Qui uidelicet an¬
głi ꝑ locum dñici corporis sibimet
sunt coniuncti. quia nimirũ utraq
testamenta dũ pari sensu incarna¬
tũ & mortuũ. ac resurrexisse dñm
nuntiant: quasi testam̃tũ prius ad
caput. & testam̃tũ posterius ad pe¬
des sedet. Unde & duo cherubi
quȩ ꝓpitiatorium tegunt. sese inui¬
cem aspiciunt. uersis uultib in ꝓ¬
pitiatoriũ. Cherubim quippe. ple¬

Expanded text:
tum fuerat corpus Jesu. Quid est quod tum fuerat corpus Jesu. Quid est quod in loco Dominici corporis duo angeli videntur, unus ad caput, atque alius ad pedes sedens, nisi quod Latina lingua angelus nuntius dicitur, et ille ex passione sua nuntiandus erat, qui et Deus est ante saecula, et homo in fine saeculorum? Quasi ad caput sedet angelus, cum aedicatur, quia In principio erat Verbum et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Et quasi ad pedes sedet angelus cum dicitur: Et VePossumus etiam et duos angelos duo Testamenta cognet aliud sequens. Qui videlicet angeli per locum dominici corporis sibimet suut conjuncti, quia nimirum utraque Testamenta, dum pari sensu incarnatum et mortuum ac resurrexisse Dominum nuntiant, quasi Testamentum prius ad caput, et Testamentum posterius ad pedes sedet. Unde et duo cherubim quae propitiatorium tegunt sese invicem aspiciunt versis vultibus in propitiatorium . Cherubim quippe ple
Abbreviated transcription (Latin):
uulnus amoris portat in pectore.
Hinc rursus ait. Anima mea lique
querentis male dura ẽ: quia in se¬
met ipsa remanet frigida. At si ar¬
dere iam ex desiderio ceꝑit. ad se¬
quendũ quem diligit. lique facta
ꝑ ignem amoris currit. tit deside¬
rio anxia. uilescunt in scło cuncta
quȩ placebant. nichil ẽ quod extͣ
conditorẽ libeat. Et quȩ pͥus delecta¬
bant animũ : fiunt post modũ ue¬
hement̃ onerosa. Nil eus mesticiã
consolatur. quo usq adhuc qui de¬
sideratur ñ aspicitur. Meret mens.
lux ipsa fastidio ẽ. Taliq igne in m̃¬
te decoquit᷑ rubigo culpe: & suc¬
census animus quasi auri more.
quia ꝑ usum speciem ꝑdidit. ꝑ incen¬
aium clarescit. Ista itaq quȩ sic amat.
quȩ se ad monumentũ quod ꝑspexe¬
rat iterũ inclinat: uideamus quo
fructu uis amoris in ea geminat opꝰ
inquisitionis. Sequitur. Uidit du¬
os angłos in albis sedentes. unũ ad
caput᷑. et uinum ad pedes. ubi posi¬

Expanded text:
vulnus amoris portat in pectore. vulnus amoris portat in pectore. Hinc rursus ait: Anima mea liquefquaerentis male dura est, quia in semetipsa remanet frigida. At si ardere jam ex desiderio coeperit ad sequendum quem diligit, liquefacta per ignem amoris currit. Fit desiderio anxia, vilescunt in saeculo cuncta quae placebant, nihil est quod extra conditorem libeat, et quae prius delectabant animum, fiunt postmodum vehementer onerosa. Nihil ejus moestitiam consolatur, quousque adhuc qui desideratur non aspicitur. Moeret mens, lux ipsa fastidio est; talique igne in mente decoquitur rubigo culpae, et succensus animus quasi auri more, quia per usum speciem perdidit, per incendium clarescit. 3. Ista itaque quae sic amat, quae se ad monumentum quod perspexerat iterum inclinat, videamus quo fructu vis amoris in ea ingeminat opus inquisitionis. Sequitur: Vidit duos caput, et unum ad pedes, ubi posi
Abbreviated transcription (Latin):
tres qui eccłȩ statum custodiunt.¬
bonis nr̃is studiis occurrunt: ut
suo uel uerbo uł scripto. nos doce¬
ant. Quos cum paululum ꝑtransi¬
mus. inuenimꝰ quẽ diligimus : qͥa
redemptor nr̃ & si humilitate ho¬
mo inter homines. diuinitate ta¬
men suꝑ homines fuit. Cũ gͦ tran¬
seuntur uigiles. dilectus inuenit᷑.
ẽẽ conspiciius. illum qui natura ds
ẽ. ẽẽ supra homines conside ramus.
Prius gͦ non inueniendus queritur:
ut post inuentus strictius teneat᷑.
Scã et enim desideria ut p̃diximꝰ.
dilatione crescunt. Si autẽ dilati¬
one deficiunt. desideria ñ fuerunt.
hoc amore arsit. quisquis ad ueri-
tatem ꝑtingere potuit. Hinc nãq
mea desiderauit te in nocte. sed &
spũ meo in p̃cordiis meis de mane ui-¬
gilabo adte. hinc ei iterũ eccła
in canticis canticoꝵ dicit. Uulnera¬
ta caritate egosum. Iustũ quippe ẽ
ut ex uisione medici ꝑtingat ad sa-¬
lutem: quȩ ꝑ ęstum eius desiderii

Expanded text:
tres, qui Ecctres, qui Eccbonis nostris studiis occurrunt, ut suo vel verbo, vel scripto nos doceant. Quos cum paululum pertransimus, invenimus quem diligimus, quia Redemptor noster etsi humilitate homo inter homines, divinitate tamen super homines fuit. Cum ergo transeuntur vigiles, dilectus invenitur,esse conspicimus, illum qui natura Deus est esse supra homines consideramus. Prius ergo non inveniendus quaeritur, ut post inventus strictius teneatur. Sancta enim desideria, ut praediximus, dilatione crescunt. Si autem dilatione deficiunt, desideria non fuerunt. Hoc amore tatem pertingere potuit. Hinc namquemea desideravit te in nocte, sed et spiritu meo in praecordiis meis de mane vigilabo ad te . Hinc ergo sancta in Canticis canticorum dicit: Vulnerata charitate ego sum . Justum quippe est ut ex visione medici pertingat ad salutem, quae per aestum ejus desiderii
Abbreviated transcription (Latin):
quoq inuentionis ingeminat dicens:
quesiui illum & non inueni. Sed
quia diu inuentio non elongat: si
inquisitio non desistat adiungit.
Inuenerunt me uigiles qui custodi¬
unt ciuitatem. Nũ quem dilexit¬
anma mea uidistis: Paululũ cũ
ꝑtransissem eos: inueni quẽ diligit
anima mea. Dilectum namq in
lectulo querimus: quando in p̃sen fii¬
tis uitȩ. aliquantula requie. redẽp¬
toris nr̃is desiderio suspiramus. ꝑ
noctem querunus : quia & si iam
in illo mens uigilat : tam̃ adhuc
oculus caligat. Sed qui dilectum
suum non inuenit: restat ut sur¬
gat. ciuitatem circueat. id ẽ scãm
electoꝵ ȩccłam mente & inquisitio¬
ne ꝑcurrat. ꝑ uicos eũ & plateas
quęrat : id ẽ ꝑ angusta & lata gra¬
dientes aspiciat: si qua inuenire
in eis ualeat. eius uestigia exquirat.
quia sunt nonnulli etiam uitȩ se¬
cularis. qui imitandũ aliquid ha¬
bent de actione uirtutis. Queren¬
tes autẽ nos uigiles inueniunt. qͥ
custodiunt ciuitatẽ: quia sc̃ĩ pa¬

Expanded text:
 inventionis ingeminat dicens: Quaesivi illum et non inveni. Sed quia diu inventio non elongat, si inquisitio non desistat, adjungit: Invenerunt me vigiles qui custodiunt civitatem. Quos enianima mea, vidistis? Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea . Dilectum namque lectulo quaerimus, quando in praesentis vitae aliquantula requie Redemptoris nostri desiderio suspiramus. Per noctem quaerimus, quia etsi jam in illo mens vigilat, tamen adhuc oculus caligat. suum non invenit, restat ut surgat, civitatem circumeat, id est sanctam electorum mente et inquisitione percurrat, per vicos et plateas quaerat, id est, per angusta et lata gradiens, et aspiciat ut si qua invenire in eis valeat, ejus vestigia exquirat, quia sunt nonnulli etiam vitae saecularis, qui imitandum aliquid habent de actione virtutis. Quaerentes autem nos vigiles inveniunt, qui custodiunt civitatem, qui sancti Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ds ubiq oculis nr̃is quos imitari
debemus obicit: ubiq exempla mise¬
ricordiȩ suȩ opponit. Mala gͦ iam
displiceant. uel exꝑta. Libent̃ obli¬
uiscitur omp̃s ds quod nocentes fui¬
inus : paratus ẽ pęnitentiã nrãm no¬
bis ad in nocentiam deputare. Inqͥ¬
nati post aquam salutis: renascam᷑
ex lacrimis. Itaq iuxta primi pas¬
toris uocem. sicut modo geniti in¬
fantes lac concupiscite. Redite
paruuli filii ad sinũ matͥs ur̃e. et̾

Expanded text:
Deus ubique oculis nostris quos imitari Deus ubique oculis nostris quos imitari debeamus objicit, ubique exempla suae misericordiae opponit. Mala ergo jam displiceant, vel experta. Libenter obliviscitur omnipotens Deus quod nocentes fuimus, paratus est poenitentiam nostram nobis ad innocentiam deputare. Inquinati post aquas salutis, renascamur ex lacrymis. 1553 Itaque juxta primi Pastoris vocem, sicut modo geniti infantes lac concupiscite . Redite, parvuli filii, ad sinum matris vest
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiaret. Quid itaq fr̃s. quid
in hac re debemus aspicere:Inisi
immensam miscdiam conditoris
nr̃i : Qui nobis uelut in signo exẽ¬
plum pęnitentiȩ posuit: eos quos
ꝑ penitentiam uiuere post lapsũ
fecit. Perpendo et enĩ petrum. con¬
sidero latronẽ : aspicio zacheum.
intueor mariã : & nichil in his ali¬
ud uideo. nisi ante nr̃õs oculos po¬
sita spei & penitentiȩ exẽpla. fortas¬
se enĩ infide lapsus ẽ aliquis.: aspici¬
at petrũ. qui amare fleuit. qͦd timi¬
de negauerat. Alius contra ꝓximũ
suũ in malicia crudelitatis exarsit:
aspiciat latronem. qui & in ipso mor¬
tis articulo ad uitȩ p̃mia pęniten¬
do ꝑuenit. Alius auaritie estib an¬
helans. aliena diripuit: aspiciat
racheũ. qui siquid alicui abstulit.
qua idruplũ reddidit. Alius li¬
bidi ar̾ nis igne succensus car¬
nis mundiciam ꝑ didit. aspiciat
mariã. quȩ in se amorẽ carnis igne
diuini amoris excoxit. Ecce omips

Expanded text:
nuntiaret. Quid itaque, fratres, quid nuntiaret. Quid itaque, fratres, quid in hac re debemus aspicere, nisi immensam misericordiam conditoris nostri, qui nobis velut in signo ad exemplum poenitentiae posuit eos quos per poenitentiam vivere post lapsum fecit? Perpendo enim Petrum, considero latronem, aspicio Zacchaeum, intueor Mariam et nihil in his aliud video, nisi ante oculos nostros posita spei et poenitentiae exempla. Fortasse enim in fide lapsus est aliquis; aspiciat Petrum, qui amare flevit, quod timide negaverat . Alius contra proximum suum in malitia crudelitatis exarsit; aspiciat latronem, qui et in ipso mortis articulo ad vitae praemia poenitendo pervenit . Alius avaritiae aestibus anhelans aliena diripuit; aspiciat Zacchaeum, qui si quid alicui abstulit, quadruplum reddidit . Alius libidinis igne succensus, 1552 carnis munditiam perdidit; aspiciat Mariam, quae in se amorem carnis igne divini amoris excoxit. Ecce omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
rit suꝑna medicina: quia et dedit
homini preceptum ne peccet. & ta¬
men peccanti dedit remedia ne des¬
peret. Unde cauendum sũmoꝑe
est. ne quis delectatione peccati le¬
uiathan istius ore rapiatur. Et ta¬
men si raptus fuerit. non despẽret.
quia si peccatum ꝑfecte lugeat. ad¬
huc foramen in maxilla eius inue¬
nit. ꝑ quod euadat. Ad ẽ testis di¬
uine miscđiȩ hȩc ipsa de qua loqui¬
mur maria. de qua phariseus dũ
pietatis fontem uellet obstruere.
dicebat. Hic si ẽẽt ꝓpħa sciret utiq
que & qualis ẽ mulier quȩ tangit
eum quia peccatrix ẽ. Sed lauit la¬
crimis maculas cordis & corꝑis: et
redemptoris sui uestigia tetigit.
quȩ sua itinera praua dereliquit.
Sedebat ad pedes iħu. uerbumq
de ore illuis audiebat. Uiuenti
adheserat : mortuũ que rebat. Ui¬
uentem repperit quem mortuum
quesiuit: tantũq apud eũ locum
grẽ inuenit. ut hunc ipsis quoq
apłis eius uidelicet nuntiis ipsa

Expanded text:
rit superna medicina, quia et dedit rit superna medicina, quia et dedit homini praecepta, ne peccet, et tamen peccanti dedit remedia, ne desperet. Unde cavendum summopere est ne quis delectatione peccati Leviathan istius ore rapiatur; et tamen si raptus fuerit, non desperet, quia si peccatum perfecte lugeat, adhuc foramen in maxilla ejus invenit, per quod evadat. 10. Adest testis divinae misericordiae, haec ipsa de qua loquimur Maria, de qua Pharisaeus dum pietatis fontem vellet obstruere, dicebat: Hic si esset propheta, sciret utique quae et qualis est mulier quae tangit eum, quia peccatrix est . Sed lavit lacrymis maculas cordis et corporis, et Redemptoris sui vestigia tetigit, quae sua itinera prava dereliquit. Sedebat ad pedes Jesu, verbumque de ore illius audiebat. Viventi adhaeserat, mortuum quaerebat. Viventem reperit, quem mortuum quaesivit. Tantumque apud eum locum gratiae invenit, ut hunc ipsis quoque apostolis, ejus videlicet nuntiis, ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
perpetratas culpas. ad innocentiam
redeunt. Quis enim ore illius semel
raptus maxillam euaderet. si ꝑfora.¬
ta non ẽẽt.  An non in ore petrum
tenuit ⁊ cũ negauit: An ñ in ore
dauid tenuit. scũ in tantam se lu¬
xurie uoraginem mersit: Sed dũ
ad uitam uterq ꝑ pęnitentiam re¬
diit : leuiathan iste eos aliquomͦ
quasi ꝑ maxillȩ suȩ foramen ami¬
sit. ꝑ foramen gͦ maxillȩ ab eius
ore subtracti sunt: qui post ꝑpe¬
trationẽ tantȩ nequitiȩ penitendo
redierunt. Quis autẽ hominum
leuiathan istius os euadat. sut illi¬
cita nulla committat: Sed hinc
cognoscimus quantũ redemptori
humani generis debitores sumus :
qui ñ solum nos inore leuiathan
ire ꝓhibuit: sed ab ore etiam re
dire concessit. Qui spem peccato¬
ri ñ abstulit : quia maxillam eius
ut euadendi uiã tribueret ꝑfora¬
uit: ut saltẽ post morsũ fugiat.
qui incautus prius cauere noluit
ne morderetur. Ubiq gͦ nobis occur¬

Expanded text:
perpetratas culpas ad innocentiam perpetratas culpas ad innocentiam redeunt. Quis enim ore illius semel raptus, maxillam ejus evaderet, si perforata non esset? An non in ore Petrum tenuit, cum negavit ? An non in ore David tenuit, cum in tantam se luxuriae voraginem mersit ? Sed dum ad vitam uterque per poenitentiam rediit, Leviathan iste eos aliquo modo quasi per maxillae suae foramen amisit. Per foramen ergo maxillae ab ejus ore subtracti sunt, qui post perpetrationem tantae nequitiae poenitendo redierunt. Quis autem hominum Leviathan istius os evadat, ut illicita nulla committat? Sed hinc cognoscimus, quantum Redemptori humani generis debitores sumus, qui non solum nos in ore Leviathan ire prohibuit, sed ab ore etiam ejus redire concessit. Qui spem peccatori non abstulit, quia maxillam ejus, ut evadendi viam tribueret, perforavit, ut saltem post morsum fugiat, qui incautus prius cavere noluit ne morderetur. Ubique ergo nobis occur
Abbreviated transcription (Latin):
ria uiuit: quia ille ꝓ humano gene¬
re qui morti nil debebat occubuit.
Hinc ẽ quod nos cotidie ad uitam
post culpas reuertimur: quia ad pe¬
nam nr̃am conditor sine culpa des¬
cendit. Ecce iam antiquus hostis
ea quȩ de humano genere ceꝑat
spolia amisit: supplantationis suȩ
inctoriã ꝑdidit. Cotidie peccato¬
res ad uitam redeunt: cotidie de eiꝰ
faucib redemptoris manu rapiunt᷑.
Unde bene quoq ad beatum iob
uoce dominica iterũ dicitur. Aut
armilla ꝑforabis maxillam eiꝰ. Ar¬
milla ubi ponitur: ambiendo con
cumplectens nos diuina miscdia
designatur. Quȩ leuiathan istuis
maxillam ꝑforat : dum nobis post
ꝑpetrata quȩ ꝓhibuit adhuc peni¬
tentiȩ remedium ostendit. Armilla
dñs marillam leuiathan ꝑforat: qͥa
ineffabili miscdiȩ suȩ potentia sic ma¬
liciȩ antiqui hostis obuiat. ut aliqͣn¬
do eos etiam quos iãm cepit amittat.
Et quasi ab ore illius cadunt: qui pꝰ

Expanded text:
ria vivit, quia ille pro humano generia vivit, quia ille pro humano genere qui morti nihil debebat occubuit. Hinc est quod nos quotidie ad vitam post culpas revertimur, quia ad poenam nostram conditor sine culpa descendit. Ecce jam antiquus hostis ea quae de humano genere coeperat spotia amisit, supplantationis suae victoriam perdidit. Quotidie peccatores ad vitam redeunt, quotidie de ejus faucibus Redemptoris manu rapiuntur. Unde bene quoque ad beatum Job voce dominica iterum dicitur: Aut armilla perforabis maxillam ejus ? Armilla ubi ponitur, ambiendo conscumplectens nos divina misericordia designatur? Quae Leviathan istius maxillam perforat, dum nobis post perpetrata quae prohibuit, adhuc poenitentiae remedium ostendit. Armilla Dominus maxillam Leviathan perforat, quia ipse ineffabili misericordiae suae potentia sic malitiae antiqui hostis obviat, ut aliquando eos etiam quos jam coepit amittat. Et quasi ab ore illius cadunt, qui post
Abbreviated transcription (Latin):
in eo serpens iste ꝑ manus ꝑsequen¬
tium ȩscam corporis momordit:
diumitatis illum acculeus ꝑforauit.
Prius uͦ eum in miraculis dm cog¬
nouerat: sed de cognitione sua ad
dubitationẽ cecidit: quando eum
passibilem uidit. Quasi hamus ergo
fauces glutientis tenuit: dũ in illo es
ca carnis patuit. quam deuorator ap¬
peteret: & diuinitas passionis tempo¬
re latuit quȩ necaret. In hamo eius
incarnationis captus ẽ: quia dum in
illo appetut ęscam corꝑis: transfixus
est aculeo diuinitatis. lbi quippe
inerat humanitas. quȩ ad se deuo¬
ratorẽ ꝑduceret : ibi diumitas quȩ
ꝑforaret. Ibi aꝑta infirmitas quȩ ꝓ¬
uocaret: ibi occulta uirtus quȩ rap¬
toris faucẽ transfoderet. In hamo
gͥ captus est : quia inde interiit. un¬
de momordit. Et quos iure tenebat
mortales ꝑdidit: quia eum in quo
ius non habuit. morte appetere im¬
mortalem p̃sumpsit. Hinc est etiã
quod hȩc ipsa de qua loquimur ma¬

Expanded text:
in eo serpens iste per manus persequenin eo serpens iste per manus persequentium escam codivinitatis illum aculeus perforavit. Prius vero eum in miraculis Deum cognoverat, sed de cognitione ad dubitationem cecidit, quando hunc passibilem 234 vidit. Quasi hamus ergo fauces deglutientis tenuit, dum ca carnis patuit, quam devorator appeteret; et divinitas passionis tempore latuit, quae necaret. In hamo ejus incarnationis captus est, quia dum in illo appetit escam corporis, transfixus est aculeo divinitatis. Ibi quippe inerat humanitas, quae ad se devoratorem duceret; ibi divinitas, quae perforaret; ibi aperta infirmitas, quae provocaret; ibi occulta virtus, quae raptoris faucem transfigeret. In hamo igitur captus est, quia inde interut unde momordit. Et quos jure tenebat mortales perdidit, quia eum in quo jus non habuit morte appetere immortalem praesumpsit. 9. Hinc est etiam quod haec ipsa de qua loquimur Ma
Abbreviated transcription (Latin):
te dñs in uia bibit: quia mortem in
transitu gustauit. Atq ido exaltauit
caput. quia hoc quod moriendo in
sepulchro posuit: surgendo super
angłos eleuauit. Et inde antiquũ
hostem in ęternũ ꝑculit: unde se¬
uire contra se manus ꝑsequentium
temporaliter ꝑmisit. Quod aperte
dñs beato iob indicat dicens. Num¬
quid capies leuiathan hamo: Per
leuitan quippe quod additamentũ
eoꝵ dicitur. cetus ille deuorator hu¬
mani generis designatur. Qui dũ
pondit : immortalitatẽ sustulit.
Qui p̾uaricationis quoq culpam
quã primo homini ꝓpinauit: dum
se sequentib pessima ꝑsuasione mul¬
tiplicat: pęnas eis sine cessatione co¬
acceruat. In hamo autẽ ȩsca ostendi¬
tur: aculeus occultatur. Hunc gͦ pa¬
ter omp̃s hamo cepit: quia ad mor¬
tem illius unigenitũ filium incar¬
natum misit : in quo & caro passi¬
bilis uideri posset. & diuinitas im¬
passibilis uideri ñ potest. Cumq

Expanded text:
te Dominus in via bibit, quia mortem in te Dominus in via bibit, quia mortem in transitu gustavit. Atque ideo exaltavit caput, quia hoc quod moriendo in sepulcro posuit, resurgendo super angelos elevavit; et inde antiquum hostem in aeternum perculit, unde saevire contra se manus persequentium temporaliter permisit. Quod aperte Dominus beato Job indicat, dicens: Nunquid capies Leviathan hamo ? 8. Per Leviathan quippe, quod additamentum eorum dicitur, cetus ille devorator humani generis designatur. Qui, dum pondit, immortalitatem sustulit. Qui praevaricationis quoque culpam, quam primo homini propinavit, dum se sequentibus pessima persuasione multiplicat, poenas eis sine cessatione coacervat. In hamo autem esca ostenditur, aculeus occultatur. Hunc ergo Pater omnipotens hamo coepit, quia ad mortem illius unigenitum Filium incarnatum misit, in quo et caro passibilis videri posset, et divinitas impassibilis videri non posset. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ in fine scłoꝵ me mecũ crea-¬
uit. Uenit maria magdalenȩ an¬
nuntians discipłis. quia uidi dñm:
& hȩc dixit mͥ. Ecce humani gene¬
ris culpa ibi absciditur unde ꝓces¬
sit. Quia enĩ in paradẏso mulier ui-¬
ro ꝓpinauit mortẽ. a sepulchro muli¬
er uiris annuntiat uitam: & dicta
sui uiuificatoris narrat. quȩ mor¬
tiferi serpentis uerba narrauerat.
Ac si humano generi non uerbis
dñs sed rebꝰ dicat. De qua manu il
latus ẽ uobis potus mortis: de ipsa
suscipite poculũ uitȩ. Hȩc de expo¬
sitione lectionis eugłicȩ succinte
transcurrimus : nunc opitulante eo¬
dem de quo loquimur dño. & resur¬
rectionis eius głam. & pietatis uisce¬
ra consideremus. Citius em̃ a morte
uoluit resurgere: ne nr̃a diu anima
in infidelitatis morte remaneret. Un¬
de bene quoq ꝑ psalmistã dicit᷑. De
torrente in uia bibit: ꝓpterea exalta-¬
uit caput. In humano quippe ge¬
nere: ab ipso mundi initio torrens
mortis effluxerat. Sed de hoc torren¬

Expanded text:
m mecum creavit. Venit Maria Magdalene annuntians discipulis quia vidi Dominum, et haec dixit mihi. Ecce humani generis culpa ibi absciditur unde processit. Quia enim in paradiso mulier viro propinavit mortem , a sepulcro mulier viris annuntiat vitam; et dicta sui vivificatoris narrat, 1550 quae mortiferi serpentis verba narraverat. Ac si humano generi non verbis Dominus, sed rebus dicat: De qua manu vobis illatus est potus mortis, de ipsa suscipite poculum vitae. 7. Haec de expositione lectionis evangelicae succincte transcurrimus; nunc, opitulante eodem de quo loquimur Domino, et resurrectionis ejus gloriam, et pietatis viscera consideremus. Citius enim a morte voluit resurgere, ne nostra diu anima in infidelitatis morte remaneret. Unde bene quoque per Psalmistam dicitur: De torrente in via bibet, propterea exaltabit caput . In humano quippe genere ab ipso mundi initio torrens mortis effluxerat: sed de hoc torren
Abbreviated transcription (Latin):
& magna necessitate oburgationes ad¬
hibende sunt: ita tamen ut etiam in his
ipsis non nobis sed deo ut seruiamus in¬
stemus. Ipse enim est finis. ut nichil du¬
plici corde faciamus: auferentes trabem
de oculo nr̃o. inuidentiȩ uel malicie. uel
simulationis: ut uideamus eicere festucã

Expanded text:
et magna necessitate objurgationes adet magna necessitate objurgationes adhibendae sunt, ita tamen ut etiam in his ipsis non nobis, sed Deo, ut serviamus instemus; ipse enim est finis, ut nihil duplici corde faciamus, auferentes trabem de oculo nsimulationis, et uideamus eicere festucam
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cum omniũ uiciorum accusationes odio
& liuore suscipiant: etiam consultores ui¬
deri se uolunt. Et ideo pie cauteq uigilan¬
dum est. ut cum aliquem reprehendere
uel obiurgare necessitas coegerit: primo
cogitemus utrum tale sit uutium. quod nũ¬
qͣm habuimtis. uel quo iam caruimus.
Et si nunqͣm habuimus. cogitemus & nos
homines eẽ. & habere potuisse. Si uero
habuimus & non habemus. tangat me¬
moriam communis in firmitas: ut illam
reprehensionem aut obiurgationẽ. non odi¬
um sed miscdia precedat: ut siue ad cor¬
reptionẽ eius propt̾ quem id facimus. siue
ad per uersionem ualuerit. nam in certus
est exitus. nos tamen de simplicitate ocłi
nr̃i securi sumus. Si autem cogitantes
nos met ipsos inuenerimus in eo uitio in
quo est ille quem reprehendere paraba
mus: non reprehendomus neq obiurge¬
mus: sed tamen congemiscamus. et ñ¬
nullum ad obtemꝑandum nobis: sed ad
pariter conandum inuitemꝰ. Raro gͦ

Expanded text:
qui cum omnium vitiorum accusationes odio qui cum omnium vitiorum accusationes odio et livore suscipiant, etiam consultores videri se volunt. Et ideo pie cauteque vigilandum est, ut, cum aliquem reprehendere vel objurgare nos necessitas coegerit, primum cogitemus utrum tale sit vitium, quod nunquam habuimus, vel quo jam caruimus: et si nunquam habuimus, cogitemus nos homines esse, et habere potuisse; si vero habuimus, et non habemus, tangat memoriam communis infireprehensionem uel obiurgationem non odium, sed misericordia praecedat, ut sine ad correctionem eius propter quem id facimus, siue ad peruersionem ualuerit — nam incertus est exitus — nos tamen de simplicitate oculi nostri securi simus. si autem cogitantes nosmet ipsos inuenerimus in eo esse uitio, in quo est ille quem reprmus, non reprehendamus neque objurgemus, sed tamen congemiscamus, et non illum ad obtemperandum nobis, sed ad pariter conandum invitemus. Raro ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tasse. atq immemores dominici precepti
quo ait. nolite condempnare & non con¬
dempnabimini: magis amant uituꝑare
& dampnare. qͣm emendare atq corrig̾e
Et quomodo potes dicere fr̃i tuo. fr̃ sine
eiciam festucam de oculo tuo. ipse in oculo
si uerbi gr̃a quod ille ira peccauit. tu odio
reprehendis. Quantum autem inter festucã
& trabem. quasi tantum distat inter iram
& õdium. Odium ẽ enim ira inueterata:
qu.isi quȩ uetustate ipsa tantum acceꝑ
ri autem potest ut si irascaris homini:
uelis etiam cõrrigi. Si autem oderis ho¬
minem. non potes eum uelle corrigere.
St ideo impossibile dicitur. ut festucam
fris oculo demat. qui suo trabem gestat
in oculo. Hẏpõcrita. eice primum tra¬
bem de oculo tuo. & tunc ꝑspicies ut
educas festucam de oculo fr̃is tui: idest
primo abste expelle oditm: & de inceps
poteris iam eum quem diligis emendare.
Et est uere multum cauendum. & molestũ
hẏpocritarum. idest simulatorum genꝰ.

Expanded text:
tasse; atque immemores dominici praecepti tasse; atque immemores dominici praecepti quo ait: Nolite condemnare, et non condemnabimini, magis amant vituperare et damnare, quam emendare atque corrigere. Et quomodo potes dicere fratri tuo: Frater, sine ejiciam festucam de oculo tuo, ipse in oculti uerbi gratia ira ille peccauit, tu odio reprehendas. quantum autem inter festucam et trabem, quasi tantum inter iram distat et odium. odium est enim ira inueterata, quasi quae uetustate ipsa tantum robur ri autem potest, ut si irascaris homini, velis eum corrigi. Si autem oderis hominem, non potes eum velle corrigere, et ideo impossibile dicitur, ut festucam fratris oculo demat, qui suo trabem gestat in oculo. Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc perspicies, ut educas festucam de oculo fratris tui. Id est, primo abs te expelle odium et deinceps poteris jam eum quem diligis emendare, et est vere multum cavendum et molestum hypocritarum, id est si
Abbreviated transcription (Latin):
improbitas inuenerit: & ille ad peni¬
tentiam mouebitur & tu pacientie pre¬
mio donaberis: quia cȩcum uidente ocdõ
hoc ẽ corde sereno ducere curabas ad
lumen. Non ẽ discipłs suꝑ magistrum.
Uerfectus autem omnis erit: si sit sicut ma¬
gister eius. Si magister qui utiq quasi ds
potuit non suas ulcisci iniurias. sed ipsos
maluit in secutores paciendo reddere mi¬
tiores: eandem necesse ẽ discipuli qui pu¬
ri homines sunt regulam ꝑfectionis seqͣnt᷑
Quid autem uides festucam in oculo fr̃is.
tui: trabem autem quȩ in oculo tuo est ñ
consideras: Et hoc ad suꝑiora respicit.
ibi cȩcum a ceco duci idẽ peccatorem apec¬
catore castigari non posse premonuit.
Multi enim suꝑbia. uel odio. fil argiria. uel
auaritia. uel alio quolibet crimie pre¬
uenti:leuia hȩc aut nulla iudicantes
acerrime corripiunt eos quos subita cñ¬
derint ira turbatos. oculum mentis a solito
puritatis statu. quasi festuca irruente mu¬

Expanded text:
improbitas invenerit, et ille ad poeniimprobitas invenerit, et ille ad poenitentiam movebitur, et tu patientiae praemio donaberis, quia caecum vidente oculo, hoc est, corde sereno ducere curabas ad lumen. Non est discipulus super magistrum, perfectus autem omnis erit, si sit sicut magister ejus. Si magister qui utique quasi Deus potuit, non suas ultum ire injurias, sed ipsos maluit insecutores patiendo reddere mitiores, eamdem necesse est, discipuli qui puri homines sunt regulam perfectionis sequantur. Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, trabem autem quae in oculo tuo est, non consideras? Et hoc ad superiora respicit, ubi caecum a caeco duci, id est, peccantem a peccatore castigari non posse praemonuit. Multi enim superbia, vel odio, philargyria, vel avaritia, vel alio quolibet crimine praeventi, levia haec aut nulla judicantes, acerrime corripiunt eos, quos subita viderint ira turbatos, oculum mentis a solito puritatis statu quasi festuca irruente mu