comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
magister quid iusserit uideamꝰ
Dirit autẽ eis. Reges gentiũ
dominant᷑ eorũ: & qui potestatẽ
Nos autẽ non sic. Sed qui maior
est in uobis. fiat sicut iunior
& qui precessor est. sicut ministra¬
tor. Certantib de prioratu dis¬
cipulis. pius magister eos ñ initȩ
contentionis arguit: sed formã
quã sequantur humilitatis mo¬
desta ratione describit. In qua
tamen forma optinenda
maiores & p̃cessores. idest docto¬
res eccłe. non minima discretio¬
ne. opus habent: ne uidilicet
regum gent̃iũ instar. dominari
subiectis. seq ab eis gaudeant
suꝑuacuis laudib attolli. sed
ad exemplũ regis ȩterni quasi
iumores eis quib regendis¬
presunt efficiantur ac ministri:
quia nimirum necesse est. ut
sic beneagentib ꝑ humilitatem
sint socii. quatinꝰ contra delin¬
quentiũ uitia ꝑ delũ iustitiȩ sint
erecti: ut & bonis in nullo se prȩ¬
ferant. & cum prauorũ eulpa
exigit. potestatem ꝓtinus sui

Expanded text:
Magister quid jusserit, videamus. Magister quid jusserit, videamus. Dixit autem eis: Reges gentium dominantur eorum, et qui potesVos autem non sic; sed qui major est in vobis fiat sicut junior, et qui praecessor est, sicut ministrator. Certantibus de prioratu discipulis, pius Magister eos non initae contentionis arguit, sed formam quam sequantur humilitatis modesta ratione describit. In qua tamen forma obtinenda majores et praecessores, id est doctores Ecclesiae, non minima discretione opus habent, ne, videlicet, regum gentium instar, dominari subjectis, seque ab eis gaudeant supervacuis laudibus attolli, sed, ad exemplum Regis aeterni, quasi juniores eis quibus regendispraesunt efficiantur ac ministri. Quia nimirum necesse est ut sic bene agentibus per humilitatem sint socii, quatenus contra delinquentium vitia per zelum justitiae sint erecti, ut et bonis in nullo se praeferant, et cum pravorum culpa exigit, potestatem protinus sui
Abbreviated transcription (Latin):
exempla patrũ pre¬
cedentiũ quib ad
meliora ꝓficiant. qͥb
agnitis de suis actib humilient᷑
inquiere: sic econtrario reprobi
si quid forte in electis rep̃hensibi¬
le repperiunt. quasi suas ex eo
nequitias obtecturi. aut ꝓ iusto
defensuri. libentissime solent
amplecti : ideoq multo ardentiuᷤ.
legunt. quod facta ẽ contentio
inter discipulos xp̃i. quiseorũ
uideretur esse manqr̃: quã quod
multitudinis eredentiũ erat cor unũ¬
& anima una. Multo recolunt
tenacius quod facta est dissensio
uos zelus & contentio. nonne
carnales estis. nonne hominesestiͤ
quasi nob̾ infirmitas scorum
imitanda ꝓponatur. & non
illud potius. quia conualuert
de infirmitate fortes facti sunt
in bello: hoc marime in loco
ubi & ipsa contentionis eorum
causa est nob incognita. Neq
enim incredibile est. qͥa iuxta
hoc quod alibi pͣcipitur. conten¬
dite intrare ꝑ angustã portam
tius non carnales adhuc disci¬
puli quid gesserint. sed sp̃ualis

Expanded text:
exempla Patrum praecedentium, quibus ad meliora proficiant, quibus agnitis, de suis actibus humilientur, inquirere, sic e contrario reprobi, si quid forte in electis reprehensibile reperiunt, quasi suas ex eo nequitias obtecturi, aut pro justo defensuri, libentissime solent amplecti. Ideoque multo ardentius legunt quod facta est contentio inter discipulos Christi quis eorum videretur esse major, quam quod multitudinis et anima una . Multo recolunt tenacius quod facta est dissensio vos zelus et contentio, nonne carnales estis? nonne homines estis ? quasi nobis infirmitas sanctorum imitanda proponatur, et non illud potius quia convaluerunt de infirmitate, fortes facti sunt in bello , hoc maxime in loco, ubi et ipsa contentionis eorum causa est nobis incognita. Neque enim credibile est quia juxta hoc quod alibi praecipitur: Contendite intrare per angustam portam tius non carnales adhuc discipuli quid gesserint, sed spiritalis
Abbreviated transcription (Latin):
qui recũbit anqui ministrat:
Non ne qui recũbit: Ego aut̃
in medio ur̃m sum: sicut qui
ministrat. Ad uerba exhorta¬
tionis suimet adiungit exempla.
quȩ ioħes euangłista plenius cõ¬
memorans. inter cȩtera seribit
Si ego laui ur̃os pedes dñs. & ma¬
gister. & uos debetis alter alteriuᷤ
lauare pedes: quãuis etiam uerbo
ministrandi. possint om̃ia que ds̃
in carne gessit intelligi. Nam
& ipsum sui sanguinis sic ram̃¬
tum in ministrandũ nob̃ se ef¬
fundere significat cum dicit.
sicut filius hominis non uenit
ministrari sed ministrare. &
dare animã suam redeptionemn
ꝓ multis: & hoc quoq maiorib
eccłȩ pͣcipuum ministrandi
genus imitandũ ostendens. ut
non solum misericordis elemosi¬
nȩ. doctrinȩ salutaris. sp̃ualis
exempli ministeria fratrib im¬
pendamꝰ: uerum sicut ille pro
nobis animã suam posuit. ita
& nos ꝓinuicem animas ponere

Expanded text:
i ministrat? Nonne qui recumbit? Ego autem in medio vestrum sum sicut qui ministrat. Ad verba exhortationis suimet adjungit exempla, quae Joannes evangelista plenius commemorans inter caetera scribit: Si ego lavi vestros pedes Dominus et Magister, et vos debetis alter alterius lavare pedes . Quamvis etiam verbo ministrandi possint omnia quae Deus in carne gessit intelligi. Nam et ipsum sui sanguinis sacramentum imministrandum nobis se effundere significat, cum dicit: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis , et hoc quoque majoribus Ecclesiae praecipuum ministrandi genus imitandum ostendens, ut non solum misericordiis, eleemosynae, doctrinae salutaris, spiritalis exempli ministeria fratribus impendamus, verum etiam sicut ille pro nobis animam suam posuit, ita et nos pro invicem animas ponere
Abbreviated transcription (Latin):
iuri clarissimi. et
beate silius filius.
tredecim. mensib sex dico
decem. temporib tberii mai¬
rien. & foce augustorũ Iste
senatoria stirpe ꝓgenitus tem
nobilissimã quam etiã religiosis¬
simam genealogiam durit
ut quartus felix sedis apłicȩ pon¬
tifer. uir magne in xp̃i eccła reue¬
rentiȩ. qui basilicam sẽorũ cosme.
& damiani martyrũ. uia sacra
uirta templũ romuli sicut hacte.¬
nus cernitur uetiustissime. fabri¬
cauit eius attauus fuerit: & beata
uirgo tharsilla quȩ. moritura pro
re meruit. amita nichi lominus

Expanded text:
i clarissimi, et beatae Silviae filius, tredecim, mensibus sex, diebus decem, temporibus Tiberii Mauricii, et Phocae Augustorum. Iste, senatoria stirpe progenitus, tam nobilissimam quam etiam religiosissimam genealogiam duxit, ita ut quartus Felix sedis apostolicae pontifex, vir magnae in Christi Ecclesia reverentiae, qui basilicam sanctorum Cosmae et Damiani martyrum via sacra juxta templum Romuli, sicut hactenus cernitur, venustissime fabricavit, ejus atavus fuerit, et beata virgo Tharsilla, quae moritura promre meruit, amita nihilominus
Abbreviated transcription (Latin):
eo nomen consentit. Sed ubi oc¬
cisus est inter templum et al¬
tare scriptura non loquitur:
maxime cum temꝑib eius uix
ruine templi fuerint. xiͣ.

Expanded text:
eo nomen consentiat  Al. consentit; sed ubi occisus sit inter templum et altare Scriptura non loquitur: maxime cum temporibus ejus vix ruinae templi fuerint.
Abbreviated transcription (Latin):
Egemus in unum
Rea que in ortu ih̾u
dicta scriptaq sunt de eo:
ẽt tunc scire poterimus sin¬
gula queq digna esse mira.¬
culo. Quam obrem mirabat᷑
et pater. sic enim appellatꝰ
est ioseph quia nutritius fu¬
it: mirabatur et mater suꝑ¬
his omnib que dicebantur
de eo. Que nam ergo sunt.
que de paruulo ih̾u fama
clisꝑserat. Pastores erant in
regione illa uigilantes et
obseruantes custodias noctis
suꝑ gregem suum: uenit an¬
gelus subipsa hora natiui¬
tatis ih̾u: et ait ad eos. Ad¬
nuntio uobis gaudiũ mag¬
num. Ite: et inuenietis in¬
fantem inuolutum. parnis.
et positum in prescpi.ͣ.

Expanded text:
egemus in unum ea quae in ortu Jesu dicta scriptaque sunt de eo, et tunc scire poterimus singula quaeque digna esse miraculo. Quamobrem mirabatur et pater sic enim appellatus est Joseph, quia nutritius fuit, mirabatur et mater super omnibus quae dicebantur de eo. Quaenam ergo sunt quae de parvulo Jesu fama disperserat? Pastores erant in regione illa vigilantes, et observantes vigilias noctis super gregem suum. Venit angelus sub ipsa hora nativitatis Jesu, et ait ad eos: Annuntio vobis gaudium magnum, ite et invenietis infantem involutum pannis, et positum in praesepio .
Abbreviated transcription (Latin):
mentis: ut paratis fide & iurtu.¬
tum scientia. a tanto pontifice
sp̾uali ablueretur lauachro: &
ab illo donis cȩlestib confirma¬
retur. quod ab isto prius diuina
in fonte salutis eterne uenien¬
tem abluebat. Ambo ꝓpe mo.¬
dum. pari pietate patres. Hic
doctrina fidei: ille baptismatis
unda. Utriq eterno regi. igeni
temporalem munus obtulerunt
acceptabile. Ni sunt dux olius
candelabra lucentia: a quib rex
prefatus in uia dĩ eruditus & a dia¬
boli catenis erutꝰ. miserante dõ
portam ꝑpetuȩ lucis ingressus. cũ
fortissi Frat ma gente. francorũ
credidit xp̃o: & facta est gens sc̃a.
populus adquisitionis: ut adnun¬
tientur in eo uirtutes eius qui eos
de tenebris uocauit in admirabile.

Expanded text:
mentis: ut paratus fide mentis: ut paratus fide tum scientia, a tanto pontifice spiritali ablueretur lauacro et ab illo donis caelestibus confirmaretur quod ab isto prius diuina in fonte salutis aeternae uenientem abluebat. Ambo propemodum pari pietate patres, hic doctrina fidei, ille baptismatis unda, utrique aeterno regi regem temporalem munus obtulerunt acceptabile. Hi sunt duo oliuae, candelabra lucentia a quibus rex praefatus in uia Dei eruditus et a diaboli catenis erutus, miserante Deo, portam perpetuae lucis ingressus, cum fortissima gente Francorum credidit Christo. Et facta est gens sancta, populus adquisitionis ut adnuntientur in eo uirtutes illius qui eos de tenebris uocauit in admirabile
Abbreviated transcription (Latin):
ginta quinq milia hostiũ lȩtus
& liberatꝰ occidi uiderat: Nȩc
uero uictoria de qua ante diximꝰ
regi populoq suo causa fuit
salutis aeterne: & ne lucerna sc̃s
scilicet uepas tus sub modio
lateret absconditus. sed supra
candelabrũ positus. exemplis
uel p̃dicationib in domo dĩ lu¬
compositis & alemannis sue subiects
ditioni. rer ouans cum laude trium¬
pli patriam rediit. & ut fidelis
tante. sibi głȩ largitori sponsor
appareret: festinauit seruorũ dĩ
sacra imbui p̾dicatione. & sancti
baptismatis ablui sacramentis.
Uenit ad tullum oppidũ: ubi scm̃
agnouit ueuastu. laudabili reli¬
gione soli seruire dõ. & dulcissimos
contemplatiuȩ uitȩ carpere fru¬
ctus. Hunc uero. ad sc̃m remigi¬
um xp̃i clarissimũ sacerdotem.
remanã ꝓprrans ciuitatẽ sibi so¬
cium assumpsit: quatinus ꝑsin¬
gulos itineris sui gressus saluber¬
rimis ab eo imbueretur doctrini
& catholice fidei initiaret᷑ funda¬

Expanded text:
ginta quinque millia hostium laetus ginta quinque millia hostium laetus et liberatus occidi viderat ? VII. Haec vero victoria, de qua ante diximus, regi populoque suo causa fuit salutis aeternae, et ne lucerna, sanctus videlicet Vedastus, sub modio lateret absconditus, sed supra candelabrum positus, exemplis vel praedicationibus in domo Dei lucompositis, et Alemannis suae subjectis ditioni, rex ovans cum laude triumphi ad patriam rediit. Et ut fidelis tantae sibi gloriae largitori sponsor appareret, festinavit servorum Christi sacra imbui praedicatione, et sancti baptismatis ablui sacramentis. Venit autem ad Tullum oppidum, ubi sanctum agnovit Vedastum laudabili religione soli servire Deo, et dulcissimos contemplativae vitae carpere fructus. Hunc vero ad sanctum Remigium Christi clarissimum sacerdotem, ad Rhemorum properans civitatem, sibi socium assumpsit: quatenus per singulos itineris sui gressus saluberrimis ab eo imbueretur doctrinis, et catholicae fidei firmis initiaretur funda
Abbreviated transcription (Latin):
baptismiq sacramentis initiatã.
nomine hlothid: oculos ad cȩlũ¬
colit. consitetur. & adorat: con¬
cede michi hodie. de mimicis
meis uictoriam. Iamer hac die
tu solus michi eris ds̃. & ueneran¬
da potestas. Tu michi triũphum
presta. & ego tibi seruitiũ ꝓmitto
sempiternũ. Mor diuma oꝑante
pietate. terga uerterunt aleman
ni. uictoria cessit regi & francis.
mira omipotentis di clem̃tia. nͣi¬
o meffabilis bonitas. qui sic erau¬
dit. & nũquã derelinquit sꝑan¬
tes inse. Quanta fide. xp̃iani
dum paganus rex ad unius p̾cis
effectum. tantã ꝓmeruit uicto¬
riam. Cui ex antiquis huius
debemus. que ob unius momenti
licrimas tam celebrem uenturo
suo seruo contulit triumphum:
nisi etechiȩ regi. qui in angustia
tribulationis una tantũ modo
petitione ꝓmeruit. ñ solum a
p̾senti uastatione ciuitatem suꝑ¬
na ꝓtectione defendi. sedetiam
in eadem nocte qua preces indi¬
uinas fuderat aures. centũ octo¬

Expanded text:
baptismique sacramentis initiatam baptismique sacramentis initiatam nomine Hlothild, oculos colit, confitetur et adorat, concede mihi hodie de inimicis meis uictoriam; nam ex hac die Tu solus mihi eris Deus et ueneranda potestas. Tu mihi triumphum praesta et ego Tibi seruitium promitto sempiternum». Mox, diuina operante pietate, terga uni, victoria cessit regi et Francis. O mira omnipotentis Dei clementia! O ineffabilis bonitas, qui sic exaudit et nunquam derelinquit sperantes in se! Quanta fide Christiani dum paganus rex ad unius precis effectum tantam promeruit victoriam. Cui ex antiquis hujus debemus, qui ob unius momenti lacrymas tam celebrem venturo suo servo contulit triumphum; nisi Ezechiae regi, qui in angustia tribulationis una tantummodo petitione promeruit, non solum a praesenti vastatione civitatem superna protectione defendi, sed etiam in eadem nocte, qua preces in divinas effuderat aures, centum octo
Abbreviated transcription (Latin):
acceptabilẽ. ecce nunc dies salutis.
ds̃ ihc qui uult om̃s homines sal¬
uos fieri. cõpetentem famulo suo
prȩuidebat causam. quomͦ oportune.
ad ministerium uerbi dĩ ꝑuenire.
francorum regem hludouiõ aleman¬
nis bella inferre. qui tunc tempo¬
ris regno suo ꝑse potiti sunt: sed
non eos ita offendit imparatos
ut uoluit. Nam fortissima col¬
lecta manu. regi circa ripas reni
fluminis obuiauerunt: unanimes
bellica uirtute patriam defendere.
uel libera manu ꝓ patria mori
& fortissime utrimq decertatũ
est: hi ne triumpbi głam. illi ne
patriȩ ꝑderent libertatem. in mu¬
tuam corruentes cȩdem. Igitur
rex nimio turbat terrore. dum
inimicos uidit fortiter pugnare.
& suos pene ad internitionem
uinci: magis cȩpit de salute des¬
perare. quam de uictoria sꝑare
& si nec dum uoluntate renatꝰ
esset in .xp̃o: tamen necessitate. co¬
gente ad xp̃i confugit auriliũ
& quia reginam habuit religiosã.

Expanded text:
acceptabile, ecce nunc dies salutis». acceptabile, ecce nunc dies salutis». Dominus Iesus qui uult omnes homines saluos fieri conpetentem suo famulo praeuidebat causam quomodo oportune ad ministerium uerbi Dei peruenireFrancorum regem Hlodouium Alamannis bella inferre qui tunc temporis regno suo per se potiti sunt. Sed non eos ita offendit inparatos ut uoluit. Nam fortissima collecta manu regi circa ripas Reni fluminis obuiauerunt unanimes bellica uirtute patriam defendere uel libera manu pro patria mori. Et fortissime utrimque decertatum est, hi ne triumphi gloriam, illi ne patriae perderent libertatem in mutuam corruentes caedem. Igitur rex nimio turbatus terrore dum inimicos uidit fortiter pugnare et suos pene ad internicionem uinci magis coepit de salute disperare quam de uictoria sperare. Etsi necdum uoluntate renatus esset in Christo, tamen necessitate cogente ad Christi confugit auxilium. Et quia reginam habuit religiosam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditam: de cȩlis in
hunc mundũ ꝑ uirgi¬
nalem uenerat uterum. & tota sue
dispensationis & nr̃ae salutis pers¬
acta plenitudine. cum triũpho
gloriȩ ad sedem paternȩ maiesta¬
tis reuersus. ut tetricas ignorantiȩ
tenebras. toto depelleret orbe:
multa sc̃orum lumina doctorũ.
euangłice p̃dicationis luce fulgen¬
tia. tato diuiserat mundo: ut sic̃
celum fulgentib ornatur stellis.
quȩ tamen ab uno illustrant᷑ sole.
sic & lata terrarum spatia scĩs splen-¬
descerent doctorib: qui tamen
ab eterno illuminati sole. diuma
p̃ueniente gr̾a. oȩcas ignorantiȩ.
tenebras uerȩ fidei fulgore & xp̃i
strantib. longa ab initio scłi esuries.
ȩterne uitȩ. epulis satiaretur. De
quorũ numero. sc̃s dĩ sacerdos
uepas rrs & predicator egregius.
gr̃a ob multorũ salutem ꝑuenit
regiones: quatinus suꝑne pietatis
suffultus auxilio. populũ diabo¬
lica fraude deceptum & errorum
laqueis captiuũ. in uiam dirige
tempore. qui ait. ecce nunc tĩpꝰ

Expanded text:
perditam de caelis in hunc mundum per uirginalem uenerat uterum et, tota suae dispensationis et nostrae salutis peracta plenitudine, cum triumpho gloriae ad sedem paternae maiestatis reuersus, ut tetricas ignorantiae tenebras toto depelleret orbe, multa sanctorum lumina doctorum, euangelicae praedicationis luce fulgentia, toto diuiserat mundo ut, sicut caelum fulgentibus ornatur stellis, quae tamen omnes ab uno inlustrantur sole, sic et lata terrarum spatia sanctis splendescerent doctoribus, qui tamen ab aeterno sole inluminati, diuina praeueniente gratia, caecas ignorantiae tenebras uerae fidei fulgore et glorstrantibus, longa ab initio saeculi esuries aeternae uitae epulis satiaretur. De quorum numero sanctus Dei sacerdos Vedastus et praedicator egregius tgratia, ob multorum salutem peruenit regiones, quatenus supernae pietatis suffultus auxilio populum diabolica fraude deceptum et errorum laqueis captiuum in uiam dirigerm fieret tempore qui ait: «Ecce nunc tempus
Abbreviated transcription (Latin):
Benega xp̃m. & deos incipe colere.
& consule tuȩ iuuentuti ne acerba
morte consumaris. Agatha res
pondit. Tu nega deos tuos qui ft̃
lapides & ligna. & creatorem tuũ

Expanded text:
et deos incipe| colere . et consule tuae iuuentutis ne acerba morte con| sumas. Agathe dixit tu nega deos tuos qui sunt lapides| et ligna . et creatorem tuum
Abbreviated transcription (Latin):
untianus dirit. Quid tantũ
uerborũ suꝑfluũ cursum: Nut
sacrifica dus: aut uariis torm̃¬
tis te saciam interire. Agatha
dixit. Si feras michi ꝓmittis. au.
dite xp̃i nomine mansuescent
Si ignem adhibeas. de celo rorem
saluificum angłi ministrabunt:
Si plagas & uerberi. habeo intra
menta tua despiciam. Tunc quin¬
tianus agitans caput iussit eam
in carcere tenebroso recipi. dicens
ad eam. Cogita agatha. &. peni¬
tere. ut possis euadere torm̃ta
horrifica quȩ te fortiter laniabunt
Agatha respondit. Tu minister
es sathane:. tu penitere ut possis
quia eum uoce publica confuta
carcerem intrauit: & quasi adepu¬
las inuitata. ita gaudens agonem
Sequenti igitur die impissimus
quintianus iussit eam suis aspecꝰ¬
tib aptari. Cui & dirit. Quid
tractasti circa salutem tuam:
Agatha respondit. Salus meaxp̃e.
estꝰ. Quintianus dixit. Usque quo

Expanded text:
ntianus dixit quid| tantum uerborum superfluunt cursum. Aut sacrifica| dies aut uaries te suppliciis faciam interire. Aga| the dixit si feras mihi promittas . audi christo nomine| mansuescunt. Si ignis adhibeas de caelo mihi ros| saluificum angeli ministrabunt. Si plagas et uer| bera habeo intra tormenta dispiciam. Tunc quintianus agitans| caput . iussit eam in carcerem tenebrosum recipi di| cens ad eam cogita tecum agathe . et paenetere| ut possis euadere tormenta horrifica quae te for| titer laniabunt. Agathe respondit . tu minister es| satanae. tu paenetere ut possis quia uoce eum pu| blica confutabcarcerem intrauit . et quasi| ad aepulas inuitata ita gaudens agonem Sequenti igitur die impiissimus| quintianus . suis eam aspectibus iussit aptari . cui et dixit| quid tractasti circa salutem tuam. Agathe respon| dit salus mea christus est. Quintianus dixit quo
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Proinde sicut fieri po¬
test. ut homo bonus homi¬
nẽ bonũ oderit nescien. uel
potiꝰ diligat nescienᷤ: ip̃m e¬
nĩ diligit. cũ bonũ diligit. qͥa
id quod est ille hoc iste clili

Expanded text:
um. Proinde sicut fieri potest ut homo bonus hominem bonum oderit nesciens, vel potius diligat nesciens ipsum enim diligit cum bonum diligit, quia id quod est ille, hoc iste dili
Abbreviated transcription (Latin):
egenis partienda. que ue ac ꝙͣ¬
ta eisdem spes reposita esset in
celis. Talia secum uoluens: in¬
trauit ecclesiam. Et accidit ut
tunc euuãgelium legeretur: in
quo dominus dixit ad diuitem.
Si ius perfectus esse uade et uẽ¬

Expanded text:
egentibus partienda, quaeve aut quanta spes iisdem reposita esset in coelis . Talia secum volvens, intravit ecclesiam, et accidit ut tunc evangelium legeretur, in quo Dominus dicit ad divitem: Si vis perfectus esse, vade, ven
Abbreviated transcription (Latin):
ex accersito iiro scĩssimo uͭii¬
estutherio. dudũ penes spoletum
multis p̃posito. tunc uero eiꝰdem
fui monasteru monacho.a quo
uidelicet audierat mortuũ susci¬
tatum oratoriũ petiit. sesequȩ
cum lacrimis ut saltem die illo
ad ieninandũ sibi uirtus daret᷑
morationem dedit. E post pau¬
lulum completa oratione. digres.¬
sus. tantã uirtutem suũ stoma¬
chum ꝑcepisse cognouit: ut ei
eibus & morbus de memoria tol
leretur. Cepit secum mirari.
quis esset quis fuerit. & eũ ad
animũ redibat infirmitas. ni

Expanded text:
x accersito viro sanctissimo Eleutherio, dudum penes Spoletum multis praeposito, tunc vero ejusdem sui monasterii monacho, a quo videlicet audierat mortuum fuisse suscitatum, oratorium petiit, seseque cum lacrymis, ut saltem die illo ad jejunandum sibi virtus daretur, in orationem dedit. Et post paululum, completa oratione, digressus, tantam virtutem suum stomachum percepisse cognovit, ut ei cibus et morbus de memoria funditus tolleretur. Coepit secum mquis essem, quis fuerim, quia et animum redibat infirmitas, ni
Abbreviated transcription (Latin):
ein cepit pat̾ eius blancdis
eum sermonib irretire.
sut qͣntocius de monast̾io egrede̾t᷑.
et rursus secularem assumeret
habitum. Cumq his atq huiꝰte¬
modi ꝑsuasionib animũ illius
conaretur eu̾tere. obtestans nisi
citius assensum daret. ut de mo¬
nast̾io egred̾etur. iam pat̾na pri¬
uaretur hereditate:respondisse
fertur. Nichil michi pat̾ tam pro¬
prium uidecur. quam ut xp̃i as
sumam seruitium: qui est pars

Expanded text:
e, coepit pater eius blandis eum sermonibus inretire, ut quantotius de monasterio egrederetur et rursus saecularem adsumeret habitum. Cumque his atque huiuscemodi persuasionibus animum pueri conaretur evertere, addensque, nisi citius adsensum daret, ut de monasterio egrederetur, paterna privaretur hereditate, respondisse fertur: 'Nihil enim mihi, pater, tam proprium videtur, quam ut Christi adsumam servitium
Abbreviated transcription (Latin):
nitate exhibita. cellulam iuxta
ro construi fecerunt. In qua cel¬
lula młtis dieb ob amorẽ et̾ne
uite cilicio tectꝰ et cinere. ieiu¬
paululũ: corpꝰ suum sustenta¬
uit potiuᷤ qͣm aluit. Sicq ibidẽ
trib ferme militans lustris: a
uino ⁊ sicera om̃ino abstinuit.
his ita gestis: celesti iterũ in¬
flãmatꝰ desiderio. incidit ei cor¬
gitatio: ut ad limina beatissimo¬
rũ apłoꝵ petri ⁊ pauli ꝓpare de¬
ueret. Assũptoq secum uno tan¬
tũmodo comite: squalida atq
deuia lustrans loca. tandẽ romã
ꝑuenit. Ibiq sc̃o saciatꝰ desid̾io. p̾¬
dulcia ĩ liminib apłoꝵ figens
oscula. dieb eccłiaꝵ d̃i circiubat
loca: nocte uero ad sc̃i petri. reu̾.

Expanded text:
nitatis exhibita, cellulam iuxta nitatis exhibita, cellulam iuxta tis construere fecerunt. 6. In qua cellula multis diebus ob amorem aeternae vitae cilicio tectus et cinere, ieiupaululum, corpus suum sustentavit potius quam aluit, sicque ibidem tribus ferme militans lustris, a sicera et vino omnino abstinuit. His ita gestis, caelesti iterum inflammatus desiderio, incidit ei cogitatio, ut ad limina beatissimorum apostolorum Petri et Pauli properare deberet. Adsumptoque secum uno tantummodo comite, squalida atque devia lustrans loca, tandem Romam pervenit, ibique sancto satiatus desiderio, praedulcia in liminibus apostolorum figens oscula, diebus ecclesiarum Dei circuibat loca, nocte vero ad sancti Petri re
Abbreviated transcription (Latin):
substantiis nichil adipisci cupio:
solũmodo ut xp̃o militem ꝑmitte.
Sicq ĩ eodem ꝑmanẽs desidcrio:
relicto solo ꝑentibq. turonos ad
sepulchium sc̃issimi petiit mar¬
tini. Ibiq ꝓstratꝰ et ꝓfusis in ora¬
tione uberrime lacrimis ex toto
cordis petiit affectu: qͣtinus uir
sc̃s oratione sua apud dm obti¬
nere mereret᷑. ut numqͣm eum
dñs ad solum ꝓpriũ remeare ꝑ¬
mitt̾et: sed omnẽ uite sue cur¬
sum in ꝑegrinatione expende̾t.
Cũq ab oratione surrexisset: sta¬
tim comã capitis sui abscidit.
Adeptusq clericatꝰ honorem: om¬
nem gr̃am transcendebat in clero.
ost hec uero ab abbate ł.iiii.¬
ip̃ius loci ⁊ a fr̃ib benedi¬
ctione ꝑcepta ciuitatem bituri¬
cas ad sc̃m petiit austrigisilum:
qui tunc in dei rebus magnificꝰ
atq insignis habebatur. Cumq
ab eo et ab eius archidiacono scĩs¬
timo uidelicet sulpicio. qui post
ea ep̃c claruit. clementissime
fuisset susceptus: om̃i ei huma¬

Expanded text:
substantiis nihil adipisci cupio; solummodo, ut Christo militem, permitte'. 4. Sicque in eodem permanens desiderio, relicto solo parentibusque, Turonis ad sepulchrum sanctissimi petiit Martini, ibique prostratus, profusis in oratione uberrime lacrimis, ex toto cordis petiit affectu, quatenus vir sanctus oratione sua apud Dominum obtinere mereretur, ut numquam eum Dominus ad solum proprium remeare permitteret, sed omni vitae suae cursum in peregrinatione expenderetur. Cumque ab oratione surrexisset, statim comam capitis sui abscidens adeptusque clericatus honorem, omnem gratiam transcendebat in clero. 5. Post haec vero, ab abbate ipsius loci vel a fratribus benedictione percepta, civitate Bituricas ad sanctum petiit Austrigisilum, qui tunc in Dei rebus magnificus atque insignis habebatur. Cumque ab eo vel ab eius archidiacono, sanctissimo videlicet Sulpicio, postea vero episcopum, clementissime fuisset susceptus, omnique ei huma
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i caritate securus. nichil de sua
morte. formidans: illud solũ me¬
tuens quod absit. prȩudicio religi¬
om illato ne uiueret. Iacieit

Expanded text:
i caretate se cuius| nihil . de sua morte formidans. Illud solum metuens quod| absit praeiudicio relegionis inlato+ ne uiueret. A
Abbreviated transcription (Latin):
us. Interea cum iam propin¬
quare profectionis salutarẽ
sentiret diem: congregatis
priclie kalendarum. decem¬
brium cunctis undiq famu¬
lis et discipulis. quos iam
et si non sp̃u. corpore tamen
quere: ita exorsus est ad eos.

Expanded text:
. Interea cum iam propinquare profectionis salutarem diem sentiret, congregatis pridie Kalendarum Decembrium cunctis undique famulis et discipulis suis, quos iam etsi non spiritu, corpore tamen fanos, ita exorsus est ad eos:
Abbreviated transcription (Latin):
Incerte conditionis uitam co¬
tidie ancipitem tractate. di
tremenda iudicia iugiter for
loquia scripturarum gradi
mundo degetis: quia me do¬
minus euocare clignatur.

Expanded text:
incertae conditionis vitam quotidie ancipitem retractate, Dei tremenda judicia jugiter formloquia Scripturarum, gradin hoc mundo degetis, quia me Dominus jam evocare dignatur;
Abbreviated transcription (Latin):
s instituebatur. Ic̃o .uͦ.¬
fiat igitur in agello
bicino senex quidam: uitam
solitariam a prima sectatus
thonuis: emulatus est ad bonũ.
Et primo quidem incipiens:
etiam ipse in locis paululum
a uilla remotioribus manebat.
Exinde autem siquẽ uigilan¬
tem in hoc studio comperisset.
procedens querebat ut apis pru¬
dentissima: nec ad habitaculũ
suum reuertebatur. nisi eius
quẽ cupiebat frueretur aspetti¬
bus: et sic tanquam munere
mellis accepto abibat ad sua.
Tali ibidem institutus exor¬
dio cum per dies singulos ita
anumum roboraret. ut net o¬
pum paternarum. nec suox
menunisset affinium: omne
etiam desiderium et solicitudi¬
nem erga id quod ceperat exer¬
cebat. Operabatur manibus
sius: sciens scriptum esse. Qͥ
non operatur: non manducet.

Expanded text:
s instituebatur. Erat igitur in agello vicino senex quidam, vitam solitariam a prima sectatus disset, aemulatus est ad bonum. Et primo quidem incipiens etiam ipse, in locis paululum a villa remotioribus manebat: exinde autem, si quem vigilantem in hoc studio compererat, procedens, quaerebat ut apis prudentissima; nec ad habitaculum suum ante remeabat, nisi ejus quem cupiebat frueretur aspectibus; et sic, tanquam munere mellis accepto, abibat ad sua. Tali ibidem institutus exordio, cum per dies singulos ita animum roboraret, ut nec opum paternarum, nec suorum meminisset affinium, omne etiam desiderium et sollicitudinem erga id quod coeperat exerceret, operabatur manibus suis, sciens scriptum esse: Qui non operatur, non manducet
Abbreviated transcription (Latin):
fide sta. Noli altum sapere:
sed time. Si enim deus natu¬
ralib ramis non peꝑcit: ne
forte nec tibi parcat. Uide er¬
go bonitatem: et seueritatem
dei. In eos quidem qui cecide.¬
runt seueritatem: in te autẽ
bonitatem dei. si ꝑmanseris
in bonitate. Alioquin: et cu

Expanded text:
fide sta: noli altum sapere, sed time. si enim deus naturalibus ramis non pepercit, ne forte nec tibi parcat. uide ergo bonitatem et seueritatem dei: in eos quidem qui ceciderunt seueritatem, in te autem bonitatem, si permanseris in
Abbreviated transcription (Latin):
ret: sicut scriptum est. Ueni¬
et ex syon. qui cripiat et au̾¬
tat impietates iacob: et hoc
illis a me testamentum. cum
abstulero pecrata eorum. Se¬
cundum euangłium quidẽ
inimici ꝓpter uos: scdm ele¬
ctionem autem carissimi ꝓp¬
ter patres. Sine penitentia
enim: sunt dona et uocatio
dei. Sicut enim aliquando
et uos non credidistis deo. ñc
autem miscl̃iam consecuti
estis propter illorum. in cre¬
dulitatem: ita et isti nunc ñ
crediderunt in ur̃am miseri¬
cordiam. ut et ipsi miscłiam
consequantur. Conclusit enĩ
d̾s omnia in incredulitate.
ut omnium misereatur. uiͭ

Expanded text:
ut scriptum est veniet ex Sion qui eripiat avertet impietates ab Iacob et hoc illis a me testamentum cum abstulero peccata eorum secundum evangelium quidem inimici propter vos secundum electionem autem carissimi propter patres sine paenitentia enim sunt dona et vocatio Dei sicut enim aliquando et vos non credidistis Deo nunc autem misericordiam consecuti estis propter illorum incredulitatem ita et isti nunc non crediderunt in vestram misericordiam ut et ipsi misericordiam consequantur conclusit enim Deus omnia in incredulitatem ut omnium misereatur
Abbreviated transcription (Latin):
baioch ministrabunt tibi.
Offerentur suꝑ placabili al¬
tari meo: et domum maiesta¬
tis mee glorificabo. Qui sunt
isti qui ut nubes uolant: et
quasi columbe ad fenestras
ctant et naues maris in prin¬
cipio: ut adducam filios tu¬
os delonge. argentum eorũ
et aurum eorum cum eis no¬
mini domini dei tui: et sco
isrł̃ quia glorificabit te. Ee

Expanded text:
bajoth ministrabunt tibi, Offerentur super placabili altari meo, et domum majestatis meae glorificabo. Qui sunt isti, qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras ctant, et naves maris in principio, ut adducam filios tuos de longe; Argentum eorum, et aurum eorum cum eis; nomini Domini Dei tui, et sancto Israel, quia glorificavit te. E
Abbreviated transcription (Latin):
tur principe. hec non mortua. s
potius luci uiteq sit edita ꝑpetue:
t bona rictrudis int̾ ł. iiͤii¬
ado uersa fortis et longa¬
nimis. quid tunc ageret duobus
sibi occurrentib affectionib ami¬
mi ualde contrariis gaudii scili¬
cet ac meroris: dum. hinc into¬
nandem toto orbi audiret ange¬
lum. ecce euangłiro nobis gau¬
diumi magnum quod erit omni
populo: hinc suam pre oculis ha¬
beret mortuam. quam ẽẽ dolendã
ip̃a nature cogeret conditio. Ui¬
rilis tamen quod ei inerat ani¬
mi robur. muliebrem suꝑauit af¬
fectum: nec passa est sibi dñari
luctum mortis filie. uel esse ibi
locum tristicie: ubi natalis ce¬
lebrabatur uite. Et ut paucis
absoluam digna memorie. debi¬
tum sepeliendi officium comple¬
tur fidelium more: remota ca¬
ros suos lugendi consuetudine.
Sic exactus est primus: sic

Expanded text:
tur principe, haec non mortua, sed potius luci vitaeque sit edita perpetuae? At bona Rictrudis inter adversa fortis et longanimis quid tunc ageret duabus sibi occurrentibus affectionibus animi valde contrariis, gaudii scilicet ac moeroris; dum hinc intonantem toto orbi audiret angelum: Ecce evangelizo vobis gaudium magnum quod erat omni populo ; hinc filiam suam prae oculis haberet mortuam, quam esse dolendam ipsa naturae cogeret conditio! Virilis tamen quod ei inerat animi robur muliebrem superavit affectum, nec passa est sibi dominari luctum mortis filiae, vel esse ibi locum tristitiae, ubi natalis celebratur vitae. Et, ut paucis absolvam digna memoriae, debitum sepeliendi officium completur fidelium more, remota charos suos lugendi consuetudine. Sic exactus est primus, sic
Abbreviated transcription (Latin):
uintianꝰ dixit. Quicqͥd furioso
ore blasphemaueris. pene potert
iundicare. Dic tamen antequã
dicere deorũ. sed demonũ. Demo¬
ma enim sunt: quorũ effigies in
eramentum conuertitis: quorũ
marmoreas & gypseas facies in¬
auratis. Quintianus dixit Elige
uere. Esto nobilis quod te natu¬
ra ditauit & sacrifica dusom̃ipo¬
tentib quos uera diuinitasesse
demonstrat. Beata agatha dirit
Sit talis uxor tua qualis dea tua
noli temerario ore. garrire Aga¬
tha dixit. Dixisti deos tuos esse
quos uera diuinitas esse demon¬
strat. Sit ergo talis uxor tua ut
uenus. & tu ut iouis: ut & uos pos¬
te uirum prudentẽ ad tantã stul¬
titiã deuolutũ. ut illos deos tuos di¬
cas quorũ uitam ñ cupis tuam
coniugem esse aut imitari: & di¬
cas tibi iniuriam fieri si eorum
iuuas exemplo.Si enĩ dii st̃ boni.
bonum tibi optaui: ut talis uita
sentis. Dic ergo tam pessimos esse
tamq sordidissimos: ut qui ma¬
ledicere uoluerit aliquem talẽs
illum optet esse. qualis fuit exe¬

Expanded text:
uintianus dixit quidquid furioso| ore blasphemaueris . poenae poterunt uindicare. Dic ta| men antequam dicere deorum sed dic daemonum.| daemonia enim sunt quorum effigies in aeramento conuerti| tes quorum marmoreas et gypseas facies inauratis.| Quintianus dixit . eligae et nobiles quod te| natura ditauit . sacrifica diis omnipotentibus·quos| uera diuinitas esse demonstrat. Beata Agathe dixit| Sit+ tales uxor tua qualis dea tua dici noli teme| rario ore garrire. Agathe dixit . dixisti deos tuos esse| quos uera diuinitas demonstrat. Sit ergo talis uxor tua| ut uenus . et tu ut ioues . ut uos poste urum pruden| tem . ad tantam stulticiam deuolutum ut illos | deos tuos dicas quorum uita non cupias tuam| coniugem esse uel imitare et dicas tibi iniuriam fieri. Si| eorum uiuas exemplo . si enim dii tui sunt . bonum tibi opta| ui . ut talis uita sentis. Dic ergo| tam pessimos esse tamque sordedissimos+ ut qui male| dicere uoluerit aliquem talem illum optit esse qualis| fuit exe
Abbreviated transcription (Latin):
frater et soror est credendo: ma¬
ter efficitur predicando. Qua¬
si enim parit dominum. qu̾e
cordi audientis infuderit:
et mater eius efficitur pre
domini in proximi mente
generatur. Ad quam rem
nobis idonee confirmandam.
adest beata rictrudis. cuius
hodie sollempnia celebramꝰ:
que credendo extitit ancilla
xp̃i. et predicando facta est
mater xp̃i. Tres quippe fili¬
gestis eius emendatiorib le¬

Expanded text:
frater et soror est credendo, mater efficitur praedicando. Quasi enim parit Dominum, quem cordi audientis infuderit. Et mater ejus efficitur, Domini in proximi mente generatur. 3. Ad quam rem nobis idonee confirmandam adest beata Felicitas, cujus hodie natalitia celebramus, quae credendo exstitit ancilla Christi, et praedicando facta est mater Christi. Septem quippe filigestis ejus emendatioribus le
Abbreviated transcription (Latin):
torum corda in amorem suꝑ¬
ne patrie predicando robora¬
uit. Et parturiuit sp̃u. quos
carne pepererat ut p̾dica

Expanded text:
orum corda in amore supernae patriae praedicando roboravit, et parturivit spiritu quos carne pepererat, ut praedica
Abbreviated transcription (Latin):
N explanatione suale .ixͣ.¬
multa ad loquendum sc̃i
euangelii lectio postulat:
quam uolo si possum sub bre¬
uitate perstringere. ne uos
et extensa processio et pro¬
lixa expositio uideatur one¬
rare. Regnum celorum pa
trifamilias simile dicitur:
qui ad excolendam uineam
suam oꝑarios conducit. Qͥs
uero patrisfamilias simili¬
tudinem. rectius tenet. qu̾a
conclitor noster qui regit qͦs
condidit: et electos suos sic
in hoc mundo possidet. qua¬
si subiectos dñs in domo: Q
habet uneam uniu̾sam sci¬
licet eccł̃iam: que ab abel iu
sto usq ad ultimum electũ.
qui in fine mundi naccitur
est. quot sc̃os ptulit. quasi tot
palmites misit. Hic itaq pa¬
ter familias ad excolendam
uineam suam. mane. hora ter¬
cia. sexta. nona. et undecima
oꝑarios conducit: quia a mũ¬
Idi huius initio usq ad finem.
ad erudiendam plebem fide¬
lium. predicatores mittere
non desiscit. Decima.

Expanded text:
n explanatione sua multa ad loquendum sancti Evangelii lectio postulat, quam volo, si possum, sub brevitate perstringere, ne vos et extensa processio, et prolixa expositio videatur onerare. Regnum coelorum homini patrifamilias simile dicitur, qui ad excolendam vineam suam operarios conducit. Quis vero patrisfamilias similitudinem rectius tenet quam conditor noster, qui regit quos condidit, et electos suos sic in hoc mundo possidet, quasi subjectos dominus in domo? Qui habet vineam, universalem scilsto, usque ad ultimum electum, qui in fine mundi nasciturus est, sanctos protulit, quasi tot palmites misit. Hic itaque paterfamilias, ad excolendum vineam suam, mane hora tertia, sexta, nona et undecima, operarios conducit, quia a mundi hujus initio usque in finem, ad erudiendam plebem fidelium, praedicatores congregare non desistit. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
t factum est in diebꝰ achar
filii ioathan filii orie
regis uida. ascendit rasin rex
syrie et phacee filius. romelie
contra eam: et non potuerunt
debeslare eam. Et nuntiauerunt
domui dauid. dicentes. Requie¬
uit syria suꝑ effraym. Et com¬
motum est cor eius. et cor ppłi
eus: sicut mouentur ligna
siluarum a facie uenti. Et dix̃
dominus ad ysaiam. Egredere
in occursum achat. tu et qui de

Expanded text:
t factum est in diebus Ahaz filii Ioatham filii Oziae regis Iuda ascendit Rasin rex Syriae et Phacee filius Romeliae liandum contra eam et non potuerunt debellare eam et nuntiaverunt domui David dicentes requievit Syria super Ephraim et commotum est cor eius et cor populi eius sicut moventur ligna silvarum a facie venti et dixit Dominus ad Isaiam egredere in occ
Abbreviated transcription (Latin):
ad extremum aque ductus
piscine suꝑioris. in uia agri
fuuonis: et dices ad eum. Uide
ut siieas. Noli timere. et cor tu¬
um ne formidet a duab cau¬
dis titionum. fumigantium
istorum. in ira furoris rasin ⁊
syrie. et filii romelie: eo quod
consilium inierit contra de sy
romelie dicentes. Ascendamus
ad iudam. et suscitemus eum
ponamus regem in medio eius

Expanded text:
ad extremum aquaeductus piscinae superioris in via Agri fullonis. Et dices ad eum: Vide, ut sileas: noli timere, et cor tuum ne formidet a duabus caudis titionum fumigantium istorum: in ira furoris Rasin regis Syriae, et filii Romeliae: eo quod consilium inierit contra te SyrRomeliae, dicentes: Ascendamus ad Judam; et suscitemus eum,ponamus regem in medio ejus
Abbreviated transcription (Latin):
minus ad montana conscen¬
dit. ut turbas ad altiora se¬
cum trahat: sed turbe ascendere
et contractus loquitur. Non enim
inteiligere poterant: in sua maie¬
state fuigentem. Scd̾m litteram ñ¬
nulli simpliciorum fratrum pu¬
tant eum beatitudines et cetera q̃
sequuntur in oliueti monte docius¬
se: quod nequaquam ita est. Ex
precedentib enim et sequentibus
in galilea monstratur locus: que
putamus ẽẽ uel thabor uel quen¬
ubet alium excelsum montem. De¬
niq postquam finiuit sermones
suos: statim sequitur. Cum autẽ
introisset capharnaum. Beati pau¬

Expanded text:
minus ad montana conscendit, ut turbas ad altiora secum trahat. Sed turbae ascendere et contractus loquitur. Non enim intelligere poterant in sua majestate fulgentem. Secundum litteram, nonnulli simpliciorum fratrum putant eum beatitudines, et caetera quae sequuntur, in Oliveti monte docuisse, quod nequaquam ita est: ex praecedentibus enim et sequentibus in Galilaea monstratur locus, quem putamus esse vel Thabor, vel quemlibet alium excelsum montem. Denique postquam finivit sermones suos, statim sequitur: Cum autem introisset Capharnaum. Beati pau
Abbreviated transcription (Latin):
umquid głabitur secu¬
ris contra eum qui secat¬
u ea. Aut exaltabitur serra
contra cum a quo trahitur:
Quomodo si eleuecur uirga con¬
tra eleuantem se: et exalcetur
baculus. qui utiq lignum est.
dñs exerutuum in pinguib
eius tenuitatem: et subtus glo¬
riam euis succensa ardebit. qͣi
combustio ignis. Et erit lum̃
inł inigne. et sc̃s eus inflã¬
ma et succendetur: et deuorabit᷑
spina eius et. uepres in die u¬
na. Et gł̾a saltus eius et car

Expanded text:
umquid gloriabitur securis contra eum, qui secat ea? Aut exaltabitur serra contra eum a quo trahitur? Quomodo si eleuetur uirga contra eleuantem se, et exaltetur baculus qui utique lignum est. inator exercituum in pinguibus eius tenuitatem, et subtus gloria eius succensa ardebit quasi combustio ignis; et erit lumen Israel in igne et sanctus eius in flamma et succendetur et deuorabitur eius spina et uepres in die una; et gloria saltus eius et Car
Abbreviated transcription (Latin):
qui sedebant inconcilio:
uiderunt faciem eius tanqͣm
faciem angłi. Dixit autẽ pͥnceps
sacerdotum stephano. Si hec i¬
ta se habent: Qui ait. uiri fr̃s
et patres audite. D̾s gle appa¬
ruit patri nr̃o abraham cum
esset in mesopotamia. priusqͣm
moraretur in charran: et inde¬
chaldeorum. et dixit ad illum.
Fu de terra tua. et de cognatione
tua: et ueni in terram quam
monstrauero tibi. Tunc exiit de
terra chaldeorum: et habitauit
in charran. Et inde postquam
mortuus est pater eius. tran¬
stulit illum in terram istam:
in qua nunc uos habitatis. Et
non dedit illi hereditatem in ea
nec passum pedis: sed repmisit
lare illi eam in possessionem.
ẽt semini eius post ipsum cũ

Expanded text:
qui sedebant in concilio: viderunt faciem ejus tanquam faciem angeli. Dixit autem princeps Sacerdotum Stephano. Si hec ita se habent qui ait viri fratres et patres audite Deus gloriae apparuit patri nostro Abraham cum esset in Mesopotamiam priusquam moraretur in Charram et dharan, et dixit ad illum: Exi de terra tua, et de cognatione tua, et veni in terram, quam monstravero tibi. Tunc exiit de terra Chaldaeorum, et habitavit in Charan. Et inde, postquam mortuus est pater ejus, transtulit illum in terram istam, in qua nunc vos habitatis. Et non dedit illi haereditatem in ea, nec passum pedis, sed promisit dare illi eam in possessionem, et semini ejus post ipsum, cu
Abbreviated transcription (Latin):
so quid ministraturi ueniant.
insinuent. Gabrihel namq¬
E
fortitudo dei dicitur. Et meri¬
to tali nomine prefulget. qui
nascituro in carne deo testimo¬
nium ꝓhibet: de quo ꝓpheta
in psalmo. dominus inquit
fortis et potens. dominus põ¬
tens in prelio: illo nimirum
prelio quo potestates aereas de¬
uellare. et abearum tyrannide
mundum ueniebat eripere.
Ad uirginem desponsatam ui¬
ro cui nomen erat ioseph de do¬
⁊mo dauid: et nomen uirgi¬
nis maria. Quod clicitur de
domo dauid: non tantum ad
iosepli. sed etiapr ꝑtinet ad
mariam. Legis namq erat
preceptum. ut de sua quisq
tribu ac familia duceret uyo¬
rem: apło quoq atrestante
qui ad tumotheum scribens.
głium meum. Ideo enim ue¬
raciter ex senune daiuid ortꝰ
est dominus: quia in corrup¬
ta. eius gem̃trix. ueram de
styrpe dauid originem duxit.
Cur autem ipse non de simpli¬
ci uirgine. sed de desponsata
uiro concipi et nasci uoluerit.
plurime a patrib rationabi¬

Expanded text:
so quod ministraturi veniant, so quod ministraturi veniant, insinuent. Gabriel namque fortitudo Dei dicitur. Et merito tali nomine praefulget, quia nascituro in carne Deo testimonium perhibet. De quo Propheta in Psalmo: Dominus, inquit, fortis et potens, Dominus potens in praelio . Illo nimirum praelio, quo potestates aereas debellare, et ab earum tyrannide mundum veniebat eripere. Ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, de domo David, et nomen virginis Maria. Quod dicitur de domo David, non tantum ad Joseph, sed etiam pertinet ad Mariam. Legis namque erat praeceptum ut de sua quisque tribu ac familia duceret uxorem, Apostolo quoque attestante, qui, ad Timotheum scribens, m Evangelium meum . Ideo enim veraciter ex semine David ortus est Christus, quia incorrupta ejus genitrix veram de stirpe David originem duxit. Cur autem Dominus non de simplici virgine, sed de desponsata viro concipi et nasci voluerit, plurimae a patribus rationabi
Abbreviated transcription (Latin):
in carne natiuitatem filii dei
predicaret. ꝑ quam nos abie¬
cta uetustate noxia. renouari
acq inter filios dei computari
in ciuibatem galylee cui nomen
nararech: ad uirginem despon¬
satam uiro tui nomen: erat io¬
seph. Ap̃tum profecto humane
restaurationi puncipium. ut
angelus a deo mitteretur ad
uirgirem partu consecranclã
diuino:quia pruna ꝑdicionis
humane. fuit causa. cum serpẽs
a diabolo mittebatur ad mulie¬
ren sp̃ir suꝑbie decipiendam:
imo ipse n serpente cliabolꝰ
ueniebat: qui genus humanũ
deceptis parentib primis. in¬
mortalitatis gła nudaret. Qa
ergo mois intrauit ꝑ feminã.
aptes redioiet uita ꝑ feminam.
Illa a diabolo seducta ꝑ serpen¬
tem. uiro gustum necis obtu¬
lit: hec edocta a deo ꝑ angłm.
mundo auctorem salutis edi¬
dit. Missus est ergo angelus
gabriel a deo. Naro au temas¬
gimus: quia apparentes hõio
augłi. designentur ex nomine.
uerum quotienscumꝙ fre. idõ
u̾tiq fit: ut etiam nomine ip¬

Expanded text:
carne nativitatem Filii Dei praedicaret, per quam nos, abjecta vetustate noxia, renovari atque inter Filios Dei computari in civitatem Galilaeae, cui nomen Nazareth, ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph. Aptum profecto humanae restaurationis principium, ut angelus a Deo mitteretur ad virginem partu consecrandam divino, quia prima perditionis humanae fuit causa, cum serpens a diabolo mittebatur ad mulierem spiritu superbiae decipiendam: imo ipse in serpente diabolus veniebat, qui genus humanum, deceptis parentibus primis, immortalitatis gloria nudaret. Quia ergo mors intravit per feminam, apte redit et vita per feminam. Illa a diabolo seducta per serpentem, viro gustum necis obtulit; haec a Deo edocta per angelum, mundo auctorem salutis edidit. Missus est ergo angelus Gabriel a Deo. Raro autem legimus quia apparentes hominibus angeli designantur ex nomine. Verum quotiescunque fit, ideo utique fit ut etiam nomine ip
Abbreviated transcription (Latin):
haberetur in uinculis. apud qui¬
rinũ tribunũ: dicit ei tribunus.¬
Que ratio est. ut uir illustrisince
saera iudicans ñ solum ad istam
miuriam te redigi uelis. uerum
Ego prefecturã non ꝑdidi: sed
mutaui. Nam dignitas terrena
his collitur ac mutatur: dignitaᷤ
uero cęlestis eterna sublimitate
subsistit. Dicit ei quirinus Mlirord
prudentẽ uirum ad tantã stulti¬
tiam deuenisse. ut credas ce extra
istam uitam aliquid habiturum:
postquã cineres humani corporis
ita ad niclulũ redigent᷑. ut nec
Q ego ante hos annos deridebã.
credidisti. & ego credam
irmes dixit Sẽs alexander qui
habetur in uinculis: hoc me
doeuit. Audiens hoc quirinꝰ
maledicere eꝓꝑit alexandro dicens

Expanded text:
et in uinculis apud Quirinum tribunum, dicit ei tribunusQuae ratio est, vir illustris, ut vice sacra judicans, non solum ad istam injuriam te redigi velis, verum : Praefecturam non perdidi, sed mutavi. Nam dignitas terrena a terris tollitur, ac mutatur; dignitas vero coelestis aeterna sublimitate subsistit. Dicit ei Quirinus: Miror te prudentem virum ad tantam stultitiam devenisse, ut credas extra istam vitam te aliquid habiturum, postquam cineres humani corporis ita ad nihilum redigantur ut nec «Et ego ante hos annos hec omnia dcredis et credam». Hermes dixit: «Sanctus Alexander qui habetur in uinculis hoc me docuit». Audiens hec Quirinus cepit maledicere Alexandro dicens