comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
humilitate lenis. obedientia
placidus. benignitate suauis.
pietate compatiens. pacien¬
tia constans. caritate presta¬
bilis. et in cunctis moꝵ ma¬
turitate fuit compositus. No¬
ctem post dormitionem bre
uat. Dies autem impendebat

Expanded text:
humilitate lenis, obedientia placidus, benignitate suavis, pietate compatiens, patientia constans, caritate prestabilis et in cunctis morum maturitate compositus, ti, post dormitionem brevis occupabat. Dies autem impendebat
Abbreviated transcription (Latin):
ugati ad stipitem:
in manib acutos acceperũt
fixis plantis: quousq dus
debitum reddatis officium.
Cunc ambo in uno ligno
confixi: psallebant dicẽtes
Ecce qm̃ bonum et qm̃ io¬
cundun habitare fratres ĩ
fabiano. Nunqmͣ tam be¬
ne epulati sumus. modo e¬
nim cepinius esse fixi in

Expanded text:
gati ad stipitem clavos in pedibus acutos acceperunt;abitis plantis, quousque diis debitum redhibeatis officium. Tunc ambo fratres in uno ligno confixi psallebant dicentes: Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in Fabianne epulati sumus, modo coepimus esse fixi in
Abbreviated transcription (Latin):
predicamus xp̃m
crucifixum uideis quidẽ
scandalum gentib autem
stulticiam: ipsis autem
uocatis uideis atq grecis
rpistum dei uirtutẽ et dei
sapientiam. Deo grãs. R¬

Expanded text:
praedicamus Christum crucifixum, Iudaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam, ipsis autem uocatis Iudaeis et Graecis Christum dei uirtutem et dei sapientiam. quos
Abbreviated transcription (Latin):
nale crimen necans
in cruce nos a priuatis xp̃e
munda maculis humani¬
tatem nuscratus fragilem
per crucem sanctam lapsis
dona uenian¶Srotege
salua uenedie sanctifica po¬
pulum cunctum per crucis
signaculum morbos auertẽ
corporis et anime hoe contra
signum nullum stet peri¬
culum Sit deo patu ẜ¬

Expanded text:
nale crimen Necans in cruce, Nos a privatis, Christe, munda maculis; Humanitatem Miseratus fragilem Per crucem sanctam Lapsis dona veniam. Protege, salva, Benedic, sanctifica Populum cunctum Crucis per signaculum; Morbos averte Corporis et animae; Hoc contra signum Nullum stet periculum. Laus Deo Pat
Abbreviated transcription (Latin):
in pace ecclesie aduentũ uo¬
cationis sue expectauerit.
Et hoc est quod ait dñs. Sic
cum uolo manere donec ue¬
niam. Non quia nõ et ipse
iultos antea labores pro do¬
mino pressuras q malorũ
tolerauerit. Sed quia ulti¬
nuni in pace senium finie¬
rit ut pote ecclesus xp̃i per
asyam quam regebat iam
Longe late q fundatis.ii.

Expanded text:
cclesiae adventum vocationis exspectaverit. Et hoc est quod ait Dominus: Sic eum volo manere donec veniam, non quia non et ipse multos antea labores pro Domino pressurasque malorum toleraverit, sed quia ultimum in pace senium finierit, utpote Ecclesiis Christi per Asiam quam regebat jam longe lateque fundatis.
Abbreviated transcription (Latin):
ntra deserti teneris
sub amus ciuium
turmas fugiens petisti ne
leui saltẽ maculare uitã fa¬
mine posses.¶Srebuit yr¬
tum tegimẽ camelus artu¬
bus sactis strophiũ biden¬
tes cui latex laustum socia¬
ta ꝑastum mella locustis.⁊
eteri tãtũ cecinere uatũ
corde presago uibar affutu¬
rum tu quidẽ mundi scelus¬
⁊ auferẽtem indice prodis.

Expanded text:
ntra deserti teneris sub annis, Civium turmas fugiens, petisti, Ne levi saltem maculare vitam Famine posses. Praebuit hirtum tegimen camelus, Artubus sacris strophium bidentes, Cui latex haustum, sociata pastum Mella locustis. Caeteri tantum cecinere vatum Corde praesago jubar adfuturum, Tu quidem mundi scelus aufere
Abbreviated transcription (Latin):
parens sicut rex nobis fieri
dignatus est regnum no¬
bis celeste tribuendo: ita e¬
tiam pontifex factus est
semetipsum pro nobis of¬
ferendo bostiã deo in odorem
suauitatis. Unde scriptũ
num secundũ ordinem mel¬
chisedech
elchisedech quippe
ut legimus. sacer¬
dos dei sumini longe lega¬
lis sacerdocii tempore pre¬
cessit: offerens tunc panẽ
et uinum. Et ideo redẽp
tor sacerdos esse dicitur se¬
cundum melchisedech: qͥa
ablatis uictimis legalib.
idem sacrificii genus ĩ mi¬
sterium sui corporis et sã¬
guinis in nouo cestamen¬
to offerendum instituit.

Expanded text:
parens, sicut rex nobis fieri dignatus est regnum coeleste tribuendo, ita etiam pontifex factus est semetipsum pro nobis offerendo Deo hostiam in odorem suavitatis. Unde scriptum num secundum ordinem Melchisedech elchisedech quippe, ut legimus, sacerdos Dei summi, longe legalis sacerdotii tempora praecessit, offerens Deo panem et vinum. Et ideo Redemptor noster sacerdos esse dicitur secundum ordinem Melchisedech, quia ablatis victimis legalibus, idem sacrificii genus in mysterium sui corporis et sanguinis in Novo Testamento offerendo instituit.
Abbreviated transcription (Latin):
reclusi. Uolente autẽ nero¬
ne post triduum eos produ
cere. uenit ad ess angelus
domini dicens. Nolite time¬
re per uos enim confundet᷑¬
sicut sol. Admirantes au¬
tem ministri dixerunt. Dii
nostri obscurauerunt cesa¬
pletus ira dixit. Malefici
propter uos patior tẽpesta¬
tem a dus meis .iiii. lecon

Expanded text:
gastulo Volente autem nerone post triduo perdere eos . | uenit ad eos angelos domini dicens. Nolite timere per uos con| funditsicut sol. Et admirantes . ministri . dixe| runt . dii nostri . obscurauerunt cesapletus ira nero . dixit . malefeci . propter| uos passus . sum tempestatem a diis meis . e
Abbreviated transcription (Latin):
sicut sol. Ad mirantes au¬
tem ministri dixerunt. Du
nostri obscurauerunt cesa¬
pletus ira dixit. Malefici
propter uos patior tẽpesta¬
tem a dus meis . iiii. lecon.

Expanded text:
sicut sol. Et admirantes . ministri . dixe| runt . dii nostri . obscurauerunt cesapletus ira nero . dixit . malefeci . propter| uos passus . sum tempestatem a diis meis . et in
Abbreviated transcription (Latin):
reclusi. Uolente autẽ nero¬
ne post triduum eos produ
cere. uenit ad eos angelus
dominr dicens. Nolite time¬
re per uos enim confundet᷑

Expanded text:
gastulo Volente autem nerone post triduo perdere eos . | uenit ad eos angelos domini dicens. Nolite timere per uos con| funditur
Abbreviated transcription (Latin):
omplexus est itaq
omnia qui et natu¬
ram et nomen expressit in
quo sumia uirtutum est.
Scuiit enim petrus quod
in filio dei onmia sunt. Om¬
nia enun dedit pater filio.
Si omnia dedit: eternitatẽ
quam habet maiestatẽ qr
transfudit. Sed quid prote¬
labor longius: Finis fidei
mee xpistus est: finis fidci

Expanded text:
omplexus est itaque omnia, qui et naturam et nomen expressit, in quo summa virtutum est. sciuit Petrus quod in filio dei omnia sint: omnia enim dedit pater filio. si omnia dedit, aeternitatem quam habet maiestatemque transfudit. sed quo prolabor longius? finis fidei meae Christus est, finis fidei
Abbreviated transcription (Latin):
ymon petrus
li et princeps apostolorum
post episcopatum anthio
censis ecclesie et predicati¬
nẽ dispersionis eoꝵ qui de
circuncisione crediderunt
in ponto galacia. Capa¬
docia. asya. bithinia. secũ¬
do claudii anno ad expu¬
gnãdum symonẽ magũ
romam uenit. R¬
ymon pette anteqm̃ de
naui uocarem te noui
te et super pletem meam princi¬
pem te constitui. Et claues reg¬
ni celorum tradidi tibi .u̾. Quod¬
cumq ligaueris super terram erit
ligatum et in celis et quodcumq
solueris supet terram erit solutum

Expanded text:
mon Petrus li et princeps apostolorum, post epischiensis ecclesie et predicationem dispersionis eorum qui de circuncisione crediderant in Ponto, Galatia, Capadocia, Asia et Bithinia, secundo Claudii anno, ad expugnandum Simonem magum Romam pergit; imon Petre, antequam de navi vocarem te, novi te; et super plebem meam principem te constitui, et claves regni coelorum tradidi tibi. Vers. Quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis; et quodcunque solveris supe
Abbreviated transcription (Latin):
on multo post ab eo¬
dem principe propter
ansuperabilem euangelian¬
di constantiam in pachinos
insulam est erilio relegatꝰ.
ubi humano licet destitutꝰ
solacio diuine tamen uisio¬
nis meruit et allocutioms
crebra consolatione releua¬

Expanded text:
 multo post, ab eodem principe, propter insuperabilem evangelizandi constantiam, in Patmos insulam exsilio relegatur. Ubi humano licet destitutus solatio, divinae tamen visionis et allocutionis meruit crebra consolatione releva
Abbreviated transcription (Latin):
unc uit archeiius
ad alios incarcera¬
tos promittens liberos fieri
quicumq uellent fieri xpi¬
stiam. Quod cum fieret et

Expanded text:
unc iuit Arthemius ad alios incarceratos promittens ut exirent liberi, quicumque uellent fieri christiani. Quod cum fieret et
Abbreviated transcription (Latin):
Iam et in actib lecon
apostolorum cumꝰ
cetetis apostolis flagellatus.
postoli gaudentes a conspectu
concilii qm̃ digni habiti sũt
pro nomine ihesu contumeli¬
am pati. Et adomiciano cesa¬
re inferuentis olei doluun
mussus ut in ecclesiastica
narratur hystoria: ex quo ta¬
men diuina se protegente
gratia tam intactus exiuit.
qua fuerat a corruptione cõ¬
cupiscentie carnalis extrane

Expanded text:
am et in Actibus apostolorum, cum caeteris apostolis flagellatus it gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati ; et a Domitiano Caesare in ferventis olei dolium missus in ecclesiastica narratur historia; ex quo tamen divina se protegente gratia, tam intactus exierit, quam fuerat a corruptione concupiscentiae carnalis extrane
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificantium se miecit ex
tium demonia: dñs autem
celos fecit. Cui preses. Qua
tamen unde es et quomodo
sum. Georgius uocor gene¬
re et nulicia capadocus: sed
cuncta deserui ut seruirem
liberus deo celi .ũ. lecon.

Expanded text:
sacrificantium se iniecit ettium demonia; dominus autem celos fecit». Cui statim tamen unde es et quomodo istianus sum, Georgius uocor. Genere et milicia Capadocus sum. Sed cuncta deserui ut seruirem liberius deo celi».
Abbreviated transcription (Latin):
mius. Duplicabo super te
filiam meam credam illi.
Quod cum fecisset. dicit ei¬
petrus. Uade in domum tu¬
am: quia modo me uidebis

Expanded text:
uo, duplicabo super te filiam meam sanam». Quod cum fecisset, ait Petrus: «Vade in domum tuam, quia modo uidebis
Abbreviated transcription (French):
srur est gaudium sa¬
cerdotum ecclesie fun¬
damentum. orbis terre tute¬
egrotantium medicus.
fons sitientium procectio

Expanded text:
rux gaudium sacerdotum, crux Ecclesiae fundamentum, crux orbis terrae cauteux aegrotantium medicus, fons, crux nudorum protectio
Abbreviated transcription (Latin):
spes xpistianoꝵ crux resur
natio diuitum destructio
superboꝵ. Crux est male ui¬
uentium pena. crux est ad¬
uersus demones uictoria.¬

Expanded text:
spes Christianorum, crux resurrnatio divitum, crux destructio superborum, crux male viventium poena, crux adversus daemones tri
Abbreviated transcription (Latin):
iudas de lacu peuent ad locũ ubi
iacelat sancta cuir alła. ã Wrabat
uidas deus deus meus ostende mi¬
chilignum sancte crucis alla. a.
Cum orasset iudas cõmotus est
locus ille. in quosaucta crur iace

Expanded text:
Judas de lacu, perrexit ad locum, ubi jacebat sancta crux, alleluia. Ant. Orabat Judas, Deus Deus meus, ostende mihi lignum sanctae crucis, alleluia. Ant. Cum orasset Judas, commotus est lacus ille, in quo sancta crux jace
Abbreviated transcription (Latin):
rum crucifigi aDomine si tu
es iube me uenite ad te super aquas
et extendens manun apppehendit
eum. Et dixit ilesus modice fidei
quare dubitasti .u̾. Cumq uidis¬
set uentum ualidum uenieutem
timuit et cum cepisset inergi cla¬
mauit dicens dñe saluũ me fac.¬

Expanded text:
ra. Resp. Domine, si tu es, jube me venire ad te super aquas. Et extendens manum apprehendit eum; et dixit ad eum: Modicae fidei, quare dubitasti? Vers. Cumque vidisset ventum validum venientem timuit, et cum coepisset, mergi clamavit dicens: Domine, salvum me fac
Abbreviated transcription (Latin):
nis catredram sacerdotalẽ
tenuit usq ad ultimum
annum neronis id est quar¬
tumdecimum. et affixus
cruci martyrio coronatus
est. capite ad terram uerso
et in sublime pedib eleua¬
tis asserens se indignum
quod sic crucifigeretur ut
dominus suus. RSi diligis
domine tu nosti quia amo te Et
animam meam pono prote.u.
Si oportuerit me mori tecum
non te negabo. sẽ. Et annmam.
las que canonice nommã¬
tur quaꝵ secunda a pleris¬
q eius negatur. propter
stili cum priore distantiã.
Sed et cuangelium iuxta
marcũ: qui auditor eius
et interpres fuit huius di¬

Expanded text:
nis cathedram sacerdotalem tenuit, usque ad ultimum annum Neronis, id est quartumdecimum, a quo affixus cruci martyrio coronatus est, capite ad terram verso et in sublime, pedibus elevatis, asserens se indignum quod sic crucifigeretur ut dominus suus. Scripsit Domine, tu nosti, quia amo te, et animam meam pono pro te. Vers. Si oportuerit me mori tecum, non te negabo. Et animam. las, quae Catholicae nominantur; quarum secunda a plerisque ejus negatur, propter styli cum priore dissonantiam; sed et Evangelium juxta Marcum, qui auditor ejus et interpres fuit, hujus di
Abbreviated transcription (Latin):
ugati ad stipitem:
in manib acutos acceperũt
fixis plantis: quousq dus
debitum reddatis officium.
Cunc ambo in uno ligno
confiri: psallebant dicẽtes.
Ecce qm̃ bonum et qm̃ io¬
cundum habitare fratres ĩ
ne epulati sumus. modo e¬
nim cepinius esse fixi in
Cumq transisset una dies

Expanded text:
gati ad stipitem clavos in pedibus acutos acceperunt;tabitis plantis, quousque diis debitum redhibeatis officium. Tunc ambo fratres in uno ligno confixi psallebant dicentes: Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in ne epulati sumus: modo coepimus esse fixi in ansisset una dies
Abbreviated transcription (Latin):
quis tibi digne uale¬
at iuira gr̃arum eł laudum
preconia impendere que singu¬
lari tuo assensu mundo suc¬
curristi perdito: quas tibi lau¬
des fragilitas humani gene¬
ris persoluat que solo tuo cõ¬
mertio recuperandi aditum
muenit: accipe itaq quascũ¬
q exiles: et quascunq meri

Expanded text:
quis tibi digne valeat jura gratiarum ac laudum praeconia impendere, quae singulari tuo assensu mundo succurristi perdito? Quas tibi laudes fragilitas humani generis persolvat, quae solo tuo commercio recuperandi aditum invenit? Accipe itaque quascunque exiles, quascunq
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo maria nos qͥ¬
hoc credimꝰ ꝙ uirgo et mater
dei sis credendo sentiamus ꝙ
pro nobis deum depreceris et
ta assequaris ut qui confite¬
mur te peperisse deum et ho¬
minem gaudeamus per te no¬
bis aduenisse salutem Tu

Expanded text:
virgo Maria, nos qui credimus quod virgo et mater Dei sis, credendo sentiamus quod pro nobis depreceris. Et eris. Et qui confitemur te peperisse Deum et hominem, gaudeamus per te nobis advenire salutem. Et qui
Abbreviated transcription (Latin):
xerim ego. H ec autem cum
dixisset: unus assistens mi¬
instrorum dedit alapam ie¬
su dicens. Si respondes po¬
tifici: Respondit ihesus. Si
male locutus sum testimo¬
mum ꝑhibe de malo. Si au¬
tem bene: quid me cedis:
Et misit eum annas liga¬
tum ad caypham pontificẽ

Expanded text:
dixerim ego haec autem cum dixisset unus adsistens ministrorum dedit alapam Iesu dicens sic respondes pontifici respondit ei Iesus si male locutus sum testimonium perhibe de malo si autem bene quid me caedis et misit eum Annas ligatum
Abbreviated transcription (Latin):
filium dei se fecit. Cum ergo
audisset pylatus hunc sermo¬
nem magis timint. Et in gres¬
xit ad ihesum. Unde es tu. Ie¬
sus autem responsum non de¬
dit ei. Dixit ergo ei pylatues
M ichi non loqueris. Nescis
quia potestatem habeo crucifi¬
gere te: & potestatem habeo

Expanded text:
rgo audisset Pilatus hos sermones, magis timuit. Et ingresxit ad Jesum: Unde es tu? Jesus autem responsum non dedit ei. Dixit ergo ei Pilatus: Mihi non loqueris? Nescis quia potestatem habeo crucifigere te, et potestatem habeo
Abbreviated transcription (Latin):
sacratissima uirgo manci
nos qui boc credimus ꝙ uir¬
go et mater dei sis. credendo sencia¬
mus ꝙ pro nobis deum depre¬
hommem: gaudeamus per te
nobis aduenisse salutem. Tu

Expanded text:
sanctissima virgo Maria, nos qui credimus quod virgo et mater Dei sis, credendo sentiamus quod pro nobis deprehominem, gaudeamus per te nobis advenire salutem. Et
Abbreviated transcription (Latin):
quibus sic congruit ut sumãt et deut celis
anis angelicus fit panis hom̃i dat paĩs
celitus figuris terminũ o res mirabłis man¬
ducat dñn pauꝑ seruus et humilis ¶e
trina deitas bnaq poscimꝰ sic tu nõs uisites
tendinus ad lucem quã in habitas Amen.¬
erbum suꝑmũ prodiens nec patris
linquẽs dexteram ad opus suũ exiẽs
uenit ad iute uesꝑam An morte a discipło
suis tradendus emulis ꝓrius in iuite ferculo
se tradidit discipulis Quibus sub bina¬

Expanded text:
quibus sic congruit, Ut sumant, et dent caeteris. quibus sic congruit, Ut sumant, et dent caeteris. Panis Angelicus fit panis hominum, Dat panis coelitus figuris terminum: O res mirabilis! manducat Dominum Pauper, servus, et humilis. Te Trina Deitas, unaque poscimus, Sic nos ad lucem quam inhabitas. AmenVerbum supernum prodiens, Nec Patris linquens dexteram, Ad opus suum exiens, Venit ad vitae vesperum. In morte a discipulo Suis tradendus aemulis: Prius in vitae ferculo Se tradidit discipulis. Uni trin
Abbreviated transcription (Latin):
carnem efficit. fit q sangius xp̃i merũ et
si sensus desicit ad firmandũ cor sincerũ sola
fides sufficit ¶antum ergo sacramentum
ueneremur cermu et antiquũ documentũ no¬
uo cedat ritui prestet fides supplemẽtum sen¬
suum deffectiu. ¶eitori genitoq laus et
iuibilatio salus hõnor uirtus quos fit et bene¬
dictio procedenti ab utroq compar sit laudatio
acris solenniis incta sint gaudia¬
et ex precordiis sonent preconia. re¬
cedant netera noua sint omĩa corda uoces ⁊ eꝑa
ottis recolitur cena nouissima qua xp̃s cc
ditur agnum et azima dedisse fratribus iuxta
legitima priscis indulta patribus ¶ost agnũ
tipicum expłetis epusis corpus dhicum datum
discipulis sit totum om̃bus qd̵ totum singulis
eus fatemur manibus ¶e dit fragilibus
corporis ferculum dedit et tristibus sangiũs
potulum dicens agaite quod trado uasculum
om̃s ex eo bibite Nic sacrisiciũ istud infli¬
tuit cuius officiũ cõmitti boluit solis pbrĩs

Expanded text:
icit: Fitque sanguis Christi merum, Et si sensus deficit: 2 Ad firmandum cor syncerum Sola fides sufficit. Tantum ergo Sacramentum Veneremur cernui: Et antiquum documentum Novo cedat ritui: Praestet fides supplementum Sensuum defectui. Genitori, Genitoque, Laus et jubilatio, Salus, honor, virtus quoque, Sit et benedictio: ProcedentiSacris solemniis juncta sint gaudiaEt ex praecordiis sonent praeconia: Recedant vetera, nova sint omnia, Corda, voces, et opera. Noctis recolitur coena novissima, Qua Christus creditur agnum et azyma Dedisse fratribus, juxta legitima Priscis indulta patribus. Post agnum typicum, expletis epulis, Corpus Dominicum datum discipulis, 4 Sic totum omnibus, quod totum singulis, Ejus fatemur manibus. Dedit ex frugibus corporis ferculum, Dedit ex vitibus sanguinis poculum, Dicens, Accipite quod trado vasculum, Omnes ex eo bibite. Sic sacrificium istud instituit, Cujus officium committi voluit Solis Presbyteris,
Abbreviated transcription (Latin):
auxilum ni trmoq domino sit sempiter¬
na gloria qui iuitam sine termĩo nobis do¬
net in patria. Abmen. antiph. Osacrum¬

Expanded text:
ulis. Uni trinoque Domino Sit sempiterna gloria: Qui vitam sine termino Nobis donet in patria. Amen. V\. C
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit aliquid reprehendere
interroget hebreo  suam
conscientiam recolat. uideat ordi¬
nem textiunq sermonis. & tune
nr̃o labori si potuerit. detrahat.
Ubicumq gͦ asteriscos id ẽ stellas
ibi sciatis de hebreo additum qđ in
latinis codicibus ñ habetur. Ubi
uero obelus transuersa sciliems
uirga p̃posita ẽ. illic significatur. qd
septuagnnita interpretes addider̃.
ul ob decoris grãm. uł ob sp̃s seĩ ac¬

Expanded text:
voluerit aliquid reprehendere, voluerit aliquid reprehendere, interroget Hebraeos, suam conscientiam recolat, videat ordinem textumque sermonis, et tunc nostro labori, si potuerit, detrahat. Ubicumque ergo asteriscos, id est, stellas ibi sciatis de Hebraeo additum quod in Latinis codicibus non habetur. Ubi vero obelus, transversa scilicet virga ÷, praeposita est, illic signatur quid Septuaginta Interpretes addiderint, vel ob decoris gratiam, vel ob Spi
Abbreviated transcription (Latin):
iłu salutem. Quo¬
modo grecoꝵ histo¬
rias magis intelligunt. qui athe¬
nic uiderunt. et terenun urgi
et regionẽ & saltus. et ꝓuinci¬
as sonant. et oblique sub inter¬
pretatione et figura eoꝵ que¬
dam narrantur historie. de qͥbꝰ
in regnoꝵ libro dieitur. uonne
ecce hec sẽpta sunt in lib oro
uerboꝵ dierum regum iuda:
Que utiq in nr̃is codicibus ñ ha¬
bentur. Hoc primum sciendum
non liber sit unus. et apud il
ciceronis dialogo faciunt. ut
eum intres partes secent. cũ
unus a suo actore sit editus. De¬
inde etiam illud attendendũ
qd frequenter nomina non uo¬
cabula hominum sed reriu
ut dixi significantias sonent.
ꝑstriste leuiter. hie ꝑ quedam
uerbor compendia explicent᷑.
Orationum itaq ur̃arum ad¬
nitus auxilio. misi librum quẽ¬
beniuolis placiturũ. tantum
intudis displiciturum eẽ ñ am¬
bigo. Optima enim queq ut
ait pliuius malunt contẽpue
re iuderi pleriq quam discere.
Si quis in hac interpretatiõe

Expanded text:
su salutem. Quomodo Graecorum historias magis intelligunt, qui Athenas viderint, et tertium Virgiet regiones, et saltus, et provincias sonant, et oblique sub interpretatione et figura eorum, quaedam narrantur historiae: de quibus in Regnorum libro dicitur, Nonne ecce haec scripta sunt in libro Verborum Dierum regum Juda? Quae utique in nostris codicibus non habentur. Hoc primum sciendum, non liber unus sit: et apud illCiceronis dialogo, faciunt, ut eum in tres partes secent, cum unus a suo auctore sit editus. Deinde etiam illud attendendum, quod frequenter nomina, non vocabula hominum, sed rerum, ut dixi, significantias sonent perstrictae leviter, hic per quaedam verborum compendia explicentur. Orationum itaque vestrarum adjutus auxilio, misi librum benevolis placiturum: tamen invidis displiciturum esse non ambigo. Optima enim quaeque, ut ait Plinius, malunt contemnere et invidere plerique, quam discere. Si quis in hac interpretatione
Abbreviated transcription (Latin):
Porro filii gomer. ascenez. et riphet.
& togorina. filii autem iauan. helisa
et tharsis. &e thim. & dodanim. filii
cham. chuis. et mesraim. phuth. &
chanaan. filii aut̃ chus. saba. et eiu¬
la. et sabatha. et regna. et sabatha¬
cͥa. Porro filii regina. saba. et dadan.
Chus aut̃ genuit nemroth. Iste ce¬
pit eẽ potens in t̾ra. Mefraim uͦ ge¬
nuit ludim. & ananim. & laabim.
et nepthoim. phetusim. quoq &¬

Expanded text:
Porro filii Gomer: Ascenez, et Riphath, et Thogorma. Filii autem Javan: Elisa et Tharsis, Chetim et Dodanim. Filii Cham: Chus, et Mesraim, et Phut, et Chanaan. Filii autem Chus: Saba, et Evila, Sabatha, et Regma, et Sabathacha. Porro filii Regma: Saba, et Dadan. Chus autem genuit Nemrod: iste coepit esse potens in terra. Mesraim vero genuit Ludim, et Anamim, et Laabim, et Nepthuim, Phetrusim quoq
Abbreviated transcription (Latin):
duxii nos et patres nrõs de t̾ra egip¬
ti de domosertatutis. fecitq uidentibꝰ
nob̃ sign a ingentia. et custodiuit nos
in omi uia ꝑ quam ambi: laiumus.
et incunctis ppłis per quos transi¬
uimus et eiecit uniũsas gentes. a¬
morreum habitatorẽ t̾re quã nos
sẽs et foxtis emulator ẽ. nec ignosce&
sceleribus ur̃is atq peocatia. Si di¬
miseritis cdtum̃. et seruieritis dus ali¬
enis. conũtet se et affliget uos atti.
subũtet postq̃m uob p̃stiterit bona.
Dixq ppłs ad iosue. Nequiaqͣm
ita ut loqueris erit. sed dnõ serine¬
mus. Et iꝯsue ad ipł̃m. testes inqͥd
uoc istis q ipsi elegeritis uob̃ dnnm̃
ut seruiatis ei. Respondetu tq tes¬

Expanded text:
duxit nos et patres nostros de terra Aegypti de domo servitutis fecitque videntibus nobis signa ingentia et custodivit nos in omni via per quam ambulavimus et in cunctis populis per quos transivimus et eiecit universas gentes Amorreum habitatorem terrae quam nos ignoscet sceleribus vestris atque peccatis. Si dimiseritis Dominum, et servieritis diis alienis, convertet se, et affliget vos atque subvertet postquam vobis praestiterit bona. Dixitque populus ad Josue. Nequaquam ita ut loqueris, erit, sed Domino serviemus. Et Josue ad populum: Testes, inquit, vos estis, quia ipsi elegeritis vobis Dominum ut serviatis ei. Responderuntque: Tes
Abbreviated transcription (Latin):
sesfioirii in tamnathĩare que sita ẽ in
monte effraun. a septemtrionali parte
montisgaas. Seruiuitq ifrł dño eune¬
tis diebus iosue et semoꝵ qui longo uix¬
erunt tempore pꝰ iosue. et qui nouerant
omĩa oꝑa diũ que fecerat in ifrł. Ossa
quoq iosepl que tulerunt filii isrł de
egypto sepelierunt in sichẽ in parce
agri quem emerat ia cõb a filiis emnnor
pitris sichem. centum nouellis ouib.
et fuit in possessione filioꝵ oseph. Elea¬
rar quoq filius uarori mortiuis ẽ. et se¬
prlierunt eum in giab finees filius esꝰ
que damẽ ei in montẽ ephraum

Expanded text:
hsare quae sita est in monte Ephraim a septentrionali parte montis Gaas servivitque Israhel Domino cunctis diebus Iosue et seniorum qui longo vixerunt tempore post Iosue et qui noverant omnia opera Domini quae fecerat in Israhel ossa quoque Ioseph quae tulerant filii Israhel de Aegypto sepelierunt in Sychem in parte agri quem emerat Iacob a filiis Emmor patris Sychem centum novellis ovibus et fuit in possessione filiorum Ioseph Eleazar quoque filius Aaron mortuus est et sepelierunt eum in Gaab Finees filii eius quae data est ei in monte Ephraim
Abbreviated transcription (Latin):
ad dauid. cum lateret in deserto. uiri
robustissimi & pugnatores optimi.
tenentes elypeum & hastam. facies eoꝵ
quasi faties leonis. & ueloces quasi
capree in montibus. Eter princeps.
obdias seds. eliab tertius. masmana
quartus. iheremias quintus. hethii
sextus. helihel septiinus. iohannan
octaius. helrebad nonus. iheremias
decimus. bachanai undecimus. Hu
de filus gad princeps exercitus. No¬
uissimus centum milibus preerat. &¬
maximus mille. Isti sunt qui tran.¬
sierunt iordanẽ mense primo. quã¬
do inundare con gsueuit siꝑ ripas
suas. & omĩs fugaue runt qui mo¬
rabantur in uallibus ad orientalẽ
plagam. & ad occidentalẽ. Que¬
nerunt aut̃ & de beniamin & de iu¬
da ad p̃sidium in quo morabatur
dauid. E gressusq ẽ dauid obuiã¬

Expanded text:
ad David, cum lateret in deserto, viri ad David, cum lateret in deserto, viri robustissimi, et pugnatores optimi, tenentes clypeum et hastam: facies eorum quasi facies leonis, et veloces quasi capreae in montibus, Ezer princeps, Obdias secundus, Eliab tertius, Masmana quartus, Jeremias quintus, Ethi sextus, Eliel septimus, Johanan octavus, Elzebad nonus, Jeremias decimus, Machbanai undecimus. Hi de filiis Gad principes exercitus: novissimus centum militibus praeerat, et maximus, mille. Isti sunt qui transierunt Jordanem mense primo, quando inundare consuevit super ripas suas; et omnes fugaverunt qui morabantur in vallibus ad orientalem plagam, et occidentalem. Venerunt autem et de Benjamin, et de Juda, ad praesidium in quo morabatur David. Egressusque est David obvia
Abbreviated transcription (Latin):
ceps rubenitarum. et cum eo tri¬
ginta. Anan filius inaacha. Et io¬
saphat mathanites. Orias astaro¬
tites. Semma et iaihel filii othã
aroethitis. Iedihel filius samri.
& ioha frat̾ eius. tosahites. Heli¬
hel maumites. Et ieribai. et io¬
sai filii elnaem. Et iethia ino¬
ret saul filium chis. qui erant fortis¬
simi et egregii pugnatores. tenden¬
tes arcum. et utraq maniu fiuidis
saxa iacientes. & dirigentes sagittas.
De fr̃ibus saul ex beniamin princeps
abierer. & ioas filius samaa gabatites
Et iarihel. et phalech filii arimoth. &
baracha et iheu anathotites. Samaias
quoq gabaonites fortissimus inter
triginta et suꝑ triginta. Hieremias
et ierihel. et iohannan. et rebad gade¬
rotites. Helurai. et iherimuth. & baa¬
laia. & samaraia. & saphacia. aruphi¬
tes. Helchana. et iesia. et arrahel. &
ioezet. et iesbaam. de charemi. Ioela
quoq & tabadia filii iheroam de ge¬
dor. Sed et de gaddi transfugerũt

Expanded text:
ceps Rubenitarum et cum eo triceps Rubenitarum et cum eo triginta Hanan filius Maacha et Iosaphat Mathanites Ozias Astharothites Semma et Iaihel filii Hotam Aroerites Iedihel filius Samri et Ioha frater eius Thosaites Elihel Maumites et Ieribai et Iosairet Saul filium Cis, qui erant fortissimi et egregii pugnatores, tendentes arcum, et utraque manu fundis saxa et jacientes et dirigentes sagittas: de fratribus Saul ex Benjamin. Princeps Abiezer, et Joas, filii Samaa, Gabaathites, et Jaziel et Phallet filii Azmoth, et Baracha, et Jeu Anathotites. Samaias quoque Gabaonites fortissimus inter triginta et super triginta. Jeremias, et Jeziel, et Johanan, et Jezbad Gaderothites, Eluzai et Jerimuth, et Baalia, et Samaria, et Saphatia Aruphites. Elcana, et Jesia, et Azrael, et Joezer, et Jesbaam de Carehim: Joela quoque, et Zabadia, filii Jeroam de Gedor. Sed et de Gaddi transfugerunt
Abbreviated transcription (Latin):
inter tres robustos nominatissi¬
mus int̾ triginta primos. Uerũ¬
tamen ad tres usq ñ ꝑuenerat.
Posuit autem eum dauid ad auri¬
culam suam. Porro uiri fortissimi
in exercitu a sahel frat̾ ioab. & he¬
leanan filius patrui eius de beth¬
leem. Semoth ararites. Helles pha¬
lonites. Iras filius acces. thecuites.
abiezer anatothites. Sobbochai
a sodites. Ilai ahoites. Marai neꝑ¬
thophathites. Heled fitius baana
nepthophatites. Et hai filius rabai
de gabaath fitioꝵ beniamin. Bana¬
ia pharatonites. Uitide torrente
ga as. abial arabathites. atimot
bauranites. eliaba salabonites.
filins asom gezonitis. ionathan.
filius saga ararithes alnam. filtꝰ
sagar aratitis etiphath. filtus uir
aplier inecoratites. Alna phello
nites. asrai carmelites. Noorai¬
nathau. Mabbar filtius agarai.
Sellecli aminouites. Noorn be¬
iotites. ariniger ioab filii saruie
Itis iethreus. Gareb iethreus.
Urias etheus. ⁊abarth filiꝰ ooli.
Adina filius sega rubenites prin¬

Expanded text:
inter tres robustos nominatissimus inter triginta primus verumtamen ad tres usque non pervenerat posuit autem eum David ad auriculam suam porro fortissimi in exercitu Asahel frater Ioab et Eleanan filius patrui eius de Bethleem Semmoth Arorites Helles Phallonites Iras filius Acces Thecuites Abiezer Anathothites Sobbochai Asothites Ilai Ahoites Marai Netophathites Heled filius Baana Netophathites Ethai filius Ribai de Gabaath filiorum Beniamin Banaia Pharathonites Uri de torrente Gaas Abial Arabathites Azmoth Bauramites Eliaba Salabonites filii Asom Gezonites Ionathan filius Sega Ararites Ahiam filius Sachar Ararites Eliphal filius Ur Apher Mechuranites Asrai Carmelites NooraNathan Mabar filius Agarai Sellec Ammonites Noorai Berothites armiger Ioab filii Sarviae Iras Iethreus Gareb Iethreus Urias Ettheus Zabad filius Ooli Adina filius Seza Rubenites prin
Abbreviated transcription (Latin):
ogor ꝑ singulos
seͥpturẽ diuine
libros aduer¬
sarioꝵ respon¬
dere maledic¬
tis. qui inter¬
pretationem
meam rep̾hensionẽ septuaginta
interpretum criminantur. quasi
non & apud grecos. aquila et
simmachus. et theodotion. uł¬

Expanded text:
ogor per singulos Scripturae divinae libros, adversariorum respondere maledictis, qui interpretationem meam, reprehensionem Septuaginta interpretum criminantur: quasi non et apud Graecos Aquila, Symmachus et Theodotion
Abbreviated transcription (Latin):
ecreuit
autẽ salo.¬
mon edi¬
ficare do¬
mũ nomi¬
palatiũ
sibi. Et numerauit septuaginta
milia uiroꝵ portantium humeris
& octingenta milia qui cederent
lapides in montibus. p̃positosq eoꝵ
tria milia sexcentos. Misit quoq¬

Expanded text:
ecrevit autem Salomon aedificare domum nomipalatium sibi. Et numeravit septuaginta millia virorum portantium humeris, et octoginta millia qui caederent lapides in montibus, praepositosque eorum tria millia sexcentos. Misit quoq
Abbreviated transcription (Latin):
teruit ut quod illi tacuerũt. hi seri¬
ptum esse mentiti sunt: Qnid igit᷑:
Dampnamꝰ ueteres: O mime: Sed
post prioꝵ studia. indomo dm̃i qd̾
possumꝰ laboramꝰ Illi int̃ pretati sũt

Expanded text:
texuit, ut quod illi tacuerunt, hi scriptum esse mentiti sint. Quid igitur? damnamus veteres? minime: sed post priorum studia, in domo Domini quod possumus, laboramus. Illi interpretati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Quod melius intelligunꝰ. melius ce
ꝓ fermꝰ. Audi igit᷑ emulȩ. obtrecta¬
tor ausculta Non dampno. nõ re¬
prehendo septuagnita. sed confiden¬
ter cunctis illis apłos prȩfero Per
ꝓpħas inter spiritalia carismata
positos lego. inquibus ultimũ pene
gratũ int̾pretes tenent Iuid liuo¬
re torqueris: Quid imꝑitoꝵ ani mos
contra me concitas: Sic ubi tibi in
troga hebreos. diuersarũ urbium
magistros consule: Qđ illi habent de
xp̃o. tui codtices nõ habent: Aluid est
si contra se postea ab apłis usur pata¬
testimonia ꝓbauerunt. & em̃datio¬
ra sunt exemplaria latina qũa gre¬
ca: greca quã hebrȩa Uerũhȩe con¬
tra inuidos. Nunc te p̃cor desideri
hem̃e. ut qͥa tantum opus me subire
fecisti. & agenesi exordiũ capere.
orationibus iuues. quo possim eodẽ
sp̃u quo scripti sunt libri in lati¬
num eos transferre sermonem:¬

Expanded text:
elius intelligimus, melius et proferimus. Audi igitur aemule, et obtrectator ausculta: Non damno, non reprehendo Septuaginta; sed confidenter cunctis illis Apostolos praefero. Per uos ante Prophetas inter spiritualia charismata positos lego: in quibus ultimum pene gradum interpretes tenent. Quid livore torqueris? quid imperitorum animos contra me concitas? Sicubi tibi in terroga Hebraeos, diversarum urbium magistros consule: quod illi habent de Christo, tui codices non habent. Aliud est, si contra se postea ab Apaverunt, et emendatiora sunt exemplaria Latina quam Graeca, Graeca quam Hebraea. Verum haec contra invidos. Nunc te precor, Desideri charissime, ut quia tantum opus me subire fecisti, et a Genesi exordium capere, orationibus juves: quo possim eodem spiritu quo scripti sunt libri, in latinum eos transferre sermonem
Abbreviated transcription (Latin):
Porro anna loquebatur in corde
suo. tantumq labia illius moue¬
bantur. & uox penitus ñ audieba¬
tur. Estimauit gͦ eam heli temulen¬
tam. dixitq ei. Usq quo ebria eri
Digere paulisꝑ uinum quo ma¬
des. Respondens anna. nequaqͣn¬

Expanded text:
uebatur in corde suo, tantumque labia illius movebantur, et vox penitus non audiebatur. Aestimabat ergo eam Heli temulentam, dixitque ei, Usquequo ebria eris? digere paulisper vinum, quo mades. Responditque Anna: Nequaq
Abbreviated transcription (Latin):
chil tale retuleriet. sed imina basi¬
lica corgregatos contulisle seribant
nõ ꝓrhetasse Aliud ẽ giũ eẽ
uatem. aliud interpretem Ibi fx̃s
trans fert. nisi forte putandus est
tullius ex ononucũ senophontis.
& piatonis. pythagorã & demo¬

Expanded text:
rint; sed in una basilica congregatos contulisse scribant, non prophetasse. Aliud est enim vatem, aliud interpretem esse. Ibi  intelligit transfert. Nisi forte putandus est Tullius Oeconomicum Xenophontis, et Platonis Protagoram, et Demo
Abbreviated transcription (Latin):
que scͥpta sunt in eo. Tune dtriges
uiã tuã. et iutelliges eam. Ecce p̃¬
cipio tͥ. confortare et esto robustus.
Noli metuere et noli tuere. qm̃ te¬
cum ẽ dñs ads̃ tuus. in omnibus ad
quecumq ꝑrexeris.
dicens. Transite ꝑ medium castro
et imꝑate ppło ac dicite. Preparate
uobis cibaria. qm̃ post diẽ tercium
transibitis iordanem. et intrabitis

Expanded text:
quae scripta sunt in eo: tunc diriges quae scripta sunt in eo: tunc diriges viam tuam, et intelliges eam. Ecce praecipio tibi, confortare et esto robustus. Noli metuere, et noli timere, quoniam tecum est Dominus Deus tuus in omnibus ad quaecumque perrexeris. dicens: Transite per medium castrorum, et imperate populo, ac dicite: Praeparate vobis cibaria: quoniam post diem tertium transibitis Jordanem, et intrabitis
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. loquere¬
tur dns̃ ad
iosue filiũ
nuin minis¬
trũ moysi
&e diceret ei. Moyses seruus meus
mortiuis ẽ. Surge et transi iordanẽ
istum tu et omuis ppls tecum in trã
quam ego dabo filus isrł. Ouinẽ lo¬
cum quem calcauerit uestigium
pedis ur̃i. uobis tradam sient locu¬
tus sum moyfi a deserto et libano &¬
usq ad fluuium magnum eufraten.
Omnis terra hetheoꝵ usq ad mare
magnum contra solis occasum erit
terminus ur̃ Nullus uobis poterit
resistere. eunctis diebus uite tue.Si¬
eut fui cum moyse. ero et tecum.
Non dimittam nec derelinquã te.
Confortare et esto robustus. Tu enĩ
sorte diuides ppłõ hiuic terram pro
rem eani illis. Confortare gͥ et esto
robustus ualde. ut custodias et faci¬
as omnem legem quam p̃cepit tibi
moyses seruus ms̃. Nec declines
ab ea ad dexteram uł ad sinistram
ut intelligas cuncta que agis. Non
reced at uolumen legis huius de ore
tuo sed meditaberis in eodiebus ac
noctibus. ut custodias et facias omĩa

Expanded text:
queretur Dominus ad Iosue filium Nun ministrum Mosi et diceret ei Moses servus meus mortuus est surge et transi Iordanem istum tu et omnis populus tecum in terram quam ego dabo filiis Israhel omnem locum quem calcaverit vestigium pedis vestri vobis tradam sicut locutus sum Mosi a deserto et Libano usque ad fluvium magnum Eufraten omnis terra Hettheorum usque ad mare Magnum contra solis occasum erit terminus vester nullus vobis poterit resistere cunctis diebus vitae tuae sicut fui cum Mose ero et tecum noConfortare, et esto robustus: tu enim sorte divides populo huic terram, pro rem eam illis. Confortare igitur, et esto robustus valde, ut custodias et facias omnem legem quam praecepit tibi Moses servus meus: ne declines ab ea ad dexteram vel ad sinistram, ut intelligas cuncta quae agis. Non recedat volumen legis hujus de ore tuo: sed meditaberis in eo diebus ac noctibus, ut custodias et facias omnia
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qđ facere uoliustis. ut pueros
seruaretis: Quȩ responderunt:
Non siunt hebrȩȩ: sicut egiptiȩ
iulieres Ipse enĩ obstetricandi
habent scientiam: & priusquam
ueniamꝰ ad eas pariunt:. Bene gͦ
fecit ds̃ obstetricib. & creuit ppłs.
confortatꝰq est nimis Et quia.
timuerũt obstetrices dm̃: edifi¬
cauit illis domos Precepit ergo
pharao om̃i popło suo dicens. Qa¬
qͥd maseulini sexus natũ fuerit
influm̃ ꝓieite: quicqͥa feininei
reseruatez Ggressus est post hȩc

Expanded text:
t pueros servaretis? Quae responderunt: Non sunt Hebraeae sicut Aegyptiae mulieres: ipsae enim obstetricandi habent scientiam, et priusquam veniamus ad eas, pariunt. Bene ergo fecit Deus obstetricibus, et crevit populus, confortatusque est nimis. Et quia timuerunt obstetrices Deum, aedificavit illis domos. Praecepit ergo Pharao omni populo suo, dicens: Quidquid masculini sexus natum fuerit, in flumen projicite: quidquid feminei, reservat
Abbreviated transcription (Latin):
Siniguli cũ domibus suis introierũt:
Ruben. sẏmeoñ. leui. iudas. ysachar.
z̃ abulon. & beniamyn. dãmn. & nep¬
thalim: gad. & aser Erant igit᷑ om̃s
animȩ eoꝵ que egresse sũt defeino¬
re iacob: septuaguita Ioseph aũt
inegipto erat Quo mor tuo &um
uersis fr̃ibꝰ eius omĩq cognatione
illa. filii isrł creuerunt &e quasi ger¬
minantes multiplicati sunt ac ro¬
boratinimis impleuerũt terrani
Surrexit interea rex nouus suꝑ
ȩgy ptum: qui ignorabat ioseph
Et ait adpopłm suũ Ecce popłs filioꝵ
ifrł. multus & fortior nobis est Ve¬
ite sapient obprimamꝰ eũ ne for¬
te multiplicet᷑. & si ingruerit contͣ
nos bellũ addat᷑ innicis nr̃is: ex

Expanded text:
um domibus suis introierunt Ruben Symeon Levi Iuda Isachar Zabulon et Beniamin Dan et Nepthalim Gad et Aser erant igitur omnes animae eorum qui egressi sunt de femore Iacob septuaginta Ioseph autem in Aegypto erat quo mortuo et universis fratribus eius omnique cognatione illa filii Israhel creverunt et quasi germinantes multiplicati sunt ac roborati nimis impleverunt terram surrexAegyptum, qui ignorabat Joseph: et ait ad populum suum: Ecce, populus filiorum Israel multus, et fortior nobis est. Venite, sapienter opprimamus eum, ne forte multiplicetur, et si ingruerit contra nos bellum, addatur inimicis
Abbreviated transcription (Latin):
bant uitã eoꝵ.oꝑib duris luti.
& lateris: omĩq famulatu quo
int̾rȩ oꝑib p̃inebantur Dtxit
aũt rex egypti obste tricibus he¬
breoꝵ. quarũ una uocabatur
sephora. altera phua. p̃cipiens
eis Quando obstetricabitis he¬
breas & partus tẽpus aduenerit.
simasculus fuerit int̾ficite illũ
si femina reseruate Tunuerũt

Expanded text:
ibus duris luti et lateris omnique famulatu quo in terrae operibus premebantur dixit autem rex Aegypti obsetricibus Hebraeorum quarum una vocabatur Sephra altera Phua praecipiens eis quando obsetricabitis Hebraeas et partus tempus advenerit si masculus fuerit interficite illum si femina r
Abbreviated transcription (Latin):
quid remanserit in arboribus. ñ
reuerteris ut colligas. sed relinqueᷤᷤ
aduene pupillo ac uidue. Si uin¬¬
demiaueris uineã tuã. ñ colliges
remanentes racemos. sed cedent
in ufus aduene. pupilli ac uidue.
Memento qđ et tu seruieris in
egypto. Et idcirco p̃cipio tibi. ut
facias hanc rem. Si fuerit causa
int̾ aliquos. et interpellauerĩt
iudices quẽ iustũ ẽẽ ꝑspexerint
illi iusticie palmã dabunt. Quẽ
ta diebus. Et completi sunt dies plãc¬
tus lugentium moysen. Iosue ue¬
rto filius nin. repletiis ẽ fpũ sapi¬
entie. quia moyses posuit suꝑ eũ
manus suas. et obedieriuit ei filii
isrł. feceruntq sicut p̃cepit dns
moysi.
t non surrexit ꝓpħa ultra in isrł
sicut moyses. quem nosset dñs
facie ad faciem. in omibus signis
atq portentis. que misit ꝑ eum ut
faceret in t̾ra egypti pharaoni. et
omnibus seruis eius. uniuerseq
terre illius. et cunctam manum ro¬
bustam. magnaq mirabilia. que

Expanded text:
quid remanserit in arboribus, non quid remanserit in arboribus, non reuerteris, ut colligas, sed relinques aduenae, pupillo et uiduae. si uindemiaueris uineam tuam, non colliges remanentes racemos, sed cedent in usus aduenae, pupilli et uiduae. memento, quod et tu seruieris in Aegypto, et idcirco praecipio tibi, ut facias hanc rem. Si fuerit causa inter aliquos et interpellauerint iudices, quem iustum esse perspexerint, illi iustitiae palmam dabunt, quem ta diebus: et completi sunt dies planctus lugentium Mosen. Josue vero filius Nun repletus est spiritu sapientiae, quia Moses posuit super eum manus suas. Et obedierunt ei filii Israel, feceruntque sicut praecepit Dominus Mosi.Et non surrexit propheta ultra in Israel sicut Moyses, quem nosset Dominus facie ad faciem, in omnibus signis atque portentis, quae misit per eum, ut faceret in Aegypto Pharaoni, et omnibus servis, universaeque terrae illius, et cunctam manum robustam, magnaque mirabilia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
lis occasum. ut dormiens in
uestimento suo benedicat tibi. et
habebis iusticiam coram dnõ dõ tuo.
Non negabis mercedem indigen¬
tis et pauꝑis fratris tui siue aduene
qui tecum moratur in t̾ra. et intra
portas tuas ẽ. sed eadem die reddes
ei p̃cium laboris sui ante solis occa¬
sum quia pauꝑ ẽ. et ex eo sustentat
animam suam. ne clamet contra te
ad dnm̃. et reputetur tͥ in peccatũ.
on occidentur. patres ꝓ
fitus. nec filii pro patribus. sed u¬
nus quisq ꝓ peccato suo morietur.
Non ꝑuertes iudicium. aduene
et pupilli. Nec auferes pignoris
loco uidue uestimentum. Mem̃to
qđ seruieris in egipto. et eruerit
te dns as̃ tuus inde. Iccirco p̃cipio
tͥ. ut facias hanc rem. Quando
messueris segetem in agro tuo. &
oblitus mampulum reliqueris. ñ
reuerteris ut tollas illum. sed ad¬
uenam et pupillum et uiduam
auferre patieris. ut benedieat tͥ
dns ds̃ tuus. in omĩ oꝑe manuũ
tuarum.
i fruges colliges oliuarum qͥc¬

Expanded text:
lis occasum ut dormiens in lis occasum ut dormiens in vestimento suo benedicat tibi et habeas iustitiam coram Domino Deo tuo non negabis mercedem indigentis et pauperis fratris tui sive advenae qui tecum moratur in terra et intra portas tuas est sed eadem die reddes ei pretium laboris sui ante solis occasum quia pauper est et ex eo sustentat animam suam ne clamet contra te ad Dominum et reputetur tibi in peccatum non occidentur patres pro filiis nec filii pro patribus sed unusquisque pro suo peccato morietur non pervertes iudicium advenae et pupilli nec auferes pignoris loco viduae vestimentum memento quod servieris in Aegypto et eruerit te Dominus Deus tuus inde idcirco praecipio tibi ut facias hanc rem qmessueris segetem in agro tuo et oblitus manipulum reliqueris, . non reuerteris, ut tollas illum, sed aduenam et pupillum et uiduam auferre patieris, ut benedicat tibi dominus deus tuus in omni opere manuum tuarum. si fruges colliges oliuarum, quic
Abbreviated transcription (Latin):
facta ẽ coram duõ. Ne peccare
fatias terrã tuam quam dñs ds̃
tuus tibi tradiderit possidendã.
um acceꝑit homo iruꝑ
uxorem. non ꝓcedet ad bellum
nec ei quippiã necessitatis iniun¬
getur publice. sed uaccabit absq
culpa domui sue. ut uno anno
letetur cum uxore sua.
on accipies loco pignoris infe¬
tiorem et suꝑiorem molam. qr
auimam fuam apposuit tibi. Si
de pre hensus fuerit homo solli¬
citans frẽm suum de filus ifrł
et uendito eo acceperro p̾cium
interficietur. et auferes malũ
demedio tui. Obserua diligent̃
ne incurras in plagã lepre. sed
facies quecumq docuerint te sa¬
cerdotes leuitiei generis. iuxta
id p̃cepi qđ eis. et imple sollicite:
mini de egypto.
um repetes aꝓximo tuo rẽ
aliquam quam debet tͥ ñ ingre¬
dieris domum eius ut pignus
auferas. sed stabis foris. et ille tͥ
ꝓferet qđ habuerit. Sin autẽ
pauꝑ ẽ. ñ ꝑnoctabit apud te pig¬
nus. sed statim reddes ei ante so¬

Expanded text:
facta est coram Domino ne peccare facta est coram Domino ne peccare facias terram tuam quam Dominus Deus tuus tibi tradiderit possidendam cum acceperit homo nuper uxorem non procedet ad bellum nec ei quippiam necessitatis iniungetur publicae sed vacabit absque culpa domui suae ut uno anno laetetur cum uxore sua non accipies loco pignoris inferiorem et superiorem molam quia animam suam adposuit tibi si deprehensus fuerit homo sollicitans fratrem suum de filiis Israhel et vendito eo accipiens pretium interficietur et auferes malum de medio tui observa diligenter ne incurras in plagam leprae sed facies quaecumque docuerint te sacerdotes levitici generis iuxta id quod praecepi eis et imple sollicite mmini de Aegypto cum repetes a proximo tuo rem aliquam quam debet tibi non ingredieris domum eius ut pignus auferas sed stabis foris et ille tibi proferet quod habuerit sin autem pauper est non pernoctabit apud te pignus sed statim reddes ei ante so
Abbreviated transcription (Latin):
um uoueris uotum anõ dõ tuo
non tardabis reddere qr requira
illud dns as̃ tuus.  si moratus
fueris. reputabit tibi in peccatũ.
Si nolueris polliceri. absq pec¬
cato eris. Qđ aut̃ semel egressũ ẽ
de labuis tuis obseruabis. et faci¬
es sicut ꝓmisisti dnõ dõ tuo. et
propria uoluntate et ore tuo lo¬
cutus es Ingressus uineã ꝓximi
tui. comedes uuas. quantũ tibi
placuerit. foras aut̃ ne efferas te.¬
cum. Si intraueris in segetem
amicitui. frange spicas. et ma-¬
nu contere. falce aut̃ ñ metes.
Si acceꝑit homo uxorẽ. et
habuerit eam: et ñ inuenerit.
grãm ante oculos eius ꝓpt̃ aliqͣm
feditatem. scribet libellum repu¬
dii. et dabit in manu illius. et
dimittet eam de domo sua. Cũq
egressi. isterum maritũ duxerit
et ille quoq oderit eam. dede.¬
ritq ei libellum repudii. et di¬
miserit de domo sua. uł certe
maritus recipere eam in uxorẽ.
quia polluta ẽ. et abhominabił

Expanded text:
cum voveris votum Domino Deo tuo cum voveris votum Domino Deo tuo non tardabis reddere quia requiret illud Dominus Deus tuus et si moratus fueris reputabit tibi in peccatum si nolueris polliceri absque peccato eris quod autem semel egressum est de labiis tuis observabis et facies sicut promisisti Domino Deo tuo et propria voluntate et ore tuo locutus es ingressus vineam proximi tui comede uvas quantum tibi placuerit foras autem ne efferas tecum si intraveris in segetem amici tui franges spicas et manu conteres falce autem non metes si acceperit homo uxorem et habuerit eam et non invenerit gratiam ante oculos eius propter aliquam foeditatem scribet libellum repudii et dabit in manu illius et diegressa alterum maritum duxerit, et ille quoque oderit eam, dederitque illi libellum repudii, et dimiserit eam de domo sua, vel certe maritus recipere eam in uxorem, quia polluta est et abominabilis