comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nouerit quẽ ad modum sine affirmandi temeritate
querenda sint quenon aperte scriptura lo quitur
aut si eiquerendi modus este Non plac& quẽ cidmodo
ipsequesiuerim sciat. Vt sime potest docere non ab¬
nuat Si aut̃ non potest a quo ambo discamus me¬
cum requirat.¬

Expanded text:
nouerit, quemadmodum sine adfirmandi temeritate nouerit, quemadmodum sine adfirmandi temeritate quaerenda sint, quae non aperte scriptura loquitur, aut, si ei quaerendi modus iste non placet, quemadmodum ipse quaesiuerit sciam, ut, si me potest docere, non abnuam, si autem non potest, a quo ambo discamus mecum requirat.
Abbreviated transcription (Latin):
presentia uerum &iam futura fecit om̃a potens & ab
eis factis requi euit & eorum deinceps administra¬
tionẽ atq regimine crear& &iam ordines cemporũ
& temporalium qui & consum mauerat eci propt̃ omiũ
gencrum terminationem & incho auerat propter
scđorũ propagationẽ. Vt propter consum mata requi¬
escer& propt᷑ inchoattiusquenuncoperar&ur sedsi
possunt haec melius intellegi non solum non resisto
uerum &iam faueo. Nunc itim̃ deanima quã ds̃ inspi¬
rauit homi sufflando in eius faciem nihil confirmo
nisi quia exdõ sic est ut nonsit substantiadĩ &sitinco¬
porea id est nonsitcorpus sed sp̃s : Non de substantio
dĩ genit᷑ necdesubstantia dĩ ꝓcedens sed factus adõ
pecita factus ut in cius paturam natura ulla corpo¬
ris uł in rationalis anime uerter&ur. Ac ꝑ hoc de
litatem qua potest uł deterior uł melior fieri non in¬
merito &iam mortaalis possit intellegi qm̃ ueram in mor¬

Expanded text:
praesentia, uerum etiam futura fecit omnipotens et ab praesentia, uerum etiam futura fecit omnipotens et ab eis factis requieuit, ut eorum deinceps administratione atque regimine crearet etiam ordines temporum et temporalium, quia et consummauerat ea propter omnium generum terminationem et inchoauerat propter saeculorum propagationem, ut propter consummata requiesceret, propter inchoata usque nunc operaretur. sed si possunt haec melius intellegi, non solum non resisto, uerum etiam faueo. Nunc tamen de anima, quam deus inspirauit homini sufflando in eius faciem, nihil confirmo, nisi quia ex deo sic est, ut non sit substantia dei et sit incorporea. id est non sit corpus, sed spiritus, non de substantia dei genitus nec de substantia dei procedens, sed factus a deo, nec ita factus, ut in eius naturam natura ulla corporis uel inrationalis animae uerteretur, ac per hoc de litatem, qua potest uel deterior uel melior fieri, non inmerito etiam mortalis possit intellegi, quoniam ueram inmor
Abbreviated transcription (Latin):
terram & fenum omne anteqũã exorer&ur. Tunc
enim factum cum exortũ est non antequã exorer&ur
quis nondicer& nisi scripture uerba reuocarent Me¬
minerit &iam scriptũ eẽ quiuiuit in a& num crecuit
omnia simul & uideat quẽ ad modum simulcreata
dicipossint quorum creatiospatiis temporalib dis¬
tat nonorarum tantum sed &iam dierum. Cur& quo¬
queostendere quomodo utrum quesit uerum quod
contrarium uideri potest &dm̃ indie septimo abom¬
uibus operibus suis requi euisse quod genescos libes
dicit &usquenunc cumoperari quod dñs dicit. Res¬
piciat &iam quedicta sunt consummata quomo¬
do eadem dicta sunt inchoata. Hisenim omnib
diuinae scripturae cestimoniis quam eẽ ueracem
pemo dubitat pisi infidelis aut impius adillam sen¬
tentiam ducti sumꝰ ut diceremꝰ dm̃ ab exordio scłi
primũ simul om̃a creciuisse quedam conditis iamip¬
sis naturis quedam p̃conditis causis sicut non solũ

Expanded text:
terram, et omne fenum, antequam exoreretur; tunc terram, et omne fenum, antequam exoreretur; tunc enim factum, cum exortum est, non, antequam exoreretur, quis non diceret, nisi scripturae uerba reuocarent? meminerit etiam scriptum esse: qui uiuit in aeternum, creauit omnia simul, et uideat, quemadmodum simul creata dici possint, quorum creatio spatiis temporalibus distat, non horarum tantum, sed etiam dierum. curet quoque ostendere, quomodo utrumque sit uerum, quod contrarium uideri potest, et deum in die septimo ob omnibus operibus suis requieuisse, quod Geneseos liber dicit, et usque nunc eum operari, quod dominus dicit. respiciat etiam quae dicta sunt consummata, quomodo eadem dicta sint inchoata. His enim omnibus diuinae scripturae testimoniis, quam esse ueracem nemo dubitat nisi infidelis aut inpius, ad illam sententiam ducti sumus, ut diceremus deum ab exordio saeculi primum simul omnia creauisse, quaedam conditis iam ipsis naturis, quaedam praeconditis causis; sicut non solum
Abbreviated transcription (Latin):
quemn paradiso planiata sunt ocum eadem scriptu¬
ra hoccreaturegenus tertio diei tribuerit ipsa &iam
uerba consider& quid sit eiect ad huc deterra omne
lignum pulchrum ad aspectum & bonum ad escam
camqũa illa que tertio dae terra cieterat nonerunt
pulchra ad aspectum ebona ad escam cumin hises¬
sent operib que fecit ds̃ omnia bona ualde. Quidsit¬
&iam finxit ds̃ adhuc deterra om̃s bestias agri &om¬
nia uolatilia celi tamquã illa nonfuerint omnia
quinto die produxerit sed om̃s bestias inquit & om̃a
uolatilia nec pon&illud cont& quemad modum dr̃
& sex dieb fecerit om̃a primo ipsum diem secundo
firmam̃ tum tercio speciem maris & terrae atq ext̃¬
ra herbam & ligna quartolum in aria & sidera quin¬
toaquarũ animalia. Sex coterre & postea dicatur
cum factus est dies pon fecit nisi ipsum diem quomo¬
do &iam omne uiride agri fecerit antequã ess& suꝑ

Expanded text:
quae in paradiso plantata sunt, cum eadem scriptuquae in paradiso plantata sunt, cum eadem scriptura hoc creaturae genus tertio diei tribuerit. ipsa etiam uerba consideret, quid sit: eiecit adhuc de terra omne lignum pulchrum ad aspectum et bonum ad escam, tamquam illa, quae tertio die terpulchra ad aspectum et bona ad escam, cum in his essent operibus quae fecit Deus omnia bona valde: quid sit etiam, Finxit Deus adhuc de terra omnes bestias agri, et omnia volatilia coeli ; tanquam illa non fuerint omnia, quinto die produxerit; sed, omnes bestias, inquit, et omnia volatilia. Necnon et illud cogitet, quemadmodum Deus et sex diebus fecerit omnia; primo, ipsum diem; secundo, firmamentum; tertio, speciem maris et terrae, atque ex terra herbam et ligna; quarto, luminaria et sidera; quinto, aquarum animalia; sexto, terrae; et postea dicatur, cum factus est dies, non fecit nisi ipsum diem; quomodo etiam omne uiride agri fecerit, antequam esset super
Abbreviated transcription (Latin):
rit eius reique nondum fuit aut non denibilo sed
dealiquo iam existente factamdic& animã & laba¬
rabit inquerendo quenamilla natura sit utrumcor¬
poralis anspiritalis scđm cas questiones quas supe¬
rius uersauimus manente illaquoq molestia ut
adhucquerat᷑ in qua substantia creaturarum in sex
diebus primitꝰ conditarum. Causalen illam rationẽ
fecerit anime quã nondum denihilo uł dcciliquo fe¬
cerat quã sico modo deuitart uoluerit ut dictit sex¬
codie &iam delimofactumet hominem sed hoo
reccipitulando postra commemoratum uidcat de
muliere quid dicat quia masculũ & feminã dixt
fecit cos ab mnedixit cos. Quod si &ipsam codie factã
cẽ deuiri osse responderit. Adtendat quomodo asse¬
rat sextodie facta uolatilia quead ductasunt ad
adam cum scriptura omnegenus uolatiliũ quinto die
creatum exaquis insinu&. Item sexto die ligna &dã

Expanded text:
rit eius rei, quae nondum fuit, aut non de nihilo, sed rit eius rei, quae nondum fuit, aut non de nihilo, sed de aliquo iam existente factam dicet animam et laborabit inquirendo, quaenam illa natura sit, utrum corporalis an spiritalis, secundum eas quaestiones, quas superius uersauimus, manente illa quoque molestia, ut adhuc quaeratur, in qua substantia creaturarum in sex diebus primitus conditarum causalem illam rationem fecerit animae, quam nondum uel de nihilo uel de aliquo fecerat. Quam si eo modo deuitare uoluerit, ut dicat sexto die etiam de limo factum esse hominem, sed hoc recapitulando postea commemoratum, uideat de muliere quid dicat, quia, masculum et feminam, dixit, fecit eos et benedixit eos. quodsi et ipsam eo die factam esse de uiri osse responderit, adtendat, quomodo adserat sexto die facta uolatilia, quae adducta sunt ad Adam, cum scriptura omne genus uolatilium quinto die creatum ex aquis insinuet, item sexto die ligna etiam
Abbreviated transcription (Latin):
traergo iam queritur ex quaudut materiae facta sit
animã sirecte intellegi potest in primis illis operibus
fucta cum factus est dies. Sicit onim illa quexonerant
facto sunt: Sic & haec interilla quods̃ & materies ali¬
qua formabilis fuit & comporalis &spiritclis uon
tamen & ipsa instituta nisiadõ ex quosunt omnia quȩ
quidem formationem suam non tompore sedorigine
preceder& sicut uox cantum quidnisi demateria
spiritali facta anima congruentius creditur. Si
aut̃ aliquis nonuult eam existimare ftctam pisicũ
formaco corporiest inspirata uidecit qui respondeat
Cumquerit᷑ unde factasit autonim enihilo dicstu¬
rus est dm̃ aliquid fecisse id facere: Postillam con¬
summationem operum suorum &deb&intueri quo¬
modo explic& S extodiefactum hominẽ adima¬
ginem dĩ quo d nisi scđm animam recte intellgiñ
potest idest inquauatura causalis ratiosticta fue¬

Expanded text:
tra ergo iam quaeritur, ei qua ueluti materie facta sit tra ergo iam quaeritur, ei qua ueluti materie facta sit anima, si recte intellegi potest in primis illis operibus facta, cum factus est dies; sicut enim illa, quae non erant, facta sunt, sic et haec inter illa. quodsi et materies aliqua formabilis fuit, et corporalis et spiritalis — non tamen et ipsa instituta nisi a deo, ex quo sunt omnia — quae quidem formationem suam non tempore, sed origine praecederet, sicut uox cantum, quid nisi de materia spiritali facta anima congruentius creditur? Si autem aliquis non uult eam existimare factam, nisi cum formato corpori est inspirata, uideat, quid respondeat, cum quaeritur, unde facta sit. aut enim ex nihilo dicturus est deum aliquid fecisse uel facere post illam consummationem operum suorum et debet intueri, quomodo explicet sexto die factum hominem ad imaginem dei — quod nisi secundum animam recte intellegi non postet —, id est in qua natura causalis ratio facta fue
Abbreviated transcription (Latin):
quia petora creauit quibus est xaturahumana pres¬
tantior &iam in ipsis peccantibus naturaquippeho¬
minis exdõ est Non iniquitas quascipse in uoluit
maleutendo libero arbitrio quod tamen si non habe¬
r& innatura rerum minus excellera. Cogitandus est
quippe homo iuste uiuens &iam non prescius futuro¬
rum &ibi uidendum est excellentia uoluntatisbone
quã in pediatur ad recte uiuendum & dõ placendũ
quo dignarus futuri uiuit exfide. Huius modiergo
creaturam quisquis eẽ nol& in rebus contradicit dibo¬
nitciti quis quis aut̃ poenas cam non uult luere propec¬
catis in imicus est aequitati sed siadhoc fitanima ut
mittatur in corpus queri potest utrum si noluerit cõ¬
pellatur sed melius credit̾ hoc uaturalit̃ udlȩ id est
in ecinatura creari ut uelit sicut naturale nob est ud¬
leuiuere maleauton uiuere iam non est naturae sedꝑ
uerse uoluntatis quam iuste pena consequitur łrus¬

Expanded text:
quia pecora creauit, quibus est natura humana praesquia pecora creauit, quibus est natura humana praestantior etiam in ipsis peccantibus. natura quippe hominis ex deo est, non iniquitas, qua se ipse inuoluit male utendo libero arbitrio: quod tamen si non haberet, in natura rerum minus excelleret. cogitandus est quippe homo iuste uiuens etiam non praescius futurorum et ibi uidendum est, excellentia uoluntatis bonae quam non inpediatur ad recte uiuendum et deo placendum, quod ignarus futuri uiuit ex fide. huiusmodi ergo creaturam quisquis esse nollet in rebus, contradicit dei bonitati; quisquis autem poenas eam non uult luere pro peccatis, inimicus est aequitati. Sed si ad hoc fit anima, ut mittatur in corpus, quaeri potest, utrum, si noluerit, conpellatur. sed melius creditur hoc naturaliter uelle, id est in ea natura creari, ut uelit, sicut naturale nobis est uelle uiuere; male autem uiuere iam non est naturae, sed peruersae uoluntatis, quam iuste poena consequitur. Frus
Abbreviated transcription (Latin):
peinclinatio uoluntatis ad corpus pondum estac¬
tio ueliustitiae uł iniquitatis dequaratio redde¬
daest iniudicio dĩ recepturo uno quoq scđm ea
que percorpus gessit si ueb onum siuem alum Cur
ergo noniam & illud credatur quod dĩputu ad
corpus uenerit ubi siuell& scđn cius preceptum
agere mercedem a ccper& uite adernae atque
angelorum sou&atis. Si aut̃ contempner poe¬
nas iustissimas luer& siuel abors diuturni ñ¬
ue ignis a cerni. Anquia hocipsum dõ uolenti
obtemperasse iam utique actiobona est & eritcon¬
trariũ nondum natos nihil egisse uł boni uel mali
mam primitꝰ creatum utess& prescia futuri ope¬
ris sui ul iusti uel in iqui. Nimis quippe in crede¬
bileest eam potuisse propria uoluntate inclina¬
tesane creator laudatur in om̃ib quifecit omnia
bona ualde reque onm exbisetontu laudandus est
quibus presciontiam dedit cum recte laudetur &iam

Expanded text:
pe inclinatio uoluntatis ad corpus nondum est acpe inclinatio uoluntatis ad corpus nondum est actio uel iustitiae uel iniquitatis, de qua ratio reddenda est in iudicio dei recepturo unoquoque secundum ea, quae per corpus gessit, siue bonum siue malum. cur ergo non iam et illud credatur, quod dei nutu ad corpus uenerit, ubi, si uellet secundum eius praeceptum agere, mercedem acciperet uitae aeternae atque angelorum societatis; si autem contemneret, poenas iustissimas lueret siue laboris diuturni siue ignis aeterni? an, quia hoc ipsum, deo uolenti obtemperasse, iam utique actio bona est, et erit contrarium nondum natos nihil egisse uel boni uel mali? mam primitus creatam, ut esset praescia futuri operis sui uel iusti uel iniqui. nimis quippe incredibile est eam potuisse propria uoluntate inclinate sane creator laudatur in omnibus, qui fecit omnia bona ualde. neque enim ex his tantum laudandus est, quibus praescientiam dedit, cum recte laudetur etiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ittifactum sextodie uttorporis quidem humam ra¬
tio causalis indementis mundi. Anima uero iamip¬
sacreardur sicut primitus conditus est dies. utcrea¬
ta later& in operibus dĩ donec tam suo tompore
sufflando hoc est inspirando formato exlimocor¬
pori inscrer& uthic rursus nonspornenda oritur
questio Si enim iam facta erat anima & latebat
ubicipossit eẽ melius quãibi. Quidergo fuit cause
utanima in nocenter uiuens inserer&ur uitehui
carnis inqua peccando ipsum quiecon creauit of¬
fender&. Vn de eam merito sequer&ur laboris crũ¬
nia dampnationis que crutiatus. An illud dicendũ
est quod ad corpus administrandum uoluntatepro¬
pria fuerit inclinata in quauita corporis qm̃ &ius¬
te & inique uiui potest qm̃ eliger& hochaber& uł
proemium deiustitia uł deiniquitate supolicium
Vtnec illi a postolice sententiaesit condaria qua di¬
cit nondum natos nihilgisse boniscumal Illaquip¬

Expanded text:
ita factum sexto die, ut corporis quidem humani raita factum sexto die, ut corporis quidem humani ratio causalis in elementis mundi, anima uero iam ipsa crearetur, sicut primitus conditus est dies, et creata lateret in operibus dei, donec eam suo tempore sufflando, hoc est inspirando, formato ex limo corpori insereret. Sed hic rursus non spernenda oritur quaestio. si enim iam facta erat anima et latebat, ubi ei posset esse melius quam ibi? quid ergo fuit causae, ut anima innocenter uiuens insereretur uitae huius carnis, in qua peccando ipsum, qui eam creauit, offenderet, unde eam merito sequeretur laboris aerumna damnationisque cruciatus? an illud dicendum est, quod ad corpus administrandum uoluntate propria fuerit inclinata, in qua uita corporis, quoniam et iuste et inique uiui potest, quod eligeret hoc haberet, uel praemium de iustitia uel de iniquitate subplicium, ut nec illi apostolicae sententiae sit contrarium, qua dicit nondum natos nihil egisse boni seu mali? illa quip
Abbreviated transcription (Latin):
& terre multom̃inus igitur in aliqua corporcidi
creatura causalis anime ratio precondita est
Cum ftuer& ds̃ hominem adimaginẽ suam antt¬
quã eum suo tempore delimo formatum flatu
animar& si cb surde creditur animã cciusalit̃
innatura. Angelica condidisse. Illudergoui¬
decimus utrum forsitan uerum eẽ possit quod
certehum ane opinioni tolerabilius mihiuid&ꝰ
Dm̃ iͥillis primis operib quesimul om̃a creauit
animam &iam humanam crecisse quam suo tempore
mienbris exlimo formati corporis inspirar&. Cuius
corporis in illis simul conditis reburationẽ creas¬
seccius alitor scđm quã ficra cum faciendum ess& corporis
humanum : Namne que illud quod dictum est adima¬
ginem suam nisi in anima. nequeillud quoddictũ ẽ
Masculum & feminã nisiincorpore recte intelle¬
gimus credatur. Irgo sinulla scripturarum auc¬
coritas seu ueritticis ratio contradicit. hominem

Expanded text:
et terrae! multo minus igitur in aliqua corporali et terrae! multo minus igitur in aliqua corporali creatura causalis animae ratio praecondita est, cum faceret deus hominem ad imaginem suam, antequam eum suo tempore de limo formatum flatu animaret. si absurde creditur animam causaliter in natura angelica condidisse. Illud ergo uideamus, utrum forsitan uerum esse possit, quod certe humanae opinioni tolerabilius mihi uidetur, deum in illis primis operibus, quae simul omnia creauit, animam etiam humanam creasse, quam suo tempore membris ex limo formati corporis inspiraret: cuius corporis in illis simul conditis rebus rationem creasse causaliter, secundum quam fieret, cum faciendum esset, corpus humanum. nam neque illud, quod dictum est" ad imaginem suam", nisi in anima neque illud, quod dictum est "masculum et feminam", nisi in corpore recte intellegimus. credatur ergo, si nulla scripturarum auctoritas seu ueritatis ratio contradicit, hominem
Abbreviated transcription (Latin):
lic& rationem que prefigens Scđm quam cum pꝰ
illos septem dies faccr& utui delic& corporis eius
causalem rationem in natura terre anime autem
innatura illius diei creasse credat᷑. E tquidaliud dr̃
cum hocdicit᷑ nisi angelicum sp̃m quasi paren tem
eẽ anime humane sic sic in illo in est animehumane
ereande precondita ratio sicut in homine futurae
prolis suae utcorporum quidem humanorum paren¬
tes homines animarum aut̃ angeli creator uero & a¬
nimarum & corporum ds̃ sed corporũ exhominib
animarum exangelis aut prioris corporis exterra
& prioris anime exangelica natura ubi rationes
corũ ccusales prefixerat quando primitus fecit
hominem in his quesimul om̃a creauit. Deinceps
uero iam homines ohominib: corpus excorpore
animã exanima durum est hoccangeli autan¬
gelorũ filiam dicere eẽ animam: sed multo du¬
rius caeli corporei quantomagis ergo maris

Expanded text:
ilicet rationemque praefigens, secundum quam eum post ilicet rationemque praefigens, secundum quam eum post illos septem dies faceret, ut uidelicet corporis eius causalem rationem in natura terrae, animae autem in natura illius diei creasse credatur? sed quid aliud dicitur, cum hoc dicitur, nisi angelicum spiritum quasi parentem esse animae humanae, si sic in illo inest animae humanae creandae praecondita ratio, sicut in homine futurae prolis suae, ut corporum quidem humanorum parentes homines sint, animarum autem angeli, creator uero et corporum et animarum deus, sed corporum ex hominibus, animarum ex angelis, aut prioris corporis ex terra et prioris animae ex angelica natura, ubi rationes eorum causales praefixerat, quando primitus fecit hominem in his. quae simul omnia creauit, deinceps uero iam homines ex hominibus, corpus ex corpore, animam ex anima! durum est hoc angeli aut angelorum filiam dicere esse animam, sed multo durius caeli corporei; quanto magis ergo maris
Abbreviated transcription (Latin):
uł seminis uel ipsius iam proliscreat & format nisi
ds̃ ꝑsapientiam ad tingentem ubiq propt̃ suãmun¬
ditiam itautnihil inquinatum in eam incurrat dũ
ꝑtendit afine usq ad finem fortiter & disponitomã
suauit̃ sed nescio quom ad modum possit intellĩ. Ad
hoctantum creatã pescio quã creaturã spiritalem
que indĩ cognitionibus ꝑ illos sex dics factis non com¬
memorar&ur. Cumds̃ hominẽ sextodie fecissedic¬
tus est quem nondum in propria natura fecerat sed
adhoc ratione causali in illa creatura que comme¬
morata nonest. Magis enim debuit ipsa comme¬
morari que sic consummatuerat ut non adhuc es¬
s& scđm sua ecause precedentẽ rationẽ faciendam
Anforte in illius dieinatura quem primitus condi¬
dit si sps intellectualis dies illerecteaccipitur. Hlano
faciende anime aciusalem rationẽ ds̃ inseruit. Cum
sexto diefecithomine ad imaginẽsuam cusam so¬

Expanded text:
uel seminis uel ipsius iam prolis creat et format nisi uel seminis uel ipsius iam prolis creat et format nisi deus per sapientiam adtingentem ubique propter suam munditiam, ita ut nihil inquinatum in eam incurrat, dum pertendit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter. sed nescio, quemadmodum possit intellegi ad hoc tantum creatam nescio quam creaturam spiritalem, quae in dei conditionibus per illos sex dies factis non commemoraretur, cum deus hominem sexto die fecisse dictus est, quem nondum in propria natura fecerat, sed adhuc ratione causali in illa creatura, quae commemorata non est. magis enim debuit ipsa commemorari, quae sic consummata erat, ut non adhuc esset secundum suae praecedentem rationem facienda. An forte in illius diei natura, quem primitus condidit, si spiritus intellectualis dies ille recte accipitur, hanc faciendae animae causalem rationem deus inseruit, cum sexto die fecit hominem ad imaginem suam, causam sc
Abbreviated transcription (Latin):
creciuerat ds̃ in quacreatura erat utrum spiritali
ap corporali si spiritali agebat nealiquid in corpo¬
ribus mundi seuc aelestib seuterrestrib an&in ea
erat hocuacans ante quã homo insua natura pro¬
priam conder&ur sicut in ipso homineiampropriã
ducente uitã latenter otiose quein est ratio gene¬
randi que non operatur nisi ꝑ concubitum atque
conceptum An & illa natura creciture spiritalis
in qualatent̃ erat haecratio nihil agebat suio pe¬
ris etut quid creatuerat anut continera rationẽ
futurae anime humanȩ uł futurarum animarũ
tam quã inseipsis esse non possent quod in aliqua
creatura uita propria iamuiuente. sicut generan¬
diratio nonpotest et̃ nisi in aliquib: iam existentib
ꝑfectis quenaturis. Parens ergo anime insttute est
aliqua crcatura spiriitilis inquast ratiofuture ani¬
me que non inde existat nisi cum eads̃ homini inspi¬
randam facit. N eque enim et exhomine fo&um

Expanded text:
creauerat deus, in qua creatura erat? utrum spiritali, creauerat deus, in qua creatura erat? utrum spiritali, an corporali? si spiritali, agebatne aliquid in corporibus mundi, seu caelestibus seu terrestribus? et in ea erat hoc uacans antequam homo in sua natura propria conderetur, sicut. in ipso homine iam propriam ducente uitam latenter otioseque inest ratio generandi, quae non operatur nisi per concubitum atque conceptum. an et illa creatura spiritalis, in qua latenter erat haec ratio, nihil agebat sui operis? et ut quid creata erat? an ut contineret rationem futurae animae humanae uel futurarum animarum, tamquam in se ipsis esse non possent, sed in aliqua creatura uita propria iam uiuente, sicut generandi ratio non potest esse nisi in aliquibus iam existentibus perfectisque naturis? parens ergo animae instituta est aliqua creatura spiritalis, in qua sit ratio futurae animae, quae non inde existat, nisi cum eam deus homini inspirandam facit. neque enim et ex homine fetum
Abbreviated transcription (Latin):
tonur in ania quedam dicere. Quaesunt enim iste
causales rationes scđm quas poss& iamdici Dĩ fecis¬
se hominem adimaginẽ. Cuius corpus nondũ
de limo finxerat cui nondũ animã afflando fece¬
cerat &corporis quidem humani &iam sifuit aliqua
occulta ratio qua futurum erat ut formar&ur erat
&materies dequa formar&ur idest terra in quaui¬
deripotest illaratio uelut insemine latuis se ani¬
me aut̃ fcciende id est flacũ faciendi quiess& ani¬
mahominis queibi ratio causalis primit᷑ condita
est cumdicer& ds̃ faciamus hominem adimaginẽ
& similitudinem suam Quodnisi scđm animam
recte intelleg non potest sinulla erat natura ubi
conder&ur Sienim haecratio indõ enat ponincrea¬
tura nondum ergoerat condita quomodo ergodic¬
tum est. fecitds hominẽ adimaginẽ dĩ siautem
iam increatura erat hoc est in his quesimulomnia

Expanded text:
temur inania quaedam dicere. quae sunt enim istae temur inania quaedam dicere. quae sunt enim istae causales rationes, secundum quas posset iam dici deus fecisse hominem ad imaginem suam, cuius corpus nondum de limo finxerat, cui nondum animam flando fecerat? et corporis quidem humani etiamsi fuit aliqua occulta ratio, qua futurum erat, ut formaretur, erat et materies, de qua formaretur, id est terra, in qua uideri potest illa ratio uelut in semine latuisse; animae autem faciendae, id est flatum faciendi, qui esset anima hominis, quae ibi ratio causalis primitus condita est, cum diceret deus: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram — quod nisi secundum animam recte intellegi non potest —, si nulla erat natura, ubi conderetur? Si enim haec ratio in deo erat, non in creatura, nondum ergo erat condita. quomodo ergo dictum est: fecit deus hominem ad imaginem dei? si autem iam in creatura erat, hoc est in his, quae simul omnia
Abbreviated transcription (Latin):
to suicreatoris hic uixerit. Vtdesit aut̃ idest de
quauelut materiae: factasit uł dequa ꝑ fecta
beata quenatura defluxerit uł utrum omnino exni¬
inlofac tcisit &iã sidubitat᷑ &querit᷑. Illud tam̃
minime dubitandum est & sialiquid antea fuit
adõ factum eẽ quod fuit & camnunc adõ factum
ut anima uiuasit aut enim nihil fuit authocqđ est
non fuit. Sedillam partem quam querebamus qua¬
sicius materiom unde factasit iam satis tractauimus
N unc si omnino ponfuit querendum est quomodo
poss& intelle quod coiusalis eiusratio fuis sedicebat᷑
in primis sex dierum operibus dĩ. Quando fecit ds̃
homiñe adimaginom suam quodnisi scđm animam ã
rec tein tellegitur. Uerendum est autẽ necum dicimꝰ
non ipsastunc naturas atquesubstantias que future
fuerant dum creauisse dumcrear& omnia simul
sed earum futurarum causales quasdam rationes pu¬

Expanded text:
to sui creatoris hic uixerit. Unde sit autem, id est de to sui creatoris hic uixerit. Unde sit autem, id est de qua uelut materie facta sit uel de qua perfecta beataque natura defluxerit uel utrum omnino ex nihilo facta sit, etiamsi dubitatur et quaeritur, illud tamen minime dubitandum est et, si aliquid antea fuit, a deo factum esse, quod fuit, et eam nunc a deo factam, ut anima uiua sit; aut enim nihil fuit aut hoc, quod est, non fuit. sed illam partem, qua quaerebamus quasi eius materiem unde facta sit, iam satis tractauimus. Nunc, si omnino non fuit, quaerendum est, quomodo possit intellegi, quod causalis eius ratio fuisse dicebatur in primis sex dierum operibus dei, quando fecit deus hominem ad maginem suam, quod nisi secundum animam non recte intellegitur. uerendum est autem, ne, cum dicimus non ipsas tunc naturas atque substantias, quae futurae fuerant, deum creauisse, dum crearet omnia simul, sed earum futurarum causales quasdam rationes, pu
Abbreviated transcription (Latin):
riseẽ anima similis potest si aut̃ corpus et̃ dicunt
alia qualib& notione omne quod est id est omñe
naturã atq substantiam Non quidem ad mittex¬
da est istalo cutione non inueniamus quo modo
loquentes ea que corpora non sunt. A corporib dis¬
tinguamus non tam̃ pimis est de nomine laboran¬
dom: Nam & nos dicimus quidquid anima est
non eẽ horum quattuor notissimorum dementorũ
quemanifesta sunt corpora sed neq hoc ẽẽ quod dr̃
est: Quid sit aut̃ nondicit᷑ melius quam ꝓnima
uł sp̃s uite Ideo enim additur uite quia &isteaer
plerumq: dicit᷑ sp̃s Quã quã & anima cunden
aerem appellauerunt utiam pomposs& inueniri
nomen quo propriae distinguat᷑ istanatura que
neccorpus necds̃ est necuita sine sensu qualis po¬
test credi in arborib: Necuita siue rationali mente
qualis est in pecorib seduuti uno minor quã
angelorum & fucura quod an gelorũ si ex pnecep¬

Expanded text:
ri esse anima similis potest! Si autem corpus esse dicunt ri esse anima similis potest! Si autem corpus esse dicunt alia qualibet notione omne quod est, id est omnem naturam atque substantiam, non quidem admittenda est ista locutio, ne non inueniamus, quomodo loquentes ea, quae corpora non sunt, a corporibus distinguamus; non tamen nimis est de nomine laborandum. nam et nos dicimus, quidquid anima est, non esse horum quattuor notissimorum elementorum, quae manifesta sunt corpora, sed neque hoc esse, quod deus est. quid sit autem, non dicitur melius quam anima uel spiritus uitae. ideo enim additur" uitae", quia et iste aer plerumque dicitur spiritus. quamquam et animam eundem aerem appellauerunt, ut iam non possit inueniri nomen, quo proprie distinguatur ista natura, quae nec corpus nec deus est nec uita sine sensu, qualis potest credi in arboribus, nec uita sine rationali mente, qualis est in pecoribus, sed uita nunc minor quam angelorum, et futura, quod angelorum, si ex praecep
Abbreviated transcription (Latin):
quod sequerat quod nosse nonposs& sise nonnossa
Neque enim aliunde sequerit quã ascipsa Cum ergo
querentem senouit seutiq nouit & omne quod nouit
tott̃nouit Quidergo adliuc sequerit si querente se
nouit : Neque enim sinescra seposs& quoren tonse
screse sed hoc in presenti. Quodaut̃ desequerit quid¬
antecfuerit uł quid futura sit queri desinat. Ergonunc
interim suspicari secẽ corpus Quia si aliquidtale ess&
talem senossa quemagis senouit quã caelũ atrram
que ꝑ suicor poris oculos nouit. Omitto dicer
quia illud eius quod &iam pecorahabere intelle¬
guntur uł caeliuolatilia cũ habitacula sua seunidos
rep&unt. Quocapiunt imagines ominium rerum
corporalium nullo modo cuiquam corporisimileest
&utiq: hocpotius corporicẽ simile debera ubicorpo¬
recrerum similitudines continentur atsihoc corpus
rit̃ detineri. Verum &iam innum erabiles proarbi¬
trio figurari quanto minus alii cuilib& aut sui corpo¬

Expanded text:
quod se quaerat; quod nosse non posset, si se non nosset. quod se quaerat; quod nosse non posset, si se non nosset. neque enim aliunde se quaerit quam a se ipsa. cum ergo quaerentem se nouit, se utique nouit et omne, quod nouit, tota nnouit? neque enim si nesciret se, posset quaerentem se scire se; sed hoc in prantea fuerit, vel quid futura sit quaerit. Desinat ergo nunc interim suspicari se esse corpus; quia si aliquid tale esset, talem se nosset, quae magis se novit quam coelum et terram, quae per sui corporis oculos novit. 29. Omitto dicere quia illud ejus quod etiam pecora habere intelliguntur, vel coeli volatilia cum habitacula sua seu nidos repetunt, quo capiuntur imagines omnicorporalium, nullo modo cuiquam corpori simile est; et utique hoc potius corpori esse simile deberet, ubi corporearum rerum similitudines continentur. at si hoc corpusriter detineri, uerum etiam innumerabiles pro arbitrio figurari, quanto minus alia qualibet ui sua corpo
Abbreviated transcription (Latin):
mis cuerit aut adiunxerit an&ipsa delimo sicut car¬
nem fecerit non est ad remꝑtinens questio Omne
meẽ corpus ut desint apime quod pecterra pec
uasit necaer necignis siue iste turbuletior at
terrenus siueille cadestis purus &lucidus seo
o quid aliud quod careat usitato pomine
tame corpussit sienim qui hoc sentiunt hoc
dicunt corpus quod & nos idest uaturam quã diba
engitudine latitudine altituine spatium loa
occupantem Neque hoc est uima neque indefercta
quid quidenim tolcest ut multa nondicam inqua¬
cum quesiui parte lineis diuidi uł circũ scribi porest quod
anima sipater&ur nullo modo nosse possa tales line¬
as que ꝑ longum secari nonqueunt quales in corpore
nom posse inuenire nihilhominus nouit necipsa sibiali¬
quid tale occurrit tum senescire nonpossit &iamquan¬
dose ut cognoscat inquirit. Cum enim sequerit nouit

Expanded text:
miscuerit aut adiunxerit, an et ipsas de limo sicut carmiscuerit aut adiunxerit, an et ipsas de limo sicut carnem fecerit, non est ad rem pertinens quaestio. omne esse corpus unde sint animae, quod nec terra nec aqua sit nec aer nec ignis, siue iste turbulentior atque terrenus, siue ille caelestis purus et lucidus, sed nescio quid aliud, quod careat usitato nomine, sed tamen corpus sit. si enim qui hoc sentiunt hoc dicunt corpus, quod et nos, id est naturam quamlibet longitudine, latitudine, altitudine spatium loci occupantem, neque hoc est anima neque inde facta credenda est. quidquid enim tale est, ut multa non dicam, in quacumque sui parte lineis diuidi uel circumscribi potest: quod anima si pateretur, nullo modo nosse posset tales lineas, quae per longum secari non queunt, quales in corpore non posse inueniri nihilominus nouit. Nec ipsa sibi aliquid tale occurrit, cum se nescire non possit, etiam quando, se ut cognoscat, inquirit. cum enim se quaerit, nouit,
Abbreviated transcription (Latin):
plerumq: seuehementi cogittitionis intentione a uer¬
tit ab om̃ib: ut preoculis patentib rectequeualenti¬
bus multa posita nesciat. It simaior intentio est
dum ambulabat repente subsistat auertens utiq im¬
perandi nutum aminis terio motionis quapedesage¬
banur. Si aut̃ nonttixta est coritationis intontio
utfigat ambulanten loco seditomentantaẽ ut partem
illam cerebri mediam nuntiantem corporis mocus uon
uac& aduertere obliuiscitur aliquando & undeueni¬
at& quo etit & transit in prudens uillam quoten debat
nacura suicorporissana sed sua cura in aliud auocata
qua propter istas corporei caeli corporets quasdam
particulas id est lucis &aeris quȩ prime excpiunt
nutus anime uiuificantis eoquod incorporeae uatu¬
ae propinquiores sunt quã humor &terra utadearũ
inisterium totamoles administr&ur. Vtrum dr̃
dehoc circum fuso & suꝑ fuso caelo corporiuiuentis

Expanded text:
plerumque se uehementi cogitationis intentione auerplerumque se uehementi cogitationis intentione auertit ah omnibus, ut prae oculis patentibus recteque ualentibus multa posita nesciat et, si maior intentio est, dum ambulabat, repente subsistat, auertens utique imperandi nutum a ministerio motionis, qua pedes agebantur; si autem non tanta est cogitationis intentio, ut figat ambulantem loco, sed tamen tanta est, ut partem illam cerebri mediam nuntiantem corporis motus non uacet. aduertere, obliuiscitur aliquando et unde ueniat et quo eat, et transit inprudens uillam, quo tendebat, natura sui corporis sana, sed sua in aliud auocata. quapropter istas corporei caeli corporeas quasdam particulas, id est lucis et aeris, quae primae excipiunt nutus animae uiuificantis, eo quod incorporeae naturae propinquiores sunt quam humor et terra, ut ad earum proximum ministerium tota moles administretur, utrum deus de hoc circumfuso et superfuso caelo corpori uiuentis
Abbreviated transcription (Latin):
corporis molestesentit : actionem suam quc illi reger¬
do ad est turbato eius temperamento impediri offor¬
ditur. Ithaec offensio dolor uocatur & aerquiner¬
uis infusus est par& uo luntati utmebra moueat.
Non aut̃ ipscuo luntus est & illa pars media motũ
menbrorum nuntiat ut memoria teneatur nonip¬
sam emoria est. Deniq: dumhaec cius tomquã myste¬
ria uitio quolibet seuꝑ turbatione omnimodo defi¬
ciunt desistentib nuntus sentiendi &ministris mo¬
uenditm quã non habens curad sit abscedit si autem
nonita deficiunt ut in morte ad sol& turbatus eius
intentio itm quã conantis. redintegrare labentia
ecualentis & in quib: rebus turbatur in de cornos¬
tur que parsministeriorum incausasit ut si potue¬
tit medicina succurrat. Nam que aliud ẽe ipsum ali¬
id haec eius corporcilia minis teria uł uasa uł organa
uł si quid aptius dicipos sunt. Hinceuident̃ eluc& qđ

Expanded text:
corporis moleste sentit, actionem suam, qua illi regencorporis moleste sentit, actionem suam, qua illi regendo adest, turbato eius temperamento inpediri offenditur, et haec offensio dolor uocatur. et aer, qui neruis infusus est, paret uoluntati, ut membra moueat, non autem ipse uoluntas est. et illa pars media motum membrorum nuntiat, ut memoria teneatur, non ipsa memoria est. denique, dum haec eius tamquam ministeria uitio quolibet seu perturbatione omni modo deficiunt desistentibus nuntiis sentiendi et ministris mouendi, tamquam non habens cur adsit abscedit. si autem non ita deficiunt, ut in morte adsolet, turbatur eius intentio, tamquam conantis redintegrare labentia nec ualentis. et in quibus rebus turbatur, inde cognoscitur quae pars ministeriorum in causa sit, ut, si potuerit, medicina succurrat. Namque aliud esse ipsam, aliud haec eius corporalia ministeria, uel uasa uel organa uel si quid aptius dici possunt, hinc euidenter elucet, quod
Abbreviated transcription (Latin):
cum de fecissent officia uel sentiendiuł mouendi m̃br
ul motus corporis reminiscendi satisquidualerent
singule declararunt eisq adhibitt curatio cuirei repi¬
rande profecerit exploratũ est. Sedanima in istis
tam quam in organis agit nihilorum est ipsa seduu¬
ficat & regit omnia &ꝑhaec corpori consulit. Ithui
uite inqua factus est homo in animã uiuam. Vnde
ergo sit ipsa id est dequa uclud materie ds̃ hunc flati
fecerit queanimadicit᷑ dum querit᷑ nihil corportum
debet occurrere sicut enim dsomnem creaturã sicin
ma omnem corpoream crecituram naturae dign¬
taite precellit ꝑlucem tam̃ & cerem quein ipso quo¬
quemundo p̃cellentia sunt corporam agis que habin
faciendi prestantem quam patiendi corpulentiam
sicut humor & terra᷑ quam ꝑ ea quespui similioras
porta cui aut̃ nuntiat Non hocest quodilla & haco
anima cuinuntiat non illa quonuntiat &cũa fflictiones

Expanded text:
cum defecissent officia uel sentiendi uel mouendi membra cum defecissent officia uel sentiendi uel mouendi membra uel motus corporis reminiscendi, satis quid ualerent singulae declararunt eisque adhibita curatio cui rei reparandae profecerit exploratum est. sed anima in istis tamquam in organis agit, nihil horum est ipsa; sed uiuificat et regit omnia et per haec corpori consulit et huic uitae, in qua factus est homo in animam uiuam. Unde ergo sit ipsa, id est de qua uelut materie deus hunc flatum fecerit, quae anima dicitur, dum quaeritur, nihil corporeum debet occurrere. sicut enim dima omnem creaturam corpoream naturae dignitate praecellit; per lucem enim et aerem quae in ipso quoque mundo praecellentia sunt corpora, magisque habent faciendi praestantiam quam patiendi corpulentiam, sicut humor et terra, tanquam per ea quae spiritui similiora sunt porea; cui autem nuntiat, non hoc est, quod illa; et haec est anima, cui nuntiat, non illa, quae nuntiat. et cum adflictiones
Abbreviated transcription (Latin):
paulo anteducimur. Vndehabet utiq sensum in tan¬
gendo & facies sicut cocum corpus exceptis sensibus ui¬
dendi audiendi olfaciendi gustandi qui in sola faciae
prelocatisunt. id eo scriptum arbitror quod in faciom
ds sufflauerit homini flatum uitae cum factus est
in animamuiuam anterior quippepars posteriori
merito preponitur quia &istaducit illa sequitur &
abista sensus ab illa motus est sicut consilium p̃cedit
actionẽ & qm̃ corporalis motus qui sensum sequitur
sine interuallis temporum nullus est agere aut̃ inter¬
ualla temporum spontaneo motu nisi ꝑ adiutorium
memoriae nonualemus. ldeo tres tamquam uentri¬
culi cerebri demonstrantur unus anterior ad faciem
uigere demonstrant necum sensum sequitur motus
uonconectat homo quod faciendum est si fuerit quod
facit oblitus. Haec illi certis indiciis probatieẽ dicur
quando etipse partes aliquod affecte morbo uł uit

Expanded text:
paulo ante, deducitur, unde habet utique sensum in tanpaulo ante, deducitur, unde habet utique sensum in tangendo et facies, sicut totum corpus, exceptis sensibus uidendi, audiendi, olfaciendi, gustandi, qui in sola facie praelocati sunt — ideo scriptum arbitror, quod in faciem deus sufflauerit homini flatum uitae, cum factus est in animam uiuam. anterior quippe pars posteriori merito praeponitur, quia et ista ducit, illa sequitur et ab ista sensus, ab illa motus est, sicut consilium praecedit actionem. Et quoniam corporalis motus, qui sensum sequitur, sine interuallis temporum nullus est, agere autem interualla temporum spontaneo motu nisi per adiutorium memoriae non ualemus, ideo tres tamquam uentriculi cerebri demonstrantur: unus anterior ad faciem, uigere demonstrant, ne, cum sensum sequitur motus, non conectat homo quod faciendum est, si fuerit quod fecit oblitus. haec illi certis indiciis probata esse dicunt, quando et ipsae partes aliquo adfectae morbo uel uitio,
Abbreviated transcription (Latin):
Quidquid ad increm̃ tum speciem que arboris per¬
tin& quoducitur sucus in radicem uertit᷑ que in ea
quibus constat herbenatura uł ligmi. Nihil enim
horum sine interno motu sediste motus non est spon¬
taneus qualisille qui sensui copulant᷑ ad corporis
administrationem sic̃ in omiũ adimalium genere
quem uocait scriptura animamuiuam. Namet nobis
nisi in ess& &iamille motus nec crescerent nr̃a corpora
necungues cpillos que producerent. Sed si hoc solum
ess& in nobis sine sensumotu queillo spontanco ũ dicera
homo factus in animam uiuam. Ero inde qm̃ parscere¬
bri anterior undesensus omnis distribuunt̃ ad frontem
collocattiest atq infaciesunt ipsaudut organa sentien¬
di excepto ttngendi sensuquiꝑ totum corpus dĩ diffun¬
ditur qui tam en &iam ipse ab cadẽ anteriore parte cere¬
briostendit᷑ habereuiam suam quer& rorsus ꝑuerticm
atque ceruicem ad medullam spinae dequalo quebam

Expanded text:
quidquid ad incrementum speciemque arboris perquidquid ad incrementum speciemque arboris pertinet, quo ducitur sucus in radicem uertiturque in ea, quibus constat herbae natura uel ligni; nihil enim horum sine interno motu. sed iste motus non est spontaneus, qualis ille, qui sensui copulatur ad corporis administrationem, sicut in omni animalium genere, quam uocat scriptura animam uiuam. nam et nobis nisi inesset etiam ille motus, nec crescerent nostra corpora nec ungues capillosque producerent. sed si hoc solum esset in nobis sine sensu motuque illo spontaneo, non diceretur homo factus in animam uiuam. Proinde, quoniam pars cerebri anterior, unde sensus omnes distribuuntur, ad frontem conlocata est atque in facie sunt ipsa uelut organa sentiendi — excepto tangendi sensu, qui per totum corpus diffunditur; qui tamen etiam ipse ab eadem anteriore parte cerebri ostenditur habere uiam suam, quae retrorsus per uerticem atque ceruicem ad medullam spinae, de qua loquebamur
Abbreviated transcription (Latin):
porissuimateriam hocest humidam quandam terrã
quem carnis uersa est qualitatem ꝑ subtilioris natu¬
ram corporis administrat idest ꝑ lucem & cerem
Nullus enim sinehis duob uł sensus in corpore est uł
ab anima spontaneus corporis motus. Sicut autem
prius eẽ debet nossequã facere itti sentire prius est
quam mouere Anima ergo qm̃ res est in corporea
corpus quod incorporeo uianum est sicuti est ignis
uł potius lux &aer primit᷑ agit: & ꝑhaec c& que¬
crassioris crassiora sunt corporis sicuti humor &
terra undecarnis corpulentia solidatur que ma¬
ꝑssunt ad patiendum subditaquam predicta
ad faciendum Non mihi ergo uidetur dictum fac¬
tus est homo in animã nisiquia sentire coepit incor¬
porequod est animate iuuentis que carnis cercissi¬
mum indicium Nam mouentur & arbusta ñ
tantum ui extrinsecus impellente uelut cum iuuen¬
tis agitantur sed illo motu quod in trinsecus agitur

Expanded text:
poris sui materiam, hoc est humidam quandam terram, poris sui materiam, hoc est humidam quandam terram, quae in carnis uersa est qualitatem, per subtiliorem naturam corporis administrat, id est per lucem et aerem. nullus enim sine his duobus uel sensus in corpore est uel ab anima spontaneus corporis motus. sicut autem prius esse debet nosse quam facere, ita sentire prius est quam mouere. anima ergo quoniam res est incorporea corpus, quod incorporeo uicinum est, sicuti est ignis uel potius lux et aer, primitus agit et per haec cetera quae crassiora sunt corporis, sicuti humor et terra — unde carnis corpulentia solidatur — quae magis sunt ad patiendum subdita quam praedita ad faciendum. Non mihi ergo uidetur dictum: factus est homo in animam uiuam, nisi quia sentire coepit in corpore: quod est animatae uiuentisque carnis certissimum indicium. nam mouentur et arbusta non tantum ui extrinsecus inpellente, uelut cum uentis agitantur, sed illo motu, quo intrinsecus agitur
Abbreviated transcription (Latin):
cuncitim̃bra diffundant: Cumigit᷑ his qua sinun¬
tiis accipiat anima quidquid ea corporalium non
lat&. Ipsa uero usque adõ aliud quiddam sit utcũ
uult intellerere uł diuina ułđm uł omnino &iam se
ipsam suas que considerare uirtutes ut aliquid ueri
certi que comprehendat abhacipsorum quoque ocu¬
lorum luces ea uertat eamq adhoc negotium non
tantũ nullo adium̃to. uerum &iam nonnullo im¬
pedim̃to eẽ sentiens se in obtutum mentis atcollat
Quomodo ex eogenere aliquid est cum eius demgene¬
ris summum nonsit nisilum quod exoculis emicat
quod illa non adiuuatur nisi adcorporeas formas
colores quesentiendos hab& que ipsa in numerabilia
longe dissimilia cunctogenericorporum que nonni¬
si intellectum atque ratione conspiciat quonullus
carnis sensus aspirat Qua propt̃ non est quidem
humanae anime natura uec de terranec deaqua nec
decere uecdeigne quolibet sed tamen crassioriscor¬

Expanded text:
cuncta membra diffundant. Cum igitur his quasi nuncuncta membra diffundant. Cum igitur his quasi nuntiis accipiat anima quidquid eam corporalium non latet, ipsa uero usque adeo aliud quiddam sit, ut, cum uult intellegere uel diuina uel deum uel omnino etiam se ipsam suasque considerare uirtutes, ut aliquid ueri certique conprehendat, ab hac ipsorum quoque oculorum luce se auertat eamque ad hoc negotium non tantum nullo adiumento, uerum etiam nonnullo inpedimento esse sentiens se in obtutum mentis adtollat: quomodo ex eo genere aliquid est, cum eiusdem generis summum non sit nisi lumen, quod ex oculis emicat, quo illa non adiuuatur nisi ad corporeas formas coloresque sentiendos habetque ipsa innumerabilia longe dissimilia cuncto generi corporum, quae nonnisi intellectu atque ratione conspiciat, quo nullus carnis sensus aspirat? Quapropter non est quidem humanae animae natura nec de terra nec de aqua nec de aere nec de igne quolibet; sed tamen crassioris cor
Abbreviated transcription (Latin):
temnendum quod medici non cantum dicunt Ve¬
rum &iam probarese affirmant quamuis omnis
caro terrenam solidi catem in promptugerat
Habet taminse &aeris aliquid qđ & pulm onibus
contin&ur &a corde puenas quas arteria suo cant
diffundit᷑ &ignis non solum feruidam qualitatẽ
cuius sedes iniecoreest uelud&iam luculentam
quã uelut eliquari acsubuolart ostendunt in ex¬
clsum cerebrilocum ttomquam in cadum corporis
nri unde &radu emicant oculorum & deciuor
medio ueludcentro quodam nonsolum adoculos
sed&iam ad sensus c&eros tenues fistulat deddu¬
cunt᷑ adaures uidelic& adnares adpalatum pp̃e
audiendum olfaciendum atquegustandũ ipsumque
tangendi sensum qui pertotum corpus est ab eodem
cerebro dirigi ꝑmedullam ceruicis &eã que contin&
ossib: quibus dorsi spina conseritur utindese tenuis¬
simi quidam ribuli qui tangendi sensum faciunt p̃

Expanded text:
temnendum, quod medici non tantum dicunt, uetemnendum, quod medici non tantum dicunt, uerum etiam probare se adfirmant — quamuis omnis caro terrenam soliditatem in promtu gerat, habet tamen in se et aeris aliquid, quod et pulmonibus continetur et a corde per uenas, quas arterias uocant, diffunditur; et ignis non solum feruidam qualitatem, cuius sedes in iecore est, uerum etiam luculentam, quam uelut eliquari ac subuolare ostendunt in excelsum cerebri locum, tamquam in caelum corporis nostri. unde et radii emicant oculorum et de cuius medio uelut centro quodam non solum ad oculos, sed etiam ad sensus ceteros tenues fistulae deducuntur, ad aures uidelicet, ad nares, ad palatum, propter audiendum, olfaciendum atque gustandum; ipsumque tangendi sensum, qui per totum corpus est, ab eodem cerebro dirigi per medullam ceruicis et eam, quae continetur ossibus, quibus dorsi spina conseritur, ut inde se tenuissimi quidam riuuli, qui tangendi sensum faciunt, per