comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
flatus ia cob cognouit designari
fastigium uero id ẽ sũmitatem
uirgae potentiã & honorẽ regni
xp̃i dequa psalmista dicit. uirga
recta ẽ uirga regnitui Ergor
uirgam ad orauit ꝓdõ scdłm ritũ
gentilium qui idola colebant sed
inuirga xp̃m. cuius regnũ & po.¬
tentiam p̃uidebat figuri in illa.
Quantũ uero adlitteram ꝑtinet
fortassis scđm consuetudinem
illius tẽporis adorauit uirgam
ioseph. quẽ uidebat dñm esse to.¬
tius trae egypti. ea scilic& ratione
qua ester legitur ad orasse uirgã
Nassueri. Fide ioseph moriens depro¬
S. fectione filioꝵ isrł memoratus¬
N est & deossibus suis mandauit: de
ꝓfectione filioꝵ isrł locutus ẽ:
credens omĩa uera. ẽẽ quȩ ꝓmise.
rat patrib corũ. precipue quod
dixerat ad abrahã. Scito p̃noscens
quia peregrinũ erit semen tuum
intra aliena maleq tractabunt
annus qua dringentis. Ueruntam̃
dñs. & post haec reuertent᷑ int̾ra
patr̃u suoꝵ Nequaꝗ ergo desuis

Expanded text:
tus Jacob, cognovit designari fastigium vero, id est summitatem virgae potentiam et honorem regni Christi, de qua Psalmista ait: Virga recta est virga regni tui . Ergo non virgam adoravit pro Deo secundum ritum gentilium qui idola colebant, sed in virga Christum, cujus regnum et potentiam praevidebat praefigurari in illa. Quantum vero ad litteram pertinet, fortassis secundum consuetudinem illius temporis adoravit virgam Joseph, quem videbat Dominum esse totius terrae Aegypti, ea, scilicet ratione qua Esther legitur adorasse virgam Assueri . Fide Joseph moriens de profectione filiorum Israel memoratus est, et de ossibus suis mandavit. De profectione filiorum Israel locutus est, credens omnia vera esse quae promiserat Deus patribus eorum, praecipue quod dixerat ad Abraham: Scito praenoscens quia peregrinum erit semen tuum in terra aliena, maleque tractabunt illud annis quadringentis; verumtamen inus, et post haec revertentur in terram patrum suorum. Nequaquam ergo de suis
Abbreviated transcription (Latin):
pacient̃ mala sibi irrogata fere.¬
ipsis dicens. Rememoramini pristi¬
Nos dies Deinde ex scriptura
diuina dicente quia iustus ex fide
uiuit. Deinde uero exrationibus
ostendens fidẽ esse substantiam
rerum non apparentũ. Nunc
autẽ exꝓgenitorib incipit loqͥ
mirabilit̃ eos ponens exemplum
qui sicut illi ꝑfidẽ om̃s saluati s̃.

Expanded text:
patienter mala sibi irrogata ferepatienter mala sibi irrogata fereimo ex seipsis, dicens: Rememoramini pristinos dies; deinde ex Scriptura divina dicente: Quia justus ex fide vivit; deinde vero ex rationibus, ostendens fidem esse substantiam rerum non apparentium: nunc autem ex progenitoribus incipit loqui, mirabiliter eos ponens in exemplum; quia sicut i
Abbreviated transcription (Latin):
dit. quia consideranido uerum¬
homiñe. dm̃ quẽ uidere nor¬
÷ poterat exclamauit. In hac enum
fide. testimoniũ iustitiae con¬
N secuti sunt senes Senes hic debemꝰ
intelligere patres ueteris testam̃ti.
patriãrebas uidelie& & ꝓphȩtas
aliosq iustos. qui infide Q scredider̃
dõ eiuse ꝓmissionib: testimonium
laudisatq iustitiae ꝓmeruerunt.
Unde abraham quia credidit deo.
reputatũ est ei ad iustitiã. & amicus
dĩ appellatus ẽ: haec autẽ fides ita
ẽ accipienda ut credatur incorde.
conficeatur ore: exhornet᷑ oꝑibus:
Ille enĩ uere credit qui exercet ope¬
rando qđ credit. Quocontͣ debis
qui fidẽ nomine tenus retinent
paulus dicit. Confitent᷑ se nosse dm̃
factis aut̃ẽ negant. Fide intelligimꝰ s
facta ẽẽ scła uerbo dĩ. ut ex inuisibi¬
lib ui sibilia fierent Quia eNum¬
quiã hebreoꝵ debiles adhuc erant.¬
& afide quidẽ initiũ sũpserant: ex
passiorub autẽ tribulationum
pus illanimes efficiebant᷑. minusq

Expanded text:
dit, qui considerando hominem verum Deum, quem videre non poterat, exclamavit. In hac enim. Subaudi fide. Testimonium. Justitiae. Consecuti sunt senes. Senes hic debemus intelligere patres Veteris Testamenti: patriarchas videlicet, prophetas, aliosque justos, qui in fide, qua crediderunt Deo ejusque promissionibus, testimonium laudis atque justitiae promoverunt. Unde Abraham quia credidit Deo, reputatum est ei ad justitiam, et amicus Dei appellatus est. Haec autem fides ita est accconfiteatur ore, exornetur operibus. Ille enim veraciter credit, qui exercet operando quod credit. Quod contra de his qui fidem nomine tenus retinent, Paulus dicit: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant. Fide intelligimus aptata esse saecula verbo Dei, ut ex invisibilibus visibilia fierent. Quia animae Hebraeorum debiles adhuc erant, et a fide quidem initium sumpserant, ex passionibus autem tribulationum pusillanimes efficiebantur, minusque
Abbreviated transcription (Latin):
moritur. quantomagis putatis
deteriora mereri supplicia. qui
filiũ dĩ conculcauerit & sanguinẽ:
testamenti pollutũ duxerit inqͦ
liã fecerits lex moysi dicitue
moratione dominuca ad dm̃.
panẽ nr̃m cotidianũ da nobis
hodie. non qđ nr̃ antea fuerit:
sumens cõparationẽ alege morsi
quã siquis transgressus fuisset irri.¬
tam eam & inane faciens duob
uł trib: testib conuictus. sit ie
ulla miseratione &uenia aiudicib
diudicatꝰ & confestim occidebatur
Dicit ergo. Sulle inquiensqͥ legem
uu quȩ ꝑseruũ data. ẽ trats¬
gressus fuerat sine ulla miseratio.¬
ne occidebatur. quantomagis mai¬
ora supplicia merebit᷑ qui xp̃m¬

Expanded text:
moritur. Quanto magis putatis moritur. Quanto magis putatis deteriora mereri supplicia, qui Filium Dei conculcaverit et sanguinem testaliam fecerit? Lex Moysi dicitur,in oratione Dominica ad Deum: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie , non quod noster ante fuerit, sumens comparationem a lege Moysi, quam si quis transgressus fuisset, irritam eam et inanem faciens, duobus vel tribus testibus convictus, sine ulla miseratione et venia a judicibus dijudicatus, confestim occidebatur. Dicit ergo: Si ille, inquiens, qui legem, quae per servum data est, transgressus fuerat, sine ulla miseratione occidebatur, quanto magis majora supplicia sustinebit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
inimicus salutis nr̃ae ut dicer&.
Non ÷ ultra poenitentia neq pecca.¬
toꝵ remissio. sedhostia inquit ul¬
tra non est idt̃ cruxultra non est
soda ut iterũ xp̃s crucifigatur
iterũq nos baptitem᷑. Nam sicut
xp̃s semel mortuus. ẽ &iam non
moritur. ita nos semel baptixati
ifide mortis eius & sepulturae
sicut apłs alias dicit. cũ sepulticũ
illo ꝑbaptismũ in morte̾ iam N
possumus rebaptizari. Terribilis
autẽ ẽ quȩdã expectatio iudicu.
N & ignis emulatio. quȩ consumptu.¬
rã. ẽ aduersarios. Aemulatio ali
pitur. Terr& ergo apłs om̃s ut
metuant post baptism lauacrũ
aduicia relabi. quia ñ possut it
rebaptizari. Terr& &iam ut si
peccauerint: poenitentiã statim
studeant agere dignã. Qm̃ qui
a eterni deuorabit eũ. Qua propt̃
unus quisq ad poenitentiae dum
tempus ẽ medicamentũ corifugi¬
at ne igni tradatur aetert io
Irritam quis faciens legem mossi
sine ulla miseratione duob uel
trib testib subaudis conictus

Expanded text:
inimicus salutis nostrae, ut diceret, non est ultra poenitentia, neque peccatorum remissio, sed hostia, inquit, ultra non est, hoc est, crux ultra non est secunda ut iterum Christus crucifigatur, iterumque nos baptizemur. Nam sicut Christus semel mortuus est, et jam non moritur, ita nos semel baptizati in fide mortis ejus et sepulturae, sicut Apostolus alias dicit, consepulti cum illo per baptismum in mortem jam non possumus rebaptizari. Terribilis autem quaedam exspectatio judicii et ignis aemulatio quae consumptura est adversarios. Aemulatio aliqpitur. Terret ergo Apostolus omnes. ut metuant post baptismi lavacrum ad vitia relabi, quia non possunt rebaptizari. Terret etiam ut si peccaverint, poenitentiam statim studeant agere dignam, quoniam aeterni devorabit eum. Quapropter unusquisque ad poenitentiae dum tempus habet medicamentum confugiat, ne igni tradatur aeterno. Irritam quis faciens legem Moysi, sine ulla miseratione duobus vel tribus testibus, subaudis convictus,
Abbreviated transcription (Latin):
uita corporis anima. ita uita animȩ
fidelis ÷ qͥ uidelic& concipit corde
confitetur ore. exhornat᷑ opere.
qm̃ fides sine oꝑib mortua est.
aqua fide siquis se subtraxerit:
non placebit uoluntati dĩ. Non
eNũ est putandũ qđ ds̃ pater. aut
sp̃s sc̃s. aut filius &iam innatura
diuinitatis habeat animã. sed
more humario loqueris scriptura¬
diuina nobis consulendo uolun¬
tatẽ illius animȩ uocabulo ex¬
primit. Considerandũ autẽ qũ
sicut displicebit qui hesitauerit:
recta. Laborastis inquit incerta.¬
mine. expectate beatã spẽ. Nolite
hic querere quȩ speratis. quia iustꝰ
exfide uiuit. Nos autẽ non sumꝰ
subtractionis filii inꝑditionem.
sed fidei in ad qui sitionẽanimae.¬
Nos non sumus inquit ego & uosfilii
illoꝵ paganoꝵ atq gentilium.
qui se subtrahunt auita fide. luce
sempiterna. adꝑditionẽ animarũ
suarũ: sed sumus filii patriarchaꝵ
qui fide ꝓbati sunt. & infide ꝑfecti

Expanded text:
vita corporis anima, ita vita animae vita corporis anima, ita vita animae fides est, quae videlicet concipitur corde, confitetur ore, exornatur opere, quoniam fides sine operibus mortua est. A qua fide si quis subtraxerit se, non placebit voluntati Dei. Non est enim putandum quod Deus Pater aut Spiritus sanctus, aut Filius in natura divinitatis habeat animam, sed more humano loquens divina Scriptura, nobis consulendo voluntatem illius animae vocabulo exprimit. Considerandum autem, quia sicut displicebit qui haesitaverit, recta. Laborastis, inquit, in certamine, exspectate beatam spem. Nolite dubitare quaerere quae speratis: quia justus ex fide vivit. Nos autem non sumus subtractionis filii in perditionem, sed fidei in acquisitionem animae. Non sumus, inquit, ego et vos filii illorum paganorum atque gentilium, qui se subtrahunt a vita fidei et luce sempiterna ad perditionem animarum suarum, sed sumus filii patriarcharum, qui in fide probati sunt, et in fide perfecti
Abbreviated transcription (Latin):
atq aestuationes dicens. aut dare
qđ meror aut recedam: diceretur
illi. Pacienter sustine hanc moru.¬
.lã. in ꝓximo ⁊ ut ueniat imꝑator
qui tibi redd& p̃mium ⁊sto modo
& apłs hortatur eos nedeficerent
in laborib sed pacient̃ expectareNT
dñi aduentũ. Pacientia inquit uob̾
necessaria ⁊ hoc ÷ uNũ opus habe.¬
tis uidelic& ut ꝑseueretis in agone
donec recipiatis coronã dignam
labori ur̃o. Nonenĩ quiccepit co¬
ronabitur. sed qui ꝑseuerauerit
incertamine usq infinẽ. hic saluus
erit. Inpacientia inquit dñs. possi¬
debitis animas ur̃as. Reportetis
dixit ꝓmissionẽ id̃ accipiatis
głam sempiternae beatitudinus
dabit. haud dubiũ quin xristũ
sigrufic&. Consolatur eos t̃aquã
parũ sit tẽporis: usq dũ ueniat:
N on modica enĩ consolatio ÷ laboris.
cito sperare iudicẽ & remunerato¬
rem constantiã certaminis remu¬
neratarũ. Iustus autẽ m̃s ex fide

Expanded text:
atque aestuationes, dicens: Aut date atque aestuationes, dicens: Aut date quod merui, aut recedam, diceretur illi: Patienter sustine hanc morulam, in proximo est ut veniat imperator, qui tibi reddet praemium. Isto modo et Apostolus hortatur eos ne deficerent in laboribus, sed patienter exspectarent Domini adventum: Patientia, inquit, vobis necessaria est: hoc est, verum opus habetis, videlicet ut perseveretis in agone, donec recipiatis coronam condignam labori vestro. Non enim qui coeperit, coronabitur, sed qui perseveraverit in certamine usque in finem, hic salvus erit. In patientia inquit Dominus possidebitis animas vestras. Reportetis, dixit, promissionem, id est, accipietis gloriam sempiternae beatitudinis.dabit. Haud dubium quin Christum significet: consolatur eos tanquam parum sit temporis, usque dum venit: non modica enim consolatio est laboris, cito sperare judicem, et remunerationem constantiae, certaminisque remuneratorem. Justus autem meus ex fide
Abbreviated transcription (Latin):
N confidentiã urãm. quȩ magnam
hab& remunerationẽ. id ÷ nolite
deficere intribulationib quia
magna ẽ remuneratio. Appar&
autẽ qr in magna confidentia
erant ad dm̃. quã ne amitterent
instantissime eos hortatur. facilius
enĩ integra conseruant᷑: quã amissa
recuperent᷑. Qua ꝓpter qđ tenet᷑
& formidinẽ hab&. necesse es ⁊
ut fortitudinẽ habeat. Nichil inqͥt
nob̾ necessarĩ est nisi ut stetis
firmiter infide ur̃a. & ꝑmaneatis
infortitudirie ur̃a quȩ magnã
haba remunerationẽ apud dm̃.¬
N P acientia uob̃ necessaria. ẽ ut uolun.¬
onẽ. O quanta magnitudo horta¬
tionis & consolatiorns. ueluti siqͥs
ad adletham & certatorẽ hoc dice.¬
r& qui cunctos suꝑass&. Nullũq
relictũ haber& qui sibi decertare
poss&. Uerbi gr̃a dum ille dicer&.
qui lib& dicere. Sustine parumꝑ
usq dũ ueni& arbiter. aut &iam
rex. qui tibi brauiũ referat pro
uictoria tua. Qđsi ille atlecha im¬
pacient̃ ferr& nontollerans situn

Expanded text:
re confidentiam vestram quae magnam habet remunerationem, id est nolite deficere in tribulationibus, quia magna est remuneratio. Apparet autem quia magnam confidentiam habebant ad Deum, quam ne amitterent instantissime eos hortatur. Facilius enim integra conservatur, quam amissa recuperatur. Quapropter quod tenetur et formidinem habet, necesse est ut fortitudinem habeat. Nihil, inquit, vobis necessarium est, nisi ut stetis firmiter in fide vestra, et permaneatis in fortitudine vestra, quae magnam habet remunerationem apud Deum. Patientia enim vobis necessaria est: ut volun. O quanta magnitudo hortationis et consolationis! Veluti si quis ad athletam et certatorem hoc diceret: Qui cunctos superasset, nullumque relictum haberet, et qui sibi decertare posset. Verbi gratia, dum ille diceret:quilibet dicere: Sustine parumper, usque dum veniat arbiter, aurex qui tibi bravium reddat pro victoria tua. Quod si ille athleta impatienter ferret, non tolerans sitim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter cum agnouissent infideles.
& in altero quidẽ facto &opere ob¬
ꝓbrus & tribulationib spectaculu
facti estis. In altero autẽ socu
taliter conuersantiũ effecti. Ex
parte inquit ohꝓbrus idẽ. contu¬
grauius sustin& inconspecta plu¬
rimoꝵ aliquid in bonestum. aut
uerbis affecti pati se uitiam qua
positis incarcerib cõpaciebantur
uicꝰtumq & uestimentũ ꝓut pote¬
rant sum ministrabant. Unde
facti erant eoꝵ socu. qm̃ mercedẽ
& retributionẽ quã ꝑcipiet predi¬
cator ueritatis ꝓ xp̃i nomitie
positus incarcere. alusq torm̃tis¬

Expanded text:
propter cum hoc agnovissent infideles, propter cum hoc agnovissent infideles, Et in altero quidem, facto vel opere, opprobriis et tribulationibus, spectaculum facti estis: in altero autem socii taliter conversantium effecti. Ex parte, inquit, opprobriis, id est contugravius sustinet in conspectu plurimorum aliquid inhonestum, aut verbis aut factis: sive etiam quia positis in carceribus compatiebantur, victumque ac vestimentum prout poterant subministrabant. Unde facti erant eorum socii quoniam mercedem et retributionem quam praecipiet praedicator veritatis pro Christi nomine positus in
Abbreviated transcription (Latin):
illuminati magnũ certamen susti.¬
niustis passionũ Ob tuni medicoꝵ
cũ uulnus seccauerint & ꝑ incisio¬
nẽ augmentũ doloris fecerint.
solatiũ illi loco adhibent ubi
dolor ẽ. & ꝑturbatã refouent anim̃a
Postquã autẽ recreauerint illum
alterã non adiciunt sectionem.
quin&iam illa quȩ facta sunt
in loco more illoꝵ egit. fostquã
enĩ concussit animos eoꝵ & cori¬
pucit mentione gehenne. affir.
mans omnino disperituros quigr̃ae
dĩ in iuriam faciunt aliquomodo
multo timore indespatiorie
reuerent consolatur eosꝑlaudũ
blandimenta & hortationis. redu¬
cens eis admemoriã preterita
illoꝵ bona oꝑa xememoramini
introducti estis in fidẽ quando
initio fidei eratis. tantũ fortitu.¬
dinẽ demonstrastis. ut magnũ
certamen passionũ sustineretis
ur̃is. Iud ȩi enĩ credentes qui: dã
expoliati sunt a non credentibus.
quidã uero ñ illi iege qui nori
fuerant expoliati sum ministra.¬
bant alus defacultatib suis. Qua¬

Expanded text:
certamen sustinuistis passionum. Optimi medicorum cum vulnus secuerint, et per incisionem augmentum doloris fecerint, solatium et remedium illi loco adhibent, ubi dolor inest, et perturbatam refovent animam. Postquam autem recreaverint illum, alteram jam non adjiciunt sectionem, quin etiam illa quae secta sunt,in loco more illorum egit. Postquam enim concussit animos eorum, et compunxit mentione gehennae, mans omnibus modis perituros, qui gratiae Dei injuriam faciunt aliquando: multo timore in desperationem ruerent, consolatur eos per laudem, blandimenta et orationes, reducens eis ad memoriam praeterita illorum bona opera: Rememoramini, introducti estis ad fidem, quando in initio fidei eratis, tantam fortitudinem demonstrastis ut magnum certamen passionum sustineretis tris. Judaei enim credentes quidam exspoliati sunt a non credentibus: quidam vero non. Illi vero qui non fuerunt exspoliati, subministrabant aliis de facultatibus suis: qua
Abbreviated transcription (Latin):
Qua ꝓpter necessaria ÷ aria:e
hortatur. sed primo ex cõmuni initio
dicens. Alanifestũ est inquit qr non
extantibus quȩ sunt ds̃ effecit. sed
ex ininsibilib ui sibilia. & non exis.¬
tentib⁊ existentia. Ratiocinando
ergo inuenire non possimus quomͦ
fecit ex nichilo omĩa uł ex inuisibi¬
lib uisibilia: quia non eramus
quando facta sunt. Unde ergo
certũ habetur: utiq manifestum
ẽ qđ fidei res ẽ ista credere. ł ide
quippe credimus acta. id ÷ ꝑfecta
seu facta scła. quia non exiusibili.¬
bus sed ex inuisibilib facta sunt
quȩ uident᷑. In uisibilia autẽ hic
possumus intelligere in formam
materiã dequa dicit᷑ in exordio
genesis. Inprincipio inquit fecit
ds caelũ & t̾ram. Incęli aut̃e nomi.¬
ne non ÷ intelligeridũ istud
caelũ corporale. qđ appellatur
quȩ quosdã modo inuisibila erant.
quanido tenebre erant suꝑ faciẽ
abyssi. Ex inuisibili autẽ materia
facta sunt uisibilia. quando per
species & forma diuisa & discreta

Expanded text:
quapropter necessaria est s quidem eos hortatur; sed primum ex communi initio, dicens: Manifestum est, inquit, quia non exstantibus, quae sunt, Deus effecit, sed ex invisibilibus visibilia, ex non existentibus existentia. Ratiocinando ergo hoc invenire non possumus quomodo fecerit ex nihilo omnia, vel ex invisibilibus visibilia; quia non eramus, quando facta sunt. Unde ergo certum habetur? Utique manifestum est, quod fidei res est ista credere, fide quippe credimus aptata, id est perfecta, seu facta saecula: quia non ex visibilibus, sed ex invisibilibus facta sunt quae videntur. Invisibilia autem id possumus intelligere informem materiam, de qua dicitur in exordio Genesis: In principio inquit creavit Deus coelum et terram. In coeli autem nomine non est intelligendum istud coelum corptunc quodammodo invisibilia erant, quando tenebrae erant super faciem abyssi. Ex invisibili autem materia facta sunt visibilia, quando per species et formas divisa et discreta
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ argumentũ ÷ quȩ apparere
nor possunt. Quȩ enĩ apparent.
iam fidẽ non habent: sicut supe¬
rius diximꝰ sed agnitionẽ. Dũ ergo
uidit thomas. dũ palpauit. cur
ei dicit᷑ quia uidistime credidisti:
sed aliud uidit. aliud credidit.
Amortali enũ homine diuinitas

Expanded text:
est, quae apparere non possunt: quae enim apparent, jam fidem non habent, sicut superius diximus, sed agnitionem. Dum ergo vidit Thomas, dum palpavit, cur ei dicitur, Quia vidisti me, credidisti? Sed aliud vidit, aliud credidit. A mortali enim homine Divinitas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpeccatis hostia: Sponte peccantib
agnitionẽ uere fidȩi & post quã
mundati sumus inbaptisinate. N
reseruet ultra nobis hostia pro
peccato. quȩ ꝓnobis offeratur.
sicut inueteri lege donatum. ẽ
hostias sepius offerre ꝓpeccato
iterũ immolat᷑us ÷ ꝓpeccatis nr̃is.
hoc enĩ semel factũ est & scdoopꝰ¬
non ÷ sedmagis opus. ẽ pos ⁊ ac-¬
ceptam grãm ꝑmanere in fide rec.¬
ta & mur iditia bonoꝵ oꝑum.
Mlundatus e sᷤ in baptismate. lib es
a criminib omnibq peccatis.
factus es filius dĩ. siadprimum
uomitũ reuersus fueris grauissimũ
te expectat iuditiũ sicut sequen.¬
tia manifestant insi ꝑdignã peniten.¬
reuocatus fueris. Hisautẽ uerbis
non poenitentiam excludit neq
ꝓpiciationẽ quȩ fit ꝑpoenitentiã¬

Expanded text:
peccatis hostia. Sponte peccantibuspeccatis hostia. Sponte peccantibusagnitionem verae fidei, et postquam mundati sumus in baptismate, non reservatur ultra nobis hostia pro peccato, quae pro nobis offeratur, sicut in Veteri Testamento donatum est, hostias saepius offerre pro peccato. iterum immolandus est pro peccatis nostris: hoc enim semel fnon est, sed magis opus est post acceptam gratiam permanere in fide recta, et munditia bonorum operum. Mundatus es in baptismate, liberatus es a criminibus omnibusque peccatis, factusque es Filius Dei. Si ad primum vomitum reversus fueris, gravissimum te exspectat judicium, sicut sequentia manifestant, nisi per dignam poenitenrevocatus fueris. His autem verbis non poenitentiam excludit, neque propitiationem quae sit per poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
Nñe nr̃am. id ÷ congregationẽ fide.¬
liũ sicut. ẽ consuetudinusquib¬
Ndam. sed consolantes subaudisuos
inuicẽ. In hoc loco nonsolum ad¬
monuit. setd &iam culpauit & t̾ruit
unitatẽ caritatis scindentes Erant
enĩ multi qui conturbabant cor¬
gregationẽ fideliũ quasi non
possent int̾ eos habitare causa
suȩ scĩtatis . & deserebant collectio.¬
nẽ illoꝵ soli habitantes ut deo
liberus uident᷑ ua care. Istitales
typo suꝑbiȩ distenti despiciebaÑ
hortans non deserere societatem
inmedio eoꝵ Quantomagis ubi
in uucẽ consolamini quanto uide.¬
ritis apꝓpinquare diem iuditii.n
in quo singuloꝵ merita examina¬
buntur. uł &iam extremũ diem
uitȩ nr̃at. Dicit enũ inalio loco.
Nihil solliciti sitis: dñs enĩ ꝓpe es ⁊.
Uoluntarie enĩ peccantib nobis.
post acceptã notitiam ueritatis
id÷ post noticiã uere fidei gr̃aeq
baptismatis iam Non relinquiturn

Expanded text:
nem nostram, id est congregationem fidenem nostram, id est congregationem fidelium, sicut est consuetudinis quibusdam, sed consolantes, subaudis vos invicem. In hoc loco non solum admonuit, sed etiam culpavit et terruit unitatem charitatis scindentes. Erant enim multi qui conturbabant congregationem fidelium, quasi non possent inter illos habitare causa suae sanctitatis, et deserebant collectionem illorum habitantes soli, ut Deo liberius viderentur vacare. Isti tales typo superbiae distenti despiciebant onet et terret, hortans non deserere societatem in medio eorum: multo magis ubi invicem consolamini, quanto videritis appropinquare diem judicii, in quo singulorum merita examinabuntur, vel etiam extremum diem vitae nostrae. Dicit enim alio in loco: Nihil solliciti sitis, Dominus prope est . Voluntarie enim peccantibus nobis post acceptam notitiam veritatId est post notitiam verae fidei gratiaeque baptismatis. Jam non relinquitur pro
Abbreviated transcription (Latin):
aqua baptismatis. Id circo autẽ
dicit corpus aqua baptismatis
abluendũ quia dũ corpus ablu.¬
anima. Teneamꝰ spei mae confes¬
sionẽ indeclinabile. fideliset ũ
est qui repromisit Confessionẽ
spei indeclinabilit̃ tenemus si
non desperamꝰ depatria caelesti¬
uł si firmit ea obseruamus quȩ
ꝓfessi sumus inbaptismate. Sicut
enĩ fidelis &uerus remuneratoꝵ ẽ
xp̃s in promissionib suis: ita fide.¬
les uult nos ẽẽ inꝓmissis nr̃is quo
uiuimus tẽpore baptismatis dia¬
Nseruire: Consideremꝰ in uicẽ it
Epuocationẽ caritatis. & bonorum
oꝑum. hoc ẽ consideremus diligent̃
inter nos. & quẽ cũq uiderimus
maiorẽ caritatẽ habere oꝑibusq
meliorib intentũ. ꝓuocem᷑ illuis
exemplo. quatinus eũ sumooꝑe
imitem᷑. & in eum intendamus
tione quippe. bona oꝑa ꝓcedunt.
Qua ꝓpter magnũ bonũ est dilectio.
tẽ fiat quia plenitudo legis es ⁊
caritas: non deserentes collectio.¬

Expanded text:
aqua baptismatis. Idcirco autem aqua baptismatis. Idcirco autem dicit corpus aqua baptismatis abluendum, quia dum corpus abluanima. Teneamus spei nostrae confessionem indeclinabilem; fidelis enim est qui repromisit. Confessionem spei indeclinabiliter tenemus, si non desperamus de patria coelestivel si firmiter ea observamus quae professi sumus in baptismate. Sicut enim fidelis et verus remunerator est Christus in promissionibus, ita fideles vult nos esse in promissis nostris, quae novimus tempore baptismatis, diaservire. Consideremus invicem in provocationem charitatis et bonorum operum, hoc est consideremus diligenter inter nos, et quemcunque viderimus majorem charitatem habere, et operibus melioribus intentum, provocemur illius exemplo, quatenus eum summopere imitemur, et in eum intendamus, tione quippe bona opera procedunt. Quapropter magnum bonum est dilectio, tem fiat: quia plenitudo legis est charitas. Non deserentes collectio
Abbreviated transcription (Latin):
su scoꝵ ꝑsanguinẽ xp̃i accedamꝰ
ad eũ cũ uero corde. Quid ÷ i
uero corde accedere adxp̃m ex¬
posuit subiungeas inplenitudine
fidei ut credamus resurrectionẽ
generalẽ futarã quasi dicen& Iã
quia fidutiam habemus ingredi in
patriam cȩlestem: Plondebemus
hesitare qđ quordam fit resur.¬
rectio quoꝵdã uero ñ: sed uera
fide debemus credere om̃s homi¬
nes resurrecturos quosdã ad głam.
quosdã autẽ ad poenã. Nlamsiquis
dehoc hesitat: non hab& ueram ac¬
pleriã fidẽ. Potest & alit̃ intelligi:
plenia fides÷ quȩ concipitur
corde. confitetus ore. oꝑib bonis
exhornatui: hac fide accedendũ
ẽ addm̃ qui cũq uult sibi intro.¬
itũ patriȩ caelestis reserar. Neces¬
se : &iam ut sint asꝑsi corda dicon.¬
scientia mala id÷ mundati per
corda siue munda corda habentes.
a peccatis & uoluntate mala.
Simulq ostendit. quia nonfides
dabant nosconscientiã & abluti
inquit ꝑꝓcorpus. siue ablutum
corpus habentes aqua hoces ⁊

Expanded text:
 per sanguinem Christi, accedamus ad eum cum vero corde. Quid esset in vero corde accedere ad Christum exposuit, subjungens, in plenitudine fidei, ut credamus resurrectionem generalem futuram; quasi diceret: Jam quia fiduciam habemus ingredi in patriam coelestem, non debemus haesitare quod quorumdam sit resurrectio, quorumdam vero non, sed vera fidei debemus credere omnes homines resurrecturos quosdam ad gloriam, quosdam autem ad poenam. Nam si quis de hoc haesitat, non habet veram plenamque fidem. Potest et aliter intelligi: Plena fides est quae concipitur corde, confitetur ore et operibus bonis exornatur. Hac fide accedendum est ad Deum, quicunque vult introitum patriae coelestis sibi reserari. Necesse est etiam ut sint aspersi corda a conscientia mala, id est mundati per corda sive mundata corda habentes a peccatis et voluntate mala, simulque ostendit quia non fide dabant, nos conscientiam. Et abluti, inquit, corpus, id est ablutum corpus
Abbreviated transcription (Latin):
nis xp̃i indigne ꝑcipere. nullãq
differentiã int̃ illum atq reliqͦs
potus facere. cũ illo scĩficatus sit
tẽpore baptismatis. & possit & iam
cotidie scificari. sidigne ꝑceꝑit
eũ. Detalib idẽ dicit apłs. Qui
manducat & bibit indigne. uidi.¬
tium sibi manducat & bibit.N

Expanded text:
nis Christi indigne percipere, nullamque nis Christi indigne percipere, nullamque differentiam ipotus facere, cum in illo sanctificatus sit tempore baptismatis, et possit etiam quotidie sanctificari, si digne perceperit eum. De talibus dicit Apostolus: Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bi
Abbreviated transcription (Latin):
sumus illũ conculcare qͥ in dext̃a
dĩ patrisđet eleuatus suꝑ omiies
caelos : dũ eñĩ precepta illius ꝓ
nichilo ducimꝰ dedignantes ea
implere. tunc utiq eit conculcamꝰ:
Sicut enĩ ea quȩ conculcamus ꝓ
nichilo dicimꝰ & nulłus honoris:
sic & qͥ lib̾e peccant abs timore
& absq poet utentia xp̃m concul.¬
cant siue contẽpnunt adq despi.¬
cint. eumq iudi ͤ ͤ : futurum
minime formidant. Uel cerce
xp̃m conculcat quicũq corpus
illus in idigne ꝑcipit. Siue ut t̃cio
modo dicamus xp̃m conculcat qͥ
male uiuendo decabnaculo cord
sui eũ expellit. quidixit in habita¬
bo millis & in ambulabo. Sangum̃ẽ
quoq testamenti pollutũ dũc.
siue ut ingreco habetur cõmune¬
siue inmundũ qui sanguinẽ passi.¬
onis xp̃i ꝓnebilo ducit Quod
testamentũ nouũ confirmatũ
est. & quo & iam ipse scĩficatusẽ
t̃ẽpore baptismatis. Alio nihilomi.¬
nus modo sanguinẽ testamenti
pollutũ ducere ÷ mysteriũ sangui.¬

Expanded text:
in dextera Dei Patris sedet, elevatus super omnes coelos? Dum praecepta illius pro nihilo ducimus, dedignantes ea implere, tunc utique eum conculcamus. Sicut enim ea quae conculcamus, pro nihilo ducimus et nullius honoris; sic et qui libere peccant absque timore et absque poenitentia, Christum conculcant, sive contemnunt, atque despiciunt; eum judicem futurum minime formidant. Vel certe Christum conculcat quicunque corpus illius indigne percipit. Sive ut tertio modo dicamus Christum conculcat, qui male vivendo de tabernaculo cordis sui eum expellit, qui dixit: Inhabitabo in illis et inambulabo. Sanguinem quoque testamenti pollutum ducit: sive, ut in Graeco habetur, communem, vel immundum, qui sanguinem passionis Christi pro nihilo ducit, quo Testamentum Novum confirmatum est, et quo etiam ipse sanctificatur a tempore passionis. Alio nihilominus modo sanguinem testamenti pollutum ducere, est mysterium sangui
Abbreviated transcription (Latin):
xulit duos filios suos effraim et
manassem ad benedicendũ qͥfidem
haberis omĩa illis euet ure iuxta
qđ eis exorabat: benedix̃ eis:
Iccirco aute dicitur singulos illoꝵ
benedixisse quia suꝑtͤ ꝓpriam be.¬
nedictionẽ fud. Posuitq minore
ante maiorẽ. qm̃ preuidebat post
ea defuturis. Qđq sequit᷑ & ad

Expanded text:
duos filios suos Ephraim et Manasse ad benedicendum: qui fidem habens omnia illis evenire juxta quod eis exorabat, benedixit eos. Idcirco autem dicitur singulos illorum benedixisse quia super utrumque propriam benedictionem fudit, posuitque minorem ante majorem: quoniam praevidebat res ita futuras. Quodque sequitur: Et
Abbreviated transcription (Latin):
menisa diuina uidelic& scriptura
dequa psalmista dicit. Parasti in
conspectu meo m̃sam. Est & ꝓposi.¬
tio panũ inmensa. Intellectus uide.¬
lic& sacre scripture quo egtidie
refeciunt᷑ anime fideliũ Possumꝰ
& panẽ intelligere corpus & san.

Expanded text:
mensa Dei, videlicet Scriptura, mensa Dei, videlicet Scriptura, de qua Psalmista dicit: Parasti in conspectu meo mensam. Est et propositio panum in mensa, intellectus videlicet sacrae Scripturae, quo quotidie reficiuntur animae fidelium. Possumus et panem intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
no scemate erat facta. idõq suꝑ
illam erat tabula aurea quȩ ap.¬
pellabatur ꝓ positiatoriũ. eo qđ
inde loqueretur dñs moysi & sacer¬
dotibus. & suꝑ ipsam archam erant
duo cherubin q aliis suis obumbrant
tabulis ꝓpiciatorii uersisq uultib
respiciebant inppiciatorium: In
solus pontifex semel inanno accep¬
to sanguine inuasculo ingredie.¬
batur intbis. oraturus ꝓp̾opulo.
septima decima uidelicet die sep.¬
timi mensis afestiuitate paschali
quȩ diesquidem appellabatur dies¬
ꝓpiciationis: Incrastinũ autẽ seque.¬
batur festiuitas tab̾naculoꝵ Sp̃i¬
ritaliter autẽ illud primũ taber¬
naculũ ubi sacerdotes licite ingre¬
diebant᷑. statũ presentis scłi signi.¬
ficat. Ubi sunt plura candelabra
scĩ udelic& p̃dicatores qui sibi &
aluis lucent uerbo & exemplis. uł
etiam ubi sunt dona sp̃s sõi quib
fideliũ corda illuminabunt. qui
ꝑfidẽ in aeccła consistunt. Est &

Expanded text:
no schemate erat facta, ideoque super no schemate erat facta, ideoque super ipsam erat tabula aurea quae appellabatur propitiatorium, eo quod inde loqueretur Dominus Moysi et sacerdotibus. Et super ipsam arcam erant duo cherubim, qui alis suis obumbrabant tabulam propitiatorii, versisque vultibus respiciebant in propitiatorium. In solus pontifex semel in anno. Accepto sanguine in vasculo ingrediebatur intra oraturus pro populo, septima decima videlicet die septimi a festivitate paschali, quae dies quidem appellabatur Propitiationis. In crastinum autem sequebatur festivitas Tabernaculorum. Spiritaliter autem ad illud primum tabernaculum, ubi sacerdotes licite ingrediebantur, statum praesentis Ecclesiae significat, ubi sunt plura candelabra, sancti videlicet praedicatores, qui sibi et aliis lucent verbo et exemplis. Vel etiam ubi sunt dona Spiritus sancti, quibus fidelium corda illuminantur, qui per fidem in Ecclesia consistunt. Est et
Abbreviated transcription (Latin):
mon edificauit inhirłm ubi fue.¬
rant plura candelabra. Unde
ad tempus. sed potius ad locũ. Diuidit
enim illud templum salomonus
beatus apłs. in duo tabnacula. &
primũ quidem tab̾na culũ appel.¬
lat illam partẽ templi. ubi erant
candelabra & m̃sa suꝑ quã pone¬
bantur duodecim panes calidi.
sex hinc. & sex inde & suꝑ panes
duȩ patenȩ aureae plene ture
una hinc & altera uide. Erantq
ibi a sabbato usq ad sabbatũ. Erat
&iam ibi altare aureum ubi offe.¬
rebatur incensum timia matis
mane & uespere. Cum qua parte
tẽpli cõprehendit altare holocaus.¬
toꝵ qđ erat sub diuo ante fores
templi dñi. In qđ tabnaculum
licite in grediebantur sacerdotes.
autẽ tab̃̾naculũ uult intelligi
scã scõꝵ illam uidelicet partem
ante parietẽ ubi intrinsecus erat
archa moysi continens inse tabu¬
las legis. & urnã aureã inqua erat
manna. uirgã quoq aaron quȩ
fronduerat ipsa autẽ archa pla¬

Expanded text:
mon aedificavit in Jerusalem, ubi fuemon aedificavit in Jerusalem, ubi fuerunt plura candelabra. Unde ad tempus, sed potius ad locum: dicit enim illud templum Salomonis beatus Apostolus duo tabernacula; et primum quidem tabernaculum appellat illam partem templi ubi erant candelabra et mensa super quam ponebantur duodsex hinc, et sex inde, et super panes duae patinae aureae, plenae thure: una hinc, et altera inde, eratque ibi a sabbato usque ad sabbatum, et erat ibi altare aureum, ubi offerebatur incensum thymiamatis mane et vespere, cum qua parte templi comprehendit altare holocaustorum, quod erat sub divo ante fores templum Domini, in quod tabernaculum licite ingrediebantur quotidie sacerdotes, autem tabernaculum vult intelligi Sancta sanctorum, illam videlicet partem ante parietem ubi intrinsecus erat arca Moysi, continens in se tabulas legis et urnam auream, in qua erat manna, virga quoque Aaron quae fronduerat. Ipsa autem arca pla
Abbreviated transcription (Latin):
de preceptis uitẽ ac moꝵ. inquib
lex manet concordans cũ euangło.
sed demandatis ac sacrificioꝵ car-¬
nalium in quib aduenientes quȩ
prefigurabantur finem acceptura
erat lex habuit quidẽ & prius
iustificationes culturȩ & scđm
scłare. Prius inquit testamentũ
habuit iustificationes culturae.
quia ꝑdiuinũ cultũ iusti iustifica.¬
buntur homines a leuiorib per.
catis. habuit & scđm scłare in quo
scłi homines hoc ẽ gentiles ad adus¬
iudaismũ transeuntes recipiebat
Pat& etiam nonsolũ udeis. sed &iã¬
talib gentilib: Scdm ergo scłariȩ.
locum ua̾cat atrioꝵ ubi gentiles
stabant ad orandũ post iudȩos ¶ͦᷤ
Tab̃naculũ enĩ factum ẽ primũ
in quo erant candelabra & m̃sa¬
quȩ submensa uł ꝓpositio panũ¬
dicatur. quȩ scã dicitur. Nonde
illo tab̃na culo disputaturus hic
apłs qđ moyses fecit in heremo.
ubitantũ modo unũ candelabrũ
fuit. sed decemplo qđ postea salo.¬

Expanded text:
de praeceptis vitae ac morum, in quibus de praeceptis vitae ac morum, in quibus lex manet, concordans in Evangelio, sed de mandatis sacrificiorum carnalium. In quibus adveniente quem praefigurabant, finem acceptura erat lex. CAP. IX. Habuit quidem et prius justificationes culturae et sanctum saeculare. Prius inquit Testamentum habuit justificationes culturae: quia per divinum cultum justificabantur homines a levioribus culpis. Habuit et sanctum saeculare, in quo saeculi homines, hoc est gentiles ad Judaismum traPatebat enim non solum Judaeis, sed etiam gentilibus. Sanctum ergo saeculare vocat locum atriorum, ubi gentiles stabant ad adorandum post Judaeos. Tabernaculum enim factum est primum, in quo erant candelabra et mensa, et propositio panum, quae sancta dicitur. Non de illo tabernaculo disputaturus hic Apostolus, quod Moyses fecit in eremo, ubi tantummodo unum candelabrum fuit: sed de templo quod postea Salo
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti. ẽ nam inp̃senti sicut diximꝰ
docemus in inuicẽ. postea peccatoꝵ
illoꝵ non erit memor. qm̃ om̃s
ex poliati abomnifece mortalita.¬
tis & corruptionis corporis &muta.¬
bilitate atq peccato resurrectio.¬
nisq gła donati fulgebunt sicut
angeli dei incaelo. Dicendo autem
nouum ueterauit prius. Sumens
apłs fidutiã & auctoritatem ex
dictis ꝓpłncis ubi dicitur consum¬
mabo testamentũ nouũ suꝑ domũ
isrł. ostet idit illũ iamliquidis
ꝓpħam consummabo testamentũ
nouu ueterauit prius hoces ⁊
inuet ustat̃e redegit: siue uetustũ
ostendit illud qđ erat prius. Unde
& subuingit. Qd autem antiquatur
a se nescit ꝓpe interitũ ẽ. Qnasi
dicer&. Quia sermo diuinis ꝑhoc qđ
dixit testamentũ nouũ futurum
ostendit uetustum esse prius datur
intelligi. quia siantiquatur. & uetꝰ¬
tumt ẽ prins testamentum in pximo
est ut intereat finẽq accipiat.
hoc uerbo intelligendum. ẽ non

Expanded text:
sicuti est. Nam in praesenti sicut diximus sicuti est. Nam in praesenti sicut diximus docemur in invicem. Postea etiam peccatorum illorum non erit memor, quoniam omnes exspoliati ab omni fece mortalitatis et corruptionis corporis, et mutabilitate atque peccato, resurrectionis gloria donati fulgebunt sicut angeli Dei in coelis. Dicendo autem novum veteravit prius. Sumens Apostolus fiduciam et auctoritatem ex dictis propheticis, ubi dicitur: Consummabo Testamentum Novum super domum Israel, ostendit verus jam liquidius hetam, Consummabo Testamentum novum, veteravit prius: hoc est in vetustatem redegit, sive vetustum ostendit illud quod erat prius. Unde et subjungit: Quod autem antiquatur et senescit, prope interitum est. Quasi diceret, quia sermo divinus per hoc quod dixit, Testamentum novum futurum, ostendit vetustum esse prius. Datur igitur intelligi quia, si antiquatur et vetustum est prius Testamentum, in proximo est ut intereat finem que accipiat. Hoc vero intelligendum est non
Abbreviated transcription (Latin):
dum erat: Quomodo possent euan¬
gelistȩ tanta miracula & uerba
caelestia post eius ascensionem
scribere : non ea incordiũ tabulis
diuinitus ex arata haberent: preci.¬
quinto anno post dominicam
ascensionẽ euangeliũ scripsit quo.¬
modo possa tantam diumnitatem
illis ꝓferre quã ipse dñs eis ꝓtulit
maxime ea nocte quã cõphensus
est. hosantẽ partem incordibus.
pleruus autẽ im membranis scriptũ
habemus abillis nobis relictũ. ut in
his meditando exerceamis. Quod
autẽ subuingit nondocebit unus¬
quisq ꝓxinum suũ & uus quisq
fratrem suum dicetis. cognosce
dm̃ non. ẽ ad presens tempus referen¬
dum ubi inuicẽ docemur. sed sicut
dicit beatus augustinus. dũ loqueret᷑
ꝓpħa hieremias deprimo dñ aduen.¬
tu. subito conuertit oculũ mentis
ad sc łm postquẽ nemo docebit ꝓxi¬
mum suũ ut cognoscat dñm qm̃¬
om̃s electi positi ineius cont̾ẽplati¬
one uidebunt & cognoscent illum

Expanded text:
dum erat. Quomodo possent evandum erat. Quomodo possent evangelistae tanta miracula ac verba coelestia post ejus ascensionem scribere, nisi ea in cordium tabulis divinitus exarata haberent? praeciquinto anno post Dominicam ascensionem Evangelium scripsit, quomodo posset tanta de divinitate illius proferre, quae ipse Dominus eis protulit maxime ea nocte qua comprehensus est? Nos autem partim in cordibus, plenius autem in membranis scriptum habemus ab illis nobis relictum ut in illis meditando exerceamur. Quod autem subjungit, Non docebit unusquisque proximum suum et unusquisque fratrem suum, dicens: Cognosce Dominum, non ad praesens tempus referendum est, ubi invicem docemur, sed sicut dicit beatus Augustinus dum loqueretur propheta Jeremias de primo Domini adventu, subito convertit oculum mentis ad secundum, postquam nemo docebit proximum suum ut cognoscat Deum, quoniam electi positi in ejus contemplatione videbunt et cognoscent eum
Abbreviated transcription (Latin):
dicenis cognosce dnm̃. qm̃ om̃s seient
me amaiore usq adminore eoꝵ
quia ꝓpicius ero iniquitatibus
eoꝵ. & peccata eoꝵ non memora.¬
bor amplius. Magna distantia ẽ
scripturã int̃ doctores legis doc¬
toresq euangelii. inter litteram
&grãm spũalis intelligentiae. Nã¬
littera legis scripta ẽ in tabulis lapi¬
deis gr̃a autẽ spualis intelligentiae
dabo leges meas inmente eoꝵ et
scripta in tabulis lapideis neq
in menbranis sedͣmente eorum
&itcordib suis diuinitus habuerunt
ex aratam Trimũ quidem ante¬
dominicã passionẽ quando sicut
matheus narrat ascendit in mon¬
tem. ibiq cumeis ꝓlixum illum
sermonem habuit ubi institutio
totius ꝑfecte uitae continetur
Scdo uero post resurrectionẽ suã
quando᷑ lucas testatur aꝑuit eis
sensum ut intelligerent omĩa quȩ
scripta erant in lege moysi et
ꝓpħis. &psalmis deipso. Deinde uͦ
decimodie ascerisionis suae dis.¬
cunt quantũ mortalib dedõ scien.¬

Expanded text:
scient me a majore usque ad minorem eorum: quia propitius ero iniquitatibus eorum, et peccatum eorum non memorabor amplius. Magna distantia intscripturam, inter doctores legis doctoresque Evangelii, inter litteram et gratiam spiritalis intelligentiae. Nlittera legis scripta est in tabulis lapideis, gratia autem spiritalis intelligentiae Dabo leges meas in mente eorum, et scriptam in tabulis lapideis, neque in membranis, sed in mente et cordibus suis divinitus habuerunt exaratam. Primum quidem dominicam passionem, quando sicut Matthaeus narrat ascendit in montem, ibique cum eis illum prolixum sermonem habuit ubi institutio totius perfectae vitae continetur. Secundo vero post resurrectionem suam, quando sicut Lucas testatur aperuit eis sensum, ut intelligerent omnia quae scripta erant in lege Moysi, et prophetis, et Psalmis de ipso. Deinde vero decimo die ascensionis suae discunt quidquid mortalibus de Deo scien
Abbreviated transcription (Latin):
de tabnaculo cordissui male
uiuendo illũ eicit uł quinon
credit qđ ꝑ illũ inaeccła sit re.¬
missio peccatoꝵ: uł cerce qui
blasphemat illũ opa eius denegan
& diabolo tribuendo Vnde diis
dicit. Quibla sphemauerit in sp̃ũ
scõ. non remittetur ei neq in hoc¬
scło. neq infuturo. Qui ic circo sp̃s
grãe uocatur. uł quia ꝑ illũ gratis
nobis dimittunt᷑ peccata uł certe
illo distribuente diuidunt᷑ grãe

Expanded text:
le vivendo illum ejicit. Vel qui non credit quod per illum in Ecclesia fit remissio peccatorum; vel certe qui blasphemat illum, opera ejus denegando, et diabolo tribuendo. Unde Dominus dicit: Qui blasphemaverit in Spiritu sancto, non remittetur illi, neque hic, neque in futuro. Qui idcirco Spiritus gratiae vocatur, vel quia per illum gratis nobis dimittuntur peccata, vel certe quia illo distribuente, dividuntur gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
& contumeliam facientib uindictã
reddam & retribuã eis iuxta quod
merentur. & iterũ quia iudicabit
dãs popłm suũ. De inimicis hoc
dictũ. ego retribuã eis qui male
faciunt. non debis qui male paci¬
untur. dehis uidelic& qͥ negligent̃
uuunt. & ꝑpoenitentiã purgare¬
se holunt sed male faciunt dum¬
accedunt. Popłm autẽ dñi quẽ
dñs iudicare dicit᷑. dupliciter
possumus intelligere & ad electum
scilic& popłm referre. & ad reꝓbũ:
Iudicabit enĩ dñs popłm suũ. hoc. ẽ
separabit plebẽ suam. & discer n&
bonos a malis. fideles ab infidelib::
Qđsi ad reprobos relatũ fuerit. uidi.¬
care ꝓdampnare accipiendũ erit:
sed ꝑcreationẽ. HorrendũEit
cidere inmanus dĩ uiuentis. Incidit
Incidit quoq inmanus id ÷ in potes.¬
tatẽ &iudiciũ omĩpotentis dĩ quis¬
quis post peccatũ contẽpnit poeni¬
tentiã agere. Quicũq ergo pecca¬
tor ÷ si non poenitudinẽ egerit. in¬

Expanded text:
et contumeliam facienti, vindictam reddam: et ego retribuam eis juxta quod merentur. Et iterum: Quia judicabit Dominus populum suum. De inimicis hoc dictum est. Ego retribuam eis qui male faciunt, non de his qui male patiuntur. De his videlicet qui negligenter vivunt, et per poenitentiam se purgare nolunt; sed cum male faciant,accedunt. Populum autem, quem Dominus judicare dicitur, dupliciter possumus intelligere, et ad electum scilicet populum referre et ad reprobum. Judicabit enim Dominus populum suum, hoc est separabit plebem suam; et discernet bonos a malis, fideles ab infidelibus. Quod si ad reprobos relatum fuerit, judicare pro damnare accipiendum erit. er creationem. Horrendum est incidere in manus Dei viventis. Incidit Incidit quoque in manus, id est in potestatem et judicium omnipotentis Dei, quisquis post peccatum contemnit poenitentiam agere. Quicunque ergo peccator est, si non poenituerit
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ẽ. cõplens inquit ds̃ iuramentũ
qđ spopondi habrahe patri tuo
multiplicabo semen tuũ sicut stellas
caelidaboq posteris tuis uniuersas
regiones has. Ad iacob quoq dixit:
Egosũ ds̃ om̃ps. crescere & multiplicare
dedi abrabã & isa ac. Ecce quomodo
om̃s coheredes sunt in repromissionib
abrahe. Notandũ autẽ q fides abrahȩ
duplicat᷑ ꝓmagnitudinẽ fidei. uni de
& caput fidei dicit᷑. Nam sicut fide
exiuit det̾ra sua nesciensquo ir&:
sic fide mansit. & demoratus. ẽ
int̾ra sua quasi in alienia. Uidit
filiũ ibi ut pesegrinu habitantẽ.
uidit nepotem. uidit se ipsũ in aliena
t̃ra peregrinantẽ. & nihil turbabat᷑.
Quã quã enĩ ad ipsũ dictũ esset quia
tibi dabo & semit u tuo. non ꝑ sem̃ tͥ.
sed tibi & semini tuo. tam̃ neq ipse
neq isaac neq iacob. potiti sunt
hac ꝓmissione. sed successio illoꝵ ⁊ &
quia quando oboediuit dõ exiens de
t̃ra sua non uocabat᷑ abiham: sed
abraham. Idõ considerate dix̃ apłs.

Expanded text:
autem: Complens, inquit, Deus juramentum quod spopondit Abrahae patri tuo: Multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli, daboque posteris tuis universas regiones has. Ad Jacob quoque dixit: Ego Deus omnipotens: crescere et multiplicare o omnes cohaeredes sunt in repromissionibus Abrahae. Notandum autem quia fides Abrahae duplicatur pro magnitudine fidei. Unde et caput fidei dicitur. Nam sicut fide exivit de terra sua, nesciens quo iret, sic fide mansit et demoratus est in terra sua quasi in aliena. Vidit filium ibi ut peregrinum habitantem, vidit nepotem, vidit seipsum in aliena terra peregrinantem, et nihil turbabatur. Quanquam enim ad ipsum dictum esset, quia tibi dabo et semini tuo, non per semen tibi, sed tibi et semini tuo, tamen neque ipse, neque Isaac, neque Jacob potiti sunt hac promissione, sed successio illorum. quia quando obedivit Deo exiens de terra sua, non vocabatur Abraham, sed Abram, ideo considerate dixit Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
I ꝓpeccato nolusti nec placita st̃
tibi quȩ scołm legem offeruntur.
rtunc dixi. Ecce uerno ut faciam
Nuoluntatẽ tuã. Aufert primum
subaudis testamentũ eis oblatio.¬
n.nes respuit. ut sequens testamentũ
statuat. id ẽ stare & ꝑmanere faci.¬
at. In qua uoluntate dĩ patrisꝗ
filius a dimpleuit scĩficati sumus
unbaptismate ꝑoblationẽ corpo¬
ris iħu xp̃i in semel. Quoddicit¬
INsemel tale ẽ acsi dicer&. Sõifi¬
cati sumus in baptismate per
passionẽ quã xp̃s caelebrauit
semel. &om̃s quidẽ sacerdos legis
p̃sto ẽ altari cotidie mir ustrans.
& easdem sepe offerens hostiasquȩ
nũquã possunt auferre peccata
subaudis crimin ialia atq capita.¬
lia Hic autẽ haud dubiũ quin xp̃s
unã pro peccatis offerens bostiã
in sempiternũ secd& addexteram

Expanded text:
ec placita sunt tibi, quae secundum legem offeruntur, tunc dixi: Ecce venio ut faciam, Deus, voluntatem tuam: aufert primum, subaudis testamentum: dum ejus oblationes respuit, ut sequens testamentum statuat, id est stare et permanere faciat. In qua voluntate Dei Patris quam Filius adimplevit, sanctificati sumus in baptismate per oblationem corporis Jesu Christi semel. Quod dicit, semel, tale est ac si diceret: Sanctificati sumus in baptismate per passionem, quam Christus celebravit semel. Et omnis quidem sacerdos legis praesto est altari quotidie ministrans et easdem saepe offerens hostias, quae nunquam possunt auferre peccata, subaudis criminalia atque capitalia. Hic autem haud dubium quin Christus unam pro peccatis offerens hostiam in sempiternum sedet in dextera