comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in sexto oꝑis sui libro. Ait enĩ Cũ iner¬
gumini ꝑcancellos basilicȩ aereo
in ipsa habet᷑ basilica ĩpulsu dȩmonis
iactarent᷑: abstracti exinde. illesi
popłis spectantib s̃ resũpti. Idq in
eodẽ puteo: & nrĩs tẽporib uidimꝰ
gestũ Alius qͦq demon adqͥsitũ
uasculũ p̃cipitẽ duxit ad amnẽ: qͣni
apparuit. Hunc etiã testant᷑ multas
uoces emittere solitũ. ac lingua gentiũ
incognitarũ sepissime loqͥ: uenturaq
fari. & crimina confiteri. Sed ut diximꝰ.
gidiꝰ qͦq cum ohsideret᷑ ab hostib
turbatꝰ ĩpugnaret᷑ ꝑ inuocationẽ
beati uiri fugatis hostib lib̾atꝰ ẽ. Idq
demoniacꝰ in medio basilice. ipsa
hora qͣ gestũ fuerat: ꝓfessus ẽ scĩ mar-¬
tini obtentu fulsse concessũ.
uella quȩdã paralisi humore gra
ẽ. sanitati. Rursũq ad idolatriȩ uo¬
mitũ reuocata : languorẽ qͦ obtentu
pontificis caruerat. iterato incurrit.

Expanded text:
in sexto operis sui libro. Ait enim: Cum enerin sexto operis sui libro. Ait enim: Cum energumeni per cancellos basilicae veherein ipsa habetur basilica, impulsu daemonis jactarentur abstracti, exinde illaesi, populis spectantibus, sunt resumpti. Idque in eodem puteo, et nostris temporibus vidimus gestum. Alius quoque daemon acquisitum vasculum praecipitem duxit ad amnem, quasi apparuit. Hunc etiam testatur multas voces emittere solitum, ac lingua gentium incognitarum saepissime loqui, venturaque fateri, et crimina confiteri. Sed, ut diximusEgidius quoque cum obsideretur ab hostibus, turbatus impugnaretur, per invocationem beati viri, fugatis hostibus, liberatus est. Idque daemoniacus in medio basilicae ipsa hora qua gestum fuerat est professus sancti Martini obtentu fuisse concessum. Puella quaedam paralisi humore gravest reddita. Rursumque ad idolatriae vomitum revocata, languorem, quem obtentu pontificis caruerat, iteratis incurrit.
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. ñ oratores. sed piscator es. nec phi¬
losophos sed rusticos pelegit : Credimꝰ
.gͦ. orantib uob̃. quia & si ñ potest pa-¬
ginã sermo incultꝰ ornare: faciet eã
gloriosus antistes p̃claris uirtutib elucere.
Ulti sunt qͥ uirtutes
scĩ marcini uel stante uersu.
uel stilo ꝑsaico conscripser̃.
Eqͥb primꝰ ille seuerꝰ sulpici: cui tantꝰ
feruor amoris fuit in scm dĩ ut eo ad huc
degente in scło. unũ librũ de mirabilib
uitȩ eiꝰ describ̾ et Exinde post transitũ
beati uiri. duos scripsit: quos dialogos
uoluit uocitari. In quib ñnulla de
uirtutib heremitarũ. anachoretarũ ue
referente postumiano inseruit: sed in
nullo inferiorẽ nr̃m potuit reperire
greciã quȩ meruit audire apłm p̃di¬
cantẽ: sed nec gallias a xp̃o delictas.
uͦ. beat̾ nolanȩ urbis ep̃s. post scriptos
racula quȩ post eiꝰ gesta s̃ transitũ: id ẽ

Expanded text:
tatem, non oratores, sed piscatores; nec phitatem, non oratores, sed piscatores; nec philosophos, sed rusticos praeelegit? Confido ergo orantibus vobis, quia etsi non potest paginam sermo incultus ornare, faciet eam tamen gloriosus Antistes praeclaris virtutibus elucere.ulti sunt qui virtutes S. Martini vel stante versu vel stylo prosaico conscripserunt, de quibus primus ille Severus Sulpicius, cui tantus fervor amoris fuit in Sanctum Dei, ut eo adhuc degente in saeculo unum librum de mirabilibus vitae ejus scriberet: exinde post transitum beati viri duos libros scripsit, quos Dialogos voluit vocitari; in quibus nonnulla de virtutibus eremitarum anachoretarumque, referente Postumiano, inseruit: sed in nullo inferiorem nostrum potuit reperire Graeciam, quae meruit audire Apostolum praedicantem; sed nec Gallias a Christo derelictas, ue beatus, Nolanae urbis episcopus, post scriptos racula quae post ejus gesta sunt transitum, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
seuerꝰ aut paulinꝰ uiuerent. aut certe
fortunatꝰ ad esset : qui ista describ̾ent.
Nã ego ad hec iners notã incurro: si hȩc
annotare tẽptauero. Et ait mͥ. & nescis
quia nob̾cũ ꝓpt̃ intelligentiã popłoꝵ
magis sicut tu loqͥ potens es habet᷑ p¬
clarũ: Itaq ne dubites. & agere ñ de¬
sistas: quia tͥ crim̃ erit. si ea tacueris.
Ego autẽ hȩc agere cupiens. duplicis tedii
affligor cruciatu. meroris parit̾ & t̾roris.
Meroris. cur tantȩ uirtutes quȩ sub ante¬
cessorib nr̃is facte sunt. ñ s̃ scriptȩ:
t̾roris. ut aggrediar opus egregiũ ru¬
sticanꝰ. Sed spe diuinȩ piecatis illectꝰ:
aggrediar qđ monet᷑. Potest enĩ ut
popłi sitientis ex tinxit ardorẽ. Aut certe
constabit eũ rursũ os asinę reserare:
dignet᷑ expande. Sed qͥd timeo rustici¬
tatẽ meã. cũ dñs redẽptor & dĩ nr̃. ad
destruendã mundanę sapientiȩ uani-¬

Expanded text:
Severus aut Paulinus viverent, aut certe Severus aut Paulinus viverent, aut certe Fortunatus adesset, qui ista discriberent! Nam ego ad haec iners notam incurro, si haec adnotare temptavero'. Et ait mihi: 'Et nescis, quia nobiscum propter intellegentiam populorum magis, sicut tu loqui potens es, habetur praeclarum? Itaque ne dubites et haec agere non desistas, quia crimen tibi erit, si ea tacueris'. Ego autem haec agere cupiens, duplicis taedii adfligor cruciatu, maeroris pariter et terroris. Maeroris, cur tantae virtutes, quae sub antecessoribus nostris factae sunt, non sunt scriptae; terroris, ut adgrediar opus egregium rusticanus. Sed spe divinae pietatis inlectus, adgrediar quod monetur. Potest enim, ut roducens aquas, populi sitientis exstinxit ardorem; aut certe constabit eum rursum os asinae reserare, dignetur expandere. Sed quid timeo rusticitatem meam, cum Dominus Redemptor et Deus noster, ad destruendam mundanae sapientiae vani
Abbreviated transcription (Latin):
dignat᷑: ille nuyic exornans uircutib
eiꝰ tumulũ : qͥ in eo opatꝰ ẽ cũ. et̃e. in
mundo. & ille p̾bet ꝑ eũ beneficia
xp̃ianis: qͥ misit tunc p̃sulẽ gentib
perituris. Nemo gͦ. de anteactis uirtu¬
tib dubitet: cũ p̃sentiũ signorũ cernit
munera dispensari: cũ uidet claudos
erigi. cȩcos illuminari. demones effu-¬
gari: & alia queq morborũ genera
ipso medicante curari. Ego .uͦ. fidẽ
gerens libri illiꝰ qͥ de eiꝰ uita ab ante
quanto ad memoriã recolo. memoriȩ
in posterũ dño iubente mandabo.
Qđ ñ p̃sumerẽ: nisi bis & t̾cio ãmonitꝰ
fuissẽ ꝑ uisũ. Tam̃ omĩpotentẽ dm̃ testẽ
inuoco: quia uidi qͣdã uice ꝑsõniũ
media die in basilica domni martini
debiles multos ac diuersis morbis opp̃ssos
quȩ ait mͥ. Quare segnis es ad hȩc seri¬
benda quȩ ꝓspicis: & aio. Nũ cͥ latet qđ
sim in obs litteris. & tã ãmirandas uirtutes
stult & idiota ñ audeo ꝓmulgare: Vtinã

Expanded text:
tibus ejus tumulum, qui in eo operatus est cum esset in mundo; et ille praebet per eum beneficia Christianis, qui misit tunc praesulem gentibus perituris. Nemo ergo de anteactis virtutibus dubitet, cum praesentium signorum cernit munera dispensari, cum videt claudos erigi, caecos illuminari, daemones effugari, et alia quaeque morborum genera ipso medicante curari. Ego vero fidem ingerens libri illius qui de ejus Vita ab anterquanto ad memoriam recolo, memoriae in posterum, Domino jubente, mandabo. Quod non praesumerem, nisi bis et tertio admonitus fuissem per visum. Tamen omnipotentem Deum testem invoco, quia vidi quadam vice per somnium media die in 995-996 basilica domni Martini debiles multos, ac diversis morbis oppressos quae ait mihi: Quare segnis es ad haec scribenda quae prospicis?' Et aio: 'Non tibi latet, quod sim inops litteris et tam admirandas virtutes stultus et idiota non audeam promulgare? Utinam
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ die noctuq incessabilib dolorib urgeret᷑
dicit suis. Si ad basilicã domni martini du¬
cta fuisse: continuo recepissẽ salutẽ. Confido
& enĩ qđ possit oculis meis lum̃ infundere:
qui potuit pauperis lepram osculo libante
sanare. De hinc ãminiculo deducente: uenit
ad sc̃m locũ. Ibiq ieuiniis & orationib erebris
insistens: uisũ quẽ amiserat reciꝑe meruit. &¬
ita sanata .ẽ: ut quȩ cȩca uenerat alio ꝑducente
cȩteris affatĩ dux futura regressa sit. Quȩ post¬
ea uirũ accipiens. & filios generans: recupatori
gras rependit incolumis. Et quia bis aut
t̾cio. de sola gloriosi nominis inuocatione &
uirtutes factas. & ꝑicula sedata narrauimꝰ.
qͣlit̾ euidã ꝑeunti in ipso mortis p̾cipitio beatꝰ
pontifex inuocatꝰ sustentaculũ p̾buisset. euolua.
Ammoniꝰ qͥdã agens sc̃ȩ̃ basilicȩ. dũ de cęna

Expanded text:
Et cum die noctuque incessabilibus doloribus urgueretur, Et cum die noctuque incessabilibus doloribus urgueretur, dicit suis: 'Si ad basilicam domni Martini ducta fuissem, continuo recepissem salutem. Confido etenim, quod possit oculis meis lumen infundere, qui potuit pauperis lepram osculo libante sanare'. Dehinc, adminiculo deducente, venit ad sanctum locum, ibique ieiuniis et orationibus crebris insistens, visum, quem amiserat, recipere meruit. Et ita sanata est, ut, quae caeca venerat, alio perducente, caecis affatim dux futura regressa sit. Quae postea virum accipiens et filios generans, recuperatori gratias rependit incolomes. 20. Et quia bis aut tertio de sola gloriosi nominis invocatione et virtutes factas et pericula sedata narravimus, qualiter cuidam pereunti in ipso mortis praecipitio beatus pontifex invocatus sustentaculum praebuisset, evolvam. Ammonius quidam agens sanctae basilicae, dam de c
Abbreviated transcription (Latin):
emergere. hominẽq seorsũ iacere ꝑstratũ Sed
putantes eũ occupatũ sõno: sicut iã didicerañ
a puellis furtũ factũ: quantociꝰ ꝓperant ad
alligandũ eũ. Sed accedentes: mortuuĩ repe.¬
riuq̃. Statiq puellis notũ factũ: qđ furatũ fu¬
erat cellulȩ restituunt: ãmirantes tã uelocẽ.
in homine diuinȩ ultionis accessisse sententiã.
ic & apud siroialense oratoriũ. cuiꝰ altare
scĩ confessoris manꝰ alma sacrauit: dũ ple¬
riq beneficia expecita mererent᷑: qͥdã para¬
liticꝰ adueniens. cũ cęreũ in statꝰ sui altitud inẽ
nocte tota uigilans retinuisset. manefacto.
ut lux reddita ẽ mundo: ipse absolutis gres-¬
sib popło teste incolumis exiliuit. Nechoc
silebo. quid cȩcitati contulerit: cũ beatũ se¬
pulchrũ deuota mulier expetisset. Quȩdã
de turonico tritorio femina bella nomine:
amisso o culoꝵ lumine grauit laborabat.

Expanded text:
emergere hominemque seorsum iacere prostratum. Sed emergere hominemque seorsum iacere prostratum. Sed putantes eum occupatum somno, sicut iam didicerant a puellis furtum factum, quantotius properant ad alligandum eum; sed accedentes, mortuum repperiunt. Statimque puellis notum factum, quod furatum fuerat cellulae restituunt; admirantes, tam velocem in homine divinae ultionis accessisse sententiam. 18. Sic et apud Siroialensim oratorium, cuius altare sancti confessoris manus alma sacravit, dum plerique beneficia expetita mererentur, quidam paralyticus adveniens, et cereum in status sui altitudine nocte tota vigilans retenuisset, manc facto, ut lux reddita est mundo, ipse, absolutis gressibus, populo teste, incolomes exilivit. 19. Nec hoc silebo, quid caecitati contulerit, cum ad beatum sepulchrum devota mulier expetisset. Quaedam de Turonico territurio femina Bella nomine, amisso oculorum lumine, graviter laborabat.
Abbreviated transcription (Latin):
miracula nec sparsa colligant᷑ in uerbis:
nec tã infinita recondantur inpaginis.
N porta abianensi: in qͣ quondã uir beat᷑
pauperẽ algentẽ clamide decisa contexit:
oratoriũ a fidelib ẽ ȩdificatũ. In qͦ nunc
puellȩ religiosȩ deseruiunt. scĩ antistitisob
honorẽ ꝑparũ facultatis habentes nisi qđ
eas deuotorũ alit sepe deuotio. ł rant tam̃ eis
quoda tẽpore: pauca apiũ aluearia. Quȩ cũ
quidã inuidus conspexisset: ait infra se. Utinã
aliqͣ de his uasis: possim auferre. Secuta autẽ
nocte instigat᷑ a dȩmone ablatis trib uasis
naui onerat: ut scilicet transito ãne faciliꝰ
quȩ abstulerat uindicaret: Sed credo ei ĩpedi¬
mto fuisse hoc furtũ: sicut postea manifeste
ꝓbatũ ẽ. Igit᷑ cũ sole oriente ad portũ fluminis
causa transmeandi homines ꝓperarent: ñ auĩ
ad litꝰ conspicunt. apesq ex alueari is cat̾uatĩ

Expanded text:
miracula nec sparsa colligantur in verbis miracula nec sparsa colligantur in verbis nec tam infinita recondantur in paginis. 17. In portam Ambianensi, in qua quondam vir beatus pauperem algentem clamide decisa contexit, oratorium a fidelibus est aedificatum, in quo nunc puellae religiosae deserviunt, sancti antestitis ob honorem parumper facultatis habentis, nisi quod eas devotorum alit saepe devotio. Erant tamen eis quodam tempore pauca apium alvearia, quae cum quidam invidus conspexisset, ait infra se: 'Utinam aliqua de his vasis possim auferre'. Secuta autem nocte instigatus a daemone, ablatis tribus vasis navem onerat, ut scilicet, transito amne, facilius quae abstulerat vindicaret. Sed credo, inpedimentum fuisse hoc furtum, sicut postea manifeste probatum est. Igitur cum sole oriente ad portum fluminis causa transmeandi homines properarent, navem ad litus conspiciunt, apesque ex alveariis catervatim
Abbreviated transcription (Latin):
custodiam. & hanc uirtutẽ a supͣ dicto
cognouimꝰ. Sibi qͦq rauennȩ atq
in rethorica socio suo felici: ex oleo qđ
sub imagine picturȩ beati martinĩ in
cicendili ardebat. dũ tetiger̃ oculos.
lum̃ redisse confessus . ẽ. Similit̾ in
p̃dicta urbe. dũ placidus ꝓcurator des¬
ꝑatꝰ a medicis. ad aliũ puellarũ oratoruĩ
sibi uicinũ confugeret. & in atrio decũ¬
beret: uenit noc̾te abbatisse beatus
martinꝰ ꝑ somniũ. Reqͥrit qͥd faceret.
Ait. se requiescere. Dicit ses ad illam. In
gallias iã habui redire: sed ꝓpt̾ istum
qui foris iacet in atrio me remoratum
ꝓfiteor. Tunc surgens abbatissa: referens
uisionẽ. fidẽ fecit homini de ꝑiculoli¬
bari. Qd certe meruit obtinere. Sed
& hoc p̃dictꝰ presbit̾ asserit: multũ
desiderabiliꝰ in locis italis martini głam
uenerari. quã si licet dici. qͦpia mẽbres
recubant tumulata: in tantũ ut frequentia

Expanded text:
custodiam'. Et hanc virtutem a supra dicto custodiam'. Et hanc virtutem a supra dicto cognovimus. 15. Sibi quoque Ravenna atque in rethorica socii sui Felicis ex oleo, quod sub imagine picturae beati Martini in cicendile ardebat, dum tetigerunt oculos, lumen reddidisse confessus est. 16. Similiter in praedicta urbe, dum Placidus procurator disperatus a medicis ad alium puellarum oratorium sibi vicinum confugiret et in atrio decubaret, venit noctu abbatissae beatus Martinus per somnium, requirit, quid faceret; ait, se requiescere. Dicit sanctus ad illam: 'In Gallias habui iam redire, sed propter istum qui foris iacet in atrium me remoratum profiteor'. Tunc surgens abbatissa, referens visionem, fidem fecit homini de periculo liberari, quod certe meruit obteneri. Sed ut praedictos presbiter adserit, multum desiderabilius in locis Italis Martini gloriam venerari, quam, si licet dici, quo pia membra recubant tumulati; in tantum ut frequentia
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit beati martini oratoriũ habeat ꝓfu¬
giũ. & aut ex uelo ianuȩ aut palliolisque
Hȩc medela. genitorẽ suũ carnalẽ ab
interitu pustulȩ ut ipse patris sui testis
asserit. libauit. Idẽ his uerbis retulit.
in cacumine castelli regionis italiȩ qđ
dicit᷑ terciũ. oratoriũ beati martini
fundatũ ẽẽ.: ibiq turri uicine qͦties in¬
cursione barbarorũ ꝑfraudẽ hostis
accederet. nocturnis insidiis. qͥsqͥs de
uigilantib habuisset in turre lanc ȩa.
aut spatã. uel cultellũ seu graphiũ. ꝓ¬
tulisset ex teca: fere suꝑ horę spaciũtale
lum̃ reddebat᷑ ex uniuerso gladio. tanꝗ
si illud ferrũ uerteret᷑ in cęreũ. & mox
ex ipso signo custodes ãmoniti: magis in¬
tenti uigiliis. hostes latebrantes lapidib
exturbãbant. Qd opi scĩ martini recto
iudicio reputat᷑: qui uicinitate sua sibi
deuotis popłis sedulã exibuit p̃sentẽq

Expanded text:
fuerit beati Martini oratorium habeatur perfufuerit beati Martini oratorium habeatur perfugium, et aut ex velo ianuae aut palliolis, quae Haec medella genitorem suum carnalem ab interitu pusulae, ut ipse patris sui testis adserit, liberavit. 14. Idem his verbis retulit: 'In cacumine castelli regionis Italiae quod dicitur Tertium oratorium beati Martini fundatum est. Ibique turri vicinae quotiens incursione barbarorum per fraude hostis accederet nocturnis insidiis, quisquis de vigilantibus habuisset in turre lanceam aut spatam vel cultellum seu grafium protulisset ex theca, fere per horae spatium tale lumen reddebatur ex universo gladio, tamquam si illud ferrum verteretur in cereum. Et mox ex ipso signo custodes admoniti, magis intenti vigiliis, hostes latebrantes lapidibus exturbabant. Quod ope sancti Martini recto indicio reputat, qui vicinitate sua sibi devotis populis sedulam exhibuit praesentemque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ singulos dies fructꝰ exibet dño de conuer¬
qđ uenerabilẽ conseruũ meũ fortunatũ p̾s¬
biterũ reculisse cõmemoro. Quidã in italia
dũ ueneno pustulȩ ꝑuasus. in discrimine
sic ageret᷑ ut uiuere desparet: ab aliqͥb
int̾rogat. ad tẽplũ beati martini qͥs fuerit.
T unc quidã ex astantib asserit se fuisse.
Reqͥrit egrotꝰ: quid inde ꝓ benedictione de¬
tulerit. Qui negat se aliquid p̃sũpsissȩ. Quẽ
iterũ int̾rogat: qua tunc ueste indutꝰ sit. cũ
ad tẽplũ sc̃m occurrerit. Respondit: ea quã
suꝑ se ipso tẽpore utebat᷑. Tunc abscisa fidelitꝰ
indum̃ti particulã: imposuit suꝑ pustulã. Mox
ut egri m̃bra tetigit: uulniꝰ pustulȩ ueneniuim
ꝑdidit. Quȩ tali medicamine. & uirtutẽ scĩ
ꝓtulit. & infirmũ refert in columẽ. Hanc apud
italos asserens specialẽ uigere medela ut si qͥs
pustule ꝓcutiat᷑ uulnere ad ꝓpinguũ qđ

Expanded text:
per singulos dies fructus exhibet Domino de converper singulos dies fructus exhibet Domino de conver venerabilem conservum meum Fortunatum presbyterum retulisse commemoro. Quidam in Italia, dum veneno pustulae pervasus in discrimine sic ageretur, ut vivere desperaret, aliquos interrogat, ad templum beati Martini quis fuerit. Tunc quidam ex adstantibus adserit, se fuisse. Requiret aegrotus, quid inde pro benedictione detulerit. Qui negat, se aliquid praesumpsisse. Cui iterum interrogat, qua tunc veste indutus sit, cum ad templum sanctum occurrerit. Respondit: ea quae super se ipso tempore utebatur. Tunc abscisam fideliter indumenti particulam inposuit super pusulam. Mox ut aegri membra tetigit, vulnus pusulae veneni vim perdidit; quae tali medicamine et virtute sancti protulit et infirmum refert incolomem. Hanc apud Italos adserens specialem vigere medellam, ut, si quis pusulae percutiatur vulnere, ad propinquum quod
Abbreviated transcription (Latin):
Abstinens gͦ. a cibis a sõno. p̃currentib etiã largis¬
simis elemosinis. ꝑuenit ad scm̃ locũ. Ingres¬
saq basilica timens & tremens neqͣꝗ audebat
nec ibidẽ posse obsistentib culpis accedere.
⁊ am̾ deductã uigiliis & orationib ac ꝓfluis la¬
crimis unã noctẽ mane oblatis multis mune¬
rib in honore beati confessoris missas expeciit
reuocari. Quȩ dũ celebrarent᷑: subito tres
cȩci qui ad pedes beati antistitis longo tẽpore
priuati lumine residebant. fulguore nimio
circundati. lum̃ qđ olĩ ꝑdiderant receper̃.
Quo facto: clamor in celũ attollit᷑ magnifi¬
cantiũ dm̃. Ad istud miraculũ currit regina:
concurrit & popłs. Mirant̾ oms fidẽ mulieris.
mirant᷑ głam confessoris. Sed suꝑ omĩa col¬
laudat᷑ ds̃ nr̃: qui tantã uirtutẽ pstat scĩs
suis. ut ꝑ eos talia oꝑari dignet᷑ tale in t̾re¬
liqͣluminaria huic mundo beatũ martinũ
fulgeant. Qui uere sicut oliua fructifera:

Expanded text:
Abstinens ergo se a cibis et somno, praecurrentibus etiam largissimis eleemosynis, pervenit ad locum sanctum, ingressaque basilicam, timens et tremens, nequaquam audnec ibidem posse, obsistentibus culpis accedere. Tamen deducta in vigiliis et orationibus ac profluis lacrymis una nocte, mane oblatis muneribus multis, in honorem beati Confessoris missas expetiit revocari. Quae dum celebrarentur, subito tres caeci, qui ad pedes beati Antistitis longo tempore privati lumine residebant, 1016 fulgore nimio circumdati, lumen, quod olim perdiderant, receperunt. Quo facto, clamor in coelum attollitur magnificantium Deum. Ad istud miraculum currit regina, concurrit et populus, mirantur omnes fidem mulieris, mirantur gloriam Confessoris: sed super omnia collaudatur Deus noster, qui tantam virtutem praestat sanctis suis, ut per eos talia operari dignetur, tale inter reliqua luminaria huic mundo beatum Martinum fulgeant: qui vere sicut oliva fructifera,
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc in patris pectore secta: ñ continuo
in tegrã recipe meruit medicinã.
Reuersi autẽ nuntii. narrauer̃ regi se mul¬
tas uirtutes ad beatũ tumulũ uidisse:
dicentes. Cur ñ sanauerit filiũ tuũ igno¬
ram. At ille intelligens ñ ante sanari posse
filiũ. nisi ȩqͣlẽ cũ patre crederet xp̃m:
in honore beati martini fabricauit miro
suos dirigit: maiori cũ munere. Qui ue¬
nientes ad beatũ locũ: reliqͥas postulabañ.
Cunq eis offerrent᷑ ex consuetudine: dixerꝰ.
N on ita faciemꝰ: sed nob̾ qs licentia tribuat᷑
ponendi. quȩ exinde iterũ assumamꝰ. Tunc
partẽ pallii serici pensatã. suꝑ beati¬
martini sepulchrũ posuer: dicentes. Si
inuenimꝰ grãm corã expetito patrono:
quȩ posum plus in sequenti pensabunt.
posuerant pensitabant. In qͥb tanta be¬
ati uiri infusa ẽ grã: ut tã diu eleuarent
in sullimi ȩreã librã quantũ hab̾e po¬

Expanded text:
adhuc in patris ejus pectore secta, non continuo adhuc in patris ejus pectore secta, non continuo integram recipere meruit medicinam. Reversi autem nuntii narraverunt regi se multas virtutes ad Beati tumulum vidisse, dicentes: Cur non sanatus fuerit filius tuus, ignoramus. At ille intelligens, non ante sanari posse filium suum, nisi aequalem cum Patre crederet Christum, in honorem beati Martini fabricavit ecclesuos dirigit majore cum munere: qui venientes ad beatum locum, reliquias postulabant. Cumque eis offerrentur ex consuetudine, dixerunt: Non ita faciemus, sed nobis quaesumus licentia tribuatur ponendi, quae exinde iterum assumamus. Tunc partem pallii serici pensatam super beatum sepulcrum posuerunt, dicentes: Si invenimus gratiam coram expetito patrono, quae posuimus 1014 plus insequenti pensabunt, posuerant pensitabant. In quibus tanta beati viri infusa est gratia, ut tandiu elevarent in sublime aeream libram, quantum habere po
Abbreviated transcription (Latin):
samũ in nauĩ. & tanꝗ si cũ turibulo aliqͥs
circuiret. odor thimiamatis effraglauit.
Quo odore adueniente: ressit uolentia
lib: reddit̾ mare tranqͥllũ. Mirant᷑¬
onis morti iã dediti fluctuũ pacẽ. &
ptinꝰ data serenitate: reddunt᷑ in litore.
q̃ ł nullus ãbigat: beati uiri aduentu hanc
tẽpestatẽ fuisse sedatã. Tunc oms in cõ¬
cationẽ antistitis sui dignatꝰ sit de hoc
expetut. Quib iã uespe acceptis. cũ
psallendo ꝓficisceret᷑. dũ ligerĩ fluuiũ
transiret . & sero factũ. eõe: subito con-¬
tenebratũ ẽ. cęlũ. & ecce fulgura ac
thonuitrua magna descendebant. Dũ
hȩc agerent̃: duȩ puerorũ lanceȩ

Expanded text:
samum in navi, tamquam si cum turabulo aliquis samum in navi, tamquam si cum turabulo aliquis circuiret, odor timiamatis efflagravit. Quo odore adveniente, cessit violentia libus, redditur mare tranquilluomnes morti jam dediti fluctuum pacem, et protinus data serenitate redduntur in littore. Quod nullus ambigat, beati viri adventu hanc tempestatem fuisse sedatam. Tunc omnes in comcationem Antistitis sui dignatus sit de hoc expetiit. Quibus jam vespere acceptis, cum psallendo proficisceretur, et dum Ligerim fluvium transisset, sero factum est, et subito contenebratum est coelum; et ecce fulgura magna ac tonitrua magna descendebant. Dum haec agerentur, duae puerorum lanceae,
Abbreviated transcription (Latin):
Tollit̾ caput pͥmũ in fluctꝰ. scđm de¬
clinat᷑ in t̾undarũ hiat Hii in scena
montis aqͦsi dependent: hii aꝑtis undis
in ima dehiscunt. Sed nec antẽpna
residet: quȩ beatȩ crucis signaculũ p̃fe-¬
rebat. Tunc resolutis timore mbris. &
omib sine spe uitȩ iã mori paratis. ꝓst̃¬
nit̾ senior in orationẽ cũ lacrimis. Q
geminas tendens palmas ad astra: beati
martini auxiliũ p̃cabat᷑: & ut sibi digna¬
ret᷑ ad esse. uelocit̾ ꝓclamabat. Unꝰ autẽ
ex ꝑfidis dicit. Martinꝰ ille quẽ inuocas
iã te deliqͥt: nec tibi in hac necessitate
succurret. Uere credo hanc uocẽ ab in-¬
sidiatore fuisse platã. ut beatũ sacerdotẽ
ab or atione turbaret. Sed ille hoc ia-¬
culũ fidei lorica repellens. magis ac
magis scĩ uiri p̃sidiũ flagitabat: simulq
cohortans. ut oms orarent. Cũ hȩc agereñ.
subito suꝑuenit odor suauissimꝰ qͣsi bal¬

Expanded text:
Tollitur caput primum in fluctus, secundum deTollitur caput primum in fluctus, secundum declinatur inter undarum hiatus. Hi in scena montis aquosi dependent', hi apertis undis in ima dehiscunt; sed nec antemna resedet, quae beatae crucis signaculum praeferebat. Tunc resolutis timore membris, et omnibus sine spe vitae iam mori paratis, prosternitur senior in oratione cum lacrimis, et geminas tendens palmas ad astra, beati Martini auxilium precabatur et, ut sibi dignaretur adesse, velociter proclamabat. Unus autem ex perfidis dicit: 'Martinus ille quem invocas iam te dereliquit nec tibi in hac necessitate succurrit'. Vere credo, hanc vocem ab insidiatore fuisse prolatam, ut beatum sacerdotem ab oratione turbaret. Sed ille hanc iaculum fidei lorica repellens, magis ac magis sancti viri praesidium flagitabat, simulque cohortans, ut omnes orarent. Cum haec agerentur, subito supervenit odor suavissimus quasi bal
Abbreviated transcription (Latin):
putredo cũ pustulis: & erat miserabili
facie. & horribilis ad uidendũ ut tanq
lepsa putaret᷑ apopło. Cunq pal¬
pando dieb singulis ad edẽ gloriosi
p̃sulis cursitaret: post tresfere annos
stante ea ante sepulchrũ aꝑtis oculi
eiꝰ. ita ut cuncta clare ꝓspiceret dmo¬
toq omi languore mbroꝵ. siccato
humore qͥfluebat e corpore: noua
cute suꝑueniente. talit̾. ẽ pͥstinȩ red¬
dita sanitati: ut nec indiciũ qͥdẽ in¬
firmitatis in eiꝰ corpore resedissec.
Quȩ multis in posterũ uiuens annis.
grãs omĩpotenti dõ referebat assidue
qđ eã ꝑ beatũ confessorẽ suũ sic in¬
staurasset incolumem. Quã p̾sens
inuocatio nominis eiꝰ mare ꝓcellosĩ
cõpescuerit: ñ omittã. Cũ beatꝰ baudenꝰ
ep̃s turonicȩ ciuitatis in uillã nauigio
subuehente transiret: subito adue¬
niente cũ iuolentia uenti nymbo
tet̾rimo. mare placidũ comouet᷑ ĩpulsu
fluminis. nauis undarũ mole tͣbat᷑.

Expanded text:
 pustulis, et erat miserabili facie et horribilis ad videndum, ut tamquam leprosa putaretur a populo. Cumque palpando diebus singulis ad aedem gloriosi praesolis cursitaret, post tres fere annos, stante eam ante sepulchrum, aperti sunt oculi eius, ita ut cuncta clare prospiceret. Amotoque omni languore membrorum, siccato humore, qui fluebat e corpore, nova cute superveniente, taliter est praestinae reddita sanitate, ut nec indicium quidem infirmitatis in eius corpore resedisset. Quae multos in posterum vivens annos, gratias omnipotenti Deo referebat assiduae, quod eam per beatum confessorem suum sic instaurasset incolomem. 9. Quam praesens invocatio nominis eius mare procellosum conpescuerit, non omittam. Cum beatus Baudenus episcopus Turonicae civitatis in villa navigio subvehente transiret, subito adveniente cum violentia venti nimbo teterrimo, mare placidum commovetur inpulsu flaminis, navis undarum mole turbatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinis cũ picretuiie. & conspuens
in t̾rã. cępit grauit̾ gemere: & excre¬
are partes nescio qͣs cũ sanguine. ita
fila sanguinea dependebat. Tunc diruptis
auriũ ac fauciũ ligaturis. eleuans se
prupit. Grãs tͥ magnas refero beatis¬
sime domne martine: qđ aꝑiens os
meũ fecisti me post longũ tẽpus in
tuas laudes uerba laxare. dd mirante
autẽ popło & stupente de tali mira¬
culo: int̾rogant. si auditũ parit̾ re¬
cepisset. Qui lib̾e omĩa audire: popło
teste respondit. Sanitati gͦ. sic rediłitꝰ:
a chrodechilde regina ꝓuirtute &¬
reuerentia scĩ martini collectꝰ. ẽ &
add scolã positꝰ: omnẽ psalmorũ seriẽ
memorie cõm̃dauit. Quẽ ds̃ ꝑfectũ
efficiens clericũ: multos in posterũ

Expanded text:
sanguinis cum putredine. Et conspuens in terram, coepit graviter gemere, et excreare partes nescio quas cum sanguine, ita fila sanguinea dependebat. Tunc disruptis aurium ac faucium ligaturis, elevans se, rupit: Gratias tibi magnas refero, beatissime domne Martine, quod aperiens os meum, fecisti me post longum tempus in tuas laudes verba laxare. Admirante autem omni populo, et stupente de tali miraculo, interrogant si et auditum pariter recepisset. Qui libere omnia audire, populo testante respondit. Sanitati ergo sic redditus, a Chrodechilde regina pro virtute reverentiaque sancti Martini collectus est, et ad scholam positus, omnem psalmorum seriem memoriae commendavit. Quem Deus perfectum efficiens c
Abbreviated transcription (Latin):
uisu tenere uiã. nisi alio ducente:
deuota ualde & fide plena. uenit
ad uenerabile teplũ beati martini
antistitis. Erat autẽ ñ solũ ut diximꝰ
cȩca: sed eciã toto corpore uulnerib¬

Expanded text:
visu tenere viam, nisi alio ducente, devota valde et fide plena, venit ad venerabile templum beati Martini antistitis. Erat autem non solum, ut diximus, caeca, sed etiam toto corpore ulcerib
Abbreviated transcription (Latin):
Corda etiã torpentia manu cõmoͬtionis suae
ut eugilent pulsat: ut pudeat eos non imitari.
quos similes sui aliquando xouerunt. Ut pote
quib & caro ex eadẽ materia constiterit: & anima
aeque adõ cunctis bona insertasit. Sed quia inua-¬
lidi reddimꝰ nr̃is exigentib desidis. ad eorũ sequenda
uestigia: uel uarrem ut cũq quȩ de eis miranda com¬
perimꝰ. ut uł ꝑhoc nos insui consorciũ ad sciscant.
sioperũ quoꝵ illi extitere factores nos inuenia mur
uel qualescũq Narratores. Ouod opus non adgredi-¬
mur nr̃a p̃suptione: sed sacrorũ eccłe p̾sielentium

Expanded text:
Corda etiam torpentia manu commonitionis suae, Corda etiam torpentia manu commonitionis suae, ut evigilent, pulsat, ut pudeat eos non imitari quos similes sui aliquando noverint, utpote quibus et caro ex eadem materia constiterit, et anima aeque a Deo cunctis bona inserta sit. Sed quia invalidi reddimur, nostris exigentibus desidiis, ad eorum sequenda vestigia, vel narremus utcunque quae de eis miranda cognovimus, ut vel per hoc nos in sui consortium adsciscant, si operum quorum illi exstitere factores, nos inveniamur vel qualescunque narratores. Quod opus non aggredimur nostra praesumptione, sed sacrorum Ecclesiae praesidentium
Abbreviated transcription (Latin):
t qua quã tanto operi existamus impares. ut pote
quib & tenuis ad est facundia. & ingeniiꝑangust a
copia: satius tam̃ rati sumus uel exiliter dicere.
quȩ nouimus uł paucula: quã cũ seruo pigro
& negglegenti proretenta dr̃i pecunia. subire
taciturmtatis dispendia. Dat etiã dñs loquendi in¬
citamerita : qui precipit ora aperire. & eaneelinguia
rrgo nobis orandus est: ut qui seruis suis adiutor
tit adbona agenda quȩ prȩcepit. sit & nobis
⁊ adnarranda quȩ in eos ꝑȩgit uo scilic&
n etas cognoscens ueteranoꝵ xp̃i militum
iaboriosa ꝓxp̃o certamina. seuquȩ proprus labori.¬
bus adeptisint prȩmia: ueluti palestrici agonitete
certaminis fortissimi. oleo imitationis paternaeꝰ
ꝑuncti. fortiores reddant᷑ adtoleranda contra
spiritales nequitias acerua discrimina. Quȩsin¬
gula ad diuinitatis głam referunt᷑: quȩ tant̾am
merit̾orũ attribuit famulis suis prerogatiuam.

Expanded text:
Et quanquam tanto operi existimus impares, utpote Et quanquam tanto operi existimus impares, utpote quibus et tenuis adest facundia, et ingenii perangusta copia, satius tamen rati sumus vel exiliter dicere quae novimus, vel paucula, quam cum servo pigro et negligenti pro retenta Domini pecunia subire taciturnitatis stipendia. Dat etiam Dominus loquendi incitamentum, qui praecipit ora aperire, et ea ne elinguia ergo nobis orandus est, ut qui servi sui adjutor exstitit ad bona peragenda quae praecepit, sit et nobis adjutor ad narranda quae in eo peregit, quo scilicet tenerior aetas cognoscens veteranorum Christi militum laboriosa pro Christo certamina, seu quae propriis laboribus adepti sunt praemia, veluti palaestrici agonistae certaminis fortissimi, oleo imitationis paternae peruncti, fortiores reddantur ad toleranda contra spiritales nequitias acerba discrimina. Quae singula ad Divinitatis gloriam referuntur, quae tantam meritorum famulis suis tribuit praerogativam.
Abbreviated transcription (Latin):
Constat ueterũ
fuisse morem
ut sui tẽporis
uiros ꝑscrip¬
turarũ suarũ
monimenta
posteritati cõ¬
mendarent
eoꝵq dicta me.¬
moratu digna
uł facta aut
literis trade¬
reñ aut pictu¬
AUIPICTURE COMMITERENT
uel certe aere seu marmore. laborioso atq spectabili
opere effigiarent. Id studii habentes : ut quȩq ad sui
roticiã utiliũ uł cognitu digna. uł estimarent᷑ imi¬
tanda eorũ industria ad suecesserũ suorũ ꝑducerent᷑
noticiã. Quatenus nec suo tẽpore indeuoti: Nec
posteritati.: apparerent inoffitiosi. Hec cũ itasint.
nobis quoq uerendũ est. nemilitũ xp̃i fortia facta.
atq imitanda trophea quib in nr̃o scłoemicuerunt.
silentu carcere prȩmamꝰ. sed succedenti profutu¬
tura aettr uł medioeri stilo mandemus. nũ
enĩ epluribus xp̃i fortissimis preliatorib. dñs nostro
cuius inclitã uitã multorũ utilitati profuturã. ĩpso
opẽ ferente. suscepimus cartulȩ contradendam.

Expanded text:
Constat veterum fuisse morem ut sui temporis viros per scripturarum suarum monimenta posteritati commendarent, eorumque dicta memoratu digna vel facta, aut litteris traderent, aut pictuae committerent; vel certe aere, seu marmore, laborioso atque spectabili opere effigiarent, id studii habentes, ut quaeque ad sui notitiam utilia, vel cognitu digna, vel aestimarentur imitanda, eorum industria ad successorum suorum perducerentur notitiam, quatenus nec suo tempore indevoti, nec posteritati apparerent inofliciosi. Haec cum ita sint, nobis quoque verendum est ne militum Christi fortia facta atque imitanda tropaea, quibus in nostro saeculo emicuerunt, silentii carcere premamus, sed succedenti profutura aetati, vel mediocri stylo mandemus. Unum enim a pluribus Christi fortissimis praeliatoribus Dominus nostro cujus inclytam vitam, multorum utilitati profuturam, ipso opem ferente, suscepimus chartulae contradendam.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ qͦsdã ex inerguminis tardiꝰ quã
solebat & grã minore curaret: sub-¬
inde nob̾ cũ lacrimis fatebat᷑ se ꝓpt̃
cõmunionis illiꝰ malũ. cui se uel pun¬
cto tẽporis necessitate ñ sp̃u miscu-¬
isset. detrim̃tũ sentire uirtutis. Se¬
decĩ postea uixit annos: nullam¬
omino synodũ adit. ab omĩb
ep̃orũ conuentib se remouit:
ed plane: ut expti sumꝰ: immi¬
nutã ad tẽpus grãm multi¬
plici mercede reparauit. Hidi post¬
ea ad pseudoforum monasterii ipsi
adductũ inerguminũ: & priꝰquã lim̃
attingeret fuisse curatũ Testantẽ
quendã nuꝑ audiui: cũ in tẏrreno
mari cursu illo qͦ romã tendit᷑ naui¬
garet. subito turbinib exortis. extremũ
uitȩ omiñ fuisse discrimen. In qͦcũ
qͥda egyptiꝰ negociator necdũ xp̃ianꝰ
magna uoce clamaret. ds̃ martini
eripe nos. mox tẽp estatẽ fuisse sedatã
seq optatũ cursũ cũ sũma placidi

Expanded text:
cum quosdam ex energumenis tardius quam cum quosdam ex energumenis tardius quam solebat et gratia minore curaret, subinde nobis cum lacrimis fatebatur, se propter communionis illius malum, cui se uel puncto temporis necessitate, non spiritu miscuisset, detrimentum sentire uirtutis. sedecim postea uixit annos: nullam synodum adiit, ab omnibus episcoporum conuentibus se remouit. Sed plane, ut experti sumus, inminutam ad tempus gratiam multiplicata mercede reparauit. uidi postea ad pseudoforum mo- nasterii ipsius adductum. energumenum, et prius quam limen adtingeret, fuisse curatum. Testantem quendam nuper audiui, cum in Tyrreno mari cursu illo, quo Romam tenditur, nauigaret, subito turbinibus exortis extremum uitae omnium fuisse discrimen. in quo cum quidam Aegyptius negotiator necdum Christianus magna uoce clamauerit Deus Martini eripe nos\', mox tempestatem fuisse sedatam, seque optatum cursum cum summa placati
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore sacerdos fieret. huiꝰ diei cõ¬
munionẽ martinꝰ iniit: satius estimans
ad horã cȩdẽ quã his ñ consulere
quorũ ceruicib gladiꝰ ũminebat. Uerũ¬
tam̃ suma ui ep̃is nitentib ut cõmu¬
nionẽ illã subscriptione firmaret:
extorqueri ñ potuit. Postero die se
inde ꝓripiens. cũ reuertens in uia
mestꝰ ingemisceret. se uel ad hor ã
noxiȩ cõmunioni fuisse ꝑmixtũ.
haud longe a uico eiu nom̃ . ẽ. ande¬
thanna. qua uastas solitudines sil¬
uarũ secreta partiunt᷑. ꝓgressis pau¬
lulũ comitib ille subsedit. causã
doloris & facti accusante ac defen¬
dente inuicẽ cogitatione ꝑuoluens
Astitit ei repente angłs. Merito in qͥt
martine cõpungeris: sed alit̾ exire
neqͥsti Repara uirtutẽ : resume
constantiã. ne iã ñ ꝑiculũ głȩ. sed
salutis incurreris. Itaq ab illo dẽ¬
pore satiscauit: cũ illa ithachiane
partis cõmunione misceri. Cȩterũ

Expanded text:
tempore sacerdos fieret. huius diei comtempore sacerdos fieret. huius diei communionem Martinus iniit, satius aestimans ad horam cedere quam his non consulere, quorum ceruicibus gladius imminebat. uerumtamen summe episcopis nitentibus, ut communionem illam subscriptione firmaret, extorqueri non potuit. postero die se inde proripiens cum reuerteretur in uiam et maestus ingemesceret, se uel ad horam noxiae communioni fuisse permixtum, haut longe a uico, cui nomen est Andethanna, qua uasta solitudine siluarum secreta t patiuntur, praegressis paululum comitibus ille subsedit, causam doloris et facti accusante ac defendente inuicem cogitatione peruoluens. adstitit ei repente angelus: merito, inquit, Martine conpungeris, sed aliter exire nequisti. repara uirtutem, resume constantiam, ne iam non periculum gloriae, sed salutis incurras. itaque ab illo tempore satis cauit cum illa Ithacianae partis communione misceri. ceterum
Abbreviated transcription (Latin):
blicorũ potiꝰ quã insectationib sa¬
cerdotũ. Non. eẽ. causã: qua ithachii
cȩterorũq partis eiꝰ cõmunionẽ pu-¬
taret. eẽ. dãnanda. Teognistũ odio
potiꝰ quã causa fecisse discidiũ: eun¬
dẽq tam̃ solũ. eẽ. qͥ se a cõmuni¬
one interĩ separaret a reliqͥs. Nichil
nouatũ. Quin etiã ante paucos
dies habita sẏnodus: ĩthachiũ ꝓnun¬
tiauerat culpa ñ teneri. Quib
cũ martiꝰ parũ moueret᷑: rex ira
accendit̾: ac se de conspectu eiꝰ ab¬
ripit. & mox ꝑcussores his ꝓ qͥb mar¬
tinꝰ rogauerat dirigunt᷑. Qđ̃ ubi
martino cõptũ. ẽ. iã noctis tẽpore.
palaciũ irrupit. Spondet si par-¬
ceret᷑ se cõmunicaturũ: dũ modo
ut & tribuni iã in excidiũ excle¬
siarũ ad hispanias missi retrahe¬
indulget omĩa. Postridie felicis
epĩ ordinatio parabat᷑: scĩssimi
sane uiri. & plane digni qͥ meliore

Expanded text:
blicorum potius quam insectationibus sablicorum potius quam insectationibus sacerdotum: non esse causam, qua Ithacii ceterorumque partis eius communionem putaret esse damnandam. Theognitum odio potius quam causa ecisse discidium, eundemque tamen solum esse, qui se a communione interim separarit: a reliquis nihil nouatum. quin etiam ante paucos dies habita synodus Ithacium pronuntiauerat culpa non teneri. quibus cum Martinus parum moueretur, rex ira accenditur ac se de conspectu eius abripuit. mox percussores his, pro quibus Martinus rogauerat, diriguntur. Quod ubi Martino compertum est, iam noctis tempore palatium inrupit. spondet, si parceretur, se communicaturum, modo uti et tribuni iam ad excidium ecclesiarum ad Hispanias missi retraheindulget omnia. postridie Felicis episcopi ordinatio parabatur, sanctissimi sane uiri et uere digni, qui meliore
Abbreviated transcription (Latin):
nterea episcopi quorũ cõmunionẽ
Martinꝰ ñ inibat. trepidi ad regẽ
concurr̃.: p̃dãpnatos se conquerentes:
actũ. eẽ de suo omĩũ statu. si the¬
ognisti ꝑtinaciã qͥ eos solus palã
lata sententia condẽnauerat. Mar-¬
tini armaret auctoritas. Non opor-¬
tiusse hominẽ recipi męnib Illũ
iã ñ defensorẽ hereticor ũ. ẽẽ : sed
uindicẽ. Nichil actũ morte pͥs-¬
cilliani: si martinꝰ illiꝰ exerceat
ultionẽ. Postremo ꝓstrati cũ flecu
& lanitatione potestatẽ regiã
ĩplorant: ut utat᷑ aduersus unũ
hominẽ ui sua. Nec multũ ab¬
erat: quin cogeret᷑ ĩꝑator martinũ
cũ hereticoꝵ sorte miscere. Sed ille
licet episcopis nimio fauore. eae ob¬
noxiꝰ: non erat nesci. martinũ fide.
scĩtate. ac uirtute cunctis pͣstare
mortalib Alia longe uia sc̃m uin¬
cere parat. Ac pͥmo secreto accer¬
sitũ blande appellat. Hereticos
iure dãnatos: more iudiciorũ pu¬

Expanded text:
Interea episcopi, quorum communionem Interea episcopi, quorum communionem Martinus non inibat, trepidi ad regem concurrunt, praedamnatos se conquerentes, actum esse de suo omnium statu, si Theogniti pertinaciam, qui eos solus palam lata sententia condemnauerat, Martini armaret auctoritas: non oportuisse hominem recipi moenibus : illum iam non defensorem haereticorum esse, sed uindicem: nihil actum morte Priscilliani, si Martinus exerceat illius ultionem. postremo prostrati cum fletu et lamentatione potestatem regiam inplorant ut utatur aduersus unum hominem ui sua. nec multum aberat, quin cogeretur imperator Martinum cum haereticorum sorte miscere. sed ille, licet episcopis nimio fauore esset obnoxius, non erat nescius Martinum fide, sanctitate, uirtute cunctis praestare mortalibus: alia uia sanctum uincere parat. ac primo secreto arcessitum blande appellat: haereticos iure damnatos more iudiciorum pu
Abbreviated transcription (Latin):
mite. & leucadio p̾side: quorum
ambo gratiani partiũ fuerant.
ꝑtinatiorib studiis. quȩ ñ .ẽ. tẽporis
explicare irã uictoris emeriti.
Illa p̃cipua cura: ne tribu cũ iure
gladiorũ ad hispanias mitterent᷑.
Pia enĩ erat sollicitudo martino : ut
ñ solũ xp̃ianos qͥ sub illa erant oc-¬
casione uexandi. sed etiã ipsos he¬
reticos lib̾aret. Uerũ pͥmo die atꝙ
altero. suspendit hominẽ callidus
imꝑator: siue ut rei pondus ĩpo-¬
bilis erat: seu quia ut pleriq tũ
arbitrabant᷑ auaricia repugnabat.
Si qͥdẽ in bona eoꝵ in hiauerat. Pert̾
enĩ ille uir. multis bonisq actib
p̃ditꝰ. aduersus auaritiã parũ con-¬
suluisse: nisi regni necessitate. qͥppe
ex hausto a suꝑiorib pͥncipib rei¬
publice ȩrario. pene sẽp in expedi-¬
tione atq ꝓcinctu bellorũ ciuiliũ
constitutꝰ. facile excusabit᷑ qͥb libet
occasionib subsidia ĩpio parauisse.

Expanded text:
mite et Leucadio praeside; quorum mite et Leucadio praeside; quorum ambo Gratiani partium fuerant, pertinacioribus studiis, quae non est temporis explicare, iram uictoris emeriti: illa praecipua, ne tribuni cum iure gladiorum ad Hispanias mitterentur. pia enim erat sollicitudo Martino, ut non solum Christianos, qui sub illa erant occasione uexandi, sed ipsos etiam haereticos liberaret. uerum primo die adque altero suspendit hominem callidus imperator, siue ut rei pondus inpobilis erat, seu quia, ut plerique tum arbitrabantur, auaritia repugnabat, siquidem in bona eorum inhiauerat. fertur enim ille uir multis bonisque actibus praeditus aduersus auaritiam parum consuluisse, nisi regni necessitate, quippe exhausto a superioribus principibus reipublicae aerario, paene semper in expectatione adque procinctu bellorum ciuilium constitutus facile excusabitur quibuslibet occasionibus subsidia imperio parauisse.
Abbreviated transcription (Latin):
adimerent. Nec dubiũ erat. qͥn
scoꝵ etiã maximã turbã tẽpestas
ista depopulatura esset: paruo
discrimine in t̾ hominũ genera.
& enĩ tũ solis oculis iudicabat᷑ cũ
qͥs pallore potiꝰ aut ueste quã
fide hereticꝰ estimaret᷑. Hȩc neqͣq
placitura martino: ep̃i senti-¬
ebant. Sed male consciis. illa
uel molestissima erat cura. ne
se ab eoꝵ cõmunione adueniens
abstineret: non de futuris qͥ
tanti uiri constantiã p̃missa
auctoritate sequerent᷑. Ineunt cũ
iꝑatore consiliũ: ut missis obuiã
magistri officialib urbẽ illã ꝓpiꝰ
uetaret᷑ accedere. nisi se cũ pace
ep̃orũ ibi consistentiũ affore fate¬
ret᷑. Quos ille callide .ẽ. frustratꝰ.
ꝓ fitet̾ se cũ pace xp̃i. eẽ. uenturũ.
Postremo ingress nocturno tẽpore:
adut ȩxcłam tantũ orationis gr̃ã.
Postridie palatiũ petit. łt̃ multas
qͣs euoluere longũ ẽ: has pͥncipales
petitiones habebat. P narsete co¬

Expanded text:
adimerent. nec dubium erat, quin adimerent. nec dubium erat, quin sanctorum etiam magnam turbam tempestas ista depopulatura esset, paruo discrimine inter hominum genera: etenim tum solis oculis iudicabatur, ut quis pallore potius aut ueste quam fide haereticus aestimaretur. haec nequaquam placitura Martino episcopi sentiebant, sed male consciis illa uel molestissima erat cura, ne se ab eorum communione adueniens abstineret, non defuturis qui tanti uiri constantiam praemissa auctoritate sequerentur. ineunt cum imperatore consilium, ut missis obuiam magistri officialibus urbem illam propius uetaretur accedere, nisi se cum pace episcoporum ibi consistentium adfore fateretur. quos ille callide frustratus profitetur, se cum pace Christi esse uenturum. postremo ingressus nocturno tempore adiit ecclesiam tantum orationis gratia. postridie palatium petit. praeter multas, quas euoluere longum est, has principales petitiones habebat: pro Narsete co
Abbreviated transcription (Latin):
ad facie cũ eo ẽ. angłs collocutꝰ. Ma¬
ximꝰ ĩꝑator. alias sane bonꝰ. depͣuatꝰ
consiliis sacerdotũ. post priscilliani
necẽ. ithachiũ ep̃m priscilliani ac-¬
cusatorẽ. cęterosq illiꝰ socios qͦs no¬
mninari ñ .ẽ. necesse. ui regia tue¬
bat᷑: ne qͥs ei crimini daret. opa
illiꝰ cuiꝰcunq modi hominẽ fu-¬
isse dãpnatũ Interea martinꝰ
multis grauibq laborantiũ causis
ad comitatũ ire cõpulsus: ꝓcellã
ipsã totiꝰ tẽpestatis in currit. Con-¬
gregati apud treueros ep̃i tene-¬
bant᷑: qui qͦtidie cõmunicantes
itachio. cõmunẽ sibi causã fecerans.
His ubi nuntiatũ ẽ. inopinantib
ad esse martinũ: totis animis
labefactati. musitare & trepidare
cȩper̃. & iã pridie ĩꝑator ex eoꝵ
sententia decreuerat. tribunos
suma potestate armatos. ad his-¬
panias mittere: qui hereticos in¬
qͥrerent. dep̃hensis uitã & bona

Expanded text:
ad faciem cum eo est angelus conlocutus. Maad faciem cum eo est angelus conlocutus. Maximus imperator, alias sane bonus, deprauatus consiliis sacerdotum post Priscilliani necem Ithacium episoopum Priscilliani accusatorem ceterosque illius socios, quos nominari non est necesse, ui regia tuebatur, ne quis ei crimini daret, opera illius cuiuscumque modi hominem fuisse damnatum. interea Martinus multis grauibusque laborantium causis ad comitatum ire conpulsus procellam ipsam totius tempestatis incurrit. congregati apud Treueros episcopi tenebantur, qui cotidie communicantes Ithacio communem sibi causam fecerant. his ubi nuntiatum est inopinantibus adesse Martinum, totis animis labefactati mussitare et trepidare coeperunt. et iam pridie imperator ex eorum sententia decreuerat, tribunos summa potestate armatos ad Hispanias mittere, qui haereticos inquirerent, deprehensis uitam et bona
Abbreviated transcription (Latin):
ut pote feriatis dieb uide piscantẽ:
omiũ speb intentis. ñ in cassũ futura
tẽptamina. qͥb piscis martino auctore
martini usib quęreret᷑: Ad pͥmũ
iactũ in reci ꝑmodico. ĩmanẽ esocẽ
diaconꝰ extraxit: & ad monasterium
letꝰ accurrens. nimirũ ut dix̃ poeta
nescio qͥs. utim̃ enĩ uersu scol astico
quia in t̾s colasticos fabulam̃ captiuũcꝙ
suẽ mirantib intulit argis. Uere
xp̃i iste discipulus. gestarũ a salua¬
tore uirtutũ qͣs in exẽplũ scĩs suis
edidit cmulator. xp̃m in se monstra-¬
bat oꝑantẽ: qͥ scm̃ suũ usq qͣq glori¬
ficans. diuersarũ munera grarũ in
unũ hominẽ conferebat. I estabat᷑
arboriꝰ ex p̃fecto uidisse se martini
manũ sacrificiũ offeentis uestitam
qͦdã modo nobilissunis gẽmis. luce mi¬
care purpurea: & ad motũ dexterȩ.
collisarũ in t̾se fragorẽ audisse gemarũ.
potuit. In qͦ illud ẽ miraculi: qđ facie

Expanded text:
utpote feriatis diebus, uidere piscantem, utpote feriatis diebus, uidere piscantem, omnium spebus intentis, non incassa futura temptamina, quibus piscis Martino auctore Martini usibus quaereretur. ad primum iactum in rete permodico immanem esocem diaconus extraxit et ad monasterium laetus accurrens, nimirum ut dixit poeta nescio quis - utimur enim uersu scholastico, quia inter scholasticos fabulamur - captiuumque suem mirantibus intulit Argis. uere Christi iste discipulus, gestarum a Saluatore uirtutum, quas in exemplum sanctis suis edidit, aemulator, Christum in se monstrabat operantem, qui sanctum suum usquequaque glorificans diuersarum munera gratiarum in unum hominem conferebat. testatur Arborius ex praefecto, uidisse se Martini manum sacrificium offerentis uestitam quodammodo nobilissimis gecare purpurea, et ad motum dextrae collisarum inter se fragorem audisse gemmarum.potuit: in quo illud est miraculi, quod facie