comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quens. sed quod sine percatu nemoste. Unde quidẽ ut
qua nemo iustificat᷑. tamquã sufficiente nature libero
arbitrio. immo ipse ꝓta clamat. Ci cedatur dicenti. Si¬
ne me nichil potestis facere. Sc̃s̾ aũt ambrosris reuera
in eo loco quẽ iste cõmemorat. illis resistit qui dicunt ho¬
minẽ non ẽẽ posse sine peccato in hac uita. Ut em̃ ea
diceret. Accepit occasionẽ de racharia et helisab&. qđ
in eungłio cominemoratisunt ambulasse in om̃ib iusti¬
p̾cib impetrandũ ammonetita illi uoluntas duni¬
tus ñ aduita ñsuffic̾. ubi in ymno suodiẽ. Uotisq
prestat sedulis sc̃m mereri sp̃m. Cominerabo et ego de
hoc ipso opere sc̃i ambrosu aliquid. exqͦ iste xo̾memo¬
rauit quod cõmemorandũ putauit. Uisũ ẽ inqͥt mͥ¬

Expanded text:
quens, sed quod sine peccato nemo sit. unde quidem, ut quens, sed quod sine peccato nemo sit. unde quidem, ut qua nemo iustificatur, tamquam sufficiente naturae libero arbitrio. immo ipse pro ea clamat; ei cedatur dicenti: sine me nihil potestis facere. Sanctus autem Ambrosius reuera in co loco, quem iste commemorat. illis resistit qui dicunt hominem non esse posse sine peccato in hac uita. ut enim ea diceret. accepit occasionem de Zacharia et Elisabeth. quod in euangelio commemorati sunt ambulasse in omnibus iustiprecibus impetrandum ammonet — ita illi uoluntas diuinitus non adiuta non sufficit —, ubi in ymno suo dieit: uotisque praestat sedulis sanctum mereri spiritum. Commemorabo et ego de hoc ipso opere sancti Ambrosii aliquid, ex quo iste commemorauit quod commemorandum putauit: \'u i sum
Abbreviated transcription (Latin):
se reede posse. sine gra saluatoris. Ecere sͦ iuifticiã. in
uero dĩ ecetu cũ int̃o concupiscentię malo uit̾na ẽfue¬
tatione pugnare. Perficere aũt. om̃mo adũs ariũ nor
habere. Nam qui pugnat et ad hut pcrieleatur. q ali¬
quando ꝑcutitut. ęxã si ñsterentur Qui aũt ñ babet
at ũariũ plena pace letat᷑ et ipse i̾t sine pereato¬
aeq uerissime dieit᷑ in qͦ nullũ habitat peccatũ. ñ cu
ꝑ abstimertua iati operis dicit iã ñ ega operor aua.
sed id quod mine habitat peccatũ. Ilã ipse iob depeccatis
sis non tacet. Et utiq hiuic anneo nr̃o merito placet. humi¬
litatem nullomͦ infalsitatis parte ponendã. Un de id qu
iob confitetur quia ueraa. dĩ cultor ẽ. ꝓculdubio uera¬
eit̃ confitetur. Et ipse il arus cũ locũ psalmi ex ponerꝙ.
ret. quia sine peccato nemo ẽ. Sed speruit discedentes
ase. quoᷤᷤ apostatas uocat. Ui detis quẽ admodũ ñ dixe¬
rit quia sine peccato nemo fuerit tamquã iep̾teritis lo¬

Expanded text:
ne gratia saluatoris. facere est ergo iustitiam in uero dei cultu cum interno concupiscentiae malo interna conflietatione pugnare, perficere autem omnino aduersarium non habere. nam qui pugnat et adhuc periclitatur, et aliquando percutitur. etiamsi non sternitur; qui autem non habet aduersarium, plena pace laetatur. et ipse esse sine peccato uerissime dicitur, in quo nullum habitat peccatum. non qui per abstinentiam mali operis dicit: iam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. Nam et ipse Iob de peccatis suis non tacet et utique huic amico nostro merito placet humilitatem nullo modo in falsitatis parte ponendam; unde id quod Iob confitetur, quia uerax dei cultor est, procul dubio ueraciter confitetur. et ipse Hilarius, cum locum psalmi exponeret, ret, quia sine peccato nemo est. sed spernit discedentes a se, quos apostatas uocat. uidetis quemadmodum non dixerit. quia sine peccato nemo fuerit, tamquam de praeteritis lo
Abbreviated transcription (Latin):
luntate reus ẽ. qua mallet si fieri posset ñ c̾t qđ tuneat. ut libe
faciat quod occulte desiderat. Ergosi spu in quit ducimim. non
adhuc estis sublege. Utq lege quȩ timorẽ incutit. ñ tribuit ca¬
ritatem. Quȩ caritas dĩ diffusa ẽ in cordib nr̃is ñ ꝑ legis literam.
lege dĩ t̾rebat᷑ ut seruus. sed condeleclabat᷑ ei scdm̃ interiorem
homint̃. idet iam̃ ad huc aliã lege̾ mm̃bris suis repugnanitem
logi nẽ. sias. ita ei ħis. Si sp̃u inqͦuit ouernum ñ adhue ecus
sublcg. Inquatũ quisꝙ sp̃u ducit ñ ẽ sublege cuna. in quan¬
mcrtu habet n delectanont̃. Promde si recte segeo. sicit. ꝓ
memb̃t s sanaus gas agere. ita ꝓsanantis orart debemꝰ. ut ab¬
solutisima cin nihil addi possit santate. ꝑ fecla di suauttate.
plema lipertatt ꝑsruam᷑. son eĩ abmumis humapa ꝙ uai¬
rã posse et fiie peccato: aut ullomͦ negare debemꝰ ꝑfiei poᷤ¬

Expanded text:
luntate reus est, qua mallet, si fieri posset, non esse quod timeat ut libere luntate reus est, qua mallet, si fieri posset, non esse quod timeat ut libere faciat quod occulte desiderat. ergo sispiritu. inquit, ducimini, non ad huc estis sublege, utique lege, quae timorem incutit, non tribuit caritatem, quae caritas dei diffusa est in cordibus nostris non per legis litteram, lege Dei terrebatur ut servus, sed condelectabatur ei secundum interiorem hominem: videt tamen adhuc aliam legem in membris suis repugnantem legi ub lege. in quantum quisque spiritu ducitur, non est sub lege. quia in quanmenum habet, non delectationem. Proinde si recte sentimus, sicut pro membris sanatis gratias agere ita pro sanandis orare debemus, ut absolutissima cui nihil addi possit sanitate, perfecta dei suauitate, plena libertate perfruamur. non emim abnuimus humanam naturam posse e
Abbreviated transcription (Latin):
hunc locũ ut diximꝰ in quit illud qđ continetur caro ẽcupt¬
scit aduersus sp̃m. non decarnis substantia sed de operib senti¬
re necesse ẽ Haec & nos dicimus non decarnis substantia
sed de operib dictum quȩ uenunt de carnali concupiscentia
de peccato scilicre de quo p̾cipit ut non regnet in nr̃o mor¬
tali corpore ad ebediendum desideriis enus. Sed adtendat
etia ipse iam baptizatis fuisse dictum. Caro concupiscit ad¬
uersus sp̃m: spc̃ aũt aduersus carnem. ut non ea que uultis
faciatid. Et ne ab ipsa pugna desides faceret. et ꝑhanc senten¬
tiã laamtũ peccandi dedisse iuderet᷑. adungit. Quod si sp̃u du¬
nim. ñ ad hue estis sublege. Sublegȩ enĩ ẽ. qui timore supplici
qđ lex minat ñ amore iusticiȩ se sentit abstinere ab opere pecca¬
ti ñdũ liber nec alienus auoluntate peccandi. in ipsa enĩ uo¬

Expanded text:
hunc locum: ut diximus, inquit, illud quo continetur: caro concupihunc locum: ut diximus, inquit, illud quo continetur: caro concupiscit aduersus spiritum, non de carnis substantia, sed de operibus sentire necesse est. hoc et nos dicimus non de carnis substantia, sed de operibus dictum, quae ueniunt de carnali coucupiscentia, de peccto scilicet, de quo praecipit ut non regnet in nostro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius. Sed adtendat etiam ipse iam baptizatis fuisse dictum: caro concupiscit aduersus spiritum et spiritus aduersus carnem, ut non ea quaenultis faciatis. et ne ab ipsa pugna desides faceret et per hanc sententiam laxamentum peccandi dedisse uideretur, adiungit: quodsispiritu ducimini, non ad huc estis sub lege. sub lege est enim, qui timore supplicii quod lex minatur, non amore iustitiae sc sentit abstinere ab opere peccati, nondum liber nec alienus a uoluntate peccandi. in ipsa enim uo
Abbreviated transcription (Latin):
peccati quȩ ẽ mincbris ei. ñ quȩ fuit. Hinic ẽ qł clamat.
nfelix ego homo quis me liberabit de corpore mortis huns:
Siat̾ orare. sinꝗt̾ ad uitoriũ medici potentissum flagitare.
Quid contradicit᷑. quid obstrepitur. quid miser miscđiam ap̃i
bant. qui cȩxos lum̃ clamando petere ꝓhibebant. Sea etiam
inter tumultũ contraicentiũ. audit ille clamantẽ. Unde hu
hoc impetiamꝰ ut ñ dũ baptrzau implorent auxiliũ gr̃ę salua¬
toris. nͥ ẽ hoc quidem parũ ad uersus illã falsã defensionẽ. ta¬
quã sibi sussicientis naturȩ et potestatis liberi arbitrui. Neque
enĩ sibi susfic̃ qui dic̃ in fcłia ego homo quis me liberabit. aut
plenã libertatem haberet dicendus ẽ. qui se ad huc postulat li¬
berari. Uerũtam̃ ẽtiã illud uideamꝰ. utrũ illi quibapti⁊atast̃
faciant bona quȩ uolunt. nulla carnis concupiscentia repug¬
nante. Sed quid hinc dicamꝰ.: Ipse cõmemorat ubi concludens

Expanded text:
clamat: infelix homo! quis me liberabit de corpore mortis huius ? sinatur orare, sinatur adiutorium medici potentissimi flagitare. quid contradicitur? quid obstrepitur? quid miser misericordiam labant, qui caecum lumen clamando petere prohibebant; sed etiam inter tumultum contradicentium audit ille clamantem. unde huihoc impetramus, ut nondum baptizati implorent auxilium gratiae saluatoris, non est hoc quidem parum aduersus illam falsam defensionem tamquam sibi sufficientis naturae et potestatis liberi arbitrii; neque enim sibi sufficit qui dicit: infelix homo! quis me e liberabit? aut plenam Jibertatem habere dicendus est, qui se adhuc postulat liberari. Verum tamen etiam illud uideamus, utrum illi qui baptizati sunt faciant bona quae uolunt nulla carnis concupiscentia repugnante. sed quid hinc dicamus. ipse commemorat, ubi concludens
Abbreviated transcription (Latin):
Nderat ut ꝑindul gentiã sit dep̃teritis inpunit᷑. sea etiã
ur sit decetero ad ñ peccandũ fortis et ualidiᷤᷤ. Condelec.¬
tatur. enĩ leg dĩ scđm interiorẽ hominẽ. indet aũt aliã
legẽ iinẽbris sius repugnantẽ logi m̃tis suş Bidet Ee.

Expanded text:
siderat, ut per indulgentiam sit de praeteritis inpunitus. sed etiam siderat, ut per indulgentiam sit de praeteritis inpunitus. sed etiam ut sit de cetero ad non peccandum fortis et ualidus. condelectatur enim legi dei secundum interiorem hominem, uidet autem aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis
Abbreviated transcription (Latin):
iã tandẽ aliquando humanã mecdico xp̃o indigere naturã.
Quero aut ubi natura iłta ꝑdiderit libertatẽ: quã sibi dari
ex optat cũ dicit quiᷤ me liberabit. Non enĩ et ille sub stan:¬
tiã carnis accusat cũ icit liberari se cupere de corpore
mortis huiꝰ cũ etam corpꝰ sicut artane natura dõ bono aueto¬
ri tribuenda sit. sed utiꝙ de incus corporis dicit. Nã de cor¬
pore mors corporis separat. sed contracta ea. illo ucia ci
herent quib iusta poena debetur. quã etiã minferno ille
diues inuenit. hinc se ñpoterat utiq liberare qui dicit quĩ
me liberabit decorpore morus hui. Ubieũq aũt istã ꝑdide¬
rit libertatẽ. certe inseparabilis ẽ possibilitas illa nature.
habet posse ꝑnaturale subsidiũ. habet uelle ꝑliberũ arbi¬
iriũ Quur querit baptismatis sacram̃tũ : An ꝓpt̃ cõmiissa pte¬
rita. ut ea tantũ ignoscant᷑ quȩ fieri infecta ñ possunt.
Dumtte hominẽ. Clamet qđ clamabat. Non eiĩ tantũ de¬

Expanded text:
iam tandem aliquando humanam medico Christo indigere naturam. Quaero autem, ubi natura istam perdiderit libertatem, quam sibi dari exoptat, cum dicit: quis me liberabit ? non enim et illo substantiam carnis accusat, cum dicit liberari se cupere de corpore mortis huius, cum etiam corporis sicut animae natura deo bono auctori tribuenda sit, sed utique de uitiis corporis dicit. nam de corpore mors corporhaerent, quibus justa poena debetur, quam etiam in inferno ille dives invenit . Hinc se non poterat utique liberare qui dicit, Quis me liberabit de corpore mortis hujus? Ubicumque autem istam perdiderit libertatem, certe inseparabilis est possibilitas illa naturae, habet posse trium; cur quaerit baptismatis sacramentum ? an propter commissa praeterita, ut ea tantum ignoscantur, quae fieri infecta non possunt? dimitte hominem, clamet quod clamabat. non enim tantum de
Abbreviated transcription (Latin):
uoces figurabat apłs. si tam̃ uł hoc dicint. sed nature ista
defensio nec illos hac uoce ex elamare ꝑmittit. Neq emmn
inbaptizatis natura ẽ. et in ñbapti ⁊atis natura ñ ẽ. aut si
uel millis uiciata ẽe c̃cecdit᷑ ut ñ sine causa clament infelix

Expanded text:
uoces figurabat apostolus; si tamen uel hoc dicunt. sed naturae ista uoces figurabat apostolus; si tamen uel hoc dicunt. sed naturae ista defensio nec illis hac uoce exclamare permittit. neque enim in baptizatis natura est et in non baptizatis natura non est. aut si uel
Abbreviated transcription (Latin):
creauit: Respondet istt. Idẽ credo d̾s. lili teio. Bo¬
ni s ẽ qui uirũq creauit os̃. Et iste. Nulli dubium.
Atq illi unũ qđ restat in quirunt. Et utrũꝙ qđ bonꝰ auctor grea¬
unt. bomi e Iste fatebitur. Lume illi eũ suo gladio nigialabri.
inferentes conclusionẽ eiꝰ et dicentes. Si ͥgͥ spcbonꝰ et caro bono
ut abono auctore condita. qui fieri potest᷑ ut duo bona sibi pos¬
sint ẽe contraria. Hic forte ille respondebit. Date ueniã. quia
ñ debiu dicere ciucumꝙ baptizato carnẽ ñ posse e̾e ẽtiariam.
ut hoc mͦ uobis ñ baptizatis contrariã c̃fiterer. sed sinȩ ulla
eaceptione dicere debin carnẽ milli et contrariã. Ecee quo
seipse c̃pingit. ecce quȩ loquit᷑ qui ñ uult clamare eũ apło
dñm nr̃m. Sed cur inquit clamẽ ia baptiiatus in xp̃o: Iuli
hoc clament. qui ñdũ tale beneficiũ ꝑceperunt. quoꝵ in se

Expanded text:
creauit ? respondet iste: \'idem, credo, deus\'. illi tertio: \'bocreauit ? respondet iste: \'idem, credo, deus\'. illi tertio: \'bonus est qui utrumque creauit deus? et iste: \'nulli dubium atque illi unum quod restat inquirunt: \'et utrumque quod bonus auctor creauit bonum est?\' iste fatebitur. tunc illi cum suo gladio iugulabunt inferenteut a bono auctore condita, qui fieri potest ut duo bona sibi possint esse contraria? Hic forte ille respondebit: Date veniam, quia non debui dicere, cuicumque baptizato carnem non posse esse contrariam, ut hoc modo vobis non baptizatis contrariam confiterer; sed sine ulla exceptione dicere debui, carnem nulli esse contrariam. Ecce quo se ipse compingit; ecce quae loquitur, qui non vult clamare cum Apostolo, nostrum. sed cur, inquit, clamem iam baptizatus in Christo? illi hoc clament, qui nondum tale beneficium perceperunt, quorum in se
Abbreviated transcription (Latin):
mus. uiciũ ẽ ñ natura. Rr̃a medicinalis queratur. et c̃troũ¬
sia funat᷑. Duo quippe ista bona abonodo condita quomͦ
contra hui ratiocinationẽ inñbapti ⁊atis hominib possunt
sibi e̾e contraria . An et hoc eũ dixisse pemiebit. qđ affec¬
tu aliqͦ fidri ap̃ianȩ locutꝰ ẽ : Cũ tm̃ diaxit qui ficri potest
ut cuicũꝙ iã baptizato sit caro contraria. si gnificauit
ñ bapir lauitis carnẽ posse e̾e̾ contrariã. Nã cur addidit
iã baptrzato. cũ posset t̃tiã hoc ñ addito dicert quificri
potest ut ciucũq sit caro contraria. ati ad hoc ꝓbandĩ
subicere illã ranocinationẽ suã. quia utrũꝙ bonũ ẽ
ahono conditũ. et ideo ñ potest int̾se e̾e contrarium:
Si gͦ ñ bapirzati quib certe fatetur carnẽ ee contrariam
suis illũ in t̾rogationib urgeat & dicant quis feẽ homi¬
nis sp̃m. iste respondebit. d̾s. Itẽq illi. Carnẽ quis

Expanded text:
mus, uitium est, non natura. gratia medicinalis quaeratur et controuemus, uitium est, non natura. gratia medicinalis quaeratur et controuersia finiatur. Duo quippe ista bona a bono deo condita quomodo contra huius ratiocinationem in non baptizatis hominibus possunt sibi esse contraria? an et hoc eum dixisse paenitebit, quod affectu aliquo fidei christianae locutus est? cum enim dixit: qui fieri poteiam baptizato sit caro contraria, significauit non baptizatis carnem posse esse contrariam. nam cur addidit iam baptizato, cum posset etiam hoc non addito dicere: \'qui fieri potest, ut cuicumque sit caro contraria\' atque ad hoc probandum subicere illam ratiocinationem suam, quia utrumque bonum est a bono conditum et ideo non potest inter se esse contrarium? si ergo 11011 baptizati, quibus certe fatetur carnem esse contrariam, suis illum interrogationibus urgeant et dicant: \'quis fecit homini spiritum ? iste respondebit: \'deus\'. itemque illi: \'carnem quis
Abbreviated transcription (Latin):
et srig̾ quis fec̃. responder& em̃. sinc dubio ds. Non egy multa
int̾rogo. ipse c̃cludat utrũ aut ista possint dici ñbona. aut
nͥ appareant int̾se e̾e̾ contraria. Hic forte dic̃. Qualitate᷑
sunt iste substanciarũ. ñ substanciȩ. Ita ẽ. uerũ ẽ. sed qu¬
litates naturales. et ad dĩ creaturã sine dubio ꝑtinentes. Sub¬
stanciȩ quippe. ñ ꝑse ipsas sed ꝑsuas qualitates sic̃ aqua et igniꝰ
dicunt᷑ sibi et̃ contrariȩ. Quidsi ita sunt caro et sp̃c. Quod
quidẽ ñ ad sirmamꝰ. sed ut ratiocinationẽ eiꝰ ñ necessaria ini¬
none c̃clusã ostenderemꝰ hoc diximꝰ. Possunt enĩ et contraria
ñ iiet̃ aduersari sed ex alteruro temperari et bonã ualitu¬
dinẽ reddere. sic̃ in corpore siceitas. et humiditas. frigꝰ et c¬
lor. quoꝵ om̃iũ tẽperationt bona corporalis ualitudo con¬
sistit. Sed qđ contraria ẽ caro sp̃u ut ñ ea quę uolumꝰ facia¬

Expanded text:
et frigus quis fecit?\' responderet enim sine dubio: \'deus\'. non ego multa et frigus quis fecit?\' responderet enim sine dubio: \'deus\'. non ego multa interrogo, ipse concludat, utrum aut ista possint dici non bona aut non appareant inter se esse contraria. hic forte dicit: qualitates sunt istae substantiarum, non substantiae. ita est, uerum est, sed qualitates naturales et ad dei creaturam sine dubio pertinentes; substantiae quippe non per se ipsas, sed per suas qualitates, sicut aqua et ignis, dicuntur sibi esse contrariae. quid, si ita sunt caro et spiritus ? quod quidem non affirmamus, sed ut ratiocinationem eius non necessaria inlatione conclusam ostenderemus, hoc diximus. possunt enim et contraria non inuicem aduersari, sed ex alterutro temperari et bonam ualitudinem reddere, sicut in corpore siccitas et humiditas, frigus, calor, quorum omnium temperatione bona corporalis ualitudo consistit. sed quod contraria est caro spiritui, ut non ea quae uolumus facia
Abbreviated transcription (Latin):
ide munitis uerbis apłi conantur ostendere unden̾ẽ contro¬
me si a qͥd sc aro ab illo ita sepe nominet᷑ ut uelit intelles. non
subsiantia sid opera carnis. Uind hoc adrem: Hicia sarnis c̃¬
traria siant i:oluntati hominis. Nonnatura accusat᷑. sed uicus
mediꝰ queritur. Qud ẽ qđ int̾rogat: Quis fec̃ homim sp̃m: Et respon¬
det sibi. Sine dubio deus. Et item int̾rogat. Carnẽ quis creaiit
Itaq respondet. Idem credo d̾s. int̾rogat tercio. Bonuis ẽ qui
utrũꝙ creauit d̃s : Respondet. Nulli dubiũ ẽ. Ad huc int̾ro¬
gat. Et utrũꝙ qđ bonus auctor creauit. bonũ ẽ. Et ad hoc
respondet. Confitendũ ẽ. Deinde concludit. Si gͥ et sp̃s boms
ẽ. et carobona .ut abono auctore condita. quifieri potest
ut duo bona possint sibi e̾e contraria. Omitto dicere. quia
tota hiñ ratiocinatio turbaretur.siquis abro quereret estus

Expanded text:
inde multis uerbis apostoli conatur ostendere, unde non est controinde multis uerbis apostoli conatur ostendere, unde non est controuersia, \'quod caro ab illo ita saepe nominetur, ut uelit intellegi non substantiam, sed opera carnis\'. quid hoc ad rem? uitia carnis contraria sunt uoluntati hominis; non natura accusatur, sed uitiis medieus quaeritur. quid est quod interrogat: uitiis fecit homini spiritum? et respondet sibi: sine dubio deus. et item interrogat: carnem quis creauit? itemque respondet: idem. credo, deus. interrogat tertio: bonus est qui utrumque creauit deus ? respondet: nulli dubium est. adhuc interrogat: et utrumque quod bonus auctor creauit, bonum est? et ad hoc respondet: confitendum est. deinde concludit: si igitur et spiritus bonus et caro bona ut a bono auctore condita, qui fieri potest, ut duo bona possint sibi esse contraria? omitto dicere quia tota huius ratiocinatio turbaretur, si quis ab eo quaereret: \'aestus
Abbreviated transcription (Latin):
do es inosantes dicunt ne nos inferas in temptationẽ. sed
uesimos amalo. Siadẽ possibilitas. ut quuidoratm ortis
lib malo se liberari orant. nͥ maxime de corpore mortns
moret᷑ corporis discedit a corpore. Et hoc ut diee retaple.
mane :ioboeduientia uoluntatis infleorit. Oraro sinat
ue senes Qud tantũ denaturȩ possibilitate p̾sumaur.
uinerata. sauciata. ne crata. ꝑdita ẽ llera confellione
ñ falsa defensione opꝰ habet. Gr̃a gͦ dĩ ñ qua instuuatur.
seq qua restituat querat. quȩ abisto sola clamat n ẽe mee essana
cũ caleties. Tnsi oum̃no mhil gr̃a d̾i diceret.nee tã quesi¬
nem soluerdã sibi p̃poneret ut asede hac re mindiã remo¬
ueret posset pinari. hoc quidẽ sentire qđ ueruas habet
sea n drrisse. quia ubiꝙ om̃a dicenda sunt. Proposint deg̃ra
qui stione. lo respondit. qđ habebat in corae. definita qdes¬
tio ẽ non quã uolebamꝰ. secl ubi quid sentir et dubitabam. Dre¬

Expanded text:
 enim orantes dicunt, Ne nos inferas in tentationem; sed libera nos a malo . Si adest possibilitas, utquid orant? Aut a quo malo se liberari orant, nisi maxime de corpore mortis mortem corporis discedit a corpore. Et hoc ut diceret Apostomanae inobedientia voluntatis inflixit. Orare sinatur, ut sanetur. Quid tantum de naturae possibilitate praesumitur? Vulnerata, sauciata, vexata, perdita est: vera confessione, non falsa defensione opus habet. Gratia ergo Dei, non qua instituatur, sed qua restituatur, quaeratur; quae ab isto sola clamatur non esse necessaria, cum tacetur. qui si omnino nihil de gratia dei diceret nec eam quaestionem soluendam sibi proponeret, ut a se de hac re inuidiam remoueret, posset putari hoc quidem sentire, quod ueritas habet, sed non dixisse. quia non ubique omnia dicenda sunt. proposuit de gratia quaetionem, id respondit quod habebat in corde; definita quaestio est, non quam nolebamus. sed ubi quid sentiret dubitabamus. De
Abbreviated transcription (Latin):
q d ppͥa inflictũ ẽ uoluntate. et hoc ut inatura sanet eo ipso opͥ
ẽ saluatore. qͦ infituta ẽ natina truatore : hoc saluatore eaꝙ IlS
medicina qua uerbũ caro factũ ut habitaret innobis si oꝑus et fa¬
teamur parius et magnis. id ẽ auagitib insantũ usq ad canos senũ :
to a quȩ int̾nos ẽ huiꝰ questionis controuersia dissoluta ẽ Nue¬

Expanded text:
quod propria inflictum est voluntate; et hoc ut in natura sanetur, eo ipso opus quod propria inflictum est voluntate; et hoc ut in natura sanetur, eo ipso opus est salvatore, quo instituta est natura creatore. Hoc salvatore, eaque illius medicina, qua Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis , si opus esse fateamur parvis et magnis, id est, a vagitibus infantum usque ad canos senum; tota quae inter nos est, hujus quaestionis controversia dissoluta e
Abbreviated transcription (Latin):
Quod utr̃u uerum sit post uidebimus. Nunc ũ qr non potuit peni¬
tus se obluusci eẽ xpistianum sed idlicet temut recondat e. r tees¬
sit adesinsione naturȩ. Vbi ẽg inseparabnlitas posibilitatis : Aanforiteñ¬
dũ baptixtta inatura hominũ ñ sunit : Inc prorsus. hic posset ingilare
et si aduertat potest.: Sin fieri potest in quit. ut cincũq bapti. ato
sit caro contraria: Ergo ñbapti ⁊atis potist caro ee contraria.
Ecrponat quẽ admodũ cũ sit euã impsis illa abto multũ defensa na¬
tu. certe uł ieis concedit eͥe inciata. suã in baptizatis ille sarans
sanꝰ destabulo egessus ẽ. aut sanꝰ instabulo ẽ. qͦ eũ curindũ misericori
samaritanꝰ adueaxit. Porro si uł istis concedit carnẽ e̾t contiariã. a¬
cat quid contigerit eũ sit utrũꝙ hoc ẽ it carb ꝙ sp̃c ereatura unius
eiusdẽq ercutoris. ꝓculdubro bona quia bom. nͥ quia hoc ẽ ut inciũ

Expanded text:
quod utrum uerum sit post uidebimus. nunc uero quia non potuit peniquod utrum uerum sit post uidebimus. nunc uero quia non potuit penitus se obliuisci esse Christianum, sed id licet tenuiter recordatus est, recessit a defensione naturae. ubi est ergo inseparabilitas possibilitatis? an fortendum baptizati in natura hominum non sunt? Hic prorsus, hic posset evigilare, et si advertat potest. Qui fieri potest, inquit, ut cuicumque baptizato sit caro contraria? Ergo non baptizatis potest caro esse contraria. Exponat quemadmodum; cum sit etiam in ipsis illa ab eo multum defensa natura: certe vel in eis concedit esse vitiatam, si jam in baptizatis ille saucius sanus de stabulo egressus est, aut sanus in stabulo est, quo eum curandum misericors Samaritanus advexit . Porro si vel istis concedit carnem esse contrariam, dicat quid contigerit, cum sit utrumque, hoc est, et caro et spiritus creatura unius ejusdemque creatoris, procul dubio bona, quia boni: nisi quia hoc est vitium,
Abbreviated transcription (Latin):
luntatis adracentia. & ꝑfectionis in di gentia. Si gͥita ẽ.
ude ueit uelle ornacet. ꝑficer aũt bonũ ñ adiacet :Si
em̃ asta nun lune librũ scripst de illa homnis natlra loquere¬
par que pͥmo ineulpata et salua condita ẽ. ut cũꝙ ac ceptarit
hoc dietũ quã quam insepambilẽ habere posibilitate acc iptaret¬
dica mani ibilẽ. non debuit illa nanura dici quȩ inciari possit
et medieũ querere qui ecci oculos sanarte. & uidendi possibilitatem
ad ueltas nedert sed non potest. Si aut̃ uult & non potest. in ẽ
uoluntas sed amissa ẽ possibilitas. Adinic ulidetnou potesteꝓne¬
retsb quussiam sententiam ducat in rumpere siualeret. Obicait
enĩ sibi questionem dicens Sed caro nobis scđm apłm contaria¬
eto quies. Peude respondoc. Qui fieri potest ut ciuou qnttant¬
tato sit caro contraria. cum scđm eumdem apłm incarnen
et̃ in tellegatur  Ita enĩ ait. Uosaũt in carne non estis
Sene quod baptiratis dicit carnem contrariam c̃ẽ nom posses.

Expanded text:
tatis adiacentia et perfectionis indigentia. si ergo ita est, unde uenit: uelle adiacet, perficere autem bonum non adiacet ? si enim iste qui hunc librum scripsit de illa hominis natura loqueretur, quae primo inculpata et salua condita est, utcumque acceptaretur hoc dictum; quamquam inseparabilem habere possibilitatem, id einamissibilem, non debuit illa natura dici, quae uitiari posset, et medicum quaerere, qui caeci oculos sanaret et uidendi possibilitatem d uelit uidere. sed non potest; si autem uult et non potes, inest uoluntas, sed amissa est possibilitas. Adhuc uidete quas moles conetur, qua suam sententiam ducat, inrumpere, si ualeret. obicit enim sibi quaestionem dicens: sed caro nobis secundum aest, inquies. deinde respondet: qui fieri potest, ut contraria baptizato sit caro contraria, cum secundum eundem apostolum in carne non esse inteltellegatur? ita enim ait: uos autem carne non estis. bene, quod baptizatis dicit carnem contrariam esse non posse;
Abbreviated transcription (Latin):
si legtime his utamur. Co quippe ipso qͦ firmissunt cri¬
tur dm̃ iustũ et bonũ inpossibilia ñ potuisse p̾cipert.
hinc admonemur et infacilib quid aginus. et indiffici
quid petamꝰ. Om̃a quippe fuint facilia caritati. cui
um xp̃i sarcina leuis ẽ aut ea una ẽ sarrma ipsa q
leuis ẽ. Scdm hoc dictũ ẽ. et p̃cepta ciꝰ grauia ñ sunt.
ut cui grauia sunt consideret ñ potiosse duunitꝰ dici gra¬
ina ñsunt. nͥ quia potest ẽe cordis affectus cui grauia
non sunt. et petat quodestituit᷑. ut impleat quod iub¬
tur. et quod dicit᷑ ad ifrł in deuteronomio. si pie.si sc̃ę.si spĩ¬
talit̾ intellegatur hoc idem significat. quia utiꝙ cũ hoc
estimoniũ cõmemorasset apłs. Prope ẽ uerbũ more tuo
et incortle tuo. quod hie habet inmanib tuis. In corde st̃
em̃ sp̃uales man̾. hoc ẽ inquit uerbũ fidei quod p̾dica¬
mus. Conuersus gͦ qisq sic̃ ibi p̾cipitur ad dñm dm̃suũ

Expanded text:
si legitime his utamur . Eo quippe ipso quo firmissime creditur, Deum justum et bonum impossibilia non potuisse praecipere; hinc admonemquid petamus. omnia quippe fiunt facilia caritati, cui uni Christi sarcina leuis est aut ea una est sarcina ipsa quae leuis est. secundum hoc dictum est: et praecepta eius grauia non sunt, ut cui grauia sunt, consideret non potuisse diuinitus dici: grauia non sunt, nisi quia potest esse cordis affectus cui grauia non sunt. et petat quo destituitur, ut inpleat quod iubetur. et quod dicitur ad Israhel in Deuteronomio, si pie, si sancte, si spiritaliter intellegatur, hoc idem significat, quia utique, cum hoc testimonium commemorasset apostolus: prope est uer eum i-u ore tuo et in corde tuo — quod hic habet \'in manibus tuis\'; in corde sunt enim spiritales manus — hoc est, inquit, uerbum fidei quod praedicamus. conuersus ergo q
Abbreviated transcription (Latin):
bitatio sensũ multa cogitantẽ. nuror qͦ corde cuã sine adiuturio
mechicine saluatoris nr̃i nr̃m putet ee̾ ñ peccare. posse uͦ ñ pecca¬
re naturȩ cͥt contendat. quã sic apparet e̾t̾ uitiatã. ut hoc
maioriᷤᷤ uiti sit ñ indere. Quia ñ peccare inquit nr̃m ẽ. po̾¬
sumꝰ peccare et ñ peccare. Quid si alius dicat quia nolle infe¬
licitatẽ nr̃m ẽ. possumꝰ xã et uelle &. nolle. et tam̃ eã uelle om̃mo
ñ possumꝰ :Qiuis enĩ ullomꝰ uelle cͥt possit infelix. etiã si aliud inist
ubi eũ &. nolentẽ infelicitas consequat: Demde quia d̾i milto
magis t̃ ñpeccare. nũ audebimꝰ eũ dicere et peccare posse et nor
peccare : Absit anobis. ut dm̃ posse peccare dicamꝰ. Non em̃ ut
stulti putant io eo ñ erit omp̃s quia nec mori potest . &. negare
scipsũ ñ potest. Quidẽ gͦ qđ loquit᷑: Et quib locitionũ reguli
conatur ꝑfuadere qđ n uult considerare. s. Ad huc addit et oic̃.¬

Expanded text:
 miror quo corde etiam sine adiutorio medicinae saluatoris nostri nostrum putet esse non peccare, posse uero non peccare naturae esse contendat, quam sic apparet esse uitiatam, ut hoc maioris uitii sit non uidere. Quia non peccare, inquit, nostrum est, possumus peccare et non peccare. quid, si alius dicat: \'quia nolle infelicitatem nostrum est, possumus eam et uelle et nolle\'? et tamen eam uelle omnino non possumus. quis enim ullo modo uelle esse possit infelix, etiamsi aliud uult ubi cum et nolentem infelicitas consequatur? deinde quia dei multo magis est non peccare, num audebimus cum dicere et peccare posse et non peccare ? absit a nobis ut deum posse peccare dicamus! non enim, ut stulti putant, ideo non erit omnipotens, quia nec mori potest et negare se ipsum non potest. quid est ergo quod loquitur et quibus loeutionuni regulis conatur
Abbreviated transcription (Latin):
silimii ne cessi tate ⁊ si in git᷑. Et hic ñmilla questio ẽ. Per em̃ ab su
duiu nt ides dicamꝰ ñ ꝑtinere ad uoluntatẽ m̃am qđ betia cie
uolum. quia id om̃no nolle m̃ possum. nescio qua et bona c̃ stric¬
tione natura. Pec dicere audem ideo dm̃ñ uoluntate. sed ne¬
cossitite habert iuspitiȩ. quia ñ pot: uelle peccare. Adtendi¬
rt etiã que secunt. Hoc in qt et de odoratũ. auditu. uł uisi
sentire possibile ẽ. qđ audire. odorari. iudere potestatiꝰ nĩt
sit posse uͦ audire uł odorari. uł indere potestati nr̃e nsit. sed
ipses Qom enĩ in potestate nr̃a ñ ẽ indendi possibilitas. sic inpo¬
cestaie nrae ẽ ñ uidendi necessitaᷤ. quia in potestate ẽ gecitas.
quand ipsii indere posse nobis si uolum adimamꝰ. Quom ditt¬

Expanded text:
li necessitate constringitur. et hic nonnulla quaestio est. per enim absurdum est, ut ideo dicamus non pertinere ad uoluntatem nostram quod beati esse uolumus, quia id omnino nolle non possumus nescio qua et bona constrictione naturae nee dicere audemus ideo deum non uoluntatem sed necessitatem habere iustitiae. quia non potest uelle peccare. Adtendite etiam quae sequuntur. hoc, inquit, et de auditu, odoratu uel uisu sentiri possibile est, quod audire, odorari, uidere potestatis nostrae sit, posse uero audire uel odorari uel uidere potestatis nostrae non sit, sed ipse. quomodo enim in potestate nostra non est uidendi possibilitas, si in potestate nostra est non uidendi necessitas, quia in potestate est caecitas. qua id ipsum uidere posse nobis, si uolumus, adimamus? quomod
Abbreviated transcription (Latin):
caro centeria: Quom̃ libet ineulegit corñ. uaa renem ĩmamra
cĩ que bonu sa sed uicia carnalia carmis bore loco nontor ⁊ numcra¬
antibofare tan eciã baptizaus caro contrariae. Ct quonqco
contraria etam qđ uolunt faciant.: Eccadẽ olannes. mar
emmea ubi ÷ posibilitas illa natura: F atcamuor gr̃aro necessar

Expanded text:
ra eius, quae bona est, sed uitia carnalia carnis hoc loco nomine nuncupantur, ccco tamen etiam baptizatis caro contraria est. et quomodo contraria? ut non quod uolunt faciant. ecce adest uoluntas in homine; ubi est possibilitas illa naturae? fateamur gratiam nccessar
Abbreviated transcription (Latin):
loqueret᷑ quã m ñ habem̃ spe em̃ salu facti sumꝰ. spes an̾t quȩ indi¬
tur ñ ẽ spes. si aut qđ ñ uidemꝰ speramus ꝑpacientiã ex pectams.

Expanded text:
loqueretur— quam modo non habemus; spe enim salui facti sumus; spes autem quae uideloqueretur— quam modo non habemus; spe enim salui facti sumus; spes autem quae uidetur non est spes. si
Abbreviated transcription (Latin):
audiam inuiti. que penetrunt in sensũ nr̃m etiã aurib obturũ. s¬
citi ẽ de ꝓario serrȩ stridor uł grunit᷑ sius: Quãquã opturatio
auriũ ostendit. ñ inpotestate mã e̾t̾. aꝑtiꝰ aurib ñ audire. facit
eia fortasse talis opturatio que ipsũ sensũ nr̃m ad imat. ut innra
potestate sit etiã audire ñ posse. De odoratu aũt . quid dicit :
Nisi parũ qđ dic̃ adtendit ñ eeͥ in nr̃a potestate posse odorari uł
ñ pose. sed inr̃a potestate e̾e. hoc ẽ in libera uoluntate odorari
uel ñ odorari. cũ int̃odores graues et molestoᷤᷤ quando consti¬
tun fuerimꝰ siquiᷤᷤ noᷤᷤ illic manib ligatis constituat. seruata
prorsus integritate. Ac salute membroꝵ uelimꝰ ñ odorari.
nec om̃ino possumꝰ : Quna cũ sp̃m ducere cogim. sumil et odo¬
rem quẽ nolumꝰ tralmꝰ. Sic̃ gͦ istȩ simlituoines falsȩ st̃. ita et
sit.posse uͦ ñ peccare ñ nr̃m. Si de integra et sana hominiꝰ natura

Expanded text:
nt in sensum nostrum etiam auribus opturatis. sicuti est de proximo serrae stridor uel grunnitus suis? quamquam opturatio aurium ostendit non in potestate nostra esse apertis auribus non audire, facit etiam fortasse talis opturatio, quae ipsum sensum nostrum adimat, ut in nostra potestate sit etiam audire non posse. de odoratu autem quod dicit. nisi parum quod dicit adtendit, \'non esse in nostra potestate posse odorari uel non posse, sed in nostra potestate esse\', hoc est in libera uoluntate, \'odorari uel non odorari\' cum inter odores graues et molestos quando constituti fuerimus, si quis nos illic manibus ligatis constituat, seruata prorsus integritate ac salute membrorum uelimus non odorari nec omnino possimus, quia cum spiritum ducere cogimur, simul et odorem quem nolumus trahimus. Sicut ergo istae similitudines falsae sunt, ita et sit, posse uero non peccare non nostrum. si de integra et sana hominis natura
Abbreviated transcription (Latin):
irmissime tene. et nullatenus dubites neminẽ hic po
hominũ poententiã agere insi quẽ d̾s inlummauerit.
et gratuita miserationẽ conuerterit. Apłs em̃ dicit.¬
Ne forte det illis d̾s poententiã ad cognoscendã ueri¬
tatem et resipiscant adiaboli laqueis.
irmissime tene et nullatenus dubites posse quidẽ homi¬
nẽ quẽ nec ignorantia litterarũ nec aliqua ꝓhibet
in becillitas uel aduersitas uerba sc̃ę legis euuangelii
siue legere siue exore ciuꝰ quã p̾dicatoris audire.sed
diuinis mandatis oboedire neminẽ posse nisi quem
ds̃ grã sua pͥuenerit ut quod audit corpore . etiã cor¬
de ꝑcipiat. et accepta diuinitus bona uoluntate
atꝙ uirtute mandata dĩ facere uelit et possit. Neꝙ
em̾ qui plantat ẽ Aliquid neꝙ qui rigat. sed qui in¬
crenĩtum dat ds. qui etiã operatur in̾ nobis et uel

Expanded text:
irmissime tene, et nullatenus dubites, neminem hic posse irmissime tene, et nullatenus dubites, neminem hic posse hominem poenitentiam agere, nisi quem Deus illuminaverit, et gratuita sua miseratione converterit. Apostolus enim dicitNe forte det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem et resipiscant a diaboli laqueis . Firmissime tene, et nullatenus dubites, posse quidem hominem, quem nec ignorantia litterarum nec aliqua prohibet imbecillitas vel adversitas, verba sanctae legis et Evangelii sive legere, sive ex ore cujusquam praedicatoris audire: sed divinis mandatis obedire neminem posse, nisi quem Deus gratia sua praevenerit, ut quod audit corpore, etiam corde percipiat, et accepta divinitus bona voluntate atque virtute, mandata Dei facere et velit et possit. Neque enim qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus : Qui etiam operatur in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpria spu̾ale dixit. non quia ipsũ corpus sp̃s erit.
sed quia ininficante sp̃i immortale atq incorrup¬
tibile ꝑmanebit. Sic au̾t timc dicetur spuale cor
cũ non sp̃s sit sed maneat corpus. sicut nime anmale
dicitur cũ tam̃ inueniatur non amia ee sed corpus.
irmis sime tene & nullatenus dubites exceptis illis
in ꝓnomine xp̃i suo sanguine baptizantur nullũ ho¬
minẽ accepturũ uitã aet̾nã qui ñ hic amalis suis fuerit
ꝑpęnitentiã fidemꝙ c̃uersus. et ꝑsacram̃tũ fidĩ et pę¬
intentiȩ idẽ ꝑ baptismũ liberatus. et maiorib quidem
necessariũ ẽẽ et poenitentiã demalis sus agere. et fidẽ
catholicã scdm regulã ueritatis tenere et sacram̃tum
baptismatis accipere. paruulis uͦ qui nec ꝓpria uo¬
luntate credere nec poententiã ꝓpeccato quod ori¬
nalit̾ trahunt agere possunt. sacram̃tũ fidei et poem
tentiȩ quod ẽ scm baptisma quãdui rationis. etas eorũ
capax ee̾ ñ potest. sufficere ad salutẽ.¬

Expanded text:
rituale dixit, non quia ipsum corpus spiritus erit, sed quia vivificante spiritu immortale atque incorruptibile permanebit. Sic autem tunc dicetur spirituale corpus, cum non spiritus sit, sed permaneat corpus; sicut nunc animale dicitur, cum tamen inveniatur non anima esse, sed corpus.irmissime tene et nullatenus dubites, exceptis illis qui pro nomine Christi suo sanguine baptizantur, nullum hominem accepturum aeternam vitam, qui non hic a malis suis fuerit per poenitentiam fidemque conversus et per sacramentum fidei et poenitentiae et per baptismum linecessarium esse et poenitentiam de malis suis agere, et fidem catholicam secundum regulam veritatis tenere, et sacramentum baptismatis accipere: parvulis vero, qui nec propria voluntate credere, nec poenitentiam pro peccato, quod originaliter trahunt, agere possunt, sacramentum fidei, quod est sanctum baptisma, quandiu rationis aetas eorum capax e
Abbreviated transcription (Latin):
Apud hereticos qui innomine patris et filii et sp̃s scĩ
baptrrant e̾e̾ posse. sed extra ercłam catholicam
prodesse ñ posse. inmo sicut intra eccłam rectȩ cre¬
dentib ꝑ sacramentũ baptismm conferri salutẽ. sic
extia eccłam baptizatis si ad ecclesiã nredierint eodem
baptismo cumulari ꝑmeie. Tantũ em̃ ualet eccłasticę so¬
cietatis unitas ad salutẽ. ut baptismo ñ saluetur cui ñ ibi

Expanded text:
apud haereticos, qui in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti apud haereticos, qui in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti baptizant, esse posse; sed extra Ecclesiam catholicam prodesse non posse: imo sicut intra Ecclesiam recte credentibus per sacramentum Baptismi conferri salutem, sic extra Ecclesiam baptizatis, si ad Ecclesiam non redierint, eodem Baptismo cumulari perniciem. Tantum enim valet ecclesiasticae societatis unitas ad salutem, ut Baptismo non salvetur, cui non ibi
Abbreviated transcription (Latin):
li ñsolum p̾terita et p̾sentia sed euã futura om̃a in cõ¬
mutabilit̾ e̾e̾ notissima. cin dicitur. ds̃ qui occuli
in cõmutabilẽ rerũ om̃iũ ato operũ tã suq quã hii¬
manorũ certissimũ cognitorem. ante om̃a scła scire quib.
cio mundi usq infinem areatu peccati tã originalis
quã actualis absolu. Quos ni d̾s prescunt etꝰ p̃desi¬
nauit conformes fieri imaginis filui eius.¬
IRoss im ẜ tene. et nullatemis dubites om̃s quos ua¬
sa misccłiȩ gatuita bonitate d̾s fecit. ante c̃stitutio¬
nem mundi in adoptionẽ filio di̾ p̃destinauitos ad̾o.
neq perire posse aliquẽ eorũ quos d̾s p̃destinauit
adregnũ. nec quẽqua eorũ quos d̾s ñp̃destinauit ad
uita ulla posse ratione saluari. Predestinatio en
illa gratuitȩ donationis ẽ p̃paratio. qua nos apłs ait
iR Missims tene. & nullatenus dubites sacramen¬
tum baptismatis ñ solũ intra eccłam catholicã sed etiã

Expanded text:
et praesentia, sed etiam futura omnia incommutabiliter esse notissima. Cui dicitur: « Deus qui occultorum incommutabilem rerum omnium, atque operum, tam suorum, quam humanorum certissimum, cognitorem ante omnia saecula scire, quibutio mundi, usque in finem a reatu peccati, tam originalis, quam actualis absolvi; « quos enim Deus praescivit, et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii ejusinquit, tene, et nullatenus dubites, omnes, quos vasa misericordiae gratuita bonitate Deus facit ante constitutionem mundi, in adoptionem filiorum Dei praedestinatos a Deo, neque perire posse aliquem eorum, quos Deus praedestinavit ad regnum; neque quemquam eorum, quos Deus non praedestinavit ad vitam ulla posse ratione salvari: praedestinatio enim illa gratuitae donationis est praeparatio, qua nos Apostolusirmissime tene, et nullatenus dubites, sacramentum Baptismatis, non solum intra Ecclesiam catholicam, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
linum creaturarum uerũ etiam in infi marũ paruita¬
te cõmendat. Dum bona om̃a quȩ creauit non solum
multo inferius dissimiliusq suo creatore sunt. ut pote
non prolata de ipso sed facta prorsus eanichilo. uerũ
etiam interse non equalit̾ sunt. sed una quȩꝙres ita
ꝑmanet sicut adõ ut e̾e̾t accepit. Alia quidem sic. alia
au̾t sic. Neq enim sic datũ ẽ corporib ut sint. sicut
sp̃s acceperunt. Cum ipsa quoq corpora non ȩqualit̾ sint.
et in ipsis cęlestib atꝙ terrestrib inuematitr non nulla di¬
ersitas. cum. cęlestia quã terrestria nonsolũ in pari dictan
quantitate molis. uerũ etiam dissimili splendent claritate.
Alia namq ẽ sicut apłs dicit claritaᷤᷤ cęlestiũ corporũ. alia
terrestrium. In ipsis quoq cęlestibus. alia claritas solis.
alia claritas limȩ. et alia claritas stellarum. Stella eni abfi¬

Expanded text:
limium creaturarum, verum etiam in infimarum parvitalimium creaturarum, verum etiam in infimarum parvitate commendat: dum bona omnia quae creavit, non solum multo inferius dissimiliusque suo Creatore sunt, utpote non prolata de ipso, sed facta prorsus ex nihilo; verum etiam inter se non aequaliter sunt, sed unaquaeque res ita permanet, sicut a Deo ut esset accepit, alia quidem sic, alia autem sic. Neque enim sic datum est corporibus ut sint, sicut spiritus acceperunt: cum ipsa quoque corpora non aequaliter sint, et in ipsis coelestibus atque terrestribus inveniatur nonnulla diversitas; cum tam coelestia quam terrestria, non solum impari distent quantitate molis, verum etiam dissimili splendeant claritate. Alia namque est, sicut Apostolus dicit, claritas coelestium corporum, alia terrestrium. In ipsis quoque coelestibus, alia claritas solis, alia claritas lunae, et alia claritas stellarum: stella enim a st
Abbreviated transcription (Latin):
rali s agnoscitur. quia quędã ita fecit ut cũ eeᷤᷤ quȩdã cȩpe¬
rint. tam̃ none̾e̾ aliquando ñ possint. in eo uͦ eiꝰ omĩpotentia
intellegitur quȩ om̃em creaturã uisibilem atꝙ in uisibile̾
id ẽ corporalem atq spualem demhilo fecit. In quib ipsa
rerum diuersitas. multo magiᷤᷤ cõmendat bonitatẽ ati
om̃ipotentiam creatoriᷤᷤ. Nisi em̃ om̃ipotenꝰ e̾et. non una ea¬
dem ꝙ facilitate summa atq una fecisset. et nisi summe bonis
e̾e̾t non se gub̃nandis rebus quoq infimis p̾stitisset. Igitur tã
in magnis quã in paruis quibusq rebus conditis. magna ẽ
bonitas atꝙ omipotentia conditoris. Om̃a enĩ sapienter
fecit summa ueraq sapientia. cin naturalit᷑ hoc ẽ e̾e
quod sapientem ee̾.hoc facere quodsapient̃ facere.
Simplicitas itaq multiplicis sapientiȩ dĩ. magnitudi¬
nem celsitudinis suȩ. nonsolum in magnitudine sub¬

Expanded text:
ralis agnoscitur, quia quaedam ita fecit, ut cum esse quidem coeperalis agnoscitur, quia quaedam ita fecit, ut cum esse quidem coeperint, tamen non esse aliquando non possint: in eo vero ejus omnipotentia intelligitur, quia omnem creaturam visibilem atque invisibilem, id est corporalem atque spiritualem de nihilo fecit; in quibus ipsa rerum diversitas multo magis commendat bonitatem atque omnipotentiam Creatoris. Nisi enim omnipotens esset, non una eademque facilitate summa atque ima fecisset; et nisi summe bonus esset, non se gubernandis rebus quoque infimis praestitisset. 26. Igitur tam in magnis quam in parvis quibusque rebus conditis magna est bonitas atque omnipotentia Conditoris. Omnia enim sapienter fecit summa veraque Sapientia; cui naturaliter hoc est esse, quod sapientem esse; hoc facere, quod sapienter facere. Simplicitas itaque multiplicis sapientiae Dei magnitudinem celsitudinis suae, non solum in magnitudine sub
Abbreviated transcription (Latin):
tor et dñs. et̾nus. om̃ps et bonus. habenꝰ naturalit̾ ut sem
sit. et ut mutari aliquando non possit. et hic dsqui sine
intio est semꝑ. qui summe ẽ. dedit rebus creatis ut sint: non
tamen sine mitio. quia nulla creatura eiusdẽ naturȩ ẽ. cuus
trintas unus uerus et bomis ds a quo creata sunt om̃a. et qr
summe bonus ẽ dedit om̃ib naturis quas fecit ut bonȩ sint.
non tam̃ tantũ bonȩ quantũ creator om̃ium bonorũ. qui ñ
solum summe bonus sed etiã summũ atꝙ in cõmutabile bo
est. quia ęternũ bonũ ẽ. nullũ habenᷤ defectũ. quia non ẽ etx
nichilo factum. nullũ habens ꝓfectũ. quia ñ habet initium.
Id eo quippe naturȩ adõ facte ꝓficere possunt quia e̾e̾ cepert.
ideo deficere quia exnichilo factȩ sunt. Ad defectũ eas
ditio ducit originis. ad ꝓfectũ uͦ prouehit operatio creatoriᷤᷤ.
In eo g primũ trmmitatiᷤᷤ quȩ ds uerus ẽ ȩt̾nitas sine intio natu¬

Expanded text:
potens, justus, et bonus, habens naturaliter ut semper sit, et ut mutari aliquando non possit. Et hic Deus, qui sine initio semper est, quia summe est, dedit rebus a se creatis ut sint: non tamen sine initio, quia nulla creatura ejusdem naturae est cujus Trinitas unus verus et bonus Deus, a quo creata sunt omnia. Et quia summe bonus est, dedit omnibus naturis quas fecit ut bonae sint: non tamen tantum bonae, quantum Creator omnium bonorum, qui non solum summe bonus, sed etiam summum atque incommutabile bonum est; quia aeternum bonum est, nullum habens defectum, quia non ex nihilo factum; nullum habens profectum, quia non habet initium. Ideo quippe naturae a Deo factae proficere possunt, quia esse coeperunt; ideo deficere, quia ex nihilo factae sunt. Ad defectum eas conditio ducit originis, ad profectum vero provehit operatio Creatoris. In eo igitur primum Trinitatis, quae Deus verus est, aeternitas sine initio natu
Abbreviated transcription (Latin):
e̾et misericordit᷑ oblaturꝰ. Ipse em̃ scđm apłicã doctrinam
uitatis. Ipse uerus dĩ et pontifea qui pronobis n in sanguine
tauroꝵ. et hyrcorũ sed in sanguine suo semel intrount in
scã. quiꝰ ͣ tunc pontifea ille si gnificabat qui cũ sanguine
totũ exibuit quod ee̾ necessariũ adredemptioniᷤᷤ nr̃ȩ scie¬
bat effectũ. idem scilicet sacerdoᷤᷤ et sacrifitium. idem d̃s c̃t
tem. Sacerdos perquem sumus reconciliati. sacrifitiũ quo
reconciliati. templũ in quod reconciliati. ds̃ cin reccilian.
solus tam̃ sacerdos et sacrifitiũ et templũ. quia hȩc om̃a d̾s¬

Expanded text:
esset misericorditer oblaturus. Ipse enim, secundum apostolicam esset misericorditer oblaturus. Ipse enim, secundum apostolicam vitatis . Ipse verus Deus et verus pontifex, qui pro nobis non in sanguine taurorum et hircorum, sed in sanguine suo semel introivit in sancta . Quod tunc pontifex ille significabat, qui cum sanguinetotum exhibuit quod esse necessarium ad redemptionis nostrae sciebat effectum, idem scilicet sacerdos et sacrificium, idem Deus et templum: sacerdos, per quem sumus reconciliati; sacrificium, quo reconciliati; templum, in quo reconciliati; Deus, cui reconciliati. Solus tamen sacerdos, sacrificium et templum, quia h
Abbreviated transcription (Latin):
aeternuᷤ atq in cõmutabilis dñs factus scđm formã serui
homo uerus. eiusdẽ naturȩ cuius ẽ ancilla mat̾. et manenꝰ
informa dĩ ds uerus. eiusdem naturȩ cu ẽ etiã dñs pat̾. In for¬
ma dĩ cũ patre et sp̃u sc̃o unius ẽ solus formator om̃iũ d̾s. seđm
rmã serui solus ipse sua et patris et sp̃s sci. operatione forma¬
tus. quia creator ẽ cõmune habens naturalit̾ cũ patre et sp̃u sc̃õ.
ciuus et natuuitatẽ futurã scđm carnẽ et mortẽ et resurree¬
tionem atq in cęlo ascensionẽ lede et prophete ꝓnntiare ni
quã destiterunt. prout ipse p̾cipiebat oboedientes et uerbis
et factis. Nam et insacrificuᷤᷤ carnaliũ ictimarũ quȩ ipsa
sibi sc̃a trinitaᷤᷤ quȩ umis ẽ d̾s noui et ueteris testam̃ti a patrib
nr̃is p̾cipiebat offerri. illiuᷤ sacrificii significabatur gratissi¬
mum muinus quo ꝓnobis se ipsũ solus d̾s filuis scđm carnem

Expanded text:
est aeternus atque incommutabilis Dominus: factus secundum formam servi est aeternus atque incommutabilis Dominus: factus secundum formam servi homo verus, ejusdem naturae cuDeus verus, ejusdem naturae cujus est etiam Dominus Pater. In forma Dei cum Patre et Spiritu sancto unus et solus formator omnium Deus; secundum formam servi solus ipse sua et Patris et Spiritus sancti operatione formatus: quod creator est, commune habens naturaliter cum Patre et Spiritu sancto; Cujus et nativitatem futuram secundum carnem, et mortem, et resurrectionem, atque in cnquam destiterunt, prout ipse praecipiebat, obedientes et verbis et factis. 22. Nam et in sacrificiis carnalium victimarum, quae ipsa sibi sancta Trinitas, quae unus est Deus Novi et Veteris Testamenti, a patribus nostris praecipiebat offerri, illius sacrificii significabatur gratissimum munus, quo pro nobis seipsum solus Deus Filius secundum carnem