comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q noua fac̃. ueteraq componit. ¶Me¬
moria. firma rerum u̾borumq custodia
ẽ. ¶ ꝓnunciatio ẽ: uocis. motꝰ. gestꝰq pro
rerum ⁊ u̾borum dignitate moderatio.
S ex his inuentionem ẽ. certum ẽẽ. po-¬
tissimam. cuiꝰ opꝰ ẽ. cause questiones ex¬
excut̾ẽ. ⁊ argum̃ta ꝓbatu idoneo reppi-¬
re.¶Questionum uͦ dupplex sp̃es. Alie
sunt enim pͥncipales. alie sunt incidẽ¬
tes.  Principales sunt statꝰ. ex quib
nascitur causa. quas tulliꝰ constitutio¬
nes appellat. Incidentes uͦ: que dum
tractat᷑ causa nascunt᷑. dum argum̃ta
uł scͥpta refutando in plures causa de-¬
ducit᷑ questiones. Ut sit pͥncipalis. u¬
trum clodium uire occiderit milo. ẜ¬
Incidentes: ut erutri insidias comꝑa¬
rit. ẜꝑrincipales gͥstatꝰ sunt: num̃o
tres. An sit. quid sit. quale sit. An sit
coniectura ẽ. Ut. an patrem occidit
roscius. Quid sit finis. Ut. anminue¬

Expanded text:
que noua facit ueteraque componit. Meque noua facit ueteraque componit. Memoria firma rerum uerborumque custodia est; pronuntiatio uocis, motus gestusque pro rerum uerborumque dignitate moderatio. Sed ex his inuentionem certum est esse potissimam, cuius opus est causae quaestiones excutere et argumenta probatu idonea reperire. Quaestionum uero duplex species: aliae sunt enim principales, aliae incidentes. Principales sunt status, ex quibus nascitur causa, quas Tullius constitutiones appellat; incidentes uero, quae, dum tractatur causa, nascuntur, dum argumenta uel scripta refutando in plures causa diducitur quaestiones, ut sit principalis, utrum Clodium iure occiderit Milo, incidens, uter utri insidias compararit. Principales igitur status sunt numero tres: an sit, quid sit, quale sit. An sit, coniectura est, ut an patrem occiderit Roscius; quid sit, finis, ut an minue
Abbreviated transcription (Latin):
putatione tractat᷑. ex quib causis mors
obueniat repentina. ac ꝓ milone simili¬
t̃. an mundꝰ prudentia gub̃net᷑. Demq
e meis sectatorib qͥdam acri ad modum
ac subtilissima ratione cõmoti nullam
ẽe. attestant᷑ hypotesin questionẽ cunc¬
ta q̃ indefensione ꝓ reis. contraq eos
in accusationib retractant᷑: ad gene¬
rales questiones potert̃ applicari. Iam
uero partes officii mei. quinq ẽẽ. nõ
dubiũ ẽ. Nam ẽ. inuentio. dispositio.
elocutio. memoria.ꝓi¬
tio. Iudicatio enini que a nullis dr. par¬
tib cunctis ascribit᷑. Iocircoq ipsa pars
ñ poterit rite censeri. Licet quid dicendũ.
quid ue filendum sit: dispensatio uidi¬
cationis examinet. Inuentio ẽ: questio¬
num argum̃tatoꝵq sagax inuestigatͥx¬
q comprehensio. I dispositio ẽ. que or¬
dinem reb attribuit. ¶ Elocutio. que
arripit uerba uł ppͥa uł translata. que¬

Expanded text:
putatione tractatur ex quibus causis mors putatione tractatur ex quibus causis mors obueniat repentina, ac pro Milone similiter an mundus prudentia gubernetur? Denique e meis sectatoribus quidam acri admodum ac subtilissima ratione commoti nullam esse attestantur hypothesin quaestionem; nam cuncta, quae in defensione pro reis contraque eos in accusationibus retractantur, ad generales quaestiones poterunt applicari. Iam uero partes officii mei quinque esse non dubium; nam est inuentio, dispositio, elocutio, memoria, pronuntiatio. Iudicatio enim, quae a nonnullis adicitur, partibus cunctis adscribitur, idcircoque ipsa pars non poterit rite censeri, licet dicendum quid silendumue sit dispensatio iudicationis examinet. Inuentio est quaestionum argumentorumque sagax inuestigatrixque comprehensio. Dispositio est, quae ordinem rebus attribuit; elocutio, quae arripit uerba uel propria uel translata, quae
Abbreviated transcription (Latin):
nis ductus consequent̃ usuram. Ma-¬
teries autem dupplex ẽ. Ubi⁊ unde fiat
oratio. ybi: ut cum ipsiꝰ membra aggͤ¬
dior questionis. Uude: cum resinuen¬
te uerbaq sociant᷑. Questio aũt ipsa:
aut finita aut infinita. finita ẽ: cum
nascit᷑ de certo facto. demonstratq ꝑ¬
sonam. ut inrosciana querit᷑ cyceroniᷤ.
utrum int̾fecerit patrem roscius. Infi¬
nita illaẽ. que generalit̾ querit᷑. utrũ
sit aliquid appetendum. Ut. an philo¬
sophandum sit in hortensio disputat᷑.
In suꝑiore aũt crebro assidueq colluctor.
atq eam grecis placuit hypotesin nomi¬
nari. Infinita uͦ uniũsitatis astruende
sibi fiduciam uendicante tum potiꝰ uer¬
sor cum ocium ac pociꝰ disputationẽ
aggredior. Licet etiam plerunq pars
ipsa que thesis dr̃ in causis mͥ elatiꝰ an¬
he Olanti a m̃tatas eͦtebro & pila
płimũ ualentia ministret. An aliud in
scauriana succurrit. cum int̾posita dis¬

Expanded text:
nis ductus consequenter usuram. Manis ductus consequenter usuram. Materies autem duplex est, ubi et unde fiat oratio; ubi, ut cum ipsius membra aggredior quaestionis; unde, cum res inuentae uerbaque sociantur. Quaestio ipsa aut finita est aut infinita. Finita est, cum nascitur de certo facto demonstratque personam, ut in Rosciana quaeritur Ciceronis, utrum interfecerit patrem Roscius. Infinita illa est, quae generaliter quaerit, utrum sit aliquid appetendum, ut, an philosophandum sit, in Hortensio disputatur. In superiore autem crebro assidueque colluctor, atque eam Graecis placuit ὑπόθεσιν nominari. In infinita uero uniuersitatis astruendae sibi fiduciam uindicante tunc potius uersor, cum otium ac disputationes aggredior, licet plerumque etiam pars ipsa, quae thesis dicitur, in causis mihi elatius anhelanti amentatas hastas crebro et pila plurimum ualentia ministrarit. An aliud in Scauriana succurrit, cum interposita dis
Abbreviated transcription (Latin):
hoc adĩmortalitatis p̾mium ꝓficeret qͦd
iubetis. ac fiducia ꝑhennitatis accendat.
ex equi uł pͥmordia. ioue tam̃ cum suꝑis
impetrante. Accingar gͥ hec aridiora ꝑ¬
currere. muiꝰ qͥdem quam publicitꝰ so¬
leo placitura. Quanꝗͣ si pallados aures
atq archadiã rationein benuiole maieᷤ¬
tatis participarit assensione. Nunc qui¬
dem apud uos maximi celites displice¬
bo: quippe sum ipsa rethorica. qͣ alii
artem. uirtutem alii dixere. alii disci¬
plinã. Artem uͦ iccirco: quia doceo  li¬
cet plato huic uocabulo refraget᷑. Hir¬
tutem aut dicunt qui mͥ benedicendi
iẽe. scientiam comperunt. Qui edisci
uͦ discendi intimã rationem ⁊ ꝑcipi pos¬
se ñ nesciunt: fident̃ me asserunt disci-¬
plinam. Officium uͦ meum ẽ. dicere ap¬
posite ad ꝑsuadendum. finis ꝑsuadere.
id quod ꝓpositum ẽ dictione. Que qui¬
dem uerba mei cyceronis attestor. cuius
exemplis me ꝑ omnes insinuo p̃ceptio¬

Expanded text:
hoc ad immortalitatis praemium proficeret, quod hoc ad immortalitatis praemium proficeret, quod iubetis, ac fiduciam perennitatis aecendat exsequi uel primora tamen Ioue cum superis imperante. Accingar igitur haec aridiora percurrere, minus quidem quam publicitus soleo placitura; quamquam si Pallados aures atque Arcadiam rationem beniuolae maiestatis participarit assensio, ne nunc quidem apud uos, maximi caelites, displicebo. Quippe sum ipsa Rhetorica, quam alii artem, uirtutem alii dixere, alteri disciplinam; artem uero idcirco, quia doceor, licet Plato huic uocabulo refragetur; uirtutem autem dicunt, qui mihi bene dicendi inesse scientiam compererunt; qui edisci uero dicendi intimam rationem et percipi posse non nesciunt, fidenter me asserunt disciplinam. Officium uero meum est licere apposite ad persuadendum; finis persuadere id, quod est propositum, dictione. Quae quidem uerba mei Ciceronis attestor, cuius etiam exemplis me per omnes insinuo praeceptio
Abbreviated transcription (Latin):
derim. ⁊ uirib głam deluctationis ad¬
nixa. mͥ de discͥmminum fatis ꝓ meriti e¬
uentꝰ p̾coma comꝑarim: nuñc apud uos
suꝑi quis place mimortaliͣtis instar & pre¬
cium uidebat᷑. in uita compellor iuueni¬
lium scolarum monitꝰ & exilia decanta¬
nobis ascribit mopia. cum redundantes
turmȩ suppetant consequentũ. Nam abs¬
q iis qui ꝑturbantes pectora sensusq
cunctorum cognoscentũ quoq ꝑfregere
subsellia. etiam alios habeam qui minu¬
tias p̾ceptorum ⁊ artis intime cõmenta
ꝑscͥpserint. Int̾ utrimq uͦ colum̃ sectato¬
rum p̾niteat tulliꝰ mĩs. qui ñ solum in fo¬
ro. senatu. rostrisq grandiloqͤ faculta-¬
tis maiestate tonuerit: uerum etiam ip¬
sius artis p̾cepta cõmentꝰ. libros quã plu¬
res sełoꝵ usib consecrarit. Quod cum ita
sit. emerite gͥnditatis pudor. ⁊ celebrati
qͣntum puto nominis gła ħ inchoam̃to¬
rum pͥmordia detractaret excurre̾. ni⁊

Expanded text:
derim et viribus gloriam deluctationis anderim et viribus gloriam deluctationis annixa mihi de discriminum fatis promeriti eventus praeconia compararim, nunc apud vos, superi, quis placere immortalitatis instar ac pretium videbatur, invita compellor scholarium iuvenilium monitus et exilia decantanobis adscribit inopia, cum redundantes turmae suppetant consequentum. nam absque his qui, perturbantes pectora sensusque cunctorum, cognoscentum quoque perfregere subsellia, etiam alios habeam, qui minutias praeceptorum et artis intimae commenta perscripserint, inter utrumque vero columen sectatorum pro, senatu rostrisque grandiloquae facultatis maiestate tonuerit, uerum etiam ipsius artis praecepta commentus libros quamplures saeculorum usibus consecrarit. Quod cum ita sit, emeritae granditatis pudor et celebrati quantum pote nominis gloria haec inchoamentorum primordia detrectaret excurrere, ni et
Abbreviated transcription (Latin):
nobilissimã feminam. s aut apollinis
cognatam credidẽ si graia ẽ: aut si romu¬
lea de gente corumi. Cin eniginati illud
adiectum. quod intrepida ⁊ fiducie ꝓmp¬
tioris. tam palladis quam ipsius cyllenii
deosculata pectꝰ. cuiꝰdam ꝓpinque fami¬
liaritatis indicia patefecit. Deniq nͦ¬
nulli suꝑum cum intrepidationem buc¬
cine p̃cinentis ⁊ admiratione amicicie
suꝑoꝵ incerti diutiꝰ diuinatoꝵ phebum
cuꝑent sciscitari: nondum ioue maximo
disquirente tumultuarie que eẽnt inqͥ¬
runt. Ac tunc illa respectans suꝑos uni¬
ũsos. aliqͥnto cõmotior sic cepit. Incipit
atrem maximum iouem cet̾os textꝰ.
q celites. quos in causis plurib sepe sum
dep̾cata. atq ipsum conuentum supere
consessionis attestor. nichil mͥ magis in¬
consentaneum atq indeceus estimari. ꝗͣ
ut quem semꝑ inforo iudiciisq quam¬
plurib accusau̾im multos aliosq defẽ¬

Expanded text:
nobilissimam feminam, sed aut Apollinis nobilissimam feminam, sed aut Apollinis cognatam credidere, si Graia est, aut, si Romulea, de gente Coruini. Cui aenigmati illud adiectum, quod intrepida et fiduciae promptioris tam Palladis quam ipsius Cyllenii deosculata pectus cuiusdam propinquae familiaritatis indicia, patefecit. Denique nonnulli superum, cum inter trepidationem bucinae praecinentis et admirationem amicitiae superorum incerti diutius diuinatorem Phoebum cuperent sciscitari, nondum Ioue maximo disquirente, tumultuarie quae esset inquirunt. Ac tunc illa respectans superos uniuersos aliquanto commotior sic coepit: «Patatrem maximum Iovem ceterosque caelites, quos in causis pluribus saepe sum deprecata, atque ipsum conventum superae consessionis attestor nihil mihi magis inconsentaneum atque indecens aestimari, quam ut, quae semper in foro iudiciisque quampluribus accusaverim multos aliosque defen
Abbreviated transcription (Latin):
consulans puͬpura ⁊ coniurationis ex¬
tincte laurea redimibat. mox ingressus
curiam suꝑum ⁊ in iouis gratulatꝰ se ue
nisse conspectum. clamare letior cepit. O
nos beatos. o rem publicam fortunatam.
o p̾claram laudem consulatꝰ mei. Post hos
tam̃ in diu̾sis agminib oratores emeriti.
ac pre se ferentes insignium culm᷑ merita¬
q linguarum. eschynẽ. socratem lisiamq
conspiceres. Tum in togatis agminib: so¬
santhios graccos. regulum. plinium. frõ¬
tonemq Uerum ante cunctos ipsamq
ducem omnium feminam senex qͥdam
signũ ac p̾uam uirgam gestans litoris
romulei p̃cedebat usu. atq meiꝰdem uir¬
ge culmine corax aurati oris uenientis
semine auspicio p̾uolabat. Ille aũt qui
gestabat uirgulam thyas dictꝰ. cunctis¬
q uenustior atq elatior uidebat᷑. Nam
⁊ suos minores ceteros ipsam illam ducẽ
respectans. suꝑ positum coruum cõmune
pignꝰ. filiamq memorabat. Quo argu¬
m̃to cõmoti ꝗ̃ plures deoꝵ. eam quidem

Expanded text:
consularis purpura et coniurationis extinctae laurea redimibat, mox ingressus curiam superum et in Iouis gratulatus est se uenisse conspectum, clamare laetior coepit: «o nos beatos, o rem publicam fortunatam, o praeclaram laudem consulatus mei». Post hos tamen in diuersis agminibus oratores emeriti ac prae se ferentes insignium culmen meritaque linguarum. Aeschinen, Isocraten Lysiamque conspiceres, tum in togatis agminibus sosantios, Gracchos, Regulum, Plinium Frontonemque. Verum ante cunctos atque ipsam ducem omnium feminam senex quidam signum ac praeuiam uirgam gestans lictoris Romulei praecedebat usu, atque in eiusdem uirgae culmine corax oris curati uenientis feminae auspicio praeuolabat. Ille autem, qui gestabat uirgulam, Tisias dictus, cunctisque uetustior atque elatior uidebatur; nam et suol minores ceteros et ipsam illam ducem respectans superpositum coruum commune pignus filiamque memorabat. Quo argumento commoti quamplures deorum eam quidem
Abbreviated transcription (Latin):
sequebat᷑ agm̃. Inter quos ꝓxum eidem
duo diu̾so habitu nationeq p̾mtentes.
etiam athenis se dic̾et graia didicisse. ac
ꝓmptꝰ gymnasiorum studiis ⁊ reluctan¬
tib semꝑ archademie alt̾cationib hab̾e¬
tur: ambo tam̃ noui ꝑtectiq pauꝑtatis
sinu. Et cum alt̾um quirinalis eques. a¬
lium fabrilis ꝓcrxaret industria: ita p̾¬
clues lingue excellentia florucrunt. ut
post curiarum fata ĩmeritasq mortes. uͥ-¬
tute astra conscendent. ĩ mortalitate
gle scła suꝑarent. De uno tamͣ quem a¬
thenarum ppłs ac palliata agmina se¬
quebant᷑. hec fama conuenerat. quod
acerrimꝰ idem ⁊ ꝓcellis indignantis oce¬
am fremituq uolentior. Deniq de illo

Expanded text:
sequebatur agmen, inter quos proximi eidem sequebatur agmen, inter quos proximi eidem duo diuerso habitu nationeque praenitentetiam Athenis se diceret Graia didicisse ac promptus gymnasiorum studiis et reluctantibus semper Academiae altercationibus haberetur. Ambo tamen noui profectique paupertatis sinu, et cum alterum Quirinalis eques, alium fabrilis procrearet industria, ita praeclues linguae excellentia floruerunt, ut post curiarum fata immeritasque mortes uirtute astra conscenderent, immortalitate gloriae saecla superarent. De uno tamen, quem Athenarum populus ac palliata agmina sequebantur, haec fama conuenerat, quod acerrimus idem et procellis indignantis Oceani fremituque uiolentior. Denique de illo
Abbreviated transcription (Latin):
gymnasia. teatraq ꝓ arbitͥo reflexisse.
ac totam funditꝰ greciam miscuisse ferc¬
bat᷑. Hac uero loquente qui uultꝰ uocis¬
q sonꝰ. qͣnͣtaue excellentia celsitudoq
sermonis. audire oꝑe p̾cium etiam ettã
suꝑis fuit. Tante inuentionis ingeni¬
um. tam facunde ub̃tatis eloquium.
tam capacis memorie recordationisq
thesaurum. Qualis disponendi ordo.
quam ꝓnunciandi congruens modu¬
latio. qui gestus in motu. que ꝓfundi-¬
tas in conceptu. Deniq exilis in modi¬
cis. in medioorib facilis. in elatione
flãmatͥr. Reddebatq cunctos in am¬
biguis faciles. in ꝑsuasione cedentes.
in collisione discordes. in laudib arro-¬
gantes. At uͦ cum quid cõmotũ publi-¬
ci nominis attestatione clamauerat:
fluctuare. ꝑmisce̾. arde omnia uide¬
bant᷑. Hanc gͥ feminam aurate uocis
⁊ quasdam hẏadematum gcͬmas regnoꝵ¬
q fundentem. ingens illustͥum uirorum

Expanded text:
gymnasia theatraque pro arbitrio reflexisse gymnasia theatraque pro arbitrio reflexisse ac totam funditus Graeciam miscuisse ferebatur. Hac uero loquente qui uultus uocisue sonus, quantaque excellentia celsitudoque sermonis! Audire operae pretium etiam superi fuit tantae inuentionis ingenium, tam facundae ubertatis eloquium, tam capacis memoriae recordationisque thesaurum. Qualis disponendi ordo, quam pronuntiandi congruens modulatio, qui gestus in motu, quae profunditas in conceptu! Denique exilis in modicis, in mediocribus facilis, in elatione flammatrix, reddebatque cunctos in ambiguis dociles, in persuasione cedentes, in collisione discordes, in laudibus arrogantes. At uero cum quid commotum publici nominis attestatione clamauerat, fluctuare, permisceri, ardere omnia uidebantur. Hanc igitur feminam auratae uocis et quasdam diadematum gemmas regnorumque fundentem ingens illustrium uirorum
Abbreviated transcription (Latin):
manib quib se uł comimunire solita. uł
adũsarios uulnerare. fulmminea quadam
choruscatione renidebant. Sub armalis
autem uestis illi peplo qͦdam circa hume¬
ros inuoluto latialit̾ tegebat᷑. quod om¬
nium figurarum lumine uariatũ cunc¬
torum scemata p̃ferebat. Pectus autem
exquisitissimis gẽmarum colorib subalte¬
atam. hec cum in ꝓgressu arma concus¬
serat uelut fulgoree nub̾ fragore colliso.
bombis dissultantib fracta diceres cre¬
pitare tontrua. Deniq creditum qͦd
instar iouis eadem posset etiam fulmi-¬
na iaculari. Nam ueluti impotens re¬
rum omnium regina. ⁊ impellere qͦd
uellet ⁊ unde uellet deducere ⁊ in lacͥ¬
mas flectere ⁊ in rabiem concitare. et
in alios ctiam uultꝰ sensusq conuertere.
tam urbes quam exercitꝰ p̾liantes. ⁊ que¬
cunq poterat agmiina popłorum. Hec
etiam senatum. rostra. uidicia. domu¬
isse in gente romulea. athenis uͦcuriã.

Expanded text:
manibus, quibus se uel communire solita uel manibus, quibus se uel communire solita uel aduersarios uulnerare, fulminea quadam coruscatione renidebant. Subarmalis autem uestis illi peplo quodam circa umeros inuoluto Latiariter tegebatur, quod omnium figurarum lumine uariatum cunctorum schemata praeferebat; pectus autem exquisitissimis gemmarum coloribus balteatum. Haec cum in progressu arma concusserat, uelut fulgoreae nubis fragore colliso bombis dissultantibus fratta diceres crepitare tonitrua; denique creditum, quod instar Iouis eadem posset etiam fulmina iaculari. Nam ueluti potens rerum omnium regina et impellere quo uellet et unde uellet deducere et in lacrimas flettere et in rabiem concitare et in alios etiam uultus sensusque conuertere tam urbes quarm exercitus proeliantes, quaecumque poterat agmina populorum. Haec etiam senatum, rostra, iudicia domuisse in gente Romulea, Athenis uero curiam,
Abbreviated transcription (Latin):
Nterea sonuere tu be: Naucus¬
q ꝑ ethram. Cantus. ⁊ ignoto
celum clamore remugit. Iur¬
bati expauere dei. uulgꝰq mino¬
rum: Celicolum trepidat. cau¬
sarum ⁊ nescia corda. herent et
ueteris renouant᷑ crimina flegre.
Tunc annes. fauniq pales. epy¬
alta napee. Respectant ꝓceres
nulloꝙ assurgere motu. Cer¬
nunt atcomiti. uicib alt̾na ꝓfantes.
Mirant᷑ placidam ꝑ pectora sacͣ quietem.
Tum pͥmũ posita siluanꝰ forte cupresso:
Pertitꝰ ac trepidans dextrã tendebat inerm̃.
Bellaq composcens arcꝰ atq hercłis arma.
Portuni tͥfidam suspirans flagitat hastam.
Gradiui frameã. ñ ausus poscere falcemr.
Saturni bello suetꝰ disquirit agresti.
Diffidensq sui respectat tela tonantis.¬
ed dum talib ꝑturbat᷑ multa ter¬
restͥum plebs deoꝵ: ecce quedam
sublimissimi corꝑis ac fiducie grandioriᷤ
uultꝰ etiam decore luculenta femina in¬
signis ingredit᷑. Cui galeatꝰ uertex. ac re¬
gali caput maiestate sertatum. arma in

Expanded text:
terna sonuere tubae raucusque per aethram cantus, et ignoto caelum clangore remugit. turbati expauere dei, uulgusque minorum caelicolum trepidat, causarum et nescia corda haerent, et ueteris renouantur crimina Phlegrae. tunc Amnes Faunique, Pales, Ephialta, Napeae respectant proceres nulloque assurgere motu cernunt attoniti uicibusque alterna profantes mirantur placidam per pectora sacra quietem. tum primum posita Siluanus forte cupresso percitus ac trepidans dextram tendebat inermem, Deliacos poseens arcui acque Herculis arma. Portuni trifidam suspirans flagitat hastam; Gradiui frameam non ausus poscere, falcem Saturni bello suetus disquirit agresti, diffidensque sui respectat tela Tonantis. Sed dum talibus perturbatur multa terrestrium plebs deorum, ecce quaedam sublimissimi corporis aie fidueiae grandioris, uultus etiam decore luculenta femina insignis ingreditur, cui galeatus uertex ac regali caput maiestate sertatum, arma in
Abbreviated transcription (Latin):
ñ satis dignitatem rei aut magnitudi¬
nem demonstramꝰ. Ideoq ad eandẽ sig-¬
nificationem plura conferimꝰ. ¶ Tauto¬
logia ẽ. eadem plurib uerbis significa-¬
tio. hoc differt a suꝑiore. quod ibi singu¬
lis uerbis eadem res. in hac plurimis sig¬
nificat᷑. ¶ Olymax ẽ. ascensus. ut ẽ cyce̾¬
ronis ꝓmilone. Neq uͦ se popłm solum. s
etiam senatui cõmisit. Neq senatiu mͦ.¬

Expanded text:
n satis dignitatem rei aut magnitudin satis dignitatem rei aut magnitudinem demonstramus, ideoque ad eandem significationem plura conferimus. ταυτολογία est eadem pluribus verbis significatio; hoc differt a superiore, quod ibi singulis verbis eadem res, in hac pluribus significatur. 536 κλῖμαξ est ascensus, ut est Ciceronis pro Milone: 'neque vero se populo solum, sed etiam senatui commisit, neque senatui m
Abbreviated transcription (Latin):
postͤma ponunt᷑. inpostĩore pͥma repetũ¬
tur. Ut c̃. illud terentii. Negat hanc sibi¬
ẽẽ. cognatam demifo. hanc deiifo negat
tionis .i. cum nom̃ in postrema parte m̃¬
bri aut eadem quecunq pars or̃onis po-¬
sita reddit᷑. ex quo idem m̃brum cepit.
Nt ẽ. Publica tͥ calamitates ĩmutare de¬
tiens ꝑsingła membra eadem pars oroniˢᷤ
repetit᷑ boc mͦ. Herres calumpmatores
apponebat. uerres de causa cognoscebat.
Hec figura differt a suꝑiore. quod illa ab
eadem parte or̃onis sepiꝰ incipit᷑. Hec in
numerꝰ egallia peditatꝰ. amplissime co-¬
pie e gallia equites nuimero plurimi e
gallia. dimploce conexio. Nam ⁊ incip̃
sepi ab una parte orationis. ⁊ totiens in
una atq eadem desinit. Nt ẽ. Quis le¬
casib. cum sepiꝰ ab eadem parte oratioĩs
fiat. ut illa ipsa pars. declinationib aut
ninneris ĩ mutet᷑ ꝑ casus ut ẽ. Senatus
uissit. senatui placuit. senatum certum
ẽ. cõmumio nominis quotiens uno u̾bo¬

Expanded text:
postrema ponuntur, in posteriore prima repetuntur, ut est illud Terentii: «negat hanc sibi cognatam Demipho? Hanc Demipho negat tionis, id est, cum nomen in postrema parte membri aut eadem quaecumque pars orationis redditur, ex quo idem membrum coepit, ut si dicas «tibi calamitates imputare detiens per singula membra eadem pars orationis repetitur, hoc modo: «Verres calumniatores apponebat, Verres de causa cognoscebat, haec figura hoc differt a superiore, quod illic ab eanumerus e Gallia, peditatus amplissimae copiae e Gallia, equites numero plurimi e Gallia». Συμπλοκή conexio; nam et incipit saepius ab una parte orationis et totiens in unam atque eandem desinit, ut est «quis leium ab eadem parte orationis fiat, illa ipsa pars declinationibus aut numeris immutatur per casus, ut est 'senatus iussit, senatui placuit, senatum certum est communio nominis, quotiens uno verbo no
Abbreviated transcription (Latin):
orbem dic̃. ꝓpt̃ duos serpentes qui
sunt in caduceo eiꝰ. Phisice autẽ hoc¬
dicit. quia om̃e uirus .i. contentio
facit geminũ orbẽ .i. diuisionẽ. Unꝰ¬
enĩ quasi orbis est. sub ipsa contentio¬
ne. alt̃ sub sedatione. Siue geminum

Expanded text:
5 dicit propter duos serpentes, qui sunt in caduceo eius. Phisice dicit quod OMNE VIRVS, id est contentio, FACIT GEMINVM ORBEM, id est diuisionem: unus quasi orbis est sub ipsa contentione, alter sub sedatione. DOCTIOR,
Abbreviated transcription (Latin):
tantis osyris. Osyris rex fuit egẏpti
maritꝰ ysidis. qui apud egẏptios cul¬
tum uinearũ reꝑit. sicut lib̾ apud
indos. ideo ꝓ uite ponit᷑. Int̾pretatur
autem osyris pauꝑ. Quia gͦ repꝑit iune¬
arum culturam. ideo dicunt᷑ fata eius
seꝑat mercuriꝰ. quia sicut diximꝰ ipse p᷑¬
est seminib. Et ꝑ ipsum discernitur qͦ
temꝑore debeant grauari uinee fetibꝰ
uł quo tempore putari uł coli. Quem¬

Expanded text:
TA etc. 39, 21 Osiris rex fuit Egipti, maritus Ysidis, qui apud Egyptios cultum uinearum repperit, sicut Liber apud Indos, ideoque pro uite ponitur. Interpretatur autem Osiris pauper; quare ergo repperit uinearum culturam. Ideo dicunt SATA eius t Mercurius quod, sicut diximus, ipse preest seminibus et per ipsum discernitur quo tempore debeant grauari uinee fetibus uel quo tempore putari uel coli; u
Abbreviated transcription (Latin):
uno ẽ. atq eodem tempore: quod contrariiᷤ
euenire nullo mͦ pot̾. llam quo tempore ħo
stultꝰ ñ eodem tempore sapiens ẽẽ pot̾. Neq
quo tempore alb ẽ. eodem tempore iger ẽe
pot̾. Quod quia euenire ũ posse in maiore
⁊ minore ostendimꝰ: fateamur necẽe ẽ maiꝰ
⁊ minꝰ non ẽẽ contͣrium. Ita duplum simplo
ñ ẽẽ contͣrium: qm ad hoc idem duplum
pot̾ ẽẽ. ad aliquid simplum. Non gͥ omĩa
relatiua possunt hab̃e contͣrium. Ite ma-¬
gis ⁊ minꝰ quedam recipiunt. quedam nõ
Nam magis hic amicꝰ illo ẽ. Hoc magis du¬
plum. illo duplo ẽẽ non pot̾. Propt̾ea quasi
duplum ẽ. ita duplũ ẽ. ut plus aliquid
minꝰ ue si fuerit: non sit duplum. Queri-¬
tur utrum aliqua substantia dici possit
relatiue. S de pͥma substantia dici ñ pos¬
se relatiue: nulla questio. Non enun cycero a¬
licuiꝰ dici pot̾: autꝰ aliquid referri. Item eqꝰ

Expanded text:
est uno atque eodem tempore, quod contrariis est uno atque eodem tempore, quod contrariis euenire nullo modo potest. Nam quo tempore homo stultus, non eodem tempore sapiens esse potest, neque quo tempore albus est, eodem tempore niger esse potest. Quod quia euenire posse in maiore et minore ostendimus, fateamur necesse est maius et minus non esse contrarium, item duplum simplo non esse contrarium, quoniam hoc idem duplum potest esse ad aliquid simplum. Non igitur omnia relatiua possunt habere contrarium. Item magis et minus quaedam recipiunt, quaedam non. Nam magis hic amicus illo est, hoc magis duplum illo duplo esse non potest propterea quia, si duplum est, ita duplum est ut, plus aliquid minusue si fuerit, non sit duplum. Quaeritur utrum aliqua substantia dici possit relatiue. Sed de prima substantia dici relatiue posse nulla quaestio est. Non enim Cicero alicuius dici potest aut ad aliquid referti. Item equus,
Abbreviated transcription (Latin):
scientie ẽ: s scibilis res scientia scibilis ẽ. Item
sensus aliciuiꝰ sensibilis sensusẽ. cont᷑ sensibił
res sensu sensibił ẽ. Hec gͦ non ut que supra
dicta sunt. seruatis idem casib s mutatis
conũtunt᷑. Quedam relatiua his aid que re¬
ferunt᷑. etiam in tempore concordant. ea que
cum seruum ñ hũit. dñs dici non pot̾. At
uͦ noscibilis res: pͥor c̃ natura quam notio.
Nam si noscibilia collas: notio non erit. At
uero si noti onem tollas: pot̾ aliquid ẽẽ
noscibile. quaniuis desit ille qui nouit. Re¬
latiua possunt ẽt̃ contͣria. s non omnia.
Nanq scientie in scientia contraria. amicicie
immicicia. At uͦ duplo nichil contͣrium. ne¬
q maiori uł minori. Quia quisquis ista cõ¬
traria putauerit: cogit᷑ confiteri unam eã¬
demq rem uno atq eodem tempore posse
sibi eẽ contͣriam. Siquidem maior minori cõ¬
paratꝰ maior ẽ. idemq maiori comꝑatꝰ minor

Expanded text:
scientiae est», sed «scibilis res scientia scibilis est». Item scientiae est», sed «scibilis res scientia scibilis est». Item sensus rei alicuius sensibilis sensus est, contra sensibilis res sensu sensibilis est. Haec ergo non ut quae supra dicta sunt seruatis isdem casibus, sed mutatis conuertuntur. Quaedam relatiua his, ad quae referuntur, et in tempore concordant, eaque cum seruum non habuerit, dominus dici non potest. At uero noscibilis res prior est natura quam notio. Nam si noscibilia tollas, notio non erit; at uero si notionem tollas, potest aliquid esse noscibile, quamuis desit ille qui nouit. Relatiua possunt habere contraria, sed non omnia; namque inscientiae scientia contraria, amicitiae inimicitia. At uero duplo nihil contrarium, neque maiori uel minori, quia, quisquis ista contraria putauerit cogitur confiteri unam eandemque rem uno atque eodem tempore posse sibi esse contrariam. Siquidem maior minori comparatus maior est, idemque maiori comparatus minor
Abbreviated transcription (Latin):
ut filius non sine patre uł matre. ⁊ seruus nõ
sine domino pot̾ intelligi. neq sine his illi
uicissim. Dicunt᷑ aũt relatiua trib modis.
Aut alicuiꝰ ut filius. aut alicui ut uiciꝰ. aut
ad aliquid ut duplum. qm̃ duplũ ad aliqͥd
simplum c̃. Omnia relatiua his ad que refe¬
runt᷑ uice nutua respondent. Nam quem¬
admodũ filius patris filus ẽ: sic pat̾ filii ali¬
cuiꝰ pat̾ ẽ. Et respondent ita. ut aliqua isdẽ
casib respondeant. aliqua casus mutent.
Nam de filio dixi. Item de seruo dice possumꝰ.
ita sibi respondent. ut eosdem casus in con¬
ũsione custodiant. Ita quoq duplũ ail sim¬
plumẽ. Ita maior minore aliquo maior ẽ.
⁊ minor aliquo maiore minor ẽ. Manifes¬
tum ẽ. gͦ casus ita in conũsione seruare. At
uͦ scientia cum sit relatiua. alicuiꝰ enim rei
scibilis scientia ẽ. in conũsione id ad quod re¬
fertur casum mutat. Nam quomͦ dicimus
scientia scibilis rei ẽ. ñ possumꝰ dice scibił res

Expanded text:
ut filius non sine patre vel matre, et servus non sine domino potest intellegi, neque sine his illi vicissim. 375 dicuntur autem relativa tribus modis: aut alicuius, ut filius, aut alicui, ut vicinus, aut ad aliquid, ut duplum, quoniam duplum ad aliquid simplum est. omnia relativa his, ad quae referuntur, vice mutua respondent; nam quemadmodum filius patris filius est, sic pater filii alicuius pater est. et respondent ita, ut aliqua isdem casibus respondeant, aliqua casus mutent. Nam de filio dixi; item de seruo dicere possumus ita sibi respondent ut eosdem casus in conuersione custodiant. Ita quoque duplum ad simplum est; item maior minore aliquo maior est et minor maiore aliquo minor est. Manifestum est ergo ista casus in conuersione seruare. At uero scientia cum sit relatiua - alicuius enim rei scibilis scientia est -, in conuersione id ad quod refertur casum mutat. Nam quod dicimus «scientia scibilis rei est», non possumus dicere: «scibilis res
Abbreviated transcription (Latin):
ferunt᷑ excepto eo quod in aliquo sunt: nulla
incidit in hanc diffinitionẽ substantia. Quẽ¬
admodum seruitꝰ excepto eo quod in eodem
seruo ẽ .i. inaliquo homine. refert᷑ ad dñm.
At uͦ penua: ita pennati alicuiꝰ penna ẽ: ut
excepto eo quod in aliquo peimato ẽ. ad nicħ
referri possit. Sane admonendi sumꝰ ne nos
pudeat noua uerba facẽ ꝓ necessitate conũ¬
sionis. Nam si mutua conu̾sio ñ responde¬
at: non relatuie enũciamꝰ hoc mͦ. Cum dico
penã uolens eam ostendẽ relatiuam: ñ
me pudet pennatũ aliquid ꝓpt̾ conũsionẽ
dice. Est enim pennatũ ita usitatum ut
aures ñ offendat. Si de pede agat᷑ ñ pude¬
at simili deriuatione fing̾e nouũ conũsio¬
ni ũbum. Item scire oportet eum qui relatuiũ
aliquid ad quid referat᷑ ignorat. nec om̃no
utrum ad aliquid referri possit id quod dicit.
scire posse hoc: hoc mͦ. Cum dicis hoc duplũ
ẽ: nosti simplum eiꝰ .i. ad quod duplum sit.

Expanded text:
feruntur excepto eo quod in aliquo sunt, nulla feruntur excepto eo quod in aliquo sunt, nulla incidit in hanc definitionem substantia, quemadmodum seruitus, excepto eo quod in eodem seruo est, id est in aliquo homine, refertur ad dominum. At uero pinna ita pinnati alicuius pinna est ut, excepto eo quod in aliquo pinnato est, ad nihil referri possit. Sane admonendi sumus ne nos pudeat uerba noua facere ad necessitatem conuersionis; nam si mutua conuersio non respondet, non relatiue enuntiamus, hoc modo: cum dico «pinnam», uolens eam ostendere relatiuam non me pudet pinnatum aliquid propter conuersionem dicere; est enim pinnatum ita usitatum ut aures non offendat. Si de pede agatur, non pudeat simili deriuatione fingere aptum conuersioni uerbum. Item scire oportet eum qui relatiuum aliquid ad quid referatur ignorat nec omnino utrum ad aliquid referri possit id quod dicit, scire posse, hoc modo cum dicis «hoc duplum est», nosti simplum eius, id est ad quod duplum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
modum ꝙycero pͥma substantia ẽ. ita ma¬
nꝰ eus. Manus uͦ non eiꝰ s specialit̾ manuis:
ita scdc substantie relatiue dici ñ pot̾. Non
enim sua conu̾sione respondent. ut si dica
ẽ. neq ipsa manꝰ obhoc manus quia cyceroniᷤ
ꝙ partes eius relatiue dici possunt. Queri¬
tur gͦ de partib sccde substantie. Nlam de ipsa
substantia nulla questio ẽ. Non enim homo
aliciuꝰ. hono. s manꝰ specialit̾ alicuiꝰ homi¬
uis manꝰ ẽ. Et ut mutua conu̾sione responde¬
at: aliciuꝰ mauuati manꝰ ẽ. ut possimꝰ ita con¬
uert̾c. quia ⁊ manatũ aliquid mami mani-¬
atum ẽ. Item ungła ñ pͥme sub stantie ungu¬
las alicuiꝰ ungulati. quia ⁊ ungulatum ali¬
quid ungula unglatum. ut mutuam possit
Si gͦ maneat illa relatiuoꝵ diffinitio. ut re¬
latunim sit quicquid alicuiꝰ dicipot̾. diffici¬
le resistimꝰ. diei partes scdarum substantia¬
rum relatiue. Si uero illa diffinitio mutata¬
sit. ita ut relatiua sint ea que ad aliquid re¬

Expanded text:
ro prima substantia est, ita manus eius. Manus uero, non eius, sed specialiter manus, ita secundae substantiae, relatiue dici non potest. Non enim sua conuersione respondent ut, si dicamest neque ipsa manus ob hoc manus quia Ciceronis ima substantia neque partes eius relatiue dici possunt. Quaeritur ergo de partibus secundae substantiae. Nam de ipsa substantia nulla quaestio est. Non enim homo alicuius homo. Sed manus specialiter alicuius hominis manus est et, ut mutua conuersione respondeat, alicuius «manuati» manus ut possimus ita conuertere quia et «manuatum» aliquid manu «manuatum» est. Item ungula, non primae substantiae ungula, sed alicuius ungulati quia et ungulatum aliquid ungula ungulatum ut mutuam possit um. Si ergo maneat illa relatiuorum definitio ut relatiuum sit quicquid «alicuius» dici potest, difficile resistimus dici partes secundarum substantiarum relatiue. Si uero illa definitio est mutata ita ut relatiua sint ea quae ad aliquid re
Abbreviated transcription (Latin):
meri eongruentiam ꝑita uirgo gratu¬
latur. Deinde utrunq consociat. Ft tͥ¬
as qͥuat̃nario sociata eptaden facit. Qui
numeri rationis suꝑe ꝑfectio est. sicut o:¬
An aliud fatał temꝑanti cursus syłum¬
q circuli motꝰq testant᷑ intra latebras

Expanded text:
meri congruentiam perita uirgo gratulatur. Deinde utrumque consociat, et trias quaternario sociata heptadem facit, qui numerus rationis superae perfectio est, sicut An aliud fatalis temperamenti cursus siderumque circuli motusque testantur intraque latebras
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ. quod dicimꝰ rome. Roma substantia ẽ.
theri. nuꝑ. uesꝑi. quorum mota tempꝰ
incelligit᷑. substantie sunt. ut sol euꝰ cur su tẽ¬
pus intelligims. ⁊ que aliquam intelligenti
am in nobis more faciunt. Quid situs.
Tputat. iacet. sedet. habitꝰ Iaccidunt.
alceatꝰ. armatꝰ substantia ẽ homo: h illi
Quid facere Qd pati.

Expanded text:
 quod dicimus Romae: Roma substantia est;ut heri, nuper vesperi: quorum motu tempus intellegitur, substantiae sunt, ut sol, cuius cursu tempus intellegimus, et quae aliquam intellegentiam morae in nobis faciunt. quid situs, ut puta iacet, sedet. quid habitus, ut calceatus, armatus: substantia est homo, et haec quid facere
Abbreviated transcription (Latin):
cientes errorem. aut affectatam doctio¬
rib uenustatem. Que si abscolarib in¬
coam̃tis in senatum celitum diͣcis: decͣ¬
se ꝑitie. grãm deflorabis. Nam si rich-¬
micum quid metͥcumq sicut int̾ cyr¬
ratos audes assumpseris: ꝓfecto musi¬
ces impetu cuiꝰ p̾ũtis officium discerpe¬
ris. formam gͥ p̾dicte p̾ceptionis absol¬
ueris si p̾cipius memoratis: iam te ab
inchoamͣtorum uulgariũ uilitatib
uindicaris. His germane uerb̾ cũ spon¬
so delius annuebant. ⁊ gramaticen ad uͥ¬
giis transire obsequia compulerunt.
At tunc aliam feminarum parisponsali¬
um mun̾e̾ conferendam: delius intͦmisit.

Expanded text:
cientis errorem aut affectatam doctiocientis errorem aut affectatam doctioribus uenustatem. Quae si ab scholaribus inchoamentis in senatum caelitem duces, decursae peritiae gratiam deflorabis. Nam si rhythmicum quid metricumque, sicut inter cirratos audes, assumpseris, profecto Musices impetu, cuius praeuertis officium, discerperis. Formam igitur praedictae praeceptionis absolueris, si praecipuis memoratis iam te ab inchoamentorum uulgarium uilitatibus uindicaris.» His germanae uerbis cum sponso Delius annuebant et Grammaticen ad uirginis transita obsequia compulerunt. Ac tunc aliam feminarum pari sponsalium munere conferendam Clarius intromisit.
Abbreviated transcription (Latin):
e. ꝓductam h̃t in adũbiis. ut doctus docte.
auarꝰ auare. partꝰ parce. Bonus ⁊ malus
corripit in aduerbio e: ut bene. male. Cũ
habilis habilit̾ dicamꝰ. cur facilis facilit̃
non dicimꝰ : Item cum difficult̾ dicamꝰ.
cur faculter dici ñ poterit: Cum audax
audact dicat᷑. curuerax ueracter nͨ dicimꝰ.
sed uere: Cur sigillatim dicimꝰ. binatun
t̾natimq non dicimꝰ: Et alia huiꝰmodi
que possem innumera memorari. in ad
cetera ꝓꝑarem. ¶Hec cum grãmatice
uelut rerum exordium instauratura di¬
xisset: ꝓpter suꝑi senatꝰ iouisq fastidiũ
partes orõnis ueluti in cunabula repeti¬
tura intimare disponis. adiciens solodis¬
morum causas. barb̾asq formas. cum alia
loquendi uicia que apud uates melitos
płimum celebrata. que nunc tropos. nc
metaplasmos. nunc scematum figuras.
ex eodemq cuncta uitia. uelut decoris
fonte manantia. que attestem᷑. aut neᷤ¬

Expanded text:
e productam habet in aduerbiis, ut doctus dotte, e productam habet in aduerbiis, ut doctus dotte, auarus auare, parcus parce: bonus et malus cur corripit in aduerbio e bene et male? Cum habilis habiliter dicamus, cur facilis faciliter non dicimus? Item cum difficulter dicamus, cur faculter dici non poterit? Cum audax audacter dicatur, cur uerax ueracter non dicimus, sed ueraciter? Cur singulatim dicimus, binatim ternatimque non dicimus? Et alia huius modi, quae possem innumera memorare, ni ad cetera properarem.» Haec cum Grammatiee uelut rerum exordium instauratura dixisset, propter superi senatus Iouisque fastidium partes orationis uelut incunabula repetitura intimare disponis, adiciens soloecismorum causas barbarasque formas, tum alia loquendi uitia, quae apud uates inclitos plurimum celebrata; quae nunc tropos, nunc metaplasmos, nunc schemata figuras ex eodemque cuncta uitia uelut decoris fonte manantia, quae attestentur aut nes
Abbreviated transcription (Latin):
atq nefandi. cum a nefando dicamꝰ nefa-¬
rius. cura fando fariꝰ non dr: Quare
seiunctꝰ amissa p̃positione dr. iunctꝰ. sedu¬
lus ⁊ securꝰ. eadem ꝑdita ñ ualeant me-¬
morari. Cum dicamꝰ singuli uiri. singu¬
le mulieres. singula scͥma. quare non
dicimꝰ singłs uir. singula mulier. sin¬
gulum scriniũ: Cum uenor. piscor. au¬
cupor. similia sint. curuenator ⁊ pisca¬
tordr̃. ⁊ aucupator ñ dr s auceps: Cur
uolo nͨ habet imꝑatiuum: Cur fare pͥ¬
mam uerbi ꝑsonam nͨ h̃t: Quare soleo
pret̾itum ꝑfectum ñ habet: Cum canta
⁊ laua similia sint cur cantaui faciat.
& lauaui ñ faciat: Item chorusca ⁊ tona.
choruscaui facit. ⁊ tonaui ñ facit: Quid.
quod. ego uͥ. unum casum ñ recipit. et
cum calceatꝰ᷑. armatꝰ. togatꝰ. penulatꝰ pa¬
ria uideant᷑. quare calceo ⁊ armo dicimꝰ.
togo ⁊ penulo ñ admitcit: Nominatiuꝰ
singularis. in us. exiens. in omnib positiuiᷤᷤ

Expanded text:
atque nefandi, cur, cum a nefando dicamus nefaatque nefandi, cur, cum a nefando dicamus nefarius, a fando farius non dicitur? Quare seiunctus amissa praepositione dicitur iunctus, securus et sedulus eadem perdita non ualeant memorari? Cum dicamus singoli uiri, singulae mulieres, singula scrinia, quare non dicimus singulus uir, singula mulier, singulum scrinium? Cum uenor, piscor, aucupor similia sint, cur uenator et piscator dicitur et aucupator non dicitur, sed auceps? Cur uolo non habet imperatiuum? Cur fare primam uerbi personam non habet? Quare soleo praeteritum perfectum non habet? Cum canta et laua similia sint, cur cantaui faciat et lauaui non faciat? Item corusca et tona coruscaui facit, tonaui non facit? Quid quod ego unum casum recipit? Cum calceatus, armatus, togatus, paenulatus paria uideantur, quare calceo et armo dicimus, togo et paenulo non admittitur? Nominatiuus singularis in us exiens in omnibus positiuis
Abbreviated transcription (Latin):
mala udicanda sunt. que stͥctum exi¬
guaq memorabo ut contra rationem
etiam usum quedam usurpasse detega¬
mꝰ. aut contͣ etiam regulam defecisse. Cũ
nominatiuo singulari reus ⁊ ds simi¬
lia sint quare plurali hi rei dicunt᷑. &
usus dicit contͣ regulam hidii. dim dei
tantum dici deb̾ent: Presertim cum ge¬
nitiiꝰ nominatiuo suo duab fillabis
non debeat longior inueniri. Quod hic
cum similia sint choantis ⁊ eantis faci¬
ant. eneas nͨ facit eneantis s enee: Cur
cum hic bicep̾ ⁊ tͥcep̾. dicamꝰ. genitumiꝰ
duab contra regulam sillabis crescat.¬
⁊ bicipitis aut cricipitis dicamꝰ. ñ bicipiᷤ.
aut tricipis. Unde uenit. ut asger. fru¬
gifer. accipiter hañt omnes casus. iupit̾
duos habeat: Cum sc̃s bomis . piꝰ. similia
sint. cur dicimꝰ sanctioꝵ. ⁊ pior nͣ dicimꝰ:
Deinde sanctior sc̃issimus. bonior bonissimꝰ
non dicamꝰ: Cum dicat uirgiliuis fandi

Expanded text:
mala iudicanda. Quae strictim eximala iudicanda. Quae strictim exigueque memorabo, ut contra rationem etiam usum quaedam usurpasse detegamus aut etiam contra regulam defecisse. Cum nominatiuo singulari reus et deus similia sint, quare plurali hi rei dicuntur, et usus dicit hi di contra regulam, cum dei tantum dici deberent, praesertim cum genetiuus nominatiuo suo duabus syllabis non debeat longior inueniri, quod hic cum similia sint, Thoantis et Aeantis faciant, Aeneas non faciat Aeneantis, sed Aeneae? Cur, cum hic biceps et triceps dicamus, genetiuus duabus contra regulam syllabis crescat, ut bicipitis aut tricipitis dicamus, non bicipis aut tricipis? Vnde uenit, ut aliger, frugifer, accipiter habeant omnes casus, Iuppiter duos habeat? Cum sanctus, pius, bonus similia sint, cur dicimus sanctior, et piior non dicimus? Deinde sanctior sanctissimus, bonior bonissimus non dicamus? Cum dicat Uergilius fandi
Abbreviated transcription (Latin):
te uerba. que indicatiuo mͦ tempore p̃
senti eo litteris terminant᷑. ea tempore
futuro. eodem mͦ bo. sillaba adiecta ad
imꝑatuium motum terminant᷑. ut a¬
deo. adi. adibo. ꝓdeo ꝓdi. ꝓdibo. Que
uero . io. adiecta ad imꝑatiuum modũ
am. sillaba terminant᷑. ut audio audi
audiam. nutrio nutri. nutͥam. quã¬
uis terentius ꝓtulerit ꝑbo. inde appa¬
nant᷑. sunt uerba que a diũso presen¬
ti p̃t̾itum similem habent. ut luceo. ⁊
na uerbi positione duas comugationẽ
teneant. ut pando. mando. faciunt
enim pandas ⁊ pandis. mandas ⁊ mã-¬
dis. Uerbacasib iunguntur singulis
int̾̃dum ita. Genituo ut misereor
tui. Datiuo. ut suadeo tͥ. Accusatiuo.
ut moneo te. Ablatiuo. ut utor illo. In¬
t̃dum duob ut ablatiuo ⁊ accusatiuo.
ut fungor hanc rem: & fungor illa re.
ec satis ad exempla ana¬
logie dixisse sufficiat. Que enim his formiᷤᷤ
conspecta fuerint non teneri: ꝓ certo ano¬

Expanded text:
tae uerba, qutae uerba, qusenti eo litteris terminantur, ea tempore futuro eodem modo bo syllaba adiecta ad imperativum modum terminantur, ut adeo adi adibo, prodeo prodi prodibo; quae vero io, adiecta ad imperativum modum am syllaba terminantur, ut audio audi audiam, nutrio nutri nutriam, quamvis Terentius protulerit per bo. inde appanantur, sunt uerba, quae a diuerso praesenti praeteritum simile habent, ut luceo et na uerbi positione duas coniugationes teneant, ut pando et mando; faciunt enim pandas et pandis, mandas et mandis. Verba casibus iunguntur interdum singulis, ita genetiuo, ut misereor tui, datiuo, ut suadeo tibi, accusatiuo, ut moneo te, ablatiuo, ut utor illo; interdum duobus, ut genetiuo et accusatiuo, ut fungor hanc rem et illa re. Haec satis ad exempla analogiae dixisse sufficiat. Quae enim his formis conspecta fuerint non teneri, pro certo ano
Abbreviated transcription (Latin):
pore pret̾ito speciei absolute ⁊ eracte for¬
me quinꝙ modis enunciant᷑. Et est pͥ¬
mus similis suꝑiori. ut niitͥo nutͥui.
nutͥueram. nutrii. nutͥeram. ⁊ audii
audieram. ut apud uirgilium audie¬
ras. ⁊ fama fuit. Specietantum incho¬
atiua distant. Omĩa enim t̾cie conui¬
gationis ꝓducte uerba que indicatiuomͦ.
tempore presenti ꝑsona pͥma . io. litteris
terminant᷑: ea eodem mͦ. tempore prete¬
rito. specie nnchoatua. e. ꝓducta mane¬
te nouissimam sillabam. adiciunt. bam.
ut audiebam. ueniebam. oppiebam.
quanquam hec ueteressine .e. litdera
ꝓnuntiabant. ut uirgiliꝰ. Nutͥ bat tyrꝰq
pater. cui regia parent armenta. Scd̃s
modus ẽ. cum .o. amissa pͣcedens sillaba
ꝓducit᷑. ut uenio ueni ueneram. Terciꝰ¬
ut oꝑio. oꝑui. oꝑueram. Quartꝰ qui de¬
positis .i. 2o. p̃cedentem consonantem
i .s. conuertit. ut sarcio. sarsi. sarseram.
Quintꝰ qui ꝑ .x. enunciat᷑. ut uincio iũ¬
xi. iuxeram. Tercie conuigationis ꝑduc¬

Expanded text:
oluta et exacta forma quinque modis enuntiantur. Et est primus similis superiori, ut nutrio nutriui nutriueram, nutrii nutrieram, et audii audieram, ut apud Uergilium audieras, et fama fuit. Specie tantum inchoatiua, distant; omnia enim tertiae coniugationis productae uerba, quae indicatiuo modo tempore praesenti persona prima io literminantur, ea eodem modo tempore praeterito specie inchoatiua e productam ante nouissimam syllabam adiciunt bam, ut audiebam, ueniebam, operiebam; quamquam haec ueteres sine e littera pronuntiabant, ut Uergilius: nutribat Tyrrhusque pater, cui regia parent armenta. Secundus modus est, cum o amissa praecedens syllaba producitur, ut uenio ueni ueneram. Tertiut operio operui operueram. Quartus, qui depositis i et o praecedentem consonantem in s conuertit, ut sarcio sarsi sarseram. Quintus, qui per x enuntiatur, ut uincio uinxi uinxeram. Tertiae coniugationis produc
Abbreviated transcription (Latin):
Ercie coniugationis ꝓducte uerba
indicatiuomͦ. tempore presenti ꝑsone pͥ
me. aut eo litteris terminant᷑. ut adeo
adis. ꝓdeo ꝓdis. aut. io. ut audio audis.
nutͥo nutris. Tercie coniugationis ꝓduc¬
te uerba imꝑatiuo mͦ. tempore presenti.
in scda ꝑsona .i. ꝓducta terminant᷑. ut
adeo. adi. ꝓdeo. ꝓdi. nutrio. nutri. Hec¬
infinitiuomͦ. adiecta ad imꝑatiuum mo¬
dum resillaba manente ꝓductione ter-¬
minant᷑. ut adi adire. ꝓdi ꝓdire. Tercie
conugationis uerba. indicatiuomͦ. tẽ¬
pore presenti ꝑsona pͥma. que eo termi¬
nantur. ea mͦ indicatiuo. tempore pre¬
terito. specic absoluta adiecta ad imꝑa¬
tiuum .ui. sillaba terminant᷑. ut adeo.
adiui. Eracta autem uerba. ram. ut ad¬
Queram. Sed consuetudo sepe breuita¬
tem appetens .u. litteram subtrahit. ⁊
absolutam geminat .i. ut adii. ꝓdii. a¬
dieram. ꝓdieram. Inchoatuia quoq spe-¬
cie adiecta ad imꝑatiuum modũ. bam.
sillaba terminant᷑. ut adiban. ꝓdibam.

Expanded text:
ertiae coniugationis productae uerba indicatiuo modo tempore praesenti de prima persona aut eo litteris terminantur, ut adeo adis, prodeo prodis, aut io, ut audio audis, nutrio nutris. tertiae coniugationis productae uerba imperatiuo modo tempore praesenti ad secundam personam i producta terminantur, ut audio audi, prodeo infinito modo adiecta ad imperatiuum modum re syllaba manente productione terminantur, ut adi adire, prodi prodire. Tertiae coniugationis uerba, quae indicatiuo modo tempore praesenti persona prima eo litteris terminantur, ea modo indicatiuo tempore praeterito specie absoluta adiecta ad imperatiuum ui syllaba terminantur, ut adeo adi adiui, exacta, autem ueram, ut adiueram: sed consuetudo saepe breuitatem appetens u litteram subtrahit et absoluta ingeminat i, ut adii, prodii, adieram, prodieram. Inchoatiua quoque specie adiecta, ad imperatiuum modum bam syllaba terminantur, ut adibam, prodibam.
Abbreviated transcription (Latin):
cit fiunt. Aut enim simplicit̾ quid dicti᷑
sumꝰ. ostendimꝰ: aut ante quid nobis cum
adũsario conueniat: quid in dubium uo¬
cetur edicimiᷤ. Sꝓpositiones aut nudest̃.
aut rationi subiecte. Nude ut affectasti
tẏrannidem. Rationi subiecte: affectasti
tyrannidẽ. arma enim domi habes. Om̃s
aũt sumunt᷑. aut simplicit̾. aut ꝑ in¬
ductionem. simplicit̾ ut dicas docebo pro
ditorem. ꝑ inductionẽ. ut si suꝑioris me¬
mimmꝰ. ⁊ sequentem intͦducimꝰ. Ut si di¬
cas. Qm̃ docui mnĩtam legem. Docebo in¬
utilem. Proponimꝰ aũt. aut ꝑ concessionẽ.
aut ꝑ pret̾itionem. ꝑconcessionẽ. cum
gr̃am fatientes eiꝰ quod diximꝰ pͥus aliquid
intͦducimꝰ. Ut si dicas interim concedo oc¬
cisum: s abħ int̾emptum nego. ꝑ pret̾i¬
tionem: cum ita tͣnsimꝰ ad alteram ꝓposi¬
tionem. ne suꝑiorem int̾im concedamꝰ. Ut
si dicas. Nunc qm̃ docui ignominioso actio¬
nem de pͥuatis reb tantum negari: docebo
de ꝓditionis cͥmine ñ negari:

Expanded text:
citer fiunt; aut enim simpliciter, quid dicturi simus, ostendimus, aut ante, quid nobis cum aduersario conueniat, quid in dubium uocetur, edicimus. Propositiones aut nudae sunt aut ratione subiecta: nudae, ut «affectasti tyrannidem»; ratione subiecta, «affectasti tyrannidem; arma enim domi habes». Omnes autem sumuntur aut simpliciter aut per inductionem: simpliciter, ut ditorem'; per inductionem, ut si superioris meminimus et sequentem introducimus, ut si dicas' quoniam docui iniustam legem, docebo inutilem'. proponimus autem aut per concessionem aut per praeteritionem: per concessionem, cum gratiam facientes eius, quod diximus prius, aliquid introducimus, ut si dicas 'concedo interim occisum, sed ab hoc interemptum nego'; per praeteritionem, cum ita transimus ad alteram propositionem, ne superiorem interim concedamus, ut si dicas 'nunc quoniam docui ignominioso actionem de privatis rebus tantum negari, docebo de proditionis crimine non negari'.