comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cedit detus illud. illa pulchritudo. illa uirtꝰ.
illa gloria. illa magnificentia. illa maies¬
tas: Ultra enim omnem scorũ est gloriam
ipsius in aestimabilem adipisci conspectum:
et splendore maiestatis eius irradiari: Si
enim cotidie opor ter& nos tormenta per¬
ferre. si ipsam gehennam paruo tempore
tolerare: ut xp̃m uidere possimus ingłam
uenientem. & scõrũ eius numero sociari:
nonne erat dignũ pati omne quod triste ẽ
ut tanti boni tanteq gloriae participes
quaeq facies fulgebit ut sol: cũ ordinibus
distinctis popłm suum dñs in regnũ patris
sui coeperit recensere. & meritis atꝙ ope¬
ribus singuloꝵ praemia promissa restitue¬
re : proterrenis caelestia. protemporalib
sempiterna: ꝓmodicis magna praestare.
adducere scõs inuisionẽ paternȩ gloriae.
et facere in cȩlestibus considere. ut sit ds̃
omnia in omnibus: aeternitatemq amatorib.
suis & immortalitatem largiri. ad quam

Expanded text:
cedit decus illud, illa pulchritudo, illa virtus, cedit decus illud, illa pulchritudo, illa virtus, illa gloria, illa magnificentia, illa majestas. Ultra enim omnem sanctorum est gloriam, ipsius inaestimabilem aspicere conspectum, et splendore majestatis ejus irradiari. Si enim quotidie oporteret nos tormenta perferre, si ipsam gehennam parvo tempore tolerare, ut Christum videre possemus in gloria venientem, et sanctorum ejus numero sociari; nonne erat dignum pati omne quod triste est, ut tanti boni tantaeque gloriae participes quaeque facies fulgebit ut sol , cum ordinibus distinctis populum suum Dominus in regno Patris sui coeperit recensere, et meritis atque operibus singulorum praemia promissa restituere; pro terrenis coelestia, pro temporalibus sempiterna, pro modicis magna praestare; adducere sanctos in visionem Paternae gloriae, et facere in coelestibus consedere, ut sit Deus omnia in omnibus, aeternitatemque amatoribus suis et immortalitatem largiri, ad quam
Abbreviated transcription (Latin):
oculus uidit. nec auris audiuit. nec incor
hominis ascendit: nisi illorũ qui ea ꝑfrui
digni inueniuntur quorũ nomina scripta
sunt in libro uite : qui & lauerunt stolas. in
sanguine agni. et sunt ante sedem dĩ. ser¬
uiuntq ei die ac nocte: Non est senectus ibi
nec senectutis miseria : dum om̃s occurrunt
un sociari angelorũ & archangelorũ çȩtib.
thronis etiam et dominationib principatib
et potestatibus omniumq caelestiũ superna.¬
rumq uirtutũ contubnis ꝑfrui. & intueri
agmina scõrum splendidius siderib mican¬
tia : patriarcharũ fide fulgentia : prophetarũ
spe laetantia. apostolorũ induodecim tribus
isrł orbem iudicantia : martẏrũ purpureis uic¬
toriae coronis lucentia. uirginũ quoq choros
candentia serta gestantes inspicere: derege
autẽ qui horũ medius resid&. dicere uox
nulla sufficiet: effugit enim omnẽ ser¬
monẽ. atq omnẽ sensum humanȩ mentis ex¬

Expanded text:
oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, nisi illorum qui ea perfrui digni inveniuntur, quorum nomina scripta sunt in libro vitae; qui et laverunt stolas in sanguine agni, et sunt ante sedem Dei, serviuntque ei die ac nocte. Nec est senectus ibi, nec seneconsociari Angelorum et Archangelorum coetibus, Thronis etiam et Dominationibus, Principatibus et Potestatibus, omniumque coelestium supernarumque Virtutum contuberniis perfrui, et intueri agmina sanctorum splendidius sideribus micantia, Patriarcharum fide fulgentia, Prophetarum spe laetantia, Apostolorum in duodecim tribubus Israel orbem judicantia, martyrum purpureis victoriae coronis lucentia, virginum quoque choros candentia serta gestantes inspicere. De Rege autem qui horum medius residet, dicere vox nulla sufficit. Effugit enim omnem sermonem, atque omnem sensum humanae mentis ex
Abbreviated transcription (Latin):
non egritudinis imbet illitas: Nemoleditur. neno¬
irascitur : nemo inuid&: Cupiditas nulla ex¬
ardescit : nullũ cibi desiderium. nulla hon-¬
ris pulsat aut potestatis ambicio: Nullus ibi
diaboli metus : insidiae demonum nullae.
neq animae : sed immortalitatis munere
iocunda: Nulla erit tunc usquã discordia.
sed cuncta consona. cuncta conuenientia.
quia omnium erit scorũ una xoncordia.
Pax cuncta et laetitia contin&: Tranquilla
unt omnia & quieta. iugis splendor. non
ste qui nunc est: sed tanto clarior quanto
felicior. quia ciuitas illa ut legitur non
egebit lumine solis: sed dñs omnipotens
iluminabit eam. & lucerna eius ẽ. agnus:
Ubi scĩ fulgebunt ut stellȩ inꝑpetuas ȩterni-¬
tates. et sicut splendor firmamenti: qui
erudiunt multos: Qua propter nox ibi nulla
nullae tenebrȩ. concursus nubiũ nullus. nec
frigoris ardoris ue asperitas ulla: sed talis
quaedam erit rerum temperies. quã nec

Expanded text:
non aegritudinis imbenon aegritudinis imbeirascitur nemo, nemo invidet, cupiditas nulla exardescit, nullum cibi desiderium, nulla honoris pulsat aut potestatis ambitio, nullus ibi diaboli metus, insidiae daemonum nullae, corporis, neque animae, sed immortalitatis munere jucunda vita. Nulla erit tunc usquam discordia, sed cuncta consona, cuncta convenientia quia omnium sanctorum erit una concordia. Pax cuncta et laetitia continet, tranquilla sunt omnia et quieta. Jugis splendor, non iste qui nunc est, sed tanto clarior quanto felicior. Quia civitas, ut legitur, illa non egebit lumine solis, sed Dominus omnipotens illuminabit eam, et lucerna ejus est Agnus . Ubi sancti fulgebunt ut stellae in perpetuas aeternitates, et sicut splendor firmamenti qui erudiunt nullae tenebrae, concursus nubium nullus, nec frigoris aut ardoris asperitas ulla; sed talis quaedam erit rerum temperies, qualem nec
Abbreviated transcription (Latin):
caelestis excipit. de hoste ꝓstrato trophea
ferentibus occurrit: Cum trium phantibus
uiris & feminae ueniunt. quae cum scło
sexum quoq uicerunt: & geminata glori
militiae. uirgines cumpueris teneros annis
uir tutibus transeuntes: sed & cȩtera fideliũ
turba aulae ꝑpetuae regiam intrat. qui sin¬
ceritatem fidei in concussis p̃ceptorũ caeles¬
tium disciplinis unita pace obseruauerunt
Ergo agite nunc fr̃s. aggrediamur iteruitȩ.
reuertamur ad ciuitatem caelestem. inqu
scripti sumus et ciues decraeti: Non sumus
hospites sed ciues scorũ et domestici dĩ:
etiam illius heredes. coheredes autem xpͥ
Huius nobis urbis ianuas aperi& fortitudo :¬
& fiducia latum praebebit ingressum: ꝓmił
felicitatem : inquantũ considerare possibil
est: ut enĩ uere est : cõprehendere nullui
sermo sufficiae: dicitur de ea inquedam loci
sic : quod aufugia ibi dolor & tristitia et gemiꝰ:
Quid hac uita beatius : ubi non est pauꝑtatis metur

Expanded text:
coelestis excipit, de hoste prostrato tropaea coelestis excipit, de hoste prostrato tropaea ferentibus occurrit! Cum triumphantibus viris et feminae veniunt, quae cum saeculo sexum quoque vicerunt, et geminata gloria militiae virgines cum pueris teneros annos virtutibus transeuntes. Sed et caetera fidelium turba aulae perpetuae regiam intravit, qui sinceritatem fidei inconcussis praeceptorum coelestium disciplinis unita pace observaverunt. Ergo agite nunc, fratres aggrediamur iter vitae, revertamur ad civitatem coelestem, in qua scripti sumus et cives decreti. Non sumus hospites, sed cives sanctorum et domestici Dei ; etiam illius haeredes, cohaeredes autem Christi. Hujus nobis urbis januas aperiet fortitudo, et fiducia latum praebebit ingressum. 3. Vifelicitatem, in quantum considerare possibile est. Ut enim vere est, comprehendere nullus sermosic, quod « aufugiet ibi dolor, et tristitia et gemitus. Quid hac vita beatius, ubi non est paupertatis metus,
Abbreviated transcription (Latin):
Floribus eius: nec rosȩ nec lilia de sunt.
Certent nunc carissimi singuli adutrosque
honores : amplissimiã accipient dignita¬
tem. coronas uel de uirginitate candidas
uel depassione purpureas: In caelestibus
castris pax: & acies habent floressuos.
in effabilis et inmensa bonitas etiam hoc
p̃uidit. ut laborũ quidem tempiis & ago¬
nis non extender&: ne longũ facerẽt
aut aeternum sed breue. et ut ita dicam
momentaneum. ut in hac breui & exigua
uita agones essent & labores : In illa
uero quae aet̾na est coronae & premia
meritorũ. ut labores quidem cito finiren¬
tur: meritorũ uero praemia sine fine
durarent. Ut post huius mundi tenebras
uisuri essent candidissimam lucem : et
acce pturi maiorẽ passionũ cunctarum
acerbitatibus beatitudinem. Testante hic¬
idem apostolo ubi ait Non sunt condignȩ
passiones huius tẽporis: adsuꝑuenturam
gloriam quae reuelabitur in nobis: Quan
laeto sinu de prelio reuertentes ciuitas

Expanded text:
Floribus ejus nec rosae, nec lilia desunt. Floribus ejus nec rosae, nec lilia desunt. Certent nunc, charissimi, singuli ad utrosque honores, amplissimas accipere dignitatum coronas, vel de virginitate candidas, vel de passione purpureas. In coelestibus castris pax et acies habent flores suos, ineffabilis et immensa bonitas etiam hoc providit, ut laborum quidem tempus et agonis non extenderet, nec longum faceret aut aeternum; sed breve et, ut ita dicam, momentaneum: ut in hac brevi et exigua vita agones essent et labores; in illa vero quae aeterna est, corona et praemia meritorum: ut labores quidem cito finirentur, meritorum vero praemia sine fine durarent: ut post hujus mundi tenebras visuri essent candidissimam lucem, et accepturi majorem passionum cunctarum acerbitatibus beatitudinem, testante hoc Apostolo, ubi ait, Non sunt condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam quae revelabitur in nobis . Quam laeto sinu de praelio revertentes civitas
Abbreviated transcription (Latin):
odie dilectissimi omnium scõrum
subuna sollemnitatis laetitia
cȩlebramus festiuitatem: quorũ
societate caelum exxultat. quorũ patrocinus
terra laetatur. quoru triumphis ecclesia
scã coronatur : Quorũ confessio quanto in
passione fortior: tanto est clarior inhonore:
Quia dum creuit pugna creuit & pugnantiũ
gła. et martyrii triumphus multiplici pas-¬
sionum genere adornatur : ꝑq grauiora
tormenta gratiora fuere et p̃mia : dum
catholica mater eccła ꝑtotum orbem longe
lãteq diffusa. in ipso capite suo xp̃o iħu
edocta. contumelias crucis et mortem¬
didicit nontimere : Magis magisq robora.
ta. non resistendo sed uim ꝑferendo: Uni¬
uersos autem quos agmine inclito carcer
poenalis inclusit : pari & simili calore
uirtutis ad gerendum certamen. gła
trium phalis inspirauit: Ouere beata mat̃
ecclesia. quam sic honor diuinae dignatio.¬
nis illuminat : quã uincentium głosus
martyrum sanguis exornat. quã inuiolatȩ
confessionis candida induit uirginitas:

Expanded text:
odie, dilectissimi, omnium Sanctorum sub una solemnitatis laetitia celebramus festivitatem, quorum societate coelum exsultat, quorum patrociniis terra laetatur, quorum triumphis Ecclesia sancta coronatur: quorum confessio quanto in passione fortior, tanto est clarior in honore; quia dum crevit pugna, crevit et pugnantium gloria, et martyrii triumphus multiplici passionum genere adornatur, perque graviora tormenta, gratiora fuere et praemia. Dum catholica mater Ecclesia per totum orbem longe lateque diffusa, in ipso capite suo Christo Jesu edocta est contumelias crucis et mortem non timere, magis magisque roborata est non in resistendo, sed in perferendo. Universos autem quos agmine inclyto carcer poenalis inclusit, pari et simili calore virtutis ad gerendum certamen gloria triumphalis inspiravit. O vere beata mater Ecclesia, quam sic honor divinae dignationis illuminat, quam vincentium gloriosus martyrum sanguis exornat, quam inviolatae confessionis candida induit virginitas!
Abbreviated transcription (Latin):
Boues exparte prata depauerant. porci
etiam nonnulla suffoderant: Pars cet᷑a
quȩ manebat il lesa: diuersis floribus
quasi picta uernabat: Speciem inquit
gerit pars illa connigii. quȩ pecore
depasta & siñpenitus gr̃am amisit
herbarũ. nullã tamen floꝵ retin&
dignitatẽ. Illa uero quã porci pecora
inmunda foderunt: fornicationis ima-¬
giñẽ fedã p̃tendit. Ceterũ illa portio
quȩ nullã sensit inuiriã. gloriã uir¬
ginitatis ostendit: herb̾ fecunda luxu¬
riat. feni inea fructꝰ exuberat. & ultra
omnẽ speciem distincta floribus. quasi
gẽmis migantib ornata radiauit.
Bẽata species & deo digna. nihil enim
uirginitati ẽ. conparandũ. Ita & illi
qui coniugia uirginitati aequanda
estimant : miserĩ pȩnitus & stulti sunt :
Uerũ hȩc asapientib tenenda distintio
est: ut coniugiũ ꝑtineat adueniam.
uirginitas specta adgłam. fornicatio
deputet᷑ ad pęnã. nisi satis factione.
purgetur :
XII.

Expanded text:
boues ex parte prata depauerant, porci boues ex parte prata depauerant, porci etiam nonnulla suffoderant: pars cetera, quae manebat inlaesa, diuersis floribus quasi picta uernabat. speciem, inquit, gerit pars illa coniugii, quae a pecore depasta etsi non penitus gratiam amisit herbarum, nullam tamen florum retinet dignitatem: illa uero, quam porci pecora inmunda foderunt, fornicationis imaginem foedam protendit: ceterum illa portio, quae nullam sensit iniuriam, gloriam uirginitatis ostendit: herbis fecunda luxuriat, foeni in ea fructus exuberat et ultra omnem speciem distincta floribus quasi gemmis micantibus ornata radiat. beata species et Deo digna: nihil enim uirginitati est conparandum. ita et illi, qui coniugia forestimant, miseri penitus et stulti sunt. Verum haec a sapientibus tenenda distinctio est, ut conjugium pertineat ad veniam, virginitas spectet ad gloriam, fornicatio deputetur ad poenam, nisi satisfactione purgetur. XI.
Abbreviated transcription (Latin):
diq cãpis late patentib nullũ esset
effugiũ : mortẽ inminentẽ. ĩaiamq capienda
crebris flexib differebat : cuiꝰ ꝑiculũ
uir beatꝰ pia mente miseratus: imꝑat
canib ut desisterent sequi & sinerent
abire fugientẽ : Qui continuo ad pri¬
mu sermonis imperiũ. consti terunt
Crederes uinctos. immo potius a ffixos
insuis herere uestigiis. Ita lepusculus
ꝑsecutorib alligatis. in columis euasit:
Opere prȩtiũ autẽ .ẽ. & iam familiaria
illius uerba : spiritalit᷑ sale condita
memorare:
ct̃e recens tonsã forte conspexerat.
euuangelicũ inquit mandatum
ista cõpleuit. Duas habuit tunicas.¬
unã earũ largita ẽ. ñ habenti Ita ergo.
& uos facere debetis Itẽ cũ subuleum
algentẽ. ac pene nudũ inpellicia
ueste uidiss& : en inquit adã eiectꝰ
deparadiso inueste pellicia sues pascit.
Sed nos illo uetere deposito quiadhuc
inistoman&. nouũ adã potius induamꝰ:

Expanded text:
dique campis late patentibus nullum esset dique campis late patentibus nullum esset effugium, mortem imminentem jam jamque capienda crebris flexibus differebat. Cujus periculum vir beatus pia mente miseratus imperat canibus, ut desisterent sequi, et sinerent abire fugientem: qui continuo ad primum sermonis ejus imperium constiterunt. Crederes vinctos, immo potius affixos, in suis haerere vestigiis. X. Ita lepusculus, persecutoribus alligatis, incolumis evasit. Operae pretium autem est, etiam familiaria illius verba spiritali sale condita memorare. Ovem recens tonsam forte conspexerat. Evangelicum, inquit, mandatum ista counam earum largita est non habenti: ita ergo et uos facere debetis. item cum subulcum algentem ac paene nudum in pellicia ueste uidisset, en, inquit, Adam eiectus de paradiso in ueste pellicea sues pascit: sed nos illo uetere deposito, qui adhuc in isto manet, nouum Adam potius induamus.
Abbreviated transcription (Latin):
iub&: Quȩ mox aduerbũ illius stare
cepit in mobilis. Cũ in terea uidet
marrineis dorso illius demonẽ suꝑ¬
sedent̾e: quẽ increpans. discede inquit
funeste de pecude. & innoxiũ animal
agitare desiste : Paruit nequã sp̃s &
recessit. nec defuit sensus inbucula.
quin se intelligere t liberatã. ante
pedessc ĩ recepta quiete ꝓsternitur:
De in iubente maxrmo gregẽ suũ petit.
seq agmini ceterarũ oue placidior in¬
miscuit: Hoc illud fuit tẽpus. quo intͣ
medias flã mas positus. ñ sensit incendi¬
ũ: Quod mͥ non arbitror. ẽe referen¬
dũ: quia hoc plenius iste sulpicius.
lic& in libro suo praeteritũ. inepistola
postumiane ut credo legisti. aut si in¬
cognita tibi est. c̃ulibuerit in prõptu
exillo armario habes. nos ab illo omissa
referimus:
uodã autẽ tẽpore dũ diocesis
circĩur&. uenantiũ agmini in¬
currimus: Canes lepore iequebuant᷑¬
iãq multo spatio uicta bestiola. cu un¬

Expanded text:
iubet: quae mox ad uerbum illius stare iubet: quae mox ad uerbum illius stare coepit inmobilis, cum interea uidit Martinus dorso illius daemonem supersedentem: quem increpans, discede, inquit, funeste, de pecude et innoxium animal agitare desiste. paruit nequam spiritus et recessit. nec defuit sensus in bucula, quin se intellegeret liberatam: ante pedes sancti recepta quiete prosternitur, dein iubente Martino gregem suum petiit seque agmini ceterarum oue placidior inmiscuit. hoc illud fuit tempus, quo inter medias flammas positus non sensit incendium , quod mihi non arbitror esse referendum, quia hoc plenius iste Sulpicius, licet in libro suo praeteritum, in epistula Postumianecognita tibi est, cum libuerit, in promptu ex illo armario habes: nos ab illo omissa referimus. Quodam autem tempore, dum dioeceses circuiret, venantium agmen incurrimus. Canes leporem sequebantjamque multo spatio victa bestiola, cum un
Abbreviated transcription (Latin):
sacuerat: factã eẽ. uirtutẽ. Res ita
gesta est:
uutniomacusuicus n confinio
sbituricũ atq turonoꝵ. ecclesia
ibiẽ celebris religione scoꝵ nec minꝰ
głosa sacrarũ uirginũ multitudo
P reteriens ergo martinus insecretario
et ete habiĩt mansionẽ: Post discessũ
illius: cuncte insecretariũ illud uir¬
gies ieruerunt: Adlambunt singula
loca ubi aut sederat uir beatus aut
steterat. Strament̃u & iam inquo
qui euerat. partiunt᷑: Vna earũ post
ulte suspendit. Nec mora dicto cicius
ꝑiecto demone: ꝓsona purgata est. UIIi
treueris reuertenti fit obiuã uacca.
quã demon agitabat: Quȩ relicto
grege suo in homines ferebatur.
Etiam̃ multos nexiȩ petula c̃foderat.
Uer̃u ubi nob̾ caepit. eẽ. contigua: hi
qui eã eminus sequebant᷑ praedicere
magna uoce cȩperunt ut caueremꝰ :
Sed post quã ad nos toruis furibunda
luminib ꝓpius accessit. MaRINus
eleuata obuiã manu. pecudẽ c̃sistere

Expanded text:
iacuerat, factam esse uirtutem. res ita iacuerat, factam esse uirtutem. res ita gesta est. Claudiomagus uicus est in confinio Biturigum adque Turonorum. ecclesia ibi est celebris religione sanctorum nec minus gloriosa sacrarum uirginum multitudine. praeteriens ergo Martinus in secretario ecclesiae habuit mansionem. post discessum illius cunctae in secretarium illud uirgines inruerunt: adloca, ubi aut sederat vir beatus aut steterat: stramentum etiam in quo quieverat, partiuntur. Una earum post vice suspendit; nec mora, dicto citius, ejecto daemone, persona purgata est. IX. Treveris revertenti fit obviam vacca, quam daemon agitabat: quae relicto grege suo, in homines ferebatet iam multos noxie petulca confoderat. uerum ubi nobis coepit esse contigua, ii qui eam eminus sequebantur, praedicere magna uoce coeperunt ut caueremus. sed postquam ad nos toruis furibunda luminibus propius accessit, Martinus eleuata obuiam manu pecudem consistere
Abbreviated transcription (Latin):
nate sul picitates: ego ne inquit nore
solumodo taceo. sed olĩ de istis tacere
disposins. Nã quia quandã uiduant
uasam ascuuius luctitantẽ: Itidemq̃
uirginẽ adolescenti cuidã mibi caro
indecentius adherentẽ. cũ quidẽ ipsã
frequent̃ audissẽ. aliosetiã quitalia
agerent increpantẽ. Tanta mibi omini¬
um feminarũ eunctoꝵꝙ monachoꝵ
odid concitauis ut aduersũme utrȩꝙ
legiones iurata bella susciperent: unde
queso taceatis neetiam hoc qđ uos loqui¬
mis: admeã referat᷑ inindiã: Tota uob
potius reuertam̃: Tugalle ut aggres¬
suses cept̾u opus explica: Tu ille. Iam
quidẽ uob̾ inquit tanta narraui: ut
satis facere studiis ur̃is meus sermo
debuerit : Sed quia uoluntati urãe
ñ obsecundare mihi ñlic&: quantũ
adhuc dies suꝑẽ. loquar : Nam certe
dũ stramen illud qđ inlectos nrõs
parat᷑ aspicio. subuenit in memoria
aeriam de stramine inquo maxtigos

Expanded text:
nate, Sulpici, taces? Ego uero, inquam, non nate, Sulpici, taces? Ego uero, inquam, non solum modo taceo, sed olim de istis tacere disposui. nam quia quandam uiduam uerim lasciuius uictitantem, itidemque uirginem adulescenti cuidam mihi caro indecentius adhaerentem, cum quidem ipsam frequenter audissem alios etiam, qui talia agerent, increpantem, tanta mihi omnium feminarum cunctorumque monachorum odia conciui, ut aduersum me utraeque legiones iurata bella susceperint. unde quaeso taceatis, ne etiam quod uos loquimini ad meam referatur inuidiam. tota nobis potius reuertamur. tu Galle, ut adgressus es, coeptum opus explica. Tum ille, iam quidem uobis, inquit, tanta narraui, ut satisfacere studiis uestris meus sermo debuerit: sed quia uoluntati uestrae non obsecundare mihi non licet, quantum adhuc diei superest loquar. nam certe dum stramen illud, quod in lectos nostros paratur, aspicio, subuenit in memoriam etiam de stramine, m quo Martinus
Abbreviated transcription (Latin):
regina seruiuit et minis trauit. Hec
nec ausa .ẽ participare conunuũ. sed
deferebat obsequiũ: Disce igitur
disciplinã seruat tibi matrona non
imperae: & seruiat non recubat
Sicut marthailla minis trauit dñor
nec tamen ẽ. adscita coniuuo. immo
pͣlata ẽ ministranti: quȩ uerbũ potus
audiebat. Sed in auerio ista regina
utrũq cõpleuit. & minis trauit utic
marta ax audiuit ut maria: Qđ siͥs
hoc uti uoluerit exẽplo. ꝑ omĩa teneat
exẽplũ : łalis causa sit. talisq ꝑsona
tale ebsequiũ tale conunire nt
omniuita semel tantũ. Prȩclare inqͥt
postumianus nr̃os istos ut ouua riinon
egrediant᷑ exẽplũ. tua constrorsuc
oratid. Sec ofiteor tibi quia hec surddes
oarib audient᷑: Na si aaerni se quere¬
mribas nũqua causas de oscule docbrus
cu etdacitatis argueris galli sumus
Ita nos in hac parte nũqua uel perri
exxplo ueltuuis dispiua tionibus corgo¬
iamidu dũ agentibis quid tira obsti¬

Expanded text:
regina servivit et ministravit. Haec regina servivit et ministravit. Haec nec ausa est participare convivium, sed deferebat obsequium. Disce igitur disciplinam: serviat tibi matrona, non imperet; et serviat, non recumbat: sicut Martha illa ministravit Domino, nec tamen est adscita convivio; immo praelata est ministranti quae verbum potius audiebat. Sed in Martino ista regina utrumque complevit: et ministravit ut Martha, et audivit ut Maria. Quod si quis hoc uti voluerit exemplo, per omnia teneat exemplum: talis causa sit talisque persona, tale obsequium, tale convivium, et in omni vita semel tantum. VIII. Praeclare, inquit Postumianus, nostros istos, ut Martini non egrediantur exemplum, tua constringit oratio: sed profiteor tibi, quia haec surdis auribus audientur: nam si Martini sequeremur vias, numquam causas de osculo diceremucum edacitatis argueris, Galli sumus; ita nos in hac parte numquam vel Martini exemplo vel tuis disputationibus corriiam dudum agentibus, quid tu tam obsti
Abbreviated transcription (Latin):
miror reginȩ fidẽ. Sed ubi illud est
quod nulla umquã femina ferebatur
ꝓpius adstitisse maxngo: ecce ista
regina nonsolũ adstetit : sed etiã minis¬
trauit: Et uereor ne isto aliquantulũ
se tueant᷑ exẽplo. qui libent̃ feminis
inserent᷑ : Tũgallus. Quid tu inquit non
uides qđ solent docere grãmatici: locu
tẽpus ꝑsoña: Fropone enĩ tibi ante oculos
captũ in palatio. imperatoris p̃cib ãbiri.
reginȩ fide cogi. temporis necessitate
constringi : ut clausos carcere liberar&:
putas constare epõ debuisse. ut phis oĩb
non aliquantulũ derigore ppositi
relaxar&e: Uerũ tamen quia occasio¬
ne huius exxẽpli maleusuros. ẽẽ. aliqͥs
arbitraris. Illi uero feliceserunt. si
adisciplina exẽpli istius uiri ñ recedañ:
Uideant enĩ quia amargino semel
tantũ inuita iam sẽptuaginario ñiudua
libera ñ uirgo lasciuiens sed sub uiro
uiuens. Ipso uiro parit̾ supplicante.

Expanded text:
miror reginae fidem: sed ubi illud est, miror reginae fidem: sed ubi illud est, quod nulla umquam femina ferebatur propius adstitisse Martino? ecce ista regina non solum adstitit, sed etiam ministrauit. et uereor ne isto aliquantulum se tueantur exemplo qui libenter feminis inseruntur. Tum Gallus, quid tu, inquit, non uides, quod solent docere grammatici, locum, tempus et personam? propone enim tibi ante oculos captum in palatio imperatoris precibus ambiri, reginae fide cogi, temporis necessitate constringi, ut clausos carcere liberaret, putas constare episcopo debuisse, ut pro his omnibus non aliquantulum de rigore propositi relaxaret? uerumtamen quia occasione huius exempli male usuros esse aliquos arbitraris, illi uero felices erunt, si a disciplina exempli istius non recedant. uideant enim, quia Martino semel tantum in uita iam septuagenario non uidua libera, non uirgo lasciuiens, sed sub uiro uiuens, ipso uiro pariter supp
Abbreviated transcription (Latin):
it uirbeatus. obstinatius reluctare:
Conponit᷑ castus reginȩ manib apparatꝰ.
Sellulã ipsa consternit: Mensa aimo¬
ust. a quã manib subministrat. cibũ
quẽ ipsã cexerat apponit. Ipsa illo sedente
eminus scđm famulantiũ disciplinã solo
fixa consistit in mobilis: Per om̃a minis¬
trantis modestiã & humilitatẽs exhibens
seruientis. miscuit ipsa bibituro. & ipsi
porrex̃: finita cenula fragmenta panis
assũpti micasq collegit Satis fideliter
illas reliquias imperialib aepulis ante¬
ponens Beata mulier tante pietatis
affectu. illi merito conparanda quȩ
uenit afinibus t̾rȩ audire salomonem.
Si quidẽ simplicem sequam᷑ historiam.
sed fides reginarũ.ẽ. conferenda qđ mͥ
liceat se parata mẏsteru maiestate
dixisse : Illa expetut audire sapientẽ.
ista non tant̾u audisse contenta: sed¬
& meruit seruire sapienti: Ad hec
postumianus: Iã dudũ inquit galle
audiens te loquentẽ uehementer ad¬

Expanded text:
it uir beatus. obstinatius reluctari. it uir beatus. obstinatius reluctari. conponitur castus reginae manibus apparatus: sellulam ipsa consternit, mensam admouet, aquam manibus subministrat, cibum, quem ipsa coxerat, adponit. ipsa illo edente eminus secundum famulantium disciplinam solo fixa consistit inmobilis, per omnia ministrantis modestiam et humilitatem exhibens seruientis: miscuit ipsa bibituro et ipsa porrexit. finita cenula fragmenta panis absumpti micasque collegit, satis fideliter illas reliquias imperialibus epulis anteponens. beata mulier, tantae pietatis adfectu illi merito conparanda, quae uenit a finibus terrae audire Salomonem, siquidem simplicem sequamur historiam. sed fides reginarum est conferenda, quod mihi liceat separata mysterii maiestate dixisse: illa expetiit audire sapientem, ista non tantum audisse contenta meruit seruire sapienti. Ad haec Postumianus, iam dudum, inquit, Galle, audiens te loquentem uehementer ad
Abbreviated transcription (Latin):
Axinieis impr̃ rẽpublicã gub̾nabat.
uir omniuita merito p̃dicandus.
si ei uel diadema ñ legitime tumultuante
milite in positũ repudiare. uel armis
ciuilib abstinere licuisse: Sed magnũ
imperiũ nec sine periculo renui: nec
sine armis potuit teneri: Hic marinũ
sepius euocatũ. receptũq intra palatium
uenerabilit̃ honorabat : Totus illi cum eo
sermo de p̃sentib de futuris. de fidelium
gła. de aet̾nitate sc̃oꝵ. Cũ interim
dieb ac noctib deore arimni regina
pendebat. euuangelico illo non inferior
exẽplo pedes scĩ fletu rigabat. crine t̃gebat.
Matmus quẽ nulla ũquã femina c̃tigisse.
istius assiduitat̾e immo potius seruitutẽ
non poterat euadere. Non illa opes regni.
non imperii dignitatẽ. nondia demã.
ñ purpurã cogitabat: diuelli amateri
pedib solostrata ñ poterat Postremo
auiro suo poposcit: de in natmnun
ut̃q compellunt. ut ei remotis omnibus
ministris p̃bera sola coniuuiũ: Nec potu¬

Expanded text:
aximus imperator rempublicam gubernabat, uir omni uita merito praedicandus, si ei uel diadema non legitime tumultuante milite inpositum repudiare uel armis ciuilibus abstinere licuisset: sed magnum imperium nec sine periculo renui nec sine armis potuit retineri. hic Martinum saepius euocatum receptumque intra palatium uenerabiliter honorabat: totus illi cum eo sermo de praesentibus , de futuris, de fidelium gloria, de aeternitate sanctorum, cum interim diebus ac noctibus de ore Martini regina pendebat: euangelico illo non inferior exemplo pedes sancti fletu rigabat, crine tergebat. Martinus, quem nulla umquam femina contigisset, istius adsiduitatem, immo potius seruitutem non poterat euadere. non illa opes regni, non imperii dignitatem, non diadema, non purpuram cogitabat: diuelli a Martini pedibus solo strata non poterat. postremo a uiro suo poscit, dicens Martinum uterque conpellant, ut ei remotis omnibus ministris praeberet sola conuiuium. nec potu
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ oꝑat᷑: Quae multa narranda sunt : si
ꝓ singula scribant᷑: Iam̃ fideliũ cordibus absꝙ
lectione cognita ẽẽ noscunt᷑: Quȩ quanta.
martyre beato sigismundo rege est instituta.
rea illic laudes dĩ serui canentes ore ꝑ soluunt¬
Ali cui ẽ honor & gła ĩperiũ & potestas cũ pa¬

Expanded text:
Domini operatur, quae multa narranda sunt, si Domini operatur, quae multa narranda sunt, si per singula scribantur. Tamen fidelium cordibus absque lectione cognita esse noscuntur, quae quanta martyre beato Sigimundo rege, est institutum rea hic laudes Dei servi canentes ore persolvunt, cui est honor et gloria, imperium et potestas p
Abbreviated transcription (Latin):
agebat solus substitiss& : in illo secreto
cia distendit᷑ Et uisibilit̃ turbã martyrũ
cernens: uerbatus etiam in crepat᷑. quod¬
sibi nom̃ poscer&  Statĩq xp̃ĩanus effectus ẽ:
N eq illud inscõꝵ miraculis p̃ter mit tã : qđ¬
ꝑ eadem loca omnibus notũ est: Mater
familias quinti egregiatꝙ honorati uiri
cũ ita paralisi fuiss& obstricta ut etiã pedũ
usus negaret᷑ : a uiro suo ut illuc ꝑmultum
itineris spatiũ deferret᷑ poposcit Quo cũ
ꝑuenissae. sc̃oꝵ martȩrũ basilicȩ famulan¬
tiũ manibus illata : pedibus ad diuersoriũ
rediit. ac sanitati de p̃mortuis restituta
m̃bris: miraculũ suũ ipsa circũ tulit Haec
deio tantũ miracula passioni scoꝵ inserenda
credidi Caeterũ satis multa sunt: quȩ uel
inpurgatione dȩmonũ. uel in restauratione
claudoꝵ. aut sanitate febriũ. caeterisq in¬
firmitatibus cotidiȩ illic ꝑ seruossuos uirtꝰ

Expanded text:
ica solus substitisset, in illo secreto ica solus substitisset, in illo secreto cia distenditur et uisibiliter turbam martyrum cernens uerberatus etiam et increpatus, quodsibi nomen poposcerit statimque Christianus effectus sit. Neque illud in sanctorum miraculis praetermittam, q atque omnibus notum est. mater familias -Quinti egregii atque honorati uiri cum ita paralysi fuisset obstricta, ut ei etiam pedum usus negaretur, a uiro suo, ut Agaunum per multum itineris spatium deferretur, poposcit. -quo cum peruenisset sanctorum martyrum basilicae famulantium manibus inlata pedibus ad diuersorium rediit, ac sanitati de praemortuis. restituta membris nunc miraculum suum ipsa circumfert. haec duo tantum mira passioni sanctorum inferenda credidi. ceterum satis multa sunt quae uel in purgatione daemonum uclaudorum aut sanitate febrium ceterisque infirmitatibus cotidie hic per servos suos virtus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc omit tendũ ẽ : qđ ꝑ longũ tẽporis tract̾ũ
beatiin nocentii martyris mẽbra rodanus
reuelauit Iugi enĩ illiuie uicinũ in secespi¬
t̾e uergens: religiosa quadã soli ꝑnitle ad
sepulturã martyris famulatrex unda ꝑuenit :¬
Prolatas nãq reliquias lenit̃ lãbens. ñ ideo a
simi t̾re ꝓtulit ut ingurgitis sui ꝓcellã de¬
mergera&e : sed obgłosam deuocionẽ ut intra
abitũ basilicȩ cȩteris martyribus sepultura
p̃cipera sotiari Cuius trans lationẽ a scȩ̃
recordationis domitiano geneuense. & grato
augustanȩ urbis. uel ꝓtasio tunc tẽporis illiꝰ
loci ep̃is celebratã recolentes: cotidiana
deuotione & laudibus frequentamus¬
Quid miraculi tr̃ apparuerit : nequa quã
tacendũ putaui: Accidit ut inter reliquos
artifices qui inuitati conuenisse ad hoc opus
uidebant᷑ quidam eẽt aurifex: quẽ adhuc
gentilẽ esse constar&e Hic cũ dominico
die quo çȩteri ad spectanda diei eiꝰ festa

Expanded text:
hoc omitendu est quod per| longum temporis tractum beati innocenti membra| martyres rhodanus reuelauit. Iugi enim eluuii ui| cinum in se cispitem uergens relegiosa quadam soli| perniciae ad sepultura martyris famulatrix un| da peruenit prolatas namque reliquias . leniter| lambens non ideo a sino terrae protulit. Vt in gur| gitis sui mergeret, sed ob gloriosam devocione intra ambitum basilicae ceteris martyribus sepulturae praeciperet sociari. Cuius translationem a sanctae recordationis Domiciano Genavensi et Grato Agustane urbis vel Protasio tunc temporis huius loci episcopis caelebratam recolentes, cotidiana devotione et laudibus frequentamusquid miraculi tunc apparuerit, nequaquam tacendum putaui. accidit, ut inter reliquos artifices, qui inuitati conuenisse ad illud opus uidebantur, quidam adesset faber quem adhuc gentilem esse constaret. hic cum dominico die quo ceteri ad exspectanda diei illius festa
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ in cognita : sed in libro uitae agni¬
scripta. Nã & exeadem legione fuisse
passos fama c̃firmat : Salodorũ uͦ castrũ
.ẽ. suꝑ arola flumine ñ longe alreno positũ:
dispositis in sidiis genero suo constantino
tunc regnũ tenente mortẽ moliretꝰ: de¬
p̃hensus dolo illius apud massiliã & captus¬
uit᷑a digna morte finiuit. At uͦ beatissimo
annos seõ teodoro illius loci epõ reuesata tra¬
dunt᷑: In quorũ honore extructa fuit basilica.
quȩ uaste tunc ad iuncta rupi uno tantũ

Expanded text:
quidem incognita. Sed in libro| uitae scripta. Ex hac eadem legione fuis| spassus fama confirmat. Salo| dorum uero castrum est super ara flumen. Neque lon| ge a reno positum odispositis insidiis| genero suo constantino tunc regnum tenenti mortem| moliretur . deprehenso dolo illius aput massilia| captuuitam dig| na morannos sancto Theodoro eiusdem loci episcopo reuelata traduntur in quorum honorem cum exstrueretur basilica quae uastae nunc adiuncta rupi uno tantum
Abbreviated transcription (Latin):
facultatẽ dederat. ut quisqͥs legionis illius
militẽ iugulass&: interempti spoli is uteret᷑:
Diuisa igit᷑ omniũ praeda: aduescendũ epulan¬
dũq uietrix turba c̃sedit : Interea ueteranꝰ
quidã ultimȩ aetatis senio fatigatꝰ. nomine
uictor : ad contaminatũ caedibus locũ it ine¬
ris necessitate deductꝰ ẽ Dũ adepulas ꝓeta¬
tis ueneratione ab omnibus rogaret᷑: requirere
coepit quȩ nã causa et̃t letitiae. qđ inter
tot corpora interemptoꝵ. gaudentes
exultantesq possent milites epulari Dic¬
tũ a quodã.ẽ: qđ legio xp̃ĩane legis studio
cerimonias romanas cultũq deoꝵ parit̃
cũ imperatoriis iussionibꝰ contẽpnere uoluiss& :
dataq neci eẽt. ut discipline militaris tradi-¬¬
tus ordo seuerius teneret᷑: Tunc uictor
alte gemitũ trahens. grauit̾q suspirans.¬

Expanded text:
facultatem dederat ut quisque legio| nes illius facultatem dederat ut quisque legio| nes illius militem iugulasset . interempti spoliis| uteretur. Diuisa . igitur omnium praeda . ad| uescendum . aepulandumque uictrix turba| consedit. Cum interea ueteranus quidam| ultimę aetatis . senex fatigatus. nomine uictor| ad contaminatum caedebus locum . iteneris| necessitate deductus est. Dum ad epulas pro| aetatis ueneratione ab omnibus rogaretur| requerire coepit . que nam esset causa leticiae| quod inter tot corpora peremptorum gauden“tes”| exultantesquae possint milites epolare. Dictum| a quodam est quod legio christianae legis studio| caeremonias romanas cultumque nominum pa| riter cum imperatoriis iussionibus contemnere| uoluisset. Dataque neci essit ut disciplinae| militaris traditus ordo seuerius teneretur. Tunc| uictor . alte gemitum trahens grauiterque| suspirans
Abbreviated transcription (Latin):
tũ fide catholica pectꝰ inuenia Occide.
ꝓsterne secandas gladiis & ꝑcussoribus
ceruices p̃bemꝰ intrepidi: Haec nobis iocun¬
diora st̃ : dũ modo quia te cũ sacrilegi is
tuis c̃tẽpnimus. ad regna iã minc çȩlestia
Naec mandata legionis remeans ad maximi¬
anũ caesarẽ satelles ñtiat At ille quasi
nichil iterato fuisset scelere ꝓpetratum.
ire ꝓꝑe exercitũ iub&. & circũ fundi ĩꝑat
relinqͥ Ventũ itaq ẽ: & circũ sistit beatã
legionẽ turba carnificũ Om̃is aetas sine
discretione ꝑimit᷑. laniant᷑ꝙ beata corpora:
& deuotas dõ animas fideli mortis ꝓfessione
cõm̃danłt Oꝑta.ẽ. t̾ra illic ꝓcũbentibus
inmorte corporibus iustoꝵ : fluxerunt ꝙ¬
p̃tiosi sanguinis riui : Quȩ ũ quã rabres absq
bello tantã humanoꝵ corporũ strag̃ dedite
Sic int̾fecta .ẽ. illa plane angelica legio. quȩ
ut credimus cũ illis angłoꝵ legionibus iã
res praeda diuidit᷑: Nãq maxiianus

Expanded text:
tum fide catholica pec| tus inueniet. Occide prosternae resecandas gladi| is percussoribus ceruices praebebus intrepidi . haec| nobis iocundiora sunt dum modo quod te cum sacri| legiis tuis contemnius. Ad regna iam nunc caeles| tiaaec mandata legionis remeans .| ad maximianom caesarem satellis nunciat ad ille| quasi nihil iterato fuisset . scelere perpetratum| ire propere exercitum iubet . et circumfundi imperat| relinque+. Ventum itaque circum|  beatam legionem turba carnificum| omnes aetas sine descricione perimitur . lanian| turque beata corpora . et deuotas deo animas| fidele mortis professione sunt. operta est terra illic procumbentibus in mortem corporibus piorum, fluxerunt pretiosi sanguinis riui. quae umquam rabies absque bello tantam humanorum corporum stragem dedit? sic interfecta est illa plane angelica legio quae, ut credimus, cum illis angelorum legionibus iam res praeda deuiditur. namque maxi| mianus
Abbreviated transcription (Latin):
ces p̃bent : solaq int̾ eos erat degłose mortis
occupatione c̃tentio: ꝑfecto itaq scelere.
ut octodoꝵ legioredeat iubetur: R.
Eainc Mactartius primicerius paululũ
a satellitibꝰ regiis segregatꝰ. c̃ uocat legio¬
nẽ : et hac oratione sanctiores alloquitar:
Gratulor uirtuti urãe cõmilitones optimi.
qđ amore religionis nullã uobis caesaris prȩ¬
ceptu attulit for midinẽ: Gaudentibus quo¬
dã modo animis. tradi ad necẽ gloriosos
cõmilitones ur̃os uidistis quibus timui ne
quis quã qđ armatis facile. ẽ. specie defensio-¬
nis beatissimis funeribus manꝰ obuiã afferre
tẽptara : Llamichi ad huiꝰ rei int̾dictũ xpĩ¬

Expanded text:
ces| praebent. Solaque inter eos est de gloriosae mortes| ces| praebent. Solaque inter eos est de gloriosae mortes| occupacione contencio perfecto scelere ut octodorum| legio redeat iubetur. Tunc . mauricius primicerius .| paululum a satellibus regiis segregatus conuocat| legionem et hac orationem sancti oris alloquitur.| Gratulor uirtute uestrae commilitones| optimi quod amore relegionis nullam uobis caesa| ris praecepta attullere formidinem . gaudentibus| quodam modo animis . tradi ad necem gloriosam| commilitonis uestros uidistis quam timui ne quis| quam quod armatis facile est . speciae defensionis| beatessimis funeribus manus obuias adferre temta| ret. Iam mihi ad huius rei interdictum
Abbreviated transcription (Latin):
custodire : Reuersus itaq satelles. ñtiat
obstinatos eẽ animos legionis: nec uelle
p̃ceptis imperatoris obedire: R.x.¬
unc maximianꝰ cȩsar iracundiae mmietate
succensus : ad hanc uocẽ subito furore ꝓsiliuit¬
dicens: Ergo milites mei ĩperatoria p̃cepta.¬
& sacroꝵ meoꝵ ordinẽ sꝑnunt Sancisndũ
erat uindicta publica. & iamsi tantũ maiesta-¬
tẽ regiã contẽpuere uoluissent: Iungiturꝰ
despectui meo cȩlestis in iuria : & mecũ parit̃
religio romana contẽpnit᷑ Senthat contumax
miles. me ñ solũ michi sed etiam diis meis
turba festin& : decimũ quẽq morti funesta
sors p̃beat: Discant ꝑaequalẽ necẽ quos ordo
p̃miserit moriendi : qualit̾ maximianus uel
sibi uel diissuis hac seueritate dederit ultio
nẽ : Post hancuocẽ apparitoris iussio infausta
porrigit᷑. ad legionẽ uelocit̃ ꝓperat᷑ : crude¬
lia p̃cepta reserant᷑ : Tradunt᷑ neci : quos rep¬
perit ordo numerandi Leti ꝑcussoribꝰ cerui¬

Expanded text:
dire. Reuersus itaque| satellis nuntiat obstinatus esse animos legionis.| Nec uelle praeceptes imperatoris obaedire. Tunc| maximianos caesar iracundiae nimietate succensus| ad hanc uocem subito furore prosiluit. Ergone milites| mei imperatoria praeceptardinem| spernunt sanciendum erat uendecta publica eciam| si tantum maiestatem regiam contemnere uolues| sent. Iungitur dispectui meo celestes iniuria et mecum| paretur religeo romana contemnitur. Sencia contu| ax miles . me non solum mihi sed eciam nominibus meis| morum meorum| turba festinet . decimum quem que morti funesta| sors praebaeat. Discant equalium neces ques ordo| praemiserit moriendi. Qualiter maximianos uel sibi| uel nominibus suis . hanc seueritate dederit ulcio| nem. Post hanc uocem paritur iussio infausta por| rigitur Ad legionem uelociter properatur . crudilia| praecepta reserantur . traduntur neci quos ordo| repperit numerandi. Laeti percussoribus cerui
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ subdita omniũ corpora. Auctorẽ uero
suũ respicientes xp̃m animas : non tenebis :
pbat᷑ assensio: & çesari ꝑ satellites ñtiatur:
p resenti praecepit nussione. ut iterũ decimũ
renouate crudelitatis ordo consumeret :
ost hanc uocẽ adlegionẽ uelocit̃ ꝓperatur:
crudelia p̃cepta ꝑagunt᷑. reliqͥ uero ut octo
correptis legionis suie signis.
hac circũ stantes oratione
confirmat: Tenere me cõmilitones optimi
seculariũ quidẽ belloꝵ signa ꝑspicitis: sed
ñ ad hȩc arma ꝓuoco. ñ adhec bella animos
urõs uirtutẽꝙ cohortor Aliud nobis genꝰ
eugendũ ẽ. prelioꝵ: Non ꝑhos gladios
potestis ad regna cȩlestia ꝓperare Robur
nob̾ & opus est. animoꝵ inuicta defensio:
fidẽ quã dõ ꝓmisimus inultimis custodire :
diuino cernebat obtutu. głosus uir

Expanded text:
tuae subdita| omnium corpora auctorem uero tuae subdita| omnium corpora auctorem uero suom respicientes christum| animas non tenebes . probatur . ascensu et cesari per satellites nun| ciatur Inclemente praecipet iussione . ut iterum de| cimum renouate crudilitates ordo consummeret .| post anc uocem ad legionem uelociter properatur .| crudilia praecepta peraguntur reliquos+ octos| legionis sui signis hac circumstantes oracione confer| mat tenere me commilitones optim“us” secularium| quidem bellorum signa perspicitis . sed non ad hec ar| ma prouoco . non ad haec bella animos uestros| uirtutemque conpello . aliod nobis genus elegendum| est praeliorum non per hos gladios potest . ad regna| caelestia properare. Robor nobis opus est animorum| inuicta defensio est. Fidem quam deo promiseris in| ultimes costodire. Idiuino cernebat optutu. Mauri|
Abbreviated transcription (Latin):
tiae deuocione ꝓmittere : qͥuin ĩmo fortissimi
cõmilitones. olĩ de uotas animas subdamus
p̃tiosissimae passioni: Sit nob̃ utrilis animus.
fides inuiolata ꝓmaneat: lam cerno ante
tribunal xp̃i stantes eos. quos neci paulo ante
satelles regiꝰ deputauit: Illa uera gła est:
quȩ aet̃nitatẽ beatã uitȩ huiꝰ breuitate¬
mercat᷑ : Aequales om̃s animo. una uoce
responsũ satellitibus demus Idnuntia:
Milites quidem cesar tui sumꝰ & ad defensio¬
nẽ rei publicȩ romana arma suscepimus. nec
umquã aut desertores belloꝵ. au ꝓditores
militiae fuimꝰ. aut ignauie formidinis merui¬
mꝰ subire flagitiũ: Tuis etiam obtẽperare mus
p̃ceptis : nisi instituti legibus xpĩanis dȩ monũ
cultꝰ & aras sẽꝑ̃ pollutas sanguine uitaremus:
rimꝰ p̃cepisse te. aut sacrilegiis pollui
peri Non inquiras longius latitantes. nos
om̃s xp̃ianos eẽ cognosce Habeb̾ potestati

Expanded text:
ciae deuocione promit| tere. Quin immo fortissimi ciae deuocione promit| tere. Quin immo fortissimi commilitonis . olim deuot\a/s| animas subdamus praeciosissimae passioni sit no| bis uirilis animus . fides inuiolata permaneat. Iam| cerno ante tribunal christi stantes eos quos neci . paulo| ante satellis regius depotauit illa uero gloria est . quae| aeternitatem beatam uitae huius breuitatem erca| tur. Aequali omnes animo. Vna uoce responsum satel| litibus demus. Ii . nuncia milites quidem caesar tui sumus| et ad defensionem rei pupuci . romana arma suscipi| mus. Nec umquam aut desertores bellorum . aut pro| ditores miliciae fuimus aut ignauae formidines| meruimus subirae flagitium . tuis eciam obtempe| raremus praeceptes. Nisi instituti legibus christianis| demonum cultus et aras semper pollutas sangui| ne uitaremus. Conperimus praecepisse te . ut aut| sacrilegies pollueris nec non| inquiras longius latitantes. Nos omnes christianos| esse cognosce . habebis potestati
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tes ur̃as manusq ꝓhibuit: ne quisquã diuino
oꝑimortalibus dextris obstitiss&. Quin ĩ mo
coepti operis fidẽ ꝑ enni religione cõplerent
actenꝰ exẽpla sacris inserta codicibus lege¬
bamꝰ. iã nunc ꝑ nosinet ipsos quos seqͥ deberemꝰ
aspeximus. Ecce uallatussũ cõmilitonũ
meoꝵ corporibus: quos delatere meo funestꝰ
dubito eoꝵ seqͥ nec̃ẽ quoꝵ gratulans admi¬
ror exẽplũ. & uacat cogitare quid ĩꝑator
iubeat. qui sorte mortalitatis aequalis est.
sihab̾e aliqͥd uiriũ imperatoria p̃cepta potuis¬
sent: circa beatissimoꝵ triũ puerꝵ corpora
regis ꝑsarũ ualuiss& incendiũ. Nec contẽpne¬
potuiss& ꝓpħa: TSacram̃ta olĩ dedisse nos me¬
ni : quo contẽptu lucis istius. & desperatione
uitȩ defensare rẽ publicã deberemus:
hanc imperatoribus fidẽ : nec tamen michi
ullus tuncregna cȩlestia ꝓmit tebat  Quid
xp̃o spondente faciendũ. ẽ si hec potuimꝰ mili¬

Expanded text:
estras manusque prohibuit ne quisquam deui| no opere mortalibus dexteris obuiaret . quin immo .| caepti operis fidem perennem religionem conplete| hactenus . exempla sacris inserta codicibus legebamus| Iam nunc per nosmet ipsos quos sequi deberemus as| peximus. Ecce uallatus sum commilitonum| meorum corporibus quos de latere meo funestusdubito eorum sequi| necem quorum gratulans ammiror exemplum .| et uacat cogitare quid imperar iubeat qui sorte| mihi mortalitates equales est. Si habere aliquid| uirium imperatorea praecepta potuissent circa| beatissimorum puerorum corpora reges persarum ualuis| set incendium . nec contemneposuisset sacramenta olim dedisse| nos menime quod contemtu lucis istius et disperacione| uitae defensare rem puplicam deberemus .hanc impe| ratoribus fidem . nec tamen mihi ullus tunc regna| celestia promittebat . quid christo . spondente facien| dum est . si hoc potuemus mili
Abbreviated transcription (Latin):
Quondan
Romane rei piblicȩ
princepscũ ad impe¬
riũ tocius orbis fuis
set electus. omnesq
ꝓuintias ꝑturbari
quarundã p̃sũptione ꝓspicer& : ad coniorud
ĩperii uel laboris olĩ sibi cõmilitonẽ herculiũ
maximianũ cȩsarẽ fecit. eũq contra amandũ
et elianũ. qui inba gaudarũ nom̃ p̃sũptione
seruili arma cõmouerant: ad galliã destina
uit Cui ad supplem̃tũ exercitus : legionẽ
thebeã exorientalibꝰ militibꝰ ire p̃cepit  Que
legio. sex milia sexcentos sexaginta sex iuros¬
ualidos animis. et instructos armis anti quo¬
rũ romanoꝵ habebat exemplo: I .iI.¬
i igitur milites xp̃iane religionis ritum
orientali traditione suscȩperant ab hieru¬
armis omnibꝰ p̃ponebant: Vrbẽ quippe romã
ut ante gladio interirent quã sacrã fidẽ
xp̃i quã acceperant uiolarent Recepti

Expanded text:
quondam roman e rei publicę| princips. Cum ad imperium totius orbis fuis| set electus. Omnisque prouincias turbari| quorundam praesumpcione perspiceret. Ad| consorci“u”m imperii uel laboris olim sibi conmilitonem| herculium maximianum cesarem fecit . eumque| contra amandum et aelianum qui in bacaudarum| nomen . praesumpcione seruile arma commouerant| ad gallias distuit. Cui ad supplementum exercitus legionem Thebeam ex orientalibus militibus ire iussit. Que legio sex milia sex centos sexaginta sex ualidos| animis . et instructus armis . antiquorum romanorum| habebat exemplo . hii . igitur milites christianae religi| onis ritum orientali tradicione susciperant . fiarmis omnibus praeponebantut ante gladiis interirent quam fidem Christi quam acceperant uiolarent. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
tui: sed tam̃ seruitutẽ libi c̃fitemur dĩ:
ibi militiã debemꝰ: illi in nocentiã: A te
stipendiũ laboris accepimꝰ : ab illo uitae
exordiũ sũpsimꝰ: Sedd qui ĩꝑatorẽ in hoc
tuũ: Nonnos aduersũ te ĩꝑator armauit.
ipsa quȩ fortissima est inpericulis de sꝑatio:
Tenemꝰ arma. & ñ resistimꝰ : quia mori¬

Expanded text:
uod libere confitemur, dei. tibi militiam debemus, illi innocentiam. a te stipendium laboris accepimus, ab illo uitae exordium sumpsimus. sequi imperatorem in hoc tuum. ipsa saltim quae fortissima est in periculis desperatio. tenemus ecce arma et non resistimus, quia mor