comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis suae. inqua ab aet no
habuit ethab&. quid et quando
qualiter creatumguber n&ut ma¬
neat Adquem finem singula
quaecreauit ꝑducat. Ideo it adis¬
tinguendum ẽ. et sub inferendum
quasi alia uoce. In ipsouita erat
Quia quicquid ꝑ ipsum factum est
etiam et inipsouiuit. sicut ars In
animo artificis uiuit lic& arca uel
aliud aliquid ab ipso factũ pereat
SEQUITU R
tuita erat lux hominum. Quo
uerbo aperte docetur quod ipsa ui¬
talis ratio ꝑquam omnia disposita
sunt et reguntur Non omnem
creaturam sed rationabilem tantũ
ut sapere possit haluminat
Homines namque quia cdimaginem di
facti sunt ꝑcipere sapientiam posst̃
animalia non possunt Sed etani¬
s& et uita erat lux hominum. sub¬
iuxit et dehis qui ab humanecondi¬
uonis honore procul recedente scon¬
parati sunt iumentis insipientibus
et simile facti sunt illis Atq ideo
recte uoluntatis lucepriuantur
t lux inquit intenebrisluc&. ette¬
nebre eam non conprehenderunt

Expanded text:
voluntatis suae, in qua ab aeterno voluntatis suae, in qua ab aeterno habuit et habet quid et quando crearet, qualiter creatum gubernneat, ad quem finem singula quae creavit perducat. Ideo ita distinguendum est, et subinferendum quasi alia voce: In ipso vita erat, quia quidquid per ipsum factum est, etiam in ipso vivit, sicut ars in animo artificis vivit, licet arca vel aliud alSequitur: « Et vita erat lux hominum. Quo verbo aperte docetur quod ipsa vitalis ratio, per quam omnia disposita sunt et reguntur, non omnem creut sapere possit illuminat. Homines namque, qui ad imaginem Dei facti sunt, percipere sapientiam possunt, animalia non possunt. Sed aniset: Et vita erat lux hominum, subjunxit et de his qui, ab humanae conditionis honore procul recedentes, comparati sunt jumentis insipientibus, et similes facti sunt illis , atque ideo rectae voluntatis luce privantur. Et lux, inquit, in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sua essentia prȩire Alumagna¬
lia quaei homine gessit ꝑhibeNt.¬
Illequodomnem creaturam uisibile
ednusibilem ꝑipsum dĩ pater fece¬
rit doc& dicens. Omnia ꝑ ipsum
facta sunt. et sineipso factum ẽ. nihil
Sienim Nihil creaturarum sineipso
factum ẽ. pat& profecto quia ipse
creatira non ẽ. ꝑ quem omnis crea¬
tura facta ẽ: Et nequis audiens
factã ꝑ dĩ filium creaturã mutabile
credat eius uoluntatem quasiqui
subito uell& facere creaturam
quam ab aeternonumquam ante fecis¬
s&manifeste doc& euange lista fac¬
tam quidem intem porecreaturam
sed in aeterna creatoris sapientia
quando et qualiscrea retur semper
fuis sedispositum. et hoc ẽ. quod ait
uod factume. Inipsouita erat
idẽ. quod factum intempore. siue
uiuum siue uita carens apparuit.
omne hoc inspiritalifactoris ratio¬
ne. quasi semꝑ uixerat etuiuit
Non quia co aeternum ẽ. creatori qđ
creauit sed quia coaet̃ naẽ. illiratio

Expanded text:
sua essentia praeisse. Alii magnasua essentia praeisse. Alii magnalia quae in homine gessit ille quod omnem creaturam visibilem et invisibilem, per ipsum Deum Pater fecerit, docet, dicens: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Si enim nihil creaturarum sine ipso factum est, patet profecto quia ipse creatura non est per quem omnis creatura facta est. Et ne quis audiens factam per Dominum creaturam, mutabilem crederet ejus voluntatem, quasi qui subito vellet facere creaturam quam ab aeterno nunquam ante fecisset, manifeste docet evangelista factam quidem in tempore creaturam, sed in aeterna Creatoris sapientia, quando et qualis crearetur, semper fuisse dispositum. Et hoc est quod ait: Quod factum est, in ipso vita erat. Id est, quod factum in tempore, sive vivum sive vita carens, apparuit, omne hoc in spirituali factoris ratione, quasi semper vixerat et vivit. Non quia coaeternum est Creatori quod creavit, sed quia coaeterna est illi ratio
Abbreviated transcription (Latin):
cipio praeuenitur. siue adcreaturarũ
uel temporum uelis referre quod ait
in principio erat uerbum Quic¬
quid creaturarum quod acumquẽ
principium habuit ut eẽt erat tunc
uerbumdi ꝑ quod facta s̃ omnia: Aul.
Ideo quat̃ dic̃ euangła. ERAT
ORATERAT ORAI ut imellgeres
omnia tempora praeuenis se coaet̃ nũ
dõ patri uerbum alii euangelistae
inter homines subito apparius se dĩ
filium demonstrant beatus iohans
apud dm̃ semꝑ fuisse declarat dicens
et uerbumerat a puddm. Alii eum
uerum hominem ille ipsum uerum
confirmat eẽ. dm̃dicens etds̃erat
uerbum Alui hominemeum apud
homines temporalit̃ conuersatum
illedm̃ apud dm̃ in principiomanen¬
temostendit dicens. hoc erat in prin¬
cipio apuddm̃ Sietiam superius
principium ad patrem referrepla¬
c& et hoc sequens principium adcre¬
aturas intellegitur aet̾ naliter
uerbum idẽ . filiumdĩ eẽ. inpatre
et omnecreaturarũ principium

Expanded text:
cipio praevenitur. Si vero ad creaturarum cipio praevenitur. Si vero ad creaturarum vel temporum velis referre principium, quod ait: In principio erat Verbum, quidquid creaturarum quodcunque principium habuit ut esset, erat tunc Verbum Dei, per quod sunt omnia. Ideo quater dicit evangelista, erat, erat, erat, erat, ut intelligeres omnia tempora praevenisse coaeternum Deo Patri Verbum. Alii evangelistae inter homines subito apparuisse Dei Filium demonstrant; beatus Joannes apud Deum semper fuisse declarat, dicens: Et Verbum erat apud Deum. Alii eum verum hominem, ille ipsum verum confirmat esse Deum, dicens: Et Deus erat Verbum. Alii hominem eum apud homines temporaliter conversatum, ille Deum apud Deum in principio manentem ostendit, dicens: Hoc erat in principio apud Deum. Si enim superius principium ad Patrem referri placet, et hoc sequens principium ad creaturas, intelligitur aeternaliter Verbum, id est, Filium Dei, esse in Patre, et omne creaturarum principium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑqua momnia facta sunt sublimius
mente uolando eclimpidius speculan¬
docognouit Ac nobis cognoscendã
scribendotradidit Ergo alii euan¬
gelistae xp̃m extempore Natum
describunt iohannes eundem
in principio iam fuisse cestatur dicens
In principio erat uerbum. quod duobus
modis intellegitur Nampater prin¬
cipium ẽ. quasi dixiss& inpatre
In patre ẽ filius quem uerbum nomina¬
uit iste euangelista. Nec nos moue¬
redeb& quod insequentibus huius
euangelii iudaeis interrogantibus
quis eẽt ipse ds̃dĩfilius. Respondit
principium qui et loquor uobis
Sienim filius principiumẽ. quihab&
intellegendus ẽ. eẽ principium qui
hab& quidem filium cui pater sit
Filius enim patris ẽ filius et pat̃ utiq
filui pater ẽ. et pat̃ ds̃ sed nondedo ds̃
sed non delumine. Filius dicitur
lumen sedlum en delumine : Sic
pater principium. sed non de princi¬
pio filius principium sed a principio
principium. Quod enim erat in prin¬
cipio Nonfinitur tempore. non prin¬

Expanded text:
quam omnia facta sunt, sublimius mente volando et limpidius speculando cognovit, ac nobis cognoscendam scribendo contradidit. Ergo alii evangelistae Christum ex tempore natum describunt, Joannes eumdem in principio jam fuisse testatur discens: » In principio erat Verbum. Quod duobus modis intelligitur. Nam Pater principium est, quasi dixisset: In Patre. In Patre est Filius, quem Verbum nominavit iste evangelista. Nec nos movere debet quod in sequentibus hujus Evangelii, Judaeis interrogantibus quis esset ipse Deus, Dei Filius 468 respondit, Principium, qui et loquor vobis . Si enim Filius principium est  Al., intelligendus est esse principium, qui habet quiFilius enim Patris est Filius, et Pater, utique Filii Pater est, et Pater Deus, sed non de Deo D dicitur lumen, sed non de lumine: Filius dicitur lumen, sed lumen de lumine. Sic Pater principium, sed non de principio; Filius principium, sed a principio principium. Quod enim erat in principio, non finitur tempore, non prin
Abbreviated transcription (Latin):
deremus quanta uirtus ẽ. fidei. cuius
merito potestas datur hominibus
filios dĩfieri Vndebenescriptũ ẽ
Quia uistus exfideuiuit. Vuut enim.
iustus exfide non illaque labiorũ
tantum confessione profertur. sed ea
que ꝑ dilectionem operatur Alio quin
fidessi mon habeat opera mortua ẽ.
in sem& ipsa Nullus scipsum des¬
eramus longe mereamur fieri prope
insanguin exp̃i. Videamus quod dicit᷑
quia quot quot receperunt eum de¬
dit illis potest atem filios difieri
Quot quot inquit receper. Non est
enimꝑ sonarum acceptor ds. sed in
omnigente quitim & eum et operatur
iustitiam acceptus ẽ. illi. Quo autem
ordine credentes filiidi possent fieri
et quantum haec generatio acarnali
dist .& subsetutus euangelistade
signat
ex uo luntate carnis neq ex uoluntate
uiti sed ex dõ atisunt
arnalis quippenra singulorum generatio
ex sangiunibus. ide. exsemine maris et
femine a conplexu comugu duxit ori¬

Expanded text:
deremus, quanta virtus est fidei, cujus deremus, quanta virtus est fidei, cujus merito potestas datur hominibus filios Dei fieri. Unde bene scriptum est, quia justus ex fide vivit . Vivit justus ex fide, non illa quae labiorum tantum confessione profertur, sed ea quae per dilectionem operatur. Alioquin fides, si non habeat opera, mortua est in semetipsa . Nullus seipsum deseramus longe, mereamur fieri prope in sanguine Christi. Videamus quod dicitur: Quia quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri; Quotquot, inquit, receperunt eum. Non est enim personarum acceptor Deus, sed in omni gente, qui timet eum et operatur justitiam, acceptus est illi. Quo autem ordine credentes filii Dei possunt fieri, et quantum haec generatio a carnali distet, subsecutus evangelista designat.ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Carnalis quippe nostra singulorum generatio, ex sanguinibus, id est, ex semine maris et feminae, a conjugii duxit ori
Abbreviated transcription (Latin):
ut promiserat ostendic ipsicum non
recepere uenientem magna ex par¬
te recusarunt. Neque cñimomnes
recusarunt. Alio quinniullus eẽt
saluus. ut suꝑ uacua eius eẽc incar¬
natio Nuncautem multicum
exutroq populo non credendo respu¬
erunt. multi credendoreceperun
Dequibus euangelista consequent
Insinuat dicens
QUOT QUOT AUTEM
receperunt eum dedit eis potestatẽ
filios disieri. his qui credunt Ina
Nomine eius
Nonsideremus frshemi quanta gratia
redemptoris nri quam magnasit
multitudo dulcedinis eius. Vnicus
ex patre natus ẽ. et Noluit remane¬
reunus Descendit ad terram
ubi frsibi quibus regnum patris sui
dareposs& adquirer &. Os exdo
atus ẽ. et noluit dĩtantum filius
manere. hominis quoq filius fieri
dignatus ẽ. Non amittens qđd erat
sed ad sumens quod nonerat. ut ꝑ hoc
homines indĩ filios transferr& glori¬
aequesuae facer & coheredes. Qui
quod ipse semꝑ habebat ꝑnaturam
inciperent habere ꝑgratiam. Consi¬

Expanded text:
ut promiserat, ostendit, ipsi eum ut promiserat, ostendit, ipsi eum recipere venientem magna ex parte recusarunt. Neque enim omnes recusarunt; alioquin nullus esset salvus, et supervacua ejus esset incarnatio. Nunc auex utroque populo non credendo respuerunt, multi credendo receperunt, de quibus evangelista consequenter insinuat, dicens: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri, iis qui credunt in nomine ejus. ConsidRedemptoris nostri, quam magna sit multitudo dulcedinis ejus. Unicus ex Patre natus est, et noluit remanere unus. Descendit ad terram, ubi fratres sibi, quibus regnum Patris sui dare posset, acquireret. Deus ex Deo natus est, et noluit Dei tantum Filius manere; hominis quoque filius fieri dignatus est, non amittens quod erat, sed assumens quod non erat; ut per hoc homines in Dei filios transferret, gloriaeque suae faceret cohaeredes, qui, quod ipse semper habebat per naturam, inciperent habere per gratiam. Consi
Abbreviated transcription (Latin):
natus apparuit In propriauenit
quia ingente iudaea quam sibi pcete¬
risnationibus speciali gratia copu¬
lauerat in carnari dignatus ẽ.
In mundo ergo erat. ethmundum
uenit ꝑ incarnationem. Uenire quip¬
peuel abire humanitatis ẽ. Mane¬
re et eẽ diuinitatis. Quia ergo
cumin mundo eẽt ꝑdiuinitatẽ m̃un¬
dus eum non cognouit. dignatus ẽ.
uenire inmundum ꝑhumanitatẽ
ut uel sic eum mundus cognoscer&
Seduideamus quid sequitur in pro¬
priauenit et sui eum non receper̃
Quẽ enim in potentia ditatis cuncta
creantem regnantẽq non cognoue¬
rant ipsum incarns infirmitate
miraculiscorus cantem recipereno¬
luerunt. et quod grauius ẽ sui eũ
Ñ receper̃ homines scilic& quosipse
creauit. Iudaei quos speculia rem
silielegerat hplebem quibus suae
cognitionis reuel auerat archanum
quos mirificispatrum glorificaue¬
ratactis quibus ue legis doctrinam
contulerat qͣuibusse in carnandum
promiserat. et in quibusse in carnatũ

Expanded text:
natus apparuit. In propria venit, natus apparuit. In propria venit, quia in gente Judaea, quam sibi prae caeteris nationibus speciali gratia copulaverat, incarnari dignatus est. In mundo ergo erat, et in mundum venit per Incarnationem. Venire quippe vel abire, humanitatis est; manere et esse, divinitatis. Quia ergo, cum in mundo esset per divinitatem, mundus eum non cognovit: dignatus est venire in mundum per humanitatem, ut vel sic eum mundus cognosceret. Sed videamus quid sequitur: In propria venit, et sui eum non receperunt. Quem enim in potentia Deitatis cuncta creantem regentemque non cognoverant, ipsum in carnis infirmitate miraculis coruscantem recipere noluerunt; et quod gravius est, sui eum non receperunt, homines, scilicet, quos ipse creavit. Judaei, quos peculiarem sibi elegcognitionis revelaverat arcanum, quos mirificis patrum glorificaverat actis, quibus suae legis doctrinam contulerat, ex quibus se incarnandum promiserat, et in quibus se incarnatum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ingenio seu sapientia diuina. Sic̃
enimnemo a seipso eẽ. Ita etiam
Nemoa seipsosapiens eẽ. potest
sed illo inlustrante de quoscriptũẽ.
Omnissapientia adõdõ ẽ. Cuius
utramq Naturam et diuinam
uidelic& qua semꝑ ubiq totus ma¬
n& ethumanam exqua intempr̃
Natus loco inclusus apparuit.
consequent̃ euangelista discrip¬
sit dicens
tmundo erat etmundus ꝑ ipsum
factus ẽ et mundus eũ ficognouit
In propriauenit et suieũ ri receper̃
Iumundo quippe erat et mundus
ꝑ ipsum factus ẽ quiads̃ erat quia
totus ubiq quia suȩ presentia
maiestatissine labore regens. et sine
onorecontinens quod fecit Et mun¬
dus eum non cognouit. quia lux in
tenebris luc& et tenebrae eam
Non conprehenderunt. Mundũ
namq hoc in locodicit. homines
mundi amore deceptosatq inheren¬
do creaturae ab agnoscenda crea¬
toris suimai estate reflexos
Npropria uenit . quia inmundoque
ꝑdiuinitatem fecit ꝑhumanitatẽ

Expanded text:
ingenio, seu sapientia divina. Sicut ingenio, seu sapientia divina. Sicut enim nemo a se ipso enemo a se ipso sapiens esse potest, sed illo illustrante, de quo scriptum est: Omnis sapientia a Domino Deo est . Cujus utramque naturam, et divinam videlicet qua semper ubique totus manet, et humanam ex qua in tempore natus, loco inclusus apparuit, consequenter evangelista descripsit, dicensdo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit. In propria venit, et sui eum non receperunt. In mundo quippe erat, et mundus per ipsum factus est, quia Deus erat, quia totus ubique, quia suae praesentia majestatis, sine labore regens, et sine onere continens quod fecit. Et mundus eum non cognovit, quia lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Mundum namque hoc in loco dicit homines mundi amore deceptos, atque inhaerendo creaturae a noscenda Creatoris sui majestate reflexos. In propria venit, quia mundo, quem per divinitatem fecit, per humanitatem
Abbreviated transcription (Latin):
onerat illelux sed ut testimonium
ꝑhiber& delumine. Erat luxutra
quae in luminat omnem hominẽ
uenientem in hunc mundum
t scĩ quidem homines lux sunt rec¬
teuocati dicente adeos dño. Vosesti
luxmundi et a postolo paulo. Fu¬
istis aliquando tenebre. Nunc autẽ
lux indño. Sed multum distat
interlucem quae inluminatur
educem quae inluminat. Intereos
qui participatione uerae lucis
accipiunt ut luceant et ipsam
lucem ꝑpetuã que non solum luce¬
re in seipsa sedet sua p̃sentia quoscũq
adtigerit in lustrare sufficit. ad
cuius conparationem uera elucis
Nontantum minores quilib& electi
uerum etiam ipse iohannes quomaior
INternatos mulierum nemosurrex̃
Ille enim ut scriptum ẽ. erat lucerna
ardens ecducens Ardensscilic&
fide ec dilectione lucens uerbo et ac¬
tione. Gratiam uero lucis pectori¬
bus infundere solius ẽ eius de quo
dicitur. Erat lux uera quae in lu¬
minat omnem hominem ueniente
inmundum. Omne muidelic&
qui inluminatur. siue naturali

Expanded text:
um perhiberet de lumine. Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Et sancti quidem homines lux sunt recte vocati, dicente ad eos Domino: Vos estis lux mundi , et apostolo Paulo: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sed multum distat inter lucem quae illuminatur et lucem quae illuminat. Inter eos qui participatione verae lucis accipiunt ut luceant, et ipsam lucem perpetuam, quae non solum lucere in seipsa, sed et sua praesentia, quodcunque attigerit, illustrare sufficit. Ad cujus comparationem verae lucis, non tantum minores quilibet electi, verum etiam ipse Joannes, quo major inter natos mulierum nemo surrexiIlle enim, ut scriptum est, erat lucerna ardens et lucens . Ardens scilicet fide et dilectione, lucens verbo et actione. Gratiam vero lucis pectoribus infundere, solius est ejus de quo dicitur: Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientein mundum ; omnem videlicet, qui illuminatur sive naturali
Abbreviated transcription (Latin):
entiae et intellectus spsconsilii ei
fortitudinis sp̃sscientiae etpietatis.
et replebit eum sp̃stimoris dñi. Om̃s
uero sc̃i non plenitudinem sp̃s eius
sed deplenitudine eius quantum il¬
ledonat accipiunt. Quia alu ꝑ sp̃m
datur sermos apientiae Alu sermo
scientiae secundum eundem sp̃m.
alteri fides in eodem spũ. alu gratia

Expanded text:
consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, et replebit eum spiritus timoris Domini . Omnes vero sancti non plenitudinem spiritus ejus, sed de plenitudine ejus, quantum ille donat, accipiunt. Quia alii per Spiritum datur sermo sapientiae, alii sermo scientiae, secundum eumdem Spiritum. Alteri fides i
Abbreviated transcription (Latin):
gentes sibi noua quaeq nominadexp̃o
et fideicatholice contraria sicut in¬
numerabiles heretici faciebant Aesti¬
mantes se falso nomine perianuam
qua exp̃s ẽ intrare. Sabellius dicũ
quifilium dicit patrem Arrius dicit
enimdicit aliud ei contra dicit a quo
audit Egoet paterunums umus
Nec ipse ergo intrat perostium. Praedi
cat enim xp̃m qualem sibi pingit
Necipse intratperostium quia xp̃s et
homo et ds̃ ẽ. H uic enim nouahereses
qua e nostris temporibus orta ẽ. con¬
sentire uidetur a ffirmando et
praedicando łxp̃s sicut quilib&
scõrum nuncupatiuus ds̃ ẽ. et
Nonuerus. Quid opus ẽ multa
ꝑcurrere et multauana here sum
dinumerare : Hoc tenete ouile
xp̃i eccłam catholicam eẽ credite :
Quicumq uult intrare adouileꝑ
ostium intr& idẽ perxp̃m : Et
sed xp̃igloriam quaer  Non suam
Nam multiqua erendo gloriam suam
oues xp̃is parserunt potius quam
congregauerunt᷑ Humilis ẽ e¬

Expanded text:
gentes sibi nova quaeque nomina de Christo, gentes sibi nova quaeque nomina de Christo, et fidei catholicae contraria, sicut innumerabiles haeretici faciebant, aestimantes se falso nomine per januam, quae Christus est, intrare. « Sabellius dicit: qui Filium dicit Patrem. Arianus  Msenim dicit aliud, ei contradicit a quo audit: Ego et Pater unum sumus . Nec ipse ergo intrat pcat enim Christum qualem sibi pingit,» Nec ipse intrat per ostium, quia Christus et homo et Deus est. Huic enim nova haeresis, quae nostris temporibus orta est, consentire videtur, affirmando et praedicando: Christus, sicut quilibet sanctorum, nuncupativus est Deus, et non verus. Quid opus est multa percurrere, et multa vana haeresum dinumerare? Hoc tenete, ovile Christi, Ecclesiam catholicam esse credite. Quicunque vult intrare ad ovile, per ostium intret, id est, per sed Christi gloriam quaerat, non suam. Nam multi quaerendo gloriam suam, oves Christi sparserunt potius quam congregaverunt. Humilis est e
Abbreviated transcription (Latin):
Ic si apertedicat in hoc constat quia¬
et cognoscopatrem et cognoscor
a patre. quia animamnieam pono
proo uibus meis Idẽ ea caritate
quapro ouibus morior. quantum
patrem diliga moscendo. Quia ue¬
ronon solum iudaeam. sed etiam gen¬
tilitatem redimere uenerat ad¬
Et alias oues ab eo quae non sunt
ex hoc ouili et illas oport& me
adducere. et uocemmeam audi¬
ent Et fl& unum ouile et
unus pastor
edemptionem nostram qui exgen
conciliatis gentibus factum odieui¬
detis quasi ex duobus gregibus unũ
ouile efficit. quia uidaicum et gen¬
alem populum in sua fide coniungit
utraq natione simplices elegit:
Adou lepro prium oues deducit. De

Expanded text:
c si aperte dicat: In hoc constat, quiac si aperte dicat: In hoc constat, quiat cognosco patrem, et cognoscor a patre, quia animam meam pono pro ovibus meis. Id est, ea charitate qua pro ovibus morior, quantum patrem diligam ostendo. Quia vero non solum Judaeam, sed etiam gentilitatem redimere venerat, adEt alias oves habeo, quae non sunt ex hoc oviliadducere, et vocem meam audient, et fiet unum ovile et unus pastor. Redemptionem nostram qui ex genconciliatis gentibus factum hodie videtis. Quasi ex duobus gregibus unum ovile efficit, quia Judaicum et gentilem populum in sua fide conjungit, natione simplices eligit, ad ovile proprium oves deducit.
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. Nullo feruore dilectioni sexcita¬
tur. quia dumsola exteriora com¬
moda requirit. interiora gregis damna
Neglegenter patitur: Vnde et
mox adiungitur
Mercennarius autem fugit quia
mercennarius ẽ. et non ꝑtin& ad
eum deo uibus
Dola ergo causa ẽ . ut mercennarius fu¬
giat : quia mertennarius ẽ. Ac sia¬
pertediceretur. Stare inpericulo o¬
uium non potest qui in eo quodo uibus
prȩ ẽ. Non o ues diligit sedlucrum t̃¬
renum quacrit. Dum enim honorem
am plectitur . dumtem poralibus com¬
modis laetatur. opponerese contra
periculum trepidat. nehoc quod dili¬
git amittat Sed quia redemptor nr
culpas ficti pastoris innotuit iterũ
formancui debeamus in primi osten¬
dit dicens
Egosum pastorbonus At que sub¬
iungit. Etcognoscomeas
Hoc ẽ diligo Etcognosunt me meȩ
Acsipatenter dicat. Diligentes obse¬
cuntur. Unde mox sub iunxit
Dicut nouit me pater et ego agnos co
patrem. etanimam me ampono

Expanded text:
ditur, nullo fervore dilectionis excitaditur, nullo fervore dilectionis excitatur; quia dum sola exteriora commoda requirit, interiora gregis damna negligenter patitur. Unde et mox adjungitur: Mercenarius autem fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus. Sola ergo causa est ut mercenarius fugiat, quia mercenarius est. Ac si aperte diceretur: Stare in periculo ovium non potest, qui in eo quod ovibus praeest, non oves diligit, sed lucrum terrenum quaerit. Dum enim honorem amplectitur, dum temporalibus commodis laetatur, opponere se contra periculum trepidat, ne hoc quod diligit, amittat. Sed quia Redemptor noster culpas ficti pastoris innotuit, iterum formam cui debeamus imprimi, ostendit dicens: Ego sum pastor bonus: atque subjungit: Et cognosco meas, hoc est, diligo, et cognoscunt me meae. Ac si patenter dicat: Diligentes obsequuntur. « Unde mox subjunxit: Sicut novit me Pater, et ego cognosco Patrem, et animam meam pono
Abbreviated transcription (Latin):
mit Fugit autem non mutando
locum sed subtrahendo solatium
Fugit qui a iniustitiam uidit et tacuit
Fugit quis e subsilentio abscondit
Sed ẽ. alius lupus qui sinecessatione
cottidie non corpora sed mentes di¬
laniat malignus uidelic& sp̃s qui
caulas fidelium nisidicans circuit.
et mortes animarum quaerit
Dequo lupomox subditur. Edupus
rapit. et dis ꝑgit oues. Lupus uenit
et mercennarius fugit. quia malignꝰ
sp̃s mentes fidelium intemptatione
dilaniat et isquilocum pastoris ten&
curam sollicitudinis Non hab&
Anime pereunt. et ipse deterrenis
commodis laetatur. Lupusrapit
et dispergit oues cum alium ad luxu¬
riam ꝑtrahit. alium in auaritiam¬
accendit. aliumin suꝑbia merigit.
Alium ꝑ iracundiam diuidit. hunc
Inuidiastimulat. illum infallacia
supplantat Qua si ergo gregem lu¬
pus dissipat. cum fidelium populum di¬
abolus ꝑtemptationes necat Sed con¬
trahaet mercennarius Nullo telo accen¬

Expanded text:
mit. Fugit autem non mutando mit. Fugit autem non mutando locum, sed subtrahendo solatium; fugit qui injustitiam vidit et tacuit; fugit qui se sub silentio abscondit. « Sed est alius lupus qui sine cessatione quotidie non corpora, sed mentes dilaniat, malignus videlicet spiritus, qui caulas fidelium insidians circumit, et mortes animarum quaerit. De quo lupo mox subditur: Et lupus rapit, et dispergit oves. 567 Lupus venit et mercenarius fugit; quia malignus spiritus mentes fidelium in tentatione dilaniat, et is qui locum pastoris tenet, curam sollicitudinis non habet. Animae pereunt, et ipse de terrenis commodis laetatur. Lupus rapit et dispergit oves, cum alium ad luxuriam pertrahit, alium in avaritiamaccendit, alium in superbiam erigit, alium per iracundiam dividit, hunc invidia stimulat, illum in fallacia supplantat. Quasi ergo gregem lupus dissipat, cum fidelem populum diabolus per tentationes necat. Sed contra haec mercenarius nullo zelo accen
Abbreviated transcription (Latin):
latrones cognouimus. sed modo de
mertennario etlupo considerem
equibus ipsedñs dixit. Mercen¬
narius autem et qui non ẽ. pastor.
cuiusnonsunt oues propriae ui¬
da lupũ uenientẽ etdimit at oues et fug
on pastor sed mercennarius uoca¬
tur. quia non pro amore intimo
oues dominicas. sed adtempora¬
les mercedes pascit. Mercen na¬
rius quippe ẽ. qui locum quidem
pastoris ten&. sed lucra animar̃
Nonquaerit. Terrenis cominodis
inhiat. honore prelationis gau¬
d& temporalibus lucris pascitur
in pensa sibi ab hominibus reuerentiale¬
tatur. Istaesunt et enim mercedes
mercennarii . ut pro eoipso quo in regi¬
mine laborat. Hic quod quaerit inN¬
ueniat. et abhereditate gregis in pos¬
terum alienus existat. Lupus enim
suꝑ ouesuenit cum quilib & iniustus
t raptor fideles quosq atq humiles
opprimit. sedisquipastor uidebatur
etnonerat relinquit oues et fugit
quiadum sibi ab eo periculum metuit.
resistere eius iniustitiae non presu¬

Expanded text:
latrones, cognovimus; sed modo de latrones, cognovimus; sed modo de mercenario et lupo consideremus, de quibus ipse Dominus dixit: Mercenarius autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriaedet lupum venientem, et dimittit oves, et fugit. « Non pastor, sed mercenarius vocatur, qui non pro amore intimo oves Dominicas, sed ad temporales mercedes pascit. Mercenarius quippe est qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit: terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur. Istae sunt etenim mercedes mercenarii, ut pro eo ipso quod in regimine laborat, hic quod quaerit, inveniat, et ab haereditate gregis in posterum alienus existat. Lupus enim super oves venit, cum quilibet injustus et raptor fideles quosque atque humiles opprimit. Sed is qui pastor esse videbatur et non erat, relinquit oves et fugit; quia dum sibi ab eo periculum metuit, resistere ejus injustitiae non praesu
Abbreviated transcription (Latin):
quandamsimilitudinem ipsumos¬
tiarium accipere. que met ostium
Quis ẽ ostiarius Nisi quia perit
Quis aperit: Nisiquise exponit
Dicente scipsodeseipso. Ego sumuia
et ueritas etuita Si fortetibiuo¬
luntas ẽ aliam quaerere ꝑsonam¬
Quis aperit ostium: Nisi quido c&
omnem ueritatem. Dum dñs bo¬
nipastoris opus ostendere uoluit
scipsum proposuit in exemplo¬
dicens¬
Bonus pastor animam suam ponit
proouibus suis
ecit quodmonuit: ostendit quodiussit
Animanisuam posuit proouibus su¬
s Ostensaẽ nobis de contemptu
mortis uia quam sequamur appo¬
sita forma cuiimprimamur. Pri¬
mumnobis ẽ. exteriora nr̃a mise¬
ricorditer ouibus eius impendere.
postremum uero sinecessesit etiam
mortemnrãm pro eisdem oubus
ministrare. Quinondat prooui¬
bus substantiam suam quando pro
his daturus ẽ. animam suam:
Exposuimus uel magis dño docente
intelleximus quis sit pastor. quis
ostium qui sostiarius: quietiam
et ouis. Net non qui sint fures et

Expanded text:
quamdam similitudinem, ipsum osquamdam similitudinem, ipsum ostiarium accipere, quem et ostium. Quis est ostiarius, nisi qui aperit? Quis aperit, nisi qui se exponit? dicente seipso de seipso: Ego sum via, et veritas, et vita. Si forte tibi voluntas est aliam quaerere Quis aperit ostium, nisi qui docet omnem veritatem? Dum Dominus boni pastoris opus ostendere voluit, seipsum proposuit in exempldicensBonus pastor animam suam ponit pro ovibus suis. Fecit quod monuit, ostendit quod jussit. Animam suam posuit pro ovibus suis. Ostensa est nobis de contemptu mortis via quam sequamur, apposita forma, cui imprimamur. Primum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere; postremum vero, si necesse sit etiam mortem nostram pro eisdem ovibus ministrare. Qui non dat pro ovibus substantiam suam, quando pro his daturus est animam suam? Exposuimus, vel magis Domino docente intelleximus quis sit pastor, quis ostium, quis ostiarius, quae etiam et oves, necnon qui sint fures et
Abbreviated transcription (Latin):
cennarius. lupus. Ostium dñm xp̃m
accipimus Pastoremipsum ostia¬
riumquem Haec enim duo ipse
exposuit ostiarium nobis quaeren¬
dum reliquit Et quid ait adostia¬
rium: Huic inquit ostiarius a perit
Cuiaperit: Pastori Quid a perit
pastori ostium Et quis ẽ ipsum
ostium ipse etiam pastor. Diuer¬
sa sunt nomina. Pastor ostium ouis
unumaliquid significantia. Nam
ipsius dñi uerba paulo ante audiuim
Egosumostium. et hic modo lectum e.
nobis Ego sum pastor
Quictiam ab amico sponsi agnus no¬
minatur. sicut in hoc praesenti e¬
uangelio audiuimus Ecceagnusdi
etcequit ollit peccata mundi. De quo
multoante propheta praedixit
camquamouis adoccisionem ductꝰ ẽ
Quamus totum corpussuum oues
illius intellegantur. potest et ille
ostiarius intellegi. quia nemo ingre¬
ditur uel egreditur. Nisi eo aperien¬
te quih ab & clauemdauid. qui aperit
et Nemo claudit. claudit et nemo a¬
perit Nonergopigeat nos scđm

Expanded text:
cenarius et lupus. Ostium Dominum Christum cenarius et lupus. Ostium Dominum Christum accipimus, pastorem ipsum; ostiarium quem? Haec enim duo ipse exposuit; ostiarium nobis quaerendum reliquit. Et quid ait de ostiario? Huic, inquit, ostiarius aperit. Cui aperit? Pastori. Quid aperit pastori? Ostium. Et quis est ipsum ostium? Ipse etiam pastor. » Diversa sunt nomina, pastor, ostium, ovis, unum aliquid significantia. Nam ipsius Domini verba paulo ante audivimus: Ego sum ostium; et hic modo lectum est nobis: Ego sum pastor. Qui etiam ab amico sponsi Agnus nominatur, sicut in hoc praesenti Evangelio audivimus: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . De quo multo ante Propheta praedixit: Tanquam ovis ad occisionem ductus est : quamvis totum corpus suum, oves illius intelligantur. Potest et ille ostiarius intelligi, quia nemo ingreditur vel egreditur, nisi eo aperiente, qui habet clavem David, qui aperit, et nemo claudit; claudit, et nemo aperit . « Non ergo pigeat nos secundum
Abbreviated transcription (Latin):
bonus animam suam ponit proouibus
sius Mercennarius autem fugit qui¬
a mercennarius ẽ. et non pertin&
ad eum deo uibus.
oquens dñs ih souibus suis et presen¬
tibus et futuris quaetunc aderant
futurae erant oues eius. Item prae¬
sentibus et futuris etillis et nobis
et quot quot etiam post nos fuerunt
oues eius. quisuasadeo osten dic
dicentis lgosum pastorbonus. Non
adderx bonus nsicent pastoresma¬
li Sed pastores mali ipsi sunt fures.
etlatrones. Aut certeut multum mer¬
cennarii Omne senim hic ꝑsonas quas
posuit requirere. distinguere. nosse
debemus. Iperuit enimuiam ꝑ duas
res dñs. quas quod am modo clausaspro¬
posuerat. Iamsc imus quia ostiumi pseẽ
scimus quia pastor ipse ẽ. fures etlatro¬
nes qui sunt. Priore sententia pate¬
factum ẽ. Nunc autemaudiuim
mercennarium. audiuimꝰ eclupum
Nominatus ẽ et ostiarius. In bonis
erga ostium ẽ. ostiarius. pastor et o¬
ues In malis. fures. latrones. et mer¬

Expanded text:
bonus animam suam dat pro ovibus bonus animam suam dat pro ovibus suis; mercenarius autem fugit, quia mercenarius est, non pertinet ad eum de« Loquens Dominus Jesus ovibus suis, et praesentibus et futuris, quae tunc aderant,futurae erant oves ejus. Item: praesentibus et futuris, et illis et nobis, et quotquot 564 etiam post nos fuerint oves ejus, suas jam ostendit. dicentis: Ego sum pastor bonus. Non adderet, bonus, nisi essent pastores mali. Sed pastores mali, ipsi sunt fures et latrones: aut certe, ut multum, mercenarii. Omnes enim hic personas quas posuit, requirere, distinguere et nosse debemus. Aperuit enim jam duas res Dominus, quas quodammodo clausas proposuerat. Jam scimus quia ostium ipse est, scimus quia pastor ipse est. Fures et latrones qui sint, priore sententia patefactum est: nunc autem audivimus mercenarium, audivimus et lupum, nominatus est et ostiarius. In bonis ergo ostium est, ostiarius, pastor et oves: in malis, fures et latrones, mer
Abbreviated transcription (Latin):
t& et perdat E goueni ut uitam ha¬
beant et abundantius habeant
ant ingredientes : Non autempo¬
di ad aeternam uitam quae erit in
specie : Niisi ꝑ ipsum ostium hoc ẽ. per
cundemxp̃m inecclesiam eius quod ẽ.
ouile eius intrauerit aduitam tem¬
poralem que ẽ infinem. ideo ait¬
Egoueniut uitam habeant. hoc est fi¬
dem que ꝑdilectionem operatur
Perquam fidem in ouile ingrediuntur
qm̃ uiri fideles moriuntur. et abundan¬
tius habebunt uit am uiuendo quo pas¬
tor ille processit Ubinumquam
demde moriantur ÷ Quamuis ergo
et hic inipso ouilinonde sint pascuae.
qm̃ adutrumq possumus intellegere
quod dictum ẽ. et pascua iueni &
Ide et admgressum et adegressum
Tamenuere pascuam inuenient ubisa¬
turentur quiesurint etsitiunt ius¬
titiam. Qualem pascuam inuenit
cuidictum ẽ. Hodie mecum eris In
paradrso SEQUITUR
De bonipascoris perfectione senten¬
tentia dñi Et demali pastons fuga
quem mercennariũ nominat IXAVIIII
Ego suminquit pastor bonus Pastor

Expanded text:
t ex nobis. Ego veni ut vitam habeant, et abundantius habeant. ant ingredientes. Non autem podi ad aeternam vitam, quae erit in sapiente, nisi per ipsum ostium, hoc est, per eumdem Christum Ecclesiam ejus quod est ovile ejus, intraverit ad vitam temporalem, quae est in fi« Ego veni ut vitam habeant, » hoc est, fidem quae per dilectionem operatur, per quam fidem in ovile ingrediuntur diuntur, quoniam viri fideles moriuntur et abundantius habebunt vitam veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desint pascua, quoniam ad utrumque possumus intelligere quod dictum est: « Et pascua inveniet, » id est, ad ingressum et adtamen vere pascua invenient ubi saturentur qui esuriunt et sitiunt justitiam . Quidam pascua invenit, cui dictum est: Hodie mecum eris in paradiso . Sequitur de boni pastoris perfectione sententia Domini, et de mali pastoris fuga, quem mercenarium nominat. Ego sum, inquit, Pastor bonus. Pastor
Abbreviated transcription (Latin):
ferens caecos Respondit eis
Dixiuobis iam et audistis quid iterum
uultis audire. Num quid et uos
uultis discipuli eius fieri
Quid est numquid etuos insiquia ego
iamsum Num quid etuosuultis iam
uideo sed non uideo uosuidere
Muledixerunt ei et dixerunt tudis
cipilus eiussis
M. le malediccum suꝑnos et suꝑfilios
nostros Maledictus est enim si
cordiscutias non si uerba ꝑpendas
Nos autem morsi discipuli sumcs. Nos
scimus quia morsi locutus ẽ ds̃
Sicrederetis morsi crederetis utiq¬
et mihi Demeenim scripsit
Itane sequiminiserium. et dorsum poni¬
tis contradim. sed nec seruum sequimi¬
ni. Namꝑ illum addnm duceremini
Inhoc mirabile ẽ. qui auos nescitis
undesit et aperuit oculosmeos Sci¬
mus autem quia peccatores ds̃ non au¬
dit. sed siquisdĩcultor est et uolun¬
tatem eius facit hunc exaudit.
Adhucinunctus loquitur Nam et
peccatores ex auditds̃ Sienim pee¬
catores dsnon ex audir&. frustra
ille publicanu soculos interra di¬

Expanded text:
ferens caecos. Respondit eis, ferens caecos. Respondit eis, Dixi vobis jam et audistis quid iterum vultis audire? Nunquid et vos vultis discipuli ejus fieri? Quid est, Nunquid et vos? nisi, quia ego jam sum? Nunquid et vos vultis? jam video, sed non video vos videre. Malecipulus ejus sis. Tale maledictum super nos et super filios nostros. Maledictum est enim si cor discutias, non si verba perpendas. Nos autem Moysi discipuli sumus. Nos scimus quia Moysi locutus est Deus. Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim scripsit . Itane sequimini servum, et dorsum ponitis contra Dominum? Sed nec servum sequimini; nam per illum ad Dominum duceremini.In hoc mirabile est, quia vos nescitis unde sit, et aperuit oculos meos. Scimus autem quia peccatores Deus non exaudit; sed si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit. Adhuc inunctus loquitur; nam et peccatores exaudit Deus. Si enim peccatores Deus non exaudiret, frustra ille Publicanus oculos in terram de
Abbreviated transcription (Latin):
ipse prose loqui non poss& Olim
loquitur modo uiua. caecum anatiui¬
tate uouimus. le quntem &imscimꝰ
uideniem modo uidemus Ipsum in¬
cerrogate ut insiruamini
Haecdixerunt parentesiius quia ame¬
bant iuda eos lamenim conspira¬
uerat iudaeiut siquiseum confuere
uir xp̃m extra synagogam fier&
am non erat malum extra srna¬
gogam fiemi. Illiea pellabant sed
xp̃s excipiebat:¬
ropterea parentesius dicerunt.
quia actatem hab& ipsumincerio¬
gate Nocauerunt ergorursum
hominem quifuerat caecus et
ixrunt ei Dagloriam do
Quid est dagloriamdo: Nega quod ac¬
cepisti Hoc plane non ẽ. dogloriam
dare sed dmpotius blasphemare
Dainquiunt gloriamdo. Nosscimus
quia hic homõ peccator e. Dixit ergo
ille sipeccator ẽ. Nescio. Vnum
scioquia caecus cum essem modo uideo
Dixerunt ergo illi quid fecit quomo¬
do aperuit tibio culos.
Et illeiam stomachans aduersus durici¬
ainiuda eorum et excaeco uidens non

Expanded text:
ipse pro se loqui non posset; olim ipse pro se loqui non posset; olim loquitur, modo videt; caecum a nativitate novimus, loquentem olim scimus, videntem modo videmus: ipsum interrogate, ut instruamini. Haec dixerunt parentes ejus, quia timebant Judaeos. Jam enim conspiraverant Judaei, ut si quis eum confiteretur Christum, extra synagogam fieret. Jam non erat malum extra synagogam fieri. Illi expellebant, sed Christus excipiebatropterea parentes ejus dixerunt: quia aetatem habet, ipsum interrogate. Vocaverunt ergo rursum hominem qui fuerat caecus, et dixerunt ei: Da gloriam Deo. » Quid est « da gloriam Deo? » Nega quod accepisti. Hoc plane non est Deo gloriam dare, sed DDa, inquiunt, gloriam Deo. Nos scimus, quia hic homo peccator est. Dixit ergo ille: Si peccator est, nescio; unum scio, quia caecus essem, modo video. Dixerunt ergo illi: Quid fecit tibi? quomodo aperuit tibi oculos? Et ille jam stomachans adversus duritiam Judoeorum, et ex caeco videns, non
Abbreviated transcription (Latin):
cus fuerat Erat autemsabbatum quan¬
dolutum fecit ihs Et apperuit ocu¬
los eius Lterumergo inter rogabar
cum pharisa ei quomodo uidis s.
Illeautem dixit. Lutumpos. ut suꝑ
oculos meos et laui etuideo Dice¬
bant ergo expharis. eis quidam
No nomnes sed quidam iam enim hun¬
guebantur quidam. Quidergo
dicebant Necuidentes nec unc ti
None istehomoadõ quisabbatum
noncustodit
Ipse potius custodiebat qui sin e
peccatoerat. Sabbatum enim spiri
seruile non facietis Haec sunt uer¬
badi sabbatum commendantis
Omnisqui facit peccatum seruus ẽ. pec¬
cati. SedistiNec uidentes ut dixi riec
inuncti. sabbatum carnaliter obser

Expanded text:
cus fuerat. Erat autem Sabbatum quancus fuerat. Erat autem Sabbatum quando lutum fecit Jesus, et aperuit oculos ejus. Iterum ergo interrogabant eumIlle autem dixit: Lutum posuit super oculos meos, et lavi, et video. Dicebant ergo ex Pharisaeis quidam. Non omnes, sed quidam: jam enim inungebantur quidam. Quid ergo dicebant, nec videntes nec uncti? Non est iste homo a Deo, qui sabbatum non custodit. Ipse potius custodiebat qui sine peccato erat. Sabbatum enim spiritservile non facietis . Haec sunt verDei sabbatum commendantis:Omnis, qui facit peccatum, servus est peccati . Sed isti nec videntes, ut dixi, nec inuncti, sabbatum carnaliter obser
Abbreviated transcription (Latin):
filius dĩ inluminatusq ueniat
Itaq uicini et quiuidebant eumpri¬
us quia mendicus erat dicebant
non ne hic ẽ. qui sedebat et mendi¬
cabat : Aliidicebant quia hicẽ.
alii autem nequaquam sed simi¬
lis est eius
Aperti oculi uultum mutauerant.
ille dicebat quia egosum. Vox
gratanedami naretur ingrata
Dicebant ergoei quomodo sunt a perti
oculitui : Respondit Ille homo
quidicitur iħs lutum fecit etunx̃
oculos meos et dixit mibi. Nadeinna¬
tatoriam elaua. Et abii et laui et
uideo¬
Etecce adnuntiator faccus ẽ. gratiȩ
Ecce euangelizat confitetur uidens
Caccus ille confitebatur et corimpiorũ
ringebatur. quia non habebant in
corde quodiam habebat infaciem
Dixerunt eiubiest ille : Ait nescio
Nhis uerbis animus ipsius adhuc in¬
uncto similis erat Nondum uidenti
Sed ponamus frstamquam illam in unc¬
tionem in animohabuerit et predicat
etnescit quem praedicat
dducunt eum adpharisacos quica e¬

Expanded text:
Filius Dei, illuminatusque veniat Filius Dei, illuminatusque veniat Itaque vicini, et qui viderant eum prius, quia mendicus erat, dicebant: Nonne hic est, qui sedebat, et mendicabat? Alii dicebant, quia hic est; alii autem, nequaquam, sed similis est ejus. Aperti oculi vultum mutaverant. Ille dicebat, quia ego sum. Vox grata, ne damnaret ingrata. Dicebant ergo ei: Quomodo sunt aperti oculi tui? Respondit: Ille homo, qui dicitur Christus, lutum fecit, et unxit oculos meos, et dixit mihi: Vade ad natatoriam, et lava, et abii et lavi, et video. Ecce annuntiator factus est gratiae. Ecce evangelizat, confitetur videns. Caecus ille confitebatur, et cor impiorum ringebatur, quia non habebant in corde, quod jam ille habebat in facie. Dixerunt ei, Ubi est ille? ait, Nescio. In his verbis animus ipsius adhuc inuncto similis erat nondum videnti. Sed ponamus, fratres, tanquam illam inunctionem in animo habuerit, et praedicat, et nescit, quem praedicat. Adducunt eum ad Pharisaeos, qui cae
Abbreviated transcription (Latin):
rium commendatur in humano ge¬
nere. Expuit interram desaliua
lutum fecit qui uerbum caro factus ẽ
etunxit oculos caeci. Inunctus erat
et nondum uidebat. Mitat illum
adpiscinam quacuocatur silo e
Pertinuit aute m ad euangelistam com¬
menda renobis nomeñ huius pisnȩ
etait quod inter pretatur missus
Iamquis ẽ missus agnoscitis. iisi enim
ille fuis s& missus nemonrm fiuss&
ab iniquitate dimissus: Lauit ergo
oculos in eapiscina quae inter prȩ¬
tatur missus baptiratus ẽ. in xp̃o
Siergo quando eum inseipso quodam¬
modo baptirauit tunc inlumin auit᷑.
quando inunxit forcasse caticuminũ
fecit Potest quidem aliter atq alit̃
tantis acramenti ex poni etꝑtractari
profunditas. sed hoc sufficiat carita¬
tiuestrae. Vnguitur caticuminus.
id est docetur ut credat inxp̃m
Mittitur ad piscinam baptismi ut in¬
luminetur ut lumen uerum agnos¬
cat ut remissionem peccatorũm
accipiat ut ex filio irȩ efficiatur

Expanded text:
rium commendatur in humano gerium commendatur in humano genere. Exspuit in terram, de saliva lutum fecit, quia Verbum caro factus est, et unxit oculos caeci, inunctus erat, et nondum videbat. Mittit illum ad piscinam, quae vocatur Siloe. Pertinuit autem ad Evangelistam commendare nobis nomen hujus piscinae, et ait, quod interpretatur missus. Jam quis est missus, agnoscitis. Nisi enim ille fuisset missus, nemo nostrum fuisset ab iniquitate dimissus. Lavit ergo oculos in ea piscina, quae interpretatur missus, baptizatus est in Christo. Si ergo, quando eum in seipso quodammodo baptizavit, tunc illuminavit: quando inunxit, fortasse catechumenum fecit. Potest quidem aliter atque aliter tanti sacramenti exponi et pertractari profunditas; sed hoc sufficiat charitati vestrae. Ungitur catechumenus, id est, docetur ut credat in Christum: mittitur ad piscinam baptismi, ut illuminetur, ut lumen verum agnoscat, ut remissionem peccatorum accipiat, ut ex filio irae efficiatur
Abbreviated transcription (Latin):
retur ergo homo neilla nocte pre¬
ueniatur ubinemo possitoperari
Modo ẽ ut operetur fides ꝑdilectionem
et si modoo peramut. hic est dies hic
estxp̃s. Audi promit tentem. et ne
arbitreris absentem Ecce ego uobis¬
cum sum omnibus diebus usque ad
consumiationem saeculi. Ibi enĩ
erit nox ubi nemopossit operari sed
recipere quod operatus ẽ. Aliudẽ
tempus operationis. Aliud recepti¬
onis. Red det enimunicuiq secun¬
dum operasua. Audiamussollicita
mente a postolum exortantem. nos
operaridum tempus habemus dicit
enim. Dum tempus habemus ope¬
remur bonum. Quidenim xp̃s dixe¬
rit ammonen dobonos terrendoma¬
los audiuimus sed uideamus quid
fecerit
Haec cum dixiss& expuit interram
et fecit lutum exsputo. etliniuit
lutum suꝑ oculos eius et dixit ei
Uade et lauate innatatoria silo e quod
inter pretatur missus. Quid fecit
dñs ꝑspicuumẽ. in luminatio enim
facta ẽ. incaeco sed magnum mrste¬

Expanded text:
retur ergo homo, ne illa nocte praeretur ergo homo, ne illa nocte praeveniatur, ubi nemo possit operari. Modo est, ut operetur fides per dilectionem. Et si modo operamur, hic est dies, hic est Christus. Audi promittentem, et ne arbitreris absentem. Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi: ibi enim erit nox, ubi nemo possit operari, sed recipere quod operatus est. Aliud est tempus operationis, aliud receptionis. Reddet enim unicuique secundum opera sua . Audiamus sollicita mente Apostolum exhortantem nos operari dum tempus habemus: dicit enim: Dum tempus habemus, operemur bonum . Quid enim Christus dixerit admonendo bonos, terrendo malos, audivimus. Sed videamus quid fecerit. Haec cum dixisset, exspuit in terram, et fecit lutum ex sputo, et linivit lutum super oculos ejus, et dixit ei: Vade, et lava in natatoria Siloe, quod interpretatur missus. Quid fecit Dominus, perspicuum est. Illuminatio enim facta est in caeco, sed magnum myste
Abbreviated transcription (Latin):
Quamdiuimquit sum in hoc mundolu¬
men summundi
Ergo ipseo peratur quamdiu ẽ. autẽ
INhoc mundo putamꝰ fr̃scum fuis¬
se hictunc et modo non hic eẽ sichoc
putamus iamergo postascensum
dñi facta ẽ nox ista metuenda ubi
nemo possit operari. sipost. a scensi¬
onem facta ẽ nox ista quidẽ quod
ait discipulis suis ascendens incae¬
lum. Ecce ego uobiscum sum omni¬
bus diebus usq ad consummationem
sacculi : Quitunc corporali prȩsen¬
tia fuit inmundo . Nunc diuina po¬
tentia praesens ẽ. ubiq inmundo
Audiimus diem. Audiamꝰ quȩ sit
nox ista: Quidigitur quid dicemus
de nocte ista quando erit. quandone¬
mo poterito perari: Nox ista im¬
piorumerit. Noxista corum erit
quibus insinedicetur. Ite inignem
acternum quiparatus ẽ. diabulo
et angelis eius. Sedet nox dicta ẽ
non flamma nonignis Audiquia
et nox ẽ. dequodam seruo dicit
Ligateillimanus et pedes et proicite
eum intenebras exteriores. O pe¬

Expanded text:
Quandiu, inquit, sum in hoc mundo, luQuandiu, inquit, sum in hoc mundo, lumen sum mundi. Ergo ipse operatur. Quandiu est autem in hoc mundo? Putamus, fratres, eum fuisse hic tunc, et modo non hic esse? Si hoc putamus, jam ergo post ascensum Domini facta est nox ista metuenda, ubi nemo possit operari. » Si post ascensionem facta est nox ista, quid est, quod ait discipulis suis ascendens in coelum: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi ? Qui tunc corporali praesentia fuit in mundo, nunc divina potentia praesens est ubique in mundo. Audinox ista. Quid igitur? quid dicemus de nocte ista, quando erit, quando nemo poterit operari? Nox ista impiorum erit, nox ista eorum erit, quibus in fine dicetur: Ite in ignem aeternum qui paratus est diabolo, et angelis ejus . Sed et nox dicta est, non flamma, non ignis. Audi quia et nox est, de quodam servo dicit: Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores. Ope