comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
misericorde patre benefi¬
cii gr̃a. nobis qd in ep¬
de petimus negatur: qd
eidem apło paulo con¬
tigisse ꝓbatur: cui ter
petenti responsum est.
sufficit tͥ gr̃a mea. nã
uirtus in infirmitate
ꝑficitur: uel utilia qͥdẽ
& que ad ueram salutẽ
respiciant petimus. sed
ipsi male uiuendo. au¬
ditum a nobis iusti ui¬
dicis auertimꝰ: incidentes
in illud salonionis. Qi
auertit aurem suam ne
audiat legem: oratio eiꝰ
erit execrabilis. Uel dũ
ꝓ peccantib quibdã ut
resipiscant oramꝰ. & si
salubriter petimus. atq
ex nr̃o merito digni su¬
mus auditu: ip̃orum ta¬
men ꝑuersitas ne impe¬
tremus obsistit. Te .iiͣ.¬
it etiam aliquando
ut salutaria ꝓrsus
⁊ precib sollicitis & de¬
uotis queramus actio¬
nib: ne tam̃ statim q̃
petimus obtineaniꝰ. sed
in futurum petitionis
nr̃e differatur effectus:
sicut cum genib flextꝰ
cotidie rogamus patrẽ
dicentes. Adueniãt reg¬
num tuũ. Idem tamen
regnum ñ mox orõne

Expanded text:
misericorde Patre benefimisericorde Patre beneficii gratia nobis quod inepte petimus negatur, quod eidem apostolo Paulo contigisse probatur, cui ter petenti responsum est: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur; vel utilia quidem, et quae ad veram salutem respiciant petimus, sed ipsi male vivendo auditum a nobis justi Judicis avertimus, incidentes in illud Salomonis: Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis; vel dum pro peccantibus qresipiscant oramus, etsi salubriter petimus, atque ex nostro merito digni simus auditu, ipsorum tamen perversitas ne impetremus obsistit. Fit etiam aliquando ut salutaria prorsus et precibus sollicitis et devotis quaeramus actionibus, nec tamen statim quae petimus obtineamus, sed in futurum petitionis nostrae differatur effectus. Sicut cum genibus flexis quotidie rogamus Patrem, dicentes, Adveniat regnum tuum, idem tamen regnum non mox oratione
Abbreviated transcription (Latin):
uere infirmos audito¬
res. quomodo in capite lec
tieritis patrem in nomi¬
ne meo dabit uobis: cũ
non solum nr̃i similes.
multa que patrem in xp̃i
nomine uidentur petere
non accipiant:uerum eti¬
am ip̃e apl̃s paulus ter¬
cio dominum rogauerit:
ut a se angelus sathane
aquo tribulabatur abscẽ¬
deret. nec impetrare potue¬
ritSS huius motio que¬
stionis antiqua iam pa¬
trum explanatione seña¬
ta est: qui ueraciter intel¬
lexerunt illos solum in
nomine saluatoris petere.
qui ea que ad ꝑpetuam
saliitem ꝑtinent petuntꝰ.
Irecq apłm non in noĩe
saluatoris petisse ut tẽp¬
tatione careret. quam
obcustodiam humilita¬
tis acceꝑat: quia si hac
caruisset. saluus ẽẽ ñ
posset: ip̃o affirmante cũ
ait. Et ne magnitudo re¬
uelationum extollat me:
datus est michi stimu¬
lus carnis mee angłs
sathane ut me colaphi¬
ret. Quotienscumq gͦ
petentes ñ exaudimur.
ideo fit uł quia contra
auxilium nr̃e salutis
pẽtimus: ac ꝓpterea a

Expanded text:
ere infirmos auditores quomodo in capite lecttieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis, cum non solum nostri similes multa quae Patrem in Christi nomine videntur petere non accipiant, verum etiam ipse apostolus Paulus tertio Dominum rogaverit, ut a se angelus Satanae, a quo tribulabatur, abscederet, nec impetrare potuerit. Sed hujus motio quaestionis antiqua jam Patrum explanatione reserata est, qui veraciter intellexerunt illos solum in nomine Salvatoris petere, qui ea quae ad salutem perpetuam pertinent petunt; ideoque apostolum non in nomine Salvatoris petisse aiunt, ut tentatione careret, quam ob custodiam humilitatis acceperat, quia si hac caruisset, salvus esse non posset, ipso affirmante cum ait: Ne magnitudo revelationum extollat me, datus est mihi stimulus carnis meae angelus Satanae, qui me colaphizet . Quotiescunque ergo petentes non exaudimur, ideo fit, quia vel contra auxilium nostrae salutis petimus, ac propterea a
Abbreviated transcription (Latin):
kinĩ. celebramus ad¬
uentum. debemus ip̃i con¬
gruere sollempnitati quã
colimus. Hoc etenim ordĩe
gaudia celebramus. si noᷤ
quoqz dõmino opitulan¬
de aptos reddiderimus. ad
quos sp̃e sanctus aduenire.
& in quib habitare dig¬
netur. Ea tam̃ solũmodo
trationi sci spiritꝰ. aꝑti exi¬
stimus. si & corda nr̃a di¬
uino amore repleta. &e cor¬
pora sint dominicis manci¬
pata preceptis. Unde in ex
Si diligitis me: mandata
mea seruate. Et ego rogabo
patrem. & alium paracly¬
tum dabit uobis. Paracly¬
tus quippe consolator int̾
paraclytus uocatur. quia
corda fidelium. ne int̾ hui
seculi adũsa deficiant: ce¬
lestis uite desideriis suble¬
uat ac reficit. Unde in ac

Expanded text:
imi, celebramus adventum, debemus ipsi congruere solemnitati quam colimus. Hoc etenim ordine gaudia celebramus, si nos quoque Domino opitulante aptos reddiderimus, ad quos Spiritus sanctus advenire, et in quibus habitare dignetur. Ea autem solummodo tratione sancti Spiritus apti existimus, si et corda nostra divino amore repleta, et corpora sint Dominicis mancipata praeceptis. Unde in exoSi diligitis me, mandata mea servate. Et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis. Paracletparacletus vocatur: quia corda fidelium ne inter hujus saeculi adversa deficiant coelestis vitae desideriis sublevat ac reficit. Habebant
Abbreviated transcription (Latin):
tor. ꝑ totam noctem labo¬
rantes nichil cepimus:
in uerbo autem tuo laxa¬
bo rete.Nisi dominꝰ edifi¬
cauerit domum. in uanũ
laborant qui edificant
eam. Nisi dominus cor
illustrauerit auditorum
doctor in nocte laborat.Ni¬
si in uerbo gr̃e suꝑne laxa¬
ta fuerint instrumenta
disputationum frustra
uocis sue predicator iacu¬
lum mittit. quia fides po¬
pulorrim non sapientia
uerbi compositi: s diuine
uocationis munere ꝓuenit
Et cum hoc fecissent:coz¬
cluserunt piscium multi¬
tudinem copiosam. Rum¬
pebatur autem rete eorum.
Pre multitudine piscium
rete rumpebatur:qr nunc
ad confessionem fidei eti-¬
am cum electis reprobi
tanti intrant. qui ipsam
quoq eccłiam heresib scin¬
dant. Rumpitur aut̃ rete
s non labitur piscis. qr
suos dominus etiam int̃
ꝑsequentium scandala ser¬
uat. Ꝙ annuerunt sociis
quicerant in alia naui:
ut uenirent ce aduuiarẽt
eos. Aua nauis ut p̃di¬
ximus est eccłia de gentibꝰ¬

Expanded text:
tor, per totam noctem labotor, per totam noctem laborantes, nihil cepimus, in verbo autem tuo laxabo rete. Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborant qui aedificant eam : nisi Dominus cor illustraverit auditorum, doctor in nocte laborat; nisi in verbo gratiae supernae laxata fuerint instrumenta disputationum, frustra vocis suae praedicator jaculum mittit. Quia fides populorum non sapientia verbi compositi, sed divinae vocationis munere provenit. Et cum hoc fecissent, concluserunt piscium multitudinem copiosam. Rumpebatur autem rete eorum. Prae multitudine piscium rete rumpebatur, quia nunc ad confessionem fidei etiam cum electis reprobi tanti intrant, qui ipsam quoque Ecclesiam haeresibus scindant. Rumpitur autem rete, sed non labitur piscis, quia suos Dominus etiam inter persequentium scandala servat. Et annuerunt sociis, qui erant in alia navi, ut venirent et adjuvarent eos. Alia navis, ut pximus, est ecclesia de gentibu
Abbreviated transcription (Latin):
terra rediicere pusillum
ce sedens docebat de naui
cula turbas. Nauis symo¬
nis est eccłla primitiua
de qua paulus ait. Qui
enim operatus est petro
in aplatum circumcisio¬
nis. operatus est & in in¬
ter gentes. Bene dicta¬
una qd̃ muttitudinis
credentium erat cor unũ
&e anima una. De qua do¬
cebat turbas. qr de aucto¬
ritate eccłie docet usq
hodie gentes: Lc̃ iii.
t cessauit autem loqui
dixit ad symonem. Duc
in altum: & laxate retia
ur̃a in captiiram. Quod
primo rogauit symonem
naium a terra rediicẽ pu¬
sillum. significat uł tem¬
perate utendum uerbo ad
turbas. ut terrena eis p̃¬
cipiantur:nec sic a terre¬
nis in ꝓfinda sacramen¬
torum recedatur: ut ea
penitus non intelligantꝰ.
Uel prius in proximis
regionib gentib p̃dican¬
dum. ut quod duit item
petro duc in attum. ce la¬
xate retia ur̃a in captu¬
ram: ad remotiores gen¬
des quib postea p̾dicatũ
est ꝑtineat. Et responders
symon: dixit illi. Precep¬

Expanded text:
terra reducere pusillum. terra reducere pusillum. Et sedens, docebacula turbas. Navis Simonis est Ecclesia primitiva, de qua Paulus ait: Qui enim operatus est Petro in apostolatu circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes, bene una dicta, quia multitudinis credentium erat cor unum et anima una. De qua docebat turbas, quia de auctoritate Ecclesiae usque hodie gentes docet. Ut cessavit autem loqui, dixit ad Simonem: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam. Quod primo rogavit Simonem navim a terra reducere pusillum, significat vel temperate utendum verbo ad turbas, ut nec terrena eis praecipiantur, nec sic a terrenis in profunda sacramentorum recedatur, ut ea penitus non intelligant, vel prius in proximis regionibus gentibus praedicandum, ut qui dicit item Petro, duc in altum et laxate retia vestra in capturam, ad remotiores gentes quibus postea praedicatum est, pertineat. Et respondens Simon, dixit illi: Praecep
Abbreviated transcription (Latin):
Uenite &e ascendamꝰ ad
montem domini: le iiͣ.
It uidit duas naues
stantes secus stagnum.
Due naues secus stag¬
num posite circumcisio¬
cant. Quas bene iħe ui
disse perhibetur.quia in
utroq populo nouit do¬
minus qui sunt eius
eorumq cor a fluctib
seculi huius ad future
uite tranquillitatem qͣi
ad solitditatem iittoris
uidendo hoc est miscclit̃
uisitando ꝓuehit. Pisca¬
tores autem descenderant.
&e lauabant retia. Pisca¬
tores sunt eccłie doctores.
qui nos rete fidei comp̃¬
hensos ce de ꝓfundo ad
lumen elatos. quasi pis¬
ces littori: sic terre uiuen¬
tium aduehunt. Quasi
enim quedam retia pis¬
cantium sunt complexe
p̃dicantium dictiones qͦ
eos quos ceperint in fide
non amittunt. Unde &e re¬
tia quasi retinentia sunt
uocata. S hec retia mo¬
do laxantur in capturam
modo lota plicantur: qr
non omne tempus est
habile doctrine. s nunc
exerenda lingua doctoris:
nunc suimet cura geren¬
da. Ascendens autem in
unam nauim que erat
symonis rogauit eum a

Expanded text:
enite et ascendamus ad montem Domini . Et vidit duas naves stantes secus stagnum. Duae naves secus stagnum positae circumcisiorant: quas bene Jesus vidisse perhibetur, quia in utroque populo novit Dominus qui sunt ejus, eorumque cor a fluctibus saeculi hujus ad futurae vitae tranquillitatem quasi ad soliditatem littoris videndo, hoc est, misericorditer visitando provehit. Piscatores autem descenderant, et lavabant retia. Piscatores sunt Ecclesiae doctores, qui nos rete fidei comprehensos, et de profundo ad lumen elatos, quasi pisces littori, sic terrae viventium advehunt. Quasi enim quaedam retia piscantium sunt complexae praedicantium dictiones, quae eos quos ceperint in fide non amittant: unde et retia quasi retinentia sunt vocata. Sed haec retia modo laxantur in capturam, modo lota plicantur, quia non omne tempus est habile doctrinae, sed nunc exerenda lingua doctori, nunc suimet cura gerenda. Ascendens autem in unam navem, quae erat Simonis, rogavit eum a
Abbreviated transcription (Latin):
omnia. hoc enim ce socͣ¬
tes fecit philosophus. &
multi alii diuitias con¬
tempserunt. s qui secitti
estis me. quod ꝓprie apo¬
stolorum est atq creden¬
tium: in regeneratione
cum sederit filius homĩs
in sede maiestatis sue
quando ex mortuis de
corruptione resurgent.
incorrupti sedebitis & uo
in soliis iudicantium cõ¬
dempnantes duodecim
trib isrł. Quia uobis cre¬
dentib illi credere nolu¬
erunt᷑.

Expanded text:
omnia, hoc enim et Socrates fecit philosophus, et multi alii divitias contempserunt; sed qui secuti estis me, quod proprie apostolorum est atque credentium; in regeneratione cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, quando ex mortuis de corruptione resurgent incorrupti, sedebitis et vos in soliis judicantium condemnantes duodecim tribus Israel, quia vobis credentibus illi credere noluerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
diicia petrus piscãtor e¬
rat. diues non fuerat: ci¬
bos manu ce arte quere¬
bat. & tamen loquebat᷑
confidenter reliquimus
omnia. Et quia ñ suffi¬
cit tantum relinquere.
iungit quod ꝑfectum ẽ:
& seciiti sumus te. fecimꝰ
qd̾ iussisti. quid gͥ dabis

Expanded text:
ator erat, dives non fuerat, cibos manu et arte quaerebat, et tamen loquitur confidenter: Dimisimus omnia. Et quia non sufficit tantum dimittere, jungit quod perfectum est: Et secuti sumus te, fecimus quod jussisti; quid ergo nobis
Abbreviated transcription (Latin):
gelii omnes affectus con¬
tempserint atq diuitiaᷤ
& seculi uoluptates. isti
centuplum recipient. &
uitam eternã possidebũt.
Et in occasione eiuis sen¬
dentie quidam introdii-¬
cunt mille annos post
resurrectionem dicentes.
nobis tunc centuplũ om¬
nium rerum quas dimi¬
simus. & uitam ternã
ẽẽ reddendam. Non intelli¬
gentes qd̃ si in cetis dig¬
na sit repromissio ĩ uxo¬
rib appareat turpitudo.
uti qͥ unã ꝓ domino dimi¬
serit centum recipiat in fu¬
tiro. Densus igitur iste ẽ
qui carnalia ꝓ saluatore
dimiserit. spiritalia recipiet
que comparatione & me¬
rito sui ita erunt ut eis
quasi parui numeri cen¬
tenarius nuimerꝰ compa¬
retur.Unde dicit apłs.
Quia unam tantum do¬
mum ut. unius ꝓuintie
paruos agros dimiserat.
quasi nichil habentes ce
omnia possidentes

Expanded text:
gelii, omnes affectus contempserint, atque divitias et saeculi voluptates: isti centuplum recipient, et vitam aeternam possidebunt. Ex occasione hujus sententiae, quidam introducunt mille annos post resurrectionem, dicentes tunc nobis centuplum omnium rerum quas dimisimus, et vitam aeternam esse reddendam: non intelligentes quod si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus appareat turpitudo; ut qui unam pro Domino dimiserit, et centum recipiat in futuro. Sensus ergo iste est: Qui carnalia pro Salvatore dimiserit, spiritualia recipiet: quae comparatione et merito sui ita erunt, quasi si parvo numero centenarius numerus comparetur. Unde dicit et Apostolus, qui unam tantum domum, et unius provinciae parvos agros dimiserat: Quasi nihil habentes, et omnia possidentes
Abbreviated transcription (Latin):
nagoga decucurrit. Ueñ
synagoga prior ad monu¬
mentum. s minime intra¬
uit: quia legis quidem
mãdata ꝑcepit. ꝓph̃ias de
incarnatione ac passioẽ
diminica audiuit: sed
credere in mortuum no¬
luit. Uidit enim iohes
posita linteamina. ñ tam̃
introiuit: quia uidelicet
synagoga & scripture sa¬
cre sacramenta cognouit.
tamen ad fidem passionis
dominice credendo intrare
distulit: quam dui lon¬
geq ꝓpħauit. Presentem
uidit & renuit. hominem
eẽ despexit: d̃m carne mor¬
talem factum credere no¬
luit. Quid gͦ estꝰ. nisi qͥa
&e citius cucurrit. & dam̃
ante monum̃tum uacua
stetit: Uenit autẽ symon
petrus sequens eum: & in¬
trouuit in monumentũ.
Quia secũta posterior ec¬
cłia gentium. mediatorẽ
dei ⁊ hominum hominem
carne mortuum: &e uiuen¬
tem credidit deum uidit
linteamina posita. & suda¬
rium qd̃ fuerat super ca¬
uut eius. non cum linte

Expanded text:
nagoga cucurrit. 3. Venit nagoga cucurrit. 3. Venit Synagoga prior ad monumentum, sed minime intravit, quia legis quidem mandata percepit, prophetias de incarnatione ac passione Dominica audivit, sed credere in mortuum noluit. Vidit enim Joannes posita linteamina, non tamen introivit, quia videlicet Synagoga et Scripturae sacrae sacramenta cognovit, et tamen ad fidem passionis dominicae credendo intrare distulit. Quem diu longeque prophetavit, praesentem vidit, et renuit; hominem esse despexit, Deum carne mortalem factum credere noluit. Quid ergo est, nisi quia et citius cucurrit, et tamen ante monumentum vacua stetit: Venit autem Simon Petrus sequens eum, et introivit in monumentum, quia secuta posterior Ecclesia gentium, mediatorem Dei et hominum hominem carne mortuum, et viventem credidit Deum. Vidit linteamina posita, et sudarium quod fuerat super caput ejus, non
Abbreviated transcription (Latin):
tuis petro: uenit prior
ad monumentum: & in¬
gredi non presumpsit.
uenit uero posterior petrꝰ:
Quid fratres. quid cursuᷤ
iste significat: Numqd¬
nam hec tam subtilis
euangeliste descriptio a
mysteriis uacare creden¬
dã est: minime. Neq enĩ
se iohannes & p̃isse oe̾ ñ
intrasse diceret: si in ipsa
ĩua trepidatione myste¬
rium defuisse credidisset.
nagoga. quid ꝑ perum
nisi eccłia designatur.
Nec mirum ẽẽ uiderur
qd̃ ꝑ iuniorem synagoga
per seniorem uero eecłia sig¬
nari perhibetur. Quia &¬
si ad dei cultum prior est
synagoga quam eccłia gẽ¬
ticum: adusum tamen
seculi prior est multitudo
gentium quam synagoga.
paulo attestante qui ait.
Quia non prĩus quod spi¬
ritale est:sed quod an¬
male. ꝑ seniorem gͦ pe¬
trum: significatur eccłia
gentium.Piuniorem io
hannem: synagoga uide¬
orum. Cucurrerunt ergo
simul: quia abortus sui
tempore usq ad occasum:
pari & communi uia de¬
si non pari & communi
sensu: gentilitas cum sy¬

Expanded text:
or ad monumentum, sed ingredi non praesumpsit. Venit vero posterior Petrus, Quid, fratres, quid cursus iste significat? Nunquid haec tam subtilis evangelistae descriptio a mysteriis vacare credenda est? Minime. Neque enim se Joannes et praeisse et non intrasse diceret, si in ipsa sua trepidatione mysterium defuisse credidisset. nagoga, quid per Petrum nisi Ecclesia designatur? Nec mirum esse videatur quod per juniorem Synagoga, per seniorem vero Ecclesia signati perhibetur, quia etsi ad Dei cultum prior est Synagoga quam Ecclesia gentium, ad usum tamen saeculi prior est multitudo gentium quam Synagoga, Paulo attestante, qui ait: Quia non prius quod spiritale est, sed quod animale . Per seniorem ergo Petrum significatur Ecclesia gentium, per juniorem vero Joannem Synagoga Judaeorum. Cucurrerunt ambo simul, quia, ab ortus sui tempore usque ad occasum, pari et communi via, etsi non pari et communi sensu, gentilitas cum Sy
Abbreviated transcription (Latin):
tis signatur intelligen¬
tia. Maria enim aucto¬
rem omnium quem car¬
ne uiderat mortuum. A¬
rebat in monumeno.
Et quia hunc mirime¬
imieñ furãtũ credidit. Adoh̾
ergo erant tenebre.cum
uenit ad monumentum
Cucurrit cituis. discipul
nuntiauit. S illi p̾cet̾ĩs oce᷑¬

Expanded text:
tis signatur intelligentis signatur intelligentia. Maria etenim auctorem omnium, quem carne viderat mortuum, quaerebat in monumento; et quia hunc minimeinvenit, furatum credidit. Adhuc ergo erant tenebrae cum venit ad monumentum. Cucurrit citius, discipulisque nuntiavit. Sed illi prae c
Abbreviated transcription (Latin):
caritati ur̃e de lectionis
euangelice expositõ ne
loqui ꝓhibu̾it. Uox nãq
ipsa a damoris uirtute
succumbit. Et quia amt¬
tis audiri non ualeo. lo¬
qui fateor inter multos
erubescoS hanc inme
uerecundiam & ip̃e rep̃¬
hendo. Quid enim: Num¬
quid si muitis ꝓdesse ne¬
queo. nec paucis curabo:
Et si ex messe portare ma¬
nipuios multos ñ possũ.
numquid nam debeo ad
aream uãcuus redire:
Quamius enim quan¬
tos debeo ferre ñ ualeo.
certe uel paucos. certe uł
duos. certe uł unum fe¬
ram. Habet namq ipsa
infirmitatis intentio: m¬
cedis sue certitudinem.
Quia suꝑnus arbit̾ nr̃.
et si pondus considerat
in retributione:tamen
uires pensat in pondere.
Lectio sancti euangelii
quam modo fr̃s audistiꝰ.
ualde in suꝑficie hysto¬
rica est aperta. sed eius
nobis sunt mysteria
sub breuitate requiren¬
da. Maria magdalene
cum adhuc tenebre eẽnt.
uenit ad monumentũ.
Iuxta hystoriam notatur
hora: iuxta intellectum
uero mysticum. requiren¬

Expanded text:
charitati vestrae de lectionis evangelicae expositione loqui prohibuit. Vox namque ipsa a clamoris virtute succumbit; et quia a multis audiri non valeo, loqui, fateor, inter multos erubesco. Sed hanc in me verecundiam et ipse reprehendo. Quid enim? Nunquid si multis prodesse nequeo, nec paucis curabo? Et si ex messe portare manipulos multos non possum, nunquidnam debeo ad aream vacuus redire? Quamvis enim quantos debeo ferre non valeo, certe vel paucos, certe vel duos, certe vel unum feram. Habet namque ipsa infirmitatis intentio mercedis suae certitudinem, quia supernus arbiter noster, etsi pondus considerat in retributione, tamen vires pensat in pondere. 2. Lectio sancti Evangelii quam modo, fratres, audistis valde in superficie historica est aperta, sed ejus nobis sunt mysteria sub brevitate requirenda. Maria Magdalene, cum adhuc tenebrae essent, venit ad monumentum. Juxta historiam notatur hora, juxta intellectum vero mysticum requiren
Abbreviated transcription (Latin):
in passionib in esse cerne¬
bant humanam. Propter
qd̃ benigne mediator ip̃e
dei ⁊ hominum. etiam ho¬
minib in terra notum fi¬
eri uolens. quia data sit
ei omnis potestas in celo
uitam possent habere ꝑ¬
hennem: misit doctores qͥ
cunctis ꝑ orbem nationi¬
b uerbum uite predica¬

Expanded text:
in passionibus inesse cernein passionibus inesse cernebant humanam. Propter quod benigne Mediator ipse Dei et hominum, etiam hominibus in terra notum fieri volens quia data sit ei omnis potestas in coelovitam possent habere perennem, misit doctores qui cunctis per orbem nationibus verbum vitae praedica
Abbreviated transcription (Latin):
nificentiam. adssumpta
ꝓ hominib. & morti da¬
ta humanitas: resurgẽ¬
do peruenerit. Data est
michi inquit omnis po¬
testas. in celo & interra.
sumpta loquitur huma¬
nitate: quam suscipiendo
minoratus paulomĩnus
ab angelis. & in qua re¬
surgendo amortuis głia
& honore coronatus est.
& constitutus suꝑ opera
manuum patris. omĩa¬
q subiecta sub pedib eiꝰ.
ipsa que & ad tempus
preualere uisa est:eius
pedib substrata est. Le iii.¬
uod gͦ psalmista de
domino resurgente a mor¬
tuis. ait patri. omnia sub¬
iecisti sub pedib eius: loc
est utiq qđ̃ resurgens ip̃¬
se dominus ait discipłis¬
suis. Data est michi oĩs
potẽstas. in celo &e in t̾ra.
Et quidem antequam
tore specialiter adssump¬
tum ẽẽ. uidebant. Sed
ceci in terra homines dedi¬
gnabantur ei subici: quẽ
cominuni secum mortali¬
tate cognouerant indittũ.
Contempnebant eiꝰ uirtu¬
tem in miraculis intellig̾e
diuinam: cui infirmitatẽ

Expanded text:
nificentiam assumpta nificentiam assumpta pro hominibus et morti data humanitas resurgendo pervenerit. Data est mihi, inquit, omnis potestas in coelo et in terra. sumpta loquitur humanitate, quam suscipiendo minoratus est paulo minus ab angelis, et in qua resurgendo a mortuis, gloria et honore coronatus est, et constitutus super opera manuum Patris, omniaque subjecta sub pedibus ejusipsa, quae ei ad tempus praevalere visa est, ejus pedibus substrata est. Quod ergo Psalmista de Domino resurgente a mortuis ait Patri: Omnia subjecisti sub pedibus ejus, hoc est utique quod resurgens ipse Dominus ait discipulis: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra. Et quidem etiam tore specialiter assumptum esse videbant; sed eci in terra homines dedignabantur ei subjici, quem communi secum mortalitate cognoverant indutum. Contemnebant ejus virtutem in miraculis intelligere divinam, cui infirmitatem
Abbreviated transcription (Latin):
uelata facie. sicut apls te¬
statur głam domini spe¬
culantes in eandem ima¬
ginem transformamur.
euisq uestigia fide sequi¬
mur non ficta. Et uiden¬
tes eum adorauerunt. in¬
quit: quidam autem du¬
bitauerunt. Si querimꝰ
unde dubitauerunt. qui
uidentes dñm adorauer̃t:
nulla magis causa occur¬
rit. quam ea cuius lucas
meminit: cum ipso re¬
surrectionis sue die dis¬
cipłis eum apparuisse nar¬
raret. conturbati uero &¬
conterriti. existimabant
se sp̃m uidere. Uidentes
g dominum cognoscunt.¬
& quia hunc d̃m ẽẽ. didi¬
cerant: dimissis in tram
uultib adorant. S in¬
erat mentib eorum non
contempnenda dubietas:
quia se non corpus in qͦ
passus est resuscitatum.
s sp̃m quem finita pas¬
sione tradidit: solum
uidere putabant. Unde
confestim magister pius
& eos qui iam credider̃t:
in fide confortat. & illos
qui adhuc dubitauer̃t:
Ad fidei grãm conuocat
Omnib scilicet intimãs
ad quantam głe mag¬

Expanded text:
velata facie, sicut Apostolus tevelata facie, sicut Apostolus testatur, gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformamur, , ejusque vestigia fide sequimur non ficta. Et videntes, inquit, eum adoraverunt: quidam autem dubitaverunt. Si quaerimus unde dubitaverint, qui videntes Dominum adoraverunt, nulla magis causa occurrit, quam ea cujus Lucas meminit cum ipso resurrectionis suae die discipulis eum apparuisse narraret, conturbati vero conterriti existimabant se spiritum videre . Videntes ergo Dominum cognoscunt, et quia hunc Deum esse didicerant, dimissis in terram vultibus adorant. Sed inerat mentibus eorum non contemnenda dubietas, quia se non corpus in quo passus est resuscitatum, sed spiritum, quem finita passione tradidit, solum videre putabant. Unde confestim Magister pius et eos qui jam crediderunt in fide confortat, et illos qui adhuc dubitaverunt ad fidei gratiam convocat, omnibus, scilicet, intimans, ad quantam gloriae mag
Abbreviated transcription (Latin):
superna studeant desideria
transire. Nomen u̾galilee
quid mysterii salutaris
contineat. crebra patrum
expositione notissimum ẽ.
S non abre est. sepus
repetere. quod semꝑ neces¬
se est anmo retinere. Ga¬
ulea quippe. transmnigratõ
facta. uel reuelatio. dicit᷑.
nominis. ad unum casũ
respicit. diquidem supra
legimus. dixisse angelũ
mulierib. Ite. dicite disci¬
pulis eius quia surrexit.
& ecce precedet uos in gali¬
leam: ibi eum uidebitis. Et
nunc euangelista narrã¬
te cognouimus. quia abie¬
runt discipuli in galileã:
Et uidentes eum adoraue¬
cedit discipulos in galile¬
am ut uideatur ab eis. se¬
cuntur illi. & uidentes eũ
adorant. nisi quia surrex̃
xp̃x a mortius primitie dor¬
mientium. secuntur autẽ
hii qui sunt xp̃i. & ipsi in
sio ordine ad uitã de mor¬
te tra̾migrant: Ibiq eum
uidentes adorant. quia in
laudant. Cui uisioni con¬
gruit illud. qd̃ galilea.
etiam reuelatio facta inẽ¬
pretatur. Tunc enim re¬

Expanded text:
superna studeant desideria superna studeant desideria transire. Nomen vero Galilaeae quid mysterii salutaris contineat, crebra Patrum exposSed non abs re est saepius verbo repetere, quod semper necesse est animo retinere. Galilaea quippe transmigratio facta, vel revelatio dicitur. nominis ad unum finem respicit. Siquidem supra legimus dixisse angelum mulieribus: Ite, dicite discipulis ejus quia surrexit, et ecce praecedet vos in Galilaeam, ibi eum videbitis. Et nunc, evangelista narrante, cognovimus quia. Abierunt discipuli in Galilaeam, et videntes eum adoravecedit discipulos in Galilaeam, ut videatur ab eis, sequuntur illi et videntes eum adorant, nisi quia surrexit Christus a mortuis, primitiae dormientium ? Sequuntur autem hi qui sunt Christi, et ipsi in suo ordine ad vitam de morte transmigrant, ibique eum videntes adorant, quia  Alaudant. Cui visioni congruit illud, quod Galilaea etiam revelatio interpretatur. Tunc etenim re
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s Rmi quam mo¬
do audiuimius & iuxta.
litteram gaudio ꝑlena re¬
fulget. quia triumphũ
redemptoris nr̃i simul ce
redemptõnis nr̃e dona
plano sermone describit:
ce si hanc enucleatius ꝑ¬
tractare uelimus gratiorẽ
in littera friictum spirita¬
lis sensus. inditum ẽẽ cõ¬
perimus. Sermo & enim
dei. aromatum more. quo
subtilius quasi terendo diͦ
am reddit. Płanum nãq
est & dulce ad audiendũ
piis. quod discipuli abiẽ¬
runt in galileam. in mon¬
tem. ubi constituerat illis
iħc: Et uidentes eum ado¬
rauerunt. Sed non uacat
a mysterio. qd̃ tomnus in
galilea post resurrectionẽ.
uł quod in monte discipu¬
lis apparuit. In monte cẽ¬
enim apparuit: ut signifi¬
caret. quia corpus quod
de communi humani gẽne¬
ris terra nascendo suscepe¬
rat. resurgendo iam suꝑ
terrena omnia subleuatũ:
celesti uirtute induerit.
In monte apparuit.ut ad¬
moneret fideles si illic cel¬
situdinem resurrectionis
eius cupiunt uidere: hic
ab infunis cupiditatibꝰ ad

Expanded text:
rissimi, quam modo audivimus, et juxta litteram gaudio plena refulget, quia triumphum Redemptoris nostri, simul et redemptionis nostrae dona plano sermone describit. Et si hanc enucleatius pertractare velimus, gratiorem in littera fructum spiritualis sensus inditum esse comperimus. Sermo etenim Dei, aromatum more, quo subtilius quasi terendo et cam reddit. Planum namque est et dulce ad audiendum piis, quod: Discipuli abierunt in Galilaeam in montem ubi constituerat illis Jesus, et videntes eum adoraveru mysterio, quod Dominus in Galilaea post resurrectionem, vel quod in monte discipulis apparuit. In monte etenim apparuit, ut significaret quia corpus, quod de communi generis terra nascendo susceperat, resurgendo jam super terrena omnia sublevatum coelesti virtute induerit. In monte apparuit, ut admoneret fideles, si illic celsitudinem resurrectionis ejus cupiunt videre, hic ab infimis cupiditatibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
oe filui. & sp̃c scĩ. docentes
cos seruare omnia quet̃q
mandaui uob̃. Rectissimꝰ
autẽ ordo predicandi. &
modernis quoq predicato¬
rib eccł̃ie diligentissime
doceatur auditor: deinde fi¬
dei sacramentis imbuatur
deinde seruandis domini
mandatis ex tempore libe¬
rius instruatur. Quia ne¬
q indoctus quisq & igna¬
rus xp̃iãne fidei. potest
eiusdem fidei sacramentis
ablui. neq lauachro bap¬
tismi alpeccatis mundari
sufficit: si non post baptis¬
ma studeat quisq bonis
operib insistere. Prius gͦ
docere gentes. idest scien¬
tia ueritatis instituere ac
sic baptizare precipit. quia
⁊ sine fide impossibile est
placere deo: &e nisi quis re¬
natus fuerit ex aqua &

Expanded text:
 sancti, docentes eos servare omnia quaecunque mandavi vobis. Rectissimus autem ordo praedicandi et modernis quoque praedicatoribus Ecclesiae diligentissime doceatur auditor, deinde fidei sacramentis imbuatur, deinde servandis Domini mandatis ex tempore liberius instruatur. Quia neque indoctus quisque et ignarus Christianae fidei potest ejusdem fidei sacramentis ablui, neque lavacro baptismi a peccatis emundari sufficit, si non post baptisma studeat quisque bonis operibus insistere. Prius ergo docere gentes, id est, scientia veritatis instruere, ac sic baptizare praecipit, quia et: Sine fide impossibile est placere Deo ; et: Nisi quis renatus fuerit ex aqu
Abbreviated transcription (Latin):
qui tunc se a terrenis o¬
perib subtrahunt. qͣnͣdo
lam ꝑ ammadũsionem
iudicis ad eternum sup¬
plicium trahintur. Añ
ergo de talenti nr̃i ponẽ¬
da rõne uigilemus. ut
cum iam uidex ad feriẽ¬
dum imminet. lucrum
nos qd̃ fecimus excuset.
qd̃ prestet nobis domi¬

Expanded text:
qui tunc se a terrenis qui tunc se a terrenis peribus subtrahunt, quando jam per animadversionem judicis ad aeternum supplicium trahuntur. Ante ergo de talenti nostri ponenda ratione vigilemus, ut cum jam judex ad feriendum imminet, lucrum nos quod fecimus excuset. Quod praestet nobis D
Abbreviated transcription (Latin):
pescat. Habens artem qͣ
regitur. magnoꝑe srioe¬
at. ut usũ ce utuitatẽ
illius cum ꝓximo par¬
tiatur. Habens loquen
timeat: si cum ualet ñ
apud cum ꝓ pauperib.
intercedit. Tantum quis¬
pe ab uno quoq nr̃m
uenturus uidex exiget:
quantum dedit. Ut gͦ
de talenti sui rõnib re¬
deunte domino quisq se¬
curus sit. cum tremore
penset cotidie quid acce¬
pit. Ecce namq iam ui¬
xta est: ut ille qui ꝑe.¬
gre ꝓfectus est redeat.
it: qui de hac terra iN
qua natus est longe dis¬
cessit.S ꝓfecto reuertit᷑
ut de talentis rationes
ponat: quia si a bona ac¬
tione torpescimus. de ip¬
sis donis que contulit
nos districtius iudicat.
Consideremus gͦ quid ac¬
cepimus: atq in eorum
erogatione uigilemꝰ. Nul¬
la nos aspiritali oꝑe ter¬
rena cura impediat. ne si
in terra talentum abs¬
conditur. talenti dominꝰ
ad uacundiam ꝓuocet᷑.
Diger ceenim seruus cũ
nat: talentum de terra
leuat. quia sunt pleriq

Expanded text:
pescat, habens artem qua pescat, habens artem qua regitur magnopere studeat ut usum atque utilitatem illius cum proximo partiatur, habens loquendtimeat, si, cum valet, non apud eum pro pauperibus intercedit. Tantum quippe ab unoquoque nostrum venturus judex exiget quantum dedit. Ut ergo de talenti sui rationibus, redeunte Domino, quisque securus sit, cum tremore penset quotidie quid accepit. Ecce namque jam juxta est ut ille qui peregre profectus est redeat. it qui de hac terra in qua natus est longe discessit; sed profecto revertitur, ut de talentis rationes ponat, quia si a bona actione torpescimus, de ipsis donis quae contulit nos districtius judicat. Consideremus ergo quae accepimus, atque in eorum erogatione vigilemus. Nulla nos a spiritali opere terrena cura impediat, ne si in terra talentum absconditur, talenti dominus ad iracundiam provocetur. Piger etenim servus, cum nat, talentum de terra levat, quia sunt plerique
Abbreviated transcription (Latin):
Sciendum est uero qd̃
nullus piger ab hac ta¬
lenti acceptione securuᷤ
est. Nullus namq est qͥ
uerãcit̃ dicat. talentum
minime accepi. non est
unde ponere rõnem co¬
gar. Talenti ena noĩe:
cuilibet pauꝑi. etiã hoc
ipsum reputabitur. quod
uel minimum accipit. le¬
lus namq accẽpit ix.¬
intelligentiam: p̃dicatioĩs
ministerium debet ex ta¬
lento. Auus t̾renam sub¬
stantiam accepit: croga¬
tionem talenti debet ex
reb. Aliuz nec internors
intelligentiã. nec rerum
affluentiam accepit. s
tamen didicit arcem qͣ
pascitur. ip̃a ars in ta¬
lenti acceptione reputa¬
bitur. Alius mebil ho¬
rum asseciitus est: sed
tamen fortasse familiari¬
tatis locum apd̃ diuitẽ
meruit. talentum ꝓfec¬
to familiaritatis accep̃.
Si gͦ nichil ei ꝓ indi¬
gentib loquitur: pro ta¬
ienti retentione damp¬
natur. Habens gͥ intelle¬
ctum: curet om̃nino ne
taceat. Habens rerum
affluentiam uigilet. ne
a misccłie largitate tor¬

Expanded text:
Sciendum vero est quod Sciendum vero est quod nullus piger ab hac talenti acceptione securus est. Nullus namque est qui veraciter dicat: Talentum minime accepi, non est unde rationes ponere cogar. Talenti enim nomine cuilibet pauperi etiam hoc ipsum reputabitur, quod vel minimum accepit. Alius namque 1487 accepit intelligentiam, praedicationis ministerium debet ex talento. Alius terrenam substantiam accepit, erogationem talenti debet ex rebus. Alius nec internorum intelligentiam, nec rerum affluentiam accepit, sed tamen didicit artem qua pascitur, ipsa ars ei in talenti acceptione reputatur. Alius nihil horum assecutus est, sed tamen fortasse familiaritatis locum apud divitem meruit, talentum profecto familiaritatis accepit. Si ergo nihil ei pro indigentibus loquitur, pro talenti retentione damnatur. Habens ergo intellectum curet omnino ne taccat, habens rerum affluentiam vigilet ne a misericordiae largitate tor
Abbreviated transcription (Latin):
ad intellectum quoq my¬
sticum ꝑducuntur. ut eti¬
am de interna intelligen¬
tia polleant. qui exteri¬
ora fideuter administrãt.
Generalis etiam mox sen¬
tentia subditur: qua dr̃.
Omni enim habenti da¬
bitur & abundabit. ei
autem qui ñ habet c
qd uidetur habere aufe¬
retur ab eo. Habenti nãq
dabitur & habundabit.
quia quisqͥs caritatem
habet. etiam dona alia
ꝑcipit. quisquis carita¬
dem non h̃t. etiam do¬
na que ꝑcipisse uideba¬
tur amitcit. Unde neces¬
se est fr̃s mei. ut ꝑ õe
qd̃ agitis. erga caritatiᷤᷤ
custocliam uigiletis. Ca¬
ritas autem uera est. &¬
amicum diligere in de¬
um: & inimicum dili¬
gere ꝓpter dm̃. Quam
quisquis non ht: omne
bonum amittit qd̃ h̃t.
Talento qd̃ acceꝑat pri¬
uatur: & iuxta domini¬
cam sentĩam in extĩores
tenebras mitutur. Per pe¬
nam quippe in exteriores
cecidit᷑. & illic coactus
pactitur tenebras ultioĩs.
qui bic libenter sustinu¬
it tenebras uoluptatis.

Expanded text:
ad intellectum quoque myad intellectum quoque mysticum perducuntur, ut etiam de interna intelligentia polleant qui exteriora fideliter administrant. 6. Generalis etiam mox sententia subditur, qua dicitur: Omni enim habenti dabitur, et abundabit; ei autem qui non habet, et quod videtur habere auferetur ab eo. Habenti namque dabitur, et abundabit, quia quisquis charitatem habet etiam dona alia percipit. Quisquis charitatem non habet etiam dona quae percepisse videbatur amittit. Unde necesse est, fratres mei, ut per omne quod agitis erga charitatis custodiam vigiletis. Charitas autem vera est amicum diligere in Deo, et inimicum diligere propter Deum. Quam quisquis non habet omne bonum amittit quod habet, talento quod acceperat privatur, et juxta Dominicam sententiam in exteriores tenebras mittitur. Per poenam quippe in exteriores cecidit; et illic coactus patitur tenebras ultionis, qui hic libenter sustinuit tenebras voluptatis. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
ex p̃dicatoris ore dilicis¬
tis. Pigrum uͦ seruum
qua sententia feriat: au¬
diamus. Tollite ab eo ta¬
lentum: & date ei qui de¬
cem habet talenta. Opor¬
tiinum ualde uidebatur.
ut cum a malo seruo u
num talentum tollitur.
ei potius qui duo quam
qui quinq acceperat da¬
retur. Illi enim dari debu¬
it quĩ minus. quã qui
plus habuit. S sicut su¬
ꝑius diximus. ꝑ quinq
talenta. quinq uidelicet
sensus. idest extĩorum sci¬
entia designãtur. ꝑ duo
autem. intellectus ce oꝑe¬
ratio exprimitur. Plus
gͥ habuit qui duo quã
qui quinq talenta per¬
ceperat: qr qui per talen¬
ta quinq exterioꝵ ãmi-¬
nistrationem meruit. ab
intellectu interioꝵ adhuc
uacuus fuit.
num gͦ talentum qd̃
intellectum significari di¬
ximus. illi dari debuit.
qui bene exteriora que
acceꝑat ministrauit. Qõ
cotidie in sc̃a ecclia cerni¬
mus: quia pleriq dum
bñ minist̾nt exteriora que
accipiunt. ꝑ aduictã gr̃am

Expanded text:
ex praedicatoris ore didicisex praedicatoris ore didicistis. Pigrum vero servum qua sententia feriat audiamus: Tollite ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. 5. Opportunum valde videbatur ut cum malo sernum talentum tollitur, ei potius qui duo quam qui quinque talenta acceperat, daretur: illi enim dari debuit qui minus, quam qui plus habuit. Sed sicut superius diximus, per quinque talenta, quinque videlicet sensus, id est, exteriorum scientia designatur; per duo autem talenta intellectus et operatio exprimitur: plus ergo habuit qui duo quam qui quinque talenta percepit: quia qui per talenta quinque exteriorum administrationem meruit, ab intellectu internorum adhuc vacuus fuit. Unum ergo talentum, quod intellectum significari diximus, illi dari debuit qui bene exteriora quae acceperat ministravit. Quod quotidie in sancta Ecclesia cernimus, quia plerique dum bene ministrant exteriora quae accipiunt, per adjunctam gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
oportuit ergo te dare pe¬
cuniam meam nummu¬
lariis: & ego ueniens re¬
cepissem utiq qd̃ meum
est cum usura. Ex ũbis
sius seruus constringit᷑.
cum dominus dicit. Me¬
to ubi ñ semino. & con¬
grego ubi non sparsi.
Ac si aꝑte dicat. Si iu¬
xta tuã sententiã ⁊ utõ
exquiro qd̃ non dedi. ꝙͣ¬
domans ate exquiro qd̃
ad cregandum dedi: O¬
portuit gͥ te dare pecuni¬
am meam nũmulariis.
et ego ueniens recepissẽ
utiq qd̃ meum est cũ
usura. Pecuniam uͦ nũ
entiam predicationis im¬
pendere. qui hanc ualeãt¬
ed sicut nr̃m ꝑi¬
culum aspicitis si dñicã
ditis. In usura quippe pe¬
cunia etiam non data
recipitur. Cum enĩ hoc
redlitur qd̃ acceptum fu¬
impenditur qd̃ acceꝑtũ
non est. Pensate ergo
hac uerbi pecunia u̾surã
soluitis. & curate ut ex
eo qd̾ aud̾tis. etiã alia
studeatis intelligere que
ñ audistis: quatinꝰ alia
ex aliis colligentes. etiã
illa discatis ex uobismet¬
ipsis agere. que necdũ

Expanded text:
oportuit ergo te dare pecuniam meam nummulariis, et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Ex verbis suis servus constringitur cum dominus dicit: Meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi. Ac si aperte dicat: Si juxta tuam sententiam et illud exquiro quod non dedi, quanto magis a te exquiro quod ad erogandum dedi; oportuerat ergo te dare pecuniam meam nummulariis; et ego veniens recepissem uusura. Pecuniam vero dare entiam praedicationis impendere qui hanc valeaSed sicut nostrum periculum aspicitis si dominicaditis. In usura quippe pecunia etiam non data recipitur. Cum enim hoc redditur quod acceptum fuimpenditur quod acceptum non est. Pensate ergo,hac verbi pecunia usuras solvetis, et curate ut ex eo quod auditis etiam alia studeatis intelligere quae non auditis, quatenus alia ex aliis colligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum
Abbreviated transcription (Latin):
de in iudicio merita exqͥ¬
rit. quid quisq accepit
considerat. & qd̃ lucrum
de acceptis reportet pen¬
Seruus qui geminata
talenta retulit adomino
laudatur. atq ad et̾nam
remunerationẽ ꝑdiicit᷑.
cum ei uoce dominica
dr̃. Euge serue bone ce
fidelis quia suꝑ pauca
fidelis fuisti: supra int̾
ta te constituam intra ĩ

Expanded text:
te in judicio merita exqute in judicio merita exquirit, quid quisque accepit considerat, et quod lucrum de acceptis reportet penServus qui geminata talenta retulit a domino laudatur, atque ad aeternam remunerationem perducitur, cum ei voce dominica dicitur: Euge serve bone et fidelis, quiperceperunt, sed tamen sola quae carnis sunt sapiunt;
Abbreviated transcription (Latin):
donum quinq sensuum
soest exteriorum scientia
exprimitur. Duob uero:
intellectus & operatõ de¬
signatur. Unius autem
talenti nomine. intellect
sarbiminodo designatur
IO is qui quinq
talenta acceperat. alia
quinq lucratus est. qr¬
terna ac mystica penetra¬
re nesciunt. ꝓ intentiõe
tamen superne patrie do¬
cent recta quos possunt:
de ipsis exteriorib que
acceperunt. Dum que se
a carnis petulentia. ater¬
renarum rerum ambitu
atq auisibilium uolup¬
tate custodiunt. ab his
etiam alios ãmonendo
compescunt. Et sunt ñ¬
niilli qui quasi duob
talentis ditati. intellec
tum atq oꝑationẽ ꝑ¬
cipiunt: subtilia de int̾¬
rus inteiligunt. mira de
exteriorib operantur. Cũq¬
& intelligendo & oꝑando
alus pͬdicant. quasi du-
Sapientes sunt. ut faci¬
ant mala: bene autem
fãcere nesciunt.S dominꝰ
qui talenta contulit. rõ¬
nem positurus redit . qr¬
is qui nune pie spirita¬
lia uona tribuit. distrie¬

Expanded text:
donum quinque sensuum, donum quinque sensuum, id est exterior scientia exprimitur, duobus vero intellectus et operatio designatur. Unius autem talenti nomine intellectus tantummodo designatur. Sed is qui quinque talenta acceperat, alia quinque lucratus est; qterna ac mystica penetrare nesciunt, pro intentione tamen supernae patriae, docent recta quae possunt, de ipsis exterioribus quae acceperunt; dumque se a carnis petulantia, a terrenarum rerum ambitu, atque visibilium voluptate custodiunt, ab his etiam alios admonendo compescunt. Et sunt nonnulli qui quasi duobus ttum atque operationem percipiunt, subtilia de internis intelligunt, mira in exterioribus operantur. Cumque intelligendo et operando aliis praedicant, quasi dSapientes sunt ut faciant mala, bene autem facere nescierunt . Sed Dominus, qui talenta contulit, ratdum utrique sexui praediis qui nunc pie spiritalia dona tribuit distric
Abbreviated transcription (Latin):
crescunt donoꝵ. Tanto
g esse humilior atqz ad
seruiendum ꝓmptior qͥs¬
q debet ex munere qͣnto
se obligatiorem ẽẽ ꝯspiẽ.¬
in reddenda rõne. Ecce
homo qui peregre proficiᷤ¬
citur seruos suos uocat eiꝰ¬
q ad negotium talenta
partitur: post multum uͦ
temporis positurus ratio¬
nem reũtitur. bene oꝑan¬
tes ꝓ aportato lucro re¬
munerat: seruum uero
a bono opere torpentem
dampnat. cõ¬
Uis itaq iste homo ẽ.
qui peregre ꝓficiseitur. nͥ
redemptor noster. qui in
ea carne quam assump¬
serat abut in celum. Car¬
nis enim locus ꝓprie t̾ra
est. que quasi ad peregri¬
na diicitur. dum ꝑ re-¬
demptorem nr̃m in celo
collocatur.D homo iste
peregre ꝓficiscens seruis
suis bona sua tradidit.
quia fidelib suis spirrta¬
lia dona concessit. ꝙu¬
ni quidem quinq talen¬
ta: alii duo. alui uͦ cõmi¬
sit unum. Quinq ⁊enĩ
sunt corporis sensus. ui¬
delicet. uisus. auditus.
gustus. odoratus. & tac¬
tus. Quinq gͥ talentis.

Expanded text:
crescunt donorum. Tanto ergo esse humilior atque ad serviendum 1464 promptior quisque debet ex munere, quanto se obligatiorem esse conspiin reddenda ratione. Ecce homo qui peregre proficiscitur, servos suos vocat, eisque ad negotium talenta partitur. Post multum vero temporis positurus rationem revertitur, bene operantes pro apportato lucro remunerat, servum vero a bono opere torpentem damnat. Quis itaque iste homo est qui peregre proficiscitur, nisi Redemptor noster, qui in ea carne quam assumpserat abiit in coelum? Carnis enim locus proprius terra est, quae quasi ad peregrina ducitur, dum per Redemptorem nostrum in coelo collocatur. Sed homo iste peregre proficiscens servis suis bona sua tradidit, quia fidelibus suis spiritalia dona concessit. Et uni quidem quinque talenta, alii duo, alii vero commisit unum. Quinque etenim sunt corporis sensus, videlicet visus, auditus, gustus, odoratus et tactus. Quinque ergo tal
Abbreviated transcription (Latin):
Quansui corporis iinauia ñ
ꝑtimescunt. Cumq se pec¬
catores considerant. sc̃ita¬
tis uias arripere trepi-¬
dant: ce remanere in suiᷤ
inquitatib non formidãt.
Quorum bene petrus
adhuc in infirmitate po¬
situs spẽm tenet: cum ui¬
so miraculo piscium di¬
xit. Exi ame domine:qr
homo pecc̃or sum. Immo
si te pecc̃orem consideras.
oportet ut ate dominũ ñ
repellas. S qui iecirco me¬
lioris habitus uias. & re¬
ctioris uite apprehendere
artem nolunt. qr infir¬
mos se ẽẽ conspicuint. ce¬
quasi pecc̃ores se fatent᷑
c dominum repellunt.
eumq quem in se scĩfi¬
care debuerant fugiunt.
& uelut in ꝑturbatione ꝯ¬
silium ñ habent. dũ mo¬
riuntur & uitam timeN.

Expanded text:
sui torporis ignavia non sui torporis ignavia non pertimescunt; cumque se peccatores considerant, sanctitatis vias arripere trepidant, et remanere in suis iniquitatibus non formidant. Quorum bene Petrus adhuc in infirmitate positus speciem tenet cum, viso miraculo piscium, dixit: Exi a me, Domine, quia homo peccator sum . Imo si te peccatorem consideras, oportet ut a te Dominum non repellas. Sed qui idcirco melioris habitus vias, et rectioris vitae apprehendere arcem nolunt, quia infirmos se esse conspiciunt, quasi et peccatores se fatentur, et Dominum repellunt, eumque quem in se sanctificare debuerant, fugiunt, et velut in perturbatione consilium non habent, dum moriun
Abbreviated transcription (Latin):
S tunc fidelis seruus
supra multa constitui¬
tur. quando deuicta oĩ
corruptionis molestia.
de eternis gaudiis in illa
celesti sede gl̾atur. Tunc
ad domini sui gaudium
ꝑfecte intromittitur. qn
in eterna illa patria as-¬
sumptus. atq angelor
cetib ãmixtus. sic inte¬
rius gaudet de munere
ut non sit iam qd̃ ex¬
terius doleat de corrupti¬
one. Deruus autem qui
oꝑari de talento noluit.
ad dominũ cum uerbis
excusationis redit dicens.
Domine scio quia homo
durus es. metis ubi nos
seminasti & congregas
ubi non parsisti. &e ti¬
mens abii & abscondi
talentum tuum in t̾ra.
ecce habes qd̃ tuum est.
Iotandum quod
inittilis seruus durum
dominum uocat. cui tñ
Ad lucrũ deseruire dissi¬
mulat:ce timuisse se di¬
cit in lucrum talentum
expendere. Qui hoc solũ
tinere debuerat: ne hoc
sine lucro ad dominum
reportaret.SSunt enim ple¬
riq intra sc̃am eccłiam
quorum iste seruus yma¬
ginem tenet. qui melio¬
ris uite uias aggredi me¬
tuunt: &e tamen iacere ĩ

Expanded text:
Sed tunc fidelis servus super multa constituitur quando, devicta omni corruptionis molestia, de aeternis gaudiis in illa coelesti sede gloriatur. Tunc ad domini sui gaudium perfecte 1465 intromittitur, quando in aeterna illa patria assumptus, atque angelorum coetibus admistus, sic interius gaudet de munere, ut non sit jam quod exterius doleat de corruptione. 3. Servus autem qui operari de talento noluit, ad dominum cum verbis excusationis redit, dicens: Domine, scio quia homo durus es, metis ubi non seminasti, et congregas ubi non sparsisti; et timens abii et abscondi talentum tuum in terra, ecce habes quod tuum est. Notandum quod inutilis servus durum dominum vocat, cui tamen ad lucrum deservire dissimulat, et timuisse se dicit in lucrum talentum expendere, qui hoc solum timere debuerat, ne hoc sine lucro ad dominum reportaret. Sunt enim plerique intra sanctam Ecclesiam, quorum iste servus imaginem tenet, qui melioris vitae vias aggredi metuunt, et tamen jacere in
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ quecumq dixerint uobis:
seruate & facite.Seciindum¬
uͦ opera illorum nolite fa¬
cere: dicunt enim ce ñ faci¬
unt. Qurd mansuetius qͥd
benignius domino: Temp¬
tatur a pbariseis. confringũ¬
tur insidie eorum. & scd̾m
psalmistam. sagrite paruu¬
lorum facte sunt plage eoꝵ.
Et nichilominus hortatur
doctrinam considerantes:¬

Expanded text:
t vobis, servate et facite: secundum opera vero eorum nolite facere. Dicunt enim, et non faciunt. Quid mansuetius, quid benignius Domino? Tentatur a Pharisaeis, confringuntur insidiae eorum, et secundum Psalmistam: Sagittae parvulorum factae sunt plagae eorum , et nihied doctrinam considerantes