comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nobis scĩ a euuangelii lectio cõmen¬
dat. quae angelũ decaelis adõmis¬
sum narrat ad uirginẽ ut nouãm
carne natiuitatem filii dĩ praedica¬
ret. perqua nos abiecta ue tustate
noxia. renouari atq inter filios dĩ cõ¬
putari possimus: U tergo primor
gelus gabrihel adõ inciuitatẽ gali¬
leae cui n om̃nat areth. aduirginem
desponsatamuiro cui nom̃erat ioseph.
Aptum profecto humanae restaura¬
tionis principiũ ut angelus adõmit¬
teretur ad uirginẽ partu conse crandã
diuino : quia pr ima ꝑditionis humanȩ
fuit causa. cum serpens ad iabolomit¬
tebatur admulierẽ spũ suꝑ biae de¬
cipiendam. Immo ipsae inserpente
diabolus ueniebat. quigenus humanũ
deceptisparentib primis. in mortali¬
tatis gła nud ar&: Quia ergo mors
intrauit ꝑ fe minã. apte redit ecuita
per fe minã: Illa ad iabolo seductaꝑ
serpentẽ uirogustũ necis obtulit: hȩc
aedocta adõꝑangelũ. mundo aucto¬
.XI. rẽsalutis edidit. Missus est ergo an¬

Expanded text:
nobis sancti Evangelii lectio commendat, quae angelum a Deo de coelis missum narrat ad Virginem, ut novam in carne nativitatem Filii Dei praedicaret, per quam nos, abjecta vetustate noxia, renovari atque inter Filios Dei computari possimus. Ut ergo ad promgelus Gabriel a Deo in civitatem Galilaeae, cui nomen Nazareth, ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph. Aptum profecto humanae restaurationis principium, ut angelus a Deo mitteretur ad virginem partu consecrandam divino, quia prima perditionis humanae fuit causa, cum serpens a diabolo mittebatur ad mulierem spiritu superbiae decipiendam: imo ipse in serpente diabolus veniebat, qui genus humanum, deceptis parentibus primis, immortalitatis gloria nudaret. Quia ergo mors intravit per feminam, apte redit et vita per feminam. Illa a diabolo seducta per serpentem, viro gustum necis obtulit; haec a Deo edocta per angelum, mundo auctorem salutis edidit. Missus est ergo an
Abbreviated transcription (Latin):
conlatumẽ : ut int̃feminas primaglo
ret Unde uire angłico aspectusimul
tum est : et idõ uere dns cum illaerat.
quam et prius nouo castitatis a mo¬
rea t̾renis ad caelestia desi deranda
sustulit: & post modũ medisite hu¬
mana natura omĩ plenitudine diuini¬
tatis consecrauit Aere benedicta in
mul ieribus : qui sine exeplo muliebris
conditionis cũ decore uirginitatis ga¬
uisa est. Honore parentis. quod que uir¬
ginẽ matrẽdocebat : dnm̃ filiũ ꝓcreaũ.
quae postquã morae humanae fragi¬
litatis et uisione angelica et insolita
est salutatione turbata. mox idẽ an¬
gelus eam repetitoser mone netimeat.
ortat᷑. Q uodq maxime timorem
pellere consueuit: quasibene cog¬
nitam ac dennesticã proprio eam
nomine uocat: Et quia grã ple¬

Expanded text:
collatum est, ut inter feminas prima res, unde jure angelico aspectu simultum est. Et ideo vere Dominus cum illa erat, quam et prius novae castitatis amore a terrenis ad coelestia desideranda sustulit, et postmodum, mediante humana natura, omni plenitudine divinitatis consecravit. Vere quoque benedicta inter mulieres, quae sine exemplo muliebris conditionis cum decore virginitatis gavisa est honore parentis, quodque virginem matrem decebat, Deum filium procreavit. Quae postquam more humanae fragilitatis, et visione angelica, et insolita est salutatione turbata, mox idem angelus eam repetito sermone ne timeat hortatur: quodque maxime timorem pellere consuevit, quasi bene cognitam ac domesticam proprio eam nomine vocat, et quare gratia ple
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ds̃ aet̃na sp̃s simul et carnis in mor¬
talitategaudebunt: Factus ẽ aut̃
medius paries intẽplo decabulatis
caedrinis .xx. cubitorũ altitudinis.
qui diuideret oraculũ.: idest scm̃
scõꝵ apriore parte tẽpli. habebatq¬
cubitos latitudinis et .xx. cubitos
altitudinis : Porro ipsũ templũ. ꝓfori¬
bus oraculiqua draginta cubitoꝵ erat:¬

Expanded text:
est Deus, aeterna spiritus simul et carnis immorest Deus, aeterna spiritus simul et carnis immortalitate gaudebunt. Factus est autem medius paries in templo de tabulatis cedrinis viginti cubitorum altitudinis, qui divideret oraculum, id est. Sanctum sanctorum a priore parte templi, habebatqcubitos longitudinis, et viginti cubitos altitudinis. Porro ipsum templum pro foribus oraculi quadraginta cubitorum erat
Abbreviated transcription (Latin):
guratae legis denontiat. Notandũ
sane. quod triginta cubiti altitudi¬
nis non usq: ad supraemum templi
fastigium. sedusq adla que aria ꝑ¬
tingebant. Deinde adlaquea¬
ria medii caenaculi alui trigin¬
ta cubiti altitudinis: ad surge¬
bant Porro tertium caena culũ
quod super erat : sexaginta habe¬
bat cubitos. in altitudine: Ac sic
om̃is altitudodomꝰ: incentũ uiginti
erat cubitis constituta. Primaigitur do¬
mus: triginta cubitos in altitudine sur¬
git. quia p̃sens aeccła adudendã spe¬
ciẽ scaẽ trinitatis. tota intentione sus.¬
penditur Superior domꝰ triginta ae¬
que cubitos sein altũ ad tollit : qui asolu¬
te corporib: animȩ ꝑfectorũ. usq ad
diẽ uniuersał iudicii. eiusdẽ beatȩ
etin diuiduaetrinitatis. p̃senti uisione
fruuntur: Supͣma domus. bis tricenis
alta ẽ cubitis. quia resuscitati amor¬
tius om̃s electi in contẽplatione eius¬
dẽ sui conditoris. in tribus ꝑsonis unꝰ

Expanded text:
gurate denuntiatur. Notandum gurate denuntiatur. Notandum sane quod triginta cubiti altitudinis non usque ad supremum templi fastigium, sed usque ad laquearia pertingebant; deinde ad laquearia medii coenaculi alii triginta cubiti altitudinis assurgebant. Porro tertium coenaculum quod supererat sexaginta habebat cubitos in altitudine, ac sic omnis altitudo domus in centum viginti erat cubitos extenta. Prima igitur domus triginta cubitis in altitudinem surgit, quia praesens Ecclesia ad videndam speciem sanctae Trinitatis tota intentione suspenditur: superior domus triginta aeque cubitis se in altum attollit, quia solutae corporibus animae perfectorum, usque ad diem universalis judicii, ejusdem beatae et individuae trinitatis praesenti visione fruuntur. Suprema domus bis tricenis alta est cubitis, quia resuscitati a mortuis omnes electi, in contemplatione ejusdem sui Conditoris, qui in tribus personis unus
Abbreviated transcription (Latin):
titudo: caritatẽ quaintus ꝑ uiscera
pietatis spaciatur: Altitudo spem
Senario enimnumero bonorum ope¬
rum solet perfectio designari: quia
dñs sex diebus mundi ornamentum ꝑ¬
fecit. et sex sunt huius scłi aecates. in qͥ¬
bus scã aeclesia. proaeter narequiae.
pis actibus instat. bene uiginti sunt cu¬
biti sunt latitudinis. quia ge minũ est p̃¬
ceptũ caritatis. qua aecclesia intribu¬
latione dilatatur: Quandopes fec¬
tus quisq et conditorẽ ex toto corde. to¬
ta anima. totauir tute. et proximum
tamquã seipsum diligere probatur.
Bene triginta in al citudinesunt cubiti:
quia omĩs electorum spes aduisionẽ
scãe trinitatis. quantũ ualet seexer¬
cendo. et purificando prae parat Sex
igitur. ad fidei longanimitatẽ tria
ad cel situdinẽ spei duoꝑtinent adla¬
titudinẽ amoris. Quibus tribus uir¬
tutum in signibus. totum a ecđae scaẽ
denariũ. quiperfectus ẽ numerus sin¬
gulahaec multiplicantur. multiplex
eius demper fectionis augmentum fi¬

Expanded text:
titudo charitatem, qua ipsa intus per viscera pietatis spatiatur: altitudo spem,Senario etenim numero bonorum operum solet perfectio designari, quia etiam Deus sex diebus mundi ornamentum fecit; et sex sunt hujus saeculi aetates, in quibus sancta Ecclesia pro aeterna requie piis actibus instat. Bene XX sunt cubiti latitudinis, quia geminum est praeceptum charitatis, quoniam Ecclesia in tribulatione dilatatur, cum perfectus quisque etiam conditorem ex toto corde, tota anima, tota virtute, et proximum tanquam se ipsum diligere debet. Bene XXX in altitudine sunt cubiti, quia omnis Electorum spes ad visionem sanctae Trinitatis, quantum valet, se exercendo et puriigitur ad fidei longanimitatem, tria ad celsitudinem spei, duo pertinent ad latitudinem amoris, quibus tribus virtutum insignibus totum sanctae Ecclesiae sdenarium, qui perfectus est numerus, singula haec multiplicantur, multiplex ejusdem perfectionis augmentum fi
Abbreviated transcription (Latin):
cer.ienclũ caeleste exspecta culũ cõ¬
primentibus. corporalem palamre¬
uelat etuniuer sopopulo ipsaq mu¬
Pier contuente partẽ aigiti a uricu¬
laris sanguine cruentatã inuenit:
ac mulieridixit. Disce in quã ueri¬
tati uel modo iamcredere comtestan¬
ti: Panis que megodo caro meaest: et
sanguis m̃s uereẽpotus Sed praesci¬
us conditor nr̃ infirmitatis nrãe
ea potestate qua cuncta fecit exnichi¬
lo et corpus sibi excarne semper uir¬
ginis operante scõspũ fabricauit :
panem et uinũ aqua mextum manen¬
te propriaspeciae in carnẽ et sangui¬
nem suum a catholicam prȩcẽ obrepa¬
rationẽ nram̃ sp̃s sui sanctificatione
conuertit. Indeq uniuersos iussit di¬
uinam praecaripotentiã: ut in forma
pristinã sacro scm̃ reformar& myste¬
rium. quatinꝰ mulieri ad sumendum
fuiss& possibile. Quod et factũ est
Unde sepe fata mulier plur imũ
in scã religione ac fide proficiens.

Expanded text:
cernendum coeleste spectaculum comcernendum coeleste spectaculum comprimentibus, corporalem pallam revelat, et universo populo ipsaque muliere contuente, partem digiti auricularis sanguine cruentatam invenit, et mulieri dixit: Disce, inquam, veritati vel modo jam credere contestanti: Panis quem ego do, caro mea est, et sanguis meus vere est potus . Sed praescius Conditor noster infirmitatis nostrae, ea potestate qua cuncta fecit ex nihilo, et corpus sibi ex carne semper Virginis, operante sancto Spiritu, fabricavit, panem et vinum aqua mistum, manente propria specie in carnem et sanguinem suum ad catholicam precem ob reparationem nostram Spiritus sui sanctificatione convertit. Indeque universos jussit divinam precari potentiam ut in formam pristinam sacrosanctum reformaret mysterium; quatenus mulieri ad sumendum fuisset possibile, quod et factum est. Unde saepefata mulier plurimum in sacra religione ac fide proficiens,
Abbreviated transcription (Latin):
missionẽ omnium peccatorum et uitã
aeternam: subrisit. Quod uir dñi
cernens: illi communionem sacramre¬
traxit. Et separatim super altarepo¬
suit: eamq adiacono seruandam usq¬
dum cunctae fideles communicarent
tradidit. Expleta uero sacramiste¬
ria: inter rogauit eambeatus grego¬
rius dicens: Dic rogo quid corde
tuo emerserit: cum communi ca¬
tura risisti. Atilla. Re cognouun¬
quit portiun culamillã exeadẽ obla¬
tione fuisse. quã ego manib meis
feci. et tibi obtuli. et cum eam tem
tellexerim corpus dni appellasse
subrisi. Iunc sc̃i dĩpontifex ser mone
ex inde fecit ad populũ etortatus ẽ
eum: ut supplicit̃ dñm exoraret quatmꝰ
ad multorum fidem corroborandã
carnis oculis ostender et. quid infide¬
litas huiꝰ mulieris mentis oculis uide¬
re. & fidei numinibus conspicere
debuisset. Quod cum fuis set ora¬
tom: ipsae una cum populo eteadẽ
miliere aboratione exsurgens. ad
altare cuncuis cernentibus. et sese ad

Expanded text:
missionem omnium peccatorum, et vitam aeternam, subrisit. Quod vir Domini cernens, illi communionem sacram retraxit, et separatim super altare posuit, eamque diacono servandam usquedum cuncti fideles communicarent tradidit. Expleto vero sacro mysterio, interrogavit eam beatus Gregorius, dicens: Dic, rogo, quid cordi tuo emerserit, cum communicatura risisti? At illa: Recognovi, inquit, portiunculam illam ex eadem oblatione fuisse quam ego manibus meis feci, et tibi obtuli; et cum eam te intellexerim corpus Domini appellasse, subrisi. Tunc sanctus Domini pontifex sermonem exinde fecit ad populum, et hortatus est eum ut suppliciter Dominum exoraret, quatenus ad multorum fidem corroborandam, carnis oculis ostenderet quid infidelitas hujus mulieris mentis oculis et fidei luminibus 11 conspicere debuisset. Quod cum fuisset oratum, ipse una cum populo et eadem muliere ab oratione exsurgens, ad altare cunctis cernentibus, et sese ad
Abbreviated transcription (Latin):
tuarũ &scripsi ea opera que oculis
meis uidi& ea uerba que audiui ex
trib meis sim cũ quib ueniens in¬
uitastime a perimihi pulsanti
ianuã uitȩ : Princes tenebrarum :¬
non occur rat mihi : Ne ueniat mͥ
pes suꝑbie & manus ex tranea non
contingat me . sed suscipe me secđm
uerbũtuũ. & ꝑducme ad conuiui¬
ũ ȩpularũ tuarũ ubi epulantur
tecũ om̃s amicitui: Tues enĩ filius

Expanded text:
tua scripsi, quae oculis meis vidi; et verba quae ex tribus meis sim, cum quibus veniens inIO VI. Aperi mihi pulsanti januam vitae, princeps tenebrarum non occurrat mihi, nec veniat mihi pes superbiae, et manus extranea a te non contingat me; sed suscipe me secundum verbum tuum, et perduc me ad convivium epularum tuarum, ubi epulantur tecum omnes amici tui. Tu es Christus Filius
Abbreviated transcription (Latin):
firmatist̃: cui omã subieta st̃ cui om̃s¬
creature seruiunt & omis potes tas subiec¬
taẽ & mecuit expauescit: Cum nos te in
auxiliũ inuocamus .cui: audito nomine
serpens con quiescit. dra cofugit: silet iu¬
eta torpescit.Scorpius extinguit᷑. regu¬
lus uincitur & spelagius nihil noxium

Expanded text:
tus, cui omnia subiecta sunt, cui omncreatura deseruit et omnis potestas subiecta est, metuit et expauescit, cum nos te ad auxilium prouocamus, cuius audito serpens conquiescit. draco fugit. vyeta torpescit. scorpio extinguitur. regulus vincitur. squalangus nichil noxium
Abbreviated transcription (Latin):
F.tsta tuens eos inme dio foro coram omĩ
cede abista doctrina qua adeorũ¬
pe & bibe ut ostendas omĩ potem tem
eẽ dm̃tuũ sipostea quã biberis potu¬
eris in columis ꝑmanere . Tunc bea¬

Expanded text:
Et statuens eos in medio foro coram omni cede ab ista doctri- na,pe et bibe, ut ostendas omnipotentem esse Deum tuum, si, postquam biberis, potueris incolomis permanere». Tunc bea
Abbreviated transcription (Latin):
dnẽ ihũ xpe ad tuas epulas inuitare
sciens qđ extoto corde desiderabamte:
Vidifaciemtuã quasi desepultura sus¬
citatus sũ : Odortuus concupiscencias
inme excitauit : ȩternas. Uortu a ple¬
na sua uitate melliflua : & ad locuci¬
otua. in comparabilis eloquis angłoꝵ¬

Expanded text:
u Christe ad tuas epulas invitare, sciens quod ex toto corde meo desiderabam te. Vidi faciem tuam, et quasi de sepulcro suscitatus sum. Odor tuus concupiscentias in me excitavit aeternas. Vox tua plena suavitate melliflua, et allocutio tua incomparabilis est eloquiis ang
Abbreviated transcription (Latin):
dia tunc ẽ. uera misericordia: sisie facta
fuerit : ut iustitia ꝑ eã ñ condemnat᷑. Si aut̃
contẽptauistitia misericordia obseruet᷑:
ipsamis ericordia ñ ẽ miseri cordia sed
fatuitas. Nã & iustitia ñ esł ueraius¬
titia : nisi habuerit inse & miscricordiã¬
ñ est ini scđa sed fatuitas. Sic & dñsipse quidẽ
mortis sententiã dictabat : suꝑuid a eosdicens
Ecce egomito aduos ꝓphetas. & e ipsis occi¬
detis ut ueniat suꝑ uosom̃is sanguis iustus
& ipse eos miserabili lam̃tatione plangebat
sic dol& quia ipse abeis offendit᷑ sed quia
quasi uiolent̃ cogit᷑ ꝑdere aliquẽ : quiom̃s

Expanded text:
dia tunc est vera misericordia, si sic facta dia tunc est vera misericordia, si sic facta fuerit ut justitia per eam non condemnetur. Si autem, contempta justitia, misericordia observetur, ipsa misericordia non est misericordia, sed fatuitas. Nam et justitia non est vera justitia, nisi habuerit in se misericordiasericordia, sed fatuitas. Sic et Dominus ipse quidem mortis sententiam dictabat super Judaeos dicens: Ecce ego mitto ad vos prophetas, et ex ipsis occidetis, ut veniat super vos omnis sanguis justus , et ipse eos miserabili lamentatione plangebat sic dolet, quia ipse ab eis offenditur, sed quia quasi violenter cogitur perdere aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
ierus alen hierłm quae occidis ꝓphetas
& lapidas eos qui adte missi sunt. Om̃ia futu¬
ra ante ꝓspiciens clñs. p̃uid& etiã ruinã ciiu¬
tatis illius & plagã. quȩ aromanisuentura
fuerat suꝑ populũ. Ideo & tollens lam̃tũ
lugebat eã dicens. Hierus alẽ hierłm
Recordabat᷑ quidẽ sanguinẽ sanctoꝵ suoꝵ
quieffusus erat abillis & qui adhuc postmo¬
dũ fuerat effundendus. Sed ñ tantũ dole
p̃parauerat ꝓmorte carnali. sed deillorũ
tura fuerant & in illo peiora. Sicut eñĩ
bene facientes ñ dõ prestamꝰ sed nob̃. ds̃ aut̃
gaud& ñ desuo lucro sed denr̃a salute.
sic peccantes ñ dõ nocemus sed nob. d̃s aut̃
tristat᷑ ñ desua in iuria: sed denr̃a ꝑditi¬
one. Sicut reꝵ benignus audiens crimi no¬
sas ꝑsonas. legẽ quidẽ compellentẽ. ipse
mortis sententiã dicat aduersus eos. tam̃
miseri cordia instigante lacrimas fundit
suꝑ ipsos & uult eos adiuuare. & ñ potest
contradicente sibi iustitia. Qm̃misericos¬

Expanded text:
erusalem, quae occidis prophetas, et lapidas eos qui ad te mittuntur . Omnia futura ante prospiciens Dominus praevidit etiam ruinam civitatis illius, et plagam quae a Romanis ventura fuerat super populum illum. Ideo extollens lamentum lugebat eum 181 dicens: Jerusalem, Jerusalem. Recordabatur quidem sanguinem sanctorum suorum qui effusus erat ab illis, et qui adhuc postmodum fuerat effundendus Sed non tantum dolebpraeparaverat pro morte carnali: sed de illorum t, et in illo pejora. Sicut enim benefacientes non Deo praestamus, sed nobis, Deus autem gaudet non de suo lucro, sed de nostra salute: sic peccantes non Deo nocemus, sed nobis, Deus autem tristatur non de sua injuria, sed de nostra perditione. Sicut rex benignus, audiens criminosas personas, lege quidem ipse mortis sententiam dictat adversus eos: tamen, misericordia instigante, lacrymas fundit super ipsos, et vult eos adjuvare, et non potest, contradicente sibi justitia. Quoniam misericor
Abbreviated transcription (Latin):
saneris quȩ nullũ adte medi cũ uenire ꝑ¬
matis : Quomodo cures infirmitatẽ tuam
glexi netuã mortẽ uiderẽ. Om̃s medicispi¬
rita les inte defecer̃. & tucurata ñ es insana¬
bilis passiotua uicit artẽ diuinã. Sidemor¬
te tua gauisus fuissẽ : nũquã adte pro¬
situ ipsa uiuere ñiuis: Quoties uolui congre¬
gare filios tuos. sicut gallina congregat fi¬
liossuos & ñ uoluisti. Cũ te in aegypto quasi
sanguinarius accipit̃ sequebat᷑ pharao. misi
suꝑte moy sen & a aron. quasi duas mollissi¬
mas penna smiseri cordice meue. liberatos uos
deuinguib eius rapiu in desertũ & noliustis fa¬
cientes uobi suitulũ inchoreb. ut seruir etis po¬
tius idolomortuo : quã dõ uiuenti. Quoties
uolui congregare filios tuos sicut gallina
pullos suos &e noluisti. ꝑcurre siuis iniudi

Expanded text:
saneris, qui nullum ad te medicum venire psaneris, qui nullum ad te medicum venire permittis? quomodo cures infirmitatem tuam, glexi ne tuam mortem viderem. Omnes medici spiritales in te defecerunt, et tu curata non es: insanabilis passio tua vicit artem divinam. Si de morte tua gavisus fuissem, nunquam ad is? Quoties volui congregare filios tuos, sicut gallina pullos suos, et noluisti? Cum te in Aegypto quasi sanguinarius accipiter sequebatur Pharao, misi super te Moysem et Aaron, quasi duas mollissimas pennas misericordiae. Liberatos vos de unguibus ejus rapui in desertum, et noluistis, facientes vobis vitulum in Choreb, ut serviretis potius idolo mortuo, quam Deo viventi. Quoties volui congregare filios tuos, sicut gallina pullos suos, et noluist
Abbreviated transcription (Latin):
tranatura ẽ. bene facere. sed dicit aliquis.
cũ in potestate habeat ds̃ perdere & sal¬
uare : quis eũ inuitus compellit condemna¬
re siñ uult. tuquidesideras miseri cordiã
dĩ. Nã sicut qui des iderantimi seri cordiã
denegat crudelis ẽ : sic qui ñ desideranti
miseri cordiã p̃stat iniustus ẽ. Sed dicis
Quis ẽ homo qui ñ desiderat miseri cordiã di ÷
tuqui ꝑmanes inpeccatis. Desiderare ẽ aut̃
mis cł̃am dĩ conuerti ad dm̃. Ille eni desideat
miscđiam dĩ : quitim & irã eius. quiaut̃ con
luctataes contramisericordiã meãtius
peccatis nunc aut̃ iã superasti. Voloem̃ in
te misereri : sed uiresmisericordiae facien¬
due ñ habeo. Nec possumte ãplius iã suffer
quasuã lassata ꝓpositosuo defecit. Quae
oc cidisꝓphetas & lapidas eos qui adte missis̃
Misi adte esaiã & serrastieũ. Misi ad te hie¬
remiam & lapidas tieũ Misi hie techielẽ &
tractũ ꝑ lapidẽ : ex cerebrasticũ. Quomodo

Expanded text:
benefacere? Sed dicet aliquis: Cum in potestate habeat Deus perdere et salvare, quis eum invitum compellit condemnare si non vult? Tu qui non desideras misericordiam Dei. Nam sicut qui desideranti misericordiam denegat crudelis est, sic qui non desideranti misericordiam praestat injustus est. Sed dicis: Quis est homo qui non desiderat misericordiam Dei? Tu, qui permanes in peccatis. Desiderare est autem misericordiam Dei, converti ad Deum. Ille enim desiderat misericordiam Dei, qui timet iram ejus.luctata es contra misericordiam meam tuis peccatis, nunc autem jam superasti. Volo enim in te misereri, sed vires misericordiae faciendae non habeo, nec possum te amplius sufferrquasi jam lassata proposito suo defecit. Quae occidis prophetas, et lapidas eos qui ad te mittuntur. Misi ad te Isaiam et serrasti eum: misi ad te Jeremiam, et lapidasti eum: misi Ezechiel, et tractum per lapidem excerebrasti eum. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
tui peccant spolias unũ. & iterũ par¬
cis eidicens. Nisi obseruaberis hoc:
passurus es. Similt̃ facis & alteri non
meliorantib: eis. Si incurrerit unus. casti¬
ꝓ om̃ib castigatus quia qđ aliiẽ redditũ¬

Expanded text:
tui peccant, spolias unum, et iterum parcis ei, dicens: Nisi servaveris hoc patieris. Idem facis et alteri. Non meliorantibus eis, si unus castio omnibus castigari, quia q
Abbreviated transcription (Latin):
mundi diuitiis acluxibus tribuit
sequitur. Nontartũ uitam ꝑcipiet
ipsae sed etiã deuita aliorum cũ
dno iudicabit Atq itafit : ut in
uditio ut diximus. duo sint or di¬
nes bonorum. Sed et reproborũ
duos ibi futuros ordines dñõ nar¬
rante comperimꝰ. Unum eorum
qui fidei xp̃ianae mysteriis initia¬
ti oꝑa fidei exercere contẽpnud
quibus iniuditio testatur. Dis¬
cedite ame male dicti inignẽ aeter¬
nũ. quiparatus ẽ di abolo et ange¬
lis eiꝰ esuriui enĩ. etñ dedistis mi¬
hi manducare. et cetera. ꝓUlterũ
eorum quiper fidẽ. martyria
xpi. uel numquã suscepere. uel
suscepta ꝑ apostasiã reiecere De
quibus dicit. Quiaut̃ noncre¬
dit iam iudicatus est: quia non
credit in nomine unigeniti filii dĩ
Qui qm̃ nec uerbotenus xpm̃ cole¬
re uoluerunt. nec uerba saltẽ
merentur audire: sed adhoc tan¬
tum ueniunt in iuditiũ. ut cumeis
qui iudicantur. peccatoribus. in
dampnationem mittantur aeter

Expanded text:
ivitiis ac luxibus tribuit, sequitur, non tantum vitam percipiet ipse, sed etiam de vita aliorum cum Domino judicabit. Atque ita fit ut in judicio, ut diximus, duo sint ordines bonorum. Sed et reproborum duos ibi futuros ordines Domino narrante comperimus: unum eorum qui fidei Christianae mysteriis initiati opera fidei exercere contemnunt: quibus in judicio testatur: Discedite a me maledicti in ignem aeternum qui paratus est diabolo et angelis ejus. Esurivi enim et non dedistis mihi manducare, etc. ; alterum eorum qui per fidem mysteria Christi vel nunquam suscepere, vel suscepta per apostasiam rejecere: de quibus dicit: Qui autem non credit, jam judicatus est, quia non credit in nomine unigeniti Filii Dei . Qui quoniam nec verbo tenus Christum colere voluerunt, nec verba saltem merentur audire. sed ad hoc tantum veniunt in judicium, ut cum eis qui judicantur peccatoribus, in damnationem mittantur aeter
Abbreviated transcription (Latin):
Vnus uidi cantiũ cumdnõ dequibus hoc
loco memoratur. qui reliquer̃ omã etsȩ¬
cuti sunt illum: alius uidicanderum
ad nõ. qui non quidẽ omã sua pariter
reliquerunt. sed dehis tantũ quaeha¬
bebant cottidianas dare elemosy nas.
pauperibus xp̃i curabant Unde : au¬
dituri sunt in uiditio. Tenite bene¬
dictipatris mei possidete paratum
uobis regnũ a constitutione mundi Esu¬
rui enim: et de distis mihimandu ca¬
re siciui et de distis mihibibere. et cȩ¬
tera: Quorum etinsuperioribus hu¬
ius aeuangelii dñs me minit: cũ prin¬
cipe quodam inter rogante. quidbo¬
nifaciendo uitam posset habere ꝑ¬
petuam: siuis inquit aduitã in gre¬
di serua mandata . Non homicidiũ
facies non furtum. non falsũ testimo¬
nium dices. honora patrem et ma¬
trem & diliges proximu tuũ sicut te

Expanded text:
unus judicantium cum Domino, de quibus hoc unus judicantium cum Domino, de quibus hoc loco memoratur, qui reliquerunt omnia, et secuti sunt illum: alius judicandorum a Domino, qui non quidem omnia sua pariter reliquerunt, sed de his tantum quae habebant quotidianas dare eleemosynas pauperibus Christi curabant. Unde audituri sunt in judicio: Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi: esurivi enim et dedistis mihi manducare, sitivi et dedistis mihi bibere , et caetera. Quorum et in superioribus hujus Evangelii Dominus meminit cum principe quodam interrogante quid boni faciendo vitam posset habere perpetuam: Si vis, inquit, ad vitam ingredi, serva mandata. Non homicidium facies, non furtum, non falsum testimonium dices, honora patrem et matrem, et diliges proximum tuum sicut te
Abbreviated transcription (Latin):
in sede. maiestatis suae. sed ebitis et uos
suꝑsedes duodecim et cȩtera. Nemopu
se iudicaturos. sicut nec duo decimso
.XII. ꝥ laesunt tribus israhel iudicandae sVio¬
quin tribus leui quae tertia de cimaẽ
iniudicata recedet. & paulus. quiter¬
tius decimusẽ apłus. quia prouida
prae uaricante. mathias clectusẽ uidi¬
candi sorte priuabitur. cum iprae¬
dicat. Nescitis quia angłos iudica¬
bimus quanto magis saecularia : sci¬
endum namq: ẽ om̃s. qui ad exem¬
plum apłorum suareliquerunt omã
et secuti sunt xpm̃ : uidices cum eo uen¬
turos. sicut etiã omẽ mortalium
genꝰ esseiudicandũ: Quia enĩ duo¬
denario saepe numero solet in
scripturis uniuersitas designari:
per duo decim sedes apłorum uuditã¬
tium omniũ numerositas. et perduo¬
decĩtribus israhel: uniuersitas eo¬
rum qui uidicandisunt: ostenditur
Vnde notandum. quod duo sunt on¬
dines electorũ inuiditio futuri i

Expanded text:
in sede majestatis suae, sedebitis et vos in sede majestatis suae, sedebitis et vos super sedes duodecim, etc., nemo putse judicaturos, sicut nec duodecim soim solae sunt tribus Israel judicandae. Alioquin tribus Levi, quae tertia decima est, injudicata recedit; et Paulus qui tertius decimus est apostolus, quia pro Juda praevaricante Matthias electus est, judicandi sorte privabitur, cum ipdicat: Nescitis quia angelos judicabimus, quanto magis saecularia? Sciendum namque est omnes qui ad exemplum apostolorum sua reliquerunt omnia, et secuti sunt Christum, judices cum eo venturos, sicut etiam omne mortalium genus esse judicandum. Quia enim duodenario saepe numero solet in Scripturis universitas designari, per duodecim sedes apostolorum judicantium omnium numerositas, et per duodecim tribus Israel universitas eorum qui judicandi sunt ostenditur. Unde notandum quod duo sunt ordines electorum in judicio futuri:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit in regeneratione: cum sede¬
rit filius hominis insede maiesta¬
tis suae Prima ad optio ẽ. dequa
dicit apłs. non accepistis spm̃ ser¬
uitutis iterũ intimore. sed accepis¬
tis spm̃ ad optionis filiorũ. in quo
clamamꝰ abbapat̃: Secunda ad¬
optio erit dequa idẽ apłs ait
s ed etipi inter nos ingemiscimus
adoptionẽ ex spectantes redemp¬
tionẽ corporis nr̃i Primare¬
sur rectio ẽ: de qua dñsdicit:
Ueniet hora et nuncẽ: quan¬
do mortui audient uocẽ filiidĩ.
et qui audierint uiuent. Et in
a pocalypsi. Beatus qui habet par¬
tem in resurrectione prima in eis
scđa mors. non habebit potestatẽ
Secunda resur recto erie. dequa.
dñs dicit. Nolite mirarihoc: quia
ueniet hora in qua om̃s qui in mo¬
numentis sunt. audient uocẽ eius
Et procedent qui bona egerunt. inre
surrectionẽ uitae
Qui uero mala
egerunt. inresur rectionẽ iuditu. Qđ
uero ait. cum seder it filius hominis

Expanded text:
dicit: In regeneratione cum sededicit: In regeneratione cum sederit filius hominis in sede majestatis suae. Prima adoptio est de qua dicit Apostolus: Non accepistis spiritum servitutis in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba pater . Secunda adoptio erit de qua idem apostolus ait: Sed et ipsi inter nos ingemiscimus adoptionem exspectantes redemptionem corporis nostri . Prima resurrectio est de qua Dominus dicit: Veniet hora et nunc est quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierint, vivent . Et in Apocalypsi: Beatus qui habet partem in resurrectione prima: in eis secunda mors non habebit potestatem . Secunda resurrectio erit de qua Dominus dicit: Nolite mirari hoc, quia venit hora in qua omnes qui in monumentis sunt audient vocem Dei, et procedent qui bona egerunt in surrectionem vitae: qui vero mala egerunt in resurrectionem judicii . Quod vero ait: Cum sederit filius hominis
Abbreviated transcription (Latin):
duodecĩ. iudicantes duo decĩ tribus
isrł. Nondixit quireli quistis om̃a
hoc enĩ et socrates fec̃philosophus. et
multi alii diuitias contempserunt
sed qui secuti estis me: quod propri
ae apłorum ẽ atq credentiũ In re¬
generatione cũ seder it filius hominis
insede maiestatis suae quandomor¬
tui decorruptione resurgent in¬
corrupti. sedebitis et uos insolus i¬
dicantiũ: condempnantes duo decĩ
tribus isrłi. quia uobis credentibus
creder eͥ noluer̃: In hac quippe ut
ta ꝓnominectus laborantes. in alia
p̃milim sperare. dñs docuit Id est
in regeneratione cum idelicet inui¬
tam in mortalẽ fuerimus resurgen¬
do regenerati. qui inuitã caducã
fueramus mortalit̃ geniti:. Quia
pro culdubio duae sunt regene.¬
rationes similit̃ sunt duae ad ñtib¬
opt̾iones. duae et resurrectiones:
Vna regeneratioẽ. de quad ñs dicit.
nisi quis renatus fuerit exaqua et
spũ scõ non in troibit in regnum cae¬
lorumi altera haec dequa nunc

Expanded text:
decim judicantes duodecim tribus Israel. Non dixit, qui reliquistis omnia, hoc enim et Socrates fecit philosophus, et multi alii divitias contempserunt; sed qui secuti estis me, quod proprie apostolorum est atque credentium; in regeneratione cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, quando ex mortuis de corruptione resurgent incorrupti, sedebitis et vos in soliis judicantium condemnantes duodecim tribus Israel, quia vobis credentibus credere noluerunt. In hac quippe vita pro nomine ejus laborantes in alia praemium sperare Dominus docuit, id est in regeneratione, cum videlicet in vitam immortalem fuerimus resurgendo regenerati, qui in vitam caducam fueramus mortaliter geniti. Quia procul dubio duae sunt regenerationes, similiter sunt duae adoptiones, duae et resurrectiones. Una regeneratio est de qua Dominus dicit: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto non introibit in regnum coelorum . Altera haec, de qua nunc
Abbreviated transcription (Latin):
euugło marui: ita seriptum est¬
R Nemoẽ quire liquerit domũ. aut fr̃s
a ut sorores aut patrẽ aut matrẽ. a ut
uangeliũ. quiñ accipiat centies tantum
nunc intempore hoc domos etfr̃s et so¬
rores. et matres. et filios et agros. cum
per secutionibus ꝑsignificationẽ altius in¬
tellegi Cente narius quippe numerus
deleua trans latus indexterã licet ean¬
dem inflexu digitorũ uide ant᷑ tenere
figuram quam habuerat de narus in
leua: nimium tamen quantitatis mag¬
nitudine suꝑ crescit. quia uidelicet
om̃s qui propter regnũ dĩ tempora¬
lia spernunt. et inhac uita ꝑsecutionibus
plenissima eiusdẽ regni gaudiũ fide
certa degustant. atq in ex spectatio¬
nepatriae caelestis. quaeiurae index¬
tera significatur. omnium pariter
electorum sincerissima dileccione
fruuntur: Uerũ quia multi uirtutũ
studia non eadẽ qua incipiunt in¬
tentionẽ pietatis consummant. sed
uel accepto uirtutũ amore tepescunt.

Expanded text:
Evangelio Marci ita scriptum estEvangelio Marci ita scriptum est: Nemo est qui reliquerit domum, aut fratres, aut sorosane hoc, quod ait: Accipiet centies, tantum nunc in tempore hoc, domos et fratres et sorores et matres et filios et agros cum persecutionibus per significationem altius intelligi. Centenarius quippe numerus de laeva translatus in dexteram, licet eamdem inflexu digitorum videatur tenere figuram, quam hlaeva, nimium tamen quantitatis magnitudine supercrescit: quia videlicet omnes qui propter regnum Dei temporalia spernunt, et in hac vita persecutionibus plenissima ejusdem gaudium regni fide certa degustant, atque in exspectatione patriae coelestis, quae jure in dextera significatur, omnium pariter electorum sincerissima dilectione fruuntur. Verum quia multi virtutum studia non eadem qua incipiunt intentione pietatis consummant, sed vel a coepto virtutum amore tepescunt,
Abbreviated transcription (Latin):
matrẽ. aut uxorem aut filios.
a uatagros propt̃ nom̃ meũ. cencuplũ
accipiet: et uitam aeternã possi¬
debit: Locus iste cum illa senten¬
tia congruit. in quasaluator loqui¬
tus. non ueni pacẽ mittere sed gla di¬
um. Ueni enĩ separare hominẽ a pa¬
tresuo. et matrema filia. et nurum
a socru. et mimicihominis domestici
luptates isti centuplũ recipient. et ui¬
tam aeternã possidebunt Exocca¬
sione huiꝰ sentemtiae. quidã intro¬
ducunt mille annos post resur rec¬
tionẽ dicentes. nobis tunc centuplũ
omniũ rerũ quas dimisimus etuitã
aeternam reddendã. non intelli¬
gentes quod suncae teris digna sit
repromissio. inuxoribus appare¬
at turpitudo. etqui unã ꝓdnõ di¬
miserit. spiritalia recipiet. Quȩ
comparatione. & merito sui ita er̃.
quasi paruo numero centenarius
numerus comparetur. Vnde
dicit etapłs Quiuna tantũ domu
& unius ꝓuintiae paruos agros di¬
miserat. quasinihil habentes. et
oma possidentes. Notandũ quod in

Expanded text:
matrem, aut uxorem, aut filios, aut agros, propter nomen meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit. Locus iste cum illa sententia congruit in qua Salvator loquitur: Non veni pacem mittere sed gladium. Veni enim separare hominem a patre suo, et matrem a filia, et nurum a socru, et inimici hominis domestici voluptates, isti centuplum recipient, et vitam aeternam possidebunt. Ex occasione hujus sententiae quidam introducunt mille annos post resurrectionem, dicentes nobis tunc centuplum omnium rerum quas dimisimus, et vitam aeternam reddendam, non intelligentes quod si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus appareat turpitudo, ut qui unam pro Dmiserit spiritalia recipiet, quae comparatione et merito sui ita erunt, quasi parvo numero centenarius numerus comparetur. Unde dicit et Apostolus qui unam tantum domum et unius provinciae parvos agros dimiserat, quasi nihil habentes et omnia possidentes . Notandum quod in
Abbreviated transcription (Latin):
mon petrus adihm̃. Ecce nos re¬
liquimus omã. & secuti sumꝰte. Quid
ergo erit nobis: Grandis fiducia.
P&rus piscator erat. diues ñ fuerat
crbos manu etartequerebat. et
tamen loquitur confident̃. reliqui¬
mus omã. & quia non sufficit tan¬
tumre linquere: uingit quod per¬
fectumẽ. & secuti sumuste c sidi¬
ceret. Fecimus quod iussisti. quid
igitur dabis proemii: Iħs aut̃ dixit
eis Amendico uobis quod uos qui
secuti estis me in regeneratione: cum

Expanded text:
 Petrus dixit ei: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te, quid ergo erit nobis? Grandis fiducia: Petrus piscator erat, dives non fuerat, cibos manu et arte quaerebat: et tamen loquitur confidenter: Reliquimus omnia. Et quia non sufficit tantum relinquere, jungit quod perfectum est: Et secuti sumus te. Ac si diceret: Fecimus quod jussisti: quid igitur nobis dabis praemii? Jesus autem dixit eis: Amen dico vobis quod vos qui secuti est
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ nobis contulit gaudiũ.
in quoxp̃s infans. in templo ẽ
p̃sentatus Exultent ergo uir gines quia
uirgo maria peperit xp̃m. Nihil de
hoc quod dõ uouerunt. putent extermi¬
natum. Mansit uirgo post partũ. et in li¬
bata post filiũ. Exultent uiduae. infantẽ
p̃ter missus ẽ: de quo non haberet testi
ꝑueniunt& uiduae Magni meriti fiut illa uidua
scã anna. Auirginitate enĩ sua

Expanded text:
magnum nobis contulit gaudium, in quo Christus infans in templo est praesentatus. Exsultent virgines, virgo peperit Christum. Nihil in ea quod voverunt putent exterminatum, mansit virgo post partum. Exsul post partum. Exsultent viduae, infantem praetermissus est, de quo non haberet testim Perveniunt et viduae. Magni meriti fuit illa vidua sancta Anna. A virginitate enim sua
Abbreviated transcription (Latin):
igitur congregationem gen¬
coetũ oraculo liuino huic
primo ẽẽ promissum: &
idõ his auctor generis de¬
buit de signari : quia insta¬
nem primus emeruit Da¬
uid quoq merito & ipse
auctor generis declarat᷑ :
quia cũ iure iurando res¬
ponsum qđ ex ipso scđm
carnem xp̃s futurus eẽt
accepit Si enim feriptũ
est: lurauit dñs lauidue

Expanded text:
ergo congregationes genergo congregationes gencoetum oraculo diuino huic primo esse promissum. et ideo is auctor generis debuit designari, qui instanem primus emeruit. Dauid quoque merito et ipse auctor generis declaratur, quia cum iureiurando responsum quod ex ipso secundum carnem Christus futurus esset accepit; sic enim scriptum est: iurauit dominus Dauid ue
Abbreviated transcription (Latin):
p̃posterus : sed necessariȩ cõ¬
mutatus: di enim primũ posu¬
iss& abraham & postea dauid.
rursus ei repetendus fuerat
abraham ut generacionis se¬
rief texerẽtur: Ideo aut̃
caeteris p̃t̃misis horũ filium
nuncupauit: que adhos
tantũ est facta dexp̃o rȩp¬
missio ad abraham insemore
in quid tuo bene dicentur
om̃s gentes quod est xp̃s: ad
dauid: Defructu uentristiui
sunt enĩ isti in quo semina¬
uerunt ꝓmissa diuina: Prioꝵ
abraham quiante moysen¬
& legem: & ante populũ
lin quens. & cognos cens
dm̃. meruit si dei testimo¬
ntum: quia credidit dõ
& reputatũ est ei ad iusticiã
ꝯ id eciam adõ accepit oraculũ
dicentisibi Exi deterra tua. &
decognatione tua. & dedomo
patristui : & ueni in terram
quamtibi monstra uero. & fa¬
ciente ingentẽ magnã Et
bene dicãte & magnificabo
nom̃ tuũ eteris bene dictus
Etbenedicam bene dicenteste:
& male dicam maledicen¬
teste. Et benedicentur in
te om̃s trib terrae: Uides

Expanded text:
posterus, sed necessario commutatus. Si enim primum posuisset Abraham, et postea David: rursus ei repetendus fuerat Abraham, ut generationis series texeretur. Ideo autem, caeteris praetermissis, horum filium nuncupavit; quia ad hos tantum est facta de Christo repromissio, ad Abraham: In semine, inquit, tuo benedicentur omnes gentes , quod est Christus. Ad Davidsunt enim isti uiri, in quos manauerunt promissa diuina. prior Abraham, qui ante Moysi legem et ante populum linquens, cognoscens deum meruit fidei testimonium, quia credidit deo et reputatum est ei ad iustitiam, qui etiam a deo accepit oraculum dicente sibi: exi de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui in terram, quam tibi monstrabo, et faciam te in gentem magnam et benedicam te et magnificabo nomen tuum, et eris benedictus, et benedicam benedicentes te et maledicam maledicentes te, et benedicentur in te omnes tribus terrae. uides
Abbreviated transcription (Latin):
pellat : rusi quia uirũ
marie eum recte in tel¬
legimus: sine cõmixti¬
one carnis ipsam copu¬
lationẽ conuigii: & ob
hoc etiam xp̃i : patrem
multo conumc tius qui
exenis coniugenatus
si demons trare aliquis pos¬
s& mariam ex clauid nullã
consan uinitatẽ originẽ
ducere : satiserat scđm
istamrationẽ accipere
xpm̃ filiũ dauid Quaraci¬
one & iã ioseph patereius
appellatus est: quanto ma¬
gis quia cũ ein denter dicat
apłs paulus. ex emine dauid
que mariã de styrpe da¬
uid: Aliquã consanguini¬
tatẽ duxisse dubitare
utiq non debemur: Non¬
ergo putemus euangeliũ
proplieta eẽ contrarium.
ut qđ ille in posibibe dixit
affatum. hic narrare in¬
cipiat: que tibi degene¬
ratione diuinitatis. hic de
incarnatione dictum est:¬

Expanded text:
pellat, nisi quia et uirum pellat, nisi quia et uirum Mariae recte intellegimus sine commixtione carnis ipsa copulatione coniugii et ob hoc etiam Christi patrem multo coniunctius, qui ex eius coniuge natus si demonstrare aliquis posset Mariam ex Dauid nullam consanguinitatis originem ducere, sat erat secundum istam rationem accipere Christum filium Dauid, qua ratione etiam Ioseph pater eius recte appellatus est: quanto magis, quia, cum euidenter dicat apostolus Paulus ex semine Dauid que Mariam de stirpe Dauid aliquam consanguinitatem duxisse dubitare utique non debemus! ergo putemus Evangelium prophetae esse contrarium, ut quod ille impossibile dicit effatu, hic narrare incipiat, et ibi de generatione divinitatis, hic de incarnatione dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
Q uo exor dio satis osten¬
dit generacionem xp̃i.
scłm carnem sus cepisse
narran clam: Secumdum
hanc enim xp̃sfilius homi¬
nis est: quietiam seipsum
sepissime appellat : con¬
men clans nobis quid mise¬
ricor diter dignatussit
eẽ pronobis Nam illa su¬
ꝑna aeterna generacio.
secundũ quã filius dĩ uni¬
genitus est ante omnem
creaturam. quia ꝑ ipsũ
omnia factasunt itam
effa bilis. ut le illa dictũ
apro pheta intellegat᷑
generacionem eius quise¬
narrabit: ex sequitur
ergo humanam genera¬
Abraham. caeli generato¬
res cõ memorans. quos
uirũ mariȩ dequanatꝰ
est iłis Neque enim fas
erat ut eũ oblioc aconiu¬
gio mariȩ separandum
putaret: qđ non & eiꝰ
concubitu. seduir
pellandus ioseph pater
X p̃i : quia non eum con¬
cuben do generauerat.
quando quidem recte
pater ess& etiam ei:
quẽ non ex sua conuige
pro creatum alium de
ipse narrat nionex cu¬
bitu ioseph: sed ex maria
uirgine natum xp̃m.¬
maria patrem eius ap¬

Expanded text:
quo exordio suo satis ostendit generationem Christi secundum carnem se suscepisse narrandam. secundum hanc enim Christus filius hominis est, quod etiam se ipse saepissime appellat commendans nobis, quid misericorditer dignatus sit esse pro nobis. nam illa superna et aeterna generatio, secundum quam filius dei unigenitus est ante omnem creaturam, quia omnia per ipsum facta sunt, ita ineffabilis est, ut de illa dictum a propheta intellegatur: generationem eius quis enarrabit? exsequitur ergo humanam generaAbraham generatores commemorans, quos uirum Mariae, de qua natus est Iesus. neque enim fas erat ut eum ob hoc a coniugio Mariae separandum putaret, quod non ex eius concubitu, sed uirgo pellandus Joseph pater Christi, quia non eum concumbendo genuerat, quandoquidem recte pater esset etiam ejus quem non ex sua conjuge procreatum, aliunde ipse narret non ex concubitu Ioseph, sed ex . Maria uirgine natum Chrism patrem eius ap
Abbreviated transcription (Latin):
firma om̃i tempore ꝑmaneat: substi¬
pulatione sub nexa. actũ basilica scĩ¬
petri: PLeotheria siue mummia.
hancepłam donationis fieri et ad firma¬
rerogaui : ł Ragno aldus diaconꝰ ro¬
gitus scripsit: & ꝑs̃ u Teut leoterus¬
Norbtus Ełs Maguuinꝰ st̃ Teo de¬
rindus stb̵ Letutbtus R
Quinto decimo Rł uiñ. anno quinto
regninr̃ chlodouei regis: gundolan¬
dus presbit̃ ordinante dõnaleotheria
hanc epłam seripsi et confirmaui: se¬

Expanded text:
firma omni tempore permaneat sub stifirma omni tempore permaneat sub stipulatione subnexa. Actum basilica Sancti-Petri. LEOTHERIA sive MUMMIA hanc epistolam donationis fieri et firmare rogavi. RAGNOALDUS diaconus rogitus scripsit. TEUTLEOTERIUSNORBERTUS, MAGWINUS, TEODERINDUS, LEUTBERTUS. Quintodecimo kal. jun. anno quinto regni nostri Chlodovei regis, GUNDOLANDUS præsbiter, ordinante domna Leotheria, hanc epistolam scripsi et confirmavi
Abbreviated transcription (Latin):
Propterea dono ipsomonasteriosu¬
perius memorato illũ mansũ in domi¬
nicatũ. et ipsã a eccłam ad ipsũ man¬
sum ꝑtinentẽ. quae a ecđaẽ in honore
scĩ petri : etillas restam depat̾no quam
et dematio uel de quolibet a tracto
mihiobuenit qui coniacet ipsae man¬
sus etilla aeccła et illa sresinpago last¬
cense. in uillas nuncupantes retiaco.
siue pauliaco. eũ om̃s adiacentis siue
mancipis meis uł om̃sportiones meas.
siue ingredicis. tã inmansis. quã in
farinariis : seu et siluis. nec non etin
pratis. pascuis. aquis. a quarum ue
decursib omniũ p̃sidiũ etom̃e genꝰ
peculiũ utrus sexus generis quod
diciaut nominarepotest. seuet in an¬
tea augere et meliorare potuero.
ad ipsũ monasteriũ ꝑhennis tẽporib:
ibidẽficiat inaugm̃tis: Siquis uero qđ
futurũ esse ñ credo. siego ipsa autaliquis
deheredib meis uel ulla quaelibetobpo¬
sita ꝑsona qui contra hancepłam dona¬

Expanded text:
Propterea dono ipsi monasterio suPropterea dono ipsi monasterio superius memorato illum mansum indominicatum et ipsam ecclesiam ad ipsum mansum pertinentem, quæ ecclesia est in honore sancti Petri, et illas res tam de paterno quam de materno, vel de quolibet atracto mihi obvenit, qui conjacet ipse mansus et illa ecclesia et illæ res in pago Lastcense, in villas nuncupantas Reciaco sive Pauliaco, cum omnes adjacentiis sive mancipiis meis vel omnes portiones meas siva ingrediciis, tam in mansis quam in farinariis seu et silvis, necnon et in pratis, pascuis, aquis aquarumve decursibus, omnium præsidium et omne genus peculium utriusque sexus generis, quod dici aut nominari potest, seu et inantea augere et meliorare potuero, ad ipsum monasterium perennis temporibus ibidem proficiat in augmentis. Si quis vero quod futurum esse non credo, si ego ipsa aut aliquis de hæredibus meis vel ulla quælibet obposita persona qui contra hanc epistolam dona
Abbreviated transcription (Latin):
& sir mabo regnum eius ipse
dedisi cabit miha domum. &
piter num: Egoero eim pa¬
trem. & ipse erit mihi in
silium: &i misericordiam
meam non auferã abeo.
sicut abstulisti ab eo qui fuit¬
uenire cdexp̃o. euidentib
signatur oraculis: Nec pos¬
se diuinȩ fructũ potenciȩ
ad salomonis gratiam deri¬
uari qui clauid filius fuit. eiñ
finis haud dubie cognoscit᷑¬
ꝑ iais enim fuit regni salomo¬
nis & pacis. ut regnorum
lectionib: demonstratur:¬
Dominae sc̃ȩ acuener abilibasilicȩ
S sc̃ĩpetri apłi quiẽ comstructa subopidũ
senonis ciuitate. ubi dõna teo dechildis
regina requiescit in corpore: ũbi uenera¬
bił iuraibo dus abb̵ uł monachi subscã
regula deseruire uidentur. Leotheria
siue mũnia timens dm̃ cogitans de aet̃na
retributione. ut mihi dñs ds̃ infuturum
aliquid depeccatis meis minuere digne¬
tur: uł proloco sepulturio corpus¬
culũ meũ ut in ipsosacroloco mo¬
nasterio scĩpetri sepelire mereretur

Expanded text:
iam regnum eius ipse aedificabit mihi domum et aeternum ego ero ei in patrem et ipse erit mihi in filium et misericordiam meam non auferam ab eo sicut abstuli ab eo qui uenire de Christo euidentibus signatur oraculis. nec posse diuinae fructum potentiae ad Salomonis gratiam deriuari, qui Dauid filius fuit, cuius finis haud dubie cognoscitur; finis enim fuit regni Salomonis et pacis, ut Regnorum lectionibus demonstraturDominæ semper ac venerabilis basilicæ Sancti-Petri apostoli, quæ est constructa sub opidum Senonis civitate, ubi domna Theodechildis regina requiescit in corpore, ubi venerabilis Viraiboldus abba vel monachi sub sancta regula deservire videntur, Leotheria sive Mummia timens Deum, cogitans de æterna retributione, ut mihi Dominus Deus in futurum aliquid de peccatis meis minuere dignetur; vel pro loco sepulturio corpusculum meum, ut in ipso sacro loco monasterio Sancti-Petri sepelire mereretur.
Abbreviated transcription (Latin):
quaedã nobilis erat inciui¬
tate romana quae religionis et de¬
uotionis studio oblationes facere.
et die dominica ad ecđam defer¬
re. summoq pontifici ecdesiasticae
comsuetudinis et familiaritatis
eiusdẽ gr̃a offerre solebat Quae
cum quadã die exmore ad cõmini¬
candũ de manu apłici ordine suo
accederet: illiq pontifex offam
dominici corporis porrexisset dicens.

Expanded text:
quaedam nobilis erat in hac civitate Romana, quae religionis et devotionis studio oblationes facere, et die Dominica ad ecclesiam deferre, summoque pontifici ecclesiasticae consuetudinis et familiaritatis ejusdem gratia offerre solebat. Quae cum quadam die ex more ad communicandum de manu apostolici ordine suo accederet, illique pontifex offam Dominici corporis porrexisset, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
etgłam caelestiũ promissorũ multo
plura et magnificentiora perspiciet : quã
ei sunt in hac tra ꝑsacra aeloquia. ꝑ pro¬
phaetas atq apłos nonciata. Nuncenĩ
tamquam inspeculũ etinenigmate.
tunc autẽ oculis suis uidebit idest fa¬
ciae ad faciem. Cũ inquã una queq ani¬
ma fidelis et scã in illo saeculo plenabo¬
norum operum fructibus diuinis fue¬
ritp̃sentata conspectibus. exhibensin
iustitiae margaritas diuersorum odo¬
ramenta meritorum. id est aromata.¬

Expanded text:
et gloriam coelestium promissorum, multo et gloriam coelestium promissorum, multo plura et magnifei sunt in hac terra per sacra eloquia, per prophetas atque apostolos nuntiata. Nunc enim tanquam in speculum in aenigmate: tunc autem oculis suis videbit: id est facie ad faciem . Cum, inquam, unaquaeque anima fidelis, et sancta in illo saeculo plena bonorum operum fructibus, divinis fuerit praesentata conspectibus, exhibens injustitiae margaritas diversorum ornamenta meritorum, id est aromata