comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Redemptor aũ nr̃. magnꝰ manens supͣ omĩa. fieri ĩt̾ om̃a
dignatus est paruꝰ. Dic̃atur gͦ humilib quia dum se
deiciunt: ad dei similitudinem ascendunt: dicatur elatsꝰ.
quia dum se erigunt: inapostate angeli imitatiouẽ cad̃
Quiditaq elatiõne deiectiuis. quȩ dũm supͣ se tendit᷑. ab al¬
titudine uere celsitudinis elongat᷑. Et quid humilitate
sublimꝰis. quȩ dum se inima depmit. auctori suo maneu¬
ti suꝑ sũma coniungit:. Est tamen aliud qd̵ meis debe¬
at capcaute pensari. ꝙ sepe quidam humilitatis decipt¬
untur specie: quidam uero elationis suȩ ignoratione fal¬
luntur. Nam plerũq non nullis qui sibi humiles uidẽt᷑.
is qui hominib deferri non debet. coniunelꝰ: timor
Dierũq uero elatos comitari solet lib̾e uocis assertio:
⁊cum quedam increpanda st̃ uitia illi recticent extuiore
c̃n cacere se estimant exhumilitate. Isti loquntur per
impatientiam elationis. ⁊ tn loqͥ se credunt. ꝑ lib̾tatem rec¬

Expanded text:
edemptor autem noster magnus manens super omnia, fieri inter omnia dignatus est parvus. Dicatur ergo humilibus, quia dum se dejiciunt, ad Dei similitudinem ascendunt: dicatur elatis, quia dum se erigunt, in apostatae angeli imitationem cadunt. Quid itaque elatione dejectius, quae dum supra se tenditur, ab altitudine verae celsitudinis elongatur? Et quid humilitate sublimius, quae dum se in ima deprimit, auctori suo manenti super summa conjungit? Est tamen aliud quod in eis debeat caute pensari, quia saepe quidam humilitatis decipiuntur specie, quidam vero elationis suae ignoratione falluntur. Nam plerumque nonnullis qui sibi humiles videntur, is qui hominibus deferri non debet, conjunctus est timor; plerumque vero elatos comitari solet liberae vocis assertio. Et cum quaedam increpanda sunt vitia, illi reticent ex timore, et tamen tacere se aestimant ex humilitate, isti loquuntur per impatientiam elationis, et tamen se credunt loqui per libertatem rec
Abbreviated transcription (Latin):
meos: Audiant elati. quid suꝑbit t̾ra &ecinis: Audiãt humi aycdomoñe¬
les. dc̃ humilia respicit. Audiant elati.⁊ alta alonge cognioᷤ ẽ: Ipsalmo .exxx.
Audiant humles. quia filiꝰ hominis ñ ueñ ministrari. s mi s nac¬
nistrare. Audiant elati quia inituĩ omĩs peccati: suꝑbia. Audi apsalomone¬
ant humiles quia redemptor nr̃ humiliauit semetipsum: alptiup̃ss¬
factus obediens usq admortem. Audiant elati. qͥd de
eoꝵ capite scriptum ÷ Ipse est rex suꝑuniuersos filios
suꝑbie. Occasio gͥ ꝑditionis nr̃e facta ẽ suꝑbia diaboli:

Expanded text:
meos ? audiant elati: Quid superbit terra et cinis ? Audiant humimeos ? audiant elati: Quid superbit terra et cinis ? Audiant humiles: Deus humilia respicit; audiant elati: Et alta a longe cognoscit . Audiant 59 humiles, quia Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare ; audiant elati, quia initium omnis peccati superbia est . Audiant humiles, quia Redemptor noster humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem ; audiant elati quod de eorum capite scriptum est: Ipse est rex super universos filios superbiae . Occasio igitur perditionis n
Abbreviated transcription (Latin):
parcendo suꝑare. Afcihel aũ ꝓtinꝰ occumbit: quia commote m̃tes
dum & parci sibi sentiunt. & tamen responsoꝵ ratione in inti¬
mis subtͣnquillitate tangunt᷑: ab eo ꝙ se erexerat̃ statim cadunt.
Quigͦ feruoris sui ĩpetu bsublenitatis ꝑcussione resiliunt:
andum ÷ quanisit uera excelentia quam sꝑando tenẽt.
stis uͦ intimandum ⁊ quansit nulla temporał głia quam &
amplectantes nontenent. Audiant humiles. quam sint et̾na
quȩ appetunt: quam tͣnsitoria quȩ contempnunt. Audiant.
elati. quansit tͣnsitoria quȩ ambiunt: quã et̾na que ꝑdunt.
Audiant humiles ex magistra uoce ueritatis. om̃is quise humiliat
exaltabit᷑: audiant elati: omĩs qui se exaltat humiliabitur:
Audiant humiles. głiam p̾cedit humilitatis. Audiant
elati. ante ruinam exaltat᷑ sp̃s. Audiant humiles. ad quem
respiciam nisi adhumilem & quietum trement̾e sermones

Expanded text:
parcendo superare. Asael autem protinus occumbit, quia commotae mentes parcendo superare. Asael autem protinus occumbit, quia commotae mentes dum et parci sibi sentiunt, et tamen responsorum ratione in intimis sub tranquillitate tanguntur, ab eo quod et erexerant statim cadunt. Qui ergo a fervoris sui impetu sub lenitatis percussione resiliunt, andum est quam sit vera excellentia quam sperando tenent; istis vero intimandum est quam sit nulla temporalis gloria, quam et amplectentes non tenent. Audiant humiles quam sint aeterna quae appetunt, quam transitoria quae contemnunt; audiant elati quam sint transitoria quae ambiunt, quam aeterna quae perdunt. Audiant humiles ex magistra voce Veritatis: Omnis qui se humiliat, exaltabitur ; audiant elati: Omnis qui se exaltat, humiliabitur . Audiant humiles: Gloriam praecedit humilitas; audiant elati: Ante ruinam exaltatur spiritus . Audiant humiles: Ad quem respiciam, nisi ad humilem et quietum, et trementem sermones
Abbreviated transcription (Latin):
clinandi sunt. qͣnto ⁊ insaniȩ rapiunt᷑: Unde ⁊ abner qui
sermone nĩo patris lucerna r fugit: quia doctoꝵ lingꝰ
que suꝑnũ dei lum̃ indicat: cum ꝑ abrupta furoris m̃tẽ
cuiꝰpiam ferri conspicit: cumq contra irascentem dill¬
simillat uerboꝵ iacula readere: qͣsi ꝑsequentem ñuilt
ferire. S cum iracundi nulla consid̾atione semicigant: qͣsi
asahel ꝑsequi ⁊ insanire noncessat: necesse : ut hii qui furen¬
tes repͥmere conant᷑. ne qͣꝙͣ se infurore erigant. s quicqͥd : tͣn¬
quillitatͥes ostendant. Quedam uͦ subtilit̾ ꝓferant: inquib ex ob¬
liqͦ furentis animũ pungat̃. Uñ ⁊ abner cum contͣ ꝑseq̃ntẽ sub
stitit: ne eum recta. s au̾sa hasta tͣnforaũ. Ex mucrone quippe
percutere ÷: impetu aꝑte increpationis obuiare. Au̾sa uͦ hasta
ꝑsequentẽ ferire ÷. furentẽ tͣnqͥlle exqͥbdam tangere. & quasi

Expanded text:
clinandi sunt, quanto et insanius rapiuntur. Unde et Abner, qui clinandi sunt, quanto et insanius rapiuntur. Unde et Abner, qui sermone nostro Patris lucerna dicitur, fugit, quia doctorum lingua quae supernum Dei lumen indicat, cum per abrupta furoris mentem cujuspiam ferri conspicit, cumque contra irascentem dissimulat verborum jacula reddere, quasi persequentem non vult ferire. Sed cum iracundi nulla consideratione se mitigant, quasi Asahel persequi et insanire non cessat, necesse est ut ii qui furentes reprimere conantur, nequaquam se in furore erigant, sed quidquid est tranquillitatis ostendant; quaedam vero subtiliter proferant, in quibus ex obliquo furentis stitit, non eum recta, sed aversa hasta transforavit. Ex mucrone quippe percutere est impetu apertae increpationis obviare: aversa vero hasta persequentem ferire, est furentem tranquille ex quibusdam tangere, et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnto se tͣnquilliꝰ coleratos erubescunt. Menti aũt furore
ebrio culpamsuam abigahil laudabit̾ tacuit. quam di¬
gesto uino laudabiit̾ dixit. Icirco enĩ malũ ꝙ fecerat cog¬
noscere potuit: quia hoc ebriꝰ non audiuit. Cum uͦ ita iracũdi.
alios impetunt ut declinari omnino ñ possint: non aperta
exꝓbratione s sub quadam sunt cautela reuerentiȩ parcẽdo
feriendi. Qd̾ meliꝰ ostendimis si abnec̃. factũ admedium de¬
ducamꝰ. hunc quippe cum. aS ahel. ui incautȩ p̾cipitationiᷤ
ĩpeteret: scriptũ÷ locutꝰ ÷ abner adasahel. dicens. Recede.
nolime seqͥ. ne compellar confod̾e teit̾ra. Qui audire c̃õ¬
tempsit: ⁊ noluit declinare. ꝑcussit gͦ eumabner au̾sa¬
hasta in inguine: ⁊ tranfodit eum ⁊ mortiuis : Cuiꝰ enĩ alahel
typum ten̾uit. nisi eoꝵ quos uehement̃ abripiens furor in
pceps aucit: qui ineodem furoris impetu tanto eaute de¬

Expanded text:
quanto se tranquillius toleratos erubescunt. Menti autem furore quanto se tranquillius toleratos erubescunt. Menti autem furore ebrio culpam 58 suam Abigail laudabiliter tacuit, quam digesto vino laudabiliter dixit . Idcirco enim malum quod fecerat, cognoscere potuit, quia hoc ebrius non audivit. Cum vero ita iracundi alios impetunt, ut declinari omnino non possint, non aperta exprobratione, sed sub quadam sunt cautela reverentiae parcendo feriendi. Quod melius ostendimus, si Abner factum ad medium deducamus. Hunc quippe cum Asael vi incautae praecipitationis impeteret, scriptum est: Locutus est Abner ad Asael, dicens: Recede, noli me persequi, ne compellar confodere te in terram. Qui audire contempsit, et noluit declinare. Percussit hasta in inguine, et transfodit eum, et mortuus est. Cujus Asahel typum tenuit, nisi eorum quos vehementer arripiens furor, in praeceps ducit, qui in eodem furoris impetu tanto cautius de
Abbreviated transcription (Latin):
derat᷑. Magnꝰ quippe suscepte eccłiȩ colonꝰ. alios palmites ut ereᷤ¬
cere debeant rigat: alios eũ plꝰ iusto crescere conspicit resecat.
Ne aut non crescendo fructꝰ ñ ferant: aut ĩ mod̾ate crescen¬
do quos ꝓtulerint amittant. S longe alia ÷ ira que emula¬
tionis spẽ subripit: alia q̃ ꝑt̾batũ cor ⁊ sine iusticie p̾cextu
confundit. Illa enim in hoc ꝙ debet mordinate extenditur:
hac autem semꝑ inhis que non debet inflãmat᷑. Sciendũ
quippe ÷ qui hoc abimpatientib iracundi differ̃t: ꝙ illi ab
aliis illata nontolerant. istiaũ etam que tolerentur in¬
portant. Nam iracundi sepe etiam se declinantes ĩ sequnt̃
rixe occasionẽ cominouent: labore contentionis gaudent.
Quos tamen melius corrigimꝰ. siinipsa irȩ suȩ commotione
declinamꝰ. ꝑturbati quĩppe qͥd audiant ignorant. s ad
sereducti cantolibentiꝰ exhortationis uerba recipiũt.

Expanded text:
deratur. Magnus quippe susceptae Ecclesiae colonus, alios palmites ut cresderatur. Magnus quippe susceptae Ecclesiae colonus, alios palmites ut crescere debeant rigat; alios cum plus justo crescere conspicit resecat, ne aut non crescendo non ferant fructus, aut, immoderate crescendo, quos protulerint amittant. Sed longe alia est ira quae sub aemulationis specie subripit, alia quae turbatum cor et sine justitiae praetextu confundit. Illa enim in hoc quod debet inordinate extenditur, haec autem semper in his quae non debet inflammatur. Sciendum quippe est quia in hoc ab impatientibus iracundi differunt, quod illi ab aliis illata non tolerant, isti autem etiam quae tolerentur important. Nam iracundi saepe etiam se declinantes insequuntur, rixae occasionem commovent, labore contentionis gaudent; quos tamen melius corrigimus, si in ipsa irae suae commotione declinamus. Perturbati quippe quid audiant ignorant, sed ad se reducti tanto liberius exhortationis verba recipiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tioni quã se hab̾e estimant: mansuetudinẽ subiungat. Idcirco
cet omnes qͦs implet ⁊ columbȩ sim̃plicitate mansuetos ⁊ ig¬
tranquillitate manguetudinis. feruorem emulationis deserit.
aut rursum in emulationis ardore. uirtutem mansuetudini
amittit. Qd̾ fortasse melus ostendimus. si in medio. ꝑ auli.
eum namq ammonens ait. Argue obsecra: incraepa ĩ omni
patientia & doctrina. Titum qͦ ammonet dicens. Hec loquere.
⁊ exhortare. & argue cum omni imꝑio. Qͥd ÷ qd doctrinã suam
tanta arce dispensat. ut inexhibenda hac. alt̾i imꝑiũ. atq alt̾i
patientiam ꝓponat. nͥ ꝙ mansuetioris sp̃s. titũ.⁊ paulo feruen¬
tioris uidet esse timotheii: Illum ꝑ emulationis studiũ ĩ flã¬
mat. hunc ꝑlenitatẽ patientiȩ cẽꝑat. Illi ꝙ deest iungit: huic ꝙͥ
suꝑ ÷ subtrahit. Illum timulo impellere uitit᷑. hinc freno mo¬

Expanded text:
tioni quam se habere existimant, mansuetudinem subjungant. Idcirco tioni quam se habere existimant, mansuetudinem subjungant. Idcirco cet omnes quos implet, et columbae simplicitate mansuetos, et igtranquillitate mansuetudinis fervorem aemulationis deserit, aut rursum in aemulationis ardore virtutem mansuetudinis amittit. Quod fortasse melius ostendimus, si in medium Pauli maeum namque admonens, ait: Argue, obsecra, increpa in omni patientia et doctrina . Titum quoque admonet dicens: Haec loquere, et exhortare, et argue cum omni imperio . Quid est quod doctrinam suam tanta arte dispensat, ut in exhibenda hac, alteri imperium, atque alteri patientiam proponat, nisi quod mansuetioris spiritus Titum, et paulo ferventioris vidit esse Timotheum? Illum per aemulationis studium inflammat, hunc per lenitatem patientiae temperat. Illi quod deest jungit, huic quod super est subtrahit. Illum stimulo impellere nititur, hunc freno mo
Abbreviated transcription (Latin):
atq alit iracundi. Non numquam nãq mansueti: cum
presunt. uicin: ũ ⁊ qͣsi iuxta positũ torporem desidiȩ patunẽ.
⁊plerũꝙ nima resolucione ienitatis. ultra quam necesserẽ
uigorem districtionis emolluĩt Nt contra iracundi eũ regminũ
loca ꝑ cipunt: quo inpellente ira inm̃tis uesania deuoluirnt.
eo etiam subditoꝵ uitam dissipata quietis tͣnquillitate con¬
fundunt. Quos cum furor agit in p̾ceps. ignorant quie quid
tant: ⁊ cumuitiũ urtꝰ credit᷑. sine metu culpa cumulatuuu.
Sepe gͥ mansueti disolutionis torpescunt cedio. sepe iraci¬
di rectitudinis fallunt᷑ zelo. Illoꝵ itaq uirtuti uitiũ latent̃
adiungit᷑. his aũ suũ uitiũ qͣsi feruens uirtꝰ uidet᷑. Ammo¬
tendant. ili ꝙ ñ habent discernant: isti ꝙ habent ãplectant᷑:
Mansueti ꝓsollicitudine corporẽ dãpnaent. iracundi ꝑtur¬
bationẽ. Ammonendi sunt mansuetr. ut hab̃e etiam emula-¬
tione iusticie. studeant. ammonendi sunt iracundi: ut emula¬

Expanded text:
atque aliter iracundi. Nunnunquam enim mansueti cum praesunt, vicinum et quasi juxta positum torporem desidiae patiuntur. Et plerumque nimia resolutione lenitatis, ultra quam necesse est vigorem districtionis emolliunt. At contra iracundi cum regiminum loca percipiunt, quo impellente ira in mentis vaesaniam 57 devolvuntur, eo etiam subditorum vitam dissipata quietis tranquillitate confundunt. Quos cum furor agit in praeceps, ignorant quidquid tant. Et cum vitium virtus creditur, sine metu culpa cumulatur. Saepe ergo mansueti dissolutionis torpescunt taedio; saepe iracundi rectitudinis falluntur zelo. Illorum itaque virtuti vitium latenter adjungitur; his autem suum vitium quasi virtus fervens videtur. Admotendant; illi quod non habent discernant, isti quod habent. Amplectantur mansueti sollicitudinem, damnent iracundi perturbationem. Admonendi sunt mansueti, ut habere etiam aemulationem justitiae studeant; admonendi sunt iracundi, ut aemula
Abbreviated transcription (Latin):
metiunt: si scĩ uiri plebium ducatum susciꝑe deo etiam
iubente timuerunt. Moyses suadente dñõ trepidã. & in¬
firmus quisq ut honoris onuis ꝑcipiat. anhelat: Et qui ad
casum ualde urgetur ex ꝓpͥis. humeriĩ ubent̾ oppĩmendus põ¬
derib subinictit alienis: Que egit ferre non ualet. & auget
quod adhuc portet

Expanded text:
metuunt, si sancti viri plebium ducatum suscipere Deo etiam metuunt, si sancti viri plebium ducatum suscipere Deo etiam jubente timuerunt. Moyses suadente Domino trepidat, et infirmus quisque ut honoris onus percipiat anhelat; et qui ad casum valde urgetur ex propriis, humerum libenter opprimendus ponderibus submittit alienis; quae egit ferre non valet, et auget quod portet
Abbreviated transcription (Latin):
quia ⁊ is qui recusauit plene ñe restitit. & is qui miti
uoluit. ante se ꝑaltaris calculũ purgatũ uidit. neaut
ñ pͥgatus adire quisq sacͣ mystia audeat. aut quẽ suꝑ¬
na gr̃a eleg̃. humilitatis specie suꝑbe contradicat. Nusde¬
p̾dicationis officiũ cuciꝰ declinat᷑. nec tñ declinariut dix¬
imus ꝑtinacit̾ debet. cum adsuscipiendũ hoc suꝑna uo¬
lun tas agnoscit᷑. Qd̾ ooyses. utrũq miro oꝑe ex pleuit. qͥ
p̃ ẽe tante multitudini. ⁊ noluit.⁊ obediuit. Suꝑbꝰ enime
ffortasse eẽt si ducatũ pleb̾ innumere sine trepidatio e
susciꝑet. Et rursum suꝑb existe̾c si auctoris imꝑio obe¬
dire recusaret. Utrobiq gͦ humilis. utrobiq subiectus.
⁊ p̾ ẽẽ popłis semecipsum metiendo noluit. ⁊ tn deĩpant¬
tis uirib presumendo consent̾it. hinc gͦ hinc quiq p̾cipitẽ
colligant. cum qͣnta culpa ex appetitu ꝓpͥo cet̾is p̃ferri ñ

Expanded text:
quia et is qui recusavit plene non restitit, et is qui mitti quia et is qui recusavit plene non restitit, et is qui mitti voluit, ante se per altaris calculum purgatum vidit, ne aut non purgatus, adire quisquam sacra ministeria audeat, aut quem superna gratia eligit sub humilitatis specie superbe contradicat. Magnpraedicationis officium tutius declinatur; nec tamen declinari, ut diximus, pertinaciter debet, cum ad suscipiendum hoc superna voluntas agnoscitur. Quod Moyses utrumque miro opere explevit, qui praeesse tantae multitudini et noluit et obedivit. Superbus enim fortasse esset, si ducatum plebis innumerae sine trepidatione susciperet; et rursum superbus existeret, si auctoris imperio obedire recusaret. Utrobique ergo humilis, utrobique subjectus, et praeesse populis semetipsum metiendo noluit, et tamen de imperantis viribus praesumendo consensit. Hinc ergo, hinc quique praecipites colligant cum quanta culpa ex appetitu proprio caeteris praeferri non
Abbreviated transcription (Latin):
udabilit̾ appetũt.⁊ ad hoc ñ nulli iaudabiliter
cõacti pertrahunt᷑. Qd̃ liqͥdẽ cognoscimꝰ. si duoꝵ ꝓpħantiũ
facta pensamꝰ. Quoꝵ unis ut adp̾dicandum mitti debuiss.
sponte se p̾buit. qͦtñ alt̾ pergere cum pauore recusauit.
Ysaias quippe dnõ q̃renti quem mitteret. ultro se obtulit
dicens. Ecce ego mitte me. Iheremias autem mittit᷑ & tn ne¬
debeat mitti humilit̾ rełuitat᷑ dicens a. AA. dñe ds̃. ecce nescio
loqui:
quia puier ego sum. En abutrisq ext̾iꝰ diu̾sa uox ꝓdiit. s ñ adi¬
uerso fo᷑te dilectionis emanauit. Duo quippe funt p̾cepta ka¬
ritatis dĩ. uidelicet amor t̾ proximi. Pactiuam gͥ uitam ꝓdesse
mias amori conditoris sedule inherere desid̾ans. ne mitti
ad p̾dicandum debeat contra dicit. Qd̾ gͦ laudabilit̾ alter
appetit: hoc laudabilit̾ alt̾ ex pauit. Iste ne tacite c̃ceplatio.
nis lucra loquendo ꝑdet. ille ne dampna studiosi oꝑis
tacendo sentiret. S hoc inutrisq est subtilit̾ in tuendũ.

Expanded text:
udabiliter appetunt, et ad hoc nonnulli laudabiliter coacti pertrahuntur. Quod liquide agnoscimus, si duorum prophetantium facta pensamus, quorum unus ut ad praedicandum mitti debuisset sponte se praebuit, quo tamen alter pergere cum pavore recusavit. Isaias Domino quaerenti quem mitteret ultro se obtulit, dicens: Ecce ego, mitte me . Jeremias autem mittitur, et tadebeat humiliter reluctatur, dicens: A, a, a, Domine Deus, ecce nescio loqui, quia puer ego sum . En ab utrisque exterius diversa vox prodiit, sed non a diverso fonte dilectionis emanavit. Duo quippe sunt praecepta charitatis, Dei videlicet amor et proximi. Per activam igitur vitam prodesse mias amori conditoris sedulo inhaerere desiderans, ne mitti ad praedicandum debeat contradicit. Quod ergo laudabiliter alter appetnis lucra loquendo perderet, ille, ne damna studiosi operis tacendo sentiret. Sed hoc in utrisque est subtiliter intuendum,
Abbreviated transcription (Latin):
estimant p̾ferant᷑. Quoꝵ ꝓfecto humilitas sic cet̾is quoq uirtu¬
tib cingit᷑. tẽ ante dĩ ocłos uera ÷ cum adrespuendũ hoc ꝙ
utilit̾ subire p̾cipit᷑. ꝑtinax non ÷. Neq enĩ uere e̾ humilis. qui
suꝑni nutꝰ arbitrio ut debeat p̾e̾e̾ intelligit & tñ p̾ẽe̾ conteni¬
pnit: cois diuinis dispositionib subditus. atq a uitio ob¬
stinationis alienꝰ. cũ sibi regiminis culm̃ imꝑat᷑. si iam do¬
nis p̾tientꝰ ẽ quib ⁊ aliis ꝓsit. Et ex corde debet fugere.⁊ inui

Expanded text:
ant, praeferantur: quorum profecto humilitas, si caeteris quoque virtutibus cingitur, tunc ante oculos Dei vera est, cum ad respuendum hoc quod utiliter subire praecipitur, pertinax non est. Neque enim vere est humilis, qui superni nutus arbitrio, ut debeat praeesse, intelligit, et tamen contemnit. Divinis dispositionibus subditus, atque a vitio obstinationis alienus, cum sibi regiminis culmen imponitur, si jam donis praeventus est, quibus et aliis prosit, et ex corde debet fugere, et i
Abbreviated transcription (Latin):
agit᷑. si suꝑne formidinis ⁊ dilectionis spũ afflatus.
studiose cotidie sacri eloquii p̃cepta meditet᷑: ut ineo
uim sollicitudinis eo erga cȩlestem uitam ꝓuide circumspectiõiꝰ
quam humanȩ conuersationis uisus indesinent̾ destruit: diuinȩ
ammonitionis uerba restauerini. Et qui aduetustatem uice
ꝑsocietatẽ scłarium ducitur. amorem semꝑ sp̃italis patriȩ
cõpunctionis aspiratione renouet᷑. Ualde nãq int̾ humana
u̾ba cor defluit. Cumq indubitant̾ constet qd̃ ext̾nis occupa¬
tionũ tumultib inpulsum asemecipso corruat. stud̾e ĩcessabilit̾
debet. ut ꝑ eruditionis studium resurgeit. Hinc ẽ enĩ qd̃ p̾latũ
grigi discipłm paulꝰi ãmonet dicens. Dum uenio adtende
lectioni. Hinc dauid ait. Quomͦ dilexi legem tuam domine.:
Totadie meditatio mea ẽ. hĩc moysi dñs deportanda archa

Expanded text:
agitur, si supernae formidinis et dilectionis spiritu afflatus studiose quotidie sacri eloquii praecepta meditetur; ut in eo vim sollicitudinis, et erga coelestem vitam providae circumspectionis, quam humanae conversationis usus indesinenter destruit, divinae admonitionis verba restaurent; et qui ad vetustatem vitae per societatem saecularium ducitur, ad amorem semper spiritalis patriae compunctionis aspiratione renovetur. Valde namque inter humana verba cor defluit; cumque indubitanter constet quod externis occupationum tumultibus impulsum a semetipso corruat, studere incessabiliter debet, ut per eruditionis studium resurgat. Hinc est enim quod praelatum gregi discipulum Paulus admonet, dicens: Dum venio attende lectioni . Hinc David ait: Quomodo dilexi legem tuam, Domine, tota die meditatio mea est . Hinc Moysi Dominus de portanda ar
Abbreviated transcription (Latin):
ta denuncians p̾dicator: qui non diligit᷑ libent̾ audiatur.
Debet gͦ quipre est. ⁊ studere se diligr. quatinꝰ posuit audiri. &
tñ amorem suum ꝓsemetipso ñ querere. no inueniat᷑
ei cui seruire ꝑofficiũ cernitur occulta cogitationis tyran¬
nide resultare. Qd̾ bene paulus. insinuat cum sui nobis stu-¬
dio occulta manifestat dicens. Sic̃ ⁊ ego ꝑomnia omĩb
placeo. Qui tñ rursus dic̃. Si adhuc hominib placerem:
xp̃i seruus non ẽẽm. Placet gͦ paulus. & non placet: qͥa

Expanded text:
ta denuntians praedicator qui non diligitur, libenter audiatur. ta denuntians praedicator qui non diligitur, libenter audiatur. Debet ergo qui praeest, et studere se diligi, quatenus possit audiri, et tamen amorem suum pro semetipso non quaerere, ne inveniatur ei cui servire per officium cernitur, occulta cogitationis tyrannide resultare. Quod bene Paulus insinuat, cum sui nobis studii occulta manifestat, dicens: Sicut et ego per omnia omnibus placeo . Qui tamen rursus dicit: Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem . Placet ergo Paulus, et non placet, quia
Abbreviated transcription (Latin):
esiderat amari: qui sibi anullo I tult contra ueritatemR m¬
ucritatemprotl hinetenim pͥ etͥ uS. increpationem.
pauli. libent̾ accepit: hinc dauid correctionẽ subditi hu¬
humilit̃ audiuit. Quia rectores boni dum pͥuato diligere
amore se nescuit: lib̾e puritatis uerbum asub ditis
obsequiũ humilitatis credunt. S inter hec necesse
est ut cura regiminis tanti mod̾aminis arte tẽperet᷑.
quatinꝰ subditoꝵ mens cum quedam recte sentire
potuerit: sic inuocis lib̾tatem ꝓdeat: ut tñ lib̾tas insuꝑbiã
non erũpat. Nedum fortasse in moderatuis linguȩ eis lib̾¬
ꝙ oporteat ut rectores boni placere hominib appetant.
s ut suȩ estimationis dulcedine ꝑximos inaffectũ u̾itatis
trahant. Non ut se amari desiderent. s ut dilectionẽ suam qͣ¬
si qͣndam uitam faciant: ꝑ quam corda audientium adamorẽ
conditoris introducant. Di fficile quippe est ut qualibet rec¬

Expanded text:
veritatem desiderat amari, qui sibi a nullo vult contra veritatem veritatem desiderat amari, qui sibi a nullo vult contra veritatem parci. Hinc etenim Petrus increpationem Pauli libenter accepit ; hinc David correptionem subditi humiliter audivit ; quia rectores boni dum privato diligere amore se nesciunt, liberae puritatis verbum a subditis obsequium humilitatis credunt. Sed inter haec necesse est ut cura regiminis tanta moderaminis arte temperetur, quatenus subditorum mens cum quaedam recte sentire potuerit, sic in vocis libertatem prodeat, ut tamen libertas in superbiam non erumpat; ne dum fortasse immoderatius linguae eis libeoque est quod oporteat ut rectores boni placere hominibus appetant, sed ut suae aestimationis dulcedine proximos in affectum veritatis trahant, non ut se amari desiderent, sed ut dilectionem suam quasi quamdam viam faciant, per quam corda audientium ad amorem Conditoris introducant. Difficile quippe est, ut quamlibet rec
Abbreviated transcription (Latin):
canti subtrahitur: eiq mollities fauoris adhibetur: ut in
errore mollit̾ iaceat. quem nulla asꝑitas contradictionis
pulsat. S hec rectores qui semet ipsos diligunt his ꝓ¬
culdubio exhibent: a quib se noceri posse instudio głe
temporał timet᷑. Nam quos nil contrase uale conspitiũt.
nis obliti iure dominationis t̾rent. Quos recte ꝑ ꝓpħã
diuina uox increpat dicens. Uos autem cũ aust̾itate
imꝑabatis eis cum & potentia. Plus enim sesuo aucc̃ore
diligentes: iactant̾ erga subiectos erigunt. nec quid ag̾e
debeant s quid ualeant attendunt. Nil de subsequenti
iudicio metuunt: improbe detemporali potestate głiant᷑.
Libet ut licent̾ ⁊ illicita faciant: sub ditoꝵ nemo contͣdicat.
sibimet testis est quia plus ueritate se appetit diligi: ꝙͣ
contra se non uult defendi. Nemo quippe est qui ita
uiuat: ut aliqͣtenꝰ non delinquat. Ille gͦ seipso amplius

Expanded text:
canti subtrahitur, eique mollities favoris adhibetur, ut in canti subtrahitur, eique mollities favoris adhibetur, ut in errore molliter jaceat, quem nulla asperitas contradictionis pulsat. Sed haec rectores, 28 qui semetipsos diligunt, his procul dubio exhibent, a quibus se noceri posse in studio gloriae temporalis timent. Nam quos nil contra se valere conspiciunt, nis obliti, jure dominationis terrent. Quos recte per prophetam divina vox increpat, dicens: Vos autem cum austeritate imperabatis eis et cum potentia . Plus enim se suo auctore diligentes, jactanter erga subditos se erigunt, nec quid agere debeant, sed quid valeant attendunt; nil de subsequenti judicio metuunt, improbe de temporali potestate gloriantur; libet ut licenter et illicita faciant, et subditorum nemo contradicat. sibimet testis est, quia plus veritate se appetit diligi, quam contra se non vult defendi. Nemo quippe est qui ita vivat, ut aliquatenus non delinquat. Ille ergo se ipso amplius
Abbreviated transcription (Latin):
siplacere puer sponse oculis appetit. ꝑquem sponsus dona
trans misit. Qui nimirum amor ꝓpͥus cum reccoris mentẽ
ceꝑit: aliquando hanc inordinate ad mollitiem aliqͣndo
uͦ ad asꝑicatem rapit. Ex amore ienĩ suo mens rectoris in mol¬
litiem uertitur: quia cum peccantes subditos respicit.
ne ergahũe eoꝵ dilectio torpeat. corripe non presumit
fonnumꝗͣ uero errata subditoꝵ que increpare debu¬
erat adult̾ionib demulcet. Unde bene ꝑ ꝓpħam d̾r.
Uehis qui consuunt puluill os sub omni cubito ma¬
nus:. ⁊ faciũt ceruicalia sub capite uniuerse etatis adea¬
piendas animas. Ptiliullos quippe sub omni cubito mariꝰ¬
est ponere: cadentes asua rectitudine animas atq in
huiꝰ se mundi delectatione reclinantes. blanda adultio¬
ne refouere. Quasi enĩ puliulo cubitum uel ceruicali¬
bus caput iacentis excipit᷑. cum correptionis duritia pec¬

Expanded text:
si placere puer sponsae oculis appetit, per quem sponsus dona si placere puer sponsae oculis appetit, per quem sponsus dona transmisit. Qui nimirum amor proprius cum rectoris mentem ceperit, aliquando hanc inordinate ad mollitiem, aliquando vero ad asperitatem rapit. Ex amore etenim suo mens rectoris in mollitiem vertitur; quia cum peccantes subditos respicit, ne erga hunc eorum dilectio torpeat, corripere non praesumit; nonnunquam vero errata subditorum quae increpare debuerat, adulationibus demulcet. Unde bene per prophetam dicitur: Vae his qui consuunt pulvillos sub omni cubito manus, et faciunt cervicalia sub capite universae aetatis ad capiendas animas . Pulvillos quippe sub omni cubito manus ponere, est cadentes a sua rectitudine animas, atque in hujus mundi se delectatione reclinantes, blanda adulatione refovere. Quasi enim pulvillo cubitus, vel cervicalibus caput jacentis excipitur, cum correptionis duritia pec
Abbreviated transcription (Latin):
conam nutͣre. ut cogitationes carnis deuita subditoꝵ nec
ase fundititr: ãputent. nec rursus ad crescendum nimis re¬
laxent. Unbi ⁊ bne dr. Tondentes tondant capita sua
Utiudelicet. cure temporał sollicitudinis ⁊qͣntũ necesies:
ꝓuideant. ⁊ t̾n recidant᷑ cituis ne in moderatius excrescãt.
ꝓtegitur: & rursus ꝑmoderatam cord intentio nonimpeditur:
capilli incapite sacerdotis. & seruant᷑ tt etitem cooꝵͥat᷑. & re
ut rector sollerter muigilet: nehunc cupido placendi ho¬
minib pulset: necum studiose int̾iora penetrat: eupuide
exteriora subministrat. se magis asubditis diligi ꝙͣ n̾itatem
querat. Ne cumbonis actib fultꝰ. amundo uidetur aliemis.
hunc auctori reddat extraneũ amor suus. hostis namq
redemptoris est: qui ꝑrecta oꝑa que fac̃ eiꝰ ice abȩcełia
amari concupiscit. Quia adulterine cogitationis reus ÷:

Expanded text:
comam nutrire; ut cogitationes carnis de vita subditorum nec comam nutrire; ut cogitationes carnis de vita subditorum nec a se funditus amputent, nec rursum ad crescendum nimis relaxent. Ubi et bene dicitur: Tondentes tondeant capita sua ; ut videlicet curae temporalis sollicitudinis et quantum necesse est prodeant, et tamen recidantur citius, ne immoderatius excrescant. protegitur, et rursus per moderatam cordis intentionem non impeditur, capilli in capite sacerdotis et servantur ut cutem cooperiant, et resut rector solerter invigilet, ne hunc cupido placendi hominibus pulset; ne cum studiose interiora penetrat, cum provide exteriora subministrat, se magis a subditis diligi quam veritatem quaerat; ne cum, bonis actibus fultus, a mundo videtur alienus, hunc auctori reddat extraneum amor suus. Hostis namque Redemptoris est, qui per recta opera quae facit, ejus vice ab Ecclesia amari concupiscit, quia adulterinae cogitationis reus est,
Abbreviated transcription (Latin):
det̾ior. Int̾ ħ itaq metuendum est semꝑ ⁊ iugilant̃ intuendum.
ne dum cura ab eis ext̾ior agit᷑. abint̾na intentione mergãt᷑.
Plerũq eni ut p̾diximꝰ corda rectoꝵ dum tẽporali sollicitu¬
dini incaute deseruiunt: abintimo amore frigescunt: ⁊ foras
fusa obliuisci ñ metuunt: quia animar regimina susceꝑer̃e
Sollicitudo gͦ quȩ subditis ⁊ ext̾iꝰ impenditur: subceta ne¬
cesse ÷ m̃sura ceneatur. Unde bene ad e ⁊ echielem dr.
Sacerdotes capd̃ suum nonradent: neq conam nutrient.
s tondentes adtondant capita sua. Sacerdotes namq iure
cerebrum insensibilit̾ oruint᷑. curas uitȩ p̾sentis designant.
quȩ ex sensu neglegenti quia in portune aliqͣndo prodeunt.
quasi nob̃ non sentientib ꝓcedũt. Quia gͥ cuntti qui p̾sunt hr̃e
quidem sollicitudines exteriores debent: nec tñ eis uehem̃ter
incumb̾e: sacerdotes recte ⁊ caput ꝓhibent᷑ radere. &

Expanded text:
deterior . Inter haec itaque metuendum semper est, et vigilanter intuendum, deterior . Inter haec itaque metuendum semper est, et vigilanter intuendum, ne dum cura ab eis exterior agitur, ab interna intentione mergantur. Plerumque enim, ut praediximus, corda rectorum dum temporali sollicitudini incaute deserviunt, ab intimo amore frigescunt; et foras fusa oblivisci 27 non metuunt, quia animarum regimina susceperunt. Sollicitudo ergo quae subditis exterius impenditur, sub certa necesse est mensura teneatur. Unde bene ad Ezechielem dicitur: Sacerdotes caput suum non radent, neque comam nutrient, sed tondentes attondeant capita sua . Sacerdotes namque jure cerebrum insensibiliter oriuntur, curas vitae praesentis designant; quae ex sensu negligenti, quia importune aliquando prodeunt, quasi nobis non sentientibus procedunt. Quia igitur cuncti qui praesunt, habere quidem sollicitudines exteriores debent, nec tamen eis vehementer incumbere, sacerdotes recte et caput prohibentur radere, et
Abbreviated transcription (Latin):
ut diximꝰ aꝑcipienda p̾dicatione gregis animꝰ frangit᷑.
sicura ext̾ioris subsidii apastore neglegat᷑. Unde ⁊ pͥmꝰ
pastor sollicite admonet dicens. Seniores qui inuob̾ st̃. ob¬
secro c̃ senior ⁊ cestis xp̃i passionum. qui ⁊ eiꝰ que infuc᷑um
reuelanda ÷ glie cõmunicator: pascite qui inuob̃ ÷ gregem
dĩ. Qui hoc in soco pastionẽ cord̃ an corporis suaderet aꝑuit.:
cumꝑtinꝰ ad̾ unx̃. Prouidentes non coacto s spontanee scđm
dm. Ñeq turpis lucri gr̃ã. s uoluntarie. Quib ꝓfecto uerb̃
pastorib pie pͣuetur: nedum subiectoꝵ inopiam saciant:
semuerone ambitionis occidant. ne cum ꝑ eos carnis subsidiis
reficiunt᷑ ꝓximi. ipsi remaneant austiciȩ pane ieumi. Hãc
pastoꝵ sollicitudinẽ paulꝰ. excitat dicens. Qui suoꝵ ⁊ maxi-¬
me domesticoꝵ curam nonhabet. fidem negauit: ⁊ est infideli

Expanded text:
ut diximus, a percipienda praedicatione gregis animus frangitur, ut diximus, a percipienda praedicatione gregis animus frangitur, si cura exterioris subsidii a pastore negligatur. Unde et primus pastor sollicite admonet, dicens: Seniores qui in vobis sunt, obsecro consenior et testis Christi passionum, qui et ejus quae in futuro revelanda est, gloriae communicatur, pascite qui in vobis est gregem Dei . Qui hoc in locoprotinus adjunxit: Providentes non coacte, sed spontanee secundum Deum, neque turpis lucri gratia, sed voluntarie. Quibus profecto verbis pastoribus pie praecavetur, ne dum subjectorum inopiam satiant, se mucrone ambitionis occidant, ne cum per eos carnis subsidiis reficiuntur proximi, ipsi remaneant a justitiae pane jejuni. Hanc Pastorum sollicitudinem Paulus excitat, dicens: Qui suorum, et maxime domesticorum curam non habet, fidem negavit, et est infideli
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdem curam suscipunt. s sic sibimet uaeare adspĩtalia appetũt.
ut reb ext̾iorib nullatenꝰ occupentur. Quicum curare corpora¬
lia funditus neglegunt: subdicoꝵ necessitatib minime concur¬
runt. Quorum nimirum p̾dicatio plerũq despicit᷑. qr dum
delinq̃ntiũ cfacta corripiunt: s t̃n eis necessaria p̾sentis uite
noi tribuunt: neqͣꝙͣ libent̾ audiunt᷑. Egentis ⁊ enĩ mentẽ doc¬
trine sermo nonpenetrat: sihunc apud eiꝰ animum manꝰ
miscd̾ie non commendat. Tunc aucẽ uerbi sem̃ facile ger¬
minat: qͣndo hoc inaudientis pectore pietas p̾dicantis rigat.
Unde rect̾orem necesse ÷ ut int̾iora possit infund̾e. cogita¬
tione innoxia etiam ext̾iora ꝓuidere. Sic itaq pastores erga
int̾iora studia subditoꝵ suoꝵ ferueant. qͣtinꝰ ineis ext̾ioris
quoq uitȩ ꝓuidentiã non relinquant: Nam quasi iure

Expanded text:
quidem curam suscipiunt, sed sic sibimet vacare ad spiritalia appetunt, quidem curam suscipiunt, sed sic sibimet vacare ad spiritalia appetunt, ut rebus exterioribus nullatenus occupentur. Qui cum curare corporalia funditus negligunt, subditorum necessitatibus minime concurrunt. Quorum nimirum praedicatio plerumque despicitur; quia dum delinquentium facta corripiunt, sed tamen eis necessaria praesentis vitae non tribuunt, nequaquam libenter audiuntur. Egentis etenim mentem doctrinae sermo non penetrat, si hunc apud ejus animum manus misericordiae non commendat. Tunc autem verbi semen facile germinat, quando hoc in audientis pectore pietas praedicantis rigat. Unde rectorem necesse est ut interiora possit infundere, cogitatione innoxia etiam exteriora providere. Sic itaque Pastores erga interiora studia subditorum suorum ferveant, quatenus in eis exterioris quoque vitae providentiam non relinquant. Nam quasi jure,
Abbreviated transcription (Latin):
lapides disꝑsi ꝑplateas iacent: cum ꝑsone sacroꝵ ordinum
uoluptatum suarũ latitudini. deditȩ. t̾renis negotus inherent.
Et notandum qd̵ non hos disꝑsos inplateis s incapite platearũ
dicit: quia cum t̾rena agunt. summni uidi appetunt ut &
lata it̾enera teneant ex uoluptate delectationis. & t̾ninplatear̃
sunt capite exhonore scĩtatis. Nil qͦ obstat si sanctuarii lapideᷤᷤ
eosdem ipsos quib constructũ sanctuariũ existebat accipimꝰ.
Qui disꝑsi incapite platearum iacent: qͣndo sacroꝵ ordinum
uiri t̾renis actib ex desiderio inseruiunt: ex quoꝵ pꝰ officio sci¬
tatis głia stare udebatur. Scłaria itaq negotia aliqͣndo ex
compassione toleranda sunt: nuniquã uero examore ereqrenda:
ecum mentem diligentis ad grauant: hanc suo uictam pond̾e
adima de cesti celestib margant. At contra non nulli gregis

Expanded text:
lapides dispersi per plateas jacent, cum personae sacrorum ordinum lapides dispersi per plateas jacent, cum personae sacrorum ordinum voluptatum suarum latitudini deditae, terrenis negotiis inhaerent. Et notandum quod non hos dispersos in plateis, sed in capite platearum dicit; quia et cum terrena agunt, summi videri appetunt, ut et lata itinera teneant ex voluptate delectationis, et tamen in platearum sint capite ex honore sanctitatis. Nil quoque obstat si sanctuarii lapides eosdem ipsos quibus constructum sanctuarium existebat accipimus: qui dispersi in platearum capite jacent. quando sacrorum ordinum viri terrenis actibus ex desiderio inserviunt, ex quorum prius officio sanctitatis gloria stare videbatur. Saecularia itaque negotia aliquando ex compassione toleranda sunt, nunquam vero ex amore requirenda; ne cum mentem diligentis aggravant, hanc suo victam pondere ad ima de coelestibus mergant. At contra, nonnulli gregis
Abbreviated transcription (Latin):
tudine. platee sunt uocat᷑. Per semetipsam uero ueritatis
dicit. Lata ⁊ spatiosa uia ÷ quȩ ducit adꝑditionẽ. Aurum
gͥ obscuratur: cum t̾renis actib scĩtatis habitum c̾renis
ui ta polluitur. Color optimiis commucatur: cum quorun¬
dam qui degere religiose credebant᷑: estimatio ante act̾a
minuit᷑. Nam cum quilibet pꝰ scĩtatis habitũ t̾renis se
actib inserit: qͣsi color ꝑmutato ante humanos oculos
eiꝰ reuerentia despecta pallescit. Sc̃uarii qͦ lapides ĩ
plateas disꝑgunt᷑. cum causarũ scłariũ foras lata itinera
expectunt. hii qui ad ornamentũ eccłie int̾nis misteris.
qͣsi insecretis scũarii uacare. debuẽrt. Ad hoc quiꝑpe scũ¬
dotis apparerent. Cum uero ministri religionis asubditis ho¬
norem redemptoris siui exmerito uite non exigũt. sanctuaris
lapides inornam̃to pontificis nonsunt. Qui nimirum scũaris

Expanded text:
tudine plateae sunt vocatae. Per semetipsam vero Veritas tudine plateae sunt vocatae. Per semetipsam vero Veritas dicit: « Lata et spatiosa via est, quae ducit ad perditionem . » Aurum igitur obscuratur, cum terrenis actibus sanctitatis vita polluitur. Color optimus commutatur, cum quorumdam, qui degere religiose credebantur, aestimatio anteacta minuitur. Nam cum quilibet post sanctitatis habitum terrenis se actibus inserit, quasi colore permutato ante humanos oculos ejus reverentia despecta pallescit. Sanctuarii quoque lapides in plateis disperguntur, cum causa saecularium, foras lata itinera expetunt, hi qui ad ornamentum Ecclesiae internis mysteriis quasi in secretis tabernaculi vacare debuerunt. Ad hoc quippe sanctudotis apparerent. Cum vero ministri religionis a subditis honorem Redemptoris sui ex merito vitae non exigunt, sanctuarii 26 lapides in ornamento pontificis non sunt. Qui nimirum sanctuarii
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram declinat. Qͣ aucem mente ammar ꝓsul honore pas¬
torali inter cet̾os utit᷑: sunt̾rena negotia que rep̾hend̾e̾
in aliis debuit. & ipse uersat᷑: Qd̾uidelicet ex ira iuste re
spĩtali officio fungit᷑: que illi nimirum faciunt: qui ad¬
huc de sestudiis carnalib uidicantur. Qd̾ cum magno sci¬
licet dolore karitatis. hie remias. ꝓpħa c̃sspiens. quasi sub
destructione templi deplorat dicens. Quomͦ obscuratũ
est aurum. mutatus est color optimꝰ. disꝑsi sunt lapides
scũarũ incapite omnium platearũ: Qͥd namq auro qd̃
metallis cet̾is p̃minet nͥ excellentia scĩtatis:. Qͥd color op¬
timo nisi cunctis amabił reuerentia regionis expͥmit᷑.
Quid sanctuaris lapidib nͥ sacroꝵ ordinum ꝑsone signant.
Quid platearũ nomine. nisi p̾sentis uitȩ lacitudo figurat᷑.
Quia enim greco eloquio platos latitudo dr̃. ꝓfecto alati¬

Expanded text:
terram declinat. Qua autem mente animarum praesul honore pasterram declinat. Qua autem mente animarum praesul honore pastorali inter caeteros utitur, si in terrenis negotiis quae reprehendere in aliis debuit, et ipse versatur? Quod videlicet ex ira justae respiritali officio fungitur, quae illi nimirum faciunt qui adhuc de studiis carnalibus judicantur. Quod cum magno scilicet dolore charitatis Jeremias propheta conspiciens, quasi sub destructione templi deplorat, dicens: Quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus, dispersi sunt lapides sanctuarii in capitemetallis caeteris praeeminet, nisi excellentia sanctitatis? Quid colore optimo, nisi cunctis amabilis reverentia religionis exprimitur? Quid sanctuarii lapides, nisi sacrorum ordinum personae signantur? Quid platearum nomine, nisi praesentis vitae latitudo figuratur? Quia enim Graeco eloquio πλάτος latitudo dicitur, profecto a lati
Abbreviated transcription (Latin):
sihabueritis. contemptibiles. qui sunt ineccła illos c̃stitiute.
adiudicandum. tit ipsi uidelicet dispensationib t̾rems in ser¬
uiant: quos dona sp̃italia non exornant. Ac si aꝑtiꝰ dicat.
Quia penetrare intima nequeunt: saltim necessaria foras
oꝑent᷑. Hinc oorses. quicumdeo loquitur lethro alien¬
gene rep̃hensione iudicat᷑. Qd t̾renis popłoꝵ negotiis. stulto
labore deseruiat. Cui & inconsilium mox p̃bet᷑. ut ꝓse alios
adiurgia dirimenda constiuat. & ipse lib̾us ad erudiendoᷤᷤ
popłos spĩtalium archana cognoseat. Asubiectis gͦ ĩferi¬
oia gerenda sunt: a rectorib sũma cogitanda. ut scilicet
oculum qui ꝓuidendis gregessib p̃minet: cura pulueris
non obseuret. Capd̾ namq subiectoꝵ sunt eunctiqui pre st̃¬
& ut recta pedes ualeant itinera cãꝑe: ħ peuldubio caput
debet exalto ꝓuidere: ne aprouectus sui itinere pedeᷤᷤ
torpeant: cum curata rectitudine corꝑis. capd̃ sese ad

Expanded text:
qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum ; ut ipsi videlicet dispensationibus terrenis inserviant, quos dona spiritalia non exornant. Ac si apertius dicat: Quia penetrare intima nequeunt, saltem necessaria foris operentur. Hinc Moyses, qui cum Deo loquitur , Jethro alienigenae reprehensione judicatur, quod terrenis populorum negotiis stulto labore deserviat: cui et consilium mox praebetur, ut pro se alios ad jurgia dirimenda constituat, et ipse liberius ad erudiendos populos spiritalium arcana cognoscat. A subditis ergo inferiora gerenda sunt, a rectoribus summa cogitanda; ut scilicet oculum, qui praevidendis gressibus praeeminet, cura pulveris non obscuret. Caput namque subjectorum sunt cuncti qui praesunt; et ut recta pedes valeant itinera carpere, haec proculdubio caput debet ex alto providere, ne a provectus sui itinere pedes torpeant, cum curvata rectitudine corporis caput sese ad
Abbreviated transcription (Latin):
itineris errat᷑. nulla subditoꝵ m̃tes exhortatio subleuat: eoꝵ̾¬
q culpas increpatio nulla castigat. quia dum per animarũ
p̃sulem terem exerceat᷑ officium uidicis: agregis custodia
uacat cura pastoris: ⁊ subiecti u̾itatis lum̃ apphendere neque¬
unt: quia dum pastoꝵ sensus t̾rena studia occupant: uento
temptationis impulsus eccłie ocłos puluis cecat. Quo contra
recte humani gen̾is redemptor cum nos auentris uoracita¬
te compesceret dicens. attendite autem uob̾ ut non gͣuent᷑
corda ur̃a incrapacła & ebretate: ilico adiunx̃. Aut incuris
Nꝰ uite. Ubi pauorem quoq ꝓtinꝰ intente adiciens. ne forte
qualitatẽ denuntiat dicens. Tanꝙͣ laqueus enimuenit.
sr̃ om̃s qui sedent suꝑ faciem orb̾ t̾rȩ. hinc ĩtm dic̃. Nemo
potest duob dñis seruire Hinc paulus. religiosoꝵ mentes
amundi ẽsortio contestando. acpotiꝰ conueniendo suspendit

Expanded text:
itineris erratur. Nulla subditorum mentes exhortatio sublevat, eoruitineris erratur. Nulla subditorum mentes exhortatio sublevat, eorumque culpas increpatio nulla castigat; quia dum per animarum praesulem terreni exercetur officium judicis, a gregis custodia vacat cura pastoris; et subjecti veritatis lumen apprehendere nequeunt, quia dum pastoris sensus terrena studia occupant, vento tentationis impulsus Ecclesiae oculos pulvis caecat. Quo contra recte humani generis Redemptor, cum nos a ventris voracitate compesceret, dicens: Attendite autem vobis, ut non graventur corda vestra in crapula et ebrietate , illico adjunxit: Aut in curis hujus vitae. Ubi pavorem quoque protinus intente adjiciens: Ne forte,qualitatem denuntiat, dicens: Tanquam laqueus enim veniet super omnes qui sedent super faciem omnis terrae . Hinc iterum dicit: Nemo potest dua mundi consortio contestando, ac potius conveniendo suspendit,
Abbreviated transcription (Latin):
internoꝵ curam inext̾ioꝵ occupatione non minuens. ñ telinq¬
ext̾ioꝵ ꝓuidentiam ininternoꝵ sollicitudine ñ relinq̃nꝰ.
Ne aut exteriorib dedicus. ab intimis coruat. aͣtq soł in¬
teriorib occupatꝰ. que foris debet ꝓximis non impendat.¬
Sepe nãq ñnulli uelut obliti ꝙ frĩb animar causa p̾lati
sunc: coto cord̾ ad nisu scłarib curis inseruiunt. Has cũ ad st̃
se agere exultant: ad has etiam cum dest̃ dieb ac noctibus
cogitationis turbide estib anhelant. Cumq abhis cessante fer¬
sitan oportunitate quieti sunt:. ipsa det̾iꝰ sua quiete fatigant᷑.
lioluptatem namq censeunt: si actionib depͥmunt᷑. Laborẽ
deputant: sunt̾renis negotiis non laborant. Sicq fit. utdũ
seurgeri mundanis tumultib gaudent: int̾na que docere
uita torpescit. ꝙ cum ꝓficere sp̃italit̾ appetit. inexemplo
te enim capita menbra incassum uigent. & in ex ploratio¬
ne hostum frustͣ exercitus uelocit̾ sequit᷑: si ab ipso duce

Expanded text:
interiorum curam in exteriorum occupatione non minuens, et exteriorum providentiam in interiorum sollicitudine non relinquens, ne aut exterioribus deditus ab intimis corruat, aut solis interioribus occupatus, quae foris debetSaepe namque nonnulli velut obliti quod fratribus animarum causa praelati sunt, toto cordis adnisu saecularibus curis inserviunt: has, cum adsunt, se agere exsultant; ad has etiam cum desunt, diebus ac noctibus cogitationis turbidae aestibus anhelant. Cumque ab his, cessante forsitan opportunitate, quieti sunt, ipsa deterius sua quiete fatigantur. Voluptatem namque censent si actionibus deprimuntur, laborem deputant si in terrenis negotiis non laborant. Sicque fit, ut dum se urgeri mundanis tumultibus gaudent, interna quae alios ubio vita torpescit, quia cum proficere spiritaliter appetit, in exemplote enim capite membra incassum vigent, et in exploratione hostium frustra exercitus velociter sequitur, si ab ipso duce
Abbreviated transcription (Latin):
si ⁊ illi extiterunt noxia. qui ħ habuit non quesita: Quis
int̾ hec sine magni discriminis labore saluabit᷑: sulle inhis
culpa int̾ueniente tͣbatꝰ ÷. qui adħ fuerat dõ eligente p̃¬
paratur: Ammonendi sunt ut considerent. qd̾. Salomon.
qui post cantam sapientiã usq ad idolatriam cecidisse dsᷤ¬
cribitur: nil mhoc mundo priusquam caderet adu̾sitatis
habuisse memoratur: s concessa sapientia funditꝰ cor deseruit.
qd̾ nulla uel minima tͥbulationis disciplina custodiuit. Li. Qd̾¬

Expanded text:
si et illi exstiterunt noxia, qui haec habuit non quaesita? Quis si et illi exstiterunt noxia, qui haec habuit non quaesita? Quis inter haec sine magni discriminis labore salvabitur, si ille in his culpa interveniente turbatus est, qui ad haec fuerat Deo eligente praeparatus? Admonendi sunt ut considerent quia Salomon qui post tantam sapientiam usque ad idololatriam cecidisse describitur, nihil in hoc mundo priusquam caderet, adversitatis habuisse memoratur; sed concessa sapientia funditus cor deseruit, quod nulla vel minima t
Abbreviated transcription (Latin):
tis quȩ appetit ꝓhibet᷑. Et pueris
mumos subtra-¬
himus: quib tota simul patrimonia heredib reseruamus:
Hinc gͦ despe et̾nȩ hereditatis gaudium sumant: quos
aduersit  ute temporalis humiliat. quia nisi saluandoꝰ
inꝑpetui cerneret: erudiendos sub discipline regimine
diuina dispensatio nonfrenaret. Aramonenditaq sunt
qui inhis quȩ temporalit̃ concupiscunt. aduersitatis labore
fatigantur: ut sollicite considerent. qd̾ pleriĩq etiam ius¬
tos cum cemporał potencia sustulit: uelut in laqueũ culpa
c̃p̃hendit. Nam sic̃ inpriori huiꝰ uoluminis parte iam diximꝰ.
DAUIO. dõ amabilis rectior fuit inseruitiũ. quam cum per¬
uenit adregnum. Seruus naniq amore iusticiȩ dep̾hensũ
ad uersariũ ferire timuit. Rex autem ꝑsuasione lux¬
uriȩ deuotũ militem etiam substudio fraudis extinex̃.
Quis gͦ opes. quis potestatẽ. quis głiam querat innoxiȩ.

Expanded text:
tis quae appetit prohibetur: et pueris tis quae appetit prohibetur: et pueris nummos subtrahimus, quibus tota simul patrimonia haeredibus reservamus. Hinc ergo de spe aeternae haereditatis gaudium sumant, quos adversitas vitae temporalis humiliat; quia nisi salvandos in perpetuum cerneret, erudiendos sub disciplinae regimine divina dispensatio non frenaret. Admonendi itaque sunt qui in his quae temporaliter concupiscunt, adversitatis labore fatigantur, ut sollicite considerent quod plerumque etiam justos cum temporalis potentia sustollit, velut in laqueo culpa comprehendit. Nam sicut in priori hujus voluminis parte jam diximus , David Deo amabilis rectior fuit in servitio, quam cum pervenit ad regnum . Servus namque amore justitiae, deprehensum adversarium ferire timuit; rex autem persuasione luxuriae devotum militem etiam sub studio fraudis exstinxit . Quis ergo opes, quis potestatem, quis gloriam quaerat innoxie,