comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝑx debeniꝰ uł alii obligatũ. nã
ꝙ dedit sũ ip̃i uenditori sũ alii
ex uissu eiꝰ sũ ip̃c sũ alius pro eo¬
dedit eque cõtrnebitur ¶ Obli¬
gatun acciꝑe debeniꝰ si erceptoe
se tueri uõ potest. cet̾m si pot̾ dicẽ¬
d̾ c̃ nõ cẽ obligatum int̾clum cue¬
nit ut is qui cõꝑauit h̾at ĩqͣdru¬
pluni actionem nam ĩ ip̃m qui¬
dem qui sciẽs ꝓẜno lib̃m neuit
hanc hebit ĩ duplum actionem¬

Expanded text:
tum: nam quod dedit, siue ipsi uenditori siue alii ex iussu eius siue ipse siue alius dederit, aeque continebitur. Obligatum accipere debemus, si exceptione se tueri non potest: ceterum si potest, dicendum non esse obligatum. Interdum euenit, ut is qui comparauit habeat in quadruplum actionem: nam in ipsum quidem, qui sciens pro seruo ueniit, hinc habet i
Abbreviated transcription (Latin):
ri. nemo dicturꝰ e̾ sr̃uemiente cõ¬
ditione q̃ nõ fuit ĩ eius pote state
lib̾tatis peticionẽ ei denegandam.
Idem puto eẽ ã si ĩ ip̾ms potestate
fu̾it c̾oditio si ĩ propõito mag̾ ꝓ¬
band̾ ẽ ut deuegetur ei lib̾tatis
petitio. qr potuit᷑ pet̾e lib̾tatem. ⁊

Expanded text:
i: nemo dicturus est superueniente condicione, quae non fuit in eius potestate, libertatis petitionem ei denegandam. idem puto, etiamsi in ipsius potestate fuit condicio. sed in proposito magis probandum est, ut denegetur ei libertatis petitio, qui potuit petere libertatem et
Abbreviated transcription (Latin):
riti solutum sit matrimonium. uł
aliqua penacius ma̾umissio uõ
ĩpediretim. s ⁊ si bonagr̃a funerit
matrimonium dicetur mãium¬
ssioner uł alicuationem ud ĩ pe¬
diri. s ⁊ si constante nirimouino
urulier dum dinorcium cogitat
mãumittat uł alienet ⁊ ħ ciluci¬
dis ꝓbationib fint aꝓpbatum qͣi
ĩ frandeu legis hoc fc̾m sit u̾o̾ det¬

Expanded text:
utum sit matrimonium uel aliqua poena eius, manumissio non impedietur. Sed et si bona gratia finierit matrimonium, dicetur manumissionem uel alienationem non impediri. Sed et si constante matrimonio mulier, dum diuortium cogitat, manumittat uel alienet et hoc dilucidis probationibus fuerit adprobatum: quasi in fraudem legis hoc factum sit, no
Abbreviated transcription (Latin):
nod ant cliximꝰ ĩlib̾tate fusse
sic ẽ accipiend̃ ut nõ se lib̾udo¬
ceat isqui lib̾ale iuclicium pa¬
titur. s ĩ possõne lib̾tatis sũdo¬
lo malo fuisse quid sit sine do¬
sc lib̾os putant sũ dolo malo

Expanded text:
od autem diximus 'in libertate fuisse' sic est accipiendum non ut se liberum doceat is, qui liberale iudicium patitur, sed in possessione libertatis sine dolo malo fuisse. quid sit autem 'sine dose liberos putant, sine dolo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝙͣ dur̃ ẽ. s ita lex scripta eͥ. s ⁊ si
post diuorenim ẜuum imilier
acquisinit eque ꝙ ad u̾ba attinet
a ꝓhibxtur m̃iuntte̾ alicnare¬
neque insu filie suc fu̾rint attͥ¬
buta. mattem quo ꝓhibuit in

Expanded text:
cripta est. Sed et si post diuortium seruum mulier adquisiit, aeque, quod ad uerba attinet,prohibetur manumittere alienareue, quae in usu filiae fuerunt tribut‹a›. Matrem
Abbreviated transcription (Latin):
¶Loc qui se in unt ignorans de¬
neganda ele ẽ ei lib̾tas. siduo
si̾ul cu̾init ꝑtes. alt̾ scicns
alt̾ ignorans indend̾erit.
¶ Nũꝙͣ is qui scit nõ debeat no¬
ce̾ ignoranti ꝙ quid̃ mag̾ ẽ.
s eiꝰ illa erit qo ꝑtem solam hẽ¬
bit is qui ignoramt an totum
⁊ quid dicemiꝰ de alia ꝑte anad
cum qui scit ꝑtineat s ille ni¬
clignus ẽ quidem hre qui sciẽs

Expanded text:
hoc, qui sciuit, ignorans, deneganda est ei libertas. Si duo simul emerint partes, alter sciens, alter ignorans, uidendum erit, numquid is qui scit non debeat nocere ignoranti: quod quidem magis est. sed enim illa erit quaestio, partem solam habebit is qui ignorauit an totum? et quid dicemus de alia parte? an ad eum qui scit pertineat? sed ille indignus est qui
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut adu̾sus cum quo qui se
dũm c̾e dicat actiones ei non
denegentur q̃scinu intendere
uelit. quid ei si tales sint actio¬
nes q̃ tẽpore aũ morte int̾cant.
qr non conçedatur ci liteu con
cotrou̾siam moueat int̾imi acti¬
ones excludantur. eque eĩ ex cu¬
ianis acto eiꝰ efficietur. s si q̃s ac

Expanded text:
ita ut aduersus eum quoque, qui se dominum esse dicit, actiones ei non denegentur, quascumque intendere uelit: quid enim si quae tales sint, ut tempore aut morte intereant? quare non concedatur ei litem contcontrouersiam moueat, interim actiones excludantur: aeque enim ex euinanis actio eius effic
Abbreviated transcription (Latin):
loci cõdiconi itligi. s nosq̃ ĩhunc
caĩu equitatem adinisimꝰ. ¶ Ide
labo ait si ĩ agro tuo aquaꝵ con¬
cursus locumn eristimau̾it aq̃ pl¬
iie arcende actõne agi nõ posse
tecũ ad incino splane si fossa in¬
exstat. agi ttcum posse aq̃ plume

Expanded text:
 condicionem redigi. sed nos etiam in hunc casum aequitatem admisimus.Idem Labeo ait, si in agro tuo aquarum concursus locum excauauit, aquae pluuiae arcendae actione agi non posse tecum a uicinis: plane si fossam iuexstat, agi tecum posse aquae
Abbreviated transcription (Latin):
fc̾is ticio cognato donatioius cã
cefsiss usu̾tr̾ sibi recepit et cõix¬
dictõnem donator hẽbit si cũnalu¬
iss ⁊ boc donator elegit alioqmͥi np
simi ẜuum restitn̾e coplłit. Marcellꝰ¬

Expanded text:
ctis Titio cognato donationis causa cessisset, usum fructum sibi recepit et conuedictionem donator habebit, si conualuisset et hoc donator elegerit. alioquin et ipsum seruum restituere compellitur. 38 Marcell
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ercepcione ncc ne tractabit᷑
⁊icus quid debitor exceptõne te
qͣi exactam adebitore mco sũmam
tibi donan̾im ⁊ tu illa ei c̾clidit s
ego si quit̾ pecĩe adebitore ineo
uo solute sunt he̾o adn̾sus debito

Expanded text:
tionis exceptione necne, tractabitur. et meus quidem debitor exceptione te erinde sum, quasi exactam a debitore meo summam tibi donauerim et tu illam ei credideris. sed ego, si quidem pecuniae a debitore meo nondum solutae sint, habeo aduersus debit
Abbreviated transcription (Latin):
clitone resolintur quał est mor¬
tis cã conatõ gͥ cum dicisꝰ int̾
sponsum ⁊ sponsam donatõne̾
ciscitur quilib̾alitatis gr̾a aliꝙ̃da
nt cõfestim faciat accip̾ientis. noc
ñꝙͣ millo fc̃o ad se reu̾ti. nelit cũ¬

Expanded text:
dicione soluatur. qualis est mortis causa donatio.Igitur cum dicimus inter sponsum et sponsam donationem ciscitur, qui liberalitatis gratia aliquid dat, ut confestim faciat accipientis nec umquam ullo facto ad se reuerti uelit. cu
Abbreviated transcription (Latin):
spectetur utr̃ ob cam aliꝙͣ instam
rei publice ꝓmittat quis nł pol¬
liccatur au nt uo si ob honorem
aliꝙͣ priuttat tencatur si miius
non ¶labeo ait ext caĩn douatõ¬
puta sitibi adsuo. si sat̾ ꝓte ded̾o
siquilib i re opanł gr̾a men
sus fims. ¶ Nonpote st lib̾. alitas
nolenti atquiri. ¶ Si quis ded̾it
pecniam mutuam ticio redden
trĩticius mortuo donatore scio
dedisse ꝓponatur erit coseq̾s di¬
mortini sci̾t sũ ignorau̾it
isquidabat qr petm̃.i fint dantĩ
s si quidem ignorau̾it mortuũ

Expanded text:
spectetur, utrum ob causam aliquam iustam re‹i› publicae promittat quis uel p‹o›lliceatur an non, ut, si ob honorem aliquem promittat, teneatur, si minus, non.Labeo scribit extra causam donatioputa: si tibi adfuero, si satis pro te dedero, si qualibet in re opera vel gratia mea usus fueris. Non potest liberalitas nolenti adquiri. Si quis dederit pecuniam mutuam Titio reddenddeinde Titius mortuo donatore Seio dedisse mortuu‹m› sciuit siue ignorauit is qui dabat, quia pecunia fuit dantis: sed si quidem ignorauit mortuum,
Abbreviated transcription (Latin):
h̃ĩtat ꝙ m̃ctem ꝓbitatone nõ sol¬
i̾t. potest eĩ ⁊ citra corporis dona¬
tõnem ualc̃ douatõ uelnti sidonati¬
oiis cã cuindebitore meo pascicar.
ꝑceptõm tibi donem fructus p

Expanded text:
e non soluit. potest enim et citra corporis donationem ualere donatio, ueluti si donationis causa cum debitore meo paciscar, perceptionem tibi donem, fructus p
Abbreviated transcription (Latin):
i̾io relatimi c̾ en fossam exqua
admfi̾orem finid̾ aqua descendit
cogend̾ ẽẽ nicimim purgaie
sũ ertet fosse memoria sũ no ex¬
stet ꝙ. ⁊ ip̃c puto ꝓband̃ ¶ Item
narus. nt agg̾enqui in finido

Expanded text:
uero relatum est eam fossam, ex qua ad inferiorem fundum aqua descendit, cogendum esse uicinum purgare, siue extet fossae memoria siue non extet: quod et ipse puto probandum.Item Uarus
Abbreviated transcription (Latin):
noccat ⁊ ĩlunc actõnẽ uenit iti
ꝑ cõtrarin qͣritur au possit aq̃
pliie arcende agi si meimua opꝰ
fcc̾it ne aqua que alioqͥn decurit̾s
agronico ꝓd̾at huic prosit offiliꝰ
gͦ ⁊ labco pͥutant agi nõ posse q̃ si
int̾sit mca ad mc aꝙͣ ꝑucnire . b¬

Expanded text:
t, in hanc actionem uenit, ita per contrarium quaeritur, an posset aquae pluuiae arcendae agi, si uicinus opus fecerit, ne aqua, quae alioquin decurrens agro meo proderat, huic prosit.Ofilius igitur et Labeo putant agi non posse, etiamsi intersit mea ad me aquam peruenire:
Abbreviated transcription (Latin):
pluine arcende eũ actõne tem̾l¬
abco ait. cissiꝰ quo seribit si aqua
crelificio urbano noceat uł agro
nł cclificio rustico agrus̃ de flumi¬
ĩuenio relatimisi ex agro inco
aq̃ fluens noceat loco qmi ẽ intra

Expanded text:
pluuiae arcendae teneri eum Labeo ait.Cassius quoque scribit, si aqua ex aedificio urbano noceat uel agro uel aedificio rustico, agendum de flumiinuenio relatum, si ex agro meo aqua fluens noceat loco qui est intra
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃o s gen̾ali ni bonoꝵ raptoꝵ ł
dampui ĩ inric uł finti ag̾e an
ctam oppiuari. ¶familie noinẽ
hic uõ tm̃i ad ẜnos publicanoꝵ
referimus. Uiii ⁊̃ qu in nu̾o fa¬
nlurum sunt publicam. sũ gͥ
lib̾i sint sũ Eui alieni qui publi

Expanded text:
d ex generali ui bonorum raptorum, damni iniuriae uel furti agere, an ctam opinari.Familiae nomen hic non tantum ad seruos publicanorum referemus, uerum et qui in numero familiarum sunt publicani, siue igitur liberi sint siue serui alieni, qui publi
Abbreviated transcription (Latin):
pacietur ꝙ nõ agit cum co a quo
opꝰ fcm̃ sit ⁊ c̾ ĩiquum enm qui
acceptiquale futuruu sit dubi¬
tare seait uil. si forte uis funndi.
fcm sit płium ⁊ cum uno agat᷑¬

Expanded text:
patiatur, qui non agit cum eo, a quo opus factum sit. et est iniquum eum, qui accepti quale futurum sit, dubitare se Iulianus ait, si forte unius fundus factum sit, plu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o iscum quo agitur ꝓꝑte sua
⁊ dampnidati ⁊ oꝑis nõ restitu¬
ti noĩc dampnanoꝰ sit ut inac¬
tõnc hac dampi ĩfc̃i fiat. cime¬
ins p̾cdiierquo dampnũ metu¬
atur płes dr̃n sint acum uno eo

Expanded text:
uero is cum quo agitur pro parte sua et damni dati et operis non restituti nomine damnandus sit, ut in actione damni infecti fiat, cum eius praedii, ex quo damnum metuatur, plures domini sint et cum uno eo
Abbreviated transcription (Latin):
ce̾̃t hĩtatores ex incino cenaculis
enugrasse ut ncicinus ab eo m̃ce¬
dem qu̾i hĩtitores nõ redd̾ent pe¬
t̾c nult qitum ẽ au recte pet̾et. res¬
pictem edificarent inf̾se reꝓmit¬
te̾ n ullo modo alt̾m ab alto̾ cogi

Expanded text:
et› habitatores ex uicinis cenaculis emigrassent, uicinus ab eo mercedem, quam habitatores non redderent, petere uult: quaesitum est, an recte petet. resparietem aedificarent, inter se repromittere neque ullo modo alterum ab altero cogi
Abbreviated transcription (Latin):
flucre solet. ¶Hinc illud ĩ. app¬
licand̃ ñꝙͣ cõpet̾e hanc actõmi.
cum ip̃nis locinturanoc̾et. ñ¬
loci uaturam noc̾t. ¶ In sũma
puto itadtnũ aque plume.ar¬

Expanded text:
ura solet.Huic illud etiam applicandum numquam competere hanc actionem, cum ipsius loci natura nocet: naloci natura nocet.In summa puto ita demum aquae pluuiae ar
Abbreviated transcription (Latin):
scrt̾re insi sulcos aquarios fcc̾it
cos agricolencli cã directos ita
latum ẽ si quis silicta plantet¬
uł posu̾it ⁊ ob hoc aqmͣ refrag¬
uaret aque plinne. arcendea
gi posse si caaq̃ nõ meino no

Expanded text:
ssit, nisi sulcos aquarios fecerit, cos agri colendi causa directos ita,latum est, si quis salicta posuerit et ob hoc aqua restagnaret, aquae pluuiae arcendae agi posse, si
Abbreviated transcription (Latin):
nuemptor edium aũ traclitam
sibi possonẽ io ĩ utilit̾ stipłatur
qr uenlitor omnẽ diligeneiam
ei p̾stare d tũc certe utilit̾ stipłã¬
tur eum oĩs culpa anenclitore o¬
brit aberit neluti si p̾cario emp¬
tori ĩbiis edib eẽ piuisit enstodi

Expanded text:
ante traditam sibi possessionem ideo inutiliter stipulatur, quia uenditor omnem diligentiam ei praestare debet. tunc certe utiliter stipulatur, cum omnis culpa a uenditore aberit, ueluti si precario emptori in his aedibus esse pe‹rm›isit custodi
Abbreviated transcription (Latin):
uo fint cum alioquĩ siis qui iissu
¶ ptoris ceꝑit possict ⁊ poffidendo
dĩnũ crꝑe aut nõ a̾unssus aut de¬
icctus inde fu̾it utile int̾lictum
undeͣ uł ĩ publicianam actõnem
hr̃e pot̾. s si ĩfc̃m actõne eg̾it hus

Expanded text:
m alioquin, si is, qui iussu praetoris coeperat possidere et possidendo dominium capere, aut non admissus aut eiectus inde fuerit, utile interdictum unde ui uel Publicianam actionem habere potest. sed si in factum actione egerit, his
Abbreviated transcription (Latin):
si c̃ptor quo tumpm ĩfc̾i stipulat᷑
ec̃t ⁊̃ duob ꝓmissor eiꝰdem rei no¬
mĩe obligar̾etim. nnsi forte id
cõtra se hat qr ĩ boc fit stipulatõ ꝙͣ¬
tiea res crit ut possit ndi neł int̾¬
in ĩfecti intpõĩtami ¶ Sabin siu̾i¬

Expanded text:
si emptor quoque damni infecti stipulatus esset, duobus promissor eiusdem nomine obligaretur: nisi forte id contra se habeat, quia in hoc fit stipulatio, quanti ea res erit: ut possit uideri nihil intei infecti interposita Sabini
Abbreviated transcription (Latin):
quis possidendo pot̾ s dec̾nend̾¬
est̾ ut cod uire cẽt qnoꝰ foret is
qui nõ cau̾at post ꝙ dec̾tĩ riee¬
tigali actõne uti potit s iuecti¬
gali p̾dio si inimcipes no̾ ca¬
tepus idquiri. ¶Eleganter
q̃ritur sidum p̾tor de danda sti¬
it. anbox sarciri possit ⁊̃ inifsi¬
o quide̾ cessabit ptor tñ dec̾ue

Expanded text:
re possidendo potest, sed decernendum, ut eodem iure esset, quo foret is qui non cauerat: post quod decretum uectigali actione uti poterit.Sed in uectigali praedio si municipes non catempus adquiri.Eleganter quaeritur, si, dum praetor de danda stiit, an sarciri possit. et missio quidem cessabit: praetor tamen dece
Abbreviated transcription (Latin):
rit. ¶Planc siqueritur/ minb̾rdẽ
cius qu opus fecit int̾dcm̃ hoc o¬
petat sciend̾ est labeonem existima¬
sse in hidq ad eum puenit dñ¬
tarat dauopt̾e uł si quiddolo in¬
alo ip̃ius fcm̃ sit quominus ꝑ¬

Expanded text:
rit.Plane si quaeratur, an in heredem eius, qui opus fecit, interdictum hoc competat, sciendum est Labeonem existimasse in id quod ad eum peruenit dumtaxat dari oportere uel si quid dolo malo ipsius factum sit, quo minus
Abbreviated transcription (Latin):
icum fił fimł pecniam donare ue¬
Illet pr̃is iussu cam piniẜit ualet
donatõ ꝓiĩ ac si pr̃em fidenissorem
deliss. si no p̾r donaturus ticio pe
demtonare nolebat infło tieio ꝑ¬
ctae. ¶ Aliud iuris crit si pecm̃ani

Expanded text:
ius familias pecuniam donare uellet, patris iussu eam promisit, ualet donatio, perinde ac si fideiussorem dedisset.Si uero pater donaturus Titio pectundem donare uolebas, iussero Titio pcta est.Aliud iu
Abbreviated transcription (Latin):
noris ant maritꝰ soc̾nm ncl
uxorem de ꝓprictate rei ĩdott̃
accepite a u̾t possor uenclito¬
rcm de ꝓpͥetate rei empte ⁊ so
ita ĩmultis cõstitutonib in¬
telligenda sunt. ¶Cur ante̾
hris quid̾ sin̾a noc. suꝑioribꝰ
u̾o non nocet illa rõ c̃ quiꝙ

Expanded text:
oris, aut maritus socerum vel uxorem de proprietate rei in dote acceptae, aut possessor venditorem de proprietate rei emptae: et haec ita ex multis constitutionibus intellegenda sunt. cur autem his quidem scientia nocet, superioribus vero non nocet, illa ratio est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
briñ drim.nam si quis sanꝰ
di lcuissima febre coritptus
finit. ant si quis tam uct̾am
qͣrtanam bt ut ĩca oĩb nego¬
crs sins suꝑeẽ solcat pot̾it᷑
dici morbum sonticum non

Expanded text:
rentiam: nam si quis sanus ndi leuissima febre correptus fuerit, aut si quis tam ueterem quartanam habeat, ut in ea omnibus negotiis superesse soleat, poterit dici morbum sonticum non
Abbreviated transcription (Latin):
eͤ inrdictõnem ciꝰ nõ ĩproban
dex datꝰ sit scicntib buis qui ĩ
p̾tor uł pro cõsul ius drxit
siñami ue protułit ualebit. pͥn¬
ceps cĩ qui ci magistratum de¬

Expanded text:
nem eius non improbari. nor datus sit scientibus his, qui in praetor, si consul ius dixerit sententiamue protulerit, ualebit: princeps enim, qui ei magistratum de
Abbreviated transcription (Latin):
mod̾ ob utilitatei populans
annone pro modo actufsi extͣ
ordinem m̃dicari placuit. Idẽ
pis nł ex moreta sacta fugat᷑
fit pena metalli uł exilii pm̃¬
atur. ¶ Bitiffrige ad hostes uł¬

Expanded text:
modum ob utilitatem popularis annonae pro modo admissi extra ordinem uindicari placuit. 38 Idpis uel ex moneta sacra furatus sit, poena metalli et exilii punitur. Transfugae ad hostes u
Abbreviated transcription (Latin):
ita dinꝰ pius repsit. cun cõseq̃t̾
illud id̾ princcps cõstitut cum
filia fam̃. ueueno uecasse coun¬
cc̾tur. eum a quo hr̃s instituta¬

Expanded text:
ita divus Pius rescripsit. cui consequenter illud idem princeps constituit, cum filia familias veneno necasse convinceretur eum, a quo heres instituta
Abbreviated transcription (Latin):
itcept᷑ secum attulit spoliaqͥ¬
b incdutꝰ ẽ cumquis ad supp¬
licium deducitur ut a ip̃a ap¬
plłatio ostcudit ista spiculato¬
res ultro sibi uenchiccut ucq
obligatõnes ci desid̾ant quibꝰ
spoliatur quo monĩto quis
pm̃tus ẽ hãc rõnẽ no cõpen¬
ctio suo debent p̾sides u̾ttit.¬
cantiati cum quibꝰdam officia¬
lib inde subscribere uł siqui
fortit fcc̃int mlites uide doua
ucnicntes ad se uł legatõus

Expanded text:
ulit: spolia, quibus indutus est, cum quis ad supplicium ducitur, ut et ipsa appellatio ostendit. ita neque speculatores ultro sibi uindicent neque optiones ea desiderent, quibus spoliatur, quo momento quis punitus est, hanc rationem non compendio suo debent praesides uerchartiaticum quibusdam officialibus inde subscribere, uel si qui fortiter fecerint milites, inde eis uenientes ad se uel legationis
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi debeat ip̃o noĩc apparit.
non ciꝰ bona dampnatoꝵ pan¬
incularia siginficari quis ꝓbe
dreit ucc si zonam circa se laa¬
bint ꝓtinus aliquis sibi um¬
clicare debebit. or nestem qua
is fu̾it inclutꝰ aut anulos in
netales quos unctus sin cã ĩ
promptum hũit. ant lenes a¬
nulos .i. q̃ its non ercechunit¬

Expanded text:
intellegi debeat, ex ipso nomine apparet. non enim bona damnatorum pannicularia significari quis probe dixerit, nec, si zonam circa se habuerit, protinus aliquis sibi uindicare debebit: sed uestem qua is fuerit indutus, aut nummulos in ue‹n›tralem, quos uictus sui causa in promptu habuerit, aut leues anulos, id
Abbreviated transcription (Latin):
inquum mantum uxores cet̾as¬
q uct̾itudines granus mdican¬
da sunt qm ĩ exͦucos. ¶Uencu¬
arii capite pu̾icudi sunt aut si
digintatis it spectum agi oꝑtũ¬
it deportandi. ¶ Grassatoros qͥ¬
initur. utiq si sepiꝰ. at ĩ itim̾̃ib
nantur uł ĩ insulas relegantur.
quo lcinus. nam fortinta icen¬
dia sicut cuitan possent pucgli¬
genciam coꝵ apd̾ quos orta fu̾t
dampno uicnnis ftrant cimlit̾

Expanded text:
maritum uxorem ceterasque necessitudines gravius vindicanda sunt quam in extraneos. Venenarii capite puniendi sunt aut, si dignitatis respectum agi oportuerit, deportandi. Grassatores, qntur. et siantur uel in insulas relegantur. quo lenius. nam fortuita incendia, si, cum uitari possent, per neglegentiam eorum, apud quos orta sunt, damno ui
Abbreviated transcription (Latin):
na publicantur. cum
aut uiti adunitur aut cunta¬
tis aut fuił cõditio irrogatur.
q̃ bn qui ante cepti ⁊ post dap¬
sunt portõnes ex bonis patiũ¬

Expanded text:
na publicantur, cum aut uita adimitur aut ciuitas, aut seruilis condicio irrogatur. Etiam ‹si› qui ante concepti et post dasunt, portiones ex bonis patru
Abbreviated transcription (Latin):
hrditatem achec̾et uelut ad de¬
nomen eis indictum ẽ ac ne i¬
dicio quidem pentis unsi c̾tio
de oñs submomi ab ea successio¬
nc post̾ equisissime estimatum

Expanded text:
ditatem addiceret, uelut ad derum heredum nomen eis indictum est ac ne iudicio quidem parentis nisi meritis de causis summoueri ab ea successione possunt: aequissimum ex‹i›stimatum
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃ cõnicit procurator si humli¬
or fit ĩ inctallũ dampuatur si loo¬
nestior adempta ꝑte bonoꝵ diin¬
cdia ĩppetinmi it legatur ¶ Instĩa¬
bonoꝵ penos sc de po̾ita qnicũq
alt̾i alt̾o dͥͧocente redlichit uł ad

Expanded text:
 convicerit, procurator si humilior sit, in metallum damnatur, si honestior, adempta parte bonorum dimidia in perpetuum relegatur. Instrumenta penes se deposita quicumque alteri altero
Abbreviated transcription (Latin):
item quidam apolites ħ sunt
hoc ẽ sũ cuntate. ut sunt ĩopꝰ
publicum ꝓpetno dati ⁊ in ĩsu¬
lani deportati nt ca quidemq̃ n
ns ciulis sunt non hcant que
u̾o sunt uiris gencium fiunt

Expanded text:
Item quidam ἀπόλιδες sunt, hoc est sine civitate: ut sunt in opus publicum perpetuo dati et in insulam deportati, ut ea quidem, quae iuris civilis sunt, non habeant, quae vero iuris gentium sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ninctallum dampnatus si ua¬
litudine ant etatis ĩfirmitate
I utilis oꝑi faciendo dep̾hñtat᷑
errescͥpto dimi pii ap̾fide dim¬
itti pot̾unt qu estimabit de
lous dimittendis si modo uł
cognatos nł affinos hc̾at ⁊ ñ¬

Expanded text:
ti si ualetudine aut aetatis infirmitate inutiles operi faciundo deprehendantur, ex rescripto diui Pii a praeside dimitti poterunt, qui aestimabit de his d‹i›mittendis, si modo uel cognatos uel adfines habean
Abbreviated transcription (Latin):
q̃oneui nõ cẽ ꝓ nocandos cos
quos accusator de domo sua
prochirat nec facilt crede nd̃
sub iectam et̾ cam ꝙͣ ambo
pentes dicuntur carã filiam
lucun tibini emsso decl¬
aratur. ¶Pem cornelio pro¬
culo resepẜunt nõ utiq ĩ ẜmn

Expanded text:
s eos, quos accusator de domo sua produxit, nec facile credendum subiectam eam, quam ambo parentes dicuntur caram filiam Lucium Tiberianum emisso declaratur. Idem Cornelio Proculo rescripserunt non utique in
Abbreviated transcription (Latin):
natierant in inctallimi damp¬
naictur de ĩ metallum dampn¬
ati io adimiẜunt sñino suppli¬
cio affic̾tutur. ¶ Famosos latro¬
nes ĩhuis locis ubi giassati sũt
furta figĩdos qm płib placuit.
nt ⁊ cospcctu deficintur alii ab
husdem facinorib ⁊ solatiosit
cognatis ⁊ aͦfinib intẽptoꝵ eos
loco pena itldenda ĩquo latro¬
nes honnicictia fccissent ñ nulli
ĩ adbestus hos dampnan̾nt.

Expanded text:
ati erant, in metallum damnarentur, qui in metallum damnati id admiserint, summo supplicio adficerentur. Famosos latrones in his locis, ubi grassati sunt, furca figendos compluribus placuit, ut et conspectu deterreantur alii ab isdem facinoribus et solacio sit cognatis et adfinibus interemptorum eodem loco poena reddita, in quo latrones homicidia fecissent: nonnulli etiam ad bestias hos damnaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ait diius aut remssiꝰ c̾osti¬
tuatur ꝙͣ cã de poscit. noc cĩ.ant
scũitatis aut clemencic gr̃a a¬
prout queq res expostulat
statuend̾ c̃. planc si lcmorib
debent igramorib penis se¬
intatem legum cum aliquo
cempanito benignitatis sub¬
scqui. ¶ furta domestica si lem¬
ora sint publice uindicanda
non funt. nec aclimitenda c̃

Expanded text:
aut durius aut remissius constituatur, quam causa deposcit: nec enim aut severitatis aut clementiae gloria aprout quaeque res expostulat, statuendum est. plane in levioribus debent, in grauioribus poenis seueritatem legum cum aliquo temperamento benignitatis subsequi. Furta domestica si uiliora sunt, publice uindicanda non sunt, nec admittenda est
Abbreviated transcription (Latin):
modait se non ꝑmittitur. so l
aut̾ ita uł nirs studiosis int¬
tabelliomib sũ pͣgmaticis. sol
⁊ ita int̾dici nc ita instia om̃io
forment nene libellos accipiat
nł atcestatõnes cõsignent sol
⁊ sic ue eo lecisedeant quo ĩpub¬
lico ĩstr̃a deponũtur archinofo¬
rte nł gͣmato filtio. solent a si¬
cut tcstam̃ta neordinent us scͥ¬
bant us signent. erit ꝙ illa pe̾i
noquis negocus publicis. int̾¬
nemat hic cĩ prinatis quidem
int̾ce pot̾it publicis prohibe¬
bitur. ut solent quib sentenci¬

Expanded text:
modare se non permittatur. solet autem ita vel iuris studiosis inttabellionibus sive pragmaticis. Solet et ita interdici, ne instrumenta omnino forment neve libellos concipiant vel testationes consignent. Solet et sic, ne eo loci sedeant, quo in publico instrumenta deponuntur, archio forte vel grammatophylacio. Solet et sic, ut testamenta ne ordinent vel scribant vel signent. Erit et illa poena, ne quis negotiis publicis interveniat: hic enim privatis quidem interesse poterit, publicis prohibebitur, ut solent quibus sententi
Abbreviated transcription (Latin):
mitum uł legati siniros procõ¬
sul ĩnen̾it ntr̃ pũirt cos debei.
an successori ẜ uart q̃ri pot̾ s ni
ulta erstant exempla q̃ no tm̃
officialium ẜnoꝵ nec sub se agt̃¬
ut eremplo defriti mmꝰ deli¬
quant.¶ Nũc gen̾a penaꝵ nob̾
cimandasunt quib p̾sides ꝓ¬
q̃ ant intam actimant aut ẜui¬
tutem ĩuingant aut cinitatẽ
anftrant aut exilumi aut col
fagellatioꝵ castigatio iñcłõꝵ y¬
ia aut cligntatis aliꝙͣ de põnc̃
ant alicꝰ act̾ prohĩtoncin¶ ui¬
ta adiuntur ut puta si dampn¬
atur aliqnis ut glichio ĩcum ao¬
imadñtatur sr añadũtigladio
oꝑtet non securi uł telo ui furste.
nł laq̃o nł alio aliquo modo. pro

Expanded text:
gati sui reos proconsul invenerit, utrum punire eos debeat an successori servare, quaeri potest. sed multa exstant exempla, quae non tantum officialium suorum nec sub se agenut exemplo deterriti minus delinquant.sunt, quibus praesquae aut vitam adimant aut servitutem iniungant aut civitatem auferant aut exilium aut coercagellorum, castigatio: vincia aut dignitatis aliquam depositionem aut alicuius actus prohibitionem. Uita adimitur, ut puta si damnatur aliquis, ut gladio in eum animaduertatur. sed animaduerti gladio oportet, non securi uel telo uel fusti uel laqueo uel quo alio modo. pro
Abbreviated transcription (Latin):
sub pena muculoꝵ ad ciꝰ tem¬
poris spacumi flagellis cesus
lũo redli inbetur si sub pena
uinculoꝵ dño redli insus non
recipiatur uenũdan q si cmpt¬
orem nõ mucũt ĩopus publi¬
cum ⁊ quidem perpctuũ tradi

Expanded text:
sub poena uinculorum ad eius temporis spatium, flagellis caesus domino reddi iubetur. si sub poena uinculorum domino reddi iussus non recipiatur, uenumdari et, si emptorem non inuenerit, in opus publicum et quidem perpetuum tradi
Abbreviated transcription (Latin):
traianꝰ assincdio seuo rescͥpsit. saci
eĩ c̃c ĩpimutum reliqui facuiꝰ no¬
centis ꝙͣ ĩnocentem dampuait.
Adiisuo cõtumaicos u̾o qui neq
nelius statit ĩ absentes pccu¬
marias quid̃ penas uł ex eis q̃ ĩ¬

Expanded text:
Traianus Adsidio Severo rescripsit: satius enim esse inpunitum relinqui facinus nocentis quam innocentem damnari. adversus contumaces vero, qui neque melius statuetur in absentes pecuniarias quidem poenas vel eas
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ iti publice ẜuos neminidu
alit̾ int̾rogare an luciꝰ ticiꝰ ho¬
micidumm fec̾it. s gru̾aliter
quis io fcc̾it alt̾m eĩ magis
sugg̾entis ꝙͣ icquirentis in de¬
tur a ita diuꝰ adrianꝰ rescͥpsit.
¶Dniꝰ adrianꝰ calphinino
celenano ĩ ħ ñba rescͥpsit. agͥ¬

Expanded text:
e rei publicae neruos nemini dualiter interrogare, an Lucius Titius homicidium fecerit, sed generaliter, quis id fecerit: alterum enim magis suggerentis quam requirentis uidetur. et ita diuus Traianus rescripsit. Diuus Hadrianus Calpurnio Celeriano in
Abbreviated transcription (Latin):
cecilio inbũciano rescͥpsit. si õs
oĩo ĩ maiestatio cͥmĩc ꝙ ad ꝑson¬
as principum attuiet si adtestĩo¬
inum pronocentur cum res exi¬
g̾it torq̃tur. ¶ pot q̃ri an desm̾¬
pris nõ debeit torq̃ri ĩ filium cõ¬
stitutum ẽ ⁊ puto recte dici nec
filii ẜuos ĩcaput pr̃is ec̃ int̾ro¬
non ꝙ̃ti accusator postulat. s nt

Expanded text:
ecilio Iuventiano rescripsit. Sed omnes omnino in maiestatis crimine, quod ad personas principum attinet, si ad testimonium provocentur, cum res exigit, torquentur. Potest quaeri, an detris non debere torqueri in filium constitutum est. et puto recte dici nec filii servos in caput patris esse interronon quanta accusator postulat, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
tem oͦptet. aute diem palam fa¬
cere custodias se aucditurum ne
hn qui defenpendi sunt subitis
pore postulante ieo negan non
solum pro tribunali s de plano
andiri poffiit ati adampnari

Expanded text:
em oportet ante diem palam facere custodias se auditurum, ne hi, qui defendendi sunt, subitispore postulante reo negari nonsolum pro tribunali, sed et de plano audiri possunt atque damnari
Abbreviated transcription (Latin):
torqͥrid. ¶Suum mariti ĩcapꝰ
moris posse torq̃ri dnꝰ traranꝰ
ẜmo qͣrto rescͥpsit. Item mun¬
io iuliano itscripsit. dampna¬
auumissus netorq̃atur dum¬
modo incaput dm̃ nõ torq̃at᷑
posse enu torq̃ri duuꝰ piꝰ ixpsit.
d ⁊ enm qui cogrationis susce¬
pte tempore alicnꝰ fint licet pꝰͦe¬

Expanded text:
. Servum mariti in caput uxoris posse torqueri divus Traianus Sernio Quarto rescripsit. Idem Mummio Lolliano rescripsit damnaanumissus, ne torqueatur, dummodo in caput domini non torqueatur, posse eum torqueri divus Pius rescripsit. Sed et eum, qui cognitionis susceptae tempore ali
Abbreviated transcription (Latin):
pro quo delib̾ant ĩstituti hor̃des
ymaginem sucressioncm p̾sti¬
t̾it alioqͥu ⁊ si adita sit ab ĩ testa¬
ad cum tnͣisisse ꝓprietate in¬
ꝙ ab sind̾ c̃ si inpendenti ut

Expanded text:
, quo deliberant instituti heredes, imaginem successioni praestiterit. alioquin et si adita sit ab instituad eum transisse proprietatem, quod absurdum est. si in pendenti, ut
Abbreviated transcription (Latin):
militis acdire debcat bit hr̃cti¬
tattincaq fiet bonoꝵ castren¬
sis pcculii ¶filiꝰ fa. paganno
de peculio castrensi fecit testĩn
dem fursse nł extitisse decessit
nõ pot̾ indi pro castrcusib
bomis testatꝰ pro pr̾ms intes¬
tatꝰ docessisse. ꝙͣmo id in mili
atõne legum fac̾ct trstm. ncͣc
puide ac si papimꝰ fc̃o testõ
eccessiss ignorans sc locup¬
letatur pͦsuos alio loco a¬

Expanded text:
s adire debebit hereditatem eaque fiet bonorum castrensis peculii. Filius familias paganus de peculio castrensi fecit testamentum eredem extitisse, decessit. non potest uideri pro castrensibus bonis testatus, pro paternis intestatus decessisse, quamuis id in militatione legum facere testamentum.perinde ac si pauperrimus facto testamento decessisset ignorans se locupletatu
Abbreviated transcription (Latin):
gatur. si ante decesẜit actus
chiniclundo agentem ꝓpricta¬
trm alicuart erempło dotalis
p̾chii s noc si sociꝰ ultro cũ eo a¬
gat quicꝙͣ agctur neluti sicũ
c̾o aget em bonis int̾clictums̾

Expanded text:
gatur, si ante decesserit, actdividundo agentem proprietatem alienaturum, exemplo dotalis praedii. sed nec si socius ultro cum eo agat, quicquam agetur, veluti si cum eo ageret, cui bonis interdictum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuũ lib̾tum fec̾it uideamꝰ.
qr pecaliarts ios ⁊ ẜuos ⁊ li¬
hoc castrensi pcculio no adu¬
licam nota cc̃t ¶ plant si
michi ꝓponas adcastra cñ¬
ti marto irtorem ẜ nos do¬
nasse ut manmittat. ⁊ h̾i¬

Expanded text:
suum libertum fecerit, uideamus, quia peculiares et seruos et lihoc castrensi peculio non adnlitiam nota esset. plane si mihi proponas ad castra eunti marito uxorem seruos donasse, ut manumittat et h
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpon̾entur expleto tẽpore pos
tqͣ sticus maiumtti debint lib̾¬
tatemei cõpetisse. Idem.¬
¶Auide ĩgenintate cognos¬
cunt de calu̾pina eius qui te¬
m̾e ꝯtrou̾siam mouit ad mo¬
d̾ crilii post̾ ferre sinam. ¶ Tu¬
tores uł curatores pupilloꝵ¬

Expanded text:
ponuntur expleto tempore, post quod Stichus manumitti debuit, libertatem ei competisse. IdemQui de ingenuitate cognoscunt, de calumnia eius, qui temere controuersiam mouit, ad modum exsilii possunt ferre sententiam. Tutores uel curatores pupillo
Abbreviated transcription (Latin):
clamatione daͣta sunt q̃ addon¬
atos ⁊ ĩ dotem datos referri pos¬
se. Item adcos qui pignori seda¬
n passi sunt ¶ Si mater ⁊ filius
cõstet sic̃ dniꝰ quor adrianus de¬
c̾int nam cũ ap̾ aliũ indiccm
mat̾ litigabat. ap̾d aliũ aũ fili¬
re oꝑt̾c sic dem̃ defilio cognosci.
ita ut adu̾sus cum quo qui se
dũm c̾e dicat actiones ei non
denegentur q̃scinu intendere
uelit. quid ei si tales sint actio¬
nes q̃ tẽpore aũ morte int̾cant.
qr non conçedatur ci liteu con
cotrou̾siam moueat int̾imi acti¬
ones excludantur. eque eĩ ex cu¬
ianis acto eiꝰ efficietur. s si q̃s ac

Expanded text:
clamatio, dicta sunt, etiam ad donatos et in dotem datos referri posse, item ad eos, qui pignori se dari passi sunt. Si mater et filius constet, sicut divus quoque Hadrianus decrevit. nam cum apud alium iudicem mater litigabat, apud alium autem filire oportere, sic dein de filio cognosci. ita ut aduersus eum quoque, qui se dominum esse dicit, actiones ei non denegentur, quascumque intendere uelit: quid enim si quae tales sint, ut tempore aut morte intereant? quare non concedatur ei litem contcontrouersiam moueat, interim actiones excludantur: aeque enim ex euinanis actio eius effic
Abbreviated transcription (Latin):
demlib̾tum au̾t gaii scii sencgat
id̃ pͥuidicium datur. redclitur
aũt alt̾ utro desid̾ante. si actoris p¬
tib semꝑqui sc pr̃ouum clicit
fungitur ꝓbareq lib̾tum suum
nc̃ce h̾t aut siño ꝓbet uincitur.
destatu defũtoꝵ si

Expanded text:
libertum autem Gaii Seii se negat, idem praeiudicium datur. redditur autem alterutro desiderante: sed ‹a›ctoris partibus semper qui se patronum dicit fungitur probareque libertum suum necesse habet aut, si non probet, uincitur. NE DE STATU DEFUNCTORUM
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tam b̃iturꝰ sit ¶ Quc situm
c̃ an ẽptor ẜuo recte lib̾tatem
tradid̾it si eide p̾cio sat̾fcm̃ est
⁊ nõd̾ p̾cio soluto ĩ bonis emp¬
toris eẽ cepisset Eanis.
cuus sticum ẜũ simi̾ licio ticio
git ꝯ post aliꝙ̃ tũ tẽporis desim¬
stat stico ad cõseꝙ̃dim exuen

Expanded text:
libertam habiturus sit. Quaesitum est, an emptor servo recte libertatem tradidit, si ei pro pretio satisfactum est, et nondum pretio soluto in bonis emptoris esse coepisse. Gaius Seius Stichum servum Lucio Titio git et post aliquantum temporis defunstet Sticho ad
Abbreviated transcription (Latin):
icm delib̾tate sualitiganti op¬
tio legata sit qͥcũ ei dͦc hrlitate
relicta diciuitur. cad ⁊ de optio¬
ne tractati post̾. ¶Int̾dim ex
integro datur adlib̾tatem pro¬
clamatio ueluti ei qui affirm

Expanded text:
i de libertate sua litiganti optio legata sit, quaecumque hereditate ei relicta dicuntur, eadem et de optione tractari possunt. Interdum ex integro datur ad libertatem proclamatio, ueluti eius, qui adfirm
Abbreviated transcription (Latin):
i placeat ꝓdeẽ edsequẽs e̾ ut cũ
idem pet̾it exceptiom rei indici¬
te obiciatur replicatio ¶Siem
u̾o placeat nõ ꝓdc̃e is hebit sc¬
ꝙ tem clubitat̾ioncm utrñ id
in quo quis uictus ẽ millius
erit an cins eẽ debeat cũ quo. ac¬
tum sit an pociꝰ ciꝰ quinic̾t .s.¬

Expanded text:
i placeat prodesse, consequens est, ut, cum idem petat, exception‹i› rei iudicatae obiciatur replicatio: si cui uero placeat non prodesse, is habebit sequentem dubitationem, utrum id, in quo quis uictus est, nullius erit an eius esse debeat, cum quo actum sit, an potius eius qui ui
Abbreviated transcription (Latin):
ge ciuetur. creclitoros autẽ appe¬
uantur quibr quaq ex cĩ actio eũ
fruidatore cõpetit. ¶Arsto ren¬
cdit a debitore fisci qui solucudo
nõ crat iua̾umissum ita renocati
nt ĩ fitutem debe̾ si nodm ilib

Expanded text:
uetur: creditores autem appellantur, quibus quacumque ex causa actio cum fraudatore competat. Aristo respondit a debitore fisci, qui soluendo non erat, manumissum ita reuocari in seruitutem debere, si non diu
Abbreviated transcription (Latin):
ri. nemo dicturꝰ e̾ sr̃uemiente cõ¬
ditione q̃ nõ fuit ĩ eius pote state
lib̾tatis peticionẽ ei denegandam.
Idem puto eẽ ã si ĩ ip̾ms potestate
fu̾it c̾oditio si ĩ propõito mag̾ ꝓ¬
band̾ ẽ ut deuegetur ei lib̾tatis
petitio. qr potuit᷑ pet̾e lib̾tatem. ⁊
malint se neuu̾darꝙ ĩcdignus

Expanded text:
i: nemo dicturus est superveniente condicione, quae non fuit in eius potestate, libertatis petitionem ei denegandam. idem puto, etiamsi in ipsius potestate fuit condicio. sed in proposito magis probandum est, ut denegetur ei libertatis petitio, qui potuit petere libertatem et maluit se venum dari, quia indignus
Abbreviated transcription (Latin):
untt̾e cumboꝵ quor mancipia
q̃oni postulari posse lex uolint.¬
¶ Sertus cccilius recte ait angu¬
stissunun tẽpus legem p̾stitis¬
se alicnanclis ma̾uttendꝰ uc
ẜius finge inquid ream acdułt̾ii

Expanded text:
mittere, cum horum quoque mancipia quaestione postulari posse lex uoluerit. Sextus Caecilius recte ait angustissimum tempus legem praestitisse alienandis manumittendisue seruis. finge, inquit, ream adulterii
Abbreviated transcription (Latin):
motlis surdꝰ ⁊ nuitum itanatuun
tus sit in urbe Gauis.
ete bomo legitus sit nõ potest hr̃s
quosdam ẜuos uł om̃s mannttẽ¬
do aut eu̾t̾e aut uiumere nis escti

Expanded text:
motus surdum ita natum tus sit in urbe. 3 Gaiucte homo legatus sit, non potest heres quosdam seruos uel omnes manumittendo aut euertere aut
Abbreviated transcription (Latin):
ttmpus cõfertur. ueluti cum stic̾
morietur lib̾ esto nulliꝰ mou̾ities¬
timanda ẽ ¶ Ban̾t scͥptura sticus
si capitolimn nõ ascend̾it lib̾ esto.
ita accipicuda sͥsi cum pͥũ potu¬
it capitosiiisno ascendit ĩsto em
moco pueniet stieus ad lib̾tatem
si facultate data ascendencli capi¬
¶b scͥptũra te stau̾ti pampbilꝰ lib̾
esto ita ut filiis uicis rõnes reddat.
lib̾tatẽ ⁊ illam adicctonem itant
iones itddat a cõlitionem lib̾tate
te stantis ex prim̾etin cogend̾ euu
cẽ ad rõnes reddendus. ¶post au¬
uos inclistincte lib̾ ẽe inssus po¬
st bicumum lib̾ erit /id qr ⁊ fauor
lib̾tatis crigiii ⁊ u̾ba pacnintur nͥ¬

Expanded text:
tempus confertur, ueluti 'Stichus cum morietur, liber esto', nullius momenti existimanda est. Haec autem scriptura 'Stichus si Capitolium non ascenderit, liber esto' ita accipienda est 'si cum primum potuerit, Capitolium non ascenderit': isto enim modo perueniet Stichus ad libertatem, si facultate data ascendendi Capiscriptura testamenti 'Pamphilus liber esto, ita ut filiis meis rationem reddat' libertatem et illam adiectionem 'ita ut rationes reddat' condicionem libertati testantis exprimeretur, cogendum eum ad rationes reddendas. Post annos indistincte liber esse iussus post biennium liber erit: idque et favor libertatis exigit, et verba patiuntur: n
Abbreviated transcription (Latin):
icia ẜuis quibꝰdam ⁊ ancillis no¬
inmatim lirectas lib̾tatos ded̾it.
deinde ita scripsit ⁊ pedissequas
tur actori in eiun tubino tracli¬
ta ex gen̾ali capite pedisscq̃rum
lib̾tatem consequi possit. ii ni
ch̾ impediri lib̾tateui pedisscce
que mortis demum cempore pe¬
dissequa ẽe desicrit. ¶ purram ⁊¬
⁊clirectam dm̃ sin testam̃to lib̾¬
tatem sticus acceꝑat ⁊ exhrclita¬
tr młta ꝑ fraudem amonisse di

Expanded text:
itia servis quibusdam et ancillis nominatim directas libertates dedit, deinde ita scripsit: "et pedisequas tur actori in contubernio tradita, ex generali capite pedisequarum libertatem consequi posset. respondit nihil impediri libertatem pedisequae, quod mortis demum tempore pedisequa esse desiit. Puram et directam domini sui testamento libertatem Stichus acceperat et ex hereditate multa per fraudem amouisse dic
Abbreviated transcription (Latin):
urbumm matimum ĩea condi¬
tõuemi redigiti. ut lib̾tatẽ adut¬
piscatur. ⁊̃ primo quidem ui̾un¬
is sins nõ ꝓprie ur emptus dici
cum cum non nians cius qui
cum redemit cõpetur p̃m̃ sñ er¬

Expanded text:
um in eam condicionem redigitur, ut libertatem adipiscatur. Et primo quidem nummis suis non proprie videtur emptus dici,, cum non nummis eius, qui eum redemit, comparatur. proinde
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtiue neq metalloꝵ penanus ciꝰ
imutarinee alii si brs cet sub cõ¬
ditione institutus. futur eĩ eũ
lib̾tas libeet nõ debita p̾stitatũł
głos a singłis hõib infẽntos c̃e

Expanded text:
inere neque metallorum poena ius eius mutari: nec aliud, si heres esset sub condicione institutus: futurum enim elibertas, licet non debita, praestita tamen os a singulis hominibus infe
Abbreviated transcription (Latin):
dicto legati remittitur. ¶dem.
si insulamelificaunt nł si statu¬
uo potit ¶ Solam rͦa illam h̾ebit
dubtatõnem. an alt̾o faciente sas¬
fc̃m nolmitati indeatur/ĩo ad lib̾¬
tatem pueniat ꝙ mag̾ ẽ insi aliud
exp̾sẜit testator faeiendo sib t̾n

Expanded text:
dicio legati remittetur. Idem lsi insulam aedificaverint vel si statunon poterit. solummodo illud habebit dubitationem, an altero faciente satisfactum uoluntati uideatur ideoque ad libertatem perueniat: quod magis est, nisi aliud expressit testator. faciendo tamen sibi
Abbreviated transcription (Latin):
testo fes si bona uenc ti int̾ali¬
quin uacantib fisco uendiciti
no hr̾e cõstitutonem locumaꝑte
utouem ydoneam offerie non
cumi mmiorib inis hrdibi sẽ

Expanded text:
facto, si bona uenitura sint: alioquin uacantibus fisco uindicatis non habere constitutionem locum aperutionem idoneam offerre, non icium, minoribus annis heredibus
Abbreviated transcription (Latin):
neq mentem it statricis eamẽt
ut lib̾tas sub conclitõne penc su¬
spensa sit cum lib̾os eos monunu̾¬
to adeẽ uoluit offõ tñ iuclicis cos
es compellentos testatrieis iussi
ditionib tuta lib̾tate leuissima
conditioncm spectand̾ et ita u̾m
est si sepati conclitione̾ sunt da

Expanded text:
neque mentem testatricis eam esse, ut libertas sub condicione suspensa sit, cum liberos eos monumento adesse uoluit: officio tamen iudicis eos esse compellendos testatricis iussiodicionibus data libertate leuissimam condicionem spectandam esse, ita uerum est, si separatim condiciones sint datae:
Abbreviated transcription (Latin):
lutas sit testatoris ꝙ adeunt lib̾¬
tatem enu placeat hoclic ⁊̃ lib̾tatẽ
adini posse a legato eum ccc̾e pu¬
to ꝙ si in ob semo sit tunc fanora¬
biliꝰ iespond lib̃m ẽẽ Pomp

Expanded text:
luntas sit testatoris, quod ademit libertatem, cum placeat hodie etiam libertatem adimi posse, legato eum cedere puto: quod si in obscuro sit, tunc favorabilius respondetur liberum fore. Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ deinceps multiplicantur
noĩa dum aut rens aut ac¬
as nt puta clilatoria ẽ eccep¬
tio q̃ caffeit actõnc̾ ucluti
procuratoria exceptõ dilato

Expanded text:
et deinceps multiplicantur nomina, dum aut reus aut acas: ut puta dilatoria est exceptio, quae differt actionem, ueluti procuratoria exceptio
Abbreviated transcription (Latin):
cessit itar quidem posteado¬
ex c̾a hor̾ditana se domimum
hr̾e mutanit opimonem ⁊
cepit putare ex c̃a donatõnis.
ħ̾ its nõ parit petitõnem no¬

Expanded text:
situm quidem postea doex causa hereditaria se dominium habere: mutauit opinionem et coepit putare ex causa donationis: haec res non parit petitionem no
Abbreviated transcription (Latin):
singłe cãc seq̃ntur nec ulla
At cum in reui ago nõ ex¬
pͥssa cã ex qua rem meã cẽ
clico oñił cãc ĩ una petitõne
scmł res nica eẽ potest seꝓi̾¬

Expanded text:
singulae causae sequuntur nec ulla at cum in rem ago non expressa causa, ex qua rem meam esse dico, omnes causae una petitione semel res mea esse potest, s
Abbreviated transcription (Latin):
locum me pcte exeo firudo ꝙ̃
Idement proband̾ ⁊ si cdnocor¬
pora fu̾nt petita mox alt̾ntr̃
corpꝰ pctatur nam nocebit ex¬
ceptio. ¶ Item si quis fund̃ pc¬
cient mor arbores extisas ex
co fiuido pctat. nit insulam
peticrit demĩ arcam uł ligua.

Expanded text:
locum me petere ex eo fundo, idem erit probandum et si duo corpora fuerint petita, mox alterutrum corpus petatur: nam nocebit exceptio. item si quis fundum petierit, mox arbores excisas ex eo fundo petat, aut insulam petieri
Abbreviated transcription (Latin):
nob scꝑatim agentib alt̾
obtimunt lib̾tates cõpet̾e pl¬
acuit ita tũ ut offõ indicis
au̾mifsoris cõsulitur. ¶ Side¬
bitor de din̾o rei ꝙͣ pignori

Expanded text:
duobus separatim agentibus alter optinuit, libertates competere placuit, ita tamen, ut officio iudicis anumissoris consulatur. Si debitor de do
Abbreviated transcription (Latin):
dco ticio extitisscmꝰ si tu ptrm
finicli ꝙ̃ totum hr̾ditanum cli¬
ccbas apromo pecieris ⁊ nictͦ
cm̾o agenti tibi metũ fam̾. b̾cis¬
ꝯdt exceptio obstabit. h res
inliccta ẽ sit ⁊ int̾te ⁊ uencli¬
torem meñ. nam ⁊ si ate can¬
te̾ ꝑtem petissem ⁊ agr̾m fam̃.

Expanded text:
tem fundi, quem totum hereditarium dicebas, a Sempronio petieris et uictus emero, agenti tibi mecum familiae erciscundae exceptio obstabit, quia res iudicata sit inter te et uenditorem meum: nam et si ante eandem partem petissem et agerem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ agendi nob̾ cõpctit. ¶ Uie ã
publicc solum publicum est
relictum ac dnectum cctis fi¬
nib lititudĩs ab co qui ius p¬
ros mas appellant. pͥnate sũt
quas agarias quidam dnt.¬
¶ Uiciualcͦs sunt me q̃ ĩ nicis st̃¬
pͥnatoꝵ ieficiatur: nontiq tu̾s
qr usum utilitatemq co̾c inb̾t.
¶Prinate uc duplicit̾ accipi pͦ¬

Expanded text:
et agendi nobis competit: viae autem publicae solum publicum est, relictum ad directum certis finibus latitudinis ab eo, qui ius pres vias appellant. privatae sunt, quas agrarias quidam dicunt. vicinales sunt viae, quae in vicis privatorum reficiatur, non utique quia usum utilitatemque communem habet. Privatae viae dupliciter accipi po
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑ si prinita sunt sup̃s
cͥpta int̾dc̾m cefsat. ¶Licus
aꝙͣ ibidem stãgnãtem q̃
quidem aqua płin hycme
uł stagii cõclirxit. si pisca¬
ri prosibetur utile inter¬
dcm̃ cõpct̾e sabiꝰ cõscntit.
⁊ ita labeo gͦ et si amumi

Expanded text:
nt supra scripta, interdictum cessat.Lacus aquam ibidem stagnantem, quae quidem aqua plerumque hieme uel stagnum conduxit, si piscari prohibeatur, utile interdictum competere Sabinus consentit: et ita Labe
Abbreviated transcription (Latin):
go arbittor nõ alias ꝙͣ si dolo
fcc̾it ⁊ geu̾alr erit cdiccnd̾ ĩ res¬
titutõnẽ uenire dolum ⁊ calpã
latam dum treat cct̾a nõ nem¬
ic. ¶Plane post int̾dictume¬
ditum oꝑtebit ⁊ dolum ⁊ cnl¬
ioramquis facit ĩ p̃tario ce̾m
cãm debebit restituere ħ̾ int̾¬

Expanded text:
go arbitror non alias, quam si dolo fecerit. Et generaliter erit dicendum in restitutionem uenire dolum et culpam latam dumtaxat, cetera non uenire. plane post interdictum editum oportebit et dolum et culmoram quis fecit precario, omnem causam debebit
Abbreviated transcription (Latin):
meꝰ feciss in quo placet sũ ex
lonꝰ arborem de qͣ cõtrou̾sia e¬
rat succidit uł quid̃ aliꝰ opus
fcc̾it si quid̃ inssu dm̃ io fc̾m sit
ambo tenebuntur uo solum

Expanded text:
x  colonus arborem, de qua controuersia erat, succiderat uel quid aliud opus fecerit, si quidem iussu domini id factum sit, ambo tenebuntur, non ut
Abbreviated transcription (Latin):
uł speculiarium sit ablatum
ꝙ̃ ni aut elimi agi n̾o pot̾it
o siquis aliquid c̾lib affirũ
cuellerit statuam forte ułali
quid aliund ꝙ in aut clam ei¬
int̾dco teucbitur. ¶Siquis

Expanded text:
 specu‹la›rium sit ablatum, quod ui aut clam agi non poterit. Sed si quis aliquid aedibus adfixum euellerit, statuam forte uel quid aliud, quod ui aut clam interdicto tenebitur. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ cłpam prãt. noc ĩm̾to dolũ
uit. cum totũ ħ exlib̾alitate des¬
cendat eiꝰ qui p̾cmo coceffit ⁊
sat̾ fit. si dolus tm̃ p̾stetur. ¶E¬
ulpam tũ dolo ꝓximani cõtim.
quis m̾ito drcit. ex ħ int̾d̾co ir¬

Expanded text:
 culpam praestat. nec immerito dolum uit, cum totum ex liberalitate descendat eius qui precario concessit et satis sit, si dolus tantum praestetur. culpam tamen dolo proximam contineri quis merito dixerit. Ex hoc interdicto re
Abbreviated transcription (Latin):
ea sepulcri quo molati agi po¬
t̾it. ¶ Hoc int̾dc̾m inh̾rdos cef¬
osq successores datur ĩ id ꝙad
cos ꝑucuit ⁊ post ãnum non
cõpetit. ¶Auiꝰ au̾t cedc ĩcipit

Expanded text:
ea sepulchri quoque uiolati agi potest. Hoc interdictum ‹in› heredem ceterosque successores datur in id quod ad eos peruenit. Et post annum non competit. annus autem cedere incipit,
Abbreviated transcription (Latin):
hus int̾dco loc̃ cẽ ⁊̃ sanc dicend̾
c̾ si qua sepulcri orliuanclica
appõita sint. scpulcri eẽ indi¬
cac Idem ẽ ⁊ si hostium auell¬
quis in iuens meis uenit.¬

Expanded text:
his interdicto locum esse. et sane dicendum est, si qua sepulchri ornandi causa adposita sint, sepulchri esse uideri, idem est, et si ostium auellquis in uineas meas uen