comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neq uerꝰ dñs filius. nisi &dĩ sit: Si
ergo una gr̃a patris & filui erga nos
est quid. ẽ inquit ut defilio homi¬
nis sentientes. legẽ illi aequans
ut partim xp̃o parti leg̾em ser¬
uiatis cũ legeritis dñm dicentem
quia dñs. ẽ filius homins &iam
sabbati. ut ꝑ hoc uideant quanta
contumelia abeis dño inrogetur.
cũ comparant dñm famulȩ qͥ dedit
sem& ipsum ꝓpeccatis nr̃is. Aperte
ostendit nihil ꝓdesse legẽ quando
xp̃m dicit obtulis se ut ꝓnobispa.¬
teret᷑ ut nos iustificar& quos lex
reos tenebat ut eruti alege ꝑfidẽ
xp̃i. iam non peccatores essemus sed
iustificati scđa natiuitate filu dĩ
appellati. Cũ enĩ inconditiont
nũ teneret᷑. saluator obtulit se
uolenti diabolo. ut inludens eum
potestate uirtutissuȩ. accipere
erũ uoluit quẽ decinere ñ pocuit.
auferr& ei quȩ malo iurȩ tenebit
obnoxia. Expoliatis itaq inferis.
tropheum animarũ ꝑtulit ad

Expanded text:
neque verus Dominus Filius, nisi et Deus sit. Si neque verus Dominus Filius, nisi et Deus sit. Si ergo una gratia Patris et Filii erga nos est, quid est, inquit, ut de Filio minus sentientes, Legem illi aequetis, ut partim Christo, partim Legi serviatis, cum legeritis Dominum dicentem: Quia Dominus est Filius hominis etiam sabbati ? ut per hoc videant quanta contumelia ab eis Domino irrogetur, quando comparant Dominum famulae. Qui dedit semetipsum pro peccatis nostris. Aperte ostendit nihil prodesse Legem, quando Christum dicit obtulisse se, ut pro nobis pateretur, ut nos justificaret, quos Lex reos tenebat; ut eruti a Lege per fidem Christi, jam non peccatores essemus; sed justificati secunda nativitate, filii Dei appellati. Cum enim in ditione 211 teneretur, Salvator obtulit se volenti diabolo; ut illudens eum potestate virtutis suae accipere enim voluit, quem detinere non potuit auferret ei, quae malo jure tenebat obnoxia. Exspoliatis itaque inferis, tropaeum animarum pertulit ad
Abbreviated transcription (Latin):
citasse fatetur. Legit enim dixisse
dnm̃. Soluite tẽplum hoc ciẽgo
tribus dieb excitabo illud. hoc
autẽ dicebat detẽplo corporis
sui. Igitur ipse excitans se a mor¬
suo dicunt᷑ excitatus ept̃ ea
qđ omũis uirtus filu depatre est
ut gesta filui facta sint patris
auctoritatẽ suã cõmendauit
adhuc aug et ad causam ut
cȩteros qͥ secũ erant. om̃s cõmotos
aduersus eos ostender&. qua uis
sufficer& auctoritas eius nec poss&
refutari. Tamen ut grauet factũ
illoꝵ quo a prima fide destite.¬
.rant. multos secũ accensos ad
errorẽ illoꝵ arguendũ designat
Facile enim poterit quis intelligere
errare se: si amultis se uideat rep̃.¬
henidi. Gr̃a uob & pax adõ patre
.fitio tam patris quã filu genus
hominũ sub leuatũ ostendit. nec
minorem filiũ significat cũ eum
dnm nr̃m uocat. Neq patr̃e maio.¬
rẽ. qr eũ dm̃ nr̃m appellat. Quia
ñ erit uerus dĩ pat̃. nisi & dñs sit.

Expanded text:
citasse fatetur. Legit enim dixisse citasse fatetur. Legit enim dixisse Dominum: Solvite templum hoc, et ego tribus diebus excitabo illud. Hoc autem dicebat de templo corporis sui . Igitur ipse excitans se a morsuo dicitur excitatus, propterea quod omnis virtus Filii de Patre est; ut gesta Filii facta sint Patris,auctoritatem suam commendavit, adhuc auget ad causam; ut caeteros qui secum erant, omnes commotos adversus eos ostenderet. Quamvis sufficeret auctoritas ejus, ne posset refutari; tamen ut gravet factum illorum, quo a prima a fide destiterant, multos secum accensos ad errorem illorum arguendum designat. Facile enim poterit quis intelligere errare se, si a multis se videat reprehendi. Gratia vobis et pax a Deo Patreficio tam Patris, quam Filii genus hominum sublevatum ostendit. Nec minorem Filium significat, cum eum Dominum nostrum vocat: neque Patrem majorem, quia eum Deum nostrum appellat; quia non erit verus Deus Pater, nisi et Dominus sit:
Abbreviated transcription (Latin):
& dm̃ patr̃e qui suscita uit eum
amortuis. Apłm se ñ ab hominib
electum & missum ad p̃dicandũ
testatur. sicut erant quidam qͥ
disturbandas eccłas quos pseudo¬
apłos uocat: sed afiliõ dĩ missũ
se quẽ in hac causa idcirco
hominem negare uidetur. qr
p̃cepta quasi ds̃ dedit ñ quasi
homo: Q quẽ elegit. diuino iudi.¬
tio elegit. ꝑ qđ ĩdoneũ & firmum
se p̃dicatorẽ significat. Quia
multo itaq melior.ẽ quẽ deus
eligit quã homo: Neq inquit ꝑ
hominẽ sicut arbitrabantur de
xp̃o qͥhos cogebant circuicidi
cũ dicit. & dm̃ patrẽ qui suscita.¬
uit eũ amortuis. hoc dicto duas
hereses dãpnauit & manichei et
fotini. Quia manicheus. xp̃m hominẽ
negat. & non negat crucifixũ. et
& tamen ipsum se hoc est corpus
suũ ex citasse amortuis negare
non aud&. Ut manicheus cum
crucifixũ non negat. stulte eum
hominẽ non fateri iudeatur. &
fotinus impietate quidam dm̃
negare quẽ seipsum a mortuis ex¬

Expanded text:
m Patrem, qui suscitavit eum a mortuis. Apostolum se non ab hominibus electum, et missum ad praedicandum testatur, sicut erant quidam, 210 qui disturbandas Ecclesias, quos pseudoapostolos vocat: sed a Filio Dei missum se, quem in hac causa idcirco hominem negare videtur; quia praecepta quasi Deus dedit, non quasi homo et quem elegit, divino judicio elegit. Per quod idoneum et firmum se praedicatorem significat; quia to utique melior est, quem Deus elegit, quam quem homo. Neque, inquit, per hominem, sicut arbitrabantur de Christo, qui hos cogebant circumcidi;cum dicit: Et Deum Patrem, qui suscitavit eum a mortuis. Hoc dicto, duas haereses damnavit, et Manichaei, et Photini; quia Manichaeus Christum hominem negat, et non negat crucifixum: et  tamen ipsum se, hoc est, corpus suum excitasse a mortuis negare non audet: ut Manichaeus cum crucifixum non negat, stulte eum hominem non fateri videatur: et Photinus impietate quadam Deum negare, quem se ipsum a mortuis ex
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃. siue filius ds unus. ẽ.: Dsenĩ
naturȩ nomen. ẽ & potestatis quã
inpatre & filio indiuiduo manere
ipsa nominũ tracditio docet. Lex
igitur aduersũ ꝓmissa: absit: Absit
utiq quia non ẽ lex inimica ꝓmis.¬
siorus quippe oo confirmaet etim
Nam primꝰ moyses doxit: Propham
uobis excitabit dĩ defrib ur̃is¬

Expanded text:
ater, sive Filius, Deus unus est; Deus enim naturae nomen est et potestatis, quam in Patre et Filio individuam manere ipsa nominum ratio docet. Lex igitur adversus promissa Dei? Absit. Absit utique, quia non est Lex inimica promissionis; quippe cum confirmet eam. Nam primus Moyses dicit: Prophetam vobis excitabit Deus de fr
Abbreviated transcription (Latin):
ergo eugłm uocati fuerant. quam
qđ hiip̃dicabant qui eos subuerte.¬
reͣnit. nontam̃ aliud abeo quod
apłi adnuntiabant. Qđ hi pseudo¬
apłi aliud ẽẽ asserebant. adinuidiã
apłi qͥ eos instruxerat. Et ut gala.¬
thas ꝑhanc fallaciã cirtũ uenireuł.
esse dicerent. quã quod ratio salua.¬
toris docebat. Hoc autẽ esse uerũ
qđ abeis cũ legis ueteris concordia
p̃dicabat᷑. hisunt qͥ questior ies
fecerunt paulo a barnabe dehac re
Isti enim docebant & gentibus
credentes quia nisi circũciderentur
more moysi & iudaizarent. salui¬

Expanded text:
ergo evangelium vocati fuerant, quam ergo evangelium vocati fuerant, quam quod hi praedicabant, qui eos subverterant; non tamen aliud ab eo, quod apostoli annuntiabant, quod hi pseudoapostoli aliud esse asserebant ad invidiam Apostoli, qui eos instruxerat. Et ut Galatas per hanc fallaciam circumvenirent, esse dicerent, quam quod ratio Salvatoris docebat: hoc autem esse verum, quod ab eis cum legis veteris concordia praedicabatur. Hi sunt qui quaestiones fecerunt Paulo et Barnabae de hac re, tolorum ; isti enim docebant ex gentibus credentes quia nisi circumciderentur more Moysis, et judaizarent, salvi
Abbreviated transcription (Latin):
uos ingłam in aliud euangelium:
E uangłm bonũ nuntiũ est: Ac ꝑhoc
&lex uetus eugłm. ẽ.: excepta lege facto.¬
.rũ. sed hoc potius in quo qđ ꝓmissũ
est solutũ est. ꝑ qđ peccatores adit¬
dulgentiã conuocant᷑ Mirariergo
idõ se dicit qr deoptimo & maximo
beneficio deeidentes. manciparunt
se lege factoꝵ ut ꝑderent. qđ fuerant
consecuti. Ut deaccepta libertate
reuerterent inseruitutẽ cito euersi
Cummosit ut paulatim aliquis de
malo transeat ad bonũ. hiaut̃ẽ de
bono facile transducti sunt ad oꝑa
carnis quȩ st̃ grauia. Raro enĩ con.¬
tingit ut quis deletitia confugiat
ad exitia. Ac ꝑ hoc admiratur adde.¬
bitudinẽ illoꝵ qͥ in securitate positi
labori se subicierunt inani. Tale ẽ
sinauta insanus stans in portu de
tẽpestate securus. lax. & nauẽ in
altũ ut ꝑturbet᷑ diuersis ꝓcellis. Ita
& hi ꝑstultitiã subiecerunt se ut
dolores paterentur pudoris desec-
Nulla huius rei spe p̃dicata. In aliud

Expanded text:
sti in aliud Evangelium. Evangelium bonum nuntium est, ac per hoc et lex vetus Evangelium est excepta Lege factorum: sed hoc potius in quo, quod promissum est, solutum est, per quod peccatores ad indulgentiam convocantur. Mirari ergo ideo se dicit, quia de optimo et maximo beneficio decidentes, manciparunt se Legi factorum; ut perderent quod fuerant consecuti, ut de accepta libertate ruerent in servitutem, cito eversi: cum mos sit ut paulatim aliquis de malo transeat ad bonum, hi autem de bono facile traducti sunt ad opera carnis, quae sunt gravia. Raro enim contingit, ut quis de laetitia confugiat ad exitia: ac per hoc admiratur hebetudinem illorum, qui in securitate positi, labori se subjecerunt inani. Tale est, si nauta insanus stans in portu, de tempestate securus, laxet navim in altum; ut perturbetur diversis procellis: ita et hi per stultitiam subjecerunt se; ut dolores paterentur pudoris desectinulla hujus rei spe praedicata. In aliud
Abbreviated transcription (Latin):
iudȩos: quierant in loci illius. De
gentib autẽ scandalum ñ habebant
uride titus non. ẽ conpulsus circũ¬
cidi. Adhorã ergo cessit: ut ueritas
eugłui ꝑmaneat apud gentes: cum
non se subiciunt circũcisioru.
A pud iudȩos autẽ nonerat ueritas
euangłu: quia credentes circũcide.¬

Expanded text:
Judaeos, qui erant in locis illis. De Judaeos, qui erant in locis illis. De gentilibus autem scandalum non habebant, unde Titus non est compulsus circumcidi. Ad horam ergo cessit; ut veritas Evangelii permaneat apud gentes, cum non subjiciunt se circumcisioni. Apud Judaeos autem non erat veritas Evangelii; quia credentes circumcide
Abbreviated transcription (Latin):
cessar& dolus & scandalĩ iudȩoꝵ
Parati enim erant sicut datur
intelligi cõmouese illi tumultũ
& seditior ĩt. fuit enĩ causa¬
quomodo haberent aditum calũpnie
faciende. Timotheus erũ erat matre
quidem uidea patr̃e autem greco.
ut ide factum ẽ ut scłm legem cir¬
cũcisus inifans non ess&. Uolens
autẽ apłs eũ assumere ut ordinan&
illu episcopũ sicut fecit quia testimo.¬
nium ei inquid bonum ꝑhibebant
om̃s loci illius insidias passuses ⁊
iudȩoꝵ. Explorabant enĩ sifiliũ
iudeae incircũcisus susciper&. pa.¬
.rantes seditionẽ: Quasi degretis
contra dicebant non esse circũciden.¬
dos: sicut & epła sicut ab apłis de
hac re fuerat data uł filios isrł
circũcidi nonuetar& quia nichil
dehis in epła eadẽ significauerant.
apłi ex cuius auctoritate plus in¬
se uiebant credentes iudaei q̾ non
ꝓhibebant iuidȩos filios suos circũ¬
cidere ipsa epła. Tunc inquit
accipiens circũcidit eũ propter

Expanded text:
cessaret dolus et scandalum Judaeorum. cessaret dolus et scandalum Judaeorum. Parati enim erant, sicut datur intelligi, commovere illi tumultum et seditionem. Fuit enim causquomodo haberent aditum calumniae faciendae; Timotheus enim erat matre quidem Judaea, patre autem Graeco: unde factum est, ut secundum Legem circumcisus infans non esset. Volens autem Apostolus eum assumere, ut ordinaret illum episcopum, sicut fecit quia testimonium ei, inquit , bonum perhibebant omnes loci illius, insidias passus est Judaeorum. Explorabant enim si filium Judaeae incircumcisum susciperet, parantes seditionem; quia si de Graecis contradicebat non esse circumcidendos, sicut et epistola ab apostolis de hac re fuerat data , vel filios Israel circumcidi non vetaret; quia nihil de his in epistola eadem significaverant apostoli: ex cujus auctoritate plus insaeviebant credentes Judaei; quia non prohibebat Judaeos filios suos circumcidere ipsa epistola. Tunc, inquit , accipiens eum circumcidit propter
Abbreviated transcription (Latin):
apud uos Greci contra dic̃t
nec ad horam cessimus : sed hoc
agiunt conuenire cause qr qui
fieri ꝓhibeat non oportebat
inquiunt dicere: se fecisse Ne
ꝓbar& esse faciendũ. Sed apłs
uir diun uis sciens posse hoc op¬
poni ipse illud p̃porut. ut p̃ue.¬
niat calumniosos: & reddit causas
quib conpulsus. ẽ facere quod
nolebat. Qpt̃ sub inductos autẽ
inquid falsos fr̃s. Subinductos
dicit. quia cũ dolo intrauer̃t
ostendentes se fr̃scũ essent inimici
Qui sub intrauerunt hoc ẽ quicũ
humilitate intrauerunt fringen¬
tes amicitiam. Explorare liber.¬
iħu. ut nos inseruitute subicerent.
Explorare. ẽ sic intrare ut aliud
fingat & aliud querat qͦ possunt
acusare lib̵tate nr̃am quam
habemus in xp̃o iħu. Haec est non¬
subici legi. Ut nos inseruitute
subicerant. hoc ẽ ad hoc intrauer̃
cũ dolo &fallatia ut nr̃am lib¬
tatẽ in seruitutẽ subicerent.
Cogentes nos subici legi circum.¬
subiecimus seruituti. humilian¬
tes nos legi ut circũciso timotheo

Expanded text:
 . Graeci e contra dicunt: Nec ad horam cessimus, et hoc aiunt convenire causae; quia qui fieri prohibebat, non oportebat, inquiunt, dicere se fecisse; ne probaret esse faciendum. Sed apostolus vir divinus sciens posse hoc opponi ipse illud proponit, ut praeveniat calumniosos: et reddit causas, quibus compulsus est facere, quod nolebat. Propter subintroductos autem, inquit, falsos fratres. Subintroductos dicit, quia cum dolo intraverunt, ostendentes se fratres, cum essent inimici. Qui subintraverunt, hoc est, qui cum humilitate intraverunt fingentes amicitiam. Explorare liberJesu, ut nos in servitutem subjicerent. Explorare est sic intrare, ut aliud fingat, et aliud quaerat. Quo possent accusare libertatem nostram, quam habemus in Chrisubjici Legi. Ut nos in servitutem subjicerent: hoc est, ad hoc intraverunt cum dolo et fallacia, ut nostram libertatem servituti subjicerent, cogentes nos subjici legi circumsubjicimus servituti, humiliantes nos Legi; ut circumciso Timotheo,
Abbreviated transcription (Latin):
ut nos inseruitutẽ subicerant
ad oram cessimus subiectioru
ut ueritas eugłu ꝑmaneat
apud uos. Titum qr grecus erat
sicut galatbȩ negat᷑ circũcisũs
Qđ dicto hos arguit qͥpaterent᷑
se circũcidi cũ essent greci. Sed
neforte opponeret᷑ ei ipse quia
circũciderat timotheum : tuc
causas expont : cur fecerat

Expanded text:
in servitutem subjicerent, ad horam cessimus subjectioni; ut veritas Evangelii permaneat apud vos. Titum, quia Graecus erat sicut Galatae, negat circumcisum. Quo dicto, hos arguit, qui paterentur se circumcidi, cum essent Graeci. Sed ne forte opponeretur ei, quia ipse circumciderat Timotheum; nunc causas exponit cur fecerit,
Abbreviated transcription (Latin):
Cui quidẽ rei non subcubuisset rei
nisi causa int̾fuisset qua audatia
iudecir plurimnoꝵ se iactaret.
Erat autẽ timotheus filius mulieris
uduae patrẽ autẽ greco. Unde
factum e ut infans scdm legem
minume circũcideret᷑ Insidieban¬
tur a ergo exploratores sieũ qui
iudȩus natus erat incircũcisus
assumer& qđ inlicitũ putabant
generi iudȩoꝵ. Occasionẽ queren¬
tes qua eũ eũ sorem tenereNt
legis. Hac causa adhoram cessit
furori eorũ. Nos natora iude & ñ
exgentib peccatores scientes autẽ
quia non iustificat᷑ homo exeꝑib
legis. Manifesta ratione curtͥum
uentos eos osterdit ut seruarent
legẽ. in qua nemo iustifieat᷑ apud
dm̃. Quippe cũ hi ipsi qͥ natura
iudei sunt uolentes iustificari relic.¬
ta lege confugiant ad fidem xp̃i.
om̃ĩs caro. Nullũ hominẽ iustifica.¬
tũ dicit ex oꝑib legis. Quicumq
etũ iusti sunt exfide iustificati s̃
sicut abraham & isaac & iacob uł

Expanded text:
Cui quidem rei non succubuisset, Cui quidem rei non succubuisset, nisi causa interfuisset, qua audacia Judaeorum plurimorum se jactaret. Erat autem Timotheus filius mulieris Judaeae, patre autem Graeco ; unde factum est, ut infans secundum Legem minime circumcideretur. Insidiabantur ergo, explorantes si eum, qui Judaeus natus erat, incircumcisum assumeret: quod illicitum putabant generi Judaeorum, occasionem quaerentes, qua eum eversorem tenerent Legis; hac causa ad horam cessit furori eorum. Nos natura Judaei, et non ex gentibus peccatores. Scientes autem quia non justificatur homo ex operibus Legisarent Legem; in qua nemo justificatur apud Deum; quippe cum hi ipsi qui natura Judaei sunt, volentes justificari, relicta Lege, confugiant ad fidem Christificatur omnis caro. Nullum hominem justificatum dicit ex operibus Legis; quicumque enim justi sunt, 218 et fide justificati sunt, sicut Abraham et Isaac et Jacob et
Abbreviated transcription (Latin):
eo qͥ primus. ẽ discerent cȩteri.
Situ cu sis iudȩus gentilit̃ uiuis
nunic aꝑuit causam rep̃hensionis
Non et um aliquid fuiss& erroris
si p̃sentib iudes dissimulasset
agentib timens scandalum.
Sed hic tota causa rep̃hensions
.ẽ: quia ad uenientib iudesi
ia cob ñ solũ segregabat se abeis
cũ quib gentilit̾ uixerat: sed & com¬
pellebat eos iudaitare causa timo¬
ris illoꝵ ut quid hoꝵ uerũ esset
ignorarent gentiles Sciebant
enum ipsũ secũ non quasi iudȩum
uixisse. Post aut̃ẽ audientes abeo
quia iudȩoꝵ instar sequendum
erat hesitabant utiq quid esset
uerũ. Sienuĩ hoc uerũ erat ut udai.¬
⁊ar&: ipsũ p̃uaricatorẽ tenebant:
quia generalit̾ uixerat. Siautem
ꝑeius igriauam quib adempto
bonores laboriosa & inefficax tra.¬
debatur. Apłs aut̃e paulusquando
adhorã cessit non hoc & suasit
sedrẽ suꝑfluam & inanẽ facere
clamitauit ꝓpter furorẽ iudȩoꝵ

Expanded text:
eo qui primus est, discerent caeteri. eo qui primus est, discerent caeteri. Si tu cum sis Judaeus, gentiliter vivis, Nunc aperit causam reprehensionis; non enim aliquid fuisset erroris si praesentibus Judaeis dissimulasset a gentilibus, timens scandalum: sed hic tota causa reprehensionis est; quia advenientibus Judaeis ab Jacobo, non solum segregabat se ab eis, cum quibus gentiliter vixerat, sed et compellebat eos judaizare, causa timoris illorum, ut quid horum verum esset, ignorarent gentiles. Sciebant enim ipsum secum non quasi Judaeum vixisse: post autem audientes ab eo quia Judaeorum instar sequendum erat, haesitabant utique quid esset verum. Si enim hoc verum erat ut judaizarent, ipsum praevaricatorem tenebant, quia gentiliter vixerat: si autem per ejus ignaviam, quibus adempto bono, res laboriosa et inefficax tradebatur. Apostolus autem Paulus quando ad horam cessit, non hoc et suasit; sed rem se superfluam et inanem facere clamitavit, propter furorem Judaeorum.
Abbreviated transcription (Latin):
aduersabatur. Namquis eorum
auder& petro primo apło cui
claues regru caeloꝵ dñs dedit
resistere nisi alius talisqͥ fidutia
lectionus sue stiensse non parẽ
constanter improbar& qđ ille
sine consilio fecerat. Prius eni quã
uenissent quidã ad iacobũ gentib
edebat. Cũ autẽ uenissent subtra¬
hebat & segregabat se. timens eos
qui erant ex circũcisiont : & simu¬
.lauerunt cũ illo & cęteri iudei
ita ut barnabas consentir& simu¬
lationi eoꝵ: Hi omĩs iuida qͥ cor¬
senserunt simulationi epetri &
barnabȩ bone fidei fue runt.
Sed propter scandalũ illoꝵ qui
uenebant ab ia cobo: erat enim
erratũ est in subiectos osteridit
Nam & ipse utiq cessit animositati
hoc qđ facile. ẽ subriper& scan¬
dalum qđ deficer& sedaretur. qr¬
& timotheum circũcidit inuitus:
Sed cũ uidissẽ quia ñ recta
uia iNcedunt ad ueritatẽ eugłu.
dixi petro coram omĩb Ideo
solum petrum inueitur: ut in

Expanded text:
adversabatur. Nam quis eorum adversabatur. Nam quis eorum auderet Petro primo apostolo, cui claves regni coelorum Dominus dedit, resistere; nisi alius talis, qui fiducia electionis suae sciens se non imparem, constanter improbaret, quod ille sine consilio fecerat. Prius enim quam venissent quidam a Jacobo, cum gentibus edebat: cum autem venissent, subtrahebat et segregabat se, timens eos qui erant ex circumcisione. Et simulaverunt cum illo et caeteri Judaei, ita ut et Barnabas consentiret simulationi eorum. Hi omnes Judaei, qui consenserunt simulationi Petri et Barnabae, bonae fidei fuerunt: sed propter scandalum illorum, qui veniebant ab Jacobo erant enim erratum est, in subjectis ostendit. Nam et ipse utique cessit animositati hoc quod facile est, subreperet scandalum, quod difficile sedaretur; q Timotheum circumcidit invitus . Sed cum vidissem quod non recta via incederent ad veritatem Evangelii, dixi Petro coram omnibus. Ideo in solum Petrum invehitur, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectionis spm̃ indispensatione
euangłu seda dño consecutos in
nullose in uicẽ ostenderent. Hoc
solũ tam̃ inter se conuenisse. ut
qđ non ex p̃cepto uł dono dñĩ fue.¬
rant instructi quia facile erat
hoc ex lege agnostere ex quib p̃di¬
cant pauꝑum memores iuberent
colerent: Id circo igitur haec quȩ
ut sciant galatthȩ qr qđ habeo
acceperant hoc uerũ est & ꝓbatũ.
Cum autẽ uenisset petrus antiochi.¬
am infaciem eis restiti quia repre¬
hensibilis erat. Post concordiam
societatis & honorificentiã prima¬
tus quã sibi inuicẽ ꝑdĩ grãm con.
.tulerunt nunc inter uenienter
causa negligentiae uł erroris
desidere interse uidentur apłi
non inpropria causa sed insollici¬
tudine aeccłȩ. Infaciem illi inqͥt
restiti quid. ẽ hoc nisi inp̃senti
ei contra dixi: & qui causa sub¬
iunxit dicens quia reprehensus
erat. Reprehensus itaq ab euan¬
gelica ueritate cui hoc factũ

Expanded text:
perfectionis spiritum in dispensatione perfectionis spiritum in dispensatione Evangelii se a Domino consecutos, in nullo se invicem legere ostenderent. Hoc solum tamen inter se convenisse; ut quod non ex praecepto vel dono Domini fuerant instructi; quia facile erat 217 hoc ex Lege cognoscere, hos quibus praedicabant, pauperum memores esse juberentcolerent. Idcirco igitur haec, quaeut sciant Galatae quia quod ab eo acceperant, hoc verum est et probatum. Cum autem venisset Petrus Antiochiam, in faciem illi restiti; quia reprehensus erat. Post concordiam societatis, et honorificentiam primatus, quam sibi invicem per gratiam Dei detulerunt; nunc interveniente causa negligentiae vel erroris, dissidere inter se videntur apostoli, non in propria causa, sed in sollicitudine Ecclesiae. In faciem, inquit, illi restiti. Quid est hoc, nisi in praesentia ei contradixi? Et qua causa subjunxit dicens: Quia reprehensus erat? Reprehensibilis utique ab evangelica veritate, cui hoc factum
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ data.ẽ mͥ petrus & iacobus &
ioħs qui uidebant᷑ colune essed
dextras dederunt mͥ & barnabȩ
societatis ut nos ad gentes. Ipsi uero
incircũ cisione tantũ ut in opum
memores essemus pauꝑum: quod
& sollicite curaui hoc ipsum
facere. Ab apłis qui clariores inter¬
caeteros erant quos & firmitatis
clausa calupnias appellat: quiq
cũ dño semꝑ insecretis fuerat it¬
głam eius digni in monte respicere
abhis itaq ꝓbatũ dicit donum
qđ accepit add̃: ut dignus ess& hab̾e
primatũ inp̃dicatione gentiũ: sicut¬
& habebat petrus in p̃dicatione
cirtũ cisionis. & sicut dat p&ro socios
uiros egregios int̾ apłos ita sibi ad¬
iunigit barnabam quidiuit io
iudĩtio ei adiunctus ẽ. Gr̃a tam̃
primatũs sibi soli uindicat coti¬
cessam adõ: sicut & solipetro cor.¬
cessa ẽ. int̾ apłos: ita ut apłi circũ¬
cisiorus dextras porrigeretit¬
apłis gentiũ ad concordiã societatis
demonstrandam: ut utriq scient̃

Expanded text:
ata est mihi, Petrus et Jacobus et Joannes, qui videbantur columnae esse, dextras dederunt mihi et Barnabae communionis; ut nos ad gentes, ipsi vero in circumcisionem; tantum ut pauperum memores essemus, quod et sollicite curavi hoc ipsum facere. Ab apcaeteros erant, quos et firmitatis causa columnas appellat, quique cum Domino semper in secretis fuerant, gloriam ejus digni in monte respicere: ab his itaque probatum dicit donum, quod accepit a Deo, ut dignus esset habere primatum in praedicatione gentium, sicut et habebat Petrus in praedicatione circumcisionis. Et sicut dat Petro socios viros egregios, inter apostolos, ita et sibi jungit Barnabam, qui divino judicio ei adjunctus est: gratiam tamen sibi soli primus vindicat concessam a Deo, sicut et soli Petro concessa est inter apostolos, ita ut apostoli circumcisionis dextras porrigerenttolis gentium, ad concordiam societatis demo
Abbreviated transcription (Latin):
quia stultoꝵ oculis xp̃i p̃scriptus
uideretar id ẽ expoliatus uł coni¬
dẽpnatus. Prudentiũ uero oculis &
sensibus nonsolũ non dãpnatus sed
ipse mort̾e cruce sua dãpnasse
uidet᷑. Passio enĩ dni uita nr̃a ẽ &
destructio morcis Sed quia hi i¬
digne cȩperant sentire translati
ad legem id circo mentib eoꝵ xp̃m
coridẽpnatũ uideri conqueritus
idõ & subiecit iuobis crucifixus¬
est. Hoc ẽ sensu ur̃o crucifixus
sicut homo: in quo er ũ spespler ia
non. ẽ homo ẽ. Idõ hi nonputant
plenã salutẽ esse inxp̃o: quia legẽ
illi equabant. In hisuero qui con¬
grue intelligunt xp̃m uiuit it

Expanded text:
quia stultorum oculis Christus proscriptus quia stultorum oculis Christus proscriptus videtur, id est, exspoliatus vel condemnatus: prudentium vero oculis et sensibus non solum non condemnatus, sed ipse mortem cruce sua damnasse videtur; passio enim Domini vita nostra est, et destructio mortis. Sed quia hi indigne coeperant sentire translati ad Legem, idcirco mentibus eorum Christum condemnatum videri conqueritur; ideoque subjecit: In vobis crucifixus. Hoc est, sensu vestro crucifixus est, quasi homo; in quo enim spes plena non est, homo est. Ideo hi non putabant plenam salutem esse in Christo, quia Legem illi aequabant. In his vero qui congrue intelligunt Christum,
Abbreviated transcription (Latin):
habens uitae futurae quȩ ꝑdĩ nutũ
xp̃i amore nob̵ quȩsita ẽ łINC
ergo non. ẽ ingratus xp̃o: qui infide
eius ꝑdurat̾ sciens nullius se habe
beniefitiũ nisius & a contumeliam eiꝰ
ꝓficere. si alterũ eius cõpar& cuius
auxiliũ habere non potuit. Sienĩ
ꝑlegẽ iustitiam ergo xp̃s gratis
mortuus ẽ. Nihil tam̃ aꝑtum qr
si ꝑlegem potuss& homo iustificari
xp̃m non oportuerat mori. Sedqĩ
lex dare remissionẽ peccatoꝵ
phans expoliare captiuis qͦs tenebat
causa peccati. Id cuto xp̃s mortu.¬
us. ẽ ut ea p̃star& quȩ lex ñ poterat.
Ac ꝑ hoc non gratis mortuuses ⁊.
Mors enĩ eius iustificatio peccatorũ
uerba sunt quia sic fuerant deprauati
ut nec se agnoscerent circũ uentos:
Premio usus ẽ. Omĩs enĩ quifacis¬
natur debono transit i
malum sicut & hi delibertatẽ et
securitate ad seruitiũ & solicifitudi.¬
nẽ transierunt. Quoꝵ ante oculos
xp̃s ꝑscriptus. ẽ. Alanifestum ẽ

Expanded text:
habens vitae futurae, quae per Dei nutum habens vitae futurae, quae per Dei nutum Christi amore nobis quaesita est. Hic ergo non est ingratus Christo, qui in fide ejus perdurat, sciens nullius se habere beneficium, nisi hujus: et ad contumeliam ejus proficere, si alterum ei comparet, cujus auxilium habere non potuit. Si enim per Legem justitia, ergo Christus gratis mortuus est. Nihil tam apertum; quia si per Legem potuisset homo justificari, Christum non oportuerat mori. Sed quia Lex dare remissionem peccatoruphans exspoliare captivos, quos tenebat causa peccati; idcirco Christus mortuus est, ut ea praestaret, quae Lex non poterat: ac per hoc non gratis mortuus est; mors enim ejus justificatio peccatorum verba sunt; quia sic fuerant depravati, ut nec se agnoscerent circumventos. Prooemio usus est; omnis enim qui fascinatur, de bono transit in malum, sicut et hi de libertate et securitate ad servitium et sollicitudinem transierunt. Quorum ante oculosus. Manifestum est
Abbreviated transcription (Latin):
peccato nonesse ꝓfitem᷑. quia
fides extrahit hominĩe ad lege
ut iustussit. Ergo sidamꝰ Nios
legi peccatores inuet um᷑. Quia qͥ
sub lege sunt submaledictio sunt.
Sierũ quȩ destripti haec iterum
re aecdifico p̃uaricatorẽ me consti.¬
tuto. Absolutus ẽ qui accedens ad
xp̃m reliquid legẽ de serno enim
fit liber. Qđ siterũ recldeat ad
lege. ipse sui accusator existat
quia factum suũ cor idepnat. Ego
enĩ ꝑlege legi mortaus sũ ut dõ
uiuã. hoc dicit qr ꝑlegẽ fidei
mortuus lege moysi. Morit᷑ enĩ
ut dd̃uiuens mundo mortuus uideat᷑:¬
Quienĩ nonagit quȩ mundi sunt uł
erroris mortuus muridi ẽ. Uiuo
autẽ iam non ego: sed uuit qui
inme est xp̃s: Nonest ãbiguũ in
eo qui ꝑfidem liberatus amorce
xp̃m uiuere Morte enim digniũ
dũ donat peccata ipse uiuit in illo.
Eiusenĩ p̃sidio ereptus. ẽ morti Qđ
xp̃i munutꝰ uiuit infide uitae pro.¬
missȩ uiuit. Hinc enĩ imaginem
illius cõrtemplatur quasi pignus

Expanded text:
peccato nos esse profitemur; quia fides extrahit hominem a Lege, ut justus sit. Ergo si damus nos Legi, peccatores invenimur; quia qui sub Lege sunt, sub maledicto sunt. Si enim quae destruxi, haec iterum reaedifico, praevaricatorem me constituo. Absolutum est quia accedens ad Christum, relinquit Legem; de servo enim fit liber. Quod si iterum redeat ad Legem, ipse sui accusator existit: quia factum suum condemnat. Ego enim per Legem Legi mortuus sum, ut Deo vivam. Hoc dicit, quia per legem fidei mortuus est legi Moysis; moritur enim ut Deo vivens, mundo mortuus videatQui enim non agit quae mundi sunt, vel erroris, mortuus est mundo. Vivo autem, jam non ego, sed vivit, qui in me est, Christus. Non est ambiguum, in eo qui per fidem liberatur a morte, Christum vivere; morte enim digno dum donat peccata, ipse vivit in illo; ejus enim praesidio ereptus est morti. QuoDei munitus vivit, in fide vitae promissae vivit. Hic enim imaginem ejus contemplatur, quasi pignus
Abbreviated transcription (Latin):
uiuite. IFidelis bene uiuens securus
hincexit. Baptizatus adhoram¬
securus. Agens poenitentiã dũ sariuis
est & reconciliatus & postea bene
uiuit securus. Qui positus inultima
necessitate penitentiã accipit. & exit:
fateor non illi negamus qđ petit
sed non p̃sumo dicere quia bene exit:
Doergo consilium: Dimitte incertũ.
& tene ucertũ ut dũ sanuses agas
penitentiã ut moriens habeas secu

Expanded text:
unet. Fidelis bene vivens securus hinc exit. Baptizatus ad horam agens poenitentiam dum sanus est et reconciliatus, et postea bene vivit securus. Qui, positus in ultima necessitate, poenitentiam accipit et exit, fateor, non illi negamus quod petit, sed non praesumo dicere quia bene exit. Do ergo consilium: dimitte incertum, et tene certum, ut dum sanus es agas poenitentiam, ut mortuus habeas secu
Abbreviated transcription (Latin):
net idũ adulterarunt seriptur̃a:
Quartũ mandatũ addentes & asuf.¬
focatũ obseruandũ qđ puto nunc
dĩ nutu intellecturi sunt quia
iam supradictũ erat qđ ad dider̃:
S ed neq titus qui mecũ erat. hoc
est illo ipso tẽpore quifuit inqͥt
hierosolimis. Titus qui mecũ erat
conpulsus non ẽ circũ cidi.
Cũ utiq int̃ apłos & eis qui ex
iudȩis crediderant essemus:
cidi & sub intelligitur qͥdemutuos
circũ cidaminu cũtitus abapłis
qui uidebant᷑ aliquidẽe non ẽ

Expanded text:
nendum, adulterarunt Scripturam, nendum, adulterarunt Scripturam, quartum mandatum addentes, et a suffocato observandum: quod, puto, nunc Dei nutu intellecturi sunt; quia jam supra dictum erat, quod addiderunt. Sed neque Titus, qui mecum erat, hoc est, illo ipso tempore, quo fui, inquit, Hierosolymis, Titus, qui mecum erat  compulsus non est circumcidi. Cum utique inter apostolos, et eos qui ex Judaeis crediderant, essemus, cidi. Et subintelligitur, Quid est ut vos circumcidamini, cum Titus ab apostolis, qui videbantur aliquid esse, non
Abbreviated transcription (Latin):
obseruarent. id ẽ sanguinie &
afornicatione & idolatria. Nunc
dicant sophistȩ grecoꝵ qͥsibi
quȩ tradita sunt gentib obseruan¬
da quȩ ignorabant anque
sciebant: Sed quo modo fieri
potest ut aliquis ea discat quȩ
Nouit. Ergo hac in licita esse
Ac ꝑ hoc non utiq ab homicidio
prohibiti sunt cũ iubent᷑ a sangui¬
ne obseruare : sed hoc acceper̃
qđ noe adõ didicerat ut
obseruarent sanguine edendo
cum carnie. Nã quomodo
fieri poterat ut romanib i
inseruandis mandatis. ẽ: ne¬
scirent homicidiũ nonesse faci.¬
endũ : quippe cũ ad ulteros
& homicidas & falso testes: et
fures & maledicos & cȩteror
maloꝵ ad misse respuruarit
leges romane. Deniq tria hȩc
mandata ab apłis & seruorib
data reperiunt᷑ . quȩ ignorant
leges romanȩ. Iđ ut obseruent
se abidolatria a sanguine sicut
rioe a fornicatione quȩ
sophistȩ grecoꝵ ñ intellegentes
scientes tamen a sanguine absti.¬

Expanded text:
observarent, id est, a sanguine et observarent, id est, a sanguine et fornicatione et idololatria . Nunc dicant sophistae Graecorum, qui sibi ere, quae tradita sunt gentibus observanda? Quae ignorabant, an quae sciebant? Sed quomodo fieri potest, ut aliquis ea discat, quae novit? Ergo haec illicita esse ac per hoc non utique ab homicidio prohibiti sunt, cum jubentur a sanguine observare. Sed hoc acceperunt, quod Noe a Deo didicerat, ut observarent se a sanguine edendo cum carne . Nam quomodo fieri poterat ut Romanis legin servandis mandatis est, nescirent homicidium non esse faciendum; quippe cum adulteros et homicidas, 215 et falsos testes, et fures, et maleficos, et caeterorum malorum admissores puniant leges Romanae? Denique tria haec mandata ab apostolis et senioribus data reperiuntur, quae ignorant leges Romanae, id est, ut abstineant se ab idololatria, et sanguine, sicut Noe, et fornicatione. Quae sophistae Graecorum non intelligentes, scientes tamen a sanguine absti
Abbreviated transcription (Latin):
fiebat multis scrupulis: ita ut
gentes possent ꝑturbari: ne iN
aliud inducerent᷑ abeo quã trade.¬
bant apłi quicũ drĩo fuerant:
Nam ipsa occasione subuersi sunt
galathȩ aiudȩis dicentib quia
aliud tradebat petrus. quam
paulus Hinic factum. ẽ ut ad¬
monitus reuelatione dñi ascen.¬
der& hierusolimã cum testibus
p̃dicationis sue id ẽ bartaba
& tito. unĩ ex iudȩo alterum
exgentib: ut si quide eo habe¬
rent scandalũ hoꝵ testimor uo
tolleret᷑: ad aꝑienis illisserisum.
p̃dicationis suȩ. Cũ apłis uero
secreto cõtulit : ut scirent non
illũ discordare a regula eugłica.
hoc. ẽ neputarent illum inuacuũ
cucurrere aut cucurrisse sicut
aestimabant aliquanti ex iudȩis
credentib :Nec enĩ aliud abeis
dicere poterat quia adõ fuerat
instructus: sedpropt̃ concordiã
& pacẽ. dĩ nutu factũ est ut tol¬
Leret᷑ scrupulus aut suspitio
non molestari eos qui exgentibus
credebant : sed ut abhi stantum

Expanded text:
fiebat multis scrupulus, ita ut fiebat multis scrupulus, ita ut gentes possent perturbari, ne in aliud inducerentur ab eo, quam tradebant apostoli, qui cum Domino fuerant. Nam ipsa occasione subversi sunt Galatae a Judaeis, dicentibus quia aliud tradebat Petrus, quam Paulus; hinc factum est, ut admonitus revelatione Domini ascenderet Hierosolymam cum testibus praedicationis suae, id est, Barnaba et Tito, uno ex Judaeo, et altero ex gentili; ut si qui de eo haberent scandalum, horum testimonio tolleretur, adaperiens illis sensum praedicationis suae. Cum apostolis vero secreto contulit; ut scirent non illum discordare a regula evangelica, hoc est, ne putarent illum in vacuum currere aut cucurrisse, sicut aestimabant aliquanti ex Judaeis credentibus. Nec enim aliquid ab eis discere poterat; quia a Deo fuerat instructus: sed propter concordiam et pacem Dei nutu factum est; ut tolleretur scrupulus aut suspicio non molestari eos, qui ex gentibus credebant; sed ut ab his tantum
Abbreviated transcription (Latin):
quos pridẽ ꝑ sequebat᷑. Dõ agentes
grãs qui deꝑsecutore fecit defenso¬
re ut ꝑinde scirent galathȩ circũ¬
uentosse: ut sub nomine xp̃i iudeos
se ꝓfiteret᷑ circũcidentes cartem
quã iudaismꝰ: Illic enĩ circũcisio
carnis . ẽ. hic cordis . Illic subelem̃tis
seruitus neomenus & sabbato: hic
soli dõ inspñ quia corde credit᷑.
Illic conditio ẽ causa peccati. hic
libertas ex remissione peccatoꝵ.¬
Al ulta itaq distantia. ẽ. Deinde¬
post annios quat tuor decim ascen.
dit hiero solimã cũ barnaba assũpto
& tito. Ascendi aute sodm reuelati¬
onẽ & exposui illis ecangłm quod
qui sibi aliquid udebant᷑ neforte
inuacuũ currerẽ aut cucurrissẽ:
Qm̃ multo tẽpore fama crescebat
eiuis apud om̃s iudȩos facie autẽ
Non uidebatus. Fambulabat enĩ
fundare a roborare aeccłias soli¬
ta constantia it̃ gentes Aiudȩis
autẽ causa legis mala illi fiebat
opiruo: quasi discordar& ap̃di¬

Expanded text:
quos pridem persequebatur, Deo agentes quos pridem persequebatur, Deo agentes gratias, qui de persecutore fecit defensorem, ut perinde scirent Galatae circumventos se, ut sub nomine Christi Judaeos se profiterentur, circumcidentes carnem quam Judaismus. Illic enim circumcisio carnis est, hic cordis; illinc sub elementis servitur neomeniis et sabbato; hic soli Deo in spiritu, quia corde creditur. Illic conditio est causa peccati, hic libertas ex remissione peccatorum: multa itaque distantia est. INpost annos quattuordecim ascendi iterum Hierosolymam cum Barnaba adsumpto et Tito. ascendi autem secundum reuelationem et exposui illis euangelium, quod antur; ne forte in vacuum currerem, aut cucurrissem. Quoniam multo tempore fama ejus crebrescebat apud omnes Judaeos, facie autem non videbatur, perambulabat enim fundare et roborare Ecclesiam solita constantia inter gentes: a Judaeis autem causa Legis mala illi fiebat opinio, quasi discordaret a praedi
Abbreviated transcription (Latin):
thanael. Quẽ scripsit moyses in lege.
filiũ ioseph lloc ergo modo dictus ẽ
ducti insania hos ueros dñi fr̃s de
maria natos impia adsertionie
contendunt. cũ ioseph non uerum
patrẽ eius dicant appellatũ. Sienĩ
hi ueri erant fr̃s euis. ioseph erit
uerus pat̃ Quia quidixit patrem
eius ioseph: idẽ dixit & fr̃s eius
ia cobum & caeteros. Quȩ autem
scribo uob ecce coram dd̃ qm̃ non
mentior: Qđ ad cõmendationem
eius ꝑtin& locuturus: testem dm̃
dat quia ita se habent quȩ dictu¬
rusẽ neforte uideret᷑ cõpositum.
cũ ꝑsone eius non conueruat
aliquid fingere: Sed cũ se com¬
meridat. hosuult ꝓficere. Com¬
mendatio enĩ haec istis ꝓficit: ut
sciant ea quȩ adhoc dicunt᷑ esse
uerissima. Deinde ueni in regionie
Rriae & ciliciae. Erã autẽ ignot: us
dm̃. hoc dicit qr cũ udaismũ de.¬
fenderat contra fidem. sicut & hi
a quib galathȩ fuerant euersi adõ
lare & nouã legẽ p̃dicare: ita
gauderent in eo ex iudȩis credentes

Expanded text:
us ad Nathanael: Quem scripsit Moyses 214 in Lege, filium Joseph . Hoc ergo modo dictus estducti insania hos veros Domini fratres de Maria natos, impia assertione contendunt, cum Joseph non verum ejus patrem dicant appellatum. Si enim hi veri erant fratres ejus, et Joseph erit verus pater; quia qui dixit patrem ejus Joseph, idem dixit et fratres ejus Jacobum et caeteros. Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo, quia non mentior. Quo ad commendationem ejus pertinet locuturus, testem Deum dat, quia ita se habent, quae dicturus est, ne forte videretur compositum; cum personae ejus non conveniat aliquid fingere. Sed cum se commendat, hos vult proficere; commendatio enim haec istis proficit, ut sciant ea, quae ab hoc dicuntur, esse verissima. Deinde veni in regiones Syriae et Ciliciae. Eram autem ignotus faDeum. Hoc dicit, quia cum Judaismum defenderet contra fidem, sicut et hi a quibus Galatae fueranet novam legem praedicare, ita ut gauderent in eo ex Judaeis credentes,
Abbreviated transcription (Latin):
cupun t iuidere cdiem meum &
uidit & gauisus. ẽ: Tempore
erũ quo simul. acdhuc erant filu
isrł inheremo antequã uicit ii
gentib tunc ab iħu naue circũcisi
sunt depetra quȩ significat
moyses & hieremias ꝓpħa. Circũ¬
cidite uos dõ. & circũcidite pre¬
pucium cordis uri Ut ampu.¬
tata caligine ꝑ remissionẽ accep.¬
tam peccatũ. digni fierent iuidẽ
głam dĩ quã sub lege positi uide¬
.re nequiuerant causa peccati.
se ab homine ea didicisse quȩ
docebat asserere.¬

Expanded text:
cupivit videre diem meum: et vidit, et gavisus est ; tempore enim quo simul adhuc erant filii Israel in eremo, antequam vicini gentibus, tunc a Jesu Nave circumcisi sunt de petra , quae significat Moyses, et Hieremias propheta: Circumcidite vos Deo, et circumcidite praeputium cordis vestri ; ut amputata caligine per remissionem acceptam peccatorum digni fierent videre gloriam Dei, quam sub Lege positi videre nequiverant causa peccati. se ab homine ea didicisse quae docebat, asserere
Abbreviated transcription (Latin):
erux nuꝑ admanus meas
quȩdã scedula quã sinonimam
dicunt. cuius formula ꝑsuasit
animũ qđdã lamentũ mibi uel
miseris condere imitat᷑ ꝓpħam.
ñ eius oꝑis eloquiũ sed meũ uotum
Quisquis ergo ille es. libent̃ id ꝑlege
& dum aduersitatib mundi tan¬
geris. te ipsum censorio iuditiodis¬
cute. & statim cognosces qr quascũq i
afflictiones pateris in hoc scło retri¬
butione tibi iustissima inferuntur.
d uoꝵ aut̃ẽ ꝑsone hic inducuntur.
deflentis hominis & ad monentis

Expanded text:
er ad manus meas quaedam schedula, quam Synonyma dicunt; cujus formula persuasit animo quoddam lamentum mihi, vel miseris condere. Imitatus profecto non ejus operis eloquium, sed meum volum. 474 4. Quisquis ergo ille es, libenter id perlege, et dum adversitatibus mundi tangeris, te ipsum censorio judicio discute, et statim agnosces quia quascunque afflictiones pateris in hoc saeculo, retributione tibi justissima inferuntur. Duorum autem personae hic inducuntur, deflentis hominis, et admonentis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentes ardores carrus futuri suppli¬
cu ignes. Super& a estũ libidituis
recordatio aeterni incenidii. Memo¬
.ria ardoris gehenne: excludit
portabis: si grauiora fueris recor¬
eris passurus. uerset᷑ ante oculos
tuos: imago futuri iuditu. futur̃a
suꝑte formida: Terreat te gehenne
intuere. Demorte tua cotidie
cogita: Finẽ uitȩ tuȩ semꝑ consid̾a.
esto sollicitus ne subito rapiaris
Cotidie dies ultima appropinquat.¬

Expanded text:
praesentis carnis ardores futuri supplicii ignem, superet aestum libidinis recordatio aeterni incendii, memoria ardoris gehennae ardorem eportabis, si graviora fueris recororus dicens: Versetur ante oculos tuos imago futuri iudicii; praeuidsuper te formida. Terreat te Gehennae ntus, de morte tua cotidie cogita, finem uitae tuae semper considera; esto sollicitus ne subito rapiaris, cotidie dies ultimus appropinqu
Abbreviated transcription (Latin):
festũ inp̃dicatione. Namsi signaculi
causa circũcidebant᷑ filu eius ut
ex inde apparerent filu esse
abrahȩ iuxta carnẽ. rite cessare
deb& circũcisio quia signũ habent
credentis mortis de uicte qͦdinos¬
cunt᷑ filui. ẽe abrabȩ. sed scđm
fidẽ. Abrahȩ enĩ ꝓmissus. ẽ qui

Expanded text:
est in praedicatione; nam si signaculi causa circumcidebantur filii Israel, ut exinde apparerent filii esse Abrahae juxta carnem, rite cessare debet circumcisio; quia signum habent credentes mortis devictae, quo dignoscuntur filii esse Abrahae, sed secundum fidem; Abrahae enim promissus est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃s qͥ adpeccandũ succendit peccan.
tẽ subito rapit. Qui uiuentes in¬
flãmat: morientes subito deuorat.¬
ꝑtrahit ad torm̃ta. Quantos ad
rapuit. quanti subito subtracti
deducunt᷑. Aspice ergo alieNo
torm̃to qđ timeas redice ex alieno
exitio qđ pauestas Uita soueã inqua
uides corã tt alios cecidisst. Pericula
aliena inte formida alienos casus
uocatio: tua sit em̃datio. Aliorum
ꝑditio: tua sit causatio. Retrahat
te apeccato impioꝵ interitus:
abstrahat te aculpa pereuntium:
pena. delinquentiũ te corrigat
suppliciũ. Qđ male fecisti: dum
clama. dũ dat᷑ spatiũ luge dum
licentia pęnite festina dũ potes.
Plange dũ adhuc anima tua uersat᷑
incorpore tuo: dũ adhuc uiuis.
remelium HCICI T Ad¬

Expanded text:
s, qui ad peccandum succendit, peccantem saepe subito rapit; qui viventes inflammat, morientes subito devorathit subito ad tormenta. Quantos ad rapuit? quanti subito subtracti deducuntur? Aspice ergo ex alieno tormento quod timeas. Respice in alieno exitio quod pavescas, vita foveam, in quam vides coram te alium cecidisse, pericula aliena in te pertimesce. Alienos casus s vocatio tua sit emendatio; aliorum perditio tua sit cautio. 51. Retrahat te a peccato impiorum interitus. Abstrahat te a culpa pereuntium poena, delinquentium finis te corrigatsidere, quod male fecisti, dum Deum; dum datur spatium, luge; dum licentia est, poenite; festina, dum potes; plange, dum adhuc anima tua versatur in corpore; dum adhuc vivis, remedium tibi a
Abbreviated transcription (Latin):
Maloꝵ prauitas nonte occidit: sed
& non interficit. Quantũ enim in
solidamur. & quantũ inp̃senti affli.¬
.gim᷑. tantũ infuturo gaudebimus.
Sihic flagellis atterim᷑ purgatim
nerat: quos ad salutẽ ꝑpetuã pre-¬
.parat. Infornace ꝓbatur aurum:
Ut sordib careas: tribulationus
Ramino purgaris. Vt purior pareas:
ꝑ secutionis igne conflaris. Ad ꝓba
murmures. n blasphemes. ñ dicas.
peccaui. & ut erã cdignus ñ recipi.
aequale uindictam peccati mei non
sentio. minꝰ me ꝑcussũ quã merebar
extiterunt peccata. Nã qͥ inflagellis
aduersa pacient̃ tolerat. dm̃citius
placat. Sienĩ uspurgari inpȩNia:
ad se reuocat: feriendo clamat: ut
redeas: Cogita homo. quoscũq mun¬
sustinueris cõpara hoc totũ geben.¬
ne igni. & leue ẽ om̃e qđ pateris.
Sitimes: illas penas time. Iste et um
moriendo torm̃ta recedunt ĩn illis
moriendo aeterna succedunt. Si¬
corrigitur: illic libatur. Qui uero
nec sub flagello corriguntur: & tẽpa¬

Expanded text:
um pravitas non te occidit, sed te, non interficit; quantum enim in solidamur; quantum in praesenti affligimur, tantum in futuro gaudebimus. Si hic flagellis atterimur, purgati in nerat quos ad salutem perpetuam praeparat. In fornace probatur aurum, tu, ut sorde careas, tribulationis camino purgaris, ut prior appareas, persecutionis igne conflaris, ut omnimurmures, non blasphemes, non dicas: Peccavi, ut eram dignus recipio. Aequalem vindictam peccati mei non sentio, minus percussum me quam merebar estadversa patienter tolerat, Deum citius placat. Si enim vis purgari, in poena ad se revocabat, feriendo clamat, ut redeas. Cogita, o homo, quoslibet munrbitates; compara hoc totum gehennae et leve est omne quod pateris; si times, illas poenas time; istae tempomoriendo tormenta recedunt, in illis moriendo aeternus dolor scorrigitur, illic liberatur; qui vero nec sub flagello corriguntur, et tempo
Abbreviated transcription (Latin):
Mlrus credens in xp̃m & obser¬
uans legẽ factoꝵ: male intellegit
xp̃m dicut & sima chiani qui ex
pharisȩis originẽ trahunt: qui
seruata omĩ lege xp̃ianos sedicunt
hominẽ. sedhominẽ tantũ modo
defiruentes Sienim dm̃ intelle.¬
gerent xp̃m. nihil delege factoꝵ
sperarent. Idem deneomenus
sabbato circũcisione & discreti.¬
one ȩscarum. Quia qui dm̃
& dnm legis colit: supra lege ẽ
nec potest iudicari alege qui
cum legis latore concordat.
Deniq non illoꝵ causa lexdata.
ẽ. qui dm̃ colebant. sed eorum
qui male & cretlebant. &age.¬
bant adcontẽptu creatoris:
Vnde dicit ad timotheum. Nec enim
iusto lex posita. ẽ sed in iustis et
male conuersantib. &moyses:
Sic inquit timentes facientis filios
subuertebant ad huc erroris.
Nebula contectũ cor habentes non
cernunt sensum Esaie ꝓpħȩ int̃
cetera dicentis. Uerbum et ũ con¬
sũmans & breuians inaequitate.
qr uerbũ breuiatũ faciet dñs suꝑ
t̾ram. Si ergo hȩc dicta intelle.¬

Expanded text:
mnis credens in Christum, et observans Legem factorum, male intelligit Christum: sicut et Symmachiani, qui ex Pharisaeis originem trahunt, qui servata omni Lege, Christianos se dicunt, hominem, sed hominem tantummodo definientes. Si enim Deum intelligerent Christum, nihil de Lege factorum sperarent, id est, de neomeniis, sabbato, circumcisione, et discretione escarum; quia qui Deum et Dominum Legis colit, supra Legem est: nec potest judicari a lege, qui cum legislatore concordat. Denique non illorum causa Lex data est, qui Deum colebant: sed eorum qui male et credebant et agebant ad contemptum Creatoris. Unde dicit ad Timotheum: Nec enim justo lex posita est, sed injustis, et male versantibus. Et Moyses sic inquit: Timentes facietis filios subvertebant, adhuc erroris nebula contectum cor habentes, non cernunt sensum Esaiae prophetae inter caetera dicentis: Verbum enim consummans et brevians in aequitate; quia verbum breviatum faciet Dominus super terram. . Si ergo haec dicta intelli