comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mitate etiam sua: ad unius cubiti mͣ
suram excreuit. Inferius quippe qua¬
drupedia atq reptilia: suꝑius uero aues
atq homines habuisse credenda est.
lbi lata extitit ubi bestias habuit:
ibi angusta. tibi homines seruauit:
quia nimirum sancta eccl̃ia incarna¬
lib ampla ẽ: in sp̃ualib angusta. Ubi
enim bestiales hommũ mores tolerat.
illic latius sinum laxat: ubi autẽ lax¬
at eos habet qui sp̃uali ratione suf¬
fulti sunt. illic quidem ad summum
ducitur. sed tamen quia pauci sunt an¬
gustatur. Lata quippe uia ẽ: quȩ ducit
ad ꝑditionẽ. & multi sunt qui uadunt
ꝑeam: & angusta ẽ quȩ ducit ad uitam.
& pauci sunt qui inueniunt eam. Fo
autem usq archa angustat᷑ insummis.
quo usq ad m̃suram unius cubiti ꝑdu¬
catur: quia in scã eccłia qͣnto sanctiores
quiq sunt. tanto pauciores qui in
summo ad illum ꝑducant᷑. qui solus
homo in hominib. & sine alterus com¬

Expanded text:
mitate etiam sua ad unius mensuram mitate etiam sua ad unius mensuram cubiti excrevit. Inferius quippe quadrupedia atque reptilia, superius vero aves et homines habuisse credenda est. Ibi lata exstitit, ubi bestias habuit; ibi angusta, ubi homines servavit, quia nimirum sancta Ecclesia in carnalibus ampla est, in spiritalibus angusta. Ubi enim bestiales hominum mores tolerat, illic latius sinum laxat. Ubi autem eos habet qui spiritali ratione suffulti sunt, illic quidem ad summum ducitur, sed tamen, quia pauci sunt, angustatur. Lata quippe via est 1639 quae ducit ad perditionem, et multi sunt qui vadunt per eam; et angusta est quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui inveniunt eam . Eo autem usque arca angustatur in summis, quousque ad mensuram unius cubiti perducatur, quia in sancta Ecclesia quanto sanctiores quique sunt, tanto pauciores. Quae in summo ad illum perducitur qui solus homo in hominibus, et sine alterius com
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc ad iherechielẽ dñs dicit. Fili hominiᷤ
increduli & subu̾sores sunt tecum: & cum
scorpionib habitas. Hinc petrus beati
loth uitam głificat dicẽs. Et iustũ loth
opp̾ssum a nephandoꝵ iniuria. & conu̾¬
satione eruit. Aspectu enim & auditu
iustus erat: habitans apud eos qui de die
in diem animã iustã iniquis oꝑib cruci¬
abant. Hinc paulus discipłoꝵ uitam
& laudat & roborat dicens. In medio
nationis prauȩ & ꝑuerse: inter quos luce¬
tis sicut luminaria in mundo. u̾bum uitȩ
continentes. Hinc iołis ꝑgami ȩccł̃iȩ atte¬
statur dicens. Scio ubi habitas. ubi sedes
ꝑcurrendo cognoscimꝰ: quia bonꝰ non fuit :¬
quẽ malorum pͣuitas non ꝓbauit. Ut
hoc ñ eraserit alienȩ lima pͣuitatis. Terre¬
re autem uos ñ debet. quod in eccl̃ia &
multi mali. & pauci sunt bom: quia ar-¬
cha in undis diluuii. quȩ uius ȩccłiȩ ty¬
pum gessit. & ampla minferiorib. &
angusta insuꝑiorib fuit. Quȩ insum¬

Expanded text:
Hinc ad Ezechielem Dominus dicit: Fili hominis, increduli et subversores sunt tecum, et cum scorpionibus habitas . Hinc Petrus beati Lot vitam glorificat, dicens: Et justum Lot oppressum a nefandorum injuria conversatione eruit; aspectu enim et auditu justus erat, habitans inter eos qui de die in diem animam justam iniquis operibus cruciabant . Hinc Paulus discipulorum vitam et laudat et roborat, dicens: In medio nationis pravae et perversae, inter quos lucetis sicut luminaria in mundo, verbum vitae continentes . Hinc Joannes Pergami Ecclesiae attestatur, dicens: Scio ubi habitas, ubi sedes percurrendo cognoscimus quia bonus non fuit quem malorum pravitas non probavit. Ut hoc non eraserit alienae lima pravitatis. 8. Terrere autem vos non debet quod in Ecclesia et multi mali et pauci sunt boni, quia arca in undis diluvii, quae hujus Ecclesiae typum gessit, et ampla in inferioribus, et angusta in superioribus fuit, quae in sum
Abbreviated transcription (Latin):
bus cottidie meritis ad ꝑfectiora passim
proficere iubetur. Si autem fides saluum
fecit eum. quem ad agendas saluatori
& emundatori suo gr̃as indmauit: ergo
ꝑfidia ꝑdidit eos. qui de acceptis beneficiiᷤ
deo glam dare neglȩxẽrunt. Qua propt̾
hȩc lectio suꝑiori ea ratione coniungitur.
quod ibi fidem ꝑ humilitatem augeri
debere. parabola data decernitur: Bic
autem manifestius ipsis rebus ostendit᷑.
non fidei tantum agnitam rationem.
sed ex secutam fidei oꝑationem eẽ quȩ
saluum faciat credentem. detq głam

Expanded text:
ad perfectiora passim proficere jubetur. Si autem fides salvum fecit eum quem ad agendas Salvatori et emundatori suo gratias inclinavit, ergo perfidia perdidit eos qui de acceptis beneficiis Deo gloriam dare neglexerunt. Quapropter et haec lectio superiori ea ratione conjungitur, quod ibi fidem per humilitatem augeri debere, parabola data decernitur, hic autem manifestius ipsis rebus ostenditur, non fidei tantum agnitam rationem, sed exsecutam fidei operationem esse, quae salvum faciat credentem, detque gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
Et ex hac conclusione manifeste daret. pre¬
ceddentem domini sermonem typice intel¬
ligendum. Neq enim mox omnis qui se¬
coram hominib eraltat humiliabitur:
aut qui se inconspectu hominũ humili¬
at exaltabit᷑ ab eis: sed e contrario non nũ
qͣm qui se uel in apice dignitatis. uel in alia
qualibet adquirenda gła subleuat. usq
in finem exaltari non cessat. Similiter &
humilis quilibet ac uerecundus. in sua
qua contentus ẽ usq ad uite terminum
mediocritate ꝑseuerat. Et ideo quia iuxta
ueritatis sententiam omnis qui se in caute
de meritis alleuat. humiliabiturꝰ dño:
& qui prouide se de benefactis humiliat
exaltabitur abeo: ineundem proculdubio
sensum premissus sermo redemptoris quo
primos in nuptiis accubitus queri uetat

Expanded text:
Et ex hac conclusione manifeste claret, praeEt ex hac conclusione manifeste claret, praecedentem Domini sermonem typice intelligendum. Neqcoram hominibus exaltat humiliabitur, aut qui se in conspectu hominum humiliat, exaltabitur ab eis; sed e conquam, qui se vel in apice dignitatis, vel in alia qualibet acquirenda gloria sublevat, usque in finem exaltari non cessat. Similiter et humilis quilibet ac verecundus, in sua, qua contentus est, usque ad vitae terminum mediocritate perseverat. Et ideo quia juxta veritatis sententiam, omnis qui se incaute de meritis allevat, humiliabitur a Domino, et qui provide se de benefactis humiliat exaltabitur ab eo, in eumdem procul dubio sensum praemissus sermo Redemptoris, quo primos in nuptiis accubitus quaeri vetat
Abbreviated transcription (Latin):
dicat tibi. Amice ascende suꝑus. Uent¬
ens dñs quem humilem inuenerit: ami¬
ci nomine beatificans. suꝑius ascendere pre¬
cipiet. Quicumq enim humiliauerit se sic̃
partulus: hic maior ẽ in regno cȩlorum.
Tunc erit tibi gła. coram simus discumben¬
tibus. Pulchre dicitur. tunc erit tibi gła
rere incipias quod tibi seruatur infine:
quia sicut salomon ait hereditas ad qͣm
festinatur in pͥncipio. innouissimis bene¬
dictione carebit. Potest autem & in hac
uita intelligi. qui innouissimo loco recũ¬
bens inuenitur. dño ueniente sublimatꝰ.
quia cotidie dñs suas nuptias intrat.
cotidie mores. sedes. habitusq conuiuan¬
tium dnudicat: & suꝑbos despiciens. hu¬
milib sepe tanta sui sp̃c munera prestat:
ut eos merito simtl discumbentium.
hoc ẽ infide qui escentium cetꝰ unanima
ammiratione glorificet: stupensq in auc¬
toris sui laudationẽ. prosiliat dicens. michi
liabitur: & qui se humiliat exaltabitur.

Expanded text:
dicat tibi: Amice, ascende superius. Venidicat tibi: Amice, ascende superius. Veniens Dominus quem humilem invenerit amici nomine beatificans, superius ascendere praecipiet. Quicunque enim humiliaverit se sicut parvulus, hic est major in regno cTunc erit tibi gloria coram simul discumbentibus. Pulchre dicitulis recipere quod tibi servatuquia, sicut Salomon ait, Haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimo benedictione carebit . Potest autem et in hac vita intelligi, qui in novissimo loco recumbens invenitur Domino veniente sublimatus: quia quotidie Dominus suas nuptias intrat, quotidie mores, sedes, habitus convivantium dijudicat, et superbos despiciens humilibus saepe tanta sui Spiritus munera praestat, ut eos merito simul discumbentium, hoc est in fide quiescentium coetus unanima admiratione glorificet, stupensque in auctoris sui laudationem prosiliat dicens: Mihi aliabitur: et qui se humiliat, exaltabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
deuote humilitatis adornet. Ne forte
honoratior te sit inuitatus ab eo: &ueniens
is qui te & illum uocauit. dicat tibi. Da
huic locum. Et tunc incipias cum rubore.
nouissimum locum tenere Honoratiori pꝰ f
inuitato locum dat ille. qui delonge suȩ
conuersationis confidentia securior factus.
cita illorum qui se in xp̃o secuti sunt agili¬
tate preitur. Et cum rubore nouissimum
locum denet: qͣndo de aliis meliora cognos¬
cens. quicquid de sua oꝑatione celsum sen¬
tiebat: humiliat dicenscũ ꝓpħa. Egens sũ
ego & in laborib a iuuentute mea: exalta¬
tus autem humiliatus sum & confusus.
Sed cum uocatus fueris: uade recumbe in
nouissimo loco. Quanto magnus es in¬
quit. humilia te in omnib. Et psalmi¬
sta głatur. Humiliatus sum usquequaq.
dñe uiuifica me scd̃m uerbum tuum: ma¬
nifeste significans ita se a domino posse
uiuificari si de suis ipse uirtutib humilia
sentiret. Ut cum uenerit qui te inintauit

Expanded text:
devotae humilitatis adornet. Ne forte devotae humilitatis adornet. Ne forte honoratior te sit invitatus ab eo, et veniens is qui et illum vocavit, dicat tibi: Da huic locum, et tunc incipias cum rubore novissimum locum tenere. Honoratiori post invitato locum dat ille, qui, de longae suae conversationis confidentia securior factus, cita illorum qui se in Christo secuti sunt agilitate praeitur. Et cum rubore novissimum locum tenet, quando de aliis meliora cognoscens, quidquid de sua operatione celsum sentiebat, humiliat, dicens cum Propheta: Egens sum ego, et in laboribus a juventute mea, exaltatus autem humiliatus sum Sed cum vocatus fueris, vade, et recumbe in novissimo loco. Quanto magnus es, inquit, humilia te in omnibus . Et Psalmista gloriatur: Humiliatus sum usquequaque, Domine, vivifica me secundum verbum tuum . Manifeste significans ita se a Domino posse vivificari, si de suis ipse virtutibus humilia sentiret. Ut cum venerit qui te invitavit,
Abbreviated transcription (Latin):
illos. Cum inuitatus fueris ad nuptias.
non discumbas in primo loco. Aꝑta qͥ¬
dẽ ad litteram ẽ hȩc ammonitio salua¬
toris. docens humilitatẽ non solum apud
deum sed etiam apud homines ẽẽ lauda¬
bilem. Sedqm̃ hanc euuangłista non
frustra parabolam uocat. breuiter intu¬
endum quid etiam mysticȩ signet. Nup¬
tias appellari xp̃i & eccł̃iȩ coniunctionẽ
multis locis apparet. E quibus unũẽ
Nunquid possunt filii nuptiarum qͣm¬
diu sponsus cum illis est ieiunare: Ali¬
ud. Simile factum ẽ regnum celorum
homini regi qui fecit nuptias filio suo.
Et misit seruos suos uocare inuitatos ad
nuptias. Has gͦ nuptias quisquis inuita¬
tus adierit. idẽ eccł̃iȩ se menbris. fidei
gratia coniunxerit: non discumbat in
primo loco. hoc est non se de meritis
głando. quasi cȩteris sublimior extollat.
Et quidẽ studeat iuxta alterius loci pa¬
rabolam ueste nuptiali uestitus. hoc ẽ
uirtutum fulgore choruscus apparere:
sed ipsarum habitum uirtutum loco

Expanded text:
os: Cum invitatus fueris ad nuptias, non discumbas in primo loco. Aperta quidem ad litteram est haec admonitio Salvatoris, docens humilitatem, non solum apud Deum, sed etiam apud homines esse laudabilem, sed quoniam hanc evangelista non frustra parabolam vocat breviter intuendum quid etiam mystice signet. Nuptias appellari, Christi et Ecclesiae conjunctionem, multis locis apparet. E quibus unum est: Nunquid possunt filii nuptiarum quandiu sponsus cum illis est, jejunare ? Aliud: Simile factum est regnum coelorum homini regi qui fecit nuptias filio suo, et misit servos suos vocare invitatos ad nuptias . Has ergo nuptias quisquis invitatus adierit, id est, Ecclesiae se membris fidei gratia conjunxerit, non discumbat in primo loco, hoc est non se, de meritis gloriando, quasi caeteris sublimior extollat. Et quidem studeat juxta alterius loci parabolam, veste nuptiali vestitus, hoc est virtutum fulgore coruscus apparere, sed ipsarum habitum virtutum loco
Abbreviated transcription (Latin):
dẽsinas: ut uel ꝓhoc erubescendis
sub iacere uicũs dedigneris: dum ge¬
nerositatem tuam de creatoris ac re¬
paratoris dignitate metiris. Habet
causas quib ipse confundatur. cur
indignis añis uicto corde subdatur:
cui gła ȩterna ꝓmittitur. Ac sic gemi¬
no priuilegio qui dudum diuinȩ ima
ginis participatione uidebaris hono¬
ratus : efficiaris etiam cõmertii nobi¬
litate preciosus. Unde quam fortis
esse possis contra hostem tuũ. interro¬
ga statum tuum. quod tibi dñs ad
debellandum in membris tiis mun¬
di principem. ac sp̃uales nequitias
suꝑandas. liberã contulit facultatem.
Ac sic impossibile non putes. ut trans
ferri optineas in angłicas beatitu¬
dines. cũ in hoc scło angłicas deuiceris
potestates. Hon ergo te degẽnerem
ac despectum faciat uita. quem uel
factura probatur illustrem protulis¬
se uel gratia. Sed cursum fideles
xp̃i ad superna fiducialiter extollant.
Nam qui secc̃ȩlesti precio uident

Expanded text:
desinas, ut vel per hoc erubescendis desinas, ut vel per hoc erubescendis subjacere vitiis dedigneris, dum generositatem tuam de Creatoris et Reparatoris nostri dignitate metiris. Habet causas quibus ipse confundatur cur indignis dominis victo corde subdatur, cui gloria aeterna promittitur, ac sic gemino privilegio, qui dudum divinginis participatione videbaris honoratus, efficeris etiam commercii nobilitate pretiosus. Unde ergo tam fortis esse possis contra hostem tuum, interroga statum tuum, quam tibi Dominus ad debellandum in membris tuis mundi principem ac spiritales nequitias superandas, liberam contulerit facultatem. Ac sic imposferri obtineas in angelicas beatitudines, cum hoc saeculo angelicas deviceris potestates. Non ergo te degenerem ac despectum faciat vita, quem vel factura probatur illustrem protulisse vel gratia, sed cursum fideles Christi ad superna fiducialiter extollant. Nam qui se coelesti pretio vident
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixũ: tamen quẽ non memi¬
nerat reum. ñ poterat tenere dãp
natũ. quia culpam ñ facit pęna s
causa. Quasi solitum cibũ ꝑditum
magnã ẽẽ cibi ipsius dignitatem p̃¬
focata cognouit: atq ido diuinus
sermo cõmẽmorat. Et p̃cepit dñs
pisci. & euomuit ionam. in aridã.
Precepit gͦ bestiȩ. precepit morti
semꝑ esurienti. p̃cepit abyssis & in¬
ferno: ut mundo restituant salua¬
torẽ. Euomuit autẽ hoc debemꝰ
acciꝑe: quod ex imis uiscerib mor¬
tis uictrix uita remeauerit. atq
eam ex imis precordiis inferm: ꝑditio¬
exulcerata reddiderit. Uide mus itaq
in ꝓphetȩ afflictionib aꝑtissime p̾fi¬
guratam. & mortem parit᷑ & resur¬
rectionem saluatoris. Qua ꝓpter quod
impletum cernis in seruo: credere
non cuncteris in dño. Quȩ cum ita
sint: ꝑspice o homo quantũ ualeas.
& ꝑpende quid debeas. Perspice quan¬
tum ualeas: ut tandem uilis ẽẽ tibi

Expanded text:
crucifixum, tamen quem non memicrucifixum, tamen quem non meminerat reum, non potenatum: quia culpam non facit poena, sed causa. Quasi solitum cibum perditumagnam esse cibi ipsius dignitatem praefocata cognovit; atque ideo divinus sermo commemorat: Et praecepit Dominus pisci et evomuit Jonam in aridam . Praecepit ergo bestiae, praecepit morti semper esurienti, praecepit abyssis et inferno, ut mundo restituant Salvatorem. Evomuit autem, hoc debemus accipere, quod ex imis visceribus mortis victrix vita remearit, atque eam ex imis praecordiis inferni exulcerata reddidit. Videmus itaque in prophetae afflictionibus apertissime praefiguratam mortem pariter et resurrectionem. Quapropter quod impletum cernis in servo, credere non cuncteris in domino. Quae cum ita sint, perspice, o homo, quantum valeas et perpende quid debeas. Perspice quantum valeas, ut tandem vilis esse tibi
Abbreviated transcription (Latin):
emͥ mors quã uita. Dicat hoc rebus
mors quam uita. id ẽ uiuens unam
iudeoꝵ gentẽ. saluare non potui.
moriar. ut uniuersus mundus una
morte saluetur. Ionam cȩtus piscis
excẽpit inmersum: sed non contigit
deuoratum: & quẽ malicia hominũ
ꝑdidit. bestia esuriens custodiuit.
Dlenis uiscerib famem patitur. &
in p̃dam quã absorbuit. nichil sibi
licere miratur. Quis ẽ iste qui intra
auidos rictus assumi potest. consumi
ñ potest: Cybus ẽ: corruptio non ẽ.
Traditur ꝑditionis ꝓfundo. & serua¬
tur ipsius mortis obsequio. Quis est
iste qui uastissimos sinus ꝑiculorum
tutus ingreditur & sub altitudine
conclusus immensa atq mortifera
uitali aere pascitur. & demissus in
alienã rerũ naturam. in uite exiliũ
cũ uita peregrinatur. & mortis suꝑ¬
stes annuntiat uenturã mundi sa-¬
belua in escam suam rapuit: & p̃¬
dam suã captiua contremuit. Con¬
tremuit inquã. Nam si nouerat

Expanded text:
est mihi mors quam vita. Dicat hoc nobisest mihi mors quam vita. Dicat hoc nobismors quam vita . Id est vivens unam Judaeorum gentem salvare non potui; moriar, et universus mundus mea morte salvetur. Jonam cetus piscis excepit immersum, sed non contigit devoratum; et quem malitia hominum perdidit, bestia esuriens custodivit. Plenis visceribus famem patitur, et in praedam quam absorbuit, nihil sibi licere miratur. Quis est iste qui intra avidos rictus assumi potest, consumi non potest? Cibus est, corruptio non est, traditur perditionis profundo, et servatur ipsius mortis obsequio. Quis est iste qui vastissimos sinus periculorum totus ingreditur, et sub altitudine conclusus immensa atque mortifera, vitali aere pascitur, et dimissus in alienam rerum naturam, in vitae exsilium, cum vita peregrinatur, et mortis superstes annuntiat venturam mundi sabellua, in escam suam rapuit, et praedam suam captiva contremuit. Contremuit, inquam, nam si noverat
Abbreviated transcription (Latin):
ctib datur. & faucib ceti piscis di¬
mersus excipitur. Sed pisce illesum
eructante depositum: tertia die ter¬
ris refunditur. Uidete dnm etiã in
ueteri testamento in serui forma mi¬
rabilit apparere: uidete quomͦ se ante
actis scłis indicauit. sed seruilis formȩ
humilitate uenturũ. Ionas iram dñi
p̃dicaturus ad magnã niniuitarum
destinat᷑ urbem. dicturus. adhuc
quadraginta dies & niniue subuer¬
tetur. & xp̃c ad mundi mitatur ci-¬
tatur. xp̃c mundi turbinib exercetur.
Nisi ionas ꝑditũ detur. nau̾frage na¬
dimissuri ionam tam̃ uerentur & di-¬
cunt. Dñe. ne des suꝑ nos sanguinẽ in¬
nocentẽ. Honne uob uidetur nauta¬
rũ imp̃catio. pilati ẽẽ confessio: qui
tradidit xp̃m. & tam̃ lauat manus
suas & dicit. mundus ego sum a san¬
guine iusti huius: Quã congrue ꝑ
ꝑsonam gentilẽ fides gentium p̃dica¬
tur. Dicit itaq ionas in oratione sua.
Tolle gͥ dñe animã meã: quia melior

Expanded text:
ctibus datur, et faucibus ceti piscis dictibus datur, et faucibus ceti piscis dimersus excipitur; sed pisce illeructante depositum, tertia die terris refunditur. X. Videte Dominum etiam in veteri Testamento in servi forma mirabiliter apparere: videte quomodo se ante actis saeculis indicavit, secundum servilis formae humilitatem venturum. Jonas iram Domini praedicaturus ad magnam Ninivitarum destinatur urbem dicturus: Adhuc quadraginta dies, et Ninive subvertetur. Et Christus ad mundi mittitur citatur, Christus mundi turbinibus exercetur. Nisi Jonas perditum detur, navis pericdimissuri Jonam, tamen verentur et dicunt: Domine, ne des super nos sanguinem innocentem . Nonne vobis videtur nautarum imprecatio Pilati esse confessio? Qui tradit Christum, et tamen lavat manus suas, et dicit: Mundus ego sum a sanguine justi hujus . Quam congrue per personam gentilem fides gentium praedicatur! XI. Dicit itaque Jonas in oratione sua: Tolle igitur, Domine, animam meam, quia melior
Abbreviated transcription (Latin):
Dei enĩ unigenitus offertur: & uir¬
ginis pͥmogenitus immolatur. Hoc
quoq dominice passionis & resur¬
rectionis p̃figurabat insignia. qͦd
legimꝰ beatũ heliseum sepulchro con¬
ditũ. ingesto a latrunculis ca¬
dauere intra tumulũ suum corpꝰ
extinctis tactu sacri corporis suscitas¬
de morte largitur. & uitã sepultus
oꝑatur. In latrone reum mundũ.
nosce. Adhuc celeberrime ꝑ scriptu¬
ras scãs &iam in ione ꝓpħȩ labori¬
b et erumpnis xp̃i passio & resur¬
rectio p̃signatur. Hic ionas qͦd fiłi
ur̃ȩ ñ arbitramur incõgnitũ: typũ
dm̃ gessisse p̃scribit᷑. Ipse enim añs
dicit. Sicut fuit ionas in uentre ceti
trib dieb & trib noctib: ita erit fi¬
lius hominis in corde terrȩ trib die¬
p̾dicandum niniuitis ire cȩlestis offen¬
sam dño iubente dirigitur. sed p̾scius
tristem ꝓpħiam popłi conuersione
sum petebat ingreditur. S nautis
exorta tempestate turbatis. sorte flu¬

Expanded text:
Dei enim unigenitus offertur, et VirDei enim unigenitus offertur, et Virginis primogenitus immolatur. Hoc quoque dominicae passionis praefigurabat insignia, quod legimus beatum Elisaeum sepulchro conditum ingesto a latrunculis cadavere intra tumulum suum corpus exstincti tactu sacri corporis suscitas resurrectionem de morte largitur, et vitam sepultus operatur? In latrone reum mundum, nosce. Adhuc celeberrime per Scripturas sanctas etiam in Jonae prophetae laboribus et aerumnis Christi passio et resurrectio praesignantur. Hic Jonas, quod fidei nostrae non arbitramur incognitum, typum Domini gessisse praescribitur. Ipse enim Dominus dicit: Sicut fuit Jonas in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus, ita erit Filius hominis in corde terraepraedicandum Ninivitis irae coelestis offensam, Domino jubente, dirigitur; sed praescius tristem prophetiam populi conversione sum petebat, ingreditur navim, sed nautis exorta tempestate turbatis, sorte flu
Abbreviated transcription (Latin):
daica impietate mactatur. Hic idem
dñs in nouissima mundi senescentis
ȩtate ꝑ figurã beati abrahȩ longeui
patris offertur. Quo tempore dum
nouo sacrificio iniinici sui iugulũ
pius parricida consurgit: ex in ꝓui¬
so aries oculis eius apparuit. sicut lo¬
quitur sermo diuinus. Et uidit a¬
braham arietẽ inter uepres herentẽ
cornibus. Int̾ uepres. id ẽ in multi
tudine circumstantiũ peccatoꝵ. He¬
rentẽ cornib. id ẽ ad crucis cornua
clauoꝵ confixione pendentẽ. sicut
in alio loco legimus. Cornua in ma-¬
nib eius sunt. Hoc iđo quia uene¬
randas manus eius patibuli brachia
susceꝑunt. Inter spinas autẽ deputa¬
tus est: quando spineo serto innocen¬
tiȩ & iusticie auctor illusus ẽ. Sed
altius introspicere debemus quid nã
sit quod ysaac a patre altarib am¬
mouet᷑. ac subito aries ꝓ eo non mu¬
tata sed dupplicata oblatione subpo¬
nitur. Gemina hic adoranda sub¬
stantia redemptoris ostenditur.

Expanded text:
daica impietate mactatur. Hic idem daica impietate mactatur. Hic idem Dominus in novissima mundi senescentis aetate per figuram beati Abrahae longaevi patris offertur: quo tempore dum novo sacrificio in unici sui jugulum pius parricida consurgit, ex improviso aries oculis ejus apparuit, sicut loquitur sermo divinus: Et vidit Abraham arietem inter vepres haerentem cornibus . Inter vepres inquitudine circumstantium peccatorum, haerentem cornibus, id est ad crucis cornua clavorum confixione pendentem, sicut in alio loco legimus: Cornua in manibus ejus sunt . Hoc ideo quia venerandas manus ejus patibuli brachia susceperunt. Inter spinas autem deputatus est, quando spineo serto innocentiae et justitiae actor illusus est. Sed altius introspicere debemus quidnam sit quod Isaac a Patre altaribus admovetur, ac subito aries pro eo non mutata sed duplicata oblatione supponitur. Gemina hic adoranda substantia Redemptoris ostenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
E NEficia dei nr̃i cum
magna atq mirifica
sint:tamen nec noua
probantur ẽẽ nec sũ¬
bita: sed ab initio
scłi & p̃dicta sunt
oraculis & p̾figu¬
rata mysteriis. Sa¬
di coalescentis exordiis ueteris testa¬
menti responsa cecinẽrunt. & iđo xp̃o
dñm p̃dicatũ atq annuntiatũ suis.
aꝑte ex eoꝵ libris ac uoluminib assẽ¬
rimus. Ualidis absq dubio nĩtitur
pͥuileguis. qui causam de aduersariis
asserit instrumentis. Speciosa uictoria
ẽ: contrariã partẽ cartulis suis uelut
ꝓpriis laqueis in retire. & testimonioꝵ
suoꝵ uocib confutare: & ẽmulũ telis
suis euincere. ut pugnatoris tui ar¬
gum̃ta. tuis ꝓbentur utilitatib mili¬
tare. Itaq in dñi nr̃i ꝑsona dum ex
adȩ pͥmi hominis costa mater cunctoꝵ
uiuentiũ eua ꝓducitur. ex huius sa¬
cro latere ac salutari uulnere. ȩccła
om̃ium fideliũ parens reꝑanda mon¬
stratur. In eius typo abel iustus occĩ¬
ditur. & in nocens frat̾na tanquã iu¬

Expanded text:
Beneficia Dei nostri cum magna atque mirabilia sint, tamen nec nova probantur esse nec subita, sed ab initio saeculi et praedicta sunt oraculis, et praefigurata mysteriis. Sadi coalescentis exordiis Veteris Testamenti responsa cecinerunt; et ideonum praedicatum, atque annuntiatum suis aperte ex ipsorum libris ac voluminibus asserimus. Validis absque dubio nititur privilegiis, qui causam de adversariis asserit instrumentis; speciosa victoria est contrariam partem chartulis suis veluti propriis laqueis irretire, et testimoniorum suorum vocibus confutare, et aemulum telis suis evincere, ut pugnatoris tui argumenta suis probentur utilitatibus militare. Itaque in Domini nostri persona, dum ex Adae primi hominis costa mater cunctorum viventium Eva producitur , ex hujus sacro latere ac salutari vulnere Ecclesia omnium fidelium parens reparanda monstratur. In ejus typo Abel justus occiditur , et innocens, fraterna 173 tanquam Ju
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ite dicite discipulis eius & petro:
quia precedet uos in galileam. Que¬
rendum nobis est cur nominatis dis¬
cipłis. petrus designatur ex nomine.
Sed si hunc angłs nominati non
ex primeret. qui magistrũ negauerat.
uenire int̾ discipulos ñ auderet. Uo¬
catur gͦ ex nomine. ne desꝑet ex nega¬
tione. Qua in re considerandũ est¬
ȩccłiȩ p̃ferre disposuerat. ancillȩ uo-¬
cem ꝑtimescere. & seipsum negare ꝑ¬
misit. Quod nimirum magnȩ actũ
pietatis dispensatione cognoscimus:
ut is qui futurus erat pastor eccłiȩ
in sua culpa disceret: qualiter aliis
misereri debuisset. Prius itaq eum
ostendit sibi. & tunc p̃posuit ceteris:
ut ex sua infirmitate cognosceret.
quã miscditer aliena infirma tolera¬
ret. Bene autẽ de redemptore nr̃o
dicit᷑. Precedet uos in galileam: ibi
eum uidebitis sicut dixit uob̾. Sia

Expanded text:
Sed ite, dicite discipulis ejus et Petro, Sed ite, dicite discipulis ejus et Petro, quia praecedet vos in Galilaeam. Quaerendum nobis est cur, nominatis discipulis, Petrus designatur ex nomine. Sed si hunc angelus nominatim non exprimeret, qui magistrum negaverat, venire inter discipulos non auderet. Vocatur ergo ex nomine, ne desperaret ex negatione. Qua in re considerandum Ecclesiae praeferre disposuerat, ancillae vocem pertimescere, et seipsum negare permisit. Quod nimirum magnae actum pietatis dispensatione cognoscimus, ut is qui futurus erat pastor Ecclesiae, in sua culpa disceret qualiter aliis misereri debuisset. Prius itaque eum ostendit sibi, et tunc praeposuit caeteris, ut ex sua infirmitate cognosceret quam misericorditer aliena infirma toleraret. Bene autem de Redemptore nostro dicitur: Praecedet vos in Galilaeam, ibi eum videbitis, sicut dixit vobi
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ uisionis lene blandim̃tũ. Dies
uͦ uita iusti. & nox accipit᷑ uita pec¬
catoris. Unde & conuersis peccatori¬
bus paulus dicit. Fuistis aliquando
tenebrȩ: nunc autẽ lux in dño. In
die gͦ ꝑ nubem colũpna monstrata
ẽ. & in nocte ꝑ ignem: quia omp̃s
ds & blandus iustis. & terribilis appa¬
rebit iniustis. Istos in uidicio ueniens
ꝑlenitatis mansuetudinẽ demulcet:
illos uͦ ꝑ iusticie districtionẽ terret.
Sed iam quid angłs subiungat au¬
diamus. Iħ̾m queritis nazarenũ. Iħc
latino eloquio salutaris. idẽ saluator
int̾pretatur. At uͦ multi tunc iħu di¬
ci poterant: non tamen substantialit̃
sed non cupatiue. ld̃o & locus subiun¬
gitur. ut de quo iħu dictũ sit mani¬
festetur. Nazarenũ. Et causam ꝓti¬
nus subdidit. Crucifixum. Atq ad¬
didit. resurrexit. ñ est hic. Non est
hic dicit᷑. ꝑ p̾sentiam carnis. qui tam̃
nusquã deerat ꝑ p̾sentiã maiestatis.

Expanded text:
autem visionis lene blandimentum; dies autem visionis lene blandimentum; dies vero vita justi, et nox accipitur vita peccatoris. Unde et conversis peccatoribus Paulus dicit: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . In die ergo per nubem columna monstrata est, et in nocte per ignem, quia omnipotens Deus et blandus justis, et terribilis apparebit injustis. Istos in judicio veniens per lenitatis mansuetudinem demulcet, illos vero per justitiae districtionem terret. 4. Sed jam quid angelus subjungat audiamus: Jesum quaeritis Nazarenum. Jesus Latino eloquio salutaris, id est salvator interpretatur. At vero multi tunc Jesus dici poterant, non tamen substantialiter, sed nuncupative. Ideo et locus subjungitur, ut de quo Jesu dictum sit manifestetur: Nazarenum. Et causam protinus subdidit: Crucifixum. Atque addidit: Surrexit, non est hic. Non est hic dicitur per praesentiam carnis, qui tamen nusquam deerit per praesentiam majestatis.
Abbreviated transcription (Latin):
uit. In sua gͦ ac nr̃a festiuitate ange¬
lus albis uestitus apparuit. quia dũ
nos ꝑ resurrectionem dñicã ad suꝑ¬
na reducimur: cȩlestis patriȩ damp¬
na reꝑantur. Sed quid uenientes
feminas affatur. audiamꝰ. Nolite ex¬
pauescere. Ac si aꝑte dicat. Paueant
illi qui non amant aduentũ suꝑnoꝵ
ciuium: ꝑtimescant qui carnalib
desideriis pressi ad eoꝵ se societatẽ
ꝑtingere posse desꝑant. Uos autem
cur ꝑtimescitis: quȩ urõs conciies
uidetis. Unde & matħs angłm
apparuisse describens ait. Erat aspe¬
ctus eius sicut fulgur. & uestim̃ta
eius sicut .nix. In fulgure & enĩ t̾ror
timoris est. in niue autẽ blandim̃tũ
recte testis resurrectionis eius angłs
& in fulgure uultus. & in candore
habitus demonstratur: ut de ipsa sua
specie. & terreret reꝓbos. et mulceret
pios. Unde recte quoq popłm ꝑ de¬
serta gradientẽ. columpna ignis in
nocte. & columpna nubis p̃ibat in
die. In igne & enĩ terror est: in nube

Expanded text:
ac nostra festivitate angelus in albis vestibus apparuit, quia dum nos per resurrectionem Dominicam ad superna reducimur, coelestis patriae damna reparantur. 3. Sed quid advenientes feminas affatur audiamus: 1527 Nolite expavescere. Ac si aperte dicat: Paveant illi qui non amant adventum supernorum civium; pertimescant qui, carnalibus desideriis pressi, ad eorum se societatem pertingere posse desperant. Vos autem cur pertimescitis, quae vestros concives videtis? Unde et Matthaeus angelum apparuisse describens, ait: Erat aspectus ejus sicut fulgur, et vestimenta ejus sicut nix . In fulgure etenim terror timoris est, in nive autem blandimentum recte testis resurrectionis ejus angelus et in fulgure vultus, et in candore habitus demonstratur, ut de ipsa sua specie et terreret reprobos, et mulceret pios. Unde recte quoque populum per deserta gradientem columna ignis in nocte et columna nubis praeibat in die . In igne enim terror est, in nube
Abbreviated transcription (Latin):
ticẽ subiit: quia resurgendo clau¬
stra inferni abstulit. & ascendendo
çȩloꝵ regna penetrauit. Hanc gͦ resur¬
prius de monstrabat᷑ ex signo. & post
patuit ex facto. tota mente diligamꝰ.
pro eius amore moriamur Ecce in
resurrectione auctoris nr̃i minis¬
tros eius angłos conciues nr̃os ag¬
nouimus. Ad hoꝵ gͦ ciuium illam
frequentẽ sollempnitatem festine¬
mus. his cum nec dum uisione pos¬
sumus. desiderio & mente iungam᷑.
Transmigremuf ad uirtutes a iuci

Expanded text:
ticem subiit, quia resurgendo clauticem subiit, quia resurgendo claustra inferni abstulit, et ascendendo coelorum regna penetravit. Hanc ergo resurprius demonstrabatur ex signo, et post patuit ex facto, tota mente diligamus, pro ejus amore moriamur. Ecce in resurrectione auctoris nostri ministros ejus angelos concives nostros agnovimus. Ad horum ergo civium illam frequentem solemnitatem festinemus. His, cum necdum visione possumus, desiderio et mente jungamur. Transmigremus a vitiis ad vi
Abbreviated transcription (Latin):
significant. Qui cum gazam ciui¬
tatẽ philistinoꝵ fuisset ingressus :
philistei ingressum eius ꝓtinus co¬
gnoscentes: ciuitatẽ repente obsidi¬
onib circũdederunt. custodes de¬
putauerunt. & samson fortissimũ
se iam cõphendisse gauisi sunt. S
quid sanson fecit agnouimus. Me¬
dia nocte portas ciuitatis abstulit:
& montis uerticem ascendit. Quẽ
torem nr̃m samson ille significat:
Quid gaza ciuitas nisi infernum
designat: Quid ꝑ philisteos: nisi
iudȩoꝵ ꝑfidia de monstratur: Qui
cum mortuũ dnm uiderent. eiusq
corpus in sepulchro iam positum:
custodes ilico deputauerunt. & eũ
qui auctor uitȩ claruerat. inferm
claustris retentũ. quasi samson in
gaza se dep̃hendisse lȩtati sunt. Sã¬
son uͦ nocte media non solũ exiit :
sed etiam portas tulit: quia uideli¬
cet redemptor nr̃ ante lucem resur¬
gens ñ solũ liber de inferno exiit.
sed & ipsa etiam inferni claustra
destruxit. Portas tulit & montis uer¬

Expanded text:
significant , qui cum Gazam civisignificant , qui cum Gazam civitatem Philisthinorum fuisset ingressus, Philisthaei, ingressum ejus protinus cognoscentes, civitatem repente obsidionibus circumdederunt, custodes deputaverunt, et Samson fortissimum se jam comprehendisse gavisi sunt. Sed quid Samson fecit agnovimus. Media nocte portas civitatis abstulit, et montis verticem ascendit. Quem,torem nostrum Samson ille significat? Quid Gaza civitas nisi infernum designat? Quid per Philisthaeos nisi Judaeorum perfidia demonstratur? Qui cum mortuum Dominum viderent, ejusque corpus in sepulcro jam positum, custodes illico deputaverunt, et eum qui auctor vitae claruerat, in inferni claustris retentum, quasi Samsonem in Gaza se deprehendisse laetati sunt. Samson vero modia nocte non solum exiit, sed etiam portas tulit, quia videlicet Redemptor noster ante lucem resurgens, non solum liber de inferno exiit, sed et ipsa etiam inferni claustra destruxit. Portas tulit, et montis ver
Abbreviated transcription (Latin):
cifixo di filio. iudȩi insultantes dice¬
bant. Si rex isrł ẽ. descendat de cru-¬
ce & credimus ei. Qui si tunc de cru¬
cedens: uirtutẽ nobis patiencie non
de monstraret. Sed expectauit pau-¬
lulum. tolerauit obprobria. irrisio¬
nes sustinuit. Seruauit patienciam:
distulit ammirationẽ. Et qui de cru¬
ce descendere noluit: de sepulchro
surrexit. Plus gͥ fuit de sepulchro
surgere: quã de cruce descendere. Plus
fuit mortẽ resurgendo destruere: quã
uitam descendendo seruare. Sed cum
iudȩi bunc ad insultationes suas
de cruce descendere minime cerne¬
rent: cũ morientẽ uiderent eũ se
uicisse crediderunt. nomen illius
se quasi extinxisse gauisi sunt. Sed
ecce de morte nomen eius ꝑ mun-¬
dum creuit. ex qua hunc infidelis
turba extinxisse se credidit. Et quȩ
gaudebat occisum dolet mortuũ:
quia hunc ad suã głam cognoscit
ꝑuenisse ꝑ pęnam. Quod bene in
libro iudicum samson illius facta

Expanded text:
cifixo Dei Filio Judaei insultantes dicecifixo Dei Filio Judaei insultantes dicebant: Si rex Israel est, descendat de cruce, et credimus ei . Qui si de crucedens, virtutem nobis patientiae non demonstraret. Sed exspectavit paululum, toleravit opprobria, irrisiones sustinuit, servavit patientiam, distulit admirationem. Et qui de cruce descendere noluit, de sepulcro surrexit. Plus igitur fuit de sepulcro resurgere, quam de cruce descendere. Plus fuit mortem resurgendo destruere, quam vitam descendendo servare. Sed cum Judaei hunc ad insultationes suas de cruce descendere minime cernerent, cum morientem viderint, eum se vicisse crediderunt, nomen illius se quasi exstinxisse gavisi sunt. Sed ecce de morte nomen ejus per mundum crevit, ex qua hunc infidelis turba exstinxisse se cregaudebat occisum, dolet mortuum, quia hunc ad suam gloriam cognoscit pervenisse per poenam. Quod bene in libro Judicum Samson illius facta
Abbreviated transcription (Latin):
ruit in carne. mori dignatus ẽ ex
uoluntate. resurrexit ex potestate.
& ostendit exemplo. quod nobis pro¬
misit in p̃mio. Sed forte aliquis dicat.
Iure ille surrexit. qui cũ ds ẽẽt tenẽ
ri morte non potuit. Ad instruendam
gͦ ignorantiam nram. ad roborandã
infirmitatẽ nr̃am suȩ resurrectionis
exemplũ nobis sufficere noluit. So¬
lus illo in tempore mortuus ẽ. & ta¬
men solus minime surrexit. Nam
scriptũ est. Multa corꝑa scõꝵ qui dor¬
mierant surrexerunt. Ablata gͦ sunt
omĩa argumenta ꝑfidie. Ne quis enĩ
dicat sꝑare de se ñ deberet homo qͦd
in carne sua exhibuit homo d̾s ecce
cum deo homines resurrexisse cog¬
noscimus : & quos puros fuisse homi¬
nes non dubitamus. Si gͥ mẽbra nr̃i
redemptoris sumus : presumamꝰ in
nobis quod gestum constat in capi¬
te. Si multum nos abicimus. sꝑare
quod de m̃bris eius suꝑiorib audimꝰ.
Ecce uͦ ad memoriã redit quod cru-¬

Expanded text:
ruit in carne, mori dignatus est ex ruit in carne, mori dignatus est ex voluntate, resurrexit ex potestate, et ostendit exemplo quod nobis promisit in praemio. Sed fortasse aliquis dicat: Jure ille surrexit qui, cum Deus esset, teneri a morte non potuit. Ad instruendam ergo ignorantiam nostram, ad roborandam infirmitatem nostram, suae resurrectionis exemplum nobis sufficere noluit. Solus in illo tempore mortuus est, et tamen solus minime resurrexit. Nam scriptum est: Multa corpora sanctorum qui dormierant surrexerunt . Ablata ergo sunt omnia argumenta perfidiae. Ne quis enim dicat: Sperare de se non debet homo quod in carne sua exhibuit Deus homo, ecce cum Deo homines resurrexisse cognoscimus, et quos puros homines fuisse non dubitamus. Si ergo membra nostri Redemptoris sumus, praesumamus in nobis quod gestum constat in capite. Si multum nos abjicimus, sperare quod de membris ejus superioribus audivimus. 7. Ecce vero ad memoriam redit quod cru
Abbreviated transcription (Latin):
sione ad resurrectionẽ. a morte ad ui¬
tam : a pȩna ad głam: a corruptione
ad incorruptionẽ transingrauerat.
Et prius post resurrectionem in ga¬
lilea a discipulis uidetur: quia resur.¬
rectionis eius głam post lȩti uidebi¬
mus : si mͦ auitiis ad uirtutũ celsitu¬
dinem transmnigramus. Qui gͦ in se¬
pulchro nuntiatur. in transmigratio¬
ne ostenditur: quia is qui in morti
lectionis euuangłicȩ expositione trans¬
currimus : sed libet ut de hac eade
sollempnitate aliquid subtilius lo¬
quamur. Duȩ & em̃ uitȩ erant. qua¬
rũ unã nouimus : alteram nesciebamꝰ.
Una quippe mortalis ẽ: alia immor¬
talis. Una corruptionis: alia incor¬
rũptionis. Una mortis. alia resur¬
rectionis. Sed uenit mediator di &
tulit moriendo: alterã ostendit re
surgendo. Si gͥ nob̾ mortalẽ uitam
scientib resurrectionẽ ꝓmitteret.
carnis: & tamen hanc uisibilit᷑ ñ¬
exhiberet:Iquis eius promissiombus
crederet: Factus itaq homo appa¬

Expanded text:
ad resurrectionem, a morte ad vitam, a poena ad gloriam, a corruptione ad incorruptionem 1528 transmigraverat. Et prius post resurrectionem in Galilaea a discipulis videtur, quia resurrectionis ejus gloriam post laeti videbimus, si modo a vitiis ad virtutum celsitudinem transmigramus. Qui ergo in sepulcro nuntiatur, in transmigratione ostenditur, quia is qui in mortiflectionis evangelicae expositione transcurrimus, sed libet ut de hac eadem solemnitate aliquid subtilius loquamur. 6. Duae etenim vitae erant, quarum unam novimus, alteram nesciebamus. Una quippe mortalis est, altera immortalis, una corruptionis, altera incorruptionis; una mortis, altera resurrectionis. Sed venit Mediator Dei et tulit moriendo, et ostendit alteram resurgendo. Si ergo nobis mortalem vitam scientibus resurrectionem promitteret carnis, et tamen hanc visibiliter nexhiberet, quis ejus promissionibus crederet? Factus itaque homo appa
Abbreviated transcription (Latin):
rat: recte angłs qui nuntiare ꝑhen¬
nẽ eius uitam uenerat in dextera
sedebat. Qui stola candida cooꝑtꝰ
apparuit: quia festiuitatis nr̃e gau¬
dia nuntiauit. Candor et enĩ ues¬
tis. splendorẽ nr̃e denuntiat sollẽp¬
nitatis. Nr̃ȩ dicamus an suȩ: Sed
ut fateamur uerius: & suȩ dicamus
et nr̃e. Illa quippe redemptoris nr̃i
resurrectio. & nr̃a festiuitas fuit. qͥa

Expanded text:
erat, qui nuntiare perennem ejus vitam venerat, in dextra sedebat; qui stola candida coopertus apparuit, quia festivitatis nostrae gaudia nuntiavit; candor etenim vestis splendorem nostrae denuntiat solemnitatis. Nostrae dicamus, an suae? Sed ut fateamur verius, et suae dicamus et nostrae. Illa quippe Redemptoris nostri resurrectio, et nostra festivitas fuit
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ tamen non simul exsemine ꝓdeunt
Ex semine quippe ꝓducit᷑ radix. exradice
ꝓdit uirgultum. ex uirgulto orit᷑ fructus.
infructu etiam ꝓducit᷑ semen. Addamꝰ gͦ.
quia & semen latet in semine. Quid gͥ mi¬
rum. si ossa. neruos. carnẽ. capillosq reducat
expuluere: qui lignum. fructꝰ. folia. in mag¬
na mole arboris ex paruo cotidie semine
restaurat: Cum gͦ dubitans animꝰ de re-¬
surrectionis potentia rationẽ querit: earum
rerum ei questiones inferende sunt. quȩ
& incessanter fiunt: & tamen ratione com¬
prehendi nequaqͣm possunt: ut dum non
ualet exuisione rei penetrare quod conspicit.
de ꝓmissione diuinȩ potentiȩ credat quod
cum tempore transeunt: uelut iam dimis¬
sa despicite: ad huiꝰ resurrectionis głam
qͣm in se ueritas ostendit tota intentione
festinate. Terrena desideria quȩ ab auctore
separant fugitȩ: quia tanto altiꝰ adconspec-¬
tum di omnipotentis ꝑtingitis: qͣnto medi¬

Expanded text:
quae tamen non simul ex semine prodeunt. quae tamen non simul ex semine prodeunt. Ex semine quippe producitur radix, ex radice prodit virgultum, ex virgulto oritur fructus, in fructu etiam producitur semen. Addamus ergo quia et semen latet in semine. Quid igitur mirum, si ossa, nervos, carnem, capillosque reducat ex pulvere, qui lignum, fructus, folia, in magna mole arboris ex parvo quotidie semine restaurat? Cum ergo dubitans animus de resurrectionis potentia rationem quaerit, earum rerum ei quaestiones inferendae sunt, quae et incessanter fiunt, et tamen ratione comprehendi nequaquam possunt, ut dum non valet ex visione rei penetrare quod conspicit, de promissione divinae potentiae credat quod cum tempore transeunt, velut jam dimissa despicite. Ad hujus resurrectionis gloriam quam in se Veritas ostendit tota intentione festinate. Terrena desideria quae ab auctore separant fugite, quia tanto altius ad conspectum Dei omnipotentis pertingitis, quanto Medi
Abbreviated transcription (Latin):
licet hec id circo in suis cogitationib dic̃t.
quia eis cotidiana di miracula. ex assidui¬
tate uiluerunt. Nam ecce in uno grano
paruissimi seminis: latet tota quȩ nasci¬
tura ẽ arboris moles. Constituam namq
ante oculos cuius libet arboris miram
magnitudinẽ: cogitemꝰ unde oriendo cȩ¬
pit. quȩ ad tantam molẽ crescendo ꝑue¬
nit. Inuenimꝰ ꝓculdubio eius originem:
paruissimũ semen. Consideremꝰ nunc
ubi in illo paruo grano seminis. lacet
fortitudo ligni asꝑitas corticis. saporis
odorisq magnitudo: ubertas fructuum.
uiriditas foliorum. Contrectatũ namq se¬
minis granum non ẽ ualidum:unde gͦ
ꝓcessit ligni durcia: Non ẽ ãsꝑumiunde
asꝑitas corticis erũpit: Non ẽ saporum:
unde sapor in fructib: Ol factum nil redo¬
let: unde odor infructib fraglat: Nil in
se uiride ostendit: unde folioꝵ uiriditas
exiuit: Cuncta gͦ in semine simul latent:

Expanded text:
licet haec idcirco in suis cogitationibus dicunt, licet haec idcirco in suis cogitationibus dicunt, quia eis quotidiana Dei miracula ex assiduitate viluerunt. Nam ecce in uno grano parvissimi seminis latet tota quae nascitura est arboris moles. Constituamus namque ante oculos cujuslibet arboris miram magnitudinem; cogitemus unde oriendo coepit, quae ad tantam molem crescendo pervenit. Invenimus procul dubio ejus originem, parvissimum semen. Consideremus nunc ubi in illo parvo grano seminis latet fortitudo ligni, asperitas corticis, saporis odorisque magnitudo, ubertas fructuum, viriditas foliorum. Contrectatum namque seminis granum non est validum; unde ergo processit ligni duritia? non est asperum, unde asperitas corticis erupit? non est saporum, unde sapor in fructibus? olfactum nil redolet, unde odor in fructibus fragrat? nil in se viride ostendit, unde foliorum viriditas exivit? Cuncta ergo in semine simul latent,
Abbreviated transcription (Latin):
certi sunt: & tunc rectuis docemꝰ. si etiam
cordium ur̃orum questionib occultis oc¬
currimꝰ: pauca nob̃ de ipsa resurrectioniᷤ
fide loquenda sunt. Multi & enim sicut¬
& nos aliqͣndo fuimꝰ dum darnẽ in putre¬
dinẽ ossaq in puluerẽ redigi ꝑsepulchra
conspiciunt: reparari expuluere carnẽ &
ossa diffidunt sicq apuo se quasi ratioti¬
nantes dicunt. Quando expuluere homo
redũcit᷑: Quando agit᷑ ut cinis animet᷑
Quib breuit̾ respondemꝰ. quia longe minꝰ¬
est deo reparare quod fuit: qͣm creasse qͥd
non fuit. Aut quid mirum si hominẽ
ex puluere reficit: qui simul ex nichilo
omnia creauit: Mirabilius namq est.
celum ac terram ex nullis existentib con¬
didisse: qͣm ipsum hominẽ ex terra repa¬
rare. Sed cinis adtendit᷑: & in carnẽ redire
posse desꝑat᷑. & diuinȩ oꝑationis uirtꝰ com¬
prehendi quasi ex ratione querit᷑. Qui sci¬

Expanded text:
certi sunt, et hanc tunc rectius docemus, si etiam certi sunt, et hanc tunc rectius docemus, si etiam cordium nostrorum quaestionibus occultis occurrimus; pauca nobis de ipsa resurrectionis fide loquenda sunt. Multi etenim, sicut nos aliquando fuimus, dum carnem in putredinem ossaque in pulverem redigi per sepulcra conspiciunt, reparari ex pulvere carnem et ossa diffidunt, sicque apud se quasi ratiocinantes dicunt: Quando ex pulvere homo reducitur? Quando agitur, ut cinis animetur? Quibus breviter respondemus quia longe minest Deo reparare quod fuit quam creasse quod non fuit. 1559 Aut quid mirum si hominem ex pulvere reficit, qui simul omnia ex nihilo creavit? Mirabilius namque est coelum et terram ex nullis existentibus condidisse, quam ipsum hominem ex terra reparare. Sed cinis attenditur, et in carnem redire posse desperatur, et divinae operationis virtus comprehendi quasi ex ratione quaeritur. Qui sci
Abbreviated transcription (Latin):
sed securi uideatis. Tim̃dus gͦ ẽ. ne timeat᷑.
Terror eius nos adusum bone oꝑationis ex¬
erceat: metꝰ illius uitam nrãm aprauita¬
te compescat. Michi fr̃s credite. quia tan¬
to tunc erimus securi de eiꝰ presentia: qͣn¬
co nunc ẽẽ satagimꝰ suspecti de culpa. Cer¬
te si aliquis ur̃m cum suo aduersario cau¬
sam dicturꝰ in meo iudicio die crastino eẽt
exhibendus: totam fortasse noctem in som¬
pnem duceret. quid sibrdici posset. quid
obiectionib responderet: secum sollicita &
estuanti mente uersaret. Ne me in ueni¬
ret asꝑum uehemter mtueret:ne apud
me appareret noxiꝰ formidaret. Et quis
ego: aut quidego: Nimirum non longe
post futurꝰ post hominẽ uermis: atq post
uermẽ puluis. Si gͦ tanta cura ꝑtimescit᷑
iudicium pulueris: qu a intentione cogi¬
tandum ẽ. qua formidine ꝓuidendum
tante udicium maiestatis: Sed quia st̃
non nulli qui de resurrectione cartus in

Expanded text:
sed securi videatis. Timendus ergo est, ne timeatur. sed securi videatis. Timendus ergo est, ne timeatur. Terror ejus nos ad usum bonae operationis exerceat, metus illius vitam nostram a pravitate compescat. Mihi, fratres, credite, quia tanto tunc erimus securi de ejus praesentia, quanto nunc esse satagimus suspecti de culpa. 11. Certe si aliquis vestrum cum suo adversario causam dicturus in meo judicio die crastino esset exhibendus, totam fortasse noctem insomnem duceret, quid sibi dici posset, quid objectionibus responderet, secum sollicita et aestuante mente versaret, ne me inveniret asperum vehementer metueret, ne apud me appareret noxius formidaret. Et quis ego? aut quid ego? nimirum non longe post futurus post hominem vermis, atque post vermem pulvis. Si ergo tanta cura pertimescitur judicium pulveris, qua intentione cogitandum est, qua formidine praevidendum tantae judicium majestatis? 12. Sed quia sunt nonn