comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cenclit siam qͦd homo pudicꝰ. qͦd castꝰ¬
est: nõ sam uirtus humana facit. ꝙͣ
diuina. Per hanc nos amat inuisi¬
bilis spomꝰ. Non eñĩ placet dõ aĩa:
si nõ est casta. si nõ est pudica. sła si
inmunditie et luxurie deseruit:
abominabilis est ei et repba. Nudici¬
cie uirtus: et dõ acceptabilis est ⁊ ho
minibꝰ. hanc nobis inuidet: hanc ñ¬
impugnare cessat hostis antiquus.
rumpit. Non parcit clericis. nõ par¬
cit monachis: et qͦd satis gemendũ
est ipsos religiosos ꝓsternit. Neces¬
se est ergo: summa uigilantia inui¬
cem nr̃am pudiciciam custodire. Na
nosmecipsos. Qui ꝑdit pudiciciam:
perdit aiam suã t perdit d̾m perdit
seipsum. Sed adhoc inunũ habitamꝰ
ut nos inuicem custodiamꝰ. inuicem
corrigamꝰ. inuicem erudiamꝰ: ut qͦd
quisqz nõ pocest per se ip̃m. possit per
alium. Et qr nr̃a custodia nõ anobis.
sed a dõ est: beue subditur. Ds̃ eñĩ

Expanded text:
cendit. Nam quod homo pudicus est, quod castcendit. Nam quod homo pudicus est, quod castus, non tam virtus humana facit quam divina. Per hanc nos amat invisibilis sponsus. Non enim placet Deo anima si non est casta, si non est pudica. Nam si immunditiae et luxuriae deservit, abominabilis est ei et reproba. Pudicitiae virtus acceptabilis est Deo et hominibus. Hanc nobis invidet, hanc impugnarerumpit, non parcit clericis, non indulget monachis, et quod magis gemendum est, ipsos etiam religiosos prosternit. Necesse est ergo summa vigilantia invicem nostram pudicitiam custodire. Nam, nosmetipsos. Qui perdit pudicitiam perdit animam, perdit Deum, perdit et semetipsum. Sed ad hoc in unum habitamus, ut nos invicem custodiamus, invicem corrigamus, invicem erudiamur, ut quod quisque non potest per seipsum, possit per alium. Et quia nostra custodia non a nobis est, sed a Deo, bene subditur. Deus enim,
Abbreviated transcription (Latin):
mus ꝑcipere glãm. recipiemꝰ penam.
Qua ppter necesse est ut si a nr̃is ui¬
ciis diuinꝰ nõ nos seꝑat amor. uel
reprimat timor: et si nõ nos delec¬
tant suꝑna gaudia. uel terreant
eterna supplicia. Sic incipit homo
auctori suo. Sid dicit aliquis. Qͦ¬
modo timebo d̃m ͤ Si uis d̾incimi̾e:
illũ cogita om̃ia uidere. Tittillat te
mala conscĩa: cogita qr d̾s te uidet.
ꝯuicqͥd inte mali fuerit: pensa qͦd
d̾s totũ uidet. Quicqͥd egeris aut
dixeris aut mente tractaiu̾s: sem.¬
per adtende suꝑte oculos di. semꝑ
time displice̾ illi. hec est uia iusti¬
cie. hec sũt primordia sapientie:
sicut scriptum est. Initiũ sapĩe
timor dñi. Sequit᷑. Quando
ergo simul estis in eccłia. et ubi
dicicie uirtus: et multũ cõ-¬
mendata in scripturis diuinis. he
uirtus: celestis et sp̃ualis est. Nam
hominẽ a terra subleuat. angelis so¬
ciat. dõ coniungit: de terreno cele¬
stem. de carnali sp̃ualem facit. Hec
uirtꝰ etiam humaña naturã trans¬

Expanded text:
mus recipere gloriam, recipiemus poenam. Quapropter necesse est ut si a nostris vitiis divinus non separat amor, vel reprimat timor, etsi nos non delectant superna gaudia, vel terreant aeterna supplicia. Sic homo auctori suo. Si dicit aliquis: Quomodo timebo Deum? Si vis Deum timere, illum cogita omnia videre. Titillat te mala conscientia, cogita quia Deus videt te. Quidquid in te malum fuerit, pensa quia Deus totum conspicit. Quidquid egerimus, aut dixerimus, aut mente tractaverimus, semper attendamus super nos oculos Dei, semper timeamus displicere illi. Haec est via justitiae, haec sunt primordia sapientiae, sicut scriptum est: Initium sapientiae timor Domini . Sequitur: Quando ergo simul estis in ecclesia vel ubdicitiae virtus et multum commendata in Scripturis divinis. Haec virtus coelestis et spiritualis est. Nam hominem a terra sublevat, angelis sociat, Deo conjungit, de terreno coelestem, de carnali spiritualem facit. Haec virtus etiam humanam naturam trans
Abbreviated transcription (Latin):
mnet potestate dñante. sed
caritate seruience felice.
honore cora uobis prelatuᷤ
sit nobis: tiniore coram dõ
substratꝰ sit pedibus ur̃is.¬
operum prebeat exemplũ.
Corripiat inquiẽtos. conso¬
letur pusillanimes. susci¬
piat infirmos: pacieus sit
ad omnes. De disciplina.¬
isciplinã libens habe¬
at: metuend̾ imponat. Et
quamiuis utrumqz sit neceᷤ¬
sariũ. tamen plus amari

Expanded text:
met potestate dominante sed caritate seruiente felicem. honore coram hominibus praelata sit nobis, coram deo substrata sit pedibus uestris.ipsam praebeat exemplum. corripiat inquietas, consoletur pusillanimes, suscipiat infirmas, patiens sit ad omnes; disciplinaisciplinam libens habeat, metuendus imponat, et quamvis utrumque sit necessarium, tamen plus amari
Abbreviated transcription (Latin):
deseruiret. Ipse eñ dictur᷑ est iniu¬
dicio. Infirmus fui: et uisitastisme.
Et icerũ. Quod uni ex minimis me¬
is fecistis: michi fecistis. Debent gͦ
sortiores. inbecillitate portare in¬
firmoꝵ. sicut enĩ diuina caritas
adimpletur: teste aplõ qui dicit.
Alter altĩus ouera portate: et sic ad¬
impleuitis legem xp̃i. lex xp̃i est di¬
lectio. Dilectionis officium ẽ: inui¬
cem onera nr̃a portare. Diuersa uͦ
temꝑa. et diu̾se infirmitates faci¬
ris amici portatio. sed et ipse infir
fiuitate sua aut inpacientia sua si¬
bi seruientẽ contrister. Studeat au-¬
tem dõ gr̃as agere: ne iufirmitas
que data est ei ad purgationẽ ani¬
me. uertatur in augmentũ culpe.
iue autem qui cellario. siue qui
uestibus. siue qui codicibus pre ponũ

Expanded text:
deserviret. Ipse etenim dicturus est in judicio. Infirmus fui, et visitastis me . Et iterum: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Debent ergo fortiores imbecillitatem portare infirmorum. Sic enim divina charitas adimpletur teste Apostolo qui ait: Alter alterius onera portate, et sic adimplebitis legem Christi . Lex Christi est dilectio. Dilectionis officium est invicem onera nostra portare. Diversa vero tempora et diversae infirmitates faciris amici portatio. Sed et ipse infirmfluitate sua aut impatientia sibi servientem contristet. Studeat autem Deo gratias agere, ne infirmitas quae data est ei ad purgationem animae, vertatur ad augmentum culpa ive autem qui celario sive qui vestibus sive qui codicibus preponu
Abbreviated transcription (Latin):
nerit satisfactione qũatocius cu¬
rare qͦd fecit: et ille qui lesus est
sine disceptatione dimittere.
rauiter offendit: qui conui¬
cio uel maledicto aliquem le¬
dit. Apls ait. Maledici regnum d̃i
non possidebunt. Et dñs in euuan¬
gelio. Qui dixerit fr̃i suo fatue: re¬
us erit gehenne ignis. Debet gͦ si¬
cut grauiter deliquit. grauiter pe¬
nitere: atq ab co que lesit. toto cor¬
de. tota humilitate. ueniam postu¬
lare. et ille qui lesus est sñ discep¬
tatione dimittere. Isidorus. Qui
frẽm suũ tardius sibi reconciliat:

Expanded text:
nerit satisfactione quam primum curare quod fecit, et ille qui laesus est sine disceptatione dimittere. Graviter offendit, qui convicio vel maledicto aliquem laedit. Apostolus ait: Maledici regnum Dei non possidebunt . Et Dominus in Evangelio: Qui dixerit fratri suo fatue: reus erit gehennae ignis . Debet ergo sicut graviter deliquit, graviter poenitere, atque ab eo quem laesit toto corde, tota humilitate veniam postulare; et ille qui laesus est sine disceptatione dimittere. Isidorus: Qui fratrem suam tardius reconciliat
Abbreviated transcription (Latin):
lantur et pauꝑes illic inflantur.
eruicem crigere: signũ suꝑ¬
bie est. Si suꝑbis angelis uti
le non fuit celum: constat qr super¬
bis hominibꝰ nõ erit utile mouaste¬
rium. Et si sõs sit locus. si sc̃s sit ha¬
bitus. si sc̃a oꝑa uideant᷑: totum ex
uitio suꝑbie inutile habet᷑. Suꝑ¬
bia enĩ. casum habet. Ideo sc̃s dd̃
orat ad dñm. ut nõ ueniat ei pes
suꝑbie: qr ibi ceciderũt qui oꝑant᷑
iniquitatẽ. expulsi sũt nec potue¬
runt stare. Quo contra: humilibꝰ
utilia sũt monasteria. Ip̃i eñi sũt
docibiles di: sicut scriptũ est. Do¬
cebit mites uias suas. Et iterum.
Qui emictit fontes inconuallibꝰ:
idest grãm suã dat humilibꝰ. Ipsi
quidẽ bona que faciũt nõ amictũt:
qr custodem uirtutũ humilitatem
et sod̃m pph̃am eligũt abiecti ẽe in do¬
mo d̾i: ido ab ip̃o celesti dũo merent᷑
exaltari sicut scriptũ est. Om̃is qui
Nursus etiam illi qui aliquid
ẽc̃ uidebant᷑ in scło. nõ habeant fa¬

Expanded text:
antur et pauperes inflantur. Cervicem erigere signum superbiae est. Si superbis angelis non fuit utile coelum, constat quia superbis hominibus non erit utile monasterium. Et si sanctus sit locus, si sanctus sit habitus, si sancta opera videantur, totum ex vitio superbiae inutile habebitur. Superbia enim casum habet. Ideo sanctus David orat ad Dominum ut non veniat ei pes superbiae, quia ibi ceciderunt qui operantur iniquitatem: expulsi sunt nec potuerunt stare . Quo contra utilia sunt humilibus monasteria. Ipsi enim sunt docibiles Dei, sicut scriptum est: Docebit mites vias suas . Itemque: Qui emittit fontes in convallibus ; id est gratiam suam praestat humilibus. Ipsi quidem bona quae faciunt non amittunt, quia custodem virtutum humilitatem et secundum prophetam eligunt abjecti esse in domo Domini; ideo ab ipso merentur exaudiri sicut scRursus, etiam illi qui aliquid esse videbantur in saeculo, non habeant fa
Abbreviated transcription (Latin):
ut cantetur: non cantetur.
on enĩ decet ut cantꝰ et usuꝰ
eccliasticus fieri debeat se¬
cundũ arbicriũ diu̾sorum: sed
firmiter seruandꝰ est scd̃m scrip¬
ta atq instituta maior̃u. Similit̾¬
et cet̾e consuetudines monasterii:
cũ auctoritace et discretione ordi¬
naude sũt. Si quid aũc mutari
oporcet aut constitui. nõ debet ħ
cito. aut le uiter fieri. nec arbitri¬
o tantũ duoꝵ uł triũ: sed conuo¬
catis fratribꝰ. sicuc sanior pars cano
nice congregationis de creu̾it or
imitanda est qũa ratio: qm̃ autori¬
tas semꝑ obedientie et humilitatis
est. ratio nõ nũqũa presumptionis.
hoc aũt seruandũ est inordine: ut
semꝑ maturitas et grauitas teneat᷑.
Nũquid leuitate usus sũ inqͭ apls̃:
ut apud me sit est et nou: Honestũ¬

Expanded text:
 cantetur, non cantetur. Non enim decet ut cantus ecclesiasticus fieri debeat secundum arbitrium diversorum, sed firmiter servandum est secundum scripta et instituta majorum. Similiter caeterae consuetudines monasterii cum auctoritate et discretione ordinandae sunt. Si quid autem mutari oportet aut constitui, non debet hoc cito fieri aut leviter; nec arbitrio tantum duorum vel trium, sed convocatis fratribus sicut sanior pars canonicae congregationis decreverit ordimitanda est quam ratio, quoniam auctoritas semper obedientiae et humilitatis est; ratio vero nonnunquam praesumptionis. Hoc autem servandum est in ordine ut semper maturitas ac gravitas teneatur. Nunquid levitate usus sum, ait Apostolus, ut apud me sit est et no
Abbreviated transcription (Latin):
rant᷑. s qi toleraut᷑ acciꝑe Quare :
Ne contingat. detestanda ꝑuer¬
sitas. ut in monastio ubi quantũ
possũt fiĩt diuites laboriosi fiãt¬
at pauꝑ delicatus. ubi fieri appecit
diues laboriosus. idest abstinẽs. Qͦo
tam̃ sepe uidemꝰ fieri in plurib̾. Mul
res fuerunt inscło. tanto postino¬
dũ abiectius et districtius uiuũt
inmonasterio: et pleriq quanto¬
in sclo abiectiores et pauꝑiores fu¬
erunt. canto plus deinde inmona¬
sterio extollentias et delectationeᷤ
querunt. Sed sicut diximꝰ ualde
decestabile et ꝑuersũ est ibi pau¬
perem delicias quas añ nõ habuit
nendo nititur laborare. Ille seruit
uentri: iste sp̃ui. Ille ꝑ lac̃a ⁊ spa¬
ciosam uiã tendit ad penã: iste ꝑ
artam et angustam uiã tenclic
ad głam. Sequit᷑. Saue quem¬
admodũ egrotautes uecesse ha¬
bent iniuꝰ acciꝑe ue grauent᷑ ita
et post egritudine sic tractandi
sunt ut cicius recrecnt᷑. etiani si
de humillima scli pauꝑtate uenẽ¬

Expanded text:
rantur, sed quia tolerantur, accipere; ne contingat detestanda perversitas, ut in monasteriis, ubi quantum possunt fiunt divites laboriosi, fiantauper delicatus, ubi fieri appetit dives laboriosus, id est abstinens. Quod tamen saepe videmus fieri in pluribus vel res fuerint in saeculo, tanto postmodum abjectius et districtius vivunt in monasterio. Et plerique quanto abjectores et pauperioris fuerunt, tanto plus deinde in monasterio extollentiam et delicationes quaerunt. Sed, sicut diximus, valde detestabile et perversum est, ibi pauperem delicias quaerere, ubi nendo nititur laborare. Ille servit ventri, iste spiritui; ille per latam et spatiosam viam tendit ad poenam, site per arctam et angustam viam tendit ad gadmodum aegrotantes necesse habent minus accipere, ne graventur, ita exposita aegritudine sic tractandi sunt, ut citius recreentur, etiam hi qui de humillima saeculi paupertate vene
Abbreviated transcription (Latin):
ditur oratio. Sic est eñi leg̾ẽ.
predicare: quomͦ agrum seminare.
sic est orare: quomͦ semen oꝑire.
Sicut qui seminat in agro. si hoc
arando cooꝑire dissimula uit. ueni¬
unt uolucres et totũ qͦd seminatũ
c̾e uidebat᷑ diripiunt: ita qui in
agro cordis sui semina uerbi d̃i.
perserit. nisi postea orando in cor
de recluderit. et quod̃amͦ sepelie¬
rit: uenuint nolucres et cogita¬
uacue. et rapiunt qͦd in corde fue
fructus sp̃ualis crescat inoꝑatio¬
ne. Bene autẽ ait. tanqũa spũauiᷤ
pulchritudinis amatores. Nõ eñĩ
possunt impleri hec om̃ia regula¬
ria piecepta: nisi ꝑ amorem iustici¬
e. que est sp̃ualis pulchritudo aĩe.
slemo eñi inuitus bene agit: etiã
si bonũ est qͦd agit. Quod uͦ suboit
et bonoxp̃i odore de bona conu̾sa¬
tione fragrantes: pertinet ad boña
uitã. et bonã famam. Uñ apostolꝰ.
xp̃i bonus odor sumꝰ dõ: in om̃i lo¬
co. Serui sub lege sũt: qui extimo¬
re dño deseruiunt. liberi sub gr̃a:

Expanded text:
 oratio. Sic enim est legere et praedicare, quomodo agrum seminare; sic orare, quomodo semen operire. Sicut qui arando cooperire dissimulaverit, venient volucres, et totum quod seminatum esse videbatur diripient: ita qui in agro cordis sui seminaverit verbumperserit, nisi postea orando in corde suo recondiderit, et quodam modo sepelierit, venient volucres, id est, cogitavacuae, et rapiunt quod in corde fuerfructus spiritualis crescat in operatione. Bene autem ait: Tanquam spiritualis pulchritudinis amatores. Non enim possunt implere haec omnia regularia praecepta nisi per amorem justitiae, quae est spiritualis pulchritudo animae. Nemo enim invitus bene agit, etiam si bonum est quod agit. Quod vero subdit: Et bono Christi odore de bona conversatione fragrantes. Pertinet ad bonam vitam et bonam famam. Unde Apostolus: Christi bonus odor sumus Deo in omni loco . Servi sunt sub lege, qui ex timore Domino serviunt; liberi sub gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
bet ostencli. si ammonitus negle¬
xerit corrigi: ne forte possit secre¬
tius correptus nõ innotesc̾ẽ cetis.

Expanded text:
bet ostendi, si admonitus neglexerit corrigi: ne forte possit secretius correptus non innotescere caeteris.
Abbreviated transcription (Latin):
affectu: seo affectũ et aspectu qͦq
appetit᷑. et appetit concupiscentia
intus concupiscentia orit᷑: sed etrã
pexteriorẽ aspectũ generat᷑. Nisi
eñi sc̃s dauid feminã fire aspicẽt:¬
me cecidisset. hinc ꝑ pph̾am dicit᷑.
ascendit mors ꝑ fenestras nr̃as: in¬
est concupiscentia. domꝰ int̾ior mẽs
nr̃a est: fenestre huiꝰ domꝰ sũt qͥnq
corꝑis sencꝰ. Mlors gͦ ꝑfenestras as¬
cendit. acq in domos iugreditur:
qͣndo concupiscentie uiciũ ꝑ sensus
corꝑis prumpit ad int̾ĩora mentis.
Qua ppter ne uitalis sensus ꝑexteri¬
orem appetitũ intꝰ intereat. opus ẽ

Expanded text:
affectu, sed affectu et aspectu quoque appetitur et appetit concupiscentia intus concupiscentia oritur, sed etiam per exteriorem aspectum generatur. Nisi enim sanctus David feminam fixe inspeme incidisset. Hinc per prophetam dicitur: Ascendit mors per fenestras nosest concupiscentia, domus interior mens nostra est, fenestrae hujus domus sunt quinque corporis sensus. Mors ergo per fenestram ascendit atque domos ingreditur, quando concupiscentiae vitium per sensus prorumpit ad interiora mentis. Quapropter ne vitalis sensus per exteriorem appetitum intus intereat, opus est
Abbreviated transcription (Latin):
q et in hac causa commen¬
datus est timor. ubi scrip¬
tum est: abhominatio do
mini defigens oculum.
uando ergo simule¬
stis in eccłia. et ubicumq
femine sunt: muicem ue¬
stram pudiciciã custodite.
D̾s eñ qui habitat in uo¬
bis: etiã isto modo custodi¬
t si hanc de lantia.¬
qua loquor petulantiam
teritis: statim ammonete
ne cepta progrediantur.
sed de prorimo corrigant᷑.¬
et post ammonitionẽ ite¬
rum uel alio quoq die id
iam uelut uulneratũ saña
tamen et alteri uel tercio
demonstrandũ: ut duorũ
uł trium testiũ possit ore
conuinci. et competenti se¬
ueritate coherceri. De eo
liuolos: quando hoc indi¬
catis. Mlagis quippe inno
centes nõ estis: si fratreᷤ
ur̃os quos indicando cor¬
rigere potestis.tacendo
perire permitticis. Si enĩ
in corpore quod uelit oc¬
cultari. dũ timet secari.
nõne crudeliter ate silere¬
tur: et misericorditer in¬
dicaretur: Quanto ergo
potius debes manifestare.
ne deterius putrescat in
corde:¬

Expanded text:
 et in hac causa commendatus est timor, ubi scriptum est. Abominatio est Domino defigens oculum. uando ergo simul estis in ecclesia, et ubicumque ubi et feminae sunt, invicem vestram pudicitiam custodite. Deus enim qui habitat in vobis, etiam isto modo custodit si hanc, de qua loquor, oculi petulantiam teritis, statim admonete, ne coepta progrediantur, sed e proximo corrigan post admonitionem iterum uel alio quocumque dieis, iam uelut uulneratam sanandtamen et alteri uel tertiae demonstratam, ut duarum uel trium possit ore conuinci et competenti seueritate coherceri. nec liuolas, quando haec indicatis; macentes non estis, si fratres vestros quos indicando corrigere potestis, tacendo perire permittitis. Si enim, in corpore quod vellet occultari, dum timeret secari, nonne crudeliter a te sileretur, et misericorditer indicaretur? Quanto ergo potius debes manifestare, ne deterius putrescat in corde
Abbreviated transcription (Latin):
tio proximi. Scd d̾i dilectio ꝑtria di¬
stinguitur: quia ex toto corde. et co¬
ta anima. et tota fortitudine diligi
condicor iubetur. Qua inre notandũ¬
est qͦd diuinꝰ sermo cũ clm̃ cliligi pre¬
cipit. nõ solum narrat ex quo. s etiã
informat ex quanto. cũ subiungit
ex tota fortitucline: ut uidelicec qui
perfecte dõ placeir desiderat. sibide se
nichil relinquat. Proximi aũc dilecti¬
o aduobus preceptis deriuatur: cũ
et ꝑquencdã iustũ dicit᷑. qͦd ab aliotibi
odis fieri. uide ne cu alteri facias: et
ꝑsemetip̃am ueritas dicit. que uul¬
tis ut faciant uobis homines: ita et
nos facite illis. Quibꝰ duobus scilicet
utriusq testamenti mandatis. ꝑ unũ
malicia compescit᷑ ꝑ aliucl benigni¬
tas prerogatur: ut qͦdnon ult ma¬
lum pati quisq nõ faciens cesset a
nocencli oꝑe. et rursum uonum qͦd
fieri sibi appetit impendens erga uti¬
litatem proximi excerceat ex benig¬
nitate. Sed hec nimiru duo dũ soui¬

Expanded text:
tio proximi: sed Dei dilectio per tria distinguitur, quia ex toto corde, et tota anima et ex tota fortitudine diligi conditor est quod divinus sermo, cum Deum diligi praecipit, non solum narrat ex quo, sed etiam informat ex quanto, cum subjungit, ex toto: ut videlicet qui perfecte Deo placere desiderat, sibi de se nihil relinquat. Proximi autem dilectio ad duo praecepta derivatur, cum et per quemdam justum dicitur: Quod ab alio tibi odis fieri, vide ne tu alteri facias . Et per semetipsam Veritas dicit: Quae vultis, ut faciant vobis homines, ita et vos facite illis ; quibus duobus, scilicet utriusque Testamenti mandatis, per unum malitia compescittas praerogatur, ut quod non vult malum pati quisque, non faciens cessat a nocendi opere; et rursum bonum quod sibi fieri appetit, impendens ad utilitatem proximi exerceat ex benignitate. Sed haec nimirum duo dum solli
Abbreviated transcription (Latin):
tur: sũ murnure seruiãt fr̃io sui.
ales se exibeant et ea carita¬
te fr̃ious suis deseruiant:
ne ipsi de ministerio sibi commisso
peccent in murmure. et alios per
suã negligentiã faciant murmui¬
rare. Graue peccatum est murmu
accipit murmurare potest. Salo¬
mon. Precordia fatui: quasi rota
carri. Fenum portat. et murmaͣt.
Tales sunt multi fr̃s incongregati¬
muraueritis. sicut quidã eorũ mͦ¬
rauerunt: et aserpentiuꝰ perierũt.
Quare a serpentibus. nisi quia ser¬
pens ueneuosus est: et om̃is qui
murmurat uenenũ diaboli habet
in lingua: Iacobꝰ. lingua. inquietũ
malum: plena ueneno mortifero.
Cauendum est gͦ nobis a uiurm᷑e:
ne mortifero diaboli ueneno perra¬
1s. Codices cerca hora. singu¬
uperius petierit: nõ ac

Expanded text:
tur, sine murmure serviant fratribus suis. Tales se exhibeant, et ea charitate fratribus suis deserviant, ne ipsi de ministerio sibi commisso peccent in murmure, nec alios per suam negligentiam faciant murmurare. Grave peccatum est murmuraccipit murmurare poterit. Et Salomon: Praecordia fatui sicut rota carri , fenum portat et murmurat. Tales muraveritis, sicut quidam eorum murmuraverunt, et a serpentibus perierunt . Quare a serpentibus, nisi quia serpens venenosus est, et omnis qui murmurat venenum diaboli habet in lingua. Jacobus.: Lingua inquietum malum, plena veneno mortifero . Cavendum est ergo nobis a murmure, ne mortifero et diabolico pereamus veneno. Codices certa hora el tardius petierit, non
Abbreviated transcription (Latin):
ed cũ uires pristinas
reparauerint. redeant ad
feliciorẽ consuetudine in
suam. que famulos di tan¬
to amplius decet quanto
minus indigent: ne cybi
eos teneat uoluptas iam
uegetatos. quos necessi¬
tas leuarat infirmos. Illo
estiment diciores: qui in
sustinenda parcitate fue¬
rint forciores. Meluis est
enim minus egere: qũa
plus habere.
nec affectetis uestibꝰ place¬
re. sed moribus.¬
uando ꝓceditis. simul
¶ambulate: cum ueneritiᷤ
quo itis. simul state. In in¬
cessu. statu. habitu. inom¬
chil fiat quod cuiusqũa
offendat aspectum: sed
quod uestram deceat sanc¬
titatem.

Expanded text:
ed cum vires pristinas reparaverint, redeant ad feliciorem consuetudinem suam, quae famulos Dei tanto amplius decet, quanto minus indigent: nec ibi eos teneat voluptas jam vegetos, quo necessitas levarat infirmos. Illos aestiment ditiores, qui in sustinenda parcitate fuerint fortiores. Melius est enim minus egere, quam plus habere. nec affectetis vestibus placere, sed moribus.proceditis, simul ambulate: cum veneritis quo itis, simul state. In incessu, statu, habitu, in omhil fiat quod cujusquam offendat aspectum, sed quod vestram deceat sanctitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
cedit ordine. ita eos debet p̃ce
dere scĩtate: ut eius exemplo liscant
subditi qualiter uiuere debeant.
Corripiat inquietos. consoletur
pusulanimes. suscipiat infirmos:¬
net regiminis. mala inferre
non cebet sedtolerare : ut ex sua m̃a-¬
suetudine iracundos ualeat mnitiga¬
re. Quia medicus animarũ est: contͣ
passiones uitioꝵ debet opponere me-¬
dicamenta uirtutũ. ita scilicet ut pͥ¬
us mores om̃ium cliligenter inqui-¬
rat: ut quid cuiq inferre debeat ag¬
noscat. Disciplinam libens habe.
at: metuendus imponat. Et qũauis
utrumq sit necessarium. tamen

Expanded text:
et ordine, ita eos praecedere debet sanctitate, ut ejus exemplo discant subditi qualiter vivere debeant. Corripiat inquietos, consoletur pusillanimes, suscipiat infirmos,es. Qui locum tenet regiminis, mala inferre non debet sed tolerare, ut ex sua mansuetudine iracundos valeat mitigare. Quia medicus animarum contra passiones vitiorum debet opponere medicamenta virtutum, ita scilicet ut prius mores omnium diligenter inquirat, ut quid cuique inferre debeat agnoscat. Discat, metuendus imponat, et quamvis utrumque sit necessarium, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
diter uiuite: et houorate in uob̾
dm̃ inuĩcẽ cuiꝰ templa facti estis.
aupertas quippe et humilitaᷤ
generant caritatẽ: caritas
uero unitatem nutrit acq concor¬
diam. Unitas aũt et concordia: effi¬
cunt nos templum dĩ. Et tũc dm¬
ueraciter honoramꝰ: qͣndo concor¬
diter et unanimit̾ uiuimꝰ. Tunc

Expanded text:
diter vivite, et honorate in vobis Deum invicem, cujus templa facti estis. Paupertas quippe, et humilitas generant charitatem. Charitas vero unitatem nutrit; unitas vero et concordia efficiunt nos templum Dei. Et tunc veraciter Deum honoramus, quando unanimiter et concorditer vivimus. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃as in unũ habeatis sub
uno custode uel duobus.
uel quanti suffice possint
ad eas excutiendas: ne ati¬
nea ledantur. Et sicut pas¬
cimini ex uno cellario: sic
induamini ex uno uestia¬
rio. Si fieri potest aduoᷤ
nõ ꝑtincat qͦd uobisindu¬
mentũ ꝓ temporũ congru¬
entia proferat᷑. utr̃u hoc
recipiat unusquisq ur̃m
quod deposuerat an aliud
quod habuerat: dũ tam̃
unicuiqz ꝓut cuiqz opus¬
est. non negẽtur.

Expanded text:
ras in unum habeatis, sub uno custode vel duobus, vel quot sufficere potuerint ad eas excutiendas, ne a tinea laedantur: et sicut pascimini ex uno cellario, sic induamini ex uno vestiario. Et si fieri potest, non ad vos pertineat quod vobis indumentum pro temporum congruentia proferatur, utrum hoc recipiat unusquisque quod deposuerat, an aliud quod alter habuerat; dum tamen unicuique, prout cuique opusest, non negetur.
Abbreviated transcription (Latin):
malis oꝑibus. luxuria nõ exc̃¬
cetur. nͥ in malis oꝑibus: similiter et
cetera uicia. Sola suꝑbia. etiam bo¬
nis oꝑibus insicliatur ut pereant.
quia ea se egisse iactanter ꝓtulit.
augustinꝰ. Sũt quidã: qui de con¬
temptu uane gle uauius glorian¬
tur. Similicer sũt pleriq qui de
contẽptu diuitiarũ uanius extol¬
lunt᷑. De quibꝰ subiungit᷑¬

Expanded text:
malis operibus. Luxuria non exercetur nisi malis operibus, similiter et caetera vitia. Sola superbia etiam bonis operibus insidiatur ut pereant. quia se egisse jactanter protulit. Augustinus: Sunt quidam qui de contemptu vanae gloriae vanius gloriantur. Similiter sunt plerique qui de contemptu divitiarum vanius extolluntur, de quibus subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbior efficit᷑ diuitias contemp¬
Onendo. qũa fuerat possidendo:
c si breuiter et aꝑte diceret.
Quil prodest pauꝑtas cũ su¬
ꝑbia: Mlelior est oiues humilis: ꝙͣ
suꝑbus pauper. Melior est humiliꝰ¬
peccator: qũa iustus elatus. Debet
gͦ in om̃ibus ẽe seriuuis d̃i ꝓuisus:
et circumspectus. Primũ ne mala
agat. deinde ne bona negligat. pꝰ¬
modũ ne in bonis que egerit intu¬
mescat: quia tũc ueraciter sũt bona

Expanded text:
bior efficitur divitias contemnendo quam fuerat possidendo? Ac si aperte diceret. Quid prodest paupertas cum superbia? Melior est dives humilis quam superbus pauper. Melior est peccator humilis quam justus elatus. Debet ergo in omnibus esse servus Dei providus et circumspectus, primum ne mala agat, deinde ne bona negligat, postmodum ne in nobis quae facit intumescat; quia tunc sunt veraciter bona
Abbreviated transcription (Latin):
millima seculi paupertate
uenerint: taiqũa hoc illis
contulerit recentior egri¬
cudo. qͦd diuitibus anteri¬
or consuetudo

Expanded text:
milima seculi paupertate venerint tamquam hoc illis contulerit retencior egritudo quod divitibus anterior consuetudo
Abbreviated transcription (Latin):
nictis: et habebitis unde necessitate
pacientibus porrigatis.¶
tauͦ et calciamenta qͣndo fuerint in¬
digentibus necessaria. dare non diffe¬
rant. sub quoꝵ custodia sũt que pos

Expanded text:
nietis, et habebitis unde necessitate patientibus aliquid porrigatis. vero, et calceamenta quando fuerint indigentibus necessaria dare non differant sub quorum custodia sunt, quae pos
Abbreviated transcription (Latin):
cauendum peccatũ. Meluis est e¬
nim cauere: qũa emendare. ꝗd si
per fraguitatẽ peccare contigerit:
facile culpa corrigitur que citocog¬
noscitur. Hinc est qͦd oñs de mulie¬
re. ad serpentem dicit. Ipsa conte¬
ret caput tuũ. Caput serpentis
contericur: qͣndo peccatũ ibi corri¬
gitur ubi nascitur. Debet gͦ esse¬
quisq sollicitus: ut mox ibise stu¬
deat emendare. ubi se nouerit de¬
liquisse. Quantũ inter est inter fe¬
stucam et trabem: tantũ distat in¬
ter iram et odium. Odium est enĩ
ira inueterata: que ex uetustate
ipsa tantũ roboris accepit. ut m̾ito
appelletur trabs. fieri aũt potest:
ut su rascaris homini. uelis etiam¬
eũ corrigi. Si aũt oderis: nõ potes
eũ uelle corrigi. Per irã mentis
oculus turbatur: ꝑodium eciam ex¬
tinguitur. Uñ ioh̾es apłs ait. Qui
odit frẽm suũ in tenebris est: et in¬
indignatione. cico redeuudum est
ad mansuetudinis lenitatẽ. Nam
ꝑtinax motus facile in odium tran

Expanded text:
cavendum peccatum. Melius est enim praecavere quam emendare. Quia si per fragilitatem peccare contigerit, facile culpa corrigitur, quae cito cognoscitur. Hinc est, quod Dominus de muliere ad serpentem dicit: Ipsa conteret caput tuum ; caput serpentis conteritur, quando peccatum ibi corrigitur ubi nascitur. Debet ergo quisque esse sollicitus, ut mox ibi se studeat emendare ubi se noverit deliquisse. Quantum interest inter festucam et trabem, tantum interest inter iram et odium. Odium enim ira inueterata, quasi quae uetustate ipsa tantum robur acceperit, at merito appellaretur trabes. fieri autem potest, ut, si irascaris homini, uelis eum ceum velle corrigi. Per iram mentis oculus turbatur; per odium etiam exstinguitur. Unde Apostolus: Qui odit fratrem suum in tenebris esindignatione cito redeundum est ad mansuetudinis lenitatem. Nam pertinax motus facile in ejus odium tran
Abbreviated transcription (Latin):
eius nostie batur: hĩc uos proba¬
te quantum nobis desit in illo in¬
teriore saucto habitu cordis. qui
pro habitu corꝑoris litigatis.

Expanded text:
eius uestiebatur, hinc uos probate, quantum uobis desit in illo interiore sancto habitu cordis, quae pro habitu corporis litigatis.
Abbreviated transcription (Latin):
pariter castigemꝰ et lingũa: suin le¬
ge dñi ambulare et cestimonia eiꝰ
ad suescamꝰ toto corde sectari. Quecũ¬
q eñ sepius agere. loqui. uł aucli¬
re soleuiꝰ: eadem necesse est sepuiᷤ¬
ad animi solicã ꝓpriãq recurrant
Et nolite cã¬
care : nisi qͦo legitis esse cantan

Expanded text:
pariter castigemus et linguam; si in lepariter castigemus et linguam; si in lege Dei ambulare et testimonia ejus assuescamus toto corde scrutari. Quaecunque saepius agere loqui, audire, solemus; eadem necesse est ad animum quasi solitam propriamque recurrant et. Nolite cantare, nisi quod legitis esse cantan
Abbreviated transcription (Latin):
sallentiũ in eccłia mẽs in ore.
concordare debet cũ uoce: ut
impleatur illud aplĩ. Psallam sp̃u:
psallam et mente. Orandi ꝑtiuatia.
ita solum m̾ecur ẽc fructifrra: si qͦd
ore precam᷑. hoc etiã mente meditẽ¬
mur. Sepe nãq oramꝰ. et alibi cor¬
de intendimꝰ: nec ip̃m qͦd dicius
recolimꝰ. Sed illam orationẽ d̾s nõ
exaudit: cui ipse qui orat nõinten¬
oit Qͦo instinctu diaboli. sepe fieri
solet. Iciens enĩ utilitatẽ orandi. et
nobis inuidens gr̃am impetrandi.
inmittit orantibus cogitationũ tu¬
multꝰ: ut mentẽ ab oratione diui¬
dat. et fructũ orationis tollat. son¬
tra cuiꝰ maliciã. de bemꝰ hab̾e men¬
tis constantiã: uit quanto plus co¬
gitationũ curba nos impugnat.
tanto robustius nr̃a mens insui sta¬
tus rectitudine fira ꝑmaneat. Ilul¬
tum eni iuiuat ad orationis purita¬
tem: si in om̃i loco uel temꝑe nos
ab actibus illicitis temperemꝰ. si sem¬
per ab ociosis sermonibus auditũ¬

Expanded text:
sallentium in ecclesia mens concordare debet cum voce, ut impleatur illud Apostoli: Psallam spiritu; psallam et mente . Orandi perseverantia ita solum meretur esse fructifera; si quod ore precamur, hoc mente meditemur. Saepe namque oramus et alibi corde intendimus, nec ipsum quod dicimus recolimus. Sed illam Deus non exaudit orationem, cui qui orat non intendit; quod instinctu diaboli saepe fieri solet. Sciens autem utilitatem orandi, et nobis invidens gratiam impetrandi, immittit orantibus cogitationum tumultus, ut mentem ab oratione dividat et fructum orationis tollat. Contra cujus malitiam debemus habere mentis constantiam, ut quanto plus cogitationum turba nos impugnat, tanto robustius mens nostra in sui status rectitudine fixa permaneat. Multum enim juvat ad orationis puritatem si in omni loco et tempore nos ab actibus illicitis temperemus; per ab otiosis sermonibus auditu
Abbreviated transcription (Latin):
domo uichil aliud agendũ ẽe qũã
orandũ. Ad hoc eni om̃is eccli̾a con¬
struit᷑: ut in ca oretur. Ipsa ẽ domꝰ
dei: et porta celi. Ii peccatores re¬
conciliant᷑: et iusti scĩficantur. Ibi
explent᷑ diuina mysti̾a: et tractan¬
cur celestia sacraienta. Inde salo¬
mon ait. Dñc si conuers̃ fuerit po¬
pulus tiuis. et orauit ad sanctua¬
rium tuũ. cu exaudies eos: et di¬
mittes peccata eoꝵ. Et icõ sũmoꝑe
caueudũ est: ne aliqͥcl in sanctua¬
rio dñi fiat. qͦd aut oculos diuine¬
maiestatis offendat. aut ibi orare
impediat. Qualiter aũt orare debe¬
amus ostenditur: cũ subinfertur.
Psalmis et ymiis cũ oratis dm̃:
hoc uersetur incorde. quod pfertur

Expanded text:
domo nihil aliud esse agendum quam orandum. Ad hoc enim omnis ecclesia constituitur ut in ea oretur. Ipsa enim est domus Dei et porta coeli. Ibi peccatores reconciliantur, et justi sanctificantur; ibi explentur divina mysteria et tractantur coelestia sacramenta. Unde Salomon ait: Domine, si conversus fuerit populus tuus et oraverit ad sanctuarium tuum, tu exaudies eos et dimittes peccata eorum . Et ideo summopere cavendum est ne aliquid in sanctuario fiat quod aut oculos divimajestatis offendat aut ibi orare volentes impediat. Qualiter autem orare debemus ostenditur cum subinfertur. Psalmis et hymnis cum oratis Deum: hoc versetur in corde quod profertur
Abbreviated transcription (Latin):
ut in om̃i nr̃a conu̾satione nr̃e in¬
tentionis sũma uersetur semꝑ in
caritate. In hiis aũt duobꝰ precepteᷤ.
tota lex pendet et ꝓphete. ¶
quens ergo est. ut etiam eũ quis su-¬
is filiis. aut aliqua necessitudĩe ad
se ꝑtinentibus in monasterio cõsti

Expanded text:
ut in omni nostra conversatione, nostrae intentionis summa versetur semper in charitate. In his autem duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae . Consequens ergo est ut etiam cum quis suis filiis aut aliqua necessitate ad se pertinentibus in monasterio consti
Abbreviated transcription (Latin):
ut possimꝰ celestia comparare. Neg¬
num eĩ celorũ tantũ ualet: quan¬
cum habes. Nichil ralius cũemi¬
tur: nichil carius cũ possidetur.
Duo sũt que relinqui oportet ꝓpt̾
d̾m: facultatem scilicec possidencli.

Expanded text:
re. Regnum enim coelorum tantum valet, quantum habes. Nihil vilius cum emitur, nihil charius cum possidetur. Duo sunt quae relinqui oportet propter Deum, facultatem scilicet possidendi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ se sunt mala caueat: seo etiã illa
resugit unde uel praua actio uel
mala opinio ꝓcedere possit Nos uͦ
quos oportet bñ uiuere. et uonum
exemplũ aliis demonstrare: nõ con¬
uenit calia agere. unde quis possit
uel malam suspitioñe hab̾e. ¶e

Expanded text:
 sunt caveat, sed etiam illa refugit, unde etiam vel prava actio, vel mala opinio procedere possit. Nos vero quos oportet bene vivere et bonum exemplum aliis demonstrare, non convenit talia agere, unde quis possit vel malam suspicionem habere
Abbreviated transcription (Latin):
centia et eaque subsequitur.
nobis duo genera suꝑbie designan¬
tur. Unũ carnale: aliucd sp̃uale. Nã
pauꝑes fastidire. et de nobilitate
que inter homines seculares freqũe¬
ter solet euenire. De oꝑibus autẽ¬
est: que solet etiã regulares corrũ¬
lere de bono oꝑe. aut uirtute. ab
alto cadere est. Et quanto est altior
ascensus: tanto est periculosior
casus. Dñs dicit in eũuagelio. Cũ
facis elemosiña. nesciat sinistra tu¬
a quud faciat dextera tua: ut ele
ille qui uidet in abscondico: red¬
det tibi. Per dexterã recta oꝑatio:
per sinistram fauor scł̃i uelelatio
cesignat᷑. Ex hus ergouerbis am¬
monem: ne recta que aguꝰ ostendẽ
adelationẽ studeamꝰ. Arioquin. mer¬
cedem nõ habebimꝰ apud patr̃e no¬
str̃u. Deinde ostendit quantũ sit

Expanded text:
entia et iis quae sequuntur, nobis duo genera superbiae designantur. Unum carnale, aliud spirituale. Nam pauperes fastidire et de nobilitate quae inter homines saeculares frequeter solet evenire. De operibus mises, quae solet etiam spirituales corrumlere de bono opere aut de virtute, ab alto cadere est. Et quanto altior est ascensus, tanto periculosior est casus. Dominus dicit in Evangelio: Cum facis eleemosynam, nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua, ut sit ille qui videt in abscondito reddet tibi . Per dexteram recta operatio; per sinistram favor mundi atque elatio designatur; ex his verbis admonemur ut recta quae agimus abscondere ab elatione studeamus, alioquin mercedem non habebimus apud Patrem nostrum. Deinde ostendit quantum sit
Abbreviated transcription (Latin):
diuitũ dignitate. sed de pauperũ
frm̃ societate gloriari. a eꝰ¬
umoꝑe cauere debent fr̃s qͥ
ad scãm societatẽ et communẽ
uitam uenerũt. ut nõ habeat alter
alterũ fastidio. qr eo ditior fuerit
uel nobilior siue sapientior. qm̃ si¬
cut dicit aplõ infirma nĩdi elegit¬

Expanded text:
divitum dignitate; sed de pauperum fratrum societate gloriari. Summopere cavere debent fratres, qui ad sanctam societatem et communem vitam venerunt, ut non habeat alter alterum fastidio, quamvis eo ditior sit, sive nobilior, sive sapientior. Quoniam sicut dicit Apostolus: Infirma
Abbreviated transcription (Latin):
de diguitate diuitũ pareutũ. sed
de societate pauꝑm fr̃m precipim᷑
gloriari: qm̃ ip̃e qui diues est in
gła sua. pauper factꝰ ꝓnobis. nõ di¬
uitiꝰ sed pariꝑib dignatꝰ est sociari.
pertate uͦ gloriari. pertiuet adbea¬
titudiũe.
Nec excollautur si cõ¬
muni uiteraliquid de sius faculta¬
cibus contrilerunt: ne desuis cliui

Expanded text:
ate divitum parentum, sed de societate pauperum fratrum praecipimur gloriari, quoniam ipse qui dives est in gloria sua pauper factus est pro nobis. Non divitibus sed pauperibus dignatus est sociari; pertate vero gloriari pertinet ad beatitudinem. Nec extollantur si communi vitae aliquid de suis facultatibus contulerint;
Abbreviated transcription (Latin):
bis regula. que anime nr̃e ualde st̃
necessaria: scilicet orationem. lecti¬
onem. oꝑationem. Nam oratione
mundamur. lectione iustruimur.
oꝑatione beatificamur: sicut dicit
sp̃c sc̃s inpsalmo. lauores manuũ
tuarũ quia manducabis: beatus eᷤ
et bñ tibi erit. Quocl aũt precipit
ut codices siugulis diebus petant᷑.
frequentia legendi cõmendatur.
frequenter debet legere scruus di.
ualde enĩ utilis est. diuina lectio.
slam per lectionẽ discimus: quid¬
cauere. quid agere. quo tendere de¬
beamus. hinc psalmista ait. lucerna
pedibus meis uerbum tuũ. Ner lec¬
tionem. sensus et intellectus auge¬
instrumenta quibus etiam beatitu¬
do acquiritur: hiis armis uitia com¬
primunt᷑. hiis alimentis uirtutes
nutriunt᷑. Sed et si qͣndo alectione
sequi: quia ociositas inimica ẽ ani¬
me. et antiquus hostis qũe alectio¬
uacantem iuuenerit. facile aduicia
rapit. Per usum namq lectionis dis¬
cetis: qualiter et uos uiuatis. et a¬
lios doceatis. Ner usum orationis:

Expanded text:
bis regula quae animae nostrae valde sunt necessaria, scilicet orationem, lectionem, operationem. Nam oratmundamur, lectione instruimur, operatione beatificamur; sicut dicit Spiritus sanctus in Psalmo: Labores manuum tuarum quia manducabis, beatus es et bene tibi erit . Quia autem dicit ut codices singulis diebus petantur, frequentia legendi commendatur. Frequenter debet legere servus Dei. Valde enim est utilis divina lectio. Nam per lectionem discimus quidcavere, quid agere, quo tendere debeamus. Hinc Psalmista ait: Lucerna pedibus meis verbum tuum . Perfectionem sensus et intellectus augeinstrumenta quibus aeterna beatitudo acquiritur. His armis vitia comprimuntur, his alimentis virtutes nutriuntur. Sed, etsi a lectione sequi, quia otiositas inimica est animae, et antiquus hostis quem a lectiovacantem invenerit, facile ad vitia rapit. Per usum namque lectionis discetis, qualiter et vos vivatis, et alios doceatis. Per usum orationis
Abbreviated transcription (French):
sur sum cor habeant. et terreua ac
uana nõ querant: ne inciprant
esse mouasteria diuitibꝰ utilia nõ
pauꝑibus. si diuites illic humi

Expanded text:
sursum cor habeant, et terrena ac vana non quaerant, ne incipiant esse monasteria divitibus utilia, non pauperibus, si divites illic humi
Abbreviated transcription (Latin):
dũante. s caritate seruiente felicem.
am qui ita presunt ut gau¬
deant de potestate dñii: non
sunt ueri pastores. sz mercennarii.
hiimagis preesse appetũt: qũa pro¬
in euuangiõ. Amen dicouobis. recepe¬
runt mercedem suã. Qui uͦ ica prest̾
ut gaudeant de seruitute caritatis.
ip̃i tenent exemplũ ueri pastoris:
Illi uere prelati sũt. et scd̃m dm̃ cur̃ã
regiminis agunt. qui ad hoc tantũ
lauoraut ut plures secũ ad d̾m trahãt.
quos delectat onus nõ honor. caritas
non potestas: seruitus impensa alii
non suscepta ab aliis: iuxta qͦd ait
apło. Cum eẽm liber ex om̃ibus: om¬
niũ me seruũ feci. ut plures lucri¬
facerem. Qui tamen ꝓpter auctorita¬
tem regiminis honorandus ẽ a sub¬
ditis. Uñ et subditur.
Honore co.

Expanded text:
ante, sed charitate serviente felicem. Nam qui ita praesunt ut gaudeant de potestate dominii, non sunt veri pastores, sed mercenarii; hi magis praeesse appetunt quam proin Evangelio: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . Qui vero ita praesunt ut gaudeant de servitute charitatis, ipsi tenent exemplum veri pastoris, Illi vere praelati sunt et secundum Deum curam regiminis agunt, qui ad hoc tantum laborant, ut plures ad Deum secum trahant, quos delectat onus non honor, charitas non potestas, servitus impensa aliis, non suscepta ab aliis. Juxta quod Apostolus ait: Cum essem liber in omnibus, omnium me servum feci, ut omnes lucrifacerem . Qui tamen propter auctoritatem regiminis honorandus est a subditis. Unde et subditur: Honore co
Abbreviated transcription (Latin):
cusaui̾t: etiam si ipse nõ absces¬
serit. de ur̃a societate ꝓiciatur.
sion em̃ et hoc fit cruceliter sco
miscdĩter: ue concagione peii¬
fera plurimos perdat.

Expanded text:
cusaverit, etiamsi ipse non abscesserit, de vestra societate projiciatur. Non enim et hoc fit crudeliter, sed misericorditer, ne contagione pestifera plurimos perdat.
Abbreviated transcription (Latin):
ad ebreos: et tanqũa filiis nobis se
onecessaria. ut rectorsius exibeat
subcdicis: timorem scilicet et amorẽ.
Timorem eis qui suꝑbi et rebelles
et dure mentis sũt: amorem eis qͥ

Expanded text:
ate: tanquam filiis vobis se o necessaria ut rector suis exhibeat subditis, timorem scilicet et amorem. Timorem iis qui superbi hac rebelles et durae mentis sunt. Amorem vero eis
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiasticus doctor sapiens sit. et
disciplinatus: quia tũc recte alii
disciplinam imponit. cũ ipse disci¬
plinate uiuit: cũ ex se ip̃o trahit
magisteriũ qͦd excercet in alio. In¬

Expanded text:
esiasticus sapiens sit et disciplinatus, quia tunc aliis recte disciplinam imponit, cum ipse disciplinate vivit, cum ex seipso trahit magisterium quod exercet in alio.
Abbreviated transcription (Latin):
uanda est: cupiditas uͦ carnis extĩ¬
guenda. Et quia de manifesta in¬
firmitate locucus est: de latenti
dolore subiungit dicens. Deni¬
q si lateus est dolor in corꝑe : famu

Expanded text:
anda est; cupiditas vero carnis exstinguenda est. Et quia de manifesta infirmitate locutus est, de latenti dolore subjungit, dicens: Denique si latens est dolor, famu
Abbreviated transcription (Latin):
faciat homicidam. sic enim legitis.
Qui odit frẽm suũ . homicida est.
ic paulatim crescunt uicia.
sepe cũ ab ocioso uerbo lin¬
guam restringere nolumꝰ: ad no¬
ria dilabimur. Inde aliqͣndo ad mͦ¬
mura: et detractiones deciclimus.
plerũq etiam usq ad lites et con¬
tentiones: inde ad iram et odium.
Et iuxta salomonis uocẽ dum ne¬
gligimus corrigere minima: pla-¬
bimur ad maiora. Dũ gͦ uiciumex
uicio oritur: iniquitas plongat᷑.¬
hinc ꝓpheta ait. ue qui trahitis ini

Expanded text:
faciat homicidam. Sic enim legitis: Qui odit fratrem suum homicida est . Sic paulatim saepe crescunt vitia. Sane cum ab otioso verbo linguam restringere nolumus, ad noxia dilabimur; inde aliquando ad murmura et detractiones decidimus; plerumque etiam usque ad lites et contentiones; inde ad iram et odium, et juxta Salomonis vocem dum negligimus corrigere minima, prolabimur ad majora . Dum ergo vitium ex vitio oritur, iniquitas prolongatuHinc propheta ait: Vae qui trahitis ini
Abbreviated transcription (Latin):
nõ animo. Qui semet ip̃os abnegãt
ꝓpter xp̃m: animi uirtũte ip̃am suã¬
suꝑant natur̃a. Dĩ eñĩ dilectio que
fortis est ut mors: nõ solũ illicita de¬
sideria. uerũetiã ip̃os corꝑales ⁊ na¬
turales plerũq extinguit affectus.
In primitiua quippe eccłia tanta e¬
rat gr̃e spũalis habundantia: ut nõ
solũ modico contenti essent. sed hoc
ip̃m qͦd nichil habebant. ꝓ suminis
diuitiis depucarent. Unde apls̃ ait.
Nichil habentes: et om̃ia possidenteᷤ

Expanded text:
ipsos abnegant propter Christum, animi virtute ipsam superant naturam. Dei namque dilectio quae fortis est ut mors, non solum illicita desideria, verum etiam ipsos corporales et naturales exstinguit affectus. In primitiva quippe Ecclesia tanta erat gratiae spiritualis abundantia, ut non solum modico contenti essent sed hoc ipsum quod nihil habebant, pro summis deliciis deputarent. Unde Apostolus ait Nihil habentes et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tegam: hiis contenti simꝰ. In huiꝰmuo
di nõ debemꝰ attend̾e uoluntatẽ car¬
nis: sedualitudinem nature. Plus
enĩ appetit carnalis uoluntas: qũa
necessitas. Qũa obr̃e in eo qͦd dicit᷑.
ut unicuiq qͦdopus est tribuatur.
iste modus seruandus est: quatinꝰ
sic nutriat᷑ corpꝰut seruiat. et iterũ
sic reprimat᷑ ut nõ suꝑbiat: sic ser¬
uetur necessitas uature. ut absci¬
datur suꝑfluitas concupiscentie.

Expanded text:
tenti simus . In hujusmodi ergo non debemus attendere voluntatem carnis, sed valetudinem naturae. Plus enim appetit carnalis voluntas quam necessitas. Quamobrem in eo quod dicitur, quod unicuique quod opus est tribuatur, iste modus servandus est quatenus sic nutriatur caro ut serviat, et iterum sic reprimatur ut non superbiat; sic servetur necessitas naturae, ut abscindatur superfluitas concupiscentiae.
Abbreviated transcription (Latin):
qr nõ equaliter ualetis om̃s: sc̃d
potius unicuiqz. sicut cuiq opus
segitis in actibuis apłorum. qr erant
eis om̃ia cõmunia: et distribue ba¬
tur uincuiq sicut cuiq opuserat.
ocnõ est ita incelligendũ: uc
cuiq qͦcl opus erat sic habun¬
danter distribueret᷑. ut nullam habe¬
rent indigentiam. Cum eñi scriptũ
sit qͦd inter eos nullꝰ egens erat: scrip¬

Expanded text:
 non aequaliter valetis omnes, sed potius unicuique prout cuique opuslegitis in Actibus apostolorum, quia erant illis omnia communia, et distribuebatur unicuique sicut unicuique opus erat . Hoc non est ita intelligendum, ut unicuique quod opus erat, sic abundanter distribueretur quod non haberent indigentiam. Cum enim scriptum sit, quod inter eos nullus egens erat , scrip
Abbreviated transcription (Latin):
utiq aperte. insauia est. Quid enĩ
aliud faciunt insani et demoue re-¬
pleti. nisimenbra sua morsibus la¬
niant : frustra gͦ est inmonasterio.
qui discordiam habet cum fr̃e suo:
quia nec d̾m placat sacrificiis. nec
ꝓficere ualet operious bonis.
Proinde nobis auerbis ourio

Expanded text:
utique aperta insania est. Quid enim utique aperta insania est. Quid enim aliud faciunt insani et daemone repleti, nisi membra sua morsibus dilaniant? Frustra est ergo in monasterio qui discordat cum fratre suo, quia nec Deum placat sacrificiis nec proficere valet operibus bonis. Proinde vobis a verbis durio