comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pc̃ti genus facillime credamus relaxari ¶lam
si quelib culpa sequẽti mercede purgatur ꝙͣto
magis hec facile abstergitur: ꝙͣ merces ip̃a comi¬
tatur. Multa mẽciũtur młta q fingũt hoĩes ꝓpt̾
hũaua laudẽ: sic q fit ut isti meciendo pereant. Et
eos quos laudant ad uane glorie ruinã perducãt
Sicut bene sibi cõscius nõ metuit aliene lingue
cõuitiũ: ita et qui laudatur ab alio nõ debet er¬
rorẽ aliene laudis attendere. sed magis testiomũ
encia. non pala in aliena lingua Perfecti qui
alta radice fundati sunt et si flãme laudis ac
Uituꝑacõis ut cũq quasi uentoꝵ interdũ curũetu
impullu: tũditꝰ tam̃e nõ deiciũtur. Ced protinus
firmitate radicis ad se redeũt Sona mẽs ad ma
terrorẽ blãdiciis miscẽt. ut aut oblec̃tacõe quẽꝙͣ
decipiant. aut terrorib frangãt Nͥ. laudat᷑. in
auditoꝵ amore inseritur: sed si beraciter et nõ ficte
laudet᷑ hoc est si uera sũt que de illo dicũt᷑

Expanded text:
peccati genus facillime credamus relaxari. Nam si quaelibet culpa sequenti mercede purgatur, quanto magis hoc facile abstergitur quam merces ipsa concomitatur. Multa mentiuntur, multa fingunt homines, propter hominum laudem: sicque fit ut et isti mentiendo pereant, et eos quos laudant ad vanae gloriae ruinam perducant. Sicut bene sibi conscius non metuit alienae linguae convicium, ita et qui laudatur ab alio, non debet errorem alienae laudis attendere, sed magis unusquisquentia, non palam in aliena lingua. Perfecti, qui alta radice fundati sunt, et si flamine laudis ac vituperationis utcunque quasi ventorum interdum curventur impulsu, funditus tamen non dejiciuntur, sed protinus firmitate radicis ad se redeunt. 233 12. Bona meterrorem blanditiis miscent, ut aut oblectatione quemquam decipiant, aut terroribus frangant. 13. Qui laudatur in auditorum amore inseritur, sed si veraciter et non ficte laudetur, hoc est, si vera sunt quae de illo dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
Endaces faciũt ut nec uera dicẽtib credatur
Reddit eni sepe hoĩe młta facilitas/ eciã in ue¬
ritate suspectũ Sepe uera ꝓmittit qui falsa dicturꝰ
t: ut cũ primũ acquisierit fidẽ. ad reliqua¬
cia audientes credulos faciat.Multis uidẽtur uera
esse que falsa sũt: et ideo nõ ex deo sed ex suo mendatio
locũtur Nõnũꝙͣ falsitas ueriloquio adiũgitur: et
plerũq a ueritate incipit qui falla cõfingit Latent
pe uenena circũlita melle uerboꝵ: et tandui
iẜͣ peius est mẽdaciũ meditari ꝙͣ loqui. Nã interdũ
quiłq incautꝰ solet ex precipitacõe loqui mẽdaciũ:
meditari autẽ nõ põt insi per studiũ Srauius ergo
ille ex ftudio mentiri ꝑ hibetur: ꝙͣ is qui ex precipi¬
tacione sola mẽtitur Sũmoꝑe tͥauẽdũ est onĩe mẽ¬

Expanded text:
e faciunt ut nec vera dicentibus credatur; reddit enim saepe hominem multa falsitas etiam in veritate suspectum. Saepe vera promittit qui falsa dicturus est, ut, cum primum acquisierit fidem, ad reliqua mendacia audientes credulos faciat. Multis videntur vera esse quae falsa sunt, et ideo non ex Deo, sed ex suo mendacio loquuntur. Nonnunquam falsitas veriloquio adjungitur, et plerumque a veritate incipit qui falsa confingit; latentpe venena circumdata melle verborum: et tandimendacium meditari quam loqui. Nam interdum quisque incautus solet ex praecipitatione loqui mendacium. Meditari autem non potest nisi per studium grave. Pejus ergo ille ex studio mentiri perhibetur, quam is qui ex praecipitatione sola mentitur. Summopere cavendum est omne men
Abbreviated transcription (Latin):
habet: uitam nõ habet. et quos ꝑ sermone
doctrine genuerit nõ fouet exẽplis. sed deserit quiit
quos uerbo edificat. uita et morib destruit. Apocride
lmlatores dicũt᷑. qui iusti nõ esse ꝯuerũt: sed tm̃ uide¬
ri cupiũt. Nn mala agũt et bona profitent᷑. Per ostẽ¬
tacionẽ quippe boni apparẽt. per actionẽ uomali eꝵ
Uero et ypocrisis nõ cõmittr̃ insi a male astutis ꝓ cel¬
liditatẽ ueilentib uicia sub specie uirtũtu celare. et
nõ uera scc̃itatẽ obicere Scti nõ solũ głam supͣmo¬
dũ suũ nõ appetũt: sed etiã hoc ip̃m uideri refugiuũt qd
esle meruerũt Ypocrite autẽ malicie sue occulta tegen¬
tes ante oculos hõmi quadã ĩnocẽcie sctitate se uestiũt
ut uenerẽtur Quib bene diuina uoce dicit᷑. Ele uobis

Expanded text:
habet, vitam non habet: et quos per sermonem doctrinae genuerit, non fovet exemplis, sed deserit, quia quos verbo aedificat, vita et moribus destruit. 2. Hypocritae simulatores dicuntur, qui justi non esse quaerunt, 313 sed tantum videri cupiunt. Hi mala agunt, et bona profitentur. Per ostentationem quippe boni apparent, per actionem vero mali vero et hypocrisis non committitur nisi a male astutis per calliditatem, valentibus vitia sub specie virtutum celare, et non veram sanctitatem objicere. 4. Sancti non solum gloriam supra modum suum omnino non appetunt, sed etiam hoc ipsum videri refugiunt quod esse meruerunt. Hypocritae autem, malitiae suae occulta tegentes ante oculos hominum, quadam innocentiae sanctitate se vestiunt, ut venerentur. Quibus divina voce dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩo uero qd̾ interior. gubernare oĩa demonstr
Ac ne ea que creata lũt sine deo eslent: deꝰ inł
oĩa cõcludantur ab eo De cõsũmacione alicus
dicitur perfectio: deus autẽ qui nõ est factus. i
est perfectus : Sed hũc sermonẽ de usu nr̃o s
humana mopia sicut et reliqua uerba: quas
id qd̾ meftabile est utcũq dici poisit. qm̃ de deo
lotaliter tamẽ in suis ambulat sctis: dũ de lo
co predicatur ab eis. Nam deus qui nec loco¬

Expanded text:
d interior, gubernare omnia demonstratur. Ac ne ea quae creata sunt sine Deo essent, Deus intomnia concludantur ab eo. 4. Consummatio alicujus facti dicitur perfectio; Deus autem, qui non est factus, quomodo est perfectus? Sed hunc sermonem de usu nostro sumpsit humana inopia, sicut et reliqua verba, quatenus id quod ineffabile est, utcunque dici possit, quoniam de Deolocaliter tamen in suis ambulat sanctis, dum de loco in locum praedicatur ab eis. Nam Deus, qui nec loco
Abbreviated transcription (Latin):
atus est homo: uerũ eciam pax inter hoĩes et angłos
reformata est Discordia igitur aute aduẽtũ xp̃i hoĩ¬
nũ et angłoꝵ fuisse per id marĩe agnoscitur: ꝙ salu¬
tati in beteri testamẽto ab hõibus angłi. despiciũt sesa¬
lutari ab eis. qd̾ in nouo testamẽto a iohãne factum.
nõ solũ reuerẽter angłs suscipit: uerũ eciã ne faciatĩ¬
terdicit. Ob hoc homo in ueteri testamẽto despicitur/ nec
deũ. Suscipit᷑. autẽ homo a deo: et reuerẽter salutat᷑.
ab angło. nã et mariã angelus gabriel legitur salu¬
tasse: et iohanni angłm salutanti ei ab eodẽ angło
dicit᷑ Dide ne feceris: cõseruus tuus sũ et fratrũ tꝵ
Per qd̾ agnoscitur per incarnacõem dñicã pacẽ hõibus
fuisse et angelis redoitam

Expanded text:
atus est homo, verum etiam pax inter homines et angelos atus est homo, verum etiam pax inter homines et angelos reformata est. 27. Discordia igitur ante adventum Christi hominum et angelorum fuisse per id maxime agnoscitur, quod salutati in Veteri Testamento ab hominibus angeli, despiciunt se salutari ab eis. Quod in Novo Testamento a Joanne factum non solum reverenter angelus suscipit, verum etiam ne faciat interdicit. 28. Ob hoc homo in Veteri Testamento despicitur, nec Deum. 29. Suscipitur autem homo a Deo, et reverenter salutatur ab angelo. 140 Nam et Mariam angelus Gabriel legitur salutasse, et Joanni angelum salutanti ab eodem angelo dicitur: Vide ne feceris, conservus enim tuus sum, et fratrum Per quod agnoscitur per incarnationem Dominicam pacem hominibus fuisse et angelis redditam
Abbreviated transcription (Latin):
et beatitudo cõueniũt. Rursũ si dicimꝰ eos dei uisione sa¬
ciari lacietas fastidiũ habere solet: et scimꝰ illos dei ui¬
sionẽ quã et desiderãt factidire nõ posse. Quid ergo est
mili ut miromodo simł utrũq credamꝰ: qz et deliderãt
et saciantur. et iterũ ne sit in sacietate fastidiũ sacia¬
ri desiderãt Wident ergo angłi faciẽ prĩs per sacietatẽ:
sed qr sacietas ista fastidiũ nescit angłi desiderãt in eo
prolpicere semꝑ Ubicũq in scripturis lctis pro deo an¬
is põitur / nõ pater nõ sp̃s scts sed pro incarnacõ
dispẽsacõe solus filius intelligitur Ante diñce incarna¬
coĩs aduentũ discordia inter angłos et hoĩes fuit Dem¬
ens autẽ xp̃s pacẽ in se et anglis et hoĩb fecit Eo quippe
nato clamauerũt angłi In t̾ra pax hõib bone uolun¬
tatis Per incarnacoe igit᷑. xp̃i non solũ deo reconsili¬

Expanded text:
et beatitudo conveniunt. Rursum si eos dicimus Dei visione saet beatitudo conveniunt. Rursum si eos dicimus Dei visione satiari, satietas fastidium habere solet; et scimus illos Dei visionem, quam et desiderant, fastidire non posse. Quid ergo est, nisi ut miro modo simul utrumque credamus, quia et desiderant es satiantur. Et iterum, ne sit in satietate fastidium, satiari desiderant. Vident ergo angeli faciem Patris per satietatem; sed quia satietas ista fastidium nescit, angeli desiderant in eum prospicere semper. 25. Ubicunque in Scripturis sanctis, pro Deo angelus ponitur, non Pater, non Spiritus sanctus, sed pro incarnationis dispensatione solus Filius intelligitur. 26. Ante dominicae incarnationis adventum discordia inter angelos et homines fuit. Veniens autem Christus pacem in se, et angelis, et hominibus fecit. Eo quippe nato, clamaverunt angeli: In terra pax hominibus bonae voluntatis. Per incarnationem igitur Christi non solum Deo reconcili
Abbreviated transcription (Latin):
angłi dameli loquẽtis Ego inquit beni ut nũciarem
tibi: sed princeps regni płarũ restitit mͥ ic̾. post alia.
Non est qui me adiuuet insi michael prĩceps uest̾. Itẽ
om̃is hoĩes angłos habere probantur loquẽte dño in ewuã ͦ
Amen dico uobis qr angłi eoꝵ semper uidẽt faciẽ prĩs mei
qui est in telis. Unde et petrus in actib apłoꝵ cũ pulla
est Si deũ angłi cõtuentur et uident: cur petrꝰ apłs dicit
In quẽ deliderant angłi cõspitere ᷤ Itẽ si eũ nõ cõtuentur.
nec bidẽt quomiͦ iuxta sẽtentiã dm̃ angłi eoꝵ semp uident
patris qui est in celis: Sed bene utrũq eit ł lã ueraciter
credimꝰ ꝙ deũ angłi et uident et uidere desiderant: et ha¬
bent et habere fest̾inãt. amant et amare intũtur Si eñ
sic uidere desiderãt ut affectu desiderii nõ ꝑfruãtur: desi¬
deriũ hoc necessitatẽ habet. necessitas ifta penalis est

Expanded text:
angeli Danieli loquentis: Ego inquit veni ut nuntiarem angeli Danieli loquentis: Ego inquit veni ut nuntiarem tibi, sed princeps regni Persarum restitit mihi. Et post alia: Non est qui me adjuvet, nisi Michael princeps vester. 21. Item omnes homines angelos habere probantur, loquente Domino in Evangelio: Amen dico vobis quia angeli eorum semper vident faciem Patris mei, qui est in coelis. est. Si Deum angeli contuentur, et vident, cur Petrus apostolus dicit: In quem desiderant angeli Dei conspicere? Item si eum non contuentur nec vident, quomodo juxta sententiam Domini: Angeli eorum semper vident Patris, qui in coelis est? Sed bene utrumque est. Nam veraciter credimus quod Deum angeli et vident et videre desiderant, et habent et habere festinant, et amant et amare nituntur. 23. Si enim sic videre desiderant, ut effectu desiderii non perfruantur, desiderium hoc ne
Abbreviated transcription (Latin):
sa nõ tñ amiserũt uiuatẽ nature angłice sensum
Triplici em̃ modo sciẽcie acumine bigent: .i. subti¬
litate nature: expiẽcia tẽpoꝵ: reuelacõe superioꝵ
potestatũ. Quotiens deus quocũq flagello huic mũ¬
do irascit᷑ ad misteriũ uidicte apostate angeli mit¬
tũtur: qui tamẽ diuina potestate cohercentur ne tã¬
tũ noteant quãtũ cupũit Soni autẽ angłi ad mĩ¬
steriũ salutis humane deputati lũt ut curas admĩ¬
strent mũdi. et regant om̃ia iussu dei testãte apło
Nonne om̃s inquit sũt adm̃ittratorii sp̃s ĩ mĩtteriũ
milli ꝓpter eos qui he̾ditatẽ capĩt salutis. Angeli
corpora in quib hoĩb apparẽt de superno aere sumũt
solidã q spetiẽ ex celesti elemẽto induũt ꝑ quã hũa¬
ns obtutib mãifectius demõstrent᷑. Singule gentes
prepõitos angłos hr̃e credũtur: qd̾ oftenditur testĩonio

Expanded text:
sa, non tamen amiserunt vivacem naturae angelicae sensum. sa, non tamen amiserunt vivacem naturae angelicae sensum. Triplici enim modo prae scientiae acumine vigent, id est, subtilitate naturae, experientia temporum, revelatione superiorum potestatum. Quotiens Deus quocumque flagello huic mundo irascitur, ad ministerium vindictae angeli mittuntur, qui tamen divina potestate coercentur, ne tantum noceant quantum cupiunt. Boni autem angeli ad ministerium salutis humanae deputati sunt, ut curas administrent mundi, et regant omnia jussu Dei, testante Apostolo: Nonne omnes, inquit, sunt administratorii spiritus, in ministerium missi propter eos qui haereditatem ccorpora in quibus hominibus apparent de superno aere sumunt, solidamque speciem ex coelesti elemento induunt, per quam humanis obtutibus manifestius demonstrentur. 20. Singulae gentes praepositos angelos habere creduntur, quod ostenditur testimonio
Abbreviated transcription (Latin):
potestates cherubui atq seraphin. Horũ ordinũ mune¬
rũ eciã ezechiel ꝓpħa describit sub totidẽ nõib lapidũ
cũ de principatũ apostate augłi loqueretur Omnis in¬
quit lapis̃ preciosus operimẽtũ tuũ: sardius thopazxiꝰ¬
iaspis crisolitus omx et berillus saphirꝰ carbũculus.
et sinaragdus. Quo nimero lapidũ ip̃i ordines desi¬
gnati sũt angłoꝵ:. quos apostata angłs ante lapsũ
quasi in uestimẽto ornamẽti sui affixos habuit ad
quoꝵ cõparacoẽm dũ se clariorem cũctis aspexit
cõfestim intumuit: et tor suũ ad superbiã eleuauit
Angłi semper in deo gaudent. non in se Malus uo̾
ideo est dyabolus: qr nõ que dei sed que sua sũt qͤ¬
siuit. Nulla autẽ maior iniquitas ꝙͣ nõ in deo
sed in se uelle quẽpiam gloriari Angłi in uerho
dei cognoscũt om̃nia anteꝙͣ in re fiant: et que ap.
hoĩes adhuc futura sũt. angłi iam reuelante deo
nouerũt Preuaricatores angli etiã scl̃itate amis¬

Expanded text:
potestates, cherubin, et seraphin. Horum ordinum numerum etiam Ezechiel propheta describit sub totidem nominibus lapidum, cum de primatu apostatae angeli loqueretur: Omnis, inquit, lapis operimentum tuum, sardius, et topazijaspis, chrysolithus, et onyx, beryllus, sapphirus, et carbunculus, et smaragdus. Quo numero lapidum ipsi ordines designati sunt angelorum, quos apostata angelus ante lapsum, quasi in vestimento ornamenti sui, affixos habuit, ad quorum comparationem, dum se clariorem cunctis aspexit, confestim intumuit, et cor suum ad superbiam elevavit. 16. Angeli semper in Deo gaudent, non in se. Malus vero ideo est diabolus, quia non quae Dei, sed quae sua sunt requisivit. Nulla autem major iniquitas sed in se velle quempiam gloriari. Angeli in verbo Dei cognoscunt omnia antequam fiant in re; et quae apud homines adhuc futura sunt, angeli, jam revelante Deo, noverunt. Praevaricatores angeli, etiam sanctitate amis
Abbreviated transcription (Latin):
mũdũ extendit᷑. ita et om̃i gẽtiliũ societate conftruit.
Qui sũt h̾e̾tici nnsi qui relicta dei ecclia priuatas e¬
gerũt societates: De quib dñs dicit Duo mal

Expanded text:
mundum extenditur, ita et omnium gentilium societate construitur. 7. mundum extenditur, ita et omnium gentilium societate construitur. 7. Qui sunt haeretici, nisi qui, relicta Dei Ecclesia, privatas elegerunt societates? De quibus Dominus dicit: Duo mal
Abbreviated transcription (Latin):
apiãm et pacĩam oppon̾e studet: sed extercet᷑. eiꝰ se
cũ temptatur uerbis. excercet᷑: paciẽcia cũ tentat᷑. gladiis
Nũt em̃i ꝑsecucõib appetit᷑. nũc falsis assertionib lacessit᷑
Causa prauitutis hetice doctrinis est ꝓpagata eiciesia:
nã antea simplui tm̃ fide uigebat Hereticoꝵ igit᷑. occasio¬
ne ꝓpagati sũt doctores in fide: et per acumina heresum
eitle ingr̃i treuerũt Nã tuc clarius maĩfestat᷑. ueritatis
alsercio: quãdo paruerit quelib dilsencio Sctã ecclesia
ideo dicitur catholica: pro eo ꝙ uniu̾ saliter per omnem
sit mũdũ diffusa Nam he̾ticoꝵ ecclelie in partib mũ¬
di coartantur. hec uo̾ in toto orbe diffusa ex panditur
paulo actestãte apło Orãs inquit ago deo meo pro oĩ¬
b uobis: qr fides ur̃a ãnũciatur in umiu̾so mũdo He¬
ses uero in aliquo angulo mũdi. aut in una proũcia
mueniũt᷑. uersari Ecclesia uo̾ tatholica sicut ꝑ totũ

Expanded text:
iam et pacienciam opponere studet, sed excercetur sapiencia, cum temptatur verbis, excercetur paciencia, cum temptatur gladiisNunc enim persecutionibus appetitur, nunc falsis assertionibus lacessitur. 5. Causa pravitatis haereticae doctrinis est propagata Ecclesia; nam antea simplici tantum fide vigebat. Haereticorum igitur occasione propagati sunt doctores in fide, et per acumina haeresum Ecclesiae magistri creverunt. Nam tunc clarius manifestatur veritatis assertio, quando patuerit quaelibet dissensio. 6. Sancta Ecclesia ideo dicitur catholica, pro eo quod universaliter per omnem sit mundum diffusa. Nam haereticorum Ecclesiae in partibus mundi coarctantur, haec vero in toto orbe diffusa expanditur, Paulo attestante apostolo: Gratias inquit ago Deo meo, pro omnibus vobis, quia fides vestra annuntiatur in universo mundo. Haereses autem in aliquo angulo mundi, aut in una gente 157 inveniuntur versari. Ecclesia vero catholica, sicut per totum
Abbreviated transcription (Latin):
rũt priores. Illi eñi et ꝑsecutores sustinebũt. et facieu¬
tes prodigĩa. promde et durius bellũ sustinebũt qͥ a
micataturi sunt Srauius sub antixp̃i tẽporib contra
eccłam deseuiet synagoga: quã in ip̃o aduẽtu saluatoris
xpĩcinos est persetuta Dũ in martires dyabolꝰ iam ex¬
ercuerit crudelitatẽ magnã ecĩa ligatus: crudelior erit¬
tus facere potuit: quãta solutꝰ faciet . Nto ꝓpĩquius fi¬
nẽ mũdi dyabolus uidet: tanto crudelius ꝑ secucões excercet.
Ut qr cõtinuo le dãpnãdũ cõspicit. socios libi młtiplicet/
sibi restare dyabolꝰ ut dãpnet᷑ tanto ĩ magna ꝑsecucois
ira mouet᷑. diuina iulticia ꝑmittẽte. Ut glorificẽtur elctĩ
sordidentur iiqui. et ut dyabolo durior crescat dãpnacio¬

Expanded text:
runt priores. Illi enim et persecutores sustinebunt, et facienrunt priores. Illi enim et persecutores sustinebunt, et facientes prodigia. Proinde et durius bellum sustinebunt, quia micaturi sunt. 6. Gravius sub Antichristi temporibus contra Ecclesiam desaeviet Synagoga, quam in ipso adventu Salvatoris Christianos est persecuta. 7. Dum in martyres diabolus jam exercuerit magnam crudelitatem etiatus facere potuit, quanta solutus faciet? Quanto propinquius finem mundi diabolus videt, tanto crudelius persecutiones exercet. Ut quia se continuo damnandum conspicit, socios sibi multiplicet, det diabolus sibi restare, ut damnetur, tanto in magna persecutionis ira movetur, divina justitia permittente, ut glorificentur justi, sordidentur iniqui: et ut diabolo durior crescat damnatio
Abbreviated transcription (Latin):
rũt ẜm apłi lẽtenciã qui iã imquitatis mitteriũ oꝑari
illũ affirmat. eciã anteꝙͣ reueletur Magnitudo signoꝵ
fiet sub antixp̃o: ut electi si fieri põt in errorẽ mittãtur
Sed li electi quonͦ in errorẽ mittendi: Ergo ibũt in er¬
rorẽ titubatõis ad modicũ pro młtitudĩe prodigioꝵ: nõ
tiĩ deuciendi sũt a stabilitate sua terroꝵ impulsu at
q lignoꝵ Dnde et ideo põitur si fieri põt: qr electi pe¬
rire nõ pollut. sed tito respiciẽtes cordis errorẽ/ religioẽ
cohercebũt: sciẽtes predictũ a dño ẽẽ ut dũ hoc fecerint ad¬
uerlari. nõ cõturbẽtur siti Tam mira facturꝰ est pro¬
digia et signa dũ uen̾it antixp̃s: ut eciã electis quod¬
dam cordis gignatur scrupulũ. qd̾ tñ cito exupet in illis
ratio: per quã lcient in deceptoe reproboꝵ/ et electoꝵ pro¬
bacoẽm eadem fieri signa In quo tp̃e per paciencia
gloriosi erũt saucti nõ per miracła sicut martires fue¬

Expanded text:
toli sententiam, qui jam iniquitatis mysterium operari illum affirmat, etiam antequam reveletur. Magnitudo signorum faciet sub Antichristo, ut electi, si fieri potest, in errorem mittantur. Sed si electi, quomodo sunt in errorem mittendi? Ergo ibunt in errorem titubationis ad modicum pro multitudine prodigiorum: non tamen dejiciendi sunt ab stabilique signorum. Unde et ideo ponitur, si fieri potest, quia electi perire non possunt, sed cito resipiscentes cordis errorem religione coercebunt, scientes praedictum esse a Domino ut, dum hoc fecerint adversarii, non conturbentur sancti. Tam mira facturus est prodigia et signa dum venerit Antichristus, ut etiam electis quoddam cordis gignatur scrupulum, quod tamen cito exsuperet in illis ratio, per quam scient in deceptionem reproborum, et electorum probationem eadem fieri signa. In quo tempore per patientiam gloriosi erunt sancti, non per miracula sicut sancti martyres fue
Abbreviated transcription (Latin):
iratur intelligit Dupplicit̾. autẽ reus fit qui et dei
nomẽ in uanũ allumũt. et ꝓximũ dolo capit Nõ est ob¬
seruãdũ iuramẽtũ quo malũ incaute ꝓmittit᷑. ueluti
si quispiã adultere ꝓpetuo cũ ea manẽdi fidẽ polliceat̾.
Tolerabiliꝰ est eñi nõ implere sacramẽtũ: ꝙͣ ꝑman̾e
inatupri flagicio Iurare dei est illa ꝓuidẽtia qua sta¬
tuit non cõuellerẽ statuta Penitẽtia aũt dei: rerũ mu¬
mutabit¬

Expanded text:
juratur intelligit. Dupliciter autem reus erit, qui et Dei juratur intelligit. Dupliciter autem reus erit, qui et Dei nomen in vanum adsumit, et proximum dolo capit. Non est conservandum sacramentum quod malum incaute promittitur, veluti si quispiam adulterae perpetuam cum eTolerabilius est enim non implere sacramentum quam permanere in stupri flagitio. 10. Jurare Dei est illa providentia, qua statuit non convellere statuta. Poenitentia autem Dei rerum mumutabit
Abbreviated transcription (Latin):
nõ potest qui nõ loquitur: sic ꝑiurare non
poterit qui iurare nõ appetit Lauendam igit. esse
iuracõem: nec ea utendũ insi in sola necessitate.
Non est contra dei p̃ceptũ iurare: sed dũ bsũ iurandi fa
iurare timet Multi dũ loquũtur iurare semꝑ delet¬
Ut ꝑ fidẽ sacra ͭ ͥ fidẽ faciant uerbi. sic q fallẽndo dũ
ꝑiurãt et mẽtiũt᷑. hoĩe incautũ decipĩt Interdũ et
talsis lacrimis seducti decipim᷑: et credit᷑. dũ plorãt qui¬
b credendũ non est Plerũq sine iuramẽto loqui dispo¬
nmꝰ : led incredulitate eoꝵ qui non credũt qd̾ dicinꝰ
irare cõpellini᷑. tali q necessi ͭ ͤ iurãdi cõsuetudinẽ fa¬
cimꝰ Sũt młti ad credẽdũ pigri qui nõ mouẽtur ad ti¬
dẽ uerbi. Srauiter autẽ delinquũt: qui sibi loquẽtes
iurare cogũt. Quacũq arte uerboꝵ quisq iuret: deus
tamẽ qui cõsciẽtie testis est ita hoc accipit. sicut ille cui

Expanded text:
est qui non loquitur, sic perjurare non poterit qui jurare non appetit. Cavenda est igitur juratio, nec ea utendum, nisi in sola necessitate. 2. Non est contra Dei praeceptum jurare, sed dum usum jurandi facqui perjurare timet. 3. Multi, dum loquuntur, jurare semper delecut per fidem sacramenti fidem faciant verbi sicque fallendo, dum perjurant et mentiuntur, hominem incautum decipiunt. 5. Interdum et falsis lacrymis seducti decipimur, et creditur, dum plorant, quibus credendum non erat. 6. Plerumque sine juramento loqui disponimus, sed incredulitate eorum qui non credunt quod dicimus jurare compellimur, talique necessitate juracimus. Sunt multi ad credendum pigri, qui non moventur ad fidem verbis. Graviter autem delinquunt, qui sibi loquentes jurare cogunt. Quacunque arte verborum quisque juret, Deus tamen, qui conscientiae testis est, ita hoc accipit, sicut ille cui
Abbreviated transcription (Latin):
Caput em languidũ est doctor agens pcc̃m: cuius
malũ ad corpus peruenit dũ eo uel peccãte uel pra-¬
ue docente. peaifer languor ad plebes subditas tran¬
sit Deteriores sũt qui siue doctruns seu exẽplis ui
moresq bonoꝵ corrũpũt: hiis qui subftãcias alioꝵ¬

Expanded text:
t enim languidum doctor est agens peccatum; cujus malum ad corpus pervenit, dum eo vel peccante, vel prave docente, pestifer languor ad plebes subditas transit. Deteriores sunt qui sive doctrinis, sive exemplis, vitam moresque bonorum corrumpunt, his qui substantias alio
Abbreviated transcription (Latin):
per quos iulticia docetur per ipõs pcci mor¬
b irrepit: et mors ad plebes ꝑtransit. scilz uel
dũ mala docent/ uel dũ prana facĩt Pleriq
cerdotes et clerici praue uiuetes forma ceteris
in malũ exiftũt: qui in bonis exẽplũ ẽẽ debueꝵt
Lii em̃ quoscũq exẽꝑlo male cõuersacõis sue p̾er¬
dũt: De illis racionẽ sine dubio reddituri sũt. Ex
carualiũ prepositoꝵ exemplo plerũq fit deterior¬
uita subditoꝵ: et plebis merito fiũt tales sacerdotes¬
qui exemplo deteriore populũ deitruant. nõ edificẽt
Ex merito enĩ plebis nõ nũꝙͣ epĩ deprauãtur: qͣ.¬
tenꝰ procliui d corruant qui leqũtur Capite lau¬
guẽte:cet̾a corporis m̃ebra inficiũtur Unde script̾
est Om̃e caput lãguidũ et om̃e cor merens: A

Expanded text:
per quos justitia docetur, per ipsos peccati morbus irrepit, et mors ad plebes pertransit, scilicet, vel dum mala docent, vel dum prava faciunt. 2. Plerique sacerdotes, et clerici prave viventes, forma caeteris in malum existunt, qui in bonis exemplum esse debuerunt. Hi enim quoscunque exemplo malae conversationis suae perdunt, de illis rationem sine dubio reddituri sunt. 3. Ex carnalium praepositorum exemplo plerumque fit vita deterior subditorum, et plebis merito fiuqui exemplo deteriore populum destruant, non aedificent. Ex merito enim plebis nonnunquam episcopi depravantur, quatenus proclivius corruant qui sequuntur. Capite languescente, caetera corporis membra inficiuntur. Unde et scriptum est: Omne caput languidum, et omne cor maeren
Abbreviated transcription (Latin):
xpĩ ecclesia est in qua manat fons in ablucõe ꝑctoꝵ.
Heretici autẽ id solũ ymagĩaria oftẽtatõe fatiũt: ideo¬
q illis baptismꝰ nõ ad remislionẽ pct̃oꝵ. sed ad supplicii
testiõm datur. Pro solo reatu origĩali luũt in inferno
nuꝑer nati infantuli penas: si renonati per lauatrũ
nõ fuerĩt Proinde qua tausa nuper natꝰ dc̃ipnat᷑. infãs
si nõ regeneratur: qr originis noxietate ꝑimit᷑. Cur
pariuili pct̃o origĩali carẽtes per baptisinũ. et necdur
ꝓpriũ habẽtes delictũ a bestiis penisq ceteris laman¬
tur. Hec igitur tausa. Saptismũ enĩ a pena et̾na:
nõ a p̃sentis uite supplicͦ. liberat. Ꝙ si a pena p̃senti

Expanded text:
i Ecclesia est in qua manat fons in ablutionem peccatorum Haeretici autem id solum imaginaria ostentatione faciunt; ideoque illis baptismus non ad remissionem peccatorum, sed ad supplicii testimonium datur. 2. Pro solo originali reatu Inunt in inferno nuper nati infantuli 176 poenas, si renovati per lavacrum non fuerint. Proinde cum causa nuper natus damnatur infans, si non regeneratur, quia originis noxietate perimitur. 3. Cur parvuli peccato originali carentes per baptismum, et necdum proprium habentes delictum, a bestiis poenisque caeteris laniantur? Haec igitur causa est: baptismus enim a poena aeterna, non a praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ intra eccl̃am nõ ex dignitate eccłe uuiũt: sed fidẽ que
uerbo tenẽt oꝑib destruũt. de ip̃ĩs legitur Multiplicati st̃
super numeꝵ: ut subaudias in regno p̃destinatoꝵ Qui
scełate uiuũt in ecclĩa et coicare nõ desinũt: putantes
se tali cõione mũdari. discant ad emũdacõe nichil sibi

Expanded text:
 intra Ecclesiam non ex dignitate Ecclesiae vivunt, sed fidem, quam 177 verbo tenent, operibus destruunt, de ipsis legitur: Multiplicati sunt super numerum , ut subaudias, in regno praedestinatorum. 7. Qui scelerate vivunt in Ecclesia, et communicare non desinunt, putantes se tali communione munda
Abbreviated transcription (Latin):
premiũ Ergo soluto reatu pc̃ti manet tiĩ quedã tꝑa¬
lis pena. Ut illa uita feruẽcus requirat᷑. que erit penis
oĩb aliena nullus negat fideliũ etiã post baptismũ qͦ.
pcc̃a delentur quotidie ꝙͣdiu in isto scło sumꝰ: ad deũ nod
debere cõuerti Qd̾ ꝙͣuis sine int̾missione sit quolidie a¬
gendũ nõmuiꝙͣ tñ fecilse sufficiet Qͥ in maternis ute¬
ris sũt ideo cũ matre baptizari nõ possũt. qr qui natꝰ

Expanded text:
m. Ergo soluto reatu peccati, manet tamen quaedam temporalis poena, ut illa uita feruentius requiratur quae erit a poenis omnibus aliena. Nullus negat fidelium etiam post baptismum quo peccata delentur quotidie quandiu in isto saeculo sumus, ad Dominum nos debere converti, quod quamvis sine intermissione sit quotidie agendum, nunquam tamen fecisse sufficiet. Qui autem in maternis uteris sunt, ideo cum matre baptizari non possunt, quia qui natus
Abbreviated transcription (Latin):
tur Os dyaboli uerba eius sũt: uerba uõ eius inspiracões
occulte sũt. quib corda hom̃i alloquẽs/ occultis brit cupidi¬
tatib Quidã ob incorrigibłem iniq̾tatẽ qz nõ spõte cor
rigũtur: ĩmũdis sp̃itib uexandi tradũtur. ut arripiẽdo
eos demones corꝑaliter habeãt ptãtẽ. t̾rorib q eoꝵ afflic¬
ti hũiliẽtur peniteãt et saluẽtur. Sicut et apłs scribeus
Otile est enĩ quosdã peccãtes ut in aĩa saluẽtur sachane
corꝑaliter deputari: quatenꝰ ex p̃senti correpcõe futurũ
iudiciũ timeãt. et de cetero delinquere caueãt Quida
autẽ ptãti demonũ ad emẽdatõe deputãt᷑. quidã uõ despͦ¬
ti. ad solã ꝑdicõe tradũtur Nũꝙͣ uacat dyabolꝰ aduer¬

Expanded text:
o ejus inspirationes occultae sunt, quibus corda hominum alloquens occultis urit cupiditatibus. Quidam ob incorrigibilem iniquitatem, quia sponte non corriguntur, immundis spiritibus vexandi traduntur ut arripiendi eos daemones corporaliter habeant potestatem, terroribusque eorum afflicti humilientur, et poeniteant ac salventur. Sicut et Apostolus tile est enim quosdam peccantes, ut animae salventur, Satanae corporaliter deputari, quatenus ex praesenti correptione futurum judicium timeant, et de caetero delinquere caveant. Quidam autem potestati daemonum ad emendationem deputantur; quidam vero despecti ad solam
Abbreviated transcription (Latin):
stiuils carns mee ⁊c. ẽpe mẽtẽ iulti uariis bexacionũ dolo¬
rib bis demonũ crũciat. unde et interdũ usq ad despera¬
coĩs angustiã coartatur Permanẽti autẽ in dei amore
atroci anguctia torqueatur Multa iustus adu̾sa ĩ aĩa
patitur instigacõe demonũ: sed talib tẽptamẽtis pire¬
a uita eterna nõ pocest. qr pius dñs ad dãpnacõe tulpe
nõ reputat. qd̾ de lue marectatis ꝑmillu nolens qui pati¬
tur portat Nã ibi peccamꝰ ubi cupiditate uł uolũtate de¬
flectimur: ubi uero uiolenter addicim᷑. et si facinꝰ aut fla¬
ticiũ nou est. miẜia tñ et pro flagicio et faciuore
qui deũ pro irrogata laudat milia: cõmilso ꝓculdubio ca¬
ret faciore

Expanded text:
iis vexationum doloribus vis daemonum cruciat; unde interdum usque ad desperationis angustiam 275 coarctatur. Permanenti autem in Dei amore atroci angustia torqueatur. 37. Multa justus adversa in anima patitur instigatione daemonum, sed talibus tentamentis perire vitae aeternae non potest, quia pius Dominus ad damnationem culpae non reputat quod de suae majestatis permissu nolens qui patitur portat. Nam ibi peccamus ubi cupiditate vel voluntate deflectimus. Ubi vero violenter addicimur, etsi facinus aut flagitium non est, miseria tamen pro flagitio et facinore est. Sed qui Deum pro irrogata laudat miseria, commisso procul dubio caret facinore
Abbreviated transcription (Latin):
diuim iudicii occulta miẜacõe. ab eius ore eripiũt᷑ et sa¬
luti rectituũtur Nã sepe multos quos antiqꝰ hostis luxit¬
rie uoragine ĩmersos tenuit: potencia diuina ꝑ penitẽciã
lecta dicit eẽ dyaboli escam dũ alibi scriptũ sit de illo:
fenũ licut bos comedet/ nili ꝙ in oculis dei fenũ lũt qui
electꝰ cibus scdm̃ hoĩes ẽẽ uident᷑. Ac per hoc qui de bonoꝵ
numero ꝑeũt apud hoĩes electi: apud deũ fenũ existũt᷑
Eũ dyabolus iam deglutilse dicitur: quẽ iam ꝑfecto sce¬
lere deuorare uidet᷑. Sũ uõ quẽ nõ deglutiit oꝑis per

Expanded text:
divini judicii occulta miseratione ab ejus ore eripiuntur, et sadivini judicii occulta miseratione ab ejus ore eripiuntur, et saluti restituuntur. Nam saepe multos, quos antiquus hostis luxuriae voragine immersos tenuit, potentia divina per poenitentilectam dicit esse diaboli escam, dum alibi scriptum sit de illo: Fenum sicut bos comedet, nisi quod in oculis Dei fenum sunt qui electus cibus secundum homines esse videntur? Ac per haec, qui de bonorum numero pereunt, apud homines electi, apud Deum fenum existunt. 32. Eum diabolus jam deglutiisse dicitur, quem jam perfecto scelere devorasse videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
tatur. Epens eo ꝙ in hiuꝰ scli mari insana iactetur
atur sortit᷑. bocabła: ita ut qd̾ singłi agũt incitãte il¬
lo. ip̃e nom̃ietur ex eo Quẽ enĩ nõ decipit dyabolus
Unde aĩal est. hoc est ꝑ carius luxuriã: temptat unde
Epend est hoc est cupidi ͭ ͥ ᷤ ac nocendi malicia Quez
autẽ uec sic decipit insidiatur ei unde ais est: hͦ
est suꝑbie ruia Dudiq enĩ dolos p̃parat quoul¬
q ĩueniat uiam ꝑ quã incautũ decipiat Aliud est in¬
trare mẽtẽ cuius ꝙͣ dyabolũ: aliud uero inhabitare
Nã et incordib sctõꝵ dyabolꝰ ingredit᷑. dũ malã sug¬
gestionẽ insinuat: sed nõ hĩtat in eis qr in suo corꝑe
nõ eos trãlducit Qui uo̾ in corꝑe eius lũt ip̃os inha¬
bitat: qr ip̃i sũt tẽplũ eiꝰ Et si subripiat m̃etib elec
toꝵ dyabolꝰ. nõ autẽ in eis requielcit sicut in cordibus
Reproboꝵ. nã calore fidei mox excitat᷑: ut exeat ab electis
Nõnulli quos iam auido ore dyabolꝰ deuorauerat: rursꝰ

Expanded text:
; serpens, ut in hujus saeculi mari insana jactetur a diabolus operatur, sortitur vocabula: ita ut quod singuli agunt, incitante illo, ipse nominetur ex eo. Quem enim non decipit diabolus? Unde animal est, hoc est, per carnis luxuriam tentat; unde serpens est, hoc est, cupiditatis ac nocendi malitia. Quem autem nec sic decipit, insidiatur ei; unde avis est, hoc est, superbiae ruina. Undique enim dolos praeparat, quousque inveniat viam per quam incautum decipiat. 29. Aliud est intrare mentem cujusquam diabolum, aliud vero inhabitare. Nam et in cordibus sanctorum ingreditur, dum malas suggestiones insinuat; sed non habitat in eis, quia in suo corpore non eos transducit. Qui vero in corpore ejus sunt, ipsos inhabitat, quia ipsi sunt temptorum diabolus, non autem in eis requiescit, sicut in cordibus reproborum. Nam caNonnulli, quos jam avido ore diabolus devoraverat, rursus
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ possidet dyabolus acrius seuit: qñ se uirtute di¬
uina ab eo expellendũ cognoscit. Dnĩ ĩ mũdus spiritꝰ
ad iob uerba respicit ubi in nouissimis behemoth can¬
sua utilitato prodeise: ut dũ illi ĩpedũitur nõ ꝑficiãt
qui docendi sũt Malignꝰ sp̃s hoc qd̾ intra nõs mũda¬

Expanded text:
quem possidet diabolus acrius saevit, quando se virtute diquem possidet diabolus acrius saevit, quando se virtute divina ab eo expellendum cognoscit. Unde immundus spiritus ab Job verba respicit, ubi in novissimis Behemoth causua utilitate prodesse, ut, dum illi impediuntur, non proficiant qui docendi sunt. 21. Maligni spiritus hoc, quod intra no
Abbreviated transcription (Latin):
na cordis dũ non sentit᷑. illabitur. Lemptationũ dy¬
abolicaꝵ inicia fragilia sũt: que si nõ cͥaueautur:
sed per blũ in cõsuetudinẽ transeant. in nouillums
fortiter cõualescũt. ita ut aut nũꝙͣ aut cũ difficulta¬
te uincantur Cũ in tota uita dixibolus hoĩe p̃uarita¬
ri cupiat: amplius tamẽ in fine mollitur decipere.
nic est ꝙ in principio contra prochoplaultũ serpẽti
est dictũ Et tu inlidiaberis caltaneo eiud: qz mim¬
rũ honne quẽ dyabolus incursu pret̾ite uite nõ deci¬
pit. in nouillimis lupplãtare dilponit Proinde ꝙ̃iuis
quisq sit iuaꝰ. nũꝙͣ necesse est ut sit in hac uita secu¬
rus led semꝑ hũilis caueat. sempqz ne in fine corru¬
sed tẽptando ꝑsequitur: nã qr nõ in eis intrĩsetꝰ regł
contra eos extrmsetꝰ pugnat Et qui intrĩlecus ami-¬
sit domiũ: extrĩsecus cõmouet bellũ. Tuc cõtra eum

Expanded text:
na cordis, dum consentit, illabitur. Tentationum dina cordis, dum consentit, illabitur. Tentationum diabolicarum initia fragilia sunt, quae, si non caveantur, sed per usum in consuetudinem transeant, in novissimis fortiter convalescunt, ita ut aut nunquam aut cum difficultate vincantur. 16. Dum in tota vita diabolus hominem praevaricari cupiat, amplius tamen in fine molitur decipere. Hinc est, quod in principio contra protoplastum serpenti est dictum: Et tu insidiaberis calcaneo ejus, quia nimirum hominem, quem diabolus in cursu praeteritae vitae non decepit, in novissimis supplantare disponit. Proinde quamvis quisque sit justus, nunquam necesse est ut sit in hac vita securus; sed semper humilis caveat, semperque, ne in finesed tentando persequitur. Nam quia non in eis intrinsecus regnat, contra eos extrinsecus pugnat. Et qui interius amisit dominium, exterius commovet bellum. 19. Tunc contra eum
Abbreviated transcription (Latin):
liem inquit maligni sp̃s significatur qui uirtutes mẽ¬
tis comedũt. sed hoc cordai negligẽtiũ non intelligunt¬
Tamꝙͣ meriuis dyabolus uincitur: qñ de aperta iiqͥ¬
tate hoiẽ de prauare conat᷑. Armatꝰ ho tũc incedit. dũ
per spem scc̃itatis et uirtutis ea que sctã sũt deftruit.
qñ et qui decipitur sua detrimẽta nõ sentit: sed tãꝙͣ
sint uirtutes que lũt uicia sectatur et diligit In ocũ¬
lis carnaliũ dyabolus t̾ribilis est: in electoꝵ ocłis ter¬
ror eus bilis eit Ab iucredulis ut leo tuuetur: a
fortib in fide ut uermis cõtẽpnitur. atq ad momĩe¬
tũ oftensus repellitur Qui suggestiones dyaboli nõ
recipit. in euis inlidias mĩme transit Nam tacile
in cõsequẽti oꝑe repellit᷑. si prima obłet tameta aliꝰ
respnantur. Dyabolꝰ em̃ ẜꝑens est lubritꝰ tuiꝰ si ca¬
piti .i. prime suggestioni nõ relistitur: cotus iu inter¬

Expanded text:
Alieni namque maligni spiritus significantur, qui virtutes menAlieni namque maligni spiritus significantur, qui virtutes mentis comeduntam inermis diabolus vincitur, quando aperta iniquitate hominem depravare conatur; armatus vero tunc incedit, dum per speciem sanctitatis et virtutis ea quae sancta sunt destruit, quando et qui decipitur sua detrimenta non sentit, sed, tanquam sint virtutes, quae sunt vitia sectatur et diligit. 13. In oculis carnalium diabolus terribilis est, in electorum oculis terror ejus vilis est. Ab incredulis, ut leo, timetur; a fortibus in fide, ut vermis, contemnitur, atque ad momentum ostensus repellitur. 14. Qui suggestiones diaboli non recipit, in ejus insidias minime transit. Nam facile in consequenti opere repellitur, si prima oblectamenta illius respuantur. Diabolus piti, id est primae suggestioni, non resistitur, totus inter
Abbreviated transcription (Latin):
ideo autẽ cor nõ habens. qr ignara prudẽcie est Sepe fraus
sathane sctõꝵ cordib aperitur: qñ per spẽm bom an¬
gelũ se simulans lucis. dũ intitur electos decipere/ dete¬
gitur atq cõtempinit᷑. Sic et uerba fallacis doctrine
deus scͥtos suos facit intelligere: quatenꝰ dyabolicũ er¬
rorẽ interiꝰ cognostant. as solicite caueant Discrecio
litoꝵ tanta elłe debet. ut inter bonũ et malũ p̃diti raci¬
one diudicent: ne eos dyabolus per spem bom fal¬
lat Biec est em̃ pertuctacio iosue dicẽtis Moster es an
aduersarioꝵ: Propt hoc et ihenne dr̃ Si sepaueris p̃¬
ciosũ a bili: qu̾asi os meũ ers Nũt em̃ bene de se iudi¬
cant sc̃ti quado ab eis deus fallacia demonũ tẽptamẽ¬
ta facit intelligi Multi decipiũtur a dyabolo et igno¬
rant se esse deceptos: osee ꝓphete testĩoͦ declarante.
mederũt inquit alieni robur eius: et ip̃e ignorauit A

Expanded text:
ideo autem cor non habens, quia ignara prudentiae est. 9. Saepe fraus ideo autem cor non habens, quia ignara prudentiae est. 9. Saepe fraus Satanae sanctorum cordibus aperitur, quando per speciem boni angelum se simulans lucis, dum nititur electos decipere, detegitur atque contemnitur. Sic et verba fallacis doctrinae Deus sanctos suos facit intelligere, quatenus diabolicum errorem interius cognoscant, ac sollicite caveant. 10. Discretio sanctorum tanta esse debet, ut inter bonum et malum praediti ratione dijudicent, ne eos diabolus per speciem boni fallat. Haec est enim percunctatio Josue dicentis: Noster es? an adversarioetiosum a vili, quasi os meum eris . Tunc enim bene de se 269 judicant sancti, quando ab eis Deus fallacia daemonum tentamenta facit intelligi. 11. Multi decipiuntur a diabolo, et ignorant se esse deceptos, Oseae prophetae testimonio declarante: Comederunt, inquit, alieni robur ejus, et ipse ignoravit .
Abbreviated transcription (Latin):
insi tẽptari deus iuste ꝑmittit. Dnĩ eciã in libris regũ de
dyabolo scriptũ est qr sp̃s dñi malus irruebat in saul.
ubi iuste querit᷑. si dñ cur malus. si malus / tur dñi di¬
catur Sed duob uerbis cõprehẽsa est et dei potestas iusta
et dyaboli uolũtas ĩiusta Nam sp̃s malꝰ per nequissia
alibi cõcupĩe fomẽta succẽdit: nsi ubi prius praue cogita¬
cõis delectacões aspexerit. qui si a nobid sꝑnitur sine
dubio ille cõfusus abscedit: statĩ q frangunt᷑: iacula cõ¬
cu pilcẽcie eius: cõtempte qz iacent et line luce faces il¬
lius Soluite hostis inlidias intelligere pariter et caue¬
re dei seruũ oportet. sic q innocẽcia uite existere sĩpli¬
tẽ ut tñ oporteat cũ simplicitate ẽẽ prudẽtẽ Qͥ prudẽ¬
cia simplicitati nõ nulcet: iuxta ꝓpħam colũba est le¬
ducta non habens cor Sed ideo colũba qr simplex est:

Expanded text:
nisi tentari Deus juste permittit. 6. Unde etiam in libris Regum de nisi tentari Deus juste permittit. 6. Unde etiam in libris Regum de diabolo scriptum est quia Spiritus Domini malus irruebat in Saul . Ubi juste quaeritur: si Domini, cur malus? si malus, cur Domini? Sed duobus verbis comprehensa est et Dei potestas justa, et diaboli voluntas injusta. Nam spiritus malus per nequissimamalibi concupiscentiae fomenta succendit, nisi ubi prius pravae cogitationis delectationes aspexerit; quas si a nobis spernimus, sine dubio ille confusus abscedit; statimque franguntur jacula concupiscentiae ejus: Contemptaeque jacent, et sine luce faces illius. 8. Sollicite hostis insidias intelligere pariter, et cavere Dei servum oportet; sicque in innocentia vitae existere simplicem, ut tamen oporteat cum simplicitate esse prudentem. Qui prudentiam simplicitati non miscet, juxta prophetam, columba est seducta, non habens cor . Sed ideo columba, quia simplex;
Abbreviated transcription (Latin):
Tiltis calamitatũ tẽptacõib mens iusti in
hac uita pulsatur: unde optat ab hoc seculo
funditus euelli. quo et erũpnis careat et fixam illic
securitatẽ muemat. Inter eas penas quas iustus
in corpore patitur. atq eas quas mente per fraudẽ
Draboli foletar. muiliũ metret Nam gntuiuis fert quas
interius luget: quã eas quas exterius sustinet. as eũx
humanũ interitũ mouet: interdũ xp̃s ad ext̾cicĩ uirtu¬
tũ salubri utlitati cõuertit Insidie dyaboli atq astu¬
ne ꝙͣuis huc atq illuc q̃rentes quẽ deuorent diflundã¬
tur: a potestate tñ diuina nõ egrediũtur. ne tantũ no¬
ceant ꝙͣtũ maliciose cõtendũt Nam quomͦ. sctoꝵ uir¬
tꝰ tanta tolertre potiusset si superna dispensatio pio
mod̾amĩe / nequicia demonũ nõ refrenaret ; Et licet
dyabolꝰ tẽptacoẽ iustis semꝑ inferre cupiat: tñ si a deo
potestatẽ nõ accepit. nullatemis adipisci pt̃ qd̾ appetit

Expanded text:
ltis calamitatum tentationibus mens justi in hac vita pulsatur; unde et optat ab hoc saeculo funditus evelli, quo et aerumnis careat, et fixam illic securitatem inveniat. 2. Inter eas poenas quas justus in corpore patitur, atque eas 267 quas mente per fraudem diaboli tolerat multum interest. Nam gravius fert, quas interius luget, quam eas quas exterius sustinet. Has enimhumanum interitum movet, interdum Christus ad exercitium virtutum salubri utilitate convertit. Insidiae diaboli atque astutiae, quamvis huc atque illuc quaerentes quem devorent, diffundantur, a potestate divina tamen non egrediuntur, ne tantum noceant quantum malitiose contendunt. Nam quomodo sanctorum virtus tanta tolerare quivisset, si superna dispensatio pio moderamine nequitiam daemonum non frenaretur. Et licet diabolus tentationem justo semper inferre cupiat, tamen si a Deo potestatem non accipit, nullatenus adipisci potest quod appetit.
Abbreviated transcription (Latin):
inclinari ad uicia cõspicit. ut scdm̃ humoris cõsper¬
sionẽ adhibeat et tẽptacõe Lege balaã qui in figu¬
ra dyaboli contra ppliũ dei ex ea ꝑte p̃cepit ꝑniciosos p̃¬
Nam qui aquã alicubi deducit: nõ ea ꝑ alia partẽ
mittit. insi ubi impetũ eius intenderit Nullus culpã
exiftimet quã ex cõspersione ꝓpria sustinet: sed quãtũ
ualet cõtra id qd̾ tolerat pugnet Nam si cõpaslioni ce¬
ditur: tẽptacõi uel uicio ncquaꝙͣ resistit᷑. Ideo dyabolus
in sacris eloqͥ is behemoth .i. aĩal dicit᷑. qr de celis lapsꝰ

Expanded text:
inclinare ad vitia conspicit, ut secundum humoris consparinclinare ad vitia conspicit, ut secundum humoris consparsionem adhibeat tentationem. Lege Balaam qui in figura diaboli contra populum Dei ex ea parte praecepit perniciosos praeNam et quia alicubi deducit, non eam per aliam partem mittit, nisi ubi ejus impetum intendit. Nullus culpam non existimet, quam ex propria passione sustinet, sed quantum valet contra id quod tolerat pugnet. Nam si consparsioni ceditur, tentationi vel vitio nequaquam resistitur. Ideo diabolus in sacris eloquiis Vehemoth, id est animal, dicitur, quia de coelis lapsus
Abbreviated transcription (Latin):
ueriantur Sodem blandimẽto decipiũtur nĩc per dy¬
abolũ hoĩes quo prothoplausti in ꝑadiso sũt decepti Mł¬
illicit. nuc eciã ip̃a inferm supplicia qiͣ leuia et trasitori¬
a luggerit qͣtenꝰ misoꝵ corda in cupiditatẽ lalciuiã q
dissoluat. secũ q ad tartara ducat. Argumẽta machi¬
nacionũ malaꝵq cogitationũ semnĩa que incordib hoĩ¬
nũ dyxibolus fundit: ita sepe uudiq captã implicat mẽ¬
tẽ ut ex qua parte euadere quisq tẽptauerit. sine ꝑiculo¬
exire non possit ueluti si iures hoc facere: qd̾ si feceris
pecces/ si non feceris reus ꝑiurii sis. In tãto ergo mali
Discrie ut euadendi aditꝰ pateat:. mĩora pocius eligẽ¬
da sunt ut maiora uitẽtur Dyabolꝰ qñ decipe queꝙͣ que¬
rit prius naturã uniuscꝰq intendit: et inde se applicat
unde aptũ hoĩe ad peccãdũ inspexerit Ex ea ꝑte hoĩ¬
nes dyabolꝰ tẽptat quã eos ꝑcrescente humore facile

Expanded text:
r nunc per diabolum homines, quo protoplasti in paradiso sunt decepti. Muillicit; nunc etiam ipsa inferni supplicia, quasi levia, et transitoria, suggerit; quatenus miserorum corda in cupiditatem, lasciviamque dissolvat, secumque ad tartara ducat. 23. Argumenta machinationum malarumque cogitationum semina, quae in cordibus hominum diabolus fundit, ita saepe undique captam implicant mentem, ut ex qua parte eexire non possit: veluti si jures hoc facere; quod si feceris pecces; si non feceris, reus perjurii sis. In tanto ergo mali discrimine ut evadendi aditus pateat, minora potius eligenda sunt, ut majora vitentur. Diabolus quando decipere vult quemquam, prius naturam uniuscujusque intendit, et inde se applicat unde aptum hominem ad peccandum inspexerit. Ex ea parte homines tentat, qua eos per exercentem humorem facile
Abbreviated transcription (Latin):
uita rectoꝵ: tectate iob. Qui regnare facit ypotritã ꝓpter
pcta ppłi Irascente em̃ deo talem rectore ppłi suscipuit
qualẽ pro pẽto merentur. Nõmmnꝙͣ pro malicia plebis
enia reges nutãtur: et qui antea uidebant᷑. esse bom
accepto regno fuĩt mali.¬

Expanded text:
vita rectorum, testante Job: Qui regnare facit hypocritam propter vita rectorum, testante Job: Qui regnare facit hypocritam propter peccata populi . Irascente enim Deo, talem rectorem populi suscipiunt, qualem pro peccato merentur. Nonnunquam pro malitia plebium etiam reges mutantur, et qui ante videbantur esse boni, accepto regno fiunt i