comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem. longe sibi dignitatis. gła preferendum
ẽẽ cognouit: illud apłi sedula deuotione pro¬
testans: quia quod infirmum ẽ dei. fortius
est hominib. Rogauit eum introire indo¬
mum eius: quia continuis gaudiorum uotis.
eius uidere desiderabat aduentũ. Anima
dicent: domine quis similis tibiͤ Et hoc ẽ
ad pedes iħu cãdere: eum suꝑ omnes singła¬
riter magnum pia fide fateri. Quia filia
unica erat illi fere annorum duodecim. &
hec moriebatur. Ipsa synagoga quȩ sola
legali institutione composita. quasi unica
moy si nata erat. quasi duo decimo etatis
anno. hoc ẽ tempore pubertatis appro¬
pinqͥnte moriebatur: quia nobiliter apro¬
phis educata. postq̃m ad intelligibiles an¬
nos puenerat. postq̃m spiritales fruitus¬
deo gignere debebat: subito errorum languo¬
re consternata. sp̃uales uitȩ uias ingredi des¬
perabiliter omisit: & si non axp̃o succurre¬
retur: horrendam ꝑ omnia corruisset in

Expanded text:
tem longe sibi dignitatis gloria praeferendum tem longe sibi dignitatis gloria praeferendum esse cognovit, illud Apostoli sedula devotione protestans: Quia quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . Rogavit eum intrare in domum suam, quia continuis gaudiorum votis ejus videre desiderabat adventum. Anima dicent, Domine, quis similis tibi ? Et hoc est ad pedes Jesu cadere, eum super omnes singulariter magnum pia fide fateri. Quia filia unica erat illi, fere annorum duodecim, et haec moriebatur. Ipsa Synagoga, quae sola legali institutione composita, quasi unica Moysi nata erat, quasi duodecimo aetatis anno, hoc est, tempore pubertatis appropinquante moriebatur; quia nobiliter a prophetis educata, postquam ad intelligibiles annos pervenerat, postquam spiritales Deo fructus gignere debebat, subito errorum languore consternata, spiritalis vitae vias ingredi desperabiliter omisit. Et si non a Christo succurreretur, horrendam per omnia corruisset in
Abbreviated transcription (Latin):
sinagoge erat. Priori lecti¬
oni quam de abiectione
synagoge. fideq ȩccłȩ. att iterum instauratio¬
ne synagoge sumus inter pretati: consequent
archi sy nagogi filia moriens subiungitur.
Quam dum suscitare properat dominus
sanitatem: fitq ut post ueniens prior sa¬
lute potiatur. Ethiopia enim preueniet
manus eius deo: & cum intrauerit plenitudo
gentium tunc omnis isrł saluus fiet. Prin¬
ceps itaq synagoge: nullus melius qͣm ip¬
se moyses intelligitur. Unde bene iairus.
idẽ illummans siue illuminatus uocat᷑:
quia qui accepit uerba uite dare nobis &
per hec cȩteros illuminat: & ipse a sc̃o sp̃u.
quo uitalia monita scribere. uel docere pos¬
sit illummatur. Et cecidit ad pedes iħu:
rogans eum ut intraret in domum eius. Si
caput xp̃i ds: pedes eius consequenter in¬
carnatio. qua terram nr̃e mortalitatis teti.¬
git accipiendi sunt. Cecidit gͥ archisynago¬
gus ad pedes iħu: quia legis lator cum tota
patrum progeniȩ xp̃m in carne apparen¬

Expanded text:
Synagogae erat. Priori lectioni, qua de abjectione Synagogae fideque Ecclesiae, atque iterum instauratione Synagogae sumus interpretati, consequenter archisynagogi filia moriens subjungitur, quam dum suscitare properat Dominus,sanitatem, fitque ut praeveniens prior salute potiatur. Aethiopia enim praeveniet manus ejus Deo . Et cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiet. Princeps itaque Synagogae nullus melius quam ipse Moyses intelligitur. Unde bene Jairus, id est, illuminans, sive illuminatus vocatur, quia qui accipit verba vitae dare nobis, et per haec caeteros illuminat, et ipse a Spiritu sancto, quo vitalia monita scribere vel docere possit, illuminatur. Et cecidit ad pedes Jesu, rogans eum ut intraret in domum ejus. Si caput Christi Deus, pedes consequenter incarnatio, qua terram nostrae mortalitatis tetigit, accipiendi sunt. Cecidit igitur archisynagogus ad pedes Jesu, quia legislator cum tota patrum progenie Christum in carne apparen
Abbreviated transcription (Latin):
dum autem: quod quanto grauior anime
iors ingruerit: tanto acrior necesse ẽ. ut
resurgere mereatur. pęnitentis feruor
infistat. Quod occulte uolens ostenddere
dñs. iacentem inconclaui mortuam mo¬
desta leuiq uoce resuscitat dicens: puella
surge: qͣm & ob facilitatem resuscitan
pluribus ut reuiuiscere debeat dictis corroborat: tũ a l

Expanded text:
dum autem quod quanto gravior animae dum autem quod quanto gravior animae mors ingruerit, tanto acrior necesse est, ut resurgere mereatur, poenitentis fervor insistat. Quod occulte volens ostendere Dominus, jacentem in conclavi mortuam, modesta lenique voce resuscitat, dicens: Puella, surge. Quam et ob facilitatem resuscitandm foras juvenem, pluribus, ut reviviscere debeat, dictis corroborat, cum a
Abbreviated transcription (Latin):
resuriedionis animarum signis cenei
Allectatoni prebendo:. latente tantum cõ-¬
Sitatione pectati sibi mortem conscistunt
Sed tales se uuificare significans salua¬
tor suesatauut filiam archisimnagogi ñ la
foras elaram. sed in domo mortuam. qua¬
si uicium secretum in corde. tegentem
Alii non solum noxiȩ deletatiõi consenti¬
endo. sedet ipsum malum quo delectant᷑
agelo inortuum suum quasi excra por¬
ta ᷤ eserunt. Et hos se si peniteant resuora¬
re demonstrans: suscitauit nicien emistui¬
ciuitatis elatum. & reddidit matri sue:
quia resipiscentem a peccati tenebris am¬
tando uel faciendo illicita: sed & ipsaret᷑¬
candi consuetudine se quasi sepo. do
corrumpunt. Uerum no ahos erigen¬
tamen am cogitationes sollicite. que
suy orum salute uelut deuote. xp̃o so¬
cores inuigilent. Nam adhoc intiman¬
dum resuscitaiit lazarum. quatuor dies
iam inmonumento habentem: ⁊ sorore
attestante iam fecentem: quia pessima
no. ios actus solet fama comitari. Notan¬

Expanded text:
resurrectionis animarum significant. delectationi praebendo, latente tantum cogitatione, peccatis sibi mortem consciscunt; sed tales se vivificare significans Salvator resuscitavit filiam archisynagogi nondum foras elatam, sed in domo mortuam, quasi vitium secreto in corde tegentem. Alii non solum noxiae delectationi consentiendo, sed et ipsum malum quo delectantur implendo, mortuum suum quasi extra portas efferunt, et hos se, si poeniteant, resuscitare demonstrans, suscitavit juvenem filicivitatis elatum. Et reddidit matri suae , quia resipiscentem a peccati tenebris angitando, vel faciendo illicita, sed et ipsa peccandi consuetudine, se quasi sepeliendo corrumpunt. Verum nec ad hos erigentamen adsint cogitationes sollicitae, quae super eorum salute velut devotae Christo sorores invigilent. Nam ad hoc intimandum resuscitavit Lazarum quatuor dies jam in monumento habentem, et sorore attestante jam fetentem. Quia pessima noxios actus solet fama comitari. Notan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eos hoddieq dicitur: quia adeo destitutum
synagoge statum uident. ut restaurari pos¬
se non credant. ideoq pro resuscitatione illiꝰ
supplicandũ eẽ ñ estimẽt. s. q̃ impossibilia st̃
apuid homines: possibilia st̃ apud dm̃. Unde

Expanded text:
 eos hodieque dicitur quia adeo destitutum Synagogae statum vident, ut restaurari posse non credant; ideoque pro resuscitatione illius supplicandum esse non aestiment. Sed quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt ap
Abbreviated transcription (Latin):
suos misit. qui nos de nocte teterrima
delinquentiȩ liberarent: & paulatim
resolutis in nobis tenebris peccatorum.
matutina susceptione consuescerent:
ut ꝑfecti facilus possimus toler o
lis ardorem. hoc est prius nos precep¬
tis simpliciori d erudirent: quo capa¬
ciores efficerent celestium se cretorum.
Huius itaq solis iusticis matitino pec¬
catorum caligo cota ꝑimitur. suut ip¬
interficiebami m̾̃s peccatereite.

Expanded text:
suos misit, qui nos de nocte teterrima suos misit, qui nos de nocte teterrima delinquentiae liberarent, et paulatim, resolutis in nobis tenebris peccatorum, matutina nos susceptione consuescerent; ut perfecti facilius possimus tolerare solis ardorem, hoc est primum nos praeceptis simplicioribus erudirent, quo capaciores efficerent coelestium secretorum. Hujus itaque solis justitiae matutino, peccatorum caligo tota perimitur, sicut ipinterficiebam omnes pec
Abbreviated transcription (Latin):
pr Sus ceptione
ipsi da¬
Nisi fallor. si sceptio matitina. solis or¬
tum semꝑ anteuenit: & iriusquã orbẽ
radiorũ clarus splendor slumi et inacu¬
tinum. noctũ. tenebris terminum po¬
nit: acresoluri sensim caliginis cecita¬
te. rebus cunctis facies quȩdam. ac lum̃
infunditur: & cum ueliti sub una ma¬
teriȩ tenebrarum. mundus in confusi¬
one iacuerit: imeruemd matiti¬
no. chuersa specierũ uarietare distin¬
guitur .: hoc et cum omĩa ceca fuerint.
oculi om̃ium reparantur. Nox nun
quodammͦ aufert oculos inunde. au¬
rora restituit: atq ita ante. mtina
susceptione ꝑfruimur: ut głosust¬
modum solis splendore potiamur. Sed
qm̃ sicut dicit apłs. lex spiritalis est. &
spiritalib spirialia comparanda sunt.
solem hic iusticit arbitror designari.
hoc est xp̃m dnin. qui nobis ignorantiȩ
tenebris & peccatoꝵ cȩcitate submersis.
cȩlestis doctrin: suȩ lumen infudit: &
que. non habebamus oculos cordis in¬
seruit. & uelut radios quosdam apłos

Expanded text:
pro susceptione ipsi DaNisi fallor, susceptio matutina solis ortum semper antevertit, et priusquam orbem radiorum clarus splendor illuminet, matutinum noctium tenebris terminum ponit; ac resoluta sensim caliginum caecitate, rebus cunctis facies quaedam ac lumen infunditur; et cum veluti sub una materie tenebrarum mundus in confusione jacuerit, interveniente matutino, diversa specierum varietate distinguitur; hoc est, cum omnia caeca fuerint, oculi omnium reparantur. Nox enim quodammodo aufert oculos mundo, aurora restituit; atque ita ante matutina susceptione perfruimur, ut gloriosius postmodum solis splendore potiamur. Sed quoniam, sicut dicit Apostolus: Lex spiritualis est, et spiritualibus spiritualia comparanda sunt , solem hic justitiae arbitror designari; hoc est Christum Dominum, qui nobis ignorantiae tenebris, et peccatorum caecitate submersis, coelestis doctrinae suae lumen infudit; et quos non habebamus, oculos cordis inseruit, et velut radios quosdam apostolos
Abbreviated transcription (Latin):
ingesimirimi qui lectus
est. seriem decutstiri. diligen¬
ter prius ebemus intendere.
quid in sui rscriptione conti¬
neat: ut ognita eius
origine. inligentiar
ipsitis. scilitis con¬
sequamur & ma¬

Expanded text:
igesimi primi, qui lectus est seriem decursuri, diligenter prius debemus intendere quid in superscriptione contineat, ut, cognita ejus origine, intelligentiam ipsius facilius consequamur,
Abbreviated transcription (Latin):
ita sit: nullũ cõnuenit desꝑare. Le¬
gimus in iona ꝓpħa. quomodo bes¬
tia etiã deuoratum cogatur euome¬
re. Ergo inter diuersos morsus res
respiciat. Hic respiciamis ad sana¬
torem nr̃m : iam illic a peccatorib
nisi forsitan in uidicio non uidendi.
Aut quomͦ uidere quis poterit au¬
ctorẽ głȩ: dicturus uale ultinum
rerũ nature : Et ido qui illũ hic
agnoscere noluerit adquisitus: iam
eum illic non poterit uidere dãp¬
natus. Hunc gͦ eum fide & oꝑibꝰ
ante conspectum nrm constituamꝰ:
& ad cȩlum oculos spe ducente iacu¬
in ueteri testamento moyses remediũ
postquam serpens momordisset. xp̃c
etiam istud ostendit: quomͦ si resistaᷤ
mordere non possit. Uidete nomen
di nr̃i quantũ prodesse possit in grã:
quod tantũ ꝓfuit infigura. Referunt᷑
ad serpentem cum remedio aspexisse
redimendi quantũ salubrius erit
si ad xp̃m respiciant iam redempti:¬

Expanded text:
ita sit, nullum convenit desperare. Leita sit, nullum convenit desperare. Legimus in Jona propheta , quomodo bestia etiam devoratum cogatur evomere. Ergo inter diversos morsus, resnos respiciat. Hic respiciamus ad sanatorem nostrum, jam illic a peccatoribus nisi forte in judicio non videndum. Aut quomodo quis videre poterit auctorem gloriae, dicturus vale ultimum rerum naturae? Et ideo qui illum hic agnoscere noluerit acquisitus, jam eum illic non poterit videre damnatus. Nunc ergo eum fide et operibus ante conspectum nostrum constituamus, et ad coelum oculos spe ducente jacuin Veteri Testamento Moyses remedium, postquam serpens momordisset. Christus etiam istud ostendit, quomodo, si resistas, mordere non possit. Videte nomen Dei vestri quantum prodesse possit in gratia, quod tantum profuit in figura. Referuntur ad serpentem cum remedio aspexisse redimendi. Quantum salubrius erit, si ad Christum respiciant jam redempti
Abbreviated transcription (Latin):
constat ẽẽ generatum. Scđ̾m hȩc ni¬
chil ẽ aliud procẽdens de serpente sa¬
nitas: quam latens quasi sub peccati
carne diuinitas. Que cum ita sint
kmi : introspicientes nosmet ipsos. si
aliquid uulneris senserimus. statim
refugientes peccatum. confugiamꝰ
ad. xp̃m: ad illum spei nr̃e eleuemꝰ
obtutum. ad illũ mentis oculos con¬
feramus. Cũ eiusmodi autẽ sit iste
morsus: debemus agnoscere. qui ali¬
enum male eonspicit : qui in alienã
rem anxia cupiditate suspirat: qui
alienam mulierẽ importunis ocu¬
lis & mortẽ ad se trahentib conspi¬
cit. qui in alieno corpore sacrificat
diabolo animã suam. hic toxicato
spiculo in corde ꝑcussus ẽ: hic inꝙͣ
debilis morsu tam ȩxitiabili saucia¬
tus. Qui maliciam uel inidiã tan¬
quam uulnus inclusum in uisceribꝰ
retinet amarissimo atq mortifero
dente laniatus est. qui fide uacucis
est: & odio plenus . totus draconis
illius deuoratus est morsibꝰ. Sed &

Expanded text:
constat esse generatam. Secundum haec, niconstat esse generatam. Secundum haec, nihil est aliud procedens de serpente sanitas, quam latens quasi sub peccati carne divinitas. Quae cum ita sint, charissimi, introspicientes nosmetipsos, si aliquid vulneris senserimus, statim refugientes peccatum, confugiamus ad Christum. Ad illum spei nostrae elevemus obtutum; ad illum mentis oculos conferamus. Cujusmodi autem sit iste morsus debemus agnoscere. Qui alienum malum respicit, qui in alienam rem anxia cupiditate suspirat, qui alienam mulierem importunis oculis et mortem ad se trahentibus conspicit, qui in alieno corpore sacrificat diabolo, animam suam toxicato spiculo in corde percussus est: hic quam debili morsu, tam exitiabili sauciatus est. Qui malitiam vel invidiam tanquam vulnus inclusum in visceribus retinet, amarissimo atque mortifero dente laniatus est. Qui fide vacuus, et odio plenus, totus draconis illius devoratus morsibus. Sed et si
Abbreviated transcription (Latin):
dictum. sapientia contra calliditatẽ:
bonitas contra maliciã. acetum & fel
contra uenenũ. mors contra mortẽ.
consumens deuorantẽ: & interficiens
occidentem. Sic & ipse dñs loquitur
ꝑ ꝓpħam. O mors ero mors tua: ero¬
morsus tuus inferne. Sed etiã modo
medela si uolumus contra morsum
serpentis uiso serpente confert᷑. Quod
tunc euident̾ impletur : quando pec¬
catũ ipsius peccati cognitione curat᷑:
& criminis confessione aboletur. Ac
sic homo quando dixerit cũ ꝓpheta:
qm̃ iniquitates meas ego agnosco: &
delictum meũ coram me ẽ semꝑ. qͣn¬
do bene respicit peccatũ suũ. sanat
serpentis morsum ꝑ serpentis aspec̾¬
tum. Serpens itaq contra serpentem:
hoc est xp̃c ꝑsequens peccatũ sub ha¬
bitu peccatoris. Et idõ dixit apłs.
similem. peccatricẽ: & de peccato pec¬
catum : id ẽ mort̾e de morte contri¬
uit. Recte peccati nomine appella¬
uit mortẽ: quia eandem de peccato

Expanded text:
dictum, sapientia contra calliditatem, dictum, sapientia contra calliditatem, bonitas contra malitiam, acetum et fel contra venenum, mors contra mortem consumens devorantem, et interficiens occidentem. Sic et ipse Dominus loquitur per prophetam: O mors, ero mors tua, morsus tuus ero, inferne . Sed etiam modo medela, si volumus, nobis contra morsum serpentis, viso serpente confertur. Quod tunc evidenter impletur, quando peccatum ipsius peccati cognitione curatur, et crimen criminis confessione aboletur. Ac sic homo quando dicit cum propheta: Quoniam iniquitates meas ego agnosco, et delictum meum contra me est semper , quando bene respicit peccatum suum, sanat morsum serpentis per serpentis aspectum. Serpens itaque contra serpentem, hoc est Christus persequens peccatum sub habitu peccatoris. Et ideo dixit Apostolus: similem peccatricem, et de peccato peccatum, id est mortem de morte contrivit. Recte peccati nomine mortem appellavit, quia eamdem de peccato
Abbreviated transcription (Latin):
tales ictus: ad presentiam serpentis
illius ꝓ recipienda salute concurre¬
renit. Quo confugientib tam ꝓuta
aderat salubritas medicandi: quam
uelox merat facilitas intuendi. Se¬
quebatur certũ sub momentanea con¬
templatione remediũ: quia latebat
inserpente mysteriũ. Si dixerimꝰ hoc
loco quod dñi tẏpũ species refugien¬
da pretulerit: quis non ad ipsum con¬
tremescat auditũ : Sed quis uel co¬
gitare istud auderet: nisi ipse myste¬
rii exposuisset figuram: qui figure
ipsius suscepit iniuriam. qui ꝓprio ꝑ
euuangłium testatur oracło. sicut
inquit moyseᷤ exaltauit serpentẽ in
deserto: ita exaltari oportet filiũ ho¬
minis: Uideamꝰ autẽ quid sibi uelit
serpentium uirus : serpentis aspectus.
Serpens ab initio maledictus erat : &
qui suspendendus fuisset in ligno si¬
cut & saluator: maledictionib reple¬
tra serpentẽ. Id ẽ dampnatus contra
dampnatũ : maledictus contra male¬

Expanded text:
tos ictus ad praesentiam serpentis tos ictus ad praesentiam serpentis pro recipienda sanitate concurrerent. Quo confugientibus, tam prompta aderat salubritas medicandi, quam velox inerat felicitas intuendi. Sequebatur certum sub momentanea contemplatione remedium, quia latebat in serpente mysterium. Si dixerimus hoc in loco quia nomini typum species refugienda praetulerit, quis non ad ipsum contremiscat auditum? Sed quis vel cogitare istud auderet, nisi ipse mysterii exposuisset figuram, qui figurae ipsius suscepit injuriam? Qui proprio per Evangelium testatur oraculo. Sicut, inquit, Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet hominis filium . Videamus autem quid sibi velit contra serpentium virus serpentis aspectus. Serpens ab initio maledictus erat. Et qui suspendendus fuisset in ligno sicut et Salvator, maledictionibus repletra serpentem. Item damnatus contra damnatum, maledictus contra male
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c interfecit. Et forte hic est ille in¬
lege serpens: quem beati moysi uir¬
ga in serpentem uersa consumpsit.
giam potestatem : conterendũ esse
mortis auctorem. Moyse itaq cont᷑
maleficos decertante. modo conuerte¬
batur uirga in serpentẽ. modo serpens
qui crucifigendus maledicebatur ag¬
nosce. In uirga: sceptrum regie digni¬
tatis intellige. Quid est uirga in ser¬
pente: Idẽ ds in hominẽ commutat᷑.
Quid serpens in uirgam: Id ẽ homo
in đm receptus. Ac sic in homine est
exinanita diuinitas: ut in deo glori¬
ficaretur humanitas. Habemus ad¬
huc in eptatico sub simplici & pari
signo sacrȩ redemptionis insignia.
Cum in deserto filii isrł absq ulla
miscđia uenenatis serpentũ morsib
sternerent᷑ : legitur beatus moỹses di¬
uino cõmonitus instinctu serpentẽ
eũ p̃fixum ligno inter medias mori¬
entium erexisse turbas. & mandasse
pereuntib. ut post exceptos uirulen¬

Expanded text:
 suos Christus interfecit. Et forte hic est il suos Christus interfecit. Et forte hic est ille serpens quem beati Moysi virga in serpentem versa, consumpsit .giam potestatem, conterendum esse mortis auctorem. Moysi itaque contra maleficos decertante, modo convertebatur virga in serpentem, modo serpens qui crucifigendus maledicebatur, agnosce. In virga sceptrum regiae dignitatis intellige. Quid virga in serpentem? Idem Deus in hominem mutatus. Quid serpens in virga? Is homo in Deum receptus. Ac sic in homine est exinanita divinitas, ut in Deo glorificaretur humanitas. Habemus adhuc in eptatico, sub simplici et pari signo sacrae redemptionis insignia. Cum in deserto filii Israel absque ulla misericordia venenatis serpentum morsibus sternerentur, legitur beatus Moyses divino commonitus instinctu serpentem aereum praefixum ligno inter medias morientium erexisse turbas, et mandasse pereuntibus ut post exceptos virulen
Abbreviated transcription (Latin):
popłm ꝑsequentib: innumera capti¬
uoꝵ milia ꝑsacri fontis irriguũ libe¬
caput draconis magni. ac sic ille se¬
uissimus draco. ꝓprium uenẽnum
in necem sui refusum sensit exitii:
acdum nocere se credit. dum contra
dđm suum cecus impetum facit: dũq¬
pondus tormenti sui inlidit: in sõ¬
lito ictu suo reꝑcussus. fortem fuisse
se doluit. & omnẽ nocendi potentiã
se amisisse cognouit: quia noxios
uirulentoꝵ dentium morsus sacro
in corpore dereliquit. Et ido nunc
infelices quosq quos sibi assensum
facilem accõmodare ꝑuiderit: ad
fauces suas solis sollicitationũ carmi¬
nib trahit. & uoluntariam predã
inermis expectat: ac ꝓinde ꝓstratꝰ
a dño humanũ genus non quasi for¬
tior impugnat. sed iniqua consilia
quasi debilitatus sibilat. Cuius uos
carmina ut possĩtis euadere: de elo¬
quiis di uocem sacrȩ incantationis
libent᷑ audite. Hunc xp̃c non in sua
dignitate. sed in nr̃a carne conuicit.

Expanded text:
populum persequentibus innumera captipopulum persequentibus innumera captivorum millia per sacri fontis irriguum libecaput draconis magni. Ac sic ille saevissimus draco proprium venenum in necem sui refusum sensit exitii; ac dum nocere se credit, dum contra Dominum suum caecus impetum facit, dumque tormenti sui illidit in solida, ictu suo repercussus, fortem fuisse se doluit, et omnem nocendi potentiam se amisisse cognovit, qui noxios virulentorum dentium morsus sacro in corpore reliquit. Et ideo nunc infelices quosque, quos sibi assensum facilem accommodare praeviderit, ad fauces suas sollicitationum carminibus trahit, ut voluntariam praedam inermis exspectet. Ac proinde prostratus Domino humanum genus non quasi fortior impugnat, sed iniqua consilia quasi debilitatus insibilat. Cujus vos carmina ut possitis evadere, de eloquiis Dei vocem sacrae incarnationis libenter audite. Hunc Christus non in sua divinitate, sed in nostra carne superavit,
Abbreviated transcription (Latin):
tur crimina: postquã xp̃i sangui¬
ne sunt redempta: in excusabile
malũ ẽ post mortẽ redemptoris do
mini. seruũ ꝑmanere peccati. Si
forte km̃i hominis cuiusq seruus
duris dñi sui urgeatur imꝑiis:
quocũq fugiendo aut latitando
euadere & declinare iniquũ dnm̃
potest seruus peccati quo fugiet:
qui secum se trahit quocumq fuge¬
rit: Non fugit seipsũ. non ẽ quo eat
mala conscientia. Sequitur enĩse:
immo ñ recedit a sẽ. Uix aliquod de¬
foris potest ẽẽ remediũ: quando intꝰ
ẽ uulnus inclusum. Quid ꝓdest qͦd
homo sonantẽ fugit arcum.: qui iã¬
culũ secum portat infixum: Serpens
ille & si reuocauit morsum: reliquit
uenẽnũ. Fecit quisq peccatum. ut
aliquã caꝑet corꝑalem uoluptatem.
Remanet quod dampnat: p̃terit
quod delectat. Consũmata iniqͥtas
ꝑmanet : uoluptas fugitiua ꝑtran¬
sit. De hac gͦ seruitute. & de his ho¬
stibus usq ad baptisami littora dei

Expanded text:
tur crimina, postquam Christi sanguitur crimina, postquam Christi sanguine sunt redempta. Inexcusabile malum est post mortem Redemptoris nostri Domini servum maculari peccatis. Si forte charissimi hominis cujuscunque servus duris domini sui urgeatur imperiis, quocunque fugiendo aut latitando evadere et declinare iniquum dominum potest. Servus peccati quo fugiet? Quo se trahet? Quocunque fugiat, non fugit seipsum. Non est quo eat mala conscientia. Sequitur se, imo non recedit a se. Vix aliquod deforis potest esse remedium, quando intus est vulnus inclusum. Quid prodest quod homo sonantem fugit arcum, qui jaculum secum portat infixum? Serpens ille etsi revocavit morsum, reliquit venenum. Fecit quisque peccatum ut aliquam caperet voluptatem. Remanet quod damnat, praeterit quod delectat. Consummata iniquitas permanet, voluptas fugitiva pertransit. De hac ergo servitute et de his hostibus usque ad baptismi littora Dei
Abbreviated transcription (Latin):
quis uincitur. sicut apłs testatur.
eius & seruiis est. Iste obtemperat
iniusticiȩ: ille irȩ. Iste suꝑbiȩ ille
inuidiȩ. Iste maliciȩ: ille iracundiȩ.
Iste auariciȩ: ille luxuriȩ. Hescio
quomͦ se inter hȩc ingenuũ dicere
audeat: quẽ tot dñi in partes suas
distrahunt. Quid ꝓdest quod aliqͥs
conscientia: Uideamus nos extrin¬
secus gẽneris claritate sublimes: in¬
trinsecus mentis infirmitate degẽne¬
res. innocentum dños: & criminum
seruos. Iam melior ẽ uernaculoꝵ ra-¬
tio: quos originis uidetur inclinas¬
se conditio. Habetis boni famuli
urãm consolationẽ pro libertate am¬
plectimini honestam seruitutẽ. Into¬
lerabile iugum ẽ feda dominatio:
& erubescenda subiectio. Aut quȩ
spes relinquetur seruienti: ubi ȩter¬
na mors iuncta ẽ seruituti: Sine
causa ẽ ãforis uel gẽnere uel hono¬
re conspicu̾ũs. qui non ẽ intus inge¬
nuus. Graui dampnatione iteran¬

Expanded text:
quis vincitur, sicut et Apostolus testatur, quis vincitur, sicut et Apostolus testatur, ejus et servus est: iste obtemperat injustitiae, ille irae; iste superbiae, ille saevitae; iste malitiae, ille iracundiae; iste avaritiae, ille luxuriae. Nescio quomodo se inter haec ingenuum dicere audeat, quem tot domini in partes suas distrahunt. Quid prodest quod liber conscientia? Videmus nos extrinsecus generis claritate sublimes intrinsecus mentis infirmitate degeneres. Innocentum dominos, et criminum servos. Jam melior est vernaculorum ratio, quos originalis videtur inclinasse conditio. Habetis boni famuli vestram consolationem, pro libertate complectimini honestam servitutem. Intolerabile jugum et foeda dominatio, et erubescenda subjectio. Aut quid spei relinquitur servienti, ubi aeterna mors juncta est servituti. Sine causa est a foris vel genere vel honore conspicuus, qui non est intus ingenuus. Gravi damnatione iteran
Abbreviated transcription (Latin):
Te recedente cedit: & post dorsum tu¬
um si legem dñi tanquã moysen se¬
quaris int̾cẽdit. Ecce hostem quẽ fu¬
gisse uicisse ẽ. Iam pͥmũ durissima il¬
la ȩgypti tirãnnica sẽruitus quid ali¬
ud p̃ferebat: quam diabolũ supra hu¬
manũ genus peccatoꝵ exercẽre domi¬
natum : Quid in quã aliud erant
peria: nisi fȩda atq terrena diabolice
uoluptatis officia: & uicioꝵ detestan¬
da contagia: Si quidẽ infructuosa
& in ania uitȩ huius oꝑa: paleȩ sunt.
Paleȩ inquam: nuium flãmis amĩ¬
ca materia. Sed hoc ipsũ quod pha¬
rao paruulos hebreoꝵ pueros iube¬
bat intẽrfici. & fẽminas reseruari:
diaboli u̾tiq speciem p̃ferens. inimi¬
cus sp̃ui. & amĩcus carni: inuidens
uirtuti. consentiens uoluptati: for¬
titudinem prefocabat. concupiscen¬
tias nutriẽbat. hȩc itaq seruitus qͦd
peius ẽ non illius tantum temporis
fuit: sed etiam nunc animas negli

Expanded text:
te recedente cedit, et per dorsum tute recedente cedit, et per dorsum tuum, si legem Domini tanquam Moysen sequaris, ingreditur. Ecce hostem, quem fugisse vicisse est. Jam primum durissima illa Aegypti tyrannica servitus, quid aliud praeferebat, quam diabolum super humanum genus peccatorum exercere dominatum. Quid, inquam, aliud erant peria, nisi foeda atque terrena diabolicae voluptatis officia, et vitiorum detestanda contagia? Siquidem infructuosa et inania vitae hujus opera paleae sunt. Paleae, inquam, nimium flammis amica materia. Sed et hoc ipsum quod Pharao parvulos Hebraeorum pueros jubet interfici, et feminas reservari, diaboli utique speciem praeseferens, inimicus spiritus, et amicus carni, invidens virtuti, consentiens voluptati: fortitudinem praefocabat, concupiscentias nutriebat. Haec itaque servitus, quod pejus est, non illius tantum temporis fuit, sed etiam nunc animas neglig
Abbreviated transcription (Latin):
moysi ducis & sacerdotis sui ñ relue̾¬
tantur imꝑio: di meruẽre comitatũ.
Nec immerito eos hostis ñ attigit.
lux p̃cessit. fluctus expauit. Sic eñi¬
ꝓpha testatur. Et increpauit inqͥt
mare rubrum & recessit. Et iterum.
Mare uidit & fugit. Quid uidit:
Hoc itaq quod in baptismo credi
debet. Sine dubio illud terribile
profundum ad secretum assistentis
in horruit maiestatis: & ad p̃sentiam
sui cessit auctoris. Et ido filii isrt
securi inter undas transeunt cum
ctib imminẽrent: cum creatura
insensibilis elementi. factorẽ suum
sentiens. transmeantib circũ fusa p̃¬
bẽret uiam: et in ꝑsequentes para¬
ret refusa uindictam. Scđ̾m hȩc.
si & nos uitia & crimina quasi egẏp¬
tum relinquamꝰ. & currat unusquis¬
q nrm̃ intento corde post xp̃m. au¬
ctorẽ peccati diabolum xp̃ianus. id¬
ẽ hebreus egyptium ñ timẽbit. Ta¬
lis ẽ enĩ natura & infirmitas inimici.

Expanded text:
Moysi et sacerdotis sui dum non relucMoysi et sacerdotis sui dum non reluctantur imperio, Dei meruere comitatum. Nec immerito eos hostis non attigit: Lux praecessit, fluctus expavit. Sic Propheta testatur. Et increpavit, inquit, mari Rubro, et recessit . Et iterum: Mare vidit et fugit . Quid vidit? Hoc itaque quod in baptismo credi debet. Sine dubio illud terribile profundum atque secretum assistentis inhorruit majestatem, et ad praesentiam sui cessit auctoris. Et ideo filii Israel securi vel inter undas transeunt, velctibus imminerent, cum creatura insensibilis elementi factorem suum sentiens, transmeantibus circumflua praeberet viam, et in persequentes pararet refusa vindictam. Secundum haec, si et nos vitia et crimina quasi Aegyptum reliquimus, et currat unusquisque nostrum intento corde post Christum, auctorem peccati diabolum Christianus idem Hebraeus Aegyptum non timebit. Talis est enim natura et infirmitas inimici:
Abbreviated transcription (Latin):
aGNIUM & mira
tum. celebre a se¬
culis est. Cum be.¬
atus moyses po¬
go indigne seruitutis educeret: cele¬
bre est ad plebis transitum rubri
maris ꝓfundũ. natura rerum obstu¬
pescente patuisse. Hic primo loco di¬
ligentius inspiciamus: quid talis sẽr¬
uitus. uel quid talis transitus edifica¬
tionis possit afferre quia beatus apłs
dicit. hec om̃ia infigura facta sunt
nr̃i. Celesti auctoritate confirmat il¬
lius temporis signa atq miracula ad
futurȩ redemptionis ꝑtinuisse myste¬
ria. Sic enim ait. Patres nr̃i omnes
ducatu. nr̃is cõmodis militabat diui¬
na uirtus: prediues in beneficiis. seo
semꝑ ditior in ꝓmissis. Dux quidem¬
eis erat beatus moyses. sed eos in co¬
lumpna lucis & nubis filius & sp̃c
sc̃s p̃cedebat. Hoc loco agnoscãmus
in primis: quod plebs quȩ p̃positos
suos studet audire đm sequitur.: &
ꝑ dei hominẽ ꝑuenit ad salutẽ. Er¬
go filii isrł ad libertatis & quietis &
regni fidem ꝑ difficiles ituri uias dũ

Expanded text:
agnum et admirabtum. Celebre a saeculis est, cum B. Moyses pogo indignae servitutis educeret , celebre est facere plebi transitum maris Rubri profundum natura rerum obstupescente potuisse. Hic primo loco diligentius inspiciamus, quid talis servitus, vel quid talis transitus aedificationis possit afferre: quia et B. Apostolus dicens haec omnia in figura facta sunt illis, in coelesti auctoritate confirmat illius temporis signa atque miracula ad futurae redemptionis pertinuisse mysteria. Sic enim ait: Patres nostri omneducatu nostris commodis militabat divina virtus, praedives in beneficiis, sed semper in promissis. Dux quidem erat eis B. Moyses, sed eos in columna lucis et nubis Filius et Spiritus S. praecedebat. Hoc loco agnoscamus imprimis quod plebs quae praepositos suos studet audire, Deum sequitur, et per Deum hominem pervenit ad salutem. Ergo filii Israel ad libertatis et quietis et regni sedem per difficiles itineris vias ducis
Abbreviated transcription (Latin):
ati erimus sciendo cȩlestia precepta:
si tamen ea quȩ nouimus operando
sectemur. Qui enim cognita eius
mandata seruare negligit: beatus
esse non ualet. Qui hȩc uel cognos¬
cere contempnit: multo longius
a beatoꝵ sorte cosecluditur. Congru¬
it his psalmista. qui mortaliũ cor¬
da ꝑpendens. ȩque om̃s beatitudi-¬
nem amare. sed paucos ubi ẽ que¬
rere conspiciens. ipse quȩ sit mari-¬
ma in hac uita hominis beatitudo
manifeste ꝓtestatus est dicens. Be¬
ati immaculati in uia. qui ambu¬
lant in lege dñi. Et ne putaretur
hȩc uia immaculatoꝵ ac beatorum
ab imperitis passim & rudibus posse
monia eus. in toto corde exquirunt
eum. Qua ꝓpter carissimi rogemus
eus clesmentiam. qui mandauit
mandata sua custodiri nimis. ut di¬
rigat ipse uias nr̃as ad custodiendas
iustificationes suas. Ipse post custo¬
diam mandatoꝵ suorũ ad beatitu¬
dinem nos suȩ ꝑpetuȩ uisionis indu

Expanded text:
ati erimus sciendo coelestia praecepta, ati erimus sciendo coelestia praecepta, si tamen ea quae novimus operando sectemur. Qui enim cognita ejus mandata servare negligit beatus esse non valet; qui haec vel cognoscere contemnit, multo longius a beatorum sorte secluditur. Congruit his Psalmista, qui mortalium corda perpendens, aeque omnes beatitudinem amare, sed paucos ubi est quaerere conspiciens, ipse quae sit maxima in hac vita hominis beatitudo manifeste protestatus est, dicens, Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini . Et ne putaretur haec via immaculatorum ac beatorum ab imperitis passim et rudibus posse monia ejus; in toto corde exquirunt eum. Quapropter, charissimi, rogemus ejus clementiam, qui mandavit mandata sua custodiri nimis, ut dirigat ipse vias nostras ad custodiendas justificationes suas, ipse post custodiam mandatorum suorum ad beatitudinem nos suae perpetuae visionis indu
Abbreviated transcription (Latin):
quitur. Amen am̃ dico uobis. non ẽ
seruus maior dño suo: neq apłs ma¬
ior eo qui misit illum. Hȩc ideo dix̃.
quia lauerat pedes seruorum dñs :
ꝙ ipse qui misit. eorũ quos misit.
Apłs grece. latine dicitur missus:
ut ostenderet ea quȩ excelsus fecit
humiliter. multomagis humilib
& infirmis humiliter esse facienda.
S ut hocin loco spiritalis intellectus
commoneret: quia si ipse qui pec¬
catum non fecit. nec inuentus do-
lus in ore euis. interpellat ꝓ nr̃is
excessibus : multomagis ipsi debe¬
amus orare ꝓinuicem. Sed & si
dimittit nobis ille cui non habemꝰ
quod dimittamus : multomagis opor¬
tet nos alterutrum dimittere nobis
debita nr̃a. Quod ipsum apłs quoq
precipiens ait. Estote autem ut ui¬
cem benigni. misericordes: donan¬
tes inuicem sicut & ds in xp̃o do¬
nauit uobis. Si hȩc inquit scitis:
beati eritis si feceritis ea. Salutaris
hȩc multum nr̃i saluatoris. & sedu¬
lo est cogitanda sententia: quia be¬

Expanded text:
o vobis, non est servus major domino suo, neque apostolus major eo qui misit illum. Hoc ideo dixit quia laverat pedes servorum suorum Dominus, et ipse qui misit eorum quos misit. Apostolus Graece, Latine dicitur missus, ut ostenderet ea quae excelsus fecit humiliter, multo magis humilibus et infirmis humiliter esse facienda. Sed ut hoc in loco spiritualis intellectus commoneret, quia si ipse qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus , interpellat pro nostris excessibus, multo magis ipsi debeamus orare pro invicem. Sed etsi dimittit nobis ille cui non habemus quod dimittamus, multo magis oportet nos alterutrum dimittere nobis debita nostra. Quod ipsum Apostolus quoque praecipiens, ait, Estote autem invicem benigni, misericordes, donantes invicem, sicut et Deus in Christo donavit vobis . Si haec, inquit, scitis, beati eritis si feceritis ea. Salutaris haec multum nostri Salvatoris, et sedulo est cogitanda sententia, quia be
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ seruiamus inuicem: non solũ
in lauando pedes fratrũ. sed in quib¬
libet eoꝵ necessitatib adiuuandis.
Ad mysticum uero intellectũ ut si¬
cut dñs nobis peccata pęnitentibus
dimittere consueuit: ita etiam nos
peccantib in nos frĩb dimittere festi¬
nemus. Sicut ille lauit nos a peccatis
nr̃is interpellando patrem ꝓ nobis :
ita & nos siscimus frẽm nrm̃ peccare
peccatum non ad mortẽ: petamus
ut detur ei uita peccanti non ad mor¬
tem. Et sicut apłs iacobus amio¬
net. confiteamur alterutrũ peccata
nr̃a: & oremus ꝓ inuicem ut saluem᷑.
Sicut ille ꝓ nobis animam suam po¬
suit: sic & nos instante temporis ar¬

Expanded text:
charitatem serviamus invicem, non solum charitatem serviamus invicem, non solum in lavando pedes fratrum, sed in quibuslibet eorum necessitatibus adjuvandis. Ad mysticum vero intellectum, ut sicut Dominus nobis peccata poenitentibus dimittere consuevit, vita etiam nos peccantibus in nos fratribus dimittere festinemus. Sicut ille nos a peccatis nostris interpellando Patrem pro nobis, ita et nos si scimus fratrem nostrum peccare peccatum non ad mortem, petamus ut detur ei vita peccanti non ad mortem. Et, sicut apostolus Jacobus admonet, Confiteamur alterutrum peccata nostra, et oremus pro invicem ut salvemur . Sicut ille qui pro nobis animam suam posuit, sic et nos
Abbreviated transcription (Latin):
te. qui sedens in dextera di ꝑ assũpte
habitũ humanitatis. cotidie interpel¬
lat ꝓ nobis. Postquam uͦ lauit pedes
discipulorum dñs. accepit uestimenta
sua: et cum recubuisset iterum aꝑuit
uerbo mysterium lauationis. quod eis
paulo ante facto necdum scientibus
exhibuerat: quia post quam patiendo
in cruce lauachrum nobis remissionis
consecrãuit: accepit membra iam un¬
mortalia quȩ mortalia posuerat. et
cum post resurrectionem apparuis¬
set discipulis. ac familiariter cũ eis
ẽẽt etiam in conuescendo ꝑdies qua¬
draginta conuersatus. exposuit eis
utilitatem suȩ passionis: cuius eate¬
nus quia uirtutẽ mysticam nescie¬
bant. euentum satis timebant. Si gͦ
inquit ego laui ur̃os pedes dñs et
magister: & uos debetis alter alteriꝰ
lauare pedes. Quȩ uidelicet senten¬
tia. & ad litteram & ad mysticum sen¬
sũ recte accipi: et deuote debet im¬
pleri. Ad litteram quidem. ut ꝑca

Expanded text:
te, qui sedens in dextra Dei per assumptae te, qui sedens in dextra Dei per assumptae habitum humanitatis quotidie interpellat pro nobis. Postquam vero lavit pedes discipulorum Dominus, accepit vestimenta sua, et cum recubuisset, iterum aperuit verbo ministerium lavationis, quod eis paulo ante facto necdum scientiexhibuerat, quia postquam patiendo in cruce lavacrum nobis remissionis consecravit, accepit membra jam immortalia, quae mortalia posuerat; et cum post resurrectionem apparuisset discipulis, ac familiariter cum eis esset etiam in convescendo per dies quadraginta conversatus, exposuit eis utilitatem suae passionis, cujus eatenus quia virtutem mysticam nesciebant, eventum satis timebant. Si ergo, inquit, ego lavi vestros pedes Dominus et magister, et vos debetis alter alterius lavare pedes. Quae videlicet sententia et ad litteram et ad mysticum sensum recte accipi, et devote debet impleri. Ad litteram quidem, ut per
Abbreviated transcription (Latin):
immo non potest eodem mͦ ablui. sed
cotidiana tantũ mundanȩ conuersa-¬
tionis contagia necesse habet cotidia¬
na sui redemptoris indulgentia tergan
tur. Est enim toto actionũ suarum
corpore mundus : exceptis dumtaxat
his quȩ menti necessitate curȩ tempo¬
talis adheserunt. Ob quoꝵ cotidianã
sordidationẽ simul & emundationẽ
cotidie dicimus orantes: & dimitte
nobis debita nr̃a. sicut & nos dimitti¬
mus debitorib nr̃is. Uerum hȩc de
apłis eorũq similibus dicta sunt. Bea-
ti uidelicet & immaculati. qui timen¬
tes dñm ambulant inuiis eus. At
nos qui diuini sepe timoris obliti. iter
leuũ incedimus. non illa leui & coti-¬
diana orationum sollempnitate pos¬
sumus ab erratiium nr̃oꝵ sorde libe¬
rari: sed maior necesse est inquinatio
maiori orationum. uigiliarũ. uel ieiu¬
niorũ. lacrimarũ atq elemosinarũ
exercitatione purgẽtur: ipso nimirũ
interius uestigia cordis nr̃i mundan-¬

Expanded text:
imo non potest eodem modo ablui, sed imo non potest eodem modo ablui, sed quotidiana tantum mundanae conversationis contagia necesse habet, quotidiana sui Redemptoris indutur. Est enim toto actionum suarum corpore mundus, exceptis duntaxat iis quae menti necessitate curae temporalis adhaeserunt: ob quorum quotidianam sordidationem simul et mundationem quotidie dicimus orantes: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Verum haec de apostolis eorumque simiti videlicet et immaculati, qui timentes Dominum ambulant in viis ejus . At, nos, qui, divini saepe timoris obliti, iter laevum incedimus, non illa levi et quotidiana orationum solemnitate possumus ab erratuum nostrorum sorde liberari, sed major necesse est inquinatio majori orationum, vigiliarum vel jejuniorum, lacrymarum atque eleemosynarum exercitio purgetur; ipso nimirum interius vestigia cordis nostri mundan
Abbreviated transcription (Latin):
sed est mundus tõtus. Manifeste de¬
nuntiat. quod lauatio pedum illam
remissionẽ quidem peccatoꝵ designa¬
ret: non tanien eam quȩ semel in
baptismate datur. sed illam potius qua
cotidiani fidelium reatus sine quibus
in hac uita non uiuitur. cotidiana eiꝰ
grã mundãntur. Pedes namq quib
incedentes terrã tangimus. ideoq
eos a contagione pulueris sicut reli¬
quum corpus immunes custodire nequi
mus: ipsam terrenȩ inhabitationis ne¬
cessitatẽ designant: quia in quantum
cotidie desides nos ac negligentes effici¬
mur: in tantum etiã magni quiq et
summȩ conuersationis uiri a cȩlesti quã
maxime diligunt contemplatione re¬
uocantur: ut si dixerimus quia pecca-¬
tũ non habemus. nosipsos seducamus.
& ueritas non sit in nobis. Qui gͦ lotꝰ
est. non indiget isi ut pedes lauet.
sed est mundus totus: quia qui ablu¬
tus est fonte baptismatis in remissionẽ
om̃ium peccatoꝵ. non indiget rursus

Expanded text:
sed est mundus totus. Manifeste desed est mundus totus. Manifeste dea. Lavatio pedum illa remissionem quidem peccatorum designat; non tamen eam quae semel in baptismate datur, sed illam potius qua quotidiani fidelium reatus, sine quibus in hac vita non vivitur, quotidiana ejus gratia mundantur. Pedes namque, quibus incedentes terram tangimus, ideoque eos a contagio pulveris, sicut reliquumus, ipsam terrenae inhabitationis necessitatem designant, qua in quantum quotidie desides nos et negligentes afficimur, in tantum etiam ut magni quique et summae conversationis viri a coelesti, quam maxime diligunt, contemplatione revocantur, ut si dixerimus, Quia peccatum non habemus, nos ipsos seducamus, et veritas non sit in nobis . Qui ergo lotus est, non indiget nisi ut pedes lavet, sed est mundus totus; quia qui ablutus est fonte baptismatis in remissionem omnium peccatorum, non indiget rursus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quod etiam quilibet eorum acturus
fuisse non dubitatur: si non illa terre¬
retur sententia qua petro dictum est:
Sinon lauero te: non habebis partem
mecũ. Ubi aꝑte monstratur. quod
hec pedum lauatio. spiritalem carnis
et anuȩ purificationem: sine qua ad
consortium xp̃i ꝑueniri non podest
insinuat. Unde petrus hȩc audiens.
solito mor amoris diuini feruore cor¬
reptus respondit. Domine non tantũ
pedes meos. sed & manus & caput. Ac
si aꝑte dicat. Quia iam te docente intel¬
ligo quod lauando pedes meos errata
mea te mundare significas : non solũ
pedes sed & manus & caput tibi lauan¬
dum offero: quia non solũ in cessu. s
etiam actu. uisu quoq auditu. gustu.
olfatu & tactu. multa me cominitde¬
re. que a te debeant dimitti non am̃¬
bigo. Sed feruido amatori quid res¬
pondeat dñs. quomodo hunc ad intelli¬
gentiam mysticȩ lauationis ꝓuocet
paulatim audiãmus. Qui lotus est
inquit non indiget nͥ ut pedes lãuet:

Expanded text:
Quod etiam quilibet eorum acturus Quod etiam quilibet eorum acturus fuisse non dubitatur, si non illa terreretur sententia, qua Petro dictum est: Si non lavero te, non habebis partem mecum. Ubi aperte monstratur quod haec pedum lavatio spiritualem carnis et animae purificationem, sine qua ad consortium Christi pervenire non potest, insinuat. Unde Petrus haec audiens, solito mox amoris divini fervore correptus, respondit, Domine, non tantum pedes meos, sed et manus et caput. Ac si aperte dicat: Quia, jam te docente intelligo, quod lavando pedes meos errata mea te mundare significas, non solum pedes, sed et manus et caput tibi lavandum offero; quia non solum incessu, sed etiam actu, visu quoque, auditu, gustu, olfactu et tactu, multa me committere, quae a te debeant dimitti, non ambigo. Sed fervido amatori quid respondeat Dominus, quomodo hunc ad intelligentiam mysticae lavationis paulatim provocet, audiamus. Qui lotus est, inquit, non indiget, nisi ut pedes lavet,
Abbreviated transcription (Latin):
patiendi ꝓ nobis. in ipso passionis ȩxercitio.
sua membra circumdedit. Solet namq
ꝑ linteum quod multiphario tormentoꝵ
labore conficitur: afflictio passionum fi¬
gurari. Et dñs ponens uestimenta linteo
precingitur: ut significet se habitum cor¬
poris quem induit non sine pressura do¬
lorũ. sed longa crucis tribulatione depo¬
nere. Misit aquam in peluim. et cepit
lauare pedes discipuloꝵ. & extergere lin¬
teo quo erat precinctus: quando defun¬
etus in cruce aquam una eum sangui¬
ne de latere suo ꝓfudit in terram: quibꝰ
credentium opera mundaret. eademq
pa non solum passionis sacramentis seĩ¬
plis confirmare dignatus est. Quos autẽ¬
inchoata pedum lauatione dicitur. uenit
gͦ ad sẏmonem petrum: non ita intelligen¬
dũ est quasi post aliquos ad illum uenerit:
sed quia ab illo qui primus apłoꝵ erat
ceperit: & ille tale ministeriũ. quia my¬
steriũ nesciebat non frustra horru̾erit.

Expanded text:
patiendi, pro nobis in ipso passionis exercitio patiendi, pro nobis in ipso passionis exercitio sua membra circumdedit. Solet namque per linteum, quod multifario tormentorum labore conficitur, afflictio passionum figurari. Et Dominus ponens vestimenta linteo praecingitur, ut significet se habitum corporis, quem induit, non sine pressura dolorum, sed longa crucis tribulatione deponere. Misit aquam in pelvim, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus, quando defunctus in cruce aquam una cum sanguine de latere suo profundit in terram, quibus credentium opera mundaret, eademque opera non solum passionis sacramentis sanctifplis confirmare dignatus est. Quod auteinchoata pedum lavatione, dicitur, Venit ergo ad Simonem Petrum, non ita intelligendum est, quasi post aliquos ad illum venerit, sed quia ab illo qui primus apostolorum erat, coeperit, et ille tale ministerium, quia mysterium nesciebat, non frustra horruerit.
Abbreviated transcription (Latin):
surgit a cena & ponit uestimenta: la
uit pedes discipulorum. non dei dñi
sed hominis serui implens officium:
et eius quoq pedes humiliter abluens. cu
ꝰmanꝰ in sua traditione nouerat proca¬
citer esse polluendas. Quod si altiori
indagine mysterium hoc humillimũ
nr̃i saluatoris ꝑtractare delectat: cȩ¬
na hȩc sacrosca in qua cum discipulis
recubuit dñs. tempus significat uni¬
uersum: quo corporaliter in ȩccła demo-¬
ratus est. et dapibus uerbi salutaris ac
miraculoꝵ suorum dulcedine cunctos
longe lateq pauit. Et ipse audientiũ
fide ac dilectione pastus est: quia quot¬
quot ad gram̃ ueritatis conuertit: ꝑ
hos nimirũ corporis sui quod ẽ eccłia
quasi more uescentium fecit augmen¬
tum. Surrexit autem acȩna & posuit
uestimenta sua: quando temporaliter
cũ homininib amplius conuersari de¬
sistens. membra corporis assumpti de¬
posuit in cruce. Accepto linteo precin¬
xit se: quando accepto a patre mandato

Expanded text:
surgit a coena, et ponit vestimenta sua, surgit a coena, et ponit vestimenta sua, lavit pedes discipulorum, non Dei Domini, sed hominis servi implens officium, ut ejus quoque pedes humiliter ablueret, cujus manus in sua traditione noverat procaciter esse polluendas. Quod si altiori indagine mysterium hoc humillimum nostri Salvatoris pertractare delectat, coena haec sacrosancta, in qua cum discipulis recubuit Dominus, tempus significat universum, quo corporaliter in Ecclesia demoratus, et dapibus verbi salutaris ac miraculorum suorum dulcedine cunctos longe lateque pavit, et ipse audientium fide ac dilectione pastus est: quia quotquot ad gratiam veritatis convertit, per hos nimirum corporis sui, quod est Ecclesia, quasi more vescentium fecit augmentum. Surrexit autem a coena, et posuit vestimenta sua, quando temporaliter cum hominibus amplius conversari desistens, membra corporis assumpti deposuit in cruce. Accepto linteo praecinxit se, quando accepto a Patre mandato