comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiabam ut penitentiam agerent
⁊ conuerterentur ad dm̃. digna
penitentiȩ opera facientes. hac¬
hac ex causa me iudei cum
eem in templo comprehen¬
me interficere. uxilio autẽ
ad iutũ d̃ĩ usq inhodier num
diem. sto cestificans minori atꝙ
maiori nichil extra dicens
quam ea quȩ prope te sunt
loquuti futura ẽẽ ⁊ moy ses.
si passibilis est xp̃c si primꝰ
ex resurrectione mortuorum
lumen annuntiaturꝰ est po

Expanded text:
tiabam ut paenitentiam agerent et converterentur ad Deum digna paenitentiae opera facientes hac ex causa me Iudaei cum essem in templo conprehen interficere auxilio autem adiutus Dei usque in hodiernum diem sto testificans minori atque maiori nihil extra dicens quam ea quae prophetae sunt locuti futura esse et Moses si passibilis Christus si primus ex resurrectione mortuorum lumen adnuntiaturus est po
Abbreviated transcription (Latin):
rent. die integro et nocte tota
quasi in loco frigido illibata ꝑ¬
ipsis balneis decollaret: Quã
spiculator tercio ictu ꝑcussit:
et caput eius amputare non
cautum erat. ne tc̃iam ꝑcussionẽ
decollandus accipiet sic semine¬

Expanded text:
 die integro et nocte, quasi in loco frigido integra peripso balneo decollari. Quam spiculator tertio ictu percussit et caput eius amputare non cretum erat ne quartam percussionem decollandus acciperet, sic eam semine
Abbreviated transcription (Latin):
libros stilo cõmens tres cognitos¬
texuit. aut scripturã dauitici car¬
munis sermone cot᷑nato ꝑsingula
tilis. astutꝰ uixta ꝓphetam ut ser¬
pens: columbe simplicis grãm ñ
admittens conditus alti ingenii.
fons loquendi. thesaurus scientiȩ.
dux dorꝰtrinȩ. defensor eccłe. hos¬
tium ꝓpugnator: Cuius dicta qͥ
legerit. non credit dicere s tonate
Hoc fuit ultra homines sapere.
tam caute dereligione censere:
um memoret. merita respiciat.
uolumina relegat. dicta ꝑpendat
signa cotidiana ꝑcenseat: Quidũ
suꝑstes fuit seculo. aut scripsit
ecclesiastice fidei documenta. aut
pugnando calcauit heretica cri¬
mina. aut petenti tribuit mira¬
culoꝵ suffragia quȩ uolente dño
usq in hodiernum diem eiꝰ inora¬
tionibus ꝑseuerant: S mea lingua
dignum ẽ. cuncta ꝓferre Det mͥ
pͥus ueniam quia multa p̃terii.
qui uix pauca conscripsit: Ita be¬
atissimi hylarii dep̾senti scło ui

Expanded text:
libros stilo tumente conlibros stilo tumente contexuit, aut scripturam Davitici carminis sermone coturnato per singula tilis, astutus iuxta prophetam ut serpens, columbae simplicis gratiam non amittens, conditi sal ingenii, fons loquendi, thesaurus scientiae, lux doctrinae, defensor ecclesiae, hostium propugnator. Cuius dicta qui legerit non credit dicere sed tonare. Hoc fuit ultra homines sapere tam caute de religione censere. eius exilia memoret, merita respiciat, volumina relegat, dicta perpendat, signa cotidiana percenseat. Qui dum superstis fuit in saeculo aut scripsit ecclesiasticae fidei documenta, aut pugnando calcavit haeretica crimina, aut petenti tribuit miraculorum suffragia: quae volente domino usque in hodiernum diem eius orationibus perseverant. 53 Sed mea lingua dignum est, cuncta proferre. Det mihi pius veniam, quia multa praeterii qui vix pauca conscripsi. 54 Ita beatissimus Hilarius de praesentis saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
uenerande tradidit sepulturȩ :
Ofuneris gła quȩ melior habet᷑
quam uita: quia quod terre
subripuit incȩlum transmisit:
Here ut ego cõsidero. plus fuit
quam resuscitari sic mori Certa
enim salus ẽ. non cõtaminari pec¬
catis Quanti compararent rebꝰ
rent: Quid distat int̾ uiuificati
infanti et filiȩ mortificate mis¬
teriuũ: Illum resuscitauit ad
baptismũ hanc p̾destinauit ad
regnum: Nisi quod in illo adhuc
spes peccandi restabat. hec ĩma¬
culata finerat. Quod cum uidis¬
set mater beate apre. apontifi¬
ce postulabat ut et si mereretur
eripi de mundi crimina. cum
filia p̾sentaret᷑ ad regnũ: Cuius
uota considerans assidua orati¬
one ipsam ante consecrans mui¬
sit ad głam. Quis estimaturus
ẽ. talem uirum ita se dilexisse
deum cõuigis et filię affectu cõ.¬
amasse cognoscitur: Cum ꝑipsum
ingenii contendat euoluere. aut
eius uerba uerbis ualeat ereqͣre:
Qualit̾ illȩ indiuise trinitatis

Expanded text:
venerandae tradidit sepulturae. 48 venerandae tradidit sepulturae. 48 O funeris gloria, quae melior habetur quam vita, quia quod terrae subripuit, in caelo transmisit! Vere, ut ego considero, plus fuit quam resuscitari, sic mori. Certa enim salus est non contaminari peccatis. Quanti cuperent, rebus rent? Quid distat inter vivificati infantis et filiae mortificatae mysterium? Illum resuscitavit ad baptismum, hanc praedestinavit ad regnum, nisi quod in illo adhuc spes peccandi restabat, haec immaculata finierat. 49 Quod cum vidisset mater beatae Abrae a pontifice postulat, ut et ipsa si mereretur erepta de mundi crimine cum filia praesentaretur ad regnum. Cuius vota considerans assidua oratione et ipsam ante se transmisit ad gloriam. 50 Quis aestimaturus est, talem virum ita dilexisse dominum coniugis et filiae affectu conamasse cognoscitur, cum per ipsingenii contendat evolvere, aut eius verba verbis valeat exaequare? Qualiter ille indivisae trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
nec pariter surgerent. senex de o¬
ratione et puer infans de morte:
Ecce uita laudabilis que de alteriꝰ
corpore necem p̾cibus effugauit:¬
Spoliauit tartarũ spem habens
inxp̃o. Mors ibi iurã non tenuit.
ubi hylarius ium orationis ĩgessit:
D tanta res non potest nris uerb
plus ornari quam meritis: N unc
uero memorandũ ẽ. quod supra
ꝓmisimus qualit̾ miracula re¬
liqua hoc miraculo cumulauit:
Deniq cũ beatissimã aprã filiã
suam aquã de exilio destinauit
epłam incolumen inuenisset.
alloqͥt᷑ quomͦ poterat dulcedo
patris et facundia oratoris:. Quid
dicam alloquit᷑ hylarius. eius e¬
loquentiȩ. post ipsum cõparare
uix audemꝰ. nisi qui fuit diuino
let sponsum attingere. quẽ pa
desiderant̃q ut celerit᷑ ei iungeret᷑
optabat. Quam uoluntatẽ pater
pius agnoscens. intentꝰ orationibꝰ
non cessauit donec sine dolore &¬
sine contagio se p̃sente filia de mũ¬
di ludibrio migraret ada pm̃.

Expanded text:
nec pariter surgerent, senex de onec pariter surgerent, senex de oratione, infans de morte. Ecce vita laudabilis, quae de alterius corpore necem pspoliavit tartarum, spem habens de Christo. Mors ibi iura non tenuit ubi Hilarius vim orationis est ingressus. Sed tanta res non potest nostris verbis plus ornari quam meritis. Nunc vero memorandum est quod supra promisimus, qualiter miracula reliqua hoc miraculo cumulavit. 46 Denique cum beatissimam Abram filiam suam, ad quam de exilio destinavit epistolam, incolomem invenisset, alloquitur quomodo poterat dulcedo patris et facundia oratoris. Quid dicam? alloquitur Hilarius, cuius eloquentiae post ipsum comparare aliquem vix audemus nisi qui fuit spiritu it sponsum attingere. quem patdesideranterque ut celeriter ei iungeretur optabat. Quam voluntatem pater pius agnoscens, intentus orationibus non cessavit, donec sine dolore,sine contagio de praesenti filia mundi ludibrio migraret ad Christ
Abbreviated transcription (Latin):
redissent ad patriam: Ita sine illo se
exules fuisse deflebant: Itaq beatũ
ibidem mortuũ suscitare Post a¬
liquot dies infans sine baptismi
regeneratione. defunctus ẽ. dupli¬
ci morte dampnatꝰ p̾sentem uicem
amiserat et pena futuri scłi non
carebat: Lunc mater extincti quȩ
iam mater nou erat dum filium
non habebat. ꝓuoluta adpedes sc̃t
hylari pͬcedentibꝰ lacrimis nati sui
corpus effudit exclamans Oartinꝰ
adhuc incipiens catecuminum
mortuum suscitauit. tu ponti¬
fex redde rogo filium aut michi
aut baptismo qui aplĩ pater ag
recurrens. interra ꝓsternitur: Mox
paulatim defuncti pallor. in rubo¬
rẽ conuertit᷑. frigidaq menbra re-¬
uocato spũ intepescunt. oculi aꝑ
adducto aere de pectoris domicilio
cõflata ꝓferunt. gressus suis uesti¬
giis reddiuiuus extendit᷑. In in-¬
teriore uero fundamento. tota fa¬
brica renouatur. Lud plura& Lam¬
diu iacuit sacerdos inpuluere do¬

Expanded text:
redissent ad patriam, ita sine illo se redissent ad patriam, ita sine illo se exules fuisse deflebant. 41 Itaque bibi mortuum suscitare. 42 Post aliquot dies infans sine baptismi regeneratione defunctus est: duplici morte damnatus praesentem lucem amiserat et poena futuri saeculi non carebat. 43 Tunc mater extincti, quae iam mater non erat, dum filium non habebat, provoluta ad pedes sancti Hilarii praecedentibus lacrimis nati sui corpus effudit exclamans: Martinus adhuc incipiens cathecuminum mortuum revocavit, tu pontifex redde, rogo, filium aut mihi aut baptismo: qui precurrens, in terram prosternitur. Mox paulatim defuncti pallor in ruborem convertitur, frigida membra, revocato spiritu, intepescunt, oculi apeadducto aere de pectoris domicilio conflata profertur, gressus suis vestigiis redivivus extenditur, in anterioris fundamenti statum tota fabrica renovatur. Quid plura? Tandiu jacuit sacerdos in pulvere, do
Abbreviated transcription (Latin):
terra quasi inetam quo usq debe¬
rent excurrere iuirtutis potentia
designauit: Nec amplius liberta
ẽ. illis occupare. quod uetuit. tã¬
quam pras insulȩ non sit terra
set pelagus quidem dum semꝑ
illam partem uerent᷑ attingere.
facilius erat illis mare transire
quam uocem Oin mutabilem
t̾minũ de sermone ꝓlatum. Ap¬
paret quantũ ẽ. adam scđs meli¬
or antiquo: Nam illi serpenti pa
ruit iste uero seruos habet qui
possunt serpentibus imperaret:
Iue ꝑbestiam de paradiso eiectus
ẽ. iste de suis cubilibus serpenteᷤ
excludit: Deposuit antiquus an¬
cit implere mendatium: O hy lari
dulcedo medicamentũ et meritũ
ante quem sine mora uenena fu¬
gata sunt: Addidit t̾ram homi¬
nibus quia in loco beluȩ incola
transmigrauit: S reuertamur ad
ordinem: Cum de exilio reuersus
introiut pictauũ summo fauo¬
re plaudebant om̃s parit̾ eo qd̃
eccła recepisset pontificẽ. grex
pastorem. et ac si om̃s cumipso tc̃

Expanded text:
terram quasi metam quo usque debeterram quasi metam quo usque deberent excurrere virtutis potentia designavit: nec amplius est illis libertas occupare quod vetuit, tamquam pars insulae non sit terra sed pelagus. Qui dum semper illam partem verentur attingere, facilius erat illis mare transire quam vocem. 38 O immutabilem terminum de sermone plantatum! apparet quantum est melior ruit, iste servos habet, qui possunt serpentibus imperare. Ille per bestiam de sede paradysi proiectus est, iste de suis cubilibus serpentes exclusit. Deposuit anguis ancit implere mandatum. 39 O Hilarii dulcedo, medicamentum et meritum, ante quem sine mora venena fugata sunt! Addidit terram hominibus, quia in loco beluae incola transmigravit. Sed revertamur ad ordinem. 40 Cum de exilio regressus introivit Pictavis, summo favore plaudebant omnes pariter, eo quod ecclesia recepisset pontificem, grex pastorem: et ac si omnes cum ipso tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutoris non abstulit. palmã
tamens martyrii non amisit: Itaq
dum regrederet᷑ adꝓpria tunc be¬
atus martinus equȩ meritorum
lumine non absconsus qui ab hy¬
lario exorcista ẽ. postea institutꝰ
cognito aduentu eiꝰ romam festi
adhuc catecuminus cristũ clami¬
de sua tectum uidere meruit illi
deuotus occurreret nisi ꝑ omĩa
mysteriis plenum in eo spm̃ p̃ui¬
disset: Nec mirum si ille qͥ pͥus
sum habitare cognouit in docto
re: Illud etiã nobis non cõuenit
tam nobile p̾terire miraculum:
Nam dum circa gallicanariam.
insulam ꝓprinquaret relatione
iicinoꝵ agnouit ibidem ingen¬
tia serpentiuũ uolumina sine
numero ꝑuagari Et obhoc quã¬
uis illis uideret᷑ uicina ꝓpt᷑ in¬
accessibilem locum uidebatur
de bestiali pugna uenire uictori¬
am in nomine domine p̃cedente
crucis auxilio descendit in insu¬
lam: Eo uisoserpentes infugã
uersi sunt non tolerantes eius
aspectum: Tunc baculũ figens in

Expanded text:
persecutoris non abstulit, palmam persecutoris non abstulit, palmam tamen martyris non amisit. 33 Itaque dum regrederetur ad propria, tunc beatus Martinus aeque meritorum lumen non absconsum, qui ab Hilario exorcista est postea institutus, cognito adventu eius, Romam festinadhuc cathecuminus Christum clamyde sua tectum videre meruit, illi devotus occurreret, nisi per omnia mysteriis plenum in eo spiritum praevidisset. Nec mirum si ille qui deumsum habitare cognosceret in doctore. 35 Illud etiam nobis non convenit tam nobile praeterire miraculum. Nam cum circa Gallinariam insulam propinquaret, relatione vicinorum agnovit ibidem ingentia serpentium volumina sine numero pervagari, et ob hoc quamvis illis videretur vicina propter inaccessibilem locum longius ilde bestiali pugna venire victoriam, in nomine domini praecedente crucis auxilio descendit in insulam: eo viso serpentes in fugam conversi sunt, non tolerantes eius aspectum. 37 Tunc baculum figens in
Abbreviated transcription (Latin):
iam maligna exparte captiuũ.
ut ipsum beatissimũ redire
adgallias ꝑurgeret. dicentes
illo presente heretica non posse
machinamenta proficere. Quo
obtentu ad gallias compulsus
reuertitur putans mnagis ampliꝰ
se pati exrilium quod illuc ꝑ¬
turbationẽ eccłȩ relinquebat
t᷑mino non secuto Obeatũ pon¬
tificem qui insũmo discrimine
inimico iudice adut tribunal
imꝑii sine timore tormenti: Ner e
totis uisceribus diligebat .xpm̃
regnum qui non formidabat ĩ
pͥncipatu constantium: Nam qđ
se pro domino sic ingerebat. aꝑto
periculo optabat martyrium.
si non defuisset ꝑcussor. Et tam̃
animus sumpsit głam et si tẽpꝰ
ñ intulit penam S hunc ipsũ
diuino nutu seruatum testificor.
ꝓcorreptione cunctoꝵ Nam pę¬
ne totum mundum graui erro¬
re confusum factis sepius ingal¬
lia si nodis. ꝑhylariũ fuisse adui¬
am ueritatis adductum confite
uixisse reliqͥ neperirent: Igit᷑
scĩssimam animã et si ingladiꝰ

Expanded text:
tantum in maligna parte captivum, tantum in maligna parte captivum, ut ipsum beatissimum redire ad Gallias perurgueret, dicentes illo praesente haeretica non posse machinamenta proficere. 29 Quo obtentu ad Gallias compulsus revertitur, putans magis amplius se pati exilium, quod illuc perturbationem ecclesiae relinquebat termino non secuto. 30 O beatum pontificem, qui in summo discrimine inimici iudicis adiit tribunal imperii sine timore tormenti! Vere totis visceribus diligebat Christi regnum, qui non formidabat in principatu Constantium. Nam quod se pro domino sic ingerebat aperto periculo, optabat martyrium, si non defuisset percussor: et tamen animus sumpsit gloriam, etsi tempus non intulit poenam. 31 Sed hunc ipsum divino nutu servatum testificor pro correctione cunctorum. Nam pene totum mundum gravi errore confusum factis saepius in Gallia synodis per Hilarium fuisse ad viam veritatis adductum confitetvixisse, ne reliqui perirent? Igitur sanctissimam animam etsi gladius
Abbreviated transcription (Latin):
ditis. ꝓspera gerens synodi. diri¬
gitur adimꝑatorẽ legatio Cũ qͣ
ꝑrex̃ sc̃s hylarius quã uis ei ñ
fuisset iniunctũ. metuens ne
adhuc contra religionis dogina¬
tione: aliud exalio referens fraus
heretica serpentino illapsu sub.¬
ripuit . et postea legatis seleusen.¬
sibus ꝑ imꝑatoris iniquitatẽ ipsa
noscens grauit᷑ apud ariminũ
diaboli p̃ualuisse mendatium
in tantum ut orientales par¬
tes similit̾ composito fuco in¬
ficeret imꝑatori tribus libellis
oblatis p̃ces effudit. ut in eius
conspectu collectis aduersariis
esset ei cõtra hereticos discep¬
tandi de religione licentia. ne
ueritatem mendatium obũbra¬
ret. ne ęquitati iniquitas pͣuale¬
ret: neunꝑator. deo resisteret.
fidia rebellaret Unde ualens
et ursatius conscienfiȩ reatu ꝑ¬
territi. qm̃ si daret᷑ facultas cer¬
tandi mox cognoscebant se hi¬
larii comtemptione ꝓsterni
sollicitant inꝑatoris animum

Expanded text:
ditis, prospera gerens synodi diriditis, prospera gerens synodi dirigitur ad imperatorem legatio: cum qua perrexit sanctus Hilarius, quamvis ei non fuisset iniunctum, metuens ne adhuc contra religionis dogmatione aliud ex alio referens fraus haeretica serpentino lapsu subripuit et postea legatis Seleuciensibus per imperatoris iniquitatem ipsa noscens graviter apud Ariminum diaboli praevaluisse mendacium, in tantum ut et orientales partes similiter composito fuco inficeret, imperatori tribus libellis oblatis preces effudit, ut in eius conspectu collectis adversariis esset ei contra haereticos disceptandi de religione licentia, ne veritatem falsitas obumbraret, ne aequitati iniquitas praevaleret, ne imperator Deo resisteret, fidia rebellaret. 28 Vnde Valens et Vrsatius conscientiae reatu perterriti, quoniam si daretur facultas certandi, mox se recognoscebant Hilarii contentione prosterni, sollicitant imperatoris animum
Abbreviated transcription (Latin):
quid sentirent de fidei ueritate:
Tunc int̾ reliquos quarto iã exi¬
lii anno de frigia scs̃ hylarius
inpredicto loco. data euectione
adsynodũ uenire compellitur
Qui inquodam castello dũ ad¬
eẽt die dnĩco ingressus ẽ. templum:
Oax florentia puella gentilis ir¬
rumpens multitudinẽ popłi. uo¬
ce magna seruum dei aduenisse
testata ẽ. et adpedes eiꝰ accurrens.
noncessabat petere nisi signum
crucis ab ipso fieri sibi fidelit᷑ in¬
petrasset: Quam florentius pat̾
secutꝰ et cuncta familia: in nomi¬
ne dñi meruert̃ parit̾ baptizari
Quȩ florentia relictis parentibꝰ
uestigiis eiꝰ inherens. usq picta¬
uis ꝑducta ẽ. patrem se habere
ñ quo generata ẽ. s ꝑquem rege¬
nerata ẽ. p̃dicabat: Cum uero se¬
leutiam ꝑuenisset magno fauo
ditione comꝑtũ. inspectaculo
mundi ꝓduceret. ubi erat defi¬
de censendum: Hinc post era¬
minationẽ agnitis hostibꝰ et
oppressis. decretis in scripto cõ¬

Expanded text:
quid sentirent de fidei veritate, quid sentirent de fidei veritate, tunc inter reliquos quarto iam exilii anno de Frigia sanctus Hilarius in praedicto loco data evectione ad synodum venire compellitur. 22 Qui quoddam castellum dum adisset, die dominico ingressus est templum: mox Florentia puella gentilis inrumpens multitudinem populi voce magna servum dei advenisse testata est et ad pedes eius occurrens non cessavit petere, nisi signum crucis ab ipso sibi fieri fideliter impetrasset. 23 Quam Florentius pater secutus et cuncta familia in nomine domini meruerunt pariter baptizari. Quae Florentia relictis parentibus vestigiis eius inhaerens usque Pictavis perducta est: patrem se habere non a quo generata est, sed per quem regenerata est, praedicabat. 24 Cum vero Seleuciam pervenisset, magno favorditione compertum in spectaculo mundi produceret, ubi erat de fide censendum. 25 Hinc post examinationem agnitis hostibus et oppressis, decretis in scriptura con
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod talem sponsum pater
anxius ꝓuidisset. cuiꝰ nobilitas
cȩlos ascenderet pulchritudo ro¬
sarum. et lilii cõparationẽ pre¬
cederet. oculi gẽmarũ lumina
luminarent. uestis candorei
niuis oppͥmeret. ornamenta in¬
tra se regna cõcluderent. sapientia
dicitia inconitaminata ꝑsisteret.
odor suauitate flagraret. thesau¬
ri sine defectione constarent:
Addens hoc monitis. ut filia nul-¬
li se pͥus male diuisa coniunge.¬
ret quam inpatrem exspectaret
pollicitum et sponsum pariter
cum ꝓmissione futurum: Quod
abra dulcit᷑ excipiens. et quasi
sponsum futurum in epistolam
patris amplectens. ãmonicionẽ
secuta est: Nam nulli in coniu¬
gio se resoluens: s qualit̾ ad illũ
sponsum ꝑuenerit locꝰ in sequen¬
ti seruatur: Interea cum toto
orbe arriane heresis ꝑuersitas
pullularet. dato generalit᷑ imꝑa¬
toris edicto ut om̃s orientales
episcopi apud seleutiam isaurie
oppidum uenirent. disceptaturi

Expanded text:
eo quod talem sponsum pater eo quod talem sponsum pater anxius providisset, cuius nobilitas caelos ascenderet, pulchritudo rosarum et lilii comparationem praecederet, oculi gemmarum lumina luminarent, vestis candorem nivis opprimeret, ornamenta invitiae Ultra se regna concluderent, sapientia dicitia incontaminata persisteret, odor suavitate flagraret, thesauri sine defectione constarent. 20 Addens ergo monitis, ut filia nulli se prius male divisa coniungeret, quam ut patrem exspectaret pollicentem et sponsum pariter cum promissione venturum. Quod Abra dulciter excipiens et quasi sponsum futurum in epistola patris complectens admonitionem secuta est, nulli in coniugio se resolvens. Sed qualiter ad illum sponsum pervenerit, locus in sequenti servatur, 21 Interea cum toto orbe Arrianae haeresis perversitas pullularet, dato generaliter imperatoris edicto, ut omnes orientales episcopi apud Seleuciam Isauriae oppidum convenirent disceptaturi,
Abbreviated transcription (Latin):
trusus exilio talis uir. certami¬
ne defuisset. qm̃ ut dictum ẽ. si
quis ꝑuersus uoluit contra illũ¬
in pelagis ante fluctuũ eiꝰ eloqͣn.¬
tiȩ mergebat᷑: Itaq infrigia asieq
regione missus exilio: aduirtutis
augmentum grãs egit: quia qͥn¬
tum ꝓnomine xp̃i longius disce¬
debat desolo ꝓpͥo. tantũ mereba¬
tur fieri uicinoꝵ cȩlo: Qui du
ad locum ꝑuenisset optabilem:
nobis tacendum non ẽ. quid illi
concessum est: Nam ereo tem¬
pore scõ sibi spũ reuelante cog¬
nouit. eoquod beatissimã abrã
filiam suam quam cum matre
pictauis reliquerat. qͥdam iuue¬
nis nobilissimus p̾diues pucher¬
rimus: cõiugii uinculo sibi que¬
reret adnectendan: S ipse inter¬
uentu orationis assidue: cȩlestẽ
illi sponsum sine c̃taminatione
p̃uiderat: Mox oportunitate re
epistolam: sufficienti sale c̃ditã.
et uelut aromaticis unguentis
infusã. quȩ tenet᷑ pictauis pro
munere cõseruata. indicans ei

Expanded text:
trusus exilio talis vir a certamitrusus exilio talis vir a certamine defuisset: quoniam, ut dictum est, quis perversus voluit conin pelagis ante fluctum eius eloquentiae mergebatur. 17 Itaque in Frigia Asiae regione missus exilio ad virtutis augmentum gratias egit, quia quantum pro nomine Christi longius discedebat de solo proprio tantum merebatur fieri vicinior caelo. Qui dum ad locum pervenisset optabilem, nobis tacendum non est quod illi concessum est. 18 Nam et eo tempore sancto sibi spiritu revelante cognovit, eo quod beatissimam Abram filiam suam, quam cum matre Pictavis reliquerat, quidam iuvenis nobilissimus praedives pulcherrimus coniugii vinculo sibi quaereret annectendam. Sed ipse interventu orationis assiduae caelestem illi sponsum sine contaminatione providerat. 19 Mox oportunitate repiae direxit epistolam, sufficienti sale conditam et velut aromaticis unguentis infusam, quae tenetur Pictavis pro munere conservata: indicans ei,
Abbreviated transcription (Latin):
tenta circũiectas tantũ gallias
illustiare. s ext̾ras nationes et
regiones inplebat: Meritoꝵ namq
grã ꝑcurrente id actum ẽ. ut toto
orbe uelocit᷑ beati pontificis glã
militaret: Tunc uir scĩssimus ti
more nudus. fidei feruore uestitꝰ.
quasi signifer belligerator. ꝑ me¬
dias acies int̾ hostiles fremitus.
int̾ hereticoꝵ gladios se ingerebat.
xp̃i karitate securus nichil desua
morte formidans illud solũ me¬
tuens quod absit p̃iudicio religi¬
onis illato ne uiueret: Hinc aua-¬
lente et ursatio qui praua cru¬
delitate ecclãm dei ꝑturbare ꝑ¬
tinaciter insistebant. imꝑatori
ꝑsuasum ẽ. ut uirum eruditissi¬
mũ de quo loquimur. & dyonisiũ
mediolanensem. et eusebium uer¬
cellensem exilio comdẽpnarent
Nichil enim poterat ante insuꝑa¬
bilem scĩ hylarii facundiã he¬
reticus obtinere sperans hostis
aliquas fidei nebulas se splendo¬
ri catolico posse p̾tendere: si re¬

Expanded text:
tenta circumiectas tantum Gallias tenta circumiectas tantum Gallias inlustrare sed exteras nationes et regiones implebat. Meritorum gratia percurrente id actum est, ut toto orbe velociter beati pontificis gloria militmore nudus . fidei feruore uestitus. quasi signifer belligerator per medias acies inter hostiles fremitus inter haereticos gladios se ingerebat, Christi caritate securus, nihil de sua morte formidans, illud solum metuens, quod absit, praeiudicio religionis inlato ne viveret 15 Hinc a Valente et Vrsatio, qui prava credulitate ecclesiam dei turbare pertinaciter insistebant, imperator! persuasum est, ut virum eruditissimum de quo loquimur et Dionysium Mediolanensem et Eusebium Vercellensem exilio condemnaret. Nihil enim poterat ante insuperabilem sancti Hilarii facundiam haereticus obtinere, 16 Sperans hostis fidei aliquas se nebulas splendori catholico posse praetendere, si re
Abbreviated transcription (Latin):
bat hȩc dauitico fultꝰ eremplo
ne cum hereticis mensa participan¬
do. fieret illi inscandalum: Oquã
ꝑfectissimũ laicũ. cuius imitato¬
res ipsi ẽẽ desiderant sacerdotes.
cui non fuit aliud uiuere. nisi
xp̃m cum dilectione tinere: et
cum timore diligere: quem seqͣtes
currunt adgłam. diuertentes ad
penam: Credenti succedunt p̾mi¬
a. recusanti tormenta: Qui tañ
habẽs cõmonens nunc alios de confessi¬
one in estimabilis sc̃ę trinitatis
inforinans: nunc reliquos ꝓmis¬
sione regni cȩlestis inuitans. ñ
cessabant inplebe uerba uerita¬
tis fructu fidei redundantia se¬
minare Quo cognito de scõ hyla¬
rio. qm̃ tantum lumen et si uo¬
luisset latere non potuit. quip
bras in lucẽ ꝓferret. cõcordante
fauore poplĩ. aut potius dei spũ
ꝓclamante. uir olim mysteriis
deputatꝰ. aliquando sacris altari
bus sacerdos electus ẽ Crescebat
ineo cotidie opinio famulatrix
uirtutum. nec erat eiꝰ fama con¬

Expanded text:
bat haec Davitico suffultus exemplo, bat haec Davitico suffultus exemplo, ne cum haereticis mensae participando fieret illi in scandalum. 10 O quam perfectissimum laicum, cuius imitatores ipsi esse desiderant sacerdotes, cui non fuit aliud vivere nisi Christum cum dilectione timere et cum timore diligere, quem sequentes currunt ad gloriam divertentes ad poenam, credenti succedunt praemia recusanti tormenta! 11 Qui re commonens, nunc alios de confessione inaestimabilis sanctae Trinitatis informans, nunc reliquos promissione regni coelestis invitans, non cessabat in plebem verba veritatis, fructum fidei redundantia, seminare. 4. Quo cognito de sancto Hilario, quoniam tantum lumen, etsi voluisset, latere non potuit, quippbras in lucem transferret, concordante favore populi, aut potius Dei Spiritu proclamante, vir olim mysteriis deputatus, aliquando sacris altbus sacerdos electus est. 13 Crescebat in eo cotidie opinio famulatrix virtutum nec erat eius fama con
Abbreviated transcription (Latin):
nonaginta sciungit᷑: apud gallica¬
nas familias nobilitatis lampade
ñ obscurus ummo magis p̃ceteris
grã generositatis ornatꝰ. nitore pec¬
toris addito quasi refulgens lu¬
cifer int̾ astra ꝓcessit Euiꝰ acuna¬
bulis rudimenta tante sapienti¬
ȩ. pͥmitiua lactabat᷑ infantia: ut
iam tunc potuisset intellegeret¬
xp̃m insius causis ꝓobtinenda
uictoria. necessarium sibi iussisse
nerabiles animos ecclesiasticȩ re-¬
gule tradidit informandos: ut
adhuc in laicali ꝓposito constitu¬
tus. diuino nutu pontificis grãm
possideret: Ita se ipsum ꝓpͥa dis¬
ciplina cohercebat intonsus: qͣsi
futurã speciem indicans ut rep̃¬
hensibilis intemplo xp̃i p̃para¬
retur sacerdos: Namquod int̾
mortales ualde uidet᷑ difficile.
tam cautum eẽ qͥ se aiudeis uł
hereticis cibo suspendat. ad eo uir
sc̃s hostes catholicȩ religionis
aborruit. ut non dicam cõuiui¬
um: s neq salutatio fuerit cũ
his p̃tereuntibꝰ cõmunis Hita¬

Expanded text:
nonaginta seiungitur, apud Gallicanas familias nobilitatis lampade non obscurus, immo magis prae ceteris gratia generositatis ornatus, nitore pectoris addito, quasi refulgens lucifer inter astra processit. 7 Cuius a cunabulis tanta sapientia primitiva lactabatur infantia, ut iam tunc potuisset intellegi, Christum in suis causis pro obtinenda victoria necessarium sibi iussisse nerabiles animos ecclesiasticae regulae tradidit informandos, ut adhuc in laicali proposito constitutus divino nutu pontificis gratiam possideret: ita se ipsum propria disciplina cohercebat intentus quasi futuram speciem indicans, ut inreprehensibilis in templo Christi praepararetur sacerdos. 9 Nam quod inter mortales valde videtur difficile, tam cautum esse, qui se a Iudaeis vel haereticis cibo suspendat, adeo vir sanctissimus hostes catholicae religionis abhorruit, ut non dicam convivium sed neque salutatio fuerit cum his praetereunti communis. Vita
Abbreviated transcription (Latin):
negatꝰ fuerat. non adeo uir dei
moleste tulit: Terre tamen
se insidere parans. dixisse sup¬
plex illud psalmiste fertur:
Domini ẽ. terra et plenitudo eiꝰ:
Adquam p̃dicationis uocẽ statĩ
ut se habet adp̾sens usq relationĩ
fama. ipsa tellus erumpens sursũ
excreuit. atq fideli famulo xpĩ ĩ
medio residentium epõꝵ sessum nec
humiliorem p̾buit. Quod uniuer
litur clamor. apłicũ morte p̃uen¬
tum repentino defecisse interi¬
tu: Quid pluras Clerus c̃uentꝰq
turbat᷑. ciuitas omĩsq popłs hoc
attonitꝰ facto mirat᷑ Sinodus di¬
uingitur ep̃i mentis cum reue¬
rentia et laudibꝰ beatissim uiri
hylarii adꝓpͥa erroris capire con¬
trito reuertuntur:

Expanded text:
negatus fuerat, non adeo vir Dei negatus fuerat, non adeo vir Dei molestę tulit, sed terre se insidere parans, dixisse fertur supplex illud psalmistae: Domini est terra et plenitudo eius. Ad quam predicationis vocem statim, ut sese habet ad presens usque relationis fama, ipsa tellus erumpens sursum excrevit, atque fideli famulo Christi in medio residentium episcoporum sessum nec humiliorem prebuit. Quod universlitur clamor, apostolicum morte preventum repentino defecisse interitu. Quid plura? Clerus conventusque turbatur, civitas omnisque populus hoc attonitus facto miratur. Synodus disiungitur, episcopi omnes cum reverentia et laudibus beatissimi viri Hylarii ad propria, erroris capite contrito, revertuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
se fertur Tu gͦ hylarius gallus
es: Ille uero ad id quod erat fa¬
tendũ sermonẽ conuertens. sic¬
ait: Non sum inquid hylarius
gallus. sed de gallia. Nam gente
eqͥtanicus pontificali uͦ dignitate
p̾menebat gallus. de si diceret ei:
Non sum natura gallus sed de
gallia p̾sul Et ꝑꝑ animi potius
stomachatione ꝑmotꝰ. hec infit:
Et si tu hylarius de gallia. et ego
sum leo romane sedis apłicus et
iudex: Tunc hylarius eiꝰ ꝑtinacẽ
intellegens controuersiam respon¬
dit ei. non stulte qͥdem sed sapi¬
entem: Quod si tuleo. sed non de
tribu iuda. Et si tu iudicans resi¬
dens. non tamen insede maiestatis:
Mox ille cum indignatione spĩa se-¬
de ĩmo sedis dignitate surrerit
multũq p̾sagum antistitẽ mi¬
nitans exiuit dicens. Hide quia
reuertens te abhis sermocinatio¬
nibus tumidis mitigatum. hu¬
militati restituam: Et si inquid
hẏlarius. non reuerteris: Quod
autẽ ei locus digne sessionis de.¬

Expanded text:
se fertur: 'Tu ergo Hylarius Gallus se fertur: 'Tu ergo Hylarius Gallus es'? Ille vero ad id quod erat fatendum sermonem convertens, dixit: 'Non sum', inquit, 'Hylarius Gallus, sed de Gallia'. Nam gente Aquitanicus, pontificali vero dignitate preminebat Gallis. Acsi diceret ei: Non sum natura Gallus, sed de Gallia presul. Et papa animi potius stomachatione permotus hec infit: 'Et si tu Hylarius de Gallia, ego sum Leo Romane sedis apostolicus et iudex'. Tunc Hylarius eius pertinacem intelligens controversiam, respondit ei non stulte quidem, sed sapienter: 'Quod si tu Leo, sed non de tribu Iuda; et si iudicans resides, sed non in sede maiestatis'. Mox ille cum indignatione, spreta sedę, immo sedis dignitate, surrexit, multumque presago antistiti minans, exivit dicens: 'Vide, quia revertens te ab his tumidis sermocinationibus mitigatum humilitati restituam'. 'Et si', inquit Hylarius, 'non redieris'? Quod autem ei locus digne sessionis de
Abbreviated transcription (Latin):
riana namq heresi ꝑorbem
furente. multi qui eccłȩ uideban¬
tur ẽẽ columpne huiꝰmodi ue¬
nenis infecti. miserere ac desipi¬
ent̃ afidei salute langebant. in
tantum ut ipse apłice sedis pa¬
pa leo ipsius lep̃ c̃maculatione
resꝑsus. ueri dogmatis et ipse p̃¬
uaricator. ut exantiqͥtatis relatu
memoratur existeret: Cumq
om̃s fere ep̃i eiꝰ litteris cõmoniti
romam suꝑ his tractaturi uenissent.
uenit et dõnum hylarius: Et qͥm¬
uis tardius. armis tamen uniu̾¬
salis fidei munitꝰ: Quod cũ nun¬
tiante dictum fuisset hylarius¬
ad ẽ. pictauensis ep̃s ꝓforibus. pa¬
pa ueluti sero uenienti. immo
inagis catholico in dignat᷑. man¬
dauit synodo. ne ullus eico ep̃oꝵ
assurgere. aut locũ ei sessionis an¬
nueret Presentatꝰ siquidẽ uir
dei concilio. honore pontificat᷑
papam p̃ueniens. ipsi cunctisq
residentibus uerbũ salutationĩ
digna reuerentia inferens auete
papa insultans. talibꝰ respondis¬

Expanded text:
riana namque heresi per orbem furente, multi, qui ecclesie videbantur esse columpnae, huiusmodi veneno infecti misere ac desipienter a fidei salute languebant, in tantum ut ipse tunc apostolicae sedis papa Leo ipsius lepre commaculatione respersus, veri dogmatis et ipse prevaricator, ut ex antiquitate relatus memoratur, existeret. Cumque omnes fere episcopi eius litteris commoniti Romam super his tractaturi venissent, venit et dominus Hylarius, quamvis tardius, armis universaliter munitus. Quod cum a nunciante dictum fuisset: 'Adest Hylarius Pictavensis episcopus pre foribus', papa velut sero venienti, immo magis catholico, indignatus, mandavit synodo, ne ullus ei coepiscoporum assurgeret aut locum sessionis annueret. Presentatus siquidem vir Dei concilio, honore pontificatus papam preveniens, ipsique et cunctis residentibus verba salutationis digna reverentia inferens: 'Avett, insultans, talibus respondis
Abbreviated transcription (Latin):
tus p̾magnitudine sua latere
non potuit: confluebant adeũ¬
plurimi. corporis animeq reme¬
dia postulantes: Nȩc uero ubi
dator halaris et quod daretur
habunde aderat: spei suȩ mune¬
re frustrabant᷑: Cumq mira gesta
laudum p̃conia sequerent᷑. eiꝰq¬

Expanded text:
tus prae magnitudine sua latere non potuit, confluebant plurimi, corporis animaeque beneficia postulantes. Nec vero, ubi dator hilaris et quod daretur abunde non aderat, suo munere frustrabantur. Cumque mira gesta laudum praeconia sequerent
Abbreviated transcription (Latin):
dissent epłam presidi statuer̃
ante illum ⁊ paulum. Cum le¬
gisset autem ⁊ intertogasset de
qua ꝓuincia eẽt et cognoscẽt
quia de cilicia ẽẽt. audiam te
inquit cum accusatores tui ue¬
nerint. Iussit q inpretorio hero

Expanded text:
dissent epistolam praesidi, statuerunt dissent epistolam praesidi, statuerunt ante illum et Paulum. Cum legisset autem, et interrogasset de qua provincia esset: et cognoscens quia de Cilicia. Audiam te, inquit, cum accusatores tui venerint. Jussitque in praetorio Hero
Abbreviated transcription (Latin):
illis. Parate milites ducentos
ut eant usq cesaream. et equi¬
tes septuaginta. et lancearios du¬
centos a tercia hora noctis. ⁊ ium¬
ta preparate ut imponentes pau¬
lum eum ꝑducant ad felicem p̃¬
sidem. Timuit autem ne forte ra¬
perent eum iudei ⁊ occiderent. et
salutem. Uirum hunc comphen¬
sum a iuideis ⁊incipientem inter¬
fici abeis suꝑueniens cum exerci¬
tu suo erupuit cognito quia ro¬
manus est. uolensq scire causã
quam obitiebant illi. deduxi eũ
inconcilio eorum. Quem inueni
accusari dequestionibus legis ip¬
sorum nichil uero dignum mor¬
te aut uinculis habentem crim̃
Et cum michi ꝑlatum eẽt de insi¬
diis quas parauerant ei. confestim
misi adte denuntians et accusa¬
toribus ut dicant apudte. Gli
lites ergo scđm p̾ceptum sibi as¬
sumentes paulum dixerunt ꝑ
noctem inantipatridem ⁊ poste¬
ra die missis ȩquitibus ut irent
cum eo reuersi sunt ad castra. Qui
cum uenissent cesaream et tradi¬

Expanded text:
illis: Parate milites ducentos, illis: Parate milites ducentos, ut eant usque Caesaream, et equites septuaginta, et lancearios ducentos, a tertia hora noctis: et jumenta praeparate, ut imponentes Paulum, salvum perducerent ad Felicem praesidem. Timuit enim ut forte raperent eum Judaei, et occiderent, et salutem. Virum hunc comprehensum a Judaeis, et incipientem interfici ab eis, superveniens cum exercitu cripui, cognito quia Romanus est. Volensque scire causam, quam objiciebant illi, deduxi eum in concilium eorum. Quem inveni accusari de quaestionibus legis ipsorum, nihil vero dignum morte aut vinculis habentem criminis. Et cum mihi perlatum esset de insidiis, quas paraverant illi, misi eum ad te, denuntians et accusatoribus, ut dicant apud te. Vale. Milites ergo, secundum praeceptum sibi, assumentes Paulum, duxerunt per noctem in Antipatridem. Et postera die dimissis equitibus, ut cum eo irent, reversi sunt ad castra. Qui cum venissent Caesaream, et tradi
Abbreviated transcription (Latin):
set filius sororis pauli insidias
uenit ⁊ intrauit in castra. nũtia¬
uitq paulo. uocans autem pau¬
lus ad se unum excenturionibus
ait. Ad olescentem hunc ꝑduc ad
tribunum. habet enim aliquid
indicare illi. Et ille quidemas¬
sumens eum. duxit ad tribunũ
iait. Uinctus paulus uocans me.
rogauit hc adholescentem per¬
ducere ad te habentem aliquid
loqui tibi: Apprehendus cribu¬
nus manum illius secessit cutm
eo seorsum. ⁊ interrogauit eium
Quid est quod habes indicare
michi: Ille autem dixit. Iudeis
conuenit rogare te ut crastma
lium quasi aliquid certius in¬
quisituri de illo. Du uero ne
credideris illis Insidiantur enĩ
illi ex eis uiri amplius quam
quadraginta. qui se deuouer̃
non manducare neq bibere
donec interficiant eum ⁊ nunc
parati sunt expectantes pro¬
missum tuum. Tribunus gͥ di¬
misit ad olescentem. precipieis
ne cui loqueretur qm̃ hȩc no¬
ta sibi fecisset. Et cum uocatis
duobus centurionib lixit

Expanded text:
set filius sororis Pauli insidias, set filius sororis Pauli insidias, venit, et intravit in castra, nuntiavitque Paulo. Vocans autem Paulus ad se unum ex Centurionibus, ait: Adolescentem hunc perduc ad tribunum, habet enim aliquid indicare illi. Et ille quidem assumens eum duxit ad tribunum, et ait: Vinctus Paulus rogavit me hunc adolescentem perducere ad te, habentem aliquid loqui tibi. Apprehendens autem tribunus manum illius, secessit cum eo seorsum, et interrogavit illum: Quid est, quod habes indicare mihi? Ille autem dixit: Judaeis convenit rogare te, ut crastina lium, quasi aliquid certius inquisituri sint de illo: tu vero ne credideris illis, insidiantur enim ei ex eis viri amplius quam quadraginta, qui se devoverunt non manducare, neque bibere, donec interficiant eum: et nunc parati sunt, exspectantes promissum tuum. Tribunus igitur dimisit adolescentem, praecipiens, ne cui loqueretur, quoniam haec nota sibi fecisset. Et vocatis duobus Centurionibus, dixit
Abbreviated transcription (Latin):
inhomine isto. Quod si sp̃s loquii¬
tus est ei aut angłs. Et cum mag¬
na defensio fact̾a eet. timens tri¬
bunus ne discerꝑetur paulus
abipsis uissit milites descendẽ
⁊ rapere eum de medio eorum
ac deducere eum incastra. Sequen
ti autem noct̃e adsistens ei dñs
ait. Con stans esto paule. dic̃
enim testificatus est. de me in
tificatus est de me in iherłm
sicte oportet ⁊ romȩ testificari
acta autem die collegerunt lii.¬
se quidam ex iudeis.ideuouer
se dicentes neq manducaturos
neq bibituros donec occiderent
paulum. Erant autem plusqũa
quadraginta uiri qui hanc
con urationem fecerant.
Qui accesserunt ad principes
sacerdotum ⁊ sent ores dixetͣ
Deuocione deuouimus nos
nichil gustaturos. donee occi¬
damus paulum. Nunc gͦ uos
notum facite tribuno cum con¬
cilio ut adducat illum ad uos
tanquam aliquid certius cog¬
nituri de eo: Nos uero priusquã
appropiet. parati sumus inter
ficere illum. Quod cum audis¬

Expanded text:
in homine isto: quid si Spiritus locuin homine isto: quid si Spiritus locutus est ei, aut Angelus? Et cum magna dissensio facta esset, timens tribunus ne discerperetur Paulus ab ipsis, jussit milites descendere, et rapere eum de medio eorum, ac deducti autem nocte adsistens ei dominus ait: constans esto; sicut enim testificatus es de me in tificatus es de me Hierusalem sic te oportet et Romae testificari facta autem die collegerunt se quidam ex Iudaeis et devoverunt se dicentes neque manducaturos neque bibituros donec occiderent Paulum erant autem plus quam quadraginta qui hanc coniurationem fecerant qui accesserunt ad principes sacerdotum et seniores et dixerunt devotione devovimus nos nihil gustaturos donec occidamus Paulum nunc ergo vos notum facite tribuno cum concilio ut producat illum ad vos tamquam aliquid certius cognituri de eo nos vero priusquam adpropiet parati sficere illum. Quod cum audis
Abbreviated transcription (Latin):
dens autem in concilium pau
lus ait. Uiri fr̃s. ego omĩ consci¬
entia bona conu̾satꝰ sum ante
din usq in hodiernum diem.
Princeps autem sacerdotum a¬
nanias precepit ad stantibus si¬
bi ꝑcutere os ens. Cunc pau¬
lus dixit ad eum. Percutiet te
ds̃ paries dealbate. Et tu sedeis
iudicas me scđm legem icon¬
tra legem iubes ce ꝑcuti: Et qͥd¬
ad stabant dixerunt. Summũ
sacerdotem dĩ maledicis. Lir̃
autem paulus. Desciebam
fr̃s. quia princeps est sacerdo¬
tum. scriptum est enim.
Principem populi tui non
maledicas. Sciens autem pau¬
lus quia una pars erat sadu¬
ceorum ⁊ altera phariseorum.
exclamauit inconcilio. Uiri fr̃s
ego phariseus sum filius pha¬
riseorum de spe ⁊resitrrectio¬
ne mortuorum ego iudicor.
Etcum hec dixisset facta est
dissensio inter phariseos i sadu¬
ceos. ⁊ soluta est multitudo.
sadducei enim dicunt non eẽ.
clamor magnus. et exirgentes
quidam phariseorum pugnabãt̃
dicentes. Dichil mali inuenimꝰ

Expanded text:
dens autem codens autem colus ait: Viri fratres, ego omni conscientia bona conversatus sum ante Deum usque in hodiernum diem. Princeps autem sacerdotum Ananias praecepit astantibus sibi percutere os ejus. Tunc Paulus dixiDeus, paries dealbatae: Et tu sedens iudicans me secundum legem, et contra legem iubes me percuti? Itastabant dixerunt: Summum sacerdotem Dei maledicis? Dixit autem Paulus: Nesciebam, fratres, quia princeps est sacerdotum. Scriptum est enim: Principem populi tui non maledices. Sciens autem Paulus, quia una pars esset Sadducaeorum, et altera Pharisaeorum, exclamavit in concilio: Viri fratres, ego Pharisaeus sum, filius Pharisaeorum, de spe et resurrectione mortuorum ego judicor. Et cum haec dixisset facta est dissensio inter Pharisaeos et Sadducaeos, et soluta est multitudo. Sadducaei enim dicunt, non esseclamor magnus. Et surgentes quidam Pharisaeorum, pugnabant dicentes: Nihil mali invenimus
Abbreviated transcription (Latin):
iactantibus inaerem. iussit.
tribunus ind ei eum incastra.
⁊ flagellis cedi et torqueri eum
ut sciret propter quam cauisam
sic adclamatent ei. Et cum ad¬
strinxisset eum loris dixit ad stan¬
ti sibi centurioni paulus. Si ho¬
minem romanum ⁊ indempna¬
tum licet uobis flagellare: quo
audito centurio quod ciuem ro¬
tribunum ⁊ nuntiauit dicers.
quid acturus es: Hic enm ho¬
mo cuius romanꝰ est: Accedeis
autem tribunus dixit illi. Bic
michi situ romanus es: At ille
dixit. etiam. Et respondit tri
bunus. Ego multa summa ciui¬
litatem hanc consequutus sũ.
Et patilus ait. Ega autem ⁊ nat᷑
sum. Protinus gͦ discesserunt ab
illo. qui eum torcuri erant.Tri¬
bunus quoq timuit postquã
resciuit quia ciuis romanus
eẽt.⁊ quia alligasset eum .Liii.¬
ostera autem die uolens scire
diligentius qua ex causa ac¬
cusatetur a iudeis soluit eum
i tussit sacerdotes conuenire ⁊
omẽ concilium ⁊ producers pau¬
lum statuit inter illos. Inten¬

Expanded text:
iactantibus in aerem iussit iactantibus in aerem iussit tribunus induci eum in castra et flagellis caedi et torqueri eum ut sciret propter quam causam sic adclamarent ei et cum adstrinxissent eum loris dixit adstanti sibi centurioni Paulus si hominem romanum et indemnatum licet vobis flagellare quo audito centurio accessit ad tritribunum, et nuntiavit ei, dicens: Quid acturus es? hic enim homo, civis Romanus est. Accedens autem tribunus dixit illi: Dic mihi si tu Romanus es? At ille dixit: Etiam. Et resbunus ego multa summa civitatem hanc consecutus sum et Paulus ait ego autem et natus sum protinus ergo discesserunt ab illo qui eum torturi erant tribunus quoque timuit postquam rescivit quia civis romanus esset et quia alligasset eum postera autem die volens scire diligentius qua ex causa accusaretur a Iudaeis solvit eum et iussit sacerdotes convenire et omne concilium et producens Paulum statuit inter illos inten
Abbreviated transcription (Latin):
iudeis. ueniens ad me:⁊adstais
michi dixit. Saule fr̃ respice.
Et ego eadem hora respexi ineũ.
dt ille dixte michi. D̾s patrum
nrorum preordinauit te ut cog-¬
nosceres uoluntatem eius:⁊ui¬
deres iustum et audires uocẽ
ex ore eius quia eris testis illiꝰ
ad om̃s homines eorum que
uidisti ⁊ audisti. Et nunc quid
moraris: Exurge ⁊ baptiza¬
re ⁊ ablue peccata tua in no
mine ipsius. Factum est autẽ
reuertenti michi in iherłm
⁊ oranti intemplo fieri me in
stupore mentis. ⁊ uidere illũ
dicentem michi. Festina et exi
unt quia ego eram concludeis
incarcerem.⁊ ceclens per sma¬
gogas eos qui credebant inte.
⁊ confundetur sanguis stepba¬
ni testis tui ego adstabam ⁊
consentiebam. icustodiebam
uestimenta interficientium
te. Audiebant autem eum
usq ad hoc u̾bum ⁊ leuauer̃
uocem suam dicentes. Tolle
de terra huius modi non eiũ
sas est eum uiuere. uociferan¬
tibus autem eis ⁊ ꝓicientib
uestimenta sua.⁊ puluerem

Expanded text:
Iudaeis veniens ad me et adstans Iudaeis veniens ad me et adstans dixit mihi Saule frater respice et ego eadem hora respexi in eum at ille dixit Deus patrum nostrorum praeordinavit te ut cognosceres voluntatem eius et videres Iustum et audires vocem ex ore eius quia eris testis illius ad omnes homines eorum quae vidisti et audisti et nunc quid moraris exsurge baptizare et ablue peccata tua invocato nomine ipsius factum est autem revertenti mihi in Hierusalem et oranti in templo fieri me in stupore mentis et videre illum dicentem mihi festina et exi unt quia ego eram concludens in carcerem et caedens per synagogas eos qui credebant in te et cum funderetur sanguis Stephani testis tui ego adstabam et consentiebam et custodiebam vestimenta interficientium te audiebant autem eum usque ad hoc verbum et levaverunt vocem suam dicentes tolle de terra eiusmodi non enim fas est eum vivere vociferantibus autem eis et proicientibus vestimenta sua et pulverem
Abbreviated transcription (Latin):
tem alligans ⁊ trad̃ens incus¬
todia uros ac mulieres sicut
princeps sacerdotum michi¬
destimonium reddit ⁊ oms ma¬
iores natu a quibus ⁊ epłas
accipiens ad fr̃s damascum
ꝑgebam ut ad ducerent inde
unctos in iherłm ut puni¬
rentur. factum ẽ autem
eunte me ⁊ appropinquante
damasco media die subito de cȩ¬
lo circumfulsit circum fulsit lux
copiosa ⁊decidens interram au¬
diui uocem dicentem michi.
Saule saule quid me ꝑsequeris.
Ego autem respondi. Quis es
domine: Dixitq ad me. Ego
sum iħc nazarenus quem tu
ꝑsequeris. Et qui mecum erant
lumen quidem uiderunt. uo¬
cem aut non audierunt eius
qui loquebatur mecum. Et
dixit. Quid faciam dnẽ: Uñs
autem dixit michi. Surgens
uade damaschum. ⁊ ibi tibi di¬
cetur de omĩbus que oporteat¬
te facere. Et cum non uiderem
preclaritate luminis illius ad
manum deductus a comitib
ueni damascum. nanias au¬
tem quidam uir scdm legẽ
cestimonium habens ab omi¬
bus habitantibus damasco¬

Expanded text:
ens in custodias viros ac mulieres sicut princeps sacerdotum testimonium mihi reddit et omnes maiores natu a quibus et epistulas accipiens ad fratres Damascum pergebam ut adducerem inde vinctos in Hierusalem uti punirentur factum est autem eunte me et adpropinquante Damasco media die subito de caelo circumfulsit me lux copiosa et decidens in terram audivi vocem dicentem mihi Saule Saule quid me persequeris ego autem respondi quis es Domine dixitque ad me ego sum Iesus Nazarenus quem tu persequeris et qui mecum erant lumen quidem viderunt vocem autem non audierunt eius qui loquebatur mecum et dixi quid faciam Domine Dominus autem dixit ad me surgens vade Damascum et ibi tibi dicetur de omnibus quae te oporteat facere et cum non viderem prae claritate luminis illius ad manum deductus a comitibus veni Damascum Ananias autem quidam vir secundum legem testimonium habens ab omnibus habitantibus