comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
noscit si ñ ipse se indicet qͥ nouit. Si gͦ ñse
laudando quasi arrogantiã uitare uolu¬
erit: nob̃ sapientiã denegabit. Et magis¬
trũ quidẽ quod se esse dixit nemo repͣ¬
henderet ȩtiã qui eũ nichil esse aliud qͣm
hominẽ crederet: qm̃ id ꝓfitet᷑ qđ &e ipsi
homines inquib libet artib usq adeo si¬
ne arrogantia ꝓfitent᷑. ut ꝑfessores uocent᷑.
Quod uero &e dñm ipse se dicit discipłoꝵ
suoꝵs. cũ sint illi ȩciam scdm̃ sclm ingeniu.
quis ferat in homine: S ds̃ loquit᷑. Nul¬
la est hic elatio tantȩ celsitudinis: nullũ
m̃datiũ ueritatis. Nobis subiacere illi utile
est celsitudini: nobis seriure utile ẽ. & ue.¬
ritati. Quod se dñm dicit ñ illi uiciũ est:
s nobis beneficiũ. Cuiꝰ dã scłaris auctoris
uerba laudant᷑. quia dixit: cũ om̃is armo¬
gantia odiosa ẽ.tũ illa ingenuitas eloq̃n¬
tiȩ multo molestissima. Et̾ tam̃ idẽ ipse

Expanded text:
noscit, si non se indicet ipse qui novit. Si ergo non se noscit, si non se indicet ipse qui novit. Si ergo non se laudando quasi arrogantiam vitare voluerit, nobis sapientiam denegabit. Et magistrum quidem quod se esse dicit, nemo reprehenderet, etiam qui eum nihil esse aliud quam hominem crederet; quoniam id profitetur quod et ipsi homines in quibuslibet artibus usque adeo sine arrogantia profitentur, ut professores vocentur. Quod vero dominum et ipse se dicit discipulorum suorum, cum sint illi etiam secundum saeculum ingenui, quis ferat in homine? Sed Deus loquitur. Nulla est hic elatio tantae celsitudinis, nullum mendacium veritatis: nobis subjacere illi utile est celsitudini, nobis servire utile est veritati. Quod se Dominum dicit, non illi vitium est, sed nobis beneficium. Cujusdam saecularis auctoris verba laudantur, quia dixit, « Cum omnis arrogantia odiosa est, « tum illa ingenii et eloquentiae multo molestissima » : et tamen idem ipse
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat: quando expauescenti &e dicenti nõ
lauabis mͥpedes in eternũ responsũ est ei.
qđ ego facio tu nescis mͦ. scies aut̃ postea.
Ecce est ipsum postea: iam tempus ẽ. ut
dicat᷑ quod paulo ante dilatũ ẽ. Memor
itaq dñs se ꝓmisisse iam dudũ scientiam
facti sui. tam inopinati. tam mirabilis. tã
expauescendi. ut nisi uehem̃ter ipse terru.¬
isset nullomͦ sinerent ut magister ñ tan.¬
facti qm̃ ꝑmiserat scientiã dicens. scies au.¬
tem postẽa: quid sit qͦd fecit docere nunc
incipit. uos inquit uocatis me magister
& dñe: et benedicitis. Sũ & enĩ. B enedi¬
citis. quia uerũ dicitis: sũ quippe qđ di¬
citis. Homini p̃ceptũ est: ñ te laudet os
tuũ s laudet te os ꝓximi tui: ꝑiculosũ
est enĩ sibi placere. cui cauendũ est suꝑ¬
bire. Ille aut̃ quia suꝑ omia ẽ. qͣntũ cũq
se laudet ñ se extollet excelsus: nec potest
recte dici arrogans dñs. Nobis nãq expe¬
oit eũ nosse ñ illi: nec eum quisq cog¬

Expanded text:
 et dicenti, Non lavabis mihi pedes in aeternum, responsum est ei, Quod ego facio, tu nescis modo, scies autem postea . Ecce est ipsum postea; jam tempus est ut dicatur quod paulo ante dilatum est. Memor itaque Dominus se promisisse jam dudum scientiam facti sui tam inopinati, tam mirabilis, tam expavescendi, et nisi ipse vehementer terruisset, nullo modo sinendi, ut magister non tanfacti quoniam promiserat scientiam dicens, Scies autem postea; quid sit quod fecit, docere nunc incipit. 3. Vos, inquit, vocatis me, Magister, et Domine: et bene dicitis; sum etenim. Bene dicitis, quia verum dicitis; sum quippe quod dicitis. Homini praeceptum est, Non te laudet os tuum, sed laudet te os proximi tui . Periculosum est enim sibi placere, cui cavendum est superbire. Ille autem qui super omnia est, quantumcumque se laudet, non se extollit excelsus: nec potest recte dici arrogans Deus. Nobis namque expedit eum nosse, non illi: nec eum quisque cog
Abbreviated transcription (Latin):
efyncii sunt enĩ qui quȩrebant
animã pueri. Ex hoc loco intel¬
ligimus ñ solum herodẽ. s & sa¬
cerdotes & scribas. eo temꝑe recem dñi fu-¬
suum & uxorem suã: s puerum ce matrẽ
cius. quasi nutricius ñ maritus. Aucliens
autem qd archelaus regnaret in uicle ꝓ he-
on de uatua s timuit illoirẽ Et ãmonitus in sõms. cessit apa
dem a quo in passione sua dñs irridet᷑. & qͥ
nc̃ mortuus: ẽẽ. referatur. Ergo herodes ille
qͥ cum pilato amicicias facit. hituis herodis
filius est fr̃ archelai: quẽ ipsum tyb̃uis ce-¬
sar luglunũ quȩ galliarur i. ẽ. ciuitas reli¬
gauitꝰ frẽmq eius bero dem successorẽ regni
fecit. Lege historiam iosephi. & ueniens ha¬
bitauit in ciuitatẽ quȩ uocat᷑ naiareth: ut
adimpleret᷑ qđ dictum est ꝑ ꝓpħaf qm̃ na-¬
iarcus uocabitur. Si firum deseͥpͥturis po¬
suisset exemplum: numꝗͣ diceret qđ dictũ
est ꝑ ꝓpłas. s simplicit̃ qd dictum. ẽ. ꝑ ꝓpħã.¬

Expanded text:
efuncti sunt enim qui quaerebant animam pueri. Ex hoc loco intelligimus non solum Herodem, sed et sacerdotes et scribas eodem tempore necem Domini fusuum, et uxorem suam, sed puerum, et matrem ejus, quasi nutritius, non maritus. Audiens autem quod Archelaus regnaret in Judaea, pro Herode patre suo, timuit illo ire: et admonitus indem, a quo in passione sua Dominus irridetur, et qui nunc mortuus esse refertur. Ergo Herodes ille qui cum Pilato postea amicitias fecit, hujus Herodis filius est, frater Archelai; quem et 17 ipsum Tiberius Caesar Lugdunum, quae Galliarum est civitas, relegavit, fratremque ejus Herodem successorem regni fecit. Lege Josephi historiam. Et veniens habitavit in civitate, quae vocatur Nazareth, ut adimpleretur quodaeus vocabitur. Si fixum de Scripturis posuisset exemplum, numquam diceret, quod dictum est per prophetas; sed simpliciter, quod dictum est p
Abbreviated transcription (Latin):
se in bethaniã. de unguento ȩadẽ nar¬
raturꝰ. Sed qui ita mouent᷑. ñ intel
ligunt matħm &e marcũ illud qđ m
bethania de unguento factũ erat reca¬
pitulando posiusse: non post illã de
biduo p̃dicationẽ suã. sed ante ia fac¬
tũ. cũ adhuc sex dies essent ad pascha.

Expanded text:
se in Bethaniam, de unguento eadem narraturus ligunt Matthaeum et Marcum illud quod in Bethania de unguento factum erat recapitulando posuisse, non post illam de biduo praedicationem suam, sed ante jam factum cum adhuc sex dies essent ad Pascha.
Abbreviated transcription (Latin):
conis illius deuoratus est morsib. Sed
&e si ita sit: nullũ conuenit desperare.
Legimus in iona ꝓpħa: quom bestia etiã
deuoratũ cogatur euomere. Ergo inter
natorem nr̃m: iam illic apeccatorib nisi
forsitan inuidicio ñ uidendũ. Aut quomͦ
le ultimũ rerũ naturȩ: Et ideo qui illũ
hic agnoscere uoluerit ad quisitus: iam
eũ illic ñ poterit uidere dampnatꝰ. Nũc
gͦ eũ fide. &e oꝑib ante conspectũ nr̃m
constituamꝰ: et ad celũ oculos spe ducente
iaculem̃. Demonstrauit in ueritate in ue¬
teri testam̃to moyses remediũ post quã ser.¬
pens momordisset: xp̃c etiã istud ostendit.
tum profuit infigura. Referunt᷑ ad serpẽ¬
tem cũ remedio asperisse redim̃di: qͣntũ
salubriꝰ erit. s ad xp̃m respiciant iam re

Expanded text:
conis illius devoratus morsibus. Sed conis illius devoratus morsibus. Sed et si ita sit, nullum convenit desperare. Legimus in Jona propheta , quomodo bestia etiam devoratum cogatur evomere. Ergo inter natorem nostrum, jam illic a peccatoribus nisi forte in judicio non videndum. Aut quomodo le ultimum rerum naturae? Et ideo qui illum hic agnoscere noluerit acquisitus, jam eum illic non poterit videre damnatus. Nunc ergo eum fide et operibus ante conspectum nostrum constituamus, et ad coelum oculos spe ducente jaculemur. Demonstravit in Veteri Testamento Moyses remedium, postquam serpens momordisset. Christus etiam istud ostendit, tum profuit in figura. Referuntur ad serpentem cum remedio aspexisse redimendi. Quantum salubrius erit, si ad Christum respiciant jam
Abbreviated transcription (Latin):
deni depeccato constat esse generatã. Scd̃m
hee nichil ẽ aliud ꝓcedens de ser pente sa¬
nitas: quã latens quasi sub peccati carne
uiuinitas. Quȩ cũ ita sint lĩmi. introspici¬
entes nos metipsos. si aliquid uulneris sen¬
serunus statim refugientes peccatũ confu¬
giamus ad xp̃i: ad illũ spei nr̃ȩ eleuemꝰ
obtutũ. ad illũ mentis oculos conferamꝰ.
Cum eiꝰ modi autẽ sit iste morsus. debemꝰ
agnoscere. qui aliena male respicit. qui ali¬
enã rem anxia cupiditate suspirat. qui
alienã mulierẽ importunis &e mortem
ad se trahentib conspicit. qui in alieno
corpore sacrificat diabolo animã suã. hic¬
toxicato spiculo in corde ꝑcussus ẽ: hic
inquã debilis. morsu tam exitiabili san¬
tiatus. Qui maliciã uel inuidiã tamquã
uulnꝰ inclusũ in uiscerib retinet. amaris¬
simo atq mortifero dente laniatꝰ est: qͥ
fide uacuus est & odio plenus. totus dra¬

Expanded text:
dem de peccato constat esse generatam. Secundum dem de peccato constat esse generatam. Secundum haec, nihil est aliud procedens de serpente sanitas, quam latens quasi sub peccati carne divinitas. Quae cum ita sint, charissimi, introspicientes nosmetipsos, si aliquid vulneris senserimus, statim refugientes peccatum, confugiamus ad Christum. Ad illum spei nostrae elevemus obtutum; ad illum mentis oculos conferamus. Cujusmodi autem sit iste morsus debemus agnoscere. Qui alienum malum respicit, qui in alienam rem anxia cupiditate suspirat, qui alienam mulierem importunis oculis et mortem ad se trahentibus conspicit, qui in alieno corpore sacrificat diabolo, animam suam toxicato spiculo in corde percussus est: hic quam debili morsu, tam exitiabili sauciatus est. Qui malitiam vel invidiam tanquam vulnus inclusum in visceribus retinet, amarissimo atque mortifero dente laniatus est. Qui fide vacuus, et odio plenus, totus dra
Abbreviated transcription (Latin):
Y ses exaltauit serpentẽ in deserto: ita exal¬
quid sibi serpentinũ uelit uirus: serpen
tis aspectis. Serpens abinitio meledictus
erat: & qui suspendendus fuisset in ligno.
sicut et saluator maledictionib replebat᷑.
pentẽ. idest cdampnatꝰ contra dãpnatũ. ma.¬
ledictus contra maledictũ. sapientia contra
calliditatẽ. bonitas contra maliciã. acetũ ce
fel contra uenenũ. mors contra mortẽ: cõ¬
sumens deuorantẽ. & int̾siciens occidentẽ.
ro mors tua: morsus tuiis ero inferne. Sed
euident᷑ immpletur: quando neccatũ ip.¬
sius peccati cogintione curatur. & eri
muris confessione aboletur. Ac sic homo
sanat serpentis morsũ ꝑserpentis aspectũ.
Serpens itaq contra serpentẽ: hoc ẽ. xp̃c
ꝑsequens peceatũ subhabitu peccatoris. st
ideo dixit apłi. Et de peccato dãpnauit idẽ.¬
eatũ. id est mortẽ de morte contriuit. Niecce
pectati nomine appellauit mortẽ : qr eau.¬

Expanded text:
yses exaltavit serpentem in deserto, ita exalyses exaltavit serpentem in deserto, ita exalquid sibtis aspectus. Serpens ab initio maledictus erat. Et qui suspendendus fuisset in ligno sicut et Salvator, maledictionibus replebatur. pentem. Item damnatus contra damnatum, maledictus contra maledictum, sapientia contra calliditatem, bonitas contra malitiam, acetum et fel contra venenum, mors contra mortem consumens devorantem, et interficiens occidentem. ero mors tua, morsus tuus ero, inferne . Sed evidenter impletur, quando peccatum ipsius peccati cognitione curatur, et crimen criminis confessione aboletur. Ac sic homo sanat morsum serpentis per serpentis aspectum. Serpens itaque contra serpentem, hoc est Christus persequens peccatum sub habitu peccatoris. Et ideo dixit Apostolus: Et de peccato damnavit pecatum, id est mortem de morte contrivit. Recte peccati nomine mortem appellavit, quia eam
Abbreviated transcription (Latin):
manitas. Habemꝰ adhuc in ep̃tatico subsim¬
plici &e pari signo sacrȩ redẽptionis uisig¬
na. Cũ indeserto filii isrł absꝙ ulla miscclia
uenenatis serpentiũ morsib sternerent᷑: le¬
git᷑ beatus moyses diuino cõmonitꝰ instine¬
tu serpentẽ eneũ p̃fixũ ligno int̾ medias
untib ut post exceptos uirulentales actus
adp̾sentiam serpentis illiꝰ ꝓrecipienda saluo¬
te concurrerent. Quo confugientib tampo.¬
ta aderat salubritas medicandi: q̃m uelox
in erat facilitas intuendi. Sequebat᷑ certũ sub
mom̃tanea contemplatione remediũ: qr
latebat inserpente mysteriũ. Si dixerimꝰ
hoc loco quod dñi typũ species refugiẽ.¬
da p̃tulerit: quis ñ ad ipsũ contremiscat
auditũ: S quis uel cogitare istud audet
n ipse mẏsterĩ exposuisset figurã. qui
figurȩ ipsius suscepit in iuriã: qͥ propͥo
ꝑ eugłium testat᷑ oraculo. sicut inquit Mo¬

Expanded text:
manitas. Habemus adhuc in eptatico, sub simmanitas. Habemus adhuc in eptatico, sub simplici et pari signo sacrae redemptionis insignia. Cum in deserto filii Israel absque ulla misericordia venenatis serpentum morsibus sternerentur, legitur beatus Moyses divino commonitus instinctu serpentem aereum praefixum ligno inter medias untibus ut post exceptos virulentos ictus ad praesentiam serpentis pro recipienda sanitate concurrerent. Quo confugientibus, tam prompta aderat salubritas medicandi, quam velox inerat felicitas intuendi. Sequebatur certum sub momentanea contemplatione remedium, quia latebat in serpente mysterium. Si dixerimus hoc in loco quia nomini typum species refugienda praetulerit, quis non ad ipsum contremiscat auditum? Sed quis vel cogitare istud auderet, nisi ipse mysterii exposuisset figuram, qui figurae ipsius suscepit injuriam? Qui proprio per Evangelium testatur oraculo. Sicut, inquit, Mo
Abbreviated transcription (Latin):
em accõmodare ꝑuiderit. ad fauces suas solis¬
pllicitationũ carminib trahit. & uolunta¬
iam p̃dam inerinis expectat: ac proinde ꝓ¬
tratus adño humanũ genus ñ quasi fortior
mnpugnat: sed iniqua consilia quan debi¬
itatus sibilat. Cuiꝰ uos carmina ut possitis
uadere: deeloquiis dĩ uocẽ sacrȩ incanta¬
tcionis libent᷑ audite. Hunc xp̃c non in sua
suꝑari posse monstraret. Hunc inquã ꝑ scos
serpens: quẽ beati moysi uirga in serpentẽ
uersa consũpsit. Quo genere iam tune eui¬
am potestatẽ conterendũ esse mortis auctorẽ.
Moyse itaq contra maleficos decertante. mͦi
cifigendus maledicebat᷑ agnosce. In uirga
sceptrũ regiȩ dignitatis intellige. Quid est¬
uirga in serpente: Icl est ds̃ in hominẽ cõ¬
mutat᷑. Quidest serpens in uirga: Idẽ ho¬
mo in dm̃ receptus. Ac sic in homine est ex¬
in anita cliuinitas: ut in dõ głificaret᷑ hu¬

Expanded text:
em accommodare praeviderit, ad fauces suas soem accommodare praeviderit, ad fauces suas sollicitationum carminibus trahit, ut voluntariam praedam inermis exspectet. Ac proinde prostratus Domino humanum genus non quasi fortior impugnat, sed iniqua consilia quasi debilitatus insibilat. Cujus vos carmina ut possitis evadere, de eloquiis Dei vocem sacrae incarnationis libenter audite. Hunc Christus non in sua superari posse monstraret. Hunc, inquam, per sserpens quem beati Moysi virga in serpentem versa, consumpsit . Quo genere jam tunc eviam potestatem, conterendum esse mortis auctorem. Moysi itaque contra maleficos decertante, modocifigendus maledicebatur, agnosce. In virga sceptrum regiae dignitatis intellige. Quid virga in serpentem? Idem Deus in hominem mutatus. Quid serpens in virga? Is homo in Deum receptus. Ac sic in homine est exinanita divinitas, ut in Deo glorificaretur hu
Abbreviated transcription (Latin):
fugit arcum: qui iaculũ secũ portat infixũ.
Serpens ille &e si reuocauit morsũ: reliqͥd
uenenũ. F ecit quisq peccatũ: ut aliquã cor¬
poralem caperet uoluptatẽ. Remanet qđ
dãpnat: p̃terit quod delectat. Consũmata
iniquitas ꝑmanet: uoluptas fugitiua ꝑ¬
transit. De hac gͦ seruitute. & de his hostib
usq ad baptismi litora dĩ popłm ꝑsequẽ¬
tib. in numera captiuoꝵ milia ꝑsacri
fontis irriguũ liberauit. xp̃c. & confregit
suꝑ aquas caput draconis magni: ac sic
ille seuissimus draco ꝓpriũ uenenũ in
necẽ sui refusũ sensit exitii. ac dũ nocere
se credit. dã contra dm̃ suũ cȩcus impetũ
facit. dũq pondus dorm̃ti sui illidit. in
solito ietu suo reꝑcussus fortẽ fuisse se do¬
liit: & omnẽ nocendi potentiã se amisisse
cognouit. qr noxios uirulentoꝵ. dentiũ
morsus sacro incorpore dereliquit. s t ido
nunc infelices quosq quos sibi assensũ faci.¬

Expanded text:
fugit arcum, qui jaculum secum portat infixum? fugit arcum, qui jaculum secum portat infixum? Serpens ille etsi revocavit morsum, reliquit venenum. Fecit quisque peccatum ut aliquam caperet voluptatem. Remanet quod damnat, praeterit quod delectat. Consummata iniquitas permanet, voluptas fugitiva pertransit. De hac ergo servitute et de his hostibus usque ad baptismi littora Dei populum persequentibus innumera captivorum millia per sacri fontis irriguum liberat Christo, et confringit super aquas caput draconis magni. Ac sic ille saevissimus draco proprium venenum in necem sui refusum sensit exitii; ac dum nocere se credit, dum contra Dominum suum caecus impetum facit, dumque tormenti sui illidit in solida, ictu suo repercussus, fortem fuisse se doluit, et omnem nocendi potentiam se amisisse cognovit, qui noxios virulentorum dentium morsus sacro in corpore reliquit. Et ideo nunc infelices quosque, quos sibi assensum facil
Abbreviated transcription (Latin):
tũ dominos. & criminũ seruos. Iam meli¬
or est uernaculoꝵ racio: quos originis ui.¬
detur inelinasse conditio. Habetis boni fa.¬
muli ur̃am consolationẽ: pro libertate aml¬
plectimini honestam seruitutẽ. Indolera¬
bile iugum est feda dñatio: &e erubescenda
subiectio. Aut quȩ spes relinquet᷑ seruien¬
ti: ubi ȩterna mors iuncta est seruituti:
Sine causa est a foris uel genere uel hono¬
re conspicuus: qui ñ est intus ingenuus.
sabile malũ est post mortẽ redẽptoris dĩ
minis cuiꝰq seruus duris dñi sui urgeatur
imꝑiis. quocumq fugiendo. aut latitando
euade. & declinare iniquũ dñm potest:
seruus peccati quo fugiet. qui secũ setrahit
quocumq fugerit: Non fugit se ipsã quos
cumq eat mala conscientia. S equit᷑ enĩ se:
immo ñ recedit a se. uix aliquod deforis po.¬
test esse remediũ: quando intus ẽ. uulnus
inclusũ. Quid prodest quod homo sonãtẽ

Expanded text:
tum dominos, et criminum servos. Jam melitum dominos, et criminum servos. Jam melior est vernaculorum ratio, quos originalis videtur inclinasse conditio. Habetis boni famuli vestram consolationem, pro libertate complectimini honestam servitutem. Intolerabile jugum et foeda dominatio, et erubescenda subjectio. Aut quid spei relinquitur servienti, ubi aeterna mors juncta est servituti. Sine causa est a foris vel genere vel honore conspicuus, qui non est intus ingenuus. sabile malum est post mortem Redemptoris nostminis cujuscunque servus duris domini sui urgeatur imperiis, quocunque fugiendo aut latitando evadere et declinare iniquum dominum potest. Servus peccati quo fugiet? Quo se trahet? Quocunque fugiat, non fugit seipsum. Non est quo eat mala conscientia. Sequitur se, imo non recedit a se. Vix aliquod deforis potest esse remedium, quando intus est vulnus inclusum. Quid prodest quod homo sonantem
Abbreviated transcription (Latin):
inquã aliud erant illa uilia. & horrenda
diabolice uoluptatis officia. et uicioꝵ detes¬
tanda contagia: Si quidẽ infructuosa &
inania uitȩ huiꝰ oꝑa: paleẽ funt. Paleẽ in¬
quã: nimiũ flãmis amica materia. S hoc
ipsũ quod pharao paruulos hebreoꝵ pue¬
ros iubebat interfici oe feminas reseruari.
diaboli utiq speciem p̃ferebat: qui ini¬
micus sp̃ui. & amicus carni. inuidens
uirtuti. consentiens uoluptati. fortitudi¬
nẽ prefocabat. concupiscentias nutriebat.
Hȩc itaq seruitꝰ quod peius est. ñ illius
tantũ temꝑis fuit: s etiã nunc negligen¬
tiũ animas multo ꝑiculosius nexu blan
de captiuitatis constringit. A quo enim
ille iracundiȩ. Iste auariciȩ: ille luxuriȩ.
Nescio quomͦ se int̾ hec ingenuũ diccre
audeat: quẽ tot dñi in partes suas distraui.
Quid ꝓdest quod aliquis bene natus ẽ:
secus generis qualitate sublimes. intrinse¬
cus m̃tis infirmitate degeneres: in nocen¬

Expanded text:
inquam, aliud erant illa vilia et horrenda inquam, aliud erant illa vilia et horrenda diabolicae voluptatis officia, et vitiorum detestanda contagia? Siquidem infructuosa et inania vitae hujus opera paleae sunt. Paleae, inquam, nimium flammis amica materia. Sed et hoc ipsum quod Pharao parvulos Hebraeorum pueros jubet interfici, et feminas reservari, diaboli utique speciem praeseferens, inimicus spiritus, et amicus carni, invidens virtuti, consentiens voluptati: fortitudinem praefocabat, concupiscentias nutriebat. Haec itaque servitus, quod pejus est, non illius tantum temporis fuit, sed etiam nunc animas negligentium dae captivitatis involvit. A quo enim ille iracundiae; iste avaritiae, ille luxuriae. Nescio quomodo se inter haec ingenuum dicere audeat, quem tot domini in partes suas distrahunt. Quid prodest quod liber est in natura, secus generis claritate sublimes intrinsecus mentis infirmitate degeneres. Innocen
Abbreviated transcription (Latin):
ñ attigit: lux p̾cessit. fluctus ex pauit. Sic¬
enĩ propħa testattur:. Et increptut inquit
mare rubrũ: &e recessit. Et iterũ. Mare
uidit &e fugit. Quid uidit: Hoc utiq qͦd
in baptismo credi debet. Sine dubio illud
tribile ꝓfundũ ad secietũ assistentis in hor¬
ruit maiestatis: & adp̃sentiã sin cessit auc¬
toris. Et ideo filii isrł securi int̾ undas
tib inminerent: cũ ereatura insensibilis
clem̃ti. factorẽ suũ sentiens trans meantib
cireũ fusa p̃beret uiã. & in ꝑsequentes pari¬
ret refusa uindictã. Scdđm hoe flr aenos ut
us egiptũ non timebit. Talis est enĩ natu¬
ra & infirmitas inimici. Te recedente cedit:
et post dorsũ tuũ si legem dñi tanquã mo.¬
ysen sequaris intercedit. Ecce hostem quẽ
fugisse uicisse est. Iam primũ durissima
illa egypti tirannica seruitus: quid aliud
p̃ferebat quã diabolũ supra humanũ ge¬
nus peccatoꝵ exercere dominatũ.: Quid

Expanded text:
non attigit: Lux praecessit, fluctus expavit. Sicnon attigit: Lux praecessit, fluctus expavit. Sic Propheta testatur. Et increpavit, inquit, mari Rubro, et recessit . Et iterum: Mare vidit et fugit . Quid vidit? Hoc itaque quod in baptismo credi debet. Sine dubio illud terribile profundum atque secretum assistentis inhorruit majestatem, et ad praesentiam sui cessit auctoris. Et ideo filii Israel securi vel inter undas tibus imminerent, cum creatura insensibilis elementi factorem suum sentiens, transmeantibus circumflua praeberet viam, et in persequentes pararet refusa vindictam. Secundum haec, si et us Aegyptum non timebit. Talis est enim natura et infirmitas inimici: te recedente cedit, et per dorsum tuum, si legem Domini tanquam Moysen sequaris, ingreditur. Ecce hostem, quem fugisse vicisse est. Jam primum durissima illa Aegypti tyrannica servitus, quid aliud praeferebat, quam diabolum super humanum genus peccatorum exercere dominatum. Quid,
Abbreviated transcription (Latin):
ecdueeret: ad plebis transitũ rubri mariꝰ
profundũ. natura rerũ obstupente patu¬
isse. hic primo loco diligentius inspicia¬
mus. quid talis seruitus. uel quid talis
transitus edificationis possit afferre: qͥ a
& beatus apłs dicit. hȩc om̃ĩa infigura
facta sunt nr̃i. Celesti auctoritate confir.¬
mat: illiꝰ temꝑis signa atq miracula ad
futurȩ redẽptionis ꝑtinuisse mysteria.
illius popłi ducatu cõmodis. militabat di¬
uina uirtus: p̃diues in beneficiis. s semꝑ¬
ditior in ꝓmissis. Dux quidẽ eis erat bea
tus moyses: s eos in columpna lucis &e
nubis fuius. & sp̃c scs̃ precedebat. Hoc lo¬
co agnoscamus in prums quod plebs quȩ
p̃positos suos studet audire. dm̃ sequit᷑:
& ꝑ cłi hominẽ ꝑuenit ad salutẽ. E rgo fi.¬
biĩ isrł ad libertatis & quietis et regni fidẽ
ꝑ difficiles ituri uias: dũ moysi ducis &¬
sac̃dotis sui ñ reluctant᷑ imꝑio: dĩ meru¬
ere comitatũ. Nec in merito eos hostis

Expanded text:
cere plebi transitum maris Rubri profundum natura rerum obstupescente potuisse. Hic primo loco diligentius inspiciamus, quid talis servitus, vel quid talis transitus aedificationis possit afferre: quia et B. Apostolus dicens haec omnia in figura facta sunt illis, in coelesti auctoritate confirmat illius temporis signa atque miracula ad futurae redemptionis pertinuisse mysteria. illius populi ducatu nostris commodis militabat divina virtus, praedives in beneficiis, sed semper in promissis. Dux quidem erat eis B. Moyses, sed eos in columna lucis et nubis Filius et Spiritus S. praecedebat. Hoc loco agnoscamus imprimis quod plebs quae praepositos suos studet audire, Deum sequitur, et per Deum hominem pervenit ad salutem. Ergo filii Israel ad libertatis et quietis et regni sedem per difficiles itineris vias ducis Moysi et sacerdotis sui dum non reluctantur imperio, Dei meruere comitatum. Nec immerito eos hostis
Abbreviated transcription (Latin):
cernunt᷑. Proferunt᷑ ergo codices a uideis.
atq ita cds demonstrat nob in in imicis nr̃i.
Quos ideo ñ occidit. hoc est de t̾ris ñ peni¬
tus ꝑdidit. ne obliuiscerent᷑ legem ipsius:
quam ꝓpterea legendo. & quędã eis quã.¬
uis carnalit᷑ obseruando meminert᷑. ut
sibi sumant iudiciũ: nobis prebeant tes¬

Expanded text:
cernuntur. Proferuntur ergo codices a Judaeis, cernuntur. Proferuntur ergo codices a Judaeis, atque ita Deus demonstrat nobis in inimicis nostris; quos ideo non occidit, hoc est, de terris non penitus perdidit, ne obliviscerentur legis ipsius: quam propterea legendo, et quaedam ejus quamvis carnaliter observando, meminerunt, ut sibi sumant judicium, nobis praebeant tes
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogati udei: ut demonstraret᷑ eos nõ
ad suam s ad gentiũ salutẽ & agnitionẽ tes¬
timonia diuina portare. Ptopt̃ hoc enun
illa gens regno suo pulsa est ce disꝑsa ẽ. ꝑ¬
t̾ras: ut eiꝰ fidei cuiꝰ inimici sunt. ubiq tes¬
tes fieri cogerent᷑. Perdito quippe templo.
sacrificio. sacerdotio. ipsoq regno. inpaucis
ueterib sacram̃tis. nom̃ genusq custodi.¬
unt: neꝑmixti gentib sine discretione dis.¬
pereant. & testimoniũ ueritatis amutant.
uelut cam accipientes signũ. ut nullus eũ
occidat: qui frẽm iustũ in uidus &e suꝑb
occidit. Hoc nimirũ ȩtiam inquinqua.¬
gesimo octauo psalmo ñ incongruent᷑ in.¬
exꝑsona sui corꝑis loquitur & dicit. Deus
meus demonstrastri michi in inimucis
meis. ne occidis eos: ne quando obliuis¬
cant᷑ legis tuȩ. In eis quippe inimicis sid̃i
manifestatione impleri ꝓpħias. puta
cũ de xp̃o p̃dicta recitarent᷑ quȩ cõpleta

Expanded text:
interrogati Judaei, ut demonstraretur eos non interrogati Judaei, ut demonstraretur eos non ad suam, sed ad Gentium salutem et agnitionem testimonia divina portare. Propter hoc enim illa gens regno suo pulsa est et dispersa per terras, ut ejus fidei cujus inimici sunt, ubique testes fieri cogerentur. Perdito quippe templo, sacrificio, sacerdotio, ipsoque regno, in paucis veteribus sacramentis nomen genusque custodiunt; ne permixti gentibus sine discretione dispereant, et testimonium veritatis amittant: velut Cain accipiente signum, ut eum nullus occidat, qui fratrem justum invidus et superbus occidit . Hoc nimirum etiam in quinquagesimo octavo psalmo non incongruenter inersona sui corporis loquitur et dicit: Deus meus demonstravit mihi in inimicis meis, ne occideris eos, ne quando obliviscantur legis tuae . In eis quippe inimicis fidei manifestatione impleri prophetias, putarcum de Christo praedicta recitarentur, quae completa
Abbreviated transcription (Latin):
quȩrebat᷑ uel agnoscebat᷑: quia oleaster
ad oliuã. non ad oleastruĩ oliua ueniebat.
Rami taĩ frangendi. hoc est infideles udĩ.
&e magis inquirentib ubi xp̃c nasceret᷑.
in bethleem udȩ respondebant: &e pilato
ex probrante qđ regem suũ crucifigi uel.¬
lent. ꝑtinacissime seuiebant. Itaq magi
ad orauerunt. iudeis ostendentib locũ
xp̃i nascentis. quia inscriptura quã uidĩ
guine quẽ iudĩ fuderunt peccata diliui:¬
mus.s de testimonio eiꝰdẽ pilati ꝑtitulũ
tionẽ xp̃i nati. de cuiꝰ manifestationis die
quȩ greco uocabulo epyphania nomina¬
dur: qua manifestari gentib cepit. cũ eũ
magi adorauert̃: quȩ restant pauca di¬
camus. Nam ȩtiam atq etiam considera
infans erat eadẽ stella ꝑduxit. ut osten.¬
deret᷑ quod &e ciuitatẽ poterat demons¬
trare: s ad hoc se aliquantulũ subtrare¬
rat. ut iudei possent int̾rogari. Adhoc st̃

Expanded text:
quaerebatur, vel agnoscebatur; quia oleaster quaerebatur, vel agnoscebatur; quia oleaster ad olivam, non ad oleastrum oliva veniebat. Rami tamen frangendi, hoc est, infideles Judaei, et Magis inquirentibus ubi Christus nasceretur, In Bethlehem Judae, respondebant ; et Pilato exprobrante quod regem suum crucifigi vellent, pertinacissime saeviebant. Itaque Magi adoraverunt, Judaeis ostendentibus locum Christi nascentis; quia in Scriptura, quam Judaei guine quem Judaei fuderunt, nostra peccata diluimus. Sed de testimonio Pilati per titulum, tionem nati Christi, de cujus manifestationis die, quae graeco vocabulo Epiphania nominatur, qua manifestari coepit Gentibus cum eum Magi adoraverunt, quae restant pauca dicamus. Nam etiam atque etiam considerarinfans erat, eadem stella perduxit; ut ostenderetur quod et civitatem poterat demonstrare, sed ad hoc se aliquantum subtraxerat, ut Judaei possent interrogari. Ad hoc sunt autem
Abbreviated transcription (Latin):
stellam uider̃ in cęlo: ille titulũ scrip¬
sit in ligno. Utriq tamen non regem
gentium sed iudeorum: uel querebant.
uel agnoscebant. Iudei uero ipsi nec stel.¬
lam secuti sunt: nec titulo consenserunt.
Iam igitur p̃signabat᷑: qđ postea ipse
dñs dix̃. Multi ab oriente & occidente
uenient. & recumbent cum abraham
& isaac & iacob in regno cȩlorũ: filii
autẽ regni ibunt in tenebras exteriores.
Nam magi ab oriente: pilatus ab occi¬¬
dente uenerat. Unde illi orienti hoc ẽ. nas¬
centi. ille aut̃ occidenti. id est morienti at¬
testabant᷑ regi udeoꝵ: ut cũ abrabã. &e isa.¬
ac. & iacob. ex quib uidei ducebant origi.¬
nẽ. recumberent in regno cȩloꝵ. Non exeis
ꝓpagati ꝑ carnẽ. s eis inserti ꝑfidem. ut
ille de quo apłs loquit᷑. oliuȩ inserendus.
iam p̃ monstraret᷑ oleaster. Propterea qͥ ppe
ñ rex gentium. s iudeoꝵs ab eis gentilib uł

Expanded text:
stellam viderunt in coelo, ille titulum scripstellam viderunt in coelo, ille titulum scripsit in ligno: utrique tamen non regem Gentium, sed Judaeorum vel quaerebant, vel agnoscebant. Judaei vero ipsi nec stellam secuti sunt, nec titulo consenserunt. Jam igitur praesignabatur quod postea ipse Dominus dixit: Multi ab Oriente et Occidente venient, et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum: filii autem regni ibunt in tenebras exteriores . Nam Magi ab Oriente, Pilatus ab Occidente venerat. Unde illi orienti, hoc est nascenti; ille autem occidenti, hoc est morienti, attestabantur regi Judaeorum: ut cum Abraham et Isaac et Jacob, ex quibus Judaei ducebant originem, recumberent in regno coelorum; non ex eis propagati per carnem, sed eis inserti per fidem: ut ille de quo Apostolus loquitur, olivae inserendus jam praemonstraretur oleaster . Propterea quippe non rex Gentium, sed Judaeorum ab eisdem Gentibus, vel
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ: illis tenebris accusata est ꝑfidia
iudeoꝵ. Quid erat illa stella. quȩ nec ũquã
antea int̾ sydera apparuit: nec postea de¬
monstranda ꝑmansit e Quid erat: Mirifi¬
ca lingua celi quȩ narraret glam dĩ: quȩ
postea ñ apparenti ȩugl̃ium toto orbe succe¬
deret. Quid deniq magi uenientes dixert̃ꝰ
Ubi est qui natus est rex iudeoꝵ: Qd hoc
est: Nonne tam multi antea reges nati
erant iudeoꝵ: Quid tantopere aliene gen.¬
tis nosse regem. & ad orare cupierunt: Uidi¬
mus enĩ inquiunt stellam eius in oriente:
& uenimꝰ ad orare cũ. Numquã tanta
deuotione hȩc requirerent. tanto pieta.¬
tis affectu desiderarent: nisi eũ agnosce¬
rent regẽ iudeorũ. qui rex est etiã scl̃orũ.
tis afflatus est. quando in eiꝰ passione
titulum scripsit rex iudeoꝵ: quẽ iudei
conati sunt mendose emendare. Quib
mirabile sacramentũ. Magi ex gentib
erant: ipse etiam pilatus ex gentib. Illi

Expanded text:
Gentium; illis tenebris accusata est perfidia Gentium; illis tenebris accusata est perfidia Judaeorum. Quid erat illa stella, quae nec unquam antea inter sidera apparuit, nec postea demonstranda permansit? Quid erat, nisi magnifica lingua coeli, quae narraret gloriam Dei, qupostea non apparenti Evangelium toto orbe succederet? Quid denique Magi venientes dixerunt? Ubi est qui natus est rex Judaeorum? Quid est hoc? Nonne tam multi antea reges erant nati Judaeorum? Quid tantopere alienae gentis regem nosse et adorare cupierunt? Vidimus enim, inquiunt, stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . Numquid hoc tanta devotione requirerent, tanto pietatis affectu desiderarent, nisi eum agnoscerent regem Judaeorum, qui rex est etiam saeculorum? tis afflatus est, quando in ejus passione titulum scripsit, Rex Judaeorum: quem Judaei conati sunt mendosi emendare. Quibusmirabile sacramentum. Magi ex Gentibus erant, ipse etiam Pilatus ex Gentibus: illi
Abbreviated transcription (Latin):
lebrauimꝰ: hodierna autẽ die ma¬
nifestationẽ qua manifestari gen¬
tib cepit: sollempnitate ñ minꝰ
debita celebramus. Illo die natũ pastores
uidei uidert̃: hodie magi aboriente ueni¬
entes ad orauert̃. Natus quippe fuerat ille
lapis angłaris. pax duoꝵ parietũ ex circũ.¬
cisione & p̃putio. ñ ex parua diuersitate
uenientium. ut in illo copularent᷑ qui fac.¬
tus est pax nr̃a: qui fecit utraq unũ. Hoc
in pastorib uideoꝵ: & magis gentiũ pre¬
signatũ est. Inde cepit: quod in uniũso mũ¬
do fructificaret. & cresceret. Hos itaq duos
pastores adeum angło nuntiante: gentiles
magi stella demonstrante ꝑducti st̃. Hec
stella uanas computationes astrologorũ
diuinationesq confudit: cũ stellarũ ado.¬
ratorib creatorẽ cęli et terrȩ ad orandũ po¬
tius demonstrauit. Nam ipse nouã stellã
declarauit natus: qui antiquũ solẽ õbscu¬
rauit occisus. Illa luce in choata est fides:

Expanded text:
odierno autem die manifestationem, qua manifestari Gentibus coepit, solemnitate non minus debita celebramus. Illo die natum pastores Judaei viderunt: hodie Magi ab Oriente venientes adoraverunt. Natus quippe fuerat lapis ille angularis, pax duorum parietum ex circumcisione et praeputio, non ex parva diversitate venientium; ut in illo copularentnr, qui factus est pax nostra, et fecit utraque unum . Hoc in pastoribus Judaeorum, et Magis Gentium praesignatum est. Inde coepit, quod in universo mundo fructificaret et cresceret. Nos itaque duos pastores ad eum angelo nuntiante, gentiles Magi stella demonstrante perducti sunt. Haec stella vanas computationes astrologorum divinationesque confudit, cum stellarum adoratoribus Creatorem coeli et terrae adorandum potius demonstravit. Nam ipse novam stellam declaravit natus, qui antiquum solem obscuravit occisus. Illa luce inchoata est fides
Abbreviated transcription (Latin):
torm̃ta suspirant: te semꝑ infernus iste
pallebat. Dũ hic es absolue reos: dũ ascen¬
deris. defende tuos. Tu solus caput dra¬
conis cõminuere potuisti: tu portas ere¬
as. & uectes ferreos ualuisti conterere.
Pateat qͣs p̃cantib ianua: lux ñ desit
pia. Et si redis ad corpus: maiestate tua
ñ priuet᷑ infernꝰ. Post auditas itaq p̾ces.
post cõpositas leges post dimersos alta
uoraginis fossa tr̃ores: rex nr̃ hodie de
principe suo om̃is beatoꝵs toga ꝓcessit.
sicut in eugłio scriptũ est: quiã resur¬
gente dño multa corpora scõꝵ quidor¬

Expanded text:
tormenta suspirabant. Te semper infernus iste tormenta suspirabant. Te semper infernus iste pallebat. Dum hic es, absolve reos; dum ascenderis, defende tuos. Tu solus caput draconis comminuere potuisti. Tu portas aereas et vectes ferreos voluisti conterere. Pateat, quaeso, precantibus janua: lux non desit pia. Et si redis ad corpus, majestate tua non privetur infernus. » Post auditas itaque preces, post compositas leges, post demersos alta voraginis fossa tortores, rex noster hodie de principe suo, omnis beatorum turba processit: sicut in Evangelio scriptum est: Quia resurgente Domino, multa corpora sanctorum qui dor
Abbreviated transcription (Latin):
dorib contabescunt. Ipsa quoq antra
ferrei cubilis uitrantur: & fortis afor:¬
tiore eternuis nexib colligatur. Hoc diis
ipse ꝓmiserat dicens. Nemo intrat indo¬
mum fortis. & uasa eius diripiet: nisi
prius alligauerit fortẽ. & sic uasa eiꝰ di¬
ripiet. Tristes igit᷑ mox. lugentesq di.¬
uturno squalore turbȩ. popłiꝙ uerati
concurrunt: &e redẽptoris nr̃i uestigii̾s
ꝓuoluiiit᷑. E cce apłica dicta ꝓbantur. ut
in nomine ihu omẽ genu flectat᷑ celestiũ
terrestrium. & infernoꝵ. Mox igit᷑ capti¬
ue animȩ de custodiis relaxatȩ tartareis
ꝓruunt: regi scłoꝵ mesta supplicatione
deplorant. Uenisti tandẽ clem̃tissime ih̃n:
succurre iam. & parce fessis. Nunc xp̃e se.
uas extingue minas: ian miserandos re.¬
solue gemitꝰ. Redemisti uiuos cruce tua:
eripe mortuos morte tua. Pari nobis cũ
labe mundus interierat: ad aduentũ tu.¬
um om̃is creatura pendebat. Tibi nostra

Expanded text:
doribus contabescunt. Ipsa quoque antra doribus contabescunt. Ipsa quoque antra ferrei cubilis intrantur, et fortes a fortiore aeternis vinculis colligantur. Hoc et Dominus ipse promiserat, dicens: Nemo intrat in domum fortis et vasa ejus diripiet, nisi prius alligaverit fortem, et tunc vasa ejus diripiet. Tristes igitur mox lugentesque diurno squalore turbae populique vexati concurrunt, et redemptoris nostri vestigiis provolvuntur. Ecce apostolica dicta probantur: Ut in nomine Domini omne genu flectatur coelestium et terrestrium et infernorum. Mox ergo captivae animae, de custodiis relaxatae tartareis, proruunt, regi saeculorum moesta supplicatione deplorant: « Venisti tandem, o clementissime Jhesu; succurre jam et parce defessis. Nunc, Christe, saevas extingue minas, jam miserandos resolve gemitus. Redemisti vivos cruce tua; cripe et mortuos morte tua. Pari nobiscum labe mundus interierat. Ad adventum tuum omnis creatura suspirabat. Tibi nostra
Abbreviated transcription (Latin):
en quid gerendũ est: & insultat. Nusqͣm
antiqui fletus: nulli iam resonant hetu¬
latus: turpis dudũ fletus obmutuit. Pu¬
tas ne iste sine nr̃o exitio redit: Nemo
umquã ad nos uiuus introuut: nemo
sic audax fuit: nemo sic carnifices t̃ruit.
Numquã in hoc hiatu nigra semꝑ fuligi¬
ne cȩco: iocundũ lum̃ apparuit. An forte
sol de mundo migrait. S nec celũ no¬
bis. astraq parent: & tam̃ infernus lucet.
Quid agimus: quo conuertin᷑: Defen¬
dere contra istum cruentas domos: &
optinere nr̃ȩ cauernȩ custodias iam nõ¬
ualemꝰ. Nra quoq colla urgeri conspi
nr̃a contenti simuis: antris nr̃is occuli.¬
mur: quare radiis prodimur: Quare.
in olentia disturbamur: Quare insedib
nr̃is captiuamur: Mox igit᷑ xp̃c in ip¬
sos crudeles penarũ ministros aciem di¬
rigit: atq inplacabiles turmas framea
diuina concidit. Fremunt diri sub tar¬
taro carnifices: & rabidiores adacti stri¬

Expanded text:
En quod gemendum est et insultat. Nusquam En quod gemendum est et insultat. Nusquam antiqui fletus, nulli jam resonant ejulatus. Turbidum specus obmutuit. Putasne iste sine nostro excidio redit? Nemo unquam ad nos vivus intravit. Nemo sic audax fuit. Nemo sic carnifices terruit. Nunquam in hoc hiatu nigra caligine caeco jocundum lumen apparuit. An forte sol de mundo migravit? Sed nec coelum nobis astraque parent, et tamen infernus lucet. Quid agimus? Quo vertimur? Defendere contra istum cruentas domus et obtinere cavernae nostrae custodias novalemus. Nostra quoque colla urgeri conspicnti simus. Antris nostris occulimur. Quare radiis prodimur? Quare violentia disturbamur? Quare in nostris sedibus captivamur? Mox igitur Christus in ipsos crudeles poenarum ministros aciem dirigit, atque implacabiles turmas framea divina concidit. Premuntur diri sub tortore carnifices, et rabidiores adactis stri
Abbreviated transcription (Latin):
miundus. Inuasor est istȩ non debitor:
exactor est ñ precator. ludicẽ uidemꝰ: non
supplicem. Pugnare uenit ñ succũbere:
eriꝑe ñ manere. Ubi nam putatis socii¬
lator nr̃a claustra uexabat: Iste si reus
esset: audax non esset.Si eñ aliqua delic¬
ta fuscarent: nũ quã fulgore suo nr̃as te
nebras dissipassce. Sed si d̾s̃ ẽ: ut qͥd huc
uenit: Si homo est: quid p̃sumpsit:
Si dĩ: quid in sepulchro facit: Si homo:
quare captiuos soluit: Nũ quidnã iste
cũ auctore nr̃o pactũ composuit: an for¬
te &e ipsũ aggressus uicit: & sic aAd reg¬
na nr̃a transiuit: Certȩ mortuus erãt:
certe sepultus erat. Iilus ẽ. pͣliator nͣr in
mundo: nescit quã hic strageni ꝓ curaue¬
rit in inferno. Ocrux illa fallens gaudia
nr̃a: ce parturiens dampna nr̃a. Per lignũ
ditati sumus: ꝑlignũ euertimꝰ. Perit po¬
testas illa: cunctis semꝑ popłis formidanda
Nullus sub cede nr̃a captiuus palpitauit:

Expanded text:
mundus? Invasor est iste, non debitor; mundus? Invasor est iste, non debitor; exfractor est, non peccator; judicem videmus, non supplicem; venit jubere, non succumbere; erumpere, non manere. Ubinam putatis janitlator claustra nostra vexabat? Hic si reus esset, superbus vel audax non esset. Si eum aliqua delicta fuscarent, nunquam fnebras dissiparet. III. Sed si Deus est, utquid huc venit? Si homo est, quid praesumpsit? Si Deus, quid in sepuquare captivos solvit? Numquidnam iste cum auctore nostro pacta composuit? An forte et ipsum adgressus vicit, et sic ad regna nostra transivit? Certe mortuus erat, certe victus erat. Illusus est praeliator noster in mundo; nescit quam stragem procuraverit in inferno. O crux illa, fallens gaudia vestra, et parturiens damna nostra. Per lignum ditati sumus, per lignum evertimur. Perit potestas illa, cunctis semper populis formidata. Nullus sub cede nostra captivus nunc palpitat.
Abbreviated transcription (Latin):
xulta cęlũ. & inleticia esto t̾ra.
Istȩ dies nobis amplius ex sepul¬
chro radiauit: quã de sole reful¬
sit. Duet et infernuis: quia uita ad se descẽ¬
dente a sua impietate est resolutꝰ. Gaudeat
quia in sedib suis descendente dño uista.¬
tus est. Exultet homo adam: quia igno¬¬
tam lucem post scła longa uidit: & int̾
profunde noctis caligines suffocatis tene¬
bris respirauit. O pulchra lux quȩ decan
dido celi fastigio promicasti: & post flu¬
enta sulphurea sedentes intenebris & um.¬
bra mortis. subita claritate uestisti. Con
dente resplenduit: siluit stridor ille lu.
natoꝵs: attonite m̃tes obstupuere torto.¬
rũ. Om̃is simul impia officina contre¬
muit: cum xp̃m repente in suis sedib
uidit. Mox igit᷑ ferriginei ianitores
descendente. xp̃o: talia int̾ se cȩci umbro.¬
so silentio. metu incubante sub murmu¬
rant. Quis nam est inquiunt istȩ terri¬
bilis: & niueo splendore choruscus
quã in nr̃am cauernã talem euomuit

Expanded text:
xulta, coelum, et in laetitia esto, terra. Iste dies vobis amplius ex sepulchro radiavit quam de sole refulsit. Ovet et infernus, quia vita ad se descendente a sua impietate resolutus est. Gaudeat, quia in sedibus suis descendente Domino visitatus est. Exultet homo Adam, quia ignotam lucem post saecuta longa vidit, et inter profundae noctis caligines suffocatus tenebris respiravit. O pulchra lux! qudido coeli fastigio promicasti, et inter fluenta sulphurea sedentes in tenebris et umbra mortis subita claritate vestisti. Confendente resplenduit. Siluit stridor lugentiumnatorum. Attonitae mentis obstupuere tortores. Omnis simul impia officina contremuit, cum Christum repente in suis sedibus vidit. Mox igitur ferruginei janitores descendente Christo talia inter umbrosa silentia caeci, metu incubante, submurmurant: Quisnam, inquiunt, est iste terribilis, et niveo splendore chorus? quid in nostram cavernam talem evomuit
Abbreviated transcription (Latin):
montem aliquẽ oculos dirigatis: non faciẽ in
stellas aut solem aut lunam leuetis. ñ tunc exau¬
diri uos arbitremini qͣndo suꝑ mare oratis. im¬
mo detestamini tales orationes. Munda tantũ¬
A  eubiculũ cordis ubi fueris. ubi cumq oraueris:
intus ẽ. qui exaudiat. intus in secreto quẽ sinũ
uocat cum ait. & oratio mea in sinũ meu̾ con¬
uertebat᷑. Qui te exaudit ñ ÷ preterte: ñ longe
uadas nec te extollas ut quasi attingas ad illũ
manib. Magis si te extuleris cades: si te humili¬
aueris ipse appropinquabit. Hic dñs ds̃ nr̃ uer

Expanded text:
montem aliquem oculos dirigatis, non faciem in stellas aut solem aut lunam levetis. Non tunc exaudiri vos arbitremini, quando super mare oratis: imo detestamini tales orationes. Munda tantum cubiculum cordis: ubi fueris, ubicumque oraveris, intus est qui exaudiat, intus in secreto, quem sinum vocat cum ait, Et oratio mea in sinu meo convertetur . Qui te exaudit, non est praeter te. Non longe vadas, nec te extollas, ut quasi attingas illum manibus. Magis si te extuleris, cades: si te humiliaveris, ipse appropinquabit. Hic Dominus Deus noster
Abbreviated transcription (Latin):
riq imaginem hominis relinquentes: besti¬
arum atq serpentiũ sumpsere figuras. Un-¬
de ad herodem ꝓpt̾ dolosam maliciã dicit᷑.
ite dicite uulpi illi: & ad phariseos. genimi¬
na uiꝑarum. & ad libiclinosos. equi insani-
mittatis margaritas ur̃as ante porcos. &
de suꝑbis simul ac dolosis. uulpes foueas
habent & uolueres cęli nidos: & in cõmune
de omĩb. & homo cum in honore ẽẽt. id est.
ad imaginẽ dei factus ñ intellexit: comꝑa¬
tus est iumentis insipientib. Uerum au¬
tem ad.ẽ. incorruptũ hominem: salomon os-¬
tendit dicens. Dm̃ time & mandata eus ob-¬

Expanded text:
is imaginem relinquentes, bestiarum ac serpentium sumpsere figuras. Unde ad Herodem propter dolosam malitiam dicitur: Ite, dicite vulpi illi . Et ad Pharisaeos: Genimina viperarum . Et ad libidinosos: Equi insanienmittatis margaritas vestras ante porcos . Et de superbis simul ac dolosis: Vulpes foveas habent, et volucres coeli nidos . Et in commune de omnibus: Et homo cum in honore esset, id est, ad imaginem Dei factus, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus . Verum autem, id est, incorruptum hominem, Salomon ostendit, dicens: Deum time, et mandata ejus ob
Abbreviated transcription (Latin):
cat eccłiam relictis terrenis cupiditatib con-¬
trus int̾ medias p̃ces esurit: salutem utiq
mundi. quẽ dñs sexta ętate scłi quȩxere &
saluare uenerat. Qđ & ipse uoluit indicare:
cum eadẽ diei hora suꝑ samaritanum pu-¬
teum siciebat. Et uidit descendens uas qd̃dã
uelut lurteum magnũ. Uas illud ȩccłiam
significat: incorruptibili fide p̃ditam. Lin¬
teum enĩ tinea ñ consuminit: que alias uesteᷤ
corrumpit. Et ideo qui uult ad myst̾ium
eccł̃iȩ catholicȩ ꝑtinere: excludat tde corde
suo corruptionẽ malarum cogitationũ. &
ita incorruptibilit᷑ firmetur in fide. ut pra¬
uis cogitationib tamꝗͣ a tincis ñ rodatur in
dicit in apocalypsi iohannes. Uidi ciuitatem
scãm ierłm nouam clescendentem de cęlo ado.
Possunt etiã quatuor miciis eugłiste figu

Expanded text:
cat Ecclesiam, relictis terrenis cupiditatibus, contrus inter medias preces esurit, salutem utique mundi, quem Dominus sexta aetate saeculi quaerere et salvare venerat. Quod et ipse voluit indicare, cum eadem hora diei super Samaritanae puteum sitiebat. Et descendens vas quoddam velut linteum magnum. Vas illud Ecclesiam significat incorruptibili fide praeditam. Linteum enim tinea non consumit, quae vestes alias corrumpit. Et ideo qui vult ad mysterium Ecclesiae catholicae pertinere, excludat de corde suo corruptionem malarum cogitationum, et ita incorruptibiliter firmetur in fide, ut pravis cogitationibus tanquam a tineis non rodatur in dicit in Apocalypsi Joannes: Vidi civitatem sanctam Jerusalem novam, descendentem de coelo a Deo . Possunt etiam qua
Abbreviated transcription (Latin):
tantib utroq morbo: Illis qui spe ꝑiclitan-¬
tur hoc dicit. Ne tardes conuerti ad dnm̃: ne-¬
q differas de die indiẽ. Subito enĩ ueniet ira
illius: & in tempore uindicte disꝑdet te. Illis
qui desꝑatione ꝑiclitant᷑ qͥd dicit : In quacũq
die iniquus conuersus fuerit: om̃s iniqui-¬
tates eius obliuiscar ꝓ pt̾ illos gͦ qui desꝑati¬
one ꝑiclitant᷑ ꝓposuit indulgentiȩ portũ:
ꝓpt̾ illos qui spe ꝑiclitant᷑ & dilationib illu¬
duntur fecit diem mortis incertũ. Quan-¬
do ueniat dies ultimus nescis. Ingratus
es quia hodiernũ habes in quo corrigari᷑:
Sic gͦ ad istã mulierẽ. Nec ego te condemp̃na-¬
bo .S facta secura de p̾terito: caue futura.
Nec ego te condẽpnabo. Deleui qđ cõmisisti:
obserua qd̾ p̃cepi. ut inuenias qđ ꝓmisi¬

Expanded text:
tantibus utroque morbo? Illis qui spe periclitantantibus utroque morbo? Illis qui spe periclitantur, hoc dicit: Ne tardes converti ad Dominum, neque differas de die in diem; subito enim veniet ira illius, et in tempore vindictae disperdet te . Illis qui desperatione periclitantur, quid dicit? In quacumque die iniquus conversus fuerit, omnes iniquitates ejus obliviscar . Propter illos ergo qui desperatione periclitantur, proposuit indulgentiae portum: propter illos qui spe periclitantur et dilationibus illuduntur, fecit diem mortis incertum. Quando veniat ultimus dies, nescis. Ingratus es, quia hodiernum habes, in quo corrigaris? Sic ergo ad istam mulierem, Nec ego te damnabo; sed facta secura de praeterito, cave futura. Nec ego te damnabo: delevi quod commisisti, observa quod praecepi, ut invenias quod promisi