comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erulum monachum cuiusdam curialis filium op¬
primens ruina contriuit. Contristatiomnes
a que hementer afflicti : Nondamno parietis
sed contritione fratris: quod uenerabili patribene¬
dicto studuerunt celeriter cum graui luctu nun¬
tiare : Tunc isdempater ad sedelaceratũ puerũ
de ferriiubet : quemportare non nis in sago potu¬
erunt : quia conͥlapsi saxa parietis : eius non solum mẽ
euerat proici: misisq foras fratribuscellam clau¬
sit : qui oratione instantius quam solebat : incubuit.
Mira res hora eadem hunc in colomem atq: ut pri¬
usualentem ad eundemiterum laboremmisit:
ut ipse quoq: parietem cumfratribus perficeret:
decuiusse interitu. antiquus hostis. benedicto in¬
sultare credidisset. Coepit uero inter istauir¬
dicere: praesentibus absentia nuntiare
oset enim cell&e fuit . ut quotiens adrespon¬
sum aliquod egrederentur fratres: cibum. potũ

Expanded text:
erulum monachum cujusdam curialis filium operulum monachum cujusdam curialis filium opprimens, ruina contrivit. Contristati omnes ac vehementer afflicti non damno parietis, sed contritione fratris, venerabili Patri Benedicto studuerunt celeriter cum gravi luctu nuntiare. Tunc idem Pater Benedictus dilaceratum puerum ad se deferri jubet. Quem portare non nisi in sago potuerunt: quia collapsi saxa parietis, non solum ejus everat, projici, missisque foras fratribus cellam clausit: qui orationi instantius quam solebat incubuit. Mira res, eadem hora hunc incolumem, atque ut prius valentem ad eumdem iterum laborem misit, ut ipse quoque parietem cum fratribus perficeret, de cujus se interitu antiquus hostis Benedicto insultare credidisset. CAPUT dicere, praesentibus etiam absentia nuntiare. Mos etenim cellae fuit, ut quoties ad responsum aliquod egrederentur fratres, cibum potu
Abbreviated transcription (Latin):
repente uisus ẽ. atq incunctorum monachorum
oculis. quia omne eiusdem coquinae aedificium
consumeretur ostendit . Cumq: iaciendo aquam.
et ignem quasi extinguendo perstreperent : pul¬
satus eodemtumultũ uir dñĩ aduenit. Qui e undẽ
ignem in oculis fratrum esse . in suisuero non eẽ
considerans : caput protinus inorationem flexit :
et eos quos fantastico repperit igne deludire. uo
quinae aedificium adsistere cernerent : et flã¬
masquas antiquus hostis finxerat non uiderent.
exigebat paulo altius edificarent: uirdĩ in ora¬
tionis studio intracellae suae claustramorabat᷑
Cuiantiquus hostis insultans apparuit : et quia ad
laborantes fratrespergeret : indicauit. Quod
uirdĩ pernuntium celerrime fratribus indicauit
dicens Fratres caute uosagite : quia aduos ac
hora malignus sp̃suenit Isqui mandatum detulit :
uix uerba compleuerat : et malignus sp̃seundem pa¬
rietem qui edificabatur euertit : atq unum pu¬

Expanded text:
repente visus est, atque in cunctorum monachorum repente visus est, atque in cunctorum monachorum oculis quia omne ejusdem coquinae aedificium consumeretur ostendit. Cumque jaciendo aquam, et ignem quasi exstinguendo perstreperent, pulsatus eodem tumultu vir Dei advenit. Qui eumdem ignem in oculis fratrum esse, in suis vero non esse considerans, caput protinus in orationem flexit, et eos quos phantastico reperit igne deludi, revocquinae aedificium assistere cernerent, et flammas quas antiquus hostis finxerat, non viderent. exigebat, paulo altius aedificarent, vir Dei in orationis studio intra cellae suae claustra morabatur. Cui antiquus hostis insultans apparuit, et ei quod ad laborantes fratres pergeret indicavit. Quod vir Dei per nuntium celerrime fratribus indicavit, dicens: Fratres, caute vos agite, quia ad vos hac hora malignus spiritus venit. Is qui mandatum detulit, vix verba compleverat, et malignus spiritus eumdem parietem qui aedificabatur evertit, atque unum pu
Abbreviated transcription (Latin):
antiqui bostis noua certamina. Cuipugnam quidẽ
uolens intulit : sed occasionł uictoriae minis trauit
inuitus.
construerent : lapis in medium iacebat. quemin
aedificium leuare decreuerunt : Cumq: eum duo
uel tresmouere non possent : plures adiuncti sunt.
Sedita in mobilis mansit : acsira dicitus interra tene¬
retur. Vt palamdaretur intelligi. quod supereũ
ipseperse antiquus hostis sederet : quem tantorũ
uirorum manus mouere non possent. Difficulta¬
teigitur facta : aduirumdĩ mis sum .ẽ. ut ueniret:
orando hostem repelleret : ut lapidem leuare po¬
tuissent. Quimoxuenit : orationem faciens. bene¬
dictionem dedit. Et tanta la pisceleritate leuatus
ẽ ac sinullum prius pondus babuisset.
uNC INCONs pectuuiridĩ placuit : ut in loco eo dẽ:
terram foderent : quamdum fodiendo altiuspene¬
trarent : ereum illic idolum fr̃s inuenerunt.
quod adhoram casu in coquinam proiecto : exireignis

Expanded text:
antiqui hostis nova certamina, cui pugnam quidem antiqui hostis nova certamina, cui pugnam quidem volens intulit, sed occasiones victoriae ministravit invitus. construerent, lapis in medio jacebat quem in aedificium levare decreverant. Cumque eum duo vel tres movere non possent, plures adjuncti sunt, sed ita immobilis mansit, ac si radicitus in terra teneretur: ut palam daretur intelligi, quod super eum ipse per se antiquus hostis sederet, quem tantorum virorum manus movere non possent. Difficultate igitur facta, ad virum Dei missum est ut veniret, et orando hostem repelleret ut lapidem levare possent. Qui mox venit, et orationem faciens benedictionem dedit, et tanta lapis celeritate levatus est, ac si nullum prius pondus habuisset.unc in conspectu viri Dei placuit ut in eodem loco terram foderent. Quam dum fodiendo altius penetrarent, aereum illic idolum fratres invenerunt. Quo ad horam casu in coquinam projecto, exire ignis
Abbreviated transcription (Latin):
xit iobannis: et commorantem circum qua que
multitudinem praedicatione continua ad fidẽ
uocabat. Sed antiquus hostis tacite non ferens:
Nonocculte uel persomnium sed a perta uisione
eiusdem patris seo culis ingerebat : et magniscla¬
moribus uimse perpeti : conquirebatur. Ita ut
uocesillius etiam fr̃s audirent : quamuis imaginẽ
minime cernerent. Vt enim discipulis suisuene¬
rabilis pater dicebat : corpora libu s eiu soculis is¬
dem antiquus hostis teterrimus et succensu s appa¬
rebat : qui in eumore oculisq flammantibus sae¬
uire uidebatur Iam uero qu& diceret : audieba
omnes. Priusenimbunc uocabat ex nomine
Cuicum uir dĩ minime responderet : ad eius mox contu¬
melias erum pebat. Nam cum la maret dicens. bene¬
dicte benedicte : et eum sibi nullo modo respondere
conspiceret: protinus adiungebat. Maledicte non
bene dicte : quid mecum habes. Quid me per seque¬
ris: sed nunc ex pectanda sunt contradĩ famulũ

Expanded text:
construxit, et commorantem circumquaque construxit, et commorantem circumquaque multitudinem praedicatione continua ad fidem vocabat. Sed haec antiquus hostis tacite non ferens, non occulte vel per somnium, sed aperta visione ejusdem Patris oculis sese ingerebat, et magnis clamoribus vim se perpeti conquerebatur, ita ut voces illius etiam fratres audirent, quamvis imaginem minime cernerent. Ut enim discipulis suis venerabilis Pater dicebat, corporalibus ejus oculis idem antiquus hostis teterrimus et succensus apparebat, qui in eum ore oculisque flammantibus saevire videbatur. Jam vero quae diceret audiebant omnes: prius enim hunc vocabat ex nomine. Cui cum vir Dei minime responderet, ad ejus mox contumelias erumpebat. Nam cum clamaret, dicens: Benedicte, Benedicte, et eum sibi nullo modo respondere conspiceret, protinus adjungebat: Maledicte, non Benedicte, quid mecum habes? quid me persequeris? Sed jam nunc spectanda sunt contra Dei famulum
Abbreviated transcription (Latin):
migrauit uel si aliqua sin eis uirtutes ostenderit :
innotesce
regorius. Sc̃ suir ad alia demigrans loca : non
hostem mutauit. Nam tanto post grauiora proe¬
lia pertulit : quanto contrase a perte pugnantẽ.
ipsum magistrum malitia e inuenit. Castrum namq
quod casinum dicitur : in excelsꝯmontis latere sitũ ẽ.
Qui uidelicet monsdistensosinu hoc idem castrum
recipit : sed pertria milia in altum se sũbrigens:
uelut adaera cacumentendit Vbiuetus tissimũ
fanum fuit : in quo ex antiquorum more gentili¬
um abstulto rusticorum populo a pollo colebatur
Circumquaq: etiam incultudae monum. luci succre¬
uerant : inquib: adhuc eodem tempore : infideliũ
insana multitudo sacrificiis sacrilegis insuda¬
bat. Ibi itaq uirdĩ perueniens: contriuit idolum :
subuertit aram : succendit lucos. Atq in ipso tem¬
plo a pollonis oraculum beati martin Vbi uero
ara eiusdem a pollonis fuit : oraculum sc̃i constru

Expanded text:
migraverit, vel si aliquas in eis virtutes postmodum ostenderit, migraverit, vel si aliquas in eis virtutes postmodum ostenderit, innotesce. Gregor. Sanctus vir ad alia demigrans loca non hostem mutavit. Nam tanto post graviora praelia pertulit, quantum contra se aperte pugnantem ipsum malitiae magistrum invenit. Castrum namque quod Cassinum dicitur, in excelsi montis latere situm est, qui videlicet mons distenso sinu hoc idem castrum recepit, sed per tria millia in altum se subrigens, velut ad aera cacumen tendit: ubi vetustissimum fanum fuit, in quo ex antiquorum more gentilium a stulto rusticorum populo Apollo colebatur. Circumquaque etiam in cultu daemonum luci succreverant, in quibus adhuc eodem tempore infidelium insana multitudo sacrificiis sacrilegis insudabat. Illuc itaque vir Dei perveniens, contrivit idolum, subvertit aram, succendit lucos, atque in ipso templo Apollinis oraculum beati Martini, ubi vero ara ejusdem Apollinis, fuit oraculum sancti Joannis
Abbreviated transcription (Latin):
ui oboedientia: heliam. In luctu autem mortis
inimici: dauid. Video et perpendo : uiriste . spũ
iustorum omnium plenus fuit.
regorius. Vir dñi bene dictus petre. unius
spm̃ habuit : qui perconces sȩ redemptionis gra¬
tiam. electorum corda omnium impleuit
De quo io hannes dicit : erat lux uera qu& in lumi¬
nat omnem hominem. uenientem in hunc mundũ.
Et dequorur sum scriptum . ẽ: deplenitudine eius
nos omnes accepimus. Nam scĩdĩ homines. potu¬
erunt ad nõ uirtutes habere : non etiam alii stra¬
dere . Ille autem signa uir tutis dedit subditis:
qui sedaturum signum ionae. promisit inimicis.
Vt coram su perbis moridignaretur : coram homi¬
libus resurgere. Quatenus et illi uiderent
quod contempnerent : et istiquoduenerarentur
amare debuissent. Ex quo misterio actum . ẽ.
utdum superbi aspiciunt despectum mortis : humi¬
lescontra mortem acciperent gloriam potestatis.
etrus. Quae sote post haeo adquaeloca uirsc̃s

Expanded text:
vi obedientia, Eliam ; in luctu autem mortis vi obedientia, Eliam ; in luctu autem mortis inimici, David video . Ut perpendo, vir iste spiritu justorum omnium plenus fuit. Gregor. Vir Dei Benedictus, Petre, unius Dei spiritum habuit qui per concessae redemptionis gratiam electorum corda omnium implevit, de quo Joannes dicit: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . De quo rursus scriptum est: De plenitudine ejus nos omnes accepimus . Nam sancti Dei homines potuerunt a Domino virtutes habere, non etiam aliis tradere. Ille autem signa virtutis dedit subditis, qui se daturum signum Jonae promisit inimicis : ut coram superbis mori dignaretur, coram humilibus resurgere: quatenus et illi viderent quod contemnerent, et isti quod venerantes amare debuissent. Ex quo mysterio actum est, ut dum superbi aspiciunt despectum mortis, humiles contra mortem acciperent gloriam potestatis. Petr. Quaeso te post haec, ad quae loca vir sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
ribiliter percussit: Nam cum praedictus prbr
stans insolario benedictum discessisse cognosceret
et exultaret: perdurante in mobiliter totado¬
mus fabricahoc ipsum in quostabat solarium ce¬
cidit : et benedicti hostem conterens extinxit.
Q uoduiridĩ discipulus maurus nomine. statim
uenerabili patribene dicto quiadhuc a loco eodẽ
uix decimmilibus aberat : aestimauit essenunti¬
andum dicens : Reuertere quia prbr qui teper¬
sequebatur extinctus .ẽ : Quoduir dĩ benedictus
audiens. sese in grauibus lamentis dedit: uel quia
in imicus incubuit : uel quiade inimici morte disci¬
pulus exultauit : Quadere factum .ẽ ut eidem
quoq: discipulo paenitentiam indiceret q̃uod man¬
danstalia gaudere de inimici interitu prae sũp̃¬
sis set : Metrus. Mira sunt et multum stupen¬
da quae dicis. Namin aqua expetra producta:
morsen. Inferro uero quod ex profundo a quae
rediit: heliseum. In a quae itinere : petrum. Incor¬

Expanded text:
ribiliter percussit. Nam cum praedictus presbyter ribiliter percussit. Nam cum praedictus presbyter stans in solario Benedictum discessisse cognosceret et exsultaret, perdurante immobiliter tota domus fabrica, hoc ipsum in quo stabat solarium cecidit, et Benedicti hostem conterens exstinxit. Quod viri Dei discipulus, Maurus nomine, statim venerabili Patri Benedicto qui adhuc a loco eodem vix decem millibus aberat, aestimavit esse nuntiandum, dicens: Revertere, quia presbyter qui te persequebatur, exstinctus est. Quod vir Dei Benedictus audiens, sese in gravibus lamentationibus dedit, vel quia inimicus occubuit, vel quia de inimici morte discipulus exsultavit. Qua de re factum est, ut eidem quoque discipulo poenitentiam indiceret, quod mandans talia, gaudere de inimici interitu praesumpsisset. Petr. Mira sunt et multum stupenda quae dicis. Nam in aqua ex petra producta, Moysen ; in ferro vero, quod ex profundo aquae rediit, Elisaeum ; in aquae itinere, Petrum ; in cor
Abbreviated transcription (Latin):
tium abiecto panerediit: eqdemanu hominis dĩ
annonam quam consueuerat accepit : Venera¬
bilis autem pater contrauitam suam in arde scere
sacerdotis animum uidens. illi magis quã sibido¬
luit. Sed praedictus florentius quia magistri
corpus necare non potuit : se ad extinguendas
discipulorum animas accendit : Itaut inhorto
cellae cuibene dictus inerat ante eorum oculos
nudas septem puellas mitteret quae corameis
sibi inuicem manustenentes et diutius ludentes illo¬
rum mentem ad peruersitatem libi dinis inflãma¬
rent : Quod sc̃suir decella conspiciens. lapsumq ad¬
huc tenerioribus discipulis pertime scens idq pro
sua solius fieriper secutione pertractans: inuidi¬
ae locum dedit :atq: oratoria cuncta quaecons¬
truxerat. substatutispraepositis adiunctis fra¬
tribus ordinauit : et paucis secum monachis abbatis.
habitationem mut auit loci. Moxq: uirdĩ eiusodia.
humaliter declinauit : Hunc omnipotensds̃ ter¬

Expanded text:
tium abjecto pane rediit, et de manu hominis Dei tium abjecto pane rediit, et de manu hominis Dei annonam quam consueverat accepit. Venerabilis autem Pater contra vitam suam inardescere sacerdotis animum videns, illi magis quam sibi doluit. Sed praedictus Florentius, quia magistri corpus necare non potuit, se ad exstinguendas discipulorum animas accendit: ita ut in horto cellae, cui Benedictus inerat, ante eorum oculos nudas septem puellas mitteret, quae coram eis sibi invicem manus tenentes, et diutius ludentes, illorum mentes ad perversitatem libidinis inflammarent. Quod vir sanctus de cella conspiciens, lapsumque adhuc tenerioribus discipulis pertimescens, idque pro sua solius persecutione fieri pertractans, invidiae locum dedit, atque oratoria cuncta quae construxerat, substitutis praepositis adjunctis fratribus ordinavit, et paucis secum monachis ablatis habitationem mutavit loci. Moxque ut vir Dei ejus odia humiliter declinavit, hunc omnipotens Deus ter
Abbreviated transcription (Latin):
fiebat. quia conuersationis illius habere appete¬
bat laudem : sed habere laudabilem uitam nolebat
q ui eiusclem inuidiae tenebriscecatus ad hocusq ꝓpductus e
ut seruo omni potentis dñi infectum ueneno panẽ :¬
quasi probene dictione transmitteret : Quem uirdĩ
cumgratiarum actione suscepit . sed eum quae pes¬
tis lateret in pane non latuit : Adhoram uero re¬
fectionis illius exuicina silua coruusuenire con¬
sueuerat et panem demanueius accipere : Quicum
more solito uenisset : panem quem prbr transmi
et tali eum in lo coproice ubi anullo homine possit
in ueniri : Tunc coruus aperto ore expansis alis
circa eundem panem coepit discorrere : atq: cra¬
citare : Acsia perte diceret et oboedire seuelle
et tameniussa implere non posse : cuiuirdĩ iterũ
rus atq ibi proice : ubi inuenire non possit : Quẽ
diude moratus quandoq: coruus momordit : leua¬
uit. et reces sit : Post trium uero horarum spa¬

Expanded text:
fiebat: quia conversationis illius appetebat habfiebat: quia conversationis illius appetebat habere laudem, sed habere laudabilem vitam nolebat. Qui ejusdem invidiae tenebris caecatus, ad hoc usque perductus est, ut servo omnipotentis Dei infectum veneno panem quasi pro benedictione transmitteret. Quem vir Dei cum gratiarum actione suscepit, sed eum quae pestis lateret in pane non latuit. Ad horam vero refectionis illius ex vicina silva corvus venire consueverat, et panem de manu ejus accipere. Qui cum more solito venisset, panem quem presbyter transmiset tali eum in loco projice, ubi a nullo hominum possit inveniri. Tunc corvus aperto ore, expansis alis circa eumdem panem coepit discurrere, crocitare, ac si aperte diceret, et obedire se velle, et tamen jussa implere non posse. Cui vir Domini prarus, atque ibi projice ubi inveniri non possit. Quem diu demoratus, quandoque corvus momordit, levavit, et recessit. Post trium vero horarum spa
Abbreviated transcription (Latin):
um abbatis melotemui debam᷑ atq: ipsum meexaquis
educere considerabam
etrus. Magna sunt ualde quae narras et multo¬
rum aedificationi profutura : Ego autemboniui¬
rimiracula quod plus bibo plus sitio
regorius. Cumiam loca eadem in amore dnĩ dĩ
uitam multi re linquerent : et suhleni redemptoris
iugoceruicem cordis edomarent : sicut prauorum¬
mos .ẽ. in uidere aliis uirtutis bonum quodipsi habe¬
re non appetunt. Vicinae ecclesiae presbiter
florentius nomine huius nrĩ subdia coniflorentia
auus. antiqui hostis malitia perculsus : sc̃i uiri studus
coepit aemulari : eius quoq: conuersationi derogare :
quosq: etiam possit ab illius uisi tatione conpescere:
Cumq: iam seconspiceret eius profectibus obuiare
non posse : et conuersationis illiu sopinionem cres¬
cero atqmultos ad statum uitae melioris. Ipsoquo¬
q: opinionis eius praeconio indesinenter uocari in¬
uidiae facibus. magis magisq: succensus de terior

Expanded text:
um melotem abbatis videbam, atque ipsum me ex aquis um melotem abbatis videbam, atque ipsum me ex aquis educere considerabam. Petr. Magna sunt valde quae narras, et ad multorum aedificationem profutura: ego autem boni viri miracula quo plus bibo, eo plus sitioregorius. Cum jam loca eadem in amorem Domini Dvitam multi relinquerent, et sub leni Redemptoris jugo cervicem cordis edomarent, sicut mos pravorum est invidere aliis virtutis bonum quod ipsi habere non appetunt, vicinae ecclesiae presbyter, Florentius nomine, hujus nostri subdiaconi Florentii avus, antiqui hostis malitia percussus, sancti viri studiis coepit aemulari, ejusque conversationi derogare: quosque etiam posset, ab illius visitatione compescere. Cumque jam se conspiceret ejus profectibus obviare non posse, et conversationis illius opinionem crescere, atque multos ad statum vitae melioris, ipso quoque opinionis ejus praeconio indesinenter vocari, invidiae facibus magis magisque succensus, deterior
Abbreviated transcription (Latin):
unda longiustrabit. Resmira : et post petrum a pos¬
tolum inusitata: benedictione et enimpostulata
atq percepta : ad patris sui imperium concitus per¬
rexit. Maurusitaq: usq ad eum locum quo ab unda
deducebatur puer. perterram seire existimans:
super aquam cucurrit : eumq perca pillos tenuit :
rapido quoq: cursurediit. Quimox terram tetigit :
adsereuersus post terga respexit : et quia super
a quascucurrisset agnouit. Et quod prae sumere
non potuisset ut fieret miratus extremuit factũ.
Reuersus ad patrem : remgestam retulit. Vir autẽ
uenerabilis benedictus. hoc non suis meritis. sed oboe
dientiae illius deputare coepit. At contramaurus.
prosolo eiu simperio factum dicebat : seq conscium
in illa uirtute non esse quam nesciens fecis set
Sed in hachumilitatis mutua amicaq. contentio¬
ne macces sit arbiterpuer qui ereptus .ẽ. Nam
dicebat: ego cumȩx aqua traberer super caput me¬

Expanded text:
um longius unda trahit. Res mira, et post Petrum aposum longius unda trahit. Res mira, et post Petrum apostolum inusitata. Benedictione etenim postulata atque percepta, ad Patris sui imperium concitus perrexit Maurus; atque usque ad eum locum quo ab unda deducebatur puer, per terram se ire existimans, super aquam cucurrit, eumque per capillos tenuit, rapido quoque cursu rediit. Qui mox ut terram tetigit, ad se reversus post terga respexit, et quia super aquas cucurrisset agnovit, et quod praesumere non potuisset ut fieret, miratus extremuit factum. Reversus itaque ad Patrem, rem gestam retulit. Vir autem venerabilis Benedictus hoc non suis meritis, sed illius obedientiae deputare coepit. At econtra Maurus pro solo ejus imperio factum dicebat: seque conscium in illa virtute non esse, quam nesciens fecisset. Sed in hac mutuae humilitatis amica contentione accessit arbiter puer qui ereptus est; nam dicebat: Ego cum ex aqua traherer, super caput me
Abbreviated transcription (Latin):
chũ cucurrit gothus: damnum quod fecerat
nuntiauit : et reatus sui egit penitentiam
Q uod maurus quoq: monachus moxbenedicto dĩ¬
famulo : curauit indicare. Virigitur dñĩ bene:¬
dictus haec audiens: accessit ad lacum : tulit de
manu gothi manubrium et misit in lachũ : et mox
ferrum de profundo rediit atq inmanubrium intra¬
uit. Quistatim ferramentum gothoreddidit : dicens:
et celabora et noli contristari.
dictus incella consisteret : praedictus placidus puer.
sc̃ĩ uiri monachus adauriendam delacuaquam egres¬
sus ẽ. Quiuas quod tenuerat in aquam in caute sub¬
mittens ipse quoq: cadendo sequutus .ẽ. Quem mox
unda rapuit : et pene in unius sagittae cursum a t̃¬
ra intror sustraxit. Vir autem dĩ intracellã positus.
hoc protinus agnouit : et maurum festine uocauit di¬
cens Frater maure curre qui a puer ille quiadau¬
riendam a quã perrexerat : in lacucecidit : iamq: eũ¬

Expanded text:
chum cucurrit Gothus: damnum quod fecerat chum cucurrit Gothus: damnum quod fecerat nuntiavit, et reatus sui egit poenitentiam. Quod Maurus quoque monachus mox Benedicto famulo Dei curavit indicare. Vir igitur Domini Benedictus haec audiens accessit ad lacum: tulit de manu Gothi manubrium, et misit in lacum: et mox ferrum de profundo rediit, atque in manubrium intravit. Qui statim ferramentum Gotho reddidit, dicens: Ecce labora, et noli contristari. dictus in cella consisteret, praedictus Placidus puer sancti viri monachus ad hauriendam de lacu aquam egressus est: qui vas quod tenuerat in aquam incaute submittens, ipse quoque cadendo secutus est. Quem mox unda rapuit, et pene ad unius sagittae cursum eum a terra introrsus traxit. Vir autem Dei intra cellam positus, hoc protinus agnovit, et Maurum festine vocavit, dicens: Frater Maure, curre, quia puer ille qui ad hauriendum aquam perrexerat, in lacum cecidit, jamque e
Abbreviated transcription (Latin):
Quie unte srupem montis quam bene dictus praedixe¬
rat. iamsud antem in uenerunt. Cumq: in ea conca¬
uum locum fecissent : statim aqua repletus ẽ.
Quae tam sufficienter emanauit : ut nunc usq uber¬
tim defluat : atq ab illo montis cacumine : usq: ad in-¬
feriora deriuet:¬
lio quoq tempore gothus quidampauper spũ
ad conuersa onem uenit : quemuir dnĩ benedictus
libentissime suscepit: quadam uero die eidari ferra¬
mentum iussit : quod ad falcis similitudinem falcas-¬
trum uocatur : Vt de loco quodamuepres abscide¬
ret : quatenus illic fieri hortus deberet. Locus autẽ
ipse quem mundandum gothus susceperat : super
ipsam laciripam iacebat. Cumq gothus isdem den-¬
sitatem ueprium totiꝰ uirtutis adnisu. suc cederet :
ferrum dema nubrio prosiliens. in lacum cecidit
Vbi scilicet tanta erat aquarum profunditas : ut
spesrequirendi ferramenti nulla iam esset
taq ferro perdito tremebundus ad maurum mona¬

Expanded text:
Qui euntes, rupem montis quam Benedictus praedixeQui euntes, rupem montis quam Benedictus praedixerat, jam sudantem invenerunt. Cumque in ea concavum locum fecissent, statim aqua repletus est, quae tam sufficienter emanavit, ut nunc usque ubertim defluat, atque ab illo montis cacumine usque ad inferiora derivetlio quoque tempore Gothus quidam pauper spiritu ad conversionem venit: quem Dei vir Benedictus libentissime suscepit. Quadam vero die ei dari ferramentum jussit, quod ad falcis similitudinem falcastrum vocatur, ut de loco quodam vepres abscinderet, quatenus illic hortus fieri deberet. Locus autem ipse quem mundandum Gothus susceperat, super ipsam laci ripam jacebat. Cumque Gothus idem densitatem veprium totius virtutis annisu succideret, ferrum de manubrio prosiliens in lacum cecidit, ubi scilicet tanta erat aquarum profunditas, ut spes requirendi ferramenti nulla jam esset. Itaque ferro perdito, tremebundus ad Maurum mona
Abbreviated transcription (Latin):
quia exdiuexo montis latere. erat graue dsscenden¬
tibus in itinere periculum. Tunc collecti fr̃s ex eisdẽ
tribus monasteriis : ad dĩ famulum bene dictum ueneruNT
dicentes. Laborio sum nobis ẽ. propter a quam cotidie
usq ad lacum descendere : et idcirconecesse . ẽ. ex
eodem loco monasteria mutari. Quosblande consola¬
tos dqͥmisit. Et nocte eadem cum paruopuerulo . no¬
mine placido cuius superius memoriam feci: eiusdẽ
montis ascendit rupem. ibiq diutius orauit. Et ora¬
tione completa : trespetras in eodem loco prosignopo¬
suit : atq ad suum cunctis illic nescientibus monas¬
terium rediit. Cumq die alio ad eum pronecessi tate
aquae praedicti fratres redissent : dixit. Ite et
rupem illaminquatres super inuicem positas petras
inuenitis in modico cauate . Valetenim omni potensds̃.
etiam in illo montisca cumine a quam producere :
ut uobis laborem tantii teneris dignetur auferre:

Expanded text:
quia e devexo montis latere erat grave descendenquia e devexo montis latere erat grave descendentibus in timore periculum. Tunc collecti fratres ex eisdem tribus monasteriis, ad Dei famulum Benedictum venerunt, dicentes: Laboriosum nobis est propter aquam quotidie usque ad lacum descendere, et idcirco necesse est ex eodem loco monasteria mutari. Quos blande consolans dimisit, et nocte eadem cum parvo puerulo nomine Placido, cujus superius memoriam feci, ejusdem montis rupem ascendit, ibique diutius oravit. Et oratione completa, tres petras in loco eodem pro signo posuit, atque ad suum cunctis illic nescientibus monasterium rediit. Cumque die alia ad eum pro necessitate aquae praedicti fratres rediissent, dixit: Ite, et rupem illam in qua tres super invicem positas petras inveneritis, in modico cavate: valet enim omnipotens Deus etiam in illo montis cacumine aquam producere, ut vobis laborem tanti itineris dignetur auferre.
Abbreviated transcription (Latin):
nasterii pompeiano nomine et mauro dĩ famulo :¬
secreto dixit . Num quid non aspicitis quis ẽ qui istũ
monachum foras trahit : Qui respondentes dixer
Non Qquibusait. Oremus ut uosetiam uideatis quẽ
iste monachus sequitur. Cumque perbiduum eẽt
oratum maurus monachu suidit : pompeianus autem
eiusdem monasterii pater. uidere non potuit. Die igi¬
tur alio expleta oratione : uirdĩ oratorium egressus.
statimforasmnonachum repperit. quem procecitate
cordis sui uirga percufsit. Qui ex illodie nilpersua¬
sionis ulterius anigropuerulo pertulit: sed in orationis
studium in mobilis permansit. Sic itaq antiquus hostis
dominari non ausus .ẽ. in eius cogitatione : acsupse per¬
cussus fuis set ex uerbere.
xhis cutemmonasteriis qu&e ineodem loco cons¬
truxerat : tria sursum inrupibus montiserant :
et ualde erat fratribus laborio sum semper ad lacũ
descendere : ut aquã aurire debuissent. Maxime :¬

Expanded text:
nasterii Pompeiano nomine, et Mauro Dei famulo nasterii Pompeiano nomine, et Mauro Dei famulo secreto dixit: Nunquid non aspicitis quis est qui istum monachum foras trahit? Qui respondentes dixerunt: Non. Quibus ait: Oremus ut vos etiam videatis quem iste monachus sequitur. Cumque per biduum esset oratum, Maurus monachus vidit; Pompeianus vero ejusdem monasterii Pater videre non potuit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem foris monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui virga percussit: qui ex illo die nil persuasionis ulterius a nigro jam puerulo pertulit, sed ad orationis studium immobilis permansit: sicque antiquus hostis dominari non ausus est in ejus cogitatione, ac si ipse percussus fuisset ex verbere.his autem monasteriis quae in eodem loco construxerat, tria sursum in rupibus montis erant, et valde erat fratribus laboriosum, semper ad lacum descendere, ut aquam haurire debuissent: maxime
Abbreviated transcription (Latin):
circum quaque construxerat : quidam mona chuserat
qui adorationem stare non poterat. Sed mox ut se
fratres adstudium orationis inclinassent ⁊pse egre¬
diebatur foras : et mente uaga terrena aliqua et
transitoria agebat. Cumq ab abbate suo saepius fu¬
is set admonitus : aduirumdĩ deductus ẽ. Qui ipse quo¬
q: eius stultitiae uehementer increpauit : et admonas¬
terium reuersus uix duobus diebus uiridĩ ad monitio¬
nem tenuit . Nam die tertio adusum proprium re¬
uersus : Vagari tempore orationis coepit : Quod cũ
seruodĩ ab eodem monas terii patre quem constitue¬
rat nuntiatum fuisset dixit. Ego uenio : eumq:
permemet ipsum emendo. Cumq uirdĩ uenis set
in eodem monasterio et constitut abora expletapsal¬
modia sese fr̃s in orationem dedissent : aspexit quod
eundem monachum qui manere in orationem
tion poterat quidamnigerpuerulus peruestimen¬
tifimbriam forastrabebat. Tunc eidem patri mo¬

Expanded text:
circumquaque construxerat, quidam monachus erat circumquaque construxerat, quidam monachus erat qui ad orationem stare non poterat: sed mox ut se fratres ad studium orationis inclinassent, ipse egrediebatur foras, et mente vaga terrena aliqua et transitoria agebat. Cumque ab abbate suo saepius fuisset admonitus, ad virum Dei deductus est, qui ipse quoque stultitiam ejus vehementer increpavit, et ad monasterium reversus, vix duobus diebus viri Dei admonitionem tenuit: nam die tertia ad usum proprium reversus, vagari tempore orationis coepit. Quod cum servo Dei ab eodem monasterii Patre quem constituerat, nuntiatum fuisset, dixit: Ego venio, eumque per memetipsum emendo. Cumque vir Dei venisset ad idem monasterium, et constituta hora, expleta psalmodia sese fratres in orationem dedissent, aspexit quod eumdem monachum qui in oratione manere non poterat, quidam niger puerulus per vestimenti fimbriam foras traheret. Tunc eidem Patri mo
Abbreviated transcription (Latin):
etrus. Ita esse ut doces et manifestaratio et pro¬
batum congruum testimonium declarat. Sed quae¬
so ut deuita tantipetris ad narrationis ordinem redeas
regorius. Cum scs uirdiu in eadem solitudine uirtu¬
tibus signisq suc cresceret : multiabeo in loco eodem
ad omni potentis dĩ sunt seruitium congregati.
taut illic duo decim monasteria cumomni potentis
ihũx pĩ dñi opitulatione construeret : In quibus sta¬
tutis patribus duo denos monachos deputauit. Paucos
uero secum retinuit : quos ad huc in sua praesentia.
aptius erudire iudicauit. Coepere etiam tunc ad eũ
romanae urbis nobiles et religiosi concurrere :¬
suosq ei filiosomnipotentid nõ nũtriendo sdare
T unc quoq bonȩ speisussuboles euitius maurum ter¬
tullus uero patritius. placȩdumtradidit : Equibus
maurus iuuenior cumbonis polleret moribus magis¬
tria diutor coepit exsistere : placedusuero : pueriles
adhuq dolis annos gerebat

Expanded text:
Petr. Ita esse ut doces, et manifesta ratio, et proPetr. Ita esse ut doces, et manifesta ratio, et prolatum congruum testimonium declarat. Sed quaeso ut de vita tanti Patris ad narrationis ordinem redeas. Gregor. Cum sanctus vir diu in eadem solitudine virtutibus signisque succresceret, multi ab eo in eodem loco ad omnipotentis Dei sunt servitium congregati: ita ut illic duodecim monasteria cum omnipotentis Jesu Christi Domini opitulatione construeret, in quibus statutis Patribus duodenos monachos deputavit; paucos vero secum retinuit, quos adhuc in sua praesentia aptius erudiri judicavit. Coepere etiam tunc ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi concurrere suosque ei filios omnipotenti Deo nutriendos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles, Equitius Maurus, Tertullus vero patricius Placidum tradidit; e quibus Maurus junior cum bonis polleret moribus, magistri adjutor coepit existere; Placidus vero puerilis adhuc indolis gerebat
Abbreviated transcription (Latin):
nimiter sẽperse quentes cerneret : et saepe agit᷑
in animoperfectorum quod silentio praeter eundũ
non .ẽ. Quia cum laborem suum sine fructues se
considerant : in loco alio ad laboremcum fructu
migrant. Vnde illequoq: egregius praedicator
lum ipse appetit. sed adtoleranda haec et alios accen
dit : dama sci persecutionem passus ut potuisset
euadere murum. funem sportamq quae siuit : seq: laten¬
ter deponiuoluit. Numquid nam paulum mortem di
cimustimuisse quam seipse proihũ amore testatur
appetere : Sed cũ in eo demlo cominorem sibi fructum
adesse conspiceret . et grauem laborem : ad labor ẽ
se a libi cum fructu seruauit. Fortisetenim proeliator
dĩ : teneri in traclaustra noluit . certaminis campũ
quae siuit. Vnde isdem quoq: uenerabilis benedictus.
si libenter audis. citius agnoscis : Quiauiuus ipse in do¬
ciles deseruit. quantos in locis aliis ab animae mor¬
te suscitauit.

Expanded text:
nimiter se persequentes cerneret? Et saepe agitur nimiter se persequentes cerneret? Et saepe agitur in animo perfectorum quod silentio praetereundum non est, quia cum laborem suum sine fructu esse considerant, in locum alium ad laborem cum fructu migrant. Unde ille quoque egregius praedicator lum ipse appetiit, sed ad toleranda haec et alios dit, Damasci persecutionem passus, ut posset evadere, murum, funem sportamque quaesivit, seque latenter deponi voluit. Numcimus timuisse, quam se ipse pro amore Jesu testatur appetere ? Sed cum in eodem loco minorem sibi fructum adesse conspiceret et gravem laborem, ad laborem se alibi cum fructu servavit. Fortis etenim praeliator Dei teneri intra claustra noluit, certaminis campum quaesivit. Unde idem quoque venerabilis Benedictus, si libenter audis, citius agnoscis, quia non tantos ipse indociles deseruit, quantos in locis aliis a morte animae suscitavit.
Abbreviated transcription (Latin):
nosmet ipsos leuamur. Ille itaq: qui porcospauit :
uagationementis et inmunditia. sub semet ipso
cecidit. Iste uero quemargelus soluit. eiusq mentẽ
in extasi rapuit : extra se equidem sed super semetipsum
fuit. Vterq: ergo adse rediit : quando et ille aberro¬
re operis secolligit adcor : et ille a contemplationis
culmine adhocrediit. quod intellectu communi et
prius fuit. Vener abilis igitur bene dictis in illa so¬
litudine habitauit secum : inquantum se intracogita¬
tionis claustracus todiuit. Nam quotienscũq huno
contemplationis ardor in altum rapuit : se procul dubio
subsereliquit
etrus. Placet quod dicis: sed queso respondeas. si de¬
serere fr̃s debuit. quos se mel suscepit.
regorius. Vt ego petre existimo ibi adunati e¬
cuus. Maxime sie uicino causae suppetant : que
fructum dõ ualeant ferre meliorem. Viritaq sc̃s
propterquem custodiendum staret : qui omne suna¬

Expanded text:
nosmetipsos levamur. Ille itaque qui porcos pavit, nosmetipsos levamur. Ille itaque qui porcos pavit, vagatione mentis et immunditia sub semetipsum cecidit; iste vero quem angelus solvit, ejusque mentem in exstasim rapuit, extra se quidem, sed super semetipsum fuit. Uterque ergo ad se rediit, quando et ille ab errore operis se collegit ad cor, et iste a contemplationis culmine ad hoc rediit, quod in intellectu communi et prius fuit. Venerabilis igitur Benedictus in illa solitudine habitavit secum, in quantum se intra cogitationis claustra custodivit: nam quotiescunque hunc contemplationis ardor in altum rapuit, se procul dubio sub se reliquit. Petr. Placet quod dicis: sed quaeso respondeas, si deserere fratres debuit, quos semel suscepit. Gregor. Ut ego, Petre, existimo, ibi adunati aecuus; maxime si e vicino causae suppetant, quae fructum Deo ferre valeant meliorem. Vir itaque sanctus propter quem custodiendum staret, qui omnes una
Abbreviated transcription (Latin):
longinquam regionem abiit : portionem quam acce¬
perat consumpsit : uniin ea ciuium adhaesit : porcos
pauit : quos et manducare siliqua suideret et esuriret
Quiita mencum post modum coepit cogitare bonaque
perdidit: Scriptum deillo ẽ insere uersus dixit.
Quanti merce narii indomopatris mei. abundant pani¬
bus. siigitur secum fuit unde adserediit: hunc ergo
uenerabilem uirum secum habitasse dixerim : quia
insua semper custodia circum spectus : ante oculos con¬
ditoris sesemper aspiciens: se semper ex aminans:
extramentis suae oculum. nonde uul gauit.
etrus. Quid ergo quod depetro apło scriptum .ẽ. dum
de carcere ahangelo eductus fuisset. quia adsere¬
uersus dixit. Nunc sciouere quia misit dñs angelũ su¬
um et eripuit me demanu hero dis. et de omni ex pec¬
tatione plebis iudeorum.
regorius. Duobus modispetre : ex tranosducimur.
Quia aut percogitationis lapsum sub nos metipsos
recedimus : aut percontem plationis gratiam sup

Expanded text:
longinquam regionem abiit, portionem quam accelonginquam regionem abiit, portionem quam acceperat consumpsit, et uni in ea civium adhaesit, porcos pavit, quos et manducare siliquas viderit, et esuriret, qui tamen cum postmodum coepit cogitare bona quae perdidit, scriptum de illo est: In se reversus dixit: Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus ! Si igitur secum fuit, unde ad se rediit? Hunc ergo venerabilem virum secum habitasse dixerim, quia in sua semper custodia circumspectus, ante oculos Conditoris se semper aspiciens, se semper examinans, extra se mentis suae oculum non divulgavit. Petr. Quid ergo quod de apostolo Petro scriptum est, dum de carcere ab angelo eductus fuisset? Qui ad se reversus dixit: Nunc scio vere quia misit Dominus angelum suum, et eripuit me de manu Herodis, et de omni exspectatione plebis Judaeorum . Gregor. Duobus modis, Petre, extra nos ducimur: quia aut per cogitationis lapsum sub nosmetipsos recidimus, aut per contemplationis gratiam super
Abbreviated transcription (Latin):
inme ista facere uoluistis : Num quid non prius dixi
qui aurĩs acmeis moribus minime conueniret : Itaq
iuxtamore suestros uobis patrem quaerite : qui a me¬
post habere minime potestis. Tunc ad locumdilettȩ
solitudinisrediit : et solus in superni pectorisoculis
habitauit secum
etrus. Minus patenter intelligo : quidnã sit
habitauit secum.
regorius Si scsuir contrase un animiter cons¬
pirantes suaeq conuersationi longedissimiles
coactuꝰ diu. subsetenere uoluisseo : fortasse sui ui¬
goris usum et modum tranquillitatis excederet
atq a contemplationis lumine mentis suae oculũ
declinasset. Dumq cotidie illorum in correctione
fatigatus minuscuraret sua : et seforsitan relinqueret
et illos noninueniret. Nam quotiens percogitationis
motum Nimie extranosducimur et nossumus et nobis¬
cum non sumus: qui a nos metipsãs minime uidentes. per
alia uagamur. Anillum secum fuis sedicimus qui in

Expanded text:
in me facere ista voluistis? Nunquid non prius dixi in me facere ista voluistis? Nunquid non prius dixi vobis, quia vestris ac meis moribus minime conveniret? Ite, et juxta vestros mores Patrem vobis quaerite, quia posthac me habere minime potestis. Tuncque ad locum dilectae solitudinis rediit, et solus in superni spectatoris oculis habitavit secum. Petr. Minus patenter intelligo, quidnam sit, Habitavit secum. Gregor. Si sanctus vir contra se unanimiter conspirantes, suaeque conversationi longe dissimiles, coactos diu sub se tenere voluisset, fortassis sui vigoris usum et modum tranquillitatis excederet, atque a contemplationis lumine suae mentis oculum declinasset. Dumque quotidie illorum incorrectione fatigatus minus curaret sua, et se forsitan relinqueret, et illos non inveniret. Nam quoties per cogitationis motum nimium extra nos ducimur, et nos sumus, et nobiscum non sumus, quia nosmetipsos minime videntes, per alia vagamur. An illum secum fuisse dicimus, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
saeuientes semec ipsos prius accusare coeperunt :
Quiahunc sibi prae esse poposcerant : quorum scilicet
tortitudo in norma eius rectitudinis offendebat
Cumq: sibi subeo conspicerent illicita nonlecere: et se
dolerent. assueta relinquere durumq: esset. quord
inmente ueteri cogebantur nioua meditari. sicut
prauis moribus semper grauis ẽ. uit abonorum : trac¬
tare de eius aliquid morte conatisunt. Qui inito con¬
silio : uaenenðui no miscuerunt : Et cumna s ui treum
in quo ille pestiferpotus habebatur . recumbenti pa¬
triexmore monasterii. ad benedicendum fuis set ob
etuas quod longius tenebatur : eodem signorupit
Sicq confractum .ẽ : acsiin illo uase mortis. prꝗcruce
lapidem dedis set. Intellexit protinus uirdĩ quia
potum mortis habuerat : quod portare Nonpotuit
signumuitae. Atq ilico surrexit : et uultu placido
mente tranquilla : conuocatos fratres allocutus ẽ.
dicens Misereatur uestrifrs : omni potensds̃ Quare

Expanded text:
saevientes semetipsos prius accusare coeperunt, saevientes semetipsos prius accusare coeperunt, quia hunc sibi praeesse poposcerant: quorum scilicet tortitudo in norma ejus rectitudinis offendebat. Cumque sibi sub eo conspicerent illicita non licere, et se dolerent assueta relinquere, durumque esset quod in mente veteri cogebantur nova meditari, sicut pravis moribus semper gravis est vita bonorum, tractare de ejus morte aliqui conati sunt, qui inito consilio venenum vino miscuerunt. Et cum vas vitreum, in quo ille pestifer potus habebatur, recumbenti Patri, ex more monasterii, ad benedicendum fuisset oblet vas quod longius tenebatur, eodem signo rupit: sicque confractum est, ac si in illo vase mortis, pro cruce lapidem dedisset. Intellexit protinus vir Dei, quia potum mortis habuerat, quod portare non potuit signum vitae: atque illico surrexit, et vultu placido, mente tranquilla convocatos fratres allocutus est, dicens: Misereatur vestri, fratres, omnipotens Deus; quare
Abbreviated transcription (Latin):
calor reces serit temptationis: custodes uasorum sunt.
quia doctores animarum fiunt.
etrus. Fateor placet quod dicis. Sed quia prolatites¬
timonii clausare ser asti : quae so ut deuita iusti debeas
eaque sunt inchoata percurrere.
dĩ quasi spiniserutis ex ulta perra de uirtutum segete
feraqus fructum dedit. Praeconio itaq: eximiae con¬
uersationis celebrenomeneius habebatur. Non lon¬
ge autem monasterium fuit : cuius congregationis
pater defunctus ẽ. Omnisq: ex illo congregatio
adeundem uener abilem bene dictum uenit : et mag¬
nis praecibus ut eis prae essedeberet petiit. Quidiu
ne gando distulit : susꝰ illorumq fratrum moribus con¬
uenire non posse praedixit. Seduictus quandoq pre¬
cibus as sensum dedit. Cumq in eodem monasterio re¬
gularis uitae custodia teneretur : Mulliq ut prius ꝑ
actus ilicitos index tram leuamq: partem de flectere
a conuersationisi tenere liceret : suscepti frs insane

Expanded text:
calor recesserit tentationis, custodes vasorum sunt, calor recesserit tentationis, custodes vasorum sunt, quia doctores animarum fiunt. Petr. Fateor, placet quod dicis: sed quia prolati testimonii claustra reserasti, quaeso ut de vita justi debeas ea quae sunt inchoata, percurrere. Dei quasi spinis erutis exculta terra de virtutum segete feracius fructus dedit. Praeconio itaque eximiae conversationis celebre nomen ejus habebatur. Non longe autem monasterium fuit, cujus congregationis Pater defunctus est, omnisque ex illo congregatio ad eumdem venerabilem Benedictum venit, et magnis precibus ut eis praeesse deberet, petiit. Qui diu negando distulit, suis illorumque fratrum moribus se convenire non posse praedixit: sed victus quandoque precibus assensum dedit. Cumque in eodem monasterio regularis vitae custodiam teneret, nullique ut prius per actus illicitos in dexteram laevamque partem deflectere a conversationis itinere liceret; suscepti fratres insane
Abbreviated transcription (Latin):
foras extinxit quod illicite ardebat inđus. Vicit
itaqpetcatum : quia mutauit incendium. Exququi¬
delicet tempore sicut postdiscipuli sipse per hibebat
se aliquid minime sentiret . Coeperunt post modum
multiiam mundum relinquere : atq ad eius magisteri¬
um festinare . Liber quippe a temptationi suitio iune
iam factus ẽ uirtutum magister. Vnde et permorsen
onaecipitur : ut leuitae auiginti quinq: annis et supra
ministrare debeant. Ab annouero quinqua gesimo
custodes uasorum fiant
tem infelam quidem prolati testimonii mihialiquan¬
tum intellectus interlucet : sed ta men hoc planus phsta
regorius. Liquetpetre quod iniuuentute carnis
temptatio ferueat : ah anno autem quinqua gesimo ca¬
lor corporis frigescat. Vasa autem sacra : sunt fide¬
liummentes. Electiergo cum ad huc intẽptatione sãñ
subesse eos acseruire necesse ẽ: et obsequiis laboribus¬
q fatigari. Cum uero iammentis etate tranquilla.

Expanded text:
, exstinxit quod intus illicite ardebat. Vicit , exstinxit quod intus illicite ardebat. Vicit itaque peccatum, quia mutavit incendium. Ex quo videlicet tempore, sicut post discipulis ipse perhibebat, tale aliquid in se minime sentiret. Coeperunt postmodum multi jam mundum relinquere, atque ad ejus magisterium festinare. Liber quippe a tentationis vitio, jure jam factus est virtutum magister. Unde et per Moysen praecipitur , ut levitae a viginti quinque annis et supra ministrare debeant: ab anno vero quinquagesimo custodes vasorum fiant. Petrus. Jam quidem prolati testimonii mihi aliquantum intellectus interlucet: sed tamen hoc plenius exponi Gregorius. Liquet, Petre, quod in juventute carnis tentatio ferveat, ab anno autem quinquagesimo calor corporis frigescat: vasa autem sacra sunt fidelium mentes. Electi ergo cum adhuc in tentatione sunt, subesse eos ac servire necesse est, et obsequiis laboribusque fatigari: cum vero jam mentis aetate tranquilla
Abbreviated transcription (Latin):
alimenta referebant uitae.
Nam nigra paruaq auisque uulgo merdla uocatur:
circa eius faciem uolitaricoepit : eiusq uultũ inportu¬
ne insistere : it aut capima nuposset si hancuir sc̃stene :
re uoluisset. Sed signo crucis edito recessit auis.
T anta autem carnis temptatio. auieadem recedente
quam malignus sp̃s ante eiusmentis oculos reduxit.
T antoq igne seruidi animum inspecieillius accendit:
ut se in eiuspectore flamma amoris uix caperet :
etiam pene deserere heremum. uoluptate uictus deli¬
beraret: Cum subito superna gratia respectus ad semet
ipsum reuersus ẽ. Atq urti carum et ueprium iuxta
densa subcrescere frutecta conspiciens. exutũ suesti¬
mentum : Nudum sein illis spinarum aculeis. et urtica¬
rum incendiis proiecit. Ibiq diuuolutatus toto exeis
corpore uulneratus exiit : et percutis uulnera edu-¬
xit ancorpore uulnusmentis : qui a uoluptatem.
traxit indolorem. Cumq: bene poenaliter arderet¬

Expanded text:
alimenta referebant vitae. alimenta referebant vitae. Nam nigra parvaque avis, quae vulgo merula nominatur, circa ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui importune insre voluisset; sed signo crucis edito recessit avis, tanta autem carnis tentatio avi eadem recedente quam malignus spiritus ante ejus mentis oculos adduxit, tantoque igne servi Dei animum in specie illius accut se in eius pectore flamma amoris vix caperet. Etiam paene deserere heremum votuptate victus delibipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruteta conspiciens, exutus indumento nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis; quia voluptatem traxit in dolorem. Cumque bene poenaliter foris arderet