comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iustiͤ & decor inqͥt uultus eiꝰ deperiit:
ita ⁊ diues initinerib suis martescet.
Non omne diuitẽ dicit: sed eũ qͥ confidit
iincerto diuiciarũ. Qͥ eni fr̾i humili
diuitẽ e contrario obposuit: ostendit se
de illo diuite loqui qui humilis non est.
Nam ⁊ abraham cũ esset diues in mun¬
do: pauperẽ tam̃ post mortẽ. suo suscepit
in sinu. diuitẽ reliquid inpenis. ded ñ
id̾o diuitẽ reliqͥd qr diues erat qd̃ ⁊ ipse
fuerat: sed qr misericors ⁊ humilis quod
non fuerat: sed qr humilis ⁊ innocene.
qd̾ ipse fuerat. esse curarat. Talis gͦ diues
hoc ẽ suꝑbus ⁊ impius terrena gaudia
celestib ante ponens. in itineribꝰ suis mar¬
cescet. hoc ẽ in actib suis peribit iniqͥs:
qr iter dñi rectũ ingredi neglexit. Sed
cũ ille ut fenũ. ante ardorem solis de¬
cidit: iustus e contra ut arbor fructi¬
fera.⁊ euisdem solis ardorem id est seue¬
ritatem iudicis integer suffert: ⁊ in¬

Expanded text:
justi? Et decor, inquit, vultus ejus deperit. justi? Et decor, inquit, vultus ejus deperit. Ita et dives in itineribus suis marcescet. Non omnem divitem dicit, sed eum qui confidit in incerto divitiarum. Qui enim fratri humili divitem e contrario opposuit, ostendit se de illo divite loqui, qui humilis non est. Nam et Abraham cum esset dives in mundo, pauperem tamen post mortem suo suscepit in sinu, divitem reliquit in poenis. Sed non ideo divitem reliquit quia dives erat, quod et ipse fuerat, sed quia mise fuerat, sed quia humilis et innocens, quod ipse fuerat, esse curabat. Talis ergo dives, hoc est superbus et impius, terrena gaudia coelestibus anteponens, in itineribus suis marcescet, hoc est in Actibus suis peribit iniquis, quia iter Domini rectum ingredi neglexit. Sed cum ille ut fenum ante ardorem solis decidit, justus e contra, ut arbor fructifera, et ejusdem solis ardorem, id est, severitatem judicis integre suffert, et in
Abbreviated transcription (Latin):
qua repboꝵ decor tẽporalis infine consu¬
mit᷑. florent autẽ ⁊ electi: non tam̃ ut
fenũi. Iustus enĩ ut palma florebit. Floreñ
cito cadent. slorent iusti tamꝗͣ. arbores:
quia flos eoꝵ idest spes certissima eorũ.
fructũ expectat ꝑhennẽ. Radix quoq
id est caritas eoꝵ: fixa semꝑ ⁊ iminobi¬
lis ꝑmanet. Hinc ⁊ enĩ uir sapiens ait.
Ego quasi uitis fructificaui suauitatem
uir iustus. mori maluit: qua uineam
patrũ suoꝵ in hortũ holerũ transferri.
Hi ncã quippe patrũ in hortũ holerĩi tr̃as¬
mutare ẽ: fortia uirtutũ oꝑa que ex
patr̃u doctrina ꝑcepimꝰ. fragili uitioꝵ
delectamento mutare. Iusti autẽ anim̃ã
ponere: qũa terestria pro cȩlestibus bona
eligere malunt. Unde bene de illis psal¬
litur. Quia erunt tanqũa lignũ qd̾ plan¬
tatũ ẽ secus decursus aquarũ ͥ qd̾ fructũ
suũ dabit in tẽpore suo: ⁊ cet̾a. Ad qͥd in¬

Expanded text:
qua reproborum decor temporalis in fine consuqua reproborum decor temporalis in fine consumitur. Florent autem et electi, non autem ut fenum. Justus enim ut palma florebit . Florentcito cadent. Florent justi tanquam arbores, quia flos eorum, id est spes certissima eorum, fructum exspectat perennem. Radix quoque, id est, charitas, eorum fixa et immobilis permanet. Hinc etenim vir sapiens ait: Ego quasi vitis fructificavi suavitatem vir justus mori maluit, quam vineam patrum suorum in hortum olerum transferre. Vineam quippe patrum in hortum olerum transmutare est, fortpatrum doctrina percepimus, fragili vitiorum delectamento immutare. Justi autem animam ponere, quam terrestria pro coelestibus bona eligere, malunt. Unde pene de illis psallitur quia erunt tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum, quod fructum suum dabit in tempore suo , et caetera. At quid in
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e gaudiũ uos existimare oportet
cũ intẽptationes uarias incideritis:
quia om̃is qui aduersa humilit̾ pro
dño suffert. sublimit̾ ab illo regni
premia percipiet. Diues auitẽ in hu¬
militate sua: sub audit᷑ a supiori u̾su.
glorietur. Qd̾ per irrisionẽ que grece
hyronia uocat᷑: dictũ esse constat. Ita
inqͥt głam suã qua de diuitiis suꝑbit.
⁊ pauperes despicit. aut &e opprimit.
fi niendã esse meminerit: ut humili¬
atiis in eternũ ꝑeat. cũ purpurato illo
diuite qui lazarũ despexit egentẽ. S̾m̃
sicut flos feni transibit. flos feni. ⁊ odo
ratu delectat ⁊ uisu: sed citissime gr̾am
suȩ uenustatis ⁊ suauitatis amittii. Id̾oq
huic rectissime presens impioꝵ felicitas¬
assimilat᷑: quȩ diuturna esse nullatenus
ualet. Ex ortus ẽ eñĩ sol cũ ardore ⁊ are¬
fecit fenũ: ⁊ flos eius decidit. Ardorem
solis sententiam dicit districti iuidicis:

Expanded text:
omne gaudium vos existimare oportet omne gaudium vos existimare oportet cum in tentationes varias incideritis, quia omnis qui adversa humiliter pro Domino suffert, sublimia ab illo regni praemia percipiet. Dives autem in humilitate sua. Subauditur a superiore versu glorietur. Quod per irrisionem, quae Graece ironia vocatur, dictum esse constat. Ita, inquit, gloriam suam qua divitiis superbit et pauperes despicit, aut etiam opprimit, finiendam esse meminerit, ut humilitatus in aeternum pereat cum purpurato illo divite qui Lazarum despexit egentem. Quoniam sicut flos feni transibit. Flos feni ratu delectat et visu, sed citissime gloriam suae venustatis et suavitatis amittit, ideoque huic rectissime praesens assimilatur, quae diuturna esse nullatenus valet. Exortus est enim sol cum ardore, et arefecit fenum, et flos ejus decidit. Ardorem solis sententiam dicit districti judicis,
Abbreviated transcription (Latin):
erro res. Uir dupplex animo: inconstans
est in om̃ibus uiis suis. In om̃ib uiis su¬
is: in aduersis. ⁊ prosperis dicit. Uir au¬
tẽ dupplex est animo. qͥ ⁊ ad precandũ dñm
genu flectit: uoces precatorias emittit:
⁊ tam̃ accusante se intꝰ conscientia inpe¬
trare posse diffidit. Hir est dipplex animo:
qͥ i hic uult gaudere cũ scło ⁊ illic regna¬
re cũ d̾o. Item uir dupplex ẽ animo: qͥ
in bonis quȩ facit non retributionẽ in¬
terius. sed exteriꝰ fauorem querit. Unde
bene ꝑ quendã sapientẽ dicit᷑. Ue pecca¬
tori: terrã ingredienti duabus uiie..
Duabus quippe uiis peccator terrã in¬
grẽdit᷑: quando ⁊ dei ẽ qd̾ opere exhibet.
⁊ mundi qd̾ ꝑ cogitationẽ quęrit. Om̃s
autẽ isti in constantes sunt in om̃ibus
ui is suis: qr facillime ⁊ aduersis scłi de¬
terrent᷑. ⁊ prosꝑis irretiunt᷑ : ut a ueri¬
tatis uia diuertant. Eloriet᷑ aut̃ẽ frat̾
humilis: in exaltatione sua. Id̾o inqͥt

Expanded text:
res. Vir duplici animo inconstans est in omnibus viis suis. In omnibus viis, in adversis et prosperis dicit. Vir autem duplex est animo, qui et ad precandum Dominum genuflectit, et voces precatorias emittit, et tamen accusante se intus conscientia impetrare posse diffidit. Vir est duplex animo, qui et hic vult gaudere cum saeculo, et illic regnare cum Deo. Item vir duplex est animo, qui in bonis quae facit non retributionem interius, sed favorem exterius quaerit. Unde bene per quemdam sapientem dicitur: Vae peccatori terram ingredienti duabus viis . Duabus quippe viis peccator terram ingreditur, quando et Dei est quod opere exhibet, et mundi quod per cogitationem quaerit. Omnes autem isti inconstantes sunt in omnibus viis suis, quia facillime et adversis saeculi deterrentur, et prosperis irretiuntur, ut a veritatis via divertant. Glorietur autem frater humilis in exaltatione sui. Ideo, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
cesce̾t: id est nemo cũ rapinam. fur¬
tum. falsum testimonium. homicidi
se habuerit hȩc patrare: ideoq nulla-¬
tenus horũ effectũ declinare potuerit.
Ds̃ enĩ intẽptator maloꝵ est: sub audit᷑
temptamentoꝵ. Ipse enĩ nemi nẽ tẽptit:
ea uid elicet tẽptatione quȩ decipit mi¬
seros ut peccent. Dupplex ẽ enim: genꝰ
temptationis. Unũ qd̾ decipit: aliud qd̃
probat. Scd̾m hoc qd̃ decipit: d̾s neminiẽ
tẽptat. Scd̾m illud qd̾ probat: d̾s tẽptauit
abraham. De qua . ipsalmista postulat.

Expanded text:
cescit, id est, nemo cum rapinam, furcescit, id est, nemo cum rapinam, furtum, falsum testimonium, homicidiuse habuerit haec patrare, ideo nullatenus horum effectum declinare potuerit. « Deus enim intentator malorum est, » subauditur tentamentorum. « Ipse enim neminem tentat, » ea videlicet tentatione, quae decipit miseros ut pereant. Duplex est autem genus tentationis: unum quod decipit, aliud quod probat. Secundum hoc quod decipit, Deus neminem tentat: secundum illud quod probat, Deus tentavit Abr
Abbreviated transcription (Latin):
quid: aperte ammonens quia tanto am¬
plius gaudere in tẽptationibꝰ oportet: qͣn¬
to certius claret dm̃ his quos diligit ma¬
ius sepȩ temptationũ pondus imponere:
ut scilicet per temptationũ exercitium
probent᷑ in fide ꝑfecti. cũ autẽ probati
sunt ueraciter esse fideles hoc ẽ perfecti
⁊ integri in nullo deficientes: iure acci-¬
piant promissam uite ȩternȩ coronam. He¬
mo cũ temptat᷑ dicat: qm̃ a d̾o temptor.
Hactemis de temptationib quas permit
tente dño exterius probandi gr̃a perpe-¬
timur disputauit : nunc incipit agere
de illis quas interius instigante diabolo
uel &e naturȩ nr̃e fragilitate suadente
toleramꝰ. Ubi primo illoꝵ destruit erro¬
rem: qui sicut bonas cogitationes a d̾o
nobis constat inspirari ita &e̾ malas ip¬
so instigante putant nr̃a inmente ge¬
nerari. Nemo gͦ cũ temptat᷑ dicat qm̃
a d̾o tẽptor: illa uidelicet tẽptatione qͣ
diues in ridens. in itineribus suis mar¬

Expanded text:
. Aperte admonens quia tanto amplius gaudere in tentationibus oportet, quanto certius claret Deum iis quos diligit majus saepe tentationum pondus imponere, ut scilicet per tentationum exercitium probentur in fide perfecti. Cum autem probati sint veraciter esse fideles, hoc est perfecti et integri, in nullo deficientes, jure accipiant promissam vitae aeternae coronam. Nemo, cum tentatur, dicat quoniam a Deo tentatur. Hactenus de tentationitente Domino exterius probandi gratia perpetimur, disputavit. Nunc incipit agere de illis quas interius instigante diabolo, vel etiam naturae nostrae fragilitate suadente, toleramus. Ubi primo illorum destruit errorem, qui sicut bonas cogitationes a Deo nobis constat inspirari, ita etiam malas ipso instigante putant nostra in mente generari. « Nemo ergo cum tentatur dicat quoniam a Deo tentatur, » illa videlicet tentatione, qua dives incedens in itineribus suis mar
Abbreviated transcription (Latin):
gaudiũ existimate fr̃s mei: cũ intẽpta¬
tiones uarias incideritis. A ꝑfectioribus
in choat uerbũ: ut ꝑ ordinem ꝑueniat
ad eos qͦs imꝑfectos esse uidebat corrigen¬
dos. atq ad ꝑfectionis culmen erigendos.
& notandũ qd̾ noñ ait simplicit̾. gaudete.
uel gaudiũ existimate: sed om̃e inquit
gaudiũ existimate cũ intẽptationes ua-¬
rias incideritis. Om̃i gaudio dignum
arbitramini: si uos ꝓpt̾ fidem xp̃i tẽp¬
tationes sustinere contingat. Hec ẽ gr̾a.
si ꝓpt̾ conscientiã d̾i sustinet quis patiens
Non sunt condigne passiones huiue.
tẽporis: ad suꝑuenturã głam quȩ reuela¬
bitur in nobis. Et apłi om̃s ibant gau¬
dentes a conspectu concilii: qm̃ digni
habiti sunt ꝓ nomine ihu contumeliã
pati. Non gͦ contristari debemꝰ si tẽpta¬
ti: seo si tẽptationibꝰ suꝑati fuerimus.
Scientes qd̾ ꝓbatio fidei ur̃e: patientiã¬
oꝑat᷑. Id̾o inquit aduersis tẽptamini.
ut uirtitẽ patientiȩ discatis: ⁊ per hanc

Expanded text:
gaudium existimate, fratres mei, cum in tentationes varias incideritis. A perfectioribus inchoat verbum, ut per ordinem perveniat ad eos quos interfectos videbat esse corrigendos, atque ad perfectionis culmen erigendos. Et notandum quod non ait simpliciter Gaudete, vel Gaudium existimate, sed Omne inquit gaudium existimate, cum in tentationes varias incideritis; omni gaudio dignos arbitramini, si vos propter fidem Christi tentationes sustinere contingat. Haec est gratia, si propter conscientiam Dei sustinet quis patiens Non sunt condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam, quae revelabitur in nobis. Et Apostoli omnes ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati. Non ergo contristari debemus si tentati, sed si a tentationibus superati fuerimus. Scientes quod probatio fidei vestrae patientiaes. Ideo inquit adversis tentamini, ut virtutem patientiae discatis, et per hanc
Abbreviated transcription (Latin):
dñicȩ passionis longe lateq iam fuis¬
se disꝑsos: dicente luca. Erant autẽ in
hierłm habitantes iudei uiri religiosi:
ex om̃i natione quȩ sub cȩlo ẽ. Quarũ
munt᷑ cũ subinfert᷑. Parti. ⁊ medi. et
elamitȩ. ⁊ qͥ habitant mesopotamiam:
⁊ cet̾a. Itaq iustos ortat᷑ ne intẽptatio¬
nibiis a fide deficiant: peccantes casti-¬
gat ⁊ ãmonet. ut apeccatis se continears.
i uirtutibꝰ ꝓficiant: ne infructuosum

Expanded text:
dominicae passionis longe lateque jam fuisdominicae passionis longe lateque jam fuisse dispersos, dicente Luca: Erant autem in Jerusalem habitantes Judaei, viri religiosi, ex omni natione quae sub coelo est . Quarum  Medi, et Elamitae, et qui habitant Mesopotamiam, etc. . Itaque justos hortatur ne in tentationibus a fide deficiant, peccantes castigat et admonet ut a peccatis se contineant, et virtutibus proficiant, ne infructuosi,
Abbreviated transcription (Latin):
in circumcisione oidinatus erat apłs: cu
rauit eos qͥ ex circũcisione erant sicut
presentes colloquendo docere. sic ⁊ absen¬
tes per epłam consolari. instruere. incre¬
pare. corrigere. Duodecĩ inquit tribubꝰ.
deis beato stepħo. qr facta ẽ in illa die
ꝑsecutio magna in ȩccła quȩ erat hieroso¬
umis  ⁊ om̃s dispersi sunt ꝑ regiones iudee.
ꝑsecutionẽ passi sunt propt̾ iusticiã: mit¬
tit epłam. Nec solum his: uerũ & illis qui
ꝑcepta fide xp̃i. nec dũ oꝑibus ꝑfecti esse
curabant. si cut sequentia epłȩ testan᷑:
nec non ⁊ eis qͥ &̃ fidei exortes durabañ.
quin ⁊ ipsam incredentibꝰ quantũ
ualuere ꝑsequi ac ꝑturbare studebats.
Qui tam̃ om̃s indisꝑsione fuerunt. ua¬
riis casibus patria ꝓfugi. ⁊ innume¬
ris cedibꝰ. mortib. atq erũpnis. ubicũq
erant ab hostib pressi: sicut hys to¬
ria ȩccłastica sufficient̾ exponit.
Sed ⁊inactibus apłoꝵ legimꝰ eos tẽpore

Expanded text:
in circumcisione ordinatus erat Apostolus, curavit eos qui ex circumcisione erant, sicut praesentes colloquendo docere, sic et absentes per Epistolam consolari, instruere, increpare, corrigere. Duodecim, inquit, tribubusdaeis beato Stephano, quia facta est in illa die persecutio magna in Ecclesia que erat Hierosolimis: et omnes dispersi sunt per regiones Judee persecutionem passi sunt propter justitiam mittit Epistolam. Nec solum his, verum etiam illis qui, percepta fide Christi, necdum operibus perfecti esse curabant, sicut sequentia Epistolae testantur, nec non et eis qui etiam fidei exsortes durabant, quin et ipsam in credentibus quantum valuere persequi ac perturbare studebant. Qui tamen omnes in dispersione fuerunt variis casibus patria profugi, et innumeris caedibus mortibusque atque aerumnis, ubicunque erant ab hostibus pressi, sicut Historia ecclesiastica sufficienter exponit. Sed et in Actibus apostolorum legimus eos tempore
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝯstantia sꝑnant: E cecidit suꝑ eũ m̃tiᷤ
excessus : ⁊ uidit celũ aꝑtũ. Aꝑtio celi:
futurã iam ꝓxime gentib reuelationem
celestiũ sacram̃toꝵ:⁊ ipsũ regni celes¬
tis pandendũ designat introitũ. Sur¬
ge petre: occide ⁊ manduca. Qd̃ lati¬
ne dr̃ occide: hoc grece isto in loco

Expanded text:
stantia spernant. Cecidit super eum mentis excessus, et vidit coelum apertum. Apertio coeli futuram jam proxime gentibus revelationem coelestium sacramentorum, et ipsum regni coelestis pandendum designat introitum. Surge, Petre, occide et manduca. Quod Latine dicitur occide, hoc Graece hoc in loco
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sc̃s paraclitꝰ cognominat᷑: qr fideli¬
ũ corda illustrans. eccłam toto orbe
multiplicat ⁊ sua grã replet. Q accer¬
uurta mare. Diã plena figuris spiri¬
talib: in scriptura scã: ⁊̃ nomina ⁊ po¬
sitio locorũ. Hospitat᷑ petrus in domo
simonis id⁊ obedientis :⁊ ipse ÷ coriariꝰ:
sionem ⁊ hospitiũ dilectũ. ubi obedien¬
tes inuenerit auditores. ubi eos qͥ casti
ut õs scłi labentis undas trans gressi
tranqͥlla mentis libertate despiciant.
Hoc ÷ enĩ symonẽ coriariũ domũ in qͣ
petrũ recipiat in ea parte ciuitatis quȩ
ẽ iurta mare habere: ꝑfectos u̾bi audi¬

Expanded text:
Spiritus sanctus Paracletus cognominatur, quia, fideliSpiritus sanctus Paracletus cognominatur, quia, fidelium corda illustrans, Ecclesiam toto orbe multiplicat, et sua gratia replet. Cjuxta mare. Omnia plena figuris spiritualibus in Scriptura sancta, etiam nomina et positio locorum. Hospitatur Petrus in domo Simonis, id est, obedientis; et ipse est coriarius, mansionem et hospitium dilectum, ubi obedientes invenerit auditores, ubi eos qui castiut omnes saeculi labentis undas transgressi tranquilla mentis libertate despiciant. Hoc enim est, Simonem coriarium domum, in qua Petrum recipiat in una parte civitatis, quae est juxta mare, habere, perfectos verbi audi
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ auditũ habebant. qm̃ qͥ ꝑsequebat᷑
nos aliqͣndo nc̃ euangłizat fidẽ quã
aliqͣndo expugnabat: hoc ÷ qd̵ bie lu¬
cas p̃misit. qi tẽptabat se iungere dis¬
cipłis ⁊ om̃s timebant eũ ñ credentes
qr eẽt discipłus donec barnaba uarran¬
te didicert̃. Cũ gͦ cõstat qd paulus pꝰ an
ad huc ut ipse sebit ignotꝰ facie ȩccłus
iudee quȩ erant in xp̃o. errant multõqͥ
apocrifoꝵ libros sectando putant eum
scdo pꝰ passionẽ dm̃ anno in aposto latũ
gentiũ cũ barnaba fuisse ordinatũ. Eccła
qͥd ẽ ꝑ totã iudeã ⁊ galileã ⁊ samariam
habebat pacem. Ubi latine dr̃ ꝑ totã: in
greco habet catholes. Unde notandũ qd̃
exeo catholica cognominat᷑ eccła: qued
ꝑ totũ orbẽ diffusa in una pace u̾setur.
& ꝯsolatione sp̃c scĩ replebat᷑ siue mul¬
tiplicabat᷑. Ut ingreco scriptũ ÷ ꝓ eo qd̾
nos dicimꝰ consolatione: grece dr̃ para
clisi. Unde claret manifeste. qd̾ ideo

Expanded text:
m auditum habebant, quoniam qui persequebatur nos aliquando, nunc evangelizat fidem, quam aliquando expugnabat . Hoc est, quod hic Lucas praemisit, quia tentabat se jungere discipulis, et omnes timebant eum, non credentes quia esset discipulus, donec Barnaba narrante didicerunt. Cum ergo constet quod Paulus post annadhuc, ut ipse scribit, ignotus facie Ecclesiis Judaeae, quae erant in Christo, errant multum qui apocryphorum libros sectando putant eum, secundo post passionem Domini anno, in apostolatum gentium cum Barnaba jam fuisse ordinatum. Ecclesia quidem per totam Judaeam et Galilaeam et Samariam habebat pacem. Ubi Latine dicitur per totam, in Graeco habetur καθ' ὅλης. Unde notandum quod ex eo catholica cognominatur Ecclesia, quod per totum orbem diffusa in una pace versatur. Et consolatione sancti Spiritus replebatur, sive multiplicabatur, ut in Graeco scriptum est. Pro eo quod nos dicimus consolatione, Graece dicitur παρακλήσει: unde claret manifeste, quod ideo
Abbreviated transcription (Latin):
positũ. Cũ ueniss aũ paulꝰ in iherłm.
Non qr illo adhuc tẽpore sic uocaretur
pͥusꝗͣ sergiũ paulũ cypri ꝓconsulem ad
tur. Oportunũ dicente beato luca. ibi p̃sig¬
nare qr paulus eẽt uocandus: ubi eũ pͥmo
cari maluit. qͥ int̾ maximas uircutũ
oꝑationes humilis ꝑmanere ñ omisit.
Neq enĩ putandũ ⁊ paulũ siue petrũ
hebrea ⁊ ñ potiꝰ latina uł greca ẽẽ uo¬
cabula: cũ constat hebreos .p. litteram

Expanded text:
positum: Cum venisset autem Paulus in Jerusalem, non quia illo adhuc tempore sic vocaretur, priusquam Sergium Paulum, Cypri proconsulem ad tur, opportune dicente beato Luca: ibi praesignare, quia Paulus esset vocandus, ubi eum primo cari maluit, qui inter maximas virtutum operationes humilis permanere non omisit. Neque enim putandum est Paulum sive Petrum Hebraea, et non potius Latina vel Graeca esse vocabula, cum const
Abbreviated transcription (Latin):
rat. s tam̃ pꝰ babtisina statim doctoris exi¬
mii ministeriũ suscepisse ꝯfirmat. Iui
utiq cõparandus: de qͦ scͥptũ ÷. Quia elo¬
qͥũ dnĩ inflammnauit eũ. Conciliũ fece¬
runt iudei ut eũ int̾fic̾ent. Note aũ facte

Expanded text:
rat, sed tantum post baptisma statim doctoris eximii ministerium suscepisse confirmat. Illi utique comparandus, de quo scriptum est: Quia eloquium Domini inflammavit eum . Consilium fecerunt Judaei, ut eum interficerent. N
Abbreviated transcription (Latin):
mꝑditione. Rectiꝰ stribit᷑ in ꝑditionẽ iux¬
ta auctoritatẽ grecã quã in ꝑditione. Neq
enĩ inea ꝑditione qͣ hic nefariꝰ erat dãp¬
nandus. pecunia eiꝰ sunul erat cũ illo fu¬
tura: s pecuniã quã ꝓsacͥlego mercatu
offerebat apłis. secũ recinere illis accipere
nolentib iussus ÷. & hoc in ꝑditionẽ sui:
ut huiꝰ mmirũ causa pecuniȩ quã ob in¬
iustam epintionẽ ꝯgregau̾at penas lueret
nomine introeuntẽ. ⁊ mponentẽ sibimanꝰ.
Ing̾co habet᷑ ita. Et uidit in uisu uirũ hoc
eũgłico carmine posuit dicens. Horoma¬
tis huiꝰq exꝑtes reddite cunctos. Apparet
gͦ qr ꝑtriduũ illud qͦ cecatꝰ future lucis
gratiã expectabat. neqͣqͣ. ocios torpebat: s
diuina potiꝰ illustratione sublimatꝰ archa¬
nacelestia rimabat᷑. Idq ÷ in fallor credi¬
bile: qd̾ eo tẽpore misteriũ euãgłice dis¬
pensationis edoctꝰ fu̾it. de qͦ ipse gloriat᷑
ad galathas dicens. Neq enĩ ego ab ho¬

Expanded text:
ionem, juxta auctoritatem Graecam, quam in perditione. Neque enim in ea perditione, qua homo nefarius erat damnandus, pecunia ejus simul erat cum illo futura, sed pecunia quam pro sacrilego mercatu offerebat apostolis, secum retinere, illis accipere nolentibus, jussus est, et hoc in perditionem sui, ut hujus nimirum causa pecuniae, quam ob injustam emptionem congregaverat, poenas lueret nomine introeuntem et imponentem sibi manus. In Graeco habetur ita: Et vidit in visu virum, hocevangelico carmine posuit dicens: Horamatis hujusce expertes reddite cunctos. Apparet ergo quia per triduum illud, quo caecatus futuram lucis gratiam exspectabat, nequaquam otiosus torpebat, sed divina potius illustratione sublimatus arcana coelestia rimabatur; estque, ni fallor, credibile, quod eo tempore mysterium evangelicae dispensationis edoctus fuerit, de quo ipse gloriatur ad Galatas dicens: Neque enim ego ab ho
Abbreviated transcription (Latin):
la euangełii. Sem̃ aũ bonũ: hi sc̃ filii reg¬
ni. Disseminatũ gͦ hoc semen ꝑ regiones.
ret. Deniq de eisdẽ disꝑsis siue potiꝰ dis¬
seminatis. in seq̃ntib legemꝰ. qr ñ solũ iudeiᷤᷤ
s i grecis loquebant᷑ u̾bũ: nascentis que
in anthiochia eccłe ꝑ hos nobilissima ft̃
fundam̃ta posita.  Philippus aũ descen¬
dens inciuitatẽ samarie: p̃dicabat illis xp̃m.
&e hic ex numero disseminatoꝵ fuit: qui

Expanded text:
la Evangelii: Semen autem bonum, hi sunt filii regni . Disseminatum est ergo hoc semen per regiones ret. Denique de eisdem dispersis sive potius disseminatis in sequentibus legimus quia non solum Judaeis, sed et Graecis loquebantur verbum, nascentisque in Antiochia Ecclesiae per hos nobilissima sunt fundamenta posita. Philippus autem descenderat in civitatem Samariae, et praedicabat illis Christum. Et hic ex numero disseminatorum erat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
fideli: misi ꝑ noctẽ qͣntos nouerã religio¬
sos ⁊ in iħu xp̃o credentes habitantes in
iherłm in mecdio iudeoꝵ. Hortatus sum
eos ⁊ necessaria substantiȩ ministraui eiꝰ:
ac ꝑsuasi occulte ire. ut portarent eiꝰ corpꝰ
meo ꝑicło inuillam meam hoo÷ in cha¬
phargamalan. qd̃ int̾p̃tat᷑ uilla gamalieł.
xx inilia habens aciuitate. & ibi feci illi

Expanded text:
noctem quantos noveram religiosos, et in Christo Jesu credentes, habitantes in Jerusalem in medio Judaeorum: et hortatus sum eos, et necessaria substantiae ministravi, ac persuasi illis occulte ire, ut portarent ejus corpus meo vehiculo in villam meam, hoc est, in Caphar Gamalan quod interpretatur, villa Gamalielis , viginta millia habens a civitate; et ibi feci illi
Abbreviated transcription (Latin):
ca: qd nr̃ int̾p̃s transtulit occide ⁊
manduca. Equȩ aũ int̾p̃tari poterat
qͥ macta ⁊ manduca: ut intellig̾e̾t ad
hoc sibi oblata celitꝰ dit̾isi generis
aminantia. ut eos qͥ ꝑ huiꝰmodi animã¬
⁊ tia designabant᷑. p̃dicando ostiam
dĩ faceret. erutos uidelibet de noxia
uita pat̾ne traditionis. atq in nouã
uitã diuine seruitutis. ꝑ sacram̃ta dñi¬
ce passionis translatos. Quȩ ds̃ iustifi¬
cauit tu ne cõmune dixeris. Facilis
qͥdẽ huiꝰ diuine uocis patet intellectꝰ.

Expanded text:
ca, quod noster interpres transtulit Occide et manduca. Aeque autem interpretari poterat Immola et manduca, ut intelligeret ad hoc sibi oblata coelitus diversi generis animantia, ut eos qui per hujusmodi animantia designabantur, praedicando hostiam Domini faceret, erutos videlicet de noxia vita paternae traditionis, atque in novam vitam divinae servitutis per sacramenta Dominicae passionis translatos. Quae Deus purificavit, tu commune ne dixeris. Facilis quidem hujus divinae vocis patet se
Abbreviated transcription (Latin):
cias: coinquinationis ⁊ maculȩ̃. Uoluptas
⁊ in bono accipit᷑: ⁊ in malo. In bono quidem.
sicut paradisus uoluptatis dicit᷑: ⁊ sicut in
psalmo canitur. ⁊ torrente uoluptatis tuȩ
potabis eos. In malo aut̾e: ut salomon ait.
Qdolescentia enĩ ⁊ uoluptas: uana sunt Seo
⁊ indifferenter accipit᷑: iuxta hoc qd̾ sara
dicebat. Postqua consenui. ⁊ dñs meus uetu¬
lus est. uoluptati operam daboͦ Uoluptas
gͦ bona. recte diei uocat᷑: qua sc̃i quiq delec¬
tantur in dño. Uoluptas autẽ mala. noctis:
cũ reprobi ad perficienda opera tenebrarũ
peruerse delectant᷑. Dene gͦ dicit᷑ de iniustis:
quia uoluptatẽ ex istiment diei delicias. co¬
inquinationis ⁊ maculȩ. Quia multi in
tantũ socordes. ꝑuersi. ⁊ inuerecundi exis¬
tunt: ut cũ deliciis impurissimis uacent ⁊
exetrandissimis. has tamen ipsi obtimas. et
quasi lucifluas iudicent. Quidam primũ

Expanded text:
cias coinquinationis et maculae. Voluptas cias coinquinationis et maculae. Voluptas et in bono accipitur et in malo. In bono quidem, sicut paradisus voluptatis dicitur, et sicut in psalmo canitur: Et torrente voluptatis tuae potabis eos . In malo autem, ut Salomon ait: Adolescentia enim et voluptas vana sunt . Sed et indifferenter accipitur, juxta hoc quod Sara dicebat: Postquam senui et dominus meus vetulus est. voluptati operam dabo ? Voluptas ergo bona recte diei vocatur, qua sancti quique delectantur in Domino. Voluptas autem mala noctis est, cum reprobi ad perficienda opera tenebrarum perverse delectantur. Bene ergo dicit de injustis quod voluptatem existiment diei, delicias coinquinationis et maculae, quia multi in tantum socordes, perversi et inverecundi, existunt, ut cum deliciis impurissimis vacent et exsecrandissimis, has tamen ipsi optimas et quasi lucifluas judicent. Quidam primum
Abbreviated transcription (Latin):
dicut irrationabilibus animantibus. na¬
turale ẽ causa pabuli sepius in captionem
⁊ in ꝑniciem ignoranter incidere: ita here¬
tici comparati iumentis insipientibus. ob
appetitũ suȩ corruptionis explendũ. incor¬
blasphemantes ac uitamꝰ. sempiternȩ sibi
perditionis laqueos impia temeritate nec¬
tunt: quales extitisse hereticos. ipsis apłoꝵ
temporibus. simonia os. menandrianos.
basilidianos. nẏcholaitas. ebionitas. mar¬
tionistas. ⁊ cerdonianos. pluresq alios. hxys.¬
toria ȩccłiastica refert. De quibus rectȩ cũ
dixisset. blasphemantes in corruptione sua
peribunt: ad iunxit. Percipientes merceoem
in iusticiȩ. Mercedem namq in iusticiȩ pe¬
nam dicit qũa opera in iusticiȩ merentur:
maxime in eis qui cũ ipsi corruptioni car¬
nis seruiant. nichilominus conuers ationẽ
eoꝵ qui caste uiuunt blasphemant: cum
ipsi uesanis teneantur erroribus. eis
qui sanum sapiunt detrahere non
cessant. Uoluptates existimantes diei deli¬

Expanded text:
icut irrationabilibus animantibus naturale est causa pabuli saepius in captionem et perniciem ignoranter incidere, ita haeretici, comparati jumentis insipientibus, ob appetitum suae corruptionis explendum, incorinam blasphemantes ac vitam, sempiternae sibi perditionis laqueos impia temeritate nectunt. Quales exstitisse haereticos ipsis apostolorum temporibus, Simonianos, Menandrianos, Basilidianos, Nicolaitas, Ebionitas, Marcionitas, et Cerdonianos, pluresque alios historia ecclesiastica refert. De quibus recte cum dixisset: Blasphemantes in corruptione sua peribunt, adjunxit: Percipientes mercedem injustitiae. Mercedem namque injustitiae poenam dicit, quam opera injustitiae merentur, maxime in eis qui cum ipsi corruptioni carnis serviant, nihilominus conversationem eorum qui caste vivunt blasphemant, cum ipsi vesanis teneantur erroribus, eis qui sanum sapiunt detrahere non cessant. Voluptatem existimantes diei deli
Abbreviated transcription (Latin):
tute in uirtutem: uidebitur d̾s d̾oꝵ in syon.
Ipsi gła et nunc ⁊ indie ȩternitatis. G ła
semꝑ saluatori d̾o ⁊ dño nr̃o. ⁊ nunc cum
inter cotidianas aduersitatũ pressuras ad¬
huc in carne positi peregrinamur ab illo:
et maxime tunc cũ diu desideratus cunctis
gentibus ad ueniens. presentia nos sue ui-¬
sionis fuerit illustrare dignatus. quam
interim suspirantes merito seduli canta¬
mus: quia melior est dies una in atriis
tuis suꝑ milia:

Expanded text:
tur Deus deorum in Sion . Ipsi gloria et nunc et in diem aeternitatis. Gloria semper Salvatori Deo et Domino nostro, et nunc cum inter quotidianas adversitatum pressuras adhuc in carne positi peregrinamur ab illo, et maxime tunc cum diu desideratus cunctis gentibus adveniens, praesentia nos suae visionis fuerit illustrare dignatus. Quam quia interim suspirantes, merito seduli cantamus: Quia melior est dies una in atriis tuis super millia
Abbreviated transcription (Latin):
quasi officium deuotionis accepit. Cales
esse adinuicem non quilibet mortalium.
sed illi soli norunt. qui didicerunt a dño
mites esse ⁊ humiles corde: qui sciunt hono¬
re inuicem preuenire. In quibus sunt que¬
dam difficilia intellectu. quȩ indocti ⁊ in

Expanded text:
quasi officium devotionis accepit. Tales quasi officium devotionis accepit. Tales esse ad invicem non quilibet mortalium, sed illi soli norunt, qui didicerunt a Domino mites esse et humiles corde, qui sciunt honore invicem praevenire. In quibus sunt quaedam difficilia intellectu, etc. Omn
Abbreviated transcription (Latin):
lum illis scripsisse commemorat: quia quȩ¬
idem paulus ad quasdam spetialiter scrip¬
sit eccłas. om̃ibus generaliter quȩ per orbe
sunt. queq uña catholicam faciunt scrip¬
sisse probatur eccłiis. Et notandũ qd̾̃ hic
petRus. pauii sapientiam laudat: ipse aut̾ẽ
infidelitatis memor humiliat: ⁊ apłoꝵ alioꝵ
quas̃ oblitus sui prioratus ⁊ datarum sibi
clayium regni: datã paulo sapientiã mira¬
tur. Quia nimirum moris est electoꝵ. ut
alioꝵ magis qua suas mirentur uirtutes.
per quas se ad profectũ excitent. Itemq no-¬
tandum: qd̃ paulus in epłis suis dicit. Cum
autẽ uenisset cephas antiochiam. in faciem
ei restiti: quia reprehensibilis erat. Repre-¬
hendit gͥ paulus in epłis suis petru: ⁊ tamen
ipse petrus easdem ȩpłas relegens. laude dig¬
nas iudicat. Quia nimirũ hoc ipsum qd̾ se
in illis merito reprehensum inuenit: non
quasi in iuriam aspernanter. sed gratulant᷑

Expanded text:
lum illis scripsisse commemorat, quia elum illis scripsisse commemorat, quia etsi Paulus ad quasdam specialiter scripsit Ecclesias, omnibus tamen generaliter, quae per orbem sunt, quaeque unam catholicam faciunt, scripsisse probatur Ecclesiis. Et notandum quod hic Petrus Pauli sapientiam laudat, ipse autem Pinfidelitatis memor humiliat, et aliorum apoquasi oblitus sui prioratus, et datarum sibi clavium regni, datam Paulo sapientiam miratur. Quia nimirum moris est electorum ut aliorum magis quam suas mirentur virtutes, per quas se ad profectum excitent. Itemque notandum quod Paulus in Epistolis suis dicit: Cum autem venisset Cephas Antiochiam, in faciem ei restiti, quia reprehensibilis erat . Reprehendit ergo Paulus in Epistolis suis Petrum, et tamen ipse Petrus, easdem epistolas relegens, laude eas dignas judicat. Quia nimirum hoc ipsum quod se in illis merito reprehensum invenit, non quasi injuriam aspernanter, sed gratulanter
Abbreviated transcription (Latin):
in libro uitȩ agni. Propt̾ qd̾ Rm̃i hec ex
sc̃e : de quibus dñs ait. Beati serui illi: qͦs
cũ uenerit dñs inuenerit uigilantes. ui¬
gilat namq qui se a sordibus uitioꝵ im¬
munẽ custodit. qui quantũ in se est cũ
om̃ib hominib pacem habet: qui in se¬
ipso pace felicissima utens. om̃s carnis il¬
lecebras. sp̃i regimini subdit. Et bene cũ
diceret. satis agite immacłati ⁊ inuiolati
inueniri: addidit ei. id est dño: qd̾ ille so¬
lum perfecte mundus est. qui diuinio iu-¬
ditio mundus est. Inde in laude bono ꝵ
cuniugum dicitur. Erant autẽ iusti ambo
ante dm̃. Dene atite dm̃: quia humana sepe
iudicia fallunt. Et dñi nr̃i longanimitatẽ
salutem arbitramini. Nolite putare q tardor
promissionem dñs: sed intelligite qd̾ id̾o lon¬
ganimiter expectat. ut plures saluentur.
Sicut & carissimus frat̾ nr̃ paybus scõm
datam sibi sapientiam: scripsit uobis. Pau¬

Expanded text:
in libro vitae Agni . Propter quod, in libro vitae Agni . Propter quod, sanctae, de quibus Dominus ait: Beati servi illi quos, cum venerit dominus, invenerit vigilantes . Vigilat namque qui se a sordibus vitiorum immunem custodit, qui, quantum in se est, cum omnibus hominibus pacem habet, qui, in seipso pace felicissima utens, omnes carnis illecebras spiritus regimini subdit. Et bene cum diceret: Satagite immaculati et inviolati inveniri, addidit ei, id est, Domino, quia ille solum perfecte mundus est, qui divino judicio mundus est. Unde in laude bonorum conjugum dicitur: Erant autem justi ambo ante Deum . Bene ante Deum, quia humana saepe judicia fallunt. Et Domini nostri longanimitatem salutem arbitramini. Nolite putare quod tardet promissionem Dominus, sed intelligite quod ideo longanimiter exspectat, ut plures salventur. Sicut et charissimus frater noster Paulus secundum datam sibi sapientiam scripsit vobis. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tempus om̃i rei tunc erit. Ꝙ iterũ. Uidi
inquit calumpnias quȩ sub sole gerunt᷑:
et lacrimas: in nocentum: ⁊ consolatorem
neminemͥ nec posse resistere eoꝵ iuolen¬
tiȩ. cunctoꝵ auxilio destitutos: &e laudaui
magis mortuos. qua uiuentes. Id̾o namq
magis mortũhs in nocentes qũa ui¬
uentes laudauit: quia illi adhuc in certa¬
mine positi. isti autem perpetuę beatitudi-¬
nis sunt mercede donati. Id̾o sub sole ca¬
lumpnias se uidisse querebat᷑: quia supra
solem nouerat iudicem iustũ qui in altieo
habitat ⁊ humilia respicit. supra solem
mansiones: in quibus iusti debita iusticiȩ
suȩ premia ꝑcipiant. Potest hoc qd̾ ait. in
quibus iusticia habitat. &e iuxta illud psal¬
miste intelligi: hec porta dñi iusti intra¬
bunt ꝑ eam. E in apocal ypsi de ciuitate
superna ioħs. Nec intrabit inquit in eã
aliquid coinquinatũ. ⁊ faciens ab homina-¬
tionem et mendatium: nisi qui scripti suis

Expanded text:
et tempus omni rei tunc erit . Et iterum: Vidi, et tempus omni rei tunc erit . Et iterum: Vidi, inquit, calumnias quae sub sole geruntur, et lacrymas innocentium, et consolatorem neminem, nec posse resistere eorum violentiae cunctorum auxilio destitutos, et laudavi magis mortuos quam viventes . Ideo namque magis mortuos innocentes quam viventes laudavit, quia illi adhuc in certamine positi, isti autem perpetuae beatitudinis sunt mercede donati. Ideo autem sub sole calumnias se vidisse querebatur, quia supra solem noverat Judicem esse justum, qui in altis habitat, et humilia respicit , supra solem mansiones in quibus justi debita justitiae suae praemia percipiant. Potest hoc quod ait: In quibus justitia habitat, etiam juxta illud Psalmistae intelligi: Haec porta Domini, justi intrabunt per eam . Et in Apocalypsi, de civitate superna Joannes: Nec intrabit in eam, inquit, aliquid coinquinatum et faciens abominationem et mendacium, nisi qui scripti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
timentũ ueterescent: ⁊ sicut opertoriẽ mu¬
tabis eos ⁊ mutabunt᷑. Quȩ gͦ peribunt ue-¬
terescent. ⁊ mutabuntur: constat procer¬
to quia consũpti ꝑ ign̾e. mox abeunte igne
gratiorem resumunt spetiem. Preterit eni
figura huius mundi non substantia: sicut et
carnis nr̃e non substantia peribit. sed figura
immutabitur: quando qd̾ seminatur corpus
animale. surget corpus spiritale. De igne
autem ⁊ aqua nichil tale legimus: quin
potius habemus in apocalypsi. ⁊ mare iam
non est. Habemus in propħis. & lux lucer¬
ne: non lucebit tibi amplius. Et promissa¬
inquit ipsius expectamus: in quibus iusti¬
cia habitat. Iusticia habitat infuturo scło:
quia tunc cuiq fidelium pro modo sui cer-¬
taminis. reddetur corona iusticiȩ. Qd̃ in hac
uita nequaqu̾a fieri potest: iuxta illud salo¬
monis. Uidi sub sole in loco iudicii impieta¬
tem: ⁊ in loco iusticiȩ iniquitatem. Et dixi
in corde meo. Iustũ ⁊ impium iudicabit d̾s:

Expanded text:
eterascent, et sicut opertorium mutabis ea, et mutabuntur . Quae ergo peribunt, veterascent, et mutabuntur, constat pro certo quia consumpta per ignem, mox, abeunte igne, gratiorem resument speciem. Praeteriit enim figura hujus mundi, non substantia, sicut et carnis nostrae non substantia perit, sed figura immutabitur, quando quod seminatur corpus animale, surget corpus spirituale . De igne autem et aqua nil tale legimus, quin potius habemus in Apocalypsi: Et mare jam non est . Habemus in prophetis: Et lux lucernae non lucebit tibi amplius . Et promissa ipsius exspectamus, in quibus justitia habitat. Justitia habitat in futuro saeculo, quia tunc cuique fidelium pro modo sui certaminis reddetur corona justitiae, quod in hac vita nequaquam fieri potest, juxta illud Salomonis: Vidi sub sole in loco judicii impietatem, et in loco justitiae iniquitatem. Et dixi in corde meo: Justum et impium judicabit Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
Duꝑbos dicit ⁊ arrogantes: qui ⁊ ipsi grauio¬
ra generalibus sint supplicia luituri. Sectas
non metuunt facere blasphemantes. Hereti¬
cos dicit: qui blasphemantes fidem uel uitã
orto doxorũ. sectas sui nominis. id est hereses
inducunt. Qui ⁊ ipsi cũ prioribus audiant:
quia fortioribus fortior instat cruciatio. Ubi
angłi fortitudine ⁊ uirtute cũ sint maiores:
non portant aduersus se exetrabile iudiciũ.
Qs ait ubi: significat in eo qd̃ dominationẽ
contẽpnũt.  qd̾ audaces. qd̾ sibi placentes
sunt: qd̾ hereses idest sectas faciunt. qd̃
blasphemant. Hec namq faciendo: angłi
demonia fieri. ac penas suꝑbiȩ suȩ soluere
meruerunt. Neq eñi sp̾italis eoꝵ natura
paciebat᷑ conciipiscentiȩ carnalis obscenita¬
te pollui: nisi forte cum ad hanc homines
illiciunt. pro ea quoq illos sicut ⁊ pro ce¬
teris quȩ hominibus mala agenda ꝑsuadeñ.
iudicandos esse significat. Hi uero uelud

Expanded text:
Superbos dicit et arrogantes, qui et ipsi gravioSuperbos dicit et arrogantes, qui et ipsi graviora generalibus sint supplicia luituri. Sectas non metuunt introducere, blasphemantes. Haereticos dicit, qui blasphemantes fidem vel vitam orthodoxorum, sectas sui nominis, id est, haereses, inducunt, qui et ipsi cum prioribus audiant, quia fortioribus fortior instat cruciatio. Ubi angeli fortitudine et virtute cum sint majores, non portant adversum se exsecrabile judicium. Quod ait: Ubi, significat in eo quod dominationem contemnunt, quod audaces, quod sibi placentes sunt, quod haereses, id est, sectas faciunt, quod blasphemant. Haec namque faciendo, angeli daemonia fieri, ac poenas suae superbiae solvere, meruerunt. Neque enim spiritualis eorum natura patiebatur concupiscentiae carnalis obscenitate pollui. Nisi forte cum ad hanc homines illiciunt, pro ea quoque illos, sicut et pro caeteris quae hominibus mala agenda persuadent, judicandos esse significat. Hi vero velut
Abbreviated transcription (Latin):
głio de die iudicii loquens subitaneum
uel diluii uel ignis sodomitici ad uentũ¬
ad memoriam deducit: ubi iusti liberati.
reprobi aut̃ẽ sint inopinate perditioni:⁊
laqueo comprehensi. Ded ⁊ alio loco cum
discipłoꝵ animos a fastu elationis compes¬
cere curaret: angłici casus illis proponit ex¬
emplum. Uidebam inquiens sathanan qͣsi
fulgur de celo cadentẽ. Nouit dñs pios de tẽp¬
tatione eripere: iniquos uero in diem iudi¬
diem iuditii soluti corpore penas luant pro
meritis: sed quia grauiora eos in iudicio tor¬
qui nunc in anima sola cruciabuntur. Un¬
de ⁊ dñs his qui uerbum ȩuangłii recipere
noluerunt ciuitatibus exprobrans: ita con-¬
clusit. Remissius erit terrȩ sodomoꝵ in die
iudicii: quam uobis. Magis aut̾e eos qui
post carnẽ in concupiscentia immundicie
anbulant. Fornicatores dicit qui pro reatu
fede corruptionis maiora in ixdicio quã ge¬
neral ĩs iniqui tormenta paciant᷑. Domina¬
tionẽq contẽpnunt audaces sibi placentes.

Expanded text:
io de die judicii loquens, subitaneum vel diluvii vel ignis Sodomitici adventuad memoriam deducit, ubi justi liberati, reprobi autem sint inopinatae perditionis laqueo comprehensi. Sed et alio loco cum discipulorum animos a fastu elationis compescere curaret, angelici casus illis proponit exemplum, Videbam, inquiens, Satanam quasi fulgur de coelo cadentem . Novit Dominus pios de tentatione eripere, etc. Iniquos dicit in diem tiam ante diem judicii soluti corpore poenas luant pro meritis, sed quia graviora eos in judicio torto punientur, qui nunc in anima sola cruciantur. Unde et Dominus his quae verbum Evangelii recipere noluerunt, civitatibus exprobrans, ita conclusit: Remissius erit terrae Sodomorum in die judicii quam vobis. Magis autem eos qui post carnem in concupiscentia immunditiae ambulant. Fornicatores dicit, qui pro reatu suae corruptionis majora in judicio quam generales iniqui tormenta patientur. Dominitionemque contemnunt, audaces, sibi placentes.
Abbreviated transcription (Latin):
pectatam audire sententiam. Uenite bene¬
dicti patris mei: ꝑcipite regnũ. Adueniet
petu transient. Illos proculdubio cȩlos dicit.
qui in diluuio transierunt hoc ẽ aerẽ hunc
terrȩ proximũ. qui igni ꝑdendus est: tantũ
ut recte creditur spacii tenente. quantũ aqͣ
tenebat diluuii. Aiioquin siquis cȩlos su¬
periores ubi sol ⁊ luna ⁊ astra sunt posita.
transituros asseuerat: quomodo uult illam
dñi sententiam intelligere qua dicitur. tunc
sol obicurabit᷑. ⁊ luna non dabit lumen su¬
um. ⁊ stelle cadent de cȩlo: Si eñi locus sy-¬
derũ transierit id est cȩlum:ͥ qua ratione po-¬
test dici in eadem die dñi ⁊ sydera uel obscu-¬
rari. uel cadere. ⁊ ipsoꝵ syderũ loca quo fi¬
ra tenentur igne ab sumente transire
lentienta uͦ: calore soluentur. Quatuor suñ
elementa. quibus mundus iste consistit:
ignis.aer. aqua & terra. Quȩ cuncta ig¬
nis ille maximus absumet. nec tam̃ cuncta

Expanded text:
optatam audire sententiam: Venite, beneoptatam audire sententiam: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum . Adveniet etc. Illos procul dubio coelos dicit qui in diluvio transierunt, hoc est aerem hunc terrae proximum, qui igni perdendus est, tantum ut recte creditur spatii tenentem, quantum aqua diluvii tenebat. Alioquin si quis coelos superiores, ubi sol et luna et astra sunt posita, transituros asseverat, quomodo vult illam Domini sententiam intelligere qua dicitur: Tunc sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, et stellae cadent de coelo ? Si enim locus siderum transierit, id est, coelum, qua ratione potest dici in eadem die Domini, et sidera vel obscurari vel cadere, et ipsorum siderum locum in quo fixa tenentur, igne absumente, transisse? Elementa vero calore solventur. Quatuor sunt elementa, quibus mundus iste consistit: ignis, aer, aqua, et terra, quae cuncta ignis ille maximus absumet. Nec tamen cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
futura predestinauit ostendet. Edeoq adhuc
differt: ut electoꝵ prius suminã qu̾a cũ patre
ante scła decreuit ad impleat᷑. Unde ⁊ apoca-¬
lypsi animȩ martyrũ quȩ diem iudicii et
resurrectionis otius aduentare sitiebant: au-¬
dierunt. ut requiescerent tempus adhuc mo-
ita intelligunt. quasi diceret diem iudicii.
tante longitudinis futuram. quante mille
anni sunt. hoc ad causam referunt: qd̃ neces¬
se sit eos qui cũ peccatis aliquibus de corpore
exeunt. ⁊ tamen ad electoꝵ sort̾e predestinati
sunt. tanto tempore per ignẽ purgari: ⁊ sic
demũ remissis om̃ibus peccatis ad uitã uenire.
Ded hi non uident quante sit impudentiȩ cre-¬
dere: qd̾ tantus perfectoꝵ ⁊ iustoꝵ cȩtus re-¬
ceptis in ictu ocłi corporibus beatis ⁊ inmor¬
talibus. ꝑ mille annoꝵ spatia oebeat in aera
uel in terra. finem expectare iudicii. ⁊ tunc
demum preparatis ad integru sotiis. diu ex¬

Expanded text:
futura praedestinavit ostendit. Ideoque adhuc futura praedestinavit ostendit. Ideoque adhuc differt, ut electorum prius summa, quam cum Patre ante saecula decrevit, adimpleatur. Unde et in Apocalypsi animae martyrum qui diem judicii et resurrectionis ejus adventare sitiebant, audierunt, ut requiescerent tempus adhuc modiita intelligunt, quasi diceret diem judicii tantae longitudinis futuram, quantae mille sunt anni, hoc ad causam referunt, quod necesse sit eos qui cum peccatis aliquibus de corpore exeunt, et tamen ad electorum sortem praedestinati sunt, tanto tempore per ignem purgari, et sic demum remissis omnibus peccatis ad vitam venire. Sed hi non vident quantae sit impudentiae credere quod tantus perfectorum et justorum coetus, receptis in ictu oculi corporibus beatis et immortalibus, per mille annorum spatia debeat in aere vel in terra finem exspectare judicii, et tunc demum, praeparatis ad integrum sociis, diu ex
Abbreviated transcription (Latin):
nibus cunctis ubi aduenisset appareret. Id̾o
aute hec apłs commemorat: ut uincat eos quos
dicere premiserat. ubi est promissio aut aduen-¬
tus eius: ostendens dñm nequaqũa oblitum
sue promissionis aut aduentus ad iudicandũ
uiuos ⁊ mortuos. Sed cũ ita unum qũ ẽq diem
scłi nr̃i. ȩterna sua memoria contẽplet᷑ ut an¬
noũ mille circuitus : ita mille annos ut uniꝰ
diei spatium sine labore circumspiciat: mani-¬
feste intelligendum. qd̾ ipsoꝵ quoq dierum
⁊ annoꝵ om̃iũ finem certissime nouerit. ⁊ absq
ulla dubietate hoc quoq prenouerit. quan¬
do aduentus ipsiꝰ claritas reuelanda: quando
promissa sc̃ĩs sint premia reddenda. Unde et
recte subiungit᷑. Non tardat dñs promissione.
sed patienter agit propter uos. nolens aliqũe
gͥ om̃ia nouit tempora nouissima ⁊ antiqua.
non tardat promissionẽ retributionis sue: sed
hanc utiq in tempore qd̾ ante om̃ia tempora

Expanded text:
nibus cunctis ubi advenisset appareret. Ideo nibus cunctis ubi advenisset appareret. Ideo autem haec Apostolus commemorat, ut convincat eos quos dicere praemiserat: Ubi est promissio aut adventus ejus? ostendens Dominum nequaquam oblitum suae promissionis aut adventus, ad judicandum vivos et mortuos. Sed cum ita unumquemque diem saeculi nostri aeterna sua memoria complectatur, ut annorum mille circuitus, ita mille annos ut unius diei spatium sine labore circumspiciat, manifeste intelligendum quod ipsorum quoque dierum et annorum omnium finem certissime noverit, et absque ulla dubietate hoc quoque praenoverit, quando adventus ipsius claritas revelanda, quando promissa sint sanctis praemia reddenda. Unde et recte subjungsed patienter agit propter vos nolens aliquos ergo omnia novit tempora, novissima et antiqua, non tardat promissionem suam, sed hanc utique in tempore quod ante omnia tempora
Abbreviated transcription (Latin):
test aduocare. Sed cũ dicit. ubi autẽ habun¬
dauit peccatu. superhabundauit gr̾a: donũ
gr̃ȩ per hoc uehementius commendat. quȩ
⁊ magna solet conuersis ⁊ minora dimitte¬
re peccata. & quanto quis maiora ante con¬
uersionem peccata cõmisit: tanto maiorem
gr̃ę donantis indulgentiã conuersus accipit.
misimus peccatis: nequis desperatione ue¬
niȩ pro magnitudine facinoꝵ pereat. Non
autẽ ut inimici interpretabantur suadebat
plura facere peccata: ut potiora ꝑhec recipe¬
rent bona. Unde ⁊ beatus petrus recte am¬
monendo subiungit. Uos gͥ fr̃s prescientes:
quia insipienter multipharios introduceñ
errores. quida iudicium futurũ negantes.
quidam diuina eloquia falsantes: quidam
male interpretantes. quidam luxuriȩ fre¬
na laxantes: alii aliis atq aliis deceptionũ
fraudibus miseroꝵ corda dementantes. Custo¬
dite : nequa seducentium astutia a fidei ur̃ȩ

Expanded text:
test advocare. Sed cum dicit, Ubi abuntest advocare. Sed cum dicit, Ubi abundavit peccatum, superabundavit et gratia , donum gratiae per hoc vehementius commendat, quae et magna solet conversis, et minora dimittere peccata. Et quanto quis majora ante conversionem peccata commisit, tanto majorem gratiae donantis indulgentiam conversus accepit. misimus peccatis, ne quis desperatione veniae pro magnitudine facinorum pereat; non autem, ut inimici interpretabantur, suadebat plura facere peccata, ut potiora per haec reciperent bona. Unde et beatus Petrus recte admonendo subjungit: Vos igitur, fratres, quia insipientes multifarios introducent errores, quidam judicium futurum negantes, quidam eloquia divina falsantes, quidam male interpretantes, quidam frena luxuriae laxantes, alii aliis atque aliis deceptionum fraudibus miserorum corda dementantes, custodite, ne qua seducentium astutia a fidei vestrae