comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝰ. s s̃ quedã que sic̃ aĩalia absq ulla discretione indesinent᷑ li¬
bidini seruiunt. quas ego nec mutis animalib cõparauerĩ. Pecora
enĩ ipsa sciunt cũ ꝯceꝑint. ultra ñ in dulge̾ marib copiã sui. itẽ
ponimꝰ. qͥ de egipto ꝓfectꝰ ÷.⁊ demari rubro. ac ꝑsecutione fharaonis.
tãq̃ desomitis ignib lib̾atꝰ. rursũ carnes. ⁊ ollas egipti. ⁊ cepas cucu¬
meresq desid̾ãns. retro respex̃. ⁊ cetidit in deserto. factꝰ etiã ipse ꝯcu¬

Expanded text:
t mulieres que sicut animalia, absque ulla discretione, indesinenter libidini serviunt, quas ego nec mutis pecudibus comparaverim. Pecora enim cum conceperint, ultra non indulgent maribus copiam suiponimus, qui de Aegypto profectus, et de mari Rubro ac persecutione Pharaonis, tanquam de Sodomiticis ignibus, liberatus, rursum carnes et ollas Aegypti, et cepas cucumerosque desiderans retro respexit, et cecidit in deserto, factusque est
Abbreviated transcription (Latin):
mine. s inusu ẽ. Ecce debrietas decipit. quẽ sodoma ñ decepit. Urit᷑
ille flamis mulierũ. quẽ sulphurea ñ exussit flãma. Quã uisenĩ fi¬
liab loth erim̃ uidetꝰ furari ꝯcubitũ patris. grauior tñ inpietas uide¬
bat᷑. si humane ut putabant posteritatis spẽ. seruata castitate dele
rent. Singłis ing̃ssȩ noctib singulȩ suscipiunt abignorante ceptũ.¬
⁊ ultra ñ repetunt. nec reqͥr̃. Ubi libidinis culpa. ubi incesti crimen

Expanded text:
est. Nam in crimine ebrietas decipit, quem Sodoma non decepit. Uritur ille flamma mulierum, quem flamma sulphurea non ussit. Erat ergo ave eis crimen videatur furari concubitum patris, gravior tamen eis impietas videbatur, si humanae, ut putabant, posteritatis spem servata castitate delevunt: singulis ingressae noctibus, singulae suscipiunt ab ignorante conceptum; ultra non repetunt, nec requirunt. Ubi hinc libidinis culpa, ibi incesti crimen
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta uertat᷑ ĩ quoꝵ cũq animaliũ etiã hoĩnũ cibũ cedat. carnẽq
mutet᷑. illi humanȩ animȩ puncto tẽporis redit: quȩ illã pͥmitꝰ
ut hõ fieret. cresceret. uiueret. animauit. Ipsa itaq t̾rena ma-¬
teries quȩ discedente anima fit cadauer. ñ ita resurrectione re¬
parabit᷑ : ut ea queq dilabunt᷑ in alias atq alias aliarũ rerum
species. formasq uertant᷑. & ꝗͣuis ad corpꝰ redeant unde dilapsa
id easdẽ qͦq corporis partes ubi fuert᷑ redire necesse sit. Alio¬
quin si capillꝰ redit qđ tã crebra tonsura detraxit. si unguibꝰ qđ
totiens dẽpsit sec tio ĩmoderata: & indecens cogiituitibꝰ. & id̾o re¬
surrectionẽ carnis ñ credentib occurrit infirmitas.

Expanded text:
num cibum cedat, carnemque mutetur; illi anima humana in puncto temporis reddit, qui illam primitus, ut homo fieret, cresceret, viveret, animavit. Ipsa itaque terrena materies, quae discedente anima fit cadaver, non ita resurrectione reparabitur ut ea quae dilabuntur, et in alias atque alias aliarum reruspecies formasque vertuntur, quamvis ad corpus redeant unde dilapsae sunt, ad easdem quoque corporis partes, ubi fuerunt, necesse sit redire. Alioquin si capillis redit quod tam crebra tonsura detraxit, si unguibus, quod toties dempsit exsectio, immoderata et indecens cogitantibus, et ideo resurrectionem carnis
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ accepit. In ea ꝑside gignit᷑ lapis solenites. cuiꝰ int̾iorẽ candorẽ cum
luna crescere & decrescere dic̃t. In cappadocia dict eqͣs uento concipere.
eosdẽq fȩtꝰ ñ ãpliꝰ triennio uiuere.

Expanded text:
nomen accepit. In eadem Perside gigni etiam lapidem seleniten, cuius interiorem candorem cum luna crescere adque deficere. In Cappadocia etiam uento equas concipere, eosdemque fetus non amplius triennio uiuere.
Abbreviated transcription (Latin):
test dilectissime fili lau¬
reuti quantũ tua erudi¬
tione delecter quãq te
cupiã eeꝰ sapientẽ: non ex
eors numero de qͥbꝰ dicitꝰ
Ubi sapiens: Ubi scriba:
ubi conquisitor huiꝰ scłi: Nonre stultã fecit ds̃ sapientiã

Expanded text:
test, dilectissime fili Laurenti, quantum tua eruditione delecter, quamque te cupiam esse sapientem: non ex eorum numero de quibus dicitur, Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquis
Abbreviated transcription (Latin):
uerendũ nob̾ ẽ qͦmͦdicat᷑. hi qͥuolunt ad nos transire ñ possunt.
Q̾ enĩ hiiqͥ in inferno s̃ adbeatoꝵ sortẽ transire cupiunt dubiuĩ ñ ẽ.
Iui uͦ iã inbeatitudinis sorte suscepti s̃. qͦ pacto dr̃ qi̾ transire ad eos
qͥ in inferno crutiant᷑ uolunt: S sic̃ transire reꝓbi adelectos cu¬
piunt .i. asupplitioꝵ suoꝵ afflictione migrare. ita ad afflictos.
atq intorm̃tis positos transire iustoꝵ ẽ. mente ire ꝑ medĩã. eosq¬

Expanded text:
dicatur: Hi qui volunt ad vos transire non possint. Quod enim hi qui in inferno sunt ad beatorum sortem transire cupiunt, dubium non est; qui vero jam in beatitudinis sortem suscepti sunt, quo pacto dicitur quia transire ad eos qui in inferno cruciantur volunt? Sed sicut transire reprobi ad electos cupiunt, id est, a suppliciorum suorum afflictione migrare, ita ad afflictos atque in tormentis positos transire justorum est, mente ire per mis
Abbreviated transcription (Latin):
tũ e.: qͥm exoꝑib legis ñ iustificabit᷑ oͥis caro: id ẽ oi̾s hõ. Nã nichil
nate humanȩ ĩ illa susceptione fas ẽ dicere de fuisse. sed nat᷑ȩ huma
piscentiã carnis obligatione delicti. cuiꝰ reatꝰ regeneratione diluit᷑ : soe
qͣle de uirgine nasci opor tebat. quẽ fides matris: ñ libido conceꝑat.
Qđ si ł ꝑ nascentẽ corrũꝑet᷑ eiꝰ in tegritas: ñ iã ille de iurgine nasce¬
ret᷑. Eũq falso qđ absit natũ de uirgine maria tota c̃fiteret᷑ eccłia
cet de uirginitate sc̃ȩ mariȩ meas litt̾as. ad illustrẽ uirũ quẽ cum
honoremac dilectione noĩo uolusianu

Expanded text:
 operibus Legis non justificabitur omnis caro , id est omnis homo. Nam nihil naturae humanae in illa susceptione fas est dicere defuisse; sed naturae ab opiscentiam carnis cum obligatione delicti, cujus reatus regeneratione diluitur; sed qualem de virgine nasci oportebat, quem fides matris, non libido conceperat: quo si vel nascente corrumperetur ejus integritas, non jam ille de virgine nasceretur; eumque falso, quod absit, natum de virgine Maria tota confiteretur Ecclecet, de virginitate sanctae Mariae meas litteras ad illustrem virum, quem cum honore ac dilectione nomino Volusianu
Abbreviated transcription (Latin):
rem᷑ unũ mediator̾e dĩ & hõ̾iũ hoĩem iħm xp̃m. nisi ee̾t &e ds̃. Sed cũ
factꝰ ẽ adã hõ scilic& rectꝰ. mediator ñ opꝰ erat. Cũ uͦ genꝰ humanũ
peccata longe separauert̃ adõ. ꝑmediatorẽ qͥ solꝰ sine peccato natꝰ est :
uixit & occisꝰ ẽ. reconelil reconciliari nos opor tebat dõ. usq ad car¬
nis resurrectionẽ ĩ uitã ȩõnã : ut humana suꝑbia ꝑhumilitatẽ
dĩ argueret᷑ ac sanaret᷑. & demonstraret᷑ hõi quã longe adõ recesse
rat: c̃ũ ꝑ incarnatũ dm̃ reuocaret᷑. & exemplũ obȩdientiȩ ꝑhoĩem
dm̃ contumaci hoĩ p̾beret᷑. uͣnigenito suscipiente formã serui quȩ

Expanded text:
isi esset et Deus. Sed cum factus est Adam, homo scilicet rectus, mediatore non opus erat. Cum vero genus humanum peccata longe separaverunt a Deo, per Mediatorem, qui solus sine peccato natus est, vixit, occisus est, reconciliari nos oportebat Deo usque ad carnis resurrectionem in vitam aeternam: ut humana superbia per humilitatem Dei argueretur ac sanaretur, et demonstrat, cum per incarnatum Deum revocaretur, et exemplum obedientiae per hominem Deum contumaci homini praeberetur; et Unigenito suscipiente formam servi, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ic gͦ factꝰ ẽ hõ rectꝰ. ut & manere in ea rectitudine posset
ñ sine ditino adiutorio: & suo fieri ꝑuersꝰ arbitrio. utrum¬
lib& hoꝵ elegiss&. dĩ uoluntas fieret: aut etiã abillo. aut certe de illo.
Pro inde qr suã maluit facere ꝗͣ dĩ. de illo facta ẽ uoluntas dĩ. Qui
exeadẽ massa ꝑditionis quȩ de illiꝰ stẏrpe ꝓfluxit. facit aliud uasĩ

Expanded text:
ic ergo factus est homo rectus, ut et manere in ea rectitudine posset non sine adjutorio divino, et suo fieri perversus arbitrio. Utrumlibet horum elegisset, Dei voluntas fieret, aut etiam ab illo, aut certe de illo. Proinde quia suam maluit facere quam Dei, de illo facta est voluntas Dei, qui ex eadem massa perditionis, quae de illius stirpe profluxit, facit aliud vas in
Abbreviated transcription (Latin):
sorio illiꝰ ministerio qͥdicebat parate uiã dñĩ. huic uni in quo
solo renasci poterant: parabant᷑. huiꝰ enĩ baptismꝰ ẽ n̾ in aqͣ tantũ
uox illa patris quȩ suꝑ baptizatũ facta ẽ ego hodie genui te: nͥ
unui illũ tẽporis diem. qͦ baptizatꝰ ẽ.: sed in mortalis ȩc̾nitatis osten-¬
dit. ut illũ hoĩem ad unigeniti ꝑsonã ꝑtinere monstraret. Ubi enĩ
dies nec hesterni fine inchoat᷑. nec inicio crastini t̾minat᷑: sẽꝑ hodi-¬
ernꝰ ẽ. In a qͣ gͦ baptizari uoluit aioħe. nͥ ut eiꝰ iniqͥtas ulla dilueret᷑.
sed ut magna cõm̾daret᷑ humilitas. Ita qͥppe nichil in eo baptismꝰ
qđ ablueret. sicut mors nichil qđ puniret inuenit: ut diabolꝰ
ipsũ sine ullo peccati merito iniqͥssimȩ occiderat: ꝑ ipsũ iustissimȩ
amitteret. qͦs peccati merito detinebat. Utrũq gͥ abillo id ẽ & bap-¬
tismꝰ & mors: certe dispensationis causa n miserandi necessitate.

Expanded text:
sorio illius ministerio qui dicebat, Parate viam Domino , huic uni in quo solo renasci poterant parabantur. Hujus enim baptismus est non in aqua tantum, vox illa Patris quae super baptizatum facta est, Ego hodie genui te ; non unum illum temporis diem quo baptizatus est, sed immutabilis aeternitatis ostendit, ut illum hominem ad Unigeniti personam pertinere monstraret. Ubi enim dies nec hesterni fine inchoatur, nec initio crastini terminatur, semper hodiernus est. In aqua ergo baptizari voluit a Joanne, non ut ejus iniquitas ulla dilueretur, sed ut magna commendaretur humilitas. Ita quippe nihil in eo baptismus quod ablueret, sicut mors nihil quod puniret, invenit; ut diabolus quoniam ipsum sine ullo peccati merito iniquissime occiderat, per ipsum justissime amitteret quos peccati merito detinebat. Utrumque igitur ab illo, id est, et baptismus et mors, certae dispensationis causa, non miseranda necessitate,
Abbreviated transcription (Latin):
tera. Aut ꝗs existimaret ꝗͣ magnũ peccatũ sit dies obseruare. & mͥ-¬
ses. & annos. & tẽpora: sicut obseruant qͥ certis dieb. siue mͥ̾sibꝰ. siue
annis. uolt̾ ł nolt̾ aliꝗd inchoare: eo qđ scđm uanas doctrinas ho
mnũ fausta ł infausta estiment tẽpora. nͥ huiꝰ mali magnitudinẽ
extimore apłi pensaremꝰ: Qui talib ait̃. Timeo ne forte frustra

Expanded text:
ra. Quis aestimaret enim quod magnum peccatum sit dies observare et menra. Quis aestimaret enim quod magnum peccatum sit dies observare et menses, et annos et tempora, sicut observant qui certis diebus, sive mensibus, sive annis, volunt vel nolunt aliquid inchoare, eo quminum fausta vel infausta aestiment tempora, nisi magnitudinem ex timore Apostoli pensaremus quando ait: « Timeo vos, ne forte sine
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩccła talia iudicia fieriint᷑ fr̃s. fr̾ib iudicantibꝰ: extra eccłam
uͦ tͣribilit᷑ uetat. manifestũ ẽ etiã hic : ꝗd scđ̾m ueniã c̃cedat᷑ in¬
firmis. Propt̃ hȩc atq huiꝰmodi peccata. & alia licet hisminora
quȩ fuint uerbors & cogitationũ offensionib: apło iacobo cͥfi-¬
tente ac dicente. In multis enĩ offendimꝰ o̾s. oportet ut cotidie
crebroq or eniꝰ dñm: atq dicamꝰ. dimitte nob̾. debita nr̃a. Nec
in co qđ seqͥt᷑ m̃tiam᷑. sicut & nos dimittimꝰ debitoribꝰ nris. St
ut᷑ quedã quȩ leuissima putarent᷑. nͥ inscripturis dem¬
traret᷑ opinione grauiora. Quis enĩ dicentẽ frĩ suo fatuȩ̨
reũ gehenne putaret. nisi ueritas diceret : Cui tam̾ uulne.¬
ri. sub iecit c̾tinuo inedicinã : preceptũ fr̃nȩ reconciliationis
adiungens. Mox qͥppe ait. Si gͦ offers munꝰ tuũ ad altare.
& ibi recordatꝰ fueris: qr fr̃ tuus hab& aliqͥd aduersũ te. & ce-

Expanded text:
udicantibus, extra Ecclesiam vero terribiliter vetat; manifestum est etiam hic quid secundum veniam concedatur infirmis. Propter haec atque hujusmodi peccata, et alia, licet iis minora, quae fiunt verborum et cogitationum offensionibus, apostolo Jacobo confitente ac dicente, In multis enim offendimus omnes ; oportet ut quotidie crebroque oremus Dominum, atque dicamus, Dimitte nobis debita nostra; nec in eo quod sequitur mentiamur, sicut et nos diutem quaedam quae levissima putarentur, nisi in Scripturis demonstrarentur opinione graviora. Quis enim dicentem fratri suo, Fatue, reum gehennae putaret, nisi Veritas diceret? Cui tamen vulneri subjecit continuo medicinam, praeceptum fraternae reconciliationis adjungens: mox quippe ait, Si ergo offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid adver
Abbreviated transcription (Latin):
gociũ habens iudicari ap̃d iniqͦs & ñ ap̃d seõs: & paulo post. Scłaria gͥ
iudicia si habueritis inꝗd. eos ꝗ c̾tẽptibiles st̾ in ȩccła: hos collocate.
Ad reuerentiã uob̾ dico. Si ñ ẽ int̾ uos qͥsqͣ sapiens. qͥ possit int̾ frẽm¬
suũ iudicare: sed fr̃ cũ frẽ udicio c̃tendit. & hoc ap̃d infideles.
Nã & hic posset putari iudiciũ habere aduersꝰ alterutrũ non
ẽẽ peccatũ. s& tantũmͦ id extra ȩccłiã uellet iudicare: nͥ secutꝰ ad¬
iungeret. Iã quidem oino delictũ ẽ : qr iudicia habetis uobiscũ.
Et ne qͥsꝗͣ hoc ita excusaret & diceret iustũ se habere negocium.
sed magis iniqͥtatẽ pati se ꝗͣ uellet a se iudiciũ sententia remoueri:
cͣtinuo talibꝰ cogitationib⁊ ł excusationib occurrit. atq ait. Qua-¬
re ñ magis iniqͥtatẽ patimini: Quare ñ potiꝰ fraudamini: Ut ad
tecu c̾tendere : dimitte illi & palliũ. & alio loco. Qui abstulerit ĩ¬

Expanded text:
n apud sanctos? Et paulo post: Saecularia igitur judicia si habueritis, inquit, eos qui contemptibiles sunt in Ecclesia, hos collocate. Ad reverentiam vobis dico: sic non est inter vos quisquam sapiens qui possit inter fratrsuum judicare? sed frater cum fratre judicatur, et hoc apud infideles! Nam et hic posset putari judicium habere adversus alterum, non esse peccatum, sed tantummodo id extra Ecclesiam velle judicari, nisi secutus adjungeret: Jam quidem omnino delictum est, quia judicia habetis vobstum se habere negotium, sed iniquitatem se pati, quam vellet a se judicum sententia removeri; continuo talibus cogitationibus vel excusationibus occurrit, atque ait: Quare non magis iniquitatem patimini? quare non potius fraudamini? Ut ad tecum contendere, dimitte illi et pallium ; et alio loco, Qui abstulerit, in
Abbreviated transcription (Latin):
putari possit ñ ee̾ peccatũ misceri scilic& coniugi. ñ filioꝵ  ꝓcreando:¬
rũ causa: qđ bonũ ẽ nuptiale: sed carnalis etiã uoluptatis. ut fornica-¬
tionis. ad ulterũ siue adulterii. siue cuiꝰꝗͣ altiꝰ inmundiciȩ. mortiferũ
malũ qđ turpe ẽ etiã dicere. qđ potest tẽptante sathana libido ꝑ¬
trahere. incontinentiũ deuitet infirmitas. Posset gͦ ut dixi hoc pu¬
tari ñ e̾e̾ peccatũ: nͥ addidiss&. Hoc aut̃ dico scđm ueniã. ñ scd̃mim¬

Expanded text:
putari posset non esse peccatum, misceri scilicet conjugi non filiorum procreandorum causa, quod bonum est nuptiale, sed carnalis etiam voluptatis; ut fornicationis, sive adulterii, sive cujusquam alterius immunditiae mortiferum malum, quod turpe est etiam dicere, quo potest tentante satana libido pertrahere, incontinentium devitet infirmitas. Posset ergo, ut dixi, hoc putari non esse peccatum, nisi addidisset: Hoc autem dico secundum veniam, non secundum im
Abbreviated transcription (Latin):
uterit. sibi sẽꝑ origano medicinã salutis exercet ⁊cũ uolutabris pa¬
lustrib mersa. curare se tñ ꝓpͥo noũ anti doto herbarũ. Leo gallũ albũ¬
deuoret: qͦ possit sanari. Leo pardus capreȩ agrestis sanguinẽ bibit.
⁊ uim curat languoris. Omĩs fera egra. canis hausto sanguine curat᷑.¬
&sꝰ eger formicas deuorat. Ceruꝰ eger. ramusculos oliue mandit.

Expanded text:
uerterit sibi serpere, origano medicinam suae salutis exercet et, cum sit uolutabris palustribus mersa, curare se tamen proprio nouit antidoto certoque auxildevoret; quo possit sanari. Leopardus capreae agrestis sanguinem bibit, et vim languoris evitat. Omnis fera aegra canis hausto curatur sanguine. Ursus aeger formicas devorat. Cervus oleae ramusculos mandit.
Abbreviated transcription (Latin):
lia seruare uira exauib Mentior si ñ sod omitanis hec fuit causa suppli¬
tii. aut egiptiꝰ furor genti hospite dũ bellũ conat᷑. inferre in hospitalitatis
penas in fide naufragio plebis exsoluit. Uȩc auis depositi patris artꝰ ꝑ
longeuũ senectutis. plumarũ tegmne. alarũq remigio nudatos. pen
affectu que indigna oiũ rerũ p̾ciosiores auro nidos instruit. legit fes
tucas
ore easq luto illut ut conglutinari possit. S qr lictũ pedib ñ pot̾
deferre. sumitatẽ pennarũ aqua in fundit. ut his facile pulius ad¬
qi e hereat. ⁊ fiat limꝰ. quo paulatĩ festucas minutis surculis sibi col

Expanded text:
lla frequenter inferimus. Mentior, si non Sodomitanis haec fuit causa supplicii: aut Aegyptius furor genti hospitae dum bellum conatur inferre, inhospitalitatis poenas infidae naufragio plebis exsolvit. Quam longaeuum senectutis plumarum tegmine alarumque remigio nudatos circuadfectu, quae indiga, rerum omnium pretiosores auro nidos instruit, quia tucas ore, easque luto illinit, ut conglutinare possit. Sed quia lutum pedibus non potest deferre, summitatem pennarum aquae infundit; ut facile his pulvis adhaereat, et fiat limus quo paulatim fes
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb enutriat. hos quatuordecĩ dies nautici psuptȩ serenitatis obseril¬
uant. qͦs ⁊ alchionidas uocant. qͥb nullꝰ motꝰ ꝓcellosȩ tẽpestatis horescat
Nocturnas anserũ qͥs ñ miret᷑ excubias. qͥuigilias suas. etiã cantꝰ assidiu¬
tate testant᷑. Deniq eo etiã romana capitolia agallo hoste. fuata st̃.
Merito debes illis roma qđ regnas. dii tui dormiebant. ⁊uigilabant ansereᷤ.
ideo illis dieb anseri sacͥficas. ñ ioui. Cedũt enĩ dii tui anserib aqͥb se
sciunt eẽ defensos. ne ⁊ ipsi abhoste caꝑent᷑. GRues in nocte sollicitã ex
eRcent custodiã. dispositos uigiles cernas. ⁊ cet̾is ꝯsortib gnĩs quiescentib
nigro sui uigore tutelã. E ubi uigiliarũ fuerit tp̃s impleti¬
uicẽ muneris traditura ẽ. At illa uolens suscipit sortẽ. nec usu nr̃o in¬

Expanded text:
bet, ut hos quattuordecim dies nautici praesumptae serenitatis obseruent, quos et alcyonidas uocant, quibus nullos motus procellosae tempestatis horrescant. Nocturnas autem anserum quis non miretur excubias, qui vigilias suas etiam cantus assiduitate testantur? Denique eo etiam Romana Capitolia a Gallo hoste servarunt. Merito illis debes, Roma, quod regnas. Dii tui dormiebant, et vigilabant anseres. Ideo illis diebus 98 anseri sacrificas, non Jovi. Cedunt enim dii vestri anseribus, a quibus se sciunt esse defensos, ne et ipsi ab hoste caperentur. ercent custodiam! dispositos uigiles cernas, et ceteris consortibus generis historia erunt inpigro sui uigore tutelam. post ubi uigiliarum fuerit tempus impletuicem muneris traditura est. at illa uolens suscipit sortem nec usu nostro in
Abbreviated transcription (Latin):
uod ut diceret apłs. grãm cõm̾dabat: ad cuiꝰ cõm̾dationem.
de illis in rebeccȩ ut̾o geminis fuerat ĩa locutꝰ. Quib non dũ
natis. nec aliqͥd agentibꝰ boni seu mali. ut scđm electionẽ ꝓpositum
dĩ maner&: ñ exoꝑibꝰ sed exuocante dictũ ẽ ei. qm maior seruiet
minori. Propt̾ qđ adhibuit alterũ ꝓpħicũ testimoniũ. ubi scriptũ ẽ.
la cob dilexi : escu aut̃ odiohabui. Sentiens aut̾ quẽ admodũ possit
hoc qđ dictũ ẽ ꝑmouere eos. qͥpenetrare in telligendo nͥ posst̾ hãc al-¬

Expanded text:
uod ut diceret Apostolus, gratiam commendabat: ad cujus commendationem de illis in Rebeccae utero geminis fuerat jam locutus, quibus nondum natis, nec aliquid agentibus boni seu mali, ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, Quia major serviet minori. Propter quod adhibuit alterum propheticum testimonium, ubi scriptum est, Jacob dilexi, Esau autem odio habui. Sentiens autem quemadmodum posset hoc quod dictum est permovere eos qui penetrare intelligendo non possunt ha
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ iustissimã derelictis ostenderet᷑. qͥd mereret᷑ uniuersa cõlꝑfio.¬
Et quo etiã istos debitũ iudiciũ dĩ duceret. nͥ eiꝰ indebita miscłia
subuenir&: & uolentiũ de suis meritis głari omẽ os obstruat᷑. & qͥ

Expanded text:
tione justissima derelictis, ostenderetur quid commeruisset universa conspersitione justissima derelictis, ostenderetur quid commeruisset universa conspersiet quo etiam istos debitum judicium Dei duceret, nisi eis indebita misericordia subvenisset, ut volentium de suis meritis gloriari omne o
Abbreviated transcription (Latin):
ei qͥse finxit. qͣre me fecisti sic An non hab& potestatẽ figulus
luti. exeadẽ massa facere aliud qͥdem uas in honorẽ. aliud in con¬
tumelic̃: Hoc loco enĩ qͥdã stulti putant apłm in responsione de¬
fecisse. & in opia reddendȩ rationis rep̃ssisse contradictionis auda¬
tiã. Sed magnũ habet pondꝰ : qđ dictũ ẽ. Oh̃o tu qͥs es. & intalib¬
questionib adsuȩ capacitatis considerationẽ. reuocar& hominẽ.
Uerbo qͥdẽ breuis. sed re ipsa magna ẽ redditȩ rationis. Si enim
hȩc nͥ capit. qͥs ẽ qͥ respondeat dõ ÷ Si aut̾ capit. magis nͥ inuenit :¬
ꝗd respondetit. Uid& enĩ si capit uniuersũ genꝰ humanũ. tã iusto
iudicio diuino in apostatica radice dãpnatũ: ut etiã si nullus
inde lib̾aret᷑. nemo recte ei poss& dĩ uituꝑare iusticiã. Et qui
lib̾cuit᷑. sic oportuisse lib̾ari: ut explurib ñ lib̾atis atq in dãpna-¬

Expanded text:
 potestatem figulus luti ex eadem massa facere, aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam ? Hoc loco enim quidam stulti putant Apostolum in responsione defecisse, et inopia reddendae rationis repressisse contradictoris audaciam. Sed magnum habet pondus quod dictum est, O homo, tu qquaestionibus ad suae capacitatis considerationem revocare hominem verbo quidem brevi, sed reipsa magna, est redditio rationis. Si enim haec non capit, quis est qui respondeat? Si autem capit magis, non invenit quid respondeat. Videt igitur, si capit, universum genus humanum tam justo judicio divino in apostatica radice damnatum, ut etiam si nullus inde liberaretur, nemo recte Dei posset vituperare justitiam; et qui liberantur, sic oportuisse liberari, ut ex pluribus non liberatis atque in condemna
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit miqͥtas apud d̾m: mox ut ꝓbaret nulla hoc iniqͥtate dĩ fieri.
moysi enĩ dicit. Miserebor. cui misertꝰ ero: & miscđiã p̾stabo. cui
misericor s fuero. Quis enĩ nͥ ĩsipiens d̾m iniquũ put&. siue iudiciũ
penale ĩgerat digno : siue miscđiã p̃stet ĩdigno: Deniq infert
&dicit. Igit᷑ neq uolentis neq currentis. sed miserentis ẽ dĩ. Ambo
itaq gemini. natura irȩ filii nascebant᷑: nullis qͥdẽ oꝑibꝰ ꝓpriis. sed
originalit̾ exadã uincło dapnationis obstricti. Sed qͥ dix̃ miserebor
cui misertꝰ ero. iacob dilexit ꝑmiscdiã gratuitã: escu aut̾ odio ha¬
ut ꝑiudiciũ debitũ. Qđ cũ deberet᷑ ãbobꝰ. ĩ alt̾o alt̾ agnouit : nͥ
suis distantib⁊ meritis sibi eẽ głandũ. Qđ in eadẽ causa idem supplici¬
ũ nͥ in currit. sed de diuinȩ grẽ largitate : qr nͥ uolentis ueq curren.¬
tis. sed miserentis ẽ dĩ. Altissimo qͥppe ac saluberrimo sacram̃to uni

Expanded text:
oc iniquitate Dei fieri, inquit: Moysi enim dicit, miserebor cujus misertus ero, et misericordiam praestabo cui misericors fuero. Quis enim nisi insipiens Deum iniquum putet, sive judicium poenale ingerat digno, sive misericordiam praestet indigno? Denique infert, et dicit, Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei. Ambo itaque gemini natura filii irae nascebantur , nullis quidem operibus propriis, sed originaliter ex Adam vinculo damnationis obstricti. Sed qui dixit, Miserebor cujus misertus ero, Jacob dilexit per misericordiam gratuitam, Esau autem odio habuit per judicium debitum. Quod cum deberetur ambobus, in altero alter agnovit non de suis distantibus meritis sibi esse gloriandum, quod in eadem causa idem supplicium non incurrit; sed de divinae gratiae largitate: quia non volentis neque currentis, sed miserent
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ dĩ cõm̾dass& ĩ eo qd ait. gͥ ñ uolentis neq currentis. sed mise:¬
c̃tinuo sub unex̃ atq ait. dicit enĩ seript᷑a pharaoni. Quia ad
hoc te excitaui. ut ostendã inte potentiã meã. & ut ad nunciet᷑
nom̾ meũ in uniuersa terra. Quibꝰ dictis ad utrũq concludens.
uult obdurat. Miseret᷑ scilic& magna bonitate. obdurat nulla
iniqͥtate: ut nec lib̾atꝰ de sius meritis głet᷑. nec dãpnatꝰ nͥ de meri.
tis sius c̃õparatꝰ conquerat᷑. Sola enĩ grã redẽptos discernit
aꝑditis. quos in unã ꝑditionis c̾creauerat massã. ab origine
ducta causa cõmunis. Hoc aut̃ qͥ eo mͦ aud& ut dicat. qͥd ad¬
huc conquerit᷑. nã uoluntati eiꝰ qͥs resistit : Tã ꝗͣ ꝓpt̾ea malus
ñ uideat᷑ ẽẽ culpandꝰ. qr d̾s cuiꝰ uult miseret᷑: & quẽ uult ob¬

Expanded text:
cordiam commendasset, in eo quod ait: Non volentis, neque currentis, sed misecontinuo subjunxit, atque ait: Dicit enim Scriptura Pharaoni, Quia ad hoc te excitavi, ut ostendam in te potentiam meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. Quibus dictis ad utrumque concludens, retur, et quem vult obdurat. Miseretur scilicet magna bonitate, obdurat nulla iniquitate; ut nec liberatus de suis meritis glorietur, nec damnatus nisi de suis meritis conqueratur. Sola enim gratia redemptos discernit a perditis, quos in unam perditionis concreverat massam ab origine ducta causa communis. Hoc autem qui eo modo audit, ut dicat, Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? tanquam propterea malus non videatur esse culpandus, quia Deus cu
Abbreviated transcription (Latin):
& comitũ tuarũ ł porteris ł traharis manibꝰ. sed ut fracto cor-¬
poris appetitu. nec inlectione. nec inpsalmis. nec in uigłiis. solito qͥd
minꝰ facias. Ieu̾iniũ ñ ꝑfecta uirtꝰ ẽ: sed ceterarũ uirtutũ fundam̃tũ.
& scĩficatio atq pudicicia. sine qͣ nemo uidebit dm̃. Gradꝰ p̃bet ad sũ¬
ma scandentibꝰ. nec tam̾ si sola fuerit: uirginẽ poterit coronare. ad¬

Expanded text:
 comitum tuarum uel porteris uel traharis manibus, sed, ut fracto corporis appetitu nec in lectione nec in psalmis nec in uigiliis solito quid minus facias. ieiunium non perfecta uirtus, sed ceterarum uirtutum fundamentum est et sanctificatio atque pudicitia, sine qua nemo u i debit deum, gradus praebet ad summa scandentibus nec tamen, si sola fuerit, uirginem poterit coronare.
Abbreviated transcription (Latin):
miserentis dĩ. sed uolentis ẽ hõis: qr id miscdia dĩ sola non impl&:
minis: ne apło aꝑtissime c̃tradicat. restat ut ꝓpt̾ea recte dic tũ in¬
telligat᷑: ñ uolentis neq currentis sed miserentis ẽ di. ut totũ det᷑ deo:
qͥ hõis uoluntatẽ bonã & p̃parat adiuuandã. &adiuuat p̃paratam.
Precedit enĩ bona uoluntas hois. multa dĩ dona: sed ñ oĩa. Quȩ aũ
ñ p̾cedit ipsa : ineis e̾ & ipsa. Nã utruiq legit᷑ in sc̾is eloquiis. & miscdia¬
eiꝰ p̃ueni& me: & miscdia eiꝰ subsequet᷑ me. Nolentẽ p̃uenit. ut uelii.
uolentẽ subseqͥt᷑. ne frustra uelit. Cur enĩ iubem᷑ orare ꝓ inimicis
nr̃is. utiq nolentib pie uiuere : nisi ut ds in his oꝑet᷑ & uelle: Itẽq
cur ammonem᷑ petere ut accipiamꝰ. nisi ut ab illo fiat qđ uolumiꝰ:
a qͦ factũ ẽ ut uelimꝰ : Oramꝰ gͦ ꝓ inimicis nr̃is ut miscđia eiꝰ p̃ue¬¬
niat eos. sicut p̃uenit & nos: Oramꝰ aut̃ ꝓ nob̾: ut miscđia eiꝰ sub

Expanded text:
miserentis est Dei, sed volentis est hominis, quia id misericordia Dei sola non implet? minis, ne Apostolo apertissime contradicat; restat ut propterea recte dictum intelligatur, Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei, ut totum Deuntatem bonam et praeparat adjuvandam, et adjuvat praeparatam. Praecedit enim bona voluntas hominis multa Dei dona, sed non omnia: quae autem non praecedit ipsa, in eis est et ipsa. Nam utrumque legitur in sanctis eloquiis; et, Miseriet, Misericordia ejus subsequetur me . Nolentem praevenit, ut velit; volentem subsequitur, ne frustra velit. Cur enim admonemur orare pro inimicis nostris , utique nolentibus pie vivere, nisi ut Deus in illis operetur et velle? Itemque cur admonemur petere ut accipiamus , nisi ut ab illo fiat quod volumus, a quo factum est ut velimus? Oramus ergo pro inimicis nostris, ut misericordia Dei praeveniat eos, si
Abbreviated transcription (Latin):
sioni dnĩ eẽ cõmunicandũ. & suauit̾ atq utilit̾ c̾dendũ in me¬
moria : qđ ꝓnob̾ caro eiꝰ crucifixa & uulnerata sit. ait script᷑a.
Si esurierit inimicꝰ tuus. ciba illũ: si sitit. potũ da illi. Hic nul¬
lo dubitante. beneficientiã p̃cipit. Sed qđ seq̃r hoc enĩ faciens car¬
bones ignis ẽgeres suꝑ caput eiꝰ. maliuolentiȩ ipsiꝰ facinꝰ putes iuberi.
Ne gͥ dubitaueris figurate dictũ. & cũ possit duplicit̾ ĩtelligi. uno
mͦ ad nocendũ. altero ad p̾standũ : ad beneficientiã te potiꝰ caritas
reuocet. ut intelligas carbones ignis ẽe urentes penitentiȩ gemitus:
qͥbꝰ suꝑbia sanat᷑ eiꝰ qͥ dolet se inimicũ fuisse hõis. aqͦ eiꝰ miseriȩ sub¬
uenit᷑. Itẽ cũ ait dñs. qͥ amat iaĩam suã ꝑd& eã : ñ utilitatẽ uetare

Expanded text:
e communicandum, et suaviter atque utiliter recolendum in memoria, quod pro nobis caro ejus crucifixa et vulnerata sit. Ait Scriptura: Si esurierit inimicus tuus, ciba illum; si sitit, potum da illi . Hic nullo dubitante beneficentiam praecipit; sed quod sequitur: Hoc enim faciens, carbones ignis congeres super caput ejus, malevolentum possit dupliciter interpretari, uno modo ad nocendum, altero ad praestandum, ad beneficientiam te potius caritas reuocet, ut intellegas carbones ignis esse urentes paenitentiae gemitus, quibus superbia sanatur eius, quo dolet se inimicum fuisse hominis, a quo eius miseriae subuenitur. item cum ait dominus: qui amat animam suam, perdet eam, non u
Abbreviated transcription (Latin):
dubio sillabarũ. & hȩc utiq ad ꝓnunciationẽ ꝑtinens. Nã qđ scrip¬
tũ ẽ: nͥ ẽ absconditũ ate osmeũ qd fecisti in abscondito. nͥ elucet¬
ab eo qđ ẽ ossa. si aut̾ ꝓducat abeo qđ ẽ ora: intelligit᷑ numerus
singłaris. sed talia linguȩ p̃cedentis in spectione duudicant᷑. Unde¬
plerũq loquendi c̃suetudo uulgaris. ẽ utilior significandis rebꝰ ꝗͣ ĩ¬
cegritas literȩ. Mallẽ qͥppe cu barbarismo dici nͥ ẽ abscondi
ate ossũ meũ. ꝗͣ ut id̾o eẽt minꝰ aꝑtũ qr magis latinũ ẽ. Sed ali-¬
qͣndo dubiꝰ sillabȩ sonꝰ etiã uicino uerbo ad eandẽ sententiã ꝑtinente
diuidicat᷑. sicut ẽ illud apłi quȩ p̃dico uob̾ sicut p̃dixi. qm̾ qui
talia agt̃ : regnũ dĩ n̾ possidebt̾. Si tantũ mͦ dixiss& quę p̃dico

Expanded text:
dubio syllabarum, et haec utique ad pronuntiationem pertinens: nam quod scripdubio syllabarum, et haec utique ad pronuntiationem pertinens: nam quod scriptum eab eo quod sunt ossa; si autem producat, ab eo quod sunt ora, intelligitur numerus singularis. Sed talia linguae praecedentis inspectione id judicantur: nplerumque loquendi consuetudo uulgaris utilior est significandis rebus quam integritas litterata. mallem quippe cum barbarismo dici: non est absconditum a te ossum meum, quam ideo esset minus apertum, quia magis latinum est. sed aliquando dubius syllabae sonus etiam uicino uerbo ad eandem sententiam pertinente diiudicatur; sicuti est illud apostoli: quae praedico uobis, sicut praedixi, quoniam qui talia
Abbreviated transcription (Latin):
secreta queunt penitentia deleri. Puella indomo iacẽs paucis ar¬
extra portã. turba multa comitante. atq intuente. resuscitatua
Lazarꝰ de monum̃to uocatꝰ. intantũ ppłis innotuit. ut obeoꝵ qͥuidẽ
testimoniũ. plurimȩ dño tbȩ cũ palmis occurerent: ⁊ multi ꝓpt̃

Expanded text:
secreta queunt poenitentia deleri: puella in domo jacens paucis arextra portam, turba multa comitante atque intuente, suscitatur Lazarus de monumento vocatus in tantum populis innotuit, ut, ob eorum qui videre testimonium, plurimae Domino turbae cum palmis occurrerent, et multi p
Abbreviated transcription (Latin):
prianũ sensisse de scimaticis ł hereticis baptizandis. ꝗͣ postea ueritas
ꝓdidit nͥ ex mea sed exuniuerse ȩccłiȩ sentencia plenarii cͥcilii aucto¬
ritate roborata atq firmata: sicut uenerans ꝓsui merito petrum
te fecisse ut gentes iudaizare cogerent᷑. hoc aut̾ dico ñ exmea. sed
ex apłi pauli salutari doc trina ꝑuniuersã ȩccłiã retenta atq serua-¬
ta. disputans gͦ de sententia eypͥani multũ infra merita positꝰ eypͥa¬
ni. dico sacram̃tũ baptismi & bonos && malos posse habere. posse dare.
posse acciꝑe. & bonos qͥdem utilit̾ & salubriter: malos aut̃ ꝑniciosȩ
atq penalit̾. cũ illud tam̾ inutrisq sit eqͣlit̾ integrũ: atq nichil
int̾ eẽ ad eiꝰ eqͣlẽ in oĩbꝰ integritatẽ.

Expanded text:
r eum sensisse de schismaticis vel haereticis baptizandis, quam postea veritas prodidit: non ex mea, sed ex universae Ecclesiae sententia, plenarii concilii auctoritate roborata atque firmata; sicut venerans pro sui merito Petrum, eum recte fecisse ut gentes judaizare cogeret; etiam hoc enim dico, non ex mea, sed ex apostoli Pauli salutari doctrina, per universam Ecclesiam retenta atque servata. Disputans ergo enim de sententia Cypriani, multum infra merita positus Cypriani, dico sacramentum baptismi et bonos et malos posse habere, posse dare, posse accipere; et bonos quidem utiliter ac salubriter, malos autem perniciose atque poenaliter: cum illud tamen in utrisque sit aequaliter integrum, atque nihil interesse ad ejus aequalem in o
Abbreviated transcription (Latin):
minet᷑. qr irã suã qͣntũ ad ꝓgenitor ꝑ ł generator culpas ñ exten.¬
dit. utiꝰ moderationẽ miserationis suȩ. ne illi qͥb regenerationis
grã ñ c̾fert᷑ nimia sarcina inipsa sua ęt̾na dãpnatione p̃merentur:
si cogerent᷑ abinitio generis humani oĩu p̃cedentiũ parentũ suort
originalit᷑ peccata c̾trahere & penas ꝑeis debitas pendere. An ali¬
qͥd aliud de re tanta script̾is sc̃ĩs diligentiꝰ per serutatis atq trac:¬
tatisualeat. ł non ualeat repperiri: temere affirmare non audeo.

Expanded text:
pas non extendit ulterius moderatione miserationis suae, ne illi quibus regenerationis gratia non confertur, nimia sarcina in ipsa sua aeterna damnatione premerentur, si cogerentur ab initio generis humani omnium praecedentium parentum suorum originaliter peccata contrahere, et poenas pro eis debitas pendere: an aliud aliquid de re tanta, Scripturis sanctis diligentius perscrutatis atque tractatis, valeat vel non valeat reperiri, temere affirmare non audeo.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ benedictꝰ incdlaudicatione uidelicet infideles sue gentis significans.
in benedictione fideles. Saia filia raguel inciuitate medoꝵ quȩ tra¬
dita erat uii. uiris. ⁊ demoniuĩ eos occidebat. max ut ing̃diebant᷑ adeã
turbĩ nationũ figurate denuntiat. cuiꝰ doctores huiꝰ cuncti tantũ scłi

Expanded text:
et benedictus; in claudicatione videlicet infideles suae gentis significans, et benedictus; in claudicatione videlicet infideles suae gentis significans, in benedictione fideles. Sara filia Raguelis in civitate Medorum, quae tradita erat septem viris, et daemonium eos occidebat, mox ut ingrediebantur ad eam. Turbam nationum figurate den
Abbreviated transcription (Latin):
eos qͥb dominat᷑ excecat. Iuasi enĩ nido horundinũ sub positꝰ dormit.
qͥleuitati lascuuȩ ac suꝑbiȩ mentẽ incautꝰ subicit. haec aut̃ oecitas
ppło irł maxime in minente aduentu dñi in carne p̾ualuit. cũ ⁊ romanȩ
itutis uigo p̃merent᷑. ⁊ legis diuine p̾cepta pessime uiuend
Insultabat tobiȩ cognati. ⁊ expbrabat ei uxor. quasi frustra deo seruisset.
qͦs increpans ille ⁊ instruens adđm se orando cõu̾tit. Brãt inppło illo qͥda
qͥstulta temeritate ipsiꝰ ppłi miseriis insultarent: qđ afelicitate p̾sca
scoꝵ patruĩ qͥ ap̃ eos quondã deo sublimit̾ serui ebant iã longe distaret :
qͦs idẽ ppłs ꝑ doctores qͦsq ⁊ electos suos conigere sedulus curabat: seseq
uideri qđ idẽ tobias. ⁊cecꝰ ⁊ u̾bũ dei p̾dicans. reꝓbos simul ⁊ electos signi¬
ficare dr̃. Nã ⁊ ya cob patriarcha cũ angło luctans. ⁊claudꝰ parit̾ ẽ factꝰ.

Expanded text:
cat. Quasi enim nido hirundinum suppositus dormit, qui levitati, lasciviae ac superbiae mentem incautus subjicit. Haec autem caecitas populo Israel, maxime imminente adventu Domini in carne praevaluit, cum et Romanae servitutis jugo premerentur, et legis divinae praecepta pessime vivendo violarent. Insultabant Tobiae cognati, exprobrabat et uxor, quasi frustra Deo servisset. Quos increpans ille, et instruens, ad Deum se orando convertit. Erant in populo illo quidam qui stulta temeritate ipsius populi miseriis insultarent, quae a felicitate prisca sanctorum patrum, qui apud eos quondam Deo sublimiter serviebant, jam luce distaret. Quos idem populus per doctores quosque et electos suos corrigere sedulus curabat, sesequevideri, quae idem Tobias et caecus, et verbum Dei praedicans, reprobos simul et electos significare dicitur. Nam et Jacob patriarcha, cum angelo, luctans et claudus pariter est factus
Abbreviated transcription (Latin):
scientia cõmisit. ut ꝑ hoc eas ab infidelitatis egestate libaret. Subes rogra
Reddũt uͦ feneratori. cũ credentes infine scłi uideos in unitatẽ ęxcłȩ reci¬
piunt. eisq saluandis xp̃i sacram̃tal. ꝯmittunt. ⁊ scripturarũ queq rese¬
rant saera archana. Iubet᷑ tobias a rege oocidi ⁊ tolli om̃e substantiam
multi diligebant eũ: & diabolꝰ satagebat ppłm dei ꝑ ydolatriã spãli
morte ꝑimere. ⁊ei cũctas ututũ opes auferre. nec ualuit. qr̾ multi erant
qi nec fidẽ dnĩcȩ incarnatioĩs. nec statũ synagoge potuit hostis aufer¬
re. quã uis uiolent̾ insistet qđ in machabeoꝵ agonib multũ claruit:
lo ac suis scelerib quẽ ł ut pessimã ꝓlem genuit. ꝯdẽpnato: rediebãt
ꝓsꝑa ꝓpło dei qͥb alt̾natioĩb etiã eccłȩ statũ p incarnationẽ dni fluctua¬¬
re uidemꝰ. fatigatꝰ a sepultura tobias. uenit indomũ suã. ⁊cũ iactas-¬

Expanded text:
scientiam commisit, ut per hoc eas ab infidelitatis egestate liberaret. Sub chirograpreddunt vero feneratori, cum credentes in fine saeculi Judaeos in unitatem Ecclesiae recipiunt, eisque salvandis Christi sacramenta committunt, et Scripturarum quoque reserant arcana. Jubetur Tobias a rege occidi, et tolli omnem substantiam  etc. Et diabolus satagebat populum Dei per idololatriam spirituali morte perimere, et ei cunctas virtutum opes auferre, nec valuit; quia multi erantQuia nec fidem dominicae incarnationis, nec statum synagogae potuit hostis auferre, quamvis violenter insisteret qui in Machabaeorum agonibus multum claruit. lo, ac suis sceleribus, quae velut pessimam prolem genuit, condemnato, rediebant prospera populo Dei. Quibus altercationibus etiam Ecclesiae statum post incarnationem Domini fluctuare videmus. Fatigatus a sepultura Tobias venit in domum suam, .
Abbreviated transcription (Latin):
d marcꝰ post sex dies factũ
dicit sicut matħs. lucas aut̾ post .uiiͦi. ñ contẽpnendi st̾ si qͦs mou&.
sed ratione reddita ĩstruendi. dies enĩ qͣndo enuntiamꝰ dicentes post
tot dies. aliqͣndo nͥ adnumeramꝰ eũ in qͦ loqͥm᷑ : & eũ qͦres ipsa futura
tegros. illud futurũ ẽ: hoc fecit matħs & marcꝰ.¬

Expanded text:
 post sex dies factum dicit, sicut Mattheus, Lucas autem post octo, non contemnendi sunt, si quos mouet, sed ratione reddita instruendi. dies enim quando enuntiamus dicentes \'post tot dies\\ aliquando non adnumeramus eum, in quo loquimur, et eum, quo res ipsa futura tegros illud futurum est. hoc fecit Mattheus et Marc
Abbreviated transcription (Latin):
inguis uent. nͥ gignit sensũ tenuem. Tntũ tͥ ieui¬
niorꝑ inpone. qͣntũ ferre potes. Sint tͥ ieuinia pura. casta. siplicia
simila. mel. pistatia. tot ortor cultura uexat᷑.: ut cibario ñ uescamꝰ
pane. Audio p̃terea qͦsdã c̃tra rerũ hoĩũq nat᷑am. aꝗͣ non bibere. nec
uesci panẽ: sorbiciuncłas delicatas. & c̃trita olera. betarũ qͦq sucũ
n̾ calice sorbere sed conca

Expanded text:
inguis uenter non gignit sensum tenuem\'. Tantum tibi ieiuniorum inpone, quantum ferre potes. sint pura, casta, simplicia,simila, mei, pistatia, tota hortorum cultura nexatur, ut cibario nou uescamur pane. audio praeterea quosdam contra rerum hominumque naturam aquam non bibere nec uesci pane, sed sorbitiunculas delicatas et contrita holera betarumque sucum non calice sorbere, sed conca
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ nat᷑am eo mͦ qͦ mouere ille & moueri illa potuit ad expͥm̾dos uer-¬
bor sonos. & signa corporalia ꝑquȩ mulier suadentis intelliger& uo¬
luntatẽ : in ipsa uͦ muliere qr illa rationalis creat᷑a erat quȩ motu
suo poss& uti ad uerba facienda nͥ ipse locutꝰ ẽ sed eiꝰ oꝑatio atq ꝑsuo¬
sio. ꝗͣuis occulto instinctu ad iuuaret interiꝰ: qđ exteriꝰ egerat ꝑser-¬
generi humano ꝓd e̾e̾t qđ faciebat quȩ nesciebat neq uolebat. & eo ip¬
so illudebat᷑ ab angłis. Non itaq serpens uerbor sonos intelligebat. qͥ

Expanded text:
eius naturam eo modo, quo mouere ille et moueri illa potuit ad exprimendos uereius naturam eo modo, quo mouere ille et moueri illa potuit ad exprimendos uerborum sonos et signa corporalia, per quae mulier suadentis intellegeret uoluntatem. in ipsa uero muliere, quia illa rationalis creatura erat, quae motu suo posset uti ad uerba facienda, non ipse locutus est, sed eius operatio atque persuasio, quamuis occulto instinctu adiuuaret interius, quod exterius egerat per sergeneri humano prodesset quod faciebat, neque sciebat, neque volebat, et eo ipso illudebatur ab angelis. Non itaque serpens verborum sonos intelligebat qui
Abbreviated transcription (Latin):
de ic uuitare der ¶ensurȩ ipse longitudinis &e altitudinis ꝙ la¬
titudinis archȩ. significant corpꝰ humanũ. in cuiꝰ ueritate ad hoes
pͥnunciatꝰ ẽ uenturꝰ & uenit. Humani qͥppe corporis longitudo.
auertice usq ad uestigia sexies tantũ hab& ꝗͣ latitudo: quȩ ẽ ebuno
latere ad altum latꝰ. & decies tantũ altitudo. cuiꝰ altitudinis m̃sura ẽ
ĩlatere ador so ad uentrẽ: uelut si iacentẽ hoiem metiaris supinũ seu
ꝓnũ. Sexies tantũ longꝰ a capite ad pedes ꝗͣlatꝰ adext̾a ĩsinistrã ł asi¬
nistra ĩ dext̾am: & decies ꝗͣ altꝰ at̾ra. Unde facta ẽ archa trecentor
longitudine cubitoꝵ. & qͥnquaguita ĩ latitudine: & triginta in
altitudine. Et qđ hostiũ ĩ latere accepit. ꝓfecto illudẽ uulnꝰ.: qͣndo
on ẽ ꝑmissꝰ diabol tẽptare feminã nͥ ꝑserpentẽ. nec uirũ nͥ ꝑ
feinã: sed insepente ipse locutꝰ ẽ. utens eo uelut or gano: mouensq

Expanded text:
latitudinis eius significant corpus humanum, in cuius ueritate ad homines praenuntiatus est uenturus et uenit. Humani quippe corporis longitudo a uertice usque ad uestigia sexiens tantum habet quam latitudo, quae est ab uno latere ad alterum latus, et deciens tantum quam altitudo, cuius altitudinis mensura est in latere a dorso ad uentrem; uelut si iacentem hominem metiaris supinum seu pronum, sexiens tantum longus est a capite ad pedes, quam latus a dextra in sinistram uel a sinistra in dextram, et deciens. quam altus a terra. Unde facta est arca trecentorum in longitudine cubitorum et quinquaginta in latitudine et triginta in altitudine. Et quod ostium in latere accepit, profecto illud est uulnus, quando on est permissus temtare feminam nisi per serpentem nec uirum nisi per feminam. sed in serpente ipse locutus est utens eo uelut organo mouensque
Abbreviated transcription (Latin):
uir p̃uaricatꝰ ẽ. Nã ipsũ dicit p̃uaricatorem ubi ait. insimilitudinẽ
p̃uaricationis ade qͥ ẽ forma futuri. seductũ tam̾ negat. Nã & inter¬
rogatꝰ ñ ait. mulier qͣ dedisti mͥ seduxit me & comedi: sed ipsa in qͥt¬
mͥ dedit de ligno & manducaui. Illa uͦ. serpens inqͥt seduxit me. Ita
salomon uir tantȩ sapientiȩ. nũqͥd nã credendũ est qđ ĩsimula chro¬
rũ cultu credidit e̾e aliꝗd utilitatis: Sed mulierũ amori ad hoc ma-¬
lũ trahenti resistere ñ ualuit. faciens qđ sciebat n̾e̾e̾ faciendũ: ne su-¬
as qͥb deꝑibat atq defluebat mortiferas delicias contristaret. ita &
adã postea ꝗͣ de ligno ꝓhibito seducta mulier manducauit: eiq dedit
ut simul ederent noluit eã c̾tristari. ꝗͣ credebat posse sine suo solatio
contabescere: si ab eiꝰ alienaret᷑ animo.¬

Expanded text:
uir praeuaricaretur. nam et ipsum dicit praeuaricatorem ubi ait: in similitudine praeuaricationis Adae, qui est forma futuri; seductum tamen negat. nam et interrogatus non ait: "mulier, quam dedisti mecum, seduxit me et manducaui" sed: ipsa inquit, dedit mihi a ligno et manducaui. illa uero: serpens, inquit, seduxit me. ita Salomon, uir tantae sapientiae, numquidnam credendum est quod in simulacrorum cultu credidit esse aliquid utilitatis? sed mulierum amori ad hoc malum trahenti resistere non eualuit, faciens quod sciebat esse faciendum minime, ne suas quibus deperibat atque defluebat mortiferas delicias contristaret. ita et Adam, posteaquam de ligno prohibito seducta mulier manducauit eique dedit ut simul ederent, noluit eam contristare quam credebat posse sine suo solacio contabescere, si ab eius alienaretur animo
Abbreviated transcription (Latin):
nouũ fut᷑ũ legimꝰ. ñ forte ut assolet ꝓpħica locutio ꝓpriis u̾bis trãs¬
lata miscere turbulentã huiꝰ mundi uitã que tc̃cessabit. maris
taminis. qͥ dubitat de pͥmio uncentis. Et oĩb m̃dacib pars
erit instagno ardente. Ostendit multa gn̾a eẽ m̃datii. s ꝑiculosissimũ. ⁊
maxime detestandũ ẽ qͦuireligionẽ peccat᷑. De qͦ supra. Dicũt inqͥt se uided̾¬

Expanded text:
novum futurum legimus. Nisi forte ut assolet prophetica locutio propriis verbis translata miscere, turbulentam hujus saeculi vitam, quae tunc cessabit, maris taminis, qui dubitat de praemio vincentis. Et omnibus mendacibus pars erit in stagno ardenti. Ostendit multa esse genera mendacii, sed periculosissimum et maxime detestandum est quo in religionem peccatur, de quo supra. Dicunt, inquit, se Jud
Abbreviated transcription (Latin):
Incrisopasso. boꝵ mr̃m opꝰ parit̃ ⁊ p̃miũ. Iniacincto. doctoꝵ celestis ad
alta subleuatio. ⁊ ꝓpt̾ infirmos humił adhumana descensio.
n ametisto
cȩlestis sẽꝑ regni inhumiliũ animo memoria designat᷑¬

Expanded text:
rum martyrum opus pariter et praemium. In hyacintho, doctorum coelestis ad alta sublevatio, et, propter infirmos, humilis ad humana descensio. In amethysto, coelestis semper regni in humilium animo memoria designat
Abbreviated transcription (Latin):
nia spide fidi uiridita.
habitabili .Nã cũ auro ⁊ gemis affluat grifestenent unui̾sa. alites ferocis¬
simi. ł potiꝰ fere uolantes. st̃ enĩ quadrupedes. corꝑe qͥd leonib. capite uͦ
⁊ alis. aqͥlis simillime. Arim aspi cũ his dimicant. qͥ uno oculo infronte
media. ferunt᷑ insignes. ut accipiant hos lapides mira cupiditate. ⁊ feris
sapientib ⁊arim aspis custodientib. In sardonice. scoꝵ int̾ uͥtutes hu
militas. Insardio. reuerendꝰ mr̃ũ cruor expͥmit᷑. In crisolito. sp̃ał int̾¬
miracula p̾dicatio. Anberillo. p̾dicantiũ ꝑfecta oꝑatio. qͥtenentis maꝵ¬

Expanded text:
aspide fidei viriditas: habitabiles tamen; nam cum auro et gemmis affluant, grypes tenent uniuersa, alites ferocissimae, vel potius ferae volantes. Sunt enim quadrupedes, et corpore quidem leonibus, capite vero et alis aquilis simillimae. Armaspi cum his dimicant, qui uno oculo in fronte media feruntur insignes, ut accipiant hos lapides, mira cupiditate et feris capientibus, et Armaspis custodientibus. militas. In sardio, reverendus martyrum cruor exprimitur. In chrysolito, vox spiritamiracula praedicatio. In beryllo p
Abbreviated transcription (Latin):
iubent᷑ contẽpnere facultates: Amico raꝑe qͥppiã furtũ ẽ: eccłiam
fraudare. sacrilegiũ ẽ. Accepisse pauꝑibꝰ erogandũ & esurientibꝰ plu-¬
aliꝗd subtrahere. oiũ p̃donũ crudelitatẽ suꝑat. Alt̃ fame torquet᷑.¬
& tuiudicas qm̃ uentri eiꝰ satis ẽ. Aut diuide statĩ qđ accipis: aut siti-¬
midꝰ es dispensator. dimitte largitorẽ ut sua ipse distribuat. Nolo sub
occasione mea sacculꝰ tuus sit plenꝰ. nemo me meliꝰ mea seruare potest.¬
Ipse enĩ optimꝰ dispensator ẽ: qͥ sibi nil reseruat¬

Expanded text:
jubentur contemnere facultates? Amico rapere quippiam furtum est, ecclesiam fraudare sacrilegium est. Accepisse pauperibus erogandum, et esurientibus plualiquid inde subtrahere omnium praedonum crudelitatem superat. ego fame torqueor et tu iudicas, quantum uentri meo satis sit? aut diuide statim, quod acceperis, aut, si timidus dispensator es, dimitte largitorem, ut sua ipse distribuat. nolo sub occasione mea sacculus tuus plenus sit. nemo me melius mea seruare potest. optimus dispensator est, qui sibi nihil reseruat