comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potestis cogitare. fabrica gͦ ista animadu̾sa:
quale u̾bum est ꝑ qd̾ facta est: Ꝙ ñ sola fa¬
cta est. Omĩa enim ista uident᷑: qi ꝑtinent
ad sensum corꝑis. ł illud u̾bum & angłi
facti sunt. ꝑ illud u̾bum & archangłi fac¬
ti sunt: potestates. sedes. dĩationes. pͥncipa¬
tus. ꝑ illud u̾bũ facta sunt omĩa. Hinc
cogitate quale u̾bum est. Respondet mͥ mͦ
forte nescio quis. & quis hoc u̾bũ cogitat:
Noli tͥ gͦ quasi ule aliquid facere cum au¬
dis u̾bum: & conicere u̾ba quȩ audis coti-¬
die. Ille talia uerba dixit. talia u̾ba loquu¬
tus est: talia u̾ba mͥ narras. Assidue enim
diceudo nomua u̾boꝵ: quasi uiluerut.
uerba. Et quancdo audis in principio erat
quid putares quale consuesti cogitare cũ
uerba humana soleres audire. audi qͥd co-¬
gites. Deus erat u̾bum. Ereat nẽ nescio qͥs
infidelis arrianus. & dicat qi u̾bum d̾i fa¬
ctum est. Quomͦ potest fieri ut u̾bui d̾i

Expanded text:
potestis cogitare. Ex fabrica ergo ista animadvertite potestis cogitare. Ex fabrica ergo ista animadvertite quale Verbum est per quod facta est: et non sola facta est. Omnia enim ista videntur, quia pertinent ad sensum corporis. Per illud Verbum et Angeli facti sunt; per illud Verbum et Archangeli facti sunt; Potestates, Sedes, Dominationes, Principatus; per illud Verbum facta sunt omnia: hinc cogitate quale Verbum est. 10. Respondet mihi modo forte nescio quis: Et quis hoc Verbum cogitat? Noli ergo tibi quasi vile aliquid formare, cum audis Verbum, et conjicere verba quae audis quotidie, Ille talia verba dixit, talia verba locutus est, talia verba mihi narras: assidue enim dicendo nomina verborum, quasi viluerunt, verba. Et quando audis, In principio erat quid putares, quale consuevisti cogitare, cum verba humana soleres audire, audi quid cogites: Deus erat Verbum. 11. Exeat nunc nescio quis infidelis Arianus, et dicat quia Verbum Dei factum est. Quomodo potest fieri ut Verbum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
generat consilium. ut aliquã fabricam con¬
truas. aliqͥd amplum in t̾ra moliaris. lam
natum. ẽ. consilium: & opus ñdũ complecũ
est. Uides tu quid facturus es: s alius nõ
miratur nͥ cum feceris & construxeris molẽ.
& fabricã illam ad exsculptionẽ ꝑfectionẽq
ꝑduxeris. Attendunt homines mirabilem
fabricam: & mirant᷑ consilium fabricantis.¬
Et stupent qđ udent: & amant qd̃ ñ ui¬
dent. Quis est qͥ potest uide consiliũ: Si gͦ
ex aliqua magna fabrica laudat᷑ humanũ
consilium: uis uide quale consilium di. ẽe
cam istam nundi. Uide quȩ sint facta ꝑ
u̾bum: & tc̃ cognosces quale sit u̾bum. At¬
tende hȩc duo mundi corꝑa: cęlum & t̾rã
Qius explicat u̾bis ornatum celi. qͥs ex¬
plicat fecunditatem terre: Quis digne col¬
laudat temꝑum uices. quis digne collau¬
dat seminum uim: Uidetis quȩ taceam: ne
dii commemorando parũ dicam forte quã

Expanded text:
generat consilium, ut aliquam fabricam congenerat consilium, ut aliquam fabricam construas, aliquid amplum in terra moliaris; jam natum est consilium, et opus nondum completum est: vides tu, quid facturus es; sed alius non miratur, nisi cum feceris et construxeris molem, et fabricam illam ad exsculptionem perfectionemque perduxeris: attendunt homines mirabilem fabricam, et mirantur consilium fabricantis; stupent quod vident, et amant quod non vident: quis est qui potest videre consilium? Si ergo ex magna aliqua fabrica laudatur humanum consilium, vis videre quale consilium Dei est cam istam mundi; vide quae sint facta per Verbum, et tunc cognosces quale sit Verbum. Attende haec duo mundi corpora, coelum et terram: quis explicat verbis ornatum coeli? quis explicat verbis fecunditatem terrae? quis digne collaudat temporum vices? quis digne collaudat seminum vim? Videtis quae taceam, ne diu commemorando parum dicam forte, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Anuna tua quãius parua qͣuis forte ad¬
huc carnalis: ñ mͥ potuit respondere nͥ in-¬
cõinutabilem dm. Omĩs autem creatura
mutabilis. Quomͦ gͦ potiusti scintillare
in illud qđ est suꝑ omnẽ creaturam. ut
certꝰ mͥ responderes incõmutabilem d̾mn:
Quid est gͦ illud in corcle tuo. quando co¬
gitas quandã substantiã uiuam. ꝓpetu¬
am. omp̃tentẽ. infinitam. ubiq p̃sentem.
ubiq totam. nusꝙͣ inclusam: Quando ista
cogitas : hoc est u̾bum de deo in corde tuo.
Numqͥd autem hoc est sonus ille. qui qua¬
tuor litteris constat & duab sillabis:
Ergo quȩcumq dicunt᷑ & transeunt soni
gitante est qui dirit. & in indelligente qui
audiuit. Alanent hȩc: tͣnseuntib sonis.
Refer animũ ad illud u̾bum. Si tu potes
abere u̾bum in corde tuo tamquã consiliũ
atum in mente tua. ut mens tua pariat cõ¬
ilium. & insit consiliũ quasi ꝓles mentis
uȩ. quasi filius cordis tui: pͥu̾s enum cors

Expanded text:
Anima tua quamvis parva, quamvis forte adAnima tua quamvis parva, quamvis forte adhuc carnalis, non mihi potuit respondere nisi incommutabilem Deum; omnis autem creatura mutabilis: quomodo ergo potuisti scintillare in illud quod est super omnem creaturam, ut certus mihi responderes incommutabilem Deum? Quid est ergo illud in corde tuo, quando cogitas quamdam substantiam vivam, perpetuam, omnipotentem, infinitam, ubique praesentem, ubique totam, nusquam inclusam? Quando ista cogitas, hoc est verbum de Deo in corde tuo. Numquid autem hoc est sonus ille qui quatuor litteris constat, et duabus syllabis? Ergo quaecumque dicuntur et transeunt, sonionus, et in cogitante est qui dixit, et in intelligente est qui audivit, manet hoc transeuntibus sonis. 9. Refer animum ad illud verbum. Si tu potes habere verbum in corde tuo, tanquam consilium natum in mente tua, ut mens tua pariat consilium, et insit consilium quasi proles mentis tuae, quasi filius cordis tui. Prius enim cor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ illud creatum est. sĩ sonuit & transut:
Quale gͦ u̾bum: quod & dicitur ꝙ ñ tran¬
ait: Intendat caritas ur̃a: magna res. ẽ.
Cotidie dicendo uerba iuluerunt nob̃: qi
sonando u̾ba & transeundo uilierunt ꝙ
nichil aliud uident᷑ quã uerba. Est u̾bum
& in ipso homine qđ manet intus: nam so
nus ꝓcedit ex ore. Est u̾bum qđ u̾bũ spũa¬
liter dicitur. illud qd̃ intelligis de sono. ñ
ipse sonus. Ecce u̾bum dico: cum dico ds.¬
Quamibreue . ẽ. qđ dixi: quatuor litteras
& sillabas duas. Numqͥdnã hoc totum. ẽ.
tũ hoc uile est. tantocarum est qđ in eis
intelligitur: Qͥd factum. ẽ. in corde tuo
cum audisses ds: Qͥd factum . ẽ. in corde meo
cum dicerem ds: Magna & quȩdã sumina
substantia cogitata est: quȩ transcend at¬
bat omnẽ mutabilem creaturã. carnalem
& animalem. & si dicam tͥ. d̾s commutabi¬
lis est an incommutabilis: respondebis sta¬
tim. Absit ut ego uł creclam uł sentiã com¬
mutabilem dm. Incominutabilis. ẽ. ds.

Expanded text:
creatum est, si sonuit et transiit? Quale ergo Verbum quod et dicitur, et non transit? Intendat Charitas vestra: magna res est. Quotidie dicendo verba viluerunt nobis, quia sonando verba et transeundo viluerunt, et nihil aliud videntur quam verba. Est verbum et in ipso honus procedit ex ore. Est verbum quod vere spiritualiter dicitur, illud quod intelligis de sono, non ipse sonus. Ecce quam breve est quod dixi, quatuor litteras et syllabas duas. Nunquidnam hoc totum est, uantum hoc vile est, tantum charum est quod in eis intelligitur? Quid factum est in corde tuo, cum audisses, Deus? Quid factum est in corde meo, cum dicerem, Deus? Magna et summa quaedam substantia cogitata est, quae transcendat omnem mutabilem creaturam, carnalem et animalem. Et si dicam tibi, Deus commutabilis est, an incommutabilis? respondebis statim, Absit ut ego vel credam vel sentiam commutabilem Deum: incommutabilis est Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑartus oe uenas ac medulas neruosq fun-¬
tẽ sustineãt uomitũ. post cȩnas & pͣndia
statĩ euomere qđ ingesserint & tam̃ cor¬
dere: ostendt̃ suã. Quãius enĩ tenuis hu¬
mor ac liquens esca: cũ in uenis & artub
concocta fuerit & digesta. ꝑ occultos me¬
atus corporis quos greci poros uocant. ad
inferiora dłlabit᷑. & in secessũ uadit. De⁊
corde enĩ exeunt cogitationes malȩ Ergo
animȩ pͥncipale nõ scđ̾m platonẽ incere¬
bro s iuxta. xp̃m incorde ẽ: & arguen¬
di sunt ex hac sententia qui cogitationes
a diabolo inmitti putant. & nõ ex ꝓpͥa
nasci uoluntate. Diabolus ad uitor esse &
incentor malarũ eogitationũ pot̃.: auctor
ñ potest.Sinaut̃ semꝑ in insidiis positus. leuẽ
cogitationũ nr̃arũ scintillã suis fomitibus
inflãmarit. nõ debemꝰ opinari eũ cordisqͦ
occulta rimari: s ex corporis habitu & gesti¬
b estimare qͥd uersemus intrinsecus. Ubi

Expanded text:
per artus et venas ac medullas nervosque funper artus et venas ac medullas nervosque funpetem sustinent vomitum, post coenas et prandia, statim evomere quod ingesserint, et tamen cordere, ostendunt suam. Quamvis enim tenuis humor et liquens esca, cum in venis et artubus concocta fuerit et digesta, per occultos meatus corporis, quos Graeci πόρους vocant, ad inferiora dilabitur, et in secessum vadit. De corde enim exeunt cogitationes malae, hoe principale non juxta Platonem in cerebro, sed juxta Christum in corde est. Et arguendi ex hac sententia, qui cogitationes a diabolo immitti putant, et non ex propria nasci voluntate. Diabolus adjutor esse et incentor malarum cogitationum potest, auctor non potest. Sin autem semper in insidiis positus, levem cogitationum nostrarum scintillam suis fomitibus inflammarit, non debemus opinari eum cordis quoque occulta rimari, sed ex corporis habitu et gestibus aestimare quid versemus intrinsecus. Verbi
Abbreviated transcription (Latin):
In hunc sensũsaluator p̃cipit doctores pessimos
dimittendos arbitrio suo. sciens eos difficult̃
ad ueritatẽ posse retrahi: cecos e̾t̾ & cecũ po¬
trus dixit ei. Edissere nob̃ ꝑabolã istã. Et̃ ille
dixit. Adhuc &e uos sine intellectu estis: Ad̾
aꝑte dictũ fuerat & patebat auditu. apłs
nifesta mysticã querit intelligentiã: cor¬
ripit᷑q ad nõ quare ꝑabolice dictũ putet.
qđ ꝑspicue locutꝰ est. Ex quo animadu̾tinꝰ
uiciosũ ẽẽ. auditorẽ qui aut obseura mani¬
feste. aut manifeste dicta obscure uelit in¬
telligere. Nõ intelligitis quia omẽ qđ in
trat in os in uentrẽ uadit & in secessũ emit
cit᷑: Om̃ĩa euãgłioꝵ loca apud hereticos &
ꝑuersos plena st̃ scandalis. Et ex hac senten¬
cia qͥdã calũpniant᷑ qđ dñs phẏsicȩ disputa¬
tionis ignarus putet om̃s cibos in uentrẽ
ire &e in secessũ digeri: cũ statĩ infusȩ escȩ

Expanded text:
In hunc sensum Salvator praecipit doctores pessimos In hunc sensum Salvator praecipit doctores pessimos dimittendos arbitrio suo, sciens eos difficulter ad veritatem posse retrahi, caecos esse et caecum poissere nobis parabolam istam. At ille dixit: Adhuc et vos sine intellectu estis? Quod aperte dictum fuerat, et patebat auditui, aposnifesta mysticam quaerit intelligentiam. Corripiturque a Domino, quare parabolice dictum putet, quod perspicue locutus est. Ex quo animadvertimus vitiosum esse auditorem, qui aut obscura manifeste, aut manifeste dicta obscure velit intelligere. Non intelligitis, quia omne quod in os intrat, in ventrem vadit, et in secessum emcas? Omnium Evangeliorum loca apud haereticos et perversos plena sunt scandalis. Et ex hac sententiola quidam calumniantur, quod Dominus, physicae disputationis ignarus, putet omnes cibos in ventrem ire, et in secessu digeri, cum statim infusae escae
Abbreviated transcription (Latin):
dent᷑ inscripturis: plena st̃ questionib Dĩs
inqͥt plantatio quã nõ plantauit pat̾ mĩ cȩle¬
stis eradicabit᷑. Ergo eradicabit᷑ &e illa plan-¬
catio de qua apłs ait: ego plantaui. appollo
rigauit. S soluit᷑ questio: ex eo qđ sequitur.
ds̃ aut̃ increm̃tũ dedit. Dicit & ipse. dĩ agri-¬
cultura. dĩ elificatio ẽ: & in alio loco. eooꝑa¬
tores dĩ sumus.Si aut̃ cooꝑatores: gͥ plantan¬
qui diu̾sas nat᷑as introducunt dicentes. Si
diant illud ieremiȩ. Ego uos plantaui uineã
uerã: quomͦ uersi estis in a maritudinem
uitis aliene : Plantauit qͥdẽ ds̃ & nemo pot̃
eradicare plantationẽ eius: sed qm̃ ista plan¬
tacio in uoluntate ꝓprii arbitrii est. nuiꝰ
aliꝰ eã eradicare poterit. nͥ ipsa p̃buerit as¬
sensũ. Sinite illos: oeci sunt duces cecor. hoc
ẽ qđ apłs p̃cipit. hereticũ hominẽ post unã
& alterã correptionẽ deuita: sciens qđ per¬
uersus sit huuis modi. & a semetipso dãpnatꝰ:

Expanded text:
ris, plena sunt quaestionibus. Omnis, inquit, plantatio quam non plantavit Pater meus coelestis, eradicabitur. Ergo eradicabitur et illa plantatio, de qua Apostolus ait: Ego plantavi, Apollo rigavit . Sed solvitur quaestio ex eo quod sequitur: Deus autem incrementum dedit . Dicit et ipse: Dei agricultura, Dei aedificatio estis . Et in alio loco: Cooperatores Dei sumus. Si autem cooperatores: igitur plantanqui diversas naturas introducunt, dicentes: Si diant illud Jeremiae; Ego vos plantavi vineam veram, quomodo versi estis in amaritudinem vitis alienae ? Plantavit quidem Deus, et nemo potest eradicare plantationem ejus. Sed quoniam ista plantatio in voluntate proprii arbitrii est, nullus alius eam eradicare poterit, nisi ipsa praebuerit assensum. Sinite illos, caeci sunt, duces caecorum. C praeceperat: Haereticum hominem post unam atque alteram correptionem devita, sciens quia perversus sit hujusmodi, et a semetipso damnatus .
Abbreviated transcription (Latin):
caro factũ. ẽ: & habitauit in nob̾. fortitudo
xp̃i te creauit: infirmitas. xp̃i te recreauit. for¬
ticudo xp̃i fecit ut qd̾ ñ erat esset: infirmitas
xp̃i fecit ut qd̾ erat ñꝑiret. Condidit nos for-¬
titudine sua: quȩsiuit nos infirmitate sua. Nu
suos. huic enĩ se similẽ fecit. Quotiens uolui
inquit ad ierłm congregare filios tuos cãquã¬
Uidetis aut̃ fr̃s quẽ ad modũ gallina infirme
tur pullis suis. Nulla alia auis sic mat̾ agnos¬
cit᷑. Uidemꝰ nidificare passeres qͦslibet ante
ocłos nr̃os: hirundines ciconias. columbas. coti¬
die uidemꝰ nidificare. Iuos nͥ quãdo innidis
uidemꝰ. parentes. ẽẽ. ñ agnoscimꝰ: gallina uͦ

Expanded text:
it in nobis . Fortitudo Christi te creavit, infirmitas Christi te recreavit. Fortitudo Christi fecit ut quod non erat esset: infirmitas Christi fecit ut quod erat non periret. Condidit nos fortitudine sua, quaesivit nos infirmitate sua. 7. suos; huic enim se similem fecit: Quoties volui, inquit ad Jerusalem, congregare filios tuos suVidetis autem, fratres, quemadmodum gallina infirmetur cum pullis suis. Nulla alia avis quod sit mater agnoscitur. Videmus nidificare passeres quoslibet ante oculos nostros; hirundines, ciconias, columbas quotidie videmus nidificare; quos nisi quando in nidis videmus, parentes esse non agnoscimus. G
Abbreviated transcription (Latin):
dit in me nõ sitiet umꝗͣ. Iui uenit ad
me hoc ẽ qđ ait qui credit in me: & qd̃
dixit ñ esuriet hoc intelligendũ ẽ & nõ
siciet ũꝗͣ. Utroq enĩ illa significat᷑ ȩt̾̃na
sacietas: ubi nulla ẽ egestas. Panẽ de
cȩlo desideratis: ante uos habetis & ñ
manducatis. S dixi uob̃: quia & uidi¬
stis me ce nõ credidistis. S nõ idõ ego po¬

Expanded text:
dit in me, non sitiet dit in me, non sitiet me, hoc est, quod ait, et qui credit in me. Et quod dixit, non esuriet, hoc intelligendum est, non sitiet unquam. Utraque enim illa significat aeterna satietas, ubi nulla est egestas. Panem de coelo desideratis, ante vos habetis, et non manducatis. Sed dixi vobis quia et vidistis me, et no
Abbreviated transcription (Latin):
ses dedit uob̃ panẽ de cęlo. Uerus enĩ panis
est: qui cȩlo decendit & dat uitã mundo.
berus gͣ ille panis ẽ qͥ dat uitã mundo:
& ipse cibꝰ ẽ. de quo paulo ante locutꝰ sũ.
oꝑamini nõ cibũ qui perit sed qui ꝑmance
in uitã ȩt̃nã. Ergo &e illud manna hoc si¬
gnificabat: & illa omĩa. signa mea erant:
Signa mea dilexistis: qui significabat᷑
contempnitis. Nõ gͦ moyses panẽ dedit
de cȩlo : ds̃ dat panẽ. Sed quẽ panẽ: forte
manna : Non. sed panẽ quẽ significauit.
dit & dat uitã mundo. Dixert̃ gͦ ad eum:
Onẽ: semꝑ da nob̾ hunc panẽ. Quo modo
mulier illa samaritana cui dictũ est
qui biberit de hac aqua nõ sitiet umꝗͣ
continuo illa seđłm corpus accipiens sẽd
tñ carere indigentia uolens. da inqͥt
mͥ dñe de hac aqua: sic &e isti. dnẽ da no¬
bis panẽ hunc qui nos reficiat nec defi¬
ciat. Dix̃ aut̃ eis iħc. Ego sũ panis uitȩ.
Qui uenit ad me ñ esuriet: &e qui cre¬

Expanded text:
s dedit vobis panem de coelo. Verus enim panis est qui de coelo descendit, et dat vitam mundo. Verus ergo ille panis est qui dat vitam mundo; et ipse cibus est de quo paulo ante locutus sum, eramini cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Ergo et illud manna hoc significabat, et illa omnia signa mea erant. Signa mea dilexistis; qui significabatur, contemnitis? Non ergo Moyses dedit panem de coelo: Deus dat panem. Sed quem panem? forte manna? Non, sed panem quem significavit lo, et dat vitam mundo. Dixerunt ergo ad eum: Domine, semper da nobis panem hunc. Quomodo mulier illa Samaritana, cui dictum est: Qui biberit de hac aqua, non sitiet unquam ; continuo illa secundum corpus accipiens, sed tamen carere indigentia nolens: Da, inquit, mihi, Domine, de hac aqua; sic et isti: Domine, da nobis panem hunc, qui nos reficiat, nec deficiat. Dixit ergo eis Jesus: Ego sum panis vitae; qui venit ad me, non esuriet, et qui cre
Abbreviated transcription (Latin):
de qͥnq panib pasti st̃: Sciebant hoc qͥde:¬
sed huic cibo manna de cęlo p̃ferebant. Oñs
aut̃ iħc talẽ se dicebat: ut moysi p̃poneret:
Neq enĩ ausus ẽ moyses de se dicere: qđ da¬
ret cibũ nõ qui ꝑit s qui ꝑmanet in uitã
et̾nã. Aliqͥd plus iste ꝓmittebat ꝗͣ moy ses.
ꝑ moysen quippe ꝓmittebat᷑ regnũ. t̾ra tra
hens lac oe mel: temꝑalis pax. Abundantia
filioꝵ. salus corporis. & cet̾a omĩa tempora¬
lia quidẽ. in figura tam̃ sp̃ualia: quia ue¬
teri homini in ueteri testam̃to ꝓmittebatur:

Expanded text:
de qde qsed huic cibo manna de coelo praeferebant. Dominus autem Jesus talem se dicebat, ut Moysi praeponeretur. Non enim ausus est Moyses de se dicere quod daret cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Aliquid plus iste promittebat quam Moyses. Per Moysen quippe promittebatur regnum, et terra fluens lac et mel, temporalis pax, abundantia filiorum, salus corporis, et caetera omnia, temporalia quidem, in figura tamen spiritualia: quia veteri homini
Abbreviated transcription (Latin):
manducare cibũ nõ quiꝑit. s qui ꝑma¬
net in uitã ȩt̾nã. Ut quid paras uentrẽ
& dentẽ : Crede & manducasti. Discerni¬
tur qͥdẽ ab oꝑib fides. sic̃ apłs dic̃: iusti¬
ficari hominẽ ꝑfidẽ sine oꝑib legis. et
sunt oꝑa quȩ uident᷑ bona sine fide xp̃i:
oe ñ sunt bona qͥa ñ referunt᷑ ad eũ fine
exqͦ sint bona. fĩnis enĩ legis xp̃c. ad ui¬
sticiã omuĩ eredenti. Idõ noluit discernere
ab ope fidẽ. s ipsã fidẽ dixit esse opus dĩ:
Ipsa ẽ enĩ fides quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑatur.
Nec dix̃ hoc ẽ opus ur̃m s hoc ẽ opus dei
ut credatis in eũ quẽ misit ille: ut qui
głatur in dño gletur. Quia gͦ iuctalat
eos ad fidẽ: illi adhuc querebant signa quib
crederent. Uide si nõ uidei signa petunt. Di¬
xerunt gͦ ei. Qđ gͦ tu facis signũ: ut uideamꝰ
& credamꝰ tibi: Qͥd oꝑaris : Parũ ne erat qd̃

Expanded text:
manducare cibum non qui perit, sed qui permamanducare cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Utquid paras dentes et ventrem? crede, et manducasti. Discernitur quidem ab operibus fides, sicut Apostolus dicit, justificari hominem per fidem sine operibus Legis : et sunt opera quae videntur bona, sine fide Christi; et non sunt bona, quia non referuntur ad eum finem ex quo sunt bona: Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti . Ideo noluit discernere ab opere fidem, sed ipsam fidem dixit esse opus. Ipsa est enim fides quae per dilectionem operatur . Nec dixit, Hoc est opus vestrum; sed, Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille: ut qui gloriatur, in Domino glorietur . Quia ergo invitabat eos ad fidem, illi adhuc quaerebant signa quibus crederent. Vide si non Judaei signa petunt. Dixerunt ergo ei, Quod ergo tu facis signum, ut videamus et credamus tibi? quid operaris? Parumne erat quod
Abbreviated transcription (Latin):
idõ ponis signũ. ne confusa cũ cet̾is a te
nõ possit agnosci. Pat̃ gͦ eũ signauit. Qͥa
ẽ signauit: Propriũ quiddã illi dedit:
ne cet̾is cõparetur hominib Iđo de illo
dictũ est: unxit te ds̃. ds̃ tuus oleo ex¬
ultationis pre participibus tuis. Ergo
signare quid est: Exceptũ habere hoc ẽ
p̃participib suis. Itaq nolite inquit me
contẽpnere quia filiꝰ hominis sũ: & querite
a me cibũ nõ qui ꝑit. s qui ꝑmanet inuitã
ȩt̾nã. Sic enĩ filius hominis sũ: ut nõ sim
unus ex uobis. Sic sũ filius hominis: ut
pat̾ ds̃ me signaret. Quid est signaret:
Propriũ aliquid michi daret. quo nõ cõfũ¬
derer cũ genere humano: sed ꝑme libera¬
ret᷑ genꝰ humanũ. Dixert̃ gͦ ad eũ. Quid fa¬
obseruando hoc p̃ceptũ implere poterimꝰ:
Respondit iħc: &e dix̃ eis: hoc ẽ opus dei:
ut credatis in eũ quẽ misit ille. hoc ẽ gͦ

Expanded text:
ideo ponis signum, ne confusa cum aliis, a te ideo ponis signum, ne confusa cum aliis, a te non possit agnosci. Pater ergo eum signavit. Quid est, signavit? Proprium quiddam illi dedit, ne caeteris comparetur hominibus. Ideo de illo dictum est, Unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis, prae participibus tuis . Ergo signare quid est? Exceptum habere: hoc est, prae participibus tuis. Itaque nolite, inquit, me contemnere, quia filius sum hominis; et quaerite a me cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Sic enim filius hominis sum, ut non sim unus ex vobis: sic sum filius hominis, ut Pater Deus me signaret. Quid est, signaret? Proprium aliquid mihi daret, quo non confunderer cum genere humano, sed per me liberaretur genus humanum. 12. Dixerunt ergo ad eum: Quid faobservando, hoc praeceptum implere poterimus? Respondit Jesus, et dixit eis: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille. Hoc est ergo
Abbreviated transcription (Latin):
te sic acciꝑe quasi alios filios hominũ: de¬
quib dictũ ẽ. filii aut̃ hominũ in ꝓtecti¬
one alarũ tuarũ sꝑabt̃. Iste filiꝰ hominis
minũ filiꝰ hominis ẽ. Iste filius hominis
& filius dĩ ẽ: iste homo etiã ds̃ ẽ. Alio loco
int̾rogans discipłos ait. Quẽ dicunt homi
nes. eẽ. filiũ hominis: Et illi. Alii ioħem.
alii heliã: alii ieremiã aut unũ ex ꝓpħis.
Et ille. uos quẽ me esse dicitis: Respondit
xit filiũ hominis: petrus eũ dixit filiũ
qd in claritate ꝑmanebat. uerbũ dĩ com¬
mendabat humilitatẽ suã: homo agnos¬
cit claritatẽ dnĩ sui. Et reuera fr̃s puto
minis ẽ: s ꝓpt̾ nos. Ergo erat filiꝰ hominis
illo modo: cũ u̾bũ caro factũ ẽ. & habita¬
uit in nobis. Idõ enĩ hunc ds̃ pat̾ signa¬
uit. Signare quid ẽ: nͥ ꝓpriũ aliquid
ponere: Hoc ẽ enĩ signare: imponere aliqͥd
quo nõ confundat᷑ cũ cet̾is. Signare est
signũ rei ponere. Cuicũq rei ponis signũ:

Expanded text:
lios hominis, quibus dictum est: Filii autem hominum in protectione alarum tuarum sperabunt . Iste filius hominis minum, filius hominis est. Iste filius hominis et Filius Dei est, iste homo, etiam Deus est. » interrogans discipulos ait: Quem me dicunt esse homines Filium hominis? Et illi: Alii Joannem, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex Prophetis. Et ille: Vos vero quem me dicitis esse? Respondixit se Filium hominis, et Petrus eum dixit Filium orabat quod in claritate permanebat. Verbum Dei commendat humilitatem suam, homo agnoscit claritatem Domini sui. Et revesed propter nos. Ergo erat filius hominis illo modo, cum Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Ideo enim hunc Deus Pater signavit. Signare quid est, nisi proprium aliquid ponere? Hoc est enim signare, imponere aliquid quod non confundatur cum caeteris. Signare, est signum rei ponere. Cuicumque rei ponis signum,
Abbreviated transcription (Latin):
scribende incarnationis eiꝰ aduenir&. sufficient̃
uniu̾sa ꝓut essent gesta posset explicare quȩ¬
rentib. Imitemur & nos fr̃s mei piam diuĩ
matrem: ipsi quoq omĩa u̾ba ac facta dnĩ &
saluatoris nr̃i fixo in corde conseruando. Hoꝵ
meditatione diurna & nocturna. impurtunos
inanium nocentiũq cogitationũ repellamꝰ
incursus: horum crebra collatione & nos &
ꝓximos nr̃os a fabulis suꝑuacuis & male
dulcoratis detractionum colloquiis castigare.
atq ad diuinȩ frequentiã laudis accendere
curemus. Si enim fr̃s kiĩ in futuri beatitu¬
dine scłi habitare in domo dm̃ ac ꝑpetuo il¬
lum laucdare desideramus: oport& nimirũ
& in hoc scło quid in fut᷑o quęramus sollicite
p̃monstremus: frequentando uidelicet ȩccłiȩ
limina & ñ solum in ea laudes dñi canendo.
s & in omĩ loco dñationis eius ea quȩ ad lau¬
dem głamq conditoris nri ꝓficiant uerbis

Expanded text:
scribendae incarnationis ejus adveniret, sufficienter scribendae incarnationis ejus adveniret, sufficienter universa, prout essent gesta, posset explicare quaerentibus. Imitemur et nos, fratres mei, piam Domini matrem, ipsi quoque omnia verba et facta Domini ac Salvatoris nostri fixo in corde conservando, horum meditatione diurna et nocturna importunos inanium nocentiumque cogitationum repellamus incursus: horum crebra collatione et nos et proximos nostros a fabulis supervacuis et male dulcoratis detractionum colloquiis castigare atque ad divinae frequentiam laudis accendere curemus. Si enim, fratres charissimi, in futuri beatitudine saeculi habitare in domo Domini, ac perpetuo illum laudare desideramus, oportet nimirum et in hoc saeculo, quod in futuro quaeramus, sollicite praemonstremus, frequentando videlicet Ecclesiae limina, et non solum in ea laudes Domini canendo, sed et in omni loco dominationis ejus ea quae ad laudem gloriamque conditoris nostri proficiant
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ eis qui uł mysteria fidei uł sui pre¬
cepta conditoris tantũ meditando ꝑcipiut̃.
s his potius qui ea quȩ discere potuert̃
oꝑando exercent. regni aditus patet: insu¬
ꝑ etiam scienti bonum facere & ñ facienti
peccatum est illi⁊ & sicut dñs ipse testatur
omĩs cui multũ datum est multũ quęrit᷑
ab eo. Ne nos gͦ scientia inflet. s karitas po¬
tius edificet: sequamur exemplũ apparen¬
tis in homine filii dei: qui eis quos se ad su¬
blamia discenda sequi necdum ualere con¬
sperit. seipsum benigna humilitate subie¬
cit: cuius eremplo ẽoꝵ imbutos animos
cȩlesti grã dignos. celestis archani redderet
ẽẽ. capaces. Ꝙ mat̾ inquit eius conseruabat
omĩa u̾ba hȩc conferens in corde suo. Omĩa
quȩ de dño aut a dño dicta siue acta cog¬
nouerat mat̾ uirgo diligentius in corde
retinebat. sollicite cuncta memoriȩ comin¬
dabat: ut cum dño tempꝰ p̃dicandȩ siue

Expanded text:
quia non eis qui vel mysteria fidei, vel sui praequia non eis qui vel mysteria fidei, vel sui praecepta conditoris tantum meditando percipiunt, sed his potius qui ea quae discere potuerunt operando exercent, regni coelestis aditus patet. Insuper etiam scienti bonum facere, et non facienti, peccatum est illi. Et sicut Dominus ipse testatur: Omni cum multum datum est, multum requiritur ab eo . Ne nos ergo scientia inflet, sed charitas potius aedificet: sequamur exemplum apparentis in homine Filii Dei, qui eis quos se ad sublimia discenda sequi necdum valere conspexit, seipsum benigna humilitate subjecit, cujus exemplo imbutos eorum animos coelesti gratia dignos coelestis arcani redderet esse capaces. Et mater, inquit, ejus conservabat omnia verba haec conferens in corde suo. Omnia quae de Domino vel a Domino dicta sive acta cognoverat mater Virgo, diligentius in corde retinebat, sollicite cuncta memoriae commendabat, ut cum demum tempus praedicandae sive
Abbreviated transcription (Latin):
rii ascendere intelligendo ñ possent: neq
alit̃ eum in his quȩ uere patris eus eẽnt
manere decernerent nͥ ut comp̃hendere nos-¬
sent: descendit ipse cum ipsis ad inferiora cõ¬
uersationis eoꝵ. cępitq manere in his quȩ il¬
lorum eratit. & erat eis pia dispensatione
subiectus: donec ꝓficiente humilitatis ma¬
gisterio quantũ omĩb creaturis eẽt p̾feren¬
dus agnoscerent. Quid ꝓ his nr̃a agat suꝑbi¬
a: obsecro paucis attendamus. Certe cumea
ex temꝑe didicimus archana scripturarũ.
simpliciores quosq fis loquentib nob̾ intel¬
ligere ñ posse sentimus: statim extolu con¬
sueuimus: eisq despectis de nr̃a nos quasi
singłari ac ꝑplurima eruditione iactamꝰ.:
quasi ñ sint ꝑplures etiam nob̃ multo doc¬
tiores. Et qui a doctiorib nolumus despici:
ipsi indoctiores nob̃ despicere. unmo etiã ir¬
ridere gaude mus: neq reminisci curamꝰ.

Expanded text:
rii ascendere intelligendo non possent, neque rii ascendere intelligendo non possent, neque aliter eum in iis quae vere patris ejus essent manere decernerent, nisi ut comprehendere nossent, descendit ipse cum ipsis ad inferiora conversationis eorum, coepitque manere in his quae illorum erant: et erat eis pia dispensatione subjectus, donec proficiente humilitatis magisterio, quantum omnibus creaturis esset praeferendus agnoscerent. Quid pro his nostra agat superbia obsecro paucis attendamus. Certe cum ea, ex tempore didicimus, arcana Scripturarum, simpliciores quosque fratres loquentibus nobis intelligere non posse sentimus, statim extolli consuescimus, eisque despectis de nostra nos quasi singulari ac perplurima eruditione jactamus, quasi non sint perplures etiam nobis multo doctiores; et qui a doctioribus nolumus despici, ipsi indoctiores nobis despicere, imo etiam irridere gaudemus: neque reminisci curamus,
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatis neclum caꝑe uidisset: exhibu-¬
it eis humane subiectionẽ bumilitatis. ut ꝑ
hanc eos paulatim ad agnitionẽ diuinitatis
instiueret. Cumeĩ dixisset qͥd est qd̾ me
querebatis. an nesciebatis qi inhis quȩ patͥs
mei sunt oportet me. eẽ. & ipsi ñ intellexert̃
u̾bum qd̾ loquutus est ad illos. sic̃ euangłi¬
sta consequent̃ insinuat descendit cũ illis
& uenit in naiareth. & erat subditus illis.
Dicebat gͦ archanum sue diuinȩ uirtutis
parentib humanȩ suȩ fragilitatis. matͥ
sue. scilicet uere sue carnis. & castissimo
tutori castitatis illius. qui ꝑ id temꝑis
necdum ꝓpalata luce eu̾glica. ab omni-¬
bus pene qui eos nosse poterãt carnali
coniunctione uir eius. carnali ammiini-¬
stratione pat̾ estunabatur simul & uoca¬
batur ipsius diĩ saluatoris : dicebat in¬
quamhis. quia in his que patris mei sunt
oportet me esse. Qui cũ arcem tauti myste¬

Expanded text:
majestatis necdum capere vidisset, exhibumajestatis necdum capere vidisset, exhibuit eis humanae subjectionem humilitatis, ut per hanc eos paulatim ad agnitionem divinitatis institueret. Cum enim dixisset, Quid est quod me quaerebatis? an nesciebatis quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse? et ipsi non intellexerunt verbum quod locutus est ad illos, sicut evangelista consequenter insinuat: Descendit cum eis, et venit Nazareth, et erat subditus illis. Dicebat ergo arcanum suae divinae virtutis parentibus humanae suae fragilitatis, matri suae scilicet verae suae carnis, et castissimo tutori castitatis illius, qui per id temporis, nec dum prola a luce Evangelica, ab omnibus pene qui eos nosse poterant, carnali conjunctione vir ejus, carnali administratione pater aestimabatur simul et vocabatur ipsius Domini Salvatoris. Dicebat, inquam, his, Quia in iis quae Patris mei sunt, oportet me esse. Qui cum arcem tanti myste
Abbreviated transcription (Latin):
& in uob̾ erit: qr uidelicet ciusdẽ scȩ tri¬
nitatis ciuius una atq induusibilis nat᷑a
dumnitatis est. mansio in coidib electoꝵ
cdispar esse ñ potest. Ergo qd̃ dñs in templo
sedens dicit. in his quȩ patris inei sunt o¬
portet me esse: declaratio est consempit̾nȩ
deo patri potestatis & głe. Qd autem redi¬
ens nazareth erat subditus parentib: hu-¬
manȩ est ueritatis indicium:. simulq hu¬
militatis exemplum. In ea nainci nacura
sub ditus erat hominib in qua minor est
patre: unde ipse dicit. uado ad patrem
qr pat̾ maior me est: in qua etiam mino¬
ratus est paulominus ab angłis. In illa
autem in qua ipse & pat̾ unum sunt. in qͥñ
ex temꝑe uadit ad patrem s semꝑ ipse in pa¬
tre & pat̾ in ipso est: omia ꝑ ipsum facta
sunt & ipse est ante om̃s. Cuius multũ.ẽ.
miranda magnȩ dispensatio pietatis: qͥ
dum parentes suos mysterium diuinȩ suȩ

Expanded text:
et in vobis erit . Quia videlicet ejusdem sanctae Triet in vobis erit . Quia videlicet ejusdem sanctae Trinitatis, cujus una atque indivisibilis natura divinitatis est, mansio in cordibus electorum dispar esse non potest. Ergo quod Dominus in templo sedens dicit, In his quae Patris mei sunt oportet me esse, declaratio est consempiternae Deo Patri potestatis et gloriae. Quod autem rediens Nazareth erat subditus parentibus, humanae est veritatis indicium, simulque humilitatis exemplum. In ea namque natura subditus erat hominibus, in qua minor est Patre. Unde et ipse dicit: Vado ad Patrem, quia Pater major me est: in qua etiam minoratus est paulo minus ab angelis . In illa autem in qua ipse et Pater unum sunt, in qua non ex tempore vadit ad Patrem, sed semper in ipso est, omnia per ipsum facta sunt, et ipse est ante omnes. Cujus multum est miranda magnae dispensatio pietatis, qui dum parentes suos mysterium divinae suae
Abbreviated transcription (Latin):
dit. & quid est qđ me querebatis. nesciebatiꝰ
quia in his quȩ patris mei sunt oportit
me esse: diuinȩ maiestatis indicium fuit:
de qua alibi dicit. Omĩa que habet pater
mea sunt. Atq id̾o rectissime templũ ñ mi-¬
nus ad se quã ad patrem ꝑtinere testatur.
Inuentus quippe in templo dicit: quia in his
que patris mei sunt oportet me. eẽ: quia
nimirum quoꝵ una est maiestas & gła. ho¬
rum etiã una sedes ac domus est. Nec solũ
mat̾ialis dei domus quȩ ad adorandum
eum temꝑalit fieri solet: s etiam domus in¬
tellectualis quȩ ad laudandum eũ in eter-¬
num construit᷑. eque patri & filio inmo
etiam spũi seõ constat. eẽ. commuis. Deniq
idem filius qui de se ac patre dilectori suo
ꝓmittit. ueniemus ad eum & mansionẽ
apud eum faciemus. dicit de spũ: & ego
rogabo patrem. & alium paraelytum da¬
bit uob̾ ut maneat uobcum in etñum

Expanded text:
dit: Et quid est quod me quaerebatis? An nesciebatis dit: Et quid est quod me quaerebatis? An nesciebatis quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse? Divinae majestatis indicium fuit, de qua alibi dicit: Omnia quaecunque habet Pater, mea sunt; atque ideo rectissime templum non minus ad se quam ad Patrem pertinere testatur. Inventus quippe in templo dicit quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse: quia nimirum quorum una est majestas et gloria, horum etiam una sedes ac domus est; nec solum materialis Dei domus, quae ad adorandum eum temporaliter fieri solet, sed etiam domus intellectualis quae ad laudandum eum in aeternum construitur, aeque Patri ac Filio, imo etiam Spiritui sancto constat esse communis. Denique idem Dei Filius, qui de se ac Patre dilectori suo promittit: Veniemus ad eum, et mansionem apud eum faciemus , dicit de Spiritu: Et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum,
Abbreviated transcription (Latin):
ciplinȩ pat̾nȩ. ac ꝓ obseruantia mat̃ne legi.
grã capiti nr̃o & collo torques addit᷑: quia
quanto quis diuinis intentus fuerit aͥscul¬
tare pceptis: quanto ex quȩ didicerit in
unitate matris ȩccłie diligentiꝰ obseruare
studierit: canto & nunc dignius ad honorẽ
p̃dicatidi. & in futtro sublimus ascendet ad¬
.F. beatitudinẽ cum xp̃o sine fine regnandi. Ue¬
rum ne quis autumet dñm saluatorẽ ob im¬
ꝑitiȩ necessitatem adisse audisseq & in t̾ro¬
gasse magistros: udeamus qͥd sequitur.Stu¬
pebant autẽ om̃s qui eum audiebant: suꝑ
prudentia & responsis eius. Et uidentes mi¬
rati sunt. Quia enim idẽ uerus homo & ue¬
rus erat ds: ad ostendendũ quia homo erat
homines magistros humilit̾ audiebat ⁊ ad
comꝑbandum quia ds erat: eisdẽ loquenti¬
b sublunit̃ respondebat. Quod matri quexin¬
ti ac dicenti fili quid fecisti nob sic. ecce pat̾
tuus & ego dolentes querebamus te. respon¬

Expanded text:
ciplinae paternae ac pro observantia maternae legis ciplinae paternae ac pro observantia maternae legis gratia capiti nostro, et collo torques additur: quia quanto quis divinis intentus fuerit auscultare praeceptis, quanto ea quae didicerit in unitate matris Ecclesiae diligentius observare studuerit, tanto et nunc dignius ad honorem praedicandi, et in futuro sublimius ascendet ad beatitudinem cum Christo sine fine regnandi. Verum ne quis autumet Dominum Salvatorem ob imperitiae necessitatem adiisse audisseque et interrogasse magistros, videamus quid sequitur: Stupebant autem omnes qui eum audiebant super prudentia et responsis ejus, et videntes mirati sunt. Qui enim idem verus homo et verus erat Deus, ad ostendendum quia homo erat, homines magistros humiliter audiebat, et ad comprobandum quia Deus erat eisdem loquentibus sublimiter respondebat. Quod matri quaerenti ac dicenti: Fili, quid fecisti nobis sic? ecce pater tuus et ego dolentes quaerebamus te. Respon
Abbreviated transcription (Latin):
equitas: mea prudentia: mea est fortitudo.
ꝑ me reges regnant: & conditores legum iu¬
sta decernunt. Beatus homo qui audit me.
qui uigilat ad fores meas cotidie: & obser¬
uat ad postes ostii mei. Ipsa homine inditta.
ad audiendos homines aduenire dignata
est: ut nimirũ hominib quãius summo
ingenio p̾ditis necessariam discendi uerbi
formam p̃rogaret: ne siqui discipuli ueri¬
tatis fieri recusarent. magistri efficerent᷑
erroris. Et bene qui iuuenis erat doctͥaie
subiturus officium. puerulus adhuc senio¬
res auclit & int̾rogat: ut uidelicet eorum
ꝓuida dispensatione compescat audaciã:
qui ñ solum indocti s etiã impribes ad do¬
cendum prumꝑe. mragis quã ad discendiĩ
uolunt submitti. Sequamtir it̃ eius hu¬
manitatis. si nos mansio diuinȩ delectat ui¬
sionis: memores semꝑ illius p̃cepti. Audi fili
mi disciplinã patris tui. & ne dimittas le.¬
gem matris tuȩ: ut addatur gr̃a capiti tuo.
& torques collo tuo. ꝑ auditum quippe dis¬

Expanded text:
equitas mea prudentia mea est fortitudo per me reges regnant et conditores legum iusta qui vigilat ad fores meas quotidie, et observat ad postes ostii mei . Ipsa homine induta ad audiendos homines advenire dignata est, ut nimirum hominibus, quamvis summo ingenio praeditis, necessariam discendi verbi formam praerogaret: ne si qui discipuli veritatis fieri refugerent, magistri efficerentur erroris. Et bene qui juvenis erat doctrinae subiturus officium, puerulus adhuc seniores audit et interrogat, ut videlicet eorum provida dispensatione compescat audaciam, qui non solum indocti, sed etiam impubes ad docendum prorumpere magis, quam ad discendum volunt submitti. Sequamur iter ejus humanitatis, si nos mansio divinae delectat visionis, memores semper illius praecepti: Audi, fili mi, disciplinam patris tui, et ne dimittas legem matris tuae, ut addatur gratia capiti tuo, et torques collo tuo . Per auditum quippe dis
Abbreviated transcription (Latin):
apud dm & homines: qri quantũ ꝓficiente
etate hominib sapientiȩ & grȩ quȩ sibi in¬
erat dona patefaciebat. tantũ eos ad laudẽ
dei patris semꝑ excitare curabat. ꝑagens ipse
qd̃ cȩtis agendum p̃cepit. Luceat lux ur̃a corã
hominib: ut uideant oꝑa ur̃a bona & głifi¬
cent patrem ur̃m qui in celis est. Atq id̾o ñ so¬
lum apud homines grã & sapientia ꝑficere dici-¬
tur in quantũ ipsi eus sapientiã grañq po¬
tuere cognoscere: s etiã apud d̾m. in quantũ
ad eius laudem głamqi sapientiã ac gr̃am quã
in eo cognouere retulerunt. Cuius beneficiis
& munerib etñis sit laus & gr̃arum actio:

Expanded text:
apud Deum et homines; quia quantum proficiente aetate hominibus sapientiae et gratiae quae sibi inerant dona patefaciebat, tantum eos ad laudem Dei patris semper excitare curabat, peragens ipse quod caeteris agendum praecepit: Luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . Atque ideo non solum apud homines gratia et sapientia proficere dicitur, in quantum ipsi ejus sapientiam gratiamque potuere cognoscere, sed etiam apud Deum, in quantum ad ejus laudem gloriamque, sapientiam ac gratiam, quam in eo cognovere, retulerunt: cujus beneficiis ac muneribus aeternis sit laus et gratiarum actio
Abbreviated transcription (Latin):
ficiebat sapientia & ętate & gr̃a: apud d̾m &
homines. Naturã uerȩ humanitatis uidicat:
in qua ꝑficere ad tempussuoluit. qui in diui¬
nitate idem ipse est & anni eius ñ deficient.
Iurta hominis quippe naturã ꝓficiebat sa¬
pientia: ñ quidẽ ipse sapientior ex temꝑe ex¬
istendo. qui a prima conceptionis hora spu
sapientiȩ plenus ꝑmanebat. s eaudem quaple¬
nus erat sapientiã cet̾is ex temꝑe paulatin de¬
monstrando. Iuxta hominis naturã ꝓficiebat
ȩtate : qr de infantia ad puerictã. de puericia
ad iuuentutẽ. consueto homunib crescendi or.¬
dine ꝑuenit. Iurta hominis naturã ꝓficie¬
bat gr̃a: ñ ipse ꝑ accessum temꝑis accipien¬
do qd̾ ñ habebat.s pandendo donum gr̃ȩ qds

Expanded text:
ficiebat scientia, aetate et gratia apud Deum et homines. Natura verae humanitatis indicat, in qua proficere ad tempus voluit, qui in divinitate idem est, et anni ejus non deficient. Juxta hominis quippe naturam proficiebat sapientia, non quidem ipse sapientior ex tempore existendo, qui a prima conceptionis hora spiritu sapientiae plenus permanebat, sed eamdem qua plenus erat sapientiam caeteris ex tempore paulatim demonstrando. Juxta hominis naturam proficiebat aetate, quia de infantia ad pueritiam, de pueritia ad juventutem, consueto hominibus crescendi ordine pervenit. Juxta hominis naturam proficiebat gratia, non ipse per accessum temporis accipiendo quod non h
Abbreviated transcription (Latin):
dicium. Hominis namq est ad offerenda
d̾o sacrificioꝵ spũalium uota concurre¬
re: & auctorem suũ orationib lacrimisq
sibi conciliare ꝓfusis. Fecit gͦ dñs int̾ ho¬
mines homo natus: qd̾ faciendum homi
quam dedit: ut nob qui puri homines
suinus seruandum ꝑ omĩa quicqͥd d̃s iu¬
bet ostenderet. Sequamur iter humanȩ
conu̾sationis cius si deitatis głam delecta¬
mur intueri. si optamus habitare in do¬
mo cuis eterna in celis omĩb diebꝰ uitȩ
nr̃e: si uiuat uidere uoluntatem dñi. et
ꝓtegi a templo scõ euis. Et ne ulla in et̾nũ
malorum aura pulsemur: meminerimus
p̃sentis eccłie domum necessarũs p̃cii mun¬
darum frequentare munerib. Qđ ipse
duodennis in templo sedet in medio docto¬
rum audiens & int̾rogans illos. humane
est humilitatis indicium: immo etiã exinri¬
um discende humilitatis exemplũ. Deiqͥppe
uirtus & d̃i sapientia ȩt̃naq diuinitas loqͥt᷑.

Expanded text:
dicium. Hominis est namque ad offerenda dicium. Hominis est namque ad offerenda Deo sacrificiorum spiritualium vota concurrere, et auctorem suum orationibus lacrymisque sibi conciliare profusis. Fecit ergo Dominus inter homines homo natus quod faciendum hominquam dedit, ut nobis qui puri homines sumus, servandum per omnia quidquid Deus jubet, ostenderet. Sequamconversationis ejus, si divinitatis gloriam delectamur intueri, si optamus habitare in domo ejus aeterna, in coelis omnibus diebus vitae nostrae, si juvat videre voluptatem Domini, et protegi a templo sancto ejus . Et ne ulla in aeternum malorum aura pulsemur, meminerimus praesentis Ecclesiae domum necessariis precum mundarum frequentare muneribus. Quod ipse duodenis in templo sedit in medio doctorum audiens et interrogans illos, humanae est humilitatis indicium, imo etiam eximium discendae humilitatis exemplum. Dei quippe virtus,
Abbreviated transcription (Latin):
mea & seruat ea: ille est qui diligit me.
Qui autẽ diligit me diligetur a patre meo:
& ego diligam cum & manifestabo ei me¬
ipsum. Meipsum inquit manifestabo: id
est ñ qualem me omis conspicere: qualem
etiam infideles uidere possunt & crucifi¬
gere: s qualem in decore suo regem selor
soli uidere possunt oculi mundi scõrum.
talem me ad rependendã uicem dilectioniᷤᷤ
his qui me diligunt ostendam. Igit᷑ spere¬
mus nos ut diximus ꝑ humanitatis eius
sacramenta ad uidendã ciuinitatis speciẽ
posse conscendere: si tamen eadẽ sacramenta.
digno iusticiȩ & scĩtatis & ueritatis honore.
ut accepuniis illibata seruamus: si humane
conũsationis eius exempla: si doctrine quã
ꝑ hominem nob̾ minastrauit humilit̃
dicta sequamur. Nam qui humilitatis eiꝰ
uestigia sequi dedignatur: qua temeritate
sperat se ad intuenda claritatis eius posse
cum parentib in pascha ierosolimam ue¬
nit: humane nimirũ est humilitatis in¬

Expanded text:
mea, et servat ea, ille est qui diligit me: mea, et servat ea, ille est qui diligit me: qui autem diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum . Meipsum, inquit, manifestabo, id est, non qualem me omnes conspicere, qualem etiam infideles videre possunt et crucifigere, sed qualem in decore suo regem saeculorum soli videre possunt oculi mundi sanctorum, talem me ad rependendam vicem dilectionis his qui me diligunt, ostendam. Igitur speremus nos, ut diximus, per humanitatis ejus sacramenta ad videndam divinitatis speciem posse conscendere, si tamen eadem sacramenta digno justitiae et sanctitatis et veritatis honore, ut accepimus, illibata servemus, si humanae conversationis ejus exempla, si doctrinae, quam per hominem nobis ministravit, humiliter dicta sequamur. Nam qui humilitatis ejus vestigia sequi dedignatur, qua temeritate sperat se ad intuenda claritatis ejus gaudiacum parentibus in Pascha Hierosolymam venit humanae nimirum est humilitatis in
Abbreviated transcription (Latin):
namq infantiã pͥilamq nr̃i
redemptoris. qua nr̃c particeps
humanitatis dignatus est fieri: comine¬
morat et̾uitatem diuinȩ maiestatis in qua
patri mansit ac manet semꝑ ȩqualis: ut
uidelicet incarnationis eius humilitate ad
memoriã reuocata. & ipsi contra omnium
uulnera peccatoꝵ medicamentũ uerȩ hu¬
militatis curemus exercere: pio semꝑ ani¬
mo recolentes quantũ nos ꝓ liuino amo¬
re: quantũ ꝑ nr̃a salute oporteat humi-¬
liari qui terra sumus & cinis. si tantum
summa illa potestas ꝓ nob̃ humiliari ñ
respuit. ut ad suscipienda nr̃e fragilitatis
infirma descenderet. Item audita. creclita.
& confessa diuinitate dñi saluatoris. qua
patri & spũi scõ consubstantialis semꝑ
& coetnus ꝑseuerat: spemus nos ꝑ buma¬
nitatis eius sacramenta quib imbuti
sumus usq ad contemplandã duunitatis
eiuisdẽ głam posse ꝑtingere: quam ipse cõ¬
templationẽ fidelib suis seruis fideli pie¬
tate pollicetur dicens. Qui habet mandata

Expanded text:
namque infantiam pueritiamque nostri Redemptoris, qua nostrae particeps humanitatis dignatus est fieri: commemorat aeternitatem divinae majestatis, in qua Patri mansit ac manet semper aequalis; ut videlicet incarnationis ejus humilitate ad memoriam revocata, et ipsi contra omnium vulnera peccatorum medicamentum verae humilitatis curemus exercere, pio semper animo recolentes quantum nos pro divino amore, quantum pro nostra salute oporteat humiliari, qui terra sumus et cinis, si tantum summa illa potestas pro nobis humiliari non respuit ut ad suscipienda nostrae fragilitatis infirma descenderet. Item audita, credita et confessa divinitate Domini Salvatoris, qua Patri et Spiritui sancto consubstantialis semper et coaeternus perseverat, speremus nos per humanitatis ejus sacramenta quibus imbuti sumus, usque ad contemplandam divinitatis ejusdem gloriam posse pertingere, quam ipse suis fidelibus servis fideli pietate pollicetur, dicens: Qui habet mandata
Abbreviated transcription (Latin):
redemptorem omniũ uenisse nunciaret.
Cuius merita cum alibi descripserimus
cum uiduas hortaremur: hoc loco qm̃ ad
alia ꝓperamus ñ putamus iteranda. Nõ
uiduitatis eius exp̃ssit: quia & septem
duo decades & due quadragesime sacrum
uident᷑ numerũ designare. Hie enim p̃¬

Expanded text:
redemtorem uenisse omnium nuntiaret. redemtorem uenisse omnium nuntiaret. cuius merita cum alibi descripserimus, cum uiduas hortaremur, hoc loco, quoniam ad alia properamus, non putamus iteranda. non uiduitatis eius expressit, quia et septem duodecades et duae quadragesimae sacrum uidentur numerum designare. 16 Et