comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iur cũ cȩteris coepis suis. qͥ illo tẽꝑore in ꝓuincia asfi
& numidia excłam dñi gestabant. statuit. & librata q¬
silii cõmunis examinatione firmauit. Quox sententi
religiosã & legitimã salitarẽ fidei ȩcd̃iȩ catholicȩ cos¬
ruentẽ nos xia secuti sumꝰ. Hac attestatione satis ostendit.
nultomagis se fuisse cõmemoraturũ si qđ de hac re trans¬
marinũ uł uniu̾sale c̃ciliũ factũ ex̃ ñ dũ aut̃ factũ erat.
Resuetudinis robore tenebat᷑ orb̾ t̾rarũ & hȩc sola oppo¬
nebat᷑ inducere uoleatib nouitatẽ. qi ñ poterant appre¬
uende ueritatẽ. Postea tam̃ dũ int̾ multos ex utraq par te
nactat᷑ & quęrit. ñ solũ inuenta ẽ s eĩa ad plenarũ con¬
cilu auctoritatẽ roburq ꝑducta. pꝰ cypͥani qͥdẽ passionẽ
anteqͥ nosnati essemꝰ. Hanc aut̃ fuisse consuetudinẽ ȩccd̃iȩ

Expanded text:
uir cum ceteris coepiscopis suis qui illo in tempore in prouincia Africa uir cum ceteris coepiscopis suis qui illo in tempore in prouincia Africa et Numidia ecclesiam domini gubernabant statuit et librata consilii communis examinatione firmauit. quorum sententiam religiosam et legitimam, salutarem fidei, ecclesiae catholicae congruentmulto magis se fuisse commemoraturum, si quod de hac re transmarinum vel universale concilium factum esset. Nondum autem factum erat, quia consuetudinis robore tenebatur orbis terrarum, et haec sola opponebatur inducere volentibus novitatem, quia non poterant apprehendere veritatem. Postea tamen dum inter multos ex utraque parte tractatur et quaeritur, non solum inventa est, sed etiam ad plenarii concilii auctoritatem roburque perducta, post Cypriani quidem passionem sed antequam nos nati essemus. hanc autem fuisse consuetudinem ecclesiae,
Abbreviated transcription (Latin):
si qͥd meliꝰs utiliꝰ extiterit libent̃ amplecti.Sed q tc̃ ñ
extiterant. nͥ qͥ ei c̃suetudinẽ opponerent. defensiones au
ipsius c̃suetudinis ñ tales afferrent qͥb illa talis anima
moueret᷑. noluit uir grauissimꝰ rationes suas & si ñ uers
qđ eũ latebat. s tam̃ ñ uictas ueraci qͥdẽ. s tam̃ nondũ
sententias deserere tẽptauissent. ñ aud& iste saltẽ ratis¬
cinari adu̾sus eã. s in tã obscura questione turbatꝰ. ꝙ uls
intuens uniu̾salẽ robustãq c̃suetudinẽ coartaros se po
q p̃ce & uitentione mñtis ad dm̃. ut qđ pꝰ ea. plenariq
c̃cilio uisuẽ. id uerũ eẽ ꝑspicerq & docero. Sed cũ fati¬
gatũ p̃cedentis c̃cilu qđ ꝑ agripinũ factũ ẽ. excepissei
tta ostendit. In quo tanqͥ lectulo auctoritatis qͥsi fesey
adqͥeuerit. Qđ qͥdẽ inqͥt & agripinꝰ bonȩ memorias

Expanded text:
si quid melius et utilius extiterit libenter amplecti. sed quia tunc non si quid melius et utilius extiterit libenter amplecti. sed quia tunc non extiterant nisi qui ei consuetudinem opponerent, defensiones autem ipsius consuetudinis non tales adferrent quibus illa talis anima moueretur, noluit uir grauissimus rationes suas etsi non ueras, quod eum latebat, sed tamen non uictas ueraci quidem sed tamen nondum m per concilii sententias deserere temptauissent, non auderet iste saltem ratiocinari aduersus eam, sed in tam obscura quaestione turbatus et ubique intuens uniuersalem robustamque consuetudinem coartaret se potius et prece et intentione mentis aerspiceret et doceret. sed cum fatigatum praecedentis concilii quod per Agrippinum factum est excepisset ita ostendit, in quo tamquam lectulo auctoritatis quasi fessus adquieuerit. Quod quidem, inquit, et Agrippinus bonae memoriae
Abbreviated transcription (Latin):
nullꝰ exister& qͥ tale aliqͥd afferras. unde illȩ om̃s uerisimi¬
les rationes quib mouebat᷑ refeller ent᷑. in eadẽ sententia¬
pmaner& bene sibi cscius & ñ occultatȩ quȩ putabat᷑ ue¬
ritatis. ꝙ retentȩ quȩ amabat᷑ unitatis. Hã & illud sic
çt̃i examinent. si alii reuelatũ fuerit sedenti. ille prior
taceat. Qua in parte inqͥt docuit. & ostendit multa sin¬
mel imbiberat. & tenebat ꝑtinacit̃ c̃gredi. s si qͥd meliꝰ
rutiliꝰ extiterit libent̃ amplecti. his utiq uerb non
solũ eos ammonuit sibi c̃sentire qͥ melus aliqͥd ñ uidebant
s. &ĩa eos hor tatꝰ ẽ. si qͥ possent rafferre aliqͥd. quo pͥor csu¬
etudo seruanda potius firmaret᷑. ut sitale ẽx qđ refellu
ñ poss&s. & ĩa ipse ostenda qͥ ueracit̾ dixerit. unũ quẽq nos¬
peo qđ semel imbiberat ꝙ tenebat ꝑtinacit̃ congredi ses

Expanded text:
nullus existeret, qui tale aliquid afferret, unde illae omnes verisiminullus existeret, qui tale aliquid afferret, unde illae omnes verisimiles rationes quibbene sibi conscius et non occultatae quae putabatur veritatis, et retentae quae amabatur unitatis. Nam et illud sic caeteri examinent; si alii revelatum fuerit sedenti, ille prior taceat » . Qua in parte, inquit, docuit et ostendit, multa sinmel imbiberat et tenebat, pertinaciter congredi; sed si quid melius et utilius exstiterit, libenter amplecti . His utique verbis non solum eos admonuit sibi consentire, qui melius aliquid non videbant; sed etiam hortatus est, si qui possent afferre aliquid quo prior consuetudo servanda potius firmaretur: ut si tale esset quod refelli non posset, etiam ipse ostenderet quam veraciter dixerit, « deeo quod semel inbiberat et tenebat pertinaciter congredi, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ta & cõm̃data credunt᷑. Hanc gͦ salubrimã consues¬
dinẽ ꝑ agripinũ p̃decessorẽ suũ dic̃ sc̃s cypͥanꝰ qͥsi cepisse cor¬
rigi s sic̃ diligentiꝰ inqͥsita ueritas docuit. quȩ pꝰ magnos
dubitationis fluctꝰ ad plenariĩ c̃cilii c̃firmationẽ ꝑducta
ẽ ueriꝰ credit᷑ ꝑ agripinũ corrũpi cepisse ñ corrigi. irru¬
ente itaq tam magna questione. cũ de remisfione pecca¬
ced̾as auctoritas agripini & ñ nulloꝵ qͥ ei c̃senserant homi¬
nũ in hac questione deficientiũ. qͥ maluerant aliqͥd no¬
uũ moliri. ꝗͥ tenere c̃suetudinẽ. cuiꝰ defensionẽ ñ intellige¬
bant. irruer̃ in oculos animȩ uerisimiles rationes. & inter
sypͥanũ ꝓpt̃ aliuid c̃tra c̃suetudinẽ qͥd sentir& liberius
expmsisse pͥorẽq dixisse. nͥ ut aliũ si forte exister& cui ẽ
melius reuelatũ gratissime acciꝑos. & ostenđos imitandũ.
nsolũ docendi diligentia. s & ĩa discendi modestia. Si autẽ

Expanded text:
ta creduntur: hanc ergo saluberrimam consuetudinem per Agrippinum praedecessorem suum dicit sanctus Cyprianus quasi coepisse corrigi. Sed sicut diligentius inquisita veritas docuit, quae post magnos dubitationis fluctus ad plenarii concilii confirmationem perducta est, verius creditur per Agrippinum corrumpi coepisse, non corrigi. Irruente itaque tam magna quaestione, cum de remissione peccaaecederet auctoritas Agrippini, et nonnullorum qui ei consenserant hominum in hac quaestione deficientium, qui maluerant aliquid novum moliri, quam tenere consuetudinem cujus defensionem non intelligebant; irruerunt in oculos animae verisimiles rationes, et interCyprianum propter aliud contra consuetudinem quid sentiret liberius exprompsisse, prioremque dixisse, nisi ut alium, si forte existeret, cui esset melius revelatum, gratissime acciperet; et ostenderet imitandam, non solum docendi diligentiam, sed etiam discendi modestiam: si autem
Abbreviated transcription (Latin):
iudaico & sic baptitari. multo amplius detestat᷑ hoc genus
bumanũ. ꝗ̃ si aliqͥs cogat᷑ rebaptizari. Qua ꝓpt̾ cũ petrus il¬
lud faciens a paulo posteriore corrigit᷑ x pacis atq unitatis
uinculo eustoditꝰ ad martyriũ ꝓmouet᷑ qͣnto facilius & for¬

Expanded text:
judaico, et sic baptizari; multo amplius detestatur hoc genus judaico, et sic baptizari; multo amplius detestatur hoc genus humanum, quam si aliquis cogatur rebaptizari. Quapropter cum Petrus illud faciens a Paulo posteriore corrigitur, et pacis atque unitatis vinculo custoditus ad martyrium provehitur; quanto facilius et for
Abbreviated transcription (Latin):
cypͥanꝰ c̃tra regulã ueritatis quã pꝰ ea tota ȩccł̃ĩa tenuit
cogere hereticos uł scismaticos denuo baptirari: Puto qđ
sine ulla contumelia cypͥanꝰ ep̾c petro apło cõparat᷑. qͥntus
attin& ad martirii coronã. Cȩterũ magis uereri debes
ne in petrũ c̃tumeliosus existã. Quis enĩ nescit illũ aplas
pͥncipatũ culib&s episcopatui p̃ferendũ : Sed &ĩa si dist
cathedrarũ gr̃a. una ẽ tam̃ martirũ gła. Et si forte ses
inucẽ in aliqͦ p̃cedunt corda c̃fitentiũ ac ꝓuera fides
in unitate caritatis morientiũ. dñs nol̾ut cuiꝰ occulta & mi¬
rabili dispensatione grarũ. latro in cruce pendens semel
eũ confitet᷑ & die ipso in paradisũ mitit petrus dñm seqͣris
ter eũ negat.& a corona differt᷑. Hob̾ hunc uidicare te¬
merariũ ẽ Uerũ tam̃ si quisꝗͥ nc̃ cogit circũcidi alique more

Expanded text:
Cyprianus contra regulam veritatis, quam postea tota Ecclesia tenuit, Cyprianus contra regulam veritatis, quam postea tota Ecclesia tenuit, cogere haereticos vel schismaticos denuo baptizari? Puto quod sine ulla sui contumelia Cyprianus episcopus Petro apostolo conparatur, quantum adtinet ad martyrii coronam. ceterum magis uereri debeo ne in Petrum contumeliosus existam. quis enim nescit illum apostolatus principatum cuilibet episcopatui praeferendum? sed etiamsi discathedrarum gratia, una est tamen martyrum gloria: et si forte se invicem in aliquo praecedunt corda confitentium, ac pro vera fide in unitate charitatis morientium, Dominus noverit, cujus occulta et mirabili dispensatione gratiarum latro in cruce pendens semel eum confitetur, et die ipso in paradisum mittitur , Petrus Dominum sequens ter eum negat , et a corona differtur: nobis hinc judicare temerarium est. Verumtamen si quisquam nunc cogat circumcidi aliquem more
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ c̃cordiȩ & patientiȩ tribuens ut ñ ꝑtinacit̾ nr̃a amen
s quȩ aliqͥndo a fr̃ib & collegis nr̃is utilit̃ & salubrit̃ sugge
runt᷑. si sint uera & legitima ipsa potus nr̃a dicamꝰ. E cce
n&s. alit̃ ꝗ ueritas postulabat. de circũcisione agere solitum
a posteriore apło paulo eẽ correctũ. Sigͦ potuit petrus in
aliqͦ ñ recte ingredi ad ueritatẽ eugłu. tta ut gentes coge¬
r& uidaiare. qđ paulꝰ in ea scribit epła in qua dm̃ testatꝰ
ẽ ñ se m̃tiri. Ait enĩ quȩ aut̃ scribo uob̾ ecce corã dõ qi non
m̃tior. & pꝰ hanc tã scãm atq t̾ribilẽ attestationẽ dñi nan
rauit hȩc om̃ia in quib dix̃. cũ uidissem qi ñ recte ingredi¬
unt᷑ ad ueritatẽ eugłu. dixi petro corã om̃ib Si tu cum si
uideus gentilit̾̃ & ñ uidaice uius. quẽ ad modũ gentes cogis

Expanded text:
nobis et concordiae et patientiae tribuens, ut non pertinaciter nostra amemus, nobis et concordiae et patientiae tribuens, ut non pertinaciter nostra amemus, sed quae aliquando aruntur, si sint uera et legitima, ipsa potius nostra dicamus. ecce net, aliter quam ueritas postulabat de circumcisione agere solitum a posteriore apostolo Paulo esse correctum. si ergo potuit Petrus in aliquo non recte ingredi ad ueritatem euangelii, ita ut gentes cogeret iudaizare, quod Paulus in ea scribit epistula in qua deum testatus est non se mentiri — ait enim: quae autem scribo uobis, ecce coram deo quia non mentior et post hanc tam sanctam adque terribilem adtestatravit haec omnia, in quibus dixit, Cum vidissem quia non recte ingrediuntur ad veritatem Evangelii, dixi Petro coram omnibus, Si tu cum sis Judaeus gentiliter et non judaice vivis; quemadmodum Gentes cogis
Abbreviated transcription (Latin):
prias conferentib in c̃cilio. statuit hereticosuł scismaticos
idẽ om̃s qͥ extra unius ȩccłiȩ cõmunionẽ st baptisiũ non
lab̃e & idõ quisqͥs ab eis baptiratꝰ ad ȩccłiam uenerit. esse
nȩccł̃ia baptitandũ. Hon me tros auctoritas cypͥani qr
reficit humilitas cypͥani. Magnũ qͥdẽ meritũ norumꝰ copri¬
ani ep̃i & martiris. Sed nũqͥd maiꝰ ꝗ petri apłi & maruris:
uq̃t quẽ pͥmũ dñs elegit & suꝑ quẽ ȩdificauit ȩccłiã suam.
cusecũ paulus de circũcisione pꝰ modũ disceptarit uundi¬
cauit sibi aliqͥd insolent̃. aut arrogant̃ assupsit ut dice¬
ros se pͥmatũ ⁊ tenere.  obtẽꝑari a nouellis& posteris
sbi potius oportere. nec despex paulũ qđ ȩccłiae prius
ꝑsecutor fuiss&. s consiliũ ueritatis ad misit. & rationi legnti¬
mȩ quã paulus uindicabat facile c̃sensit. doc uñttũ scilicet

Expanded text:
prias conferentibus in concilio statuit haereticos uel schismaticos, prias conferentibus in concilio statuit haereticos uel schismaticos, id est omnes qui extra unius ecclesiae communionem sunt, baptismum non habere, et ideo quisquis ab eis baptizatus ad ecclesiam uenerit esse in ecclesia baptizandum.\' non me terret auctoritas Cypriani, quia reficit humilitas Cypriani. magnum quidem meritum nouimus Cypriani episcopi et martyris, sed numquid maius quam Petri apostoli et martyrisus quem primum Dominus elegit et super quem aedificauit ecclesiam suam, cum secum Paulus de circumcisione postmodum disceptaret, uindicauit sibi aliquid insolenter aut adroganter adsumpsit, ut diceret se primatum tenere et obtemperari a nouellis et posteris sibi potius oportere, nec despexit Paulum quod ecclesiae prius persecutor fuisset, sed consilium ueritatis admisit et rationi legitimae quam Paulus uindicabat facile consensit, documentum scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
cessitas. ea quȩ iã in aliis libris posiu rursus cõmemoran
coegerit. Qꝗͣ id modice faciã hisqͥ iã illa legerunt ꝙ tenent
onerosũ eẽ ñ deb&. qr & ea quȩ instructioni st̃ necessaria.
sepius oportas insinuare tardiorib Et cũ eadẽ multiplicit̃
uarieq u̾sant᷑ atq tractant᷑. ipsos qͦq capatiore intelligen¬
que gessit in manib qͣndo in aliquẽ nodũ questionis incide¬
rit. in aliũ mittit᷑ ubi eiꝰ solutionẽ requirat quẽ forte ñ
labae. Qua ꝓpt̃ quȩcũq in aliis libris iã diximꝰ si necessitas
p̃entis questionis breuit̃ iterare cõpulerit ignoscant scien¬
tes ne offendant᷑ nescientes. Satius ẽ enĩ offerre habenti. qũa
diferre ñ habentẽ. Qa gͦ isti dict̃ cũ ueritatis uirib p̾focans.
cu csentire nolunt: Cypͥanus inqͥunt cuiꝰ tantũ meritum
noiumꝰ tantãq doctrinã cũ multis ep̃is suis sententias intus¬

Expanded text:
necessitas ea quae iam in aliis libris posui rursus commemorare necessitas ea quae iam in aliis libris posui rursus commemorare coegerit, quamquam id modice faciam, his qui iam illa legerunt et tenent onerosum esse non debet, quia et ea quae instructioni sunt necessaria saepius oportet insinuare tardioribus, et cum eadem multipliciter uarieque uersantur adque tractantur, ipsos quoque capaciore intellegenquem gerit in manibus, quando in aliquem nodum quaestionis inciderit, in alium mittitur ubi eius solutionem requirat, quem forte non habet. quapropter quaecumque in aliis libris iam diximus si necessitas praesentium quaestionum breuiter iterare conpulerit, ignoscant scientes, ne offendantur nescientes. satius est enim offerre habenti quam differre non habentem. Quid ergo isti dicunt cum ueritatis uiribus praefocantur, cui consentire nolunt? \'Cyprianus\', inquiunt, \'cuius tantum meritum nouimus tantamque doctrinam, cum multis coepiscopis suis sententias pro
Abbreviated transcription (Latin):
fideles denuo baptizent. nimiũ miseri & nͥ se corrigant
a sem& ipsis om̃ino dãpnati. qͥ hoc in tanto uiro eligt̃ imus¬
tari. qđ illi ꝓpt̃ea ñ obfuit qr in eã pacẽ unde isti aberrs
qͥ uiã pacis ñ cognouert̃. ꝑseuerantissimis usq in finẽ gre¬
ñ ẽ. Et id̃o nec ipsã catholicã inde uenientes oportes de¬
nuo baptizari. Sed tam̃ hoc aliud ẽ. aliud catholica pace
deuiantes. & in nefariã p̃cisionis foueã p̃cipitatos. rebapt¬
tandos insuꝑ uidicare. Hã illũ neuũ in candore sc̃ȩ an¬
mȩ. caritatis ub̃a c̃tegebant. hanc ait̃ fuliginẽ. in istori
tar tarea feditate uultꝰ impacatꝰ ostentat. Sed ea quȩ dei¬
ceps qđ ad beati cypͥani auctoritatẽ aitin& tractaturisi
ex auctoritate beati cypͥani adu̾sus nos a parte donatis
ꝓferunt᷑. & qͥntũ sint aduersus eos a qͥb ꝓferunt᷑. aduus¬
te dño demonstrare ꝓposui. Si qua gͦ me respondendi

Expanded text:
fideles denuo baptizent, nimium miseri et nisi se corrigant fideles denuo baptizent, nimium miseri et nisi se corrigant a semet ipsis omnino damnati, qui hoc in tanto uiro eligunt imitari quod illi propterea non obfuit, quia in eam pacem, unde isti aberrarunt qui uiam pacis non cognouerunt, perseuerantissimis usque in finem grenon est, et ideo nec ad ipsam catholicam inde uenientes oportet denuo baptizari. sed tamen hoc aliud est, aliud a catholica pace deuiantes et in nefariam praecisionis foueam praecipitatos rebaptizandos insuper iudicare. nam illum naeuum in candore sanctae animae caritatis ubera contegebant, hanc autem fuliginem in istorum tartarea foeditate uultus inpacatus ostentat. sed ea quae deinceps, quod ad beati Cypriani auctoritatem adtinet; tractaturi sumus, ex auctoritate beati Cypriani aduersus nos a parte Donati proferuntur, et quantum sint aduersus eos a quibus proferuntur, adiuuante domino demonstrare proposui. si qua ergo me respondendi
Abbreviated transcription (Latin):
nichil psunt. Dicit ꝙ apłs. fructꝰ aut̃ sp̾c ẽ caritas gaudiũ
pix longanimitas. benignitas. bonitas. fides mansuetudo.
etinentia. quȩ om̃ia incipiunt a caritate. & ꝑ cȩterã uin¬
elirã qͣsi botrũ mirabile faciunt. nec tam̃ frustra idem
dis addidit. Quȩ aut̃ sarm̃ta in medant fructũ purgat
la pat̾ m̃s ut maiorẽ fructũ afferant. nͥ qr & ipsi qͥ fruc¬
ũ p̾ualent caritatis posst̃ tam̃ aliqͥd habe purgandum.
incultũ agricola ñ relinqͥt. Qͥd gͥuir sc̃s ille debap
& diligentissima csid̾atione firmata ẽ. in catholica unitate
ꝑmansit. & caritatis ub̾tate cõpensatũ ẽ & passionis falce
causa ista i
laudẽ beatissimi martiris dicere quȩ qͥdẽ ñ eiꝰ s illiꝰ ẽ. cui
grã talis extitit. iã de litteris eiꝰ docum̃ta ꝓferamꝰ. qͥb maxi¬
me donatistarũ ora claudant᷑. Huiꝰ enĩ auctoritatẽ impt
obitiunt. ut se qͣsi recte facere ostendant. qđ ad se ueniens

Expanded text:
 caritas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia. quae omnia incipiunt a caritate et per ceteram iuncturam quasi botrum mirabilem faciunt. nec tamen frustra idem dominus addidit: quae autem sarmenta in me dant fructum, purgat illa pater meus ut maiorem fructum adferant, nisi quia et ipsi, qui fructu praeualent caritatis, possunt tamen aliquid habere purgandum, quod incultum agricola non relinquit. quod ergo ille uir ssima consideratione firmata est, in catholica unitate permansit, et caritatis ubertate conpensatum est et passionis falce causa ista in laudem beatissimi martyris dicere, quae quidem non eius sed illius est cuius gratia talis extitit, iam de litteris eius documenta proferamus, quibus maxime Donatistarum ora claudantur. huius enim auctoritatem inperitis obiciunt, ut se quasi recte facere ostendant quod ad se uenientes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuadere ñ destitit. ut sufferrent inuicẽ in dilectiois
studentes seruare unitatẽ spꝰc in uinculo pacis. Ita eni
corporis manente cõpage. si qͥd in qͥb dã m̃bris infis¬
bat᷑. ex eoꝵ sanitate c̃ualescera potus. ꝗͣ p̃cisione mor

Expanded text:
persuadere non destitit, ut sufferrent inuicem in dilectione persuadere non destitit, ut sufferrent inuicem in dilectione studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis. ita enim corporis manente conpage, si quid in quibusdam membris infirmabatur, ex eorum sanitate conualesceret potius quam praecisione mor
Abbreviated transcription (Latin):
magna docum̃ta. ut ad illũ iã ueniã de cuiꝰ sibi auctoritas¬
blandiunt᷑. cũ eiꝰ caritate sp̃ialit̃ ꝑimant᷑ Nam illis tẽporib
anteꝗͥ plenarii concilii sententia qͥd in hac re sequendum
eõs totuis ecdĩȩ c̃sensio c̃firmar&. iusũ ẽ ei cũ ferme octo¬
gunta coep̃is suis affricanarũ ȩccłiarũ omnẽ hominẽ qui
ad eccłiam uenientẽ denuo baptitari. Qđ ñ fieri rec tes
tanto uiro nimirũ ꝓpt̾ea dñs ñ aꝑuit. ut eiꝰ pia & hun¬
litas & caritas in custodienda salubrit̃ ȩcdiȩ pace patesces
& ñ solũ illiꝰ tẽporis xꝑianis. s xĩa posteris ad medicinalen
ut ita dicã noticiã signaret᷑. Cũ eiũ tanti meriti tante
eccl̃iȩ. tanti pectoris tanti oris. tantȩ uirtitis epc. alius
de baptismo arbitraret᷑. ꝗͥ erat diligentius inqͥsita uerit
sentientib separata cõmunione disiunx̃. & hoc & ĩa ceq̃

Expanded text:
magna documenta, ut ad illum iam ueniam de cuius sibi auctoritamagna documenta, ut ad illum iam ueniam de cuius sibi auctoritablandiuntur, cum eius caritate spiritaliter perimantur. nam illis temporibus, antequam plenarii concilii sententia quid in hac re sequendum esset totius ecclesiae consensio confirmaret, uisum est ei cum ferme octoginta coepiscopis suis Africanarum ecclesiarum hominem, qui ad ecclesiam uenientem denuo baptizari. quod non recte fieri tanto uiro nimirum propterea dominus non aperuit, ut eius pia et humilitas et caritas in custodienda salubriter ecclesiae pace patesceret et non solum illius temporis christianis, sed etiam posteris ad medicinalem ut ita dicam notitiam signaretur. cum enim tanti meriti, tantae ecclesiae, tanti pectoris, tanti oris, tantae uirtutis episcopus aliud de baptismo arbitraretur quam erat diligentius inquisita ueritas sentientibus separata communione disiunxit et hoc etiam ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
bimagis ꝓbant ꝗ intꝰ ꝑmaneant. cũ ad u̾sus ȩccłiam nul¬
tenꝰ erigunt᷑. s in solida unitatis petra fortissimo cari¬
uis robore radicant᷑. Ad hoc enĩ ꝑtin& qđ in illo abrahȩ
irificio dicit᷑ aues aut̃ ñ duusit. De baptismi gͥ questione
iqͥntũ arbitror satis disserui. & q hoc manifestissinum
ilma ẽ qđ donatistarũ nomine nuncupat᷑. restat ut hoc
e baptismo pie credamꝰ. qđ uniu̾sa ȩcłia sacrilegio scis¬
uatis remota custodit. In qua tam̃ si aluid alii & alud alũ.
ohuic de ista questione salua pace sentirent donec uniuer¬
li concilio unũ aliqͥd deliquatũ sincerũq placiussa. hũ¬
unȩ infirmitatis errorẽ eũ oꝑiro caritas uiutatis.¬
po eiptũ ẽ q caritas cooperit multitudinẽ peccatoꝵ¬
Qua enĩ absente cȩtera in anit̾ habent᷑. eadẽ p̃sente quȩdã ue¬
nialit̃ ñ habent᷑. Extant beati martiris cypͥani in eiꝰ littis

Expanded text:
ibi magis probant quam intus permaneant, cum aduersus ecclesiam nulibi magis probant quam intus permaneant, cum aduersus ecclesiam nullatenus eriguntur, sed in solida unitatis petra fortissimo caritatis robore radicantur. ad hoc enim pertinet quod in illo Abrahae sacrificio dicitur: aues autem non diuisit. De baptismi ergo quaestione iam quantum arbitror satis disserui. et quia hoc manifestissimum schisma est quod Donatistarum nomine nuncupatur, restat ut hoc de baptismo pie credamus quod uniuersa ecclesia a sacrilegio schismatis remota custodit. in qua tamen si aliud alii et aliud alii adhuc de ista quaestione salua pace sentirent, donec uniuersali concilio unum aliquid eliquatum sincerumque placuisset, humanae infirmitatis errorem cooperiret caritas unitatis est: quia caritas cooperit multitudinem peccatorqua enim absente cetera inaniter habentur, eadem praesente quaedam uenialiter non habentur. Extant beati martyris Cypriani in eius litteris
Abbreviated transcription (Latin):
boni sp̃iales qͥndo euangelirantib uel baptirantibus
arnalib generant᷑. lia qͥdẽ uł rachel uire c̃iugali eoss ꝑ
ancillarũ uterũ parit. Cũ uͦ ꝑspĩales in eugłio generant᷑
boni fideles. qui uł euadunt in sp̃ualis ȩtatis affectũ uł eo
undere ñ desistunt uł ido ñ faciunt qi ñ posst. sic̃ ex utero
sirȩ ysaac. uł rebeccȩ ia cob in nouã uitã & nouui testam̃tũ
nascunt᷑. Itaq siue intꝰ uersari uideant᷑ siue aꝑte foris sig.
uł̃ caro ẽ caro ẽ siue in area siue in sua stełitate ꝑseuerꝙ.
sue occasione tẽptationes tanqͥ uento extra tollat᷑. qđ pa¬
lia ẽ. palea ẽ & semꝑ ab illius ȩccłiȩ quȩ sine macula a ruga
punitate diuisus ẽ. &iã qͥ c̃gregaitioni scoꝵ in carnali obdura¬
uone miscet᷑. De nullo aut̃ tam̃ desꝑandũ ẽ. fiuie qui untus
lis appara. siue qͥ foris manifestus adu̾sat. Sp̃iales autẽ
ue ad hoc ipsũ pio studio ꝓficientes neunt foras. qr & cũ

Expanded text:
oni spiritales quando euangelizantibus uel baptizantibus carnalibus generantur, Lia quidem uel Rachel iure coniugali eos, sed per ancillarum uterum parit. cum uero per spiritales in euangelio generantur boni fideles, qui uel euadunt in spiritalis aetatis affectum uel eo tendere non desistunt uel ideo non faciunt, quia non possunt, sicut ex utero Sarrae Isaac uel Rebeccae Iacob in nonam uitam et nonum testamentum nascuntur. Itaque siue intus uersari uideantur siue aperte foris sint, quod caro est, caro est; siue in area in sua sterilitate perse- uerent siue occasione temtationis tamquam uento extra tollantur, quod palea est, palea est, et semper ab illius ecclesiae, quae sine macula et ruga est, unitate diuisus est etiam qui congregationi sanctorum in carnali obduratione miscetur. de nullo tamen desperandum est, siue qui intus talis apparet siue qui foris manifestius aduersatur. spiritales autem siue ad hoc ipsum pio studio proficientes non eunt foras, quia et cum
Abbreviated transcription (Latin):
o in eis. ipsa utiq generat. ñ illȩ. Heq enĩ separatio eoꝵ gene¬
at. s qđ secũ de ista tenuert̃. Qđ si & hoc dimiitant. om̃ino ñ
enerat. Hȩc itaq in om̃ib generat cuiꝰ sacram̃ta retinentur.
inde possit tale aliqͥd ubicũq generari. qͣuis ñ om̃s qͦs gene¬
at ad eiꝰ ꝑtineant unitatẽ. quȩ usq in finẽ pseuerantes sal¬
abit. Heq hi solũ enĩ ad eã ñ ꝑtinent qͥ separationis aperto
icrilegio manifesti st̃. s &ĩa illi qͥm eiꝰ unitate corporaliter
uxti ꝑ uitã pessimã separant᷑. Et enĩ simonẽ magũ ꝑ bap

Expanded text:
eis habet ipsa utique generat, non illae. neque enim separatio earum geneeis habet ipsa utique generat, non illae. neque enim separatio earum generat sed quod secum de ista tenuerunt; quodsi et hoc dimittant, omnino non generant. haec itaque in omnibus generat cuius sacramenta retinentur, unde possit tale aliquid ubicumque generari, quamuis non omnes quos generat ad eius pertineant unitatem, quae usque in finem perseuerantes saluabit. neque enim hi solum ad eam non pertinent qui separationis aperto sacrilegio manifesti sunt, sed etiam illi qui in eius unitate corporaliter mixti per uitam pessimam separantur. etenim Simonem
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ utiq ñ habendo. ꝙ ĩa cũ illis om̃ib quȩ nichil eis ꝓsiu
ad ȩt̃nã salutẽ ꝑuenire ñ posst̃. Sed uident᷑ sibi argutil
quęrere. utrũ gener& filios baptismꝰ xꝑi in parte dona
an ñ gener&. ut si c̃senserimꝰ qđ generq suã ẽẽ asseuir
ȩccłiam matrẽ quȩ filios potuit de xꝑibaptismate ga
nre. Et qr unã oportos ȩccłiam ẽe. ex hoc iã nr̃am ñ ẽẽ ȩccłiã
criminent᷑. Si aut̃ dixerimꝰ ñ generat cure inqͥunt apud uõ¬
ñ renascunt᷑ ꝑ baptismũ qͥ transeunt a nob ad uos. cũ apud
nos fuerint baptitati. si ñdũ nati sunt. Quasi u̾ ex hoc generꝙ
unde separata ẽ. & ñ ex hoc unde c̃iuncta ẽ. Separata ẽ enĩ
i unculo caritatis& pacis. s uincta ẽ in uno baptismate. Itaq
ma ẽ ȩccłia quȩ sola catholica nominat᷑. & qͥqͥd suũ haba in
õmunionib diu̾soꝵ a sua unitate separatis. ꝑ hoc qđ suũ ha¬

Expanded text:
tem utique non habendo, etiam cum illis omnibus quae nihil eis prosunt ad aeternam salutem peruenire non possunt. Sed uidentur sibi argutissime quaerere, utrum generet filios baptismus Christi in parte Donati an non generet, ut si concesserimus quod generet suam esse adseuerent ecclesiam matrem qure, et quia unam oportet esse ecclesiam, ex hoc iam nostram non esse ecclesiam criminentur; si autem dixerimus: "non generat "cur ergo" inquiunt "apud uos non renascuntur per baptismum qui transeunt a nobis ad uos, cum apud nos fuerint baptizati, si nondum nati sunt?" quasi uero ex hoc generat unde separata est, et non ex hoc unde coniuncta est. separata est enim a uinculo caritatis et pacis, sed iuncta est in uno baptismate. itaque una est ecclesia, quae sola catholica nominatur, et quidquid suum habet in communionibus diuersorum a sua unitate separatis, per hoc quod suu
Abbreviated transcription (Latin):
damat. Siue gͦ dimiitant᷑ siue ñ dimitant᷑. necessaria ẽ pꝰ¬
ea medicina. Hec tam̃ si uixerit atq id corrigendũ eẽ didi¬
cerit atq cornȩxerit denuo baptirat᷑. sue apud illossiue ap̃a
nos.Sic & illa quȩ scismatici uł heretici ñ alit habent nec
alit̃ agunt ꝗͥ uera ȩccł̃ia. cũ ad nos ueniuint ñ emendamꝰ
s potius approbamꝰ. In qͥb enĩ ñ dissentiunt a nob. in eis ñ
disiungunt᷑ a nob̃. Sed tam̃ qr nichil eis ꝓsunt. ꝗdui scisma¬
uci uł heretici st̃ ꝓpt̾ alia in qͥb a ueritate dissentiunt . &¬
pt̃ ipsũ separationis immanissimũ scelus. siue ꝑmanserint
meis peccata siue c̃tinuo dimissa redierint. ut ad salutem
nacis atq caritatis ueniant adhortam ñ solũ ut aliquid
uabeant qđ ñ habebant s ut eis &xiã illud ꝓdesse incipiat
ql habebant. Frustra gͦ nob̾ dict̃. Si baptismũ nrm̃ accep¬

Expanded text:
clamat. siue ergo dimittantur siue non dimittantur, necessaria est poclamat. siue ergo dimittantur siue non dimittantur, necessaria est postea medicina, nec tamen, si uixerit atque id corrigendum esse didicerit atque correxerit, denuo baptizatur siue apud illos siue apud nos. sic et illa quae schismatici uel haeretici non aliter habent nec aliter agunt quam uera ecclesia, cum ad nos ueniunt, non emendamus, sed potius approbamus. in quibus enim non dissentiunt a nobis, in eis non disiunguntur a nobis. sed tamen, quia nihil eis prosunt. quamdiu schismatici et haeretici sunt, propter alia in quibus a ueritate dissentiunt et propter ipsum separationis immanissimum scelus, siue permanserint in eis peccata siue continuo dimissa redierint, ut ad salutem pacis atque caritatis ueniant adhortamur, non solum ut aliquid habeant quod non habebant, sed ut eis etiam illud prodesse incipiat quod habebant.
Abbreviated transcription (Latin):
frat̃nũ in eiꝰcui dimitunt᷑ animo ꝑseuerat. Soluit᷑ enin
hesternꝰ dies & qͥcqͥd supra ẽ. Solutt᷑ &ĩa ipsa hora mom̃te
ante baptismũ. & in baptismo. Deinceps aut̃ c̃tinuo reus
cẽ incipit. ñ solũ c̃sequentiũ. s & ia p̃teritoꝵ dierũ horarũ
mom̃toꝵ. redeuntib om̃ib quȩ dimissa st & sepe ista contin¬
gunt ȩccł̃iam. Ham plerũq fit ut homo habeat in imicũ
orare ꝓeis. Subito aut̃ ꝑiculo mortis incipit ꝑturbari &
poscit baptismũ. quẽ tanta festinatione accipit. ut necessa¬
riã int̾rogationẽ paucoꝵ uerboꝵ uix ꝑiculi tempꝰ admittat
qͥnto minꝰ sermonẽ longissimũ ut illud odiũ corde pellat.¬
oiã si baptieanti sit cognitũ Certe ista ñ solũ apud nos.s xĩa
apud illos euenire ñ cessant. Ea gͥ dicimꝰ dimutunt᷑ peccata
huc homini. an ñ dimituntur. Prors qđ uolunt eligant.
dienĩ dimitunt᷑. c̃tinuo redeunt. Cugł̃m loquit᷑ ueritas

Expanded text:
num in eius cui dimittuntur animo perseuerat. soluitur enim hesternus dies et quidquid supra est soluitur, etiam ipsa hora momentumque ante baptismum et in baptismo; deinceps autem continuo reus esse incipit non solum consequentium sed etiam praeteritorum dierum, horarum, momentorum, redeuntibus omnibus quae dimissa sunt. et saepe ista contingunt in ecclesia. Nam plerumque fit ut homo habeat inimicum orare pro eis. subito autem periculo mortis incipit perturbari et poscit baptismum, quem tanta festinatione accipit, ut necessariam interrogationem paucorum uerborum uix periculi tempus admittat, quanto minus sermonem longissimuetiam si baptizanti sit cognitum. certe ista non solum apud nos sed etiam apud illos euenire non cessant. quid ergo dicimus? dimittuntur peccata huic homini an non dimittuntur? prorsus quod uolunt eligant. si enim dimittuntur, continuo redeunt, euangelium loquitur, ueritas
Abbreviated transcription (Latin):
biui. cũ ambo uno c̃cubitu c̃cepti. ex uno utero nati sun
Quȩr̃ &iã utrũ peccata dimtitant᷑ ꝑ baptismũ in parte d¬
nati. ut si dixerimꝰ dimiiti. respondeant. Ergo ẽ illi sps
Baptitate gentes in nomine patris & filii & sp̾e sc̃i. Si cui d

Expanded text:
habui, cum ambo ex uno concubitu concepti, ex uno utero nati sint. habui, cum ambo ex uno concubitu concepti, ex uno utero nati sint. Quaerunt etiam utrum peccata dimittantur per baptismum in parte Donati, ut si dixerimus dimitti respondeant: ergo est illic spbaptizate gentes in nomine patris et filii et spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
in nomine pauli baptirati estis : Isti gͦ si in hac obstinatione
& ꝑu̾sitate remanerent. certe qͥdẽ nati erant. nec tam̃ ad
ipsã ȩccł̃iam de qua nati erant. ꝑ pacis atq unitatis uincus
ꝑtinerent. Ergo ipsa generat. & ꝑ uterũ suũ. & ꝑ uteroᷤa¬
cillarũ ex eisdẽ sacram̃tis tanꝗͥ ex uiri sui semine. Hons
frustra dic̃ apłꝰs. om̃ia illa in figura eẽ gesta. Sed qͥ supus¬
niunt & letigitimȩ matri ñ adiungunt᷑. similes si hism¬
heli de qͦ dictũ ẽ. Cice ancillã & filiũ eiꝰ ñ enĩ heres erit sil
ancillȩ cũ filio meo ysaac. Qui aut̃ pacifice diligt̃ legitim
patris sui conuigẽ. cuiꝰ legitimo uire generati st̃. similes
filiis iacob qͣuis de ancillis natis. & tam̃ eandẽ hereditatẽ si¬
m̃tib Qui aut̃ de utero ipsius matris intꝰ in unitate nat
negligt̃ grãm quã acceꝑunt. similes st̃ esau filio ysaac qͥs
ꝓbatꝰ ẽ dõ attestante & dicente. iacob dilexi. esau aitĩ odio

Expanded text:
e Pauli baptizati estis ? Isti ergo si in hac obstinatione et perversitate remanerent, certe quidem nati erant, nec tamen ad ipsam Ecclesiam de qua nati erant, per pacis atque unitatis vinculum pertinerent. Ergo ipsa generat, et per uterum suum, et per uteros ancillarum, ex eisdem Sacramentis, tanquam ex viri sui semine. Non enim frustra dicit Apostolus, omnia illa in figura esse gesta . Sed qui superbiunt et legitimae matri non adjunguntur, similes sunt Ismaeli, de quo dictum est: Ejice anccifice diligunt legitimam patris sui coniugem, cuius legitimo iure generati sunt, similes sunt filiis Iacob quamuis de ancillis natis et tamen eandem hereditatem sumentibus. qui autem de utero ipsius matris intus in unitate nati neglegunt gratiam quam acceperunt, similes sunt Esau filio Isaac, qui reprobatus est deo adtestante et dicente: Iacob dilexi, Esau autem odio
Abbreviated transcription (Latin):
habens potestatẽ & p̃ponendi nos in ȩccl̃iȩ suȩ gub̃natione
& de actu nr̃o uidicandi. Hunc se si audent suꝑbȩ & tu¬
midȩ ceruices hereticoꝵ. adu̾sus scãm humilitatẽ huiu
sermonis attollant. Insani donatistȩ qͦs ad pacẽ atq unit¬
tẽ sc̃ẽ eccłiȩ remeare. atq in ea sanari cupimꝰ & optams
qͥd ad hȩc dicitis:. Uoscerte nob obiecere soletis cypͥanis
literas. cypͥani sententiã. cypͥani conciliũ cur auctoritate¬
cypͥani ꝓ ur̃ o scismate assumitis. & eiꝰ exẽplũ ꝓ ȩccł̃iȩ pace
resputis: Quis aut̃ nesciat scãm scripturã canonica tas
uetis ꝗͣ noui testam̃ti. certis sius t̃minis contineri. ean
om̃ib posteriorib ep̃oꝵ litteris ita p̃poni ut de illa on¬
no dubitari & disceptari ñ possit. utrũ uerũ uł uti
rectũ sit qͥcqͥd in ea scriptũ eẽ consiiterit ep̃oꝵ aut̃ liq̃¬

Expanded text:
habens potestatem et praeponendi nos in ecclesiae suae gubernatione et de actu nostro iudicandi. Nunc se, si audent, superbae et tumidae ceruices haereticorum aduersus sanctam humilitatem huius sermonis extollant. insani Donatistae, quos ad pacem adque unitatem sanctae ecclesiae remeare adque in ea sanari cupimus et optamus, quid ad haec dicitis? uos certe nobis obicere soletis Cypriani litteras, Cypriani sententiam, Cypriani conciliuCypriani pro vestro schismate assumitis, et ejus exemplum pro Ecclesiae pace respuitis? Quis autem nesciat sanctam Scripturam canonicam, tam Veteris quam Novi Testamenti, certis suis terminis contineri, eamque omnibus posterioribus episcoporum litteris ita praeponi, ut de illa omnino dubitari et disceptari non possit, utrum verum vel utrum rectum sit, quidquid in ea scriptum esse constiterit: epi
Abbreviated transcription (Latin):
seseparant. Ualos tam̃ & apud eos hactenꝰ ut ꝑ eiꝰ lucẽ tran¬
tant ad dissensionis suȩ tenebras. c̃tinuo redeuntib pecca¬
is quȩ baptismatis scĩtas in illo tẽporis puncto dimiserat.
anqͣ redeunte obscuritate quã lux in transitu exeusserat
m redire dimissa peccata ubi frat̾na ñ ẽ aptissime dñs¬
eriũ suũ qͥ ei debebat centũ denarios. cũ miseratus non
fussa. uissit eũ dñs reddđe quȩ ei dimiserat Tempꝰg quo
accipit᷑ indulgentia ꝑ baptismũ : tempꝰ ẽ t̾anqͣ reddendȩ
rationis. ut om̃ia debita quȩ inuenta fuerint dimittaĩ

Expanded text:
se separant: valet tamen et apud eos hactenus, ut per ejus lucem transe separant: valet tamen et apud eos hactenus, ut per ejus lucem transeant ad dissensionis suae tenebras, continuo redeuntibus peccatis, quae Baptismatis sanctitas in illo temporis puncto dimiserat, tanquam redeunte obscuritate quam lux in transitu excusserat. 20. Nam redire dimissa peccata, ubi fraterna charitas noseruum suum, qui ei debebat centum denarios, cum miseratus non fuisset, iussit eum dominus reddere quae ei dimiserat. tempus ergo, quo accipitur indulgentia per baptismum, tamquam tempus est reddendae rationis, ut omnia debita
Abbreviated transcription (Latin):
qsicrilego scelere peccata eiꝰ ñ dimitebant᷑. cũ se correxerit
&. ad ȩccłiȩ societatẽ unitatẽq uenerit. ñ iterũ baptirandꝰ
ẽqr ipsa rec̃ciliatione ac pace p̃stat᷑ ut ad remissionẽ pecca¬
tor eiꝰ. in unitate ia ꝓdee incipiat sacrañtũ qđ acceptũ in
sesmate. ꝓdesse ñ poterat. Si aut̃ dixerint in illa qͥ ficł ac¬
cessit. ꝑ scãm ium tanti sacram̃ti dimissa qͥdẽ illi ẽe peccata
pseuerantiã fictionis fugerit. ut redirent. ut & illud uerũ
sit. qͦccͦt in xꝑo baptitati estis xꝑm indiustis. & illud. sp̾c enĩ¬
tenebris ꝑ lucẽ transit ad tenebras. oculi qͥdẽ eiꝰ in tenebras
petuo dirigunt᷑. s ñ potest lux nisi ꝑfundere transeuntẽ.
hoc gͦ dixerint. hoc &iã in eis intelligant fieri. qͥ ext̃ ȩccłiȩ
cõmunionẽ. s tam̃ baptismate ȩccłiȩ baptirant᷑. qđ ubicũq
fuerit scm̃ ẽ ꝑ se ipsũ. Et ideo ñ ẽ eoꝵ qͥse separant. s eiꝰ unde

Expanded text:
 se correxerit et ad ecclesiae societatem unitatemque uenerit, non iterum baptizandus est, quia ipsa reconciliatione ac pace praestatur, ut ad remissionem peccatorum eius in unitate iam prodesse incipiat sacramentum, quod acceptum in schismate prodesse non poterat. Si autem dixerint in illo qui fictus accessit per sanctam uim tanti sacramenti dimissa quidem illi esse peccata perseuerantiam fictionis fugerit, ut redirent, ut et illud uerum sit: quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis, et illud: sanctus enitenebris per lucem transit ad tenebras; oculi quidem ejus in tenebras perpetuo diriguntur, sed non potest lux nisi perfundere transeuntem: si hoc ergo dixerint, hoc etiam in eis intelligant fieri, qui extra Ecclesiae communionem, sed tamen Baptismate Ecclesiae baptizantur, quod ubicumque fuerit, sanctum est per se ipsum: et ideo non est eorum qui se separant, sed ejus unde
Abbreviated transcription (Latin):
uocũq gͦ tẽpore tales homines ẽẽ ceꝑint in hac uita ut iam
diunis ꝓ scłoꝵ distribitione sacram̃tis imbuti adhuc tam
cuarnalit̃ sapiunt. & carnalia de dõ siue in hac uita siue pꝰ
hominib habens animalẽ portionẽ. in alis aut̃ spiritalẽ.
danimales ꝑtino uetꝰ ttestam̃tũ ad sp̃iales nouũ s prinus
tẽporib utrũq occultũ fuit ab adam usq ad moysen A
moyse aut̃ manifestatũ ẽ uetꝰ. Et in eo ipso occultabat᷑ no¬
nũ qr occulte significabat᷑. Postea uͦ ꝗͥ in carne dñsuenit pe¬
uelatũ ẽ nouũ ueteris aut̃ sacram̃ta cessart̃ s c̾cupiscentiȩ¬

Expanded text:
uocumque ergo tempore tales homines esse coeperint in hac uita, ut iam diuinis pro saeculorum distributione sacramentis imbuti, adhuc tamen carnaliter sapiant et carnalia de deo siue in hac uita siue post hominibus habens animalem portionem, in aliis autem spiritalles pertinet Vetus Testamentum, ad spirituales Novum. Sed primis temporibus utrumque occultum fuit ab Adam usque ad Moysen. A Moyse autem manifestatum est Vetus, et in eo ipso occultabatur Novum, quia occulte significabatur. Postea vero quam in carne Dominus venit, revelatum est Novum: Veteris autem Sacramenta cessarunt; sed c
Abbreviated transcription (Latin):
ĩe. Cũ aut̃ minꝰ illud ꝑspiciens. hanc tam̃ humilit̃. fidelit̃
fortit̃ custodit. ad martirii coronã meruit puenire.
ut si qua in eiꝰ lucidã mentẽ ex humana c̃ditione nebula
irepserat. głosa serenitate fulgentis sanguinis fugir etur.
aut̃ tanꝗͣ sarm̃ta in uite p̃cidi dixit eos & de uite auferri
tanqͣ inutilia sarm̃ta qͥ fructũ ñ darent. Quis ẽ aut̃ fru

Expanded text:
esset. cum autem minus illud perspiciens hanc tamen humiliter, fideliter, fortiter custodiuit, ad martyrii coronam meruit peruenire, ut, si qua in eius lucidam mentem ex humana condicione nebula inrepserat, gloriosa serenitate fulgentis sanguinis fugaretur. te sarmenta praecidi dixit eos, et de vite auferri, tanquam inutilia sarmenta quae fructum non darent. Quis est autem fru
Abbreviated transcription (Latin):
lire di Si eni in sicram̃tis ueteris testam̃ti uiuebant qͥdã
spĩales ad nouũ scilic& testam̃tũ qđ tc̃ occultabat. oc culte
ꝑtinentes. sic & nc̃ in sacram̃to noui testam̃ti qđ iã reuelas
ẽ pleriq uiunt animales. Qui ꝓficere si nolunt ad ꝑcipis
& accessu ad nouũ ꝑtinent. Et si priusꝗͥ spiritales fiant e
hac uita rapiunt᷑. custoditi ꝑ sacram̃ti sc̃itatẽ. in t̾ra uiuen¬
tiũ cõpitant᷑. ubi ẽ spes nr̃a & portio dñs. Hec inuenio qͥ¬

Expanded text:
i. sicut enim in sacramentis ueteris testamenti uiuebant quidam spiritales, ad nouum scilicet testamentum, quod tunc occultabatur, occulte pertinentes, sic et nunc in sacramento noui testamenti, quod iam reuelatum est, plerique uiuunt animales. qui proficere si nolunt ad percipiet accessu ad nouum pertinent et, si priusquam spiritales fiant ex hac uita rapiuntur, custoditi per sacramenti sanctitatem in terra uiuentium computantur, ubi est spes n
Abbreviated transcription (Latin):
te accipi nolt̃ fateri. Harũ quatuor sententiarũ tres nr̃ae
tantũ st̃. Uña uͦ utriq dicimꝰ. Htã ẽẽ in catholica baptismĩ
& recte illic accipi. & apud donatistas ñ recte accipi no̾ta

Expanded text:
cte accipi nolunt fateri. harum quattuor sententiarum tres nostrae cte accipi nolunt fateri. harum quattuor sententiarum tres nostrae tantum sunt, unam uero utrique dicimus. nam esse in catholica baptismum et recte illic
Abbreviated transcription (Latin):
m credidit cordi suo ubi unitatẽ seruabat. & fine sc̃i
aptismi sacram̃to qđ ubicũq inuenit. ñ hominũ sed dei
e cognouit. noluit ex hac uita emigrare.Si qͥs aut̃ cũ pos¬
t in ipsa catholica acciꝑe. ꝑ aliquã m̃tis ꝑuisitatẽ elegit in
ismate baptizari. & ĩa si post ea uenire ad catholicã cogi¬
it. qr certus ẽ ibi ꝓdesse sacram̃tũ. qđ alibi accipi qͥdẽ po¬
st ꝓdee aut̃ ñ potest. ꝓculdubio ꝑuersus & iniquus ẽ.
& tanto ꝑnitiosius qͣnto scientiꝰ. Ita enĩ ñ dubitat redte illic¬
accipi. sic̃ ñ dubitat illic ꝓdeẽ. xĩa qđ alibi acceꝑit. Duo siuĩs¬
enĩ quȩ dicimꝰ. & eẽ in catholica baptismũ. & illic tantũ recti
accipi. Utrũq hoꝵ donatistȩ negant. Itẽ alia duo dicimꝰ. ẽẽ ap̃
donatistas baptismũ. ñ aut̃ recte illic accipi. Horũ duũ illi
unũ magnoꝑe affirmant. id ẽ ẽẽ ibi baptisiũ. ñ aut̃ illic ra¬

Expanded text:
deum credidit cordi suo ubi unitatem seruabat et sine sancti deum credidit cordi suo ubi unitatem seruabat et sine sancti baptismi sacramento, quod ubicumque inuenit non hominum sed dei esse cognouit, noluit ex hac uita emigrare. si quis autem, cum possit in ipsa catholica accipere, per aliquam mentis peruersitatem eligit in schismate baptizaritat, quia certus est ibi prodesse sacramentum, quod alibi accipi quidem potest, prodesse autem non potest, procul dubio perversus et iniquus est et tanto pernitiosius quanto scientius. Et iaccipi, sicut non dubitat illic prodesse etiam quod alibi acceperit. CAPUT IIenim quae dicimus, et esse in catholica baptismum et illic tantum recte accipi; utrumque horum Donatistae negant. item alia duo dicimus, esse aput Donatistas baptismum, non autem illic recte accipi; horum duorum illi unum magnopere adfirmant, id est esse ibi baptismum, non autem illic re
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdã contactꝰ ẽ. c̃sensio uoluntatũ. Sig qͥ recessit ab unitate
aliqͥd aliud agere uoluerit. q qđ in unitate ꝑcepit. in eo re¬
cedit atq disiungit᷑. Qđ aut̃ ita uult agere sic̃ in unitate
nodis possumꝰ ut id eligant em̃dati atq correcti cũ carita¬
e satagimꝰ. Hon eis itaq dicimꝰ nolite dare s nolite inscis¬
nate dare. nec eis qͦs uident᷑ baptitaturi dicimꝰ. nolite ac¬
iꝑe s nolite in scismate acciꝑe.Hã si quẽ forte coegerit
xtrema necessitas. ubi catholicũ ꝑ quẽ accipiat ñ inuene
it. & in animo pace catholica custodita ꝑ aliquẽ extra u¬
itatẽ catholicã positũ acceꝑit. qđ erat in ipsa catholicȩ
nitate accepturꝰ. si statĩ &iã de hac uita migrauerit. ñ
ũ nͥ catholicũ deputamꝰ. Si aut̃ fuerit a corporali morte
batus. cũ se catholicȩ c̃gregationi. ꝙĩa p̃sentia corpora

Expanded text:
quidam contactus est consensio uoluntatum. si ergo qui recessit ab unitate quidam contactus est consensio uoluntatum. si ergo qui recessit ab unitate aliquid aliud agere uoluerit quam quod in unitate percepit, in eo recedit adque disiungitur; quod autem ita uult agere sicut in unitatemodis possumus, ut id eligant emendati atque correcti, cum charitate satagimus. Non eis itaque dicimus, Nolite dare: sed, nolite in schismate dare. Nec eis quos videntur baptizaturi dicimus, Nolite accipere: sed, Nolite in schismate accipere. Nam si quem forte coegerit extrema necessitas, ubi catholicum per quem accipiat non invenerit, et in animo pace catholica custodita per aliquem extra unitatem catholicam positum acceperit, quod erat in ipsa catholica unitate accepturus; si statim etiam de hac vita migraverit, non eum nisi catholicum deputamus. Sliberatus, cum se catholicae congregationi etiam praesentia corporali
Abbreviated transcription (Latin):
Nã sic̃ redeuntes qͥ priꝰꝗͣ recedent baptizati st̃. ñ rebaptes
dinant᷑ s aut ãministrant qđ aministrabant. si hoc ꝑad
utilitas postulat. aut si ñ ãministrant sacram̃tũ tam̃ e
do ab eis cũ maximiano discessit felicianꝰ amifit. Hc̃ eniss
secũ hab&s cũ eis ipsis qͦs cũ foris ẽas. in maximiani scismat
baptitauit. Qua ꝓpt̃ potuer̃ ab eis acciꝑe cȩt̃i. cũ adi¬
c̃sortiũ ñ accessissent. qđ illi ñ amiserant cũ a nr̃o c̃so
recessissent. Quib reb ostendit᷑. & ipsos impie facere. q
rebaptizare conant᷑ c̃tra unitatẽ. & nos recte facere
dĩ sacram̃ta imꝓbare. nec in ipso scismate audemꝰ liq
enĩ nob̃cũ sentuint: in eo &ĩa nob̾cũ ft̃. In eo aut̃ a nob
cesser̃. in qͦ a nob̃ dissentiunt. Hon enĩ accessꝰ iste atqd
sus corporalib motib & ñ sp̃ialib metiendꝰ ẽ. Sic̃ ens
iunctio corpoꝵ fit ꝑ continuationẽ locoꝵ sic animo

Expanded text:
es, ordinantur; sed aut administrant quod administrabant, si hoc Ecclesiae utilitas postulat; aut si non administrant, Sacramentum ordindo ab eis cum Maximiano discessit, Felicianus amisit. Nunc enim eum secum habent cum eis ipsis, quos cum foris esset, in Maximiani schismate baptizavit. Quapropter potuerunt ab eis accipere caeteri, cum adsortium non accessissent, quod illi non amiserant, cum a nostro consortio recessissent. Quibus rebus ostenditur, et ipsos impie facere qui rebaptizare conantur orbis unitatem, et nos recte facere qui Dei Sacramenta improbare nec in ipso schismate audemus. In quo enim nobiscum sentiunt, in eo etiam nobiscum sunt: in eo autem a nobis recesserunt, in quo a nobis dissentdiscessus corporalibus motibus et non spiritalibus metiendus est. sicut enim coniunctio corporum fit per continuationem locorum, sic animorum
Abbreviated transcription (Latin):
sentiunt. uł qͦmͦ accipiant unitatẽ. cũ contra id qđ sentie¬
bant declaratã ẽẽ cognoscunt. Quoꝵ duũ manifestũ teno¬
mꝰ. unũ in beato cypͥano. id ẽ qͦmͦ tenuerit unitatẽ cui
eis a qͥb diu̾sũ sentiebat. Ait enĩ. neminẽ iudicantes. aut
a iure cõmunionis aliquẽ si diu̾sũ senserit amouentes
alterũ aut̃ id ẽ. qͦmͦ acciꝑe potuerit unitatẽ. ẽtra id c
sentiebat inuentã. & si litterȩ tacent. merita clamans
si epła ñ inuenit᷑. corona testat᷑. si conciliũ ñ indicat
ep̃oꝵ. c̃sortiũ indicat angloꝵ. Non enĩ paruũ docuint
ẽ pacatissimȩ animȩ in una unitate martyriũ meru¬
isse. unde se diu̾sũ sentiens noluit separare. Homines ens
sumꝰ. unde aliqͥd alit̃ saꝑe q̃ se res hab&s. humana tẽs¬
tatio ẽ. Himis aut̃ amando sententiã suã. uł inuidendo¬

Expanded text:
sentiunt, uel quomodo accipiant ueritatem, cum contra id quod sentiesentiunt, uel quomodo accipiant ueritatem, cum contra id quod sentiebant declaratam esse cognoscunt. quorum duorum manifestatum tenemus unum in beato Cypriano, id est quomodo tenuerit unitatem cum eis a quibus diuersum sentiebat; ait enim: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. alterum autem, id est quomodo accipere potuerit ueritatem contra id quod sentiebat inuentam, etsi litterae tacent, merita clamant. si epistula non inuenitur, corona testatur; si concilium non indicat episcoporum, consortium indicat angelorum. non enim paruum documentum est pacatissimae animae in ea unitate martyrium meruisse, unde se diuersum sentiens noluit separare. homines enim sumus, unde aliquid aliter sapere quam se res habet humana temptatio est. nimis aut