comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
propt̃ contemptum et preua¬
ricationem uocat. Preuaricahͥx
enim diuinorum preceptorum
fuit et adultera: quia relicto ꝓpͥo
uiro hoc est dõ. ydolis gentium
se miscuerat. Signum querit:
hoc est signum de celo. Et signũ
a mẽ uidere: s non dabitur uob̾
signum diuinitatis mee de celo:
s potiꝰ humanitatis mee de in
noctib. Nota est hystoria de io¬
na quod cum fugeret a facie do¬
mini intharsis. cete sorbente
deuoratus est: et ibi fuit trib
dieb et trib noctib hoc facto
significans mortem domini qͥ¬
seriptus est incorde terre. hoc ẽ
in sepulchro trib dieb et trib
stat eum ibi non tot dieb et no¬
ctib ex integro mansisse. Siqui¬
dem sexta feria hora sexta cruci¬
affixus est: nona autem emisit
spiritum: uespere uero ptꝰ occa¬
sum solis depositus est de cruce.
et collocatus in sepulchrum: et
non ibi iacuit nisi triginta et
sex horis. Sedin hoc loco regula
scripture attendenda est:quia

Expanded text:
propter contemptum et praevapropter contemptum et praevaricationem vocat. Praevaricatrix enim divinorum praeceptorum fuit et adultera: quia relicto proprio viro, hoc est Deo, idolis gentium se miscuerat. « Signum quaerit, » hoc est signum de coelo, « et signua me videre, sed non dabitur vobis signum divinitatis meae de coelo, sed potius humanitatis meae de innoctibus. » Nota est historia de Jona , quod cum fugeret a facie Domini in Tarsis, ceto sorbente devoratus est, et fuit ibi tribus diebus et tribus noctibus: hoc facto significans mortem Domini, qui latuit in corde terrae, hoc est in sepulcro, tribus diebus et tribus stat eum ibi non tot diebus et noctibus ex integro mansisse? Siquidem sexta feria hora sexta crucifixus est, nona autem emisit spiritum: vespere post occasum solis depositus est de cruce, et collocatus in sepulcrum, et non ibi jacuit nisi triginta et sex horis. Sed in hoc loco regula Scripturae attendenda est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
bant a domino
signum de celo
uidere: quasi
non fuissent
signa ea que dominus suꝑiꝰ fe¬
cerat. Sed querendum ẽ qualia
signa postulabant adominofi¬
eri. uel postulabant ut in more
helye ignem de celo ruere facẽt
sieut contigit tempore helye qͣn¬
do ignis de celo descendit. et ꝑ¬
cussit duos quinquagenarios
cum quinquaginta suis: uel
etiam postulabant ut sicuti
tempore samuhelis estiu otem¬
pore contra consuetudinẽ illiꝰ
terre mugirent toitrua. chorus¬
carent fulgura: ymbres ruerẽt.
Sed quia ea calumpniabantur
que cotidie coram suis oculis
dominum faceie uidebant: ml¬
tomagis hec calumpniarent᷑
si contigissent. Dicerent enim
non ex potestate domini hoc
euenire: sedex diuersis qualita¬
tib aeris accidisse. Uel sicut io¬
hannes cuuanglista dicit. pe¬
tebant eumut manna de celo¬
eis plueret: sicut quondam fe¬
cerat patrib eorum in deserto:
ut sine labore et fatigatione
uiuere potuissent. Beneratio
mala et adultera. Generationẽ
malam. populum uideorum

Expanded text:
bant a Domino signa de coelo videre, quasi non fuissent signa ea quae Dominus superius fecerat. Sed quaerendum est qualia signa postulabant a Domino fieri. Vel postulabant ut in morem Eliae ignem de coelo ruere faceret, sicut contigit eo tempore, quando ignis de coelo descendit, et percussit quinquagenarios cum quinquaginta suis. Vel etiam postulabant ut, sicuti tempore Samuelis, aestivo tempore, contra consuetudinem illius terrae, mugirent tonitrua, coruscarent fulgura, imbres ruerent . Sed quia ea calumniabantur quae quotidie coram suis oculis Dominum facere videbant, multo magis haec calumniarentur, si contigissent. Dicerent enim non ex potestate Domini hoc evenire, sed ex diversis qualitatibus aeris accidisse. Vel, sicut Joannes Evangelista dicit , petebant eum ut manna de coelo plueret eis, sicut quondam fecerat patribus eorum in deserto, ut sine labore et fatigatione vivere potuissent. « Generatio mala et adultera. » Generationem malam populum Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
cem ꝑmitteret accedere ÷ conu̾sus
ad illam respondit ĩter cetera.
depta dementiam. ut lucas
euangelista scribit ilico post¬
habitis omnibus ita familiariᷤ
effecta est: ut ip̃m non solum
mente sed etiam corpore seque-¬
retur ⁊ de propriis facultatibus
ut pote ualde locuplex uictum
⁊ uestitum ei ministrans: im¬
plens bifarie dñicum preceptũ
dicentis. Qui michi ministrat:

Expanded text:
cem permitteret accedere, conversus cem permitteret accedere, conversus ad illum respondit inter caetera: depta clementiam, ut Lucas describit, illico posthabitis omnibus, ita familiaris effecta est, ut ipsum non solum mente, sed et corpore sequeretur, de propriis facultatibus, utpote valde locuples, victum et vestitum ei ministrans, implens bifarie Dominicum praeceptum dicentis: Qui mihi ministrat
Abbreviated transcription (Latin):
ricorditer suscepta: ausu fami¬
liaritatis confisa. etiam super
sanctissimum domini caput
preciosissimi liquoris effudit
odorem ÷ intantum ut tota
domus ex odoris fraglantia
more aromatũ redolẽret: nichil
ore depromens: ꝑ exterioris obse¬
qͥi beneficia sue cõpunctiõĩs flã¬
mam ad dilectionis intimãs
retur dicens. O domine ih̾u le-¬
mentissime. tu qui omnia scis
⁊ cordium inspector es uerus:
qui non uis morte peccatoris
sed magis ut cõuertat᷑ ⁊ uiuat.
tuip̃e intelligis qͥd mei deposcãt
singultus: quid lacͥme ab imo
erute flagitent: qͥd meus ama¬
rus exoret gemitus. Peccatrix
criminũ labe polluta. Scd quia
mẽa ab annis prioribꝰ cõtami¬
naui uitã: ad re dominũ meũ
qui es uita eterna cõfrgio: ut
male perditam restituas uitam
lorem consideras. Quid enĩ ex
huiuscemodi dilectioĩs professi¬
one consecuta sit: ip̃e dñs ma¬
nifestat. qui symoni ĩdignan¬
ti cur ad se mulierem pectatri¬

Expanded text:
ricorditer suscepta, ausu famiricorditer suscepta, ausu familiaritatis confisa, etiam super sanctissimum Domini caput, pretiosissimi liquoris effudit odorem. In tantum ut tota domus ex odoris fragrantia more aromatum redoleret, nihil scilicet ore depromens, sed per exterioris obsequii beneficia, suae compunctionis flammam ac dilectionis fervorem retur verbis, dicens: O Domine Jesu clementissime, qui omnia scis et cordium inspector es verus, qui non vis mortem peccatorum, sed magis ut convertantur et vivant, tu ipse intelligis quid mei deposcant singultus, quid lacrymae ab imo erutae flagitent, quid meus amarus exoret gemitus. Peccatrix criminum labe polluta. Sed quia meam ab annis prioribus contaminavi vitam, ad te Dominum meum qui es vita aeterna confugio, ut male perditam restituas vitam, lorem consideras. Quid vero ex hujusmodi dilectionis professione consecuta sit; ipse Dominus manifestat, qui Simoni indignanti cur ad se mulierem peccatri
Abbreviated transcription (Latin):
iene: de qua eieterat septẽ
demonia. Sed ꝙͣ pius et mi¬
res extuerit: in istius compro¬
batur perfectione ⁊ que non se¬
lum sui criminis promeruit
ablutionem: sed apostolorum
consors effecta. illis destinata
est dominice resurrectionis nii¬
tia. Hec autem postinodum¬
diuino afflara spiritir mentis¬
q intuitum in sese reuerhe-¬
rans: ac pristine uite detrimẽ¬
ta non sustinens: ut compe-¬
rit dominum et creatorem to¬
tius humani generis in do-¬
mum uenisse symonis. qui
non uenerat pocare iustos sed
pectatores ad penitennam: nẽ¬
ris cdementia. sed preciosissĩo
accepto ungento ad ipsum-
misericordie fontem concito
properauit gradu⁊ corruens
rans fontem. Mox deniq con¬
punctionis fletibus sui plas-¬
matoris cepit rigare pedes sa¬
pillisq sue deuotionis tergere:
et indesinenter osculis uere hu¬
militatis confouere: at mun-¬
dissimo sue dilectionis ungen¬
to perungere. Que cum in
tali deuotionis famulatu nõ
esset repudiata. sed potuis mise¬

Expanded text:
e, de qua ejecerat septem daemonia. . Quam vero pius et miores exstiterit Deus, istius comprobat perfectio, quae non solum criminis promerui ablutionem, sed apostolorum consors effecta, illis donata est Dominicae Resurrectionis nuntia. Haec autem divino postmodum afflata spiritu, mentisque intuitum in se reverberans, ac pristinae vitae detrimenta non sustinens, ut comperit Dominum et Creatorem totius humani generis, in domum venisse Simonis, qui non venerat vocare justos, sed peccatores ad poenitens clementia, pretiosissimo accepto unguento ad ipsum misericordiae fontem concito properavit gradu, corruens rans fontem. Mox denique compunctionis fletibus, sui plasmatoris pedes coepit rigare, capillisque suae devotionis tergere, ac indesinenter osculis verae humilitatis confovere, ac mundissimo suae dilectionis unguento perungere. Quae cum in tali devotionis famulatu non esset repudiata, sed potius mise
Abbreviated transcription (Latin):
ost clñce resurre¬
dionis glam as¬
censiõisq trium¬
pħum. ac spu parachyti de
suꝑnis missionem. qui disci¬
puloꝵ corda temporalis pene
adhuc formidine trepidantia.
lingarũ tribuendo: erant
dei disseminabatur. cresce¬

Expanded text:
ost Dominicae resurrectionis gloriam, ascensionisque triumphum, ac Spiritus Paracleti de supernis missionem, qui discipulorum corda temporalis poenae adhuc formidine trepidantia linguarum tribuendo: Erant t verbum Dei disseminabatur, cresce
Abbreviated transcription (Latin):
ta. iter usq ad mare direxerunt.
Ascendentes ꝙ nauim: prospero
cursu ꝑuenerunt marsiliam.
Ibiq uegetationem nauis relin¬
q̃ntes. dño annuente a q̃nsem
aggressi sunt comitatum. di¬

Expanded text:
tunc iter usque ad mare direxerunt, ascendentes navem prospero cursu pervenerunt Massiliam, ibique vegetationem navis relinquentes, Domino annuente, Aquensem aggressi sunt Comitatum.
Abbreviated transcription (Latin):
fatib accensi sacerdotes iude¬
oꝵ cum phariseis ⁊ scribis cos¬
citau̾unt ꝑsecutionẽ in eccle¬
sia.interficiendo ꝓchomar¬
tyrem stephanũ: ⁊ fere afini¬
b suis xp̃i testes procul pelles¬
la seuiente. disꝑsi credentes.
ꝑagrarunt diuersa regna
terrarum: a dño sibi dele

Expanded text:
fascibus accensi sacerdotes Judaeorum cum Pharisaeis et Scribis concitaverunt persecutionem in Ecclesia, interficiendo protomartyrem Stephanum, et fere a finibus suis omnes procul pellenla saeviente, dispersi credentes petierunt diversa regna terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
gum suũ collocari. In quo pꝰ
raculorũ signis ambo locum¬
decora  suo interuentu pe¬
tentib anime ⁊ corporis p̃stat
do salubria. Qui locꝰ postea
tante religionis est habitꝰ:
ut nullus principũ. aut ali

Expanded text:
gum suum collocari. In quo, poraculorum virtutibus, ambo decorant locum; interventu tentibus animae et corpdo salubria. Qui locus, postea, tantae religionis est habitus, ut nullus regum, aut pri
Abbreviated transcription (Latin):
mod̾ quidam fururus erat dona¬
tionis huiꝰ qui omnino artea ꝯt̃¬
gator homines accepto spũ sc̃
lingius omnium gentium fect
locutos fuisse. Post resurrectins
autem suam primum quando
apparuit disciplis suis dixit ils
Accipite sp̃m sanc̃tum. De hoc gͦ
ctum est non erat sp̃c datus qui
ihe nondum fu̾at glorificat᷑ si
insufflauit in faciem eoꝵ. Quo
flatu pͥmum hominem que fc̃
uiuificauit: et delimo erexit de
flatu animam membris eiꝰ de
quem insufflauit in faciem eoꝵ
ut a luto exurgerent et luteis
oꝑib renunciarent. Tunc pͥmũ
pt᷑ resurrectionem suam quam
dicit euuglista glorificatio nẽ dede
discipłis suis sp̃m scm̃. deinde cõ¬
inoratus cumeis quadragunta
dieb ut liber actuum apłorum
demonstrat ip̃is uidentib et ui¬
uendo deducentib ascendit inte¬
lum. Ibi ꝑactis decem dieb pen¬

Expanded text:
modus quidam futurus erat donamodus quidam futurus erat donationis hujus, qui omnino antea congregatos homines accepto Spiritu sancto, linguis omnium gentium fecit locutos fuisse. Post resurrectionem autem suam, primum quando apparuit discipulis suis, dixit illis: « Accipite Spiritum sanctum . » De hoc ergo dictum est: Non erat Spiritus datus, quia  nondum erat glorificatus; et inflavit in faciem eorum , quo flatu primum hominem quem fecit, vivificavit, et de limo erexit: quo flatu animam membris ejus dequem insufflavit in faciem eorum, ut a luto exsurgerent, et luteis operibus renuntiarent, tunc primum post resurrectionem suam Dominus quam dicit Evangelista , glorificationem  dedit discipulis suis Spiritum sanctum, deinde commoratus cum eis quadraginta diebus, ut liber Actuum apostolorum demonstrat, ipsis videntibus, et videndo deducentibus, ascendit in coelum . Ibi peractis decem diebus, die Pen
Abbreviated transcription (Latin):
quisq in se debet cognoscere qd̃
bibrt sibibit ex eo quod bibit. Nõ
enim nos deseret fons si non dese¬
ramus fontem. Exposuit eunͣgli¬
sta et dixit. unde dñs clamasset
ad qualem potum inuitasset qo
bibentib propinasset dicens. hoc
autem dicebat de sp̃u quem ac¬
cepiuri erant credentes ineum.
Nondum enim erat sp̃c datus:
quia ihc nondum fuerat glorifi¬
ccitus. Quem dicit sp̃m nisi sc̃m
enim seit hominum que sunt ho¬
sp̃c datus: quia iħc nondũ erat
glorificatus: Numquid ñ sp̃c
fuit inscĩs dei ꝓphetis patͥar¬
chis qui multa ꝑ sp̃m sanctum
futura predixerunt: Igitur et de¬
elysabeth legitur sp̃u sancto re¬
pletam ẽẽ et de zacharia simili¬
ter dicente euuangłista. Et za¬
charias pater ibhannis repletꝰ
datus: Multa ergo indicia prece¬
dentis sp̃c sci habemus anteqͣm
dominus glorificaretur resurrectõe
carnis sue. Non enim alium sp̃m
uenturum p̃nuntiauerunt sed

Expanded text:
squisque in se debet cognoscere quod squisque in se debet cognoscere quod bibit, si bibit ex eo quod bibit. Non enim nos deseret fons, si non deseramus fontem. Exposuit evangelista, et dixit unde Dominus clamasset, ad qualem potum invitasset, quid bibentibus propinasset, dicens: « Hoc autem dicebat de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum. « Nondum enim erat Spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus. » Quem dicit spiritum, nisi sanctum enim scit hominum quae sunt hoSpiritus datus, quia Jesus nondum erat glorificatus? Nunquid non spiritus fuit in sanctis Dei prophetis et patriarchis, qui multa per Spiritum sanctum futura praedixerunt? Igitur et Elisabeth legitur Spiritu sancto repleta esse, et Zacharias similiter, dicente evangelista: Et Zacharias pater ejus repletus datus? Multa ergo indicia praecedentis Spiritus sancti habemus, antequam Dominus glorificaretur resurrectione carnis. Non enim alium Spiritum venturum praenuntiaverunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
liquis sitit ueniat adme et br¬
bai. et qui tredit inme flumina
de uentre ciꝰ fluent. aque uiue
doisequenter exposint eur̃iglista
dicens. Hoc autem dixit de sp̃u:
quem accepturi erant credentes
in eum. Hoc tantum sciamꝰ quõd
de caritate hoc clamabat dominꝰ
ih̾c. Clamabat ergo et dicit ut
ueniamus et bibamus suntꝰ si
tit animus. Et dicit quia cum bi¬
berinꝰ flumina aque uiue fluẽt
de uentre nr̃o. Uenter int̾ioris ho¬
minis ẽ conscrentia cordis eius.¬
Cum ergo bibit ex isto liquore
reuuuscit purgata conscientia
et hauriens fontem habebit et¬
iam ip̃a fons erit. Quis ẽ fons:
Nel quid est fluuius qui manat
de uentre interioris hominis: Be¬
niuolentia quia uult consulere
quod bibit solu ip̃i debeat suffi¬
cere non fluit aqua uiua de uẽ¬
tre eius. Si autem proximo festi¬
nat consulere ideo non siccat
quia manat. Uidebimus quid
nunc sit quod bibunt qui cred̃t
in deum quia utiq xp̃iani sumꝰ
et si credimus bibimus. Et unꝰ¬

Expanded text:
et bibat. Et qui credit in me, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae, » consequenter exposuit evangelista, dicens: « Hoc autem dixit de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum. » Hoc tantum sciamus, quod de charitate hoc clamabat Dominus Jesus. Clamabat ergo et dicit, ut veniamus et bibamus, si intus sit animus. Et dicit, quia, cum biberimus, flumina aquae vivae fluent de ventre nostro. Venter interioris hominis est conscientia cordis ejus. Bibito ergo isto liquore, reviviscit purgata conscientia, et hauriens fontem habebit, etiam ipsa fons erit. Quid est fons, vel quid est fluvius, qui manat de ventre interioris hominis? Benevolentia, qua vult consulere quod bibit, soli ipsi debeat sufficere, non fluit aqua viva de ventre ejus. Si autem proximo festinat consulere, ideo non siccatur, quia manat. Videbimus quid nunc sit, quod bibunt, qui credunt in Deum, quia utique Christiani simus, et si credidimus, bibimus. Et unu
Abbreviated transcription (Latin):
mitiua eccl̃ia presignatum est
quia in iudea una tantummꝰ
gente initrata est. nunc uero ex
omnib gentib congregata. Qͦ¬
modo uero unus tunc homolo¬
quebatur lingius ita mͦ unita
sancta eccl̃ia omnib loquitur
lingius. Accipimus gͦ et nos spi¬
ritum scm̃ si amamꝰ eccł̃iam
sicaritate compaginam᷑ si catho¬
lico nomine et fide gaudemꝰ. Igit᷑
quantum quisq amat eccl̃iam
compage et caritate consistimꝰ.
quam apl̃s omnib uirtutib fi¬
ducialiter p̃posuit. Quicumq
ip̃am habet cuncta habebit bo¬
na quia sine illa nichil proderit
quiequid habere potuerit homo.
De qua beatus iacob apl̃s ait.
Q autem offenderit in uno: factꝰ
est omniũ reus. De hac etiam et¬
ip̃a ueritas art. In hoc enum cog¬
noscent omnes quia discipuli¬
mei estis si dilectionem habue

Expanded text:
mitiva Ecclesia praesignatum est, quae in Judaea una tantummodo gente initiata est, nunc vero ex omnibus gentibus congregata. Quomodo vero unus tunc homo loquebatur linguis, ita modo unitas sanctae Ecclesiae omnibus loquitur linguis. Accipimus ergo et nos Spiritum sanctum, si amamus Ecclesiam, si charitate compaginamur, si catholico nomine et fide gandemus. Igitur quantum quisque amat Ecclesiam compage et charitate consistimus, quam Apostolus omnibus virtutibus fiducialiter praeposuit . Quicunque ipsam habet, cuncta habebit bona: quia sine illa nihil proderit quidquid habere potuerit homo: de qua beatus Jacobus apostolus ait: Qui autem offenderit in uno, factus est omnium reus . De hac etiam ipsa Veritas ait: In hoc enim cognoscem omnes, quia mei discipuli estis, si dilectionem h
Abbreviated transcription (Latin):
in hac pͥma non resurgit: nec ibr
ad eum resurget. Hora autem nc̃
in carne resurgent. Nunc in m̃te
ꝑ uerbum dĩ idest ꝑ filium dei
resurgant. tunc in carne ꝑ u̾bum
dei carne factum filium homini
Neq enim ad iudicium uiuoꝵ
et mortuorum pater ip̃e uenturꝰ
est nec tamen recedit a filio. pat̃.
Auomõdo ergo non ip̃e uenturꝰ ẽ:
Qura non ip̃e uidebitur in iudicio¬
s uideburt inquem pupuger̃t.
Forma illa erit uidex que stetit
sub udice:. illa iudicabit que iu¬
diata est. Iudicata est enĩ inique.
iudicabit iuste. Talis apparebit
ili dex qualis uideri possit a qͥb
eonatus est. Distinctio ẽ int̃ illud

Expanded text:
in hac prima non resurgit, nec ibi in hac prima non resurgit, nec ibi ad eum resurget. « Hora autem nunc ein carne resurgent. Nunc in mente per Verbum Dei, id est per Filium Dei, resurgent: tunc in carne per Verbum Dei caro factum, filium hominis. Neque enim ad judicium vivorum et mortuorum Pater ipse venturus est, nec tamen recedit a Filio Pater. Quomodo ergo non ipse venturus est? Quia non ipse videbitur in judicio. Videbunt in quem pupugerunt. Forma illa erit judex quae stetit sub judice: illa judicabit, quae judicata est. Judicata est enim inique, judicabit juste. Talis apparebit judex, qualis videri possit a quibus coronatus est. Distinctio est inter illud
Abbreviated transcription (Latin):
se plangent omnes trib terre
innumero utiq maloꝵ omniũ
et infidelium. Propter hoc etiã
illi qui eum cdixerat magistrũ
bonum querens ab eo consiliũ
consequende uite eterne respon-¬
dit. Quid me interrogas de bone:
Nemobonus: nisi unus d̾s. Et ho¬
minem alio loco dicit bonũ ip̃e
dominus. Bonus homo de bono
thesauro cordis sui profert bora
et malus homo de malo thesau¬
ro cordis sui ꝓfert mala. S quia
ille uitameternam querebat
uita autem eterna est in illa con¬
templatione quanon ad penã
uidetur ds̃ s ad gaudium sempi
ternum: duas hic resurrectiones
bis nob̃ demonstrat. Primam
que in fide est resurgendo apect̃s
de qua ait.Amen amen dico uob
mortui audient uocem fili d̃
altiam ubiait:amen amen dico
iob̃ quia uenit hora in qua om̃s
quiinmonumentis audient uo¬
cem filii dei. Illa prior ẽ resurrec¬
tio animarum: illa sequens re¬
surrectio erit corporum. Qui uero

Expanded text:
se plangent omnes tribus terrae, se plangent omnes tribus terrae, in numero utique malorum omnium et infidelium. Propter hoc etiam ille, qui eum dixerat magistrum bonum, quaerens ab eo consilium consequendae vitae aeternae, respondit: « Quid me interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus , » cum hominem alio loco dicat bonum ipse Dominus: « Bonus homo, de bono thesauro cordis sui profert bona, et malus homo de malo thesauro cordis sni profert mala. sed quia ille uitam aeternam quaerebat, uita autem aeterna est in illa contemplatione, qua non ad poenam uidetur deus, sed ad gaudium semternum, duas hic resurrectiones bis nobis demonstrat: primam, quae in fide est, resurgendo a peccatis, de qua ait: « Amen, amen, dico vobis, mortui audient vocem Filii Dei. » Alteram ubi ait: « Amen, amen dico vobis, quia venit hora in qua omnes qui in monumento sunt, audient vocem Flii Dei. » Illa prior est resurrectio animarum, illa sequens resurrectio erit corporum. Qui vero
Abbreviated transcription (Latin):
dei secundum id quod informa
di equalis est patri uidere iniqͥ
non possunt oportet autemet
iudicem uiuorum et mortuoꝵ
cum coram iudicabuntur. et
iusti uideant et iniqui. Nolite
inquit hoc mirari qm̃ uenit
hora inqua omnes quun mo¬
numentis sunt audient uocẽ
eius. Et procedunt quibona
egerunt: in resurrectionẽ uite.
qui uero mala gesserunt in re¬
surrectionem iudicii. Aohoc gͦ
oportebat ut idõ acciꝑet illam
potestatem qui filius hominiˢ
est ut resurgentes omnes uide¬
rent eum in forma in qua ui¬
deri ab hominib potest sedalii
ad dampnationem. alii ad ui¬
tam eternam. Que est autem ui¬
ta eterna nisulla uisio que nõ
concedit᷑ impiis: it cognoscant
admodum unum uerum dm̃
qui ostendit seip̃m illis non quo¬
modo se ostendet etam pumiẽors
in forma filii hominis: Sc̃cł̃m ilt̃
usionem bonus est sccłm quã
uisionem d̾s apparet mundscr¬
iidicem udebunt mali nones
udebitur bonus quia non ad
eum gaudebunt corde. s tunc

Expanded text:
dei secundum id quod in forma dei secundum id quod in forma dei aequalis est patri uidere iniqui non possunt, oportet autem, ut iudicem uiuorum et mortuorum, cum coram iudicabuntur, et iusti uideant et iniqui: nolite, ihora in qua omnes qui in monumentis sunt audient vocem ejus; et procedent qui bona egerunt, in resurrectionem vitae: qui mala gesserunt, in resurrectionem judicii. Ad hoc ergo oportebat ut ideo acciperet illam poteest, ut resurgentes omnes viderent eum in forma, in qua videri ab hominibus potest, sed alii ad damnationem, alii ad vitam aeternam. Quae est autem vita aeterna, nisi illa visio quae non conceditur impiis? « Ut cognoscant admodum unum verum Deum qui ostendit seipsum illis? Non quomodo se ostenderet etiam puniendis in forma filii hominis. Secundum illam visionem bonus est, secundum quam visionem Deus apparet mundis corjudicem videbunt mali, non eis videbitur bonus, quia non ad eum gaudebunt corde, sed tunc
Abbreviated transcription (Latin):
nuit filium qui ẽet uita insemet¬
ip̃o. Pro eo enim quod genuit uo¬
tur enim et dicit. Et potestatem
dedit ei iudicium facere: quia
filius hominis est. Puto nichil
ẽe manifestius. Nam quia filius
dei est equalis patri. non accipit
hanc potestatem iudicium fa¬
ciendi: s habet illam cum pr̃e
in occulto. Accepit autem illam
ut boni et mali eumuideant
iudicantem quia filius hõis ẽ.
Uisio quippe filii hominis exhi¬
bebitur et malis. Nam uisio for¬
me dĩ non insimundis corde qm̃
ip̃i deum uidebunt. idest solis pi¬
is quorum dilectioni hoc ip̃m ꝓ¬
mitrit. quia ostendet seip̃m ills.
Et id̃o uide quid sequitur. Noli
te mirari hoc inquit. Quid nos
prohibet mirari. nisi illud qd̃ re
uera miratur omnis qui ñ in¬
telligit: Et id̃o dicit patrem de¬
disse ei potestatem iudicum facẽ
qm̃ filius hominis est. cum ma¬
gis quasi hoc expectaret᷑ ut dicẽt
qm̃ filius dei est. Sed quia filiũ

Expanded text:
nuit Filium, qui est et vita in semetnuit Filium, qui est et vita in semetipso. Pro eo enim quod genuit, votur enim et dicit: et potestatem dedit ei et iudicium facere, quoniam filius hominis est. puto nihil esse manifestius. nam quia filius dei est et aequalis est. patri, non accipit hanc potestatem iudicii faciendi, sed habet illam cum patre in occulto; accipit autem illam, ut boni et mali eum uideant iudicantem, quia filius hominis est. uisio quippe filii hominis exhibebitur et malis; nam uisio formae dei non nisi mundis corde, quia ipsi deum uidebunt, id est solis piis, quorum dilectioni hoc ipsum promittit, quia ostendere se ipsum illis. et ideo uide quid sequitur: nolite, inquit, mirari hoc. quid nos prohibet mirari nisi illud quod re uera miramur omnis, qui non intellegit, ut ideo diceret patrem dedisse ei potestatem et iudicium facere, quoniam filius hominis est, cum magis quasi hoc exspectaretur, ut diceret, quoniam filius dei est? sed quia filium
Abbreviated transcription (Latin):
ut cepit. Amen amen dico uobis:
quia uenit hora et nunc ẽ qͣndo
mortui audient uocem filii dei
et qui audierint uiuent. Hoc ꝓ¬
prum est piorum qui sit audiũt
de inearnatione eiꝰ ut credant
quia filius dĩ est. il est sic eũ pro
se factum accipiunt minorẽ pa¬
tre in forma serui ut credant
quia equalis est patri in forma
de. Et sdeo sequitur. Sicut enim¬
pater habet uitam in semetip̃o.
ua dedit ⁊ filio urta hab̾e̾ ĩ semetip̃o
Q gͦ ait dedit filio uitã hr̃e ĩ semet¬
lp̃o. breuit dicat genuit filiũ uitã ĩ
semetip̃o habentẽ. Neq enĩ erat si¬
lic uita. et accepit uitam. sed nas¬
ando uita est. Pcter uita ẽ non
nascendo filius uitaest nascendo.
Pater de nullo patre: filius de dõ
patre. Pater ꝓpter filium est filiꝰ
uero et quod filius est ꝓpt̾ patrẽ
est. et quod est a patre est. Hoc gͦ
dixit uitam dedit filio ut hab̾et
eum in semetip̃o. Tamqͣm diceret.
Pater qui est uita in semetip̃oge¬

Expanded text:
ut coepit. Amen, amen dico vobis, ut coepit. Amen, amen dico vobis, quia venit hora, et nunc est. Nomortui audient vocem Filii Dei; et qui audierint vivent. Hoc proprium est piorum, qui sic audiunt de Incarnatione ejus, ut credant quia Filius Dei est, id est, sic eum propter se factum accipiunt, minorem Patre in forma servi, ut credant quia aequalis est Patri in forma Dei. Et ideo sequitur, et Pater habet vitam in semetipso, ita dedit et Filio vitam habere in semetipso. » Quod ergo ait: « Dedit Filio vitam habere in semetipso, breviter dicat, genuit Filium vitam in se habentem. » Neque enim erat sine vita, et accepit vitam, sed nascendo vita est. Pater vita est non nascendo, Filius vita est nascendo. Pater de nullo Patre, Filius de Deo Patre. Pater propter Filium est; Filius vero, et quod Filius est, propter Patrem est, et quod est, a Patre est. Hoc ergo dixit: vitam dedit Filio, ut habeat eam in semetipso, tanquam diceret: Pater, qui est vita in semetipso, ge
Abbreviated transcription (Latin):
ei qui me misit. Uerbum gͦ fili
audiat: ut patri credat. Quare
uerbum audit tuum et credit
alteri: Nonne cum uerbũ alicuꝰ
audimus eidem uerbum profe¬
renti credimus. loquenti nobs
fidem accommodamꝰ: Quid ergo
uoluit dicere qui uerbum meũ
audit et credit ei qui misit me:
nisi quia uerbum eius est in me
Et quis ẽ qui audit uerbũ meũ
nisi qui audit me et qui credit
in me: Credit autem ei qui mist
me quia cum illi credit. uerbũ
eius credit. cum autem uerdĩ
euscredit michi credit. quia uer¬
hum patris ego sum. Non enim
transiret de morte ad uitam nisi
pumo ẽẽt inmorte. Mortuus ergo
erat et reuixit perierat. et inuẽ¬
tus est. fĩt proinde iam quedam
resurrectio et transeunt omnes
ã morte quadam ad quamdã
uitam. a morte infidelitatis ad
uitam fidei. amorte falsitatis
ad uitam ueritatis. a morte ini¬
quitatis ad uitam iusticie. Est
ergo et ista resurrectio mortuoꝵ:
Aꝑiat ille planiꝰ et lucescat nob̃

Expanded text:
ei qui me misit. » Verbum ergo Filii ei qui me misit. » Verbum ergo Filii audiat, ut Patri credat. Quare verbum audit tuum et credit alteri? Nonne cum verbum alicujus audimus, eidem verbum proferenti credimus, loquenti nobis fidem accommodamus? Quid ergo voluit dicere, « qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me, » nisi quia verbum ejus est in me? Et quis est qui audit verbum meum, nisi qui audit me, et qui credit in me? Credit autem ei qui misit me, quia cum illi credit, verbo ejus credit; cum autem verbum ejus credit, mihi credit: quia Verbum Patris ego sum. Non enim transiret de morte ad vitam, nisi primo esset in morte. Mortuus ergo erat et revixit, perierat et inventus est. Fit proinde jam quaedam resurrectio, et transeunt oma morte quadam ad quamdam vitam: a morte infidelitatis, ad vitam fidei; a morte falsitatis ad vitam veritatis; a morte iniquitatis, ad vitam justitiae. Est ergo et ista quaedam resurrectio mortuorum. 9. Aperiat illam plenius, et dilucescat nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
et filium. tamqͣm minorem cor¬
rigit te ip̃e filius et reuocat te
dicens ut omnes honorificent
filium non inferius s sicut ho¬
norificant patrem. Qui ergo ñ
honorificat filium nec patrem
honorificat qui misit illũ. Ego
inqͥs maiorẽ honorẽ uolo dare pr̃i
minorẽ filio. Ibi tollis honorẽ pr̃i
ubi minorẽ das filio. Qto enĩ tͥ aliud
uidetur ista sentienti nisi quia
pater equalems filium generare
aut noluit aut non potunt Si
noluit inuidit: sinon potuit
defecit. Non ergo uides quia tta
sentiendum ubimaiorem hono¬
rem us dare petri ibi es contu
meliosus inpatrem: Proindesic
honorifica filium quomͦ honori¬
ficas patrem. siuis honorificare
et filium et patrem. Amenam̃
dico uob̃ quia qui uerbũ meũ
audit et credit ei quimisit me
habet uitam eternam. Et iniu¬
dicium non uenit. sed transit
a morte inuitam. Et hoc atten¬
dite qui uerbum meum audit
et non dixit credit mͥ s credit

Expanded text:
et Filium tanquam minorem, coret Filium tanquam minorem, corrigit te ipse Filius, et revocat te, dicens: Ut omnes honorificent Filium, non inferius, sed sicut honorificant Patrem. Qui ergo non honorificat Filium, nec Patrem honorificat qui misit illum. Ego, inquis, majorem honorem volo dare Patri, minorem Filio. Ibi tollis honorem Patri, ubi minorem das Filio. Quid enim sibi aliud vult ista sententia, nisi quia Pater aequalem sibi Filium generare aut noluit, aut non potuit? Si noluit, invidit; si non potuit, defecit. Non ergo vides quia ita sentiendum? Ubi majorem honorem dare vis Patri, ibi es contumeliosus in Patrem. Proinde sic honorifica Filium quomodo honorificas Patrem, si vis honorificare et Filium et Patrem. « Amen amen dico vobis, quia qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me, habet vitam aeternam. Et in judicium non veniet, sed transit a morte in vitam. » Et hoc attendite, « qui verbum meum audit, » et non dixit, Crede mihi, sed « credit
Abbreviated transcription (Latin):
filio quia uidex forma filii ho¬
minis apparebit. que forma
non est patris s filii nec ea fi¬
lii inqua equalis est patri sed
in qua minor ẽ patre ut sit in
udicio conspicuus bonis ⁊ ma¬
lis. et omnes honorificent fili¬
um sicut honorificant patrem.
honorficare patrem nisi qd ha¬
beat filium: Aliud est enumcũ
tibi commendatur ds̃ quia d̃s
est: et aliud cum tibicõmendat᷑
d̾s quia pater est.Cum tibi quia
cominendatur. sp̃c quidem sum¬
mus. eternus. inuisibilis. incom¬
mutabilis tibi commendatur.
Cum uero tibi quia pater ẽ com¬
mendatur nichil tibi aliud qͣm
et filius commendatur quia
pater dici non potest si filium
non habet sicut nec filius si pa¬
trem non habet. S ne forte pa¬
trem quidem honorifices tam¬
qͣm maiorem. filium uͦ tamꝙͣ
muiorem ut dicas honorificopa¬
trem scio enun quod habeat.
filium et non erro in patris no¬
mine: non enim patrem intel¬
ligo sine filio. honorifico tamen

Expanded text:
Filio, quia judex forma filii hoFilio, quia judex forma filii hominis apparebit. Quae forma non est Patris, sed Filii, nec ea Filii in qua aequalis est Patri, sed in qua minor est Patre: ut sit in judicio conspicuus bonis et malis. Ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem, honorificare Patrem, nisi quod habeat Filium? Aliud est enim cum tibi commendatur Deus quia Deus est, et aliud cum tibi commendatur Deus quia Pater est. Cum tibi quia commendatur, spiritus quidam summus, aeternus, invisibilis, incommutabilis tibi commendatur. Cum vero tibi quia Pater est commendatur, nihil tibi aliud quam et Filius commendatur, quia Pater dici non potest si Filium non habet; sicut nec Filius, si Patrem non habet. Sed ne forte Patrem quidem honorifices tanquam majorem, Filium vero tanquam minorem, ut dicas mihi: Honorifico Patrem, scio enim quod habeat Filium et non erro in Patris nomine, non enim Patrem intelligo sine Filio, honorifico tamen
Abbreviated transcription (Latin):
est et ideo consequenter subiun¬
xit. Pater enim non iudicat quẽ¬
quam s omne iudicium dedit
silio ut omnes honorificent fi¬
Quinon honorificat filium: nõ
honorificat patrem. Pater non
iudicat quemqͣm quia pater ꝑ
sonam hominum non suscepit.
nec in iudicio uidebitur. sed sola
ac mortuos Nec enim filius uide¬
bitur in udicio in ea natura qͣ
consubstantialis ẽ deo patri. sed
in ea qua consubstantialis ẽ ma¬
tri: et homo factus est. Ita intel¬
ligendum est pater non iudicat
quemqͣm s omne iudicium de¬
dit filio: ac si diceretur. Patrem
nemo uidebit in iudicio uiuoꝵ
et mortuorum s omnes filium
quia et filius hominis est ut pos¬
sit et ab impiis uideri cum ⁊ illi
udebunt in quem pupugerũt
Quod ne conicere potius qͣm aꝑte
demonstrare uideam᷑ ꝓferimus
eiufdem domini certam manife¬
stamq sententiam qua ostendi¬
mus ip̃am fuisse causam ut di¬
ceret pater non iudicat quem¬
quam. s omne iudicium dedit

Expanded text:
est. Et ideo consequenter subjunest. Et ideo consequenter subjunxit: « Pater enim non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio: ut omnes honorificent Fiomnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. Pater non judicat quemquam, quia Patris persona hominem non suscepit, nec in judicio videbitur, sed sola t vivos ac mortuos. Nec enim Filius videbitur in judicio in ea natura qua consubstantialis est Deo Patri, sed in ea qua substantialis etri, et homo factus est. Ita intelligendum est: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio; ac si diceretur: Patrem nemo videbit in judicio vivorum et mortuorum, sed omnes Filium; quia et filius hominis est, ut possit et ab impiis videri, cum et illi videbunt in quem pupugerunt. Quod ne conjicere potius quam aperte demonstrare videamur, proferimus ejusdem Domini certam manifestamque sententiam, qua ostendimus ipsam fuisse causam ut diceret: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit
Abbreviated transcription (Latin):
equata uirtus est ꝑ nature in¬
dissimilis unitatem et demon¬
strationem operum. Non igno¬
rationis instructio est sed nr̃e
fidei. que non filio scientiamig¬
noratoꝵ s nob̾ confessionẽ na¬
tutatis inuexit. demonstrare
enim patrem est ꝑ filium facere
que facturus est.Nam maioraoꝑa
sunt resurrectio mortuoꝵ que e¬
tit in noiussimo die quam istius
languentis sanitas quixp̃i u̾bo
sanatus est ex quo nata est huiꝰ
occasio tota sermonis. Dicit enim
ut uos miremini. Et hoc difficile
est uidere quomͦ tamqͣm temꝑa¬
liter filio coeterno aliqua demõ
stret eternus pater. omnia sciẽ¬
ti que sunt apud patrem. Que st̃
tamen illa maiora: Maiora gͦ ft̃
oꝑa mortuos suscitare: qͣm lan¬
giudos semnare. S sicut suscitat.
pater mortuos et uiuificat sic
et filius quos uult uiuificat. Nõ
enim alios petter alios filius ui¬
uificat s una potestas unam
uiuificationem facit que etrã
potestas uno honore honoranda

Expanded text:
aequata virtus est per naturae inaequata virtus est per naturae indissimilis unitatem; demonstratio operum, non ignorationis habet instructionem, sed nostrae fidei, quae non Filio scientiam ignoratorum, sed nobis confessionem unitatis invexit. Demonstrare enim Patrem, est per Filium facere quae facturus est. Nam majora opera sunt resurrectio mortuorum, quae erit in novissimo die, quam istius languentis sanitas, qui Christi verbo sanatus est, ex quo nata est hujus occasio tota sermonis. Dicit enim ut vos miremini; et hoc difficile est videre, quomodo tanquam temporaliter Filio costret aeternus Pater, omnia scienti quae est apud Patrem. Quae sunt tamen illa majora? Majora ergo sunt opera mortuos suscitare, quam languidos sanare. Sed sicut suscitat Pater mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Non enim alios Pater, alios Filius vivificat, sed una potestas unam vivificationem facit, quae etiam potestas uno honore honoranda
Abbreviated transcription (Latin):
statem. nec minorem dei filius
cum in patre et filio nulla distã¬
tia diuinitatis sit s una mare¬
stas. It̃o subiecit. Omniaenimque¬
cumq facit pater: eademet file
facit similiter. Significationem
uniꝰ nature ostendit et uniꝰ oꝑa¬
tionis quia communis ẽ oꝑatio
patris et filii et quoꝵ est una na¬
tura. una etiam et oꝑatio. Ideo
subsequenter subirnxit. Pater
diligit filium et omnia demon¬
strat ei que ip̃e facit. Ut ostende¬
ret omnem hanc patris demon¬
strationem fidei nr̃e ẽẽ doctrinã
et nequaqͣm hic ignorantia in fi¬
lio possit intelligi cui pater oꝑa
omnra que ip̃e faceret monstra¬
ret: continuo ait. Et maiora hoꝵ
oꝑa demonstrabit ei ut uos am¬
miremini. Sicut enim pãt susci¬
tat mortuos et uiuificat: sicet
filius quos uult uiuificat. fa
enim patrem demonstraturum
filio diit que mirentur et que
eadem eẽnt illa mox docuit. Sicui
enimpater suscitat mortuos: sic
et filius quos uult uiuificat. Ex¬

Expanded text:
statem, nec majorem Dei Filius, statem, nec majorem Dei Filius, cum Patre et Filio distantia Divinitatis non sit, sed una majestas. Ideo subjecit: « Omnia enim quaecunque facit Pater, eadem et Filius facit similiter. » Significationem unius naturae ostendit, et unius operationis: quia communis est operatio Patris et Filii, quorum est una natura, una etiam operatio. Ideo consequenter subjunxit: « Pater diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit. » Ut ostenderet omnem hanc Patris demonstrationem fidei nostrae esse doctrinam; et ut nequaquam hic ignoratio in Filio possit intelligi, cui Pater opera omnia quae ipse faceret monstraret, continuo ait: « Et majora his opera demonstrabit ei, ut vos admiremini. Sicut enim Pater suscitat mortuos, et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Ea enim Patrem demonstraturum Filio dicit quae mirentur. Et quae eadem essent illa, mox docuit: Sicut enim Pater suscitat mortuos, sic et Filius quos vult vivificat. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
Non alia pater. alia filius facit
s eadem oꝑa sunt patris ⁊ filii.
Et quomõdo ea facit et filius.
et eadem et similiter. Ne forte
eadem. s dicis similiter. Eadem
inquit et similiter. Et quomodo
possit eadem non summiliter dum
omnia que pater facit ꝑfiliũ
fact sicut dictum est: Omnia
ꝑ ip̃m facta sunt: et sine ip̃ofa¬
ctum ẽ nichil. Ideo similit dixit
quia eadem facit filius que fa¬
cit et pater quia una patris
et filii in diuinitate substan¬
tia. et oꝑatio una uoluntas et
potestas una uita et essentia.
et equalia omnia sunt in patre
et filio nisi quod pater pater
est. et filius filius est. Seꝑatio
est in ꝑsonis sunitas in nat᷑a.
Non enim potest filius a se face¬
re quicqͣm: nisi quõd uiderit pa¬
trem facientem. Non debenius
carnaliter intelligere hanc sen¬
tentiam quasi duoꝵ hominum
patris et filiĩ unius ostenden¬
tis alterius uidentis uniꝰ lo¬
quentis alterius audientis: qͥa
nec pater maiorem habet pote¬

Expanded text:
non alia Pater, alia Filius facit, sed eadem opera sunt Patris et Filii. Et quomodo ea facit et Filius et eadem et similiter? Ne forte eadem, sed dicis « similiter. » Eadem, inquit, et similiter: et quomodo possit eadem non similiter, dum omnia quae Pater facit, per Filium facit, sicut dictum est: « Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . » Ideo similiter dixit: quia eadem facit Filius quae facit et Pater, quia una Patris et Filii in Divinitate substantia et operatio, una voluntas et potestas, una vita et essentia. Et aequalia omnia sunt in Patre et Filio, nisi quod Pater Pater est, et Filius Filius est. Separatio est in personis, sed unitas in natura. « Non enim potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. » Non debemus carnaliter intelligere hanc sententiam, quasi duorum hominum Patris et Filii, unius ostendentis, alterius videntis: unius loquentis, alterius audientis: quia nec Pater minorem habet pote
Abbreviated transcription (Latin):
Ilaũqͥ fut̃a ẽ de qͣ dlic audiẽt nace filid̃i
id ẽ audiẽt ut resurgant ad iudicium.
Non addidit hic ad uitam quia
omnes ad gloriam non resurgẽt.
s multi ad penam. Idõ enim ad¬
didit de futura resurrectione in
quiens. Qui bene fecerunt in re¬
surrectioñe uite. qui uero malae¬
gerunt in resurrectionem iudicii.
id est dampnationis: quia hic
udicium ꝓ pena posuit. Tunc
erit ultima palea et seꝑabit
bonos amalis triticum a pales

Expanded text:
ae futura est, de qua dicit, « audient vocem Filii Dei, » id est, audient ut resurgant ad judicium. Non addidit hic, ad vitam: quia omnes ad gloriam non resurgent, sed multi ad poenam. Ideo addidit de futura resurrectione. ocedent qui bona fecerunt in resurrectionem vitae; qui mala egerunt, in resurrectionem judicii; id est, damnationis, quia hic judicium pro poena posuit. Tunc erit ultima palea, et separabit bonos a malis, triticum a pale
Abbreviated transcription (Latin):
nem uidebant: deum nesciebãt.
habitaculum cernebant: habita¬
torem ignorabant. Caro enĩ illa
templum erat: ds inhabitabat.
intus. Non ergo iħx carnem equa¬
bat patri. non formam serui dño
comꝑabat. non quod factum ẽ
ꝓpter nos. s quõderat qͣndo fecit.
nos. Quis namq sit xp̃c catholi¬
cis loquor. nostis quia bene credi¬
distis non uerbum tantum sed
uerbum caro factum est et habi¬
tauit in nob̃. Recensete de uerbo
quod nostis. In principio erat u̾¬
bum et uerbum erat apud dm̃
et d̃s erat uerbum. Hic equali¬
tas cumpatre s uerbum caro fa¬
ctum est et habitauit in nobis.
Hac carne maior est pater. ita
pater et equalis et maior. Equa¬
lis uerbo maior carne. equalis ei
ꝑ quem fecit nos. maior eo qui
factus est ꝓpter nos. Commoti ft̃
uero et turbati uidei quia se eqͣ¬
lem xp̃c patri fecit qui hominẽ
tantum mͦ intellexerunt ñ dm̃
Carnem uiderunt diuinitatem
non crediderunt. Dixit enĩ. Non

Expanded text:
nem videbant, Deum nesciebant; nem videbant, Deum nesciebant; habitaculum cernebant, habitatorem ignorabant. Caro enim illa templum erat, Deus inhabitabat intus. Non ergo Jesus carnem aequabat Patri, non formam servi Domino comparabat: non quod factum est propter nos, sed quod erat quando fecit nos. Quisnamque sit Christus catholicis loquor nostis, quia bene credidistis non Verbo tantum, sed « Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . » Recensete de Verbo quid nostis? « In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum » Hic aequalitas cum Patre, sed « Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. » Hac carne major est Pater; ita Pater et aequalis et major. Aequalis Verbo, major carne: aequalis ei per quem fecit nos, major eo qui factus est propter nos. « Commoti sunt vero et turbati Judaei, » quia se aequalem Christus Patri fecit, qui hominem tantummodo intellexerunt, non Deum: carnem viderunt, Divinitatem non crediderunt. « Dixit enim: Non
Abbreviated transcription (Latin):
una cum dõ patre totum genis
humanum inmo totam mun¬
di machinam et cuncta uisible
et iniusibilia quietus semꝑ oꝑor:
 ip̃i tales ac tanti mysterii mimꝰ
capaces ꝓpterea magis querebãt
eum interficere quia non solum
soluebat sabbatum s et patrem
suum dicebat deum. equalemsẽ
faciens dõ. Ineo maxime dolebant
quia huis quem uerum ex infir¬
mitate carnis hominem cogno¬
uerant uerum se dĩ filium credi
uoluisset idest non gr̃a adopta¬
tum ut ceteros scõs de quib loqͥ¬
tur ꝑ proph̃am ego dixi dii estis
et filii excelsiomnes. s natura pa¬
tri ꝑomnia equalem. Notandũ
sane quod dictum est equalem se
faciens d̃o ad iudeorum ꝑsonam
dictum. qui putabant dominũ
iħm predicando se facere quod ñ
cẽt: et non ueraciter intimare q̃d
ẽet. Commoti ergo sunt uidei et
indignati. Merito quidem quod
audebat homo equalemse facere
dõ sed ideo immerito quia in ho¬
minẽ uon intelligebant dm̃. Car¬

Expanded text:
una cum Deo Patre totum genus una cum Deo Patre totum genus humanum, imo totam mundi machinam, et cuncta visibilia et invisibilia quietus semper operor? Sed ipsi talis ac tanti mysterii minus Propterea magis querebant eum Judei interficere: quia non solum solvebat sabbatum: sed et patrem suum dicebat Deum: equalem se faciens Dquia is quem verum ex infirmitate carnis hominem cognoverant, verum se Dei Filium credi voluisset, id est, non gratia adoptatum, ut caeteros sanctos, quibus loquitur Propheta: Ego dixi, dii estis, et filii Excelsi omnes ; sed natura Patri per omnia aequalem. » Notandum sane quod dictum est: « aequalem se faciens Deo, » ad Judaeorum personam dictum, qui putabant Dominum Jesum praedicando facere quod non esset, et non veraciter intimare quod esset. Commoti ergo sunt Judaei, et indignati; merito quidem, quod audebat homo aequalem se facere Deo; sed ideo immerito, quia in homine non intelligebant Deum. Car
Abbreviated transcription (Latin):
que in prima conditione mundi
condite sunt. Icõ enimdictum ẽ
in psalmis. Qui finxit singillas
corda eorum. Non incognita aua¬
rum genera s eiufdem substams
animas que in primo homine ln¬
dita est reformat. Quapropter
psalmista cum non solum pͥma¬
dialem mundicreationem sed
et cotidianum creature guber¬
nationem ad laudem crecitors
referret: art int̾ cetera. Omnau
sapientia fecisti. Si autem xp̃m
dei uirrutem et dei sapientiam
recte confitemur. et omnia insa¬
pientia fecit ac regit d̃s ꝯstat
nimirum quia pater usq mõdo
oꝑatur. oꝑatur et filius. Ergom
ter meus inquit non sex solum
ut putatis dieb primis oꝑatis
est. uerum usq modo oꝑatur nõ
nouum creature genus instituẽ¬
do sed que inpͥncipio creauerat
ne deficiant propagando. Et ego
operor subauditur usq mͦ cũ es
cuncta disponens. regens accumi¬
lans. Ac siaꝑte dicat. Quid mͥ in¬
sabb̃o salutem uniꝰ hominis oꝑai
sum quia in natura diuinitat

Expanded text:
quae in prima conditione mundi conditae sunt. Ideo dictum est in Psalmo: Qui finxit singillatim corda eorum , non incognita animarum genera, sed ejusdem substantiae animas, quae in primo homine condita est, reformat. « Quapropter Psalmista cum non solum primordialem mundi creationem, sed et quotidianam creaturae gubernationem ad laudem creatoris referret, ait inter caetera: Omnia in sapientia fecisti . Si autem Christum Dei virtutem et Dei sapientiam recte confitemur, et omnia in sapientia fecit ac regit Deus, constat nimirum quia Pater usque modo operatur, operatur et Filius; ergo Pater meus, inquit, non solum sex, ut putatis, diebus primis operatus est, verum usque modo operatur, non novum creaturae genus instituendo, sed quae in principio creaverat, ne deficiant propagando. Et ego operor, subauditur, usque modo, cum eo cuncta disponens, regens, accumulans; ac si aperte dicat: Quid mihi insabbato salutem unius hominis operatus sim, qui in natura divinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
geret. atq in eo uel quam obe¬
diens deo. inobediensq ẽc̃t ag¬
nosceret:et hoc opus uoluit
speculum appellari.
erum breui ꝯsequenti tem¬
pore diuina uoluntate
⁊ potestate prouenit. ut manꝰ
ingens diu̾sis telis armata ⁊

Expanded text:
geret, atque in eo vel quam obegeret, atque in eo vel quam obediens Deo inobediensve esset, agnosceret: et hoc opus voluit Speculum appellari. Verum brevi consequenti tempore divina voluntate et potestate provenit, ut manus ingens diversi