comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex quibus & insacramentorum prȩces quam plurimȩ recitantur Ex quoli quido
patet quod sicut laborare debemus manibus. nec tamen sollicities se. ita orare peculia¬
rius oporteat ut abco quicuntta tribuit. ista percipiamus: Alioquin num quid
ingraties sedebemus aut nũquit ca sine ipsopercipimus i quod siabeolicet cum
malis istis participamurbonis. nos quorum fidesest & adoptio. debemus humili ter
petere quod lementer uolumus impetrare: At tamen cum dicimus panenostrũ
passim segregamur abeis quorũ nec fides est necadoptio. Quia & siisteomniũ com¬
munis est panis. uidemur alium quasi specialius de precari qui non nisi tantũ
noster essȩꝓbatur. Quõ corporis aut sanguinis xpĩcrbussolius est xp̃ianorũ.
Nec non & operis mandatorũ atq doctrinarũ. alimenta tantum modo filiorum
censentur C& erumiste communis inquiunt erbus ad modum nec recte noster

Expanded text:
ex quibus et in sacramentorum preces quamplurimae recitantur. Ex quo liquido ex quibus et in sacramentorum preces quamplurimae recitantur. Ex quo liquido patet quod, sicut laborare debemus manibus, nec tamen solliciti 334 esse, ita orare peculiarius oporteat, ab eo qui cuncta tribuit, ista percipiamus. Alioquin nunquid ingrati esse debemus, aut nunquid ea sine ipso percipimus? quod si ab eo, licet cum malis, istis participamur bonis, nos, quorum fides est adoptio, debemus humiliter petere quod clementer volumus impetrare. Attamen cum dicimus panem nostrum, passim segregamur ab eis quorum nec fides est nec adoptio. Quia, etsi iste omnium communis est panis, videmur alium quasi specialius deprecari, qui non nisi tantum noster esse probatur; quoniam corporis aut sanguinis Christi cibus solum est Christianorum, nec non et operis mandatorum atque doctrinarum alimenta tantummodo filiorum censentur. Caeterum iste communis, inquiunt cibus, nec recte admodum noster
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo sancclamat apostolus paschanostrũ immolatus est xp̃s. Itaq aepulemur
danobis hodie Inqua profecto p&itionis clausula ꝓbabilius triꝑtitus intelligentiȩ
sensus aperitur lic& scripturas diuinas si coporteat omnes inter pr&ari. Primum
iuxtalitteram abeo quicuncta creauit iure rogamus ut diurnũ nobis necessitatis uic tũ
tribuat Sedforte aliquis mouebit cur prohis oremus a dipiscendis que necessariasunt
huius uite preserum cumañsdicat Nolite solliciti sitis qui dmanducetis aut quid indua¬
mini Querite p̃rimũ inquid. regnũdĩ &iustitiam eius & haccomnia adicientur
Non hȩc cũsupplicacione adño postulanda sedtantũ modo illa semperquerere quespiritali¬
a sunt &&erna Quodsiita est senciendumerrat generalis ecclesiarum consuetu do
quȩsuis in prȩcibus quã sepe ea quesunt necessaria presentis uitȩ intentissime rogat

Expanded text:
Ex quo sane clamat Apostolus: Pascha nostrum immolatus est Christus; itaque epulemur Ex quo sane clamat Apostolus: Pascha nostrum immolatus est Christus; itaque epulemur da nobis hodie. In qua profecto petitionis clausula probabilius tripertitus intelligentiae sensus aperitur; licet Scripturas divinas sic oporteat omnes interpretari. Primum, juxta litteram, ab eo qui cuncta creavit, jure rogamus ut diurnum nobis necessitatis victum tribuat. Sed forte aliquis movebit cur pro his oremus adipiscendis quae necessaria sunt hujus vitae, praesertim cum Dominus dicat: Nolite solliciti esse quid manducetis aut quid induamini: quaerite primum, inquit, regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur non haec cum supplicatione a Domino postulanda, sed tantummodo illa semper quaerere quae spiritalia sunt et aeterna. Quod si ita est sentiendum, erat generalis Ecclesiarum consuetudo, quae suis in precibus quam saepe ea quae sunt necessaria praesentis vitae intentissime rogat,
Abbreviated transcription (Latin):
ut nosdoceret patris filius. meusinquit cibus est ut faciam uoluntatem
patrisme Etalibi ad discipulos. Operaminicibum qui non perit. sed qui
perman& inuitamȩ ternam Meditatioenim legis diuinȩ. et praecep¬
torumochibitio animarumest cibus: Nccdubium quin sicut p̃sens
uita constat in crbopanis. Sic a&ernauita constat in operemandati Hinciam beatusdi¬
citur si quis inlegedni dicac nocte fuerit meditatus. Dequa ꝓfecto meditatione dauid
quam dulciainquit faucibusincis eloquiatua suꝑ mel orimeo. Vbiostendit erbũ
uocari preceptorum eloquia debere. Dum ea faucibusdulciadicit esse & non auribus
similiter & apostolus. Non potui uobis loquiquasi spiritalibus sed quasi carnalib
lacuobis potum dedinonescam. Aescam autem nominans spiritalem doctrinam
Vndequaeso quisdubit& quod ideoimmolatussit xp̃s ut salutaris sit crbus &uitȩpot.

Expanded text:
ut nos doceret Patris Filius: Meus, inquit, cibus est, ut faciam voluntatem ut nos doceret Patris Filius: Meus, inquit, cibus est, ut faciam voluntatem Patris mei . Et alibi ad discipulos: Operamini cibum qui non perit, sed qui permanet in vitam aeternam . Meditatio enim legis divinae, et praeceptorum exhibitio, animarum est cibus. Nec dubium quin, sicut praesens vita constat in cibo panis, sic aeterna vita constat in opere mandati. Hinc jam beatus dicitur, si quis in lege Domini die ac nocte fuerit meditatus. De qua profecto meditatione David, Quam dulcia, inquit, faucibus meis eloquia super mel ori meo . Ubi ostendit cibum vocari praeceptorum eloquia debere, dum ea faucibus dulcia dicit esse, et non auribus. Similiter et Apostolus: Non potui vobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus lac vobis potum dedi, et non escam ; escam autem nominans spiritalem doctrinam. Unde quaeso quis dubitet quod ideo immolatus sit Christus, ut salutaris sit cibus et vitae potus?
Abbreviated transcription (Latin):
uite&uiuat in a&ernum Lignumautem uitȩ xpindebere intelligi nemoqui
scripturassacras legit dubitarepoterit. de quosumereꝓhibemur quotiens gra¬
uius peccamus. Necorpuseius & sanguinem in digniaccipiamus. Ex quorecte
oraredebemus panem nostrũ cottidianũ da nobis hodie. Id est tales nos exhibe
ut eu exteiuresumamus. Sed quidam hunc sensum altius discutientes panem
cottidianũ spiritalia precepta & diuina quaccot tidiem editari debemus & operariac¬
cipienda planius sanxerunt Eoquodregulam hanc orandi transgredi nono porte¬
at uel addendo quippiam uelsubtrahendo uel aliquid inmutando. Vndedila¬
tidieillũ inmente &omnia eius precepta ardentianimosumamus. Et ut pleni¬
us ea caperepossimus diebussingulis rogemus panem nostrũ cottidianũ dano¬
bis hodie. Erbusnamq uerus uoluntas patris est. Ex quoidem unicus.

Expanded text:
vitae et vivat in aternum. Lignum autem vitae, Christum debere intelligi, nemo qui vitae et vivat in aternum. Lignum autem vitae, Christum debere intelligi, nemo qui Scripturas sacras legit dubitare poterit. De quo sumere prohibemur, quoties gravius peccamus, ne corpus ejus et sanguinem indigni accipiamus. Ex quo recte orare docemur, Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, id est, tales nos exhibe, ut eum ex te jure sumamus. Sed quidam hunc sensum altius discutientes, panem quotidianum, spiritalia praecepta et divina quae quotidie meditari debemus et operari, accipienda planius sanxerunt; eo quod regulam hanc orandi transgredi non oporteat, vel addendo quidpiam, vel subtrahendo, vel aliquid immutando. Unde dilatidie illum in mente, et omnia ejus praecepta, ardenti animo sumamus. Et ut plenius ea capere possimus, diebus singulis rogemus: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie; cibus namque verus voluntas Patris est. Ex quo idem unicus
Abbreviated transcription (Latin):
quo nondebcat corinterioris hominis illo pane intrinsecus confirmari
De quodauid & panis inquit cor hominis confirm&. Potest& istud quod dicitur
hodiede presentiuita satis intelligi. Dumscilic& in hoc sȩculo commoramur. Acsi
dicat. Presta nobis huncpanem quamdiu in hac seculi uia sumus. Nouimus
enim nisi qui sinhacuita eũ ꝑceperit minime infuturo illius pasticepserit. Nam
sepehodiȩ ꝓomniisto tempore accipitur. sicutiest illud hodiesi uocẽ audiertas.
Quodsihoclocoita accipiatur tunc rectedecorpore acsanguine accipiendum erit
ut sit sensus panem nostrum da nobis dum in presentiuita sumus. quatinus num¬
quam abeo ex communicatidexpĩcorpore precidamur. Quiasiquis eiusman¬
datanon custodit. hunc panem in dignesumit. Quod satis ꝑ adamcũ peccass&
adhucin paradrso insinuatũ credimus. Vid&e inquit neforte sumat deligno

Expanded text:
quo non debeat cor interioris hominis illo pane intrinsecus confirmari. quo non debeat cor interioris hominis illo pane intrinsecus confirmari. De quo David: Et panis, inquit, cor hominis confirmet . Potest et istud quod dicitur, hodie, de praesenti vita satis intelligi, dum scilicet in hoc saeculo commoramur. Ac si dicat: Praesta nobis hunc panem, quandiu in hac saeculi via sumus. Novimus enim, nisi quis in hac vita eum perceperit, minime in futuro illius particeps erit. Nam saepe, hodie, pro omni isto tempore accipitur, sicuti est illud: Hodie si vocem audieritis . Quod si hoc loco ita accipiatur, tunc recte de corpore ac sanguine accipiendum erit, ut sit sensus: Panem nostrum da nobis, dum in praesenti vita sumus, quatenus nunquam, ab eo excommunicati, de Christi corpore praecidamur. Quia si quis ejus mandata non custodit, hunc panem indigne sumit. Quod satis per Adam cum peccasset adhuc in paradiso insinuatum credimus. Videte, inquit, ne forte sumat de ligno
Abbreviated transcription (Latin):
qui a ut cottidie agerȩꝓhibeat. aut precipiat non intermittere. Quoconstat alit̃
intelligendum quia neccottidie omnes paratiesse possimus ad accipiendum
Uamquimanducat indigne. iudicium sibimanducat. Idcirco aut cottidi¬
anum eum in telligimus eo quod cotai dieliccat immolari. & ab hisquiparatis
fideliter accipere. Aut cottidianum id coquia ipseidem indesinenter interi¬
us ꝑfidem & caritatem cultu religionis ac spei reficit nos & pastu suȩdulcedi¬
nis consolatur Nam sincipso numquam spiritaliter possumus uiuere:
& ideocumdicit hodie. ostendit cum cotadie sumepdum. Nec sufficere quod
hesternadicillum ꝑcepimus. Sinon adhuc hodie & ad finemusq in desinent̃
sumamus Doc& deniq nos hanccottidicorationem coram patrȩꝓfundere.
ut exipsa cottidiana uitae indigentia commoneamur quod non sitdies

Expanded text:
qui aut quotidie agere prohibeat, aut praecipiat non intermittere. Quo constat aliter qui aut quotidie agere prohibeat, aut praecipiat non intermittere. Quo constat aliter intelligendum, quia nec quotidie omnes parati 332 esse possumus ad accipiendum: nam qui manducat indigne, judicium sibi manducat. Idcirco aut quotidianum eum intelligimus, eo quod quotidie liceat immolari, et ab his qui parati sunt fideliter accipi, aut quotidianum ideo, quia ipse idem indesinenter interius per fidem et charitatem, cultu religionis ac spei, reficit nos, et pastu suae dulcedinis consolatur. Nam sine ipso nunquam spiritaliter possumus vivere. Et ideo cum dicit hodie, ostendit eum quotidie sumendum, nec sufficere quod hesterna die illum percepimus, si non adhuc hodie et ad finem usque indesinenter sumamus. Docet denique nos, hanc quotidie orationem coram Patre profundere, ut ex ipsa quotidiana vitae indigentia commoneamur, quod non sit dies
Abbreviated transcription (Latin):
Et panis quem dabo caromea est ꝓmundiuita Et paulo post dumadheclitigareNT
iudei semꝑincreduli A menamendicouobis pisimanducaueritis carnem filii
hominis &biberitis eiussanguinem non hab&is uitam in uobis. quimanducat
meam carnem & bibit meũ sanguinem hab& uitam a&nam & ego resuscitabo eum
innouissimodie. caro enimmea uereestcibus & sanguis meus uereest potus acce¬
tera quaesecuntur Pat& igitur quamin stantissimehunc panem p&eredebeams
Sed sidehocpane accipiendum est scilic& dexpĩcorpore. non absurdequeritur. cur
non cottidieillum cõmedimus absq inter missionedierum. Sicuti eumdari nob̃
cottidieoramus. Nam & in orientalibus ecclesiis plurimorũ estcotadie non
communicare presestimcumiste panis cottidianus dicatur. Alioquinsi ex pre¬
ceptocottidie communicandum ess& numquam sic in differenter istud fier& in
ecdesia Nam sin escandalo quibusplacuerit illud faciunt. & nemosacerdotũ est

Expanded text:
Et panis quem dabo caro mea est, pro mundi vita . Et paulo post, dum ad haec litigarent Judaei semper increduli: Amen, amen, dico vobis, nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habetis vitam in vobhabet vitam aeternam, et ego resuscitabo eum in novissimo die. Caro enim mea vere cibus, et sanguis meus vere est potus, ac caetera quae sequuntur . Patet igitur quam instantissime hunc panem petere debeaSed si de hoc pane accipiendum est, scilicet de Christi corpore, non absurde quaeritur cur non quotidie illum comedimus, absque intermissione dierum, sicuti eum dari nobis quotidie oramus. Nam et in orientalibus Ecclesiis plurimorum est quotidie non communicare, praesertim cum iste panis quotidianus dicatur. Alioquin si ex praecepto quotidie communicandum esset, nunquam sic indifferenter istud fieret in Ecclesia; nam sine scandalo quibus placuerit, illud faciant, et nemo sacerdotum est,
Abbreviated transcription (Latin):
precibus pondebemus tantumutea sic p&amus utiub&. Necnonet
tunc etibiqueramus ubiiub& Ex quo proph&a. L&eturcorquae¬
rentium dnm̃. queritednm̃ et confirmumini. querite faciem eius

Expanded text:
precibus non debemus, tantum ut ea et sic petamus, ut jubet. Nec non et precibus non debemus, tantum ut ea et sic petamus, ut jubet. Nec non et tunc et ibi quaeramus, ubi jubet. Ex quo Propheta: Laetetur cor quaerentium Dominum, quaerite Dominum et confirmamini, quaerite fac
Abbreviated transcription (Latin):
descendit. filiorum utiq cib Hȩc estregnũ etiustitia regni qua
iustificamur omnes. Id circo eam nonprimũ nonminus petere
inuenire Inuentã autem adipsam in desinenter pulsare ianuã
donec pulsante s adeum peripsum ingrediamur. Aprincipio
ergo huius sermonis pihilaliud quam iustitiã regnifilios etheredesdo¬
cuit  Ideo animoseorum ab omni sollicitud inesȩculi secreuit. utillã
intenderent iustitiã et solum modoregnũ caeleste deuoti quererent
Alioquin regnare ineo Nequimus pisi primũ legeseius. etiustitiã Non
dico discere. uerum etimplerequeramus. Hocitaq est regnũ primũ
querere ante omnia et superomnia dm̃ mentediligere. deindedilec¬
tionis opere perficere. Sed necui inpossibile uideret᷑ composuit
preces docuit quid p&amus. et modo preb& confidentiã ut nihil hȩ¬
sitantes poscamus. Ueritasnamq id promittit. et ideohesitape hi

Expanded text:
descendit, filiorum utique cibus. Hoc est regnum, et justitia regni qua descendit, filiorum utique cibus. Hoc est regnum, et justitia regni qua justificamur omnes. Idcirco eam primum non minus petere invenire; inventam autem ad ipsam indesinenter pulsare januam, donec pulsantes ad eum per ipsum ingrediamur. A principio ergo hujus sermonis nihil aliud quam justitiam, regni filios et haeredes docuit; ideo animos eorum ab omni sollicitudine saeculi secrevit, ut illam intenderent justitiam, et solummodo regnum coeleste devoti quaererent. Alioquin regnare in eo nequimus, nisi primum leges ejus et justitiam, non dico discere, verum et implere quaeramus. Hoc itaque est regnum primum quaerere, ante omnia et super omnia Deum mente diligere, deinde dilectionis opera perficere. Sed ne cui impossibiie videretur, composuit preces, docuit quid petamus, et modo praebet confidentiam, ut nihil haesitantes poscamus. Veritas namque id promittit, et ideo haesitare in
Abbreviated transcription (Latin):
nonsolum pedibus conculc& uerum etiã nealiis totiens dum sordib
criminosus intinguitur peccandi fidutiam maleperlectus prebeat
Indcest quod sacri canones multotiens ad penitentiam reiterantes. Non
facile ad mittunt: Quossane terminos necnoso portet in different᷑
trans gredi sedomniacum discretione pensari Petite etdabitur
uobis Querite etinueni&is pulsateetaperietur uobis. Quibus
profecto gradibus uia uerita setuita legitime cestantib prestatur.
sumquerentes arudquem est fonsuitȩ. Ubipulsantes ado ftum.
licet perangustam portam. uitã ingrediantur sempiternã. Nam
hostium xpset. sicut ipseait egosum ostium Perme siquis in¬
troierit. salubitur. Et ideonon aliud petenduĩ quã quodquȩ¬
rendum est. Neq aliudquerendũ. pisi ad quodiugiter ut ingre¬
diamur pilsandum est Hicestenim panis uiuus qui decelo

Expanded text:
non solum pedibus conculcet, verum etiam ne aliis, toties dum sordibus non solum pedibus conculcet, verum etiam ne aliis, toties dum sordibus criminosus intingitur, peccandi fiduciam male pellectus praebeat. Inde est quod sacri canones multoties ad poenitentiam reiterantes non facile admittunt. Quos sane 367 terminos nec nos oportet indifferenter transgredi, sed omnia cum discretione pensare. Petite et dabitur vobis. Quaerite et invenietis: pulsate et aperietur vobis. Quibus profecto gradibus, via, veritas et vita, legitime certantibus praestatur. sum quaerentes apud quem est fons vitae. Ubi pulsantes ad ostium, licet per angustam portam, vitam ingrediantur sempiternam. Nam ostium Christus est, sicut ipse ait: Ego sum ostium. Per me si quis introierit, salvabitur . Et ideo non aliud petendum quam quod quaerendum est, neque aliud quaerendum nisi ad quod jugiter, ut ingrediatur, pulsandum est. Hic est enim panis vivus qui de coelo
Abbreviated transcription (Latin):
entibus indultum. Hinc estquod petrus simoni gratiã sps scĩ negat.
et tamenquiaquantis perad notitiam intromissus fuerat credentes¬
disrumpere festinat. Hincest quodmultihereti corum ecłam scin¬
dunt. etunitatemin pugnant. Hincest quodiulianus refugat trran¬
nica dominatione blasphemias et arma simul contraxpm̃ mou&
Hincetiuã est quod hodie i necclesia inhulgentia penitentȩ totiens
conculcatur. et securitas promittitur ita utdilusio potius interdũ quã
medicina sordeseentibus fiat. quia dum facile prestatur uilior hab&ur
etpercepta neglegentius custoditur. atq culpa in facto cums peuenie
audentius ponnum quam reiteratur Hec non ideo dixerim uteru¬
delemesse doctorem doceam. sedutad cautelam in cautos reducã quia
sicutquerentibus cumfidedilectionis ponest neganda. itadelusorib
etin fidis ponest continuo prestanda. Neforte margaritas speinrẽ

Expanded text:
entibus indultum. Hinc est quod Petrus Simoni gratiam Spiritus sancti negat, entibus indultum. Hinc est quod Petrus Simoni gratiam Spiritus sancti negat, et tamen quia quantisper ad notitiam disrumpere festinat. Hinc est quod multi haereticorum Ecclesiam scindunt, et unitatem impugnant. Hinc est quod Julianus refuga tyrannica dominatione blasphemias et arma simul contra Christum movet. Hinc etiam est, quod hodie in Ecclesia indulgentia poenitentiae toties conculcatur, et securitas promittitur, ita ut illusio potius interdum quam medicina sordescentibus fiat; quia dum facile praestatur, vilior habetur, et percepta negligentius custoditur; atque culpa in facto cum spe veniae audentius nonnunquam reiteratur. Haec non ideo dixerim, ut crudelem esse doctorem doceam, sed ut ad cautelam incautos reducam. Quia, sicut quaerentibus cum fide dilectionis non est neganda, ita delusoribus et infidis non est continuo praestanda; ne forte margaritas spei nostrae,
Abbreviated transcription (Latin):
trare moliuntur. si fuerinteis prodita quȩ uel ocelare iubentur obumbran¬
tia scã scõrum quibus non estlicitum non solum ea contingere sed nec uidene
mox inquid disrumpentuos. Noneas siquidem quia incorruptibilia
manent eloquiorumdĩ archana. sed simplicitate fidei uestre. Hinc igit᷑
est quod unitas fraternitatis tantis patitur pressuris. tantisq disrumpi¬
murscissionibus. tantis dilaceramur uerborum confutationibus quia
non probantur primum quibus misticareseranda sint sacramenta.
immoquibus in differenter omnia panduntur: Qui profectotales
nondis pensatores pecuniȩ. sed prodigiatq extyrpatores thesaurorũ
iurecensentur. quõ tollunt panes filiorum etmitunt eos canibus
Ignorantenim quod auidius queritur absconsum. uenerabilius cons¬
piciturcelum. carius tenetur diuquesitum. sine fastidiofit cum men¬
sura perceptũ et sinelesione stomachi adhoram competent esuri¬

Expanded text:
trare moliuntur, si fuerint eis prodita, quae velo celari jubentur obumbrantrare moliuntur, si fuerint eis prodita, quae velo celari jubentur obumbrantia sancta sanctorum, quibus non est licitum non solum ea contingere, sed nec videre, mox, inquit, disrumpent vos, non eas siquidem; quia incorruptibilia maneat eloquiorum Dei arcana; sed simplicitatem fidei vestrae. Hinc igitur est quod unitas fraternitatis tantas patitur pressuras, tantisque disrumpimur scissionibus, tantis dilaceramur verborum confutationibus; quia non probantur primum, quibus mystica reseranda sint sacramenta, imo quibusdam indifferenter omnia panduntur. Qui profecto tales non dispensatores pecuniae, sed prodigi, atque exstirpatores thesaurorum jure censentur; quoniam tollunt panes filiorum, et mittunt eos canibus. Ignorant enim quod avidius quaeritur absconsum, venerabilius conspicitur celatum, charius tenetur diu quaesitum, sine fastidio fit cum mensura perceptum, et sine laesione stomachi ad horam competenter esuri
Abbreviated transcription (Latin):
rum documenta ad tempus reticenda sunt donecea singuli ferre
possint et triticimensura omnibus prebeatur. ut neq isti perap¬
tadilanient neq illi oblata conculcent. Sed tamen quoquomodo
periculosius est scã porrigere peruersis quam pretiosa inpuris:
quod beneuno dubitantis aduerbio temperauit neforte conculcet
illas pedibus suis et disrumpantuos. Quia potest ut resipiscant abinmun¬
ditiissuis et deporcorum transeant ad consortiumouium Verum tameri: gre
÷ uon ideo canibus contrapreceptum dnĩ temere tribuendũ. nequeistas corĩ
pedibus porcorum proiciendas. Neforte etillas conculcent et uosdisrumpant:
Conculcant autem contemptores ueritatis eloquiadĩ pretiosissimadũ dis¬
piciunt parui pendentes pulchritudinem promissorum et ueluti sues ad
in munditiam reuoluuntur C&erum illiqui contraueritatem obla¬

Expanded text:
rum documenta ad tempus reticenda sunt, donec ea singuli ferre rum documenta ad tempus reticenda sunt, donec ea singuli ferre possint, et tritici mensura omnibus praebeatur, ut neque isti percepta dilanient, neque illi oblata conculcent. Sed tamen quoquo modo periculosius est sancta porrigere perversis, quam pretiosa impuris. Quod bene uno dubitantis adverbio temperavit. Ne forte conculcent illas pedibus suis, et disrumpant vos. Quia fieri potest ut resipiscent ab immunditiis suis, et de porcorum grege transeant ad consortium ovium. Verumtamen non ideo illud canibus, contra praeceptum Domini temere tribuendum, neque istae coram pedibus porcorum projiciendae, ne forte et illas conculcent, et vos disrumpant. Conculcant autem contemptores veritatis eloquia Dei pretiosissima, dum despiciunt parvipendentes pulchritudinem promissorum, et veluti sues ad immunditiam 366 revolvuntur. Caeterum illi qui contra veritatem obla
Abbreviated transcription (Latin):
adalios castigandos ueniant. Deinde nescm̃ canibus proiciant. uerbum
uidelic& predicationis. Quia sicut periculosum est pecuniam dnĩ abs¬
condere. Ita sane prodigum eam canibus tribuere. Et quomodouiti
ueru moculere. sic periculi est non sustinentibus uerbum uitȩ corãpo¬
nere. Nam percanes intelleguntur. hiqui contraueritatẽ oblatrando
inpugnant. perporcos qui contempnendo que audierant pedibus sub¬
sternunt. Dequibus petrus a postolus. canisreuersus ad uomitũ suũ
et suslota in uolutubrum luti. Et ideo percanes her&ici seuabnegato¬
res ueritatis reuertentes aduomitum infidelitatis denotantur. per
porcos uero qui in sua inmunditia perdurantes cognitionemdĩ recte
ruminare nesciunt. Quibus nonestallegoriarum ueritas reseranda
eo quod omniuitiorum inmunditia polluuntur. sed a pestioraqueq
illis pandenda uelsiuiliora dicipossunt. Ceterum mystica eloquio¬

Expanded text:
ad alios castigandos veniant. Deinde ne sanctum canibus projiciant, verbum ad alios castigandos veniant. Deinde ne sanctum canibus projiciant, verbum videlicet praedicationis. Quia sicut periculosum est pecuniam Domini abscondere: ita sane prodigum eam canibus tribuere. Et quomodo vitii, verum occulere, sic periculi est, non sustinentibus verbum vitae coram ponere. Nam per canes intelliguntur hi, qui contra veritatem oblatrando impugnant; per porcos, qui contemnendo quae audierant, pedibus substernunt, de quibus Petrus apostolus: Canis reversus ad vomitum suum, et sus lota in volutabrum luti . Et ideo per canes haeretici, seu abnegatores veritatis, revertentes ad vomitum infidelitatis denotantur. Per porcos vero, qui in sua immunditia perdurantes cognitionem Dei recte ruminare nesciunt, quibus non est allegoriarum veritas reseranda eo quod omni vitiorum immunditia polluuntur, sed apertiora quaeque illis pandenda, vel si viliora dici possunt. Caeterum mystica eloquio
Abbreviated transcription (Latin):
ad animum exemplum trahere debemus ut ꝑoculum. mentis in¬
tentionem. perfestucam. minima quaeq delicta. ꝓtrabemuero
grauioracriminũ probra intellegamuis: Incuiusautem men¬
tis intentione adhuc odium residet deira temere alium castigat.
ideo aiudicesalutis increpatur utquiduideat minora quoq infra¬
tre dum in semaiora non considerit: Et quod grauius est quomodo me¬
dicus animarum uult uideri. qui suicuram nonhabet. Cuibenead nõ
mox infestur. Hypocrita eiceprimum trabem deoculotuo. hypocri¬
taenimest quisquis appetit uideri quod ipsenonest. Idcireoadcautelã
sui unus quisq reducitur. ut primum seipsum cur& deindeuistutibus
in lustratus. fratris inquantum preual& salutemquerat. Nolitedare scm̃
canibus. Neq margaritas uestras mit tatis ante porcos. Pro uerbi aliter
ista preponens. monet dispensatores ecclesiarum ut purgatomentis oculo

Expanded text:
ad animum exemplum trahere debemus, ut per oculum mentis inad animum exemplum trahere debemus, ut per oculum mentis intentionem, per festucam minima quaeque delicta, per trabem vero graviora criminum probra intelligamus. In cujus autem mentis intentione adhuc odium residet, de ira temere alium castigat, ideo a judice salutis increpatur, ut quid videat minora quaeque in fratre, dum in se majora non considerat. Et, quod gravius est, quomodo medicus animarum vult videri, qui sui curam non habet. Cui bene a Domino mox infertur: 365 Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo. Hypocrita enim est quisquis appetit videri quod ipse non est. Idcirco ad cautelam sui unusquisque reducitur, ut primum seipsum curet, deinde, virtutibus illustratus, fratris, in quantum praevalet, salutem quaerat. Nolite dare sanctum canibus, neque margaritas vestras mittatis ante porcos. Proverbialiter ista proponens, monet dispensatores Ecclesiarum, et purgato mentis oculo
Abbreviated transcription (Latin):
Grandis hoc loco moderatio iudicii proponitur. sedrarus qui abhuius¬
modi uitiositalienus quõ unusquisq dumsua faui&. aliena facile rep̃¬
hendit: Aliena quoq grauius quam suatolerat etideo arguendi
sumit auctoritatẽ sincullosuiemendationis exemplo. Peroculũ
quippe utdictum est menti sintentio designat᷑. Inquanimirũ unus¬
quisq dumtrabem gerit uidelie& maioris culpȩcrimen. seipsũ intue¬
rinonual& quia caligine pressus delicti introrsus cecus iac& Sedille
semꝑ oculus exterior. qui reseratu s in paradeso postculpam fuit. eaq
sibi sint noxia uonquibus proficiata pestus uid& Conspicitenĩ
iactantiam uanȩ laudis dumsibicecus alterius mentẽ mederecurat.
non utproficiat sed ut adhuc perinanem gloriam euidentiu scadat
Difficile est quod quisq: egeat. ut alteri prest&. Idcirconemocecus du¬
catum alteri preb&. Meca foricequidem loquitur. ideo a corpore

Expanded text:
Grandis hoc loco moderatio judicii proponitur, sed rarus qui ab hujusGrandis hoc loco moderatio judicii proponitur, sed rarus qui ab hujusmodi vitio sit alienus, quoniam unusquisque dum suis favet, aliena facile reprehendit. Aliena quoque gravius quam sua tolerat, et ideo arguendi sumit auctoritatem, sine ullo suae emendationis exemplo. Per oculum quippe, ut dictum est, mentis intentio designatur; in qua nimirum unusquisque dum trabem gerit, videlicet majoris culpae crimen, seipsum intueri non valet, quia caligine pressus delicti, introrsus caecus jacet. Sed ille semper oculus exterior, qui reseratus in paradiso post culpam fuit, ea quae sibi sint noxia, non quibus proficiat, apertus videt. Conspicit enim jactantiam vanae laudis, dum sibi caecus, alterius mentem mederi curat, non ut proficiat, sed ut adhuc per inanem gloriam evidentius cadat. Difficile est, quod quisque egeat, ut alteri praestet; idcirco nemo caecus ducatum alteri praebet. Metaphorice quidem loquitur; ideo a corpore
Abbreviated transcription (Latin):
ideo quod ipseiudicat᷑ a&ernũ erit. quamuis quod ipseiudicauit
aeternũ eẽ nequiuerit. Iusteigitur ut quia& nã uolunt habere
peccatifruitionẽ ȩternã inueniant uindictȩ seueritatẽ. Et quorũ
uoluntas nechabuit finem peccandi nechabeat finẽ torquendi ul¬
trice poenã sinefine ferendi. Quidam autẽ nostrorũ continuam
circum stantia lectionis in hoccapitulo seruantes. itasentiunt quod
prohibeat udicari desponsionibus suis. quia ut iudicia proincestisreb
interhomines sumunt᷑ ita & hoc iudicium aduersusdm̃ exsentientis
uel opinantis. ambiguitate interdum suscipitur. Quod penitus
reppellita nobis. ut constans fides et fidutia ineius promissis retineat᷑
Quia non sicut inc&eris peccatumest. propter diffidentiã indĩꝓmis¬
sis quippiam perperam iudicasse. sed infidelitatis esterimeri Quid
autem uides festucam in oculo fratristui. et trabem in oculotuo non uides.

Expanded text:
ideo quod ipse judicatur, aeternum erit; quamvis quod ipse judicavit, ideo quod ipse judicatur, aeternum erit; quamvis quod ipse judicavit, aeternum esse nequiverit. Justum igitur ut qui aeternam voluit 364 habere peccati fruitionem, aeternam inveniat vindictae severitatem; et quorum voluntas nec habuit finem peccandi, nec habeat finem torquendi, ultricem poenam sine fine ferendi. Quidam autem nostrorum, continuam circumstantiam lectionis in hoc capitulo servantes, ita sentiunt quod prohibeat judicari de sponsionibus suis. Quia, ut judicia pro incertis rebus inter homines sumuntur, ita et hoc judicium adversus Deum ex sentientis vel opinantis ambiguitate interdum suscipitur. Quod penitus repellit a nobis, ut constans fides et fiducia in ejus promissis retinerentur. Quia non, sicut in caeteris, peccatum est, propter diffidentiam in Dei promissis, quidpiam perperam judicasse; sed infidelitatis est crimen. Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, et trabem in oculo tuo non vides?
Abbreviated transcription (Latin):
mensi fueritis. quia in uoluntate propria meti&ur bonus bona suo¬
rum operum facta. et malus m&ictur mala reatusq sui miserias
Quõ ibiest quisq bonus ubibonauult. etibi est malus ubimalauult
Acperhoc geminatum est. ut in ipsodelict̃ seu in ipsa animi sui cop¬
scientia unusquisq sciat sepuniri quia ibiest aut miser autbeatꝰ
Iuipso scilic& uoluntatis suȩ affectu. quo estmensura omniũ factorũ
meritorum. quaenon extemporum spatiis m&iuntur. quãmorose
fiant. sedexuoluntatequafiunt. Voluntas quippeipsapunitur
siue animi supplicio siue corporis. ut quȩdelectatur inpeccatis. ipsa
puniatur in poenis. Updequib. fuit uoluntas sinefine peccandi.
quã uiscum fine peccauerint. iustesine fine damnatit᷑. Et quib
fuit iudicium sine misericordia sinemi sericordi aiudicabuntur
Haecest inquã illa mensura ut quod non prestitit necꝑcipiat. Atq

Expanded text:
mensi fueritis; qui in voluntate propria metietur bonus bona suomensi fueritis; qui in voluntate propria metietur bonus bona suorum operum facta, et malus metietur mala, reatusque sui miserias. Quoniam ibi est quisque bonus ubi bona vult, et ibi est malus, ubi mala vult. Ac per hoc geminatum est, ut in ipso delicto, seu in ipsa animi sui conscientia, unusquisque sciat se puniri; quia ibi est, aut miser aut beatus: in ipso scilicet voluntatis suae affectu, quae est mensura factorum meritorumque, non ex temporum spatiis metiuntur quam morose fiant, sed ex voluntate qua fiunt. Voluntas quippe ipsa punitur, sive animi supplicio, sive corporis, ut quae delectatur in peccatis, ipsa puniatur in poenis. Unde quibus fuit voluntas sine fine peccandi, quamvis cum fine peccaverint, juste sine fine damnantur. Et quibus fuit judicium sine misericordia, sine misericordia judicabuntur. Haec est, inquam, illa mensura, ut quod non praestitit, nec percipiat. Atque
Abbreviated transcription (Latin):
in ipso autem condemnabitur aut purgabitur. Unde non iniquũ
est ut in quo iudicat animi sui iudicio penasluat. Cumeisdem malis
patitur quȩ male iudicantem animum consecuntur. Neque
enim dealiis quibus lib& peccatis accipiendum. pisi deistis iudicia¬
riis quia in ipsis autoffendimus temere iudicantes. autexcusam
recto iudicio quaeq dementer exam inantes autquae dubia sur
et colorem habent iustitiae inbonam pastem inter pretantes. solid nõ dis¬
cernanda relaxamus. Alia uero peccata quaeadmittimus. fioninis¬
tamensura uel iudicio. sed insese unum quodq ulciscetur delictum
Idest secundum ipsius qualitatem uel quantitatem propria acusante
conscientia infelix anima puni&ur. In ipsonem peanimo quo ap¬
petitus fit uoluntatis humanorum omnium est mensura factorum
in quanimirum culpam sequitur poena Et ideo cum dixiss&
inquo iudicio iudicaueritis secutus ad iunxit. Et inqua mensura

Expanded text:
in ipso aut condemnabitur aut purgabitur. Unde non iniquum in ipso aut condemnabitur aut purgabitur. Unde non iniquum est, ut in quo judicat, animi sui judicio poenas luat, cum eisdem malis patitur, quae male judicantem animum consequuntur. Neque enim de aliis quibuslibet peccatis accipiendum est, nisi de istis judiciariis; quia in ipsis aut offendimus temere judicantes, aut excusamur, recto judicio quaeque clementer examinantes, aut quae dubia sunt et colorem habent justitiae, in bonam partem interpretantes, soli Domino discernenda relaxamus. Alia vero peccata quae admittimus, non in ista mensura vel judicio, sed in sese unumquodque ulciscetur delictum; id est secundum ipsius qualitatem vel quantitatem, propria accusante conscientia, infelix anima punietur. In ipso nempe animo, quo appetitus fit voluntatis, humanorum omnium est mensura factorum, in qua nimirum culpam sequitur poena. Et ideo cum dixisset: In quo judicio judicaveritis, secutus adjunxit: Et in qua mensura
Abbreviated transcription (Latin):
potest inquamensura mensus est. in eademilli rursus mensumest. Porro
unde hocdictumsit. paulosuperiu seluc&. Holitem quit iudicare et non
iudicabimini: In quoenimiudicio udi caueritis. ete&era. Numquid
si iniquo iudicio iudicabunt iniquo abequis simo iudice ludi cabuntur
Autsi non iudicant intalibus dequibus prohib&itur. Numquid dealiis.
quibus lib& suis scederibus non iudi cabuntur. Absitutita sentiamꝰ
Nulla qui ppemiquita sapuddm̃. Neq peccatum aliquid inultum
patitur abire. Sed hocest quoddicitur : In quoiudicio iudicaueritis
iudicabimini : tamquam sidicer&ur : In quauolumatebene fece¬
ritis. in eadem liberabimini. Vel inqua uoluntate malefeceritis in
ipsapuniemini Acsidicatur: Dum quispiam adturpem utens
oculis concupiscentiam siiubeatur iterum cecari. inquibus itaq ocu¬
lis peccasti in eisdem patieris: Iudicioenim anim isui in quoiudicat.

Expanded text:
potest, in qua mensura mensus est, in eadem illi rursus metitum est. Porro potest, in qua mensura mensus est, in eadem illi rursus metitum est. Porro unde hoc dictum sit paulo superius elucet: Nolite, inquit, judicare, et non judicabimini, in quo enim judicio judicaveritis, et caetera. Nunquid si iniquo judicio judicabunt, iniquo ab aequissimo judice judicabuntur? Aut si non judicant in talibus de quibus prohibentur, nunquid de aliis quibuslisbet suis sceleribus non judicabuntur? Absit ut ita sentiamus! nulla quippe iniquitas apud Deum, neque peccatum aliquod inultum patitur abire. Sed hoc est quod dicitur: In quo judicio judicaveritis, in eo judicabimini, tanquam diceretur: In qua voluntate benefeceritis, in ipsa liberabimini; vel, in qua voluipsa puniemini. Ac si dicatur, dum quispiam ad turpem utens oculis concupiscentiam, si jubeatur ideo caecari: in quibus itaque oculis peccasti, in eisdem patieris; judicio enim animi sui in quo judicat,
Abbreviated transcription (Latin):
geum &ricis figuris conprehendi putatur. Hincigitur et aliis quã¬
plurimis modis monstrare potest. quod possit aliquid & ȩternu ẽẽ &
cestam suimodi haberemensuram. Quadeniq sententia cogunt᷑
accipere uelintnolint aliquid cum mensura a&ernũ Acsic a&erna
erunt supplicia quaeminatus estxp̃s. quamuis habeant iuxtamo¬
dum culpe suimensuram Uerumtameti nondictum est qđ̃ mensi
estis hoc remetieturuobis. Sedmquamen sura mensifueritis. Ueque
dubium quod aliud sit in quo metitur aliquid. etaliud quod in mensurame¬
titurͫ E ierienim potest in quimensura homo aliquis mensus estali¬
quid alicui in eadem remetiatures. Verbi gratia modium tritici. Inqu
uimirum mensura potestilli ordeum. autaurum autaliud aliquidm et¬
riseucentũ milia ineadem re adsignari. Ita utsine comnparatione ipsarũ
rerum. eogenus et quantitatis differatur. Et tamen rectissime dici

Expanded text:
geometricis figuris comprehendi putatur. Hinc igitur et aliis quamgeometricis figuris comprehendi putatur. Hinc igitur et aliis quamplurimis modis monstrari potest quod possit aliquid et aeternum esse, et certam sui modi habere mensuram. Qua denique sententia coguntur accipere, velint nolint, aliquid cum mensura aeternum. Ac sic aeterna erunt supplicia quae minatus est Christus, quamvis habeant juxta modum culpae sui mensuram. Verumtamen non dictum est: Quod mensi estis, hoc remetietur vobis, sed in qua mensura mensi fueritis. Neque dubium quod aliud sit in quo metitur aliquid, et aliud quod in mensura metitur. Fieri enim potest, in qua mensura homo aliquis mensus est aliquid alicui, in eadem remetiatur ei. Verbi gratia, modium tritici, in qua nimirum mensura, potest illi hordeum aut aurum, aut aliud aliquid metiri, seu centum millia in eadem re assignari. Ita ut sine comparatione ipsarum rerum, et genus et quantitas differant, et tamen rectissime dici
Abbreviated transcription (Latin):
ut simplex ueritas obteger&ur. Siad mensuram in quiunt ds peccantib
redditurus est poenam: et omnis mensura circum scripta est tẽpore. quid
sibi uolunt minȩ infiniti supplicii. Ad quod fatendum quod nonomnis
mensuri ut eorum aliquis arbitratus est p̃sꝰ. scribitur tempore. Sedta¬
meꝵ nehancuideamur fugere questionem. uerisimileautomn ino
uerum esse probatur. quodomnis mensura prescriptasit nontantũ
tempore uthicsomniat. sed& locorum spatiis quaedam proprie termi¬
nantur uel capacitate rerum qua eadlocum &iam referuntur. Vnde
querenidum si aliquid sit quod a &ernũ dicatur. et tamen quodã modo
circum scriptum quibusdam teneatur lineas. Ut puta ipse homo qui
auctoritate diuina eternus futurus confirmatur Ettameꝵ loco
circum scribitur. quamuis nullo fine terminetur: Alioquin in lo¬
calis e& Nam que ipsiphilosophi. solemaeternũ putant. et abeis

Expanded text:
ut simplex veritas obtegeretur. Si ad mensuram, inquiunt, Deus peccantibus ut simplex veritas obtegeretur. Si ad mensuram, inquiunt, Deus peccantibus redditurus est poenam, et omnis mensura 362 circumscripta est tempore, quid sibi volunt minae infiniti supplicii? Ad quod fatendum quod non omnis mensura, ut eorum aliquis arbitratus est, praescribitur tempore. Sed tamen ne hanc videamur fugere quaestionem, verisimile aut omnino verum esse probatur, quod omnis mensura praescripta sit, non tantum tempore, ut hic somniat, sed et locorum spatiis quaedam proprie terminantur, vel capacitate rerum, quae ad locum etiam referuntur. Unde quaerendum si aliquid sit, quod aeternum dicatur, et tamen quodammodo circumscriptum quibusdam teneatur lineis. Ut puta ipse homo, qui auctoritate divina aeternus futurus confirmatur, et tamen loco circumscribitur, quamvis fine terminetur. Alioquin illocalis esset. Nam quem ipsi philosophi solem aeternum putant, et ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
nifestis quorum est iudicandio fficiũ debent utiq decernere. Porro
dehis que occulta sunt uel nescimus quo animofiant. peͫ absq peri¬
culo iudicat Sed sunt qua edam uitiorũ crimina quaenum quam
possunt bono animofieri. dequibus iudicandũ nemoqui ambigat
Sunt talia factorumopera quae& bona sibono fiantanimo. etmala
simalo fiant eẽqueunt: De quibuscum subspecie religionis agunt
non est mox iudicandum quo adusq ueniatdns̃ qui inlumin abit abscondita
tenebrarum et manifesta fiant consilia cordium. Verum tamen quorundã
simulationes ponnumquam manifestantur. De quibus dns̃ a fructibus
eorum cognose&iscos Ex quibus manifestafiunt. utq udicandum est
ut arguanturaluce. quia non sunt inueritate facta. Ini quo enim iudicio
iudicaueritis iudicam in i. et inquamensura mensi fueritis remeti&ur
uobis: Ex quo nescio quidam philosophorum nebulã caliginis asperseruN

Expanded text:
nifestis, quorum est judicandi officium, debent utique decernere? Porro nifestis, quorum est judicandi officium, debent utique decernere? Porro de his quae occulta sunt, vel nescimus quo animo fiant, nemo absque periculo judicat. Sed sunt quaedam vitiorum crimina, quae nunquam possunt bono animo fieri, de quibus judicandum nemo qui ambigat. Sunt talia factorum opera, quae et bona, si bono fiant animo, et mala si malo fiant, esse queunt. De quibus, cum sub specie religionis agunt, non est mox judicandum, quoadusque veniat Dominus, qui illuminabit abscondita tenebrarum, ut manifesta fiant consilia cordium. Verumtamen quorumdam simulatione nonnunquam manifestantur, de quibus Dominus: A fructibus eorum cognoscetis eos . Ex quibus manifesta fiunt, utique judicandum est; ut arguantur a luce, quia non sunt in veritate facta. In quo enim judicio judicaveritis, judicabimini. Et in qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis. Ex quo nescio quidam philosophorum nebulam caliginis asperserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
suus et angustia. Idcirco superfluum est deincestis cogitare. Nostamĩ
inueniatur sedquia in eoutraq malafi unt. Quamdeniq diem
beneiob ethierem ias intuentes maledicunt. qui a non illa est diesquã
fecitdns. sed quam adinuenit diabolus. Diesitaq malitiae ettenebra¬
rum Upde sufficitei malitia sua. Necegetalterius Quia sim prae¬
sentiarum in luceuix subsistimus quanto magissimalitia futurrũ
cum presentimus iunxerimus: Nam curis presentibus itamens ob¬
ruitur ut uixlucem respicerequeat. Quanto magissi fuerit mali¬
tia ipsius diei geminata. Et ideo preceptadat uitȩ. peihoc exilio
duplicibus pregrauemur. Nolite iudicare et non iudicemini
Deoccultis dubiisq loquitur rebusq non possunt a peste interpr&ari
quo animofiant. Alio quin quidest quod& apłi etuniuersalis ecde¬
sia demanifestis criminib iudicant et decernunt. Nisi quiadema¬

Expanded text:
suus et angustia, idcirco superfluum est, de incertis cogitare. Nos tamen suus et angustia, idcirco superfluum est, de incertis cogitare. Nos tamen inveniatur, sed quia in eo utraque mala fiunt. Quam denique diem bene Job et Jeremias intuentes, maledicunt; quia non illa est dies quam fecit Dominus, sed quam adinvenit diabolus, dies utique malitiae et tenebrarum, unde sufficit ei malitia sua, nec eget alterius. Quia si inpraesentiarum in luce vix subsistimus, quanto magis si malitiam futurorum in praesentibus junxerimus? Nam curis praesentibus ita mens obruitur ut vix lucem respicere queat; quanto magis si fuerit malitia ipsius diei geminata? Et ideo praecepta dat vitae, ne in hoc exsilio duplicibus praegravemur. Nolite judicare, et non judicabimini. De occultis dubiisque loquitur rebus, quae non possunt aperte interpretari quo animo fiant. Alioquin quid est, quod et apostoli et universalis Ecclesia de manifestis criminibus judicant et decernunt; nisi quia de ma
Abbreviated transcription (Latin):
quaefiehant inscis. ec non secundũ agabi proph&iam famis ascis ꝓcurat᷑
sed sollicitudo & curamentem prefocans damnatur. Crastinus autẽ ꝓ
futuro ponitur. quia non sollicitudo aeterne uitȩ sed sollicitudospcul ꝓ¬
hib&ur Undeliqu& prohis sollicitum eẽ in adquixendo timidũ in con¬
seruandũ dolentẽ uero inperdendo. Nec non & gaudendtẽ infruendo ser¬
uire est. Liberum uero abhis et abhuius modi passionibus regnare. Non
enim possumus duohus dominis seruire. quia longe alia est sollicitudoscł
alia sollicitudo iustitia edĩ acregni. Crastinus enim dies sollicitus est sibupsi
Non illa pimirum sollicitu dineuistutũ sed sollicitudine que non nisi
timore gaudio et merore. nec nonetanxi&ate curarum mentẽ ꝑturbat
Vpde sufficit diei malitia sua. Id est sollicitudo presentis uitȩ ater afflic¬

Expanded text:
quae fiebant in sanctis. Nec non secundum Agabi prophetiam famis a sanctis procquae fiebant in sanctis. Nec non secundum Agabi prophetiam famis a sanctis procsed sollicitudo et cura mentem praefocans damnatur. Crastinus autem pro futuro ponitur. Quia non sollicitudo aeternae vitae, sed sollicitudo saeculi prohibetur. Unde liquet quod pro his sollicitum esse in acquirendo, timidum in conservando, dolentem vero in perdendo, nec non et gaudentem in fruendo, servire est: liberum vero ab his et ab hujusmodi passionibus regnare. Non enim possumus duobus dominis servire; quia longe alia est sollicitudo saeculi, alia sollicitudo justitiae Dei ac regni. Crastinus enim dies sollicitus est sibi ipsi. Non illa nimirum sollicitudine virtutum, sed sollicitudine, quae non nisi timore, gaudio, et moerore, nec non et anxietate curarum mentem perturbat. Unde: Sufficit diei malitia sua. Id est sollicitudo praesentis vitae, atque afflic
Abbreviated transcription (Latin):
noncredentibus in praesentiarusi predicatur. In futuro tamen iustus ubi¬
que predicatur. Undefiliospremonet quaerite primũ regnũ mundi
origine preparatum. et ineuangelio repromissum. Deinde iustitiam eiꝰ
quia in eonullus reprobus introibit. sed red d& unicuiq sexuirtutum.
proutgessit. Ouadecausauistutes studerefiliorum est: Quȩ mund
sunt quȩrere gentium id est infidelium. Uerumtamen quia filiorũ
sunt omnia. Id circo &iam et nonquaerentibus adicientur he comnia
Quibus cum subtrahuntur ad probationem fiunt: Cum uero preben¬
tur ad gratiarum actionem. quõ qui secundum propositum sunt uocat
omni aillis cooperantur inbonũ. Nolite solliciti esse decrastino.
Et siquaesieris quare. quia hȩ comnia adicientur uobis. Ubicumde
futuro sollicittisesse prohibuit. saltim de presenticurare permisit
Paulu senim dieacnocte laborabat manibus. et decollectis monebat

Expanded text:
non credentibus, inpraesentiarum praedicatur, in futuro tamen justus ubinon credentibus, inpraesentiarum praedicatur, in futuro tamen justus ubique praedicitur. Unde filios praemonet, quaerite primum regnum in mundi origine praeparatum, et in Evangelio repromissum; deinde justitiam ejus, quia in eo nullus reprobus introibit, sed reddet unicuique rex virtutum prout gessit. Qua de causa virtutes studere, filiorum est; quae mundi sunt quaerere, gentium, id est infidelium. Verumtamen quia filiorum sunt omnia, idcirco etiam et non quaerentibus adjicientur haec omnia; quibus cum substrahuntur, ad probationem fiunt; cum vero praebentur, ad gratiarum actionem, quoniam qui secundum propositum sunt vocati, omnia illis cooperantur in bonum. Nolite solliciti esse de crastino. Et, si quaesieris: quare? Quia haec omnia adjicientur vobis. Ubi, cum de futuro sollicitos esse prohibuit, saltem de praesenti curare permisit. Paulus enim die ac nocte laborabat manibus, et de collectis monebat