comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hac lectione consideranda ẽ in
uno eodemq redemptore nr̃o distincta
oꝑatio diuinitatis & humanitatis: atq
error euticetis. qui unam tantum in xp̃o
operationem dogmatizare presumit: ꝓ¬
cul axp̃ianis finibus ẽ expellendus. Quis
enim non uideat hoc quod super tur¬
bam miseretur dñs. ne uel inedia. uel
iȩ longioris deficiat labore. affectum
eẽ. & compassionẽ humanȩ fragilitatis:
quod uero de septem panib & piscib¬
paucis. quatuor milia hominum satura
autem hoc miraculo de signatur. quod
uiam seculi presentis aliter in columes.
transire nequimus: nisi nos gr̃a redempto¬
ris nr̃i. alimento sui reficiat uerbi. Hoc
uero typice inter hanc refectionẽ & illam
quinq panum ac duorum piscium distat:
quod ibi littera ueteris instrumenti. spiri¬
tali gra plena eẽ signata est: hic autem
noui ueritas ac gr̃a testamenti. fidelibus
ministranda monstrata ẽ. Sane utraq
refectio in monte celebrata ẽ. ut aliorum
euuangłistarum narratio declarat: quia

Expanded text:
randa est in uno eodemque Redemptore nostro distincta operatio divinitatis et humanitatis: atque error Eutychetis, qui unam tantum in Christo operationem dogmatizare praesumit, procul a Christianis finibus expellendus. Quis enim non bam miseretur Dominus, ne vel inedia vel viae longioris deficiat labore, affectum esse et compassionem humanae fragilitatis? Quod vero de septem panibus et piscicupaucis quatuor millia hominum saturavautem hoc miraculo designatur, quod viam saeculi praesentis aliter incolumes transire nequimus, nisi nos gratia redemptoris nostri alimento sui verbi reficiat. Hoc vero typice inter hanc refectionem, et illam quinque panum ac duorum piscium distat, quod ibi litteris veteris instrumenti spiritalis gratia plena esse signata est, hic autem novi veritas ac gratia testamenti fidelibus ministranda monstrata est. Sane utraque refectio in monte celebrata est, ut aliorum Evangelistarum narratio declarat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet de longinquo ueniunt. Quanto
&e enim quisq plus inprauo oꝑe errauit.
tanto ab ommipotente domino longius reces¬
sit. Nam & prodigus filius qui patrem
deseruit. abiit in regionem longinqͣm. inqͣ
porcos pauit. quia uitia nuttriuit. Dentur
gͥ alimenta eis etiam qui delonginqͦ ueni¬
unt. quia conuersis peccatorib doctrinȩ
sancte ꝙbi prebendi sunt. ut in deum uires
reparent. quas inflagitiis amiserunt. Qui
ribus ꝙybis doctrinȩ sacientur. qͣnto fessi
atq confitendo relinquere. & fletib pu¬
nire. necesse ẽ tit doctores sancti pro eoꝵ
peccatis sollicite exorent. quatintis m̃se
domini carnes oblationis portent. Quod
quociens agunt. in hoc quod pro alienis
peccatis interueniunt. sua ante dei ocłos
amplius detergunt. quia ea ipsa caritate
se iustificant. qua mira pietate pro alie¬
nis inquitatib se inlamentis mactant.
Nec laboriosum debet ẽẽ doctorib pro con¬
uersis peccatorib lacrimas fundere: qñ
& ipse qui omnia creauit homo factus

Expanded text:
Dominum de longinquo veniunt. Quanto etenim quisque plus in pravo opere erravit, tanto ab omnipotente Domino longius recessit. Nam et prodigus filius, qui patrem deseruit, abiit in regionem longinquam, in qua porcos pavit, quia vitia nutrivit . Dentur igitur alimenta eis etiam qui de longinquo veniunt, quia conversis peccatoribus doctrinae sanctae cibi praebendi sunt, ut in Deum vires repribus cibis doctrinae satientur, quanto fessi atque confitendo relinquere et fletibus punire, necesse est ut doctores sancti pro eorum peccatis sollicite exorent, quatenus mensae Domini carnes oblationis portent. Quod quoties agunt, in hoc quod pro alienis peccatis interveniunt, sua ante Dei oculos amplius detergunt, quia ea ipsa charitate se justificant, qua mira pietate pro alienis iniquitatibus se in lamentis mactant. Nec laboriosum debet esse doctoribus pro conversis peccatoribus lacrymas fundere, quando et ipse qui omnia creavit, homo factus,
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim ueniam postulabis ab eo qui tͥ
fecit iniuriam. sed tantum dimittis. si tibi
a dño dimitti cupis. quod ipse commise¬
ris. Pergendum est gͦ ad reconciliationẽ.
cum in mentem uenerit. quod nos forte
frẽm in aliquo lesimus: ꝑgendum autẽ
non pedib corporis sed pedibus animi:
ut te humili affectu prosternas fr̃i. ad
quem cara cogitatione cucurreris in
conspectu eiꝰ. cui munus oblaturus es.
Spiritalit̾ templum nr̃m. interior hõ
est: altare fides: munus prophetia. doc¬
trina. oratio. hẏmnus. psalmus: & siqͥd
tale aliud spiritalium donorum aliqͥd
occurrerit. Ita enim etiam si presens sit
poteris eum non simulato animo lenire:
atq in grãm reuocare ueniam postulan¬
do. si hoc prius coram deo feceris. ꝑgens
ad eum non pigro motu corporis. sed ce ce¬
lerrimo dilectionis affectu: atq inde ue¬
niens. idest intentionem reuocans. ad id
quod agere cȩperas. offeres munꝰ tuum:¬

Expanded text:
non enim veniam postulabis ab eo qui tibi non enim veniam postulabis ab eo qui tibi fecit injuriam, sed tantum dimittes, sicut tibi dimitti a Domino cupis, quod ipse commiseris: pergendum est ergo ad reconciliationem, cum in mentem venerit quod nos forte fratrem in aliquo laesimus; pergendum autem non pedibus corporis, sed motibus animi, ut te humili affectu prosternas fratri, ad quem chara cogitatione cucurreris, in conspectu ejus Spiritaliter, templum nostrum interior homo est, altare fides, munus, prophetia, doctrina, oratio, hymnus, psalmus, et si quid tale aliud spiritalium donorum aliquid occurrerit. Ita enim etiam si praesens sit, poteris eum non simulato animo lenire atque in gratiam revocare, veniam postulando, si hoc prius coram Deo feceris, pergens ad eum non pigro motu corporis, sed et celerrimo dilectionis affectu, atque inde veniens, id est, intentionem revocans ad id quod agere coeperas, offeres munus tuum
Abbreviated transcription (Latin):
concilium. In gehenna qiuippe certa est
& dampnatio. & pȩna dampnati. Gehen¬
na nomen compositum ẽ. exge & hen¬
na. E ẽ enim. uallis interpretatur. Ge¬
henna autem. uallis gratuita. Fuit enim
uallis filiorum ennon. iuxta iherłm.
in qua multa iacuere cadauera mortuo¬
rum: unde & inferno gehenna congruit
nomine. Si offers munus tuum ad alta¬
re. & ibi recordatus fueris. quia frater
tuus habet aliquid aduersum te. relin
situ habes aliquid aduersus frẽm tuum:
sed si fr̃ tuus habet aliquid aduersum te:
ut durior reconciliationis tibi imponatur
placare: nescio an consequenter munera nr̃a
offeramus deo. Docet utiq eum qui in fra¬
trem impacificus ẽ. pacis hostiam iuste
domino offerre non posse.Si inmentem
uenerit. quod aliquid habeat aduersum
nos fr̃. idẽ si nos eum in aliquo lesimus:
tunc ipse habet aduersum nos. Nam nos
habemus aduersus illum. si ille nos lesit:
ubi non opus est ꝑgere ad reconciliationẽ.

Expanded text:
consilium. In gehenna quippe certa est consilium. In gehenna quippe certa est et damnatio et poena damnati, gehenna nomen compositum est ex ge et henna; ge enim vallis interpretatur, gehenna autem vallis gravida; fuit enim vallis filiorum Ennon juxta Jerusalem, in qua multa jacuere cadavera mortuorum: unde et inferni gehenna congruit nomini. Si ergo offeres munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quod frater tuus habet aliquid si tu habes aliquid adversum fratrem tuum, sed si frater tuus habet aliquid adversum te, ut durior reconciliationis tibi imponatur n possumus, nescio an consequenter munera nostra offeramus Deo. Docet utique eum qui in fratrem impacificus est, pacis hostiam juste Domino offerre non posse. Si in mentem venerit, quod aliquid habeat adversum nos frater, id est, si nos eum aliquo laesimus, tunc enim ipse habet adversus nos, nam nos habemus adversum illum, si ille nos lubi non opus est pergere ad reconciliationem;
Abbreviated transcription (Latin):
plus est utiq qͣm si surgens ira silentio pre¬
meretur.Si uero non solum uox indig¬
nantis audiatur. sed etiam uerbum quod
iam certam eius uituꝑationem in quem
profertur designet & notet: quis dubitet
amplius hoc ẽẽ qͣm si solus indignatioĩs
sontis ederetur: In primo itaq unum ẽ:
idẽ ira sola. In scđo duo: & ira & uox que
uituperationis expressio. Unde nunc etiã
tres reatus: idẽ iudicii. concilii. gehenne
ignis nominat. Nam iniudicio. adhuc
defẽ siom datur locus. Inconcilio autem
qͣmqͣm & iudicium eẽ soleat: tamen quia
interẽe aliquid hoc loco fateri cogit ipsa
distinctio: uidetur ad concilium ꝑtinere
sententiȩ prolatio. qͣndo iam cum ipso
reo agitur. utrum dampnandus sit. Sed
inter se qui iudicant conferunt. quo sup¬
plicio dampnari oporteat: quem constat
ẽẽ dampnandum. Gehenna uero igniᷤ nec
dampnationem habet dubiam sicut
iudicium: nec dampnati pęnam sicut

Expanded text:
plus est utique quam si surgens ira silentio preplus est utique quam si surgens ira silentio premeretur. Si vero non solum vox indignantis audiatur, sed etiam verbum quod jam certam ejus vituperationem, in quem profertur, designet et notet, quis dubitet amplius hoc esse, quam si solus indignationis sonus ederetur? Itaque in primo unum est, id est, ira sola, in secundo duo, et ira et vox, quae vituperationis expressio. Vide nunc etiam tres reatus, judicii, consilii, et gehennae ignis. Nam in judicio adhuc defensioni datur locus, in consilio autem quanquam et judicium esse soleat, tamen quia interesse aliquid hoc loco fateri cogit ipsa distinctio, videtur ad consilium pertinere sententiae probatio quando non jam cum ipso reo agitur, utrum damnandus sit, sed inter se qui judicant conferunt, quo supplicio damnari oporteat quem constat esse damnandum: gehenna vero ignis nec damnationem habet dubiam sicut judicium, nec damnati poenam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
datim etiam peccata commemorarentur. Ra¬
cha enim obscurum est. quia nec grecum
est nec latinum. Non nulli autem degreco
trahere uoluerunt eius interpresationem:
putantes pannosum dici. Grece enim pan¬
nus. rachus dicitur. Probabilius atitem
dicitur. uocem ẽẽ non significantẽ aliquid
aliud. nisi indignantis animi motum ex-¬
primentem: tit sunt apud gramaticos in¬
teriectiones. cum dicitur adolente heu. uł
ab irascente hem. Quȩ uoces quarumcunq
linguarum sunt propriȩ: nec in alienam
linguam facile tranferuntur. Quȩ causa
utiq coegit tam grecum inter pretem. qͣm
latinum. uocem ipsam ponere: cum quomͦ
eam inter pretaret᷑ non inueniret. Gradus
itaq sunt inistis peccatis. ut primo quis¬
q irascatur: &eum motum retineat corde
conceptum. Iam si extorserit uocem indig¬
nantis. ipsa commotio non significantem
aliquid: sed illum animi motum ipsa ercip¬
tione testantem qua feriat᷑ ille cin irascimur

Expanded text:
datim etiam peccata commemorarentur. Radatim etiam peccata commemorarentur. Racha enim obscurum est, quia nec Graecum est nec Latinum, nonnulli autem de Graeco trahere voluerunt ejus interpretationem, putantes pannosum dici, Graece enim pannus, rachus dicitur. Probabilius autem dicitur vocem esse, non significantem aliquid aliud, nisi indignantis animi motum exprimentem, ut sunt apud grammaticos interjectiones, cum dicitur a dolente, heu, vel ab irascente, hem, quae voces quarumque linguarum sunt propriae, nec in aliam linguam facile transferuntur; quae causa utique coegit tam Graecum interpretem, quam Latinum vocem ipsam ponere, cum quomodo eam interpretaretur, non inveniret. Gradus itaque sunt in istis peccatis, ut primo quisque irascatur, et eum motum retineat corde conceptum. Jam si extorserit vocem indignantis, ipsa commotio non significantem aliquid, sed illum animi motum ipsa eruptione testantem qua feriatur ille cui irascimur,
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum propriȩ hebreorum ẽ. Racha enĩ
dicitur chenos. idest inanis & uacuus: quẽ
nos possumus uulgata miuria absq cere¬
bro nuncupare. Si de ocioso sermone red¬
dituri sumus rationem:. qͣntomagis de con¬
tumelia Sed & signanter additur. qui
hixerit fr̃i suo rachã. Fracer enim nrͣ nullo
est: nisi qui eundem nobiscum habet pa¬
trem. Cum gͦ similiter credat in deum:
& xp̃m dei nouerit sapientiam: qua ratio¬
ne stulticiȩ eulogio denotari potest : Quid s¬
inter est reum iudicio. & reum concilio. &
reum gehenne ignis: Nam hoc postremũ
grauissimum sonat. & ammonet gradus
quosdam factos a leuioribr ad grainora:
donec ad gehennam ignis. ueniretur. Et
um ẽẽ concilio: item leuius ẽ ẽẽ reum concilio
qͣm reum eẽ gehenne ignis. oportet ut leuiꝰ
c̃ẽ intelligatur irasci sine causa fr̃i. quam
dicere racha: & rursus esse leuius dicere racha
ꝗͣ dic̾e fatue. Ñ eñ reatꝰ ip̃e hab̾et gͣdus nͥ gͣ¬

Expanded text:
verbum proprie Hebraeorum est: raca enim verbum proprie Hebraeorum est: raca enim dicitur κήναι, id est, inanis et vacuus quem nos possumus vulgata injuria absque cerebro nuncupare. Si de otioso sermone reddituri sumus rationem, quanto magis de contumelia? Sed et signanter additur, qui dixerit fratri suo, Raca, frater enim nullus est, nisi qui eumdem nobiscum habet patrem. Cum ergo similiter credat in Deum et Christum Dei noverit sapientiam, qua ratione stultitiae elogio denotari potest? Quid interest inter reum judicio et reum consilio, et reum gehennae ignis? Nam hoc postremum gravissimum sonat et admonet gradus quosdam factos a levioribus ad graviora donec ad gehennam ignis veniretur. Et um concilio, item levius est esse reum concilio, quam reum esse gehennae ignis, oportet levius esse intelligatur irasci sine causa fratri, quam dicere racha, et rursus, levius esse racha, quam dicere fatue. Non enim reatus ipse haberet gradus, nisi gra
Abbreviated transcription (Latin):
dat. non continuo magnus erit & idone¬
ts in regno cȩlorum: sed tamen ascendit
aliquem gradum. Perficietur autem:
si nec irascitur sine causa. Quod si ꝑfe¬
cerit: multo remotior Lerit ab ho¬
micidio. Qua propt̾ qui docet ut
non irascamur. non soluit legem ne oc¬
cidamts : sed implet potus. ut & foris
dum non occidimus. & in corde dum non
irascimur: mnnocentiam custodiamus:¬
Unde subditur. Audistis quia dictum ẽ
antiquis: non occides. Qui autem occide¬
rit. reus erit iudicio. In lege enim udica¬
batur. ut qui occideret. & ipse occideret᷑.
Ego autem dico uobis: idẽ notus homo¬
ego. uobis nouis noua loquor: quia om¬
nis qui irascitur fr̃i suo. reus erit iudi¬
cio. Uidendum ẽ qͣntum inter sit inter
isticiam phariseorum & xp̃ianorum: q̃
introducit in regnum cȩlorum. Ibi enim oc-¬
cisio. reum facit iudicio: hic autem ira re¬
um nichilominus facit iudicio. Qui autẽ
dixerit frͣi suo racha. reus erit concilio. Hoc

Expanded text:
dat, non continuo magnus erit et idonedat, non continuo magnus erit et idoneus regno coelorum; sed tamen ascendit aliquem gradum; perficitur autem si nec irascitur sine causa: quod si perfecerit multo remotior erit ab homicidio; quapropter qui docet ut non irascamur, non solvit legem ne occidamus, sed implet potius ut foris dum non occidimus, et in corde dum non irascimur innocentiam custodiamuustodiamus. Audistis, quia dictum est antiquis: Non occides. Qui autem occiderit, reus erit judicio. In lege autem judicabatur, ut et qui occidebat, et ipse occideretur. Ego autem dico vobis. Id est, ego novus homo, vobis novis nova loquor. Quia omnis qui irascitur fratri suo, reus erit judicio. Videndum est, quantum intersit inter justitiam Pharisintroducit in regnum coelorum: ibi enim occisio reum facit judicio, hic autem ira nihilominus reum facit judicio. Qui autem dixerit fratri suo, Raca, reus erit consilio. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
in regno cȩlorum. M inima gͦ mandata.
significantur ꝑunum iota & ꝑtinum apicẽ.
Qui gͦ soluerit & docuerit sic: id ẽ scdm
id quod soluit. non scđm id quod inue¬
nit & legit: minimus uocabit᷑ in regno
celorum. Et fortasse ideo non erit mregno
docuerit sic: scdm id quod non soluit. mag¬
nus uocabitur in regno celorum. Qui gͦ
magnus uocabitur in regno cȩlorum: se¬
quitur ut etiam sit in regno celorum. quo
magni ad mittuntur. Ad hoc enim ꝑtinet
quod sequitur. Dico enim uobis. nisi ha
bundauerit iusticia ur̃a plusqͣm scribarũ
& phariseorum: non intrabitis ĩ regnum
homines: sed etiam ista quȩ ame addunt᷑.
qui non ueni soluere legem sed implere:
non intrabitis in regnum celorum. Iusti¬
cia phariseorum ẽ: ut non occidant. Iusti¬
cia eorum qui intraturi sunt in regnum
dei est: ut non irascantur sine causa. Mi.ni¬
minum ẽ gͦ non occidere. & qui illud sol¬
uent. minimus uocabitur in regno cȩloꝵ.
Qui autem illud impleuerit ut non occi¬

Expanded text:
n regno coelorum. Mandata ergo minima significantur per unum iota et unum apicem. Qui ergo solverit et docuerit sic, id est, secundum id quod solvit, non secundum id quod invenit et legit, minimus vocabitur in regno coelorum: et fortasse ideo non erit in regncuerit sic, secundum id quod non solvit, magnus vocabitur in regno coelorum. Qui vero magnus vocabitur in regno coelorum, sequitur ut etiam sit in regno coelorum, quo magni admittuntur: ad hoc enim pertinet quod seqbundauerit iustitia uestra plus quam scribarum et pharisaeorum, non intrabitis in regnum hominem, sed etiam ista, quae a me adduntur, qui non veni solvere legem, sed implere, non intrabitis in regnum coelorum. Justitia Pharisaeorum est, ut non occidant, justitia eorum qui intraturDei est, ut non irascantur sine causa: minimum est ergo et non occidere, et qui illud solverit minimus vocabitur in regno coelorum. Qui autem illud impleverit ut non occi
Abbreviated transcription (Latin):
impudicitia nullis flagitiis inquinatus.
solo autem coniugio exꝑtus. administeri¬
um spiritale conuersus est. Neq iste ue¬
nit delonginquo. quia usus eom unctiõe
concessa. ꝑ illicita non errauit. Alii uero
post carnis flagitia. alii post falsa testimo¬
ma. alii post facta furta. alii post illatas
uiolentias. alii post ꝑpetrata homicidia

Expanded text:
impudicitia, nullis flagitiis inquinatus, solum autem conjugium expertus, ad ministerium spiritale conversus est. Neque iste venit de longinquo, quia usus conjunctione concessa, per illicita non erravit. Alii vero post carnis flagitia, alii post falsa testimonia, alii post facta furta, 1417 alii post illatas violentias, alii
Abbreviated transcription (Latin):
udelicet conuersi peccatores inpresentis
uitȩ uia deficiunt. si in sua conscientia
sine doctrinȩ sancte pabtilo dimittant᷑.
Ne gͦ lassentur in huius peregrinationis
itinere. pascendi sunt sacra ammonitioe.
alde autem pensanda est pia sententia q̃ .ii.
processit exore ueritatis qua dicitur. qui¬
dam autem ex eis delonge uenerunt.
Est autem qui nil fraudis. & nil carnalis

Expanded text:
esentis vitae via deficiunt, si in sua conscientia sine doctrinae sanctae pabulo dimittantur. Ne ergo lassentur in hujus peregrinationis itinere, pascendi sunt sacra admonitione. Valde autem pensanda est pia sententia, quae processit ex ore Veritatis, qua dicitur: Quidam enim ex eis de longe venerunt. Est enim qui nihil fraudis et nihil c
Abbreviated transcription (Latin):
nentem in se habere: ac ꝑ hoc qui non ma¬
culdubio non manducat eius carnem. nec
bibit eius sanguinem: etiam sitante rei sa¬
cramentum adiudicium sibi manducẽt
quit. & ego uiuo ꝓpter patrem: & qui man¬
ducat me & ipse uiuec ꝓpter me. Non ait
sicut manduco patrem: & ego uiuo ꝓpter
patrem: & qui manducat me &ipse uiuet
ꝓpter me. Non enim filius: patris participa¬
tione fit melior. quia natus est equalis: sic̃
participatione filii. ꝑunitatem corporis enis¬

Expanded text:
nentem in se habere. Ac per hoc qui non manentem in se habere. Ac per hoc qui non maprocul dubio non manducat ejus carnem, nec bibit ejus sanguinem, etiam si tantae rei sacramentum ad judicium sibi manducet ter, et ego vivo propter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet propter me. Non ait: Sicut manduco Patrem, et ego vivo propter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet propter me. Non enim Filius participatione Patris fit melior, qui est natus aequalis; sicut participatione Filii
Abbreviated transcription (Latin):
possit dñs carnem suam dare admandu¬
eis dcitur. Amen amen dico uobis. nisi
manducaueritis carnem filii hominis. &
cybum & potum. societatem uult incelligi
corporis. & menbrorum suorum. quod est
petant homines ut non esuriant. neq siti¬
ant: hoc ueraciter non prestat. nisi iste cy¬
bus & potus. qui eos a quib sumitur.
immortales & in corruptibiles facit. idest
societas ipsa scõrum. ubi par erit. & unitas
plena atq ꝑfecta. Eropterea enim. sicut etiã
ante nos. hoc intellexerunt homines dei.
meis rebus commendauit: que adunum
aliquid rediguntur ex multis. Namq
aliud in unum ex multis granis conficitur¬
& constat: aliud in unum ex multis aci¬
nis confluit. Deniq iam exponit quomͦ
id fiat quod loquitur. & quid̃ sit mandu¬
care corpus eius & sanguinem bibere. Qui
manducat carnem meam & bibit sangui¬
nem meum: in me manet & ego in eum.
Hoc est gͦ manducare illam escam. & illum
potum bibere. in xp̃o manere. & illum ma¬

Expanded text:
possit Dominus carnem suam dare ad mandupossit Dominus carnem suam dare ad mandueis dicitur: Amen amen dico vobis, nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et cibum et potum societatem vult intelligi corporis et membrorum suorum, quod est appetant homines, ut non esuriant, neque sitiant; hoc veraciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur, immortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut etiam ante nos hoc intellexerunt homines Dei, anguinem suum in eis rebus commendavit, quae ad unum aliquid rediguntur ex multis. Namque aliud in unum ex multis granis confit: aliud in unum ex multis acinis confluit. 18. Denique jam exponit quomodo id fiat quod loquitur, et quid sit manducare corpus ejus, et sanguinem bibere. Qui manducat carnem meam, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in illo. Hoc est ergo manducare illam espotum bibere, in Christo manere, et illum ma
Abbreviated transcription (Latin):
Non potest uiuere corpꝰ xp̃i: insi de sp̃u xp̃i.
Inde est quod exponens nob̃ apłs paulus
hunc panem. unus panis inquit: unum
corpus. multi sumus. Osacramentum pie
tatis. õ signum unitatis: õ uinculum caritatiᷤ.
Qui uult uiuere habet ubi uiuat: habet
unde uiuat. Accedat. uiuat credat in deo:
deo in corporetur. ut uiuificet᷑. Non ab¬
horreat. a compage membrorum: non sit
putre membrum quod resecari mereatur.¬
non sit distortum de quo  lit pͣulchrum.
deo de do: nunc laboret in terra ut postea
regnet in cȩlo. Litigabant gͦ iudei ad inuicẽ
dicentes. Quomodo potest hic nob̃ carnem
suam dare ad manducandum: Litigabant
utiq ad inuicem: qm̃ panem concordie non
intelligebant. nec sumere uolebant. Nam
qui manducant talem panem. non litigant
adinuicem: qm̃ unus panis unum corpus
multi sumus: & ꝑ hunc facit deus unius
modi habitare indomo. Quod autem ad
inuicem litigantes. querunt quomodo

Expanded text:
Non potest vivere corpus Christi, nisi de Spiritu Christi. Non potest vivere corpus Christi, nisi de Spiritu Christi. Inde est quod exponens nobis apostolus Paulus hunc panem, Unus panis, inquit, unum corpus mutatis, o signum unitatis, o vinculum charitatis! Qui vult vivere, habet ubi vivat, habet unde vivat. Accedat, credat, vivat in Deo. De Deo incorporetur, ut vivificetur. Non abhorreat a compage membrorum, non sit putre membrum quod resecari mereaturnon sit distortum de quo erubescatur: Deo de Deo: nunc laboret in terra, ut postea regnet in coelo. 14. Litigabant ergo Judaei ad invicem, dicentes: Quomodo potest hic carnem suam nobis dare ad mautique ad invicem, quoniam panem concordiae non intelligebant, nec sumere volebant: nam qui manducant talem panem, non litigant ad invicem; quoniam unus panis unum corpus multi sumus, et per hunc facit Deus unius moris habitare in domo . Quod autem ad invicem litigantes quaerunt, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
iste ueritas est. Siquis manducauerit ex
hoc pane: uuet in eternum. Et panis qͤm
ego dabo caro mea est: pro mundi uita.
Hoc qͣndo caꝑet caro: quod dixit panem
carnem: Nocatur caro. qͦd ñ capit caro: &
ideo magis non capit caro. quia uocat᷑ caro.
ẽẽ dixerunt. hoc non posse fieri putauer̃t.
Caro mea est: inquit pro mundi uuita. Norũt
fideles corpus xp̃i: si corpͦ xp̃i ẽe ñ negligãt.
Fiant corpus xp̃i: si uolunt uiuere de sp̃uxͥ.¬
Incelligite fratres mei quid dixerim. Hõ
es & sp̃m habes: & corpus habes. Sp̃m dico
que anima uocatur. qua constat qͦd hõ es.
Constat enim ex anima & corpore. Habes
itaq spm̃ ininsibilem: corpus uisibile.
Dic michi. quid exquo uiuat. Sp̃c tuus ui¬
uit ex corꝑe tuo: an corpꝰ trium ex sp̃u tuo
Respondet omnis qui uiuit. Qii autem hoc
non potest respondere: nescio si uunt. Quid
enim corpus meum uiuit de sp̃u tuo
Meum uuit de sp̃u meo: & tuum de tuo.

Expanded text:
iste veritas est. Si quis manducaverit ex iste veritas est. Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum. Et panis quem ego dabo, caro mea est, pro mundi vita. Hoc carnem? Vocatur caro, quod non capit caro: et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro. esse dixerunt, hoc non posse fieri putaverunt. Caro mea est, inquit, pro mundi vita. Norunt fideles corpus Christi, si corpus Christi esse non negligunt. Fiant corpus Christi, si volunt vivere de spIntelligite, fratres mei, quid dixerim. Homo es, et spiritum habes, et corpus habes. Spiritum dico quae anima vocatur, qua constat quod homo es: constas enim ex anima et corpore. Habes itaque spiritum invisibilem, corpus visibile. Dic mihi quid ex quo vivat: spiritus tuus vivit ex corpore tuo, an corpus tuum ex spiritu tuo? Respondet omnis qui vivit: qui autem hoc non potest respondere, nescio si vivit: quidenim corpus meum vivit de spiritu tuo? Meum vivit de spiritu meo, et tuum de tuo.
Abbreviated transcription (Latin):
& in mari: & omnes eandem escam spirita¬
lem manducauerunt. Spiritalem utiq
eandem. nam corporalem alteram quia
illi manna: nos aliud. Spiritalem uero
tam illi qͣm nos sed patres nr̃i non patres
illorum: quib nos similes sumus. non qͥbꝰ
illi similes fuerunt. Et adiungit. Et om̃s
eundem potum spiritalem biberunt. Ali¬
ud illi: aliud nos: sed specie uisibili: quod
tamen hoc idem significaret uirtute spiri¬
tali. Quomodo enim eundem potum:
Bibebant inquit de spiritali: sequenti petra.
Petra autem. erat xp̃c. Inde panis. inde po¬
bo & in carne. Et quomodo biberunt:
ꝑcussa est petra de uirga bĩs. Gemina ꝑcus¬
sio: duo ligna crucis significat. Hic ẽ gͦ pa¬
nis de cȩlo descendens: ut si quis ex ip̃so¬
manducauerit: non moriatur. Sed quod
ꝑtinet ad uirtutem sacramenti. non quod
ꝑtinet aduisibile sacramentum. Qui man
ducat intus non foris: qui manducat in cor¬
de. non qui premit dente. Ego sum panis

Expanded text:
Apostolus: Omnes eandem escam spiritaApostolus: Omnes eandem escam spiritalem manducaverunt. Spiritalem utique eandem, nam corquia manna, nos aliud; spiritualem vero eamdem quam nos, sed patres nillorum: quibus nos similes sumus, non quibus illi similes fuerunt. Et adjungit: Et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Aliud illi, aliud nos; sed specie visibili, quod tamen hoc idem significaret virtute spirituali. Quomodo enim eumdem potum? Bibebant, inquit, de spirituali sequente petra: petra autem erat Christus . Inde panis, inde porbo et in carne. Et quomodo biberunt? Percussa est petra de virga bis : gemina percussio, duo ligna crucis significat. Hic est ergo panis de coelo descendens, ut si quis manducaverit ex ipso, non moriatur. Sed quod pertinet ad virtutem Sacramenti, non quod pertinet ad visibile Sacramentum: qui maducat intus, non foris; qui manducat in corde, non qui premit dente. Ego sum panis
Abbreviated transcription (Latin):
iuide si dimitis. Nam si non dimittis.
mentiris. & ei mentiris. quem non fallis.
M entiri deo potes: fallere deum non potes:
Nouit ille quid agat: intus te uidet. intus
te examinat. intus inspicit. intus iũdicat.
intus aut dampnat aut coronat. Patres
autem istorum. idest mali parentes maloꝵ:
infideles patres infidelium: murmurato¬
tes patres murmuratorum. Nam de nulla
re dm magis offendisse ille populus dicc̃
est: qͣm contra d̃m murmurando. Ideo &
dñs eos uiolens ostendere talium filios. hinc
adeos cepit: Quid murmuratis inuicem
murmuratõres: filii murmuratorum:
Patres ur̃i manna manducauerunt &
mortui sunt: non quia malum erat man¬
na: sed quia mali manducauerunt. Hic
est panis qui de cȩlo descendit. Hunc. pa¬
nem significauit manna: hunc panem
significauit altare dei. Sacramenta illa
fuerunt. insignis diuersa sunt: in re que
significatur paria sunt. Apłm audi. Nolo
& omnes in moyse. baptrati sunt. in nube¬

Expanded text:
vide si dimittis: nam si non dimittis, vide si dimittis: nam si non dimittis, mentiris, et ei mentiris, quem non fallis. Mentiri Deo potes, Deum fallere non potes. Novit ille quid agat. Intus te videt, intus te examinat, intus inspicit, intus judicat, intus aut damnat, aut coronat. Patres autem istorum , id est, mali patres malorum, infideles patres infidelium, murmuratores patres murmuratorum. Nam de nulla re magis Dominum offendisse ille populus dictus est, quam contra Deum murmurando. Ideo et Dominus eos volens ostendere talium filios, hinc ad eos coepit: Quid murmuratis in invicem, murmuratores, filii murmuratorum? Patres vestri manna manducaverunt, et mortui sunt: non quia malum erat manna, sed quia male manducaverunt. 12. Hic est panis qui de coelo descendit. Hunc panem significavit manna, hunc panem significavit altare Dei. Sacramenta illa fuerunt: in signis diversa sunt; in re quae significatur paria sunt. Apostolum audi: Nolo et omnes m
Abbreviated transcription (Latin):
domino placuerunt. & mortui sunt. Quare:
Quia uisibilem cybum spiritaliter intellexe¬
runt. Spiritaliter esurierunt. spiritalit̾
gustauerunt: ut spiritaliter saciarentur.
Nam & nos hodie accipimus tusibilem cy¬
bum: sed aliud est sacramentum. aliud
uirtus sacramenti. Quam multi de alta¬
ri accipiunt & moriuntur: & accipiendo
moriuntur. Unde dicit apl̃s: iudicium
sibi manducat & bibit. Non enim
bucella dñica uenenum fuit udȩ. &
tamen accepit: & cum accepit in eum
inimicus intrauit. Non quia malum ac-¬
cepit. sed quia bonum male malus acce¬
pit. Uidete gͦ fr̃s panem cȩlestem. Spirita¬
liter manducate. innocentiam apportate.
Peccata & si sunt cotidiana: uel non sint
mortifera. Anteqͣm ad altare accedatis:
attendite quid dicatis. Dimitte nobis de¬
bita nr̃a: sicut & nos dimittimus debitori¬
bus nr̃is. Dimutis. dimittetur tibi. Se¬
curus accẽde. Panis est: non uenenum. S

Expanded text:
Domino placuerunt, et mortui non sunt. Quare? Domino placuerunt, et mortui non sunt. Quare? Quia visibilem cibum spiritualiter intellexerunt, spiritualiter esurierunt, spiritualiter gustaverunt, ut spiritualiter satiarentur. Nam et nos hodie accipimus visibilem cibum: sed aliud est Sacramentum, aliud virtus Sacramenti. Quam multi de altari accipiunt et moriuntur, et accipiendo moriuntur? Unde dicit Apostolus, Judicium sibi manducat et bibit . Non enim buccella Dominica venenum fuit Judae. Et tamen accepit, et cum accepit, in eum inimicus intravit: non quia malum accepit, sed quia bonum male malus accepit. Videte ergo, fratres, panem coelestem spiritualiter manducate, innocentiam ad altare apportate. Peccata etsi sunt quotidiana, vel non sint mortifera. Antequam ad altare accedatis, attendite quid dicatis: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Dimittis, dimittetur tibi: securus accede, panis est, non venenum. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
na. uerbum inprincipio erat apud deum.
Et deus erat uerbum. & uita erat lux hominũ
Ipse uita eterna. dedit & carni suscepte uitã
ȩcernam. Mori uenit: sed die tercio surrex̃.
mors media consumpta est. Ego inquit sũ
panis uitȩ. Et unde illi suꝑbiebant: La¬
ducauert᷑ manna: & mortui st̃. Quare man¬
ducauert & mortui st̃: Qͥa qͦd uidebant
credebat: qͦd ñ uidebat᷑ ñ intelligebãt. Ido
patres ur̃i. qͥa similes estis illis. & infideliũ¬
mei ad mortẽ istã u̾isibilẽ & corporalẽ.⁊
nunqͥd nos ñ morim᷑ qͥ manducamꝰ panẽ
de celo descendentẽ: Sic stͣ mortui & illi.
quẽ admodũ nos sumꝰ morituri: qͣntum
attinet ut dixi ad mortem huitis corporis
tusibilem atq carnalem. Quantum autẽ
ꝑtinet ad illam mortem de qua terret
dñs. quia mortui sunt patres istorum:
manducauit manna & moyses.manduca¬
uit manna & aaron: manducauit man¬
na & finees. manducauerunt ibi multi qui

Expanded text:
na Verbum: in principio erat apud Deum, na Verbum: in principio erat apud Deum, et Deus erat Verbum et vita erat lux hominum . Ipse vita aeterna, dedit et carni susceptae vitam aeternam. Mori venit, sed die tertio resurreximors media consumpta est. 11. Ego sum, inquit, panis vitae. Et unde illi superbiebant? Paducaverunt manna, et mortui sunt. Quare manducaverunt, et mortui sunt? Quia quod videbant, credebant: quod non videbant, non intelligebant. Ideo patres vestri, quia similes estis illorum. Nam qumei, ad mortem istam visibilem et corporalem, numquid nos non morimur qui manducamus panem de coelo descendentem? Sic sunt mortui et illi, quemadmodum nos sumus morituri; quantum attinet, ut dixi, ad mortem hujus corporis visibilem atque carnalem. Quantum autem pertinet ad illam mortem, de qua terret Dominus, qua mortui sunt patres istorum; manducavit manna et Moyses, manducavit manna et Aaron, manducavit manna et Phinees, manducaverunt ibi multi qui
Abbreviated transcription (Latin):
Ego nou̾i patrem. Ab illo sum. sed quomͦ
uerbum ab illo cuius est uerbum. non qͦd
sonat & transit: sed quod manet cum dicen¬
te & trahit audientem. Ad moneat quod¬
sequitur: Amen amen dico uobis: qui cre¬
dit in me habet uitam ttapa eternam.
Reuelare se uoluit quid eẽt. Nam compen¬
dio dicere potuit: qui credit in me. ht me.
Ipse enim xp̃c uerus deus est & uita ȩterna.
Qui gͦ credit in me inquit it in me: & qui
it in me habet me. Quid est autem habere
me:: Habere uitam eternam. Uita eterna
mortem assumpsit: uita eterna mori uo¬
luit: sed de tuo non de suo. Accepit ate ut
moreretur pro te. Ab hominib enim car.¬
nem assumpsit:sed non more hominum.
Nam patrem habens in cęlo: matrem elegit
in terra. Et illic natus sine matre: & hic
sine patre. Assumpsit gͦ uita mortem: ut
uita occideret mortem. Nam qui in me
credit inquit. habet uitam ȩternam. Hon
quod patet: sed quod latet. Uita enim eter¬

Expanded text:
Ego novi Patrem, ab illo sum: sed quomodo Ego novi Patrem, ab illo sum: sed quomodo Verbum ab illo cujus est verbum, non quod sonat et transit, sed quod manet cum dicente, et trahit audientem. « Amen, amen dico vobis: qui credit in me, habet vitam aeternam. Revelare se voluit quid esset: nam compendio dicere potuit, Qui credit in me, habet me. Ipse enim Christus verus Deus est et vita aeterna. Qui ergo credit in me, inquit, it in me; et qui it in me, habet me. Quid est autem habere me? Habere vitam aeternam. Vita aeterna mortem assumpsit, vita aeterna mori voluit; sed de tuo, non de suo: accepit a te, ubi moreretur pro te. Ab hominibus enim carnem assumpsit, sed non more hominum. Nam Patrem habens in coelo, matrem elegit in terra: et illic natus sine matre, et hic sine Patre. Assumpsit ergo vita mortem, ut vita occideret mortem. Nam qui in me credit, inquit, habet vitam aeternam: non quod patet, sed quod latet. Vita enim aeter
Abbreviated transcription (Latin):
liũ apatre. Doceat de pater. audi uer¬
bum eius. Quod uerbum
enus in quis audio: In princͥpio erat uer¬
bum. Hon factum est sed erat. Et uerbũ
erat apud deum. & deus erat uerbum.
Quomodo homines in carne constituti: au¬
diant tale uerbum: Quia uerbum caro
factum est & habitauit in nobis. Expõ¬
nit hoc & ipse: & ostendit nobis quid dixe¬
rit. Qui audiuit a patre & didicit: uenit
ad me. Continuo subiecit. quod cogitare
possimus. non quia patrem uidit quisqͣm
nisi is qui ẽ a deo hic uidit patrẽ. Quid
ẽ qd ait. ego uidi patrẽ. uos ñ uidistis pa
tre: Quidẽ autẽ uob̾ trahi a patre: nͥ discͥe
a patre: Quid ẽ disc̾e a patre: nͥ audire a pa¬
tre: Quid ẽ audire a patre : nͥ audire u̾bum
patris idẽ me:. Ne forte gͦ cum dico uobis
omnis qui aͣdiuit a patre & didicit. dica
tis apud uos. sed nunqͣm uidimus patrem:
quomodo dicere potuimus apatre᷑ A me¬
ipso audite. Non quia patrem uidit qͥs¬
qͣm: sed qui est adeo. hic uidit patrem.

Expanded text:
lium a Patre; doceat te Pater, audi Verbum ejus. Quod Verbum ejus, inquis, audio? In principio erat Verbum; non factum est, sed erat: Et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quomodo homines in carne constituti audiant tale Verbum? Quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 9. Exponit hoc et ipse, et ostendit nobis quid dixerit, Qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Continuo subjecit quod cogitare possemus: Non quia Patrem vidit quisquam, nisi is qui est a Deo, hic vidit Patrem. Quid est quod ait? Ego vidi Patrem, vos non vidistis Pattre. Quid est autem vos trahi a Patre, nisi discere a Patre? quid est discere a Patre, nisi audire a Patre? quid est audire a Patre, nisi audire Verbum Patris, id est me? Ne forte ergo cum dico vobis, Omnis qui audivit a Patre et dtis apud vos: Sed nunquam vidimus Patrem, quomodo autem discere potuimus a Patre? a meipso audite. « Non quia Patrem vidit quisquam, sed qui est a Deo, hic vidit Patrem. »
Abbreviated transcription (Latin):
apud tẽ. Hoc ẽ sicut tunc. itã & nunc.
Sicut tunc predestinatione: ita nunc ꝑfectiõe.
Fac in mundo. quod apud te iam fuerat
ante mundum. Fac in suo tempore: quod
ante omnia tempora stãtuisti. Intelliga
mus predestinationem daritatis humane
quȩ in illo ẽ naturȩ exmortali immortalis ap̃ud
patrẽ fut᷑e: & hoc iam predestinando factum
fuisse anteq̃m mundus eẽt: qđ in mundo
etiam suo tempore fieret. Si enim de nob̃
dixit apłs. sicut elegit nos in ipso ante mun¬
di constitutiõnẽ: cur ab horrere putat᷑ auero
si tunc pater caput nr̃m głificauit. qͣndo
nos in ipso. ut menbra eius eẽmus elegit :

Expanded text:
a me. Hoc est, sicut tunc, ita et nunc. Sicut tunc praedestinatione ita et nunc perfectione fac in mundo, quod apud te jam fuerat ante mundum. Fac in suo tempore quod ante omnia tempora statuisti. Hoc quidamus praedestinationem claritatis humanae quae in illo est naturae, ex mortali immortalis apud Patrem futurae; et hoc jam praedestinando factum fuisse antequam mundus esset, quod in mundo etiam suo tempore fieret. Si enim de nobis dixit Apostolus, Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem ; cur abhorrere putatur a vero, si tunc Pater caput nostrum glorificavit, quando nos in ipso, ut membra ejus essemus, elegit?
Abbreviated transcription (Latin):
habuit aliq̃ndo pater sine filio: Absit.
Neruntamen habuit aliquid aliquando
dei filius. quod nondum habuit idem
ipse hominis filius:quia nondum erat
homo factus ex matre. qͣndo tamen uni¬
quod dixit. tui erant: non se inde separa¬
uit dei filius. sine quo nichil unqͣm pater
habuit: sed solet ei tribuere omne quod
tuit pater. semꝑ cum illo filius pocuit:
qm̃ ille qui nunqͣm non fuit. & nunqͣm

Expanded text:
habuit aliquando Pater aliquid sine Filio? Absit. habuit aliquando Pater aliquid sine Filio? Absit. Verumtamen habuit aliquid aliquando Deus Filius, quod nondum habuit idem ipse homo Filius; quia nondum erat homo factus ex matre, quando tamener dixit Tui erant. Non se inde separavit Deus Filius, sine quo nihil unquam Pater habuit; sed solet ei tribuere omne quod tuit Pater, semper cum illo fuit et potuit, quoniam ille qui nunquam non fuit, et nunq
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo manifestauit si non dum ue¬
nit hora. de qua suꝑius dixerat quod ue¬
mret
hora. cum̃ iam non in prouerbiis inquit
loquar uobis: sed palam de patre meo an¬
nuntiabo uobis: An uͦ annuntiatio ma¬
iifesta putabit᷑ in prouerbũs: Cur gͦ dictũ ẽ
palã annuntiabo: nisi quia in prouerbiis
non ẽ palam: Quod autem non inpro¬
uerbiis occultat᷑. sed uerbis manifestat᷑:
Proinde sic intelligendum ẽ. pro tempore
futuro preteritum positum: quemadmo¬
dum illud. Omnia quȩ audiui apatͤ
meo: noca feci uobis. Quod nondum fẽ¬
cerat. sed loquebat᷑ quasi fecisset: quod
immutabiliter eẽ prefixum sciebat ut
faceret. Quid ẽ autẽ quos dedisti michi
de mundo: Dictum ẽ enim de illis quod
non eẽnt de mundo. Sed hoc eis regene¬
ratio prestitit: non generatio. Quid est
etiam quod sequit᷑. tui erant. & michi eos
dedisti: An aliquando erant patris. qͣn¬
do non erant unigeniti filii eius: Et

Expanded text:
quomodo manifestavit, si nondum vequomodo manifestavit, si nondum venit hora de qua superius dixerat quod veniret hora cum jam non in proverbiis, inquit, loquar vobis, sed palam de Patre meo annuntiabo vobis? An vero annuntiatio manifesta putabitur in proverbiis? Cur ergo dictum est, palam annuntiabo, nisi quia in proverbiis non est palam? Quod autem non proverbiis occultatur, sed verbis manifestatur, Proinde sic intelligendum est pro tempore futuro praeteritum positum, quemadmodum illud. Omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis, quod nondum fecerat, sed loquebatur quasi fecisset quod immobiliter esse praefixum sciebat ut faceret. Quid est autem Quos dedisti mihi de mundo? Dictum est enim de illis quod non essent de mundo. Sed hoc regeneratio praestitit, non generatio. Quid est etiam quod sequitur, Tui erant et mihi eos dedisti? An aliquando erant Patris, quando non erant unigeniti Filii ejus; et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽm cum eis ego seruabam eos nisi hi qͦs
in se credentes seruare iam ceꝑat presentia
corporali. & quos relicturus fuerat absentia
corporali. quamqͣm apud patrem serua¬
ret presentia sp̃uali. Post uero adiungit.
& ceteros suos ubi dicit. Non pro his au¬
tem rogo tantum. sed & pro eis qui credi¬
turi sunt ꝑuerbum eorum in me. Ubi ma¬
nifestius ostendit: quod non de omnib
ad eum ꝑtinentib suꝑius loqueret᷑ ab eo
loco ubi ait. manifestaui nomen tuum
hominib quos dedisti michi. sed de his
tantum qui eum cum illa diceret audi¬
aquib tunc audiebat᷑ discipulis suis dicat.
Manifestaui inquit nomen tũum homi¬
nibus: quos dedisti michi. Non gͦ noue¬
rant dei nomen:cum eẽnt udei: Et ubi
ẽ quod legit᷑ notꝰ iniudea ds̃. in isrł mag¬
num nomen eius: E go manifestaui nom̃
tuum hominib istis. quos dedisti michi
de mundo qui me audiunt hec dicentẽ
non illud nomen tuum quo uocaris ds̃.
sed illud quo uocaris pat̾ meus. Sed¬

Expanded text:
em cum eis, ego servabam illos, nisi hi quos in se credentes servare jam coeperat praesentia corporali, et quos relicturus fuerat absentia corporali, ut eos cum Patre servaret praesentia spirituali. Post vero adjungit et caeteros suos, ubi dicit: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro his qui credituri sunt per verbum eorum in me. Ubi manifestius ostendit quod non de omnibus ad eum pertinentibus superius loqueretur, ab eo loco ubi ait, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi; sed de his tantum qui eum, cum illa diceret, audia quibus tunc audiebatur discipulis suis dicat: Manifestavi, inquit, nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi. Non ergo noverant Dei nomen, cum essent Judaei? et ubi est, quod legitur: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ? Ergo manifestavi nomen tuum hominibus istis, quos dedisti mihi de mundo, qui me audiunt haec dicentem, non illud nomen tuum, quo vocaris Deus, sed illud quo vocaris Pater meus,
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣm caritas substantialis & consubstan¬
tialis amborum: qm̃ non duo dii pater
N ec idẽ tamen pater qui filius. nec idẽ filius
ficaui suꝑ terram: opus consummaui qͦd
dedisti michi ut faciam. Non ait iussisti
sed dedisti: ubi commendat᷑ eĩudens gr̃a
Quid enim habet quod non accepit: etiã
in unigenito humana natura ͦ An non
accepit ut nichil mali sed bona faceret
omnia: qͣndo inunitate ꝑsonȩ suscepta ẽ
a uerbo ꝑ quod facta sunt omnia: Sed
quomͦ consummauit opꝰ quod accepit ut
faciat: cum restet adhuc passionis expe¬
rim̃tum. ubi martyrib suis maxime p̃¬
buit quod sequerent᷑ exemplum: unde
quens nob̃ exemplum ut sequamur uestigia
eius: nisi quia consummasse se dicit. qͦd
se consummat᷑um eẽ certissime nouit. sic̃
longe ante in ꝓpħia preteriti temporis usus
ẽ uerbis: qͣndo post annos plurimos futu¬
rum fuerat. quod dicebat. foderunt inquit¬
manus manus meas & pedes meos: dinu¬
merauerunt omnia ossa mea. Et nunc¬

Expanded text:
tamquam charitas substantialis et consubstantialis amborum. Quoniam non duo dii, Pater Nec idem tamen Pater, qui Filius; nec idem Filius, ficavi super terram: opus consummavi quod dedisti mihi, ut faciam. Non ait jussisti, sed dedisti, ubi commendatur evidens gratia. Quid enim habet, quod non accepit, etiam in unigenito humana natura? An non accepit ut nihil mali, sed bona faceret omnia, quando in unitatem personae suscepta est a Verbo, per quod facta sunt omnia? Sed quomodo consummavit opus, quod accepit ut faciat, cum restet adhuc passionis experimentum, ubi martyribus suis maxime praebuit quod sequerentur exemplum; unde quens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus : nisi quia consummasse dicit quod se consummaturum certissime novit? sicut longe ante in prophetia praeteriti temporis usus est verbis, quando post annos plurimos futurum fuerat quod dicebat. Foderunt, inquit, manus meas, et pedes meos; dinumeraverunt omnia ossa mea . Non
Abbreviated transcription (Latin):
tristem mortem timẽtis: illa tristem uitã
ꝑtulit: ad letam mortem puenit. Uos
ad tempus queritis obsequium hominũ:
illa despecta ab hominib. inuenit socios.
choros angelorum. Discite gͥ fr̃s tempora¬
lia cuncta despicere: discite honorem tran¬
seuntem contempnere: ȩternam glam ama¬
re. Honorate quos pauꝑes uidetis. & quos
foris conspicitis despectos seculi: arbitrami¬
m intus amicos dei. Cum his participa¬
mini quod habetis: ut hoc quandoq dig¬
nentur uob̃cum participari qͦd habent.
Pensate quod ore magistri gentium dicit᷑.
In hoc tempore ur̃a habundantia illoꝵ
mopiam suppleat: ut & illorum abun¬
dantia. ur̃e in opiȩ sit supplementum. Pen¬
sate. quod ipsa ꝑse ueritas dicat. Quãdiu
fecistis uni de his fr̃ibus meis minimis: mͥ
fecistis. Ad tribuendum gͦ pigri cur estis:
quando hoc quod iacenti interra porrigi

Expanded text:
tristem mortem timetis; illa tristem vitam tristem mortem timetis; illa tristem vitam pertulit, ad laetam mortem pervenit. Vos ad tempus quaeritis obsequium hominum, illa despecta ab hominibus invenit socios choros angelorum. Discite ergo, fratres, temporalia cuncta despicere, discite honorem transeuntem contemnere, aeternam gloriam amare. Honorate quos pauperes videtis, et quos foris conspicitis despectos saeculi intus arbitramini amicos Dei. Cum his participamini quod habetis, ut hoc quandoque dignentur vobiscum participari quod habent. Pensate quod ore magistri gentium dicitur: In hoc tempore vestra abundantia illorum inopiam suppleat, ut et illorum abundantia vestrae inopiae sit supplementum . Pensate quod ipsa per se Veritas dicit: Quandiu fecistis uni de his fratribus meis minimis, mihi fecistis . Ad tribuendum pigri cur estis, quando hoc quod jacenti in terra porrigi
Abbreviated transcription (Latin):
tium altius ascendebant. tanto cepit
psalmodia lenius audiri: quousq & eiꝰ¬
dem psalmodiȩ sonitus. & odoris suaui¬
tas elongata finirẽtur. Hȩc gͥ qͣmdiu
uixit in corpore: quis illam haberet
in honore: In digna cunctis. omnib¬
despecta uidebatur. Quis ad illam
accederẽ.quis illam uidere dignaret᷑:
Sed latebat insterquilinio margarita dei.
Sterquilinium fr̃s. hanc ipsam corrup.¬
tibilitatem corporis appello: sterquiliniũ.
abiectionem pauꝑtatis nommo. Assũp¬
ta est gͦ margarita quȩ iacebat insterq̃¬
linio: & posita in cęlestis regis ornamento
Iam inter suꝑnos ciues emicat: iam inter
ignitos illos lapides. eterm diadematis
chorũscat. Ouos qui in hoc mundo uos¬
diuites atit eẽ creditis aut estis. conferte
si potestis. falsas diuitias ur̃as ueris diui¬
tiis romulȩ. Uos in huius mundi uia.
omnia a missuri possidetis: illa nichil
quesut in itinere. & omnia inuenit
inꝑuentione. Uos letam uitam ducitis:

Expanded text:
tium altius ascendebant, tanto coepit psalmodia lenius audiri, quousque et ejusdem psalmodiae sonitus, et odoris suavitas elongata finiretur. 12. Haec ergo quandiu vixit in corpore, quis illam haberet in honore? Indigna cunctis, despecta omnibus videbatur. Quis ad illam accedere, quis illam videre dignaretur? Sed latebat in sterquilinio margarita Dei. Sterquilinium, fratres, hanc ipsam corruptibilitatem corporis appello, sterquilinium abjectionem paupertatis nomino. Assumpta est ergo margarita quae jacebat in sterquilinio, et posita in coelestis Regis ornamento, jam inter supernos cives emicat, jam inter ignitos illos lapides aeterni diadematis coruscat. O vos qui in hoc mundo divites aut esse creditis, aut estis, conferte, si potestis, falsas divitias vestras veris divitiis Romulae. Vos in hujus mundi via omnia amissuri possidetis; illa nihil quaesivit in itinere, et omnia invenit in perventione. Vos laetam vitam ducitis,