comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cladib totiensq suꝑati. ut
ñ exꝓbrẽ qͦt p̃tores eoꝵ. quot
legati. qͦt ꝯsules. qͦt legiones
solum reuoluo qͣnta fu̾it ti¬
moris am̃tia. ñ miles romanꝰ
hebetatꝰ ut iam ne ad exꝑi¬
m̃tũ quidẽ belli cohib̾e pedẽ
atq obfirmare aĩum posset
s mox ospectos hispanos spe¬
cialit̾ hoste diffugiens uĩei
argum̃to patet ap̃ ut rosq
misera illa tꝑra iudicata. er̃
⁊ hispani.⁊ si uine̾e poterant
inuiti tñ desererent duleia
ocia sua. ⁊ bella ext̃na toła¬
rent. ⁊ romani qͣnto impy¬
dentiꝰ alienȩ quieti sese inge¬
rerent. tanto tͣpiꝰ uinc̾ent᷑.
Seruio. fuliuio. flaceo.q̃.
calpurnio. pisone consulibꝰ.¬

Expanded text:
cladibus totiensque superati; ut cladibus totiensque superati; ut non exprobrem, quot praetores eorum, quot legati, quot consules, quot legiones solum reuoluo, quanta fuerit timoris amentia miles Romanus hebetatus, ut iam ne ad experimentum quidem belli cohibere pedem atque offirmare animum posset, sed mox conspecto Hispano specialiter hoste diffugiens uinci argumento patet apud utrosque misera illa tempora iudicata, cum et Hispani etsi uincere poterant, inuiti tamen desererent dulcia otia sua et bella externa tolerarent, et Romani quanto inpudentius alienae quieti sese ingererent, tanto turpius uincerentur. Seruio Fuluio Flacco Q. Calpurnio Pisone consulib
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ p̃sumptũ ÷. atq ideo
ab inicio ꝑfecistis ut nec ei¬
uis ꝯsulat ouenient̃ ingͣcis
nec hostis fidelit c̾dat infidis
nt̃ea brutꝰ in int̾iore hispa¬
nia .lx. milia gallicoꝵ qͥ lu¬
sitanis auixilio uen̾ant asꝑ¬
rimo bello ⁊ difficili qͣmuis
incautos circumenisset op¬
p̃ssit. Quoꝵ in eo pͣlio .i. mi¬
lia occisa. sex milia capta re¬
ferunt᷑. pauei fuga euasert᷑.
neit̾iore hispania lepidꝰ ꝓ cõ¬
sul uacceos innoxiam gentẽ
⁊ supplicẽ ce̾ senatu ꝓhibẽte
ꝑtinacit̃ expugnare tẽpta¬
uit. S mox acepta clade gͣ¬
uissima imꝓbe ꝑtinatiȩ pe¬
nas luit. Sex milia qͥppe ro¬
manoꝵ in hoc iniusto bello
iustissime cesa st̃. reliqͥ exu¬
ti castͥs. armis cẽ ꝑditis eua¬
sert̃. Nec minꝰ turpis ħ sub
metello clades ꝗͣ. sub manci¬
felicitatis ase̾bant ut ñ dixe¬
rim hispani tot pulsati fa¬
tigatiq belł. s uł ipsi saltẽ
romani tã ꝯtinuis subacti

Expanded text:
tempus praesumptum est; atque ideo tempus praesumptum est; atque ideo ab initio perfecistis, ut nec ciuis consulat conuenienter ingratis nec hostis fideliter credat infidis. Interea Brutus in ulteriore Hispania LX milia Gallaecorum, qui Lusitanis auxilio uenerant, asperrimo bello et difficili quamuis incautos circumuenisset, oppressit: quorum in eo proelio L milia occisa, sex milia capta referuntur, pauci fuga euaserunt. in citeriore Hispania Lepidus proconsule Vaccaeos, innoxiam gentem et supplicem, etiam senatu prohibente pertinaciter expugnare temptauit. sed mox accepta clade grauissima improbae pertinaciae poenas luit. sex milia quippe Romanorum in hoc iniusto bello iustissime caesa sunt, reliqui exuti castris, armis etiam perditis, euaserunt. Nec minus turpis haec sub Lepido clades quam sub Mancifelicitatis adscribant ut non dixerim Hispani tot pulsati fatigatique bellis, sed uel ipsi saltem Romani tam continuis subacti
Abbreviated transcription (Latin):
hoc pepigit solus deditꝰ fuit:
Nuꝑ uarro ut p̃proꝑa pug¬
na iniret᷑ collegam paulum
obluctantẽ impulit. trepidã¬
tem pͣeipitauit ex̾citũ. infi¬
lices copias ap̃ infames illas
romanis cladib cannas ñ diᷤ¬
pofuit certamini. s opposuit
morti. Plusꝙͣ .xl. milla ibi
militum romanoꝵ sola i¬
patientia sua de qͣ uictoriam¬
⁊ͥ iam dudum hannibal p̃su¬
mebat amisit. collega ⁊̃ par¬
lo quo tande uiro ꝑdito no¬
uissime in urbẽ pene solus
impudentissime redire au
sus ÷. meruitq impu¬
dentiȩ suȩ p̃mium. Nam
gr̃ȩ ei qd̃ de republica ñ deᷤᷤ¬
ꝑasset. quã tñ ipse fecerat
desꝑatam publice in senatu
acte st̃. Porro aũ manemuᷤᷤ
qui sorte bellica cireunuen¬
tum ex̾citum ne ꝑd̾et labo¬
rauit. ab eodẽ senatu dediti¬
one dampnatꝰ ÷. Seio roma¬
ni ⁊ illd̃ in uarrone displicu¬
it. s tꝑri concessum ÷ & hoc
in maneino placuit. s sedm̃

Expanded text:
hoc pepigit, solus deditus fuit ? hoc pepigit, solus deditus fuit ? Nnper Varro, ut praepropera pugna iniretur, collegam Paulum obluctantem impulit, trepidantem praecipitauit exercitum, infelices copias apud infames illas Romanis cladibus Cannas non disposuit certamini sed opposuit morti; plus quam XL milia ibi militum Romanorum sola inpatientia sua, de qua sibi uictoriam iam dudum Hannibal praesumebat, amisit. collega etiam Paulo — quo tandem uiro! — perdito, nouissime in Vrbem paene solus impudentsus est, meruitque suae impudentiae praemium. Nam gratiae ei, quod de republica non desperasset, quam tamen ipse fecerat desperatam, publice in senatu actae sunt. Porro autem Mancinus, qui, sorte bellica circumventum exercitum ne perderet, laboravit, ab eodem senatu deditione damnatus est. Scio, Romanis et illud in Varrone displicuit, sed tempori concessum est, et hoc in Mancino placuit, sed secundum
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loco dolor exigit.
Cur falso uob̾ romani mag
cite. Fortitudine opꝰ fuit.
ƿugnando uicert̃. Fides
exigebat᷑. credentes aliis se¬
cundum se. quos oceid̾e po¬
tuerant. pacto fed̾e dimise¬
runt. Iusticia ꝓbanda erat.
ꝓbauit eam uł tacitꝰ senatꝰ
eũ idem numantini ꝑ lega¬
tos suos ad inuiolatã paeẽ
sołã. aut om̃s qͦs yignore
pacis accepto uiuos dimise¬
rant reposcebant. Misedia
examinanda uidebat᷑.¬
satis docum̃ti dedunt uel
emittendo ad uitã inimieũ
excitũ. ł ad penã ñ recipi¬
endo maneinum. M anemꝰ¬
ne rogo dedendꝰ fuit qͥuie¬
ti ex̾eitꝰ impendentẽ tru¬
cidationẽ p̾tento umbone
pacti fed̾is distulit: Qui
ꝑeelitantes patͥȩ uires in
meliora tꝑra reseruauit :
a ut displieuit fedꝰ qd̃ pactr̃
est.eur miles hoc pignore
redemptꝰ. aut cum reu̾t̾et᷑
receptꝰ ÷. aut cum repet̾e¬
tur redditꝰ ñ ẽ : Aut si pla¬
euit seruati militis qͣlisẽq
ꝓmissio. eur maneinus qͥ

Expanded text:
hoc loco dolor exigit. cur falso uobis, Romani, magncite, fortitudine opus fuit? pugnando uicerunt. fides exigebatur? credentes aliis secundum se, quos occidere potuerant, pacto foedere dimiserunt iustitia probanda erat? probauit eam uel tacitus senatus, cum idem Numantini per legatos suos ant inuiolatam pacem solam aut omnes, quos pignore pacis accepto uiuos dimiserant, reposcebant. misericordia xaminanda uidebatsatis documenti dederunt uel emittendo ad uitam inimicum exercitum uel ad poenam non recipiendo Mancinum. Mancinusne rogo dedendus fuit, qui uicti exercitus inpendentem trucidationem praetento umbone pacti foederis dispulit, qui periclitantes patriae uires in meliora tempora reseruauit? aut, si displicuit foedus quod pactum est, cur miles hoc pignore redemptus ant, cum reuerteretur, receptus est aut, cum repeteretur, redditus non est? aut, si placuit seruati militis qualiscumque prouisio, cur Mancinus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
petu romani ꝓmerentur.
decius consul occisus ẽ. fabiꝰ
tam̃ pꝰ magnã deciani par¬
tis stragẽ uicit. Eo prelio
.xl. milia samnit ũ siue
galloꝵ cesa. romanoꝵ uero
.UII. milia. ex decii tantum
mͦ parte qui occisus ẽ. ex¬
tincta referunt᷑. fuisse aũ
absq etruscis ⁊ umbris qͦs
astu romani bello auoca¬
uert̃. Galloꝵ ⁊ samnitum

Expanded text:
impetu Romani premerentur impetu Romani premerentur Decius consul occisus est. Fabius tamen post magnam Deciantis stragem, tandem vicit. Eo praelio XI millia Samnitum, sive Gallorum caesa, Romanorum vero VII millia ex Decii tantum parte qui occisus est exstincta referuntur. fuisse autem absque Etruscis et Vmbris, quos astu Romani bello auocauerunt, Gallorum et Samnitium
Abbreviated transcription (Latin):
suo diee molirent᷑ dicendi
posteri magni reges qui nẽ
nobis seuissimi hostes aduu¬
dicant᷑. quolibet hȩc gesta
alio nomine censeantur.
hoc ẽ siue dieant᷑ miserię
sue uirtutes. utͣq prionb
comparata in hoc tꝑr mino¬
ra sunt. atq ita utraq ꝓ nob̾
faciunt. In comꝑatõe alexã dri
minor ÷. hostium. si miseria
minor : romanor. Enno ab¬
conss̃ .iiiiͦ. fortissimi. floren¬
tissimiq italie ppłi in unũ
agm̃. fedusq coiert̃. Namq
⁊ rusci umbri. sa̾nites ⁊ galli
uno agmine cõspirantes ro¬
manos dełe conati st̃. Treme¬
facti romanoꝵ animi. ⁊ la¬
befacta fiducia ẽ. nec ausi s̃
totum sꝑare de uirib. dolo
diuid̾e hostes tutiꝰ rati plu¬
rib se bellis implicare qͣ. gra¬
uib. Itaq cum quibꝰdam su¬
is ad ppsandos hostiles agroᷤᷤ
in umbriam sͣxuriamq p̃¬
ex̾citũ redire ad tuitionem
suoꝵ coegissent. eũ sãnitibꝰ
⁊ gallis bellũ mire ꝓparũt.
I n quo bello cũ galloꝵ i

Expanded text:
onere molirentur, dicendi posteris magni reges, qui nunc nobis saevissimi hostes adjudicantur. Quolibet autem gesta talia nomine censeantur, hoc est, sive dicantur miseriae, sive virtutes, utraque prioribus comparata in hoc tempore minora sunt: atque ita utraque pro nobis faciunt in comparatione Alexandri minor est hostium; si miseria, minor est Romanorum. 196 CAPconsulibus, quatuor fortissimi florentissimique Italiae populi in unum agmen foedusque coierunt. Namque Etrusci, Umbri, Samnites et Galli, uno agmine conspirantes, Romanos delere conati sunt. Treme Romanorum animi et labefactata fiducia est, nec ausi sunt totum sperare de uiribus: dolo diuisere hostes, tutius rati pluribus se bellis inplicare quam grauibus. itaque cam, quibusdam suis ad populandos hostiles agros in Vmbriam Etruriamque prexercitum redire ad tuitionem suorum coegissent, cum Samnitibus et Gallis bellum inire properarunt. in quo bello cum Gallorum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ carpentarios nulle in ar¬
mis contͣ aciem stetisse ro¬
manã. S ut seꝑe dictũ ÷
semꝑ romanoꝵ aut domes¬
ticam quietẽ extraneis bel¬
lis intͣpellatã. aut externoᷤ
ꝓuentus morbis interioribꝰ
aggͥuatos. tantũ ut omni¬
modis ingentes animi un¬
decumq p̃merent᷑. hanc
eruentam tristẽq uicto¬
riam pestilentia eiuitatis
oñauit. ⁊ tͥumphales põpas
obiuȩ mortuoꝵ exequie poi¬
luerunt. nec erat eui de tri¬
umpho gaudium suaderet᷑
eum tota eiuitas aut egriᷤ
suspirar et aut mortius. Se¬
quit᷑ anitꝰ qͦ romani instar¬
rato a samnitib bello uie¬
ti sunt. atq in castͣ fugert̃
Postea uͦ samnites nouĩi ha¬
bitum animũq sum̃tes
ħ ÷ deargentatis armis ac
uestib. paratoq aĩo nii iĩ¬
cant mori bello sese offert̃.¬

Expanded text:
 carpentarios mille in armis contra aciem stetisse Romanam. Sed — ut saepe dictum est semper Romanorum aut domesticam quietem extraneis bellis interpellatam aut externos prouentus morbis interioribus adgrauatos, tantum ut omnimodis ingentes animi undecumque premerentur — hanc cruentam tristemque uictoriam pestilentia ciuitatis onerauit et triumphales pompas obuiae mortuorum exsequiae polluerunt. nec erat cui de triumpho gaudium suaderetur, cum tota ciuitas aut aegris suspiraret aut mortuis. Sequitur annus, quo Romani instaurato a Samnitibus bello uicti sunt atque in castra fugerunt. postea uero Samnites nouum habitum animumque sumentes, hoc est deargentatis armis ac uestibus, paratoque animo ni uincant mori, bello sese offer
Abbreviated transcription (Latin):
quid̃e se tradidit passioni. s
impie a ud̾is comp̃hensꝰ. ⁊ patibulo
suffixus ẽ. maximo t̾remotu ꝑ om̃em
orbem facto. sara in montib scissa.¬
maximarũq urbiũ plurune par¬
tes plus solita ꝯcussioẽ cecid̾unt.
Eadem qͦq die ab hora diei sexta
sol in totũ obscuratꝰ. tetraq nox su¬
bito obducta t̾ris ẽ. Et sicut dictũ
ẽ impiaq et̾nam timuert scła no-¬
cꝰtem. usq adeo aut̃ neq lunã lu-
mini solis. neq nẽbes obstitisse ma
ta celi regione int̾iecta. longissime
a ꝯspectu solis abfuisse. ⁊ stellas tẽ
diurnis horis. uł pociꝰ in illa hor¬
renda nocte. toto celo fulsisse re-

Expanded text:
quidem se tradidit passioni, sed impie a Judaeis apprehensus, et patibulo suffixus est, maximo terrae motu per orbem facto, saxa in montibmaximarumque urbium plurimae partes plus solita concussione ceciderunt. eadem quoque die ad horam diei sextam sol in totum obscuratus tetraque nox subito obducta terris est et, sicut dictum est, Impiaque aeternam timuerunt saecula noctem. usque adeo autem neque lunam mini solis, neque nubes obstitisse manunam, tota coeli regione interjecta longissime a conspectu solis abfuisse, et stellas tunc diurnis horis, vel potius in illa horrenda nocte toto coelo fulsisse refe
Abbreviated transcription (Latin):
Hisdem autẽ dieb uidĩ qui iam t̾e
ob passionẽ xp̃i meritis ubiq ela¬
dib exagitabant᷑. apud alexandri¬
am sedicioẽ excitata ꝓfligati ce¬
de atq urbe ꝓpulsi. expm̃darum
querelarũ causa. philonẽ quendã
uirũ sane inpͥmis eruditũ. legatũ
ad cesarẽ miserant. S caligula cũ
om̃ib pͣe hominib t̾e p̃cipue uide¬
is infestissimꝰ spreta legatioe philo¬
nis. om̃s uid̾oꝵ sacras sedes. atq in
pͥmis antiquũ illud in hierosoli-¬
mis sacͬriũ ꝓfanari sacͥficiis gen-¬
tiliũ. ac repleri statuis simulacͥsq
imꝑauit. seq ibi ut dm̃ coli p̾cep̃.¬
dãpnatiois in xp̃m dixerat pꝰquã
plurimas seditiones in hierosolimi
ercepit ac fecit. tantis irrogante
gaio angorib coartatꝰ ẽ. ut sua
se tranfu̾berans manu. maloꝵ cõ¬
pendiũ mortis cełitate q̃sierit.

Expanded text:
isdem autem diebus Iudaei, qui iam tunc isdem autem diebus Iudaei, qui iam tunc ob passionem Christi meritis ubique cladibus exagitabantur, apud Alexandriam seditione excitata, profligati caede atque urbe propulsi, expromendarum querellarum causa Philonem quendam, uirum sane in primis eruditum, legatum ad Caesarem miserant. sed Caligula cum omnibus hominibus tum praecipue Iudaeis infestissimus, spreta legatione Philonis omnes Iudaeorum sacras sedes atque in primis antiquum illud in Hierosolymis sacrarium profanari sacrificiis gentilium ac repleri statuis simulacrisque imperauit seque ibi ut deum coli praedamnationis in Christum dixerat, postquam plurimas seditiones in Hierosolymis excepit ac fecit, tantis inrogante Gaio angoribus coartatus est, ut sua se transuerberans manu malorum conpendium mortis celeritate quaesierit.
Abbreviated transcription (Latin):
nullis calamitatib publicis insigni¬
rent᷑. O beata g̾mina tp̃ris xͥani.
qͣntũ p̃ualiustis in reb humanis.
ut eciã crudelitas hominis magis
potuerit clades desid̾are ꝗͣ inue¬
nire. Ecce de tͣnqͥllitate gñali feri¬
tas ieuina ꝯquerit᷑ furor impius
intꝰ seua sedens suꝑ arma. ⁊ centũ
uinctꝰ enis pꝰtergũ modis fremit
horridꝰ ore eruento. Serui rebel
lei & fugitiui gladiatores ꝑt̾ruere
romã. euertere ytaliã syciliam de¬
leuer̃t. iã pene uniu̾so humano
gn̾i toto orbe metuendi. In diebꝰ aũ
quietẽ ñ potest uł cesar infestus.
Hic siquide̾ magno ⁊ incredibili ap¬
paratu ꝓfectꝰ querere hostem iuri¬
b ociosis. germaniã galliamq ꝑcͦ¬
reus. in ora occeani circa ꝓspectum
britannie restitit. Cũq ibi mino¬
cinobelinũ britannoꝵ regis filiũ.
qͥ a pat᷑ missꝰ pulsꝰ cũ paucis ober¬
rabat. in dedicionẽ recepiss defi¬
ciente belli mat̾ia romã rediit.

Expanded text:
nullis calamitatibus publicis insignirentur. O beata germina temporis Christiani, quantum praeualuistis in rebus humanis, ut etiam crudelitas hominis magis potuerit clades desiderare quam inuenire! ecce de tranquillitate generali feritas ieiuna conqueritur; furor impius intus Saeua sedens super arma et centum uinctus aeuis Post tergum nodis fremit horridus ore cruento. serui rebelles et fugitiui gladiatores perterruere Romam, euertere Italiam, Siciliam deleuerunt, iam paene uniuerso humano generi toto Orbe metuendi; in diebus autquietem non potest uel Caesar infestus. hic siquidem magno et incredibili apparatu profectus quaerere hostem uiribus otiosis, Germaniam Galliamque percurrens, in ora Oceani circa prospectum Britanniae restitit. cumque ibi Minocynobelinum Britannorum regis filium, qui a patre pulsus cum paucis oberrabat, in deditionem recepisset, deficiente belli materia Romam rediit.
Abbreviated transcription (Latin):
soceri scese assũptum. habi¬
ta in ciues crudelitate deiee¬
tum flagieium adulterate
lucreciȩ admissum. ⁊ inter
domestica uicia. uirtutesq
forinsecꝰ emicantes. id ℥. oppi¬
&a ualida in latio ꝑ eũ capta
ardeam ocricolũ. suessam.
pometiam q.⁊ qͥcqͥd in gaby¬
os uł fraude ꝓpͥa. uł pena
filii. uł romanis uirib per¬
petrauit. s romani qͣnta
⁊tres annos continua illa
solum uniꝰ regis expulsio.
uerum ⁊̃ ⁊ abiuratio regii
nominis ⁊ potestatis ostẽdit.

Expanded text:
soceri scelere assumptum, habisoceri scelere assumptum, habita in cives crudelitate detentum, flagitio adulteratae Lucretiae amissum, inter domestica vitia, virtutesque 95 forinsecus emicantes, id est, oppida valida in Latio per eum capta, Ardeam, Ocricolum, Pometiamque et quidquid in Gabios uel fraude propria uel poena filii uel Romanis uiribus perpetrauit. sed Romani quanta II annos continua illa solum unius regis expulsio uerum etiam eiuratio regii nominis et potestatis ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
dirutũ oppidum. assũptis
semel armis. numqͣ. quies
quippe quib egestas turpis
atq obscena fames domi ti¬
merent᷑. si umꝗͣ. paci adqͥe¬
uissent. Iam hine incessabi¬
bilia e̾tamina. ⁊ iuxta qͣnti¬
tatẽ uirium semꝑ gͣuia quã
b̃uissime ꝑstrinxerim. Tul¬
lium host̾ilium militaris rei
institatorẽ fiducia bñ exer¬
eitȩ iuuentutis albanis in¬
tulisse bellũ. ⁊ dui altrinse¬
cus spe incerta. certa clade
tandẽ pessimꝰ exitꝰ. ⁊ dubius
euentus. compendiosa terge¬
minoꝵ congͥssione finisse.
Rursus pace dirupta. metr̃
fufetiũ fidinate bello. me¬
ditata ⁊̃ ꝓditõe suspensum.
currib in diu̾sa raptantib
duplicis animi noxam pena
diuisi corꝑis expendisse. lati¬
nos anco martio duce sepe
congͥssos. aliqñ suꝑatos. tar¬
quinium pͥseũ om̃s finiti¬
se conflictib. Ueientẽs i¬
seruiotullo insistente uic¬
tos fuisse nec domitos. tar¬
quinu suꝑbi regnũ. occisi

Expanded text:
dirutum oppidum. adsumptis dirutum oppidum. adsumptis semel armis numquam quies, quippe quibus egestas turpis atque obscena fames domi timerentur, si umquam paci adquieuissent. iam hinc incessabilia certamina et iuxta quantitatem uirium semper grauia quam breuissime strinxerim: Tnllum Hostilium militaris rei institutorem fiducia bene exercitae iuuentutis Albanis intulisse bellum et diu altrinsecus spe incerta, certa clade, tandem pessimos exitus et dubios euentus conpendiosa tergeminorum congressione finisse: rursus pace disrupta Mettum Fufetium Fidenate bello, meditata etiam proditione suspensum, curribus in diuersa raptantibus duplicis animi noxam poena diuisi corporis expendisse: Latinos Anco Marcio duce saepe congressos, aliquando superatos: Tarquinium Priscum omnes finitiisse conflictibus: VeienteSer. Tullio insistente, victos fuisse, nec domitos. Tarquinii Superbi regnum, occisi
Abbreviated transcription (Latin):
rbs roma in italia a ro¬
mulo. ⁊ remo geminis
auetorib condita :. Cuius
regnũ continuo romulus
parricidio imbuit pariq
successu erudelitatis sine mo¬
ra raptas sabinas imꝓbis nup¬
ciis confed̾atas maritoꝵ. ⁊ pa¬
rentum eruore dotauit. Ita¬
q romulus int̾fecto pͥmum
auo numitore. dehinc remo
fr̃e. arripuit imꝑium ur¬
bemq constituit. Regnũ
aui. muros fr̃is. templũ so¬
ceri sanguine dedicauit. sce¬
leratoꝵ manũ ꝓmissa impy¬
nicate colleg̃. Primꝰ illi campꝰ
ad bellũ forũ urb̃ fuit. mix¬
ta simul ext̃na cruiliaq bel¬
la numꝗͣ defutura signific̃aᷤ.
Sabinoꝵ quos fed̾e ludisq pel¬
lexerat feminas.tam inhone¬
ste p̃sumit. ꝗͣ nefarie defẽdit.
Duc̃e eoꝵ titiuntatiũ senẽ ho¬
nestis pietatis causis insistẽ¬
tẽ. du armis ꝓpulsatũ. mox
ut in societatem regni assỹp¬
sit. occidit. Cum uelentibis
p̃lium adhue paruo nomine
iam magnis uirib agitatũ.
cecinensum campum. ac

Expanded text:
rbs Roma in Italia a Romulo et Remo geminis auctoribus condita est. cuius regnum continuo Romulus parricidio imbuit, parique successu crudelitatis sine more raptas Sabinas, inprobis nuptiis confoederatas maritorum et parentum cruore dotauit. itaque Romulus, interfecto primum auo Numitore dehinc Remo fratre, arripuit imperium Vrbemque constituit; regnum aui, muros fratris, templum soceri sanguine dedicauit; sceleratorum manum promissa inpunitate collegit. primus illi campus ad bellum forum Vrbis fuit, mixta simul externa ciuiliaque bella numquam defutura significans. Sabinorum, quos foedere ludisque pellexerat, feminas tam inhoneste praesumpsit quam nefarie defendit. ducem eorum Titum Tatium, senem honestis pietatis causis insistentem, diu armis propulsatum, mox, ut in societatem regni adsumpsit, occidit. cum Veientibus proelium adhuc paruo nomine, iam magnis uiribus, agitatum. Caeninensium captum ac
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ut imꝑium romanum
extinguerent ospiraue¬
rant missi ꝓuineias sͥ ro¬
dano flumine medio di-¬
uisert̃. & bi dum int̾ se
gͣuissima inuidia ⁊ ꝯten¬
tione diseiu̾ant. eũ mag¬
na ignominia ⁊ ꝑiełõ ro¬
mani nominis uicti suq
Siquidẽ in ea pugna .ꝙ̃.
emiliꝰ ꝯsularis captꝰ atq in¬
t̃fectꝰ ÷. Duo filii consulis
cesi.lxxx. milia romanoꝵ
socioꝵq ea tempestate trr¬
cidata .xl. milia calonũ
atq lixaꝵ int̃fecta athias seͥ¬
bit. Ita ex omni p tire ex̾citr
.x. tantum homines qui mi¬
serum nuneium ad augen¬
das miserias reportarent.
suꝑfuisse referuntur
hostes binis castͥs. atq
ingentip̃da po¬
titi. noua quadã atq ĩ¬
solita execratione   qͣ cepe

Expanded text:
 ut imperium Romanum extinguerent conspirauerant, missi prouincias sibi Rhodano flumine medio diuiserunt. ubi dum inter se grauissima inuidia et contentione disceptant, cum magna ignominia et periculo Romani nominis uicti sunt. siquidem in ea pugna M. Aemilius consularis captus atque interfectus est, duo filii consulis caesi; LXXX milia Romanorum sociorumque ea tempestate trucidata, XL milia calonum atque lixarum interfecta Antias scribit. ita ex omni penitus exercitu decem tantummodo homines, qui miserum nuntium ad augendas miserias reportarent, superfuisse referuntur. hostes binis castris atque ingenti praeda potiti noua quadam atque insolita exsecratione c
Abbreviated transcription (Latin):
sese e naui in undas dedit. ac suffo¬
catus ẽ. Theodosius meruentã iue¬
toriã dõ ꝓeurante suscepit. Ecce
ciuilia cũ uitari neqͦunt transigũ
mis. ⁊ hoc parũ ẽ. Ecce parte alia
uic̾tꝰ hostilis exercitꝰ atq ipso tiran¬
no truculentior comes tiranni. ad
mortẽ coactꝰ. Tante dissolute eluse¬
q insidie. tanti apparatus exinani¬
ti st̃ ⁊ tam̃ nullꝰ dolos strurit. nullꝰ
aciẽ disposuit. Postremo nullꝰ si di¬
si licet. gladiũ de uagina extulit.
Formidolosissimũ bellũ sine sangͥne
usq ad uictoriã. ⁊ in uictoria duo¬
rũ morte confectũ est. R ne hoc
quisquã casu factũ putet. qͦmag̃
potencia di. qua ⁊ dispensant᷑ ⁊
uidicant᷑ uniu̾sa ꝓpalato sui de¬
stimonio declarata. obstrepentiũ
m̃tes uł ad ꝯsusionẽ uł ad fidem
cogat. Dico pem ignotã om̃ib¬
& omib not᷑a. Cost hoc bellum quo
maximꝰ int̃fectꝰ ẽ. multa utiq sic̃

Expanded text:
sese e naui in undas dedit ac suffosese e naui in undas dedit ac suffocatus est. Theodosius incruentam uictoriam Deo procurante suscepit. Ecce ciuilia. cum uitari nequeunt, transigunnus. et hoc parum est. ecce parte alia uictus hostilis exercitus atque ipso tyranno truculentior comes tyranni ad mortem coactus, tantae dissolutae elusaeque insidiae, tanti apparatus exinaniti sunt: et tamen nullus dolos struxit, nullus aciem disposuit, postremo nullus, si dici licet, gladium de uagina extulit. formidulosissimum bellum sine sanguine usque ad uictoriam et in uictoria duorum morte confectum est. et, ne hoc quisquam casu factum putet, quo magis potentia Dei, qua et dispensantur et iudicantur uniuersa, propalato sui testimentes vel ad confusionem vel ad fidem cogat, dico rem et ignotam omnibs notam. Post hoc bellum, quo Maximus interfectus est, multa utique, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
sola fide maior. nã longe minor u¬
niu̾si apparatꝰ uellici cõꝑationȩ ꝓ
ripuit.dquileie tẽ maximꝰ uic¬
torie sue spectator insederat. an¬
dragatiꝰ comes eiꝰ sũmam belli ad¬
minstrabat. Qͥ cũ largissimis mi¬
litũ copiis. ipsarũq magnarũ co¬
piarũ fortitudinẽ p̃cellentẽ con¬
silio. oms meredibilit̾ alpiũ ac ad¬
itus fluminũ cõmuniss ieffabili
iudicio dĩ dũ nauali expeditiõe
incautũ hostem p̃uenire ⁊ obru¬
ere parat. sponte eadẽ que obstru¬
xerant claustra deseruit. Ita te¬
odosus nemine sentiente. ut ñ
dicam repugnante. uacuas tͣns¬
misit. alpes atq aquileiam un¬
ꝓuisus adueniens. magnũ illũ
m is qͦq gͥmanoꝵ gentib tͥbuta sti¬
pendia solo t̃rore nõis exigentẽ si¬
ne dolo ⁊ siue ꝯtͦuersia clausit. cep̃¬
& occidit. Ualentinianꝰ recepto ita¬
lie potitus imꝑio ẽ. Andragatuiꝰᷤ co¬
mes cognita maximi nece. p̃cipitẽ

Expanded text:
sola fide maior — nam longe minor usola fide maior — nam longe minor uniuersa apparatus bellici conparatione — proripuit. Aquileiae tunc Maximns uictoriae suae spectator insederat. Andragathius comes eius summam belli administrabat: qui cum largissimis militum copiis ipsamque magnarum copiarum fortitudinem praecellente consilio omnes incredibiliter Alpium ac fluminum aditus communisset, ineffabili indicio Dei, dum nauali expeditione incautum hostem praeuenire et obruere parat, sponte eadem quae obstruxerat claustra deseruit. ita Theodosius nemine sentiente, ut non dicam repugnante, uacuas transmisit Alpes atque Aquileiam inprouisus adueniens hostem illum mis quoque Germanorum gentibus tributa ac stipendia solo terrore nominis exigentem, sine dolo et sine controuersia clausit cepit occidit. Valentinianus recepto Italiae potitus imperio est. Andragathius comes cognita Maximi nece praecipitem
Abbreviated transcription (Latin):
aximꝰ uir qͥdem strenuuᷤ.
& ꝓbus. atq augꝰto dignꝰ.
nͥ contͣ sacram̃ti fidẽ ꝑ
tyrannidem em̾siss in brittanni¬
am inuit ꝓpemͦ ab exercitu ĩꝑa¬
tor creatꝰ in galliã transiit. ubi
gratianũ augꝰtum subita meͤsio¬
ne ꝑtritum. atq in italiã tran¬
sire meditantẽ. dolis cͥcũuentũ
int̃fecit. fr̃ẽmq eiꝰ ualentinianỹ
aug̾tum italia expulit. Ualenti¬
nianꝰ in orientẽ refugiens. a the¬
odosio pat̾na pietate susceptus.
moꝵ eciam imꝑio restitutꝰ est.¬
theodosius. xliꝰ ab augͦto. int̾fec̃to ꝑ
maximũ gratiano. imꝑiũ romane
urbis obtinuit mansitq in eo annis
xi. Cum iam in orientis partib .ui.
annis gratiano iuuente regnass ita
iustis necessariisq causis ad bellum
ciuile ꝑmotꝰ. cũ e duob augtis fr̃ib
⁊ ultionẽ uniꝰ int̃fec̾ti sanguis exi¬
geret. ⁊ restitucionẽ miseria ałtiꝰ
exulantis oraret. posuit in dõ spẽ
suã. seseq adu̾sus maximũ tyrannũ

Expanded text:
aximus, uir quidem strenuus et probus atque Augusto dignus nisi contra sacramenti fidem per tyrannidem emersisset, in Britannia inuitus propemodum ab exercitu imperator creatus in Galliam transiit: ubi Gratianum Augustum subita incursione perterritum atque in Italiam transire meditantem dolis oircumuentum interfecit fratremque eius Valentinianum Augustum Italia expulit. Valentinianus in Orientem refugiens a Theodosio paterna pietate susceptus, mox etiam imperio restitutus est.TheodosiuMaximum Gratiano imperium Romani orbis obtinuit mansitque in eo annis undecim, cam iam in Orientis partibus sex annis Gratiano uiuente regnasset. itaque iustis necessariisque causis ad bellum ciuile permotus, cum e duobus Augustis fratribus et ultionem unius interfecti sanguis exigeret et restitutionem miseria alterius exulantis oraret, posuit in Deo spem suam seseque aduersus Maximum tyrannum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ fruc̾tu simplici scẽq uictorie
uł nullo uł minimo sangͥne quie¬
uer̃t. Igͥ ualentinanꝰ uinior in¬
regnũ restitutus. extincꝰto maxi¬
mo eiꝰq filio uictore quẽ imꝑato¬
r̃ẽ gallis maximꝰ reliquerat & p̃¬
fecerat. ipse in galliã transiit.
Ubi cũ tranqͥlle rei publice in pace
ageret apud uiennã dolo arbo¬
gastis comitis sui ut fer̃t strangu¬
latus. atq ut uoluntariã sibi con¬
scuusse mortẽ putaret᷑. laqueo su¬
spensus est.¬

Expanded text:
implicis sanctaeque uiotoriae uel nullo uel minimo sanguine quieuerunt. Igitur Yalentinianus iunior regno restitutus extincto Maximo eiusque filio Victore, quem imperatorem Gallis Maximus reliquerat, ipse in Galliam transiit: ubi cum tranquilla republica in pace ageret, apud Viennam dolo Arbogastis comitis sui, ut ferunt, strangulatus atque, ut uoluntariam sibi consciuisse mortem putaretur, laqueo suspensus est
Abbreviated transcription (Latin):
mo uesores rex egryti meri¬
diem ⁊ septẽtrionẽ diuisas
pene toto oelo ac pelago pla¬
gas aut miscere bello aut
regno iung̾e studens seythi
bellum pͥmus indixit. missis
priꝰ legatis qui hostib parẽ¬
di leges dic̾ent. ad quẽ seythe
legatis respondent. Stolide
oƿulentissimum regẽ adu̾sꝰ
inopes sumpsisse bellũ. qd̾ti
ituros. Nec mora. Nam dic¬
ta factis insequuntur. Eri¬
mum ipsũ uesoren t̾ritum
refug̾e in regnũ cogunt. de¬
stitutũ uͦ ex̾citum inuaduii
omnẽq belli apparatũ capes¬

Expanded text:
 Vesoces rex Aegypti meridiem et septentrionem, divisas pene toto coelo ac pelago plagas, aut miscere bello aut regno jungere studens, Scythis primus bellum indixit, missis prius legatis, qui hostibus parendi leges dicerent. Scythae autem legatis responderunt, stolide opulentissimum regem adversus inopes sumpsisse bellum, quod tituros. Nec mora; nam dicta factis insecuntur, primumque ipsum Vesocen territum refugere in regnum cogunt, destitutum vero exercitum invadunt, omnemque belli apparatum capes
Abbreviated transcription (Latin):
cit cum a nobis discutiunt᷑.
non se plures deos sequi sed
sub uno deo magno plures
ministros uenerari fatent᷑
Restat gͥ de intelligentia ue¬
ri dei per multas intelligen¬
di suspiciones confusa dissen¬
sio. quia de uno d̃o om̃ium
pene una opinio est. Huc uͦq
humana scrutatio. nsi eũ
labore potuit. ut uͥ racicina¬
tio defecit fides subuenit.
nͥ enĩ credidĩmꝰ. nõ intellige¬
mus. Ab ip̃o audias ip̃iq d̾o
credas. quod uerũ uelis scire
de do¬

Expanded text:
cit, cum a nobis discutiuntur, cit, cum a nobis discutiuntur, non se plures deos sequi, sed sub uno Deo magno plures ministros venerari fatentur. Restat igitur de intelligentia veri Dei per multas intelligendi suspiciones confusa dissensio, quia de uno Deo omnium pene una opinio est. Hucusque humana scrutatio, etsi cum labore, potuit: at ubi ratiocinatio defecit, fides subvenit. Nisi enim crediderimus, non intelligemus. Ab ipso audias, ipsique Deo credas, quod verum velis scire de D
Abbreviated transcription (Latin):
Incipit liber sextiii.
or̃s homines cuius¬
ibo uel secte uel
uite. uel patrie.
ita semꝑ ad ꝓspec̾¬
tum prudentie na¬
turali bono eriguntur. ut
oblectamento corporis ratio¬
nale mentis. n si non ac̾tu
p̃ferant. iudicio tamen pre¬
ferendum sciant. Que men̾
ratione duce illustrata. in
medio uirtutum quib ge¬
nuino fauore quãuis uicuᷤ
inclinetur assurgit. scienti.¬
am dei quasi arcem ꝓspicit.
Dm̃ enim quilib&. hominum
contẽpnere ad tempꝰ potest.
nescire in totum nõ potest.
Uñ quidam dũ in multis
diis credunt. multos deos
indiscreto timore finxerunt.
S hinc iain uel maxime cũ
aueloritate ueritatis oꝑan¬
te. cum ip̃a &̃. ratione dis¬
cutiente discessum est. qͥp¬
pe cũ n philosophi eoꝵ ut
de nr̃is scĩs sileam. dum in¬
tento mentis studio quert̃
scrutanturq om̃ia. unũ
dm̃ auctorem om̃ium rep¬
peterunt. atq in unũ om̃ĩa
gani quos iam declatata ue¬
ritas de contumatia magis
quã de ignorantia conuin¬

Expanded text:
NOS LIBER SEXTVS. Omnes homines cuiuslibet uel sectae uel uitae uel patriae ita semper ad prospectum prudentiae naturali bono eriguntur, ut oblectamento corporis rationale mentis etsi non actu praeferant, indicio tamen praeferendum sciant. quae mens, ramedio virtutum, quibus genuino favore, quamvis vitiis inclinetur, assurgit, scientiam Dei quasi arcem prospicit. DEUM enim quilibet hominum contemnere ad tempus potest, nescire in totum non potest. Unde quidam, dum in multis Deum credunt, multos deos indiscreto 365 timore finxerunt. Sed hinc jam vel maxime, cum auctoritate veritatis operante, tum ipsa etiam ratione discutiente, discessum est. Quippe cum et philosophi eorum, ut de nostris sanctis sileam, dum intento mentis studio quaerunt, scrutanturque omnia, unum Deum auctorem omnium repererunt, ad quem unum omnia gani, quos jam declarata veritas de contumacia magis quam de ignorantia convin
Abbreviated transcription (Latin):
equestre adu̾sꝰ cesarẽ bellũ iniit. in
eo qͦq miserabilit̾ uictꝰ aufugit. Ra¬
lendis sextilib pͥma luce antoniꝰ cũ
ad instruendã classem in portũ ãe-¬
scend̾et. subito uniu̾se naues ad ce¬
sarẽ transier̃t. Cũq unico p̃sidio
spoliatꝰ e̾e̾t. trepidꝰ se cũ paucis
recepit in regiam.xuiii. Hic diẽ.¬

Expanded text:
equestre adversus Caesarem bellum iniit, in equestre adversus Caesarem bellum iniit, in eo quoque miserabiliter victus aufugit. Kalendis Sextilibus prima luce Antonius, cum ad instruendam classem in portum descenderet, subito universae naves ad Caesarem transierunt. Cumque unico praesidio spoliatus esset, trepidus se cum paucis recepit in regiam. Regina ad pe
Abbreviated transcription (Latin):
cũ .Ix. uelocissimis nauib fug̃.
antoniꝰ quoq detracto insigni
prȩtoriȩ nauis. sugientẽ secutꝰ est
urorẽ. Illucescente iã die uictoriã
cesar consũmauit. Ex uictis .xii. mił
cecidisse referunt᷑ .ui. mił uuln̾ata st̃.
e qͥb mille int̾ curandũ defecert̃. An¬
toniꝰ & cleopatra cõmunes lib̾os cum
parte regie gaze ad rubrũ p̾mitten¬
dos censuert. ipsi p̃sidiis cͥca duo egip¬
ti cornua pelusiũ parechoniũq dispo¬
sitis classem & copias instaurando bel¬
lo parauer̃t. Cesar sexto imꝑator. ap
crasso consul. brundisiũ uenit. Ibi or¬
bis t̾rarũ p̾sidia diuisis legionib com¬
posuit. inde in syriã ꝓfectꝰ. mox pe¬
lusiũ adiit. uͥ ab antonianis p̃sidiis
ult᷑ susceptꝰ est. Int̾ea corneliꝰ gallꝰ p̃¬
missꝰ a cesare. quatuor legiones quas
antoniꝰ apud cirenas p̾sidii loco con¬
stituerat suscepit in fidem. atq inde
ꝯtinuo apud pharũ uicit. Anconius

Expanded text:
cum LX uelocissimis nauibus fugit; cum LX uelocissimis nauibus fugit; Antonius quoque detracto insigni praetoriae nauis fugientem secutus uxorem est. inlucescente iam die uictoriam Caesar consummauit. ex uictis duodecim milia cecidisse referuntur, sex milia uulnerata sunt, e quibus mille inter curandum defecerunt. Antoparte regiae gazae ad Rubrum mare praemittendos censuerunt. Ipsi praesidiis circa duo Aegypti cornua, Pelusium, Parethoniumque dispositis, classem et copias instaurando bello paraverunt. Caesar sexto imperatorum Crasso consul, Brundusium venit. Ibi orbis terrarum praesidia, divisis legionibus, composuit. Inde in Syriam profectus, mox Pelusium adiit, ubi ab Antonianis praesidiis ultro susceptus est. Interea Cornelius Gallus, praemissus a Caesare, quatuor legiones, quas Antonius apud Cirenas praesidii loco constituerat, suscepit in fidem; atque inde ue continuo apud Pharum vicit. Antonius
Abbreviated transcription (Latin):
nitam expugnauit. inde corcirã
cepit. Fugientes nauali p̃lio ꝑse¬
cutꝰ ꝓfligauit. multisq reb cru¬
entissime gestis. ad cesarẽ uenit.
Antoniꝰ defectu & fame militũ su¬
oꝵ ꝑmotꝰ. bellũ maturare insti¬
tuit. ac repente instrucͣtis copiis
ad cesaris castra ꝓcessit. & uictꝰ ẽ.
Tercio pꝰ pugnã die. antoniꝰ cast᷑
ad acͣtiũ transtulit. nauali p̾lio
decernere paratꝰ. Ducente .xx..
rostrate fuere cesaris naues. & tͥ¬
ginta sine rostris. tremes ueloci¬
tate liburnicis pares. Ocͣto legio¬
nes classi suꝑꝓosite. absq cohorti¬
b quinq p̃toriis. Classis antonii
cedens. tantũ magnitudine pre¬
cellens. Nam .x. pedũ altitudi¬
ne a mari aberat. Famosum et
magnũ hoc bellũ apud actiũ
fuit. Ab hora quinta. usq in
horam septimã. incerta uincen¬
di spe gͣuissime utrimq cedes
acte. reliquũ diei cũ subseqͤnte
nocte in uictoriã cesaris decli¬
nauit. Prior regina cleopatra

Expanded text:
nitam expugnauit. inde Corcyram nitam expugnauit. inde Corcyram cepit; fugientes nauali proelio persecutus profligauit multisque rebus cruentissime gestis ad Caesarem uenit. Antonius defectu et fame militum suorum permotus bellum maturare instituit ac repente instructis copiis ad Caesaris castra processit et uictus est. tertio poet pugnam die Antonius castra ad Actium transtulit, nauali proelio decernere paratus. ducentae triginta rostratae fuere Caesaris naues et triginta sine rostris, triremes uelocitate Liburnicis pares et octo legiones classi superpositae, absque cohortibus quinque praetoriis. classis Antonii cedens tantum magnitudine praecellens, nam decem pedum altitudine a mari aberant. famosum et magnum hoc bellum apud Aotium fuit. ab hora quinta usque in horam septimam incerta uincendi spe grauissimae utrimque caedes aotae; reliquum diei cum subsequente nocte in uictoriam Caesaris declinauit. prior regina Cleopatra
Abbreviated transcription (Latin):
Cesar illiricũ. pannoniã. partemq
ytaliȩ bellis subegit & domuit.
Antoniꝰ artabanen armenie regem
ꝓdicione & dolo cepit. quẽ argen¬
tea catena uinctũ. ad confessionẽ
thesauroꝵ regioꝵ coegit. expug¬
natoq oppido in qͦ conditos ẽẽ ꝓ¬
did̾at. magnã iuim auri argentiq
abstulit. Qua elatꝰ pecunia. bellũ¬
sorori cesaris urori sue repudiũ
indici uissit. & cleopatram ex alex¬
antria . occurrere imꝑauit. Ipse¬
actiũ ubi classem ꝯstituerat ꝓfec¬
tus. cũ ꝓpe t̾ciam partẽ remigũ
fame absũptam offendiss nichil
motꝰ. remi inqͥt mͦ salui sint. nam
remiges ñ deer̃t qͦ ad grecia ho-¬
rostratis nauib a brundisio in e¬
pyrũ ꝓfectꝰ ẽ. Agruppa uͦ p̃missus
a cesare multas onerarias naues
frum̃to atq armis gͣues ab egipto
syria asyaq ad subsidiũ antonio
uenientes cepit. ꝑagratoq pelo¬
ponensiũ sinu. mothonã urbem
uali di sino antonians plidis mo¬

Expanded text:
Caesar Illyricum Pannoniam partemque Caesar Illyricum Pannoniam partemque Italiae bellis subegit ac domuit; Antonius Artabanen Armeniae- regem proditione et dolo cepit: quem argentea catena uiactum ad confessionem thesaurorum regiorum. coegit, expugnatoque oppido, in quo conditos esse prodiderat, magnam uim auri argentique abstulit. qua elatsorori Caesaris, repudium denunciavit, et Cleopatram ex Alexandria sibi occurrere imActium ubi classem constituerat profectus, cum prope tertiam partem remigum fame absumptam offendisset, nihil motus remi, inquit, modo salui sint; nam remiges non deerunt, quoad Graecia hos triginta rostratis nauibus a Brundisio. in Epirum profectus est. Agrippa nero praemissus a Caesare, multas onerarias naues frumento atque armis graues ab Aegypto Syria Asiaque ad subsidium Antonio uenientes cepit peragratoque Peloponnensium sinu Mothonam urbem ualidissimo Antoniano praesidio mu
Abbreviated transcription (Latin):
ed̃ cesar animo ingens.x.x.
mił militũ exauctorauit. tͥ
in cruce egit. ouans urbem ing̾ssꝰ
ut in ꝑpecuũ tͥbuniciȩ potestatis
eẽt a senatu decretũ ẽ. His dieb
tͣnfcyberim e taberna meritoria
fons olei t̾ra exundauit. ac ꝑ totũ
diem largissimo riuo flurit.
Antoniꝰ uͦ postquã araxim tͣnsmisit.
om̃ib undiq malis cͥcu̾uentꝰ uix
tandẽ antiochiã cũ paucis rediit.
Nam cũ multitudine eqͥtum & sa-¬
gittarũ ab om̃ib pͣliis que plura
tẽptauit. uictꝰ semꝑ effugerit.
tum prȩt̾ea incertis & ignotis re-¬
gionis locis impeditꝰ gͣuissima fa-¬
me ad nefandos cibos coactus est.
Plurimi militũ sese hostib dedide¬
r̃t. Inde in trechiam tͣnsiit. uis¬
sitq pompeiũ qͥ uictꝰ a cesare
exercitũ bellũq reparabat. eũ
paucis ad se uenire. Pompeiꝰ fugiens
a tyto & furnib. andonianis ducib
sepe t̾restri naualiq bello uictꝰ &
captꝰ. ac pꝰ paululũ int̾fectꝰ es ł

Expanded text:
ed Caesar, animo ingens, uiginti milia militum exauctorauit, triin crucem egit. ouans Vrbem ingressus ut in perpetuum tribunioiae potestatis esset, a senatu decretum est. his diebus trans Tiberim e taberna meritoria fons olei terra exundauit ac per totum diem largissimo riuo fluxit. Antonius uero postquam Araxim transmisit, omnibus undique malis circumuentus, uix tandem Antiochiam cum paucis rediit. nam cum multitudine equitum et sagittarum ab omnibus proeliis, quae plura temptauit, uictus semper effugerit tum praeterea incertis et ignotis regionis locis impeditus grauissima fame ad nefandos cibos coactus est; plurimi militum sese hostibus dediderunt. inde in Graeciam transiit iussitque Pompeium, qui uictus a Caesare exercitum bellumque reparabat, cum paucis ad se uenire. Pompeius fugiens a Titio et Furnio Antonianis ducibus saepe terrestri naualique bello uictus et captus ac post paululum interfectus est.
Abbreviated transcription (Latin):
consed̾at. ripamq fluminis ac to¬
tum pene sub aqua uadũ acutis¬
simis sudib p̃struxerat. Qͦd ubi
a romanis dep̾hensum ac uitatũ
ẽ. barbari legionũ impetũ ñ feren¬
tes. silus sese abdidere. uñ cre
bris eruptionib romano ᷤᷤ gͣuit᷑
ac sepe lacerabant. Int̾ea tͥnouan¬
tũ firmissima ciuitas cũ androgorio
alie cõplures. in fedꝰ romanoꝵ ue¬
ner̃t. Hisdemq demonstrantib
cesar oppidum cassĩ buella ni
int̾ duas paludes sitũ. obtentu in¬
suꝑ siluarũ munitũ. om̃ibq re¬
b confertissimũ. tandem graui
Ue in cesar a britannis re¬
u̾sus. in galliam. pꝰ quam
¶legiones in hyb̾niã misit.
repentinis belloꝵ tumultib un-¬
diq cͥcumuentꝰ. ⁊ conflictatꝰ x̃.
Namq ambiorix cũ eburonatib
⁊ actuacis ꝯspirans. animatꝰ tre¬
iuroꝵ consilio. cottam & sabinũ
legatos apud eburonas cũ tota
funditꝰ legione insidiis cͥcũuen-¬

Expanded text:
consederat ripamque fluminis ac paconsederat ripamque fluminis ac paene totum sub aqua uadum acutissimis sudibus praestruxerat. quod ubi a Romanis deprehensum ac uitatum est, barbari legionum impetum non ferentes siluis bris eruptionibus Romanos graviter ac saepe lacerabant. Interea Trinovantum firmissima civitas cum Adrogorio  complures in foedus Romanorum venerunt. Iisdem demonstrantibus, Caesar oppidum Cassibellauni inter duas paludes situm, obtentu insuper silvarum munitum, omnibus rebus confertissimum tandem gravi Exhinc Caesar, a Britannis reversus in Galliam, postquam legiones in hiberna misit, repentinis bellorum tumultibus undique circumventus et conflictatus est. Namque Ambiorix cum Eburonibus et Attuaticis conspirans, animatus Trevirorum consilio, Cottam et Sabinum, legatos apud Eburonas, cum tota funditus legione insidiis circumven
Abbreviated transcription (Latin):
in brimniã ꝓrimꝰ ⁊ breuissimus
tͣnsitꝰ est. nauib cͥcit᷑ onerariis atq
ac̃ luariis .lxxx. p̃paratis in britan¬
niam tͣnsuehit᷑. ubi acerba pugna
pͥmũ fatigatꝰ. deinde adu̾sa tẽpe-¬
state correptꝰ. plurimã classis par-¬
tem & ñ paruũ numerũ militũ.
equitũ uͦ pene omnẽ disꝑdidit.
Regressꝰ in galliã legiones in hyb¬
nia dimisit. ac sexcentas naues
utͥusq cõmodi fieri imꝑauit.
Quib it̾um in britanniã pͥmo uere
transuectꝰ. dũ ipse in hostem cũ
exercitu ꝑgit. naues in anchoris
stantes tẽpestate correpte. uł col¬
lise int̾ se uł arenis illise ac disso
Cesaris equitatꝰ pͥmo congressu a
britannis uic̾tꝰ ibiq labienus tͥ¬
bunꝰ occisus ẽ. Sedo p̾lio cũ mag¬
no suoꝵ disc̾mine uictos. bri¬
tannos in fugã u̾tit. Inde ad flu-¬
men tamesin ꝓfectꝰ. quẽ uno lo¬
co tantũ uadis tͣnsmeabilẽ fer̃t.
In huiꝰ ult̾iore ripa cassio buellar¬
no duce inm̃sa hostiũ multitudo

Expanded text:
in Britanniam proximus et breuissimus transitus est. nauibus circiter onerariis atque actuariis octoginta praeparatis in Britanniam transuehitur. ubi acerba primum pugna fatigatus, deinde, aduersa tempestate correptus plurimam classis partem et non paruum numerum militum, equitum uero paene omnem disperdidit. regressus in Galliam legiones in hiberna dimisit ac sescentas naues utriusque commodi fieri imperauit. quibus iterum in Britanniam primo uere transuectus dum ipse in hostem cum exercitu pergit, naues in anchoris stantes tempestate correptae uel conlisae inter se uel harenis inlisae ac dissolCaesaris equitatus primo congressu a Britannis uictus ibique Labienus tribunus occisus est. secundo proelio cum magno suorum discrimine uictos Britannos in fugam uertit. inde ad flumen Tamsim profectus, quem uno tantum loco uadis transmeabilem ferunt. us ulteriore ripa Cassouellauno duce immensa hostium multitudo
Abbreviated transcription (Latin):
lagitia regis. pena urbis in¬
sequit᷑. Nam fulmine capito¬
lium ictũ. ex qͦ facta inflãmatio bi-¬
bliothecã illã maioꝵ cura studioq
cõpositã. edesq alias iuxta sitas. ra-¬
paci tbine concmauit deinde aliud
incendiũ p̾ea rome exortũ. edẽ ue-¬
ste ⁊ palaciũ plurimãq urb par¬
tẽ solo coeqͣuit. Cõmodꝰ cunctis in

Expanded text:
lagitia regis poena Urbis insequitur. Nam fulmine Capitolium ictum ex quo facta inflammatio, bibliothecam illam majorum cura studioque compositam, aedesque alias juxta sitas rapaci turbine concremavit. Deinde aliud incendium postea Romae exortum, aedem Vestae ac palatium plurimamque urbis partem solo coaequavit. Commodus, cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
to aũ die cum uid̾et leoni¬
da undiq hostẽ cirẽfundi.
hortat᷑ auxiliatores suos
ut subtͣhentes se pugne
in cacum̃ montis euadant
ac se ad meliora tꝑra reser¬
uent. sͥ cũ spartanis suis
aliam sortẽ esse subeundam
plus se ꝑatͥȩ debere ꝗͣ. uite
Di missis socus spartanos am¬
monet de gła płimũ. deuub¬
uł diem. s occasione noctis
ꝑrumpenda castͣ. commniseẽ¬
da arma. contͣbanda agmi¬
na fore. nusqͣ uictores hone¬
stius ꝙͣ in castris hostrum ẽe
ꝑit᷑os. ꝑ suasi gͥ mori mal¬
le in ultione fut᷑e mortis ar¬

Expanded text:
to autem die cum videret Leonito autem die cum videret Leonida undique hostem circumfundi, hortatur auxiliares socios ut subtraherent se pugnae, in cacumen montis evadant, ac se ad meliora tempora reservent, sibi vero cum Spartanis suis aliam sortem plus se patriae debere quam vitae. Dimissis sociis Spartanos admonet de gloria plurimum, de vivel diem, sed occasione noctis perrumpenda castra, commiscenda arma, conturbanda agmina fore. Nusquam victores honestius quam in castris hostium esse perituros. Persuasi igitur mori malle, in ultionem futurae mortis ar
Abbreviated transcription (Latin):
septingenta milia arma-¬
toꝵ de regno. ⁊ trecenta
de auxiliis. rostratas ⁊̃ na¬
ues mille ducentas. oñariaᷤᷤ
aũ tria milia nu̾o hu̾isse
narrat᷑. ut m̾ito inopina¬
to ex̾citu. imm̃seq classi
uix ad portũ flumina. uix
t̾ras ad ingͥssum. uix ma¬
ria ad cursum suffecisse
memoratũ sit. Huie tam
in e̾dibili tꝑrib nr̃is agini¬
nini. cuiꝰ mimerũ nẽ dif¬
ficiliꝰ ÷ astrui. qͣ. tẽ fuit
uinei. leomda rex spartano¬
num in angustiis t̃mopila¬
rum obstitit. Xerxes autẽ
contemptu paucitatis obiee¬
tȩ. miri pugnã. conserima¬
num imꝑat. Porro illi qͦrũ
cognati. ⁊ commanipulareᷤᷤ
in campis marathoniis oceu¬
buerant. ⁊ c̾taminis simul
⁊ cladis extitere pͥncipium
Deiñ succedens tͥba sibi ma¬
ior ac segnior. cum iã neq
ad ꝓcurrendũ lib̾a. neq ad
pugnandũ expedita. neq
ad fugiendum ꝓmpta sõł
mortib subrigͥetur. tͥduo
continuo ñ duoꝵ pugna
s cedis uniꝰ ppłi fuit. Quar¬

Expanded text:
septingenta milia armatorum de regno et trecenta de auxiliis, rostratas etiam naues mille ducentas, onerarias autem tria milia numero habuisse narratur; ut merito inopinato exercitu inmensaeque classi uix ad potum flumina, uix terras ad ingressum, uix maria ad cursum suffecisse memoratum sit. huic tam incredibili temporibus nostris agmini, cuius numerum nunc difficilius est adstrui qvinci, Leonida rex Spartanonum in angustiis Thermopilarum obstitit. Xerxes autem contemptu paucitatis objectae iniri pugnam, conseri manum imperat. Porro illi, quorum cognati et commanipulares in campis Marathoniis occubuerant, et certaminis simul et cladis exstitere principium. Deinde succedens sibi turba major ac segnior, cum jam neque ad procurrendum libera, neque ad pugnandum expedita, neque ad fugiendum prompta, solis mortibus subigeretur, triduo continuo non duorum pugna, sed caedis unius populi fuit. Quar
Abbreviated transcription (Latin):
erura nexuerant. indidere
ẽuices ꝓtͣctȩ atq exanima¬
tȩ sunt. Alie laqueo de sub¬
reptis plaustroꝵ temonibꝰ
pependert̃. Inuenta ẽ etiã
quedã q̃ duos filios tͣiectis
ꝑ colla eoꝵ laqueis ad suos
pedes iuixx̾it. i cum se ipsã
suspendio moriturã demi¬
sisset. secũ trax̾it occidendõ.
Int̾ ħ multa ⁊ miserabilia
mortis gn̾a. reguliqͦ duo
strictis in se gladiis ꝯeurriᷤᷤ¬
se referunt᷑. Logiꝰ i boiorix
reges in acie cecidert̃. Clau¬
hus ⁊ cesorix capti st᷑. Ita in
his duob p̃liis. ccce .xl. mi
numera mulierum mul¬
titudine. q̃ se suosq paruu¬
ios femineo furore.iii autẽ

Expanded text:
crura nexuerant, indidere crura nexuerant, indidere coruices, protractae atque exanimatae sunt, aliae laqueo de subrectis plaustrorum temonibus pependerunt. inuenta est etiam quaedam, quae duos filios traiectis per colla eorum laqueis ad suos pedes uinxerit et, cum se ipsam suspendio morituram dimisisset, secum traxerit occidendos. inter haec multa ac miserabilia mortis genera reguli quoque dus strictis in se gladiis concurrisse referuntur. Lugius. et Boiorix reges in acie ceciderunt; Claodicus et Caesoris capti sunt. ita in his duobus proeliis CCCXL milinumera mulierum multitudine, quae se suosque paruulos femineo furore, ui autem