comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pertinere. quã nor commemo
r& xp̃s. Paceminquit re¬
linquo uobis paccem me am
douobis: Hoc quod legimus
apud proph&com pacem sup
pacem pacem nobis relinquit
iturus. pacem sutm nobis in
fineuenturus. Peccem nobis
relinquit in hoc sclõ Petcemsu¬
com nobis dabit in futuro scło :
Dacem nobis relinquit inqua
mconenter hostes uincimus :
cemrelinquit nobis. ut &i con
hic inuicem diligamus: pacẽ
sucomn dabit nobis ubinumquã
dissentire possimus. Paccem
relinquit nobis nede o ccultis
nris inuicem iudicemus cum
in hocsumus mundo : Peccem
suam dabit nobis. cum mani¬
festediit cogitationer cordis
& tuneltur erit unicuique
cadõ. In illo rameni atquecb
illo nobireritpax : siue quam¬

Expanded text:
pertinere, qua nos commemorat pertinere, qua nos commemorat Christus. Pacem, inquit, relinquo vobis, pacem meam do vobis. Hoc est quod legimus apud prophetam: Pacem super pacem. Pacem nobis relinquit iturus, pacem suam nobis dabit in fine venturus. Pacem nobis relinquit in hoc saeculo, pacem suam nobis dabit in futuro saeculo. Pacem nobis relinquit, in qua manentes, hostem vincimus: cem relinquit nobis, ut etiam hic invicem diligamus: pacem suam nobis dabit, ubi nunquam dissentire possimus. Pacem relinquit nobis, ne de occultis nostris invicem judicemus, cum in hoc sumus mundo: pacem suam dabit nobis, cum manifestabit cogitationes cordis, et tunc laus erit unicuique a Deo . In illo tamen atque ab illo nobi
Abbreviated transcription (Latin):
scs̃ doceat sine filo.
Autueronon & filius doceat. &
& doceat: Sedqum̃ triniitas est
oportebaaeius singulas in sinuare
personas etm quenos distincte
audire. insepctraabiliter intelle¬
gere: Audi patrem dicentem
ubilegis: diũs dixitatdme filius
meus estu. audi& docentem
ubilegis. Omnis quiccudiuittp
tremeo & didicit uenititdme.
filium uerodicentem modo cu¬
distis. desequippecti quae¬
cumquedixero uobis. que m&si
docentem uis nosse magistrum
ipseuos docebit omnia. Audi&i¬
aamdicentem ubi legis inactibus
egomisi eos: Omnis igitur & di¬
cit &doc& trinitas: s& nisi &iã
singillatim commendar&
eca nullo modo humanitca¬
pere utcum que poss& infirmitts:
Cumergosi tomnino inseparadilis.
num quam trinitto essescir &ur:
sisemper inseparabiliter dicere
eo suti que dicimus simul: cumip¬
si non porsint esse nonsimul. qđ
uero ad didit. comme morituit
uos intellegere. Debemus &iã
quodiubemur non obliuisti sa¬
lu berrimos monitur aadgratiam

Expanded text:
s doceat sine Filio? Aut vero non et Filius doceat, et doceat? Sed quoniam Trinitas est, oportebat ejus singulas insinuare personas, eademque nos distincte audire, inseparabiliter intelligere. Audi Patrem dicentem ubi legis, Dominus dixit ad me, Filius meus es tu . Audi et docentem ubi legis, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me . Filium vero dicentem modo audisti; de se quippe ait: Quaecunque dixero vobis: quem et si docentem vis nosse, magistrum Ipse vos docebit omnia: audi etiam dicentem, ubi legis in Actibusego misi eos . Omnis igitur et dicit et docet Trinitas. Sed nisi etiam singillatim commendaretur, eam nullo modo humana capere utcunque posset infirmitas. Cum ergo sit omnino inseparabilis, nunquam Trinitas esse sciretur, si semper inseparabiliter dicereteos utique dicimus simul, cum ipsi non possint esse non simul. Quod vero addidit: Commemorabit vobis, intelligere debemus etiam quod jubemur non oblivisci, saluberrimos monitus ad gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
lcom dñs cesuis dilectoribus ñ
recedit: secundum hecno it
& redit: Hac ecinquit locu¬
tus sum uobis. eapud uos iconens:
Ntique p̃sentiacorporteli: qua¬
cum illis uisibilis loquebetur.
Pccreal xuis caitem inquit sp̃s¬
omnia. quae cum que elixero¬

Expanded text:
lam Dominus a suis dilectoribus non lam Dominus a suis dilectoribus non recedit; secundum hanc it et recedit. Haec, inquit, locutus sum vobis, apud vos manens: utique praesentia corporcum illis visibilis loquebatur: Paracletus autem, inquit, spiromnia. Nam qu
Abbreviated transcription (Latin):
do necsuccimeego sed patris.
nec suus filius idemipse: sed pa¬
tris: Recteigitur caictor tribu¬
it quid ficitȩ qualis. t qͥuoha¬
b& hocipsum quodilliest in dif¬
ferenter ȩquedis:
Necoquod sequiquitur. Harelo¬
cutus sum uobis puduos manens
UPRecedeNi Leorione
scĩ euangelii quam sequitur
istet quetemodorecna est
caddilectores suos esse uen¬
tus os. &a udeos mansio¬
nem essefacturos. Ictm¬
uero & superius ehaerat despũ
scõ. uoscaitem cognosestis eũ
quiapuduos manebit & in uob
erit : unde intellȩximus in scĩs
tam quem intemplo suo simul
manere trinitatem dm̃: Nc̃¬
ccutem dicit Hec ec locutus sũ
uobis copuduos manens. Illa
it aquemansio ediocest quam
promisit futuram : Hacecuero
dia quao p̃sentemesse testat᷑:
Illatspiridadis est cit que intrin¬
secus mentibus redditun
Ha eccorportilis. forinsecus
oculis. etquecturibus exhib&ur::
Illac in &ernum bectificat libe¬
sttos hacecintempore uisi¬
tait libenindos: secundum il¬

Expanded text:
do nec sua imago, sed Patris; do nec sua imago, sed Patris; nec suus Filius idem ipse, sed Patris. Recte igitur tribuit auctori quidquid facit aequalis, a quo habet hoc ipsum quod illi est indifferenter aequalis. eo quod sequitur, Haec locutus sum vobis praecedenti lectione sancti Evangelii, quam sequitur ista quae modo recitata est, ad dilectores suos esse venturos, et apud eos mansionem esse facturos. Jamvero et superius dixerat de Spiritu sancto, Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit : unde intelleximus in sanctis tanquam in templo suo simul manere Trinitatem Deum. Nunc autem dicit: Haec locutus sum vobis apud vos manens. Illa itaque mansio alia est, quam promisit futuram; haec vero alia, quam praesentem esse testatur. Illa spiritualis est, atque intrinsecus mentibus redditur: haec corporalis forinsecus oculis atque auribus exhibetur. Illa in aeternum beatificat liberatos; haec in tempore visitat liberandos. Secundum il
Abbreviated transcription (Latin):
I tinuo subiunexit atꝗtit. Qui
non diligitine. sermoner meor
non seruat: Hisunt quipa
dent filium autem Non ut beci¬
tificenitur se dutiu dicentur¬
Aelmodicum uident necipsum
informad̃: ubi estcum paare
in sormahominis ubierre mundo
uoluit patiendo contemotibilis.
iudiatndo terribilis: Quod¬
uero a diunexit & sermonẽ
que cnauidistis non est meus
sedeius quimisitmepattris:
Nonmiremur non patuectnꝰ
Non est minor patre: sed ñ est
uisi a patre: Non est inpar ipso.
sed nonest a seipso neque enim men¬
titus estdicendo Qui nondiligit
me sermones meos non seruat: Ec¬
cesos dixit essesermones : Num¬
quid sibi est ipse contrtrius ubi
rursus dixit & sermonem car¬
distis non estineus: & foriasse
propter di quam distinctionem
ubi suosdxit plurediter edxit
hoc est sermones. Vbiccutem ser¬
monem hocest uerbum non
suum essedixit sedoaris: seipsũ¬
÷ in tellegiuoluit: In principio enĩ
sed patris est uerbum : Quomo¬

Expanded text:
tinuo subjunxit atque ait: Qui tinuo subjunxit atque ait: Qui non diligit me, sermones meos non servat. Hi sunt qui Paquam vident, Filium autem, non ut beatificentur, sed ut judicenturad modicum vident: nec ipsum in forma Dei, ubi est cum Patre in forma hominis, ubi esse in mundo voluit patiendo contemptibilis, judicando terribilis. Quodvero adjunxit, Et sermo quem audistis non est meus, sed ejus qui misit me, Patris; non miremur, non paveamus: non est minor Patre, sed non est nisi a Patre; non est impar ipso, sed non est a seipso. Neque enim mentitus est dicendo, Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ecce suos dixit esse sermones; numquid sibi ipse est contrarius, ubi rursus dixit, Et sermo quem audistis non est meus? Et fortasse propter aliquam distinctionem, ubi suos dixit, dixit pluraliter, hoc est sermones; ubi autem sermonem, hoc est Verbum, non suum dixit esse, sed Patris, seipsum intelligi voluit. In principio enim sed Patris est Verbum: quomo
Abbreviated transcription (Latin):
infinen sdĩ ufer&ur aboculis
dampatorum ut illieum dece¬
tero uidetnt. Apud quos dili¬
gentes eum stacit pater. atque
iose mansionem: Modicum acu¬
tem dixit. quia &id quod pro¬
lixum uid&ur hominibus bre¬
uissimum est canteo culos dĩ: Se
hoc quippe modico isteipse iohan¬
nes euatagelistit: Filioliinquit no¬
uissimahoreest : nequis porro
exi stim& patrem tantum modo
tores suos stcere mansionem
Recolat quod superius despũ
scõ dictumest quemmundus ñ
potest aecipere. quia non uid&
eum nec scit eum: Vos tatem cog¬
nos dtiscum qui apuduos metꝰ¬
nebit. & in uobis erit: Eccefet
utique tm quam dr̃ intemplosuo
ds̃ trinitas pater & filius &
uenimus aadeos: ueniunt subue¬
niendo uenimus oboediendo:
Ueniunt in luminando uenimꝰ
intuendo: Ueniun tim plendo
uenimus aapiendo: Vtnt nob
eorum non extritria uisio.
sed internat: & in nobis eorum
nontransitoriaa mansio. sed
manifestat: Mundus enimest
clictus hoc loco de quibus con¬

Expanded text:
in fine saeculi auferetur ab oculis in fine saeculi auferetur ab oculis damnatorum, ut illi eum de caetero videant, apud quos diligentes eum facit Pater atque ipse mansionem. Modicum autem dixit, quia et id quod prolixum videtur hominibus, brevissimum est ante oculos Dei: de hoc quippe modico iste ipse Joannes evangelista, Filioli, inquit, novissima hora est . 4. Ne quis porro existimet Patrem tantummodo tores suos facere mansionem, recolat quod superius de Spiritu sancto dictum est, Quem mundus non potest accipere, quia non videt eum, nec scit eum; vos autem cognoscitis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit. Ecce facutique, tanquam Deus in templo suo. Deus Trinitas, Pater, et Filius, venimus ad eos: veniunt subveniendo, venimus obediendo; veniunt illuminando, venimus intuendo; veniunt implendo, venimus capiendo: ut sit nobis eorum non extraria visio, sed interna; et in nobis eorum non transitoria mansio, sed manifestat. Mundus enim est dictus hoc loco, de quibus con
Abbreviated transcription (Latin):
tio interior. qu ampror sur
impii non nouerunt. Quibus
nullaest filii uero esse potuit
sed inccone qua e nectidis est quai¬
lis illa nec semper illis aderse
potest quacliscumquesit : sed
admodicum tempus & hoccodiu¬
dicium non calgetuidium: Ad
oerire ipsedignatur Quomo¬
edodictumsit adhuo modicum
&mundus menonuid& uos
autem ui debitis me. Uerum ẽ
quidem quod post paulcilum &ictin
corpus suum in quo eum poterant
& impiiuidere. oculis eorum fuesit
cebstrecturur quando quidem
postresurrectionem Nemo eum
uiditillorum sed qum̃ dictum est
tesitołibus angelis. Sicueni & quẽ¬
admodum eum uidistis euntem
ineacelum Nec aliud eredinus
quamillum i eodem corpore a
iudicium uiuorum & mortuoũ.
esseuenturum: Proculdubio
tunceum ui debit mundus. quo
ne mine significaiti sunt aregno
eius celienii. Acper hoc longeme¬
lius intellegitur. illudicon tempur
significio euoluirre Ieo quod
ccit Adhuc modicum & mun¬
dus meiam nonuid&. quatndo

Expanded text:
tio interior, quam prorsus tio interior, quam prorsus impii non noverunt, quibus nulla est, Filii vero esse potuit, sed in carne: quae nec talis est qualis illa; nec semper illis adesse potest, qualiscunque sit, sed ad modicum tempus, et hoc ad judicium, non ad gaudium; ad suantum aperire ipse dignatur, quo modo dictum sit: Adhuc modicum, et mundus me non videt; vos autem videtis me. Verum est quidem quod post paululum etiam corpus suum, in quo eum poterant et impii videre, oculis eorum fuerat subtracturus, quandoquidem post resurrectionem nemo eum vidit illorum. Sed quoniam dictum est, testantibus angelis, sic veniet quemadmodum eum vidistis euntem in coelum ; nec aliud credimus quam eum in eodem corpore ad judicium vivorum et mortuorum esse venturum: procul dubio tunc eum videbit mundus, quo nomine significati sunt a regno ejus alieni. Ac per hoc longe melius intelligitur jam illud tempus significare voluisse, in eo quod ait, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, quando
Abbreviated transcription (Latin):
udđut & patermeus diligit
eum: & adeum ueniemus &
matnsionem apudeum fecciemus
Qui non diligitine sermonenne¬
os non seruat : Ecce ex positao
est citusao. qucar eiuis semanii¬
festaturur est non cdienis. quos
mundi nomine appellat. &ip¬
sdatusa est quo edhidiligunt
illi nondiligitat Ipscc atuso ÷
dequa siacer in tonat ꝓscamus
Iudicaome dr̃ & discer necitusã
meam degente non scã : Qui
etum dliguntur. quit diliguat
eliguntur Qui uero non cdili¬
gunt silinguis hominum loqut¬
tur & agelorum fiuntent¬
mentum sonans & cimbalum
tinniens. & si habuerint pro¬
ph&icm &scierint omniasi¬
cramentit &omnem stieaticõ
&habuerintomnemfidero ut
montes treoisferiat Nihilsunt
& si distribuerint omnem substt̃t¬
tiam suam & trcadiderint cor¬
facit pecter & filius mansionem
quidonant & ipsaam dlectionẽ
bant peros eius. sed &pamnor
pereuangelium eius hoe norre
porremus : quesi eratenm de
xpĩmanifestatione & ccudiuit¬
dilectionem atquem consionẽ
Estergo quaedam dĩ manif estio¬

Expanded text:
liget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus. Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ecce exposita est causa quare se suis manifestaturus est, non alienis, quos mundi nomine appellat; et ipsa est causa quod hi diligant, illi non diligant. Ipsa causa est de qua sacer insonat Psalmus, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Qui enim diligunt, quia diligunt, eliguntur: qui vero non diligunt, si linguis hominum loquantur et Angelorum, fiunt aeramentum sonans et cymbalum tinniens; et si habuerint prophetiam, et scierint omnia sacramenta, et omnem scientiam, et habuerint omnem fidem ut montes transferant, nihil sunt; et si distribuerint omnem substantiam suam, et tradiderint corfacit Pater et Filius mansionem; qui donant et ipsam dilectionem, bant per os ejus, sed etiam nos per Evangelium ejus hoc nosse possemus. Quaesierat enim de Christi manifestationede dilectione et mansione. Est ergo quaedam Dei manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
autfilius sinepatre diliger&. c
Quomodo cumin sepantb iliter
operentur separabiliter di¬
ligunt᷑ c sed hoadxit diligetm eũ
adquod sequitur & manifestia¬
boeimeipsum : diligem: & mani¬
festabo: idest adhoc diligam
ut manifestem : niunc enim adhoc
dilexit ut credamus. & mendor¬
tum fidei tenatmus: Tunc aadhoc
diligit utuidectnus : & ips amui¬
sionem mercedem fide catpit¬
mus quit & nos nune diligimꝰ
credendo quoduidebimus: łunc
autem diligimus uidendo quod
credimus

Expanded text:
aut Filius sine Patre diligeret? aut Filius sine Patre diligeret? Quomodo, cum inseparabiliter operentur, separabiliter diligunt? Sed ad hoc diligam eum, ad quod sequitur, et manifestabo ei me ipsum; diligam, et manifestabo, id est, ad hoc diligam, ut manifestem. Nunc enim ad hoc dilexit, ut credamus, et mandatum fidei teneamus: tunc ad hoc diliget, ut videamus, et ipsam visionem mercedem fidei capiamus. Quia et nos nunc diligimus credendo quod videbimus; tunc autem diligemus videndo quod didimus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s in nobis corpus quidem mor¬
tuumest propterpecactum : sps̃
cuitem uitaest propteriustitiã.
illosumus: sati sostendit ubi dic̃
Ego sum uitis. uos pelmiter: In il¬
loergo diequadouiuemur. et tui¬
ta quamors esorbebitur. cog¬
noscemus quicipse in patre
& nos in ipso &iprein nobis : Q
tuncperfici&ur hocipsum qđ¬
& aiunc inchotum est. icamper
ipsum utsitin nobis. & nos nipso
Qui had & inquit manddatconeit
& seruatet: ille est quidiligitmne.
Qui had &in memoriaa & seruat
inuita qui hab& insermonibur
& seruatin moribus. Quiheb&
audiendo: & serua tstaciendo
Aut qui had& faciendo. & seruat
perse uentndo ipse estinquitqui
diligitine: Opereestdemonstrt᷑¬
da dilectio uesit infructuosto
nominis etppellatio: & qui di¬
ligitme inquit. diligitur patre
meo. &ego diligam eum & mani¬
festabo ei meipsũ. Quidestchili¬
gam trom quam nino dilect
russim & nunc non diliget cetbsit:
Quomodo enum nospater sinefilio

Expanded text:
s in uobis, corpus quidem mors in uobis, corpus quidem mortuum est propter peccatum. spiritus autem uita estpropter iustitiam. illo sumus, satis ostendit, ubi dicit: Ego sum vitis, vos palmites . In illo ergo die, quando vivemus ea vita qua mors absorbebitur, cognoscemus quia ipse in Patre, et nos in ipso, et ipse in nobis; qtunc perficietur hoc ipsum quod nunc inchoatum est jam per ipsum, ut sit in nobis, et nos in ipso. Qui habet, inquit, mandata mea, et servat ea, ille est qui diligit me. Qui habet in memoria, et servat in vita; qui habet in sermonibus, et servat in moribus; qui habet audiendo, et servat faciendo; aut qui habet faciendo, et servat perseverando; ipse est, inquit, qui diligit me. Opere est demonstranda dilectio, ne sit infructuosa nominis appellatio. Et qui diligit me, inquit, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum. Quid est, diligam? tanquam tunc durus sit, et nunc non diligat? Absit. Quomodo enim nos Pater sine Filio,
Abbreviated transcription (Latin):
surrectio mortuorum. Sicut
enum in cadam omnes moriun¬
ccibuntur Qim̃nemo cadmor¬
tem nisi perillum: nemoccdui¬
tam pisi peristum: quictnosuixi¬
mus mortuisumur: quituiust
ipse uiuemurnos Mortui fuui¬
musilli quatdo uiximus nob:
quicdero mortuus est ille pro
nõbis & sibiuiuit & nobis.
quict enim uiuit ille: & nosui¬
uemus Ncmsicut pernos mor¬
tem potuimus. Non sic &ui tã
pernos habere possimus: In illo
dieinquit uos cognosestis quia
ego sum in patremeo. & uos in
me & ego in uobis: In quode
nisi dequocat & uosuiu&is
Tunc enuim erit ut posimurui¬
dere quod credimus. N con¬
& nuncest innobis & nos millo
Sedhoeniunc credimus. tunc
ccutem &itm cognoscimus. quã¬
uis & nunccredendo nouerimꝰ:
sed tunc contem plando noscdmꝰ᷑s
quatmdiu enim sumus incorpore
qual enuncest id est corruptibile
quod adgreutitauimam: pe¬
regrinamur ahũo. Perfidem
enim ambulamus non per
speciem. Tuncergo perspeoem
qum̃ uidebimur sicutiest : Nam

Expanded text:
ctio mortuorum: sicut enim in Adam omnes moriuncabuntur ; quoniam nemo ad mortem, nisi per illum; nemo ad vitam, nisi per Christum. Quia nos viximus, mortui sumus. Quia vivit ipse, vivemus nos. Mortui sumus illi, quando viximus nobis. Quia vero mortuus est ille pro nobis, et sibi vivit, et nobis. Quia enim vivit ille, et nos vivemus. Nam sicut per nos mortem potuimus, non sic et vitam per nos habere possemus. In illo die, inquit, Vos cognoscetis quia ego sum in Patre meo, et vos in me, et ego in vobis. In quo die, nisi de quo ait, Et vos vivetis? Tunc enim erit ut possimus videre quod credimus, nam et nunc est in nobis, et nos in illo. Sed hoc nunc credimus, tunc autem etiam cognoscemus: quamvis et nunc credendo noverimus, sed tunc contemplando noscemusQuamdiu enim sumus in corpore quale nunc est, id est corruptibile quod aggravat animam, peregrinamur a Domino: per fidem enim ambulamus, non per speciem . Tunc ergo per speciem, quoniam videbimus cum sicuti est . Nam
Abbreviated transcription (Latin):
quectit: Non relinquacm
uos orsinos: ueniam aaduos:
Orfctnipupillisunt: Iludenĩ
graecum eiusdem rei nomen est.
Hoclatinum: Nam & in pseelmõ
ubilegimus pupillo tueris cadiu¬
tor: grȩcus had& orfitno. quã¬
uisergonos filius dĩ suo patri cael¬
optitueritfilios & eundem pea¬
trem nos uoluerit habere per
gniticm qui eius pater est ꝑna
tuntm: Tconen &icam ipse er¬
ganos patternum quod como¬
dodemonstrat affectum: Cũ
dicit Non relinquam uos orfer¬
nos ueni caaduos. Hincest:¬

Expanded text:
nobis. Non relinquam vos orphanos, veniam ad vos. Orphani pupilli sunt. Illud enim Graecum ejusdem rei nomen est, hoc Latinum. Nam et in Psalmo ubi legimus, Pupillo tu eris adjutor , Graecus habet orphano. Quamvis ergo nos Filius Dei suo Patri adoptaverit filios, et eumdem Patrem nos voluerit habere per gratiam, qui ejus Pater est per naturam, tamen etiam ipse erga nos paternum quodammodo demonstrat affectum, cum dicit: Non relinquam vos orphanos, veniam ad vos. Hinc est
Abbreviated transcription (Latin):
a nobis uidetur in nobis & nos¬
tra conscientiunum fuciem
uidemus clterius nostram ñui¬
demus: Constientiam uero
nostrũ uidemus alterius ñ ui¬
demus sed conscientia nũ quãc
est nsiin nobis sp̃s aut̃ sc̃spo¬
Dictur quippeut sit & in nobis
seduiden & sciriquẽ admodũ
uidendus & suendus est nõpo¬
test cnobis si nonsit in nobis

Expanded text:
a nobis videtur in nobis et nosa nobis videtur in nobis et nostra conscientia. Nam faciem quidem videmus alterius, nostram non videmus: conscientiam vero nostram videmus, alterius non videmus. Sed conscientia nunquam est nisi in nobis, Spiritus auDatur quippe ut sit et in vobis. Sed videri et sciri, quemadmodum videndus et sciendus est, non potest a nobis, si non sit in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
temelixit mundum non posse
dictum est prudenti t carnis
non est subiectio: nec enimpotest :
uelut sidicamus. iniustitiaa: ius¬
tititesse nom põł est: Mundum
quippectit. hoc lo co mundisig¬
nificctns dilectores quetech¬
lectio non estatpatre: &ideo
dilectione huius mundi. dequa
scctis agimus utminuatur¬
& consuimatur innobis Con¬
trurit est chlectiocsi quite
quite
dffunditur incordibus nris
mundus eum ccccipereñ
potest quic non uid& eum neq
sct eum : non enim hab& inuisi¬
biles oculos mundanc dilettio
biliternon potest. Iosccut̃
inquid cognoststis eum: quic
cipud uos manebit & in uobis
erit. Erit in eis ut maneat
manebit ut sit: Prius enim est
es secdicubi: quacmn munere ÷
Sedneputarent quod distũ c̃
apuduos mcenebit Itadictum
essequem pd modum apudho¬
mines uisibilit̃ mane reconsueuit:
&xposuit quid dixent apuduos
cũ acdiuncxit & dixit in uobis
ergo in uisibiliter uidetur nec
sim on sit in nobis. Potestes se
in nobis eius scientic sic enim

Expanded text:
tem dixit, mundum non posse t etiam dictum est, prudentia carnis non est subjecta; nec enim potest ; velut si dicamus, Injustitia justa esse non potest. Mundum quippe ait hoc loco, mundi significans dilectores, quae dilectio non est a Patre . Et ideo dilectioni hujus mundi, de qua satis agimus ut minuaturt consumatur in nobis, contraria est dilectio Dei, quae diffunditur in cordibus nostris mundus ergo eum accipere non potest; Quia non videt eum, neque scit eum. Non enim habet invisibiles oculos mundana dilectio, biliter non potest. Vos autem, inquit, cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit. Erit in eis ut maneat, non manebit ut sit. Prius enim est esse alicui, quam manere. Sed ne putarent quod dictum est, apud vos manebit, ita dictum quemadmodum apud hominem hospes visibiliter manere consuevit, exposuit quid dixerat, apud vos, cum adjunxit et dixit, in vobis. Ergo invisibiliter videtur: nec si non sit in nobis, potest esse in nobis ejus scientia. Sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
tis in nomine meo hoc fitciem¬
: Continuo subiecit. Ut glorifi¬
 c&ur pater infilio : si quido&iert¬
tis in nomine meo hoc faccicm :
Nullo modo igitur sinepatresilius
ficcit quatndo quidem ut in illo
paterglorisic&ur propterea
facit: feccitergo pat̃ infilio: ut
filius glorificaur inpatre: & se¬

Expanded text:
tis in nomine meo, hoc faciamtis in nomine meo, hoc faciam, continuo subjecit, Ut glorificetur Pater in Filio, si quid petieritis in nomine meo, hoc faciam. Nullo modo igitur sine Patre hoc Filius facit, quandoquidem ut in illo Pater glorificetur, propterea facit. Facit ergo Pater in Filio, ut Filius glorificetur in Patre: et fa
Abbreviated transcription (Latin):
cum que p&ierimus faciat In
ipscconitione quam nobis dedit
sic intelligamus non p&erenor
in nomine maegistri: quolp&i¬
mus p̃ter regulam ipsiur ma¬
gisterus Sitne quuedam quã¬
uis in nomine eiur p&amus id est
secundum selucctorem & secun¬
dum magistrum p&aomus. Non
tuno quando p&musfiaciti sed
iamensiacit: Neque enim quia
illudo&imus ut uenia tregnum
dĩ Propterea non feccit quod
p&imus qui a nonstittim cum
illo in &erunate regnamus: Dix¬
fertur enuim quodo&imus: non¬
÷ negatur: Uerum tamenont̃¬
tes. tm qua mseminantes non
deficicomus. Tempore enim ꝓ¬
quatn dobenep &imus ut non faciat
quod non benep&imus quia & ad
hocpertin& quod ineccdem orte¬
tione dominiaahcimus: Nenos
infents intemptationem: Ne¬
que erum pacruccest temptatio.
si contrittuamsit ecaiscein tua.
postu latio: Nonatutem negle¬
genter caidiendum est quod
dñs nequis quam eum putitr&
quod sepromisit facere p&etib:
sinepatreesse faccurum Cum
dxiss& quod cum que p&ieri¬

Expanded text:
cumque petierimus, in cumque petierimus, in ipsa oratione quam nobis dedit, sic intelligamus non petere nos in nomine magistri, quod petimus praeter regulam ipsius magisterii. 4. Sane quaedam quamvis in nomine ejus petamus, id est secundum Salvatorem et secundum magistrum petamus; non tunc quando petimus facit, sed tamen facit. Neque enim quia et illud petimus ut veniat regnum Dei, propterea non facit quod petimus, quia non statim cum illo in aeternitate regnamus: differtur enim quod petimus, non negatur. Verumtamen orantes tanquam seminantes non deficiamus; tempore enim pquando bene petimus, ut non faciat quod non bene petimus; quia et ad hoc pertinet quod in eadem oratione dominica dicimus, Ne nos inferas in tentationem . Neque enim parva est tentatio, si contra tuam sit causam tua postulatio. Non autem negligenter audiendum est, quod Dominus, ne quisquam eum putaret quod se promisit facere petentibus, sine Patre esse facturum, cum dixisset, Quodcumque petieri
Abbreviated transcription (Latin):
est Non solum quatndostait quod
p&imus. uerum &icon quando
non faccit : Qnim̃ quodiud& p&i
contris idlutem. Non fiaciendo
potius se ex hib& saluatorem
Nouit enim mechcus quidprosua
quid contra suam scilutem poscitt
egrotos: &ideo contraria posce̾¬
tis non facituo luntatem ut fic¬
cica sunitatem: qua propter
quando uolumus iut fecciat quod¬
cumque p&imus: Non uttumq
sed in nomine eius p&imus. hoc ÷
in nomine salucctoris p&amus:
nonergo contra salutem nos¬
tntm p&conus. quod sifecerit
nonut secluator facit quod ÷
nomeneius fidelibus eiur: est
quippe impiis & datmator.
quidignatur fidelibus eẽ scluat&
Quiergo credit in eum. quod cũ¬
que p&sierit in eo nomine quod ÷
.llis qui credunt ineum hoc fec¬
cit: qum̃ hoc si cutsaduator fec¬
nonerit siqud eiur salutem̃ in¬
pecditfecerit. Vn d&uncex¬
pedit potiur. ut non faciendo
propter quod inuocatur faci¬
cte quo duocatur: Propter¬
et non solum scelucctor sed
& quod¬

Expanded text:
est, non solum quando facit quod est, non solum quando facit quod petimus, verum etiam quando non facit; quoniam quod videt peti contra salutem, non faciendo potius se exhibet Salvatorem. Novit enim medicus quid pro sua, quid contra suam salutem poscat aegrotus; et ideo contraria poscentis non facit voluntatem, ut faciat sanitatem. Quapropter quando volumus ut faciat quodcumque petimus, non utcumque, sed in nomine ejus petamus, hoc est in nomine Salvatoris petamus. Non ergo contra nostram salutem petamus: quod si fecerit, non ut Salvator facit, quod est nomen ejus fidelibus ejus. Est quippe impiis et damnator, qui dignatur fidelibus esse Salvator. Qui ergo credit in eum, quodcumque petierit in eo nomine, quod est illis qui credunt in eum, hoc facit; quoniam hoc sicut Salvator fanon erit, si quod ejus salutem impedit, fecerit. Unde tunc expedit potius ut non faciendo propter quod invocatur, faciat quod vocatur. Propterea non solum Salvator, sed at quod
Abbreviated transcription (Latin):
facere ostender& :  a diecit atꝙ
cnt Quia eco ad patuenuado.
& quod cumque p&ieritis in nomi¬
nemeo. hoc faiciam : Num quiel
in eum solicapostoli crediderunt:
adeos utique loquebatur dicexido
Qui creditinme in quibus eodonan¬
te &icom nossumus: quiutique
non quod cumque p&ierimus acci¬
piemus. Ipsos quoque beatissi¬
mos si cogitemus aa postolos: in¬
uenimus eum quiplus omnibus leo¬
borituit Non caitemipse. sed
gratiadi cumipro Terdum̃ ro¬
gatise ut tabeo dircederit angelur
satunae. Nec tamen quodroga¬
uerat accepine. Qui eldicimus
ubicat Quod cum que p&ieritis
quod promitat impleuit. sico¬
postolos suos insu promissioue
frccudituit Euigilatigitur
homo fidelis &uigilitnter
cuidi quodhic pontum est inno¬
mine meo. Ipsum enm quo d cũ¬
que noncat p&ieritis ut cum que.
sed innomine meo qui promisi
Ergomagnum beneficium quid
tor: Acperhoc. quod cum que
p&imus aduersus utilitatem sit¬
lutis non p&imus in nominescel¬
uatoris: & ttamen ipseseduco

Expanded text:
ostenderet, adjecit, atque ait: Quia ego ad Patrem vado; et quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Numquid in eum soli Apostoli crediderunt? Ad eos itaque loquebatur dicendo, Qui credit in me, in quibus eo donante etiam nos sumus, qui utique non quodcumque petierimus accipimus. Ipsos quoque beatissimos si cogitemus Apostolos, invenimus eum qui plus omnibus laboravit, non autem ipse, sed gratia Dei cum ipso , ter Dominum rogasse ut ab eo discederet angelus satanae, nec tamen quod rogaverat accepisse . Quid dicemus, ubi ait, Quodcumque petieritis, quod promittit implebit, si Apostolos suos in sua promissione fraudavit? 3. Evigila igitur, homo fidelis, et vigilanter audi quod illic positum est, in nomine meo: ipsum enim quodcumque, non ait, petieritis utcumque; sed, in nomine meo. Qui promisit ergo tam magnum beneficium, quid tor; ac per hoc quodcumque petimus adversus utilitatem salutis, non petimus in nomine Salvatoris. Et tamen ipse Salvator
Abbreviated transcription (Latin):
modo ergo dns dicit sidiligitis me
mandatameo seruate &ego
rogabo patrem & edium pare¬
d&um edabituobis. cum hoodi¬
cat edespũscõ quemnisi habea¬
mus necdiligere dm̃ possumus
neceius manidatit seruare : Quo¬
modo diligimus ut eum accipiam̃
quem: nisi habeconur diligere
nonuademus: Quo modo matni¬
data serubnus ut eu maccipiamꝰ¬

Expanded text:
itis me, mandata mea servate: et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis; cum hoc dicat de Spiritu sancto, quem nisi habeamus, nec diligere Deum possumus, nec ejus mandata servare? Quomodo diligimus ut eum accipiamus, quem nisi habeamus, diligere non valemus? aut quomodo mandata servabimus ut eum
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ ueritictir quem mundus
non potest accipere quid nonuid&
eum nescit eum Uosccutem eo¬
nosdtis eum: quii apud uos man&
& inuobiserit. Multet sunt quę
inistis paucis uerbis ednĩ requireoT
sed multum est adnos. uel omnia
quiteba querendesunt querere
uel omia quae hicquerimus inue¬
nire: Uerumstamen quantũ

Expanded text:
s non potest accipere; quia non videt eum, nec scit eum. Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit. Multa sunt, quae in istis paucis verbis Domini requirantur; sed multum est ad nos vel omnia quae hic quaerenda sunt quaerere, vel omnia quae hic quaerimus invenire. Verumtamen q
Abbreviated transcription (Latin):
nostret ca pacitate quidelicere
non possumus postite: Spm̃
tolis. quo cutem modo promi¬
serit caduertimur. Sidili¬
gitis meinquit. mandata mea ser¬
ute &egorogabo patrem. &
clium pcreal&um dabituobis
ut manecit uobiscum in &ernum

Expanded text:
stra capacitate, quid dicere non possumus poscite. Spiritolis; quo autem modo promiserit, advertamus. Si diligitis me, inquit, mandata mea servate: et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
lum est homini qui peroffensio¬
nem manducat &si ꝑ hominis
offensionem quantomagis dĩ cuius
ir nthelitis non paruat entit offen¬
& pacere in quod in hicbat concu¬
piscentia. qucimuis illinecp&e¬
reaT Sed quia deerat murmu
nrent  sedutsciremus non dĩcea¬
tustom esseculpabilem sed inoboe¬
dientiam contumacem & in ordi¬
natam cupiditatem: Non prop.¬
terporcum sed propterpomum
& escui primatus suos non prop¬
tergiellinam sed propter lenti¬
culam perdidit: Quomodoergo
in tellegendum est quod cumque
p&ieritis hocfatiam Sid s̃ cli¬
qua p&entibus fidelibus &icm
consulendo non saciat. Anfor¬
tesolis apostolis hocdictum debemꝰ
cipere: absit: Vnde enim adhos
uenit ut dicer&: superius dixe¬
nit. quicredit inme. operaquȩ

Expanded text:
lum est homini qui per offensiolum est homini qui per offensionem manducat ; et si hominis offensionem, quanto magis Dei? Cujus in Israelitis non parva erat offenet petere in quod inhiabat concupiscentia, quamvis illi nec peterent, sed, quia deerat, murmurent. Sed ut sciremus non Dei creaturam esse culpabilem, sed inobedientiam contumacem et inordinatam cupiditatem; non propter porcum, sed propter pomum et Esau primatus suos non propter gallinam, sed propter lenticulam perdidit . 2. Quomodo ergo intelligendum est, Quodcumque petieritis, hoc faciam, si Deus aliqua petentibus fidelibus etiam consulendo non facit? An forte solis Apostolis dictum debemus accipere? Absit. Unde enim ad hoc venit ut diceret, superius dixerat, Qui credit in me, opera quae
Abbreviated transcription (Latin):
Cumuidecmur fideles eius p&ere
& non cacipere: Anforte propter¬
et quia mele p&ccT Namhoc ex¬
probrtuuit eapostolus ia cobus dicens
leergo usurus eo quoduultaccipere
dõpotius miserente non accipit:
Proinde si hocabillo p&itur
unde homo leditur exauditus:
magism&uendum est nequod pos¬
s& non darepropitius. d&initus:
An non uidemus is nthelitits ma¬
losuo inp&rasse quod culxabi¬
li concupiscentia p&iuerunt : Cõ¬
cupienint enm carnibus uesti.
quibus pluebatur mannade
occelo ÷  costidicebitaT quippe
quodha bebitait & quod non
habebaaT inpudenter p& ebitat
qua si non melius p&erent. Non
ti desiderio p̃star&ur: sed ut
ille quiader& scinatofcestidio
sumer&ur: Quando enum nos
delectitat mala & non delectãt
ut delectentbona quaomuttonice¬
ditutur incla: Non quicamac¬
lumest carneuesti cum dehae
re loquens copostolus dicat.
Omnis crecatunt eł̃ bona est: &
nihil eibiciendum quod eumgni¬
ticrum cactione. percipitur:
Sedquit sicut ips ȩtem cut ma¬

Expanded text:
umque fideles ejus petere, et non accipere? An forte propterea quia male petunt? Nam hoc exprobravit apostolus Jacobus dicens:le ergo usurus eo quod vult accipere, Deo potius miserante non accipit. Proinde si hoc ab illo petitur unde homo laedatur exauditus, magis metuendum est ne quod posset non dare propitius, det iratus. An non videmus Israelitas malo suo impetrasse quod culpabili concupiscentia petierunt? Concupierant enim carnibus vesci , quibus pluebatur manna de coelo. Fastidiebant quippe quod habebant; et quod non habebant, impudenter petebant: quasi non melius peterent, non ti desiderio praestaretur, sed ut ille qui aderat sanato fastidio sumeretur. Quando enim nos delectant mala, et non delectant ut delectent bona, quam ut concedantur mala. Non quia malum est carne vesci, cum de hac re loquens Apostolus dicat, Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione accipitur : sed quia sicut item ipse ait, Ma
Abbreviated transcription (Latin):
omnia opentxp̃ intelleger eubiat.
maiont horum ficci&. Nulla
nos necesitascogit: horum enĩ¬
faciebat & de hisoperibus fuer&
p̃locutus dicens. Uerba qua eego lo¬
quor uobis. ameipso non loquor.
Patercutem in memanens. ipse
facitopent: Tuncigitur uerbo
cius eritat. operteius. & utique
minus est uerba iustraae p̃dicare
quodfecit p̃ternos qua mimpios
iustificatre quodita fecitin nobis.
ut ficcicamus & nos restat in qui¬
rere quo modo accipiendum sit.
Quod cum que petieritis in nomine
meo hocfaciam: Proptermulito
quaep&unt fideler eius neciacipi¬
unt Non paruahinc exoritur
questio : sed qnm̃ sermoicam iste
datudendus est: ei consideran¬
dȩ atque tractandȩ tribuatur
s cdtłm parutolilatio:

Expanded text:
lligere, ubi ait, Majora horum faciet, nulla nos necessitas cogit. Horum enfaciebat, et de his operibus fuerat praelocutus, dicens: Verba quae ego loquor vobis, a me ipso non loquor: Pater autem in me manens, ipse facit opera. Tunc igitur verba ejus erant opera ejus. Et utique minus est verba justitiae praedicare, quod fecit praeter nos, quam impios justificare, quod ita facit in nobis, ut faciamus et nos. Restat inquirere quomodo accipiendum sit, Quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Propter multa enim quae petunt fideles ejus, nec accipiunt, non parva hinc exoritur quaestio: sed quoniam sermo iste jam claudendus est, ei considerandae atque tractandae tribuatur saltem parva dilatio.
Abbreviated transcription (Latin):
desequitur: Adhuc modicũ
& mundus meim non uid&
Quidenim tuncuidebat eum mun¬
Qu si quaando quidem munꝗ nomi¬
nos ultintellegi eos de quibus¬
& superius locutus estdicens De
spũ scõ quemmundus accipereñ
potest: quianonuid& eum neꝙ
cognostiteum.: Uidebat eum
olanemundus cdpeis oculis
incarne conspicuum non atutẽ
uidebat quod inaetrne uerbum la¬
tebat: Videbaathominem. Non
uidebat dm̃. Videbactindum en¬
tum Non uidebat indutum.⁊
ged qum̃ post resurrectionem
&icam ipsam aarnem sucm quã
non solum uidendam uerum
&icm contrectandam demons¬
trituit suis. Noluitdemonstrcore
nonsuis. Hinc fortasse intelle¬
gendum est essedictum. Ad huc
modicum & mundus mei añ
uid& uosccutem uidebrtisme
Quidest quicegouiuo &uosui¬
u&ise Quurde p̃senti sedixit
uiuere illos autem defuturo
quedis in ipso p̃cedebat. & illis
est pollicitur secuturam: &
quit ipsius moxfutureo fuenit
resurrectio p̃sentis posuit
temporis uerbum propter
significandum celeritatem .:

Expanded text:
dicit: Adhuc modicum, et mundus me jam non videt. Quid enim? tunc eum videbat mundus; quandoquidem mundi nomine vult intelligi eos de quibus superius est locutus, dicens de Spiritu sancto, Quem mundus accipere non potest, quia non videt eum, neque cognoscit eum? Videbat eum plane mundus carneis oculis in carne conspicuum, non autem videbat quod in carne Verbum latebat: videbat hominem, non videbat Deum; videbat indumentum, non videbat indutum. Sed quoniam post resurrectionem etiam ipsam carnem suam, quam non solum videndam, verum etiam contrectandam demonstravit suis, noluit demonstrare non suis; hinc fortasse intelligendum est esse dictum, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt: vos autem videbitis me; Quid estis. Cur de praesenti se dixit vivere, illos autem de futuro qualis in ipso praecedebat, et illis est pollicitus secuturam: et quia ipsius mox futura fuerat resurrectio, praesentis posuit temporis verbum, propter significandam celeritatem:
Abbreviated transcription (Latin):
dum habebadnꝰ : habebta itetque
minus danduscĩs erit omplius:
Habebant occulte accepturisue¬
retNs manifeste: quit & hoc ad
matius donum scĩ sps̃ pertinebat.
ut eis in notescer& quod habebitnꝰ :
Dequomunereit postolus loquens ait:
Nosctutem non spũmhuius mundi
accepimus sed ipm̃ qui exdõ est
Vt sciamus quae crdõ donatitsind
nobis: Nam &iosttm manifestt̃
sedbis numero dũs egit: mox
Num quid igitur quia tunadedit
ideo non minit &iampostet quem
promisiti Aut nonidem ipse est
exipso & posti bipso missus ecȩ¬
lo Qua propter quur ipscc
quite fuctitest euidenter dona¬
tiocius bis ficcta fuerit: Aia
questio est: fortitisis enim prop¬
tercuo p̃cepta dilectionaro hosp¬
in mnanisestitione statia donatio
non nunc eius in quisitione
in longiorẽ quet̃ oport& modũ
sermoistemittendus est: Dum
taantominis. quatnto illum percipi¬
mus minus:titnto autem ampli¬
us: quatuto illum percipimus aem¬
plius. Promle non solum non

Expanded text:
dum habebant. Habebant itaque dum habebant. Habebant itaque minus, dandus erat eis amplius. Habebant occulte, accepturi erant manifeste: quia et hoc ad majus donum sancti Spiritus pertinebat, ut eis innotesceret quod habebant. De quo munere Apostolus loquens ait: Nos autem non spiritum hujus mundi accipimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Nam et ipsam manifestam sed bis numero Dominus egit. Mox Numquid igitur quia tunc dedit, ideo non misit etiam postea quem promisit? Aut non idem ipse est ab ipso, et postea ab ipso missus e coelo ? Quapropter cur ipsa quae facta est evidenter donatio ejus, bis facta fuerit, alia quaestio est: fortassis enim propter duo praecepta dilectionis, hin manifestatione facta donatio. non nunc ejus inquisitione in longiorem quam oportet modum sermo isto mittendus est: dum tanto minus, quanto illum percipimus minus; tanto autem amplius, quanto illum percipimus amplius. Proinde non solum non
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ quidatus est nobis: Peru¬
sit est istetseaeti qui enum sefibi¬
um diligere credit &pcarem
non diligit prorecto necfilium
diligit Sed quo d sibiipse confinc¬
xit: Deindeciposto lica uox est.
diligitdicits si eo mododicit quo in¬
enim uocedicunt cordectutem &
fiactis negitait sicut d&adibus cat:
Confitentur enum seno s redm̃ stc¬
tis ctutem negitait: sinegetur fiac¬
tis procul dubio &i camdicitur stic
cebant ut non ficte dicerent
ore confitentes corde& factis
negtntes: Prorsus siuer aciter
hoc dicebant proculdubio dilige¬
bitait: Quomodo igitur diligebant
imperatur ut diligeant eum &
eus mandati conseruent &ae
cipiant spiñ scm̃: quem nisi ha¬
berent. profecta diligere &
qui diligit & ha¬
bendo mereri ut plus habect:
&plur hadendo plus diligat
Icmititque habebtut spm̃ disci¬
puliquem diũs promatebat
sine quo eum lum̃ nonelicebitnt
nec ta men eum adhu̾habebctat
sicuteuim dñs promittebat: & hoc¬
beb antergo & non habebtnt: Quia
quantum habendus fuerat Nou¬

Expanded text:
m qui datus est nobis? Perversa est ista sententia. Qui enim se Filium diligere credit, et Patrem non diligit; profecto nec Filium diligit, sed quod sibi ipse confinxit. Deinde apostolica vox est, diligit, dicit, si eo modo dicit quo Apenim voce dicunt, corde autem et factis negant: sicut de talibus ait, Confitentur enim se nosse Deum, factis autem negant . Si negatur factis, procul dubio etiam dicitur factcebant, ut non ficte dicerent, ore confitentes, corde et factis negantes; prorsus si veraciter hoc dicebant, procul dubio diligebant. Quomodo igitur diligebant,imperatur ut diligant eum, et ejus mandata conservent, ut accipiant Spiritum sanctum: quem nisi haberent, profecto diligere etqui diligit, et habendo mereri ut plus habeat, et plus habendo plus diligat. Jam itaque habebant Spiritum discipuli, quem Dominus promittebat, sine quo eum Dominum non dicebant: nsicut eum Dominus promittebat. Et habebant ergo, et non habebant, qui quantum habendus fuerat, non
Abbreviated transcription (Latin):
me: Quod enim est unigeantur
e quedis patri. non est gratice
secinaturae: quodatutem inu¬
nitate ꝑsonae unigenitiaad sumꝓ¬
tus est homo gratideest non nar¬
turae: Confitente euatnigelio
atquedicente: Pueritutemcrer¬
cebat & confortabatur plenus
scpienico & gratiaah erttin¬

Expanded text:
me . Quod enim est Unigenitus aequalis Patri, non est gratiae, sed naturae: quod autem in unitatem personae Unigeniti assumptus est homo, gratiae est, non naturae, confitente Evangelio atque dicente, Puer autem crescebat et confortabatur plenus sapientia, et gratia
Abbreviated transcription (French):
p̃cipitaresentiam : Intellegat
qui potest. Iudic& qui potest
utrum inaius est iustos cretre.
quamimpios iustificitre: Certe
enum siȩquedis est utrum que po¬
tedicte. hocmaioris est miseri¬
corchite. Hocestenim magnũ
pi&attis se ramentum. quod
matnifestactum est incatrne.
iustificiitum est spũ: Aꝓparu

Expanded text:
praecipitare sententiam: intelligat praecipitare sententiam: intelligat qui potest, judicet qui potest, utrum majus sit justos creare quam impios justificare. Certe enim si aequalis est utrumque potentiae, hoc majoris est misericordiae. Hoc est enim magnum pietatis sacramentum, quod manifestatum est in carne, justificat
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m non est conputuandus. quiñ
fecerit opento maiora quam xp̃s e
Surumest absurdum est : ferri nõ
potest: Nontollentam: nisiintelle¬
gatur: Apostolumigitur cardia¬
mur: Credenti inquit in eum
qui iustifiocit imprum. deputat᷑
diicm ergo: & intellege . Quicre¬
dit ime openi qua eego ficcio. &
ipsefci& : Orius ego ficio dem¬
de& ipsefiri&. quit sacio ut fitci¬
at ÷ quieopent. nisi ut eximpio
iustus fiat nꝰ & maiont horumstt¬
ci& : quorum obsecro  Num quid¬
nam omnium operum xpĩ matio¬
atscacit quicumtimore & tremo¬
re tamipsius sedutem openitur.a
quodutique in illos: & non sineil¬
lo xp̃s openttur. Prorsur ma¬
ius hocessedixerim quamest
tificatio permanebit: In illis tẽc¬
tum openah̃ in hisctutem est &i
comimago dĩ: sed inacelis sedes.
dominationes. principatus. po¬
testates. crchangeli. angeli
his operibur iaiora ficit qui
opestinte insexpõ coopenitur
&erntm sclutem. Aciustifioca¬
tionem sum Non hic tuideo

Expanded text:
Christum non est computandus, qui non Christum non est computandus, qui non fecerit opera majora quam Christus? Durum est, absurdum est, ferri non potest: non toleratur nisi intelligatur. Apostolum igitur audiamus: Credenti, inquit, in eum qui justificat impium, deputatur di ergo jam, et intellige, Qui credit in me, opera quae ego facio, et ipse faciet: prius ego facio, deinde et ipse faciet; quia facio ut faciat. Quae opera, nisi ut ex impio justus fiat? 3. Et majora horum faciet. Quorum, obsecro? Numquidnam omnium operum Christi majora facit, qui cum timore et tremore suam ipsius salutem operatur ? Quod utique in illo, sed non sine illo Christus operatur. Prorsus majus hoc esse dixerim, quam est tificatio permanebit. In illis tantum opera Dei, in his autem etiam est imago Dei. Sed et in coelis, Sedes, Dominationes, Principatus, Potestates, Archangeli, Angeli his opersto, cooperatur aeternam salutem ac justificationem suam? Non hic audeo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdiscipulos magisterbonus : Co¬
temptibilis ei. quem diuitem per
seipsum monuit: Amabilis eis:
quos ex diuitibus pacuperes per
pacuperes fecit: Pace motiora
fecit p̃ dicatus ea redentibus : quã
locutus ccudientibus: Uerum hoc
adhuc mou& quodhac ecmciora
perci postolos fecit: non autem
ipsos taentum significitns at.
Opert quaeego facio & uossit¬
ci&is & maiortehorum fici&is :
Sedomner adsuam stcilicm per
tinenter. intellegiuolens : Qui
creditinmeinquit opent quece
horum facci&: Si ergo qui credit
faci&: non credit utique qui noͬ¬
 facci& sicutiest Quichligitme
mandenti mea custodit: Vnde proste¬
to qui non custodit non diligit
Ite malioloco : Quitudit in quituer¬
bamet hȩc & ftci& ect: simil abo
eum uirosoepienti quie disiccaut do¬
muisucm superp&ntm: quiergo
non estsimilis huicuiro prudenti
procul dubio aut uerbehaeoccudit
qui credit inme ficci&. Noniatque
credt quinon fitci&: Quidesthoc
frs̃ . Num quid intercredentes in

Expanded text:
per discipulos magister bonus; coper discipulos magister bonus; contemptibilis ei quem divitem per seipsum monuit, amabilis eis quos ex divitibus pauperes per pauperes fecit. Ecce majora fecit praedicatus a credentibus, quam locutus audientibus. 2. Verum hoc adhuc movet, quod haec majora per Apostolos fecit: non autem ipsos tantum significans ait, Opera quae ego facio et vos facietis, et majora horum facietis: sed omnes ad suamtinentes intelligi volens, Qui credit in me, inquit, opera quae horum faciet. Si ergo qui credit faciet, non credit utique qui non faciet; sicuti est: Qui diligit me, mandata mea custodit : unde profecto qui non custodit, non diligit. Item alio loco: Qui audit, inquit, verba mea haec, et facit ea, similabo eum viro prudenti, qui aedificavit domum suam super petram. Qui ergo non est similis huic viro prudenti, procul dubio aut verba mea haec audit Qui credit in me, faciet: non utique credit qui non faciet. Quid est hoc, fratres? Numquid inter credentes in
Abbreviated transcription (Latin):
enimdixiss&. Quicreditinme
opent queeego facio & ipseftaci&.
& maiorahorum faci&. Conti¬
nuo recutus aadiunexit: Quiccego
ad patremuado. & quod cumque
innomine meo hoc
faciam: & quidixenit faci&.
postcat faciam: tet quamelioe¬
r&. non uobis hocinpossibileui
decitur: Non enimpoteritesse
maiorme. qui treditinme: sed
quatm tune : Mationt pereum qui
creditinme. quamp̃tereum per
me : Egota menipse p̃tercum:
ego ipsepereum: Sed quando p̃¬
tereum non fici& ipse. quandoctut̃
pereum quamuis non persem& ip
p̃tereum: non est defectio. sed dig¬
io: Quidenim r&cribuent
id nõ proomnibus quater&ri¬
buit eis.
Quandoquidem inter
c&estibona &im hoceis dona¬
redignatus est: utin adiorafaice¬
ra perillos quam p̃ter illos
Nonne aboreipsius diuesilletris¬
tis aabscesnt. quando uitae &er¬
nete consilium quesiuit ÷ audiuit¬
⁊ aabiecit: & ta men postet quod
cabillocuditum non fecit unus
fecerunt multi. cum loquer&

Expanded text:
enim dixisset, Qui credit in me, enim dixisset, Qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet, et majora horum faciet, continuo secutus adjunxit, Quia ego ad Patrem vado, et quaecumque in nomine meo, haec faciam. Qui dixerat faciet, post ait faciam; tanquam diceret, Non vobis impossibile hoc videatur: non enim poterit esse major me qui credit in me, sed quam nunc; majora per eum qui credit in me, quam praeter eum per me: ego tamen ipse praeter eum, ego ipse per eum: sed quando praeter eum, non faciet ipse; quando autem per eum, quamvis non per semetipuam praeter eum, non est defectio, sed digo. Quid enim retribuant mino, pro omnibus quae retribuit eis ? Quandoquidem inter caetera bona etiam hoc eis donare dignatus est, ut majora faceret per illos quam praeter illos. Nonne ab ore illius dives ille tristis abscessit, quando vitae aeternae consilium quaesivit ? Audivit, abjecit: et tamen postea quod ab illo auditum non fecit unus, fecerunt multi, cum loqueretur