comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. ñ solũ uina. sꝯ etiã uinatia. Nonsolum
scilic& oues & boues id ÷ scȩ̃ animȩ fideliuĩ :¬
uł inplebe uł inministris. sed insuꝑ & pecco¬
ra uoluptatis. & uolucres suꝑbiȩ. & pisces
curiositatis : quȩ omia genera peccatorum.
nunc bonis & scĩs mixtã eẽ in eedus suis.¬
& auinatus uinũ sẽꝑat.: Nos demꝰ oꝑã ut ui¬
nũ simꝰ. & oues & boues: ñ uinatia aut pec¬
cora cãpi. aut uolucres cęli. aut pisces ma¬
ris qͥ ꝑ ãbulant semitas maris: Nonqe ista
nomina isto solo mͦ intelligi. & explicari
possunc: sꝯ ꝓlocis nãq alibi aliud signi¬
ficant: Echȩc regula inomĩ allegoria
retinenda ẽ. uc ꝓsententia p̃sentis loci considẽt᷑ qđ
ꝑsimilitudinẽ dicit᷑: haec ẽ. enĩ dnĩca &aptica
disciplina.: Repetamꝰ gͦ ultimũ ũsũ: qͥetiã in
pͥncipio psalmi ponit᷑. & laudemꝰ dmñ dicentes¬

Expanded text:
ejus non solum vina, sed etiam vinacia: non solum ejus non solum vina, sed etiam vinacia: non solum scilicet oves et boves, id est sanctae animae fidelium, vel in plebe, vel in ministris; sed in super et pecora voluptatis, et volucres superbiae, et pisces curiositatis: quae omnia genera peccatorum nunc bonis et sanctis mixta esse in Ecclesiiset: nos demus operam ut vinum simus et oves aut boves; non vinacia, aut pecora campi, aut volucres coeli, aut pisces maris qui perambulant semitas maris. Non quia ista nomina isto solo modo intelligi et explicari possunt, sed pro locis; namque alibi aliud significant. Et haec regula in omni allegoria retinenda est, ut pro sententia praesentis loci consideretur quod per similitudinem dicitur; haec est enim dominica et apostolica disciplina. Repetamus ergo ultimum versum qui etiam in principio Psalmi ponitur, et laudemus Deum dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
rursus aqua confundit̾. pꝰꝗ transeuntib locũ de¬
bus.: Nonenĩ ait. tantũ ãbulant semitas maris:
sꝯ ꝑ ambulant dix̃. ostendens ꝑtinacissimũ studiũ
unania & p̃t̃ fluentia reqͥrentiũ.: Haec auc̃ tria
genera uiciorũ. id ÷ uoluptas carnis. & suꝑbia.
& curiositas: omĩa peccata concludunc. quȩ mͥ
tas p̃ualet.: Reliqͣ uͦ qͦ ꝑtineant : manifestũ ẽ:
Et illa dnĩci hominis cẽptatio triꝑtita ẽ. ꝑ cẏbũ.
id ÷ ꝑ concupiscentiã carnis ubi suggerit. dic
lapidib istis ut panes fiant: Per inanẽ iactan¬
tiã ubi inmonte constituto. ostendunt᷑ ei omĩa
rit. Percuriositatẽ ubi depinna tẽpli ãmonec᷑.
ut se de orsũ mittat tẽptandi grã. utrũ ab an¬
głis suscipiat᷑. Itaq pꝰea quã nullo istorum
tẽptam̃to ualere apud eũ pocuit inimicꝰ: hoc
de illo dicit᷑ pꝰ quã conpleuit omne tẽptatio¬
riorũ itaq significationẽ : sub iectas pedib

Expanded text:
ocum debus. Non enim ait tantum, Ambulant semitas maris; sed, perambulant dixit; ostendens pertinacissimum studium inania et praeterfluentia requirentium. Haec autem tria genera vitiorum, id est voluptas carnis, et superbia, et curiositas, omnia peccata concludunt. Quae mihtas praevalet; reliqua vero quo pertineant, manifestum est. Et illa Dominici hominis tentatio tripartita est: per cibum, id est per concupiscentiam carnis, ubi suggeritur, Dic lapidibus istis ut pane fiant : per inanem jactantiam, ubi in monte constituto ostenduntur omnia rit: per curiositatem, ubi de pinna templi admonetur ut se deorsum mittat, tentandi gratia utrum ab Angelis suscipiatur. Itaque postea quam nullo istorum tentamento valere apud eum potuit inimicus, hoc de illo dicitur. Postquam complevit omnem tentatioriorum itaque significationem, subjecta sunt pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
uata ÷ magnificentia tua suꝑ cęlos: ut totꝰ iste
sic seniꝰ. qm̃ magnificentia tua eleuata ÷ suꝑ
eglos: Excedit enĩ magnificentia tua: omĩũ
nificentiȩ notitiã ꝑuenire. uę suꝑ scriptu¬
ras eleuata ÷ : qr transut & suꝑat om̃iũ u̾bo¬
rũ linguarũq p̃conia.: Inclinauic gͦ scriptu¬
ras ds̃. usq ad infantiuĩ & lactentiũ capaci¬
tatẽ: sic̃ in alio psalmo canit᷑. & indinaũ cȩ¬
lũ & descendit.: Eth oc fec̃ ꝓpt̃ inimicos qͥ
ꝑsuꝑbiã lo quacitatis inimici crucis xpĩ. e
tiam cũ aliqua uera dicunt paruut &¬

Expanded text:
vata est magnificentia tua super coelos; ut totus iste sit sensus, Quoniam magnificentia tua elevata est super coelos: Excedit enim magnificentia tua omnium nificentiae notitiam pervenire, quae super Scripturas elevata est, quia transit et superat omnium verborum linguarumque praeconia. Inclinavit ergo Scripturas Deus usque ad infantium et lactentium capacitatem, sicut in alio psalmo canitur: Et inclinavit coelum, et descendit . Et hoc fecit propter inimicos, qui per superbiam loquacitatis inimici crucis Christi, etiam cum aliqua vera dicunt, parvu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ peccora & uolucres cęli. & pisces maris
qͥ ꝑ ãbulant semitas maris.: Peccora enĩ cã¬
pi. congruentissime accipiunt᷑ homines in
carnis uoluptate gaudences. ubi mł ardu¬
um nichil laboriosũ ascendunt.: Cãpusẽ.
enĩ etiã lata uia quȩ ducit ad interitum.¬
& incãpo abel occidit̾. Quarẽ metuen¬
dũ ÷. neqͥsq descendens amontib iusti¬
ciȩ dĩ. iustitia enĩ in qͥt tua uelut mon¬
tes di: lacitudines & facilitates uolupta¬
tis carnis eligens. adiabolo trucidetur
Uide nunc etiã uolucres cęli suꝑbos.¬

Expanded text:
 pecora campi, volucres coeli, et pisces maris, qui perambulant semitas maris. Pecora enim campi congruentissime accipiuntur homicarnis voluptate gaudentes, ubi nihil arduum, nihil laboriosum ascendit. Campus est enim lata via, quae ducit ad interitum. In campo Abel occiditur. Voludum est, ne quisque descendens a montibus justitiae Dei, Justitia enim, inquit, tua velut montes Dei , latitudines et facilitates voluptatis carnalis eligens, a diabolo trucidetur. Vide nunc etiam volucres coeli, superbos
Abbreviated transcription (Latin):
te potant᷑. sed pascunt᷑ c̃bo. qͦsidẽ apłs
significat dics. Sapientiã loqͥm᷑ int̾ ꝑfec¬
tos: Sed ñ exhis soł ꝑficiunt᷑ a eccłȩ: qr sisoli
et̃nt. ñ consuleret᷑ generi humano. Consu¬
lit᷑ aut̃. cũ illi qͦq ñdũ capaces cognitio¬
nis rerũ spũ aliũ. atq aec̃narũ. nutriun¬
tur fide tẽporał historię quȩ̨ ꝓsalute nr̃a
pꝰ patri archas & ꝓphas. ab excellentissi¬
ma dĩ uirtute atq sapientia. etiã suscep¬
ti hominis sacram̃to administrata ÷ in qua
salus ÷ om̃i credenti. ut auctoritate cõmo

Expanded text:
te potantur, sed vescuntur cibo; quos idem Apostolus significat, dicens, Sapientiam loquimur inter perfectos : sed non ex his solis perficiuntur Ecclesiae, quia si soli essent, non consuleretur generi humano. Consulitur autem, cum illi quoque nondum capaces cognitionis rerum spiritualium atque aeternarum, nutriuntur fide temporalis historiae, quae pro salute nostra post Patriarchas et Prophetas ab excellentissima Dei Virtute atque Sapientia etiam suscepti hominis sacramento administrata est, in qua sa
Abbreviated transcription (Latin):
ium̃torũ : qr multiplicata miscdia etiã alon¬
ge positos ꝑ uenit. Uisitat uͦ filiũ hominis
cui sub ꝓtectione alarũ suarũ posito p̃cen¬
dit miscdiã. & inlumine suo lum̃ p̃hec.
& eũ delicus suis potat. & in ebriat ubtate
domꝰ suȩ ad obliuiscendas erũpnas & erro¬
res p̃ceritȩ conũsationis: Hunc filiũ hoĩs
id ÷ lominẽ nouũ penitentia uetĩs partu¬
rit cũ dolore & gemitu. Iste quãuis no¬
trit᷑: Non potui loqͥ uob̾ quasi spũalib
sed quasi carnalib inqͥt apłs Et ut osten¬
ꝓbratione audit qđ homo ẽ. Nonne homi¬
nes estis inqͥt. & scđm hominẽ ambulatis:¬
filiuꝰ igit᷑ hominis. pͥmꝰ uisitatꝰ ẽ. in ipso
nis humilitãte recte dr̃. Miniusti eũ
paulo minꝰ ab angłis: Sed addit᷑ illa da¬
rificatio. quaresurgens ascendit incelũ.:
Ota inqͥc. & honore coronasti eũ: & con¬
sticiusti eũ suꝑ oꝑa manuũ tuarũ.. Quan

Expanded text:
jumentorum; quia multiplicata misericordia etiam ad longe positos pervenit: visitat vero filium hominis, cui sub protectione alarum suarum posito praetendit misericordiam, et in lumine suo lumen praebet, et eum deliciis suis potat, et inebriat ubertate domus suae, ad obliviscendas aerumnas et errores praeteritae conversationis. Hunc filium hominis, id est hominem novum, poenitentia veteris parturit cum dolore et gemitu. Iste quamvis notritur, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus, inquit Apostolus; et ut ostenprobratione audit quod homo sit: Nonne homines estis, inquit, et secundum hominem ambulatisFilius igitur hominis primo visitatus est in ipso nis humilitatem recte dicitur: Minuisti eum paulo minus ab Angelis. Sed additur illa clarificatio qua resurgens ascendit in coelum: Gloria, inquit, et honore coronasti eum; et constituisti eum super opera manuum tuaru
Abbreviated transcription (Latin):
Nã si ita scriptũ eet̃. qͥd ẽ. homo qr memor
es eiꝰ. & filiꝰ hominis qr iusitas eũ : repecitũ
uidet᷑ qđ dictũ ÷ homo.: Hunc uͦ cũ sonat
homo. aut filiꝰ hominis : manifestuiꝰ insinu¬
atur distantia .s hoc sane retinendũ ÷: ꝗt
omĩs filiꝰ hominis homo. quãius ñ omĩs ho¬
mo filiꝰ hominis possic intelligi: Adã qͥppe
homo : sꝯ ñ filiꝰ hominis. Qua ꝓpt̃ hinc iã
licet attende acq discernere : qͥd hoc in
Ut qͥ portant imaginẽ t̾reni hominis. qͥ ñ ẽ.
filiꝰ hominis: hõminũ nomine significent̾.:
Quiaut̃ portant unaginẽ cęlestis hominis.:
mutuatione uite t̾renȩ aeq scłaris incho¬
at᷑. & idõ iste filiꝰ hominis nũ cupatur.
homo igit᷑ hoc loco t̾renꝰ ẽ : filiꝰ auẽ hoĩs
cęlestis: Et ille longe se uinctꝰ adõ: hic
quẽ p̃sens inlustrac uultu suo: Longe ẽ.
homines uim̃tis adsociatos. ñ ꝑ p̃sentẽ inte¬
riorẽ in luminationẽ. sꝰ ꝑ mulciplicationẽ

Expanded text:
o quia memor es ejus, et filius hominis quoniam visitas eum: repetitum videretur quod dictum est, homo; nunc vero cum sonat, homo, aut filius hominis, manifestior insinuatur distantia. Hoc sane retinendum est, quia omnis filius hominis homo, quamvis non omnis homo filius hominis possit intelligi: Adam quippe homo, sed non filius hominis. Quapropter hinc jam licet attendere atque discernere, quid hoc in qui portant imaginem terreni hominis , qui non est filius hominis, hominum nomine designantur. Qui autem portant imaginem caelestis hominis, mutatione vitae terrenae atque saecularis inchoatur; et ideo iste filius hominis nuncupatur. Homo igitur hoc loco est terrenus, filius autem hominis coelestis: et ille longe sejunctus a Deo, hicquem praesens illustrat vultu suo: Longeest ehomines jumentis associatos, non per praesentem interiorem illuminationem, sed per multiplicat
Abbreviated transcription (Latin):
cãpi. sꝯ & uolucres cęli & pisces maris. qͥ ꝑã¬
bulant semitas maris accipiendis.: Quȩ ẽ.
igit᷑ ista distantia: ueniant inmentẽ torcu¬
laria habentia uinatia. & uinũ m area
contineus paleas ꝙ frum̃tũ. & retia quib
indusis pisces boni &s mali. & arca noe in
qua uimunda & munda erant animalia.
& iudeb̾ aeccłas interĩ hoc tẽpore usq ad
ultimũ iudicu tẽpꝰ. ñ solũ oues & bo uescon

Expanded text:
campi, sed etiam volucres coeli, et pisces maris, qui perambulant semitas maris, accipiendi sunt. Quae est igitur ista distantia? Veniant in mentem torcularia, habentia vinacia et vinum; et area, continens paleas et frumentum ; et retia, quibus inclusi sunt pisces boni et mali ; et arca Noe, in qua et immunda et munda erant animalia : et videbis Ecclesias interim hoc tempore usque ad ultimum judicii tempus, non solum oves et boves co
Abbreviated transcription (Latin):
ata sunt: Insuꝑ ait. & pecconi cãpi.: Nullo mͦ
uacat : qđ additũ ẽ. insuꝑ: Primo qr peccora
cãpi poss intelligi. m oues & boues. ut si rupiũ
oe arduor locorũ peccora caprȩs: bene intel¬
ligant᷑ oues peccora cãpi : Itaq etiã si ita
positũ eẽc. oues & boues uniũsas. & peccora
cãpi: recte quereret᷑. qͥd sibi uellent peccora
cãpi. cũ etiã oues & boues. ho c poss intelli

Expanded text:
 campi. Nullo modo vacat quod additum est, insuper. Primo, quia pecora campi possunt intelligi et oves et boves; ut si rupium et arduorum locorum pecora caprae sunt, bene intelligantur oves pecora campi. Itaque etiamsi ita positum esset, Oves et boves universas et pecora campi, recte quaereretur quid sibi vellent pecora campi, c
Abbreviated transcription (Latin):
intendit᷑ saluos fieri dic̃ cũ ipsis uim̃tis.
qm̃ carnaliũ hominũ sał carnał ẽ. tanꝗ
peccorũ. Filios auc̃ hominũ se iungens
abeis. qͦs homines pecudib iu nx̃. Ionge
subliniori mͦ ipsiꝰ ueritatis in lustraitione. & qͣ¬
lis uicał fontis mundatione beatos fieri p̃dicat
Sic enũ dic̃.: homines mium̃ta saluabis dnẽ:¬

Expanded text:
dicit cum ipsis jumentis; quoniam carnalium hominum salus carnalis est, tanquam pecorum. Filios autem hominum sejungens ab eis quos homines pecudibus junxit, longe sublimiori modo, ipsius veritatis illustratione, et quadam vitalis fontis inundatione, beatos fieri praedicat. Sic enim dicit: Homines et jumenta salvos
Abbreviated transcription (Latin):
one luna ponit᷑. & particulatim ꝑ loca
singula a eccłȩ quas nomine stellarum
in sinuatas arbicor in eisdẽ scripturis
collocates. quas cęlorũ uocabulo positas credi¬
mus., Cur aut̃ luna recte significet a eccłam:
oportuniꝰ inalio psalmo considabit᷑ ubi dic¬
tũ ÷. peccatores intender̃ arcũ. ut sagutent

Expanded text:
one luna ponitur, et particulatim per loca singula Ecclesiae quas nomine stellarum insinuatas arbitror, in eisdem Scripturis collocatae sunt, quas coelorum vocabulo positas credimus. Cur autem luna recte significet Ecclesiam, opportunius in alio psalmo considerabitur, ubi dictum est: Peccatores intenderunt arcum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
corporalẽ p̃ sentiã conũ sent᷑. Aliud aut̃
erit tẽpꝰ qͦ uł frum̃ta inhorrea. uł uina
incellas segregent᷑: Frum̃ta inqͥt recon¬
det inhorreis: paleas aut̃ cõburet igni
in extinguibili.: Eadẽ res: inalia simili¬
cudine sic intelligi pocest., Uina recon¬
det in apotecis. uimnatia uͦ peccorib ꝓiciec: ut
uentres peccoꝵ ꝓpenis gebennarũ ꝑsimilitudinẽ
intelligere liceae. Est aliuꝰ intellectꝰ detorcu

Expanded text:
corporalem praesentiam, conversentur. Aliud autem corporalem praesentiam, conversentur. Aliud autem erit tempus, quo vel frumenta in horrea, vel vina in cellas segregentur. Frumenta, inquit, recondet in horreis, paleas autem comburet igni inexstinguibili . Eadem res in alia similitudine sic intelligi potest: Vina recondet in apothecis, vinacia vero pecoribus projiciet: ut ventres pecorum pro poenis gehennarum per similitudinem int
Abbreviated transcription (Latin):
PiCNIII de torcularib intex¬
tu eiꝰ psalmi cuiꝰ iste titu¬
lus ẽ. dicere uidec᷑: in qͦ
apparet multis & uariis
si militudinib unã ean¬
dẽq rẽ. inscripturis sȩpe
insinuari.: Torcularia gͦ possumꝰ acciꝑe
aecctas. eadẽ ratione qua mareã intelligimꝰ
chil aliud agit᷑. nisi ut fructꝰ ab integum̃¬
tis purgent᷑. quȩ necessaria erant. & ut
nascerent᷑. & uc crescerent. atq ad matupi¬
tatẽ uł messis. uł uindemię ꝑ uenirent.
His gͦ uł integum̃tis. uł sustentacuł. id÷
paleis. in area frum̃ta. & uinaceis intorcu¬
larib uina ex uunt᷑. sic̃ in ȩcłus amultitudi¬
ne scłariũ hominũ quȩ simul cũ bonis con¬
gregat᷑. qͥb ut nascerent᷑ apti fierent di
umo necessaria erat illa multitudo. idagi¬
tur ut spũali amore ꝑ oꝑationẽ ininistr̃o¬
rũ dĩ separent᷑: Agit᷑ enĩ nunc ut ũlo¬
co sed affectu interĩ separent᷑ boni amał.
quã ius simul inȩedus quantũ adtinet ad

Expanded text:
ihil de torcularibus in textu ejus psalmi, cujus iste titulus est, dicere videtur. In quo apparet multis et variis similitudinibus unam eamdemque rem in Scripturis saepe insinuari. Torcularia ergo possumus accipere Ecclesias, eadem ratione qua et aream intelligimus hil aliud agitur, nisi ut fructus ab integumentis purgentur, quae necessaria erant, ut nascerentur, et crescerent, atque ad maturitatem vel messis vel vindemiae pervenirent. His ergo vel integumentis vel sustentaculis, id est, paleis in area, frumento et vinaceis, in torcularibus vina exuuntur: sicut in Ecclesia a multitudine secularium hominum, quae simul cum bonis congregatur, quibus ut nascerentur, et apti fierent verbo divino, necessaria erat illa multitudo. Id agitur, ut spirituali amore per operationem ministrorum Dei separentur. Agitur enim nunc, ut non loco, sed affectu interim separentur boni a malis, quamvis simul in Ecclesiis, quantum attinet ad
Abbreviated transcription (Latin):
tiã suꝙꝑ angłos constitutũ accepimꝰ uni¬
genicũ filiũ : quẽ minoratũ paulominꝰ
ab angłis ꝑ humilicatẽ carnał generatio¬
nis atq passionis audimus & credimus.
cipit: cũ dic̃ omĩa. Ec nealit̾ liceret intel¬
ligi: sic apłs credi iubet cũ dic̃. excepto eo
qͥ ei subiecit omĩa . Echoc ipso huiꝰ psalmi
nichil exceptũ sit.: Nec tam̃ quasi aliquid
magnũ uidet᷑ adungere : cũ dicit: Ouesꝙ
boues uniũsas. insuꝑ & peccora cãpi. Uolu

Expanded text:
unigenitum Filium, quem minutum paulo minus ab Angelis per humilitatem carnalis generationis atque passionis audimus et credimus.cipit, cum dicit omnia. Et ne aliter liceret intelligi, sic Apostolus credi jubet, cum dicit, excepto eo qui ei subjecit omnia ; et hoc ipso hujus psalmi isto, ut nihil exceptum sit. Nec tamen quasi aliquid magnum videtur adjungere, cum dicit: Oves et boves universas, insup
Abbreviated transcription (Latin):
mũ & necessariũ fidĩ neglegendũ putant. ꝑ quẽ
in aliqͥo certũ qđ eẽ nisi aec̾nũ ñ pocest. oporto
ascendi. hinc eos apparet nec ipsã scientiã ha¬
be: quã contẽpta fide pollicem᷑. qr tã utilẽ
ac necessariũ gradũ eiꝰ ignorant. Exore gͦ
infantiũ & lactentiũ ꝑfecisti laudẽ.: Dñs
nr̃ mandans pͥmo ꝑ ꝓpħam. Nisi crediditis:
ñ intelligstis: Et ipse ꝑ se dics. Beati qͥ ñui

Expanded text:
necessarium fidei negligendum putant, per quem in aliquid certum, quod esse nisi aeternum non potest, oportet ascendi. Hinc eos apparet nec ipsam scientiam habere, quam contempta fide pollicentur; quia tam utilem ac necessarium gradum ejus ignorant. Ex ore ergo infantium et lactentium perfecit laudem Dominus noster, mandans primo per Prophetam, Nisi credideritis, non in
Abbreviated transcription (Latin):
tardicatẽ. & eos ꝑ humilitatẽ hystoricȩ fi¬
dĩ quȩ tẽporalit̃ gesta ẽ. ad sublimitatẽ in¬
telligentiȩ rerũ aec̃narũ bene nutritos o
roboratos erigunc in ea quȩ confirmane.:
Isti qͥppe cęli. id ÷ isti libri : oꝑas digitoꝵ¬

Expanded text:
itatem historicae fidei, quae temporaliter gesta est, ad sublimitatem intelligentiae rerum aeternarum bene nutritos et roboratos erigunt in ea quae confirmant. Isti quippe coeli, id est isti libri, opera sunt digito
Abbreviated transcription (Latin):
cesse. ẽ Solent accipi torcularia mararia:
xpĩ nom̃ confessisunt: mortalia eorũ
tanꝗ uinatia int̾ra remanserint. animę
auẽ in reqͥẽ cęlestis habitationis emana¬
uerint. Sed neq isto intellectu ab eccła¬
rũ fructificatione discedic᷑ P sallit᷑ gͦ

Expanded text:
cesse est. 3. Solent accipi torcularia etiam marcesse est. 3. Solent accipi torcularia etiam marChristi nomen confessi sunt, mortalia eorum tanquam vinacia in terra remanserint, animae autem in requiem coelestis habitationis emanaverint. Sed neque isto intellectu ab Ecclesiarum fructificatione disceditur. Psallitur ergo
Abbreviated transcription (Latin):
cedat᷑: Nã Mũbũ dumũ. potest uua in¬
telligi: Dictꝰ ẽ. eniꝰ & dñs botrus uuȩ: quẽ
ligno suspensũ detra reꝓmissionis qͥ p̃ missi
erant apopło isrł tanꝗꝰ crucifixũ acculer̃
Uerbũ itaq diuinũ cũ enũtiationis necessi¬
tate usurpat. uocis sonũ qͦ inaures ꝑ ueat᷑
audientiũ. eodẽ sono uocis tanꝗ uinaceis
intellectꝰ tanꝗ uinũ includit̾. intelligitur¬
& sic uua ista inaures uenit. quasi in calca¬
toria torcularr orũ: Ibi aut̃ discernitur
ut sonꝰ usq ad aures ueniat: intellectus
aut̃ memoria eorũ qͥaudiunt uelut qđ¬
alacu excipiat᷑. Inde transeat in morũ
disciplinã & habitũ mencis tanꝗ delacu
incellas. inqͥb sineglegentia ñ acueric
uet̾tate firmabit᷑. Acuit nãq iuuideis.
M hoc aceto dmiũ potauer̃ Nã illud
uinũ qđ degeneratione uitis noui testa m̃¬
ti hibitunłs. ẽ. cũ scĩs sus dñs iregno pa¬
tris sui suauissimũ atq firmissimũ sit ne¬

Expanded text:
uva intelligi: dictus est enim et Dominus botrus uvae, quem ligno suspensum, de terra promissionis, qui praemissi erant a populo Israel, tanquam crucifixum attulerunt . Verbum itaque divinum, cum enuntiationis necessitate usurpat vocis sonum, quo in aures pervehatur audientium, eodem sono vocis tanquam vinaciis, intellectus tanquam vinum includitur: et sic uva ista in aures venit, quasi in calcatoria torculariorum. Ibi enim discernitur, ut sonus usque ad aures valeat; intellectus autem memoria eorum qui audiunt, velut quodam lacu excipiatur, inde transeat in morum disciplinam et habitum mentis, tanquam de lacu in cellas in quibus, si negligentia non acuerit, vetustate firmabitur. Acuit namque in Judaeis, et hoc aceto Dominum potaverunt. Nam illud vinum quod de generatione vitis Novi Testamenti bibiturus est cum sanctis suis Dominus in regno Patris sui , suavissimum atque firmissimum sit ne
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cessant. Qm̃ indebo cęlos oꝑa digitorũ
tuorũ.: Legimꝰ digito dĩ scriptã legẽ. & da¬
tã ꝑ moysen scm̃ seruũ eiꝰ: quẽ digitũ dĩ
fecta ÷ conuenient̃ intelligimꝰ hoc loco cę¬
los digitos libros utriusq testam̃ti: Dictũ
est etiã deipso morse amagis regis phara¬
onis cũabeo suꝑati eẽnt. digitꝰ dĩ ÷ hic.
Et qđ scriptũ ÷ cęlũ plicabit sic̃ lib: etiã
si de isto aechereo cęlo dictũ ÷ congrue ca¬
men ex hac eadẽ similitudine in allegori¬
am librorũ cęli nominant᷑. Qm̃ uidebo
inqͥt cęlos oꝑa digitorũ tuorũ: idẽ. cer

Expanded text:
gitorum tuorum. Legimus digito Dei scriptam Legem, et datam per Moysen sanctum servum ejus : quem digitum Dei mfecta est; convenienter intelligimus hoc loco coelos dictos libros utriusque Testamenti. Dictum est autem etiam de ipso Moyse a magis regis Pharaonis, cum ab eo superati essent, Digitus Dei est hic ; et quod scriptum est, Coelum plicabitur sicut liber , etiam si de isto aethereo coelo dictum est, congrue tamen ex hac eadem similitudine in allegoria librorum coeli nominantur. Quoniam videbo, inquit, coelos, opera digitorum tuorum: id est, cer
Abbreviated transcription (Latin):
nã cũ oppugnet. uidec᷑ defendẽ. Quã quã
etiã phrloso phr̃ huiꝰ inundi benẽ intelligan¬
tur inimici & defensores: quando qͥdẽ filius
dĩ uirtꝰ & sapientia dĩ ẽ. qua inlustrat᷑ omĩs
qͥsqͥs ueritate sapiens efficit᷑ Huiꝰ illi se a¬
matores ꝓfitent᷑: unde etiã phylosophỹ no¬
minant᷑. Et ꝓptẽa illã uident᷑ defende. cũ
inimicis intĩus : qm̃ suꝑstitiones noxias ut co¬

Expanded text:
pugnet, videtur defendere. Quanquam etiam philosophi hujus mundi bene intelligantur inimici et defensores: quandoquidem Filius Dei Virtus et Sapientia Dei est, qua illustratur omnis quisquis veritate sapiens efficitur. Hujus illi se amatores esse profitentur, unde etiam philosophi nominantur: et propterea illam videntur defendere, cum inimici sint
Abbreviated transcription (Latin):
du fidĩ obpugnat eã ueritatẽ. quã ꝓmp¬
tissime pollicet᷑. ꝓptẽa eciã illa ñ habere
conuincit᷑: qr obpugnando gradũ eiꝰ qđ ẽ.
fides. quẽ ad modũ ineã conscẽndat᷑ igno¬
rat.: hinc gͦ destruit᷑ temerariꝰ & cecꝰ pol¬
licitator ueritatis. qͥ ẽ. inimicꝰ & defensor
cũ uident᷑ cęli oꝑa digicoꝵ dĩ : id ÷ intelli¬

Expanded text:
i oppugnat eam veritatem quam promptissime pollicetur. Propterea etiam illam non habere convincitur; quia oppugnando gradum ejus, quod est fides, quemadmodum in eam conscendatur, ignorat. Hinc ergo destruitur temerarius et caecus pollicitator veritatis, qui est inimicus et defensor, cum videntur c
Abbreviated transcription (Latin):
dedicationẽ domꝰ : ñ uos conpungat conscientia
stimnut peccatorũ.: Dunictent᷑ enĩ omĩa: ꝙtẽ
Esuriui & dedistis mͥ manducare.: Et ibi ẽ:
& hic Ibi inse. hic in nob Quid gͦ ait : ut
cancet tͥ gła mea: & ñ conpungar. Genuc cͥ
humilitas mea: cantabic tͥ gła mea iã infinẽ:
D nẽ ds̃ m̃s inaet̾nũ confitebor cͥ Quid ẽ. inȩtnũ
confitebor illi: inaet̾nũ laudaboce: Quia dixi¬
mus eẽ confessionẽ & in laudib: noncantũ
inpeccatis: Conficere gͦ mͦ qͥdcu fecisti indiñ:
& confiteberis qͥd cͥ fecerit ds̃ Q̃uid fecisti:
peccata: Quid dr̃ tͥ confitenti iniqͥcatẽ tuã.
fitens in et̃nũ. ñ conpungaris peccato.

Expanded text:
dedicationem domus? Non nos compungat conscientia dedicationem domus? Non nos compungat conscientia stimulis peccatorum. Dimittentur enim omnia, et tunc Esurivi, et dedistis mihi manducare . Et ibi est, et hic: ibi in se, hic in nobis. Quid ergo ait? Ut cantet tibi gloria mea, et non compungar. Gemit tibi humilitas mea, cantabit tibi gloria mea. Jam in fine: Domine Deus meus, in aeternum confitebor tibi. Quid est, in aeternum confitebor tibi? In aeternum laudabo te, quia diximus esse confessionem et in laudibus, non tantum in peccatis. Confitere ergo modo quod tu fecisti in Deum, et confiteberis quid tibi fecerit Deus. Quid fecisti? Peccata. Quid Deus? Confitenti iniquitatem tuam fitens in aeternum, non compungaris peccato.
Abbreviated transcription (Latin):
uertisti planctũ meũ ingaudiũ mͥ: conscidisti sac¬
cũ meũ as p̃cinxistime lȩaitia Quid ẽ. saccꝰ: moita¬
litas: Saccꝰ de capris conficit. & de ȩdis: & caprȩ
& ȩdi: uc̃ peccatores ponunc Dns̃ denumero nrõ
saccũ solũ accepit: ñ ad sumit meritũ sacci: Me¬
ricũ sacci: peccatũ ẽ: Saccꝰ ille: mortalitas ẽ:
Alio loco ẽ. uox ipsiuꝰ dicentis: Ego aut̃ cũ mͥ.
molesti eẽnc: in duebã me cilicio: Quid ẽ. hoc
induebã me cilicio : hoc oppo nebã ꝑsequẽntib
qđ habeo decilicio. ut hominẽ illũ pucarec᷑ abs¬
condisse ab ocuł ꝑsequentiũ. qr in digni eranc
ꝑ secutores. qͥ uident indutũ cilicio: Ergo consci¬
tet c̾ gła mea & ñ conpungar.: Qđ incapice ẽ.
hoc incorpore: Quid ẽ. ñ conpungar: iãnon
moriar.: Conpunctꝰ ẽ. enĩ cũ incruce penderet.
lancea ꝑcussusẽ.: Caput gͦ nrm̃ dicit. non con¬
pungar: iã ñ moriar.: Nosauc̃ qͥddic̃is ꝓpt̃

Expanded text:
i planctum meum in gaudium mihi, conscidisti saccum meum, et accinxisti me laetitia. Quis est saccus? Mortalitas. Saccus de capris conficitur et de hoedis, et caprae et hoedi inter peccatores ponuntur . Dominus de numero nostro saccum solum accepit, non assumpsit meritum sacci. Meritum sacci, peccatum est: saccus ille, mortalitas est. Alio loco ipsius est vox dicentis: Ego autem cum mihi molesti essent, induebam me cilicio . Quid est hoc, induebam me cilicio? Hoc opponebam persequentibus, quod habeo de cilicio. Ut hominem illum putarent, abscondit se ab oculis persequentium; quia indigni erant persecutores qui videtet tibi gloria mea, et non compungar. Quod in capite est, hoc in corpore. Quid est, non compungar? Jam non moriar. Compunctus est enim cum in cruce penderet, lancea percussus est . Caput ergo nostrum dicit, Non compungar, jam non moriar. Nos autem quid dicimus propter
Abbreviated transcription (Latin):
cendo incorruptionẽ : sisic corrupta fuerit caro
mea quomͦ cȩtõrũ hominũ ut infine resurgat.
ut qͥd fudi sanguinẽ : Si enĩ ñ mͦ resurgã nemi¬
ni ad nuntiabo. neminẽ lucrabor: Ut aut̃ ali¬
cui nuntiẽ mirabilia tua. laudes tuas. uitã aet̾¬
nã: exsurgat caro mea ñ eat uicorruptionem
Hãsi erit quomͦ aliorũ hominũ. quȩ utilicas N

Expanded text:
n corruptionem, si sic fuerit corrupta caro mea, quomodo caeterorum hominum ut in fine resurgat, utquid fudi sanguinem? Si enim non modo resurgam, nemini annuntiabo, neminem lucrabor: ut autem alicui annuntiem mirabilia tua, laudes tuas, vitam aeternam, exsurgat caro mea, non eat in corruptionem. Nam si ierit quomodo caeterorum hominu
Abbreviated transcription (Latin):
minis humił: Quis hic ab undantiã habec:
nemo: Abundancia hominis qu̧ ẽ : erũpna
calamicas: Seddiuitiȩ habent᷑ ab undantia. plus
egenc quanto plus habent: Desideriis uastantur.
cupiditatib dissipant᷑. tinorib cruciant᷑. tristitia
contabescunt. Quȩ illi abundantia erat. quando¬
nũ : quando libent̃ audiuit. gustate. Mer itis sic̃
dii. cũ dc̃ diceret. quadie edericis. morte moriemi¬
ni. Et di aboł.: Non morte moriemini: Credes gͦ
illi suadenti: dix̃. ñ mouebor in et̾nũ: Sedqe uerũ
inuoluntate tua p̃stitisti decori meo uirtutem.
tate tua quame feceras: Et ut ostendes mͥ qr ex
uoluntate tua hoc erã. Auertisti inqͥt faciem
tuã ame. & factꝰsũ cont̾batꝰ: a uertit gͦ faciem¬
suã ab illo: quẽ misic foras deꝑ adiso: Iã hic po¬
sicꝰ: clamet & dicat: Adte dnẽ clamabo. ꝙad
qdm̃ meũ dep̃cabor: In ꝑadiso ñcla mabas: seꝗ
laudabas.: Nongemebas sed fruebaris: foris po¬
sitꝰ geme & lama.: ꝓ pinquat tribulanti: qͥde¬

Expanded text:
milis hominis. Quis hic habet abundantiam? Nemo. Abundantia hominis quae est? Aerumna, calamitas. Sed divites habent abundantiam? Plus egent quanto plus habent: desideriis vastantur, cupiditatibus dissipantur, timoribus cruciantur, tristitia contabescunt: quae illis abundantia? Abundrnum? Quando libenter audivit, Gustate, et eritis tanquam dii: cum Deus diceret, Qua die ederitis, morte moriemini; et diabolus, Non morte moriemini . Credens ergo illi talia suadenti dixit: Non movebor in aeternum. 18. vers. in voluntate tua praestitisti decori meo virtutem: tate tua, qua me feceras. Et ut ostenderes mihi, quia ex voluntate tua hoc eram, Avertisti faciem tuam a me, et factus sum conturbatus. Avertit ergo faciem ab illo quem emisit foras de paradiso . Jam hic positus, clamet, et dicat: Ad te Domine, clamabo, et ad Deum meum deprecabor. In paradiso non clamabas, sed laudabas; non gemebas, sed fruebaris: foris positus geme, et clama. Propinquat tribulanti, qui de
Abbreviated transcription (Latin):
apłs.: Sicuius opꝰ manserit mercedem
accipiet: & nichil ꝑdec. qr qđ am abit hoc
I pse aut̃ saluus erio: sic tam̃ quasi ꝑignem
Sedaliudiẽ igne ñledi: aliud ẽ. ꝑ ignẽ saluari:
Et unde : ꝓpt̃ fundam̃tũ: Nonrecedac gͦ decorde
fundam̃tũ. Holi supra foenũ ponere fundam̃tũ.
hoc ẽ. noli ance ponere fęnũ fuud am̃to. ut fenũ

Expanded text:
s: Si cujus opus manserit, mercedem accipiet: et nihil perdet; quia quod amavit, hoc ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Sed aliud est igne non laedi, aliud per ignem salvari. Et unde? Propter fundamentum. Non recedat ergo de corde fundamentum. Noli super fenum ponere fundamentum, hoc est, noli anteponere fenum fundamento, ut fenum
Abbreviated transcription (Latin):
St inmatutinũ exultatio: Quando cę¬
pulcro: ut qđ dedicauit infunqdam̃to. hoc ꝓmit¬
teret domui Ind nõ nrõ uesꝑe fuit. qr sepulte:
& matutinũ. q resurrex̃ t̃cia die: Sep ulcꝰ es
Quo mͦ c̃tio die : si scłm cogites: unꝰ dies ẽ. ante
legẽ. scđ̾us sublege : t̃cius subgiã: Qđcriduo
illo ostendic capuctuũ: hoc triduo scti osten¬
dic̾ inte Quando inmatutinũ sꝑandũ ẽ. le¬
tandũẽ. sed ꝑferendũ ẽ. mͦ a gemenqum.

Expanded text:
et in matutinum exsultatio: quando coepet in matutinum exsultatio: quando coeppulcro , ut quod dedicavit in fundamento, hoc promitteret domui. In Domino nostro vespera fuit, qua sepultus est; et matutinum, quo resurrexit, tertio die: sepultus es Quomodo tertio die? Si saeculum cogites, unus dies est ante Legem, secundus sub Lege, tertius sub Gratia. Quod triduo illo ostendit caput tuum, hoc triduo saeculi ostenditur in te. Quando? In matutino sperandum est, laetandum est; sed perferendum est modo, et gemendum.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. enĩ peccator dignꝰ. insi supplicio: uicã dedic:
Et su mpus uitã donauit. qͥd seruac fidelib : Ues¬
pe demorabit᷑ fletꝰ.: Nolitimere ꝗt dixerat nobis
psallite : & hic gemitꝰẽ. Inpsallendo exultatio.
inorando gemicꝰ: Reme dep̾sentib: psalle de
fucuris Ora dere: psalle despe: U esꝑe demo¬
rabit᷑ flecꝰ Quidẽ. uesꝑe demoribit̃ fletꝰ: uesꝑe
fic: quando sol occidit Occidit ab homine sol:
id ẽ. lux ista iustitiȩ p̃sentia dĩ: Idõ quando ex¬
pulsus ẽ. adã. qͥd dictũ ẽ. ingenesi : cũ deambula¬
ret dñs in ꝑadiso.: Aduesꝑum ambulabat ds̃
Iamille peccator. texerat se intra lignũ: nolebat
uide faciẽ dnĩ. adquẽ gaude consueuerat Oc¬
cid̾at illi soliustitiȩ: ñ gaudebat ad p̃sentiamdi
nasceris enĩ deadã. & sic ẽ. factũ.: Et nos &a
dã sumꝰ. & qͦt qͦt crear̃ filios. ꝙ creaturis exadã
sunt. ex qͦ &: ipsi creatis.: Vesꝑe demorabit̃ flecꝰ.

Expanded text:
itam dedit. Et si impiis vitam donavit, quid servat fidelibus? 16. Vespere demorabitur fletus. Nolite timere, quia dixerat nobis, Psallite; et hic gemitus est: in psallendo exsultatio, in orando gemitus. Geme de praesentibus, psalle de futuris: ora de re, psalle de spe. Vespere demorabitur fletus. Quid est, Vespere demorabitur fletus? Vespera fit quando sol occidit. Occidit sol ab homine, id est lux illa justitiae, praesentia Dei. Ideo quando expulsus est Adam, quid dictum est in Genesi? Cum deambularet Deus in paradiso; ad vesperam deambulabat Deus: jam ille peccator texerat se intra lignum, nolebat videre faciem Dei , ad quam gaudere consueverat: occiderat illi sol justitiae, non gaudebat ad praesentiam Dei. nasceris enim de Adam, et sic est factum; et nos ex Adam sumus, et quotquot crearunt filios, et creaturi sunt, ex Adam sunt, ex quo et ipsi creati sunt. Vespere demorabitur fletus:
Abbreviated transcription (Latin):
reb ex his oꝑib credimꝰ. & intelligimꝰ & nouimꝰ.
qr corpꝰ habuit dñs ihc̃: sic& exqͥbdã aliis offi¬
cus naturalib ꝗr habuit animã. aesurire. siti¬
re. animȩs̃ ista: Tolle animã. corpꝰ hoc exani¬
me ñ pocerit: Sifalsa dicunt ista fuisse. falsa er̃
a illa quȩ decorpore credunc᷑: Si auc̃ exeo uerũ
corpꝰ qr uera officia corporis: ex eo uera anima.

Expanded text:
novimus quia corpus habuit Dominus Jesus, sic et ex quibusdam aliis officiis naturalibus quia habuit animam. Esurire, sitire, animae sunt ista: tolle animam, corpus haec exanime non poterit. Sed si falsa dicunt ista fuisse, falsa erunt et illa quae de corpore creduntur: si autem ex eo verum corpus, quia vera officia corporis; ex eo vera anima,
Abbreviated transcription (Latin):
dit.: U irilit̃ age addidit. & confortet᷑ cor
finẽ sicerit: qđ habet sententia in capite.
hoc habet & infinẽ: Ec sustine dmñ, Transeunt
ista quęte p̃munt : & ueniet quẽ sustines. & ext̃¬
get sudorẽ.: Siccabit lacrimas: ultra ñ flebis.
Modo auc̃ gemimꝰ intribulationib sic̃ dicit iob
Nonne tẽptatio ẽ. uita humana suꝑ crã : Tam̃ fr̃s¬
anceꝗ ueniat dies dedicationis qomꝰ: iudeamꝰ qe
iã dedicatũ ẽ. capuc nrm̃. iã facta ẽ. dedicatio
domꝰ incapite. canquã dedicatio fundamenci
Caput sursũ ẽ: fundam̃tũ deorsũ.: Neforte ꝓp¬
tris. Sed puco nos ñerrasse. Apłs enĩ dixit
lapides p̃cio sos Quibene uuunt. qͥdeũ ad o¬
rant & laudant. qͥ pacientess̃ intribulationi¬
bus. quidesidant patriã : ipsi aedificant au

Expanded text:
dit, viriliter age; addidit, et confortetur cor dit, viriliter age; addidit, et confortetur cor finem sic erit, quod habet sententia in capite, hoc habet in fine, et sustine Dominum. Transeunt ista quae te premunt, et veniet quem sustines, et exterget sudorem: siccabit lacrymam, ultra non flebis. Modo autem gemamus in tribulationibus, sicut dicit Job, Nonne tentatio est vita humana super terrajam dedicatum est caput nostrum: jam facta est dedicatio domus in capite, tanquam dedicatio fundamenti. Caput sursum est, fundamentum deorsum: ne forte proptris. Sed puto nos non errasse. Apostolus enim dixit:lapides pretiosos. Qui bene vivunt, qui Deum honorant et laudant, qui patientes sunt in tribulationibus, qui desiderant patriam, ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ quȩ mͦ intribulationib fabricat̾: Tunc
recte dicit popłsille. Exaltabote dnẽ qm̃
popłs mͦ angustat᷑. mͦ cribulat᷑ tantis tẽptati¬
onib. tantis scandat. cantis insecutionib
piat ꝓficere : M tunc uidet inqua p̃ssura ẽ
Quia cũ creuisset herba & fructũ fecissec: tunc
apparuer̃ zizama .: & quiapponit scientiã:
apponit dolorẽ.: ꝓ ficiet. & uidebit ubisit
Existac & udebit fructꝰ: & apparebit ⁊rania:
Uox ueri dica ẽ. ꝑ apłm. deleri ñ potest. abinitio
usq infinẽ. Sed & omis qͥuolunt inqͥt pie ui¬
uere inxpõ: ꝑsecutionẽ patiunt᷑.: Maligni
aut̃ homines & seductores ꝓficiunt inpeius:¬
ipsi errantes. & alios inerrorẽ mutentes Et
unde illa uerba psalm: sustine dmñ uiri¬
lic̃ age. & confortet᷑ cortuũ. & sustine qmñ
P arũ erat semel sustinere dmñ: nisi repeteret
Neforte sustineret biduo. triduo. quatriduo.
& maneret p̃ssura. & tribulatio. idõ addi¬

Expanded text:
domus, quae modo in tribulationibus fabricatur; tunc recte dicet populus ille: Exaltabo te, Domine,populus modo angustatur, modo tribulatur, tantis tentationibus, tantis scandalis, tantis insecutionibus, piat proficere, et tunc videbit in qua pressura sit; quia cum crevisset herba, et fructum fecisset, tunc apparuerunt et zizania : et qui apponit scientiam, apponit dolorem . Proficiat, et videbit ubi sit: existat fructus, et apparebunt zizania. Vox veridica est per Apostolum, deleri non potest ab initio usque ad finem: Sed et omnes qui volunt, inquit, pie vivere in Christo, persecutionem patiuntur. Maligni aut Et unde sunt verba illa psalmi, Sustine Dominum, viriliter age, et confortetur cor tuum, et sustine Dominum ? Parum erat semel, Sustine Dominum, nisi repeteret: ne forte sustineret biduo, triduo, quatriduo, et maneret pressura et tribulatio; ideo addi
Abbreviated transcription (Latin):
Sed mitte manũ tuã: & tange onĩa quȩ sunt
eiꝰ. nisi infacie benedixerit t Quid. ẽ. nut¬
te manũ cuã. cũ ipse uellet mitere : sed
qr ipse ñ possic mitere manũ suã. ipsã po¬
Sed quando apparebit qr nons iocunditi : quan¬
do illi confundent᷑ illi ex ultabt̃ maduentu duĩ
urĩ ihũ xpĩ: cũ uenerit fereus inmanii recributi¬
ones: Dãpnationẽ impis: regnũ iustis: Socie¬
tatẽ cũ diabolo iniquis: societatẽ cũ xp̃o fide¬
lib. Quando hoc gͦ ostendet : quando stabt̃
iusti in magna constantia: Descripturis dico.:¬

Expanded text:
sed mitte manum tuam, et tange omnia quae sunt sed mitte manum tuam, et tange omnia quae sunt ejus, nisi in faciem tuam benedixerit tibi . Quid est, mitte manum tuam, cum ipse vellet mittere? Sed quia ipse non posset mittere manum suam, ipsam poSed quando apparebit quia non sunt jucundati? Quando illi confundentur, illi exsultabunt in adventu Domini Dei nostri, cum venerit ferens in manu retributiones, damnationem impiis, regnum justis; societatem cum diabolo iniquis, societatem cum Christo fidelibus. Quando ergo hoc ostenderit, quando stabunt justi in magna constantia
Abbreviated transcription (Latin):
in en dnĩ benedictũ: Nontriũ ꝑhec inimicus:
qr ipse fecit.: Noui ego inqͥt: a quosic ꝑ missꝰ
Diabolo tribuat᷑ nocendi uoluntas: dnõ meo
ꝓbandi pocestas In ipso uulnere nocendi.
accedit uxor relicta sic̃ eua aduitrix diabo¬
li ñ consolatrix in ariti. tẽptat & dicit inter
multas increpationes: Dic aliqđ uerbũ in dm̃.
& morere .: Et ille instercore cautior. quã adã
in ꝑadiso: Nã adã inꝑadiso consensit mulieri.
ut deꝑadiso dimitteret᷑ : iob instercore res
incrinsecꝰ. uermib fluescens ex trinsetꝰ. qͥdait
mulieri: Quasi una inqͥt ex insipientib mu¬
lierib locutaes: Sibona ꝑ cepimꝰ demanu
madiũ dnĩ dixẽ inse qđ eũ diabol ꝑ cusserat:
qr ñ adtendebat qͥs ꝑ cuteret. sed qͥs ꝑ nucteret:
Nãq & ipse diaboł eandẽ ꝑ ocestatẽ quã sibi
uolebat dari. manũ dnĩ appellauit. Nam
obiciens crim̃ iusto uiro cui dnĩ testimoniũ
tanta bona illi dedisti. ꝓ ptegea te colit.

Expanded text:
n Domini benedictum . Non triumphet inimicus, quia ipse fecit: Novi ego, inquit, a quo sit permissus; diabolo tribuatur nocendi voluntas, Domino meo probandi potestas. In ipso vulnere corporis accedit uxor relicta, sicut Eva, adjutrix diaboli, non consolatrix mariti; tentat, et dicit inter multas increpationes: Dic aliquod verbum in Deum, et morere . Et ille Adam in stercore cautior, quam Adam in paradiso; nam Adam in paradiso consensit mulieri, ut de paradiso emitteretur; Adam in stercore respintrinsecus, vermibus fluescens extrinsecus, quid ait mulieri? Tanquam una ex insipientibus mulieribus locuta es. Si bona percepimus de manu manum Domini dixit in se, quod eum diabolus percusserat: quia non attendebat quis percuteret, sed quis permitteret. Namque et ipse diabolus eamdam potestatem, quam sibi volebat dari, manum Domini appellavit: nam objiciens crimen justo viro, cui Dominus tanta bona illi dedisti, propterea te colit;
Abbreviated transcription (Latin):
qũ suscepistime: nec iocundasti inimicos meossuꝑme.
sȩ domꝰ: Quos gͦ inimicos: iudȩos. Anpociuꝰ di¬
Ec ñ iocundasti inimicos meossuꝑme: qr teneri
nẽ: & sanauit eũ.: Quẽ sanauit. qͥ nũꝗ ȩgrota¬
iiit Uerbũ dnĩ. uerbũ diunitatẽ: non. sed
mortẽ carnis portabat. Uulnꝰ tuũ portabat:
sanaturꝰte deuulnere tuo: Sanata ẽ. auc̃ caro:
Q uomͦ: cũ resurrex̃. Audi apłm: uide uerã
sanitatẽ: Absorta ẽ. aic. mors inuictoria: Asbi

Expanded text:
 suscepisti me, nec jucundasti inimicos meos super me. ersae domus. Quos ergo inimicos? Judaeos, an potius diEt non jucundasti inimicos meos super me: quia teneri nem ; sanavit eum. Quem sanavit, qui nunquam aegrotavit, Verbum Deum, Verbum divinitatem? Non, sed mortem carnis portabat, vulnus tuum portabat, sanaturus te de vulnere tuo. Sanata est autem caro. Quando? Cum resurrexit. Audi Apostolum, vide veram sanitatem: Absorpta est, ait, mors in vic
Abbreviated transcription (Latin):
to uere coronatisunt. Ergo inquẽ ꝑmuitit᷑:.
occulte dispensationis ẽ. ꝓuidentiȩ dĩ. Ut
aut̃ uelit nocere ipsuis hominis ẽ: & ñeum
continuo quẽ uult occidit: Itaq ipse ds
uidex uiuorũ & mortuorũ. stans ante hominem
uidicẽ.p̃bens nob̾ humilitatis & pacientiȩ docu¬
m̃ta. ñ uictꝰ sedmiliti pugnanti exẽplũ demons¬
trans: minanti uidici. tum̃ti suꝑbia & dicenti.
nescis qr ꝑ otestatẽ habeo dimittendi & ocaden¬
cite : abstulit cipũ inflancis Ectanꝗ reddens
ex sufflationẽ quã detuies ceret: ñ haberes in¬
qͥt in me potestatẽ. nisi data eẽt̃ tͥ desuper
Et iob nẽpe diaboł occidit filios illius: tulit

Expanded text:
to vere coronati sunt. Ergo in quem permittitur, to vere coronati sunt. Ergo in quem permittitur, occultae dispensationis est providentiae Dei: ut autem velit nocere, ipsius hominis est; non enim continuo quem vult occidit. 7. Itaque ipse Dominus judex vivorum et mortuorum, stans ante hominem judicem, praebens nobis humilitatis et patientiae documentum, non victus, sed militi pugnandi exemplum demonstrans, minanti judici, tumenti superbia, et dicenti, Nescis quia potestatem habeo dimittendi et occidendi te? abstulit typhum inflantis, et tanquam reddens exsufflationem qua detumesceret, Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi data tibi esset desuper . Et Job
Abbreviated transcription (Latin):
ti. nons̃ occisi. nons̃ crucisixi. nonsunc incensi ui¬
ui. ñ adbestias pugnauer̃. quorũ memorias ce¬
lebramꝰ : quando aut̃ ista illis faciebanc homines.
gamꝰ hoc: siuideamꝰ pͥmo titulũ psalmi Habec
In hoc titulo ẽ. omĩs spes ꝙ uniũsũ sacramentũ
dissoluendȩ huiꝰ questionis: Dedicabit᷑ domus
qͥcqͥd passi ab inmicis fuerimꝰ. inimicis deputan
dari. sed pocestatẽ.: Unusqͥsq enĩ mał apud
fe habet uoluntatẽ nocendi Ut auc̃ possit no¬
cere: ñ habet in potestate : Ut uelit iãreus ẽ:
ut possit occulta dis pensatione ꝓ udentię
dĩ. in aliũ ꝑmittit᷑ ad pęnã. in aliũ ꝑ mittit᷑
ad ꝓbationẽ. in aliũ ꝑmitit᷑ adcoronã. Ad pę
bationẽ aut̃. ꝑ missus ẽ. diaboł iniob ꝓba¬
tus ẽ. iob: confusus ẽ. diaboł.. Ad coronã uͦ.
ꝑ missis ꝑ secutores inmartires.. Occisis marci¬
res: quasi uicisse se arbitratis ꝑ secutores:
Illi inmanifesto falso triũ phauer̃. illi mnoccul¬

Expanded text:
ti, non sunt occisi, non sunt crucifixi, non sunt incensi vivi, non ad bestias pugnaverunt, quorum memorias celebramus? Quando autem ista illis faciebant homines, gemus hoc, si videamus primo titulum Psalmi. Habet In hoc titulo est omnis spes, et universum sacramentum dissolvendae hujus quaestionis. Dedicabitur domusquidquid passi ab inimicis fuerimus, inimicis deputanddari, sed potestatem. Unusquisque enim malus apud se habet voluntatem nocendi: ut autem possit nocere, non habet in potestate. Ut velit, jam reus est: ut possit, occulta dispensatione providentiae Dei in alium permittitur ad poenam, in alium permittitur ad probationem, robationem autem permissus est diabolus in Job : probatus est Job, confusus est diabolus. Ad coronam vero permissi sunt persecutores in martyres: occisi sunt martyres, quasi vicisse se arbitrati sunt persecutores; illi in manifesto falso triumpharunt, illi in occul
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ. illi. cũ dictũ ẽ. uerbũ caro faccũ ẽ.: Non
defuer̃ etiã alii qͥdã ex ipso errore uenientes.
qͥ ñ solã mentẽ dicerent ñ habuisse illũ ho
tantũ dixer̃. uerbũ & caro erat: E tanima
ibi ñerat humana: mens ibi ñerat huma¬
na.: Hoc dixer̃: Sed qͥd erat: uerbũ & ca¬
ro. & istis respondec aeccła cacholica.:¬

Expanded text:
dictus est ille, cum dictum est, Verbum caro factum est. 3. Non defuerunt etiam alii quidam ex ipso errore venientes, qui non solum mentem dicerent non habuisse illum homtantum dixerunt, Verbum et caro erat, et anima ibi non erat humana, mens ibi non erat humana. Hoc dixerunt. Sed quid erat? Verbum et caro. Et ist
Abbreviated transcription (Latin):
Int̃ illã trinitatẽ. & hominũ infirmitatẽ. & mi¬
qͥ catẽ : mediator factꝰ ẽ. homo: Noniniquus
sedtam̃ infirmꝰ : ut exeo qđ ñ iniquus iunge
Nomine enĩ carnis appellatis homines Inde ẽ
& uidebit omĩs caro salutare dĩ.. Omĩs caro dic¬
tũ ẽ. om̃s homines. & apłs: Nonẽ. uob̾ con¬
luctatio aduersꝰ carnẽ & sangunẽ. id ẽ. ad¬
uersꝰ homines : sed aduersꝰ pͥncipes. & potesta
ꝑtinet enĩ ista distinctio ad expositionẽ psal¬
mi.quẽ innomine diũ coepimꝰ enodare scĩta¬
ti urẽ. Tam̃ adhoc dixi hȩc exẽpla: ut no

Expanded text:
Inter illam Trinitatem et hominum infirmitatem et iniquitatem, mediator factus est homo, non iniquus, sed tamen infirmus; ut ex eo quod non iniquus, jungerNomine enim carnis appellati sunt homines. Inde est: Et videbit omnis caro salutare Dei . Omnis caro dictum est, omnes homines. Et Apostolus: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem id est adversus hPertinet enim ista distinctio ad expositionem Psalmi, quem in nomine Domini suscepimus enodare Sanctitati Vestrae. Tamen ad hoc dixi haec exempla, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Q uomͦ aqua suꝑ oleũ missa pondere
suo adima lo cũ suũ quęrit. sic oleũ subt̃ aqͣm
fusũ ponđe ad sũma locũ suũ quęrit: Si gͦ
ita ẽ. fr̃s. quotendit ignis & aqua : ignis sur¬
sũ fert. locũ suũ quęrit. & aqualocũ suum
quȩrit ponde suo Lapis ima petit. & lignũ.
Et nisisit qđ sustineat totũ cadit: qr totũ ad t̾rã
uergit.: Reb gͦ adima tendentib: mimo
ponit᷑ fundam̃tũ. Aeccła uͦ dĩ inimo posi¬
ta: tendit incęlũ.: Funda mea¬
tum

Expanded text:
Quomodo aqua super oleum missa, pondere Quomodo aqua super oleum missa, pondere ad ima locum suum quaerit: sic oleum subter aquam fusum, pondere ad summa locum suum quaerit. Si ergo ita est, fratres, quo tendit ignis et aqua? Ignis sursum fertur, locum suum quaerit; et aqua locum suum quaerit pondere suo. Lapis ima petit, et lignum, et nisi sit quod sustineat, totum cadit, quia totum ad terram vergit. Rebus ergo ad ima tendentibus in imo ponitur fundamentum: Ecclesia vero Dei in imo posita tendit in coelum. Fundamentum
Abbreviated transcription (Latin):
caput nr̃m: Ip sũ caput ẽ. fundam̃tũ.: Sedfun¬
dam̃tũ deorsũ solec eẽ: caput aut̃ sursũ. Intelli¬
gat caricas urã qͥddicã: fortassis explicabo inno¬
mine ihũ xpi. Ponđa geminasunt: Pondus
enĩ ẽ. im petꝰ quidã cuiꝰq rei uelud conantis ad
locũ suũ hoc ẽ. pond.: Ters lapidẽ: manu
pateris. Pond̾ p̃mit manũ tuã: qr locũ suum
quęrit.: Et uis uide qͥd quęrit : Detrae manũ.
uenit adt̾rã.: Quiescat intrã. ꝑ uenit
quotendebat. inuenit locũ suũ.: Pondꝰ gͦ ille
motꝰ erat quasi spontaneus. siue anima sine sen¬
su.: S unc alia quęsursũ uersus petunt locum:
Nãq siaquã mictas suꝑ oleũ. ponde suo inima
tendit.: Locũ enĩ suũ quęrit. ordinari quęxit.
qe ꝓpc̃ ordinẽ ẽ. aqua suꝑ oleũ.: Donec ergo
ueniat ad locũ suũ. in quietꝰ motꝰ ẽ: donee te¬
neat ordinẽ suũ.: Contra. oleũ funde sub aqͣ:
Uerbi grã.. Quẽ ad modũ suias olei cadat inaqͣ

Expanded text:
amentum. Sed fundamentum deorsum solet esse, caput autem sursum. Intelligat Sanctitas Vestra quid dicam, fortassis explicabo in nomine Christi. Pondera gemina sunt. Pondus enim est impetus quidam cujusque rei, velut conantis ad locum suum: hoc est pondus. Fers lapidem manu, pateris pondus; premit manum tuam, quia locum suum quaerit. Et vis videre quid quaerat? Subtrahe manum, venit ad terram, quiescit in terra: pervenit quo tendebat, invenit locum suum. Pondus ergo illud motus erat quasi spontaneus, sine anima, sine sensu. Sunt alia quae sursum versus petunt locum. Namque si aquam mittas super oleum, pondere suo in ima tendit. Locum enim suum quaerit, ordinari quaerit: quia praeter ordinem est aqua super oleum. Donec ergo veniat ad ordinem suum, inquietus motus est, donec teneat locum suum. Contra, oleum funde sub aqua, verbi gratia, quemadmodum si vas olei cadat in aqu