comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inueris asuꝑbis: nec si illi curbsa ꝑicia numerent stellas .x
harena. & demetiant᷑ sidereas plagas. & uestigent uias as
& multa inuenert᷑: & pͣnuntiauert᷑ ante multos annos
defectus luminariũ solis & lunȩ. quo die. qͣ hora. quota
exparte futuri essent: & non eos fefellit numerus. &
ita factũ eͣ. ut pͣnuntiauert᷑ : & scripsert̃ regulas inda¬
gatas. & legunt᷑ hodie : atq ex eis pͥnunciantur quo an¬
no. & quo mense anni. & quo die mensis. & qua hora
diei. & quota parte luminis si defectura sit luna uł
sol: & ita fiet ut p̾nuntiat᷑. Et mirant᷑ hȩc homines &
stupent qui nesciunt ea. & exultant & extollunt᷑ qui
sciunt: & ꝑ impiam suꝑbiã recedentes. & deficientes
alumine tuo. tanto ante solis defectũ futurũ pre¬
uident. & inp̾sentia suum ñ uident. Non enĩ religiose
querunt unde habeant in genium quo ista quęrt᷑: &

Expanded text:
inueniris a superbis, nec si illi curiosa peritia numerent stellas et inueniris a superbis, nec si illi curiosa peritia numerent stellas et harenam et dimetiantur sidereas plagas et uestigent uias astet multa inuenerunt et praenuntiauerunt ante multos annos, defectus luminarium solis et lunae, quo die, qua hora, quanta ex parte futuri essent, et non eos fefellit numeras. et ita factum est, ut praenuntiauerunt, et scripserunt regulas indagatas et leguntur hodie atque ex eis praenuntiatur, quo anno et quo mense anni et quo die mensis et qua hora diei et quota parte luminis sui defectura sit luna uel sol: et ita fiet, ut praenuntiatur. et mirantur haec homines et stupent qui nesciunt ea, et exultant atque extolluntur qui sciunt, et per inpiam superbiam recedentes et deficientes a lumine tuo tanto ante solis defectum futurum praeuident et in praesentia suum non uident - non enim religiose quaerunt, unde habeant ingenium, quo ista quaerunt — et
Abbreviated transcription (Latin):
me: ego aut & ame discessaeram nec me inueniebam: qͣnto mui¬
nus te : Proloquar in conspectu di mei. annũ illũ unde trice¬
tur in eo ꝑ illebrã suauloquentiȩ. quã ego iam tam & si lau¬
dabam. discernebam tam̃ aueritate rerũ. quarũ discenda¬
rũ audus fui: nec quali uasculo sermonis. s quid mͥ scientię
comedendũ apponeret nominatꝰ apud eos ille faustꝰ intuebar.
Fama enĩ de illo plocuta mͥ erat quod esset honestarũ om̃iũ
doctrinarũ ꝑitissimꝰ: & appͥme disciplius liberalib eruditus.
Et qm̃ multa philosoph& legeram memorieq mandata retine¬
bam. ex eis quedam conpabam illis manicheꝙ longes fabulis:
& mͥ ꝓbabiliora ista uidebantur quȩ dixerunt illi qui tantum
potuerunt ualere ut possent estimare sd̃m quãqͣm eius dñm
minime inuenert̃: qm̃ magnꝰ es dñe. & umilia respicis. excelsa
aut alonge cognoscis. nec ꝓpinquas nͥ obtritis corde nec

Expanded text:
me; ego autem et a me discessme; ego autem et a me discessnus te! Proloquor in conspectu dei mei annum illum undetricetur in eo per inlecebram suauiloquentiae. quam ego iam tametsi laudabam, discernebam tamen a ueritate rerum, quarum discernendarum auidus eram, nec quali uasculo sermonis, sed quid mihi scientiae comedendum adponeret nominatas apud eos ille Faustus intuebar. fama enim de illo praelocuta mihi erat, quod esset honestarum omnium doctrinarum peritissimus et adprime disciplinis liberalibus eruditus. et quoniam multa philosophorum legeram memoriaeque mandata retinebam, ex eis quaedam conparabam illis manichaeorum longis fabulis, et mihi probabiliora ista uidebantur, quae dixerunt illi, qui tantum potuerunt ualere, ut possent aestimare saeculum, quamquam eius dominum minime inuenerint. quoniam magnus es, domine, et humilia respicis, excelsa autem a longe agnoscis nec propinquas nisi obtritis corde nec
Abbreviated transcription (Latin):
nouissima iustũ & integrũ: Quo enĩ fugert̃ cũ fugerent a
facie tua: aut ubi. tu non inuenis eos : S fugerunt ut ñ ui
derent te. uidentẽ se. atq excecati inte offenderent. quia
ñ deseris aliquid eꝙ quȩ fecisti. inte offenderent iniusti &
iuste uexarent᷑ subtrahentes se lenitati tuȩ: & offendentes
ubiq sis. quẽ nullus circũscribit locus: & solus es p̃sens etiã his
qui longe fiunt ate. Comĩtant᷑ gͦ & querant te: quia ñ sic̃
ipsi deseruert᷑ creatorẽ suũ. ita ñ deseriusti creaturã tuam.
Ipsi conũtant᷑ & querant te: & ecce ibi es in corde eꝙ in corde
confitentiũ tibi. & ꝓicientiũ se inte. & plorantiũ insinu tuo
post uias suas difficiles: & tu facilis tergis lacrimas eorũ. Et
mo caro & sanguis. s tu dñe qui fecisti. reficis. & consolaris
eos. Et ubi ego eram qͣndo te querebam: Et tu eras ante

Expanded text:
nouissima iustum et integrum? quo enim fugerunt, cum fugerent a nouissima iustum et integrum? quo enim fugerunt, cum fugerent a facie tua.? aut ubi tu non inuenis eos? sed fderent te videntem se, atque excaecati in te offenderent; quia non deseris aliquid eorum quae fecisti: in te offenderent injusti, et juste vexarentur; subtrahentes se lenitati tuae, et offendentes ubique sis, quem nullus circumscribit locus, et solus es praesens, etiam iis qui longe fiunt a te. Convertantur ergo et quaerant te, quia non sicut ipsi deseruerunt creatorem suum, ita et tu deseruisti creaturam tuam. Ipsi convertantur, et quaerant te; et ecce ibi es in corde eorum, in corde confitentium tibi, et projicientium se in te, et plorantium in sinu tuo post vias suas difficiles: et tu facilis tergens lacrymas eorum; et mo caro et sanguis; sed tu, Domine, qui fecisti, reficis et consolaris eos. Et ubi ego eram, quando te quaerebam? Et tu eras ante
Abbreviated transcription (Latin):
excitasti ut confiteat᷑ nomini tuo.
& sana omĩa ossa mea. & dicant.
Dñe quis similis tibi: Non enĩ
docet te quid inse agatur. qͥ
tibi confitetur: quia ocu¬
lum tuũ ñ excludit cor clausũ. nec manũ tuam repellit
duricia hominũ. s soluis eam cũ uoles aut miserans aut
uindicans: & ñ ẽ qui se abscondat a calore eius. S te lau¬
det anima mea. ut amet te: & confiteat᷑ tibi miserationes tu¬
as ut laudet te. Non cessat. nec tacet laudes tuas unu̾sa cre¬
coporalia. ꝑ os considerantiũ ea. ut exurgat inte alassitudi
nr̃m quod tu ipse es: & non timemꝰ ne ñ sit quo redeamꝰ.¬
ne aninia nr̃a innitens eis. quȩ fecisti & transiens ad te qui
fecisti hȩc mirabilit̃: & ibi refectio & uera fortitudo. Eant &¬
fugiant ate inquieti & iniqui & tu uides eos & distingus uin¬
bras : & ecce pulchra st̃ cũ eis omĩa & ipsi turpes st̃. Et quid no¬
cuerunt tͥ. aut in quo imꝑiũ tuũ de honestauert̃: acęli usq in

Expanded text:
excitasti, ut confiteatur nomini tuo, et sana omnia ossa mea, et dicant: domine, quis similis tibi? neque enim docet te, quid in se agatur, qui tibi confitetur, quia oculum tuum non excludit cor clausum nec manum tuam repellit duritia hominum, sed soluis eam, cum uoles, aut miserans aut uindicans, et non est qui se abscondat a calore tuo. sed te laudet anima mea, ut amet te, et confiteatur tibi miserationes tuas, ut laudet te. non cessat nec tacet laudes tuas uniuersa crecorporalia per os considerantium ea, ut exsurgat in te a lassitudirum, quod tu ipse es: et non timemus ne non sit quo redeamune anima nostra innitens eis, quae fecisti, et adtransiens ad te, qui fecisti haec mirabiliter: et ibi refectio et uera fortitudo. Eant et fugiant a te inquieti iniqui. et tu uides eos et distinguis umbras, et ecce pulchra sunt cum eis omnia et ipsi turpes sunt. et quid nocuerunt tibi? aut in quo imperium tuum dehonestauerunt a caelis usque in
Abbreviated transcription (Latin):
plac&s qđ in ista uita dõ intellecto iã beatã etͥ animĩã
arci nͥ forte spe. Iẽ qdđ dici ad sapientie coniune tonẽ
ñ una uia ꝑueniri. ñ bene sonat. quasi alia uia sit
p̃ter ap̃m qui dixit. Ego sũ uia. Hitanda gͦ erat hes
offensio auriũ religiosarũ quãuis alia sit illa unusalis uia
porpheris salsi tenere sententiã qua dixit om̃e corp
cͥĩ fugiendũ. Non aũt dixi ego. om̃a sensibilia s hoc s¬
sensibilia futura st̃ infuturi scłi celo nouo & tra noi
Itẽ quodã loco dexi. qđ disciplinis liberalibꝰ eruditi. sini
dubio inse obliuone illas obruptas eruunt discendo a
quedãm̃ refodiunt. s hoc quoq ĩpbo. Cridibiliꝰ ẽ eni
pprea uere respondere deqͥb̾dã dscipluus eriã ĩperit
earũ quiã ben& in t̾rogant᷑. quia p̃sens ẽ eis quantũ
id cape possunt lum̃ rationis et̃ne. uͥ hec ĩmutabilia
uere conẜiciunt. ñ quia ea nouerant aliquando & ob¬

Expanded text:
placet, quod in ista uita deo intellecto iam beatam esse, animam placet, quod in ista uita deo intellecto iam beatam esse, animam dixi, nisi forte spe. item quod dixi: ad sapientiae coniunctionem non una uia perueniri non bene sonat; quasi alia uia sit praeter Christum, qui dixit: ego sum uia. uitanda ergo erat haec offensio aurium religiosarum, quamuis alia sit illa uniuersalis uia, Porphyrii falsi philosophi tenere sententiam, qua dixit: Omne corpus esse fugiendum. Non autem dixi ego, Omnia sensibilia; sa noua. Item quodam loco dixi, quod disciplinis liberalibus crudili sine dubio in se illas obliuione obrutas eruunt discendo et quodam modo refodiunt. sed hoc quoque inprobo. crelibilius est enim propterea uera respondere de quibusdam disci- plinis etiam inperitos earum, quando bene interrogantur, quia praesens est eis, quando id capere possunt, lumen rationis aeternae, ubi haec inmutabilia uera conspiciunt. non quia ea nouerant aliquando et ob
Abbreviated transcription (Latin):
puiꝰ inhabitator ẽ sufficit aꝑire se ceꝑit tantꝰ caritatis
ardor innascit᷑. & tantũ duini amoris consurgit in¬
cendiũ. ut erustis om̃ibꝰ uicus & homine sc̃ificato atq
purgato. satis appareat qũa diuine dictũ sit. ego sũ
igius consumens. posst̃ putare pelagiani istã ꝑfec Honẽ
in hac mortali uita me dixisse posse contingere. Sed
non hoc putent. Ardor qͥppe caritatis sequendo factꝰ
idoneus. & tã magnꝰ ut uicii cuncta consumat. in hac
tanta ista res eodẽ ardore caritatis ꝑficiat᷑ ubi ꝑficiat
quado ꝑsici potest. ut quẽ admodũ lauachru regenera¬
tionis purgat areatu om̃iũ peccatoꝵ. que humana
traxit natiuitas & contraxit iniqͥtas. ita illa ꝑfectio
purget ab om̃iũ labe uicioꝵ sine qͥbꝰ ẽe ñ pogest huma.¬
na in hoc scło infirmitas. sic̃ accipiendũ ẽ etiã qđ ait¬

Expanded text:
huius inhabitator est, sufficit, aperire se coeperit, tantus caritatis huius inhabitator est, sufficit, aperire se coeperit, tantus caritatis ardor innascitur et tantum diuini amoris consurgit incendium, ut exustis omnibus uitiis in homine sanctificato atque purgato satis appareat, quam diuine dictum sit: ego sum ignis consumens, possunt putare Pelagiani istam perfectionem in hac mortali uita me dixisse posse contingere. sed non hoc putent. ardor quippe caritatis sequendo deo factus idoneus et tam magnus, ut uitia cuncta consumat, in hac tanta ista res eodem ardore caritatis perficiatur, ubi perfici et quando perfici potest, ut. quemadmodum lauacrum regenerationis purgat a reatu omnium peccatorum, quae humana traxit natiuitas et contraxit iniquitas, ita illa perfectio purget ab omnium labe uitiorum, sine quibus esse non potest humana in hoc saeculo infirmitas. sicut accipiendum est etiam q
Abbreviated transcription (Latin):
sione tam̃ hutꝰ m̃dositatis quecũq disserui uera et̾ ipsis
rebꝰ apparae. Qđ aũt dixi cũ ipsũ quẽ cognoseere uolums
boc ẽ dñ pͥus plena caritate diligamꝰ. meliꝰ diceret sincera
ma plena nͥ forte putat᷑ caritatẽ dĩ ñ futurã maiorẽ.
quando uuidebimꝰ facie ad faciẽ. Sic itaq hoc accipiat᷑
abolamꝰ ꝑfidẽ. Erit eiuĩ plenior. umino plenissima s ꝑ
peciẽ . Itẽ qđ dixi de biis qͥ subueniunt indigentibꝰ qui
misericordes uocant᷑: etiã sisapientes usq adeo sint ut
sa uulio animi dolore turbent᷑: ñ sic accipiendũ ẽ tanq̃
defunerĩ. in bas uita e̾e tales sapientes. Pon enĩ diri
cũ sint s dnci etia si sut. alo loco ubi doci. Iun
ã cũ hec humana dilectio inherentẽ uberibꝰ sus nutriue¬
rit oroborauerit animã seqũedo dõ fact idoneas. ubi
eiꝰ maiestas extanta parte quanta honuini dũ terre

Expanded text:
sione tamen huius mendositatis quaecumque disserui, uera esse ipsis sione tamen huius mendositatis quaecumque disserui, uera esse ipsis rebus apparet. Quod autem dixi: eum ipsum, quem cognoscere uolumus, hoc est deum, prius plena caritate diligamus, melius diceretur: sincera quam plena, nisi forte putatur caritatem dei non futuram esse maiorem, quamus per fidem; erit enim plenior, immo plenissima, sed per speciem. item quod dixi de his, qui subueniunt indigentibus, quia misericordes uocantur, etiam si sapientes usque adeo sint, ut iam nullo animi dolore turbentur, non sic accipiendum est, tamquam definierim in hac uita esse tales sapientes; non enim dixi: cum sint, sed dixi: etiam si sint. Alio loco, ubi dixi: iam uero, cum haec humana dilectio inhaerentem uberibus suis nutrierit et roborauerit animum, sequendo deo factus est idoneus; ubi eius maiestas ex tanta parte, quanta animi, dum terrae
Abbreviated transcription (Latin):
alia intelligi uolui ꝑiusticiã atq uirtugẽ. cũ cidem. codices
inpretationis ueriores habtant. Iobrietatẽ eũ &e lapi¬
entiã doc&. & iusticiã & uirtutẽ. His enĩ nominibꝰ lati¬
nus int̃pres quatuoꝵ illas uirtutes que maxime mnore
phylosophoꝵ e̾e̾ assolent nominauit. sobrictatẽ appellans
teperantiã. prudentie ĩponens nom̃ sapientiã. forritudi¬
nẽ uͦ uirtutis uocabulo enuntians. solã iusticiã suo no.¬
mine int̾̃pretatꝰ est. Has aũt quatuor urtutes ineodẽ
libro sapientie siuis nominibꝰ appellatas sic̃ a grecis uocant᷑
longe postea repꝑimꝰ in codicibꝰ grecis. Itẽ qđ posui de
libre salomonis. uanitas uanitantiũ dix̃ ȩcclesiastes. in
multis qͥdẽ codicibꝰ legi. s hoc grecꝰ ñ habe. Habet aũt
uanitas uanitatũ. qđ postea uidi & inueni eos latinos
et̃ ueriores qͥ habent uanitatũ ñ uanitantiũ: Pa oeca¬

Expanded text:
alia intellegi uolui, per iustitiam atque uirtutem, cum codices eiusdem alia intellegi uolui, per iustitiam atque uirtutem, cum codices eiusdem interpretationis ueriores habeant: sobrietatem enim et sapientiam docet et iustitiam et uirtutem? his enim omnibus latinus interpres quattuor illas uirtutes, quae maxime in ore philosophorum esse adsolent, nominauit, sobrietatem appellans temperantiam, prudentiae inponens nomen sapientiam, fortitudinem uero uirtutis uocabulo enuntians, solam iustitiam suo nomine interpretatus est. has autem quattuor uirtutes in eodem libro Sapientiae suis nominibus appellatas, sicut a Graecis uocantur, longe postea repperimus in codicibus graecis. item quod posui de libro Salomonis: uanitas nanitantium, dixit Ecclesiastes, in multis quidem codicibus legi, sed hoc graecus non habet; habet autem: uanitas uanitatum, quod postea uidi, et inueni eos latinos esse ueriores, qui habent uanitatum, non uanitantium. ex occa
Abbreviated transcription (Latin):
summꝰ ut oues occisionis: m̃dositas nr̃i codicis me fefellit.
minꝰ memorẽ scripturarũ. inqͥbus ñdũ assuetꝰ erã. Nam
in tpretes ueterũ diuinarũ scripturarũ ẽ facta trans¬
latio. & tam̃ scł̃ma hec u̾ba. id ẽ ꝓpt̾ te afficim᷑ multa dis
putans dixi. que in ipsis rebꝰ ñ tanꝙͣ salla ĩpbo. Heruntam̃
conuenientiã scripturarũ ueterũ & nouarũ qũa demonstrare
cupiebã exbis dũ taxat u̾bis ñ utiq demonstraui. Unde
aũt mͥ error obrepserit dixi. exaliis uͦ testimoniis eandẽ
conuenientiã sufficient̃ ostendi. Similit̾ & paulo post
testimoniũ posui de libro sapientie scđ̃m codicẽ nr̃m
inquo scriptũ erat sobrietatẽ sapientia docet & iusticiã
& uirtutẽ & scđd̃m hec u̾ba disserui res quidẽ ueras. sed
exoccasione m̃dositateᷤᷤ inuentas. Quid enĩ ueriꝰ qđ sapi¬
entia doceat ueritatẽ cõtẽplationis. quã nomine sobri¬
etatis signisicatã putaui. & actionis ꝓbitatẽ. quã ꝑduo

Expanded text:
sumus ut oues, mendositas nostri codicis me fefellit minus memorem scripturarum, in quibus nondum adsuetus eram. nam  Septuaginta interpretes ueterum diuinarum scripturarum est facta translatio. et tamen secundum haec uerba, id est: propter te adficimur, multain ipsis rebus non tamquam falsa inprobo, uerum tamen conuenientiam scripturarum ueterum et nouarum, quam demonstrare cupiebam, ex his dumtaxat uerbis non utique demonstraui. unde autem mihi error obrepserit, dixi; ex aliis uero testimoniis eandem conuenientiam sufficienter ostendi. Et paulo post testimonium posui de libro Sapientiae seeundum codicem nostrum, in quo scriptum erat: sobrietatem enim sapientia docet et iustitiam et uirtutem, et secundum haec uerba disserui res quidem ueras, sed ex occasione mendositatis inuentas. quid enim uerius, quod sapientia doceat ueritatem contemplationis, quam nomine sobrietatis significatam putaui, et actionis probitatem, quam per duo
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cu tota dhcat quadui hie s̃. dmnuate nob dcbta nr̃a
ñ utiq hic ẽ sine macula &ruga. aut aliqͥd huĩmodi.
Exeo tañ qđ hic accipit. ad illã głam que hic non ẽ
perfectionẽq perducit᷑. In alio libro cuꝰ ẽ titulus. de
moribus manicheorũ. illud qđ dixi. di bonitas omĩa defi¬
cientia sic ordinat. ut ibi sint. ubi congruentissime pos¬
sunt ẽẽ. donec ordinatis morib ad id recurrant. unde de¬
fecerunt. ñ sic accipiendũ est. tanquã omĩa reccurrant
ad id unde defecerunt. sicut origeni iusũ. sed ea omĩa
que recurrunt. Non enĩ recurrent ad dm. a quo defe¬
cerunt. qͥ sempiterno igne punient᷑. quãuis omĩa defici¬
entia sic ordinent᷑. ut ibi sit. ubi congruentissimne pos-¬
sunt eẽ. quia & illi qui ñ recurrunt. congruentissime in
pena sunt. Alio loco nemo fere inquã de scarabeis cogitat.
qͥ de simo in pilã rotundato. ab his atq obruto eristant.
erint qͥdẽ. Hoc opus sic incipit. In aliis libris satis opinq

Expanded text:
tota dicat, quamdiu hic est: dimitte nobis debita nostra. non utique hic est sine macula aut ruga aut aliquid huius modi, ex eo tamen, quod hic accipit, ad illam gloriam, quae hic non est, perfectionemque perducitur. In alio libro, cuius est titulus: de moribus Manicheorum, illud. quod dixi: dei bonitas omnia deficientia sic ordinat, ut ibi sint, ubi congruentissime possint esse, donec ordinatis motibus ad id recurrant, unde defecerunt, non sic accipiendum est, tamquam omnia recurrant ad id, unde defecerunt, sicut Origeni uisum est, sed ea omnia, quae recurrunt. non enim recurrent ad deum, a quo defecerunt, qui sempiterno igne punientur, quamuis omnia deficientia sic ordinentur, ut ibi sint, ubi congruentissime possint esse, quia et illi, qui non recurrunt, congruentissime in poena sunt. alio loco: nemo fere, inquam, de scarabeis dubitat, quin de limo in pilam rotundato ab his atque obruto existant, erint quidem. Hoc opus sic incipit: In aliis libris satis opinor
Abbreviated transcription (Latin):
Quappt᷑ qͥaũq ista lecꝰ turi st̃. non me imitent᷑ errant ẽ
s inmeluis ꝓsicientẽ. Inueni& enĩ ferase quomͦ serbendo
ꝓfecerĩ. qͥq̃s opuscula mea ordine quo scripta st̃ legerit.
nouerim:
UMergo reliqͥssẽ uł que adep¬
tus fuerã incupiditatib huiꝰ
mundi. uł adipisci uolebã. &
me ad xp̃ianȩ uite otiũ contu¬
lissẽ. nondũ baptiratꝰ contra
Sachademicos uł de achademicis
pͥmũ scrpsi. ut argum̃ta eo que multis ingerunt ueri
in ueniendi desꝑationẽ & ꝓhibent ciuiꝗͣ rei assentiri. &
om̃ino aliqͥd tanquã manifestũ certũq sit appbare sapi

Expanded text:
quapropter quicumque ista lecturi sunt, non me imitentur errantem, quapropter quicumque ista lecturi sunt, non me imitentur errantem, sed in melius proficientem. inueniet enim fortasse, quomodo scribendo profecerim, quisquis opuscula mea ordine, quo scripta sunt, legerit. nouerit. um ergo reliquissem uel quae adeptus fueram in cupiditatibus huius mundi uel quae adipisci uolebam et me ad Christianae uitae otium contulissem, nondum baptizatus contra Academicos uel de Academicis primum scripsi, ut argumenta eorum, quae multis ingerunt ueri inueniendi desperationem et prohibent cuiquam rei adsentiri et omnino aliquid, tamquam manifestum certumque sit, adp
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ ñ ee beatã uitã. nͥ ꝑfectã cogntionẽ dĩ. Displicet
aũt illie. qđ manlio theodoro ad qu̾ẽ librũ ipsũ scripsi
sdlo animo sapientis diri habitare beatã uttã. qͦma¬
abet se habeat corpꝰ eiꝰ cũ ꝑfec̾tã cognitionẽ dĩ hoc
Equa Nomini maior eẽ ñ possit infutura uita sper&
tibile atq ĩmortale spiritui suo sine ulla molestia
u reluc tatione subdet᷑. Sane istũ librũ miro codies
int̾ruptũ reperi&. ñ parũ minꝰ habere. & sic a fr̃ibus

Expanded text:
mus, non esse beatam uitam nisi perfectam cognitionem dei. Displicet mus, non esse beatam uitam nisi perfectam cognitionem dei. Displicet autem illic, quod Mallio Theodoro, ad quem librum ipsum scripsi,uius in solo animo sapientis dixi habitare beatam uitam, quomodolibet se habeat corpus eius, cum perfectam cognitionem dei, hoc est, qua homini maior esse non possit, in futura uita sperettibile atque inmortale spiritui suo sine ulla molestia uel reluctatione subdetur. sane istum librum in nostro codice interruptum repperi et non parum minus habere, et sic a fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
miserante dñõ factũ ẽ. S ineisdẽ tribꝰ libris meis ñ mͥ
plac& toriens me appellasse fortunã. ꝗ̃ius ñ aliqꝗ̃ deam
uoluerĩ boc nomuine intelligi. s: fortutũ rerũ euentũ.
nł coperis nr̃i uł in exteriis bonis aut maus. Nnde &
Nilla uͥba st̃ que nulla religio dicers pbibie. sorte. forsan.

Expanded text:
actum est. Sed in eisdem tribus libris meis non mihi placet totiens me appellare fortunam, quamuis non aliquam deam uoluerim hoc nomine intellegi, sed fortuitum rerum euentum uel in corporis nostri uel in externis bonis aut malis. unde et illa uerba sunt, quae nulla religio dicere prohibet: forte, forsan,
Abbreviated transcription (Latin):
am baptirat᷑ aũt cũ rome eẽm nec tacitꝰ ferre possẽ
mancheo iac tantiã de falsa & de fallaci continentia
uł abstinentia qua se adĩꝑitos aecipiendos ueris apianis
quibꝰ cõparandi non st̃ insuꝑ p̃ferunt. scripsi duos libros
uiñi de moribꝰ ȩccłiȩ catholice. & alterũ de moribꝰ ma-¬

Expanded text:
lam baptizatus autem cum Romae essem nec tacitus ferre possem lam baptizatus autem cum Romae essem nec tacitus ferre possem Manicheorum iactantiam de falsa et fallaci continentia uel abstinentia, qua se ad inperitos decipiendos ueris Christianis, quibus conparandi non sunt, insuper praeferunt, scripsi duos libros, unum de moribus ecclesiae catholicae et alterum de moribus Ma
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ animat᷑ siue uniu̾salit̃ ut mundus. siue particula¬
rit̃ ut unũ qđq animal int᷑ mundũ. Hoc ꝓrsus totũ
temere dic̾tũ ẽ. Hic liber sic incipit. Si alicubi est
disciplina. de libris disciplinarũ. ł .i. ui.
er idẽ tẽpꝰ qͦ mediolani fui. baptismũ ꝑceptur
etiã disciplinarũ libros conatꝰ sũ scribere.
in t̾rogans eos qͥ mecũ erant atq ab huiꝰmodi stu¬
dus ñ abhorrebant. ꝑcorporalia cupiens ad incorpora
postea de armario nr̃o ꝑdidi. & de musica ser uolumina
qͣntũ attin& adeã partẽ que rithinꝰ uocat᷑ s eosdẽ
sex libros iã baptrtatꝰ iãq exitalia reu̾sus in affrica
scripsi. In coauerã qͥppe tantũ mͦ istã apud mediolanen¬
siũ disciplinã. De aliis qͥnq disciplinis illic similt̃ i¬
choatͥis. dedialectica. de rethorica. de geometria. de
arithinetica. de phelosophia sola pͥncipia remanserunt
que tam̃ etiã ipsa ꝑdidimꝰ. s habereͥ ab aliqͥbꝰ existimo.

Expanded text:
e particulariter, ut unumquodque animal intra mundum . Hoc totum prorsus temere dictum est. Hic liber sic incipit: Si alicubi est disciplina. CAPUT VI. Disciplinarum libri. Per idem tempus quo Mediolani fui, Baptismum percepturus, etiam Disciplinarum libros conatus sum scribere, interrogans eos qui mecum erant, atque ab hujusmodi studiis non abhorrebant; per corporalia cupiens ad incorporalpostea de armario nostro perdidi, et de musica sex uolumina, quantum adtinet ad eandem partem, quae rythmus uocatur. sed eosdem sex libros iam baptizatus iamque ex Italia regressus in Africam scripsi; incoaueram quippe tantummodo istam apud Mediolanium disciplinam. de aliis uero quinque disciplinis illic similiter incoatis, de dialectica, de rhetorica, de geometrica, de arithmetica, de philosophia, sola principia remanserunt, quae tamen etiam ipsa perdidimus, sed haberi ab aliquibus existimo.
Abbreviated transcription (Latin):
miserante dño factũ ẽ. S in eisdẽ tribꝰ libris meis ñ mͥ
plac& totiens me appellasse fortunã. ꝗͣuis ñ aliꝗͣ deam
illa u̾ba st̃ que nulla religio dicere ꝓhib&. forte. forsan.
uulgo fortuna nominat᷑ occulto qͦdã nomine regitur.
nichilq aliud in reb casũ uocamꝰ nͥ cuiꝰ ratio & causa
secreta ẽ. Dixi qͥdẽ hoc. Werũtam̃ penit& me sic illic
nominasse fortunã. cũ uideã homines habere inpessima

Expanded text:
diuuante domino factum est. Sed in eisdem tribus libris meis non mihi placet totiens me appellare fortunam, quamuis non aliquam deam illa uerba sunt, quae nulla religio dicere prohibet: forte, forsan, uulgo fortuna nominatur, occulto quodam ordine regitur, nihilque aliud in rebus casum uocamus, nisi cuius ratio et causa secreta est. dixi quidem hoc, uerum tamen paenitet me sic illic nominasse fortunam, cum uideam homines habere in pessima
Abbreviated transcription (Latin):
am diu est qđ facere cogito atq dispono qđ nunc ad¬
uuante dño aggredior. quia differendũ me ẽe non a
ut opuscula mea siue in libris. siue in epłis. siue in

Expanded text:
am diu est, ut facere cogito atque dispono quod nunc adiuuante domino adgredior, quia differendum esse non arbitror, ut opuscula mea siue in libris siue in epistulis siue in
Abbreviated transcription (Latin):
miserante dnõ factũ ẽ. S in eisdẽ tribꝰ libris meis ñ mͥ
plac& totiens me appellasse fortunã. ꝗͣius ñ aliꝗqͣ deam
uoluerĩ hoc nomine intelligi. s. fortuitũ rerũ euentũ.
Ił  cporis nr̃i. uł in externis bonis aut malis. Nnde &
illa u̾ba st̃ que nulla religio dicere ꝓhib&. forte. forsan.
uulgo fortuna nominat᷑ occulto qͦdã nomine regitur.
nichilq aliud in reb casũ uocamꝰ nͥ cuiꝰ ratio & causa
secrita ẽ. Dixi qͥdẽ hoc. Werũtam̃ penit& me sic illic
nominasse fortunã. cũ uideã homines habere inpessima

Expanded text:
diuuante domino factum est. Sed in eisdem tribus libris meis non mihi placet totiens me appellare fortunam, quamuis non aliquam deam uoluerim hoc nomine intellegi, sed fortuitum rerum euentum uel in corporis nostri uel in externis bonis aut malis. unde et illa uerba sunt, quae nulla religio dicere prohibet: forte, forsan, uulgo fortuna nominatur, occulto quodam ordine regitur, nihilque aliud in rebus casum uocamus, nisi cuius ratio et causa secreta est. dixi quidem hoc, uerum tamen paenitet me sic illic nominasse fortunam, cum uideam homines habere in pessima
Abbreviated transcription (Latin):
UM ergo reliqͥsẽ uł que adep¬
tus fuerã incupiditatib huiꝰ
mundi. uł adipisci uolebã. &
me ad xp̃ianȩ uite otiũ contu¬
lissẽ. nondũ baptizatꝰ contra
achademicos uł de achademicis

Expanded text:
um ergo reliquissem uel quae adeptus fueram in cupiditatibus huius mundi uel quae adipisci uolebam et me ad Christianae uitae otium contulissem, nondum baptizatus contra Academicos uel de Academicis
Abbreviated transcription (Latin):
ueri
ac ꝓpͥe natura hominis dicit᷑. Translato aute u̾bo
utim᷑. ut naturã dicamꝰ etiã qualis nascit᷑ homo. scđ
quã locutionẽ dix̃ apłs. fuimꝰ. aliquando & nos na

Expanded text:
uere ac proprie natura hominis dicitur, translato autem uerbo utimur, ut naturam dicamus etiam, qualis nascitur homo, secundum quam locutionem dixit apostolus: fuimus enim et nos a
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝓpͥe natura hominis dicit᷑. Translato aute u̾bo
utim᷑. ut naturã dicamꝰ etiã qualis nascit᷑ homo. scđ
quã locutionẽ dix̃ apłs. fuimꝰ. aliquando & nos na

Expanded text:
ac proprie natura hominis dicitur. Translato autem verbo utimur, ut naturam dicamus etiam, qualis nascitur homo, secundum quam locutionem dixit Apostolus: Fuimus enim et nos a
Abbreviated transcription (Latin):
qui plurimũ tẽporis apud yponẽ iuixerat
seduxeratq tã multos. ut ꝓpt̃ illos ibi eum de
notariis. ueluti gesta conficerent᷑. Nam & ad
hab&. & consulẽ.I¬
isulẽ. Hanc in librũ memorie mandandã
conferre curauimꝰ.¬
curauimꝰ. Uersat᷑ ibi quęstio unde sit malũ.
inte exortũ fuisse hominis malũ ex libero
ibrorũ quos ep̃c elaboraui pͥmi duo st̃
adsiplicianũ ȩccłiȩ mediolanensis antistiti
qui beatissimo successit ambrosio de di

Expanded text:
qui plurimum temporis apud Hipponem vixerat, seduxeratque tam multos, ut propter illos ibi eum delnotariis, veluti Gesta conficerentur; nam et diem habet, et consulem. Hanc in librum memoriae mandandam conferre curavimus. Versatur ibi quaestio unde sit malum: me asserente exortum fuisse hominis malum ex liberoibrorum, quos episcopus elaboraui, primi duo sunt ad Simplicianum, ecclesiae Mediolanensis antestitem, qui beatissimo successit Ambrosio, de di
Abbreviated transcription (Latin):
tractatib cũ quadã uidiciaria seueritate recenseo
me offendit. uelut censorio stilo denote. Neq enĩ qͥsq̃ nisi
ĩprudens idõ quia mea errata rephendo. me rep̃h
audebit .s si dicit non ea debuisse ame dici que postea mͥ
etiã displicerent. uerũ dic̃. & mecũ fac̃. eꝙ qͥppe rep̃hensor
ẽ quoꝵ & ego sũ. Neq enĩ ea rep̃hendere deberẽ sidic

Expanded text:
tractatibus cum quadam iudiciaria seueritate recenseam et, quod me offendit, uelut censorio stilo denotem. neque enim quisquam nisi inprudens ideo, quia mea errata reprehendo, me reprehendere audebit. sed si dicit non ea debuisse a me dici, quae postea mihi etiam displicerent, uerum dicit et mecum facit. eorum quippe reprehensor est, quorum et ego sum. neque enim ea reprehendere deberem, si di
Abbreviated transcription (Latin):
Ciue uis arti p̃sedet rõ hiis omiba una rñdeat clipeoq et galeaqͥsius¬
q artibꝰ et ꝓp̾a ui s et celesti magis auxilio c̾cũfremẽtiũ hostium
tela discuciat En michi de tuo ingenio spes est ut unde uictoria stet
facite iudices Non te diuciꝰ tͣham si ut ꝓpositum mẽũ nosses iudex o-¬
ꝑis epła p̃mitenda ea̾t quã si asstribendam dixe̾is utrũq meciens
uideto no longior p̃facio libeltũ brrur̃ nõ alr̾ ꝙͣ p̃grande caput exi¬
guũ corpꝰ p̃mat Iichil ⁊̃ em̃ siure nẽsura ac parcium ꝓportione
formosunꝑ¬

Expanded text:
que vero arci presidet ratio, his omnibus una respondeat clipeoque et galea, suisque vero arci presidet ratio, his omnibus una respondeat clipeoque et galea, suisque artibus et propria vi, sed celesti magis auxilio circumfrementia hostium tela discutiat. Ea michi de tuo ingenio spes est, ut unde victoria stet facile iudices. Non te diutius traham, sed ut propositum meum nosses, index operis epistola premittenda erat, quam si ascribendam duxeris, utrunque metiens videto ne longior prefatio libellum brevem non aliter quam pregrande caput exiguum corpus premat. Nichil est enim sine mensura ac partium proportione formosu
Abbreviated transcription (Latin):
eedes uiis insciis. cui puppim littorim cui ani consilio applicemꝙ pro
consilio interĩ sit prnde̾ ac p̃ter pñs malũ et a trrgo quod dolrat et
aute oculos semꝑ hrẽ quod t̾reat Quod pret̾ hoẽm aiañciũ nul¬
li accidit quibus pñcia euasisse plenissimã seciu̾tatem tribuit so¬
bis ad inggemũ et acumt̃ animi semꝑ quasi cum cerbcoro tecripiti at¬
amorit iudiciũ ẽẽ pt̃ Ego quidẽ ut magnificũ quitꝙͣ t̾ opto sic qͥd
apciq hoc tpe largiar non haẽo qd̾ sibi ualidum sensc̾is ip̃a q̃ preciũ
rebꝯ facit utilitas qmẽdabit / sii ĩualidũ/ excusabit amor nr̃i ꝙ uic aũt
ad legendum uemes qͣi q̃tuor ille famosiores ut censanguiner passiões
aĩ spes seu cupiditas et gaudiũ metꝰ et dolor qͣs dñe soroẽs equis ꝑtibꝰ¬
ꝑtubꝰ ꝓrsꝑitas et adu̾sitas peper̾e huit illint hñano aĩo insultent

Expanded text:
us insciis cui puppim litori, cui animum consilio applicemus, pro us insciis cui puppim litori, cui animum consilio applicemus, pro consilio interim sit pendere ac preter presens malum et a tergo quod doleat et ante oculos semper habere quod terreat; quod preter hominem animantium nulli accidit, quibus presentia evasisse plenissimam securitatem tribuit. Nobis ob ingenium et acumen animi semper quasi cum Cerbero tricipiti amoris indicium esse potest. Ego quidem, ut magnificum quodque tibi opto, sic quid aptius hoc tempore largiar non habeo. Quod si validum senseris, ipsa que pretium rebus facit utilitas commendabit; sin invalidum, excusabit amor noster. Sic autem ad legendum venies, quasi quattuor ille famosiores et consanguinee passiones animi, spes seu cupiditas et gaudium, metus et dolor, quas due sorores equis partubus prosperitas et adversitas peperere, hinc illinc humano animo insultent:
Abbreviated transcription (Latin):
pusculũ sollicitudo merorq subreperet Cuiꝰ mali et si ip̃is in rebꝯ mł¬
ta insit occasio ñ tamr̃ nos fallit amor nr̃i cã maior siue ut ĩgr :¬
mie fatrami᷑ culpa oĩs in nobis est i Ut uo̾ sileã reliqua quibꝯ undi¬
q trudim᷑ quod illud est bellũ ꝙͣq ꝑpetuũ quod cũ fortuna gerimꝰ
Cinꝰ nos face̾ poterat pirtꝰ pola uictores nos ab illa uolentes scix̃¬
esq distituiiur Soli ig̾ miberilles exarmati nõ equo marte cum
implacabili hoste congredim᷑ qͣuos illa uicissim ceu leue aliquid at¬
tollit ac deicit et in gurũ rotat ac de nobis iudit uinci tollerabiliꝰ
foret mĩc ludibrio eciã habemur Id uo̾ quid aliud ꝙͣ beuitas aut
mollicies nr̃a fecit ndonci uisi sumꝰ qui pile in more huc illuc tani
facile iactarent᷑ aiãlia eui breuissimi sollicitudinis infinite quibus¬

Expanded text:
pusculum sollicitudo merorque subreperet? Cuius mali, etsi ipsis in rebus mulpusculum sollicitudo merorque subreperet? Cuius mali, etsi ipsis in rebus multa insit occasio, nisi tamen nos fallat amor nostri, causa maior sive, ut ingenue fateamur, culpa omnis in nobis est. Ut vero sileam reliqua, quibus undique trudimur, quod illud est bellum quamque perpetuum, quod cum fortuna gerimus? Cuius nos facere poterat virtus sola victores, nos ab illa volentes scientesque descivimus: soli igitur, imbecilles, exarmati, non equo Marte cum implacabili hoste congredimur, quos illa vicissim ceu leve aliquid attollit ac deicit et in gyrum rotat ac de nobis ludit. Vinci tolerabilius foret; nunc ludibrio etiam habemur. Id vero quid aliud quam levitas ac mollities nostra fecit? Idonei visi sumus, qui pile in morem huc illuc tam facile iactaremur, animalia evi brevissimi, sollicitudinis infinite, quib
Abbreviated transcription (Latin):
Uui ⁊es fortunasq hoĩ cogito inc̾tosq et
subitos rerũ motꝰ nichil ferme fragiliq mõr¬
liũ uita/ nichilq in quictiꝰ ĩnemo Ita cũctis
ammantibq naturam miro remedii gn̾e consuluiss ⁊ uideo ignorãcia qͣdã
sui s obis polis inrmoriã intellcm ꝓuidenciãq dĩnas at preclaras aĩ
nr̃i doces in ꝑuicieni et laborẽ uersas Tam suꝑuacius eñĩ semꝑ nec
ĩutilibꝰ modo s dampnosis atq pestifr̾i̾s curis obuoxii / et pñti torq̃m᷑
nꝰ edubꝰ uitam que si rite age̾tur felicissima proisq ac iocũdissiã
ioꝵ eãt miserandũ ac triste negociũ effecimꝰ Cuiꝰ miciũ cecitas et
obliuio possident progressum labor dolor. exiciũ ertor. oĩape mnadita
eẽ q̃eq̃s uite sue cursum acri indicio remeciet᷑ intelliget Qrur̃ quie¬
tum q̃so quẽ tñquillũ quẽ non laboriosũ magis atq anxiũ dĩẽ egi¬
mꝰ ard̾ umꝙͣ tam securũ aut tam letimi manie uidim̃ꝰ ut nõ añ cre¬

Expanded text:
um res fortunasque hominum cogito incertosque et subitos rerum motus, nichil ferme fragilius mortalium vita, nichil inquietius invenio. Ita cunctis animantibus naturam miro remedii genere consuluisse video, ignorantia quadam sui, nobis solis memoriam, intellectum, providentiam, divinas ac preclaras animi nostri dotes, in perniciem et laborem versas. Tam supervacuis enim semper nec inutilibus modo, sed damnosis atque pestiferis curis obnoxii et presenti torquemur mus, quibus vitam — que, si rite ageretur, felicissima prorsus ac iocundissima rerum erat — miserandum ac triste negotium effecimus, cuius initium cecitas et oblivio possidet, progressum labor, dolor exitum, error omnia; quod ita esse quisquis vite sue cursum acri iudicio remetietur intelliget. Quem quietum, queso, quem tranquillum, quem non laboriosum magis atque anxium diem egimus? Quod unquam tam securum aut tam letum mane vidimus, ut non ante cre
Abbreviated transcription (Latin):
intheari bithinne solitariã uitã nõ sanctitate
tuĩ s miraculis clarani egit Sediani satꝭ
exteras solitudines c̾cuiuimꝰ ad Titalicas redeundũ
uis nõ eius quẽ magnũ uocat
kraroli patinũ krarlomiãnũ no-¬
uit Qeui cũ Pixino fir̃e regni

Expanded text:
Niceam Bithinie solitariam vitam, non sanctitate Niceam Bithinie solitariam vitam, non sanctitate tantum sed miraculis claram, egit. Sed iam satis exteras solitudines circumivimus, ad italicas redeundum est. 8 Quis non eius, quem Magnum vocant, Caroli patruum Carlomanum novit? Qui cum Pipino fratre regni
Abbreviated transcription (Latin):
se ullos umꝙͣ ingrõs habusse p̃ter quercus et
fagos ꝙ ueo libenter refero qr siquidem et michi
nosse datum eẽt̾ Idem de me uere dicẽ et uellẽ
et isi fallor possem
Ure ut arbitror hñc locũ occuxaneat̾ sornulphus
territoni metens heremicala nobis at eiusdem
uibis exũs nec minꝰ Euthenus qͥ pͥmũ clar̃tate
sanctitatꝭ et senatorii ordinis dignitate cõspicuus
multũ postea yligione ac solitudine clarior. spelũ¬
ce horride ꝑseuer ãtissimꝰ incola fuit in territorio
lugdonens ad cuiꝰ urbis exãtum et hic demũ
nõ suo ambitu neq humano iuffizagio s cogẽtibꝰ
meitis ⁊ angelica glor̾ose admodũ r̾uelator̃ con-
so scendit utq feracẽ sanctaꝵ solitudinũ t̾ram
stias isdem in funbꝰ Et Romanꝰ ⁊ domicianꝰ
pͥmũ solitarii ħemite post abbates celeberi ⁊ mi
claru̾e/ at ut tũsmarinas solitudines, tnͣ salxinĩs
misteam  uersacius seculari pmrũ coguitus
milicia illã post iecta/. notior xpĩmiles, apud

Expanded text:
se ullos unquam magistros habuisse preter quercus et fagos. Quod ideo libenter refero, quia siquid et michi nosse datum esset, idem de me vere dicere vellem, et nisi fallor possem. Iure, ut arbitror, hunc locum occupaverit Arnulphus, territorii Metensis heremicola nobilis atque eiusdem urbis epyscopus. Nec minus Eucherius, qui primum claritate sanguinis et senatorii ordinis dignitate conspicuus, multum postea religione ac solitudine clarior, spelunce horride perseverantissimus incola fuit, in territorio Lugdunensi, ad cuius urbis epyscopatum et hic demum non suo ambitu, neque humano suffragio, sed cogentibus meritis et angelica gloriose admodum revelatione conscendit. Utque feracem sanctarum solitudinum terram scias, iisdem in finibus et Romanus et Domitianus primum solitarii heremite, post abbates celeberrimi claruere. Atque ut transmarinas solitudines transalpinis misceam, Ursatius seculari primum cognitus militia, illa post reiecta, notior Cristi miles, apud
Abbreviated transcription (Latin):
qui torrentiũ fragor qͥ fluminũ excursus qui mibiũ cursus et rec̃q
et concursus i Iare ip̃m pret̾ aꝑtam et rapidam uim uentoꝵ atq
abditos fluctuũ tumores inc̾tis uicibus alt̾nantes c̾tos statutos ꝙ
fluxus et reflipous habet Cum multis in locis tñ conspectius in oc¬
casu Que res duni manifesti motus latens causa querit᷑ nõ ñorẽ

Expanded text:
qui torrentium fragor, qui fluminum excursus, qui nubium cursus et recursus qui torrentium fragor, qui fluminum excursus, qui nubium cursus et recursus et concursus? Mare ipsum, preter apertam ac rapidam vim ventorum atque abditos fluctuum tumores incertis vicibus alternantes, certos statutosque fluxus ac refluxus habet, cum multis in locis, tum conspectius in occasu, que res, dum manifesti motus latens causa queritur, non minor
Abbreviated transcription (Latin):
A omnibus que uel michi lecta placuerint
uel audita nichil plene al pene uł ĩsedit al¬
tius uel tenacius inhesit uł crebrius ad
.memoria rediit ꝙͣ illud cracliti omĩa scdm
litem fieri Sic est enĩ et sit esse / prope mo¬
dum uniu̾sa testant᷑ Rapido stelle obuiant
maria fluctuant/ aer quatiat᷑ Crepant flãme bellũ ĩmorle gerũt
uonti Ap̃a temporibus conc̾tant secũ singula nobiscum omĩa Per
humidum Estas arida mollis antupms hyemps hyspida et que
uicissitudo dicit᷑ pugna est Hecipã igit᷑ quibus insistiiq quibus c̾¬
cũfonem̃ et uiuimꝰ que tot illecebris blandiũtur ꝙͣ si irasci ceꝑint
sint horrenda iudicant t̾remotus et cõcitacissimini turbines indi¬
cant naufragia atq incendia seu celo seu t̾ris seuientia sseiis in¬
sultus grandiuis / q̃nã uis illa ymbriũ qui fremitꝰ tonitrui qui ful¬
minis impetꝰ que rabies procellarũ qui f̾u̾or qui mugitꝰ pelagi-

Expanded text:
 omnibus que vel michi lecta placuerint vel audita, nichil pene vel insedit altius, vel tenacius inhesit, vel crebrius ad memoriam rediit, quam illud Heracliti: “Omnia secundum litem fieri”. Sic est enim, et sic esse propemodum universa testantur. Rapido stelle obviant maria fluctuant; aer quatitur; crepant flamme; bellum immortale gerunt venti; tempora temporibus concertant, secum singula, nobiscum omnia: ver humidum, estas arida, mollis autumnus, hiems hispida, et que vicissitudo dicitur, pugna est. Hec ipsa igitur quibus insistimus, quibus circumfovemur et vivimus, que tot illecebris blandiuntur, quanque, si irasci ceperint, sint horrenda, indicant terremotus et concitatissimi turbines, indicant naufragia atque incendia seu celo seu terris sevientia. Quis insultus grandinis, quenam illi vis imbrium, qui fremitus tonitruum, qui fulminis impetus, que rabies procellarum, qui fervor, qui mugitus pelagi,
Abbreviated transcription (Latin):
at ibt morcastice habitu assup̃to Giliresti⁊ latibubu¬
lũ soriacte montẽ peciit ubi cũ uotia ireq̾e
bienmũ exegisset tandemꝙ crebro et minis ho¬
non fico pegrinorũ sue prie cõcusu locus is ut
qui Romam petentibus secus iter louge q no-¬
tus at ꝯplectus ẽ iminus indies solitarius uoto
dicti domũ Cumsense cenobiũ cõmniguit. ¶Ibi q¬

Expanded text:
astico habitu assumpto, Silvestri latibulum Soractis montem petiit. Ubi cum votiva requie biennium exegisset, tandem quia crebro et nimis honorifico peregrinorum sue patrie concursu locus is, ut qui Romam petentibus secus iter longeque notus atque conspectus est, minus in dies solitarius votoqdicti domum, Casinense cenobium, commigravit; ibiq
Abbreviated transcription (Latin):
¶ magna genitꝰ sun fortuna R Uitani ab inqͥrtudine auspicati
⁊ haut cq̃dẽ ĩpp̾e tempestatem fortunã uocant nante I lagna ergi
ituna magna ẽ tempestas magna u̾o tempestas et consiliis ma¬
is eget et uibꝰ habes non leticie mãm si curaꝵ O. In amplissima for¬
ma natꝰ sũ R Tũ ne forte feliciꝰ censes magno ii mari ꝙ exigue
fliũe natũ eẽ eduod si nemo sanq dixe̾it quid ꝓinide faciliꝰ h hec
asti ini palacio q̃ in casa/ ubiq ortos t̾ra parons excipit G In miag

Expanded text:
itam ab inquietudine auspicatus es; haud equidem improprie tempestatem fortunam vocant naute. Magna ergo fortuna magna est tempestas, magna vero tempestas et consiliis magnis eget et viribus. Habes non letitie materiam, sed curarum. In amplissima fortuna natus sum. Tunc forte felicius censes magno in mari quam exiguo in flumine natum esse: quod si nemo sanus dixerit, quid perinde felicius habet nasci in palatio quam in casa? Ubique ortos terra parens excipit. In mag
Abbreviated transcription (Latin):
bia ꝙ̃ uerba librat ac noĩa B spero uitam et̾nam R Non colestis tm̃i
sz t̾restres domimi de se spcari amant ẜ a  qͣuibꝯ/ profecto ab hus qͣb.
se caros ac dilcõs sciunt aut qui siqͣndo forsitan odiosi fuint aut rebelles
redire in gͣtia optantes ad misericordiam confugerũt Biditam et̾nã
spero Rz Ditam temporalemi corrige hac ad illani ꝑgit᷑ G Spe̾o uitã
et̾nam R Una oĩi spes est que si rite illani conspitis et felicẽ te
faciet et iam facit ¶ Et̾nami uitam spero R primũ est ut miseicor¬
diam de hinc uitam speres utrũq sobrie ac modeste Geopero et̾nam¬
uitam R e felix insi te spes ista fefelleit incipit liber secrndus ui

Expanded text:
rbia quam qui verba librat ac nomina. Spero vitam eternam. Non celestis tantum sed terrestres domini de se sperari amant; sed a quibus? profecto ab his quibus se caros ac delectos sciunt aut qui si quando forsitan odiosi fuerint ac rebelles, redire in gratiam optantes ad misericordiam confugerunt. Vitam eternam spero. Vitam temporalem corrige; hac ad illam pergitur. Spero vitam eternam. Una omnium spes est, que si rite illam concipis, et felicem te faciet et iam facit. Eternam vitam spero. Primum est ut misericordiam, dehinc vitam speres, utranque sobrie ac modeste. Spero eternamvitam O felix, nisi te spes ista fefellerit! II Prefati
Abbreviated transcription (Latin):
eedẽs uiis insciis. cui puppimi littorim cui aimii consilio applicemꝙ pro
consilio interĩ sit pende̾ ac p̃ter pñs malũ et a tergo quod dolrat et
inte oculos semꝑ hrẽ quod t̾reat Quod pret̾ hoẽm aiañciũ nul¬
li accidit quibus pñcia euasisse plenissimã seciu̾tatem tribuit so¬
bis ad tngemũ et acum̃t animi sero quasi cumi cerbroro tercipiti at¬

Expanded text:
us insciis cui puppim litori, cui animum consilio applicemus, pro us insciis cui puppim litori, cui animum consilio applicemus, pro consilio interim sit pendere ac preter presens malum et a tergo quod doleat et ante oculos semper habere quod terreat; quod preter hominem animantium nulli accidit, quibus presentia evasisse plenissimam securitatem tribuit. Nobis ob ingenium et acumen animi semper quasi cum Cerbero tricipiti
Abbreviated transcription (Latin):
pusculũ sollicitudo merorq subreperet Cuiꝰ mali et si ip̃is in rebꝰ mł¬
ta insit occasio ñ tamr̃ nos fallit amor nr̃i cã maior siue ut ĩgr :¬
mie fatramiͣ culpa oĩs in nobis est i Ut uo̾ sileã reliqua quibꝯ undi¬
 trudim᷑ quod illud est bellũ ꝙͣq ꝑpetuũ quod cũ fortuna gerimꝰ
Cinꝰ nos face̾̃ poterat pirtꝰ pola uictores nos ab illa uolentes scit̃¬
esq distitui Soli ig̾ miberilles exarmati nõ equo marte cum
implacabili hoste congredim᷑ qͣuos illa uicissim ceu leue aliquid at¬
tollit ac deicit et in gurũ rotat ac de nobis ludit uinci tollerabiliꝰ
foret mĩc ludibrio eciã habemur Id uo̾ quid aliud ꝙͣ leuitas aut
mollicies nr̃a fecit ndonci uisi sumꝰ qui pile in mor̃e huc illut tani
facile iactarem᷑ aialia eui breuissimi sollici udinis infinite quibus¬

Expanded text:
pusculum sollicitudo merorque subreperet? Cuius mali, etsi ipsis in rebus mulpusculum sollicitudo merorque subreperet? Cuius mali, etsi ipsis in rebus multa insit occasio, nisi tamen nos fallat amor nostri, causa maior sive, ut ingenue fateamur, culpa omnis in nobis est. Ut vero sileam reliqua, quibus undique trudimur, quod illud est bellum quamque perpetuum, quod cum fortuna gerimus? Cuius nos facere poterat virtus sola victores, nos ab illa volentes scientesque descivimus: soli igitur, imbecilles, exarmati, non equo Marte cum implacabili hoste congredimur, quos illa vicissim ceu leve aliquid attollit ac deicit et in gyrum rotat ac de nobis ludit. Vinci tolerabilius foret; nunc ludibrio etiam habemur. Id vero quid aliud quam levitas ac mollities nostra fecit? Idonei visi sumus, qui pile in morem huc illuc tam facile iactaremur, animalia evi brevissimi, sollicitudinis infinite, quib
Abbreviated transcription (Latin):
Uui res fortunasq hoĩt cogito inc̾tos qr et
subitos ⁊erũ motq nichil ferme fragiliqmõr¬
liũ uita/ nichilq in quicaꝰ ĩuemo Ita cũctis
ammantibq̃ naturam miro remedii gn̾e consuluiss⁊ uideo ignorãcia qͣdã
sui s obis polis inrmoriã intellcm ꝓuidenciãq dĩnas at preclaras aĩ
nr̃i doces in ꝑuicieni et laborẽ uersas Tam suꝑuacius enĩ semꝑ nec
ĩntilibꝰ modo s dampnosis atq pestifr̾i̾s curis obuoxii / et pñti torq̃m᷑
nꝰ edubꝰ uitam que si rite age̾tur felicissima proisq ac iocũdissiã
roꝵ eãt miserandũ ac triste negociũ effecimꝰ Cuiꝰ miciũ cecitas et
obliuio possident progressum labor dolor. exiciũ error. oĩageinadita
eẽ q̃eq̃s uite sue cursum acri indicio remeciet᷑ intelliget Qrur quie¬
tum q̃so quẽ tñquillũ quẽ non laboriosũ magis atq anxiũ dĩ egi¬
mꝰ Qid̾ umꝙͣ tan securũ  aut tam letim manie uidim̃ꝰ ut nõ añ cre¬

Expanded text:
um res fortunasque hominum cogito incertosque et subitos rerum motus, nichil ferme fragilius mortalium vita, nichil inquietius invenio. Ita cunctis animantibus naturam miro remedii genere consuluisse video, ignorantia quadam sui, nobis solis memoriam, intellectum, providentiam, divinas ac preclaras animi nostri dotes, in perniciem et laborem versas. Tam supervacuis enim semper nec inutilibus modo, sed damnosis atque pestiferis curis obnoxii et presenti torquemur mus, quibus vitam — que, si rite ageretur, felicissima prorsus ac iocundissima rerum erat — miserandum ac triste negotium effecimus, cuius initium cecitas et oblivio possidet, progressum labor, dolor exitum, error omnia; quod ita esse quisquis vite sue cursum acri iudicio remetietur intelliget. Quem quietum, queso, quem tranquillum, quem non laboriosum magis atque anxium diem egimus? Quod unquam tam securum aut tam letum mane vidimus, ut non ante cre