comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Audimagis trum docentem. quaerit
credentem ut faciat intellegentem
Ipsecaus amdicit ut quaresit ille
caecus natus
equehic peccauit inquit neq parentes
eius sedut manifęstentur opera
dĩmillo.
Uonsolum quid in hoc tantum modo
caeco acturussim. sed ut manifeste¬
tur quid incaecitate totius humani
generis perme agendum sit mani
einde secutus adiunxit. Meopor¬
tet operarioperacius quimisit me
donec dies ẽ.
Memento quomodo uniuersam glo¬
riam illidat dequo ẽ quia illehab&
filium quide illo sit Ipse non ha¬
bet de quosit Quaesunt operadñi
propter queuenit filiusduinmundũ
Nisicaecitatem humanigeneris inlu¬
minare uulnerata quaeq sanare
ꝑdita requirere deformia refor¬
mare Sed quidẽ quod dixit me
oport& operario pera eius quimi¬
sit medonec dies est
Uenit enimnox quandone mopotest
operari
Gonstat expressum acdifinitum
diem commemorasse dñm hoclo cose¬
ipsum idestlumen mundi

Expanded text:
Audi magistrum docentem: quaerit Audi magistrum docentem: quaerit credentem, ut faciat intelligentem. Ipse causam dicit quare sit ille caecus natus: Neque hic peccavit, inquit, neque parentes ejus, sed ut manifestentur opera Dei in illo. » Non solum quid in hoc tantummodo caeco acturus sim, sed ut manifestetur quid in caecitate totius humani generis per me agendum sit. inde secutus adjunxit: Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est. « Memento quomodo universam gloriam illi dat de quo est; quia ille habet Filium qui de illo sit, ipse non habet de quo sit. » Quae sunt opera Domini propter quae venit Filius Dei in mundum, nisi caecitatem humani generis illuminare, vulnerata quaeque sanare, perdita requirere, deformia reformare? Sed quid est quod dixit? Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est. Venit enim nox, quando nemo potest operari. « Constat expressum ac definitum diem commemorasse Dominum in hoc loco seipsum, id est, lumen mundi.
Abbreviated transcription (Latin):
preter illum solum qui ex uirgine
natus ẽ originali peccatocaeci. Id est
cum peccatonati sunt quod exradice
peccatrice primi parentis traxerunt
Interrogauerunt eum discipuli eius
Magistrum appellabant quia disce¬
re desiderabant Questionem quip¬
pedño proposuerunt tam quam ma¬
gistro
ius peccauit hic aut parentes eius
Respondit ihs. Nequehic peccauit ne¬
que parentes eius ut caecus nasceretur
Quid est quod dixit : Sinullus homo
sine peccato Num quid parentes hu¬
ius caeci sine peccato erant : Num
quid ipse sine peccato originali na¬
tus erat uel iuuendo Nihil addide¬
rat: Siergo et parentes eius habuer
peccatum etistenonhabuit peccatũ
Quare dñs dixit. Neque hic petcauit
Neque parentes cius : Nisi adrem
respondit dequa interrogatus ẽ cur
caecus nasceretur Habebant
enim peccatum parentes eius sed non
ipso peccato factum est ut caecus
nasceretur Diergo non peccato
parentum factum ẽ: ut cactusnas¬
ceretur. Quare caecus natus est

Expanded text:
praeter illum solum qui ex virgine praeter illum solum qui ex virgine natus est, originali peccato caeci, id est, cum peccato nati sunt, quod ex radice peccatrice primi parentes traxerunt. Interrogaverunt eum discipuli ejus:Magistrum appellabant, quia discere desiderabant. Quaestionem quippe Domino proposuerunt, tanquam magistro. Quis peccavit? hic, aut parentes ejus? Respondit Jesus: Neque hic peccavit, neque parentes ejus, ut caecus nasceretur. Quid est quod dixit? Si nullus homo sine peccato, nunquid parentes hujus caeci sine pecquid ipse sine peccato originali natus erat, vel vivendo nihil addiderat? Si ergo et parentes ejus habuerunt peccatum, et iste habuit peccatum, quare Dominus dixit, Neque hic peccavit, neque parentes ejus, nisi ad rem respondit, de qua interrogatus est, cur caecus nasceretur? Habebant 558 enim peccatum parentes ejus, sed non ipso peccato factum est ut caecus nasceretur. Si ergo non peccato parentum factum est ut caecus nasceretur, quare caecus natus est?
Abbreviated transcription (Latin):
quid feciss& in populo gentium imo
totius humani generis audiamus
Sequitur enim euangelista et dicit
raeteriens uidit hominem caecum
stupenda atqmiranda et opera et
uerba sunt Opera quia facta sunt
uerba quia signa sunt Siergo quidsig¬
nific& hoc quod factum ẽ. cogitemus
genus humanum ẽ. isteraecus Haec
enim caecitas contigit in primo homi¬
ne perpeccatum : de quoomine sorigi¬
nem duximus Non solum mortis
sed etiam iniquitatis Sienim caccitas
ẽ infidelitas. et in luminatio fides
quem fidelem quando uenit xp̃s inue¬
nit Ideo euange lista dexp̃odicit
Otpraeteriens
Sic praeteriit enim xp̃s et non iniua pec¬
catorum nostrorum stetit. Sicut
inquadam parabola ipsedñs ait.
Venit enimsamaritanus secus uiam
quiuenit sanare uulneratum semi¬
uiuum Praeteriit caecum in lumi
dicitur. Hic in regesta caccus in lumina¬
tur. Nidit ergo hominem caecum.
Nonut cumq caecum. sed caecum a
natiuitate Omnes enim homines

Expanded text:
quid fecisset in populo gentium, imo totius humani generis, audiamus. Sequitur enim evangelista, et dicit: Praeteriens vidit hominem caecum stupenda atque miranda, et opera et verba sunt: opera, quia facta sunt, verba, quia signa sunt. Si ergo quid significet hoc quod factum est, cogitemus, genus humanum est iste caecus: haec enim caecitas contigit in primo homine per peccatum, de quo omnes originem duximus, non solum mortis, sed etiam iniquitatis. Si enim caecitas est infidelitas et illuminatio fides; quem fidelem, quando venit, Christus invenit? » Ideo evangelista de Christo dicit: Et praeteriens. Sic praeteriit enim Christus, et non in via peccatorum nostrorum stetit; sicut in quadam parabola ipse Dominus ait: Venit enim Samaritanus secus viam , qui venit sanare vulneratum semivivum: praeteriit caecum illuminadicitur, hic in re gesta caecus illuminatur. « Vidit ergo hominem caecum, non utcunque caecum, sed caecum a nativitate. » Omnes enim homines
Abbreviated transcription (Latin):
uidiss& turba quia i ħs non eẽt ibineque
Idiscipuli eius ascenderunt innauiculas
et uenerunt in capharnaum quȩ ren¬
tes ihm̃ In sinuatumẽ tamen illi
tamagnum mira culum
Uiderunt enim quod discipuli soli ascen
dissent innauem. et quia nauis non
ibi erat Uenerunt auteminde et
Naues iuxta locum illum abi man¬
ducauerunt panem in quibus eum
turbae secutae sunt cum discipulis
Ergo non ascenderat alianiauis illi
nonerat unde subito transmare fac¬
tus ẽ ihs. Nuiquia suꝑmare ambu¬
lauit ut miraculum monstrar &
Ettum inuenissent eum turbe. ec ce
presentat securbis a quibus rapit mu¬
erat et in montem fugerat Omni¬
nocon firmat et insinuat Nobis mi
nisterio dictacẽ illa omnia et facta
inmagno sacramento ut aliquid sig¬
nificarent. Ecce est ille quunmon¬
tem figerat turbas. Non necum ip¬
sisturbis loquitor. modoteneant¬
modo uero faciant. Ettum uenis¬
sent eum transmare dixerunt es
rabbiquando huc uenisti. Ille

Expanded text:
vidisset turba, quia Jesus non esset ibi, neque vidisset turba, quia Jesus non esset ibi, neque discipuli ejus, ascenderunt in naviculas, et venerunt in Capharnaum quaerentes Jesum. « Insinuatum est tamen illis tam magnum miraculum. Viderunt enim quod disdissent in navem, et quia alia navis non ibi erat. Venerunt autem inde et naves juxta locum illum ubi manducaverunt panem, in quibus eum turbae secutae sunt. Cum discipulis ergo non ascenderat, alia navis illic non erat: unde subito trans mare factus est Jesus, nisi quia super mare ambulavit, ut miraculum monstraret? 9. Et cum invenissent eum turbae. Ecce praesentat se turbis, a quibus se rapi timuerat, et in montem fugerat. Omnino confirmat et insinuat nobis in mysterio dicta esse illa omnia; et facta in magno sacramento, ut aliquid significarent. Ecce est ille qui in montem fugerat turbas: nonne cum ipsis turbis loquitmodo regem faciant. Et cum invenissent eum trans mare, dixerunt ei, Rabbi, quando huc venisti? Ille
Abbreviated transcription (Latin):
adimpleatur ut fiant sexies quinitri¬
uenit i hs etuenit quomodo calcans fluc¬
tus omnes tumores mundi sub pedibus
habens. omnes celsitudines sacculi prȩ¬
mens. et tamentantaesunt tribula¬
tiones ut etiam ipsi qui crediderunt
noscentes acgaudentes securi facti
et statim fuit nauis ad terram qua i¬
bant Factus ẽ finis ad terram de
humido adsolidum. De turbato ad
firmum deitinere ad finem. id est ad
ꝑfectam tranquillitatem quae non
erit Nisi in portu aeterne serenitastis
ibi tota caritas et nulla iniquitas. to¬
tafelicitas etnulla ꝑturbatio. ubisi¬
ne fine regnabunt qui hic fortiter usq
infinem uit ae suaelaborant
Alitera die turba quac stabat trans
mare uidit quia aliaNiauicula Non
eet ibi Nisiuna et quia non intro iss&¬
ihs cumdiscipulissuis innauem. sed
solidiscipuli eius abissent ALiae
uero suꝑ uenerunt Naues atrberia¬
de iuxta locumubimanducaueruNt
i a nem gratias agentes dño. Cumergo¬

Expanded text:
adimpleatur, ut fiant sexies quini, triadimpleatur, ut fiant sexies quini, trivenit Jesus. Et quomodo venit? Calcans fluctus, omnes tumores mundi sub pedibus habens, omnes celsitudines saeculi premens. « Et tamen tantae sunt tribulationes, ut etiam ipsi qui crediderunt noscentes ac gaudentes, securi facti. Et statim fuit navis ad terram, in quam ibant. Factus est finis ad terram, de humido ad solidum, de turbato ad firmum, de itinere ad finem, » id est, ad perfectam tranquillitatem, quae non erit nisi in portu aeternae serenitatis. Ibi tota charitas, et nulla iniquitas, tota felicitas, et nulla perturbatio, ubi sine fine regnabunt, qui hic fortiter usque in finem vitae suae laborantaltera die turba quae stabat trans mare vidit quia navicula alia non erat ibi nisi una et quia non introisset cum discipulis suis Iesus in navem sed soli discipuli eius abissent aliae vero supervenerunt naves a Tiberiade iuxta locum ubi manducaverant panem gratias agente
Abbreviated transcription (Latin):
gelista quasi stadiis uiginti quinque
aut triginta sufficer & dicere ui¬
gintiquinq aut triginta. quos nu¬
meros aestimantis uoce non ad firman¬
tis protulit idem e uangelista. Quȩ¬
ramꝰ Numurum uigintiquinque.
unde constat unde fiunt dequina¬
rio quinarius illenum erus ad legẽ
ꝑtin& Ipsisunt quinq librimorsi
ipsae sunt quinq porticus illȩ langui¬
dos continentes. Ipsiquinque panes
quinq milia hominum pascentes
Ergolegem significat Numerus uiginti
quinq qm̃ quinq perquinq Id est
quinquies facti sunt uiginti quinq
quadratum quinarium: Sed huic
legiante quam euangelium uenir&
deerat ꝑfectio. Perfectio auteminse
nario numero conp̃henditur. Nam
senarius Numerus ꝑfectus ẽ. et par¬
Nec aliae partes ineo inueniri possunt
conficere possunt Nisi senariũ Nume¬
rum Propterea sex diebus ds̃ mun¬
dum perfecit. et quinq ipsiper sex
multiplicantur. ut lex ꝑeuangeliũ

Expanded text:
gelista, Quasi stadiis viginti quinque gelista, Quasi stadiis viginti quinque aut triginta? sufficeret dicere, viginti quinque, aut triginta. Quos numeros, aestimantis voce, non affirmantis protulit idem evangelista. Quaeramus numerum viginti quinque unde constat, unde fiat? De quinario. Quinarius ille numerus ad legem pertinet: ipsi sunt quinque libri Moysi, ipsae sunt quinque porticus illos languidos continentes, ipsi quinque panes quinque millia hominum pascentes. Ergo legem significat numerus viginti quinque, quoniam quinque per quinque, id est quinquies quinque faciunt viginti quinque, quadratum quinarium. Sed huic legi, antequam Evangelium veniret, deerat perfectio. Perfenario numero comprehenditur. » Nam senarius numerus perfectus est, et parNec aliae partes in eo inveniri possunt,conficere possunt, nisi senarium numerum. Propterea sex diebus Deus mundum perfecit, et quinque ipse per sex multiplicantur, ut lex per Evangelium
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum euangeli stam satis a perte que
monstratur itaut dicer&. Qui odit
fratrem suum intenebris est creber¬
rime extinguitur Refrigescente
caritate abundante iniquitate ip¬
si sunt fluctus nauemtur bantes tẽ¬
pestates et uenticlamores sunt ma¬
ledictorum. inde caritas refrigescit.
inde fluctus augentur. turbatur
nauis. Vento magne flante ma¬
re ex surgebat. tenebrȩ crescebat
intellegentia minuebantur iniqui¬
tas augebatur. tamenint̃ haec om¬
nianauis ibat Ad terrã properabat
portum quaerebat Ita inter omnia
temptamentorum genera ecccle¬
sia proficiebat. Laborat sed non mer¬
gitur. xp̃m expectat quando ꝑ eũ
ad portum ꝑ ueniat tranquillitatis
Cum ergo remigassent stadia uigin¬
tiquinq aut triginta
Crescunt fluctus augentur tene¬
brae seuiunt tempestates sed tamer
nauisambulat. Qui ꝑseuera uerit
infinem hic saluus erit. Nec ipse
stadiorum Numerus contempnendus
eẽ uidetur. Et quare dixiss& euan¬

Expanded text:
ipsum Evangelistam satis aperteque ipsum Evangelistam satis aperteque monstratur, ita ut diceret: Qui odit fratrem suum, in tenebris est , creberrime exstinguitur. Refrigescente charitate, abundante iniquitate, ipsi sunt fluctus navem turbantes, tempestates, et venti clamores sunt maledictorum: inde charitas refrigescit, inde fluctus augentur, turbatur navis. Vento magno flante mare exsurgebat, tenebrae crescebant, intelligentia minuebatur, iniquitas augebatur. Tamen inter haec omnia navis ibat, ad terram properabat, portum quaerebat. Ita inter omnia tentamentorum genera Ecclesia proficiebat. Laborat, sed non mergitur. Christum exspectat, quando per eum ad portum perveniat tranquillitatis. Cum ergo remigassent stadia viginti quinque aut triginta, crescunt fluctus, augentur tenebrae, saeviunt tempestates; tamen navis ambulat. Qui perseveraverit in finem, hic salvus erit . Nec ipse stadiorum numerus contemnendus esse videtur; nam quare dixisset evan
Abbreviated transcription (Latin):
annoscã scõrum ingrediens nonsinesan¬
guine ut inter pellar& propopulo
qui intrauit himteriora ueli foris po¬
pulo consticuto. Sediudeamus quid illo
intrauelum celestis altitudinis moran¬
te quid discipuli innauicula patieban¬
tur. Quid ẽ. Nauicula quaea flucti¬
bus i actabatur . Nisi ecclesia que
ꝑsecutionibus fatigatur. et foraset
intus Foris apaganis a ꝑta ꝑsecutione
intus a falsis fratribus occulta seditione
IDEO AD DI DIT
Eito dixit finitum quod postea factũ ẽ.
ut exponat. Quomodo uenerurs
quia perstagnum nauigantes tran¬
sierunt. Ettcum nauigarent adeũ
locum quo eos uenisse iam dixit
Recapitulando exponit quida cciderto
Lenebre iam facte erane et nonuenerant
adillosihs Merito tenebre quia
lux non uenerat tenebre etiam fac¬
tacerant et non uenerat ad illos¬
Quantum accidit finismundi. crescunt
errores. crebrescunt terrores. crescit
iniquitas crescit infidelitas. Lux
deniq quae caritas apudiohannem

Expanded text:
anno sancta sanctorum ingrediens, non sine sananno sancta sanctorum ingrediens, non sine sanguine, ut interpellaret pro populo.qui intravit in interiora veli, foris populo constituto. Sed videamus quid illo intra velum coelestis altitudinis morante, quid discipuli in navicula patiebantur? Quid est navicula quae a fluctibus jactabatur, nisi Ecclesia, quae persecutionibus fatigatur et foris et intus? Foris a paganis aperta persecutione: intus a falsis fratribus occulta seditione. Ideo addiditCito dixit finitum quod postea factum est.ut exponat quomodo venerunt, quia per stagnum navigantes transierunt. Et dum navigarent ad eum locum quo eos venisse jam dixit, recapitulando exponit quid acciderit: Tenebrae jam factae erant, et non venerat ad eos Jesus. Merito tenebrae, quia lux non venerat: Tenebrae jam factae erant, et non Quantum accedit finis mundi, crescunt errores, crescunt terrores, crescit iniquitas, crescit infidelitas; lux denique, quae charitas apud Joannem
Abbreviated transcription (Latin):
post iudicium ab eo factum quodiudiciũ
supra ipsedixit. Quod filius hominis
facturus sit De quo regno etiam a¬
postolus dicit Cum tradiderit reg¬
num dõ et patri. Vnde ctiam ipsedicit
Venite benedicti patrismei ꝑcipitereg¬
num quod uobis paratum est abini¬
tiomundi. Discipuli autem et tur¬
baecredentes in cum putauerunt illũ
sic uenis se utiam regnar&. Hoc est
uellera pere etregem facere praeue¬
uenire uelle tempus eius Quodipse
aput se occultabat ut o portun e pro¬
der& etoportunȩ infinesaeculi decla¬
rar&. Quare autem dictum ẽ. fugit:
Neque enimsinoll& teneretur. sinoll&
raperetur quis inoll& rutagnosceret᷑
sed hoc significatiue factum ẽ. solus fugit
necarnalicer regnar&. Quia solus as¬
cendit in caelum. undespiritaliter reg¬
nar& inscissuis Fugit in montem ip¬
sesolus primogenitus a mortuis a scendens
suꝑ omnes caelos et inter pellens pro
nobisquem sacerdos significans semel in

Expanded text:
post judicium ab eo factum: quod judicium post judicium ab eo factum: quod judicium superius ipse dixit, quod Filius hominis facturus sit; de quo regno etiam Apostolus dicit: Cum tradiderit regnum Deo et Patri . Unde etiam ipse dicit: Venite benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Discipuli autem et turbae credentes in eum, putaverunt illum sic venisse ut jam regnaret: hoc est velle rapere et regem facere, praevenire velle tempus ejus, quod ipse apud se occultabat, ut opportune proderet et opportune in fine saeculi declararet. Quare autem dictum est, fugit? Neque enim si nollet teneretur, si nollet raperetur, qui si nollet, nec agnosceretur. » Sed hoc significative factum est. Solus fugit, ne carnaliter regnaret, quia solus ascendit in coelum, unde spiritaliter regnaret in sanctis suis . « Fugit in montem ipse solus, primogenitus a mortuis, ascendens super omnes coelos, et interpellans pro nobis. » Quem sacerdos significat semel in
Abbreviated transcription (Latin):
Cum cognouiss& quoduellent eum ra¬
pere et regemfacere. Quidenim:
Nonerat rex quitimebat fierirex
Erat omninoNec talisrex qui ab homi¬
nibus fier& Sed talis qui hominibus
regnumdar&. Num quid forte et
hicaliquid significat nobisihs̃ cuius
facta uerba sunt Ergom hoc quod
uoluerunt eum rapere etregem fa¬
cere et propter hoc fugit in montem
hillo quitur nuhil significat  an
forte hoc erat rapere eum. preueni¬
reuelle tempus regnieius.
etenim uenerat modo. non iam regnare
Quomod oregnaturus ẽ in eoquod dicimꝰ
adueniat regnumtuum. Semꝑ quidem
illecum patre regnat secundum quod ẽ
filius dĩ uerbumdĩ uerbum ꝑ quod fac¬
ta sunt omnia Predixerunt autem
prophetae regnum eius etiam secundũ
id quodhomo factus ẽ xp̃s etfecit fi¬
delessuosxpianos Erit ergoreg¬
numx p̃ianorum quod modo colligi¬
doemitur sanguine xp̃i. Eritali¬
quando mamfestum regnum quan¬
doerit a perta claritas sc̃orum eius

Expanded text:
cum cognovisset quod vellent eum racum cognovisset quod vellent eum rapere et regem facere? Quid enim? Non erat rex, qui timebat fieri rex? Erat omnino; nec talis rex qui ab hominibus fieret, sed talis qui hominibus regnum daret. Nunquid forte et hic aliquid significat nobis Jesus, cujus facta verba sunt? Ergo in hoc quod voluerunt eum rapere et regem facere, et propter hoc fugit in montem hil loquitur, nihil significat? An forte hoc erat rapere eum, praevenire velle tempus regni ejus? Etenim venerat modo, non jam regnare, quomodo regnaturus est in eo quod dicimus: Adveniat regnum tuum. Semper quidem ille cum Patre regnat, secundum quod est Filius Dei, Verbum Dei, Verbum per quod facta sunt omnia. Praedixerunt autem prophetae regnum ejus, etiam secundum id quod homo factus est Christus, et fecit fideles suos Christianos. Erit ergo regnum Christianorum, quod modo colligido emitur sanguine Christi; erit aliquando manifestum regnum, quando erit aperta claritas sanctorum ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. inmundum. Noscertioriagni¬
tione ueritatis et fidei uidentes mun¬
dum quẽ fecitihs̃ et signa quibusil¬
lum repleuit. Dicamꝰ quia hic
ẽ. uere mediator dĩ ethominum.
quiin mundo erat diumitate et mun¬
dus ꝑ ipsum factus ẽ. qui in propria
uenit humanitate quȩ rere et sal¬
uare perierat. acrecreare mundũ
quemfecerat Quicumsuis fidelibus ꝑ p̃¬
sentiam diuinitatis ẽ inmundo omnibus
diebus usq ad consummationem saeculi
caph̃s autem cum cognouiss& quia uen¬
turieeñt ut raperent eum et face¬
rent eum regem fugit iterum in mon¬
temipsesolus
Datur ergo intellegi quod dñs cum se¬
der& inmonte cum discipulissuis et
uider& turbas ad seuenientes descen¬
derat demonte et circam feriora loca
turbas pauerat. Nam quomodofi¬
eri potest ut rursus illud fuger& Nisi
ante demonte descender& : Signifi¬
cat ergo aliquid quod dñs dealto des¬
cendit ad pascendasturbas. Pauit
et ascendit. quare autemascendit

Expanded text:
est in mundum. Nos certiori agniest in mundum. Nos certiori agnitione veritatis et fidei videntes mundum quem fecit Jesus, et signa quibus illum replevit, dicamus: Quia hic est vere Mediator Dei et hominum, qui in mundo erat divinitate, et mundus per ipsum factus est; qui in propria venit humanitate quaerere et salvare quod perierat, ac recreare mundum quem fecerat: qui cum suis fidelibus per praesentiam divinitatis est in mundo omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi. Jesus autem cum cognovisset quia venturi essent ut raperent eum, et facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus. Datur ergo intelligi quod Dominus cum sederet in monte cum discipulis suis, et videret turbas ad se venientes, descenderat de monte, et circa inferiora loca turbas paverat. Nam quomodo fieri posset ut rursus illuc fugeret, nisi ante de monte descendisset? Significat ergo aliquid, quod Dominus de alto descendit ad pascendas turbas: pavit, et ascendit. Quare autem asce
Abbreviated transcription (Latin):
et euange listae non paucalegis et
prophetarum dictamistica suis int̃¬
pretatione additaiserendo opus¬
culis. hoc sequaceseorum ecclesiae
toto orbe magistrietiam integros
non nulliutriusq testamenti libros
diligentiore explanatione discuti¬
endo quiquam lib& hominibus dis¬
pecti. caelestis tamen gratiae sunt
panefecundi Nam seruilia cophi¬
nossolent opera fieri Vndedepo¬
pulo qui in luto ac lateribus seriue¬
bat in aegrpto. Dicit psalmista
Manus eius in cophinoseruierunt
Illiergo homines cumui dissent quod
signum dicebant. Quiahicẽ. uera
propheta quiuenturus ẽ. inmundũ
Rectequidem dicebant dñm propheta
magnum. Magnaes alutis preconẽ
iam mundo futurum Nam et ip¬
seprophetam seuoca redignatur
ubiait. Quia non capit prophetam
perire. extrahierusalem. Sed nec dũ
plena fide proficiebant. qui hunc etiã
dm̃ dicerenesciebant. Ergo illi uiden¬
tes signum quod fecerat ihs dixert̃
Quiahic ẽ uere propheta quiuenturꝰ

Expanded text:
et evangelistae, non pauca legis et et evangelistae, non pauca legis et prophetarum dicta, mystica suis interpretatione additaculis, hoc sequaces eorum Ecclesiae toto orbe magistri, etiam integros nonnulli utriusque Testamenti libros diligentiore explanatione discutiendo, qui quantumlibet hominibus despecti, coelestis tamen gratiae sunt pane fecundi. Nam servilia cophinis solent opera fieri. Unde de populo qui in luto ac lateribus serviebat in Aegypto dicit Psalmista, Manus ejus in cophino servierunt . Illi ergo homines cum vidissent quod fecerat signum, dicebant, Quia hic est vere propheta qui venturus est in mundum. Recte quidem dicebant Dominum prophetam magnum, magnae salutis praeconem jam mundo futurum. Nam et ipse prophetam se vocare dignatur, ubi ait: Quia non capit prophetam perire extra Jerusalem . Sed nondum plena fide proficiebant, qui hunc etiam Deum dicere nesciebant. Ergo illi videntes signum quod fecerat Jesus, dixerunt, Quia hic est vere propheta qui venturus
Abbreviated transcription (Latin):
re. quae superauerunt fragm̃torũ
raeperirent. hoc pro fecto signat
quia pleraque sunt arthanadiuinorũ
eloquiorum que uulgi sensus non ca¬
pit Non nullaquȩ ꝑsequidem
minus doctias sequi Nnequeunt
Sed acutioribus expositamox intel¬
legi queunt Haec ergonecesse est
quiualent diligentius scrutando
colligant. et aderuditionem mino¬
rum suorum uel dicto uel scripto
faciant ꝑ uenire Nealimentinosse
uerbi illorum desidia pereant ple¬
bibus que tollantur qui haec dño do¬
nante inter pretando colligere
Norunt
Tolligerunt ergo inquit et impleuer̃
duo decim cophinos fragmentorũ
Quia duo denarionumero sol& ꝑfec¬
tionis cuius lib& summa figurari
Recte ꝑ duo decim cophinos fragmen¬
torum plenos. omnis doctorum spi
ritalium chorus exprimitur.
quio bscura scripturarũ quae per
setur benequeunt. et meditando
colligere et mandatalit teris suo
pariter ac turbarum usui conser¬
uareiubentur. Hoc ipsi fecere a płi

Expanded text:
re quae superaverunt fragmentorum, re quae superaverunt fragmentorum, ne perirent, hoc profecto signat quia pleraque sunt arcana divinorum eloquiorum quae vulgi sensus non capit, nonnulla quae per se quidem minus docti assequi nequeunt, sed a doctioribus exposita mox intelligere queunt. Haec ergo necesse est ut qui valent diligcolligant, et ad eruditionem minorum suorum vel dicto, vel scripto faciant pervenire, ne alimenta verbi, illorum desidia pereant, plebibusque tollantur, qui haec Domino donante interpretando colligere norunt. Collegerunt ergo, inquit, et impleverunt duodecim cophinos fragmentorum. Quia duodenario numero solet perfectionis cujuslibet summa figurari, recte per duodecim cophinos fragmentorum plenos, omnis doctorum spiritalium chorus exprimitur, qui obscura Scripturarum, quae per se turbae nequeunt, et meditando colligere, et meditata et mandata litteris suo pariter ac turbarum usui conservare jubentur. Hoc ipsi fecere apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
dñ smisticis dapibus sat iauit figuran¬
tur. Nec precer eundum . quod re¬
fecturus multitudinem gratias eg̃
Egit quippegratias. ut et nos deꝑceptis
celitus muneribus gratias semꝑ agere
docer&. et ipsequantum denostris
profectibus gratuletur. Denostra
spiritali refectione gaudeat intima¬
r& Uultis et enimnosse fratres
quantum saluator nr̃ nrae gaude¬
at saluti : Narrat euangelistalu¬
cas dedisse eum discipulis potestatem
calcandi supra omnem uirtutem ini¬
mici. eorumque nomina scripta in¬
dicasse incaelis. Et statim infert
in ipsahora exultauit sp̃u scõ etdix
Confiteor tibi pater dne. caeli ecter¬
re quod ab scondistihaec a sapientibus
et prudentibus etreuelastiea par¬
uulis. Clar& ergo quiasaluti a cui¬
tȩ fidelium congratuletur. qui pa¬
tremgratias agendo conlaudat.
quod eaque suꝑbi entibus abscon¬
dit. humilibus spũ secretareuelaue¬
rat. Quod autem saturata mul¬
titud ineius sit discipulos collige¬

Expanded text:
Dominus mysticis dapibus satiavit, figuranDominus mysticis dapibus satiavit, figurantur. Nec praetereundum quod refecturus multitudinem gratias egit. Egit quippe gratias, ut et nos de perceptis coelitus muneribus gratias semper agere doceret, et ipse quantum de nostris profectibus gratuletur, de nostra spiritali refectione gaudeat, intimaret. Vultis etenim nosse, fratres, quantum Salvator noster nostrae gaudeat saluti? Narrat evangelista Lucas, dedisse eum discipulis potestatem calcandi supra omnem virtutem inimici, eorumque nomina scripta indicasse in coelis ; et statim infert: In ipsa hora exsultavit Spiritu sancto, et dixe coeli et terrae, quod abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Claret ergo quia saluti ac vitae fidelium congratuletur, qui Patrem gratias agendo collaudat, quod ea quae superbientibus abscondit, humilibus spiritu secreta revelaverat. Quod autem saturata multitudine, jussit discipulos collige
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑ id est castig& corpus suum et ser¬
uituti subiciat. uoluptates carnis
edom& luxuriae fluxa restringat
Quisq panis iuuicupit suauitatẽ refici
quisquis suꝑne gratiae dapibus re¬
nouari. ne in firmauetustate defici¬
Quinq milia uirorum quimanduca¬
uerunt. ꝑ fectionem uitae eorum
scripturis ꝑfectiores quiq figurari
quos feminea mollices nulla corrũ¬
pit quales eẽcupit eos quibus dic̃ apłs
Vigilatestate infide. uirilit̃ agite et
confortamini. Millenarius autem
numerus ultra quem nulla nr̃a com¬
putatio succrescit. plenitudinem re¬
rum de quibus agitur Indicare con¬
sueuit. Quinariouero. quinque
notissimis corporis nr̃i sensus expri¬
muntur. Visus uidelic& auditus.
gustus. olfactus. et tactus . in quib:
singulis quicumq uirilit̃ agere et
confortarisatagunt sobrie etiuste
et pieuiuendo. ut caelestissapientia e
mereantur dulcedine recreari hini¬
mirum quinque milibus uirorum quos

Expanded text:
rat, id est, castiget corpus suum, et serrat, id est, castiget corpus suum, et servituti subjiciat ; voluptates carnis edomet, luxuriae fluxa restringat, quisquis panis vivi cupit suavitate refici, quisquis supernae gratiae dapibus renovari, ne infima vetustate deficiQuinque millia virorum qui manducaverunt, perfectionem vitae eorum Scripturis perfectiores quique figurari, quos feminea mollities nulla corrumpit: quales esse cupit eos, quibus dicit apostolus: Vigilate, state in fide, viriliter agite, et confortamini . Millenarius autem numerus, ultra quem nulla nostra computatio succrescit, plenitudinem rerum de quibus agitur indicare consuevit. Quinario vero numero quinque notissimi corporis nostri sensus exprimuntur, visus videlicet, auditus, gustus, olfactus et tactus. In quibus singulis quicunque viriliter agere, et confortari satagunt, sobrie, et juste, et pie vivendo, ut coelestis sapientiae mereantur dulcedine recreari; hi nimirum quinque millibus virorum, quos
Abbreviated transcription (Latin):
ethaec ꝑ apostolos suos a postolorũ¬
q: successores cunctis nationibus
ministranda porrexit. Vndebe
nes et pisces dñs discipulis. discipu¬
li autem ministrauerit turbis.
Cumenim mrsterium humanae sa¬
lutis initium accepiss& enarrari
ꝑ dñm. ab eis quiaudierunt in nos
confirmatum est. Quinq si¬
quidem panes et duos pisces fre¬
git et distribuit discipulis. quando
apperuit illis sensum ut intelle¬
gerent omnia quaescripta eeñt
in lege morsi et prophetis et psal¬
mis de ipso Discipuli ad posuer̃
turbis quando profecti predica¬
uerunt ubiq d̃o cooperante et
sermonem confirmante sequen¬
tibus signis Faenum in quodis¬
cum bens turba reficitur concupis¬
centia carnalis intellegitur. quamcal¬
care ac premere deb & omnis quispirita¬
libus alimentis saciari desiderat: Om¬
nisenim caro foenum. et omnis gloria
cius tamquam flos faeni. Discumbat
ergo suꝑfaenum. florem faeni conte¬

Expanded text:
et haec per apostolos suos, apostolorumet haec per apostolos suos, apostolorumque successores, cunctis nationibus ministranda porrexit. Unde benes et pisces Dominus discipulis, discipuli autem ministraverunt turbis . Cum enim ministerium humanae salutis initium accepisset enarrari per Dominum, ab eis qui audierunt in nos confirmatum est. Quinque siquidem panes, et duos pisces fregit, et distribuit discipulis, quando aperuit illis sensum, ut intelligerent omnia quae scripta essent in lege Moysi, et Prophetis, et Psalmis de ipso . Discipuli apposuerunt turbis, quando profecti praedicaverunt ubique Domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis . Fenum, in quo discumbens turba reficitur, concupiscentia carnalis intelligitur, quam calcare ac premere debet omnis qui spiritalibus alimentis satiari desiderat. Omnis enim caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni . Discumbat ergo super fenum, florem feni conte
Abbreviated transcription (Latin):
et sacerdotalem. adquas etiam sacro¬
samilla unctio ꝑtinebat quarum
officium erat. procellis fluctibus
popularibus numquam frangi
atq corrumpiet uiolenta sturbarũ c̃¬
tradictiones tam quam aduersantes
undas sepedisrumpere. interdum
eicus todita sua integritate cedere
prorsus more piscium tam quam in
procello somaris. sic in turbulenta
populia dministratione uersari
Quaetamenduae ꝑsone dñm nr̃m
praefigurabant. Amba senim solus
ille sustinuit et non figurate. sed
propriae solus impleuit Puer
quiquinq panes et duos pisces habutt
Nec tamenhos esurientibus turbis dis¬
tribuit sed dno distribuendo s obtulit
Populus ẽ iudaeorum litterali sen¬
supuerilis. quiscripturarum dicta
clausa secumtenuit. Quaetamen
dns in carne apparens accepit. et
quid intus haberent utilitatis ac dul¬
cedinis ostendit. quam multiplici
sp̃s gratiae. quae pauca ac dispecta
uidebantur exuberarent patefec̃

Expanded text:
et sacerdotalem; ad quas etiam sacroet sacerdotalem; ad quas etiam sacrosancta illa unctio pertinebat; quarum officium erat procellosis fluctibus popularibus nunquam frangi atque corrumpi; et violentas turbarum contradictiones tanquam adversantes undas saepe disrumpere, interdum eis custodita sua integritate cedere; prorsus more piscium, tanquam in procelloso mari, sic in turbulenta populi administratione versari. Quae tamen duae personae Dominum nostrum praefigurabant; ambas enim solus ille sustinuit, et non figurate, sed proprie solus implevit. « Puer, qui quinque panes et duos pisces habuit, nec tamen hos esurientibus turbis distribuit, sed Domino distribuendos obtulit, populus est Judaeorum, litterali sensu puerilis, qui Scripturarum dicta clausa secum tenuit, quae tamen Dominus in carne apparens accepit, et quid intus haberent utilitatis ac dulcedinis, ostendit; quam multiplici spiritus gratia, quae pauca ac despecta videbantur, 520 exuberarent, patefecit;
Abbreviated transcription (Latin):
enter acciper& etiam saturatus abir&
Quinq autem panes quibus multitudi¬
nem populi saturauit. quinquesunt
librimorsi quibus spiritali intellec¬
tu pate factis et abundantiore iam
sensu multiplicatis auditorum fide¬
lium cotidie corda reficit. Quibene
ordeaci fuisse referuntur. propter
nimium austerioralegis edicta. et in¬
tegumenta litterae grossiora. que in¬
teriorem spiritalis sensus quasi medul¬
lam celabant. Duo autem pisces quos
addidit psalmistarum non in conue¬
menter et prophetarum scripta sig¬
nificant. Quorum unicanendo. al¬
teri conloquendo suis auditoribus
futura xp̃i. et ecclesiae sac ramenta
narrabant. Etbene ꝑ aquatilia a¬
nimantia figurantur. illiusa eui prȩ¬
cones in quopopulus fidelium sinea
quis baptismi uiuere nullatenꝰposs&
Sunt quiputant duospisces quis aporẽ
suauem panidabant Duas illas ꝑ¬
sonas significare quibus populus ille
regebatur . ut pereas consiliorum
moderam en acciper&. regiam scilic&

Expanded text:
enter acciperet, et jam saturatus abiret. enter acciperet, et jam saturatus abiret. Quinque autem panes quibus multitudinem populi saturavit, quinque sunt libri Moysi, quibus spirituali intellectu patefactis, et abundantiore jam sensu multiplicatis, auditorum fidelium quotidie corda reficit. Qui bene hordeacei fuisse referuntur, propter nimirum austeriora legis edicta, et integumenta litterae grossiora, quae interiorem spiritualis sensus quasi medullam celabant. Duo autem pisces, quos addidit, psalmistarum non inconvenienter et prophetarum scripta significant, quoniam uni canendo, alteri colloquendo suis auditoribus futura Christi et Ecclesiae sacramenta narrabant. Et bene per aquatilia animantia figurantur illius aevi praecones, in quo populus fidquis baptismi vivere nullatenus posset. » Sunt, qui putant, duos pisces qui saporem suavem pani dabant, duas illas personas significare, quibus populus ille regebatur, ut per eas consiliorum moderamen acciperet, regiam scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
diuinae pietatis indicium ẽ. Quia
uidelic& cunctis ad seuenire queren¬
tibus gratia miseri cordiae caeles¬
ais occurrere tonsueuit. Et ne querendo
errare possint. lucem siu sp̃s aperire cur¬
rantibus Nam quodo culiihu dona
sp̃s eius mrftice designent. testatur ma
poca lrpsi iohannes qui figurate loquens
deillo. Etuidi inquit agnum stantem
tamquam occisum. habentem cornua
septem et oculosseptem. qui sunt septem
sp̃s dĩ missi l nomnem terram. Quod temp¬
tans philippumdns. Vnde inquit eme¬
muspanes ut manducent hi: Prouida
utiq dispensationes facit. nonut ipse
quȩ non nouerat discat. sed ut philippus
tarditatem fuae fidei quammagistro
sciente ipsenesciebat. temptatus agnos¬
cat. et miraculo facto castig&. Neque
enim dubitare debuerat praesente re¬
rum creatore. quieducit panem det̾ra
etiuno lactificat corhominis. paucorũ
denariorum panes sufficere turbarũ
milibus non paucis ut unus quisq suffici¬

Expanded text:
divinae pietatis indicium est: quia divinae pietatis indicium est: quia videlicet cunctis ad se venire quaerentibus, gratia misericordiae coelestis occurrere consuevit, et ne quaerendo errare possint, lucem sui Spiritus aperire currentibus. Nam quod oculi Jesus dona Spiritus ejus mystice designent, testatur in Apocalypsi Joannes, qui figurate loquens de illo: Et vidi, inquit, agnum stantem tanquam occisum, habentem cornua septem, et oculos septem : qui sunt septem spiritus Dei missi in omnem terram. Quod tentans Philippum Dominus, Unde, inquit, ememus panes, ut manducent hi? Provida utique dispensatione facit, non ut ipse quae non noverat discat, sed ut Philippus tarditatem suae fidei, quam magistro sciente ipse nesciebat, tentatus agnoscat, et miraculo facto castiget. Neque enim dubitare debuerat, praesente rerum creatore, qui educit panem de terra, et vino laetificat cor hominis , paucorum denariorum panes sufficere turbarum millibus non paucis, ut unusquisque suffici
Abbreviated transcription (Latin):
dientium oportunȩ et mensurate uer¬
bidapes suggerere Quoduero pro¬
pinquante pascha dñsturbas doc&
sanat & reficit. possumus itamrstice
interpretari. Quia pascha transitus
dicitur. et quoscumq dñs internamu¬
nerumsuorum suauitate recuperat
adsalubrem profecto transitum prȩ¬
parat. ut carnale s uidelic& concupis¬
centias. mentis sublimitate transcen¬
dant Infirmamundi desideria parit̃
et aduer sacaelestis spe et amore concul¬
cent. et sinec dum anima uel carne
ad suꝑna ualent ꝑtingere quia hoc
nimirum infuturo promittitur.
quicquid tamen carnales quasi altum
amplecti conspiciunt. Comparatione
aeternorum. quasi Nihil despiciant
Luxta exemplum illius quuudensim¬
pium suꝑ exaltatum et eleuatum suꝑ
cedrosliban. Tran siit temporalia
contem plando . et quasi iam non eẽ
uidebat. quemcito tollendum prae¬
uidebat
Quod subleuass& oculosiħs etuenientẽ
ad semultitu dinem uidisse perhibetur

Expanded text:
dientium, opportune et mensurate verdientium, opportune et mensurate verbi dapes suggerere . Quod vero propinquante Pascha Dominus turbas docet, et sanat, et reficit, possumus ita mystice interpretari, quia Pascha transitus dicitur; et quoscunque Dominus in aeterna munerum suorum suavitate recuperat, ad salubrem profecto transitum praeparat: ut carnales videlicet concupiscentias mentis sublimitate transcendant, infirma mundi desideria pariter et adversa coelestis regni spe et amore conculcent, et si necdum anima vel carne ad superna valeant pertingere, quia hoc nimirum in futuro promittitur. Quidquid tamen carnales quasi altum amplecti conspiciunt, comparatione aeternorum quasi nihil despiciant, juxta exemplum illius qui videns impium superexaltatum et elevatum sicut cedros Libani , transiit temporalia contemplando, et quasi jam non esse videbat, quem cito tollendum praevidebat. Cum sublevasset oculos Jesus. Et venientem ad se multitudinem vidisse perhibetur,
Abbreviated transcription (Latin):
cramenta. Cel sioribus autem qui¬
bus que et ꝑ fectioribus sensu secrecio¬
ra suae maiestatis archanareserans.
altiora deuotae conuersationis itine¬
ra suggerens. et altiora praemiorum
caelestium dona promitens. De¬
niquecuidam suscitanti quid faciens
uitam aeternam possider& . quasi in¬
ferius adhuc posito communia suae
dona largitatis inpendit dicens
Non occides: Non moethaberis. non fur¬
tum facies. non falsum testimonium
dices. honora patremtuum et matrẽ.
Ciupost modum maiora querenti
etuelut ad montem uirtutum a scen¬
Ederecupienti
Diuisinquit ꝑfectus eẽ uadeuende
quae habes et depauperibus. et habe¬
bis thesaurum magnum incaelo etue¬
nisequereme. Cuius discretionem
moderaminis. non ꝑsesolumdñs in
carnedocens exhibuit. uerum nunc
quoq ꝑ uerbi sui ministros exhibere
noncessat. Vndeisdem subunius
boniserui ꝑ sonatestatur quȩ da¬
redebeant conseruis in tempore
triticimensuram. id est procaptu au¬

Expanded text:
cramenta: celsioribus autem quicramenta: celsioribus autem quibusque, et perfectioribus sensu secretiora suae majestatis arcana reserans, altiora devotae conversationis itinera suggerens, et altiora praemiorum coelestium dona promittens. Denique cuidam sciscitanti quid faciens vitam aeternam possideret, quasi inferius adhuc posito, communia suae dona largitatis impendit, dicens: Non occides, non moechaberis, non furtum facies, non falsum testimonium dices.Cui postmodum majora quaerenti, et velut ad montem virtutum ascendere cupienti, si vis, inquit, perfectus esse, vade, vende quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me . Cujus discretionem moderaminis, non per se solum Dominus in carne docens exhibuit, verum nunc quoque per verbi sui ministros exhibere non cessat Unde de eisdem sub unius boni servi persona testatur quia dare debeant conservis in tempore tritici mensuram, id est, pro captu au
Abbreviated transcription (Latin):
tionis suae dispensationem fluctus ui¬
tae corruptibilis adiit. calcauit
transiit. maxime mox eum multitudo
credentium secuta ẽ. Nationum. spi¬
ritaliter instrui sanari acsaciarideside¬
rans. et cumpsalmista deprecans
Due ad te confugi doceme facere uolun¬
tatemtuam: Etlterum. Misere¬
mednẽ qm̃ conturbata sunt omnia
ossamea. Etiterum. Deꝑcipien¬
dis abeo uit ae ꝑpetuae alimoniis
confisa. Dñs inquit pascit me et
nihilmihideerit in loco pascuae ibi
me collocauit. Quod autem subi¬
ens in montem ihs̃ ibi sed ebat cum
discipulissuis. sedueniente ad eum
multitudine descendit. atq hanc
in inferioribus refecit quã in infe¬
rioribus paulo ante curauerat.
nequaquam frustra factum creda¬
mus. Sedad significandum mrfaice
quia doctrinam et charismata suadnis
uxta ꝑcipientium capacitatem hstri¬
buit Infirmis quidem adhuc menti¬
bus ac paruulis sp̃s impliciora monita
cominittens. et a pertiora credens sa¬

Expanded text:
tionis suae dispensationem fluctus vitionis suae dispensationem fluctus vitae corruptibilis adiit, calcavit et transiit, maxima mox eum multitudo credentium secuta est nationum, spiritualiter instrui, sanari ac satiari desiderans, et cum Psalmista deprecans: Domine, ad te confugi, doce me facere voluntatem tuam; et: Misereniam conturbata sunt omnia ossa mea ; et iterum de percipiendis ab eo vitae perpetuae alimoniis confisa: Dominus, inquit, pascit me, et nihil mihi deerit; in loco pascuae ibi me collocavit . Quod autem subiens in montem Jesus, ibi sedebat cum discipulis suis, sed veniente ad eum multitudine, descendit, atque hanc in inferioribus refecit, quam in inferioribus paulo ante curaverat, nequaquam frustra factum credamus, sed ad significandum mystice quia doctrinam et charismata sua Dominus juxta percipientium capacitatem distribuit, infirmis quidem adhuc mentibus parvulis spiritu simpliciora monita committens, et apertiora credens sa
Abbreviated transcription (Latin):
Abuit ibs transmare galileae quod est
trberiadis Primodicendum iuxta
hrstoriam quia mare galileae quod
multis prodiuersitate arcum iacen¬
tium regionum uocabulis distinguitur.
illistantum in locis mare trberiadis
aquis ut aiuint calidis. salubrem ha
inter flunte iordane duode uiginti
passummilibus in longum et quinq
extenditur in latum: Mrstice autẽ
mare turbida acmenta saecul: huius
uolumina significat. in quibus pra¬
uiqui lib& iniustae delectati quasi
profundis deditipisces. mentem adsu¬
ꝑnagaudia non intendunt Inde
bene idem mare galileȩ id est rota
cognominatur Quia nimirum
nem cordamittt. quaea perennis
uitae desideria non ꝑmittit erigi
Dequalibus psalmista. In circuitu in¬
quit impii ambulant Sed ab euntem
trans maregalile ȩ ihm multitudo
maxima sequebatur. quae doctri¬
naesanationis etrefectionis ab eocae
sola illum gens iudaea sequebatus
credendo Post quamuero ꝑ in carna¬

Expanded text:
Abiit Jesus trans mare Galilaeae, quod est Abiit Jesus trans mare Galilaeae, quod est Tiberiadis. « Primo dicendum juxta historiam, quia mare Galilaeae, quod multis pro diversitate circumjacentium regionum vocabulis distinguitur, illis tantum in locis mare Tiberiadis aquis, ut aiunt, calidis salubrem habinterfluente Jordane, duo de viginti passuum millibus in longum, et quinque extenditur in latum. Mystice autem mare, turbida ac tumentia saeculi hujus volumina significat; in quibus pravi quilibet injuste delectati, quasi profundis dediti pisces, mente  Ms., mentem ad superna gaudia non intendunt. Unde bene idem mare Galilaeae, id est, rota cognominatur, quia nimirum nem corda mittit, quae ad perennis vitae desideria non permittit erigi. De qualibus Psalmista: In circuitu, inquit, impii ambulant . Sed abeuntem trans mare Galilaeae Jesum multitudo maxima sequebatur, quae doctrinae, sanationis et refecteret, sola illum gens Judaea sequebatur, credendo; postquam vero per incarna
Abbreviated transcription (Latin):
uos apud patrem. est quiaccusat uos
morses de quo uos max ime speratis
Ideonon accuso quia non uenidamna¬
re sedsaluare. Morses uero accusat
quia increduliestis uocuillius De
mescripsit. dumait. Prophetamuo¬
bis suscitabit dñs ds̃ defratribus uris
tam quam ieipsum audietis eum
Quid uero sequatur ad tendite
Erit omnis anima quaenon oboedierit
prophetaeilli exterminabitur
depopulodĩ. Sullius litteris non cre¬
ditis quomodo meis credetis uerbis:
Quic quid enim lex uel prophetȩ scripser̃
dissent. credidissent utiq et xp̃m
simȩ intellegentiae dñinr̃i ihũ
xp̃i quibus partim suae diuinitatis
partim et humanitatis archana
misteria uel tunc audientibus uel
Nunc legentibus demonstrare. uolu¬
it quinq panum miraculo seipsum
ostendere quis eẽt studuit. id circo
sequenter euangelista adiunxit
osthaec abiit ihs trans maregalileȩ
quod est trberiadis. et sequebatur e¬
um multitudo maxima quia uidebaNT

Expanded text:
vos apud Patrem. Est qui accusat vos vos apud Patrem. Est qui accusat vos Moyses, de quo vos maxime speratis. Ideo non accuso, quia non veni damnare, sed salvare. Moyses vero accusat, quia increduli estis voci illius. De me scripsit, dum ait: Prophetam vobis suscitabit Dominus Deus de fratribus vestris, tanquam meipsum audietis eum . Quid vero sequatur attendite: Erit, omnis anima quae non obedierit prophetae illi, exterminabitur de populo Dei.--Si illius litteris non creditis, quomodo meis credetis verbis? Quidquid enim lex vel prophetae scripserundissent, credidissent utique et Christum. simae intelligentiae Domini nostri Jesu Christi, quibus partim suae divinitatis, partim et humanitatis arcana mysteria, vel tunc audientibus, vel nunc legentibus demonstrare voluit, quinque panum miraculo seipsum ostendere qui esset voluit. Idcirco sequenter evangelista adjunxitost haec abiit Jesus trans mare Galilaeae, quod est Tiberiadis, et sequebatur illum multitudo maxima, quia videbant
Abbreviated transcription (Latin):
rificaretur No menpatris. si alius
uenerit in nomine suo illum acci¬
pictis
Quis est quiuenit in nomine suo. nisulle
qui gloriam propriam quaerit et
nonillius quimisit illum Quis ẽ.
quem accepturierunt uidaei.. Nisi
anti christum. quiuenturus ẽ. glo¬
crit illis poena peccati quia noluer̃
gloriam ad inuicem accipistis et glo¬
riamquȩ ẽ a solodo nonqueritis
Considerandum ẽ. intentius quantũ
sit iactantiae ethumanelaudis am¬
bitiomalum. proquo ipsauerita sait
Credere non possequosdam qui ad se¬
cularis gloriae cupidierunt. Quid
ẽ humane laudiscupiditas: Nisi
suꝑbementis elatio. Vult dese
aestimari quod insehabereñ stud&
Alter c̃. interius. alterforas uideri
desiderat humilitas ueroglonam
quaerit a solodõ suꝑbia ab hominibus
eẽt harundo uento agitata. qui a non
huma naelaudis Neo odio seuitupe¬
rationis aura flante flexibilis fuit
Ideo glonamhabuit adõxp̃o quia¬
gloriam nonquesiuit humanam

Expanded text:
rificaretur nomen Patris. Si alius rificaretur nomen Patris. Si alius venerit in nomine suo, illum accipietis. Quis est qui venit in nomine suo, nisi ille qui gloriam propriam quaerit, et non illius qui misit illum? Quis est quem accepturi erunt Judaei, nisi Antichristum, qui venturus est gloerit illis poena peccati, quia nolueru vos credere, qui gloriam ad invicem accipitis; et gloriam, quae est a solo Deo, non quaeritis? Considerandum est intentius quantum sit bitio malum, pro quo ipsa Veritas ait, credere non posse quosdam, quod saecularis gloriae cupidi erant. Quid est humanae laudis cupiditas, nisi supernae mentis elatio? Vult de se aestimari, quod in se habere non studet. Alter interius, alter foras videri desiderat. Humilitas vero gloriamquaerit a solo Deo, superbia ab hominibus.esset arundo vento agitata ; quia non humanae laudis, nec odiosae vituperationis aura flante flexibilis fuit, ideo gloriam habuit a Deo non quaesivit humanam