comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ scdm eungłm quidẽ inimici propt̃̾ uos. lan¬
ta quippe ab inimicis uideis manꝰ dĩ et consiliũ p̃des.¬
tinauit fieri. quanta necessaria fuerant eungło ꝓpt
ios. Sed quidẽ qđ sequitur scđm ȩlectionẽ aũt di¬
lectio propt̃ patres. nũquid illi inimici qͥ insuis
inimiciciis perierunt et adu̾santes xp̃o degente
ipsa adhuc pereunt. ipsi sunt electi atq dilceti:
Absit. Sius hoc uł stultissimꝰ dixerit  Sed utrũq li¬
cet int̾ se contrariũ. idẽ inimici et dilecti. quãuis
ñ in eosde̾ homines. tam̃ in eandẽ gr̃am c̃uenit ui¬
Leoꝵ. et ad idem carnale sem̃ ifrael. aliis eoꝵ ad
claudicationẽ. aliis ad benedictionẽ ifrł ipsius ꝑ¬
tinentib Hinc enĩ sensũ aꝑtius superius expli cauit
ubi ait. Quod querebat ifrł hoc ñ ẽ conserutꝰ. elec¬
tio aut̃ consecuta ẽ. Ceteri uͦ excerati sunt. In utrisq
tam̃ idem ipse isrł. Ubi e audimꝰ isrł ñ ẽ consecutis

Expanded text:
dum Evangelium quidem inimici propter vos. Tanta quippe ab inimicis Judaeis manus Dei et consilium praedestinavit fieri, quanta necessaria fuerunt Evangelio propter nos. Sed quid est quod sequitur, Secundum electionem autem dilecti propter patres? Numquid illi inimici, qui in suis inimicitiis perierunt, et adversantes Christo de gente ipsa adhuc pereunt, ipsi sunt electi atque dilecti? Absit: quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed utrumque licet inter se contrarium, id est, inimici et dilecti, quamvis non in eosdem homines, tamen in eamdem gentem convenit Judaeorum, et ad idem carnale semen Israel, aliis eorum ad claudicationem, aliis ad benedictionem Israel ipsius pertinentibus. Hunc enim sensum apertius superius explicavit, ubi ait, Quod quaerebat Israel, hoc non est consecutus: electio autem consecuta est, caeteri vero excaecati sunt . In utrisque tamen idem ipse Israel. Ubi ergo audimus, Israel non est consecutus,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ sanato ase & uiuificato cõminat᷑ ñ delinquere neꝗd
ei cdeterius fiat. hanc c̃tinuis orationib p̃ce facimꝰ. hoc
dieb ac noctib postulamꝰ. ut scĩficatio et uiuificatio quȩ de
dĩ grã sumit᷑. ipsius ꝓtectione seruet᷑. Inscĩficatione gͥ ꝑseue¬
te doctor intellegat. cũ scĩficati dicimꝰ scĩficet᷑ nom̃ tuum.
desinamꝰ : ᷤ Sic̃ gͦ sc̃s cũ dm̃ rogat ut sc̃ssit. id utiq rogat ut
sc̃s e̾e ꝑmaneat. ita utiq et castꝰ cũ rogat ut castꝰ sit. c̃tinenꝰ
ut c̃tinens sit. iustꝰ ut uistꝰ. pius ut pius. et cet̾ã quȩ ẽtra p¬
lagianos dona dĩ ẽe defendimꝰ. hoc sine dubio petunt in
eis ꝑ seuerent bonis quȩ se accepisse nouerunt. Quod si ac¬
cipiunt. ꝓfecto etiã ꝑseuerantiã magnũ dĩ donũ qͦcetera
dona c̃seruant᷑ accipiunt. Quid cũ dicimꝰ adueniat reg¬
nũ tuũ. nũ al uid poscimꝰ nͥ ut ueniat et nob̾ qđ e̾e uentu¬

Expanded text:
iudex noster sanato a se et uiuificato comminatur iam non delinquere, ne quid ei deterius fiat, hanc continuis orationibus precem facimus, hoc diebus ac noctibus postulamus ut sanctificatio et uiuificatio quae de Dei gratia sumitur ipsius protectione seruetur. Sequitur in ote doctor intelligit, cum sanctificati dicimus, Sanctificetur nomen tuum. Sicut ergo sanctus, cum Deum rogat ut sanctus sit, id utique rogat ut sanctus esse permaneat: ita utique et castus, cum rogat ut castus sit; continens, ut continens sit; justus, ut justus; pius, ut pius; et caetera, quae contra Pelagianos dona Dei esse defendimus: hoc sine dubio petunt, ut in eis perseverent bonis, quae se accepisse noverunt. Quod si accipiunt, profecto et ipsam perseverantiam magnum Dei donum, quo caetera dona ejus conservantur, accipiunt. 5. Quid? cum dicimus, Veniat regnum tuum; num aliud poscimus, nisi ut veniat et nobis, quod esse ventu
Abbreviated transcription (Latin):
ret alcopisse uł habuisse dicendus ẽ  Nã si habeat ali¬
qͥs c̃tmmentiã et ab ea decidat. atq mẽtinens fiat. Siꝙͥ¬
usticiã similit̃. si sapientiã. si ipsamfidẽ. recte dicit
habuisse et ñ habere. Continens enĩ fuit. uł iustus
fuit. uł patiens. uł fidelis fuit quã duifuit apscueran¬
fuit cũ ꝑseuerando qͥsq ostendat ꝑ seuerante. Sdo aste ñ
ferit detiue qsꝗ reluctetur et dicat siercq fidelis
quisq factꝰ ẽ uidẽ ũbi grã decẽ amnos. es eoꝵe medio tc̃¬
porse a fide lapsust̃. nonie qna annos ꝑ seueraũ. de
tendendo de ubis. si et illa ꝑ seuerantia putat᷑ et ai¬
cenda tãq tẽꝑis sui. hanc certe deqͥ nẽ agimꝰ ꝑ seuerantiã qͣ
in xp̃o ꝑseueratur usq infinẽ nullomͦ habuisse dicendus ẽ.¬
qͥ ñ ꝑseueraũ usq infinẽ. potiusq hanc habuit unius anni fi¬
delis et qͣntũ infra cogitare potest. si donec moreret᷑ fide

Expanded text:
it, accepisse vel habuisse dicendus est? Nam si habeat aliquis continentiam, et ab ea decidat atque incontinens fiat, si justitiam similiter, si patientiam, si ipsam fidem, recte dicitur habuisse et non habere: continens enim fuit, vel justus fuit, vel patiens, vel fidelis fuit, quamdiu fuit; cufuit; cum perseverando quisque ostendat se perseverantem, quod iste non fecit? Sed ne quisquam reluctetur et dicat, Si ex quo fidelis quisque factus est, vixit, verbi gratia, decem annos, et eorum medio tempore a fide lapsus est, nonne quinque annos perseveravit? Non contendo de verbis, si et illa perseverantia putatur esse dicenda, tanquam temporis sui: hanc certe de qua nunc agimus perseverantiam, qua in Christo perseveratur usque in finem, nullo modo habuisse dicendus e perseveraverit usque in finem; potiusque hanc habuit unius anni fidelis, et quantum infra cogitari potest, si donec moreretur fide
Abbreviated transcription (Latin):
ni instatẽ. uigilantes in illa gr̃aꝵactione. orantes
simul & ꝓnob̾is ut ds̃ aꝑiat nobis hostiũ u̾bi sui ad
loquendũ misteriũ xp̃i. Propt̾ qđ et uinctꝰ sũ ut ma¬
nifestẽ illud sic̃ oportet me loqͥ. Quomͦ aꝑit᷑ ostiũ u̾bi nͥ c̃sen
sus aꝑit̾ audientis ut credat. & initiofidei facto ea quȩ ad
ecdificandã salubrẽ doctrinã p̃dicant᷑ et disputant᷑ admit¬
tat. ne ꝑ infidelitatẽ cordis clauso eaquȩ dicunt᷑ ĩꝓbet ac
repellat : Unde et adcorinthios ait. Per manebt aũt effesi
usq adpentecosten. Ostiũ enĩ aꝑtũ ẽ mͥ magnũ et euidens.
& ad u̾sarii multi. Quid hic aluid potest intellegi. nͥp̃dica¬
to ibi ꝑ eũ pͥmitꝰ eungło credidisse multos. & multos eiusdẽ
cęloꝵ. illis aũt ñ ẽ datũ. Ostiũ gͦ aꝑtũ ẽ in eis qͥb datũ ẽ. Ad¬

Expanded text:
ni instate, vigilantes in illa in gratiarum actione, orantes simul et pro nobis, ut Deus aperiat nobis ostium verbi sui ad loquendum mysterium Christi, propter quod etiam vinctus sum, ut manifestem illud ita ut oportet me loqui . Quome ad aedificandam salubrem doctrinam praedicantur et disputantur admittat, ne per infidelitatem corde clauso ea quae dicuntur improbet ac repellat? unde et ad Corinthios ait: permanebo autem Ephesi usque ad pentecosten; ostium enim mihi apertum est magnum et euidens, et aduersarii multi. quid hic aliud potest intellegi nisi praedicato ibi per eum primitus euangelio credidisse multos et multos eiusdem caelorum, illis autem non est datum? ostium ergo apertum est in eis q
Abbreviated transcription (Latin):
hostiũ mͥ aꝑtũ e̾e̾t in dño. ñ habui reqͥẽ sp̃ui meo qđ ñ inue¬
ni titũ frẽm meũ. sed uale illis faciens. exii in macedoni.
Quib uale fec̃. nͥ eis qͥ crediderant: In quoꝵ scilicet cordib
euuangeli.Zandi aꝑtũ ẽ ostiũ. uud aũt̃ ad uingat attendite.
suȩ manifestat ꝑ nos in om̃i loco qr xxp̃i bonꝰ odor sumꝰ dõ ĩ

Expanded text:
ostium mihi apertum esset in domino, non habui requiem spiritui meo, quod non inueni Titum, fratrem meum, sed uale illis faciens exii in Macedoniam. quibus uale fecit, nisi eis qui crediderant, in quorum scilicet cordibus euangelizanti apertum est ostium? quid autem adiungat attendite: suae manifestat per nos in omni loco, quia Christi bonus odor sumus deo in
Abbreviated transcription (Latin):
mi hominis. et uinculo dãpnationis obstrictũ. nͥ reatꝰ qͥ
generatione ẽtrahit᷑. regeneratione soluat᷑. hoꝵ triũ hoc
qđ loco ultimo posui. solũ ñ tractat᷑ in supͣ dicto gloriosimar¬
tẏris libro. De duob uͦ ceteris tanta illic ꝑspicuitate disse¬
rit᷑. ut supͣdicti hert̾tici noui inimici gr̃ȩ xp̃i longe ante
reꝑiant᷑ c̃uicti e̾e̾ anteq nati. In his g meritis scoꝵ quȩ ni¬
la nͥ dĩ dona sunt. etiã ꝑseuerantiã donũ dĩ e̾t̾ sic loquit᷑.
Dicimꝰ in qͥt scĩficet᷑ nom̃ tuũ. ñ qđ optemꝰ dõ ut sc̃ĩficet᷑ oratio

Expanded text:
amnationis obstrictum, nisi reatus, qui generatione contrahitur, regeneratione solvatur. Horum trium hoc, quod loco ultimo posui, solum non tractatur in supradicto gloriosi martyris libro: de duobus vero caeteris tanta illic perspicuitate disseritur, ut supradicti haeretici, novi inimici gratiae Christi, longe ante reperiantur convicti esse quam nati. In his ergo meritis sanctorum, quae nulla nisi Dei dona sunt, etiam perseverantiam donum Dei esse sic loquitur. Dicimus, inquit, Sanctificetur nomen tuum: non quod optemus Deo, u
Abbreviated transcription (Latin):
incęlestib in xp̃o. sicut elegit nos in ipso ante mundi c̃stitu¬
tionẽ ut essemꝰ scĩ & ĩmaculati. Non xͦ qr futuri eramꝰ. sed
ut ẽemꝰ. Nempe certũ ẽ. nẽpe manifestum ẽ. Ideo quippe
bus in xp̃o iħu. sicut elegit nos inipso ante mundi c̃stitu¬
tionẽ. ut eemꝰ scĩ et ĩmaculati in c̾spectu eiꝰ inkaritate. p̾
Deinde qđ ad iungit attendite. scdm placitũ in qͥt uolun¬
tatis suȩ. ne intanto beneficio grȩ. deplacito gloriȩare¬
mur uoluntatis nr̃ȩ. in qua gratificaũ nos in qͥt indilex¬
to filio suo. In qͥ utiq uoluntate sua gratificauit nos. Sic
dictũ ẽ gratificaũ agr̃a.sicut iustificaũ ds̃ aiusticia. In qͦ
habemꝰ in qͥt redẽptionẽ ꝑ sanguinẽ ipsius remissionẽ pec

Expanded text:
n ipso ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaculati. Non ergo quia futuri eramus, sed ut essemus. Nempe certum est, nempe manifestum est: ideo quippe bus in Christo Jesu, sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem, uDeinde quid adjungat, attendite: secundum placitum, inquit, voluntatis suae; ne in tanto beneficio gratiae de placito gloriaremur voluntatis nostrae. In qua gratificavit nos, inquit, in dilecto Filio suo: in qua utique voluntate sua gratificavit nos. Sic dictum est gratificavit a gratia, sicut justificavit dicitur a justitia. In quo habemus, inquit, redemptionem per sangui
Abbreviated transcription (Latin):
erat et recens eoꝵ fides. p̃dicato sibi eungło. Qua fide
ꝓ eo. qđ illũ uł putaret n p̃stitisse uł nosset. adulatio
uł irrisio uerius quã gr̃arũ actio diceret᷑. Non errat d
sa uł fallax gr̃aꝵ actio merito iudicet᷑. Qud illud:
ũ ꝗd initiũ fidei apparet thessalonicensiũ . Deqͦ tamer
idem apłs dõ gr̃as agit dicens. Propterea et nos gr̃asagi¬
mus dõ sine in t̾missione. qm̃ cũ ꝑcepissetis a nobis ubũ
auditꝰ dĩ excepistis ñ ut uerbũ hominũ. sed sic̃ ẽ uerbũ¬
dĩ. exciꝑent illud ñut uerbũ hominũ. sed sic̃ ẽ uere

Expanded text:
erat et recens eorum fides praedicato sibi Evangelio, qua fide pro eo quod illum vel putaret non praestitisse vel nosset, adulatio vel irrisio verius quam gratiarum actio diceretur. Nolite errasa vel fallax gratiarum actio merito judicetur. Quid illud? nonne initium fidei apparet Thessalonicensium, de quo tamen idem apostolus Deo gratias agit, dicens, Propterea et nos gratias agimus Deo sine intermissione, quoniam cum percepissetis a nobis verbum auditus Dei, excepistis non ut verbum hominum, sed sicut est verDei, exciperent illud non ut verbum hominum, sed sicut est vere
Abbreviated transcription (Latin):
discedimꝰate. Iste certe ñ ẽ adã pͥmꝰ in qͦ disscessimꝰ ab eo.
sed adã nouissimꝰ suꝑ quẽ fiat manꝰ eiꝰ ut ñ discedamꝰ ab eo.

Expanded text:
discedimus a te . Iste certe non est Adam primus, in quo discessimus ab eo: discedimus a te . Iste certe non est Adam primus, in quo discessimus ab eo: sed Adam novissimus, super quem fit manus ejus, ut non discedamus ab eo.
Abbreviated transcription (Latin):
adõ. Qui enĩ ñ infert᷑ intẽptationẽ. ñ discetit adõ. Nonẽ hoc
omĩno in urib lib̾i arbitrii. qͥles nẽ st̃. fuerat in homine.
anteq cadet. quȩ tam̃ lib̾tas uoluntatis in illius pͥme c̃di¬
tionis p̃stantia qͣntũ ualuerit apparuit in angłis. qͥ dia¬
bolo cũ suis cadente in ueritate stetert. & securitatẽ ꝑpe¬
tuã ñ cadendi in qͦ nẽ eos e̾e̾ certissimi sumꝰ ꝑuenire merue¬
rt̃. Post casũ aũt hominis. ñ nͥ ad grãm suã ds̃ uoluit ꝑti¬
nere ut homo accedat ad eũ. neqͦ nͥ ad grãm suã ds̃ uoluit
ꝑtinere ut homo ñ recedat ab eo. hanc gr̃ãm posuit ĩ illo.
qͦ sortẽ c̃secuti sumꝰ p̃destmati scđm ꝓpositũ eiꝰ qͥ uniũsa
operat᷑. ac ꝑ hoc sic̃ operat᷑ ut accedamꝰ. si oꝑat᷑ ne disceda
mur. ꝓpt̃ qđ ei ꝑ ꝓphetã dictũ ẽ. fiat manꝰ tua suꝑ uirũ
dextere tue.& suꝑfiliũ hominis quẽ ẽfirmastitͥ. et non

Expanded text:
n infertur in temptationem, non discedit a Deo. Non est hoc omnino in viribus liberi arbitrii, quales nunc sunt. Fuerat in homine, antequam caderet. Quae tamen libertas voluntatis in illius primae conditionis praestantia quantum valuerit, apparuit in angelis, qui diabolo cum suis cadente in veritate steterunt, et ad securitatem perpetuam non cadendi, in qua nunc eos esse certissimi sumus, pervenire meruerunt. Post casum autem hominis non nisi ad gratiam suam Deus voluit pertinere, ut homo accedat ad cum, neque nisi ad gratiam suam voluit pertinere, ut homo non recedat ab eo. Hanc gratiam posuit in illo, in quo sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum ejus, qui universa operatur » ctum est, Fiat manus tua super virum dexterae tuae, et super filium hominis quem confirmasti tibi; et non
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ quippe illã de qua dictũ ẽ. sine poenitentia sunt
dona et uocatio dĩ. et de qͦ dictũ ẽ. ñ ex operib. sed
exuocante. cũ posset dicere seu̾ excredente. electio¬
nẽ quã significaũ dñs dicens. Non uos me elegistis
sed ego uos elegi. nec fides ipsa p̾cedit. Non enĩ qr credi¬
dimꝰ. sed ut credamꝰ elegit nos. ne priores eũ elegisse
dicamur. falsũ qͦ: sit qđ absit. ñ uos me elegistis sed ego
uos elegi. Nec qr credidimꝰ. sed ut credamꝰ uocam̃. atq
illa uocatione que sine penitentia ẽ id ꝓrsus agit᷑ et ꝑ

Expanded text:
sunt dona et vocatio Dei ; et de qua dictum est, Non ex operibus, sed ex vocante ; cum posset dicere, Sed ex credente: et electionem quam significavit Dominus, dicens, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi ; nec fides ipsa praecedit. Non enim quia credidimus, sed ut credamus elegit nos: ne priores eum elegisse dicamur, falsumque sit, quod absit, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi. Nec quia credidimus, sed ut credamus vocamur: atque illa vocatione, quae sine poenitentia est, id prorsus agitur et
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatẽ in hac difficili ad soluendũ questionẽ uersari.
Q uod procul dubio facerent. si respondere talib cogeren¬
tur. Unde factũ ẽ ut de gr̃a dĩ quid sentirent breuiter qui¬
busdã seriptoꝵ suoꝵ locis et transeunt̃ attingerent. immora¬
rentur uͦ ineis quȩ ad uersus eccłȩ inimicos disputabam¬

Expanded text:
necessitatem in hac difficili ad solvendum quaestione versari? necessitatem in hac difficili ad solvendum quaestione versari? quod procul dubio facerent, si respondere talibus cogerentur. Unde factum est ut de gratia Dei quid sentirent, breviter quibusdam scriptorum suorum locis et transeunter attingerent: immorarentur vero in eis quae adversus inimicos Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianis ab ep̃is usq ad extremos laicos. fideles potentes. ca¬
tecuminoscũ ueneratione diuinȩ auctoritatis audiri. Cer¬
te em̃ si de diuinarũ scripturarũ tractatorib qͥ fuerunt an¬
te nos ꝓferrent defensionẽ huiuscȩ sententiȩ quã nẽ soli¬
to diligentius atq copiosius contra nouũ pelagianoꝵ de¬
fende urgem̃ errorẽ. hoc ẽ grãm dĩ ñ scđm merita nr̃a da¬
ri. et gratis dari cui dat᷑. quia neq uolentis neq currentis.
sed miserentis ẽ dĩ. Iusto aũt uidicio ñdari ciu dat᷑. quia¬
ñ ẽ iniquitas apd̾ deũ. Si huiꝰ gͦ sententiȩ defensionẽ ea
diuinoꝵ eloquioꝵ nos p̃cedentib catholicis tractatorib
ꝓmere. ꝓfecto hi fr̃s ꝓ quib nẽ agimꝰ ad quiescerent. hoc
enĩ significastis litteris urĩs. Uuid gͥ opus ẽ ut eoꝵ scrute¬
mur opuscula qͥ pͥus quã ista heresis oriret᷑. ñ habuerunt

Expanded text:
Christianis, ab episcopis usque ad extremos laicos fideles, poenitentes, caChristianis, ab episcopis usque ad extremos laicos fideles, poenitentes, catechumenos, cum veneratione divinae auctoritatis audiri. Certe enim si de divinarum Scripturarum tractatoribus qui fuerunt ante nos, proferrem defensionem hujusce sententiae, quam nunc solito diligentius atque copiosius contra novum Pelagianorum defendere urgemur errorem; hoc est, gratiam Dei non secundum merita nostra dari, et gratis dari cui datur; quia neque volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei; justo autem judicio non dari cu est iniquitas apud Deum : si hujus ergo sententiae defensionem ex divinorum eloquiorum nos praecedentibus catholicis tractatoribus promerem; profecto hi fratres, pro quibus nunc agimus, acquiescerent: hoc enim significastis litteris vestris. Quid igitur opus est ut eorum scrutemur opuscula, qui priusquam ista haeresis oriretur, non habuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
in libro iob. Nũquid ñ tẽptatio ẽ uita humana suꝑ t̾rã:
d ea quare aliis concedat᷑ ut ex huiꝰ uitȩ periculis dumius¬
⁊ sunt auferant᷑. Alii uͦ iusti doner auisticia çadant in eis¬
em periculis uita ꝓductiore teneantur. Quis cognoũ
sensũ dm̃:Et tam̃ hinc intellegidat᷑ etiã illis iustis qui bo¬
nos piosq mores usq ad senectutẽ maturitatt̃ et diẽ uitȩ huiꝰ
ultimũ seruant. ñ insuis meritis sed in dño e̾e̾ gloriandum.
qm̃ qͥ uitȩ breuitate rapuit iustũ ne malicia mutaret intel¬
lectũ eiꝰ. ipse in quantacũq uitȩ longitudine custodit iustĩ
ne malicia mutet intellectũ eiꝰ. Curaũt hic tenuerit casti¬
rũ iustũ quẽ prius quã caderet hinc posset auferre. iustis¬
sima omino sed inscrutabilia sunt iudicia eiꝰ. Quȩ cũ ita
sint. ñ debuit repudiari sententia libri sapientiȩ ͥ ꝗme

Expanded text:
in libro Job, Numquid non tentatio est vita humana super terram in libro Job, Numquid non tentatio est vita humana super terram ? Sed quare aliis concedatur, ut ex hujus vitae periculis dum justi sunt auferantur; alii vero justi donec a justitia cadant, in eisdem periculis vita productiore teneantur; quis cognovit sensum Domini ? Et tamen hinc intelligi datur, etiam illis justis qui bonos piosque mores usque ad senectutis maturitatem et diem vitae hujus ultimum servant, non in suis meritis, sed in Domino esse gloriandum: quoniam qui vitae brevitate rapuit justum, ne malitia mutaret intellectum ejus, ipse in quantacumque vitae longitudine custodit justum, ne malitia mutet intellectum ejus. Cur autem hic tenuerit casurum justum, quem priusquam caderet hinc posset auferre, justissima omnino, sed inscrutabilia sunt judicia ejus. 27. Quae cum ita sint, non debuit repudiari sententia libri Sapientiae, qui m
Abbreviated transcription (Latin):
putabit : Itẽ dixerit iustũ si asua iusticia recesserit. in
qua diu uixit. et in ea fuerit impietate defunctꝰ in qͥ ñ
dico unũ annũ. sed unũ diẽ uixerit in poenas iniquis
debitas hinc iturũ. nihil sibisuã p̃teritã ꝑfuturã uisᷤ¬
ticiã : Huic ꝑspicuȩ ueritati. quis f deliũ contradicit :
Porro si queratur anobis utrũ si tunc e̾et mortuus qđo
erat iustus poenas e̾et inuenturꝰ an requiẽ. nũquid re¬
qͥẽ respondere dubitauimꝰ: Hȩc ẽ tota causa cur dicͣ¬
tũ ẽ aqͦcũq sit dictũ raptꝰ ẽ ne malicia mutaret intel¬
lectũ eiꝰ. Dictũ ẽ enĩ seđm pericula uitȩ eiꝰ ñ scđm p̾sci
entiã dĩ qͥ hoc p̾scunt qđ faturũ erat. ñ qđ futurũ nerat.
idẽ qđ ei mortẽ in maturã fuerat largiturus. ut tẽpta¬
tionũ subtraheretur incerto. ñ qđ peccaturꝰ e̾e̾t qͥ perc
mansurꝰ intẽptatione ñ ee̾t. De hac quippe uita legitur

Expanded text:
putabit? Item si dixerit, justum, si a sua justitia recesserit, in putabit? Item si dixerit, justum, si a sua justitia recesserit, in qua diu vixit, et in ea fuerit impietate defunctus, in qua, non dico unum annum, sed unum diem vixerit, in poenas iniquis debitas hinc iturum, nihil sibi sua praeterita justitia profutura : huic perspicuae veritati quis fidelium contradicet? Porro, si quaeratur a nobis utrum si tunc esset mortuus, quando erat justus, poenas esset inventurus, an requiem; numquid requiem respondere dubitabimus? Haec est tota causa cur dictum est, a quocumque sit dictum, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus. Dictum est enim secundum pericentiam Dei, qui hoc praescivit quod futurum erat, non quod futurum non erat: id est, quod ei mortem immaturam fuerat largiturus, ut tentationum subtraheretur incerto; non quod peccaturus esset, qui mansurus in tentatione non esset. De hac quippe vita legitur
Abbreviated transcription (Latin):
ras amant laudabilit᷑ notũ. In quo ꝓpterea diẽ ñ solum
ñ e̾e fidelib initilẽ mortẽ. uerũ etiã utilẽ repperiri.
qm̃ periculis percandi hominẽ subtrahit. & inñ pec¬
candi securitate constituit. Sed quid ꝓdest si etiam
futura quȩ ñ sunt cõmissa peccata puniunt᷑.  Agit
tam̃ illȩ copiosissime atq optinie peccandi pericula
nec de e̾t in ista uita ner suꝑ ẽt pꝰistam ubi et illudis¬
timoniũ ponit de libro sapientię raptꝰ ẽ ne malicia mu¬
taret intellectũ eiꝰ. qđ ame qͦq positũ fr̃s istos ita respo¬
isse dixistis. tãquã ñ delibero canonico adhibitũ. ꝯsi
& excepta huiꝰ libri adtestatione res ipsa ñ clara sit quã
nolum hinc doceri. Quis enĩ audeat negare xp̃ianus
iustũ si morte p̃ occupatꝰ fuerit in refrigeriofuturũ :
uelibet hoc dixerit quis homo sane fidei resistendum

Expanded text:
ras amant laudabiliter notum; in quo propterea dicit non solum ras amant laudabiliter notum; in quo propterea dicit non solum non esse fidelibus inutilem mortem, verum etiam utilem repe periculis hominem subtrahit, et in non peccandi securitate constituit. Sed quid prodest, si etiam futura, quae commissa non sunt, peccata puniuntur? Agit tamen ille copiosissime atque optime, peccandi pericula nec deesse in ista vita, nec superesse post illam. Ubi et ilud testimonium ponit de libro Sapientiae, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus. Quod a me quoque positum, fratres istos ita respuisse dixistis, tanquam non de libro canonico adhibitum: quasi et excepta hujus libri attestatione res ipsa non clara, sit, quam voluimus hinc doceri. Quis enim audeat negare christianus, justum, si morte praeoccupatus fuerit, in refrigerio futurum ? Quilibet hoc dixerit, quis homo sanae fidei resistendum
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃i sine qͦ uitã prorsus habere ñ possunt. et in uerare¬
missione peccatoꝵ baptizari. quãuis nullũ eocadã tra¬
herent. q qm̃ remittuntur eis peccata. dequib illos ds
poenitentiã p̃sciuit acturos. ita facillime agerent atꝙ
optinerent causã suã qua negant ẽe̾ originale ꝓeecatũ.
et trãm dĩ ñ dari nͥ scdm merita nr̃a contendunt.
Sets quia hominũ futura que ñ sunt futura ꝓcul dubio
nulla sunt merita. et hoc uidere facillimũ ẽ. ideoree
pelagiant hoc dicere potuerunt: et multomagis nec is¬
ti dicere debuerunt. Dici enĩ ñ potest quã moleste
ferã qđ uiderunt pelagiam ẽe̾ falsissimũ et absurdissimũ
hoc ñ uidisse istos qͥ nobiscũ errorẽ illoꝵ hereticoꝵ catho¬
lica auctoritate condẽpnant. Scriptũ librũ de morta¬
litate cipanꝰ multis ac poene omĩb qͥ ecclesiasticas litte¬

Expanded text:
Christi, sine quo vitam prorsus habere non possunt: et in veram reChristi, sine quo vitam prorsus habere non possunt: et in veram remissionem peccatorum baptizari, quamvis nullum ex Adam traherent; quoniam remittuntur eis peccata, de quibus illos Deus poenitentiam praescivit acturos. Ita facillime agerent atque obtinerent causam suam, qua negant esse originale peccatum, et gratiam Dei non dari nisi secundum merita nostra contendunt. Sed quia hominum futura, quae non sunt futura, procul dubio nulla sunt merita, et hoc videre facillimum est: ideo nec Pelagiani hoc dicere potuerunt; et multo magis nec isti dicere debuerunt. Dici enim non potest quam moleste feram, quod viderunt Pelagiani esse falsissimum et absurdissimum, hoc nlica auctoritate condemnant. Scripsit librum de mortalitate Cyprianus , multis ac pene omnibus qui ecclesiasticas litte
Abbreviated transcription (Latin):
tib peccata origmalia uindicari. sed cuꝰq futura si uiue¬
ret. Itẽq baptraatis ñ originalia dilu. sed sua futura si
uiuerent. qm̃ ñ posset nͥ in maiore etate peccari. Sedalios
acturos poenitentiã alios ñacturos fortasse p̾uisos. idetiali¬
os baptreatos alios sine baptismo exisse de hac uita. Hoc
si audirent pelagiani. ñ iã laborarent negando origina¬
le peccatũ querere paruulis extra regnũ dĩ. nescio ciuꝰ
suȩ felicitatis locũ. maxne qđo c̃uincunt᷑ ñ eos habere
posse uitã ȩt̃nã. quia ñ manducauerunt carnẽ nec bibe¬
runt sanguinẽ apĩ. et quia in eis qͥ nullũ habent omino
peccatũ. falsũ ẽ baptismus qͥmremissionẽ tradit᷑ pecca¬
toꝵ. Dicerent enĩ prsus nullũ e̾e originale peccatũ. sed
ꝓ suis futuris si uiuerent meritis uł baptirari. uł ñ bapti¬
dari eos qͥ decorpore soluuntur infantes. et ꝓsuis futu¬
ris meritis eos uł accipere uł ñ acciꝑe corpꝰ ac sanguinẽ

Expanded text:
tibus peccata originalia vindicari, sed sua cujusque futura si viveret: itemque baptizatis non originalia dilui, sed sua futura si viverent; quoniam non possent nisi in majore aetate peccare: sed alios acturos poenitentiam, alios non acturos fuisse praevisos; ideo alios baptizatos, allos sine baptismo exisse de hac vita. Hoc si auderent Pelagiani, non jam laborarent negando originale peccatum, quaerere parvulis extra regnum Dei nescio cujus suae felicitatis locum: maxime quando convincuntur non eos habere posse vitam aeternam, quia non manducaverunt carnem nec biberunt sanguinem Christi ; et quia in eis, qui nullum habent omnino peccatum, falsus est Baptismus qui in remissionem traditur peccatorum. Dicerent enim prorsus nullum esse originale peccatum, sed pro suis futuris, si viverent, meritis vel baptizari vel non baptizari eos qui de corpore solvuntur infantes; et pro suis futuris meritis eos vel accipere vel non accipere corpus et sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
audiat diligent̃ et intellegent᷑. & audeat de hac quã
defendimꝰ t̾a clara ueritate dubitare. Clegit ds̃ in xp̃o
ante mundi c̃stitutionẽ mbra eiꝰ. Et qͦmͦ eliꝰgeret eos qͥ¬
ñ dũ erant nͥ p̃destinando : llegit ͦ p̃destinans nos. Nũ¬
ꝗd elegit ĩpios et ĩmundos.  Namsi questio ꝓponat᷑ utru
hos eligat anpotius scõs et imaculatos. ꝗd hoꝵ responde¬
mundi c̃stitutionẽ in ipsa sua p̾scientia quia tales fu¬
turos et̾ p̃sciuit et elegit. Plegit gͦ inquit antequam
ẽe̾nt. p̃destinans filios quos futuros scõs ĩmaculatosq
p̃sciuit. Utiq ipse ñ fec̃ nec se facturũ sed ipsos futuros
rea nos elegerit ante mundi constitutionẽ quia scĩ et ĩma¬
culati futuri eramꝰ. an ut e̾e̾mꝰ. Benedictꝰ in qͥt ds̃ et pater

Expanded text:
audiat diligenter et intelligenter, et audeat de hac, quam defendimus, tam clara veritate dubitare? Elegit enim Deus ante mundi constitutionem in nondum erant nisi praedestinando? Elegit ergo praedestinans nos. Nunquid eligeret impios et immundos? Nam si quaestio proponatur, utrum hos eligat, an potius sanctos et immaculatos, quid horum respondemundi constitutionem in ipsa sua praescientia, qua tales futuros esse praescivit, elegit. Elegit ergo, » inquit, « antequam essent, praedestinans filios, quos futuros sanctos immaculatosque praescivit: utique ipse non fecit, nec se facturum, sed illos futuros rea nos elegerit ante mundi constitutionem, quia sancti et immaculati futuri eramus, an ut essemus. Benedictus, inquit, Deus et Pat
Abbreviated transcription (Latin):
nitentia sunt dona et uocatio dĩ. Sedhinr̃i deqͥb uł
ꝓ quib nc̃ agimꝰ. forsitan dict̃ pelagianos hoc apłico
testimonio refutari ubi diẽ ideo nos electos in xp̃o et p̃¬
destinatos ante c̃stitutionẽ mundi. ut e̾emꝰ scĩ et ĩmacu¬
lati inc̾spectu eiꝰ in caritate. ⁊ d̾ futurũ ds̃ qm̃p̾sciu¬

Expanded text:
nitentia sunt dona et nitentia sunt dona et  quibus nunc agimus, forsitan dicunt, Pelagianos hoc apostolico testimonio refutari, ubi dicit ideo nos electos in Christo et praedestinatos ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaculati in conspectu ejus in charitate. Ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
in laudẽ głȩ eiꝰ. Nimis longũ ẽ de omĩb. disputare. Cer¬
nitis aũt ꝓculdubio.cernitis qͥnta manifestatione apłici
eloqui distendat᷑ hȩc grã. contra quã merita extollan¬
tur humana. tãquã homo aliꝗd detͥpor ut retribuat᷑ ei.
Clegit ꝙͦ nos ds̃ in xp̃o ante mundi c̃stitutionẽ p̃destinanᷤᷤ¬
eramꝰ. sed elegit pdestinauitq ut e̾emꝰ. fec̃ aut̃ hoc scđm pl¬
citũ uoluntatis suȩ. ut nemo de sua. sed de eiꝰ erga seuo¬
tẽ c̃sequuti sumꝰ p̃destinati scdm ꝓpositũ ñ nr̃m sed eius
Oꝑat᷑ aũt scd̾m c̃siliũ uoluntatis sue. ut simꝰ in laudẽ głȩ
eiꝰ. hinc ẽ qđ clamamꝰ. ut nemo głet᷑ in homine. Ac ꝑ
in laudẽ głȩ eiꝰ. utiq sc̃ĩ et ĩmaculati. ꝓpt̾ qđ nos uo¬
cauit p̃destinans ante mundi c̃stitutionẽ. Ex hoc ꝓpe¬
sito eiꝰ ẽ illa electoꝵ ꝓpͥa uocatio. quib om̃a cooperant᷑
inbonũ. quia scđm ꝓpositũ uocati sunt scĩ. et sine poc¬

Expanded text:
iae ejus. 37. Nimis longum est de singulis disputare. Cernitis autem procul dubio, cernitis quanta manifestatione apostolici eloquii defendatur haec gratia, contra quam merita extolluntur humana, tanquam homo aliquid prior det, ut retribuatur ei. Elegit ergo nos Deus in Christo ante mundi constitutionem, peramus, sed elegit praedestinavitque ut essemus. Fecit autem hoc secundum placitum voluntatis suae, ut nemo de sua, sed de illius erga se votem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum, non nostrum, sed ejus, ntatis suae, ut simus in laudem gloriae ejus. Hinc est quod clamamus, ut nemo glorietur in homine , ac per in laudem gloriae ejus, utique sancti et immaculati, propter quod nos vocavit, praedestinans ante mundi constitutionem. Ex hoc proposito ejus est illa electorum propria vocatio, quibus omnia cooperatur in bonum: quia secundum propositum vocati sunt , et sine poe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ uos: Eet gͦ in maloꝵ potestate᷑ peccare. Ut aũt¬
percando hoc uel hoc illa malicia faciant. non ẽ in eoꝵ
potestate sed dĩ. duudentis tenebras et ordinantis eas.
ut hinc etiã qđ faciunt contra uoluntatẽ dĩ. ñ implea¬
ur nͥ uoluntas dĩ. Legimus in actib apłoꝵ. qđ cũ di¬

Expanded text:
 Est enim in malorum potestate peccare, ut autpeccando hoc vel hoc illa malitia faciant, non est in eorum potestate, sed Dei dividentis tenebras et ordinantis eas, ut hinc etiam quod faciunt contra voluntatem Dei non impleatur nisi voluntas Dei. Legimus in Actibus apo
Abbreviated transcription (Latin):
regendȩ & futurȩ adipiscendȩ c̃ditas sa lubrit᷑ credimꝰ. Porro aut̃ quȩ cũq
infactisscoꝵ elucent docum̃ta iusticiȩ. nullus ł imperitoꝵ dubitat debuisse c̃¬
scribi. De illis gͦ potest eẽ quȩstio quȩ ł in anit̃ scripta uideri possunt. si nec rec¬
te fac ta apparent. nec peccata st̃. ł & tã ꝑniciosẽ sipeccata eẽ c̃uincuntur :
neualeant adimitationẽ. siue in ipsis rep̃hensa ñ sint. &idõ putari&iã pos¬
sint. ñ ẽẽ peccata. siue illic ꝗꝗr ep̃hensa sint sub facili spe ueniȩ cõmittant᷑
contͣ ȩt̃nã legẽ. Lexuꝰ et̃na ÷ racio diuina ł uoluntas dĩ.or dinẽ naturalẽ

Expanded text:
regendae et futurae adipiscendae conditas salubriter credimus. porro autem quaecumque regendae et futurae adipiscendae conditas salubriter credimus. porro autem quaecumque in factis sanctorum elucent documenta iustitiae, nullus uel inperitorum dubitat debuisse conscribi. de illis ergo potest esse quaestio, quae uel inaniter scripta uideri possunt, si nec recte facta adparent nec peccata sunt, uel etiam perniciose, si peccata esse conuincuntur, ne ualeant ad imitationem, siue in ipsis libris reprehensa non sint et ideo putari etiam possint non esse peccata, siue illic quoque reprehensa sint, sed sub facili spe ueniae committanturcontra aeternam legem. lex uero aeterna est ratio diuina u
Abbreviated transcription (Latin):
seͥuitiis pericia ł impericia. Hoc in his morũ quãuis longe indiũso genere
uirtutib sc̃u uiciis. sapientia ł insipientia ualet. Iuaꝓpt̾ ne inqueq lau¬
danda ł uituperanda. accusanda. ł defendenda. cohercenda ł relaxanda
dãnanda ł absolueñda. appetenda ł uitanda temere irruamꝰ. In qͥb om̃ib
peccata seu recte fac tau̾sant̾. pͥus ꝗđsit peccatũ c̃ sidepare debemꝰ tunc de¬
inde inspicere facta scõꝵ libris c̃scripta diuinis ut siq & ipsoꝵ peccata inuenimꝰ
obquã utilitatẽ sint &iã ipsa c̃dita litteris memorieq mandata. diligenti
quantũ possumꝰ racione uideamꝰ. Quȩ aut̃ reperimꝰ stultis seu maliuolis
uderi peccata ẽẽquȩ ñ st̃. nec tam̃ineis eminent aliqͣ exẽplauirtutũ. Hec qꝗ
intueamꝰ quã obcausã illis inserta sint litteris. quas ad utilitatẽ uitȩ p̃sentis

Expanded text:
seu uitiis peritia uel inperitia, hoc in his morum quamuis longe in diuerso genere seu uitiis peritia uel inperitia, hoc in his morum quamuis longe in diuerso genere uirtutibus seu uitiis sapientia uel insipientia ualet. Quapropter ne in quaeque laudanda uel uituperanda. accusanda uel defendenda, cohercenda uel relaxanda, damnanda uel absoluenda, adpetenda uel uitanda temere inruamus, in quibus omnibus peccata seu recte facta uersantur, prius quid sit peccatum considerare debemus, tunc deinde inspicere facta sanctorum libris conscripta diuinis, ut si qua et ipsorum peccata inuenerimus, ob quam utilitatem sint etiam ipsa condita litteris memoriaeque mandata diligenti, quantum possumus, ratione uideamus. quae autem reppererimus stultis seu maliuolis uideri peccata esse, quae non sunt, nec tamen in eis eminent aliqua exempla uirtutum, haec quoque intueamur, quam ob causam illis inserta sint litteris, quas ad utilitatem uitae praesentis
Abbreviated transcription (Latin):
culpant eũ ꝗͥgeminata litera dixreͥligionẽ patrũ. Unde ñ absurde fortas¬
sedicatur ingenere suo quantũ distãt scemata & metaplasmi doctoꝵ a soloe¬
cis mis & barbarismis imperitoꝵ tantũ distarefigurata facta ꝓfet
nosis peccatis iniquoꝵ ac ꝑhoc sic̃ puer in barbarismorep̃henẜ side uirgiliimeta:¬
plasmo se uellet defendere feruł cederetur. Itaquisquis cũ ancilla suȩ c̃ iuigis uo¬
lu tatꝰ abrahȩ factũ qđ deagar ꝓlẽ genuerit in exẽplũ defensionis assupserit
utinã ñ plane ferulis. sedił fustib cohertitꝰ em̃detur. necũ ceteris adulter is
ȩt̾no supplicio deputetur. Minime quidẽ ille res iste aũt magne sunt. nec adhe
in deducta similitudo est ut scema sacram̃to & solocismꝰ adulterio coȩquetur.
Uerũ tam̃ ꝓporcione sui cuiꝰq generis qđ in illis locutionũ quibusdã uirtutib

Expanded text:
culpant eum, quia geminata 1 littera dixit: relligione patrum. unde non absurde fortasculpant eum, quia geminata 1 littera dixit: relligione patrum. unde non absurde fortasse dicatur in genere suo, quantum distant schemata et metaplasmi doctorum a soloecismis et barbarismis inperitorum, tantum distare figurata facta prophetarum a libidinosis peccatis iniquorum . ac per hoc sicut puer in barbarismo reprehensus si de Uergili metaplasmo se uellet defendere. ferulis caederetur, ita quisquis cum ancilla suae coniugis uolutatus Abrahae factum, quod de Agar prolem genuerit, in exemplum defensionis adsumpserit, utinam non plane ferulis, sed uel fustibus coercitus emendetur, ne cum ceteris adulteris aeterno subplicio puniatur. minimae quidem illae res, istae autem magnae sunt, nec ad hoc inde ducta similitudo est. ut schema sacramento et soloecismus adulterio coaequetur . uerumtamen proportione sui cuiusque generis quod in illis locutionum quibusdam uirtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
ist inquib dĩ factisaquoꝵ altitudine longȩ f̃ rep̃hendt̃ tãqua libidinẽ ꝓphacar
sic̃ nncilli &iã sicrilegi paganoꝵ. rep̃hendt̃ tãquãstultiã ł pocuiꝰ dem̃tia xp̃i q¬
tepranni nẽgruo pom quesuit in arbore aut puerił cuiꝰdã fatuitatis affectũ qdin¬
dipto capite digito scribelut int̾ra & cũhmib int̾rogantib. respondisset. rurse
he facere cepit. Nihil eñisapiunt nec intellegt̃ inmgnsanis quasdã uirtutesuicns
paruoꝵ anmo eẽsimllims ̃ nullas pecie. sednulla eꝗtatis coparatione simn desaut sfe
ꝰqͥ in magnis istar ep̃hendt̃ puerisimpe¬
ritis inscola
qͥcũ ꝓmagno didicerint. nomuni numeroͥ singularis uerbũ numeri singłis cẽ
credendũ. rep̃hendunt latinȩ lingnȩ doc tissimũ auctorẽ. qr dix̃ pars infru¬
strasecant . Debuit enĩ inquiunt dicere. secat. Et qr norunt Religionẽ dici

Expanded text:
isti in quibusdam factis, a quorum altitudine longe sunt, reprehendunt tanquam libidinem Prophetarum, isti in quibusdam factis, a quorum altitudine longe sunt, reprehendunt tanquam libidinem Prophetarum, sicut nonnulli etiam sacrilegi Paganorum reprehendunt tanquam stultitiam vel potius e anni non congruo poma quaesiuit in arbore, aut puerilis cuiusdam fatuitatis adfectum, quod inclinato capite digito scribebat in terra et, cum hominibus interrogantibus respondisset, rursus hoc facere coepit. nihil enim sapiunt nec intellegunt in magnis animis quasdam uirtutes uitiis paruorum animorum esse simillimas nonnulla specie, sed nulla aequitatis conparatione. similes autem sunt, qui in magnis ista reprehendunt, pueris inperitis in schola, qui cum pro magno didicerint nomini numeri singularis uerbum numeri singularis esse reddendum, reprehendunt latinae linguae doctissimum auctorem, quia dixit: pars in frusta secant. debuit enim, inquiunt, dicere: secat. et quia norunt religionem dici,
Abbreviated transcription (Latin):
sedcarili ppłto ẽgrius sicrificus impositis ꝓquasd a figuras uert sacrifitiũ ꝓmittrtate mec
tasfalsoscorrupta & ꝓstituta turpet᷑. nec ir auelut humna tͥbide sẽuientẽ. sed alia
diuii seuer itatt iuste retribuente que ñppt̃ ulciscendi libidinẽ sedpprt indicand
nec sine uillo delic ło ceca ẽfusione iustospeccatoresꝙ̃ punentẽ sediustis salubrẽ
coireptione ꝓpt ꝑfectionẽ. peccantib aut̃ debita seueritatẽ ꝓpt̃ eqͥtatẽ distriba
entt̃ Vnde nos apparet mniches suspicionb urĩs ẽ deceptos cũm le uitellegendo
scripturis nr̃as ł in losintellec tores expiendo falsa decathlicis creditis acsicreli
ta sana doc trm ẽ uersi adsacri legas fabulas iimũq ꝑũsĩ & alienti asotietate scy
nec ex nouo testam̃to corrigiuultis unde talia ꝓferimꝰ qͦlia inuetere arguitis
Unde fitut adũs uossic̃ adũs pagans utrũq testim̃tũ defendere cogam᷑. dic irin

Expanded text:
is sacrificiis inpositis per quasdam figuras uerum sacrificium promittentem; nec atem per multos falsos corrupta et prostituta turpetur; nec ira uelut humana turbide saeuientem, sed alia diuina seuere iusta retribuentem, quae non propter ulciscendi libidinem, sed propter iudicandi nec sine ullo delectu caeca confusione iustos peccatoresque punientem, sed iustis salubrem correptionem propter perfectionem, peccantibus autem debitam seueritateentem. Unde vos apparet, Manichaei, suspicionibus vestris esse deceptos, cum male intelligendo Scripturas nostras, vel malos intellectores experiendo, falsa de Cathta sana doctrina conuersi ad sacrilegas fabulas nimiumque peruersi et alienati a societate sanctorum nec ex nouo testamento corrigi uultis, unde talia proferimus, qualia in uetere arguitis. unde fit, ut aduersus uos sicut aduersus paganos utrumque testamentum defendere con
Abbreviated transcription (Latin):
ta quippe om̃i indigentia & nouissima inimica morte destructa. ꝓpetua dĩ
laus erit ociosoꝵ negotid̃. qͦ iã nemo accedet undenemo discedit. qd alibi ꝓ¬
nullus exhibit. qd̾ et ipse sponsus inegł dicit fatius uirginib &iam pulsanttib
usꝙ describitur. Noncredat huic ꝓpheticȩ ꝓmisioni uirgo casta. siñiã tenet
qd ei ꝑeandẽ ꝓphetiã hoc tẽpr̃ futurĩ ꝓmissũ est. Audi filia & uide o inelina
aurẽ tuã & obliuiscere ppłm tuũ & domũ patris tiu. qm̃ concupiuit rex spe

Expanded text:
ta quippe omni indigentia et nouissima inimica morte destructa perpetua dei laus erit otiosorum negotium: quo iam nemo accedet, unde iam nemo discedet. quod alibi pronullus exibit. quod et ipse sponsus in euangelio dicit fatuis uirginibus etiam pulsantibus usque describitur. non credat huic propheticae promissioni uirgo casta, si non iam tenet, quod ei per eandem prophetiam hoc tempore futurum promissum est: audi filia et uide et inclina aurem tuam et obliuiscere populum' tuum et domum patris tui, quoniam concupiuit rex spe
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ admodũ inuob impleta sint & luce clarius om̃iũ qui uos nouert oculostan¬
git & sup ꝓtempr̃ ostendimꝰ. Ista aũt quã doc trina apłica uirgine castã
um uiro exhibens xp̃õ asfaillatia serpentis qua tu corrupta esmonet ut caueat
agnoscit dm̃ ꝓph&arũ. dm̃ uerũ. dm̃ suũ. huius ultimȩ pallicitacioni credit
sccura cuius tanta ꝓmissa cõpleta iã tenet. nec quis quã dicit adp̃sens tẽpuser

Expanded text:
quemadmodum in uobis inpleta sint, et luce clarius omnium, qui uos nouerunt, oculos tangit et supra pro tempore ostendimus. Ista autem, quam doctrina apostolica uirginem castam uni uiro exhibens Christo, a fallacia serpentis, qua tu corrupta es, monet ut caueat, agnoscit deum prophetarum, deum uerum. deum suum; huius ultimae pollicitationi secura credit, cuius tanta promissa
Abbreviated transcription (Latin):
aspexerit quantum potest in longinqua radi antem. suique aspectus
uisir mitate sustinere se illam lucem nonposse per senserit: in quii¬
to gradu hoc est inconsilio misericordiȩ purgat animam tumultuan¬
tem quod aminodo atq obstrepentem sibi de appetitu inferiorum con¬
ceptis sordibus. Hic uero se indilectione proximigiauiter exerc&
in ea quȩ perficitur. & spe iam plenus atq integer uiribus cum ꝑuene¬
rit usque ad inimici dilectionem: ascendit insextum gradum ubi
iam ipsum oculum purgat quo uideri ds̃ potest quantum potest ab
eis qui huic seculo moriuntur quantum possunt. Nam intantum iu¬
dent. inquantum moriuntur huic seculo. Inquantum autem huic ui¬
uunt. non uident. Et ideo quam uis iamcercior. & non solum tolerabi¬
lior. sed etiam iocundior species lucis illius incipit aparere in anig¬
mate : adhuc tamen & per speculum uideri dicitur quia magis ꝑfidẽ

Expanded text:
aspexerit, quantum potest, in longinqua radiantem, suique aspectus aspexerit, quantum potest, in longinqua radiantem, suique aspectus infirmitate sustinere se illam lucem non posse persenserit; in quinto gradu, hoc est in consilio misericordiae, purgat animam tumultuantem quodammodo atque obstrepentem sibi de appetitu inferiorum conceptis sordibus. Hic vero se in dilectione proximi guaviter exercet, in eaque perficitur; et spe jam plenus atque integer viribus, cum pervenerit usque ad inimici dilectionem, ascendit in sextum gradum, ubi jam ipsum oculum purgat, quo videri Deus potest, quantum potest ab iis qui huic saeculo moriuntur quantum possunt. Nam in tantum vident, in quantum moriuntur huic saeculo; in quantum autem huic vivunt, non vident. Et ideo quamvis jam certior, et non solum tolerabilior, sed etiam jucundior species lucis illius incipiat apparere; in aenigmate adhuc tamen et per speculum videri dicitur , quia magis per fidem
Abbreviated transcription (Latin):
praxi. sicut & iam nr̃i referatur indm̃. De quibus duobus preceptis cum dereb
age remus libro superiore tractauimus. Necesse est ergo ut primo se quisq
in scripturis inurniat amore huius seculi hoc est temporalium rerum impli¬
catum & langr sciunctũ eẽ atanto amore dr̃ & tanto amore praximi.
quantum scriptura ipsa prȩ scribit. Iunc uere ille timor quo cogitat
de iudiciodĩ. & illa pi&as quanon potest nisi credere & obor dire auc¬
toritatiscõrũ librorum cogit eum se ipsum lugere. Nam istascientiabonȩ
spei hominem nanse iactantem sed lamentantẽ facit: Quo afec tu inpetat
se dulis precibus consolationem duumi ad uitorii ne desperatione frangat᷑.
et eẽ incipit in quarto gradu. hoc est fortitudinis quo esuritur & sititur
iustitia: hoc enim affectu ab omni mortist̾ra iocunditate rerem transeuntiũ
se se extrahit. & inde se auertens conuertit addilectionem &ternorum
in cominutabilem scilic& unitatem eanqͣue trinitatem: Qũa ubi

Expanded text:
ri, dilectio referatur in Deum. De quibus duobus praeceptis, cum de rebus ageremus, libro superiore tractavimus. Necesse est ergo, ut primo se quisque in Scripturis inveniat amore hujus saeculi, hoc est, temporalium rerum, implicatum, longe sejunctum esse a tanto amore Dei et tanto amore proximi, quantum Scriptura ipsa praescribit. Tum vero ille timor quo cogitat de judicio Dei, et illa pietas qua non potest nisi credere et cedere auctoritati sanctorum Librorum, cogit eum seipsum lugere. Nam ista scientia bonae spei hominem non se jactantem, sed lamentantem facit: quo affectu impetrat sedulis precibus consolationem divini adjutorii, ne desperatione frangatur, et esse incipit in quarto gradu, hoc est fortitudinis, quo esuritur et sititur justitia. Hoc enim affectu ab omni mortifera jucunditate rerum transeuntium sese extrahit, et inde se avertens convertit ad dilectionem aeternorum, incommutabilem scilicet unitatem eamdemque Trinitatem. 11. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
plane p̃dicatos lego nonsolũ aꝓph& is aliquanto obscurius: uerũ et ab aplo eap̃s¬
sius seduide te quẽ admodũ. Sp̃s inquit manifeste dicit. quia in nouissimus depo¬
rib recedent quidã afide intendentes sp̃itib seduc torib & doc trinis demonioꝵ

Expanded text:
plane praedictos lego, non solum a prophetis aliquando obscurius, uerum et ab apostolo expresplane praedictos lego, non solum a prophetis aliquando obscurius, uerum et ab apostolo expressius. sed uidete quemadmodum. spiritus, inquit, manifeste dicit, quia in nouissimis temporibus recedent quidam a fide, intende
Abbreviated transcription (Latin):
decalogi p̃cepta quomꝰ seruabis  An afurto abstines. ut nescio quis panẽ
seu quãlibet escam insius uiscerib trucidandã deuoret pocius quã tu si possis ei subri¬
pias. atq adofficinã uentris electoꝵ tuoꝵ curras ut furtiꝰ tuo ds̃ tuus negra
lega dõ ꝓphetarũ quod ipsis udeis sibi deseruientib ñ ex̃ibuerit qd ꝓmisit nec
sane dixisti qđ ꝓmiserit & ñ exhibuerit. ne ibi c̃uincereris aut iã exhibitũ
qd ñ intellegis. aut adhuc futur ỹ qd ñ credis: tibi quoͥ d ꝓmissũ ÷ & p̃sentatũ.
os. unde iam tͥ aliquid exibitũ putes. hoc ipso qͦudesse uosui demus. pruisꝓ
batura es qd ñ ipse manicheus tͥ ꝓph&as finxerit. qui sibi ut crederes uolut
Neque enĩ putat turpe m̃ditiũ aut uͦ potest dubitare falsos ꝓphocas ostendere ipelil
ouinis qͥ xp̃m laudans asseuerat falsas cicatrices ostendisse in menbris sus. atengo uos

Expanded text:
decalogi praecepta quomodo seruabis ? an a furto abstineas, ut nescio quis panem decalogi praecepta quomodo seruabis ? an a furto abstineas, ut nescio quis panem seu quamlibet escam in suis uisceribus trucidandam deuoret potius quam tu, si possis, ei subripias atque ad officinam uentris electorum tuorum curras, ut furto tuo deus tuus nec ilega deo prophetarum. quod ipsis Iudaeis sibi seruientibus non exhibuerit, quod promisit. nec sane dixisti, quid promiserit et non exhibuerit, ne ibi conuincereris aut iam exhibitum, quod non intellegis, aut adhuc futurum. quod non credis. tibi quid promissum est et praesentatum, os, unde iam tibi aliquid exhibitum putes, hoc ipso, quia esse uos uidemus, prius probatura es, quod non ipse Manichaeus tibi prophetas finxerit, qui sibi ut crederes uoluit. neque enim putat turpe mendacium, aut uero potest dubitare falsos prophetas ostendere in pellibus ouinis, qui Christum laudans adseuerat falsas cicatrices ostendisse in membris suis. at ego uos