comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abscessum. lucisq successum: importator
calamitatis archadis imitans diaboli &
ꝑfidorum quorumq sensum. cũ ipse ut
supra monstratum est caput fuerit totiꝰ¬
discriminis: aduenit. uerbis quodã mͦ.
dulcoratis scõrum uolens lenire dolorẽ.
At uͦ unus illorũ. trucharius nomine u¬
sto commotus dolore. quȩq mens dictauit.
dolor ue suasit. infaciẽ ei obiecit: dicens¬
uere filiũ eẽ. diaboli. qui cũ acdinteritũ
impellat quẽꝙ consultor insuꝑ uideri
appetit.: ꝙ sed ꝙ frem uidȩ dñi tradi¬
toris. qui ad similitudinẽ ipsius. ꝓ oscu¬
lo ficto uerba ferre nouerat. melle qͥdẽ
blandimentorũ sed succis uenenatis re¬
ferta At uero facies impudorata crude¬
litati coniuncta. non sentit increpatio¬
nis monita: insuꝑ importune ꝑstat in¬
cepta sententia. Namq idem miser ar¬
chiadius. ut fidem uideretur facere ñ se
bos ⁊ pocula obtulit.& adrefẽciendũ tãꝗ

Expanded text:
abscessum lucisque successum importator abscessum lucisque successum importator calamitatis Arcadius, imitans diaboli et perfidorum quorumcunque usum, cum ipse ut supra monstratum est caput fuerit totius criminis, advenit verbis quodammodo dulcoratis, sanctorum volens lenire dolorem. At vero unus illorum, Trucarius nomine, justo commotus dolore quaeque mens dictavit dolorve suasit, in faciem ei objecit, dicensvere esse filium diaboli, qui cum ad interitum impellat quemque, consultor insuper videri appetit: sed et fratrem Judae, Domini traditoris, qui ad similitudinem ipsius pro osculo ficto verba ferret melle quidem blandimentorum sed succis venenatis referta. At vero facies impudorata crudelitati conjuncta non sensit increpationis monita: insuper importune praestat incoeptam sententiam. Namque idem miser Arcadius, ut fidem videretur facere non sebos et pocula obtulit, et ad reficiendum tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
Nle gͦ repellas infinẽ. Itẽq dicebant: Col¬
locasti nos in obscuris: sic̃ mortuos scłi.
iscr similib uocibꝰ. & noctis tenebras
& ꝓprias solabantur erumpnas:,
quiis. nequis infirmorum intalib deficerte.
cum dicat ueridicꝰ apłs Plon sunt condigne
passiones huius temporis: ad futurã glam¬
quȩ reuelabitur in nobis. Sane ut se hab&
humani corporis natura. p̃tristitia sopor
solito grauior eos pariter corripuit. & iun¬
tos pariter & custodes. Ded unus custodum
misccłia tractus. tectum custodiȩ subiit.
niegit. & hortatui minime ac quieuit dic̃s:
Siue iuuimus dño uiuimus: siue morimur
dño morimnur: Siue ergo uiuimus. siue mo¬
rimur: dñi sumus & quia seniel dispositi¬
om illius manus diclimus: eius exanimi
minime refragabimur Opus enĩ ipsiꝰ sumꝰ.
& ipse figulus nr̃: Non ergo testeum uas
contra plastẽ suum conqueri fas est: Idõq
sibi uindicauit diuina: Post cuius

Expanded text:
ne ergo nos repellas in finem. Itemque dicebant: Colne ergo nos repellas in finem. Itemque dicebant: Collocasti nos in obscuro sicut mortuos saeculi . His et similibus vocibus et noctis tenebras et proprias solabantur aerumnas. Aquiis, ne quis infirmorum in talibus deficeret, cum dicat veridicus Apostolus: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram glquae revelabitur in nobis . Sane ut se habet humani corporis natura, prae tristitia sopor solito gravior eos pariter corripit, et vinctos scilicet et custodes: sed unus custodum misericordia tactus tectum custodiae subiit, ni egit, sed et hortatui minime acquievit dicens: « Sive vivimus, Domino vivimus; sive morimur, Domino morimur; sive ergo vivimus, sive morimur, Domini sumus . Et quia semel dispositioni illius manus dedimus, ejus animo minime refragabimur. Opus enim ipsius sumus, et ipse figulus noster. Non ergo testeum vas contra plastem suum conqueri fas est, ideoquesibi vindicavit divina: post cujus
Abbreviated transcription (Latin):
cia decantabat: dicens Quid retribuã dĩo
pomnib quȩ retribuit michi calicẽ saluta¬
ris accipiã : & nomen dñi inuocabo: laceratꝰ
gͦ ꝙ uinctus. ludibrioq habitus. ante ora
ꝑsecutorum suorum exponebatur: qͦ usque
nox luci suꝑ duceretur. Quȩ cũ suo tempore
terras oꝑire cepisset. ministri sathanȩ eos qͦs
scõ uiro familiariꝰ adhesisse sciebant aclau¬
stris monasterii eductos ad patrẽ adducunt.
tamquã pariter audiendos: re autem uera
simul passuros: Non enĩ uolebat diuinitas
solum pati pastorem: sed habere participẽ
gregem. At uͦ scĩ. uere uiri uirtutis. ut po¬
te spũ scõ confortati. quasi iã iamq iugu¬
los ensib p̃bituri. ultunum uale sibi dice¬
bant: & alterutrũ inoscula ruentes. cõm̃¬
dabant se ipsos dño. dicentes ei cũ maxina
fiducia Propt̾ te dñe morte afficimur to¬
ta die: estimati sumus sicut oues occisionis.

Expanded text:
cia decantabat, dicens: Quid retribuam Domino cia decantabat, dicens: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam et nomen Domini invocabo . Laceratus ergo et vinctus, ludibrioque habitus, ante ora persecutorum suorum exponebatur, quousque nox luci superduceretur: quae cum suo tempore terras operire coepisset, ministri Satanae eos quos sancto viro familiarius adhaesisse sciebant, a claustris monasterii eductos, ad Patrem adducunt tanquam pariter audiendos, re autem vera ut simul passuros: non enim volebat Divinitas solum pati pastorem, sed habere participem gregem. At vero sancti verae virtutis, ut pote Spiritu sancto confortati, quasi jamjamque jugulos ensibus praebituri, ultimum vale sibi dicebant, et alterutrum in oscula ruentes commendabant seipsos Domino, dicentes ei cum maxima fiducia: Propter te, Domine, morte afficimur; tota die, aestimati sumus sicut oves occisionis :
Abbreviated transcription (Latin):
de fictisq uerbis. ꝓmissa p̃teritoꝵ correcti¬
one habitationẽ pristinã p̃cabatur Uir aut̃
dñi pestẽ p̃udens latentẽ fr̃ib annitentib
non modo non annuit.: sed etiã eũ extra mo¬
nasterium eliminauit Sed ille in uiriae
impatiens ad quendã se contulit ureciȩ ciui¬
tatis principẽ. nomine nummolum: sua sitq
ei ut admonasteriũ iret. quasi multas pecu¬
nias ibidẽ reꝑturꝰ. In cuius pectus cũ notam
sibi faciẽ cupidas in iecisset: incunctanter
deutilitate animȩ conferre erat solitꝰ: ni¬
chil ueritus suscepit eum. & magnifico ẽ¬
iuuio eum curari fecit. lam porro insidia¬
sceleris conspiratorib. subito archadiꝰ ad
similitudinẽ uidȩ turba stipatꝰ maligna
asticit: & magistrum comp̃hendi. uinciri.
fustibq tundi iussit. Quod & factum est
NTEREA UIR totiꝰ patientiae
sed ꝓnob̾ amariora ꝑtulisse.: & idõ tota fidu¬

Expanded text:
te, fictisque verbis, promissa praeteritorum correctite, fictisque verbis, promissa praeteritorum correctione, habitationem pristinam precabatur. Vir autem Domini pestem praevidens latentem, fratribus adnitentibus, non modo non annuit, sed etiam eum extra monasterium eliminavit. Sed ille injuriae impatiens ad quemdam se contulit Vicetiae civitatis principem nomine Mummolum, suasitque ei ut ad monasterium iret quasi multas pecunias ibidem reperturus. In cujus pectus cum notam sibi facem cupiditas injecisset, incunctanter de utilitate animae conferre erat solitus, nihil veritus eum suscepit, et magnifico convivio eum curari fecit. Jam vero insidiasceleris conspiratoribus, subito Archadius ad similitudinem Judae turba stipatus maligna constitit, et magistrum comprehendi, vinciri, fustibusque tundi jussit: quod et factum est. Interea vir totius patientiae, sed pro nobis amariora pertulisse, et ideo tota fidu
Abbreviated transcription (Latin):
crebris immo continus monitis. alatibulis
mentis eorum tanquã aspis obturata ab¬
duci: quin insuꝑ meditarentur quatinus
cȩptũ suũ optato fine concluderent Sed
cum iam talia ꝑmultorum ora uolitaretł.
& ad regẽ usq ꝑueherentur: uerentes con¬
spirationis auctores. ne regis seueritas in
eos animaduerter&. decreuerunt ut alt̃
eorum id ÷ archadius monasterio decede.¬
ret. commoturꝰ clericos ciuitatis. & quoscũ¬
q secularium ualeret: colunb uͦ infra
monasteriũ residens. eos qui a scõ iuro desci¬
uerant inꝑfidia coepta confiriaret. & si
quos possec sibi sociaret At uero sc̃s uir ay¬
gulfus. semꝑ doctriue instabat: dicens.
facit habitare indomo Qui ergo unanimi¬
tate non tenentur. habitationẽ domꝰ dĩ
ꝑdider̃. & indiaboli sortẽ inciderunt: ldõq
oporcor nos karitatis uinculis necti: & non
die archadius reũsus. fucata humilita¬

Expanded text:
crebris, imo continuis monitis a latibulo crebris, imo continuis monitis a latibulo mentis eorum tanquam aspis obturata aure abduci, quin semper machinarentur, quatenus coeptum suum optato fine concluderent. Sed cum jam talia per multorum ora volitarent, et ad regem usque perveherentur, verentes conspirationis auctores regis ne severitas in eos animadverteret, decreverunt ut alter eorum, id est Archadius, monasterio discederet, commoturus clericos civitatis, et quoscunque saecularium valeret. Columbus vero infra monasterium residens, eos qui a sancto viro desciverant in perfidia coepta confirmaret, et si quos posset sibi sociaret. At vero sanctus vir Aigulfus semper doctrinae instabat dicens: Ffacit habitare in domo . Qui ergo unanimitatem non tenent, habitationem domus Dei perdiderunt, et in diaboli sortem concesserunt. Ideoque oportet nos charitatis vinculis necti, et non die Archadius reversus fucata humilita
Abbreviated transcription (Latin):
accessit. & lenissimis uerbis eorũ tum̃tia
corda mollire studuit. His enĩ eos dictis.
conuenit: Omichi dulcissimi. M nunium.
amantissimi filii. quo impulsu foedus
paternum frat̾nũq uiolatis: Quid illud
est quod uos ꝓpͥos fr̃s fec̃ nescire : An ig¬
noratis. qđ diabolus causa suꝑbiȩ & discor¬
diȩ. cęli sit proturbatus culmine : num
Diseite ergo simultatib renuneĩare: & dñ uerbis
obedire dicentis. Discite ame qͥa mitis sũ & hu¬
milis corde. Qđ si ꝓpt̾ me hoc agitur: dico uob.
ione uerbis Tollite me & mittite inmare.
Sacius ẽ mͥ a uob se cerni corpore qua me p̃se. itẽ¬
urã cruciari dissensione. ac oratione uir bea
motum
mitigasse furorẽ: in tantũ ut ipsi fateren¬
tur culpã. obtenderent satisfactionẽ. Sed
arte p̃terebant culpã Anno enĩ integro
diabolus inspeluncis cordiũ illorũ. sub tali
simplicitate delituit. nec uiri dĩ ualuit ꝗq

Expanded text:
accessit, et lenissimis verbis eorum tumentia accessit, et lenissimis verbis eorum tumentia corda mollire studuit. His enim verbis eos convenit: « O mihi dulcissimi et nimium amantissimi filii, quo impulsu foedus paternum fraternumque violatis? Quid illud est quod vos proprios fratres fecit nescire? An ignoratis quod diabolus causa superbiae et discordiae a coeli perturbatus sit culmine? Num Discite ergo simultatibus renuntiare, et Domini verbis obedire dicentis: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Quod si propter me hoc agitur, dico vobis Jonae verbis: Tollite me et mittite in mare : satius est mihi a vobis secerni corpore, quam praesens vestra cruciari dissensione. » Iterum pamotum et mitigasse furorem: in tantum ut ipsi faterentur culpam, obtenderent satisfactionem; sed arte praetexebant culpam. Anno enim integro diabolus in speluncis cordium illorum sub tali simplicitate delituit; nec viri Dei valuit quanquam
Abbreviated transcription (Latin):
rio sibi utens nomine: Cornãq eius nora
amalitia fellis alienũ: s sicut apłs
petrus symoni ait. infel a maritudinis
&e obligationẽ iniquitatis erat conũsũ
In horũ gͦ corda sic̃ ꝙ iudȩ immisit sedia¬
bolus. ut magistrũ traderent: quatenus
eo profligato. oues sine pastore confliga¬
tas distraherent.
taq diu sua occuluere conamina: clancu¬
lo asciscentes suȩ quos potuere ꝑfidiȩ. Sed
quadam die cum iam & numero confident.¬
& rabiem ultra celare nequirent: ueluti
flamma du pressa repente inpublicũ
ꝓrumpunt: faccio enĩ malorum aduob
excitata signifecis. adeo conualuit: ut
uix amagistri cecde & bonorum urorum
qui sibi adherebant. manib temperareñ.
Uidentes porro qͥb ꝑiculum imminebat.
quo uota tenderent inimicorum. fuge
& in ȩccłam scĩ ioħis sese contulerunt diũ
potestati & miscđiȩ corpora animas que
suȩ & mansuetudinis solitȩ. ad eos

Expanded text:
rio sibi utens nomine: cor namque ejus non rio sibi utens nomine: cor namque ejus non a malitia fellis alienum, sed sicut apostolus Petrus Simoni ait, in felle amaritudinis, et obligatione iniquitatis erat conversum . In horum ergo corda, sicut et Judae, immisit se diabolus, ut magistrum traderent, quatenus eo profugato oves sine pastore confligatas distraherent. Itaque diu sua occuluere conamina, clanculo asciscentes suae quos potuere perfidiae. Sed quadam die cum jam et numero confiderent, et rabiem ultra celare nequirent, veluti flamma diu pressa repente in publicum prorumpunt. Factio enim malorum a duobus excitata signiferis adeo convaluit, ut vix a magistri caede et bonorum virorum qui sibi adhaerebant manibus temperarent. Videntes porro quibus periculum imminebat, quo vota tenebant inimicorum  al.,et in ecclesiam S. Joannis sese contulerunt, Domini potestati et misericordiae cor animasque suae et mansuetudinis solitae ad eos
Abbreviated transcription (Latin):
rent auiditate. sed & hi qui amonaste¬
rio defecerant summo cũ ardore repe¬
darent & congregationi semet uniri
gaudent Cernerẽ erat monasteriũ uelut
alueariũ quoddã. om̃s recipere aduenien¬
tes. qui se apes dominicas aut ẽẽ. aut uelle
futuras ferebant: nec ñ seculariũ multos
sua conferre. ꝙ spũalia scõ uiro referre.
metenda exponebant carnalia.
inuidia mors intrauit in orbẽ terra¬
rum: egre ferebat: Dolebat se ipse ab
eis depelli. quos dudũ gaudebat sibi
subici Idõq callidus explorator ad
artes nequitiȩ suȩ solitas conuertitur:
exploraturꝰ utrum inueniret aliquẽ
suorum. inter oues dominicas sub ouina
pelle fucatũ. sciens qm̃ imitantur eum.
qui sunt ex parte illiꝰ: Tandẽ gͦ repperit
duos. quib tanquã fistula usus ferpen¬
tina in paradiso. aliorum corda sollicita¬
bat. & ad discordiã urgebat. horũ unꝰ
arcadius. alter dicebat᷑ columbus: cont᷑¬

Expanded text:
rent aviditate, sed et hi qui olim a monasterent aviditate, sed et hi qui olim a monasterio defecerant, summo cum ardore repedarent, et congregationi semet uniri gauderent. Cernere erat monasterium veluti alvearium quoddam omnes recipere advenientes, qui se apes Dominicas aut esse aut velle fore ferebant: necnon saecularium multos sua conferre, et spiritualia a sancto viro referre, metenda exponebant carnalia .invidia mors introivit in orbem terrarum, aegre ferebat: dolebat se ab iis expelli, quos dudum gaudebat sibi subjici. Ideoque callidus explorator ad artes nequitiae solitas convertitur, exploraturus utrum inveniret aliquem suorum inter oves Dominicas sub ovina pelle fuscatum, sciens quoniam imitantur eum qui sunt ex parte ejus. Tandem ergo reperit duos, quibus tanquam fistula usus serpentina in paradiso, aliorum corda sollicitabat, et ad discordiam urgebat. Horum unus Archadius, alter dicebatur Columbus contra
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mͦ acorpore. uerũ & ab animo sum moꝑe
arcendum: asserens non eẽ. domũ dignã
habitatione sp̃c scĩ. immo refugere illũ¬
cor colluuionib immundis assuetũ Mun¬
dum & quȩ eius sunt. a corehͥs amore se¬
cludendum penitꝰ. affirmans nichil p̃t̃
qđ ds̃ iussit insede amoris. id ÷ in pͥncipa¬
li cordis locandũ. id ẽ dilectionẽ dĩ supͣ
omnia ꝙ ꝑximi post dm̃. Etquisquis p̃ter
hȩc. & quȩ adhec ꝑtinent pedẽ dilectionis
tetenderit. forncationis ñ effugere crim̃:¬
& idõ feriendũ sententia dauid qua dic̃:
Edidisti omnes qui fornicantur abste
is & talib ueluti medicus
spiritualis antidotis misticis. non
niodo mederi languorib studebat p̃sen.¬
tibus. sed & futurĩs obiuare nitebatur in¬
cuius uiuamine frustra laborant qͥ edifi¬
cant domum: Tantã deniq grãm dñs
eius imꝑtiri dignatus est doctrinȩ: ut
non tantũ p̾sentes eũ cũ maxima audi¬

Expanded text:
non modo a corpore, verum et ab animo summopere non modo a corpore, verum et ab animo summopere arcendum: asserens non esse domum dignam habitatione Spiritus sancti, imo refugere cor colluvionibus immundis assuetum. Mundum et quae ejus sunt, a cordis amore secludendum penitus affirmans, nihil praeter quod Deus jussit in sede amoris, id est in principali cordis locandum, id est dilectionem Dei super omnia, et proximi post Deum: et quisquis praeter haec, et quae ad haec pertinent pedem dilectionis detenderit, fornicationis non effugere crimdeo feriendum sententia David qua dicit: Perdidisti omnes qui fornicantur abs te . His et talibus veluti medicus spiritualis antidotis mysticis non modo mederi languoribus studebat praesentibus, sed et futuris obviare nitebatur incujus juvamine frustra laborant qui aedificant domum. Tantam denique gratiam Dominus ejus impertiri dignatus est doctrinae, ut non tantum praesentes eum cum maxima audi
Abbreviated transcription (Latin):
tantumq uirum. tali oportere loco p̃fici:
ꝑquẽ certum foret & collapsa erigi. & ne¬
glecta in antiquun factũ reformari Qͥd
multa : beatus aygulfus quãlibet renitens
atq reluctans coram adducitur. curaq ei
monasterii plibati imponitur: gaudente
dñs gregi suo p̃ponendũ eis monstrauent
pastorem.
icet naniq sem̃ uirũ sua plus mulcerent
silentia: erat tam̃ apłici non immemor p̃cep¬
ti. que p̃cipitur. ut omĩs anima potestatib
sublimiorib subdita sit. Animal namq ocu¬
ri suꝑposito ceriicẽ supponens: fr̃s suscep¬
tos adit: Qui quia opino eius iam eorum
aures allexerat. letis eũ deuotionis cõplec¬
tuntur ulnis: eosq ꝙ ipse recipco gremiali
confouebat amore
semina diuini uerbi serere: quo dece
culmen: Oculorum aciẽ purgandã interi¬
orum: quia mundus ds̃ uideri non nisi
claris obtutib possit lrȩ festucã. trabẽq
odii pęnitus ꝓpellãndã. libidinis hostem

Expanded text:
tantumque virum tali oportere loco praefici per tantumque virum tali oportere loco praefici per quem certum foret et collapsa erigi, et neglecta in antiquum statum reformari. Quid multa? beatus Aigulfus quamlibet renitens atque reluctans coram adducitur, curaque ei monasterii praelibati imponitur gaudente m gregi suo praeponendum eis monstraverit pastorem. Licet namque sanctum virum sua plus malcerent silentia, attamen apostolici non immemor erat praecepti, quo praecipitur ut omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit : animal namque ocuri superposito cervicem supponens, fratres susceptos adiit, et quia opinio ejus jam eorum aures allexerat, laetis eum devotionis amplectuntur ulnis; eosque et ipse reciproco gremiali confovebat amore. semina divini serere verbi, quo docerculmen: oculorum aciem purgandam interiorum, quia mundus Deus videri nonnisi claris obtutibus possit: irae festucam trabemque odii penitus propellendam, libidinis hostem
Abbreviated transcription (Latin):
miserat reuext: Cuius facti dinoscentiam
siquis scrupulosius nosse cupit: libelli de
hac re compositi lectione addiscere quibit
uiros peperit scõ uiro scĩtatis opinionem:
GITUR cum fama uirtutis eiꝰ.
ꝙ fraglazitia scĩtatis ubiq resꝑgeretur. &
lichiius diuinitus accensus iã suꝑ candelabrũ
diuino iudicio poni debera. ecce monachi
lirinensis. assunt. petentes sibi sp̃ualẽ actri¬
bui patrem. Idem namq monasteriũ. cũ
antiqua floruerit p̃rogatiua. ita ut eius
magisterio longe lateq plura fundata sił
loca. seruitio ap̃ta diuino: eo tam̃ tempore
auctore diabolo emergente discordia. secꝰ
quã decebat res uacillabat. Cũ gͦ ad regẽ
ꝓceresq eius de lata esset p̃dictorũ postula¬
tio monachorum. & ut assolet rex consiliari¬
os quorum tractatu rem publicã ad minis¬
trari constabat consulero quid tali facto
opus eẽt: fit uor una. dissensio nulla. talẽ

Expanded text:
miserat revexit. Cujus facti dignoscentiam miserat revexit. Cujus facti dignoscentiam si quis scrupulosius nosse cupit, libelli de hac re compositi lectione addiscere quibit.viros peperit sancto viro sanctitatis opinionem. Igitur cum fama virtutis ejus et fragrantia sanctitatis ubique respergeretur, et lychnus igne divinitatis accensus jam super candelabrum divino judicio poni deberet; ecce monachi monasterii Lirinensis praesto adsunt, petentes spiritualem sibi attribui Patrem. Idem namque monasterium cum antiqua floruerit praerogativa, ita ut ejus magisterio longe lateque plura fundata sint loca servitio apta divino; eo tamen tempore, auctore diabolo, emergente discordia, secus quam decebat res vacillabant. Cum ergo ad regem proceresque ejus delata esset praedictorum postulatio monachorum, et ut assolet rex consiliarios quorum auctoritate rempublicam administrari constabat consuleret, quid tali facto opus esset; vox una, dissensio nulla, talem
Abbreviated transcription (Latin):
ad id culminis euasit: ut non modo cõpiuncia¬
libus sed etiã ꝓcul positis eius eẽt. doctrina
miraculo: diuinitatis uͦ quã magnipendet
eum cui talia contulerat munia. signis iam
euidentib ostendere placuit Namq deo
taña ꝓuncia. multis p̃cedentib annis. uitȩ
huius ultunum clauserat diem: & incastro cassi¬
no acceꝑat sepulturã. Sed post multũ tẽpo.¬
ris: scđm ꝓphetiã eiusdem sc̃isimi uiri. idẽ
locus a longobardis captus atq in heremum
est redactus. Uolens autem diuina dispensa¬
tio & p̃dicti scĩsimi uiri reliquias ut dignũ
erat honore congruo uenerari. & galliarũ
partes ꝑ earum aduentũ consolari. appa¬
ruit iam dicco benigno abbati munimolo.
p̃cipiens ut p̃dictũ aygulfum ad cassinũ
constat Dõ namq semet p̃cedente. ꝙ uiam
eius mirabilit̾ ꝓsperante. tantũ emensus it̃.
facili inditio qđ querebat repperit: & reꝑ¬
tum maximo cum tripudio ad patrẽ qͥse

Expanded text:
ad id culminis evasit, ut non modo comprovinciaad id culminis evasit, ut non modo comprovincialibus, sed etiam procul positis ejus doctrina miraculo foret: Divinitati vero quod magnipenderet eum cui talia contulerat munia, signis jam evidentibus ostendere placuit. Sancti Benna provincia multis praecedentibus annis vitae hujus ultimam clauserat diem, et in castro Cassino acceperat sepulturam: sed post non multum temporis, secundum prophetiam ejusdem sanctissimi viri, idem locus a Longobardis captus atque in eremum est redactus. Volens autem divina depositio et praedicti sanctissimi viri reliquias, ut dignum erat, honore congruo venerari, et Gallicarum partes per earum adventum consolari, apparuit jam dicto benigno abbati Mummolo, praecipiens ut praedictum Aigulfum ad Cassinum constat. Deo namque semet praecedente et viam ejus mirabiliter prosperante tantum emensus iter, facili indicio quod quaerebat, reperit, et repertum maximo cum tripudio ad Patrem qui se
Abbreviated transcription (Latin):
ldem autẽ caulȩ inditus monasticȩ : mox oꝑan¬
te scĩ sp̃c uirtute cepit monstrare se animal
eẽ mundum. & gregi aptiun cȩlesti.
nitebat in eo uelut in ouȩ innocentiȩ pu¬
ritas. in imperio ꝓpriorum menbroꝵ
uelut arietina potestas. inbello demonibus
indicto quodam modo taurina inflexibilis
auctoritas. in animi puritate columbina dul¬
cedo: incastitate mentis & corporis turturis
mundicia p̃minens. Hec obliuiscebatur in le-¬
ge decerni illud animal mundum: quod un¬
gulam findit & ruminat: Idõq ungulȩ di¬
uisionem indiscretione intelligebat. non solũ
ro inruminatione uerbi dĩ. tenebat assiduã
inquit dominũ in omni tempore: semꝑ laus
eius in ore meo.
ot ergo coactis sub uno uirtutibus.
ueluti pinax spiritualis omnium uer¬
nabat gr̃a uirtutũ Et ne aliquã tantã pos¬
sent bona incurrere iacturam: agebant qđ
deiuro scribitur iusto. quia meditabit᷑ in
lege dñi die ac nocꝰte Incuius exercitatione

Expanded text:
dem autem caulae indeptus monasticae, mox operante sancti Spiritus virtute, coepit monstrare animal se esse mundum et gregi aptum coelesti. Enitebat in eo velut in ove innocentiae puritas, in imperio propriorum membrorum vera arietina potestas, in bello daemonibus indicto quodammodo taurina inflexibilis auctoritas, in animi puritate columbina dulcedo, in castitate mentis et corporis turturis munditia praeeminens: nec obliviscebatur in lege illud animal mundum decerni quod ungulam findit et ruminat : ideoque ungulae divisionem in discretione intelligebat, non solum ro in ruminatione verbi Dei tenebat assiduam inquit, Dominum in omni tempore: semper laus ejus in ore meo . Tot ergo coactis sub uno virtutibus, veluti pinax spiritualis, omnium vernabat gratia virtutum; et ne aliquam tanta possent bona incurrere jacturam, agebat quod de viro scribitur justo, quia meditabitur in lege Domini die ac nocte . In cujus exercitatione
Abbreviated transcription (Latin):
qualiter scilicet eccłae. dules li aluiarit assi
postulant: rumorbeati iuri mummoli abbatis
floriacensis eius aures ocupat. famaq uitȩ eiꝰ
longe lateq ferebatur: haec audita opinione:
impiger scm̃ uirum adire ac audire quesiuit.
Quo adito. desidium suum quo dui flagra¬
bat aꝑut: & ut se innumero illorum quos in
scola xp̃i instituebat insereret. humillia po¬
more disciplinȩ. semꝑ amico & regularis uitȩ

Expanded text:
qualiter scilicet ecclesiae dulce habuerit assiqualiter scilicet ecclesiae dulce habuerit assipostulant rumor beati viri Mummoli abbatis Floriacensis ejus aures occupat: fama namque vitae ejus longe lateque ferebatur. Hac audita opinione impiger sanctum virum adire audireque quaesiit: quo adito, desiderium quo diu flagrabat aperuit, et ut se numero eorum quos in schola Christi instituebat insereret, humillima pmore disciplinae semper amico et regulari vitae
Abbreviated transcription (Latin):
breuissime p̃libatis: ad narrationẽ xp̃o
antiquorum seu modernorum scriptorum.
ut cuius gesta erant relaturi. eius prius ce
genus & natiuum expͥmerent solum: &r iam
simplicib quibq patet Quorum nos quoq
non asꝑnantes usum: beati aygulfi patri¬
am genusq nescientib sigiuificare curamꝰ:
Castrum blesense in latere cuiusdam ẽ. sitũ
montis: cui contiguum est litus ligerici
cȩteris exibet. aliarum quoq frugum uni
scilicet & rei frumentariȩ. cȩterarumq hu-¬
manȩ necessariarum naturx. magnam re-¬
presentat gratiam.¬
uius pagi a castri in colas fuisse paren¬
tes beati aygulfi certissima relatione
didicimus: non quidem multum sanguinis
alti uentositate sublimes. nec opum mun¬
dialium affluentiᷤ tumidos: tanta tam̃
prole felices: Erat enim unus eorum: de
quib apłs ait Infirma mundi huius & con
M oetera Hic ergo indolem quidem ȩtatis
qualiter transegerit. narratu difficile ẽ:

Expanded text:
brevissime praelibatis, ad narrationem, Christo brevissime praelibatis, ad narrationem, Christo iquorum seu modernorum scriptorum, ut cujus gesta erant relaturi, ejus prius et genus et nativum exprimerent solum, etiam simplicibus quibusque patet. Quorum nos quoque non aspernantes usum, B. Aigulfi patriam genusque nescientibus significare curamus. Castrum Blesense  Blois  in latere cujusdam est situm montis, cui contiguum est littus Ligerici caeteris exhibet, aliarum quoque frugum, vini scilicet et rei frumentariae caeterarumque humanae necessarium naturae magnam repraesentat gratiam.ujus pagi et castri incolas fuisse parentes B. Aigulfi, certissima relatione didicimus: non quidem multum sanguinis alti ventositate sublimes nec opum mundialium affluentia tumidos, tanta tamen prole felices. Erat enim unus eorum de quibus Apostolus: Infirma mundi hujus, inqui non sunt . Hic ergo indolis quidem aetatem qualiter transegerit narratu difficile est;
Abbreviated transcription (Latin):
suscepimus: non freti ingenu acrimonia.
sed illiꝰ uiuamine qui linguas infantiũ
fecit disertas: & cuius ꝓmissum tanquã
Aꝑi ostuũ:  ego adimplebo illud. Sed
non me fugit quorumdã usus. semꝑ quęri¬
tantiũ quõ dentẽ lacerũ figere queant:
quorum forsan sententia erit.Quo nob̾
rudem adducitis uel potiꝰ confingitis i¬
trrem: Hum eum aliquis ꝓfide xp̃i iugu¬
lauit ꝑsecutorum: Antiquorum est talẽ
martyrum tropheum: non nouicii alicuiꝰ.
minus caute cauentis inimicorum insidias.
Cui laus quam breuissima si emerserit:
cͣcͦ annos. aliquis martyrum agonis sui
cursum consuminarit: Humquid non con¬
spector certaminis idẽ semꝑ ẽ: Sed haec.
non sunt uelut uina pensanda: quorum
quod uetustius id solec eẽ gratius Sedesto
lierum maximum. herodes ꝓpt̾. xp̃m ca¬
pite plexit. & non potius quia aduersariꝰ
ei inuia iniquitatis extitit. ꝓpt̾ ueritatẽ
quȩ ds̃ est eum reb humanis exemit: Idõq

Expanded text:
suscepimus; non freti ingenii acrimonia, suscepimus; non freti ingenii acrimonia, sed illius juvamine qui linguas infantium facit disertas: et cujus promissum tanquam Aperi os tuum et ego implebo illud . 2. Sed non me fugit quorumdam usus semper quaeritantium, quo dentem lacerum figere queant, quorum forsan sententia erit: Quid nobis rudem adducitis, vel potius confingitis tyrem? Num eum aliquis pro fide Christi jugulavit persecutorum? Antiquorum est tale martyrum tropaeum, non novitii alicujus minus caute caventis insidias inimicorum, cui laus quam brevissima si emerserit, ucentos annos aliquis martyrum agonis sui cursum consummarit? Nunquidnam inspector certaminis idem semper est? Sed haec non sunt velut vina pensanda, quae quo vetustiora, eo solent esse gratiora. Sed esto, lierum maximum Herodes propter Christum capite plexit; et non potius quia adversarius ei in via iniquitatis exstitit, propter veritatem, quae Deus est, eum rebus humanis exemit? Ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
corum fortissimoꝵq
xp̃i athletarũ pia
arduaq certamina.
quib diabolũ mun¬
dumq triculentũ
triumpharunt. lit¬
teris committere.
succiduisq transmit¬
tere. non eẽ. cuiꝰ cũq
officii. neitio penȩ qui nouerit Et enĩ talib
rudimenta credentiũ fideiq auspitia de¬
dicantur. spei fiducia adulti animantur.
karitatis piȩ dulcedine ꝑfecti delectant᷑.
cautela agonithete ne succũbant quasi
quodã oleo ꝑfunduntur. & si lassauerut.
hoc medicamine fortitudini pristine red¬
duntur: Huc accedit: qđ scõrum societa¬
ti. quos iam retinet beatitudinis sinus. nob̾
adhuc interclusus. his athleͬti frequent̃
intersumus Neq enĩ eos ꝓpt̾ liniamenta
diligimus forinseca: sed quia pulchros
nouimus meritorum p̃rogatiua Quȩ dũ
nr̃is cordib ꝑ historiã eorum recitatam
inseruntur: quasi ꝑ quoddam speculum
ad nr̃os mentis oculos p̃sentanda redu-¬
cuntur: E quorum collegio nos unius uitã

Expanded text:
orum, fortissimorumque Christi athletarum pia arduaque certamina, quibus diabolum mundumque truculentum triumpharunt, litteris committere, succiduisque transmittere, non esse cujuscunque officium, nemo est pene qui non norit. Etenim talibus rudimenta credentium fideique auspicia dedicantur, spei fiducia adulti animantur, charitatis piae dulcedine perfecti delectantur, cautela agonothetae ne succumbant quasi quodam oleo perfundetur; et si lassaverint, hoc medicamine fortitudini pristinae redduntur. Huc accedit quod sanctorum societati, quos jam retinet beatitudinis sinus nobis adhuc interclusus, his allecti frequenter intersumus. Neque enim eos propter lineamenta diligimus forinseca, sed quod pulchros novimus meritorum praerogativa - quae dum nostris cordibus per historiam eorum recitata inseruntur, quasi per quoddam speculum ad nostros mentis oculos praesentanda reducuntur. E quorum collegio nos unius Vitam
Abbreviated transcription (Latin):
lumbus in audito more loquentes: impie¬
tatem suã augmentans. lumina eorũ iussit
terebrari Iui tamen a laude diuina ñ ces¬
sabant:  licet extrinsecus priuati luminib
ea tam̃ quib ds uidetur lumina saluase
habere scientes: fidenter corã eo inimo ip¬
si psallebant dicentes: Adte leuauimꝰ ocu-¬
los nrõs: qui habitas incȩlis.
mmanitas autẽ columbi & socii eius erga
scõs: nec sic quieuit: łium uero uestunentis
eos exui quib induti erant p̾cipiunt: ꝙ
sordida ꝓ eis uilissimaq mutari: non res¬
picientes miseri. quia qui rp̃o indutus est̃¬

Expanded text:
lumbus inaudito more loquentes, impielumbus inaudito more loquentes, impietatem suam augmentans, lumina eorum jussit terebrari: qui tamen a laude divina non cessabant. Et licet extrinsecus privati luminibus, ea tamen quibus Deus videtur lumina salva se habere scientes, fidenter coram eo, imo ipsi psallebant dicentes: Ad te levavimus oculos nostros, qui habitas in coelis . Immanitas porro Columbi et socii ejus erga sanctos nec sic quievit: enim vero vestimentis eos exui quibus induti erant praecipiunt, et sordida pro eis vilissimaque mutari: non respicientes miseri, quia qui Christo indutus est
Abbreviated transcription (Latin):
tentia fluctuat. Sed hic unum simile recor-¬
damur: pauli scilico naufragiũ. qͥ similit̃
ab iniquis uinctus cũ eis marinũ exꝑtꝰ est
ꝑiculũ: sed ne & ipse ꝙ cȩteri perirent. eius
orationi datũ ẽ. Forsitan gͦ & modo hiuic scõ
uiro in pari discrimine. par tribuitur mu¬
nus Idõq dum expectatur eius sententia.
hac & illac iactantur. sed euadendi eis aditꝰ
negatur: & scdm scripturã quia impu suł
incircuitu ambulant:
re. & reputans si t̾ras prenderent. scõrum in¬
nocentia & sua pateret crudelitas: linguas
eorum fecit abscidi: Quo facto: quasi inte.¬
gris linguis psallebant: Dñe labia mea aꝑi-¬
es: & os nr̃m annuntiabit laudem tuam
Sed tanto nequaquã motꝰ miraculo. insimi¬
litudinẽ psaraonis corde obduratus. radicitꝰ
iussit eas ab radi Uidere erat patens bara-¬
trum. & nichil in esse plectri: & tam̃ ũba
ꝑfectissime absolui At cum audiret eos co¬

Expanded text:
tentia fluctuat: sed hic unum simile recortentia fluctuat: sed hic unum simile recordamur, Pauli scilicet naufragium, qui similiter ab iniquis vinctus, cum eis periculum expertus est marinum: sed ne et ipse et caeteri perirent, ejus oratione donatum est. Forsan ergo et modo huic sancto viro impari discrimine par tribuitur munus: ideoque dum exspectatur ejus sententia, hac et illac jactantur, sed evadendi aditus ei negatur et secundum Scripturam quia impii in circuitu ambulant .re, et reputans si terras prenderent, et sanctorum innocentia et sua pateret crudelitas, linguas sanctorum fecit abscidi. Quo facto quasi integris linguis psallebant: Domine, labia nostra aperies, et os nostrum annuntiabit laudem tuam . Sed tanto nequaquam motus miraculo, in similitudinem Pharaonis corde obduratus, radicitus eas jussit abradi. Videre erat patens baratrum, et nihil inesse plectri, et tamen verba perfectissime absolvi. At cum audiret eos Co
Abbreviated transcription (Latin):
ta dies qđ dictu quoq mirabile ẽ. rot̾a¬
bantur. totoq illo oberrabant freco. ut nec
ipsi litus prenderent. nec ide nauẽ edu
cerent possent: credo monstrante dõ. quid
mererentur impii: sed ut non paterent᷑
qđ merebantur sontes obices quosdã. esse
insontes: ut quodã modo ipsa elementa &¬
si non uoce oꝑe clamarent. Par fuerat. fur¬
ciferos hos aut sirtib illidi. aut caribdi.
uorari: si non eeñt his mixti qui ñ merent᷑
talia experiri Et quidẽ indiluuio inprom¬
ptu fuit noxios undis inuolui: qui erant
abonorũ societate secreti Egiptios libere
uorauimꝰ: quia nullũ in eis iustorũ. mixtũ
uidimus: lonam adulciscendã in obędien-¬
tiã suscepimꝰ: sed adõ p̃paratũ alum nũ
nrm scunus. qui & illũ saluandũ carcerali
custodia susciperꝙ: nec quasi cẏbum cor¬
rumpendo insua menbra traiceret. sed qͣsi
depositũ cũ reposceretur rep̾sentaret. Qͥd¬
de talib creator uelit: anceps apud tios sen-¬

Expanded text:
ta dies, quod dictu quoque mirabile est, rotabantur toto illo oberrantes freto, ut nec ipsi littus prendere, nec undae maris navem mergere possent: credo monstrante Deo quid mererentur impii: sed ut non paterentur quod merebantur sontes, obices quidem esse insontes quodammodo ipsa elementa etsi non voce, opere clamarent: Fas fuerat furciferos hos aut syrtibus illidi, aut charybdi vorari, si non essent his misti qui non merentur talia experiri. Et quidem in diluvio in promptu fuit noxios undis involvi, qui erant a bonorum societate secreti: Aegyptios libere voravimus, quia nullum justorum eis mistum vidimus. Jonam ad ulciscendam inobedientiam suscepimus, sed a Deo praeparatum alumnum nostrum scimus, qui et illum salvandum carcerali custodia susciperet, nec quasi cibum corrumpendo in sua membra trajiceret, sed quasi depositum cum reposceretur repraesentaret. Quid talibus Creator velit, anceps apud nos sen
Abbreviated transcription (Latin):
us scilicet & archadius. mouentes
tan sem̃ aygulfũ quã reliquias scĩ sp̃c
uictimas naui imposuerunt: & mari se
uissent. mutuo semet hortabant᷑ monitu.
re uitȩ p̃sentis. aut timore mortis incertȩ
inimicis cederꝙ: quia & mors p̾sens si in¬
uͦ numquã teminatur dicente dño unpi¬
is: lte in ignẽ aeternum Sed & felicitas scõ¬
rum fine carebit: dño itidẽ dicente fidelib
suis. in eius fidelitate usq infinẽ ꝑ seueran¬
tibus. Uenite benedicti patris mei: ꝑcipite
regnum qđ uob̾ paratũ ẽ. ab origine mun

Expanded text:
s scilicet et Arcadius, moventes, tam S. Aigulfum quam reliquas sancti. Spiritus victimas navi imposuerunt, et mari sesissent, mutuo semet hortabantur monitisre vitae praesentis aut timore mortis incertae inimicis cederent: quia et mors praesens si difvero nunquam terminatur; dicente Domino impiis: Ite in ignem aeternum . Sed et felicitatis sanctorum fine carebit, Domino itidem dicente fidelibus suis in ejus fidelitate usque in finem perseverantibus: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origi
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ omnia clarum un xp̃i famulatu ac
ꝑseuerantẽ feruorẽ. erat namq ei etiam
consuetudo cinere & cilicio corpus obuolue¬
re & quando summa exigebat necessitu.¬
do quieti indulgere nudȩ humo corpꝰ suꝑ¬
sternere: misit aliquos apparitorum suoꝵ.
ut suam uoluntatẽ dñi uiro significarent.
loquens in hȩc uerba Rumor dilectissimi
michi nr̃as occupauit aures. iurum hunc
uenerabilem qui uicinã incolit heremum
dñ esse uiuere familiarissimũ: & eius ori¬

Expanded text:
 omnia clarum in Christi famulatu ac perseverantem favorem erat namque ei etiam consuetudo, cinere et cilicio corpus obvolvere, et, quando summa exigebat lassitudo quieti indulgere, nudae humo corpus supersternere, misit ad eum aliquos apparitorum suorum, ut suam voluntatem Domini viro significarent, loquens in haec verba: « Rumor, dilectissimi mihi, nostras occupavit aures, virum hunc venerabilem qui vicinum incolit eremum Domini esse
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃candam quo cellerrime soluto carnis
uasculo liberaretur magis ac magis accen¬
p̃cum & rationabilium susceptrix uocum.
ipsius p̃ces benigne ad se admisit: &. quod
anxie petebat pie impleuit: Deniq resolu-¬
tione iam uicina cohortib monachorum
circum se astantib. & quȩ uentura erant
p̃stolantib paulo post futurã suã eis p̃dix̃
resolutionẽ. & pro ut possibilitas ꝑmisit.
ut sui memores essent his uerbis animonu¬
it: łilioli ad est mei finis irreuocabilis
ulla commixtione adulterina eã cõma¬
culetis: Obȩdientiã item caritati conexã
in ur̃o incorde & oꝑe tamquam singula.
re imitamen continuatis: ut non modo pę¬
nas possitis euadere gehennales sed eciã
dño tribuente ꝑciꝑe mereamini ueluti
deuotissimi milites coronas triumphales.
His & similib. documentis tamꝗ ultinũ
te quȩ lingua explicet quis uetulus ꝑcur¬
rat qui fuerit circũ astantium dolor qͥ

Expanded text:
deprecandam, quo celerrime soluto carnis deprecandam, quo celerrime soluto carnis vinculo liberaretur, magis ac magis accenprecum et rationabilium susceptrix vocum, ipsius preces benigne ad se admisit, et quod anxie petebat pie implevit. Denique resolutione jam vicina, cohortibus monachorum circum se astantibus, et quae ventura erat ei praestolantibus, paulo post futuram suam eis praedixit resolutionem, et, prout possibilitas permisit, ut sui memores essent, iis verbis admonuit: « Filioli, adest mei finis irrevocabilis ulla commistione adulterina eam commaculetis. Obedientiam item charitati connexam vestro in corde et opere tanquam singulare Christi imitamen constituatis, ut non tantummodo poenas possitis evadere gehennales, sed etiam, Domino tribuente, percipere mereamini, veluti devotissimi milites, coronas triumphales. » His et his similibus documentis, tanquam ultimum te, quae lingua explicet, quisve stylus percurrat, qui fuerit circumastantium dolor, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tatio. hec continuata contra diabolum
extitit decertatio: donec tandẽ optata
quiete post laboris excursum a domino
ei frui concessum est & operis sui recom¬
pensata remuneratione. Cum igitur be¬
atus k arileffus multimodis agõnib. in¬
sudaret. ꝙpęne infatigabili intentione
sese auidus p̃liator hosti ꝓteruo assingu¬
lare cotidie certamen obiceret. agminib.¬
q monasticis undequaq ad se confluenti.¬
dis emulamina suarum urtutũ in¬
inuictissima relinqueret: finis cunctis mor
talib ineuitabilis ostium corpusculi eius
cepit pulsare: ut anima dõ dilecta diuutissi¬
mis re iuncta catenis carceralib. tandem
libera seruitutis rumperet uincula: & re.¬
gi suo occurreret ingaudium eius suscipi¬
enda Acri itaq febre corpore prerepto:
msrlullȩ eius igne genuino ꝑurebantur:
& sanguinis unda ꝑmenbra singula sicca¬
batur Sp̃c tamen carnis infirmante ui-¬
gore fortior reddebatur o ad dñĩ faciem

Expanded text:
tatio, haec continuata contra diabolum tatio, haec continuata contra diabolum exstitit decertatio, donec tandem optata quiete post laboris excursum a Domino ei frui concessum est, et operis sui recompensata remuneratio. Dum igitur beatus Carilefus multis modis agoni insudaret, et pene infatigabili intentione sese avidus praeliator hosti protervo ad singulare quotidie certamen objiceret, agminibusque monasticis undequaque ad se confluentibus aemulamina suarum virtutum invictissima relinqueret, finis inevitabilis cunctis mortalibus ostium corpusculi ejus coepit pulsare, ut anima Deo dilecta diutissimis revincta catenis carceralibus, tandem libera servitutis rumperet vincula, et regi suo occurreret in gaudium ejus suscipienda. Acri igitur febre corpore praerepto, medullae ejus igne gemino perurebantur, et sanguinis unda per membra singula siccabatur; spiritus tamen, carnis infirmante vigore fortior reddebatur, et ad Domini faciem
Abbreviated transcription (Latin):
trarꝙ. tuguinentaq p̃beret Huic pede
celestis desideru compressus subcubuit a¬
mor mundi: hunc tremuit hostis antiqui
penȩ iniuincibilis astutia. decipulasq sua-¬
rum suarum sero gemuit transilitas nu¬
garum. Quia scilicet agonis certameN
non ꝓpriȩ urtuti aliquid tribuens as-¬
sumpsit: sed xp̃i uitiis auxilio. & instru¬
ctus eremplo. contra hostes eius ipso
duce militauit. Roborabatur namq in
eo naturalis infirmitas carnis ardore
intimo caritatis inbecillitatẽq corpore¬
arlim uirium. solebatur copia spiritaliũ
kearismatũ. simulq illud apostolicum or¬
tamentũ quia non sunt condigne huius
passiones ad futurã głam quȩ reuelabit᷑¬
in nobis. &. item ꝑmultas tribulationes
oporta nos introire in regnũ dĩ. haec
alia sacrȩ scripturȩ documenta tamquã
sal spiritale. fluxa mundi gaudia atq
pituritas ab eo exsiccabant: & ad semper
mansura cor illiꝰ ignibant: Hȩc illiꝰ exerci¬

Expanded text:
traret, tegumentaque praeberet. Hujus pede traret, tegumentaque praeberet. Hujus pede coelestis desiderii compressus succubuit amor mundi, hunc tremuit hostis antiqui pene invincibilis astutia, decipulasque suarum sero gemuit transilitas nugarum: quia, scilicet, agonis certamen non propriae virtuti aliquid tribuens assumpsit, sed Christi fultus auxilio, et instructus exemplo, contra hostes ejus ipso duce militavit. Roborabatur namque in eo naturalis infirmitas carnis ardore intimo charitatis, imbecillitatemque corporearum virium solabatur copia spiritalium charismatum, simulque illud apostolicum hortamentum, quia Non sunt condignae passiones  Per multas tribulationes oportet nos intrare in regnum Dei. Haec atque alia sacrae Scripturae documenta, tanquam sal spiritale, fluxa mundi gaudia atque saeculi pituitas ab eo exsiccabant, et ad semper mansura cor illius ignibant. Haec illius exerci
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ satu factum sibi iudicasset Ipse
uͦ deuotus dĩ famulu:. adõ acunctis iudi¬
cabatur reuerendus: ut operum suor
clarescentib. meritis. nullus eius uolun-¬
tati conaretur reluctari. Cernebatur
namq uultus eius angelico ueluti ni¬
tens aspectui: & secundũ scripturã. uul¬
tus indicabat mentẽ: Aderat illi morũ
temperantia: ȩqua luce trutinata.
Circa exercitia uominici cultus animꝰ
deuoti.simus amorq in exł austis lam
uuerha qiuȩ diceret sale apientaȩ con-¬
cita erneres diuinȩ: omnũ. q cõmu-¬
nicare ui frlagrantiã odoris. hȩc o nĩa
su fuudamentũ fidei ⁊ pĩanȩ incore
suo collocauerat: ip̃m adhibers su¬
structurȩ ꝑpetuum fundamentũ: qui est
uera petra: Suꝑquem omnis structurae¬
suȩ ꝑpetuum intemplum scm̃ in domino.
Erat enĩ interea circa peregrinos & insu¬
les magnus dilectionis fauor: ita ut non
secus quã sibi herentib alimoniã subminis¬

Expanded text:
rationem satisfactum sibi judicasset. Ipse rationem satisfactum sibi judicasset. Ipse vero devotus Dei famulus adeo a cunctis judicabatur reverendus, ut operum suorum clarescentibus meritis, nullus ejus voluntati conaretur reluctari. Cernebatur namque vultus ejus angelico veluti nitens aspectu; et, secundum Scripturam, vultus indicabat mentem. Aderat illi morum temperantia aequa lance trutinata; circa exercitia dominici cultus animus devotissimus amorque inexhaustus; jam vero verba, quae diceret, sale sapientiae condita cerneres divinae, omnibusque communicare sui fragrantiam odoris. Haec omnia super fundamentum fidei Christianae in corde suo collocaverat, Christum adhibens ssuae perpetuum fundamentum, qui est vera petra, super quem omnis structurascit in templum sancto in Domino. Erat ei interea circa peregrinos et exsules magnus dilectionis favor, ita ut non secus quam sibi haerentibus alimoniam subminis
Abbreviated transcription (Latin):
ebatur cum uita iocunditatis. etiã collo¬
cutione diuina. ltaq deliberationi cito
finem imponens nuntiis reginȩ ita refert.
Ite inquam optimi uiuenũm: & dominȩ
urãe hȩc mea uerba referte: Siquid p̃ua¬
leo: ꝓ ea exorabo: Certum tamen habeat.
quandiu incorpore fuero faciem mulie¬
ris nequa quã uisurum. neq hoc cȩnubiũ
qđ dño p̃cipiente construxi. ingressui
mulieris patebit Neq enim decet nos. qͥ
xp̃i censemur famulatio. uidere nr̃m mu¬
lierib aspectũ: aut ꝓcapessenda terra ini
mam: Idõq animum suum abhac intentio¬
ne submoueat: ꝙ fisci sui partẽ cui libue¬
rit attribuat. Quȩ consuetudo in eodem
monasterio dño fauente: hactenꝰ manꝙ
inconuulsa Pre propere autẽ ad dominã
famuli reuersi responsa sibi tradita re-¬
texunt: reginãq mestitia magna affi¬
ciunt Nec tamen ultra rogare apposu¬
it: ut faciem uiri dĩ cerneret: eoqđ &
scm̃ uirum in quietare ꝑtimesceret: ꝙ ꝑ

Expanded text:
ebatur cum vitae jucunditate etiam collocutione divina. Itaque deliberationi cito finem imponens, nuntiis reginae ita refert: « Ite, inquit, optimi juvenum, et dominae vestrae haec mea verba referte. Si quid praevaleo, pro ea exorabo; certum tamen habeat, quandiu in corpore fuero, faciem me mulieris nequaquam visurum, neque hoc coenobium quod, Domino praecipiente, construxi, ingressui mulieris nunquam patebit. Neque enim decet nos, qui de Christi censemur familia, vendere nostrum mulieribus aspectum, aut pro capessenda terra inimmam. Ideoque animum suum ab hac intentione submoveat, et fisci sui partem cui libuerit attribuat. Quae consuetudo in eodem monasterio, Deo favente, hactenus manet inconvulsa. Praepropere autem ad dominam reversi famuli, responsa sibi tradita retexunt, reginamque tristitia magna afficiunt. Nec tamen illa ultra rogare apposuit, ut faciem viri Dei cerneret, eo quod et sanctum virum inquietare pertimesceret, et per
Abbreviated transcription (Latin):
sibi idem ibidem ꝑagere p̃ciperoe: Cumq
noctis spatia orationib occupasset in era¬
stinum cellulam habitationis sibi &e fr̃ib
siuis intra parietes supͣdicti ȩdificu uinu-¬
lȩ lento contexit: & hinc inde agri cul¬
turȩ oꝑam dare inchoauit: Itaq die qͣdã
cum oꝑi instaret coepto. uitemq reꝑtã
tanquã uoti sui ad uictricẽ circum fõdi-¬
endo & suꝑflua quęq resecando ex¬
coleret: sudore laboris coactus. uestim̃tũ
quod cucullã uocant exutus quercui
appendit Inter hȩc autẽ auicula ꝑ exi¬
gua cuiꝰ uocabulum est bitriscus. dũ qͣqͣ¬

Expanded text:
sibi ibidem peragere praeciperet. Cumque sibi ibidem peragere praeciperet. Cumque noctis spatia orationibus occupasset, in crastinum cellulam habitationis sibi et fratribus suis intra parietinas supradicti aedificii vimine lento contexit, et hinc inde agriculturae operam dare inchoavit. Itaque die quadam cum operi instaret coepto, vitemque repertam tanquam voti sui adjutricem circumfodiendo, et superflua quaeque resecando, excoleret, sudore laboris coactus, vestimento quod cucullam vocant exutus, quercui appendit. Inter haec autem avicula perexigua cujus vocabulum est bitriscus, dum