comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ab homine iniquo. id ÷ ãꝑsecu¬
tore manifesto: oe doloso. qui qͣ¬
rit me latenter decipe. Non ti
in hac ꝑegͥnatione. n̾dũ discͥns
locum meum: qͥa simul cum
rizaniis uiuo usq ad tp̃s mes¬
sis. Nondum discernis lucemine.¬
am: uł discerne causam meã.
Distet int̾ eum qui credat inte:
⁊ eum qui inte noneredit. Par
infirmitas. s dispar continen¬
tia: par labor. s dispar desid̾iũ
Ñ debes hoc fac̾e: quia tues ds̃
fortifudo mea. Non p̾sumo de ui¬
rib meis : nec aliunde habere
aliquam fortitudinem nͥ a te so¬
lo: ⁊ totaispem meam inte po¬
no. Incdo facienus uirtutem: &
ipse adnichilum deducet inmi¬
cos nr̃os. Aliqn facit homo inse¬
ipso fortitudinem: appetit regna¬
re: dominarr: suꝑior cet̾is appa-¬
rere: non patitur inurias: iũ¬
dicat illatas. Talis fortitudo. hu¬
maua est. non diuina: earnalis
non sp̃alis. Reddit malum pro
malo: maledictum ꝓ maledicto:
erubescit apparere iuctus. Ss

Expanded text:
Et ab homine iniquo, id est, a persecuEt ab homine iniquo, id est, a persecutore manifesto, et doloso, qui quaerit me latenter decipere. Non tin hac peregrinatione, nondum discernis locum meum, quia simul, cum zizaniis vivo, usque ad tempus messis : nondum discernis lucem meam. Vel discerne caussam meam. Distet inter eum, qui in te credit, et eum qui in te non credit. Par infirmitas, sed dispar continentia. Par labor, sed dispar desiderium. Et debes hoc facere. 2. Quia tu es Deus fortitudo mea. Non praesumo de viribus meis, nec aliunde habere aliquam fortitudinem, nisi a te solo: et totam spem meam in te pono. In Deo faciemus virtutem , et ipse ad nihilum deducet inimicos nostros. Aliquando facit homo in seipso fortitudinem. Appetit regnare, dominari, superior caeteris apparere. Non patitur injurias, vindicat illatas. Qualis fortitudo humana est, non divina: carnalis non spiritualis. Reddit malum pro malo, maledictum pro maledicto. Erubescit apparere victus. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
est. Psalmꝰ dd̃. Isalmꝰ iste
conuenit alicui iusto. ex societa.
flicto: dirigens nos infurẽ id ÷
separatio iusti hic in eausa tan¬
tum: infut᷑o autem. seꝑatio. ⁊ ꝑ¬
sona ⁊ loco. Qui enim amalis
hic incausa disc̾nitur: securus
ẽẽ pot̃. quia in extremo uiditio
totus ⁊ corpꝰ ⁊ anima seꝑabitur.
Inpͥma parte petit ustus seꝑa¬
ri ab impiis. In scda parte se
affirmat intrat᷑um insecreta¬
riumdĩ. Int̾cia parte hortatur
animalitatẽ suam ut sꝑet in
dño: inquo patet intentio. Se¬
ipsum enim confortando: intẽ¬
dit confortare ⁊ debiles quosq
suo exẽplo. Uox fidelis. Titulus.¬
u dica me ds ⁊ discerne causam me¬
am de gente non sc̃a: abhomine
iniquo ⁊dolosoerue me. Ñme
iudacce inimieris: non falsa hoĩ¬
num opinio. que bonum malũ.
⁊ eꝯuͣso malum bonum facit: secd
tume iudica qui iustus es atq
misericors: ⁊ discͥne causam meã.
Quamsi iustam reꝑies erue me
a gente non scã. id ÷ ab infidelib:

Expanded text:
est, Psalmus David. Psalmus iste convenit alicui justo ex societate flicto: dirigens nos in finem, id separatio justi, hic in caussa tantum, in futuro autem separatio et persona et loco. Qui enim a malis hic in caussa discernitur, securus esse potest, quia in extremo judicio totus et corpus, et anima separabitur. In prima parte petit justus separari ab impiis. In secunda parte se affirmat intraturum in secretarium Dei. In tertia parte hortatur animalitatem suam, ut speret in Domino. In quo patet intentio. Seipsum enim confortando intendit 205 confortare et debiles, quosque suo exemplo. Vox fidelis: udica me Deus, et discerne caussam meam de gente non sancta, ab homine iniquo et doloso erue me. Non me judicet inimicus: non falsa hominum opinio, quae bonum malum, et econverso malum bonum facit. Sed tu me judica, qui justus es atque misericors. Et discerne caussam meam, quam si justam repereris, Erue me a gente non sancta, id est, ab infidelibus:
Abbreviated transcription (Latin):
me reppulistr. ⁊ qr̃ tͥstis ince¬
do dum affligit me inimicꝰ
Cui ⁊̃ dignius potuisset dñs
respond̾e. Ego quos amo: ar¬
guo. ⁊ castigo. flagellat enĩ
dñs omnem filium qũe reci¬
pit. & beatus qui suffert tep¬
tationẽ. qm̃ cum ꝓbatus fue¬
rit accipice coronã uite. Eece
quare utilit̾ repellit dñs seruos

Expanded text:
me repulisti? Et quare tristis incedo, dum affligit me inimicus? Cui etiam dignius potuisset Dominus respondere, Ego quos amo, arguo et castigo: flagellat enim Dominus omnem filium, quem recipit . Et, Beatus qui suffert tentationem: quoniam cum probatus fuerit, accipiet coronam vitae . Ecce quare utiliter repellit Dominus servos
Abbreviated transcription (Latin):
me repulisti ⁊ qr. tristaris in¬
cedo dum affligit me inimicꝰ:
Sid̾̃s est fortitudo eius. qͦmͦ est
repulsus: qͦmͦ contristatus affli¬
gitur ab inmico: Nunqͥd inua¬
lida manus dñi: S sciendum
guia pius dñs quadam dispen-¬
satorra mia sua plerunq elec¬
t̾os suos ⁊ repellendo recinet:
&e retinendo repellit. Sicut eũ
diabolus beatum iob pet̾et ad
tẽptandum: ecce inquit dñs
inmanu tua ẽ. S quia eum re¬
pellendo retinint. ostndr eũ ꝓ¬
tinus addit: tantum animã
eius serua. Quantꝰ autem uir
⁊ diabolo traditur: ipso dño
ad eundem diabolum dicen¬
te didicimꝰ uͥ ait. Nõne consi¬
dasti sernũ meum iob. qd̾ non
sit ei similis intͣra: uir sĩplex

Expanded text:
me repulisti? et quare contristatus incedo, dum affligit me inimicus? Si Deus est fortitudo ejus, quomodo est repulsus? quomodo contristatus affligitur ab inimico? Nunquid invalida manus Domini? Sed sciendum, quia pius Dominus, quadam dispensatoria misericordia sua plerunque electos suos et repellendo retinet, et retinendo repellit. Sicut cum diabolus beatum Job peteret ad tentandum. Ecce, inquit Dominus, in manu tua est . Sed quia eum repellendo retinuit, ostenditur cum protinus addit: Tantum animam ejus serva. Quantus autem vir  diabolo traditur, ipso Domino ad eundem diabolum dicente didicimus: ubi ait, Nonne considerasti servum meum Job, quod non sit ei similis in terra? vir simplex
Abbreviated transcription (Latin):
infestat idem apłc: cum ibidẽ
subiungit. S non om̃s immu¬
tabim᷑. Resurgent quidem õs
ut uiuant.⁊ boni ⁊ mali. sed
non om̃s immutabunt᷑ de ui-¬
ta ad głam. nͥ soli boni. Quare¬
h hoc ͦ. Am̃ nouit dñs uiam ui¬
stoꝵ. Nouit: idest approbat.
Iter autem impiorum ꝑibit.
ac si diceretur. Iter impiorum
non nouit dñs. Ut hoc sit nesci¬
ri a dño quod est ꝑire: ⁊ hoc sit
sciri a dño. qd̃ ẽ man̾e. Duobus
enim modis serre dĩ accipitur.
scire id est approbare. Scd̃m
hoc autem quod scire di dicit᷑
noscere: bonos ⁊ malos nouit
dñs. Sic̃ scͥptum est. Ipse nouit
piam iudicaret: si nequaquã
cognosceret. & tamen iniquĩ
nescit: quia facta eius non ap¬
ꝓbat. Et nouit gͦ quia dep̾hẽ¬
dit: ⁊ non nouit quia hune in
suȩ sapientie spetie non recog¬
noscit. hinc dicturus ẽ eis in u¬
dicio. Amen dico uobis: nescio
uos. Iuxta hoc u̾o quod scire dr̃
approbare: non noscit dñs nisi
bonos. Unde scͥptum est. Nouit

Expanded text:
t idem Apostolus, qui ibidem subjungit, Sed non omnes immutabimur. Resurgent quidem omnes ut vivant, boni et mali: sed non omnes immutabuntur, de vita ad gloriam: nisi soli boni. Quare hoc? 6. Quoniam novit Dominus viam justorum. Novit, idest approbat. Iter autem impiorum peribit. Ac si diceret, iter impiorum non novit Dominus: ut hoc sit nesciri a Domino, quod est perire; et hoc sit sciri a Domino, quod est manere. Duobus enim modis scire Dei accipitur scire, id est approbare. Secundum hoc autem, quod scire Dei dicitur noscere, bonos et malos novit Dominus. Sicut scriptum est, Ipse novit quam judicaret, si nequaquam cognosceret. Et tamen iniquum nescit, quia facta ejus non approbat. Et novit ergo, quia deprehendit, et non novit, quia hunc in suae sapientiae speciem non recognoscit. Hinc dicturus est eis in judicio, Amen dico vobis, nescio vos . Juxta hoc vero quod scire dicitur approbare, non noscit Dominus nisi bonos, unde scriptum est: Novit
Abbreviated transcription (Latin):
mea qr de te gaudeo. & ĩo erue me
a cͥcũdantibꝰ me. in imucis & uieuis.
audio uoc̃ẽ gaudii. exultatio ña:
audio gemitũ. redime me. Giau¬
des ⁊ gemis : Ita inqͥt. Gaudeo in
spe: gemo adhuc iure. Sye enum
salu facti sumꝰ. Eece unde gau¬
patientiã ex pectamꝰ. Ecce gemitꝰ.
Id̾o ait. erue mẽ. Diapsalma. Res¬
ponsio cłi. Intellectũ tͥ dabo ut
cognoscaste sẽper ⁊ & semꝑ gau-¬
deas addm̃ inspe: donec ad illã pa¬
tͥam ꝑuenias. uͥ iar ñ spes s res erit.
⁊ & instruã te armis iusticie ⁊ scien¬
tia: bonis morib ce uͥtutib. Q ĩ uia¬
⁊: hac uirtutũ gua gͣdieris: firmabo
srͣ te ocłos mõs. Sr noᷤ in uia nr̃a do
minꝰ ocłos firmat ⁊ cũ ꝓfectũ nr̃m
in eodd̾e itrñe ꝑseuerant̾ custodit.
Neq enĩ fuffic̃ &e intelłm dare. oe
bene uiuendo informare: nͥ ce inhͥs
nos fac̾et ꝑman̾e. Post hunc intel¬
lectũ &e ꝓtectionem suam conũ

Expanded text:
mea. Quia de te gaudeo. Et ideo, Erue me a circumdantibus me: Inimicis et vitiis. Audio vocem gaudii, Exultatio mea. Audio gemitum, redime me. Gaudes et gemis? ita, inquit. Gaudeo in spe, gemo adhuc in re. Spe enim salvi facti sumus : ecce unde gaupatientiam expectamus . Ecce gemitus. Ideo ait, Erue me. 139 8. Diapsalma. Responsio Dei. Intellectum tibi dabo. Ut cognoscas te semper, et semper gaudeas ad Deum in spe, donec ad illam patriam pervenias: ubi jam non spes, sed res erit. Et instruam te; Armis justitiae , scientia, bonis moribus et virtutibus; et In via hac, virtutum, qua gradieris, firmabo super te oculos meos. Super nos in viaos firmat, cum profectum nostrum in eodem itinere perseveranter custodit. Neque enim sufficeret intellectum dare, et bene vivendo informare: nisi et in his nos faceret permanere. Post hunc intellectum et protectionem suam con
Abbreviated transcription (Latin):
inimici euis᷑ lp̃e enim peceatũ ñ
fecit: nec inuentus est dolus in
ore eius. S quia uistus dñs & mi¬
sericors est.om̃s adu̾sarios suos
ꝑcussit: alios ultione uindicte
ad damnationem: alios dolore
penitentie ad salutem. Quod si
ꝑ adu̾santes maligni sp̃c intelli¬
guntur. uł quiq homines mali
untur. Dentes peccatorum contͥ¬
uisti. ꝑdentes u̾ba maledica de¬
Si autem mordetis inuicem: ui-¬
dete ne ab inuicem consumami¬
ni. Possunt ⁊ dentes accipi pͥnci¬
pes peccatorum : quorum aucto¬
ritate quisq a societate recte ui¬
uentium p̾ciditur: & quasi ma¬
le uiuentib incorporatur. Den¬
tes gͥ peccatorum dñs cont̾it:
qñ ipsos ⁊ u̾ba eorum ad nichi¬
lum rẽdigit. Timeant gͦ adu̾¬
sarii mali. quia si ipsi iniuste ꝑ¬
cutiunt: habent suꝑ se dnm̃ a
quo iuste ꝑcutiuntur. Time¬
ant potestates male: quiasi a¬
lios ipse oppͥmunt. habent suꝑ

Expanded text:
i ejus . Ipse enim peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . Sed quia justus Deus et misericors est , omnes adversarios suos percussit : alios ultione vindictae ad damnationem, alios dolore poenitentiae ad salutem. 18 Quod si per adversantes maligni spiritus intelliguntur, vel quique homines mali, untur. Dentes peccatorum contrivisti. Per dentes , verba maledicta deSi autem mordetis invicem, videte ne abinvicem consumamini . Possunt et dentes accipi principes peccatorum, quorum auctoritate quisque a societate recte viventium praeciditur, et quasi male viventibus incorporatur. Dentes ergo peccatorum Dominus conterit, quando ipsos et verba eorum ad nihilum redigit. Timeant ergo adversarii mali: quia si ipsi injuste percutiunt, habent super se Dominum, a quo juste percutiuntur. Timeant potestates malae: quia si ipsae alios opprimunt, habent su
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ qui in me loquitur xp̃c ⁊ ñ
enim ait. quo iubente loquor:
s prorsus ipsam locutionẽ
illi tribuit. cuius munere lo¬
quebatur. Quia u̾o millenariꝰ
num̃us ꝑfectus est: ꝑ milia po¬
puli. uniu̾sa pͣuorum multi¬
tudo designatur. Is gͦ quem
lia non formidat : quia tanto
omnem malorum multitudi¬
nem non timet: quanto unũ
omnipotentẽ dm̃ ꝓtectorem
habet. Uł siex ꝑsona dñi logũe¬
tis accipitur qd̃ dictũ ẽ. non
timebo milia ppłi cͥcundantis
me: constat quia adu̾sarlos
suos iam non timet.quia ab
eis corporalit̾ tribulari nonua¬
let. Xp̃c enim resurgens ex mor¬
tuis iam non moritur: mors
illi ultra non dñabitur. Et eo
sub se ĩnicos suos habet: qͦ
ad dext̾eram di patͥs sedenti.
ei tradita est potestas in cȩlo &
in t̾ra. Quare autem ñ timeat:
reddit causam eum subiungit.
N Qm̃ tu ꝑcussisti om̃s adu̾santes
Ninichisine causa: dentes pecea¬
torum contriuisti. Quis ignorat

Expanded text:
ejus qui in me loquitur Christus . Non ejus qui in me loquitur Christus . Non enim ait, Quo jubente loquor: sed prorsus ipsam locutionem illi tribuit, cujus munere loquebatur. Quia vero millenarius numerus perfectus est, per millia populi universa pravorum multitudo designatur. Is ergo quem puli non formidat: quia tanto omnem malorum multitudinem non timet, quanto unum omnipotentem Deum protectorem habet. Vel si ex persona Domini loquentis accipitur quod dictum est, Non timebo millia populi circumdantis me: constat quia adversarios suos jam non timet, quia ab eis corporaliter tribulari non valet. Christus enim resurgens ex mortuis, jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur . Et eo sub se inimicos suos habet , quo ad dexteram Dei Patris sedenti ei tradita est potestas in caelo et in terra . Quare autem non timeat, reddit causam, cum subjungit, 8. Quoniam tu percussisti omnes adversantes mihi sine caussa: dentes peccatorum c
Abbreviated transcription (Latin):
potest hoc dicere quisquis fide.¬
lium recolens mortem peccatoꝵ
suoꝵ & donum regen̾ationis.
Ego dormiui. ⁊ cet̾a. Dormiuimꝰ
enim cum abono oꝑe torpuimꝰ:
cum in nr̃a p᷑uitate delectabilit̾
ineis quidem peccatis ꝑseu̾are.
S ab hoc som nomortis uiuifi¬
cans gr̃ã nos eiugilare fecit ⁊ cũ
mala nr̃a ad memoriam redux̃:
cum dulcedinem peccatorum
in amantudinem u̾tit:⁊men¬
dem nr̃ãm ad lam̃ta penitentiȩ
formauit: nosq in uicris tor¬
pententes ad bona oꝑa excita.¬
uit. Dñi autem gr̃a cõmenda¬
tur: cum dr̾.Surrexi:quiado¬
minus suscepit me.Nlisi em̃i
eius gr̃a susciꝑet: anima nr̃a
a morte peecati minime sur.¬
rexisset. S quia quiqͥs a dño
suscitatur. fortis contra quosq
adu̾sarios redditur: recte sub¬
ditur. Nontimebo milia pꝰpłi
circundantis me: exurge dñe
saluum me fac ds m̃s. Exurge.
id÷ fac me exurg̾e. Mos ẽ diuinaꝵ
ere quod in nobis oꝑatur. Und̃
illud est. an exꝑim̃tum queritiᷤ

Expanded text:
potest hoc dicere quisquis fidelium recolens mortem peccatorum suorum, et donum regenerationis, Ego dormivi, et caetera. Dormivimus enim, cum a bono opere torpuimus: cum in nostra pravitate delectabiliter in eis quidem peccatis perseverare. Sed ab hoc somno mortis vivificans gratia nos evigilare fecit, cum mala nostra ad memoriam reduxit: cum dulcedinem peccatorum in amaritudinem vertit, et mentem nostram ad lamenta poenitentiae formavit, nosque in vitiis torpentes, ad bona opera excitavit. Domini autem gratia commendatur, cum dicitur, Surrexi, quia Dominus suscepit me. Nisi enim ejus gratia susciperet, anima nostra a morte peccati minime surrexisset. Sed quia quisquis a Domino suscitatur, fortis contra quosque adversarios redditur: recte subditur, 7. Non timebo millia populi circumdantis me. Exsurge, Domine, salvum me fac Deus meus. Exsurge, id est, fac mere quod in nobis operatur. Unde illud est, An experimentum quaeritis
Abbreviated transcription (Latin):
tium obsedit me. scilicet pͥnei¬
pium. scrabarum. & phariseoꝵ:
qui consilium fecerunt inunũ.
ut ih̃m dolo tenerent. & occide¬
rent. Unde oe subditur. Fodert̃
id ÷ elauis confirerunt manus
meas et pedes meos: dinum̃a¬
uerunt omĩa ossa mea. Exten¬
dendo me incruce: quasi dimi¬
merabilia ea esse ostenderunt.
quitatis ꝓposito consĩabant.
⁊ consid̾ando apud semet ip̃os
inquirebant quis eẽm: oẽ nichil
inme inspexerunt nisi purũ
hominen. Diuiserunt sibi
uestim̃ta mea: & suꝑ uestem me¬
am miserunt sortem. Quodue¬
stim̃ta diuiserunt: suam dis¬
cordiam &e errorem. regniq di¬
uisionem significauerunt.
Qd̃ u̾o inconsitilem ⁊ meliorẽ
nondiuiserunt ⁊ eccłiȩ concor¬
diam figurauerunt: que ma¬
cula caret &e ruga. hł uestim̃ta
diuisa scͥpturas cẽ cet̾a sacͣm̃ta
significant: que ꝑ hereses di¬
iudi potuerunt. S erat ibi tu¬
nica suptexta: quam nemo di
cȩlo a patre. a spũ scõ. quam nemo
potest duuidere : Sacram̃ta sibihe

Expanded text:
licet principum, Scribarum et Pharisaeorum, qui consilium fecerunt in unum, ut Jesum dolo tenerent et occiderent . Unde et subditur, Foderunt, id est, clavis confixerunt, manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea. Extendendo me in cruce quasi dinumerabilia ea esse ostenderunt. quitatis proposito, considerabant, et considerando apud semetipsos inquirebant quis essem. Et nihil in me inspexerunt, nisi purum hominem. 98 19. Diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestem meam miserunt sortem. Quod vestimenta diviserunt , suam discordiam et errorem, regnique divisionem significaverunt. Quod vero inconsutilem et meliorem non diviserunt, Ecclesiae concordiam figuraverunt, quae macula caret et ruga . Vel vestimenta divisa Scripturas, et caetera sacramenta significant, quae per haereses dividi potuerunt. Sed erat ibi tunica supertexta, quam nemo divcaelo a Patre, a Spiritu sancto, quam nemo potest dividere? Sacramenta sibi
Abbreviated transcription (Latin):
misericors est. ut exauctiat. hinc
Dicit autem ip̃e ꝑ quem saluati
sumus. Ego dormiui. ⁊ soporatus
sum o exurrexi: quia dñs suscep̃
ine. Dormitio morientis. somnus
autem mortui accipi potest ⁊ ut
dormitio sit qua transitur ad sõ¬
num: ueluti ẽ exꝑgefactio. qua
tnsitur adeuigilationem. Bene
ergo accipitur. egodornuui cẽ
soporatꝰ sum: ego me passioniꝑ
misi. ⁊ mors consecuta est. uł tc̃
te atemporali dolore quieuit::
tune soporatus ẽ. qñ die altera
in sepultura moratꝰ ẽ. die u̾o t̾ria
a mortuis resurrexit. unde hic

Expanded text:
misericors est, ut exaudiat . Hinc misericors est, ut exaudiat . Hinc Dicit autem ipse per quem salvati sumus, Ego dormivi, et soporatus sum, et exsurrexi, quia Dominus suscepit me. Dormitio morientis, somnus autem mortui accipi potest: ut dormitio sit, qua transitur ad somnum, veluti expergefactio, qua transitur ad evigilationem. Bene ergo accipitur: Ego dormivi, et soporatus sum. Ego me passioni permisi, et mors consecuta est. Vel tunte a temporali dolore quievit. Tunc soporatus est, quando die altera in sepultura moratus est: die vero tertia a mortuis resurrexit . Unde hic
Abbreviated transcription (Latin):
tare mentis fortitudinẽ non ami¬
sit. uoce inquit mea ad dnm̃
clamaui: ⁊ exauduit me de¬
⁊ monte sc̃o suo. uoce sua ad dnmn
clamare est: intente dñm dep̃¬
cari. uore sua clamat: eũqͥsqͥs
ita intente orat. quod sonus uo¬
cis ab intentione cordis non dis¬
crepat. Hinc egregius doctor
ait. Psalmis ⁊ hymnis cũ oratis
dm̃: hoc u̾setur incorde qd̾ ꝓfer¬
tur in ore. Et apłe dicit: psallã
spũ: psallam ⁊ mente. Tales li¬
benter exaudit dñs quos scili¬
cet ita ela mare conspicit. Unde
bene diettur. Et exaudiuit me
de monte sc̃o suo: idest de altitu¬
dine iusticie sue.Legimus eñi.
lusticia tua sicut montes d̃i. Et
occisum. cui retributa sunt ma¬
la ꝓbonis. amortuis susertaret:
etiã &e digna ꝑsequentib retri¬
bueret. Nos quoq de monte sẽo
suo exaudit: qñ p̃ees nr̃as non
exm̾itis nr̃is. s ex sua seã mise¬
ricordia suscipit. Non eni dig¬
ni sumus ut audiamur: s ip̃e

Expanded text:
tate, mentis fortitudinem non amitate, mentis fortitudinem non amisit. 5. Voce, inquit, mea ad Dominum clamavi, et exaudivit me de monte sancto suo. Voce sua ad Dominum clamare, est intente Dominum deprecari. Voce sua clamat, cum quisquis ita intente orat, quod sonus vocis ab intentione cordis non discrepat. Hinc egregius doctor ait, Psalmis et hymnis cum oratis Dominum, hoc versetur in corde, quod profertur in ore. Et Apostolus dicit, Psallam spiritu, psallam et mente . Tales libenter exaudit Dominus, quos scilicet ita clamare conspicit; unde benedicitur, Et exaudivit me de monte sancto suo, id est, de altitudine justitiae suae. Legimus enim, Justitia tua sicut montes Dei . Et occisum, cui retributa sunt mala pro nobis , a mortuis suscitaret, et digna persequentibus retribueret . Nos quoque de monte sancto suo exaudit, quando preces nostras, non ex meritis nostris, sed ex sua sancta misericordia suscipit. Non enim digni sumus, ut audiamur, sed ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tribulatio gͣuet: semꝑ dicendũ
Nẽ qd̾ sequitur. Tu autem dñe suꝰ¬
⁊ ceptorm̃s es: głia mea. & exaltãs¬
⁊⁊ caput meum. Capitis nomine.
in eloquio saero mens solet intel¬
ligi.Sieut enim a capite menbͣ.
sic sensus amente regunt᷑. ẽales
suꝑna bonitas libent̾ suscipit.
quos ad suum adiutorium hu¬
milit̾ confug̾e cernit: & caput
idest mentem eorũ dono sue
głe eleuat ⁊ quos non in hoc
scło. non in seipsis. s in dño d̾õ
suo głari delectat. Hinc apls
nos ammonet dicens. Qui głaᷤ:
tuam. s euis głam queris: ipe
querit quomodo te exaltet. & głificet.
ti oe głificati sunt: quia se ipsos
in hoc scło ꝯtempnentes. głam do¬
mini non suam quesierunt. Uł
hoc quod dr. Ti autem dñe sus¬
ceptor ñs es ⁊ cet̾a: scdm homi-¬
nem dr. Quia hominis susceptio¬
cum illo fieret ds̃. Ex hac regula
introducimun: ne quis sibi de
se gletur.Caput autemxp̃e in
passione sua exaltatum habuit:
quia in tanta passionis humili¬

Expanded text:
gravet, semper dicendum est, quod sequitur: 4. Tu autem Domine, susceptor meus es, gloria mea, et exaltans caput meum. Capitis nomine in sacro eloquio mens solet intelligi . Sicut enim a capite membra, sic sensus a mente reguntur. Tales superna bonitas libenter suscipit, quos ad suum adjutorium humiliter confugere cernit: et caput, id est, mentem eorum dono suae gratiae elevat, quos non in hoc seculo, non in seipsis, sed in Domino Deo suo gloriari delectat. Hinc Apostolus nos admonet, dicens: Qui gloriatuam, sed ejus gloriam quaeris, ipse quaerit quomodo te exaltet et glorificet .ti et glorificati sunt, quia seipsos in hoc seculo contemnentes, gloriam Domini, non suam quaesierunt . Vel hoc quod dicitur, Tu autem Domine, susceptor meus es, et caetera, secundum hominem dicitur: quia homcum illo fieret Deus. Ex hac regula introducimur, ne quis sibi de se glorietur. Caput autem Christus in passione sua exaltatum habuit, quia in tanta passionis humili
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ẽ. descendat de cruce. Si enim
cognouissent: nunquam dnm̃
glorie crucifixissent. Et qm̃ ple¬
runq coaceruatione uriciorum
surrepit desperatio sanitatis :
tanquam ipsis uiciis insultan¬
tibus animȩ. uł oẽ diabolo ⁊an¬
głis eius ꝑ norias suggestiones
ut desꝑemus oꝑantibus: u̾issi¬
me dr. Multi dieunt anim᷑ meẽ:
⁊ ñ ẽ salus ip̃i in do eius. S quisqͥs

Expanded text:
enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Et quoniam plerumque coacervatione vitiorum subrepit desperatio sanitatis, tanquam ipsis vitiis insultantibus animae, vel etiam diabolo et angelis ejus per noxias suggestiones, ut desperemus operantibus, verissime dicitur: Multi dicunt animae meae, Non est salus ipsi in Deo ejus. Sed quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
uius psalmi titulꝰ est. or̃o
ipsi daiuid attbuitur ipsi
significato dd̃: qui reu̾a manufor-¬
tis uenit expugnare aerias potes¬
tates. S cum in aliis quam pluri-¬
nuis psalmis orationes habeantur:
mirum uidetur. cͦ in isto psalmo
magis quam in aliis. talem titulũ
apposuerit. S quamus alii psal¬
mi breuitͥ mixtas inse contine¬
ant orationes ⁊ iste tam̃ ꝑ quan¬
dam excellentiam pͥncipalit̾ orõ
dicitur: qi tp̃re passionis sue in¬
stante. hanc orationem xp̃c do¬
mino suo eantauit. Intendit au¬
dem nos inhoc psalmo instruere:
ut eremplo ipli᷑ in nr̃is necessita.¬
tbus semꝑ orare studeamꝰ. Agitur
autem de iusticia xpisti: de tribu¬
latione passionis sue. de resurrecti¬
one: de satietate. et manifestatio¬
ne gle cȩlestis. uoxxpistiex ꝑsona

Expanded text:
ujus Psalmi titulus est, Oratio ipsi David. Attribuitur ipsi significato David, qui re vera manu fortis venit expugnare aereas potestates. Sed cum in aliis quam plurimis psalmis orationes habeantur, mirum videtur, cur in isto psalmo magis quam in aliis talem titulum apposuerit. Sed quamvis alii psalmi breviter mixtas in se contineant orationes, iste tamen per quandam excellentiam principaliter oratio dicitur, quia tempore passionis suae instante hanc orationem Christus Domino suo cantavit. Intendit autem nos in hoc psalmo instruere, ut exemplo ipsius in nostris necessitatibus semper orare studeamus. Agitur autem de justitia Christi, de tribulatione passionis suae, de resurrectione, de satietate et manifestatione gloriae coelestis. Vox Christi ex persona
Abbreviated transcription (Latin):
antequam freno tundantur ora
tua. esto mansuetus: & porta do-¬
minum. Noli inte laudari: sed
laudetur ille qui sedet suꝑ te.
amꝰ. Magnificate dnm inecum:
oẽ exaltemus nomen eiꝰ inidiym
Qͥs qͥs est in corpore xp̃i. ad hoc
debet dare oꝑam. ut cum dnm
magnificat : alios secum ad mas¬
nificandũ dm̃ trahat. Si amatis¬

Expanded text:
antequam freno tundantur ora antequam freno tundantur ora tua, esto mansuetus, et porta Dominum. Noli te laudari, sed laudetur ille, qui sedet super te. amus. 4. Magnificate Dominum mecum, et exaltemus nomen ejus in idipsum. Quisquis est in corpore Christi, ad hoc debet dare operam, ut cum Dominum magnificat, alios secum ad magnificandum Deum trahat. Domi
Abbreviated transcription (Latin):
& xp̃anus: quia in corpore x ẽ.
boni simul ⁊ mali dm̃ laudãt
& bñdicunt. Si adu̾sa ueniũt:
murmurant quidem malr. s
bñdicunt boni. Hinc est quod
beatus iob amissis reb. orbatꝰ
filiis. ait. Dñs dedit. dñs abstu¬
lit: sit nomen dñi benedictũ.
S qͥa sunt ñnulli qͥ de bonosuo
uolunt laudari: cauet ħ uci¬
um cum subiungit. Indño lau¬
dabitur anima mea. Non lau.¬
dabitur inse. non insapientia
mundi. ñ in sublimitate u̾bo¬
rum: s in dnĩo ã quo oe uͥtutẽ
⁊ potentiã sumpsit. & quia seĩ
diant mansueti & letentur.
Bene autem ñ ait iracundis:
mansueti: nam qnͣ aucliit̃
ñ mansueti. ñ letantur. s iras¬
cunt᷑. & ipsi sunt quidicunt.
quia ñ nos asiuos fec̾imꝰ. Ium̃ta
mansueta uult hab̾e dñs. Eqͦ
enĩ cẽ mulus de quib paulo
ante locuti sumus. erigunt ali¬
qn̾ ceruicem: & sua ferocitate a se
exeutiunt sessorem. Domantur
frenis ⁊ charo. u̾b̃e: donec dis¬
cant dñm suum portare. Tuã

Expanded text:
ianus: quia in corpore Christi est. boni simul et mali Deum laudant et benedicunt. Si adversa veniunt, murmurant quidem mali, sed benedicunt boni. Hinc est quod beatus Job amissis rebus, orbatus filiis ait, Dominus dedit, Dominus abstulit: sit nomen Domini benedictum . Sed quia sunt nonnulli, qui de bono suo volunt laudari, cavet hoc vitium, cum subjungit: 3. In Domino laudabitur anima mea. Non laudabitur in se, non in sapientia mundi, non in sublimitate verborum : sed in Domino a quo et virtutem, et potentiam sumpsit. Et quia sancti diant mansueti, et laetentur. Bene autem non ait iracundi, sed mansueti. Nam quando audiunt non mansueti, non laetantur, sed irascuntur. Et ipsi sunt , qui dicunt, quia non nos asinos fecerimus, Jumenta mansueta vult habere Dominus. Equus enim, et mulus, de quibus paulo ante locuti sumus, exigunt aliquando cervicem, et sua ferocitate a se ercutiunt sessorem. Domantur frenis, chamo, verbere: donec discant dominum suum portare. Tu autem
Abbreviated transcription (Latin):
do. Illuminamͦ autem ꝑ intelle¬
uitam. Illuminati aritẽ non
confunduntur. id÷ non erubes¬
cunt de peccatis. uł ñ erubesct̃
de obꝓbriis ⁊ contumeliis sibi
illatis. hinc ẽ qd̃ paulus non
apłori facies non confundun:¬

Expanded text:
do. Illuminamur autem per intelledo. Illuminamur autem per intellevitam. Illuminati autem non confunduntur, id est, non erubescunt de peccatis: vel non erubescunt de opprobriis et contumeliis sibi illatis. Hinc Paulus non Apostoli non confundun
Abbreviated transcription (Latin):
magnificamꝰ. qñ eum magnũ
mirabilẽ. ⁊ ineffabilẽ p̾dicamꝰ.
Nomen eius exaltare est : ꝑom̃s
gentes quibꝰ cũq possumus al¬
tũ &e etͥnũ ꝓpalare. Quid esta
inidipm̃:. Inunitate. ĩ coneor¬
dia. sicut fecerunt p̾dicatores pͥ¬
ii: quib erat corunũ ⁊ anima
una. Oeinde dicit bonasua uñ
sͥ euenerunt: cum subdit. Exqͥsi
b tribulationib meis eripuit
me. Extra om̃ia post positis tẽ¬
poralib. uł ex toto eorde. ex totis
ut inuemirem eũ. dz exqui¬
rentes dñm multis modis in hoc
scl̃o tͥbulantur ⁊ om̃s enim gui
onem patiuntur: in hocuͦ est
consolatio. qd̃ post modum ex
ominib tribulationib eruast᷑.
Quandoͦ. Cum absorbebitur morꝰ
inuictoriam: &e mortale hoc in¬
ouerit immortalitatem. Deinde
amatoriste qui ñ solus uult ã¬
plecti qd̃ amat: hortatur nos oẽ
dicit. Accedite ad eum ⁊ illumi¬
dentur Ad dm̃ accedimus bomiᷤ
studiis. ce fp̃alib exerciciis. legẽ¬
do. meditando. orando. aman-¬

Expanded text:
magnificamus, quando eum magnum, mirabilem et ineffabilem praedicamus: 148 nomen ejus exaltare, est per omnes gentes quibuscumque possumus altum et aeternum propalare. Quid est autem in idipsum? In unitate, in corcordia : sicut fecerunt praedicatores primi, quibus erat cor unum et anima una . Deinde dicit bona sua, unde sibi evenerunt, cum subdit: 5. Exquisivi ibus tribulationibus meis eripuit me. Extra omnia, postpositis temporalibus, vel ex toto corde, ex totis ut inven rem eum. Sed exquirentes Dominum multis modis in hoc seculo tribulantur. Omnes enim, qui onem patiuntur . In hoc vero est consolatio, quod postmodum ex omnibus tribulationibus eruantur. Quando? Cum absorbebitur mors in victoriam, et mortale hoc induerit immortalitatem . Deinde amator iste, qui non solus vult amplecti, quod amat, hortatur nos, et dicit: 6. Accedite ad eum, et illumidentur. Ad Deum accedimus bonis studiis, et spiritualibus exercitiis, legendo, meditando, orando, aman
Abbreviated transcription (Latin):
lialem affectando bonos qͦs¬
q trmorem. eum dicit. ueni¬
te filiĩ audite me. Et hoc fa¬
ciens. intendit in eis genera¬
re caritatem: uibi dicit. Eusto¬
dit dñis om̃ia ossa eorum. u¬
num ex his non cont̾etur: de¬
terrendo ne delinquant. di¬
cens mortem peceatorũ esse

Expanded text:
lialem, affectando bonos quoslialem, affectando bonos quosque, timorem, cum dicit: Venite filii, audite me. Et hoc faciens, intendit eis generare caritatem, ubi dicit: Custodit Dominus omnia ossa eorum, unum ex his non conteretur: deterrendo ne delinquant, dicens mortem peccatorum esse
Abbreviated transcription (Latin):
oe abiit. Hoc mͦ immmutauit. Nã
tympanitabat. affectabat : ma¬
nib sius se ipsum ferebat: et
saluie ꝑbarbam eius decurre.¬
bant. Et hoc in porta ciuitatis
daiud faciebat : guia allopbi¬
liquerebant eum ꝑd̾e. Achis
uidens hec qui erat rex geth:
dix utgirid induxistis in ar-¬
repticium istumꝰ. Eympani¬
moriebatur ⁊ affectabat qñ
miscõa affectu se humiliabat:
manib suis se ferebat. cũ dice
dr ue ꝑ barbam decurrebãt.
uiris. iurilia. Herus dd̾ eoram a¬
bunelech. id÷ eoram patris sui
regno. id÷ ingente iudeorum
mutauit uultum. id est pͥoris
sacͥficii modum: hoc est secłm
aaron. Et dimisit eũ ce abũt ad
gentes: ubi scd̾m ordinem mel¬
chisedech sac̾dotium instituit.
Matia ẽ. immutatio sac̃dotii
scđm ordinem melchisedech:
q̃ notatur ubidicit. Magnifica¬
te dm̃n mecum. Eõmendatio
qñ ait: qm̃ suauis est dñs. Ad¬
monet ꝓph̃a in hoc psalmo.
ut quisq dm̃ timeat. qm̃ non
est inopia tim̃tib eum: ad fi¬

Expanded text:
oc modo immutavit. Nam tympanizabat , affectabat, manibus suis seipsum feriebat, et salivae per barbam ejus decurrebant, et hoc in porta civitatis David faciebat: quia Allophilli quaerebant eum perdere. Achis videns haec, qui erat rex Geth, dixit, Utquid induxistis mihi arreptitium 147 istum? Tympanimoriebatur: affectabat, quando misericordi aflectu se humiliabat: manibus suis se ferebat, cum dicebvae per barbam decurrebant, viris virilia. Verus David coram Achimelech, id est, coram patris sui regno, id est, in gente Judaeorum, mutavit vultum, id est, prioris sacrificii modum hoc est secundum Aaron et dimisit eum, et abiit ad gentes, ubi secundum ordinem Melchisedech sacerdotium instituit. Materia est immutatio sacerdotii secundum ordinem Melchisedech, quae notatur ubi dicit, Magnificate Dominum mecum. Commendatio, quando ait, Quoniam suavis est Dominus. Admonet propheta in hoc psalmo, ut quisque Deum timeat, quoniam non est inopia timentibus eum: ad fi
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde adipsius laudem nos in¬
uitat: cum subiungit. Quitime¬
tis dnm̃ laudate eum: uniu̾sũ
semen ia cob glorificate eum. Ei¬
meat eum omne sem̃isrł. Tres
ordines comp̾hendit hic. Incho¬
antium. ꝓficientiũ. ꝑfectorum.
Sunt nonnulli qui peccatorum
suorum magnitudine t̾riti di¬
uino iudicio pauefacti. multa q̃
gesserunt corrigunt: &e plusti¬
more pene quam amore iusti¬
cie ad dnm redeunt. Tales hic
ammonentur. ut dm̃ uore et
moribus laudare studeant: quẽ
pͣue iuendo antea blasphema¬
bant. Et sunt nonnulli ad al¬
tiora ꝓmoti qui iam se student
sp̃italibus studũs exercere: bonis
oꝑib desudare. concupiscentias
carnis rigore sp̃s repͥmere. uicia
uͥtutib suplantare: ipsi sunt se¬
men iacob. qui supplantator dr
to plus ꝓficiant ⁊ quanto non
inseipsis s in dño gloriantur.
Et sunt pleriq qui iam culm̃
ꝑfectionis obtinent ÷ qui ea qͦ
retro sunt penitꝰ obluuscentes.
mentis oculos in aspectum ue¬
ri luminis intentos habent:

Expanded text:
Deinde ad ipsius laudem nos invitat, cum subjungit: Qui timetis Dominum, laudate eum, universum semen Jacob glorificate eum. Timeat eum omne semen Israel. Tres ordines comprehendit hic, inchoantium, proficientium, perfectorum. Sed nonnulli qui peccatorum suorum magnitudine territi, divino judicio pavefacti, mala quae gesserunt, corrigunt: et plus timore poenae, quam amore justitiae ad Dominum redeunt: tales hic admonentur, ut Deum voce et moribus laudare studeant, quem prave vivendo antea blasphemabant. Et sunt nonnulli ad altiora promoti, qui jam student se spiritualibus studiis exercere, bonis operibus desudare, concupiscentias carnis rigore spiritus reprimere, vitia virtutibus supplantare. Ipsi sunt semen Jacob, qui supplantator dicto plus proficiant, quanto non in seipsis, sed in Domino gloriantur. Et sunt plerique, qui jam culmen perfectionis obtinent, qui ea quae retro sunt, penitus obliviscentes, mentis oculos in aspectum veri luminis intentos habent:
Abbreviated transcription (Latin):
salutem. illos cauentes & istos imi¬
tantes. ꝑmaneamꝰ infide domini
ib̃ui. qui est funis ⁊ m̾ces nostra: ad
quem conuen̾imꝰ sp̃italit facti ia¬
cobatq isrł in eo ꝑfecte gaudebi¬
mus. Hec est psalmi huiꝰ intentio:
atq utilitas. Mat̾ia est ipse incipi

Expanded text:
salutem: illos caventes, et istos imitantes, permaneamus in fide Domini Jesu, qui est finis et merces nostra: ad quem cum venerimus, spiritualiter facti Jacob atque Israel, in eo perfecte gaudebimus. Haec est psalmi hujus intentio, atque utilitas. Materia est ipse insipi
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ ipsi dd̾. id i excellentiori int̃¬
bro ȩccłiȩ. Negocium est ee¬
cłȩ clamantis ad dñm. ut eiꝰ sic
exaudiat drationem ne eam eũ
oꝑantib iniquitatem ꝑdoct. s
ꝓut m̃uit sͥ thuat: malos autẽ
impunitos nͥ deserat: qd̵ facien¬
do suadẽ intendit: ut quisq
fidelis sin exemplo cor suum po¬
nat indño: quatinis eius ca¬
ro refloreat in ipso. uł qr dicit᷑
ip̃i dd̾: ipsuis mediatoris uox ÷.
manu fortis in conflictu passio¬
nis. Que aut̃ uidet᷑ inmicis ora¬
re. non maliuolentie uotum ÷:
s denuntiatio pene. Non optat
que dicit: s quid eis ĩmineat

Expanded text:
s ipsi David, id est, excellentiori membro Ecclesiae. Negotium est Ecclesiae clamantis ad Dominum, ut ejus sic exaudiat orationem, ne eam cum operantibus iniquitatem perdat: sed prout meruit, sibi tribuat: malos autem impunitos non deserat. Quod faciendo suadere intendit, ut quisque fidelis sui exemplo, cor suum ponat in Domino: quatenus ejus caro refloreat in ipso. Vel quia dicitur, ipsi David, ipsius mediatoris vox est, manu fortis in conflictu passionis. Quae autem videtur inimicis orare, non malivolentiae votum est, sed denuntiatio poenae. Non optat quae dicit, sed quid eis immineat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprii reatus. Ipsa quoq infirma
&e peccatrix anima. cũ subtilitatẽ
extremi examinis cogitando cons¬
picit: ab omni intͥiori fortitudine

Expanded text:
prii reatus, ipsa quoque infirma et peccatrix anima, cum subtilitatem extremi examinis 28 cogitando conspicit, ab omni interiore fortitudine
Abbreviated transcription (Latin):
nos. quia ds ẽ. ne moriam᷑: reget
nos quia rexe̾ ne cadamꝰ. Regendo
autem nos: ñ frangit nos. Nam
quos ñ regit: frangit. De his quos
regit. scͥptum est. Reges eos in uir

Expanded text:
nos, quia Deus est, ne moriamur. Reget nos, quia rex est, ne cadamus. Regendo autem nos non frangit nos. Nam quos non regit, frangit. De his, quos regit, scriptum est; Reges eos in vir
Abbreviated transcription (Latin):
inuͥtute eius. Hirtus huius ciui¬
tatis: ipsa est uis caritatis. Nichil
est fortuis hac uirtute: de qua sa¬
lomon ait. fortis est ut mors dilec¬
It̾io. Qͦmͦ enim qnͣ uenit mors. re¬
sisti ei non ualet quib libre artib.
quiblibet medicinis: sic contra ui¬
olentiam caritatis mundus nchil
potest. hinc paulus ait. Quis me
separabit a caritate xp̃i: Tribula¬
tio. an angustia. an ꝑsecutio. an
fames. an nuditas. anꝑiculũ.

Expanded text:
in virtute ejus. Virtus hujus civiin virtute ejus. Virtus hujus civitatis, ipsa est vis caritatis. Nihil est fortius hac virtute, de qua Salomon ait: Fortis est, ut mors dilectio . Quomodo enim quando venit mors, resisti ei non valet quibuslibet artibus, quibuslibet medicinis; sic contra violentiam caritatis mundus nihil potest. Hinc Paulus ait: Quis nos separabit a caritate Christi? Tribulatio, an augustia, an persecutio, an fames, an nu
Abbreviated transcription (Latin):
głare de circuncisione cordis. Ad¬
monentur alii ut conũtantur:
cum subditur. Circundate Ryon oe
complectimini eam. Circundate
eam ꝑ fidem: ꝑ oꝑationem: ꝑbo
noᷤ mores: & complectimini eam dul¬
ut qui bene uiuunt in mecdio ur̃i.
eos imitemini: ⁊ eorum imitationẽ
xp̃o cuius membra sunt incorpore¬
mini. Narrate inturrib eus: id÷
in altitudine munitionum eius
constituti. pͣdicate laudes eius. hĩe
alus ꝓph̃a admonet dicens. Suꝑ
montem excelsum ascende tuqui
eugliras syon. Non enim u̾bum
dĩ pdicare tlebet: qui adhuc pͣue
uiuendo. inimis iacet. Unde scͥp¬
tum est in alio psalmo. Peccatori
autem dix ds ⁊ quare tu enarras
iusticias meas. & assumis testam̃tũ
meum ꝑ ostuum : Tu u̾o odistis
disciplinam. ⁊cet̾a. Ergo inturri¬
bus oe in monte excelso narrandꝰ
est diuinus sermo: uistum est uͭ
alte uiuat qui alta p̾dicat: ut c̃
doct᷑na concordoe uita. Apte itaq
subiunctum est. Pomite corda ur̃a

Expanded text:
aeus esto: Gloriare de circumcisione cordis. Admonentur alii, ut convertantur, cum subditur: 13. Circumdate Sion, et complectimini eam. Circumdate eam per fidem, per operationem, per bonos mores, et complectimini eam dulut qui bene vivunt in medio vestri, eos imitemini: et eorum imitatione Christo, cujus membra sunt, incorporemini . Narrate in turribus ejus. Id est, in altitudine munitionum ejus constituti, praedicate laudes ejus. Hinc alius propheta admonet dicens: Super montem excelsum ascende, tu qui evangelizas Sion . Non enim verbum Dei praedicare debet, qui adhuc prave vivendo in imis jacet. Unde scriptum est in alio psalmo: Peccatori autem dixit Deus, Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum ? Tu vero odisti disciplinam, etc. Ergo in turribus et in monte excelso narrandus est divinus sermo. Justum est, ut alte vivat, qui alta praedicat: ut cum doctrinis concordet vita. Apte itaque subjunctum est: 14. Ponite corda vestra
Abbreviated transcription (Latin):
buerunt domos ciuitatis matg¬
ni regis : oe concordantes in an¬
gulo. eugłium dispensatione
diuiserunt: caritate uinxerunt.
Distͥbuuntur etiam domꝰ istus
ꝑ diu̾sas regiones : ꝑ diu̾sas con¬
gregationes : ꝑ diu̾sos ordines:
ꝑ diu̾sa m̾ita. Que distributio do¬
morum: habet in cȩlo distinctio¬
nem pͥmiorum. Unde saluator
ait. In domo patͥs mei mansio¬
nes multe sunt. Sicut mͦ diu̾se
domꝰ gr̾e in una ciuitate: ita t̾c
diu̾se erunt mansiones głe in
eadem ecͥnitate. S quid ẽ quod
p̾cipitur uob̃. o scĩ apłi: ut enar¬
retis in ꝓgenie altã: Sequitur
cula. Nos sumus ꝓgenies alta
Reuera alta: quia noua. ꝓpħa¬
ta sunt hȩc inꝑgenie carnali:
p̾dicata ⁊ impleta in ꝑgemie sp̃a¬
Odulce gaudium: ineffabile donũ.
habuerunt uidi dm̃ cȩli. s non in
ȩtͥnum: quia reppulert̃ eũ. Habue¬
runt gts dõs multos. ȩreos. ligne¬
os. lapideos. aureos. s non inȩter.¬

Expanded text:
buerunt domos civitatis magbuerunt domos civitatis magni regis, et concordantes in angulo, Evangelium dispensatione diviserunt, caritate vinxerunt. Distribuuntur etiam domus istius per diversas regiones, per diversas congregationes, per diversos ordines, per diversa merita. Quae distributio domorum habet in caelo distinctionem praemiorum. Unde Salvator ait, In domo patris mei mansiones multae sunt . Sicut modo diversae domus gratiae in una civitate, ita tunc diversae erunt mansiones gloriae in eadem aeternitate . Sed quid est, quod praecipitur vobis, o sancti Apostoli, ut enarretis in progenie altera? Sequitur cula. Nos sumus progenies altera. Re vera altera, quia nova. Prophetata sunt haec in progenie carnali, praedicata et impleta in progenie spirituaO dulce gaudium! ineffabile donum! habuerunt Judaei Deum caeli, sed non in aeternum: quia repulerunt eum. Habuerunt gentes Deos multos aereos, ligneos, lapideos, aureos: sed non in aeter
Abbreviated transcription (Latin):
nat caritas. non regnat cupidi¬
tas: non suꝑbia. non ira ñ inui¬
dia. non luxuria: non cet̾a ucia.
Caritas uicia extinguit: uirtutes
nutrit. Ipsa est uirtutum uirtus:
⁊ ut ita dieam anima uirtutum.
Qͦmͦ caro sine anima uiu̾e non
potest ⁊ sic relique uͥtutes sine
caritate figuram hab̾e possunt:
u̾itatem hab̾e non possunt. Q
qͦmͦ anima corpus animat: ita
caritas cet̾as uirtutes uiuificat.
Nam ꝑ caritatem uiget humi¬
litas: splendet castitas: ꝑ caritatẽ
obedientia seruit : pacientia urinc̾.
Sic unagueq uͥtus totam spẽm
suam. totam fortitudiem suã
ñ tͣhit aliunde nͥ a caritate. Po¬
nite corda ura in uirtute eius:
⁊ distribuite domos eius. ut enar¬
retis in ꝓgenie alt̾a. Domꝰ due
intellugende sunt: una ex p̃putio.
disc̃nerent domos istas. Cum uo¬
catus esset saulus ⁊ factus essec
paulus. conueniens inunitate
it placitum: ut illi irent incir¬
cuncisionem. iste in p̃puciũ. Ista
dispensatione apłatus sui. distͥ¬

Expanded text:
nat caritas, non regnat cupiditas, non superbia, non ira, non invidia, non luxuria, non caetera vitia. Caritas vitia extinguit , virtutes nutrit. Ipsa est virtutum virtus, et ut ita dicam anima virtutum. Quomodo caro sine anima vivere non potest, sic reliquae virtutes, sine caritate figuram habere possunt, veritatem habere non possunt. Et quomodo anima corpus animat, ita caritas caeteras virtutes vivificat. Nam per caritatem viget humilitas, splendet castitas: per caritatem obedientia servit, patientia vincit. Sic unaquaeque virtus totam speciem suam, totam fortitudinem suam non trahit aliunde, nisi a caritate. Ponite ergo corda vestra in virtute ejus: et distribuite domos ejus, ut enarretis in progenie altera. Domus duae intelligendae sunt: una ex praeputio, discernerent, domos istas. Cum vocatus esset Saulus, et factus esset Paulus , conveniens in unitate it placitum, ut illi irent in circumcisionem: iste in praeputium . Ista dispensatione Apostolatus sui distri
Abbreviated transcription (Latin):
syon montem iõ intelliguntur ui¬
di. quia sicut iam supͣ dictum e̾.
ibi ẽ caput regni. filie uide nͥ im¬
m̾ito accipiuntur gentiles: ꝓꝑter
confessionem fid̾i. Iudas enim
confessio ẽ: & om̃s filie confessio¬
nis. filie uide sunt. Hinc apłe a

Expanded text:
Sion montem ideo intelliguntur JuSion montem ideo intelliguntur Judaei, quia sicut jam supra dictum est, ibi est caput regni. Filiae Judae non immerito accipiuntur Gentiles: sed propter confessionem 239 fidei. Judas enim confessio est: et omnes filiae confessionis, filiae Judae sunt. Hinc Ex A
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ nomen tuum d̾s ubiq t̾rar
diffusum est: sic ⁊ laus tuausq:
cit. Nulla enim t̾ra est: inqua
xͥ nom̃ non sit auditum. Et u̾e
multi erunt iustiqui te lauda-¬
bunt ⁊ quia uisticia plenaest dex¬
t̾atua: quia ꝑ omnipotentiam
tuam. multos iustos ĩa ꝯu̾tisti.
Multi sunt illi qui stabunt addex¬
t̾am tuam. Non solum multiert̃
quistabunt ad sinistram: s ibi erit
plenitudo masse ad dext̾am cons¬
titute. Et iõ letetur mons syon. et
exultent filie uide: id ÷ utq ppłs¬
uidea ⁊ gentilitas. Unde : Opter
uidicia tua dñe. Tu enim udiea¬
tus es uiuos ⁊ mortuos: o seꝑat᷑us
paleas a gͣnis. Et si modo electi tui
paciuntur multas molestias. ad¬
huc int̾ malos positi. quia nondis¬
cͥnuntur ad huc iudicia tua: tune
ꝓfecto erit plenum gaudium ⁊ ꝑ
fecta exultatio: qñ post iudicia da¬
ta auditi sunt. Uenite benedicti
patͥs mei: ꝑcipite regnum qd̵ uo¬
bis ꝑatume̾ ab origine mundi. Per

Expanded text:
omodo nomen tuum Deus ubique terrarum omodo nomen tuum Deus ubique terrarum diffusum est, sic et laus tua usqucit. Nulla enim terra est, in qua Christi nomen non sit auditum. Et vere multi erunt justi, qui te laudabunt; quia justitia plena est dextera tua. Quia per omnipotentiam tuam multos justos jam convertisti. Multi sunt illi, qui stabunt ad dexteram tuam . Non solum multi erunt qui stabunt ad sinistram: sed ibi erit plenitudo massae ad dexteram constitutae: Et ideo 12. Laetetur mons Sion, et exultent filiae Judae. Id est, udaea et Gentilitas. Unde? propter judicia tua, Domine. Tu enim judicaturus es vivos et mortuos, et separaturus paleas a granis : et si modo electi tui patiuntur multas molestias, adhuc inter malos positi, quia non discernuntur adhuc judicia tua: tunc profecto erit plenum gaudium, et perfecta exultatio, quando post judicia data audituri sunt: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum, quod vobis paratum est ab origine mundi . Per
Abbreviated transcription (Latin):
diuit. quodam tpre uidit. Audi¬
uit in ꝓmissioẽ: uidit in exbibi¬
tione. Audiuit in ꝓphia: uidit
ineugłio. Omĩa que mͦ ꝯplentur:
antea ꝓpb̃ata st̃ funoauit autẽ
ciuitatem suam. mittendo filiũ
suum: ut om̃is qͥ eredit inpso
non ꝑeat. s habeat uitam ȩt̾nam.
D ipsã saluator factus est misedia
nostra: de quo eidem dño adlau-¬
dem ipsus eccł̃ia dicit. Suscepi¬
inus deus miscd̃iam tuam: ĩme¬
dio templi tui. Bene mĩa dĩdr̃
nobis d̾s. de quo etiam dr̃ in a-¬
peceata dimittet: misericors xp̃c
dici non potuisset:. S quia ⁊ cul¬
pas dimisit. ⁊ in suꝑ et̾nam uitã
recte inmedio dr̃ positus: quia ad
om̃s eqͣlr̾ se ht̃ : tam ad nobiles ꝗͣ
ad ignobiles: camad idiotas qm
ad sapientes: sicut scͥptũ ẽ. Quic̃q
inuocau̾it nom̃ dm̃: saluus erit.
Et itͣm. Quotquot autem rece¬
ꝑunt eum: dedit eis potestatẽ
filios dĩ fieri. Bene gͦ subiun¬
ctum est. Sedm nomentuum
d̾s: sic ⁊ laus tua in fines t̾re. Qͦ¬

Expanded text:
ire. quodam tempore vidit. Audivit in promissione, vidit in exhibitione. Audivit in Prophetia, vidit in Evangelio. Omnia quae modo complentur, antea prophetizata sunt. Fundavit autem civitatem suam, mittendo Filium suum, ut omnis qui credit in ipso, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Et ipse Salvator factus est misericordia nostra. De quo eidem Domino ad laudem ipsius Ecclesia dicit: 10. Suscepimus Deus misericordiam tuam in medio templi tui. Bene misericordianobis Deus. De quo etiam dicitur in apeccata dimitteret, misericors Christus dici potuisset. Sed quia et culpas dimisit, et insuper aeternam vitam recte in medio dicitur positus, quia ad omnes aequaliter se habet, tam ad nobiles, quam ad ignobiles: tam ad idiotas, quam ad sapientes: sicut scriptum est, Quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit . Et iterum: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Bene ergo subjunctum est: 11. Secundum nomen tuum Deus, sic et laus tua in fines terrae. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
cum parturit. tristiciam habet. Cũ aũ
peꝑerit puerum. iam non meminit
p̾ssure ꝓpt̾ gaudium: qͥa natus :
homo in mundum. Sie peccatͥr
anima qnͣ penitet. magnum do¬
lorem patitur: magnas intͥ se sen¬
tit angustias. Ss postqua fructũ
penitentie. id est absolutionem .⁊
remissionem peccatoꝵ suoꝵ ꝑceꝑ¬
it: iam non memunt pͥssure pe¬
nitentie ꝓpt̾ gaudium salutis.

Expanded text:
cum parit, tristitiam habet. Cum autem cum parit, tristitiam habet. Cum autem peperit puerum, jam non meminit pressurae propter gaudium, quia natus est homo in mundum . Sic peccatrix anima quando poenitet, magnum dolorem patitur, magnas intra se sentit angustias. Sed postquam fructum poenitentiae, id est, absolutionem et remissionem peccatorum perceperit, jam non meminit pressurae poenitentiae propter gaudium salu