comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid respondeant.xii¬
oncupiscite gͦ sermones meos: diligi¬
ce illos et habebitis disciplinam. Cla¬
ra ẽ et quȩ nunquã marcescet sapientia:
et facile uidetur abhis qui diligunt eã.
et inuenitur abhis qui quęrunt illam.
Oreoccupat qui se concupiscunt: ut illis
se prior ostendat. Qui de luce uigilaue¬
rit adillã ñ laborabit: assidentem enim
illam forib fius inueniet. Cogitare gͦ
de illa sensus ẽ. consũmatus: et qui ui¬¬
gilauerit ꝓpter illam cito erit securus:
inuiis suis ostendit se illis hilariter: et
momĩ prudentia occurrit illis. Inicium
emim illius: uerissima ẽ discipline con¬
cupiscentia. Cura gͦ discipline dilectio ẽ.
et dilectio custodia legum illius. ẽ Custo
ditio autem legum: consũmatio incor-¬
facit eẽ. ꝓximum dõ Concupiscentia
itaq sapientie: deducet ad regnũ ꝑpe
tuum. Si gͦ delectamini sedib et sceptris
reges populi: diligite sapientiã ut in ꝑpe¬
tuum regnetis. Diligite lumen sapientie.

Expanded text:
quid respondeant concupiscite ergo sermones meos diligite illos et habebitis disciplinam clara est et quae numquam marcescat sapientia et facile videtur ab his qui diligunt eam et invenietur ab his qui quaerunt illam praeoccupat qui se concupiscunt ut illis se prior ostendat qui de luce vigilaverit ad illam non laborabit adsidentem enim illam foribus suis inveniet cogitare ergo de illa sensus est consummatus et qui vigilaverit propter illam cito erit securus in uiis ostendit se illis hilariter et in omni prouidentia occurrit illis. initium enim illius uerissima est disciplinae concupiscentia. cura ergo disciplinae dilectio est, et dilectio custoditio autem legum consummatio infacit esse proximum Deo. Concupiscentia itaque sapietua. Si ergo delectamini sedibus et stemmatibus, reges populi, diligite sapientiam, ut in perpetuum regnetis cum ea. Diligite lumen sapientiae,
Abbreviated transcription (Latin):
bus leonum. de montib pardorum.
Uulnerasti cor meum soror mea spon¬
sa. uulnerasticor meum: in uno ocdoꝵ
tuorũ. et in uno crine colli tui. Qũ
pulchre sunt mammȩ tuȩ: soror mea
sponsa. Pulchriora ubera tua uino: et
odor unguentorum tuorũ suꝑ omnia
aomata. Tauus distillans labia tua
sponsa. mel et lac sub lingua tua: et o¬
doruestim̃toꝵ tuoꝵ sicut odor thuris.
Hortus conclusus soror mea sponsa:
hortus conclusus fons signatus. Emis¬
siones tuȩ ꝑadisus malorũ punicorũ cũ
pomorũ fructib.cipri cũ nardo. nar-
dus et crocus. fistula et cinnamoniũ.
et uniuersis lignis libani. mirra et
aloe. cum omib pͥmis unguentis: fons
hortoꝵ. puteus aquarũ uiuentium quȩ
fluunt impetu de libano. Surge a¬

Expanded text:
e montibus pardorum vulnerasti cor meum soror mea sponsa vulnerasti cor meum in uno oculorum tuorum et in uno crine colli tui quam pulchrae sunt mammae tuae soror mea sponsa pulchriora ubera tua vino et odor unguentorum tuorum super omnia aromata favus distillans labia tua sponsa mel et lac sub lingua tuador vestimentorum tuorum sicut odor thuris. Hortus conclusus, soror mea sponsa, hortus conclusus, fons signatus. Emissiones tuae paradisus malorum punicorum cum pomorum fructibus. Cypri cum dus, et crocus, fistula, et cinnamomum, cum universis lignis Libani, myrrha, et aloe cum omnibus primis unquentis. Fons hortorum, puteus aquarum viventium, quae fluunt impetu de Libano .
Abbreviated transcription (Latin):
cum cantico. es magnisicaba eum
in lauor. Ei placebitdre superni¬
tulum norellum. cornua predu¬
centem et ungulas. Sidiant pau.¬
peres et lasentur. quaenite eeuin es
minet aniia uestroc. Quonicm.
ex audinit pauperes dominus. et
uincios suos non despeait. Pau¬
dentilum cceli es terra. mare et
omnia reptilia in eis. Quoniam
eeus saluam facier sion. es rdifi¬
cabuntur critote Indae. U inha¬
bitabunt ibi. et harisate acquirent
eam. Et semen senomim esus possi-¬
debu eum. et qui diligunt nomen
esus habitabunt in ea.

Expanded text:
cabo eum in laude. Et placebit Deo super vitulum novellum, cornua producentem et ungulas. Videant pauperes et laetentur: quaerite Deum, et vivet anima vestra. Quoniam exaudivit pauperes Dominus: et vinctos suos non despexit. Laudent illum coeli et terra: mare, et omnia reptilia in eis. Quoniam Deus salvam faciet Sion: et aedificabuntur civitates Judae. Et inhabitabunt ibi, et haereditate acquirent eam. Et semen servorum ejus possidebit eam, et qui diligunt nomen ejus, habitabu
Abbreviated transcription (Latin):
niludinem euam. Ne prosicias me
intempore senictutis. cum desecens
pirtus mea ne derelinquas mo. Euia
dicerunt inimici mei mihi. et quicus¬
todiebantanimam. consilium fecerans
iñ unum Cicente deus deriliquit cum.
perrequimini et comprbendite eũ quia
non estqui er spias. Ocur ne elongoris
la meo. Deus meus in auailium meum
respice. Ghonsondantur et de preient de¬
sciant detruhente anima mex. os. en.¬
antur contusiono es pudore. quiqua¬
runt mala mihi. Ego autem semper. pe¬
rabo. ciadiiciam. superomnem laude
tuam. O: meum annunciabu iustisiã
tuam. totadie salalar tuum. suoruiã
non cogreri luteraturam. intcibe in

Expanded text:
. Ne projicias me in tempore senectutis, cum defecerit virtus mea, ne derelinquas me. Quia dixerunt inimici mei mihi, et qui custodiebant animam meam consilium fecerunt in unum. Dicentes, Deus dereliquit eum; persequimini et comprehendite eum, quia non est qui eripiat. Deus, ne elongeris a me, Deus meus in auxilium meum respice. Confundantur et deficiant detrahentes animae meae, operiantur confusione et pudore, qui quaerunt mala mihi. Ego autem semper sperabo, et adjiciam super omnem laudem tuam. Os meum annuntiabit justitiam tuam, tota die salutare tuum. Quoniam non cognovi lit
Abbreviated transcription (Latin):
somũ surgentiũ: dnẽ in ciuitate tua
iaginẽ ipsorũ ad nichilũ rediges.
Quia in flãmatũ ẽ cormeũ et renes
mei cõmutati sunt: et ego ad nichilũ
redactus sũ et nesciui. Ut nuim̃tũ fa¬
ctus sũ apud te: et ego sẽꝑ cecum.
Tenuisti manũ dexterã meã et in uo¬
luntate cua deduxisti me et cũ głia
suscepisti me.Quid enim mͥẽ. incelo:¬

Expanded text:
tate tua imaginem ipsorum ad nihilum rediges. Quia inflammatum est cor meum, et renes mei commutati sunt; et ego ad nihilum redactus sum, et nescivi. Ut jumentum factus sum apud te, et ego semper tecum. Tenuisti manum dexteram meam; et in voluntate tua deduxisti me, et cum gloria suscepisti me. Quid enim mi
Abbreviated transcription (Latin):
tina. Gonsundantur etreuereantur
qui quaerunt animam meam. Mer¬
iuntur retrorsum et crabescuni. qui
ueluni mihi mala. Auenantur sta.¬
tim crubescentes. qui dicunimihi.

Expanded text:
ns: confundantur et reuereantur, qui quaerunt animam meam: auertantur retrorsum et erubescant, qui cogitant mihi mala. auertantur statim erubescentes, quidicunt mihi:
Abbreviated transcription (Latin):
filiis matris mee. Qm̃ zelus domus
tuȩ comedit me: et opꝓbria exꝓ¬
brantium tibi ceciderunt suꝑ me.
Et oꝑui inieiumo ammam meam:
et factum ẽ. in opꝓbriũ mͥ. Et po¬
sui uestimentũ meũ ciliciũ: et factꝰ
sum illis in ꝑabolam. Aduersũ me
loquȩbant᷑ qui sedebant in porta:
et inme psallebant qui bibebant ui¬

Expanded text:
filius matris meae. Quia zelus domus tuae comedit me, et opprobrium exprobrantium tibi cecidit super me. Et flevi in jejunio animam meam, et factum est in opsui uestimentum meum saccum, et factus sum illis in parabolam. aduersum me detrahebant, qui sedebantinporta, et in me psallebant, qui bibebant ui
Abbreviated transcription (Latin):
meã fel: et insiti mea potauerunt
me aceto. Fiat mensa eorũ coram
ipsis in laqueum et in retribuuides
et in scandalum. Obescurentur
eorum semper incurua. Efunde super
eos iram tuam. et suror ine tuae com¬
prehendar eos. hat haliido corum
desertae. et intobernaeulis earrim
non sit qui inhabitet. Quoniam
quem iupercuss isti persecuti sunt.
ei supir dalorim uulnerum eoram
aodiocrumt. Appone iniquitatem

Expanded text:
meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto. Fiat mensa eorum coram ipsis in laqueum, et in retributionem, et in scandalum. Effunde eorum semper incurva. Effunde super eos iram tuam . et furor irae tuae comprehendat eos. Fiat habitatio eorum deserta: et in tabernaculis eorum non sit, qui inhabitet. Quoniam quem tu percussisti, persecuti sunt: et super dolorem vulnerum meorum addiderunt. Appone iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
tela et flamina iaciebantur: ex qus
ec cecitate confusi et repleti ꝑturli¬
cione cadebant. Int̾fecci sunt ainꝰ
uigntimilia quingenti: et equites
sexcenti. Timotheus autem confu¬¬
git ingazara p̃sidium munitum.
cin preerat cereas: machabeus au¬
tem et qui cum eo erant letantes
obsederunt p̃sidium dieb quatuor
At hii qui inturrib erant loci furm.¬
tate confisi: supramodum maledice.¬
bant. et sermones nefandos iacta¬
illucesceret: uiginti iuuenes ex
his qui cum machabeo erant accen.¬
si animis ꝓpter blasphemiam: ui¬
riliter accesserunt ad murum. Et
feroci ammo incedentes. curres por
ꝑ continuum autem biduum p̃s¬
dio uastato. tiotheum occultant̃
occiderunt. Quib gestis: in ymnis
et confessionib benedicebant do¬
minum qui magna fecit cum isł.

Expanded text:
tela et fulmina iaciebant ex quo tela et fulmina iaciebant ex quo et caecitate confusi et repleti perturbatione cadebant interfecti sunt autem viginti milia quingenti et equites sescenti Timotheus autem confugit in Gazara praesidium munitum cui praeerat Caereas Macchabeus autem et qui cum eo erant laetantes obsederunt praesidium diebus quattuor at hii qui in turres erant loci firmitate confisi super modum maledicebant et sermones nefandos iactabant nlucesceret viginti iuvenes ex his qui cum Macchabeo erant accensi animis propter blasphemiam viriliter accesserunt ad murum et feroci animo incedentes ascendebant per continuum autem biduum praesidio vastato Timotheum occultantem occiderunt quibus gestis in hymnis et confessionibus benedicebant Dominum qui magna fecit cum Israhel
Abbreviated transcription (Latin):
iuginti milib ꝑemit
imotheus qui primus auideis
fuerat suꝑatus. conuocat exerci-¬
tum ꝑegrine multitudinis. et con-¬
gregato exercitu asiano aduenit
quasi armis iudeam capturus. Ma-¬
chabeus autemet qui cum ipso erait
apꝓpiante illo dep̃cabantur dnm.
caput terra asꝑgentes. lumbosq ci-¬
liciis p̃cincti. adaltaris crepidinem
ꝓuoluti. ut sibi ꝓpicius. inmincis
autem eorum ẽẽt inimicus: et ad¬
uersaretur sicut lex dicit. Et ita
post orationem sumptis armis.
longius de ciuitate ꝓcedentes. et
ꝓximmi hostib effecti: residerunt.
Primo autem solis ortu utriq com¬
imserunt: isti quidẽ uictorie. et ꝓs¬
peritatis sponsorem cum uirtite do¬
minum habentes. illi autem ducen
belli ammum habebant. Sed cun
uehemens pugna ẽẽt. apparuerant
aduersariis de cȩlo uiri quinq in
equis cum frenis aureis decoer du¬
catum iudeis prestantes. Ex quib
duo machabeum medium habentes
armis suis circum septũ incolumen
conseruabant: maduersarlos ause

Expanded text:
iginti milia peremit Timotheus qui prius a Iudaeis fuerat superatus convocato exercitu peregrinae multitudinis et congregato exercitu asiano advenit quasi armis Iudaeam capturus Macchabeus autem et qui cum ipso erant adpropiante illo deprecabantur Deum caput terra aspergentes lumbosque ciliciis praecincti ad altaris crepidinem provoluti ut sibi propitius inimicis autem eorum esset inimicus et adversaretur sicut lex dicit et ita post orationem sumptis armis longius de civitate procedentes et proximi hostibus effecti resederunt primo autem solis ortu utrique commiserunt isti quidem victoriae et prosperitatis sponsorem cum virtute Dominum habentes illi autem ducem belli animum habebant sed cum vehemens pugna esset apparuerunt adversariis de caelo viri quinque in equis frenis aureis decori ducatum Iudaeis praestantes ex quibus duo Macchabeum medium habentes armis suis circumseptum incolomem conservabant in adversarios autem
Abbreviated transcription (Latin):
tera tua inueniat om̃s qui te oderun.
Pones eos ut clibanum ignis in temꝑe
uultus tui dñs in ira sua conturba¬
bit eos et deuorabit eos ignis. Fructũ
eorũ de terra ꝑdes: et semen eorum
a filiis hominum. Qm̃ declinauerunt
in te mala: cogitauerunt consilia que
ñ potuerunt stabilire. Qm̃ pones cos¬

Expanded text:
oderunt. Pones eos ut clibanum ignis  in tempore vultus tui. Dominus in ira sua conturbabit eos  et devorabit eos ignis. Fructum eorum de terra perdes  et semen eorum a filiis hominum. Quoniam declinaberunt in te mala  cogitaberunt consilium, quod non potuerunt stabilire. Q
Abbreviated transcription (Latin):
multo enĩ magis meliꝰ ꝑmanere autem
incarne necessariũ ẽ: ꝓpter uos. Et hoc
confidens. scio quia manebo. et ꝑmanebo
omĩb uob̃ad ꝓfectũ ur̃m et gaudiũ fidĩ.
ut gratulatio ura abundet in xp̃o iħu.
in me ꝑmeũ aduentũ iterũ aduos. Tan¬
tum digne euangłio xp̃i conuersemini.
ut siue cũ uenero. et uidero siue absens
audram de uob̃ quia statis in uno spu u
nanimes. collaborantes fide euangelis. et
in nullo treamini abaduersariis: que ẽ
illis causa ꝑditionis uob aut̃ salutis.
Et hoc adõ. quia uob datũ ẽ ꝓ xp̃o.¬
ñ solũ ut in eũ credatis. sedetiã uit ꝓiuo
patiamim id: certam̃ habentes quale
et uidetisinme: et nunc audistis de me

Expanded text:
multo magis melius permanere autem in carne magis necessarium est propter vos et hoc confidens scio quia manebo et permanebo omnibus vobis ad profectum vestrum et gaudium fidei ut gratulatio vestra abundet in Christo Iesu in me per meum adventum iterum adtum digne euangelio Christi conuersamini, ut siue cum uenero et uidero uos, siue absens audiam de uobis, quia statis in uno spiritu unanimes, conlaborantes fide euangelii, et in nullo terreamini ab aduersariis, quae est in illis causa perditionis, uobis autem salutis: et hoc a deo. quia uobis donatum est pron solum ut in eum credatis, sed etiam ut pro illo patiamini, idem certamen habentes, quale et vidistis in me, et nunc auditis de me
Abbreviated transcription (Latin):
quo dne auerces in finem: exardes¬
cet sicut ignis ira tua. Memorare
quȩ mea substantia: nunquid enim
uane constitiusti om̃s filios hominũ.
Quis ẽ. homo qui uiuet et ñ uidebit
mortem: eruet animam suã de manu
inferi. Ubi sunt miscđiȩ tuȩ antiquȩ
dnẽ. sicut iurasti dauid inueritate
cua. Memor esto dñe opꝓbrii seruo¬
rũ cuorũ: qđ continui insinu meo¬

Expanded text:
quo, Domine, avertis in finem, exardescet sicut ignis ira tua? Memorare quae mea substantia: nunquid enim vane constituisti omnes filios hominum? Quis est homo qui vivet, et non videbit mortem? eruet animam suam de manu inferi. Ubi sunt misericordiae tuae antiquae, Domine, sicut jurasti David in veritate tua? Memor esto, Domine, opprobrii servoru
Abbreviated transcription (Latin):
auxiliabitur ei: et brachiũ meũ con¬
firmauit eum. Nichil ꝓficiet immi-¬
cus ineo: et filius iniquitatis non ap¬
ponet nocere eum. Et concidã a fa
tas mea et miscdia mea cũ ipso: et in
nomine meo exaltabitur cornueuis.
Et ponam in mari manũ eius: et in¬

Expanded text:
brachium meum confortabit eum. nihil proficiet inimicus in eo, et filius iniquitatis non adiciet nocere eum. et concidam inimitas mea et misericordia mea cum ipso, et in nomine meo exaltabitur cornum eius. et ponam in mari manu
Abbreviated transcription (Latin):
motũ autem fluctuum eius cumiti¬
gas. Tu humiliasti sicut uulneratum
suꝑbum: inbiachio uirtutis tuȩ disꝑ¬
sisti mimicos cuos. Tui sunt celi et tua
Etra orbem t̾re et plenitudinem eius
cu fundasti: aquilonẽ et mare tu
creasti. Thabor et hermon in nomine
tuo exultabunt: tuum brachiũ cum
potentia. Hrmetur manꝰ tua. et exal¬
cetur dextera tua: iusticia et iudiciũ

Expanded text:
eius tu mitigas tu humiliasti sicut vulneratum superbum in brachio virtutis tuae dispersisti inimicos tuos tui sunt caeli et tua est terra orbem terrae et plenitudinem eius tu fundasti aquilonem et mare tu creasti Thabor et Hermon in nomine tuo exultabunt tuum brachium cum potentia firmetur manus tua et exaltetur dextera
Abbreviated transcription (Latin):
huc ueni: primo quidem utilita¬
cib regis fidem seruans. scđo au-¬
tem etiam ciuib consulens. Nam
illorum prauitate uniuersũ genus
nr̃m non minime uexatur. Sed his
singulis oro rex cognitis: et regioni
et generi scđm ꝓuulgatam omnib
humanitatem tuam ꝓspice. Nam
quãdiu suꝑ ẽ. iudas: impossibile ẽ.
suꝑ ẽẽ negociis. Talib autem ab hoc
dictis: et ceteri amici hostiliter ha-¬
bentes aduersus iudam inflãma¬
uerunt demetrium. xluiii

Expanded text:
huc veni primo quidem utilitahuc veni primo quidem utilitatibus regis fidem servans secundo autem etiam civibus consulens nam illorum pravitate universum genus nostrum non minime vexatur sed his singulis oro rex cognitis et regioni et generi secundum pervulgatam omnibus humanitatem tuam prospice nam quamdiu superest Iudas inpossibile est pacem esse negotiis talibus autem ab hoc dictis et ceteri amici hostiliter habentes adversus Iudam inflammaverunt Demetrium qui
Abbreviated transcription (Latin):
ed post triennii tempris cogno¬
uit iudas et qui cum eo erant
demetrium seleuci cum multitu-¬
dine ualida et nauib ꝑ portum
tripolis ascendisse ad loca opor¬
tuna: ec cenuisse regiones aduer-¬
sus antiochum et eius ducem lisi-¬
am. Alchimus autem quidã qui
summus sacerdos fuerat sed uo-¬
luntate coinquinatus ẽ temꝑi¬
bus commixtionis considerans
nullo modo sibi eẽ salutem. neq
accessum adaltare: uenit ad re-¬
gem demetrium centesimo qͥn-¬
qua gesimo anno offerens ei au¬
ream coronam et palmam. super
hec et talos qui templi ẽẽ uide¬
bantur. Et ipsa quidem die siluit.
Tempus autem oportunum dem̃¬
ciȩ suȩ nanctus. conuocatus ade¬
metrio. ad consilium. et int̃rogat᷑
quib reb et consiliis iudei nite-¬
rentur: respondit. Ipsi qui dicunt᷑
assidei iudeorum. quib pre ÷ iudas
machabeus. bella nutriunt. et
seditiones mouent: nec paciunt᷑
regnum eẽ. quietum. Nam et e-¬
go defraudatus parentum głra.
dico autem fummo sacerdocio

Expanded text:
ed post triennii tempus cognovit Iudas et qui cum eo erant Demetrium Seleuci cum multitudine valida et navibus per portum Tripoli ascendisse ad loca oportuna et tenuisse regiones adversus Antiochum et eius ducem Lysiam Alchimus autem quidam qui summus sacerdos fuerat sed voluntarie coinquinatus est temporibus commixtionis considerans nullo modo sibi esse salutem neque accessum ad altare venit ad regem Demetrium centesimo quinquagesimo anno offerens ei auream coronam et palmam super haec et tallos qui templi esse videbantur et ipsa quidem die siluit tempus autem oportunum dementiae suae nanctus convocatus a Demetrio ad consilium et interrogatus quibus rebus et consiliis Iudaei niterentur respondit ipsi qui dicuntur Asidei Iudaeorum quibus praeest Iudas Macchabeus bella nutriunt et seditiones movent nec patiuntur regnum esse quietum nam et ego defraudatus parentum gloria dico autem summo sacerdotio
Abbreviated transcription (Latin):
et disꝑdidit eos. Et dedit erugini
fructus eorũ et labores eorũ locuste.
Et occidit in grandine uineas eoꝵ
et moros eorũ inpruma. Et tradidit
grandini ium̃ta eorũ: et possessionẽ
eorum igni. Misit in eos iram indig¬
nationis suȩ. indignationẽ et iram.
et tribulationẽ immissionẽ ꝑ angłos
malos. Uiam fecit semitte ire sue ñ

Expanded text:
dit eos et dedit erugini fructus eorum et labores eorum lucustae et occidit in grandine vineam eorum et moros eorum in pruina et tradidit grandini iumenta eorum et possessionem eorum igni misit in eos iram indignationis suae indignationem et iram et tribulationem inmissionem per angelos ma
Abbreviated transcription (Latin):
uit. In omnib his peccauerunt ad¬
huc: et ñ credider̃ in mirabilib enis.
Et defecer inuanitate dies eorum:
et anni eorũ cũ festinatione. Cum
occideret eos quȩrebant eũ et reuer¬
tebant᷑. et dilucło ueniebant ad eũ.
Et rememorati st̃ quia ds̃ adiutor¬

Expanded text:
vit in omnibus his peccaverunt adhuc et non crediderunt mirabilibus eius et defecerunt in vanitate dies eorum et anni eorum cum festinatione cum occideret eos quaerebant eum et revertebantur et diluculo veniebant ad Deum et rememorati sunt quia D
Abbreviated transcription (Latin):
apientia laudabit animiã t¬
suam: et in dõ honorabitur. et
inmedio populi sui gloriabitur.
et in accłiis altissimi aꝑiet os suum. et
in conspectu uirtutis illius gloriabit᷑.¬
et in medio populi exaltabitur. et in

Expanded text:
apientia laudabit animam suam: et in Domino honorabitur. In medio populi sui gloriabitur: et in ecclesiis altissimi aperiet os suum: et in conspectu virtutis illius honorabitur. In m
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc sicient. Qui audit me ñ con¬
fundetur: et qui oꝑantur in me ñ
peccabunt. Qui elucidant me. uitã
et̃nã habebunt. Haec omĩa: liber ui¬
te et testam̃tũ altissimi. et agnitio.
ueritatis. Legem mandauit moyses
inp̃ceptis iusticiarum: et heredita¬
tem domui iacob et isrł ꝓmissionis.
Posuit dauid puero suo excitare
regem exipso fortissimũ: in throno
honoris sedentem in semptt̃nũ. Qui
implet quasi phison sapientiam:
et sicut tigris in dieb nouorũ. Qui
adimplet quasi euphrates sensum.
qui multiplicat quasi iordanis in
temꝑe messis. Qui mitcit discipli¬
nam sicut lucẽ: et assistens quasi
geon indie uindemie. Qui ꝑficit
primus scire ipsam: et infirmior ũ
inuestigabit eam. A mari eni ha¬
bundabit cogitatio eius: et consili¬
umulius in abrsso magna. Ego sa¬
pientia effudi flumina: ego quasi
trames aquȩ immense de fluuio.
Ego quasi fluuius dorix: et sicis¬
uiros potentes gnans migrare fecit.
ciuagati sunt in gentib alienis. Pecca¬

Expanded text:
nt qui audit me non confundetur et qui operantur in me non peccabunt qui elucidant me vitam aeternam habebunt haec omnia liber vitae testamentum Altissimi et agnitio veritatis legem mandavit Moses in praeceptis iustitiarum et hereditatem domui Iacob et Israhel promissionis posuit David puero suo excitare regem ex ipso fortissimum in throno honoris sedentem in sempiternum qui implet quasi Phison sapientiaet sicut Tigris in diebus novorum. Qui adimplet quasi Euphrates sensum; qui multiplicat quasi Jordanis in tempore messis. Qui mittit disciplinam sicut lucem: et assistens quasi Gehon in diebus vindemiae. Qui perfecit primum scire ipsam, et infirmior non investigavit eam. A mari enim abundavit cogitatio ejus, et consilium ipsius in abysso magna. Ego saptrames aquae immensae de fluvio. Ego quasi fluvius Dorix, et siccit et vagati sunt in gentibus alienis pecca
Abbreviated transcription (Latin):
piuntur hamo. et sicut aues cõp̃hen¬
duntur laquȩo. sic capiunt᷑ homines
temꝑe malo. cum eis ex templo suꝑue¬¬
nerit. Hanc quoq uidi sub sole sapi¬
entiam et ꝓbaui maximam. Ciuitas
parua. et paucunea uiri. Uenit con-¬
tra eam rex magnus. et uallauit eam:
extruxitq munitiones ꝑ girũ. et ꝑ¬¬
fecta ẽ. obsidio. Inuentusq in ea uir
sapientiam suã: et nullus deinceps
recordatus ẽ. hominis illius pauꝑis.
Et dicebam ego meliorẽ ẽẽ. sapientiã
fortitudine. Quomͦ gͦ sapientia pau-¬
ꝑis contẽpta ẽ. et uerba eius ñ sunt au¬
dita: Uerba sapientium audiuntur
in silentio: plusquã clamor pͥncipis
inter stultos. Melior ẽ sapientia ꝗ
arma bellica: et qui in uno peccauerit.
multa bona ꝑdet.

Expanded text:
piuntur hamo et sicut aves conprehenpiuntur hamo et sicut aves conprehenduntur laqueo sic capiuntur homines tempore malo cum eis extemplo supervenerit hanc quoque vidi sub sole sapientiam et probavi maximam civitas parva et pauci in ea viri venit contra eam rex magnus et vallavit eam extruxitque munitiones per gyrum et perfecta est obsidio inventusque in ea vir sapientiam suam. Et nullus deinceps recordatus est hominis illius pauperis. Et dicebam ego, meliorem esse sapientiam fortitudine. Quomodo ergo sapientia pauperis contempta est, et verba ejus non sunt audita? Verba sapientium audiuntur in silentio, plus quam clamor principis inter stultos. Melior est sapientia, quam arma bellica: et qui in uno peccaverit, multa bona perdet.
Abbreviated transcription (Latin):
nec habent ultra mercedem: quia obli¬
uioni tradita ẽ. memoria eorũ. Amor
quoq et odium. et inuidiȩ simul ꝑi¬
erunt: nec habent partẽ in hoc scło. et
inope qđ subsole geritur. T̃ lade eigo¬
et comede in leticia panem tuum. et bibe
cum gaudio uinum tuum: quia deo
placent oꝑa tua. Omni temꝑe sint ue¬
stimenta tua candida: et oleũ de capite
cuo non deficiat. ꝑfruere uita cũ uxore
cuȩ. qui dati sunt tibi sub sole. omni tẽ¬
ꝑe uanitatis tue. Haec ẽ. enim pars in
uita et in labore tuo quo laboras sub so-¬
le. Qdcũq potest manus cua facere. in¬
stanter oꝑare: quia nec opus. nec ratio.
nec scientia. nec sapientia erunt apud
inferos quo tu ꝓperas. Uerti me alio.
uidiq subsole nec uelocium eẽ. cursũ.
nec forcium bellum. nec sapientiũ panẽ.
nec doctorũ diuitias. nec artificũ grãm.
sed tempus casumq in omnib. Nescit
homo finem suum: sed sicut pisces ca-¬

Expanded text:
nec habent ultra mercedem: quia oblinec habent ultra mercedem: quia oblivioni tradita est memoria eorum. Amor quoque, et odium, et invidiae simul perierunt, nec habent partem in hoc saeculo, et in opere quod sub sole geritur. Vade ergoet comede in laetitia panem tuum, et bibe cum gaudio vinum tuum: quia Deo placent opera tua. Omni tempore sint vestimenta tua candida, et oleum de capite tuo non deficiat. Perfruere vita cum uxore,bilitatis tuae: qui dati sunt tibi sub sole omni tempore vanitatis tuae, Haec est enim pars in vita, et in labore tuo, quo laboras sub sole. Quodcumque potest manus tua facere, instanter operare: Quia nec opus, nec nec scientia nec sapientia erunt apud inferos quo tu properas verti me alio vidique sub sole nec velocium esse cursum nec fortium bellum nec sapientium panem nec doctorum divitias nec artificum gratiam sed tempus casumque in omnibus nescit homo finem suum sed sicut pisces ca
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ fiunt sub sole. et quanto plus la¬
borauerit ad quȩrendũ. tanto minus
inueniat. Etiam si dixerit sapiens se nos¬
se ñ poterit reꝑire. Omĩa hȩc tractaui
incorde meo: ut curiose intelligerem.
Tunt iusti atq sapientes: et. xuiii¬
oꝑa corũ in manu dĩ. Et tamen
nescit homo utrum amore an odio dig¬
nus sit: sed omna infuturum seruan¬
tur incerta. eo quod uniuersa aquȩ
euemant iusto et impio. bono et ma-¬
lo. mundo et immundo. immolanti
uictimas: et sacrificia conteninenti. Si.¬
cut bonus: sic et peccator. Ut ꝑiurus:
ita et ille qui uerũ deierat. Hoc ẽ. pessi-¬
eadem cunctis eueniunt. Unde et cor-¬
da filioꝵ hominum impsent᷑ malicia
et contẽptu inuita sua: et pꝰ hac adinfe-¬
ros deducentur. Nemo ẽ. qui semꝑui-
uat: et qui huius rei habeat fiduciam.¬
Melior ẽ. canis uitus: leone mortuo.
Uiuentes enim sciunt se ẽẽ morituros:
mortui uͦ nichil nouerunt amplitis.

Expanded text:
quae fiunt sub sole et quanto plus laquae fiunt sub sole et quanto plus laboraverit ad quaerendum tanto minus inveniat etiam si dixerit sapiens se nosse non poterit repperire omnia haec tractavi in corde meo ut curiose intellunt justi ac sapientes, et opera eorum in manu Dei: et tamen nescit homo, utrum amore an odio dignus sit: sed omnia in futurum reservantur incerta, eo quod universa aeque eveniant justo et impio, bono et malo, mundo et immundo, immolanti victimas, et sacrificia contemnenti: sicut bonus, sic et peccator: ut perjurus, ita et ille, qui verum dixerat. Hoc est pessieadem cunctis eveniunt: unde et corda filiorum hominum implentur malitia et contemptu in vita sua, et post haec ad inferos deducentur. Nemo est qui semper vivat, et qui hujus rei habeat Melior est canis vivus leone mortuo. Viventes enim sciunt se esse morituros. Mortui vero nihil noverunt amplius,
Abbreviated transcription (Latin):
tenim quia ñ ꝓfertur cito contra.
malos sententia: absq ullo timore
filii hominum ꝑpetrant mala. At¬
tam̃ peccator ex eo quod centies facit
malum. et ꝑ pacientiã sustentatur. qo
cognoui qđ erit bonum timentib dũ
qui uerentur faciem eius. Non sit bo¬
num impio nec ꝓlongentur dies cus
sed quasi umbra transcant qui ñ times
faciem dñi. Est et alia uanitas: quȩ su¬
ꝓueniunt quasi oꝑa egerint impiorũ.
et sunt impii qui ita securi sunt quasi
ustorum facta habeant. Sed et hoc ua¬
nissimum iudico. Laudaui gͥ leticiam:
qđ ñ eẽt homini bonum subsole. nisi
qd comederet et biberet. atq gauderet.
et hoc solum secum auferret de labore
suo. in dieb uite quos dedit ei ds subsole.
et apposui cor meum ut scirem fapientiã
et intelligerem distinctionem eorum¬
quȩ uersantur in terra. Est homo qui
dieb et noctib somnum ocłis ñ capit.
et intellexi qđ omĩum oꝑum dĩ nullã
posset inuenire homo rationẽ eorum

Expanded text:
tenim quia non profertur cito contra malos sententia, absque ullo timore filii hominum perpetrant mala. Attamen peccator ex eo quod centies facit malum, et per patientiam sustentatur, Ego cognovi quod erit bonum timentibus Deum, qui verentur faciem ejus. Non sit bonum impio, nec prolongentur dies ejus, sed quasi umbra transeant qui non timent faciem Dei. Est et alia vanitas, quae oveniunt, quasi opera egerint impiorum. Et sunt impii, qui ita securi sunt, quasi justorum facta habeant: sed et hoc vanissimum judico. Laudavi igitur laetitiam, quod non esset homini bonum sub sole, Nisi quod comederet, et biberet, atque gauderet: et hoc ssuo in diebus vitae quos dedit ei Deus sub sole et adposui cor meum ut scirem sapientiam et intellegerem distentionem quae versatur in terra est homo qui diebus ac noctibus somnum oculis non capit et intellexi quod omnium operum Dei nullam possit homo invenire rationem eorum
Abbreviated transcription (Latin):
os meũ in tribulatione mea: holocau.¬
sta medullata offeram tibi cũ incenso
arietũ: offeram. tibi bouescum hircis.
Dp̃ Uenite audite et narrabo om̃s qͥ
timetis dm̃: quanta fecit amme meȩ
Adipsum ore meo clamaui: et exulta¬¬
ui sublingua mea. Iniquitatẽ si aspe¬¬
xi incorde meo: ñ exaudiet dñs. ꝓp¬

Expanded text:
meum in tribulatione mea. Holocausta medullata offeram tibi cum incenso arietum, offeram tibi boves cum hircis. Venite et audite, et narrabo omnes qui timetis Deum, quanta fecit animae meae. Ad ipsum ore meo clamavi, et exsultavi, sub lingna mea. Iniquitatem si aspexi in corde meo, non exaudiet Dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ demonia: dñs autem cęlos fe-¬
cit. Confessio et pulchritudo in cons¬
pectu eius: scĩmonia et magnificen¬
tia in scĩficatione eius. Afferte dnõ
patrie gentium afferte dño głiamet
honorem: afferte dño głiam nomini
eius. Tollite hostias et introite ma-
tria eius: adorate dñm inatrio scõ eiꝰ.¬

Expanded text:
elos fecit. Confessio, et species in conspectu eius  sanctitas, et magnificentia in sanctificatione eius. Afferte Domino patriae gentium, afferte Domino gloriam et honorem  afferte Domino gloriam nomini eius. Tollite hostias, introite in atria eius, adorate Dominum in aula
Abbreviated transcription (Latin):
nec lum̃ a tenebris cõp̃hensũ fuisse te-¬
statur: primũ signũ ponens qđ innup-¬
tiis fecit dns̃. et ostendens quod erat.
ipse legentib demonstraret. qđ ubi
dñs inuitatur deficere nuptiarũ.
uinũ debeat. ut ueterib immutatis.
noua omĩa quȩ a xp̃o instituunt᷑

Expanded text:
 a tenebris comprehensum fuisse testatur: primum signum ponens quod in nuptiis fecit Deus, ut ostendens quod erat, ipse legentibus demonstraret quod ubi Dominus invitatur, deficere nuptiarum vinum debeat, ut, veteribus immutatis, nova omnia quae a Christo instituuntur
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe ꝑfecta sunt. Et hoc uirgini de¬
bebatur. Quoꝵ tam̃ uł scriptorum
temꝑum dispositio. uł librorũ ordi¬
natio. ideo ꝑ singula anobis ñ expo-¬
nitur: ut sciendi necessario collato.
et quęrentib fructus laboris et deo
magisterii doctrina seruetur.

Expanded text:
hoc Virgini debebatur: quorum tamen vel scriptorum in tempore dispositio, vel librorum ordinatio, ideo per singula a nobis non exponitur, ut, sitienti desiderio dilato, et quaerentibus fructus laboris, et Deo magisterii doctrina servetur.
Abbreviated transcription (Latin):
fidt in ea coruiri sui: et spoliis non in-¬
digebit. Reddet ei bonũ et ñ malum:
omnib dieb uitȩ suȩ. Quęsiuit lanam
et linum: et oꝑata ẽ. consilio manuũ
suarum. Facta ẽ. quasi nauis institoris:
de longe portat panẽ suũ. De nocte
surrexit. deditq p̃dam domesticis suis.
et cibaria ancillis suis. Considerauit
agrum et emit eum: de fructu manu¬
um suarũ plantauit uineam. Accin¬
xit fortitudine lumbos suos: et robo¬
rauit brachium suum. Eustauit et¬
uidit. quia bona ẽ. negociatio eius:
ñ extinguetur in nocte lucerna illius.
Manum suam misit ad forcia: et digi-¬
tieius app̃hender̃ fusum. Manum
suam aꝑuit inopi: et palmas suas exten¬
dit ad pauꝑem. Non timebit domui
suȩ a frigore niuis: om̃s enim domesti

Expanded text:
sui: et spoliis ejus non indigebit. Reddet ei bonum et non malum: omnibus diebus vite sue. Quesivit lanam: et linum: et operata est consilio manuum suarum: facta est quasi navis institoris: de longe portans panem suum. Et de nocte surrexit: deditque predam domesticis suis et cibaria ancillis suis. Consideravit agrum et emit eum. De fructu manuum suarum plantavit vineam. Accinxit fortiter lumbos suos: et roboravit brachium suum. Gustavit: quia bona est negociatio ejus: non extinguetur in nocte lucerna illius. Manum suam misit ad fortia: et digiti ejus apprehenderunt fusum. Manum suam aperuit inopi: et palmas suas extendit ad pauperes. Non timebit domui sue a frigoribus nivis: omnes
Abbreviated transcription (Latin):
h. Offender̃ enim in lapidẽ offensionis
et petram scandali. et omĩs qui credide-
eratio addm̃ fit ꝓillis in salutẽ. Testimo¬
nium enim ꝑhibeo illis qđ emulationẽ
qẽdĩhabent. sed ñ scđm scientiã. Ignorantes

Expanded text:
 in Sion lapidem offensionis, et petram scandali: et omnis qui credit incratio ad Deum, fit pro illis in salutem. Testimonium enim perhibeo illis, quod aemulationem Dei habent
Abbreviated transcription (Latin):
Si aut̃ tuiudeus cognominaris. et reqͥ¬
escis in lege et głaris in dõ et nosti uolun¬
tatem eiꝰ et ꝓbas utiliora instructus ꝑ
legẽ confidis te ipsũ ducẽ eẽ. cecorum.
lumen eorum quimtenebris sunt. eru¬¬
ditorẽ insipientium ^ magistrũ infantiũ.
habentẽ formã scientie. et ueritatis inle¬

Expanded text:
it, Judaeus cognominaris, et requiescis in lege, et gloriaris in Deo, et nosti voluntatem, et probas distantia, instructus ex lege, confidis te ipsum ducem esse caecorum, lumen eorum qui in tenebris, eruditorem insipientium, magistram infantium, habentem formam scienti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmandatũ oꝑatũ ẽ. in me inomnẽ con¬
cupiscentiã. Sine lege enĩpeccatum
mortuũ erat: ego aut̃ uiuebã sine lege
aliquando. Sed cũ uenisset mandatũ pec-¬
catũ reuixit: ego aut̃ mortuis sum. et
inuentũ ẽ. michimandatũ qđ erat adui¬

Expanded text:
in me omnem concupiscentiam. Sine lege enim peccatum mortuum erat, ego autem uidebam sine lege aliquando. Sed cum uenisset mandatum peccatum reuixit, ego autem mortuus sum, et inuentum est mihi mandatum quod erat ad ui
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ dico: Absit. Auoquin. qͦm iudicabit
ds̃ hunc mundũ: Si enim ueritas dei
inmeom̃dacio abundauit ingłiã ipsius
quidadhuc et ego tanquã peccator iudi¬
cor. et ñ sicut blasphemam. et sicut auint
nos quidã dicere. faciamꝰ mala ut ueni¬
ant bona. quoꝵ dãpnatio iusta esł

Expanded text:
nem dico absit alioquin quomodo iudicabit Deus mundum si enim veritas Dei in meo mendacio abundavit in gloriam ipsius quid adhuc et ego tamquam peccator iudicor et non sicut blasphemamur et sicut aiunt nos quidam dicere faciamus mala ut veniant bona quorum damna
Abbreviated transcription (Latin):
nem puaricator legis es. Non eni quun
manifesto udeus ẽ. neq que in manifesto
incarne circũeisio: sed qui in abscondito
iudeus. et circũcisio cordis in spũ ñ lutera.
cuius laus ñ ex hominib sed ex dõ ẽ uii¬
uid gͦ amplius ẽ iudeo. aut quȩ utili¬
cas circũcisionis: Multũ ꝑ omnẽ mo-

Expanded text:
on enim qui in manifesto Iudaeus est neque quae in manifesto in carne circumcisio sed qui in abscondito Iudaeus et circumcisio cordis in spiritu non littera cuius laus non ex hominibus sed ex Deo est quid ergo amplius est Iudaeo aut quae utilitas circumcisionis m
Abbreviated transcription (Latin):
dnẽ qm̃ ñ natiuitatis fructus pascunt
homines. sed sermo tuus hos qui in te
crediderint conseruat. Quod enim
ab igne ñ poterat ext̃minari. statim
abexiguo radio solis calefactũ tabes¬
cebat: ut notũ omnib ẽẽt. qm̃ opor¬
tet p̃uenire solem ad benedictionem
tuã: et adorientẽ lucis te adorare. In¬
grati enim fides tanquã hibernalis
glacies. tabescet: et disꝑiet tanquam
aqua suꝑuacua

Expanded text:
niam non nativitatis fructus pascunt homines, sed sermo tuus hos, qui in te credunt, conservat. Quod enim ab igne non poterat exterminari, statim ab exiguo radio solis calefactum tabescebat ut notum omnibus esset quoniam oportet praevenire solem ad benedictionem tuam et ad orientem lucis tibi adorare ingrati enim fides tamquam hibernalis glacies tabescit et disperiet tamquam aqua supervacua
Abbreviated transcription (Latin):
bt̃. nec in ambulabunt. et in aecdia
non transilient. Suꝑ sellam iudics
s̃ sedebunt. et testam̃tũ iudicii non
intelligerent neq palam facient
disciplinam et iudiciũ. et in ꝑabolis
nuenientur: sed creaturã eui con-¬
srmabunt. et dep̃catio illorũ in oꝑa-¬
cone arti accõmodantes animam
suam et conquirentes in lege altissi-¬
mi. De sapientia.c ix

Expanded text:
bunt nec inambulabunt et in ecclesiam bunt nec inambulabunt et in ecclesiam non transilient super sellam iudicis non sedebunt et testamentum iudicii non intellegent neque palam facient disciplinam et iudicium et in parabolis non invenientur sed creaturam aevi confirmabunt et deprecatio illorum in operatione artis adcommodantes animam suam et conquirentes in lege Altissimi sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
ic omĩs faber et architectus qui
noctẽ tanquã diem transigit.
qui sculpit signacła sculptilia. et
assiduitas eius uariat picturam.
cor suũ dabit insimilitudinẽ pictu¬
re et uigilia sua ꝑficit opus. Sic
faber ferrarius sedens uixta incu¬
dem et considerans opus ferri. ua¬
por ignis uret carnes ens. et in calo¬
lore fornacis concertat᷑. uox mallei
innouat aurem eius. et contra simi-¬
litudinem uasi oculus eius. corsuũ
dabit inconsũmationem oꝑum.
et uigilia sua ornabit in ꝑfectionẽ.
Sic figulus sedens adopus suum.
conuertens pedib suis rotã. qui in
sollicitudine positus ẽ. semꝑ ꝓpter
opus suũ. et innumera ẽ. omĩs oꝑa¬
to eius. inbrachio suo formabit litĩ.
et ante pedes suos curuabit uirtu¬
tem suam: cor suũ dabit ut consũ¬
met linitionem: et iugilia sua mũ¬
dabit fornacem. Oms̃ hii inmanib
suis sperauer: et unus quisq in arte
sua sapiens ẽ Sine his omnib non
aedificatur ciuttas. et ñ in habita¬

Expanded text:
ic omnis faber et architectus qui noctem tamquam diem transigit qui sculpit signacula sculptilia et adsiduitas eius variat picturam cor suum dabit in similitudinem picturae et vigilia sua perficit opus sic faber ferrarius sedens iuxta incudem et considerans opus ferri vapor ignis uret carnes eius et in calore fornacis concertatur vox mallei innovabit aurem eius et contra similitudinem vasi oculi eius cor suum dabit in consummationem operum et vigilia sua ornabit in consummatione sic figulus sedens ad opus suum convertens pedibus suis rotam qui in sollicitudine positus est semper propter opus suum et innumera est omnis operatio eius in brachio suo formabit lutum et ante pedes suos curvabit virtutem suam cor suum dabit ut consummet linitionem et vigilia sua mundabit fornacem omnes hi in manibus suis speraverunt et unusquisque in arte sua sapiens est sine his omnibus non aedificatur civitas et non inhabita
Abbreviated transcription (Latin):
mam quȩ oꝑatur. et qui insuff lauit
spm uitalẽ. Sed estimauerunt lusum
ẽẽ uitam nr̃am: et conuersationem
uitȩ cõpositam adlucrũ. et oportere
undecũq etiam ex malo adquirere. Hic¬
tre materia fragilia uasa et sculptilia
fingit. Om̃s enim insipientes. et infe¬
lces supra modũ anime suꝑbi sunt.
inimici populi tui. et imꝑantes illi : xxxii.¬
Um̃ omĩa idola nationũ estimauer
dõs. quib neq ocłorũ uisus ẽ. ad
uidendũ. neq nares ad ꝑcipiendũ sp̃m.
neq aures adaudiendum. nec digiti
manuum adtractandum. sed et pedes
eorum pigri adambulandum. Homo
enim fecit illos: et qui sp̃m mutuatus
ẽ. fuixit illos. Nemo enim sibi similẽ
homo poterit dm̃ fingere. Cum sit
enim mortalis: mortuum fingit ma-¬
nib iniquis. M elior ẽ enim ipse his
quoscolit: quia ipse quidem uixit
cum ẽẽt mortalis. illi autẽ nunquam.
Sed et anima miserrima tolunt. In¬
sensate enim cõꝑata his: aliis sunt de

Expanded text:
mam quae operatur, et qui insufflavit ei mam quae operatur, et qui insufflavit ei spiritum vitalem. Sed et aestimaverunt lusum esse vitam nostram, et conversationem vitae compositam ad lucrum, et oportere undecunqterrae materia fragilia vasa et sculptilia fingit omnes enim insipientes et infelices supra modum animae superbi sunt inimici populi tui et imperantes illi quoniam omnia idola nationum aestimaverunt deos quibus neque oculorum visus est ad videndum neque nares ad percipiendum spiritum neque aures ad audiendum nec digiti manuum ad tractandum sed et pedes eorum pigri ad ambulandum homo enim fecit illos et qui spiritum mutuatus est is finxit illos nemo enim sibi similem homo poterit deum fingere cum sit enim mortalis mortuum fingit manibus iniquis melior est enim ipse his quos colit quia ipse quidem vixit cum esset mortalis illi autem numquam sed et animalia miserrima colunt insensate enim conparata his aliis sunt de
Abbreviated transcription (Latin):
nec umbra picture. labor sine fructu.
effigies sculpta ꝑuarios colores: cuius
aspectus in sensato dat concupiscentiã.
et diligit mortue imaginis effigiem
sine anima. Malorũ amatores digni
qui spem intalib habent: et qui faci¬
unt illos. et qui diligunt. et qui colt.
Sed et figulus mollem cr̃am p̃mens.
laboriose fingit adusus nr̃os unũ qđq
uas: et de eodem luto fingit quȩ mun-¬
da sunt inusum uasa. similiter et que
his sunt contraria. Norũ autẽ uasoꝵ
qui sit usus. iudex ẽ. figulus: et cum
labore uano dm̃ fingit de eodẽ luto
ille qui paulo ante de tra factus fuerat.
et post pusillum seducit unde accep¬
tus ẽ. repetitus debitũ anime quã ha-¬
bebat. Sed ẽ. illi cura ñ quia laboratu-¬
rus ẽ nec qm̃breuis illi uita ẽ: sed con¬
certatur aurificib et argentariis fed
cor eius. et terra suꝑuacua spes illius.
et luto uilior uita illius: qm̃ ignoraiit
qui se finxit et qui inspirauit illi ani¬

Expanded text:
nec umbra picturae labor sine fructu nec umbra picturae labor sine fructu effigies sculpta per varios colores cuius aspectus insensato dat concupiscentiam et diligit mortuae imaginis effigiem sine anima malorum amatores digni qui spem in talibus habent et qui faciunt illos et qui diligunt et qui colunt sed et figulus mollem terram premens laboriose fingit ad usus nostros unumquodque vas et de eodem luto fingit quae munda sunt in usum vasa similiter et quae his sunt contraria horum autem vasorum qui sit usus iudex est figulus et cum labore vanum deum de eodem fingit luto ille qui paulo ante de terra factus fuerat et post pusillum se ducit unde acceptus est repetitus debitum animae quem habebat sed est illi cura non quia laboraturus est nec quoniam brevis illi vita est sed concertatur aurificibus et argentariis sed cor ejus, et terra supervacua spes illius, et luto vilior vita ejus: quoniam ignoravit qui se finxit, et qui inspiravit illi ani
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis immutatio. nuptiarũ in con¬
stantia. in ordinatio mechie et impu-¬
diciciȩ. Infandoꝵ enim idolorũ cultu¬
ra omĩs mali causa ẽ. et iniciuĩ et finis.
Aut enĩ dum letantur insaniunt aut¬
certe uaticinantur falsa. aut iuunt
iniuste: aut peierant cito. Dum enim
confidunt indolis que sunt sine ani¬
ma: male uirantes. nocere se ñ putant.
Utraq gͦ illis euenient digne: qm̃ male
senserunt de dõ attendentes in dolis
et iuste iurauer indolo: contẽpnentes. N Rciã.
enim iurantium ẽ. uirtus: sed peccantiũ
pena ꝑambulat sẽꝑ iniustorũ p̃uarica
et uerus es: paciens et inmiscđia dispo¬
uensomĩa. Etenim si peccauerimꝰ tui
sumus. scientes magnitudinẽ tuam:
et si ñ peccauerimus. scimꝰ qm̃ apud te
sumus cõputati. Nosse enim te et con
summata iusticia ẽ: et scire iusticiam
et iurtutẽ cuam. radix c̃. ĩ mortalitatis.
on enim in errorem induxit nos xxri¬
hominum male artis excogitatio.

Expanded text:
vitatis immutatio, nuptiarum inconvitatis immutatio, nuptiarum inconstantia, inordinatio moechiae et impudicitia infandorum enim idolorum cultura omnis mali causa est et initium et finis aut enim dum laetantur insaniunt aut vaticinantur falsa aut vivunt iniuste aut periurant cito dum enim confidunt in idolis quae sunt sine anima male iurantes renoceri se non sperant utraque ergo illis evenient digne quoniam male senserunt de Deo adtendentes idolis et iniuste iuraverunt in dolo contemnentes iustitiam non enim iurantium est virtus sed peccantium poena perambulat semper in iniustorum praevaricat verus es patiens et in misericordia disponens omnia. Etenim, si peccaverimus, tui sumus scientes magnitudinem tuam. Et si non peccaverimus, scimus quoniam apud te sumus computsummata iustitia est et scire iustitiam et virtutem tuam radix est inmortalitatis non enim in errorem induxit nos hominum malae artis excogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
enim uolens plus placere ei qui se assup¬
stuelaborauit arte sua ut similituoi¬
nem inmelius figuraret. Multitudo
aute n hominũ adducta ꝑ speciẽ. opis:
eu qante tempus tanquã homo ho¬
noratus fucrat: nunc dm̃ exisfimauer̃
l hec fuit uitȩ humane deceptio.
am aut asfectui aut a regib deseruien¬
ses homines in comunicabilt nomen
lapidib et lignis imposuerunt. Et ñ
suffecerat eos errasse circa dĩ scientiam:
sed et in magno uiuentes inscientiȩ bel-¬
lo tot et tam magna mala pacẽ appel¬¬
lant. Aut enim filios suos sacrifican¬
tes. aut obscura sacrificia sua facientes.
aut in samie plenas uigilias habentes. neq
uitam neq nuptias mundas iam custo
diunt. sed alius alium ꝑ inuidiã occidit.
aut ad ulterans contristat. et omĩa com¬
mixta sunt sanguis. homicidiũ. furtũ.
et fictio. corruptio. infidelitas. turbatio.
et ꝑuirium. tumultus bonorũ. onĩ im¬
memoratio. animarũ inquinatio. nati¬

Expanded text:
enim volens placere illi qui se assumpenim volens placere illi qui se assumpsit, elaboravit arte sua, ut similitudinem in melius figuraret. Multitudo autem hominum abducta per speciem operis eum, qui ante tempus tanquam honoratus fuerat, nunc deum aestimaverunt. Et haec fuit vitae humanae deceptio: quoniam aut adfectui aut regibus deservientes homines incommunicabile nomen lapidibus et lignis inposuerunt et non sufficerat errasse eos circa Dei scientiam sed et in magno viventes inscientiae bello tot et tam magna mala pacem appellant aut enim filios suos sacrificantes aut obscura sacrificia facientes aut insaniae plenas vigilias habentes neque vitam neque nuptias mundas iam custdiunt, sed alius alium per invidiam occidit aut adulterans contristat; et omnia commista sunt, sanguis, homicidium, furtum et fictio, corruptio et infidelitas, turbatio et perjurium, tumultus bonorum, Dei immemoratio, animarum inquinatio, nati
Abbreviated transcription (Latin):
enim fornicationis ẽ exqui sitio idolo-¬
rum. et adinuentio illoꝵ corruptio ui-¬
ce ẽ. Neq enim erant abinicio: neq er̃
mꝑpetuum. Suꝑuacuitas enĩ homi¬
num hoc adinuenit in orbe t̃arum:
et ideo breuis illorũ finis ẽ. inuentus.
Acerbo enim luctu dolens pater cito
sibi rapti filii fecit imaginem. et illũ qͥ
tunc quasi homo mortuus fuerat. nunc
tanquã dm̃ colere cepit. et inslituit
inter seruos suos facra et sacrificia. De¬
inde intueniente tempore conualescen-¬
te inqua consuetudine. hic error tan-¬
quã lex custoditus ẽ: et tirannoꝵ ĩꝑio
colebantur figm̃ta horũ quos in palã
quod longe eẽnt e longinquo figura
ilorũ allata. Euidentem autẽ magi¬
nem regis quẽ honorare uolebant fe¬
cerunt: ut illũ qui abeiat canquã p̃sen¬
tem colerent sua sollicitudine. ꝓ nex̃
autẽ ad horũ culturam et hos quiigno-¬
rabant. artificis eximia diligentia. Ille

Expanded text:
enim fornicationis est exquisitio idoloenim fornicationis est exquisitio idolorum et adinventio illorum corruptio vitae est neque erant ab initio neque erunt in perpetuum supervacuitas enim hominum venit in orbem terrarum et ideo brevis illorum finis inventus est acerbo enim luctu sibi rapti filii fecit imaginem, et illum, qui tunc quasi homo mortuus fuerat, nunc tanquam Deum colere coepit, et constituit inter servos suos inde interveniente tempore, convalescente iniqua consuetudine, hic error tanquam lex custoditus est, et tyrannorum imperio colebantur figmenta. Et hos quos in palam quod longe essent, e longinquo figura illorum allata, evidentem imaginem regis, quem honorare volebant, fecerunt: ut illum qui aberat, tanquam praesentem colerent sua sollicitudine. Provexit autem ad horum culturam, et hos, qui ignorabant, artificis eximia diligentia. Ille