comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
subita morte de functus est. Cumq sepulturae
traditus fuis set : perlongum tempus. cunc
tis uidentibus. de sepulchro ipsius flamma exi¬
it : Et tam diuossa eius concremauit : quous¬
que omne sepulchrum consumeret. Et ter¬
ra quae intumulo collecta fuerat : de fossa
uideretur. Quoduidelicet omnipotens ds
faciens : ostendit quid eius anima in occulto per¬
tulit: cuius etiam corpus ante humanos oculos
flamma consumpsit. Qua inre. Nobis quoq:
haec audientibus exemplum formidinis dare
dignatus ẽ : quatenus ex hac consideratione
colligamus quidanima uiuens acsentiens pro
reatu suo patitur: sitanto ignis supplicio
etiam in sensibilia ossa concremantun
etrus Nos seuelim siuel bonibonos in reg¬
no uel mali malos insupplicio agnoscunt
regorius. huius reisententia in uerbis . ẽ
dominicis quamiam superius protulimus luce
clarius demonstratur. In quibu scumdictum
es set. homoquidam erat diues e in duebatur

Expanded text:
subita morte defunctus est. Cumque sepulturae subita morte defunctus est. Cumque sepulturae traditus fuisset, per lontis videntibus de sepulchro ipsius flamma exiit, et tam diu ossa ejus concremavit, quousque omne sepulchrum consumpsit: et terra quae in tumulo collectvideretur. Quod videlicet omnipotens Deus faciens ostendit quid ejus anima in occulto pertulit, cujus etiam corpus ante humanos oculos flamma consumpsit. Qua in re nobis quoque haec audientibus exemplum formidinis dare dignatus est, quatenus ex hac consideratione colligamus, 424 quid anima vivens ac sentiens pro reatu suo patiatur, si tanto ignis supplicio etiam insensibilia ossa concremantur. PETR. Nosse velim si vel boni bonos in regno, vel mali malos in suppliGREGORIUS. Hujus rei sententia in verbis est dominicis, quae jam superius protulimus, luce clarius demonstrata. In quibus cum dictum esset: Homo quidam erat dives, qui induebatur
Abbreviated transcription (Latin):
atus eandem filiam suam secum manere pe¬
tutreamq nocte illa quod dictu nefas est
perdidit: Cumq mane facto surrexis set
reuscogitare coepit. ut adbalneum perge¬
ret eatsia quabalnei lauaret macula peccati
Pernexit igitur. lauit : coepitque trepidare
ecelesiam ingredi. Sed sitanto die noniret
adecelesiam erubescebat homines. Siuero
ireti perti mescebat iudicium dĩ Vicit itaq
bumana uerecundia : perrexit ad ecclesiami
sedtre mebundus acpauensstare coepit
Atq per singula momenta susectus quahora
inmundo spũi traderetur : et coram omnipo¬
pulo uexaretur. Cumq uehe menteni time¬
puto if illamissarum celebritate quasiadd¬
uerse nihil contigit. Quilaetus exut: et die
Atero ecclesiamiam securus in trauit. Iuic¬
tumq est : ut persex continuosdies laetusac
securus procederet : Aestimans quod eius
scelus dñs aut nonuidis set : aut ui sum mise¬
ricorditer dimisis set. Die autem septimo :

Expanded text:
atus, eamdem filiam suam secum manere peatus, eamdem filiam suam secum manere petiit, eamque nocte illa quod dictu nefas est perdidit. Cumque mane facto surrexisset, reus cogitare coepit ut ad balneum pergeret, ac si aqua balnei lavaret maculam peccati. Perrexit igitur, lavit, coepitque trepidare ecclesiam ingredi. Sed si tanto die non iret ad ecclesiam, erubescebat homines; si vero iret, pertimescebat judicium Dei. Vicit itaque humana verecundia, perrexit ad ecclesiam: sed tremebundus ac pavens stare coepit, atque per singula momenta susimmundo spiritui traderetur, et caram omni populo vexaretur. Cumque vehementer timeret, ei in illa missarum celebritate quasi adversi nihil contigit, qui laetus exiit, et die altero ecclesiam jam securus intravit; factumque est ut per sex continuos dies laetus ac securus procederet, aestimans quod ejus scelus Dominus aut non vidisset, aut visum misericorditer dimisisset; die autem septimo,
Abbreviated transcription (Latin):
Suer uero qui trans missus ad tiburtium fuerat:
iam eum mortuum inuenit: Qui uide licetiare¬
paratus ductus ad loca poenarum : dumuidit
rediit Narrauit et obiit: A perte monstã¬
tur quia nobisilla Nonsibi uiderit : quibusdũ
adhuc conces sumest uidere libe at iam
amalis operibus emendare. Rogum uero cons¬
uruire paratus uidit Non quod a pud infernum
ligna ardeant ut ignis fiat sed quo dnagrato¬
nus haec uiuentibus illa de incendio poenarum
uidit enxquibus nutrire apuduiuentes compo¬
nalis ignis solet. Vt perbaec adsueta audientes
discerent quid de in suetis timere debuis sent
Seo inibile etiam quiddam iniualeriue
prouintia contigisse uiruitae uenerabilis
imn atimianus siracusanus ep̃s quidiu inbacur¬
be ineo monasterio praefuit : narrare con¬
sueuit dicens Quidam curialis illic sacratis¬
simo paschali sabbato iuuenculamcuiusdam
filiam in baptis mate suscepit : Qui post ieiu¬
nium domum reuersus multoq uino in ebri¬

Expanded text:
puer vero qui transmissus fuerat ad Tiburtium, puer vero qui transmissus fuerat ad Tiburtium, jam eum mortuum invenit. Qui videlicet Reparatus ductus ad loca poenarum, dum vidit, rediit, narravit, et obiit, aperte monstratur quia nobis illa, non sibi viderit, quibus dum adhuc concessum est vivere, licet etiam a malis operibus emendare. Rogum vero construi Reparatus vidit, non quod apud infernum ligna ardeant ut ignis fiat; sed narraturus haec viventibus, illa de incendio pravorum vidit, ex quibus nutriri apud viventes corporeus ignis solet, ut per haec assueta audientes discerent quid de insuetis timere debuissentTerribile etiam quiddam in Valeriae provincia contigisse vir vitae venerabilis Maximianus, Syracusanus episcopus, qui diu in hac urbe meo monasterio praefuit, narrare consuevit, dicens: Quidam Curialis illic sacratissimo paschali Sabbato juvenculam cujusdam filiam in baptismate suscepit. Qui post jejunium domum reversus, multoque vino inebri
Abbreviated transcription (Latin):
re mansis set corpus. Cumq et multi quiconue¬
nerant et eumiam mortuum familralue iret
subitorediit : et cunctorum plangentiun ins¬
cupore uer sȩ sunt lacrimae. Quireuer susiait
itius adeccle siambeatila urentumartrpiserar
ex nomine conditoris dama si uocatur. puenium
mittte : et quid de tiburtio prbo agiture uide¬
at et renuntia re festinet. Quiui delicet tunc
tiburtius carnalibus desiderus subiacere fe¬
rebatur . Cuius adhuc uitae morumque: bene
quoq florentius eius nunc ecclesiae prbt̃ me¬
minit. Cum uero puerpergeredstarrauit
isdemreparatus quiadsereuersus fuerat
quod illum ubiductuserat agnouit diceras
Saratus fuerat rogusingens : deductus aucbo
tiburtius prbt in eo .ẽ superpositus : atq subpo¬
sito igne concrematus : Alius autem parabatuir
ro usi cuiusa terra in caelo cacumen tendiude¬
batur : Quiemis sauoce : clamatum ẽ cuiusi eẽt
Hisigitur dictis statim reparatus de functusẽ

Expanded text:
remansisset corpus. Cumque et multi qui converemansisset corpus. Cumque et multi qui convenerant, et eum jam mortuum familia lugeret, subito rediit, et cunctorum plangentium in stuporem versae sunt lacrymae. Qui reversus ait: Citius ad Ecclesiam beati Laurentii martyris, quae ex nomine conditoris Damasi vocatur, puerum mittite, et quid de Tiburtio presbytero agatur videat et renuntiare festinet. Qui videlicet tunc Tiburtius carnalibus desideriis subjacere ferebatur: cujus adhuc vitae morumque bene quoque Florentius ejus nunc Ecclesiae presbyter meminit. Cum vero puer pergeret, narravit idem Reparatus, qui ad se reversus fuerat, quid de illo ubi ductus fuerat agnovit, dicens: Paratus fuerat rogus ingens, deductus autem Tiburtius presbyter in eo est superpositus, atque supposito igne 421 concrematus. Alius autem parabatur rogus, cujus a terra in coelum cacumen tendi videbatur. Cui emissa voce clamatum est cujus esset. His igitur dictis statim Reparatus defunctus est:
Abbreviated transcription (Latin):
boranona i inter iohannempapam et symma¬
cbum patricium discinctus atq disculta turen
uinctis manibus deductus in hacuicina uulcani
olla sactatus ẽ. Quod illi audientes sollicite cons¬
chapserunt diem : atq in italiam reuersi eo de
theo doricum regem in uenerunt fuis se mor¬
tuum quod de eius exitu atq supplicio dĩfamu¬
lofuerat ostensum : Et quia iohannem papam
affligendo incustodiam occidit. symmachum
quoq: patricium ferro trucidauit. ab illis iuste
inignem missus apparuit. quos in hacuita
INiuste iudicauit.
o quoque tempore quo primum remotoe
uitae desideriis anhelabam : quidam honestus se¬
nex deus dedit nomine: ualde huius urbis omnib
amicus mihi quoq: in amicitiis sedule iungeba¬
tur : qui mihi narrabat dicens: Cothorum tẽ¬
pore quidam expectabilis uirreparatus nomi¬
ne : uenit admortem. Quidum diuiam commu¬
tatus a crigidus iaceret : ui sum est quod ab eo
funditus flatus uitalis exis set :atq ex anime u¬

Expanded text:
hora nona inter Joannem papam et Symmahora nona inter Joannem papam et Symmachum patricium discinctus atque discalceatus et vinctis manibus deductus, in hanc vicinam Vulcani ollam jactatus est. Quod illi audientes, sollicite conscripserunt diem, atque in Italiam reversi, eo die Theodoricum regem invenerunt fuisse mortuum quo ejus exitus atque supplicium Dei famulo fuerat ostensum. Et quia Joannem papam affligendo in custodia occidit, Symquoque patricium ferro trudicavit, ab illis iuste in igne mitti apparuit, quos in hac vita iniuste iudicavit.Eo quoque tempore quo primum remotae vitae desideriis anhelabam, quidam honestus senex, Deusdedit nomine, valde hujus urbis nobilibus amicus, mihi quoque in amicitiis sedule jungebatur, qui mihi narrabat, dicens: Gothorum tempore quidam spectabilis vir, Reparatus nomine, venit ad mortem. Qui dum diu jam mutus ac rigidus jaceret, visum est quod ab eo funditus flatus vitalis exisset, atque exanime
Abbreviated transcription (Latin):
romanae ecclesiae cuidõ auctore deseruio.
secundus defensor fuit quiante septem fere an¬
nos de functus est. Ad me adhuc inmonasterio
posito crebroueniebat mecumque conloqui
de animae utilitate consueuerat. Hic itaq mi¬
hi quadamdie narrauit dicens. theo derici reg
temporibus pater socrimei. insiciliam ex actio¬
nem canonis egerat atq iam aditaliam redi¬
bat. Cuius nauis adpulsa est ad insulam quaeli¬
paris appellatur. et quia illic uirquidam soli¬
tarius magnae uirtutis habitabat. dum nau¬
tae nauis argumenta repararent ui sum ẽ.
praedicto patri socrimei ad eumdem uirum
dipergere seq eius orationibus commendare:
Quosuir dnĩ cumuidis set ei s interalia colloquens
dixit Scitis quiar ex theo doricus mortus cens
Cuiilli protinus responderunt. Absit Noscum
uiuentem dimisimus et nibiltale ad nosde eo
nuncusq prolatum ẽ. Quibusdĩ famulus addidit
dicens etiam mortuus est. Namster nodiet

Expanded text:
Romanae Ecclesiae, cui Deo auctore deservio, Romanae Ecclesiae, cui Deo auctore deservio, secundus defensor, qui ante septem ferme annos defunctus est, ad me adhuc in monasterio positum crebro veniebat, et mecum colloqui de animae utilitate consueverat. Hic itaque mihi quadam die narravit, 420 dicens: Theodorici regis temporibus pater soceri mei in Sicilia exactionem canonis egerat, atque jam ad Italiam redibat. Cujus navis appulsa est ad insulam quae Liparis appellatur. Et quia illic vir quidam solitarius magnae virtutis habitabat, dum nautae navis armamenta repararent, visum est praedicto patri soceri mei ad eumdem virum Dei pergere, seque ejus orationibus commendare. Quos vir Domini cum vidisset, eis inter alia colloquens, dixit: Scitis quia rex Theodoricus mortuus est? Cui illi protinus responderunt: Absit, nos eum viventem dimisimus, et nihil tale ad nos de eo nuncusque perlatum est. Quibus Dei famulus addidit, dicens: Etiam mortuus est: nam hesterno die
Abbreviated transcription (Latin):
adrigorem redit. Quomodo enimres incor¬
porea arecorporea teneri atq: ad fligipos¬
sit ignoro.
Gregorius. Dic quae sote a postata sp̃s a caeles¬
tii gloria deductos esse corporeos. an incor¬
poreos suspicaris
etrus. Quis sanum sapiens esse sp̃scorporeos
dixerit Gregorius. Cehenae ignem eẽ
incorporeum. ancorporeum fateris.
etrus Ignem gehennae corporeumes soci
non ambigo In quo certum ẽ corpora cruciac
begorius. Certe reprobis ueritas in fine die¬
tura ẽ ite inignem ae ternum qui paratus ẽ
diabolo et angelis eius. Siigitur diabolus eius¬
q angelicum sint incorporei corporeo sunt
igne cruciandi quid mirum sianimae et ante¬
quam recipiant corpora. pos sint corporea
sentire tormenta.
etrus. Patet ratio Nec debet animus dehac ul¬
terius quaestione dubitare
regorius. post quam laboriose credidistuope¬
reprecium credo siea quae mihi auiris fidelib
sunt digesta. Narrauero Iulianus namq huius

Expanded text:
ad rigorem redit. Quomodo enim res incorad rigorem redit. Quomodo enim res incorporea a re corporea teneri atque affligi possit ignoro. GREGOR. Dic, quaeso te, apostatas spiritus a coelesti gloria dejectos, esse corporeos, an incorporeos suspicaris? PETR. Quis sanum sapiens ess spiritus corporeos dixerit? GREGOR. Gehennae ignem esse incorporeum, an corporeum fateris? PETR. Ignem gehennae corporeum esse non ambigo, in quo certum est corpora cruciari. GREGOR. Certe reprobis Veritas in fine dictura est: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Si igitur diabolus ejusque angeli, cum sint incorporei, corporeo sunt igne cruciandi, quid mirum si animae et antequam recipiant corpora, possint corporea sentire tormenta? PETR. Patet ratio, nec debet animus de hac ulterius quaestione dubitareREGORIUS. Postquam laboriose credidisti, operae pretium credo, si ea quae mihi a viris fidelibus sunt digesta narravero. Julianus namque hujus
Abbreviated transcription (Latin):
ignem spm̃ dicimus ut in tor mento ignis sit. uiden¬
do atq sentiendo. Igmemnamq: eo ipso patitur.
quod uidet. Et quia concremari sea spicit : cremat᷑
Sicofit ut rescorporea incorpoream exurat :
dumexigne uisibili ardor acdolor inuisibilistra¬
biture Vt perignem corporeum mensincor po¬
rea etiam in corporea flammacrucietur
Quamuis colligere dictis euangelicis possumus
quia incendium anima non solum uidendo sed etiã
experiendo patitur. Veritatis et enimuoce
diues mortuus in inferno dicitur sepultuscuius
anima qui inigne teneatur : insinuat uoce diui¬
tis quae habraham de praecatur dicens mit te
latarum ut in tingo at extremum digiti sui in
a quam et nefrigeret linguam meamꝰ quia
crucior in bacflamma. Sumergo peccatorẽ
diuitem damnatum uerita sinignem perhibet
quis nam sapiens reproborum animas teneriig¬
nibus neget
Petrus Ecceratione actestimonio adcreduli¬
tatem flectitur animus. sed dimis susi terum

Expanded text:
itum per ignem dicimus, ut in tormento ignis sit videnitum per ignem dicimus, ut in tormento ignis sit videndo atque sentiendo. Ignem namque eo ipso patitur, quo videt; et quia concremari se aspicit, concrematur. Sicque fit ut res corporea incorpoream exurat, dum ex igne visibili ardor ac dolor invisibilis trahitur, ut per ignem corporeum mens incorporea etiam incorporea flamma crucietur. Quamvis colligere ex dictis evangelicis possumus quia incendium anima non solum videndo, sed etiam experiendo patiatur. Veritatis etenim voce dives mortuus in inferno dicitur sepultus. Cujus anima quia in igne teneatur insinuat vox ejusdem divitis qui Abraham deprecatur, dicens: Mitte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma . Dum ergo peccatorem divitem damnatum Veritas in ignem perhibet, quisnam sapiens reproborum animas teneri ignibus neget? PETR. Ecce ratione ac testimonio ad credulitatem flectitur animus, sed dimissus iterum
Abbreviated transcription (Latin):
nocredantur : Et quid deͥacrebabeat ueritas
ignoro Namhumana aestimationon habet pecca¬
torum animas ante iudicium possecruciari:
eloquii satis factione credidisti. oportet ut per
omnia es secredas et iniquorum animas in infer¬
no. Quia exretributione aeternae iustitia e
ex qua iamiustigloriantur : necesse est peromnia
ut iniusticrucientur . Namsicut electos beatitu¬
dolaetificat it acredinecesse ẽ quod adie exitus
sui. ignis reprobos exurat.
etrus. Et quaratione credendum ẽ. quia rem
incorpoream tenere ignis corporeus pos sit:
regorius. Siuiuentis hominis incorporeus sp̃s
tenetur incorpore cur non post mortem cum
incorpore sit sp̃s. etiam corporeo igne teneatur
etrus. Inuiuente quolibet id circo incor poreus
sp̃stenetur incorpore quia uiui ficat corpus.
regorius. Siincorporeus sp̃s petre in hoctene¬
ripotest quoduiui ficat : quare non poenaliter et
ibi teneatur ubi mortificaturs teneriautem per¬

Expanded text:
no credantur. Et quid hac de re veritas no credantur. Et quid hac de re veritas habeat ignoro. Nam humana aestimatio non habet peccatorum animas ante judicium posse cruciari. eloquii satisfactione credidisti, oportet ut per omnia esse credas et iniquorum animas in inferno, quia ex retributione aeternae justitiae, ex qua jam justi gloriantur, necesse est per omnia ut et injusti crucientur. Nam sicut electos beatitudo laetificat, ita credi necesse est quod a die exitus sui ignis reprobos exurat.Petrus: Et qua ratione credendum est, quia rem incorpoream tenere ignis corporeus possit? Gregorius: Si viventis hominis incorporeus spiritus tenetur in corpore, cur non post mincorporeus sit spiritus, etiam corporeo igne teneatur? 417 PETR. In vivente quolibet idcirco incorporeus spiritus tenetur in corpore, quia vivificat corpus. GREGOR. Si incorporeus spiritus, Petre, in hoc teneri potest quod vivificat, quare non poenaliter et ibi teneatur ubi mortificatur? Teneri autem spir
Abbreviated transcription (Latin):
mor corpore eius superpositumꝰ dumfuis set ab¬
latum : tanta excorpore ipsius flagrantia
odorisemanauit. acsiex putriscente carniillius
prouermibus. aromata ferbuis senit: Quod fac¬
tum dumnarrante me in omeliis infirmis qui¬
busdamuenis set indubium: Die quadam seden¬
teme in conuentu nobilium ipsi artifices qui in
sepulchro illius marmor muta uerant : ad fu¬
erunt : aliquidme depropria causa rogaturi:
Quos egode eodem miraculo coram lero Nobi¬
libus acplebe requisiui: Quiet eadem marmo¬
ris odoris flagrantia miro modoserepletos
fuisse testati sunt : et quaedam alia in augmen¬
to miraculi. quae nunc narrare longum ex¬
istimo : quodde eodem sepulchro eius addider:
etrus : Inquisitioni meae sufficienter iam
uideo satis factum. sed hoc .ẽ. adhuc quod quaestio
animum pulsat : quia cum superius dictum sit es se
iam scorum anima sincaelo restat proculdubiois
ut iniquorum quoq animae esse. Nonnisi in in fer¬

Expanded text:
mor corpori ejus superpositum dum fuisset abmor corpori ejus superpositum dum fuisset ablatum, tanta ex corpore ipsius fragrantia odoris emanavit, ac si ex putrescente carne illius pro vermibus aromata ferbuissent. Quod factum dum, narrante me in homiliis , infirmis quibusdam venisset in dubium, die quadam, sedente me in conventu nobilium, ipsi artifices qui in sepulcro illius marmor mutaverant adfuerunt, aliquid me de propria causa rogaturi. Quos ego de eodem miraculo coram clero, nobilibus ac plebe requisivi, qui et eadem odoris fragrantia miro modo se repletos fuisse testati sunt, et quaedam alia in augmento miraculi, quae nunc narrare longum aestimo, de eodem sepulcro ejus addiderunt. PETR. Inquisitioni meae sufficienter jam video satisfactum, sed hoc est adhuc quod quaestione animum pulsat: quia cum superius dictum sit esse jam sanctorum animas in coelo, restat procul dubio ut iniquorum quoque animae esse non nisi in infer
Abbreviated transcription (Latin):
terrena et temporalia : Sed ut post in fine cla¬
ruit. magis exdebito : quamex intentione :¬
am cum propinquante mortis eius tempore gra¬
uissima aeris tempestas obsisteret: Ne ad sepe¬
liendum ducipotuis set : eumq: uxor sua cumfle¬
tu uehementis simo inquireret dicens. quid fa¬
ciam quomodote adsepeliendum eicio. quae
ostium domus huius egredi praemia tempesta¬
te non possum Tunc ille respondit.
Volimulier flere : quia mox ut ego de functus
tinus uocem mors: Et mortem serenitasest
mitata Nam manus eius acpedes poda gre hus¬
more tumescentes: uersi inuulneribus fuerant
et profluente saniae patebant : Sed dumcor¬
pus eius exmore ad lauandum fuis set nudatum
itamanus pedesq eius saniinuenti sunt  ac sinũ¬
quam uulneris nihil habuis set : ductus itaq: acse¬
pultus ẽ : Eiusq coniugiui sumest : ut quartodie
in sepulchro eius marmor quod superpositum
fuerat : mutare debuis set : Quod uidelicet mar¬

Expanded text:
terrena et temporalia, sed, ut post in fine claterrena et temporalia, sed, ut post in fine claruit, magis ex debito quam ex intentione. Nam dum appropinquante mortis ejus tempore gravissima aeris tempestas obsisteret, ne ad sepeliendum duci potuisset, eumque uxor sua cum fletu vehementissimo inquireret, dicens: Quid faciam? quomodo te ad sepeliendum ejicio, quae ostium domus hujus egredi prae nimia tempestate non possum? tunc ille respondit: Noli, mulier, flere, quia mox ut ego defunctus 16 Cujus protinus vocem mors, et mortem serenitas mitata. Nam manus ejus et pedes podagrae humore tumescentes versi in vulneribus fuerant, et profluente sanie patebant. Sed dum corpus ejus ex more ad lavandum fuisset nudatum, ita manus pedesque ejus sani inventi sunt, ac si nunquam vulneris aliquid habuissent. Ductus itaque ac sepultus est, ejusque conjugi visum est ut quarto die in sepulcro illius marmor quod superpositum fuerat mutari debuisset. Quod videlicet mar
Abbreviated transcription (Latin):
ualebant : Tunc perbiduum mors eius dilata ẽ
seddie tertio quo occulte iudicionescitur ma¬
nus acbrachia. laceratusq suis dentibus lania¬
uit atq: ita ecorpore exiit: Quomor tuo :
omnes illi quos praedixerat ex hac protinus
luce subtracti sunt: Nullusq: in illa domo
eadem tempestate defunctus . ẽ: quiuoce illius
denuntiatus Non est :¬
etrus. Valde terribile est : ut quitale donũ
percipere meruit: talietiam post hoc poena
plectere tur:
regorius: Quis occulta dĩ iudicia sciat: ea
quae in diuino examine conpraehendere non
possumus timere magis quam discutere debemꝰ:¬
multa praenoscuntur eaquae coepimus ex se¬
quamur : Neq: hoc silendum .ẽ. quodde theo fanio
centum cellensi s urbis comite. in eademurbe po¬
situs: multis ad testantibus agnoui : Fuit namq: uir
misericordiae actibus deditus. bonis operibus in¬
tentus: hospitalitati praecipue studens. exer¬
cendis quidem comitatus curis occupatus: a gebat

Expanded text:
valebant. Tunc per biduum mors ejus dilata est, valebant. Tunc per biduum mors ejus dilata est, sed die tertio, quo occulto judicio nescitur, manus ac brachia lacertosque suos dentibus labiavit, atque ita de corpore exivit. Quo mortuo, omnes illi quos praedixerat ex hac protinus luce subtracti sunt, nullusque in illa domo eadem tempestate defunctus est qui voce illius denuntiatus non est. PETR. Valde terribile est, ut qui tale donum percipere meruit, tali etiam post hoc poena plecteretur. GREGOR. Quis occulta Dei judicia sciat? Ea quae in divino examine comprehendere non possumus, timere magis quam discutere debemmulta praenoscunt, ea quae coepimus exsequamur, neque hoc silendum est quod de Theophanio, Centumcellensis urbis comite, in eadem urbe positus, multis attestantibus agnovi. Fuit namque vir misericordiae actibus deditus, bonis operibus intentus, hospitalitati praecipue studens. Exercendis quidem comitatus curis occupatus, agebat
Abbreviated transcription (Latin):
Fui et qui debac domomorituri sunt agnoui : Iule
ille atque ille morituri sunt : Tuuero Netimeas
quia hoc tempore moriturus nones : Vt uero
scias quod me in caelum fuisse uerum fateor
ecce accepi illic. ut linguis omnibus loquar:
Num quid tibi in cognitum fuit grecam melinguã
omnino nonscisse: et tamen grecae loquar
Vt cogmoscas anuerum sit quod me omnes linguas
accepisse testificor : Cuitunc grecȩ dominus
suus locutus ẽ : atq ita ille in eadem lingua res¬
pondit . ut cunctiqui aderant mirarentur:
INea quoque donio praedictinarsetis spathari¬
us uulgar manebat: Quifestine ad aegrum
deductus ei uulgarica lingua locutus ẽ. Sedita
puer ille in italia natus et nutritus in eadembar¬
bara loquutione respondit: acsiex eadem fuis¬
set gente generatus : Mirati sunt omnes qui
audiebant : atq: exduarum linguarum expe¬
rimento quas eum antea. scisse non noueran:
crediderunt de omnibus. quas probarem ineme

Expanded text:
fui, et qui de hac domo morituri sunt agnovi. Ille, fui, et qui de hac domo morituri sunt agnovi. Ille, ille, atque ille morituri sunt; tu vero ne timeas, quia in hoc tempore moriturus non es. Ut vero scias quod me in coelo fuisse verum fateor, ecce accepi illic ut linguis omnibus loquar. Nunquid tibi incognitum fuit Graecam me linguam omnino non nosse? et tamen Graece loquere ut cognoscas an verum sit quod me omnes linguas accepisse testificor. Cui tunc Graece dominus suus locutus est, atque ita ille in eadem lingua respondit, ut cuncti qui aderant, mirarentur. In ea quoque domo praedicti Narsae spatharius Bulgar manebat: qui festine ad aegrum deductus, ei Bulgarica lingua locutus est; sed ita puer ille in Italia natus et nutritus, in eadem barbara locutione respondit ac si ex eadem fuisset gente generatus. Mirati sunt omnes qui audiebant, atque ex duarum linguarum experimento quas eum antea nescisse noverant, crediderunt de omnibus quas probare minime
Abbreviated transcription (Latin):
habebat : Sicut itaq hii reuelationibus potue¬
runt uentura cognoscere : Itanonnum quam
egres surae animae. possunt etiammssteria
caelestia. Nonper somnium seduigilando prae
inmoniumnamque monasterii
mei monachum: bene nosti: Quidum es set insae¬
culi habitu constitutus: ualerianihuius urbis
aduocatiꝰ Naturalem filiam in coniugio sortitus:
eius obsequiis sedule. atq: inces santer adhae¬
rebat: et quaeq: in eiusdem domo a gebantur :¬
Nouerat : Qui mihi iamin monasterio positus nar¬
rauit : quod in ea mortalitate quae praedicti¬
patricii Nar seti temporibus. hanc urbem uehe¬
menter adflixit. indomo praedictiu aleriani.
puer armentarius fuit : praecipue simplicita¬
tis et humilitatis: Cum uero eiusdem aduocatido¬
mus eadem clade uasta retur: isdempuer per¬
cussus ẽ: et usq: ad extremum deductus : Qui su¬
bito sublatus a prae sentibus rediit: Sibique
dominum suum uocare fecit: cuiait : Ego incaelo

Expanded text:
habebat. Sicut itaque hi revelationibus potuehabebat. Sicut itaque hi revelationibus potuerunt ventura cognoscere, ita nonnunquam egressurae animae possunt etiam mysteria coelestia non per somnium, sed vigilando praelibare. Ammonium namque monasterii mei monachum bene nosti, qui dum esset in saeculari habitu constitutus, Valeriani hujus urbis advocati naturalem filiam in conjugio sortitus, ejus obsequiis sedule atque incessanter adhaerebat, et quaeque in ejusdem domo agebantur noverat. Qui mihi jam in monasterio positus narravit quod in ea mortalitate quae patricii Narsae temporibus hanc urbem vehementer afflixit, in domo praedicti Valeriani puer Armentarius fuit praecipuae simplicitatis et humilitatis. Cum vero ejusdem advocati domus eadem clade vastaretur, idem puer percussus est, et usque ad extremum deductus. Qui subito sublatus a praesentibus, postmodum rediit, sibique dominum suum vocari fecit. Cui ait: Ego 413 in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
debuis set uerbis hunc persua sciriis consolare:
Cui etiamadhuc de diuina miseri cordia. longio¬
ra uitae spatia pollicere coepit: Sed adhaec
ille respondit . cursus sui tempora esse comple¬
ta dicens apparuisse sibiiuuenem : atq: episto¬
las detulis sedicentem : a perietlege: Quibus
apertis asseruit quiase et omnes qui eodem
tempore a praedicto episcopo. inpaschali fes¬
tiuitati fuerant baptizati. scriptos ineisdem epis¬
tolis: litteris aureis inuenit : Primum quidem
ut dicebat. suum nomen reperit: Acde inde :¬
omnium illo intempore baptitatorum: Qua
dere certum tenuit : et se et illos. dehacuita. eẽ
subceleritate migraturos: Factumq ẽ : utdier
eadem ipsemoriretur atq post eum cunctuilli
quibaptizatifuerant ita secuti sunt : ut intrapau¬
cosdies eorum Nullus in hacuita remaneret :
De quibus nimirum constat: quod eospraedictus
dĩ famulus idcirco auro scriptosuiderat : qui a
eorum nomina apud sefixa aeterna claritas.

Expanded text:
debuisset, verbis hunc persuasoriis confortare, debuisset, verbis hunc persuasoriis confortare, cui etiam adhuc de divina misericordia longiora vitae spatia polliceri coepit. Sed ad haec ille respondit, cursus sui tempora esse completa, dicens apparuisse sibi juvenem, atque epistolas detulisse, dicentem: Aperi, et lege. Quibus apertis, asseruit quia se et omnes qui eodem tempore a praedicto episcopo in Paschali festivitate fuerant baptizati scriptos in eisdem epistolis litteris aureis invenisset. Primum quidem, ut dicebat, suum nomen reperit, ac inde omnium illo in tempore baptizatorum. Qua de re certum tenuit, et se et illos de hac vita esse sub celeritate migraturos. Factumque est ut die eadem ipse moreretur, atque post eum cuncti illi qui baptizati fuerant ita secuti sunt, ut intra paucos dies nullus eorum in hac vita remaneret. De quibus nimirum constat quod eos praedictus Dei famulus idcirco auro scriptos viderat, quia eorum nomina apud se fixa aeterna claritas
Abbreviated transcription (Latin):
me recordor. Quibus ex pletis. addidit dicens
Scribe ethunc ipsum quinos aspicit. Ex quauisi¬
one certus redditus praedictus frater. fac¬
tomane innotuit fratribus. qui et qui esserit.
ex ea demcella morituri quos se etiam de¬
nuntiauit esse sequutorũ. Cumdie alio p̃dicti
fratresmori coeperunt atq subeodem ordine se
inmorte sequuti sunt. qui fuerant in discriptione
nominati. Ad extremum uero et ipse obiit qui eos¬
dem fratres morituros praeuidit.
Neoi quoq: mortalitate quae ante triennium.
hanc urbem uebementissima cladeuastauit :
in portuensis ciuitatis monasterio. mellitusdic¬
tus .ẽ monachus: Adhuc in annis iuuenilibus cons¬
titutusa sedmire simplicitatis atque humili¬
tatisuir : Qui ad propinquante uocationisdie:
eademclade percus susa adextrema deductus ẽ.
Quoduir uitae uenerabilis felix: eiusdem ciuita¬
tis ep̃s audiens. cuius et haecrelatione cognoui:
adeum accedere studuit: et ne mor temtimere

Expanded text:
me recordor. Quibus expletis addidit, dicens: me recordor. Quibus expletis addidit, dicens: Scribe et hunc ipsum qui nos aspicit. Ex qua visione certus redditus praedictus frater, facto mane innotuit fratribus, qui et qui essent in brevi ex eadem cella morituri, quos se etiam denuntiavit esse secuturum, cum die alio praedicti fratres mori coeperunt, atque sub eodem ordine se in morte secuti sunt quo fuerant in descriptione nominati. Ad extremum vero et ipse obiit, qui eosdem fratres morituros praevidit. In ea quoque mortalitate quae ante triennium hanc urbem vehementissima clade vastavit  Scilicet anno 590, in Portuensis civitatis monasterio, Mellitus dictus est monachus, adhuc in annis juvenilibus constitutus, sed mirae simplicitatis atque humilitatis vir: qui, appropinquante vocationis die, eadem clade percussus ad extrema deductus est. Quod vir vitae venerabilis Felix ejusdem civitatis episcopus audiens, cujus et haec relatione cognovi, ad eum accedere studuit, et ne mortem timere
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsa eum ecclesia quam praedixerat. posueruNT
Et cum eundem uirum curis saecularibus obliga¬
tum. lucrisque terrenis in hiantem fuisse Noue¬
rimus. Vnde hoc praedicere potuit. nisiquia
id quod futurumerat eiuscorpori. ipsauis ani¬
mae ac subtilitas praeuidebat. Quod autem
saepe etiam reuelatione agitur ut amoritu¬
ris futura praesciantur ex hiscolligere
possumus quae apud nos gesta inmonasteriis sumus
Nmonasterio et enim meo quidamfrater an¬
te decennium gerontus dicebatur. Quicum
graui molestia corporis fuis set de praessus.
inuisione nocturna albato suiros. et clariom¬
ni modo habitus in hoc ipsum monasterium descen¬
dere de superioribus a spexit. Qui dumcoram
lecto iacentis adsisterent. uNus eorum dixit.
Ad hoc uenimus ut demonasterio gregorii. quosdã
fratres inmilitiam mittamus: Atq alteriprae
cipiens. adiunxit. Scribe marcellum ualentini¬
anum agnellum atq: alios. quorum nuncmini¬

Expanded text:
in ipsa eum ecclesia quam praedixerat posuerunt. in ipsa eum ecclesia quam praedixerat posuerunt. Et cum eumdem virum curis saecularibus obligatum lucrisque terrenis inhiantem fuisse noverimus, unde hoc praedicere potuit, nisi quia id quod futurum erat ejus corpori ipsa vis animae ac subtilitas praevidebat? Quod autem saepe etiam revelationibus agitur ut a morituris futura praesciantur, ex his colligere possumus quae apud nos gesta in monasteriis scimus. In monasterio etenim meo quidam frater ante decennium Gerontius dicebatur. Qui cum gravi molestia corporis fuisset depressus, in visione nocturna albatos viros, et clari omnimodo habitus in hoc ipsum monasterium descendere de superlecto jacentis assisterent, unus eorum dixit: Ad hoc venimus, ut de monasterio Gregorii quosdam fcipiens adjunxit: Scribe Marcellum, Valentinianum, Agnellum, atque 412 alios quorum nunc mini
Abbreviated transcription (Latin):
uel ationemuentura cognoscunt. Aliquando
uero dumiam iuxta fit ut corpus deserant diuini¬
tus afflatae in secretis caelestibus in corporeum
oculum mentis mittunt . Nam quiauisanima e
aliquando subtilitate sua eaquae sunt uentur a
cognoscit. patet ex eo quod cum quondamaduo¬
catus quiin hac urbe ante biennium laterisdo¬
lore de functus est sed ante paululum quam
moriretur: uocauit puerum parare sibi ues¬
timenta ad procedendum ius sit Quendum
puer quasi insenire cerneret eius que minimae¬
praeceptis oboediret . surrexit. uestimentose
induit et peruiam appiam adbeatixistr ecde¬
siam seesse processurum dixit . Cumq post
modicum in grauiscente molestia esset defuno¬
tus. deliberatum fuerat ut apud beatum ianu¬
arium martyrem praenestinauia eiuscor¬
pus ponidebuis set. Sed quia longum hocłis qui
funus eius portauerant uisumest. repente
orto consilio exeuntes cumeius funere
peruiam appiam nescientes quae ille dixerat.

Expanded text:
velationem ventura cognoscunt. Aliquando velationem ventura cognoscunt. Aliquando vero dum jam juxta sit ut corpus deserant, divinitus afflatae in secreta coelestia incorporeum mentis oculum mittunt. Nam quod vis animae aliquando subtilitate sua ea quae sunt ventura cognoscit patet ex eo quod quidam advocatus qui in hac urbe ante biduum lateris dolore defunctus est, paululum antequam moreretur, vocavit puerum suum, pararique sibi vestimenta ad procedendum jussit. Quem dum puer quasi insanire cerneret, ejusque praeceptis minime obediret, surrexit, vestimento se induit, et per viam Appiam ad beati Xysti Ecclesiam se esse processurum dixit. Cumque post modicum, ingravescente molestia, esset defunctus, deliberatum fuerat ut apud beatum Januarium martyrem Praenestina via ejus corpus poni debuisset. Sed quia longum hoc his qui funus ejus curaverant visum est, repente orto consilio exeuntes cum ejus funere per viam Appiam, nescientesque quid ille dixerat,
Abbreviated transcription (Latin):
suae redemptione recipiunt
regorius. Hoc eisnimirum crescitiniudicio.
quod nunc animarum sola. post modum uero
etiamcorporum beatitudine perfruatun
Vt in ipsa quoq carne gaudeant inquadolores
prodño cruciatusq pertulerunt. Prohac quip¬
pegeminata eorum gloria scriptum ẽ : inter¬
ra sua duplicia possidebunt. Hinc etiam ante
resurrectionisdiem descõrum animabus scrip¬
tum .ẽ. Datae sunt illis singulss stolae albae
et dictum .ẽ. illis ut requiescerent. tempus ad¬
huc modicum. donec impleatur numerus con¬
seruorum et fratrum eorum. Qui itaque
nunc singulas acceperunt binas iniudicio sto¬
las habituri sunt. Quia modo animarum tantũ¬
modo tunc autemanimarum simuletcorporum
glorialae tabuntur
Netrus. Assentio sed uelimscire quonam modo
agitur quod plerumq morientes multa praedi¬
cunt Gregorius Ipsa aliquando animarum¬
uis subtilitatẽ sua aliquid prae uidet. Aliquan¬
do autemexiturae de corpore animae perre¬

Expanded text:
retributione recipient? retributione recipient? GREGORIUS. -Hoc eis nimirum crescit in judquod nunc animarum sola, postmodum vero etiam corporum beatitudine perfruuntur, ut in ipsa quoque carne gaudeant, in qua dolores pro Domino cruciatusque pertulerunt. Pro hac quippe germinata eorum gloria scriptum est: 409 In terra sua duplicia possidebunt . Hinc etiam ante resurrectionis diem de sanctorum animabus scriptum est: Datae sunt illis singulae stolae albae, et dictum est illis ut requiescerent tempus adhuc modicum, donec impleatur numerus conservorum et fratrum eorum . Qui itaque nunc singulas acceperunt, binas in judicio stolas habituri sunt, quia modo animarum tantummodo, tunc autem animarum simul et corporum gloria laetabuntur. PETR. Assentio; sed velim scire, quonammodo agitur quod plerumque morientes multa praedicuntvis subtilitate sua aliquid praevidet. Aliquando autem exiturae de corpore animae, per re
Abbreviated transcription (Latin):
possumus Neq de omnibus negare . Nam suNt
quorundam iustorum animae quae acaelesti
regno. quibusdam adhuc mansionibus differuni¬
tur. In quodilationisdamno quid aliud innuitur
Nisi quod deperfecta iustitia aliquid minus
habuerunit. Et tamen luce clarius constat.:
quia perfectorum iustorum animae moxcũ
huius carnis claustra ex eunt. incaelestibus se¬
dibus recipiuntur. Quod et ipsaper seueritas¬
ad testatur dicens ubi cumq fuerit corpus.
illuc congregabuntur aquilae : qui a ubi ipse re¬
demptor noster ẽ. corpore. illuc proculdubio
colliguntur et animae iustorum. Et paulus dis
negat. Quienim dis solutionem sui corporis atq
habitatione patria etae lestis dicit. scimus quoniã
si terrestrisdomus nostra huius babitationis dis¬
soluatur. quod aedificationem habemus exdõ
domũ non manu factam sed aeternam incaelis.
etrus. Siigitur nunc in caelo sunt animae ius¬
torum quidẽ hoc quod in die iudicii proiustitiae

Expanded text:
possumus, neque de omnibus negare. Nam sunt possumus, neque de omnibus negare. Nam sunt quorumdam justorum animae quae a coelesti regno quibusdam adhuc mansionibus differuntur. In quo dilationis damno quid alnisi quod perfectae justitiae aliquid munus habuerunt? Et tamen luce clarius constat, quia perfectorum justorum animae mox ut hujus carnis claustro exeunt, in coelestibus sedibus recipiuntur. Quod et ipsa per se veritas testatur dicens: Ubicunque fuerit corpus, illuc congregabuntur et aquilae : quia ubi ipse Redemptor noster est corpore, illuc proculdubio colliguntur et animae justorum; et Paulus desinegat. Qui etiam de dissolutione sui corporis, atque habitatione patriae coelestis dicit: Scimus quia si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem habemus ex Deo, domum non manufactam, sed aeternam in coelis ETRUS. -Si igitur nunc in coelo sunt animae justorum, quid est hoc quod in die judicii pro suae justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
rabilem dia conem ui uentem ferire permis susẽ.
gaudere supermortuum permis susnon . ẽ.
quod sacra quoq: testantur eloquia
amuirdĩ contra samariam missus. quia
perinoboedientiam initinere comedit hunc in eodẽ
itinere leo occidit. Sed statim illic scriptum ẽ.
quia stetit leo iuxta asinum et non comeditleo¬
decadauere: Exquare ostenditur quod pecca¬
tum in oboedientiae in ipsa fuerit morte laxa¬
tum : quia isdemleo quemuiuentem prae sump¬
sit occidere. contingere Non prae sumpsit
occisum. Quienimoccidendi au sum habuit de oc¬
cisi cadauere comedendilicentiam Non accepit.
Quia is quiculpabilis inuita fuerat punita in oboe¬
dientia : erat iamiustus ex morte. Ledergo qui
prius peccatoris uitam ne cauerat. custodiuit
postmodum cadaueriusti.
Detrus. Placet quod dicis. sed nos se uelim
sinunc ante restitutionem corporum incaelo
recipi ualeant. Animae iustorum.¬
Gregorius. Hoc neq: de omnibus iustis fateri

Expanded text:
rabilem diaconum viventem ferire permissus est; rabilem diaconum viventem ferire permissus est; gaudere super mortuum permissus non est. Quod sacra quoque testantur eloquia. Nam vir Dei contra Samariam missus, quia per inobedientiam in itinere comedit, hunc in eodem itinere leo occidit . Sed statim illic scriptum est: Quia stetit leo de cadavere . Ex qua re ostenditur quod peccatum inobedientiae in ipsa fuerit morte laxatum, quia idem leo, quem viventem praesumpsit occidere, contingere non praesumpsit occisum. Qui enim occidendi ausum habuit, de occisi cadavere comedendi licentiam non accepit, quia is qui culpabilis in vita fuerat, punita inobedientia, erat jam justus ex morte. Leo ergo qui prius peccatoris vitam necaverat, custodivit postmodum cadaver justi. PETR. Placet quod dicis; sed nosse velim si nunc ante restitutionem corporum in coelo recipi valeant animae GREGORIUS. Hoc neque de omnibus justis fateri
Abbreviated transcription (Latin):
bardi tenuerunt. Quorum unus educto gladio ca¬
put eius amputauit. Sed cumcorpus eius in terrã
caderet. ipse qui hunc capite trunc cauerat.
inmundo spũ correptus ad pedes eiuscorruit.
Et quod amicumdĩ occiderit. inimico dĩ traditus os
tenditur
etrus. Quid hoc ẽ quae sote . quod omnipotensds.
sic permittit mori. quos tamen post mortem cuius
scĩtatis fuerint. Non patitur caelari
regorius. Cumscriptum sit iustus quacumque
morte praeuentus fuerit. iustitia eius non aufe¬
retur ab eo: Electiqui proculdubio. adperpe¬
tuamuitam tendunt quideis. obest si admodicũ
dure moriuntur Et ẽ fortasse nonnum quã
eorum culpa licet minima. quae in eadem debeat
morte rese cari. Vnde fit. ut reprobi potestatẽ
quidem contrauiuentes accipiant. sed illismori¬
entibus. hoc in eis grauius uindicatur : quod con¬
trabonos potestatem suae crudelitatis accepe¬
runt. Sicut isdem carnifex. qui e undemuene¬

Expanded text:
bardi tenuerunt. Quorum unus educto gladio cabardi tenuerunt. Quorum unus educto gladio caput eius amputavit. Sed cum corpus eius in terram caderet, ipse qui hunc capite truncaverat, inmundo spiritu correptus, ad pedes eius corruit, et quod amicum Dei occidertendit. PETR. Quid est hoc, quaeso te, quod omnipotens Deus sic permittit mori, quos tamen post mortem cujus sanctitatis fuerint, non patitur celariGREGORIUS. -Cum scriptum sit: Justus quacunque morte praeventus fuerit, justitia ejus non auferetur ab eo; electi qui procul dubio ad perpetuam vitam tendunt, quid eis obest si ad modicum dure moriantur? Et est fortasse nonnunquam eorum culpa, licet minima, quae in eadem debeat morte resecari. Unde fit ut reprobi potestatem quidem contra viventes accipiant, sed illis morientibus hoc in eis gravius vindicatur quod contra bonos potestatem suae crudelitatis acceperunt, sicut idem carnifex qui eumdem vene
Abbreviated transcription (Latin):
ter uitae uenerabilis suranus nomine fuerit
qui captiuis aduenientibus atq alan gobardorũ
de praedatione fugientibus. cunctaq: in monas¬
terio uidebatur habere. largitus est. Cumq
in elymosinis uestimenta sua acfratrum omnia
et cellarium consumpsis set. quic quid habere
inhorto potuit. expendit. Expensis uerore¬
bus omnibus. lango bardiadeum subitouener
eum quae tenuerunt et aurum. petere coepe¬
runt. Quibus cumille diceret. se omnimodo
Nihil habere inuicinomonte ab eisductus est .
in quo silua in mensae magnitudinis stabat
bicaptiuus quidam fugiens in caua arbore la¬
tebat. Vbi unus exlango bardis educto gladio
praedictum uenerabilem occidit uirum. Cuius
corpore in terra cadente monsomnis protinus
et silua concussa .ẽ. acsise ferre non posse
pondus scĩtatis eius diceret. terra quae tremuis set
lius quoq: in marsorum prouintia. uitde ualde
uenerabilis diaconus fuit. que minuentum lango¬

Expanded text:
ter vitae venerabilis Soranus nomine fuerit, ter vitae venerabilis Soranus nomine fuerit, qui captivis advenientibus atque a Langobardorum depraedatione fugientibus, cuncta quae in monasterio videbatur habere largitus est. Cumque in elemosinis vestimenta sua ac fratrum omnia et cellarium consumpsisset, quicquid habere in horto potuit, expendit. Expensis vero rebus omnibus, Langobardi ad eum subito venerunt eumque tenuerunt et aurum petere coeperunt. Quibus cum ille diceret, se omnimodo nil habere, in vicino monte ab eis ductus est, in quo silva inmensae magnitudinis stabat. Ibi captivus quidam fugiens in cava arbore latebat. Ubi unus ex Langobardis educto gladio praedictum venerabilem occidit virum. Cuius corpore in terra cadente, mons omnis protinus et silva concussa est, acsi se ferre non posse pondus sanctitatis eius diceret terra, quae tremuisset. 24. Alius quoque in Marsorum provincia vitae valde venerabilis diaconus fuit; quem inventum Lango
Abbreviated transcription (Latin):
monas terio praefuit. priusinualeriae prouin¬
tiae suum monasterium rexit. In quo dum
langobardiseuientesuenissent sicut eius nar¬
ratione didici: Duos eius monachos in ramis
unius arboris. suspenderunt. Qui suspensi eo¬
deindie de functi sunt. Facto autem uespere
utrorumq: eorum sp̃sclaris illic apertisq uoci¬
bus psallere cpeperunt : Ita. ut ipsiquoq: qui
eos occiderant cum uoces psallentium audireNt
pimium mirati terrerentur. Quas uidelicet
uoces captiui quoq: omnes qui illicaderant audierunT
atq: eorum psalmodie. post modum testes extiterun
Sed has uoces spirituum. omni potens ds̃ idcirco pertin¬
gere uoluit adaures corporum ut uiuentesquiq
in carne discerent . quia sidõ seruire studeant.
post carnem uerius uiuant.
Quibus dom religiosis quoque uiris adtestaritib
Ad huc in monasterio positus agnoui. quod hoc lan¬
gobardorum tempore. iuxta in hac prouintia
quae sura nominatur. quidam monasterii pa¬

Expanded text:
monasterio praefuit, prius in Valeriae provinmonasterio praefuit, prius in Valeriae provincia suum monasterium rexit. In quo dum Langobardi saevientes venissent, sicut ejus narratione didici, duos ejus monachos in ramis unius arboris suspenderunt, qui suspensi eodem die defuncti sunt. Facto autem vespere utrorumque eorum spiritus claris illic apertisque vocibus psallere coeperunt, ita ut ipsi quoque qui eos occiderant, cum voces psallentium audirent, nimium mirati terrerentur. Quas videlicet voces captivi quoque omnes qui illic aderant audierunt, atque eorum psalmodiae postmodum testes exstiterunt. Sed has voces spirituum omnipotens Deus idcirco pertingere voluit ad aures corporum, ut viventes quique in carne discerent, quia, si Deo servire studeant, post carnem verius vivant. 23. Quibusdam religiosis quoque viris attestantibus adhuc in monasterio positus agnovi, quod hoc Langobardorum tempore iuxta in hac provincia, quae Sura nominatur, quidam monasterii pa
Abbreviated transcription (Latin):
lecto illius hiqui conuenerunt. omne s adsistereNt
alii ingredientes angelos uiderunt. sed dicere
aliquid nullo modo potuerunt. Alii omnino
tubil uiderunt sed omnes qui aderant ita
uehementis simustimor perculit . ut nullus egredi¬
ente illa scã anima illic stare potuis set. Et hu
ergo quiuiderant et hiiqui omnino nihil uideran
unio omnes etiamtimore perculsi et territi. fu¬
gerunt. Vt palam daretur intellegi. quae
et quanta uis esset. quae illam egredientem
animam susciperet. Cuius egres sum. nemomor¬
talium ferre potuis set.
ed inter haec sciendum est. quia aliquando
animae meritum. Non in ipsosuo egressuosten¬
ditur. Post mortem uero. certius declaratur.
Vnde et scĩmar tyres: ab infide libus crudelia-
multa perpessi sunt. qui tamen ut praediximus
adossasua mortua. signiscotidie et mira culis
clarescunit.
itcenam que uener abilis ualentinus.
qui post in hacromana urbe mihi sicut nosti meo

Expanded text:
lecto illius hi qui convenerant omnes assisterent, lecto illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt, alii omnino nil viderunt; sed omnes qui aderant, ita vehementissimus timor perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima, illic stare potuisset. Et hi ergo qui viderant, et hi qui omnino nihil viderant, uno omnes timore perculsi et territi fugerunt, ut palam daretur intelligi quae et quanta vis esset quae illam egredientem animam susciperet, cujus egressum nemo mortalium ferre potuisset.ed inter haec sciendum est quia aliquando animae meritum non in ipso suo egressu ostenditur, post mortem vero certius declaratur. Unde et sancti martyres ab infidelibus crudelia multa perpessi sunt, qui tamen, ut praediximus , ad ossa sua mortua signis quotidie et miraculis clarescunt.itae namque venerabilis Valentio, qui post in hac Romana urbe mihi, sicut nosti, meoque