comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
credendũ sit. cũpeccato ansine peccato. ut si responsũ fuerit cũper¬
cato. putetur eiᷤ secuta cdampnatio. qđ nefas ẽ crede. Si aũt sine
percato dictũ fuerit eo ᷤᷤ exisse dehac inta. ꝓbet hominẽ saltĩ ꝓpin¬
quante morte fuisse sine peccato in hac uita. Ubi parũ adtendit
S i enĩ dimiseritis peccata hominibis. dimitet uob pat̃ u̾r peccata
ur̃a. Per hoc enĩ condianũ sp̃uale quodãmͦ incensũ qđ ante
dm̃ maltare cordis qđ sursũ hab̾e ammonem̃ infertur. etiam¬
si non hic inuat᷑ sine peccato. licet mori sine peccato. dũ subinde
referumur: Abel: Enoch. Alelehisedech. Abraham. Isaac.
Iacob loseph: lesunaue: finces: Samihe: Nathan: Heliã. he¬
uscum. Aicheam: Damhel. Anamã. A tariã. aisabelcrat¬
E sreima Mardocheũ: Simeon. loseph. cu desponsata enat
uir go maria. Iohanne. Ad uigit enã seminas. Debborã. domiã
samtu helis imn atrẽ. ludith. hester. Alitrã annã filiã phamulis.

Expanded text:
credendum sit, cum peccato an sine peccato\', ut, si responsum fuerit \'cum peccato\', putetur cos secuta damnatio, quod nefas est credere; si autem sine peccato dictum fuerit eos exisse de hac uita, probet hominem saltem propinquante morte fuisse sine peccato in hac uita. ubi parum adteudit, si enim dimiseritis peccata hominibus, dimittet uobis pater uester peccata uestra. per hoc enim cotidianum spiritale quodammodo incensum, quod ante deum in altare cordis, quod sursum habere admonemur, infertur, etiamsi non hic uiuatur sine peccato, licet mori sine peccato, dum subinde referuntur: Abel, Enoch, Melchisedech, Abraham, Isaac, lacob, Ioseph, Iesu Xaue, Finees. Samuhel, Nathan. Helias. Heliseus, Micheas, Danihel, Ananias. Azarias. Misael, Ezechiel. Mardocheus, Simeon, Ioseph. cui desponsata erat uirgo Maria. Iohannes\'. adiungit etiam feminas: \'Debboram, Annam Samuhelis matrem, Iudith, Hester, alteram Annam filiam Fanuel,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ possibilitas naturalis ꝑ liberũ arbitriũ et ad cognoscen¬
et istis increpitabo dolore xp̃iano. Tuacuati estis ac rp̃o.
qua innatura iustificamim ag̃a excidistis. Ignoranteꝰ erã
dĩ iustitiã. et ur̃ãm uolentes constituere. iustine dĩ ñ estis subiecti.

Expanded text:
enim possibilitas naturalis per liberum arbitrium et ad cognoscenenim possibilitas naturalis per liberum arbitrium et ad cognoscenet istis increpitabo dolore christiano: euacuati estis a Christo, qui in natura iustificamini. a gratia excidistis! ignorantes enim dei iustitiam et uestram nolentes constituere iustitiae dei non estis subiecti.
Abbreviated transcription (Latin):
audire qđ scriptũ ẽ. ꝑunũ hominẽ peccatũ intrauit inmundũ.
et ꝑpeccatũ mors. & ita in om̃s homines ꝑtransiit inquodins
peccauerunt. et ñ infirmaret tanti mȩdici gr̃am. dũ fateri
fieri noᷤᷤ. et ñ possibilitatẽ naturę humanȩ ita defenderet. ut
homo ꝑliberũ arbitriũ etiã sine isto nomine saliai et̾ cred
tur. Sed putat fortasse ideo necessariũ ẽẽ ap̃i nom̃ ut ꝑ
enᷤs euangłm discam quẽ admodũ inuere debeamꝰ. ñ etiam
ut eiꝰ adiuuemur gr̃a qđ bene uiuamꝰ. uł hinc saluĩ c̃futa¬
tur ee̾ mistrabiles tenebras in animo humano qui scit quẽ¬
admodũ debeat leonẽ domare. &. nescit quẽ adinooum
inuere: An et hoc ut sciat suffic̃ ei liberũ arbitriũ:
exꝙ naturalis. Hȩc ẽ sapientia uerbi. qua euacuat᷑
crux xp̃i Sed qui drxit ꝑdã sapientiã sapientiũ. quia
ista crire ñ potest euacuari. ꝓfecto ista sapientia pstulti¬
tiã p̃dicationis qua credentes sanantur. euertitur. Si.

Expanded text:
ntrauit in mundum o t per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, i n quo omnes peccauerunt n t. et non infirmaret tanti medici gratiam, dum fateri fieri nos, et non possibilitatem naturae humanae ita defenderet, ut homo per liberum arbitrium etiam sine isto nomine saluus esse posse credatur! Sed putat fortasse ideo necessarium esse Christi nomen, ut per eius euangelium discamus quemadmodum uiuere debeamus, non etiam ut eius adiuuemur gratia, quo bene uiuamus. uel hinc saltim confiteatur esse miserabiles tenebras in animo humano, qui scit quemadmodum debeat leonem domare et nescit quemadmodum uiuere. an et hoc ut sciat sufficit ei liberum arbitrium lexque naturalis? haec est sapientia uerbi, qua euacuatur crux Christi. sed qui dixit: perdam sapientiam sapientium, quia ista crux non potest euacuari. profecto ista sapientia per stultitiam praedicationis, qua credentes sanantur, euertitur. si
Abbreviated transcription (Latin):
dẽfenclimꝰ. hic rectẽ fac̃ aliquando consentire qm̃ iustificabit᷑
in conspectũ dĩ om̃is inuens. ñ tam̃ ibi e̾e̾ questionẽ sed in ipsa
ñ peccandi possibilitate contendit. inqua nec no ad uersus eũ cer

Expanded text:
defendimus. Hic recte facit, aliquando consentire, quia non justificabitur defendimus. Hic recte facit, aliquando consentire, quia non justificabitur in conspectu Dei omnis vivens . Non tamen ibi esse quaestionem, sed in ipsa non peccandi possibilitate contendit, in qua nec nos adversus eum cer
Abbreviated transcription (Latin):
pe noluer unt. et baptism ens ablutione purgati sunt. scĩficatos
ee ñ dubiũsit. N on plane isto testimomo ꝓbat qđ uult. Nã sicrit
dietũ ẽ. sibiut ꝑuris d elictũ tnom̃s homines i c̃dẽpnationem
ut muillus p̃t̾mtiteret᷑. sic & ieo qđ oictũ ẽ ꝑuniũ iustitiam.
m ons honines in iust̾ificationẽ uitę. nullus p̃t̾imssus ẽ. ñ quadi
om̃s in eũ credunt et baptismo eiꝰ abluuntu. sed quia nemo uistisiea¬
malis õ inclutate consintuto rectissime dicimꝰ om̃s iste hie licteras
docet ñ quia om̃s cuies litteras discunt. sed qrua nemo discit nͥ
quse ⁊llc docueri. sic nemo iustificatur nͥ quẽ ap̃c iustificauerit.
e sto inquit c̃ sentiã. quia om̃s percatores fuisse testatur. Pic̃
em̃ quo sutrint. ñ qi aliuo e̾eꝰ ñ potuerint. Quã obrẽ et si om̃s
honines inqͥt percatores possent ꝓbari. diffuntioni tam̃ ñre ne¬
quatneñ ad obẽe̾t.: qñ tã quid homines sint. quã quio posent eͥe

Expanded text:
ire voluerunt, et Baptismi ejus ablutione purgati sunt, sanctificatos esse non dubium sit. Non plane isto testimonio probat quod vult. Nam sicut dictum est, Sicut per unius delictum in omnes homines in condemnationem, utin omnes homines in iustificationem uitae, nullus praetermissus est, 11011 quia omnes in eum credunt et baptismo eius abluuntur, sed quia nemo iustificamagistro in ciuitate constituto rectissime dicimus: \'omnes iste hic litteras docet\', non quia omnes ciues litteras discunt, sed quia nemo discit, nisi quem ille docuerit, sic nemo iustificatur, nisi quem Christus iustificauerit. Sed esto, inquit, consentiam quia omnes peccatores fuissetestatur. dicit enim quid fuerint, non quod aliud esse non potueriores, inquit, possent probari, definitioni tamen nostrae nequaquam id obesset, qui non tam quid homines sint, quam quid possent esse
Abbreviated transcription (Latin):
tũ electoꝵ mimeroͥũ. nec augeri posse nec minui. ne locũ apd
in fideles ac neglegentes coortantiũ incitam̃ta ñ habeant. ac
suꝑflua sit industriȩ aut laboris in dicio. cunꝰ studiũ cessan¬
te electione frustrandũ sit. Ita demũ enĩ posse unũquemq
ad correptionẽ ad ꝓfectũ uocari. si sciat se sua diligentia
bonũ ẽe̾ posse et lib̾tatem suã ob hoc dĩ auxilio uiuandã. si
qđ d̃s̃ mandat elegerit ac sic cũ in his qui tempus acceperunt
lib̾e uoluntatis duo sint quȩ humanã operentur salutẽ. dĩ sci¬
licet gr̃a & hominis oboedientia. priorẽ uolunt oboedientĩa
ẽe quã gr̃am. ut initiũ salutis ex eo qui saluatur. ñ exeo cre¬
cdendum sit stare qui saluat. et uoluntas hominis diuine
g̃rȩ sibi pariat opem. ñ gr̃a sibi humanã subiciat uoluntatẽ.
uod cũ ꝑ uersissimũ e̾e reuelante dĩ miscłia et instruen

Expanded text:
tum electorum numerum nec augeri posse nec minui, ne locum apud tum electorum numerum nec augeri posse nec minui, ne locum apud infideles ac neglegentes cohortantium incitamenta non habeant ac superflua sit industriae ac laboris indictio, cuius studium cessante electione frustrandum sit; ita demum enim posse unumquemque ad correctionem aut ad profectum uocari. si sciat se sua diligentia bonum esse posse et libertatem suam ob hoc dei auxilio iuuandam, si, quod deus mandat, elegerit. ac sic, cum in his, qui tempus acceperunt liberae uoluntatis, duo sint, quae humanam operentur salutem, dei scilicet gratia et hominis oboedientia, priorem uolunt oboedientiam esse quam gratiam, ut initium salutis ex eo, qui saluatur, non ex eo credendum sit stare, qui saluat, et uoluntas hominis diuinae gratiae sibi pariat opem, non gratia sibi humanam subiciat uoluntatem. Quod cum pernersissimum esse reuelante dei misericordia et instruen
Abbreviated transcription (Latin):
rimi ñ ren ouentur quia qđ nec renouari uelle habe.¬
ant p̃noscant. Itaq quantũ ad dm̃ ꝑtinet. om̃ib parat̾a uta
ȩt̃nam. Quantũ aũt ad arbitrii lib̾̃tatem. abhis eã app̾hendi
qui dõ sponte crediderint & auxiliũ gr̃ȩ merito credulitatis
acceperint. In istam uͦ talis gr̃ȩ p̃dicationẽ in quoꝵ contradic¬
tione offendim cũ prius meliora sentirent. ideo se uł maxime
contulerunt. quia si ꝓfiterentur ab ea om̃a bona merita p̾ue¬
niri. & ab ipsa ut possint ẽe donari. necessitate concedent
dm̃ sedm ꝓpositũ et consiliũ uoluntatis suę occulto iudicio
et oꝑe manifesto. aliud uas condẽ in honorẽ aliud in contume¬
liam. quia nemo nͥ ꝑ gr̃am iustificetur. et nemo nͥ inp̃uarica¬
tione nascatur. Sed refugiunt istud fateri. dumnoq. ad ser¬
be operiscoꝵ merita formidant. Nec ad quiescunt p̃destina¬

Expanded text:
rimi non renouentur, quia, quod nec renouari uelle haberimi non renouentur, quia, quod nec renouari uelle habeant. praenoscantur. itaque, quantum ad deum pertinet, omnibus paratam uitam aeternam, quantum autem ad arbitrii libertatem, ab his eam adprehendi, qui deo sponte crediderint et auxilium gratiae merito credulitatis acceperint. in istam uero talis gratiae praedicationem hi, quorum contradictione offendimur, cum prius meliora sentirent, ideo se uel maxime contulerunt, quia, si profiterentur ab ea omnia bona merita praeueniri et ab ipsa, ut possint esse, donari, necessitate concederent deum secundum propositum et consilium uoluntatis suae occulto iudicio et opere manifesto aliud uas condere in honorem aliud in contumeliam, quia nemo nisi per gratiam iustificetur et nemo nisi in praeuaricatione nascatur. sed refugiunt istud fateri diuinoque adscribere operi sanctorum merita formidant nec adquiescunt praedestina
Abbreviated transcription (Latin):
in quantũ p̃dicatorib ostiũ aꝑtũ ẽ. et uia facta ẽ. gen¬
tiũ popłs qui sedebat intenebris et mumbra mortis.
lucẽ inderit magnã. et qͥ quondã ñpopłs nẽ aũt po
pulus dĩ sit. et quoꝵ aliquando ñ misertus ẽ. nẽ aũt
misereatur. Preuisos inquiunt adño credituros. et ad
unã quãq gentẽ ita dispensata tẽpora ac ministeria
magisterii:. exortura erat bonarũ credulitas uoluntatũ.
Nec uacillare illud qđ d̃s om̃s homines uelit saluos fieri
& magnitionẽ ueritatis uenire. quandoquidẽ in ex¬
cusabiles sint qͥ & adumus ueri dĩ cultũ potuerunt in¬
strui in tellegentia naturali. et eugłm ido ñ audierint.
quia nec fuerint recepturi. Prouniuerso aũt human
prorsus aredẽptione sanguinis eiꝰ exceptũ etiã si omnẽ
ħac uitã alienissima ab eo mente ꝑtranseat. ꝯinã ad om̃s
homines ꝑtineat diuinȩ miscdĩȩ sacram̃tũ. qͦ ideo plu¬

Expanded text:
in quantum praedicatoribus ostium apertum est et uia facta est, genin quantum praedicatoribus ostium apertum est et uia facta est, gentium populus, qui sedebat in tenebris et in umbra mortis, lucem uiderit magnam et, qui quondam non populus, nunc autem populus dei sit et, quorum aliquando non misertus est, nunc autem misereatur, praeuisos inquiunt a domino credituros et ad unamquamque gentem ita dispensata tempora ac ministeria magistrorum. ut exortura erat bonarum credulitas uoluntatum; nec uacillare illud, quod deus omnes homines uelit saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire, quando quidem inexcusabiles sint, qui et ad unius ueri dei cultum potuerint instrui intellegentia naturali et euangelium ideo non audierint quia nec fuerint recepturi. pro uniuerso autem humano prorsus a redemptione sanguinis eius exceptum, etiam si omnem hanc uitam alienissima ab eo mente pertranseat, quia ad omnes homines pertineat diuinae misericordiae sacramentum, quo ideo plu
Abbreviated transcription (Latin):
tores. talesaiunt ꝑdi talesq saluari. quales futuros illos in
annis maiorib si ad actiuã seruarentur ȩtatẽ. scientia diui¬
na p̃uiderit. Nec considerant se gr̃am dĩ quã comitẽ ñ p̃¬
iam humanoꝵ uolunt e̾e morittirũ. etiã illis uoluptatib
sed intantũ quib cũq. cõmenticiis meritiᷤ electionẽ dĩ
subiciunt. ut quia p̃terita ñ extant. futu̾ra quȩ ñ sint
futura c̃fingant. nouoq. apud illos absurditatis genere.
et ñ agenda p̃scita sint & p̃scita. ñ acta sint. hancͦ sane
de humanis meritis p̾scientiã dĩ scđm quã gr̃a uocantis
operetur. multo sibi rationabilius uident astruere. cũ ad
earũ nationũ contẽplationẽ uenitur quȩ uł in p̾teritis
scłis dimissȩ sunt in gredi uias suas. uł nc̃ quoq ad huc
in ueteris ignorantię impietate depereunt. nec ulla eis
aut legis aut eungłu illuminatio choruscant. Cũ tam̃

Expanded text:
tores, tales aiunt perdi talesque saluari. quales futuros illos in tores, tales aiunt perdi talesque saluari. quales futuros illos in annis maioribus, si ad actiuam seruarentur aetatem, scientia diuina praeuiderit. nec considerant se gratiam dei, quam comitem, non praeuiam humanorum uolunt esse meritorum, etiam illis uoluntatibus Sed in tantum quibuscumque commentitiis meritis electionem Dei subjiciunt, ut quia praeterita non exstant, futura, quae non sint futura, confingant, novoque apud illos absurditatis genere, et non agenda praescita sint, et praescita non acta sint. Hanc sane de humanis meritis praescientiam Dei, secundum quam gratia vocantis operetur, multo sibi rationabilius videntur astruere, cum ad earum nationum contemplationem venitur, quae vel in praeteritis saeculis dimissae sunt ingredi vias suas , vel nunc quoque adhuc in veteris ignorantiae impiaut legis aut euangelii inluminatio coruscauit. cum tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
hendenda uita ȩt̾na nemo desperet. cũ uoluntariȩ deuocio¬
in remimeracio sit parata. hoc aũt ꝓpositũ uocationis dĩ qͦ
uł ante mundi miciũ uł in ipsa conditione generis huma
ri alii uasa honoris alii uasa contumeliȩ sint creati. et lapsis
curã resurgendi adimere. & scĩs occasionẽ temporis ad ferre.
eo qđ utraqͦ. partẽ suꝑfluus labor sit. sine que reiectus ulla
inclustria possit intrare. neq. electus ulla neglegentia possit
exciđe. quole quor enĩ mͦse ȩgerint. non posse aliud erga eos
quã d̃s defmniuit acciłe. & sub incertas pͣcursũ ñ posse constan¬
tem cũ si aliud habeat p̾destinantis electio. cassa sit amutentis
intentio. Remoueri itaq omnẽ industriã tolliq. uirtutes.
si clĩ constitutio humanas p̾uemat uoluntates. & sub hoc pre¬
destinationis nomine fatalem quandã induci necessitatem.
aut cdiuersarũ naturarũ dici dñm conditorẽ. si nemo aliud

Expanded text:
ehendenda uita aeterna nemo desperet, cum uoluntariae deuotioehendenda uita aeterna nemo desperet, cum uoluntariae deuotioni remuneratio sit parata. hoc autem propositum uocationis dei, quo uel ante mundi initium uel in ipsa conditione generis humanri, alii uasa honoris alii uasa contumeliae sint creati, et lapsis curam resurgendi adimere et sanctis occasionem teporis adferre eo, quod in utramque partem superfluus labor sit, si neque reiectus ulla industria possit intrare neque electus ulla neglegentia possit excidere. quoquo enim modo se egerint, non posse aliud erga eos. quam deus definiuit, accidere et sub incerta spe cursum non posse esse constantem, cum, si aliud habeat praedestinantis electio, cassa sit adnitentis intentio. remoueri itaque omnem industriam tollique uirtutes, si dei constitutio humanas praeueniat uoluntates, et sub hoc praedestinationis nomine fatalem quandam induci necessitatem aut diuersarum naturarum dici dominum conditorem, si nemo aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbitatis contemplatione reuerentia. hoc tutissimũ sibi eftiment qđ
audiant eos quoꝵ auctoritatẽ sine uicdicio seciit ad serere. Nexeni
ipsoꝵ diffincio ac ꝓfessio ẽ. Ommẽ quidẽ hominẽ alam peccante
perasse. et neminẽ ꝑoꝑa sua sed ꝑdĩ gr̃am regeneratione saluari.
U niuersis tãm hominib ꝓpiciacionem quȩ ẽ insacram̃to sangumis
xp̃i sine exceptione ee ꝓpositã. ut quicũq. ad fidẽ et ad baptismũ
accedẽ uoluerint. salui e̾e̾ possint. iui aũt credituri sunt. qͥ ue
in ea fide quȩ deinceps ꝑ gr̃am sit uuanda. mansuri sunt p̃scisse
ante mundi c̃stitutionem dm̃. et eos p̃destinasse in regnũ suum
quos gratis uocatos dignos futuros ȩlectione et de hac uita bo¬
no finꝰ e ex cessuros e̾e p̃iderit. ideoq omnẽ hominẽ ad creden¬
dũ et ad operandũ diuinis institutionib amoneri. ut de app̃¬

Expanded text:
probitatis contemplatione reuerentia, hoc tutissimum sibi aestiment, quod probitatis contemplatione reuerentia, hoc tutissimum sibi aestiment, quod audiant eos. quorum auctoritatem sine iudicio sequuntur. adserere. Haec enira ipsorum aefinitio ac professio est: omnem quidem hominem Adam peccante peccasse et neminem per opera sua sed per dei gratiam regeneratione saluari. uniuersis tamen hominibus propitiationem, quae est in sacramento sanguinis Christi, sine exceptione esse propositam, ut, quicumque ad fidem et ad baptismum accedere uoluerint, salui esse possint. qui autem credituri sunt quiue in ea fide, quae deinceps per gratiam sit iuuanda, mansuri sunt, praescisse ante mundi constitutionem deum et eos praedestinasse in regnum suum, quos gratis uocatos dignos futuros electione et de hac uita bono fine excessuros esse praeuiderit. ideoque omnem hominem ad credendum et ad operandum diuinis institutionibus admoneri, ut de adpr
Abbreviated transcription (Latin):
tiorẽ bȩatitudinis tue expositionem uoluerint postũ¬
lare euenit ex dispositione miscdĩe dĩ. ut cũ quosdã intra
lato. putauim om̃s querelas resisterciũ sopiendas. quia uni¬
uersis questionib dequi. consulenda erat sc̃itas tuã tã ple¬
ne illic ab soluteq responsũ ẽ. quasi hoc specialit᷑ studueris.
it quȩ apud nos erant turbata cõponeres. Recensito aũt ho
beatitudinis tuȩ libro. sicut qͥ scãm atq. apłicã doctrine tuę
auctoritatẽ an̾tea sequebantur. intellegentiores mułto
instructioresq sunt facti. Itaqͥ. ꝑsuasionis sue impediebant᷑¬
obscuro. a duersariores quã fuerant recesserunt. Q̾uoꝵ t̾a
abrupta dissensio pͥmũ ꝓpt̃ ipsos metuenda ẽ. ne tã claris¬
atq. ȩgregus in om̃iũ uirtutũ studio uiri sp̃c pelagiane im¬
pietatis inludat. ne simpliciores quiq apud quos hoꝵ magna ẽ de

Expanded text:
ertiorem beatitudinis tuae expositionem uoluerint postuertiorem beatitudinis tuae expositionem uoluerint postulare, euenit ex dispositione misericordiae dei, ut, cum quosdam intra lato putauimus omnes querelas resistentium sopiendas, quia uniuersis quaestionibus, de quibus consulenda erat sanctitas tua, tam plene illic absoluteque responsum est, quasi hoc specialiter studueris, ut, quae apud nos erant turbata. componeres. re-A censito autem hoc beatitudinis tuae libro. sicut, qui sanctam atque apostolicam doctrinae tuae auctoritatem antea sequebantur, intellegentiores multo instructioresqobscuro, aversiores quam fuerant, recesserunt. Quorum tam abrupta dissensio primum ptamque egregiis in omnium uirtutum studio uiris spiritus Pelagianae impietatis inludat, deinde ne simpliciores quique, apud quos horum magna est de
Abbreviated transcription (Latin):
tationis ut tẽ studio. sed etiã fidei qua eccła uiuit affectu
Ixcubante enĩ ꝓ uniuersis m̃bris corporis xp̃i uigilantissi¬
ma inclustria tu̾a. et aduersus hereticarũ doctrinarũ in¬
sidias ueritatis uirtute pugnante. nullom m uerendũ pir¬
taui ne onerosus tͥ aut importun e̾em. in eo qđ ad multoru
salutẽ ac ꝑ inde ad pietate tuã ꝑtinet. cũ potius reũ futum
ee̾ me credẽm.si ea quȩ ualde ꝑniciosa intellẽgo. ad specia¬
lem patronũ fidei non referrẽ. Multi gͦ seruoꝵ Ap̃i qui in
massiliensi urbe ẽ sistunt. insc̃itatis tuę seriptis quȩ aduer¬
sus pelagianos hęreticos c̃didisti ẽtrariũ putant patrũ opi¬
mom et ȩxcłastico sensui quicquid in eis deuocatione elec¬
toꝵ scd̃m dĩ propositum disputasti. & cum aliquandui tar¬
ditatem suam. culpare maluerint quam non intellecta
rep̾hendere. quidamq eoꝵ lucidiorẽ suꝑ hoc atq aꝑ¬

Expanded text:
tationis ut tunc studio sed etiam fidei, qua ecclesia uiuit, affectu. tationis ut tunc studio sed etiam fidei, qua ecclesia uiuit, affectu. excubante enim pro uniuersis membris corporis Christi uigilantissima industria tua et aduersus haereticarum doctrinarum insidias ueritatis uirtute pugnante nullo modo mihi uerendum putaui, ne onerosus tibi aut importunus essem in eo, quod ad multorum salutem ac perinde ad pietatem tuam pertinet, cum potius reum futurum esse me crederem, si ea, quae ualde perniciosa intellego, ad specialem patronum fidei nou referrem. Multi ergo seruorum Christi, qui in Massiliensi urbe consistunt, in sanctitatis tuae scriptis, quae aduersus Pelagianos haereticos condidisti, contrarium putant patrum opinioni et ecclesiastico sensui, quicquid in eis de uocatione electorum secundum dei propositum disputasti. et cum aliquamdiu tarditatem suam culpare maluerint quam non intellecta reprehendere quidamque eorum lucidiorem super hoc atque ap
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ filu dĩ. et resurgent qͥbona fecerunt in resurrectionẽ
uite. q uͦ mala egerunt᷑ in resurrectionẽ iditu. Nã et ali¬
bi miscdĩȩ oꝑa. numerans bonis. et malos redarguens. hos
dicit ire insupplitiũ ȩt̃nũ. bonos etiã susciꝑe gaudiu sempi¬
nũ. ubi cũ dõ suo sine fine regnabunt. et de sua stabilitate.
seruri nihil eos in decens delectabit. lbicũq. enĩ eoꝵ sp̃c erit
oi ꝓtinꝰ in cȩlo nouo & t̾ra noua.Malos aũt suscipiet ignis
ȩt̾nus. quos mꝑpetuũ cruciabit̾. ubi uermis eoꝵ ñ morietur:
imploranda. ut sobrie.piȩ. uste iuuamus in hoc scło. quatinꝰ
possimus cęloꝵ ꝑuenire in regno. ANe.¬
NO BGATISSIMO EA EE mef¬
fabilit̾ mirabili. in cõparabilit hono¬
rando. p̃staritissimo patrono augustino.
prosꝑ ignot quidẽ tͥ facie. sed iã aliqua¬
tenus si reminiscaris animo ac sermo¬
recepi. ñc̃ quoq beatitudim tuȩ scrib̾e audeo. ñ solũ salu¬

Expanded text:
t resurgent qui bona fecerunt in resurrectionem vitae, qui vero mala egerunt in resurrectionem judicii . Nam et alibi misericordiae opera numerans, bonos et malos redarguens, hos dicit ire in supplicium aeternum. Bonos etiam suscipiet gaudium sempiternum; ubi cum Deo suo sine fine regnabunt, et de sua stabilitate securi, nihil eos indecens delectabit. Ubicunque enim eorum spiritus erit, protinus in coelo novo et terra nova. Malos autem suscipiet ignis aeternus, quos in perpetuum cruciabit. Ubi vermis eorum non morietur, imploranda, ut sobrie, pie, juste vivamus in hoc saeculo, quatenus possimus coelorum pervenire in regnno beatissimo papae, ineffabiliter mirabili, incomparabiliter honorando, praestantissimo patrono AUGUSTINO, PROSPER. 1. Ignotus quidem tibi facie, sed jam aliquatenus, si reminiscaris, animo ac sermorecepi — nunc quoque beatitudini tuae scribere audeo non solum salu
Abbreviated transcription (Latin):
ds p̃miũ uirtutis erit: Dixit quidẽ his qͥ uirtutẽ dedit.
ui dedit aũt certantib uctoriã. ipse ꝓculdubio erit coroi
Quod intellegimus quia tanto amplius alius alio milla inta
dm̃ uidebit. quanto amplius in hac uita eũ dilexit. p̃ceptisq
multȩ differentie erunt claritatis. dicente apło. Alia clari¬
tas solis. alia claritas lune. alia claritas stellarũ. Stella enĩ
abstella differt inclaritate. Ita erit et resurrectio mortuorũ.
gitur quęcũq corpora aut ignis consũpsit. aut bestia dei¬
rauit aut aqua ab sorbuit. illo momto temporis atq mictu
oculi resurgent. insexii unus quisq qͦ mortiuis fuerat. Mascu¬
lus utiq in masculino. et femina infeminino. Qd uͦ resurgant

Expanded text:
Deus praemium virtutis erit? Dixit quidam: Is qui virtutem dedit, Deus praemium virtutis erit? Dixit quidam: Is qui virtutem dedit, qui dedit certantibus victoriam, ipse procul dubio erit corona. Quod intelligimus, tantum amplius alius alio in illa vita Deum videbit, quantum amplius in hac vita eum dilexit, praeceptisqmultae erunt differentiae claritatis, dicente Apostolo: Alia claritas solis, alia claritas lunae, alia claritas stellarum. Stella enim ab stella differt in claritate, 339 ita erit et resurrectio mortuorum . Igitur quaecunque corpora aut ignis consumpsit, aut bestia devoravit, aut aqua absorbuit, illo momento temporis atque ictu oculi resurgent, in sexu unusquisque quo mortuus est; masculus itaque in masculino, et femina in feminino. Quod vero resurgant
Abbreviated transcription (Latin):
nati sunt auriliante dño ad usq finẽ erit ꝑ seuerant. quib
coticliana oratio sufficit ad soluenda minima delicta.
quȩ in hoc corpore mortali subripiunt. deqͦ se apłs libera¬
gradus bonoꝵ in eccła demonstrauit. Tricesimũ. sexa gesinũ.
et centesimũ. Vnde et archa noe quȩ significauit ecclam. tru¬
merata fuit. significans ut diximus tres gradus aut ordines.
quos tractatores eccłȩ. ad coniugatos. continentes. et uirgines re¬
tulerunt. Tricesimũ scilicet ad coniugatos. seaagesimũ ad conti¬
nentes. centesimũ ad uirgines. Ita enã eccła catholica ihis gra¬
dib constituta ẽ. ut quãnis sint tres gradus. multę lifferentiȩ
meritoꝵ. Neq. enĩ aut om̃s uirgines cͦqualit᷑ accipiunt p̃mium
regni cęloꝵ. aut om̃s continentes. aut om̃s coniugiti. sed unus
mercełẽ accipiet. Et quȩ erit ista merces uł p̃miũ. nͥ ipse

Expanded text:
nati sunt, auxiliante Domino, usque ad finem exitus perseverant: quibus nati sunt, auxiliante Domino, usque ad finem exitus perseverant: quibus quotidiana oratio sufficit ad solvenda minima delicta, quae in hoc corpore mortali subrepunt; de quo se Apostolus liberagradus bonorum in Ecclesia demonstravit, tricesimum, sexagesimum, et centesimum. Unde et arca Noe, quae significamerataque fuit; significans, ut diximus, tres gradus, aut ordines, quos tractores Ecclesiae ad conjugatos, continentes et virgines retulerunt. Tricesimum scilicet ad conjugatos, sexagesimum ad continentes, contestinum ad virgines. Ita etiam Ecclesia catholica in his gradibus constituta est, ut quamvis tres sint gradus, multae tamen differentiae meritorum. Neque enim aut omnes virgines aequaliter accipiunt praemium regni coelorum, aut omnes continentes, aut omnes conjugati: sed unusqmercedis accipiet. Et quae erit ista merces, vel praemium, nisi ipse
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mundo mortalit uiuemus. sine pereato ẽe ñ possum.
Iam̃ ne illis criminib implicem. ut ad eiꝰ seruitiũ redeam:
et uasa eiꝰ effecti rursũ incipiat habitare innobis. Quesi
criminalia peccata. et scriptura diuina et leges munda
nȩ puniunt publicȩ.sed et conscientia tua quȩ ab alio nͥ¬
n uult pati.nnescit. Sed si forte pꝰ baptismũ aliquib crimi¬
nib inuoluti sumus. ñpigeat penitentiã agere. et contrito cor¬
de et corpore adõ indulgentiã postulare. Ntam qui sibi pecca¬
ta in pune uidentur cõmittere. dũ fortasse aliquas elemosinas
⁊ pauꝑes faciunt. multũ falluntur. Nesciunt em̃ qđ opus mi¬
scdȩ primũ sit se ipsũ homo dõ offerre. et sic in alio miscdiam
facere. Sic emĩscriptura ait. Miserere animȩ tuȩ placens
dõ. Et iterũ. un sibi nequã. cui bon: Ergo faciendȩ sunt ele¬
nosinȩ : Sed ante sunt uitia relinquenda. Multũ gͥ differi
abhis qui uestem suã candidã seruauerunt. qͥ tales ut re¬

Expanded text:
ne peccato esse non possumus; tamen ne ullis criminibus implicemur, ut ad ejus servitium redeamus, et vasa ejus effecti, rursum incipiat habitare in nobis; quae sint criminalia peccata, et Scriptura divina, et mundanae leges publice puniunt; sed et conscientia tua quae ab alio non vult pati, non nescit; sed si forte post baptismum aliquibus criminibus involuti sumus, non pigeat poenitentiam agere, et contrito corde et corpore a Deo indulgentiam postulare. Nam qui sibi peccata impune videntur committere, dum fortasse aliquas eleemosynas in pauperes faciunt, multum falluntur. Nesciunt enim quod opus misericordiae primum sit seipsum Deo offerre, et sic in alio misericordiam facere. Sic enim Scriptura ait: Miserere animae tuae placens Deo ; et iterum: Qui sibi nequam est, cui bonus ? Ergo faciendae sunt eleemosynae, sed ante sunt vitia relinquenda. Multum igitur differunt ab his qui vestem suam candidam servaverunt, qui tales ut re
Abbreviated transcription (Latin):
te et accipietis. querite et inuenietis. pulsate et aperiet᷑ nob̾.
Nex om̃s tam̃ qͥ bapti zantur fideles aut salui erunt. qm̃ reuera
multe hereses hoc trinitatis signaculo głantur. et eodẽ mͦ
ut ȩccła catholica baptrzari uident᷑ sed magno errore te¬
entur. dũ fidei unitatẽ scindunt. et toto orbi cõmunicare no¬
lunt. ac ꝑ hoc. merito dãpnabunt᷑. Nihil gͦ eis ꝓdest ungui
innomine trmitatis. qͥ ipsũ nom̃ clĩtatis indiuiduũ. duu̾de
temerariã p̃sũptione nitunt᷑. Sane conpuncti corde si ad
eccłam catholicã humili pietate reũtunt. ñ eis iterat baptis¬
ius que iã acceper̃. sed ꝑ inpositionẽ manꝰ. ęccłȩ catholicȩ

Expanded text:
te, et accipietis; quaerite, et invenietis; pulsate, et accipietis; quaerite, et invenietis; pulsaNec omnes tamen qui baptizantur fideles salvi erunt: quoniam revera multae haereses hoc Trinitatis baptismo gloriantur, et eodem modo ut Ecclesia catholica baptizari videntur; sed magno errore tenentur, dum fidei unitatem scindunt, et toto orbi communicare nolunt, ac per hoc merito damnabuntur. Nihil ergo eis prodest tingui in nomine Trinitatis, qui ipsum nomen deitatis individuum dividere temeraria praesumptione nituntur. Sane cum compuncti corde ad Ecclesiam catholicam humili pietate revertuntur, non in eis iteratur baptismus
Abbreviated transcription (Latin):
ante peccatũ : grã qua rediuntur homines ami̾ssi cdãpnata
percati. qui dã discernens sic ait. Prima ẽ enĩ ut habeat homo
iusticiã. siue. scd̾a etiã plus potest. qu& etiã fit ut uelit. et
tantũ uelit tantoq. ardore diligat. ut carnis uoluptatẽ contra¬
ria c̃cupiscentẽ. uoluntate spe uincat. Ner illa quidem
paruerat qua demonstrata ẽ potentia lib̾i arbitrii. qm̃ sic ad¬
uiuabat᷑. ut sine hoc ad iutorio inbono ñ sit homini ꝑma¬
neret. sed hoc aduitoriũ si uelit desereret. hȩc aũt tanto ma¬
ior ẽ. ut parũ sit homini ꝑ illã reparare pͥstinã lib̾tatem.
parũ sit cdemiq. ñ posse sine illa uł ad p̾hende bonũ uł ꝑmane¬
re in bono si uelit. nͥ etiã effitiat᷑ ut uelit. nud gͥ in hac gr̃a pͥus
ẽ nͥ fides quȩ nos ductura ẽ adspeciẽ : Ut scilicet id qđ credimꝰ
mitatis. ut fidelis effectꝰ sciat qͥd uł unde petat. querat et
pulset ut inuenire ualeat. dño in eugło admonente. leti¬

Expanded text:
t gratiam qua nunc redimuntur homines a massa damnata peccati, quidam discernens sic ait: Prima est enim ut habeat homo justitiam si velit; secunda ergo plus potest, qua etiam fit ut velit, et tantum velit tantoque ardore diligat, ut carnis voluptatem contraria concupiscentem voluntate spiritus vincat. Nec illa quidem parva erat qua demonstrata est etiam potentia liberi arbitrii: quoniam sic adjuvabatur, ut sine hoc adjutorio in bono non permaneret, sed hoc adjutorium si vellet desereret. Haec autem tanto major est, ut parum sit homini per illam reparare perditam libertatem; parum sit denique non posse sine illa vel apprehendere bonum, vel permanere in bono si velit, nisi etiam efficiatur ut velit . Quid igitur in hac gratia prius est nisi fides, quae nos ductura est ad speciem, ut scilicet id quod credims fuerit in nomine Trinitatis: ut fidelis effectus, sciat quid vel unde petat, quaerat et pulset, ut invenire valeat, Domino in Evangelio admonente: Peti
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ipse dñs ait. Si uosfilius liberauerit. tc̃ uere liberi eritis.
Liberatio nr̃a in eiꝰ arbitrio. in eiꝰ sita ẽ uoluntate. Qm̃ ira infuro¬
re eiꝰ. et uita in uoluntate ipsius. Ait psalmografus Nonne
qđ dãꝑnatur reus suis deputet meritis. qđ liberat᷑ gr̃ę redẽp¬
toris. Nec hoc dicimus qđ liberũ arbitriũ ꝑ diderit humanũ
gens. habet enĩ antequã liberet᷑ gr̃a saluatoris. ad malũ ñ ad
bonũ ꝓcliue. qua ꝓpt̃ ipsũ liberũ arbitriũ gr̃a dĩ liberãt. ut
bonũ uelit et possit. lta enĩ quidã ex patrib ait. qđ gr̃a lĩ
p̃ueniat nolentẽ ut uelit. sub sequatur uolentẽ. ne frustra
uelit. ac sic homo anteq. sit fidelis. habet liberũ arbitriũ et ad

Expanded text:
enim ipse Dominus ait: Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . enim ipse Dominus ait: Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Liberatio nostra in ejus arbitrio, in ejus sita est voluntate. Quoniam ira in furore ejus, et vita in voluntate ejus , ait Psalmographus. Unde quod damnatur reus, suis deputet meritis; quod liberatur, gratiae Redemptoris. Nec hoc dicimus, quod liberum arbitrium perdiderit humanum genus. Habet enim, antequam liberetur gratia Salvatoris, ad malum, non ad bonum proclive. Quapropter ipsum liberum arbitrium gratia Dei liberatur, ut bonum velit et possit. Ita enim quidam ex Patribus ait, quod gratia Dei praeveniat nolentem ut velit; subsequatur volentem, ne frustra velit. Ac sic homo antequam sit fidelis, habet liberum arbitrium ad
Abbreviated transcription (Latin):
beatus e̾et. Qm̃ habebat liberũ arbitriũ ut posset bon ee̾ si uel¬
let. ñ quidẽ sine gr̃a cdĩ qua ipsa regebat᷑ uoluntas ut uellet.
Ettam̃ in potestate erat ipsã gram deserere cũ uolusset. quia
uoluit et peccauit. Obhoc etiã merito dãpnaret in ȩt̃nũ atti.
om̃is fryrps eiꝰ in ꝑpetuũ cũ angłis p̾uaricatorib puniretur.
nanũ genus apotestate diaboli liberauit. qđ quadã iusticia
clĩ. et traclitũ fuerat possidendũ. et dñabatur in eis ut infiluᷤᷤ
diffidentiȩ. sicut apłs ait Ergo mors xp̃i quã sine percato
suscepit. intã tribuit peccatori. Suscepit hominẽ umgenitꝰ
lĩ.et uerbũ caro factũ ẽ. qui int̃̾ dm̃ et homines mediatori¬
fimgeretur offitio. ut quia ꝑ liberũ arbitriũ reũti addm̃ minimȩ
poteramꝰ. ꝑdm̃ hominẽ factũ reũti possemꝰ. Per hunc mechatorẽ
idiabolo gratis oceisd̃. ipso diabolus auctor mortis hominẽ amii

Expanded text:
beatus esset, quoniam habebat liberum arbitrium, ut posset bonus esse si vellet, non quidem sine gratia Dei qua ipsa regebatur voluntas, ut vellet; et tamen in potestate ejus erat ipsam gratiam deserere cum voluisset. Quia voluit et peccavit, ob hoc etiam merito damnaretur in aeternum, atque omnis stirps ejus in perpetuum cum angelis praevaricatoribus puniregenus a potestate diaboli liberavit, quod quadam justitia Dei ei traditum fuerat possidendum, et dominabatur in eis, ut in filiis diffidentiae, sicut Apostolus ait . Ergo mors Christi quam sine peccato suscepit, vitam tribuit peccatori. Suscepit hominem Unigenitus Dei, et Verbum caro factum est, qui inter Deum et homines mediatorifungeretur officio: ut quia per liberum arbitrium reverti ad Deum minime poteramus, per Deum hominem factum reverti possimus. Per hunc mediatorem a diabolo gratis occisum ipse diabolus auctor mortis amisit quos i
Abbreviated transcription (Latin):
irmissime tene. et nullatenus dubites neminẽ hic po
hominũ poententiã agere insi quẽ d̾s inlummauerit.
et gratuita miserationẽ conuerterit. Apłs em̃ dicit.¬
Ne forte det illis d̾s poententiã ad cognoscendã ueri¬
tatem et resipiscant adiaboli laqueis.
irmissime tene et nullatenus dubites posse quidẽ homi¬
nẽ quẽ nec ignorantia litterarũ nec aliqua ꝓhibet
in becillitas uel aduersitas uerba sc̃ę legis euuangelii
siue legere siue exore ciuꝰ quã p̾dicatoris audire.sed
diuinis mandatis oboedire neminẽ posse nisi quem
ds̃ grã sua pͥuenerit ut quod audit corpore . etiã cor
de ꝑcipiat. et accepta diuinitus bona uoluntate
atꝙ uirtute mandata dĩ facere uelit et possit. Neꝙ
em̾ qui plantat ẽ Aliquid neꝙ qui rigat. sed qui in¬
crenĩtum dat ds. qui etiã operatur in̾ nobis et uel

Expanded text:
irmissime tene, et nullatenus dubites, neminem hic posse irmissime tene, et nullatenus dubites, neminem hic posse hominem poenitentiam agere, nisi quem Deus illuminaverit, et gratuita sua miseratione converterit. Apostolus enim dicitNe forte det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem et resipiscant a diaboli laqueis . Firmissime tene, et nullatenus dubites, posse quidem hominem, quem nec ignorantia litterarum nec aliqua prohibet imbecillitas vel adversitas, verba sanctae legis et Evangelii sive legere, sive ex ore cujusquam praedicatoris audire, sed divinis mandatis obedire neminem posse, nisi quem Deus gratia sua praevenerit. Ut quod audit corpore, corde etiam mente percipiat, et accepta divinitus bona voluntate atque virtute, mandata Dei facere et velit et possit: Neque enim qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat, Deus ; Qui etiam operatur in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpria spu̾ale dixit. non quia ipsũ corpus sp̃s erit.
sed quia ininficante sp̃i immortale atq incorrup¬
tibile ꝑmanebit. Sic au̾t timc dicetur spuale cor
cũ non sp̃s sit sed maneat corpus. sicut nime anmale
dicitur cũ tam̃ inueniatur non amia ee sed corpus.
irmis sime tene & nullatenus dubites exceptis illis
in ꝓnomine xp̃i suo sanguine baptizantur nullũ ho¬
minẽ accepturũ uitã aet̾nã qui ñ hic amalis suis fuerit
ꝑpęnitentiã fidemꝙ c̃uersus. et ꝑsacram̃tũ fidĩ et pę¬
intentiȩ idẽ ꝑ baptismũ liberatus. et maiorib quidem
necessariũ ẽẽ et poenitentiã demalis sus agere. et fidẽ
catholicã scdm regulã ueritatis tenere et sacram̃tum
baptismatis accipere. paruulis uͦ qui nec ꝓpria uo¬
luntate credere nec poententiã ꝓpeccato quod ori¬
nalit̾ trahunt agere possunt. sacram̃tũ fidei et poem¬
tentiȩ quod ẽ scm baptisma quãdui rationis. etas eorũ
capax ee̾ ñ potest. sufficere ad salutẽ.¬

Expanded text:
rituale dixit, non quia ipsum corpus spiritus erit, sed quia vivificante spiritu immortale atque incorruptibile permanebit. Sic autem tunc dicetur spirituale corpus, cum non spiritus sit, sed permaneat corpus; sicut nunc animale dicitur, cum tamen inveniatur non anima esse, sed corpus.irmissime tene et nullatenus dubites, exceptis illis qui pro nomine Christi suo sanguine baptizantur, nullum hominem accepturum aeternam vitam, qui non hic a malis suis fuerit poenitentiam fidemque conversus, et per sacramentum fidei et poenitentiae, id est per, baptismum liberatus. Et majoribus quidem necessarium esse, et poenitentiam de malis suis agere, et fidem catholicam secundum regulam veritatis tenere, et sacramentum baptismatis accipere; parvulis vero, qui nec propria voluntate credere, nec poenitentiam pro peccato quod originaliter trahunt agere possunt, sacramentum fidei et poenitentiae, quod est sanctum baptisma, quandiu rationis aetas eorum capax e
Abbreviated transcription (Latin):
queat. Uideamus gͥ manima hominis. memoria inẽ. consiliũ et
uoluntas. Hoc enĩ cogitas qđ uis. qd etiã memoria tua continei

Expanded text:
queat videamus. Igitur in anima hominis memoria inest, consilium, et voluntas. Hoc enim cogitas quod vis, quod etiam memoria tua contine
Abbreviated transcription (Latin):
postũ: i loqͥer ñ loqu. Quna uͦ qđ loqͥ possũ meũ nonẽ. idẽ arbari
mei uoluntatis. necesse ẽ me semꝑ loqi pose. et si uoluero ñ posse lo¬
qro npossũ. tamꝰ t̃ posse loqͥ. nforie mebrũ illud ad imã qͦ loquendi un¬
pleri officiuĩ potest. Multa quidẽ dici possent. quib si uelit hono
adimat sibi possibilitatẽ loquendi ñ ad ẽpto illo mẽbro ͦ loquimꝰ.
udint si aliquid fiat unae uax ipsa tollat᷑. loqui nemo poterit ma¬
nentib membris. Non em̃ uax. hominis membrũ e. Ueratosana
aliq interiore membro fieri potest. ñ adẽpto. Sed ne uerbo p̃me¬
re indear. michiꝙ ẽtentiose dicat etiã uexare adimer tͥe. Possum
quide ia efficere &. ore aliquib uinculis sic clauso attpobserato.
ut id apcrire mimie ualeamꝰ. neq ut aperiat᷑ innr̃a sit potestat
ciũ inpotestate fuerit ut clauderet. manente integritate et sam

Expanded text:
n loqui. quia uero quod loqui possum meum non est, id est arbitrii mei atque uoluntatis, necesse est me semper loqui posse; et si uoluero non posse loqui, non possum tamen non posse loqui, nisi forte membrum illud adimam, quo loquendi inpleri officium potest. multa quidem diei possent, quibus, si uelit. homo adimat sibi possibilitatem loquendi non adempto illo membro quo loquimur. uelut si aliquid fiat unde uox ipsa tollatur, loqui nemo poterit manentibus membris; non enim uox hominis membrum est; uexato sane aliquo interiore membro fieri potest, non adempto. sed ne uerbo premere uidear mihique contentiose dicatur: \'etiam nexare adimere est\', possumus quidem id efficere et ore aliquibus uinculis sic clauso atque obserato, ut id aperire minime ualeamus neque ut aperiatur in nostra sit potestate, cum in potestate fuerit ut clauderetur manente integritate et sa
Abbreviated transcription (Latin):
plane . & corrigenda utiq uł cauenda. Nã cũ dicit᷑ inquit ipsũ posse¬
arbitru humam omũno ntͣt. sed naturȩ. sed auctori nature. dĩ sellien. et¬
la cõepit apparere qͥo dicat. Scd ne forte fallam. latuis is ea planat. et
clarius. Sed ut hoc manifestuiꝰ ingiit fiat. paulo latius disputandũ ẽ.
Dicimꝰ em̃ cimiscĩq rei posibilitatẽ. ñ tã in arbitru humam potestate quiã

Expanded text:
plane, et corrigenda utique vel cavenda. « Nam cum dicitur, » inquit, « ipsum possearbitrii humani omnino non esse, sed auctoris naturae, Dei scilicet; ecere censetur? » Jam coepit apparere quid dicat: sed ne forte fallamur, latius id explanat et clarius. « Sed ut hoc manifestius, » inquit, « fiat, paulo latius disputandum est. Dicimus enim cujusque rei possibilitatem, non tam in arbitrii humani potestate, quam
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ id sine dĩ gr̃a defensari ex istimat. qđ do tantũ audiat dcbẽ r¬
putari. Si nescirem que sequant. his tantĩiuͦꝰ audii falsa no de illis.
uctante fama et quib dã fr̃ib idoneiᷤᷤ testib isseuerantib creidisse
pinarem. Sind em̃ dici breinuᷤ potiit et ueris. qua possibilitatẽ

Expanded text:
quae id sine dei gratia defensari existimat, quod deo tantum audiat debere requae id sine dei gratia defensari existimat, quod deo tantum audiat debere reputari! si nesciremus quae sequantur, his tantummodo auditis falsa nus de illis iactante fama et quibusdam fratribus idoneis testibus asseuerantibus credidisse putaremus. quid enim dici breuius potuit et ueri
Abbreviated transcription (Latin):
pse diẽ ad qđ nc̃ agit ñ ꝑtinere ut quęrat᷑ utrũ suerint uł sint alu
homines inhac uita sine peccato. sed utrũ et̾ potuerint siue possint.
ita ego etiã si fuisse uł e̾tꝰ c̃sentiã. nullomͦ tam̃ potuisse uł posse c̃fir¬
mo. ms iustificatoᷤᷤ tr̃a dĩ ꝑiħm ap̃m dñm nr̃m ethune crueisiaũ. Ca¬
quippe fides iustoᷤ sanaũ antiquos. quȩ sanat eꝑnoᷤ. idẽ mediatorisꝰ
dĩ et hominũ hominiᷤ xp̃i iħu fides sanguinᷤ eiꝰ. fides crucd ens. fides.
mortis. & resurrectionis eiꝰ. Habenteᷤ gͥ cundẽ sp̃m fidei. et no credimꝰ
lis uidct᷑ cerctib xp̃iams. qina responaeat adtendamꝰ. Ait em̃. Sed hoc ẽ
dis. Prers hoc ẽ qđ mouet. hoc ẽ qđ obicim. Rẽ ipsa. dic̃. hoc om̃no egr¬
hinꝰ expertiat. Dignorantiȩ cęcita inquit. omperitȩ muꝰ ignataae

Expanded text:
ipse dicit, ad quod nunc agit non pertinere ut quaeratur, utrum fuerint uel sint aliqui ipse dicit, ad quod nunc agit non pertinere ut quaeratur, utrum fuerint uel sint aliqui homines in hae uita sine peccato, sed utrum esse potuerint siue possint\', ita ego etiamsi fuisse uel esse consentiam nullo modo tamen potuisse uel posse confirmo nisi iustifieatos graquippe fides iustos sanauit antiquos, quae sanat et nos, id est mediatoris dei et hominum hominis Christi lesu, fides sanguinis eius, fides crucis eius, fides mortis et resurrectionis eius; habentes ergo eundem spiritum fidei et nos credimusilis uidetur cordibus christianis, quid respondeat adtendamus. ait enim: sed hoc est dis. prorsus hoc est quod mouet, hoc est quod obicimus. rem ipsam dicit; hoc omnino aegerhuius expediat: o ignorantiae caecitas, inquit, o inperitae mentis ignauia,
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m quidatusẽ nob̾. M eluis itaꝙ di causa agt᷑ quã se istȩ agendo ddic
defensare naturã cũ et ereator et saluator agnoscit. quã cũ defensa
uelut sana iribusq integri creatura. opitulatio saluatoris manitin
cati malo carere sufficeret. sed si uolinsset. Qiis em̃ eũ nescit sanũ
et inculpabilẽ factũ. et libero arbitrio atꝙ adiuste imiendũ po¬
testate libera constitutũ : Sed nẽ de illo agit᷑. quẽ semniũ latro¬
nes mina reliquerunt. qui grauib sautius c̃fossusq iu lneribi ᷤᷤ¬
lia iubet. sediubendo amonet et facere qđ possis. et petere qđ
ñ possis. lã nc̃ uideamꝰ unde possit. unde ñ possit. Iste dic̃ uolun¬
tate ñ ẽ. qđ natura potest. ego dico uoluntate quioc̃ non ẽ homo iustus.
si natura potest. Sed medicina poterit. qđ itio ñ potest. Qiuo gͦ iam
opis ẽ inplurib immorari: Ueniamꝰ interrs ad causã. quã in hac
dũ taxat questione uł sola uł pene solã cũ istis habemꝰ. Sic̃ enm

Expanded text:
 qui datus est nobis. melius itaque dei causa agitur — quam se iste agendo dicit defensare naturam —, cum et creator et saluator agnoscitur quam cum defensa uelut sana uiribusque integris creatura opitulatio salnatoris inaniturcati malo carere sufficeret, sed si uoluisset\'. quis enim eum nescit sanum et inculpabilem factum et libero arbitrio atque ad iuste uiuendum potestate libera constitutum ? sed nunc de illo agitur, quem semiuiuum latrones in uia reliquerunt, qui grauibus saucius confossusque uulneribus nolia iubet, sed iubendo admonet et facere quod possis et petere quod non possis. iam nunc uideamus unde possit, unde non possit. iste dicit: uoluntate non est, quod natura potest. ego dico: \'uoluntate quidem non est homo iustus, si natura potest, sed medicina poterit quod uitio non potest\'. Quid ergo iam opus est in pluribus inmorari? ueniamus interius ad causam, quam in hac dumtaxat quaestione uel solam uel paene solam cum istis habemus. sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
tare ops ẽ. Nã neꝙ illuo nimiꝰ curo urtu fuerint hic aliqqui
uł fuit uł et possint qua ꝑfecta ci nhil ad cdendũ e̾e̾t habuerint
fiat itumnuĩ certare ñ debeo. neꝙ deipsa possibilitate c̃tendo.
eũ sanata et aduita hominꝰ uoluntate possibilitã ipsa sumil eũ
affectu inscis ꝓuemat. dũ caritã dĩ quantũ plenissimnȩ natura

Expanded text:
tare opus est. nam neque illud nimis curo, utrum fuerint hic aliqui uel sint uel esse possint, qui perfectam, cui nihil addendum esset, habuerint fiat nimium certare non debeo. neque de ipsa possibilitate contendo, cum sanata et adiuta hominis uoluntate possibilitas ipsa simul cum effectu in sanctis proueniat, dum caritas dei, quantum p
Abbreviated transcription (Latin):
eclina cor meũ in testimonia tua. & ñͣ in auaricia.
Non enĩ in potestate nra cor nrm̃ & nr̃ȩ cogitatio¬
nes. quȩ in ꝓuiso obfusȩ mentẽ animũq. confundunt.
atq. alio trahunt quã tu ꝓposueris. ad secularia re¬
uocant. mundana inserunt. uoluptaria ingerunt.
illecebrosa intexunt. ipso q. in tẽpore quoͦ eleuare
mentẽ paramus. in serti mnanib cogitationib ad ter¬
rena plerũq deicimur. Non itaq. in hominũ sed in
dĩ est potestate ut habeant homines potestatẽ
filui di fieri. Ab ipso qͥppe accipiunt eã qͥ dat cor¬

Expanded text:
« Declina cor meum in testimonia tua, et non in avaritiam » . « Declina cor meum in testimonia tua, et non in avaritiam » . Non enim in potestate nostra cor nostrum et cogitationesatque alio trahunt quam tu proposueris: ad saecularia revocant, mundana inserunt, voluptuaria ingerunt, illecebrosa intexunt, ipsoque in tempore quo elevare mentem paramus, inserti inanibus cogitationibus ad terrena plerumque dejicimur . Non itaque in hominum, sed in Dei est potestate, ut habeant homines potestatem filii Dei fieri . Ab ipso quippe accipiunt eam, qui dat cor