comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem. alexander magnus delege¬
rat. ⁊ ibi pͥmo nominis sui condidat
ciuitatem. Que excisa ẽ ⁊ ab anthioco
seleuci filio reꝑata. cum nomine patͥs
eiusdem. Cuiꝰ circumit᷑ ht stadia .lxx.u.¬
Inde oxis annis qui ẽ. circa bractam ẽ
eius nominis oppido fluiioq ultra
panda oppidum sogdianoꝵ. ubi a¬
lexander t̾ciam alexandriam condi¬
dit ad contestandam itin̾is ꝓlixitatẽ.
Quippe ibi alibero dehinc ab ħ̾cule
are sunt constitute. intestimonium
laboris immensi. Illam t̾rarum par¬
nais. quem demodamas dux trans¬
cendit aliumq ẽẽ. ꝑdocuit. ⁊ ultra
dydimeo apollini aras extrux̃. Hic
ꝑsicꝰ lẏmes scitis uingit᷑. s scytico occe¬
atio ⁊ caspio mari qua in occeanum
eorum cursus ẽ. ꝓfunde in exordio ni¬
ues. Dehinc q longa desertio. Postꝗͣ
antͦpofagi excursus in uios reddidere.
Post quos seres. qui undis asꝑgunt arbo¬
res suas. ut lanugo que sericum creat
possit admitti. Auarum gentium ho¬

Expanded text:
nitatem Alexander Magnus delegenitatem Alexander Magnus delegerat et ibi primo nominis sui condiderat civitatem, quae excisa est et ab Antiocho Seleuci filio reparata cum nomine patris eiusdem; cuius circuitus habet stadia septuagInde Oxus amnis, qui circa Bactra cum eius nominis oppido fluuioque. Vltra Panda, oppidum Sogdianorum, ubi Alexander tertiam Alexandriam condidit ad contestandam itineris prolixitatem; quippe ibi a Libero, dehinc ab Hercule arae sunt constitutae in testimonium laboris immensi. Illam terrarum parnais putabatur, quem Demodamas dux transcendit aliumque esse perdocuit et ultra Didymaeo Apollini aras exstruxit. Hic Persicus limes Scythis iungitur, sed a Scythico Oceano et Caspio mari, qua in Oceanum eoum cursus est, profundae in exordio niues dehincque longa desertio, post quam Anthropophagi excursus inuios reddidere. Post quos Seres, qui undis aspergunt arbores suas, ut lanugo, quae sericum creat, possit admitti; aliarum gentium ho
Abbreviated transcription (Latin):
tiam ꝑtendens. Ab armenia maiore
diuidit᷑ eufrate fluuio. Que armenia
inchoat amontib panedris. In capa-¬
docia multe urbes eximie. Int̾ quas
mileta. quam sennramis condidit.
⁊ maza . ꝗͣ dicunt urbiũ matrẽ. cui
argeus mons ĩminet. qui niues uer¬
ticis albicantis ne estiuis quidem so¬
lib suꝑfundit. In hac cappadocia lon¬
gitudo asie undecies centena .xł. As¬
syrii a dẏabene incipunt. Quos ex¬
cipit media in ꝓspectu caspii maris.
que caucasiis montib cingit᷑. S cau¬
casus portas ħt quas caspias dicunt.
cautium p̾cisiones etiam ferreis tra¬
bib obseratas. ad ext̃norum tnsitum
cohibendum. quanuris etiam uerno
serpentib obludant᷑. A quib ad põ¬
tum .&c. milia passuum cẽ. ñ dubiũ
ẽ. In ponto autem sunt infule simple¬
gades. Mox regio martiane. sola ineo
tractu urtifera. inclusa montib stadioꝵ
mille quingentoꝵ. Difficilis aditu ꝓpt̃
milia passuum. Regionis pͣdicte ame¬

Expanded text:
 in Sistiam pertendens. Ab Armenia maiore  in Sistiam pertendens. Ab Armenia maiore diuiditur Euphrate fluuio; quae Armenia inchoat a montibus Panedris. In Cappadocia multae urbes eximiae, inter quas Melita, quam Samiramis condidit, et Mazaca, quam dicunt urbium matrem, cui Argaeus mons imminet, qui niues uerticis albicantis ne aestiuis quidem solibus superfundit . In hac Cappadocia longitudo Asiae undecies centena quadraginta. Assyrii Adiabene incipiunt, quos excipit Media in prospectu Caspii macis, quae Caucasis montibus cingitur. Sed Caucasus portas habet quas Caspias dicunt, cautium praecisiones etiam ferreis trabibus obseratas ad externorum transitum cohibendum, quamuis uerno etiam serpentibus obcludantur. A quibus ad Pontum ducenta milia passuum esse non dubist. in Ponto autem sunt insulae Symplegades, mox regio Marciane sola in eo tractu vitifera, inclusa montibus stadiorum mille quingentorum, difficilis aditu propter tum viginti milia passuum. regionis praedictae amoe
Abbreviated transcription (Latin):
aut que ꝓposite lnee cõmimni mensu¬
ra confert᷑. Rethon aũt dr quicquid
comienit. Proposita autem linea qͣu¬
uis collata ñ sit. tam̃ quia adhuc ñ
ẽ alogos alii collata. ⁊ ħt quiddam
quod de sola ꝑficiat. rationabilit̾ ay¬
pellat᷑ rhete. Alogos aũt iam collata
linea efficit᷑. si dissonare ꝑ om̃ia rep¬
ꝑitur. Lineas autem sibi consenti¬
consentiunt a metras. ⁊ ñ mensura
pellant᷑. Frgo cum tam mensura quã
potentia conferant᷑: om̃s que uł potẽ¬
tia uł mensura discͥpant. anacooimet¬

Expanded text:
aut quae propositae lineae communi mensuaut quae propositae lineae communi mensura confertur; reton autem dicitur quicquid conuenit. Proposita autem linea, quamuis collata non sit, tamen quia adhuc non est alogos alii collata, et habet quiddam quod ex se sola perficiat rationabiliter, appellatur rete. Alogos autem iam collata linea efficitur, si dissonare per omnia reperitur. Lineas autem quae cibi consenticonsentiunt ametras. Et non mensura pellantur. Ergo cum tam mensura quam potentia conferantur, omnes quae uel potentia uel mensura discrepant ἀσύμμε
Abbreviated transcription (Latin):
pretari. Prima scematis ꝓpositum.
Scd̃a det̃minatio questionis. Tercia.
cdispositio argum̃toꝵ. Quarta demõs¬
tratio. comꝓbatioq sententie. Postre¬
ma conclusio. Hoc de generib planoꝵ
dictum sit.U Ad theorematum membͣ
redeamꝰ. Nam utiq membra sunt linea
⁊ angulus. ⁊ angulorum natura tͥplex
ẽ. Nam aut iustus c̃. aut angustus. aut
latus. Iustus ẽ. qui directus ⁊ semꝑ idẽ.
Angustus autem atutus ẽ. ⁊ semꝑ mo¬
bilis. Latus uero obtusus mobilis q
similit̾. Nam cum latior fũit. directo
siue misltum. siue exiguũ: obtusus
tamen erit. Et cum moueris: in for
ut formant᷑. huiꝰ autem collationiᷤ
omologos. Tercia aualogos. Quarta
iuĩcta. anam cantundem suꝑat. Alogoᷤ
uero ẽ. que neq equalitate uł mediã
terciaue parte. neq duplo triplo ue al¬
teri ulla ue parte consentit. Oumis
autem linea aut rhete. aut alogos.
Rhete autem illa ẽ: que pͥor ꝓponitur.

Expanded text:
pretari: prima schematis propositio, pretari: prima schematis propositio, secunda determinatio quaestionis, tertia dispositio argumentorum, quarta demonstratio comprobatioque sententiae, postrema conclusio. Hoc de generibus planorum dictum sit; ad theorematum membra redeamus: nam utique membra sunt linea et angulus. Angulorum natura triplex est: nam aut iustus est, aut angustus, aut latus. Iustus est qui directus et semper idem; angustus autem acutus est et semper mobilis; latus uero obtusus mobilisque similiter, nam cum latior fuerit directo siue multum siue exiguum, obtusus tamen erit, et cum moueris, in formue formantur. Huius autem collationis omologos, tertia analogos, quarta iam tantundem superat; alogos uero est quae neque aequalitate uel media tertiaue parte neque duplo triploue alteri ullaue parte consentit. Omnis autem linea aut rete dicitur aut alogos. Rete autem illa est quae prior proponitur
Abbreviated transcription (Latin):
scema quod imꝑatũ ẽ. I Engraphus
ẽ. qui monstrat. quib argumentis
dato circulo uerbi gr̃a imꝑatum tri¬
gonũ uł quid aliud in medio possimꝰ
conuenient̾ ascb̃e. ¶Pigraphꝰ tropꝰ ẽ.
qui docet quẽ admodum datum cir-¬
culum uerbi gr̃a quadrato concluda¬
mꝰ scemate. Parembolicꝰ ẽ. qui docet
quem ad modum uerbi grã dato te¬
tragono ĩmittamꝰ datum trigonum.
ut tetragoni spacia crescant. ñ scema
mutetur. Uꝑ seureticꝰ tropꝰ ẽ: qui do¬
cet quẽ admodum uerbi gr̃a int̾ da¬
tas impares uneas. inueniamꝰ me¬
diam que tantum ceclat maiori li¬
nee quantũ p̾cedat ininorem. I hi
sunt tropi gn̾ales ergasticoꝵ scematũ
Apodictici aũt tropi ideo transeunt᷑.
cum mͥ cum dialectica quam audisti
cõmunes sunt. S omnia scemata
quib partib que cõmunes sunt te¬
xunt᷑. que a grecis sic appellantur.
Prima ꝓthasis. scła dyorismos. ter¬
cia catasceue. quarta apodixis. qͥnta
simꝑasma. Latine aũt possumꝰ sic int̾̃¬

Expanded text:
schema, quod imperatum est. Engraphos est qui monstrat quibus argumentis dato circulo uerbi gratia imperatum trigonum uel quid aliud in medio possimus conuenienter adscribere. Perigraphos tropus est qui docet quemadmodum datum circulum uerbi gratia quadrato concludamus schemate. Parembolicus est qui docet quemadmodum uerbi gratia dato tetragono immittamus datum trigonum, ut tetragoni spatia crescant, non schema mutetur. Proseureticus tropus est qui docet quemadmodum uerbi gratia inter datas impares lineas inueniamus mediam quae tantum cedat maiori lineae quantum praecedit minorem. Hi sunt tropi generales ergasticorum schematum. Apodictici autem tropi ideo transeuntur, cum mihi cum Dialectica, quam audistis, communes sint. Sed omnia schemata quinque partibus communes sint explicantur, quae a Graecis sic appellantur: prima protasis, secunda diorismos, tertia catasceue, quarta apodixis, quinta symperasma. Latine autem sic possumus inter
Abbreviated transcription (Latin):
quoq marsias aliꝰ ãms. Int̾ syriam ⁊
parthiam. oppidũ palmira. Moxq
cufrates fluuiꝰ. cuiꝰ decem dierum naui¬
gatione. in ipsam seleuciam parthor
urbem maximã ꝑuenit᷑. S scissus eu¬
frates leuorsum in mesopotamiã ua¬
dit: ꝯ tygridi infundit᷑. Dextro autem
meatu babyloniam petit. que caldee
caput ẽ. S redeundum ad oram syrie.
cui confinis ẽ. cylicia. In qua oppidũ
uen̾is. ⁊ cypros insula⁊ fluiuꝰ ꝑadisus.
Cylicie panphilia sociat᷑. Cuiꝰ ultima
phaselis. Dehincq licaonia in asyaticã
uire ditionem uersa. que ab illa par-¬
a qua incrpit mons taurꝰ mediatenus
orbis consciꝰ. Quem ꝑagraret. nͥ maria
restitissent. Que aliquando flexuosus
euadit. ⁊ in rifeorum iuga sub nomi¬
num du̾isitate ꝓtenditur. Nam int̾
cetera noĩa idẽ nẏfates t̃. caucasus:
sarpedon portarum etiam nomine
censet᷑. Et alibi armenie. alibi caspie.
Et idẽ myrreanꝰ. coraricꝰ. scythicꝰ. ce

Expanded text:
quoque Marsyas alius amnis. Inter Syriam et quoque Marsyas alius amnis. Inter Syriam et Parthiam oppidum Palmyra moxque Euphrates fluuius, cuius decem dierum nauigatione in ipsam Seleuciam, Parthorum urbem maximam, peruenitur. Sed scissus Euphrates laeuorsum in Mesopotamiam uadit et Tigridi infunditur, dextro autem meato Babyloniam petit, quae Chaldaeae caput est. Sed redeundum ad oram Syriae, cui confinis est Cilicia, in qua oppidum Veneris et Cypros insula, fluuius Paradisus. Ciliciae Pamphylia sociatur, cuius ultima Phaselis; dehincque Lycaonia in Asiaticam iurisdictionem uersa, quae ab illa para qua incipit mons Taurus paene mediatenus orbis conscius, quem peragraret nisi mania restitissent. Quae aliquando flexuosus euadit et in Riphaeorum montium iuga sub nominum diuersitate protenditur, nam inter cetera nomina idem Niphates est, Caucasus et Sarpedon; Portarum etiam nomine censetur et alibi Armeniae, alibi Caspiae; et idem Hyrcanus, Cora
Abbreviated transcription (Latin):
lib passuum. Apollonia palestine ꝑ
Supra ydime ⁊ samaria. in uidea lõ¬
ge lateq fundit᷑. Pars eius syrie inuĩc¬
ta galilea uocat᷑. a ceteris eius parti¬
b iordane amne discrita. Qui flu¬
uius orit᷑ de fonte paneade. sccło e la¬
tere uidee abiberosolimis. In quo la¬
tere est fons calliroe. Ab occidente es¬
seni. qui sine concubitu ⁊ cunctis cu¬
piditatib uiuunt. Hinc aliquanto
int̾ius masada castellum. in quo ui¬
dee finis ẽ. Iungitur decapolis. dicta
a numero ciuuitatum. Redeuntib ad
oram phenicie. colonia ptholomais. A
t̃go libanꝰ ⁊ antilibanꝰ montes. ⁊ int̾̃ia¬
centib campis bargilꝰ item mons sedet.¬
¶ Item syria desmente inter oppida
phenicie antiochia. que oronte aine
diuidit᷑. Suꝑ eam mons nomine cassiꝰ.
Ciuꝰ altitudo quarta uigilia solem ꝑ te¬
nebras uidet. In syria fluuiꝰ eufrates
nascit᷑. a monte qui uocat᷑ capoteᷤ. Ibi

Expanded text:
milibus passuum. Apollonia Palaestina pmilibus passuum. Apollonia Palaestina psupra Idumaeam et Samariam Iudaea longe lateque funditur. Pars eius Syriae iuncta Galilaea uocatur, a ceteris eius partibus Iordane amne discreta, qui fluuius oritur de fonte Paneade secunda elatio Iudaeae ab Hierosolymis, in quo latere est fons Callirhoe. Ab occidente Esseni, qui sine concubitu et cunctis cupiditatibus uiuunt. Hinc aliquanto interius Masada castellum, in quo Iudaeae finis est; iungitur Decapolis dicta a numero ciuitatum. Redeuntibus ad oram Phoeniciae colonia Ptolemais; a tergo Libanus et Antilibanus montes, et interiacentibus campis Bargylus item mons sedet; item Syria desinente inter oppida Phoeniciae Antiochia, quae Oronte amne diuiditur. Super eam mons nomine Casius, cuius altitudo quarta uigilia solem per tenebras uidet. In Syria fluuius Euphrates nascitur a monte qui uocatur Capotes; ibi
Abbreviated transcription (Latin):
prestantior urbium alexandria consti¬
tuta. ab alexandro magno condita. a
canopico hostio in .xii. milib passuum
uixta lacum mareoticũ. Qui ꝗͣ plureᷤ̾
quinquagena milia passuum tenet.
CUnde ultra pelusiacum ostium ara¬
biaẽ. adrubrum ꝑtinens mare. quod
eritreum ab eritra rege ꝑsei ⁊ andro¬
mede filio uocitatum. A colore etiam
dictum rubrum. Nam fonsẽ. in litto¬
re. quen cum greges bib̾int. in ru¬
brum colorem incipunt mutare lanã
Huiꝰ maris oppidum arsinoe. Uerum
arabia tendit᷑ usq odoriferam ac di¬
uitem t̾ram. Sed iuxta ẽ syria. mul¬
tis distincta nominib. Nam ⁊ pales¬
tina ẽ. que cingit arabiam. ⁊ iudea ⁊
fenicia. Et quantum int̾ior habet᷑ da¬
mascene. In meridiem uergens baby¬
lonia ex eadem mesopotamia. inter
eufratem ⁊ tygrim qua tͣnsit tatirũ
uͦ eam cõmagene. ⁊ ultͣ armenia et
bia. quadringenta milia passuũ. Lati¬
tudo aũt a seleucia ad oppidum eu
ne arabia finit᷑. a pelusio. lx .ui. nli

Expanded text:
praestantior urbium Alexandria constituta, ab Alexandro Magno condita, a Canopico ostio in duodecim milibus passuum, iuxta lacum Mareoticum, qui quamplures quinquagena milia passuum tenent. Vnde ultra Pelusiacum ostium Arabia est ad Rubrum pertinens mare, quod Erythraeum ab Erythra rege, Persei et Andromedae filio, uocitatum. A colore etiam dictum Rubrum; nam fons est in litore, quem cum greges biberint, in rubrum colorem incipiunt mutare lanas. Huius maris oppidum Arsinoe. Verum Arabia tenditur usque odoriferam ac diuitem terram, sed iuxta est Syria multis distincta nominibus, nam et Palaestina est qua contingit Arabiam et Iudaea et Phoenicia et quantum interior habetur Damascene, in meridiem uergens Babylonia, ex eadem Mesopotamia inter Euphraten et Tigrin, qua transit Taurum uero eam Commagene et ultrabiam quadringenta milia passuum, latitudo autem a Seleucia ad oppidum Eupne Arabia finitur, a Pelusio sexaginta sex
Abbreviated transcription (Latin):
dictica. Ergastica sunt que faciende
cuĩlibet forme p̃cepta continent. A¬
podictica que ꝓbandi quod asseuant.
afferunt documenta. uerum grecis
nominib sic appellant᷑. Primus systa¬
phus. quartꝰ engraphus. quintꝰ ꝑigra¬
phus. Sextꝰ parembolicꝰ. septimꝰ ꝓsere¬

Expanded text:
dittica. Ergastica sunt quae faciendae dittica. Ergastica sunt quae faciendae cuiuslibet formae praecepta continent; apodittica quae probandi, quod asseuerant, afferunt documenta. Verum Graecis nominibus sic appellantur: primus systaphos, quartus engraphos, quintus perigraphos, sextus parembolic
Abbreviated transcription (Latin):
directe linee que meadem plaintie
constitute atq ꝓductȩ minfinitum
nulla parte in se incidunt. Dictum
de retrapleuris quorum simmlitudo
polipleura scemata pot̾ docere. In his
autem pentagona. exagona. ⁊ ceta.
eutẏgrãmi genĩs continent᷑. Sequit᷑
scd̾m scematũ genus quod curius line¬
on. appellat᷑. cuiꝰ spẽs sunt due. Una
que integri circuli rationes tenet. Nã
integer ẽ. cum ad eiꝰ circumferentiam
ab uno centrali linee ꝓtente undiq
equales sͥ sunt. Alia que obducti cir¬
culi diu̾sitates ostendit. Tercium ge¬
nus ẽ. planor scematum. quod myłi¬
toꝵ. uocant. quod partim curuis li¬
neis partim directis includit᷑. ut est
semicircłs. Cuiꝰ ut supͣdixi gyrum cur¬
ua linea fac̃. ⁊ alia directa. Que linea
sicut dixi yametros dr̃. latine dis¬
t̾mina. que si in circulo pleno fit. per
centrum eius ad utramq circum fe̾n¬
tiam ꝑuenit. In his gn̾ib planorũ
alia scemata dñr ergastica. alia apo¬

Expanded text:
directae lineae quae in eadem planitie constitutae atque productae in infinitum nulla parte in se incidunt. Dictum de tetrapleuris, quorum similitudo polypleura schemata potest docere. In his autem pentagona, hexagona et cetera euthygrammi generis continentur. Sequitur secundum schematum genus, quod curuis lineappellatur, cuius species duae sunt: una quae integri circuli rationes tenet, nam integer est, cum ad eius circumferentiam ab uno puncto centrali lineae protentae undique aequales sibi sunt; alia quae obducti circuli diuersitates ostendit. Tertium genus est planorum schematum, quod GμικτόνG uocant, quod partim curuis lineis, partim directis includitur, ut est semicirculus, cuius, ut supra dixi, gyrum curua linea facit et alia diretta quae linea, sicut dixi, diametros dicitur, latine distermina, quae si in circulo pieno sit, per centrum eius ad utramque circumferentiam peruenit. In his generibus planorum alia schemata dicuntur ergastica, alia apo
Abbreviated transcription (Latin):
utiq quantum int̾sticii dies ht̃. cum
celi culmina sol elatꝰ illustrat. tantum
spacii longior nox. cum sol inbrumã
decidens rep̾sentat. Itemq quicquid
singula signa todiaci int̾capedines lu¬
ci contulerint: tantlĩdem sole contͣrio
rutilante umbris noctis ignoscunt.
Quod utiq undiq uersumꝰ ꝓbat. tan¬
tumdem circulos syderaq distare. me¬
diamq ẽẽ tellurẽ. Quod sicongͣ e uide¬
tur assertum. iam partes eiꝰ quas ipsa
ꝑm̃sa sum ꝑhibebo. Y Orbis t̾re in qͥn¬
diũsitate discernit᷑. Quarum tres in¬
temꝑies multa contͣrioꝵ nmietate
relegauit. Nam due que axi utriq
confines algore ĩmenso ⁊ frigorib oc¬
cupate. desertionis causas pruiis nin

Expanded text:
utique quantum interstitii dies habet, cum utique quantum interstitii dies habet, cum caeli culmina sol elatus illustrat, tantum spatii longior nox, cum sol in brumam decidens, repraesentat. itemque quicquid singula signa zodiaci intercapedinis luci contulerint, tantundem sole e contrario rutilante umbris noctis ignoscunt, quod utique undiqueversum probat tantundem circulos sideraque distare, mediamque esse tellurem. Quod si congrue videtur assertum, iam partes eius, quas ipsa permensa sum, perhibebo. 602 orbis terrae in quindiuersitate discernitur; quarum tres intemperies multa contrariorum nimietate relegauit, nam duae, quae axi utrique confines, algore immenso et frigoribus occupatae, desertionis causas pruinis nin
Abbreviated transcription (Latin):
undiq secꝰ circa t̾re stationem diffusꝰ
artarit. mediumq fec̾it. quo teres
ac uolubilis circumelusit. siue quod in
sꝑa efficit᷑ imium om̃e quod medumi est.
dum parib ab extime rocunditatis am-¬
bitu lineis quicquid eas sustinet constipa¬
tur. Inũ uͦ iam necẽe c̃. sui extremitate
consistẽ. qui inferiꝰ quod decidat ñ ẽ. Om¬
nia enim pondera inea de suꝑ cadunt.
ut ymber. grando. iix. fulgura. atq ip̃e
enta latentia que fundo uoluunt᷑ ĩ imo.
Uides gͥ eam que undas cunctaq sustẽ¬
tat artatam ex om̃ib uichil subic̾e quo
secedat: Media gͥ credenda ẽ. quia pꝰ¬
equinoctialis temporis mas
tant.Nam pares horar
metas
tam ante meridialium ꝗͣ
etiam
postremar̃: ⁊ tam diei quam noctis
orologia manifestant. Quo docĩto.
clarum ẽ. tantũdem undiq secꝰ ab ter¬
ris ab ẽẽ. celum. Quod item duob cir¬
culis edocet᷑. solstiali ⁊ brumali. Nam

Expanded text:
undiquesecus circa terrae stationem diffusus undiquesecus circa terrae stationem diffusus artarit mediumque fecerit, quod teres ac volubilis circumclusit, sive quod in sphaera efficitur imum omne quod medium est, dum paribus ab extimae rotunditatis ambitu lineis, quicquid eas sustinet, constipatur. 600 imum vero iam necesse est sui extremitate consistere, quia inferius quo decidat non est. omnia etiam pondera in eam desuper cadunt, ut imber, grando, nix, fulgura atque ipse,enta latentia, quae fundo volvuntur in imo. vides igitur eam, quae undas cunctaque sustentat, artatam ex omnibus nihil subicere, quo secedat. media igitur credenda est, quia posequinoctialis temporis intetant; nam pares horarum metas tam antemeridialium quam etiam pomeridianarum et tam diei quam noctis horologia manifestant. 601 quo documento clarum est tantundem undiquesecus abs terris abesse caelum; quod item duobus circulis edocetur solstitiali et brumali. nam
Abbreviated transcription (Latin):
tatione discussum. Quippe scaphia dñr
rotunda ex ere uasa. que horarum duc¬
tus stili in medio siti ꝓceritate discͥmi¬
nant. Qui stilus gnomon appellatur.
Cuiꝰ umbre ꝓceritas equinoctio centra
sui estimatione dim̃sa. uicies quater
complicata. circuli duplicis modum
reddidit. Erastotenes uͦ ab syene ad me¬
roen ꝑmensores regios ptolomei certus
de stadioꝵ numero redditꝰ. quotaq
portio celturis eẽt adũtens. multiplicãs
q ꝓpartium ratione circulum m̃surã¬
q terre: incunctant̾ quot milib stadi¬
orum ambiret᷑ ab soluit. Comꝑta est
terre breuietate rationabili magnitu-¬
do. Uocus eiꝰdem ac positio doceatur.
Quam in medio unoq mundi ĩmobilẽ
stare multiplicib monstrat᷑ assertis. que
niundi fuerit. ex quo moueri ñ potu-¬
it. Ac de hinc diuulsis a confusione pri-¬
me cõmixtionis elem̃tis undarum ĩnĩ¬
sa ac uolubilis latitudo aerisq halitꝰ

Expanded text:
tatione discussum. 597 quippe scaphia dicuntur tatione discussum. 597 quippe scaphia dicuntur rotunda ex aere vasa, quae horarum ductus stili in medio fundo siti proceritate discriminant, qui stilus gnomon appellatur, cuius umbrae prolixitas aequinoctio centri sui aestimatione dimensa vicies quater complicata circuli duplicis modum ‹---› reddidit. 598 Eratosthenes vero, ab Syene ad Meroen per mensores regios Ptolomaei certus de stadiorum numero redditus, quotaque portio telluris esset advertens, multiplicansque pro partium ratione, circulum mensuramque terrae incunctanter, quot milibus stadiorum ambiretur, absolvit. 599 Comperta est terrae brevitate rationabili magnitudo; locus eiusdem ac positio doceatur. quam in medio imoque mundi immobilem stare multiplicibus monstratur assertis; quaeem loco fuerit, ex quo moveri non potuit, ac dehinc divulsis a confusione primae commixtionis elementis undarum immensa et volubilis latitudo aerisque halitus
Abbreviated transcription (Latin):
sicilia inexortus pͥmi splendore conspec¬
septima uisus. in armenia enisdẽ diei
cumitu. moras ꝑ inflexus rotunditatis
subinde uariante. Deniq ipsa uasa q̃
horospica uł horologia memorant᷑ ꝓ lo¬
coꝵ di̾sitatib immuitata cõponuntur.
alioq gnomone ultra quingenta sta¬
dia discernunt᷑. umbris ꝓlocori aut ela¬
tionib celfis. aut inclinationib infi¬
matis. Hinc ẽ quod in meroe longissi¬
mus dies.xii. eqͥnoctiales horas ⁊ alteriꝰ
bissem secat: alexandrie quatuordecĩ.
stieial tempore uͦ cum celi uerticem sol
inuectꝰ. subiectas leuorsum t̾ras ppetui
diei continuatione illustrat. Item q
brumali desceusu senuannuam facit
oriri noctem. Quod in insula thyle com¬
ꝑtum. pythias massiliensis asseruit.
his temꝑum diũsitatib assertum. ni
fallor globosam rotunditatis flerib ha-¬
bendam ẽẽ tellurem. Ndequit᷑. ut quõ
mundi locum quam ue gͣnditatem sor¬

Expanded text:
Sicilia in exortus primi splendore conspecSicilia in exortus primi splendore conspecseptima uisus in Armenia eiusdem diei cuitu moras per inflexus rotunditatis subinde uariante. Denique ipsa uasa quae horispica uel horologia memorantur pro locorum diuersitatibus immutata componunt alioque gnomone ultra quingenta stadia discernuntur, umbris pro locorum aut elationibus celsis aut inclinationibus infimatis. Hinc est quod in Meroe longissimus dies duodecim aequinoctiales horas et alterius bissem secat, Alexandriae quatstitiali vero tempore, cum caeli verticem sol invectus subiectas deorsum terras perpetui diei continuatione collustrat, itemque brumali descensu semiannuam facit horrere noctem, quod in insula Tyle compertum Pytheas Massiliensis asseruit. his temporum diversitatibus assertum, ni fallor, globosam rotunditatis flexibus habendam esse tellurem. 596 Sequitur ut quem mundi locum quamve granditatem sor
Abbreviated transcription (Latin):
ultra terras emineat trionesq geminos
ut deuexa nunc cernat. cum in arabia
nouembri mense sub noctis auspicio
helice non conspecta. secuncda ugilia ꝓ¬
spectetur. In meroe solsticiortantum exi¬
guaq breuitate conspicitur. ubi cirea
ortum arcturi cum die nascit᷑. Que item
mindia patauitano portu. prima tantũ
parte noctis aspicitur. Inqua etiam in
maleo monte.xu. tantum diebus an¬
nuis uidetur. Quis igit᷑ dubitet ⁊ glo¬
bi deuexioris oppositu. alia inconspicua
fieri. atq alia uelut sꝑe curuationibus
eminere: Addit᷑ ad fidem rotundioris
ambigentib asserendũ. quod solis lune¬
q deliquia in occasu facta orientis
incole non uidert. Itẽq inortu siacci¬
dant a tota britannia. atq occasnus re¬
gionib ignorantur. Etiam in mediis ple¬
rumq regionib horarum diuersitatib
uariantur. sicut in magni alexandri
uictoria lunam noctis sccła defecisse ser¬
uiꝰ nobił inarabia nuntiauit. quod in

Expanded text:
ultra terras emineat Trionesque geminos ultra terras emineat Trionesque geminos ut deuexa non cernat, cum in Arabia Nouembri mense sub noctis auspicio Helice non conspecta secunda uigilia prospectetur, quae in Meroe solstitio tantum exiguaque breuitate conspicitur ubi circa ortum Arcturi cum die nascitur, quae item in India Patalitano portu prima tantum parte noctis aspicitur in qua etiam in Maleo monte quindecim tantum diebus annuis uidetur, quis igitur dubitet et globi deuexioris oppositu alia inconspicua fieri atque alia uelut sphaerae curuationibus eminere? Additur ad fidem globi rotundioris ambigentibus asserendam quod solis lunaeque deliquia in occasu facta orientis incolae non uiderunt, itemque in ortu si accidant, a tota Britannia atque occasiuis regionibus ignorantur. Etiam in mediis plerumque regionibus horarum diuersitatibus uariantur, sicut in Magni Alexandri uictoria lunam noctis secunda defecisse Seruius Nobilis in Arabia nuntiauit, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
tes. obstacła montiũ relinquamus. Qd̃ si
ita eẽt cunctis supra terras degentibus
eodem tempore emergentia uiderentur.
occasus q: uno obitu condita cunctas ua¬
lerent tenebrare terras. ac falsa romuleiua¬
tis exploderetur assertio quadocet. Nosq
ubi primus equis oriens afflauit anheł.
Iuic sera rubens ascendit lumina uesper.
Quin etiam cuncte noctes ac dies simi¬
libus int̾̃sticiis horisq semꝑ parilibtis
conuenirent. nulliq parti telluris uel
apparerent certa. uel alia sydera nega¬
rentur. At cum arctoa conu̾sio supͦuer¬
ticẽ uoluat᷑ hesꝑie. apud trogoditas e¬
gyptũ q confinem. ignoto occulto q
penituis side nescit᷑. cum canopum ac
berenices erinẽ stellas ad modum prȩ¬
nitentes. scytia galliaq atq ipsa ꝓrsus
ñ cernat italia. Cum ille antarticis t̾ris
conspieue ac p̃nitentes. et uelut ꝑpendicu
late suspectentur. In alexandria etiam
canopusquarta parte intersticii signił.

Expanded text:
tes obstacula montium relinquamus. Quod si tes obstacula montium relinquamus. Quod si ita esset, cunctis supra terras degentibus eodem tempore emergentia uiderentur occasusque uno obitu condita cunctas ualerent tenebrare terras ac falsa Romulei uatis exploderetur assertio, qua docet: nosque ubi primus equis Oriens afflauit anhelis, illic sera rubens accendit lumina Vesper. Quin etiam cunctae noctes ac dies similibus interstitiis horisque semper paribus conuenirent, nullique parti telluris uel apparerent certa uel alia sidera negarentur. At cum Arctoa conuersio supra uerticem uoluatur Hesperiae, apud Trogodytas Aegyptumque confinem ignoto occultoque penitus sidere nescitur, cum Canopum ac Berenices crinem, stellas admodum praenitentes, Scythia Galliaque atque ipsa prorsum non cernat Italia, cum illae antarcticis terris conspicuae ac praenitentes et uelut perpendiculatae capitibus suspectentur, in Alexandria etiam Canopos quarta parte interstitii signilis
Abbreviated transcription (Latin):
ormam totiꝰterre ñ planam ut es¬
timant. postioniqui eã disci diffu¬
sioris assimilant. neq concauam ut
alii qui descendere ymbrem dipere tel¬
luris ingrenium. sed rotundã globosã
etiam sicut scd̃s dicearcꝰ asseuerat. Nanq
ortus obitus q syderum ñ diu̾sus ꝓ t̾re ela¬
tione uł inclinationib hab̾etur. si ꝑplane
disfusismundane constitutionis oꝑibus
uno eodemq tempore supra terras et equo¬
ra uituissent. Aut item si emensi solis exort᷑
concauis subductioris terre latebris abclet᷑.
Sed quoniam posterior assertio mage
despicabilis opinationis casse uilitate te¬
nuatur: illam priorem cui enam phy¬
sicus anaxagoras accessit prestat exigere.
quamuis ñmullas credatur astruere rati¬
ones. Quippe planam dicit tram ortu oc¬
casuue solis ac lune ꝑspicue comꝓbari.
qui mox ut primi luminis fulgor emer¬
serit. confestim ab obtittus nr̃os directis
lineis diriguntur. Qd̃ magis indubita¬
bilis ꝓbamenti fiec. si in littore consisten¬

Expanded text:
ormam totius terrae non planam, ut aestimant positioni qui eam disci diffusioris assimulant, neque concauam ut alii qui descendere imbrem dixere telluris in gremium, sed rotundam, globosam etiam sicut Secundus Dicaearchus asseuerat. Namque ortus obitusque siderum non diuersus pro terrae elatione uel inclinationibus haberetur, si per plana diffusis mundanae constitutionis operibus uno eodemque tempore supra terras et aequora nituissent, aut item si emersi solis exortus concauis subductioris terme latebris abderetur. Sed quoniam posterior assertio mage despicabilis opinationis cassae uilitate tenuatur, illam priorem cui etiam physicus Anaxagoras accessit praestat exigere, quamuis nonnullas credatur astruere rationes; quippe dicit planam terram ortu occasuue solis aut lunae perspicue comprobari; qui mox primi luminis fulgor emerserit confestim ad obtutus nostros directis lineis diriguntur, quod magis indubitabilis probamenti fiet, si in litore consisten
Abbreviated transcription (Latin):
ut suis amplitudinib metiam᷑. quod ũ
facile astrologi uoluere: ab uiio gegpae¬
n psa suggerit in p̃senti. ⁊ ab erastote¬
ne ⁊ archimede ꝑsuasum. incircuitu t̃¬
dia: ita ut ab hoc indubitatis rationib
approbet᷑. lune cirtulum centies ẽẽ ma-¬
iorẽ tellure. Qui quidem circulus ipsa
luna sescenties potior muenit᷑. Que duo
⁊ defectib solis assidius quant̾ umbre
luna subiecta reddidit: ⁊ ipsuis umbre
collatione cum ipso lune corꝑe uera di¬
m̃sione monstrant᷑. Que nͥ morosa sint:
quem admodũ dimensa sim demonstra

Expanded text:
ut suis amplitudinibus metiamur, quod non facile astrologi uoluere, ab uno Geipsa suggerit in praesenti et ab Eratosthene Archimedeque persuasum, in circuitu tedia, †ita ut ab hoc ergo indubitatis rationibus approbatur Lunac circulum centies esse maiorem. qui quidem circulus ipsa Luna sescenties potior invenitur. 859 quae duo et defectibus Solis assiduis, quantum umbrae Luna subiecta reddiderit, et ipsius umbrae collatione cum ipso Lunae corpore vera dimensione monstrantur. quae nisi morosa sint, quemadmodum dimensa sim, demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
e species diũsitatesq lune. sui
mortales uarietate confundunt. Nã
pe ab ortu aut̃ cum mundo corripit᷑. aut
ipse suum cucłm cont᷑ mundum ꝑ obli-¬
qua distendit. Uerum ex ea par te
qua cum mundo uoluit᷑. cotidi e or¬
tus sui lineam nuitat. Et qm̃ omnes
ductuis ꝑ quos uoluit᷑ circulos appella-¬
mus: c.lxxx.iii. eosdem ẽẽ dubium ñ
habet᷑. Nam suie a cancro descendat ꝑ
eosdem usq ad brumalem circulum
uenit. siuie a bruma in solsticium ue¬
niat: ꝑ ipsos demio reuoluit᷑. Qui qui¬
dem secantes scdo zodiacum. contra¬
riis signis ꝑpetuo lineant᷑. Nam pͥmꝰ
arietis circulus. p̾mꝰ est libre. Itẽ .xxxͦ.
scorpionis est pͥmꝰ. Sic gͥ .ccc .lx.ui. par¬
tib fuint .c.lxxx.in. circuli. quos om̃s
signa hisdem partib secant. Ergo bis
dat. siue exinde reu̾tat᷑. Es species¬

Expanded text:
e species diuersitatesque Lunae sui mortales uarietate confundunt. Iam pe ab ortu aut cum mundo corripitur, aut ipse suum circulum contra mundum per obliqua distendit, verum ex ea parte, qua cum mundo volvitur, cotidie ortus sui lineam mutat, et quoniam omnes ductus, per quos volvitur, circulos appellamus, CLXXXIII eosdem esse dubium non habetur. nam sive a Cancro descendat, per eosdem usque ad brumalem circulum curret, sive a bruma in solstitium veniat, per ipsos denuo revolvetur; qui quidem secantes sriis signis perpetuo lineantur. Nam primus Arietis circulus primus est Librae, item secundus Scorpionis est primus. Sic igitur CCCLXVI partibus fiunt CLXXXIII circuli, quos omnessigna isdem partibus secant. Ergo hos dat, siue exinde reuertatur. I
Abbreviated transcription (Latin):
sub̃ ad brumalem circłm. llud etiam
Iunum ab equinoctiali circulo m septen¬
Itͥonem. aliuid inaustrum ab eodem equi¬
⁊ noctiali. tamen sol diũsa utrumq ratio¬
Ine transcurrat. cum ut dixi parua sint
Isigna partis utriusq. Uerum id quod ad
solsticialem consurgit.clixxx. dieb & tͥ¬
Iente diei noctisq. Id autem quod adbru¬
I malem depͥmit᷑. clxxxy. dieb deprimit᷑.
IQuod utiq illa res facit. quod e centron
Isolis circulo dixi. ẽẽ. tellurem. & in suꝑi¬
Iore hemisꝑio altiꝰ tolli. in inferiori ad t̃¬
Ire confinia ꝓpinquare. Dubium aut̃
Nñ est citiꝰ trancurrere breuiorem sinum.

Expanded text:
etiam unum ab aequinoctiali circulo in septentrionem, aliud in austrum ab eodem aequinoctiali, tamen Sol diversa utrumque ratione transcurrat, cum, ut dixi, paria sint signa partis utriusque. verum id, quod ad solstitialem consurgit, CLXXXV diebus et triente diei noctisque, id autem, quod ad brumalem deprimitur, CLXXX diebus peragitur; quod utique illa res facit, quod eccentron Solis cuculo dixi esse tellurem et in superiore hemisphaerio altius folli, in inferiore ad terrae confinia propinquare. Dubium autem non est citius transcurrere breuiorem sinum
Abbreviated transcription (Latin):
am illud suꝑfluum puto noctum ac¬
cessus defectusq memorare. cum pareᷤ
ꝑ rota sint estiuis dieb. hyemis nocteᷤ.
⁊ hyemalib dieb noctes estiue.
unaq e quinoctialis nox que bis an¬
no contigit par sit diei suo. Nam cum
ab equiuoctio uerno in cancrum solme¬
at: omnes dies maiores sunt noctib
suis. Item. ab autunnali equinoctio
usq ad brumam. ininores dies noctib
dilatatis. Minimꝰ autem auni diesbru¬
malis ẽ. qui ħt horas .uiii. Maximꝰ sol¬
stitialis ħt horas .xiiii. licet hoc ꝓclima¬
tum rationib uariet᷑. Nam clymata
uiii. sunt. S ꝓximum solsticiali. dya¬
meroes. Deinde alterum dyasienes.
Tercium dialexandrias. quod ducit᷑
centem. Quartum ⁊ medium ex om̃ib
dẏarodu. quod ꝑ mediam. pelopenensẽ
siciliamq ductum. ad ostium boetis ꝑ¬
uenit. Quintum ẽ dẏaromes ꝑ macedo¬
mam & alteram partem ꝑ gallias & lu¬
sitania ad tagum descendens. Deinde
sextum ꝑ ellespontum traciamq & con-¬

Expanded text:
am illud superfluum puto, noctium accessus defectusque memorare, cum pares pro rata sint aestivis diebus hiemis noctes et hiemalibus diebus noctes aestivae, unaque aequinoctialis nox, quae bis anno contingit, par sit diei suo. nam cum ab aequinoctio verno in Cancrum Sol meat, omnes dies maiores sunt noctibus suis; item ab auctumnali aequinoctio usque ad brumam minores dies noctibus lateratis. 876 Minimus autem anni dies brumalis est, qui habet horas VIIII, maximus solstitialis habet horas XIIII, licet hoc pro climatum rationibus varietur. nam climata VIII sunt, sed proximum solstitiali Diameroes, deinde alterum Diasyenes, tertium Diaalexandrias, quod ducitur centem, quartum et medium ex omnibus Diarhodu, quod per mediam Peloponnesum Siciliamque ductum ad ostium Baetis pervenit, quintum est Diarhomes per Macedoniam et altera parte per Gallias et Lusitaniam ad Tagum descendens, deinde sextum per Hellespontum Thraciamque et con
Abbreviated transcription (Latin):
eniq circłorum suorum centron in
sole constituunt. ita ut supͣ ipsum ali¬
quando. intra plerunq ꝓpinquiores
t̃ris ferant᷑. Aquo qͥdem uno signo &
sũmnit᷑ solem: uenꝰ. utpote. que orbeꝰ cas¬
tiore diffusioreq curuet᷑. Nam luna que
ꝓpinquior est terris. ꝑ quos ferat᷑ antrac¬
tus intus memorabo. Post ciuꝰ orbem alii
mercurium uenem q alii ipsiꝰ circłm
solis ẽẽ concertant. Demde martis. Iouiᷤ¬

Expanded text:
denique circulorum suorum centron in Sole constituunt, ita ut supra ipsum aliquando, infra plerumque propinquiores terris ferantur; a quo quidem uno signo et be uastiore diffusioreque curuetur. Nam Luna, quae propinquior terris est, per quos feratur anfractus inferius memorabo. Post cuius orbem alii Mercurium Veneremque, alii ipsius circulum Solis esse concertant; deinde Martis, Iou
Abbreviated transcription (Latin):
sole. Nunc planetarum cursus conue¬
nit intueri. earumq p̃cipue que circa
solem ꝑagratione mundana uoluunt᷑.
Nam stilbon pͥene anno circłi ducens
ꝑ .uiii. latitudinis partes: alt̾na icitꝰ¬

Expanded text:
Sole: nunc planetarum cursus convenit intueri, eorumque praecipue, qui circa Solem peragratione mundana volvuntur. nam Stilbon paene anno circulum ducens per VIII latitudinis partes alterna incit
Abbreviated transcription (Latin):
da spͣaciant᷑. Nam alia ꝑ tres partes. alia¬
dam ꝑ om̃s .xii. deferunt᷑. Sol enim ĩ
nullam exͣcedens partem: medio libiam̃¬
to fert᷑. absq ipso libre confinio. Nam
ibi se aut in austrum aquilonẽ ꝙ deflec-¬
tit: ad dimidium ferre mom̃tum. Luna
autem ꝑ omnes .xii. currens. nunc in
aquilonem ꝓͣuehit᷑. nunc in austrum
ueniens infimat᷑. utrimq mom̃tis exeͣ¬
reus. sicut yparcꝰ quoq sentit. Deniq
obliquitati eius uocabulum constitutũ
ut fere elicoides dicat᷑. ita tam̃ ut des¬
cendens ascendensq ipsam solarem li¬
neam quam mediam int̾ senias utriꝰq
lateris. partes eẽ monstraui. aut acutiᷤ
aut spͥaciosis angulis secet: nec possit
tam̃ ad idem hoc est ita ut ẽ posita eodẽ
mense eadem parte sic ad solem reũti
eadem latitudinis portione. nͥ mense
eadem dic isdemq ꝓpinquitatib syde-¬
rum merrantium ad idem redeat: fa-¬
ciunt anni. l.u. ut uerum etiam pla-¬
netarum isdem rationib sub eadem

Expanded text:
a spatiantur. nam alia per tres partes, aliadam per omnes XII deferuntur. Sol enim in nullam excedens partem medio libramento fertur absque ipso Librae confinio; nam ibi se in austrum aquilonemue deflectit ad dimidium fere momentum. Luna autem per omnes XII currens nunc in aquilonem prouehitur, nunc in austrum deueniens infimatur utrimque momentis sex excurrens, sicut Hipparchus quoque consentit. Denique obliquitati eius uocabulum constitutum, ut fere helicoides dicatur, ita tamen ut descendens ascendensque ipsam solarem lineam, quam mediam inter senas utriusque lateris partes esse monstraui, aut acutis aut spatiosis angulis secet, nec possit tamen ad idem, hoc est ita ut est posita, eodem mense eadem parte sic ad Solem reuerti eadem latitudinis portione, nisi menseadem die isdemque propinquitatibus siderum inerrantium ad idem redeat, faciunt anni LV; ut uerum etiam planetarum isdem radiationibus sub eadem
Abbreviated transcription (Latin):
de rediens ad solem resurgit. ⁊aYNoc
q faciunt utriusq luminis obscuratio¬
nͣem. Nam cum luna scandens descen-¬
densq in solarem lineam inciderit. si
enum corꝑe subt̾se positis obscurat. aliis
partib terre. sole qua ñ tegit᷑ relucente.
Quam obscurationem idẽ ñ cunctis m̃
ri linea repꝑit᷑. s aut sursum aut deor¬
sum posita. ne obstare possit trãsmit

Expanded text:
de rediens ad Solem resurgit ταπείνωμusque faciunt utriusque luminis obscurationem. nam cum Luna scandens descendensve in solarem lineam inciderit, si enim corpore subter se positas obscurat, aliis partibus terrae Sole, qua non tegitur, relucente. quam obscurationem ideo non cunctis meri linea reperitur, sed aut sursum aut deorsum posita, ne possit obst
Abbreviated transcription (Latin):
suł lunaris. Uerum luna circuit
q parte consequit᷑. Quod ideo tardius
ꝓuenit. qi cum suum ꝑegĩt circulum.
ipse sol ab eodem loco quo ei lumen de¬
derat excurrit. ⁊in signo ꝓximo uł eti¬
am alters reppit᷑. Nam si in libre aut scor¬
pii aut sagitarii ultima parte lumen
acceꝑit: ñ eum in sequenti signo s m
altero consequetur. hec enim tria signa
aliquando transcurrit. qͣuemadinodũ
hus contiaria. plerũq bis inuenit. Pã

Expanded text:
 865 verum Luna circuit ei noctisque parte consequitur; quod ideo tardius provenit, quia cum suum peregerit circulum, aeque ipse Sol ab eodem loco, quo ei lumen dederat, excucurrit et in signo proximo aut etiam altero reperitur. nam si in Librae aut Scorpii aut Sagittarii ultima parte lumen acceperit, non eum in sequente signo, sed in altero consequetur; haec enim tria signa aliquando transcurrit, quemadmodum his contraria plerumque bis invenit. nam
Abbreviated transcription (Latin):
einde cum ꝓpe cardinem accesseris:
longior dies semꝑq breuior nox fit.
Deniq colligit᷑ sub ipso uere cardine.
Sciendumq a bruma ita dies accrescẽ
ut pͥmo mense duodecima. eiusdem tem¬
poris quod addit᷑ estate. accrescat. scd̃o
mense. uiͣ. tercio. quarta. ⁊ quarto mẽ¬
se alia quarta. ⁊ quinto. ⁊ sexta.⁊.uiͫ.

Expanded text:
einde cum prope cardinem accesseris, longior dies semper breviorque nox fiet; denique colligitur sub ipso sphaerae cardine ssciendumque a bruma ita dies aecrescere, ut primo mense duodecima eiusdem temporis quod additur aestate accrescat, secundo mense sexta, tertio quarta, et quarto mense alia quarta, quinto sexta, sexto
Abbreviated transcription (Latin):
parte conscent. dit. estatem prestat
hominib. qͦs int̾ solsticialem sep¬
tentͥonalemq uiuere. dubium non
habet᷑. Cum ab eodem cancro in equi-¬
noctialem libram descendit: autun¬
num fac̃. Cum uͦ ad brumalem line am
recedit: hyemis habet᷑. ꝓpt̾ea quod ca-¬
lore dimoto. torpor inuadit. Rursum
tilem surgit: uernum tempꝰ arridet.
Ex hinc denuo estas incancro torrida
renouat᷑. Sed e contͣrio ꝑferre omnia
ñ dubitat᷑ antipodas qͦrum estatem
capͥcornꝰ facit. hyemẽ cancer. s tenens
equinoctia utͥ parti temperiem.

Expanded text:
dit, aestatem praestat hominibus, quos inter solstitialem septentrionalemque uiuere dubium non habetur; cum ab eodem Cancro in aequinoctialem Libram descendit, auctumnum facit; cum uero ad brumalem lineam recedit, hiems habetur propterea, quod calore dimoto torpor inuadit. Rursum, ialem Arietem surgit, uernum tempus arridet; exhinc denuo in Cancro aestas torrida renouatur. Sed e contrario perferre omnia non dubitatur antipodas, quorum aestatem Capricornus faeit, hiemem Cancer, Sol tenens aequinoctia utrique parti temperiem.
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrabo. Crebro iclymate dẏ¬
ameroes ꝓueniens solis defectꝰ: eiꝰdem
portio obscurationis apparuit. In cly¬
mate uͦ dyaboristenos nulla obsistente
parte s totꝰ eluxit. Unde qm̃ olyma
dẏarodu quot stadia contineat manifes¬
tum ẽ. repꝑi duo. deuicesimam partem
t̾re umbram quam luna fecerat contin̾e.
iacit᷑ quam ipsa umbra: exclẏmatib qͥb
ꝓ parte sol obscurabat᷑ dextra leuaq com¬
ꝑtum ẽ. triplo maiorem eẽ ipsam lunam

Expanded text:
demonstrabo. Crebro in climate Diameroes proveniens Solis defectus eiusdem portio obscurationis apparuit, in climate vero Diaborysthenus nulla obsistente parte Sol totus eluxit. unde, quoniam clima Diarhodu quot stadia contineat manifestum est, repperi duodevicesimam partem terrae umbram, quam Luna fecerat, continereiacitur, quam ipsa umbra, ex climatibus, quibus pro parte Sol obscurabatur dextra laevaque, compertum triplo maiorem esse ipsam Lunam
Abbreviated transcription (Latin):
fectus fit. cum in contrario luna posita
in eadem linea solis umbram t̾re meta¬
lit̾ infuscat᷑. Cam sol umbram in suam
lineam mittit. Quam si lune corpus
intrarit: qm̃ uidẽ lum̃ solis terra obs¬
tante ñ poterit: luminis soliti ad ep¬
tione furuescit. Alias cum in suꝑiore
aut inferiore latitudinis loco fuerit:
pleni luminis effigie relucescit. Deniq
ĩdeo intͣ.ui. mensẽ defectꝰ non poterit
solis linea ꝑ .xii. partium latitudinẽ
spaciat᷑. Deinde ñ poterit inueniri.
Unde si ab aquilone ad solem radiẽs
in lat̾e ꝓximo posita ñ obsistit: ta pͣ¬
Que si a latere septentrionis transcurrẽs
yuͦcyqua uͦ. memorat᷑. Si ab austro
ueniens nec obsistens lum̃ acceperit:
se dr̃. Si autem ad solarem circulum ue¬
nens ab austro obstiterit soli. anͥa bys¬

Expanded text:
fectus fit, cum in contrario Luna posita, hoc est quinta decima, in eadem linea Solis umbra terrae metaliter infuscatur. Nam Sol umbram terrae in suam lineam mittit, quam si Lunae corpus intrarit, quoniam uidere lumen Solis terra obstante non poterit, luminis soliti ademptione furuescit; alias, cum in superiore aut inferiore latitudinis loco fuerit, pleni luminis effigie relucescit. Denique ideo intra sextum mensem defectus non poterunt Solis linea, cum per XII partium latitudinem spatiatur, deinde non poterit inveniri. unde si ab aquilone rediens ad Solem in latere proximo posita non obsistit, παρquae si a latere septentrionis transcurrens υνόδῳ facere memoratur; si ab austro ueniens nec obsistens lumen acceperit, se dicitur; si autem ad solarem circulum ueniens ab austro obstiterit Soli,
Abbreviated transcription (Latin):
sciendum cunctis orbib planetarum
ecentron ẽẽ. tellurem. hoc est non ten̾e
medium circłoꝵ. quem centron ẽẽ. ñ
dubium. Et illud gn̾ale .uii. om̃ib ad¬
ũtendum. quod cum mundus eiꝰdem
ductꝰ rotatione ununoda torqueat᷑. pla-¬
nece cotidie tam loca. quam diũsitates
arripiant circłoꝵ. Nam ex his nullum
sydus ex eo loco unde pͥdie ortum est eleua¬
tur. Quod si ẽ: dubium ñ ẽ .c.lxxx.i.iii.
circulos ħre solem. ꝑ quos aut ab solsti¬
cio in brumã redit. aut ab ead in sol¬
sticialem lineam subleuat᷑. ꝑ eas quip

Expanded text:
sciendum cunctis orbibus planetarum eccentron esse tellurem, hoc est, non tenere medium circulorum, quod centron esse dubium, et illud generale septem omnibus aduertendum, quod, cum mundus eiusdem ductus rotatione unimoda torqueatur, pianetae cotidie tam loca quam diuersitates arripiant circulorum; nam ex his nullum sidus ex eo loco, unde pridie ortum est, eleuatur. Quod si est, dubium non est CLXXXIII circulos habere Solem, per quos aut ab solstitio in brumam redit, aut ab eadem in solstitialem lineam subleuatur; per easdem quip
Abbreviated transcription (Latin):
circulos facit. Iouis stella duodecies ex¬
trescere. Octies uicies cumulat᷑ saturnꝰ.
eos circłos qui paralelli etiam dicti st̃.
circũcurrens. Qui motꝰ om̃iin cũ mũ¬
do ꝓueniunt. ⁊ t̾ram ortib occasib q
circũ eunt. Nam uenꝰ merturiusq licet
ortus occasusq cotidianos ostendant: ta¬
m̃ eorum circłi terras omnino ñ ambi¬
unt. s circa solem laxiore ambitu cir
um sol p̃dictum nu. Iculantur.¬
merum .i.c. lxxx.iii. ħat sub̃ in circulis.
mars dupplos .i. ccc.lx.ui. qr in duob
annis ꝑagit signiferum. Iouis stella du¬
odecies. quia .xii. annis explet cursũ
suum. paralelli sub̃ planetarũ. Om̃s
circuli ꝑ quos planete ascendunt ⁊ des¬
cendunt. paralelli dñr. q̃m equali duc¬
tu in ortum ⁊ occasum lineant᷑. Qui

Expanded text:
circulos facit, Iouis stella duodecies excrescit, octies uicies cumulatur Saturnus eos circulos, qui paralleli etiam dicti sunt, circumcurrens; qui motus omnium cum mundo proueniunt et terras ortibus occasibusque circumeunt. Nam Uenus Mercuriusque licet ortus occasusque cotidianos ostendant, tamen eorum circuli terras omnino non ambiunt, sed circa Solem laxiore ambitu ciplos circulos facit, Iouis stella duodecies excrescit, octies uicies cumulatur Saturnus eos circulos, qui paralleli etiam dicti sunt, circumcurrens; qui motus omnium cum mundo proueniunt et terras ortibus occasibusque circumeunt. Nam Uenus Mercuriusque licet ortus occasusque cotidianos ostendant, tamen eorum circuli terras omnino non ambiunt, sed circa Solem laxiore ambitu cir
Abbreviated transcription (Latin):
atq accidentib uariant᷑. Nam ex bis
quinq sydã. stationes recursusq pati¬
unt᷑. dol uͦ linaq cursu continuo ra-
obumbrari. Tria ttem᷑ ex ħis cum sole
lunaq orbem t̾re circũeunt. Uenus uͦ
ac mercurius non ambiunt terram.

Expanded text:
atque accidentibus variantur. nam ex his quinque sidera stationes recursusque patiuntur, Sol vero Lunaque cursu continuo rapira nesciunt obumbrari; tria item ex his cum Sole Lunaque orbem terrae circumeunt, Venus vero ac Mercurius non ambiunt terram.