comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aũ.Q. sumꝰ natura uideĩ. ⁊ ñ pecc̃ores.
.i. uideus qnͣtuscũq in legesit ñ uisti¬
uis. Nullo deniq modo iustificatur.
Et qr hoc est gͦ ⁊ nos iudei sic̃ ⁊ gnͣtes
credimꝰ in xp̃o iħu. ut iustifica. ex fide
xp̃i. Non ideo dicit ex fide. qd̾ oꝑa bõa
frustrentur. cũ d̾s redeat unicuiq scd̃
oꝑa sua. s qr opera sunt exgr̃a. ñ ex o¬
ꝑ̃ĩb gr̃a. suia fides ꝑdilectionẽ ope¬
rans: nich oꝑaretur. nͨ ip̃a dilectio dei
diffunderetur in nob̾ ꝑscm sp̃m. Nec
ip̃a fides esset in nobis. nͥ ds eã daret.
Ex fid̾e gͦ nos dicit iustificari. qr ip̃a pri¬
ma est ex qua impetrant᷑ cet̾a. Ex fide
iistificetm dico: ⁊ ñ ex oꝑib legis aliqͦ
mͦ siue añ fidem. siue cũ fide fiant.
ꝓpt̾ qd̃ .s. qr uideus ñ est uistus ex lege.
Patet qd̃ ex oꝑib legis ñ iustifi. om̃is
caro .i. gentilis. qr si ex illis ñ iustifica¬
tur uid̾s. multo minꝰ caro .i. pec̃cor ex

Expanded text:
 natura Judaei, et non peccatores est Judaeus quantumcunque in lege sit, non justivis. Nullo denique modo justificatur, Et quia hoc est, ergo et nos Judaei sicut et gentes, credimus in Christo Jesu, ut justificemur ex fide Christi. Non ideo dicit ex fide, quod opera bona frustrentur, cum Deus reddat unicuique secundum opera sua, sed quia opera sunt ex gratia, non ex operibus gratia, quia fides per dilectionem operans, nihil operaretur, nisi ipsa dilectio Dei diffunderetur in nobis per Spiritum sanctum, nec ipsa fides esset in nobis, nisi Deus eam daret. Ex fide ergo nos dicit justificari, quia ipsa prima est, ex qua impetrantur caetera. Ex fide justificemur, dico, et non ex operibus legis aliquo modo, sive ante fidem sive cum fit quia Judaeus non est justus ex lege, patet quod ex operibus legis non justificatur omnis caro, id est gentilis, quia si ex illis non justificatur Judaeus, multo minus caro, id est peccator ex
Abbreviated transcription (Latin):
dedit dona. S quid÷
omnlaz dere poterat nisi quia ⁊ cder¬
tas primum descãdit in partes terre que
sunt in feriores aere ut humane nature
unireuir. Descñdit quidẽ dininitas non
localiter s per inexinanitionem. Et quia
dixerat humanitas ascũdit. ⁊ deitas des¬
cñdit neideo uiderentur duo. subdit. qui
Et ita impleuit. qd̃¬

Expanded text:
dedit dona. Sed quid endere poterat? Nisi quia, et deitas primum descendit in partes terrae, quae sunt inferiores aere, ut humanae naturae uniretur. Descendit quidem divinitas non localiter, sed per inexanitionem: et quia dixerat humanitas ascendit, et deitas descendit, ne ideo viderentur duo, subdit: Qui et ita implevit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pͥm̃ descendit. respec
descendit dico: in in¬
inferõs. cuiꝰ ꝓbatio
tenebantur apud inferos. q̃ sñia sal¬
uatorẽ teñe ñ potuit. qr sñ pecc̃o fuit.
Et ẽ ordo ꝓbationis talis. ꝓpħa dicit.
qd̾ ascende̾ns dedit.⁊ ascendere dixit.
respectu descensionis. ⁊ ita inmut qd̃

Expanded text:
imum descendit, respectDescendit dico, in inferos, cujus probatio tenebantur apud inferos, quae sententia Salvatorem tenere non potuit, quia sine peccato fuit. Et est ordo probationis talis: Propheta dicit quod ascendens dedit, et ascendere dixit respectu descensionis, et ita innuit quod
Abbreviated transcription (Latin):
simꝰ unus perfectꝰ uir. tui nichil desit.
⁊ nichil post addendũ sit. ideo ꝑfectus.
qr tũc ꝑficiemus in mensurã etatis
uł uiribus mensura. qr tunc erit plenꝰ¬
⁊ om̃s ^ erͣunt ĩmortales.⁊ beati cum eo.
⁊ tunc ñ erit neccessaria p̾latio. s usq
ad illud tẽpus. hos p̃dictos ministros
deł. ad hoc utiq It iã sic̃ olim. ñ si¬
mꝰ par. sensu. ⁊ fluctu.¬

Expanded text:
a simus unus perfectus vir cui nihil desit, et nihil plus addendum sit. Ideo perfectus, quia tunc proficiemus in mensuram aetatisero vel viribus; mensura, quia tunc erit pleneo erunt immortales, et beati cum eo, et tunc non erit necessaria praelatio. Sed usque ad illud tempus hos praedictos ministros dedit: ad hoc utique, ut jam, sicut olim, non simus parvuli sensu et fluctua
Abbreviated transcription (Latin):
etatis plen iucẽ de diuersis ꝑtr¬
occurrentes ad gaudiũ. ⁊ donec id fiat
durabit p̾latio. ñ pꝰt: ⁊ ideo: ñ ẽ gͣuit᷑
ferenda. Nos dico ꝓficientes ⁊ extres¬
cñtes. in uirũ ꝑfectũ ⁊ in mensurã eta¬

Expanded text:
cem de diversis paro currentes ad gaudium. Et donec idem fiat, durabit praelatio, non post, et ideo non est graviter ferenda. Nos dico, proficientes et crescentes in virum perfectum et in mensuram
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ suũ ꝑtin̾e doctrinã.
beat doctrinã. quapas
dat ad mensuram. ip̃e uero ñ ad men¬
suram acceͥp̃. hos añ om̃s dedit. in opꝰ
ministerii .s. ut quisq posset plene fa¬
cere opus ministrationis sibi credite
Si enĩ unus omnia ñ ꝑfecte ageret
singła ⁊ hoc ministͤium erat necessari¬

Expanded text:
m suum pertinere doctrinam. beat doctrinam, qua pasdat ad mensuram; ipse vero non ad mensuram accipit. Hos autem omnes dedit in opus ministerii, scilicet ut quisque posset plene facere opus ministrationis sibi creditae. Si enim unus omnia non perfecte ageret singula, et hoc ministerium erat necessari
Abbreviated transcription (Latin):
te om̃s resurgerit qua xp̃c morius
est. steo ꝯuenient̾ ñ ait: in menturã
corporis uł stature. lił etatis. qr unus¬
quisq recipiet suam m̃surã corporis.
qm uł habuit in iuuentute. ⁊̃ si senex
mortuus. Etas uero erit illa. ad qͣm
annos. Non est aũ fas dr̃e qd̾ in resur¬
rectione accidat corꝑi magnitudo qͣm
habuit. nͨ maiora corpora redigenda
sunt ad modum dñici corporis. Piret
enĩ misttũ de illis corporib cũ nͨ ꝑit᷑us
sit capillus situt dñs ait. nec capͥillus
de caꝑite ur̃o ꝑibit. Nichil enĩ detrat¬
tũ qͦsibet mͦ de corpore humano ꝑicu¬
rũ ẽ. ita enĩ modificabitꝰ illa in unoqͦ
luit.⁊ siquid in parte aliqͣ enormit̾
habundauit: ꝑ totũ sꝑgetur. Indecoꝵ
nima fit cadaner. ita resͣrectõne reꝑabr᷑
uͭ ea q̃ dilabunt᷑. ꝙͣuis ad corpꝰ redeant. uñ
dilapsa sunt. ad easdem ꝑtes corꝑis ubi

Expanded text:
 mortuus est, ideo convenienter non ait, in mensuram corporis staturae, sed aetatis, quia unusquisque recipiet suam mensuram corporis, vel quam habuit in juventute etiam, si senex mortuus. Aetas vero erit illa ad quam annos. Non est autem fas dicere quod in resurrectione accedat corpori magnitudo quam non habuit, nec majora corpora redigenda sunt ad modum Dominici corporis. Periret enim multum de illis corporibus cum nec periturus sit capillus, sicut Dominus ait: Nec capillus de capite vestro peribit . Nihil enim detractum quolibet modo de corpore humano periturum est, ita enim modificabitur illa in unoquoqluit; et si quid in parte aliqua enormiter abundavit, per totum spargetur. Indecorum nima fit cadaver, ita resurrectione reparabitur, ut ea quae dilabuntur, quamvis ad corpus redeant unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corpori
Abbreviated transcription (Latin):
eandẽ: in qua erate xp̃c plenitudinem
annoꝵ ⁊ corporis hũit. in qua le hoc
mundo exiuit.que est mensura ⁊ me¬
ta etatis ultra qmͣ nec accrescit n᷑łr
rexit. cuiꝰcũq etatis mortui fuerint.
⁊ nõme uiri cõp̾hendunt᷑ ⁊̃ mulieres.

Expanded text:
eamdem, in qua aetate Christus plenitudinem annorum et corporis habuit, in qua de hoc mundo exivit; quae est mensura et meta aetatis, ultra quam nec accrescit naturrexit, cujuscunque aetatis mortui fuerint. Et nomine viri comprehenduntur mu
Abbreviated transcription (Latin):
ubi dicitur. Astiterũt reges t̾re ⁊ pͥn.
herode. ⁊ pͥncipes ꝓ pilato. Seq᷑. Extĩ¬
xerunt impetũ ignis. ut tres ꝑueri
missi a nabugodonosor in fornacem
ignis. ⁊ effugarũt aciem gladii .i. ex̃
citũ accinctũ gladio. ut iosue. dauid.
⁊ alii multi. ⁊ oualuerũt de infirmita¬
te. ut erechias ⁊ iob. ⁊ fortes fcĩ sunt

Expanded text:
ubi dicitur: Astiterunt reges terrae, et pHerode, et principes pro Pilato. Exstinxerunt impetum ignis, ut tres pueri missi a Nabuchodonosor in fornacem ignis, et effugarunt aciem gladii, id est exercitum accinctum gladio, ut Josue, David, et alii multi; et convaluerunt de infirmitate, ut Eze
Abbreviated transcription (Latin):
bedite sicut obedis
adconseruationẽ hu¬
militatis. Obedite di¬
co: ñ seruientes ad
querunt hominib
placere. s ut serui
te serius. ñ homini¬

Expanded text:
te, sicut obedire ad conservationem humilitatis, obedite dico, non servientes ad quaerunt hominibus placere, sed ut servi te ser
Abbreviated transcription (Latin):
do eis. Scien
de sp̃uali libertate utiq uerũ ẽ. ñ de
carnali. ut illi intelligebant. Ideo
contra eos loquitur hic apłs. iubẽs
seruos dñis suis esse subditos. Non
gͦ exĩgant serui xp̃iani. qd̃ de hebre¬
is dr᷑. ut uii. annis seruiant. ⁊ gratiꝰ
dumitantur liberi. qd̃ misticũ est. ⁊

Expanded text:
do eis. Sciendde spirituali libertate utique verum est, non de carnali, ut illi intelligebant: ideo contra eos loquitur hic Apostolus jubens servos dominis esse subditos. Non ergo exigant servi Christiani quod de Hebraeis dicitur: Sex annis serviant, et gratis dimittantur liberi , quod mysticum est. Et
Abbreviated transcription (Latin):
uiuemus electisalutẽ ⁊ głam.
⁊ uere. nã ⁊ mortui mundo. sic̃ xp̃c ne
t̃i hõii. ⁊ sustinentes .i. martyres. cõ¬
sequentur salutẽ. ⁊ hoc ẽ qd̾ ait. Nam
sinos sumus ꝯmortui .i. si nos sumus
mortui mundo. uł p̃ecc̃is in baptimo.

Expanded text:
uentur electi salutem et gloriam, et vere: nam et mortui mundo sicut Christus veteri homini, et sustinentes, id est martyres, consequentur salutem. Et hoc est quod ait: Nam si nos sumus commortui, id est si nos sumus mortui mundo vel peccatis in baptismo,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ post mortem deberent recipere be-¬
nedictionẽ. reꝑbentur. ⁊ patĩa eis ñ
ualeat. Tũc enĩ infructuosa erit pe-¬
nitentia. in cuiꝰ rei figura. nec esau
uere caruit
bñdictione.¬
ñ enĩ inueñ

Expanded text:
cum post mortem deberent accipere benedictionem reprobentur, et poenitentia eis non valeat: tunc enim infructuosa erit poenitentia, in cujus rei figura nec Esau pVere caruit benedictione.n enim invenit
Abbreviated transcription (Latin):
opus ut scri¬
caritate fr̃ni¬
tatis. qua fr̃o¬
diligatis nõ
hũimꝰ necesse
scribere. ipsi¬
scribere. enĩ .i.¬
dicistis a deo
.i precepto ip̃iꝰ¬
xp̃i dicentis.
Mandatum¬
ut diligatis¬
inuicem. Uł
didicistis ado
ꝑ insꝑiratio

Expanded text:
opus ut scricharitate fraternitatis, qua fratdiligatis, non habuimus necesse scribere vobiscribere: enim idicistis a Deo, id est praecepto ipsi dicentis, mandatut diliginvicem. Vel: didicistis a Deo, per inspirati
Abbreviated transcription (Latin):
norem maiori p̃posuit. ⁊ adorauit fa¬
adorauit dm̃. Non enĩ pudebat enm¬
ferre tantisꝑ insigne potestatis filii
fui. uͥ figura magne rei future p̾signa¬
batur .i. regni xp̃i futuri. in gentib.¬

Expanded text:
adorauit adorauit deum? non enim pudebat eferre tantisper insigne potestatis filii sui, ubi figura magnae rei futurae praesignabatur, et regni Christi futuri in gentib
Abbreviated transcription (Latin):
Stes eiꝰ edictũ regis qui om̃s mascu¬
los hebreoꝵ filios necari preceperat.¬
Item. Moy¬
ses gnͣdis fẽs¬
inuisibilium.
gauit se esse

Expanded text:
tes ejus edictum regis, qui omnes masculos Hebraeorum filios necari praeceperat.Item Moyses grandis finvisibilium, negavit se esse
Abbreviated transcription (Latin):
sius mancda deuit. abturãs
filios isrł. ut asportarent eos¬
lit in terra ꝓmissionis. ⁊ recim¬
derent ea in sepulchro pr̃m suorũ.
.s. in spelũca duplici. in qua sepulti
sunt abrahan ysaac ⁊ iacob. ⁊ cet̾i
prẽs ubi adam ⁊ eua quiescebant.
qd̾ ideo uoluerũt. qd̾ in ea t̾ra p̃uidert̃
nasciturũ xp̃m: ut cũ eo resurgerẽt.

Expanded text:
suis mandavit, adjurans filios Israel, ut asportarent ea in terram promissionis et reconderent ea in sepulcro patrum suorum, scilicet in spelunca duplici, in qua sepulti sunt Abraham, Isaac, et Jacob, et caeteri patres, ubi Adam et Eva quiescebant: quod ideo voluerunt, quia in ea terra praeviderunt nasciturum Christum, ut cum eo resurg
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ discipline uirgam habuit ioseph.
qd̾ m ullo significabatur adorauit¬
moriens fide
hĩta de fut᷑is¬
memoratus
ꝓfectione fili¬
ab egypto. uͥ

Expanded text:
et disciplinae virgam habuit. Vel, adquem in illo significabatur, oravimoriens fide, habita de futmemoratus fectione filde Aegypto, u
Abbreviated transcription (Latin):
re oꝑibus in nebrosorũ .s. maloꝵ¬
Quidem̃ toleretis in
amalis. eritti corporał seꝑatio. quam
debet sp̃ualis p̾cedere Ideo ait. Nolite
sit pars malorũ. Magis autẽ redargui¬
te.i. ñ sitĩs negłigentes. in corrigñdis
agite. ut foris t̾ribłit ꝑfonet increpa¬
tio. ⁊ intus lenitatis teneatur duecto.
nicent consentiendo: ⁊ redarguant. hi
tientes mał. approbando. neq negligñ¬
tes ñ arguendo. n sr̾bientes insultan¬
ñ cominunicate. nͦ¬

Expanded text:
maloim toleretis in a malis, eritque corporalis separatio, quam debet spiritualis praecedere. Ideo ait, nolite sit pars malorum. Magis autem redarguite, id est non sitis negligentes in corrigendis agite ut foris terribiliter personet interpretatio, et intus lenitatis teneatur dilectio. nicent consentiendo, et redarguant. Histientes malis approbando, neque negligentes non arguendo, neque superbientes insultannon communicate, ne
Abbreviated transcription (Latin):
tunc erit di in uͥtute iudicantis. Dieᷤ
inqmͣ ille ita ĩꝓuisus ueniet. malis
tũc: qd̾ ⁊̃ in obitu cuiꝰq fit. sicut fur
uenit. ñ dico die s in nocte cũ laten¬
tius uenit. ⁊ homines dormiunt. ⁊̃t
securi. nͥl bõi se hr̃e tũc inuenient. ꝓpt̾
hoc cepit agere. de t̾porib ũ moneret
cau̾e sibi. ne ita deprehendantur. N
gͣ pꝰt qnͣtũ tẽporis hoc futurũ sit. sed
quomͦ futurũ sit opus ẽ scire. uͥ curẽt
filii lucis esse. ⁊ parato corde igłare.¬
qui nolunt ab illa hora. sicut anoc¬
turno fure. ꝯp̾hũdi. Namsi ad cauẽ¬
dũ hoc malũ .i. ne hora dñitanquã

Expanded text:
tunc erit Dei in virtute judicantis. Dies, inquam, ille ita improvisus veniet, malis: tunc, quod etiam in obitu cujusque fit, sicut fur, venit: non dico die, sed in nocte, cum latentius venit, et homines dormiunt: tuncsecuri, nihil boni se habere tunc invenient. Propter hoc coepit agere de temporibus ut moneret cavere sibi ne ita deprehendantur. Non ergo post quantum temporis hoc futurum sit, sed quomodo futurum sit, opus est scire, ut curent filii lucis esse, et parato corde vigqui nolunt ab illa hora sicut a nocturno fure comprehendi. nam si ad cauendum hoc malum, id est ne hora domini tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
in mora eius.
q̃ sit cã dilati¬
Detineat dico: ita tñ ut. reueletur .i.
ut manifestus fiat. in tẽꝑe suo .i. sibi
congruo. ⁊ adeo disposito.s. pꝰtqͣm fca¬
imꝑiũ. ⁊ ad romane eccł̃ie obedĩam
aderit discessio ab utroq imperio qͣ
discessio a fide. qñ refrigescet caritas
multoꝵ. ⁊ habundabit iniquitas. ⁊
tũc ueniet antixꝰ. ⁊ sicinstabit dieꝰ dñi.

Expanded text:
in mora ejus, quae sit causa dilati. Detineat, dico, ita tamen ut reveletur, id est ut manifestus fiat in tempore suo, id est sibi congruo, et a Deo disposito, scimperium, et ad Romanae Ecclesiae obedientiam aderit discessio ab utroque imperio, qua discessio a fide quando refrigescet charitas multorum et abundabit iniquitas, et tunc veniet Antichristus, et sic instabit dies Domini.
Abbreviated transcription (Latin):
ita potest distingui. Insta. opor.im
ꝑor. argue. deiñ cet̾a contexũntur. ob¬
secra .i. aduira. uolentes. increpa as¬
ꝑis u̾bis. ꝑsistentes. ⁊ hoc in oĩ patĩa
repugnañtiũ. ⁊ doctrina accipienti

Expanded text:
ita potest distingui. Ista opportune importune argue. Deinde caetera contexuntur. Obsecra, id est adjura volentes, increpa, asperis verbis persistentes, et hoc, in omni patientia repugnantium et doctrina accipientium,
Abbreviated transcription (Latin):
Post mortẽ enĩsare.
alios genuit. qͥ ñꝑ
per repmis tinent ad hãc signi¬
ficationẽ.⁊ ideo multi¬
sionem : legentes apłm. librum
aũ geneos ignorantes: putant solos
duos filios habuisse abrãhã.S hoc.
Non enĩ hoc frustra distinxit. ut̃q
qͥd̾ de abrahã natus ẽ. s diu̾sa opera¬
tione. quia qui de ancilla scłm carnis
naturã natus est. qr uiuencła de sene
solet concipere. Qui aũ de libera. ñ scd̾.
iũ carnis. ut uetula ⁊ sterił. de uetu¬
lo conciꝑet s ꝑ operationẽ deiqͥ ꝓmisit.
Illũ gͦ gẽnuit᷑. demonstrans ꝯsuetudo
natirrã. Illũ dedit ꝓmissio significars
gr̃am. Ib̃i humanꝰ usus ostenditur. H
diuinũ offciũ om̃datur. Natus est gͦ
hẏsmael sicut nascũtur homines ꝑ¬
mixtione utriusq sexus. usitata le¬
ge nature. ideo dictũ ẽ. scł̃m car. ñ ꝙ
om̃ia suauiter. s ubi significandũ
fuerat dei donũ. qd indebitũ hõibus
gratis gr̃a largiretur. sic oportrut der¬

Expanded text:
Post mortem enim Saraealios genuit, qui non pertinent ad hanc significationem. Et ideo multi legentes Apostolum, librum autem Geneseos ignorantes, putant solos duos filios habuisse Abraham. Sed hos Non enim hoc frustra distinxit. Uterque quidem de Abraham natus est, sed diversa operatione, quia qui de ancilla secundum carnis naturam natus est, quia juvencula de sene solet concipere. Qui autem de libera, non secundum vim carnis, ut vetula et sterilis de vetulo conciperet, sed per operationem Dei qui promisit. Illum ergo genuit demonstrans consuetudo naturam, illum vero dedit promissio, significans gratiam. Ibi humanus usus ostenditur, hic divinum beneficium commendatur. Natus est ergo Ismael sicut nascuntur homines permistione utriusque sexus usitata lege naturae. Ideo dictum est secundum carnem, omnia suaviter . Sed ubi significandum fuerat Dei donum, quod indebitum hominibus gratis gratia largiretur, sic oportu
Abbreviated transcription (Latin):
arbitror. si tam spuali m̃te predituᷤ
erat. in illo ei credidisse. qd̾ diabłs
suggerebat. ĩo ait. adam ñ est.seduc¬
tus prior .s. nec ⁊̃ ineo. in qͦ mulier.
ut .s. illud crederet esse uerũ. eritis
sicut dii. s putauit. utrũq posse fi¬

Expanded text:
editus erat, ullo modo credidisse quod diabolus suggerebat. Ideo ait, Adam non est seductus prior, scilicet nec in eo in quo mulier, ut scilicet illud crederet esse verum: Eritis sicut dii , sed putavit utrumque posse fi
Abbreviated transcription (Latin):
seductus pͥor
eua. Mulier
aũ seducta
consensu fu
FuIt duceretur. Nota qd̾ ait.
dicat. in similitudinẽ p̃uaricatoniᷤ
ade. seductũ tñ negat. Uñ ⁊ int̾roga¬
tus ñ ait: mulier seduxit me. s de¬
dit mͥ ⁊ comedi. Mulier uͦ ait.: serpẽs
appellauit apłs. ꝑ quã id qd̃ suadeba¬
tur. cũ fc̃m esset. uerũ putatũ ẽ .s. qd̃
qd̾ sciebat eos. si tetigissent. sic̃ deos
futuros. tanqm eis diuinitatẽ inut¬
dent. qui eos homines fec̾at. S etiã
si uirũ pp̃ aliquã m̃tis clationem.
que dm̃ int̾noꝵ scrutatorẽ latere ñ
pot̾at. sollicitauit aligua exꝑiendi

Expanded text:
seductus, prior Eva: mulier autem seducta consensu fuiseduceretur. Nota quod ait dicat in similitudinem praevaricationis Adae, seductum tamen negat. Unde et interrogatus non ait: mulier seduxit me, sed dedit mihi et comedi . Mulier vero ait: serpens appellauit apostolus, qua id, quod suadebatur, cum falsum esset, uerum putatum est, id estohibuerit, quod sciebat eos, si tetigissent, uelut deos futuros, tamquam eis diuinitatem inuideret, qui eos homines fecerat. sed etiam si uirum propter aliquam mentis . elationem, quae deum internorum scrutatorem latere non pot
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ mulier seducta manducauit:
qd̾ ei dedit. ut simul ederent: nolu
it contristare. qm credebat sñ suo so¬
latio ꝯtabescere. ⁊ a se alienatã oĩno
int̾ire ñ qͥd̾ carnali iũctus ẽ ꝯcupiscẽ¬
cia. qm nũqm senserat. s amicãli qͣ¬
dã beniuolencia. qua plerũq fit. ũ
osfendatur d̾s. ne offendatur amicus.
qd̾ cũ facere ñ debuisse: diuine sñĩe
iustus exitus. indicauit. Ergo alio
quodã mͦ ⁊̃ ip̃e deceptus ẽ. In exꝑtũ¬
aũ enĩ diuine ser̃ĩtatis. in eo falli
potuit: ut ueniale crederet esse ꝯmis

Expanded text:
ergo mulier seducta manducavit, eique dedit ut simul ederent, noluit eam contristare, quam credebat sine suo solatio contabescere, et a se alienatam omnino interire; non quidem carnali victus concupiscentia, quam nondum senserat, sed amicabili quadam benevolentia, qua plerumque fit ut offendatur Deus ne offendatur amicus, quod eum facere non debuisse divinae sententiae justus exitus indicavit. Ergo alio quodam modo ipse etiam deceptus est. Inexpertus enim divinae severitatis, in eo falli potuit, ut veniale crederet esse commis
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua conu̾satione mutari: nͨ potu̾
nec pot̾̃it aliqua mutatione pͤcare.
C̃uicũq uͦ creature rõnali pr̃estatur:
ut pectare ñ possit ñ ẽ hic ꝓprie na¬
ture. s dei gracie. Sõlus gͦ deus habet
immortalitatẽ. ⁊ lu. habi. in ac. qͣm¬

Expanded text:
conversione mutari, nec potuit, nec poterit aliqua mutatione peccare. Cuicunque vero creaturae rationali praestatur ut peccare non possit, non est hoc propriae naturae, sed Dei gratiae. Solus ergo Deus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmendasset
in multis: sb̾¬
intulit nos
ꝑ patrũ simi¬
litudinem.
⁊ post ne amit¬
tant requiẽ
blanditur ⁊̃.¬
ꝑ oportunita¬
tem̾ temꝑis.

Expanded text:
mendasset in multis, subintulit nos r patrum silitudinem, et post ne amitant requiem, blanditur opportunitatem temporis.
Abbreviated transcription (Latin):
lis est. tanꝗͣ
filiꝰ qui hes
est indomo
cũ ip̃o patre
sua q̃ domus
nati fi fiduci¬
am spei .i. spẽ
ñ dubiã. ⁊ glo¬
q̃ est de celes¬
ti iocũditate

Expanded text:
lis est, tanquam Filius, qui haeres est, in domo, cum ipso Patre, quae domus nati, si fiduciam spei, id est spem non dubiam, et gloae est de coelesti jucund
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ credi sibi. Om̃s enĩ qui institue¬
rũt alicuiꝰ false religionis sectã. nega¬
re istã resurrectionẽ mentiũ. ñ potue¬
rũt. Om̃s de illa consenser̃t. s corpoꝵ
resurrectionẽ multi negauerũt sicit
isti quos nominat ap̃łs. Et subu̾terũt

Expanded text:
tituerunt alicujus falsae religionis sectam, negare istam resurrectionem mentium non potuerunt, omnes de illa consenserunt. Sed corporum resurrectionem multi negaverunt, sicut isti quos nominat Apostolus. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ. Qui crediderit in me: transibit
de morte ad uitã. Alt̾a erit corporum.
q̃ erit in die iudicii. De illa resurrec¬
tione. q̃ fit in aĩa ꝑfidẽ. loquitur hic
apłs cũ ait. Dicentes resur. mentiũ.¬

Expanded text:
Unde: Qui crediderit in me transibit de morte ad vitam. Altera erit corporum, quae erit in die judicii. De illa resurrectione quae fit in anima per fidem loquitur hic Apostolus, cum ait: Dicentes resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
la. usq ad mortẽ. ⁊ si
parũ est ħ aliquid de¬
genere mortis adden
mescis homo: O pellis morticina qͥd
tend̾is: O sanies fecida quid inflaris:
Orinc̾eps turis humilis ẽ. ⁊ tu sr̃bis:
que maxime in pas

Expanded text:
la, usque ad mortem. Et si parum est hoc, aliquid genere mortis addendmescis, homo? O pellis morticina, quid tenderis? O sanies fetida, quid inflaris? Princeps tuus humilis, et tu superbus? axime in pas
Abbreviated transcription (Latin):
quã t̃ra pro¬
missionis sig¬
ꝑ hoc qd̃ relinͣquatur ⁊ ꝯtẽpnatur
ꝑmissio dei qua ꝓmisit fideles intͣ¬
re in requiem celestẽ. uł qͣm in bap¬
tismo deo fecimꝰ. q̃ suata fac̃ nos in¬
Otre in reqͥem.

Expanded text:
quam terram promissionis sigr hoc quod relinquatur et contemnatur promissio Dei qua promisit intrare in requiem coelestem, vel quam in baptismo Deo facimus: quae servata facit nos intrare in requiem.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o iuificantur. qr sñ eo nulli uiui¬
ficant᷑. uł ita. qui uult õs saluos fiẽl
ñ qd̃ nullus hominũ esset. q̃m saluũ
fieri nollet. qui uͥtutes miracłoꝵ face̾
noluit. apud eos. qͦs dicit acturus fuis
se ꝑnĩam. si fecisset: s uͥ om̃s homines
om̃e genꝰ homiñ intelligamꝰ ꝑ quas¬
cũq diffr̃as distribirũ. Et ẽ oꝰ. Uult¬
omnes homines sal fic̃i .i. de om̃i gñe
homiñ. qi iudeos. gentiles ⁊ regẽs. ꝑri¬
uatos. diuites. ꝑauꝑes. doctos. indoctos.
⁊ siquid aliud differenciarũ ẽ. in hõim¬
b colligit eccłia. Isto loquntionis mͦ
dñs usus ẽ ubi aĩt phariseis. Decima¬
homines sal. fieri .i. facit om̃s uelle.
⁊ quõcũq aliomͦ intelligi pͭ. dũ modo
credere cogamur. aliquid om̃ipotentẽ
uoluisse fieri. fcm̃q ñ esse: qr om̃ip̃o
uelle inanit᷑ ñ pot̾: qd̾ cũq uolu̾̃it.
essencie sue uoluntate. ułita. uult

Expanded text:
 eo nulli vivificantur. Vel ita, qui vult omnes salvos fieri, non quod nullus hominum esset quem salvum fieri nollet, qui virtutes miraculorum facere noluit, apud eos quos dicit acturos fuisse poenitentiam si fecisset, sed ut omnes homines omne genus hominum intelligamus, per quascunque differentias distributum. Et est es homines salvos fieri, id est de omni genere hominum, quia Judaeos, gentes, reges, privatos, divites, pauperes, doctos, indoctos, et si quid aliud differentiarum est in hominibus colligit Ecclesia. Isto locutionis modo Dominus usus est, ubi ait Pharisaeis: Decimaomnes salvos fieri, id est facit omnes velle, et quocunque alio modo intelligi potest, dum modo credere non cogamur aliquid omnipotentem voluisse fieri, factumque non esse, quia omnipotens velle inaniter non potest, quodcunque voluerit essentiae suae voluntate. Vel ita, vult
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃o: ñ ꝑ irã. s ꝑ uoluntatẽ dei. qd̃¬
ñ pseudo sunt. ⁊ tymotheus frat̃.
qui ẽ uir magne auctoritatis. hec
scripsit. his fr̃ib qui sunt colossis.
rib ⁊ qd̾ ip̃i sunt sc̃i ⁊ fideles. est¬

Expanded text:
dico, non per iram, sed per voluntatem Dei, quon pseudo sunt. Et Timotheus frater, qui est vir magnae auctoritatis haec scripsit, his fratribus qui sunt Colossis, ribus. Et quod ipsi sunt sancti et fi
Abbreviated transcription (Latin):
.i. uilia. ⁊ t̾rena .i. in deiectione anĩe
sunt. ⁊ sunt ñ ꝓarcend̃ corpori. qr ⁊ in
illis obseruationib multus labor÷
qui est inanis. ⁊ ñ sunt mã honore
dei .s. cuiꝰ consiliũ. irritũ ducitur. nec
hũane nomen religionis applicant.
ut religio appelletur. cũ sit sacͥlegiõ
qr qd̃ contra auctorẽ ẽ. saclegam̃te¬
ditio uł religio ẽ. in hũilitate. qr men¬
tes in t̾ra hũiliat. ne erigantur ad su
a caꝑite xͦ. toto se dantes mundo. ex¬
plentes sensũ carnis. Uñ subd̃. ⁊ est.
est traditio humana. q̃ hoc dicit suf¬
ficere. qd̾ carnis prudentia¬

Expanded text:
ia et terrena, id est in dilectione animae sunt. Et sunt non ad parcendum corpori, quia et in illis observationibus multus labor est, qui est inanis. Et non sunt in aliquo honore, Dei scilicet cujus consilium irritum dicitur, nec humanut religio appelletur, cum sit sacrilegium; quia quod contra auctorem est, sacrilega meaditio vel religio est in humilitate, quia mentes in terra humiliat, ne erigantur ad supa capite Christo, toto se dantes mundo, et explentes sensum carnis. Unde subdit: et esis sensus est, traditio humana, quae hoc dicit sufficere quod carnis tradi
Abbreviated transcription (Latin):
docent. Nongͦ sdeo dnͦr esse in intĩtũ
qd̃ uerũ sit ea esse mala. scłm qd̾ a
deo p̾cepta sunt. s ideo usus illorũ
⁊ cultura int̾imit: qr sunt p̾cepta
⁊ doctrine hominũ. ñ dei exhibita
u̾itate. que sunt quid̃ hñtia rõnem.

Expanded text:
docent. Non ergo ideo dicuntur esse in interitum, quod verum sit ea esse mala, secundum quod a Deo praecepta sunt; sed ideo usus illorum et cultura interimit, quia sunt praecepta et doctrinae hominum, non Dei exhibita veritate. Quae sunt quid habentia rationem,
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes ista. ne tetigeritis ut cada¬
uer uł locũ. in quo sederit mulier
menstruata. neq gusta. ut porcum
uł pisces ñ hñtes squamas. neq con¬
trecta. quodã studio ⁊ delectatione.¬

Expanded text:
dicentes, ista ne tetigeritis, ut cadaver, vel locum in quo sederit mulier menstruata; neque gustaveritis, ut porcum, vel pisces non habentes squamas; neque contrectaveritis, quodam studio, et delectatione
Abbreviated transcription (Latin):
in religione que supramod̃ ẽ. ⁊ quia
qui illa obseruant. ⁊ qr sunt nõ ad
parcendũ corpori. qi dñt se ñ parcere
corpori ⁊ sunt ñ in honore aliquo.
sͥ subtrahunt. alios gulosos dicũt.

Expanded text:
in religione quae supramodum est, et quia qui illa observant. Et quia sunt non ad parcendum corpori, quia dicunt se non parcere corpori, et sunt non in honore aliquo, uia multa sibi subtrahunt, alios gulosos dicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
UII. corde .i. seꝑtẽ mandata. ⁊ illa tͥa ad
lia Uuii. ad ꝑximum. insccła tabula
scripta erant. Inter que: hoc merito
primũ est. qr sicut d̾s pͥncipalit̾ pͥnci¬
piũ ẽ hominis: sic pater principiũ ẽ¬
fili sui. sccłario. cuius mandati addit᷑
ꝓmissio. qd̃ ñ ẽ in aliis. Uñ subd̾. ⁊ hoc
mandatũ ẽ in promissione hac .s. ut
in p̃senti bñ sit tibi. in carnalibus
ta fundatus: suꝑ t̾ram uiuentium:¬

Expanded text:
 septem mandata. Et illa tria ad lia septem ad proximum, in secunda tabula scripta erant. Inter quae hoc merito primum est, quia, sicut Deus principaliter principium est hominis, sic pater secu secundario cujus mandati additur promissio, quod non est in aliis. Unde subdit, et hoc mandatum est in promissione, hac scilicet ut in praesenti bene sit tibi, in carnalibus rna fundatus, super terram viventium
Abbreviated transcription (Latin):
.i. scłm fidẽ domini
tiꝰticiã. ⁊ debetis hoc¬
face̾: hoc enĩ iustũ
est. qr preceptum¬
legis est. in qͣ dñs
tum estz honorare patrem
est. ei reuerentiã exhibere: ⁊ neccessa¬
ria subministrare. Qd̃ mandatũ est
pri. int̾ mandata ad hominẽ ꝑtinen
dilectionis dei tres corde ꝑtinent .i. tͥa
mandata. qr d̾s tͥnitas ẽ. Ad alt̾m u̾o¬

Expanded text:
dem Domini et justitiam. Et debetis hocfacere. Hoc enim justum est, quia praeceptumlegis est in qua Dominus tuam. Honorare patrem est ei reverentiam exhibere, et necessaria subministrare. Quod mandatum est primum, inter mandata quae ad hominem dilectionis Dei tres chordae pertinent, id est tria mandata, quia Deus trinitas est. Ad alteru
Abbreviated transcription (Latin):
L ⁊ ista: nega¬
dicando. labodo irsq ad uin. sic⁊tufa¬
contumeliã notat. que ei ingerebat᷑
.i. licet ego sũ alligatus corꝑe. tñ ubũ
dĩ ñ ẽ alligatũ. quia ⁊ sermone p̾sentes.
⁊ litt̾ĩs absentes doce̾ ñ cesso. ⁊. deo¬

Expanded text:
et ista negadicando, laboro usque ad vincula, sic et tu facontumeliam notat quLicet ergo sim alligatus corpore, tamen verbum Dei non est alligatum: qui et sermone praesentes, et litteris absentes docere non cesso. VE
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potest fieri iudiciũ. ⁊ hoc ẽ qd̃ ait.
Quorũdã hominũ ⁊c̃. uł ita cont̃.Io
bibe uinũ. qr ⁊ siñ mox claru̾it tuã
bona intentio ñ tñ pot̾it abscondi. si
quib clarũ ẽ. quo animo fiant. ⁊ ħ
sunt p̾cedentia ad iudiciũ. qr si ista
sequitur iudiciũ. ñ ẽ tem̃ariũ. quo¬

Expanded text:
judicium. Et hoc est quod ait, quorumdam hominum, etc. Vel ita continua: Ideo bibe vinum, quia et si non mox claruerit tua bona intentio, non tamen poterit abscondi, sicquibus clarum est quo animo fiant. Et haec sunt praecedentia ad judicium, quia si ista sequitur, judicium non est temerarium. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
eͥst eius. sanando eũ. non solũ autẽ
hr̃em tristiciam de m̾orte super tͥs¬
titiam de infirmitate q̃ nocebat uo¬
bis. ⁊ qr d̃s misertus est eiꝰ ⁊ nr̃i¬

Expanded text:
est ejus, sanando eum, non solum autem haberem tristitiam de morte super tristitiam de infirmitate, quae nocebat vobis. Et quia Deus misertus est ejus
Abbreviated transcription (Latin):
cultũ dei. excogitau̾itis. ⁊̃ hoc domĩ
dĩ esse sciatis. qr hec reue. d̃s̃ uobis.
s nequa p̾sumptio iñ oriretur. sub
mus. ut .s. id̃ sapiamus ⁊ in ead̾ re¬
gła fidei ⁊ doctrine. ⁊ uite ꝑmanea¬
mus. hoc ẽ ñ extra regłam discipli¬
ne saꝑe. s qd̃ cõmune sit. ⁊ umodes¬
tum ineuuangłiea ueritate. ⁊ in hiis
mitatores

Expanded text:
cultum Dei excogitaveritis, et hoc donum Dei esse sciatis, quia haec revelabit Deus vobis. Sed ne qua praesumptio inde oriretur, subdmus, ut scilicet idem sapiamus, et in eadem regula fidei, et doctrinae et vitae permaneamus. Hoc est non extra regulam disciplinae sapere, sed quod commune sit et modestum in evangelica veritate, et in his, mitatores
Abbreviated transcription (Latin):
om̃em iñ ꝓpagatam. carnẽ seminali rõ¬
ne .a. transcribitur. Medicam̃tũ arĩt
uulñis. in eo qd̃ inde sũ oꝑe ꝯcupisc̃ñ¬
ciali in sola mat̾ia corpprali ꝑ diuinã
tonceꝑtionis. formationisq rationẽ.

Expanded text:
omnem inde propagatam carnem seminali ratomnem inde propagatam carnem seminali ratione quasi transcribitur; medicamentum autem uulneris in eo, quod inde sine opere concupiscentiali in sola materie corporali per diuinam conceptionis formationisque rationem
Abbreviated transcription (Latin):
ẜũ enĩ sit insemine. ⁊ iusibił corpusẽta
⁊ inuisibilis rõ. utrũq cucͣrit. ex abͣhã.
uł ⁊̃ ex ip̃o adã. ũq ad corpus marie.
qr ⁊ ip̃m eo mͦ ꝯceptũ: ⁊ exortum est.
Tp̃c aũ uisibilem carius sub̾am. de car¬
ne uirginis sũpsit. R̾o uͦ ꝯceꝑtionis
tre acceꝑit: ⁊̃ in lũbis abrahe fuit:
Ille est gͦ decimatus in abrahã: qͥ sic
fuit in lumbis eius. sic̃ in lũuis sui
pr̃is: ip̃e ⁊̃ abraham fuit .i. qͥ sic est
natus de pr̃e abrahã. sicut de suo prẽ
repugnantẽ legĩmentis. ⁊ innifibilẽ
ꝯcũꝑiscentiã. quãuis eã casta ⁊ bona
iuirã nuptiarũ ñ sinant ualere. nisi
caro. indẽ ñ feruorẽ uulneris: s ma¬
tiam medicaminris traxit. Nancũ
ip̃a decimatio ad p̃figurandã medici¬
nã ꝑtinuerit. illud in abrahe carne
decimabatur. qd̾ curabatur: ñ illud
⁊iuilnꝰ p̃uaricationis.⁊ medicam̃tñ
uulñis. Uuluꝰ p̃uaricationis in lege
m̃broꝵ. reꝑugnante legimtntis. q̃ ꝑ

Expanded text:
mine et uisibilis corpulentia et inuisibilis ratio, utrumque cucurrit ex Abraham uel etiam ex ipso Adam usque ad corpus Mariae, quia et ipsum eo modo conceptum et exortum est. Christus autem uisibilem carnis substantiam de carne uirginis sumsit; ratio uero conceptionis tre accepit, etiam in lumbis Abrahae fuit. Ille est ergo defuit in lumbis ejus, sicut in lumbis sui patris etiam ipse Abraham fuit, id est qui sic est natus de patre Abraham, sicut de suo patre repugnantem legi mentis et inuisibilem concupiscentiam, quamuis eam casta et bona iura nuptiarum non sinant ualere, nisi caro inde non feruorem uulneris, sed materiam medicaminis traxit. nam cum ipsa decimatio ad praefigurandam medicinam pertinuerit, illud in Abrahae carne decimabatur, quod curabatur, non illudet uulnus praeuaricationis et medicamentum uulneris: uulnus praeuaricationis in lege membrorum repugnante legi mentis, quae per
Abbreviated transcription (Latin):
tur dauid de alia: s loqtitus est.
gͦ certum ẽ.¬
esse aliam.
ad quã xp̃c¬
duxit. q̃ per
illã in pales¬
tina signa¬
batur. ħ ẽ qd̾
ait. Nã sieis¬
Ue super est
p̾stitisset .i. si ip̃e p̾stans̃ ũ dux de¬
disset. requiẽ uerã nũqmͣ .i. in illo
nũqͣm post loqueretur de alia .s. re
quie. p̃ter t̾rã promissionis dicẽdo.
hac die. qd̾ supradix̃ hodie. s loqͦtꝰ
ẽ de alia. Itaq relinqͣr .i. reg̃nat᷑ ad̾o
ꝓmittente ppło dei futͦo. salbatisinꝰ.
.i plene qͥetis feriatio. ⁊ iocũditas
significata ꝑ sabbatũ. quo reqͥeuit
dñs.⁊ in lege obseruabatur. Tuñc
enĩ ꝑfecte uacabimꝰ gr̃a maiore re¬
fectĩ. ⁊ ideo plemi ⁊ sciemꝰ ꝑfecte. qr
ip̃e ẽ ds̃. sbi uacabimus. ⁊ uidebimꝰ.

Expanded text:
tur David de alia, sed locutus est. Ergo certum eesse aliam ad quam Cduxit, quae per illam in Paltina signabatur. Et hoc ait: Nam si eise superest praestitisset, id est si ipse praeparans ut dux dedisset, requiem veram, nunquam, nullo nunquam post loqueretur de alia, scilicet requie praeter terram promissionis, dicendo, hac die, qui supradixit hodie; sed locutus est de alpromittente, populo Dei futuro sabbatismus, id est plenae quietis feriatio et jucunditas significata per Sabbatum quo requievit Dominus, et in lege observabatur. Tunc ergo enim perfecte vacabimus gratia majore referti et Deo pleni. Et sciemus perfecte quia ipse e
Abbreviated transcription (Latin):
aulus apl̾¬
ñ electus uł
missus. ab homin¬
quidã dicebant. uł¬
ab aliis. ut quidan
ab apłis electi ⁊ m¬
seudo apłi. neq co¬

Expanded text:
aulus aposnon electus vel missus ab hominquidam dicebant: ab aliis, ut quidam ab apostolis electi seudoapostoli; neque co
Abbreviated transcription (Latin):
membrã ñ coherent. nͨ inuicẽ s̃uiũt.
nec uiuunt.⁊ sic crescit uirtutibus
⁊ m̃bris. ⁊ hoc in augmentũ dei .i. qnͣ¬
qr .eͥ. augetur d̾s hõiib ab errore
redeuntib sicut minuebat᷑ a deserẽ¬
tib Quienĩ ꝑerrorẽ deseruerant dm̃
minuebant copias diuitiarũ eius
negantes se euis esse. Cũ uͦ redeunt
incrementũ faciunt deo. quia ex per

Expanded text:
membra non cohaerent, nec invicem serviunt nec vivunt. Et sicut crescit virtutibus et membris. Et hoc, in augmentum Dei, id quia quasi augetur Deus, hominibus ab errore redeuntibus, sicut minuebatur deserentibus. Qui enim per errorem deseruerant Deum, minuebant copias divitiarum ejus negando se esse ejus. Cum vero redeunt, incrementum faciunt Deo, quia ex perd
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ p̃dicant. ex quo capite .i. de cuiꝰ
plenitudine accipiendo. totũ corpuꝰ
.i. eccłia per nexus. caritatis. ⁊ ꝑ con¬
iuĩctiones fidei ⁊ spei. ⁊ operũ. inqͥb
fideles conꝑũcti sunt. ⁊ similes sub¬
ministratũ ẽ ⁊ constructũ. Distingue.
⁊ redde singła singłis. constructũ.
inunũ. ꝑ coniũctiones .s. qr id̾ cͤdũt¬

Expanded text:
legem praedicant. Ex quo, capite, id est de cujus plenitudine accipiendo, totum corpus, id est Ecclesia, per nexus charitatis, et per conjunctiones fidei, spei et operum, in quibus fideles conjuncti sunt, et similes, subministratum est, et constructum. Distingue, et redde singula singulis. Constructum in unum per conjunctiones
Abbreviated transcription (Latin):
dũ dicit̃ esse debere. Si ã mala uita
uł cogitatio intercedat. ñ er̃ integ̾
sp̃c. Et nota qd̾ ait sñ querela. non:
sñ pecc̃o. Alid̾ ẽ enĩ ẽẽ sñ pecc̃o. qd̾ de
solo in hac uita unigenito: dictũ ẽ.
Alid̾ ẽ esse sine q̃rela. qd̾ de multis
iustis. ⁊̃ in hac uita dicipotuit. q ẽ
qͥdã modꝰ bone uite. de qͦ ⁊̃ in ista s¬
uersatione uista q̃rela esse ñ possit.
Quis enĩ q̃rit᷑ uiste de homine. qui
nemini malũ uult. ⁊ quib pͭ fidełr
consulit. nec contra cuiusqmͣ imuri
as tenet libidinẽ iundicandi ᷑ ut u̾a¬
cit̃ dicat. Sic̃ ⁊ nos dimittimꝰ debito.¬

Expanded text:
dum dicit esse debere; si autem mala vita vel cogitatio intercedat, non erit integer spiritus. Et nota quod ait, sine querela, non sine peccato. Aliud est enim esse sine peccato, quod de solo in hac vita Unigenito dictum est; aliud esse sine querela, quod de multis justis etiam in hac vita dici potuit, quia est quidam modus bonae vitae, de quo etiam in ista conversatione justa querela esse non possit. Quis enim queritur juste de homine qui nemini malum vult, et quibus fideliter consulit? nec coas tenet libidinem uindicandi, ut ueraciter dicat: sicut et nos dimittimus debito
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si om̃is nouitas ꝓphana esset
ñ adño dr̃etur. Mandatũ nouum
do uob̾. nec testam̃tũ applłaret᷑ nouũ
nec cantaret uniuersa eccłia canticũ
nouũ. ⁊ deuitans ⁊̃ oppositiones scĩe
falsi nominis.i. q̃ falso nomine scĩa
dr᷑. quã scĩam quidam ꝓmitentes. qͥ
fidẽm .a. imꝑitiam rident: exciderũt
a fide. semꝑ manentes circa fidem:
scĩam ꝓmutere: ⁊ fidẽ rer̃ uerarum
quas c̃redere paruuli p̃cipiuntur. ue¬

Expanded text:
mnis novitas profana esset, non a Domino diceretur: Mandatum novum do vobis , ut testamentum appellaretur novum, nec cantaret universa Ecclesia canticum novum. Et devitans etiam oppositiones scientiae falsi nominis, id est quae falso nomine scientia dicitur. Quam scientiam quidam promittentes, qui fidem quasi imperitiam rident, exciderunt a fide, semper manentes circa fidem, ntiam promittere, et fidem rerum verarum quas credere parvuli praecipiuntur ve
Abbreviated transcription (Latin):
que uox ht̃ se ad ꝑsonã
sub huiꝰ uocis multiplicitate  in¬
duc̾e uolebant tres esse substancias.
Alie̾ uero nouitates ñ sũt uitande.
Sũt enĩ doctrine religionis ogentes

Expanded text:
quae vox habet se ad personam sub hujus vocis multiplicitate inducere volebant tres esse substantias. Aliae vero novitates non sunt vitandae. Sunt enim doctrinae religionis congruentes
Abbreviated transcription (Latin):
dñi dc̃s est. ut quibꝰdã placet. qr filius
trui xp̃i .s. puttitiui .s. cleofe. Hebrei
nĩ germana osanguinitate ꝑatrũ ex
parte. ꝯiũctos: fratres uocant. Unde
ihero nia. fr̃es dñi dicit intelligi. hc̃
iacobũ ⁊ fr̃s eius his u̾bis. Quidã seqñ¬
tes deliram̃ta apocriphoꝵ. suspicant᷑
fr̃s dñi. foris stantes esse filios ioseph:
de quadã muliercła. S ꝯsobrinos fr̃s
saluatoris. hic intelligere debemus .s.
filios alphei. ⁊ mr̃tere eiꝰ. mr̃is iacobi
minoris. ⁊ ioseph. ⁊ iude. Anatuor enĩ
modis in scripturis diuinis fr̃s dnͦr.

Expanded text:
ni dictus est, ut quibusdam placet, quia filius trui Christi, id est Cleophae. Hebraei enim germana consanguinitate ex parte patrum conjunctos, fratres vocant. Unde Hieronymus fratres Domini dicit intelligi hunc Jacobum, et fratres ejus, his verbis: Quidam sequentes deliramenta apocryphorum suspicantur fratres Domini foris stantes esse filios Joseph de quadam muliercula; sed consobrinos fratris Salvatoris hic intelligere debemus, scilicet filios Alphaei et materterae ejus matris Jacobi minoris, et Joseph, et Judae. Quatuor enim modis in Scripturis divinis
Abbreviated transcription (Latin):
o. Si em̾us frẽm tuũ qui ẽ hebreus ⁊c̾.
Et itẽ Constitue sr̃ te pͥncipẽ. qm̃ dñs
eleg̾it eũ. qui sit de fr̃ib tuis. Porro
cognatione fr̃es uocantur: qui sunt
de una familia. cũ ex una radice t᷑ba
diffundr᷑. scd̃m qd̾ abraham ingenesi
frẽm applłat loch: dicens. Non sit
rixa inter me ⁊ te. q fr̃s sumꝰ. ⁊ iacob¬

Expanded text:
o: Si enim is fratrem qui est Hebraeus, etc. . Et item: Constitue super te principem quem Dominus elegerit, eum qui sit de fratribus tuis . Porro cognatione fratres vocantur qui sunt de una familia, cum ex una radice turba diffunditur; secundum quod Abraham in Genesi fratrem appellaverat Lot, dicens: Non sit rixa inter me et te, quia fratres sumus :
Abbreviated transcription (Latin):
¶ad salutem
Hide. aliud
exemplum. po¬
nit de noc ad
dicens. Noe re¬
sponso accepto.
adeo. de his q̃
ad huc ñ uide¬
aptauit archã
in salutẽ do¬
mꝰ sue ⁊ hoc
fide .i. ꝑ fidem.
qr credudit dõ
dicenti. finis
est om̃is car¬
nis. ⁊ si nulla
signa uideret
diliiiii. a deo
enĩ credebat.
qd̾ ñ uidebat.
qd̃ metuens
fabricauit
sui. nisi enĩ iustus esset. ħ ei dñs ñ p̃ce

Expanded text:
ad salutem. Fide. Aliud exemplum ponit de Noe ad dicens: Noe responso accepto a Deo, de his quae adhuc non vidaptavit arcam in salutem domus suae. Et hoc, fquia credidit Deo dicenti, finis est omnis carnis, et si nulla signa videret diluvii. Adeo enim credebat quod non videbat, quod metuens fabricavit sui. Nisi enim justus esset, hoc ei Dominus non prae
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ. que
ñdũ aparent.
lia fierent telligimus.
scba esse aptata .i. sapient̃ dispõita.
uerbo dei .i. p̃cepto dei. ita utiq. ut
ex inuisibilib .i. ex informib elem̃¬
tis. uisibilia .i. formata fierent. Añ
enĩ quã d̾s rerũ oĩũ formas: Locis
⁊ sedib sius ordinata distinctõne
dispon̾et. tenebre erãt. ⁊ erant in¬
uisibilia elem̃ta. s in eoꝵ seꝑatiõe
nata est lux. Prima gͦ mat̾ia fc̃a ẽ
ofusa ⁊ informis. om̃ia uñ fierent.
que distincta ⁊ formata sunt. quãs
credo a grecis chaos appellari. ⁊ ideo
recte d̾s creditur de nichilo fecisse. q̃
⁊̃ si om̃ia formata de ista mat̾ia fc̃ã
sunt: ħ ip̃a tñ mat̾ia: de nͥlo fc̃a est.
quã moyses significauit dicens. In
ta est: uñ om̃ia fc̃a sunt. nominib
celi ⁊ t̾re. q̃ inde futura erãt Signi¬
ficauit enĩ nominib inuisibilium
rerũ. pp̃ infirmitatẽ paruulorũ. qrii
minus ydonei sunt. inuisibłia ꝯpre¬

Expanded text:
debemus quae non apparent. Sicut fide tantum intelligimus ula esse aptata, id est sapienter disposita verbo Dei, id est praecepto Dei, ita utique ut ex invisibilibus, id est ex informibus elementis, visibilia formata fierent. Ante enim quam Deus rerum omnium formas locis, et sedibus suis ordinata distinctione disponeret, tenebrae erant, et erant invisibilia elementa, sed in eorum separatione nata est lux. Prima ergo materia facta est confusa et informis, unde omnia fierent quae distincta et formata sunt quam credo a Graecis chaos appellari. Et ideo recte Deus creditur omnia de nihilo fecisse, quia etiam si omnia formata de ista materia facta sunt, haec ipsa tamen materia de nihilo facta est quam Moyses significavit dicens: In ta est, unde omnia facta sunt, nominibus coeli et terrae, qui inde futura erant significavit, id est nominibus visibilium rerum, propter infirmitatem parvulorum qui minus idonei sunt invisibilia appre
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ip̃a fetisset: qm illo quo ea nou̾at
ut fac̾et. apud quẽ ñ est inͣsmutatio.
nec uicissitudinis obumbratio. ĩoait.
ut ex inuisibilib .i. ex intelligibili m̃¬
positio qua disꝑosuit omnia. insibłia
ista fierẽt .i. iuxta inuisibile exẽplar
qd̃ exat in m̃te dei. fierent heo: Fide
plurimã łma.

Expanded text:
cum ea fecisset quam illo quo ea noverat cum ea fecisset quam illo quo ea noverat ut faceret. Apud quem non est transmutatio nec vicissitudinis adumbratio . Ideo ait, ut ex invisibilibus, id est ex intelligibili munDei dispositio qua disposuit omnia, visibilia ista fierent, id est juxta invisibile exemplar quod erat in mente Dei, fierent haec. Fidem plurimam,
Abbreviated transcription (Latin):
notis uocabulis insinuaretur ĩꝑitori¬
b ⁊ ñ uno. Nam si uno: hoc esse pu¬
taretur: qd̾ ꝯsueuerant homines in il¬
lo uocabło intelligere: Sub his ergo
om̃ib nominib significata ẽ mat̾ia
illa inuisa ⁊ informis. q̃ nulla specie
cerni. Aut tractari pot̾at. de qua deus
odidit mundũ. quẽ significat apłs
dicens inuisibłia. ip̃am uͦ informem
mat̾iam significat dicens. ex inuisibi¬
lib uł ꝑ inuisibilia significatur in¬
iusibił mundꝰ. qui erat in dei sapĩa.
ad cuiꝰ siłitudinẽ fc̃s est hic uisibilis
mũdus. hocͣ utiq iusibilia añquam
fierent ñ erant. Quomͦ gͥ deo nota
erant. q̃ ñ erant. Etrursus. Quomodo
ea fac̾et que sibi nota ñ erant. Non
enĩ quicquã fecit ignorans. Notaergo
fecit: ñ fcã cognouit. Proinde añquã
fierent:⁊erant ⁊ñ erant. erant in dĩ
scĩa. ñ erant in sua natura. Ip̃i antẽ
deo ñ audeo dr̃e alio modo innotuisse

Expanded text:
notis vocabulis infirmaretur imperitiorinotis vocabulis infirmaretur imperitioribus et non uno. Nam si in uno, hoc esse putaretur quod consueverant homines in illo vocabulo intelligere. Sub his ergo omnibus nominibus significata est materia illa invisa, et informis quae nulla specie cerni atque tractari poterat de qua Deus condidit mundum, quem significat Apostolus dicens: visibilia. Ipsa vero informem naturam significat dicens: ex invisibilibus. Vel per invisibilia, significatur mundus invisibilis qui erat in Dei sapientia, ad cujus similitudinem factus est hic visibilis mundus. Haec utique visibilia, antequam fierent, non erant. Quomodo ergo Deo nota erant quae non erant? Et rursus quomodo ea faceret quae sibi nota non erant? Non enim quidquam fecit ignorans. Nota ergo fecit, non facta cognovit. Proinde antequam fierent et erant et non erant. Erant in Dei scientia, non erant in sua natura. Ipsi autem Deo non audeo dicere alio modo innotuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nuditas ñ aliqua res est. s in cor¬
pore ubi tegum̃tũ ñ ẽ. nuditas dicit᷑.
Sicut ⁊ inanitas uon ẽ aliquid. s
locus ubi corpus ñ est: inanis dicit᷑.
Hec aũ inforinis mat̾ia. ⁊̃ t̾ra inui¬
sibilis ⁊ incõposita appellata ẽ terra:
ideo. qr int̾ om̃ia elementa mũdi. t̾ra
minꝰ spetiosa est: quã cet̾a. inuisibił
aũ. p̃p̃ obscuritatem. eadẽ materia in¬
formis. ⁊̃ aqua dicta est. sr̃ qͣuã fere¬
batur sp̃s dñi. sicut suꝑfertur fabri¬
candis reb uolũtas artificis. Ideo uͦ
aqua dicta ẽ illa mat̾ia. qr om̃ia q̃ in
t̾ra nascuntur. siue anĩalia. siue ar¬
bores. siue ħ̾be. ⁊ similia. Ab humore
incipiunt formari: att nutriri. Ca
dem ⁊ materia dicta est abyssus.
qr confusa erat. ⁊ ꝯmixta sp̃e carens.
Hec gͦ om̃ia .s. celũ ⁊ t̾ra. t̾ra inuisibił¬
⁊ inꝯposita: ⁊ abyssus cũ tenebris. ⁊
aqua suꝑ qͣm ferebatur sp̃c. illa infor¬
ms mat̾eria uocata ẽ: ut res ignota

Expanded text:
ilentium non aliqua res est, sicut in corpore ubi tegumentum non est nuditas dicitur, sicut et inanitas non est aliquid, sed locus ubi corpus non est, inanis dicitur. Haec eadem informis materia etiam terra invisibilis et incomposita appellata est; terra ideo, quia inter omnia elementa mundi terra minus speciosa est quam caetera; invisibilis autem, propter obscuritatem, eadem materia informis etiam aqua dicta super quam ferebatur Spiritus Domini, sicut superfertur fabricandis rebus voluntas artificis. Ideo vero aqua dicta illa materia, quia omnia quae in terra nascuntur sive animalia sive arbores vel herbae et similia ab humore incipiunt formari atque nutriri. Eadem etiam materia dicta est abyssus, quia confusa erat et commista specie carens. Haec ergo omnia coelum et terra; terra invisibiposita 258 et abyssus cum tenebris et aqua super quam ferebatur spiritus, illa informis materia vocata est, ut res ignota