comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatib exultaret. ⁊ uerus martyr
extiterit. ⁊ preuua martyrii nõ
amiscrit. Eamẽ qr gladio uitã
nõ finuit. aurcolã. que ĩ signũ
datur martyrii:talis nõ habet
Scrta uero duo alia q̃ habemius
aurcole sũt: q̃ solũ uirgibus
⁊ doctorib dãtur. ut ab aliis dis¬
ccruãtur. Ad hec ut nuchi uide¬
batur respõdi. Quis enĩ es dũc
nu: Et ille. Iohãnes ĩquit bap¬
tista sũ. qͥ huc ad te descẽdi. ut nũ¬
ciarc̃ tibi hieronyn gloriã: qua¬
tenus ipsã gentib nũcies. Hoc
cĩ noueris. qr honor. ⁊ reuerc̃tia
q̃ sĩgulis sãctoꝵ exibet᷑: ceteris¬
oĩbus exibet᷑. Ne putes. ut ĩ ce¬
lo sit aliqua ĩuidia. ut ĩ mũdo.
Sicut eĩ ĩ mũdo qͥlibet hominũ
ceteris preesse potiꝰ uellet. ꝙͣ sub¬
esse: ita ĩ celo ꝓptex caritatẽ ĩeffa¬
bilẽ. qua se ĩuicẽ diligũt beate
aĩe: quilibet sãctoꝵ ita alterius
gloria gaudet. sicut sua. Quĩ
esset suarita minor maioris

Expanded text:
tatibus exsultaret, et verus martyr tatibus exsultaret, et verus martyr exstiterit, et praemia martyrii non amiserit: tamen quia gladio vitam non finivit, aureolam, quae in signum datur martyrii, non habet. Serta vero duo alia quae habemus, aureolae sunt, quae solum virginibus et doctoribus dantur, ut ab aliis discernantur. Ad haec ut mihi videbatur respondi: Quis enim es, Domine mi? Et ille: Joannes, inquit, Baptista sum, qui huc ad te descendi, ut nuntiarem tibi Hieronymi gloriam: quatenus ipsam gentibus nunties. Hoc enim noveris: quia honor et reverentia quae singulis Saomnibus exhibetur, ne putes quod in coelo sit aliqua invidia ut in mundo. Sicut enim in mundo quilibet hominum caeteris praeesse potius vellet quam subesse, ita in coelo propter charitatem ineffabilem, qua se invicem diligunt beatae animae, quilibet sanctorum ita alterius gloria gaudet, sicut sua. Quin esset sua: et ita minor majoris
Abbreviated transcription (Latin):
susceptis: breuẽ uellẽ scribere
cpistolã. sãctissimo hieronymo
destinandã: ut qͥcqͥd ex hoc sc̃tiret.
respõderet. Sciebã eĩ ĩ tam dif¬
ficili q̃stione a nullo uiuentiũ
me posse doccri cuidc̃tius. Eũq
iã scribẽs salutatioĩs exordium
hicrouymo prenotarẽ: ĩcffabi¬
le subito lumẽ nost̾is ĩuisũ tẽ¬
porib. nostrisq minime sigus
deciarandũ: cũ ĩeffabili ĩaudita
odorũ om̃ fragrãtia cellulã in
qua stabã ĩtrauit. hora cõplcto¬
iii. Quo a me uiso. stuporc. adnu¬
rationeqz cõmotus animi. ⁊ mc̃¬
bror uirtutes repẽte amisi. Ne¬
sciebã enun tũc ꝙ dextera nura¬
bilis dei exaltasset scruũ suũ:
notas faciẽs ĩ populis uirtutes
suas. ⁊esciebã ctem̃ ꝙ deus au¬
tique miseratioĩs scruũ suũ¬

Expanded text:
susceptis, brevem vellem scribere Epistolam sanctissimo Hieronymo destinandam: ut quicquid ex hoc sentiret, responderet sciebam enim in tam difficili quaestione a nullo viventium me posse doceri evidentius cumque jam scribens salutationis exordium Hieronymo praenotarem, ineffabile subito lumen nostris invisum temporibus nostrisque minime linguis declarandum, cum ineffabili inauditaque odorum omnium fragrantia, cellulam in qua stabam, intravit hora completorii. Quo a me viso, stupore admirationeque commotus, animi et membrorum virtutes repente amisi. Nesciebam enim tunc quod dextera mirabilis Dei exaltasset servum suum, notas faciens in populis virtutes suas. Nesciebam etenim quod Deus antiquae miserationis, s
Abbreviated transcription (Latin):
ne magis coherct. Nullus uero
nic tante audacie putet. ut fatcar
ipsũ iohãnc baptista: quo testã¬
te ipso saluatore nullus maior
surrexit. Petro ⁊ pauio. ⁊ cctcris
duodcũ apostoloꝵ. qͥ ab ipso xp̃o
clecti. ⁊ sãctificati sũt. p̾stare glo¬
tamc̃ ⁊ si ꝓhibeat ratio. ipsũ illis
maiorẽ obtincre gloriã ĩ celi re¬
gno. aliquẽ audere dicere÷ tamẽ
nullas uideo rõnes cur sit ne¬
fas diccre. cqualẽ illis ĩ gloria
hicrouymũ fors: dũ modo illis
ĩ uite sãctitate discors nõ fucrit:
cũnõsit personaꝵ acceptor deus.
sed sĩgulorũ mcrita deceruẽs: et
reddẽs unicuiq qd̃ nicruit. Ast
si ciuꝙͣ uidcatur minorẽ iohãne.
laboris grauia. illiꝰ scripture. et
uerissunc trãslationis utriusq
testamc̃ti÷ officiorũq ordina¬
tioĩs fructus. nõ solũ presc̃tib
sed etiã futuris perspicacit̾ ccruas
paulominꝰ fore nil ipsũ ab cisdẽ
ĩgloria discordẽ. Uerũ testor deũ

Expanded text:
nae magis cohaeret. Nullos vero nae magis cohaeret. Nullos vero me tantae audaciae putet, ut fatear ipsum Joanne Baptista, quo testante ipso Salvatore nullus major surrexit: Petro et Paulo, et caeteris duodecim Apostolorum, qui ab ipso Christo electi et sanctificati sunt, praestatamen et si prohibeat ratio ipsum illis majorem obtinere gloriam in coeli regno, aliquem audere dicere: tamen nullas video rationes, cur sit nefas dicere, aequalem illis in gloria Hieronymum fore, dummodo illis in vitae sanctitate discors non fuerit: cum non sit personarum acceptor Deus, sed singulorum merita decernens, et reddens unicuique quod meruit. At si cuiquam videatur minorem Joanne laboris gravia, illius scripturae et verissimae Translationis utriusque Testamenti, Officiorumque ordinationis fructus, non solum praesentibus, sed etiam futuris, perspicaciter cernat: paulominus fore nil ipsum ab eisdem in gloria discordem: ut verum testor Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
festinus obiuã uenit ÷ ut cã pre
ceteris tãto honorificẽtius. tãto
excellẽtius. ⁊ subluniꝰ ad sua ĩ¬
troducat regna: quãto pre cete¬
ris sublimioris. ⁊ sãctioris uite
icritis fulget. Hodic om̃i au¬
geloꝵ ordines cxultãtes: ⁊ talib
ciãtur dũm. Hodic om̃i patri¬
archaꝵ. ⁊ ꝓphetarũ cetus. Hodic
apostolor ⁊ discipulor chorus:
hodic oc̃s sãcti martyres. hodie
cõfessores. hodic gloriosa dei
genitrix. sãctis oĩbus comita¬
ta uirgiib: hodic oũn bcator
aĩc letabũde. ⁊ festiue suc occur¬
rũt cõpatriote ⁊ cuu. His au¬
ditis uox siluit. Scd tñ lux ⁊ cã¬
tus. ⁊ odor per horã postmodũ ꝑ¬
durãtes cessaucrũt. Itaq liqͥdo
patet ipsũ de subluniorib. ⁊ ma¬
iorib ciib fors: quo ⁊ magn
et murabilis ẽ. ⁊ nctuedus suꝑ
pene oẽs sãctos. ob sibi traditam
potestatẽ ⁊ iulli sit dubiũ ita pre
ceteris q̃ uult. posse ipsũ assequi
sicut pre ceteris sua uolũtas diui¬

Expanded text:
s obviam venit, ut eam prae caeteris tanto honorificentius, tanto et excellentius et sublimius ad sua introducat regna, quanto prae caeteris sublimioris et sanctioris vitae meritis fulget. Hodie omnium Angelorum ordines exsultantes, et talibus sociantur. Hodie omnium Patriarcharum et Prophetarum coetus, hodie Apostolorum et Discipulorum chorus, hodie omnes sancti Martyres, hodie Confessores, hodie gloriosa Dei Genitrix, sanctis omnibus comitata Virginibus, hodie omnium beatorum animae laetabundae et festivae suo occurrunt compatriotae et civi. His auditis vox siluit, sed tamen lux et cantus et odor per horam postmodum perdurantes cessaverunt. Itaque liquido patet ipsum de sublimioribus et majoribus civibus fore, quo et magnus et mirabilis est, et metuendus super pene omnes Sanctos ob sibi traditam potestatem. Nulli sit dubium, ita prae caeteris quae vult, posse ipsum assequi: sicut prae caeteris sua voluntas divi
Abbreviated transcription (Latin):
gaudio ⁊ lachrynuis nõ cessãs:
sic respõdi. Utinã uiror exmuc
tui mererer ficri pedissequꝰ. Scd
queso tui seruuuli. ꝙͣꝙͣ uilissimi
quẽ dilcristi ĩ mũdo. nuia af¬
fectione caritatis. recorderis: ut
tius ĩtcruc̃tionib a peccatis emc̃¬
der: tua gubernatiõe recto calle
ĩoffeuso pede procedã÷ tus defc̃¬
sionib assiduis. ab ĩinicis inͥ
cõtinus ĩsidiantib protegar:
tuoq sãcto ductu salutis alfi¬
Gã portũ. Placcret utinã uolũ¬
tati tuc aliqua nuchi ĩterrogã¬
ti respõdcre. At illa. Quod optas
dicito. mc oĩ tuc uolũtati respõ¬
surã scic̃s. Dellẽ ĩ quã ĩtelligere.
utrũ beatoꝵ aĩc quedã uelle
possit: q̃ obtine nequeãt. At
illa. Onũ augustinc noueris.
ꝙ sãctoꝵ aĩc ita ĩ illa cterna glo¬
ria ĩ deo sũt solidate. ⁊ firmate:
ꝙ uulla sibi ĩest alia uolũtas
nisi dei: ꝙ nil uelle alud pos¬
sũt. nisi q̃ deus uult. Idco que

Expanded text:
gaudio a lacrymis non cessans, gaudio a lacrymis non cessans, sic respondi: Utinam, virorum eximie, tui mererer fieri pedissequus. Sed quaeso tui servuli quanquam vilissimi, quem dilexisti in mundo nimia caritatis affectione, recorderis: ut tuis interventionibus a peccatis emunder, tua gubernatione recto calle, inoffenso pede procedam, tuis defensionibus assiduis, ab inimicis mihi continue insidiantibus protegar, tuoque sancto ductu salutis attingam portum. Placeret utinam voluntati tuae aliqua mihi interroganti respondere. At illa: Quod optas, dicito: me omni tuae voluntati responsuram sciens. Vellem inquam intelligere, utrum Beatorum animae quaedam vepraesumant, quae obtinere nequeant? At illa: Unum, Augustine, noveris, quod sanctorum animae ita in illa aeterna gloria in Deo sunt solidatae et firmatae, quod nulla ipsis inest alia voluntas nisi Dei, quod nil velle aliud possunt, nisi quod Deus vult: et ideo quae
Abbreviated transcription (Latin):
dia: qui tã dulcia eloquia gui¬
turi incofaris. nõ ambige. At
illc ĩquit. Nomic̃ ncũ queris:
Licronymi illiꝰ p̾sbiteri cui trãs¬
muttendã cpistolã iã scribens
cepisti sũ aĩa÷ q̃ hac ĩ hora ĩ beth¬
lce uida carnis onere deposito.
christo oĩq celesti comitala
cohorte: oĩ dccorata pulchutu¬
die. oĩ illustrata splẽdore: ilo
iduta ĩmortalitatis deauxato
uestimẽto. srrcũ amicta om̃i bo¬
norũ. ⁊ gaudioꝵ uarietate: ter¬
renoꝵ om̃i trũiphatrix. oĩ dia¬
demate coronala: oĩ beatitudĩc
⁊ felicitate uallata. tã nullũ et¬
ciũ dcĩceps expecto glorie defec¬
tũ: sed augnientũ. Cã glorio¬
se.tãq ĩeffabilit pergo ad regna
celor sine fine mãsura. Quando
iterũ uĩgar corpori glorificãdo
⁊ nõ morituro. sed gloriã quã
nũc sola habco. habituro: ĩ illa
scilicet ĩ unuerse carius resur¬
rectioĩs dic. Tũc ego amplius
aniu ĩ me collectis uirib pre

Expanded text:
dia, qui tam dulcia eloquia gutdia, qui tam dulcia eloquia gutturi meo faris, non ambigere. At ille inquit: Nomen meum quaeris? Hieronymi illius presbyteri, cui transmittendam epistolam jam scribens coepisti, sum anima, quae hac in hora in Bethlehem Judae carnis onere deposito, Christo omnique coelesti comitata cohorte, omni decorata pulchritudine, omni illustrata splendore, illo induta immortalitatis deaurato vestimento, circumamicta omnium bonorum et gaudiorum varietate, terrenorum omnium triumphatrix, omni diademate coronata, omni beatitudine et felicitate vallata, jam nullum deinceps exspecto gloriae defectum, sed augmentum. Tam gloriose tamque ineffabiliter pergo ad regna coelorum sine fine mansura: quando iterum jungar corpori glorificando, et non morituro, sed gloriam quam nunc sola habeo, habituro, in illa scilicet universae carnis resurrectionis die. Tunc ego amplius animi in me collectis viribus prae
Abbreviated transcription (Latin):
nite rei. qͥs erit fuus: Inmẽsa q̃
mc̃sura ncticris: Potus totum
mare ĩ artissimo claudẽtur uascu¬
lor potiꝰ terraꝵ orbẽ paruulꝰ tenẽt
pugillus: ponꝰ cclũ a motu cõti¬
nuo desisteret: ꝙͣ gandior ⁊ glorie
quib beatoꝵ. aĩc sine fine potiũtur
minorẽ ĩtelligeres particulã: nisi
uti ego experic̃tia docereris. Discur¬
re adhuc breue tẽporis spaciũ Im¬
possibilia facere ne concris: dones
ĩpleatur uite cursus. Hic non
queras. que nõ alibi. nisi quo
tã felicitex ꝓpero: ĩueniri possũt
Hic satage talia exertere opera.
ut postinodũ ibi q̃ aliqualitꝰ hic
ĩtelligere cupis ĩcternũ habcas
Inde qͥ ĩtrant nullatenꝰ excũt. Ad
hxc ego pauore stupẽs ãmiratiõs
tã ĩuisa penc amẽs: omini quasi
uigore sarẽs. his uerbis aliqua¬
lẽ sumẽs andaciã. tremebũda
uocc dixi. ffas utinã michi forct.
qͥtã felix es. tã gloriosus:tã ho¬
norifice ad illa properãs gau¬

Expanded text:
nitae rei quis erit finis? immensa, qua nitae rei quis erit finis? immensa, qua mensura metieris? Potius totum mare in arctissimo clauderetur vasculo, potius terrarum orbem parvulus teneret pugillus, potius coelum a motu continuo desisteret, quam gaudiorum et gloriae, quibus beatorum animae sine fine potiuntur, vel minorem intelligeres particulam, nisi, uti ego, experiensia docereris. Discurre adhuc breve temporis spatium. Impossibilia facere ne coneris, donec impleatur tuus vitae cursus. Hic non quaeras quae non alibi, nisi quo tam feliciter properas, inveniri possunt. Hic satage talia exercere opera, ut postmodum ibi quae aliqualiter hic intelligere cupis, in aeternum habeas: unde qui intrant, nullatenus exeunt. Ad haec ego pavore stupens, admiratione tam invisa pene amens, omni quasi vigore carens, his verbis aliqualem sumens audaciam, tremebunda voce dixi: Fas utinam mihi foret, quia tam felix es, tam gloriosus, tam honorifice ad illa properans gau
Abbreviated transcription (Latin):
biles uias dñi ⁊esciebã thesau¬
ros ĩfuute dei sapiẽtie. ⁊ scientie
Sccrcta ⁊ occulta dei iudicia nõ
agnoscebã: qm̃ quos uult facit
sua ĩeffabili sapic̃tia ad sui agni¬
tionẽ uenire. Quos autẽ p̾destinat.
uocat. iustificat. ⁊ beatifisat. ꝓut
deceruit ficri. Itaq qr talc̃ oculi
nici nũꝙͣ perspexerãt lucc̃÷ olfas¬
tus mcꝰ odorẽ nõ sc̃serat: tã no¬
uis tã ĩanditis mris obstupe¬
bã. Intex hec autẽ ncis ĩ me per¬
strepc̃tib cogitationib qͥd hoc
esset. de luce hec dicẽs uerba: uox
cuucuit. Augustine. augustins.
qͥd queris: Putas ne breui ĩmut¬
tere uasculo mare totũ: Brcui ĩ¬
cludere pugillo terraꝵ orbẽ: Ee¬
lũ firmare ue usitatos excricat
motus: Que oculus nullꝰ homuinũ
uidere potuitz tuus uidebit: Que
auris nulla per sõnũ hansit ⁊ au¬
dict tua: Que cor humianũ nul¬
latenꝰ ĩtellexit. nec etiã cogitauit:
cristimas te posse ĩtelligere: Infi¬

Expanded text:
hesauros infinitae Dei sapientiae et scientiae; secreta et occulta Dei judicia non cognoscebam: quoniam quos vult facit sua ineffabili sapientia ad sui agnitionem venire. Quos autem praedestinat, vocat, justificat, et beatificat, prout decernit convenire. Itaque quia talem oculi mei nunquam perspexerant lucem, olfactus meus odorem non senserat; tam novis, tam inauditis miris obstupescebam. Inter haec autem meis in me perstrepentibus cogitationibus quid hoc esset, de luce haec dicens verba vox emicuit: Augustine, Augustine, quid quaeris? putasne brevi immittere vasculo mare totum? brevi includere pugillo terrarum orbem? coelum firmare, ne usitatos exerceat motus? Quae oculus nullius hominum videre potuit, tuus videbit? quae auris nulla per sonum hausit, audiet tua? quae cor humanum nullatenus intellexit, nec etiam cogitavit, existimas te posse intelligere? Infi
Abbreviated transcription (Latin):
Tũc cõmatoi ait. Ecce eiqua.
ecce pratum. ecce amenꝰ locꝰ.
ĩ quo possumꝰ refice et parũ
quiesc̾e: ut ualeantꝰ itꝰ nr̃m
postincdũ ĩcolumes explere.
et loca oculis blaudirentur: bac¬
tercia ãmointione ꝑsuasus:
conseusit et comedit. Desper

Expanded text:
Tunc conviator ait: Ecce aqua, Tunc conviator ait: Ecce aqua, ecce pratum, ecce amoenus locus, in quo possumus refici et parum quiescere, ut valeamus iter nostrum postmodum incolumes explere. auribus, et loca oculis blandirentur, tertia admonitione persuasus, consensit et comedit: vesper
Abbreviated transcription (Latin):
Bater quoq ualẽtim¬
ani monachi cuius
supus memoriã feci: uir
erat leucus sed religiosus.
Qui nt ẜui dei oratõnẽ ꝑ¬
ciperit. et germanũ fratrẽ
uideret: anius singulis de
uenire cõsueuerat. Quadã
igitur dei die dum iter ad
monasteriũ fac̾et: sese illi
ealter uiatoi adiũcit. qui su¬
mendos ĩitincre portabat pa¬
excrenisset: dixit. Ueni frater
suuaniꝰ cibum: ue lassem᷑
in ma. Cui ille respondit.
Ausit frater nõ faciã: qr ad
neuerabilẽ uirũ benedictũ¬
Quo responso ꝑcepto: ad bo¬
ram inator cõticuit. Sed cũ
post hec aliqͣntulũ itineris
spatiũ egissent: rursus ad¬
mouuit ut mãducarent.
uiꝰ uenire decren̾at. Tacu¬
it quidẽ qui ad mãducãdũ
ĩnutauerat: et cũ eo ieuiius
adhuc ꝑgere ad modicũ cõsẽ¬
sit.Cũq et iter longiuus a¬
gerẽt. et eos tardior hora fati¬
garet: ambulãtes ĩuenerũt
m itinere pratũ et fouteni
et q̃q poterant ad coipus re¬
ficiendũ delectabilia uideri.

Expanded text:
ater quoque Valentinani ejus monachi, cujus superius memoriam feci, vir erat laicus, sed religiosus. Qui ut servi Dei orationem perciperet, et germanum fratrem videret, annis singulis de venire consueverat. Quadam igitur die dum iter ad monasterium faceret, sese illi alter viator adjunxit, qui sumendos cibos in itinere portabat. Cexcrevisset, dixit: Veni frater, sumamus cibum, ne lassemur in via. Cui ille respondit: Absit, frater, hoc non faciam, quia ad venerabilem Patrem BenedictQuo responso percepto, ad horam conviator tacuit. Sed cum post hoc aliquantulum itineris spatium egissent, rursus admonuit ut manducarent. pervenire decreverat. Tacuit quidem qui ad manducandum invitaverat, et cum eo jejunus adhuc pergere ad modicum consensit. Cumque iter longius agerent, et eos tardior hora fatigaret ambulantes, invenerunt in itinere pratum et fontem, et quaeque poterant ad reficiendum corpus delectabilia videri.
Abbreviated transcription (Latin):
defunctus est. P ost paucos
autẽ dies uiro dei apparuit
uultu lugubri. et habitu mi¬
serabili: significans nõ ad
uotum sibi cũcta succedere.
Interrogatus auteni ab eo
quid sibi esset: quatuor dila¬
ceratis sese traditum q̃ rebatꝰ
ld qd̃ uerbum cõtinuo raptͤ
est: et qͣsi p̾cipitatus expłsus¬
est a facie uiri dei. Qui gra¬
uiter ĩgemisceus: post tergũ
cius clauiauit. Id recipio ĩqͥt
tibi ĩ noĩe dñt ut qualiter te¬
cũ agatur ĩ ꝓximo nͥ iterũ
motescas. Et cõuersus ad
nonen ꝓ eo et oblanonem
quos etiamt fr̃m quoꝵ. ampli

Expanded text:
defunctus est. Post paucos autem dies Viro Dei apparuit vultu lugubri et habitu miserabili, significans non ad votum sibi cuncta succedere. Interrogatus autem ab eo quid sibi esset, quatuor dilaceratis sese traditum querebatur. Ad quod verbum continuo impulsus est, et quasi praecipitanter expulsus a facie Viri Dei. Qui gravius ingemiscens, post tergum ejus clamavit: « Praecipio, inquit, tibi in nomine Domini, ut qualiter tecum agatur in proximo mihi iterum innotescas. » Et conversus ad orationem pro eo, et oblationem quos etiam fratrum, quorum ampli
Abbreviated transcription (Latin):
derat: pctõꝵ meoꝵ recordatio
tristẽ me cõfectũq reddiderat.
Deĩde cũ fatigata angore ĩ lec

Expanded text:
derat, peccatorum meorum recordatio tristem me confectumque reddiderat. deinde cum fatigata animi angore in le
Abbreviated transcription (Latin):
dei non inuenisset: usqz cri¬
mouem ꝓsequitur abenre
Indicat quid fcm̃ sit:: et ut
gr̃ani ĩueniat lacriniabilii
deprecatur. Nec de est pie petiri
abbatis cleuientia ⁊ sed piecip̃
ut eccl̃iani ciuitatis illius ni¬
grediatur: et orans expectet
donec ip̃e sequatur. Itaq ie¬
mior ꝓmissi. creca noctis crepe¬
sculum. ceteris domutum
euntib ip̃e uno tmi ꝓ sequet
eccl̾iani ĩgreditur ⁊ et totant¬
te illa oratioui uacans. opti¬
nuit a dũo qd̃ petebat: eti¬
trata uuilicri sauitate. iill
eaui securani reuerti ad pps.
Sedcum illa reditu adi
asligari cartulami bec uerba
inulierẽ presumas cõtiugere.
Qd̾ mandatum sic expainit
diabolus: ut nuilieri regres¬
onare presũpserit. De ꝓmotõe

Expanded text:
Dei non invenisset, usque Cremonam prosequitur abeuntem. Indicat quid factum sit; et ut gratiam inveniat lacrymabiliter deprecatur. Nec deest piae petitioni Abbatis clementia, sed praecipit ut ecclesiam civitatis illius ingrediatur, orans exspectet donec ipse sequatur. Itaque memor promissi, circa noctis crepusculum, caeteris dormitum euntibus, ipse uno tantum prosequente ecclesiam ingreditur, et tota nocte illa orationi vacans, obtinuit a Domino quod petebat: et impetrata mulieri sanitate, jubet eam secure reverti ad propria. Sed cum illa reditum ad alligari chartulam haec verba mulierem praesumas contingere. » Quod mandatum sic expavit diabolus, ut mulieri regresopinquare praesumpserit. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
deseriuerũt. uel etiã adbesere
plius afficiebatur. et sũmũ
ei desiderium. sũmũ gandiñ
erat aĩas. fructus et cõuersio
pct̃oꝵ: et corpeas tanĩ necessi¬
tates pussimo mserabatur
affectu. Nec solum corpor.
sed et mos ĩfirmitates in ca¬
ritate pacientissune subpor¬
tabat. ⁊am eor. qui ĩ huiꝰ¬
modi laborabant se maxĩc
ꝓfitebatur abbatẽ: calaniũ
cassatum nou cõterens: et
liguũ funngãs nõ extĩguẽs.
Ceternun si quis nosse desi¬
derat ꝙͣ sollicitꝰ abuntiosiu
ip̃ius duudicator et scruta¬
tor extiterit: pͥnuuĩ opus illiꝰ
de gradib bũlitatis ĩspitiat.
Inde si queritur pie mentis
religiosa deuotio: transeũ¬
dũ est ad omelias ĩ laude
uirgĩs matris ÷ et ad illum
quem ad diligendo deo e¬
didit librum. Si feruens

Expanded text:
deservierunt, vel etiam adhaesereplius afficiebatur; et summum ei desiderium, summum gaudium erat, animarum fructus et conversio peccatorum. Et corporeas tamen necessitates piissimo miserabatur affectu. Non solum corporum, sed etiam morum infirmitates in charitate patientissime supportabat. Nam eorum qui in hujusmodi laborabant, se maxime profitebatur abbatem, calamum quassatum non conterens, et linum fumigans non exstinguens. 70. Caeterum si quis nosse desiderat, quam sollicitus ab initio sui ipsius dijudicator et scrutator exstiterit, primum opus illius de Gradibus humilitatis inspiciat. Inde si quaeritur piae mentis religiosa devotio, transeundum ad Homilias in Laudibus Virginis matris, et ad illum quem de Diligendo Deo edidit librum. Si fervens
Abbreviated transcription (Latin):
lugebant xp̃m simul cum
uirgue maria matre. Erãt
et angeli simul cũ illa dol̃
st lebant ut arbitror amaris¬
sune mente turbati. ꝙ ma
trẽ xp̃i uidebant tanto dolor
teueri.O. quis angelor. u
archangelor contra naturã
illic non fleret ⁊ ubi contra
naturant ĩmortalis deus. n¬
corpus xp̃i sic male tractatũ
et beatissiniã matrẽ tantis
cruciari sĩgultib. tam ama¬
ris repleri dolorib sic aniaul¬

Expanded text:
lugerent Christum simul cum Virgine matre. Erant et angeli simul cum illa dolenhumanum, flebant, ut arbitror, amarissime mente conturbati, quia matrem Christi videbant tanto dolore teneri. O quis angelorum vel archangelorum contra naturam illic non flevisset! imo contra naturam immortalis Deus corpus Christi sic male tractatum beatissimam matrem tantis cruciari singultibus, tam amoris repletam doloribus, sic amaris
Abbreviated transcription (Latin):
tenebat doloris. Uirguus do¬
loreni posse narrari nõ credo.
tũ rectus erat doloris affectus¬
conturẽs modum. Nou des¬
perabat. sed pie iusteq dole¬
bat. quẽ genuit uirgo ĩ mor¬

Expanded text:
eriam doloris Virginis? Dolorem posse narrare non credo. Tamen rectus erat amoris continens modus; non desperabat, sed pie justeque dolebat, quem genuit Virgo, injus
Abbreviated transcription (Latin):
othoꝵ quidã. galla no¬
nũc ꝑfidie fuit arriane: qͥ
totile regis eor temporibus
coutra catbolice eccł̾ie religio¬
ses uiros ardore ĩmaiussinie
crudelitatis exarsit: ita ut qͥs¬
quis ei clericus mouachus¬
ab eius manbz nullo modo¬

Expanded text:
othorum quidam Zalla nomine pertidiae fuit Arrianae, qui Totilae regis eorum temporibus contra catholicae ecclesiae religiosos viros ardore inmanissimae crudelitatis exarsit, ita ut, quisquis ei clericus monachusab eius manibus vivus nullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
i:. quas accepisti. Id cuiꝰ. uotẽ
uir dei ꝓtinus ocules lenaunt
a lectione: eñq intuitus. mox
itrã rusticum qui ligatus te¬
nebatur attendit. Ad ciuus
brachia dum ceulos reflexisset:
nuro modo tanta celeritate ce¬
perũt illigata biachus lora dis¬
solue: ut dissolui tam cõcite
milla hominũ celeritate potu¬
issent. Eñq is qui ligatus
ueuerat cepisset subito astart
solutus: ad tante potestatis
uni treuieftũs galla. ad t̾rã
corruit: et ceruiceu crudelita¬
tis rigide ad cius uestigia in¬
cliuans: oĩonibz se illius cõ¬
uiendauit. Uir auteni scũs
alectione uuu̾ue surrexit:
sed uocatis frĩb introrsum tol¬
li ut bũdictionem acciperet
precipit. Quemi ad sc reductũ.
ut a tante crudelitatis ĩ sama
quiesc̾e deberet: ãmouuit.
Qui fractus recedens: nichil
ulterius a rustico pet̾e piesũ¬
psit: quẽ uir dei non taugẽdo
led respitiendo soluerat. Ecce
est petre qd̃ dixi: quia hn qui
onũpotenti deo familiarius

Expanded text:
dde quas accepisti. Ad cujus vocem vir Dei protinus oculos levavit a lectione, eumque intuitus, mox etiam rusticum qui ligatus tenebatur, attendit: ad cujus brachia dum oculos deflexisset, miro modo tanta se celeritate coeperunt illigata brachiis lora devolvere, ut dissolvi tam concite nulla hominum festinatione potuissent. Cumque is qui ligatus venerat, coepisset subito adstare solutus, ad tantae potestatis vim tremefactus Zalla ad terram corruit, et cervicem crudelitatis rigidae ad ejus vestigia inclinans, se orationibus illius commendavit. Vir autem sanctus a lectione minime surrexit, sed vocatis fratribus, eum introrsus tolli, ut benedictionem acciperet, praecepit. Quem ad se reductum, ut a tantae crudelitatis insania quiescere deberet, admonuit. Qui fractus recedens, nil ulterius petere a rustico praesumpsit, quem vir Domini non tangendo, sed respiciendo solverat. Ecce est, Petre, quod dixi: quia hi qui omnipotenti Deo familiarius
Abbreviated transcription (Latin):
duni quẽdam rusticũ crude¬
eũqz per diuersa supplitia la
maret: uictus penis rusticus.
sese. resq suas. bñduto famło¬
dei cõmendasse ꝓfessus est.
Ut dum loc a torquente cre¬
deretur: suspensa ĩterim cru¬
delitate. ad uitam saltẽ hora¬
cõcederetur. Tunc idem galla
cessauit rusticumi affligere:
scd eius brachia lons fortiter
astringeus÷ aute equñ suũ
cepit ĩpellere: ut quis esset ille¬
dauerat iudicaret. Quẽ ligat
brachus rusticus antecedens.
duxit ad sc̃ĩ bũdicti monastiᷤ¬
dentent ĩuenit atqz legentẽ.
E idem antẽ subsequenti et
sementi galle rusticus dixit
Ecce iste est de quo dixeran
bũdictus pater. Quem dimi
feruido spũ cũ puerse menta
ĩsama. fuisset ĩtuitus: eo tri¬
rore quo cõsueuerat actrirũ

Expanded text:
dum quemdam rusticum tormeeumque per supplicia diversa laniaret, victus poenis rusticus, sese res suas Benedicto Dei famulo commendasse professus est, ut dum hoc a torquente creditur, suspensa interim crudelitate ad vitam horae raperentur. Tunc idem Zalla cessavit rusticum tormentis affligere, sed ejus brachia loris fortibus astringens, ante equum suum coepit impellere, ut quis esset Beperat demonstraret. Quem ligatis brachiis rusticus antecedens, duxit ad sancti viri monastersedentem reperit et legentem. Eidem autem subsequenti et saevienti Zallae rusticus dixit: Ecce iste est de quo dixeram tibi Benedictus Pater. Quem dum fervido spiritu cum perversae mentis insania fuisset intuitus, eo terrore quo consueverat, acturum
Abbreviated transcription (Latin):
erãt plura omisimꝰ: qr suffice̾
credimꝰ si tãtũ excellẽtia nota¬
rent᷑. Simul ⁊ legentib cõsu¬
lẽdũ fuit: ne qd̃ hiis pareret
copia cõgesta fastidiũ. Obse¬
cro autẽ eos qͥ lecturi sũt. ut
fidẽ dictis adhibeãt: neq me
qͥcꝙͣ nisi cõpertũ ⁊ ꝓbatũ scrip

Expanded text:
erant, plura omisimus, quia sufficere credidimus, si tantum excellentia notarentur: simul et legentibus consulendum fuit, ne quod his pareret copia congesta fastidium. obsecro autem eos qui lecturi sunt, ut fidem dictis adhibeant, neque me quicquam nisi conpertum
Abbreviated transcription (Latin):
dulcia uite colloquia. is qͥ
aduenerat presbiter dixit.
Surge et suiauiꝰ cibum:
quia hodie pascha ẽ. Cui
uir dei respondit dicens.
Scio quia pascha est: quia

Expanded text:
dulcia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ide ueres nos et ueraces dei mĩ¬
tios esse cognoscant. Tam
ĩgens multitudo languen¬
tiũ gustato eodem pane cõ¬
ualuit: ut per totam ꝓuĩtiã
uerbum hoc diuulgaretur:
et uir scũs per uicuia loca re¬
grediens ob cõcursus ĩtolera¬
biles declinauerit. et tunue

Expanded text:
de veros nos et veraces Dei nuntios esse cognoscant. » Tam ingens multitudo languentium gustato eodem pane convaluit, ut per totam provinciam verbum hoc divulgaretur, et Vir sanctus per vicina loca regrediens ob concursus intolerabiles declinaverit, et timue
Abbreviated transcription (Latin):
uter ĩpetẽs. et diris ĩ ip̃m̃ ĩp̾s¬
sis uuluerib sauciato sau¬
guĩe insti. ense uendandimi
illũ nõ diuertentẽ ab hoste ÷
sed exhibentem se hostiam
ꝓtius. et cesoris sustinentẽ
ĩ patientia truces ictus dini¬
na. in ip̃o loco passionis. Ip̃o
iurans. sed sufferens oĩa

Expanded text:
diris in ipsum impressis vulneribus, et satiato sanguine iusti ense, venerandum illum non divertentem ab hoste, sed exhibentem se protinus hostiam et cesoris sustinentem in patientia truces ictus dimina, in ipso loco passionis occisuurans, sed sufferens omnia
Abbreviated transcription (Latin):
sũm adhuc puerulus
graui capitis dolore uera¬
retur: decidit in lectum. Ad¬
ducta autem ad enm ẽ nun¬
uiercula. quasi dolorent mrit¬
gatura carnĩib. Quã cum

Expanded text:
um adhuc puerulus gravi capitis dolore vexaretur, decidit in lectum. Adducta autem ad eum est muliercula, quasi dolorem mitigatura carminibus. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
uẽ ⁊ grãdẽ rex deporit q̃rimo¬
niã ꝙ archipͥsul ĩ ignominiã
ciꝰ ⁊ regni sic ĩtraret curiã. nõ
tãꝙͣ regis sed ꝓditoris se de ꝓdi¬
tione sic notabilẽ reddẽs ut ĩau¬
ditũ sit a seculo ĩ curia alicuiꝰ
regis xpĩane ꝓfeslioĩs hoc factũ¬

Expanded text:
ponit querimoniam, quod archipraesul in ignominiam ejus et regni sic intraverit curiam, non tanquam regis sed proditoris, se de proditione sic notabilem reddens: inauditum a saeculo in curia alicujus regis Christianae professionis hoc factu
Abbreviated transcription (Latin):
tis cepit affligere. ⁊ se ab offi¬
cio suspẽdit altaris÷ donec per
cõfessionẽ. ⁊ cõdignos penitẽ¬
tic fructꝰ a romano põtifice
absolutꝰ meruit relaxari: a¬

Expanded text:
s coepit affligere, et se ab officio suspendit altaris, donec per confessionem et dignos poenitentiae fructus a Romano pontifice absolutus meruit relaxari.
Abbreviated transcription (Latin):
gi a qͦ tot ⁊ tãta bona accepecal
nõ iã honorẽ f̾renũ sicut iura¬
uerat ẜuasset: sed potiꝰ ĩ hoc¬
fctõ ⁊ regi ⁊ regno ppetuã ꝓdi¬
tionis maculã ĩ pressisset. Et
ꝓpterca ĩ eñ tãꝙͣ ĩ regis piurũ
⁊ ꝓditorẽ animadu̾tẽdũ. Et
suꝑ hoc clamor oim̃ ĩualescebat.

Expanded text:
gi, a quo tot et tanta acceperat, non jam honorem terrenum sicut juraverat servasset, sed potius in facto hoc et regi et regno perpetuam proditionis maculam impressisset; et propterea in eum tanquam in regis perjurum et proditorem animadvertendum. Et super hoc clamor invalesce
Abbreviated transcription (Latin):
expirauit. Tunc tremuit
t̾ra. tũc sol sua lumĩa clau¬
sit.. A crebant celi. merebãt
sydera cuncta. Om̃e suũ in¬

Expanded text:
exspiravit . Tunc tremuit terra, tunc sol sua lumina clausit, Moerebant poli, moerebant sidera cuncta, Omne suum ju
Abbreviated transcription (Latin):
Solus illis doloi. luctusqz re¬
mausit amicus. Amabant
tnͣsibat. trausibat matrẽ seuiꝰ
uioi fiebat ii mr̃e.  ate
sentiebat xp̃i dolores. Um
que peperit. gladiũ est pasĩa
dolous. xp̃i moriẽtis uuluera
pide teli: quo mẽbra xp̃i indei
toderũt iniqui. Ip̃a erat quã
te eis transibant ĩmensi
dolores. nec poterãt extra refũ¬
di intus attrocius sementes.
Dolores nati matris aĩam
Sitio. Et dederũt ei qui xp̃m¬
crucificerũt acetũ cum felle
nurtumi. Qui cũ gustasset:
noluit bibe. Et dixit. Con¬
sumatuni est. Et exclama¬

Expanded text:
solus illis dolor, luctus qui remansit anxius, amabat transibat. Transibat sensus gnior fiebat in matre. Mater sentiebat Christi dolores. Virgo quem peperit gladium est passa doloris, Christi morientis vulnera pide teli quo membra Christi servi foderunt inique, ipsa erait, quam te ejus creverant immensi dolores, nec poterant exterius refundi. Intus atrocius saevientes dolores nati matris animamSitio , et dederunt ei, qui crucifixerunt eum, acetum cum felle mistum. Quod cum gustasset noluit bibere , et dixit Consummatum est , et clama
Abbreviated transcription (Latin):
Ir quidam nobilis
theoprobus noĩe. eiusdem bñ¬
dicti pr̃s fuerat ãmouitiom
cõuersus. Qui pro uite sue
merito magnã apud derii
fanuliaritatis fidutiã hẽrat.
Hic cuui quadem die eius
cellulam fuisset ĩgressus:
hũc amarissume fientẽ rep¬
perit. Cũq dui subsist̾s. est¬
non finiri lacruas iidere
nec tñ ut uir dei cõsuenerat
orando plangeret sed mecẽt
que nan causa tanti luctꝰ.
existeret ĩquisiut. Cni ui
dei ilico respondit. Qñte bre
monasteriũ qd̃ construri. et
cuncta que fr̃ib p̾paraui: oĩ¬
potentis dei iudicio gentibs
tradita sũt. Dix autẽ obtin̾e
potui: ut mͥ ex boc loco aĩe cõ
cederentur. Cuiꝰ nocem tr̃c

Expanded text:
ir quidam nobilis Theopropus nomine eiusdem Benedicti patris fuerat admonitione conversus; qui pro vitae suae merito magnam apud eum familiaritatis fiduciam habebat. Hic cum quadam die eius cellulam fuisset ingressus, hunc amarissime flentem repperit. Cumque diu subsisteret eiusque finiri lacrimas non videret, nec tamen vir Domini ut consueverat orando plangeret, sed moerenclo, quaenam causa tanti luctus existeret, inquisivit. Cui vir Dei ilico respondit: 'Omne hoc monasterium quod construcxi et cuncta quae fratribus praeparavi omnipotentis Dei iudicio gentibus tradita sunt. Vix autem obtinere potui, ut mihi ex hoc loco animae cederentur'. Cuius vocem tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtulit: ip̃e ĩ cõsolatẽe uitam
unis nr̃ quẽ ip̃e cõuersum
nosti. transmissus a dño suo
umo plena duo lignca uas¬
cula. que uulgo flascones
nocantur deferret. Qui unũ
detulit: alterũ uero ꝑgẽs in

Expanded text:
a ratus noster, quem ipse conversum nosti, tranmissus a domino suo vino plena duo lignea vascula quae vulgo flascones vocantur, deferret: qui unum detulit, alterum vero pergens in
Abbreviated transcription (Latin):
appinquare mĩme p̾sũpser̃t.
sed ad suũ regẽ reuersi. mĩtia¬
nerũt trepidi ĩ qͣnta uelocita¬
te fuerãt depiebensi. Tũc ꝑse
idem totila ad dei hoĩem acces¬
sit. Qui cun longe sedentẽ
cerneret: nõ ausus accedere.
sese in terrai dedit. Cui dũ
uir dei bis terqz dic̾et surge:
non auderet: bñdictus resu

Expanded text:
propinquare minime praesumpserunt, propinquare minime praesumpserunt, sed ad suum regem reversi, nuntiaverunt trepidi, in quanta velocitate fuerant depraehensi. 15. Tunc per se isdem Totila ad Dei hominem accessit; quem cum longe sedentem cerneret, non ausus accedere, sese in terram dedit. Cui dum vir Dei bis ter diceret: 'Surge', non auderet, benedictus Ihesu
Abbreviated transcription (Latin):
haberet explorare conatus est.
Quidam uero enis spatarin
riggo dicebatur ⁊ cui calciam̃¬
ta sua p̾buit : eũq ĩdiu rega¬
lib nestib fecit. quẽ qͣsi ĩ pet¬
soua sua ꝑgert ad dei hoĩcni
p̾cepit. In cuiꝰ obsequio tres
qui pre ceteris ei adberẽ cõsue¬
uerant comites misit: scilz.¬
ẜui dei oculos ipñt efse regem
totilã simłantes: cius lateri
obanibularent. ¶ in alia qͦ
obsequia atq spataries pbmi
ut tani ex eisdem obsequns
ex purpureis uestibꝵ rex esst
pritaretur. Eñq idem̃ riggi
decoratus uestib ob sequẽtm
freqͣntia comitatus. nfenail¬
riũ fuisset ĩ gressue: nĩe dei
enimꝰ sedebat. Qric̃ ueĩentẽ
conspitiens. cum iam ab co
audiri potuisset: clamaint
dicens. Pouc fili poue: hoc
qd̃ portas nou est tuũ. Qui
riggo ꝓtinuis ĩ terrã cecidit:
et quia tanto iuro illudere
pͥsũpsisset expauit. Om̃sq
qui cum eo ad dei hominẽ
ueniebant: terre cõsternati
sũt. Surgentes antẽ: ad eũ

Expanded text:
haberet, explorare conatus est. Quidam vero eius spatharius Riggo dicebatur, cui calciamenta sua praebuit eumque indui vestibus regalibus fecit, quem quasi in persona sua pergere ad Dei hominem praecepit. In cuius obsequio tres, qui sibi prae ceteris adherere consueverant, comites misit, scilservi Dei oculos ipsum esse regem Totilam simulantes, eius lateri obambularent. Cui alia quoque obsequia atque spathari praebuit, ut tam ex eisdem obsequiis quam ex purpureis vestibus rex esse putaretur. Cumque isdem Riggo decoratus vestibus, obsequentum frequentia comitatus, monasterium fuisset ingressus, vir Dei eminus sedebat. Quem venientem conspiciens, cum iam ab eo audire potuisset, clamavit, dicens: 'Pone, fili, pone; hoc quod portas non est tuum'. Qui Riggo protinus in terram cecidit et, quia tanto viro inludere praesumpsisset, expavit. Omnesque qui cum eo ad Dei hominem veniebant; terrae consternati sunt. Surgentes autem, ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
la facis multa fecisti: iam a¬
liquãdo ab ñquitate quiesce.
Et quidem romã ĩgressurus
es: mare transiturus⁊ nouẽ
ãius regnabis: decuno morie

Expanded text:
la facis, multaque fecisti; jam aliquando ab iniquitate conquiesce, et quidem Romam ingressurus es, mare transiturus es, novem annis regnabis, decimo morie
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi ĩ euitabłib: et negligẽ¬
cia culpablis est: et tuitor mi¬
moderatus. Hĩc est ꝙ ĩ or̃o¬
ne quã ip̃e ĩstituit: quotidie
ꝓ pocis illis uoluit nos orare.
Sic̃ eĩ diximꝰ de cc̃cupiscen
nia quidẽ. licet dãnationem
abstulerit : quia iuxta apłm.
nulla dãnatio . bus qui sñt
ĩ xp̃ iesu: tam̃ ad hũiliãdos
uos ip̃am adhuc patitur uni̾e
ĩ nobis. et grauiter affligere
nos: ut sentiamꝰ qd̃ gratia
nobis p̾stet. et semꝑ ad illiꝰ
lurilium recurramiꝰ: sic ⁊
de minorbz istis pccĩs. pia

Expanded text:
quasi inevitabilibus, et negligentia culpabilis est, et timor immoderatus. Hinc est quod, in oratione quam ipse instituit, quotidie pro peccatis illis voluit nos orare . Sicut enim de concupiscentia diximus quod, licet damnationem abstulerit, quia juxta Apostolum: Nulla damnatio est his qui sunt in Christo Jesu ; tamen ad humiliandos nos ipsam adhuc patitur vivere in nobis, et graviter affligere nos, ut sentiamus quid nobis gratia praestet, et semper ad illius auxilium recurramus: sic et de minoribus istis peccatis p
Abbreviated transcription (Latin):
pulcrum. Dum ioseph ⁊
ui sepulcrum: uolebat me¬
sta nix̃ sinul sepeliri cum
illo. Dec erat ĩuexa super
dilectum suũ amplectens
ris dulcedine deosculans
ip̃mr: dicebat.. P iserenũ
mei miserenum mei saltẽ
uos amnci mei. illũ adbuc¬
paululũ reluiquite. ut fa

Expanded text:
pulcrum, dum Joseph et in sepulcrum. Volebat mater moesta simul sepeliri cum illo. Haec erat enixa super dilectum suum, amplectens re, dulcissime deosculans ipsum, dicebat: Miseremini mei, miseremini mei, saltem vos amici mei . Illum paululum relinquite,
Abbreviated transcription (Latin):
ens hec et huuisiodi uir ue¬
nerabilis gaufridus carno¬
tensis ep̃s. cui a paꝑa ĩnocẽ¬
tio aquitanie legatio fuerat
cõmendata⁊ ueheniẽter ĩdolu¬
it: et succurrendun pericli¬
tanti eccl̃e postpositis aliis
uegotus. sine ulla dilatione
dtreuit. Abbatem igitur cla¬
reuallensen petit et obsecrat:
re sibi ad tanta mala eluui¬
nauda succurrat. Assensit
uir dei. et se ĩ ꝓxunio congre¬
gationẽ monachoꝵ ĩbritã¬
mã. in locũ quẽ uixta nã¬
netuut comitissa ermẽgar¬
dis pauerat ducturũ ĩtimat:
tꝓmittit disposita illa domo
Erat autẽ in regione illa
misera mtlier. que a qͦdam
panlante diabolus uexabat.

Expanded text:
ens haec et hujusmodi vir venerabilis Gaufredus Carnotensis episcopus, cui a papa Innocentio Aquitaniae legatio fuerat commendata, vehementer indoluit, et succurrendum periclitanti Ecclesiae, postpositis aliis negotiis, sine ulla dilatione decrevit. Abbatem igitur Clarae-Vallensem petit et obsecrat, ut sibi ad tanta mala eliminanda succurrat. Assensit vir Dei, et se in proximo congregationem monachorum in Britanniam, in locum quem juxta Nannetum comitissa Ermengardis paraverat, ducturum intimat; et promittit disposita illa domo Erat autem in regione illa misera mulier, quae a quodam petulante diabolo vexabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Aborabat adhuc eo tũ
sub scismaticoꝵ opp̾s¬
sione. tota burdegalensisꝓ
uintier: et non erat qͥ posser
resistere principi. qui eumi¬
te gerardo engolismẽsi ep̃o.
et instillante in cor eiͦ dissẽ¬
sionis scisma: factus erat
scisni atis defensor et aucto
Is enum gerardus diui apll
sedis in aquitania legatsl
finictus. et nou a magista
cipemi et magistrum. Hl
ergo duobus obhanc mal¬
quicũq susceptioui petri l¬
ms noi subscrbebant. ꝑl¬
cutionibs expositi. alu dãius.

Expanded text:
aborabat adhuc eo tempore sub schismaticorum oppressione tota Burdegalensis provincia: et non erat qui posset resistere principi, qui, annuente Girardo Engolismensi episcopo et instillante in cor ejus dissensionis semina, factus erat schismatis defensor et auctor. Hic enim Girardus diu apostolicae Sedis in Aquitania legatione functus, et nunc a magistratincipem et magistrum. His igitur duobus ob hanc malquicumque susceptioni Petri Leonis non subscribebant, persecutionibus exposit
Abbreviated transcription (Latin):
trãsmittebat ÷ estimabat opida¬
nus qui hospicio cũ susceperat.
ꝙ nulier cũ ꝓuocaret ad am¬
plexũ. nouũq sibi ꝓcuraret
ptũ nuus solito fruebat᷑ amo¬
re: de quo uolens certiorari ĩtẽ¬
peste noctis silcutio. sũpta lucer¬
na clã ad hospitis sui cubicu¬
lũ ĩgressus est. Qd̃ cubile uidẽs
ĩmotũ suspicabat᷑ ꝙ ad cam
trãsisset÷ et extollẽs lumcu ui¬
dit ante lectũ uirũ ꝓcũbentẽ:
pedesq ⁊ tibias discoopertũ qͥ
post geniculatioẽs. ⁊ orones la¬
psus fucrat ĩ sõnũ: et factũ est
ut religiosus ĩueniretur: qui
luxuriosus putabatur. fforsã
ostendẽte dño temcritatẽ no¬
strã: qui facile iudicamꝰ hom¬
nc̃. nesciẽtes qͥd sit ĩ hoĩc. Qua

Expanded text:
t multa, aestimabat oppidanus, qui eum hospitio susceperat, quod mulier eum provocaret ad amplexum, novumque sibi procuraret ptum, minus solito fruebatur amore. De quo volens certiorari, intempestae noctis silentio, sumpta lucerna, clam ad hospitis sui cubiculum ingressus est. Quem videns immotum, suspicabatur quod ad eam transisset. Et extollens lumen vidit ante lectum virum procumbentem, pedesque et tibias discoopertum, qui post geniculationes et orationes lapsus fuerat in somnum: et factum est, ut religiosus inveniretur, qui luxuriosus putabatur, forsan ostendente Domino temeritatem nostram, qui facile judicamus hominem, nescientes quid sit i
Abbreviated transcription (Latin):
amplius ꝙͣ trignita: sub ab¬
die dedit dñs bũdictionem:
et uiuea illa sabaoth dedit
fructũ suũ extendeus paliii¬
tes suos usqz ad mart: et ultͣ
cipia. Conu̾sationis autem
eius ĩsignia. quomodo uitã
angelicã gerens ĩ terris uixit:
nenunẽ enarrare posse puto.
qui non uiuat de spũ quo ille
uicit. Solius quippe donãtis
et accipientis est nosse qͣntũ
esbip̃o mox ꝯu̾sioius exordio
b dulcediuis suez qͣnta reple

Expanded text:
amplius quam triginta, sub abdie dedit Dominus benedictionem, et vinea illa Domini Sabaoth dedit fructum suum, extendens palmites suos usque ad mare, et ultra cipia. Conversationis autem ejus insignia, quomodo vitam angelicam gerens in terris vixit, neminem enarrare posse puto, qui non vivat de spiritu, de quo ille vixit. Solius quippe donantis et accipientis est, nosse quantum ab ipso mox conversionis exordio bus dulcedinis suae; quanta repl
Abbreviated transcription (Latin):
suetudĩe tamẽ: ut quodãmꝰ
uidetur et uereri neminem
et om̃em hoĩem reuereri.
Quani uero placabilem et
ꝑsuaisibilem qͣmos eruditan
liguã dederit ei deus ⁊ ut sci¬
ret quẽ et qͣndo deberet ꝓferre
sermonẽ: quib uidelicet ꝯso¬
latio uel obsetratio quib exor¬
tatio deberetur ⁊ nosse poterũt
aliquatenus qui ip̃iꝰ legerĩ
sccipta: et si longe muius ab
eis qui uerba eius sepius audi¬
erũt. Uocem in inualido corꝑ
ualidant satis ĩtelligibileuies
e cõtulerat. qui in opus p̾dia¬
touis segregauerat illũ ex uis
matris sue. Sermo ei qͦtrẽs
oportuna ĩueniebatur occalio
ed quascr̃c ꝑsontis de editica¬
ĩtelligentiam. moies et studia
nouerat: quibzqz congruens
auditorib erat. Sic rustica¬
ius plebib loquebatur: ac si

Expanded text:
suetudine tamen; ut quodam modo suetudine tamen; ut quodam modo videretur et vereri neminem, et omnem hominem revereri. Quam vero placabilem et persuasibilem, quamque eruditam linguam dederit ei Deus, ut sciret quem et quando deberet proferre sermonem; quibus videlicet consolatio vel obsecratio, quibus exhortatio congrueret: nosse poterunt aliquatenus qui ipsius legerint scripta, etsi longe minus ab eis qui verba ejus saepius audierunt. Vocem in invalido corpore validam satis intelligibilemque ei contulerat, qui in opus praedicationis segregaverat illum ex utero matris suae. Sermo ei, quoties opportuna inveniebatur occasio, ad quascumque personas de aedificaintelligentiam, mores et studia noverat, quibusque congruens auditoribus erat. Sic rusticanis plebibus loquebatur, ac si
Abbreviated transcription (Latin):
nicidant interdum ĩquit fe.¬
rende fortassis. referende nõꝙͣ.
Drumpend̃ sane ĩ seriũ qͥo
qd̾ non modo utiliter sed et
lbenter audiant et suꝑsedeãt
ociosis. Interueniendũ cau¬
te et puidenter nugacitati.
Tanto studio fugiens nugas:
qͣnto odio ꝑsecutus sit detrac¬
tioues. facile potest aduerti.
Quam uero i̾uitus et non ex
cordis amaritudĩe uerbũ pro¬
fert amar. ⁊ ex eo maxĩc cuĩad¬
nertebatur: qd̃ ꝑ facile hꝰmo¬
di ĩpetũ cohibebat. Siquidẽ
mirabatur quorũdami ĩꝓpbi¬
tatem et duritiã hoũ: quos
aliqũ forte turbatos. excusa¬
tionẽ ꝙͣlibet rationabilẽ. sa¬
tisfationẽ ꝙͣlibet hũileni eid¬
nuct̾e gͣuat÷ qd̃ ip̃a sue turba¬
tionis passio sic eos delectet.
ut oderint om̃e remedĩ: et
oũnodis satagant ne semel
orta cõmotio sedari ualeat et
sanari. Increpatione rarius
utebatur: monitis potiꝰ et ob¬
secrationib agens. Et qͥdẽ
ĩ libertate spñs. excellenter
enituit. cũ hũilitate et mã¬

Expanded text:
ncidant interdum, inquit, ferendae fortassis, referendae nunquam. Prorumpendum sane in serium quid, quod non modo utiliter, sed et libenter audiant, et supersedeant otiosis: interveniendum caute et prudenter nugacitati. » Tanto studio fugisse nugas, quanto odio persecutus sit detractiones, facile potest adverti. 42. Quam vero invitus, et non ex cordis amaritudine verbum proferret amarum, ex eo maxime animadvertebatur, quod perfacile ejusmodi impetum cohibebat. Siquidem mirabatur quorumdam improbitatem et duritiam hominum, quos aliquando forte turbatos excusationem quamlibet rationabilem, satisfactionem quamlibet humilem admittere gravat, quod ipsa suae turbationis passio sic eos delectet, ut oderint omne remedium, et omnimodis satagant, ne semel orta commotio sedari valeat et sanari. Increpatione rarius utebatur, monitis potius et obsecrationibus agens. Et quidem in libertate spiritus excellenter enituit, cum humilitate et man
Abbreviated transcription (Latin):
motib uniuersa ꝑiter mẽbͤ
cõcutiens. Cuni antem uid̾ẽ¬
tur grauiorbs ortis difficulta¬
tibz ꝓpe modum excidisse spes
pacis⁊ dũo dispouẽte uenit
minus horribilis ꝙͣmisera¬
bilis: et om̃s ꝑiter ad specta cl̃
cõuenerũt. Graute dei famło
sub oculis om̃i paulatim cõ¬
cussione sedata: ꝑfectã se seu¬
tiens mulier sospitatẽ adep¬
taui: exclamans. serue dei ĩ qͥt
cõualui. Que res ni tantã
aduurationẽ etiam durissi¬
mos quosq ꝑmouit: ut per¬
cutientes pectoia sua. ꝑhorã
fere duuidiam cum lacͥiis
acclamarent. Tautus demiq
fcũs est ĩpetus et cõcursus pro¬
cidentiũ et deosclantiũ scĩ uiri
sacra uestigia. ut ꝓpe moduui
oppuieretur: donec tollentes
cuui fres et pouẽtes ĩ namcu

Expanded text:
motibus universa pariter membra concutiens. Cum autem videretur gravioribus ortis difficultatibus propemodum excidisse spes pacis, Domino disponente venit minus horribilis quam miserabilis, et omnes pariter ad spectaculum convenerunt. Orante Dei Famulo sub oculis omnium paulatim concussione sedata, perfectam se sentiens mulier sospitatem adeptam, exclamans: « Serve Dei, inquit, convalui. » Quae res in tantam admirationem etiam durissimos quosque permovit, ut percutientes pectora sua, per 1271 horam fere dimidiam cum lacrymis acclamarent. Tantus denique factus est impetus et concursus procidentium et deosculantium Viri Dei sacra vestigia, ut propemodum comprimeretur, donec tollentes eum fratres, et imponentes in navicu
Abbreviated transcription (Latin):
benignũ. tam discretum.
tami sollicitum. Sed ꝯtumo
cũ ab anue illiꝰ obedientie
uniculo solutus. et sui iuri
effectus est: uelut arcus dis¬
tentus. ad pͥstumĩ rigorẽ. et
sicut torreus detentus et di¬
missus: ad puoris cursus cõ¬
suctudiuẽ reuersus est: qͣsi
repetens a semetip̃o penias di

Expanded text:
benignum, tam discretum, tam sollicitum! Sed continuo, cum ab annuae illius obedientiae vinculo solutus, et sui juris effectus est, velut arcus distentus ad pristinum rigorem, et sicut torrens detentus et dimissus, ad prioris cursus consuetudinem reversus est, quasi repetens a semetipso poenas di
Abbreviated transcription (Latin):
ritas fratres mei: neqs ĩ celo.
ueq ĩ paradiso: multominꝰ
lmũdo. In celo nãq cecidit
angesꝰ sub p̾sentia dĩmnitatis
Adã ĩ paradiso ĩ loco uolupta

Expanded text:
ritas, fratres, neque in coelo, neque in paradiso; multo minus in mundo. In coelo enim cecidit angelus sub praesentia divinitatis; Adam in paradiso de loco volupta