comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
impleti lingͥs om̃iũ gentiũ loq̃ban¬
tur. In tantũ aut̃ donũ dĩ ẽ in ꝗͣtũ
dat᷑ eis. qͥ ꝑ eũ diligunt dm̃. Apud
se aut̃ ds̃ ẽ. ap̃ nos uͦ dõnum ẽ. S
sine sp̃u sc̃õ ñ donant᷑. Sp̃c sc̃s inde¬
ꝓpͥe caritas nuncupat᷑. uł qͥa natu¬
ralit̃ eos a qͥbus ꝑcedit conungit.
et se unũ cũ eis esse ostendit: uł qͥa
in nob̾ id agit. ut in dõ maneamꝰ
& ipse in nob̃. Uñ et in donis dĩ ni¬
cħ̾ maiꝰ ẽ caritate: et nullũ maiꝰ ẽ

Expanded text:
inguis omnium gentium loquebantur. In tantum autem donum Dei est, in quantum datur eis qui per eum diligunt Deum. Apud se autem Deus est: apud nos donum est; sed sine Spiritu sancto non donantur. Spiritus proprie charitas nuncupatur, vel quia naturaliter eos, a quibus procedit, conjungit, et se unum cum eis esse ostendit; sive quia in nobis id agit, ut in Deo maneamus, et ipse in nobis. Unde et in donis Dei nihil majus est charitate, et nullum majus
Abbreviated transcription (Latin):
llationibꝰ hoc significatur: qd̾ ãd
se inuicẽ referunt᷑: ñ ipsa substan¬
tia qͣ unum sunt. Pmñ tͥnitas in re¬
latiuis ꝑsonarũ nõibꝰ ẽ. Dertas ñ
triplicat᷑: s in singłaritate ẽ. quia
si triplicat᷑ dõꝵ inducimꝰ plurali¬
tatẽ. Nom̃ aut̃ dõꝵ in angłis et scĩs¬

Expanded text:
llationibus hoc significatur, quod ad se invicem referuntur, non ipsa substantia qua unum sunt. Proinde Trinitas in relativis personarum nominibus est; deitas non triplicatur, sed in singularitate est; quia si triplicatur, deorum inducimus pluralitatem. Nomen autem deorum in angelis et s
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ tuus: ds̃ unꝰ ẽ. Scilicet & tͥnitas
sit: et unꝰ dñs ds̃ sit. fides ap̃ g̾cos
de tͥntate. Hoc mͦ ẽ. Una usia. Ac
si dicat. una natura. aut una eẽn¬
tia. Tres ypostasis. qd̾ resonat in
latinũ. uł tres ꝑsonas: uł tres sub¬
stantias. Nam latinitas ꝓpͥe ñ dic̃

Expanded text:
s tuus Deus unus est,' scilicet ut et Trinitas sit, et unus Dominus Deus sit. Fides apud Graecos de Trinitate hoc modo est: una οὐσία, ac si dicat una natura aut una essentia: tres ὑποστάσεις, quod resonat in Latinum vel tres personas vel tres substantias. Nam Latinitas proprie non dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ. corpꝰ ꝙ tñ ẽ. uidet᷑ restare ut
sp̃c fit. Intelligunt enĩ ibi ñ nulli
tͥnitatẽ ibi significari in sp̃u pͥncipa¬
li patrẽ. in sp̃u recto filiũ. in sp̃u sco
datur. Adando enĩ donũ ẽ nuncupa¬
tũ. Notissimũ ẽ enĩ dñm iħm xp̃m.¬

Expanded text:
n est corpus, et tamen est, videtur restare ut spiritus sit. Intellegunt enim ibi nonnulli Trinitatem significari: in Spiritu principali Patrem: in Spiritu recto Filium: in Spiritu sdatur. A dando enim donum est nuncupatum. Notissimum est enim Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
ti nom̃ ac potestatẽ regiã. confen¬
bat. & inde xp̃i dicti a crismate
ẽ unctio. slã crisma gͥcȩ latine i¬
ctio nuncupat᷑. Quȩ etiã dño noꝰ
Collecti st̃ enĩ in hac ciuitate adu
sc̃m filiũ tuũ ꝙ̃ unxisti. Non utiqs
oło uisibili. s gr̃e dono: qd̾ uisibil
significat᷑ unguento. Non ẽ. autẽ
munis nuncupatio potestatis. Du
enĩ dicitur xp̃e: conmune dign¬
uocabłm saluatoris. xpisti aut̃ nor
nusꝗͣ alibi omino nͨ in aliqͣ gem
fuit. nisi tm̃ in illo regno ubi xp̃
Ethymologiã enĩ nõis huiꝰ ena
eũgłista significat dicens.lodh¬

Expanded text:
c potestatem regiam conferebat; et inde Christi dicti a chrismate, quod est unctio. Nam chrisma Graece, Latine unctio nuncupatur, quae etiam Domino nomen 27: 'Collecti sunt enim in hac civitate adversus sanctum Filium tuum, quem uncxisti': non utique oleo visibili, sed gratiae dono, quod visibili significatur unguento. Non est autem  sed communis nuncupatio potestatis. Dum enim dicitur Christus, commune dignocabulum Salvatoris. Christi autem nomen nusquam alibi omnino nec in aliqua gente fuit, nisi tantum in illo regno ubi ChriEtymologiam autem nominis huius etiam Evangelista significat, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
apłis dedit. ut idonei effice̾nt᷑ fidelu
erudicione ppłorũ. Qd uͦ supͣ singłos
sedisse memorat᷑. id cause ẽ ut intel¬
gat᷑ ꝑ plures ñ fuisse diuisus. s man¬
sisse insingłis totꝰ sic̃ fere ignibꝰ ma
ẽ. Hanc enĩ h̃t nat᷑a ignis accensua
ut qͣnti ad eũ. qͣnti ad crinẽ p̾purei¬
splendoris aspexerint: tantis uisũ si
lucis imꝑtiat. tantis ministiũ sium¬
nis tͥbuat: & ipse nichilominꝰ in su

Expanded text:
is dedit, ut idonei efficerentur fidelium eruditioni populorum. Quod vero supra singulos sedisse memoratur, id causa est, ut intellegatur per plures non fuisse divisus, sed mansisse in singulis totus, sicut fere ignibus mos est. Hanc enim habet naturam ignis accensus, ut quanti ad eum, qsplendoris aspexerint, tantis usum suae lucis impartiat, tantis ministerium sui muneris tribuat, et nihilominus in sui
Abbreviated transcription (Latin):
in libris eu̾głii aꝑtissime declarat᷑.
Cũ enĩ unꝰ euangłista dixisset. indi¬
gito dĩ eicio demonia. aliꝰ hoc idẽ ita
dixit. in sp̃n dĩ eicio demonia. Unde
& digito di scͥpta lex ẽ data die qͥn¬
qͣgesimo ab occisione agni: et die

Expanded text:
in libris Evangelii apertissime declaratur. Cum enim unus evangelista dixisset: In digito Dei ejicio daemonia, alius hoc idem ita dixit: In Spiritu Dei ejicio daemonia. Unde et digito Dei scripta lex est, data die quinquagesimo ab occisione agni; et die
Abbreviated transcription (Latin):
sube cũ patre. Quod nom̃ & si scrip¬
tũ in scĩs littĩs ñ inueniat᷑. in asser¬
tione t̾n tociꝰ tͥnitatis defendit᷑. qͥ a
dat᷑ ratio. unde recte dici ostenda¬
t᷑. sic̃ & pat̾ in illis libris nusꝗͣ inge¬
dendus ñ dubitat᷑. Omorsion. simi¬

Expanded text:
scriptum in sanctis litteris non inveniatur, in assertione tamen totius Trinitatis defenditur, quia datur ratio unde recte dici ostendatur; sicut et Pater in illis libris nusquam Ingedendus non dubitatur. Homoeusion, simi
Abbreviated transcription (Latin):
solatione dr̃. Paclisis enĩ gͥcȩ. lati¬
ne consolatio appellatur. xp̃c enĩ
solator enĩ tristibꝰ mitit᷑ scd̾m illã
eiꝰdem dm̃ sententiã. Bĩ lugentes.
qm̃ ipsi consolabunt᷑. Ipse etiã dix̃.
Te lugebunt silii sponsi. cũ ab eis
ablatus fu̾it sponsus. Itẽ ꝑaclitus
ꝓ eo qd̾ consolationẽ p̃stet aĩabus:
q̃ gaudiũ tp̃rale amittunt. Alii
ꝓpt̃ dona q̃ de unita eiꝰ plenitudi¬
ne particłatim qͥ ut digni sunt
conseqͥ ꝓme̾nt᷑. Ip̃e enĩ sp̃e sapientie
&e intellectꝰ. spc̃ consilii a fortitudi¬
nis. sp̃e scientie et pietatis. sp̃c timo¬

Expanded text:
solatione dicitur. Paraclisis enim Latine consolatio appellatur. Christus esolator enim tristibus mittitur secundum illam ejusdem Domini sententiam: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Ipse etia lugebunt filii sponsi, cum ab eis ablatus fuerit sponsus.' Item Paracletus, pro eo quod consolationem praestet animabus, qui gaudium temporale amittunt. Alii propter dona quae de unitatis eius plenitudine particulatim quique, ut digni sunt, consequi promerentur. Ipse enim Spiritus sapientiae et intellectus: Spiritus consilii et fortitudinis: Spiritus scienti
Abbreviated transcription (Latin):
rltis etiam mõis xp̃c appel¬
lari inseripturis inuenitur
mina in illo ex diuinitatis substar¬
tia. q̃dam ex dispensatione. susceo
humanitatis adsumpta sunt. ꝓpe
namq a chrismate ẽ appellatus ho
ẽ unctus. Preceptũ enĩ fuerat udos
ut sacrũ conficerent unguentũ qͥ
ungi possent. hi qͥ uocabant᷑ ad s¬
dociũ uł ad regnũ. Et sic̃ nunc regs
indum̃tũ p̃pure insigne ẽ. regie. d

Expanded text:
ltis etiam modis Christus appellari in scripturis invenitur nomina in illo ex divinitatis substantia, quaedam ex dispensatione susceptae humanitatis adsumpta sunt. Christus namque a chrismate est appellatus, hoc est unctus. Praeceptum enim fuerat Iudaeis ut sacrum conficerent unguentum, quo perungui possent hi qui vocabantur ad sacerdotium vel ad regnum: et sicut nunc regibus indumentum purpurae i
Abbreviated transcription (Latin):
& leo. ꝓ regno & fortitudine. Et si¬
pens. ꝓ morte & sapientia. Idem et uer¬
mis. qr surrexit. Aqͥla. ꝓpt̃ qd̾ pꝰ resur¬
rectionẽ. ad astra remeauit. Nec mi¬
rum si uilibꝰ significationibꝰ figure¬
tur. qͥ usq ad nr̃arũ passionũ seu
carnis contumelias descendisse cog¬
noscit᷑. Q dũ sit dĩ patͥs coet̾nꝰ ante

Expanded text:
et Leo pro regno et fortitudine; et Seet Leo pro regno et fortitudine; et Serpens pro morte et sapientia; idem et Vermis, quia resurrexit; Aquila, propter quod post resurrectionem ad astra remeavit. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui usque ad nostrarum passionum seu carnis contumelias descendisse cognoscitur. Qui dum sit Dei Patris coaeternus ante
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. Propħa. qͥa futura reuelauit.
Sac̾dos. qr ꝓ nob̾ hostiã se obtulit.
Pastor. qͥa custos. Magist̃. qͥa osten¬
sor. Nazarenꝰ. uͦi a loco. Nazareus
a m̾ito. id ẽ sc̃s siue mundꝰ. qr pe¬
ccm̃ ñ fecit. Siqͥdẽ & de aliis inferi¬
oribꝰ rebꝰ nõiũ spẽs ad se trax̃ xp̃c:¬
ut faciliꝰ incelligat᷑. Dr̃ enĩ panis
qr cam. Uitis. qr sangͥne ip̃iꝰ redẽ¬
pti sumꝰ. Nlos : qͥa electꝰ. Uia. qͥa per
ipsũ ad dm̃ imus. Ostiũ. qr ꝑ ip̃m
ad dm̃ ing̾dimur. Mons. qr fortis.
Petra. qr firmitas ẽ.credentiũ. La¬
pis angłaris. uł qr duos parietes
ediu̾so. idẽ de circuncisione. et p̃pim
uenientes. in unam fabricam exte
iungit. uł qd̾ pacẽ in se angłis echo¬
minibꝰ. facit. lapis offensionis. qr ue¬
niens humił. offenderũt in eũ in¬
creduli hoĩesi et factus ẽ petra scand¬
fũndam̃tũ aut̃ idõ uocat᷑. qr fidesin
entiam. et aries ꝓpt̃ pͥncipatũ. Et
hedꝰ ꝓpt̃ similitudinẽ carnis pecẽ¬

Expanded text:
natus est. Propheta, quia futura revelavit. Sacerdos, quia pro nobis hostiam se obtulit. Pastor, quia custos. Magister, quia ostensor. Nazarenus vero a loco. Nazareus a merito, id est sanctus sive mundus, quia peccatum non fecit. Siquidem et de aliis inferioribus rebus nominum spenim Panis, quia caro. Vitis, quia sanguine ipsius redempti sumus. Flos, quia electus. Via, quia per ipsum ad Deum imus. Ostium, quia per ipsum ad Deum ingredimur. Mons, quia fortis. Petra, quia firmitas est credentium. Lapis angularis, vel quia duos parietes e diverso, id est de circumcisione et praeputio, venientes in unam fabricam Ecclesiae iungit, vel quod pacem in se angelis et hominibus facit. Lapis offensionis, quia veniens humilis offenderunt in eum increduli homines, et factus est petra scandaFundamentum autem ideo vocatur, quia fides in entiam; et Aries propter principatum; et Haedus propter similitudinem carnis pec
Abbreviated transcription (Latin):
de illo in scripturis scdm formã dĩ
quedam scd̃m formã serui dicunt᷑.
Quorũ exempli gr̃a. duo q̃dam com¬
memorantur. ut singula ad singła
referant᷑. Scd̾m formam enĩ dĩ de se
Hoĩes aut̃ minꝰ intelligentes. quid
ꝓpt̃ qd̾ dicatur. eaquȩ ꝓpt̃ formam
serui dicta sunt. uolunt tͣnsferre a
formã dĩ. et rursus ea q̃ dicta suns
ut ad se inuicẽ ꝑsone referant᷑. uo¬
lunt noĩa ẽẽ nature atq sub̃e. et
faciunt errorẽ in fide. Sic aut̃ del
filio coniuncta ẽ humana natã
ut ex duabꝰ substantiis fieret una
pnc e qd scribitur. Si enĩ cognorui
urtute diuinitatis s ex infirmita
bbumanitatis: ñ ex suȩ nature ꝑ¬
mansione.s ex nr̃a susceptione.

Expanded text:
Scripturis secundum formam Dei, quaedam secundum formam servi dicuntur. Quorum, exempli gratia, duo quaedam commemorantur, ut singula ad singula referantur. Secundum formam enim Dei de se Homines autem minus intellegentes quid pro quid dicatur, ea quae propter formam servi dicta sunt volunt transferre ad formam Dei; et rursus ea quae dicta sunt ut ad se invicem personae referantur, volunt nomina esse naturae atque substantiae, et faciunt errorem in fide. Sic autem Dei filio coniuncta est humana natura, ut ex duabus substantiis fieret una Hinc est quod scribitur: Si enim cognovissvirtute divinitatis, sed ex infirmitate humanitatis; non ex suae naturae permansione, sed ex nos
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m id qd refert᷑ ad aliqͥd: s scd̾ id
ꝓp aliꝙͣ. naturã significat. Omnis
eñ in corporea natura sp̃c in scri¬
pturis sacris appellat᷑. Uñ ñ tan-¬
tũ patͥ & filio et sp̃ui scõ. s om̃i ra¬
tionali crratẽ & animȩ hoc uocabu¬
lũ congruit. Idõ gͥ sp̃c dĩ sc̃s uocat᷑.¬
spicent᷑. Idõ ñ p̃dicat᷑ ingenitꝰ ne duo
patres in ip̃a tͥnitate credant᷑. Pce¬
dens aut̃ dr̃ testimonio dñi dicẽ¬
tis. Multa adhuc habeo q̃ uob̃ lo¬
qͣr. s ñ potestis illa mͦ audire. Ue¬
niet aut̃ sp̃c u̾itatis qͥ a patre ꝓce¬

Expanded text:
dum id quod refertur ad aliquid, sed secundum id quod aliquam naturam significat. Omnis enim incorporea natura spiritus in Scripturis sacris appellatur, unde non tantum Patri et Filio et Spiritui sancto, sed omni rationali creaturae et animae hoc vocabuluspicentur. Ideo non praedicatur ingenitus, ne duo Patres in ipsa Trinitate credantur. 7. Procedens autem dicitur, testimonio Domini dicentis: Multa adhuc habeo, quae vobis loquar, sed non potestis illa modo audire. Veniet autem Spiritus veritatis, qui a Patre
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ patris. figura ẽ. qr suscipiens
formã serui. oꝑum uirtutumq
similitudine patris in se inaginẽ
atq in m̾sam magnitudinẽ desi¬
gnauit. Manꝰ dĩ ẽ: qd̾ omĩa per
ipsũ facta sunt. Hinc & dextera.
ꝓpt̃ effectũ oꝑis tociꝰ creature: quȩ
ꝑ ip̃m formata ẽ. Brachiũ: qr ab
ipso omia continentur. Uirtus ꝓ
eo qd̾ omẽm potestatẽ patris iñ
semetip̃o habeat. et omẽm cȩli ter¬
req creaturã gub̃net. contineat.
atq regat. Sapientia ꝓ eo qd̾ ipse
reuelet mist̾ia scientie: et archana
ꝓpriȩ.tñ his nõibꝰ filiꝰ nuncupat᷑.
Oplendor aut̃ appellatur. ꝓpt̾ qd̾
manifestat. Lum̃. qr inluminat.
Lux qr ad u̾i̾tatẽ contemplandã
cordis ocłõs reserat. Sol qr inlumi¬
nator. Quens qr fons luminis.
& illustrator ẽ rerũ : et qd oriri faci¬
at nos ad uitã et̃nã. fons. qr reꝵ

Expanded text:
dinem Patris. Figura est, quia suscipiens formam servi operum virtutumque similitudine Patris in se imaginem atque inmensam magnitudinem designavit. Manus Dei est, quod omnia per ipsum facta sunt. Hinc et dextera propter effectum operis totius creaturae, quae per ipsum formata est. Brachium, quia ab ipso omniaeo quod omnem potestatem Patris in semetipso habeat et omnem caeli terraeque creaturam gubernet, contineat atque regat. Sapientia est pro eo quod ipse reuelet scientiae misteria et arcana proprie tamen his nominibus Filius nuncupatur. Splendor autem appellatur propter quod manifestat. Lumen, quia inluminat. Lux, quia ad veritatem contemplandam cordis oculos reserat. Sol, quia inluminator. Oriens, quia luminis fons et inlustrator est rerum, et quod oriri nos faciat ad vitam
Abbreviated transcription (Latin):
cena aut̃ erat locus infra the¬
atrũ in modũ domꝰ instructa
cum pulpito. qͥ pulpitꝰ orcistra uo¬
cabatur. ubi cantabant comei tra¬
gici: atq saltabant istriones et mi¬
mi.Dicta aut̃ seena g̾ca appellati¬
one eo qd̾ in sp̃em domꝰ erat instru¬
cta. unde et ap̃ hebreos tabnacłoꝵ
dedicatio asimilitudine domici¬

Expanded text:
cena autem erat locus infra theatrum in modum domus instructa cum pulpito, qui pulpitus orchestra vocabatur; ubi cantabant comici, tragici, atque saltabant histriones et mimi. Dicta autem scena Graeca appellatione, eo quod in speciem domus erat instructa. Unde et apud Hebraeos tabernaculorum dedicatio a similitudine domici
Abbreviated transcription (Latin):
hinc siccat᷑ sole. Optimũ putat᷑ si mi¬
me fu̾it pondero sũ. et maxime fuea¬
bile colore pene p᷑pureo. Calecantũ
dictũ qr calcitis ẽ timũ ioẽ flos. Unde
& ap̃ latinos aeris flos appellat᷑. st aui
ñ multis in regionibꝰ. Olim in spame
puteis uel stagnis id genꝰ aq̃ hntibili
qͣndam coq̃bant et inspicineas lig¬
saddun apendentes suꝑ ca reateo
sapilł extentas. qͥbꝰ limꝰ in similitudinẽ
s qd liqͥde collectũ. dehinc diffusũ in
sbam botros solidat᷑. fit et inscrobibus
aiatis: qͦiũ elat̾ibꝰ decalentes gutte coa¬
iescunt. fit & salis mͦ ex flagrantissimo
sole. Adeo aut̃ constricte uirtutis ẽ: ut
ileonũ et ursoꝵ ora asꝑsũ tantã iuĩ
abeat adstringendũ ut ñ ualeant
mordere.
De lapidibꝰ uulgaribꝰ .iii.

Expanded text:
dehinc siccatur sole. Optimum putatur, si midehinc siccatur sole. Optimum putatur, si minime fuerit ponderosum, et maxime friabile, colore pene purpureo. 9. Chalcantum dictum, quia Chalcitidis est thymum, id est, flos, unde et apud Latinos aeris flos appellatur. Fit autem nunc multis in regionibus; olim in Hispaniae puteis, vel stagnis id genus aquae habentibus, quam decoquebant, et in piscinas ligadpendentes super eas restes lapillis extentas, quibus limus in similitudinem cis, quod liquide collectum dehinc diffusum in quosdam botros solidatur: fit et in scrobibus cavatis, quorum e lateribus decadentes guttae coalescunt: fit et salis modo ex flagrantissimo sole. Adeo autem constrictae virtutis est ut in leonum et ursorum ora sparsum tantam vim habeat adstringendi ut non valeant mordere. De lapidibus vulgaribus .
Abbreviated transcription (Latin):
ssaria ẽ ad omẽm escã. Pulm̃tis eñ sap¬
iẽ dat. excitat auiditatẽ ⁊ appetiũ i
om̃ib cib̾ fac̃. Ex eo qͥppe om̃is uielio
delectatio et sũma hilaritas. Hins et
ꝑa nauticorũ. qͥn etiã pecudes. arm̃ta
et ium̃ta. sale maxime ꝓuocant᷑ ad
pastũ. Multũ largiores lacte. multap
gratiores casei dote. corꝑa etiã sala¬
stringat siccat &e alligat. Defuncta an¬
am aputrescendi labe uendicat: it
durent. Nitrũ a loco sumpsit uocabu¬
lũ. Nascitur enĩ in oppido uł regione
egypti. nitria: ex qͦ et medicine fiunt
et sordes corꝑum uestiumq lauant᷑ ħ
natura ñ multũ asale distat: h̃t enĩ
u̾tutẽ sał. et similit̾ orit᷑ canescentibus
siccitate littoribꝰ. Afronitrũ g̾ce lati¬
ne spuma iutriẽ de qͦ qͥdam ait. Ru¬
stic̾ es nescis qͥd g̾co noĩe dicar. spuma
uocor nitri grecꝰ es afronitrũ. Collig¬
tur aut̃ in asia in speloncis distillansa

Expanded text:
ssaria est ad omnem escam. Pulmentis enim sapssaria est ad omnem escam. Pulmentis enim saporem dat, excitat aviditatem, et appetitum in omnibus cibis facit. Ex eo quippe omnis victus delectatio et summa hilaritas. Hinc et  videmus corpora nauticorum. Quin etiam pecudes, armenta et jumenta sale maxime provocantur ad pastum, multo largiores lacte, multoque gratiores casei dote. Corpora etiam 249 sal astringit, siccat et alligat. Defuncta etiam a putrescendi labe vindicat, ut durent. 7. Nitrum a loco sumpsit vocabulum. Nascitur enim in oppido, vel regione Aegypti Nitria, ex quo et medicinae fiunt, et sordes corporum vestiumque lavantur. Hujus natura non multum a sale distat. Habet enim virtutem salis, et similiter oritur canescentibus siccitate littoribus. 8. Aphronitrum Graece, Latine spuma nitri est, de quo quidam ait: Rusticus es, nescis quid Graeco nomine dicar. Spuma vocor nitri Graecus es aphronitrum. Colligitur autem in Asia, in speluncis distillans,
Abbreviated transcription (Latin):
ma in extremis litoribꝰ uł scopulis
d̾elicta et sole decocta. St̃ & lacꝰ et
flumina et putei. eqͥbꝰ haurit᷑. De¬
hinc in psahnis ingestus sole siceat᷑.
S et flumina densat᷑ in salem: ãne
reliqͦ sub gelu fluente. Alibi qͦ de
tͣctis arenis colligit᷑. crescens cũ lune
noctibꝰ: nã in cirinea ammoniacꝰ
sub arenis inuenit᷑. St̃ et montes
natiui salis in qͥbꝰ ferro cedit᷑ ut la¬
pis. renascens mauis tante alicubi
duricie. ut muros domosq massis
sallis faciant. sic̃ in arabia. In na¬
tura qͦ salis diffentiȩ st̃.Nam ali¬
bi suauis. alibi salsissimus. cõmu¬
crepitat in igne nec exilit. Aggeritina
siciliȩ flammas paciens in aq̃ exilitiu
igne fluit contra naturã. Sunt et el.¬
rũ diffentie. Mentificꝰ rufus ẽ in paro
qͣdam sicilie uͥ ethna ẽ et pͤpureꝰ Ie io
dem sicilia in pachino ad eo spless
tia croccinꝰ effodit᷑. Salis natura nese¬

Expanded text:
ma in extremis litoribus vel scopulis ma in extremis litoribus vel scopulis derelicta et sole decocta. Sunt et lacus et flumina et putei e quibus auritur. Dehinc in salinis ingestus sole siccatur; sed et flumina densantur in salem, amne reliquo sub gelu fluente. Alibi quoque detractis arenis colligitur, crescens cum luna noctibus; nam in Cyrenaea ammoniacus sub arenis invenitur. Sunt et montes nativi salis, in quibus ferro caeditur, ut lapis, renascens maius: tantae alicubi duritiae ut muros domosque massis salis faciant, sicut in Arabia. In natura quoque salis differentiae sunt. Nam alibi suave, alibi salsissimum: commucrepitat in igne nec exilit; Agrigentinum Siciliae flammis patiens in aqua exilit, in igne fluit contra naturam. Sunt et colorum differentiae. Memphiticus rufus est; in parte quadam Siciliae, ubi Aetna est, purdem Sicilia in Pachyno adeo splendidcia crocinus effoditur. 6. Salis natura nece
Abbreviated transcription (Latin):
primaq subdita circumferens ex arde¬
scentis reꝑcussu. pallorẽ dirũ uelut de
itumen in iudee lacu affaltide
eingit. cuiꝰ glebas suꝑ natantes
naute scafis adꝓpinqͣntes colligunt
In syria aut̃ lymus ẽ passim aterra¬
exestuans. spissatura aut̃ utraq et
densitate coeunt. et utraq greci spi-¬
ssa asfalton appellant. Natura eiꝰ ar¬
uens & igniũ cognata. et neq aqua
soł mulieribꝰ inqͥnam̃tis. utilis ad cõ¬
pages nauiũ. Ad lum̃ uocatũ alumi¬
ne qd̾ lum̃ coloribꝰ p̃stat tinguendis.
Est aut̃ sal sugo t̾re efficit᷑q hyemȩ
ex aqua et limo. et estiuis solibꝰ ma¬
turatur. Huiꝰ sp̃es due ft̃: liqͥdũ et
spissum. Sal quidam dictũ putant.
qd in igne exiliat. Fugit enĩ ignem
dũ sit igneũ. s naturam seq̃r.qr ⁊ ig
nis et aꝗͣ sẽꝑ int̾ se inimica sunt. a¬
lis sal a salo & sole uocatũ existimañ
Nam aqͥs maris sponte gignit᷑. ex spu¬

Expanded text:
prunaque subdita circumferens exardeprunaque subdita circumferens exardescentis repercussu pallorem dirum velut defua. Bitumen in Iudaeae lacu Asphaltite emergit, cuius glebas supernatantes nautae scaphis adpropinquantes colligunt. In Syria autem limus est passim aestuans a terra. Spissantur autem utraque et densitate coeunt, et utraque Graeci πισσάσφαλτον appellant. Natura eius ardens et ignium cognata, et neque aqua solis muliebribus inquinamentis: utilis ad conpages navium. Alumen vocatum a lumine, quod lumen coloribus praestat tinguendis. Est autem salsugo terrae, efficiturque hieme ex aqua et limo, et aestivis solibus maturatur. Huius species duae sunt: liquidum et spissum. Sal quidam dictum putant quod in igne exiliat. Fugit enim ignem, dum sit igneum, sed naturam sequitur, quia ignis et aqua semper inter se inimica sunt. Alii sal a salo et sole vocatum existimant; nam aquis maris sponte gignitur, spu
Abbreviated transcription (Latin):
uł italiȩ colligit᷑. collibꝰ: opponit᷑q
ad sustiuenda maria fluctꝰq fran¬
gendos. Nã m̾sus aqͥs ꝓtinꝰ lapis fit.
undisq cotidie fortior effectꝰ mu
tat᷑ ui saxũ. sic̃ argilla igne in la¬
pidẽ u̾tit᷑. Sulphur uocatũ. qr igne
accendit᷑. Ur enĩ ignis ẽ. Nam uis
eius ab aquis feruentib sentitur
neq aliqͣ res facilius accendit᷑. Na¬
scitur in insulis eoliis int siciliam
et italiam qͣs ardere dic̃t. Inuenit᷑
et in aliis locis effossũ. Huiꝰ gen̾a
qͣtuor.unũ qd̾ fodit᷑ translucetq¬
uiret et urit: qͦ solo ex om̃ibꝰ geni̾¬
bꝰ medici utuntur. altum qd appel¬
lant glebam usib tantũ fullonũ
familiare. t̾ciũ liqͦrẽ. Usus eiꝰ ad la¬
lias suffundendas qm̃ candorẽ mo¬
lliciẽq p̃stat. Quarcũ ad licinia
maxime conficienda aptũ. Sul¬
phuris tanta uis ẽ ut morbos co¬
mitiales dep̃hendat nitore suo.
Inpoltꝰ igni arlesens in calie um.

Expanded text:
 Italiae colligitur collibus, opponiturque  Italiae colligitur collibus, opponiturque ad sustinenda maria fluctusque frangendos. Nam mersus aquis protinus lapis fit, undisque quotidieo fortior effectus in saxum mutatur; sicut argilla igne in lapidem vertitur. Sulpur vocatum quia igne accenditur; πῦρ enim ignis est. Nam vis eius et nec alia res facilius accenditur. Escitur in insulis Aeoliis inter Siciliam et Italiam, quas ardere dicunt. Invenitur et in aliis locis effossum. Huius genera quattuor. Vivum, quod foditur, translucetque et viret, quem solum ex omnibus generibus medici utuntur. Alterum, quod appellant glebam, usibus tantum fullonum familiare. Tertium liquor est; usus eius ad lanas suffiendas, quoniam candorem mollitiemque praestat. Quartum ad lychnia maxime conficienda aptum. Sulphuris tanta vis est ut morbos comitiales deprehendat nidore suo inpositus ignibus ardescens. In calice vini
Abbreviated transcription (Latin):
tus a faciȩ terre. Limus uocatꝰ qd̾
lenis sit. Cenum ẽ uorago luti. Cinis
ex incendio dicit᷑ ab eo enĩ fit. Fãui¬
lla. qd̾ ꝑ ignẽ effecta sit. Nam fos
ignis ẽ. Gleba qđ sit globꝰ. Pulueris
enĩ collectione cõpingit᷑. et in uno
glomere ad unatur. Terra aut̃ liga¬
ta gleba ẽ: soluta puluis. Lauina
eo qd̾ ambulantibꝰ lapsũ inferat: cdi¬
catui q̃dam pantifrasin putant qd
apͥ uoluptent᷑. Uligo sordes limi
terre genꝰ. Argilla ab argis uocata.
ap̃ qͦs pͥmũ ex ea uasa confecta st̃
Creta ab insula creta uͥ melior ẽ. Cye¬
ta cimolia candida ẽ acimea ita¬
liȩ insula dicta: qͣrũ altã uestim̃¬
torũ p̃ciosos colores emollit. et con¬
fricatos sulphure qͦdam nitore
exhilarat. alta̾ gẽmis nitorẽ p̃stat.
Cieta aigentaria. et ipsa candida
appellata: eoqd̾ nitorẽ argento red¬
aat. Terra samia a samo insula di¬
cta. glutinosa & candida. et lingue
lenis medicam̃tis et uascłis necessa¬
ria. sulus puteolanꝰ inputeolanis.¬

Expanded text:
tus a facie terrae.' Limus vocatus quod lenis sit. Caenum est vorago luti. Cinis ex incendio dicitur; ab eo enim fit. Favilla, quod per ignem effecta sit; nam φῶς ignis est. Gleba, quod sit globus; pulveris enim collectione conpingitur et in uno glomere adunatur. Terra autem ligata gleba est, soluta pulvis. Labina, eo quod ambulantibus lapsum inferat, dicatum quidam per antiphrasin putant, quporci volutentur. Uligo sordes limi terrae genus. Argilla ab Argis vocata, apud quos primum ex ea vasa confecta sunt. Creta ab insula Creta, ubi melior est. Creta Cimolia candida est, a Cimea Italiae insula dicta; quarum altera vestimentorum pretiosos colores emollit, et contristatos sulphure quodam nitore exhilarat, altera gemmis nitorem praestat. Creta argentaria, et ipsa candida, appellata eo quod nitorem argento reddat. Terra Samia a Samo insula dicta, glutinosa et candida et linguae lenis, medicamentis et vasculis necessaria. Pulvis Puteolanus in Puteolanis
Abbreviated transcription (Latin):
Lagitta a sagaci iactu id ẽ uiii.
ueloci ictu uocata. Pennis enĩ
fertur qͣi auis. ut celerit᷑ mors ꝑcur¬
rat ad hominẽ. Has pͥmũ cretenses
usi sunt. qͥbꝰ pennȩ ut diximꝰ ideo
ad glutinantur.ut leues sint et ꝑuo¬
la̾nt. Scaptos. spicła sunt. sagitȩ.
uł lancee breues. ab spicarũ speciȩ
nuncupate. Scorpio ẽ sagita uene¬
nata. arcu uł torm̃tis excussa. quȩ
dũ ad hoĩem uen̾it : uirus qd̾ figit
infundit. unde et scorpii nomen
accepit.

Expanded text:
agitta a sagaci ictu, id est veloci ictu, vocata. Pinnis enim fertur, quasi avis, ut celeriter mors percurrat ad hominem. Has primum Cretenses usi sunt, quibus pinnae, ut diximus, ideo adglutinantur ut leves sint et pervolent. Scaptos. Spicula sunt sagittae vel lanceae breves, ab spicarum specie nuncupatae. Scorpio est sagitta venenata arcu vel tormentis excussa, quae dum ad hominem venerit, virus, quo figit, infundit; unde et scorpio nomen accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
des. et ea q̃ dr̃ ñ fussse peccatx suꝑ
cap̃ iħu fudisse scribunt᷑. Manꝰ im
libens a patre descendit : et qͣi suꝑ
pͥncipio aqͥs sr̃ ferebat᷑ sp̃c sc̃s.¬
xorcismꝰ g̾ce latine comuratio
siue sermo increpationis ẽ.ad¬
uersus diabolũ ut discedat sic̃ est
illud in zacharia. Q ostendit mͥ
iħm sacerdotẽ magnũ stantẽ corã
angło dñi. et sathan stantẽ a dex¬
tris eiꝰ ut adu̾saretur ei. Et dixit
dñs ad sathan. Increpet dñs in te
Uñ sciendũ qd̾ ñ cieatura dĩ infan¬
tibꝰ exorcizatur. aut exsufflat᷑: s ille
sub qͦ sunt om̃s. qͥ cũ peccato nascun¬
tur. Est en ĩ pͥnceps peccatorũ.
Symbolum ꝑ linguam gͥcam sigñ
uł conlatio int̃p̃tat᷑. Discessuri .n.
apłi ad ȩuangłirandũ ingentibꝰ. Hoc

Expanded text:
des, et ea quae dicitur non fuisse peccatrix super des, et ea quae dicitur non fuisse peccatrix super caput Jesu fudisse scribuntur. 54. Manus implibens a Patre descendit, et quasi supprincipio aquis superferebatur Spiritusxorcismus Graece, Latine coniuratio, sive sermo increpationis est adversus diabolum, ut discedat: sicut est illud in Zacharia3, 1: 'Et ostendit mihi Iesum sacerdotem magnum stantem coram angelo Dei, et Satan stabat a dextris eius, ut adversaretur ei; et dixit Dominus ad Satan: Increpet Dominus in te, unde sciendum est quod non creatura Dei in infantibus exorcizatur aut exsufflatur, sed ille sub quo sunt omnes qui cum peccato nascuntur. Est enim princeps peccatorum. Symbolum per linguam Graecam signum vel cognitio interpretatur. Discessuri enim A
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sacram̃tũ confirmat ternarius
numus nominorũ diuinoꝵ. Quod
aut̃ ꝑ aꝗͣ baptismũ datũ. ħ ratio ẽ.
Uoluit enĩ dñs ut res illa inuisi
bile & uisibile imꝑend̾etur elem̃tũ.
sr̃ qd̾ etiã in principio fe̾bat᷑ sp̃c. Nã
Inuocato enĩ dõ. descendit sp̃c scs̃.
de celis. & medicatis aqͥs sanctificat
eas de semet ipso. et accipiunt uim
p᷑gationis: ut in eis et caro & anima
delictis inqͥnata mundent᷑. Chris ma
g̃cȩ latine unctio noĩat᷑. ex cuiꝰ noĩe
Nam sic̃ in baptismo peccatorũ re¬
missio dat᷑ : uta ꝑunctionẽ scĩficatio
sp̃c adhibetur. et hoc de pristina di¬
sciplina. ꝗͣ ungi in sacerdociũ et
in regnũ solebant. ex qͦ & aaron a
moyse unctus ẽ. Quȩ dũ carnalit᷑
fit. sp̃italit̾ ꝓficit. qͦmͦ et in ipsa bap¬
tismi gr̃a uisibilis actus ẽ. qd̾ in aꝗͣ
m̾gimur: s sp̃itał effectꝰ qd̾ delictis
mundam᷑. Hoc significat illud un¬
guentũ qd̾ peccatx mulier suꝑ pe¬

Expanded text:
rmat ternarius numerus nominum divinorum. Quod autem per aquam baptismum datur, haec ratio est. Voluit enim Dominus ut res illa invisibbilem et visibilem inpenderetur elementum, super quem etiam in principio ferebatur Spiritus Invocato enim Deo descendit Spiritus sanctus de coelis, et medicatis aquis sanceas de semetipso; et accipiunt vim purgationis, ut in eis et caro et anima delictis inquinata mundetur. Chrisma Graece, Latine unctio nominatur; ex cuius nomineNam sicut in baptismo peccatorum remissio datur, ita per unctionem sanctificatio spiritus adhibetur, et hoc de pristina disciplina, qua ungi in sacerdotium et in regnum solebant, ex quo et Aaron a Moyse unctus est. 52. Quae dum carnaliter fit, spiritualiter proficit; quomodo et in ipsa baptismi gratia visibilis actus est quod in aqua mergimur, sed spiritalis effectus quod delictis mundamur. 53. Hoc significat illud unguentum quod peccatrix mulier 288 super pe
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ noua tẽpli edificatio. Grece enĩ
aliqͥd nouũ dedicatur encema dr.
hanc dedicationis tẽpli sollemni¬
tatẽ iudĩ octobriꝰ mense colebãt.
tur. Tunc gͣdiens cũ ramis palmaꝵ
multitudo plebiũ obuiã ei: clama¬
uerunt osanna benedictus qͥ uenit
hunc diẽ capitilauiũ uocant. qr tẽ
moris ẽ. lauandi capita infantium.
qͥ ungendi sunt: ne obseruatione qͣ¬
dragesimȩ sordidata adunctionẽ
acced̾e̾nt. Hoc aut̃ die simbolũ cõ¬
petentibus tͣditur: ꝓpt̾ confinẽ dñi¬
ci pasche sollemnitatẽ. ut qͥ iã ad
di gr̃am ꝑcipiendã festinant: fidẽ
et usq hodie sic̃ ẽ. traditũ celebrat᷑
scm̃q in eo crisma conficitur: atꝙ
initiũ noui et ueteris testam̃ti ce
ssatio declarat᷑. Salb̃m ab hebreis
ex int̃pretatione uocabuli sui re¬
qͥes noĩat᷑. qd̾ as in ipso ꝑfecto mũ¬
do requieuiss.Siquidem et in ea
die requieuit dñs in sepulcro. ut
qͥetis illiꝰ misteriũ confirmaret.

Expanded text:
 nova templi dedicatio. Graece enim aliquid novum dedicatur, encaenia dicitur. Hanc dedicationis templi solemnitatem Judaei Octobri mense celebrant. tur. Tunc gradiens cum ramis palmarum multitudo plebium obviam ei clamaverunt: Osanna, benedictus qui venit hunc diem capitilavium vocat, quia tunc moris est lavandi capita infantium, qui ungendi sunt, ne observatione quadragesimae sordidata ad unctionem accederent. Hoc autem die symbolum competentibus traditur propter confinem dominicae Paschae solemnitatem: ut qui jam ad Dei gratiam percipiendam festinant fidem, uod hodie, sicut est traditum, celebratur, sanctamque in eo chrisma conficitur, atque initium novi, et veteris cessatssatio declaratur. Sabbatum ab Hebraeis ex interpretatione vocabuli sui requies nominatur, quod Deus in ipso, perfecto mundo, requievisset. Siquidem et eo die requievit Dominus in sepulchro, ut quietis illius mysterium confirmaret;
Abbreviated transcription (Latin):
Rma gen̾alit̾ om̃iũ rerũ in¬
strum̃ta st̃. uñ et ũ reponunt᷑¬
armaria dicta st. Iten arma cs tela
om̃iũ gen̾um. S arma sunt qͥbꝰ ip̃i
tuemur: tela st̃ q̃ emittimꝰ. Nã arma
ma uł ab armis dñr id ẽ abͥumĩs:
ut latos huicꝰ asta ꝑ armos acta tre

Expanded text:
rma generaliter omnium rerum instrumenta sunt: unde et ubi reponuntuarmaria dicta sunt. Item arma dicuntur tela omnium generum: sed arma sunt, quibus ipsi tuemur: tela sunt, quae emittimus. Nam arma ma vel ab armis dicuntur, id est, ab humeris: ut: . . . . . Latos huic hasta per armos Acta tre
Abbreviated transcription (Latin):
tit: et quodãm reuo¬
cat fugientẽ. Ideo aut̃
usq ad sextum geni̾s
gradũ consanguini¬
tas constituta ẽ. ut
sicut sex etatib mun¬
di generatio et hoĩs
statꝰ finit᷑. ita ꝓpin¬
quitas generis¬
lue tot gradibys¬
pos terminetrr.

Expanded text:
tit, et quodammodo revocat fugientem. Ideo autem usque ad sextum generis gradum consanguinitas constituta est, ut sicut sex aetatibus mundi generatio, et hominis status finitur, ita et propinquitas generis tot gradibus terminaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
qẽtechoriꝰ ⁊ latior sũlogismꝰ. Entimematis mbra st̃
qno pͥmũ coniuntibile. scd̃m ostentabile. t̾ciũ sen¬
tentule. quartũ exemplabile. qͥntũ collectur̃ Con¬
iuncibile ẽ qd̵ euidenti ratione cõuicit: sic̃ fe¬
uit cicero ꝓmilone. Ciuis gͥ moctis sedentis ultores.
cuꝰ utt̃ si putetis ꝑ uos restitui posse. noletis Osten¬
uenit Sententiale ẽ. qd̾ sententia gen̾alis addicit.
ut ap̃ terentiũ. obseqͥũ amicos. ueritas odiũ parte.
Ecemplabile ẽ: qd̾ alicuiꝰ exẽpli cõꝑatione euentum.
siuuilẽ cõminatur. sic̃ cicero inphilippicis. Te miror
uoluit eũ aliquoꝵ querela. słm iure. quẽ loco. quẽ
tĩpe ñ ẽ ausus: h̾c iniuria alieno temꝑe. cũ ꝑiculo
cipitis. ñ dubitauit occidẽ. Pret̾ea scdm̃ uictormũ
entinemitis ẽ alt̾i diffinitio ex sola ꝓpositione sic̃
ilud. Si inimitꝰ ẽ occidit Inimit᷑ aũ ẽ. & qi illi de ẽ
thortis sillogismis latitudine distans: ꝓductione

Expanded text:
etoricis latior syllogismus. Enthymematis membra sunt quinque, primum convincibile, secundum ostentabile, tertium sententiale, quartum exemplabile, quintum collectuincibile est quod euidenti ratione conuincit, sicut fecit Cicero pro Milone: 'Eius igitur mortis sedetis ultores, cuius uitam si putetis per uos restitui posse, nolitis. Ostenuenit.' Sententiale est quod sententia generalis adicit, ut apud Terentium: 'Obsequium amicos, ueritas odium parit.' Exemplabile est quod alicuius exempli comparatione euentum simile comminatur, sicut Cicero in Philippicis, 'Te miror, uoluit cum aliquorum querella, quem iure, quem loco, quem tempore non est ausus, hunc iniuria, alieno tempore, cum periculo capitis non dubitauit occidere?' Praeterea secundum Victorinum enthymematis est altera definitio. Ex sola propositione, sicut illud: Si inimicus est, occidit. Inimicus autem est; et quia illi deest torici syllogismi, latitudine distans et productione
Abbreviated transcription (Latin):
orro equites singlłares ideo cur
atq transit alius eo tẽꝑe sequens ali¬
um.ꝑ unã tñ uiã mortalitatis us
ad ꝓpͥam metam mortis. De sulo
qd̾ olim ꝓut qͥsq ad fine car¬
sus uenerat desiliebat et currebat:
siue qd̾ de eqͦ in equum tͣnsiliebal¬
aiunt ꝓpt̾ea pede currere:
feriora id ẽ ab oriente ad occiden¬
tẽ: qr mortales oriunt᷑ et occidulsi
Nudi currunt: qͥa et hõi in scłoil
ilȩ reliqͥs sunt recto spacio eurmid
aint̃ uitã et mnortẽ nieħ distat. Sed
s& pptea fing̃t. ut uanitates suas. et
sacrilegia excusare conent᷑. De co

Expanded text:
orro equites singulares ideo curragit atque transit, alius alio tempore sequens alium, per unam tamen viam mortalitatis usque ad propriam metam mortis. De desulod olim, prout quisque ad finem cursus venerat, desiliebat et currebat; sive quod de equo in equum transiliebaaiunt propterea pede currere, nferiora, id est, ab Oriente ad Occidentem, quia mortales oriuntur, et occidunt. Nudi currunt, quia et homini in saeculo nullae reliquiae sunt. Recto spatio currunt, quia inter vitam et mortem nihil distat. Sed haec propterea fingunt, ut vanitates suas et sacrilegia excusare conentur. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rx̧ sue noĩe ñcupatꝰ. p᷑pure aspe¬
ctu simił. Iste in oriente igne liqͣ¬
turatq adusũ uitri fundit᷑. The¬
baiꝰ int̾ stinctꝰ aureis gutis: inue¬
nit᷑ in parte egypti adscriptꝰ con¬
tił. adtenda colliria quadã utili¬
tate naturali conueniens. Sienites
cura sienẽ uł thebas nascit᷑. Trabas
ex eo fecere reges. Marmora autẽ
que in orticinis rupidibꝰ gignintꝰ .
quibꝰ itasiꝰ diu̾si coloris macłis distinos
cuiꝰ pͥmũ usũ insule ciclades dedimni¬

Expanded text:
terrae suae nomine nuncupatus, purpurae aspeterrae suae nomine nuncupatus, purpurae aspectu similis. Iste in oriente igni liquatur atque ad usum vitri funditur. Thebaicus interstinctus aureis guttis invenitur in parte Aegypti adscripta, coticulis ad terenda collyria quadam utilitate naturali conveniens. Syenites circa Syenem vel Thebas nascitur. Trabes ex eo fecere reges. Marmora autem, quae in officinis rupibusque gignuntur: ex quibus Thasius diversi coloris maculis distinctus, cuius primum usum insulae Cyclades ded
Abbreviated transcription (Latin):
augusteũ undatum ẽ. crispũ in u̾tices.
Tibium sparsa ñ conuoluta canitię.
Purpurlus ex egypto ẽ rubens. candi¬
dis int̾uementibꝰ punctis nominis
eiꝰ causa. qd rubeat ut pͦꝑa. Bisanites
ferrei coloris sine duricia: un et no¬
m̃ ei datũ ẽ inuentꝰ in egypto et echi¬
opia. Alabastris lapis candidꝰ inter¬
tinctꝰ uariis coloribꝰ ex qͦ euangłici
illiꝰ unguenti uasłm fuit. Cauant
enĩ hunc ad uasa ungentaria: qm̃
optime seruare incorrupta dr̃. Ila
scit᷑ cura thebas egyptias et dama¬
scũ syrie: oet̾is candidior. ꝓbatissimꝰ
uͦ in india. Parius candoris eximii.
ligdinus cognom̃to. Hic ap̃paron
insulam nascit᷑: uñ et parius nun¬
cupatꝰ. Magnitudo eiꝰ qua lances
craterasq ñ excedat: unguentis ⁊
ipse aptꝰ. Coralliticꝰ in asia reꝑtus.
m̃sura ñ ultͣ cubitos binos. candore
proximo ebori: ad quandã simili¬
tudinẽ ediu̾so niger. Alabandicꝰ

Expanded text:
Augusteum undatim est crispum in vertices; Augusteum undatim est crispum in vertices; Tiberium sparsa, non convoluta, canitie. Porphyrites in Aegypto est rubens, candidis intervenientibus punctis. Nominis eius causa quod rubeat ut purpura. Basanites ferrei coloris sive duritiae; unde et nomen ei datum est: inventus in Aegypto et Aethiopia. Alabastrites lapis candidus, intertinctus variis coloribus, ex quo Evangelici illius unguenti vasculum fuit. Cavant enim hunc ad vasa unguentaria, quoniam optime servare incorrupta dicitur. Nascitur circa Thebas Aegyptias et Damascum Syriae, ceteris candidior, probatissimus vero in India. Parius candoris eximii, lygdinus cognomento: hic apud Paron insulam nascitur, unde et Parius nuncupatus. Magnitudo eius, qua lances craterasque non excedat; unguentis et ipse aptus. Coralliticus in Asia repertus, mensurae non ultra cubita bina, candore proximo eboris et quadam similitudine. E diverso niger Alabandicus
Abbreviated transcription (Latin):
t.atq findit᷑. in quasubet tenue̾ crustas.¬
De marmoribus.U.
Nam int̾ lapides & marmora diffe̾n¬
tia ẽ. Nã marmora dñr eximii lapi¬
des. qͥ macłis et colorib cõmendant᷑.
Marmor grecꝰ sermo ẽ a uiriditate
uocatꝰ. et quãuis pꝰea et alii coloris in¬
ueniant᷑. nom̃ tñ pͥstinũ auiriditate
retinuert̃. Marmoꝵ colores et gen̾a
innuma̾bilia st̃. ñ tñ omĩa erupib
excidunt᷑. s multa sub t̾ra sparsa st̃.
et p̃ciosissimi gen̾i̾s. Si c̃ lacedemonũ
uiride cunctisq hylariꝰ reꝑtũ pͥus ap̃
lacedemonios. ũn et uocabulũ traxit.
Cpintes setpenmtiuĩ maduis simile ẽ
ũn & uocabłm sumpsit. Duo enĩ ge¬
nera molle candidũ. nigrũ durum.
Augusteũ et tyb̃ium in egypto. augꝰ¬
ti & tyb̃ii pͥmũ pͥncipatu reꝑta sunt.
Diffe̾ntia eorũ est ab ophite. cũ illud ut
p̃diximꝰ serpentiũ macłis sit simile:
hec maculas diu̾so mͦ colligunt. Nã

Expanded text:
tur, atque finditur in quamlibet tenues crustas.tur, atque finditur in quamlibet tenues crustas.De marmoribus. 1.Nam inter lapides et marmora differentia est. Nam marmora dicuntur eximii lapides, qui maculis et coloribus commendantur. Marmor sermo Graecus est a viriditate vocatus, et quamvis pveniantur, nomen tamen pristinum a viriditate retinuerunt. Marmorum colores et genera innumerabilia sunt. Non tamen omnia e rupibus exciduntur, sed multa sub terra sparsa sunt et pretiosissimi prius apud Lacedaemonios, unde et vocabulum traxit. Ophites serpentium maculis simile, unde et vocabulum sumpsit. Duo eius genera: molle candidum, nigrum durum. Augusteum et Tiberium in Aegypto Augusti ac Tiberii primum principatu reperta sunt. Differentia eorum est ab ophite, quum illud, ut praediximus, serpentium maculis sit simile, haec maculas diverso modo colligunt. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
mice. Melantes lapis dictꝰ ẽ eoquod
melleũ et dulcẽ sucũ emittat. Ismiris
asꝑ et indomitꝰ lapis. et omĩa atte̾ns
ex qͦ lapide gemme terunt᷑. Crisites
colore sumł ocree inuenit᷑ inegypto.
Annites simił intro s durior gignit᷑
pia ueluti uiridis. s lacteus. cũ resol¬
uit᷑ remordens uehem̃t̃. Coranꝰ albus
ẽ: durioq pario. Molotiꝰ ueluti uiri¬
dis & gͣndis inuenit᷑ in egypto. Tũscu¬
lanꝰ a loco ytalie dictꝰ. desilire igne tra¬
dit᷑. Sabinꝰ fuscus addito oleo etiam
luce fert᷑. Est & qͥdam uiridis lapis.
nius molł & candidꝰ: s calefactꝰ oleo
nigrescit atq durescit. Lapides qͦ medicinaliũ
mortariorũ et pigm̃toꝵs usibꝰ apti edi¬
ssius p̃cipuus. et inde colatieꝰ. thebaicꝰ¬
qͦ et basanites lapides nicħ exsese re¬
mittentes. Specłaris lapis uocatꝰ ẽ q̃d
uitri more transluceat. reꝑtꝰ pͥmum
inͥspana cit̾iori cura segobrigã urbẽ.
Inuenit᷑ enĩ sub t̾ra. et effossus excidi¬

Expanded text:
mice. Melanites lapis dictus est eo quod melleum et dulcem sucum emittat. Smyris lapis asper et indomitus et omnia adterens, ex quo lapide gemmae teruntur. Chrysites colore similis ochrae invenitur in Aegypto. Hammites similis nitro, sed durior, gignitur pia veluti viridis, sed lacteus cum resolvitur, remordens vehementer. Coranus albus est duriorque Pario. Molotius veluti viridis et gravis invenitur in Aegypto. Tusculanus, a loco Italiae dictus, dissilire igni traditur. Sabinus fuscus addito oleo etiam lucere fertur. Est et quidam viridis lapis nius mollis et candidus, excalfactus oleo nigrescit atque durescit. Lapides quoque medicinalium mortariorum et pigmentorum usibus apti: etesius praecipuus et inde chalazius; Thebaicquoque, et basanites lapides nihil ex sese remittentes. 37. Specularis lapis vocatus est, quod vitri more transluceat, repertus primum in Hispania citeriore, et circa Segobricam urbem. Invenitur enim sub terra, et effossus excidi
Abbreviated transcription (Latin):
galle. subrutilꝰ. femineꝰ uͦ pusillus ae
tes capadotie lapis duritia marmo¬
ris: candidꝰ atq tͣnslucens. ex qͦ qͦn¬
dam tẽplũ constructũ ẽ a qͦdã rege:
foribꝰ aureis qbꝰ clausis claritas intus
durna erat. Enuites eboꝵs simił in qͦ
dariũ conditũ fert̃. parioq simił can¬
dore et duritia minus tantũ pondero
q porus uorcat᷑. Oistracites uocatꝰ
S simlitudine ceste hãt.i sei ꝓpa

Expanded text:
gallae, subrutilis; femineus vero pusillus ac gallae, subrutilis; femineus vero pusillus ac tes Cappadociae lapis, duritia marmoris, candidus atque translucens; ex quo quondam templum constructum est a quodam rege foribus aureis, quibus clausis claritas intus diurna erat. Chemites ebori similis, in quo Darium conditum ferunt, Parioque similis candore et duritia, minus tantum ponderosus, qui porus vocatur. Ostracites vocatus quod similitudinem testae habea
Abbreviated transcription (Latin):
sna. T̃rahere aut̃ in se argentum
ndigit᷑ sangͥnis. Icistos inuenit᷑ multi¬
ma yspania crocho simił. cũ leui fulgo¬
ꝓ facile frigabil. Amiauthos appellatꝰ.
Questibꝰ. eo qd̾ si ex ipso uestis fui̾t conte¬
sta. contͣ ignẽ resistat. et igni imposita
ñ ardeat. s splendore accepto uitescat. et
peissi aluminis simił. ueneficiis resi¬
stns om̃ibꝰ specialit magors. Batraci¬
s sumł ẽ teste lãminose scissibił. Ga¬
latites colore cireneus. gustu suauis.
s ideo uocatꝰ qd qͥdã de se lacteũ at̾tͥrꝰ
unittat. Ob sius lapis niger ẽ transiuci¬
dis. & uitri habens similitudinẽ. Poni¬
ur inspecuł parietũ: ꝓpt̾ magͥnũ um¬
bras reddendas. Gemmas multi ex eo
faciunt. Nascit᷑ in india et insamo ita¬
li̧. litridas lapis eufratis sole reꝑcu¬
sus. coloribꝰ micat uariis. Etites lapi¬
as reꝑiunt᷑. innidis aqͥlarũ. Aunt bi¬
nos inueniri. marẽ et feminã. nͦ sine hiᷤᷤ
pairre aqͥlas. Horũ mascłs durꝰ similis

Expanded text:
a. Trahere autem in se argentum redigitur sanguinis. Schistos invenitur in ultima Hispania, croco similis, cum levi fulgore, facile friabilis. Amiantos appellatus a veteribus eo quod, si ex ipso vestis fuerit contexta, contra ignem resistat et igni inposita non ardeat, sed splendore accepto nitescat; et est scissi aluminis similis, veneficiis resistens omnibus, specialiter magorum. Batrachites similis est testae laminis scissibilis. Galactites colore cinereus, gustu suavis; sed ideo vocatus quod quiddam de se lacteum adtritus dimittat. Obsius lapis niger est translucidus et vitri habens similitudinem. Ponitur in speculis parietum propter imaginum umbras reddendas. Gemmas multi ex eo faciunt: nascitur in India et in Samnio Italiae. Mithridax lapis Euphratis sole repercussus coloribus micat variis. Aetites lapides reperiuntur in nidis aquilarum. Aiunt binos inveniri, marem et feminam, nec sine his parere aquilas: horum masculus durus, similis
Abbreviated transcription (Latin):
coloꝵs ⁊ corintho pͥmũ reꝑtꝰ. Exes colm
ingentes liminaq fiunt actrabeli
risteũ uiride optimũ nom̃ ab aspen
hũis: eo qd̾ gratus sit his qͥ gẽmas seile
Eiꝰ enĩ iuriditas reficit ocłos. Numibo
marmor numida mittit. ad corẽ su
dimittit chroco similẽ unde et nomen
accepit: ñ crustis s in massa et limini
usuꝰ aptũ. Luculleũ marmor nasertur
in theo insula. cui lucullus consulm
m̃ dedit. qͥ delectatꝰ illo pͥmꝰ romã inue¬
xit. solumq pene hoc marmoraba¬
matore nom̃ accepit. Est & liniensis
Tefrian appellatꝰ a calore cineris: euns
lapidis alligatio contͣ serpentes lauirt᷑
barrise¬

Expanded text:
colorum. Corintho primum repertus. Ex eo columnae ingentes liminaque fiunt ac trabes. Caristeum viride, optimum; nomen ab aspectu habens, eo quod gratus sit his qui gemmas sculpunt; eius enim viriditas reficit oculos. Numidicum marmor Numidia mittit: ad cutem sucum dimittit croco similem, unde et nomen accepit; non crustis, sed in massa et liminum usu aptum. Luculleum marmor nascitur in Melo insula; cui Lucullus consul nomen dedit, qui delectatus illo primus Romam invexit; solumque pene hoc marmor ab amatore nomen accepit. Est et Lunensis. Tephrias appellatus a colore cineris, cuius lapidis alligatio contra serpentes laudaturbarris
Abbreviated transcription (Latin):
et candidꝰ. ad poliendũ aurũ utilis. M¬
phitis uocatꝰ a loco egypti: et ẽ gẽma¬
tis natuix. Hic tritꝰ atq in his q̃ urenda
sunt et secanda exaceto inlinitꝰ ita ch¬
stuꝑesc̾e facit corpꝰ: ut ñ sentiat cruca¬
tũ. Sarcofagꝰ lapis dictꝰ eoqd corꝑa d¬
functorũ condita in eo infra quadra¬
dẽ ger̾s in oriente saxa: quȩ enã uiid¬
tib alligata erodunt corꝑa. Mitiora
a seruandis corporibꝰ. nͨ absum̃dis. Ema

Expanded text:
et candidus, poliendet candidus, poliendemphitis vocatus a loco Aegypti; et est gemmantis naturae. Hic tritus atque in his quae urenda sunt et secanda ex aceto inlinitus ita obstupescere facit corpus ut non sentiat cruciatum. Sarcophagus lapis dictus eo quod corpora defunctorum condita in eo infra quadraiusdem generis in oriente saxa, quae etiam viventibus alligata erodunt corpora. Mitiores autem servandis corporibus nec absumendis ha