comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
firmos se esse conspiciunt: et quasi pecca¬
tores se fatentur et dñm repellunt: eũq
quem inse sanctificare debuerant fugi¬
unt: & uelud in ꝑturbatione consiliũ
non habent: dum moriuntur et uitam
timent Inde huic seruo ꝓtinus respõ¬
meto ubi non semino: et congrego ubi
meam nũmulariis: et ego uenisse n re¬
cepissem utiq quod meũ est cum usura.
Ex uerbis sins sermis constringitur: cũ
dñs dicit. Meto ubi non semino et cong̃¬
go ubi nñsparsi. Ac si aꝑte dicat. Si iuxta
tuam sententiam et illud ex quiro quod
non dedi: quanto magis ate exquiro qd̃
aderogandum dedi: Oportuit ergote
dare pecuuiam meam nũmulariis: et
ego ueniens recepissem utiq quod meũ
est cũusura. Pecuniam uero nũmula¬
riis dare est: eis scientiam predicatõis in¬
pendere: qui hanc ualeant et dictis et¬
oꝑib exercere. Seosicut nrm pericłm
aspicitis si dñicam pecuniam teneamꝰ:
tis. In usura quippe: pecunia etiam nõ

Expanded text:
firmos se esse conspiciunt, quasi et peccafirmos se esse conspiciunt, quasi et peccatores se fatentur, et Dominum repellunt, eumque quem in se sanctificare debuerant, fugiunt, et velut in perturbatione consilium non habent, dum moriuntur, et vitam timentmeto ubi non semino, et congrego ubi meam nummulariis, et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Ex verbis suis servus constringitur cum dominus dicit: Meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi. Ac si aperte dicat: Si juxta tuam sententiam et illud exquiro quod non dedi, quanto magis a te exquiro quod ad erogandum dedi; oportuerat ergo te dare pecuniam meam nummulariis; et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Pecuniam vero dare nummulariis est eis scientiam praedicationis impendere qui hanc valeant exercere. 4. Sed sicut nostrum periculum aspicitis si dominicam pecuniam teneamus,tis. In usura quippe pecunia etiam non
Abbreviated transcription (Latin):
scio quia homo durus es. metis ubi
non seminasti et congregas ubi non
sparsisti: et timens abii et ab̾condi talen¬
tum tuum interra. ecce habes quod tuũ
est. Notandum quod in utilis seruus du¬
rum dominum uocat: cui tamen adlu¬
crum deseruire dissimulat: et timuisse
se dicit inlucrum talentum expendere:
qui hoc solum timere debuerat: ne hoc
sine lucro ad dñm reportaret. Sunt eñ
pleriq intra scãm ecclam quor. iste seruuᷤ
ymaginem tenet: qui melioris uite uias
aggredi metiunt: et tamen iacere in su¬
i torporis ignauia non ꝑtimescunt. Cũꝙ
se peccatores considerant. scitatis uias ar¬
ripere trepidant: et remanere insuis ĩ¬
iquitatib non formidant. Quor. bene pe¬
trus ad huc in infirmitate positus spẽm
tenet: cum uiso miracło piscium dixit.
Exi a me dñe: quia peccator homo sum.
Immo si te peccatorem consideras: opor¬
tet ut ate dnm non repellas. Sed quiicei¬
reo melioris habitus uias. et rectioris ui¬
de apprehendere arcem uolunt. quia in¬

Expanded text:
scio quia durus es; metis ubi non seminasti, congregas ubi non sparsisti, et timens abii, et abscondi talentum tuum in terra. Ecce habes quod tuum est . » Notandum est quod inutilis serrum dominum vocat, cui tamen ad lucrum deservire dissimulat, et timuisse se dicit in lucrum talentum expendere, qui hoc solum timere debuerat, ne hoc sine lucro ad dominum reportaret. Sunt enim plerique intra sanctam Ecclesiam, quorum iste servus imaginem tenet, qui melioris vitae vias aggredi metuunt, et tamen jacere in sui torporis ignavia non pertimescunt; cumque se peccatores considerant, sanctitatis vias arripere trepidant, et remanere in suis iniquitatibus non formidant. Quorum bene Petrus adhuc in infirmitate positus speciem tenet cum, viso miraculo piscium, dixit: Exi a me, Domine, quia homo peccator sum . Imo si te peccatorem consideras, oportet ut a te Dominum non repellas. Sed qui idcirco melioris habitus vias, et rectioris vitae apprehendere arcem nolunt, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
uus qui geminata talenta retulit adũo
laudatur. arq ad eternam remunerali¬
onem ꝑducitur: cum ei uoce łmea łr.
tuam intra ingaudium dñi tui. Pau¬
ca quippe sunt bona omĩa p̾sentis uite:
quamlibet multa uideantur. Sed tune
fidelis seruus supra multa constituitur.
quando deuicta om̃i corruptionis mo¬
lestia. deeterins gandiis in illa celesti se¬
degłatur. Tunc ad lñi sui gaudium
ꝑfecte intromittitur: quando ineter¬
na illa patria assũptus. atq angłor.
cetibus ammixtus. sic interius gaudet
demunere: ut non sit iam quod exteriꝰ
doleat decorruptione. Seruus aut qͥ¬

Expanded text:
vus qui geminata talenta retulit, a domino vus qui geminata talenta retulit, a domino laudatur atque ad aeternam remunerationem perducitur cum ei voce dominica tuam: intra in gaudium domini tui . Pauca quippe sunt bona omnia praesentis vitae, quamlibet multa videantur. Sed tunc fidelis servus supra multa constituitur quando, devicta omni corruptionis molestia, de aeternis gaudiis in illa coelesti sede gloriatur. Tunc ad domini sui gaudium perfecte intromittitur, quando in aeterna illa patria assumptus, atque angelorum coetibus admistus, sic interius gaudet de munere ut non sit jam quod exterius doleat de corruptione. Sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑantur. Cunq et intelligendo et oꝑan
cio lucrum reportant. ħene au̾t alia
quinq uel alia duo inlucrum uenisse
referuntur: quia dum utriq sexui pdi¬
catio impenditur: quasi accepta talen
ta geminantur. Seo is qui unum talẽ¬
tum acceꝑat. abiens fodit in terra: et
abscondit pecuniam dñi sui. Talentũ
in terra ab condere est: acceptum inge¬
nium interrenis actib implicare: lu¬
crum spiritale non querere: cor aterre¬
nis cogitationibus non quam leuare.
Sunt namq non nulli quidonum in¬
telligentie ꝑceperunt: sed tam̃ sola quȩ
carnis sunt sapiunt. De quib ꝓ erꝓpħã
dicitur. Sapientes sũt. ut faciant mala:
bene aũt facere nesciunt. Sed dñs quita¬
lenta contulit. racionem positurus redit:
quia is qui nũc pie spiritalia dona tribu¬
ie: districte in iudicio merita exquirit.
quid quisq accepit consicderãt: et quod
lucrum de acceptis reportet pensat. Ser¬

Expanded text:
operantur. Cumque et intelligendo et operaoperantur. Cumque et intelligendo et operatio lucrum reportant. Bene autem alia quinque, vel alia duo in lucrum venisse referentur, qui, dum utrique sexui praedicatio impenditur, quasi accepta taleta geminantur. Sed is qui unum talentum acceperat, abiens, fodit in terram, et abscondit pecuniam domini sui. Talentum in terra abscondere est acceptum ingenium in terrenis actibus implicare, lucrum spiritale non quaerere, cor a terrenis cogitationibus nunquam levare. Sunt namque nonnulli qui donum intelligentiae perceperunt, sed tamen sola quae carnis sunt sapiunt. De quibus per prophetam itur: Sapientes sunt, ut faciant mala ; bene autem facere nesciunt. 78 Sed dominus qui talenta contulit, rationem positurus redit; quia is qui nunc pie spiritualia bona tribuit, districte in judicio merita exquirit. Quidquid quisque accepit considerat, et quod lucrum de acceptis talentis reportet pensat. Ser
Abbreviated transcription (Latin):
cessit. Et uni quidem quinq talenta. a¬
lii duo: aliiuero conmissit unum. Quin¬
q et eni sũt corporis sensus: uidelicet ui¬
sus. auditus. gustus. odoratus et iactꝰ.
Quinq igitur talentis: donum quinq
sensuum. id est exterior. sci encia exprimi¬
tur. D uob uero: intellectus et oꝑatio
de signatur. Unus aũt talenti nomine:
intellectus tantum modo designatur.
Sed is qui quinq talenta acceꝑat alia
quinq lucratus est: quia sũt non nul
li qui et sunterna ac mistica penetrare
nesciunt: ꝓ intencione tam̃ suꝑne pa¬
trie docent recta quẽ possũt: deipsis ex¬
teriorib que acceprũt. Hũnque se a car¬
nis petulantia. at̾renarum rerum am¬
bitu. atq auisibilium uoluptate custo¬
diunt: abhis etiam alios ammonendo
conpescunt. Et sñt non nulli qui quasi
duob talentis ditati. intellectum atq
oꝑationem ꝑcipiunt: subtilia de inter¬
nis intelligunt: mira de exterioribus

Expanded text:
cessit. Et uni quidem quinque talenta, acessit. Et uni quidem quinque talenta, alii duo, alii vero commisit unum. Quinque enim sunt corporis sensus, videlicet visus, auditus, gustus, odoratus et tactus. Quinque igitur talentis donum quinque sensuum, id est exterior scientia exprimitur, duobus vero intellectus et operatio designatur. Unius autem talenti nomine intellectus tantummodo designatur. Sed is qui quinque talenta acceperat, alia quinque lucratus est; quia nonnulli sunt qui, etsi interna ac mystica penetrare nesciunt, pro intentione tamen supernae patriae, docent recta quae possunt, de ipsis exterioribus quae acceperunt; dumque se a carnis petulantia, a terrenarum rerum ambitu, atque visibilium voluptate custodiunt, ab his etiam alios admonendo compescunt. Et sunt nonnulli qui quasi duobus talentis ditati intellectum atque operationem percipiunt, subtilia de internis intelligunt, mira in exterioribus
Abbreviated transcription (Latin):
ectio sc̃i euangelii fr̃s lm̃i sollicite con¬
siderare nos ammonet: ne nos qui plꝰ
ceteris in hoc mundo accepisse aliquid
cernimur: auditore iumdi grauius
inde iudicemur. Cum eñi augentur do¬
na: raciones etiam crescunt donor. Tã¬
to ergo esse humilior atq adseruiendũ
ꝓmotior quisq debet exmunere: quato
se obligatiorem esse conspicit in redden¬
cia ratione. Ecce homo qui peregre ꝓfi¬
ci̾citur seruos suos uocat: eisq ad nego¬
cium talenta partitur: post multum
uero temporis positurus rationem re¬
uertitur: bene oꝑantes ꝓ aportato lucro
remunerat: seruum uero abono oꝑe
torpentem dampnat. Quis itaq iste
homo est. qui ꝑ egre ꝓficiscitur: nisire¬
demptor nr̃ qui in ea carne qͣm assũpse¬
rat abiit in celum: Carnis em̃ locus ꝓ¬
prie terra est: que quasi ad pegrina du¬
citur. dum ꝑ redemptorem noitrum ĩ
celo colloquatur. Sed homo iste ꝑegre
ꝓficiscens seruis sins bona sua tradidit:
quia fidelibus suis spiritalia dona con¬

Expanded text:
rissimi, sollicite considerare nos admonet, ne nos, qui plus caeteris in hoc mundo accepisse aliquid cernimur ab auctore mundi, gravius inde judicemur. Cum enim augentur dona, rationes etiam crescunt donorum. Tanto ergo esse humilior atque ad serviendum 1464 promptior quisque debet ex munere, quanto se obligatiorem esse conspicit in reddenda ratione. Ecce homo qui peregre proficiscitur, servos suos vocat, eisque ad negotium talenta partitur. Post multum vero temporis positurus rationem revertitur, bene operantes pro apportato lucro remunerat, servum vero a bono opere torpentem damnat. Quis itaque iste homo est qui peregre proficiscitur, nisi Redemptor noster, qui in ea carne quam assumpserat abiit in coelum? Carnis enim locus proprius terra est, quae quasi ad peregrina ducitur, dum per Redemptorem nostrum in coelo collocatur. Sed homo iste peregre proficiscens servis suis bona sua tradidit, quia fidelibus suis spiritalia dona con
Abbreviated transcription (Latin):
factũ secũ ipse miraretur. ea¬
dẽ nocte ei dñs ꝑuisionẽ drẽ.
Ccteris dieb me. in m̃bris meis
hesterna aut̃ die me in mem&¬
ipso suscepisti. Ecce iniudicio
ueniens: dicit Quod uni exmi¬
nimis meis fecistis: michi fecistis:
Ecce ante m iudicium cum per
menbra sua suscipitur. suscepto¬
res suos &iam ꝑsemet ipsum
requirit: et tam̃ nos ad hospi¬
talitatis grãm pigri sumꝰ:
Pensate srs quanta hospitali¬
tatis uirtus sit: ad m̃sas ur̃as
suscipi ad coniuiua eterna
ualeatis. Prebete modo pere¬
grino xp̃o hospitium: ut uos
in iudicio non quasi pere¬
grinos nesciat. sed ut ꝓprios¬
seruulos recipiat ad regnũ:
Ipso acliuitante qui intri-¬
seculorum adna:

Expanded text:
factum secum ipse miraretur, eafactum secum ipse miraretur, eadem nocte ei Dominus per visionem dixit: Caeteris diebus me in membris meis, hesterno autem die me in memetipso suscepisti. Ecce in judicium veniens, dicet: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Ecce ante judicium cum per membra sua suscipitur, susceptores suos etiam per semetipsum requirit; et tamen nos ad hospitalitatis gratiam pigri sumus. Pensate, fratres, quanta hospitalitatis virtus sit. Ad mensas vestrs ab eo suscipi ad convivia aeterna valeatis. Praebete modo peregrino Christo hospitium, ut vos in judicio non quasi peregrinos nesciat, sed ut proprios recipiat ad regnum, ipso adjuvante qui vieculorum. A
Abbreviated transcription (Latin):
potuit: oꝑe implere Ecce dñs
non est cognitus dum loque¬
retur: et dignatus est cognos¬
cidum pascitur Nospitalita.
caritatis oꝑa amate Hinc tnĩ
ꝑpaulum dicitur Caritas fr̃ni-¬
tatis maneat in uobis: et hos¬
pitalitatem nolite obliuisci
Per hanc enu placuerunt
quidam: angelis hospidio re.¬
ceptis Hinc petrus ait Hospi.¬
tales inuicem sine murmura.
tione: Hinc ipsa ueritas dicit
Hospes sui et suscepistis me
Opinata res ẽ ualde. et senio.¬
rum nr̃oꝵ nobis relatione
tralita Quilam pater fami.¬
lias cum tota domo sua: magno
hospitalitatis studio seruiebat:
Cumq cotidie ad mensam suam
ꝑegrinos susciperet. quodam
die ꝑegrinus quidemainter
alios uenit: ael mensam
ductus est Dum q pater faimi¬
lias exhumilitatis consurtid ine
aquam uellet in eius. manib
sundere. conuersus. urccu¬
accepit: sed repente cũ in cuiꝰ
manib aquã sundere uolue¬
rat non inuenit. Cũq hoc

Expanded text:
potuit opere implere. Ecce Dominus potuit opere implere. Ecce Dominus non est cognitus dum loqueretur, et dignatus est cognosci dum pascitur. Hospitalitatecharitatis opera amate. Hinc enim per Paulum dicitur: karitas fraternitatis maneat in uobis et hospitalitatem nolite obliuissci per hanc enim placuerunt quidam angelis hospitio receptis. Hinc Petrus ait: hospitales inuicem sine murtione . Hinc ipsa Veritas dicit: Hospes fui, et suscepistis me . Opinata res est valde, et seniorum nostrorum nobis relatione tradita. Quidam paterfamilias cum tota domo sua magno hospitalitatis studio serviebat; cumque quotidie ad mensam suam peregrinos susciperet, quodam die peregrinus quidam inter alios venit, ad mensam ductus est. Dumque paterfamilias ex humilitatis consuetudine aquam vellet in ejus manibus fundere, conversus urceuaccepit, sed repente eum in cujus manibus aquam fundere voluerat non invenit. Cumque hoc
Abbreviated transcription (Latin):
unde et conpositores luti.
figulos uocamꝰ. Nichil ergo
simplex ueritas ꝑcluplicita¬
tẽ fecit: sed talem se exhibu¬
it incorpore. qualis apuel
illos erat inmente Proban¬
di autẽ erant. si hii qui eũ
&si necdum ut dm̃ dilige¬
rent. saltim ut peregrinũ a-¬
mare potuissent. Sed quia ẽẽ
extranei a caritade non po-¬
terant. hi cũ quib ueritas
gradiebatur: eũ ad hospitiũ
quasi peregrinum uocant:
Cur autem dicimꝰ uocant. cũ
illic scriptũ sit. & coegerunt
eum: Ex quo nimirũ exem
ni ad hospitium nͨ solũ inui-¬
tandi sunt: sed &iã trahendi
Mensam ponunt. cibos offer.¬
&dm̃ quem inscripturę sacre
expositione non cognouerãt.
in panis fractione cognoscunt
Aucliendo ergo p̾cepta lei in¬
luminati non sunt: faciendo in¬
luminati sunt Quia scriptũ ẽ
Non auditores legis iusti sunt
apud dm̃. sed factores legis
iustisicabuntur. Quisquis ergo
uult audita intelligere. festi.¬
net ea que iam ligere

Expanded text:
unde et compositores luti unde et compositores luti figulos vocamus. Nihil ergo simplex veritas per duplicitatem fecit, sed talem se eis exhibuit in corpore, qualis apud illos erat in mente. Probandi autem erant sibi, qui eum etsi necdum ut Dominum diligerent, saltem ut peregrinum amare potuissent. Sed qui esse ex tranei a charitate non poterant, hi cum quibus veritas gradiebatur eum ad hospitium quasi peregrinum vocant. Cur autem dicimus vocant, cum illic scriptum sit, et coegerunt eum. Ex quo nimirum exempni ad hospitium son solum invitandi sunt, sed etiam trahendi. Mensam ponunt, cibos offerunt, et quem in Scripturae sacrae expositione non cognoverant, in panis fractione cognoscunt. Audiendo ergo praecepta Dei illuminati non sunt, faciendo illuminati sunt, quia scriptum est: Non auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur . Quisquis ergo vult audita intelligere, festinet ea quae jam intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
da sunt: & foraise hec utilius
proderun. quia sepe & alim̃¬
ta que rinus suss iciunt. aui¬
dius sumuntur. Lectionis
g euuangelice sum mati¬
per singła
uerba discutere: ne dilectionẽ
urãm ualeat sermo ꝓlixor ex¬
positionis onerare: Ecce audis
ambulantib inuia. non quidẽ
credentib secl tamen de se
loquentib dñs apparuit: sed¬
et eis speciem quam recognos¬
cerent non ostendit Hoc ergo
egit foris dñs inoculis corpo¬
ris: quod apud ipsos agebat᷑
intus inoculis cordis: Ipsi na̾q
apud semet ipsos intus et ama.¬
bant. & dubitabant: eis autem
dñs foris & presens aderat. et
quis esset non ostendebat:
De se ergo loquentib p̾sen
tiam exhibuit. sed elese du¬
bitantibus cognitionis sue
speciem abscondit Uerba qͥdẽ
contulit. duritiã intellectus
increpauit: scripture sacrȩ
misteria que de se ipso erant
aperuit. & tam̃ quia ad huc
in eorum cordib peregrinus
erat a sicde: ire se longius fyat:
singere naq conponere dicimꝰ:

Expanded text:
da sunt, et fortasse haec utilius proderunt, quia saepe et alimenta quae minus sufficiunt, avidius sumuntur. Lectionis ergo evangelicae summatiper singula verba discurrere, ne dilectionem vestram valeat sermo prolixior expositionis onerare. Ecce audistambulantibus, in via, non quidem credentibus, sed tamen de se loquentibus Dominus apparuit, sed eis speciem quam recognoscerent non ostendit. Hoc ergo egit foris Dominus in oculis corporis quod apud ipsos agebatur intus in oculis cordis. Ipsi namque apud semetipsos intus et amabant et dubitabant, eis autem Dominus foris et praesens aderat, et quid esset non ostendebat. De se ergo loquentibus praesentiam suam exhibuit, sed de se dubitantibus cognitionis suae speciem abscondit. Verba quidem contulit, duritiam intellectus increpavit, Scripturae sacra mysteria quae de seipso erant aperuit, et tamen qui adhuc in eorum cordibus peregrinus erat a fide, ire se longius finxit; fingere namque componere dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
arborẽ monet: Si enĩ¬
ista cũ bono animo
prie sunt ouiũ uestes:
Cũ aut̃ malo. in errore:
non allud quã lupos
contegt. Sed ñ ileo
debent oues odisse
uestim̃tũ suũ: quod
tant lupi. Qui st̃ gͦ
fruct qͥb inuentis co¬
mnoscamꝰ arborẽ malã:
Dicit apłs. Manisesta

Expanded text:
arborem monet. Ista enim cum bono animo priae sunt ovium vestes; cum autem malo in errore, non aliud quam lupos contegunt. Sed non ideo debent oves odisse vestimentum suum, quia tant lupi. 81. Qui sunt ergo fructus quibus inventis cognoscamus arborem malam, dicit Apostolus: « Manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
ambitione larguintur
Et multi orant uel poti
uident᷑ orare: ñ intu¬
entes dĩ sed hominib
placere cupientes Et
multi iciunant &
mirabilẽ abstinentiã
pretendunt eis quib
ista diffilia uidentur.
& honore digna existi¬
mant᷑. & huilscemo di
dolis capiunt eos. dũ
aliud ostendunt ad
decipiendũ: Aliud exer
ad depredandũ. uel
int̃cipiendũ eos qui

Expanded text:
ambitione largiuntur; et multi orant, vel potius videntur orare, non intuentes Deum, sed hominibus placere cupientes; et multi jejunant, et mirabilem abstinentiam praetendunt eis quibus ista difficilia videntur, et honore digna existimantur: et hujuscemodi dolis eos capiunt, dum aliud ostentant ad decipiendum, aliud exserunt ad depraedandum vel interficiendum eos
Abbreviated transcription (Latin):
itaq ordine primo
mundando: & deinde
corde uiuat. ñ potest
tam̃ cor alteriꝰ intueri
Quecũq in factis uł in
dictis appareye non
potuerint: tẽptatio¬
nib apperiunt᷑ Tẽp¬
tatio aut̃ duplex est.
aut in spe adipiscendi
aliqđ cõmodũ tempo¬
rale. aut terrore
amittendi: Et maxi.¬
me cauendũ est ten¬
dentib ad sapientiã
que in solo xp̃o inue¬
niri potest: in qͥ sunt
om̃s Thesauri sapien

Expanded text:
itaque ordine primo mundando oculo, et deinde corde vivat, non potest tamen cor alterius intueri; quaecumque in factis vel dictis apparere non potuerint, tentationibus aperiuntur. Tentatio autem duplex est; aut in spe adipiscendi aliquod commodum temporale, aut in terrore amittendi. Et maxime cavendum est ne tendentes ad sapientiam, quae in solo Christo inveniri potest, in quo sunt omnes the
Abbreviated transcription (Latin):
sed qͥ facit uoluntatẽ patris
mei qui in cęlis est: ipse in¬
trabit in regnum caelorum.
Neq aliquid ꝓdest bona
inchoasse. si non quisq
studeat ea quae bene incho¬
auerat usq ad finẽ firmum
ꝑducere. Quin immo meliꝰ
erat ñ cognoscere uiã iusticiȩ
quã post agnitionẽ retror sũ¬
I conuerti. Unde necesse
est fr̃s mei. ut paramꝰ seduli.
sine intermissione oremus.
ꝓcidamꝰ ante dm̃. ploremꝰ
coram dno qui fecit nos: ut
exaudiri mereamur. Mun¬

Expanded text:
sed qui facit voluntatem Patris sed qui facit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse intrabit in regnum coelorum . Non aliquid prodest bona inchoasse, si non quisque studeat ea quae bene inchoaverat usque ad finem firma perducere; quin imo melius erat non cognoscere viam justitiae, quam post agnitionem retrorsum converti; unde necesse est, fratres mei, ut petamus seduli, sine intermissione oremus, et procidamus ante Dominum, ploremus coram Domino, qui fecit nos. Et ut exaudiri mereamur, vi
Abbreviated transcription (Latin):
Paeite & dabitur uobis. que¬
aminore. Sigͦ amicus homo
surgit de lectõ. & dat non
amicitia sed tedio cõpulsus.
quanto magis dat ds. qͥ sine
tedio largissime donat quod
tor nr̃. ad caelestis regni gau¬
dia nos ꝑuenire desiderani.
& nos eadem gaudia a se¬
pacere docuit. & nobis pae en¬
tibus se haec daturũ esse pro¬
misit. P&ite inqͥt & dabitur
uobis. querite & inueniaeis.
pulsate & aperiaeur uobis.
Quȩ nobis sunt uerba diũi¬
ac toto corde pensanda. quia
uidelicae regnum cȩlorum
ñ ociosis & uacantibꝰ. sed pe¬
tentibus querentibus pulsan¬
tibus dandum. inueniendũ
&e aꝑiendũ esse testatur:
Pce enda gͦ ianua regni orando.
querenda recte uiuendo.
pulsanda ꝑseuerando. Non
enĩ sufficit uerbis tantũmͦ¬
dñm rogare. si ñ & iam quesi¬
erimus diligentius qualit̃
nobis sit uiuendũ. ut digni
simus imporrare quae posci¬
mus ipso attestante qui ait.
Non omĩs qui dicit michi dñe
dnẽ : intrabit in regnũ cȩloꝵ.

Expanded text:
Petite et dabitur vobis, ea minore. Si enim amicus homo surgit de lecto, et dat non amicitia, sed taedio compulsus, quanto magis dat Deus, qui sine taedio largissime donat quod tor noster ad coelestis regni gaudia nos pervenire desiderans, et nos eadem gaudia a sepetere docuit, et nobis petentibus se haec daturum esse promisit. Petite, inquit, et dabitur vobis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis. Quac toto corde pensanda, quia, videlicet, regnum coelorum non otiosis et vacantibus; sed petentibus, quaerentibus, pulsantibus dandum, inveniendum et aperiendum, esse testatur. Petenda est ergo janua regni orando, quaerenda recte vivendo, pulsanda perseverando. Non enim sufficit verbo tantummodo rogare, si non etiam quaesierimus diligentius, et qualiter nobis sit vivendum ut digni simus impetrare quae poscimus, ipso attestante qui ait: Non omnis qui dicit mihi: Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum;
Abbreviated transcription (Latin):
dare tibi. Hostiũ amici. di¬
uini est intelligentia sermo¬
nis: qd̃ sibi apłs orat aperiri
loquendum mysterium
xp̃i. clansumq est tẽpore
famis uerbi. cũ intelligentia
non datur. Q illi qͥ euangłicã
sapientiam tanquã panem
erogantes. ꝑ orbem terrȩ p̃di¬
cauerunt. pueri patris fami¬
lias. iam sunt in secreta qͥete
cũ dño: & tamen orando effi¬
eitur. ut accipiat desiderans
intellectum ab ipso dõ: & iã
sihomo desit ꝑquẽ sapientia
p̾dicetur. Et ille si ꝑseuera¬
uerit pulsans. dico uobis
& si non dabit illi surgens eoqd̃
amicus eius sit: ꝓpter impro

Expanded text:
etc. Ostium amici, divini est intelligentia sermonis, quod sibi Apostolus orat aperiri ad loquendum mysterium Christi. Clausumque est tempore famis verbi, cum intelligentia non datur. Et illi qui evangelicam sapientiam, tanquam panem erogantes, per orbem terrae praedicaverunt, pueri patrisfamilias jam sunt in secreto quietis cum Domino, et tamen orando efficitur, ut accipiant. Desiderant intellectum ab ipso Deo, etiam si homo desit per quam sapientia praedicetur. Et ille si perseveraverit pulsans, dico vobis, et si non dabit illi surgens, eo quod amicus ejus sit, propter impr
Abbreviated transcription (Latin):
mus solliciti qualiter
nos uiuere uelit. qͥd nos
facere iusserit: qui fecit
nos. Queramus dnm̃ &
confirmemur. queramus
faciem eius semꝑ. Pulsemꝰ¬
infatigabili desiderio aeter¬
nae beatitudinis aures
pu conditoris. nec deficiam᷑

Expanded text:
mus sollicite qualiter nos vivere velit, quid nos facere jusserit qui fecit nos. Quaeramus Dominum et confirmemur, quaeramus faciem ejus sempeinfatigabili desiderio aeternae beatitudinis aures pii Conditoris, nec deficiam
Abbreviated transcription (Latin):
amicus m̃s uenit de uia ad
me: & non habeo qd̾ ponam
oGaIUS ã discipulis
saluator. non modo
formã orationis. sed
de instandiam frequentiamq
tradit orandi. Amicus gͦ ad
quem media nocte uenitur
ipse d̃s intelligtuir: eui in
media tribulatione suppli¬
care. & tres panes id est intel¬
ligentiam sc̃ę trinitatis qua
p̾sentis uitae consolentur
labores. efflagitare debemiꝰ.
Amicus qͥuenit de uia: ipse
est nr̃ animus. qͥ totiens a nob̾
recedit: quotiens ad appae enda
terrena & tẽporalia foris ua¬
gatur. Redit gͦ. caelestiq ali¬
monia refici desicerat: cum
in se reũsus. suꝑna coeperit
ac spiritalia meditari. De
quo pulchre qui petierat
adiungit. non se habere qd̃
ponat ante illum. Q m̃
animae post scl̃i tenebras
dm̃ suspiranti. nil praeter
eum cogitare. nil loqui nichilq
quelib&̃ intueri. solum quod
recognouit sũme trinitatis
gudium contemplari. atq:
ad hoc plenius contuendũ
ꝑ uenire satagit.  ille deintꝰ
dicat. noli michi molestus ẽẽ:

Expanded text:
ia ad me, et non habeo quod ponam us a discipulis Salvator non modo formam orationis, sed et instantiam frequentiamque tradit orandi. Amicus ergo ad quem media nocte venitur, ipse Deus intelligitur. Cui in media tribulatione supplicare, et tres panes, id est, intelligentiam Trinitatis, qua praesentis vitae consolentur labores, efflagitare debemus. Amicus qui venit de via, ipse noster est animus, qui toties a nobis recedit, quoties ad appetenda terrena et temporalia foris vagatur. Redit vero, coelestique alimonia refici desiderat, cum in se reversus superna coeperit ac spiritalia meditari. De quo pulchre qui petierat adjungit, non se habere quod ponat ante illum. Quoniam animae post saeculi tenebras Deum suspiranti, nil praeter eum cogitare, nil loqui, nil libet intueri, solum quod recognovit summae Trinitatis gaudium contemplari, atque ad hoc plenius intuendum pervenire satagit. Et ille deintus dicat: Noli mihi molestus esse,
Abbreviated transcription (Latin):
Captis autẽ tã magnis pisci.¬
br: ascendit symon petrus. &
traxit rete interram Iam
credo quod ur̃a caritas ael
uertit : quid est quod petrꝰ¬
rete ad terram trahit Ipsi
quippe scã eccła eͦ conmissa.
ipsi specialiter. dicitur. Simon
iohannis amas me : pasce oues
meas Quod ergo post modũ
aperitur in uoce: hoc nuc
signatur moꝑe Quia igitꝰ᷑
preclicator ȩccłe. nos amun¬
li huiuus fluctib separat:
nimirum necesse est ut re-¬
te plenũ piscib petrus ad ter¬
ram ducat. Ipse enĩ pisces ad
soliclitatem littoris per trahit.
quia sc̃e p̃licationis uoce
stabilitatem aeternȩ: pat̾riȩ.
siclelib ostendit Hoc egit
uerbis. hoc epistolis. hoc agit
cotidie miraculorum signis.
Quotiẽs ꝑeum ad amorem qͥetis
aeternȩ conuertimur: quotiẽs
a terrenarum rerum tumultib
separamur. quid aliud quam
missi intra rete nclei pisces ad

Expanded text:
Captis autem tam magnis piscibCaptis autem tam magnis piscibus, ascendit Simon Petrus, et traxit rete in terram. Jam credo quod vestra Charitas vertit, quid est quod Petrus ad terram rete trahit: ipsi quippe sancta Ecclesia est commissa, ipsi specialiter dicitur: Simon Joannis, amas me? pasce oves meas. Quod ergo postmodum aperitur in voce, hoc nunc signatur in opere. Quia ergo praedicator Ecclesiae nos a mundi hujus fluctibus separat, nimirum necesse est ut rete plenum piscibus Petrus ad terram ducat. Ipse enim pisces ad soliditatem littoris pertrahit, quia sanctae praedicationis voce stabilitatem aeternae patriae fidelibus ostendit. Hoc egit verbis, hoc Epistolis, hoc agit quotidie miraculorum signis. Quoties per eum ad amorem quietis aeternae convertimur, quoties a terrenarum rerum tumultibus separamur, quid aliud quam missi intra rete fidei pisces ad
Abbreviated transcription (Latin):
capti sunt. ut retia rumpe¬
rentur: in ista autẽ & multi
capti sunt. & retia rupta non¬
uI sunt: Quis uero nesciat bonos
cdextera. & malos insinistra
sigurari : Illa ergo piscatio
inqua specialiter inqua par¬
te mitti rede debeat non
iubetur. p᷑sentem eccłam de¬
signauit. que bonos simul ac
malos colligit: Nec eligit quos
trahat. quia et quos eligere
possit ignorat Hȩc autem pis¬
catio post dñi resurrectionẽ
facta. insolam dexteram missa
quia ad uiden dxom claritatis
tius głam. sola electorum
eccła ꝑtingit. quȩ de sinistro
oꝑe nichil habebit. In illa
piscatione p᷑ multitudine pis¬
cium rumpitur rete. quia
nunc ad confessionem sidei.
etiã cum electis reprobi tanti
intrant.: qui ipsam quoq eccł.
heresib scinclant In ista uero
piscatione. & multi pisces & mag¬
ni capiuntur. & rete non rum¬
pitur. quia sancta electorũ
eccła incontinua auctoris
sui pace requiescens: nullis
iã dissensionib dilaniatur

Expanded text:
capti sunt, ut retia rumpecapti sunt, ut retia rumperentur: in ista autem et multi capti sunt, et retia rupta non sunt. Quis vero nesciat bonos in dextera, et malos in sinistra figurari? Illa ergo piscatio, in qua specialiter in quam partem mitti rete debeat non jubetur, praesentem Ecclesiam designavit quae bonos simul ac malos colligit; nec eligit quos trahat, quia et quos eligere possit ignorat: haec autem piscatio post Domini resurrectionem facta, in solam dexteram missa est, quia ad videndam claritatis ejus gloriam sola electorum Ecclesia pertinget quae de sinistro opere nihil habebit. In illa piscatione prae multitudine piscium rete rumpitur, quia nunc ad confessionem fidei, etiam cum electis reprobi tanti intrant, qui ipsam quoque Ecclesiam haeresibus scindant: in ista vero piscatione et multi pisces et magni capiuntur, et rete non rumpitur, quia sancta electorum Ecclesia in continua auctoris sui pace requiescens, nullis jam dissensionibus dilaniatur.
Abbreviated transcription (Latin):
erat. quib p̃sens corporaliter
apparebat: sed tamen ĩam se
ẽẽ cum ipsis denegat. a quoꝵ
mortali corpore carnis in mor¬
talitate distabat: Quod illic
cum ipsis positus fatetur non
se ẽe̾ cum ipsis: hoc quoq
hic situ corporis indicat. cũ
ad huc nauigantib esse se iã
inlittore demonstrat Facta
est autem discipulis piscatio¬
nis magna difficultas: ut ma¬
gistro ueniente. sieret ad mi¬
rationis magna sublimitas
Qui protinus dixt Mittite
indexterã nauigii rete: et in¬
uenietis Bis inscõ euuangłio
legitur: quia dñs iussit. ut
ad piscandum retia mitte¬
rentur. ante passioirem ui-
delicet. et post resurrectionẽ
Sed prius quam redemptor
nr᷑ pateretur et resurgeret :
mitti quielẽ rete ad piscan-¬
dum iubet. sed utrũ inlex.¬
tera an insinistra mitti de¬
buisset: non iubet Post resur¬
rectionem uero discipulis appa¬
rens : mitti rete indexteram
iubet In illa piscatione tanti

Expanded text:
erat quibus praesens corporaliter erat quibus praesens corporaliter apparebat, sed tamen jam se esse cum ipsis denegat, a quorum mortali corpore carnis immortalitate distabat. Quod illic cum ipsis positus, fatetur non se esse cum ipsis, hoc quoque hic situ corporis indicat, cum, adhuc eis navigantibus, esse se jam in littore demonstrat. 3. Facta est autem discipulis piscationis magna difficultas, ut magistro veniente fieret admirationis magna sublimitas. Qui protinus dixit: Mittite in dexteram navigii rete, et invenietis. Bis in sancto Evangelio legitur, quia Dominus jussit ut ad piscandum retia mitterdelicet et post resurrectionem. Sed priusquam Redemptor noster pateretur et resurgeret, mitti quidem rete ad piscandum jubet, sed utrum in dextram, an in sinistram mitti debuisset, non jubet: post resurrectionem vero discipulis apparens, mitti rete in dexteram navigii jubet. In illa piscatione tanti
Abbreviated transcription (Latin):
post resurrectionem suã dñs
in littore stetit : qui ante resur¬
rectionem suam corã discipłis
influctib maris ãbulauit Cui
rei ratio festine cognoscitur.
si ipsa que tunc inerat causa
pensetur Quid enĩ mare. nͥ presens
scłm signat. quod se causarum
tumultib. et undis uitȩ corrup¬
tibilis nlidit. quid ꝑsoliditatem
littoris. nisi illa perpetuitas qui¬
etis eternȩ siguratur.: Quia igitur
liscipuli ad huc fluctib mortalis
uitȩ inerant: in mari laborabant:
Quia autem redemptor noster
iã corruptionem carnis excesserat:
post resurrectionem suam in
littore stabat: Ac si ipsum resur¬
rectionis sue misterium. rebus :¬
discipłis loqueretur dicens Iam
uobis in marę non appareo: quia
uobiscũ in ꝑturbationis fluctib
non sum Hinc est quod in loco
alio post resurrertionem suam
tisclem discipulis dicit Hec
sunt uerba que locutus sum
aduos: cum ad huc essem uo¬
biscum: Neq enĩ cũ ipsis non

Expanded text:
post resurrectionem suam Dominus post resurrectionem suam Dominus in littore stetit, qui ante resurrectionem suam coram discipulis in fluctibus maris ambulavit . Cujus rei ratio festine cognoscitur, si ipsa quae tunc inerat causa pensetur. Quid enim mare nisi praesens saeculum signat, quod se causarum tumultibus et undis vitae corruptibilis illidit? Quid per soliditatem littoris 1541 nisi illa perpetuitas quietis aeternae figuratur? Quia ergo discipuli adhuc fluctibus mortalis vitae inerant, in mari laborabant. Quia autem Redemptor noster jam corruptionem carnis excesserat, post resurrectionem suam in littore stabat. Ac si ipsum resurrectionis suae mysterium rebus discipulis loqueretur, dicens: Jam vobis in mari non appareo, quia vobiscum in perturbationis fluctibus non sum. Hinc est quod alio in loco post resurrectionem suam eisdem discipulis dicit: Haec sunt verba quae locutus sum ad vos cum adhuc essem vobiscum . Neque enim cum ipsis non
Abbreviated transcription (Latin):
discretionis indicat Queri
etenĩ potest : cur petrus qui
piscator ande conuerfonem
suit : post conuersionem ad
piscationem rediit Et cum ue-¬
ritas dicat. nemo mittens ma¬
num suam mnaratrum. et aspi¬
ciens retro. aptus est regno dĩ
cur repetiit quod dereliqͥt:
Sed si uirtus discretionis ins-¬
picitur: citius uidetur. Quia
nimirum negotium quod
ante conuersionem sine pec-¬
ꝓcato extitit : hoc &iã post
conuersionem repetere culpa
non suit Nam piscatorem
petrum : matheum uero the-¬
lonearium scimus. Et post con¬
uersionem suam adpiscationẽ
petrus rediit : matheus uero
acl chelonei negotium non
resedit Quia et aliud ẽ. uictũ
ꝑpiscationẽ querere : aliud
thelonei lucris pecunias au-¬
geri. Sunt enĩ pleraq nego¬
tia que sine peccatis ȩxhibe.¬
ri: aut uix. aut nullatems
possunt: Que ergo ad peccatũ
implicant: acl hec necesse est
ut post conuersionem animus
non recurrat Queri etiã potest.
cur discipulis in mari laborantib

Expanded text:
scretionis indicat. Quaeri etenim potest cur Petrus, qui piscator ante conversionem fuit, post conversionem ad piscationem rediit; et cum Veritas dicat: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et aspiciens retro, aptus est regno Dei , cur repetiit quod dereliquit? Sed si virtus discretionis inspicitur, citius videtur quia nimirum negotium quod ante conversionem sine peccato exstitit, hoc etiam post conversionem repetere culpa non fuit. Nam piscatorem Petrum, Matthaeum vero telonearium scimus; et post conversionem suam ad piscationem Petrus rediit, Matthaeus vero ad telonei negotium non resedit , quia aliud est victum per piscationem quaerere, aliud autem telonei lucris pecunias augere. Sunt enim pleraque negotia, quae sine peccatis exhiberi aut vix aut nullatenus possunt. Quae ergo ad peccatum implicant, ad haec necesse est ut post conversionem animus non recurrat. 2. Quaeri etiam potest cur, discipulis in mari laborantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
firmat. dicendoꝑ legis¬
latorem: Propħã uobis
suscitabit đs urͣ de
sum audietis utxta
fuerit uobis: Ipsum qͦq
legale sacerdotium
tacitis ceremoniarũ
suarũ epf quasi mu¬
tis litt᷑arum figuris.
zacharias eidem gre
nascenti testimoniũ
ꝑhibae : quia nichil pror¬
sus in om̃ibus sacerdo¬
tII ueteris obseruatio¬
nibus actum uł dictũ
esse credendum est
qđ non ȩuangłii grã

Expanded text:
firmat dicendo per legisfirmat dicendo per legislatorem: Prophetam vobis suscitabit Deus vesum audietis, juxta fuerit vobis . Ipsum quoque legale sacerdotium tacitis caeremoniarum suarum typis, quasi mutis litterarum figuris, Zacharias eidem gratiae nascenti testimonium perhibet, quia nihil prorsus in omnibus sacerdotii veteris observationibus actum vel dictum esse credendum est, quod non Evangelii gr
Abbreviated transcription (Latin):
Quo nomine & totã ȩuan¬
gelice dispensationis grãm
quam predicabat. & ipsũ
specialiter dnm signat ꝑ
quem eadem gra mundo
donata est. Qui uͦ natũ
puerũ patris zachariae
nomine magis quã iohem
uocandum esse decerne¬
bant: eos ꝓfecto figurant
qͥ dñõ noua grãe munera
declarante. cuperent eũ
potius consueta sacerdo¬
T uetis edicta predica¬
re: Unde bene zacharias
memor dñi interpreta¬
tur. quia uidelic& memo¬
riam antique obseruati¬
onis quȩ utiq a dño data
est : figurate denuntiat:
Tontendebant gͦ de nomi¬
ne nati ꝓpħe. ħi qͥ conue¬
nerant & zachariam hunc
uocari satagebant: At
contra mater uerbis &
pater scriptis. qđ ioħes
magis appellandus essce
astruebant. Quia non¬
nulli cȩlestiũ sacram̃toꝵ
minꝰ periti qui inpri¬
mordiis euangelii cho¬
ruscantis carnalia adhuc
legalis sacerdotii statu¬
ta simul obseruanda
ẽẽ decernerent Quos
ꝓcerto ipsa legis doctri
quasi elisabeth de nomi¬
ne ioħis uiua uoce con¬

Expanded text:
nomine et totam evangelicae dispensationis gratiam quam praedicat, et ipsum specialiter Dominum signat, per quem eadem gratia mundo donata est. Qui vero natum puerum patris Zachariae nomine magis quam Joannem vocandum esse decernebant, eos profecto figurant qui, Domino nova gratiae munera declarante, cuperent eum potius consueta sacerdotii veteris edicta praedicare. Unde bene Zacharias Memor Domini interpretatur, quia videlicet memoriam antiquae observationis, quae utique a Domino data est, figurate denuntiat. Contendebant ergo de nomine nati prophetae hi qui convenerant, et Zachariam hunc vocari satagebant: at contra mater verbis, et pater scriptis, quia Joannes magis appellandus est, astruebant. Quia fuere nonnulli coelestium sacramentorum minus periti, qui in primordiis Evangelii coruscantis carnalia adhuc legalis sacerdotii statuta simul observanda esse decernerent, quos profecto ipsa legis doctrina quasi Elizabeth de nomine Joannis viva voce con
Abbreviated transcription (Latin):
tibi nom̃ dedit. fraterna te¬
ñ cęde fedauit: Isti sunt
qui te adhanc głam ꝓue¬
xerunt. ut sis gens scã
popłs electꝰ. ciuitas sacer¬
dotalis & rẽta: ut ꝑsacrã
beati petri sedem caput
orbis effecta. latius pre¬
sideres religione diuina
quã dominatione terre¬
na. Quãuis enĩ multis
aucta uictoriis. ius im¬
ꝑii tui terra mariq ꝓ¬
culeris: minꝰ tamen est
qd̾ tibi bellicus labor
suã humano generi nun¬

Expanded text:
tibi nomen dedit fraterna te caede foedavit. Isti sunt qui te ad hanc gloriam provexerunt, 322 ut gens sancta, populus electus, civitas sacerdotalis et regia, per sacram beati Petri sedem caput orbis effecta, latius praesideres religione divina quam dominatione terrena. Quamvis enim multis aucta victoriis jus imperii tui terra marique protuleris, minus tamen est quod tibi bellicus labor suam humano generi num
Abbreviated transcription (Latin):
uite huiꝰ occidue. ꝑcep¬
tio fierae felicitat̾is aeter¬
nȩ. Freciosa gͦ est in cons¬
pectu dnr̃i. mors scorum
eius. Nec ullo crudelita¬
tis genere destrui potest
saciamento crucis xpĩ
fundata religio: Non
minuitur ꝑsecutionibꝰ
eccła: sed augetur: Q
semꝑ dominicus ager.
segete ditiore uestitur
dum grana quȩ singula
cadunt multiplicata
nascuntur. Unde duo
ista preclara diuini¬
seminis germina. in quan¬
tam sobolem pullarunt.
urbem nr̃am purpura¬
tis longe lateq rutilan¬
tibus popłis ambierunt¬
&. quasi ex multarum
honore gemmarum con¬
serto : uno diademate
uinitꝰ nob̃ ad exemplũ
pacientiȩ. & confir mati¬
onem fidei preparato
uni uersaliter quidem
in om̃iũ scõꝵ comme¬
moratione lȩtandum
est: sed in horum excel¬
lentia patrum. merito
est exultantius glori¬
andum: Quos gra di
in tantum apicem int̾
om̃ia eccłȩ menbra pro¬
uexit : ut eos in corpore
cui caput xp̃c est quasi
geminũ consticuerit
lumen occłoꝵ: De quoꝵ

Expanded text:
occiduae, perceptio fieret felicitatis aeternae. Pretiosa est ergo in conspectu Domini mors sanctorum ejus ; nec ullo crudelitatis genere destrui potest sacramento crucis Christi fundata religio. Non minuitur persecutionibus Ecclesia, sed augetur; et semper Dominicus ager segete ditiori vestitur, 326 dum grana, quae singula cadunt, multiplicata nascuntur. Unde duo ista praeclara diviniseminis germina in quantam sobolem pullularinturbem nostram purpuratis et longe lateque rutilantibus populis ambierunt, et quasi ex multarum honore gemmarum conserto uno diademate vinitus nobis ad exemplum patientiae et confirmationem fidei praeparato, universaliter quidem in omnium sanctorum commemoratione laetandum est, sed in horum excellentia patrum merito est exsultantius gloriandum, quos gratia Dei in tantum apicem inter omnia Ecclesiae membra provexit, ut eos in corpore, cui caput est Christus , quasi geminum constituerit lumen oculorum. De quorum
Abbreviated transcription (Latin):
carnalem legis & sacer¬
dotii ueteris obseruan¬
tiam iam terminandã
ẽe docer&e: Quod enĩ
antiquatur & senescit.
ꝓpe interitum est̃ : Quid
est qđ muto patre pͥn¬
cipe uidelicoe tunc
sacerdotũ ortus est
magna ex parte ã doc¬
trina sensus spiritalis
obmutuerat: solam
litt᷑ȩ custodiam curan¬
tibꝰ ac docentibꝰ scribis
celegis peritis . immo
&e ipsis littam plerisq
in locis ꝑsuas traditio¬
neð corrumpentibus
iuxta quod eis dñs in
ȩuangelio sepius imꝓ¬
genitrice nascitur. nisi
quia lexquȩ auxilio sa¬
cerdotalis offitui. spirita¬
lem do sobolem gignere
uissa est neminem ad per¬
fectum adduxit. quia
nimirum suis cultoribꝰ
regni cȩlestis ianuas ape¬
rire non potuit : Sed
factus sub lege auctor
ipse legis sterilitatis obꝓ¬
briũ legi abstulit : qui
hanc spiritaliter intelli¬
gendam monstrauit. &
suꝑnȩ beatitudin is grãm
quȩ in euangelio nunc
apertissima lucae. in ea
iam olim prefiguratam
& quasi conceptam fuisse

Expanded text:
erdotii veteris observantiam jam terminandam esse doceret? Quod enim antiquatur et senescit, prope interitum est. Quid quod muto patre, principe videlicet tunc sacerdotum, ortus est magna ex parte a doctrina sensus spiritualis obmutuerat, solam litterae custodiam curantibus ac docentibus scribis et legisperitis, imo et ipsam litteram plerisque in locis per suas traditiones corrumpentibus, juxta quod eis Dominus in Evangelio saepius impgenitrice nascitur, nisi quia lex, quae auxilio sacerdotalis officii spiritualem Deo sobolem gignere jussa est, neminem ad perfectum adduxit, quia nimirum suis cultoribus regni coelestis januas aperire non potuit? Sed factus sub lege auctor ipse legis sterilitatis opprobrium legi abstulit, qui hanc spiritualiter intelligendam monstravit, et supernae beatitudinis gratiam, quae in Evangelio nunc apertissime lucet, in ea jam olim praefiguratam et quasi conceptam fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
nos quoq fr̃s mei nr̃o tem¬
pore sequi oportoe : & ui¬
te uidelicae nr̃e ordinem
ad exempla bonoꝵ dirigen¬
do & in proposita uitae
rectitudine ad mortem
usq ꝑsistendo. ut socui
conuersationis eorum
existentes. socii & iam
remunerationis merea¬
mur effici: hoc audem
ita ꝑfitiemus. si iuxta
hunc sacratissime lectio¬
nis tenorem & redemp¬
torem nr̃m debito affec¬
tu complectimur. &
erga ꝓximoꝵ salutem
fraterna sollicitudine
uigilamus : ipso opitulan¬
te qui hec &e nos facere
iuba. & se facta remune¬
rare pollicetur. iħu xp̃o¬

Expanded text:
nos quoque, fratres mei, nostro temnos quoque, fratres mei, nostro tempore sequi oportet, et vitae videlicet nostrae ordinem ad exempla bonorum dirigendo, et in proposita vitae rectitudine ad mortem usque persistendo, ut socii conversationis eorum existentes, socii etiam remunerationis mereamur effici. Hoc autem ita perficiemus, si juxta hujus sacratissimae lectionis tenorem, et Redemptorem nostrum debito affectu complectimur, et erga proximorum salutem fraterna sollicitudine vigilamus, ipso opitulante qui haec et nos facere jubet, et se facta remunerare pollicetur, Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
certamen certaui. cur¬
sum consum maui: fidẽ
seruaui: Monstrabat
qualiter morte clarifi¬
caturus essae dm̃: cũ
ꝓmisit: Ego enĩ iam
immolor. & tempꝰ meȩ
resolutionis instat O
quam preciosa in cons¬
pectu dñi mors scorũ
illiꝰ : qui aꝑtissime no¬
uerat. qui libera uoce
hostiam offerri Clarifica¬
uit gͦ & paulus dm̃. clari¬
ficauerunt & ceti apostoli.
qui & ipsi puro corde xpm̃
diligebant: ipsiq sincera
intentione oues xp̃i cu¬
rabant: Quod eñĩ petro
sed petro datur : ut uni¬
tas eccłȩ cõmendetur:
Pastores sunt om̃s. sed
grex unus ostenditur.
qui ab apłis omibus
tunc unanima confessi¬
one pascebatur . & de¬
inceps a successoribus
eoꝵ cõmunl cura pasci¬
tur: Quoꝵ plurimi con¬
ditorem suũ morte. om̃s
aut̃ uita sua clarificare
ꝓbantur: Non solum
autͣ maxima illa eccła
luminaria. sed & reli.¬
qua electoꝵ turba uł
uiuendo uł moriendo
dm̃ suũ quiq tẽpore
clarificat:. Quoꝵ uestigia

Expanded text:
tavi, cursum consummavi, fidem servavi . Monstravit quali morte clarificaturus esset Deum cum praemisit, Ego enim jam immolor, et tempus resolutionis meae instat. O quam pretiosa in conspectu Domini mors sancti illius, qui apertissime noverat, qui libera voce hostiam offerri. Clarificavit ergo et Paulus Deum, clarificaverunt et caeteri apostoli, quia et ipsi puro corde Christum diligebant, ipsi sincera intentione oves Christi curabant. Quod enim Petro sed primatus Petro datur, ut unitas Ecclesiae commendetur. Pastores sunt omnes, sed grex unus ostenditur, qui et ab apostolis omnibus tunc unanimi consensione pascebatur, et deinceps a successoribus eorum communi cura pascitur: quorum plurimi Conditorem suum morte, omnes autem vita sua clarificare probantur. Non solum autem maxima illa Ecclesiae luminaria, sed et reliqua electorum turba, vel vivendo, vel moriendo Deum suo quique tempore clarificat. Quorum vestigia
Abbreviated transcription (Latin):
passionibus uł morte dm̃¬
clarificauerit: Glarifica¬
uit utiq & ip̃se Testat᷑
enĩ lucas euangłista. qui
librũ actirũ apłoꝵ maxi¬
ma ex parte agones ipsi
&e labores ꝓ xpo describen¬
do cõpleuit. Testatur &¬
hoc ipse qui opus scripto¬
rum suoꝵ . quod quatu¬
ordecim epłis conclusit.
solo ut ita dixerim odore
respexit: Quicqͥd enim
ibi legeris : aut fidei ar¬
chana reuelat. aut bo¬
noꝵ oꝑum fructus osten¬
dit. aut cȩlestis regni gau¬
ipse tribulationum hoc
predicans sustinere pandit
tiones diuinę consola¬
tionis acceperit refert
aut generali exhortati¬
one quod om̃ibꝰ qͥ pie
uolunt uiuere in xp̃o
ꝑsequutiones de esse
non possint insinuat:
Testatur quantũ uita
sua dm̃ clarificauerit
cũ in uinculis positus
& adꝓpinquans passio¬

Expanded text:
passionibus, vel morte clarificaverit Deum. Clarificavit utique et ipse. Testatur enim Lucas evangelista, qui librum Actuum apostolorum maxima ex parte, agones ipsius et labores pro Christo describendo complevit: testatur hoc et ipse qui opus scriptorum suorum quod quatuordecim Epistolis conclusit, solo, ut ita dixerim, Christi odore respersit. Quidquid enim ibi legeris, aut fidei arcana revelat, aut bonorum operum fructus ostendit, aut coelestis regni gauipse tribulationum hic praedicans sustinuerit pandit,tiones divinae consolationis acceperit, refert; aut generali exhortatione, quod omnibus qui pie volunt vivere in Christo, persecutiones deesse non possunt, insinuat. Testatur quantum vita sua Deum clarificaverit, cum in vinculis positus, et appropinquans passio