comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uere illiꝰ felicitatis exꝑtes qͥd af¬
ferũt cõsolatõnis. cũ sit eis nõ
in dig̾e qmͣ ineminere p̃stanciꝰ.
que plus excruciant adepta timo¬
re amissiouis qmͣ cõcupita ad ep¬
tõnũ ardore talb bonis nõ fũt
hoĩes tom. s alunde honittĩ bñ
utẽto facuit ut ista sint ho S
sĩt gͦ in hiis u̾a solatia. s ĩ pociꝰ
nͥ u̾a uita Nam inde necesse
est fiat hõ bs̃ unde fit bonꝰ. hõie
ã boni ĩ inhac uita uidẽt᷑ p̾sta¬
re uõ ꝑua solacia Nam si pau¬
ptas angit. si luctus meitifi¬
cat. si doior corᷤ inqͥetat. si cõstͥ¬
tat exiliũ. si ulla alia calamit¬
as uexat. ad sint boͥ hõies qui
nõ solũ gand̾e cũ gaudẽtib. nͥ¬
uin ã flere cũ flentib uorunt.

Expanded text:
felicitatis expertes, quid adferunt consolationis, cum sit eis non indigere quam eminere praestantius, quae plus excruciant adepta timore amissionis quam concupita adeptionis ardore? talibus bonis non fiunt homines boni, sed aliunde boni facti bene utendo faciunt, ut ista sint bona. non sunt ergo in his uera solacia sed ibi potius, ubi uera uita. nam inde necesse est fiat homo beatus, unde fit bonus. Homines autem boni etiam in hac uita uidentur praestarenon parua solacia. nam si paupertas angit, si luctus maestificat: si dolor corporis inquietat, si contristat exilium, si ulla alia calamitas uexat, adsint boni homines, qui non solum gaudere cum gaudentibus uerum etiam flere cum flentibus norunt
Abbreviated transcription (Latin):
istam sałm in se ip̃is ⁊ in eis qͦs dili¬
guit adepti hoĩes fu̾nt. nõ pot̾i
cos dre iam beatos. hñt eñ aliqͥd
qd̾ nõ dec uelle Sed si alia nõ hãt
maiora atq meliora ⁊ utilitatis de¬
corisqͣ plemora: ad huc a beata uĩ¬
ta longe absunt. ꝑlac ne gͣ ut
suit honor ⁊ p̃tates. sane sit̃ per
hec cõsulant eis qͥ iuũ̾t sb̾ eis. nõ
Ipter hec ipã: s p̃p̃ aliud ad̾ inde fit
fastum elacõmis pompamq sr̃ fluã
petiã noxiã uanitatis nõdet Quo cͥ¬
ca si optant sͥ ac suis ⁊̃ sufficiẽciam
rerũ netessariarũ. de qua sit apłs
loqͥt᷑. est aũt q̃stus magnus pie

Expanded text:
istam salutem in se ipsis et in eis, quos diligunt, adepti homines fuerint, num poterimus eos dicere iam beatos? habent enim aliquid, quod non dedecet uelle; sed si alia non habent maiora atque meliora et utilitatis decorisque pleniora, adhuc a beata uita longe absunt. Placetne igitursuis honores et potestates? sane, si, ut per haec consulant eis, qui uiuunt sub eis, non propter haec ipsa sed propter aliud, quod inde fit fastum elationis pompamque superfluam uel etiam noxiam uanitatis, non decet. quocirca si optant sibi ac suis etiam sufficientiam rerum necessariarum, de qua sic apostolus loquitur: Est autem quaestus magnus pi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ euĩ oremꝰe sicꝰ oport nescimꝰ
Et tiustĩ ne mag̃tͥ obsit. ñ
sic̃ oport orare qmͣ nõ orare.
ita uiuerẽt. nͥ eodẽ mͦ se eẽ
iã queras qͥd sit ipã beata ui¬
ta. In qua questione młtorum¬
ph̾orum ingema ociaqr tot¬
ta sũt Qui tũ eã tanto minꝰ
in ueĩre potu̾ũt: qͣnto minꝰ¬

Expanded text:
 enim oremus, sicut oportet nescimus ; et timuisti ne magis tibi obsit, non sicut oportet orare, quam non orare. ita viverent, nisi eodem modo se esse iam quaeras, quid sit ipsa beata uita. in qua quaestione multa philosophorum ingenia otiaque contrita sunt, qui tamen eam tanto minus inuenire potuerunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ si incerta nõ eẽnt. Hec dixi.
qũ sermonẽ meũ uidua dnier
⁊ nobilis ⁊ tante familie mater
de orõne q̃sisti. ut eciã tecũ in
hac uita ꝑmonẽtib ⁊ obseqñtib
tuis te sencias desolatam Non¬
dua utiq ap̃phensa illa uita
uͭ ẽ uerũ certũq solatiũ. uͥ iiii¬

Expanded text:
iamsi incerta non essent? Haec dixi, quoniam sermonem meum uidua diues et nobilis et tantae familiae mater de oratione quaesisti, ut etiam tecum in hac uita permanentibus et obsequentibus tuis te sentias desolatam nondum utique adprehensa illa uita, ubi est uerum certumque solacium, ubi im
Abbreviated transcription (Latin):
adũ m̾itũ qͦ in et̾ntate inuat᷑. ad
illam gͦ uã uitã ꝗͣ cum deo ⁊ dedeo
siñ dubio referõda sunt. In eo qͥp¬
pe nom ip̃os diligimꝰ cideũ dili¬
gimꝰ. ⁊ ex alio p̃cepto ꝓxiios nr̃os
sicꝰ mos m ip̃ot ita u̾e diligimꝰ. si

Expanded text:
arandum meritum, quo in aeternitate uiuatur. ad illam ergo unam uitam, qua cum deo et de deo sine dubio referenda sunt. in eo quippe nosmet ipsos diligimus, si deum diligimus, et ex alio praecepto proximos nostros sicut nosmet ipsos it
Abbreviated transcription (Latin):
mortuss dicit enãgelizatũ qͦs ꝓ¬
fecto si intellex̾imꝰ d̾ de cor exi¬
erũt. Illi opinor erit de qͥb supͣ
dixit. qͥ increduli fu̾ũt indieb
noe: aut cce om̃s qͦs ap̃ inferos

Expanded text:
mortuis dicit euangelizatum. quos profecto si intellexerimus, qui de corpore exierunt, illi opinor erunt, de quibus supra dixit: Qui increduli fuerunt in diebus Noe, aut certe omnes, quos apud inferos
Abbreviated transcription (Latin):
dieb qͥbus nos hũiliatti. ãms̃
lium bonoꝵ felicitate circũflu¬
as: ut ꝑsutas in orõnib die ac
uidua est ⁊ desolata. sꝑabit in
die Quod uͦ seqͥt̾ iugilãtissiõ caue
que aũt indelitus agit. uiuens
mortua est Agit enĩ hõ inhiis.
que diligit. que pro magno appe¬
qd̾ scͥptura dicit de diuiciis. di¬
uitie si affluant nõ apponas cor¬
Non iõ te magnpẽdas ad̾ nõ
desunt ad̾ affatiui suppetunt. ad
uelut ex fonte largissiõ. t̾rene
felicitatis fluunt. Om̃ino hoc in
te despice atq contẽpue. ne hus
qͥc quͣi reqͥras p̃ter integram cor̾
ualitudinem. hec eĩ cõtẽpuẽda
nõ est ꝓp̃ necessarios usus uite
huiꝰ oñqui mor ͤ hoc induat᷑ in mor¬
taliͤ. hoc est u̾a ⁊ ꝑfecta ⁊ ppetua
sanitate. Que nõ tͣrena infmitate

Expanded text:
iliasti, annis, lium bonorum felicitate circumfluas, ut persistas in orationibus nocte ac uidua est et desolata, sperauit in die. quod uero sequitur, uigilantissime caue: Quae autem in deliciis agit, uiuens mortua est; agit enim homo in his, quae diligit, quae pro magno appequod scriptura dixit de diuitiis: Diuitiae si adfluant, ne anon ideo te magni pendas, quod non desunt, quod affatim suppetunt, quod uelut ex fonte largissimo terrenae felicitatis fluunt. omnino haec in te despice atque contemne, ne in his quicquam requiras praeter integram corporis ualitudinem. haec enim contemnenda non est propter necessarios usus uitae huius, antequam mortale hoc induatur inmortalitate, hoc est uera et perfecta et perpetua sanitate, quae non te
Abbreviated transcription (Latin):
ne fec̾itis tñcõcupistentiis. qr
gerimꝰ curã carnis. sed ad neces¬
sitatẽ salutis Nemo eĩ ũquã
cartiem suam hodio hũit. sicꝰ ip̃e
itidem dicit: Hinc est qd̾ ⁊ thimo¬
theum nimiũ sic̃ appar cor̾ casti¬
gatorẽ. ãmonet ut modito ui¬
no utat᷑ pp̃ stomachũ ⁊ ⁊ frequẽ¬
tes suas infirmnitates. Has gͦ
delicias inqͥb iudua sit agit boc
si delectatõne cordis heret atqr
hĩtat uniens mortua est młtũ¬

Expanded text:
ne feceritis in concupiscentiis, quia gerimus curam carnis sed ad necessitatem salutis. nemo enim umquam carnem suam odio habuit, sicut ipse itidem dicit. hinc est, quod et Timotheum nimium, sicut apparet, corporis castigatorem admonet, ut modico uino utatur propter stomachum et frequentes suas infirmitates. Has ergo delicias, in quibus uidua si agit, hoc est si delectatione cordis haeret atque habitat, uiuens mortua est, mu
Abbreviated transcription (Latin):
nita. abl tnortalib solaciis
frequẽtet᷑. qͥbusl itiuerantib
comitet᷑. quãtalib rerũ copia
cuiulet᷑. Nosti qͥppe ista omĩa
quã incerta siñt. ⁊ in illiꝰ ꝑmis¬

Expanded text:
ita, quibuslibet mortalibus solaciis frequentetur, quibuslibet itinerantibus comitetur. quanta libet rerum copia cumuletur. nosti quippe ista omnia, qua
Abbreviated transcription (Latin):
satis exposita. qua dcm est. nõ
tclinques aiãm meã in infeno.
Scio qͥbdam iudei morti dñi nrĩ
Mhũ xp̃i iam talem resurrecõnẽ
pstitam iustis qua lis nob̾ ĩfine

Expanded text:
posita, qua dictum est: Non derelinques animam meam in inferno. Scio quibusdam uideri morte domini Christi iam talem resurrectionem praestitam iustis, qualis nobis in fine
Abbreviated transcription (Latin):
um po̾ desolatõnẽ. Illa uita ex¬
iet aiãm nostrã de morte. ⁊
illud solatiũ oculos nr̃os a lat̾¬
mis. et qm̃ ibi iam nõ erit ulla
tẽptatõ. iõ seqͥt᷑ in eodẽ psalmo.
redes meos alapsu ꝑorro si
milla temptatõ. iã mlła oro. nõ¬
sed redditi contẽplacõ. Unde pla¬
cebo inquit dño in regione uiuo¬
rum. uͥ tũc erimꝰ. nõ in dec̾to m¬
ortuorũ uͥ ũc sumꝰ. Mortui em̃

Expanded text:
um post desolationem. illa uita eximet animam nostram de morte et illud solacium oculos nostros a lacrimis et, quoniam ibi iam non erit ulla temptatio, ideo sequitur in eodem psalmo: Pedes meos a lapsu. porro si nulla temptatio, iam nulla oratiosed redditi contemplatio; unde, Placebo, inquit, Domino in regione vivorum , ubi tunc erimus, non in deserto mortuorum, ubi nunc sumus. Mortui enim
Abbreviated transcription (Latin):
in fut᷑m. ut app̾hendant u̾ã uitã
tebes itaq p̾maiore huiꝰ u̾e uite.
⁊ desolatã te putare in hoc scło ĩ
quantalib eiis felicitate uerse¬
ris. Sam sitꝰ est illa u̾a uit̾a in
cuiꝰ cõparatõne utiꝙ. ista que mł¬
tum amat᷑ quãlib iocũda ata. ł¬
ducta sit nec uita dicẽda est. sic

Expanded text:
in futurum, ut adprehendant ueram uitam. Debes itaque prae amore huius uerae uitae etiam desolatam te reputare in hoc saeculo, in qualibet eius felicitate uerseris. nam sicut est illa uera uita, in cuius comparatione utique ista, quae multum amatur, quamlibet iucunda atque producta sit. nec uita dicenda est, sic
Abbreviated transcription (Latin):
Cui gͦ facile ẽ ut ⁊̃ diues inteet
in regnũ celorũ. inspirauit tͥ
piã sollicitudiẽm. de qua me cõ¬
sulend̾ putasti. quonãm tͥ ess
orandũ. Ille nãq cũ ⁊̃ hic ad hu
ctͣt in carne. in regnũ celoꝵ za¬
cheum diuitẽ misit. ⁊ resurret¬
tõne at ꝙ a scensione glorifitatꝰ
fecit huiꝰ seculi cõtẽptores. ⁊ si¬
nita diuiciarũ cupiditate dici

Expanded text:
cui ergo facile est, ut etiam diues intret in regnum caelorum, inspirauit tibi piam sollicitudinem, de qua me consulendum putasti, quonam modo tibi esset orandum. ille namque cum etiam hic adhuc esset in carne, in regnum caelorum Zacchaeum diuitem misit et resurrectione atque ascensione glorificatus fecit huius saeculi contemptores et finita diuitiarum
Abbreviated transcription (Latin):
tliguis mortuos qͥde cor eeier̃t
fieri eĩ potest ut mortuo s dre it
intideles ħ ẽ maiã mortuos. de
qualib dr᷑. dunͣte mortuos ut se¬
peliant mortuos suos. uiuos at
a ẽdũt in eũ: nõ frust᷑ audiẽtes.
surge qͥ tormis. ⁊ exurgẽ a mor¬
tuit᷑. ⁊ illuiãbit te̾ xͣ. De qͣlib¬

Expanded text:
us mortuos, qui de corpore exierunt. fieri enim potest. ut mortuos dixerit infideles, hoc est in anima mortuos, de qualibus dicitur: Dimitte mortuos, sepeliant mortuos suos, uiuos autem, qui credunt in eum non frustra audientes: Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis et inluminabit te
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ t̾ra uisus est. ⁊ cũ hõib cõu̾satꝰ
ł ad arguẽdos malos sicꝰ ad cham
at pͥus ip̃m adam ueorẽq eius.
ł ad cõsolandos bonos. ł ad utͦsꝙ
ãmonẽnẽdos. ut alii ad sał̾m suã
cͤderẽt. alii ad penã suã nõ cͤderẽt.
ip̃e utiq nõ incarne ẜ̾ in spũ ueĩebã.

Expanded text:
in terra visus est, et cum hominibus conversatus vel ad arguendos malos, sicut ad Cain, ac prius ad ipsum Adam uxoremque ejus; vel ad consolandos bonos, vel ad utrosque admonendos, ut alii ad salutem suam crederent, alii ad poenam suam non crederent, ipse utique non in carne, sed in spiritu veniebat,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾e uidua ẽ ⁊ desolata sꝑabit in
familie mat̾. ⁊ iõ licet uidua ñ
tũ desolata. qͦm occupau̾it cor
tuũ p̃cipueq sibi uendicau̾it or¬
andi cura. nͥ qr pͥdẽter intelli¬
gis qd̾ in hoc mũdo ⁊ in hac ui¬
ta nlła aĩa possit eẽ secura  ꝓ¬
inde qͥ t̾ eã cogitatõnẽ dedit᷑.¬

Expanded text:
uere uidua est et desolata, sperauit in familiae mater et ideo licet uidua non tamen desolata, quo modo occupauerit cor tuum praecipueque sibi uindicauerit orandi cura, nisi quia prudenter intellegis, quod in hoc mundo et in hac uita nulla anima possit esse secura. Proinde q
Abbreviated transcription (Latin):
pͣm. pp̃ qd̾ ei mors debira uide̾tur.
soluit in quo pͥceps mũdi mor
auit crear ⁊ sibi. aut si ⁊ ip̃a ĩ¬
te est eã aiscipiedo mõdauit.: ut
traducto ad nos ueĩcs te uͥgiẽ
nast̾et᷑. Si ailt aĩe nõ ex illa una
ꝓpagat᷑ ⁊ sola exead̾ caro trahit
origanale p̾catũ. ita screauit dei

Expanded text:
ium. propter quod ei mors debita uideretur — xoluit, in quo princeps mundi moreauit, crearet et sibi — aut, si et ipsa inde est, eam suscipiendo mundauit, ut sto uel traducto ad nos ueniens de uirgine nasceretur. si autem animae non ex illa una propagantur et sola ex Adam caro trahit originale
Abbreviated transcription (Latin):
prẽ. cũ inseparabłia sint oĩa oꝑa
pro pct̃is nr̃is mortuus ẽ iustꝰ pro
iniustis. ut nos adducat deo morti¬
in quo ⁊ inhus qͥ incart̾e cõclusi
erãt spiritib adueniõs p̃dicauit.

Expanded text:
Patre, cum inseparabilia sint omnia opera pro peccatis nostris mortuus est, justus pro injustis, ut nos adducat Deo, mortiin quo et iis qui in carcere conclusi erant, spiritibus adveni
Abbreviated transcription (Latin):
carne ꝓ nob̾ moriturꝰ ad̾ semelfe¬
cit. sepe antea ueniebat in spũ
ad qͦs uolebat insis eos ad monẽs
carne mortifitatꝰ. Q̃uid ẽĩ qd̾ uiui¬
ficatꝰ est spũ : nͥ ꝙd̾ eadẽ caro qua
sola su̾at mortifitatꝰ uiuificãte spi¬
uitu resurrext. nã qd̾ fu̾it aiã mor¬
ter quẽ pccͫ intrauit in mũdio.e¬

Expanded text:
carne pro nobis moriturus, quod semel fecit, saepe antea ueniebat in spiritu, ad quos uolebat, uisis eos admonens, carne mortificatus. quid est enim, quod uiuificatus est spiritu, nisi quod eadem caro, qua sola fuerat mortificatus, uiuificante spiritu resurrexit? Nam quod fuerit anima morper quem peccatum intravit in mundum, e
Abbreviated transcription (Latin):
gnelque in arche fab̾tatato aptata
sũt oostẽq ĩ octo amine que in
eadẽ archa lib̾ate sũt Qomͦ in illa
eu̾ũgłita siłitudĩe de ouili. idẽ ip̃e
xp̃c est. ꝑ pastor ⁊ ianua Nec mo¬
ueat sid inpediẽd̾ istũ intlłcm qd

Expanded text:
aptata sunt, eosdemque etiam octo animae, quae in eadem arca liberatae sunt, qup modo in illa euangelica similitudine de ouili idem ipse Christus est et pastor et ianua. Nec moueat ad impediendum istum intellectum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
one qnĩ que me moueat ꝑsꝑitit.
⁊ alia fortasse si diligentiꝰ discu¬
tiãt᷑ possũt mou̾e: ł ap̃nos eaco¬
gitãto uł qͦs dignũ ẽ ut possumꝰ
cõsulendo q̃ramꝰ. cõsidera tũne
torte totũ illd̾ qd̾ de cõclusis incar¬
cere spiritib qui in dieb noe
no ad inferos ñ ꝑtineat: s ad
illa pociꝰ tpr̃a. qͦꝵ formã ad hec
tpr̃a tnͣstulit illa qͣpe res gesta
forma fu̾at futuroꝵ ut hii qͥ cͤdt̃¬

Expanded text:
one, quoniam quae me moveant perspicis, et alia fortasse, si diligentius discutiantur, possunt movere; vel apud nos ea cogitando, vel quos dignum est et possumus consulendo, quaeramus. 15. Considera tamen ne forte totum illud quod de conclusis in carcere spiritibus, qui in diebus Noe no ad inferos non pertineat; sed ad illa potius tempora quorum formam ad haec tempora transtulit. Illa quippe res gesta forma fuerat futurorum, ut ii qui mod
Abbreviated transcription (Latin):
tatõnes cordis. ⁊ tũt laus erit
unicuiqr adeo. In hiis gͥ uite hꝰ
tenebs m qb pegͥnam᷑ a dno. quã
diu per fidẽ ambulamꝰ. nõ ꝑipẽm.
desolatam sedeb aiã xp̃iana pu¬
tare. nec desistat orare i scͥptu¬
rarũ dĩnarũ sc̃atũ sermoni. tã¬
quã luc̾ne in obscuro loco posite

Expanded text:
ones cordis et tunclaus erit unicuique a deo. In his igitur uitae huius tenebris, m quibus peregrinamur a domino, quam diu per fidem ambulamus non per speciem, desolatam se debet anima Christiana deputare, ne desistat orare et scripturarum diuinarum sanctarumquesermoni tamquam luce
Abbreviated transcription (Latin):
rendo dicis ex ĩauiti sũt inferi
om̃s ⁊ eciã a̾tũc iͥ fu̾ũt in carne
resurrexisse credẽdi sũt. aut ã
resurgentes apparu̾nt cũ dño.
ad hoc carnẽ receperũt ut mea
iudicarẽt᷑ scd̾m hoĩem. qd̾ nec
de illis uideo qͦmͦ accipi possit.
q̾ increduli su̾unt indieb noe.
Non eĩ eos incarne uixisse scͥs¬
tum est. aut credi põt iõ sulu¬
tos inferm dolores. ut qͥ inde li¬
barẽt᷑. carnẽ ad luendam penã
reciꝑent. Quid ẽ gͦ ut iudicẽt᷑¬

Expanded text:
exinaniti sunt inferi, omnes etiam, qui tunc ibi fuerunt, in carne resurrexisse credendi sunt aut, qui resurgentes apparuerunt cum domino, ad hoc carnem receperunt, ut in ea iudicarentur secundum hominem, quod nec de illis uideo quo modo accipi possit, qui increduli fuerunt in diebus Noe, non enim eos in carne uixisse scriptum est aut credi potest ideo solutos inferni dolores, ut, qui inde liberarentur, carnem ad luendam poenam reciperent. quid est ergo u t iudicent
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ Quod si fcm̃ fu̾it potu̾ũt ill
u̾ba utroq mͦ intellĩga. Ista sẽ¬
tencia de ulła falsitate cõuintit᷑.
Ad illas aũt q̃stiones qͣs añ misi¬
sti. excepta dei uisione ꝑ corꝰ ũ
de maiꝰ opꝰ. mobẽd̾ est ut potui
respondi. ⁊ ꝑ a sellũ diaconũ mi¬
si ad̾ te accepisse iam puto. In
recẽti aũt cõmonitorio tuo cui
ñc̃ tespõdi duo q̃sieras. qrũ utq
de petͥ scilic u̾bis apłi ⁊ deaiã

Expanded text:
si factum fuerit, poterunt illa uerba utroque modo intellegi; ista sententia de nulla falsitate conuincitur. ad illas autem quaestiones, quas ante misisti, excepta dei uisione per corpus, unde maius opus moliendum est, ut potui, respondi et per Asellum diaconum misi, quod te accepisse iam puto. in recenti autem commonitorio tuo, cui nunc respondi, duo quaesieras, quorum utrumque de Petri scilicet ap
Abbreviated transcription (Latin):
miror si qͥsamͣ: ad inferos eũ
descendisse asserre auderet: S
q̃a euidẽcia testimona ⁊ infm̃
cõmemiorãt ⁊ dolores nłła cã ot¬
currit cur illo credat᷑ uenisse sal¬
uatoe. nͥ ut ab eis dolorib saluo
face̾t. S utͫ om̃s quos meis inue¬
nit̃. an qͦdam qͦs illo beneficõdig¬
nos iudicauit. ad. huc reqͥro. fui¬
sse tñ eũ ap̃ ĩfer os ⁊ in eoꝵto
lorib cõstitutis hoc bñficiũ
p̾citisse nõ dubito: unde illis iꝰ¬
stis q̃ in sinu erãt abrahe. cũ
ille inferna descẽd̾et. nõdũ qͥd
cõtuliss inueni. a qͥb eũ scd̾m
beatificã p̃sentiã sue diuinta¬
tis nũquã uideo recessisse. sicꝰ
descensurꝰ . ꝓfecto igit᷑ ĩ padiso
atꝙ sinu abrahe ⁊̃ añ iã erat bea¬
tificante sapia ⁊ ap̃ inferos iudi¬
tãte poteͫ uͥciũ nõ est ullo loco
endo manens deꝰ hõ fc̃s est. hoc
est ẜ aiãm eũ fiusse ap̃ inferos
aꝑta scͥptura declarat. ⁊ ap hia¬

Expanded text:
miror si quisquam ad inferos eum miror si quisquam ad inferos eum descendisse asserere auderet. 8. Sed quia evidentia testimonia et infernum commemorant et dolores, nulla causa occurrit cur illo credatur venisse Saluator, nisi ut ab eis doloribus saluos faceret; sed utrum omnes, quos in eis inuenit, an quosdam, quos illo beneficio dignos iudicauit, adhuc requiro. fuisse tamen eum apud inferos et in eorum doloribus constitutis hoc beneficium praestitisse non dubito. unde illis iustis, qui in sinu erant Abrahae, cum ille in inferna descenderet, nondum, quid contulisset, inueni, a quibus eum secundum beatificam praesentiam suae diuinitatis numquam uideo recessisse, sicut descensurus. profecto igitur in paradiso atque in sinu Abrahae etiam ante iam erat beatificante sapientia et apud inferos iudicante potentia; ubi enim non est nullo loco endo manens deus homo factus est, hoc est secundum animam eum fuisse apud inferos aperte scriptura declarat et
Abbreviated transcription (Latin):
duo ili erant qͥs audeat dr̃e ñ ibi
fuisse patͥarthas .⁊ ꝓph̃as. qͥb in
scͥptura dei iustitie pietatisiꝑ tã
in signe testimoniũ ꝑhibet᷑: aͥd
hũs gͦ p̃stiterit. qͥ dolores soluit
infni in qͥb illi nõ fu̾ũt: nõdũ
intlli̾go p̃sertim qr ne ip̃os aͥdem
inferos uspiã scͥsturarũ in bono
appellatos potui repperire. Qd̾
si nusaraͣ in diuinis auctoritatib
legit᷑ nõ utiq sumꝰ ille abrahe
id est secrete cuiꝰdã a̾etis hĩtatõ.
aliqua pars inferoꝵ ẽẽ creden¬
da est. quãqmͣ in hũs iꝑsis tãti
magrĩ u̾b̾ uͥ ait dixisse abrahã.
inter nos ⁊ nos chaos magñu
flnam̃tũ est. satis ut opinor
appareat nõ eẽ quãdã ꝑteni
⁊ qͣsi mẽbrũ inf̾ioꝵ tãte illiꝰ
felicitatis sinum. Chaos eĩ mag¬
ea seꝑans int̾ que nõ solũ uerũ
ĩ firuiatꝰ est: qua p̃p̃ si in illũ
abrahe sinum xp̃m mortuũ
uenisse scã scͥptura dixisset.
nõ noĩato inserno eiꝰ q dolorib.

Expanded text:
duo ibi erant, quis audeat dicere non ibi fuisse patriarchas et prophetas, quibus in scriptura dei iustitiae pietatisque tam insigne testimonium perhibetur? quid his ergo praestiterit, qui dolores soluit inferni, in quibus illi non fuerunt, nondum intellego, praesertim quia ne ipsos quidem inferos uspiam scripturarum in bono appellatos potui reperire. quod si nusquam in diuinis auctoritatibus legitur, non utique sinus ille Abrahae, id est secretae cuiusdam quietis habitatio aliqua pars inferorum esse credenda est. quamquam in his ipsis tanti magistri uerbis, ubi ait dixisse Abraham: Inter nos et uos chaos magnum firmatum est, satis, ut opinor, appareat non esse quandam partem et quasi membrum inferorum tantae illius felicitatis sinum. chaos enim magea separans, inter quae non solum est, uerum etiam firmatus est? qum mortuum venisse sancta Scriptura dixisset, non nominato inferno ejusque doloribus,
Abbreviated transcription (Latin):
tam diffusaꝙ cõtempñt. ⁊ iõ illis
tũc euatuatis cart̾ib iam iꝰtũ res¬
tare iudiciũ. qͦ cõtiunates ⁊ infi¬
deles ĩ et̾no igne puniãt᷑ Nec
attẽdt qͥ ħ sentiũt. hanc excusa¬
tõnẽ here posse om̃s. qͥ ĩ pͦ resui

Expanded text:
atam diffusamque contemnunt; et ideo illis tunc euacuatis carceribus iam iustum restare iudicium. quo contumaces et infideles etiam aeterno igne puniantur. nec adtendunt, qui hoc sentiunt, hanc excusationem habere posse omnes, qui eti
Abbreviated transcription (Latin):
xpõ gͥ in carne passo. ⁊ uos eadã
sciẽtia armamini. qr qͥ passus ẽ
incarne desiit a ꝑctis. In hoc ut
iam nõ hõmi deud̾iis. sed uolũ¬
tate dei qd̾ reqͥum est ancarne
uiuat tpr̃is. Deinde addidit Suf¬
ficit eĩ pt̾itũ tempꝰ ad uolũta¬
tem hõi iõsumatũ. ambulãtes
in libidinib. ⁊ cõcupiscẽciis. ⁊
eb̾etate. cõmessatõnib. potatõ¬
nib. ⁊ illicitis ideoꝵ seruitutib
in quo stupescũt nõ cõcurr̾e uos
in eande̾ luxurie cõfusionẽ blas¬
phemãtes. q̃ reddent rõnẽ ei qͥ
paratꝰ est iudicare uiuos ⁊ mor¬
tuos huis dictis sb̾nectis: aptꝰ hoc

Expanded text:
 in carne passo et uos eadem scientia armamini, quia, qui passus est in carne, desiit a peccatis in hoc, ut iam non hominum desideriis sed uoluntate dei quod reliquum est in carne uiuat tempus; deinde addidit: Sufficit enim praeteritum tempus ad uoluntatem hominum consummatum, ambulantes in libidinibus et concupiscentiis et ebrietate, comessationibus, potationibus et inlicitis idolorum seruitutibus, in quo stupescunt non concurrere uos in eandem luxuriae confusionem blasphemantes. qui reddent rationem ei. qui paratus est iudicare uiuos et mortuos
Abbreviated transcription (Latin):
dicasse. Nisi forte dicat᷑. ⁊̃ istos
qͥ post dñi resurrectõnẽ nõdum
sibi anũciato eunͣgelio mortui st̃
siue moriũt᷑. illic ap̃ inferos au¬
dire potiusse ẜ posse. ut mic cre

Expanded text:
raedicasse, nisi forte dicatur etiam istos, qui post domini resurrectionem nondum sibi adnuntiato euangelio mortui sunt siue moriuntur, illic apud inferos audire potuisse uel posse, ut illic cred
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħ̾e ⁊ prĩarche de stirpe abrahe.
sicꝰ ipẽ retro noe ⁊ tota domꝰ eius.
que salua ftã est per aqmͣ. excep¬
to fortassis uno filio aͥ pͥea rep
cob alii fu̾unt credentes in deum.
sicꝰ iob. sicꝰ ciuitas mniue. ⁊ siqͥ
a lii sũt qui ł apparẽt insc̾pturis
uł in gn̾e hũano latent. sed eoꝵ¬
dico młta milia hõim qͥ deũ igno¬
rantes ⁊ demonium ł simłachroꝵ
cultui dediti: a tẽꝑib noe us ad
passionẽ xp̃i ex hac uita emigra¬
cͦmͦ illistõ p̾dicant. sed illis tantũ
qui in dieb noe increduli fu̾unt
cũ fab̾caret᷑ archa: aut si om̃ib p̾¬
dicauit. cur illos solꝰ petrꝰ cõme¬
morauit. p̾termissa mrtuudĩe tã
fernũ satis constat. Neq enĩ cõtͣ¬

Expanded text:
patriarchae de stirpe Abrahae, sicut ipse retro Noe et tota domus eius, quae salua facta est per aquam excepto fortassis uno filio, qui postea cob alii fuerunt credentes in deum sicut Iob, sicut ciuitas Nineue et si qui alii sunt, qui uel. apparent in scripturis uel in genere hudico multa millia hominum, qui Deum ignorantes, et daemonum vel simulacrorum cultui dediti, a temporibus Noe usque ad passionem Christi, ex hac vita emigra illis non praedicauit, sed illis tantum, qui in diebus Noe increduli fuerunt, cum fabricaretur arca? aut si omnibus praedicauit, cur illos solos Petrus commemorauit praetermissa multitudine tam fernum satis constat. neque enim contr
Abbreviated transcription (Latin):
tio quã mͥ ꝓposuisti ex epłã apłi
potri. solet nos ut te late̾ nõar¬
inferis dicta Replico gͦ tͥeandẽ
questionẽ: ut siue ip̃e pot̾is. siũc
aliquẽ qͥii possit inuen̾is. aufe¬
ras de illa atq fimas dubitatõez
meã. Q nod si pͣor potu̾o: cũ id do¬
nau̾it dñs : tibiꝙ imꝑtire ualu¬
ero nõ fraudabo dilectionẽ tuã.
Sũc qũt que me ibi moueant in¬
timabo: nt scdm̃ hec de illis u̾bis
apłicis ł ipẽ togites ł quẽ ydone¬
um repperis cõsulas Cum dixiss
xp̃m mortificatũ carne. niuifica¬
tum spũ. cõtinuo sũbiecit. meo
ipõ sꝑitibus qͥ incarte erant cõcl¬
usi adueniẽtem p̃dicasse. qͥ sp̃c
aliquando intreduli fũ̾ant. cum
tabat dei paciẽciã. in dieb noe

Expanded text:
tio, quam mihi proposuisti ex epistula apostoli Petri, solet nos, ut te latere non arinferis \' dicta. replico ergo tibi eandem quaestionem, ut, siue ipse . potueris siue aliquem, qui possit, inueneris, auferas de illa atque finias dubitationem meam. quod si prior potuero, cum id donauerit dominus, tibique inpartire ualuero, non fraudabo dilectionem tuam; nunc autem, quae me ibi moueant, intimabo, . ut secundum haec de illis uerbis apostolicis uel ipse cogites uel, quem idoneum reppereris, consulas. -Cum diiisset Christum mortificatum carne. uiuificatum spiritu, continuo subiecit in eo ipso spiritibus, qui in carcere erant conclusi, aduenientem praedicasse, qui spiritus aliquando increduli fuerant in ctabat
Abbreviated transcription (Latin):
cũ in infnũ ueniss inui dolorib
soluerẽt᷑. S qͦ nã mͦ inclłigatur
abraham in cuiꝰ siñu piũs eciã
pauꝑ ille susceptꝰ est. in illis fui¬
sse dolorib. ego q̾dẽ nõ iudeo.
explicant fortasse. qui possunt.
Solos aũt di uos. id est: abrahã.¬
memorabłis qͥetissimi fuisse.¬
qr añ qm dñs in infna destẽdet
⁊ de iis tm̃ͣ duob dc̃m fuisse illi
diuiti. inter nos ⁊ uos chaos mas

Expanded text:
cum in infernum uenisset, illis doloribus soluerentur. Sed quonam modo intellegatur Abraham, in cuius sinum pius etiam pauper ille susceptus est, in illis fuisse doloribus, ego quidem non uideo; explicant fortasse, qui possunt. solos autem duos, id est Abrahmemorabilis quietis sinu fuisse, antequam dominus in inferna descenderet, et de istis tantum duobus dictum fuisse illi diuit
Abbreviated transcription (Latin):
ut por euangłim uiuificarẽt᷑
spũ. quãuis fut̾a resurrectõne
in carne iudicandi sũt. ut per
aliquã carnis penã traseãt in
regnũ dei Quod si ita ẽ: cur
hoc ttũ de illis qͥ quondam nõ
credid̾ũt in dieb uoe. ac nõ
ĩ de cet̾is qͦs uic xp̃i uisitatõ¬

Expanded text:
ut per euangelium uiuificarentur spiritu, quamuis futura resurrectione in carne iudicandi sint, ut per aliquam carnis poenam transeant in regnum dei? quod si ita est, cur hoc tantum de illis, qui quondam non crediderunt in diebus Noe, ac non etiam de ceteris, quos
Abbreviated transcription (Latin):
porib dormier̃t uidendũ est quẽ¬
uitꝰ a mortuis. seũ in illã resur¬
ctionẽ tot p̃cessert. Qrd̾ a respõ¬
det᷑ hoc dc̃m̃ ẽẽ per anticipatõe
ut monumẽta qͥde̾ illo t̾re motu
pond̾et. resurrexisse: qmͣuis tũ
pͥor resurrexiss: qmͣuis tũc ut
ambiguitate credat᷑ ⁊ illis iustis
cõtinuo cõcessũ. ut ipõ p̃eũte in
et̾uã incorruptõnẽ atꝙ inmorta¬
litatẽ resurg̾ent. illud ad huc rei¬
tat qd̾ moueat. qͦmͦ a pecro dicipo¬
tuerit. qd utiq uerissime dc̃m ẽ.¬

Expanded text:
ribus dormierunt, videndum est quemnitus a mortuis , si eum in illa resurrectione tot praecesserunt. Quod si respondetur hoc dictum esse per anticipationem, ut monumenta quidem illo terrae motu penderet, resurrexisse autem prior resurrexisset, quamuis tunc, ut ambiguitate credatur et illis iustis continuo concessum, ut ipso praeeunte in aeternam incorruptionem atque inmortalitatem resurgerent, illud adhuc restat, quod moueat, quo modo a Petro dici potuerit — quod utique uerissime dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
primũ ne forte frust᷑ dolore iudeamͣ.
eos qͥ sine grã ista de cor̾exierũt
frustraq curã ger̾e atꝙ iustant
hortari. ut eam hõies pͥus quã mo¬
riant᷑ ꝑcipiãt ne sẽpit̾na morte
puniant᷑ Aut si illi tantũ aput
inferos inutilit̾ atq infructuose
credũt. qui euãgelio sͥ anñciato
inc cred̾e̾ uolu̾ unt. illis ã ꝓderit
cred̾e qͥ nõ hic cõtep̃serunt qd̾ au¬
dire miuime potu̾ũt. aliud seqͥt᷑
ab surdiꝰ. ut ħc nõ sit euãgeliũ
⁊ sñ ullo reatu comrẽptõ eu̾nge¬
lio ueĩr e ad inferos debent ut eis
ꝓdesse possit cũ iͥcͣdiderunt ad̾ se̾¬
tire impie uanitatis ẽ Quãobrẽ

Expanded text:
e frustra dolere uideamur eos, qui sine ista gratia de corpore exierunt, frustraque curam gerere atque instanter hortari, ut eam homines, priusquam moriantur, percipiant, ne sempiterna morte puniantur. aut, si illi tantum apud inferos inutiliter atque infructuose credunt, qui euangelio sibi adnuntiato hic credere noluerunt, illis autem proderit credere, qui non hic contempserunt, quod audire minime potuerunt, aliud sequitur absurdius, ut hic non sit euanget sine ullo reatu contempti euangelii uenire ad inferos debent, ut eis prodesse possit, cum ibi crediderint, quod sentire impiae uanitatis est. Quam ob rem
Abbreviated transcription (Latin):
uias ⁊ sepes. ⁊ cõpelle intrare.
ut impleat᷑ comꝰ mea. uide ũc
quẽ ad mod̾ de hiis qui p̾us uen̾¬
unt dcm est introduc eos Nõ
ut essẽt uires ⁊̃ cõpellendi.
proinde qͥa oportebat eiꝰ iã nirib
⁊ magnitudiẽ roborata: ⁊̃ cõpelli
hoĩes ad cõuiuium salutit et̾ue.
⁊ ad huc est locus. exi inqͥt in
miãs ⁊ sepes. ⁊ cõpelle intrare

Expanded text:
saepes et compelle intrare, ut impleatur domus mea. uide nunc, quem ad modum de his, qui prius uenerunt, dictum est: Introduc eos, non ut essent uires etiam compellendi. proinde, quia oportebat eius iam uiribus et magnitudine roborata etiam compelli homines ad conuiuium salutis aeternad iussisti, et adhuc est locus, exi, inquit, in uias et saepes et compelle intrare
Abbreviated transcription (Latin):
asserint suisse p̃dictũ. carne̾ eius
nõ indisse corrũpcionẽ. qd̾ adũrxit
m̃tũ eius : uidẽ illos utiq nõ coͣ¬
uincebat. si corꝰ eiꝰ ibi iam ñ erat.
ꝙ si ⁊ añ in recenti sua morte re¬
surrexiss nͨ caro eiũs. uidiss corr¬
uptõnem. possit nicħonimꝰ illud
monu man̾e Durũ ã uidet᷑ ut di

Expanded text:
asseruit fuisse praedictum, carnem ejus non vidisse corruptionem; et quod adjunxit mentum ejus : unde illos utique non convincebat, si corpus ejus ibi jam non erat; quia si et ante in recenti sua morte resurrexisset, nec caro ejus vidisset corruptionem, posset nihilominus illud monumentum manere. Durum autem vi
Abbreviated transcription (Latin):
nci id est octo aĩe saluc fcẽ sũt
per aquã. Deinde subiũxit ⁊ ait.
qd̾ ⁊ uos nũc simłi forma baptis¬
ma saluos fecit Mouet itaq si
ap̃ inferos dñs qñ mo̾tuus est.
in carce cõclusit sꝑitib p̾dicanit
qͥd bom soli meru̾nit. ut dñs in ĩ¬

Expanded text:
est octo animae saluae factae sunt per aquam. deinde subiunxit et ait: Quod et uos nunc simili forma baptisma saluos fecit. mouet itaque, si apud inferos dominus, quando mortuus est, in carcere conclusis spiritibus praedicauit, quid boni soli meruerint, qui tunc infi
Abbreviated transcription (Latin):
cimꝰ ẜ quẽdã modũ laudabiles
uitas : ut excerto dei cultu ñqͦ
errau̾ut colentes uana que pub¬
lice colẽda fu̾ant instituta. ⁊ cre¬
ature pociꝰ qmͣ creatori seruẽtes.
Incet̾is morib parsymonie. cõti¬
nẽcie. castitatis. sob̾etatis. mortis
pro pat̾e salute cõtẽptus seruate¬
ꝙr fidei. nõ solum ciuib uerũ ⁊
hostib imitãdoi m̾ito ꝓponãtur.
Que qͥdem oĩa qnͣ nõ refunt᷑ ad
finẽ recte ileq pietatis. s ad fas
indole añi ita delectant. ut eos
ue ł cum cet̾i̾s ab inf̾m̾ cͥciatib
lib̾ari nͥ alit̾ se hñt sensꝰ huãnus
alĩ iustiͣ cͤatoris. Que cũ ita siñt.
si om̃s inde soluit saluator. ⁊ sic̃
seqͥrens stͥpsisti exmamuit iñ¬
ferua. ut deinceps iuditiũ iam
expectaret᷑ extremũ: hec sũt q̃
in hac re nõ inui̾ito mouẽt. que
inͥ interim cogitãti solẽt occur̾e.
Quod eĩ scͥptũ est in morte ⁊p̃ĩ
ne ab eis ipẽ ten̾et᷑. p̾sertĩ qͥa se¬

Expanded text:
m quendam modum laudabiles uitas, ut excepto dei cultu, in quo errauerunt colentes uana, quae publice colenda fuerant, instituta et creaturae quam creatori potius seruientes, in ceteris moribus parsimoniae, continentiae, castitatis, sobrietatis, mortis pro patriae salute contemptus seruataeque fidei non solum ciuibus uerum et hostibus imitandi merito proponantur? quae quidem omnia, quando non referuntur ad finem rectae ueraeque pieindole animi ita delectant, ut eos ue, vel cum caeteris ab inferni cruciatibus liberari, nisi aliter se haberet sensus humanus aliter iustitia creatoris. Quae cum ita sint, si omnes inde soluit saluator et, sicut requirens scripsisti, exinaniuit inferna, ut deinceps iudicium iam expectaretur extremum, haec sunt, quae in hac re non inmerito mouent, quae mihi interim cogitantiQuod enim scriptum est in morte Christi ne ab eis ipse teneretur, praesertim quia se
Abbreviated transcription (Latin):
Nc̃ uͦ qr per młta mala ⁊ seua
que in nr̃os cõmititis. tanquã
spinis ⁊ asꝑtitate pleui estis
uos tanꝙͣ in sepib inuenimus:
⁊ intrare com pellimꝰ Qui cõpel¬
litur. quo ñ milt cogit᷑: s cũ
intͣu̾it iam uolens pascit᷑. Cohi¬
be itaq iam iniquum in pͤcatum
uenias salutare cõmĩnum¬

Expanded text:
ro, quia per multa mala et saeua, quae in nostros committitis, tamquam spinis et asperitate pleni estis, uos tamquam in saepibus inuenimus et intrare compellimus. qui compellitur. quo non uult, cogitur, sed, cum intrauerit, iam uolens pascitur. cohibe itaque iam iniquum et inpacatum uenias salutare conuiuium
Abbreviated transcription (Latin):
sisse a dño .lxx. dicipłos. ⁊ arbi¬
trio sue male atq impie disces¬
sionis fuisse ꝑmissos. cet̾isꝙ duo¬
decim̃ qͥ remansant fuisse respõ¬
sum. Nũqͥd ⁊ uos uultis ire ⁊
nõ attendis qͥa tũc pͥmũ eccã no¬
uello germine pullulabat. nõ¬
dũꝙ ĩ ea fu̾at cõplota illa ꝓph̾ia.
⁊ adorabũt eũ om̃s reges terre.
om̃s gentes seouient illi. Qutiq
quãtomagis impletur: tanto ma¬
iore utitur ecclia potestate. ut
nõ solũ imitet. sed eciã cogat
ad bonũ: hoc tũc dñs sigͣre uo¬
lebat. Qui qmuis hẽret magnã
potestatẽ. pͥus tamẽ eligit cõmẽ¬
dare hũilitatem: hoc ⁊ in illa
cõuiuii ułitudĩe satis euidenter
ostendit. ubi misit ad m̃uitatos
⁊ uenire uolu̾nt ⁊ ait seruo. exi
inplateas ⁊ uicos cuntatis: ⁊ ꝑ¬
auꝑes ⁊ debiles: ⁊ cecos ⁊ claudos
introduc huc. et ait seriuis.¬

Expanded text:
cipulos et arbitrio suae malae atque impiae discessionis fuisse permissos ceterisque duodecim, qui remanserant, fuisse responsum: Numquid et uos uultis ire? et non adtendis, quia tunc primum ecclesia nouello germine pullulabat nondumque in ea fuerat completa illa prophetia: Et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes seruient illi, quod utique quanto magis impletur, tanto maiore utitur ecclesia potestate, ut non solum inuitet, sed etiam cogat ad bonum. hoc tunc dominus significare uolebat, qui quamuis haberet magnam potestatem, prius tamen elegit commendare humilitatem. hoc et in illa conuiuii similitudine satis euidenter ostendit, ubi misit ad inuitatos et uenire noluerunt; et ait seruo: Exi in plateas et uicos ciuitatis et pauperes et debiles et caecos et claudos introduc huc. et ait seruus
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ mͥ ꝓdest. Reuota gͦ anmũ
ad sanã cõsid̾ atõ nẽ ⁊ sobam cogi¬
tatõm. adtende diligõt᷑ utͫ ad
errorẽ ⁊ impietatẽ uoceris: ⁊ pa¬
tere pro u̾itate qͣslib molestias.
Siaũt tu pociꝰ merrore atq in
imipietate uersaris. qͦ aũt uocariᷤᷤ
ut ⁊ nos ⁊ epĩ uestri tam frequẽ¬
ti num̾osoq cõuẽtu carthagĩẽm
ueniremiis. atq inter nos de ipã
dissensione ordinatissiẽ cõf̾remꝰ.
Gesta cõscͥpta sũt. nre eciã subicͥ¬
cõnes tenẽt᷑. lege uł pate̾ ut u̾
legatur. ⁊ tũc elige qͦs uolu̾s.

Expanded text:
i prodest. reuoca ergo animum ad sanam considerationem et sobriam cogitationem; adtende diligenter, utrum ad errorem et impietatem uoceris, et patere pro ueritate quaslibet molestias. si autem tu potius in errore atque in impietate uersaris, quo autem uocaris, ut et nos et episcopi uestri tam frequenti numerosoque conuentu Carthaginem ueniremus atque inter nos de ipsa dissensione ordinatissime conferremus. gesta conscripta sunt, nostrae etiam subscriptiones tenentur. lege uel patere. ut tibi leg
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tñ tu te uolens in aquã miustint
morereris. illi te uolẽtẽ de aquale¬
uau̾nt ne morereris. tu fecisti ẜ
uolũtatẽ tuã s in ꝑuitiẽ tuã.
illi cõtra uolũtatẽ tuã. s p̃p salut
tuã. Si gͦ salus ista torꝙał sic cu
dieda est: ut eciã i nolẽtib ab
eis eos diligũt seruet᷑ qnͣto mag̾
illa sꝑitalis in cuiꝰ desertõe mors
et̾na metuit᷑ qmqmͣ in ista morte
qmͣ tibi tu ipẽ infre uolinsti. nõ
solũ ad tempꝰ s ⁊̃ in et̾uũ moreris.

Expanded text:
et tamen tu te uolens in aquam misisti, ut et tamen tu te uolens in aquam misisti, ut morereris, illi te nolentem de aqua leuauerunt, ne morereris; tu fecisti secundum uoluntatem tuam sed in perniciem tuam, illi contra uoluntatem tuam sed propter salutem tuam. si ergo sastodienda est, ut etiam in nolentibus ab eis, qui eos diligunt, seruetur, quanto magis illa spiritalis, in cuius desertione mors aeterna metuitur! quamquam in ista morte, quam tibi tu ipse inferre uoluisti, non solum ad tempus sed etiam in aeternum morereris,
Abbreviated transcription (Latin):
s eciã lat̾a cius tñdẽ. ut ad tonã
disciplinã coactꝰ ⁊ domitꝰ diriga ͤ
unde ite̾ d  tu qͥde̾ pcutis eñ ur¬
ga. aĩam aũt esꝰ ub̾as a morte.
Si mala uolũtas semꝑ sue ꝑer¬
mittenda ẽ libt̾ati. qrͣ corcipiũt᷑
negligentes pastoro. ⁊ dr̃ cis . er
cram̃tõ qd̾ accepistis. s erratis
⁊ꝑitis.Non ideo uob̾ displice¬
amꝰ. qr reuocamꝰ errantes.⁊
querimꝰ ꝑditos Melius em̃ fa
uolũtatẽ dmĩ monẽtis ut uos
ad eiꝰ ouile redirecogam. qm
cõsentimꝰ uolũtati omum errã¬
tiũ. ut ꝑie uos ꝑmittamꝰ
Noli gͦ iam dic̾e ꝙ te assidue au¬
dio dite̾ sic uolo errare: sit uo¬
lo ꝑire. Melius enĩ nos hoc
Modo qd̾ te in puteũ ut more¬
reris misisti: utiqr liba uolũ̃tãt ͤ
tẽcisti. S auã trudelos eẽnt ser¬
ui dei si huic male tue uolũtati
te ꝑniterẽt . ⁊ nõ te de illa morte
libarẽt: quis eos nõ m̃ito culpar
quis nõ impios recte iudicai.

Expanded text:
onam disciplinam coactus et domitus dirigatur ? Unde idem dicit: Tu quidem percutis eum virga; animam autem ejus liberas a morte . Si mala voluntas semper suae permittenda est libertati; quare corripiuntur negligentes pastores, et dicitur eiscramento quod accepistis; sed erratis et peritis. Non ideo vobis displiceamus, quia revocamus errantes, et quaerimus perditos. Melius enim facimus voluntatem Domini monentis ut vos ad ejus ovile redire cogamus, quam consentimus uoluntati ouium errantium, ut perire uos permittamus. noli ergo iam dicere, quod te assidue audio dicere: \'Sic uolo errare. sic uolo perire\'; melius enim nos hoc Modo quod te in puteum, ut morereris, misisti, utique libera uoluntate fecisti. sed quam crudeles essent serui dei. si huic malae tuae uoluntati te permitterent et non te de illa morte liberarent! quia eos non merito culparet? quis non impios recte iudicaret?
Abbreviated transcription (Latin):
ut ardeam. Quod aũt seqͥt᷑ inde
sicaritatẽ nõ habeã nich mͥ ꝓdest.
Ad istã caritatẽ uocaris. ab ista
caritate ꝑ ir̃e ñ sineris. ⁊ puras
t᷑ aliqͥd ꝓtesse. site ipẽ p̃cipites

Expanded text:
t ardeam. Quod autem sequitur, uide: Si caritatem non habeam, nihil mihi prodest. ad istam caritatem uocaris, ab ista caritate perire non sineris et putas tibi aliquid prodesse, si te « ipse praecipites
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ idem petrus exꝑduit. ł euis¬
den petͥ illis u̾bis. qͥb eum asserit
soluisse inferni dolores. inqͥb impo¬
ssiblie erat eũ teneri. Quis gͦ nisi
infide uis̃ negau̾it fuisse aput infe¬
ros xp̃m. qui se mouet quẽ ad mod̾
accipiend̾ sit in f̾n̾iab illo solutos
si cathenas soluiss ꝗͥ̾b fu̾at alligatꝰ.
facille est intollige̾. sic eos solutos.
quẽ ad mod̾ solui possũt laquei uenã¬
ciuiii. ne teneãt. nõ qr tenuerũt. po¬
tost ⁊ sic: ut eos dolores eũ soluisse
credamꝰ. qͥb teneri ipẽ nõ potat. s
qͥb alii tenebant᷑ qͦs ille nou̾at libͤ¬
andos. uerũ aui nã isti siñt teme¬
rari umc̾ diffinire Si eĩ om̃s oĩ¬
no dix̾imt᷑ tũc ẽẽ lib̾tos qͥ illic ĩ¬
uenti sũt. quis nõ gratulet᷑ si h̾

Expanded text:
 idem Petrus exponit, uel eiusdem Petri illis uerbis, quibus eum adserit soluisse inferni dolores, in quibus inpossibile erat eum teneri. quis ergo nisi infidelis negauerit fuisse apud inferos Christum? quod si mouet, quem ad modum accipiendum sit inferni ab illo solutos si catenas soluisset, quibus fuerat alligatus —, facile est intellegere sic eos solutos, quem ad modum solui possunt laquei uenantium, ne teneant, non quia tenuerunt; potest et sic, ut eos dolores eum soluisse credamus, quibus teneri ipse non poterat, sed quibus alii tenebantur, quos ille nouerat liberandos. Verum quinam isti sint, temerarium est definire. si enim omnes omnino dixerimus tunc esse liberatos, qui illic inuenti sunt, quis n
Abbreviated transcription (Latin):
dũ dicat scͥptura. qd̾ tͣdat q̾sꝙ sũ
corꝰ ut ardeat. ñ utiq ut ip̃e se in
ignẽ miitat qnͣ perseqͣnte̾ patit᷑
umitũ. s qñ ei p̃ponit᷑ ut aut ma¬
li aliqͥd faciat. aut mali aliqͥd pa¬
ciat᷑. eligat᷑ potiꝰ ñ fac̾e̾ malagͣ
nõ pati mala. Atq ita corꝰ suũ
rdat in potei suã int̾fectoris. sicꝰ
tros ili uiri focͥũt qui aureã sta¬
tuã ꝯtogebãt᷑ adorare. ⁊ nͥ fac̾et
minabat᷑ eis ille qͥ cogebat cami¬

Expanded text:
dum dicat Scriptura, quod tradat quisque suum corpus ut ardeat. Non utique ut ipse se in ignem mittat, quando persequentem patitur inimicum; sed quando ei proponitur ut aut mali aliquid faciat, aut mali aliquid patiatur, eligat non facere mala quam non pati mala: atque ita corpus suum tradat in potestatem interfectoris, sicut tres illi viri fecerunt qui auream statuam cogebantur adorare, et nisi facerent, minabatur eis ille q
Abbreviated transcription (Latin):
Ne forte fieri possit ut adĩ¬
uante dño cõcordes conatꝰ. ⁊ orõ¬
nes ur̃as tãta deformitas atq
impietas afritanarũ regionũ
de nostͣs t̾ris incipiat aboleri si
nõ credis post distessũ militũmue
uelle ag̾e post docoissimi militũtu
rescͥbe. Si enĩ ego pͥsente milite
litt᷑us mear leg̾e pplo uolu̾o ꝓlata
epła mea demobit me fidei uiolato
inspirare dignatꝰ est. E p̃s m̃s be¬
iuolentie tue fortasse pociꝰ lr̃as
mislas sieẽ pͤsens: aut ego illoł
iũbente ł puuttente stͥ pfissem.
S illo ab sente. cũ diatoni reba¬
ptizatio recens eẽ dr̃ trigeste̾ accõ¬
nem ipãm dilectionẽ nõ passus
stĩ. de frat̾na ⁊ u̾a morte acerbis
dilectissiẽ frater explicit epła

Expanded text:
ne forte fiere possit, ut adiuuante domino concordes conatus et orationes nostras tanta deformitas atque impietas Africanarum regionum de nostris terris incipiat aboleri. si non credis post discessum militum me uelle agere, post discessum militum tu rescribe. si enim ego praesente milite litteras meas legere populo uoluero, prolata epistula mea demonstrabit me fidei uiolatorinspirare dignatus est. Episcopus meus beniuolentiae tuae fortasse potius litteras misisjubente vel permittente scripsissem. Sed illo absente cum diaconi rebaptizatio recens esse dicitur, frigescere actionem ipsam dilatione non passus sum, de fraterna et vera morte acerbissdilectissime frater. EPISTOLA
Abbreviated transcription (Latin):
stolam tuã uelle recitare: qd̾ iõ sc̾ͥpsi
notum id poꝰea facem qd̾ me nõ sꝑares
eẽ facturũ offendem car i ͫ ⁊ iustam
de me ap̃ cõmunes amitos q̃relam
depon̾es Ꝙid gͦ te impediat ad res¬
c̾bend̾ uõ iudeo. Si eĩ rebaptizas.
nich̾ ẽ qd̾ hõies de tuo tollegio for¬
mides. cũ id te rescͥpseris fate̾. qd̾
te ili face̾ ⁊̃ si nolles iuberẽt. Cũ
aũt id qnͣtis potu̾is dotum̃tis faciẽd̾¬
eẽ defend̾is: nõ solũ nõ suscẽsebunt.
s eciã p̾dicabũt. Si aũt nõ rebapti¬
mine.arripe queso te. nõ cuiꝰ quã hõis
uerearis. aut exhorreas potestatẽ.
Transit honor hħꝰ scłi. trãsit ambitõ.
infut᷑o xͥ iudicio nec ab si de gradate
nec cathedre uelate. nͨ sc̃imonialiũ¬
lebũt᷑ ad defensionẽ ubi teꝑit attu¬
sare cõsciẽtia ⁊ tõsciẽtiarũ arbiter
iudicare. Que hic honorãt ĩ in hono
honori nrõ exhibent᷑. defendẽt᷑ forte
malam Quod gͦ tam pio. ⁊ tã religi¬

Expanded text:
le recitare. quod ideo scripsi, ne, cum id postea facerem, quod me non sperares esse facturum, offenderem caritatem et iustam de me apud communes amicos querelam deponeres. quid ergo te impediat ad rescribendum, non uideo. si enim rebaptizas, nihil est quod homines de tuo collegio formides, cum id te rescripseris facere, quod te illi facere, etiam si nolles, iuberent. cum autem id quantis potueris doesse defenderis, non solum non succensebunt, sed etiam praedicabunt. Si autem non rebaptimine, arripe, quaeso te; non cujusquam hominis, verearis, aut exhorreas potestatem. Transit honor hujus saeculi, transit ambitio. In futuro Christi judicio, nec absidae gradatae, nec cathedrae velatae, nec sanctimonialiuebuntur ad defensionem, ubi coeperit accusare conscientia et conscientiarum arbiter iudicare. quae hic honorant, ibi oneranhonori nostro exhibentur, defendentur forte malam. Quod ergo tam pio et tam religi
Abbreviated transcription (Latin):
xi cogñt᷑ ad bonũ: attende gͦ qdͣ
cõ adare nõ uis. Ideo uolũtas to
miscd̾iter impendit᷑  ut mala uo¬
luntas hõis dirigat᷑. Nam quis
nesciat nec dõpnari hoĩem nͥ u̾ito
malae uolutatis. nec libari nͥ lonã
hu̾it uolũtatẽ. nõ tñ ideo aui dili¬
gunt᷑. male sue uolũtati impune
⁊ crudelit̾ ꝑmittendi sũt. s u̾ po¬
testas dat᷑ ⁊ amalo ꝓhibendi tad
honũ cogendi. Nam si uolũtas
mala sẽs sue ꝑmittẽda ẽ librati
qͣre urłite recusantes ⁊ murimu
tam duris flagellis a malo ꝓhrr¬
bebant᷑. ⁊ ad t̾ra ꝓmissiomi cõpel¬
lebant᷑: si uolũtas mala sue ꝑmit̾¬
ꝓmissus uti possim̃a uolũtate. qͣ
perseq̃ bat᷑ octam. s pro stͣtus ẽ
ut execaret᷑ ⁊ cecatus ut muta¬
retur. mutatꝰ ut mitt̾et᷑ missus
ut qͣlia fec̾at merrore. tana ꝓ
u̾itate patet᷑. Si uolũtas mãia
sẽper sue ꝑmittenda est libtati.¬

Expanded text:
dixi, coguntur ad bonum? adtende ergo, quod considerare non uis. ideo uoluntas bona misericorditer inpenditur, ut mala uoluntas hominis dirigatur. nam quis nesciat nec damnari hominem nisi merito malae uoluntatis nec liberari, nisi bonam habuerit uoluntatem? non tamen ideo, qui diliguntur, malae suae uoluntati impune et crudeliter permittendi sunt, sed, ubi potestas datur, et a malo prohibendi et ad bonum cogendi. Nam si uoluntas mala semper suae permittenda est libertati, quare Israhelitae recusantes et murmurantes tam duris flagellis a malo prohibebantur et ad terram promissionis compellebantur? si uoluntas mala semmissus uti pessima voluntate, qua persequebatur Ecclesiam? Sed prostratus est ut excaecaretur, excaecatus ut mutaretur, mutatus ut mitteretur, missus ut qualia fecerat in errore talia pro veritate pateretur. Si voluntas mala semper pe
Abbreviated transcription (Latin):
pifit. et tñ tam młti ut ep̃atũ sus¬
cipiant tenẽt᷑ muiti. ꝓdutũt᷑ in cl¬
udũtur. custodiũtur. patũt᷑ tãta
que nolũt: donec eis adsit uolũ¬
tas suscipic̾di opis toni. Quãto ma¬
gis uos ab errore ꝑitõ inquo nob̾
inimici estis. trahendi estio. ⁊ ꝑdu¬
cendi ad u̾itatẽ ł cognoscedã ułe
ligendam: nõ solum ut honorẽ sa¬
lub̾ter hẽatis: s ⁊̃ ne pessime ꝑ¬

Expanded text:
ut episcopatum suscipiant, tenentur inuiti, perducuntur, includuntur, custodiuntur, patiuntur tanta, quae nolunt, donec eis adsit uoluntas suscipiendi operis boni; quanto magis uos ab errore pernicioso, in quo uobis inimici estis, trahendi estis et perducendi ad ueritatem uel cognoscendam uel eligendam, non solum ut honorem salubriter habeatis, sed etiam ne pessime
Abbreviated transcription (Latin):
nam ipẽ perexi ⁊ eũ qͥte miserũ
uidẽ nõ potui. a ꝑẽtib u̾o eiꝰ au¬
diui qd̾ ũr iam. eciã diatonꝰ ft̃s
sit. ⁊ tñ tã bene ad huc de tuo cor¬
te sencio: ut eũ rebaptizatũ ẽẽ ñ
credam Quare te fr̃ dilettissiẽ ꝑ
diuinitatẽ ⁊ hrĩanitatẽ dñi nri iħu¬

Expanded text:
 miserum uidere non potui, a parentibus uero eius audiui, quod uester iam etiam diaconus factus sit. et tamen tam bene adhuc de tuo corde sentio, ut eum rebaptizatum esse non credam. Quare te, frater dilectissime, per diuinitatem et humanitatem domini