comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bono Un abona &s meda
ediscernit: altere soleo quao
bona sunt cernit: Er go una
bona est. secl adhucmisent
altere melior &ibeathe. Istor
significata est perdpostolum
p&rum illa ꝑ iohaunem:¬
pota igitur ist& usque inhu¬
iust & scłi finem & illic in ue¬
nit finem. Differtur illa
conplenda posthuius sdĩfi¬
nem sed infuturo scceculoñ
hab& finem. Ideodicitur
hiuic sequereme: Deillo au¬
tem. siceum uolo manere
done cueiuam quid adte.
tumesequere: Quid enim
esthoc. quantum s apio
quantum capio. quid est
hocnisitume sequere per
imitationem perferendi
temporalia mccla. Illema¬
neat donec sempiterna
uenio redditurus bona:
Quod apertius ita dicipotest:
perfecta me sequatur actio
in formacta meae passionis
exemplo : Inchocta uero
contemplatio maneat do¬
necuenio Perficienda cum
uenero: sequitur enim xp̃m
ꝑueniens usque ad mortem
piaplenitudo pectientiae:
maneat autem donecueniat
xp̃s. Tunc manifestcenda
plenitudo scientiue: hic
quippetolerantur malahuiꝰ

Expanded text:
bono; una bona et mala bono; una bona et mala discernit, altera quae sola bona sunt cernit: ergo una bona est, sed adhuc misera; altera melior et beata. Ista significata est per apostolum Petrum, illa Tota hic agitur ista usque in hujus saeculi finem, et illic invenit finem; differtur illa complenda post hujus saeculi finem, sed in futuro saeculo non habet finem. Ideo dicitur huic Sequere me; de illo autem: Si eum volo manere donec veniam, quid ad te? tu me sequere. Quid enim et hoc, quantum sapio, quantum capio, quid est hoc, nisi Tu me sequere per imitationem perferendi temporalia mala; ille maneat donec sempiterna venio redditurus bona? Quod apertius ita dici potest: Perfecta me sequatur actio, informata meae passionis exemplo, inchoata vero contemplatio maneat donec venio, perficienda cum venero. Sequitur enim Christum perveniens usque ad mortem pia plenitudo patientiae; manet autem donec veniat Christus, tunc manifestanda plenitudo scientiae. Hic quippe tolerantur mala hujus
Abbreviated transcription (Latin):
infide. altert inspecie: una
intempore peregrinationir
altero in&ernitate mansio¬
nis: Vnam labore altera
in requie : Vnccinuia alte¬
rocin peitria: Un amoperetio¬
nis alterae in mercede con¬
templactionis : Vnac dedi¬
nat amalo & faccit bonum
altera nullum hab& a quo
declin& malũ. & magnum
hab& quod fruatur bono:
Vneccum hoste pugna&: alte¬
ro sine boste regncat: Un a
fortis est in aduersis alterae
nihil sentit aduersi: Un ce
carnala libiclines frenaa:
alterc spiritlibus delecta¬
tionibus ueccat: Vin a est
uin cendicurte sollicita. al¬
terciuctoriue p acesecure:
Vnac intemptationibus adiu¬
udetur. alteroe sineullar
temptactione in ipso adiuto¬
rel&ctur : Vna subuenit
inligenti alterc ibi est
ubinullum inuenit indigen¬
tem: Uina alienae pec̾cata
ut sua sibi ignoscatur ignos¬
cit altent nec patitur qđ
ignosco& nec facit quod sibi
poscit ignosci : Vna flagel¬
lactur malis ne extolla¬
tur inbonis: Alteroe tanta
plenitudine groctiue canr

Expanded text:
in fide, altera in specie; una in fide, altera in specie; una in tempore peregrinationis, altera in aeternitate mansionis; una in labore, altera in requie; una in via, altera in patria; una in opere actionis, altera in mercede contemplationis; una declinat a malo et facit bonum, altera nullum habet a quo declinet malum, et magnum habet quo fruatur bonum; una cum hoste pugnat, altera sine hoste regnat; una fortis est in adversis, altera nihil sentit adversi; una carnales libidines frenat, altera spiritualibus delectationibus vacat; una est vincendi cura sollicita, altera victoriae pace secura; una in tentationibus adjuvatur, altera sine ulla tentatione in ipso adjutore laetatur; una subvenit indigenti, altera ibi est ubi nullum invenit indigentem; una aliena peccata ut sua sibi ignoscantur ignoscit, altera nec patitur quod ignoscat, nec facit quod sibi poscat ignosci; una flagellatur malis, ne extollatur in bonis, altera tanta plenitudine gratiae caret
Abbreviated transcription (Latin):
tum quippe aliud nemo poti
quae fundatur in xp̃o clauesab
eo regni caelorum accepitinp&ro
Idest potestatem soluendi ligan¬
dique peccata: Quodest
enimꝑ proprietatem inxpõ eode¬
sia. hocest ꝑsignificationem
p&rus in petđa: quec signifi¬
catione intellegitur  xps
p&ra po&rus ecclesia: Haec
igitur ecdesia quam signifi¬
cabat porrus quecm diũ de¬
git inmalis amando & sequen¬
do xpm̃: libercturamalis ma¬
gis autem sequitur in eis quicer¬
tant proueritate usque achnor¬
tem: sȩdunitate dicitur seque¬
reme : Pro quec uniuersitate
passus estapt̃. De quodicit
idem p&irus: Xpr̃ pronobis
passus est relinquens nobis
exemplum ut requamur ues¬
tigia eius Ecce ꝑꝑter quod
ei elictum est: sequere me: est
autem aliecuito in mortedis q̃
non est in malis ubi feccie ad fcc¬
ciem indemus. quod hic per
speculum & in enigmate uid&:
quando multum in conspicienda
ueritate proficitur: Quar
itaque uitas sibi diuinitus pre¬
dicatas & conmendltas nouit
eclesia Querum estuna

Expanded text:
um quippe aliud nemo potesquae fundatur in Christo, claves ab eo regni coelorum accepit in Petro, id est, potestatem, solvendi ligandique peccata. Quod est enim per proprietatem in Christo Ecclesia, hoc est, per significationem Petrus in petra, qua significatione intelligitur Christus petra, Petrus Ecclesia. Haec igitur Ecclesia, quam significabat Petrus, quandiu degit in malis, amando et sequendo Christum, liberatur a malis. Magis autem sequitur in eis, qui certant pro veritate usque ad mortem. Sed universitati dicitur Sequere me; pro qua universitate passus est Christus, de quo dicit idem Petrus: Christus pro nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Ecce prum est, Sequere me. Est autem alia vita immortalis, quae non est in malis: ibi facie ad faciem videbimus, quod hic per speculum et in aenigmate videtur , quando multum in conspicienda veritate proficitur. Duas itaque vitas sibi divinitus praedicatas et commendatas novit Ecclesia, quarum est una
Abbreviated transcription (Latin):
Angeli leccrimar prohibebent:¬
Si ibs quid deliuel quac̃ futurum
quod dẽ modo gatudiũ mntiebant :
eos putdans in terrogdesse nescien¬
tes : cacusas prodidit laccrimarũ
nime. a toto partem significdons:
ma caro Erucifixum tdem̃
& sepultũ cũ solaxeis sepulta sit
caro ÷ &nescio inquit ubipo¬
suerunt cum: Hȩc ente causa
ma iordoloris quia nesciebat quo
ir& ad consolandũ dolorem, sed
hontiaomuenerat᷑ qui dad quodnũ¬
natũ quod ae modo fueret abdenge¬
lis flere prohibentibus gecudiũm
succeder& fl&ib : Denique cum
haecdixiss& conuersa est retror¬
sciebat᷑ quidihs̃ ẽ: Dicitenhs̃

Expanded text:
as prohibebant:as prohibebant: ubi quid aliud quam futurum quodammodo gaudium nuntiabant? eos putans interrogasse nescientes, causas prodit lacrymarum. oto partem significans; et caro, crucifixum tamen et sepultum, cum sola ejus sepulta sit caro. Et nescio, inquit, ubi posuerunt eum. Haec erat causa major doloris, quia nesciebat quo iret ad consolandum dolorem. Sed hora jam venerat qua id quod nuntiatum quodammodo fuerat ab angelis flere prohibentibus, gaudium succederet fletibus. 2. Denique « haec cum dixisset, conversa est retrorsciebat
Abbreviated transcription (Latin):
bot: Te nebo& itecque ad monu¬
medũ iam doloriste mulierem
Dum ergo fler& inclinccuit se
& pros pexit in monumenum
Quurho fecerit nescio : non enĩ
nes ciebo& nonibiesseiam quem
que rebo&.: quando quidem in¬
de sublatum & discipulis ipsoc
nuntiauer& & illi ad monumen¬
tũ uenerant: & non solum in¬
tuendo sed &icm intrrendo cor¬
pur dnĩ quesierant. necinuene¬
ista cũ fler& rursus in monum̃
oculis feccile putabatesrecre¬
dendum: An potius liuino
instinctu in animo eius effectũa
ut prospicer&: Pros pexxitenĩ
& uiditduor angellos in adbisse¬
dentes unumꝰ ced caput &unũ
cadpedes ubi positum fuente cor¬
purihũ. Quidẽ quodunur ad
coput ad pedes alter sed ebeo :
Anqm̃ qui grece angelidicunt᷑
latini sientnuntii isto modo xp̃ĩ
euangeliũ ueliit & capite usque
adpedes ab initio usque in finẽ
significatbant esrenuntiandum
Sicunteiilli : Mulier quidplo¬
rosͦ Diciteis quiactulerua
dnm̃ meũ &nescio ub posuer᷑

Expanded text:
bat. Tenebat itaque ad monubat. Tenebat itaque ad monumentum jam dolor iste mulierem. Dum ergo fleret, inclinavit se, et prospexit in monumentum. Cur hoc fecerit, nescio; non enim nesciebat non ibi esse jam quem quaerebat, quando quidem inde sublatum et discipulis ipsa nuntiaverat, et illi ad monumentum venerant, et non solum intuendo, sed etiam intrando corpus Domini quaesierant, nec inveneista cum fleret, rursus in monumenoculis facile putabat esse credendum? An potius divino instinctu in animo ejus effectum est ut prospiceret? Prospexit enim: Et vidit duos angelos in albis sedentes, unum ad caput, et unum ad pedes, ubi positum fuerat corpus Jesu. Quid est quod unus ad caput, et ad pedes alter sedebat? An, quoniam qui graece Angeli dicuntur, latine sunt nuntii, isto modo Christi Evangelium velut a capite usque ad pedes, ab initio usque in finem significabant esse nuntiandum? Dicunt ei illi: Mulier, quid ploras? Dicit eis: Quia tulerunt Dom
Abbreviated transcription (Latin):
dño audiebant. quamuir aper¬
tisime dicer&ur consudine
audiendi e billo panebolas ẽ
intellegebant: & celiquid aliud
eum significore credebaał. sed
eti quoe sequuntur: in sermonem
aliũ diffenemus. Explacri¬
Pe coquodelicit abieruntergo iterũ ad
dnm̃ demonumento
discipulis eius p&ro
nuntia uer maria magdolencce
qui illiuenientes inuenerunt sola
lintecamina. quibus corpus fuero
in uolutũ. & quidadiud credere
potuerunt nisi quodilla dixe¬
socuꝰ quod &iccm ipseo credidera
Aierun tergo iterũ ad rem&ũpsos
discipuli ⁊destubi habitabent
&unde ad monumentũ cucurre¬
stent: Mocria autem stabat ad
monumentũ fonts plostens : Vi¬
ris enim redeuntibus infirmio¬
rẽ sexũ in eodem loco fortior
figeba affectus. Noculi quid nm̃
quesienent & non inuenertent
lacrimis iec uoccabant amplius
dolentis quod suero& ab lactus
demonumento quoc fuerto
occisus in ligno qm̃ magistri
tanti cuiũs uitei sub trcocto
fuera nec memoria remane¬

Expanded text:
Domino audiebant, quamvis aperDomino audiebant, quamvis apertissime diceretur; consuetudine audiendi ab illo parabolas, non intelligebant, et aliquid aliud eum significare credebant. Sed ea quae sequuntur in sermonem alium differamus. TRACsequitur, Abierunt ergo iterum ad Dominum de monumento, discipulis ejus Petro nuntiaverat Maria Magdalene: quo illi venientes, invenerunt sola linteamina, quiinvolutum. Et quid aliud credere potuerunt, nisi quod illa dixerat, quod etiam ipsa crediderat? Abierunt ergo iterum ad semetipsos discipuli id est, ubi habitabant, et unde ad monumentum cucurrerant; Maria autem stabat ad monumentum foris plorans. Viris enim redeuntibus, infirmiorem sexum in eodem loco fortior figebat affectus; et oculi qui Dominum quaesierant, et non invenerant, lacrymis jam vacabant, amplius dolentes quod fuerat sublatus de monumento, quam quod fuerat occisus in ligno, quoniam magistri tanti, cujus eis vita subtracta fuerat, nec memoria remane
Abbreviated transcription (Latin):
nificant᷑ e nequa quã idputecueri
sedad alicc̃ festinemus in quibus
inmorari questioner uel obsairi¬
tatis alicuius necessitate conpel¬
limur. Nac̃ ista quae ꝑseipsa
manifestec sunt quiedsingula
&et᷑ significent querere Sraẽ
quidem clelicicaesunt : sed otiosor
quod sumus nos: Tuncergo in tront
& ille discipulus qui uenerte primꝰ
admoramientum. Prior uenit :¬
& posterior in trauit. Nequehoe
utique ueceat : sed mibi achstecñ
didit. Hic non nulli parum cod¬
tendentes puaanthoc iohannem
credidere quodiħs resurrexit:
s ed quod equitur non hoc in dicoo
Quid sibi enim uult quod stactim¬
u adiunait Non dũ enĩsciebocał
seripturtẽ quic oportebo& eum
amortuis resirigere: Noner¬
go eum credidit resurrexisse :
quẽ nes ciebo& oportere resurrere :
quid ergouidit quidcredidit
Cuditstilic& in anemonumedũ
& credidit. quod dierco mu¬
lier eũ demonumeđo sublatum
nondũ enĩ sciebant scripturem
quiacoport& eũ amortuis resur¬
gere: &ideo quando id abipso

Expanded text:
erim, sed ad alia festinamus, in quibus immorari quaestionis vel obscuritatis alicujus necessitate compellimur. Nam ista quae per seipsa manifesta sunt, quid singula etiam significent quaerere, sanctae quidem deliciae sunt, sed otiosorum, quod non sumus nos. Tunc ergo introiit et ille discipulus qui venerat primus ad monumentum. Prior venit, posterior intravit. Nec hoc utique vacat, sed mihi ad ista non didit. Hic nonnulli parum attendentes, putant hoc Joannem credidisse quod Jesus resurrexerit. Sed quod sequitur, non hoc indicat. Quid sibi enim vult quod statim adjunxit: Nondum enim sciebant Scripturam, quia oportebat eum a mortuis resurgere. Non ergo eum credidit resurrexisse, quem nesciebat oportere resurgere. Quid ergo vidit? quid credidit? Vidit scilicet inane monumentum, et credidit quod dixerat mulier, eum de monumento esse sublatum. Nondum enim sciebant Scripturam, quia oporteret eum a mortuis resurgere. Et ideo quando id ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
piscator fueroo quod nouero&r fe¬
cit siccd p̃sens illud tẽpur aliud
unde uiuer& non inuenit  sed re¬
spondebit quis picem: & quurñ
inuenit dĩ dns̃ promiserit dicens
Querite primũ regnũdĩ &iustitiõ
&hece comnia adponentur uobise
Prorsus &icc̃ sio dns quod promi
sit impleuit: Nec̃ quis alius pis¬
ces quiex ca perentur ad posuit
quino n obediud gedendus ẽ eis in¬
gersissepenuriã quec conplerent᷑
ire piscatũ nis dispositũ uolens
ex hibere mircculũ. Vt si mul& pͣ¬
dicatores euangelii sui ꝑascer&
mento quod era denumero pis¬
ciũ cõmendacturus auger&: De
quec re &ict̃ nos quo dipse
ad posuerit dicere i debemus
Dicitergo sy monpotrus: uecdopista¬
nostecũ: Excierunt & ascenderua
in neauẽ &illa nocte nihil adp̃hen¬
derunt: Mane autem icc̃fcccto
st&itihs̃ in litore non taien cog¬
nouerunt discipuli quictihs̃ estꝰ:
Sicitergo usihs : ꝓuerinũ quid¬

Expanded text:
piscator fuerat, quod noverat fepiscator fuerat, quod noverat fecit, si ad praesens illud tempus aliud unde viveret, non invenit? Sed respondebit quispiam: Et cur non invenit, cum Dominus promiserit dicens, Quaerite primum regnum et justitiam Dei, et haec omnia apponentur vobis ? Prorsus etiam sic Dominus quod itiam ejus: nam quis alius pisces qui caperentur, apposuit? Qui non ob aliud credendus est eis ingessisse penuriam qua compellerentur ire piscatum, nisi dispositum volens exhibere miraculum, ut simul et praedicatores Evangelii sui pasceret, mento quod erat de numero piscium commendaturus augeret. De qua re etiam nos quod ipse apposuerit, dicere jam debemus. 5. Dicit ergo Simon Petrus: Vado piscanos tecum et exierunt et ascenderunt in navem et illa nocte nihil prendiderunt mane autem iam facto stetit Iesus in litore non tamen cognoverunt discipuli quia Iesus est dicit ergo eis Iesus pueri numquid
Abbreviated transcription (Latin):
eucongło uiuere. Ego autem
nullius horũ usussũ  sectisigit᷑
aꝑtũ ÷ non inperatũ sed inpotes¬
tocte apostolis positũ ut aliunde
nonuiuerent nisi ex euamgelio.
R abeis quibus euaengelium prȩ¬
diccindo spiritedico semincebocã
cecrnedia meterent : Hocẽ cor¬
nis huius sustentecculũ sumeren
Rtac̃quec̃ milites aep̃ĩ stipendium
debitũ acciperent sicut a prouin¬
ciedib xpĩ. Vndeidẽ ipsemiles
egregius paculo superius dehoc
redixeros. Quis militert suis
stipendiis umquão quod cim
ipse faciebax qui aplus illirom¬
nibur labonbat : si ergo beatis
peculus ut ecqpõtestode quam
ppofecto cum to&eris euccngelii
p̃dicatoribus habeboꝵ noncũ
c&ieris ut erecur sed suostipen¬
dio militer& negenter a nomi¬
ne xpĩ poenitur dlien ces doetri¬
nas eiur quecsiuenalis offende¬
ro& alit̃ educatus artẽ quocm
non nouesto didicit. Vtdum suis
mconibus trtensigitur doctor nul¬
lur grocutr&ur auditor Quẽ¬
tomagis beatꝰ p&rus quuem

Expanded text:
o vivere: ego autem nullo horum usus sum. » Satis igitur apertum est, non imperatum, sed in potestate Apostolis positum, ut aliunde non viverent nisi ex Evangelio, et ab eis quibus Evangelium praedicando spiritualia seminabant, carnalia meterent; hoc est, carnis hujus sustentaculum sumerent, et tanquam milites Christi stipendium debitum acciperent, sicut a provincialibus Christi. Unde idem ipse miles egregius paulo superius de hac re dixerat, Quis militat suis stipendiis unquam ? Quod tamen ipse faciebat, quia plus illis omnibus laborabat. Si ergo beatus Paulus ut ea potestate, quam profecto cum caeteris Evangelii praedicatoribus habebat, non cum caeteris uteretur, sed suo stipendio militaret, ne gentes a nomine Christi penitus alienas, doctrina ejus quasi venalis offenderet, aliter educatus, artem quam non noverat didicit, ut dum suis manibus transigitur doctor, nullus gravaretur auditor; quanto magis beatus Petrus, qui jam
Abbreviated transcription (Latin):
bus euangeliũ p̃diccbax suũ uictũ
suir macnibus traensigebo&: Ibi
mecgir impl&dĩ ẽ quod eat plus
xit Nonego autem sed enatia
dĩmecũ. Ut hoc quoquẽ appoc¬
reoo dĩ gratice deputandũ quod
& commo & corpore potertaus que
V tequecesser& ab euangelio p̃di¬
coculo. neque tamen exeucenge¬
lio sicut illi sustentetret hecno
uitam: Cumid ꝑtotgenter inqui¬
bus xpĩ nom en non fuertae prophe¬
taitum Multo lactius atque fer¬
tilius seminetr&⁊ ubi ostendit
exeuangeliouiuendi hoc estuic¬
tũ hebendi non necessitotem
apostolis inpositã sed potestatẽ
dectat᷑ : Quec̃ potestatẽ cõmemo¬
ro& idẽ apostolus dicens: sinos

Expanded text:
ctum suis manibus transigebat . Ubi magis impletum est quod ait: Plus xit: Non ego autem, sed gratia Dei mecum . Ut hoc quoque appareat Dei gratiae deputandum, quod et animo et corpore poterat usque ut neque cessaret ab Evangelio praedicando, neque tamen ex Evangelio, sicut illi, sustentaret hanc vitam, cum id per tot gentes, in quibus Christi nomen non fuerat prophetarum, multo latius atque fertilius seminaret. Ubi ostendit ex Evangelio vivendi, hoc est victum habendi, non necessitatem apostolis impositam, sed potestatem datam. Quam potestatem commemorat idem Apostolus d
Abbreviated transcription (Latin):
non estscissum r&e : Hocestina¬
nũ secramentũ  mmagno iohanꝰ¬
nis eucngelio: &utuehementius
cãmendccriesur: locoultimo scrip¬
tũ: Quodergo septem dis puli
fuerunt inustet piscatione &rur
&thomas & nocthaficcel & duo
filii ⁊ ebedei & aliiduo quorum
nomina ecctemtur. Isto suo sep¬
eenario numero finẽ significcon
temporis. Vn iuersũ quippe
septem debus uoluitur tempꝰ:
Adhocꝑtin& quod manesteto

Expanded text:
st scissum rete. 6. Hoc est magnum sacramentum in magno Joannis Evangelio; et ut vehementius commendaretur, loco ultimo scriptum. Quod ergo septem discipuli fuerunt in ista piscatione, Petrus, et Thomas, et Nathanael, et duo filii Zebedaei, et alii duo quorum nomina tacentur, isti suo septenario numero finem significant temporis. Universum quippe septem diebus volvitur tempus. Ad hoc pertinet quod mane facto
Abbreviated transcription (Latin):
modũ semanifestouerit dnr̃ ad
macre tibericedis. & incaqturac
pisciũ conmendeuerit ecclesiae
socqrementũ Quolis futura est
ultina resurrectione mortuorũ
Adhocitaque conmendandũ ua¬
lere cabitror quod tecͥquac finis¬
ẽ int̃positus libri: quodẽ & &i am
secuturte nacractionis quac sipemi¬
ũ quo dei quodã modo foccer&
eminentiorẽ locũ: quȩ ncostetio in

Expanded text:
erit Dominus ad mare Tiberiadis, et in captura piscium commendaverit Ecclesiae sacramentum, qualis futura est ultima resurrectione mortuorum. Ad hoc itaque commendandum valere arbitror, quod tanquam finis interpositus est libri, quod esset etiam secuturae narrationis quasi prooemium, quod ei quodammodo faceret eminentiorem locum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ihs̃ acc&um : dixit: consum matũi
& incdinato cccpite traedidit spm̃
quis potest quecefececitita dispo¬
nere quo modo digposuit homo
iste quae passur est: sed homo
mechatordĩ &hominum homo
dequo p̃dictum legitur. & homo
omnes ꝑ quos hacec fiebeant n
cgnoscebent hominẽ dm̃ : Homo
nc̃que appocrebat. quids̃ late¬
bat : Patiebatur hae comnia
qui api parebat. &idem ipse
chsponebo haec omnia quila¬
cebat: Uidit ergo quicccon¬
sũmaatac sunt hececomnia quoce
oportebo& utfieren. ante quoc

Expanded text:
Jesus acetum, dixit: Consummatum est. Et inclinato capite, tradidit spiritum. » Quis potest quae facit, ita disponere, quomodo disposuit homo iste quae passus est? Sed homo mediator Dei et hominum; homo de quo praedictum legitur, Et homo homines per quos haec fiebant, non agnoscebant homnamque apparebat, quia Dominus latebat. Patiebatur haec omnia, qui apparebat: et idem ipse disponebat haec omnia, qui latebat. Vidit ergo, quoniam consummata sunt omnia quae oportebat ut fierent antequam
Abbreviated transcription (Latin):
dit spm̃. Quis itaadormitqua¬
douoluerit sicut ihr̃ mortu¬
us ẽ quando uoluit : Quis itacuer
tẽponit quando uoluerit sicut
secarnẽ exuit quando uolunꝰ
quis ita cumuoluerit abiit. quo¬
modo cum uoluit obiit: Quan¬
ta spertenda uel timendo po¬
testasẽ iudicantis. si ecꝓpecruit
tanta morientis s EXPLACTE

Expanded text:
dit spiritum. Quis ita dormit quando voluerit, sicut Jesus mortuus est quando voluit? Quis ita vestem deponit quando voluerit, sicut se carne exuit quando voluit? Quis ita cum voluerit abit, quomodo cum voluit obiit? Quanta speranda vel timenda potestas est judicantis, si apparuit tanta morientis? » « Poste
Abbreviated transcription (Latin):
inique spm̃ ꝑquem leaxpossit
impleri tacquac̃ septem adelitu¬
rus ad .x. Pocucissimis uerbis
in terpositis ait. Quiergo soluent
unun demandatis istis minimis &
docuerit sic homines: minimus
uocabitur inpeegno ecelorum

Expanded text:
iritum, per quem lex possit impleri, tanquam septem additurus ad decem, paucissimis verbis interpositis, ait: Qui ergo solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regno coelor
Abbreviated transcription (Latin):
intraerepotuit : quon eescente uir¬
ginitas matris in uiolata ꝓman¬
D sit   a uisi sunt ergodiccipuli
uiso chño: Oixit ergo eis iterum:
pax uobis : Iteractio confirmagor:
Ipsequippedet ꝑ proph&am pro¬
missdẽ pocce̾ suꝑ paccem sicut
misitme pacterinquit & egomit¬
touos: Ae quelẽ pactrifiliũ noui¬
mus sedhic uerba mediectoris
agnoscimus mediũ quippeos
tendit dicendo ille me & egouos:
HNoccum dixiss& : insusfłoduit&
dixiteis: Adcipite spm̃ sc̃m. In¬
sufflando signifiodant spm̃ scm̃¬

Expanded text:
intrare potuit, quo nascente virintrare potuit, quo nascente virginitas matris inviolata permansit. Gavisi sunt ergo discipuli, viso Domino. Dixit ergo eis iterum: Pax vobis. Iteratio confirmatio est; ipse quippe dat per prophetam promissam pacem super pacem . Sicut misit me Pater, inquit, et ego mitto vos. Aequalem Patri Filium novimus, sed hic verba Mediatoris agnoscimus. Medium quippe se ostendit dicendo, Ille me, et ego vos. Hoc cum dixisset, insufflavit, et dixit eis: Accipite Spiritum sanctum. Insufflando significavit Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
sic credere: quem ad modũ adhuc
secpis: Nolituum sensum hoc
usque ꝑtendere quod prote fecc¬
tus sum nec tronsir ecelillud ꝑ
quod faecteces: Quo modo enim
non catrnaditer adhuc in eum qr¬
deba&. quemsicut hominẽ flebaxꝰ
Nondum enĩ ascendiinquit ad pa¬
trẽmeũ: Ibime tanges : quecndo
Neque hic̃dixit dm̃ nrm̃ ⁊ ergo&
hic alitermeum. alit᷑urm̃ dm̃
meũ subquo & ego homosum: dm̃
urm̃ interquos. &ipsum media¬
÷ torsũ. Uenitmaride magdode¬
nece adnunticans discipulis quia
Cumess& ergo serodie illo una¬
scebbatorũ & foros essentelau¬
sece ubierdordiscipuli propter
m&um iudaeorũ Venitihr̃ &
st&it inmedio & diciteis : Pex
uobis: ERihoc cumcdixisr&: osten¬
diteis manus &c latus. Clccui
enĩ manus fixen&. Icenccalatus
biad dubitanqdum cordac scananda :
uulnerum sunt seruacta uestigido:
Moliacutem corporis ubidiuini¬
ta sere&: ostide clecusa non obsti¬
teruNł. Ille quippe non eis aptis

Expanded text:
sic credere, quemadmodum adhuc sic credere, quemadmodum adhuc sapis; noli tuum sensum huc usque pertendere quod pro te factus sum, nec transire ad illud per quod facta es. Quomodo enim non carnaliter adhuc in eum credebat, quem sicut hominem flebat? Nondum enim ascendi, inquit, ad Patrem meum: ibi me tanges, quando Neque hic dixit, Deum nostrum: ergo et hic aliter meum, aliter vestrum; Deum meum sub quo et ego homo sum, Deum vestrum inter quos et ipsum mediator sum. 4. « Venit Maria Magdalene annuntians discipulis, Quia Cum esssabbatorum et fores essent clausae ubi erant discipuli propter metum Iudaeorum venit Iesus et stetit in medio et dicit eis pax vobis et hoc cum dixisset ostendit eienim manus fixerant, lancea latus ubi ad dubitantium corda sananda, vulnerum sunt servata vestigia. Moli autem corporis ubi divinitas erat, ostia clausa non obstiterunt. Ille quippe non eis apertis
Abbreviated transcription (Latin):
ipsda maria in degnabende nacit̃e
tematheo quoð occuneritillis
accesserunt in quit : & tenuerunt
pedes eius & adontuerunt eum:
Hoc aio hanne p̃t̃missũ ẽ sedama¬
dieo uerũ dictũ : Nestd& ergo ut
ali quod in his uerbis lateat sa¬
creoentum: Quoel siue inuenide¬
mur siue inuenire minimeuddea¬
mus: In esse tamen nullomodo
dubitotre debeniur: Autergo
Nc̃ clictũẽ noli metdorgere non¬
dũ enĩ ascendia adpatremeũ : ut¬
milla femina figuner&ur ȩcele¬
side degentibus quae in xpm̃ non
credidit nisi cum a scendis s&s ad
pactrẽ: Mut sic insecrediuo luit
ihr̃ hocestsicle spiritaditer tan¬
gi quodipse&pater unum sunc¬
Eiur quippemtimis sensibur. quo¬
doc̃modo ascendit ad patrem : qui
sic ineproficerit. ut patriagnor¬
otx ȩquelẽ Aliter nonr ecte
recte creditur: Poter autem
sic credere max dride. ut compu¬
txr& inpare pactri : quodiq¬
que prohib&ur cumdiaaturei
Noli me taengere: id est noli inme

Expanded text:
ipsa Maria Magdalenipsa Maria Magdalencurrerit illis accesserunt, inquit, et tenuerunt pedes ejus et adoraverunt eum . Hoc a Joanne praetermissum est, sed a Matthaeo verum dictum. Restat ergo ut aliquod in his verbis lateat sacramentum; quod sive inveniamus, sive invenire minime valeamus, inesse tamen nullo modo dubitare debemus. Aut ergo sic dictum est, Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patremilla femina figuraretur Ecclesia de gentibus, quae in Christo non credidit, nisi cum ascendisset ad Patrem. Aut certe sic se credi voluit Jesus, hoc est, sic se specialiter tangi, quod ipse est et Pater unum sinEjus quippe intimis sensibus quodammodo ascendit ad Patrem, qui sic in eo profecerit ut Patri agnoscat aequalem: aliter non recte eum creditur. Poterat autem sic credere Maria, ut eum putaret imparem Patri, quod utique prohibetur cum ei dicitur, Noli me tangere: id est, Noli in me
Abbreviated transcription (Latin):
cam: ucpulus in succ. Vt adeius
cure m quicquid eiess& necessac¬
ium ꝑtiner&. sus cepitergo eã
in sua non p̃dica quece null& pro¬
priepossidebeat sed officia quae
propria clispenscitione ex sequen¬
da curtebat: Dem de subiungit.
Nostecisciens ihs̃ quiac omnia con¬
sum mata sunt. ut consum ma.¬
r&ur scripturte. Dicit: sitio : Vas

Expanded text:
eam discipulus in sua, ut ad ejus eam discipulus in sua, ut ad ejus curam quidquid ei esset necessarium pertineret? Suscin sua, non praedia, quae nulla proprie possidebat, sed officia, quae propria dispensatione exsequenda curabat. Deinde subjungit: Postea sciens Jesus quia omnia consummata sunt, ut consummaretur Scri
Abbreviated transcription (Latin):
accipi&& in hocsdõ centiestantũ:
habebat ergodiscipulus centupli¬
citer plurae quamdimisero&
inque susciper & eius matrem
qui illa donacuero&: sed in illa
soci&ate beatus iohannes re¬
cepeso& centuplum ubi nemo
dicebat aliquid suum. sederta
illis omnia communia sicut
in apostolorum actibus scriptum :
Sicenim apostolierent quosini¬
hil habentes & omnia possi den¬
tes: Quomodo ergo matrem
magisitri & dnĩ sui discipulus
& focmulus accepit in suoc.
ubi abquid suum nemodicebat:
Anquiacpaculo postineolem
brolegitur Quot quot enim
possesores p̃diorum uel do mo
eraent uendentes ad ferebant
p̃cia eorum & ponebant ante pe¬
des apostolorum. Distribue¬
bectur autem unicuique. sicut¬
cui que opus er& : Intellegendũ
estsic distributum fuisse huic
discipulo quod opus ero& ut
illic &icem beatae mariae tã¬
quac̃ matris eius portio poner
mogis que sic debenius accipereqđ
ditumest. Exillahorte suscepit

Expanded text:
accipiet in hoc saeculo centies tantum . accipiet in hoc saeculo centies tantum . Habebat ergo ille discipulus centupliciter plura quam dimiserat, in quae susciperet ejus matrem qui illa donaverat. Sed in ea societate beatus Joannes receperat centuplum, ubi nemo dicebat aliquid suum, sed erant illis omnia communia; sicut in Apostolorum Actibus scriptum est. Sic enim Apostoli erant, quasi nihil habentes, et omnia possidentes . Quomodo ergo matrem magistri et Domini sui discipulus et famulus accepit in sua, ubi aliquid suum nemo dicebat? An quia paulo post in eodem libro legitur, Quotquot enim possessores praediorum vel domorum erant, vendentes afferebant pretia eorum, et ponebant ad pedes Apostolorum: distribuebatur autem unicuique prout opus erat , intelligendum est sic distributum fuisse huic discipulo quod opus erat, ut illic etiam beatae Mariae tanquam matris ejus portio poneretur; magisque sic debemus accipere quod dictum est, Ex illa hora suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
quisest : Respondit ihĩ Ille est
cuimi tinctum panem porrȩxero :¬
& cumintinexir& paenem : dedit
uidae symonis star iothis: & post
panem ÷ tunc in troiuit muillum
sactanas. Exprenus esttreditor
uudotae sunit latebrae tenebntrũ
bonum est quodaccepit sed ma¬
lonio accepit. quama lebortitir
bonũ malus accepit. Uerũ deisto
pane tincto qui porrectus ẽ fic¬
to & dehis quȩ sequuntur mul¬
ta dicenda sunt qͥbus necessa¬
riũ .ẽ. plus temporis quã nunc
habemus iã inistius fine ser¬

Expanded text:
quis est? Respondit Jesus: Ille est quis est? Respondit Jesus: Ille est cui intinctum panem porrexero; cum intinxisset panem, dedit Judae Simonis Iscariotae. Et post panem, tunc introivit in illum satanas. Expressus est traditor, nudatae sunt latebrae tenebrarum. Bonum est quod accepit, sed malo suo accepit, quia male bonum malus accepit. Verum de isto pane tincto qui porrectus est ficto, et de his quae sequuntur, multa dicenda sunt: quibus necessarium est plus temporis, quam nunc habemus jam in istius fine ser
Abbreviated transcription (Latin):
r& omni codiui narum testimonna paegi¬
nocrum quibus dñr̃ ihs̃ non illiurnes
torum quitunc errat teeatumi secd
&iam post futurorum suorum &
tur : Sed profecto lat& hic aliquid
& ꝑtin& adsinum in quo recumbebax
qus ista dicebax. Persinum quippe
signiricatur quidaliuel quacmsecre¬
ubinobis ahquiddon& de hocse cr&o¬
÷ quantum n ifficitdicere: INNUrT
encosymoxpetrus et dicireri
Notanda locutio est : dicit aliquid
nonsonando sed tantum modo in¬
nuenido: Inmintinquit &chcit :
utiquemnuendo dicit: Sienimcogi¬
tando aliquid dice ⁊cur sicut
scriptur doquitur: Dixerunt
apud sem&ipsos quanto magis in¬
tuendo ubi iamfonis quodibusq
signis promitur quo el fuente
corde conceptum  Qui dergo ehxit
innuenido : quid: nnisi quod sequit᷑
Quis est dequodicit Hȩc uerbape¬
trus innuit quia non sono uocis
sed motu corporischxit: It aoquecũ
recubuiss& ille suprt pecturihũ :
hcestuti quepegagorissinus sapieai¬

Expanded text:
ret omnia divinarum testimonia pagiret omnia divinarum testimonia paginarum, quibus Dominus Jesus non illius, nec eorum qui tunc erant tantum, sed etiam post futurorum membrorumtur? Sed profecto latet hic aliquid, et pertinet ad sinum in quo recumbebat qui ista dicebat. Per sinum quippe quid significatur aliud quam secreinus aliquid donet de hoc secreto, quantum sufficiat, dicere. 6. Innuit ergo Simon Petrus, et dicit ei. Notanda locutio est, dici aliquid non sonando, sed tantummodo innuendo: Innuit, inquit, et dicit; utiquetando aliquid dicitur, sicut Scriptura loquitur: Dixerunt apud semetipsos , quanto magis innuendo, ubi jam foras qualibuscunque signis promitur quod fuerat corde conceptum? Quid ergo dixit innuendo? quid? nisi quod sequitur: Quid est de quo dicit? Haec verba Petrus innuit, quia non sono vocis, sed motu corporis dixit. Itaque cum recubuisset ille super pectus Jesu: Hic est utique pe
Abbreviated transcription (Latin):
portebi: Nonuinculo spiritoli. Coer¬
nis adiunctione : non cor dissotius uni¬
tate. Promide nonquiex uobir est :
sed quiȩx uobi s exiturur est : Niam quo¬
modo erituerum quod protestatus est
÷ cunis este uangelium Exnobis exer̃
÷sednoneneutex nobir. Namsi fui rreT
ex nobis mansinentuti que nobistũ
Nonenagitur exilli siudas : man¬

Expanded text:
porali, non vinculo spirituali; carporali, non vinculo spirituali; carnis adjunctione, non cordis socius unitate: proinde non qui ex vobis est, sed qui ex vobis exiturus est. Nam quomodo erit verum quod protestatus est , cujus est hoc Evangelium, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis: nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum ? Non erat igitur ex illis
Abbreviated transcription (Latin):
capitulum fractres
ita a nobis exponen¬
dum iuhcelectio¬
ne propositum est.
ditore dnĩ panem in tinctum ei q¬
que porrectum soctis eidenter
ex prero abi quid dicere debeamus:
& deillo quidem quod eum iam de¬
mostraturus ihs̃ turbatus estspũ. p
tesito sermone diserui: sed fortanis
quo dibinondixi. &iam hocnobis dñs¬
significare succ turbatione dignaetꝰ ÷
Quod scilic& stelsifr̃s & dominici agri
illa zizania it anecesse est usque
ad mensis tempus interstum enocto¬
lesteri÷ ut quaendo exeis aliqua sepae¬
suri &iam antemessem urguenis
cocusa conpellitfieri : sine ȩodesiae pen¬
turbationenon posse : Haeno ꝑturba¬
tionem sc̃orum suorum perscis mati¬
cos &her&icos futurtem quod ac̃mo¬
do p̃nuntians edñs p̃figuncuit in se¬
insepcrtione aliquorum zizanioꝵ
simulali quoderodic&ur & tritic̃um:
Turbatusestita que shr̃ spũ. & protesta¬
tus est&cxit : Amen a menidico uob :
ex uobis : Numero non merito spe¬
cie nonuitute :. Cormixtio necor¬

Expanded text:
tres, ita nobis exponendum hac lectione propositum est, raditore Domini per panem tinctum eique porrectum satis evidenter expresso aliquid dicere debeamus. Et de illo quidem, quod eum jam demonstraturus Jesus turbatus est spiritu, praeterito sermone disserui: sed fortassis quod ibi non dixi, significare sua turbatione dignatus est, quod scilicet falsi fratres, et dominici agri illa zizania ita necesse est, usque ad messis tempus, inter frumenta tolerari , ut quando ex his aliqua separari etiam ante messem urgens causa compellit, fieri sine Ecclesiae perturbatione non posset. Hanc perturbationem sanctorum suorum per schismaticos et haereticos futuram quodammodo praenuntians Dominus, praefiguravit in sein separatione aliquorum zizaniorum simul aliquod eradicetur et triticum. Turbatus est itaque Jesus spiritu, et protestatus est, et dixit: Amen, amen dico vobis, ex vobis, numero, non merito; specie, non virtute; commixtione cor
Abbreviated transcription (Latin):
Videbitis. panctos adsuscipiendã mortẽ
litiut desistente ꝑsecutore seipsos p̃cipiteNt:
istisine dubio. sinecaritate hoc faciunt::
Reuocemur ergo ad conscientiam dequa
dicit apostolus : Namglori a nostra haecẽ
testimonium conscientiae nrãe: Ne¬
uocemur ad conscientiam dequaitem
dicit a postolus : opus autem suũ proba&
unus quisq: &tunc in sem& ipsohabebit
gloriam & non in altero. Opusergo su¬
um prob& unusquisq: nostrum utrũ
ideuera caritate seman&utrũ. De
idice dilectionis pamibonorum
operum pullulent. opus autem suum
prob& unus quisq: ait. & tunc inse¬
m& ipso gloriam habebit & non in al¬
tero Non quando illi ꝑhibesttesti¬
monium lingua alinena. Sed quan¬
do perhib& conscientia propria: hoc
ergohic commendat: in hoccos nos¬
cirun quia exueprratesumꝰ :
Iuando opere & ueritate non uer¬
Vbisce linguatantũ diligimꝰ̃ eicopã¬

Expanded text:
videbitis alios paratos ad suscipiendam mortem, ita ut desistente persecutore, seipsos praecipitent: isti sine dubio sine charitate hoc faciunt. Revocemur ergo ad conscientiam, de qua dicit Apostolus: Nam gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Revocemur ad conscientiam, de qua idem dicit: Opus autem suum probet unusquisque, et tunc in semetipso gloriam habebit, et non in altero . Opus ergo suum probet unusquisque nostrum, utrum de vena charitatis emanet, utrum de radice dilectionis rami bonorum operum pullulent. Opus autem suum probet unusquisque, ait, et tunc in semetipso gloriam habebit, et non in altero: non quando illi perhibet testimonium lingua aliena, sed quando perhibet conscientia propria. 3. Hoc ergo hic commendat. In hoc cognoscimus quia ex veritate sumus, quando opere et veritate, non verbis et lingua tantum diligimus: et cora
Abbreviated transcription (Latin):
ERMINA¬
tomagno pro¬
lixo que sermone
quem post cencm
dñs fundendo pro
pulos heduit
quicum illo tunc
ercent
adiunctit oratione
quamdiaert& ad paarem

Expanded text:
erminato magno prolixoque sermone, quem post coenam Dominus de fundendo pro pulos habuit, qui cum illo tunc erant, adjuncta oratione, quam direxit ad Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
efficimun fidelissima hecrita¬
te. gratiacedĩ nouerimus tribu¬
endumesse non nobis: sicut apor¬
tolus cumdixiss&. Fuistis aut̃
aliquando tenebrtoe. nuncaut
lux inquit. & nesibi hoctribue
uator noster rogando patrem
se hominem de monstraobon
nunc de monstrans &seipsum
qm̃ cum pattre dr̃ ẽ facere qđ ro
go&. Ꝙego inquit daritatẽ
quam de disti mihi deduillis. Quã
deitatem. nisiin mortaditto¬
iatem. quam natunthum ana
inillo fuent accepturoc. Nc̃c
neclpse adhuc acceperto eocm
sedmoresuo propterin mobilita¬
tem p̃distinationis p̃cerititem¬
poris uerbis futurte significoo
Quoduno darificandus hoc
est suscittndus apttre &ipsesit
nos adeam dccritattem suscitit¬
turus infine: simile est hoc ei qđ
alibi dicit: sicut pater suscitoa
mortuos &iuuifico&. sic& fili¬
us quosuult uiui fico& : & quos
nisi eogdem quos pater: Quȩ¬
cumque enim pacer faccit. nõ
alict sedhacec & filius: necalit᷑
sed similiter feccit: Qeꝑ hoc susto¬

Expanded text:
efficimur fidelissima charitaefficimur fidelissima charitate, gratiae Dei noverimus tribuendum esse, non nobis: sicut Apostolus cum dixisset, Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux, inquit; et ne sibi hoc tribuerinde Salvator noster rogando Patrem, se hominem demonstrabat: nunc demonstrans et seipsum, quoniam cum Patre Deus est, facere quogat: Et ego, inquit, claritatem quam dedisti mihi, dedi eis. Quam claritatem, nisi immortalitatem, quam natura humana in illo fuerat acceptura? Nam nec ipse adhuc acceperat eam, sed more suo propter immobilitatem praedestinationis, praeteriti temporis verbis futurum significat, quod nunc clarificandus, hoc est suscitandus a Patre, et ipse sit nos ad eam claritatem suscitaturus in finem. Simile est hoc ei quod alibi dicit: Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat . Et quos, nisi eosdem quos Pater? Quaecunque enim Pater facit, non alia, sed haec et Filius, nec aliter, sed similiter facit; ac per hoc suscita
Abbreviated transcription (Latin):
quippe eius abscondebatur po¬
testas &obtendebatur infir¬
mitats:Vt haecinimicis neces¬
sana uiderentur aduersus
eum inquem nihil uaduss&
nisi quod ipse uoluiss& Bene
utens bonus medis & fecciens
bonademalis: ad facciendos
gelista secutus adiungit Sciens
omnia qua euentune eraent suꝑ
eum: procent &dicit eis: quid
queritis  Responderunt ei:
qui tradebeo eum cumipsis:
Vtergo chiciteis egosum abie¬
intestem: Ubi nunc militum co¬
hors &ministri principum ac
pbariseorum: ubi terror & mu¬
nimen armatorum .s Nem¬
peuna uoa dicentis egosum
tantcon turbc odiis fero¬
cem armisque tembilem
Sinetelo ullo percurt: re¬
pulit. strocuit: Or̃ enim la¬
teboae incarne. & sempiter¬
nusdies ita membris occul.¬
tabatur humconis⁊ ut lac¬
ternis & fatibus querer&
occielendus a tenebris: Ego
sum dicit: &impios deiecit:
Qui diudicaturur faci&
quiuidictndus hocfecit᷑.
Quidregnaturus poterit
quimoriturus hoe potuit

Expanded text:
quippe ejus abscondebatur poquippe ejus abscondebatur potestas, et obtendebatur infirmitas, ut haec inimicis necessaria viderentur adversus eum, in quem nihil valuisset nisi quod ipse voluisset; bene utens bonus malis, et faciens bona de malis, ad faciendos e, » sicut Evangelista secutus adjungit, « sciens omnia quae ventura erant super eum, processit, et dicit eis: Quem quaeritis? Responderunt ei: qui tradebat eum, cum ipsis. Ut ergo dixit eis, Ego sum, abiein terram. » Ubi nunc militum cohors, et ministri principum ac Pharisaeorum? ubi terror et munimen armorum? Nempe una vox dicentis, Ego sum, tantam turbam odiis ferocem armisque terribilem, sine telo ullo percussit, repulit, stravit. Deus enim latebat in carne; et sempiternus dies ita membris occultabatur humanis, ut laternis et facibus quaereretur occidendus a tenebris. Ego sum, dicit; et impios dejicit. Quid judicaturus faciet, qui judicandus hoc fecit? Quid regnaturus poterit, qui moriturus hoc potuit? Et
Abbreviated transcription (Latin):
binus &ministri iudaeorum con¬
ghenderuntibmꝰ & ligiuerunt
eum . Conp̃henderunt ad
quem non accesserunt quiñ
dies̃ ille. illiuestenebrcelre¬
niconiserunt necaudierunt
cedite adeum &inlumin aminiꝰ:
sienimsic. Accederent : non eum
manibus occidendum sed reci¬
piendum corde conp̃henderenz
Mlunc autem quando eumillo
modo conp̃henderunt tunc
cibeo longius recesrerunt. & li¬
ge uerunteum a quo soluipo¬
tius uelle debuerunt. R
erant fortussis in eis qui tunc
in pos ueroent xp̃o uincula
sua atque abeo postea libe¬
socq cdixcerunt Sis rupisti uin¬
cula meco. Haec hodiesco¬
tis sint. Trocc toebuntur dõ
uolente sermone alio quace
sequuntur ⁊¬

Expanded text:
bunus et ministri Judaeorum comprehenderunt Jesum, et ligaverunt eum. Comprehenderunt ad quem non accesserunt: quoniam dies ille, illi vero tenebrae permanserunt; nec audierunt, Accedite ad eum et illuminamini . Si enim sic accederent, non eum manibus occidendum, sed recipiendum corde comprehenderent. Nunc autem quando eum illo modo comprehenderunt, tunc ab illo longius recesserunt: et ligaverunt eum a quo solvi potius velle debuerunt. Et erant fortassis in eis qui tunc imposuerunt Christo vincula sua, atque ab eo postea liberati dixerunt, Disrupisti vincula mea . Haec hodie satis sint; tractabuntur. Deo volente, sermone alio quae sequuntur
Abbreviated transcription (Latin):
nicecrecipit ecclesia. quod uel
ipsius uel alterius nonminus ue¬
focci nantetione possitesse con¬
tracrium: Nuncita que huius
beatiio hannis naractionem sus¬
cipimustrac tandam: si ne alioꝵ
conparactione udeccmus in eir̾
quoce manifestesunt. non in mo¬
rbentes ut hoc ubi opus est causa
postente faciamus: Nonergo
sic accipiamus quodait Haeo
cum diaciss& dñs egresus est cũ
discipulis suis traenstonentem
cechon ubiera hortus in

Expanded text:
nicam recepit Ecclesia, quod vel nicam recepit Ecclesia, quod vel ipsius vel alterius non minus veraci narrationi possit esse contrarium. Nunc itaque hujus beati Joannis narrationem, ut suscepimus tractandam, sine aliorum comparatione videamus, in eis quae manifesta sunt non immorantes; ut hoc ubi opus est, causa poscente faciamus. Non ergo sic accipiamus quod ait, Haec cum dixisset Jesus, egressus est cum discipulis suis trans torrentem Cedron, ubi era
Abbreviated transcription (Latin):
lieius: Scieboa autem &
iudas qui tredebaa eum locũ
quia frequenterihs̃: conuenera
illuc cum discipulissuis: Hoc
quod narit in gressum ihm̃
cum discipulis suis inhortum
non continuo factũ estcum eiꝰ
illa finitt ess& orctio decuiꝰ
uerbis ait Haectum dixiss&
ihs̃ Sededia quaelam sunt
interpositit quite abisto p̃termis¬
sA apud alios euangelitas le¬
guntur sicut apud hunc in¬
ueniuntur multa quate illi simi¬
liter insuantenttione tacuer̃:
Quomodo autem interse omnes
conueniant neueritati quae
peralium promitur. abediore¬
pugn&ur  Quis quis nosse le¬
si dera non in sermonibus
sed in aliis laboriosis litteris
quera. Nec staendo & audi¬
endo sed potius sedendo &
legendo. uellegenti aurem
mentemque intentissimã p̃¬
bendo illa conistcot. Gre¬
do tamen antequam scioct
siueid &licem scire in hacuita
possit: siue peraliqua inpe¬
dimenta non possit Nihih
ab idiquo euangelista eẽ cons¬
criptum Quantum adhos adti¬
n& quos in auctoritate hano¬

Expanded text:
ejus. Sciebat autem et Judas, qui tradebat eum, locum; quia frequenter Jesus convenerat illuc cum discipulis suis. » Hoc quod narrat ingressum Dominum cum discipulis suis in hortum, non continuo factum est, cum ejus illa finita esset oratio, de cujus verbis ait, Haec cum dixisset Jesus: sed alia quaedam sunt interposita quae ab isto praetermissa apud alios evangelistas leguntur; sicut apud hunc inveniuntur multa quae illi similiter in sua narratione tacuerunt. Quomodo autem inter se omnes conveniant, nec veritati quae per alium promitur, ab alio repugnetur, quisquis nosse desiderat, non in his sermonibus, sed in aliis laboriosis litteris quaerat; nec stando et audiendo, sed potius sedendo et legendo, vel legenti aurem mentemque intentissimam praebendo, illa condiscat. Credat tamen antequam sciat, sive id etiam scire in hac vita possit, sive per aliqua impedimenta non possit, nihil ab aliquo evangelista esse conscriptum, quantum ad hos attinet quos in auctoritatem cano
Abbreviated transcription (Latin):
sidenenł: Certe ad conpre¬
hendum ihm persecutores cũ
traeditore uenerunł. quem
querebant inueneruał: Au¬
dierunt egosum: Quareñ
conp̃henderun sedabierunt
r&ro &ceciderunt᷑ Nisi
quic hocuoluit. qui potuit.
quicquid uoluit . Verum si
num quam ab eis dimitter&
adp̃hendi non quidem illi
facerent propter quodue¬
nenent sed necipre facer&
ꝑpt̃ quod uenenu: Eum qui ppe
illi occidenclum querebant seui¬
eudo. sed querebat nos &ipre
moriendo: Proinde quite
tatem sucm lam tenecneũ.
ut fiatia t denestientibus uo¬
luntatem sucom terumergo
eos interrogituuit quidque

Expanded text:
nt. Certe ad comprehendendum Jesum persecutores cum traditore venerunt: quem quaerebant invenerunt. Audierunt Ego sum. Quare non comprehenderunt, sed abierunt retrorsum, et ceciderunt, nisi quia hoc voluit, qui potuit quidquid voluit? Verum si nunquam se ab eis permitteret apprehendi, non quidem illi facerent propter quod venerant; sed hoc ipse faceret propter quod venerat? Eum quippe illi occidendum quaerebant saeviendo; sed quaerebat nos et ipse moriendo. Proinde quia ttatem suam, jam teneant eum, ut faciat de nescientibus voluntatem suam. Iterum ergo eos i
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc prosolis discipulis. quos
secum habebo& oster&. Nater
sce in quit serucceos in nomin&uo
quos dedistimibi: ut sint unum si¬
cut &nos hocergo &iam nunc
& pronobis rogetuit quod tune
proillis: utomnes hocest&nos
& illi unum simus: Vbidiligen¬
ter aduertendu mest non dixis¬
sednm̃ utomnes unum simus
sedutomnes unum sint sicut
tũ paterinme &egointe. sub¬
intellegitur unum sumus:
Quodapertius dicitur postea
quam & prius dicerao dedisci¬
pulis qui cum illo ertent. ut
sintunum sicut&nos : Qucem¬
obrem lttestpaterinfilio &fi¬
lius in patre utunum sint.. quia
unius sub stantite sunt: Nos
uero esse quidem in eis possumꝰ.
unum titmencum eis erse nonpor¬
sumus: quiccunius substantioe
nos &ipri non sumus In quan¬
tum filius cum patre ds̃ est
ncͦm in quantum homoest eius¬
dem substantite est. auur&
nos sumus. Eed nunc illud po¬
tius uoluit cõ mendare: quod
alio locoait Ugo & pater
unum sumur:Ubecindempat¬
tris & suam significauit essena¬

Expanded text:
s secum habebat oraret: Pater sancte, inquit, serva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi, ut sint unum, sicut et nos. Hoc ergo etiam nunc et pro nobis rogavit, quod tunc pro illis, ut omnes, hoc est, et nos, et illi, unum simus. Ubi diligenter advertendum est non dixisse Dominum: ut omnes unum simus, sed ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me, et ego in te, subintelligitur unum sumus. Quod aptius dicitur postea, quia et prius dixerat de discipulis qui cum illo erant ut sint unum, sicut et nos. Quamobrem ita est Pater in Filio, et Filius in Patre, ut unum sint, quia unius substantiae sunt. Nos vero esse quidem in eis possumus, unum tamen cum eis esse non possumus, quia unius substantiae nos et ipsi non sumus, in quantum Filius cum Patre Deus est. Nam in quantum homo est, ejusdem substantiae est cujus et nos sumus. Sed nunc illud potius voluit commmendare, quod alio loco ait: Ego et Pater unum sumus. Ubi eamdem Patris et suam significavit esse na