comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
accepturi. Quod pia prouisione nr̃i con¬
ditoris constat actitari: ut uidelicet desi¬
deria nr̃ȩ deuotionis dilatione crescant. &¬
incremento cotidiano magis magisq pro¬
uecta. tandem ꝑfectius capiant gaudia q̃
requirunt. Inter que notandum. quia cũ
ꝓ peccantib oramus. & si eorum saluationẽ
impetrare nequimuis. nequaqͣm tamen
fructu precis nr̃e pͥuamur: quia & si illi
non sunt digni saluari. nos tamen amoriᷤᷤ
quem illis impendimꝰ mercede donabim᷑.
sicq intali quoq petitione implebit᷑ nob̃
illa domini promissio: qu a ait. Siquid
petieritis patrem in nõmine meo: dabit
uobis. Intuendum enim. quia non ait
simplicit̾ dabit. sed dabit inquit uobis:
quia & si non eis pro quib petimus dabit:
nobis tamen cum proaliorum errartib
misericorditer interuenimꝰ. premium nr̃e
benignitatis restituet. Sequit᷑. Usq modo
non petistis quicq̃m in nomine meo. Non
petierunt eatentis in nomine saluatoris:

Expanded text:
accepturi, quia pia provisione nostri conaccepturi, quia pia provisione nostri conditoris constat actitari, ut videlicet desideria nostrae devotionis dilatione crescant, et cremento quotidiano magis magisque provecta tandem perfectius capiant gaudia, quae requirunt. Inter quae notandum, quia cum pro peccantibus oramus, et si eorum salvationem impetrare nequimus, nequaquam tamen fructu precis nostrae privamur, quia, etsi illi non sunt digni salvari, nos tamen amoris quem illis impendimus mercede donabimur. Sicque in tali quoque petitione implebitur nobis illa Domini propetieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Intuendum enim quia non ait simpliciter dabit, sed dabit, inquit, vobis, quia etsi non eis pro quibus petimus dabit, nobis tamen, cum pro aliorum erratibus misericorditer intervenimus, praemium nostrae benignitatis restituet. Sequitur: Usque modo non petistis quidquam in nomine meo. Non petierunt eatenus in nomine Salvatoris,
Abbreviated transcription (Latin):
epte petimus negatur: quod eidem apło
paulo contigisse probatur: cui ter petenti
responsum est. sufficit tibi gr̃a mea.nam
uirtus ininfirmitate ꝑficitur Ptilia qͥdẽ
& que adueram salutem respiciant petimꝰ.
sed ipsi male uiuendo auditum a nobis
iusti iudicis auertimus. incidentes in illud
salomonis: qui auertit aurem suam ne au¬
diat legem. oratio eius erit execrabilis: uel
dum propeccantib quibꝰdam ut resipiscãt
oramus: & si salubriter petimus. atq ex nr̃o
merito digni sumus auditu. ipsoꝵ tamen
peruersitas ne impetremꝰ obsistit. Fit etiam¬
aliqͣndo ut salutaria prorsus. & precib sol¬
licitis & deuotis queramus actionib. nec
tamen statim quȩ petiu.us obtineamus:
seo infuturum peticionis nͣc̃ȩ differatur
effectus. sicut cum genib flexis cotidiȩ ro¬
gamus patrẽ dicentes. adueniat regnum
tuum: idẽ tamen regnum non mox orati¬
one finita. sed tempore congruo sumus

Expanded text:
epte petimus, negatur. Quod eidem apostolo epte petimus, negatur. Quod eidem apostolo Paulo contigisse probatur, cui tunc petenti responsum est: Sufficit tibi gratia mea: nam virtus in infirmitate perficitur; vel utilia quidem, et quae ad veram salutem respiciant petimus, sed ipsi male vivendo auditum a nobis justi Judicis avertimus, incidentes in illud Salomonis: Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis; vel dum pro peccantibus quibusdam, ut resipiscant, oramus, et si salubriter petimus, atque ex nostro merito digni sumus auditu, ipsorum tamen perversitas ne impetremaliquando ut salutaria prorsus et precibus sollicitis et devotis quaeramus actionibus, nec tamen statim quae petimus obtineamus, sed in futurum petitionis nostrae differatur effectus. Sicut cum genibus flexis quotidie rogamus Patrem, dicentes, Adveniat regnum tuum, idem tamen regnum non mox oratione finita, sed tempore congruo sumus
Abbreviated transcription (Latin):
infirmos auditores:
quomodo in capite
lectionis huius euan¬
gelicȩ discipłis saluator
quiens petieritis patrẽ in nomine meo da¬
bit uobis: cum non solum nr̃i similes
multa que patrem in xp̃i nomine uiden¬
tur petere non accipiant. uerum etiam
ipse apls paulus tertio dñm rogauerit. ut
Ia se angłs sathane aquo tribusabat᷑ abs¬
cederet: nec impetrare potuerit. Sed huis
motio questionis antiqua iam patrum ex¬
planatione reserata ẽ: qui ueraciter intel¬
nent petunt: ideoq apłm non innomine¬
saluatoris petiusse ut temptatione carnis¬
careret. qͣm ob custodiam humilitatis acce¬
perat. quia si hac caruisset. saluus ẽẽ non
posset: ipso affirmante cum ait. Et ne mag¬
nitudo reuelationum extollat me datus ẽ
michi stĩmulus carnis meȩ angłs sathanẽ
qui me colaphizet. Quotienscumq gͦ peten¬
tes non exaudimur. ideo fit. quia uel contra
auxilium nr̃ȩ salutis petimꝰ. ac propterea
a miscdiȩ patrȩ beneficii gr̃a nob̃ quod in¬

Expanded text:
infirmos auditores quomodo in capite lectionis hujus evangelicae discipulis Salvator quiens, petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis, cum non solum nostri similes multa quae Patrem in Christi nomine videntur petere non accipiant, verum etiam ipse apostolus Paulus tertio Dominum rogaverit, ut a se angelus Satanae, a quo tribulabatur, abscederet, nec impetrare potuerit. Sed hujus motio quaestionis antiqua jam Patrum explanatione reserata est, qui veraciter intelpertinent petunt; ideoque apSalvatoris petiisse, ut tentatione careret, quam ob custodiam humilitatis acceperat; quia si hac caruisset, salvus esse non posset, ipso affirmante, cum ait: Et ne magnitudo revelationum extollat me datus est mihi stimulus carnis meae angelus Satanae, ut me colaphizet. Quotiescunque ergo petentes non exaudimur, ideo fit, quia vel contra auxilium nostrae salutis petimus, ac propterea a misericorde Patre beneficium nobis, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
iudicatꝰ ac dampnatꝰ erat sequeret᷑. Sed ñ
sine causa sp̃m̃. cum uenerit hoc idem
dicit acturum: quia ꝓfecto ꝑ huius inspi¬
rationẽ corroborandus erat animus dis¬
cipłorum. nȩ mundum qui contra se fre-¬
mebat arguere timerent. Exponens ergo
sententiam suam dñs ad iunxit. De pec¬
cato quidẽ: quia non credunt in me. Pec¬
catum incredulitatis quasi speciale posu¬
it. quia sicut fides ẽ origo uirtutũ: ita so¬
lidam̃tum ẽ uitiorum in incredulitate
ꝑsistere. domino terribilit̾ actestante qͥ
dicit. Qui autem non credit iam iudica¬
tus est: quia non credidit in nomine uni

Expanded text:
judicatus ac damnatus erat, sequerentur. Sed non judicatus ac damnatus erat, sequerentur. Sed non sine causa Spiritum cum venerit hoc idem dicit acturum, quia profecto per hujus inspirationem corroborandus erat animus discipulorum, ne mundum, qui contra se fremebat, arguere timerent. Exponens ergo sententiam suam Dominus, adjunxit: De peccato quidem, quia non credit in me. Peccacatum incredulitatis quasi speciale posuit, quia sicut fides origo virtutum, ita solidamentum est vitiorum in incredulitate persistere, Domino terribiliter attestante, qui dicit: Qui autem non credit jam judicatus est, quia non credit in nomine uni
Abbreviated transcription (Latin):
consolatorem cognominet:quia nimirũ
corda discipłorum quȩ recessus illius me¬
sta reddidisset: huius consolaret᷑ & recre¬
aret aduentus. Sed & singulis quibusq
fidelium uel de peccati ꝑpetratione me-¬
rentib uel communi seculi huius affli¬
ctione laborantib. dum spẽ ueniȩ & mi¬
sericordiȩ cȩlestis inspirat: ꝓfecto ab angoᷤ¬
re tristiciȩ mentem illustrando
subleuat. Quia uero sp̃c eidem menti
quam replet. non solum uim diuinȩ ka¬
ritatis infundit interius: uerum etiam
carnali timore depulso ad increpandam
prauitatẽ malorum foris fiduciam pre¬
stat. recte subsequitur. Et cum uenerit:
ille/ arguet mundum depecato. & de iusti¬
tia & de iudicio. Claret namq quod ipse
do arguebat mundum. idẽ sectatores
mundi. de peccato suȩ incredulitatis: ar¬
guebat de iusticia: q̃uia uidelicet iusticiã
fidelium nollent imitari: arguebat dde
iudicio. uidelicet quare diabolum qui iã

Expanded text:
consolatorem cognominet, quia nimirum consolatorem cognominet, quia nimirum corda discipulorum, quae recessus ipsius moesta reddidisset, hujus consolaretur et recrearet adventus. Sed et singulis quibusque fidelium vel de peccati perpetratione moerentibus, vel communi hujus saeculi afflictione laborantibus, dum spem veniae et misericordiae coelestis inspirat, profecto ab angore tristitiae mentem illustrando sublevat. Quia vero Spiritus eidem menti, quam replet, non solum vim divinae charitatis infundit interius, verum etiam, carnali timore depulso, ad increpandam pravitatem malorum foris fiduciam praestat, recte subditur: Et cum venerit ille, arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio. Claret namque quod ipse esset in mundo, arguebat mundum, id est, sectatores mundi, de peccato suae incredulitatis; arguebat de justitia, quia, videlicet, justitiam fidelium nollent imitari; arguebat de judicio, videlicet, quare diabolum, qui jam
Abbreviated transcription (Latin):
Non qͥa ñ pot̾at ipse in t̾ra positꝰ dare sp̃m dis
cipłis. hȩc loqͥt᷑. cũ aꝑte legat᷑. qͥa pꝰ resurrec¬
tionem apparens eis. insufflauit & dicit eis.
accipite spm scm̃: seo quia ipso in terra
posito. & corporaliter conuersante cum
eis. non ualebant illi erigere mentem ad
sicienda munera gr̃ȩ celestis. Ascendente
autem ipso ad cȩlos. & illi pariter omne
desiderium suum illo transferebant:
iuxta hoc quod alibi audierunt. Ubi
enim ẽ thesaurus tuus: ibi & cor tuum
erit. Ideoq capaces spc iam factierant.
non ultra de morte eius contristati. sed
de promissionis eius munere lȩtati. luca
attestante qui ait. Et factum est dum
benediceret illis recessit ab eis & ferebatur
in cȩlum. Et ipsi adorantes regressi sunc
in ihrłm cum gaudio magno: & erant sẽꝑ
in templo laudantes & benedicentes am̃.
Patet autem nec laboriosa expositione in¬
diget. cur eundem sp̃m̃ paraclytum idẽ

Expanded text:
Non quia non poterat ipseNon quia non poterat ipsecipulis, haec loquitur, cum aperte legitur: Quia post resurrectionem apparens eis, insufflavit et dicit eis: Accipite Spiritum sanctum; sed quia ipso in terra posito, et corporaliter conversante cum eis, non valesitienda munera gratiae coelestis; ascendente autem ipso ad coelos, et illi pariter omne desiderium suum illo transferebant, juxta hoc quod alibi audierunt: Ubi enim est thesaurus tuus, ibi et cor tuum erit . Ideoque capaces Spiritus jam facti erant, non ultra de morte ejus contristati, sed de promissionis ejus munere laetati, Luca attestante qui ait: Et factum est dum benediceret illis, recessit ab eis, et ferebatur in coelum. Et ipsi adorantes regressi sunt in Hierusalem cum gaudio magno, et erant semper in templo laudantes et benedicentes Deum . Patet autem, nec laboriosa expositione indiget, cur eumdem Spiritum paracletum, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
q eius misterium nec dum intelligere nec¬
dum poterant imitari. Maiestatẽ uero
ascensionis statim ut uidere cognouer̃t:
totisq animi uotis ut sequi mererent᷑
optabant. Sed quia hȩc locutꝰ sum uob̃
tristicia impleuit cor ur̃m. Sriebat dñs
ipse quid hȩc sua uerba in discipulorũ
cordib agerent: quia uidelicet tristiciam
magis de abscessu quo eos desererec. qͣm
de ascensu quo patrem peteret lȩticiam ge¬
nerarent. Unde benigne consolando sub¬
iunxit. Sed ego ueritatẽ dico uobis: expe¬
dit uobis ut ego uadam. Expedit ut for¬
ma serui ur̃is subtrahat᷑ aspectib: quatinꝰ
amor diuinitatis artius ur̃is figat᷑ inm̃tib.
Expedit ut notam uob̃ formam celo inferã.
quatinus maioriꝑ hoc desiderio illuc sus¬
pite ti sicq suspensis ad suꝑna cordibus
ur̃is. ad accipienda iam sp̃c scĩ dona ca¬
paces fiatis. Si enim non abiero parachy¬
tꝰ non ueniet aduos: si aũ abiero mittã eũ aduoᷤ.

Expanded text:
que ejus mysterium necdum intelligere, necque ejus mysterium necdum intelligere, necdum poterant imitari; majestatem vero ascensionis statim ut videre cognoverunt, totisque animi votis ut sequi mererentur, optabant. Sed quia haec locutus sum vobis, tristitia implevit cor vestrum. Sciebat Dominus ipse quid haec sua verba in discipulorum cordibus agerent, quia videlicet, tristitiam magis de abcessu, quo eos desereret, quam de ascensu quo Patrem peteret, laetitiam generarent. Unde benigne consolando subjunxit: Sed ego veritatem dico vobis, expedit vobis ut ego vadam. Expedit ut forma servi vestris subtrahatur aspectibus, quatenus amor divinitatis arctius vestris infigatur mentibus. Expedit ut notam vobis formam coelo inferam, quatenus majori pro hoc desiderio illuc suspiretis, sicque, suspensis ad superna cordibus vestris, ad accipienda jam Spiritus sancti dona capaces fiatis. Si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos; si autem abiero, mittam eum ad vos.
Abbreviated transcription (Latin):
post mortem & resurrectionẽ erat clarifican¬
dus. & aduentum scĩ sp̃c quo illi erant
illustrandi patefecit: quatinus instante
hora passionis eiusdem. minus ꝓ illius
morte dolerent. quem post mortem ad cȩ¬
los subleuandum non dubitarent: minꝰ
de sua de solatione trepidarent. quos ab¬
misit: & nemo ex uobis interogat me quo
uadis. Ac si aꝑte dicat. Reuertor ascenden¬
do adeum qui me incarnari constituit: &
tanta tamq manifesta erit eiusdem ascen¬
sionis cdaritas: ut nemini urm̃ opͦ sit in¬
terrogare quo uadam. uidentib cunctis
quia ad celos ꝑgam. Bene autem cum de
ascensione sua dixisset. uado ad eum qui
me misit addidit. Et nemo ex uobis in¬
terrogat me quo uadis. Suꝑius namq
cum de sua passione protestaret᷑ dicens.
quo ego uado uos non potestis uenire.
interrogauit eum pecrus & ait. domine
quo uadis. responsumq: ẽ ei.quo ego ua¬
do non potes me mͦ sequi. sequeris autẽ
postea: quia nimirum passionis mortis¬

Expanded text:
surrectionem erat clarificandus, et adventum Spiritus sancti, quo illi erant illustrandi, patefecit, quatenus instante hora passionis ejusdem, minus pro illius morte dolerent, quem post mortem ad coelos sublevandum non dubitarent; minus de sua desolatione trepidarent, quos, abmisit, et nemo ex vobis interrogat me: Quo vadis? Ac si aperte dicat: Revertor ascendendo ad eum, qui me incarnari constituit, et tanta tamque manifesta erit ejusdem ascensionis claritas, ut nemini vestrum opus sit interrogare quo vadam, videntibus cunctis quia ad coelos pergam. Bene autem cum de ascensione sua dixisset: Vado ad eum qui me misit, addidit: Et nemo ex vobis interrogat me: Quo vadis? Superius namque cum de sua passione protestaretur, dicens: Quo ego vado, vos non potestis venire, interrogavit eum Petrus, et ait: Domine, quo vadis? Responsumque est ei: Quo ego vado, non potes me modo sequi, sequeris autem postea. Quia nimirum passionis mortis
Abbreviated transcription (Latin):
pii & ꝑsecutores erant reges: nunc uero ad
celum preferunt pretatem. Et in gredientes
simen ȩccłiȩ deponunt coronam: &crucem
ap̃ insuis depĩgunt frontib. Fõris arma.
hic misteria. foris scuta hic sacramentorum
celebratio. Cheodosii filius & theodosius pa¬
ter. religione ac pietate in signes. Ideoq pro
his omnib grãs agamus dño ꝑ xp̃m dnm̃¬

Expanded text:
pii et persecutores erant reges, nunc vero ad pii et persecutores erant reges, nunc vero ad coelum proferunt pietatem, et ingredientes limina Ecclesiae, deponunt coronam, et crucem Christi in suis depingunt frontibus. Foris arma, hic mysteria; foris scuta, hic sacramentorum celebratio. Theodosii filius, et pater Theodosii, religione ac pietate insignes. Ideoque pro his omnibus gratias agamus Domin
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum erat apud deum. & deus erat uer¬
bum: & uniuersa religione plena. Ante hoc
enim uniuersa erant impietate repleta.
nunc autem non solum ciuitates religione
florent. & fide xp̃i : sed etiam heremus in
nomine dñi glãtur. Antea namq & regine
inconuiuiis uiroꝵ saltabant sicut filiam he¬
rodiadis fecisse legimus: nunc uero uix fa¬
mula dignat᷑ hoc facere. Antiquitꝰ gensꝓsa¬
rum filii parentib sotiabant᷑ cõnubio. & so¬
rori frater iungebat᷑ impune: nunc uero ur¬
ginitatem appetunt. Ante hoc etiam quo
suam. Massagete & derbices miseros putãt
qui egrotatione moriantur. & parentes. cogna¬
tos propinquos cum ad sencctam uẽner int
uigusatos deuorant: reccuis ẽ dicentes ut a se
potuis qm auerinib consumant̃mune uero
post passionem xp̃i & resurrectionẽ enis al¬
sinentia & castitate deuote militant. xp̃o. &
prope omnes gentes paratȩ sunt ꝓ nomine
dñi fundere sanguinẽ suum. Ante hoc im¬

Expanded text:
Verbum erat apud Deum, et Deus erat VerVerbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , et universa religione plena. Ante hoc enim universa erant impietate repleta. Nunc autem non solum civitates religione florent et fide Christi, sed etiam eremus in nomine Domini gloriatur. Antea namque et reginae in conviviis virorum saltabant, sicut filiam Herodiadis fecisse legimus : nunc vero vix famula dignatur hoc facere. Antiquitus gentis Persarum filii parentibus sociabantur connubio, et soror fratri jungebatur impune: nunc vero virginitatem appetunt. Ante hoc autem eratsuam. Massagetae et Berbices miseros putant, qui aegrotatione moriantur. Et parentes, cognatos, propinquos, cum ad senectutem venerint, jugulatos devorant, rectius esse dicentes, ut a se potius quam a vermibus consumantur. Nunc vero post passionem Christi et resurrectionem ejus, abstinentiae et castitati devote militant Christo, et prope omnes gentes paratae sunt pro nomine Domini fundere sanguinem suum. Ante hoc im
Abbreviated transcription (Latin):
locutus est piscator: & sicut turris immo
delere conati sunt seo non potuerunt:suꝑp
petram enim fundatum erat. Considera eni¬
ty rannos. regis diademata. gladios acutos.
bestiarum dentes. mortem minantes. cami¬
omnia machinamenta parata. Et phãretrã
quidem suam euacuauit diabolus. sed nicb̃
lesit ȩccliam. Porte enim inferi non preuale¬
bunt aduersus eam. Testatur res ipsa. testat᷑
horum quȩ fiunt a stipulatio. Quanti im¬
pugnarunt. & nemo preualuit: Et impug¬
natores quidem taciturnitati & obliuioni
sunt dati. eccłia autem cotidie uirtutibus
augmentatur. Ubi nunc cdaudius ubi au¬
gustus. ubi nero. ubi tyberius: Nomina
sunt nuda. Horum autem nemo. nec ulla
horum mentio. Et quia ȩccłam impugna¬
uerunt. ideo & memoriam ꝑdiderunt:
eccł̃ia autem clarior resplendet. Ubicunq
ieris adindos.admaũros.adbritannos.
ad hispanos. usq adultimos terrarum fi¬
nes. inuenies inprincipio erat uerbum &

Expanded text:
locutus est piscator, et sicut turris immoblocutus est piscator, et sicut turris immobdelere conati sunt, sed non potuerunt? supra petram enim fundatum erat. Considera tyrannos, reges, diademata, gladios acutos, bestiarum dentes mortem minantes, cami et omnia machinamenta parata. Et pharetram quidem suam evacuavit diabolus, sed nihil laesit Ecclesiam: portae enim inferi non praevalebunt adversus eam. Testatur res ipsa, testatur eorum quae fiunt astipulatio, quanti impugnarunt, et nemo praevaluit. Et impugnatores quidem taciturnitati et oblivioni sunt dati, Ecclesia autem quotidie virtutibus augmentatur. Ubi nunc Claudius? ubi Nero? ubi Tiberius? Nomina sunt nuda, eorum autem nemo, nec ulla eorum mentio. Et quia Ecclesiam impugnarunt, ideo et memoriam perdiderunt. Ecclesia autem clarior resplendet. Ubicunque ieris, ad Indos, ad Mauros, ad Britannos, ad Hispanos, usque ad ultimos terrarum fines, invenies, In principio erat Verbum, et
Abbreviated transcription (Latin):
geba tur. O noua rerum materies. Paries ef¬
foditur: & thesaurus non aufertur. Caro
scinditur: & fides non rumpit᷑. Talis qͥppe
martyrum uirtus. Et enim suꝑ hanc pe¬
tram edificabo ȩccl̃iam meam: & porte inferi
non preualebunt aduersus eam. Attẽndite
diligentius uerbo. Portas inferi ꝑicula uocat:
ricula introitus mortis sunt. Et cur inquit
non prohibet temptationes: Ut ostendat
uartutem eius. Si nemo eam impugnare
posset dicere poterant. qm si impugnaret᷑.
utiq uinceretur. Propterea ꝑmitto eam in¬
pugnari. ut non imbecillitas  repugnanti
um fides uictorie impucetur. Et porte infe¬
ri non dixit non appropiabunt ei. sed non
preualebunt aduersus eam. Quid gͦ : Im¬
pugnabit᷑ quidem. non tamen unci poterit.
Tempestates uincit ȩccłia: sed non dimergit᷑.
Iacula in eam mitunt᷑. sed non ꝑforatur:
Machina preparatur: sed turris non elidit᷑
Et quid dico ełĩam: Unum sermonem

Expanded text:
gebatur. O nova rerum materies! Paries efgebatur. O nova rerum materies! Paries effoditur, et thesaurus non aufertur. Caro scinditur, et fides non rumpitur. Talis quippe est martyrum virtus. Etenim super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam. Attendite diligentius verbo: Portas inferi, pericula vocat ricula introitus mortis sunt. Et cur, inquit, non prohibet tentationes? Ut ostendat virtutem ejus. Si nemo eam impugnare posset, dicere poterant: Quoniam si impugnaretur, utique vinceretur, propterea permitto eam impugnari, non ut imbecillitas repugnantium, sed fides victoriae imputetur. Et portae inferi, non dixit non appropiabunt ei, sed non praevalebunt adversus eam. Quid ergo? Impugnabitur quidem, non tamen vinci poterit, tempestates suscipit Ecclesia, sed non demergitur; jacula in eam mittuntur, sed non perforatur; machinamenta praeparantur, sed turbis non eliditur. Et quid dico Ecclesiam? Unum sermonem
Abbreviated transcription (Latin):
ba celum & terra transibunt: uerba autem
mea non transibunt: Qui sermones quȩ
uerba: Tu es petrus & suꝑ hanc petram ȩdi¬
ficabo ȩccłiam meam. & porte inferi non pre¬
ualebunt aduersus eam. Suꝑ hanc petrã.
Non dixit suꝑ petram. nec enim suꝑ homi¬
nem. sed suꝑ fidem ȩdificauit ȩccl̃am suam
Quid autem erat fides: Tu es. xp̃c filiu dei
uiui. Petram uocauit ȩccł̃iam suscipientem
fluctus: & non titubantem. Et enim ȩcclia
suscepit tot temptationes. non tamen uin¬
citur. Quid est suꝑ petram: Hoc ẽ suꝑ con¬
fessionem. suꝑ sermones pietatis. Sed forsi¬
tan interrogabis. utrum hȩc edificatio susci¬
piat lapides. aut ligna aut ferrum. Non
inquit. Nec enim est sensibilis ȩdificatio.
Quod si talis eẽt: dissolueretur tempore. Con¬
fessionem pietatis neq demones neq ulla
eceatura uincere potest. Testantur marty res
quorum latera radebant᷑. sed fides non fran¬

Expanded text:
ba? Coelum et terra transibunt, verba autem ba? Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt. Qui sermones? Quae verba? Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Super hanc petram, non dixit super Petrum. Non enim super hominem, sed super fidem aedificavit Ecclesiam suam. Quid autem erat fides? Tu es Christus Filius Dei vivi. Petram vocavit Ecclesiam suscipientem fluctus, et non titubantem. Etenim Ecclesia suscipit quodammodo tentationes, non tamen vincitur. Quid est super petram? Hoc est, super confessionem Petri, super sermones pietatis. Sed forsitan interrogabis, utrum haec aedificatio suscipiat lapides aut ligna, aut ferrum? Non, inquit: Nec enim est sensibilis aedificatio. Quod si talis esset, dissolveretur tempore. Confessionem autem pietatis, neque daemones, neque ulla creatura vincere potest. Testantur martyres quorum latera radebantur, sed fides non fran
Abbreviated transcription (Latin):
F iat celum. & uerbum in opus apparuit.
Currebat natura. & nemo impe debat. quia
naturȩ dñs imꝑabat. qui & facere & immu¬
tare potest. Ego eam edificaui: qui cȩlum
statui. Sed ꝓpter celum non fudi sangui¬
nem. propter cȩlum crucifixus non sum. nec
propter clum cȩlestȩ corpꝰ accepi. Et quid
dicam celi : Angłorum corpus non assump¬
si ut dicas qm̃ celo & angelis & omni creat᷑ã
honorabilior ȩccł̃ia ẽ. Ideo celum & terra fͣn¬
sibunt. uerba autem mea non transibunt.
Ad sit gentilis. ad sit uideus. Si hȩc mnania
sunt uerba redarguant. si autem ueritas
est que dicta sunt. adorent uirtutem dei.
Dixit xp̃c. Cȩlum & terra transibunt. u̾eba
autem mea non preteribunt. facilius est
cȩlum preterire. & terrram deuorari. qͣm
uerba mea excidere. Quȩ autem sunt uer¬
ba eius. adducamus in medium. uideamꝰ
ne forte interciderint. Non dubitans di¬
co seo hereticos obcludo. Que gͦ sunt uer¬

Expanded text:
Fiat coelum, et verbum in opus apparuit. Fiat coelum, et verbum in opus apparuit. Currebat natura: nemo impediebat, quia naturae Dominus imperabat, qui facere et immutare potest. Ego eam aedificavi, qui coelum statui. Sed propter coelum non fudi sanguinem, propter coelum crucifixus non sum, nec propter coelum coeleste corpus accepi. Et quid dicam coeli? Angelorum corpus non assumpsi, ut discas quoniam coelo et angelis et omni creatura honorabilior Ecclesia est. Ideo coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt. Adsit gentilis, adsit Judaeus: si haec inania sunt verba, redarguant. Si autem veritas est quae dicta sunt, adorent virtutem Dei. Dicit Christus: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt. Facilius est coelum praeterire, et terram devorari, quam verba mea excidere. Quae autem sint verba, adducamus in medium, videamus ne forte interceperint. Non dubitabundos, sed haereticos obcludo. Quae ergo sunt ver
Abbreviated transcription (Latin):
lus dñabatur. pater abdicabat filium: filiꝰ
in honorabat patrem. Natura quidem scin¬
debatur. sed pietas non diuidebatur. Ubi
sunt nunc qui aud ebant eccłiȩ contraire ⁊
Quando nouella erat m nullo potuit ledi: &
nunc qͣndo usꝙ adcelum ꝑ̃uenit. estimas eã
posse suꝑari: Et nunc quidem cum unde¬
cim eẽnt apłi nullus eos suꝑare potuit:
sed pauci homines totum cepunt mundũ.
&e nunc q̃ndo terra & mare & orbis terrarũ
& inhabitabiles regiones. & ciuitates & om̃s
fines terrȩ pietate repleta sunt: putas eam
te posse tenere: Sed non poteris. Ap̃c enim
propterea passus ẽ. Porte inferi non preua-¬
lebunt aduersus eum. facilius celum exter¬
minari potest. & terra ꝑire. qͣm aliquid
mali pati eccłia. Quis est qui hȩc dicit:
Ipse ap̃c loquitur. Celum & terra transibt̃:
uerba autem mea non transibunt. Bene
enim uerbum dei ipso celo ualidius est:
quia celum opus uerbi ẽ. Dixit quippe ds̃.

Expanded text:
lus dominabatur. Pater abdicabat filium, filius lus dominabatur. Pater abdicabat filium, filius inhonoraba patrem. Natura quidem scindebatur, sed pietas not dividebatur. Ubi sunt nunc qui audebant Ecclesiae contraire? Quando novella erat, in nullo potuit laedi: et nunc quando usque ad coelum pervenit, aestimas eam posse superari? Et tunc quidem cum undecim essent apostoli, nullus eos superare potuit, sed pauci homines totum ceperunt mundum: et nunc quando terra et mare et orbis terrarum, et inhabitabiles regiones, et civitates et omnes fines terrae pietate repleti sunt, putas eam te posse tenere? Sed non poteris. Christus enim propter eam passus est, portae inferi non praevalebunt adversus eam. Facilius coelum exterminari potest, et terra perire, quam aliquid mali pati Ecclesia. Quis est qui haec dicit? Ipse Christus loquitur: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt . Bene. Verbum enim Dei ipso coelo validius est, quia coelum opus verbi est. Dixit quippe Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
Sanguinẽ effũdit filii ꝓpt̾ eccłiã. H sanguis. irri¬
s gat eccłã. Et id̃o plantaria eiꝰ marcece ñ posit̃
nec amitunt folia. arbusta eius. non subia¬
cet necessitati temporis. nec est conditioni
obnoxia: ut ꝑ estatem coma foliorum te¬
gatur. hieme autem amittat. Non tenec᷑¬
autem temporum qualitate: sed sp̃c sancti
grͣa. eam gubernat. Et ideo non senescit nec
contrahit᷑ & multis impugnantib non op¬
primitur. Quanti abinitio impugnarunt
eccł̃am. cum fidei semina iacerent᷑. & arma
contra eam commota sunt: sed qͣntum im¬
pugnabatur. tanto darior reddebatur. Sed
nunc quidem propter dei grãm & reges
& duces. & milites: uniuersus orbis fide. re¬
pletus est. Nam in pͥncipio & ut ita dicã
incunabulis ȩccł̃iȩ. reges fuere impii. duces
insani. popłs seditioni deditus et dicta iu¬
dic um ubiq dabant᷑. Are incendebantur
demonib: fumus & odor pessimus. ipsum
maculabat aerem: Terra comquinabatur
sanguine: demones debachabant᷑. Diabo¬

Expanded text:
sanguinem Filii fudit propter Ecclesiam. Hic sanguis irrigat Ecclesiam. Et plantaria ejus marcescere non possunt, nec amittunt folia arbusta ejus. Non subjacet necessitati temporis, nec est conditioni obnoxia, ut per aestatem coma foliorum tegat, hieme autem amittat. Non tenetur temporum qualitate, sed sancti Spiritus eam gubernat gratia. Et ideo non senescit, nec contrahitur, et multis impugnationibus non opprimitur. Quanti enim ab initio impugnaverunt Ecclesiam, cum fidei semina jacerentur, et arma contra eam commota sunt? Sed quanto impugnabatur, tanto clarior reddebatur. Sed nunc quidem propter Dei gratiam et reges et duces et milites, ac universus orbis fide repletus est. Nam in principio, et, ut ita dicam, incunabulis Ecclesiae, reges fuere impii, duces insani, populus seditioni deditus. Edicta judicum undique dabantur, arae incendebantur daemonibus, fumus et odor pessimus ipsum maculabat aerem. Terra coinquinabatur sanguine, daemones debacchabantur, diabo
Abbreviated transcription (Latin):
isti quia fidem nõn ꝑdiderunt. & pͦ exessum
de corpote fortiores sunt uiuis. Eropterea inquit
homo faccus sum. propterea carnem undemi:
at uniuersum orbem saluarem. Multum
data. sed fide circumsepta. Propter ȩccłiam
namq extensum ẽ celum. diffusum ẽ mare.
extensus est aer. terra fundata ẽ: parah sus
plantatus est. mirabilia multa facta sunt.
Delagus scindebatur: & iterum suebatur.
Petra sindebatur. & iterum coniungebatur.
Manna pluebat de celo: & tanqͣm prumosa
ponebat᷑ m̃sa. Propt̾ eccł̃iam ꝓpħe. ꝓpt̾ eccłiã¬

Expanded text:
tui, qui fidem non perdiderunt, et post excessum tui, qui fidem non perdiderunt, et post excessum de corpore fortiores sunt vivis. Propterea, inquit, homo factus, propterea carnem indui, ut orbem universum salvarem. Multum data, sed fide circumsepta. Propter Ecclesiam namque extensum est coelum, diffusum est mare, distentus est aer, terra fundata est, paradisus plantatus, et mirabilia multa facta sunt: pelagus scindebatur, et iterum consuebatur; petra findebatur, et iterum jungebatur; manna pluebat de coelo, et tanquam pruinosa apponebatur mensa. Propter Ecclesiam propheta
Abbreviated transcription (Latin):
luporum: Tanqͣm murus quidam bestiȩ fi¬
ebant ouibus ut nec fuga conseruarent sa¬
lutẽ. circũuallati undiq. Ouirtꝰ mittentis: in
medio lupoꝵ. Oues ĩtircuitu lupis. & mutati
st̃ lupi. & facti st̃ oues. Nec enĩ nat᷑a. s uolunta¬
te lupi erãt. Ecce ego mitto uos. Qd gͦ nõbis
precipis: Estote prudentes sicut serpentes.
suum saluet: totuis est santis. Sic & tu. Si
pecuniam aduersarius tollere uult. libens
cede. & si omnes facultates auferre conatur.
dimitte. & si ipsam temporalem uitam tuã
extorquere cupit. ne resistas: tantum modo
uersa ingruentia mala facillima ert᷑. Nudus
existi deuentre matris tuȩ: nuduis & ibis.
Sed forsitan inexilium mitteris: tu dicito.
Domini est terra & plenitudo eius. Sed forsi¬
tan mors occupauit non est timenda quia
transitus est. tantum modo fidem serua thes¬
aurum indeficientem: diuitias sempiter nas:
Horum quȩ dico beati marty res testes sunt

Expanded text:
luporum. Tanquam murus quidam bestiae filuporum. Tanquam murus quidam bestiae fiebam ovibus, ut nec fuga conservarent salutem circumvallati undique. O virtus mittentis in medio luporum oves. In circuitu lupi, et mutati sunt lupi, et facti sunt oves. Nec enim natura, sed voluntate lupi erant. Ecce ego mitto vos. Quid ergo nobis praecipis? Estote prudentes sicut serpentes, suum salvet, totus est sanus. Sic et tu si pecuniam adversarius tollere vult, libens cede. Et si omnes facultates auferre conatur, dimitte. Et si ipsam temporalem vitam tuam extorquere cupit, ne resistas. Tantummodo fversa ingruentia mala facillima erunt. Nudus existi de ventre matris tuae, nudus et ibis. Sed forsitan in exsilium mitteris tu dicito: Domini est terra, et plenitudo ejus . Sed forsitan mors occupabit: non est timenda, quia transitus est. Tantummodo fidem serva, thesaurum indeficientem, divitias sempiternas. Horum quae dico, beati martyres testes sunt
Abbreviated transcription (Latin):
trarũ: otieᷤᷤ simul cũ lupiˢ. Qs uidit qͥs audiuit:
dic̃. Mittã uoᷤ. ut oues ĩmedio lupoꝵ. Qͥs ũꝙͣ
pastor oues mittit in medio lupoꝵ: S magis
abestiis non sunt: sed magis taipi. ad ouiũ
mansuetudimem sunt conuersi. Et ut non
dicerent illi oues sumus & mittis nos mes¬
cam luporum: timorem illorum uno ser¬
mone abstulit. Non dixit ite. nec enim
uirtute eorum mittebat eos. sed ecce inquit¬
ego mitto uos. Infirmi quidem uos. sed qui
mutit potens est. Quis es tu: Ego sum qͥ
celum extendi. qui terram fundaui. qui
mare infrenaui. qui mortem dissolui. qui
cyrographum quod contra uos erat cruci af¬
fixi. qui ueterem legem immutaui. qui
uos ad pristinam patriam reuocau. Qui
fortia dissoluo. & dissoluta conforto. Quid̃
mari fortius: Sed parua harena intolera¬
bilem illius impetum retundit & continet.
Fcce ego inquit mito uos. qui mortis & uitȩ
habeo potestatem: qui de cȩlo descendi & cȩ¬
tera. Ecce ego mitto uos ut oues in medio

Expanded text:
 simul cum lupis. Quis vidit? Quis audivit? Dicit, Mittam vos ut oves in medio luporum. Quis unquam pastor oves mittit in medio luporum, sed magis a bestiis non sunt, sed magis lupi ad ovium mansuetudinem sunt conversi. Et ut ne dicerent illi, oves sumus, et mittis nos in escam luporum, timorem illorum uno sermone abstulit. Non dixit, ite: nec enim eorum virtute mittebat eos; sed ecce ego mitto vos. Infirmi quidem vos, sed qui mittit potens est. Quis es tu? Ego sum qui coelum extendi, qui terram fundavi, qui mare infrenavi, qui mortem dissolvi, qui chirographum quod contra vos erat, cruci affixi, qui veterem legem immutavi, qui vos ad pristinam patriam revocavi, qui fortia dissolvo, et dissoluta conforto. Quid mari fortius? Sed parva arena intolerabilem illius impetum retundit et continet. Ecce, inquit, ego mitto vos, qui mortis et vitae habeo potestatem, qui de coelo descendi. Ecce ego mitto vos quasi oves in medio
Abbreviated transcription (Latin):
sumimus transeamus : & in quo cõ-¬
mortui & consepulti. & conresuscita¬
ti sumus. in ipsũ ꝑ om̃ia & sp̃u et
carne gestemur. dicente apło: mor¬
tui enim estis. & uita ur̃a abscon¬
dita est cum xp̃o in do. Cũ enĩ xp̃s¬

Expanded text:
sumimus transeamus: et in quo comsumimus transeamus: et in quo commortui, et consepulti, et conresuscitati sumus, ipsum per omnia et spiritu et carne gestemus, dicente Apostolo: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
crum qui ante baptismum fuit:
sed corpus regenerati. fiat caro cru-
mi dexterȩ est excelsi. qui operat᷑
om̃ia in om̃ibus. ut singulis fidelibꝰ
ꝑ bonȩ conuersationis qualitatẽ. ipsũ
piorum operũ intelligamus auctorẽ.
numeris carismatũ donis. ita uniuer¬
sum eccłȩ corpus exornat: ut ꝑ mul¬
tos unius luminis radios. idem u¬
biq splendor appareat : nec possit
nisi gła esse xp̃i. cuiuslibet meritũ
xp̃iani. Hoc est illud uerum lumen:
quod omnẽ hominẽ iustificat et
illustrat. Hoc est quod eruit de po¬
testate tenebrarum : & transfert
in regnũ filii di. Hoc est quod ꝑno-
uitatem uitȩ desideria animi ꝓue¬
hit: & concupiscentias carnis extin¬
guit. Hoc est quod pascha dñi in ari¬
mis sinceritatis & ueritatis legitime
celebratur : dum fermento malitiȩ ue-¬
teris abiecto. noua creatura de ipso do¬
mino inebriatur & pascitur. Non e¬
nĩ aliud agit participatio corporis
& sanguinis xp̃i. quã ut in id quod

Expanded text:
crum qui ante baptismum fuit, crum qui ante baptismum fuit, sed corpus regenerati fiat caro Crucimi, dextrae est Excelsi , qui operatur omnia in omnibus : 247 ut in singulis fidelibus per bonae conversationis qualitatem ipsum piorum operum intelligamus auctorem; numeris charismatum donis ita universum Ecclesiae corpus exornat, ut per multos unius luminis radios idem ubique splendor appareat, nec possit nisi gloria esse Christi, cujuslibet meritum Christiani. Hoc est illud verum lumen, quod omnem hominem justificat et illustrat. Hoc est quod eruit de potestate tenebrarum, et transfert in regnum Filii Dei . Hoc est quod per novitatem vitae desideria animae provehit, et concupiscentias carnis exstinguit. Hoc est quo Pascha Domini in azymis sinceritatis et veritatis legitime celebratur : dum fermento veteris malitiae abjecto, nova creatura de ipso Domino inebriatur et pascitur. Non enim aliud agit participatio corporis et sanguinis Christi, quam ut in id quod
Abbreviated transcription (Latin):
efficit gregem : & cotidie implet qͦd
promiserat dicens. Habeo & alias
oues quȩ non sunt ex hoc ouili: et
illas oportet me adducere. & uocẽ
meam audient. & erit unus grex
& unus pastor. Quamuis em̃ beato
petro principaliter dicat pasce oues
meas. ab uno tamen dño ipsa om̃ium
regitur cura pastoꝵ : et uenientes
ad petram tam letis tamq irriguis
pascuis alit: ut innumere oues dile¬
ctionis pinguedine roboratȩ sicut
bonus pastor dignatus ẽ pro ouib
suis animã suam ponere. ita & ipse
non dubitent pro nomine pastoris
occumbere. Ipse ẽ cui non solũ glo¬
riosa martyrum fortitudo: sed etiã
om̃ium renascentiũ fides in ipsa re¬
generatione compatitur. Dũ enĩ¬
renuntiatur diabolo. & creditur đo.
dum in nouitatem a uetustate tran-¬
situr : dum terreni hominis imago
deponitur. & cȩlestis foyma suscipi-¬
tur: quȩdam species mortis. & quȩ¬
dam similitudo resurrectionis inter¬
suscipiens: non idem sit post laua-¬

Expanded text:
efficit gregem, et quotidie implet quod efficit gregem, et quotidie implet quod promiserat, dicens: Habeo et alias oves, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient; et erit unus grex et unus pastor . Quamvis enim beato Petro principaliter dicat, Pasce oves meas , ab uno tamen Domino ipsa omnium regitur cura pastorum, et venientes ad petram tam laetis tamque irriguis pascuis alit, ut innumerae oves dilectionis pinguedine roboratae, sicut bonus pastor dignatus est pro ovibus suis animam suam ponere , ita et ipsae non dubitent pro nomine pastoris occumbere. Ipse est cui non solum gloriosa martyrum fortitudo, sed etiam omnium renascentium fides in ipsa regeneratione compatitur. Dum enirenuntiatur diabolo, et creditur Deo, dum in novitatem a vetustate transitur, dum terreni hominis imago deponitur, et coelestis forma suscipitur, quaedam species mortis et quaedam similitudo resurrectionis intertumque suscipiens non idem sit post lava
Abbreviated transcription (Latin):
nulla prioris testamenti decreta re¬
probata: sed euuangelico magiste¬
rio multa sunt aucta ut ꝑfectiora &
lucidiora essent cdantia salutem: quã
promittentia saluatorem. Omĩa gͥ quȩ
dei filius ad reconciliationem mundi
& fecit & docuit : non in historia tan¬
tum preteritarum actionũ nõuimꝰ.
sed etiam in presentiũ oꝑum uirtu¬
te sentimus. Ipse est qui de spũ sc̃o ex
matre editus uirgine. incontamina¬
tam ȩccłam suam eadem inspiratione
fęcundat. ut ꝑ baptismatis partum
innume rabilis filioꝵ dei multitudo
gignatur. De quib dicitur. qui ñ
ex sanguinibus. neq ex uoluntate car¬
nis. neq ex uoluntate uiri: sed ex đo
nati sunt. Ipse est in quo semen abra¬
ham totius mundi adoptione bene¬
dicitur : & fit patriarcha gentiũ pat̾.
dum ꝓmissionis filii fide non carne
nascuntur. Ipse est qui nullius gen¬
tis exceptionem faciens. de om̃i natio¬
ne quȩ est sub cȩlo unum sc̃ãrũ ouiũ

Expanded text:
nulla prioris Testamenti decreta renulla prioris Testamenti decreta reprobata, sed evangelico magisterio multa 246 sunt aucta: ut perfectiora et lucidiora essent dantia salutem quam promittentia Salvatorem. CAP. VI. Omnia igitur quae Dei Filius ad reconciliationem mundi et fecit, et docuit, non in historia tantum praeteritarum actionum novimus, sed etiam in praesentium operum virtute sentimus. Ipse est qui de Spiritu sancto ex matre editus Virgine incontaminatam Ecclesiam suam eadem inspiratione fecundat, ut per baptismatis partum innumerabilis filiorum Dei multitudo gignatur, de quibus dicitur: Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt . Ipse est in quo semen Abrahae totius mundi adoptione benedicitur; et fit patriarcha gentium pater , dum promissionis filii fide, non carne nascuntur. Ipse est qui nullius gentis exceptionem faciens, de omni natione quae sub coelo est unum sanctarum ovium
Abbreviated transcription (Latin):
malediceretur non maledicebat:
cum pateretur non commninabatur.
Tradebat autem iudicanti se in iuste
qui peccata nr̃a ipse pertulit in cor
gͦ nemo est credentium dilectissum
cui dona neganda sint gr̃ȩ. ita ne¬
mo est qui non sit xp̃iane debitor
discipline: quia & si remota est my¬
stice legis asperitas. uoluntariȩ ta¬
men obseruantiȩ creuit utilitas. di¬
cente euuangelista ioħe. quia lex
per moy sen data est: gr̃a autem &
ueritas per iħm. xp̃m facta est. Om¬
nia etenim que scđm legem. siue
in circumeysione carnis. siue in di¬
uersitatibus hostiarum. siue in sab¬
bati obseruantia precesserunt. xp̃m
testificata. xp̃i sunt gr̃am prelocuta
ce iple est sinis legis: non euacuando
significationes eius: sed implendo.
Qui licet idem sit auctor ueterum qui
nouorũ. figuratarum tamen ꝓmissi¬
onũ sacramenta mutauit. quia pro¬
missa ꝑfecit: & denuntiationib ces¬
sationem imposuit. qm̃ denuntiat᷑
adue̾nit. In preceptis autẽ moralib.

Expanded text:
non maledicebat; cum pateretur, non comminabatur: tradebat autem judicanti se injuste. Qui peccata nostra ipse pertulit in corp. Sicut ergo nemo est credentium, dilectissimi, cui dona neganda sint gratiae, ita nemo est qui non sit Christianae debitor disciplinae: quia etsi remota est mysticae legis asperitas, voluntariae tamen observantiae crevit utilitas, dicente evangelista Joanne: Quia lex per Mosen data est, gratia autem et veritas per Jesum Christum facta est . Omnia enim quae secundum legem, sive in circumcisione carnis, sive in diversitatibus hostiarum, sive in sabbati observantia praecesserunt, Christum testificata, Christi sunt gratiam praelocuta. Et ipse est finis legis , non evacuando significationes ipsius, sed implendo. Qui licet idem sit auctor veterum qui novorum, figuratarum tamen promissionum sacramenta mutavit, quia promissa perfecit: et denuntiationibus cessationem imposuit, quoniam denuntiatus advenit. In praeceptis autem moralibus
Abbreviated transcription (Latin):
apłs consonans ait. Ipse ẽ caput cor¬
poris ȩccłiȩ qui est principium pri¬
mogenitus ex mortuis: ut sit in om̃i-¬
bus ip̃se primatum tenens : quia in
ipso complacuit omnẽ plenitudinẽ
habitare. & ꝑ eum reconciliari omĩa
in ipso. His autẽ & plurib aliis testi
moniis quid insinuatur cordib nr̃is:
nisi ut ꝑ omĩa ad eius imaginẽ reno¬
uemur. qui ꝑmanens in forma dei
carnis peccati forma esse dignatus estͤ
Omnes enim infirmitates nr̃as que
ueniunt de peccato. absq peccati cõ¬
munione suscepit: ut famis ac sitis
somni & lassitutlinis. meroris ac fletꝰ
affectionibus non careret: doloresq
seuissimos usq ad mortis extrema pa¬
teretur. quia nemo posset laqueis
mortalitatis absolui: nisi ille in quo
solo innocens erat natura. om̃ium
sineret se interfici manibus impiorũ
Unde saluator ñr filius dei uniuer¬
sis in se credentibus. & sacramentum
condidit .& exemplum: ut unum
apprehenderent renascendo. alterũ

Expanded text:
s consonans ait: Ipse est caput corporis Ecclesiae, qui est principium, primogenitus ex mortuis: ut sit in omnibus ipse primatum tenens, quia in ipso complacuit omnem plenitudinem habitare, et per eum reconciliari omnia in imoniis quid insinuatur cordibus nostris, nisi ut per omnia ad imaginem ejus renovemur, qui permanens in forma Dei, carnis peccati forma esse dignatus est ? Omnes enim infirmitates nostras, quae veniunt de peccato, absque peccati communione suscepit, ut famis et sitis, somni et lassitudinis, moeroris ac fletus affectionibus non careret, doloresque saevissimos usque ad mortis extrema pateretur: quia nemo posset laqueis mortalitatis absolvi, nisi ille, in quo solo innocens erat natura omnium, sineret se interfici manibus impiorum. Unde Salvator noster Dei Filius universis in se credentibus, et sacramentum condidit, et exemplum: ut unum apprehenderent renascendo, alterum
Abbreviated transcription (Latin):
quia infirmitas erat prouehenda
non uirtus: ut cum suo creatori cre¬
atura ẽẽt unita. nichil assumpto di¬
uinum. nichil assumenti deesset hu
quib dam uelaminibus fuerit obũ¬
bratum: non tamen ita obtectũ est.
ut scoꝵ qui ab initio usq ad aduen¬
tum dñi laudabiles extiterunt in¬
tellectui negaretur. cum & ꝓpheti-¬
cis uerbis & rerum gestarum signi-¬
ficationib salus quȩ in xp̃o erat uen¬
tura ꝓmissa sit: quã non solũ qui p̃-¬
dicabant adepti sunt. sed etiam om¬
nes qui p̃dicantib crediderunt.
Una enim fides iustificat uniuerso¬
rũ tempoꝵ scõs: & ad eandem spem
confitemur factũ. uel patres nr̃i ad¬
oraue̾re faciendum. Nec inter uidę¬
os atq gentiles ulla distinctio est. Si¬
quidem sicut ait apłs. circumeysio ni¬
chil est. & preputiũ nichil est: sed
obseruatio mandatoꝵ dei. Quȩ si cũ¬
fidei integritate seruentur. ueros a¬
brahȩ filios id est ꝑfectos faciunt

Expanded text:
quia infirmitas erat provehenda, quia infirmitas erat provehenda, non virtus: ut cum suo Creatori creatura esset unita, nihil 244 assumpto divinum, nihil assumenti deesset humquibusdam velaminibus fuerit obumbratum, non tamen ita obtectum est ut sanctorum, qui ab initio usque ad adventum Domini laudabiles exstiterunt, intellectui negaretur: cum et propheticis verbis, et rerum gestarum significationibus, salus quae in Christo erat ventura, promissa sit: quam non solum qui praedicabant adepti sunt, sed omnes etiam qui praedicantibus crediderunt. Una enim fides justificat universorum temporum sanctos, et ad eamdem spem confitemur factum, vel patres nostri adoravere faciendum. Nec inter Judaeos atque gentiles ulla distinctio est. Siquidem, sicut ait Apostolus, circumcisio nihil est, et praeputium nihil est, sed observatio mandatorum Dei ; quae si cum integritate fidei serventur, veros Abrahae filios, id est perfectos faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
Loria dilectissimi
dominicȩ passio¬
nis de qua nos
etiam hodie lo¬
cuturos esse ꝓ¬
misimus. humi¬
litatis maxime est miranda mysterio:
quȩ om̃s nos & redemit & docuit: ut
unde datũ est pretium. inde & usticia
sumeretur. Omĩpotentia em̃ filii dei
quȩ ꝑ eandem essentiã ȩqualis est pa¬
tri. potuisset humanũ genus a domina¬
tu diaboli solo imperio suȩ uoluntatis
eruere: nisi diuinis oꝑibus maxime
congruisset. ut nequitiȩ hostilis aduer-¬
sitas. de eo quod uicerat uinceretur:
& ꝑ ipsam materiam naturalis repa-¬
raretur libertas. ꝑ quam generalis fu-¬
erat illata captiuitas. Dicente autem
euuangelista. quod uerbum caro fac̾¬
tum est & habitauit in nobis. & di¬
cente apło. quod d̾s erat in xp̃o mun¬
dum reconcilians sibi : ostensum est
quia unigenitus patris sumini tale
iniit cum humana humilitate con¬
sortium. ut suscepta nr̃ȩ carnis animȩ¬
q substantia. unus atq idem d̃i filiꝰ
ꝑmaneret. nr̃a augendo non ꝓpria.

Expanded text:
loria, dilectissimi, Dominicae passionis, de qua nos etiam hodie locuturos esse promisimus, humilitatis maxime est miranda mysterio; quae omnes nos et redemit et docuit: ut unde datum est pretium, inde et justitia sumeretur. Omnipotentia enim Filii Dei, qua per eamdem essentiam aequalis est Patri, potuisset humanum genus a dominatu diaboli solo imperio suae voluntatis eruere, nisi divinis operibus maxime congruisset, ut nequitiae hostilis adversitas de eo quod vicerat vinceretur, et per ipsam naturam naturalis repararetur libertas, per quam generalis fuerat illata captivitas. Dicente autem evangelista quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; et dicente Apostolo quod Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi : ostensum est, quia Unigenitus summi Patris tale iniit cum humana humilitate consortium, ut suscepta nostrae carnis animaeque substantia unus atque idem Dei Filius permaneret, nostra augendo, non propria:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ad participationem crucis xp̃i¬
ꝑtinent sufficienter ut arbitror ur̃ĩs
sunt hodie aurib intimata. Ut pas¬
chale sacramentum etiam in mem¬
bris corporis xp̃i legitime celebretur:
suꝑ est ut de optinendo resurrectio¬
nis consortio disseramus. Quod ne
continuato sermone & tnichi & uob
fiat onerosum: in diem sabbati pro¬
missa differimus. Aderit ut credimꝰ
gratia di: ut debitum nr̃m auxilio¬

Expanded text:
quae ad participationem crucis perquae ad participationem crucis pertinent, sufficienter, ut arbitror, vestris sunt hodie auribus intimata: ut paschale sacramentum 277 etiam in membris corporis Christi legitime celebretur. Superest ut de obtinendo resurrectionis consortio disseramus. Quod ne, continuato sermone, et mihi et vobis fiat onerosum, in diem sabbati promissa 278 differemus. Aderit, ut credimus, gratia Dei, ut debitum nostrum ip