comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in arce: concluserunt isrł in cireui¬
tu scõꝵ. & querebant eis mala
semꝑ ad firmam̃tũ gentiũ. Et co.¬
gitauit iudas disꝑdere eos: & con¬
uocauit uniu̾sum popłm ut obsi¬
derent eos. Et circuierunt eos si¬
mul & obsiderunt eos anno cen¬
tesimo qͥnquagesimo. Et fecert̃
balistas: & machinas. & exiert̃
quidam ex eis qui obsidebant᷑.¬
& adiunxerunt se illis aliqͥ ex
impiis isrł. & abierunt ad regẽ:
& dixerunt. Quousq ñ facies iu¬
dicium: & uindicas fr̃s nr̃os:
Nos decreuimꝰ seruire patri tuo.
& ambulare in p̾ceptis eiꝰ: ce obseqͥ
edictis eius. & filii populi nr̃i ꝓpter
hoc alienabantur a nobis. & quic̃q
inueniebant᷑ ex nobis. interficiebã¬
tur. & hereditates nr̃ȩ diripiebant᷑.
Et ñ ad nos tantũ extenderunt ma¬
num: sed & om̃s fines nostros. Et
ecce applicuert̃ hodie ad arcẽ in
hierłm occupare eam. & munitio¬
nem in bethsuram muniert̃. Et
nisi preueneris eos uelocꝰ: maiora

Expanded text:
in arce concluserant Israhel in circuiin arce concluserant Israhel in circuitu sanctorum et quaerebant eis mala semper ad firmamentum gentium et cogitavit Iudas disperdere eos et convocavit universum populum ut obsiderent eos et coirent simul et obsederunt eos anno centesimo quinquagesimo et fecerunt ballistas et machinas et exierunt quidam ex eis qui obsidebantur et adiunxerunt se illis aliqui ex impiis Israhel et abierunt ad regem et dixerunt quousque non facies iudicium et vindicas fratres nostros nos decrevimus servire patri tuo et ambulare in praeceptis eius et obsequi edictis eius et filii populi nostri propter hoc abalienabantur se a nobis et quicumque inveniebantur ex nobis interficiebantur et hereditates nostrae diripiebantur et non ad nos tantum extenderunt manum sed et in omnes fines nostros et ecce adplicuerunt hodie ad arcem in Hierusalem occupare eam et munitionem in Bethsuram munierunt et nisi praeveneris eos velocius maiora
Abbreviated transcription (Latin):
cos suos: & dixit illis. Recessit
somnꝰ ab oculis meis: & concidi
& corrui corde pre sollicitudine.
& dixi in corde meo. In quantam
tribulationẽ deueni. & in qͦs flu¬
ctus tristiciȩ in qua nc̃ sum. qui
iocundus eram &e dilectus in po-¬
testate mea: Nunc uͦ reminiscor
maloꝵ que feq in hierłm: unde ab¬
stuli omnia spolia argentea ce au¬
rea que erant in ea. & misi aufer-¬
ri habitantes iudeam sine causa.
Cognoui ergo quia ꝓpterea inue¬
nerunt me mala ista: & ecce pereo
tristicia magna in terra aliena.
Et uocauit philippũ unum de
amicis suis: & preposuit eũ suꝑ
uniu̾sum regnum suum: oe dedit
ei diadema. &e stolam suam & anu¬
lum. ut adduceret antiochũ filiũ
suũ & nutriret eũ & regnaret.
Et mortuus ẽ illic antiochus rex:
anno centesimo quadragesimo
& nono. Et cognouit lysias qm̃
mortuus ẽ rex: & constituit reg¬
nare antiochum filiũ eius quem
nutriuit adolescentẽ. & uocauit
nom̃ eiꝰ eupatorem. Et hi qͥ erant

Expanded text:
cos suos et dixit illis recessit cos suos et dixit illis recessit somnus ab oculis meis et concidi et corrui corde prae sollicitudine et dixi in corde meo in quantam tribulationem deveni et in quos fluctus tristitiae in qua nunc sum qui iucundus eram et dilectus in potestate mea nunc vero reminiscor malorum quae feci in Hierusalem unde abstuli omnia spolia argentea et aurea quae erant in ea et misi auferri habitantes Iudaeam sine causa cognovi ergo quia propterea invenerunt me mala ista et ecce pereo tristitia magna in terra aliena et vocavit Philippum unum de amicis suis et praeposuit eum super universum regnum suum et dedit ei diadema et stolam suam et anulum ut adduceret Antiochum filium suum et nutriret eum et regnaret et mortuus est illic Antiochus rex anno centesimo quadragesimo et nono et cognovit Lysias quoniam mortuus est rex et constituit regnare Antiochum filium eius quem nutrivit adulescentem et vocavit nomen eius Eupator et hii qui erant
Abbreviated transcription (Latin):
regnauit pͥmus in grecia. Et uenit
& querebat ciuitatem capere. &
predari eam. & ñ potuit qm̃ inno¬
tuit sermo his qui erant in ciuita¬
te. Et insurrexerunt in p̾lium. &e fu¬
git inde & abiit cum tristicia mag¬
na. & reuersus ẽ babyloniam. Et
uenit qui nunciaret ei in ꝑside qͥa
fugata sunt castra que erant in ter¬
ra uida. ce qͥa abiit lysias cũ uirtu¬
te forti in pͥmis: & fugatus ẽ afa-¬
cie udeoꝵ. Et inualuerunt armis
& uirib & spoliis multis que cepe¬
quia diruerunt abhominationẽ
quam edificauerat suꝑ altare qd
erat in hierłm. & scificationẽ. sicut
priꝰ circum dedert̃ muris excelsis:
sed & bethsuram ciuitatẽ suam.
Et factum ẽ ut audiuit rex sermo¬
nes istos: expauit. & cõmotus ẽ
ualde. & decidit in lectum. & in¬
cidit in languorẽ pre tristicia: qͥa
ñ ẽ factum sicut cogitabat. Et erat
illic dies multos: quia renouata
ẽ in eo tristicia magna. Et arbit᷑¬
tus ẽ se mori. Et uocauit om̃s ami¬

Expanded text:
navit primus in Graecia et venit et quaerebat civitatem capere et praedare eam et non potuit quoniam innotuit sermo his qui erant in civitate et insurrexerunt in proelium et fugit inde et abiit cum tristitia magna et reversus est Babyloniam et venit qui nuntiaret ei in Perside quia fugata sunt castra quae erant in terra Iuda et quia abiit Lysias cum virtute forti in primis et fugatus est a facie Iudaeorum et invaluerunt armis et viribus et spoliis multis quas cepequia diruerunt abominationem quam aedificaverat super altare quod erat in Hierusalem et sanctificationem sicut prius circumdederunt muris excelsis sed et Bethsuram civitatem suam et factum est ut audivit rex sermones istos expavit et commotus est valde et decidit in lectum et incidit in languorem prae tristitia quia non est factum sicut cogitabat et erat illic dies multos quia renovata est in eo tristitia magna et arbitratus est se mori et vocavit omnes ami
Abbreviated transcription (Latin):
exercitus sui. Cum appropiauerit
iuidas &e exercitus eius ad torren¬
tem aquȩ si transierit ad nos pͥor
ñ poterimus sustinere eum: quia
potenspoterit adu̾sum nos. Si uͦ
timuerit transire. & posuerit castra
circa flumen: transfretemꝰ ad eos.
& poterimꝰ aduersus illũ. Ut aũ
appropinquauit iudas ad torren¬
tem aquȩ: statuit scribas populi
secus torrentẽ. & mandauit eis di¬
cens. Neminẽ hominũ reliqueritis.
sed ueniant om̃s in p̾lium. Et tͣns¬
fretauit ad illos pͥor: & omĩs ppłs
post eum. Et contrite sunt ande fa-¬
arma sua & fugerunt ad fanum
qd̾ ẽ in carnaim. Et occupauit ipsã
ciuitatẽ & fanũ succendit igni cũ
omnib qui erant in ipso. Et oppres¬
sa ẽ carnaim: & ñ potuit sustinere
faciem uidȩ. Et congregauit uidas
uniuersos ifrahelitas qui erant in

Expanded text:
exercitus sui cum adpropiaverit exercitus sui cum adpropiaverit Iudas et exercitus eius ad torrentem aquae si transierit ad nos prior non poterimus sustinere eum quia potens poterit adversum nos si vero timuerit transire et posuerit castra extra flumen transfretemus ad eos et poterimus adversus illum ut autem adpropinquavit Iudas ad torrentem aquae statuit scribas populi secus torrentem et mandavit eis dicens neminem hominum reliqueritis sed veniant omnes in proelium et transfretavit ad illos prior et omnis populus post eum et contritae sunt ante faarma sua et fugerunt ad fanum quod est in Carnain et occupavit ipsam civitatem et fanum succendit igni cum omnibus qui erant in ipso et oppressa est Carnain et non potuit sustinere contra faciem Iudae et congregavit Iudas universos Israhelitas q
Abbreviated transcription (Latin):
te hodie pro fr̃ib ur̃is. Et uenit
trib ordinib post eos. Et exclama¬
uerunt tubis: ce clamauerunt in
oratione. Et cognouerunt castra
timothei quia machabeus ẽ: & re¬
fugerunt a facie eiꝰ. Et ꝑcusserunt
na. Et ceciderunt exeis in illa die
fere octo milia uiroꝵ. Et deuertit
uidas in maspha: & expugnauit
& cepit eam. & occidit omnẽ mas¬
culum eius. & sumpsit spolia eiꝰ:
& succendit eam igni. Inde ꝑrexit¬
& cepit casbon & masged. & bosor
& reliqͣs ciuitates galaadithidis
Post hȩc aũ uerba: congregauit
timotheus exercitũ alium. & castͣ
posuit contra rafon: trans torrentẽ
Et misit iudas speculari exercitũ:
& renunciauert̃ ei dicentes qͥa con¬
uenert̃ ad eũ om̃s gentes que in
circuitu nr̃o sunt: exercitus multꝰ
nimis: & arabas conduxert̃ in au¬
xilium sibi. & castra posuert̃ trans
torrentem: parat uenire ad te in
prelium. Et abiit udas obuiam
illis. Et ait timotheus pͥncipib

Expanded text:
te hodie pro fratribus vestris et venit te hodie pro fratribus vestris et venit tribus ordinibus post eos et exclamaverunt tubis et clamaverunt in oratione et cognoverunt castra Timothei quia Macchabeus est et refugerunt a facie eius et percusserunt na et ceciderunt ex eis in illa die fere octo milia virorum et divertit Iudas in Maspha et expugnavit et cepit eam et occidit omnem masculum eius et sumpsit spolia eius et succendit eam igni inde perrexit et cepit Casbon et Maged et Bosor et reliquas civitates Galaditidis post haec autem verba congregavit Timotheus exercitum alium et castra posuit contra Rafon trans torrentem et misit Iudas speculari exercitum et renuntiaverunt ei dicentes quia convenerunt ad eum omnes gentes quae in circuitu nostro sunt exercitus multus nimis et Arabas conduxit in auxilium et castra posuerunt trans torrentem parati venire ad te in proelium et abiit Iudas obviam illis et ait Timotheus principibus
Abbreviated transcription (Latin):
eis omĩa que acciderant fr̃ib eoꝵ
in galaadithide. & quia mulg ex¬
bosor & inalimis. & in casfor a&e
magech &e charnaim. He om̃s q¬
uitates munidȩ &e magnȩ. Sed &
incȩteris ciuitatib galaadithidiss
tenentur comp̃hensi. Et in crastim
constituerunt admouere exercitĩ
ciuitatib his: & comp̾hendere &
tollere eos in una die. Et conu̾tit
uidas & exercitus eiꝰ uiam in de¬
sertum bosor repente: & occupa¬
uit ciuitatẽ. & occidit omnẽ mal¬
culum more gladii. & accepit omĩa
spolia eoꝵ: &e succendit eam igni.
Et surrexerunt inde nocte: & ibant
usq ad munitionẽ. Et factum ẽ di¬
luculo cũ alleuassẽt ocłos suos:
ecce popłs multus cuiꝰ non erat
numerus. portandes scalas &e ma¬
chinas: ut comp̃henderent muni¬
tionem. & expugnarent eos. Et
uidit iudas quia cepit bellum. &
clamor belli ascendit ad celum. sic̃
tuba. & clamor magnus de ciuita¬
te: & dixit exercitui suo. Pugna¬

Expanded text:
eis quae acciderant fratribus eorum eis quae acciderant fratribus eorum in Galaaditide, et quomodo Bosor et in Alimis et in Casfor et Macet et Carnain hae omnes civitates munitae et magnae sed et in ceteris civitatibus Galaditidis tenentur conprehensi et in crastinum constituerunt admovere exercitum civitatibus his et conprehendere et tollere eos in una die et convertit Iudas et exercitus eius viam in desertum Bosor repente et occupavit civitatem et occidit omnem masculum in ore gladii et accepit omnia spolia eorum eet surrexerunt inde nocte et ibant usque ad munitionem et factum est diluculo cum adlevassent oculos suos ecce populus multus cuius non erat numerus portantes scalas et machinas ut conprehenderent munitionem et expugnarent eos et vidit Iudas quia coepit bellum et clamor belli ascendit in caelum sicut tuba et clamor magnus de civitate et exercitui dixit pugna
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s tuos in galileam. Ego enim &
frater m̃s ionathas ibimꝰ in gala¬
dichim: Et reliquit iosephum filiũ
rachariȩ & arariam duces populi
cum residuo exercitu in uidea. ad
custodiam. & precepit illis dicens.
Preesto populo huic: & nolite bel¬
lum cõmittere aduersus gentes do¬
nec reuertam᷑. Et dati sunt symoni
uiri tria milia ut iret in galileam:
ude aũ octo milia in galaadithim
Et abiit symon in galileam: & cõ¬
misit preliũ cum gentib. & contͥce
sunt gentes a facie eiꝰ: & ꝑsecutus ẽ
eos usq ad portam ptolomaidis.
Et ceciderunt de gentib fere tria
milia uiroꝵ. Et accepit spolia eoꝵ:¬
& assumpsit eos qui erant in galhi¬
lea: & in arbatis cum uxorib &e na¬
tis & omnib que erant illis. & a¬
duxit in iudeam cũ leticia magna.
Tiudas machabeus.x
ce ionathas &e fr̃s eius tranhe¬
runt iordanem: & abierunt uiam
trium dierum ꝑ desertũ. & occur¬
rerunt eis nabathei: & suscepe¬
runt eos pacifice. & narraueruis

Expanded text:
 ego enim et frater meus Ionathas ibimus in Galaditin et reliquit Iosepphum filium Zacchariae et Azariam duces populi cum residuo exercitu in Iudaeam ad custodiendum et praecepit illi dicens praeesto populo huic et nolite bellum committere adversus gentes donec revertamur et dati sunt Simoni viri tria milia ut iret in Galileam Iudae autem octo milia in Galaditin et abiit Simon in Galileam et commisit proelia multa cum gentibus et contritae sunt gentes a facie eius et persecutus est eos usque ad portam Ptolomaidis et ceciderunt de gentibus fere tria milia virorum et accepit spolia eorum et sumpsit eos qui erant in Galilea et in Arbatis cum uxoribus et natis et omnibus quae erant illis et adduxit in Iudaeam cum laetitia magna et Iudas Macchabeus et Ionathas et fratres eius transierunt Iordanem et abieruntrium dierum per desertum. Et occurrerunt eis Nabuthaei, et susceperunt eos pacifice, et narraverunt
Abbreviated transcription (Latin):
T̃ mouit exercitus de castris:
& steterunt illis obuiam. Et
diuisi sunt equites in duas partes:
& fundibalarii & sagittarii prei¬
bant exercitum. & primi certami.¬
nis om̃s potentes. Bacchides autẽ
erat in dextro cornu: & ꝓximauit
legio ex duab partib. & clama-¬
bant tubis. Exclamauerunt autẽ
& qui erant ex parte iudȩ: etiam
ipsi. Et cõmota est terra auoce ex¬
ercituũ: & commissum ẽ prelium
a mane usq ad uesperã. Et uidit
iudas quia firmior est pars exer¬
citus bacchidis in dextris: & con¬
uenerunt cũ ipso om̃s constantes
corde. & contrita ẽ dextera pars
ab eis. & ꝑsecutus ẽ eos usq ad mon¬
tem aroti. Et qui in sinistro cornue¬
rant uiderunt qd̃ contritũ est dex¬
trum cornu: && secuti sunt post ui¬
dam. & qui cũ ipso a tergo erant.¬
Ergo ingrauatum ẽ prelium: & ce¬
ciderunt uulnerati ex his & illis.
Et udas cecidit: &e cȩteri fugerunt.
Et ionathas &e symon tulerunt ui¬
tate modin. Et fleuerunt omĩs po¬

Expanded text:
t movit exercitus de castris et steterunt illis obviam et divisi sunt equites in duas partes et fundibalarii et sagittarii praeibant exercitum et primi certaminis omnes potentes Bacchides autem erat in dextro cornu et proximavit legio ex duabus partibus et clamabant tubis exclamaverunt autem et hii qui erant ex parte Iudae etiam ipsi et commota est terra a voce exercituum et commissum est proelium a mane usque ad vesperam et vidit Iudas quia firmior est pars exercitus Bacchidis in dextris et convenerunt cum ipso omnes constantes corde et contrita est dextra pars ab eis et persecutus est eos usque ad montem Azoti et qui in sinistro cornu erant viderunt quod contritum est dextrum cornu et secuti sunt post Iudam et qui cuet ingravatum est proelium et ceciderunt vulnerati multi ex his et illis et Iudas cecidit et ceteri fugerunt et Ionathas et Simon tulerunt Iu Modin et fleverunt eum omnis po
Abbreviated transcription (Latin):
in casulis habitando. cũ ysaac &
iacob coheredib reꝓmissionis eius¬
dem. Expectabat enim fundam̃ta
habentem ciuitatẽ cuiꝰ artifex et
conditor d̾s. fide & ipsa sara steribꝰ
uirtutẽ in conceptione seminis ac¬
cepit. etiam preter tempꝰ etatis: qm̃
fidelem credidit ẽẽ qui repromise¬
rat ꝓpter qd̾ & ab uno orti st̃. et
hoc emortuo tanquã sydera cȩli
in multitudinẽ. & sicut harena
que ẽ ad horam maris innumera¬
bilis. Iuxta fidem defuncti st̃ õs ist
ñ acceptis reꝓmissionib sed a longe
eas aspicientes & salutantes ce con¬
fitentes. quia peregrim & hospites
sunt suꝑ terram. Qui enim hȩc di¬
cunt: significant se patriam inqͥrere.
& si quidem illuis meminissent de qͣ
exierunt: habebant utiq tempꝰ re¬
uertendi. Nunc aũ meliorem appe¬
tunt id est celestem ideo ñ confundi¬
tur d̃s uocari d̾s eoꝵ. Parauit enim
illis ciuitatẽ. fide obtulit abraham
ysaac cũ temptaret᷑. & unigenitum

Expanded text:
in casulis habitando cum Isaac et in casulis habitando cum Isaac et Jacob, cohaeredibus repromissionis ejusdem. Exspectabat enim fundamenta habentem civitatem, cujus artifex et conditor Deus. Fide et ipsa Sara sterilis virtutem in conceptione seminis accefidelem credidit qui promiserat . Propter quod et ab uno orti sunt, et hoc emortuo, tanquam sidera coeli in multitudinem et sicut harena quae est ad oram maris innumerabilis iuxta fidem defuncti sunt omnes isti non acceptis repromissionibus sed a longe eas aspicientes et salutantes et confitentes quia peregrini et hospites sunt supra terram qui enim haec dicunt significant se patriam inquirere et si quidem illius meminissent de qua exierunt habebant utique tempus revertendi nunc autem meliorem appetunt id est caelestem ideo non confunditur Deus vocari Deus eorum paravit enim illis civitatem fide obtulit Abraham Isaac cum temptaretur et unigenitum
Abbreviated transcription (Latin):
lem ignem & turbinem & caliginẽ
boꝵ qͣm qͥ audierunt: extusauert̃
se ne eis fieret uerbum. Non enĩ por¬
tabant qd̾ dicebat᷑ & si bestia tetige¬
rit montẽ: lapidabit᷑ Et ita terri¬
bile erat qd̃ uidebat᷑ moyses enim¬
dixit. Exterritus sum & tremebun
Dus. sed accessistis ad syon montẽ
& ciuitatẽ dei uiuentis hierłm ce¬
lestem. & multoꝵ miliũ angeloꝵ
frequentiam. o ȩccłiam pͥmitiuioꝵ
qͥ conscͥpti sunt in cęlis. & iudicẽ om¬
niũ dm̃ & sp̃uum iustoꝵ ꝑfectoꝵ.

Expanded text:
aliginem, borum; quam qui audierunt, excusaverunt se, ne eis fieret verbum. Non enim portabant quod dicebatur: Et si bestia tetigerit montem, lapidabitur. Et ita terribile erat quod videbatur. Moyses dixit: Exterritus sum et tredus. Sed accessistis ad Sion montem & Civitatem Dei viventis Jerusalem caelestem, & multorum millium Angelorum frequentiam, & Ecclesiam primitivorum, qui conscripti sunt in caelis, & Judicem omni
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃e dei. ne qua radix amaritudini
rursum germinans impediat. &
ꝑ illam inquinent᷑ multi. ne qͥs for¬
nicator aut ꝓfanus ut esau. quiꝓp¬
ter unam escam uendidit pͥmitiua
sua. Scitote enim qm̃ && post ea cu¬
piens hereditare benedictionem:
reꝓbatus ẽ. Non enim iuenit pe¬
nitentiȩ locum. qͣmqͣm cum lacri

Expanded text:
ua radix amaritudinis sursum germinans inpediat et per illam inquinentur multi ne quis fornicator aut profanus ut Esau qui propter unam escam vendidit primitiva sua scitote enim quoniam et postea cupiens hereditare benedictionem reprobatus est non enim invenit paenitentiae locum
Abbreviated transcription (Latin):
cipit. In disciplina ꝑseuerate. Tan¬
quam filiis uobis offert se d̾s. xiii¬
Uis enimfilius: quẽ non corri¬
pit pater: Quod si extra discipli¬
nam estis. cuiꝰ participes facti sunt
om̃s: gͦ adulterini & ñ filii estis. De¬
inde patres quidẽ carnis nr̃e ha

Expanded text:
is. « In disciplina perseverate. Tanquam filiis vobis offert se Deus. Quis enim filius, quem non corripit pater? Quod si extra disciplinam estis, cujus participes facti sunt omnes, ergo adulteri, et non filii estis. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
bono ut faciatis uoluntatẽ eiꝰ faq¬
ens in uob̃ qd̾ placeat coram se ꝑ¬
scł̃a scłoꝵ amen. Rogo aũ uos fr̃s¬
ut sufferatis uerbum solacii. Et enĩ
ꝑpaucis scͥpsi uob̾. Cognoscite frem
nr̃m tẏmotheum dimissum: cũ qͥ
si celerius uenerit: uidebo uos. Sa¬
lutate om̃s p̃positos ur̃os: & om̃s
scõs. Salutant uos. de italia fr̃s.

Expanded text:
oluntatem eius faciens in vobis quod placeat coram se saecula saeculorum amen rogo autem vos fratres sufferatis verbum solacii etenim perpaucis scripsi vobis cognoscite fratrem nostrum Timotheum dimissum cum quo si celerius venerit videbo vos salutate omnes praepositos vestros et omnes sanctos salutant vos
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicarent & defenderent apseu¬
rat accepisse: etiam cum alib p̃di¬
caret. Hos gͦ collaudans monet.
ne eiꝰ passionib terreant᷑. quib ñ
destruitur. xp̃i euangelium: sed
firmat᷑. dum intelligi dat᷑: tanta

Expanded text:
aedicarent, et defenderent Erat accepisse, etiam cum aliis praedicaret. Hos ergo collaudans monet, ne ejus passionibus terreantur, quibus non destruitur Christi Evangelium, sed firmatur, dum omnes intelligunt tanta
Abbreviated transcription (Latin):
que ñ oportet. Uolo gͦ iuuenes nu¬
bere. filios ꝓtreare. matres famihaᷤᷤ
ẽẽ. nullam occasionẽ dare aduersa¬
rio maledicti gr̃a. Iam enim quedã
fidelis uel siqua fidelis habet uidu¬
as: subministret illis. & ñ grauet᷑
eccł̃ia. ut his que uerȩ uiduȩ sunt
sufficiat.

Expanded text:
es nubere, filios. procreare, matres familias esse, nullam occasionem dare aduersario maledicti gratia. iam enim quaedam atanan. si qua fidelis habet uiduas, subministret. illis, ut non grauetur ecclesia, ut his quae uere uiduae sunt sufficiat
Abbreviated transcription (Latin):
dia & sobrietate ornantes se. ñ intor¬
tis crinib. aut auro. aut margari¬
tis. uel ueste p̾ciosa. sed qd decet mu¬
lieres ꝓmittentes castitatẽ ꝑ opera
bona. Mulier in silentio discat: cũ¬
ON
omni subiestione. Docere autẽ mu¬
lieri ñ ꝑmitto neq dominari in ui¬
rum: sed eẽ insilentio. Adam enim
pͥmus formatus ẽ: deinde eua. Et
adam ñ ẽ seductus: mulier aũ sedu¬
cta in p̾uaricatione fuit. Saluabi¬

Expanded text:
s se, non in tortis crinibus aut auro ant margaritis aut ueste pretiosa, sed quod decet mulieres promittentes castitatem per opera bona. mulier in silentio discat n omni subiectione. docere autem mulieri non permitte, neque dominari in uirum, sed esse in silentio. adam enim primus formatus est, deinde eua. et adam non est seductus, sed mulier seducta in praeuaricatione fuit. salua a
Abbreviated transcription (Latin):
bens si filios educauit. si hospicio re¬
cepit. si scõꝵ pedes lauit. s in tribu¬
latione patientib subministrauit.
si omne opus bonũ subsecuta est.
Adolescentiores autẽ uiduas: deui¬
ta. Cum enim luxuriatȩ fuerint. in
xp̃o nubere uolunt. habentes dãp¬
nationẽ: quia pͥmam fidẽ irritam
fecerunt: Simul aũ oe ociosȩ discũt

Expanded text:
ilios educauit, si hospitio recepit, si sanctorum pedes lauit, si tribulationem patientibus subministrauit, si omne opus bonum subsecuta est. adulescentiores autem uiduas deuita. cum enim luxuriatae fuerint in Christo, nubere uolunt, habentes damnationem, quia primam fidem inritam fecerunt: simul
Abbreviated transcription (Latin):
rep̾hensibilem ẽẽ. uniꝰ uxoris uirũ.
sobrium. prudentẽ. ornatum. pudi¬
cum. hospitalem. doctorẽ. ñ uinolen¬
tum. ñ ꝑcussorem. sed modestum. ñ
litigiosum. ñ cupidũ. sed pudicum
suȩ domui bene p̾positum. filios ha¬
bentẽ subditos cũ omni castitate.

Expanded text:
rehensibilem esse, unius uxoris virum, sobrium, prudentem, ornatum, pudicum, hospitalem, doctorem, nec vinolentum, nec percussorem, sed modestum, nec litigiosum, nec cupidum, sed pudicum: suae domui bene praepositum, filios habentem subditos cum omni castitate.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ bilingues. ñ multo uino deditoᷤᷤ
ñ turpe lucrũ sectantes. habente
mysterium fidei in scientia pura.
Et hii autẽ ꝓbent᷑ pͥmum. &e sic mi¬
nistrent: nullum crimen haben¬
tes. Mulieres similiter pudicas:
ñ detrahentes. sobrias. fideles in
om̃ib. Diaconi sint uniꝰ uxoris
uiri: qui filiis suis bene presint.
&e suis domib. Qui enim bene mi¬
nistrauerint: gradum sͥ bonũ ad¬
qͥrent. & multam fiduciam in fide
que ẽ in xp̃o iħu. hec tibi scribo:
sperans me uenire ad tecito. Si
autẽ tardauero: ut scias qͦm opor¬
teat te in domo dei conuersari que
ẽ eccł̃ia dei uiui. columpna & fir¬

Expanded text:
n bilingues non multo vino deditos non turpe lucrum sectantes habentes mysterium fidei in conscientia pura et hii autem probentur primum et sic ministrent nullum crimen habentes mulieres similiter pudicas non detrahentes sobrias fideles in omnibus diacones sint unius uxoris viri qui filiis suis bene praesunt et suis domibus qui enim bene ministraverint gradum sibi bonum adquirent et multam fiduciam in fide quae est in Christo Iesu haec tibi scribo sperans venire ad te cito si autem tardavero ut scias quomodo oporteat te in domo Dei conversari quae est ecclesia Dei vivi columna
Abbreviated transcription (Latin):
immortali. inuisibili. soli deo honor¬
tum meũ cõmendo tibi fili tymochee
scd̃m p̾cedentes in te ꝓphetias ut mi¬
lites in illis bonam militiã. habeis
fidem & bonam conscientiam. qͣm
quidam repellentes circa fidem nau¬
fragauert̃. ex quib ẽ hymeneus &
alexander quos tradidi sathanȩ.
ut discant ñ blasphemare. Obsecro

Expanded text:
ortum commendo tibi, fili Timothee, secundum praecedentes super te prophetias, ut milites in illis bonam militiam, habens fidem et puram conscientiam, quam quidam repellentes, circa fidem naufragaverunt: ex quibus est Hymenaeus et Alexander, quos tradidi Satanae, ut di
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ dicere ad plebem: parabolam
hanc. homo plantauit uineã: &e lo¬
cauit eam colonis. Et ipse peregre
fuit multis temporib. Et in tẽpore
misit ad cultores seruum: ut defru¬
ctuumeȩ darent illi. Qui cesum: di¬
miserunt eum inanẽ. Et addidit
alterũ seruum mittere. Illi autem
hunc quoq cedentes &e afficienteᷤᷤ
contumelia: dimisert̃ inanẽ. Etͣ ad¬

Expanded text:
Jesus dicere ad plebem parabolam hanc: Homo plantavit vineam, et locavit eam colonis, et ipse peregre fuit multis temporibus, etc. Docemisit ad cultores servum, ut de fructu vineae darent illi. Qui caesum dimiserunt eum inanem. Et addidit alterum servum mittere. Illi autem hunc quoque caedentes, et afficientes contumelia, dimiserunt inanem. Et ad
Abbreviated transcription (Latin):
Uere dico uob̾: quia uidua hȩc pauꝑ:
plus qͣm om̃s misit. Nam om̃s hii:
ex habundant sͥ miserunt in mune¬
ra dei. Hȩc aũ ex eo qd̃ deest illi oẽm
uictum suum quẽ habuit: misit.

Expanded text:
uere dico uobis, quia uidua haec pauper plus quam omnes misit. nam et omnes hi ex abundanti sibi miserunt in munera dei: haec autem et eo quod deest illi omnem uictum suum, quem habuit, misit.
Abbreviated transcription (Latin):
unc qui in iudea sunt: fugiant in
montes. Et qui in medio eius: disce¬
dant. Et qui in regionib: ñ indrent
in eam. quia dies ultionis hii sunt.
ut impleant᷑ omĩa quȩ scͥpta sunt.
Ue autẽ pregnantib & nutrientib.
in illis dieb. Erit enim pressura
magna suꝑ terram: &e ira populo
huic. Et cadent in ore gladii: &
captiui ducent᷑ in om̃s gentes. Et
hierłm calcabit᷑ a gentib: donec im¬
pleant᷑ tempora nationum. Et
erunt signa in sole & luna ce stellis
& in terris pressura gentiũ pre con¬
fusione sonitus maris & fluctuum

Expanded text:
ant in montes et qui in medio eius discedant et qui in regionibus non intrent in eam quia dies ultionis hii sunt ut impleantur omnia quae scripta sunt vae autem praegnatibus et nutrientibus in illis diebus erit enim pressura magna supra terram et ira populo huic et cadent in ore gladii et captivi ducentur in omnes gentes et Hierusalem calcabitur a gentibus donec impleantur tempora nationum et erunt signa in sole et luna et stellis et in terris pressura gentium prae confusione sonitus maris et fl
Abbreviated transcription (Latin):
ctione ex mortuis: neq nubunt neq
ducunt uxores. neq enim ultra mo¬
ri poterunt. Equales enim angel
sunt. & filii st̃ dei: cum sint filii re-¬
surrectionis. quia uͦ resurgant mor¬
tui. Et moyses ostendit secus rubũ
sicut dicit. dñm dm̃ abraham. et
mortuoꝵ: sed uiuoꝵ. Om̃s enim ui¬
uunt ei. Respondentes autẽ quidã
scribarum: dixerunt. Magister
bene dixisti. Et amplius ñ au¬
debant eum quicqͣm inderrogare.
Dix̃ aũ ad illos. Quomͦ dicunt cri¬
stum filiũ dauid ẽẽ: Et ipse dauid
dicit in libro psalmoꝵ. Dixit dñs

Expanded text:
 neque nubent, neque ducent uxores: neque enim ultra mori poterunt: aequales enim angelis sunt, et filii sunt Dei, cum sint filii resurrectionis. Quia vero resurgant mortui, et Moyses ostendit secus rubum, sicut dicit Dominum, Deum Abraham, et mortuorum sed vivorum. omnes enim vivunt ei. Respondentes autem quidam Scribarum. dixerunt. Magister bene dixisti. Et amplius non audebant eum quicquam interrogare. Dixit autem ad illos Jesus. Quomodo dicunt Christum Filium David esse et ipse David dicit in
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est gͦ hoc qd̾ scͥptum ẽ lapidẽ
quẽ reꝓbauert̃ edificantes. hic fac¬
tus ẽ in caput anguli: Omnis qui
ceciderit supͣ lapidem illum: conqͣs¬
sabit᷑. Suꝑ quẽ aũ ceciderit: cõmi¬
nuet illum. Et querebant pͥnq¬
pes sacerdotum & scribȩ mittere
m illum manus illa hora: ce timue¬
ad ipsos dixerit similitudinẽ istam

Expanded text:
Quid est ergo hoc quod scribtum est. Lapidem quem reprobaverunt aedificantes. hic factus est in caput anguli. Omnis qui ceciderit super lapidem illum confringetur supra quem autem ceciderit comminuet illum. Et quaerebant Principes Sacerdotum et Scribae mittere n illum manus illa hora et timuead ipsos dixerit parabolam istam.
Abbreviated transcription (Latin):
ad mensam. & ego ueniens cũ usu¬
ris utiq exegissem illam: Et astan-¬
tib: dixit. Auferte ab illo mnam:¬
& date illi qui decẽ mnas habet.
Et dixexunt ill. Dñe: habet decem
mnas. Dico autẽ uob quia omni
habenti dabit᷑. Ab eo aũ qui ñ ha¬
bet: & qd̾ habet auferet᷑ ab eo.
Ueruntamen inimicos meos illos

Expanded text:
o veniens cum usuris utique eam exegissem. Et adstantibus dixit. Auferte ab eo mna et date ei qui dece mnas habet. Et dixerunt ei. Domine. habet decem mnas Dico autem vobis Quia omni habenti davitur. ab eo autem qui non habet. et quod habet auferetur ab eo. Verumta
Abbreviated transcription (Latin):
eius desiderat. Abierunt autẽ qͥ
missi erant: & inuenert̃ sicut dix̃
illis stantẽ pullum. Soluentibus
aũ illis pullum: dixerunt dñi eiꝰ
ad illos. Quid soluitis pullum:
At illi dixerunt. Quia dñs eũ ne¬
cessarium habet. Et duxerunt il¬
lum: ad iħm. Et iactantes uestim̃.¬
ta sua supra pullum: imposuert̃
iħ̾m. Cunte autẽ illo:substerne¬
bant uestim̃ta sua in uia. Et cũ
appropinquaret iam ad descensũ
montis oliueti: ceperunt om̃s tur¬
bȩ descendentium gaudentes dm̃¬

Expanded text:
at abierunt autem qui missi erant et invenerunt sicut dixit illis stantem pullum solventibus autem illis pullum dixerunt domini eius ad illos quid solvitis pullum at illi dixerunt quia Dominus eum necessarium habet et duxerunt illum ad Iesum et iactantes vestimenta sua supra pullum inposuerunt Iesum eunte autem illo substernebant vestimenta sua in via et cum adpropinquaret iam ad descensum montis Oliveti coeperunt omnes turbae discentium gaudentes
Abbreviated transcription (Latin):
Uocatis autẽ decem serius suis: de¬
dit illis decem mnas. Et ait ad illoᷤ.
Negociamini dum uenio. Ciues aũ¬
eius oderant eum. Et miserunt lega¬
tionẽ post illum dicentes. Nolumꝰ
hunc regnare suꝑ nos. Et factumẽ
ut rediret accepto regno: iussit uoea

Expanded text:
ocatis autem decem servis suis, dedit eis decem mnas, et ait ad illos: Negotiamini dum venio. Cives auejus oderant eum: et miserunt legationem post illum, dicentes: Nolumus hunc regnare super nos. Et factum est, ut rediret accept
Abbreviated transcription (Latin):
dentes: dixerunt. Cesaris. Et ait
illis. Reddite gͦ que cesaris sunt
cesari: & quȩ dei st̃ deo. Et ñ potu¬
erunt uerbum eius rep̾hendere
coram plebe. ce mirat in responso
eius: tacuerunt. Accesserunt autẽ
quidam saduceoꝵ qͥ negant eẽ re¬
surrectionẽ: & interrogauert̃ eũ di¬
centes. Magister. moyses scͥpsit nob̾.

Expanded text:
t Caesaris et ait illis reddite ergo quae Caesaris sunt Caesari et quae Dei sunt Deo et non potuerunt verbum eius reprehendere coram plebe et mirati in responso eius tacuerunt accesserunt autem quidam Sadducaeorum qui negant esse resurrectionem et interrogaverunt eum dicentes magi
Abbreviated transcription (Latin):
tantur anni usq ad natiuita¬
filius eiꝰ iohannes qui alio nomme
uocatus ẽ hyrcanus: post patrem
uiginti sex annis pontificatũ te¬
nuit. Hinc aristobolus filꝰ ioħis:
anno uno.Post quẽ:alexander
Post hanc: hyrcanꝰ filius eꝰ annis
nigena herode in regnũ succeder¬
te. tricesimo scdo anno regni eus.

Expanded text:
tantur anni usque ad nativitafilius ejus Joannes, qui alio nomine nuncupatus est Hircanus, post patrem XXVII annis pontificatum tenuit. Hinc Aristobolus filius Joannis anno uno. Post quem Alexander Post hanc Hircanus filius ejus, annis nigena Herode in regnum succedente, tricesimo secundo anno regni ejus
Abbreviated transcription (Latin):
uitq salomon filius eius pro eo.
Gesta aũ dauid regis pͥora & nouis¬
sima scͥpta sunt in libro samuhe

Expanded text:
itque Salomon filius eius pro eo gesta autem David regis priora et novissima scripta sunt in libro Samuhe
Abbreviated transcription (Latin):
& ego amplius ñ sustinens: mis
ad cognoscendam fidem ur̃am. ne
aũ ueniente tymotheo ad nos a
uobis. & annunciante nob̾ fidem
& caritatẽ urãm. & qͥa memoriã
nr̃ habetis bonam. semꝑ deside¬
rantes nos uidere. sic̃ nos qͦꝙ uos:
ideo consolat sumꝰ fr̃s in uobis

Expanded text:
 ego amplius non sustinens, misi ad cognoscendam fidem vestram, nautem veniente Timotheo ad nos a vobis et annuntiante nobis fidem et charitatem vestram, et quia memoriam nostri habetis bonam semper, desiderantes nos videre, sicut et nos quoque vos, ideo consolati sumus, fratres, in vobis
Abbreviated transcription (Latin):
ds in immundiciam: sed inscĩfi¬
cationẽ. Itaq qui hȩc spnit: non
hominẽ sꝑnit. sed dm̃. qui etiam
dedit sp̃m suum sc̃m̃ in uobis.
e caritate autẽ fraterU¬
nitatis: ñ necesse habuimꝰ scri¬
bere uobis. ipsi enim uos a deo di¬
dicistis. ut diligatis inuicẽ. Et enĩ
facitis illud in om̃s fr̃s: in uniu̾sa
macedonia. Rogamꝰ aũ uos fr̃s¬

Expanded text:
s in inmunditiam, sed in sanctificationem. itaque qui haec spernit, non hominem spernit, sed deum, qui etiam dedit • spiritum suum sanctum in uobis. de caritate autem fraternitatis non necesse habemus scribere uobis: ipsi enim uos a deo didicistis ut diligatis inuicem. etenim facitis illud in omnes fratres in uniuersa Machedonia. rogam
Abbreviated transcription (Latin):
pus habemꝰ: oꝑem᷑ bonũ ad om̃s
Maxime aũ ad domesticos fidei.
Uidete qualib litteris scͥpsi uobis
mea manu. Quicũq enim uolunt
placere in carne: bii cogunt uos
cireumcidi. tantum ut crucis xp̃i
ꝑsecutionẽ ñ patiant᷑. Neq enim
qui cucũcidunt᷑ legem custodiunt.
sed uolunt uos circumcidi. ut in car

Expanded text:
pus habemus, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. Videte qualibus litteris scripsi vobis mea manu. Quicunque enim volunt placere in carne, hi cogunt vos circumcidi, tantum ut crucis Christi persecutionem non patiantur. Neque enim qui circumciduntur legem custodiunt, sed volunt
Abbreviated transcription (Latin):
tuli cum illis euangelium qd pre¬
dico ingentib. Seorsum autẽ his
qͥuidebant᷑ aliqͥd eẽ ne forte inuacuũ
currerẽ aut cucurrissem. Sed neꝙ
tytus qui mecũ erat cum eẽt gen¬
tilis: compulsus ẽ circumcidi.
ed ꝓpt̾ subint᷑ ductos falsos fr̃s
qui subintroierunt explorare
libertatẽ nr̃am qͣm habemus in¬

Expanded text:
m quod praedico in gentibus. Seorsum autem his qui videbantur aliquid esse, ne forte in vacuum currerem, aut cucurrissem. Sed neque Titus, qui mecum erat, cum esset gentilis compulsus est circumcidi; sed propter subintroductos falsos fratres qui subintroierunt explorare libertatem n
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce ego paulus dico uob̾. qm̃ si cir¬
cumcidamini: xp̃c uob̾ nichil ꝓde¬
rit. Testificor autẽ rursum omni
homini circumcident se. qm̃ debi¬
tor ẽ uniuersȩ legis faciendȩ. Eua¬

Expanded text:
Ecce ego Paulus dico vobis quoniam, si circumcidamini, Christus vobis nichil proderit. Testificor autem rursum omni homini circumcidenti se quoniam debitor est universe legis faciende.
Abbreviated transcription (Latin):
lii sui in corda nĩa clamantẽ abba
pater. Itaꝙ iam ñ ẽ seruus: sed filꝰ.
Quod si filius: & heres ꝑ dm̃. Sed
tunc quidem ignorantes dm̃: his
qui natura ñ sunt dii seruiebatis
Nunc aũ cum cognoueritas dm̃. im¬
mo cognit estis a deo: qͦmͦ ergo con¬
uertimin: iterum ad infirma & ege

Expanded text:
ui in corda nostra clamantem Abba Pater itaque iam non es servus sed filius quod si filius et heres per Deum sed tunc quidem ignorantes Deum his qui natura non sunt dii serviebatis nunc autem cum cognoveritis Deum immo cogniti sitis a Deo quomodo convertimini iterum ad infirma e
Abbreviated transcription (Latin):
gabat se timens eos qui ex circũ¬
cisione erant. Et simulatiom eius
consenserunt ceteri ude: ita ut ꝙ¬
barnabas duceretur ab eis in illã
simulationẽ. Sed cum uidissem
qd̾ non recte ambularent ad ueri¬
tatem euangelii: dixi cephe corã
omnib. Situ cum udeus sis gen¬
tiliter uiuis & ñ iudaice. qͦmͦ gen¬
tes cogis iudaiare: Nos natura¬

Expanded text:
s qui ex circumcisione erant. Et simulationi eius consenserunt cęteri Iudei, ita ut Barnabas duceretur ab eis in illam simulationem. Sed cum uidissem, quod non recte ambularent ad ueritatem Euangelii, dixi Cephę coram omnibus: Si tu, cum Iudeus sis, gentiliter uiuis et non Iudaice, quomodo gentes cogis iudaizare? Quod cer
Abbreviated transcription (Latin):
num enim ꝑhibeo uob̃. quia si fie¬
ri posset: oculos ur̃os eruissetis:
&e dedissetis michi. Ergo inimicus
uob̾ factus sum uerum dicens uo¬
bis: Emulant᷑ uos ñ bene: sed e¬
cludere uos uolunt. ut illos emu
lemini. Bonum autẽ emulamini
sens sum apuduos. filiol mei qͥs
iterum parturio: donec formetur

Expanded text:
nium enim perhibeo vobis, quia si fieri posset, oculos vestros eruissetis, et dedissetis mihi. Ergo inimicus vobis factus sum, verum dicens vobis? Aemulantur vos non bene; sed excludere vos volunt, ut illoemini. Bonum autem in illos, sens sum apud vos. Filioli mei, quos iterum parturio, cum labore r
Abbreviated transcription (Latin):
Hui modi enim xp̃o dño nr̃o ñ ser¬
uiunt. sed suo uentri. & ꝑ dulces
sermones & benedictiones sedu¬
cunt corda innocentiũ. Ur̃a enim
obedientia: in omnẽ locũ diuulga¬
ta ẽ. Gaudeo igitur in uobis sed uo¬
louos sapientes ẽẽ in bono: & sim¬
plices in malo. Ds̃ autẽ pacis con¬
teret sathanan: sub pedib ur̃is

Expanded text:
ro non serviunt, sed suo ventri, et per dulces sermones, et benedictiones, seducunt corda innocentium. Vestra enim obedientia in omnem locum divulgata est. Gaudeo igitur in vobis. Sed volo vos sapientes esse in bono, et simplices in malo. Deus autem pacis conterat Sa
Abbreviated transcription (Latin):
ministrare scĩs. Probauerunt
emm macedoniam & achaiam:
collationẽ aliqͣm facere in paupes
enim eis: & debitores sunt eoꝵ Nlã
sispiritalium eoꝵ participes facti
sunt gentiles: debent & in carna¬
lib ministrare eis. Hoc gͥ cũ con

Expanded text:
ministrare sanctis. conplacuit enim Macedoniae et Achaiae conlationem aliquam facere in pauperes enim, et debitores sunt eorum: quoniam si spiritalium eorum participes factae sunt gentes, debent et in carnalibus ministrare eis. ad Corinthios
Abbreviated transcription (Latin):
tate trifenam & trifosam: que la¬
borant in dño. Salutate ꝑsidam ca¬
rissimã: que multũ laborauit in
dño. Salutate rufum electum in
dño. & matrẽ eius: & meã. Saluta¬
te asynchritũ. flegontiã. hermen.
patrobam. hermam: && qͥ cũ eis st̃
fr̃s. Salutate phylologum. & iul¬
am. nereũ. &r sororem eius. & olym¬
piadẽ: & om̃s qui cũ eis sunt scõs.

Expanded text:
tate Tryfenam et Tryfosam quae laborant in Domino salutate Persidam carissimam quae multum laboravit in Domino salutate Rufum electum in Domino et matrem eius et meam salutate Asyncritum Flegonta Hermen Patrobam Hermam et qui cum eis sunt fratres salutate Filologum et Iuliam Nereum et sororem eius et Olympiadem
Abbreviated transcription (Latin):
aũ uob̃ phebem sororem nr̃am qͣ
ẽ in ministerio eccł̃iȩ que ẽ cenchriᷤ.
ut eam suscipiatis in dño digne
satis. & adsistatis ei in quocumꝙ
negocio ur̃i indiguerit. Et enim
ipsa qͦq adsistit multis: & mipsi.
Salutate priscã & aquilam adui¬
tores meos in xp̃o iħu: qui ꝓ ani¬
ma mea suas ceruices supposuert̃.
quib ñ solus ego grãs ago: sed ce
cunctȩ eccłiȩ gentium. & domesti¬
ca eoꝵ eccł̃ia. Salutate ephenetũ

Expanded text:
rorem nostram quae est in ministerio ecclesiae quae est Cenchris ut eam suscipiatis in Domino digne sanctis et adsistatis ei in quocumque negotio vestri indiguerit etenim ipsa quoque adstitit multis et mihi ipsi salutate Priscam et Aquilam adiutores meos in Christo Iesu qui pro anima mea suas cervices subposuerunt quibus non solus ego gratias ago sed et cunctae ecclesiae gentium et domesticam e
Abbreviated transcription (Latin):
nos ut cognouimꝰ: statim credidi¬
mus. cũ nob̾ de eo ante ñ fuerit
p̾dictum. Unde ꝓbat᷑ qd̾ si ydolis
seruiuimꝰ: non obstinationi menti
sedignorantiȩ deputandum ẽ. Qui
enim agnitum ilico sequim᷑: olim
utiq sequerem᷑. si antea cognouisse¬
mus. Sic autẽ uos de generis no¬
bilitate iactatis: quas ñ morũ
imitatio magis quã carnalis nat¬
uitas filios nos faciat eẽ scõꝵ. De¬
nq esau & ysiahel cum ex abrahe
stirpe sint: minime tam̃ inter fil¬
os reputant᷑. His taliter altercan¬
tib apłs se medium int̾ponens. ita
partium dirimit questiones: ut
neutrũ eoꝵ sua iusticia salutẽ me-¬
ruisse confirmet. Ambos uͦ popłos:
ut dm̃ debuerint uenerari: głam
eiꝰ in manufacta mutauerint simu¬
lachra. Utros ꝙ etiã similiter ue¬
niam consecutos: equales ẽẽ ueris¬
sima ratione demonstrat. p̾sertim:
cum in eadem lege sit p̃dictum.
& iudeos & gentes ad xp̃i fidem

Expanded text:
nos ut cognovimus, statim credidinos ut cognovimus, statim credidimus, cum nobis de eo antea non fuerit praedicatum. Unde probatur quod si idolis servivimus, non obstinationi mentis, sed ignorantiae deputandum. Qui enim cognitum illico sequimur, olim utique sequeremur, si antea cognovissemus. Sic autem vos de generis nobilitate jactatis, quasi non morum imitatio magis quam carnalis nativitas filios vos faciat esse sanctorum. Denique Esau et Ismael cum de stirpe sint Abrahae, minime tamen in filiis reputantur. His taliter altercantibus, Apostolus se medium interponens, ita partium dirimit quaestiones, ut neutrum eorum sua justitia salutem meruisse confirmet, ambos vero populout Deum debuerant venerari, gloriam ejus in manufacta mutaverint simulacra. Utrosque etiam similiter veniam consecutos, aequales esse verissima ratione demonstrat, praesertim cum in eadem lege praedictum sit et Judaeos et gentes ad Christi fidem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ monstrabitis. Semꝑ enim his
omnib extitistis ingrati. Nlam ip¬
sis pedib quib aridum mare tran¬
sistis: ludebatis ante ydola que
fecistis. Et ipso ore quo paulo ante
ob necẽ aduersarioꝵ dño cantaue¬
ratis: simulachra fieri uob̃ popos¬
cistis. Illis oculis uenerandis qͥb¬
dm̃ in nube uel in igne conspicere
solebatis: simulachra intuebami¬
ii. Manna quoꝙ uob̃ fastidio fu¬
it: & semꝑ in deserto contra dñm
murmurastis. ad egyptũ unde
uos manu ualida eiecerat redire
cupientes. Quid plura: Ita patreꝰ
ur̃i crebra ꝓuocatione dnm irrita¬
uerunt: ut om̃s in heremo more¬
rentur. nec plus ex seniorib eoꝵ
qͣm duo homines terram repmis¬
sionis intrarent. Sed qͥd antiqua
replicamꝰ cum etiam su lla minime
fecissetis. de hoc solo uos nemo dig¬
nos uenia iudicaret. qd̾ dñm xp̃m
ꝓpharum semꝑ uob̃ uocib repmis¬
sum. ñ solum susciꝑe noluistis: sed
etiam morte pessima ꝑemistis.Q̾uẽ

Expanded text:
reos monstrabitis, semper enim his reos monstrabitis, semper enim his omnibus exstitistis ingrati. Nam ipsis pedibus quibus aridum mare transistis, ludebatis ante idola quae fecistis; et ipso ore quo paob necem adversariorum Domino cantaveratis, simulacra vobis fieri poposcitis: illis oculis. quibus venerando Deum in nube vel igne conspicere solebatis , simulacra intuebamini. Manna quoque vobis fastidio fuit , et semper in deserto contra Dominum murmurastis, ad Aegyptum, unde vos manu valida ejecerat, redire cupientes. Quid plura? Ita patres vestri crebra provocatione Dominum irritaverunt, ut omnes in eremo morerentur, nec plus ex senioribus eorum quam duo homines terram repromissionis intrarent . Sed quid antiqua replicamus, cum etiam si illa minime fecissetis, de hoc solo nemo vos dignos venia judicaret, quod domarum semper vobis vocibus repromissum, non solum suscipere noluistis, sed etiam morte pessima peremistis? Quem
Abbreviated transcription (Latin):
UETUIELA ADROLIANOS
sunt: qui ex
iudeis genti¬
derunt. Hii
suꝑba conten¬
tione: uolebant se alterutrũ suꝑpo¬
nere. Nam iudei dicebant. Nos sumꝰ
populus dei: quos ab inicio dilex̃
tutib liberati: mare sicco ꝑtransi¬
uimꝰ pede: cum inimicos nr̃os gra¬
uissimi fluctus inuoluerent. Nob̾
filiis suis celeste pabulũ ministra¬
uit. Nos die noctuꝙ in columpna
nubis ignisꝙ p̾cessit. ut nob̃ in in¬
ceamꝰ: nos soli digni fuimꝰ dei legẽ
acciꝑe. & uocem dei loquentis au
ad quos etiam ipse uenisse testatꝰ
ẽ dicens. Non ueni nisi ad oues qͦ
pierunt domus isrł: cum uos cane
pocius qͣm homines appellauerit
Equum ne gͦ est ut hodie ydola de¬
serentes quib ab inicio deseruistis:
nob̾ comparemini. & ñ pocius in
proselitoꝵ loco. ex legis auctorita¬
te & consuetudine deputemini:
Et hoc ipsum ñ merebamini: nisi
mittere. Gentes etiam econtrario
respondebant. Quanto maiora er¬
gauos dei beneficia narraueritis:
tanto maioris uos criminis reos

Expanded text:
TOLAM AD ROMANOS. sunt qui ex Judaeis et Gentiderunt. Hi superba contentione volebant se alterutrum superponere. Nam Judaei dicebant: Nos sumus populus Dei, quos ab initio dilexit tutibus liberati, mare sicco pertransivimus pede, cum inimicos nostros gravissimi fluctus involverent Exod.filiis suis coeleste pabulum ministravit. Nos die noctuque in columna nubis ignisque praecessit, ut nobis in inceamus, nos soli digni fuimus Dei legem accipere, vocem Dei loquentis audad quos etiam ipse se venisse testatus est, dicens: Non veni nisi ad oves quae perierunt, domus Irael , cum vos canes potius quam homines appellaverit. Aequum ne ergo est ut hodie idola deserentes, qui bus ab initio deservistis, nobis comparemini, et non potius in proselytorum loco ex legis auctoritate et consuetudine deputemini; et hoc ipsum non merebamini, nisi mittere. Gentes etiam e contrario respondebant: Quanto majora erga vos Dei beneficia narraveritis, tanto majoris vos criminis esse
Abbreviated transcription (Latin):
Ephesios magnificat in fide quã
acceperunt. Laudat colosenses:
pro eo quod in fide steterunt.
Philippenses: euangelium custodis¬
segratulat᷑. Thessalonicenses in
prima epła fide creuisse &e oꝑibus
In scd̾a. ꝑsetutiones tolerasse fortit̾
głatur. Instruit qͦꝙ ꝑ tymotheũ
& tytum ȩccłias. P hilemonẽ de
emendato seruo onesimo rogat.
Ad ultimũ hebreos qui in xp̃m cre¬
diderant. & post modum ꝑsecutio¬
nib udaicis territ. a fide recesse¬
rant confortat. atq ad grãm euan¬
gelii reuocat.

Expanded text:
Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt: laudat Colossenses: pro eo quod in fide steterunt; Philippenses, Evangelium custodisse gratulatur: Thessalonicenses in prima epistola fide crevisse et operibus, in secunda persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. Instruit per Timotheum et Titum Ecclesias: Philemonem de emendato servo Onesimo rogat. Ad ultimum Hebraeos, qui in Christo crediderunt, et postmodum persecutionibus Judaicis territi a fide recesserant, confortat atque ad gratiam Evangelii revocat.
Abbreviated transcription (Latin):
magna. Et signum magnum ap¬
paruit in cęlo mulier amicta sole
& luna sub pedib euis: & in capite
eius corona stellarum duodecim.
Et in utero habens clamabat par
turiens: & cruciat᷑ ut pariat. Et ui¬
sum ẽ aliud signũ in cęlo: &e ecce
draco magnus rufus habens ca¬
pita septem. & cornua decẽ. & in
capitib suis septẽ diademata.
Et cauda eiꝰ trahebat terciã partẽ
stellarum cęl: & misit eas in ter¬
ram. Et draco stetit ante mulierẽ
que erat paritura. ut cũ pepisset
filium eius deuoraret. Et peꝑit fili¬
um masculum qͥ recturus erit om̃s
gentes in uirga ferrea. Et raptus ẽ
filius eiꝰ ad dm̃ & ad thronum eiꝰ.
&e mulier fugit in solitudinẽ ubi ha¬
bet locum paratum a deo. ut ibi pas¬
cant illam dieb mille ducentis sexa¬
ginta.¬

Expanded text:
 Signum magnum apparuit in cęlo, mulier amicta sole et luna sub pedibus eius et in capite eius corona stellarum duodecim et in uteturiens, et cruciabatur ut pariat. Et visum est aliud signum in coelo: et ecce draco magnus rufus, habens capita septem et cornua decem et in capitibus suis septem diademata et cauda eius trahebat tertiam partem stellarum caeli et misit eas in terram et draco stetit ante mulierem quae erat paritura ut cum peperisset filium eius devoraret et peperit filium masculum qui recturus erit omnes gentes in virga ferrea et raptus est filius eius ad Deum et ad thronum eius et mulier fugit in solitudinem ubi habet locum paratum a Deo ut ibi pascant illam diebus mille ducentis sexaginta