comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lutistͣ. et ꝓ suoꝵ tẽporali salute suas aĩas ꝑdidertͣ. Ordinata discretioe.¬
officiũ. s negari carnalitatis affectũ. Parentibꝰ enĩ carnalit̾ pͣstat᷑. qd
affectibꝰ a recto itinere minime digressȩ st̃. tta et uir mundo renun-¬
tians. parentili obtentu nͣ debet abono pͣpediri ꝓposito. De¬

Expanded text:
luti, et pro suorum temporali salute suas animas perdiderunt. Sicut nostra noluti, et pro suorum temporali salute suas animas perdiderunt. Sicut nostra noofficium, sed negari carnalitatis affectum. Proximis enim carnaliter praestatur, quod affectibus a recto itinere minime digressae sunt, ita et vir mundo renuntians, parentelae obtentu non debet a bono praepediri proposito.
Abbreviated transcription (Latin):
enuntiant. et tam̃ curis rerũ familiariũ implicant᷑. qͣnto se rerũ studiis
rere curis. et diuiis exercere student. utrũꝙ. coͣ̃plecti simul nͣ ualent.
Nã duas curas parit᷑ in eẽ pectorihumano nͣ posse. et duobꝰ seruiente̾ dnĩs
uni placere difficile ẽ. Nisi pͥus a secretionibꝰ cordis expellat᷑ importuna scła¬
riũ multitudo curaꝵ. aĩa quȩ intrinsecꝰ iacet nequaqͣ. resurgit. Nã dũ
se ꝑ minuneras scli cogitationes asꝑgit. ad cͣsideratione̾ sui seꝰ nullatenꝰ
collig̃. Arguat᷑ enĩ eoꝵ tepor qͥ douacare uolentes. et mundo renuntiat᷑.
et curas ꝓpͥas asꝑnant᷑.S dũ ꝓpinquoꝵ utilitates ꝓcurant. adĩ amore
se seƿarant. Uir spiritalis ita ꝓdesse debet sue ꝓpinqͥtati. ut dũ illis
gram carnis pͣstare studet. ipse aspiritali ꝓposito ñ declinet. Multi enim
monachoꝵ amore parentũ nͣ solũ tͣrenis curis. s etiã forensibꝰ uirgus inuo¬

Expanded text:
enuntiant, et tamen curis rerum familiarium implicantur, quanto se rerum studiis rere curis et divinis exerceri student, utrumque complecti simul non valent. Nam duas curas pariter inesse pectori humano non posse; et duobus servientem dominis, utrique placere difficile est. 2. Nisi prius a secretioribus cordis expellatur importuna saecularium multitudo curarum, anima, quae intrinsecus jacet, nequaquam resurget. Nam dum se per innumeras saeculi cogitationes spargit, ad considerationem sui se nullatenus colligit. 3. Arguitur eorum tepor qui, Deo vacare volentes, et mundo renuntiant, et curas proprias aspernantur; sed dum propinquorum utilitates procurant, a Dei amore se separant. 4. Vir spiritualis ita prodesse debet suae propinquitati, ut dum illis gratiam carnis praestare studet, ipse a spirituali proposito monachorum amore parentum non solum terrenis curis, sed etiam forensibus jurgiis invo
Abbreviated transcription (Latin):
pbiare dicat̃. Aini conũcunt in furore iudienĩ. Qui em̃ irat iudiectio
fiuore uidlicũ mutat. et ante ꝓfert sententiã quã a guoscui furor in
re. a serutatione alienat᷑ iustitiȩ Iracundus uider iudicu eram pere
contueri ñ ualet. ꝙ caligie̾ furoris ñ uidet. Qui aut repulso futre
discutit. faetliꝰ ad ẽtuend ã uentate nias serenitate espuse fusire
uilla ꝑturbatione ad eltatis intelligentiã ꝑnientt.

Expanded text:
am dicitur: Qui convertunt in furorem judicium. Qui enim iratus judicat, in furorem judicium mutat, et ante profert sententiam, quam agnoscat. 15. Furor in ata furore ab scrutatione alienatur justitiae. 16. Iracundus judex judicii examen plene contueri non valet, quia caligine furoris non videt. Qui autem repulso furore discutit, facilius ad contuendam veritatem mentis serenitate consurgit, et sine ulla perturbatione ad aequitatis intelligent
Abbreviated transcription (Latin):
includi corporalibꝰ m̃bris. et tc potert᷑ corpoꝵ suoꝵ uinculis in solubilit᷑
alligari : Itẽ idẽ pꝰ aliqua dicit. At uero gehenna illa quȩ etĩa stagnũ
ignis et sulphuris dicta ẽ. corporens ignis erit. et critiabit corpora dãp¬
natoꝵ. aut hominũ. aut demonũ. s. solida hominũ. aeria demonũ.
aut tantũ hominũ corpora cũ spiritibꝰ. demones autͣ sp̃c̃ sine corporbꝰ
herentes. sum̃do penã non inꝑtiendo tutã corporeis ignib ardebunt

Expanded text:
includi corporalibus membris, et tunc poterunt corporum suorum vinculis insolubiliter alligari? » Item idem post aliqua dicit: « At vero gehenna illa, quae etiam stagnum ignis et sulphuris dicta est, corporeus ignis erit, et cruciabit corpora damnatorum, aut hominum, aut daemonum; sed solida hominum, aeria daemonum: aut tantum hominum corpora cum spiritibus, daemones autem spiritus sine corporibus haerent
Abbreviated transcription (Latin):
racunci doctores ꝑ rabiẽ furoris disciplinȩ modũ ad immanitatẽ cru¬
delitatis conutunt. Et unde em̃dare subditos poterant. inde pociꝰ iulne¬
rant. Idõ sine m̃sura ulciscit᷑ culpas pͣpositꝰ iracundis. q cor eiꝰ disꝑsum
in rerũ curis. ñ colligt᷑ in amorẽ uniꝰ deitatis. Mens enĩ soluta in diũ¬
sis. cathena caritatis ñ astringit᷑. s male laxata. male ad omne̾ occa¬
sionẽ mouetur.

Expanded text:
c., per rabiem furoris, disciplinae modum ad immanitatem crudelitatis convertunt: et unde emendare subditos poterant, inde potius vulnerant. Ideo sine mensura ulciscitur culpas praepositus iracundus: quia cor ejus dispersum in rerum curis, non colligitur in amorem unius deitatis. Mens enim soluta in diversis, catena charitatis non astringitur: sed male laxata, male ad omnem occasionem movetur.
Abbreviated transcription (Latin):
datione marcirii de usu bellandi in qͦ exercitat᷑ qͥsꝙ in pͣlio. et ꝑ au-¬
qͥatiã certam̃ aggredit᷑. et ꝑ timorẽ cunctationẽ mouet᷑. Itẽ ac¬
cipe exẽplũ martirii de reparatione huinani corporis ad salutẽ.
dũ quisq et de spe repatationis gaudet. et de incisionibꝰ seu
amarissimis poculis meret.

Expanded text:
datione martyrii de usu bellandi, in quo exercitatus quisque in praelio et per audatione martyrii de usu bellandi, in quo exercitatus quisque in praelio et per audaciam certamen aggreditur, et per timorem cunctatione movetur. 6. Item accipe exemplum martyrii de reparatione humani corporis ad salutem; dum quisque et de spe reparationis gaudet, et de incisionibus ceu amarissimis poculis moeret.
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝓueritatis defensione ultrose certamini offert. ne uͥquã ꝓ¬
ueritat᷑e diffidit. Sepe ex discipłis ad martiriũ eligunt᷑. qͥ suos
doctores ad coronã p̃cedt̃. Et qui st̃ ordine postremi. fiunt nͣ¬
nuͣꝗͣ. iucercamine primi. Uir ses ultrose in agone ꝓcertamine
debet offerre iustitiȩ.S tam̃ si agonis fructũ uidet uberrimũ.
ñ debec declinare laboris ꝑicuilũ. Qd si maior est labor quam
animaꝵ luerũ uidit. et sapient᷑ se aꝑicło abstulit. in qͦ potiorẽ
laborẽ quã lucrũ esse ꝑsperit. Ultro se paulus apud epbesũ ꝑicłis
subtrahit semetipsu. ꝙr nullũ ꝑicłi ipsiꝰ arbitratꝰ ẽ fructũ. Disce
quomͦ se ad martiriũ offerat quisq ultro. uł quomͦ uixta senten¬
tiã dei cingat᷑ ab altero. et quomͦ quo ñ uult ipse ducat᷑. nͥ qđ et¬
ꝓptͣ głam futurã de certamine iustꝰ gaudet. et ꝓpt᷑ passionis uio¬
lentiã refugit subire qđ dolet. Accipe exẽplũ adeundi sub trepi-¬

Expanded text:
 veritatis defensione ultro se certamini offert, nec unquam veritate diffidit. 2. Saepe ex discipulis ad martyrium eliguntur, qui suos doctores ad coronam praecedunt; et qui sunt ordine postremi, fiunt nonnunquam in certamine primi. 3. Vir sanctus ultro se pro agone certaminis debet offerre justitiae; sed tamen agonis fructum videns uberrimum, non debet 178 declinare laboris periculum. Quod si major est labor quam animarum lucrum vidit; et sapienter se periculo abstulit, in quo potiorem laborem quam lucrum esse perspexit. Ultro se Paulus apud Ephesum periculsubtraxit semetipsum, quia nullum periculi ipsius arbitratus est fructum. 4. Disce quomodo ad martyrium se offerat quisque ultro, vel quomodo juxta sententiam Dei cingatur ab altero, et, quo non vult ipse, ducatur, nisi am futuram de certamine justus gaudet, et propter passionis violentiam refugit subire quod dolet. 5. Accipe exemplum adeundi sub trepi
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitꝰ illata e̾ seruitutis. ita ut quibꝰ aspicit ñ congruere lib̾tatẽ his
ȩquus q̃s ita discreuit hominibꝰ uitã. alios seruos cͣstituens. alios dños. ut
licentiã male agendi seruoꝵ potestate. dñantiũ restringat᷑. Naͣ si om̃s siue
metu fuissent. qͥs eẽt qͥ a malis quẽpiã cohiberet : Inde et in gentibꝰ reges
uendũ legibꝰ subderent. Quantũ ꝑtinet ad rationẽ. non ẽ ꝑsonaꝵ accep¬
tio apd̃ dm̃. qͥ mundi elegit ignobilia. et contẽptibilia. et quȩ ñst̃. ut ea
quȩ st᷑ destrueret. ne głet᷑ om̃is caro. hocẽ carnalis potentia corã illo. Unꝰ
enĩ dñs ȩqualit᷑ et dñis feit c̃sultũ et seruis. Melior est subiecta seruitꝰ ꝙͣ.
elata lib̾tas. Multi eñ inueniunt᷑ dõ libere seruientes. sub dñs cͣstituti
flagitiosis. Qui et si subiectistͣ illis corpore. p̾lati tam̃ sunt mente.

Expanded text:
divinitus illata est servitutis, ita ut quibus aspicit non congruere libertatem, his aequus Deus ita discrevit hominibus vitam, alios servos constituens, alios dlicentia male agendi servorum, potestate dominantium restringatur. Nam si omnes sine metu fuissent, quis esset, qui a malis quempiam cohiberet? Inde et in gentibus princvendum legibus subderent. Quantum pertinet ad rationem, non est personarum acceptio apud Deum , qui mundi elegit ignobilia, et contemptibilia et ea quae non sunt, ut ea quae sunt destrueret, ne glorietur omnis caro , hoc est, carnalis potentia coram illo. Unus enim Dominus aequaliter et dominis fert consultum et servis. Melior est subjecta servitus quam elata libertas. Multi enim inveniuntur Deo libere servientes sub dominis constituti flagitiosis, qui, etsi subjecti sunt illis corpore, praelati tamen sunt mente.
Abbreviated transcription (Latin):
apłs ait. Preterit enĩ figura huiꝰ mundi. Scd̾m misticũ uuitͣ
sensũ. mundus cõpetent̾ homo significat᷑. Qiuia sicat ille ex qͣtuor
concretꝰ est elem̃tis. ita et iste ex quatuor c̃stat humoribꝰ. uno tẽ¬
peram̃to cõmixtis. Unde et ueteres hominẽ in cõmunione̾ fabrioe
mundi c̃stituert᷑. Si quidẽ grece mundꝰ cosmos. Nomo aut᷑ micros¬
cosmos. idest minor mundus ẽ appellatꝰ. Licet et ꝑmundũ non¬
nu̾ꝙͣ scriptã peccatores insinuet. De qͥbꝰ dictũ est. Et munauseũ
nͣ cognouit. formatio mundi. ita demonstrat᷑. Na̾ quiẽad modũ
erigit̾ mundus in septẽtrion alẽ plagã. ita declinat̾ in australẽ.
Caput aut᷑ et quasi facies. orientalis regio. Ultumna pars septẽtriona¬
lis. Nã partes eiꝰ. uui at̃. Prina pars mundi ẽ orientis seala mer idiquar¬

Expanded text:
hujus mundi. Secundum mysticum autem sensum, mundus competenter homo significatur: quia sicut ille ex quatuor concretus est elementis, ita et iste constat quatuor humoribus uno temperamento commistis. 2. Unde et veteres hominem in communionem fabricae mundi constituerunt. Siquidem Graece mundus κόσμος, homo autem μικρόκοσμος, id est, minor mundus, est appellatus; licet et per mundum nonnunquam Scriptura peccatores insinuet, de quibus dictum est: Et mundus eum non cognovit. 3. Formatio mundi ita demonstratur. Nam quemadmodum erigitur mundus in septentrionalem plagam, ita declinatur in australem. Caput autem et quasi facies, orientalis regio, ultima pars septentrionalis. Nam partes ejus quatuor sunt: prima pars mundi est Orientis. Se
Abbreviated transcription (Latin):
dͥ magna ae corde suo ñ de spu tuo locunt᷑. Ecoe habes me dñ̾e panpere
tuiĩ. mͣdicantẽ et pulsante᷑. nec suꝑbe nescita disfinientẽ .s. humulit᷑ que
hic et si adtingi sensu ñ posst̾. ꝑfici tam̃ uera sidĩ firmitate credunt᷑. ut
in cor hominis ñ ascendit. dones misero mͥ et hic felicit᷑ ꝑfrui. et illic plen¬
ori reruͣ euidentia contueri.

Expanded text:
corde suo, non de spiritu tuo, loquuntur. Ecce habes, mi Domine, me pauperem tuum mendicantem et pulsantem, nec superbe nescita definientem, sed humiliter, qua fidei firmitate creduntur; ut in cor hominis non ascendit, dones mihi misero et hic feliciter praestolari, et illic pleniori rerum evidentia contueri.
Abbreviated transcription (Latin):
esertũ idumeȩ cecꝰ et morbidus possessor in habitans. clamabo ad te fili
natꝰ es ostendere tuã. porrige manũ tuã. qͦ illuc ñ iã cecꝰ s uidens. sine
aliqͦ latrocinantiũ im pedim̃to ꝑueniã. Tu enĩ solus et talis esuia. quȩ
latronẽ ñ habeat. Ecce anxiũ cor meũ ꝓreditu patͥȩ illiꝰ diti tͥ suspirans
inm̃sa futuroꝵ cuia distendit᷑. cupiens ut anteꝙͣ. illuc eat᷑. hic iã fut̾ȩ illiꝰ
beatituidinis gaudia contẽplet̾. Querens enĩ qͥs defunctis animabꝰ¬

Expanded text:
esertum Idumaeae caecus et morbidus possessor inhabitans, clamo ad te, Filinatus es ostendere viam, porrige mihi manum tuam, qua illuc non jam caecus, sed videns, sine aliquo latrocinantium impedimento perveniam. Tu enim solus, et talis es via, quae latronem non habet. Ecce anxium cor meum, pro reditu patriae illius diu tibi suspirans, immensa futurorum cura distenditur: cupiens, ut antequam illuceatur, hic jam futurae illius beatitudinis gaudia contempletur. Quaerens enim, quis defunct
Abbreviated transcription (Latin):
tanta dicunt᷑. cupiens euolare. peto ut ꝑte qͥuia es gradiar. inte qͥes uen¬
tas ñ offendã. ad teqͥes uita ꝑueniã. Adte gͦ qͥ sũme felicitatis es uia. iis
casibꝰ diudar. nullis rerc̃ impedim̃tis abrũpar. s in te gradiens latrone
moruturꝰ nͣ patiar. mortuus accusatorẽ ñ ꝑferã. Anglicis mouentẽ eres¬
biis ꝓtege. et uocatũ adte ꝓtenso pietatis grenuo c̃solare. ut adte sine

Expanded text:
tanta dicuntur, cupiens evolare, peto ut per te, qui via es, gradiar, in te, qui es veritas, non offendam, ad te, qui es vita, perveniam. A te ergo, qui summae felicitatis es via, nullis casibus dividar, nullis rerum impedimentis abrumpar; sed in te gradiens, latronem moriturus non patiar, mortuus accusatorem non perferam. Angelicis morientem me excubiis protege; evocatum ad te, extenso pietatis gremio consolare, ut ad te sine
Abbreviated transcription (Latin):
apientes dicunt terrã in modũ spongiã esse. conceptũq uen¬
tũ rotari. et ire ꝑ cau̾nas. Cũq. tantũ ierit qͣrtũ t̾ra caꝑe
nͣ possit. huc atq illuc uentꝰ fremitũ et murmura mitat. Dehine que¬
rintis uiã euadendi. dũ sustinere cũ tͣra nͣ potuerit. aut tremit.
aut dehiscit᷑ ut uentũ egerat. Inde aiunt fieri tͣrȩmotũ. dũ uniu̾sa
uentꝰ inclusꝰ c̾cutit. Unde̾ et salustiꝰ. Uenti inqͥt ꝑ caua tͣrȩ pͣcipitatĩ
rupti. aliqͦt montes tumuliq sedere. Ergo ut diximꝰ. tremore t̾rȩ
uł spuͣ uenti ꝑ caua tͣre. uł ruina inferioꝵ motuq undiq existit.
Sic enĩ et lucanꝰ ait. Terraq dehiscente in solitis tremuert᷑ montibꝰ
uenti ingrediunt᷑. et faciunt t̾rȩmotũ. Naͣ ubi arenosũ est. aut
solida est t̾ra ñ ibi fit tͣrȩmotꝰ. Terrȩ autͣ motio ꝑtinet adiudiciũ.
qnͣ peccatores et t̾reni homines spu oris dĩ concussi coͣmouebunt᷑.

Expanded text:
apientes dicunt terram in modum spongiae esse, conceptumque ventum rotari, et ire per cavernas. Cumque tantum ierit, quantum terra capere n possit, huc atque illuc ventus fremitum et murmura mittit. Dehinc quaerentis vi viam evadendi, dum sustinere eum terra non potuerit, aut tremit, aut dehiscit, ut ventum egerat. Inde autem fieri terraemotum, dum universa ventus inclusus concutit. 2. Unde et Sallustius: Venti, inquit, per cava terrae praecipitati, rupti aliquot montes, tumulique sedere. Ergo, ut diximus, tremor terrae, vel spiritu venti per cava terrae, vel ruina inferiorum, motuque undae existit. Sic enim et Lucanus ait: Terraque dehiscente Insolitis . . . . . tremueruventi ingrediuntur, et faciunt terraemotum. Nam ubi arenosum est, aut solida est terra, non ibi fit terraemotus. Terrae autem motio pertinet ad judicium, quando peccatores et terreni homines sp
Abbreviated transcription (Latin):
pexcutienda mertia hostẽ cui resistant. dũ mͦ ñ consentiant. Unde
et nouerint serui dĩ se eciã apeccatis iã eẽ mundatos. s tam̃ cogi¬
tationũ turpiũ adhuc intpellatione pulsari. Ante conuͣsionẽ
se obieiunt ne aꝗ̃ am̃ conĩtam᷑. ista ingert̃ se ne liberis cordis
ocłis dm̃ cernamꝰ. Utriꝰq tum ultꝰ insolentiã nobis gignit. uiten¬
tionẽꝗ. nr̃am sepe fraude multimoda int̾cludunt. Utile ẽ dei
seruo pꝰ comuĩsionẽ tẽptari. quatinꝰ a torpore negligentiȩ sollici-¬
tantibꝰ uitiis ad uircutes animũ ꝑ exercitũ pparet uicioꝵ.

Expanded text:
pro excutienda inertia hostem, cui resistant, dummodo non consentiant. Unde pro excutienda inertia hostem, cui resistant, dummodo non consentiant. Unde et noverint servi Dei se etiam a peccatis jam esse mundatos, sed tamen cogitationum turpium adhuc intese objiciunt, ne ad Deum convertamur; ista se ingerunt, ne liberis cordis oculis Deum cernamus: utriusque tumultus insolentiam nobis gignit, intentionemque nostram saepe fraude multimoda intercludit. 6. Utile est Dei servo post conversionem tentari, quatenus a torpore negligentiae, sollicitant
Abbreviated transcription (Latin):
uisq conu̾sus. si mox om̃s carnales stimulos calcare cupiat.
et sũma uirtutũ subire contendat. si forte adhuc aliꝗͦ adu̾sa
de carnis molestiis tolerat. ñ frangat᷑. qr dispensator bonoꝵ no-¬
uit adũsitatis repͥmere uiciũ successione iui tutũ. Te magis gra¬
uari se qͥsꝗ. impulsu uitioꝵ agnoscit. dũ ad cognitionẽ dĩ accesse¬
rit. sic̃ ppłs isi ł grauiori onere ab egiptiis pͣmit᷑. dũ ꝑ moysen di¬
uina illi cognicio aꝑit᷑. Uitia enĩ ante conu̾sionẽ. quasi pac̾e in
homine habent. Quando autͣ expellunt᷑. acriori uirtute c̃surgtͣ.
funt autͣ inimica conu̾so. quȩ peccatori ꝓsꝑe blandiebant. Atꝙ
itẽ fiunt blanda conu̾so. quȩ peccatori adũsa extitert̃. Multos
habet conflictꝰ dei seruus. ex recordatione oꝑũ pͣteritoꝵ. Multiq
pꝰ comu̾sionẽ etiã nolentes motũ libidinis sustinent. qđ tamꝰ ad
dãpnationẽ ñ tolerant. s ad ꝓbationẽ. scilicet ut sẽꝑ habeant

Expanded text:
uisque conversus si mox omnes carnis stimulos calcare cupiat, et summa virtutum subire contendat, si forte adhuc aliqua adversa de carnis molestiis tolerat, non frangatur, quia dispensator bonorum novit adversitates reprimere vitiorum successione virtutum. 2. Tunc magis gravari se quisque impulsu vitiorum agnoscit, dum ad cognitionem Dei accesserit, sicut populus Israel graviori onere ab Aegyptiis premitur, dum per Moysen divina illi cognitio aperitur . 3. Vitia enim ante conversionem quasi pacem in homine habent, quando autem expelluntur, acriori virtute consurgunt. Fiunt autem inimica converso, quae peccatori prospere blandiebantur; atque item fiunt blanda converso, quae peccatori adversa exstiterunt. 4. Multos habet conflictus Dei servus ex recordatione operum praeteritorum; multique post conversionem etiam nolentes motum libidinis sustinent, quod tamen ad damnationem non tolerant, sed ad probationem, scilicet ut semper habeant
Abbreviated transcription (Latin):
tes im aginibꝰ nocturnis illudim᷑.s tͣc ẽẽ peccatũ si anteqͣ. illud am̃
cogitationis affectibꝰ pͣuenim᷑. Luxuriȩ qppe imagines quas in ueri.¬
tate gessimꝰ. sepe dormientibꝰ in animo apparent. s imoxiȩ sine c̾cu¬
piscendo occurrt᷑. Qui nocturna illusione polluit̃. ꝗqͣuis et si extra
memoriã turpui̾ cogitationũ sese ꝑsentiat inqͥnatũ. tam̃ ut hoc teͣp¬
taret᷑ culpȩ suę tͥhuat. suãq inmunditiã statĩ fletibꝰ tergat.

Expanded text:
e peccatum, si, antequam illudamur, cogitationum affectibus praeveniamur. Luxuriae quippe imagines, quas in veritate gessimus, saepe dormientibus in animo apparent, sed innoxie, si non concupiscendo occurrant. 14. Qui nocturna illusione polluitur, quamvis etsi extra memoriam turpium cogitationum sese persentiat inquinatum, tamen hoc, ut tentaretur, culpae suae tribuat, sua
Abbreviated transcription (Latin):
et uera ꝓnuntiant: S quauis ita accisant contẽpnanda st̃. ne foite
de illusione ꝓcedant. recolentes testimoniũ script̾ȩ dicentis. Si dixerit
uoħ et ita euenerint. ñ credatis. So̾nia similia stͣ auguriis. et qͥ mea
intendt̃᷑. reuera auguriare noscunt᷑. Non eẽ uera sõmã quȩ cogitans
animꝰ die noctuq sib imaginat᷑. mͣtes enĩ non ñꝙͣ. ipsa sibi sõnia fingi
Sepe dũ pͥoro mala ꝑ tristeꝰ memoriã ad culpã reducimꝰ ꝑ hec gehennȩ
undictã in nob̾ ipsis recolendo imaginamꝰ. Huiꝰcemodi mͣtis imagina.¬
tiones. aut de pͣteritis admissis. aut de futuris suppliciis in memori a
uigilantibꝰ fiuint. et ꝑ u̾siones sõmaꝙ. occurrt̃. et cogitantiũ mͣtes con¬
cutiunt. Naͣ tina ui memoriȩ fuint. utraꝙ siue uigilantibꝰ sue dor¬
mientibꝰ nob̃. Tali eniͣ animi motione horribili pauore etiã ꝑ qͥetẽ

Expanded text:
et vera pronuntiant. Sed quamvis ita accidant, contemnenda sunt, ne forte et vera pronuntiant. Sed quamvis ita accidant, contemnenda sunt, ne forte de illusione procedant, recolentes testimonium Scripturae dicentis: Si dixerint vobis, et ita evenerit, non credatis . 10. Somnia similia sunt auguriis, et qui ea intendunt, revera augurari noscuntur. Non esse vera somnia, quae cogitans animus die noctuque sibi imaginatur. Mentes enim nonnunquam ipsae sibi somnia fingunt. 11. Saepe dum priora mala per tristem memoriam ad mentem reducuntur, per haec gehennae vindictam in nobis ipsis recolendo imaginamur. Hujusmodi mentis imaginationes, quae aut de praeteritis admissis, aut de futuri supplicii memoria vigilantibus fiunt, et per visiones somniaque occurrunt, et cogitationum mentes 279 concutiunt. Nam una VI memoriae fiunt utraque, sive vigilantibus, sive dormientibus nobis. 12. Tali enim animi motione horribili pavore etiam per quietem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Non nũꝗͣ. et ꝑmixte accidt᷑ uisiones. idͥ cogitatione simul et illusi¬
one. Atq: ite cogitatione et reuelatione: daniele dicente. Tu inqͥt rex
cogitare cepisti in stratu tuo. qͥd esset futurũ pꝰ hȩc. S qͥ reuelat miste¬
ria. ostendit tͥ quȩ uentã st̃. Etenĩ sepe ea in qͥbꝰ cogitationũ nr̃aꝵ sen¬
sũ porrigimꝰ. quodaͣ mtis excessu reuelant᷑ dũ reqͥescimꝰ. Quãuis ñ nulla
uera sint sõnia. facile tamͣ credi eis ñ opꝰ est. qr a du̾sis imaginationũ
qualitatbꝰ oriunt᷑. Et unde ueniant rare c̃siderat᷑. Lã facile gͥ sõnus¬
adhbenda nͥest. ne forte sathanas in angłm lucis se tͣnstormans.
aelibet in cautũ faliat. et aliqͣerroris fraude decipiat. Nonñꝙͣ. intͣdũ
demones deceptoriã fraude sea qͦsdã curiosos. obseruantesq illudt᷑. ut que¬
dã so̾nia ñ alit᷑ eueniant quã ostendunt᷑. Ut enĩ in multis fallant. inͣtdũ

Expanded text:
et permiste accidunt visiones, id est, cogitatione simul et illusione, atque item cogitatione et revelatione, Daniele dicente: Tu, inquit, rex, cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post haec, et qui revelat mysteria ostendit tibi quae futura sunt . Etenim saepe ea in quibus cogitationum nostrarum sensum porrigimus, quodam mentis excessu revelantur, dum requiescimus. 8. Quamvis nonnulla vera sint somnia, facile tamen eis credi 278 non opus est, quia diversis imaginationum qualitatibus oriuntur, et unde veniant raro consideratur. Tam facile igituadhibenda non est, ne forte Satanas, in angelum lucis se transformans, quemlibet incautum fallat, et aliqua erroris fraude decipiat. 9. Nonnunquam daemones deceptoria fraude ita quosdam curiosos observant, eisque illudunt, ut quaedam somnia non aliter eveniant quam ostenduntur. Ut enim in multis fallant, interdum
Abbreviated transcription (Latin):
tatione oruint᷑. Naͣ sepe quȩ in die cogitamꝰ in noctibꝰ recognoscimꝰ.
llon nulle autͣ uisiones sp̃uũ inmundoꝵ fiunt illusione. salomone ꝓ¬
bante. Multos inqͥt errare fecert sõnia. et illusiones uane. Porto
quedã usto fuit mͦ. idest suꝑnȩ reuelationis misterio. sicͣ legit̾ in
lege de ioseph filio iacob. qͥ sõnio fr̾ibꝰ pferendus pdicit᷑. Uelsicͣ in eũgło¬

Expanded text:
tatione oriuntur; nam saepe quae in die cogitamus, in noctibus recognoscimus. 7. Nonnullae autem visiones spirituum immundorum fiunt illusione, Salomone probante: Multos, inquit, errare fecerunt somnia, et illusiones vanae. Porro quaedam justo fiunt modo, id est, supernae revelationis mysterio, sicut legitur in lege de
Abbreviated transcription (Latin):
cũbere in scłi amore cͥspitiunt. dormientes quadã uana spei ꝓsꝑitate
illudt᷑. qͦsdã uero qͦs formidate aliqua adusa ꝑsentiunt dormientes.
mani t̃rore c̃cutumt. Sicꝙ mseroꝵ corda uariis ultisionibꝰ intentan¬
tes. mͦ uacua ꝓsꝑitate demulcent. mͦ uana formidine t̾rent. qͥ aut
nullis aut raris c̃scii stͣ delictis. Aut nũꝙͣ. aut raro t̃toribꝰ fatigant᷑
nocturiis. s placato sono qͥ escentes. intdũ etiã ꝑsopoiẽ queda archana
et mistica contuent᷑. ac uident. Qui uero corda sua grauioribꝰ uiciis pol¬
luert᷑. qͣscientie pauore illusi. spes tremendas aspiciunt. Fallax enĩ
umago m̃tes miseroꝵ diu̾sis eludit unaginibꝰ. et qͦs uigilantes inutia
traxit. dounientes fatigat. ut nũꝗͣ. securos requiescere sinat. Non.¬
nũꝗͣ. etiã electoꝵ mͣtes horrendis imaginibꝰ sõnioꝵ sps inmundi tͣrifi

Expanded text:
cumbere in saeculi amore conspiciunt, dormientes quadam vana spei prosperitate illudunt. Quosdam vero, quos formidare aliqua adversa praesentiunt, dormientes inani terrore concutiunt. Sicque miserorum corda variis illusionibus intentantes, modo vacua prosperitate demulcent, modo vana formidine terrent. 3. Qui aut nullis, aut raris conscii sunt delictis, aut nunquam, aut raro terroribus fatigantur nocturnis; sed placato somno quiescentes, interdum etiam per soporem quaedam arcana et mystica contuentur ac vident. Qui vero corda sua gravioribus vitiis polluerunt, conscientiae pavore illusi species tremendas aspiciunt. Fallax enim imago mentes miserorum diversis illudit imaginibus; et quos vigilantes in vita traxit, dormientes fatigat, ut nunquam securos requiescere sinat. 4. Nonnunquam etiam electorum mentes horrendis imaginibus 277 somniorum spiri
Abbreviated transcription (Latin):
sicͣ manua qđ ppło uet̾i ꝓ singłoꝵ delectatione uariȩ dabat sa¬
porẽ. Iuxta sensuũ enĩ capacitatẽ. singłis sermo dñicꝰ congruit.
bris scis quedã obscura. quedã etiã aꝑta repperiunt᷑. ut intellectꝰ
lectoris et studiũ augeat᷑. Naͣ si cuncta paterent statĩ intellecta.
uilescerent. Rurs si cuncta clausa existerent. cͣfestiͣ diffidenti ã
gignerent. Ne gͦ de obseuris desꝑatio fiat. ea quȩ manifesta stͣ
satiant. Et ne de utellectis studiũ existat. ea quȩ clausastͣ de¬
script̾is seis sepe ea quȩ fut̾a st quasi facta nartant᷑. sic̃ est illõ.
Dedert̃ in escã meã fel. et in siti mea potauert̃ me acęto. S cur sutã¬

Expanded text:
sicut manna, quod populo veteri pro singulorum delectatione varium dabat saporem. Juxta sensuum capacitatem singulis sermo dominicus congruit. bris sanctis quaedam obscura, quaedam aperta reperiuntur, ut intellectus lectoris et studium augeatur. Nam si cuncta paterent, statim intellecta vilescerent. Rursus si cuncta clausa existerent, confestim diffidentiam gignerent. Ne ergo de obscuris desperatio fiat, ea quae manifesta sunt satiant; et ne de intellectis fastidium existat, ea quae clausa sunt deScripturis sanctis saepe ea quae futura sunt quasi facta narrantur, sicut est illud: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto. Sed cur fut
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ initiũ et ꝑfectio. sic̃ bonũ et meliꝰ. Lex diuna intͥbꝰ distin¬
guit᷑ partibꝰ. idest in historia. inpͣceptis. et in ꝓpłiis. Historia
est. in his quȩ gesta st̃. Precepta. in his quȩ uissastͣ. Prophetia.
in his que fut̾a ꝓnuntiata st̃. Lex diuina. tͥplici sententia ẽ mͦ.
Primo ut historicȩ. scdo ut tropologice. t̾cio ut mistice intelligat᷑.
Historice nãꝗ. uixta litterã. tropologice uixta morale̾ scientiꝰa.
mistice tuxta spintale̾ intelligentiã. Ergo sic historiȩ oportec
fide̾ tenere. ut eã et moralit debeamꝰ interpͣtari. et spiritalit᷑
utelligere. Tria et septẽ. dece̾ p̃cepta st̃. S tria ad amore᷑
dei ꝑtinent. septẽ ad homines. Illa tria quȩ ad dm̃ ꝑtinent.
in una tabula scripta fuertͣ. Reliqua septe̾ in scd̾a. In pͥma
tabula triũ mandatoꝵ. hoc pͥmũ est. Diliges dnmͣ dm̃ tuũ.
In scd̾a. honora patrẽ tuũ et matre̾. Hincẽ quod et saluator

Expanded text:
num et melius. 11. Lex divina in tribus distinguitur partibus: In historia, 164 in praeceptis, et in prophetia. Historia est in his quae gesta sunt, praecepta in his quae jussa sunt, prophetia in his quae futura praenuntiata sunt. 12. Lex divina triplici sentienda est modo. Primo, ut historice: 165 secundo ut tropologice, tertio ut mystice intelligatur. Historice namque juxta litteram, tropologice juxta moralem scientiam, mystice juxta spiritalem intelligentiam. Ergo sic historice oportet fidem tenere, ut eam et moraliter debeamus interpretari et spiritaliter intelligere. 13. Tria et septem decem praecepta sunt; sed tria ad amorem Dei 166 pertinent, septem ad homines. Illa tria quae ad Deum pertinent in una tabula scripta fuerunt, reliqua septem in secunda. In prima tabula trium mandatorum hoc primum est: Diliges Dominum Deum tuum. In secunda: Honora patrem tuum et matrem. 14. Hinc est, quod Salvator
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ̾ uia qua it᷑ ad xp̃ͣm lex est. ꝑ quã uadt᷑ ad dm̃ hi qͥ ut ẽ intel¬
ligunt eã. Scaꝵ scripturaꝵ altitudo quasi montes pascuȩ st̃.
ad quos dũ quisq iustoꝵ cͣscendit. pascuȩ indeficientis refectio¬
ne̾ inuenisse c̃gaudet. In script᷑is sc̃is quasi in montibꝰ excelsis. et
uiri ꝑfecti habent sublimia intelligentiȩ. in qͥbꝰ gress contẽpla¬
tionis quasi cerui erigant. et simplices quasi parua animalia
inueniunt modicos intellectꝰ. ad qͦs humiles ipsi refugiant. Scrip¬
tura sacra infirmis et sensu paruulis. scđ̾m historiã humilis u¬
det᷑ in u̾bis. Cũ excellentioribꝰ autͣ uiris altiꝰ incedit. dũ eis sua

Expanded text:
 quam itur ad Christum lex est, per quam vadunt ad Deum hi qui ut est intelligunt eam. 2. Sanctarum Scripturarum altitudo quasi montes pascuae sunt , ad quos dum quisque justorum conscendit, pascuae indeficientis refectionem invenisse se congaudet. 3. In scripturis sanctis, quasi in montibus excelsis, et viri perfecti habent sublimia intelligentiae, quibus gressus contemplationis quasi cervi erigant, et simplices quasi parva animalia inveniunt modicos intellectus, ad quos humiles ipsi refugiant. 4. Scriptura sacra infirmis et sensu parvulis, secundum historiam humilis videtur in verbis, cum excellentioribus autem viris altius incedit, dum
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma ꝓcreatio in orcime rerũ usbilit excicit. Pehine cętera
quibꝰ opinari quascla̾ gentil uel eccłasticos ui ros norumꝰ ꝑse¬
quam̾. eoꝵ in quibꝰdam causis et sensus et uͣba ponantes. ⁊t
ipsoꝵ auctoritas dictoꝵ fule̾ eificiatDe eclypsin lung.¬
De diebꝰ.¬

Expanded text:
 dehinc caetera de quibus opinari quosdam gentiles vel ecclesiasticos viros novimus, prosequamur, eorum in quibusdam causis, et sensus, et verba ponentes, ut ipsorum auctoritas dictorum fidem efficiat. CAPUDe dieb
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ante ingenio facunda quȩ hac uario flore lit¬
terarũ non nescuĩ impendis. tm amplius cura
et quedã et rerũ natura uel causis ame tͥ effla¬
gitas suffraganda. Ego aut̃ satissacere studio ani¬
mo que tuo decursa pͥoꝵ monur ũ demoror. expediens aliqͣ
ex parte rationẽ dierũ ac mͣsiũ. Añm quoq metas. et tẽpo
uicissitudinẽ. naturã etiã elemitoꝵ. Solis ãeniq ac lunę¬

Expanded text:
tantem ingenio, facundiaque, ac vario flore litterarum non nesciam, impendis tamen amplius curam, et quaedam ex rerum natura vel causis a me tibi efflagitas suffraganda. Ego autem satisfacere studio animoque tuo decursa priorum monumenta non demoror, expediens aliqua ex parte rationem dierum ac mensium, anni quoque metas, et temporum vicissitudinem, naturam etiam elementorum, solis
Abbreviated transcription (Latin):
a ueteribꝰ uiris. ac maxime sicui in litteris cathobcoꝵ uird
scripta st ꝓferentes. breui tabella notamꝰ. Neq eni eatũ rerũ ĩ¬
turã noscere superstitiose sentenciȩ. si tantũ sana sobriaq dochri¬
na c̃siderent᷑. Quinimmoꝰ subinuesti gatione ueri. modis om̃ibꝰ
ꝓcul ab essenł: nequaꝙͣ. rex ille sapiens diceret: ipse mͥ dedit
hoꝵ quȩ st̃ scientia̾ uerã. ĩti sciĩ dispositionẽ celi. et uirtutes

Expanded text:
a veteribus viris, ac maxime sicut in litteris catholicorum virorum scripta sunt, proferentes, brevi tabella notavimus. Neque enim earum rerum naturam noscere superstitiosa scientia est, si tantum sana sobriaque doctrina considerentur. Quinimo si ab investigatione veri modis omnibus procul abessent, nequaquam rex ille sapiens diceret: Ipse mihi dedit horum quae sunt scientiam veram, ut sciam dispositionem coeli, et virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
qrtatione adimittit᷑. Priꝰ aut̃ actio resecanda ẽ postea cogtato.
Sri praa opa. p motũ desideria. Uicissim aut et a cogitanis¬
ne opapee dtt. at abope cogitatio naseit᷑. Quãiuis et si ab opere

Expanded text:
gitatione admittitur. 2. Prius autem actio resecanda est, postea cogitatio; prius prava opera, postmodum desideria. Vicissim autem et a cogitatione opera procedunt, et ab opere cogitatio nascitur, quamvis etsi ab opere
Abbreviated transcription (Latin):
transeat adiabolo ad ip̃m. Purgatorias aut᷑ penas nili fit᷑as
opinet᷑. ñ ante illd̾ ultimũ tim̃dũq udicui. Tanti ꝙ doctiris
esitmati sententia. facem̃ qđ purgatoriᷤꝰ. hic ignis ante ułtinũ
ulidicuĩ fiat. et ignẽ illũ in qͦ om̃s impũ ap̃o iudicante mer¬
silri stͣ antecedatr

Expanded text:
torias autem poenas nullus futuras opinetur, nisi ante illud ultimum tremendumque judicium . Tanti ergo doctoris confirmati sententia fatemur, quod purgatorius hic ignis ante ultimum judicium fiat, et ignem illum, in quo omnes impii, Christo judicante, mergendi sunt, antecedat.
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ deo nulla tẽpoꝵ successio asscribat᷑.
m̾a tẽpora pͣcedit diuina ętͣnitas. nec in deo pͣteritũ p̃sens.
futurũ ue aliqͥd credit̾. s om̃a pͣsentia in eo dicunt᷑. qr
ȩcͣnitate sua cuncta cõplectit᷑. A lioqͥn mutabilis ẽ ds̾ creden¬
diis. si ei successiones tproꝵ adscribant᷑. Si semꝑ aliqͣ essent cũ
dõ tpra. ñ essec tẽpꝰ. s esset ęt̾nitas nec mutarent᷑ tpra .s
starent. Presens. pͣteritũ et futurũ. nrm ẽ habere ñ dm̃i. Uer¬
bi causa. Dicimꝰ ꝓ pͣsenti. teneo codicẽ. ꝓ pͣterito: tenui. ꝓ fu¬
turo. tenebo. Unui̾sitatẽ uero ds tenet. et ꝓtenuit ae tene¬
bit. tenet dicit᷑. S nec ipsoꝵ angłoꝵ decessio. accessio ue
ẽ tẽpoꝵ. Ilã duas esse in creat̾is res. quaꝵ iticissitudo tẽpoꝵ
ñ ualet angłi scilicet. ꝓpt̾ qd incõmutabili merent creatori
siue materię illiꝰ informi. pͥusꝙͣ. ex ea om̃a ista quȩ tẽpo

Expanded text:
 Deo nulla temporum successio ascribatur. 1. Omnia tempora praecedit divina aeternitas, nec in Deo praeteritum, praesens, futurumve aliquod creditur, sed omnia praesentia in eo dicuntur, quia aeternitate sua cuncta complectitur. Alioquin mutabilis est Deus credendus, si ei successiones temporum ascribuntur. Si semper aliqua essent cum Deo tempora, non esset tempus, sed aeternitas; nec mutarentur tempora, sed starent. 2. Praesens, praeteritum et futurum nostrum est habere, non Dei. Verbi causa, dicimus pro praesenti, teneo Codicem; pro praeterito, tenui; pro futuro, tenebo. Universitatem vero Deus tenet; et pro tenuit, et tenebit, tenet dicitur. 3. Sed nec ipsis angelis decessio accessiove est temporum. Nam duas esse in creaturis res, quibus vicissitudo temporum non valet, angelis scilicet, propter quod incommutabili inhaerent Creatori; s
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ cognitionẽ tuã. Os dĩ. unigenitꝰ eiꝰẽ. Nã sicut ꝓ u̾bis quȩ
ꝑ linguã fiunt seꝑe dicimꝰ. illa et illa lingͣ. ita et ꝑ dei ubo
os ponit᷑. qr mose̾. ut u̾ba ore forment᷑. Et si uolueris genere
locutionis illo demonstrare quo is qͥ efficit ꝑ id qđ efficit᷑ no¬
minat᷑. bene os. ꝓ u̾bo ponis. sic̾ linguã ꝓ uerbis. sic̃ manũ
ꝓlitteris. uestigia deistͣ. qua nc̃ deus ꝑ specłm agnoscit᷑. Ad
ꝑfectũ uero om̃pc repperit᷑. dũ in futurũ facie ad faciẽ quibꝰꝗ

Expanded text:
obis cognitionem tuam. 9. Os Dei Unigenitus ejus est. Nam sicut pro verbis, quae per linguam fiunt, saepe dicimus illa et illa lingua, ita pro Dei verbo os ponitur, quia mos est ut verba ore formentur. Et si volueris genere locutionis illo demonstrare, quo is qui efficit per id quod efficitur nominatur, bene os pro verbo ponis, sicut linguam pro verbis, sicut manum pro litteris. 10. Vestigia Dei sunt, quibus nunc Deus per speculum agnoscitur. Ad perfectum vero omnipotens reperitur, dum in futuro facie ad facie
Abbreviated transcription (Latin):
Multis modis dĩ adsignificandũ se hominibꝰ. de inferioribꝰ
rehꝰ sp̃es ad se trahit. que reuera uixta ꝓpriã substantiã inui¬
sibilẽ esse et incorporeũ constat. Plerũq. de corporibꝰ ad deuͣ¬

Expanded text:
Multis modis Deus ad significandum se hominibus de inferioribus Multis modis Deus ad significandum se hominibus de inferioribus rebus species ad se trahit, quem revera juxta propriam substantiam invisibilem esse et incorporeum constat. CAPUT XI. De mirabilibus De
Abbreviated transcription (Latin):
idest dolere. Hoꝵ enĩ motiuĩ apua am̃ͣ ꝑt̾batio nulla ẽ. apd̃
quẽ tranquillitas sũma ẽ. Nonita pͣcipitanda ẽ mentis senten¬
tia. ut cradamꝰ posse deo furoris uł mutationis accidere per¬
turbationẽ. s ipsã ęquitatẽ iustitiȩ querens punit. iracun¬
diã sacra lectio nominauit. Qmͣ qđ uidicantis ẽ ęquũ furor
ẽ. et indignatio patientis. Ita ergo intelligere opꝰ ẽ. et alias pas¬
siones quas de affectione humana ducit scriptã ad dm̃. ut
et iuxta se incõmutabilis sit credendus. et tam̃ ꝓ causarũ
effectibꝰ ut faciliꝰ intelligat᷑ nrͣe locutioas et mutabilitatis
genere appellet̾. Tam clement᷑ ds humanȩ cͣsulit infirmitati.
ut qr eũ sicut ẽ nͣ possumꝰ agnoscere. nrͣe locutionis more se
ipsũ nobis insinuet. Unde et mmbroꝵ nr̃oꝵ qualitate̾ habere
scribit᷑. et passionũ indigna dici de se uoluit. quatinꝰ ad sua
ꝑ nrͣa nos traheret. Et dũ condescendit nob̾. c̃surgeremꝰ ei.

Expanded text:
el dolere. Horum enim motuum apud Deum perturbatio nulla est, apud quem tranquillitas summa est. Non ita est praecipitanda mentis sententia, ut credamus posse Deo furoris vel mutationis accidere perturbationem; sed ipsam aequitatem justitiae, qua reos punit, iram sacra lectio nominavit, quoniam quod judicantis aequum est, furor est, et indignatio patientis. 2. Ita ergo intelligere opus est et alias passiones, quas de affectione humana ducit Scriptura ad Deum, ut et juxta se incommutabilis sit credendus, et tamen pro causarum effectibus, ut facilius intelligatur, nostrae locutionis et mutabilitatis genere appelleut quia eum sicut est non possumus agnoscere, nostrae locutionis more se ipsum nobis insinuat. Unde et membrorum nostrorum qualitatem habere scribitur, et passionum indigna digna dici de se voluit, quatenus ad sua per nostra nos attraheret, et cum condescenderet nobis, consurgeremus ei.
Abbreviated transcription (Latin):
audit om̃a dicat᷑ auris. Pro eo autͣ qđ auͣtit᷑. ambulat. ꝓ eo
qđ expectat. stat. Sic et in cȩt̾is hoꝵ similibꝰ ab humanis
mitibꝰ trahit᷑ similitudo ad dm̃. sicut ẽ obliuiscens et memo¬
mã suã. ñ qđ deus animã habeat. s hoc nr̃o natrat affectu.
Et alibi simili figura. et uermis. et scarabeus intelligit᷑. Nec
mirũ si uilibꝰ significationibꝰ figuret᷑. qͥ usq ad nr̃aꝵ passi¬
onuͣ. seu carnis contumelias descendisse cognoscit᷑. Nã et ꝓpͣc
tura. et serpens ꝓ morte et sapientia. non ꝓ nat̾a scribit᷑.
Nã et ui ꝓpħa plaustri portantis fenũ spes ducit᷑ ad dmͣ. Et

Expanded text:
audit omnia, dicatur auris; pro eo autem quod avertitur, ambulat; pro eo quod spectat, stat. Sic et in ceteris horum similibus ab humanis mentibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens et memomam suam . Non quod Deus animam habeat, sed hoc nostro narrat affectu. Et alibi simili figura et vermis et scarabeus intelligitur . 6. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui usque ad nostrarum passionum seu carnis contumelias descendisse cognoscitur. Nam et Chritura; et serpens, pro morte et sapientia, non pro natura scribitur. Nam et in propheta plaustri portantis fenum species ducitur ad Deum . Et
Abbreviated transcription (Latin):
exoriens de recordatione peccati. et timore iudicii. Illa ẽ comui̾sis
ꝑfectior cõpunctionis affectio. quȩ om̃s a se carnaliũ desiderioꝵ af-¬
fectꝰ repellit. et uitentionẽ suã toto mͣtis studio in dĩ contẽplatio¬
nẽ defigit. Seminã esse cõpunctionẽ. qua ꝓpt̾ dm̃ ania cuiꝰꝙ.
electi afficit̾. idest uel dũ oꝑũ suoꝵ mala cͣsiderat. uel dũ desidĩo
ȩtnȩ ouitȩ suspirat. Quatuor esse qualitates affectionũ. quibꝰ¬

Expanded text:
exoriens de recordatione peccati, et timore judicii. Illa est conversis perfectior compunctionis affectio, quae omnes a se carnalium desideriorum affectus repellit, et intentionem suam toto mentis studio in Dei contemplationem electi afficitur, id est vel dum operum suorum mala considerat vel dum ad desideria aeternae vitae suspirat. « Quatuor esse qualitates affectionum, u
Abbreviated transcription (Latin):
eo qdꝰ se ammisisse recolit. interiꝰ erubescit. suoq uidicio
pęnitendoiã punit. Naͣ tͣc petrꝰ fleuit. qͣndo ineũ ꝓpc respex̃.
Unde et psalmꝰ. Respexit inqͥt. et coͣmota eͣ et contremuit tͣra.
Gressus dei stͣ in corde hominis interioris. qͣndo bona desideria
surgt᷑ ut calcent᷑ mala. Quando gͦ ista in corde hominis fuint.
sciendũ est tcͣ ee dm̃ͣ ꝑ gram in corde humano pͣsentẽ. Unde se tͣcͣ
magis homo acuere ad coͣpunctionẽ debet. qͣndo sentit et dm̃ interiꝰ
infirmata reu̾tat᷑ degustata lucis magnitudine. illũ nosse posse qͥ
iã aliqͥd exinde gustauit. Sunt qͥ nͣ ex uera cordis coͣpunctione sui
accusatores fiunt. s tantũ adhoc se eẽ peccatores assignant. ut ex
ficta humilitate cͥfessionis. locũ inueniant sanctitatis. O¬

Expanded text:
quod se amisisse recolit, interius erubescit, suoque judicio poenitendo jam punit. Nam tunc Petrus flevit, quando in eum Christus respexit. Unde et Psalmista: « Respexit, inquit, et commota est, et contremuit terra . » Gressus Dei sunt in corde hominis interioris, qua bona desideria surgsciendum est tunc esse Deum per gratiam cordi humano praesentem; unde se tunc magis homo acuere ad compunctionem debet, quando sentit et Deum interiuinfirmata revertatur degustatae lucis magnitudine, illum nosse posse qui jam aliquid exinde gustavit. 8. Sunt qui non ex vera cordis compunctione sui accusatores fiunt, sed tantum ad hoc esse se peccatores assignant, ut ex ficta humilitate confessionis locum inveniant sanctitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
anim aliũ nece̾ corrũpunt. aut suspensa manent in aere. et con-
spirantes trahimꝰ auras. illa quoq in corpꝰ parit᷑ absorbemꝰ. atq.
uide languescens morbo corpꝰ. ant ulceribꝰ tetris. aut ꝑcussione
subita eranimat᷑. Sic̃ eniꝰ celi nouitate. uł aquaꝵ corpora adue¬
nientiũ temperari c̃suert᷑. adeo ut morbũ c̃cipiat. itaetiã aer
corruptꝰ. ex aliis cȩli partibꝰ ueniens. subita clade corpꝰ corrũpit

Expanded text:
animalium necem corrumpunt; aut suspensa manent in aere, et cum animalium necem corrumpunt; aut suspensa manent in aere, et cum spirantes auras, illa quoque in corpus pariter absorbemus, atque inde languescens morbo corpus, aut ulceribus tetris, aut percussione subita exanimatur. Sicut enim coeli novitate, vel aquarum corpora advenientium tentari consueverunt, adeo ut morbum concipiant, ita etiam aer corruptus ex aliis coeli partibus veniens, subita clade corpus corrumpit
Abbreviated transcription (Latin):
estilentia ẽ morbꝰ late uagans. et cͣtagio suo quȩ tetigenrt pol¬
luens. Hec enĩ egritudo. ñ ht̃ spaciuĩ tpͣris quo aut uita speret᷑
aut mors. s repentinꝰ languor simul cũ morte uenit. Quȩ sit
uero causa huiꝰ pestilentiȩ. quida dixert᷑. Quando ꝓ peccatis ho¬
minu̾ plaga et correptio tͣris inicit᷑. tcͣ aliqͣex causa. idest aut
siccitatis. aut caloris ui. aut pluuiaꝵ in tẽperantia aera corrũ¬
punt᷑. Sicq nata solis ordinis ꝑturbata tẽperie. inficiunt᷑ elem̾¬
ta. et corruptio fit aeris. et auta pestilens. et orit̾ ꝑnities. et cor¬
ruptela uiciu in homines. cęt̾aq animantia. Unde et uirgłs.
Corrupto celi tractu miserandaq uenit arboribꝰq satisq lues.
Itẽ alii aiunt. Pestifera semina rerũ multa ferri in aete̾. atꝗ.
suspendi. et in extnas cȩli partes aut uentis aut nubibꝰ transportari
Deude quaqua ferunt᷑. aut cadt᷑ ꝑ loca. et germina cuncta ad

Expanded text:
estilentia est morbus late vagans, et contagio suo, quaeque tetigerit, polluens. Haec enim aegritudo non habet spatium temporis quo aut vita speretur aut mors, sed repentinus languor simul cum morte venit. Quae sit vero causa hujus pestilentiae 54 quidam dixerunt: Quando pro peccatis hominum plaga, et correptio terris injicitur, tunc aliqua ex causa, id est, aut siccitatis, aut caloris vi, aut pluviarum intemperantia aer corrumpitur. Sicque, naturalis ordinis perturbata temperie, inficiuntur elementa, et fit corruptio aeris, et aura pestilens, et oritur pernicies, et curruptelae vitium in homines, et caetera animantia. Unde et Virgilius: Corrupto coeli tractu miserandaque venit, Arboribusque satisque lues. 2. Item alii aiunt pestifera semina rerum multa ferri in aerem, atque suspendi, et in externas coeli partes, aut ventis, aut nubibus transportari. Deinde quaqua feruntur, aut cadunt per loca et germina cuncta ad
Abbreviated transcription (Latin):
professionẽ sectant᷑. qͣnto suꝑni amoris ꝓpositũ dissolute appetunt.
tanto ꝓcliuiꝰ ad mundi amorẽ denuo redeunt. Nã ꝓfessio nͣ ꝑfecta.
pͣsentis uitȩ repetit desidia. Inqͥbꝰ et si nͣdũ se monachꝰ alliget oꝑe. iaͣ
alligat tam̃ cogitatioĩs amore. Longe qͥppe a dõeͣ animꝰ. cui hȩc uit.a
adhuc dulcis e. Iste enĩ qͥd de suꝑnis appetat. qͥd de infimis fugiat.
nescit. Nã sic̃ scriptuleͣ. qui apponit scientiã apponit dolorẽ. Quantũ
enĩ qͥsq potuent suꝑnia scire quȩ appecit. tanto de infimis acriꝰ qͥbꝰ in¬
heret dolere debet. Propt̾ hoc emͣ et iacobꝰ apls dicͣ. Miseri estote. lugete.
et plorate. Risꝰ urͣ in dolorẽ conu̾tat᷑. et gaudiũ in merorẽ. Hinc etiã
ncͣ. qmͣ flebitis. Qui adhoc conũsionẽ sciͣtatis pͣtenclit. ut aliis qͣndoq.
pesse desideret. isti nͣ discipls xpͣi s prauitatis sectator existit. q nͣ ꝓ

Expanded text:
onachi sectantur, quanto superni amoris propositum dissolute appetunt, tanto proclivius ad mundi amorem denuo reducuntur. Nam professio non perfecta praesentis vitae repetit desideria, in quibus etsi nondum se opere jam alligat, tamen cogitatiovita dulcis est. Iste enim quid de supernis appetat, quid de infimis fugiat, nescit. Nam sicut scriptum est: Qui apponit scientiam, apponit et dolorem. . 2. Quantum enim quisque potuerit superna scire, quae appetat, tanto de infimis acrius quibus inhaeret dolere debet. Propter hoc enim et Jacobus apostolus dicit: Miseri estote, lugete, et plorate, risus vester in luctum convertatur, et gaudium in moerorem . Hinc etiam quoniam flebitis . 3. Qui ad hoc conversionem sanctitatis praetendit, ut aliis quandoque praeesse desideret, iste non discipulus Christi, sed pravitatis sectator existit, quia no
Abbreviated transcription (Latin):
sũ suñ. Proide aut̃ gentiles ex his .uii. stellis nomina dierũ dederc̃.
eo qd̃ ꝑ eosdẽ aliqͥd sibi effici existimarent dicentes. habere ex sole
sp̃m. ex luna corpꝰ. ex mercurio linguã. ł ingeniũ et sapientiã
ex uenere uoluptatẽ. ex marte feruoꝵẽ suie sangͥnẽ. ex ioue te¬
perantiã. ex sat̾no tarditate̾ uł humorẽ. Talis quipƿe excat
gentiliũ stultitia. qͥsibi finxert̃ tã ridiculosa figmenta. P¬

Expanded text:
sum suum. 4. Proinde autem gentiles ex his septem stellis nomina diebus dederunt, sum suum. 4. Proinde autem gentiles ex his septem stellis nomina diebus dederunt, eo quod per easdem aliquid sibi effici aestimarent, dicentes habere ex sole spiritum, ex luna corpus, ex Mercurio linguam et sapientiam, ex Venere voluptatem, ex Marte fervorem, ex Jove temperantiam, ex Saturno tarditatem. Talis quippe exstitit gentilium stultitia, qui sibi finxerunt tam ridiculosa figmenta.