comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deritis. & ꝑignorantiam ad frigus occidentiᷤ.
Sicq ꝑ quattuor partes mundi diffusus est &
dissipatus. Cum autem colligitur & reuocatur
primum de quattuor partib mundi ad archã
idest ad eccłam accedit. & inde sursum ascendeis
paulatim se munum colligit. quousq adsum¬
mum ꝑueniat. Ubi autem primum cecidit.
ibi primum ascendit .i. infrigore orientis: u ibi
calcat caput serpentis .i. suꝑbiam. Postea as-¬
cendit acalore occidentis. & ibi calcar uentrem
serpentis .i. concupiscentiam. Postea asceridit
afrigore occidentis. & ibi calcat pectus serpentiꝰ
idest ignorantiam. Postea reuertitur ad calorem
orientis ubi creatus fuit. & inde ascendens totũ
serpentem complicatum deorsum premit. ita
ut insingulis scalis qui ultimus est ascenden¬
tium serpentem pede utrumq stipitem scale
amplexum sic calcare uideatur. Duo autemsti.¬
pites corpus & animai designant. quos ser¬

Expanded text:
dentis, et per ignorantiam ad frigus occidentis. dentis, et per ignorantiam ad frigus occidentis. Sicque per quatuor partes mundi diffusus est et dissipatus. Cum autem colligitur et revocatur, primum de quatuor partibus mundi ad arcam, id est ad Ecclesiam, accedit, et inde sursum ascendens paulatim se in unum colligit, quousque ad summum perveniat. Ubi autem primum cecidit, ibi primum ascendit, id est in frigore orientis, et ibi calcat caput serpentis, id est superbiam. Postea ascendit a calore occidentis, et ibi calcat ventrem serpentis, id est concupiscentiam. Postea ascendit a frigore occidentis, et ibi calcat pectus serpentis, id est ignorantiam. Postea revertitur ad calorem orientis, ubi creatus fuit, et inde ascendens totum serpentem complicatum deorsum premit, ita ut in singulis scalis qui ultimus est, ascendentium serpentem pede utrumque stipitem scalae amplexum sic calcare videatur. Duo autem stipites corpus et animam designant, quos ser
Abbreviated transcription (Latin):
cendentib acalore occidentis. prima scala est
patientia. secunda misericordia. tercia compũctio.
& iste tros scale iusticiam ꝑficiunt. In quarta scala
sequuntur relique tres quaternarium uirtutũ.
Ascendentib ergto acalore orientis. prima stala est
temperantia. secunda prudentia. tercia fortitu-¬
do. Sunt eciam singule uirtutes iste insius locis
depicte. Quattuor angulos respondere facimus
quattuor partib mundi. aquib colliguntur
hũ qui ad premium suꝑnȩ remunerationis as¬
cendunt. electi dei. acalore orientis. afrigore orien¬
tis. acalore occidentis. afrigore occidentis. Calor
orientis. est feruor spiritualis. Frigus orientis.
tumor suꝑbiȩ. Calor occidentis. concupiscentia
carnis. Frigus occidentis. cecttas ignorantiȩ. In.
calore orientis creatus fiut primus homo. postra
supbiendo transiuit adfrigus orientis. quasi ad
aquilonem adconsortium diaboli. Deude per
concupiscentiam carnis cecidit ad calorem occi¬

Expanded text:
prima scala est patientia, secunda misericordia, tertia compunctio. Et istae tres scalae justitiam perficiunt. In quarta scala sequuntur reliquae tres quaternarum virtutum. Ascendentibus autem a calore orientis prima scala est temperantia, secunda prudentia, tertia fortitudo. Sunt etiam singulae virtutes istae in suis locis depictae. Quatuor angulos respondere facimus quatuor partibus mundi, a quibus colliguntur ii qui ad praemium supernae remunerationis ascendunt, electi Dei, a calore orientis, a frigore orientis, a calore occidentis, a frigore occidentis. Calor orientis est fervor spiritualis, frigus orientis est timor superbiae. Calor occidentis concupiscentia carnis, frigus occidentis, caecitas ignorantiae. In calore orientis creatus fuit primus homo, postea superbiendo transivit ad frigus orientis quasi ad Aquilonem ad consortium diaboli. Deinde per concupiscentiam carnis cecidit ad calorem occi
Abbreviated transcription (Latin):
errores non reuertamur. hostium qͦo est ad
austrum ꝑlignum uitȩ. significat tnsitum
adhac uita ad futuram głam .. ad fructum ligni
uitȩ. Et hoc ostium apercunt est. quia illuc semꝑ
oculos mentis dirigere debemus. & desiderare ut
quam toticis ab hac miseria exeamus. Auud eciam
quiddam ꝑhostium significamꝰ. Quia enim hosti.¬
um deorsum est. & fenestra sursum. quam posiumꝰ
supra compunctionem cum extenta manu & colum¬
ba. ideo ostium congrue designare potest exitum
poꝑationem. & fenestra exitum ꝑcogitationem.
Quattuor autem modis eximus ꝑoꝑationem. Omĩs
namq actio. uel terrena est. uel spiritualis. Propter
cupiditatem terrenis actib inseruire uius modus
est. quasi inmundum animal. Propter necessita¬
tem eas disponere alius modus est. quasi mundũ
ter utilitatem proximi & laudem dei quartus motꝰ
malia exeuntia depurtimus inmundum animal
asinum. & muncdum animal bouem. bonum ho¬

Expanded text:
errores non revertamur. Ostium, quod est ad errores non revertamur. Ostium, quod est ad austrum, per lignum vitae significat transitum ab hac vita ad futuram gloriam, id est ad fructum ligni vitae. Et hoc ostium apertum est, quia illuc semper oculos mentis dirigere debemus, ut quam primum ab hac miseria exeamus. Aliud etiam quiddam per ostium figuramus. Quia enim ostium deorsum est, et fenestra sursum quam posuimus supra compunctionem cum extenta manu et columba, ideo ostium congrue designare potest exitum per operationem, et fenestra exitum per cogitationem. Quatuor autem modis eximus per operationem. Omnis namque actio vel terrena est vel spiritualis. Propter cupiditatem terrenis actibus inservire unus modus est, quasi immundum animal. Propter necessitatem eas disponere alius modus est, quasi mundum ter utilitatem proximi, et laudem Dei, quartus modumalia exeuntia depinximus, immundum animal asinum, et mundum animal bovem. Bonum ho
Abbreviated transcription (Latin):
dentib: non deuitio sed ꝑuitutem proficientib
prima scala est tempcrantia. Secunda prudentia.
tercia fortitudo. &ibi consummatio est uite ꝑfectȩ.
Primus ergo ascensus qui est scilicet afrigore ori.¬
entis est inaffectib Secundus qui est acalore.
otcadentis at mnopib T ertius qui est afrigore
occidentis. est incogitationib. Quartus qui est ã ca
preterire oportet.
Quia enim columpna xp̃m significat qui
dicit. ego sum ostium. columpna autem propter
predictas causas quasi bis .i. biis laterib marcha
representata est.Ideo mutroq latere columꝑnȩ
idest in libro uitȩ ad aquilonem. & ligno uitȩ at
austrum deorsum ostium depingimus. & tamen
sicut unam columpnam utroq latere. ita unum
hostium utroq hostio significamus. Hostium qͦd ẽ
adaquilonem ꝑlibrum uitȩ. significat fidem ꝑ qͣm
abinfidelitate in gredimur inȩccłam. quod sit ꝑ
humilitatem xp̃i ꝑquam reuocati sumus. & hoc
ostium clausum eẽ debet. ut amplins adantiquos

Expanded text:
itio, sed per virtutem proficientibus, prima scala est temperantia, secunda prudentia, tertia fortitudo, et ibi consummatio vitae perfectae est. Primus ascensus, qui est scilicet a frigore orientis, est in affectibus. Secundus, qui est a calore occidentis, est ex operibus. Tertius, qui est a frigore occidentis, est in cogitationibus. Quartus, qui est a calpraeterire oportet. Quia enim columna Christum significat, qui dicit: Ego sum ostium , columna autem propter praedictas causas quasi bis, id est binis lateribus, in arca praesentata est, ideo in utroque latere columnae, id est in libro vitae ad aquilonem et ligno vitae ad austrum deorsum ostium pingimus, et tamen sicut unam columnam utroque latere, ita unum ostium utroque ostio figuramus. Ostium, quod est ad aquilonem, per librum vitae significat fidem, per quam ab infidelitate ingredimur in Ecclesiam, quod fit per humilitatem Christi, per quam revocati sumus, et hoc ostium clausum esse debet, ut amplius ad antiquos
Abbreviated transcription (Latin):
usq admensuram unius cubiti. Supradicte aul
columpne positio talis est. at amedio fundo are
surtat a momnib mansionib meddium locum
optineat ⁊ totam portet fabricam. Cus mistiuum
hoc est. Columpna xp̃c est. australe latus enis eo
cliunitatem insuis significat lignum inte uosa¬
tur. eideo iuirili corort iuꝑductum est .aLquilot¬
nare uero latus quod humanitatem eius ficendu
lsber iute dicitur &e hoc saphitmo colore superie¬
tum est. Columpne artẽ mintitur expo inntu
tur ecdesia sia qina nimiruin star mullatẽnus pos¬

Expanded text:
usque ad mensuram unius cubiti. Supradictae autem usque ad mensuram unius cubiti. Supradictae autem columnae positio talis est, ut a medio fundo arcae surgat, et in omnibus mansionibus medium locum obtineat et totam portet fabricam. Cujus mysterium hoc est, columna Christus est, australe latus ejus quod divinitatem ipsius significat lignum vitae vocatur, et ideo viridi colore superductum est. Aquilonare vero latus quod humanitatem ejus figurat liber vitae dicitur, et hoc sapphirino colore superductum est. Columnae arca innititur, et Christo tur Ecclesia sua, quia nimirum stare nullatenus pos
Abbreviated transcription (Latin):
eccł̃e plantatum. qui xp̃c deus & homo est. &
ideo illud latus columpnȩ qͦo ad aquilonem
respicit humanitatem eius significat. quam
pro peccatorib assumpsit. Illud autem quod
adaustrum spectat diuinitatem eus figurat.
qua mentes fidelium pascit. & hec est causa
quare inplano bis altitudinem depinximus.
qm̃ oportebat utͥusq lateris suꝑficiem repre¬
sentari. qͦd nisi geminata figura fieri non potuit.
Statuta igitur columpna in medio arce erigan¬
tur a singulis angulis tigna usq ad summi-¬
tatem ipsius. eiq sub eminentia extremȩ horȩ
infigantur. demide duȩ int̾iores quadraturȩ
sursum eleuentur quousq unaqueq scđ̃m suã
positionem tignis aisdem ex omini parte orto-¬
gonaliter coniungatur. extrema qua dratura
mimo remanente. & tunc uidebis quomedo
tetur quod est inter scd̃am & terciam ꝓsecunda.
& quod est intertertiam & supprenum cubi¬
tum protertia. Hoc facto completam habes for¬
mam arte subtus latam. & desuꝑ angustam

Expanded text:
lesiae plantatum, qui Christus Deus et homo est. Et ideo latus columnae, quod ad aquilonem respicit, humanitatem ejus significat, quam pro peccatoribus assumpsit; illud autem, quod ad austrum spectat, divinitatem ejus figurat, qua mentes fidelium pascit. Et haec est causa, quare in plano bis altitudinem depinximus, quoniam oportebat utriusque lateris superficiem repraesentari, quod nisi geminata figura fieri non potuit. Statuta igitur columna in medio arcae, erigantur a singulis angulis tigna usque ad summitatem ipsius, eique sub eminentia extremae orae infigantur. Deinde duae interiores quadraturae sursum eleventur, quousque utraque secundum suam positionem tignis eisdem ex omni parte orthogonaliter conjungatur extrema quadratura in imo remanente; et tunc videbis quomodo tetur, quod est inter secundam et tertiam pro secunda, et quod est inter tertiam et supremum cubitum pro tertia. Hoc facto completam habes formam arcae subtus latam, et desuper angustam
Abbreviated transcription (Latin):
cipientis. Et quamuis altitudo columpne non
uideatur maior ẽẽ medietate ⁊ onȩ cum facta sit
inplano representari non potuit. Rursum cum ¶¬
medietas tantum ⁊õnȩ altitudinem columpnc
teneat. quare ambe medietates cuis depicte sstĩ
hec esꝑ ratio.

Expanded text:
cipientis. Et quamvis altitudo columnae non cipientis. Et quamvis altitudo columnae non videatur major esse medietate zonae, cum facta sit nti quinque, sed hoc in plano repraesentari non potuit. Rursum cum medietas tantum zonae altitudinem columnae teneat, quare ambae medietates ejus depictae sint, haec est ratio.
Abbreviated transcription (Latin):
tominor sit latitudine artȩ quanto minor est ter-¬
narius quinario. quia altitudo arcȩ erat .xxͣx. cu
ratione exipsa ⁊ ona columpnam fieri intelligendũ
sit. sic considera. Cubitus ille qui nunc secundum
positionem plani inmedio ipsius zonȩ asfixus ia¬
cet sursum eleuetur. sic ut ipsam zonam quasi
ꝑmedium complicando secum sursum trahat.
deinde ambȩ medietates eus deorsum pendentẽ
plano ad planum inuicem compingantur. ut
columpna erecta uideatur. incuiꝰ summitate
emineat cubitus ille qui scd̃m positionem plani
prius inmedio eiꝰ iacelut. nichilq aliud esse intel.¬
ligatur cubitus ipse ꝗuam columpnȩ precisio de¬
suꝑ & limbus cubtti sit quedam hora siue eminen¬
tia facta desuꝑ incapite. columpnȩ. adexcipienda
tigna circumquaq abimo surgentia. quȩ ipsi co-¬
lumpnȩ infixa sunt subeadem eminentia sub
qua & summitas tecti consummata est ad simi¬
litudinem unbricis summitatem tectorum ex¬

Expanded text:
to minor sit latitudine arcae, quanto minor est terto minor sit latitudine arcae, quanto minor est ternarius quinario, quia altitudo arcae erat triginta cratione ex ipsa zona columnam fieri intelligendum sit, sic considera. Cubitus ille, qui nunc secundum positionem plani in medio ipsius zonae affixus jacet, sursum elevetur, sic ut ipsam zonam quasi per medium complicando secum sursum trahat, deinde ambae medietates ejus deorsum pendentes plano ad planum invicem compingantur ut columna erecta videatur. in cujus summitate emineat cubitus ille, qui secundum positionem plani prius in medio ejus jacebat. Nihilque aliud esse intelligatur cubitus ipse, quam columnae praecisio desuper, et limbus cubiti sit quaedam ora sive eminentia facta desuper in capite columnae ad excipienda tigna circumquaque ab imo surgentia, quae ipsi columnae infixa sunt sub eadem eminentia, sub qua etiam summitas tecti consummata est, ad similitudinem imbricis summitatem tectorum ex
Abbreviated transcription (Latin):
uta duas alias quadraturas sexcies simuliter longas
adlatitudinem siram efficio. que tali ꝓportiõne asẽ
distant. ut quantum prima uincit mehani. tantũ
media uncat terciam. Inter quas tercia quadratura.
quȩ minima est. & scđm positionem plani infra
alias dauditur medium cubitum ainlit. & duos
supradictos cingulos quoꝵ alt̾ longetudinem
alter latitudinem arrȩ metitur quadrifariam in¬
tercidit. alter sursum &deorsum. alterum sinstror¬
sum & dextrorsum. Deñ secunda tertiam complet¬
titur. & similiter supradictos cingulos int̾secat.
Demde aliaquȩ inplano extrema ẽ malto autem
ima cet̾as omnes indudit. & quatuor extrema cor¬
nua duarum ⁊ onarum singlis lat̾ib attingens
totas eas intra se comp̃hendit. hoc facto. Si nosse
cupis quomodo hȩc figura formam arcȩ represen¬
tet. intellige quasi de illa zona quȩ ꝑmediam lati¬
tudinem arcȩ protenditur fiat columpna quadra¬
ta equilatera inmedio arcȩ erecta. cuius altitudo tan-¬

Expanded text:
ta duas alias quadratas sexies similiter longas ad latitudinem suam efficio, quae tali proportione a se distant, ut quantum prima vincit mediam, tantum media vincat tertiam. Inter quas tertia quadratura, quae minima est, et secundum positionem plani infra alias clauditur, medium cubitum ambit, et duos supradictos cingulos, quorum alter longitudinem, alter latitudinem arcae metitur, quadrifariam intercidit. Alterum sursum et deorsum. Alterum sinistrorsum et dextrorsum. Deinde secunda tertiam complectitur, et similiter supradictos cingulos intersecat. Deinde alia, quae in plano extrema est, in alto autem ima, caeteras omnes includit, et quatuor extrema cornua duarum zonarum singulis lateribus, accingens, totas eas intra se comprehendit. Hoc facto, si nosse cupis quomodo haec figura formam arcae repraesentet, intellige quod de illa zona, quae per mediam latitudinem arcae protenditur, fiat columna quadrata aequilatera in medio arcae erecta, cujus altitudo tan
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa eciam latera arrhȩ utrimq aistinguo. Dem̃
inutioq latere ꝑsingulas diuisiones ternos co¬
iorum tractus duco. ut uelut trabes quedam
ilongum porrectȩ lateraliter coniungantur.
data singulis congrua latitudine. Nam ext̾ior
quasi foris apparens latiorcetis eẽ debet. post
hunc interior medius quasi inter duos coartat᷑.
minimum latitudinis habebit. Horum posi-¬
tio sic uariatur. ut ille quimprima parte ext̾ior
est insecunda sit medius. & qui inprima parte.
medius est. insecunda sit int̾ior. & qui inprima
parte est interior. insecunda sit exterior Rurs
qui inserunda parte ext̾ior est intertia sit maue
e qui inscunoa est mednis interrast aurter ior aq u
on liunda estu tarior interia sitegl or si nius ter

Expanded text:
ipsa etiam latera arcae utrinque distinguo. Deinde ipsa etiam latera arcae utrinque distinguo. Deinde in utroque latere per singulas divisiones ternos colorum tractus duco, ut velut trabes quaedam in longum porrectae lateraliter conjungantur data singulis congrua latitudine. Nam exterior quasi foris apparens latior caeteris esse debet. Post hunc interior medius quasi inter duos coarctatus minimum latitudinis habebit. Horum positio sic variatur, ut ille, qui in prima parte exterior est, in secunda sit medius, et qui in prima parte medius est, in secunda sit interior, et qui in prima parte est interior, in secunda sit exterior. Rursus qui in secunda parte exterior est, in tertia sit medius, et qui in secunda est medius, in tertia sit interior, et qui in secunda est interior, in tertia sit exteri
Abbreviated transcription (Latin):
delalnus calextus. h onorius. Et quos super est
seauluis usapad finem ante ilos capiet qua post
nas lutari su nt ucꝙͥ atinem seculi. Abadam
usq ad anuiuium prima etas secilui. continens.
uar ta a dauio usq adtransmigationem conti¬
Qni cctaetaz quȩ nunc agitur nulla annoꝵ
seris certa sedut etas decrepita ipsa morte totꝰ
seciuli consumenda. Has erumpnosas plenãꝙy
labors mundi ȩtates. quicumq fesici morte
uicerunt. scptimaiam sabbati perhennis etate
suscepti. octauam beate resurrectionis ȩtatem
inqua cum domino phenniter regnabunt ex-¬
pectant.
os ⁊̃ hec artam intres partes diuido.
& primam partem quȩ est abiuttio usq
ad auodecim patriaithias tempus naturaliꝰ leg̃
accipio. Secudam quȩ est aduodecim patriar.¬
chis usꝙ ad columpnam .i. usq adincarnationẽ
uerbi tempus scriptȩ legis. tercia quȩ est acolum¬
pna deorsum .i. abincarnatione uerbi usꝙ ad finẽ
seculi tempus graciȩ. Et sc̾m has diuisiones

Expanded text:
Gelasius, Calistus, Honorius. Et quod super est spatium usque ad finem arcae illos capiet, qui post nos futuri sunt, usque ad finem saeculi. Ab Adam usque ad diluvium prima aetas saeculi continens uarta a David usque ad transmigrationem contiSexta aetas, quae nunc agitur, nulla annorum serie certa, sed ut aetas decrepita ipsa morte totius saeculi consumenda. Has aerumnosas, plenasque laboribus mundi aetates quicunque felici morte vicerunt, septima jam Sabbati perennis aetate suscepti, octavam beatae resurrectionis aetatem, in qua cum Domino perenniter regnabunt, exspectant.ost haec arcam in tres partes divido, et primam partem, quae est ab initio usque ad duodecim patriarchas, tempus naturalis legis accipio. Secundam, quae est a duodecim patriarchis usque ad columnam, id est usque ad incarnationem Verbi, tempus scriptae legis. Tertiam, quae est a columna deorsum, id est ad incarnatione Verbi usque ad finem saeculi, tempus gratiae. Et secundum has divisiones
Abbreviated transcription (Latin):
des. Siluester. marcus. iuluis. liberius felix. da¬
masus. siritius. anastasus. innocentius. ⁊ orimꝰ.
bonefacius. celestinus. sixtus. leo. hylarius. sim¬
plicius. felix. Gelasius. anastasius. Simmachuᷤ.
hormisda. iohannes. felix. sonefacius. iohannẽ.
d̾ictus. pelagius. Gregornis dialogus. Sauini¬
nes. theodorus. Martinus. eugenius. Uitalianꝰ.
adeodatus. Bonus. agato. leo. s eneilictus. iohan¬
nes. conon sergius. iõhannes. iohannes. c̃on¬
stantinus. Sizinnius. Greggorius. oregorums.
tacharias. stephanus. paulus. Stephanus.
adrianus. leo. stephanus. paschalis. eugenius.
ualentinus. Gregorius. serguis. leo: senedictus.
anus. stephanus. formosus. sonefacius Stepha.¬
nus. iomanus. theodorus iohannes. benedictꝰ.
leo. xpoforus. serguis. anastasius. dando. Iohan.¬
oarinus agapitus. iohannes. leo. Benedictũ.
Iohannes. senedictus. donnus desuri. Bone¬
facus. ẜeneddictus. iohannes. ioħs. iohannẽ.¬

Expanded text:
des, Sylvester, Marcus, Julius, Liberius, Felix, Dades, Sylvester, Marcus, Julius, Liberius, Felix, Damasus, Siricius, Anastasius, Innocentius, Zozimus, Bonifacius, Coelestinus, Sixtus, Leo, Hilarius, Simplicius, Felix, Gelasius, Anastasius, Simmachus, Hormisda, Joannes, Felix, Bonifacius, Joannes, dictus, Pelagius, Gregorius, Sabinines, Theodorus, Martinus, Eugenius, Vitalianus, Adeodatus, Bonus, Agatho, Leo, Benedictus, Joannes, Conon, Sergius, Joannes, Joannes, Sisinius, Constantinus, Gregorius, Gregorius, Zacharias, Stephanus, Paulus, Stephanus, Adrianus, Leo, Stephanus, Paschalis, Eugenius, Valentinus, Gregorius, Leo, Sergius, Benedictus, anus, Stephanus, Formosus, Bonifacius, Stephanus. Romanus. Theodorus. Iohannes. Benedictus. Leo. Christoforus. Sergius. Anastasius. Lando. IohanMarinus. Agapitus. Iohannes. Benedictus. Leo. Iohannes. Benedictus. Domnus. Bonifacius. Benedictus. Iohannes. Io
Abbreviated transcription (Latin):
latera mansionum ubuntersecant ipiam rõnã
secundum positionem plani. Igitur facta hac
duusione post columpnam. primum in ipsa
linea petrum. & circa ipsum adextris & asinis.¬
tris duodetim apostolos cum sius iconuis sex.
adexts: a sinist̾s qͥnq ut eruna partẽ columpne auo¬
decim pattiarchȩ. & exaltera parte duodecim apli
sint constituti. ad similitudinem uiginti quattuor
seniorum. inapocalipsi incireuitu thronisedenti.¬
um. Et sicut duodecim patriarchȩ suꝑius latitu¬
dinem arre continent. quia abers antiquus ille
populus scriptȩ legis uniuersus secundum car¬
nem descendit. ita duodecim apostoli inferuis. qi
tur. cdemens. anacletus. euaristus. alexander six¬
tus. theleforus. uignus. pius. anicetus. Sother
eleucerius. uictor. ⁊ephermus. calixtus. urbanꝰ.
pontianus. anterus. fabranus. cornelius. lucius.
stephanus. syxtus. dionisiꝰ. felix. euticianus.
gauis. marcellinus. Marcellus. eusebrus. melehra¬

Expanded text:
latera mansionum, ubi intersecant ipsam zonam latera mansionum, ubi intersecant ipsam zonam secundum positionem plani. Igitur facta hac divisione, post columnam primum in ipsa linea Petrum, et circa ipsum a dextris et a sinistris reliquos apostolos, cum suis iconibus, sex a dextris et a sinistris quinque, ut ex una parte columnae duodecim patriarchae, et ex altera parte duodecim apostoli sint constituti ad similitudinem viginti quatuor seniorum in Apocalypsi in circuitu throni sedentium. Et sicut duodecim patriarchae superius latitudinem arcae continent quia ab eis antiquus ille populus scriptae legis universus secundum carnem descendit, ita duodecim apostoli inferius, quia tur: Clemens, Anacletus, Evaristus, Alexander, Sixtus, Thelesphorus, Iginus, Pius, Anicetus, Soter, Eleuterius, Victor, Zepherinus, Calistus, Urbanus, Pontianus, Antherus, Fabianus, Cornelius, Lucius, Stephanus, Sixtus, Dionysius, Felix, Euthicianus, Gaius, Marcellinus, Marcellus, Eusebius, Melchia
Abbreviated transcription (Latin):
solent figurari. quas greci frequentiori usu iconias
uocant. ut sic duodecim patriarchȩ scđdm latitu-¬
diuem ꝑ tran̾uersum instationib suis ordinati
appareant. quasi quidam senatus ciuitatis dei.
Deinde reuersus adlineam generationis. post ui¬
dam pono phares. esrom. aram. aminadab naason.
salmon. soor: obeth. isai. dauid salomon. Roboam.
abia asa. iosaphath. ioram. aatias. ioas. amasias.
or ias. ioathan. achar. Et hii sunt insecunda parte.
Deinde intercia parte secundum ordinem pono.
etechias. Manasses. ammon. iosias. ehachim. ioa¬
chim. salathiel. ⁊ drobabel. abiud. eiachim. aror.
gadoc. achior eluid. eleatar. Mathan. iacob. ioseph.
Inter iosephautem & columpnam scribo. huc usq
pͥmus adam scd̃m carnem. Post hec reliquam
medietatem quȩ est acolumpna deorsum simi¬
liter intres partes equales diuido. Has autem
ternas partes supra. & ternas infra. designant.

Expanded text:
solent figurari, quas Graeci frequentiori Iconas ἐικόνας solent figurari, quas Graeci frequentiori Iconas ἐικόνας vocant, ut sic duodecim patriarchae secundum latitudinem per transversum in stationibus suis ordinati appareant, quasi quidam senatus Dei civitatis. Deinde reversus ad lineam generationis post Judam pono Phares, Ephrom, Aram, Aminadab, Naasson, Salmon, Booz, Obeth, Isai, David, Salomon, Roboam, Abia, Asa, Josaphat, Joram, Aazias, Joas, Amazias, Ozias, Joathan, Achas. Et hi sunt in secunda parte. Deinde in tertia parte secundum ordinem ponuntur Ezechias, Manasses, Amon, Josias, Eliachim, Joachim, Salathiel, Zorobabel, Abiud, Eliachim, Azor, Sadoch, Achin, Eliud, Eleazar, Mathan, Jacob, Joseph. Inter Joseph autem et columnam scribo, hucusque primus Adam secundum carnem. Post haec reliquam medietatem, quae est a columna deorsum, similiter in tres partes aequales divido, has autem ternas partes supra, et ternas infra, designant
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m lineam generationis scribuntur: seth enos. cai¬
nan. Malaleel. iareth. enoch. matusalant. lamech. noe.
sem. arfaxat. Sale. heber phaleg. Reu. saruch. nachor.
thare abraham. y saac. iacob. Et hii in pͥma parte col-¬
locantur. In secunda parte pͥmum scribo uidam &
cirta ipsum reliquos patriarchas. Hinc inde adextrĩ
&asinistris hoc modo dispono. Incipiens adextro
pariete scd̾m ordinem generationis ruben. quia
primogenitus fuit primum scribo. Dem̃ smeon
deinde leui. Et hii adextris uidȩ collocantur. hii
quattuor filii lie fuerunt. Asinistris ude similit̾
secundum ordinem generationis primum scribi¬
zelphȩ ancillȩ lie dẽuroe isachar. deinde zabu¬
ion. hu rursum filui liȩ. Nouissime. ioseph. & post
eum beniamin. hiĩ filii rachel. Post hec singulis
nominib suas imagines suꝑpono semiplenas. a
pectore sursum quales non nuniquam in tabulis

Expanded text:
secundum lineam generationis scribuntur Seth, Enos, Caisecundum lineam generationis scribuntur Seth, Enos, Cainam, Malaleel, Jaret, Henoch, Mathusalem, Lamech, Noe, Sem, Arphaxat, Sale, Heber, Phalech, Reu, Saruch, Nachor, Thare, Abraham, Isaac et Jacob; et hi in prima parte collocantur. In secunda parte primo scribo Judam, et circa ipsum reliquos patriarchas hinc inde a dextris et a sinistris hoc modo dispono: Incipiens a dextro pariete secundum ordinem generationis, Ruben, quia primogenitus fuit, primum scribo; deinde Simeon, deinde Levi. Et hi a dextris Judae collocantur; hi quatuor filii Liae fuerunt. A sinistris Judae similiter secundum ordinem generationis primum scribiZelphae ancillae Liae. Deinde Issachar, deinde Zabulon, hi rursum filii Liae: deinde novissime Joseph, et post eum Benjamin, hi filii Rachel. Post haec singulis nominibus suas imagines superpono semiplenas, a pectore sursum, quales nonnunquam in tabulis
Abbreviated transcription (Latin):
acolumpna sursum intres partes equales diuido.
ouna queq tertia sexta pars est totł longitudinis.
ac diuisione facta.
incipio sursum acapite & pͥmũ nomen
adȩ taliter scribo. In ipsa fronte arcȩ facio paruam
quadraturam adsignificandas quattuor partes
mundi. deinde suꝑiori euis lateri .i. orientiappono
a. hoc est primam litt̾am nominis adȩ. Inferiori
autem lateri .i. occidenti appono.d. hoc est sccłam.
Dextro lateri .i aquilom appono. a. id est tertiam.
Sinistro lateri .i. australi appono. m. idest quartã
lttt̾am. Ingreco autem ungulȩ partes mundi abhĩ
luteris incipiunt. Anastole .i. oriens incipit. ab. a.
tentrioincipit ab.a. & iãeo septemtrioni apporit᷑
quidam talem tradunt. Dicunt enim quod recte
primus parens aquattuor partib mundi nomi¬
nis sui elementa contraxit. qui peromnes partes
mundi in prole sua diffundendus fuit Post adam

Expanded text:
a columna sursum, in tres partes aequales divido, a columna sursum, in tres partes aequales divido, et unaquaeque tertia sexta pars est totius longitudinis.ac divisione facta incipio sursum a capite et primum nomen Adam taliter scribo. In ipsa fronte arcae facio parvam quadraturam ad figurandas quatuor partes mundi, deinde superiori ejus lateri, id est orienti appono A, hoc est primam litteram nominis Adam. Inferiori autem lateri, id est occidenti, appono D, hoc est secundam. Dextero lateri, id est aquiloni, appono A, id est tertiam. Sinistro lateri, id est australi, appono M, id est quartam litteram. In Graeco autem singulae partes mundi ab his litteris incipiunt. Anatole, ἀνατολή, id est oriens, incipit ab a, tentrio, incipit ab a, et ideo septentrioni apponiturquidam talem tradunt: Dicunt enim quod recte primus parens a quatuor partibus mundi nominis sui elementa contraxit, qui per omnes partes mundi in prole sua diffundendus fuit. Post Adam
Abbreviated transcription (Latin):
iupnis acapite arcȩ usq ad columpnam significat
omne tempus abinicio mundiusq adinearnationẽ
uerbi Artera uero medietas quȩ ẽ acolumꝑna deorsũ
designat onine tempus ab incarnatione uerbiusq
adfinem seculi. Ieo insuꝑiori medietate a capite
aere usq adeolumpnam scribitur linea carnalis ge¬
nerationis ab adam usq adxp̃m In altera autem
medietate a columpna deorsum scribuntur nomi¬
na apłicoꝵ apetro acdeinceps eo ordine quo sibi m
regimine eccsȩ quasi filii spiritales patrib succes¬
serunt. Quia enim abadam usq ad xp̃m uetus genera¬
tio fuit quȩ est scdm carnem. ideo cursus temporum
mpriori parte seculi ꝑcarnalem generationem distin¬
guitur. Quia uero inxp̃o noua generatio cepit quȩ ẽ
secundum spm. ideo cursus temporum inpostiori
nerationem determanatur. Has autem generationẽ
tali modo dispono. Suꝑiorem medietatem quȩ est

Expanded text:
superius a capite arcae usque ad columnam, significat superius a capite arcae usque ad columnam, significat omne tempus ab initio mundi usque ad incarnationem Verbi; altera vero medietas, quae est a columna deorsum, designat omne tempus ab incarnatione Verbi usque ad finem saeculi. Ideo in superiori medietate a capite arcae usque ad columnam, scribitur linea carnalis generationis ab Adam usque ad Christum. In altera autem medietate a columna deorsum scribuntur nomina apostolorum a Petro, ac deinceps eo ordine, quo sibi in regimine Ecclesiae quasi filii spiritales patribus successerunt. Quia enim ab Adam usque ad Christum vetus generatio fuit, quae est secundum carnem, ideo cursus temporum in priori parte saeculi per carnalem generationem distinguitur. Quia vero in Christo nova generatio fuit, quae est secundum spiritum, ideo cursus temporum in posterionerationem determinatur. Has autem generationes tali modo dispono: superiorem medietatem, quae est
Abbreviated transcription (Latin):
longitudinem afine usq ad finem arce porrigit᷑.
Si enim aira eccłam significat. restat ut longitu¬
do arce longituaiem figuret ecclesiȩ. Longitu¬
do autem ecclesiȩ consideratur indutui nitate
temporum. sicut latitudo in multitudine po-¬
pulorum. lunc enim ecclesia dilatari dicitur.
quando numerus credentium augetur. & multi
adfidem colliguntur. Longitudo autem eius
in ꝓlixitate temporum consistit. qua de preteritis
ꝑpresentia ad futura se extendit. Tempus autem
longitudinis eius est abmitio mundiusq ad finẽ¬
seculi. quia sancta ȩcclesia infidelib sius abinicio
cepit. & usq infinem seculi durabit. C redimus
enim nullum tempus ẽẽ ab micio mundiusq
adfinem seculi. in quo non inueniantur ficieles
xp̃i. Igitur ⁊ oma ista quȩ ꝓtenitur a finc usq
ad finem arcȩ. designat cursum temporis abiicio mun-¬
ai usq ad finem seculi. Medietas autem eius quȩ est

Expanded text:
longitudinem a fine usque ad finem arcae porrigitur. longitudinem a fine usque ad finem arcae porrigitur. Si enim arca Ecclesiam significat, restat ut longitudo arcae longitudinem figuret Ecclesiae. Longitudo autem Ecclesiae consideratur in diuturnitate temporum, sicut latitudo in multitudine populorum. Tunc enim Ecclesia dilatari dicitur, quando numerus credentium augetur, et multi ad fidem colliguntur. Longitudo autem ejus in prolixitate temporum consistit, qua de praeteritis per praesentia ad futura se extendit. Tempus autem longitudinis ejus est ab initio mundi usque ad finem, quia sancta Ecclesia in fidelibus suis ab initio coepit, et usque in finem saeculi durabit. Credimus enim nullum tempus esse ab initio mundi usque ad finem saeculi, in quo non inveniantur fideles Christi. Igitur zona ista, quae protenditur a fine usque ad finem arcae, designat cursum temporis ab initio mundi usque ad finem saeculi. Medietas autem ejus, quae est
Abbreviated transcription (Latin):
aa beta innixa suꝑ anestum suum : Rursũ sicut
colum pna smgularum mansionum attitidmem
mettur sic x pc uniuscuĩq uirtutem eꝓfectum
anspensat E t sicut columpna cdistinguit stationꝰ.
sic xp̃c ꝓarbitrio dignationis sue insancta eccletia
cona garum suarum distribuit. alios constitueis
ꝑthetas alios apses. alios uero euangelistas i ce¬
teros quoscumꝙ spiritalium donorum participẽ.
dio eorum. Si eigo tanta est infirmitas nr̃a ut
ascendere non possimus in terciam uel secunda
mansionem. non tamen desperemus. sed congre¬
gemur inunum ꝑfidem nominis eius & simus
saltem inprima mansione. simus inunitate ec¬
esie. teneamus rectam & iniuolatam fidem. &
ipse uemet aliios ut stet inmedio nr̃i. congratu¬
lans bono incepto nr̃õ paratus adiuuare & ad
altiora erigere. ut sit unus inomnib unus inter
omnes unus preomnib dominꝰ iħc xp̃c.¬
Destat nunc ut ostendamus quid sibi uult
rona altera. quȩ ꝑmedium fundum scđ̃m

Expanded text:
rsum sicut columna singulorum mansionum altitudinem metitur, sic Christus uniuscujusque virtutem et profectum dispensat. Et sicut columna distinguit stationes, sic Christus pro arbitrio dignationis suae in sancta Ecclesia dona gratiarum suarum distribuit, alios constituens prophetas, alios apostolos, alios vero evangelistas, et caeteros quoscunque spiritualium donorum participes. dio eorum . Si ergo tanta est infirmitas nostra, ut ascendere non possimus in tertiam vel secundam mansionem, non tamen desperemus, sed congregemur in unum per fidem nominis ejus, et simus saltem in prima mansione, simus in unitate Ecclesiae, teneamus rectam et inviolatam fidem, et ipse veniet ad nos, ut stet in medio nostrum congratulans bono incoepto nostro, paratus adjuvare et ad altiora erigere, ut sit unus in omnibus, unus inter omnes, unus prae omnibus Dominus Jeszona altera, quae per medium fundum secundum
Abbreviated transcription (Latin):
mansiunculis quasi unam lex naturalis hũit.
id sacrificium legi scriptȩ duȩ addite sunt.
id oblatio. & purificatio. Gracia autem contra
tria carnalia. Tria habet spiritualia. confessi¬
onem. orarionem. carnis affuctionem. Confes.¬
sio immolat. oratio mundat. carnis afflictio
mactat. Uost hec inter legem naturalem &
scriptam inutroq latere porta aꝑitur. & per
illam quȩ est ad aquilonem populus captiuũ
ab hierłm ducitur inbabylonem perillam
quȩ est adaustrum populus de egỹpto siberat᷑
intrat adterram promissionis tendens quod
quemadmodum eciam secundum situm socoꝵ
competat indescriptione mappe mundi pos¬
tra darebit. qura bablon aierusalem est ad aqͥ¬
lonem egy ptus ad austrum. Et iadco ad hac
porta qua populus ingreditur deorsum in latere.
arthȩ in trinsecus inordine scribuntur xlii. mansi¬
ones usq ad ripam iordanis. ꝑquas populus dei
spiritaliter ab egypto naturalis legis ꝑ desertum

Expanded text:
mansiunculis quasi unam lex naturalis habuit, mansiunculis quasi unam lex naturalis habuit, id est sacrificium. Legi scriptae duae addictae sunt, id est oblatio et purificatio. Gratia autem contra tria carnalia, tria habet spiritualia, confessionem, orationem, carnis afflictionem. Confessio immolat, oratio mundat, carnis afflictio mactat. Post haec inter legem naturalem et scriptam et utroque latere aperitur, et per illam, quae est ad Aquilonem, populus captivus ab Hierusalem ducitur in Babylonem. Per illam, quae est ad austrum, populus de Aegypto liberatus intrat ad terram promissionis tendens. Quod quemadmodum etiam secundum situm locorum competat, in descriptione mappae mundi postea clarebit, quia Babylon ab Hierusalem est ad aquilonem. Aegyptus ad austrum. Et ideo ab hac porta, qua populus ingreditur deorsum in latere arcae intrinsecus in ordine scribuntur quadraginta duae mansiones usque ad ripam Jordanis, per quas populus Dei spiritaliter ab Aegypto naturalis legis per desertum
Abbreviated transcription (Latin):
qua ix en utatum erts ustra iordanem tros infia
constituende precipuntur nos similitudinem
dequentes eciam mansiunculas nr̃as hoc modo¬
ẽş Drima posita est desuꝑ intronte arche. adl:
minitio naturalis legis. Secunda &e tec̃ia in-
lege scͥpta idest suꝑripam iordans hinc inde.
Quanta & quinta & sexta intempore gr̃ȩ. due sub
apsis contra duas suꝑiores hinc uide. imna infi.¬
ne arehȩ deorsum contra primam. Et ita lex na-¬
turalis habet iuuiam. lex scripta duas. gr̃a tres.
Quarum misterium hoc est. Archa significat ec¬
cdesiam. diliunum concupiscentiam huiꝰ mun¬
di. Animalia illa quȩ fraquenter de archa ad
aquam & iterum de aqua ad archam redeunt.
infirmos quosq &carnales inȩccła constitutõ
qui peccando sepe ad concupiscentiam huius
mundi labuntur: quib tamen remediapeniten¬
tia quasi quelam mansiuncule marcha sp̃ali
idest in sancta ȩccła preparata sunt. De quib

Expanded text:
quia sex civitatum tres ultra Jordanem, tres citra quia sex civitatum tres ultra Jordanem, tres citra constituendae praecipiuntur, nos similitudinem sequentes etiam mansiunculas nostras cae. Prima posita est desuper in fronte arcae, id est in initio naturalis legis. Secunda et tertia in lege scripta, id est super ripam Jordanis hinc inde. Quarta et quinta, et sexta in tempore gratiae. Duae sub apostolis contra duas superiores hinc inde, una in fine arcae deorsum contra primam. Et ita lex naturalis habet unam, lex scripta habet duas, gratia tres. Quarum mysterium hoc est. Arca significat Ecclesiam, diluvium concupiscentiam mundi hujus. Animalia illa, quae frequenter de arca ad aquam, et iterum de aqua ad arcam redeunt, infirmos quosque, et carnales in Ecclesia constitutos, qui peccando, saepe ad concupiescentiam hujus mundi labuntur, quibus tamen remedia poenitentiae quasi quaedam mansiunculae in arca spirituali, id est in sancta Ecclesia praeparata sunt. De quibus
Abbreviated transcription (Latin):
foris constructa. propter illa animalia quȩ nec
semꝑ marida nec semꝑ iaqua degere possunt.
sed uicissim alternando minc deaqua ad aridã.
nunc de arida redeunt adaquam. Quib quia
totiens archa aperiri non potuit. diuina proui¬
dentia actum est. ut ne uel ista quidem ꝑirent
foris eis adparietem arche receptacula fierent.
quorum aditus semꝑ apertus esset exterius. pa.¬
tiete archȩ intrinsecus integro ꝑmanente. Quȩ
taliter disposita creduntur. ut dumarcha aqͣ
suꝑferretur. fons ꝑaquam accendentib aditus̃
eorum ꝑplanum occurreret. Horum recepta.¬
culorum numerum scriptura non dicit. Nos
tamen adsimilitudinem sex cuutatum quȩ
homicidis inrefugium deputatȩ sunt. quia
adeandem significationem specdat. Sex man.¬
sunculas maicha dĩposiuimus hoc molo.
dc unoparete i aliim uita latus columpne. de¬
liperauartur ad simmilitudinen baptismi quiest
anuis aqua scisicatioms de latere xpiflueit. Et

Expanded text:
foris constructa, propter illa animalia, quae nec foris constructa, propter illa animalia, quae nec semper in arida, nec semper in aqua degere possunt, sed vicissim alternando, nunc de aqua ad aridam, nunc de arida redeunt ad aquam. Quibus quia toties arca aperiri non potuit, divina providentia actum est, ut ne vel ipsa quidem perirent, foris eis ad parietem arcae receptacula fierint, quorum aditus semper apertus esset exterius, pariete arcae integro intrinsecus permanente. Quae taliter disposita creduntur, ut dum arca aquis superferretur, foris per aquam ascendentibus, aditus eorum per planum occurreret. Horum receptaculorum numerum Scriptura non dicit. Nos tamen ad similitudinem sex civitatum, quae homicidis in refugium deputatae sunt quia ad eamdem significationem spectant sex mansiunculas in arca disposuimus hoc modo. de uno pariete in alterum juxta latus columnae desuper ducitur, ad similitudinem baptismi, qui in icationis de latere Christi fluxit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ũderamus omnem creaturam quid sit ex se e¬
cundus modus est. quando consideramus om¬
nem creaturam quid sit exbeneficio creatoris.
Tercuis modus est. quando consideramus quo¬
modo utatur deus ministerio creaturarum ad
implenda iudicia sua. Quartus modus est.
quando consideramus quomͦ utatur homobe¬
neficio creaturarum adimplenda desidia sua
Ex se sunt omnia uana & transitoria. Exbenefi.¬
cio creatoris ꝑpetua. Dum deoscruiunt sunt
instrumentum iusticiȩ. Dum homini serui¬
unt. fiunt instrumentum concupiscentiȩ.
Hoc modo coruus exiuit. qui cadauer muenit¬
& in eo resedit. Hec ineo libro quem de archa
dictaui plenius cuncta disserui.
Res priores modi ad columbam ꝑtineĩ
idest adtria genera bonarum cogitatio
num. quȩ sunt cogitatio. meditatio. contempla.¬
tio. Uanitatem cogitamus. iusticiam meditam᷑
unculis quomͦi disponende sint uideamꝰ. Dicuil
non nulli mansiunculas fuisse quosdam nidos.
idest quedam receptacula ad parietem archȩ de

Expanded text:
sideramus omnem creaturam quid sit ex se. Secundus modus, quando consideramus omnem creaturam quid sit ex beneficio Creatoris. Tertius modus est, quando consideramus quomodo utatur Deus ministerio creaturarum ad implenda judicia sua. Quartus modus est, quando consideramus quomodo utatur homo beneficio creaturarum ad implenda desideria sua. Ex se sunt omnia vana, et transitoria. Ex beneficio Creatoris perpetua. Dum Deo serviunt, sunt instrumentum justitiae. Dum homini serviunt, fiunt instrumentum concupiscentiae. Hoc modo corvus exivit, qui cadaver invenit, et in eo resedit. Haec in eo libro, quem de arca dictavi, plenius cuncta disserui. Tres priores modi ad columbam pertinent, id est ad tria bonarum cogitationum genera, quae sunt cogitatio, meditatio, contemplatio. Vanitatem cogitamus, justitiam meditamurunculis quomodo disponendae sint videamus. Dicunt nonnulli mansiunculas fuisse quosdam nidos, id est quaedam receptacula ad parietem arcae
Abbreviated transcription (Latin):
bescenda fuerant. si afacientib p̃sumpta ñ
fuissent. Hunc autem sustineat maudiendo
uerecundiam. qui nolint infaciendo hr̃e disci¬
plinam. Uerumtam̃ hec de immundicia
indisciplinate manducantium ad exemplũ
dicta susficiant.: Temꝑantiam manoucandi
intelligimus meo si homo tractim. & ñ cum
ninia festinatione comedat ubi nos quidem
quantum fieri potest modum & m̃suram
omnes tenere suademꝰ. legem tamen nullam
dare p̾sumimꝰ. quia sicutiam supradiximũ
alius sic & alius sic. Hec uobis fr̃s de scien¬
tia & disciplina: interimnos diximꝰ Bonita.

Expanded text:
bescenda fuerant, si a facientibus praesumpta non bescenda fuerant, si a facientibus praesumpta non fuissent. Nunc autem sustineat in audiendo verecundiam, qui noluit in faciendo habere disciplinam. Verumtamen haec de immunditia indisciplinate manducantium ad exemplum dicta sufficiant. Temperantiam manducandi intelligimus in eo, si tractim homo et non cum nimia festinatione comedat; ubi nos quidem quantum fieri potest modum et mensuram omnes tenere suademus, legem tamen nullam dare praesumsimus, quia, sicut jam supra diximus, alius sic et alius sic. Haec vobis, fratres, de scientia et disciplin
Abbreviated transcription (Latin):
quom quis cibum sumere debeat. hoc ẽ quam
munde & quam temperate. De immundicia
comediendi pauca exempla proferre suficiat.
ut dum in quib dam suis partib cernt᷑. faclle
ꝑsimilitudinem ubiq caueat᷑. Quidam iutes
comederdum dum scutellas exonerare uoluie
quadrata ferculorum frusta adipem sine sagia
suꝑ roratam distillantia m̃salib in uoluum
aut suꝑ miciunt. donec it̾m eiusceratis int̾ion¬
biss: ea quȩ remanserant inpͥstinum locum
reponant. Anibibentes digitos mediotenus.
pocusis inmergunt. anĩ unctas manꝰ aduesli.¬
menta sua detengentes tursus ad cibar sa
tristanda redeunt. Ali nudis articłis coclearis
uice olera sua piscantur. ita ut in eodem iure. &
manus ablutionem & uent̾ refectionem q̃rere
uideat᷑. Alii seit corrosas crustas. & p̃morsas
colliridas cibariis ittrando infigunt. ⁊ reliqͥã
dentium suorum offas facturi inpoculis de¬
mergunt. Hec sic̃ supradiximꝰ dicentib eru¬

Expanded text:
quomodo quis cibum sumere debeat. Hoc est quam quomodo quis cibum sumere debeat. Hoc est quam munde et quam temperate. De immunditia comedendi pauca exempla proferre sufficiat, ut dum in quibusdam suis partibus cernitur, facile per similitudinem ubique caveatur. Quidam inter comedendum dum scutellas exonerare volunt, quadrata ferculorum frusta adipem sive saginam superroratam distillantia mensalibus involvunt aut super injiciunt, donec iterum evisceratis interioribus ea quae remanserant, in pristinum locum reponant. Alii bibentes, digitos mediotenus poculis immergunt. Alii unctas manus ad vestimenta sua detergentes, rursus ad cibaria tractanda redeunt. Alii nudis articulis coclearis vice olera sua piscantur, ita ut in eodem jure et manus ablutionem et venter refectionem quaerere videatur. Alii semicorrosas crustas et praemorsas collyridas cibariis iterando infigunt, et reliquias dentium suorum offas facturi in poculis demergunt. Haec, sicut supra diximus, dicentibus eru
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudinem pregnantium mulierum de.¬
siderantes. Hi ꝓfecto ñ solum arguendi s eciã
deridendi sunt. qui quasi caupones ad omẽm
clepsidram eliciendi gustus gr̃a palatum ex¬
tendunt. Igitur contͣ hec uicia sananda necessa¬
rius est rigor disciplinȩ. qui istas gule uetu.¬
lantias. infra certum limitem cohibeat qͣunꝰ
se neq adimmod̾atas delicias. neq ad nouita¬
tes. neq adsuꝑsticiosas preparationes cibors
cuiꝰ mensura hec m̃ ẽẽ uidet᷑. ut neq cont̃ hona¬
tatem. neꝙ supͣ necessitatem. Non omisuentir
insuꝑfluitatem offendit. Cin multum opꝰ est.
in eo sepe honestas comedendi leditur: etiam
pͣqͣ̃m aosuꝑfluitatem ueniat᷑. Ergo ille cuipaĩ
satis est. magis suꝑtluitatem caueat. Iileuem
cui multum opus est. magis ad honestatem
actendat. qr neq ille. nisi temꝑantie metas
mnsierit adturpitudinem ueniet. neq iste nisi
pͥus honestatis oblitus fuerit. insuꝑfuntatem

Expanded text:
consuetudinem praegnantium mulierum deconsuetudinem praegnantium mulierum desiderantes. Hi profecto non solum arguendi sed etiam deridendi sunt, qui quasi caupones ad omnem clepsydram eliciendi gustus gratia palatum extendunt. Igitur contra haec vitia sananda necessarius est rigor disciplinae, qui istas gulae petulantias intra certum limitem cohibeat, quatenus se neque ad immoderatas delicias, neque ad novitates, neque ad superstitiosas praeparationes ciborum cujus mensura haec mihi esse videtur, ut neque contra honestatem neque supra necessitatem. Non omnis venter in superfluitatem offendit; cui multum opus est, in eo saepe honestas comedendi laeditur, etiam priusquam ad superfluitatem veniatur. Ergo ille cui parum satis est, magis superfluitatem caveat; ille tero cui multo opus est, magis ad honestatem attendat, quia neque ille nisi temperantiae metas transierit, ad turpitudinem veniet, neque iste nisi prius honestatis oblitus fuerit, in superfluitatem
Abbreviated transcription (Latin):
borum gn̾a exquirunt. ita ut sepe ꝓpter uius
uentrem hominis ꝑomnes circumpagos turba
famulorum discurrat. & uix tandem uł ignotas
de desertis ꝓculmontib tadices euellendo. ut
pauculos de imuis gurgitib ꝓfunta scrutatione
pisciculos trahendo. siue intempestiua dde aren¬
tib rubetis arbuta colligendo. unuis appetitũ:
petulantiam compescere queat. Et sane michi
ñ satis patere potest. quod uicium istos
exagitet. nisi forte quia per quandam
animi insolentiam multos in suo obsequio oc¬
cupari gaudent. siue qr ꝑtumorem elationis.
cet̾is om̃ib quantum tibo dissimiles sunt. tm̃
mito dissimiles uideri uolunt. Ali suꝑsticio¬
sum nimis inpreparandis cibis studium adhi.¬
bent. infinita. decoctionum & fricurarum & con-¬
dimentorum genera excogitantes. mͦ mollia.
mͦ dura. mͦ frigida mͦ calida. mͦ cocta. mͦ assa.
mͦ piꝑe. mͦ allio. mͦ cimino. mͦ sale condita: scdłm

Expanded text:
borum genera exquirunt, ita ut saepe propter unius borum genera exquirunt, ita ut saepe propter unius ventrem hominis per omnes circum pagos turba famulorum discurrat, et vix tandem vel ignotas de desertis procul montibus radices evellendo vel pauculos de imis gurgitibus profunda scrutatione pisciculos trahendo, sive intempestiva de arentibus rubetis arbuta colligendo, unius appetitus petulantiam compescere queat. Et sane mihi non satis patere potest, quod vitium istos exagitet, nisi forte quia per quamdam animi insolentiam multos in suo obsequio occupari gaudent, sive quia per tumorem elationis caeteris omnibus quantum cibo dissimiles sunt, tantum merito dissimiles videri volunt. Alii superstitiosum nimis in praeparandis cibis studium adhibent, infinita decoctionum et frixurarum et condimentorum genera excogitantes, modo mollia, modo dura, modo frigida, modo calida, modo elixa, modo assa, modo pipere, modo allio, modo cumino, modo sale condita, secundum