comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut sic laudetur disci¬
plina. euuͣngłica. Hoc
tis tͥbutum reddite tri¬
butum. Tributũ dicit
ꝙ regiones soluunt.
Eui debetis uectigal:
reddite uectigal. Necti¬
gal dr̃stipendium: ꝙ
datur dominis. quã¬
do ꝑ patͥas uehuntur.
Nel tributum dicitur
qd̃ domi soluitur: uec¬
tigal ꝙ ad domũ dni
uehitur. Cui debetis
timorem reddite cuno¬
rem. ut dnm̃ timeamꝰ.¬
honorem. & ꝑsonasuereamur. Cuiho¬
norem debetis reddite honorẽ.
ut assurgere & huiꝰmͦi. Quid ꝑ singła: ¶e¬
mini quicqͣm debeatis. nͥ ut inuicem diligatis.
i. cet̾a ita soluite ut ñ debeatisaliquid. caricacẽ
uͦ ita soluite: ut semi¬
per debeatis. Sola enĩ
caritas ẽ: que s red¬
dita semꝑdecinet de¬
bitorem. Reddicur
enu cum ĩpenditur.
Debetur aũ. ̃si red¬
dita fũit. quia nul¬
lum ẽ cempus quo ĩ¬
pendenda si sit. Nec
cum redditur amit¬
titur: s potiis reddẽ¬
domłciplicatur. Ha¬
bendo enim redditur
nĩ carendo ut pecu¬

Expanded text:
ut sic laudetur disciplina evangelica, hoc tis tributum reddite tributum. Tributum dicit quod regiones solvunt; cui debetis vectigal, reddite vectigal. Vectigal dicitur stipendium, quod datur dominis quando per patrias vehuntur; vel tributum dicitur, quod domi solvitur, vectigal quod ad domum domini vehitur. Cui debetis timorem reddite timorem, ut Dominum timeamus, et personas vereamur. Cui honorem debetis, reddite honorem, ut assurgere, et hujusmodi. Quis per singula? Nemini quidquam debeatis nisi ut invicem diligatis, id est caetera ita solvite ut non debeatis aliquid. Charitatem vero ita solvite ut semper debeatis. Sola enim charitas est quae etiam reddita semper detinet debitorem. Redditur enim cum impenditur. Debetur autem si reddita fuerit, quia nullum est tempus quo ipsa danda non sit, nec cum redditur amittitur, sed potius reddendo multiplicatur. Habendo enim redditur non carendo; ut pecu
Abbreviated transcription (Latin):
ipe minus m̾e¬
atur qͣm illi¬
minores. s or¬
dinem sequit᷑.
tore suoᷤ fiat
rogat apłs mi¬
re. Multi enĩ¬
minimi. dũ cõ¬
nimes fiunt
recipiant cum gaudio caritatis. Hnde subclit:
& ħ.s. oretis ꝓ me. ut liberer ab infidelib qui st̃
in uidea. ne ꝙ defero auferant. & ita oblatio ob¬
ens non diminuta scĩs qui st̃ in ierłm. Nel fiat
illis oblatio accepta ut illi intlłcta caritate a.¬
płi gͣ seipõs: cum illo unanimes dõgrãs agant.
Magnus enim ꝓfectus ẽ ei cuius minisfio multi fcĩ
leti dm̃ laudant. orate ita fieri. ut ħfcõ ueniam ad
uos in gaudio ꝑuoluntatem dĩ. hoc dicit ũ ostẽ¬
dat omia cum dĩ uoluntate seagere. & refrigeret
uob̾ꝰ ꝙ erit illis pacatis̃.
Deus aũ pacis.A.¬

Expanded text:
nus mereatur quam illnores, sed ordinem sequitur, tore suo fiat rogat Apostolre. Multi eminimi, dum connimes, fiunt recipiant cum gaudio charitatis. Unde subdit, ilicet oretis pro me, ut liberer ab infidelibus, qui sunt in Judaea, ne quod defero auferant. Et ita oblatio obens, non diminuta, sanctis qui sunt in Jerusalem. Vel fiat illis oblatio accepta, ut illi intellecta charitate Apostoli erga seipsos, cum illo unanimes Deo gratias agant. Magnus enim profectus est ei, cujus ministerio multi facti laeti Deum laudant. Orate ita fieri, ut hoc facto veniam ad vos in gaudio per voluntatem Dei. Hoc dicit ut ostendat omnia cum Dei voluntate se agere. Et refrigerer vobiscum, quod erit illis pacatis. Deus autem pacis.
Abbreviated transcription (Latin):
dico ꝓbauert̃. placu¬
it enim illis os debito¬
uult apl̾s eos esse mi¬
sericordes: ut & ħ debe¬
ri dicat ab eo qui nui¬
scd̃iam expectat. Et
uere sunt debitores.
am si gentilesfa¬
cti sunt partici
eis p̾licatores ab ie-¬
rosolimis. debent uti¬
ministrare eis .i. uide

Expanded text:
dico probaverunt. Placuit enim illis, et etiam debitovult amplius eos esse misericordes, ut et hoc deberi dicat ab eo qui misericordiam exspectat; et vere sunt debitores. Nam, si gentiles facti sunt participeis praedicatores ab Hierosolymis, debent, utiministrare eis in carnal
Abbreviated transcription (Latin):
robauerunt .ii.
Non eos coegi ma¬
cedones. & achaici. uł
achai. uel macedonia
dert̃ se diuinis obse¬
quiis. nil mundanũ
curantes exemplum
bone cõuersationis p̃¬
bebant credentib.¬

Expanded text:
obaverunt enim, non eos coegi. Macedones, et Achaici vel Achaei, vel Macedonia derunt se divinis obsequiis, nil mundanum curantes, exemplum bonae conversationis praebebant credentib
Abbreviated transcription (Latin):
pa. hoc idõ dicit
quia & hos p̃ocu¬
pare festiuat. &
quia ad illos dif
ga mora. s inc̾im
uos p̃paretis. ne
meacet̾is retarde
ro .i. de fructu ue¬
stro letatus. ex ꝑ¬

Expanded text:
 Hoc ideo dicit, quia et hos praeoccupare festinat, et quia ad illos diffga mora, sed interim vos praeparetis ne me a caeteris retardetid est de fructu vestro laetatus ex
Abbreviated transcription (Latin):
asꝑis u̾bis ꝑsistenteᷤᷤ
pugnantiumei doctͥ.¬
accipientium .i.ita ut patient̃ sustineas repug¬
nantes. & doceas accipientes: ⁊ nota ꝙ huic aucꝰ

Expanded text:
istentes, pugnantium et docaccipientium, ita ut patienter sustineas repugnantes, et doceas accipientes. Hai
Abbreviated transcription (Latin):
neas mansueto &s modesto. Multi enim ꝙͣ¬
ius ꝑturbatior es a medico uidentur absce¬
d̾e. paulatĩ tñ u̾bi ugore ꝑ medullas pe-¬
netrante sanati st̃. Cum scriptura dicat
in multiloquio ñ effugies pecc̃m ñ ẽ dicen¬
dum istum multũ eẽ locutum. & si apłc
dicat. Insta oportune inoportune. In tãti¬
loquio enim ñ ẽ młtũ. ꝙ ẽ necessarium ei

Expanded text:
neas mansueto et modesto. Multi enim quamvis per turbationes a me dico videntur abscedere, paulatim tamen verbi vigore per medullas penetrante sanati sunt, cum Scriptura dicat: In multiloquio non effugies peccatum , non est dicendum istum multum esse locutum, et si Apostolus dicat, insta opportune importune. In tantiloquio enim non est multum quod est necessarium. Et
Abbreviated transcription (Latin):
tues .s. illos qui uiui
reꝑrentur. qui residui
rem cui debes grates
ag̾e. ł futurũ: qui ti¬
mendus est. ⁊ ꝑ regñ.

Expanded text:
, id est illos qui vivi reperientur qui residui rem cui debes grates agere, vel futurum qui timendus est; et per regnum
Abbreviated transcription (Latin):
am ut carnem suam: quia corpus eius ẽ.t
huius corporis sumꝰ fñbra. om̃s fideles. ⁊ alii de
carne eius sunt .i. infirmi qui indoigent sustẽ¬
tari fortib. ut caro sustentatur ossib ⁊ alii
de ossib eius sunt .i. ꝑfecti os fortes. in cuius
rei sigura adam qui erat forma futuri cũ
de costa sua fcãm mulierem uidiss: in gene¬
si cdic̃. ħ os ex ossib meis: oe caro de carne s¬
mea. sic̃ enim eua de adam fcã traxit ab eo
carnem & ossa. ita ⁊ nos a xp̃o instituti. alii
sumꝰ ut ossa . s. robusti. alii ut caro .s. infir¬
mi. ⁊ iõait ex carne eius .i. ĩfirmi sumꝰ a siłi ĩ¬
firmitatis eius ꝙͣ hũit in homine.

Expanded text:
am ut carnem suam, quia corpus ejus est, et hujus corporis sumus membra omnes, fideles, et alii de carne ejus, id est infirmi qui indigent sustentari fortibus ut caro sustentatur ossibus, et alii: de ossibus ejus, id est perfecti et fortes. In cujus rei figura Adam qui erat forma futuri, cum de costa suam factam mulierem vidisset, in Genesi dixit: Hoc os de ossibus meis, et caro de carne mea . Sicut enim Eva ab Adam facta traxit ab eo carnem et ossa, ita nos a Christo instituti, alii sumus ut ossa, scilicet robusti, alii ut caro, scilicet infirmi. Et ideo ait, ex carne ejus, id est infirmi sumus a simili infirmitatis ejus quam habuit in homine.
Abbreviated transcription (Latin):
Ta y debent iuridi¬
lig̾e uxores suas ũ
corpora sua .i. seipõs. qr
ambo una caro sunt. &¬
mulier porcio corporis
uiri sui ẽ ci bñ dixi ut
diligant uxores sicut
corpora sua. quia.
ui diligit uxorẽ
luam dilig̾ seipm̃
quia uxor corpus uiri
ẽ: os uir caput uxoris.

Expanded text:
am debent viri diligere uxores suas, ut corpora sua, id est seipsos, quia ambo una caro sunt, et mulier portio corporis viri est. Bene dixi, ut diligant uxores sicut sua corpora, quia qui diligit uxorem suam, diligit seipsum, quia uxor corpus viri est, et vir caput uxoris.
Abbreviated transcription (Latin):
e .d. Condelector le¬
aliam legem
pecc̃i. qui regnat
in menbris¬
in ocło ad cõcupiscẽ¬
dum in manu adoꝑ¬
pugnantem legi m¬
ni mee. cõuinctis in¬

Expanded text:
 condelector lealiam legem, peccati, qui regnat, in membrisin oculo ad concupiscdum, in manu ad oppugnantem legi mni meae co
Abbreviated transcription (Latin):
angłs aliud nũciaret ñ c̾deret s anachema¬
tizaret. ⁊ litende ⁊̃ ꝙ ñ ait płꝰquã accepistis
p̃idicaret. qui cupiebat uenire ad quosdã
quib scͥbebat. sic̃ ad ce̾salonicenses. ut supple¬
ret que illoꝵ fĩdĩ deerãt. s qui supplet qd̾

Expanded text:
si aliud nuntiaret, non crederet sed anathematizaret. Attende etiam quod non ait plusquam accepistis,  ipse praejudicaret, qui cupiebat venire ad quosdam quibus scribebat, sicut ad Thessalonicenses, ut suppleret quae illorum fidei deerant. Sed qui supplet, q
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicationis sue. quosdam ꝓpħas .s. qui de futu
fuert̃ quidam in pͥmordio fidĩ futura p̃dicen¬
tes. sic̾ agab. sẽptem qͦ filie philippi. Alios u̾o
eunͣ. ut fuerũt marcus ⁊ lucas ⁊ septem dia¬
coni sub apłis ẽuͣngłiste it. diacomi sunt. qr ⁊
si nĩ st̃ sac̾dotes: tñ eungłizare possunt. Alios a̾
cere debent. ⁊ iõ cõiunxit: quos tãꝙͣ unum aliꝙͥ
duob nomiuib ꝯplexꝰ est. ut intellig̾ent pasto¬
res ad offm̾ suum ꝑtinere doct᷑nam. p̾astor enĩ
sĩ est nͥ hãt doct᷑nam: qua pascat gregem. ecce
quomͦ aliĩ plus: alii minus dedit. hominib dat
ad m̾suram. ip̃e u̾o nõ ad m̾surã accipit. hos ã
plene fac̾e opus ministr̃onis sͥ credice. si enim
unus om̃ia: ñ ꝑfecte ag̾ẽt singła. ⁊ ħ inuustĩ¬
um erat necessarium Sͤ¬
D cõsũmationem

Expanded text:
praedicationis suae, quosdam prophetas, qui de futurfuerunt quidam primordio fidei futura praedicentes, sicut Agabus septemque filiae Phil ut fuerunt Marcus, et Lucas, et septem diaconi sub apostolis. Evangelistae enim diaconi sunt, quia et si non sint sacerdotes, tamen evangelizare possunt. Alios autcere debent, et ideo conjunxit: quos tanquam unum aliquid duobus nominibus complexus est, ut intelligerent pastores ad officium suum pertinere doctrinam. Pastor enim non est nisi habeat doctrinam, qua pascat gregem. Ecce quomodo alii plus, alii minus dedit. Hominibus dat ad mensuram; ipse vero non ad mensuram accipit. Hos autem plene facere opus ministrationis sibi creditae. Si enim unus omnia non perfecte ageret singula, et hoc ministerium erat necessarium ad consummationem
Abbreviated transcription (Latin):
et gentiles: potest
sim exam̃ fallit ĩcu¬
entium: ut cũ pura¬
end̾ sit honore dignꝰ¬
appareat. Simiłr ⁊ de¬
uidõ: qui simulat ꝙ¬

Expanded text:
et gentiles, potest sim examen fallit entium; ut cum puniendus sit, honore dignppareat. SimiliteJudaeo, qui simulat q
Abbreviated transcription (Latin):
norũ cauendos eẽ. ł fallatiã appellat. ꝙ do le¬
ge dñt pseudo p̃dicatores. os illa dr̃ inanis. qr
in hac falsitate nulla ẽ utilitas. ꝙ solet eẽ aliꝙͣ¬
do in falsis. pħiam dicit ea quib ħ ꝓbare uo¬
exhibitam it. u̾itatem. lex ñ est traditõ dĩ: s

Expanded text:
orum, cavendos esse. Vel fallaciam appellat quod de lege dicunt pseudopraedicatores, et illa dicitur inanis, quia in hac falsitate nulla est utilitas; quod solet esse aliquando in falsis. Philosophiam dicit ea quibus hoc probare voexhibitam 192 enim veritatem, lex non est traditio Dei sed
Abbreviated transcription (Latin):
te .i. nõ est a dõ ordi¬
nata. s ab hominib¬
tradita. tradiderũt
enim phi. quosho
mines uocat deumñ
posse fi̾ creaturam. ho¬
muiem ñ posse nasci
de uirgine. ł mortuũ¬
reuiiuscere ꝯsid̾antes
elem̃ta .i. has creatu¬
ras uisibiles. in quib
ñ adeo ordinatã. s ab imbecillitate rõcinatio¬
nis humane. que potentiam dĩ intra ꝯscĩam
suam coartat. si ałr credens fac̾e ł posse. ꝙͣ carna¬
lis rõ suadet. que omino cauenda ẽ. quia mũ¬

Expanded text:
est non est a Deo ordinata, sed ab omnibtradita. Tradiderunt enim philosophi, mines vocat, Deum non posse fieri creaturam, hom non posse nasci de Virgine, vel mortuurevivere, considerantes elementa, id est has creaturas visibiles, in quibusnon a Deo ordinatam, sed ab imbecillitate ratiocinationis humanae quae potentiam Dei intra conscientiam suam coarctat, non aliter credens facere vel posse quam carnalis ratio suadet, quae omnino cavenda est, quia mun
Abbreviated transcription (Latin):
loqͣtur. ⁊ ambulate
stis cogratione.⁊ ha¬
betis magnam grãm
uos dico habundan¬
tes donis in illo qui
solus dat incrementũ¬
ce in hac ambulatio

Expanded text:
loquatur, et ambulate stis, cognitione, et habetis materiam gratiarum. Vos dico, abundantes, donis in illo, qui solus dat incrementu in hac ambulation
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorat: duas sig̾cantes: os t̾ciam sig̾catam.
unam sabb̾i: quo requieuit dñs. scd̾am in palesti¬
na. t̾ciam u̾am: que in celo ẽ. de qua hic dicit. lo¬
quens ad ueros istłitas. dicens fidelib qui xp̃m
loquentem erant audituri. nolite eẽ duri xͦ lo¬
quenti. sic̃ sp̃c p̃monuit loquens in dauid. ne si¬
milia patrib urĩs paciamini. qui ꝑ moysen

Expanded text:
commemorat, duas significantes, et tertiam significatam, commemorat, duas significantes, et tertiam significatam, unam Sabbati quo requievit Dominus; secundam, in Palaestina; tertiam veram, quae in coelo est, de qua hic dicit, loquens ad veros Israelitas dicens fidelibus qui Christum loquentem erant audituri: Nolite esse duri Christo loquenti sicut Spiritus praemonuit loquens in David, ne similia patribus vestris patiamini, qui per Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
te. in de .i. sicut prẽs
ur̃i obdurati sunt:
in die temptationis.
ħ est una de exacerba¬
tionib que temptatõ facta est in deserto. uͥ ma¬
gis eguerunt auxilio. ita ⁊ uos in deserto huiꝰ
mundi cauete ne temptetis deum. ne ꝑeatis: si¬
cut illi in deserto qui dm̃ temptauerunt. Rẽ¬
eolitis. cerce frẽs: ꝙ ille ppłc temptau̾it deum.
& accrꝑit disciplinam: & rectus sit in deserto.
tamꝙͣ ab ꝯptͥmo sessore. frenis legum. & p̃cep¬
toꝵ. ũ desistente ĩ emĩdationis uirga: qua
ꝑcussi st̃ ꝓ amaritudine. hystoria enim satis
nota est de eo ꝙ miserunt exploratores uidere
t̾ram. & cum audirent ab eis: ibi ẽẽ in expug.¬
nabiles ⁊ gigantee stature uiros: obliti uircu¬
cis dei totiens ꝓbate dixerunt. Redeamus ĩ egip¬
tum ad ollas carnium. Uñ uirauit dñs ꝙ ñ intra¬
rent in terram ꝓmissionis: que eẽt eis requies
laboꝵ. & sic om̃s ꝑierunt. p̃ter duos .s. caleph.
& iosue. Et sciendum ꝙ in hac serie tres requieᷤ

Expanded text:
 id est sicut patres vestri obdurati sunt in die tentationis, hoc est una die de exacerbationibus, quae tentatio facta est in deserto, ubi magis eguerunt auxilio; ita et vos in deserto hujus mundi cavete ne tentetis Deum, ne pereatis, sicut ibi in deserto qui Deum tentaverunt. Recolitis certe, fratres, quod ille populus tentaverit Deum, et acceperit disciplinam, et rectus sit in deserto tanquam ab optimo sessore frenis legum et praeceptorum, non desistente etiam emendationis virga qua percussi sunt pro amaricatione. Historia est satnt exploratores videre terram, et cum audirent ex eis ibi esse inexpugnabiles, et giganteae 239 staturae viros, obliti virtutis Dei toties probatae, dixerunt: Redeamus in Aegyptum ad ollas carnium. Unde juravit Dominus quod non intrarent in terram promissionis quae esset eis requies laborum, et sic omnes perierunt praeter duos, scilicet Caleph et Josue. Et sciendum quod in hac serie tres requies
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ut ip̃e ab eis discat. s ut ab illo ipi ꝑu̾bũ eꝰ
so missi: ad quos uoluerit totum ab illo ꝑ
illum u̾bum eius audientes .i. in eius u̾¬
tate inuenientes. quid sͥ faciendum. quid qui¬
stras dõ offerre. qͣi ds̃ tunc nou̾it quid uelimus
obtemꝑans dõ temporales causas ad et̾nam u̾ita.¬
tem referre. siue petendo quid gͣ se fiat. siue cõ¬
sulendo quid faciat. in quo & cõtestatur ꝙ ñ
gͥ ip̃a sit bonum qͦ beata fiat. s illd̃ incõmuta¬
bile cuius participatione ⁊̃ sapiens efficitur.
t pax dei

Expanded text:
 ut ipse ab eis discat, sed ut ab illo ipsi per verbueo missi, ad quos voluerit, totum ab illo per illud verbum ejus audientes, id est in ejus veritate invenientes, quid sibi faciendum, quid, quistras offerre Deo, quasi Deus tunc noverit quid velimus, obtemperans Deo, temporales causas ad aeternam veritatem referre, sive petendo quid erga se fiat, sive consulendo quid faciat: in quo et contestatur quod non sibi ipsa sit bonum quo beata fiat, sed incommutabile, cujus participatione etiam sapiens efficitur. Et pax Dei
Abbreviated transcription (Latin):
stis. ut seriatis deo.
ita pure ut ꝯuenit ser¬
uire uiuo ⁊ u̾o. qui ĩ
u̾itate est deus. ⁊ ui
pius ne udeat filiũ
dei. quẽ filium susci¬
tauit pat̾ ex mortis
ip̃m dico ꝑ hoc fc̃m su¬
is dñm ⁊ im .i. regẽ
& saluatorem suorũ.
qui filius eripuit noᷤ
ab ira uentura. quia
⁊̃ in bapt̾o dimittit pec¬
catum. &. in futuro
lib̾abit a pena ecerna.
Iam ⁊ ip̃i. hic de
qualem introitum ha¬
buimus. ⁊ eius qͣlita¬
tem si expono. quia
ñ est neceẽ. Nam uos
ip̃i fr̃s scitis introitũ
nostrum ad uos. hoc
de illo scitis. quia nõ
fuit manis .i. facilis
Uñ fuit in ꝓsꝑitate scła¬
ri. que uianis ẽ. s fu¬
it in młta sollicitudi¬
ne. ꝓ aduersis que su¬
stinuimus. ⁊ pp̃ea ha¬
buimus fiduciam ñ
in nob̾. qui fragiles
sumus. s in dõ nr̃o lo¬
qui ad uos enͣngłiũ
nos dico asiꝙͣ ad uos
ueniremus. passi ml̾¬
ta. & ꝯtumeliis affecti
in philippis. sicut sci¬
tis. Ecce añꝙͣ uenire¬
si sumus. ut ñ liceret ꝯ¬

Expanded text:
stis ut serviatis Deo ita pure, ut convenit servire vivo et vero, qui in veritate est Deus, et vipius, ne videat Filium Dei. Quem Filium suscitavit Pater ex mortuis. Ipsum, dico, per hoc factum suis Det salvatorem suorum. Qui, Filius, eripuit nos ab ira ventura, quia et in baptismo dimittit peccatum, et in futuro liberabit a poena.am ipsi. Hic de qualem introitum habuerimus, et ejus qualitatem non expono, quia non est necesse. Nam vos ipsi, o fratres, scitis introitum nostrum ad vos, hoc de illo scitis quia non fuit inanis, id est facilisitate saeculari, quae inanis est; sed fuit in multa sollicitudine pro adversis quae sustinuimus. Et propterea habuimus fiduciam, non in adversis qui fragiles sumus, sed in Deo nostro loqui ad vos Evangelium Nos dico, antequam, ad vos veniremus passi mt contumeliis affecti in Philippis sicut sctis. Ecce antequam veniresi sumus, ut non liceret c
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ħ de se relegata. & ꝑ illoꝵ bñ ceꝑta monet
illos ꝑmanere in patientia.E¬
xortatio
enim. Hic contra pse¬
ꝑe cõmemorans de e¬
de sua int̾ eos prudẽ¬
ti cõuersatõne.q. m̾i
to habuimus fiduci

Expanded text:
 de se relata, et per illorum bene coepta monet illos permanere in patientia. Exhortatio enim. Hic contra psee, commemorans de Ede sua inter eos prudenti conversatione. Quasi to habuimus fiduci
Abbreviated transcription (Latin):
iudicauit nob̾ iudex
ẽ.s. filius dĩ cui qui¬
obedit. mortem ñ ui-¬
debit᷑ ineternum. ⁊ ẽ
uult facere. saluãdo.
sit potens. ẽ ⁊̃ sapienᷤ.

Expanded text:
udicavit vobis judex cet Filius Dei: cui quiobedit, mortem ndebit in aeternum. Iste est vult facere salvando sit potens, est etiam sapiens.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniens .i. ꝑtingit sermo dei cognitione insupo.¬
rabili. usq ad̾di .i. seꝑationem. & discretionem aie
dei filius. quomͦ diuidatur sensualitas a rõne:i
ip̃a ead̾ a se. dum plus dedita infimis reb infe¬
rior ẽ. ł ab his reuocata. dignior. sic ⁊̃ uidet quo¬
mͦ sp̃c a seipõdiuidatur. dum ł in dm̃ in hiat de
diuina usia cogitans. ł inferius celestia ꝯsid̾at.
ł in terra inferins de mindanis recte agendis
cernitur. dum ꝙ in se .i. in ratione inferius ẽ:

Expanded text:
 perveniens, id est pertingit sermo Dei cognitione insuperabili, 241 usque ad divisionem, id est separationem eDei Filius quomodo dividatur sensualitas a ratione, et ipsa eadem a se, dum plus dedita infimis rebus inferior est, et ab his revocata dignior: sicut etiam videt quomodo spiritus a se dividatur, dum vel in Deum inhiat de divina usia cogitans vel inferius coelestia considerat, vel in terra inferius de mundanis recte agendis cernitur, dum quod in se, id est in ratione inferius e
Abbreviated transcription (Latin):
didert̃. Miã gͥ os iudiciũ in ipĩs uoluntatibus
adiuti sunt non in missa malicia. s deserente
gr̃a. ut qr scientes uerũ dicebant eẽ falsum:
de cet̾o s̃ intellig̾ent ꝙ uerũ s̃. & hoc m̾uit. ĩ¬
uidia male uoluntatis. Non ita antẽ ẽde illis:¬
qui errore agunt. Deiñ auctoritate ysaie ꝓbat
udeas ex parte fuisse excecatos dicens.Si¬
icut sͥ

Expanded text:
dia igitur et judicium in ipsis voluntatibus adjuti sunt, non immissa malitia, sed deserente gratia, ut quia scientes verum dicerent ede caetero non intelligerent quod verum est. Hoc meretur invidia malae voluntatis, non ita est de qui errore hoc agunt. Deinde auctoritate Isaiae probat Judaeos ex parte fuisse excaecatos dicens: Sicut s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ spe ꝑseu̾ent. iõ enim
tot ⁊ tanta dix̾at de xͦ
ut ponant spem in eo
solo. in quo omĩa bona
sunt. ñ alioui elem̃to¬
rũ. ł angłoꝵ se subici¬
endos putent. ħ enim
solus ẽ colendus: ⁊ ad
hunc ñ estimandus ẽ¬
uos dico. tñ hac condi¬
tione. si ꝑmanetis in
fide fundati .i. firmi.
ñ fluctuantes: ⁊ stabi¬
les. ut ꝑ uos ñ receda¬
tis. ⁊ ĩmobiles alio ĩ¬
si estis stabiles in sp̃e
p̃mii. ⁊ ab ea ĩmobileᷤᷤ
ꝙ ꝓmittitur in ei᷑n¬
głio. si ħ fec̾int. exhi
betis. qr audistis .i. in
tellexistis. ⁊ iõ peius
ẽ reu̾ti. melius ẽ enĩ
uiam m̾tatis ñ agnos¬
cere. ꝙͣ post agintam
ad głam. Cuius eungłii p̃dicandi. ego paulus
factussum mi. ⁊ ita potestis scire qd̾ u̾m est.

Expanded text:
 perseverent. Ideo enim tot et tanta dixerat de Christo, ut ponant spem in eo solo, in quo omnia bona sunt, non alicui elementorum, vel angelorum se subjiciendos putent. Hic enim solus colendus, et ad hunc non est aestimandus vos dico, tamen hac conditione, si permanetis in fide fundati, id est firmi, non fluctuantes, et stables, ut per vos non recedatis; et immobiles, alio im, id est si estis stabiles in spe praemii, et ab ea immobiles, quae promittitur in Evangelio. Si haec fecerint, exhibbetis, quia audistis, id est intellexistis. Et prius est reverti. Melius est viam veritatis non agnoscere, quam post agnitam ad gloriam. Cujus, Evangelii praedicandi, ego Paulus factus sum minister. Et ita potestis scire quod verum est:
Abbreviated transcription (Latin):
coram ip̃o. qui omia
uidet. ł rep̃sentet co.
iꝑ. quia tunc ei p̃sen¬
IPO. tes oritis. uidentes eum sicut est facie
ad faciem de quo diffidendũ ñ ẽ. Si enĩ
mortalis ⁊ mortuus potuit reconciliare. iam ĩ¬

Expanded text:
coram ipso, quia omnia videt. Vel repraesentet, coram ipso, qui tunc ei praesentes eritis, videntes eum sicuti est facie ad faciem, de quo diffidendum non est. Si enim mortalis et mortuus potest reconciliare, jam i
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ diabolꝰ. qui ꝑ bonũ dei incensus ẽ iracũdia
ꝯ̃ hominẽ. o&s contraria atq illicita illi suasit.
quia ei uidit a dño ꝓuideri. in quo apparet
oꝑatum ẽ mͥ mortem incensus ꝑbonũ .i. per¬
uita exlege ei mors ꝓueniret. Oꝑatũ ẽ dico
ui tm̃ ũ pecc̃m fiat peccans .i. peccare faci¬
datũ quo dato magis insticit: uit hominẽ
grauiorib penis subic̾et. Plegem enim acce¬
pit occasionẽ: oꝑari homiii mortem. Seqͥr.

Expanded text:
tur diabolus; quia per bonum Dei incensus est iracundia contra hominem, et contraria atque illicita illi suasit, quia ei vidit a Domino provideri, in quo apparet operatum est mihi mortem, incensus per bonum, id evita ex lege ei mors proveniret. Operatum est dico in tantum, ut peccatum fiat peccans, id est peccare facidatum, quo dato magis institit, ut hominem gravioribus poenis subjiceret. Per legem enim accepit occasionem operari homini mortem. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
Concupiscẽtia enĩ carnis q̃ radix estmalorũ.
ꝑ mandatũ magis p̃ualuit. ñ defecit. lex em̃
cõcupiscentiã ñ extinguit. Nbĩ enim ñ ẽ gr̃a
lib̾atoris: auget peccãdi desid̾ium ꝓhibitõ pec¬
addita ẽ. cum pectandi libidine. Et iõ dixit

Expanded text:
Concupiscentia enim carnis quae radix est malorum per mandatum magis praevaluit non defecit. Lex enim concupiscentiam non exstinxit. Ubi enim non est gratia liberatoris, auget peccati desiderium, prohibitio pecaddita est cum peccandi
Abbreviated transcription (Latin):
lex dr̾et ñ cõcupisces. Non dixit ñ habebam. Bo
gͥ imputolegi dĩ. s uicio meo pecc̃m. Bonaẽ
enĩ lex: s sine gr̃a tm̃m᷑ ostendit pecc̃a ñ tulit
Pr̃go lex semꝑ bona ẽ. siue obsit inanib gr̃a¬
siue ꝓsit plenis grã. Multa enĩ st̃ bona q̃ tñ
quibd̃ uicio ip̃oꝵ st̃ noxia. sic̃ sol sanos qui¬
d̾ ocłas mulcet. dolẽtib auget dolorem. Simili
t̃gͦ lex ꝓdest habentib gram. q̃ ẽ mentiũ sani¬
tas: manib aũ obest ũ suo s illoꝵ uicio. Di¬
cooꝑatũ ẽ m mortẽ in tm̃. ut peccĩ .i. fome̾

Expanded text:
lex diceret: Non concupisces. Non dixit, non habebam. Bonigitur imputo legi Dei, sed vitio meo peccatum, bona est enim lex, sed sine gratia tantum ostendit peccatum, non intulit. Ergo lex semper bona est, sive obsit inanibus grasive prosit plenis gratia. Multa enim sunt bona quae tamen quibusdam vitio ipsorum sunt noxia, sicut sol sanos quidem oculos mulcet, dolentibus auget dolorem. Similiter ergo lex prodest habentibus gratiam, quae est mentium sanitas. Inanibus obest non suo, sed illorum vitio. Dico operatum est mihi mortem, in
Abbreviated transcription (Latin):
m a dõ ita ut sit efficiens causa mortis:A Absit
Non enĩ s̃ ex ip̃a lege mors. s ex uicio hominiᷤᷤ.
qr ũlex s fomes ẽ efficiens causa mortis. qui
bonam rem uertit ĩ malũ. Sic̃ eñi medicina
ñ ẽ causa mortis si ostñdit uenena mortifera lica
sito gressu incedere docet: ũ ẽ efficiens causa
pecc̃i. s potus uicis̃ hominis .i. fomes. Et hocẽ
ꝙ subdit. Sed pecc̃m .i. fomes pecc̃o. oꝑatũ ẽ¬

Expanded text:
mihi a Deo, ita ut sit efficiens causa mortis: Absit! Non enim est ex ipsa lege mors, sed ex vitio hominis, quia non lex, sed fomes est efficiens causa mortis, qui bonam rem vertit in malum. Sicut enim medicina non est causa mortis, si ostendat venena mortifera, licet sito gressu incedere docet, non efficiens causa peccati est, sed potius vitium hominis, id est fomes, et hoc est quod subdit, sed peccatum, id est fomes peccati, operatum e
Abbreviated transcription (Latin):
faciam grã dei adiuuante sal¬
tĩ aliquos ex illis.
de illis laboro:
onem gentium. Et¬
u̾e. Si emi amissio
eoꝵ .i. infidelitas recõciliatõ
ẽmundi. que erit assũp¬
nisi uita ex¬
tium ex mortuis :i. ex
eo ꝙ mortue sunt: Nd̃¬

Expanded text:
uvante, sal aliquos ex illis. de illis laboro, onem gentium. Etre: Si enim amissio eorum, id est infidelitas reconciliatio mundi, quae erit assumpnisi vita gentium ex mortuis, id est ex eo quod mortuae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbiam quoꝵdã gentiliũ forte dicentiũ totũ¬
genus eẽ dampnatũ: ꝓbat ꝑnature similitudi¬
nem subdens.
uod si delibatio. Qli. dixi qd̾
assumptio eoꝵ multũ
erit utilis. qm ne dica¬
tis ogentiles ñ possefi¬
eri qͣi totum genꝰ sit
ci de illis assumpti ad
ua exaliqua re assumptio. ad exꝑim̃tũ totuiᷤ
masse ut ex ciboł potu. Cũm enim delibatio
unus substantie sit cum massa. ñ potest deli¬
batio ẽẽ scã: õs massa ĩmunda. delibatio enĩ
de massa ẽ. Et si radix ẽ sc̃ã.i. si patͥarche aqͥb
cõtrahunt humorem fidei sc̃ĩ fuert̃ tc̃ os rami
.i. illi qui de eoꝵ gen̾e excͣreuert᷑ in eoꝵ fide¬
fundati scĩ sunt. Sicut enim radix bona. boñ
succũ diffundit iu ramos. uͥ fu̾it fructus boni
saporis: ita apłi ⁊ alii qui originẽ duxerunt
a scĩs prĩb & eoꝵ fidem unitati st̃ boni &
sancti fuerunt. Quod si aliqui. ꝓbat ad¬
roma.
ex ramis nat᷑alib fracti
sunt .i. aꝓmissione ex¬

Expanded text:
biam quorumdam gentilium forte dicentium totuesse damnatum, probat per naturae similitudinem subdens: Quod si delibatio. Quasi dicat: assumptio eorum erit multum utilis, quam ne dtis, o gentiles non posse fieri, qua si totum genus ci de illis assumpti ad va ex aliqua re assumptio ad experimentum totius massae, ut ex cibo vel potu. Cum enim delibatio unius substantiae sit cum massa, non potest esse delibatio sancta, et massa immunda. Delibatio enim de massa est. Et si radix est sancta, id est si patriarchae a quibus contrahunt humorem fidei sancti fuerunt, tunc rami, id est illi qui de unt. Haimo Sicut enim radix bona bonum succum diffundit in ramos, ubi fiunt fructus boni saporis, ita apostoli et alii qui originem duxerunt a sanctis patribus et eorum fidem imitati sunt, boni et sancti fuerunt. Quod si aliqui. Probat adrimat ex ramis naturalibus fracti sunt, id est a promissione ex
Abbreviated transcription (Latin):
ad emulandũ .i. imitã¬
dum me. Etẽ. płib mo¬
dis exꝑiar conuertere
uideos. Ut si hac ñ
succedit uia: agg̾.¬
diar illa uia quod
non facerem si de

Expanded text:
ad aemulandum, id est imitandum me, et cum pluribus modis experiar convertere Judaeos ut si hac non succedit via, aggrediar aliam viam, quod non facerem si de
Abbreviated transcription (Latin):
salus facta ẽ gentib. ita ut uidei zelo legis &
patrũ emulentur illos alios .i. gentiles .i. ĩui¬
deant eis: eosq odio habeant. Nel in bono po¬
Hoc sepe factum ẽ. & plenius fiet infine scłi:
enim manus moysi reuocabr̃ in sinum: tc̃ mo¬
yses nr̃ reuertet᷑ ad macre. o ad frẽs. Pocest s¬

Expanded text:
Salus facta est gentibus, ita ut Judaei zelo legis et patrum, aemulentur illos, id est gentiles, id est invideant eis, eosque odio habeant. Vel in bono poHoc senim manus Moysi revocabitur in sinum, tunc Moyses noster revertetur ad matrem et ad fratres. Potest e
Abbreviated transcription (Latin):
salus facta ẽ gentib ad quas relictis udeis apłi
timur ad gentes. Et ita ex eoꝵ delicto quo repu¬
ler̃t u̾bum: fuit salus gẽtib. fu̾it ⁊̃ ex delicto qͦ
ipsum occidert̃ salus gentib. dum iudĩ ꝓ pec¬
caco mortis xͥ uastati infeliciꝰ a romanus. & di¬

Expanded text:
salus facta est gentibus; ad quas relictis Judaeis apostoli rtimur ad gentes . Et ita ex eorum delicto quo repulerunt Verbum fuit salus gentibus. Fuit etiam ex delicto quo Ipsum occiderunt salus gentibus, dum Judaei, pro peccato mortis Christ
Abbreviated transcription (Latin):
nitudo eoꝵ:nsi
que in fine mundi cõu̾tetur. erit diuiciegẽ¬
tium: Idẽ si malum eoꝵ uertit deus in bonũ
cabit gentes doctrina & exemplo: in qͦ ostẽ¬
dit nec inucilem nec iurecuꝑabilem casum
udõrum. Et qiͣ aliquis quereret. an poce

Expanded text:
nitudo eorum, quod in fine mundi convertetur, erit divitiae gentium, id est si malum eorum vertit Deus in bonum,tabit gentes doctrina et exemplo. In quo ostendit nec inutilem nec irrecuperabilem casum Judaeorum, et quasi aliquis quaer
Abbreviated transcription (Latin):
tis sͥ colorib: & ad opus eiꝰ ꝑatis. expectacio colo¬
rũ manifestationẽ ymaginis expectat. ñ qr tẽ
alii erũt. aut ñ colores erunt. s quia aliam dig¬
nitatem habebt̃. Nel simpłi  creaturadñr bomi:
eo ꝙ manent in creatione dĩ. Hel ĩd̾boni ꝑ ex¬
cellentiam dñr c̾atura: quia st̃ causa omĩũ.
Nec gͦ c̾at᷑a expectat. quia ũdũ apparet ꝙ ẽre¬
⁊c̾. ꝓcede prius scd̾m¬
anisali enim illam sententiam: ubi
ꝑ creaturam accipiũt᷑¬
pectat. & necesse est ei
expectare: quia uanita

Expanded text:
ad opus ejus paratis exspectatio colorum manifestationem imaginis exspectat, nunc quia tunc alii erunt, aut non colores erunt. Sed quia aliam dignitatem habebunt. Vel simpliciter creatura dicuntur boni, eo quod manent in creatione Dei; vel iidem boni per excellentiam dicuntur creatura, quia sunt causa omnium. Haec ergo creatura exspectatetc. Procede prius secundum illam sententiam, ubi per creaturam accipiuntpectat, et necesse est ei exspectare, quia vanit
Abbreviated transcription (Latin):
quid nc̃ uocet crea¬
turam. Dicitur aũ
scd̾m catholicã disci¬
plinam creat᷑a quic¬
quid fec̃ os cõdidit

Expanded text:
unc vocet creaturam. Dicitur autem secundum catholicam disciplinam creatura, quidquid fecit et condidit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ mouemus in ore cum loquimur: signa
rerum dantur ut res ip̃e ꝓferentur: iõ trãs¬
lato illo u̾bo linguã hic dicit ꝓlationem
Ubi sunt significationes. Nel ut imagines
rerũ. que ut intelligantur: incligent mẽ
te .i. intellectu m̃tis. dum u̾o ñ intelligun¬
tur: dicuntur in sp̃u ñ in m̃te. Mens aũ
hic accipitur suꝑior us anime. sp̃s us eiꝰ
dẽ anime inferiorm̃te. cui rerũ ymagineᷤ.
inpͥmuntur. lingua ẽ: quelibet signoꝵ ꝓ
latio. quo cum intellectus accedit qui est
ł doctͥna. de quib subsequent̾ aget.  sciẽ

Expanded text:
 movemus, in ore cum loquimur, signa rerum dantur, non res ipsae proferuntur. Ideo translato verbo linguam hic dicit prolationem, ubi sunt significationes velut imagines rerum, quae ut intelligantur indigent mente, id est intellectu mentis. Dum vero non intelliguntur, dicuntur in spiritu, non in mente. Mens autem hic accipitur superior vis animae, spiritus vis ejusdem, animae inferior mente, cui rerum imagines imprimuntur. Lingua ergo est quaelibet signorum prolatio, quo cum intellectus accedit, quae est vel doctrina: de quibus subsequen
Abbreviated transcription (Latin):
s post cͥaritatẽ. mag̾.
aũ desid̾ate ut ꝓpħe¬
tis ꝗͣ ut loquamini
nita os ꝑeg̾na: non
hominib loquicur.
i. intelligentie homi¬
nũ. ⁊ ica ex hac re.
nullus eis ꝓfectus.
s dõ cꝰ laudes dicit.
qui intelligit. Iõ: si
hominib loquit᷑. it.
i. quia nemo qui fit
nemo intellig̾̃.

Expanded text:
 post charitatem magis autem desiderate, ut prophetis, quam loquamini nita et peregrina, non hominibus loquitur, id est intelligentiae hominum. Et ita ex hac re nullus est eis profectus, sed Deo, cujus laudes dicit, qui et intelligit, ideo non hominibus loquitur. Enim, id est quia, nemo, qui sit, est intelligit
Abbreviated transcription (Latin):
rũ caritas. que his
decedñtib ꝑmanebit
aucta. cui fides es e¬
spes hic ñ possunt
deesse. s fides os spes
sine caritate: possũt

Expanded text:
est charitas, quae his discedentibus permanebit aucta, cui fides et spes hic non possunt deesse, sed fides et spes sine charitate possunt
Abbreviated transcription (Latin):
udet. ut ioseph magis qͣm pharao. pharao:
uidit spũ. ioseph mente. illuis sp̃c̃ informat᷑
est: ut uideret corporalit̾ ymagines. Huuꝰ
mens illuminata: ut intellig̾et u̾itatem.
& iõ in illo erat lingua. in isto ꝓpħia. qr
in illo rerũ imaginatio. inisto: imaginis
ẽ ꝓpħa: qui solo eaꝵ intellectu p̃ditꝰ ẽ. s
maxime ꝓph̾a ẽ qui in utroꝙ p̃cellit. ut
qui uidet in spu significationes. & eas iñ¬
te intelligit. ut dãmel. qui & sop̃ntureg̃
ꝙ uid̾at dixit. os quid significaret aperu
fert aliqua signa sine intellectu ñ hominib
loquitur. s do. ħ ñ mutatur. & uere ñ hõĩb
Nemo it. audit nec ħ mutatur. sp̃e aũ ho

Expanded text:
det, ut Joseph magis quam Pharao. Pharao vidit spiritu, Joseph mente; illius spiritus informatus est ut videret imagines; hujus mens illuminata, ut intelligeret veritatem. Et ideo in illo erat lingua, in isto prophetia, quia in illo rerum imaginatio, in isto imaginationis est propheta, qui solo earum intellectu praeditus est. Sed maxime propheta, qui utroque praecellit, ut qui videt in spiritu significationes, et eas mente intelligat, ut Daniel, qui et somnum regis  uiderat, dixit et, quid significaret, aperu, id est qui profert aliqua signa sine intellectu, non hominibus loquitur, sed Deo. Hoc non mutatur. Et vere non hominibus. Nemo enim audit: nec hoc mutatur.
Abbreviated transcription (Latin):
a muliere miciũ pecc̃i fuerit. &ẽ ñ a serpente
siuea diabło. Ad ꝙ dicimꝰ. apłm in his cõsue¬
cudinis ordinẽ cenuisse. dum successionẽ poste¬
ritatis humane q̃ pecc̃o & morti exeo uementi
succũbuit mulieri s iuro accͥbuit. Non enĩ
ex muliere postitas: s exiuro noĩari solet. et
obhoc mortał posti̾tas & corꝑał successio uro
potiꝰ tãqͣ auictori & ñ mulieri deputatur. Na
q musier de uiro ẽ. & utriꝰq una caro ẽ: ⁊ iõ siue
a muliere siueabadam dicat᷑ utrũq ad pͥmum
hoiem ꝑtinet. Pret̾ea sciẽdũ ẽ ħeticos quosdã
qui uoiati st̃ pelagiaui dixisse peccm̃ pͥme tnͣs

Expanded text:
ium peccati fuerit, et ante a serpente, sive a diabolo. Ad quod dicimus Apostolum in his consuetudinis ordinem tenuisse, dum successionem posteritatis humanae quae peccato et morti ex eo venienti succubuit, non mulieri, sed viro attribuit. Non enim a muliere posteritas, sed ex viro nominari solet: et ob hoc, mortalis posteritas, et corporalis, successio viro potius, tanquam auctori, et non mulieri deputatur. Vel quia mulier de viro, et utriusque una caro est, et ideo sive a muliere, sive ab Adam dicatur, utrumque ad primum hominem pertinet. Praeterea sciendum est haereticos quosdam, qui nominati sunt Pelagiani, dixiss
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatẽ ꝓponat.
Nenit enim humilis
les non altos. qui os
q inflati de his reb salutem humilitatis nõ re¬
ciꝑent. & ita eẽt in eis suꝑbia: qua homo ceci¬
dit. iõꝙ non elegit reges. ł senatores. uł philo¬
sophos uel oratores. Immo elegit plebeios pau¬
peres. Indoctos piscatores. nͥ fidelit̾ p̃cederet pi¬
scator: non humilit̃ sequeretur orator. Nñ na¬
thanael doc̾tus non est in apłm electus. Ut
aut̃ humilitatis causa h̃ eẽ fc̃a intelligerẽtur.¬

Expanded text:
tatem proponat. Venit enim humilis les non altos, qui, que inflati de his rebus salutem humilitatis non reciperent, et ita esset in eis superbia qua homo cecidit. Ideoque non elegit reges, vel senatores, vel philosophos, vel oratores. Imo elegit plebeios, pauperes, indoctos piscatores. Nisi fideliter praecederet piscator, non humiliter sequeretur orator. Unde Nathanael doctus non est in apostolum electus. Ut autem humilitatis causa, haec esse facta intelligantur
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e cito ueniam
nifesta st̃ aꝑta
ꝑstͥngamus. ut
in obscuris ĩo¬
temur. Int̾ima̾
existimaui necesa¬
rium. fore mitt̾e
ad uos epafrodi¬
tum frem meum
in fide. ⁊ cooꝑa¬
torem in p̃dica¬
nem. in aduer¬
o ministrũ ne¬
cessitatis mee. qͥ¬

Expanded text:
ipse cito veniam manifesta sunt, aperta perstringamus ut in obscuris immoremur. Interim autem existimavi necessarium fore mittere ad vos Epaphroditum fratrem meum in fide, et cooperatorem in praedicanem in adveret ministrum necessitatis meae, q
Abbreviated transcription (Latin):
niã & ip̃e ueniam
ad uos cito Neceᷤᷤ¬
sarium aũ existi¬
maui epafroditũ
& conmilitonem
meum uestrũ au¬
strum necessitatis
mee mittere aduoᷤ
quoniam quidem
omnes uos deside¬
rabat. & mestus
erat propterea q¬
quod audieratis
illum infirmatũ.
Nam os infirma¬
tus est usq ad m

Expanded text:
niam et ipse ueniam ad uos cito. necessarium autem existimaui Epaphroditum et conmilitonem meum, uestrum austrum necessitatis meae, mittere ad uos: quoniam quidem omnes uos desiderabat et maestus erat propter quod audistis illum infirmatum. nam et infirmatus est usque ad m
Abbreviated transcription (Latin):
de debent incẽdere.⁊
etiã qͣntum ad ext̾oᷤᷤ
estote. sine rep̾hen¬
sione.i. ñ sit in uob̾
ꝙͣ pateat rep̃hensio¬
estis in mediona. p̃¬

Expanded text:
 debent incedere; et etiam quantum ad exteros estote sine reprehensione, ut non sit in vobis quod pateat reprehensioestis in medio p
Abbreviated transcription (Latin):
ta .i. ad h estis ꝯstituti. ut luceatis. ⁊ idõ
decet uos eẽ sũ rep̃hensione. lucetis dico. sicut lu¬
minaria fixa in celo lucent in mundo. sic i uos
sol mundi estis. quos illuminat lux u̾a. i hoc
idõ quia estis ꝯtinentes u̾bum uite .i. quia estis
uas euͣngłii. sicut illa dñr ꝯtinere rõnem uite
celi ñ extinguit nox. sic m̃tes fidelium adhentes
celo sacre scripture. ñ obscurat mundana iniqͥ¬
tas. ⁊ sicut illa quicquid agat᷑ in t̾ra. ⁊̃ si qui
m̃ciantur do ipĩs. suos tũ in celo cursus nõ ob¬

Expanded text:
t ad hoc estis constituti ut luceatis. Et ideo decet vos esse sine reprehensione. Lucetis, dico. Sicut luminaria fixa in coelo lucent in mundo, sic et vos sol mundi estis quos illuminat lux vera. Et hoc ideo quia estis continentes verbum vitae, id est quia estis vasa Evangelii, sicut illa coeli non exstinguit nox, sic mentes fidelium adhaerentes coelo sacrae Scripturae non obscurat mundana iniquitas, Et sicut illa quidquid agatur in terra etiam si quid mentiantur de ipsis, suos tamen in coelo cursus non ob
Abbreviated transcription (Latin):
niat. et ad eo attentus
est gͣ uos. mitt̾e dico.
ut ⁊ ego bono animo
sim cognitis his. que
circa uossũt. Sic uos
eritis bono animo. cog¬
initis his que circa me
sunt. Idõ illum. ⁊ non
alium uolo mittere.
minem habeo:
nunc tam unanim̃ .I.
qui ita ꝯcordet mee
uoluntati. in ħ nego¬
cio. qui ita sincera af¬
fectione pro uobis sol¬
licitus sit. hoc enĩ tem
pore multi cum apło
lii u̾o uel pasto¬
res: nulli nisi

Expanded text:
eo attentus est erga vos. Mittere, dico, ut et ego bono animo sim, his cognitis quae circa vos sunt, sicut vos eritis bono animo cognitis his quae circa me sunt. Ideo illum et non alium volo mittere. minem habeo nunc tam unanimem, id est qui ita concordet meae voluntati in hoc negotio, qui, ita sincera affectione pro vobis sollicitus sit. Hoc enim tempore multi cum Apostolo lii vero vel pastores nulli nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tus fcm̃ ẽ prius testam̃¬
endum. unde subdit.
ut est in mamma¬
tis. ⁊ senescit. ꝙ fit ina¬
nimatis. ꝓpe int̾itum ẽ.¬
Antiqͣtio enu ⁊ senec¬
tus sũt p̃nũcii mortis

Expanded text:
tus factum est prius testamendum. Unde subdit: ut est in tis, et senescit, quod fit in animatis, prope interitum eantiquatio enim et senectus sunt praenuntii mortis
Abbreviated transcription (Latin):
hominib sit ꝯmissum iudiciũ. s post mor¬
tem dõ. Hoc enun insipientium dogina ꝑ¬
filios dei fieri illi ÷ nc̃ & post mortem regnant
alit̾ tc regnabunt. Nunc reguant quia que
sursum sunt sapit & quert̃. postremo reg¬
nabunt cum illo. ita ut suit ini regnoeius. &
uis & mortuis. Alioquin nec ad altare dĩ fie¬
ret memoria eoꝵ: u cõmunicatione corporis
hoc mortuus ẽ &e resurrexit: ut ostenderetur

Expanded text:
hominibus sit commissum judicium, sed post mortem Deo. Hoc enim insipientium dogma pfilios Dei fieri, illi et nunc et post mortem regnant Aliter tunc regnabunt. Nunc regnant, quia quae sursum sunt sapiunt et quaerunt; postremo regnabunt cum illo, ita ut sint in regno ejus, etivis et mortuis. Alioquin nec ad altare Dei fieret memoria eorum in communicatione corporis ergo mortuus est, et resurrexit, ut ostenderetur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ pecc̃o alienata erat ab auctore & facta cap¬
tiua ẽ liberata. quem pr̃ de celo misit ad ter¬
ras ne opus eius ꝑiret. ꝓ quib lib̾andis &e
xit. Mortuus enim ẽ. ut mortuos pecc̃is li¬
beret a peccĩs. Dum uixit. uiiiis uiam salu
tis ostendit. resurrexit. ut iustificatos secum.

Expanded text:
pro peccato alienata erat ab auctore, et facta captiva, est liberata, quem Pater de coelo misit ad terras, ne opus ejus periret, pro quibus liberandis et xit. Mortuus enim est ut mortuos in peccatis lberet a peccatis, dum vixit, vivus salutis viam ostendit; resurrexit, ut justificatos secum
Abbreviated transcription (Latin):
uel sub iudicio domini: siue morimur tempora¬
liter dño morimur .i. ad laudem dni: uel a dño
sanguinis emit nos:
nec tenebit mors illũ.¬
ꝓ quo mortuus est li¬
ber in mortuis. Et hoc
ẽ ꝙ ait. In hoc enimxͦ
ls est & resuł mortuus ce resurrex̃.
os mortuorum. es u¬
trosq iudicare. Et ac

Expanded text:
el sub judicio Domini; sive morimur, temporaliter, Domino morimur, id est ad laudem Domini, vel a Domino sanguinis eruit nos, nec tenebit mors illuo quo mortuus est liber in mortuis. Et hoc est quod ait: In hoc enim Christus mortuus est et resurrexit et mortuorum, et utrosque judicare, et acc
Abbreviated transcription (Latin):
enun lege frenatur &
regitur ñ ꝯͥ uiuit: s dõ
qui legem dedit. Si lex
aut uemo nr̃m morit᷑
uiciis. sic̃ fit in bapti¬

Expanded text:
enim lege frenatur et regitur, non sibi vivit, sed Deo qui legem dedit. Si lex aut nemo nostrum moritur, vitiis sicut fit in bapti
Abbreviated transcription (Latin):
credulicate. uͥ om̃iũ¬
misereatur. cuiꝰ ꝓfũ¬
ditatis ueluti horro¬
re ꝑcussus. & uelut
abyssi altitudinem¬
expauescens apłc ex¬
clamat. Oaltͣudo ⁊c̃.
halde enim paruũ
sensum habemus ad¬
discutiendam iustici¬
am udicioꝵ dei. ad
discutiendã grãm gͣ¬
os humilib dat᷑ gram. Illud u̾o ꝙ obscurũ ẽ qua¬
re quibdam indignis dat: quibdã negat ali¬
quid. gͦ ẽ in abdito & ꝓfundo udicioꝵ dei. Si¬
militer nec illud ꝑspicuum ẽ. quare hoc mͦ sal¬
uau̾it iũdeos & gentes: ut prus ꝑnutt̾et eos cõ¬
cludi in infidelitate. Si quis gͦ querat quare
sic saluantur. cũ multi alii mõdi saluationũ
sint: hoc se nescire ꝑ ãmiratõnem innuit apłc.
Omium enim diuinarũ humanarũꝙ terũ
sublimis &. ꝓfunda cognitio ẽ apd̾ deum. qui
solussiẽ sunt omĩa intuetur. ad cuius noti¬
p̃hensibiles. sic o indicia ꝓ quib cepit desa¬
pientia & scĩa. Et hoc ẽ. qm̃ incõprehensibilia

Expanded text:
te, ut omniumisereatur, cujus profunditate, velut horrorcussus, et velut abyssi altitudineexpavescens Apostolus exclamat: O altitudo, alde enim parvum sensum habemus adiscutiendam iustudiciorum dei, ad discutiendam gratiam gret humilibus dat gratiam. Illud vero obscurum est, quare quibusdam indignis dat, quibusdam negat. Aliquid est in abdito et profundo judiciorum Dei. Similiter nec illud perspicuum est, quare hoc modo salvaverit Judaeos et gentes, ut prius permitteret eos concludi in infidelitate. Si quis ergo quaerat, quare sic salvantur, cum multi alii modi salavationum sint, hoc se nescire per animi rationem innuit ApostoOmnium enim divinarum humanarumque rerum sublimis et profunda cognitio est apud Deum, qui solus sicut sunt omnia intuetur, ad cujus notiprehensibiles, sic et judicia pro quibus cepit de sapientia et scientia. Et hoc est: Quam incomprehensibilia
Abbreviated transcription (Latin):
quis es .i. cuiꝰ ualentie es. qui respondeas deo:¬
iutellig̾ẽ ꝓ tua carnalitate. nec te ad hoc ui
gna indignitas ẽ & p̃sumptio. hoiẽm qͣdicere
deo. iniquum iusto. malũ bono. imꝑitũ ꝑfec¬
to infirmũ fortissimo. mortalem immortali. ser¬
uum dño. creaturã creatori. Monetur aũ mi¬
quus eo ꝙ de ead̾ massa c̾atos alios iustificat
ds̃. alios repbat.Ad hoc aũ ostendendũ recte
fieri utitur u̾bꝰ ysaie. & figm̃ti similitudine.
ꝙ adu̾sus figulum si ht̃ uocem cõquerendi dicẽs.

Expanded text:
Quis es, id est cujus valentiae es, qui respondeas, id eintelligere pro tua carnalitate, nec te ad hoc juvgna indignitas est, et praesumptio hominem contradicere Deo, iniquum justo, malum bono, imperitum perfecto, infirmum firmissimo, mortalem immortali, servum domino, creaturam Creatori. Movetur autem iniquus eo quod de eadem massa creatos alios justificat Deus, alios reprobat. Ad hoc autem ostendendum recte fieri, utitur verbis Isaiae, et figmenti similitudine, quod adversus figulum non habet vocem conquerendi, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
cum. laus disci. xͥane. ñ .it. curanda ẽ
bona fama. de uirib. ł de scĩa mũ¬
di. ł de aliis scłarib. Pita distingue. ut ħ s.
si qua laus referatur ad famam. ⁊ illd̾ s. si qͣ¬
uirtus. uirtus referatur ad alia p̃dicta. ħ¬

Expanded text:
 curanda est bona fama de viribus, vel de scientia mundi, vel de aliis saecularibus. Vel ita distingue, ut hoc, si qua laus referatur ad famam; et hoc, si qua virtus referatur ad alia praedicta,
Abbreviated transcription (Latin):
sione. &s in ħ ut nul¬
lum offendatis. Imi¬
tatores mei estote sic̃¬
ẽritis imitatores xͥ
qui nullum offendit¬
s om̃s saluare uenit.
In eccl̃ia namq gra¬
dus st̃ ordiuati maioꝵ & minoꝵ. ut illi ex¬
emplo p̃cedant. hii u̾o imitatioẽ seqͣntur. S
illi qui exemplo p̃cẽdũt. nũ quid neminẽ
secuntur. Si neminem secuntur: errabt̃.

Expanded text:
sione. In hoc, ut nullum offendatis, itatores mei estote, sicueritis imitatores Christi, qui nullum offendid omnes salvare venit. In Ecclesia namque gradus sunt ordinati majorum et minorum, ut illi exemplo procedant; hi vero imitatione sequantur. Sed et illi qui exemplo praecedunt, nunquid neminem quuntur? Si neminem sequuntur, errabunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qui unus est. s płr
phetas quos replet.
qñ uolunt loqui possunt. ⁊ ñ cogit eos
auc̃tor. s pacis. ⁊
iõ alf cẽdat alt̾i.¬
dissensionis autẽ
deus eẽt si quos re¬
plet simul loqui cõ¬
potiꝰ faõ: ut alt̃ alt̾i
cedat. alit̃ dissensi¬
onis eẽt os sĩ pacis.
ħ aũ de ordinabili

Expanded text:
qui unus est. Sed plu prophetas quos replet, quando volunt loqui possint, et non cogit eos, auctor, sed pacis, et ideo alter cedat alteDissensionis autem Deus esset, si quos replet simul loqui compotius facit ut alter alteri cedat; aliter dissensinis esset, et non pacis. Haec autem de ordinabili
Abbreviated transcription (Latin):
tum fuerit
uel tres loqͣntur.
& ñon plusqͣm tres
ne occupent diem
loquentes linguie
& ñ sit locus̃ ꝓphe¬
tis scripturas dis¬
serentib qui totius
eccłie sintullumina¬
tores. dicout locu¬
duos auttres. ⁊ ħ

Expanded text:
tum fit, vel tres loquantur, et non plures quam tres, ut occupent diem loquentes linguis, et non sit locus prophetis Scripturas disserentibus, qui totius Ecclesiae sunt illuminatores. Dico ut locuduos aut tres, et hoc