comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
serũt ibi. Qui aut̃ deducebat paulũ ꝑdure¬
rut eum usq athenas. ⁊ iudẽs ciuitatẽ ydo¬
latrie deditam cito remisit ad timotheũ ⁊ sy¬
lam ut uenirẽt ad eum. Et uenerẽ i dispu¬
tantes cum paulo epicurei qͥ ponebant fe¬
licitatem hoĩs in sola uolu̾tate corꝑis. Stoici¬

Expanded text:
serunt ibi. Qui autem deducebant Paulum, perduxerunt eum, usque ad Athenas, et videns civitatem idololatriae deditam, » cito remisit ad Timotheum et Silam, ut venirent ad eum, et venerunt. Et dispubant cum Paulo Epicurei, qui ponebant felicitatem hominis in sola corporis vo
Abbreviated transcription (Latin):
apposuit mensam. ⁊ letatꝰ ẽ cum oĩ domo
Dumnitae homines illos tanqͣm despectos. Di¬
mittebat aut̾ illos ne plures crederẽt q iam
ĩnocuerat eis miracłm. Et nũciauit custos
carceris u̾ba hec paulo. Misert̾ magistratꝰ ut
dimittamini. Nunc gͥ exeuntes ite ĩpace. ad
ꝓfessos. ⁊ lib̾tate romana donatos. ne̾ occulte
nos eicurt: Noͣ sic. s ueniant. ipĩ nos eiciant.
Et cũ renũciacum ess ħ magistratib tumue

Expanded text:
apposuit eis mensam, et laetatus est cum omni domo Dimitte homines illos; » tanquam despectos, dimittebant autem illos, ne plures crederent, quia jam innotuerat eis miraculum. « Et nuntiavit custos verba haec Paulo: Miserunt magistratus ut dimittamini. Nunc igitur exeuntes ite in pace. Ad professos, et libertate Romana donatos, « et nunc occulte ejiciunt. Non sic, sed veniant ipsi, et nos ejiciant. » Et cum renuntiatum esset hoc « magistra
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ phrigiam ꝯfirmãdo fr̃ẽs. Et cum eis epbesi
acͥla ⁊ pscillauenit ephesũ. qͥdam iid̾s nomĩe
appollo. alexandrinꝰ gen̾e uir facond̃ ⁊ ꝑitus in
scripturis. Iste baptizatꝰ erat bap̾o ioħ̃is. ⁊ iam
credebat xp̃m eẽ messiam ĩ lege ꝓmissũ ⁊ recte
sentiebat de patre ⁊ filio. s nil adhuc audiebat
despͥu sẽs. Et cũ uid̾ent eum aquila ⁊ priscilla
tiducialiter predicantẽ assumpserunt eum

Expanded text:
 Phrygiam confirmando fratres. Et cum essent Ephesi Aquila et Priscilla venit Ephesum quidam Judaeus, nomine Apollo, Alexandrinus genere, vir facundus et peritus in Scripturis. Iste baptizatus erat baptismo Joannis, et jam credebat Christum esse Messiam in lege promissum, et recte sentiebat de Patre et Filio, sed nihil adhuc audierat de Spiritu sancto. Et cum viderent Aquila, et Priscilla fiducialiter praedicantem, assumpserunt eum
Abbreviated transcription (Latin):
aut̾ uellec redire corinthum aquila ⁊ pͥscilla
⁊ cet̾ifideles qui erãt ephesi se̾pserunt fidelib
qͥ erant cornthi ut susciꝑent eum ne abborre¬
rent eum tanqͣm iudeum. Et cum ueniss corĩ¬
thum multũ ꝯtulit fr̃ib qͥ erant coriithi. Ue

Expanded text:
 vellet redire Corinthum, Aquila, Priscilla, et caeteri fideles, qui erant Ephesi, scripserunt fidelibus, qui erant Corinthi, ut susciperent eum, nec abhorrerent eum tanquam Judaeum. Et cum venisset Corinthum, multum contulit fratribus, qui eran
Abbreviated transcription (Latin):
stuct̾oes. Sol ꝙͦ descendens ad capͥcornũ solsti¬
tium hyemale facit. ascẽdens ad cancrũ esti¬
uale. int̾utrumq pari ab utroq distantia
equinoctia facit. ł ẽ ibi endiadis. sic̃t ĩ sig¬
na ⁊ tempora .i. signa temꝑni. Indies d̾r płr

Expanded text:
distinctiones. Sol quoque descendens ad Capricornum, solstitium hiemale facit, ascendens ad Cancrum aestivale. Inter utrumque, pari ab utroque distantia, aequinoctia facit. Vel est ibi endiadis, scilicet in signa et tempora, id est signa temporum. In dies dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
nno. sic nent t̾ram. s ñ semꝑ ⁊ diuidãt¬
olus łlucẽ ac tenebras. Qd̾ aut̾ luna
in plenilunio fc̃a sit exalia ꝑ¬
pendit᷑ trans lat̾õ ne q̃ ht̾. etiã luminaremi¬
nus ĩ inchoat̃oe noctis. In

Expanded text:
inent terram, sed non semper, et dividant lucem ac tenebras. Quod autem luna in plenilunio facta sit ex alia perpenditur translatione, quae habet: Et luminare minus in inchoatione noctis. In
Abbreviated transcription (Latin):
rent signa .xii. maiora. ⁊ q̃dam signa minora
plura hus q̃ dicunt᷑ signa ł sid̾a tum qr mag¬
na diligentia signauit. ł ꝯsid̾auit ea antiqͥtas
tum qi ad huc signant ⁊ ꝯsid̾ant ea homines
ad designatoem temꝑm. nec dicend̾ ẽ ut gene¬

Expanded text:
rent signa duodecim majora, et quaedam signa minora plura his quae dicuntur signa, vel sidera: tum quia magna diligentia signavit, vel consideravit ea antiquitas; tum quia adhuc signant et considerant ea homines ad designationem temporum. Nec dicendum est, ut gen
Abbreviated transcription (Latin):
uitellius frẽm suum ꝓcuratorẽ stitut᷑ pilato
amouit caypham a sacerdocio. ⁊ sustiture
filium anne qui iam mortuꝰ erat. Reddidit
eistolam suam illam .s. sollẽpnem ⁊ antiꝗͦ
quã debebat habere sacerdos in potestate sua
ut ea uteret᷑ in festiuis dieb. pilatusu̾o trã¬
stulerat eam ĩ domum suã. ⁊ cum ĩ festiuis
dieb ncc̃ia erat sacerdoti nõ poterat eam ha¬
bere nisi p̾cio p̾cedente. Tempore dyb̾ii mor¬
tuus ẽ philippus tecrarcha ituree. ⁊ traconiti¬
dis regionis frat̾ herodis tetrarche mortuꝰ ẽ.
tetͣrchie. ⁊ aspirabat h̾odes agͥppa ad alt̾am eaꝵ De
apposito h̾odis agͥppe.

Expanded text:
itellius fratrem suum procuratorem Judaeae. amovit Caipham a sacerdotio, et substituit filium Annae, qui jam mortuus erat, reddiditque ei stolam, scilicet illam solemnem, et antiquam, quam debebat habere sacerdos in potestate sua, ut ea uteretur in festivis diebus. Pilatus vero transtulerat eam in domum suam, et cum in festivis diebus necessaria erat sacerdoti, non poterat eam habere, nisi pretio praecedente. Tempore Tiberii mortuus est Philippus tetrarcha Ituraeae, et Traconitidis regionis, frater Herodis tetrarchae Abilinae. tetrarchiae, et aspirabat Herodes Agrippa ad alteram earum. roposito Herodis Agrippae.
Abbreviated transcription (Latin):
amini. Nam corꝑa mortalia sũt. faccoꝵ uo
monim̃ta. ĩ mortalitatis ordinẽ ꝯsecunt᷑
Cõcordiam habete. ⁊ symonem ꝓpt̾ sapĩam
i osilus habete prem. Iudam u̾o ꝓpt̾ du¬
cem fortitudinẽ in armis. Et mortuus ẽ ma
chabeus filius eiꝰ ⁊ fi̾̃s est qͣsi leo defendens
israhel clipeo suo.
israhel clipeo suo. De p̃lus iude machabei.
uncappolloniꝰ dux samarie in ĩ uirtute ma¬
gna egressus ẽ otra uidam. Iudas aut̾ occur¬
rit ei ⁊ ꝑcussit eũ. multos ꝙ cũ eo. ⁊ reliqͥ fu¬
gerc̃. tulit q spolia multa ⁊ gladii appolloni¬

Expanded text:
amini. Nam corpora mortalia sunt, sanctorum vero amini. Nam corpora mortalia sunt, sanctorum vero monumenta immortalitatis ordinem consequuntur. Concordiam habete, et Simonem propter sapientiam in consiliis habete patrem. Judam vero propter fortitudinem ducem in armis. Et mortuus est Machabaeus filius ejus, et factus est quasi leo defendens Israel clypeo suo . CAP. II. De praeliis Judae Machabaei. Tunc Apollonius dux Samariae in virtute magna egressus est contra Judam . Judas autem occurrit ei, et percussit eum, multosque cum eo, et reliqui fugerunt. Tulit
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus u̾bis flect̾e conabant᷑. ut elig̾ent qͥ ꝑsũt
ne eis tanqͣm hostib nterene᷑. Qui noluerẽ
cos audire. Eu̾c emissarii regis agg̾isi sũt eos
in dieb sabboꝵ. quib fa nefas erat eis arma
mouere ⁊ ꝑcussert qͦsdam alios ĩ speluncis
globis fumiferis susfocantes. ⁊ ꝑiert̾ex eis
eum iudicẽ sibi statuerẽ. Qui docuit eos pug¬
nare in sabbatis dicens. Si suꝑ b legem serua¬
bitis eritis hostes legis dantes cãm ut peat.
popłs dei. ⁊ lex cum popło ꝑibit. Et exmñ dicit
ioie ꝑmanet nob̾ osuctudo pugnãdi. etiam
si tali die bella ꝯsurgant. Colligensꝙ matha¬
tias armatos aras deposuit ydoloꝵ. ĩ molan¬
tes quos potuit int̾emit. ꝓueros nõ curũci¬
sos iussit circucidi. ⁊ anno uno gessit bẽ ma¬
gistratũ. Cum q gͣuiter egrotaret ꝯuocans
filios ait. Ego decrctam ꝓficiscor uiam. omẽ¬
do uob̾ patrias leges ut ꝓ eis gͣta mẽte mori¬

Expanded text:
prius verbis flectere conabantur, ut eligerent quae prosunt, prius verbis flectere conabantur, ut eligerent quae prosunt, ne eis tanquam hostibus uterentur. Qui noluerunt eos audire. Tunc emissarii regis aggressi sunt eos in diebus Sabbatorum quibus nefas erat eis arma movere, et percusserunt quosdam, alios in speluncis globis fumiferis suffocantes. Et perierunt exeum Judicem sibi statuerunt. Qui docuit eos pugnare in Sabbatis, dicens: « Si super hoc legem serbitis, eritis hostes legis, dantes causam, ut pereat populus Dei, et lex cum populo peribit. » Et exinde, dicitermanet nobis consuetudo pugnandi, etiam si tali die bella consurgunt. Colligensque Mathathias armatos, aras deposuit idolorum, et immolantes, quos potuit, interemit, pueros non circumcisos jussit circumcidi. Et anno uno hunc gessit magistratum. Cumque graviter aegrotaret, convocans filios ait: « Ego decretam proficiscor viam, commendo vobis patrias leges, ut pro eis grata mente mori
Abbreviated transcription (Latin):
unc multi iudeoꝵ sponte. quidamti¬
more regis iussa secuti sut. ꝓbati u̾o
din modico uidee uico sac̾dos nomine matba¬
tias. filius ioħis filii simonis filii a saamona
git dauid. In eunde̾ modũ diccus ẽ zacharias
de uice abya. Erant q ei fili .u. Iob̃es. Symon
sudas. eleazarꝰ ⁊ ionatha. Quisq suo cognoi̾e
censebat᷑. S sufficit de uida dicere qui diceba¬
tur machabeus. hii uidentes mala induti ci¬
liciis planx̾unt. Et uenert̃ emissarii directi
a rege modin statuẽtes ydola in loco quib
cog̾ent uideos ĩmolare. Et dix̾unt mathatie
pͥnceps es in cruitate hac. ⁊ pͥor uissaregisum
medio. Et surgens mathatias cum suis tru¬
cidaure eum suꝑ aram. ⁊ nũcios regis int̾e¬
mit. aram ꝙ deponẽs clamauit. Qui dei ẽ
sequat᷑ me. Et cum omĩ tribu sua exie in
solitudinẽ om̃ia reliq̃ns. multi ꝙ cũ fili¬
is ⁊ uxorib ad solitudines ꝯfug̾unt. malẽtes
herb uti qͣm inqͥnari. Quos iudices regis

Expanded text:
unc multi Judaeorum sponte quidem timore regis jussa secuti sunt; probati vero din, modico Judaeae vico sacerdos, nomine Mathathias, filius Joannis, filii Simonis, filii Asmonaei, git ; et in eumdem modum dictus est Zacharias de vice Abia . Erantque ei filii quinque Joannes, Simon, Judas, Eleazarus, Jonathas, et quisque suo cognomine censebatur. Sed sufficit de Juda dicere, qui dicebatur Machabaeus. Hi videntes mala, indutis ciliciis, planxerunt. Et venerunt emissarii directi a rege in Modin, statuentes idola in loco, quibus cogerent Judaeos immolare. Et dixerunt Mathathiae: « Princeps es in civitate hac, et prior jussa regis impmedio. Et surgens Mathathias cum suis, trucidavit eum super aram, et nuntios regis interemit, aram quoque deponens clamavit: « Qui Dei est sequatur me. » Et cum omni tribu sua abiit in solitudinem, omnia relinquens. Multique cum filiis et uxoribus ad solitudines confugerunt, malentes herbis uti quam inquinari. Quos judices regis
Abbreviated transcription (Latin):
am ut afferret ei bucellã panis. Que R se nõ
habere nisi pugillaim farine in ydria ⁊ paulu¬
lum olei quo ꝯsꝑgeret eam.⁊ panẽ ex ea fc̃m
comed̾et cum filio suo. S pꝰ deficiente cibo ta
hec enim dicit dñs. ydria farine nõ deficiet.
nec lechitꝰ olei minuet᷑ donec pluat suꝑ der

Expanded text:
am ut afferret ei buccellam panis. Quae respondit se non am ut afferret ei buccellam panis. Quae respondit se non habere nisi pugillum farinae in hydria, et paululum olei, quo conspergeret eam, et panem ex ea factum, comederet cum filio suo, sed post deficiente cibo tabHaec enim dicit Dominus: Hydria farinae non deficiet, nec lecythus olei minue
Abbreviated transcription (Latin):
reedificauit hayel de bethel iericho. Eũq
pon̾et fundam̾ta eiꝰ mortuꝰ ẽ abyram filiꝰ
eius pͥmogenitꝰ. Eum q portas inuniret:
mortuꝰ ẽ segub nouissimus filius eiꝰ uixta
ĩprecationem iosue. Et misit dũs helyam
thes bitem de habitatorib galaad adachab.
ospectusto: si erit annis biis ros ⁊ pluuia nͥ
uirta ous mei u̾ba. apoyopesis ẽ ł ponit᷑ si
ꝓ nõ. ⁊ q̾ rebat achab aĩam helye. qui fugre
ex p̾cepto dñi. ⁊ latuit ĩ corrente carith qui
ẽ otra iordanẽ. Corui aut̃ deferebat᷑ ei panẽ
⁊ carnes mane ⁊ uesꝑe. ⁊ bibebat de dorrẽte.
suꝑt̾ram. Et ait dñs ad helyam. uade ĩ sarep¬
ta sydonioꝵ. p̃cepi enĩ mulieri udue ut pas¬
cat te. ⁊ erat sarepta urbs modica int̾ tyrum
⁊ sydonem s ⁊ silua uixta urbem sarepta di¬
cebat᷑. Cum q ueniss helyas ad portã ciuita¬
tis apparuit ei mulier uidua colligẽs ligna
sum q q̃siss ab ea poculum aque addidit eti¬

Expanded text:
Bethel Jericho. » Cumque poneret fundamenta ejus, emortuus est Abiram filius ejus primogenitus. Cumque portas muniret, mortuus est Segub novissimus filius ejus, juxta imprecationem Josue. « Et misit Dominus Eliam Thesbitem de habitatoribus Galaad ad Achab tu sto, si erit annis his ros et pluvia, nisi juxta oris mei verba; aposiopesis est, vel ponitur si, pro non, et quaerebat Achab animam Eliae. Qui fugit ex praecepto Domini, et latuit in torrente Carith, qui est contra Jordanem. « Corvi autem deferebant ei panem, et carnes, mane et vespere, et bibebat de torrente. super terram. Et ait Dominus ad Eliam. Vade in Sarephta Sidoniorum; praecepi enim ibi mulieri viduae, ut pascat te. » Et erat Sarephta urbs modica inter Tyrum et Sidonem. Sed et silva juxta urbem Sarephta videbatur. Cumque venisset Elias ad portam civitatis, apparuit ei mulier vidua colligens ligna. Cumque quaesisset ab ea poculum aquae, addidit eti
Abbreviated transcription (Latin):
am. Cur ing̾ssus es ad me uir dei ut reme¬
morarent᷑ iinquitates mee .i. mag̾ apparerẽt
ex ꝯtrario eqͥtatis tue ⁊ ideo int̾ficeret᷑ filius
meus: Et posuit helyas puerũ suꝑ lecculũ
suum in cenaculo suꝑiori ⁊ expandit se suꝑ
eum trib uicib. Ed exclamauit ad dũmar̾e
uirit puer. Quẽ recipiẽs mulier ait. N̾e cog

Expanded text:
t rememorarentur iniquitates meae, » id est magis apparerent ex contrario aequitatis tuae, « et ideo interficeretur filius meus. » Et posuit Elias puerum super lectum suum in coenaculo superiori, et expandit se super eum tribus vicibus, et clamavit ad Dominum, et revixit puer. Quem recipiens mulier ait: « Nunc c
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ tribunꝰ erat. ⁊ ꝑcussit de philistiim. ce.
uiros. ⁊ afferens p̃pucia eoꝵ ãnumerauit ea
regi. Iose tñ dicit abscidens de. capita uenit
ad regem ⁊ nuptias exigebat. ⁊ dedit ei saul
filiam suã licet inuitus. Cum ꝙ uid̾et eum
apd̾ deum ⁊ hoĩes aꝓpbari: cimuit. ⁊ tracta¬
bat de morte eiꝰ nec iam metũ celare ualens
dixit ionathe. ⁊ seruis suis ut occid̾ent dauid.
Qd̃ indicauit ionathas dauid dicẽs. abscon¬
de usq mane. Eras loquar pr̃i ꝓ te. Incrasti

Expanded text:
ron, et percussit de Philisthiim ducentos viros, et afferens praeputia eorum, annumeravit ea regi. Josephus tamen dicit abscidens sexcenta capita venit ad regem; et nuptias exigebat, et dedit ei Saul filiam suam, licet invitus. Cumque videret, eum apud Dominum et homines approbari, timuit, et tractabat de morte ejus. Nec jam metum celare volens, « dixit Jonathae, et servis suis, ut occiderent David . Quod indicavit Jonathas David, dicens: « Abscondere, usque mane, cras loquar patri pro te. In cra
Abbreviated transcription (Latin):
matha ubi erat cuncꝰ ꝓphetaꝵ. Qd̃ cum acce¬
piss saul misie lictores ĩ nabaioth ut rape¬
rent dauid. Qui cum uidissẽt ꝓphetas ⁊ sa¬
inuel stantẽ suꝑ eos fc̃s est spc dñ in illis.¬
⁊ ꝓphetabant. Misitq saul scd̃os ⁊ t̾cios nũ¬
tios qui ⁊ ipi ꝓphetauert̃. Et iratꝰ saul abiit
regia tota die ⁊ nocte canebat cumcet̾is. dð. ⁊

Expanded text:
matha, ubi erat cuneus prophetarum. Quod cum accematha, ubi erat cuneus prophetarum. Quod cum accepisset Saul, misit lictores in Naioth, ut raperent David. Qui cum vidissent prophetas, et Samuel stantem super eos, factus est in illisphetabant. Misitque secundos, et tertios nuntios, qui et ipsi prophetaverunt, et iratus Saul abiit regia, tota die et nocte, canebat cum caeteris, David et
Abbreviated transcription (Latin):
lia tua uidua uerabit᷑. ⁊ placatus saul iurauit.
uiuit dñs qr nõ occidet᷑. ⁊ ĩtroduxit ionathas
dauid ad regem.⁊ stetit coram eo sic̃ pͥus. Ꝙ mi
⁊ inuidit saul. ⁊ it̾m demon exagitabat eum.
⁊ dauid psallentẽ uoluit sic̾ pͥus ꝑforare ⁊ fu¬
git dauid ĩ domũ suam. Misit autẽ saul sate¬
llites nocte circa domũ ut mane egͥdientem
occid̾ent. Qd̃ cum p̾sensiss michol deposuit
eum ꝑ fenestrã ⁊ aufugit. Michol autẽ strauit
lectulum suũ qi egrotantis. ĩ quo posuit sta¬
tuam ⁊ pellem capraꝵ ad caput eiꝰ similitudi¬
nem capilloꝵ exprimẽs. ⁊ sagis supposuit ie¬
cur caprespirans. expͥmens anhelantẽ ẽum¬
q saul dep̾hendiss se illusum dixit ad mi¬
chol. Eur dimisisti inimicũ meum᷑ lue ix
timui. Dixit enim mͥ. dimitte me alioqͥnint¬
fitiam te. Qauid aut̃ fugiẽs uenit ad samue¬
lẽ in ramatha. ⁊ indicauit ei om̃ia que fec̾at
eirex. ⁊ abiert̾̃ ambo in iaboch qui ẽ collisĩ ra¬

Expanded text:
lia tua vidua vexabitur. Et placatus Saul juravit. Vivit Dominus, quia non occidetur. » Et introduxit Jonathas David ad regem, et stetit coram eo, sicut prius. CAP.  invidit Saul, et iterum daemon exagitabat eum, et David psallentem voluit, sicut prius, perforare, et fugit David in domum suam . Misit autem Saul satellites nocte circa domum, ut mane egredientem occiderent. Quod cum praesensisset Michol, deposuit eum per fenestram, et aufugit. Michol autem stravit lectulum suum, quasi aegrotantis, in quo posuit statuam, et pellem caprarum ad caput ejus, similitudinem capillorum exprimens, et sagis superposuit jecur caprae spirans exprimens anhelantem. Cumque Saul deprehendisset se esse illusum, dixit ad Michol: « Cur dimisisti inimicum meum. » Quae respondit: Timui, dixit enim mihi: « Dimitte me, alioquin interficiam te. » David autem fugiens, venit ad Samuelem in Ramatha, et indicavit ei omnia quae fecerat ei rex, et abierunt ambo in Naioth, qui est collis in Ra
Abbreviated transcription (Latin):
eduxit gladium illiꝰ ⁊ p̾cidit caput eiꝰ hic fa¬
bulant᷑ quidã iuidei qd̾ ferrũ galee ⁊ lonce
obsedͥum p̾stitit dnõ. dans locũ lapidi ut ĩ¬
traret ad hominẽ occidend̾. ⁊ ob ħ deinceps
crreu̾cisio fcaͣ ẽ cultello ferreo que pͥus fie¬
bat petrmo. fugert̾ itaq philistei ⁊ isrł ꝑse
⁊ gladium posuit in tab̾naculo suo. longo
tempore pꝰ tulit illam ierłm. hebreus no ht̃
suo. Ob hoc credit᷑ qd in tropheum posuit ea
i tab̾naculo dnĩ. uñ post ea abimelech acce¬
pit gladium. Cum aut̾ rediss dauid a p̾lic
ait saul ad abner. de qua stirpe ẽ hic adolesces:
forsan uolens scire cui daturus ess filiam. nͨ
recognouit eũ saul qi aliqͣ̃ndiu absẽs fuerat

Expanded text:
eduxit gladium illius, et praecidit caput ejus. Hic faeduxit gladium illius, et praecidit caput ejus. Hic fabulantur quidam Judaei, quod ferrum galeae loricae obsequium praestitit Domino, dans locum lapidi, ut intraret ad hominem occidendum, et ob hoc deinceps circumcisio facta est cum cultello ferreo, quae prius fiebat petrino. Fugerunt itaque Philisthaei, et Israeet gladium, et posuit in tabernaculo suo: » longo tempore post tulit illa in Jerusalem, Hebraeus non habet « suo. » Ob hoc creditur quod in trophaeum posuit ea in tabernaculo Domini. Unde postea Abimelech accepit gladium. Cumque rediisset David a praelio, ait Saul ad Abner: « De qua stirpe est hic adolescens? » Forsan volens scire, cui daturus esset filiam. Nec recognovit eum Saul, quia aliquandiu absens fuerat, et
Abbreviated transcription (Latin):
ait ad regem. Ego seruꝰ tuus pugnabo adu̾¬
sus philisteum. ẽum q ꝓhiberet eum saul
qr puer ess addidit. Ego seruus tuus int̾fe¬
cileonem ⁊ ursum cũ inuad̾ent gregẽ. Erie
gͥ hic meircu̾cisus qiͣ rinus ex eis oño meli¬
berante. ẽu̾e induit eũ saul armissus. ⁊ de¬
posuit ea dauid. qr nõ habebat armoꝵ osue¬
tudinẽ. ⁊ culit ĩ manu baculum pastoralẽ
⁊ elegit de torrente .u. lapides limpidissimos
⁊ planos. ⁊ uolubiles. ⁊ misit eos ĩ peram pa¬
storalem .i. in uas quo lac mulgebat. ł fere¬
bat panẽ. ⁊ fũdam in manutulit. ⁊ ꝓcessit
adu̾sus philisteũ qui ꝯdẽpsit dauid ⁊ ait nũ¬
quid ego canissum qi tu uenis ad me cũ ba¬
culo. eui ix dauid. ẽu uenis ad me cũ armis
ego aut̾ uenio ad ce in nomine dñi. ut sciat
hodie uni̾sa eccłia hec qr nõ in gladio sal¬
uat dñs. Cum ꝙ ieciss lapidẽ funda: ꝑcussit

Expanded text:
ait ad regem: « Ego servus tuus pugnabo adveait ad regem: « Ego servus tuus pugnabo adversus Philisthaeum. » Cumque prohiberet eum Saul, quia puer esset, addidit: « Ego servus tuus interfeci leonem et ursum, cum invasissent gregem. Erit igitur hic incircumcisus quasi unus ex eis, » Domino me liberante. Tunc induit eum Saul armis suis: et deposuit ea David, quia non habebat armorum consuetudinem, « et tulit in manu baculum pastoralem, et elegit de torrente quinque lapides limpidissimos, » id est planos et volubiles, « et misit eos in peram pastoralem, » id est vas quo lac mulgebat, vel ferebat panem, « et fundam manu tulit, et processit adversus Philisthaeum. » Qui contempsit David, et ait: « Nunquid ego canis sum, quia tu venis ad me cum baculo. Cui respondit David. Tu venis ad me cum armis, ego autem venio ad te in nomine Domini, ut sciat hodie universa ecclesia haec, quia non in gladio salvat Dominus. Cumque jecisset lapidem, funda percussit
Abbreviated transcription (Latin):
sunt inualle therebinti sub qua iacobascon¬
dit ydola. Et eg̾ssus ẽ uir spuriꝰ de castris pbi¬
listeoꝵ goliath getheꝰ de semine giganteo. al
ex prẽ sic̃ manzer. ⁊ nothus ex mre. hic expro¬
bat isrł qd̾ serui essent philisteoꝵ. ⁊ ꝓponebar
eis monomachiã ita ut quoꝵ uniceret᷑ athle¬
ta serui eẽnt alioꝵ. bebrei aut̾ stupebãt.⁊ me¬
tuebant nimis. sic dicebat goliath. rl. dieb.¬
Erant aut̾ tres maiores frẽs dauid in ex̾citu.
us hẽ .x. sectiones casei. hoc ẽ .x genera ⁊ diu̾si¬
tates caseoꝵ. Et p̾cepit ei ut secum afferrent
ad locum c̃taminis eg̃diebant᷑ enĩ singulis
dieb aliqui p̾liantes. Eeoe ascẽdebat goliath
exꝓbrans ut heri ⁊ nudiꝰ t̾cius. ⁊ fugert̃ istłi¬
ce a facie eiꝰ. ⁊ admirans daduid audiuit a
rer. ⁊ dabit ei filiam suam. Cum ꝙ audiret
eum eliab frater eiꝰ talia sciscitantẽ uncrepa¬
uit eum timẽs ne pugnaret ⁊ occumberet
huntiata sunt aut̃ uerba dauid ad saubet

Expanded text:
qua abscondit Jacob idola. « Et egressus est vir spurius de castris Philisthinorum Goliath Gethaeus » de semine giganteo, « aex patre, sicut manzer, et nothus ex matre. Hic exprobrabat Israel quod servi essent Philisthinorum, et proponebat eis monarchiam, ita ut quorum vinceretur athleta, servi essent aliorum. Hebraei autem stupebant, et metuebant eum nimis. Sic dicebat Goliath quadErant autem tres majores fratres David in exercitu, us habet decem sectiones casei. Hoc est decem genera, et diversitates casei, et praecepit ut secum afferret pad locum certaminis, egrediebantur enim singulis diebus aliqui praeliantes, ecce ascendebat Goliath exprobrans ut heri, et nudiustertius, et fugerunt Israelitae a facie ejus, et admirans David, audivit a rex, et dabit ei filiam suam. » Cumque audiret eum Eliab frater ejus talia sciscitantem, increpabat eum, timens ne pugnaret et occumberet.Nuntiata sunt ante verba David ad Saul, et
Abbreviated transcription (Latin):
dirit parietem domꝰ sue. Quo int̾posito eua¬
serat manꝰ apparitoꝵ. hebreus ht̃ uno tm̃ pas¬
su. ⁊ ẽ sensus. Minimũ int̾uallum fuit int̾
me ⁊i mortẽ. fae gͦ obsecro qd dicam. cras erũt
kłe ⁊ ego abscõdar in agro usc ad uelpe¬
ram t̾cie diei. Si requisierit merer.qi sede¬
re ꝯsueueram iurta eum ad uescend̾ dices
ei. Rogauit me dd ut iret in bechleem. qr
uictim e sollẽpnes sũt ibi om̃ib ꝯtribulib
eius. forte erat neomenia aliqͣ sollẽpnis ꝑ
triduum. Qd̾ si tͥ dixerit uex bñ. par erit᷑
seruo tuo. Sin aut̃ fu̾it iratus ꝯpleta ẽ in
me malicia eiꝰ. Et ait ionathas. Eg̾diamiu
in agrum. Cum q eẽnt egͥssi: iurauit euo

Expanded text:
dicit parietem domus suae, quo interposito evaserat manus apparitorum. Hebraeus habet « uno tantum passu, » et est sensus: Minimum intervallum fuit inter me et mortem. « Fac ergo, obsecro, quod dicam: Cras erunt Kalendae, et ego abscondar in agro, usque ad vesperam tertiae diei. Si requisierit me rex, quia consedere consueveram, juxta eum ad vescendum, dices ei: Rogavit me David, ut iret in Bethlehem, quia victimae solemnes sunt ibi omnibus contribulibus ejus. » Forte erat neomenia solemnis aliqua per triduum. « Quod si dixerit tibi rex: Bene, pax erit servo tuo. Sin autem fuerit iratus, completa est in me malitia ejus, et ait Jonathas: Egrediamur in agrum. » Cumque eg
Abbreviated transcription (Latin):
i ait dñs. usq qͦ luges saul cum ego abiecerĩ
eum: Imple cornu oleo ⁊ uade ad domũ ysai.
ut mungas in regẽ unum de filus eiꝰ ⁊ qr ti¬
mes saul feruitulum qiͣ ad ĩmoland̾. Cum¬
ꝙ ueniss in bethleem dix̾unt semores ad eũ.
pacificus ne ing̾ssus cuus: ẽ imebant enĩ ne
ꝓpter aliqͣm corrept̾onem misiss eũ rex. ł qd̾
offensus forte regi fuiss ⁊ nõ aud̾ent eñ reci¬
ꝑe. Qui cum dixiss se uenisse ad ĩmolandũ.
seificauit ysai ⁊ filios eiꝰ. ⁊ statuit eos corã alta¬
ri. Et uidẽs beliab pͥmogenitũ ꝓcerum ⁊ op¬
ad eum. Ego nõ corꝑis pulcritudinẽ apioem
facio regalem. s nõ uirtutẽ. In eund̾ modũ
reꝓbauit dñs alios. Statuerat enĩ ysar uu.
tatum filium samaa filii sui. Et ait samu¬
el ad eum. hunqͥd opleti sũt filii: Qui R

Expanded text:
 ait Dominus: « Usquequo luges Saul, cum ego projecerim eum: Imple cornu oleo, et vade ad domum Isai, ut inungas regem unum de filiis ejus; et quia times Saul, fer vitulum quasi ad immolandum . » Cumque venisset in Bethlehem, dixerunt seniores ad eum: « Pacificusne est ingressus tuus? » Timebant enim ne propter aliquam correctionem misisset rex, vel quod offensus forte regi fugisset, et non auderent eum recipere. Qui cum dixisset se venisse ad immolandum, sanctificavit Isai, et filios ejus, et statuit eos coram altari, et videns Eliab primogenitum procerum, et opad eum: « Ego non corporis pulchritudinem apicem facio regalem, sed animi virtutem. » In eumdem modum probavit Dominus alios. Statuerat enim Isai septem tatum filium Samaa filii sui, et ait Samuel ad eum: « Nunquid completi sunt filii? Qui r
Abbreviated transcription (Latin):
sagite ultra te sũt. uade. dñs sit int̾ me ide
usq in sempit̾num. Porro pͥmadie sollẽp¬
nitatis: apparuit locus dauid uacuꝰ. ⁊ silu¬
it saul estimãs dauid nõdum purificatum
altera die reqͥsitus a rege excusauit eũ iona¬
thas. Et iratus saul dixit ad eum. fili muli¬
eris uirũ ultro rapientis scio. qr in ꝯfusio¬
nem tuã diligis filium ysai. Hõ stabilieris
eo uiuẽte tu neq regnũ tuum. adduc eum
ad me qr filius mortis ẽ. Ed ait ionathas
Qͣre morietur: Et arripuit saul lanceã ut
ꝑcuteret eũ. ⁊ declinauit ionachas ab eo
dtristatꝰ. nec comedit panẽ in die illa. Et eg̾¬
sus in agrũ fecit scd̾m qd̾ ꝯdixerat dd̾ ⁊ cũ
dixiss ꝑuero ultrade sũt sagite remisit pu¬
erũ in eiuitatẽ cum arcu ⁊ sagitis. Et surgẽs
nathas. Qd̾cumq uirauimꝰ stet in sempit̾¬
num int̾ nos ⁊ sem̾ nrm. uade in pace. De fu

Expanded text:
e ultra te sunt vade, Dominus sit inter me et te usque in sempiternum. » Porro prima die solemnitatis apparuit locus David vacuus, et siluit Saul aestimans David nondum purificatum. Altera die requisitum a rege, excusavit eum Jonathas, et iratus Saul dixit ad eum: « Fili mulieris virum ultro rapientis, scio quia in confusionem tuam diligis filium Isai, non stabilieris eo vivente tu, neque regnum tuum. Adduc eum ad me, quia filius mortis est. Et ait Jonathas: Quare morietur? et arripuit Saul lanceam, ut percuteret eum » Et declinavit Jonathas ab eo contristatus, nec comedit panem in die illa, et egressus in agrum fecit secundum, quod dixerat David. Et cum dixisset puero: « Ultra te sunt sagittae, » remisit puerum in civitatem cum arcu et sagittis. Et surgens nathas: Quaecunque juravimus fient in sempiternum inter nos et semen nostrum. Vade in
Abbreviated transcription (Latin):
int̾positum ẽ. ⁊ requisiure dñs de manu
iimicoꝵ dauid. ħ de suo addidit scriptor
in sp̃u. Et addidit ionathas. In die qua ope¬
nens ad te pꝰ sollempnitatẽ. iaciens tres
sagitas uirta eũ. qͣi ex̾cens me ad signum

Expanded text:
interpositum est « requisivit Dominus de manu inimicorum David, hoc de suo addidit scriptor in spiritu, et addidit Jonathas: « In die qua opeveniens ad te post solemnitates, jaciam tres sagittas juxta eum, quasi exercens
Abbreviated transcription (Latin):
cum redirent driumphantes de p̾lio. ⁊ cłł
disponeret ferre caput golie uuerłm. Nã
nu̾sis urbib. ⁊ cũ instrum̾tis p̃cinebant
ctorie pociꝰ attribui dauid qͣm sibi. dolensin¬
trase ait. Quid ei suꝑẽ nisi solum regnum
Et cimuit ne a domo sua crãsferret᷑ regnũ.
⁊ ĩuidebat dł. nec iam rectis ocłis inspitie¬
ꝓphetabat. Et missa lancea qͦm tenebat daiud
psallentẽ putauit ꝯfigere parleti. Declina¬
uit aut̾ dauid ab eo scdo. pͥmo enĩ recesserat
bello ĩminente. Et pꝰ ea statuit eũ saulcili¬
archam.⁊ ait. filiam meã merob dabotͥ cm̃
modo esto uir fortis ⁊ p̾liare u̾ba dnĩ. Ẽrac¬
tabat enim apd̃ se. nõ sit manꝰ mea in eum
dari dauid: data ẽ ad rael molatite. Bilexit
aut̃ dauid michol ⁊ placuit saul. Et aitadeũ.
Induab reb gener meus eris hodie .i. ĩdua
alt̾am habeb̾ urorem. ł ita ꝓ duab reb qr stra¬
uisti gigantẽ. ⁊ dabis c. p̾pucia. hoc enĩ sig̾ca¬

Expanded text:
cum redirent triumphantes de praelio, et David disponeret ferre caput Goliae in Jerusaleniversis urbibus; et cum instrumentis praecinebant victoriae potius attribui David quam sibi, dolens intra se ait: « Quid ei superest, nisi solum regnum. » Et timuit ne a domo sua transferretur regnum; « et invidebat David, nec jam rectis oculis respiciephetabat; missa lancea quam tenebat, David psallentem putavit configere parieti. David autem declinavit ab eo secundo. Primo enim recesserat, bello imminente, et postea statuit eum Saul ciliarcham, et ait: « Filiam meam Merob dabo tibi, tantummodo esto vir fortis, et praeliare bella Domini. » Tractabat enim apud se: « Non sit manus mea in eum, dari David data est Hadrieli Molathitae. Dilexit autem David, Michol, et placuit Saul, et ait ad eum: In duabus rebus gener meus eris hodie: » quod esalteram habebis uxorem; vel ita: Pro duabus rebus, quia stravisti gigantem, et dabis centum praeputia, hoc enim significa
Abbreviated transcription (Latin):
adbibe tͥ saltem ꝑitum in cithara. ⁊ leuiꝰ feres
ẽradunt pħi qd̾ armonia letũ reddat leciorẽ
⁊ cristem tristiorem. ẽ radut mathematici qd
multi demones armoniã ferre nõ possunt.
⁊ qñq nulli. Et indicatum ẽ regi qd̾ daiuid
ess sciens psallere. ⁊ uix bellicosus. Eumq mi¬
siss rer ad ysai ꝓ filio eiꝰ. culit ysai asmũ ple¬
num panib ⁊ uinũ. ⁊hedum. ⁊ misit en regi
ꝑ manũ dauid. Dr aut̾ asinus plenꝰ .i. suffi¬
cient̾ honertꝰ. ł forte sic̃ ex boue ⁊ hyroo fiũt
utres. ita ⁊ de asmo fiebant sacci ad aliqͣ feraẽ
in cithara ⁊ leuiꝰ erat ei. ⁊ qn̾q recedebat ab eo
sus ẽ dauid ad patrem. de morte golie. cui

Expanded text:
adhibe tibi psaltem peritum in cithara, et levius feres. » Tradunt physici quod harmonia laetum reddat laetiorem, et tristem tristiorem. Tradunt mathematici quod multi daemones harmoniam ferre non possunt, et quandoque nulli; et indicatum est regi quod David esset sciens psallere et vir bellicosus. Cumque misisset rex ad Isai pro filio ejus, « tulit Isai asinum plenum panibus, et vinum, et hoedum, et misit ea regi per manum David. » Dicitur autem asinus plenus, id est sufficienter oneratus, vel forte, sicut ex bove et hirco fiunt utres, ita de asino fiebant sacci ad aliqua ferendin cithara, et levius erat ei, et quandoque recedebat ab eo sus
Abbreviated transcription (Latin):
uocant᷑ lac mris. qr ex
tẽ in mrẽ parat᷑ mati̾a¬
lactis. hebreus ht̃. Non
coques seꝑatum ĩ lacte
tum a carne parentum¬
tionem ꝯceptum ⁊ edi
tum ẽ. ñ comedes coctũ¬
nõ de carne s de oiis seꝑant᷑. qͣuas ĩ lacte
coctas ł cunmi lacte comedut. nec ideo de
lacte mr̃is ꝓhibitum dñt. qd̾ in alio la¬
cce liceat comed̾equere. s qr lac illud ꝑa¬
tius possit ĩueniri cum animali qͣma
liud ꝑ hoc ꝓhibuit de omĩ lacte. Qdam
cũ de hĩs que dũo offerunt᷑ diccũ incelli¬
gunt. qiͣ non offeras agnum ł hedumĩfra
octauum diem. qr ñdum ẽ esibił. nee dif¬
fert a lacte mr̃is sue. qd̾ ⁊ sup᷑ dix̾at de pri¬
miciis agnoꝵ ⁊ decimis. In fine u̾o uiditi¬
oꝵ addidit dñs. si feceris hec occidã omt̃m
popłm ad quẽ ing̾dieris. ⁊ p̾mittamscra¬
cat᷑ terra in solitudinem. ⁊ crescant ꝯtra
te bestie. ponam q t̾minos tuos amariru¬

Expanded text:
ocatur lac matris, quia ex tunc in matre paratur malactis. Hebraeus habet: coques separatum in lacte tum a carne parentumtionem conceptum, et st, non comedes coctunon de carne, sed de ovis separantur, quas in lacte coctas, vel cum lacte comedunt. Nec ideo de lacte matris prohibitum dicunt, quod in alio lacte liceat coquere; sed quia lac illud paratius possit inveniri cum animali, per hoc prohibuit de omni lacte. Quidam men de his quae Domino offeruntur, dictum intelligunt, quasi non offeras agnum, vel hoedum infra octavum diem, quia nondum est esibilis, nec differt a lacte matris, quia et supra dixerat de primitiis agnorum, et decimis. In fine vero judiciorum addidit Dominus: « Si feceris hoc, occidam omnem populum, ad quem ingredieris, et praemittam scagatur terra in solitudinem, et crescant contra te bestiae; ponamque terminos tuos a mare Ru
Abbreviated transcription (Latin):
puteũ uiuentis ⁊ uidentis. Egͥssus enĩerat
ad meditand̾ in agro. eg̾ssus ẽ forte demora
serui. alialutera ht̃ ad ex̾citand̾. forte la¬
borans in agro. ł qͥppiam oꝑis ad dedicoen¬
dum agens. reberea u̾o uiso ysaac. ⁊ cogni¬
to qd̵ uir eiꝰ ess descendit de camelo. ⁊ tol¬
lens ceristrũ i pallium albũ opuit. ⁊ cõp

Expanded text:
puteum viventis et videntis. Egressus enim erat puteum viventis et videntis. Egressus enim erat ad meditandum in agro, forte de mora servi . Alia littera habet, ad exercitandum, forte laborans in agro, vel quidpiam operis ad deducendum agens. Rebecca vero, Isaac viso et cognito, quod vir ejus esset, descendens de camelo, et tollens teristrum, vel palli
Abbreviated transcription (Latin):
xor diũ tui. s notand̃ qd iose dicit batue¬
lem iam defunctũ fuisse. ⁊ uirginẽ in cu¬
stodia mr̃is ⁊ frĩs esse. ⁊ de morteprĩs p̃di¬
xisse. puellam q̃renti ad puteũ cuiꝰ ess fi¬
lia. Etiam moy. hucusq uidet᷑ uelle eam
nec t̾c hu̾isse prẽm cum suꝑius dixit. su¬
currit puella ĩ domũ matris. forte noĩe
prĩs uocat᷑ hic mat̾. qr mandatũ patris de
filia tradenda qd̾ ei reliq̃rat decedens nc ex¬
posure. poture enim fi̾ ut eam tradendam
gn̾ suo delogass audiens ħ puer abrahe
ad orauit dñm qui direx̾at iter suũ.⁊ ꝓtu¬
lit uasa aurea iargentea. ⁊ uestes dans re
dens moram qͣm fecerat in uia ⁊ dnĩ sene¬
ctutem. Cum q rogassent ut saltẽ .x. dies
maneret a pd̾ eos: noluit. Et dix̾unt. uoce¬
mus gͦ puellam ⁊ qͣramus eiꝰ uoluntatẽ
Que sciscitantib si uellet ire: ait. Uadam.
et hic pͥmo ꝯsensus mulieris legit᷑ requi¬
⁊ forte deambulabat ꝑuiam qͥducit ad

Expanded text:
icit Bathuelem jam defunctum fuisse, et virginem in custodia matris et fratris esse, et de morte patris praedixisse puellam, quaerenti ad puteum, cujus filia esset. Etiam Moyses hucusque videtur velle, eam nec tunc habuisse patrem. Superius dixit: Cucurrit puella in domum matris. Forte nomine patris vocatur hic mater, quia mandatum patris de filia tradenda, quod ei reliquerat decedens, nunc exposuit. Potuit enim fieri, ut eam tradendam generi suo delegasset. Audiens hoc puer Abrahae adoravit Dominum, qui direxerat iter suum, et protulit vasa aurea, et argentea, et vestes dans Rebdens moram, quam fecerat in via, et domini senectutem. Cumque rogassent, ut decem dies maneret apud eos, noluit. Et dixerunt: Vocemus ergo puellam, et quaeramus ejus voluntatem. Quae sciscitantibus si vellet ire ait: Vadam. Et hic primo legitur consensus mulieris requit forte deambulabat, per viam, quae ducit ad
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Eg̾ssus q laban ĩtroduxit uirũ in
hospitiũ. ⁊ destrauit camelos. dedit q pa¬
leas ⁊ fenũ ⁊ lauit pedes hospitũ ⁊ apposu¬
it eispanẽ. Nolute aut̾ heliezer comed̾e
donec loq̾ret᷑ sermones ꝓ quib uenerat.
Cum gͦ dixiss se seruũ abrahe frĩs eoꝵ¬

Expanded text:
egressusque Laban, introduxit virum in hospitium, et destravit camelos, deditque paleas, et fenum, et lavit pedes hospitum, et apposuit eis panem. Noluit autem Eliezer comedere, donec loqueretur sermones pro quibus venerat. Cum ergo se dixisset servum Abrahae fratris eo
Abbreviated transcription (Latin):
tib aqͣm sibi poscenti ipã preberet. Et ecce
rebeca batueł filia descend̾at. ⁊ impleue¬
rat ydriam. aliis qͥdem au̾tentil sea
ꝑegrino aqͣm p̾buit ⁊ adiecit. quin ⁊ ca¬
melis tuis aqͣm hauriã ⁊ haustam aqͦm
infũdens in canalib potũ dedit cameł.
Ille aut̾ tacite intuens eã utrũ ess ydo¬
nea dno suo: qͣsiuit ab ea cuiꝰ filia ess. ⁊ si¬

Expanded text:
tibus aquam, sibi poscenti ipsa praeberet. Et ecce tibus aquam, sibi poscenti ipsa praeberet. Et ecce Rebecca, Bathuelis filia, descenderat, et impleverat hydriam, et aliis quidem avertentibus se, peregrino aquam praebuit, et adjecit, quin et camelis tuis aquam hauriam, et haustam aquam infundens in canalibus potum dedit camelis. Ille autem tacitus intuens eam, utrum esset idonea domino suo, quaesivit ab ea cu
Abbreviated transcription (Latin):
rat autẽ abraham sener. ⁊ dicte ad eliezer.
procuratorem domꝰ sue. pone manu̾tuam
sub femore meo. ⁊ iura mͥ ꝑ d̾m celi ⁊ t̾re. qr
ñ accipies filio meo ysaac urorem de filiab
gentium: int̾ quas habito. s ibis ad cogna¬
tionem meã ⁊ inde accipies ei uxorẽ. si tñ
ram̾to. Iuranit q seruus ponẽs manum
sub femore eiꝰ. Tradũt hebrei qd̃ in scĩfica¬
tione eiꝰ .i. in circnͣcisione iurau̾it s qr d̾r¬
portans secũ. maxime q̃ rara eẽ nouit in
t̾ra ad qͣm ibat. ꝑrexit q mesopotamiam.¬
labore ire dicit iose. qr in hieme ĩ mesopo¬
tamia ẽ luti ꝓfũditas. in estate aque defe¬
ctio. in saltib latrones. fecit aut̾ camelos
accũbere iuxta puteũ añ urbem. ĩ poros
noluit ĩtroducere. Cum autẽ uesꝑe egre¬
derent᷑ mulieres ad hauriẽdam aquam
orauit dñm heliezer ut int̾ illas ĩueni¬
ret᷑ uxor diũ sui. si aliꝗͣ gentis illiꝰ dño su¬
o debebat᷑. ⁊ cognosceret᷑ ita ut alus negã¬

Expanded text:
ezer, procuratorem domus suae: Pone manum tuam sub femore meo, et jura mihi per Deum coeli et terrae, quia non accipies filio meo Isaac uxorem de filiabus gentium, inter quas habito; sed ibis ad cognationem meam, et inde accipies ei uxorem. Si tamen ramento. Juravitque servus ponens manum sub femore ejus. Tradunt Hebraei quod in sanctificatione ejus, id est in circumcisione juraverit. Sed quodUnde dixit Jura mihi per Deum coeli et terrae. Quod autem sub femore manum poni voluit, innuit carlabore ut dicit Josephus, quia in hieme, in Mesopotamia est luti profunditas, in aestate aquae defectio, in saltibus latrones. Fecit autem camelos accumbere juxta puteum ante urbem, impotatos nolens introducere. Cum autem vespere egrederentur mulieres, ad hauriendam aquam, oravit Dominum, ut inter illas inveniretur uxor Domini sui, si aliqua gentis illius domino suo deberetur, et cognosceretur ita, ut aliis negan
Abbreviated transcription (Latin):
sco urł uirib cuis ascͥpsisti qd uasfastim
deam. s ex dreb exantiqͥs ego plasinaui illd̃
⁊ nẽ adduxi .i. ego qui ab et̾no disposuerã
qd̾ sic flagellarem pecrantes nc̃ ĩpleui. E¬
go auctor fui. tuminist̾. Ponam itaq cur¬
culum innarib tuis sic̃ fit bubalo. ⁊ cha¬
mũ in labiis tuis sic̃ fit equo. ⁊ reducam
te in t̾ram tuam. tẽ addidit u̾ba sua ysai
as ad ezechiã dicens. ẽibi aut̾ ezechia hoc
erit signum lib̾ationis tue. t̾cio anmo re¬
cedet a tesennacħ. nõ redit᷑us. Ego aut̾ pre¬
dico tͥ quid facies ħ anno ⁊ qͥd scd̾o. ut cũ
uid̾is impleta scias u̾m eẽ qd̾ p̃dixi de t̾

Expanded text:
psisti quod vastasti Judaeam. Sed ex diebus antiquis ego plasmavi illud, et nunc adduxi, » id est ego qui ab aeterno disposueram, « quod sic flagellarem peccantes, nunc implevi, ego auctor fui, tu minister, ponam itaque circulum in naribus tuis sicut fit bubalo, et camum in labiis tuis sicut fit equo, et reducam te in terram tuam. » Tunc addidit Isaias verba sua ad Ezechiam, dicens: « Tibi autem, Ezechia, hoc erit signum liberationis tuae. Tertio anno recedet a te Sennacherib, non rediturus. Ego autem praedico tibi quid facies hoc anno, et quid secundo, ut, cum videris impleta, scias
Abbreviated transcription (Latin):
Et ẽ sensus. Multitudo ppłi que fugit de in¬
dea añ faciem hostium. ⁊ recepit se ĩ ierłm
ut saluaret᷑. fugato hoste redibit int̾ram
suam ⁊ popłabit eam. Hoc audito gauisus
rauit capita fontium extra urbẽ. ⁊ exitus
aquaꝵ in uidea ne redeuntes assyrii ĩueni¬
rent a quaꝵ hũndantiã. T̃uẽ obturauit eze¬
chias suꝑiorem fontẽ aquaꝵ gyon ⁊ auertte
eas subt̾ ad occidente urbis dauid. ut ĩfluerẽt
piscinam inti̾orem. fecit etiam añ fontem sỹ¬
loe qi stagnum ĩ quo colligerent᷑ aque. ⁊ reser¬
uarent᷑ ciuib ĩ usum obsidionis. Et scd̾m e¬
piphanium ad p̾ces ysaie copiostus solio eg̃s¬
se sunt aque de fonte syloe. Hoc aut̾ stagnum
uocat᷑ in euangłio natatoria syloe. De

Expanded text:
Et est sensus: Multitudo populi, quae fugit de JuEt est sensus: Multitudo populi, quae fugit de Judaea ante faciem hostium et recepit se in Jerusalem, ut servaretur, fugato hoste, redibit in terram suam, et populabit eam. Hoc audito Ezechiasm obturavit capita fontium extra urbem, et exitus aquarum in Judaea, ne redeuntes Assyrii invenirent aquarum abundantiam. Tunc obturavit Ezechias superiorem fontem aquarum Gehon, et avertit eas subter ad occidentem urbis David, ut influerent piscinam inferiorem. Fecit etiam ante fontem Siloe, quasi stagnum in quo colligerentur aquae, et reservarentur civibus in usum obsidionis. Et secundum Epiphanium ad preces Isaiae copiosius solito egressae sunt aquae de fonte Siloe. Hoc autem stagnum vocatur in Evangelio N
Abbreviated transcription (Latin):
prius leueras. In miuẽte messione irru¬
erat assyrii ⁊ uastauerãt segetes uineas.⁊ o
liueta. s q̃dam int̾ ungulas equoꝵ calcan¬
tium euasert᷑. Uñ dicunt.lxx. comede que pͥ¬
us seueras etiam de ꝯculcatis q̃dam sponte
g̾minauerunt de quib dicit ysaias. Come¬
de que sponte nascunt᷑. etiam p̾scisset aduẽ¬
tum sennacħ. Cong̾gauerat sibi un̾cumq
uictualia. ⁊ reposuerãt in ierłm. de quib di
cit lib̾ regum. Comede qd̾ reppereris. Porro
no dũ moraret᷑ sennacħ in egipto. qr defu¬
erant eis p̾dicta uictualia: multiplicauit
eis dñs hu̾ndant̾ que sponte gignit humꝰ.
Porro in t̾cio anno fugato hoste securi semi¬
nate mnetite ⁊ comedite. ⁊ tc̃ de ierłm egredi¬
ent᷑ reliqͥe. ⁊ qd̃ saluatum ẽ de montesyon.
qd̾ reliquũ est de domo uida mittet radicẽ
deorsum. ⁊ faciet fructũ sursum ꝑ simile
arboris loquit᷑. Que qͣnto ꝓfundiꝰ figit ra¬
dicem: canto copiosuis ⁊ astiꝰ facit fructũ.

Expanded text:
prius severas. » Imminente messione irruerant Assyrii et vastaverant segetes, vineas, et oliveta, sed quaedam inter ungulas equorum calcantium evaserant. Unde dicunt LXX: « Comede quae prius severas, » etiam de conculcatis quidam sponte germinaverunt. De quibus dixit Isaias: « Comede quae sponte nascuntur. » Et jam cum praetum Sennacherib, congregaverant sibi undecunque victualia, et reposuerant in Jerusalem, de quibus dicit hic liber Regum: « Comede quod repereris. Porro no dum moraretur Sennacherib in Aegypto, quia defuerant eis praedicta victualia, multiplicavit eis Dominus abundanter, quae sponte gignit humus. « Porro in tertio anno, » fugato hoste, « securi seminate, metite et comedite. Et tunc de Jerusalem egredientur reliquiae, et quod salvatum est de monte Sion, et quod reliquum est de domo Juda mittet radicem deorsum, faciet fructum sursum. » Per simile arboris loquitur, quae quanto profundius fudit radicem tanto copiosius et altius facit fructum.
Abbreviated transcription (Latin):
ut transiret in egiptum: misit ezexit ysaias¬
chie litt̾as t̾ribiles. ⁊ ꝯminat̾onis plenas di¬
cens. qdͣ deus isrł nõ poss eum lib̾are de ma¬
nu sua. eũcascẽdit ezechias: in domumdo¬
mini. ⁊ exꝑandẽs litt̾as coram dño orauit
dicens. dnẽ d̾s isrł audi u̾ba sennach. qͥb
nuͭ ip̃iis. ẽuẽ misit ysaias ad ezechiam.

Expanded text:
ut transiret in Aegyptum, misit Ezechiae litteras terribiles, et comminationis plenas, dicens quod Deus Israel non posset eum liberare de manu sua. Tunc ascendit Ezechias in domum Domini, et expandens litteras coram Domino, oravit, dicens: « Domine Deus Israel, audi verba Sennacherib, nu ipsius. Tunc misit Isaias ad Ezechiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑabolam de uillico iniqͥtatis. Et ẽ iullicus
ꝓprie uille custos. s hic accipit᷑ ꝓ echonomo
cum debitoril dm̃ sui. ut cum eicerit᷑ me¬
mores bũficiz reciꝑent eum in domossuas.
q̃dani sibi inpost̾um ꝓuidentia. ⁊ ex hoc qł
cos de mamona iniqͥtatis. ut recipiant uos¬

Expanded text:
abolam de villico iniquitatis . Et est villicus propriae villae custos, sed hic accipitur pro oeconomo. cum debitoribus domini sui, ut, cum ejiceretur, memores beneficiorum, reciperent eum in domus suas. quaedam sibi in posterum providentia, et ex hoc quasi cos de mammona iniquitatis, ut, cu
Abbreviated transcription (Latin):
eritis si ꝓuideritis uob̃ sñ dolo. Mamona lĩ¬
gua syra diuitie.⁊ mamon sathanas qͥ opi¬
b seducit que dicunt᷑ iniquitatis. qr de iniqͥ¬
tace colligisolent. Unde uulgata sentẽtiad̾r
om̃is diues ant iniquꝰ aut heres miqui h
qͥdam male ĩtelligentes rapiu̾t ut bñ dispen¬
sent. S qui offert sacͥfitium de sub̾a paupe¬

Expanded text:
ona lingua Syra divitiae, et mammos Satanas, qui opibus seducit. Quae dicuntur iniquitatis, quia de iniquitate colligi solent. Unde vulgata sententia dicitur: Omnis dives, aut iniquus, aut haeres iniqui. Hoc quidam male intelligentes, rapiunt, ut bene dispensent. Sed qui offert sacrificium de substantia paupe
Abbreviated transcription (Latin):
minus positiuo sui ꝯtrarii .i. minꝰ ẽ difficile.
qr minus ẽ impossibile. potest enĩ d̾s fac̾e ut
camelus transeat ꝑ foramen acus nullo ob¬
stante. Auarum uo qui bie noĩe diuitis in¬
telligit᷑ ponere in głia si pot̾ de potentia. de iu¬
stitia ñ pot̾. Gradus u̾o oꝑationis int̾ ĩpossi¬
bilia ne mireris. Impo ssibłius enimẽ aquũ¬
conu̾ti in lapidem qͣm in asinũ cui estaco¬
modatior naturalit̾ qͣm lapidi. fuert̾ qui
receptis bon̾ib minabant᷑. Scd̾m hoc gͦ simi¬
litudo notat᷑ bic nõ impossibilitas. Oꝑtec
enĩ auarum amorem oꝑ in dimitt̾e si ułt
ing̾di ad uitam. Qd̃ aut̃ nomine diuitis
auarum sig̾̃cass bine patet qr discipuli
subdid̾unt. Quis gͦ poterit saluꝰ fi plures
enĩ sunt pauꝑes diuitib. ⁊ ita plures pos¬
sunt saluari si de possessorib opum dixiss
Quib are ib̃e. apd̃ homines hoc ẽ impossi¬
bile. apd̾ deum omĩa possibłia site̾. nõ qd̾ pos

Expanded text:
minus positivo sui contrarii, id est minus est difficile, quia minus est impossibile. Potest enim Deus facere, ut camelus transeat per foramen acus, nullo obstante. Avarum vero, qui hic nomine divitis intelligitur, ponere in gloria, si potest de potentia, de justitia non potest. Gradus vero comparationis inter impossibilia, ne mireris. Impossibilius enim est equuconverti in lapidem, quam in asinum cui est accommodatior naturaliter, quam lapidi. Fuerunt quireceptis oneribus minabantur; secundum hoc ergo similitudo notatur hic, non m opum dimittere, si vult ingredi ad vitam. Quod autem nomine divitis avarum significasset, hinc patet quod discipuli subdiderunt: « Quis enim poterit salvus fieri? » Plures enim sunt pauperes divitibus, et ita plures possunt salvari, si de possessoribus opum dixisset. « Quibus ait Jesus: Apud homines hoc est impossibile, apud Deum autem omnia possibilia sunt. » Non quod
Abbreviated transcription (Latin):
unc ait petrus. Ecce nos relinquimꝰdicabẽ.
omĩa ⁊ seenti sumꝰ te. Quid gͦ erit nobis:
supple relinq̃nda. Illa enim omia reliq̃rat
petrus de quib dcm̃ ẽ.⁊ omĩa uanitas. Illa
in anima. fiet ĩ iuditio scd̾a in corꝑe. ibi coͣ¬
temptores mũdi cum dño iudicabut. nõ
solum ꝯꝑatõne s enam auctoritate. Du¬
odenarius enĩ ponit᷑ ꝓ plenitudine poce¬
dicandis. Duodenariꝰ enim ex septenario
qui ẽ numerꝰ uniu̾sitatis: surgit .i. ex ꝑti¬
b septenarii in seductis. Qͥdam tñ hic solis
discipulis dictum dñt. ⁊ impletũ iam eẽ
in subiectone mundi. qr qiͣ potestatem ha¬
bens suꝑ oẽm eccłam sedent. pꝰ ad om̃s gn̾a¬
liter sermo directus ẽ. Omis qui reliq̃rie do¬
mum aut parences. ⁊c̾. centuplũ accipies
n̾e in hoc temꝑe ⁊ ĩ futo᷑ uitam et̾nan. qr¬

Expanded text:
unc Petrus ait: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te; quid ergo erit nobis? » Supple, relinquendum? Illa enim omnia reliquerat Petrus, de quibus dictum: « Et omnia vanitas . » Illa in anima, fiet in judicio secunda in corpore. Ibi contemptores mundi cum Domino judicabunt, non solum cooperatione, sed etiam auctoritate. Duodenarius autem ponitur pro plenitude potedicandis. Duodenarius enim ex septenario, qui est numerus universitatis surgit, id est ex partibus septenarii in se ductis. Quidam tamen hoc solis discipulis dictum dicunt, et impletum jam esse in subjectione mundi, quia quasi potestatem habentes super omnem Ecclesiam sedent. Post ad omnes generaliter sermo directus est: « Omnis qui reliquerit domum, aut parentes, etc., centuplum accipiet, » nunc in hoc tempore, et in futuro « vitam aeternam.
Abbreviated transcription (Latin):
lis. D onum est tñ elig̾e bonos pauꝑes cũpos¬
sumꝰ. Et addidit dñs. Seruus sciẽs uolunta¬
tores iudicantur
de denario diurno.

Expanded text:
num est tamen eligere bonos pauperes, cum possumus. Et adjecit Dominus: « Servus sciens voluntatores judicantur. CAP. CV. De denario diurno.