comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
banc quadraginta dierũ
cum discipulis conũsatio¬
nem significat se omnia
tam aꝑta quã occulta qͦ
ꝓmiserat impleturum. ut
de multis uł unum dicamꝰ
qd̃ ait. Ecce ego uobiseum
sum omnib dieb. usq ad
consũmationem seculi. Uͣ te
t conuescens precepit eis¬
ab iherosolimis ne disced̾ent᷑:
s expectarent ꝓmissionem
patris. Qo̾ cibos cum disci¬
pulis sumpsit. Hoc ideo fec̃:
ut eandem quam amortuiᷤ
suscitauerat carnem. palpã¬
do atq tractando ueram
monstraret.Sequitur. Qm
audistis inquit ꝑ os meũ.
Quia iohannes quidẽ bap¬
tirauit aqua: uos autẽ bap¬
tizabimini spũ sco non pꝰ
multos hos dies. fuerant
Autẽ iam apostoli aqua bap¬
tirati. s nondum sp̃u sanc¬
to plene: qui eis ꝓmittitur.
post ascensionem illam fu¬
turus. Neq autem ipsi apo¬
stoli neq successores eorum.
huc usq in eccłia alit̃ quã
iohannes baptista. idest in
aqua baptizare ualebant:
s tñ inuocato nomine xͥ.
animas ce corpora purificet

Expanded text:
raginta dierum cum discipulis conversationem significat omnia se tam aperta quam occulta, quae promiserat, impleturum, ut de multis vel unum dicamus, quod ait: « Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . » « t convescens praecepit eisab Hierosolymis ne discederent, sed exspectarent promissionem Patris. » Quod cibos cum discipulis sumpsit, hoc ideo fecit, ut eamdem quam mortuus suscitaverat carnem, palpando atque tractando, veram monstraret . Sequitur: « Quam audistis inquit per os meum, quia Joannes quidem baptizavit aqua, vos autem baptizabimini Spiritu sancto, non post multos hos dies. » Fuerunt autem jam apostoli aqua baptizati, sed nondum Spiritu sancto pleniter, qui eis promittitur post ascensionem illam futurus. Neque autem ipsi apostoli, neque successores eorum hucusque in Ecclesia aliter quam Joannes Baptista, id est in aqua baptizare volebant: tamen, invocato nomine Chrianimas et corpora purificet,
Abbreviated transcription (Latin):
fecerat.Senex autẽ reuer¬
sus est gaudio ce tremore
repletus. s semet ipsum
reprehendebat penitens qr
nomen scẽ ut agnosceret
nit iterum inuastam
deserti solitudinẽ. Explẽ¬
tis omnib scđm consue¬
tudinem: festinabat ad
głosam illam uisionem
intuendam.Pambulans
inueniens aliqua cupi¬
ti loci indicantia signa
dextra ieuaq aspiciens.
intintum oculors dedu¬
cebat. lustrans ubiq. sic̃
scitissimus uenator sic i
prehenderet feram. Ut aũ
nichil ullo modo uidit qͦ¬
quam mouens: cepit se¬
ipsum iugens infunde re
lacrimis. Tunc eleuans
in corpore angelum: cui
totus comparari indignꝰ

Expanded text:
fecerat. Senex autem reverfecerat. Senex autem reversus est gaudio et tremore repletus. Et semetipsum reprehendebat, poenitens, quia nomen sanctae ut cognosceret,nit iterum in vastam deserti solitudinem, expletis omnibus secundum consuetudinem, festinabat ad gloriosam illam visionem intuendam. Perambulans inveniens aliqua cupiti loci indicantia signa, dextra laevaque aspiciens, intuitum oculorum deducens, et lustrans ubique sicut citissimus venator, sicubi prehenderet feram. Ut autem nihil ullo modo vidit quoquam moventem, coepit seipsum lugens infundere lacrymis. Tunc elevans e, in corpore angelum, cui totus comparari indignus
Abbreviated transcription (Latin):
prius locuta. ꝓ aliqua¬
re non omritas. s ꝓꝑter
dominũ ueni. & uidebis
me iterum qualt̃ deus
uoluerit. Ille autẽ respon¬
dit ad eam. Utinam poᷤ
sibile eẽt nunc tua seqͥ
uestigia & tui pretiosissi¬
mi uultꝰ uisione frui. O.¬
ro mater. & unam senis
peticiuncłam facias. & mo¬
dicum cybi ex eo quod
huc attuli digneris acci¬
pere. Et hec dicens: osten¬
dit ei quod secum detiile¬
rat canistrum. Illa autẽ
extremis digitis lenticu¬
las contigit. & tria tollẽs
grana ꝓprio intulit ori:
sufficere dicens gr̃am sp̃e
lit custodiret anime sub¬
stantiam immaculatã.
Tunc dicit seni. Ora pro
me ꝓpter dominum. & mee
memor esto infelicitatis.
Ille pedes eius sacerdos
contingens cum lacrimiᷤ¬
postulans deprecabatur
sit eam abire. flens ce eiu¬
lans. Non enim audebat
multum detinere. que nͨ
si uellet poterat detineri.
signans ascendit. ambu¬
lans suꝑ liquidũ iorda¬
nis elementum. & transi¬
uit sicut antea ueniens

Expanded text:
prius locuta. Per omnprius locuta. Per omnia non omittas, sed propter Deum veni: et videbis me iterum, qualiter Deus voluerit. Ille autem respondit ad eam: Utinam esset possibile nunc tua sequi vestigia, et sui pretiosissimi vultus visione frui! Oro, mater, ut unam senis petitiunculam facias, et modicum cibi ex eo quod huc attuli, digneris accipere. Et haec dicens, ostendit ei quod secum detulerat canistrum. Illa autem extremis digitis lenticulam contigit, et tria tollens grana proprio intulit ori, sufficere dicens gratiam Spiritus, ut custodiret animae substantiam immaculatam. Tunc dicit seni: Ora pro me propter Deum, et meae memor esto semper infelicitatis. Ille pedes ejus sanctos contingens, 391 cum lacrymis deprecabatur,sit eam abire flens et ejulans. Non enim audebat eam multum detinere, quae nec, si vellet, poterat detineri. ne Jordanem signans, ascendit ambulans super liquidum elementum, et transivit sicut ante veniens
Abbreviated transcription (Latin):
alba. qr & sacerdos dei es.
& diuina portas mystĩa:
Qui statim obediurt di¬
centi. Iua autẽ descenden¬
te de aquis. dixit seni.
Benedic pater benedie.
Ille autem cũ magna fe¬
stinatione responditStu¬
por enim nimiꝰ inuase¬
rat eum in tam głoso
tur deus: qui pollicitus
est similes sibi ẽẽ eos qui
semetip̃os purificant. Gła
ostendisti michi ꝑ hanc
ancillam tuam quantũ
mee considerationis infe¬
rior sum. mensura uere
ꝑfectionis. Hec eo dicen
nem. Et expleto pat̾ nr̃¬
est pacis osculum obtu¬
lit seniori: & sic uiuifica
mysteriors dona suscipi
ens. in celis extensis ma¬
nib ingemiscens cũ la¬
crimis ita clamauit. Nc̃
dimitcis domine ancil¬
lam tuam scłm uerbũ
tuum in pace. qr uidert̃
oculi mei salutare tuũ.
Et seni dixit. Ignosce ab¬
ba: & aliud petitionis mee¬
imple mandatum. Uade
nunc ad monastĩum: dei
pace gubernatꝰ. Recursu
autem anni aduenientis.
iterum ueni in illum tor¬
rentem in quo tecum sũ

Expanded text:
abba, quia et sacerdos Dei es, abba, quia et sacerdos Dei es, et divina portas mysteria? Qui statim obedivit dicenti. Illa autem descendens de aquis, dixit seni: Benedic, Pater, benedic. Ille autem cum magna festinatione respondit stupor enim nimius invaserat eum in tam glorioso tur Deus, qui pollicitus est sibi similes esse eos qui semetipsos purificant. Glorostendisti mihi per ancillam tuam hanc, quantum mea consideratione inferior sum mensura verae perfectionis. Haec eo dicentnem. Et expleto Pater nosest, pacis osculum obtulit seniori; et sic vivifica mysteriorum suscipiens dona, in coelum extensis manibus ingemiscens cum lacrymis, ita clamabat: Nunc dimittis, Domine, ancillam tuam secundum verbum tuum in pace; quia viderunt oculi mei salutare tuum . Et seni dixit: Ignosce, abba, et aliud meae petitionis imple mandatum. Vade nunc ad monasterium, Dei pace gubernatus; recursu autem anni advenientis iterum veni in illo torrente, in quo tecum sum
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Non me auenes
portans in increpatione.
mis: alia in eum cogita¬
tio incidit. Quro itaq¬
ce si uenerit faciet. quo¬
modo transiet iordanem
qr nauicula ñ est: Qua¬
liter ad me indignum
pueniet: Heu me infeli¬
cem. heu quis me tam
iuste speciei auenauit:
Hec sene cogitante ecce st̃a
illa aduenit: ce in parte a¬
la fluminis stetit unde ue¬
nerat. Tosimas autem ui¬
dens eam surrexit gaudens
&e exiltans: & nimis glori¬
ficans deum. Lucta autem
certaminis fluctuabat in¬
eius cogitationis intentio¬
ne: qr non posset iordaniᷤ
transire fiuenta. Et respi¬
ciens senex. uidit eam ue¬
xillo crucis aquas iordani
signantem. Tocius tunc
noctis tenebras splendor
uuminabat lune: quia
tempus recursus illiꝰ erat.
Statim autem ut signũ
crucis impressitꝰ ascendit
super aquas: & ambulãs
suꝑ liquidum equoris flu¬
ctum ueniebat quasi per
solidum iter. Tosima
autem stupente & genu
flect̾e nitente: clamans il¬
ia desuper aquas ꝓhibu¬
it eum dicens. Quid faciᷤᷤ

Expanded text:
dicens: Non me alienesportans in increpatione. um lacrymis, alia in eum cogitatio incidit. Quid itaque si venerit, faciet? quomodo transiet Jordanem, quia navicula non est? qualiter ad me indignum perveniet? Heu me infelicem! heu quis me tam justae speciei alienavit? Haec sene cogitante, ecce sancta illa advenit, et in parte alia fluminis stetit, unde venerat. Zosimas autem videns eam, surrexit gaudens, et exsultans nimis glorificabat Deum. Lucta autem certaminis in ejus fluctuabat cogitationis intentione, quia non potest Jordanis transire fluenta. Et respiciens senex, vidit eam vexillo crucis aquas Jordanis signantem. Totius enim tunc noctis tenebras splendor illuminabat lunae, quia tempus recursus illius erat. Statim autem ut signum crucis impressit, ascendit super aquas; et ambulans super liquidum aequoris fluctum, veniebat quasi per solidum iter. Zosimas autem stupens, et genua flectere nitens, clamans desuper aquas prohibuit, dicens: Quid facis,
Abbreviated transcription (Latin):
uit se undiq credens qr il¬
lesum eum custodire ua¬
let uͥtus iacentis. Leo aũ
cepit anniiere seni: blan¬
dis eum motib saliitãs.
a deo missus uenisti. oma¬
xime ferarum ut huiꝰ dei
detur: exple opus officii.
corpusculũ. Ego enim sene¬
ctiite confectus ñ ualeo fode.
s nec congruum quid ha¬
beo ad hoc opus exercendũ.
& iterum itinĩs tanti lon¬
grtudinem ꝓperare ñ ualeo
ut afferam. Tu diuino uꝰ¬
su hoc opus cum unguliᷤ
facito: ut comnidemus tre
hoc sc̃m corpusculũ. Conti¬
nuo autẽ iuxta sens ser¬
nonem. leo eum brachis.
fecit foueam: quantum
culum sufficere posset.
Senex uero locruris pi¬
des sc̃e sbluens. & multi¬
pliciter effuisa prece exo
corpusculum astante leo¬
ne. Nũdam sicut eam pͥi
& nichil aliuid habens nisi
illud scissum uestimentũ
quod ei iam antea ꝓiec̃at
zosimas: ex quo aliqua
membra. Tunc recedunt
pariter leo quidem in in¬
deriora solitudinis. quasi
ouis mansueta abscessit.

Expanded text:
vit undique credens quia ilvit undique credens quia illaesum custodire valet eum virtus jacentis. Leo autem coepit innuere seni, blandis eum nutibus salutans. a Deo missus venisti, maxime ferarum, ut hujus Dei detur, exple opus officii, corpusculum. Ego enim senectute confectus non valeo fodere, sed nec congruum quid habeo ad hoc opus exercendum; et iterum tanti itineris longitudine properare non valeo ut afferam. Tu divino jussu hoc opus cum ungulis facito, ut commendemus terrae hoc sanctum corpusculum. Cnuo autem, juxta senis sermonem, leo cum brachiis fecit ipse foveam, quanta culum sufficere posset. Senex vero lacrymis pedes sanctae abluens, et multipliciter effusa prece exorcorpusculum nudum, astante leone, sicut eam prius nihil aliud habens, nisi illud scissum vestimentum, quod ei jam ante projecerat Zosimas, ex quo Maria membra. Deinde recedunt pariter; et leo quidem in interiora solitudinis quasi ovis mansueta abscessit;
Abbreviated transcription (Latin):
de hoc mundo transiuit.¬
& idem iter qd zosimaᷤ
ꝑdies uguiti ambulãs
uix consummauit labo¬
rans. uniꝰ hore cursu ma¬
ria consumpsit. & statim¬
migrauit ad dñm. blorifi¬
cans autem dominũ zosi¬
mas &e lacrimis corpꝰ eius
infuindens. tempus est in¬
quit miser zosimas quod
uissum est ꝑficere.S quid
in corde suo secrete dicen¬
de: uidit paruũ lignum
& ꝑ modicum iacens. Qd̃
assumens cepit fodere. Uai¬
de enim dura erat terra.
qr &e ieiunio confectus. &
longi itineris fatigatione
nimis erat de fectus. Labo¬
rabat enim & suspirii.
nimiis urgebatur. & sudo¬
rib madefactus ingemu¬
it grauit̾ ex ip̃o cordis sui
ꝓfundo. Et respiciens uidit
ingentis forme leonem iu¬
xta corpus sc̃e stantem. c&
eius plantas lambentẽ. Ui¬
dens aũ contremuit pre¬
pauore grandissime fere
illius. p̃cipue qr audierat
sc̃am feminam illam dicẽ¬
cem qr numquã aliquã
feram uiderat. Signo aũ
se crucis confirmans. arma¬

Expanded text:
de hoc mundo transivit, etde hoc mundo transivit, et idem iter, quod Zosimas per dies viginti ambulans vix consummavit laborans, unius horae cursu Maria consumpsit, et statimmigravit ad Dominum. Glorificans autem Zozimas Dominum, et lacrymis corpus ejus infundens: Tempus est, inquit, miser Zosima, quod tuum est, perfice. Sed quid in corde suo dicente, vidit parvum lignum et modicum jacere: quod assumens, coepit fodere. Valde autem durior erat terra, ia et jejunio confectus, et longi itineris fatigatione nimis erat defectus. Laborabat enim, et suspiriis nimiis urgebatur, et sudoribus madefactus, ingemuit graviter ex ipso cordis sui profundo. Et respiciens, vidit ingentis formae leonem juxta corpus sanctae stantem, et ejus plantas lambentem. Videns autem, contremunt praepavore grandissimae ferae illius, praecipue quia audierat sanctam feminam illam dicentem quia nunquam aliquam feram viderat. Signo autem se crucis confirma
Abbreviated transcription (Latin):
es. Hec orando peruenit
ad iocum qui in solitu¬
dine fuerat de signat᷑
torrentis. ce in extremo
te superiori splendentẽ
solem. c aspiciens uidit
sce mortuum iacens cor¬
pus. c manus ut oper¬
tet sic impositas: & ad
asꝑiciens. Currens aute
latrimis lauit beatissi¬
me pedes. Non en un cor¬
brum: audebat conting̃e
Lacrimans autem aliꝙͣ¬
dui & psalmos dicens
tempori. & rn congruen¬
des. fecit sepulture oratõ¬
nem & dicebat sibi ip̃i.
Forsitan non placet sc̃e
hoc fieri. Hec eo cogitan¬
te designata scriptura
corpiisculum. Redde t̾re
qd̃ suum est: & puluen
adice puluerem. Ora pro
me ꝓpter dominum tran¬
seunte mense formothi
secłm egyptios qui est se¬
cundum romanos aprił:
sionis post diuine & sa¬
cre cene communionem.
gisset cogitabat quidẽ ꝓriꝰ
quisnam ẽẽt qui scripsit.
litteras ignorabat. In hoc
tam̃ uarde exuttans gay¬
debat: quia eius sanctũ
didicit nom̃. Cognouit uͦ
qr mox ut diina mys
uit: eadem hora in locũ
illum uenit. ubi mox

Expanded text:
ec orando, pervenit ad locum, qui in similitudine fuerat designatus torrentis, et in extrema te superiore vidit splendentem solem; et aspisanctae mortuum jacens corpus, et manus, ut oportet, sic compositas, et ad aspiciens. Currens autem, lacrymis lavit beatissimae pedes, non enim aliud corbrum audebat contingere. Lacrymans autem aliquandiu, et psalmos dicens tempori et rei congruentes, fecit sepulturae orationem, et dicebat sibi ipsi: Forsitan non complacet sanctae haec fieri. Haec eo cogitante, designata scriptura corpusculum. Redde terrae, quod suum est, et pulveri adjice pulverem. Ora tantum pro me propter Dominum transeunte mense Parmothi secundum Aegyptios; qui est secundum Romanos Aprilis sionis, post divinae et sacrae coenae communionras, cogitabat quidem prius quisnam esset qui scripsit: litteras ignorabat. In hoc tamen valde exsultans gaudebat, quia ejus sanctum didicit nomen. Cogitavit vero quia mox ut divina in vit, in eadem hora in locum illum venit, ubi mox
Abbreviated transcription (Latin):
detentus mansit in mona¬
sterio. Recordatus est aũ
re preualebis. Aliquan¬
tis autem lapsis diebꝰ ab
infirmitate subleuatus:
in monasterio conũsaba¬
fecit qd̃ ei uissum est. ꝙ
mittens in modico cali¬
ce intemerati corporis
portionem. & preciosi sã¬
gumis domini nr̃i ihu
xp̃i. posuit in canistro
caricas modicas. & pal¬
marum fructus idest dac¬
tilos &e parum lenticule
labium iordanis sedebat.
aduentum prestolans scẽ.
Beatissima autem illa tar¬
dante muliere. zosimas ñ
dormitauit. s sollicite at¬
tendebat. solitiidinẽ susti¬
nens qd̃ uidere desiderabat.
Dicebat autem senex iN
semetipso.Numquid ueni¬
ens ñ me muienit ce re

Expanded text:
detentus, mansit intus in monadetentus, mansit intus in monasterio. Recordatus est autens exire valebis. Aliquantis autem elapsis diebus, ab infirmitate sublevatus, in monasterio conversabafecit quod ei jussum est: et mittens in modico calice intemerati corporis portionem et pretiosi sanguinis Domini nostri Jesu Christi, posuit in canistro carycas paucas et palmarum fructus, id est dactylos, et parum lenticulae pam Jordanis sedebat, adventum sanctae praestolans. Beatissima autem illa tardante muliere, Zosimas non dormitavit, sed sollicite attendebat solitudinem, sustinens quod videre desiderabat. Dicebat autem in semetipso: Nunquid veniens, dum me
Abbreviated transcription (Latin):
usq nunc scificationis hꝰ
usa sum portione. Et ideo
cipulos cene dominice par¬
ticipes fecit. Iohann autẽ
abbati monasterii. in quo
habitas edicito. Attende tͥ
ip̃i: ce gregi tuo. Auqua¬
enim fiunt ibi emendati¬
one indigentia. s noio de
hec nunc ei dicere: s q̃ñ
tͥ p̃ceperit deus. Hec dicers.
or̃onem a sene postuians
osculabatur terre solum.
in quo eius uestigia stete¬
runt dans glam deo. c¬
imm̃sas grãs agens. & re¬
nedicens dominũ nr̃m
nis iter quo uenerat cõ¬
iunxit se monasterio:ẽo
tempore quo consueuerãt
Hu qui in eodem mora¬
bantur. Q totum quidẽ
annum illum tacuit: mi¬
nime audens quippiam
dicere ex his que uiderat.
In se ipso autem depreca¬
bat deum: ut iterum ei
ostenderet desiderabilem
uultum.Suspirabat aũ:
tem cursus. Quando aũ
acouenit sacra ieiunior
initiata prima dominica.
mox post solitam oronẽ
aui quidem psauentes. exi¬
erunt: ip̃e autem ꝓ mo¬
dica febris infirmitate

Expanded text:
usque nunc sanctificationis hujus usque nunc sanctificationis hujus usa sum portione; et ideo, cipulos divinae coenae participes fecit. Joanni autem abbati monasterii, in quo habitas, edicito: Attende tibi ipsi et gregi tuo; aliquaenim fiunt ibi emendatione indigentia. Sed nolo te haec nunc ei dicere, sed quando tibi praeceperit Deus. Haec dicens, orationem a sene postulandoosculabatur terrae locum, in quo ejus vestigia steterant, dans gloriam Deo: immensasque gratias agens, renedicens Dominum Deum nis iter, quo venerat, conjunxit in monasterio eo tempore, quo consueverant ii qui in eodem morabantur. Et totum quidem annum illum tacuit, minime audens quidpiam dicere ex his quae viderat; in seipso autem deprecabatur Deum, ut iterum ei ostenderet desiderabilem vultum. Suspirabat autemtem. Quando autem advenit sacra jejuniorum initiata prima Dominica, mox post solitam orationem alii quidem psallentes exierunt: ipse autem modica febris infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
giris timentib te. Uere enĩ
non derelinquis querentes
te domine. Illa autem app̃¬
testor te ꝑ deum saluatorẽ¬
minũ nr̃m nemini dix̃is.
quoadusq deus de uincło
carnis absoluat me. his
in pace.de iterum hoc eodẽ
apparebo t &e uidebis me.
dei nos gubernante gr̃a.
suetudinem habens agẽ
in monasterio. Stupebert
autẽ zosimas audiens
qm & canonem monas¬
terii inscia quasi que nos¬
set edocebat᷑. & nicħ aliud.
clamabat nisi głam ueo.
qui maiori quam petit᷑
diligentib se largitur.
Iua autem dixit. Siistine
ut dixi abba in monaste¬
rio: neq enim &e si exire
uoluieris quoquã ualebis
uespere autem sacratissime
dominice cene accipe diui¬
ni corporis & uiuifici san¬
guinis portionem in sacro¬
no. & affer. & sustine me ĩ
parte iordanis que coniu̾n¬
gitur scło. & ueniens uiui¬
fica accipiam dona. Ex qͦ
enim in eccłia beati p̃cur¬
soris priusquam transirẽ
iordanem communicaui.
ueinceps usq nunc numꝙͣ
communicaui. nunquam

Expanded text:
giris timentibus te. Vere enim non derelinquis quaerentes te, Domine . Illa autem appretestor te per Dominum Salvatoreristum, nemini dixeris, quoadusque Deus de vinculo carnis absolvat me. His in pace, et iterum hoc eodem apparebo tibi, et videbis me, Dei nos gubernante gratiasuetudinem habetis in monasterio. Stupebat autem Zosimas, audiens quoniam et canonem monasterii inscia quasi quae nosset dicebat; nihilque aliud clamabat nisi gloriam Dei, qui majora quam petitur diligentibus se largitur. lla autem dixit: Sustine ut dixi, abba, in monasterio; neque etsi exire volueris quoquam, valebis. Vespere autem sacratissimo Dominicae coenae, divini corporis et vivifici sanguinis portionem in  affer, et sustine me in parte Jordanis quae conjungitur saeculo, et veniens vivifica accipiam dona. Ex quo enim in ecclesia beatissimi Praecursoris, priusquam transirem Jordanem, communicavi, deinceps usque nunc nunquam communicavi, nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
electionem a domino.⁊ ad¬
ditus ad niimerum apłici
graous. Hoc autem illum
nomine marcus & lucas
in hac lectione magis ap¬
pellare uoluerunt. ne coz¬
sortem opis euangelici de
prisca conũsatione palam
notabilem redderent. At
uero uͥ ad describendum
duodecim apłorum kata¬
logum ꝑuenerunt:tacito
leui uocabolo matheum
illum aꝑte nuncupaue¬
runt. Porro ip̃e matheus
iuxta hoc qd̃ scriptum ẽ.
iustus prior accusator ẽ
sui. uenit amicus eus
⁊ inuestigauit eum. uul¬
se publicanũ cegnomĩat.
pecc̃orib adipiscende saiui¬
tis confidentiã p̃beat. Qͣm
dicendi formulã paulus
quoq secitus ait. quia xͦͤ¬

Expanded text:
electionem a Domino, et adelectionem a Domino, et additus ad numerum gradus apostolici. Hoc autem illum nomine Marcus et Lucas in hac electione magis appellare voluerunt, ne consortem operis evangelici de prisca conversatione palam notabilem redderent. At vero ubi ad describendum duodecim apostolorum catalogum pervenerunt, tacito Levi vocabulo, Matthaeum illum aperte nuncupaverunt. Porro ipse Matthaeus, juxta hoc quod scriptum est, justus prior accusator est sui, venit amicus ejus et investigavit eum, vulse publicanum cognominat. peccatoribus adipiscendae salutis confidentiam praebeat. Quam docendi formulam Paulus quoque secutus, ait: Quia
Abbreviated transcription (Latin):
uidit autem ñ tam cor¬
porei inturtus. quam
interne miserationis as¬
pectib. quib & ꝑetrum
negantem ut reatum su¬
um̾ cognoscere. ac deflere
poss respicẽ dignatꝰ est
Quib ppłm suum egyp¬
tia seruitute dep̃ssum ut
eriperet aspexit.dicens ad
moysen.Uidens uidi affli¬
ctionem populi mei qui
est in egypto. & gemitũ
eorum audiui. & descendi
liberare eos. uidit gͦ homi¬
nem miseratus est eum.
qui humanis tãtum stu¬
dus deditus. necdum an¬
gelico nomine dignus
extiterat. Uidit sedentem
in theloneo. ꝑtinaci uide¬
licet animo temporatibr
lueris inhiantem. Mathe¬
um inquit nomine.Ma¬
theus hebraice: latine dr̃
donatus. Qd̃ profecto no¬
men illi apte congruit.
qui tantum suꝑne gr̃e
munus accepit. Nec p̃¬
theus erat dyonimos
nam & leui uocabatur.
¶U̾ etiam nomen eidẽ
gratie qua donatus est
testimoniũ ꝑhibet int̾¬
pretatur enim additus
siue assumptus signifi¬
cans qr assumptus est ꝑ

Expanded text:
Vidit autem non tam corVidit autem non tam corporei intuitus, quam internae miserationis aspectibus, quibus et Petrum negantem ut reatum suum cognoscere ac deflere posset, respicere dignatus est: quibus populum suum Aegyptia servitute depressum, ut eriperet aspexit, dicens ad Moysen: Videns vidi afflictionem populi mei, qui est in Aegypto, et gemitum ejus audivi, et descendi liberare eum . Vidit ergo hominem et miseratus est eum qui, humanis tantum studiis deditus, necdum angelico nomine dignus exstiterat. Vidit sedentem in telonio, pertinaci, videlicet, animo temporalibus lucris inhiantem, Matum, inquit, nomine. Matthaeus Hebraice, Latine dicitur donatus. Quod profecto nomen illi apte congruit, qui tantum supernae gratiae munus accepit. Nec prtthaeus erat binomius, nam et Levi vocabatur, quod etiam nomen eidem gratiae, qua donatus est, testimonium perhibet. Interpretatur enim additus, sive assumptus, significans quia assumptus est per
Abbreviated transcription (Latin):
te qr omnes peccauerunt
ce egent gła dei. Iustifica¬
ti gratis ꝑ gr̃am ipsius.
Qui ⁊ iterum inestima¬
bilem eiusdem gr̃e mag¬
nitudinẽ cõmendans. ait
Ubi autem habundaũ
peccatum: suꝑhabunda¬
uit gr̃a. Quia nimirum
quanto grauiorem dñs
in electis suis pecc̃orum
languorem curauit:tã¬
to ampliorem cunctis
gr̃e mentis potentiam
lectione euangeliea au¬
diuimus. qr sedentem ĩ
theloneo matheum ac
temporãlib curis inten¬
tum repente miseratus
uocauit. ce de publicano
iustum. de theloneario
discipulum fecit. Qetiã
ꝓficientib eiusdem gr̃e
crementis de comminu
discipłoꝵ numero. ad
Non solum predicandi
uerum etiam scribendi
euangłium illi minis¬
tium commisit. ut qui
pensator inciperet. Quod
ob id utiq ꝓuideritia su¬
ꝑna fieri disposuit. ut
nullum enormitas suoꝵ.
lerum a speranda uenia
reuocaret. cum hunc sc̃m
cato cum angelis uocaby
tur & ẽẽt.
idit inquit iħe homi¬
nem sedentem in thelo¬
neo matheum nomine:
& ait illi. Sequere mez

Expanded text:
s: Omnes peccaverunt et egent gloria Dei. Iustificati gratis per gratiam ipsius. Qui iterum inestimabilem eiusdem gratiae magnitudinem commendans, ait: Ubi autem habundavit peccatum, superhabundavit gratia, quia nimirum quanto graviorem Dominus in electis suis peccatorum languorem curat, tanto ampliorem cunctis gratiae medentis potentiam lectione evangelica audivimus quia sedentem in telonio Matthaeum, ac temporalibus curis intentum, repente miseratus Dominus vocavit, et de publicano justum, de telonario discipulum fecit: quem etiam proficientibus ejusdem gratiae incrementis, de communi discipulorum numero ad nec solum praedicandi, verum etiam scribendi Evangelium illi ministerium commisit, ut qui pensator esse inciperet. Quod ob id utique providentia superna fieri disposuit, ut nullum enormitas peccatlerum, a speranda venia revocaret, cum hunc tanticato cum angelicis spiritur et esset. Vidit, inquit, Jesus hominem sedentem in telonio, Matthaeum nomine, et ait illi: Sequere me.
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ei. Inuenimꝰ mes¬
syam.Nemo inuenit
nisi qui querit. Iste qui
inuenisse dicit. osten¬
dit qr du quesierit. In¬
ue ⁊ nimus messyam
qd̃ est interp̾tatum xp̃o¬
moysen & in omnib pro¬
ph̃is. Et quem inuenire cu¬
piebamus. ip̃e nos inuenit
rem sequi. qr non erat or¬
Do etatis: ubi erat meri¬
tum fidei. Intiutus autẽ
eum ihc dixit. Tu es sy¬
mon filius iohanna tu
uocaberis cephas. qd in¬
terp̃tatur petrus. Nec dũ
aliquid petrus fecerat. eti
am meruit nom̃ nuta
drẽa crediderat: Qͥo ma¬
ius fecit. ut a fratre plꝰ
acciꝑet: Quro maiuis
fecerat: Muiorem frẽm
seciitus est. & quẽ habe¬
bat discipulum: ñ dedi¬
gnatus est habere mãgrm.
Tu es symon filius ioba
columba. Tu es gͦ filius
iohanna. tu es filius sp̃c
luit exĩre in galileam:¬

Expanded text:
dicit ei: Invenimus Mesdicit ei: Invenimus Messiam. Nemo invenit, nisi qui quaerit. Iste qui invenisse dicit, ostendit quia diu quaesierit. Invenimus Messiam, quod est interpretatum ChriMoyse, et in omnibus prophetis; et quem invenire cupiebamus, ipse nos invenit,rem sequi, quia non erat ordo aetatis, ubi erat meritum fidei. Intuitus autem Jesus eum dixit: Tu es Simon filius Jona: ut vocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus. Necdum aliquid Petrus fecerat, et jam meruit nomen mutadrea crediderat? Quid majus fecit, ut a fratre plus acciperet? Quid majus fecerat? Minorem fratrem secutus est; et quem habebat discipulum, non dedignatus est habere magistrum. Tu es Simon filius Jona. columba. Tu es ergo filius Jona, tu es filius Spiriluit exire in Galilaeam
Abbreviated transcription (Latin):
Nox illa tenebras nõ
habebat ubi erat fides
ueri luminis. E apud
eum manserunt die
illo. hora erat. quaai de¬
cima. Ex lege ueniebãt
ad euangelium. Ad fi¬
dem x mittebat illos
legis decalogus. E rat
autem andreas frater
symonis petri: unus ex
duob: qui audierunt᷑
a iohanne & secuti fue¬
runt iħm. In fide non
est ordo. Ubĩciuq fidet
est anima ibi annors
multitudo ñ queritur.
nec paucitas.
ndreas minor erat
symone petro: & tamen
non queritur etatis or¬
Do s fidei. iħ̃m primus
inuenit.Erat auteman¬
drẽas fr̃symonis petri
unus ex duob. Nisi for¬
te & hec dignitas est an¬
dree quia petri appelat᷑
frater. suꝑ quem erat fũ¬
danda eccłia. Inuenit ħic
primꝰ frẽm suum. Oũa
pietas.Statim ut in¬
uenit iħm. statim ut
inuenit margaritã. sta¬
cim ut inienit thesau¬
rum. frĩ niintiat. frẽm
suum symonẽ uocat.
quam sp̃u. Quem frẽm
habebat germanitate &
sanguine. uoluit habe¬
re &e fide g̾manum. Et

Expanded text:
Nox illa tenebras non Nox illa tenebras non habebat, ubi erat fides veri luminis, et apud eum manserunt die illo. Hora autem erat quasi decima. Ex lege veniebant ad Evangelium, ad fidem Christi mittebat illos legis Decalogus. Erat autem Andreas frater Simonis Petri, unus ex duobus, qui audierant a Joanne, et secuti fuerant eum. In fide non est ordo. Ubicunque fidelis est anima, ibi annorum multitudo non quaeritur, nec paucitas. Andreas minor erat Simone Petro, et tamen non quaeritur aetatis ordo, sed fidei: Jesum primus invenit. Erat autem Andreas frater Simonis Petri, unus ex duobus. Nisi forte et haec dignitas est Andreae, quia Petri appellatur frater, super quem erat furant eum. Invenit hic primum fratrem suum. O vera pietas! Statim ut invenit Jesum, statim ut invenit margaritam, statim ut invenit thesaurum, fratri nuntiat, fratrem suum Simonem vocat, quam spiritu. Quem fratrem habebat germanitate et sanguine, voluit habere et fide germanum; et
Abbreviated transcription (Latin):
em illius. Conuertit se
ut ex lege a discipuli
ritis: Non quasi igno¬
rans interrogat. sed ut
pondentes. Quid queri¬
tis: nec dixit quẽ que¬
ritis. Ne se uideret᷑ osten¬
dere. Quid queritis: Qi
dixerunt. Rabbi. Ip̃a ap¬
peuatio responsionis. in¬
dicium est fidei. Quan¬
do enim dicunt rabbi. qd̃
habitas: Dicit ers. Ueni¬
te ce uidete. uolunt ha¬
bitaculum nosse ihu. uo¬
lunt sibi ostendi. qualẽ
habitationẽ habeat sal¬
uãtor: ut cum ille ostẽ¬
derit: quib xp̃c habitet.
tales se exhibeant. in
quibz possit dominus
habitare. Et dicit eis.
uenite & uidete. Uultis
uidere habitaculũ meĩt:
Sermone explicari noz
potest: oꝑe demonstra¬
tur. Uenite & uidete. Isti
qr de testimonio legis
uenerant. statim in isto
nomine confitentur: ce
dicunt rabbi. qd interp̃¬
tatur magister Ihc aũ
rabbi. uenite & uidete
ubi maneo. uenerũt
& uiderunt uͥ maneret
serunt die illo. Quia
credebant. non in nocte
manserunt.s in die.

Expanded text:
em illius: convertit se em illius: convertit se ut ex Lege a discipulisritis? Non quasi ignorans interrogat; sed intpondentes. Quid quaeritis? Nec dixit quem quaeritis, ne se videretur ostenent. Quid quaeritis? Qui dixerunt ei: Rabbi. Ipsa appellatio responsionis indicium est fidei. Quando enim dicunt Rabbi, quodhabitas? Dicit eis: Venite, et videte. Volunt habitaculum nosse Jesu, volunt sibi ostendi qualem habitationem habeat Salvator, ut cum ille ostenderit in quibus tales se exhibeant, in quibus possit Dominus habitare; et dixit eis: Venite, et videte. Vultis videre habitaculum meum? Sermone explicari non potest, opere demonstratur. Venite, et videte. Isti quidem testimonio legis venerant, quia statim in ipso nomine confitentur, et dicunt Rabbi, quod interpretaRabbi, venite et videte ubi maneo. Venerunt, et viderunt ubi maneret, serunt die illo. Quia credebant, non in nocte manserunt, sed in die.
Abbreviated transcription (Latin):
cuns iħ̃m ambulantẽ
dicre. Ecce agnus dei. Lex
dat testimonium. Ecce
anus dei. agnus imma¬
cuiatus. agnus anicusꝰ.
anus qui tollit̾ pecc̃a
mundi. agnus qui ext̃¬
minatõrem egypti popy¬
lum isrł ꝑcutere non
sinit. Ecce agnus dei. Et
dicitur ecce. quodãmodo
ille qui ostendit᷑. digi-¬
to demonstratur. Dieit
g ad discipulos enus. Qd
me sequimini. quid me
putatis magistrum ha-¬
bere: Ecct agnus dei. il¬
lum sequimini. Illũ opor¬
det crescere . me autẽ mi¬
nui. Nemo prudentũ
eum qui minuitur se
sunt secuti. Testimoniũ
iohannis fides est disci
Sequentes eugłm. legẽ
amiserunt. Sic tam̃ secu¬
ti sunt eugłm. ut testi¬
monio uterentur ex lege.
Conuersus autem iħc &
uidens eos. Discipłi ioh̾is
cominꝰ & coram & ante¬
cessu iħ̾m uidere ñ pote¬
rant sed tergum illius
sequebantur ut uidereñ.
Ergo illi discipuli faciẽ
domini uidere ñ poterãt.
onuertit se & quouã¬
modo de sua maiestate
descendit ut possent dis¬
cipuli cortemplari faci¬

Expanded text:
ns Jesum ambulantem, dicit: Ecce agnus Dei. Lex dat testimonium: ecce agnus Dei, agnus immaculatus, agnus anniculus, agnus qui tollit peccata mundi, agnus qui exterminatorem Aegypti populum Israel percutere non sinit. Ecce agnus Dei. VERdicitur ecce, quodammodo ille qui ostenditur, digito demonstratur. Dicit ergo ad discipulos suos: Quid me sequimini? Quid me putatis magistrum habere? Ecce agnus Dei. Illum sequimini, illum oportet crescere, me autem minui. Nemo prudentum eum qui minuitur, sesunt secuti. Testimonium Joannis fides est discipsequentes Evangelium, Legem amiserunt. Sic tamen secuti sunt Evangelium, ut testimonio uterentur e Lege. Conversus autem Jesus, et videns eos. Discipuli Joannis cominus, et coram, et antecessu Jesum videre non poterant, sed tergum illius sequebantur ut viderent. Ergo illi discipuli faciem Domini videre non poterant. Convertit se et quodammodo de sua majestate descendit, ut possent discipuli contemplari faci
Abbreviated transcription (Latin):
quorum primꝰ ego sum.
S ideo misccłiam conse¬
citus sum: ut in me pri¬
nem patientiam ad exẽ
cessu pedum quã execu¬
tione morum. Qui enĩ
dicit se in xp̃o manere.
debet sicut ip̃se ambula¬
uit. & ip̃e ambulare. Qõ
est non ambire terrena
ñ cadiica sectari lucra.

Expanded text:
um primus ego sum. Sed ideo misericordiam consecutus sum, ut in me prinem patientiam, ad exemcessu pedum, quam executione morum. Qui enim dicit se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit, et ipse ambulare: quod est non ambire terrena, non caduca sectari lucra,
Abbreviated transcription (Latin):
terius tͥ aliquid contin¬
gat. Et bene is cui pecc̃a
dimitcebantur homo uo¬
catur. qui ob hoc ip̃m qd̃
homo erat. non posset di¬
cere ñ peccaui: simul etiã
ut ille qui homini dimit¬
tebat intelligeretur deus.
Intuendum sane. quanti
ꝓpria cuuisq fides apud
deum ualeat. ubi tanti
ualuit aliena ut totus
homo repente. idest inte¬
uatus exurgeret. aliorũ q
merito alus relaxarentur
errata:

Expanded text:
terius tibi aliquid continterius tibi aliquid contingat . Et bene is cui peccata dimittebantur, homo vocatur, qui hoc ipso quod homo erat, non posset dicere, Non peccavi, simul etiam ut ille qui homini dimittebat, intelligeretur Deus. Ipropria cujusque fides apud Deum valeat, ubi tanti valuit aliena, ut totus homo repente, hoc est, extevatus exsurgeret, aliorumque merito aliis relaxarentur errata.
Abbreviated transcription (Latin):
Et submiserunt illum
cum lecto in medium
ante ĩm. Patefacto te¬
c̃to. eger ante ib̾m sub¬
mitritur: quia reseratiᷤ
scripturarum mystiis
ad noticiam xp̃i perue¬
nitur: hoc est ãd eius
humilitatem fidei ꝑie¬
tate descenditur. Et bñ
domus ihu degulis tecta
uescribitur. qr sub contẽp¬
tibili litterarum uelami¬
ne si adsit qui reseret do¬
ctor: diuina sp̃italis gr̃e
uirtus inuenitur. Quod
autem cum lecto deponi¬
tur significat ab homine
in ista carne aohue con¬
stituto xp̃m debere cog¬
nosci. Quorum fidem ut
uidit dixit. Homo remit¬
tuntur tibi peccata tua.
Hominem dominus a pa¬
ralysi curaturus. primo pec.¬
catorum uincula dissoluit:
ut ostenderet eum obnexꝰ
culparum. artuum disso¬
lutione dampnari. Nec
nisi his relaxatis. mem¬
brorum posse recuꝑatione
sanari.Sic & illi paraly¬
tico qui iuxta ꝓbaticam
piscinam dui motum a¬
que frustra p̾̃sto labatur
sanato a domino dicitur.
Ecce sanus factus es:
iam noli peccare. ne de¬

Expanded text:
. Et submiserunt illum . Et submiserunt illum cum lecto in medium ante Jesum. Patefacto tecto aeger ante Jesum submittitur, quia reseratis Scripturarum mysteriis ad notitiam Christi pervenitur, hoc est ad ejus humilitatem fidei pietate descenditur. Et bene domus Jesu tegulis contecta describitur, quia sub contemptibili litterarum velamine, si adsit qui reseret doctor, divina spiritalis gratiae virtus invenietur. Quod autem cum lecto deponitur, significat ab homine in ista carne adhuc constituto Christum debere cognosci. Quorum fidem ut vidit, dixit: Homo, remittuntur tibi peccata tua. Hominem Dominus a paralysi curaturus primo peccatorum vincula dissolvit, ut ostenderet eum ob nexus culparum, artuum dissolutione damnari, nec nisi his relaxatis membrorum posse recuperatione sanari. Sic et illi paralytico qui juxta probaticam piscinam diu motum aquae frustra praestolabatur, sanato a Domino dicitur: Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne de
Abbreviated transcription (Latin):
utilius nichil est in uita
hominib. Quas ñ nulli
uersis nominib pruden¬
tiam. fortitudinẽ tempe¬
rantiam. & iusticiã ap¬
pellant.Et non inue ni¬
entes qua parte il lũ
ĩferrent pre turba. ascen¬
derunt sũpra tectum. P
tegulas desiderant para¬
lyticum xp̃o offerre. sed
turba interposita ab oĩ
parte recluduntur. quia
sepe anima post infimi
demporis desidiam ad de¬
um resipiscens.superne¬
q gr̃e remedio cupiens
innouan:prisce consue¬
tudinis obstaculo retar¬
datur. Sepe int̾ ip̃as or̃o¬
nes secrete dulcedinis &e
quasi suaue cũ domino
colloquium. turba cogita¬
tionum interuenũs. aciẽ
mentis ne xp̃c uideatur
intercludit. ꝙ quid int̾
hec agindum: non utiq
in infimis ext̃ius qua
turbe tumultuantur re¬
manendum. s tectũ do¬
mus in qua xp̃c uocet
ascendenlĩo idesto sacre.
scripture sublimitas ẽ
appetenda. lexq domini
cum psalmista die noc¬
tiiqr meditanda. In quo
enim corrigit iu mor
uiam suam: in custo¬
diendo sermones tuos

Expanded text:
a hominibus . Quas nonnulli versis nominibus, prudentiam, fortitudinem, temperantiam, et justitiam appellant. Et non invenientes qua parte illum inferrent prae turba, ascenderunt supra tectum per tegulas. Desiderant paralyticum Christo offerre, sed turba interposita ab omni parte recluduntur. Quia saepe anima post infimi corporis desidiam ad Deum resipiscens, supernaeque gratiae remedio cupiens innovari, priscae consuetudinis obstaculo retardatur. Saepe inter ipsas orationis secretae dulcedines, et quasi suave cum Domino colloquium, turba cogitationum interveniens aciem mentis, ne Christus videatur, intercludit. Et quid inter haec agendum? non utique in infimis exterius qua turbae tumultuantur remanendum, sed tectum domus in qua Christus docet ascendendum, id est, sacrae Scripturae sublimitas est appetenda, lexque Domini cum Psalmista die noctuque meditanda. In quo enim corrigit junior viam suam? In custodiendo, inquit, sermones tuos
Abbreviated transcription (Latin):
ministris qui eam suble
sanationis openiq int̾¬
cessionis suggerant indi¬
marco narrante quatuor
fuisse reperiuntur. sine qr
quatuor euangelii libris
omnis pdicantium uirtꝰ.
omnis sermo firmatur.
seu quatuer sunt uirtu¬
tes: quib adꝓmerendam
sospitatem fiducia men¬
tis erigitur. De quib in
Sobrietatem enim cẽ sa¬
pientiam uocet. ce iusti

Expanded text:
ministris, qui eam sublevministris, qui eam sublevsanationis opemque intercessionis suggerant, indMarco narrante, quatuor fuisse reperiuntur, sive quia quatuor Evangelii libris omnis praedicantium virtus, omnis sermo firmatur, seu quia quatuor sunt virtutes, quibus ad promerendam sospitatem fiducia mentis erigitur, de quibus in sobrietatem enim et sapientiam docet, et justi
Abbreviated transcription (Latin):
manserunt in infidelita¬
te sicut udei audierunt
loquentem xp̃m. s non
spiritalit̃ uerba eius in¬
tellexerunt. Ideo dixit eiᷤ
patres ur̃i mandutauert
manna in deserto. ⁊ mor¬
tui sunt. Qua morte nͥ
infidelitatis. Nam com¬
muni morte mortui suñ:
& sci qui fuerunt int̾ eoᷤ
Ideo signauit dominus
his uerbis mortem spiri¬
talem non carnalem. Pa¬
tres gͦ istorum idest ma¬
iĩ patres malorum infi¬
deles. patres infidelium
murmuratores. patres m¬
muratorum.Nam de nul¬
la re magis deuin offen¬
disse ille populus dittꝰ
est: quam contra deum
murmurando. Ideo & dñs
uolens ostendere talium
filios. hinc ad eos cepit.
Quid murm᷑atis in in¬
uicem mͣmuratores. filii
murmurators: Patres
na &e mortui sunt. ñ
qr malum erat manna.
s qr male manducaue¬
runt.Hic est panis qui
de celo descendit. Hunc
panem significauit mã¬
na: hunc panem signi¬
ficauit attare dei.Dacra¬
nienta illa fuerunt in sig¬
nis. diu̾sa sunt in re: q̃

Expanded text:
manserunt in infidelitamanserunt in infidelitate: sicut Judaei audierunt loquentem Christum, sed non spiritualiter verba ejus intellexerunt. Ideo dixit eis, Patres vestri manducaverunt manna in deserto, et mortui sunt; qua morte, nisi infidelitatis? Nam communi morte mortui sunt, et sancti qui fuerunt inter eos. Ideo signavit Dominus Jesus his verbis mortem spiritualem, non carnalem. Patres ergo istorum, id est mali patres malorum, infideles patres infmurmuratores patres murmuratorum. Nam de nulla re magis Dominum offendisse ille populus dictus est, quam contra Deum murmurando. Ideo et Dominus eos volens ostendere talium filios, hinc ad eos coepit: Quid murmuratis in invicem, murmuratores, filii murmuratorum? Patres t, et mortui sunt: non quia malum erat manna, sed quia male manducaverunt. 12. Hic est panis qui de coelo descendit. Hunc panem significavit manna, hunc panem significavit altare Dei. Sacramenta illa fuerunt: in signis diversa sunt; in re quae
Abbreviated transcription (Latin):
habet me. Ipse enim xp̃c
na. Qui ergo credit in¬
me: inquit uenit ad me.
ꝙ qui ueñ ad me. habet
me. Quid est autem habe¬
re me: Habere uitam eter¬
nam. Mortem assumpsit
uita eterna mori uoluit.
s de tuo o homo. non de
suo accepit. ate: ut more¬
ssumpsit gͦ uita mor¬
tem. ut uita occidẽt mor¬
dem. Nam qui credit in¬
quit. habet uitam eternã:
non qd̃ patet s qd̃ lacet.
Uita enim eterna. in pͥn¬
cipio erat u̾bum apd dm̃.
&̃ deus erat ũbum. Et
erat lux uita hominum.
resurrexit. Ego sum inqͥt
panis uite .W. unde illi
suꝑbiebant. patres inqͥt
uri manducauerunt mã¬
na & mortui sunt. Qua¬
re manducauerunt ⁊mor¬
tui sunt: Quia qd̃ uide¬
bant credebant. qd̃ non
uidebant ñ intelligebant.
Ideo patres ur̃i qr simile
estis illorum. manduraue¬
runt. Moyses & aaron ce
ceti sancti qui fuerunt in
populo manna mandu
tui. ꝙr spiritalit̾ uisibilẽ
cibum intellexerunt spi¬
ritalit̾ esurierunt. Alii uͦ
mandutauerunt. &e per¬

Expanded text:
habet me. Ipse enim Chrishabet me. Ipse enim Chrisna. Qui ergo credit inme, inquit, venit ad me; t qui venit ad me, habet me. Quid est autem habere me? habere vitam aeternam. Mortem assumpsit vita aeterna, mori voluit; sed de tuo, homo, non de suo. Accepit a te, unde moreAssumpsit ergo vita mortem, ut vita occideret mortem. Nam qui credit, inquit, habet vitam aeternam, non quod patet, sed quod latet. Vita enim aeterna Verbi in principio erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et erat lux vita hominum . resurrexit. Ego sum, inquit, panis vitae. Et unde illi superbiebant? Patres, inquit, vestri manducaverunt manna, et mortui sunt. Quare manducaverunt et mortui sunt? Quia quod videbant, credebant; quod non videbant, non intelligebant. Ideo patres vestri, quia similes estis illorum. Manducaverunt Moyses, et Aaron, et caeteri sancti qui fuerunt in populo, manna, quia non spiritualiter visibilem cibum intellexerunt, spiritualiter esurierunt. Alii vero manducaverunt et per
Abbreviated transcription (Latin):
nemo necessitate credit.
s uoluntate. filus dice¬
bat. pat̾ docebatꝰ. Homo
qui uidebatur loquebat᷑.
s ut deus in corde audi¬
entis interius doce¬
bat. Ioeo subiunxit. Nos
q patrem uidit quis¬
quam nisi is qui est a
deo. hic uidit patrem.
Ego sum apatre. & ideo
patrem uideo. Quid est¬
autem uobis trahi ad pa¬
trem. nisi discere a patre:
Quid est discere a patre
nisi audire uerbum patris.
soest me:Ne forte ergo
cum dito uobis omnis
qui audit a patre ce di¬
dicit. dicatis apud uos:
s numquam uidimus
patrem. Quomodo autẽ
dĩcere potiumus apatre:
Ame ipso audite. non
qr patrem uidit quisꝙͣ
s qui est a deo hic uidit
patrem. Ego noui patrẽ.
ab illo sum. S quomo¬
do ũbum ab illo. cuiꝰ est
ũbum ñ quod sonat ce
transit. s qd manet cũ¬
dicente. & trabit audi¬
entem. Amen am̃ dico
uobis. qui credit in me:
habet uitam et̾nam. Re¬
uelare se uoluit quid ẽẽt.
nam compendio dicere
potuit qui credit in me:

Expanded text:
nemo necessitate credit, nemo necessitate credit, sed voluntate. Filius docebat, Pater docebat; homo qui videbatur, loquebatur, sed ut Deus in corde audientis interius docebat. Ideo subjunxit: Non quia Patrem vidit quisquam; nisi is qui est a Deo, hic vidit Patrem. Ego sum a Patre, et ideo Patrem autem vos trahi a Patre, nisi discere a Patre? Quid est discere nisi audire verbum Patris, id est me? Ne forte ergo cum dico vobis, Omnis qui audit a Patre, et didicit, dicatis apud vos, Sed nunquam vidimus Patrem, quomodo ergo discere potuimus a Patre? A me ipso audite: non quia Patrem vidit quisquam; sed qui est a Deo, hic vidit Patrem. Ego novi Patrem; ab illo sum. Sed quomodo? Verbum ab illo, cujus est verbum, non quod sonat et transit, sed quod manet dicente, et trahit audientem. Amen amen dico vobis, qui credit in me, habet vitam aeternam. Revelare se voluit quid esset; nam compendio dicere potuit, Qui credit in me,
Abbreviated transcription (Latin):
potest uenire ad me nisi
pater qui misre me attra¬
xerit eum continuo sub¬
iunxit. Ego resuscitabo eũ
in nouissimo die: Ec hͥ¬
eddo quod sꝑat. uide¬
bit qđ adhuc non uiden¬
do credidit manducabit
qd̃ esuriit. saciabitur eo
quod sitit. Ubi in resur¬
rectione mortuorum. qr
ego resuscitabo eum in
nouissimo die. Scriptum
est enim in ꝓpħ̾is. Et er̃t
om̃s docibiles dei. Quare
hoc dixit: Ouidei pater
uos non docuit. quomodo
potestis me cognoscere:
Omnes regni illiꝰ homines
docibiles dei erunt. non ab
hominib audient. & si
ab hominib audiunt. ta¬
men quod intelligunt
intus datur. intus choruꝰ¬
cat. intus reuelat. Homi.¬
nes foras ũbum sonare
possunt. s in uanum la¬
borant nisi intus deus
docens aperiat sensu.
Iue est dõ uocibilis quẽ
deus intus ueritatis in¬
struit agnitione ce amo¬
re. Omnis qui audit a
patre & didicit᷑: & uenit
ad me. quomodo trahit
pater docendo delectat. ñ
necessitatẽ ponendo: qr

Expanded text:
potest venire ad me, nisi potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, attraxerit eum, continuo subjunxit, Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Reddam quod sperat, videbit quod adhuc non videndo credidit. Manducabit quod esurit, satiabitur eo quod sitit. Ubi? In resurrectione mortuorum, quia ego resuscitabo eum in novissimo die. Scriptum est enim prophetis: Et erunt omnes docibiles Dei. Quare hoc dixit? O Judaei, Pater vos non docuit quomodo potestis me cognoscere? Omnes regni illius homines docibiles Dei erunt. Non ab hominibus audient: et si ab hominibus audiunt, tamen quod intelligunt intus datur, intus coruscat, intus revelatur. Homines foris verbum sonare possunt, sed in vanum laborant, nisi intus Deus docens aperiat sensus. Ille est Dei docibilis, quem Deus intus veritatis instruit agnitione et amore. Omnis qui audit a Patre, et didicit, venit ad me. Quomodo trahit Pater? Docendo delectat, non necessitate cogendo: quia
Abbreviated transcription (Latin):
oiite murmurare in¬
inuicem. nemo potest ue¬
nire ad me nisi pat̾ qui
misit me traxerit eum.
Quid est nemo potest
uenire ad me. nisi quia
nemo potest credere in
me nͥ pater qui misit me
adtraxerit eum. Ille ueñ
quem grã dei preuenit.
Cui cum ꝓpħa dicamus.¬
misccł̃ia eius preueniet
me. Et iterum. Misccłia
eiꝰ subsequat᷑ me p̃ueniat uel¬
le subsequat᷑ ꝑficere. Trahit
pert̃ ad filiũ eos. qui ꝓpterea
credunt infilium cum cogi¬
tant patrem habere de¬
um. Deus enim pater
equalem s genurt filiũ.
Et qui cogitat atq in
fide sua sentit &e rumĩ¬
nat equalem ẽe patri
eum in quem credidit.
filium. Qui enim xꝑo¬
dicit ñ est uerus deus.
non trahit eum pater.
s sua ꝑuersa cogiratio
trahit eum ueritati non
consentire. Ille tractꝰ est
a patre qui ait. Tu es xͦ
filius dei uiui. Cui dñs
inquit. Beatus es symon
bariona quia caro ce san¬
guis ñ reuelauit tͥ s pat̾
meus qui est in celis. Ista
reuelatio. ipsa est attractõ
Dum enim dixit. nemo

Expanded text:
olite murmurare invicem. Nemo potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me, attraxerit eum. Quid est, Nemo potest venire ad me, nisi quia nemo potest credere in me, nisi Pater, qui misit me, attraxerit eum? Ille venit, quem gratia Dei praevenit, cui cum PMisericordia ejus praeveniet me. Et iterum: Misericordia ejus subsequetur me . Praevenit velle, subsequitur perficere. Trahit Pater ad Filium eos qui propterea credunt in Filium, quia eum cogitant Patrem habere Deum. Deus enim Pater aequalem sibi genuit Filium: et qui cogitat atque in fide sua sentit et ruminat aequalem esse Patri eum in quem credidit, Filium. Qui enim dicit, Non est Deus verus, non trahit eum Pater, sed sua perversa cogitatio trahit eum veritati non consentire. « Ille tractus est a Patre, qui ait: Tu es Christus Filius Dei vivi. Cui Dominus inquit: Beatus es, Simon Bar Jona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est . Ista revelatio ipsa est attractio. Dum enim dixit: Nemo