comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
currendi officio dexteram suam neccessa¬
riis usibus aptabat. ergo ammo tan¬
tummodo uita fruebatur. corpore ue¬
ro quasi alieno et superuacuo cir¬
cundatus erar.
dem cum crisippo disputaturus
eleboro se ante purgabat ad ex primen¬
dum ingenium suum actentuis. et illius
refellendum acrius quas potiones
nidustria solide laudis cupidis appe¬
tendas effecit.
Uali porro studio anaxagoram flagras¬
se credimus. qui cum diutina peregri
natione patriam repetisset. possessio¬
nesq desertas iudisset. Non essem in
nam si prediorum potius ꝙͣ ingenu
culture uacasset dominus reifamili¬
aris inter penates mansisset. i non
tantus a naxagoras ad eos reduisset.
Rchimedis quoq feuctuosam industri¬
am fuisse dicerem. inisi eadem illi et
dedisset nitam et abstulisset. captis
enm siracusis marcellus machmna¬
tionibus eius multum ac diu uicto¬
riam suam inhibitam senserat: Ext¬
mia tamen hominis prudencia delec¬

Expanded text:
currendi officio dexteram suam necessacurrendi officio dexteram suam necessariis usibus aptabat. ergo animo tantum modo uita fruebatur, corpore uero quasi alieno et superuacuo circumdatus erat. idem cum Chrysippo disputaturus elleboro se ante purgabat ad expromendum ingenium suum adtentius et illius refellendum acrius. quas potiones industria solidae laudis cupidis adpetendas effecit! Quali porro studio Anaxagoran flagrasse crenatione patriam repetisset, possessionesque suas desertas vidisset, <Non essem, innam si praediorum potius quam ingenii culturae uacasset, dominus rei familiaris intra penates mansisset, non tantus Anaxagoras ad eos redisset. Archimedis quoque fructuosam industriam fuisse dicerem, nisi eadem illi et dedisset uitam et abstulisset: captis enim Syracusis Marcellus, etsi machinationibus eius multum ac diu uictoriam suam inhibitam senserat, eximia tamen hominis prudentia delec
Abbreviated transcription (Latin):
hora agritatione studu uacua fuit:
⁊ democritus cum diuicus censeri
posset que tante ei fuerunt: ut pater
enis excercitui xersis epulun dare
ox facili potuerit : Quo magis uacuo
ammo studus licterarum esset ope¬
ratus. parua admodum summa re¬
tenta patrimonium suum patrie do¬
nauit. Athenis autem compluribus
annis moratus ommia temporum
momenta. ad percipiendam et excer¬
cendam doctrinani conferens igno¬
tus illi urbi iuixit. quod ipse quodã
uolumine testatur. Stupet mens
admiratione tante industrie. et iam
transit alio ÷¬
arneades laboriosus et diuturnus
sapiencie miles. siquidem nonagnita
ex pletis annus. idem illi iuiendi
atq philozophandi funis fuit. ita se
mirificum doctrine operibus ad¬
dixerat. ut cũm cibi capiendi causa¬
recubiusset. cogitatiombus inherens
manum ad mensam porrigere obli¬
iusceretur. Sed tamen mellissa quam
loco uxoris habebat. temperato inter
scudia non interpellandi. sed indeie suc¬

Expanded text:
hora agitatione studii uacua fuit. hora agitatione studii uacua fuit. At Democritus, cum diuitiis censeri posset, quae tantae fuerunt, ut pater eius Xerxis exercitui epulum dare ex facili potuerit, quo magis uacuo animo studiis litterarum esset operatus, parua admodum summa retenta patrimonium suum patriae donauit. Athenis autem compluribus annis moratus omnia temporum momenta ad percipiendam et exercendam doctrinam conferens ignotus illi urbi uixit, quod ipse quodam uolumine testatur. stupet mens admiratione tantae industriae et iam transit alio. Carneades laboriosus et diuturnus sapientiae miles, si quidem xc expletis annis idem illi uiuendi ac philosophandi finis fuit, ita se mirifice doctrinae operibus addixerat, ut, cum cibi capiendi causarecubuisset, cogitationibus inhaerens manum ad mensam porrigere obliuisceretur. sed ei Melissa, quam uxoris loco habebat, temperato inter studia non interpellandi et inediae suc
Abbreviated transcription (Latin):
sapientissimus haberetur. eoquidẽ
usq ut si ipse iupiter celo desten¬
disset. nec elegantiore nec beatiore
facundia nsurus iuderetur. Siriptũ
peragrauit. dum auten a sacerdo¬
tibus eius gentis geometrie muli¬
tiplices numeros et celestium ob¬
seruationum rationes percipit.
quo q tempore a studiosis iuueni¬
bus certatim athene platonem doc¬
torem querentibus petebantur.
ipse inli fluminis in explicabiles
rippas uetustissimosq campos. ef¬
fusam barbariem. et flux uosos¬
fossarum ambitus. egiptiorum senum
discipulus lustrabat. quonunus miror
in italiam transgressum. ut ab archi¬
ta tarentino atrmeo et arione. et cete¬
ris locris pictagore precepta et insti¬
tuta acciperet. tanta enum uis tanta
copia licterarum undiq colligenda
erat. ut inuicem per totum terrarum
orbem dispergi et dilatari posset. Alte¬
ro eciam octagesimo amo deçedens
sub capite. so phoni sommos habiusse
fertur. Sic ne extremia quidem euis

Expanded text:
sapientissimus haberetur, eo quidem sapientissimus haberetur, eo quidem usque, ut, si ipse Iuppiter caelo descendisset, nec elegantiore nec beatiore facundia usurus uideretur, Aegyptum peragrauit, dum a sacerdotibus eius gentis geometriae multiplices numeros et caelestium obseruationum rationem percipit. quoque tempore a studiosis iuuenibus certatim Athenae Platonem doctorem quaerentibus petebantur, ipse Nili fluminis inexplicabiles ripas uastissimosque campos, † effusam barbariam et flexuososfossarum ambitus Aegyptiorum senum discipulus lustrabat. quo minus miror in Italiam transgressum, ut ab Archyta Tarenti, a Timaeo et Arione et Echecrate Locris Pythagorae praecepta et instituta acciperet: tanta enim uis, tanta copia litterarum undique colligenda erat, ut inuicem per totum terrarum orbem dispergi et dilatari posset. altero etiam et octogesimo anno decedens sub capite Sophronis mimos habuisse fertur. sic ne extrema quidem eius
Abbreviated transcription (Latin):
rum motus. cursus q scellarum
et uniuscuiusq nm. n proprieta¬
ten. effectum beinignissime demon¬
stratum docili anmo stripsĩt: cre¬
tam deinde. et lacedemoniam nauis¬
gauit. quarum legibus et moribꝰ
inspectis ad olimpicum certamẽm
descendit. Cumq multiplicis sciẽcie
specimen exhibuisset quo cognomine
censeretur inter rogatus. non se sa¬
pientem. iam enim illud septem ex¬
cellentes uiri occupauerunt. sedama¬
toren sapiencie id est grece philoso¬
phon edidit. in italie eciam parteni
que tunc maior grecia appellabatur
perrexit. in qua plurimmset opulen¬
tissimis urbibus effectus studiorum
suorum approbauit. cuius ardentem
rogum plenum uenerationis oculis
methaphondus aspexit. opiduni pic¬
clarisq monimentum ⁊¬
lato autem patriam athenas precep¬
torem socratem sortitus et locum et
hominem docteine fertilissimum. in¬
geni quoq diuina instructus b abũ¬
dancia. cum omnium iam mortaliũ

Expanded text:
rum motus cursusque stellarum rum motus cursusque stellarum et unius cuiusque uim, proprietatem, effectum benignissime demonstratum docili animo sorpsit. Cretam deinde et Lacedaemona nauigauit, quarum legibus ac moribus inspectis ad Olympicum certamen descendit, cumque multiplicis scientiaeonem specimen exhibuisset, quo cognomine censeretur interrogatus, non se sapientem,—iam enim illud vii excellentes uiri occupauerant—sed amatorem sapientiae, id est Graece filo/sofon edidit. in Italiae etiam partem, quae tunc maior Graecia appellabatur, perrexit, in qua plurimis et opulentissimis urbibus effectus studiorum suorum adprobauit. cuius ardentem rogum plenis uenerationis oculis Metapontus aspexit oppidum, Pytclariusque monumentum. Platon autem patriam Athenas, praeceptorem Socratem sortitus, et locum et hominem doctrinae fertilissimum, ingenii quoque diuina instructus abundantia, cum omnium iam mortalium
Abbreviated transcription (Latin):
obluctantibus edebat. Et ad fremitus
concitatarum concionum paciencia
duratis actionibus uteretur fertur
quoq ore insertis calculis diu ac
multum loqui solitus. quo uacuum¬
esset promptius et solutus. prelia¬
tus est cum rerum natura. et uc¬
tor equidem abiit. malignitatem euis
pertinacissimo amini robore superan¬
do eltaq alterum demostenem mater.¬
carnalis. alterum industria enixa
est: atqr ut ad uetustiorem act̾um¬
industrie transgrediar i
ictagoras perfectissimum opus sa¬
piencie a iuuenta pariter et ommis
honestatis percipiende cupiditatem
ingressus nichil emm quod ad ultimũ
sui peruenturum est finem non eciam
mature et celeriter incipit. Egiptũ
petut. ubi licteris gentis eius assue¬
factus preteriti eui sacerdotum com¬
mentarios scrutatus innumerabi¬
lium seculorum obseruationes cott¬
nouit: inde ad persas profectus. ma¬
gorum exactissime prudençie se
formandum tradidit. a quibus side¬

Expanded text:
obluctantibus edebat, ut ad fremitus obluctantibus edebat, ut ad fremitus concitatarum contionum patientia duratis auribus uteretur. fertur quoque ori insertis calculis multum ac diu loqui solitus, quo uacuum promptius esset et solutius. proeliatus est cum rerum natura et quidem uictor abiit malignitatem eius pertinacissimo animi robore superando. itaque alterum Demosthenen mater, alterum industria enixa est. Atque ut ad uetustiorem industriae actum transgrediar, Pythagoras, perfectissimum opus sapientiae a iuuenta pariter et omnis honestatis percipiendae cupiditate ingressus,—nihil enim, quod ad ultimum sui peruenturum est finem, non et mature et alacriter incipit,—Aegyptum petiit, ubi litteris gentis eius adsuefactus, praeteriti aeui sacerdotum commentarios scrutatus innumerabilium saeculorum obseruationes cognouit. inde ad Persas profectus magorum exactissimae prudentiae se formandum tradidit, a quibus side
Abbreviated transcription (Latin):
est. hec sunt autem et auxii et nũꝙͣ
cessantis scudii premia. propter que
tantorum iurorum laudibus nom m¬
pudenter se persona histrionis inse¬
ruit i greca quoq industria. quoniani
nostre multum profuit quem fructũ
meretur latina lingua recipiat
e mostenes ciuus commemorato no¬
mine maxime eloquencie cunsum¬
matio audientis ammo oboritur.cũ
inter mnicia iuuente artis quani
affectabat primam licteram dicere
non posset. oris sui uicium tanto
ex pugnauit scudio. ut ea a nullo
ex pressius referretur : deinde prop¬
ter miniam exilitatem acerban
auditu nocem suam. excercitatione
continua. ad maturum et gratum
auribus sonum perduxit. lateris
eciam firmitate defectus. quas cor¬
poris habitus iures negauerat.
a labore mutuatus est. nultos emĩ
uersus uno spiritus impetu com¬
plebat. cosq ad uersa loca celeri
gradu scandens pronunciabat. ac
uadosis lictoribus insistens decla¬
mationes fluctuum fragoribus

Expanded text:
est. haec sunt attenti et anxii et numquam est. haec sunt attenti et anxii et numquam cessantis studii praemia, propter quae tantorum uirorum laudibus non inpudenter se persona histrionis inseruit. Graeca quoque industria, quoniam nostrae multum profuit, quem meretur fructum Latina lingua recipiat. Demosthenes, cuius commemorato nomine maximae eloquentiae consummatio audientis animo oboritur, cum inter initia iuuentae artis, quam adfectabat, primam litteram dicere non posset, oris sui uitium tanto studio expugnauit, ut ea a nullo expressius referretur. deinde propter nimiam exilitatem acerbam auditu uocem suam exercitatione continua ad maturum et gratum auribus sonum perduxit. lateris etiam firmitate defectus, quas corporis habitus uires negauerat, a labore mutuatus est: multos enim uersus uno impetu spiritus conplectebatur eosque aduersa loca celeri gradu scandens pronuntiabat ac uadosis litoribus insistens declamationes fluctuum fragoribus
Abbreviated transcription (Latin):
sia stipendia ex sequuti sunt. Ita que
frequentus eciam audiebantur. con¬
currentibus alus quia ingenio
corun delectabantur. Aluisq constã¬
ciam admirabantur. Nanq ali nco¬
modo perculsi secessum petunt.
duplicant tenebras fortuitis uolun¬
taria adicientes.
am .p. crassus cuni in asiam ad ari¬
Istonicum regem debellandum consul
uenisset. tanta cura grece lingue
noticiam animo comprehendit. ut
eam in quinq diuisam genera per
omnes partes ac muneros penitus
cognosteret. Que res maximum ei
sociorum amorem consiliauit. qui
quis corum lingua apud tribunal
illius postulauerat. eadem decreta
reddenti.
e rostus quidem substrahatur se
scenete industrie notissimum exemplũ
qui nullum unꝙͣ expectante populo ge¬
stum nisi quem domi meditatus fue¬
rat ponere ausus est. quapropter
non ludicra ars rostium. sed rostus
ludicram artem commendauit. nec
uulgi tantum fauorem. uerum eciã
pricipum familiaritates amplexus

Expanded text:
sia stipendia executi sunt. itaque sia stipendia executi sunt. itaque frequentius etiam audiebantur, concurrentibus aliis, quia ingenio eorum delectabantur, aliis, quia constantiam admirabantur: nam, qui tali inconmodo perculsi secessum petunt, duplicant tenebras fortuitis uoluntarias adicientes. Iam P. Crassus, cum in Asiam ad Aristonicum regem debellandum consul uenisset, tanta cura Graecae linguae notitiam animo conprehendit, ut eam in quinque diuisam genera per omnes partes ac numeros penitus cognosceret. quae res maximum ei sociorum amorem conciliauit, qua quis eorum lingua apud tribunal illius postulauerat, eadem decreta reddenti. Ne Roscius quidem subtrahatur, scaenicae industriae notissimum exemplum, qui nullum umquam spectante populo gestum, nisi quem domi meditatus fuerat, promere ausus est. quapropter non ludicra ars Roscium, sed Roscius ludicram artem conmendauit, nec uulgi tantum fauorem, uerum etiam principum familiaritates amplexus
Abbreviated transcription (Latin):
iiris ciuilis quoq peritissimus esset.
cuius mirifica proles propior etati
nostre cato ita doctrine cupiditate
flagrauit. At ne ni curia quidem
dum senatus cogitur temperaret
sibi quominus libros grecos lectitaret
Quaquidem industria ostendit alus
tempora deesse. alios superesse tem¬
aporibus:
crentius autem uarro humane uite
exemplum etatis spacio non annis
quibus seculi tempus equauit ꝙͣ
stilo uiuacior fuit. in eodem enim
lectulo et spiritus eius et egregi¬
orum operum cursus extinctus est:
Onsimilis perseuerantie liuins¬
drusus qui etatis uiribus. et acie
oculorum defectus ius cuule populo
benignissime interpretatus est.
itilissima q distere id cupientibus
monimenta composuit. Nan ut
senem illum natura cecum fortima
façere potuit. Ita neutra inter pellare
ualuit. ne non amio et iuderet et
olius uero senator et lupus poncius
eques romanus sius temporibus
celebres cansarum anctores lunum¬
bus capti. eadem industria foren¬

Expanded text:
iuris ciuilis quoque esset peritissimus. iuris ciuilis quoque esset peritissimus. Cuius mirifica proles propior aetati nostrae Cato ita doctrinae cupiditate flagrauit, ut ne in curia quidem, dum senatus cogitur, temperaret sibi quo minus Graecos libros lectitaret. qua quidem industria ostendit aliis tempora deesse, alios superesse temporibus. Terentius autem Varro humanae uitae expleto spatio non annis, quibus saeculi tempus aequauit, quam stilo uiuacior fuit: in eodem enim lectulo et spiritus eius et egregiorum operum cursus extinctus est. Consimilis perseuerantiae LiuiusDrusus, qui aetatis uiribus et acie oculorum defectus ius ciuile populo benignissime interpretatus est utilissimaque discere id cupientibus monumenta conposuit: nam ut senem illum natura, caecum fortuna facere potuit, ita neutra interpellare ualuit ne non animo et uideret et ublilius uero senator et Lupus Pontius eques Romanus suis temporibus celebres causarum actores luminibus capti eadem industria foren
Abbreviated transcription (Latin):
EDE. SERDIO .ET. INDUSTRIAE
UIO Cedso. iures industrie comine¬
morare. cuius alacri spiritu milicie
stipendia roborantur. forensis glo¬
ria actenditur. fido sinu cuncta stu¬
dia recepta nutriuntur. quitquid a¬
nimo. quitquit manu quidquid lin¬
gua admirabile est ad cumulum lau¬
dis perducitur. que cum sit per fec¬
tissima uirtus duramento sui con¬
ato sertum et octogesimum amium a¬
gens dumi in Re p. tuenda iuuenili
animo perstat. ab inimicis capitali
crimine accusatus. suam causant egit
neq aut memoriam eius quisꝙͣ tar-¬
diorem. aut firmitatem laterisꝰ ulla
ex parte cassatam. aut os hesitatione
impeditum animaduertit. quia omnia
ista in suo statu equari ac perpetua
industria continebat. Quiñeciam in
ipso diutissime acte fine uite. diser¬
tissimi oratoris gabbe accusatiomi de¬
fensionem pro hispania opposuit.
Deni grecis licteris erudiri concu
didicit. Cumq eloquençia magnami
gloriam partam haberet. id egit ut

Expanded text:
DE STVDIO ET INDVSTRIA DE STVDIO ET INDVSTRIA Quid cesso uires industriae commemorare, cuius alacri spiritu militiae stipendia roborantur, forensis gloria accenditur, fido sinu cuncta studia recepta nutriuntur, quidquid animo, quidquid manu, quidquid lingua admirabile est, ad cumulum laudis perducitur? † quae cum sit perfectissima uirtus, duramento sui conm et octogesimum annum agens, dum in re publica tuenda iuuenili animo perstat, ab inimicis capitali crimine accusatus causam suam egit, neque aut memoriam eius quisquam tardiorem aut firmitatem lateris ulla ex parte quassatam aut os haesitatione inpeditum animaduertit, quia omnia ista in suo statu aequali ac perpetua industria continebat. quin etiam in ipso diutissime actae uitae fine disertissimi oratoris Galbae accusationi defensionem suam pro Hispania opposuit. idem Graecis litteris erudiri concupdidicit, cumque eloquentia magnam gloriam partam haberet, id egit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
xilium seruorum pilleo sublato con¬
fugit. Itaq dum facinis quod pum¬
uerat imitatur. alterum marium
quo affligeretur inuenit:
tuero lucimus stolo. cuius beneficio ple¬
bis petendi consulatum potestas fac¬
ta est. cum lege sanxisset. ne quisa
ampluis ꝙͣ quingenta agri iugera
possideret. ipse mille comparauit.
simulandi q criminis gracia dimidi¬
am partem filio emancipauit. quã
ob causam. a.n. popilio le uate accu¬
satus primus sua lege cecidit. ac
docuit nichil aliud precipi debere. in¬
si quod prius sibi quisq imperauit.
t autem uarius propter obsturum ius
ciuitatis hibrida cognominatus .IR.
pi. legem aduersus intercessionem
collegarum prorogauit. que iubebat
queri quorum dolo malo socuad ar¬
ma iere coacti essent. magna cum cla¬
de Rei pusociale enim prius deinde
ciuile bellum ercitauit. Sed dum ante
pestiferum tribunim .pl. ꝙͣ certum
ciueni agit sua lex eum domesticis
laquers constrictum absumpsit:

Expanded text:
xilium seruorum pilleo sublato conxilium seruorum pilleo sublato confugit. itaque, dum facinus quod punierat imitatur, alterum Marium, quo adfligeretur, inuenit. C. uero Licinius Stolo, cuius beneficio plebi petendi consulatus potestas facta est, cum lege sanxisset ne quis amplius quingenta agri iugera possideret, ipse mille conparauit dissimulandique criminis gratia dimidiam partem filio emancipauit. quam ob causam a. M. Popilio Laenate accusatus primus sua lege cecidit ac docuit nihil aliud praecipi debere, nisi quod prius quisque sibi imperauerit. Q. autem Varius propter obscurum ius ciuitatis Hybrida cognominatus tribunus pl. legem aduersus intercessionem collegarum perrogauit, quae iubebat quaeri quorum dolo malo socii ad arma ire coacti essent, magna cum clade rei publicae: sociale enim prius, deinde ciuile bellum excitauit. sed dum ante pestiferum tribunum pl. quam certum ciuem agit, sua lex eum domesticis laqueis constrictum absumpsit.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod an aliquid ad religionem no¬
stram pertineat ipsi estimabitis.
ego id supprimendum non putaui:
iudices eum reum uix auditis ceteris
testibus dampnauerunt.⁊ aluit em̃
apud cos. tum amplitudo uiri. tum
grauis neglecte dignitatis eius in¬
rari nestiret in quodlibet facimis
procursurum crediderunt e
IQUI. QUE IN ALIIS UIN DICARŨT
ipsi. COnMISERINTE
Ec MLOs quidem latere patiamur.
Qui que in aliis uindicarant ipsi com¬
miserunt. En. letilus cognomine ho-¬
sploniacus a pretore postulauit. ut
patri suo bona tanꝙͣ ea dissipanti in¬
terdicerentur. equidem quod petierat
impetrauit. Sed ipse paruo post tem¬
pore mortuo sene ampla ab eo relicta
sit. dignus hac uicissitudine pene
affuit. Quoniam hereditatem maluit
CAutem marius cum magnum et salu¬
tarem Rei ꝑ. ciuem in.l. saturnino
opprimendo egisset. A quo in modum
uexilli pileum seruituti ad arma capi¬
enda ostentatum erat .L. silla cum ex¬
cercitu in urbem irrumpentem ad au¬

Expanded text:
quod an aliquid ad religionem uequod an aliquid ad religionem uestram pertineat ipsi aestimabitis: ego id supprimendum non putaui'. iudices reum uix auditis ceteris testibus damnarunt: ualuit enim apud eos cum amplitudo uiri, tum grauis neglectae dignitatis eius inipes nesciret, in quodlibet facinus procursurum crediderunt. QVI QVAE IN ALIIS VINDICARANT IPSI COMMISERVNT Ne illos quidem latere patiamur, qui quae in aliis uindicarant ipsi commiserunt. C. Licinius cognomine Hoplomachus a praetore postulauit ut patri suo bonis tamquam ea dissipanti interdiceretur, et quidem quod petierat impetrauit, sed ipse paruo post tempore mortuo sene amplam ab eo relictam sit. a uicissitudine poenae afuit, quoniam hereditatem absumerautem Marius, cum magnum et salutarem rei publicae ciuem in L. Saturnino opprimendo egisset, a quo in modum uexilli pilleum seruituti ad arma capienda ostentatum erat, L. Sulla cum exercitu in urbem inrumpente ad au
Abbreviated transcription (Latin):
honores amplissimumq dignitatis
locum adeptus. honne in ipsist eloquẽ¬
cie sue castris testis ab iectu s est.
dum .p. claudiuni rome apud se fu¬
isse iurauit: illo sacrilegumi flagĩciu
uno absensie argumento tuente. Si
quidem iudices claudium incesti cri¬
mine. ꝙͣ ciceronem infania periuru
liberare maluerunt. tot eleuatis te¬
stibus. unum cuius noua ratione iu¬
dicium ingressa auctoritas confir¬
mata est referam :¬
s deruilius consularis censoriirsitri¬
umphalis. qui maiorum. suorum
titulis isaurici cognomen adiecit.
cum forum preteriens testes in reũ
dari uiudisset. loco testis constitit
ac per summiam inter patronorum
pariter et accusatorum ad mirationẽ
sic orsus est: hunc ergo iudice si
qui causam dicit. quis sit aut quã
niam egerit. quoq merito uel in¬
iuria accusetur ignoro. illud autem
stio tantum: cum occurrrisset michi
laurentina uia iter facienti admodũ¬
angusto loço equo destendere noluisse

Expanded text:
honores amplissimumque dignitatis honores amplissimumque dignitatis locum adeptus, nonne in ipsis eloquentiae suae castris testis abiectus est, dum P. Claudium Romae apud se fuisse iurat, illo sacrilegum flagitium uno argumento absentiae tuente? si quidem iudices Claudium incesti crimine quam Ciceronem infamia periurii liberare maluerunt. Tot eleuatis testibus unum, cuius noua ratione iudicium ingressa auctoritas confirmata est, referam. P. Seruilius consularis, censorius, triumphalis, qui maiorum suorum titulis Isaurici cognomen adiecit, cum forum praeteriens testes in reum dari uidisset, loco testis constitit ac summam inter patronorum pariter et accusatorum admirationem sic orsus est: 'hunc ego, iudices, qui causam dicit, cuias sit aut quam uitam egerit quamque merito uel iniuria accusetur ignoro: illud tantum scio, cum occurrisset mihi Laurentina uia iter facienti admoduangusto loco, equo descendere noluisse.
Abbreviated transcription (Latin):
tencia mimicum oppressisse iuderen¬
tur occursum est.
.eciam enulius staurus princeps
senatus. .S. meninum repetundarũ
rerum districto testimonio insequi¬
tus est. item .si. flanium eadem lege
accusatum testis procidit. Item . Q.
norbanum marestatis crimine pu¬
blice subiectum questiom ex profes¬
so opprimere conatus. Nec tamen
aut auctoritate qua plurimum pol/¬
lebat. Aut religione de qua nemo
dubitabat quemꝙͣ corum affligere
Quoq crassus tantus apud iudices.
simis et felicissimis eloquencie
stipendiis regebat: eratq sic fori.
ut ille curie princeps cum nehe¬
mentissimum testimonii fulmen
in M. marcellum reum miecisset
mipetu grauis exitu uaniis apparuit.
ce .A. metellus pius.L. marcus lu¬
cullus. A. hortensius. M. lepidus. E
stes onerarunt salutem sed eciam ne¬
gantes illo incolumi stare Rem.p.
posse deꝑoposterunt. Que dedecora
ciuitatis pudet refferre umbone iu¬
diçiali repulsa sunt
Uid.i. cicero forensi milicia sumno

Expanded text:
tentia inimicum oppressisse uiderententia inimicum oppressisse uiderentur occursum est. M. etiam Aemilius Scaurus princeps senatus C. Memmium repetundarum reum destricto testimonio insecutus est, item C. Flauium eadem lege accusatum testis proscidit: iam C. Norbanum maiestatis crimine publicae quaestioni subiectum ex professo opprimere conatus est. nec tamen aut auctoritate, qua plurimum pollebat, aut religione, de qua nemo dubitabat, quemquam eorum adfligere quoque Crassus, tantus apud iudices, simis et felicissimis eloquentiae stipendiis regebat eratque sic fori, ut ille curiae princeps—, cum uehementissimum testimonii fulmen in M. Marcellum reum iniecisset, impetu grauis, exitu uanus apparuit. ge, Q. Metellus Pius, L. et M. Luculli, Q. Hortensius, M'. Lepidus C. stes salutem, sed etiam negantes illo incolumi stare rem publicam posse, depoposcerunt! quae decora ciuitatis, pudet referre, umbone iudiciali repulsa sunt. Quid, M. Cicero forensi militia summos
Abbreviated transcription (Latin):
domino. admisisse illud facinus con¬
stantissime asseuerauit. Itaq rapha¬
no deditus supplicio affictus est
paruulo demde tempore interiecto
ille cuuis de nece creditum erat do
mum reddiit.
mani occisi uenisset sexcies tortus
pronegauit ei se culpe affinem
fuisse. led perinde atq confessus¬
et a iudicibus dampnatus a.L. cals¬
purmo triumurro in crucẽ actusest:
Tem fuliuo flacco causam dicente.
philippus seruus eiis in quo tota
questio intebatur. occies tortus
muillum ommino uerbum quo do¬
minus perstringeretur emisit
et tamen reus dampnatus est. cũ
certis argumentum inuocencie
unus occies tortus exhiberet ꝙͣ octa
semel torti prebuissent :
DE. TESTIBUSE
CAUITUR ut ad testes pertinencia¬
exempla commemorem. Si et .E.
seruilio et scipionibus iisdem pa¬
rentibus natis. et per omnes hono¬
ris gradus ad summan amplitu¬
dinem prouectis. item fratribus
tibus testimonium. non abrogata
fides. ab soluto pompeio. sed ne po¬

Expanded text:
domino admisisse id facinus condomino admisisse id facinus constantissime adseuerauit. itaque Fannio deditus supplicio adfectus est. paruulo deinde tempore interiecto ille, cuius de nece creditum erat, domum rediit. Cmani occisi uenisset, sexies tortus pernegauit ei se culpae adfinem fuisse, sed perinde atque confessus esset, a iudicibus damnatus et a L. Calpurnio triumuiro in crucem actus est. Item Fuluio Flacco causam dicente Philippus seruus eius, in quo tota quaestio nitebatur, octies tortus nullum omnino uerbum, quo dominus perstringeretur, emisit, et tamen reus damnatus est, cum certius argumentum innocentiae unus octies tortus exhiberet quam octo semel torti praebuissent. DE TESTIBVS Sequitur ut ad testis pertinentiaexempla conmemorem. Cn. et Q. Seruiliis Caepionibus isdem parentibus natis et per omnes honorum gradus ad summam amplitudinem prouectis, item fratribus tibus testimonium non abrogata fides absoluto Pompeio, sed ne po
Abbreviated transcription (Latin):
cesarem tercio iterum seruilium con¬
sules: tale enm monstrum magis
quo tempore extinctum ꝙͣ quo sit or¬
tum menioriẽ tradendiun est.
ortencia uero A. hortensu filia cum
ordo matronarum graui tributo a
triunruiris esset oneratus nec quis¬
ꝙͣ iurorum patrocimun ei s accommo¬
dare auderet. causam feminarum
apud triumuiros. et constanter et
feliciter egit. representata enim
patris facundia impetrauit.ut ma¬
ior pars imperate pecume hũsre¬
mitteretur. Renixit tunt muliebri
stirpe .A. hortensus uerbis̃qr
filie asprrauit. cnius si uirilis sex
posterior nim imitari uoliusset
hortensiane i eloquencio tanta here¬
ditaf. una femince actione abscissa
non esset :
.DE. QUESTIONIBUST
TRUE. UT omines iudiciorum nume¬
ros exequamur. questiones quibus
aut creditum non est. aut temere
fides est adhibita referanuise
sagri argentarii sernus. alexendri
raphani seruim occidisse insimu¬
latus est. eoꝙ nomine tortus a

Expanded text:
Caesarem iterum P. Seruilium conCaesarem iterum P. Seruilium consules: tale enim monstrum magis quo tempore extinctum quam quo sit ortum memoriae tradendum est. Hortensia uero Q. Hortensi filia, cum ordo matronarum graui tributo a triumuiris esset oneratus nec quisquam uirorum patrocinium eis accommodare auderet, causam feminarum apud triumuiros et constanter et feliciter egit: repraesentata enim patris facundia impetrauit ut maior pars imperatae pecuniae his remitteretur. reuixit tum muliebri stirpe Q. Hortensius uerbisque filiae aspirauit, cuius si uirilis sexus posteri uim sequi uoluissent, Hortensianae eloquentiae tanta hereditas una feminae actione abscissa non esset. DE QVAESTIONIBVS Atque ut omnes iudiciorum numeros exequamur, quaestiones, quibus aut creditum non est aut temere habita fides est, referamus. M. Agrii argentarii seruus Alexander A. Fanni seruum occidisse insimulatus est eoque nomine tortus a
Abbreviated transcription (Latin):
pudore excessus punebantur:
QUE MUIIERSES.APUD. NAEISTRA¬
CARSAS EGERUNT
Cds bis quidem mulieribus ta¬
cendum est. quas condicio nature et
uerecundie stola ut in foro et rudi¬
cusitacerent cohibere non ualuit t
AMesia sentencia rea causam siram .L.
titio pretore iudicuimꝰ cogentema¬
xmnõ ꝑopuli concursut egit. motusqr
omnesac numeros defensionis. non
solum diligenter sed eciam fortiter
exequuta. et prima actione. et pene¬
cunctis sentencus liberata est. quam
quia sub specie femine urrilem i¬
ianmiuir gerebat androgenem ap¬
senatoris uxor prompta ad lites
contrahendasspro se semper apud
pretoren uerba fecit. non ꝓ aduoca¬
tis deficiebat. sed ꝙ impudencia abũ¬
dabat ataq musitatis foro latratibꝰ
assidue tribunalia excercendo mulie¬
bris talumpine notissimuin exem/¬
plum euasit. Adeo ut pro crimine. imi¬
probis feminarum moribus gare
afframe nomen obiciebatur. proro¬
ganit autem spiritum suum ad .ei.

Expanded text:
pudore excessus puniebantur? pudore excessus puniebantur? QVAE MVLIERES APVD MAGISTRACAVSAS EGERVNT Ne de his quidem feminis tacendum est, quas condicio naturae et uerecundia stolae ut in foro et iudiciis tacerent cohibere non ualuit. Maesia Sentinas rea causam suam L. Titio praetore iudicium cogente maximo populi concursu egit modosque omnes ac numeros defensionis non solum diligenter, sed etiam fortiter executa, et prima actione et paenecunctis sententiis liberata est. quam, quia sub specie feminae uirilem animum gerebat, Androgynen apsenatoris uxor prompta ad lites contrahendas pro se semper apud praetorem uerba fecit, non quod aduocatis deficiebatur, sed quod inpudentia abundabat. itaque inusitatis foro latratibus adsidue tribunalia exercendo muliebris calumniae notissimum exemplum euasit, adeo ut pro crimine inprobis feminarum moribus C. Afraniae nomen obiciatur. prorogauit autem spiritum suum ad C.
Abbreviated transcription (Latin):
one. subductum ticinium mouuit
ut incepto desisteret. at mulieri
doteniredderet. & uõd cum sepiusf
frustra fecisset. coactus ab eo senten¬
ciam pronunciare. mulierem mi¬
pudicicie ream sextercio nunmo.
ticimum summa totius dotis damp¬
nauit. Prefatus idcirco se hunc
iudicandi modum sequutum. ꝙ liceret
entem impudice comugium expetis¬
se. phania autem hec est. que postear
marium hostem a senatu iudicatum.
scenoq paludis qua extractusserat or¬
blitum eciam in domum suant custo¬
diendum minturis deductum õpe
ꝙͣta cunq potuit adiuuauit. memore
ꝙ impudica iuidicata esset siusino¬
ribus. ꝙ doteni seruasset illuis religio¬
ni acceptum ferri debere.
AAulcus sermo eciam de eo iudicio map¬
nauit. in quo quidem furti damporatꝰ
est. qui equo cuus usus illi usq arif¬
ciam commodatus fuerat. ulterio re
euis muncipu cliuo uectus esset. quid
aliud hoc loci qͣ uerecundiam illuis
seculi laudenniis. in quo tam minuiti a

Expanded text:
one seductum Titinium monuit one seductum Titinium monuit ut incepto desisteret ac mulieri dotem redderet. quod cum saepius frustra fecisset, coactus ab eo sententiam pronuntiare mulierem inpudicitiae sestertio nummo, Titinium summa totius dotis damnauit, praefatus idcirco se hunc iudicandi modum secutum, cum liqueret entem inpudicae coniugium expetisse. Fannia autem haec est, quae postea Marium hostem a senatu iudicatum caenoque paludis, qua extractus erat, oblitum et iam in domum suam custodiendum Minturnis deductum ope quantacumque potuit adiuuit, memor, quod inpudica iudicata esset, suis moribus, quod dotem seruasset, illius religioni acceptum ferri debere. Multus sermo eo etiam iudicio manauit, in quo quidam furti damnatus est, qui equo, cuius usus illi Ariciam conmodatus fuerat, ulteriore eius municipii cliuo uectus esset. quid aliud hoc loci quam uerecundiam illius saeculi laudemus, in quo tam minuti a
Abbreviated transcription (Latin):
nosam liberalitatem. debiti nomine co¬
illa tempestate aduersus uota octali¬
cie. que offensa ꝙ spem prede sue
mortem non maturasset. ex amica ob-¬
sequenti subito districtam feneratri¬
cem agere cepit. numinos petendo.
quos ut inuercunda fronte ita inam
stipulatione captauerat. de qua re.Si.
aquiliuis uir magne auctoritatis. et
stiencia iuris cuulis excellens. udex
adductus. adhibitis in consilium prin¬
cipibus ciuitatis. prudencia et reli/¬
gione sua mulierem repulit. I si eade
formulla uarro et dampnari. et ad¬
eiuse erroremlibenter gastigaturus
fuerit. Nunc pr̃iuate actionis calũp¬
mam ipse comispestuit. ad ulterii
crumen publice questioni uindican¬
dum creliquit:.
Ulto animosius et ut militari spiritu
dignumerat se in consimili genere
audici .m. marius gessit: Nam cum
mam quam impudicam ex industria
duxerat. eo cramine repudiatam dote
spoliare conaretur. sumptus iter
eos iudex in conspectu habita questi¬

Expanded text:
nosam liberalitatem debiti nomine conosam liberalitatem debiti nomine coilla tempestate aduersus uota Otaciliae. quae offensa, quod spem praedae morte non maturasset, ex amica obsequenti subito destrictam feneratricem agere coepit, nummos petendo, quos ut fronte inuerecunda, ita inani stipulatione captauerat. de qua re C. Aquilius uir magnae auctoritatis et scientia iuris ciuilis excellens iudex adductus adhibitis in consilium principibus ciuitatis prudentia et religione sua mulierem reppulit. quod si eadem formula Varro et damnari et ab ad errorem libenter castigaturus fuerit: nunc priuatae actionis calumniam ipse conpescuit, adulterii crimen publicae quaestioni uindicandum reliquit. Multo animosius et ut militari spiritu dignum erat se in consimili genere iudicii C. Marius gessit: nam cum rem, quam inpudicam de industria duxerat, eo crimine repudiatam dote spoliare conaretur, sumptus inter eos iudex in conspectu habita quaesti
Abbreviated transcription (Latin):
hiis ex arce augurium capientibus
officiebat. uendidit eam calpurmo
lauario. nec indicauit quod impera¬
tum a collegio augurum erat. A quibꝰ
calpurmus demolliri domum coactus
.M. porcium catonem inliti catoris
patrem arbitrum cum claudio adduxit¬
ut formulam daret quid quid faceret
sibi oporteret ex fide bona. cato ut est
edoctus de industria claudium pre¬
dictum sacerdotem suppressisse conti¬
nuo illum calpurmo dampna uit.sũ¬
ma quidem cum equitate. Qiua bone
fidei uenditorem. nec comodorum spẽ
augere. nec icomodorum cotnitio¬
nem obsturare oportet. notum suis
temporibus iudiciun conimemoraui
Sed ne quod relaturus quidem sum ob¬
litterandum silencio:
ouiselliuisuarro graui morbo correp¬
tus trecenta milia mnummum ab octa¬
licia la terensi. cum qua commiercium
libidinis habuerat. expensa sibi fer¬
ri passus est. eo consilio ut si decessis¬
set. ab heredibus eam suam peteret
quani legati genus esse uoluit. libidi¬

Expanded text:
his ex arce augurium capientibus his ex arce augurium capientibus officiebat, uendidit eam Calpurnio Lanario nec indicauit quod imperatum a collegio augurum erat. a quibus Calpurnius demoliri domum coactus M. Porcium Catonem inclyti Catonis patrem arbitrum † cum Claudio adduxit formulam, quidquid sibi dare facere oporteret ex fide bona. Cato, ut est edoctus de industria Claudium praedictum sacerdotum suppressisse, continuo illum Calpurnio damnauit, summa quidem cum aequitate, quia bonae fidei uenditorem nec conmodorum spem augere nec incommodorum cognitionem obscurare oportet. Notum suis temporibus iudicium commemoraui, sed ne quod relaturus quidem sum obliteratum silentio. C. Visellius Varro graui morbo correptus trecenta milia nummum ab Otacilia Laterensis, cum qua commercium libidinis habuerat, expensa ferri sibi passus est eo consilio, ut, si decessisset, ab heredibus eam summam peteret, quam legati genus esse uoluit, libidi
Abbreviated transcription (Latin):
lias smirnea iurum et filium intere¬
mit cum ab hus optime indolis filiũ¬
iuuenem quem expriore iuro emxa
fuerat. occusum comperisset. quam
rem dollabella. ad se delatam athenas
ad ariopagi cognitionem relegauit.
Qua ipse neq liberare duabus sedi¬
bus contaminatam. neq puuire eam
iusto dolore impulsam suscinebat. con¬
sideranter et mansuete. populi roma¬
ini magistratus. Sed ariopagite quoq
non minus sapienter. qui inspecta
causa. et accusatorem et ream. post
centum annos ad se reuerti iusserunt
codem affectu moti quo dolobella. Sed
ille transferendo questionem. hu dif¬
ferendo. dampnandi atqr ab soluendi
mex plicabilem cunctationem mutabãt :
DE. PRIATIS. INSIGNIBUS.
UBLICIS iudiciis adiciam priuata.
Quorum magis equitas questionum
delectare ꝙͣ mimoderata turba offendere
lectorem poteritu ni ion¬
laudius centimalus ab anguribus ius¬
sus altitudinem domus quam in ce¬
lio monte habebat submictere. quia

Expanded text:
liae Zmyrnaea uirum et filium intereliae Zmyrnaea uirum et filium interemit, cum ab his optimae indolis iuuenem, quem ex priore uiro enixa fuerat, occisum conperisset. quam rem Dollabella ad se delatam Athenas ad Arei pagi cognitionem relegauit, quia ipse neque liberare duabus caedibus contaminatam neque punire tam iusto dolore inpulsam sustinebat. consideranter et mansuete populi Romani magistratus, sed Areopagitae quoque non minus sapienter, qui inspecta causa et accusatorem et ream post centum annos ad se reuerti iusserunt, eodem affectu moti, quo Dolabella. sed ille transferendo quaestionem, hi differendo damnandi atque absoluendi inexplicabilem cunctationem uitabant. DE PRIVATIS IVDICIIS Publicis iudiciis adiciam priuata, quorum magis aequitas quaestionum delectare quam immoderata turba offendere lectorem poterit. Claudius Centumalus ab auguribus iussus altitudinem domus suae, quam in Caelio monte habebat, summittere, quia
Abbreviated transcription (Latin):
agro graui mulcta affeciti
on supprimenda illius quoq damp¬
natio que pueruli sui mĩmo amore
corruptus. rogratus ab eo ruri ut o¬
masum in cenam fieri iuberet. cu
bubule carnis in proximo emende
nulla esset facultas. domito boue oc¬
ciso desiderium eius expleuit. eo qr
nomine publica questione afflictus
est innocens insitam pristo seculo
na tus esset.
Aĩq ut eos quoq referanus qui in dis¬
crimen capitis adducti. neq dampnati
neq ab soluti sunt. Apud. i. popiliui
lenatem pretorem. quedam ꝙ matrem
fuste percussam interemerat causa¬
dixit. de qua neutram in partem late
sentencie sunt. quia abunde constabat
eandem ueneno necatorum liberorum
dolore commotam. quos auia filie insen¬
sa substulerat. parricidium ultam
esse parricidio. quorum alterum ul¬
tione. alterum absolutione non dignĩt
iudicatum est :¬
adem hesitatione .p. quoq dolabelle pro¬
consulari imperio asiam oꝑtinentis
aminus fluctuatus est. materfami¬

Expanded text:
agro graui multa affecit. agro graui multa affecit. Non subprimenda illius quoque damnatio, qui pueruli sui nimio amore correptus, rogatus ab eo ruri ut omasum in cenam fieri iuberet, cum bubulae carnis in propinquo emendae nulla facultas esset, domito boue occiso desiderium eius expleuit eoque nomine publica quaestione adflictus est, innocens, nisi tam prisco saeculo natus esset.  ut eos quoque referamus, qui in discrimen capitis adducti neque damnati neque absoluti sunt, apud M. Popilium Laenatem praetorem quaedam, quod matrem fuste percussam interemerat, causadixit. de qua neutram in partem latae sententiae sunt, quia abunde constabat eandem ueneno necatorum liberorum dolore commotam, quos auia filiae infensa sustulerat, parricidium ultam esse parricidio. quorum alterum ultione, alterum absolutione non dignum iudicatum est. Eadem haesitatione Publi quoque Dolabellae proconsulari imperio Asiam obtinentis animus fluctuatus est. mater fami
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ꝙ saturnini imnagniem domi ha¬
buerat. suffragus eum tota concio
oppressit :¬
diciatur hiis claudia ꝙͣ insontem cri¬
mine quo accusabatur: uotum impium
subuertit. que cum a ludis domuni re¬
diens turba elideretur. optauerat ut
frater suus maritmarum irium
nostrarum precipua i actura ueniiui¬
steret. sepusq consul factus infelici
ductu ninis magnam urbis frequẽ¬
ciam minueret:
ossumus et ad illos breui diuerticu¬
lo transgredi. quos leues ob causas
dampnationis incursus abriput.
.M. miliis. ein. lelius.l. sextilus.
triumuiri ꝙ ad incendium in sacra
uia ortum extinguendum tar dius
uenerant. ałR. pl. die dicta apud
populum dampnati sunt .
łem .p. billius triumuir nocturnus.
a .p. acquillio tR. pol. accusatus popu¬
li iudicio concidit quia uigilias ne¬
gligentius creciuerat :¬
dmodum seuere note. et illud populi
iudicium. cum .M. emiliun porcina.
xl. cassio accusatum crimen mmnis
sublime extructe uille in alsiensi

Expanded text:
tamen, quod Saturnini imaginem domi hatamen, quod Saturnini imaginem domi habuerat, suffragiis eum tota contio oppressit. Adiciatur his Claudia, quam insontem crimine, quo accusabatur, uotum impium subuertit, quia, cum a ludis domum rediens turba elideretur, optauerat ut frater suus, maritimarum uirium nostrarum praecipua iactura, reuiuesceret saepiusque consul factus infelici ductu nimis magnam urbis frequentiam minueret. Possumus et ad illos breui deuerticulo transgredi, quos leues ob causas damnationis incursus abripuit. M. Muluius, Cn. Lollius, L. Sextilius triumuiri, quod ad incendium in sacra uia ortum extinguendum tardius uenerant, a tribunis pl. die dicta apud populum damnati sunt. Item P. Villius triumuir nocturnus a P. Aquilio tribuno pl. accusatus populi iudicio concidit, quia uigilias neglegentius circumierat. Admodum seuerae notae et illud populi iudicium, cum M. Aemilium Porcinam a L. Cassio accusatum crimine nimis sublime extructae uillae in Alsiensi
Abbreviated transcription (Latin):
dictione magis que extra questio¬
nem erant nocuerunt ꝙͣ sua inno¬
cencia opemi tulit:
L. scipio pose speciosissimum trimphuni
de rege anthioco ductum perinde ac
pecunam accepisset dampnatus est
Non puto ꝙ precio corruptus fuerat
ut illum totuis a sie dominum et iam
enrope iutrices manus mnicienten
ultra taurum montem submoueret.
ded alioquin uir sincerissime uite et
ab hac suspicione procul remotus in¬
uidie que tunc in duorum fratrum
inlitis cõgnominibus habitabat re¬
sistere non potuit:
⁊ scipioni quidem maximus fortune
fulgor .Si. autem deciano spectate inte¬
gritatis iuro uox sua exicium attulit.
Nam cum .p. furium inquinatissime
ute pro rostris accusaret. Quia qua¬
dam in parte actionis de morte.L. sa¬
turnim queri ausus fuerat. nec reũ
dampnauit. et insuper ei penas debi¬
tas pependit .
Extum quoq ticium similis casus pro¬
strauit. erat innocens. erat agraria
lege lata grraciosus apud populum.

Expanded text:
dictione magis quae extra quaestiodictione magis quae extra quaestionem erant nocuerunt quam sua innocentia opem tulit. L. Scipio post speciosissimum triumphum de rege Antiocho ductum, perinde ac pecuniam ab eo accepisset, damnatus est. non, puto, quod pretio corruptus fuerat, ut illum totius Asiae dominum et iam Europae uictrices manus inicientem ultra Taurum montem summoueret. sed et alioqui uir sincerissimae uitae et ab hac suspicione procul remotus, inuidiae, quae tunc in duorum fratrum inclytis cognominibus habitabat, resistere non potuit. Ac Scipioni quidem maximus fortunae fulgor, C. autem Deciano spectatae integritatis uiro uox sua exitium attulit: nam cum P. Furium inquinatissimae uitae pro rostris accusaret, quia quadam in parte actionis de morte L. Saturnini queri ausus fuerat, nec reum damnauit et insuper ei poenas addictas pependit. Sex. quoque Titium similis casus prostrauit. erat innocens, erat agraria lege lata gratiosus apud populum:
Abbreviated transcription (Latin):
admodum genus defensionis amplexus.
affirmauit se ob amorem pueri serui
eo esse perductum. suspectus erat lo¬
cus. suspectum tempus. in suspecta
matris familie persona. suspecta
eciam adolestencia ipius. sed crimen
libidinis confessio intemperancie i
liberauit: Remissioris hoc. illud aliꝙͣto
grauioris materie exemplum :¬
Um parricidu causam fratres celu du¬
cerent splendido tarracine loco nati.
quorum pater titus celus in cubicu¬
lo quiestens. filiis altero cubantibus
lecto erat interemptus. neq autem
seriuis quisquam aut liber mueni¬
retur ad quem suspicio cedis perti¬
neret. hoc uno nomine ab soluti sunt
quia iudicibus planum factum est
illos aperto hostio inuentos esse dor¬
mientes. sompnus innoxie securita¬
tis certissimus. iudex miseris opemi
tulit. iudicatum est enm rerum
naturam non recipere. ut occiso pa¬
tre supra uulnera et cruorem eius
quietem capere potuerunt: Percur¬
remus nunc eos quibus in cause

Expanded text:
admodum genus defensionis amplexus: admodum genus defensionis amplexus: adfirmauit enim se ob amorem pueri serui eo esse perductum. suspectus erat locus, suspectum tempus, suspecta matris familiae persona, suspecta etiam adulescentia ipsius, sed crimen libidinis confessio intemperantiae liberauit. Remissioris hoc, illud aliquanto grauioris materiae exemplum. cum parricidii causam fratres Caelii dicerent splendido Tarracinae loco nati, quorum pater T. Caelius in cubiculo quiescens, filiis altero cubantibus lecto erat interemptus, neque aut seruus quisquam aut liber inueniretur, ad quem suspicio caedis pertineret, hoc uno nomine absoluti sunt, quia iudicibus planum factum est illos aperto ostio inuentos esse dormientes. somnus innoxiae securitatis certissimus index miseris opem tulit: iudicatum est enim rerum naturam non recipere ut occiso patre supra uulnera et cruorem eius quietem capere potuerint. Percurremus nunc eos, quibus in causae
Abbreviated transcription (Latin):
protegendis reis plurimum ualuit. Ita
opprimendis non sane multum potuit
quineciam eudenter noxiis dum eos
acris impugnat profuit
⁊ scipio emilianus coctam apud populũ
accusauit. cuius causa ꝙͣꝙͣ grauissimis
crimimbus erat confossa septies ani¬
pliata. ad ultimum octauo iudicio ab¬
soluta est. quia homines uerebantur.
ne precipiu accusatoris amplitudini
dampnatio eius donata estimaretur.
quos hec secum locutos crediderunt.
.Nolumus caput alterius petentem
in iudicium triumphof et trophea s¬
spolia q et deuictarum nauiuni rostra
defferre. terribilis sit is aduersus ho¬
stem ciuis uero salutem tanto fragore
glorie subnixus ne insequatur.tam
uehementes iudices aduexsus tam er¬
cellenten attusatorren qe onites in lon¬
ge inferioris fortune reo:
Auidius bononiensis in cubiculo mariti
noctu depre hensus. cum ob id causam
adulteru diceret. inter maximos et
grauissimos in famie fluctus emersit.
tanꝙͣ fragmentum nanfragii. leue

Expanded text:
protegendis reis plurimum ualuit, ita in protegendis reis plurimum ualuit, ita in opprimendis non sane multum potuit: quin etiam euidenter noxiis, dum eos acrius inpugnat, profuit. P. Scipio Aemilianus Cottam apud populum accusauit. cuius causa, quamquam grauissimis criminibus erat confossa, septies ampliata et ad ultimum octauo iudicio absoluta est, quia homines uerebantur ne praecipuae accusatoris amplitudini damnatio eius donata existimaretur. quos haec secum locutos crediderim: 'nolumus caput alterius petentem in iudicium triumphos et tropaea spoliaque et deuictarum nauium rostra deferre: terribilis sit his aduersus hostem, ciuis uero salutem tanto fragore gloriae subnixus ne insequatur'. Tam uehementes iudices aduersus excellentissimum accusatorem quam mites in longe inferioris fortunae reo. Calidius Bononiensis in cubiculo mariti noctu deprehensus, cum ob id causam adulterii diceret, inter maximos et grauissimos infamiae fluctus emersit, tamquam fragmentum naufragii leue