comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scli Qui proinide obliuiscũtu uoti q
capiũt᷑ illicebris uanitatis iQuecũq
m̃s ꝓcellis mũdi huiꝰ ĩuolueris lignũ
cõscende crucis ut amari id ẽ tõpesta¬
te huiꝰ scli libereris. Mam nullus ce
a lacu mortis humane saluabit nisi
xx̃s eruerit Qui sclõ renũciars dispo¬
suit crãsgressioĩs ⁊eatu astringit᷑ si uo¬
cũ mutau̾it Ntrociter em̃ in discus¬
sione diuini iudicii argnẽdi sũt qui
qd ꝓfessione spoponderãt implere o¬
pe cõtempserũt mirabiliter cõpa¬
cu similitudo ⁊ ueluptatib mũdi
conãti redire ad deũ retinẽtib eũ cu¬
piditatib scli ei qui dozmi tãs exurge̾
conatur ⁊ sapors sõm des̾mt Ille
enĩ ad honũ nouit redize ⁊ uoluzta¬
tum fascib nõ suntu iste meluis e¬
legit uigilare sed soporis torpore te¬
netu  bono in deterus lapsos su¬
p ccirbones frigidos fieri ingriores
qui⁊ ꝑ torporẽ mẽtis ab igns cari¬
tatis dei extincti sunt et ꝑ mũdi

Expanded text:
scuntur voti, quia capiuntur illecebris vanitatis. 2. Quaecunque mens procellis mundi hujus involveris, lignum conscende crucis, ut a mari, id est, tempestate hujus saeculi libereris. Nam nullus te a lacu mortis humanae salvabit, nisi Christus eruerit. 3. Qui saeculo renuntiare disposuit, transgressionis reatu astringitur, si votum mutaverit. Atrociter enim in discussione divini judicii arguendi sunt, qui, quod professione spoponderant, implere opere contempserunt. 4. Mirabiliter comparatur similitudo a voluptatibus mundi conanti redire ad Deum, retinentibus eum cupiditatibus saeculi, ei qui dormitans exsurgere conatur, et sopore somni deprimitur. Ille enim ad bonum novit redire, et voluptatum facibus non sinitur. Iste melius eligit vigilare, sed soporis torpore tenetur. 5. A bono in deterius lapsos supra carbones frigidos fieri nigriores, quia per torporem mentis ab igne charitatis Dei exstincti sunt, et, per mundi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ iactancia flenda s̃ cñ ruina sibi
quẽꝙͣ magis ꝙ deo placere ⁊ laudem
ab homib cõpazars uanus et erroris
ẽ ãĩuiꝰ plemit famã azpetere ⁊ ad ca¬
piendã terrenã laudẽ scudiũ dare ci¬
cũspice temetixm̃ homo nichilq cibi
Non declinat ad dexteramn qui non
sibi sad deo tribuit bona que agit ne¬
q ad sinistrã se uertit qui de diuina
indulgencia peccandi licẽciam nõ
ambulate in ea neqͥ ad dexterã ne¬
q ad sinistrã declinãtes Uerũ ẽ ꝙ na

Expanded text:
e jactantiam; flendam tamen ruinam, qua sibi quemquam magis quam Deo placere, et laudem ab hominibus comparare. 2. Vanus, et erroris est animus plenus, famam appetere et ad capiendam terrenam laudem studium dare. Circumspice temetipsum, homo, nihilque tibi Non declinat ad dexteram, qui non sibi, sed Deo tribuit bona quae agit; neque ad sinistram se vertit, qui de divina indulgentia peccandi licentiam non ambulate in ea, neque ad dexteram, neque ad sinistra
Abbreviated transcription (Latin):
ne malũ quis inferat alterũ ut ho¬
nũ intendat Primũ ut caueat le¬
dere sequẽte ut discat p̾stare Ami¬
cicia ẽ aiõꝵ societat hec quiꝑpte a
duob incip̾it Nam minꝰ ꝙͣ inte du
os dilectio ẽẽ nõ poterit Nutiqui¬
em̃ dixerũt desocietate duoꝵ unã ẽẽ
aicãm in duob corpoibus p uimi sci¬
lic amoris sicut in actib aplõꝵ le¬
gimiꝰ Qrat illis cor unii ⁊ aĩa una

Expanded text:
ne malum quis inferat, alterum ut bone malum quis inferat, alterum ut bonum impendat. Primum ut caveat laedere, sequens ut discat totum patrare. Amicitia est animorum societas. Haec quippe a duobus incipit. Nam minus quam inter os dilectio esse non poterit. 3. Antiqui dixerunt de societate duorum, unam esse animam in duobus corporibus, propter vim scilicet amoris, sicut in Actibus apostolorum legimus: Erat i
Abbreviated transcription (Latin):
da sut̃ Rebiliter aũt depsoran¬
disũt qui udio ĩ fratr̃e tabescũt et
contra alios suiciosuz aĩ dolum
sem etipõs a caritate dissociãt si¬
cut mater eccliã praue ab hoĩb
hereticis suit᷑ sed tñ cos uenie¬
tes ad se benigna caritate ãplec¬
tituz ita et singli nr̃m̃ ꝯͥscũq ĩum¬
cos sustinemꝰ reuertentes mat̾
na imtacions amplecti statim
diuittit formã em̃ nobis indulgẽ¬
cie deꝰ ex m̾ito cõdicionis ur̃ẽ ĩpo¬
suit dũ ita orare nos p̃cepit Di
u ostendit qnͣtum alterutro unus q̃s¬
q in se offenso indulgets ededi de
suus fidẽtes m̃tis pigis insedelinq̃n¬
tib ueniã prestant sed nichil ꝑsi¬
at ẽẽ illibatũ a culpa qui nõ ess pa¬
ratut ad ueniã dũ pocuis hec mna¬
dm sibi ⁊ elaxãt᷑ fraterna delicta
Qui fratrẽ sibi cardiis recõciliat de¬
ũ sibi tardiꝰ placat sfrustra em̃ ꝓoi¬
ciari sibi dm̃ querit qui cito placari
lectionẽ ꝓxin cõseruãda unũ

Expanded text:
da. Flebiliter autem deplorandi sunt qui odio in fratre tabescunt, et contra alios perniciosum animi dolum semetipsos a charitate dissociant. 3. Sicut mater Ecclesia prave ab hominibus haereticis premitur, sed tamen eos venientes ad se benigna charitate amplectitur, ita et singuli nostrum quoscunque inimicos sustinemus, reverna imitatione amplecti statim dimittit. Formam enim nobis indulgentiae Deus ex merito conditionis nostrae imposuit, dum ita nos orare praecepit: « ri ostendit, quantum alterutro unusquisque in se offenso indulget. Quidam de suis confidentes meritis, pigre in se delinquentibus veniam praestant. Sed nihil proficit illibatum esse a culpa qui non est paratus ad veniam, dum potius hoc madius relaxantur fraterna delicta. Qui fratrem sibi tardius reconciliat, Deum sibi tardius placat. Frustra enim propitiari sibi Deum quaerit, qui cito placare lectionem proximi conservanda; unum
Abbreviated transcription (Latin):
nis metu extingũt ĩopie nec punt¬
tũt᷑ infirina mẽts desiderata ꝑfice
⁊ cũ ĩdige in mũdo metuĩt a gliã
supna semetipõs abscindũt Mult
ꝯsilioꝵe argum̃tis insidiat᷑ eis dya¬
bolus in acquirẽ do plurima qui¬
ĩ paucis et modicis nouerant esse
cõtenti Oppoinit igituz ĩeoꝵ men
habere plura uñ sibi egenisq suffici¬
at quatenꝰ hiis blãdimẽtis ĩtẽcionẽ
bone denociõĩs subueztat atq ĩ terre¬
me lucris decextã mẽtem reducat m̃l¬
tis argum̃tis insidiatu dyabolus e¬
is qui renũciant sclo ut eiꝰ se itere
amori substernant grauiꝰ aũt illos
ĩ cõcupiscenciis scłi ferit quot post re¬
nũciacioem ad mũdi amorẽ redirx ͭ
⁊ maxĩs ꝑ cenodoxiã subicit sibi dy¬
abolus monachũ ut quẽ ꝑ scłi amo¬
rẽ retinere nõ potuit ab humilitatis
culim̃e subtrahat et suꝑbie cumore
sibi subditũ faciat dei seruus semꝑ fal¬
lentis dyaboli piuders debet ĩsidias

Expanded text:
 nec permittuntur infirma mente desiderata perficere; et cum indigere in mundo metuunt, a gloria superna semetipsos abscindunt. 7. Multis consiliorum argumentis insidiatur eis diabolus in acquirendo plurima qui paucis et modicis voverant esse contenti. Opponit igitur in eorum menthabere plura, unde sibi egenisque sufficiat, quatenus his blandimentis intentionem bonae devotionis subvertat, atque in terrenis lucris deceptam mentem reducat. 8. Multis argumentis insidiatur diabolus eis qui renuntiant saeculo, ut ejus se iterum amori substernant. Gravius autem illos in concupiscentiis saeculi ferit, quos post renuntiationem ad mundi amorem reduxerit. Et maxime per cenodoxiam subjicit sibi diabolus monachum, ut quem per saeculi amorem retinere non potuit, ab humilitatis culmine subtrahat, et per superbiae tumorem sibi subditum faciat. 9. Dei servus semper fallentis diaboli praevidere debet insidias,
Abbreviated transcription (Latin):
aliene conuersatiõis esse aut curiosus explorator, aut temer¬
rius iudex etiã si perperã quid actũ deprehẽderis; Nec sic iu-¬
dices proximũ:sz magis excusa. Excusa intentionẽ si opꝰ non
potes puta ignorãtiã puta surreptionẽ, prita casũ. ꝙ si oẽr¬
dissimulationẽ certitudo rei recusat: sus de nihilominꝰ tibi et
dicito apud temetipsũ uehemẽs nimis fuit tentatio. quid fe-

Expanded text:
alienae conversationis esse aut curiosus explorator, aut temerarius judex. Etiamsi perperam actum quid deprehendas, nec sic judices proximum, magis autem excusa. Excusa intentionem, si opus non potes; puta ignorantiam, puta subreptionem, puta casum. Quod si odissimulationem rei certitudo recusat, suade nihilominus ipse tibi, et dicito apud temetipsum: Vehemens fuit nimis tentatio, quid de
Abbreviated transcription (Latin):
tũ necessitates, ut necessitudines ille nõ impediãt exercitium
parẽtibus. At posiꝙ̃ reliquimus nosmetipos; multomagl̃ ab
spondisse ut adiret alterũ fratrẽ eorũ cũ ille utiq iã obisset.
Cũqz aĩatꝰ qui uenerat respõderet qr ille obiit:heremita quoqz¬
ꝙ similiter obisset respondit. Optime ergo nos docuit dñs ne
soliciti simꝰ suꝑ propĩquos carnis nostre plusꝙ̃ religio postu-
Sic in alio loco cũ suggereret ei quidã ꝙ mater eiꝰ et frẽs fo-
sunt frẽs mei; Obi mõ sũt qui tã carnaliter et ĩaniter suꝑ c

Expanded text:
tum, et necessitudines illae non impediant exercitium sse parentibus. At postquam reliquimus nosmetipsos, multo magis ab spondisse, ut adiret alterum fratrem eorum, cum ille utique jam obiisset. Cumque admiratus qui venerat responderet quia ille obiit eremita se quoque similiter obiisse respondit. Optime ergo nos docuit Dominus ne solliciti simus super propinquis carnis nostrae plus quam religio postuleSic et in alio loco cum suggereret ei quidam quoniam forisunt fratres mei ? Ubi modo sunt qui tam carnaliteret inaniter super
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sis benedictus fructus uentris eius ĩmaculati: Nõne  ip̃a ẽ
que saluo pudore cõcepit et sine corruptõe te peperit ĩ cuius
tatus es, cũ qua .xii. annorũ factus ĩ hirlm̃ ascẽdisti et eras sub¬
ditus illi: Nũc ergo dñe quid moleftus es illi dicẽs. Quid m¬
hi ⁊ tibi ⁊c.Multũ quidẽ ꝑ oẽm modũ. S manifeste iã uideo

Expanded text:
pertinet quaeris, cum tu sis benedictus fructus ventris ejus immaculati? Nonne ipsa est quae salvo pudore concepit, et sine corruptione te peperit? Nonne iptatus es, cum qua jam duodecim annorum factus de Jerusalem descendisti, et eras subditus illi? Nunc ergo, Domine, quid molestus es illi, dicens, Quid mihi et tibi? Multum per omnem modum. Sed manifeste jam video
Abbreviated transcription (Latin):
sputis illita est attlicta coslaphis addicta delusiõibꝰ. lic ei scri¬
ptu ẽ. Ceperũt spuere in eũ ꝑcutere faciẽ eiꝰ ⁊ iludere ei dicẽ¬
tes. Prophetiza nobis quis te percussit.Quare hoc: ut facies
tua illuiarẽt illuĩata cõfirmaret et dice̾t de te: uultꝰ eiꝰ nõ sũt
ãpliꝰ in diuersa mutati. Os illud qd  docet ãgelos ⁊ hoĩes od¬

Expanded text:
sputis illita est, afflicta colaphis, addicta delusionibus; sic namque scriptum est: «Coeperunt conspuere in eum, et percutere faciem ejus et illudere ei dicentes: Prophetiza quis est qui te percussit?» Quare hoc? Ut facies tua illuminaretur, illuminata confirmaretur, et diceretur de te: «Vultus ejus non sunt amplius in diversa mutati .» Os illud quod docet angelos, homines
Abbreviated transcription (Latin):
uã excellens bonũ sit hũana natura. hoc maxime
apparẽt. qd̾ datũ ip̃i ẽ ut possit sũmi ł ĩ cõmutabilis
boni ad here̾ nature. Qd̾ si nolue̾i̾t. bono se priuat. ⁊¬
hoc ei malũ ẽ. unde ꝑ iusticiã dei. eciã cruciatus ꝯse¬
quit᷑. Quid enĩ tam iniquũ. quã ut bene sit desertori
boni: Aliqñ autẽ amissi suꝑioris boni. nõ sentit᷑ ma¬
lũ. dũ habet᷑ qd̾ amatũ ẽ inferiꝰ bonũ. Sed diuina
iusticia ẽ. ut qui uolũtate amisit qd̾ amare debuit.
amittat cũ dolore qd̾ amauit. et naturaꝵ creator
ubiq laudetur. Ad huc eĩ bonũ ẽ. qd̾ dolet amissũ
bonũ. Nã nisi aliqd̾ bonũ remãsiss ĩ natura. nullꝯ
animo prauo. Nõ ẽ autẽ potestas nisi a deo. et hoc
dita altaq iusticia. qm̃ nõ ẽ iniqͥtas aput de¬

Expanded text:
uam excellens bonum sit natura humana, hoc maxime apparet, quod datum ipsi sit ut possit summi et incommutabilis boni adhaerere naturae. Quod si noluerit, bono se privat, et hoc ei malum est: unde per justitiam Dei etiam cruciatus consequitur. Quid enim tam iniquum, quam ut bene sit desertori boni? Aliquando autem amissi sulum, cum habetur quod amatum est inferius bonum. sed diuina iustitia est, ut qui uoluntate amisit quod amare debuit, amittat cum dolore quod amauit, dum naturarum creator ubique laudetur. adhuc enim est bonum quod dolet amissum bonum; nam nisi aliquod bonum remansisset in natura, nullus animo praua; non est autem potestas nisi a deo et hoc abdita altaque iustitia, quoniam non est iniquitas apud de
Abbreviated transcription (Latin):
lũ discrecoĩs sue maiore suꝑbie stupore nõ senciunt.
aliis qui hec disc̾ne̾. quãta miseria p̃mant᷑ apparet.
it si nolũt reciꝑe medicinã. talia deuitandi u

Expanded text:
lum desertionis suae maiore superbiae stupore non sentiunt aliis, qui haec discernere nouerunt, miseriores prorsus adparent, ut, si nolunt recipere medicinam talia deuitandi, ualeant
Abbreviated transcription (Latin):
dei et hoĩm hoĩe xp̃o ih̃u. catholica fides nouit ꝙ pros
nob̾ mortẽ id ẽ pcc̃i penã. sine pcc̃o subire dignatꝰ ẽ.
Sicut eĩ solus ideo factus ẽ filiꝰ hoĩs. ut nos̃ ꝑ illũ
dei filii fieremꝰ. ita solꝰ suscepit sine malis meritis
õmẽdans gͦ dilectionẽ suã ĩ eos quibꝰ datii
ĩdebitã uitam. pati ꝓ eis uoluit ĩdebitã mortem.

Expanded text:
dei et hominum homine Christo lesu catholica fides nouit, qui pro nobis mortem, hoc est peccati poenam, sine peccato subire dignatus est. sicut enim solus ideo factus est hominis filius, ut nos per illum dei filii fieremus, ita solus pro nobis suscepit sine malis meritis commendans ergo dilectionem suam in eos quibus erat daturus indebitam uitam pati pro eis uoluit indeb
Abbreviated transcription (Latin):
deb omĩpotentis dei dispensatio et quã sit multipliat᷑
agnosci. cuiꝰ iuditio actũ ẽ ut isdem uir paschasus. et ipe
itus ad aliqnͣtũ temꝑis reciꝑet quod peccassete
añ huãnos oculos mira ꝑcorpus suũ post mortem facẽt:
qui añ mortem eis quoq cognoscentibus pua oꝑa fecisset
Ut neq hi qui bona eius uiderãt. de elemosinaꝵ illus
estimatioẽ falle̾nt᷑. n ip̃i sine ultione laxaret᷑ culpa᷑ ꝙ
nec ẽẽ culpã credidit: et id cieco hanc flecibirs non ex linxͥ
Petrus. ꝑpendo quod dicis. Uerũptamiẽ hac ratione
constrictus non solũ q̃ intelligo s ipã etã que ĩ me non
in telligo cogor iã pcc̃a formidare. Bed queso quia parilo

Expanded text:
debet omnipotentis Dei dispensatio, et quam sit multiplex, debet omnipotentis Dei dispensatio, et quam sit multiplex, agnosci. Cujus judicio actum est ut idem vir Paschasius et ipse intus ad aliquantum temporis reciperet quod peccasset, et tamen ante humanos oculos mira per corpus suum post mortem faceret, qui ante mortem eis quoque cognoscentibus pia opera fecisset; ut neque hi qui bona ejus viderant, de eleemosynarum illius aestimatione fallerentur, neque ipsi sine ultione laxaretur culpa, quam nec esse culpam credidit, et idcirco hanc fletibus non exstinxit. PETR. Perpendo quae dicis, verumtamen 448 hac ratione constrictus, non solum quae intelligo sed etiam ipsa quae non intelligo in me cogor jam peccata formidare. Sed quaeso, quia p
Abbreviated transcription (Latin):
ad fiue̾ ꝰ tanco futuꝵ seculũ ipã iã quasi ꝓpinqͥtate tangi
et signis manifestioribus aꝑit᷑. Quia n. in hoc seculo
cogitatiões nrãs. urcissĩ mĩme uidemus in illo aũt nra
n altuteũ corda ꝯspirimus quid hoc seailũ nͥ noctẽꝰ et
quid uentuꝵ nisi diem dixerĩ. Sed ꝙ̃ ad modũ cũ noꝵ
fouiri: ⁊ dies in cipit otiri. añ soł ortũ sil aliquo modo
tenebre tũ luce ꝯ mixte sũt quousq discedentes noctis
reliquie in luc̃e diei subsequẽtis ꝑ fecte uertant  ita
Huiꝰ mũdi siis iã cũ futiũ seculi ex ordio ꝑ miscet᷑ atip¬
nũt ipẽ reliquiaꝵ eis tenebre quadã iã reꝵ spitaliũ
ꝑmixtione tranẜlucẽtꝰ et que illiuis indĩ sũt multa iã
torniꝰ sednec dum ꝑfecte cognoscimus quia quasi in quo¬
dam mentis crepusarlo h uelud añ solem uidemus. Peteꝰ
Placet quod dicis. sed de tanto uiro paschasio hoc am̃t
ad inquisitiõ mouz. quod post mortem ad penalem lo¬

Expanded text:
ad finem, tantum futurum saeculum ipsa jam quasi propinquitate tangitur, et signis manifestioribus aperitur. Quia enim in hoc saeculo cogitationes nostras vicissim minime videmus, in illo autem nostra in alterutrum corda conspicimus, quid hoc saeculum nisi noctem, et quid venturum nisi diem dixerim? Sed quemadmodum cum nox finiri et dies incipit oriri, ante solis ortum, simul aliquo modo tenebrae cum luce commistae sunt, quousque discedentis noctis reliquiae in lucem diei subsequentis perfecte vertantur, ita hujus mundi finis jam cum futuri saeculi exordio permiscetur, atque ipsae reliquiarum ejus tenebrae quadam jam rerum spiritalium permistione translucent. Et quae illius mundi sunt, multa jam cernimus, sed necdum perfecte cognoscimus, quia quasi in quodam mentis crepusculo haec velut ante solem videmus. PETR. Placet quod dicis. Sed de tanto viro Paschasio hoc animum ad quaestionem movet, quod post mortem ad poenalem lo
Abbreviated transcription (Latin):
pie uolũt niue̾ ncce ẽ ut ab impiis ⁊ dissimilibus
paciant᷑ obprobria. et despiciantur tamꝙͣ stulti ł in¬
cũ ⁊ habũdancia eoꝵ ĩ egestatẽ. et suꝑbia transieru
in confusionem

Expanded text:
pie vivere necesse est ut ab impiis dissimilibus patiantur opprobria, et despiciantur tamquam stulti et incum et abundantia eorum in egestatem, et superbia transierit in confusionem
Abbreviated transcription (Latin):
michi sitͭ nosti mõq monasterio ꝑ fuit: pus in ualera ꝓ
uinaa suũ monasteriũ rexit In quo dĩ longobardi sen¬
entes uenissẽt sic̃ eius narratione didici: duos eius monocd¬
os ĩ tamis unius arbo:is suspenderãt. Qui suspensi eode
die defũti sũt. Facto aũt resꝑe utrorũq eoꝵ spũs carit
illit aptisq uocibus psalle̾ ceperũt ut ip̃i quoq qui eos
omderãt nñ uoces ꝑsallentiũ audirent : nimiũ mirati t̾¬
rerent᷑. Quas uidelicet uoces captiui quoq om̃s qm
illit ad erant siudiem̃t: atq eoꝵ psalmodie pͥꝰ modũ te
tiige̾ uoluit ad aures corꝑm. ui uutẽtes quiq in carne
discent. quia si deo seruie suideãt post carnẽ ueriꝰ ui¬

Expanded text:
mihi, sicut nosti, meoque monasterio praefuit, prius in Valeriae provincia suum monasterium rexit. In quo dum Langobardi saevientes venissent, sicut ejus narratione didici, duos ejus monachos in ramis unius arboris suspenderunt, qui suspensi eodem die defuncti sunt. Facto autem vespere utrorumque eorum spiritus claris illic apertisque vocibus psallere coeperunt, ita ut ipsi quoque qui eos occiderant, cum voces psallentium audirent, nimium mirati terrerentur. Quas videlicet voces captivi quoque omnes qui illic aderant audierunt, atqueertingere voluit ad aures corporum, ut viventes quique in carne discerent, quia, si Deo servire studeant, post carnem veriu
Abbreviated transcription (Latin):
ed inter
meritũ nõ ĩ ipõ suo egressu ostendit᷑ pꝰ mortem uero certiꝰ
declarat᷑ Unde et sancti mrͣes ab infidelibrs crudelia
multa ꝑpessi sãt : qui iñ ut p̃diximus ad ossa stis morta
signis cottidie et mirgculis clarescũt. De duobus mo¬

Expanded text:
ed inter meritum non in ipso suo egressu ostenditur, post mortem vero certius declaratur. Unde et sancti martyres ab infidelibus crudelia multa perpessi sunt, qui tamen, ut praediximus , ad ossa sua mortua signis quotidie et miraculis clarescunt. ΚΕΦΑΛ.
Abbreviated transcription (Latin):
diligam eũ qd̾ sequit᷑. ⁊ maĩfestabo ei me ip̃m.
gã ⁊ manifestabo. id ẽ ad hoc diligã ut in¬
festem Nũc eĩ ad hoc dilexit ut credamꝰ. ⁊ man¬
datũ fidei teneamꝰ. tũc ad hoc diligit ut uideamꝰ
⁊ ipsã mãsionẽ mercedẽ fidei capiamꝰ. qͥa nũc et
nos diligimnꝰ credendo qd̾ uidebiꝰ. tũc autẽ diligeꝰ
pidendo qd̾ credimus.

Expanded text:
eum quod sequitur, et manifestabo ei meipsum. Diligam, et manifestabo: id est, ad hoc diligam ut manifestem. Nunc enim ad hoc dilexit ut credamus, et mandatum fidei teneamus; tunc ad hoc diliget ut videamus, et ipsam visionem mercedem fidei capiamus, quia et nos nunc diligimus credendo quod videbimus, tunc autem diligemus videndo quod credimus.
Abbreviated transcription (Latin):
atq fidelissimus uit ad huc mͥ ĩmonastĩo po¬
sito narrauit ꝙ aliqui de silicie ꝑtibus nauigio roma
petentes ĩmari medio põiti cuꝯdã ẜui dei qui ĩ sãmo
fuerat in c̾uisus ad celũ ferri aĩam uiderũt tutn de¬
siendentes adirã. causãq an ita eẽt acta ꝑ scrutantes.

Expanded text:
atque fidelissimus vir adhuc mihi in monasterio posito narravit quod aliqui de Siciliae partibus navigio Romam petentes, in mari medio positi, cujusdam servi Dei qui in Samnio fuerat inclusus, ad coelum ferri animam viderunt. Qui descendente
Abbreviated transcription (Latin):
eũ comitẽt itineis sume dignarẽt᷑: confidentes ꝙ si
bt̃issimoꝵ appłoꝵ ad iret seprilchra ꝓtinꝰ posset as¬
sequi medicinã. Eũtibus aũt illis uenerũt ad locũ
ubi btũs hospitius hĩtabit. Nuo salutato ac de oscula¬
tui nũc est itineris. eogo ut meis ꝯspectibꝰ repñtes
At ille nich̾ moratus uelocit ad metatũ uadit
in ueĩt q in fn̾ũ febre plenũ qͥ ꝑ nutũ aures suas
dare tinnitũ ĩdicabat : app̃hensũq ducit ad ui
dei At ille app̃hensa maũ cesarie adteaxit caput
illiꝰ ĩfenesteã᷑ assũptũq oleũ benedictioẽ sancti¬
ficatũ: tenẽs manu sinistea linguã eiꝰ ori u̾ciciq
capit in fudit dicens. In noĩe dm̃ mei chũ xp̃i¬

Expanded text:
 comitem itineris sumere dignaretur, confisi quod si beatissimorum apostolorum adiret sepulcra, protinus posset assequi medicinam. Euntibus autem illis, venerunt ad locum ubi beatus Hospitius habitabat. Quo salutato ac deosculatui nunc est itineris, rogo ut meis conspectibus repraesentes. At ille nihil moratus, velociter ad metatum vadit, invenitque infirmum febre plenum, qui per nutum aures suas dare tinnitum indicabat; apprehensumque ducit ad sanctum Dei. At ille apprehensa manu caesarie, attraxit caput illius in fenestram, assumptoque oleo benedictione sanctificato, tenens manu sinistra linguam ejus, ori verticique capitis infudit, dicens: In nomine Domini mei Jesu C
Abbreviated transcription (Latin):
put eius liberaret dextera in ipõ ictu dixiguit: nec
eam ad se poteat reuocare ¶uc gladiũ laxans t̾re
d̾iecit Hec uidentes socy eius clamorẽ ĩ celo de derũt
flagitantesq a sc̃o uiro quid age̾ poterãt: ut clemiẽ¬
ter ĩsinuaret. Ipẽ uero im posito salutis signo
brachiũ sanitati restituit. Ille aũt in eodem locos
uersus: tonsurato capite fidelissimus monachus
ut habetur. Duo uero dutes qui eñ audierũt. ĩ¬
columes prĩe redditi sũt. Qui uero contempse¬
eũt p̃ ceptũ eius: miserabiliter ĩ ip̃a ꝓ uĩcia sunt
Bed ĩposita eis manu mudabat eos. Post hec hõ
eat andeganensis in cola qui ꝑminia febrẽ eloq̾i
ꝑiterq auditũ ꝑdideat ͥͥ et cũ a febre cõualusset᷑.
surdus ꝑ manebat ac mutus. Igitur dyaconꝰ ex ꝑ¬
uincia illa romã dicectus ẽ. ut btõꝵ appłoꝵ pign̾oaͥ¬

Expanded text:
put eius libraret, dextera in ipso ictu suspensa diriguit, nec put eius libraret, dextera in ipso ictu suspensa diriguit, nec eam ad se potuit revocare. Tunc gladium laxans, terrae deiecit. Haec videntes socii eius, clamorem in caelo dederunt, flagitantes a sancto, ut, quid agere poterent, clementer insinuaret. Ipse vero inposito salutis signo brachium sanitati restituit. Ille autem in eodem loco conversus, tonsorato capite, fidelissimus monachus nunc habetur. Duo vero duces, qui eum audierunt, incolomes patriae redditi sunt; qui vero contempserunt praeceptum eius, miserabiliter in ipsa provintia sunt Sed inpositam eis manum, mundabat eos. Post haec homo erat Andecavensis incola, qui per nimiam febrem eloquium pariter auditumque perdederat; et cum febrae convaluisset, surdus permanebat ac mutus. Igitur diaconus ex provintia illa Romam directus est, ut beatorum aposto
Abbreviated transcription (Latin):
uos ip̃os in locis fmissis ꝯ munite Hec eo loquẽte
om̃s scupeft̃ĩ. et ualedicẽtes: ã magna ad miratioe
ad ꝓpia̾ sũt regressi. Monachis quoq dixit. Abscõ¬
dite ⁊ uos a loco. afferentes nobcũ que hẽtis. Ecce
re ꝓme ⁊futurũ ẽ enĩ ut inferãt mͥ ĩuirias. sed
non nocebũt usq ad mortẽ. Descendentibus aũt mo¬
nachis uenit gens illaꝰ et dũ cũcta que reꝑit uastat.
ꝑuenit ad locu ubi scus dei reclusus erat At ille ꝑ
fenestra t̾ris õndit secis. Illi uo cͥcuiũtes trm: adi¬
tũ ꝓ quẽ in gredirent᷑ adcũ ĩ ueĩre non poterãt Luc
duo ascendentes de texerũt tectũł et uidentes eũ uĩc¬
tũ cathenis ĩdutiq cilitio dicũt. Hic malestõs est
et homitidiũ fecit : ideo ĩ his ligamũbus unictus tenet᷑.
Uocatoq in terp̃te scissitantue ab eo quid malefeat
ut tali supplitio artaretur. At ille fatetur se homicidã
ẽẽ i oĩsq cmĩs eeꝵ Tũc unus ex tracto gladio ut ca¬

Expanded text:
missimis cummonite'. Haec eo loquente, omnes obstupefacti et vale dicentes, cum magna admiratione ad propria sunt regressi. Monachis quoque dixit: 'Abscidite et vos a loco, auferentes vobiscum quae habetis. Ecce enim re pro me; futurum est enim, ut inferant mihi iniurias, sed non nocebunt usque ad mortem'. Discedentibus autem monachis, venit gens illa; et dum cuncta quae repperit vastat, pervenit ad locum ubi sanctus Dei reclausus erat. At ille per fenestram turris ostendit se eis. Ille vero circumeuntes turrem, aditum, per quem ingrederentur ad etectum, et videntes eum vinctum catenis indutumque cilicio, dicunt: 'Hic malefactor est et homicidium fecit, ideo in his legaminibus vinctus tenitur'. Vocatumque interpraetem, sciscitantur ab eo, quid male ficerit, ut tale supplitio artaretur. At ille fatetur, se homicidam esse omnesque criminis reum. Tunc unus, extracto gladio, ut ca
Abbreviated transcription (Latin):
Hic cũctos reperr: hic omẽs ĩuent. Hec eo cũ maxĩo
fletu ⁊ ãmiratioe dicente ÷ uir dei om̃i in tentioe uanã
ins glĩam ait. Sile dilectissiẽ fr̃. Non h ͨ ego fa¬
cio. sed ille qͥ mudũ ex nichilo ꝯdidit : qui ꝓ nobis
hoiem suscepit. Cecis uisũ. surdis auditũ mutisq
et om̃ibꝰ ĩ fm̾is affluentẽ medicinã in dulget. Cũc dy¬
aconus gaudens ⁊ uale dicens discessit cũ comitibus
suis Niuibus descedentibus. hõ quidã diñcus. sic
enĩ erat uieo nomẽ a natiuitate cecus adueĩt i ad istiꝰ
miraculi u̾tutẽ ꝓ bandã. Nui dũ ĩmonasterio duobꝰ
aut tribus mensibus residẽt oratione ac ieuiniis ua¬
cans: tandem uocat eũ ad se uir dei et ait. Uis recipe
uisũ: Cui ille ait. Uolu̾tas inꝙͥ mea erat ignota re¬
cognosce̾. Ilã que sit lux ignoro unũ tñ scio : ꝙ ab oĩ¬
bus collandatur. Ego aũt ab initio etatis mee usq
nũc uidere nõ meriu. Eũc cir oleo bñdicto suꝑ oculos

Expanded text:
ctos inveni'. Haec eo cum maximo fletu et admiratione dicente, vir Dei omni intentione vanam vitans gloriam, ait: 'Sile, sile, dilectissime frater, non haec ego facio, sed ille qui mundum ex nihilo condedit, qui, pro nobis hominem suscipiens, caecis visum, surdis auditum, mutis et omnibus infirmis affluentem medicinam indulget. Tunc diaconus gaudens et valedicens, abscessit cum comitibus suis. Quibus discedentibus, homo quidam, Dominicus, sic enim eramiraculi virtutem probandam. Qui dum in monastirio duobus aut tribus mensibus resederet, oratione ac ieiuniis vacans, tandem vocat eum ad se vir Dei et ait: 'Vis recipere visum?' Cui ille ait: 'Voluntas', inquid, 'mea erat ignota cognuscere. Nam quae sit lux ignoro. Unum tantum scio, quod ab omnibus conlaudatur; ego autem ab inicio aetatis meae usque nunc videre non merui'. Tunc cum oleo benedicto super oculus
Abbreviated transcription (Latin):
et cũ diutissiẽ cũ lac̾mis otasset collocans se suꝑ sca¬
nũ ex tensibus pedibus. eleuatisq ad celũ manibus
grãs agens deo tradidit spm̃. Et statĩ om̃es u̾mes
illi qui scõs arcus ꝑ forabãt euanuerũt. Ad uẽiens
aũt custadius epĩs btm̃ corpus studiosissime se̾¬
pultu̾e mandauit. Hec omĩa ab ipĩꝰ ore cognoui
quẽ suꝑius mutũ ⁊ srrdũ ab eo sanatũ ex posuiꝰ
qui multa michi ⁊ alia de uirtutibus eiꝯ narrauit.
sed phibuit michi res illa loqui. quia audiui uitã
ip̃ius a multis fuisse conscriptã ĩ.

Expanded text:
et cum diutissime cum lacrymis orasset, collocans se super scaet cum diutissime cum lacrymis orasset, collocans se super scamnum, extensis pedibus, elevatisque ad coelum manibus, gratias agens Deo, tradidit spiritum. Et statim omnes vermes ille, qui sanctos artos perforabant, evanuerunt. Adveniens autem Austadius episcopus, beatum corpus studiosissime sepulturae mandavit. Haec omnia ab ipsius ore cognovi, quem superius mutum et surdum ab eo sanatum exposui. Qui multa mihi et alia de eius virtutibus narravit, sed prohibuit me res illa loqui, quia audivi vitam ipsius a multis fuisse conscriptam.
Abbreviated transcription (Latin):
uidebat. De hĩc mulier quẽdã que ut ipã lamabat
iria hñs demoĩa ad cũ adducta ẽ. quã cũ tacta sa¬
cro bñdixisset atq ex oleo sc̃o crucẽ fronti eius m¬
posuisset: eiectis demonys prirgata discessit. Hed
et aliã puellã a spũ ĩmũdo uexatã ⁊ bñdictione sanaͭ¬
Cũ aũt iã dies obitus eius appinquaret : uocauit
id se ppositũ monastery dicens. Exhibe framen
et irrũpe parietẽ et mitte nũcios ad epm ciuitat᷑
ut uer̃at adme sepeliendũ. Die enĩ t̾rio ab egredi¬
ar mũdoͣ et uado in requie destinatã: quã m dñs
quadã uenit ad fenestr̃a et uidens eũ cathent̃s unic¬
tũ u̾mibus plenũ ait. O dnẽ mi qualit̾ dũ tã uali¬
da tormenta tolerae tã fortit potes. Eui ille ait.
Lonfortat me ille ꝓ cuiꝰ nomĩc hec patior. Dico aũt
tibi quia iã ab soluos ab his uniallis: et rado
quiem meã Adueĩente aũt die tercio depostut ca-¬
thenas quibus uictus eeat. ꝓstrauitq se ĩ oronem

Expanded text:
c mulier quaedam, quae, ut ipsa declamabat, tria habens daemonia, ad eum adducta est. Quam cum tactu sacro benedixisset atque ex oleo sancto crucem fronte eius inposuisset, eiectis daemonibus, purgata discessit. Sed et aliam puellam, ab spiritu inmundo vexatam, benedictione sanaCum autem jam dies obitus ejus appropinquaret, vocavit ad se praepositum monasterii, dicens: Exhibe ferramentum, et irrumpe parietem, et mitte nuntios ad episcopum civitatis, ut veniat ad me sepeliendum. Die enim tertia ab hoc egredior mundo et vado in requiem distinatam , quam mihi Dominus quidam venit ad fenestram, et videns eum catenis vinctum, vermibus plenum, ait: 'O domine mi, qualiter tam valida turmenta tollerare tam fortiter potes?' Cui ille ait: 'Confortat me ille, pro cuius nomine haec patior. Dico autem tibi, quia iam absolvor ab his vinculis et vado in requiem meam'. Adveniente autem die tertia , deposuit catenas, qui
Abbreviated transcription (Latin):
gis. hospicius reclusus magne ab¬
stinencie. qui constrictus cathenis
ad prrũ corpus fr̾eis ĩduto desuꝑ
cilitio nichil aliud ꝙͣ purũ panent
cũ paricis dactilis comedebat. Indi¬
ebris enĩ quadragesime. de radici
herbaꝵ egiptiaꝵ quibus heremite utũtire ⁊ exl¬
bentibus sibi negatiatoribus alebat᷑. Et pͥmũ quidẽ
uis in quo coxerant hauriens: ipm̃ sumebat in pos
oꝑari. Flã quodã temꝑe reuelãte sibi spũ sancto ad¬
uentũ longobardoꝵ ĩ galliis hoc mõ p̃dieit. Penient

Expanded text:
 Hospicius reclausus magnae abstinentiae, qui constrictus catenis ad purum corpus ferreis, induto desuper cilicio, nihil aliud quam purum panem cum paucis dactalis comedebat. In diebus autem quadraginsimae de radicibus herbarum Aegyptiarum, quas heremitae utuntur, exhibentibus sibi negotiatoribus, alibatui. Et primum quidem ius in quo coxerant auriens, ipsas sumebat in postoperare. Nam quodam tempore, revelante sibi Spiritu sancto, adventum Langobardorum in Galleis hoc modo p
Abbreviated transcription (Latin):
magnificus liberiꝰ ure nobilissemus atq uen̾a cissimus
qui se scire suoq hoĩes int̾fiuisse testat᷑ ei rei quã nuꝑ¬
narrauit: ingenuensi urbe ꝯtigisse Ibrnãq ut dicũt
ualentinus nomĩe medrolanen sis eccẽ defensor defuctus
ẽ. Uir ualde lub̾cus et cũctis lenitatibus occupatus: ciriꝰ
corpus in ecc̃ia bti mr̃is syri sepultũ ẽ. Nocte aũt me¬
dia in eadẽ eccĩa facte sũt uoces at si quis uiolent ex ea re¬
pellẽt ᷑ : atq tea heret᷑ foras. Ad quas nimirũ uoces cu¬
t̃rerũt instodes ⁊ uiderũt duos quosdã tet̾cimos spũs
qui eiusdem ualentini pedes quadã ligatã strmeerant
et eũ ab ecc̾ia clamantem etnimiũ uociferantẽ foras tra¬
hebãt. Qui uidelis ex t̾riti ad sua strata reuersi sũt¬

Expanded text:
magnificus Liberius vir nobilissimus atque veracissimus, qui se scire suosque homines interfuisse testantur ei rei, quam narrant nuper in Genuensi urbe contigisse. Ibi namque, ut dicunt, Valentinus nomine Mediolanensis Ecclesiae defensor defunctus est, vir valde lubricus, et cunctis levitatibus occupatus, cujus corpus in ecclesia beati martyris Syri sepultum est. Nocte autem media in eadem ecclesia factae sunt voces, ac si quis violenter ex ea expelleretur atque traheretur foras. Ad quas nimirum voces cucurrerunt custodes, et viderunt duos quosdam teterrimos spiritus, qui ejusdem Valentini pedes quadam ligatura strinxerant, et eum ab ecclesia clamantem ac nimium vociferantem foras trahebant, qui videli
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui diu ꝑ diuinitat᷑ pacienciã blasphemus pixerat.
reatũm suũ pater eius agnoscẽt. qui ꝑuuli filii anima
br̾s nutrisset. Sed interĩ hoc triste intponentes rad ea q̃
narrae ceperã leti redeantus

Expanded text:
ut qui diu per Divinitatis patientiam blasphemus vixerat, ut qui diu per Divinitatis patientiam blasphemus vixerat, reatum suum pater ejus agnosceret, qui parvuli filii animam bus nutrisset. Sed interim hoc triste seponentes, ad ea quae narrare coeperamus laeta redeamus
Abbreviated transcription (Latin):
regoriꝰ. Et si om̃s baptizatos Eap  xixͫ.¬
iam loqui possũt regna celestia ingrdi credendũ nõ ẽ:
quia nõnllis ꝑiuilis eiusdem regni celestis aditus a
ꝑͥntibus caudit᷑: si male nutriant᷑. Nam quiden
uir cunctis in hac rebe notissimus añ t̾emnũ filiũ
habuit ãnoꝵ sic̃ arbitor qn̾q. quẽ nimis carnaliti¬
diligens remisse nut̾e̾bat: atq isdem puerulus qd̾
dictu graue ẽ mox ut eius aĩo aliquid obstitisset: ing¬
iestatem dei blasphemae ꝯ sueuerat. Quim hac ante
t̾enntũ mortalitate ꝑ tussus uenit ad mortẽ. Cũq eũ
siuis p̃ in sini tenet. sic̃ hy testati sũt qui pñtes fue¬
eũt: malignos ad se uenisse spũs trementibus oculis a
spiciens ꝑuer cepit clamae. Ubsta pater obsta pater
pues ad m̃xit dicens. Mariti homiẽs uenerũt: qui me tol¬
lẽ uolũt. Qui cum hoc dixisset maiestat̾ nomẽ ꝓtinꝰ
blasphemauit: et aĩam reddidit Ut em̃ omp̃us deus on¬

Expanded text:
REGORIUS. Etsi omnes baptizatos jam loqui possunt, regna coelestia ingredi credendum non est, quia nonnullis parvulis ejusdem regni coelestis aditus a parentibus clauditur, si male nutriantur. Nam quidam vir cunctis in hac urbe notissimus, ante triennium filium habuit annorum, sicut arbitror, qdiligens remisse nutriebat. Atque idem parvulus, quod dictu grave est, mox ut ejus animo aliquid obstitisset, majestatem Dei blasphemare consueverat. Qui in hac ante triennium mortalitate percussus venit ad mortem. Cumque eum suus pater in sinu teneret, sicut hi testati sunt qui praesentes fuerunt, malignos ad se venisse spiritus trementibus oculis puer aspiciens, coepit clamare: Obsta, pater, obsta, pater. puer adjunxit, dicens: Mauri homines venerunt, qui me tollere volunt. Qui cum hoc dixisset, majestatis nomen protinus blasphemavit, et animam reddidit. Ut enim omnipotens Deus osten
Abbreviated transcription (Latin):
esceret. ei quod posset ut fater p̃cepit: et ip̃e
et martinũ necaret. Itaq dũ ea que uenerat mul¬
illud ꝙ desuꝑ incubuerat saxũ leuare: cũdis ui¬
nibus repente res ualde ad mirabilis ꝯ trgit
moles ipã quã conabã euelle. subito abeisdem labo¬
rantibus enulsa ne spelũce martini tectũ tange̾t sal¬
tũ dedit: et quasi serui dei lesiõ fugiens longiꝰ ceci¬
dit. Quod ad uissũ omĩpotent᷑ dei angelico miste¬
rio actũ in telligit: qͥ dina ꝓuidentia dispõi omĩa
fidelit̾ credit. A Iic cũ pͥus in eodem monte se strlit
nec dũ dauso specu hĩtans. cathenã sibi ferreã ad¬
pedem ligauit eãq saxo exꝑte altera affieit: ne
ultra ei liceret ꝓ gredi: ꝙͣ tathene eius quãtitas
tendebat᷑. Quod uir uite uenerabilis audĩs bñ¬

Expanded text:
esceret, ei quod posset ut faceret praecepit, et ipesceret, ei quod posset ut faceret praecepit, et ipet Martinum necaret. Itaque dum ea quae venerat mulillud, quod desuper incubuerat, saxum levare, cunctis videntibus, repente res valde admirabilis contigit, quia moles ipsa quam conabantur evellere, subito ab eisdem laborantibus evulsa, ne speluncae Martini tectum tangeret, saltum dedit, et quasi servi Dei laesionem fugiens, longius cecidit. Quod ad jussum omnipotentis Dei angelico ministerio actum intelligit, qui divina providentia disponi omnia fideliter credit. Hic cum primum se in enecdum clauso specu babitans, catena sibi ferrea pedem ligavit, eamque saxo ex parte altera affixit; ne ultra ei liceret progredi quam catenae ejusdem quantitas tendebatur. Quod vir vitae venerabilis Bene
Abbreviated transcription (Latin):
aspicientibus qiͣ frutecta ẽẽ uideant᷑. ꝑturbati ita¬
q sũt cũcti qͥ ueniebãt. sũmaq cura q̃uesitũ est.
sicubi corpus elapsi ꝑui potuisset ĩueniri. U uis
n. aliud insi extinctũ credet. quis uel corpus ad tra
le ĩuentus ẽ: nõ solũ uiuris. sed ecĩa ĩcolamis. Trc
cunctis patent ĩ notuit. ꝙ ideo ledi nõ potuit: quia
hũc ĩcasu suo martini orõ portauit In specu uõ
illius magna desuꝑ rupis eminebat. Que cũ ex
ꝑte exigua monti uideret᷑ affixa martini celle ꝑ¬
minẽs: casũ suũ cottidie et illuis int̾itũ cuitirra int¬
nebat᷑. Ad hãc mascator illustris uiri armẽtarii
nepos cũ magna rusticoꝵ multitudiẽ ueniens:
p̃cabat᷑ ut ur̾e dei de spetu eodem dignaret᷑ ex¬
ire quatinꝰ ipẽ ruiturã rupẽ ex monte potuis¬
set euelle: atq in speci suo dei famulus iam se¬
curus hĩtaret. Qũq hoc uir dei nequaquã acqͥ¬

Expanded text:
aspicientibus quasi fruteta esse videantur. Perturbati itaaspicientibus quasi fruteta esse videantur. Perturbati itaque sunt cuncti qui veniebant, summaque cura quaesitum est sicubi corpus elapsi pueri potuisset inveniri. Quis enim aliud nisi exstinctum crederet? quis vel corpus ad terrle inventus est non solum vivus, sed etiam incolumis. Tunc cunctis patenter innotuit quod ideo laedi non potuit, quia hunc in casu suo Martini oratio portavit. In specu vero illius 317 magna desuper rupes eminebat, quae cum ex parte exigua monti videretur affixa, Martini cellae prominens, casum suum quotidie, et illius interitum ruitura minabatur. Ad hanc Mascator illustris viri Armentarii nepos, cum magna rusticorum multitudine veniens, precabatur ut vir Dei de specu eodem dignaretur exire, quatenus ipse ruituram rupem ex monte potuisset evellere, atque in specu suo Dei famulus jam securus habitaret. Cumque hoc vir Dei nequaquam acqui
Abbreviated transcription (Latin):
ad eius specĩt impudent ꝓrupit. At ille pailo
longius intirent ⁊ rementis ad se mulieba resti¬
menta sspiciens ⁊ sese ĩ orationẽ dedit. ĩ trã faciẽ
depressit ⁊ eo usq prostratus iacuit: quo mi¬
idens mailrer a fenestra illius cellule fatigata
cedet. Q die eodem mox ut a monte descendĩt.
uitã finiuit  ut ex mortis eius sentencia daretur
in telligi quia ualde om̃ĩpotenti deo displicuit. ꝙ
eius famulũ ausu imꝓbo contristauit ¶Alio quoq
temꝑe dũ multi ad hũc religiosa deuotione ꝯ curren̾t
atq arta eẽt uia q̃ in diuo montis late ad eius cellu¬
lam ꝓpantes ducebat. ꝑuulus puei ĩ iaute gradiẽs
ex codem monte recidit. ⁊ usq ad uallem corruit:
q̃ sub monte codem sita quasi in ꝓfundo ꝯspitt᷑
In loco quippe eode tanta mons ip̃e altitudĩe ex cͣuit.
Ut arbusta ĩgentia q̃ ex eadẽ ualle ꝓdeũt: ex mõte

Expanded text:
ad ejus specum impudenter prorupit. At ille paulo ad ejus specum impudenter prorupit. At ille paulo longius intuens, et venientis ad se muliebria indumenta conspiciens, sese in orationem dedit, in terram faciem depressit, et eo usque prostratus jacuit, quo impudens mulier a fenestra cellulae illius fatigata recederet. Quae die eodem, mox ut de monte descendit, vitam finivit, ut ex mortis ejus sententia daretur intelligi quia valde omnipotenti Deo displicuit, quod ejus famulum ausu improbo contristavit. Alio quoque tempore dum multi ad hunc religiosa devotione concurrerent, atque arcta esset semita quae in devexo montis latere ad ejus cellulam properantes ducebat, puer parvulus, incaute gradiens, ex eodem monte cecidit, et usque ad vallem corruit, quae, sub monte eodem sita, quasi in profundo conspicitur. In loco quippe eodem tanta mons ipse altitudine excrevit, ut arbusta ingentia, quae ex eadem valle prodeunt, ex monte
Abbreviated transcription (Latin):
solus ãt solo. eoq orante se añ illã sterne : ⁊tũ cu¬
bante ꝑiter cubae. Ded uir scũs õmo ĩꝑ trins¬
ori eius manũ uel pedẽ ex tendebat dicens. Si liceͣ
hac eius fortitudiẽ uictus in fremunit. seq ꝑ diuerũ
montis latus ĩp̃cipitiũ serpens dedit omĩaq ar¬
busta loci illius flãma ex se ex eute ꝯ cremauit .
Nui in eo ꝙ montis latus omẽ sbussit cogente
omĩpotenti deo monstrae ꝯpulsus ẽ. qnͣte uirtut
fuerat qͥ uictus ab cedebat. ꝓpendo queso iste uir
dei in quo montis uertite sretit: qui cũ serpente¬
ꝑte̾mnũ racuit secrrus Petrus Auditu pauco
Gregorius Bie iste uenerabilis uite in chisconis
sue tͦp̃ pͥmũ decreuerat ⁊ ut ultra mulierẽ nõ ui¬
decet. Non quia sꝑnebat sexũ. sed ex contemplati
spẽ temptatior̃s mn cre metuebat uinũ. Quod q̃¬
dã mulici audies audacter ascendit montẽ. atq

Expanded text:
solus cum solo, eoque orante se ante illum sternere, et cum cusolus cum solo, eoque orante se ante illum sternere, et cum cubante pariter cubare. Sed vir sanctus omnino iori manum vel pedem extendebat, dicens: Si licentiam hac ejus fortitudine victus infremuit, seque per devexum montis latus in praecipitium serpens dedit, omniaque arbusta loci illius flamma ex se exeunte concremavit. Qui in eo quod montis latus omne combussit, cogente omnipotente Deo, monstrare compulsus est, quantae virtutis fuerat, per quem victus abscedebat. Perpende, quaeso, iste vir Domini in quo mentissecurus. PETR. Auditu paveo. GREGOR. Vir iste vitae venerabilis, inclusionis suae tempore primo, decreverat ut ultra mulierem non videret, non quia aspernabatur sexum, sed ex contemplata specie tentationis incurrere metuebat vitium. Quod quaedam mulier audiens, audacter ascendit montem, atque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtibus ualde Benerabilis marimus nomĩe. ĩme¬
te maesito solitariã uitã duxit: multisq ãnis ⁊̃ specu
angustissimo ĩ clusus fuit. Nũe malti ex nostris none¬
rũt euꝰq actibus ꝑñtes extiterũt. De quo multa ip̃e
a btõ memorie ppͥ. pelagio decesso re meo ⁊ aliis religio¬
sissis utris narrantibus cognoui. Tuiꝰ hoc mira
pͥmũ fuit. ꝙ mox ut se ĩ predicti montis foram
ꝯ tulit. ex pet᷑ eademq in semetipã ꝯ caua angrstũ
fecerat specũ. aqua stilla ꝓrũpit q̃ martino dei fa¬
mulo ĩusu coctidiana srifficet ut nec plus ad¬
esset : et nec ncc̾itati de esset. Qua in re oñdͭ op̃s
culo potũ in solitudiẽ ex petre durica mistraret
Sed antiquus hostis huãnt generis ĩinitus eius
uiribus ĩiudens. hũs uisitatã arte repellẽ ex eo spi¬
cu molitus ẽ Nam amicã sibi bestiã serpentẽ sa
in gressus. hñt ab eadem habitatioẽ eicere facto tto¬
re conatus ẽ. Cepit et em̃ serpens ĩ spelucã ueni̾e

Expanded text:
ir valde venerabilis Martinus nomine in monte Marsico solitariam vitam duxit, multisque annis in specu angustissimo inclusus fuit, quem multi ex nostris noverunt, ejusque actibus praesentes exstiterunt. De quo multa ipse et beatae memoriae papa Pelagio decessore meo, et aliis religiosissimis viris narrantibus agnovi. Cujus hoc miramum fuit, quod mox ut se in praedicti montis foramine contulit, ex petra eadem, quae in semetipsa concava angustum specum fecerat, aquae stilla prorupit, quae Martino Dei famulo in usu quotidiano sufficeret, et nec plus adesset, nec necessitati deesset. Qua in re ostendit omculo potum in solitudine ex petrae duritia ministraret 316 Sed antiquus hostis humani generis, ejus viribus invidens, hunc usitata arte pellere ex eo specu molitus est. Nam amicam sibi bestiam, serpentem scilicet, ingressus, hunc ab eadem habitatione ejicere facto terrore conatus est. Coepit etenim serpens in speluncam venire
Abbreviated transcription (Latin):
te cathena ferrea: sed cathena xp̃i. Ad quã uocent
martintis ꝓtinus eũdem ꝯpedem soluit. sed nũꝙͣ
pꝰ modũ solutũ tetendit pedẽ ultra locĩr quo hrinc
cathena coh̾uit : in quãto et añ ligatus mansit.
eNui dũ se postiño in erusdem loci specii odusis¬
set: cepit eciã disciplos habeie. Nui ab eius specit
seorsũ habitantes. ad usũ uite a quã. de puteo hari¬
rire ꝯ suenerãt. Bed funis in quo adhauriendã
aquã situla dependebat. crebro rũpebat᷑. Dñ stm̃
ẽ ut eandem cathenã quã ab eiꝰ pede uir dñi solue¬
rat eius discipuli peterẽt: eãq fum ad ĩugent:
atq in illa situlã ligarẽt. Ee quo ĩa temꝑe ꝯ tigit
ut isdem funis et cottidie attigetur a quã et nullo
mõ rũꝑetur. E iua em̃ tathenã uiri dei funis il¬
le contingebat: ipẽ quoq ad tolerandã aquã fri
ĩse fortitudĩe traeit Petrus Facta hec pla¬
cent : quia mrea et multum reuerenda ade

Expanded text:
sed catena Christi. Ad quam vocem Martinus protinus eamdem compedem solvit, sed nunquam postmodum solutum tetendit pedem ultra locum quo ligatumcatena coercuit, in quanto et antea ligatis mansit. Qui dum se postmodum in ejusdem loci specu conclusisset, coepit etiam discipulos habere, qui ab ejus specu seorsum habitantes, ad usum vitae aquam de puteo haurire consueverant. Sed funis in quo ad hauriendum aquam situla dependebat crebro rumpebatur. Unde factum est ut eamdem catenam quam ex pede suo vir Domini solverat ejus discipuli peterent, eamque funi adjungerent, atque in illa situlam ligarent. Ex quo jam tempore contigit ut idem funis et quotidie tingeretur aqua, et nullo modo rumperetur. Quia enim catenam viri Dei funis ille contigit, ipse quoque ad tolerandam aquam, ferri in se fortitudinem traxit. PETR. Facta haec placent, quia mira; et multum, quia re
Abbreviated transcription (Latin):
oc affectu ł desiderio colendus ẽ deus. ligionis.
sui cultꝰ ip̃e sit merces. Nã qui deũ ideo colit
aliud magis ꝙͣ ip̃m ꝓmereat᷑. nõ deũ colit s id qd̾
assequi concupiscit. De occultis nõ iudicandis.
De occultis cordis alieni teme̾ iudicare pcc̃m est.
et eũ cuiꝰ nõ uident᷑ oꝑa nisi bona. iniquũ est ex
suspicõe reprehende̾. cũ eoꝵ q̃ hõi sũt ĩ ꝯgnita. solꝰ
deus iudex sit iustꝰ. qͥa inspector ẽ uerꝰ. De aduito¬
Diuini est muneris cũ ⁊ recta cogitamꝰ. rio dei.¬
et pedes nr̃os a falsitate atq ĩiusticia ꝯtinemꝰ.
Quociens enĩ bona agimꝰ. deꝰ ĩ nob̾ atq nob̾cũ
it operemur oꝑatur. De passionibꝰ sanctoꝵ

Expanded text:
oc affectu et desiderio colendus est Deus, ut sui cultus ipse sit merces. Nam qui Deum ideo colit, ut aliud magis quam ipsum promereatur; non Deum colit, sed illud quod assequi concupiscit. XXI. De occultis non judicandis. De occultis cordis alieni temere judicare, peccatum est; et eum, cujus non videntur opera nisi bona, iniquum est ex suspicione reprehendere: cum eorum, quae homini sunt abscondita, solus Deus judex sit justus, qui et inspector est verDivini est muneris , cum et recte cogitamus, et pedes nostros a falsitate et injustitia continemus. Quoties enim bona agimus, Deus in nobis atque nobiscum ut operemur operatur.
Abbreviated transcription (Latin):
eo nũc usq prolatũ ẽ. Quibus dei famulas addidit
dicens. Etiã mortus ẽ. Nam hest̾no die hora non a
int̾ iohem papã et siimachũ patc᷑ũ distinctꝰ atq
discalciatus et unictus manibus deductus in bac
Uicina uulcam olla iactatus ẽ. Quod illi audientes
sollicite ꝯscripserũt diem atq in italiã reuersi. eo
diẽ theodoricũ regem inuenerũt fuisse mornuũ quo
die euts exitũ atq suppliciũ. dei famulo fuerat oñsũ.
Et quia iohẽ papa affligendo in custodiã occidit. sñ¬
machũ quoq patritiũ fr̾o trircidauit ͥ ab illis iuste
in ignẽ mitti apparuit: quos in hac uita ĩ iuste ui¬
diganit

Expanded text:
eo usque nunc perlatum est“. Quibus Dei famulus addidit, eo usque nunc perlatum est“. Quibus Dei famulus addidit, dicens: „Etiam mortuus est; nam hesterno die hora nona inter Iohannem papam et Symachum patricium discinctus atque discalciatus et vinctis manibus deductus, in hac vicina Vulcani olla iactatus est“. Quod illi audientes, sollicite conscripserunt diem, atque in Italiam reversi, eo die Theodericum regem invenerunt mortuum, quo de eius exitu atque supplicio Dei famulo fuerat ostensum. Et quia Iohannem papam affligendo in custodia occidit, Symachum quoque patricium ferro trucidavit, ab illis iuste in ignem mitti apparuit, quos in hac vita iniuste iudicavit