comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s ut c̾tum nc̃ hab̾atis. qd̾ ⁊ añ uob̾ aixisse me memim. qr sepe ĩqͥetos aĩos
ꝗb sua ĩ qua sũt uita ñ sufficit districtior exꝑta ꝯpescit. Consiliũ nr̃m sr̃ ip̃o fr̃e
reꝯsiliato uelle uos scͥpsistis audire. s ñ putaui necẽe fore c̃ paratus ueniat. ñ
suã ut solet a uob̾ extorq̃re. s ur̃e ut decet uolũtati ĩ oĩb acqͥesc̾e. Difficłtatẽ
ing̾ssus ꝗͣ ualde tumet. ꝓ ip̃o. ⁊ c̃ ip̃o supplicamꝰ pie tẽꝑari. ⁊ aliqͣto mitiꝰ ẽ eo
agi ꝗͣ c̃ cetĩs sol fugitiuis. In similibꝰ .n. factis cã dissimił simile recusat
uditiũ. Mitũ qͥppe differ̾ ase. is qͥtimore aut odio religionis de monast̾io

Expanded text:
nc habeatis, quod et ante vobis dixisse me memini, quia saepe inquietos animos, quibus sua, in qua sunt, vita non sufficit, districtior experta compescit. Consilium nostrum super ipso fratre reconciliato velle vos scripsistis audire: sed non putavi necesse fore, cum paratus veniat non suam, ut solet, a vobis extorquere, sed vestrae, ut deceerari, et aliquanto mitius cum eo agi, quam cum caeteris solet fugitivis. In similibus enim factis causa dissimilis simile recusat judicium. Multum quippe differunt a se, qui timore aut odio religionis de monasterio
Abbreviated transcription (Latin):
us sũ alb̾em scĩ.d. suggi tͥ a cogitatiõib tus deserẽ patitã. domũq cui deo
auctore p̃es. ⁊ ꝑgere iherosolimã. uacare de inceps dõ. uiu̾e tͥ. Et quid̾ tẽdẽti
ad ꝑfectionẽ. patriam relinq̃re fortassis expediat. dicente deo. exi de t̾ra tua.
⁊de cognatione tua. s qͣ rõne curam t̾ c̃ditam aĩaꝵ exponere debeas om̃nino
nõ uid̾o̾. Qed. it: Dianditur de posite sarcine lib̾tas: S caritas ñ q̃rit q̃ sua st̃.
f orte quietis ꝓuoat ⁊ otii gustus suauior : S euacuat᷑ dispñdio pacis. libent̾
ibi ꝓculoubio caritatis ẽ decrim̃tũ. ̾aũt diminutio caritatis. miror qd̾ uł¬

Expanded text:
suggeri tibi a cogitationibus tuis, deserere patriam, domumque, cui Deo auctore praees; et pergere Jerosolymam, vacare deinceps Deo, vivere tibi. Et quidem tendenti ad perfectionem, patriam relinquere fortassis expediat, dicente Deo: Exi de terra tua et de cognatione tua : sed qua ratione curam tibi creditam animarum exponere debeas, omnino non video. Quid enim? blanditur depositae sarcinae libertas? Sed charitas non quaerit quae sua sunt. Forte quietis provocat et otii gustus suavior? Sed evacuatur dispendio pacis. Libenteribi procul dubio charitatis est detrimentum: ubi autem diminutio charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
eẽnt. ut qd̾ forte sinistrũ reꝑiret ibid̾. eiꝰ ⁊studio ⁊ solluitudine cortig̾etur.
Cuius tam ĩtũ ⁊ tã piũ ꝓpositũ si hortatu nr̃o roborare curaui. c̾ te ĩn lesũ iure
ꝯq̃rans ñ uideo. Puto .ii. me recte fecisse. si de domod̾i ⁊ elũ d̾i ħns eiꝰ ꝓui¬
dentiã qͥ emendaturꝰ erat ꝯmonui. Qd̾ aũt ex auctoritate scͥpte arguis me
peccasse. qĩ qͥ prius uo ñ corripuerĩ. scito me nullã de ꝑsona tua q̾relam
ħre. s solum ut pax frat ineccła tua ex catitate ꝓcurare. Deniq ip̃iꝰ rei
ũitatẽ pleniꝰ ꝯgnosces. si ad nos cãm ip̃am ut dicis attułis. ꝑ ot̾is aũt me hic
inuenire. qͣc̾q instantis ebdomade die libuerit. Ad stpħm sͥ ioħis carno¬

Expanded text:
inistrum reperiret, ibidem ejus et studio et sollicitudine corrigeretur. Cujus tam justum et tam pium propositum si hortatu nostro roborare curavi, cur te inde laesum jure conqueraris, non video. Puto enim me recte fecisse, si de domo Dei zelum Dei dentiam qui emendaturus erat, commonui. Quod autem ex auctoritate Scripturae arguis me peccasse, quasi qui 85 prius te non corripuerim: scito me nullam de persona tua querelam habere; sed solum ut pax fiat in ecclesia tua, ex charitate procurare. Denique ipsius rei veritatem plenius cognosces, si ad nos causam ipsam, ut dicis, attuleris. Poteris autem hic me invenire, quacunque instantis hebdomadae die libuerit. EPISTOLA LXXXII. A
Abbreviated transcription (Latin):
ei ñ solum seruare tͥ q̃ reddidit. s etiã ddic̃e q̃ ñ dũ dedit. Ad cler̃ medioł.
licto scismate. ad catholicã rediit unitatẽ. Exiit sermo iste int̾ catholi¬
cos. Audiũ ⁊ letata ẽ. syon. ⁊ ẽ uob̾ gła corã dõ. ⁊ oĩ ppło. qm̃ letis ãplexibuᷤ
mat̾ eccła collig̾ tot ⁊ tantoꝵ młtitudinẽ filioꝵ. qͥs se amisisse dolebat.
Q mͣ leto ⁊ sereno uultu dis̃ pat̾ recip̃ ħ sacrifitium de mranibꝰ ur̃is. Qd̾ auĩt et
paci tr̃e intenditis: facitis qd̾ filii pacis. Et ego fũs particeps ⁊ sotiꝰ uñ gaudii
bam. de quibꝰ mͥ scͥpsistis pleniꝰ sed̾m rõnẽ inb̾nplacito d̾i satisfactus. S qͥa
tempꝰ b̾ue ẽ qͦ ad ꝯcilium festinamꝰ. ñ grauet uos usq adreditũ nr̃m sustine.¬

Expanded text:
ei non solum servare tibi quae reddidit, sed etiam adjicere quae nondum dedit. 142 EPISTOLA ei non solum servare tibi quae reddidit, sed etiam adjicere quae nondum dedit. 142 EPISTOLA licto schismate ad catholicam rediit unitatem. Exiit sermo iste inter Catholicos: audivit et laetata est Sion, et est vobis gloria coram Deo et omni populo. Quam laetis amplexibus mater Ecclesia colligquam laeto et sereno vultu Deus pater recipit hoc sacrificium de manibus vestris! Quod autem et paci terrae intenditis, facitis quod filii pacis. Et ego, fratres, particeps et socius gaudii vestri bam, de quibus mihi scripsistis, plenius secundum rationem in beneplacito Dei satisfacturus. Sed quia tempus breve est quo ad concilium festinamus; non gravet vos usque ad reditum nostrum sustine
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ ħuisti inqͥb nẽ erubescis: agnosce potiꝰ inqͣ potestate. gła ⁊ honore.
suffiaganeoꝵ tuoꝵ tã diu pͥuata extinisti. Qs ꝓte ualuit obuiare apłice se
auctoritatis ĩtissime se u̾itati. c̃ ꝓuocata tuis excessibꝰ decreuit te tuis illis
antiqͥs ac p̃claris ornam̃tis nudare. mutitire m̃bris: Et hodie ꝯfusa ⁊ trun
tͥ. partim oportet obedire. partĩ ñ oportet. c̃tu ĩte exꝑta sis plenitudinẽ apłice
potestauis. auctoritatis ĩtegͥtatẽ. ñne hꝰ mõi aut se ductus ẽ. aut seduc̾e uult:
d⁊ fac qd̾ dico. Nam ego te ñ seduco.Conu̾t̾e̾ mag̾ ad ħuilitatẽ. ad mãsuetudi¬
nem. Si quid̾ ⁊ humilibꝰ tut ds gr̾am. ⁊ mrãsueti ħeditabt̃ t̾r̾am. Esto cauta dñe
⁊ matͥ tue recupatã seruare gn̾ĩ. Et sic ei studeas plac̾e dereliq̃. q̃tinꝰ placeat

Expanded text:
fructum habuisti, in quibus nunc erubescis? Agnosce potius in qua potestate, gloria et honore fructum habuisti, in quibus nunc erubescis? Agnosce potius in qua potestate, gloria et honore suffraganeorum tuorum tam diu privata exstitisti. Quis pro te valuit obviare apostolicae auctoritatis justissimae severitati, cum, provocata tuis excessibus, decrevit te tuis illis antiquis ac praeclaris ornamentis nudare, mutilare membris! Et hodie confusa et trtibi: Partim oportet obedire, partim non oportet; cum tu in te experta sis plenitudinem apostolicae potestatis, auctoritatis integritatem, nonne hujusmodi aut seductus est, aut seducere vult? Sed fac quod dico: nam ego te non seduco. Convertere magis ad humilitatem, ad mansuetudinem: siquidem et humilibus dat Deus gratiam , et mansueti haereditabunt terram . Esto cauta dominae et matris tuae recuperatam servare gratiam: et sic ei placere studeas de reliquo, quatenus placeat
Abbreviated transcription (Latin):
clem̃tia oppͥmaris. S dic̃ aliqͥs. debitã ei reũentiã exhibeo ⁊ nichꝰ ãpliꝰ esto.
F ac qd̾ dicis. qr si erhibeas debitã. ⁊ oĩmoduã. Plenitudo siqͥd̾ potestatis sr̃ uni¬
u̾sas orb̾ eccłas singłari p̾rogatiua apłice sedi donata ẽ. Ꝙ gͥ huie potesta¬
ti resistit. di ortinatiõi resistit. ł ot̾ siutile uidicau̾it nouos ordinare ep̃eeꝰ
uͥ hactenus ñ fuer̃. Pot̾ eos qui s̾ alios depͥm̾e. alios sublimare. ꝓ ut rõ g̃
dictaũit. ita ut de ep̃is creare arthiep̃os liceat. ⁊ e ꝯu̾so. si neceẽ ui sũ fũit
P ot̾ afinibꝰ tr̃e sublimes qͣscũq ꝑsontis eccłasticis euaure. ⁊ cog̾e ad suã pͥsen¬
tiam nõ semelaut bis: s q̃tiens expedire uidebit. Porro in ꝓmptu ẽ ei õem
ulcisci ĩ obediẽtiã. siqͥs forte reluctan conatꝰ fu̾it. deniq ꝓbasti ⁊tii. ses .it.
ꝯtulit tͥ uetꝰ tra rebellio ⁊ recalcit̾tio male suasa apseudo ꝓpħis tuis: Quẽ

Expanded text:
maris. 2. Sed dicit aliquis: Debitam ei reverentiam exhibebo, et nihil amplius. Esto, fac quod dicis; quia si exhibeas debitam, et omnimodam. Plenitudo siquidem potestatis super universas orbis Ecclesias, singulari praerogativa apostolicae Sedi donata est. Qui igitur huic potestati resistit, Dei ordinationi resistit. Potest, si utile judicaverit, novos ordinare episcopatus, ubi hactenus non fuerunt. Potest eos qui sunt, alios deprimere, alios sublimare, prout ratio sibi dictaverit, ita ut de episeopis creare archiepiscopos liceat, et e converso, si necesse visum fuerit. Potest a finibus terrae sublimes quascunque personas ecclesiasticas evocare, et cogere ad suam praesentiam, non semel aut bis, sed quoties expedire videbit. Porro in promptu est ei omnem ulcisci inobedientiam, si quis forte reluctari conatus fuerit. Denique probasti et tu. Quid enim contulit tibi vetus tua rebellio et recalcitratio male suasa a pseudoprophetis tuis? quem
Abbreviated transcription (Latin):
posuisti me ꝯtͣriũ tͥ. ⁊ f.s. mͥ met ipsi grauis: Uͥ dix̃ factus sũ mͥ metip̃i gra¬
p̃misit. posuisti me ꝯtrariũ tͥ : dĩ se tñ ñ effugisse legẽ indicauit. Hoc qͥppe
ad et̾nam uistãq dĩ legẽ ꝑtinuit. ut qͥ adõ noluit suauit̾ regi. penalit̾ a se
ip̃o reg̾etur.qui sponte uigũ suaue ⁊ onꝰ leue caritans abiec̃: ꝓpͥe uolũtatis.
onꝰ importabile pat̾etur inuitus. Miro itaq mͦ et̾na lex fugituũ suũ ⁊ posu¬
c̃ dõ in sua luce. in sua reqͥe. insua gła remãsit. subiectꝰ potestati ⁊ sub motꝰ
felicitati. Dñe ds̃ m̃s cur non tolł pec̾em meũ.⁊ qͣre ñ aufers ĩiquitatẽ meã. ut¬
abiecta graui sarcina ꝓpͥe uolũtatis. sub leui oñe caritatis respirẽ. nec iã ser¬
uili timore coħcear. nec m̃cennaria cupiditate illiciar. s agar sp̃u tuo. sp̃u
ub̾tatis quo aguntur filii tui. qͥ testimoniũ reddat sp̃ui m̃o. qd̾ ⁊ ego sim

Expanded text:
us sum mihimet ipsi gravis? Ubi dixit, Factus sum mihimet ipsi grans Deo, praemisit, Posuisti me contrarium tibi; Dei se tamen non effugisse legem indicavit. Hoc quippe ad aeternam justamque Dei legem pertinuit, ut qui a Deo noluit suaviter regi, poenipso regeretur; quique sponte jugum suave et onus leve charitatis abjecit, propriae voluntatis onus importabile pateretur invitus. 6. Miro itaque modo aeterna lex fugitivum suum, et posu, nec tamen cum Deo in sua luce, in sua requie, in sua gloria remansit; subjectus potestati, et submotus felicitati. Domine Deus meus, cur non tollis pecabjecta gravi sarcina propriae voluntatis, sub levi onere charitatis respirem; nec jam servili timore coercear, nec mercenaria cupiditate illiciar: sed agar spiritu tuo, spiritu libertatis, quo aguntur filii tui, qui testimonium reddat spiritui meo, quod et ego sim
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ lex posita. S⁊ sciendum qd̾ alia ẽ lex ꝓmulgata asp̃u seruitutis inti¬
more. alia aspũ lib̾tatis data usuauitate. Nec sub illa cogunt᷑ ẽẽ filii. nͦ
tutis it̃m intimore. Uis audire qd̾ tñ sine lege caritatis ñ sĩt: Sed accepistis
inquit sp̃m adoptionis filioꝵ. Deniq audi ustum utrũq de se fatentem.
⁊ qd̾ non sit sub lege. nec tñ sit sine lege. Factus sum inqͥt his qͥ sublege
erãt. qͣsi sub lege ẽẽm. cũ ip̃e ñ eẽm sublege. his qui sine lege erãt tãqͣ sine
legem. aut uisti sũt sine lege. s uistis ñ ẽ lex posita. ħ ẽ ñ tãqͣm ĩuitiᷤᷤ ĩposita.
s uoluntariis eolb̾a lit̾ data. qͦ suauit̾ inspirata. Uñ ⁊ pulclire dñs. tollite ait
uigũ meũ suꝑ uos. Ac si dic̾et. ñ ĩpono ĩuitis. s uo tollite siuutin. Anoqͥn nõ
requiẽ s laborc̃ ĩuenietis ar̃abꝰ ur̃is. Bona itaq lex caritas ⁊ suauis. q̃ nõ solũ¬

Expanded text:
non est lex posita . Sed sciendum, quod alia est lex promulgata a spiritu servitutis in timore; alia a spiritu libertatis data in suavitate. Nec sub illa coguntur esse filii; netutis iterum in timore. Vis audire quod tamen sine lege charitatis non sint? Sed accepistis, inquit, spiritum adoptionis filiorum . Denique audi justum utrumque de se fatentem, et quod non sit sub lege, nec tamen sit sine lege. Factus sum, inquit, his qui sub lege erant, quasi sub lege essem; cum ipse non essem sub lege: his qui sine lege erant, tanquam sine egem, aut, Justi sunt sine lege: sed, Justis non est lex posita; hoc est, non tanquam invitis imposita, sed voluntariis eo liberaliter data, quo suaviter inspirata. Unde et pulchre Dominus, Tollite, ait, jugum meum super vos : ac si diceret, Non impono invitis, sed vos tollite si vultis; alioquin non requiem, s
Abbreviated transcription (Latin):
ponit᷑ ꝓeffectu. Deniq cupiditas tẽ recte asuꝑ ueniẽte caritate ordinrat᷑. cũ
mala quid̃ penitus respuunt᷑. bonis uͦ meliora p̃feruntur. nec bona nͥ ꝓpter
meliora appetunt᷑. Qd̾ cũ plene ꝑ d̾ĩ gr̾am assecutũ fu̾it. diliget᷑ corpꝰ iuni¬
nales sumꝰ. ⁊ de carnis ꝯcupiscentia nascim᷑: necẽẽ ẽ cupiditas uł amor nr̃.
a carne ĩcipiat. q̃ si recto ordine dirigr̃. quibꝰdã ss gradibꝰ duce gr̾ai ꝓfitiẽs.

Expanded text:
ponitur pro effectu. Deinde cupiditas tunc recte a superveniente charitate ordinatur, cum mala quidem penitus respuuntur, bonis vero meliora praeferuntur, nec bona nisi propter meliora appetuntur. Quod cum plene per Dei gratiam assecutum fuerit, diligetur corpus, et uninales sumus, et de carnis concupiscentia nascimur, necesse est ut cupiditas vel amor noster a carne incipiat; quae si recto ordine dirigitur, quibusdam suis gradibus duce gratia proficiens,
Abbreviated transcription (Latin):
trinitate. sũmã uneffabilẽ illam ꝯseruet unitatẽ. nͥ caritas: Lexẽ gͦ. ⁊ lex
dñi cantas. q̃ trinitatẽ in unitate qͦdã mͦ q̃ hibet. ⁊ colligat inuincło pacis.

Expanded text:
Trinitate summam et ineffabilem illam conservat unitatem, nisi charitas? Lex est ergo, et lex Trinitate summam et ineffabilem illam conservat unitatem, nisi charitas? Lex est ergo, et lex Domini charitas, quae Trinitatem in unitate quodammodo cohibet, et colligat in vinculo pacis.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nũꝗͣ opꝰ dei. S⁊ qr ũ sponte. ĩ sua ad huc auritia ꝑ man̾ẽ ꝯuincit᷑. Fa c̃
im̃ cẽnariꝰ.S qi ñ gratis. ꝓpͥa trahi cupiditate cagnoscit᷑. Porro uͥ ꝓpͥetas.
ibi singłantas. uͥ aut̃ singłaritas. ibi angulus. U̾u̾ angulus. ibi sine dubio sordeᷤᷤ
siue rubigo.Sit itaq seruo sua lex. tinor ip̃e qͦ ꝯstringr᷑. Sit m̾cennario sua cupi¬
ditas. qua ⁊ ip̃e aitatur. qñ ab ip̃a tẽptatur. absinictꝰ. ⁊illectus. S haꝵ nulla. au̾
sine macła ẽ. aut aĩas ꝯũtere pot̾. Caritas uͦ ꝯu̾tit aĩas quas fac̃ ⁊ uolũtarras.
Porro ineo eã dixerim in macłatã. qd̾ nil sͥ de suo retin̾e ꝯsueuit. Cui nẽpe de ꝓpͥo
nichil ẽ. totum ꝓfecto qd̾ habet dĩ ẽ. Qd̾ aut̃ dĩ ẽ. iinundũ ẽẽ nõ pot̃. Lexgͦ dm̃
qd̾ dixi ⁊̃ d̾m uiu̾e ex lege. c̃ nõ alia dixerim ꝗͣ cantate. Qd uͦ ĩsũma ⁊ bt̃a illa

Expanded text:
ia non sponte, in sua adhuc duritia permanere convincitur. Facit et mercenarius; sed quia non gratis, propria trahi cupiditate cognoscitur. Porro ubi proprietas, ibi singularitas; ubi autem singularitas, ibi angulus; ubi vero angulus, ibi sine dubio sordes sive rubigo. Sit itaque servo sua lex timor ipse, quo constringitur; sit mercenario sua cupiditas, qua et ipse arctatur, quando ab ipsa tentatur abstractus et illectus. Sed harum nulla aut sine macula est, aut animas convertere potest. Charitas vero convertit animas, quas facit et voluntarias. 35. Porro in eo eam dixerim immaculatam, quod nil sibi de suo retinere consuevit. Cui nempe de proprio nihil est, totum profecto quod habet, Dei est: quod autem Dei est, immundum quod dixi etiam Deum vivere ex lege, cum non alia dixerim quam charitate. Quid vero in summa et beata illa
Abbreviated transcription (Latin):
num. qd̾ ur̃o dignũ crederẽ studio. Libellum tñ de gr̃a ⁊ lib̾o arbitrio. nuper
edidi: illum libent̾ uob̾ mittã. c̃ uos uelle ꝯgnou̾o. Uał.¬

Expanded text:
num, quod vestro dignum crederem studio. Libellum tamen De gratia et libero arbitrio nuper num, quod vestro dignum crederem studio. Libellum tamen De gratia et libero arbitrio nuper edidi: illum vobis libenter mittam, cum vos velle cognovero. Va
Abbreviated transcription (Latin):
aĩe sue: ⁊inscłari uita ⁊ habitu b̾ndicebat᷑. At nc̃ sub pannis infantie iħu
q̃ritur sẏmonia. ⁊ int̾ nascentes uͥtutes emortuoꝵ uł cadau̾a uitioꝵ scru¬
micꝰ ur̃ ⁊ nr̃ dñs carnotensis ep̃e uoluit uob̾ ĩ ꝑme certũ fieri. qi id
qd̾ de ip̃o aquib̾dã dño p̃pe ꝑsuasũ fuisse ꝯgnouimꝰ. ut eũ uidłe ihero¬
solimam ꝑmitt̾et ꝓficisci: nec sui fu̾it studii nec uoluntatis. Qd̾ ⁊ si mł¬
tum uoluisset ꝓficisci tñ non pot̾at nͥ ẽ gniui scandalo oĩũ qui apd̾ nos
st̃ bonoꝵ metuentium quippe ne plus mali eiꝰ absentia fac̾et suis. quã
monet. miserere inquiẽs aĩe tue placens dõ. placet ne uob̾ ut causis.
ouerer occuperq negotiis. nicħq ꝓsit exoccupari ꝓpriis. c̃ totus implicer alie¬
nis: Si inueni grãm inocłis ur̃is. date oꝑam ut ꝓrsus amouear ab huiꝰ mõi:
obedire dm̃ pͣpe uoluntati: s si dignetur attend̾e ip̃e quid possim. Uiinã nẽpe

Expanded text:
in saeculari vita et habitu benedicebatur. At nunc sub pannis infantiae Jesu quaeritur simonia, et inter nascentes virtutes emortuorum vel cadavera vitiorum scru id quod de ipso a quibusdam domino papae persuasum fuisse cognovimus, ut eum videlicet Jerosolymam permitteret proficisci, nec sui fuerit studii, nec voluntatis. Quod etsi multum voluisset, proficisci tamen non poterat nisi cum gravi scandalo omnium qui apud nos sunt bonorum, metuentium quippe ne plus mali ejus absentia faceret suis, quam  secundum quod Scriptura admonet, Miserere, inquiens, animae tuae placens Deo ; placetne vobis ut causis onerer, occuperque negotiis, nihilque prosit exoccupari propriis, cum totus implicer alienis? Si inveni gratiam in oculis vestris, date operam ut prorsus amovear ab hujusmodi, obedire domini papae voluntati; sed si dignetur attendere ipse quid possim. Utinam nempe
Abbreviated transcription (Latin):
rectius uideat᷑ ẽẽ ppͣ. qͦꝵ pͥmo quid̾ si ꝑsonas ꝯpares. ut neutͥ sane. ł de ro¬
gare uidear ł adulari. dicam qd̾ dici passim reꝑies.⁊ neminẽ arbitror dif
tuta sit. De hinc si ełetiones discutias nt̃i itidẽ mox occ̾rit.⁊ ꝓmotione puri¬
or. ⁊ rõne ꝓbabilior tp̃or tp̃i. Porro de tp̃i ꝯstat. Reliqͣ duo m̃ita ꝓbat̃. ⁊ dig¬
nitas digentiũ. hanc.u. i fallor partẽ saniorẽ ĩ uenies. tã ep̃o ꝗͣ cardi¬
⁊ qͣti ineligendo uixta patr̾ scita suffitiant. Ꝙd ⁊ in ꝯsecratiõe. ñne hos¬
tiensẽ adq̃ specialit̾ utiq spectat hubemꝰ : Cum gͥ ⁊ electus dignior. ⁊ ełcno
fanior. iactio ordinabilior teneat᷑. q̃ isti rõne ĩmo qͣ ꝯtñtiõe ꝯtra uis. ⁊ fas
conatui tã maligno. tã indigno. tã tem̾ario. totis c̃te uirib renitendũ esse
uidetis. reũ entissimi ⁊ illustrissimi prẽs. Qd̾ ẽ oĩ famidie di. tũ ub̾maxime

Expanded text:
rectius videatur esse Papa. Quorum primo quidem, si personas compares, ut neutri sane vel derogare videar, vel adulari, dicam quod dici passim reperies, et neminem arbitror difftuta sit. Dehinc si electiones discutias, nostri itidem mox occurrit et promotione purior, et ratione probabilior, et prior tempore. Porro de tempore constat: reliqua duo merita probant, et dignitas eligentium. Hanc enim, ni fallor, partem saniorem invenies, tam episcopos, quam cardi pontificis, et quanti in eligendo juxta patrum scita sufficiant. Quid et in consecratione? Nonne Ostiensem, ad quem specialiter utique spectat, habemus? Cum igitur et electus dignior, et electio sanior, et actio ordinabilior teneatur; qua isti ratione, imo qua contentione, contra jus et fas nere tentant? 14. Horum conatui tam maligno, tam indigno, tam temerario, totis certe viribus renitendum esse videtis, reverendissimi et illustrissimi Patres. Quod cum omni familiae Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
fidelit̾ recognosct̃. Qd reges ⁊ pͥncipes tr̃e : Nõne in eod̾ sp̃u unã c̃ subiectiꝰ qͥ
plebibꝰ ĩnocentiũ parit̾ ãplectunt᷑. ꝯfitentes ⁊ ipi papã ⁊ epm arãꝵ suaꝵ: Qs

Expanded text:
fideliter recognoscunt. 11. Quid reges et principes terrae? Nonne in eodem spiritu, una cum subjectis sibi fideliter recognoscunt. 11. Quid reges et principes terrae? Nonne in eodem spiritu, una cum subjectis sibi plebibus, Innoce
Abbreviated transcription (Latin):
epłe b̾uitas ñ admittit. hii õs unanimes ñ ꝯducti peccunta. ñ seducti fallatra. ñ
illecti pͥuato caris ł ꝯgirationis amore. ñ timore ꝯpulsu potñcie. scłaris. s dĩ ꝓ¬
cultubio uolũtatẽ sic̃ ñ ignorãtes. ita nec dissimłantes. petr̾ łonis. ĩgenue re¬
futauer̃. ac secure g̃goriũ ĩpapã ĩnocentiũ susceꝑut̾. Nraꝵ fane nemo ex noĩe
in his exp̃ssus ẽ litt̾is. qͥa ⁊ oĩs ꝯpñdiũ ñ fert.⁊ aliqͦꝵ inuidiosa designatio. ad¬
ulationeͥs notã ñ effug̾. honaut̃ debeo p̃t̾mitt̾e̾ scõs qͥ mũdo mortui. dõmeliꝰ
bnplacitũ dĩ. qui solliciti s̃ qͥm̃ placeant ei. Itaq camaudulie̾ses. uallãbrosan
cantuciẽses. cluniacẽsez.⁊ qͥ de maiori monasti̾o s̃. m̃i qͦ cistellenses. candumẽ¬
regłaris uite ꝓbate q ꝯu̾sationis seqñtes epõs. tãꝗͣ greges pasfores suos. ĩ uo¬
centio firmit̾ ad ħent. sinc̃e fauẽt. humilit̾ parẽt. uerũ apłoꝵ successorem

Expanded text:
e brevitas non admittit. 10. Hi omnes unanimes, non conducti pecunia, non seducti fallacia, non illecti privato carnis vel cognationis amore, non timore compulsi potentiae saecularis, sed Dei procul dubio voluntatem, sicut non ignorantes, ita nec dissimulantes, Petrum Leonis ingenue refutaverunt, ac secure Gregorium in papam Innocentium susceperunt. Nostratum sane nemo ex nomine in his expressus est litteris: quia et omnes compendium non fert, et aliquorum invidiosa designatio adulationis notam non effugit. Non autem debeo praetermittere sanctos, qui mundo mortui, Deo melius beneplacitum 136 Dei, qui solliciti sunt quomodo placeant ei. Itaque Camaudulienses, Vallambrosani, Cartusienses, Cluniacenses, et qui de Majori-Monasterio sunt, mei quoque Cistercienses, Cadumenrobataeque conversationis, sequentes episcopos, tanquam greges pastores suos, Innocentio firmiter adhaerent, sincere favent, humiliter parent, verum apostolorum successorem
Abbreviated transcription (Latin):
retur ambitio. p̾sertim ĩsene ⁊ fac̾dote. q̃ eo mag̾ ꝓfecto puerił ista dedec⁊ ua¬
nitas. q̃ eũ maior grauitas. maiorq deoet scĩtudo. Et si infatie b̾ndi̾ ab ad ulãte
caute. ⁊ si ñ caiste. Si ual⁊ ꝓfic̾e̾ clam sua negocta curat. Sin uͦ: man ĩse. ⁊
tñ uẽc̾dia honestatẽ int̾imi retinet. qd̾ hoĩes reu̾etur. ⁊ public̃ erubese̾. Ceterũ
q̃ nã ista ẽ p̃ceps ⁊ frontosa ubido dñandi. ut ꝓoptñtu uix annue qd̾ c̾te pabã
ẽ legationeͥs. pͥmũ quid̾ suo nec pareat semo. nͥ deferat sac̾dotio. de iñ nec
lat̾i saluatoris. qd̾ uraqͣ ⁊ sangͥne colligendi infid̾i unitate ppłi ꝓtulit redẽp̾¬
piditas. o ardor intẽꝑans. o cecca ⁊pudenda ãbitio. a ꝑte priꝰ frontose q ut
iã diti. ⁊ ip̃e ꝓhpudor ñ diffitet᷑. adit indigna satis petitiõe tep̾tare catholiẽ
dolesq repulfã. incũctant᷑ adscismatic̃ refug̾.⁊ accepta de manu sac̾lega

Expanded text:
retur ambitio, praesertim in sene et sacerdote, quem eo magis profecto puerilis ista dedecet vanitas, quo eum major gravitas, majorque decet sanctitudo: et si in facie benedicitur ab adulante, caute, etsi non caste. Si valet proficere, clam negotia sua curat. Sin vero, manet in se, et tamen verecundia honestatem interim retinet, quod homines reveretur et publicum erubescominandi, ut pro obtentu vix annuae quod certe palam est legationis, primo quidem suo nec parcat senio, nec deferat sacerdotio: deinde nec lateri Salvatoris, quod in aqua et sanguine colligendi in fidei unitate populi protulit redemppiditas! o ardor intemperans! o caeca et pudenda ambitio! Aperte prius frontoseque, ut jam dixi, et ipse, proh pudor! non diffitetur, addit indigna satis petitione tentare Catholicum: dolensque repulsam, incunctanter ad schismaticum refugit; et accepta de manu sacrilega
Abbreviated transcription (Latin):
locꝰ oĩb tantus oĩb tutus: Unulse qͥppe eccłe negotiũ ẽ. nõ uniꝰ cause ꝑsone.
Uideris qd̾ de impossibili calup̃niã struitis mat̾ ur̃e : Inimo ub̾ foueã foditiꝰ ĩꝗͣ
p̃cipitemini. ⁊laq̃um nectitis q̃ teneamini. ne ad g̾miũ reu̾tamini matͥs ur̃e.
O ccasio ñ ꝙͣ deerit ei qͥ uult disced̾e a buamico. S esto. Mittet ꝯsiliũ suũ d̾s. scd̾m
hoĩnem dico. reuocet sententiã. ꝯuocet a finibꝰ tr̃e ꝯsiliũ uidicari bis ĩ id ip̃m
ꝗõ ip̃e non fac̾ patiatur. q̃s nam q̃so dab̾t̃ uidices ͥ: O quippe ĩ parte s̾.⁊ pntibꝰ
de iuditio haud facile ꝯueniet. atq ita ad litẽ mag̾ ꝗͣ ad pacẽ tantꝰ ꝯuentus
fatigabitur. De iñ uelĩ scire cui ille int̾im uellet c̃d̾e romã. ꝗ̃ tanto amore exlõ¬
go tp̃i ꝯcupiũ. tanto labore ⁊ sũptibꝰ acqͥsiuit. tanto fastu possidet. tanto pu¬
dore timet amittẽ. ne frustra ꝯuenisse scłm oe ẽnat᷑. si c̃ ille cadet a causa: ñ

Expanded text:
locus omnibus tantus, omnibus tutus? Universae quippe Ecclesiae negotium est, non unius causa personae. Videtis quod de impossibili calumniam struitis matri vestrae: imo vobis foveam foditis, in quam praecipitemini; et laqueum nectitis, quo teneamini, ne ad gremium revertamini matris vestrae. Occasio nunquam deerit ei qui vult recedere ab amico. 12. Sed esto. Mutet consilium suum Deus secundum hominem dico, revocet sententiam, convocet a finibus terrae concilium; judicari bis in idipsum, quod ipse non facit, patiatur: quosnam, quaeso, dabunt judices sibi? Omnes quippe in parte sunt, et partibus de judicio haud facile conveniet: atque ita ad litem magis quam ad pacem tantus conventus fatigabitur. Deinde velim scire, cui ille interim vellet credere Romam, quam tanto amore ex longo tempore concupivit, tanto labore et sumptibus acquisivit, tanto fastu possidet, tanto pudore timet amittere; ne frustra convenisse saeculum omne cernatur, si cum ille cadet a causa, non
Abbreviated transcription (Latin):
pit facẽ uiditiũ oĩb ĩuiriã patientibꝰ. ⁊ argũe in eqͥtate ꝓma̾suetis tr̾e. putaᷤ
au̾̃tẽ potit autẽ a carissima sponfa sua. c̃ clamaũit stans adũsus eos qui se
angtiauer̾ : hõ õmo. Nõ pot̾it nõ audire plangentẽ. Amici .m.⁊. ꝓ.i .a.¬
ñ ip̃ sit dilecta illa cuius cõcupiuit decorẽ. cꝰ formã induit. cui se miri¬
bili digitationẽ castis atq ĩ diurduis de uinr̃ ẽplexib ita ut eẽnt duo in

Expanded text:
icium omnibus injuriam patientibus, et arguere in aequitate pro mansuetis terrae; putas avertere poterit aurem a charissima sponsa sua, cum clamaverit stans adversus eos qui se angustiaverunt? Non: omnino non poterit non audire plangentem: Amici mei uo? Quasi non ipsa sit dilecta illa, cujus concupivit decorem, cujus formam induit, cui se mirabili dignatione castis atque individuis devinxit amplexibus, ita ut essent duo in
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ ead̾ una spe tua illiꝰ simł ⁊ sc̃itas euanuit ⁊ papatꝰ : Mir̾ qd̾ potuit ita ĩ breui
dulce ⁊ amaꝵ exeod̾ fonte ꝓced̾e. ħi catholicꝰ ⁊ sc̃s. ⁊ sũmꝰ põtifex. hodie
neꝙͣ. scismaticꝰ. ⁊ t̾bator. ħi pat̾ ĩnooe̾tiꝰ. hodie g̾ͥgoriꝰ draconꝰ sc̃ĩ angłi. Itaq
uno quid̾ exore. s corde ꝓfecto dupplici ꝯtraria ꝓcessere. Labia dolosa in
guam: putas q timor ei ĩm̃te sit. aut ĩfronte pudor: Male aũt uixta apłm
reu̾etur. Et c̾te ambitio ẽ ꝓrũp̾ in ĩpudẽttã. efficatiã ꝑdit. ⁊ c̃ impbꝰ affectꝰ
se apit.ꝑit effectus. ambito mat̾ ẏpoc̾sis. latebras amat ⁊ tenebras. lucis ĩpatiẽs
ẽ. Ambitio spurcũ uitiũ ĩ imo iacet. Uidet tñ oẽ sublime s uid̾i ip̃a refugit.
Hec mir̾. Obtato naq neceẽ c̃ careat. nͥ caueat arbit᷑s. Q. it.gła plꝰ affectat᷑. eo¬

Expanded text:
cum eadem vana spe tua, illius simul et sanctitas evanuit, et papatus? Mirum quod potuit ita in brevi dulce et amarum ex eodem fonte procedere. Heri catholicus, et sanctus, et summus pontifex: hodie nequam, schismaticus, et turbator. Heri pater 133 Innocentius, hodie Gregorius diaconus Sancti Angeli. Itaque uno quidguam, putas quia timor ei in mente sit, aut in fronte pudor? Male autem, juxta Aporeveretur . 5. Et certe ambitio, cum prorumpit in impudentiam, efficaciam perdit: et cum improbus affectus se aperit, perit effectus. Ambitio, mater hypocrisis, latebras amat et tenebras; lucis impatiens est. Ambitio, spurcum vitium, in imo jacet: videt tamen omne sublime, sed videri ipsa refugit. Nec mirum. Optato namque nece
Abbreviated transcription (Latin):
plectit᷑ eoc ła uenientẽ ĩnoĩe suo illũ recip̾. Nec mir̾. Et ip̃e nẽpe infatigabił
ad nom̃ grande multũ anhebat.⁊̃ ĩ hac etate. Nec fane falsa ł inc̾ta opi¬
nione ducor. notare hoĩe sr̃ uanitate istiꝰ mõi. s de ore ip̃iꝰ eũ iudico. In littĩs
si ꝗd̾ qͣs nuꝑ ad cancellariũ scͥpsit familiares. ñne legatioĩs sese on̾e ⁊ noĩe ho¬
norari tãto indigniꝰ supplicat ꝗͣto hũiliꝰ : Utinã tñ obtinuisset. Minꝰ forsã
nocuiss potita ub̾ ãbitio. ꝗͣ frustrata. Tc̃ quippe soli aut pene soli obe̾e̾t sibi.
tun senilibꝰ. Qd nesciat: Et tñ hõi senissimo gͣuior uidet᷑ pena. reliquũ id b̾ue
dier̾ suoꝵ iuiu̾e sine hac pena. S forte causabr se de suspitioe iudican. ⁊ nos
tem̃itatis arguet. qͥ de occłtis sł rep̃ħndimꝰ qd̾ ñ ꝓbauimꝰ. Fateor suspitios sum
ĩ hac parte. inescio an ł simplicissimꝰ qͥs secꝰ sentire possit. qͥppe. ĩtã manifesta

Expanded text:
Et ipse nempe infatigabilis ad nomen grande multum anhelat, etiam in hac aetate. Nec sane falsa vel incerta opinione ducor notare hominem super vanitate istiusmodi, sed de ore suo ipsius eum judico. In litteris siquidem quas nuper ad cancellarium scripsit familiares, nonne legationis sese et onere et nomine honorari tanto indignius supplicat, quanto humilius? Utinam tamen obtinuisset! Minus forsan nocuisset potita votis ambitio, quam frustrata. Tunc quippe soli, aut pene soli obesset sibi: tim senilibus: quis nesciat? Et tamen homini senissimo gravior videtur poena, reliquum id breve dierum suorum vivere sine hac poena. 2. Sed forte causabitur se de suspicione judicari, et nos temeritatis arguet, qui de occultis suis reprehendimus quod non probavimus. Fateor, suspiciosus sum in hac parte: et nescio an vel simpl
Abbreviated transcription (Latin):
isca desidena paucoꝵ plerũq nõ ꝑfici. Sic aaron scełatis tu multuantis ppłi ꝯtͣ
uoluntatẽ suã clamorib cessit. sic samuel esd̾ ppło inordinate rege̾ petenti.
inuitꝰ saulẽ iniux̃. sic dł c̃ uellet ꝯstruere templũ. ꝓpt̾ infestantiũ tñ bella
ma tͥ pat̾ uenerande ꝯsulimꝰ. ut tñ sapientioꝵ ꝯsilio ñ p̃iudicemꝰ. qͣtmnꝰ ad
tp̃s ꝓpositi tui. tͥq ꝯsentue̾ntiũ rigorẽ sic tẽꝑes. ut ĩfirmoꝵ salutẽ ñ negli¬
gas. Inuitandi qͥppe s̃ adartiorẽ uitã ñ cogendi. quib utiq semel ĩ ordiue
illo cluniacẽsi p̃eẽ ꝯsensisti. Ilł aut̃ qͥ altius uiu̾e desid̾ant. aut ꝯdescẽd̾e ĩ fir.¬
ioribꝰ ꝗͣtum sine pecc̃o possũt. siradendũ ẽ. aut ibid̾ ten̾e qd̾ cuput ꝑ mitt̃¬
dum. si absq utrarũq partiũ scandalo fieri pot̾. aut c̾te aut ꝯg̾gatiõe ub̾os.
dimitti. frĩbq aliis scãm eoꝵ ꝓpositũ uiuẽtibꝰ sotiari oportet. Ad gͥdonẽ¬

Expanded text:
a desideria paucorum plerumque non perfici. Sic Aaron sceleratis tumultuantis populi contra voluntatem suam clamoribus cessit . Sic Samuel eidem populo, inordinate regem petenti, invitus Saulem inunxit . Sic David cum vellet construere templum, propter infestantium tamen bella ma tibi, pater venerande, consulimus, ut tamen sapientiorum consilio non praejudicemus, quatenus ad tempus propositi tui tibique consentientium rigorem sic temperes, ut infirmorum salutem non negligas. Invitandi quippe sunt ad arctiorem vitam, non cogendi, quibus utique semel in Ordine illo Cluniacensi praeesse consensisti. Illis autem qui arctius vivere desiderant, aut condescendere itum sine peccato possunt, suadendum est, aut ibidem tenere quod cupiunt permittendum, si absque utrarumque partium scandalo fieri potest; aut certe de congregatione liberos dimitti, fratribusque aliis secundum eorum propositum viventibus sociari oportet. E
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ꝗͣ possumꝰ ⁊ ꝯfiliũ qd̾ intelligimꝰ sanũ fidelit̾ exhibemꝰ. os.u. sine anxi¬
etate uideat petrũ de mediis fluctib byachia tendentẽ sine dolore audrat
inꝗ̃ sine lacͥmis lacͥmas ip̃iꝰ xͥ delimo ꝓfũdi ⁊̃ nc̃ leua̾tis ocłos ss ĩmõteᷤ
uñ ueniat auxiliũ sͥ respittat: Werũptñ nos ad qͦs ꝓhu̾ilitate tua respic̾e
te dicis mõtes ñ sumꝰ. s u p̃i dequalle iacͥmaꝵ raboriosis conatibꝰ enitũ¬
tes adũsus renit̾i̾is ũmici ĩsidras. ac mũdipiał malitie iuolentiã tecũ
clamamꝰ. auxiliĩ nr̃m. a .d.qͥ. f.c. ⁊t. Om̃s quippe qͥ pie uolt̃ uiuẽ¬

Expanded text:
nem quam possumus, et consilium quod intelligimus sanum, fideliter exhibemus. Quis enim sine anxietate videat Petrum de mediis fluctibus brachia tendentem? sine dolore audiat unc levantis oculos suos in montes, unde veniat auxilium sibi, respiciat? Verumtamen nos, ad quos pro humilitate tua respicere te dicis, montes non sumus; sed et ipsi de convalle lacrymarum laboriosis conatibus enitentes adversus renitentis inimici insidias, ac mundialis malitiae violentiam, tecum clamam
Abbreviated transcription (Latin):
scandala. ꝑicła postoꝵ. Inidet᷑ simpliciũ fides. euisc̾ant᷑ archana dĩ.qͥstiones
de altissimis rebꝰ tem̾arie uẽtilant᷑. insultat᷑ paiͥb. qd̾ eas mag̾ sopiẽdas quã
soluendas censuerit̃. Iñ fit qd̾ agnus paschał ꝯtͣ dĩ statuiũ aut aqͣ ceq̃r. aut
ctudꝰ discerp̃r. more ⁊ ore bestiali. Qd̾ residĩ ẽ ñ igne ꝯburit᷑. s ꝯculcat᷑. ita
oĩa usurꝑat sͥ hũanũ ingeniũ. fidi̾ nil reseruãs. Tep̃tat altiora se fortiora

Expanded text:
scandala, pericula posterorum. Irridetur simplicium fides, eviscerantur arcana Dei, quaestiones de altissimis rebus temerarie ventilantur, insultatur patribus, quod eas magis sopiendas, quam solvendas censuerint. Inde fit, quod Agnus paschalis, contra Dei statutum , aut aqua coquitur, aut crudus discerpitur, more et ore bestiali. Quod residuum est, non igne comburitur, sed conculcatur. Ita omnia usurpat sibi humanum ingenium, fidei nil reser
Abbreviated transcription (Latin):
N. dictus albas de claraualle. sał ⁊ oĩonẽ. Peccatori huic q̃ adnos pec¬
nich ad p̃sens saniꝰ ꝯsuł e in ꝓmptu habuimꝰ. ꝗͣ ut adsinũ patn̾e pietatiᷤᷤ
rediret: ⁊ exore sac̃dotis legem requireret. Hos .it. nr̾e paruitatis ⁊ offi¬
tii m̃surã attendentes. nec nos ultra nos extendentes. dare penitũtiam
maxime ĩ criminalib nulli hõinũ presume oĩno solemus. nͥ soł qͦs in
niu̾m curam suscepimꝰ. Qua nãq tem̃itate trnctanda ep̃oꝵ negotia et¬
nequimꝰ. aut ñ audemꝰ. epãli ut dignũ ẽ sentũtie reseruamꝰ. ⁊ nͥ sũmi priꝰ
relinq̃re ꝑsuasimꝰ. si tñ hõ senex ⁊ pauꝑ inaliq̃ se recipi scoꝵ ꝯuentu uro¬

Expanded text:
dictus abbas de Clara-Valle, salutem et orationes. Peccatori huic, quem ad nos pecnihil ad praesens sanius consulere in promptu habuimus, quam ut ad sinum paternae pietatis rediret, et ex ore sacerdotis legem requireret. Nos enim nostrae parvitatis et officii mensuram attendentes, nec nos ultra nos extendentes, dare poenitentiam, maxime in criminalibus, nulli hominum praesumere omnino solemus, nisi solis, quos in nostram curam suscepimus. Qua namque temeritate tractanda episcoporum negotia, etnequimus, aut non audemus; episcopali, ut dignum est, sententiae reservamus: et nisi summi prius relinquere persuasimus: si tamen homo senex et pauper in aliquo se recipi intr
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ oronem. ħ muliercła ꝗͣ ecce iã multis annis. młtis ⁊ ppletis pec̾cor̃
nodis fathanas alligaũ. sr̃ statu falutis sue. nr̃e paruitatis ꝯsiliũ expe¬
tiit. ⁊ tale accep̃. ut ptꝰ multũ uidłe. ac diuturnũ erratũ. ad ꝓͥs pastoris.
sinũ ꝓ fuga oiucła fident̾ recuireret. qͥ utiq eo cuius ac sollicitiꝰ in opi
ferret opem. quo se certuis scit atq aistrictius de sͥ ꝯmissa. agno qͥ ꝓ ip̃a mor¬
tuus ẽ redditurũ rõnẽ. Nr̃m fuit de uantẽ cortig̾e. ur̃m sit peccat᷑oẽ ñ des
tia. aut uiro suo pͥori si ad huc iuiuit reco̾ciliare. aut si ille noluit. sic̃ hanc
ĩnuptã. sic illũ cog̾t. absq uxore man̾e. Uał. Ad eu¬

Expanded text:
onem. Haec muliercula, quam ecce jam multis annis, multis et perplexis peccatorum nodis Satanas alligavit, super statu salutis suae, nostrae parvitatis consilium expetiit: et tale accepit, ut post multum videlicet ac diuturnum erratum, ad proprii pastoris sinum profuga ovicula fidenter recurreret: qui utique eo citius ac sollicitius inopi ferret opem, quo se certius scit atque districtius de sibi commissa, Agno qui pro ipsa mortuus est, redditurum rationem. Nostrum fuit deviantem corrigere; vestrum sit peccatricem non desria; aut viro suo priori, si adhuc vivit, reconciliare; aut, si ille noluerit, sicut hanc innuptam, sic illum cogere absque uxore manere. Vale
Abbreviated transcription (Latin):
ex necessitate. ꝗͣ flãmas ꝑpetuas minitãti: S seru̾o uolũtane. qͥd caritas lib̾ta¬
tem donat. huc ꝓuoco uiscã ma. Seruite ĩilla caritate q̃ timorẽ pellit. laboreᷤᷤ
nõ sentit. m̃itũ ñ inituet᷑. p̃miũ nõ reqͥrit. ⁊ tñ plꝰ om̃bꝰ urget. Hullꝰ tr̃or sic
sollicitat. nulla p̃mia sic inuitat̾ nulla iticia sic exig̃. Ip̃a uos mͥ ĩ sepabiliter
uingat. ip̃a me ub̾ iugit̾ rep̾sentet. horis marimne quib oratis. lxm̃i ⁊ desid̾an¬
tissimi fr̃s.¬

Expanded text:
ex necessitate, quam flammas perpetuas minitanti? Sed servio voluntarie, quia charitas libertatem donat. Huc provoco viscera mea. Servite in charitate illa quae timorem expellit, labores non sentit, meritum non intuetur, praemium non requirit; et tamen plus omnibus urget. Nullus terror sic sollicitat, nulla praemia sic invitant, nulla justitia sic exigit. Ipsa vos mihi inseparabiliter jungat, ipsa me vobis jugiter repraesentet, horis maxime quibus oratis, charissimi et desideratissimi fr
Abbreviated transcription (Latin):
rep̃hensores rep̃hensibiles doceã. ⁊ nicħominꝰ tñ ip̃iꝰ suꝑ flua rep̾hendã. Si
ħ mͦ uis. aut te alit̾ mag̾ expedire uides. manda aꝑtiꝰ: ut ualeam qd̾ ius. eo
m̾ q̃ uis. ora instantius. Scito tñ nõ modico me inhmõi scͥptitatiõib feriri
detruñto. qͥa multũ hic mͥ deuotioĩs subtrahit᷑ dũ studiũ orõnis int̾ mittitur.
p̾seitĩ cũ nec usus suppetat dictandi nec otium.
intuetur cor. miror nec satis mirari possũ. q m q̃ rõne. sic tuã atq meã. ad in¬
uicẽ diłctionem pñsare. ⁊ distinguere potitisti. qͣtinꝰ ñ solũ de ꝓpͥo s ⁊ de alieno
sentñtiã corde ꝓferres. Error ẽ qͥd̾ humane m̃tis ñ mͦ bonũ putare malũ. inra¬

Expanded text:
l. doceam, et nihilominus tamen ipsius superflua reprenendam. Si hoc modo vis, aut forte aliter magis expedire vides, manda apertius; et ut valeam quod vis, eo modo quo vis, ora instantius. Scito tamen non modico me hujusmodi scriptitationibus feriri detrimento: quia multum hinc mihi devotionis subtrahitur, dum studium orationis intermittitur, praesertim cum nec intuetur cor , miror, nec satis mirari possum, quomodo, quave ratione sivicem dilectionem pensare et distinguere potuisti, quatenus non solum de proprio, sed et de alieno sententiam corde proferres. Error siquidem est humanae mentis, non modo bonum putare malum, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ enĩ ut cetã taceam. Spedm̃ hu̾slitatis ẽ cũ tanta põpa ⁊ eqͥtatu ĩ ced̾e̾.
comitatu. Dicas si ilideas tñseuntes. ñ patres eẽ monastĩaqꝵ. s dños cas¬
bibi : Anñ posset ardens luc̃e mẽna. nͥ intuo qd̾ portas eandetabro. ⁊ ħ aures
łargenteo : Anñ poss dormiri. nͥ suꝑ uariũ strutũ. aut sub silur̾i. cooꝑto¬
rio ᷤ Anñ unꝰ aliqͥs minist̾ poss ⁊ ium̃tũ ligare.⁊ adm̃sã seriure. Neo

Expanded text:
d enim ut caetera taceam specimen humilitatis est, cum tanta pompa et equitatu incedere, comitatu. Dicas, si videas eos transeuntes, non patres esse monasteriorum, sed dominos casbibi? Annon posset ardens lucere lucerna, nisi in tuo quod portas candelabro, et hoc aureo, vel argenteo? Annon posset dormiri, nisi super varium stratum, aut sub peregrino coopertorio? Annon unus aliquis minister pos
Abbreviated transcription (Latin):
i lib̾ ꝯtend̾e uelĩ adb̾rfitia qͥbꝰ me obruitis. idẽ erit arsi ĩpetitꝰ satagntis. festu¬
cis dimitẽ. nͥ qd̾ ħ iocꝰ. uidebit᷑. illd̾ dolꝰ. Facta factis ꝯpñsari oportet. uerum.
id quid̾ multũ ẽ ad me. Nã uñ suffic̃em pauꝑ ⁊modicꝰ: S⁊ rebꝰ pauꝑ ⁊ uribꝰ.
ñ uoluntate. Eqͣro ego b̾nfitia uons. q̃ factis ñ possũ. desid̾iis diues sũ. affectibꝰ

Expanded text:
 contendere velim ad beneficia quibus me obruitis, idem erit ac si impetitus sagittis, festu contendere velim ad beneficia quibus me obruitis, idem erit ac si impetitus sagittis, festucis dimicem: nisi quod hoc jocus videbitur, illud dolus. Facta factis compensari oportet. Verum id quidem multum est ad me. Nam unde sufficerem pauper et modicus? sed rebus pauper et viribus, non volu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ miqͥtas sͥ. ħ sol hab̾e p̃cipuũ apłica sedeꝵ ut ñ pigeat reuocare qd̾ ase
forte dep̃hendit fuude elicitũ. ñ u̾itate ꝓm̃itũ. Res plena eqͥtate ⁊ laude
digna. ut de m̃datio uenio luchret᷑ p̃serũ apd̾ sc̃am ⁊ sũmã sedẽ. ħ sciens
puer ur̃. secure supplicat. ꝓtreu̾ensi ⁊ sic instat ñ qiͣ ĩ inc̃tũ. Ego qͥppe. ego
re: Qͥ a male m̾uit: S fidełr astitit.⁊ młtũ seruiuit. Ob cãe in iꝰticiam :
S ⁊ ĩ ustũ nemo nͥ ĩ iustus causabit᷑. qd̾ de manu laica uẽdicañ. ĩ mo recuꝑaũ¬
sedi ep̃ali monastĩũ tanꝗ̃ clauã de manu ħcłis extorqtis in manu fortiori. Ob
prauitatẽ ĩtñtioĩs: S pũ ẽ religionẽ reformare ĩ monastĩo: qd̾ ille intendit
A d sit dñs cordi dm̃ m̃. ne itm̃ possit ei subriꝑi amoãchis. nõ tã ut simulat appe¬
m̃tibꝰ lib̾tatẽ. ꝗͣ fugitantib disciplinã. Ad haimericum cancelł.¬

Expanded text:
 sibi . Hoc solet habere praecipuum apostolica Sedes, ut non pigeat revocare quod a se forte deprehenderit fraude elicitum, non veritate promeritum. Res plena aequitate, et laude digna, ut de mendacio nemo lucretur, praesertim apud sanctam et summam Sedem. Haec sciens puer vester secure supplicat pro Treverensi, et sic instat non quasi in incertum. Ego quippe, ego a male meruit? sed fideliter adstitit, et multum servivit. Ob causae injustitiam? sed injustum nemo, nisi injustus, causabitur. Quod de manu laica vindicavit? imo recuperavisedi episcopali monasterium, tanquam clavam de manu Herculis extorquens in manu fortiori. Ob pravitatem intentionis? sed pium est reformare religionem in monasterio: quod ille intendit. Adsit Dominus cordi domini mei, ne iterum possit ei subripi a monachis, non tam ut simulant appetentibus libertatem, quam fugitantibus disciplinam. 177 EPISTOLA CL
Abbreviated transcription (Latin):
desid̾iũ: aꝑiri sola lingͣ ñ suffit̃. loꝗͣt᷑ nb̾ affectũ tuũ: ⁊reliq̃ m̃bra. ł resẽs me¬
liꝰ ⁊ ĩnotesces nb: ⁊no ꝯgnosces. Iamdudũ ab inuiõe tenemͣ. alt̾utr̾ debitores: ego
fideł cure.ti hu̾ił obedientie. ꝑnbet utr̃q si placet: opꝰ ñ calamꝰ. Uolote ⁊ tͥ usur¬
Sic reu̾a sic unici filii spẽ.testimoniũ ꝑhibet sp̾u nr̃o. qd̾ filii d̾i sumꝰ mos: c̃ suᷤ¬
citans ex oꝑibꝰ mortuis. largit᷑ oꝑauite. Hon ex foliis. ñ exflorib s ex fructu
arbor bona malaue ainoscit᷑. Deniq afructibꝰ ut agnoscetis eos. Oꝑa egͦ ñ u̾ba

Expanded text:
liqua membra. Praesens melius et innotesces nobis, et nos cognosces. Jamdudum ab invicem tenemur alterutrum debitores, ego fidelis curae, tu humilis obedientiae. Probet utrumque, si placet, opus, non calamus. Volo te et tibi usursic unici Filii spiritus testimonium perhibet spiritui nostro, quod filii Dei sumus et nos, cum suscitans ex operibus mortuis largitur opera vitae. Non ex foliis, non ex floribus, sed ex fructu arbor bona malave dignoscitur. Denique a fructibus, ait, cognoscetis eos . Opera
Abbreviated transcription (Latin):
nũs. cor hoĩs prauũ ũscrutabile mira sua bonitate ⁊ potñtia.e duẽ ĩ admi.¬
rabile lum̾ suũ. U̾bi gr̃a. Ponamus hominẽ ĩ scło scłi ad huc ⁊ sue carnis
amore retentũ. ⁊ c̃ t̾restris hõis inaginẽ portet. ĩcubantẽ tr̾enis. nl deceleᷤ¬
uis sedet: qͥrpe. cui nullũ ad huc sue falutis signũ elux̾it. cui nec dũ ĩ aliq̃
int̾na testetur ĩspinitio. an boni de se qͥppiã teneat et̾i̾ta p̃destinatio: an u̾ si
bita mintatiõe dext̾e excelsi. agnoscat se m̃ito qͥd̾ ñ iã ire. ẜ gr̾e filiũ qͥppe.
qͥ pat̾nũ gͣ se diuine bonitatis exꝑitur affectũ. qd̾q se utiq hactenꝰ in tm̃ la¬
ne is tͥ uidĩ qiͣ de abysso ꝓfundissima ac tenebrosissima horrẽde igno

Expanded text:
us, cor hominis pravum et inscrutabile mira sua bonitate et potentia educit in admirabile lumen suum. 6. Verbi gratia, ponamus hominem in saeculo, saeculi adhuc et suae carnis amore retentum, et, cum terrestris hominis imaginem portet, incubantem terrenis, nil de coelestis umbra sedet? quippe cui nullum adhuc suae salutis signum eluxerit; cui necdum in aliquo interna testetur inspiratio, an boni de se quidpiam aeterna teneat praedestinatio. At vero si e filium; quippe qui paternum erga se divinae bonitatis experitur affectum; quod se utique hactenus in tantum lane is tibi videtur quasi de abysso profundissima et tenebrosissima horrendae igno
Abbreviated transcription (Latin):
tantillas qͣs ⁊iuix expectauit. uelocissime reddidi. U̾ primũ b̾uit̾ ac u̾aci¬
ter insinuo. antiquũ nr̃m ⁊diłctorem. ⁊ diłctum. totis me caritatis uisc̾ibꝰ
de integͥtate fidĩ credo ur̃e ꝯfessioni. fame.⁊ opinioni. de scĩtate de affectui.
libent̃ accipio. ꝗͣ letꝰ ꝯpendiosã purissime u̾itatis assertionẽ ulitt̾is ur̃is no¬
uissimis lego: ita ut me potiꝰ sensa nrã ñ intellexisse. ꝗͣ uos qͥppiã mali
ualentẽ ꝓse respond̾e rep̾henditis. magis ħ excnitans ĩ opia ꝗͣ u̾itatis fidutia
descent̾e. totã ꝓeo respondentẽ eccłam audiatis. ł hũb̾to sic̃ rogaui uos it̾m

Expanded text:
gnosco, has tantillas, quas et vix exspectavit, velocissime reddidi. Ubi primum breviter ac veraciter insinuo, antiquum nostrum et dilectorem, et dilectum, totis me charitatis visceribus de integritate fidei, credo vestrae confessioni; famae et opinioni, de sanctitate; de affectu, libenter accipio, quam laetus compendiosam purissimae veritatis assertionem in litteris vestris novissimis lego: ita ut me potius sensa vestra non intellixisse, quam vos quidpiam mali valentem pro se respondere reprehenditis, magis hoc ex charitatis inopia, quam veritatis fiducia descendere, totam pro eo respondentem Ecclesiam audiatis. Pro Humb
Abbreviated transcription (Latin):
ut audeã dña caritas fac̃. qͥppe q̃ imꝑat ⁊ uob̾. Pro eccłia diui onẽsi ingatꝰ.
suscepi face p̃cẽ. S⁊ qd̾ potissimũ p̃aari debeam penedubito. Nam sic̃ tẽpta¬
re aliqͥd ł prece. uł p̃cio. adu̾sus iusticiam iniquũ ẽ: sic ꝓiustitia multũ
laborare ap̃ uistitie amatorẽ. suꝑ fluũ. Uerũ ⁊ si nos qͥd oremꝰ sic̃ oportet neᷤᷤ¬
ñ pot̾it. Et quid̾ scĩtatis ur̃e prudentia. sollicitaq discussio. qͥd inuenta sit.
ego nescio. s ħ dico qd̾ audiui.⁊ freq̃nt̃ audio. qi uidło. longo ⁊ in ꝯcusso
tenore fertur diuionẽsis eccłia possid̾e eas. de quibꝰ adu̾sus eã causant᷑ luxo¬
uiensez. ita ut hii qui uident᷑ antiqͥores de uicinis. mirent᷑ ⁊ indignentur.¬

Expanded text:
ut audeam, domina charitas facit: quippe quae imperat et vobis. Pro Ecclesia Divionensi rogatus, suscepi facere precem; sed quid potissimum precari debeam, pene dubito. Nam sicut tentare aliquid vel prece vel pretio adversus justitiam iniquum est: sic pro justitia multum laborare apud justitiae amatorem superfluum. Verum etsi nos quid oremus, sicut oportet, nesnon poterit. Et quidem sanctitatis vestrae prudentia sollicitaque discussio quid inventura sit, ego nescio; sed hoc dico quod audivi et frequenter audio, quia videlicet longo et inconcusso tenore fertur Divionensis Ecclesia possedisse ea, de quibus adversus eam causantur Luxovienses: ita ut hi qui
Abbreviated transcription (Latin):
da.Si quidẽ salua ur̃a oĩumq bonoꝵ reu̾entia. mͥ ꝓpositũ ẽ neqͣ ꝗͣ egredi.
de monasf̾io nͥ certis ex causis. quansi utiq nulla m̃ se obtulit. ut licite possem ur̃e
in s̾. ĩmo ⁊ nr̃e fatifface̾ uotũtati. Uerum uos qͥd facitis de eo qd̾ iã dudũ ur̃anum
studio dignũ putẽ. aliqui fr̃s non nulla ex his q̃ me coram audiere loq̃ntẽ.
nus gebuinꝰ. ⁊ facile potestis hab̾e si qͣ placent q̃ ab illo excepta sũt. Tamen
si cure uob̾. aut curis qñq uris uacuũ fuĩt. ⁊ita dignũ uidicatis. dignitatis
uidłt ur̃e ꝓmissam p̾setiã expectantibꝰ exhib̾e filioł. tẽ siqͥd in manibꝰ inũẽ¬
tum. aut nr̃o posse adhuc elaborari studio uisum fu̾it. qd̾ forte delectet. ur̃e õm̃o
audiuimꝰ cura resd̾i sollicitudinem. ⁊ sinc̾itatẽ. Et idõ ualde graitũ habemꝰ si¬

Expanded text:
erentia, mihi propositum est nequaquam egredi de monasterio, nisi certis ex causis, quarum utique nulla modo se obtulit, ut licite possem vestrae in hoc, imo et nostrae satisfacere voluntati. Verum vos quid facitis de eo quod jamdudum vestrarustudio dignum putem. Aliqui fratres nonnulla ex his quae me coram audiere loquentem, nus Gebuinus; et facile potestis habere, si qua placent, quae ab illo accepta sunt. Tamen si curae vobis, aut curis quandoque vestris vacuum fuerit, et ita dignum judicatis, dignitatistrae promissam praesentiam exspectantibus exhibere filiolis, tunc si quid in manibus inventum, aut nostro posse adhuc elaborari studio visum fuerit quod forte delectet, vestrae omnaudivimus, circa res Dei sollicitudinem et sinceritate