comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
natam suam illicito sibi ma¬
trimonio copulauerat: ⁊. a diuista¬
no semel scd̾o a. tercio redargutus.
incestum suum diuortio piare no¬
lebat. Qua ꝓpter gladio sp̃e sc̃i a
eccłe separatus. Qui tipo attactus
superbiȩ. regen adiit. dunstanum
iminoderatȩ &. impie feueritatis ac¬
cusat: regia sanctione se ab eiꝰ tiran¬
nide liberum constitui querelosa
uoce precatur &. obsecrat. Cuius uer¬
bis rer adquiescens. dunstano man¬
dat. ut hominem cum ea quam
durerat. in pace manere sinat:ꝙ.
a quibus ipsum suspenderat. lii¬
nibus sacris restituat. Miratur il¬
le ad audita: &. dolet religiosum re¬
gem per mendacem hominis lin¬
guam ante rei inquisitionem .a.
ȩxamiationem esse seductum. Po¬
uuit tamen hominem ad rationem:
a. tam pro cõmisso crimine quam
&. ꝓpter iniustam sui criminati¬
onem apud principem terrȩ fac¬
tam paulo durius uicrepat: cu¬
piens eo modo ad pęnitentiam
&. correctionem cor illits e molli¬

Expanded text:
natam suam illicito sibi manatam suam illicito sibi matrimonio copulaverat; et a Dunstano semel, secundo et tertio redargutus, incestum suum divortio expiare nolebat. Quapropter gladio Spiritus sanEcclesiae separatus. Qui typo attactus superbiae regem adit, Dunstanum immoderatae et impiae severitatis accusat, regia sanctione se ab ejus tyrannide liberum constitui querelosa voce precatur et obsecrat. Cujus verbis rex acquiescens, Dunstano mandat ut hominem cum ea quam duxerat in pace manere sinat, et a quibus suspenderat liminibus sacris ipsum restituat. Miratur ille ad audita, et dolet religiosum regem per mendacem hominis linguam ante rei inquisitionem et examinationem esse seductum. Ponit tamen hominem ad rationem, et tam pro commisso crimine quam et propter injustam sui criminationem apud principem terrae factam paulo durius increpat, cupiens eo modo ad poenitentiam et correctionem cor illius emolli
Abbreviated transcription (Latin):
nos tamen si forte aliquando ali¬
quo casu ista inter eos ceciderint:
breuiter dico illiun merito cum
gladio petri uerbo di inscripto. gla¬
diũ suscepisse andree. Nam qui eccle
cantuariensi per pontificatũ presidet.
rofensi eccłe que sub patrocinio bea¬
ti andreȩ subsistit. per ep̃i institu¬
tionem. per hor a. horum uitus &
ex terius cum res ex igit dispositionẽ
ut pote suo dnio presidet. Quis gͥ
incunctis que religioni competunt
dirustanus fuerit. uidelicet cuius uir¬
tutis ad omnes omnium personarũ
inuistitias deprimendas. ad bona queq
oꝑa fouenda a. muniend̾a extiterit.
usq hodie tota anglia canit. nec opꝰ
ẽẽ arbitor: ut me in illis scribendis¬
grandis fatiget labor. Nonnulla tam̃
que ab illis qui ex eius tempore usq
ad nos ꝑ successus etatũ fluxe ac cepimꝰ:
compendioso relatu subiciam: qua¬
tinus inde percipiat᷑ ueritas uerboꝵ
quȩ proposumus.
omes quidam prepotens cog¬

Expanded text:
nos tamen, si forte aliquando alinos tamen, si forte aliquando aliquo casu ista inter eos ceciderint, breviter dico illum merito cum gladio Petri verbo Dei inscripto gladium suscepisse Andreae. Nam qui Ecclesiae Cantuariensi per pontificatum praesidet, Rofensi ecclesiae quae sub patrocinio beati Andreae subsistit per episcopi institutionem, per horum et horum intus et extra cum res exigit dispositionem, utpote suo dominio praesidet. Quis igitur in cunctis quae religioni competunt Dunstanus fuerit, videlicet cujus virtutis ad omnes omnium personarum injustitias deprimendas, ad bona quaeque opera fovenda et munienda exstiterit, usque hodie tota Anglia canit, nec opus esse arbitror ut me in illis scribendis fatiget grandis labor. Nonnulla tamen, quae ab illis qui ex ejus tempore usque ad nos per successus aetatum fluxere accepimus, compendioso relatu subjiciam, quatenus inde percipiatur veritas verborum quae proposuimus. Comes quidam praepotens cog
Abbreviated transcription (Latin):
uens .a. eam iam in administratione
regiminis duarum ȩccł̃iarũ uurgo¬
nensis uidelicet &. londoniensis. ferme
impletam conspiciens: dicend̾ci ex isti¬
mo ꝑ quid archiep̾atus cantuariensis
qui hos dignitate prȩcedit.a. in quo
ipse excellentius sedit. ei presignatꝰ
sit.Ninurum per uerbum di qd̾
scriptum suscepit in gladio beati pe¬
tri: scđni quod illud rex edredus
exposuit: quaudo ei uifionem ipsam
dunstanus ut prediximus retulit.
Sicq gladius petri eccłiam petri:
&. uerbum di eccł̃iam uerbi di quȩ
cantuarię sita est significauit. Ex in
uidetur rationis dicere. quid gladiꝰ
beati andreȩ cum cȩteris oblatus p̃¬
tenderit: quandoquidem ipse innul¬
la ȩccłia quȩ sub nonune ipsius apłi
consecrata sit. sicut in prȩdicꝰtis trib
ȩccłiis sederit. Quod quidem quan¬
tum attinet ad nos anglos quibus
quid hoc sit luce clarius patet: su¬
perfluum reor dicto cominemo¬
rare. uel scripto. Propter exter¬

Expanded text:
vens, et eam jam in administratione vens, et eam jam in administratione regiminis duarum Ecclesiarum, Wigornensis videlicet et Lundoniensis, firme impletam conspiciens, dicendum existimo per quid archiepiscopatus Cantuariensis, qui hos dignitate praecedit et in quo ipse excellentius sedit, ei praesignatus sit. Nimirum per verbum Dei, quod scriptum suscepit in gladio beatissimi Petri, secundum quod illud rex Edredus exposuit, quando ei visionem ipsam ipse Dunstanus, ut praediximus, retulit. Sicque gladius Petri ecclesiam Petri, et verbum Dei ecclesiam Verbi Dei quae Cantuariae sita est, significavit. Exin videtur rationis dicere quid gladius beati Andreae cum caeteris oblatus praetenderit, quandoquidem ipse in nulla ecclesia quae sub nomine ipsius apostoli consecrata sit, sicut in praedictis tribus ecclesiis sederit. Quod quidem, quantum attinet ad nos Anglos, quibus quid hoc sit luce clarius patet, superfluum reor dicto commemorare vel scripto. Propter exter
Abbreviated transcription (Latin):
um ȩccłiarũ ac populoꝵ exultati¬
one a. gła deductus ascendit.
ost hȩc temporis oportunita¬
te accepta. beatissimoꝵ apłoꝵ
petri & pauli limina petiit: & eũ
sedis sumine pontifex magno sin¬
cere dilectionis affectu illo uemien¬
tem excepit. Secumq postea fa¬
miliarius agens &. agendo templũ
magnifice illum honorauit: ac sto¬
la sui apłatus pro qua uenerat de¬
centissime decorauit. Sicq dele¬
gata ei legatione apłicȩ sedis: gen¬
ti angloꝵ pastorem ac salittis eoꝵ
prouisorem destinauit.
taq uir di roma reuersus .&. in
patriarchatum primȩ sedis brit¬
tanniarũ receptus: in ipsũ mun¬
di principem quasi gigas surre¬
xit: & armaturam uerbi d̃i
a dextris .&. a siustris constanti uir¬
tute in eum iubrare .a. inenbra eiꝰ
circumquaq debellare prosternere
cȩpit .&. eneruare.
uter hec uisionem quam sibi ino¬
blatione apłicȩ armature dudũ ap¬
par uisse descripsimus mente reuol¬

Expanded text:
um Ecclesiarum ac populorum exsultatium Ecclesiarum ac populorum exsultatione et gloria deductus ascendit. Post haec temporis opportunitate accepta beatissimorum apostolorum Petri et Pauli limina petiit, et eum summae sedis pontifex magno sincerae dilectionis affectu illo venientem excepit, secumque postea familiarius agens, et agendo templum magnifice illum honoravit, ac stola sui apostolatus, pro qua venerat, decentissime decoravit. Sicque delegata ei legatione apostolicae sedis genti Anglorum pastorem ac salutis eorum provisorem destinavit. Itaque vir Dei Roma reversus, et in patriarchatum primae sedis Britanniarum receptus, in ipsum mundi principem quasi gigas surrexit, et armaturam verbi Dei « a dextris et a sinistris » constanti virtute in eum vibrare, et membra ejus circumquaque debellare, prosternere coepit et enervare. Inter haec visionem, quam sibi in oblatione apostolicae armaturae dudum apparuisse descripsimus, mente revol
Abbreviated transcription (Latin):
misit. Post quem substitutus est
in sumniũ ȩccłiȩ dorobernensis pon¬
tificatum bir htelmus dorsetensis
populi presul: uir totus ex man¬
suetudine humilitate a. modestia
factus. Terum ubi cõpertum est
nichil incorrigendis uitiis. nichil
in exercendis ȩccłiasticis disciplinis
nichil deniq uirtutis seu constan¬
tiȩ in eo eẽ ad tuendos bonos uel
coercendos malos: ad ȩccł̃iam sũ¬
am uissus rediit: a. ita sedes cantua¬
riensis a pontifice aliquantis dieb
uacua sedit. Itaq unanimis om̃iũ
electio dunstanum in clamitat: illũ
solum se nosse uociferans. quem tan¬
ta sedes digne ualeret habere recto¬
rem: presertim cum aprimeuo
etatis flore. uite. sc̃itas. moꝵ grauitas.
a. cui nemo contrairet eum perlus¬
trauerit inuicta constans .&. sequen¬
da auctoritas. Hac ergo dunstanꝰ
acclamatione quasi uoce uere di¬
una constrictus. primatem totiꝰ
brittairiue sedem regendam suscepit.
a. eam unmensa omniũ adiacenti¬

Expanded text:
misit. Post quem substitutus est misit. Post quem substitutus est in summum Ecclesiae Dorobernensis pontificatum Birhtelmus Dorsatensis populi praesul, vir totus ex mansuetudine, humilitate et modestia factus. Verum ubi compertum est nihil in corrigendis vitiis, nihil in exercendis ecclesiasticis disciplinis, nihil denique virtutis seu constantiae in eo esse ad tuendos bonos vel coercendos malos, ad Ecclesiam suam jussus rediit. Et ita sedes Cantuariensis a pontifice aliquantis diebus vacua sedit. Itaque unanimis omnium electio Dunstanum inclamitat, illum solum se nosse vociferans, quem tanta sedes dignum valeret habere rectorem, praesertim cum a primaevo aetatis flore vitae sanctitas, morum gravitas, et cui nemo contrairet eum perlustraverit invicta, constans et sequenda auctoritas. Hac ergo Dunstanus acclamatione quasi voce vere divina constrictus primatem totius Britanniae sedem regendam suscepit, et eam immensa omnium adjacenti
Abbreviated transcription (Latin):
sibi assiduũ fecit. Quid plu¬
ra: Nuinerus clericoꝵ minui¬
tur: monachorũ conuentus
in dies augetur. Quidam in¬
super ex ipsis clericis conuer¬
si: numero illoꝵ additi sunt.
Hoc mod̾o sedes pontificalis
mutata est in eccłiam beate
marie semper uirginis.
emorato odone archiep̾o
cantuarioꝵ ad ꝑhennis
uitę gaudia translato. iimen
tum suus transitus intulit:
&. ininumeros populos acerbo
merore percussit. Postulatus dunsta¬
nus odonis inpatriarchatũ sedis angloꝵ
succedere abnegat: suscepti regimini
onus satis graue sibi ad portandum
nedum maius super addatur esse ꝓ¬
testans. Unde alfinus uuentanȩ urbis
antistes ꝑ regni principes quoꝵ ali¬
os re presentium. alios spe mune¬
rum futuroꝵ ad hoc sibi fautores
effecerat: archiep̾atum rege annu¬
ente obtinuit. Qui post aliquot
adeptȩ dignitatis dies romam pro
archiep̾atus stola petens: in alpib
nimia frigoris asperitate correp¬
tus. ultimum flatum ibidem e¬

Expanded text:
sibi assiduum fecit. Quid plusibi assiduum fecit. Quid plura? Numerus clericorum passim minuitur, monachorum conventus in dies augetur. Quidam insuper ex ipsis clericis conversi numero illorum additi sunt. Hoc modo sedes pontificalis mutata est in ecclesiam Beatae Mariae semper Virginis. Memorato Odone archiepiscopo Cantuariorum ad perennis vitae gaudia translato, immenstum suus transitus intulit, et innumeros populos acerbo erore percussit. Postulatus Dunstanus Odoni in patriarchatum sedis Anglorum succedere abnegat, suscepti regiminis onus satis grave sibi ad portandum, nedum majus superaddatur, esse protestans. Unde Aelffinus Wentanae urbis antistes per regni principes, quorum alios re praesentium, alios spe munerum futurorum ad hoc sibi fautores effecerat, archiepiscopatum rege annuente obtinuit. Qui post aliquot adeptae dignitatis dies Romam pro archiepiscopatus stola petens, in Alpibus nimia frigoris asperitate correptus ultimum flatum ibidem e
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłie prelatus accepit. quia uer¬
bum d̃i morem illrus sequutus
subditoꝵ cordib excellenter infu¬
rendum impios. ad demulcendũ
pios circumquaq usus est. Quod
a. ineccłia uuirgonensi strenuus
egit: quam ingladio beati petri
regendam suscepit. Siquidem eꝑa¬
tus idem: ꝑ id temporis in honorẽ
ipsius gloriosi apłi fundatus habe¬
batur. Sed osgualdus iir. sc̃s
& religiosus quem in regimen
ipsius ęccłȩ beatus dunstanus an¬
tistes cantuariensis effectus. sibi
succedere fecit. quia clericos ibi
degentes nec a prauitate sua con¬
uertere. nec inde eo quod no¬
biles uixta scłm atq potentes
erant quibat eliminare: con¬
struxit pene contiguam ipsi
ȩccłiȩ ȩecłiam beate di genitri¬
cis miariȩ inqua ip̃se cum mo¬
nachis quos se proposuerat.
adunaturum. xp̃o seruiret.
Quod a. factum est. Religio
itaq monachoꝵ contemptũ
clericis peperit: &. uulgi con¬
uentum ab eis alienatum

Expanded text:
Ecclesiae praelatus accepit, quia verEcclesiae praelatus accepit, quia verbum Dei morem illius secutus subditorum cordibus excellenter infurendos impios, ad demulcendum pios circumquaque usus est. Quod et in Ecclesia Wigornensi strenuus egit, quam in gladio beati Petri regendam suscepit. Siquidem episcopatus idem per id temporis in honorem ipsius gloriosi apostoli fundatus habebatur. Sed Oswaldus, vir sanctus et religiosus, quem in regimen ipsius Ecclesiae beatus Dunstanus antistes Cantuariensis effectus sibi succedere fecit, quia clericos ibi degentes nec a pravitate sua convertere, nec inde eo, quod nobiles juxta saeculum atque potentes erant, quibat eliminare, construxit pene contiguam ipsi ecclesiae ecclesiam beatae Dei genitrici Mariae, in qua ipse cum monachis, quos se proposuerat adunaturum, Christo serviret. Quod et factum est. Religio itaque monachorum contemptum clericis peperit, et vulgi conventum ab eis alienatum
Abbreviated transcription (Latin):
defuncto ep̃o lundoniensi:
que situm est quis inep̾atũ dig¬
ne succedere posset. Et cũ in hoc
aliquantum temporis extende¬
retur. nec persona decens &. idonea
reperiret᷑: tandem electio om̃iũ
super dinistanũ uersa est: a. ip¬
se pontificatũ predictȩ ȩccłiȩ fus¬
scipere cominuni cunctoꝵ acclama¬
tione coactus est. Utraq igit᷑ eccłia
uuirgonensis uidelicet & londoni¬
ensis eo presule głabat᷑: quandoqui¬
dem ipse sumina necefsitate com¬
pulsus. utr iusq pontifex ꝑ nonnul¬
lum temporis spacium erat: utq
sollicitudinis sue curam impendens.
utramq intus &. extra sua defensio¬
ne contra omnes emulos mnunieus:
in utraq officium pontificale opor¬
tuno tempore sedulus exequens.
n uisio quam supra descrip¬
simus in gladiis apłoꝵ partĩ
impleta est: cum in ep̃atu londo¬
niensi qui ex nomine beatissimi
pauli apłi celebris habetur dun¬
stanus confirmatus est. Profecto
namq gladium ipsius apłi ipsi

Expanded text:
defuncto episcopo Lundoniensi, quaesitum quis in episcopatum digne succedere posset. Et cum in hoc aliquantum temporis expenderetur, nec persona decens et idonea reperiretur, tandem electio omnium super Dunstanum versa est, et ipse pontificatum praedictae Ecclesiae suscipere communi cunctorum acclamatione coactus est. Utraque igitur Ecclesia, Wigornensis videlicet et Lundoniensis, eo praesule gloriabatur, quandoquidem summa necessitate compulsus utriusque pontifex per nonnullum temporis spatium erat, utrique sollicitudinis suae curam impendens, utramque intus et extra sua defensione contra omnes aemulos muniens, in utraque officium pontificale opportuno tempore sedulus exsequens. En visio, quam supra descripsimus, in gladiis apostolorum partim impleta est, cum in episcopatu Lundoniensi, qui ex nomine beatissimi apostoli Pauli celebris habetur, Dunstanus confirmatus est. Profecto namque gladium ipsius apostoli ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
rus ac posteri illius crudeli barbaroꝵ
incursu deuastandi: tota etiam ter
foret de populanda pre dixit. Quȩ
licet se uiuente euentura negarit:
euentura tamen omimodo esse
nimis ueraci ut &. incronicis legi¬
mus & hodie uideinus prophetia
asseruit. Accelerabit cũ fibi placue¬
rit omp̃s d̾s quam subsecuturam
promisit liberationem: ꝑ tanti uatis
sui merita &. intercessionem. Et qui¬
tantum hine. s &. ex nonnullis aliis
que constat eum ueracit predirisse
confirmamus: a. id subiecto exem¬
plo probamus.

Expanded text:
rus, ac posteri illius crudeli barbarorum rus, ac posteri illius crudeli barbarorum incursu devastandi, tota etiam terrforet depopulanda, praedixit. Quae licet se vivente eventura negarit, eventura tamen omnimodo esse nimis veraci, ut in Chronicis legimus et hodie videmus, prophetia asseruit. Accelerabit, cum sibi placuerit, omnipotens Deus, quam subsecuturam promisit liberationem per tanti vatis sui merita et intercessionem. Et quitantum hinc, sed et ex nonnullis aliis, quae constat eum veraciter praedixisse, confirmamus, et id subjecto exemplo probamus.
Abbreviated transcription (Latin):
elisis. eaduuardum regem constitu¬
it: &. constituto paternũ affectũ.
consilium .&. auxilium in omni ne¬
gotio dum uixit exibere curauit.
Rex quoq ita mores suas iom̃ib
&̾ per omnia cõponebat: ita totũ
regiũ sc̃is legib disponebat: ut
a. actus eius do placerent: &. eoqd
insuscipiendo regno ei contradi¬
rerant quiq sibunet ipsis displi¬
cerent. S illo post aliquot annos
ꝑ fraudem nouercȩ suȩ interfecto:
ethelredus filius ipsius male mulie¬
ris in regnum substitut est: matr is
ignoimnna magis quam edgari
patris sui sollertia preditus. Cuius
ꝓuectio: non usq quaq sedit dun¬
stano. Icło tamen quod proximꝰ
regui heres existebat. cõpleuit ei
ius regium: sciens se in offensis legib
terrȩ atq principib id ñ posse
tranfferre inquenquam alium. at¬
tamen illũ solio regali potitũ. seuero
quodam uerboꝵ tonitruo quia per
sangiuinem fris regnum obtinuerit
increpauit: & quod insanguine uictu¬

Expanded text:
elisis, Edwardum regem constituelisis, Edwardum regem constituit, et constituto paternum affectum, consilium et auxilium in omni negotio, dum vixit, exhibere curavit. Rex quoque ita mores suos in omnibus et per omnia componebat, ita totum regnum sanctis legibus disponebat ut et actus ejus Deo placerent, et, eo quod in suscipiendo regno ei contradixerant, quique sibimet ipsis displicerent. Sed illo post aliquot annos per fraudem novercae suae interfecto, Aethelredus filius ipsius malae mulieris in regnum substitutus est, matris ignominia magis quam Edgari patris sui solertia praeditus. Cujus provectio non usquequaque sedit Dunstano. Ideo tamen quod proximus regni haeres existebat, complevit ei jus regium, sciens se inoffensis legibus terrae atque principibus id non posse transferre in quemquam alium. Attamen illum solio regali potitum severo quodam verborum tonitruo, quia per sanguinem fratris regnum obtinuerat, increpavit; et quod in sanguine victu
Abbreviated transcription (Latin):
abbatib . & ceteris principib cum
tota regni ingenuitate coram eis as¬
tante innumera populoꝵ multitu¬
dine imposuit illi coronam regni.
gaudentib cunctis: ac iubilantib
do inuoce laudis &. exultationis. Ipso
autem post bienuiũ quo hȩc facta
sunt immatura morte prȩuento:
eadiuardo filio suo totũ regnum
hereditario iure reliquit.
lu eaduuardus cum in regẽ
conserrari deberet. ñ nulli de
principib terre contraire ue rex
fieret nisi sunt: cum quia mor illiꝰ
seueritatẽ qua inisuoꝵ excessus acritꝰ
seiuire consuerat. suspectam habebant:
tum quia matrem eius licet legalit᷑
nuptam. in regnũ tamen nonmagis
quam patrem eius dum eũ genuit
sacratam fuisse sciebant. S dunstanꝰ
discretione &. industria confisus ado¬
lescentis uuũ non metuens. & obser¬
uato paterne hereditatis & testam̃¬
ti iure. aliud contenuens. arrepto
scẽ crucis uexillo medius constitit.
&. ꝑ rationem cunctis que obiciebant᷑

Expanded text:
abbatibus et caeteris principibus cum abbatibus et caeteris principibus cum tota regni ingenuitate, coram iis astante immunera populorum multitudine imposuit illi coronam regni, gaudentibus cunctis et jubilantibus Deo in voce laudis et exsultationis. Ipso autem post biennium, quo haec facta sunt, immatura morte praevento, Eadwardo filio suo totum regnum haereditario jure reliquit. Qui Edwardus, cum in regem consecrari deberet, nonnulli de principibus terrae contraire ne rex fieret nisi sunt, cum quia morum illius severitatem, qua in suorum excessus acriter saevire consueverat, suspectam habebant, tum quia matrem ejus, licet legaliter nuptam, in regnum tamen non magis quam patrem ejus, dum eum genuit sacratam fuisse sciebant. Sed Dunstanus discretione et industria confisus adolescentis, unum non metuens, et observato paternae haereditatis et testamenti jure aliud contemnens, arrepto sanctae crucis vexillo medius constitit, et per rationem cunctis quae objiciebantur
Abbreviated transcription (Latin):
conuenerant e uestigio cecidit:
omesq parit̾ precipitatos in
suo casu non modicum lesit.
Ubi uͦ dunstanus cum suis consis¬
tebat: nulla riuna domꝰ nulliꝰ
emerserat casus. Hoc gͥ modo
calumiua elericoꝵ est sopita:
&. usq hodie monachoꝵ conuer¬
satio impsa eccłia stabilita. Eiec¬
ti niclyilominus per id temporis
.a. alii quam plures clerici hoꝵ
similes de sius ȩcclesiis sutit:
& monachi in locum ipsorũ sub¬
stituti. Acta est gͥ religio ꝑ angliã.
nitantum ut quadraginta octo
monasteria monachis uel scimo¬
nialib instituerent᷑: cooꝑantib be¬
ato dunstano in hoc uiris uenera
nensis postea fuit ep̃s eboracensis.
q̃. athelwoldo ep̃o uiuntoniensi
quoꝵ supra meminimus. Uitam
itaq beati dunstan q. actus: for¬
midabant omes qui incedere uole¬
bant uixta uias adinuentionum
suarum.
titer hec sopito negotio quod regẽ
edgarũ ne regio more coronaret᷑
detinuerat: diuistanus adunatis ep̃is

Expanded text:
convenerant e vestigio cecidit, convenerant e vestigio cecidit, omnesque pariter praecipitatos in suo casu non modicum laesit. Ubi vero Dunstanus cum suis consistebat, nulla ruina domus, nullus emerserat casus. Hoc igitur modo calumnia clericorum est sopita, et usque hodie monachorum conversatio in ipsa ecclesia stabilita. Ejecti nihilominus per id temporis et alii quamplures clerici horum similes de suis ecclesiis sunt, et monachi in locum ipsorum substituti. Aucta est igitur religio per Angliam in tantum ut quadraginta octo monasteria monachis vel sanctimonialibus instituerentur, cooperantibus beato Dunstano in hoc viris venerabrnensis, postea fuit episcopus Eboracensis, et Athelwoldo Wintoniensi, quorum supra meminimus. Vitam itaque beati Dunstani et actus formidabant omnes qui incedere volebant juxta vias adinventionum suarum . Inter haec sopito negotio, quod regem Eadgarum, ne regio more coronaretur, detinuerat, Dunstanus adunatis episcopis,
Abbreviated transcription (Latin):
derant inparentib ficis. scotiam mise¬
runt: & inde quendam pregrandis
ut fama ferebut ȩlaquentie uirũ
bernelmum nomine. magno con¬
ductum precio intuitionem sue
causȩ contra dunstanũ adduxerunt.
Conglobati gͦ sub uno clericoꝵ filii.
regem atq dunstanũ apud uillam
consistentes repperiunt: q. armati
rethore illo qui sue uictoriȩ spes
maxima erat antiq calũnie corã
eis iurgia promunt. Ad que dun¬
stanus his uerbis breui respondit.
Calumniam istam quam moue¬
tis. diuino ore iam olim definitam
nouimus: nec eam nouo conflictu
amplius inmediũ reuocandam
eristimam ues. Ego quoq gran¬
deuus sum : &. uitȩ meȩ residuum
quod pauci temporis ẽẽ ñ nescio.
inpace si licuerit transigere citpio
Laboraui dum potui. Amodo
tocius laboris impatiens: dno
do causam eccłiȩ suȩ contra insur¬
gentes hostes tuendam cõmuto
Dirit: &. ecce solarium sub pe¬
dib eoꝵ qui aduersus uirui

Expanded text:
derant in parentibus suis, Scotiam misederant in parentibus suis, Scotiam miserunt, et inde quemdam praegrandis, ut fama ferebat, eloquentiae virum, Bernelmum nomine, magno conductum pretio in tuitionem suae causae contra Dunstanum adduxerunt. Conglobati ergo sub uno clericorum filii regem atque Dunstanum apud villam consistentes reperiunt, et armati rhetore illo qui suae victoriae spes maxima erat, antiquae calumniae coram eis jurgia promunt. Ad quae Dunstanus his verbis brevi respondit: « Calumniam istam, quam movetis, divino ore jam olim definitam novimus; nec eam novo conflictu amplius in medium revocandam existimamus. Ego quoque grandaevus sum, et vitae meae residuum quod pauci temporis esse non nescio, in pace, si licuerit, transigere cupio. Laboravi, dum potui. Amodo totius laboris impatiens, Domino Deo causam Ecclesiae suae contra insurgentes hostes tuendam committo. » Dixit; et ecce solarium sub pedibus eorum qui adversus virum
Abbreviated transcription (Latin):
ad pietatẽ usq ꝑmoti. dunstanum¬
interpellant quatinus hac sola uice
parcat: & clericos iam quid amodo
si se non correxerint incur suri sint
re ipsa edoctos. de ęccłia sua reues¬
tiat. Silet ille ad ista: quidq po¬
tissimũ de negotio sit agendum de¬
iisso capite mente ꝑtractat. Silen¬
tiũ ingens occupat omnes: & suspen¬
si ad responsũ pontificis erigunt au¬
res Iunc subito crucifixi di imago.
signo crucis medito domus affixa:
audientib cunctis dixit. Non fiet.
non fiet. Iudicastis bene: non muta¬
retis bene. Tremefacto in his simul
uniuerso comitatu: intulit pater
dunstanus & ait. Quid ampliꝰ uultis
fr̃e mei: Diuuia sententia definitũ
audistis negociũ presens. Auint. Au¬
diuimus uere. Resederunt gͥ mona¬
chi uiuntoniȩ deinceps securi: & quo¬
ad clerici ipsi iuxerunt: qui eos suꝑ
causa ista inquietaret uemo fuit.
Illis autem huic uitȩ subtractis. filii
eoꝵ cupientes recuperare quȩ perdi¬

Expanded text:
ad pietatem usque permoti Dunstanumad pietatem usque permoti Dunstanuminterpellant; quatenus hac sola vice parcat, et clericos, jam quid amodo si se non correxerint incursuri sint reipsa edoctos, de Ecclesia sua revestiat. Silet ille ad ista, quidquid potissimum de negotio sit agendum, demisso capite mente pertractat. Silentium ingens occupat omnes, et suspensi ad responsum pontificis erigunt aures. Tunc subito crucifixi Dei imago signo crucis in edito domus affixa audientibus cunetis dixit: Non fiet, non fiet. Judicastis bene, mutaretis non bene. Tremefacto in his simul universo conventu, intulit Pater Dunstanus et ait: « Quid amplius vultis, fratres mei? Divina sententia definitum audistis negotium praesens. » Aiunt: « Audivimus vere. » Resederunt igitur monachi Wintoniae deinceps securi, et, quoad clerici ipsi vixerunt, qui eos super causa ista inquietaret nemo fuit. Illis autem huic vitae subtractis, filii eorum, cupientes recuperare quae perdi
Abbreviated transcription (Latin):
monachi de abendonia illuc ab eode
pontifice adducti sunt: qui monachice
institutionis tramitem inibi edocerent.
Clerici uͦ qui eiecti sunt. citato gres¬
su regen adeunt: iudiciũ atq iusti¬
tiam sibi de expultione sui fieri postu¬
lant. Refertur negociũ ad audien¬
tiam dunstani: &. ipse eos equa pos¬
tulare prouunciat. Igit᷑ ex precep¬
to regis & archiep̃i coit Wentoniã
nobilitas regni totius: &. rex cũ sua
conuge ad est ad determinandum
querelas negocii huius. Surgunt hinc
inde lites: quas dunstanꝰ propositis
rationib destruit om̃es. Rationa¬
biliter quippe cunctis ostendit. cleri¬
cos qui a sorte di incorrigibilit᷑ per
prauitatẽ uitę suȩ dissiliunt: nil
ꝑ rectitudinẽ sibi iundicare posse ex
his quȩ etcłiis date sunt ad subsidiũ
eoꝵ qui inclericatu pura conuersati¬
one sese custodiunt. Quib auditis.
omissa om̃i controuersia rex & de
principib plures. clericoꝵ precib

Expanded text:
monachi de Abendonia ab eodem monachi de Abendonia ab eodem pontifice adducti sunt, qui monasticae institutionis tramitem ibi docerent. Clerici vero, qui ejecti sunt, citato gressu regem adeunt, judicium atque justitiam sibi de expulsione sui fieri postulant. Refertur negotium ad audientiam Dunstani, et ipse eos aequa postulare pronuntiat. Igitur ex praecepto regis et archiepiscopi coit Wintoniam nobilitas regni totius, et rex cum sua conjuge adest, ad determinandum querelas negotii hujus. Surgunt hinc inde lites; quas Dunstanus propositis rationibus destruit omnes. Rationabiliter quippe cunctis ostendit clericos, qui a sorte Dei incorrigibiliter per pravitatem vitae suae dissiliunt, nil per rectitudinem sibi vindicare posse ex iis quae Ecclesiis datae sunt ad subsidium eorum qui in clericatu pura conversatione sese custodiunt. Quibus auditis, omissa omni controversia, rex et de principibus plures clericorum precibus
Abbreviated transcription (Latin):
quo cõmunio seruite d̾no intimo¬
re cantabat᷑ choꝵ intrauit: uestes
quas parauerat secum deferri faci¬
ens. Et ꝓiectis illis inmediũ: cano¬
nicis ait. Anmaduer tisris: quid
mͦi cantaueritis:Animauertimꝰ
inquiunt. Igit᷑ inquit si seruire
d̾no intimore. &. ei uultis exultare
cũ tremore: apprehendite discipli¬
nam. uestem uidelicet monachi¬
leni: ne pereatis sicut cantastis de
aua iusta. Ad quod illi obstupe¬
facti. more solito inducias petunt:
id se facturos infuturo promittunt.
Tunc ille. Michi credite ampliꝰ
non credam huic ur̃ȩ sponsioni
nã apprehendetis: aut loci istius
beneficiis &. conuersationi hinic
eliminati iam iãq cedetis. Itaq
non nulli ex illis statim ab iecto cle¬
ricali habitu monachi facti sunt :
ceteris iuxta uerba pontificis de ec¬
cłia eliminatis. Cȩterũ quia ipsi
qui ita nouiter sunt conuersi. re¬
gularis disciplinȩ normain sine ałoꝵ
magisterio docte seruare nequibant:

Expanded text:
quo communio Servite Domino in timoquo communio Servite Domino in timore cantabatur, chorum intravit, vestes quas paraverat secum deferri faciens. Et projectis illis in medium, canonicis ait: « Animadvertistis quid modo cantaveritis? Animadvertimus, inquiunt. Igitur, inquit, si servire Domino in timore et ei vultis exsultare cum tremore, apprehendite disciplinam, vestem videlicet monachilem, ne pereatis, sicut cantastis, de via justa . » Ad quod illi stupefacti, more solito inducias petunt, id se facturos in futuro promittunt. Tunc ille: « Mihi credite, amplius non credam huic vestrae sponsioni aesenti apprehendetis, aut loci istius beneficiis et conversationi hinc eliminati jamjamque cedetis. » Itaque nonnulli ex illis statim abjecto clericali habitu monachi facti sunt, caeteris, juxta verba pontificis, de Ecclesia eliminatis. Caeterum quia isti qui ita noviter fuere conversi, regularis disciplinae normam sine aliorum magisterio docte servare nequibant,
Abbreviated transcription (Latin):
rdo clericalis ea tempestate
plurimũ erat corruptus:
&. canonici cũ prb̃ris plebium uo¬
luptatib carnis plus ȩquo inseruie¬
bant. Quod malũ dustanus
corrigere cupiens: fretus auctori¬
tate ioħis apłice sedis antistitis. a¬
pud regem obtrnuit quatinus
canouici qui caste uiuere nollent.
eccłiis quas tenebant depellerent᷑.¬
&. monachi loco eoꝵ intromitteren¬
tur. Presidebat ea tempestate wen¬
tane eccłie presul atheluuoldus
uir ęrunie scĩtatis :.a. educatione pa¬
tris dunstani ñ parum insignis.
hic prȩscita de canonicis ȩccłiȩ suȩ
qui nimium scłares existebant uo¬
luntate dunstani: monuit eos semel
.s. sepius mores &. actus mutare:
correctioris uite semitas relictis
feminis arripere. At illi in presen¬
tiarum quidem id sibi possibile
ẽẽ negantes: uoce coruina semꝑ
incrastinũ correctionẽ sui pollice¬
bantur. Quod ipse gnarus non
dui sustinuit. Paratis nempe quã¬
plurimis monac hoꝵ cucullis. die

Expanded text:
rdo clericalis ea tempestate plurimum erat corruptus, et canonici cum presbyteris plebium voluptatibus carnis plus aequo inserviebant. Quod malum Dunstanus corrigere cupiens, fretus auctoritate Joannis apostolicae sedis antistitis, apud regem obtinuit quatenus canonici, qui caste vivere nollent, Ecclesiis quas tenebant depellerentur, et monachi loco eorum intromitterentur. Praesidebat ea tempestate Wentanae Ecclesiae praesul Athelwoldus, vir eximiae sanctitatis, et educatione Patris Dunstani non parum insignis. Hic praescita de canonicis Ecclesiae suae, qui nimium saeculares existebant, voluntate Dunstani, monuit eos semel et saepius mores et actus mutare, correctioris vitae semitas, relictis feminis, arripere. At illi impraesentiarum quidem id sibi possibile esse negantes, voce corvina semper in crastinum correctionem sui pollicebantur. Quod ipse gnarus non diu sustinuit. Paratis nempe quamplurimis monachorum cucullis die
Abbreviated transcription (Latin):
duci secretius ussit. Illa cũ duceret᷑
timens pudori suo. raptum ab una
sc̃imonialium capiti suo uelũ impo¬
suit: eo inodo se ꝓtegi sperans. si
forte rex quid iuhonesti ase exige¬
re uellet. Quam ipse uelatam in¬
tuens: quam subito inquit scimo¬
uialis effecta es. Arreptumq uelũ
de trarit capiti eius: illa conatu
qua poterat frustra obnitente.
Abusus siquide ea est : &. graui scan¬
dalo quiq ꝑ angliam religiosi
ex hioc mente uulnerati sunt. Qd̾
scandalũ eo ueheientius fuit.¬
quo rex idem legitimam uxorem
habebat elfedam uidelicet cognomi¬
ne candidã. ordineri prepotentis ori¬
entalium angloꝵ ducis filiam: de qua
sc̃m eadwardum genuerat. Ubi uͦ
res dunstano innotuit: acerbo me¬

Expanded text:
duci secretius jussit. Illa cum duceretur, duci secretius jussit. Illa cum duceretur, timens pudori suo, raptum ab una sanctimonialium capiti suo velum imposuit, eo modo se protegi sperans, si forte rex quid inhonesti a se exigere vellet. Quam ipse velatam intuens, « quam subito, inquit, sanctimonialis effecta es. » Arreptumque velum detraxit capiti ejus, illa conatu quo poterat frustra obnitente. Abusus siquidem ea est, et gravi scandalo quique per Angliam religiosi ex hoc mente vulnerati sunt. Quod scandalum eo vehementius fuitquo rex idem legitimam uxorem habebat Aelfledam videlicet, cognomine Candidam, Ordinaeri praepotentis orientalium Anglorum ducis filiam, de qua et sanctum Eadwardum genuerat. Ubi vero res Dunstano innotuit, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
ricordię uiscerib eum redundare
sentiebant: &. ultra humanã estima¬
tionem consilrũ simul &. auxilium
salutis sue ineo repperiebant. Are¬
motis itaq terrarũ partib ad eũ
passim currebat᷑ : a. quo illũ pre¬
munere notũ erat. sp̃s sc̃i consiliũ
ab ipso petebat᷑. Si ad ista diaboli
odiũ a. inuidia seuiebat: nulli mi¬
randum. S quia se in ꝑturbatione
uiri nichil posse uͥ quod uerecon¬
diam sui .a. eius głam magnificaret
iam certo sciebat.: ab ea qua illum
se pe fatigare solebat. impugnatione
sese cohibuit. Uerũ ut eũ contur
multũ ꝓ sua reuerentia diligebat.
laqueum gemebundȩ deceptionis
te teudit: &. ir retitũ grauis peccati
neuo inuoluit.
uadam enũ uice idem rex
inmonasteriũ uirginũ qd
Wiltumȩ sitũ habet᷑ uenit: ibiq
captus in specie cuiusdam puellȩ
que de nobilib angloꝵ nata inter
sc̃imoniales non uelata nutriebat᷑.
custodiebat᷑: eam suo colloquio ad¬

Expanded text:
ricordia visceribus eum redundare ricordia visceribus eum redundare sentiebant, et ultra humanam aestimationem consilium simul et auxilium suae salutis in eo reperiebant. A remotis itaque terrarum partibus ad eum passim currebatur, et quo illum praeeminere notum erat, Spiritus sancti consilium ab ipso petebatur. Si ad ista diaboli odium et invidia saeviebat, nulli mirandum. Sed quia se in perturbatione viri nihil posse, nisi quod verecundiam sui et ejus gloriam magnificaret, jam certo sciebat, ab ea qua illum saepe fatigare solebat, impugnatione sese cohibuit. Verum ut eum redderemultum pro sua reverentia diligebat, laqueum gemebundae deceptionis tetendit, et irretitum gravis peccati naevo involvit. Quadam enim vice idem rex in monasterium virginum, quod Wiltuniae situm habetur, venit, ibique captus specie cujusdam puellae, quae de nobilibus Anglorum nata inter sanctimoniales non velata nutriebatur, custodiebatur, eam suo colloquio ad
Abbreviated transcription (Latin):
illud sedulii carmen atq dicentib
Cantemus sociȩ dno cantemus
honorem: dulcis amor xp̃i. per¬
sonet ore pio. Quos uersus cho¬
rus uirginũ resumendo ꝑ cautans.
predicte bine cantrices binos qui
secuntur in ordine uersus subse¬
quute sunt. Primus adima ruit:
magna de luce superbus. Sic ho¬
mo cum tumuit: primus adima
chorus primos .& uirgines binȩ
binos iuxta quod series hymni
sese habet uersus modulatȩ sunt.
ropter hec & horum similia
facta. insignus pater dunstanꝰ
quanti honoris. quante reueren¬
tie. quante ue magnificentiȩ ap̃
omnes bonos extiterit: estimo quod
qui talia di dona amplecti nouit.
ex magna parte a. me silente uide¬
bit. At his qui potius in malitia ꝗͣ
inbonitate uitam agere satagebant.
horrorem atq terrorem uultus
eius incutiebat: ut ab eo fugere.
quani ad eum accedere malleut.
Ouines uero qui ꝑuersa acta sua
deserere. . ad recta oꝑa cupiebant
transinigrare uere pietatis ac mise¬

Expanded text:
illud Sedulii carmen itaque dicentibus: illud Sedulii carmen itaque dicentibus: Cantemus, sociae, Domino, cantemus honorem. Dulcis amor Christi personet ore pio. Quos versus chorus virginum resumendo percantans, praedictae binae cantrices binos qui sequuntur in ordine versus prosecutae sunt: Primus ad ima ruit magna de luce superbus. Sic homo cum tumuit, primus ad imachorus primas et virgines binae binos, juxta quod series hymni sese habet, versus modulatae sunt. Propter haec et horum similia facta insignis Pater Dunstanus quanti honoris, quantae reverentiae, quantaeve magnificentiae apud omnes bonos exstiterit, aestimo, quod qui talia Dei dona amplecti novit, ex magna parte et me silente videbit. At iis qui potius in malitia quam in bonitate vitam agere satagebant, horrorem atque terrorem vultus ejus incutiebat, ut ab eo fugere quam ad eum accedere mallent. Omnes vero, qui perversa acta sua deserere et ad recta opera cupiebant transmigrare, vera pietate ac mise
Abbreviated transcription (Latin):
terii parte situm fuerat. eadem
sacturꝰ diu̾tit. Cui cũ appropiuqͥssat:¬
audiuit intus uoces psallentium
atq dicentium. Gaudent in cęlis
anime scõꝵ. qui xp̃i uestigia sunt
sequuti: &. quia ꝓ eius amore san¬
giunem suum fuderunt: ido cun
xp̃o gaudebunt meternum. Ad
hȩc ille obstupe factus. astitit ostio:
ac ꝑ rimas illius introspiciens. erat
enim obseratum. intuetur oratoriũ
totum immensa luce splendere:
&. quendam cuneum candidata¬
rum ꝑsonarum. ipsam antipho¬
nam lȩtis concentib resonare. Alio
item tempore prefata pastoꝵ ec¬
clesi& limna simili hora pari uo¬
to requirens: ubi inde discessit.
meinoratam sacratisime uirgi¬
nis edem preces dõ illici fusurus.
adire cȩpit. Ecce autẽ ipsabea¬
tissima iuirgniũ uirgo. comitata
numeroso uirginũ choro uenien¬
ti uiro occurrit . &. sumino cum
honore susceptum. ad suam ȩccłiã
quo tendebat ducere cepit: pre¬
cinentib duab de choro puellis

Expanded text:
terii parte situm fuerat, eadem terii parte situm fuerat, eadem facturus divertit. Cui appropinquansaudivit intus voces psallentium atque dicentium: Gaudent in coelis animae sanctorum qui Christi vestigia sunt secuti, et quia pro ejus amore sanguinem suum fuderunt, ideo cum Christo gaudebunt in aeternum. Ad haec ille stupefactus, astitit ostio, ac per rimas illius introspiciens erat enim obseratum, intuetur oratorium totum immensa luce splendere, et quemdam cuneum candidatarum personarum ipsam antiphonam laetis concentibus resonare. Alio item tempore praefata pastorum ecclesiae limina simili hora pari voto requirens, ubi inde discessit, memoratam sacratissimae Virginis aedem preces illic Deo fusurus adire coepit. Ecce autem ipsa beatissima virginum Virgo, comitata numeroso virginum choro, venienti viro occurrit, et summo cum honore susceptum ad suam ecclesiam quo tendebat ducere coepit, praecinentibus duabus de choro puellis
Abbreviated transcription (Latin):
crant. At ille uersus ab altari.
missam se habere pronuntiat:¬
&. aliam se ea die celebraturũ
abnegat. De positisq uestib sa¬
cris: a suis de re inquirit᷑: quod
latebat aperit᷑. Ex hoc itaq sũp¬
to sermone: regem indieb d̾u¬
coꝵ deinceps auenatu ꝓhibuit.
Kyriceleyson uero quod ince¬
lestib audiuit suos docuit: idq
multis in locis hodie sc̃a eccłi a
oris erat uiro loca sc̃a qͣndo
cantuarie morabatur u¬
no tantum fideli socio comita¬
tus nocꝰtu ꝑagrare: &. se mibi ꝑ
cõpunctionẽ a. contritionẽ cõrdis do
mactare. Quada igit᷑ uice ad
monasterium beatissimoꝵ apłoꝵ
petri &. pauli. in quo beatus au¬
gustinus .&. alii non nulli de pa¬
trib eccłie xp̃i cantuariensis tu¬
mulati sunt: ex more circa medie
noctis silentia perrexit: ibiq dui
tius do se moratione prostrauit.
Egressus uero: ad oratoriũ beate d̃i
genttricis &. per petuȩ uirgius ma¬
riȩ quod inorientali ipsius monas¬

Expanded text:
crant. At ille versus ab altari, crant. At ille versus ab altari, Missam se habere pronuntiat et aliam se ea die celebraturum abnegat. Depositisque vestibus sacris, a suis de re inquiritur; quod latebat aperitur. Ex hoc itaque sumpto sermone regem in diebus Dominicis deinceps a venatu prohibuit. Kyrie, eleison, vero quod in coelestibus didicit, suos docuit, idque multis in locis hodie sancta EcclesMoris erat viro loca sancta, quando Cantuariae morabatur, uno tantum fideli socio comitatus noctu peragrare, et se inibi per compunctionem et contritionem cordis Deo mactare. Quadam igitur vice ad monasterium beatissimorum apostolorum Petri et Pauli, in quo beatus Augustinus et alii nonnulli de Patribus Ecclesiae Christi Cantuariensis tumulati sunt, ex more circa mediae noctis silentia perrexit, ibique Deo se diutius in oratione prostravit. Egressus vero ad oratorium beatae Dei genitricis et perpetuae Virginis Mariae, quod in orientali ipsius monas
Abbreviated transcription (Latin):
lio quodam tempore rex in
die dnca mane uenatum
uit: & diuistanum qui tunc for¬
te secitin erat. missam suam do¬
nec rediret differre petiuit. Ap¬
ꝓpinquante gͥ hora tercia uir d̃i
ad eccłiam procedit: & indutus
sacris uestib regem sicut proini¬
serat expectabat. Stabat gͦ cubi¬
tis innixus altari: orationi ac la¬
crimis deditus. Tum subito sopo¬
re leniter pressus: incelũ rapitur.
audit eos sumine trinitati in lau¬
dem modulatis uocib decintan¬
tes atq dicentes. Ny riceley.son.
x p̃eelerison. Krrieleyson. Quoꝵ
melodiam cęlestium cont̾e plator
edoctus: ad se reuersus est. Et con¬
uersus ad suos. interrogat rex¬
ne uenerit an non. At ubi eum
nondum uenisse accepit: ad suas
preces sese conuertit. Factoq ñ
grandi inter uallo: iterũ extra
se ductus. audruit in cęlis altisso¬
na uoce dici. ite missa est. Ad
quod cũ do gras responderetur.
ace̾rentes clerici regis regem
ad esse uociferant: sacerdotem ut
festinantius missam cęlebret obse¬

Expanded text:
Alio quodam tempore rex in die Dominica mane venatum ivit, et Dunstanum, qui tunc forte secam erat, missam suam donec rediret differre petivit. Appropinquante igitur hora tertia, vir Dei ad ecclesiam procedit, et indutus sacris vestibus, regem, sicut, ei promiserat, exspectabat. Stabat ergo cubitis innixus altari, orationi ac lacrymis deditus. Tum subito sopore leniter pressus, in coelum rapitur, audit eos summae Trinitati in laudem modulatis vocibus decantantes atque dicentes Kyrie eleison, Kyrie eleison, Kyrie eleison. Quorum melodiam coelestium contemplatur edoctus, ad se reversus est. Et conversus ad suos interrogat Rexne venerit, an non. At ubi eum nondum venisse accepit, ad suas preces sese convertit. Factoque non grandi intervallo, iterum extra se ductus audivit in coelis altisona voce dici: Ite, missa est. Ad quod cum Deo gratias responderetur, accurrentes clerici regis regem adesse vociferantur, sacerdotem ut festinantius Missam celebret obse
Abbreviated transcription (Latin):
actione ꝓ beneficiis suis: in aelfego
ꝑfecit: quod ei ꝑ apłm suum d̃s
ipse precepit.
ulta de hoc uiro uixta quod
multoꝵ non sꝑnenda testimo¬
nia ferunt: ad huc litterarũ me¬
moriȩ ueraci stilo cõmendare pos¬
semus. Uerum ne incultȩ narrati¬
onis proliritate quemlibet grauemꝰ.
pretermissis illis ad sacrũ eius tran¬
situm enarrandũ cor&. linguã
pre paremus. Quod preparare
quia nr̃ȩ opis non est: oremꝰ
ut ip̃so de quo agimus in¬
terueniente perficiat᷑ ab eo cu¬
ius hoc donum et gratiã
scimus esse.

Expanded text:
actione pro beneficiis suis, in Aelfego actione pro beneficiis suis, in Aelfego perfecit quod ei per apostolum suum Deus ipse praecepit. Multa de hoc viro, juxta quod multorum non spernenda testimonia ferunt, adhuc litterarum memoriae veraci stylo commendare possemus. Verum ne incultae narrationis prolixitate quemlibet gravemus, praetermissis illis ad sacrum transitum ejus enarrandum cor et linguam praeparemus. Quod praeparare quia nostrae opis non est, oremus ut ipso, de quo agimus, interveniente perficiatur ab eo, cujus hoc donum et gratiam scimus esse.
Abbreviated transcription (Latin):
tu grauis meror dunstanũ corri¬
puit: cum quia tanti uiri in¬
gens solatium amiserat: tũ quia
cui potissimũ tenerȩ ad huc sta¬
tum ecclȩ regendũ cõmitteret.
dubius fluctuabat. Quos fluct
ingerebant animo eius: hinic
monachi nuꝑ intromissi: hinc cle¬
rici ab ȩccłia illa eiecti. Mona¬
chi quippe suȩ ꝓfesfionis uirũ
habere ep̃m preoptabant. cle¬
rici uero sui ordinis hominem
sibi prefici desiderabant: illi ui¬
delicet ꝑ monachum in eccłia
sibi collata cupientes solidari:
isti ꝑ clericũ eccłiȩ sibi ablate
sperantes reformari. S hȩc ꝓ¬
uidens sapientia & sapiens pro¬
uidentia d̃i citius determinauit.
Nam ꝑbeatum andream apłm
cui speciali quodam dilectionis
affectu dunstanũ d̃s adherere
concesserat: dunstano manda¬
uit quatinus nichil hesitans el¬
fegũ abbatem bathoniensẽ con¬
stitueret uuentane ȩccłiȩ sum¬
mum sacerdotẽ. Lȩtatus est dirnsta¬
nus inistis: & reddita do gratiarũ

Expanded text:
tu gravis moeror Dunstanum corripuit, cum quia tanti viri ingens solatium amiserat, tum quia cui potissimum tenerae adhuc statum Ecclesiae regendum committeret dubius fluctuabat. Quos fluctus ingerebant animo ejus hinc monachi nuper intromissi, hinc clerici ab ecclesia illa ejecti. Monachi quippe suae professionis virum habere episcopum praeoptabant. Clerici vero sui ordinis hominem sibi praefici desiderabant. Illi videlicet per monachum in ecclesia sibi collata cupientes solidari; isti per clericum ecclesiae sibi ablatae sperantes reformari. Sed haec providens sapientia et sapiens providentia Dei citius determinavit. Nam per beatum Andraeam apostolum, cui speciali quodam dilectionis affectu Dunstanum adhaerere Deus concesserat, Dunstano mandavit quatenus nihil haesitans Aelfegum abbatem Bathoniensem constitueret Wentanae Ecclesiae summum sacerdotem. Laetatus est Dunstanus in istis, et reddita Deo gratiarum
Abbreviated transcription (Latin):
dunstane nr salue. Mandat tͥ
quem pie desideras filius di. qua¬
tinus si paratus es uenias: & diein¬
hanc ad cuius gaudiũ unica di
lectione susprras: nobis associatꝰ
ille imꝑterritus manens: scisci¬
tatus est qui nam essent. Cheru¬
bui inquiunt ac seraphin sumus:¬

Expanded text:
dit, et ecce innumera candidatorum multitudo coronas aureas in capitibus gestantium inaestimabili fulgore micantium per ecclesiae januam irrumpens, ante imperterritus manens sciscitatus est, qui essent. « Cherubini, inquiunt, ac seraphini sumus:
Abbreviated transcription (Latin):
muta uoce confusi starent: au¬
dita ẽ uox de transuerso insubli¬
mib ita dicens. Nequaquam
nequaꝗ fiet hoc : ut quę cogita¬
uerunt opere expleant. Neque
enim umquã se a tua potestate
diuistane euellent: aut te ab
istius cenobii prelatione deponent.

Expanded text:
muti et confusi persisterent, audita est vox de transverso in sublimibus, dicens: « Nequaquam, nequaquam fiet hoc, ut quod cogitaverint, opere expleant. Nunquam enim se a tua potestate, o Dunstane, evellent. Nunquam te ab illius coenobii praelatione deponent.
Abbreviated transcription (Latin):
EATUS
ergo dunstanus
ex nobilissima
gentis angloꝵ
prosapia origi¬
nem ducens:
eo nobilius
in huius
mundi la¬
titudinem
prodiit.
quõ sub materni sinus ipso an¬
huc angustia clauso. diuino mi¬
raculo designatum est pręclarũ
mundo per eum lumen oriturũ.
Cum & enim mater eius eo gra¬
uida spe prolis future letaretirr:
dies purificationis beate matris
di festuius illuxit. Multitudo igit᷑
utriusq sexus hominum pro ex¬
cellentia tante sollemnitatis cir¬
cumquaq coacta. fluxit adęccłam
quȩ antiquitus glastonie de lignis¬
miro opere ȩdificata. in honorẽ
erat eiusdem di genitricis conse¬
crata. In qua multitudine mul¬
tos nobilitate dignitateq prȩcei¬
leus pater sci dunstani herstanus
nomine cum cinedrita matre eiꝰ
ad di seruitium properabat: ani¬
bo cereos quos pro ritu ipsius
diei do offerrent deferentes. Ia

Expanded text:
eatus ergo Dunstanus, ex nobilissima gentis Anglorum prosapia originem ducens, eo nobilius in hujus mundi latitudinem prodiit quo sub materni sinus ipso adhuc angustia clauso divino miraculo designatum est praeclarum mundo per eum lumen oriturum. Cum etenim mater ejus eo gravida spe prolis futurae laetaretur, dies Purificationis beatae Matris Dei festivus illuxit. Multitudo igitur utriusque sexus hominum pro excellentia tantae festivitatis circumquaque coacta fluxit ad ecclesiam, quae antiquitus Glastoniae de lignis aedificata in honorem erat ejusdem Dei Genitricis consecrata. In qua multitudine multos nobilitate dignitateque praecellens pater sancti Dunstani, Herstanus nomine, cum Chynedritha matre ejus ad Dei servitium properabat, ambo cereos quos pro ritu ipsius diei Deo of