comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quoniaz quẽ metuat nescit infan¬
tem generalez seuitiã in suspecta
sibi tendit etatem. Sed quos rex im¬
pius eximitmundo xp̃e urserit celo.
Et quib nondu sanguinis sui ĩpẽ¬
dit redemptionẽ iam martini tribu¬
it dignitate. Ergite ergo diłctissi¬
mi fideles aĩos ad coruscantẽ gr̃az
lununis sempiterni/ et impẽsa hu¬
mane saluti sacramenta ueneran¬
tes / studius uestruz hiis que ꝓ uob̾
gesta sunt subdite. Diligite castĩo¬
nie puritates / quia xp̃c uirginita¬
tis est filius / abstinete uos a carnali¬
bus desidetus que militant adu̾suᷤ
aĩaz quẽadmodu nos p̾sens beatus
tur. Malitia pariuili estote. quia doꝰ
głie mortaliu se cõformauit ĩfan¬
tie. Sectamitu humilitatẽ quam
dei filius discipulos suos docere dig¬
tus est. Induite uos uirtutẽ patientie
in qua aĩas ur̃as possitis acquirere qm̃
qui cunctoꝵ est redẽptio ip̃e ẽ oĩu for¬

Expanded text:
quoniam quem metuat nescit infanquoniam quem metuat nescit infantem, generalem sententiam in suspectam sibi tendit aetatem. Sed quod rex impius eximit mundo, Christus inserit coelo; et quibus nondum sanguinis sui impendit redemptionem, jam martyrii tribuit dignitatem. Erigite igitur, dilectissimi, fideles animos 114 ad coruscantem gratiam luminis sempiterni, et impensa humanae salutis sacramenta venerantes, studium vestrum iis quae pro vobis gesta sunt subdite. Diligite castimoniae puritatem, quia Christus virginitatis est filius. Abstinete vos a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam , quemadmodum nos praesens B. quia Dominus gloriae mortalium se conformavit infantiae. Sectamini humilitatem, quam Dei Filius discipulos suos docere digtus est . Induite vos virtutem patientiae, in qua animas vestras possitis acquirere: quoniam qui cunctorum est redemptio, ipse est omnium for
Abbreviated transcription (Latin):
uertere et alioꝵ facinus poccupare
conaris: Mors xp̃i nõ ẽ tẽporis cui/ ã¬
te condenduz est euangeliuz. ante
predicanouz ẽ dei regnuz iante sani¬
tates donande. ante sũt facienda mi¬
racula. Cur qud̃ alieni futuꝵ ẽ ope¬
ris / tui ẽẽ uis criminis: et nõ hĩtu¬
tus effectus sceleris in solum te tea¬
tum p̃cipitas uoluntatis: Nich̾ hac
molitione proficis nichil peragis: ꝗ
uoluntate natus est / arbitrii potesta¬
te morietur. Consumant ergo ma
niunt. Adorant in caine uerbum: in
infatitia sapientia. in infumitate
uͥtutem: et iri hoĩs ueritate dominum
maiestatis. Utq sacramẽtu fidei
sue intelligentieq manifestẽt qud̃
cordibus credũt mimerib ꝓtestãt᷑.
Thus deo mitra hõi autũ offerũt
regi scient diuinas humanamq
natura in unitate uenerantes qa
qud erat in substantiis ꝓpriu non
tionib suis herodis insania. Meca¬
ni om̃s bethleem paruulos iubet ⁊

Expanded text:
vertere, et aliorum facinus praeoccupare vertere, et aliorum facinus praeoccupare conaris? Mors Christi non est temporis tui. Ante condendum est Evangelium, ante praedicandum est Dei regnum, ante sanitates donandae, ante sunt facienda miracula. Cur, quod alieni futurum est operis, tui vis esse criminis? et non habiturus effectum sceleris, in solum te reatum praecipitas voluntatis? Nihil hac molitione proficis, nihil peragis. Qui voluntate natus est, sui arbitrii potestate morietur. Consummant ergo mage perveniunt. Adorant in carne Verbum, in infantia sapientiam, in infirmitate virtutem, et in hominis veritate Dominum majestatis; atque ut sacramentum fidei suae intelligentiaeque manifestent, quod cordibus credunt, muneribus protestantur. Thus Deo, myrrham homini, aurum offerunt regi, scienter divinam humanamque naturam in unitate venerantes: quia quod erat in substantiis proprium, ntionibus suis Herodis insania. Necari omnes in Bethleem parvulos jubet, et
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ tam insolitu uidebatur. Dedit gͦ
aspicientib intelłctu qui prestitit
nis ducatũ et preuii fulgoris indici¬
um intenta contemplatiõe comitan¬
tes: ad agrutionẽ ueritatis gr̃e splẽ¬
dore ducuntur. Qui humano sẽsu
significatu sibi regis ortu extima¬
uerũt in ciuitate regia ẽẽ querẽdũ
sed qui serui susceꝑat forma et nõ
iudicare uenerat. sed iudican. Beth¬
leem preelegit natiuitati. Ierłima
passioni. Herodes autẽ audiens iude¬
oꝵ principẽ natu successorẽ suspica¬
tus expauit. et molitus necẽ salucis
auccori falsum spondet obsequium
quã felix foret si magoꝵ umitaretũ
fidem: et cõuerteret religionẽ qd dispo¬
nebat ad fraudẽ. Oceca stulte emu¬
latioĩs impietas quid perturbandũ
putas diuinu tuo furore consiliu:
Dminus mundi tẽporale non q̃rit
regnu qui prestat et̾nuz. Quid in¬
cõmutabile dispositaꝵ reꝵ ordinem

Expanded text:
quod tam insolitum videbatur. Dedit ergo quod tam insolitum videbatur. Dedit ergo aspicientibus intellectum, qui praestitit nis ductum, et praevii fulgoris indicium intenta contemplatione comitantes, ad agnitionem veritatis, gratiae splendore ducuntur, qui humano sensu significatum sibi regis ortum aestimaverunt in civitate regia esse quaerendum. Sed qui servi susceperat formam, et non judicare venerat, sed judicari, Bethleem praeelegit nativitati, Jerosolymam passioni. Herodes vero audiens Judaeorum principem natum, successorem suspicatus expavit; et molitus necem salutis auctori, falsum spopondit obsequium. Quam felix foret, si magorum imitaretur fidem, et 113 converteret ad religionem quod disponebat ad fraudem! O caeca stultae aemulationis impietas, quae perturbandum putas divinum tuo furore consilium! Dominus mundi temporale non quaerit regnum, qui praestat aeternum. Quid incommutabilem dispositarum rerum ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
Elebrato proxĩo die quo ĩteme¬
rata uirgnutas humani grnͣs
edidit saluatorem. Epiphaĩe
nobis diłctissimi ueneranda festiui¬
tas dat perseuerantiaz gaudioꝵ ut
inter cognataꝵ solennitatu uicina
sacramenta exultationis uigor ⁊ fer¬
uor fidei non tepescat. Ad omĩu eĩz
hõĩu spectat salutẽ qd̾ infãtia me¬
diatoris dei et hoĩuz iaz in uniuer¬
so declarabatur mũdo. cum adhuc e¬
xigno detinieretur o pidulo. Quam¬
uis enĩ istłitica gentẽ et ip̃ius gẽ¬
tis unaz familia delegisset d qira
naturaz uniuerse humanitatis as¬
sumeret. noluit tamen intra ma¬
terne h̃itatioĩs angustias ortus sui
latere primordia: sed mox ab om̃ibꝰ
uoluit agnosci: qui dignatus ẽ oĩb
nasci. Tribus igitur magis in re¬
gione orientis stella noue claritatiꝰ
appariut: que illustrior cetetis puil¬
criorq syderib facile in se intuẽtiu
oculos: animosq conuerceret: ut cõ¬
festim aduerteretur nori ẽe otiosum

Expanded text:
elebrato proxime die quo intemerata virginitas humani generis edidit Salvatorem, Epiphaniae nobis, dilectissimi, veneranda festivitas dat perseverantiam gaudiorum, ut inter cognatarum solemnitatum vicina sacramenta, exsultationis vigor et fervor fidei non tepescat. Ad omnium enim hominum spectat salutem, quod infantia Mediatoris Dei et hominum jam universo declarabatur mundo, cum adhuc exiguo detineretur oppidulo. Quamvis enim Israeliticam gentem, et ipsius gentis unam familiam delegisset, de qua naturam universae humanitatis assumeret, noluit tamen intra maternae habitationis angustias ortus sui latere primordia; sed mox ab omnibus voluit agnosci, qui dignatus est pro omnibus nasci. Tribus igitur magis in regione Orientis stella novae claritatis apparuit, quae illustrior caeteris pulchriorque sideribus, facile in se intuentium oculos animosque converteret: ut confestim adverteretur non esse otiosum,
Abbreviated transcription (Latin):
irascebatur et nos coritẽpnebamuᷤ ira¬
tu et dementẽ dr̃tti decliriabamus ⁊
se medius xp̃c ingessit et sociauit utrã¬
q naturã et nobis qitd̃ ĩminebat sup¬
donu miratus est pater qd̃ tanta di¬
guitas offerebat et qd̃ offerebatuͥ nul¬
la macula fedabatur. ⁊ lam et suiᷤ ma¬
nib suscepit oblatuz et sue sedis fecit
Sẽe participem et qd plus ẽ ad parterri
sue dextere collocauit. Cognoscamus
quis ille est qui audiuit sede ad dex¬
teram irieaz que natura est cui dixit
esto mee particeps sedis. Illa natura
que audiuit. terra es et in t̾ra ibit.
¶Item eiustẽ in eadera omelia int̾
cetera. Quo sermone utar. quo ueͬbo
dicam reperire nõ possu natura fra¬
gilis natura contẽpta et omĩb mon¬
strata deterior omũa uicit omĩa supc̃a¬
uit otrũb hodierna die menuit excel¬
sior reperiri. Hodie angeli diu uota
tesiderata ceperũt. hodie archangłi qd̃

Expanded text:
irascebatur, et nos contemnebamus irairascebatur, et nos contemnebamus iratum, et clementem Dominum declinabamus; et se medium Christus ingessit, et sociavit utramque naturam, et nobis quod imminebat supdonum miratus est Pater, quod et tanta dignitas offerebat, 1394 et quod offerebatur, nulla macula foedabatur. Nam et suis manibus suscepit oblatum, et suae sedis fecit esse participem, et quod plus est, ad partem suae dexterae collocavit. Cognoscamus quis est ille qui audivit: Sede ad dexteram meam ; quae natura est cui dixit: Esto meae particeps sedis. Illa natura est quae audivit: Terra es et in terram ibis . Item ejusdem in eadem homilia, inter caetera. Quo sermone utar, quo verbo dicam, reperire non possum. Natura fragilis, natura contempta, et omnibus monstrata deterior, omnia vicit, omnia superavit, et omnibus hodierna die meruit excelsior reperiri. Hodie angeli diu vota desiderata receperunt; hodie archangeli, quod
Abbreviated transcription (Latin):
stantinopolitarii ep̃i et one d̾oͥ.
confessoris. in omelia de cruce
latrone. Sed cur cum ciuce ueniatꝰ
u̾iteaitius scilicet ut hii qui eũ ctu¬
cifixerunt sue senitiarit clemẽtie ce¬
citatera ideo impudicicie eoꝵ sigaũ
portatur. Ideo propha ait. Turic lam̃¬
tabatitur om̃s trib tr̾e uidentes accu¬
satorem agnoscentes pecratũ. Et quid
mirũ si ciucẽ portans adueniet quan¬
do et uulnera corporis ip̃a demõstrant
Tunc eñi inꝗd udebunt quẽ cõfixe¬
tunit. Et sicut post resurrectionẽ tho¬
me uoluit diffideriti confutate. ⁊ illi
clauoꝵ loca tũostrauit et lateris uuil¬
nera declarauit et dixit. Micte ianũ
h̃t sicut me uitetis hẽre. sic et crĩc ostẽ¬
det ulriera oruoẽq deniostrat. ut ostẽ¬
dat illum se ẽẽ qui fuerat crucifixris.
¶Item eiustẽ in omelia de ascensio¬
ne domini. ¶lam sicut duob iurgio
separatis unus in medio positus al¬
tertantiuz litem discodiãqs dissoluis
ita et xp̃e nobis fecit. Deus nob̾ iuste

Expanded text:
stantinopolitani episcopi et confessoris in homelia de cruce et latrone: Sed cur cum cruce veniat videamus, scilicet ut hi qui eum crucifixere suae sentiant dementiae caecitatem, ideo impudentiae eorum signum portatur. Ideo propheta ait: « Tunc lamentabuntur omnes tribus terrae , » videntes accusatorem, agnoscentes peccatum. Et quid mirum est, si crucem portans adveniet, quando et vulnera corporis ipsa demonstrant, tunc enim inquit, videbunt quem confixerunt? Et sicut post resurrectionem Thomae voluit diffidentiam confutare, et illi clavorum loca monstravit, et lateris vulnera declaravit, et dixit: Mitte manum habet, sicut me vides habere ; sic et tunc ostendet vulnera, crucemque demonstrabit: ut ostendat illum se esse, qui fuerat crucifixus. Item ejusdem in homilia de Ascensione Domini. Nam sicut duobus jurgio separatis, unus in medio positus altercantium litem discordiamque dissolvit, ita et Christus fecit. Deus nobis juste
Abbreviated transcription (Latin):
haptizatos nesciunt sed cuius
itei fuerint qui eos baptizauerunt
tizandi non sũt seo per manus ĩpo¬
sitionẽ inuorata uirtute sp̃e sc̃i quã
ab hereticis accipere non potuerunt

Expanded text:
baptizatos nesciunt, sed cuius fidei fuerint, qui eos baptizaverunt, perunt, baptizandi non sunt, sed per manus impositionem invocata virtute Spiritus sancti, quam ab hereticis accipere non potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
incautis. hactenus illuserint imꝑitis
post hec nullius excusabilis eĩt lapsꝰ
nori iam simplex hñdus est. sed ual¬
de nequas atq peiuersus qui deĩceps
repertus fuerit nefando obstrictus ex¬
rore. Etͣcsticu sane et diuinitus in¬
stitutum non solum noti inhibemꝰ
sed etia incitamus affectu ut etia
pro talib nobiscu dño supplicetis qͦ¬
nia er nos deceptaꝵ aĩaꝵ runas cũ
fletu et merore misereamur exequẽ¬
tes apłice pietatis exemplu. ut cũ in¬
fumantib infirmemur. et cũ fientibꝰ
defleamus. Speramus eñi ex oranda
satisfactione lapsoꝵ quia dũ in hoc
corpore uiuitur nullius desperanda
reparatio et omĩu est optauda cor¬
rectio auxiliante dño. qui erigit eli¬
sos soluit cõpeditos. illuminat ccooꝰ
cui est honor et głia in secła seculorũ¬

Expanded text:
incautis, hactenus illuserint imperitis: incautis, hactenus illuserint imperitis: post haec nullius excusabilis erit lapsus: nec jam simplex habendus est, sed valde nequam atque perversus, qui deinceps repertus fuerit nefando obstrictus errore. Ecclesiasticum sane atque divinitus institutum non solum non inhibemus, sed etiam incitamus affectum, ut etiam pro talibus nobiscum Domino supplicetis: quoniam et nos deceptarum animarum ruinas cum fletu et moerore miseremur, exsequentes apostolicae pietatis exemplum, ut cum infirmantibus infirmemur , et cum flentibus defleamus . Speramus enim exorandam msatisfactione lapsorum: quia dum hoc in corpore vivitur, nullius desperanda reparatio, sed omnium est optanda correctio; auxiliante Domino, qui erigit elisos, solvit compeditos, illuminat caecos : cui est honor et gloria in saecula saeculoru
Abbreviated transcription (Latin):
apłici symboli ueritate sublata nullus
metus terreat impios nulla spes ĩci¬
tet scõs. negent a xp̃o uiuos ⁊ mõtu¬
os iudicandos ut quos tantoꝵ sacra¬
mentoꝵ uirtute priuarit doceant ĩ
manicheuz. Ad confirmarida igĩt
dilectissimi corda nr̃a in fide ⁊ uei̾ta¬
te prosit oĩb hodierna festiuitas. et
ex testimoĩo manifeste saluatoĩs ĩfã¬
tie confessio catholica munatur. et
nature nr̃e carnem in xp̃o negantiuz
anathematizetur impietas. de qua
nos beatus Iohes apostolus nõ dubio
ẜmone premonuit dicens. Omis sp̃c
qui confitetur xp̃m ih̾m in carne ue
ih̾m ex deo non est ⁊ hic est antrxp̃s.
Nichil ergo cum huiꝰmodi hominibꝰ
cõe sit cuiqͣ xp̃iario nulla cũ talibus
sacrilegiis uiuerent eoꝵdez confessiõe
pate factũ ẽ. Neminem fallant discre¬
tionib ciboꝵ. sordib uestiu uultuũ¬
q pallorib. Non sunt casta ieiunia
que nõ de ratione ueniũt continẽtie
sed de arte fallacie hacterius nocuerĩt

Expanded text:
ate Symboli sublata, nullus metus terreat impios, nulla spes incitet sanctos, negent a Christo vivos et mortuos judicandos: ut quos tantorum sacramentorum virtute privaverint, doceant in Manichaeum. CAP. V. Ad confirmanda igitur, dilectissimi, corda vestra in fide et veritate, prosit omnibus hodierna festivitas, et ex testimonio manifestatae Salvatoris infantiae confessio catholica muniatur, et naturae nostrae carnem in Christo negantium anathematizetur impietas; de qua nos beatus Joannes apostolus non dubio sermone praemonuit, dicens: Omnis spiritus qui confitetur Christum Jesum in cJesum, ex Deo non est; et hic est Antichristus . Nihil ergo cum hujusmodi hominibus commune sit cuiquam Christiano, nulla cum talibus sacrilegiis viverent, eorumdem confessione patefactum est. Neminem fallant discretionibus ciborum, sordibus vestium, vultuumque palloribus. Non sunt casta jejunia, quae non de ratione veniunt continentiae, sed de arte fallaciae. Hactenus nocuerint
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃aꝵ socipturaꝵ est testificationibus
nuntiatũ isti de quib loquimur ad¬
uersani uertatis legem per moysen
data ⁊ inspirata diuinitus ꝓphaꝵ
oracula respuerũt. ip̃asq euangelica
et apłicas paginas quedaz auferẽdo
et quedas inserendo iuolauenĩt con¬
tatis quibus erroris sui comenta mu¬
nirent. et decipiendor mentib morti¬
ferum uitus infunterẽt:. uidebãt enĩ
sibi uniuersa obsistere omĩa declinãe
et non solu nouo sed etia ueteri te¬
stamento sacrilege impietatis sue cle¬
mentiaz confutari. Et tamen in furi¬
osis mendaciis peisisterites eccłias dei
deceptionib suis perturbare nõ desi¬
nunt hoc miseris quos illaq̃are potu¬
etint suadentes ut negent a dño ihu
xp̃o humana natura uere ẽẽ suscep¬
cami negent eũ uere pio mundi salu¬
te crucifixu negent de eius lat̾e lan¬
cea uulnerato sanguinẽ redẽptionus
et aquas fluxisse baptismatis. negẽt

Expanded text:
sanctarum Scripturarum testificationibus est sanctarum Scripturarum testificationibus est nuntiatum; isti, de quibus loquimur, adversarii veritatis, legem per Mosen datam et inspirata divinitus prophetarum oracula respuerunt, ipsasque evangelicas et apostolicas paginas, quaedam auferendo et quaedam inserendo violaverunt: conta volumina falsitatis, quibus erroris sui commenta munirent, et decipiendorum mentibus mortiferum virus infunderent. Videbant enim sibi universa obsistere, omnia reclamare, et non solum novo, sed etiam veteri Testamento sacrilegam impietatis suae dementiam confutari. Et tamen in furiosis mendaciis persistentes, Ecclesiam Dei deceptionibus suis perturbare non desinunt: hoc miseris quos illaqueare potuerint persuadentes, ut negent a Domino Jesu Christo humanam naturam vere esse susceptam; negent eum vere pro mundi salute crucifixum; negent de ejus latere lancea vulnerato sanguinem redemptionis et aquam fluxisse baptismatis; negent
Abbreviated transcription (Latin):
imaginem demostrant. Indignus
enim uideri uolunt ut credatur de¬
us dei filius femineis se inseruisse
uiscerib ⁊ maiestatẽ sua hinc cõ¬
tumelie subdidisse. ut nature car¬
nis inmixtus in uero humane substã¬
tie corpore nasceretur: cum totũ hoc opꝰ
non itiutia sit ip̃ius. sed potentia uͦ
credenda pollutio. sed głiosa dignatio
Si enim lux ista uisibilis nullis im¬
munditiis quib super fusa fui̾t uio¬
latui. nec radioꝵ solis uitorẽ quẽ c̃õ¬
porea creatuta ẽẽ non dubium est
loca ulla sordentia uel cenosa cõtami¬
uant. quid illius sempiterne et ĩcor¬
poree lucis ẽẽntia poruit qualibet sui
qualitate polluere que se ei quã ad i¬
maginez suaz condidit sociando cre¬
ature putificationẽ p̃stitit maculã
non recipit et sic satiauit uulneͬa ĩ¬
fumitatis ut nulla pateretur dãpn
uirtutis. Qd̾ diuine pietatis magͣ
et ineffabile sacramentuz quia oĩbꝰ

Expanded text:
imaginem demonstrarit. Indignum imaginem demonstrarit. Indignum enim videri volunt, ut credatur Deus Dei Filius femineis se inseruisse visceribus, et majestatem suam huic contumeliae subdidisse, ut naturae carnis immixtus, in vero humanae substantiae corpore nasceretur: cum totum hoc opus non injuria sit ipsius, sed potentia; nec credenda pollutio, sed gloriosa dignatio. Si enim lux ista visibilis nullis immunditiis, quibus superfusa fuerit, violatur, nec radiorum solis nitorem, quem corpoream esse creaturam non dubium est, loca ulla sordentia vel coenosa contaminant: quid illius sempiternae et incorporeae lucis essentiam potuit qualibet sui qualitate polluere? quae se ei, quam ad imaginem suam condidit, sociando creaturae purificationem 126 praestitit, maculam non recepit; et sic sanavit vulnera infirmitatis, ut nulla pateretur damna virtutis. Quod divinae pietatis magnum et ineffabile sacramentum, quia omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
unplere. uiderũt et adorauenũt pue¬
rum ꝙͣtitate paruulu aliene opus
indignu fandi impotem. et in nlło
ab humane infantie generalitate
dissimilez. quia sicut fidelia erant te¬
stimoruia. que it eo maiestatẽ inui¬
sibilis diuinutatis assererẽt ita ꝓba¬
tissimuz ẽẽ decebat uerbuz carniem
factu et sempiterna illa essentiã
filii dei homirus uera suscepisse r¬
naturas: ne uel ineffabiliu oper
secutura miracula uel excipiendaꝵ
supplicia passionu sacramentũ fidei
ex reꝵ diuersitate turbarẽt. cũ iustifi¬
dicate per om̃ia secula ueritaci dyabo¬
lica manicheoꝵ tesistit impietas. ꝗ
sibi ad interficiendas deceptoꝵ aĩas
nephandi dogmatis ferale comẽtuz
de sactilegis et fabulosis mendacii
texuerurt. et per has insanaꝵ opini¬
onu tuinas quousq precipites cor¬
tuerunt ut sibi falsi corporis finge¬
rent xp̃m qui nichil in se solidũ ni¬
chil ueruz oculis hoĩu actibusq p̃¬
buerit sed simulate carnis uacuam

Expanded text:
V, 17. Viderunt et adoraverunt puerum, quantitate parvulum, alienae opis indigum, fandi impotem, et in nullo ab humanae infantiae generalitate dissimilem. Quia sicut fidelia erant testimonia, quae in eo majestatem invisibilis Deitatis assererent, ita probatissimum esse debebat Verbum carnem factum, et sempiternam illam essentiam Filii Dei, hominis veram suscepisse naturam: ne vel ineffabilium operum secutura miracula, vel suscipiendarum supplicia passionum, sacramentum fidei ex rerum diversitate turbarent; cum justifiaedicatae per omnia saecula veritati diabolica Manichaeorum resistit impietas: qui sibi ad interficiendas deceptorum animas nefandi dogmatis ferale commentum de sacrilegis et fabulosis mendaciis texuerunt, et per has insanarum opinionum ruinas eo usque praecipites proruerunt, ut sibi falsi corporis fingerent Christum, qui nihil in se solidum, nihil verum oculis hominum actionibusque praebuerit; sed simulatae carnis vacuam
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph maioris prouidentie potesta¬
te disporietis. ut illa ditiorẽ oĩ medi᷑
famẽ qua egyptior mentes uerita¬
tis inopia laborabãt. ueniens de celo
panis uite et cibus rõnis auferret
Nec sine illa regione pararetur sĩ¬
gularis hodie sacramentu. in qua
primu occisione agni salutiferum
ciucs signuz. et pascha domiti fu¬
erat preformatuss. Hiis igitur dilc¬
tissimi diuine gr̃e misteriis eiuditi
diem primitiaꝵ nr̃aꝵ. et inchoatiõe
uocatioĩs geritiu rationabili gaudio
celebremus. gratias agentes miseni¬
cordideo qui dignos rios fecit sicut
ait apłs in parte sortis sc̃oꝵ in liũe
qui enpuit nos de potestate tenebra¬
iu et transtulit in regnus filii dibe

Expanded text:
Joseph majoris providentiae potestaJoseph majoris providentiae potestate disponens, ut illam diriorem omni inedia famem qua Aegyptiorum mentes veritatis inopia laborabant, veniens de coelo panis vitae et cibus rationis auferret; nec sine illa regione pararetur singularis hostiae sacramentum, in 121 qua primum occisione agni, salutiferum crucis signum et pascha Domini fuerat praeformatum. CAP. V. His igitur, dilectissimi, divinae gratiae mysteriis eruditi, diem primitiarum nostrarum et inchoationem vocationis gentium, rationabili gaudio celebremus: gratias agentes misericordi Deo, qui dignos nos fecit, sicut ait Apostolus, in partem sortis sanctorum in lumine; qui eripuit nos de potestate tenebrarum, et transtulit
Abbreviated transcription (Latin):
sõꝑnii nõ eode quo uenerãt itine̾ re¬
uerturitui. Oportebat eru ut ia in xͣ
credentes nõ per antique cõner satioĩs
semitas ambularẽt. sed nouã ingressi
uia. a relictis etrorib abstinerẽt. cũ
ut etia herodis uacuarentur insidie.
qui in puetu iħ̾m impietatẽ doli per
simulationez disponebat officii. uride
quia spes istius erat soluta cõmẽti in
maiorez furorez iracundia regis ar¬
descit. Nam recolens tempus quod
indicauerãt magi in om̃es bethle¬
em pueros rabiem crudelitatis effũ¬
dit. et cede generali unuerse ciuitatĩ
illius ir eteina głia tratisiturã cru¬
cidat infantia estimans fore ut rilło
illic paruulo non occiso crcideretur et
xp̃c. At ille qui sanguinez suuz pro
mundi redemptione effunderidum
u alia differret etatem egipto se pa¬
rentu ministerio subuectus intule¬
rat repetens scilioet ebree genitis an¬
tiqua cunabula et principatum ueri

Expanded text:
somnii non eodem quo venerant itinere resomnii non eodem quo venerant itinere revertuntur. Oportebat enim ut jam in Christum credentes non per antiquae conversationis semitas ambularent, sed novam ingressi viam a relictis erroribus abstinerent. Tum ut etiam Herodis vacuarentur insidiae, qui in puerum Jesum impietatem doli per simulationem disponebat officii. Unde quia spes istius erat soluta commenti, in majorem furorem iracundia regis ardescit. Nam recolens tempus quod indicaverant magi, in omnes Bethleem pueros rabiem crudelitatis effundit, et caede generali universae civitatis illius in aeternam gloriam transituram trucidat infantiam; aestimans fore ut, nullo illic parvulo non occiso, occideretur et Christus. At ille, qui sanguinem suum pro mundi redemptione fundendum in aliam differret aetatem, Aegypto se parentum ministerio subvectus intulerat, repetens scilicet Hebraeae gentis antiqua cunabula, et principatum veri
Abbreviated transcription (Latin):
Carnalis israel nõ intelligit quod le¬
git. non uidet qud ostendit. Atitũ
paginis quaꝵ noti credit eloqiriis
ubi est uidea gloriatio tua. ubi de abra¬
ham patre ducta nobilitas. Nõne cir¬
ciuncisio tua preputius facta ẽ. ecce
maior seruit minori. et alienigenis
in sorte tue heredicatis intrantib
eius testamenti quõ in sola littera
tenes recitatione farriulatis. Intreti
in pattiarchaꝵ fanulia gentiu ple¬
nitudo. et beriedictionẽ in seĩe abrahe
qua se filii carnis abdicãt filii ꝓmis¬
slonis accipiatit. Adoretit in tribꝰ ma¬
gis om̃es populi uniuersitatis auc¬
torem. et non in iudea tantuz deus s
in toto orbe sit notus. ut ubiq in isrł.
sit magnuz nomen eius. Quonian
hanc electi genens dignitater sicut ĩ¬
fidelitas in sus posteris conuincit ẽẽ
degenieres. ita fides oũb facit ẽẽ cõez.
Adorato autez drĩo magi et om̃i deuo¬
none cõpleta. secundũ admonitionẽ

Expanded text:
carnalis Israel non intelligit quod lecarnalis Israel non intelligit quod legit, non videt quod ostendit; utitur paginis quarum non credit eloquiis. Ubi est, Judaee, gloriatio tua ? Ubi de Abraham patre ducta nobilitas? Nonne circumcisio tua praeputium facta est ? Ecce major servis minori , et alienigenis in sortem haereditatis tuae intrantibus, ejus testamenti, quod in sola littera tenes, recitatione famularis. Intret, intret in patriarcharum familiam gentium plenitudo, et benedictionem in semine Abrahae, qua se filii carnis 120 abdicant, filii promissionis accipiant. Adorent in tribus magis omnes populi universitatis auctorem; et non in Judaea tantum Deus, in toto orbe sit notus, ut ubique in Israel sit magnum nomen ejus . Quoniam hanc electi generis dignitatem sicut infidelitas in suis posteris convincit esse degenerem, ita fides omnibus facitAdorato autem Domino, magi, et omni devotione completa, secundum admonitionem
Abbreviated transcription (Latin):
retur obsequiu. Cõmouet magos
remotioris orientis habitatores. stellis
ceteris stella fulgencior. et de mirãdi
lumurus clanitate uiri ad hec sectan¬
da nõ inscii magnitudinem sigrufi¬
catioĩs intelligũt agente hoc siñ du¬
bio in eoꝵ cordib inspiratione diuĩa
ut eos tante uisioĩs msteriu nõ la¬
teret. et qd̾ oculis ostendebatui inso¬
litu. animis non ẽẽt obscutu. De¬
ruq officiu suu cum religione dispo¬
runt. et hiis se instiuũt donis. ut a¬
doratun unũ tria se simul credidisse
demonstrent. Auro honorantes perso
ci tegni precipua ciuitatẽ. et in iube
regia ostendi sibi postulanit que ad
regnandu didicerãt procreatũ. Con¬
turbatur herodes timet saluti sue me¬
tuit potãti requirit a sacerdotib. et
doctorib legis quid de ortu xp̃i scrip¬
tura predixetit. In notitiam uent qd
fuerat ꝓphetatu ueritas illuminat
magos. uifidelitas obcecat magistros.

Expanded text:
retur obsequium. Commovet magos retur obsequium. Commovet magos remotioris Orientis habitatores stellis caeteris stella fulgentior, et de mirandi luminis claritate viri ad haec spectanda non inscii, magnitudinem significationis intelligunt: agente hoc sine dubio in eorum cordibus inspiratione divina, ut eos tantae visionis mysterium non lateret, et quod oculis ostendebatur insolitum, animis non esset obscurum. Denique officium suum cum religione disponunt, et his se instruunt donis, ut adoraturi unum tria se simul credidisse demonstrent: auro honorantes personci regni praecipuam civitatem, et in urbe regia ostendi sibi postulant quem ad regnandum didicerant procreatum. Conturbatur Herodes, timet saluti suae, metuit potestati, requirit a sacerdotibus et doctoribus legis quid de ortu Christi Scriptura praedixerit, in notitiam venit quod fuerat prophetatum; veritas illuminat magos, infidelitas obcaecat magistros;
Abbreviated transcription (Latin):
mentuz remissionem affetri. quanido
nemo poterat de sius meritis głiari. n¬
Huius autem ineffabilis misericõdie
manifestatio fẽa ẽ. herode aprid iude¬
os ius regiu tenente. ubi legitima re¬
gum successione cessante. et pontificũ
pot̾ate destructa alienigena obtiruẽa
principatu. ut ueri regis ortus illiꝰ pro¬
phetie probaretur ucce que dixerat.
Non deficiet princeps ex iuda neque
dux de femorib eius. donet ueĩat cui
repositu est. et ip̃e est expectatio gen¬
tiuz. De quibꝰ quonda beatissito pa¬
ttiarche abrahe innumerabił fuerat
promissa successio non carius semĩe
sed fidei fecunditate generanda ⁊ id̾o
stellaꝵ multitudini cõparata. ut ab
om̃iu gentiuz patre nõ terrena s
celestis progenies speraretur. Ad creã¬
dam ergo promissas posteritatẽ here¬
des in siderib designati ortu noui sy¬
deris excitantur. ut in quo celi fuẽat¬
adhibitu testimoniu. celi famula¬

Expanded text:
mentum remissionis afferri, quando mentum remissionis afferri, quando nemo poterat de suis meritis gloriari. issimi, ineffabilis misericordiae manifestatio facta est Herode apud Judaeos jus regium tenente, ubi legitima regum successione cessante, et pontificum potestate destructa, alienigena obtinuerat principatum: ut veri Regis ortus illius prophetiae probaretur voce, quae dixerat: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est, et ipse erit exspectatio gentium . De quibus quondam beatissimo patriarchae Abrahae innumerabilis fuerat promissa successio, non carnis semine, sed fidei fecunditate generanda; et ideo stellarum multitudini comparata, ut ab omnium gentium patre, non terrena, sed coelestis progenies speraretur. Ad creandam ergo 119 promissam posteritatem, haeredes in sideribus designati, ortu novi sideris excitantur, ut in quo coeli adhibitum fuerat testimonium, coeli famula
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a hodierne festiuitatis cã
non laceat eamq secunduz consue¬
cudinem euangelicus uobis sertrio
reserauerit. tamen ut nñi nich̾ de
sit officii loqui de eadem qud̃ dominꝰ
donatit audebo ut in cõmuni gardiꝰ
tanto religiosior sit omiu pietas ꝙͣ¬
to magis om̃ib fuerit intellecta so¬
lennitas. Prouidentia namos misei¬
cordie dei disposituz hñis pereunti mũ¬
do in nouissimis tẽporib subuenire sal¬
uationẽ oĩu gentiu prefiniuit ĩ xp̃o
ut quia et cunctas nationes a ueri dei
cultu impius dudum error auerterat
et ip̃e peculiaris dei populus isrł ab in¬
stitutis legalib pene totus exciderat
conclusis om̃ib sub pec̃co oĩu miye¬
retur. Deficiente erũ ubiq iustitia ⁊ to¬
to mundo in uana et maligna ꝓlapso
ferret. unuuersitas hoĩu sententiam
dãpnationis exciperet. sed in indulgẽ¬
tiaz ira translata est et ut clarior fie¬
ret exerende gr̃e magnitudo. tũc pla¬
cuit abolendis peccatis hominu sacra¬

Expanded text:
odiernae festivitatis causa non lateat, eamque secundum consuetudinem evangelicus vobis sermo reseraverit, tamen ut nihil vobis nostri desit officii, loqui de eadem quod Dominus donaverit audebo: ut in communi gaudio tanto religiosior sit omnium pietas, quanto magis omnibus fuerit intellecta solemnitas. Providentia namque misericordiae Dei dispositum habens pereunti mundo in novissimis temporibus subvenire, salvationem omnium gentium praefinivit in Christo; ut quia et cunctas nationes a veri Dei cultu impius dudum error averterat, et ipse peculiaris Dei populus Israel ab institutis legalibus pene totus exciderat, conclusis omnibus sub peccato , omnium misereretur. Deficiente enim ubique justitia, et toto mundo in vana et maligna prolapso, ferret, universitas hominum sententiam damnationis exciperet. Sed in indulgentiam ira translata est, et ut clarior fieret exerendae gratiae magnitudo, tunc placuit abolendis peccatis hominum sacra
Abbreviated transcription (Latin):
notu fecit doꝰ salutate suu ante
conspectu gentiu reuelauit iusti¬
tia sua. Qud̃ utiq exinde fieri tio¬
uimus ex quo tres mãgos de lõgrai¬
quitate sue regionis excitatos ad co¬
gnoscerdu et adorandu regẽ celi

Expanded text:
 salutare suum, ante conspectum gentium revelavit justitiam suam . Quod utique exinde fieri novimus, ex quo tres magos, de longinquitate suae regionis excitos, ad cognoscendum et adorandum Regem coeli
Abbreviated transcription (Latin):
in teriebris uidit lucẽ magnaꝵ. et ꝗ
hĩtabãt ir regione umbre mortis lux
orta ẽ eis. De quib idem dicit ad dr̃m
gentes que te nõ nouerũt inuocabũt
te. et populi qui te nesciebãt ad te cõ¬
fugient. hunc die abraham uidit
et gausus est. cum beriedicendos fi¬
dei sue filios in semine suo qd̃ ẽ xp̃c
trem crederido prospexit dans glorias
deo et plenissime scieris quonia qd̃
promisit potens est et facere. Hunic
ceris. Orrĩs gentes quascũq fecisti ⁊
ueruent. et adorabũt coram te dr̃ĩe.

Expanded text:
in tenebris, vidit lucem magnam, et qui habitabant in regione umbrae mortis, lux orta est eis . De quibus idem dicit ad Dominum: Gentes quae te non noverunt, invocabunt te; et populi qui te nescierunt, ad te confugient . Hunc diem Abraham vidit, et gavisus est , cum benedicendos fidei suae filios in semine suo, quod est Chtrem credendo prospexit , dans gloriam Deo, et plenissime sciens quoniam quod promisit potens est et facere . Hunc cens: Omnes gentes, quascumque fecisti, venient et adorabu
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ corda perdocuit prius qͣ labores iti¬
neris irichoarent eu sibi significari
intelligerent cui inauro regius ho¬
nor in thure diuina ueneratio ĩ mir¬
ra: mortalitatis confessio deberetur.
Et hec quidez quantu ad illuminati¬
onez fidei ꝑtinebat potuerũt illis cre¬
dita et incellecta sufficere ut cõpoͬali
intuitu non inquirerẽt qd̾ plenissimo
usu mentis inspexerant. Si diligẽtia
sagacis officii usq ad uidendus pue¬
ruz perseuerans futuri temporis popłi
et nr̃i seculi hoĩb seruiebat ut sĩc om̃i¬
bus nob̾ profuit qd̾ post reẜrectionem
dñi uestigia uulneꝵ in carne eiꝰ tho

Expanded text:
orum corda perdocuit; ut priusquam labores itiorum corda perdocuit; ut priusquam labores itineris inchoarent, eum sibi significari intelligerent, cui in auro regius honor, in thure divina veneratio, in myrrha mortalitatis confessio deberetur. Et haec quidem, quantum ad illuminationem fidei pertinebat, potuerunt illis credita et intellecta sufficere, ut corporali intuitu non inquirerent quod plenissimo visu mentis inspexerant. Sed diligentia sagacis officii usque ad videndum puerum perseverans, futuri temporis populis et nostri saeculi hominibus serviebat: ut sicut omnibus nobis profuit, quod post resurrectionem Domini vestigi
Abbreviated transcription (Latin):
gem simplicitẽ adorando uenerare s
tu iũdayce sectator cecitatis non imi¬
taris gentiuz fidez corq peruersũ ad
crudeles cõuertis insidias. nec illuz
eccisutus quẽ metuis nec illis noci¬
tuius quos perimis. Deducti igitur
dilectissur in bethleem magi stelle
precedentis obsequio gauoio gaui¬
si surit magno ualde sicut euange¬
lista natrauit. Et intrantes domuz
inuenerunt pueru cum maĩa ma
tre eius. et procidentes adorauerunt
enz. et apertis thesauris suis obtule¬
nicit ei irunera: aurũ. thus ⁊ mir¬
ram. Operfecte sciericie mirabilem
fidem quani non terrena sapĩa eru¬
diuit. sed sp̃c scũs instituit. unde etũ
hii uiti cum ꝓficiscerẽtur patria qui
nõdu uiderãt ih̾mi nec aliquo contu¬
itu eius qd tam ordinate uenenarẽ¬
tur aduerterãt. hanc deferendoꝵ mu¬
nex seruauere rationez nisi pret̾ illã
stelle speciez que corporeu incitau it
obtuitũ fulgentior ueritatis radiuᷤ e¬

Expanded text:
gem suppliciter adorando venerare. Sed gem suppliciter adorando venerare. Sed tu, Judaicae sequacior caecitatis, non imitaris gentium fidem, corque perversum ad crudeles convertis insidias, nec illum occisurus quem metuis, nec illis nociturus quos perimis. CAP. III. Deducti igitur, dilectissimi, in Bethleem magi stellae praecedentis obsequio, gavisi sunt gaudio magno valde, sicut evangelista narravit; et intrantes domum, invenerunt procidentes adoraverunt eum; et apertis thesauris suis, obtulerunt ei munera, aurum, thus et myrrham . O perfectae scientiae mirabilem fidem, quam non terrena sapientia erudivit, sed Spiritus sanctus instituit! Unde enim hi viri, cum proficiscerentur de patria, qui nondum viderant Jesum, nec aliquid contuitu ejus, quod tam ordinate venerarentur, adverterant, hanc deferendorum munerum servavere rationem? nisi quia praeter illam stellae speciem, quae corporeum incitavit obtutum, fulgentior veritatis radius e
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritas. Prolato autẽ diuino oracu¬
lo per responsa pontificuz et dedarata¬
sp̃c uoce qua dicit. et tu bethleez terra
iida non es minima inter principes
iuda / ex te eniz exiet dux qui regat po¬
pulu meu isrł ꝙͣ facile ^et ꝙͣ corise¬
quens fuit ut hebreoꝵ proceres crede¬
rerit qud̃ docebãt. Sed apparet illos car¬
naliter cum herode sa puisse et regnus
xp̃i cõe cũhuiꝰ mundi potestatib extimaᷤᷤ¬
se ut et ip̃i temporalem sperarent duce
et terrenu metueret ille cõsortez. Suꝑ¬
fluo herodes timore turbaris et frustra ĩ
suspectu tibi pueru seuire molitiᷤ nõ
capit xp̃mi regia tua / nec mundi dñs
potestatis tue sceptri est cõtentus ãgu¬
stiis quem in iudea regnare nõ uis u¬
biq regnat: et felicius ip̃e regnates si
eius impeno subdereris. Cur sincero of¬
ficio non facis qd̾ sub doli falsitate ꝓ¬
mctis: Perge cum magis et uerũ re¬

Expanded text:
auctoritas. Prolato autem divino oracuauctoritas. Prolato autem divino oraculo per responsa pontificum, et declarata spiritus voce, quae dicit: Et tu, Bethleem, terra Juda, non es minima inter principes Juda: ex te enim exiet dux qui regat populum meum Israel : quam facile et quam consequens fuit ut Hebraeorum proceres crederent 124 quod docebant. Sed apparet illos carnaliter cum Herode sapuisse, et regnum isti commune cum hujus mundi potestatibus aestimasse: ut et isti temporalem sperarent ducem, et terrenum metueret ille consortem. Superfluo, Herodes, timore turbaris, et frustra in suspectum tibi puerum saevire moliris. Non capit Christum regio tua, nec mundi Dominus potestatis tuae sceptri est contentus angustiis. Quem in Judaea regnare non vis, ubique regnat; et felicius ipse regnares, si ejus imperio ipse subdereris. Cur sincero officio non facis quod subdola falsitate promittis? Perge cum magis, et verum re
Abbreviated transcription (Latin):
dituris getitib inferebat. Et qͦd non¬
dum poterat humano eloꝗo disseri ce¬
lo faciebat euangelizãte cognosci. Quã
cuis autem diuine dignationis ẽẽt ħ
munus ut cognoscibilis gentib fiẽt¬
etiatiuitas saluatoris: ad intelligendu
tamen miraculu signi potuerũt magi
setia de antiꝗs balaa prenuntiatioĩb
cõmoner/ Scientes olim ẽe predictũ et
celebri memoria diffamatu: orietiur
stella ex iacob et exuigen ħo ex isrł/ et
dominabitur gentiu. Tres itaq uiri
fulgore insoliti syderis diuinitus inci¬
tati preuiu micantis luminis curisũ
sequũtur existimantes se significatũ¬
sibi puetu ierosolimis in ciuitate Regia
reperturos. Sed curci eos hec opinio fefel¬
lisset per iudeoꝵ scribas atq doctore ᷤ qͦd
sacra de ortu xp̃i prenuntiauerat sccip¬
tura didicerunt. ut gemino testitioĩo
consumati ardentiori fide expeterẽt quẽ
et stelle clatitas et ꝓpħie manifestabat

Expanded text:
dituris gentibus inferebat: et quod nondituris gentibus inferebat: et quod nondum poterat humano eloquio disseri, coelo faciebat evangelizante cognosci. CAP. II. Quamvis autem divinae dignationis esset hoc munus, ut agnoscibilis gentibus fieret nativitas Salvatoris, ad intelligendum tamen miraculum signi potuerunt magi etiam de antiquis Balaam praenuntiationibus commoneri, scientes olim esse praedictum et celebri memoria diffamatum: Orietur stella ex Jacob, et exsurget homo ex Israel, et dominabitur gentium . Tres itaque viri, fulgore insoliti sideris divinitus incitati, praevium micantis luminis cursum sequuntur, existimantes se significatum puerum Jerosolymis in civitate regia reperturos. Sed cum eos haec opinio fefellisset, per Judaeorum scribas atque doctores, quod sacra de ortu Christi praenuntiaverat Scriptura, didicerunt; ut gemino testimonio confirmati, ardentiori fide expeterent quem et stellae claritas et prophetiae manifestabat
Abbreviated transcription (Latin):
cumenta. piobaretur ueri in ip̃o hoĩs
orta natura. Hoc est enĩ qͦd iustificat ĩpi¬
os/ haoc ẽ qͦd ex pecc̃orib facit sc̃os Isi in u
tas et uera credatur humanitas. deicaᷤᷤ
qua ante omĩa secula in forma dei eqͣliᷤ
est patri humantas qua nouissimis
dieb in forma serui unitus ẽ homini.
Ad roborandaz eigo hanc fidem que cõ¬
tra om̃s premnuebatur errores ex ma¬
gna fc̃m est diuini pierate consilir uͭ
gens in longinqua orientalis plage re¬
gione consistẽs que spectandoꝵ sydeꝵ
aite pollebat signus nati pueri qui suꝑ
omnez isrł ẽẽt regnatutus accipetet. NNoua
et eni clatitas apud magos stelle illustri¬
oris appatuit: et intuentiũ aĩos ita ad¬
miratione sui splendoris impleuit ut ne¬
quaqua sibi crederẽt negligendum qͦd
tanto nuntiabatur indicio. Preerat a¬
utem sicut res docuit huic mirado gr̃a
dei et cũ xp̃i natiuitatẽ nec ip̃a adhuc
bethleem tota didicisset ian illaz cre¬

Expanded text:
cumenta probaretur veri in ipso hominis cumenta probaretur veri in ipso hominis orta natura. 123 Hoc enim est quod justificat impios, hoc est quod ex peccatoribus facit sanctos, si in untas, et vera credatur humanitas: Deitas, qua ante omnia saecula in forma Dei aequalis est Patri; humanitas, qua novissimis diebus in forma servi unitus est homini. Ad roborandam ergo hanc fidem, quae contra omnes praemuniebatur errores, ex magna gestum est divini pietate consilii, ut gens in longinqua Orientalis plagae regione consistens, quae spectandorum siderum arte pollebat, signum nati pueri qui supra omnem Israel esset regnaturus, acciperet. Nova etenim claritas apud magos stellae illustrioris apparuit, et intuentium animos ita admiratione sui splendoris implevit, ut nequaquam sibi crederent negligendum, quod tanto nuntiabatur indicio. Praeerat autem, sicut res docuit, huic miraculo gratia Dei; et cum Christi nativitatem nec ipsa adhuc Bethleem tota didicisset, jam illam cre
Abbreviated transcription (Latin):
utiq famulatus ad forma nos sui
uiuit et caste. qui ea que suisu sunt
sapit. non que super t̾ra celestis quodãm
instar est lumitus. Et dur ip̃e sc̃e ruto
quasi stella demonstrat. In quo studio
dilecrissimi onĩs uobis inuicẽ prodẽe
debetis. ut u regno dei ad qud̃ recta fi¬
de et bonis operib peruenitur sic̃ lucis
filii splendeatis per xp̃m dñm nr̃m. ¶
ronabile dilectissimi uere pieratiꝰ
obsequiu ẽ: in dieb qui diuine
misericordie opera proce stantur
toto corde gaudere et honorifice ea
que ad salutem nr̃a gesta sũt ce¬
lebrare. uocante nos ad hanc deuoti¬
onem ip̃a recurrentiu tempoꝵ lege q̃
nobis post diem in quo coetertius patri
filius dei natus ex iurgine est. breui
interuallo epyph̾ie intulit festũ ex ap¬
pantic̃e dñi cõsecratus. In quo fidei nr̃e
magnu presidiũ prouidentia diuina
constituit: ut dum solenni ueneratio¬
ne recolitui adorata in exordiis sius sal¬
uatoris infantia per ip̃a originalia do¬

Expanded text:
utique famulatus ad formam nos sui vivit et caste, qui ea quae sursum sunt sapit , non quae super terram, coelestis quodammodo instar est luminis; et dum ipse sanctae vi Dominum quasi stella demonstrat. In quo studio, dilectissimi, omnes vobis invicem prodesse debetis, ut in regno 122 Dei, ad quod recta fide et bonis operibus pervenitur, sicut lucis filii splendeatis: per Dominum nostrum onabile, dilectissimi, verae pietatis obsequium est, in diebus qui divinae misericordiae opera protestantur, toto corde gaudere et honorifice ea quae ad salutem nostram gesta sunt celebrare: vocante nos ad hanc devotionem ipsa recurrentium temporum lege, quae nobis post diem in quo coaeternus Patri Filius Dei natus ex Virgine est, brevi intervallo Epiphaniae intulit festum, ex apparitione Domini consecratum. In quo fidei nostrae magnum praesidium providentia divina constituit, ut dum solemni veneratione recolitur adorata in exordiis suis Salvatoris infantia, per ipsa originalia do
Abbreviated transcription (Latin):
sacrataꝵ solẽnitatũ diłctissi¬
mi totus muridus est par¬
ticeps et unius fidei pieras
exigit. ut quicqd prosalute unuiẽsoꝵ
gestu recolitur: coĩb ubiq gaudii ce¬
lebretur. Uerũtameni hodiera festiui¬
tas. preter illam reuerentiã qua toto
terraꝵ orbe promeruit speciali et ꝓpͥa
nr̃e urbis exultatiõe ueneranda est.
exitus. ibi in die martirii eoꝵ sit leti¬
tie principatus. Isti erĩi sũt iuti per
quos tibi euangeliu xp̃i roma resplẽ¬
diut. et que eras magr̃a etroris facta
es discipula ueritatis. Isti sũt patres
tui ueriq pastores. qui te regcus cele¬
stibus insererida. multo meliuᷤ mul

Expanded text:
sanctarum solemnitatum, dilectissimi, totus mundus est particeps, et unius fidei pietas exigit ut quidquid pro salute universorum gestum recolitur, communibus ubique gaudiis celebretur. Verumtamen hodierna festivitas, praeter illam reverentiam quam toto terrarum orbe promeruit, speciali et propria nostrae urbis exsultatione veneranda est: catus est exitus, ibi in die martyrii eorum sit laetitiae principatus. Isti enim sunt viri per quos tibi Evangelium Christi, Roma, resplenduit; et quae eras magistra erroris, facta es discipula veritatis. Isti sunt sancti patres tui verique pastores, qui te regnis coelestibus inserendam multo
Abbreviated transcription (Latin):
tionib eccłia sed augetur. Et sẽpe̾
dñicus ager segete ditiore uestitur
dũ grana que singula cadũt młti¬
plicata nascuntur. Unde duo ista p̃¬
clara diuini semĩs germina in ꝙͣ¬
tam sobolem pulularĩt bt̃oꝵ matiꝵ
tutilatitib populis ambierũt/ et qua¬
si ex multaꝵ honore gemmaꝵ cõserto
uno diademate coronanĩt. de quoꝵ¬

Expanded text:
tionibus Ecclesia, sed augetur; et semper tionibus Ecclesia, sed augetur; et semper Dominicus ager segete ditiori vestitur, 326 dum grana, quae singula cadunt, multiplicata nascuntur. Unde duo ista praeclara divini seminis germina in quantam sobolem pullularint, beatorum rutilantibus populis ambierunt, et quasi ex multarum honore gemmarum conserto uno diademate coronarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
padocia asyam atq bitina legib
euangelice p̃dicatioĩs impleueras:
nec aut dubius de ꝓuentu opis aut
de spatio tue ignatus etatis tropheũ
ciucis xp̃i romanis artibus inferebaᷤᷤ
quo te diuinis preordinationibꝰ ante¬
electionis et sp̃ał magister gentiuz
paulus occuirens eoderri tibi conso¬
ciatus ẽ tpe : quo iam oĩs ĩnocẽtia oĩs
pudor. oĩsq libertas sub neronis la¬
borabac impetio. Cuius furor ꝑ oĩu
uitioꝵ inflamatus excessu in hũc
euz usq torrentẽ sue p̃cipitauit ĩsa¬
nie: ut primus nõi xp̃iano atrocita¬
tem generalis persecutiõĩs inferret
quasi per scoꝵ neces gr̃a dei poss ex¬
tingui. Cuius hoc ip̃m erat. maxĩu
lucru ut cõcemptus uite huiꝰ occi¬
due ꝓceptio fierer felicitatis eterne
Preciosa ergo in cõspectu dñi mors
scõꝵ eius: nec ullo crudelitatis gnͣe
destrui põt: sacramento ciricis xͥ fũ¬
data religio. Non minuitur persecu¬

Expanded text:
ppadociam, Asiam atque Bithyniam legibus 325 ppadociam, Asiam atque Bithyniam legibus 325 evangelicae praedicationis imbueras; nec aut dubius de proventu operis, aut de spatio tuae ignarus aetatis, tropaeum crucis Christi Romanis arcibus inferebas, quo te divinis praeordinationibus anteelectionis , et specialis magister gentium Paulus occurrens, eo tibi consociatus est tempore, quo jam omnis innocentia, omnis pudor, omnisque libertas sub Neronis laborabat imperio. Cujus furor per omnium vitiorum inflammatus excessum, in hunc eum usque torrentem suae praecipitavit insaniae, ut primus nomini Christiano atrocitatem generalis persecutionis inferret, quasi per sanctorum neces gratia Dei posset exstingui: quibus hoc ipsum erat maximum lucrum, ut contemptus vitae hujus occiduae, perceptio fieret felicitatis aeternae. Pretiosa est ergo in conspectu Domini mors sanctorum ejus ; nec ullo crudelitatis genere destrui potest sacramento crucis Christi fundata religio. Non minuitur persecu