comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ spũ etiã ibi loquebatur. ulnait. Om̃a aũt hec oꝑat᷑
unus at idem sp̃s. diuidens ꝓpria unicuiq ꝓut uult.
nt̃q om̃a sicut scitis nominauit et fidẽ. Sicut ꝙ quã¬
uis donũ dĩ sit facta carnis mortificare. eaigitur tam̃
anobis pposir p̾mouite ita donũ dĩ ẽ etfides. quis
ipsa cũ dicitur si eredideris saluus eris ꝓposito p̃miosa
lutis eaigatur a nobis. Ideo enĩ hȩc & nobis p̃cipumt᷑
et dons di eẽ monstrantur. ut intellegantur p et nos
ea facimꝰ et de fac̃ ut in illa faciamus. sicut ꝑꝓphetã ed e¬
chielẽ aꝑtissime dicit. Quid enĩ aꝑtius quã ubi dic̃ ego fa¬
ciã ut faciatis  Locũ ipsũ scripturȩ ad tendite. et uide¬
bitis illa deũ ꝓmitere facturũ se ut faciant quȩ ubae
ut fiant. Non sane ibi tacet merita eoꝵ sed mala quibs
se ostendit red dere ꝓmalis bona. hoc ipso qͦ eos facit ha¬
bere deinceps oꝑa bona.cũ ipse fac̃ ut faciant diuina

Expanded text:
 ait: omnia autem haec operatur unus atque idem spiritus, diuidens propria unicuique prout. uult. inter quae omnia, sicut scitis, nominauit et fidem. sicut ergo, quamuis donum dei sit facta carnis mortificare, exigitur tamen a nobis proposito praemio uitae: ita donum dei est et fides, quamuis et ipsa, cum diclutis exigatur a nobis. Ideo enim haec et nobis praecipiuntur, et dona Dei esse monstrantur, ut intelligatur quod et nos ea facimus, et Deus facit ut illa faciamus, sicut per Prophetam Ezechihelem apertissime dicit. quid enim apertius quam ubi dicit: ego faciam, ut faciatis? locum ipsum scripturae attendite, et uidebitis illa deum promittere facturum se ut faciant, quae iubet, ut fiant. non sane ibi tacet merita eorum, sed mala, quibus se ostendit reddere pro malis bona hoc ipso, quo eos facit habere deinceps opera bona, cum ipse facit, ut faciant diuina
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ fuerat ꝓpse facturꝰ. Unde dictũ ẽ. fecit que fu¬
tur̾a sunt. Prescire aũt potens ẽ etiã quȩ ipse ñ facit.
sicut quȩcũq percata.qr et si sunt quȩdã quȩ ita pec¬
cata sunt ut poene sint etiã peccatoꝵ. unde̾ dictũ ẽ.
radidit illos ds̃ in reꝓbã m̃tẽ. ut faciant ea quȩ ñ c̃

Expanded text:
ipse facturus. Unde dictum est: « Fecit quae futura sunt . » Praescire autem potest etiam ipse quae non facit, sicut quaecunque peccata, quia etsi sunt quaedam, quae ita peccata sunt, ut poenae sint etiam peccatorum, unde dictum est: « Tradidit illos Deus in reprobam mentem, ut faciant quae non c
Abbreviated transcription (Latin):
bore diuni timoris obsistant. tantũ ẽ ut uoluntas
ñ auertat᷑ ddõ. ut fidei p̃mio pociatur. Ipselẽ enĩ cui
aut ꝓinfidelitate infligitur aet̾na pena. aut serua
te fidei merces erit sempit̾na la sti cia.

Expanded text:
bore divini timoris obsistant: tantum est ut voluntas bore divini timoris obsistant: tantum est ut voluntas non avertatur a Deo, et fidei praemio potiatur. Ipsa est enim cui aut pro infideltae fidei merces erit sempiterna laetitia.
Abbreviated transcription (Latin):
exuretur qͥ ap̃o insins minimis sicienti calicem
aquȩ frigidȩ ntribuit. quid ille patietur qui re
re ꝑmittit. Quod ad salurẽ semel & ad sacram̃tũ
sc̃ę regenerationis accepit . Et si illũ credimus
nimis ꝑegrinũ hospitio neglegit kariate susciꝑ
quid passurũ se putauerit qui dñm ap̃m de domo
sin cordis excludens et diabolũ inse cȩca prorsus
infidelitate recipiens. de scã ȩccła quod ẽ colĩma
et̃ firmam̃tũ ueriatis heretica circuuent᷑ falsita
discesserit.: Et si illȩ qui infirmos atq incarcere
positos famulos xp̃i niusitat igni deputatur. sẽpi¬
t̃no. quid illis retribuendũ dicimꝰ qui dĩ famulos
in quib solã ꝑ sequnt᷑ fidei ueritatẽ. aut squalor
carcerũ aut triliꝙ deportatione molent̃ af¬
fligunt.  Sed in his om̃ib licet infideles serinant.
d̾s iam̃ sius auxilui subministrat. Et dũ ĩnim¬
ci fidei Aut callida quẽquã seductione. Aut

Expanded text:
exuretur, qui Christo in suis minimis sitienti calicem exuretur, qui Christo in suis minimis sitienti calicem aquae frigidae non tribuit; quid ille patietur, qui renre permittit, quod ad salutem semel et ad sacramentum sanctae regenerationis accepit? Et si illum credimus nimis peregrinum hospitio negligit charitate suscipere; quid passurum se putaverit, qui Dominum Christum de domo sui cordis excludens, et diabolum in se caeca prorsus infidelitate recipiens, de sancta Ecclesia, quae est columna et firmamentum veritatis , haeretica circumventus falsitate discesserit? Et si ille qui infirmos atque in carcere positos famulos Christi non visitat, igni deputatur sempiterno; quid illis retribuendum dicemus, qui Dei famulos, in quibus solam persequuntur fidei veritatem, aut squalore carcerum, aut exsiliorum deportatione violenter affligunt? Sed in his omnibus licet infideles saeviant, Deus tamen suis auxilium subministrat. Et dum inimici fidei aut callida quemque seductione, aut
Abbreviated transcription (Latin):
hic fide dĩ inueriate tenuerit regno potietur ęt̾no.
dñs aũt infidelis sempit̾no exurẽt incendio. Ubi ser¬
uorũ dñorũꝙ fideluĩ nec uita terminabit. nec leti¬
cia finetur. Infideliũ uero siue seruorũ siue dñꝙ¬
scđm sermonis ꝓphętici ueritatẽ. ignis eꝙ ñextinꝰ¬
guetur ꝙ uermis eif. ñ morietur. Ibunt er̃ iniqu
mnignẽ aet̾nũ qui paratus ẽ diabolo &. Angelis eius.
Attendamis aũt quos illuc saluat᷑ ituros ee p̾dixe¬
rit. Nempe illos quib. dicturꝰ ẽ. Aesurum .&. ñdedis¬
tis mͥ manducare. Sit̾un. et ñ dedistis mͥ biberi
nudus fui et non uestistisme. hospes et ñsuscepis¬
us me. infirmus et incarcerẽ. et ñ uenistis adme
uodsi inignẽ ȩt̃nũ digne mittetur qui ap̃o insins
mininis csurienti panem ñ dederit. quid passurus
ẽ qui ipsũ panẽ qui decelo descenlit. sibi ꝑ in¬
fidelitatis intiũ adimit. Et si flãmis ꝑhemubiᷤ

Expanded text:
hic fidem Dei in veritate tenuerit, regno potietur aeterno, hic fidem Dei in veritate tenuerit, regno potietur aeterno, dominus autem infidelis sempiterno exuretur incendio; ubi servorum dominorumque fidelium nec vita terminabitur, nec laetitia finietur, infidelium vero sive servorudum sermonis prophetici veritatem, Ignis eorum non exstinguetur, et vermis eorum non morietur . Ibunt enim iniqui in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. 4. Attendamus autem quos illuc Salvator ituros esse praedixerit: nempe illos, quibus dicturus est: Esurivi, et non dedistis mihi manducare: silivi, et non dedistis mihi bibere: nudus fui, et non vestistis me: hospes, et non suscepistis me: infirmus, et in carcere, et non venistis ad me . Quod si in ignem aeternum digne mittetur, qui Christo in suis minimis esurienti panem non dederit; quid passurus est qui ipsum panem, qui de coelo descendit, sibi per infidelitatis vitium adimit? Et si in flammis perennibus
Abbreviated transcription (Latin):
seaut artralim aut adherere oo bonu ẽ. ponere n
dno spem mea. Adhere igtur dõ fili karissime. et in
ipso spe tuã. toto corde fide et caritate consntu
minꝗlitia sch eahbe regi t̾reno fidele seringiũ ar
hoe diligit ds. hoc mandat apłs. Incausa uͦ fider
qua apc nos redemit insanguie suo. om̃is deco¬
de nro hiianus timor abscedat. Illi ñas animas
debemus. cinus sanginne redempti sumus: Inlum
ebemiis pͥom̃ib diligere. quẽ nounis nrapem
pͥom̃b aet̾niã et uerã potestatẽ. quẽ ueniurn
speramus eouissimũ uidicẽ. Illuas debemus ꝓmis¬
sa toto asfectu cordis appetere. qui potess et om¬
ingat corpori donart utã act̾nã. Illius deberꝰ
tonert iracundiã. qui potest anima escor miᷤ
mittere in ghennã. seinus uditio sine ac¬
ceptione ꝑsonarũ. sine ambitu potestatũ aequaliter
iudicabuntur dñi et serin. reges et milites. duntes
a panperes. hmiles et sublimes. Ubi seruus qͥsquis

Expanded text:
se autem ait: Mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino spem meam 3. Adhaere igitur Deo, fili carissime, et in ipso spem tuam toto corde, fide et caritate constitue. In militia saeculi exhibe regi terreno fidele servitium, quia hoc diligit Deus, hoc mandat Apostolus. In causa vero fidei, qua Christus nos redemit in sanguine suo, omnis de corde nostro timor abscedat. Illi animas nostras debemus cujus sanguine redempti sumus. Illum debemus prae omnibus diligere quem novimus nostrarum omnibus aeternam et veram potestatem, quem venturum speramns aequissimum judicem. Illius debemus promissa toto affectu cordis appetere, qui potest animae et corpori donare vitam aeternam. Illius debemus timere iracundiam, qui potest animam et corpus mittere in gehennam: in cujus judicio sine acceptione personarum, sine ambitu potestatum aequaliter judicabuntur domini et servi, reges et milites, divites et pauperes, humiles et sublimes; ubi servus quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃am kinitatẽ e̾e unũ solũ uerũ aet̾nũ atq in cõmu¬
tabilẽ dm̃. Credere enã congruit adsalutẽ. unã ex
trimitate ꝑsonã idẽ unigenitũ dm̃ ꝓnrã salute solũ
ominẽ factũ. eundẽꝙ unũ e̾e̾ dm̃ uerũ et homi¬
nẽ uerũ. scđm duunitatẽ unã naturã habentẽ

Expanded text:
sanctam Trinitatem esse unum solum, verum, aeternum, atque incommusanctam Trinitatem esse unum solum, verum, aeternum, atque incommutabilem Deum. Credere etiam congruit ad salutem, unam ex Trinitate personam, id est Unigenitum Deum, pro nostra salute solum hominem factum; eumdemque unum esse Deum verum, et hominem verum, secundum divinitatem unam naturam haben
Abbreviated transcription (Latin):
contraria docere ñdubitat. hereticus et fidei xp̃ianę
mnimicus. atqꝙ exhoc om̃ib catholicis anathematirand.
appareat. Quãuis igitur & angustia tẽporis et festinatio
portitoris cõpulerit no̾ aliqͦua quȩ ꝓdiuersis heresibi
agnoscendis atuitandis fuerunt inserenda p̃terire s¬
lentio. tam̃ si om̃ĩa quȩ in hoc opusculo c̾tinentur recen¬
sere et notissima prorsus habere ñneglegas. ex his poteriꝰ
cauta discretione enã deceteris sp̃ualit uidicare. Apłs
enĩ dicit quia sp̃ualis uidicat onmña. quo donet᷑ unꝰqͥsq
nr̃m ꝑueniat. in eo quod ꝑuenit Ambulet. idẽ ieo qđ
certu recepit fidelit̾ ꝑ seueret. et si quid alit̾ sapit.
m̃tũ principalit̾ credere patrẽ et filiũ et sp̃m sc̃mo
uũ ẽẽ naturalit̾ dm̃. ita ut denatura patris uere
natũ ungenitũ filiũ. et simul depatre et filio uere
atq naturalit̾ ꝓcedentẽ credamus sp̃m sc̃m. ipsamq

Expanded text:
contraria docere non dubitat, haereticus et fidei christianae contraria docere non dubitat, haereticus et fidei christianae inimicus, atque ex hoc omnibus Catholicis anathemandus appareat. Quamvis igitur et angustia temporis, et festinatio portitoris compulerit nos aliqua, quae pro diversis haeresibus agnoscendis atque vitandis fuerant inserenda, praeterire silentio; tamen si omnia quae in hoc opusculo continentur recensere, et notissima prorsus habere non negligas, ex his poteris cauta discretione etiam de caeteris specialiter judicare. Apostolus enim dicit quia spiritualis judicat omniaerveniat, in eo quo pervenit ambulet, id est in eo quod certum accepit fideliter perseveret. Quod si quid aliter sapit, mentum, principaliter credere Patrem et Filium et Spiritum sanctum, unum esse naturaliter Deum: ita ut de natura Patris vere natum unigenitum Filium, et simul de Patre et Filio vere atque naturaliter procedentem credamus Spiritum sanctum: ipsamque
Abbreviated transcription (Latin):
labrũ inmani sua. et ꝑmundabit areã fuã. c̾gregabit tri¬
ticũ inhorreũ. paleas aut cõburet igni in extinguibili. q
rectos aꝑuersis. Bonos constituet ad eatris. malos asinistris.
Q& exx eius ore iusti aet̾mq uiditi sempit̾na atꝙ in cõmutabi¬
li ꝓlata sententia. iniqui om̃s ibunt in cõbustionẽ aet̾n
iusti aũt mutã aet̾nã. Iniqui semꝑ arsuri cũ diabolo. iusti
aũt regnaturi sine fine cũ xp̃o.
EC INTERIM.XL. capitula ad regulã uerȩ fidei
firmissime ꝑtinentia fidelit̾ crede. fortit̾ tene. uera¬
cit̾ patienterꝙ defende. et siquẽ contraria his dogma¬
tidare cognoueris. tamq. pestẽ fuge.&. tãꝗ hereticũ
Abice. Ita enĩ ista quȩ posiumis fidei catholicȩ congru¬
unt. ut siquis ñ solũ om̃ĩb sed etiã singulis uoluerit contra¬
irȩ. in eo quod singulis horũ contumacit̾ repugnat. ethis

Expanded text:
labrum in manu sua, et permundabit aream suam, et congregabit trilabrum in manu sua, et permundabit aream suam, et congregabit triticum suum in horreurectos a perversis: bonos constituet a dextris, malos a sinistris, et ex ejus ore justi aeternique judicii sempiterna atque incommutabili prolata sententia, iniqui omnes ibunt in combustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam : iniqui semper arsuri cum diabolo, justi autem regnaturi sinta capitula ad regulam verae fidei firmissime pertinentia fideliter crede, fortiter tene, veraciter patienterque defende. Et si quem contraria his dogmatizare cognoveris, tanquam pestem fuge, et tanquam haereticum abjice. Ita enim ista quae posuimus fidei catholicae congruunt, ut si quis non solum omnibus, sed etiam singulis voluerit contraire, in eo quod singulis horum contumaciter repugnat, et his
Abbreviated transcription (Latin):
dos sed ꝓbonis malos in quantũ eaigit fidei et caritatis¬
ratio tolerandos. id ẽ si uel in ȩccłam nullius ꝑfidiȩ̨ semina
spargunt. uel fr̃s ad aliquod malũ opus mortifrra imiti¬
tione ñ ducunt. nec posse aliquẽ intra ȩccłam catholicã
recte credentẽ beneq inuentẽ. alieno umq maculari
peccato. sicinq peccanti nec consensionẽ p̾beat nec fauorẽ
utilit̾̃q malos abonis intra ȩ̨ccłam tolerari. si hoc cũ eis
bene inuendo et bene monendo agatur ut et indentes
et audientes quȩ bona sunt. mala iua respiciant iudi¬
uenti dono grȩ de sins inquitatib confundantur. bo¬
nos uͦ amalis intra ȩccłam dũtaxat catholicã c̾stitutis.
nẽ debere operũ dissimilitudine separari. ut cũ quib.
diuna cõmunicant sacram̃ta. ñ habeant mala opera
quȩ illissint criminosis cõmunia. Infinem scłi bonos amalis
etiã corpore separandos quando ueniet xp̃c habens uenti¬

Expanded text:
dos, sed dos, sed ratio, tolerandos. Idem: Si vel in ecclesia nullius perfidiae semina spargunt vel fratres ad aliquod malum opus mortifera B. imitatione non ducunt, nec passe aliquem intra ecclesiam catholicam recte credentem beneque viventem alieno unquam maculari peccato, si cuiquam peccanti neUtiliterque malos a bonis intra Ecclesiam tolerari, si hoc cum eis bene vivendo, et bene manendo agatur; ut et videntes et audientes quae bona sunt, mala sua respuant, et judi. Atque ita praeventi dono gratiae de suis iniquitatibus confundantur, nos vero a malis intra Ecclesiam duntaxat catholicam constitutis nunc debere operum dissimilitudine separari; ut cum quibus divina communicant Sacramenta, non habeant mala opera, quibus illi sunt criminosi, communia. In fine vero saeculi bonos a malis etiam corpore separandos: quando veniet Christus habens venti
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ bonã ẽẽ. et mhil reiciendũ quod cũ gr̃arũ accione ꝑcipitur.
et dĩ seruos qui carnib aut uno abst̾ment ñtamq̃. inmun¬
da quȩ ado facta sunt respuere. sed afortiore cybo et potu ꝓ
sola castigatione corporis abstinere nuptias quoꝙ diumit᷑ in¬
ut liberius atꝙ plenius cogitet quę sunt dĩ quomodo placeat
dõ. tam̃ illis qui continentiam nonuouerunt nullũ ẽe pec¬
catũ si uel mulier nubat uł uir uxorẽ ducat. nec solas primaᷤᷤ
siue acomugio liberi continentiã dõ uouerint ad modũ ẽi
dampnabile siuel illi conugale opus uoluerint ad petere.
quose ñ accessirros. uel illi repetere aquose recessuros. illi¬
libera. illi cõmuni ꝓfessi sunt uoluntate.
cã ȩcłam et intra eã usq infinẽ scłi frum̃to mixtqs paleas
contieri. hoc ẽ bonis malos sacram̃torũ cõmumone misceri.
et in om̃i ꝓfessione siue clericorũ siue monachorũ siue lai¬
corũ ẽẽ bonos e̾e̾ simuil et malos. nec ꝓmalis bonos deseren¬

Expanded text:
arum actione percipitur; et Dei servos qui a carnibus aut vino abstinent, non tanquam immunda quae a Deo facta sunt respuere, sed a fortiori cibo et potu, pro sola castigatione corporis abstinere. Nuptias quoque divinitus inut liberius atque plenius cogitet quae sunt Dei, quomodo placeat Deo ; tamen illis qui continentiam non voverunt, nullum esse peccatum si vel mulier nubat, vel vir uxorem ducat. Nec solas primas sive a conjugio liberi continentiam Deo voverint, admodum esse damnabile, si vel illi conjugale opus voluerint appetere, quo se non accessuros, libera, hi communi professi sunt voluntate. cam Ecclesiam, et intra eam usque in finem saeculi frumento mixtas 531 paleas contineri, hoc est bonis malos sacramentorum communione misceri; et in omni professione, sive clericorum, sive monachorum, sive laicorum, esse bonos simul et malos; nec pro malis bonos deseren
Abbreviated transcription (Latin):
tene. et millatenꝰ dubites ñ om̃s qui in¬
tra eccłam catholicã baptizantur accepturos e̾e unt
act̾nam sed eos qͥ ꝑcepto baptismate recte uiuunt. idẽ
qui se abstinuerint auicis et concupiscentus carmis.
Regnũ enĩ cęlorũ sicut in fideles heretici atꝙ scismati

Expanded text:
tene, et nullatenus dubites, non omnes qui intra Ecclesiam catholicam baptizantur accepturos esse vitam aeternam, sed eos qui percepto baptismate recte vivunt, id est qui se abstinuerunt a vitiis et concupiscentiis carnis. Regnum enim coelorum sicut infideles, haeretici atque schismat
Abbreviated transcription (Latin):
eus et naturȩ. quia scđm humamtatẽ il ipse crai¬
tus e: sed ficut dumntati eiꝰ cũpatre et sp̃u sc̃o ẽ liuai¬
na natur cõmunis. sic animȩ eius et corpori maturaluꝰ
e cõmiuno cũ aminab et corporib nr̃is. qui dumitate
sua carne atq ammã credentiũ inse et peccatudo¬
mino et ab aet̾ne mortis supplicio gratis eripit abi¬
serendo peccata. Hac enĩ creclulitate munitos n obli¬
insceris dunna miscdiam die noctuꝙ supplicare
obsecrans beatã spem om̃iũ credentiũ ensequi ẽ ape¬
ans. ut huius fidei ueritatẽ firmit teneas. m unolatiꝙ
custodias quia sp̃s sc̃s fidelib se dep̾cantib croresũ
submunnstrat adiutoriũ. sicut ꝓpheta dicit. Prope ẽ¬

Expanded text:
m humanitatem vere ipse creatus est; sed sicut divinitati ejus cum Patre et Spiritu sancto est divina natura communis, sic animae ejus et corpori naturalis est communio cum animabus et corporibus nostris. Qui divinitate sua carnem atque animam credentium in se, et a peccati dominio, et ab aeternae mortis supplicio gratis eripuit auferendo peccatum. 2. Hac enim credulitate munitus, non oblivisceris divinam misericordiam die noctuque supplicare, obsecrans beatam spem omnium credentium in se, qui es, ut hujus fidei veritatem firmiter teneas inviolatamque custodias: quia Spiritus sanctus fidelibus se deprecantibus copiosum subministrat adjutorium, sicut propheta dicit: Prope e
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam baptizato. sed adiudiciũ in e̾e̾ ab eccła separato. &.
quia manifestum ẽ ubicũꝙ datũ fuerit hoc baptisma se¬
nullatenus iterandũ. Saluator emĩ ait. Qui semel lotus
est. nͨ indiget nͥ ut pedes lauet.¬
i oss tors tene. et nullatenꝰ dubites om̃em extr.
eccłam catholicã baptizatũ partieppem fieri ñ posse
antȩ eternȩ. si ante finẽ utȩ huius catholicȩ ñ fuerit
geddit᷑ atq in corporatus excłȩ.quia si habea inquid
legimus extra archam potuisse saluari.
IROnSSi me tene. et nullatenus dubites ñ solũ om̃
paganos sed et om̃s iudȩos. hereticos atq scismaticos
qui extra eccłam catholicã p̾sentẽ fimunt uitã. inig¬
hereticũ siue scismaticũ innomine patris e̾t filu et
sp̃s scĩ baptiratũ si ȩccłȩ catholicȩ ñ fuerit ad grega¬
tus. quantascũq elemosinas fecerit et si ꝓ xp̃i nomi¬
ne etiã sanguine̾ fuderit nullatemis posse saluari.
O mĩ enĩ homo . qui eccłȩ catholicȩ ñtenet unitatẽ. neq

Expanded text:
esiam baptizato, sed ad judicium inesse ab Ecclesia separato. Et quia manifestum est, ubicumque datum fuerit hoc Baptisma, senullatenus iterandum. Salvator enim ait: Qui semel lotus est, non indiget nisi ut pedes lavetet nullatenus dubites, omnem extra Ecclesiam catholicam baptizatum participem fieri non posse vitae aeternae, si ante finem vitae hujus catholicae non fuerit redditus atque incorporatus Ecclesiae: quia si habeam, inquilegimus extra arcam potuisse salvari.irmissime tene, et nullatenus dubites non solum omnes paganos, sed et omnes Judaeos, haereticos atque schismaticos, qui extra Ecclesiam catholicam finiunt vitam, in ighaereticum sive schismaticum, in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti baptizatum, si Ecclesiae catholicae non fuerit aggregatus, quantascunque eleemosynas fecerit, etsi pro Christi nomine etiam sanguinem fuderit, nullatenus posse salvari. Omni enim homini qui Ecclesiae catholicae non tenet unitatem, neque
Abbreviated transcription (Latin):
nde ẽ quod etiã sp̃m scm creatorẽ uera fides asserit ñ
creatũ. Quomͦ enĩ creator ẽt̾ negetur. a qͦ firmata cęloꝵ. iun¬
tus ostenditur dicente dauid uerbo dñi cȩli firmati st
et sp̃u oris eius om̃is uirtus eoe. Et alio loco. łmitte
sp̃m tuũ et creabuntur. Ereator quippe ẽ om̃iũ rerũ
qui factor ẽ hominũ. Deqͦ beatus i ob dicit. Sp̃s diinᷤ
criptum ẽ aũt. quia sp̃s dñi repleuit orbẽ t̾rarũ. Namet
beatus daind ubiꝙ e̾e sp̃m dĩ testatur. dicens ipsi dõ. Quoibo¬
patris et filii. Apłs enĩ dicit. Nescitis quia teplũ dĩ estis
& sp̃s dĩ habitat in uobis. a Siquis aũt teplũ dĩ uolauerit
disꝑdoe illũ ds. Tteplũ enĩ dĩ scm̃ est qđ estis uos. Siaũt nos
apostolus asserit esse tẽplũ dĩ. ut ineadẽ epistola tẽplũ
nos dicat etiã sp̃s scĩ. Dicit enĩ. Nescitis qr mẽbra ur̃a tem¬

Expanded text:
nde est, quod etiam Spiritum sanctum creatorem vera fides asserit, non creaturam. Quomodo enim creator esse negetur, a quo firmata coelorum virtus ostenditur, dicente David: Verbo Domini coeli firmati sunt, et Spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Et alio loco: Emittes Spiritum tuum, et creabuntur . Creator quippe est omnium rerum, qui factor est hominum. De quo beatus Job dicit: Spiritus divinus Scriptum est enim: quia Spiritus Domini replevit orbem terrarum . Nam et beatus David ubitemplum Patris et Filii? Apostolus enim dicit: Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Si quis autem templum Dei violaverit, disperdet illum Deus. Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . Sic autem nos Apostolus asserit esse templum Dei, ut in eadem epistola templum nos dicat etiam Spiritus sancti. Dicit enim: Nescitis quia membra vestra tem
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ minor ẽ. anatura dĩ patris. sine dubio creata natura ẽ. Quͥd
est aut creata natura. nisi creatura. Om̃is porro creatura qm̃
opus ẽ ueritatis. est quidẽ creatura uera ñ tam̃ ẽ ueritas. Sola
enĩ naturalit̾ ẽ ueritas. quȩ naturalit̾ ẽ uera diuinita. Ili gͦ
ueritatem dĩ non cõmutant inmendatiũ sed uere fidei tenent
salutare misteriũ. qui non solum patrem nec solũ filiũ. sed simul
patrem et filiũ. unũ dñm dm̃ suũ. corde credunt ad iustitiam.
t ore confitentur ad salutem. qm non solũ pat̾ ds̃ sed enã filui

Expanded text:
quae minor est natura Dei Patris, sine dubio creata natura est. Quid est autem creata natura, nisi creatura? Omnis porro creatura quoniam opus est veritatis, est quidem creatura vera, non tamen est veritas. Sola enim naturaliter est veritas, quae naturaliter est vera divinitas. Illi ergo veritatem Dei non commutant in mendacium, sed verae fidei tenent salutare mysterium, qui nec solum Patrem, nec solum Filium, sed simul Patrem et Filium, unum Dominum Deum suum corde credunt ad justitiam, et ore confitentur ad salutem . Quia non solum Pater Deus, sed etiam Filius
Abbreviated transcription (Latin):
trinitatis intellege. Et cum trintatem audis patrem et filiu
Tres enim ꝑsonȩ̃ sunt pat̾ et filius et sp̃s sc̃s. ideo trinitas dicitur.
sed una substantia ẽ eAT RIS et filu et sẽs sc̃i. iđo ipsa trmitas
UII U õs ueracat a fidelibi p̃dicatur. Res itaꝙ ꝑsonas e̾e̾ pati¬
et filium et sp̃m sc̃m ostendunt ipsius eloquia ueritatis. unde
saluator nr̃ ait. Non sum solus. sed ego et qui me misit pater.
e sp̃u scõ quoq dicit. Eso rogabo patrem. et alium paraclytũ dabit
uobis sp̃m ueritatis. Precepit etiam bapti⁊ari gentes in nomine

Expanded text:
Trinitatis intellige; et cum Trinitatem audis, Patrem, et FiliTrinitatis intellige; et cum Trinitatem audis, Patrem, et FiliTres enim personae sunt, Pater, et Filius, et Spiritus sanctus; ideo Trinitas dicitur: sed una substantia est Patris, et Filii, et Spiritus sancti; ideo ipsa Trinitas unus Deus veraciter a fidelibus praedicatur. et Filium, et Spiritum sanctum, ostendunt ipsius eloquia Veritatis. Unde Salvator noster ait: Non sum solus, sed ego et qui misit me Pater . De Spiritu sancto quoque dicit: Ego rogabo Patrem, et alium paracletum dabit vob
Abbreviated transcription (Latin):
sit tamen in corde tuo ueritatiᷤᷤ credulitas. Non enim om̃s qͥ pi
participes sunt. etiam respondendo possunt defensare quod cre¬
dunt. sed etiam illa pars ẽ ꝓfecto uictorię. ut quamdiu quis
sermone not potest defendere ueritatem. fideli tam̃ corde de ui¬
tet errorem. Expedit aũt ut saluberrima petri apłi uerba sec¬
temur p̃cipientis ut simis parati semꝑ ad respondendũ om̃i poscen¬
ti nos rationem de fide et spe quȩ innobis ẽ. Uolens ergo adre¬
spondendum paratior inueniri. petis ut nr̃o in struetus sermo¬
illud ammoneo ut principalit teneas scam trinitatem ide pa¬
trem et filium et sp̃m sc̃m naturalit̾ unum et̾ d̾m. summũ uerũ¬
bonum. uniuis naturȩ. unis essentiȩ. unu om̃ipotentiȩ. unu
bonitatis. unius ęterntatis. unis in mensitatis. Ac sic cum̃ audis
:imum đm patrem et filium et sp̃m sc̃m. unam naturam summȩ illns

Expanded text:
sit tamen in corde tuo veritatis firma credulitas. Non enim omnes qui Christi sit tamen in corde tuo veritatis firma credulitas. Non enim omnes qui Christi participes sunt, etiam respondendo possunt defensare quod credunt; sed etiam illa pars est profecto victoriae, ut quandiu quis sermone non potest defendere veritatem, fideli tamen corde devitet errorem. Expedit autem ut saluberrima Petri apostoli verba sectemur, praecipientis ut simus parati semper ad respondendum omni poscenti nos rationem de fide et spe quae in nobis est . Volens ergo ad respondendum paratior inveniri, petis ut nostro instructus sermoillud admoneo principaliter teneas: sanctam Trinitatem, id est, Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, naturaliter verum onum, unius naturae, unius essentiae, unius omnipotentiae, unius bonitatis, unius aeternitatis, unius immensitatis; ac sic cum unum Deum audis Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, unam naturam summae illius
Abbreviated transcription (Latin):
humiliter accipere. ipse merebitur solidi cibi ꝑceptione gaudere.
Siue aũt quis intra eccłam catholicam lacte nutriatur siue cibo pasca¬
nir.tantum si asinu matris eccłȩ uoni recesserit uitȩ particeps ꝑma¬
nebit. quia tenens fidei iustiuã possidebit ex uitam quam uitam nec
ille possidebit qui ꝑmanet in infidelitate. nec ille qui ꝑseuerat in cri¬
sententiam ambulant in uanitate sensus sui. tenebris obscuratum haben¬
tes intellectum. alienati auita dĩ ꝑignorantiam quȩ ẽ m illis propter
cęcitatem cordis ipsorum. lpsa enim cordis cȩcitas. et quid credat
filio ꝓpositam questionem. in qua patrem maiorem et minorem
filium asserebant. te uͦ propt̾ diuinarũ ignorantiam litterarum
quibus minus instructus es non inuenisse quid eis indefensi¬
nem uerȩ fidei responderes. ł loc inte itaꝙ primitus in nomine
dñi laudo. quia si tibi non fuit tanta respondendi facultas. ꝑman¬

Expanded text:
humiliter accipere, ipse merebitur solidi cibi perceptione gaudere. humiliter accipere, ipse merebitur solidi cibi perceptione gaudere. Sive autem quis intra Ecclesiam catholicam lacte nutriatur, sive cibo pascatur; si tamen a sinu matris Ecclesiae non recesserit, vitae particeps permanebit; quia tenens fidei justitiam, possidebit et vitam. Quam vitam nec ille possidebit qui permanet in infidelitate, nec ille qui perseverat in crisententiam, ambulant in vanitate sensus sui, tenebris obscuratum habentes intellectum, alienati a vita Dei per ignorantiam, quae est in illis, propter caecitatem cordis ipsorum : ipsa enim cordis caecitas, et quid credat, Filio propositam quaestionem, in qua Patrem majorem et minorem Filium asserebant; te vero, propter divinarum ignorantiam litterarum, quibus minus instructus es, non invenisse quid eis in defensionem verae fidei responderes. Hoc in te itaque primitus in nomine Domini laudo, quia si tibi non fuit tanta respondendi facultas, perman
Abbreviated transcription (Latin):
Famulus. in dño salutem. Multum benedico dnm̃ dilectissime
fili. cuius gra talises. ut cumsisetatt uinior ñquȩ sunt car¬
nis sed quȩ sunt sp̃s concupiscas. et fidei feruore suecensus illa
laudabiliter iam incipias meditari quibus ñ uoluptas carnẽ
damnabiliter mitriat. sed agnita ueritas. animum sprritualit̾ pascat.
psius enim factum in spiratione non dubito. ut cumstudu̾ in siftere
soleas scłarium litterarum. nunc diuinis eloquus inpendas af¬
etum. Illud utiq uolenꝰ magis adp̾hendere uon unde tumida
eloquentia discitur. sed unde uite ꝑhennitaᷤ cõparatur. Quisquis
enim fidem ueram tenet. uitam possidet. Iustis enim ex fide uiuit.
Et quisquis in eiusdem fidei misterio cupit instrius uitȩ scientiam
desiderat ad ipisci. in quantum quisq crescet. tanto magis quod uerũ
et salutare ẽ discit. Iiui iͨ scientiȩ qui tenuerit in dubitant᷑ initium.
ꝑueniet ad ꝓfectum. Et qui non spreuerit lac apostolici sermonis

Expanded text:
Quis expers. --1. Multum benedico Dominum, dilectissime fili, cujus gratia talis es, ut cum sis aetate junior, non quae sunt carnis, sed quae sunt spiritus concupiscas; et fidei fervore succensus, illa laudabiliter jam incipias meditari, quibus non voluptas carnem damnabiliter nutriat, sed agnita veritas animum spiritaliter pascat; ipsius enim factum inspiratione non dubito, ut cum studiis insistere soleas saecularium litterarum, nunc divinis eloquiis impendas affectum: illud utique volens magis apprehendere, non unde tumida eloquentia discitur, sed unde vitae perennitas comparatur. Quisquis enim fidem veram tenet, vitam possidet: Justus enim ex fide vivit ; et quisquis in ejusdem fidei mysterio cupit instrui, vitae scientiam desiderat adipisci; in qua tantum quisque crescit, quanto magis quod verum et salutare est, discit. Hujus scientiae qui tenuerit indubitanter initium, perveniet ad perfectum, et qui non spreverit lac apostolici sermonis
Abbreviated transcription (Latin):
nec maniches in eo falsam p̾dicare audeat carnẽ. nee fo¬
tinus ei naturalẽ ualeat adimere dĩtatẽ. Nestorius qͦ ꝙ¬
et eutices. apłicis conuincuntur eloquiis. Ille ut ag¬
noscat unã xp̃i geminari non posse ꝑsonã. iste ut noue¬
rit ap̃i geminã confundi ñ posse naturã. Ipse quippe

Expanded text:
nec Manichaeus in eo falsam praedicare audeat carnem, nec Phonec Manichaeus in eo falsam praedicare audeat carnem, nec Photinus ei naturalem valeat adimere deitatem. CAP. XIX. et Eutyches apostolicis convincuntur eloquiis: ille, ut agnoscat unam Christi geminari personam non posse, iste, ut noverit Christi geminam confundi non posse naturam. Ipse quippe
Abbreviated transcription (Latin):
manitatis intellegat. Unus quippe xp̃c ẽ.qui in principio
erat uerbũ et uerbũ erat apud dm̃ et ds̃ erat uerbũ. qͥetiã
uerbũ caro factum ẽ et habitauit in nobis. Hinc sabellian us
iuncitur. quia in eo quod erat uerbũ apud dm̃ ostenditur
utera patris. altera filii e̾e̾ ꝑsona. Hinc etiã arrianiis supẽ¬
ratur. quia in eo quod ds erat uerbũ ostenditur una ẽe pa¬
tris filuꝙ natura. Ad ostendendã quippe ꝓprietatem ꝑ¬
sone. ualet quod solus filius uerbũ dicitur. Ad ostenden¬
lam quippe unius naturȩ cõmunionẽ. ꝑtinet quod sicut
ds̃ pat̾ dicitur. sic ds̃ etiam filius nuncupatur. Hinc etiã
et manicheiᷤ simul confunditur. et fotinus. in eo quod dici᷑t
et uerbũ caro factũ ẽ. In nomine quippe uerbi diuinitaᷤ
uera cognoscitur et innomine carniᷤᷤ uera utiꝙ humanitaᷤᷤ
inuenitur. ut xp̃c dĩ filius et uerus d̃s et uerꝰ homo.
nutriusq nominis naturali ueritate noscatur. ac sie

Expanded text:
io erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Qui etiam Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Hinc Sabellianus vincitur, quia in eo quod Verbum erat apud Deum, ostenditur alia Patris, alia Filii esse persona. Hinc etiam Arianus superatur, quia in eo quod Deus erat Verbum, ostenditur una esse Patris Filiique natura. Ad ostendendam quippe proprietatem personae valet quod solus Filius Verbum dicitur; ad ostendendam vero unius naturae communionem pertinet, quod sicut Deus Pater dicitur, sic etiam Filius Deus nuncupatur. Hinc etiam et Manichaeus simul confunditur, et Photinus, in eo quod dicitur: Et verbum caro factum est. In nomine quippe Verbi divinitas vera cognoscitur, et in nomine carnis vera humanitas invenitur: ut Christus Filius Dei, et verus Deus, et verus homo, in utriusque nominis 207 naturali veritate cognoscatur; ac sic,
Abbreviated transcription (Latin):
ras ueracit᷑ p̃dicat. sic duas in eo ꝑsonas omĩmodis negat¬
Eutices uͦ recte credens unam in xp̃o ꝑsonam. ꝑuerse nisus t̃ unam
enᷤ p̾dicare naturam. cũ uera fides simul in xp̃o et ꝓpͥetatẽ¬

Expanded text:
ras veraciter praedicat, sic duas in eo personas omnino denegatras veraciter praedicat, sic duas in eo personas omnino denegatEutyches vero recte credens unam in Christo personam, perverse visus est unam in eo praedicare naturam, cum vera fides simul in Christ
Abbreviated transcription (Latin):
tor ẽ dĩ et hominũ. Mediator enĩ nullatem ᷤ e̾e̾t si uel
cũ patre diuinitatiᷤᷤ naturã. uł cũ hominib cõmunem
carniᷤᷤ et animȩ substantiã non haberet. In eo aut uerus
dĩ ꝑquẽ noᷤ saluaret naturalit̾ habuit. et exuirgine for¬
mam serui quã in nobis saluaret accepit. Nũ qu̾ã aũt
homo ado gr̃am salutis acciperet. si inuna ꝑsona xp̃i di
umȩ humanẽq naturȩ cõmunionẽ non maneret. Ulerit.¬
tre. sic habet naturalẽ ueritatẽ humanitats ex uirgine.
mȩꝙq susceptor. ut e̾et humane carnis anim ȩq saluator
Ipse uniᷤ in qͦ ẽ gemina in separabilis in confusibilisq natura
et utriisꝙ naturȩ una ꝑsona. in qͦ alii duorursus here¬
tici sibimet contraria sentientes diuersos instituisse cos¬
noscuntur errores. nestoriisᷤ scilicet et eutice̾. Nestoriu
ritatȩ cȩcatũ. fidei xp̃ianȩ non dubitauit sue ꝑfidię si¬
tiare mendatiũ. Eides eñi uera sicut in xp̃o duas natu¬

Expanded text:
t hominum. Mediator enim nullatenus esset, si vel cum Patre divinitatis naturam, vel cum hominibus communem carnis et animae substantiam non haberet. In eo autem veruDei per quam nos salvaret naturaliter habuit, et ex Virgine formam servi quam in nobis salvaret accepit. Nunquam autem homo a Deo gratiam salutis acciperet, si in una persona Christi divinae humanaeque naturae communio non maneret. CAP.tre, sic habet naturalem veritatem humanitatis ex Virgine.imaeque susceptor, ut esset humanae carnis animaeque salvator. Ipse unus, in quo est gemina, inseparabilis, inconfusibilisque natura, et utriusque naturae una persona: in quo alii duo rursus haeretici, sibimet contraria sentientes, diversos errores intulisse cognoscuntur, Nestorius scilicet et Eutyches. Nestorius ritate caecatum, fidei Christianae non dubitavit suae perfidiae sociare mendacium. Fides enim vera sicut in Christo duas natu
Abbreviated transcription (Latin):
ram diumitatẽ p̃dicat ut en ᷤ uerã carne̾ negare c̾tendat.
non ẽ xp̃ians catholicꝰ sedhereticus manicheus. cum ipse
xp̃c discipłis dubitantib dixerit. Palpate et uidete quia
sp̃s ossa et carnẽ non habet. sicut me uidetiᷤᷤ habere. Rur
sum siquis in xpͥo sic ueritatẽ p̾dicat animȩ et carniᷤᷤ ut ue¬
ritatem in eo nolit accipere deitatis idẽ quisic dicit
xp̃m hominẽ ut dm̃ neget. non ẽ xp̃ian s catholicuᷤ. sed fo¬
tinianus hereticus. Xp̃e enĩ quẽ ad modũ scđm uerã dii¬

Expanded text:
ram divinitatem praedicat, ut ejus veram carnem negare contendat, non est Christianus catholicus, sed 206 haereticus Manichaeus, cum ipse Christus discipulis dubitantibus dixerit: Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere sum si quis in Christo sic veritatem praedicat animae et carnis, ut veritatem in eo nolit accipere deitatis, id est, qui sic dicit Christum hominem, ut Deum neget, non est Christianus catholicus, sed Photinianus haereticus.
Abbreviated transcription (Latin):
P romde qm̃ epłaris modus sermonẽ nr̃ȩ disputationis ñ ꝑmit¬
tit extendi et dilectioniᷤᷤ tuȩ primordia ñ sunt. lectioni
ꝓlixitate fatiganda serl breuitate potiis excitanda. ut dũ
breue opꝰ delectabilit᷑ legeris ad ꝓlixã lectionẽ ardentuiᷤ
in flãmeris. pauca quȩ dicturiis sũ intente lege. prudent᷑
intellege. et in dubitant᷑ tene. ex quib ualeas in assertione
fidei a falsis uera discernere. et xp̃ianã fidẽ ipsi u̾ inlumi¬
i una ꝑsona. Proinde ut retenta ueritate possis refellere uł
certe respuere falsitatẽ siquẽ uideris ita patris et filu et
noli xp̃ianũ catholicũ putare. sed hereticũ sabellianum ag
nosce. Siquẽ uͦ audieriᷤ ita tres ꝑsonas patris et filu et sp̃s sc̃i
dicere ut uelit tres naturas istarũ triũ ꝑsonarũ adserere.
arrianũ hereticũ sine dubitatione intellege. Uerũ ẽ enim
quod sabelliani unã naturã patris et filu et sp̃s scĩ credunt.

Expanded text:
 epistolaris modus sermonem nostrae disputationis non permittit extendi, dilectionis tuae primordia non sunt lectionis prolixitate fatiganda, sed brevitate potius excitanda, ut dum breve opus delectabiliter legis, ad prolixam lectionem ardentius inflammeris. Pauca quae dicturus sum, intente lege, prudenter intellige, et indubitanter tene: ex quibus valeas in assertione fidei a falsis vera discernere, et Christianam fidem, ipsius illumirsona. Proinde ut retenta veritate possis refellere, vel certe respuere falsitatem, si quem videris ita Patris, et Filii, et noli Christianum catholicum p. Si quem vero audieris ita tres personas, Patris, et Filii, et Spiritus sancti, dicere, ut velit tres naturas istarum trium personarum asserere, Arianum haereticum sine dubitatione intellige. Verum est enim quod Sabelliani unam naturam Patris, et Filii, et Spiritus sancti, credunt;
Abbreviated transcription (Latin):
filui. alia sp̃s scĩ. Siquẽ uͦ uideriᷤᷤ patris quidẽ et filu
unã confiteri naturã sed sp̃s sc̃ĩ alterã p̾dicare substan¬
tiam. ut ȩqualẽ quidẽ dicat patri filiũ. et solũ minorẽ
asserat sp̃m sc̃m. iste non tenet catholicȩ fidei ueritatẽ.
sed amacedonio natũ ꝑfidiȩ sectatur errorẽ. Proinde
quia non ẽ catholicus xp̃ianus sed macedonianꝰ heretiẽ.
cȩ in carnationis aduerte. Ap̃c enĩ dĩ filius qui seipsũ ueri¬
tatem ueracit̃ ꝓfitetur sicut uerus ẽ ds̃ sic uerus ẽ homo
in quo sicut ẽ plenitudo diuinȩ naturȩ. ita ẽ et plenitudo
humanȩ substantiȩ. In ẽ enĩ naturalis ueritas diuinitatis.

Expanded text:
em et Filii unam confiteri naturam, sed Spiritus sancti alteram praedicare substantiam, ut aequalem quidem dicat Patri Filium, et solum minorem asserat Spiritum sanctum, iste non tenet catholicae fidei veritatem, sed a Macedonio natum perfidiae sectatur errorem. Proinde quia non est catholicus Christianus, sed Macedonianus haereticus est, nicae Incarnationis adverte. Christus enim Dei Filius, qui seipsum Veritatem profitetur, sicut verus est Deus, sic verus est homo: in quo sicut est plenitudo divinae naturae, ita est et plenitudo humanae substantiae. Inest enim illi naturalis verita
Abbreviated transcription (Latin):
k initas ẽ uni et solus inmensus naturalit̾ d̃s. Adhin ᷤᷤ ima¬
ginem trinitatis homo factiis agnoscitur. in cuiꝰ nomine bap¬
trlatus denuo renouatur. Paptizari aũt gentes in nomine
patris et filu et sp̃u scĩ. Saluator nr edocuit. ut sicut
nitatis opere initiũ conditionis accepiᷤᷤ.sic in nomine tri¬
nitatis diuinȩ ad optionis gr̃am sumeremus. Unus ẽ gͦ uer iᷤ
ds̃ pat̾ et filus et sp̃s sc̃s. qui omĩpotentissima bonitate
creat homines et gratuita miseratione iustificat pecca¬
res. Pret̾ hunc unum uerũ dm̃ nullus ẽ d̾s. quia dũ dicit̃
indete iudete qm̃ egosum d̾s et non ẽ aliis p̾terme: docet nos
et ammonet graue eẽ peccatũ siquis eatra unũ d̾m dm̃ alterũ
tatẽ. nec insacram̃to redemptionis humanȩ sit aliquatenus no¬
minandus. quisquis ab unius ueri dĩ natura inuenitur eatra¬
neus. Misteriũ aũt redemptionis humanȩ nulla ratione

Expanded text:
initas est unus solus immensus naturaliter Deus. Ad hujus imaginem Trinitatis homo factus agnoscitur, in cujus nomine baptizatus denuo renovatur. Baptizari autem gentes in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti , Salvator noster edocuit, ut sicut Trinitatis opere initium conditionis accepimus, sic in nomine Trinitatis, divinae adoptionis gratiam sumeremus. Unus est ergo verus Deus Pater, et Filius, et Spiritus sanctus, qui omnipotentissima bonitate creat homines, et gratuita miseralione justificat peccatores. Praeter hunc unum Deum verum nullus est Deus, quia dum dicit: Videte quia ego sum Deus, et non est alius praeter me , docet nos et admonet grave esse peccatum, si quis extra unum Deum alium tatem; nec in sacramento redemptionis humanae sit aliquatenus nominandus, quisquis ab unius veri Dei natura invenitur extraneus. Mysterium autem redemptionis humanae nulla ratione
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino ꝓhibet una ueritas. quȩ sola ẽ uera diuinitas. Proinde
ls̃ filius scđm diinã naturam non ẽ minor patre sed ȩqual
ẽ patri. quia filius ita uerꝰ d̾s dicitur. ut pat̾ ds̃ uerior non
dicatur. In dõ enĩ uero. nihil minis existimari sint ipsa uerita¬
tis agnitio. Permanet itaq inpatre et filio naturalit̾ una uera
liumitatis equalitas. et una in cõmutabilis ac sempit̾na ma¬
tas. Sic aũt filiũ patri ȩqualẽ ueracit᷑ dicimiᷤ. ut etiã minorẽ

Expanded text:
ohibet una veritas, quae sola vera est divinitas. 13. Proinde Deus Filius secundum divinam naturam non est minor Patre, sed aequalis est Patri, quia Filius ita verus Deus dicitur, ut Pater Deus verior non dicatur; in Deo enim vero nihil minus existimari sinit ipsa veritatis agnitio. Permanet itaque in Patre et Filio naturaliter una verae divinitatis aequalitas, et una incommutabilis ac sempiterna majestas. Sic autem Filium Patri aequalem veraciter dicimus, ut etiam minorem
Abbreviated transcription (Latin):
uniiᷤ naturalis ęqualitas. Ubi gͦ formȩ unitas innatura en
ȩqualitatis rapina ñ erat. Naturalis aũt diumitatis ȩqualitas
que in forma dĩ. erat. auferri d̃o uero ñ poteiat. Indẽ ẽ quod
retinens ueritatẽ diumitatiᷤ et ueritatẽ accipienᷤ carnis
unꝰ idemq dĩ ati hominis filius et patrẽ factus ẽ minor. et pa¬
tri ꝑmansit ȩqualis. Ideo utrũꝙ ueracit᷑ ipsa ueritas dixit
et pat̾ maiorme ẽ. et ego et pat̾ unũsumᷤ. Ulere gͦ dõ patri mi¬
nor ẽ xp̃c qui naturalit̾ expatrib. ẽ scđm carnem. et ueri¬

Expanded text:
unius naturalis aequalitas. Ubi ergo formae unitas in natura erat, unius naturalis aequalitas. Ubi ergo formae unitas in natura erat, aequalitas rapina non erat. Naturalis autem divinitatis aequalitas, quae in forma Dei erat, auferri Deo vero non poterat. 16. Inde est quod, retinens veritatem divinitatis, et veritatem accipiens carnis, unus idemque Dei et hominis filius, et Patre factus est minor, et Patri permansit aequalis. Ideo utrumque veraciter ipsa veritas dixit: et: Pater major me est ; et: Ego et Pater unum sumus . Vere ergo Deo Patre minor est Christus, quia naturaliter ex patrib
Abbreviated transcription (Latin):
oratur et laudatur ab angłis. et inea natura filius minor ẽ patre
in qua minoratus ẽ paulominiᷤ ab angłis. Apłica quippe aucto¬
ritas. huius minorationis non destitit demonstrare misterium
dicens. Eum aũt qui modicũ quã angłi minon̾atus ẽ. uidem
iħm ꝓpt̾ passionẽ mortis. Superius aut cui naturȩ sit hec assig
nanda minoratio. eudent̃ ostensum ẽ. quando illud testimoniũ
ꝓphete ꝓlatum ẽ in qͦ dicitur. Dñe quidẽ homo quod memor es
eius. aut filius hominis qm̃ uisitas eu : Aliniusti eũ paulon¬
ab angłis. Dei gͦ filius ante susceptionẽ carnis cũ informa dĩ e̾e̾t
non rapina arbitratus ẽ e̾t᷑ se ęqualẽ do. qui milla forma di filiis
equalis ẽ patri. Quod si minor e̾et. ineadẽ forma di nee̾t. Sed in
ñ illi rapina fuerat sed natura. quia informa ueri dĩ nonnisi
uerus e̾e potuit ds̃. et diuinȩ formȩ unitas. ipsa ẽ dunitatis

Expanded text:
oratur et laudatur ab angelis. In ea natura Filius minor est Patre oratur et laudatur ab angelis. In ea natura Filius minor est Patre in qua est minoratus paulo minus ab angelis. CAPritas hujus minorationis non destitit demonstrare mysterium, dicens, Eum autem, qui modico quam angeli minoratus est, videmus Jesum propter passionem monanda minoratio, evidenter ostensum est, quando illud testimonium prophetae prolatum est, quo dicitur: Domine, quid est homo, quod memor es ejus; aut filius hominis, qforma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo , quia in illa forma Dei, Filius aequalis est Patri; quod si minor esset, in eadem forma Dei non esset: sed in non illi rapina fuerat, sed natura; quia in forma veri Dei non nisi verus esse potuit Deus, et divinae formae unitas ipsa est deitatis
Abbreviated transcription (Latin):
lis quia factus ẽ exmuliere factus sublege. Et ideo sicut ue
racit᷑ dĩ filius dõ patri coȩt̾nus agnoscitur. sicut ueracit᷑ matre
posterior inuenitur. Primã quippe natiuitatẽ filui nullaten is
p̃cessit et̾nitas patris. cuius tam̃ secundã natiuitatẽ precessit.
temporalis natiuitas matris. In illa quippe natura dĩ patris¬
quȩ ẽt noncepit dẽ ȩt̃no patre coȩt̾nus t̃ filius in ȩnarrabilit̃
natus. innatura uirginis quȩ ee̾ cepit eatempore de temporali
matre temporalit̃ est . id ẽ fili s miseri cordit᷑ generatus. In ea
itaꝙnatura dĩ filius ȩqualis ẽ patri in qua ante om̃a coet̾nus ẽ
patri. et in ea natura ẽ filius patri minor inqua ẽ et matre poste¬
rior. In ea natura patri ȩqualis t̃ filius in qua creator ẽ angelorũ.
et inea natura minor ẽ idẽ filius inqua redemptor ẽ hominũ.
In eanatura patri equalis ẽ filius in qua abinicio creature ad¬

Expanded text:
Filius, quia factus est exFilius, quia factus est exraciter Dei Filius Deo Patri coaeternus agnoscitur, sic veraciter matre posterior invenitur. 14. Primam quippe nativitatem Filii nullatenus praecessit aeternitas Patris, cujus tamen secundam nativitatem praecessit temporalis nativitas 203 matris. In illa quippe natura Dei Patrisquae esse non coepit, de aeterno Patre coaeternus est Filius inenarrabiliter natus; in natura Virginis, quae esse coepit ex tempore, de temporali matre temporaliter est idem Filius misericorditer generatus. In ea itaque natura Dei Filius aequalis est Patri, in qua ante omnia coaeternus est Patri; et in ea natura est Filius Patre minor, in qua est et matre posterior. In ea natura Patri aequalis est Filius, in qua creator est angelorum; in ea natura Patre minor est idem Filius, in qua Redemptor est hominum. In ea natura Patri aequalis est Filius, in qua ab initio creaturae ad
Abbreviated transcription (Latin):
tate paternȩ naturȩ. uerũ dm̃ hominẽ de ueritate mat̾ne substã¬
nȩ quẽ diuinitatis ȩx̾nitas ostendit sine mitio natũ. et tẽporał
susceptio carnis docet sine dubio minoratũ. Aequalis ẽ ergofi¬
lius patri et minor ẽ filius patre. ȩqualis uera diuinitate. mi
uera humanitate. A equalis quia in principio erat uerbũ et
uerbũ erat apud dm̃ et ds̃ erat uerbũ. minor aut quia uerbũ
caro factũ ẽ et habitauit in nobis. Aequalis. quia cũ informa d̾i
e̾et non rapinã arbitratus ẽ e̾e se equalẽ dõ. minor aut quia se¬
metipsum exinanuit formã serui accipiens. Aequalis ẽ patri
filius quia de dño natus ẽ dñs. Mmor ẽ aut patri filius quia
ancilla factus ẽ seruus. Inde ẽ quod dicitur. Deuentre ma¬
tris meȩ ds̃ m̃s estu. Et iterũ O dñe ego seruus tuus. ego seruus¬
tuus et filius ancillȩ tuȩ. Equalis ẽ patri filius. quia om̃ia per
ipsum facta sunt. et sine ipso factũ ẽ nihil. Alinor ẽ aut patri

Expanded text:
de veritate maternae substantiae: quem divinitatis aeternitas ostendit sine initio natum, et temporalis susceptio carnis docet sine dubio minoratum. Aequalis est Filius Patri, et minor est Filius Patre: aequalis vera divinitate, minor vera humanitate. Aequalis, quia In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum ; minor autem, quia Verbum caro facet, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo ; minor autem, quia semetipsum exinanivit, formam servi accipiens . Aequalis est Patri Filius, quia de Domino natus est Dominus; minor est autem Patre Filius, quia de ancilla factus est servus. Inde est quod dicit: De ventre matris meae, Deus meus es tu Et iterum: O Domine, ego servus tuus, et filius ancillo tuae . Aequalis est Patri Filius, quia Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil ; minor est autem Patre