comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
binẽbres cͥcuitꝰ decẽtisie faciat. Unũ qͦ cala¬
mitas ĩminẽs. alt̾m qͦ ledtꝰ ĩpurꝰ. t̾ciũ qͦ ꝓdi¬
ga mẽia mõstret᷑. deinde luxuriosã remor
ĩpetu relaxato. ⁊ ñ ad illos s de uł iã loq̃ns
ut nos musicũ sapiẽtis musica luxͣiantis di

Expanded text:
bimembres circuitus decentissime faciat; unum quo calamitas imminens, alterum quo lectus impurus, tertium quo prodiga mensa monstretur. 19. Deinde luxuriosam remordimpetu relaxato, et non ad illos, sed de illis jam loquens, ut nos musicam sapientis a musica luxuriantis di
Abbreviated transcription (Latin):
ueca dicõe laudant᷑ Ꝙͥ eĩ eloq̃nt᷑ dicũt sua¬
scͥpta. młtitudo eloq̃ntiũ s młtitudo sapiẽ¬
ciũ sanitas ẽ orbis t̾rarũ. Sic̃ at̃ sepe sum̃da
sa dicedo. S salub̾ saint suquitate uł sua¬
ni salub̾tate ꝗd meliꝰ qͣnto eĩ mag̃ illicap¬

Expanded text:
audantur. Qui enim eloquenter dicunt, suaScriptura, Multitudo eloquentium; sed, Multitudo sapientium sanitas est orbis terrarum . Sicut autem saepe sumenda sa dulcedo. Sed salubri suavitate, vel suavi salubritate quid meli
Abbreviated transcription (Latin):
poĩto ad ħ ꝯgruo tp̃rs spacio apta ⁊ ꝯueiẽ¬
tietate direda m̃t eis qͥ ħ̃ scełit̾ possũt. Pã
⁊ ip̃os romane pͥncipes eloq̃ntie ⁊̃ iriguit
dice ꝙ hãc artẽ ñ ꝗs ato possit nũꝙͣ oĩo pos¬
ꝙ nos en tñti pendimꝰ ut eis discẽdiiã natu

Expanded text:
gruo temporis spatio, apta et convenienti aetate discenda sunt eis qui hoc celeriter possunt. Nam et ipsos Romanae principes eloquentiae non piguit dicere quod hanc artem nisi quis cito possit, nunquam omnino posci, nos ea tanti pendimus, ut eis discendis jam mat
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. S diligent̃ ĩtuẽtib sat̃ apparet nõ se¬
paracõe qiͣ enngr̃e aliꝗd a capite dũ ca¬
nescit ut ingͥtudo inde cãdore succedente
discedat ⁊ aliquo ent. s alã qͣlitatẽ colo¬
ris ibi ũti atq mutari. Nich tmq accidẽt
ĩ cõ qr nch imitabile aut amissibile.

Expanded text:
r: sed diligenter intuentibus satis apparet, non separatione quasi emigrare aliquid a capite dum canescit, ut nigritudo inde candore succedente discedat et aliquo eat, sed illam qualitatem coloris ibi verti atque mutari. Nihil itaque accidens in Deo, quia nihil mutabile aut amissibile.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eẽ pr̃em u̾tute sua potẽtẽ neq supĩa sua
sapiẽtẽ qd̾ ꝗs audeat dr̃e. aut a̾ ĩ pĩe ĩtelli¬
gi eẽ. aliud sapiẽtẽ eẽ. ut ñ ħ ip̃o sit qͦ sapiẽ
ẽ qd̾ de aĩa ĩtlłigi eblet q̃ alias ĩ spiẽs alias
sapiẽs ẽ uelut natn mutabił ⁊ si sũne ꝑ

Expanded text:
non esse Patrem virtute sua potentem, neque sapientia sua sapientem; quod quis audeat dicere? aut aliud in Patre intelligi esse, aliud sapientem esse, ut non hoc ipso sit quo sapiens est; quod de anima intelligi solet, quae alias insipiens, alias sap
Abbreviated transcription (Latin):
tãta ꝑte qͣnra hõi ere hꝰ ĩ hĩtator ẽ suffic̃ aꝑi¬
re se ceꝑit. tãtꝰ caritatis ardor ĩuastit᷑ ⁊ ĩtm̃
dĩi amoris ĩ surgit ĩcẽdiũ ut exustis oĩbus
uicus. ⁊ hoĩe scificato atq purgato satis ap¬
pareat ꝙͣ dĩne dcm̃ sit. go sũ ignis ꝯsumẽs.
possũt putare pelagia^ stã ꝑfcõem ĩ hac mor¬
tali uita me dixiste posse ꝯaig̾e. S ħ ñ putẽt.¬

Expanded text:
 sufficit, aperire se coeperit, tantus caritatis ardor innascitur et tantum diuini amoris consurgit incendium, ut exustis omnibus uitiis in homine sanctificato atque purgato satis appareat, quam diuine dictum sit: ego sum ignis consumens, possunt putare Pelagiani istam perfectionem in hac mortali uita me dixisse posse contingere. sed n
Abbreviated transcription (Latin):
uꝰ dic̾et᷑ sica ꝙͣ plena. nͥ forte ñ putaret᷑ carim¬
tẽ deiũ futam eẽ maiorẽ qñ uidebiꝰ facie ad
faciẽ. sic itaq ħ accipiat᷑ tũ ꝙͣ plenadc̃a sit qua
maior eẽ sĩ possit ꝙͣdiu ãbłamꝰ ꝑ fidẽ. erit enĩ
plenior ĩmo plenissĩa s ꝑ sp̃em.¬

Expanded text:
caritatem dei non futuram esse maiorem, quando uidebimus facie ad faciem. sic itaque hoc accipiatur, tamquam plena dicta sit, qua maior esse non possit, quamdiu ambulamus per fidem; erit enim plenior, immo plenissima, sed pe
Abbreviated transcription (Latin):
riũ ⁊ ob ħculpabilẽ eẽ fateamͣ. q̃s q de hacre
discipłĩa utił ad id ualeat. ut eo motu ĩꝓbato
atq choibito uolũtatẽ nr̃am ad fruẽd̾ itpiter¬
no bono a lapsu tp̃raliũ ꝯu̾tam᷑. et alio loco.
ꝯptĩe ĩꝙͣ ce teu̾itas clamat. Nõ ei posses alud

Expanded text:
 hoc culpabilem esse fateamur: omnisque de hac re disciplina utilis ad id valeat, ut eo motu improbato atque cohibito, voluntatem nostram ad perfruendum sempiterno bono a lapsu temporalium convertamus? Et alio loco: Optime, inquam, de te veritas clamat: Non enim posses aliud
Abbreviated transcription (Latin):
serit. s qm̃ qͣnta sit diligẽtissĩe at sp̃tililĩe
disputatũ ẽ ut cã si possemꝰ ostẽde̾mꝰ corꝑali
qͣntitatis ñ ẽẽ. ⁊ tam̃ magñ a̾d eẽ ex hac una
ĩꝗsicd̃e totꝰ ub̾ nom̃ accepit ut appilaret᷑ de
artes aĩam cec̃ attulisse mͥ ui uͭ aliud ꝗcꝙͣ eẽ¬

Expanded text:
tilissime disputatum est, ut eam, si possemus, ostenderemus corporalis quantitatis non esse et tamen magnum aliquid esse, ex hac una inquisitione totus liber nomen accepit, ut appellaretur de artes animam secum adtulisse mihi uid
Abbreviated transcription (Latin):
tũ em̃tãdos putaui ⁊ cõpleni ⁊ edidi adiũgẽs es
a capite epłam qͣm scͥpsi ad uenerabilẽ aurelui
cidiss ⁊ ꝗd fac̾e mea cogitacõne uoluissẽ. ⁊ qd¬
corꝑe inssbili agerẽ dixi. Quo cͥca id amare ali¬
enari est. Qd̃ scdm̃ eum amorẽ dc̃m ẽ. qͦ aliqd
sic amat᷑ ut eo fruẽdo existimet beatũ se ẽẽ ꝗ ħ
amat. Nã nõ est alrenari ĩ laudẽ c̾atoris amare
spẽm corpalẽ ut ip̃o c̾atore fruẽs ꝗsq uere beatꝰ.:
sit. Itẽq ĩ eedẽ ubi dixi nͨ auẽ qͣdrupedẽ memini
qr ñ uidi s phantasiã talẽ facilime ĩtueor dũ a¬
licui for᷑ uolatili qͣlẽ indi adũgo alios duos pede
qͣles itidẽ uidi. ħ dicẽs ñ potui recolere uolatslaᷤ
qͣdrupedia q̃ lex cõmemorat. Eleq eĩ cẽputat ĩ pe¬
dib duo pꝰtlora crura ꝗb locuste saluĩt qͣs dicit¬

Expanded text:
tum emendandos putaui, et conpleui et edidi adiungens eis a capite epistulam, quam scripsi ad uenerabilem Aureliumcidisset et quid facere mea cogitatione uoluissem et qore visibili agerem, dixi: Quocirca id amare, alienari est . Quod secundum eum amorem dictum est, quo aliquid sic amatur, ut eo fruendo existimet beatum se esse qui hoc amat. Nam non est alienari, in laudem Creatoris amare speciem corporalem, ut ipso creatore fruens quisque vere beatus sit. Itemque in eodem, ubi dixi, Nec avem quadrupequia non uidi, sed phantasiam tamen facillime intueor, dum alicui formae uolatili, qualem uidi, adiungo alios duos pedes, quales itidem uidi, haec dicens non potui recolere uolatilia quadrupedia, quae lex commemorat. neque enim conputat in pedibus duo posteriora crura, quibus locustae sal
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ĩuẽta sũt panciora f inata. Qet̾a uͦ ita po¬
sita uelut ad huc reqrẽda. hos sane libros.
postiꝰ cepi. s p̾us t̾minaui ꝙͣ de t̾nitate iõ
eos ñc ordĩe quocepi recolui. Iqutolibꝰ ⁊ uͥ¬
cũq ĩ eis libͥs posu de semĩe cui reꝑimssl̃
est qd̾ dispõitũ sit ꝑ angłos ĩ manu me

Expanded text:
quae inuenta sunt, pauciora firmata, cetera uero ita posita, uelut adhuc requirenda sint. hos sane libros posterius coepi, sed prius terminaui quam de trinitate; ideo eos nunc ordine, quo coepi, recolui. In quinto libro et ubicumque in eis libris posui de semine, cui repromissum est, quod dispositum sit per angelos in
Abbreviated transcription (Latin):
tũ em̃tãdos putau.⁊ cõpleni ⁊ edidi adũgẽses
a capite epłam qͣm stͥpsi ad uenerabilẽ aurelui
cidiss ⁊ ꝗd fac̾e mea cogitacõne uoluissẽ ⁊ ꝗd
corꝑe insibili agerẽ dixi. Qao cͥca id amare ali¬
enari est. Qd̃ scd̃m eum amorẽ dc̃m ẽ. qͦ aliqd
sic amat᷑ ut eo fruẽdo existimet beatũ se eẽ ꝗ ħ
amat. Nã nõ est alrenari ĩ laudẽ c̾atoris amare
spẽm corꝑalẽ ut ip̃o c̾atore fruẽs ꝗsq uere beatꝰ
sit. Itẽq ĩ eedẽ ubi dixi nͨ auẽ qͣdrupedẽ memini
qr ñ uidi s. phantasiã talẽ facilime ĩtueor dũ a¬
licui for  uolatili qͣlẽ indi adũgo alios duos pae
qͣles itidẽ uidi. ħ dicẽs ñ potui recolere uolatslia
qͣornpedia q̃ lox comemorat. Neq eĩ cõputat ĩpe¬
dib duo pꝰtiora crura ꝗb locuste saliũt qͣs dicit

Expanded text:
tum emendandos putaui, et conpleui et edidi adiungens eis a capite epistulam, quam scripsi ad uenerabilem Aureliumcidisset et quid facere mea cogitatione uoluissem et ore visibili agerem, dixi: Quocirca id amare, alienari est . Quod secundum eum amorem dictum est, quo aliquid sic amatur, ut eo fruendo existimet beatum se esse qui hoc amat. Nam non est alienari, in laudem Creatoris amare speciem corporalem, ut ipso creatore fruens quisque vere beatus sit. Itemque in eodem, ubi dixi, Nec avem quadrupedequia non uidi, sed phantasiam tamen facillime intueor, dum alicui formae uolatili, qualem uidi, adiungo alios duos pedes, quales itidem uidi, haec dicens non potui recolere uolatilia quadrupedia, quae lex commemorat. neque enim conputat in pedibus duo posteriora crura, quibus locustae saliunt
Abbreviated transcription (Latin):
ac uolũ tatem meam cum et ĩno¬
centia mͥ plac̾et. et homo de homue
in re dubia bũ potius existimaren
cum etiam maledic̾et. Que cũ ita
suut. audi etiam eaꝵd̃ scripturaꝵ
totidem conditiones et diftras. Nã
ncc̃e ẽ totidem occurrant. aut eñi
utilit̾ scriꝑsit quispiamet uon uti¬
liter ab aliquo intelligitur. aut u¬
trũq in utilit̾ fit. aut utilit̾ intellig̾
lectoꝵ. cum ille contͣ qui legitur sqͥp¬
serit. Hoꝵ tͥum pͥmũ nõ imꝑbo. ulti¬
naũ non curo. Nam neq possum ie¬
p̾heudere hoĩem qui nulla culpa sua
nale intellectus est. nec moleste
hĩe quẽꝙͣ legi qui uerũ non nidenit

Expanded text:
ac uoluntatem meam, cum et innocentia mihi placeret et homo de homine in re dubia bene potius existimarem, cum etiam male liceret. Quae cum ita sint, audi etiam earundem scripturarum totidem condiciones et differentias; nam necesse est totidem occurrant. aut enim utiliter scripsit quispiam et non utiliter ab aliquo intellegitur, aut utrumque inutiliter fit, aut utiliter intellegit lector, cum ille contra, qui legitur, scripserit. horum trium primum non inprobo, ultimum non curo. nam neque possum reprehendere hominem, qui nulla sua culpa male intellectus est, nec moleste habere quemquam legi, qui uerum non uiderit
Abbreviated transcription (Latin):
dacio scͥpsi librũ qui ⁊ si cũ aliquo la¬
bore intsigitut ht̃ tñ nõ utilem ĩ¬
gemi ⁊ m̃tis ex̾titatõm magisq mo¬
tib ad iu loquiũ diligend̾ ꝓfic̾it.
hũt quoq auferre statũam de opꝰ¬
culis meis qr ⁊ obscurus ⁊ anfrac¬

Expanded text:
dacio scripsi librum, qui etsi cum aliquo labore intelligitur, habet tamen non inutilem ingenii et mentis exercitationem, magisque moribus ad veriloquium diligendum proficit. Hunc quoque auferre statueram de opusculis meis, quia et obscurus et anfrac
Abbreviated transcription (Latin):
liguut fabricatoreui mũdi indiũ
esse oĩpotentem. si mũdũ fabrca¬
re nou posset. iusi eũ aliqua nou
ab illo tabricata natura tamqmͣ
mat̾ies ad iuuaret. At si oĩpotentẽ
dñi fab̾catorem mũdi eẽ ꝯcediuit.
fateantur ncc̃e est ex nichilo euni
fecisse que fecit. Nõ eñi aliquid eẽ
quo sicut hoĩem delimo nou uti¬
q fecit ex eo ꝙ ip̃e nou fec̾at ꝯma
tram uude limuis est ex nichilo
fecs fec̾at. et si ip̃m celum ⁊ t̾raui
ad est ip̃m mũdũ et om̃ia que in
eo suut ex aliqua mat̾ia fec̾at sic̃
scriptũ est qui fecisti mũdũ ex ma¬
tenia in iusa uł informi sicut non¬
nulla exemplaria tenent:nullo
modo credendũ ẽ illam ip̃am ma¬
teriam de qua fc̃s est mũdus qmͣ¬

Expanded text:
legunt fabricatorem mundi non legunt fabricatorem mundi non esse omnipotentem, si mundum fabricare non posset, nisi eum aliqua non ab illo fabricata natura tamquam materies adiuuaret. ac si omnipotentem deum fabricatorem mundi esse concedunt, fateantur necesse est ex nihilo eum fecisse quae fecit. non enim aliquid esse quo, sicut hominem de limo, non utique fecit ex eo, quod ipse non fecerat, quia terram, unde limus est, ex nihilo fecerat. et si ipsum caelum et terram, id est mundum et omnia, quae in eo sunt, ex aliqua materia fecerat, sicut scriptum est: qui fecisti mundum ex materia inuisa, uel etiam informi, sicut nonnulla exemplaria tenent, nullo modo credendum est illam ipsam materiam, de qua factus est mundus, q
Abbreviated transcription (Latin):
Winam scp̃tum est. et
apłice discipline robu¬
gissima auctoritate fir¬
matum qr instus ex fi¬
de uiuit. eaq fides offĩ¬
ciũ a nob̾ exigit et cor¬
salutem. Oportet nos eẽ et institie
memores et salutis. qñ quid̃ insem¬
piterua iustitia regnaturi ap̾senti
scło maligno salui fieri non possumꝰ
uisi et nos ad salutem ꝓximoꝵ niten¬
tes etiam ore ꝓfitͥemͣ fidem quami
corde gestamus. que fides ne fraudu¬
lentis calliditatib ħeticoꝵ possit in
nobis aliqua exꝑte molari pua can¬
taq ugilantia ꝓuidend ẽ. Est ant¬
fides catholica insymbolo nota fide¬
libus memorieq mandata qnͣtares
passa ẽ breuitate sermonis. ut inci¬
pientib atq lactantib eis q̃m in xͦ
reuati suunt noudũ scripturaꝵ dim̃¬
naꝵ diligentissima et spiritali trac
uali̾ scilicet consuetudine niden¬
di fabros. et domoꝵ structores. et
quosl opifices qui uisi adiuuentur
pata mat̾ia ad effectum sue artis
ꝑueĩre nou possuut. Ita non intel¬

Expanded text:
iam scriptum est et apostolicae disciplinae robustissima auctoritate firmatum. quia iustus ex fide uiuit, eaque fides officium a nobis exigit et corsalutem — oportet nos esse et iustitiae memores et salutis, quandoquidem in sempiterna iustitia regnaturi a praesenti saeculo maligno salui fieri non possumus, nisi et nos ad salutem proximorum nitentes etiam ore profiteamur fidem, quam corde gestamus: quae fides ne fraudulentis calliditatibus haereticorum possit in nobis aliqua ex parte uiolari, pia cautaque uigilantia prouidendum est. est autem catholica libus, memoriaeque mandata, quanta res passa est brevitate sermonis, ut incipientibus atque lactentibus eis qui in Christo renati sunt, nondum Scripturarum divinarum diligentissima et ali scilicet consuetudine uidendi fabros et domorum structores et quoslibet opifices, qui, nisi adiuuentur parata materia, ad effectum suae artis peruenire non possunt, ita intel
Abbreviated transcription (Latin):
Agna questio de m̃datõ
que nos in ip̃is cotidia¬
ins actib nrĩs sepe cõ¬
turbat ne aũ teme ac¬
cusemus m̃datrũ qd̾ ñ
ẽ m̃daciũ. aut arbitre¬
mut alũ ẽẽ mtiendũ. honesto quod
⁊ officioso ac misericordi m̃datio.
Quam q̃stõnem tam sollicite ꝑtrat¬
tabimus ut q̃ramus cũ q̃rentibus
mus nichil nob̾ ten̾e affirmãtib
lectori bñ attendenti satis indicab
ip̃a tͣctatõ. latebrosa est em̃ nimis
⁊ quibusdam qͣi cau̾nosis anifracti¬
b sepe intentom q̃rentis eludit. it
mo uelud elabatur manib qõ in¬
uentũ erãt. mõ rirsus appeat. ⁊
tursus ab sorbeatur. ad exfiemum
gatõ ꝯp̾hendit. in qͣ si utił etror est
cũ ab omĩ errore u̾itas lib̾et atq
in onuĩ errore falsitas implicet nĩ¬
qm̃ errari tuciꝰ existimo ꝙͣ cũ amo¬
te numo u̾itatis ⁊ reiectõne mima
falsitatis erratur. Qui enĩ seuere
rep̾hendunt. hoc miniũ dicunt ẽẽ
ꝓpa aũ uitas fortasse ad huc dicat

Expanded text:
agna quaestio est de mendacio, quae nos in ipsis quotidianis actibus nostris saepe conturbat: ne aut temere accusemus mendacium, quod non est mendacium; aut arbitremur aliquando esse mentiendum, honesto quodam et officioso ac misericordi mendacio. Quam quaestionem tam sollicite pertractabimus, ut quaeramus cum quaerentibus: mus, nihil nobis temere affirmantibus, lectori bene attendenti satis indicabit ipsa tractatio: latebrosa est enim nimis et quibusdam quasi cavernosis anfractibus saepe intentionem quaerentis eludit; ut modo velut elabatur e manibus quod inventum erat, modo rursus appareat, et rursus absorbeatur. Ad extremum go comprehendet. In qua si ullus error est, cum ab omni errore veritas liberet, atque in omni errore falsitas implicet; nunquam errari tutius existimo, quam cum in amore nimio veritatis et rejectione nimia falsitatis erratur. Qui enim severe reprehendunt, hoc nimium dicunt esse: ipsa autem veritas fortasse adhuc dicat,
Abbreviated transcription (Latin):
nigis solam cãm fornicatõnis admit¬
tit ⁊ paganũ cõnigiũ dimitti nõ ꝓ¬
hibet ꝯseq̃ns est ut paganis form
cacõnis cã deputet᷑. solam aũ form¬
cadõnis cãm exceptam facit dñs c̃
de dimͤtenda ꝯnige loquit᷑ in ennͣ¬
ẽẽ ꝯnigem infidelẽ nõ dimictat. sut
ego dico nõ dñs ut dñs intlłigatur
nõ qͥdem ib̾e ut dimittat᷑ ne ꝯͣ ius

Expanded text:
jugis solam causam fornicationis admittit, et paganum conjugium dimitti non prohibet, consequens est ut paganismus fornicatio deputetur. Solam autem fornicationis causam exceptam facere Dominum, cum de dimittenda esse conjugem infidelem, non dimittat, ait, Ego dico, non Dominus: ut Dominus intelligatur, non quidem jubere ut dimittatur, ne contra
Abbreviated transcription (Latin):
sit pena nti Nam de tali pena dixi alibi
iueadem disputatione quod dicend̃
fuit. Item dixint postea eadem ip̃a ca¬
ro que nos penis torsit inprtis ma¬
uentes subitiatur nob̾ in resurrec¬
tione et nilla nos adu̾sitate qua

Expanded text:
 peccati; nam de tali poena dixi alibi in eadem disputatione, quod dicendum fuit. itemque dixi: ut postea eadem ipsa caro, quae nos poenis torsit in peccato manentes, subiciatur nobis in resurrectione et nulla adu
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmis siumũ errorem puto: oĩpotentẽ
diũ in quo unia nobis spes est ex ali¬
qua ꝑte molabilem. aut coniq̾nabi¬
lem. ant corruptibilem crede. Hoc m̃a
hesim affirmare scio. non quid̃ hiis¬
u̾bis quib nĩc nsus sũ. nam et nos
iut̾iogati confitemim dm̃i ẽẽ incorrui¬
tibilem. et oĩmodo inmolabilem. et

Expanded text:
ipotentem Deum, in quo una nobis spes est, ex aliqua parte violabilem, aut coinquinabilem, aut corruptibilem credere. Hoc vestram haeresim affirmare scio; non quidem verbis quibus nunc usus sum: nam et vos interrogati confitemini Deum esse incorruptibilem et
Abbreviated transcription (Latin):
poris xp̃i yponem nxerat sedux̾at¬
q tain młtos ut ꝓpt̾ illos ibi eum
delectaret habitare. Que disputatõ
alc̾cantib excepta est a notariis. ue¬
luti gesta confit̾entur. Nam et diem
habet et consulem hanc inlibrũ me¬
morie mandatũ conferre curaninꝰ.
rersatur ibi questio iuide sit malũ
me asserente exortum fuisse hom̃is
malũ ex lib̾o nolũtatis arbitrio. illo
autemi naturam mali deo coet̾na
ꝑsuadere mokente s ꝯsequendi diẽ
tandem confessus est iuchil se aduer¬
sus nos mueñet quod dic̃et nec sa¬
ne catholicus factus eit s tũ ab p¬
pone discessit. In hoc libro illud qd
dixi aĩam dico fc̃am ad eo ut ceca

Expanded text:
eduxeratque tam multos, ut per eos ibi eum delectaret habitare. quae disputatio nobis altercantibus excepta est a notariis, ueluti gesta conficerentur; nam et diem habent et consulem. hanc in librum memoriae mandandum conferre curaui. uersatur ibi quaestio, unde sit malum, me asserente exortum fuisse hominis malum ex libero uoluntatis arbitrio, illo autem naturam mali deo coaeternam suadere moliente. sed consequenti die tandem confessus est nihil se aduersus nos inuenire, quod diceret, nec sane catholicus factus, sed tamen ab Hippone discessit. In hoc libro illud, quod dixi: animam dico esse factam a deo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
incoiqͥnabilem. S cum cepitis cete¬
ra expon̾e. cognuini eum corruꝑtibibẽ
penectabilem et coniqͥnabilem ꝓfitĩ
Dicitis enim aliam nescio quam gẽ¬
tem tenebraꝵ adu̾sus dĩ regnũ rebel¬
lasse dm̃i aũt oĩpotentem cum iudent
quta labes et nastitus ĩnuu̾et regnis
sius nisi aliquid adũse genti orpou̾et
et ei resist̾et misisse hanc uͥtutem de
ouus cõmixtione cum malo et tene¬
braꝵ gente m̃dus sit fabricatus. hinc
est eẽ quod hic amme bone laborant

Expanded text:
um coeperitis cetera exponere, cogimini eum corruptibilem, penetrabilem et coinquinabilem confiteri. dicitis enim aliam nescio quam gentem tenebrarum aduersus dei regnum rebellasse; deum autem omnipotentem cum uideret, quanta labes et uastitas inmineret regnis suis. nisi aliquid aduersae genti obponeret et ei resisteret, misisse hanc uirtutem, de cuius commixtione cum malo et tenebrarum gente mundus sit fabricatus; hinc esse. quod hic
Abbreviated transcription (Latin):
teudi quam nemo doctus. nemoin¬
doctus ignorat et potius se scire ꝯtẽ¬
dit cum dubitamus et delibumus
in nobis anmas patrocima ꝓpͥa si
tunc a reꝵ tam maĩfestaꝵ consid̾a¬
tione an̾t̾itis. s non sentienti noce¬
tatis: Nũc u̾o infamiliarissĩs meis.¬

Expanded text:
emo doctus, nemo indoctus ignorat, et potius se scire contendet, cum dubitamus et deliberamus duas in nobis animas patrocinia propriatunc a rerum tam manifestarum consideratione auertistis, sed non sentienti nocebatis; nunc uero in familiarissi
Abbreviated transcription (Latin):
equitate diuine mĩe p̃stitum est. Cũ multi ac̾rimi ⁊ facun¬
dissimi deserti adiutorio dei. ad ħ uelocit̾ ⁊ ꝑtinacit̾ curre¬
rent ut a u̾itatis uia longius aberrarent. Comodu̾ au̾ ar¬
bitror sub eiꝰ noĩe u̾ba eiꝰ pone̾.⁊ sub meo responsionem
meam.

Expanded text:
ericordiae praestitum est, cum multi acerrimi et facundissimi deserti adiutorio dei ad hoc uelociter et pertinaciter currerent, ut a ueritatis uia longius aberrarent. commodum autem arbitror sub eius nomine uerba eius ponere et sub meo responsionem meam.
Abbreviated transcription (Latin):
lũ xp̃iani petitiores uos ꝯuincendo ꝓdant. s ⁊̃ imꝑitio¬
res uos cauendo ꝓficiant. Cur au̾ serpentem prem nr̃m¬
eẽ dixisti. An cxcidit tͥ qͥmadmodũ soleatis uituꝑare dm̃
qui hõi p̃ceptum in ꝑroyso dedit. ⁊ laudare serpentẽ qd̾
⁊ ꝑ suũ ꝯsiłium oculos aperuerit. Puto iustũ ẽẽ ut ẜpen¬
tem illum dyabolũ auobis laudatũ potuis agnoseas prẽn

Expanded text:
lum christiani peritiores uos conuincendo prodant, sed et inperitiolum christiani peritiores uos conuincendo prodant, sed et inperitiores uos cauendo proficiant. cur autem serpentem patrem nostrum dixisti? an excidit tibi. quemadmodum soleatis uituperare deum, qui homini praeceptum in paradiso dedit, et laudare serpentem, quod ei per suum consilium oculos aperuit? puto iustum esse, ut serpentem illum diabolum a uobis lauda
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ac ñ ꝓocuis id qd̾ de asstruendũ i. sicut ad quosdam int¬
ꝑfectos laquens apł ait. gaudens ⁊ uidens ur̃am ꝯu̾sa¬
tõem ⁊ id qd̾ derst fidei ur̾e in xp̃o cemebat utiq qͣntã
fabricam spititalem sicut alibi dicit. dei edificatio estis ⁊
in ea cernebat utrũq ⁊ inde gandere ⁊ indi satageret.
Gaudebat ex eo ꝙ iam artificicum iatielaat. satagebat ex
eo ꝙ usq ad culmen ĩffecto̾nis adhuc edificandũ ee sentie¬
bat. Itaq nos reuera catholicos ñdũ ꝑfectes s qͦdammtͦ
ut dixisti semixp̃ianos quos fallitis ut sedutatis ur̃a
ꝑu̾sitate insectamini. S si qui adhuc ⁊̃ sitales st̾ si uos
psendo xͥanos eẽ intellexerint. qmͣuis captiosis ꝯonum
suit: ñ tñ seꝯuendos s deuitandos uos ee̾̃ cognostunt.
seut gͦ ur̃a intentio  semixp̃ianos quos decipiatis inqͥ¬
rere: sic nr̃a intentio ẽ psendoxanos uos ostend̾e ut ñ so¬

Expanded text:
dum, ac non potius id quod deest astruendum est? sicut ad quosdam inpdum, ac non potius id quod deest astruendum est? sicut ad quosdam inperfectos loquens apostolus ait: gaudens et uidens uestram conuersationem et id quod deest fidei uestrae in Christo. cernebat utique quandam fabricam spiritalem, sicut alibi dicit: dei aedificatio estis, et in ea cernebat utrumque: et unde gauderet et unde satageret. gaudebat ex eo, quod iam aedificatum uidebat, satagebat ex eo, quod usque ad culmen perfectionis adhuc aedificandum esse sentiebat. itaque nos reuera catholicos nondum perfectos, sed quodam modo, ut dixisti, semichristianos, quos fallatis et seducatis uestra peruersitate, insectamini. sed si qui adhuc etiam tales sunt, si uos pseudochristianos esse intellexerint, quamuis captiosis quaestsint, non tamen sequendos, sed deuitandos uos esse cognoscunt. sicut ergo uestra intentio est semichristianos, quos decipiatis, inquirere, sic nostra intentio est pseudochristianos uos ostendere, ut non so
Abbreviated transcription (Latin):
lustꝰ dixit. Satis suꝑq inlucem iam traduc
noꝵ habunde detecta fallacia a doctissim̃o
scil ⁊ solo nobis post beatũ peẽm nr̃m mani¬
ponsa pp̾ callidas ⁊ astutas ꝯferentiũ nobiscũ ꝓpositões
scribe̾. quo cum id̾ uos ex more ꝑentis sui serpentis cap¬
tiosis circũuenire q̃stiuntulis uoluerĩt. ⁊ ip̃i ad respõdñ¬
dũ iugilant᷑ eis sitis instrueti. ita eĩ fiet ut ad ea tp̃a que
posuerunt religati. ult̾ius huc atz illuc uagari ñ posst̾t.
at he ꝓfusa confusaue oratõne legentiũ inund arent᷑
ingenia : tam breuit̾ qmͣ distincte adu̾sos sibi ip̾oꝵ at¬
ma ꝯstitũ. ugꝰ Rndit. Eu semixp̃ianos canendos pu¬
tas. qd̾ nos ee ditic. Nos aũ pseudo xp̃ianos cauemꝰ quod
uos eẽ ostendimꝰ. Nam qd̾ semũ ÷. ex qu dłam ꝑte aꝑfe¬
tum. ex nulsa tñ fłm est. quid gͦ si aliqͥd de fideieoꝵ qͦs¬
cutũuenire conatimi: mĩquid ido̾ id ꝗd̾ eis ad distribuẽ¬

Expanded text:
US dixit: Satis superque in lucem iam traductsemichristianorum abunde detecta fallacia a doctissimo scilicet et solo nobis post beatum patrem nostrum Maniponsa propter callidas et astutas conferentium nobiscum propositiones scribere, quo cum idem uos ex more parentis sui serpentis captiosis circumuenire quaestiunculis uoluerint, et ipsi ad respondendum uigilanter eis sitis instructi.ita enim fiet. ut ad ea ipsa, quae proposuerint, religati ulterius huc atque illuc uagari non possint. ac ne profusa confusaue oratione legentium inundarentur ingenia, tam breuiter quam distincte ex aduerso sibi ipsorum atSTINUS respondit: Tu semichristianos cauendos putas, quod nos esse dicis; nos autem pseudochristianos cauemus, quod uos esse ostendimus. nam quod semum est, ex quadam parte inperfectum, ex nulla tamen falsum est. quid uenire conamini, numquid ideo id quod eis adest destruen
Abbreviated transcription (Latin):
acciplo: idento ⁊ natũ accipiam xp̃m. Cur: qr euangłiũ
quid̾ a p̃dicatõne xp̃i ⁊ eq eẽ cepit ⁊ nõiari in quo tñ ip̃e
misqm senatum ex hominib dicit. At uo̾ genologiaad¬
eo ñ est euanangłiũ: ut nec ip̾e euis scriptor ausus fu̾it
eam cu angłium noĩare. qͣuid eĩ inscribit. Liber gu̾atio¬
nis ih̃u x filii daiuid. Non gͦ liber enangłii xp̃i s lib̾gna
tõnis. quippe ubi ⁊ stessa inducit᷑ que ꝯfirmat genesim
ut recte genesidiũ hoc mag nuncupari possit qmͣ euange¬
lium. Ac deniq martus qui gen̾a̾toẽm inscribe̾ ñ eurauit.
s p̃dicatõem tm̃ filii dei qd̾ est euangłium: uide qm sit
ꝯpetent̾ exorsus. euangeliũ inquit ihu xͥ filii dei: ut hĩc
satis habundeq appareat genologiam ñ ce̾ euangłiũ. N Iãq¬
⁊ in ip̃o matheo post inclusum iohannem incarcẽ. tũc le¬
gitur iħm cepisse p̃dicare euangłium regni.gͦ quicaͥt
ante lhoc narratuni ÷. genologiam eẽ ꝯstat. ñ euangłiũ Alis¬

Expanded text:
ipiam Christum. cur? quia euangelium quidem a praedicatione Christi et esse coepit et nominari, in quo tamen ipse nusquam se natum ex hominibus dicit. at uero genealogia adeo non est euangelium, ut nec ipse eius scriptor ausus fuerit eam euangelium nominare. quid enim scripsit? liber generationis Iesu Christi filii Dauid. non ergo libonis', quippe ubi et stella inducitur, quae confirmat genesim, ut recte genesidium' hoc magis nuncupari possit quam euangelium. ac denique Marcus, qui generationem scribere non curauit, sed praedicationem tantum filii dei, quod est euangelium, uicompetenter exorsus: Evangelium, inquit, Jesu Christi Filii Dei . Ut hinc satis abundeque appareat genealogiam non esse Evangelium. Nam et in ipso Matthaeo post inclusum Joannem in carcerem, tunc legitur Jesum coepisse praedicare Evangelium regni . Ergo quidquid ante hoc narratum est, genealogiam esse constat, non Evangelium. Alio
Abbreviated transcription (Latin):
ustus quidam fuit. gente afer. ciuitate mileui¬
tanꝰ eloquio suauis. ingenio callidus. secta ma¬
onũ meaꝵ. hic quoddam uolumen edidit atu̾¬
suo rectam xͥanamq fidem ⁊ catholicam u̾i̾tarem: qd̾ cum
uenisset in manus nr̃as lectumq eẽt a fr̾ib: desiderauerũt
⁊ iurc caritatis ꝑ quameis seruimꝰ flagitauerũt ut ⁊ͣ re¬
sponde̾mꝰ. Hoc aggrediar nunc in noĩe at adiutorio dñi
⁊ saluatoris nr̃i ihũ xp̃i. ut om̃s qui hee legi̾nt qmͣ nichil

Expanded text:
ustus quidam fuit gente Afer, ciuitate Mileuitanus, eloquio suauis, ingenio callidus, secta Maonum mearum. hic quoddam uolumen edidit aduersus rectam christianam fidem et catholicam ueritatem. quod cum uenisset in manus nostras lectumque esset a fratribus, desiderauerunt et iure' caritatis, per quam eis seruimus, flagitauerunt, ut ei responderemus. hoc adgrediar nunc in nomine atque adiutorio domini et saluatoris nostri Iesu Christi, ut omnes, qui haec legent, intel
Abbreviated transcription (Latin):
cquitate diuine mĩe p̃stitum est. Cũ multi ac̾rimi ⁊ facun¬
dissimi deserti adiutorio dei. ad ħ uelocit̾ ⁊ ꝑtinacit̾ curre¬
rent ut a uitatis ua longuis aberrarent. Comodũ au̾ar.¬
bitror sub eiꝰ noĩe u̾ba eiꝰ pone̾. ⁊ sub meo responsionem

Expanded text:
uinae misericordiae praestitum est, cum multi acerrimi et facundissimi deserti adiutorio dei ad hoc uelociter et pertinaciter currerent, ut a ueritatis uia longius aberrarent. commodum autem arbitror sub eius nomine uerba eius ponere et sub meo responsionem
Abbreviated transcription (Latin):
in uto mr̃is sue uolens ꝓgredi cũ utiq ñ heat uoluntatem.
Inunde trigesimo absit inqm ut sit in m̃bris scõꝵ ⁊̃ genita¬
lib aliqͣ turpitudo. Dicunt᷑ quid̾ in honesta qr ñ hñt eam¬
⁊ spc̃m decoris quam m̃bra que in ꝓmptu locata st̾. s ꝓbabi¬
lior in aliis scriptis nr̃is reddita est rõ̾ cur ea die̾it ⁊ apłus¬

Expanded text:
in utero matris suae uolens progredi, cum utique non habeat uoluntatem. in utero matris suae uolens progredi, cum utique non habeat uoluntatem. in undetricensimo: absit, inquam, ut sit in membris sanctorum etiam genitalibus aliqua turpitudo. dicuntur quidem inhonesta, quia non habent eam speciem decoris quam membra, . quae in promptu locata sunt, sed probabilior in aliis postea scriptis nostris reddita ratio est, cur ea dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ioseph s ut̾imo .s. hxli fr̾i suo eũ geniit. cuiꝰ filiũ lucas dͤ
fuisse ioseph ñ uti qr genitũ s ex lege adoptiuũ. hoc in eorũ
ntt̾is inuentũ ÷ qui recenti menioria post aidensionem diũ
heli. cuiꝰ erat adoptuius ioseph cñ tatuit affricanus. qd̾ qͥd̾
cũ fausto responde̾m ñdum legam. s tñ ꝑ adoptõnẽ po¬
nusse ꝯting̾e̾ ut unus homo duos hr̃et patres dubitare
ñ potam. In duodetimo ⁊ in t̾cio decimo de filio noe scdõ qͥ
ẽ appellatus cham. ita dispictatũ ÷ tanqmͣ ñ in filio suo ꝯ¬
chanaan. sicut seriptura demonstrat. s in seip̾o fui̾t a pr̃e
maledeũe. in eod̾ t̾tiodecimo de sole ⁊ luna talia dca̾ st̾ tan¬
qmͣ senciant ⁊ io tole̾nt uanos adoratores suos. qmͣuis u̾ba
ibi accipi possint ab ałi ad inałe tnslata modo locutoĩs qͥ
uocatur grece methaphora situt de mariscriptũ  ꝙ fremat

Expanded text:
esse Ioseph; sed uterino fratri suo eum genuit, cuius filium Lucas dicit esse Ioseph; sed uterino fratri suo eum genuit, cuius filium Lucas dicit fuisse Ioseph, non utique genitum, sed ex lege adoptiuum. hoc in eorum litteris inuentum est, qui recenti memoria post ascensionem domini Heli, cuius erat adoptiuus Ioseph, non tacuit Africanus. quod quidem, cum Fausto responderem, nondum legeram, sed tamen per adoptionem potuisse contingere, ut unus duos haberet patres, dubitare non poteram. In duodecimo et in tertio decimo de filio Noe secundo, qui est appellatus Cham, ita disputatum est, tamquam non in filio suo Canaan, sicut scriptura demonstrat, sed in se ipso fuerit a patre maledictus. in quarto decimo de sole et luna talia dicta sunt, tamquam sentiant et ideo tolerent uanos adoratores suos, quamuis uerba ibi accipi possint ab animali ad inanimale translata modo locutionis, qui uocatur graece metafora, sicut de mari scriptum est, quod fremat
Abbreviated transcription (Latin):
scripturas aũ noui testam̃ti quib ꝯuincitur
falsatas eẽ dicentem: scripsi grande opus: ũbis
cuss ꝓpositis teddens rones meas. tͥgnita ⁊ tres disputatões
sũt quos ⁊ libros cur ñ dixim. Nam ⁊ st̾ in eis aliqui ꝑ̾breues:
tñ librist̃. Umiis uo̾ eoꝵ ubi a nobis adu̾sus eiꝰ t̾minatõnes
pt̾iarchaꝵ uita defendit᷑ tante ꝓlixitatis ⁊ qnͣte nlłs ferẽ
duos patres hr̾e ioseph. dixi ꝯuid̾ ꝙ ex alio natus. ab alio fue¬
rit adoptatiis. S gn̾s ꝙ ad optõnis dice̾ debu sit eĩ sonat
ꝙ dixi. tanqm eũ uiuu̾ꝯ adoptau̾it alius pat̾. Lex aũ filios
⁊̃ mortius iubens ut frĩs siue filiis dmortiu duce̾t fr̃ uxorẽ
et fr̃i defuncto semen ex ead̾ suscitaret. Que ꝓfecto de duo¬
b untꝰ hoĩs patrib expeditioͥ ibi cedde̾tur tõ. Uttũ aũ fie̾s fu¬
erunt in quib hoc ꝯtigit.ut uniꝰ defuncti qui uocabat᷑ he¬
li. duce̾t alt̾ uxorem .i. iacob a quo matheus narrat genitũ

Expanded text:
scripturas autem noui testamenti, quibus conuincitur. falsatas esse dicentem, scripsi grande opus uerbis eius propositis reddens responsiones meas. triginta et tres disputationes sunt, quos etiam libros cur non dixerim? nam etsi sunt in eis aliqui breues, tamen libri sunt. unus uero eorum, ubi a nobis aduersus eius criminationes patriarcharum uita defenditur, tantae prolixitatis est, quantae nullus fere duos patres habere Ioseph, dixi quidem, quod ex alio natus, ab alio fuerit adoptatus, sed genus quoque adoptionis dicere debui; sic enim sonat, quod dixi, tamquam eum uiuus adoptauerit alit iubens, ut fratris sine filiis mortui duceret frater uxorem et fratri defuncto semen ex eadem suscitaret. quae profecto de duobus unius hominis patribus expeditior ibi redditur ratio. uterini autem ferunt, in quibus hoc contigit, ut unius defuncti, qui uocabatur Heli, duceret alter uxorem, id est Iacob, a quo Matheus narrat genitum
Abbreviated transcription (Latin):
dñi mĩa pp̃ unitatem ecc̃e ñ desꝑauit. Ita gͦ si habebant
baptismũ ñ recte bapti⁊abant. Quid ita illos nͥ ead̾ imi¬
tatis caritas adiuuabat ut qd̃. sacramento tractando
amantib patem. Cur gͦ cũ ur̃os rebuptizatos timetis ⁊
illis ⁊ uobis salutis aditus inuidetis fuit aliqñ de bapõ
dubitatio. Qui diu̾sa senserunt: in unitate mansercint
finita ut redeatis inuitat. Uenite ad catholicam ꝯcordã¬
tem: quam cyprianus ñ deseruit fructuantem. aut siuo¬
bis exͫ cypriani iam displicet qui ꝯmunicauit eis qui cũ
baptismate h̾e̾ticoꝵ. recipiebant᷑ aꝑte dicens. neminẽ iu¬
dicantes aut a uite ꝯmunionis aliquem si du̾sum sensit
amouentes: quo itis miseri. quid agitis ⁊ uos ip̃os fugi¬
te qr inde ꝓcessistis ubi ille ꝑmansit. Si uo ei p̃p̃ habun.¬
canciam caritatis ⁊ amorem fr̾nitatens ⁊ uincłm patis
nec sua ꝑcc̃a nec aliena obẽe potuerunt: Huc redite ubi ⁊

Expanded text:
n desperauit. ita ergo, si habebant baptismum, non recte rebaptizabantur. quid itaque illos nisi eadem unitatis caritas adiuuabat, ut, quod in sacramento tractando amantibus pacem? cur ergo, cum uestros rebaptizatos timetis, et illis et uobis salutis aditus inuidetis? fuit aliquando de baptismo dubitatio: qui diuersa senserunt in unitate manserunt.finita ut redeatis inuitat. uenite ad catholicam concordantem, quam Cyprianus non deseruit fluctuantem. aut si uobis exemplum Cypriani iam displicet, qui communicauit eis, qui cum baptismate haereticorum recipiebantur, aperte dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes, quo itis, miseri, quid agitis? et uos ipsos fugite, quia inde processistis ubi ille permansit. si uero ei propter abundantiam caritatis et amorem fraternitatis et uinculum pacis nec sua peccata nec aliena obesse potuerunt, huc redite, ubi et
Abbreviated transcription (Latin):
simalam turpemq uitã facinorib ⁊ fla¬
giciis cuidentissimis ñ tam mutare uo¬
biern qm in ea se ꝑseueraturos aꝑta eciam ꝓfessione de¬
claruerint. ubi gra Si quisqm̃ meretrici adhetet ñ ei
prius p̃cipiatur ut ab eadiscedat ⁊ tunt ueniat ad lup¬
tisirum. S eciam cũ ca manens mansurũq seconfttens.
tue quam sit hoc malũ. iamq baptitatus de mutandis in
melus morib instenatur. ꝑuersum eĩ putant at p̃po¬
ut deinde sequatur uite morumq doctima. quam si tene
⁊ tistci uoluerit utilit̾ fecerit. si aũ noluent. ieten¬
ta fua xp̃iana sine qua in eternũ ꝑiret. in quolib scelere
iemũtieia q ꝑmanserit saluũ eum fuctutũ tãnq̃m ꝑ ig̃¬
nem. ueliat qui edificauerit suꝑ funt amentũ qd est ꝑt¬

Expanded text:
o, etiamsi malam turpemque uitam facinoribus et flagitiis euidentissimis notam mutare noluerint atque in ea se perseueraturos aperta etiam professione declarauerint. uerbi gratia, si quisquam meretrici adhaeret, non ei prius praecipiatur, ut ab ea discedat et tunc ueniat ad baptismum, sed etiam cum ea manens mansurumque se confitens sed postea doceatur, quam sit hoc malum, iamque baptizatus de mutandis in melius moribus instruatur. peruersum enim putant atque praepout deinde sequatur uitae morumque doctrina: quam si tenere et custodire uoluerit, utiliter fecerit; si autem noluerit, retenta fide christiana, sine qua in aeternum periret, in quolibet scelere inmunditiaque permanserit, saluum eum futurum tamquam per ignem, uelut qui aedificauerit super fundamentum, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
rapax. cum eiusmodi nec quid̾ cibum sume. Quid eaĩ¬
intus sunt uos iudicatis: De hiis ant qui foris sunt
deus iudicabit. Auferte malum ex uobism ip̃is. ubi qui¬
dem aliqui id quod dictũ ⁊ ex uobis ip̃is. ita intesligũt.ut
& se ip̃o uinisquisq anferat malum. Hxc est ut ip̃e sec bonꝰ
S utrolibet modo intelligat ᷑ siue ut seuitate ecclĩe ma¬
li excõmunitatõib coripiant᷑. suie ut se quisq corripiendo
⁊ courigendo a seip̃o anferat malum: illud tñ quod supra
dictũ est ũ habet ambiguitatẽ ubi p̃cipit ñ cõmiscer
eis fr̃ib qui in aliquo supͣdicto uicio nominant᷑. id ẽ
znoti famãsiq sunt. Quo aut animo ⁊ qua caritate mi¬
sericors ista seueritas adhibenda sit ñ solum eo loco u
ait ut st̾ saluus sit indie dñi iħu. s alib quo cuidẽ¬
tar oftendit dicens. Si quis ñ obaudit u̾bo m̃o ꝑ ppłam

Expanded text:
rapax, cum hujusmodi nec quidem cibum simul rapax, cum hujusmodi nec quidem cibum simul intus sunt uos iudicatis? de his autem qui foris sunt deus iudicabit. auferte malum ex uobis ipsis. ubi quidem aliqui id, quod dictum est ex uobis ipsis>, ita intellegunt, ut ex se ipso unusquisque auferat malum, hoc est, ut ipse sit bonus. sed utrolibet modo intellegatur, siue ut seueritate ecclesiae mali excommunicationibus corripiantur, siue ut se quisque corripiendo et corrigendo a se ipso auferat malum, illud tamen, quod supra dictum est, non habet ambiguitatem, ubi praecipit non commisceri eis fratribus, qui in aliquo supra dicto uitio nominantur, id est noti famosique sunt. Quo autem animo et qua caritate misericors ista seueritas adhibenda sit, non solum eo loco, ubi ait: ut spiritus saluus sit in die domini Iesu, sed alibi quoque euidenter ostendit dicens: si quis non obaud
Abbreviated transcription (Latin):
i egcłia uł psentem indicait uł futurã p̃nunciant sit
accpiat: ut discipline scuitatem siue diligenciam soluẽ¬
panrcinoad emittendã. ñ illis edoctus litteris ẜ sũas
pinatione deceptus cxistimet. Neq enĩ quia isiã primi
tepuli ꝑmuetionẽ moyses dei fainulus pacientisime ꝑ¬
sereliati ideo ñ in multos ⁊̃ gladio uindicunt et finet
aterdos adulteros smul inuentos ferro ultore confieit.
bilis fuerat gladius cessaturus. N ec quia be plhist
falsos siũ toletantisime congamiseit ⁊ quosdam ecuł dya¬
boieis inudeneie stimulis agitatos xp̃m tm̃ p̃dicare
misceri fornicariis. ñ utiq fornicariis huiꝰ mudi aut
auaris. aut raptorib aut idolis seriientib. Alioon delu¬
eratis de hoc mundo exire. Nunc ant̾ scripst ulobis iũ eõn¬
maiscem. Si quis frat nominatur aut fornicatobisi t ydio¬
us seriuens. aut auarus. aut maledieus. ant ebriosiꝰ. au

Expanded text:
in ecclesia uel praesentem indicant uel futuram praenuntiant, sic in ecclesia uel praesentem indicant uel futuram praenuntiant, sic accipiat, ut disciplinae seueritatem siue diligentiam soluendam omnino atque omittendam non illis edoctus litteris, sed sua opinatione deceptus existimet. neque enim, quia illam primi populi permixtionem Moyses dei famulus patientissime perferebat, ideo non in multos etiam gladio uindicauit; et Phinees sacerdos adulteros simul inuentos ferro ultore confixit. bilis fuerat gladius cessaturus. nec quia beatfalsos fratres tolerantissime congemescit et quosdam etiam diabolicis inuidentiae stimulis agitatos Christum tamen pracommisceri fornicariis, non utique fornicariis huius mundi aut auaris aut raptoribus aut idolis seruientibus; alioquin debueratis de hoc mundo exire. nunc autem scripsi uobis non commisceri, si quis frater nominatur aut fornicator aut idolis seruiens aut aua
Abbreviated transcription (Latin):
pulam. id est ñ iusto castosq mores. s miquos ⁊ impud¬
cox. ad hanc aũ dispntatoem uident  impussi. qd  no
uerit ũ admitti ad haptismũ ilłos quidimissis uxoribus
alas dueerint. uł feminas que dimissis uiris aliis nup¬
serint. quia hec ñ coniugia s ad ulteria eã dñs ꝓp̃t sne
ulla tubitarione testit. Cum enĩ negare ñ posset eẽ ad uił¬
teriũ . qd̾ ueritas adulteriũ ẽẽ sine ulla ambiguitate con¬
firmat esq confragari uellent at accipiendu baptismũ
quos luimodi laqueo ita captos uiderent. ut sin admit¬
terentꝰ at baptismũ. sine ullo sacram̃to mallent uiuere
mł eciã mori qm̃ dirupto adulterii uinculo libari huina¬
na quadam miseratione cõmoti sunt adaꝵ. cai m sit
susciniendam ut om̃s cum eis facmgrosos ⁊ flgitios
saut̃ fieret in illis malis ꝑseuantes: saluos ꝑ iguem
futuros.¶ Quib respondens hoc primũ dico. nequiaea
testimonia scciptura. que cõmixtionem lonoꝵ. ⁊ maloꝵ

Expanded text:
quos et inpudicos. Ad hanc autem disputationem uidentur inpulsi, quod eos mouerit non admitti ad baptismum illos, qui dimissis uxoribus alias duxerint, uel feminas, quae dimissis uiris aliis nupserint, quia haec non coniugia, sed adulteria esseulla dubitatione testatur. cum enim negare non possent esse adulterium, quod ueritas adulterium esse sine ambiguitate confirmat, eisque suffragari uellent ad accipiendum baptismum, quos huius modi laqueo ita captos uiderent, ut, si non admitterentur ad baptismum, sine ullo sacramento mallent uiuere uel etiam mori quam disrupto adulterii uinculo liberari, humana quadam miseratione conmoti sunt ad eorum causam sic suscipiendam, ut omnes cum eis facinerosos et iam in illis malis perseuerantes saluos per ignem futuros. Quibus respondens hoc primum dico, ne quis ea testimonia scripturarum, quae conmixtionem bonorum et malorum
Abbreviated transcription (Latin):
ire ceperint: ñ respitiunt diuine auctoritatis alia testĩo¬
nia quib possint ab illa intentõne reuotari. ⁊ in ca que
ex utrisq temꝑata est uitate ac moderatõne consistere
ne in hat re tantũ de qua nunc q̃stio est. s eciã in aliis
multis. Nam quidam intuentes diuinaꝵ testimoruia

Expanded text:
ire coeperint, non respiciunt diuinae auctoritatis alia testimoire coeperint, non respiciunt diuinae auctoritatis alia testimonia, quibus possint ab illa intentione reuocari et in ea, quae ex utrisque temperata est, ueritate ac moderatione consistere, nec in hac re tantum, de qua nunc quaestio est, sed etiam in aliis multis. nam quidam intuentes diuinarum testimonia
Abbreviated transcription (Latin):
ore testiũ duoꝵ uł triũ stet om̃e u̾bum. Qd̾ si ñ audie¬
rit eos. dit ecd̃e. Si aũ nec eccliam audierit. sit tͥ tanqm
ethnicus ⁊ publicanus. Deinde ip̃uis seułtatis tercorem
grauissĩmum adiecit: etiam eleo locodicens. Que soliu̾tis
in terra soluta erũt ⁊ in celo. ⁊ que ligauitis in tera liga¬
ta erunt ⁊ in te m. ꝓhibet eciam sc̃m dari canib. Nec
contrarius est apłs dño qui diciti pectantes coram õĩb
argue. ut cet̾i timorem habeant: cũ illedicat. corripe eũ
int̾ te ⁊ ip̃m solum Utrũq enĩ fatiendum ẽ situt infir¬
mitatis dusitas admonet eoꝵ quos utiq ñ ꝑdendos s
corrigendos. curandosq suscepimus. ⁊ alius sic. alius aut᷑
sit sananduo est. Ita eciam ẽ ratio dissimulandi ⁊ toleuandi
malos in eccłia. ⁊ est rursuis ratio castigandi. corrpiendi
ñ ad mittendi uł a cõmonione remouendi. Errant aut̃
hominec ñ seruantes modũ. ⁊ cũ in unam ꝑtem ꝓcliuit

Expanded text:
uerbum. quodsi non audierit eos, dic ecclesiae. si autem nec ecclesiam audierit, sit tibi tamquam ethnicus et publicanus. deinde ipsius seueritatis terrorem grauissimum adiecit etiam eo loco dicens: quae solueritis in terra, soluta erunt et in caelo, et quae ligaueritis in terra, ligata erunt et in caelo; prohibet etiam sanctum dari canibus. nec contrarius est apostolus domino, quia dicit: peccantes coram omnibus argue, ut ceteri timorem habeant, cum ille dicat: corripe eum inter te et ipsum. utrumque enim faciendum est, sicut infirmitatis diuersitas admonet eorum, quos utique non perdendos, sed corrigendos curandosque suscepimus, et alius sic, alius autem sic sanandus est. ita etiam est ratio dissimulandi et tolerandi malos in ecclesia; et est rursus ratio castigandi, corripiendi, non admittendi uel a communione remouendi. Errant autem homines non seruantes modum; et cum in unam partem procliuiter
Abbreviated transcription (Latin):
ut inunicum eũ existimetis. s corripite ut frẽm. Et
ip̃e dñs exemplũ singulare psie. qui ecum in duodecĩ
apłis usq ad passionem dyabotũ ꝑtulit. ⁊ qui ait sintee
utraq crescrẽ usq ad messem. ne focte dũ iltis collige
aranam. sinul eradicetis ⁊ triticũ. uretiaq illa in simisi¬
tudme eccłie usq ad litus. hoc est usq ad scłi turem
bonos ⁊ malos pisces habitura p̃dixit᷑ ⁊ ceta si quate
pmuetionẽ lonoꝵ ⁊ maloꝵ. siue aꝑte. siue ꝑ similttndi¬
nem est locutus. ñ io̾ tñ omitendã censuit ccclie ia¬
plinam. immo uo admonut ad hibendã qnͣto ait. atten¬
dite uobis. Si peccauenit in te fr̃ tuus. uade ⁊ corcipe
eũ int̾ te ⁊ ip̃m solum. Si te audierit lucratus eris frru

Expanded text:
. Et ipse dominus, exemplum singulare patientiae, qui etiam in duodecim apostolis usque ad passionem diabolum pertulit et qui ait: sinite utraque crescere usque ad messem, ne forte, dum uultis colligere zizania, simul eradicetis et triticum, retiaque illa similitudine ecclesiae usque ad litus, hoc est usque ad saeculi finem, bonos et malos pisces habitura praedixit et cetera, si qua de permixtione bonorum et malorum siue aperte siue per similitudines est locutus, non ideo tamen omittendam censuit ecclesiae disciplinam; immo uero admonuit adhibendam, quando ait: adtendite uobis; si peccauerit in te frater tuus, uade corripe e
Abbreviated transcription (Latin):
in utõ mr̃is sue uolens ꝑgredi cũ utiq ñ heat uoluntatem.
Inun de trigesimo absit inqm ut sit in m̃bris sc̃oꝵ ⁊̃ genita¬
lib̾ aliqͣ turpitudo. Dicunt᷑ quid̾ in honesta qr ñ hñt eam
⁊̃ spẽm decoris quam m̃bra que in ꝓmptu locata st̾. s ꝓbabi¬
lior ĩn aliis scriptis nr̃is reddita ẽst rõ cur ea dix̾it ⁊ apłus¬

Expanded text:
in utero matris suae uolens progredi, cum utique non habeat uoluntatem. in utero matris suae uolens progredi, cum utique non habeat uoluntatem. in undetricensimo: absit, inquam, ut sit in membris sanctorum etiam genitalibus aliqua turpitudo. dicuntur quidem inhonesta, quia non habent eam speciem decoris quam membra, . quae in promptu locata sunt, sed probabilior in aliis postea scriptis nostris reddita ratio est, cur ea dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse ioseph ñ utiq genitũ s ex lege adoptiuũ. hoc in eorũ
littis inuentũ ÷ qui recenti menioria post aidensionem dñi
de hac re scripserunt. Nam ⁊̾ nom̃ eiusd̾ młris q̃ peperit ia¬
heli. euiꝰ erat adoptuius ioseph cñ taturt affricanus. qd̾ qͥd̾
cũ fausto responde̾m ñdum legam. s tñ ꝑ adoptõnẽ po¬
nusse ꝯtinge̾ ut unus homo duos hr̃et patres dubitare
ñ potam. In duodecimo ⁊ in t̾cio decimo de filio noe scdo qͥ
ẽ appellatus cham ita dispictatũ ÷ tanqmͣ ñ in filio suo ꝯ¬
chanaan. sicut scuptura demonstrat. s in seip̾o fui̾t a pẽe
maledcũs. in eod̾ t̾ciodetimo de sole ⁊ luna talia dca st̾ tan¬
qmͣ senciant ⁊ io tole̾nt uanos adoratores suos. qmͣuis u̾ba
ibi accipi possint ab ałi ad in ałe tͣnslata modo locutoĩs qͥ
uocatur grece methaphora situt de mari scriptũ ÷ ꝙ fremat

Expanded text:
fuisse Ioseph, non utique genitum, sed ex lege adoptiuum. hoc in eorum fuisse Ioseph, non utique genitum, sed ex lege adoptiuum. hoc in eorum litteris inuentum est, qui recenti memoria post ascensionem domini de hac re scripserunt. nam etiam nomen eiusdem mulieris, quae peperit IaHeli, cuius erat adoptiuus Ioseph, non tacuit Africanus. quod quidem, cum Fausto responderem, nondum legeram, sed tamen per adoptionem potuisse contingere, ut unus duos haberet patres, dubitare non poteram. In duodecimo et in tertio decimo de filio Noe secundo, qui est appellatus Cham, ita disputatum est, tamquam non in filio suo Canaan, sicut scriptura demonstrat, sed in se ipso fuerit a patre maledictus. in quarto decimo de sole et luna talia dicta sunt, tamquam sentiant et ideo tolerent uanos adoratores suos, quamuis uerba ibi accipi possint ab animali ad inanimale translata modo locutionis, qui uocatur graece metafora, sicut de mari scriptum est, quod fremat