comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
culum animarum urãrum: Quod & si
minus proreuerentia int̾rogare p̃sume¬
batur. illa pia sollicitudine maternoq
affectu quod lectio continebat. ad ani¬
mȩ salutẽ p̃dicare non cessabat Sicut
apes diuersa genera florum congregat.
uide mella conficiat: sic illa ab ins qͦs
nuitabat spirit̾ales studebat. carpere
flosculos. unde boni oꝑis fructũ tã sibi
quã suis sequacib exiberet Dum noc¬
de quasi unius hore spatium uideretur
somnũ capere: semꝑ lectio legebatur
Quȩ legebat: ipse somni marcorẽ sen¬
dormio & cormeum iugilat: aiebat:
Quare taces: Lege ne cesses: Atubi
surgendi horã media faceret nox. quã¬
quam antea totũ implesset cursum. quȩ
adhuc nec soporẽ plene senserat. iam
parata destratu ad dñi seruiti ũg audens
surgebat: ut cum fiducia dicer&e: Media
nocte surgebam. ad confitendum tibi.
dñe Nam frequent̾ &e clormire iusa est¬
& psalmum de cantare in ipso sopore.

Expanded text:
culum animarum vestrarum? Quod etsi culum animarum vestrarum? Quod etsi minus pro reverentia interrogare praesumebatur, illa pia sollicitudine maternoque affectu, quod lectio continebat, ad animae salutem praedicare non cessabat. Sicut apis diversa genera florum congregans unde mella conficiat; sic illa ab his, quos invitabat, spiritales studebat carpere flosculos, unde boni operis fructum tam sibi quam suis sequacibus exhiberet. Dum nocte quasi vel unius horae spatium videretur somnum carpere, semper lectio legebatur. Quae legebat, in se somni marcorem sendormio, et cor meum vigilat , aiebat: Quare taces? Lege, ne cesses. At ubi surgendi horam mediam faceret nox, quanquam antea totum implevisset cursum, quae adhuc nec soporem senserat, jam parata de strato ad Domini servitium gaudens surgebat ut cum fiducia diceret: Media nocte surgebam ad confitendum tibi, Domine . Nam frequenter et dormire visa est et psalmum decantare in ipso sopore,
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. dum p̃dicaror dicebat: Uos elegi fi¬
lias. Uos mea lumina. uos mea uita. uos
mea requies. totaq felicitas Uos nouella
plantatio. Agite mecum in hoc seculo. un¬
de gaudeamus infuturo: Pena fide. plena¬
q cord affectu: seruiamus dño intimore
Insimplicitate cordis queramus eũ. ut
cum fidutia ei dicere possimus Da quod
promisisti: quia fecimꝰ quod iussisti
umquã imposuit facere: qđ ipsa priꝰ
non fecisset: Unde cumq seruus dĩ ue¬
nisset.: sollicite ꝑcontabat. qualit̃ dño ser¬
ure. Siquid utile noui ab eo agnosuissec.
quod ipsa non faceret: continuo cũ omni
alacritate sibi prius imposuit. post con¬
gregationẽ tam uerbo docuit. quã exẽ¬
plo ostendit. Cum ante eam si uicib psal¬
mus cessasset. lectio numquã discessit.
non die non nocte. nec dum uel paulu¬
ctio legebatur: illa sollicitudine pia
animarum nrãrum curam gerens. di¬
cebat: Si non intelligitis quod legitur:
quid est quod non sollicite requiritis spe¬

Expanded text:
nobis dum praedicaret, dicebat: 'Vos elegi filias, vos, mea lumina, vos, mea vita, vos, mea requies totaque felicitas, vos, novella plantatio. Agite mecum in hoc saeculo, unde gaudeamus in futuro. Plena fide plenoque cordis affectu serviamus Domino; in timore, in simplicitate cordis quaeramus eum, ut cum fidutia ei dicere possimus: „Da, Domine, quod promisisti, quia fecimus quod iussisti". 9. Numquam inposuit facere, quod ipsa prius non fecisset. Undecumque servus Dei venisset, sollicite percontabatur, qualiter Domino serviret. Si quid novi ab eo agnovisset, quod ipsa non faceret, continuo cum omni alacritate sibi prius inposuit; post congregationem tam verbo docuit, quam exemplo ostendit. Cum ante eam vicibus psalmus cessasset, lectio numquam discessit, non die, non nocte, non dum vel pauluctio lanimarum nostrarum curam gerens, dicebat: Si non intelligitis quod legitur, quid est quod non sollicite requiritis spe
Abbreviated transcription (Latin):
tione publica p̃sentatꝰ es: Respondit sutꝰ¬
ep̃c Sc̃io: obene scio deciꝰ dix̃ Ergosi scis:
fac ut uniuersi sciant. & ut tu uiuãs: iclerꝰ
ci ꝙ facio ut clerꝰ nĩs augeat᷑. Deciꝰ dix̃. Gͦ
sacrifica dus immortalbꝰ. & esto pͥnceps

Expanded text:
tione publica nobis praesentatus es? Respondit Sixtus: Scio, et bene scio. Decius dixit: Ergo si scis, fac ut universi sciant, et tu vivas, et clerus feci et facio ut clerus meus augeatur. Cui Decius: Ergo sacrifica diis immortalibus, et esto princeps
Abbreviated transcription (Latin):
de umbꝰ quã suis incin: Beniq abra¬
da riliu et tieie pecrꝰ ster banũ p̃misit. Et
tii pat̾ ostende infilio uirtutẽ tuã. & offerquẽ
erudisti. ut securꝰ iudicii tui comitans. nobilẽ
certamina: Nos qͣsi senes ieuioris pugnȩ cursũ
recipimꝰ: te quasi uiuenẽ manet głoriosior de.
tyranno triumphus: Post uenies Flere desiste¬
Post triduũ me sequeris: sac̃dotẽ leuita. hic.
mediꝰ numerꝰ decet: Non erat tuũ submagistro
uincere: qͣsi adiutorẽ querere Quid consortiũ
passionis meȩ expetis: Totã tͥ hereditatẽ eiꝰ
dimitto Quid p̃sentiã meã requiris: Infirmni
discipłi magistrũ p̃cedant. fortes sequant᷑: ut
uincant sine magistro. quia ñ indigent ina¬
gisterio Sic & helias heliseum reliquit. &¬

Expanded text:
us quam suis vincunt? Denique Abraham filium obtulit ; Petrus Stephanum praemisit. Et tu, Pater, ostende in filio virtutem tuam; offer quem erudisti, ut securus judicii tui comitatu nobili certamina. Nos quidem senes leuioris pugne cursum recipimus; te quasi iuuenem manet gloriosior de tyranno triumphus. Post post triduum me sequeris. Sacerdotem et levitam hic medius numerus decet. Non erat tuum sub magistro vincere, quasi adjutorem quaereres. Quid consortium passionis meae expetis? Totam tibi haereditatem ejus dimitto. Quid praesentiam meam requiris? Infirmi discipuli magistrum praecedant, fortes sequantur, ut vincant sine magistro, qui jam non indigent magisterio. Sic et Elias Elisaeum reliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
uodam tempore inquit felicis mar¬
tyris basilica. a furib est effracta
hic uero martyr. ingerunda hispaniae
passus est urbe: Fur uͦ app̃hensis pallus
sericis textis auro. monilibq exornatis
cũ reliquis ornamentis abscessit Quo eun¬
te iungitur ei homo ignotꝰ: in t̾rogans
quo ꝑgera. Ciu ille respondit: Sĩ sermo
meus occuleretur tecũ: ostenderẽ tͥ thes¬
aurum magnũ: Et ille. Ostende ait quȩ
uolueris. totis a me obtegitur uiribus:
At ille ostendit ei species illas dicens: Sin in
aliis hȩc regionib uenundantur. utroq
nr̃m lucrum inferunt multũ & ille.
Ego sum inquit homo ille. eui indiuer¬
sis regionib multi habent̃ amici. & est
michi domus magna atq secreta. Si hȩc
in ea posueris: dẽinceps cum lihuerit
uenundabis & prȩcedens sequebat᷑ homo

Expanded text:
uodam tempore Felicis martyris basilica a furibus est effracta. Hic vero martyr in Gerunda Hispaniae passus est urbe. Fur vero, adprehensis palliis siricis, textis auro monilibusque exornatis, cum reliquis ornamentis abscessit. Quo eunte, coniungitur ei homo ignotus, interrogans, quo pergeret Cui ille respondit: 'Si sermo meus occuleretur tecum, ostenderem tibi thesaurum magnum'. Et ille: 'Ostende', ait, 'quae volueris, totis a me obtegitur viribus'. At ille ostendit ei species illas, dicens: 'Si in aliis haec regionibus venundantur, utroque nostrum lucrum inferunt multum'. Et ille: 'Ego sum', inquid, 'homo, cui in diversis regionibus multi habentur amici, et est mihi domus magna atque secreta. Si haec in ea posueris, deinceps cum libuerit venundabis'. Et praecedens, sequebatur homo
Abbreviated transcription (Latin):
quo utebatur. posuit manũ ad sarco fagũ
cum reliquis sacerdotib crucib paratis &
cereis Impositaq antiphona: deder̃ cuncti
requirentes sollicite senẽ nequaquã reppe¬
riunt. Sed nec quidẽ homo extitit: qui eũ
de basilica exire uidisset: Credo quod aliqͣ
fuisset uirtus angłica: quȩ & beatũiurum
se uidisse ꝓnuntiauit. & deinceps nulli com¬
paruit.:

Expanded text:
quo utebatur, posuit manum ad sarcophagum quo utebatur, posuit manum ad sarcophagum cum reliquis sacerdotibus, crucibus paratis, ac cereis, impositaque antiphona, dederunt cunctrequirentes sollicite senem, nequaquam reperiunt. Sed nec homo quidem exstitit, qui eum de basilica exire vidisset. Credo aliquam fuisse virtutem angelicam, quae et beatum virum se vidisse pronuntiavit, et deinceps nulli comparuit.
Abbreviated transcription (Latin):
manus ut eũ comiouerent iniciunt: Ibiq mul¬
titudo tota laborans: nichil prorsus ꝑtotam
diẽ ꝓfecit. Uigilata deniq alia noc te: mane
temptantes iterũ nichil omnino agere potuer̃
ciebant. dicit eis unꝰ exclericis: Seitis qr post hoc
triduũ natał episcopatꝰ eiꝰ eẽ. consueuerat: Et
forsitan in hac die tranfferri uos ammonet:
Tunc ieuinus & orationib ac iugilus psal¬
lendo die noc tuq insistentes. triduũ illud
continuatione duxer̃ ieunii.Quarta aut̃
die accedentes ponentesq manꝰ: non uale¬
bant pęnitꝰ mouere sepulchrũ: Pauore aut̃
om̃s exterriti. iam in hoc stantes ut t̾ra uascu¬
lum qđ detexerant opirent: apparuit eis ue-¬
neranda canitiȩ senex instar niuis candorẽ
efferens dicens se abbatẽ: & ait eis Usq quo
conturbamini &e tardatis: Non uidetis do-¬
num marcinũ stantẽ. uob uiuare ꝑatũ si
manus apponitis: Tunc iac tans pallium

Expanded text:
manus, ut eum commoverent, iniciunt, ibique mulmanus, ut eum commoverent, iniciunt, ibique multitudo tota laborans, nihil prorsus per totam diem proficit. Vigilata denique alia nocte, mane temptantes, iterum nihil omnino agere potuerunciebant. Dicit eis unus ex clericis: 'Scitis, quia poet hunc triduum natalis episcopati eius esse consueverat, et forsitan in hac die se transferri vos admonet'. Tunc ieiuniis et orationibus ac iugi psallentio die noctuque insistentes, triduum illud continuatione duxerunt. Quarta autem die accedentes ponentesque manus, non bant penitus movere sepulcrum. Pavore autem omnes exterriti, jam in hoc stantes, ut terra vasculum quod detexerant operirent, apparuit eis veneranda canitie senex, ad instar nivis candorem efferens, dicens se esse abbatem, et ait eis: Usquequo conturbamini, et tardatis? Non videtis domnum Martinum stantem vos juvare paratum, si manus apponitis? Tunc jactans pallium,
Abbreviated transcription (Latin):
mo uinũ nouerat: nisi quẽ infirmitas coegis¬
set Pleriq camelorum setis uestiebant᷑: Mol¬
lior ibi habitus: ꝓcrimine erat Oꝑe p̃ciũ est.
culũ in loco ubi nunc adoratur fuerit angelo
annuente translatũ. Anno sexagesimo qͣrto
post transitũ głosi domini martini: beatus
ꝑpetuus curonicȩ sedis cathedrã sortitꝰ est
dignitatis. Adeptꝰq hunc apicẽ: cũ magno
uocorum consensu fundam̃ta tẽpli ampliora
quã fuerant suꝑ beata menbra locare dispo¬
suit :Quod sagaci in sistens studio miricȩ man¬
cipauit effectui. Aduenite ergo optato tẽ.¬
aloco ubi sepultũ fuerat tranfferret᷑: conuo¬
cauit beatus ꝑpecuus addiẽ festũ uicinos pon¬
tifices. s o abbatũ ac diũsoꝵ clericoꝵs ñ mini¬
man multitudine: & quia hoc inkealendis
iulus agere uolebat: iugilata una noc te
facto mane accepto saculo terrã quȩ suꝑ
scm̃ erat tumulum cȩper effodere.Quo dececto

Expanded text:
num nemo nouerat, nisi quem infirmitas coegisnum nemo nouerat, nisi quem infirmitas coegisset. plerique camelorum saetis uestiebantur: mollior ibi habitus pro crimine erat. quod eo magis sit sculum in loco ubi nunc adoratur fuerit, angelo annuente, translatum. Anno sexagesimo quarto post transitum gloriosi domni Martini beatus Perpetuus Turonicae sedis cathedram sortitus est dignitatis. Adeptusque hunc apicem, cum magno votorum consensu fundamenta templi ampliora quam fuerant supra beata membra locare disposuit. Quod sagaci insistens studio, mirifice mancipavit effectui. Dea loco ubi sepultum fuerat transferretur, convocavit beatus Perpetuus ad diem festum vicinos pontifices, sed et abbatum ac diversorum clericorum non minimam multitudinem. Et quia hoc in Kalendis Iulii agere volebat, vigilata una nocte, facto mane, accepto sarculo, terram quae super ctum erat tumulum coeperunt effodere. Quo detecto,
Abbreviated transcription (Latin):
milib monasteriũ sibi stacuit: Sui locꝰ tã
secretꝰ & remotꝰ erat: ut heremi solitudinẽ
non desideraret: Uno enĩ lateret p̃seisa mon¬
tis excelsa rupe ambiebat᷑: reliquã planem
liger fluuius reducto paululũ sinu clau¬
serat. Una tantũ eadẽq arta admodũ uia.
a diri poterat. Ipse ex lignis contextã cellu-¬
lam habebat. Multi quidẽ e frĩb in eundem
modũ. pleriq saxo suꝑiecꝰti montis cauato.
receptacula sibi fecerat: Discipuli uͦ oc togin¬
ta erant: qui adexemplũ beati magistri.
instituebant᷑. Hemo ibi quicquã ꝓpͥũ habe-¬
bat: omnia inmediũ conferebantur: Hon e¬
mere aut uendere ut plerisq monachis
moris est.: quicquã licebat: Arsibi exceptis
scriptorib nulla habebat̾. Cui tam̃ opi. mi¬
nor etas deputabat᷑: Maiores: orationi uaca¬
bant Rarꝰ cuiquã extra cellulã suã egressꝰ
nisi cũ ad locũ orationis conueniebant: Cibum
unũ om̃s post horã ieuunii accipiebant: He¬

Expanded text:
it. qui locus tam secretus et remotus erat, ut eremi solitudinem non desideraret. ex uno enim latere praecisa montis excelsi rupe ambiebatur, reliquam planitiem Liger fluuius reducto paululum sinu clauserat: una tantum eademque arta admodum uia adiri poterat. ipse ex lignis contextam cellulam habebat, multique ex fratribus in eundem modum: plerique saxo superiecti montis cauato receptacula sibi fecerant. discipuli fere octoginta erant, qui ad exemplum beati magistri instituebantur. nemo ibi quicquam proprium habebat, omnia in medium conferebantur. non emere aut uendere, ut plerisque monachis moris est, quicquam licebat, ars ibi exceptis scriptoribus nulla habebatur, cui tamen operi minor aetas deputabatur: maiores orationi uacabant. rarus cuiquam extra cellulam suam egressus, nisi cum ad locum orationis conueniebant. cibum una omnes post horam ieiunii accipiebant. ui
Abbreviated transcription (Latin):
ra qua reficiendi corpuscula necessitas po¬
poscisset: luic illi fide firmuis confortati. &
exuide sufficient̾ habuerunt: & aduenienti¬
bus cum gaudio obtulerunt: Itq ex illa die
in antea: numquã defecerunt habitorib
loci illius oportuna frumenta Ad dantur
inpagina: noua xp̃i miracula Cum uir
dĩ pr̃oquadã causa monasterii ad ebroinũ
francorum principem uellet quendã mo¬
nachum destinare. inueniens illum prostra¬
tum ualida febre: iniunxit ei causã obȩdi¬
entiae: Inuirtute xp̃i: solo uerbo usus im¬
perii Uade inquiens & reuertere: & ampliꝰ
noli febricitare Statim gͦ monachus sanus
factus: ꝑfecit quamtotiꝰ qđ a scõ patre fuerat
iussus Ita uiri dĩ sermo. ⁊ causam obtinuit:¬
& morbum fugauit Quodam tempore pa¬
risius ciuitatẽ exigente causa discordiae

Expanded text:
ra, qua reficiendi corpusculum necessitas pora, qua reficiendi corpusculum necessitas poposcisset. Tunc illi fide firmius confortati, et exinde sufficienter habuerunt et advenientibus cum gaudio obtulerunt, atque ex illa die inantea numquam defecerunt habitatoribus loci illius oportuna frumenta. 11. Addantur pagina nova Christi miracula. Cum vir Dei pro causa monasterii ad Ebroino Francorum principe vellit quendam monachum distinare, inveniens illum prostratum valida febre, iniuncxit ei causam oboedientiae, in virtute Christi solo verbo usus imperii: 'Vade', inquiens, 'et revertere et amplius noli febricitare'. Statim ergo monachus sanus factus proficiscit quantocius, quod a sancto patre fuerat iussus. Ita viri Dei sermo et causam obtinuit et morbum fugavit. 12. Quodam tempore Parius civitate, exigente causa discordiae
Abbreviated transcription (Latin):
consueuerant nuncupare. obtinens sugge¬
stione supplici: nobile ibidem coenobium
uisus est construxisse: Uere digna ethimo¬
logia nominis. gemmneticum nuncupatũ:
qui diuerso uernat decore more gẽma-¬
rum. Hinc frondium coma siluestris. hinc
multiplices arborũm fruges: Iilinc placet
uberrima tellus: istinc urentia prata
graminibus. hinc ortorum odoriferi flo¬
res. hinc uinearum abundat botriones.
quiq turgentib geminis: lucentes rutilađ
infalernis. Cum igitur uir dñi meritis ful
gentib cresceret inuirtute. & quicquid
sibi abstinentiȩ rigore subtraheret hoc pau¬
perib & hospitib erogoret: quadã die
laborantib fratrib panis defuit. ita ut
etiã unde fierir omnimodis non ad essec
Sed cum ipse fr̃s semꝑ studio religionis
admonera: dicens eẽ. ꝓmissum qđ dñs ani¬
mam usti fame nequaquã affligeret: su¬
bito nutu dĩ quidã ad fuit francus. qͥ septẽ
panes & bis terna farinae sata detulit: ho¬

Expanded text:
consueverat nuncupare, obtinens suggeconsueverat nuncupare, obtinens suggessionesupplicę, nobile ibidem caenubium visus est construxisse. 7. Vere digna aethymologia nominis Gemedicum nuncupatum, qui diverso vernat decore more gemmarum! Hinc frondium coma silvestris, hinc multiplices arborum fruges; illinc placet uberrima tellus, istinc virentia prata graminibus. Hinc hortorum odoriferi flores, hinc vinearum habundant butriones, quique turgentibus gemmis lucens rutilat in Falernis. Cincta undgentibus, cresceret in virtute et, quodquod sibi abstinentiae rigore subtraheret, hoc pauperibus et hospitibus erogaret, quadam die laborantebus fratribus panis defuit, ita ut etiam, unde fieret, omnimodis non adesset. Sed cum ipse fratres semper in studio religionis admoneret, dicens, esse promissum, quod Dominus animam iusti fame nequaquam adfligeret, subitu nutu Dei quidam Francus adfuit, qui septem panes et bis terna farinae sata detulit ho
Abbreviated transcription (Latin):
ire. ut aliquod emolumenti ex successione
scĩtatis ualeret acciꝑe: lustrans lurouiũ
& bobiũ uel reliqua coenobia. sub norma
scĩ columbani degentia. atq omĩa mona¬
steria quȩ intra suũ gremiũ francia & ĩta¬
lia. ac tota concludit burgundia: astuta
intentiane ꝓuidens ut prũdentissima apis.
quiequid meliorib florere uidit studus.
hoc suis trabere exemplis. basilii sancti
carismata. macharii regulã. benedicti
decreta. columbani instituta scĩssima: le¬
ctione frequentabat assidua: Sicq honu¬
stus uirtute aromatum: sequacib scm̃
monstrabat exemplum: Sed cum diuina
uirtus lumen illiꝰ suꝑ cande labrum uellec
constitui. ut lampada scĩtatis illiꝰ longe la¬
teq fulgorante uirtutum radio debero
splendere: posuit incorde uiri scissimi. ut
expprio labore debera monasterium fa¬
bricare. Iunc arege francorum clodoueo
nomine. atq eius regina uocabulo bade¬
childe. locum inpago rotomagensi quẽ

Expanded text:
ire, ut aliquod emulumenti ex successione ire, ut aliquod emulumenti ex successione sanctitatis valeret accipere. Lustrans Luxovium et Bobium vel reliqua cenobia sub norma sancti Columbani degentia atque omnia monasteria, quas intra suo gremio Francia et Italia hac tota claudit Burgundia, astuta intentione providens, ut prudentissima apis, quicquid melioribus florere vidit studiis, hoc suis traxit exemplis. Basilii sancti charismata, Macharii regula, Benedicti decreta, Columbani instituta sanctissima lectione frequentabat assidua, sicque honustus virtute aromatum sequacibus sanctum monstrabat exemplum. 6. Sed cum divina virtus lumen illius super candelabrum vellet constitui, ut lampada sanctitatis illius longe lateque, fulgorante radio, deberet splendere, posuit in corde viri sanctissimi, ut ex proprio labore deberet monasterium fabricare. Tunc ad rege Francorum Chlodoveo nomine atque eius regina vocabulo Baldechilde locum in pago Rodomagense, quem
Abbreviated transcription (Latin):
diuina. ꝑscã crucis indagia. Igitur cum
beatus agilus obisset in dño: fr̃m̃ concor¬
dante consensu. uir dñi filib̾tus suscepit
regimuiis locum: Coepit namq humilita¬
tẽ pollere. hospitalitatẽ sectari. abstinen¬
tia iugere. prudentiae lampade radiare.
florigera caritate uernare. zelo dĩ succen¬
di. domum sibi traditã strenue gub̾nare.
nullius ꝑsonam acciꝑe: inuenta uitia radi-¬
citus extirpare: Iunc non nulli efr̃ib ma-¬
lignitatis spu inflammati. assumpta re.¬
bellione. sc̃m dĩ de ȩccłia p̃sumpserunt
extrahete. Sed ultrix manus dĩ: hoc in¬
punitum non ꝑtulit: Nam unus ex eis
fulminis ic tu interut: alius more arru
lunc reliqui timore ꝑculsi. petentes ue¬
niam ꝓfacinore. eũ inhonorẽ pristinum
studuerunt reuocare: atq ei deinceps
cum caritatis studio obȩdire: Sed quia
ꝑfecti uiri. semꝑ ꝑfectiora sectantur. cȩ¬
pit sacerdos dñi scõrum coenobia circum¬

Expanded text:
divina per sanctae crucis indagia. 4. Igitur cum divina per sanctae crucis indagia. 4. Igitur cum beatus Agilus obisset in Domino, fratrum concordante consensu, vir Domini Filibertus suscepit regiminis locum. Coepit namque humilitate pollere, hospitalitatem sectare, abstinentiam vegere, prudentiae lampada radiare, florigera caritate vernare, zelo Dei succendi, domum sibi traditam strinuae gubernare, nullius personam accipere, inventa vitia radicitus extyrpare. Tunc nonnulli e fratribus, malignitatis spiritu inflammati, adsumpta rebellione, sanctum Dei de ecclesia praesumpserunt extrahere; sed ultrix manus Domini hoc inpunitum non pertulit. Nam unus ex eis fulminis ictu interiit, alius more Arriiinivit. Tunc reliqui timore perculsi, petentes veniam pro facinore, eum in honore pristinum studuerunt revocare atque ei deinceps cum caritatis studio oboedire. 5. Sed quia perfecti viri semper perfectiora sectantur, coepit sacerdos Domini sanctorum caenubia circu
Abbreviated transcription (Latin):
onis culmen exercuit. ut uiris ꝑfectiorib
imitabilis fieret lussꝰ igitur ad priorẽ
mensã sedere. studuit ip̃se omnib mini¬
strare: ut ipsum reficiendi solatiũ. in fa¬
trum implicaret obsequium. nec saciatꝰ
amensa consurgeret: ꝑacto coniuiuo: Cũq
antiquus hostis eius inuidens abstinentiã.
pulsaret animum illius ut sumeret am-¬
pliora edulia: nutu dĩ detectus. uiro
dñi ꝑsomnium est ostensus. Nam cum
quacdã nocte fuisset cibo refectꝰ: ipse
uentrem illiꝰ palpare cepit. ac dicere.
Modo hic bene: modo hic bene: Iunc
miles dñi cognoscens ignita iacula un¬
mici. crucis se uallans munimine: rigo
ranni: Cumq insuꝑ noctib singulis eccle¬
Nam cum inursi specie eum intra ȩccłiã
temptasset terrere. & nocce alia de ferro
candelabri nisus fuisset transfigere. uel
nocte tercia hostium ȩccłiae expansis
brachiis uellec ꝓhibere: omnia eius ma¬
chinamenta filib̾tus expulit uirtute

Expanded text:
onis culmen excrevit, ut viris perfectioribus onis culmen excrevit, ut viris perfectioribus imitabilis fieret. 3. Iussus igitur ad priorem mensam sedere, studuit ipse omnibus ministrare, ut ipsud reficiendi solatium in fratrum inplicaret obsequio nec satiatus a mensa consurgeret, peracto convivio. Cumque antiquus hostis, eius invidens abstinentiam, pulsaret animum illius, ut sumeret ampliora edulia, nutu Dei detectus, viro Domini per somnium est ostensus. Nam cum quadam nocte fuisset cybo refectus, ipse ventrem illius palpare coepit hac dicere: 'Modo hic bene, modo hic bene!' Tunc miles Domini cognoscens ignita iacula inimici, crucis se vallans munimine, rigorranni. Cumque noctibus singulis eccleNam cum in ursi speciem eum intra ecclesiam temptasset terrere et ipsum nocte alia de ferro candelabri nisus fuisset transfigere vel nocte tertia ostium ecclesiae expansis brachiis vellet prohibere, omnia eius machinamenta Filibertus expulit virtute
Abbreviated transcription (Latin):
omnib derelictis. Nec tamen se suo arbi-¬
trio credidit: quippe qui hoc didicit. ut
p̾esse non audeat qui sub eẽ. non didicerit.
nec oboedientiã subiectis impera. quã p̃¬
latis exhibere non nouit: Sed seruũ dĩ
inquirendum staduit: cuius uehemens
religio ꝓbatissima foret: Agnitũ itaque
quendam dĩ nulitũ agilum nomine. qͥp̃¬
erat coenobio resbacensi. quẽ sc̃s audo¬
enus cum sius consortib in ꝓpria constru¬
serat tellure. & ipsum uirum dĩ ibi in¬
stituerat adductũ emonasterio luxoui¬
ensium patrem: quicquid habere po¬
tuit. in elemosina ibidem erogauit Hec
quicquã exinde amicis uel parentibus.
gratũ. aliquid tribuit: sed totũ ac si re¬
galia negotia sibi credita. caute & fide¬
liter dispensauit: Cumq ad p̃dictũ coe¬
nobium ꝑuenisset beatus agilus illum
gratanter recepit Ibiq uir dñi filib̾tꝰ
comam deposuit: ac uigũ xp̃i suaue. &
honus eius leue suscepit: Tanteq religi¬

Expanded text:
omnibus derelictis. Nec tamen se suo arbitrio credidit, quia hoc quippe didicit, ut praeesse non audeat, qui subesse non didicerit, nec oboedientiam subiectis imperet, quam praelatis exhibere non novit; sed servum Dei inquirendum studuit, cuius vehemens religio probatissima foret. Agnito igitur quendam Dei militem Agilum nomine, qui praeerat caenubio Chrasbacinse, quem sanctus Audoinus cum suis consortibus in proprio construxerat tellore et ipsum virum Dei ibi instituerat de monasterio Luxoviensium patrem, quicquid habere potuit in haelimosinam erogavit nec quicquam exinde amicis vel parentibus gratis aliquid tribuit, sed totum acsi regalia negotia sibi credita caute et fideliter dispensavit. Cumque ad praedictum caenubium pervenisset, beatus Agilus illum gratanter recepit, ibique vir Domini Filibertus comam deposuit hac iugum Christi suave et onus eius leve suscepit tantaeque religi
Abbreviated transcription (Latin):
cdacium: tanquã mortale uenenũ Castis-¬
semptẽbris flentib populis gaudentib
angelis. anima incliti sacerdotis de mun¬
di ludibrio migrauit ad xp̃m: ꝑceptura
adño palmã głȩ intriumpho. Corpꝰ nãq
terra suscepit. anima xp̃o reddita ẽ: re-

Expanded text:
ndacium tamquam mortale venenum, castisndacium tamquam mortale venenum, castisSeptembris, flentibus populis, gaudentibus angelis, anima inclita sacerdotis de mundi ludibrio migravit ad Christum, perceptura a Domino palmam gloriae in triumphum. Corpus terra suscepit, anima Christo reddita
Abbreviated transcription (Latin):
faciens: obtento uento a dño. incrastinum
eis impetrauit a xp̃o ꝓsperum nauigu cur¬
ꝓphetiae replecus ait eis. Uere fr̃s. dõgrãs
agamus. quia cito nob̾ a partib marinis. ad¬
uenient oportuna compendia Hec multo post.
scotorũ nauis diuersis mereimoniis plena.
ad litus affuit: quȩ calciam̃ta. ac uestim̃ta
frĩb largi copia ministrauit: Quid nãq pri¬
mum de eo dicatur: quidue ultimũ non est
nrãe paruitatis explicare stilo: nisi illi opi¬
fici summo. qui numerat multitudinẽ stel¬
larũ. Tanta enĩ erat in eo sagacitas: ut qͥc¬
quid aliis p̃dicar&. ipse prius satageret
implere Grat enim pietate repletũs mise¬
ricordia p̾ditus. inp̃dicatione paratꝰ. intel¬
quio amabilis. uigore fortis: ꝑ omĩa hospi¬
talis: Captiuorum redemptor. dolentium
consolator ȩccligrũ construccor: abstinen¬
tiae sectator. Non solum ai. ille: sedeciã
in exemplum illiꝰ multi Ita uͦ fugiebat m̃¬

Expanded text:
faciens, obtentu ventu a Domino, in crastinum faciens, obtentu ventu a Domino, in crastinum eis impetravit a Christo prosperum navigii curprophetiae repletus, ait a, quia cito nobis a partibus marinis advenient oportuna conpendia'. Nec multum post Scothorum navis diversis mercimoniis plena ad litus adfuit, qui calciamenta ac vestimenta fratribus larga copia ministravit. 43. Quid namque primum de eo dicatur, quid ultimum, non est nostrae parvitatis explicare stilo, nisi illi opifici summo, qui numerat multitudinem stellarum. Tanta enim erat in eo sagacitas, ut, quicquid aliis praedicaret, ipse prius implere satageret. Erat enim pietate repletus, misericordia praeditus, in praedicatione paratus, in intelquio amabilis, vigore fortis, per omnia hospitalis, captivorum redemptor, dolentium consolator, ecclesiarum constructor, abstinentiae sectator, non solum autem ille, sed etiam in exemplo illius multi. Ita fugiebat me
Abbreviated transcription (Latin):
illumine: Sed & alio tempore cum territori¬
um piecauensẽ episcet grauis in edia angu¬
atcentiꝰ incubaret orationis studio: mane
facco multituidinẽ pisciũ quos mar sugres
monasteria uł pauꝑes refectionis auxiliũ:
Alio quoq tempore aduenientes britto¬
nes nautici: iuuencũ ipsiꝰ monasterii sub¬
ripuerunt inscelere furti Dũq uellent
ad ꝓpria remeare: coepit mare intumes¬
cere & ipsis ꝑiculum minitare: Tunc quidã
denauticis sensu sani. intelligentes naui.¬
gium culpa periolitari: sollicite ꝑscrutan¬
des inuenerunt corium & carnem pariter
bouis. Reuertentesq inpellente uento ad
insulam monasterii. cum reddidissent di
reuersi sunt cum pace ad ꝓpria Alio quoq
tempore cum detinente uento nauesbri¬
tannice morarentur in littore. nautici
ꝑiclitantur fame. Cumq uir dĩ pietate
motus duo animalia & farinã uel panes
p̃cepisset eis tribuere. orationẽ ꝓeis cũ frĩb

Expanded text:
in lumine. 39. Sed et alio tempore, cum terreturiin lumine. 39. Sed et alio tempore, cum terreturio Pectavinse coepisset gravis inedia anguadtentius incubaret orationis studium, mane facto, multitudo piscium, quas marsuppas monasteria vel pauperes refectionis auxilium. 40. Alio quoque tempore advenientes Brittones nautici iovencum monasterii subripuerunt in scelere furti, dumque vellent ad propria remeare, coepit inare intumescere et ipsis periculum minitare. Tunc quidam de nauticis sensu sani, intellegentes navigium culpa periclitari, sollicite perscrutantes invenerunt corium et carnem pariter bubi. Revertentes inpellente vento ad insulam, cum reddidissent dirrsi sunt cum pace ad propria. 41. Alio quoque tempore, cum detento vento naves Brittanicae morarentur in littore, nauticis pereclitantibus fame, cum vir Dei, pietate cogente, duo animalia et farinam vel panes praecepisset eis tribuere, orationem pro eis cum fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
amplius non habere sedixit quã mediã librã
olei: quã ꝓpt̾ hospites uel inusum illiꝰ tẽp¬
tauerat reseruare Sediur dĩ p̃cipiens illud
in lampades mitti: coepit ei a dño lum̃ olei
ad totius anni spacium uenturum ꝓmitte¬
re Sed cum dies declinaret ad uesperum:
nuntius adeportu maris aduenit: qui ei ad¬
esse nauem cum oleo nunciauit: quȩ abur¬
degalense urbe ueniens directa seruo dei
ab amicis quadraginta modios ipsiꝰ defere¬
bat liquoris. Atq ita cũ ꝓphetiȩ sp̃u: fe¬
cundauit eum ds̃ oleo leticiȩ p̃consortibus
siuis Sed a uice alia cũ egeret pinguedine
adluminaria frm conc̃innanda. & ad nõ
peteret oratione assidua ut euis munere
eorum suppleretur indigentia. mane fac¬
to monachus ueniens nunciauit qđ magnũ
piscem mortuũ musculum nomine. unda
maris detulisset inlictore Ercuius carne.
triguitã modios pinguedinis fr̃s trarerunł.

Expanded text:
amplius non habere se dixit quam mediam libram amplius non habere se dixit quam mediam libram olei, quam propter hospites vel in usum illius temptaverat reservare. Sed vir Dei praecipiens illud in lampadibus mitti, coepit ei de Domino lumen olei ad totius anni spatium venturum promittere. Sed cum dies declinaret ad vesperum, nuntius de porto maris advenit, qui ei adesse navem cum oleo nuntiavit, quae, a Burdegalinse urbe veniens, directa servo Domini ab amicis quadraginta modia ipsius deferebat liquoris; atque ita cum prophetiae spiritum fecundavit eum Deus oleo letitiae prae consortibus suis. 38. Sed et vice alia cum egeret pinguidinem ad luminaria concinnanda et a Domino peteret oratione adsidua, ut eius munere eorum subpleretur indigentia, mane facto, monachus veniens nuntiavit, quod magnum piscem mortuum, musculum nomine, unda maris detulisset in littore, ex cuius carne treginta modia pinguidinis fratres traxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
doloris tetigit. ꝓtinus inuirtute.xp̃i denti¬
um dirus dolor recessit: Frater quidam
ibidẽ dũ febris in commodũ sustineret:
admensã scĩ patris accessit Cũq uir dĩ
paululum olei cum fragmine panis eidẽ
porrexisset. p̃cepit uerbo ut ampliꝰ non
egrotaret Iui mor ut comedit bucellam
panis cũ oleo: repente se sensit a dño sa
satagera casu decidit: & brachio euulso
de suo loco: cum dolore surrȩxit Sed cũ
pene deficeret usq ad mortẽ: aduenien¬
te uiro dĩ. petiit ut supra dolorem brachui. cru¬
cis signaculum faceret: Tunc ille humilitatis
gr̃ã subtus casula qua erat indutus contra
brachium ȩgri uexillum crucis opposuit:¬
& eum saluti pristinȩ dicto citius reforma¬
sterii de ambulans circum iro: cellerarariꝰ
monasterii sedonius nomine. ei studuit in¬
dicare. qđ liquorẽ olei non habero: unde
in ȩccłia lumen consuetũ arderet Interro¬

Expanded text:
doloris tetigit, protenus in virtute Christi dentidoloris tetigit, protenus in virtute Christi dentium dira dolor recessit. 35. Frater quidam ibidem , dum febris incommodum sustineret, ad mensam sancti patris accessit. Cumque vir Dei paulolum olei cum fraginen panis eidem porrexisset, praecepit verbo, ut amplius non aegrotaret. Mox ut comedit bucellam panis cum oleo, repente se sensit a Domino sansatageret, casu decidit et, brachium avulsum, de suo loco cum dolore surrexit. Sed cum paene deficerit usque ad mortem, adveniente viro Dei petiit, ut supra dolorem brachii crucis signaculum faceret. Tunc ille humilitatis gratia subtus casulam, qua erat indutus, contra brachium aegri vixillum crucis obposuit et eum saluti pristinae dicto citius reformasterii deambulans circuiret, cellararius monasterii, Sidonius nomine, ei studuit indicare, quod liquorem olei non haberet, unde in ecclesia lumen consuetum arderet. Interro
Abbreviated transcription (Latin):
monasterium. qđ & ipsum nobili est con-¬
structum in loco. Unde hisdem sacer uete¬
rib deturbatis errorib: ipsum impleuerat
monachis. ubi xp̃c iugiter ꝑfamulos cum¬
dediscipulis suis electũ aicadrum nomi¬
ne urum idoneũ direxit gemmeticũ. ut
ipse pastorali officio. illiꝰ subrogaret᷑ in loco
& licet merentes monachi dep̃riori patris
corporali absentia. tamen p̾sentis ꝑ grãm
uiri sci impleuerunt decreta: ꝙ eidẽ aica¬
dro ꝓmiserunt oboedientiã. Sc̃s autẽ uir
dĩ eos ueniens uisitare: commonebat atten¬
tius. ut semꝑ religionem seruarent in oꝑe
ltaq commendans eos dõ. benedictione da¬
ta. pace p̃missa. herio est reuersus in insu¬
lam̃. quintiacũ monasteriũ alteri de suis
monachis tradidit ad regendũ: Cumq
herio insula demoraretur: quidã frater
uasto dolore dentium torquebatur: Qui
cum petisset exfide aquã sibi dari ubi scĩ
pedes fuerant loti: mox ut aqua illa locũ

Expanded text:
monasterio , qui et ipse nobili est conmonasterio , qui et ipse nobili est constructus in loco, unde isdem sacer veteribus deturbatis erroribus ipsum impleverat monachis, ubi Christus iugiter per famulis conde discipulis suis electum, Aichadrum nomine, virum idoneam direxit Gemedico, ut ipse pastorale officium illius subrogaretur in loco. Et licet merentes monachi de prioris patris corporale absentia, tamen praesentis per gratiam viri sancti impleverunt decreta et eodem Aichadro promiserunt oboedientiam. Sanctus autem vir Dei eos veniens visitare, commonebat adtentius, ut semper relegionis perseverarent in opere. Itaque commendans eos Domino, benedictione data, pace promissa, Herio est reversus insulam et Quinciaco monasterio alteri de suis monachis tradidit ad regendum. 34. Cumque Herio insula demoraretur, quidam frater vasto dolore dentium torquebatur. Qui cum petisset ex fide aquam sibi dare, ubi sancti pedes fuerant loti, mox ut aqua illa locum
Abbreviated transcription (Latin):
inde cum firma karitas int̾ ipsum & don¬
num audoenum ꝑsisteret: conuenit apd¬
eos ut ubi domnus filib̾tus uellet ꝑseuera¬
re deberor &e in aliis sui monasterii locis
deputare rectores deberet: quia longin¬
quo itineris spacio ipsa coenobia int̾se
erant distantia Conuersante igitur illo
gemmetico: adiusitandũ dĩ famulum
contigit aduenire p̃sulẽ ansoaldum:
Cumq simul conuescerent: nunciatũ ÷
eis qđ quendã monachum sp̃c malignꝰ
ueraret. Cumq ingressi domũ qua eger iacebat
parit̃ orationẽ fundisset᷑. malignꝰ hostis
statĩ abscessit: & his qui captus mente tene¬
bat᷑. sanꝰ remansit Eodẽ igitur tempore
princeps palatii Waratõ nomine. incal¬
tiuo territorio opidũ tradidit scõ uiro¬
struendum: uillare uocabulo Ubi usque
bodie religionis norma sacro fulget inlo
co segressus igitur pictauo territorio. a
supra scripto pontifice ansoaldo magno
receptus cũ gaudio: prexit quintiacum

Expanded text:
inde cum firma caritas inter ipso et dominde cum firma caritas inter ipso et domno Audoino persisteret, convenit, ut, ubi domnus Filibertus volebat, perseverare deberet et in alia de suis monasteriis loca deputaret rectoris praesentiam, quia longinqui itineris spatia ipsa caenubia inter se erant distantia. 30. Conversante igitur illo Gemedico, ad visitandum Dei famulum contigit advenire praesulem Ansoaldum. Cumque simul convescerent, nuntiatum est eis, quod quendam monachum spiritus malignus vexaret. Cumque ingressi domum, in qua aeger iacebat, pariter orationem fudissent, malignus hostis statim abscessit, et his, qui captus mente tenebatur, sanus remansit. 31. Eodem igitur tempore princeps palatii Waratto nomine in Caltivo terreturio opidum tradidit ad struendum, Villare vocabolo, ubi usque hodie relegionis norma fulgit in loco. 32. Regressus igitur Pictavo terreturio ad suprascripto pontificem Ansoaldum, magno receptus est cum gaudio. Perrexit Quinciago
Abbreviated transcription (Latin):
recepit coenobium: Gratulabatur nanq
tota neustria: detanti uiri p̃sentia. Ob¬
uia namq monachorum turba: cũ lau¬
dibus. & reliqui is est egressa Sicq scm̃
dĩ infra ꝓprii receper̃ claustra coenobu
Cumq parit̾ duo sacerdotes incliti. uelud
duo lumina mundi audoenus & filib̾tus
conuenissent in unum. ueniã mutuo
postulantes ac inuicẽ colla & manꝰ ex¬
osculantes: ita glutinati sunt in uincu-¬
lo caritatis. ut numquã postea fuissent
diuisi a compage cordis. Ingressus ÷ nãq gẽ¬
uo & incipiente nono: qđ antea ita futu¬
rum a scõ p̃dictũ fuerat filib̾to: llã cũ
quidã infelix diaconatꝰ officio fungens
crucem monasterii inuolutã argento as¬
portasset infurto. cumq incipiente ĩa die
nono facinus fuisset inuentũ: uir dĩ qͥb
credidit uerbotenꝰ dixit. quod tot annos
ipsum monasteriũ sine pastore degeret:
quot dieb crucis stigmata ꝑdidisset De¬

Expanded text:
recepit caenubium. Gratulabatur namque recepit caenubium. Gratulabatur namque tota Neustria de tanti viri praesentia; obvia monachorum turba cum laudibus et reliquiis est egressa, sicque sanctum Dei infra propriam reciperunt claustram caenubii. Cumque pariter duo sacerdotes incliti, velut duae lumina mundi, Audoinus et Filibertus convenissent in unum, veniam mutuo postulantes, invicem colla et manus exosculantes, ita glutinati sunt in vinculo caritatis, ut numquam postea fuissent divisi a conpage cordis. Ingressus est namque Gevo, incipiente nono, quod ante ita futurum a sancto praedictum fuerat Filiberto. Nam cum quidam infelix, diaconatus officium fungens, crucem monasterii involutam argento asportasset in furto, cum incipiente die nono facinus fuisset inventum, vir Dei, quos credidit, verbo tenus dixit, quod tot annis ipsud monasterium sine pastore degeret, quod diebus crucis Stigmata perdidisset. 29. De
Abbreviated transcription (Latin):
constituere abbatẽ. & monachi fortissimi
absq ꝑmissu rectoris sui nullatenꝰ ad con¬
sensũ potussent minis ac terrorib uł blan¬
ditiis flecti ut eũ sibi debuissent aliquatenꝰ
consticuere. ꝙ fidẽ quã datã habebant scõ¬
confringere: quidã miser homunculus
uocabulo crodbtꝰ cuius filiũ in scło sc̃s filib̾¬
tus desacris susceꝑat fontib & ipse postea
ꝓmissa ei obȩdientia regulari eius exti¬
terat monachus: cont᷑ iustitiȩ modulum
ipsum monasteriũ suscepit adregendũ.
fadem nãq die cdampnationis ictu ꝑcussꝰ
inpede.tantũ ẽ. cruciatꝰ acerbissima peste:
ut illo uiuente ossa de ipso deciderent.:¬
& miserabilẽ uitã miserrima morte con¬
sumeret. Sed cũ in loco eiꝰ rahentrannus
archidiaconꝰ fuisset abeato audoeno an-¬
tistite subrogatꝰ. inuento loco abrincatine
intantũ ut ipse ꝓpt̾ beatũ filib̾tũ missos
dirigeret. quatinꝰ simul inuere pacis con¬
cordia se uidere deberent. Quo facto: suũ

Expanded text:
constituere et monachi fortissimi absque permisso rectori sui nullatenus ad consensu potuissent minis hac terroribus vel blanditiis flecti, ut eum debuissent aliquatenus consentire et fidem quam datam habebant infringere, quidam miser homuncolus vocabulo Chrodobertus, cuius filium in saeculo sanctus Filibertus de sacris susciperat fontibus, et ipse postea, promissa oboedientia, eius extiterat monachus, contra iusticiae modolum ipsud monasterium suscepit ad regendum. Eadem namque die dampnationis ictu percussus in pede, tantum est cruciatus acervissima peste, ut, illo vivente, ossa de ipso deciderint et miserabilem vitam miserrima morte consumeret. Sed cum in loco huius Ragnetramnus archidiaconus fuisset a beato Audoino antestite subrogatus, invento loco, Abrincatinaein tantum ut ipse pro beato Filiberto missus diregeret, quatenus simul in verae pacis concordiam se videre deberent. Quo facto, suum
Abbreviated transcription (Latin):
igitur uirorũ increusset in monasterio¬
multitudo. aliud construxit coenobiũ no¬
mine pauliacum. decem milib a gemmeti¬
co sequestratũ: ubi scãrum congregauit mul¬
titudinẽ feminarũ: Quas sub religionis nor.
ma ꝓuri dei oboedientia. gub̾nabat mat̾
prudentissima. orta nobili parentela: uo¬
cabulo austreb̾ta: Sed & multa monasteria
ꝑeius exemplum sunt constructa inneus¬

Expanded text:
igitur virorum increvisset in monasterimultitudo, alium construxit caenubium nomine Pauliaco, decem milibus a Gemedico sequestratum, ubi sanctarum congregavit multitudine feminarum, quas sub relegionis norma pro viri Dei oboedientiam gubernabat mater prudentissima, orta nobile parentela, vocabulo Austroberta. Sed et multa monasteria per eius exempla sunt constructa in Neus
Abbreviated transcription (Latin):
herio maris in insula locauit coenobiũ. an-
one. doctrina. oꝑe: & monachorum conge¬
rie Inquẽ locũ degemmatofauo gemiae¬
tico diuina mella ꝑrexerunt: cũ anima
gnis: acta quoq cõmutatione uillarum

Expanded text:
Herio maris insula locavit caenubium AnsoHerio maris insula locavit caenubium Ansoone, doctrina, opere et monachorum congerie. In quem locum de gemmato favo Gemedici divina mella perrexerunt cum animargnis, acta commutatione villarum
Abbreviated transcription (Latin):
adcumulũ. dĩ est fugata imperio: &e
locũ illũ sordidũ & obscurũ. diuina uir¬
tus conuertit in odorẽ nectareũ Egressꝰ
decarcere ꝑlitteras beati audoeni. ab ut
ad anso aldũ uirũ nobilẽ pictauorũ pon¬
tificẽ obmonasterii gram̃ construendi.
quia multitudo hominũ qui ꝑp̾dicatio¬
nẽ illiꝰ ad nm̃ confluebat. uno in loco
capi non poterat Illis itaq diebus: in
seculi potentia nimiũ fulgebat anso al¬
dus. quẽ uir dĩ secreto corripiit. & mul¬
ta ei uentura p̃dirit: que postea rei
euentus ꝓbauit. Cognoscens igitur ele¬
ctus dĩ sacer ansoaidus uirũm di soñe
ꝓphetiȩ repletũ. culmine scĩtatis erec¬
tum: in eius se consiliũ cõm̃dauit ex integra
& sub religionis illiꝰ normã. episcopalẽ coe¬
pit inclinare potentiã Cũq eũ uellet secũ
retinere in urbe. ꝙ sc̃s filib̾tus semꝑ deside¬
raret heremi uastitatẽ: largiente dño

Expanded text:
ad cumulum, Dei est fugata imperium, et ad cumulum, Dei est fugata imperium, et locum illum sordidum et obscurum divina virtus convertit in odorem nectareum. 26. Egressus de carcere per litteras beati Audoini, adiit ad Ansoaldo viro nobile, Pectavorum pontifice ob monasterii gratiam construendi, quia multitudo hominum, qui per praedicationem illius ad Dominum confluebant, uno in loco capere non poterant. Illis itaque diebus in saeculi potentia nimium fulgebat Ansoaldus; quem vir Dei secreto corripuit et multa ei Ventura praedixit, quae postea rei eventus probavit. Cognoscens igitur electus Dei sacer Ansoaldus virum Dei spiritu prophetiae repletum, culmine sanctitatis erectum, in eius se consilio commendavit ex integro et sub relegionis norma episcopalem coepit inclinare potentiam. Cumque eum vellet secum retinere in urbe et sanctus Filibertus semper desideraret heremi vastitatem, largiente Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i sacerdotes & francos. atq consentientib¬
sibi plurimis contra mandatũ dĩ recepis¬
set locũ honoris: sc̃s ad eũ filib̾tus adut.¬
pare debere ꝑtestans: estimans qđ potu.¬
isset hoc facto ꝑacumen ferri palmã mar¬
tyrii obtinere Sed seruauit illũ dñs
ad multorum ꝓfectũ: qui ꝑ eũ uocandi
erant ad regnũ celoꝵ fremens lupus
rabidus anĩmarũ greges suis rapere den¬
tib & incitans quosdã urbis rocomagen¬
siũ clericos: cȩpit discordiã ingerere.
& maliuola uerba scõ audoeno ponti¬
fici defilib̾to iuro dñi incantare Et
quia dicente apło. corrumpunt mores
bonos colloquia mala: credens sc̃s audo¬
enus clericorum colloquia. uirũ dĩ fi¬
lib̾tũ quẽ ante dilexerat nimuĩ: recru¬
di ussit ergastulo Quẽ ille ingressus
cũ gaudiõ. dũ organũ ibidẽ de cantaret
dauiticũ: multitudo muriũ quȩ uolan¬
di retinet usũ. & ibidẽ erat congregata

Expanded text:
 sacerdotes et Francos atque, consentientibu sacerdotes et Francos atque, consentientibus plurimis, contra mandatum Dei recepisset locum honoris, sanctus ad eum Filibertus apare debere, exestimans, quod potuisset hoc facto per acumine ferri palma martyrii obtinere. Sed servavit illum Dominus ad multorum profectum, qui per eum vocandi erant ad regnum caelorum. 25. Fremens lupus rapidus, animarum gregis ex suis rapere dentibus, incitans quosdam urbis Rodomagensium clericus, coepit discordiam ingerere et malivola verba sancto Audoino pontifice de Filiberto viro Domini incantare. Et quia, dicente apostolo, corrumpunt mores bonus conloquia mala, credens sanctus Audoinus clericorum conloquia, virum Dei Filibertum, quem ante dilexerat nimium, retrudi iussit ergastulo. Quem ille ingressus cum gaudio, dum organum ibidem decantaret Daviticum, multitudo murium, qui volandi retinet usum et ibidem erant congregata
Abbreviated transcription (Latin):
rent caritatẽ Cumq & regio munere
& fidelium largitate copia ei suꝑueni¬
ret argenti: studebat om̃s species deci¬
mare: Sed cũ hoc rotatu anni faceret.
semꝑ plus ibi inueniebat᷑ additũ. quã
ante fuerat decimatũ: Ipsã igitur deci¬
mã incaptiuoꝵ redemptionẽ & paupe¬
rum alimoniã deputabat: intantũ ut
monachos suos ꝓpt̾ hoc cũ onustis na¬
iub partib transmarinis transmitte¬
ret. & greges captiuorũ ꝑ ipsũ redẽp¬
ti: laũdarent potentiã xp̃i Sed & cũ
ꝓpter frm̃ compendia mandaroo ȩxer¬
ceri negocia: ampliꝰ dare iubebat. quã
dari a secularib consuetudo poscebat.
Et ꝓpt̃ hoc gaudente uicino populo: de
labore scm iusto exuberabat cõmertiũ
Cum igitur pestifer ebroinus qui afran¬
corum genere ꝓnimia crudelitate de
palatino honore fuerat pulsus & coma
detonsa clericus. luxouiũ egressus aposta¬
ta factus. ac sp̃u malignitatis coartatus.
cepisset rabidis dentib fremere suꝑ nobiles¬

Expanded text:
enubia. 23. Cumque et regio munere et fidelium largitate copia ei superveniret argenti, studebat omnes species decimare. Sed cum hoc rotatu anno faceret, semper plus ibi inveniebat additum, quod ante fuerat decimatum. Ipsa igitur decima in captivorum redemptione et panperum alimonia deputabat, in tantum, ut monachos suos propter hoc honustis navibus partibus transmarinis transmitteret, et greges captivorum per ipsum redempti laudarent potentiam Christi. Sed et cum pro fratrum conpendia mandaret exercere negotia, amplius dare iubebat, quam dare a saecularibus consuetudo poscebat. Et propter hoc, gaudente vicino populo, de labore iusto sanctum exuberabat commertium. 24. Cum igitur pestifer Ebroinus, qui a Francorum genere pro nimia crudelitate de palatino honore fuerat pulsus, coma detonsa, clericus Luxovium egressus, apostata factus, spiritu malignitatis armatus, coepisset rapidis dentibus fremere super nobiles
Abbreviated transcription (Latin):
uerat. ut alii abbates sua ꝓpͥa monasteria
reliquerent. uł monachos sues ꝓbatissimoᷤ
ad eum dirigerent: ut cũ eo longo tẽpore
demorantes discerent eius uitam uł con¬
uersationẽ. ut insuis ꝓpriis recte ꝓdesse

Expanded text:
uod « alii abbates sua propria monasteria relinquerent, vel monachos probatissimos ad eum dirigerent, ut cum eo longo tempore demorantes, discerent ejus vitam, vel conversationem, ut in suis propriis recte prodesse