comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tunqͣm dic̾et ⁊̃ oñs insule. Imoostendens
qͣm ulła relinqͣtur t̾uꝵ uͥ nõ sit eccłia. qñ ulła
reliquitur insularum quaꝵ nõ ulłe ⁊̃ in
occeano sũt constitute. et quasdam earum
euangelium iam suscepisse didicimꝰ. Acqita
et ĩ isulis singłis quibq ĩplet᷑ ꝙ dictũ est.
dñabit᷑ a mari usq ad mare. quo unaqĩq in

Expanded text:
 \'etiam omnes insulae\' hinc ostendens, quam nulla relinquatur terrarum, ubi non sit ecclesia, quando nulla relinquitur insularum, quarum nonnullae etiam in Oceano sunt constitutae et quasdam earum euangelium iam suscepisse didicimus. atque ita et in insulis singulis quibusque impletur, quod dictum est: Dominabitur a mari usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
eatem sũt scdm matheũ. et scdm martum.
Hii .n. tres narrant q̃ dix̾it dñs: cũ ĩ t̾rogatꝰ
eẽt a discipłis suis qñ fugura eẽnt. q̃ de tẽpli
euersione predix̾at et qͦd signũ eẽt aduẽtꝰ
eius et cõsũmatõis scłi. Non .n. discrepant
rebꝰ si alius aliquod dͭ quod alius tacet: a
alio mͦ dͭ. mag̾ autẽ collata inuicẽ uiuãt
ut legentis intlłs regat᷑. S de oĩbꝰ dispu¬
tare nc̃ longum est. Int̾rogan .  n. dñs ea
respondit que iam ex illotẽꝑe fuerant se¬
cutura. siue de extidio iherłm uñ orta est
ip̃ius in t̾rogatõis occasio siue de aduẽtu
suo ꝑeccłiam in qͣusq ad finem uenire ñ
cessat. In suis .ni. ueĩens agnoscit᷑ dũ eius
cotidie m̃bͣ nascũture de quo aduentu art̃
bibꝰ meis ne pluant suꝑ eam. siue de ip̃o fine
ĩ qͦ appebit inuos indicaturꝰ et mortuos.Cũ
itaq signa didat que ad ista t᷑a ꝑtinent.¬

Expanded text:
eadem sunt secundum Matthaeum et secundum Marcum. hi enim tres narrant. quae dixerit dominus, cum interrogatus esset a discipulis suis. quando futura essent, quae de templi euersione praedixerat, et quod signum esset aduentus eius et consummationis saeculi. non enim discrepant rebus, si alius aliquid dicit, quod alius tacet aut alio modo dicit; magis autem conlata inuicem iuuant. ut legentis intellectus regatur. sed de omnibus disputare nunc longum est. interrogantibus enim dominus ea respondit, quae iam ex illo tempore fuerant secutura. siue de excidio Hierusalem. unde orta est ipsius interrogationis occasio, siue de aduentu suo per ecclesiam, in qua usque ad finem uenire non cessat — in suis enim ueniens agnoscitur, dum eius cotidie membra nascuntur, de quo aduentu ait: bibus meis, ne pluant super eam — siue de ipso fine, in quo apparebit uiuos iudicaturus et mortuos. Cum itaque signa dicat, quae ad ista tria pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
qui fuerit ante nos. ex quo eẽ uł dici
cepit hora nouissima. Quod autẽ ideo
uidet᷑ uen̾acõm tue cõp̾hendi ñ posse tẽ¬
porũ m̃suras ut defimatur qͦ anno futu¬
rus est finisqr scdm promissionẽ dñi bre¬

Expanded text:
qui fuerunt ante nos, ex quo esse uel diei qui fuerunt ante nos, ex quo esse uel diei coepit hora nouissima. Quod autem ideo uidetur uenerationi tuae comprehendi non posse temporum mensuras, ut definiatur, quo anno futurus est finis, quia secundum promissionem domi
Abbreviated transcription (Latin):
quo temꝑe id locutꝰ est. Ioh̃es autem ferme
.lxx. annos ut miminũ dicam repitur
esse tnsactar ⁊ ñdũ uenit t̾miinis seculi.
Nuo accedit quiã inspecta dsligentur
ecc̃astica historia reppitur apłs Iohes lon¬
ge autẽ fuisse defuictꝰ. ꝙͣ qͥnq milia qͥn¬
genti anni a gen̾is human exordio cõ¬
plerẽtur. Nond̾erat utiq hora nouis¬
sima: si sex miliũ annoꝵ ꝑs duodecima
deputatur. Porro si scd̾m scͥptis unũ
diem mile aimos eẽ ponamꝰ. młto mag̾
olim tnͣsiit tum longi diei hora nouissi¬
ma. ñ dico si ucesima qͣrta ꝑseius qͥ st̃
anni paulo amplius. xla: sed si duodecima
depugetur que illos ãnos duplos ħt. Unde
cõneĩentiꝰ ille apłs creditur horam posu¬
isse ꝑ tp̃r: que hora qmͣ longa sit ignora¬
mus: qr ñ est nr̃m scire tempori que pr̃
posuit insua pocestate qmͣuis eam nom¬
ssimam nou̾imꝰ młto mag̾ utiq nos ꝙͣ

Expanded text:
quo tempore id locutus est Iohannes, ante ferme quo tempore id locutus est Iohannes, ante ferme septuaginta annos ut minimum iam reperitur esse transacta et nondum uenit terminus saeculi. huc accedit, quia inspecta diligenter ecclesiastica historia reperitur apostolus Iohannes longe ante fuisse defunctus, quam quinque milia quingenti anni a generis humani exordio complerentur. nondum erat itaque hora nouissima, si sex milium annorum pars duodecimadeputatur. porro si secundum scripturas unum diem mille annos esse ponamus, multo magis olim transiit tam longae diei hora nouissima; non dico, si uicesima quarta pars eius, qui sunt anni paulo amplius quadraginta, sed si duodecima deputetur, quae illos annos duplos habet. unde conuenientius ille apostolus creditur horam posuisse pro tem- pore, quae hora quam longa sit, ignoramus, quia non est nostrum scire tempora. quae pater posuit in sua potestate. quamuis eam nouissimam nouerimus multo magis utique nos, quam
Abbreviated transcription (Latin):
nes euangelista nonissima hora est.
Nam si tunc essemus hoc audito cred̾e¬
mus tot annos post ea transituros. acñ
potius ip̃o ad huc. Iohanne incorpore con¬
stituto dñm speraremus esse uenturum
neq .ii. dixit nouissimũ tempꝰ ẽ aut no¬
missmiꝰ amiꝰ. aut mensis. aut dies. sed no¬
tussima hora est. Et ecce ista hom quam
longa est. nͨ timien ẽ ille mentitus. sed
utiq intelligendus est horam ꝓtemꝑe
posuisse. quod nõ nlłi sic accipiu̾nt ut sex
annorum milia constituant uelut unũ
diem. eñq ĩpartes uelut horas .xiiͫ ꝑci¬
antur ut sic qͥngentos annos postremos
hom indeatur hre postrema in qͥb ami
iam. Iohannes inquiunt loquebatur. qũ
nouissimam horim ẽẽ dicebat. Sed aliud
est nosse aliquid aliud suspicari: Cur al
nõ potius si sex annoꝵ milia deputandꝰ.
sed ducenti qͥnquaginta ani. totus enim
dies. totus atuitꝰ solis uerius nĩcupatur.
ex oritur:. ac ꝑ hoc om ista nouissima ex

Expanded text:
nes euangelista: Nouissima hora est. nes euangelista: Nouissima hora est. nam si tunc essemus, hoc audito quando crederemus tot annos postea transituros ac non potius ipso adhuc Iohanne in corpore constituto dominum speraremus esse uenturum? neque enim dixit \'nouissimum tempus est\' aut \'nouissimus annus\' aut \'mensis\' aut \'dies\', sed: Nouissima hora est. et ecce ista hora quam longa est! nec tamen est ille mentitus, sed utique intellegendus est horam pro tempore posuisse. quod nonnulli sic accipiunt, ut sex annorum milia constituant uelut unum diem eumque in partes uelut horas duodecim partiantur. ut sic quingentos annos postremos hora uideatur habere postrema; in quibus annis iam Iohannes, inquiunt, loquebatur, quando nouissimam horam esse dicebat. Sed aliud est nosse aliquid aliud suspicari. cur enim non potius, si sex annorum milia deputandus sed ducenti quinquaginta anni? totus enim dies, totus circuitus solis uerius nuncupatur nexoritur. ac per hoc hora ista nouissima, ex
Abbreviated transcription (Latin):
dici possit atq defimri. intra illos uł illoᷤ
.uii. annos. aut intra illos uł illos .x. aꝑ¬
nos quod sine hoc quidẽ comp̾hendi pͥ.
Quete ptrum sic salcem possit definiri
tempꝰ eiꝰ aduentꝰ ut eum uenturũ esse
minoris annoꝵ. Sed in quo eoꝵ nos igno¬
rare. hoc si iam cõp̾hendisti: multum est
quod cõp̾hend̾e potiusti. id ip̃m ẽ aũ qͦd
rogo ut nob̃ benignus iꝑtias.: ad hibẽs
ydonea docum̃ta quib id potueris inda¬
gare. Si aũt neq hoc te comp̾hendisse
p̾sunis: hoc sentis quod ego nouissima
.n. esse ista tempori młtis tr signisarꝑẽ¬
credimꝰ cermimus. S ⁊ mille annorum
tempus si eoꝵ finis eẽt scłi finis: posset
anm aute ocłds tuos tanquã dies uius.
ut quioquid ꝑ eosdem mille annos g̾ere¬
tur nomissimo tempore uł nouissimo die
dic̾etur geri. It̾m .n. dico quod in hac
causa sẽpe dicendum est: considemus
anteꝙͣ młtos annos dix̾it beatus. Iohan¬

Expanded text:
dici possit atque definiri intra illos uel illos dici possit atque definiri intra illos uel illos septem annos aut intra illos uel illos decem annos. quod si ne hoc quidem comprehendi potest, quaero. utrum sic saltem possit definiri tempus aduentus eius, ut eum uenturum esse minoris annorum. sed, in quo eorum, nos ignorare. hoc si iam comprehendisti, multum est, quod comprehendere potuisti. id ipsum est autem, quod rogo ut uobis benignus impertias adhibens idonea documenta, quibus id potueris indagare: si autem neque hoc te comprehendisse praesumis, hoc sentis, quod ego. Nouissima enim esse ista tempora multis rerum signiscredimus, cernimus. sed et mille annorum tempus, si eorum finis esset saeculi finis, posset anni ante oculos tuos tamquam dies unus, ut, quicquid per eosdem mille annos gereretur, nouissimo tempore uel nouissimo die diceretur geri. iterum enim dico, quod in hac causa saepe dicendum est: consideremus, ante quam multos annos dixerit beatus Iohan
Abbreviated transcription (Latin):
cern̾ent:⁊̃ cet̾a fallacit᷑ sibi promimti ar¬
bitnintes ⁊ de ipĩ m̾cede fidei desparent.¬
Non gͦ ille diligit aduentũ dm̃ qui .n.
pe. sine longe sic. sinceritate fidei. furim¬
tate spei. ardore caritatis expectat. Nã
si tanto mag̾ diligitur dñs qnͣto mag̃
creditur et p̾dicatur citius eẽ uenturus
magis eñ diligebant qui eius aduentũ
iam insture dicebant qm hii quos apostti¬
lus eis credere prohibebat. uł ip̃e apłs qui
hoc utiq ñ credebat. Si aũ honerosa nõ ẽ
infirmitas mea sanctitati tue: peto aꝑ¬
tius nõ grau̾is expon̾e quõ dyxis neminen
posse tẽporũ m̃suris collig̾e. ne forte hoc
⁊m indeatur quod ⁊̃ caritati tuer frust᷑
quilib nr̃m instrui expectet ab altero.
Cum hoc .ni. dixisses: deinde subdidisti ⁊
hoc indetur sonare tamꝙͣ nõ posset scuri
quo anno uenturꝰ sic. sed possit sciri qͣ
ebdomada. annoꝵ uł qua decude tanqua

Expanded text:
cernerent, etiam cetera fallaciter sibi promitti arcernerent, etiam cetera fallaciter sibi promitti arbitrantes et de ipsa mercede fidei desperarent.non ergo ille diligit aduentum domini, qui rope siue longe sit, sinceritate fidei, firmitate spei, ardore caritatis expectat. nam si tanto magis diligitur dominus, quanto magis creditur et praedicatur citius esse uenturus, magis eum diligebant, qui eius aduentum iam instare dicebant, quam hi, quos apostolus eis credere prohibebat, uel ipse apostolus, qui hoc utique non credebat. Si autem onerosa non est infirmitas mea sanctitati tuae, peto apertius non graueris exponere, quo modo dixeris neminem posse \'temporum mensuras colligere\', ne forte hoc et mihi uideatur, quod etiam caritati tuae, et frustra quilibet nostrum instrui expectet ab altero. cum hoc enim dixisses. deinde subdidisti et hoc uidetur sonare, tamquam non possit sciri, quo anno uenturus sit, sed possit sciri, qua hebdomade annorum uel qua decade, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
gnam dicis eẽ bĩtudĩem diligentibꝰ euis ad¬
uentum: et adhibes apłi testimonium quꝰ
u̾ba sic ponis: de cet̾o repositu ẽ mͥ corona
tũ dmñ. Gunc .n. ex euangłio cõmemoras
iusti fulgebunt sic̃ solĩregno pr̃is sui et
quod ꝓpħa dicit. ecce .n. caligo ⁊ tenebre
opient t̾nm sr̃ gentes. ĩ te nero appebit
dñs. et maiestus eiꝰmte udebit᷑. Item qͣd
scͥptum ẽ. quo uꝰ expectunt dñm exultubũ
cũ uͥtute ꝑroducent pẽnas sic̃ aquile: cur¬
rent et ñ laborabunt. ambulabũt ⁊ noͣ
esurient. hoc plane pissime et ueratussĩe
dicis. cõm̃dans eorũ bĩtudĩem qͥ diligũt
ñ cito moueamim mente qͣi istet dies do¬
mini diligebant utiq aduentũ domim.
nͨ oos hoc dicens doctor gentium ab illa di¬
lectõne frangebant. qua ut inflãmarẽ¬
tur uolebat: et ideo nolebat ut tredẽnt
eis a quibꝰ audiebant instare diem dñi:
ne forte cũ transisset tempꝰ quo eum tͤ¬
diderant eẽ uenturum. et uenisse non

Expanded text:
gnam dicens esse beatitudinem diligentibus eius aduentum et adhibens apostoli testimonium, cuius uerba sic ponis: de cetero reposita est mihi corona tunc enim, sicut ex euangelio commemoras, iusti fulgebunt sicut sol in regno patris sui. et quod propheta dicit: ecce enim caligo et tenebrae operient terram super gentes, in te uero apparebit dominus et maiestscriptum est: Qui vero exspectant Dominum exsultabunt cum virtute, producent pennas sicut aquilae, current et non laborabunt, ambulabunt et non esurient. Hoc plane piissime et verissime dicis, commendans eorum beatitudinem qui diliguntn cito moveamini mente, quasi instet dies Domini, diligebant utique adventum Domini, nec eos haec dicens Doctor gentium ab illa dilectione frangebat, qua ut inflammarentur volebat, et ideo nolebat ut crederent eis a quibus aune forte, cum transisset tempus, quo eum crediderant esse uenturum, et uenisse non
Abbreviated transcription (Latin):
coge̾t᷑. certis taniẽ eos cõstare num̃is.
ciedo illis qui eam li̾guã ꝓbe callent.
Amauit eñ uir ille sanctꝰ musicã piã.
⁊ in ea studia nos magis ip̃e quã ullꝰ
alius actor accendit: habitetis om̃s
inet̾nũ in adiutorio altissimi: qui ha¬
bitatis unanimos indomo .Pater

Expanded text:
cogeretur. certis tamen eos constare numeris cogeretur. certis tamen eos constare numeris credo illis, qui eam linguam probe callent. amauit enim uir ille sanctus musicam piam et in ea studia nos magis ipse quam ullus alius auctor accendit. habitetis omnes in aeternum in adiutorio altissimi, qui habitatis unanimes in domo, pater
Abbreviated transcription (Latin):
saue librũ quẽ enĩ datũ repꝑi. ubi
est omĩs fructꝰ cet̾oꝵ. nõ dituli mi¬
ite caritati tue. fortassis ipe tũa nõ
multũ refugiat grauitatẽ. Nam
suꝑiores qͥnque uix filio nr̃o ⁊ con¬
diacono uiliano. qmĩ ⁊ ipẽ iam nob̾o
cõmilitat. digni lectione uł coguitõ¬
ne uidebũt᷑. quẽ qͥdem nõ audeo dic̾e̾
plus amo quã te: qr nec u̾aciter dico.
sed tñ audeo dit̾e̾ plus desido̾ qmͣte
Mirũ uderi pt̃ quẽad mod̾ quẽ pari¬
ter amo amplius desidẽm. S hoc mͥ
fac spes amplior uidendi indendi eũ¬
.Puto em̃ qd̾ si ad nos te ubẽ ł unt
tente uen̾it. ł hoc faciet qd̾ ad oles¬
centem detet. maxĩe qͥa nõdũ curis ma¬
iorĩb detinet᷑. ⁊ te ipm mͥ expedicius
apportabit. qͥb mimeris cõsistont u̾t
dauitici. nõ scͥpsi: qͥ nescio Beque eĩ
ex hebrea lingua quã ignoro. potuit
⁊ nũos interpres expͥmere: ne me¬
qẽ rõ sentẽtiarũ sinebat digredi

Expanded text:
 repperi, ubi est omnis fructus ceterorum, non distuli mittere caritati tuae; fortassis ipse tuam non multum refugiat grauitatem. nam superiores quinque uix filio nostro et condiacono Iuliano, quoniam et ipse iam nobiscum commilitat, digni lectione uel cognitione uidebuntur. quem quidem non audeo dicere plus amo quam te, quia nec ueraciter dico, sed tamen audeo dicere plus desidero quam te. mirum uideri potest, quem ad modum, quem pariter amo, amplius desiderem; sed hoc mihi facit spes amplior uidendi eum; puto enim, qmittente venerit, et hoc faciet quod adolescentem decet, maxime quia nondum curis majoribus detinetur, et teipsum mihi expeditius apportabit. Quibus numeris consistant versus Dauidici, non scripsi, quia nescio. neque enim ex Hebraea lingua, quam ignoro, potuit etiam numeros interpres exprimere, ne mequam ratio sententiarum sinebat, digredi
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Relinquit᷑ itaq ut qui uult coe̾¬
istam ꝓpħ̃iam credi scłi fine complẽdã.
contendat qmͣitũ pot̃. et ostendat si pot̃
pͥmoaduentu dm̃ ñ fuisse completam
completam fuisse demõstiñt. Maxime
hũt occidetur xp̃c ⁊ ñ erit eius. id ẽ ñ ent
eiꝰ ciuitatis. qm̃i sic alienatꝰ ẽ aũdeis qui
eũ ꝓpterea saluatorẽ redẽptorẽ q simi
euangłicis et ꝓphicis que fi̾ cernimꝰ ꝓpmi¬
quum dñi aduentũ sꝑare debeamꝰ qͥuis
negat: cotidie quippe mag̃ magisq fit
ꝓximꝰ: sed qnͣto interuallo ꝓpiquet. hit
dcm̃ est ñ est nr̃m stire. uide᷑ qñ dixit apłs

Expanded text:
rum. Relinquitur itaqrum. Relinquitur itaqistam prophetiam credi saeculi fine complendam, contendat. quantum potest, et ostendat, si potest, primo aduentu domini non fuisse completam completam fuisse demonstrant, maxime habent: Occidetur Christus et non erit eius, id est non erit eius ciuitatis, quoniam sic alienatus est a Iudaeis, qui eum propterea saluatorem redemptoremque suum euangelicis et propheticis, quae fieri cernimus. propinquum domini aduentum sperare debeamus, quis negat? cotidie quippe magis magisque fit proximus. sed quanto interuallo propinquet, hoc, dictum est, non est uestrum scire. uide, quando dixit
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ qͦd nestio ꝙͣͣd modũ possit ostẽdi.
ille num̾us reftur annoꝵ: postremo młto
turũ. si ebdomades iste ip̃m ꝓnĩciant.
natiuitate autẽ dñi hodie compitunt᷑
remanent incra quos damheł homĩes
ꝓpħate sunt ĩplebũtur. Qui gͦ d ͭ ĩtratot
annos erit. tũc falsum d ͭ sl ultra erit. S
qr bremabuntur pautõres pot̾ũt esse
qm̃ ꝙͫ libet brenentur u̾m erit. Ip̃a nã¬
q br̾ematõ si eo mͦ intlłigenda est ut
pautõres fiant: ultͣ eos diem dm̃i ueĩre
ñ patitur. s mag̾ magisq eos intra ꝙͣ
dm̃ eẽ uenturum s aduuuat potuis am̃
qmͣto mag̾ ad paucitatẽ redigentur
dies. tanto mag̃ intͣ erit et ultra ẽẽ
ñ pot̾it. Atq ideo uerũ erit quod itu de¬
finitur ut dicatur intra tot annoserit.
usq ad finem scłi totidem rursꝰ eẽ cõple¬
das eqͥdem uideo qr si pͥmꝰ eas ñ cõpleuit
aduentꝰ. Necesse ẽ ut scd̾s eas compleat..
git in telligi quod ⁊̃ defme scli im̃ple

Expanded text:
ventum quod nescio quemadmodum possit ostendi, ille numerus refertur annorum. 20. Postremo, multo turum, si hebdomades istae ipsum praenuntiant. natiuitate autem domini hodie computanturremanent, intra quos Danihelis omnesae sunt, implebuntur. Qui ergo dicit, Intra tot annos erit, tunc falsum dicit si ultra erit: sed quia breviabuntur, pauciores poterunt esse, m libet breuientur, uerum erit: ipsa namque breuiatio si eo modo intellegenda est. ut pauciores fiant, ultra eos diem domini uenire non patitur sed magis magisque intra eos, domini esse uenturum, sed adiuuat potius, quoniam, quanto magis ad paucitatem redigentur dies, tanto magis intra erit et ultra esse non poterit. atque ideo uerum erit, quod ita definitur, ut dicatur: Intra tot annos erit\usque ad finem saeculi totidem rursus esse complendas. Equidem video quia si primus eas non complevit adventus, necesse est ut secundus eas compleat; qgit intelligi quod etiam de fine saeculi implebi
Abbreviated transcription (Latin):
De sad̃ quippe ad uentu suo dix. ñ ẽ ur̃m
scire tempora: ñ depͥmo. de illo .n. ab eo q̃¬
sierunt discipuli quẽ sperabant. ñ de isto
eos penitẽciam agite completa sũt tẽpa
credite ineuangłio. ⁊̃ ip̃e firmasti de hiis
paucosanos fuerant transitura. Et nẽ
nouimꝰ iam ẽẽ tnͣsacta. euersa salicet
ciuitate in qua regnum eoꝵ fuerat cõ¬
stitutum. Puide qd̾ ex damhelo de int̾¬
fectu bestia possint uen̾abilitus tua et
de reliqͣꝵ bestiarũ regno es int̾ ħ defilio
hoĩs ueniente cũ imbibꝰ celi. manifestũ
eẽ dixisti intlłntib scͥpturam s si fi̾sd
gntis expon̾e qͦmͦ ista ꝑtincant ad cog

Expanded text:
ecundo quippe aduentu suo dixit: Non est uestrum scire tempora, non de primo: de illo enim ab eo quaesierunt discipuli, quem sperabant, non de isto, eos: Paenitentiam agite, completa sunt tempora, credite in euangelio, etiam ipse firmasti de his paucos annos fuerant transitura et nunc nouimus iam esse transacta euersa scilicet ciuitate, in qua regnum eorum fuerat constitutum. Proinde, quod ex Danihelo de interfecta bestia posuit uenerabilitas tua et de reliquarum bestiarum regno et inter haec de filio hominis ueniente cum nubibus caeli, manifestum esse dixisti intellegentibus scripturam. sed si fueris dignatus exponere, quo modo ista pertineant ad cog
Abbreviated transcription (Latin):
non opꝰ habetis nob̾ scͥbi. nec secutꝰ
adiiuxit. uos eñi ip̃i diligẽt᷑ scitis
est. ut current filii lucis eẽ ⁊ ꝑato
corde iugilare. qͥ nolunt ab illa hora
sic̃ a notturno fure cõp̃hendi. Nam
siad cauẽdũ hoc malũ idem ne hora
ꝑatum. opꝰ ess nosse tẽpoꝵ spacia¬
nõ dic̾et apłs. nõ opꝰ ẽẽ ut hoc scͥbe¬
rec sed hoc eis pociut ẽẽ scribẽdũ
tanqui doctor ꝓuidentissimꝰ iuditai.
Nunc autẽ nͨ illis hoc opꝰ eẽ mõit̾ut. qͥb
sufficiebat ut scirẽt ĩpatis atq dormientib̾
horam dm̃ sicut furem eẽ uenturã.: atq
ħ sciendo eẽnt ip̃i ingilãt̾ paci. post qnͣtalib̾
tẽꝑa uemiet. et suum seruauit modum

Expanded text:
Non opus habetis uobis scribi. nec secutus adiunxit: Vos enim ipsi diligenter scitis, est. ut curent filii lucis esse et parato corde uigilare, qui nolunt ab illa hora sicut a nocturno fure comprehendi. nam si ad cauendum hoc malum, id est ne hora aratum. opus esset nosse temporum spaoc scriberet, sed hoc potius eis esse scribendum tamquam doctor prouidentissimus iudicaret. nunc autem nec illis hoc opus esse monstrauit. quibus sufficiebat, ut scirent inparatis atque dormientibus horam domini sicut furem esse uenturam atque hoc sciendo essent ipsi uigilanter parati, post quanta libet tempora ueniret, et suum seruauit modum,
Abbreviated transcription (Latin):
lis nõ ad pͥmum dni aduentũ sic̃ płibꝰ uisũ
est: sedꝗd scd̾m potins existimas ꝑtinere.
Ita ne gͦ bremabuntur ut uł una ĩeis eb¬
domada minus futura sit. et falsa erit
ꝓphĩa que tanta diligencia num̾ũ ebdo¬
madarum definire curauit ut qͥddam
dic̾et ⁊̃ dimidio ebdomadis ĩplendum᷑
damhelis: Deinde quale ẽ ut putemus
ignoras se damhelem uł potiꝰ angłm aqͤ
ista discebat brematurũ dñm dies illos
et eruisse ut hoo dic̾et uł scisse quidem.¬

Expanded text:
lis non ad primum domini aduentum, sicut pluribus uisum est, sed ad secundum potius existimas pertinere. itane ergo breniabuntur. ut uel una in eis hebdomada minus futura sit, et falsa erit prophetia, quae tanta diligentia numerum hebdomadarum definire curauit, ut quiddam diceret etiam dimidio 1. hebdomadis implendum? r prophetia Danihelis. deinde quale est, ut putemus ignorasse Danihelem uel potius angelum, a quo ista discebat. breuiaturum dominum dies illos et errasse, ut hoc diceret, uel scisse quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tur imiquitutis. tm̃ ut qui tenet mͦ ceneit
donec demedio fiat. Et tũc reuelabit᷑ ille
et mistice dcã: ut tñ appareat eñ nͥ desta¬
tutis dixisse tẽpib nlłmq eoꝵ ĩt̾ uallum
spatiuiq appuisse. Ait .s. ut reueletur
insuotp̃e. ne dixit post ꝙͥ ᷤ tẽporis ho futum
sit.demde subũxit. iam .n. mist̾iũ optur
miqͥtatis. Hoc imiquitatis mist̾iũ qmͦlib
ĩclłigat᷑ qd sit ab alio sic ab alio aũsic. qm̃¬
diu tñ opetur occultum est neq id expͥssit

Expanded text:
qui tenet, modo teneat, donec de medio fiat: et tunc revelabitur ille et mystice dicta, ut tamen appareat eum nihil de statutis dixisse temporibus, nullumque eorum intervallum spatiumque apernisse. Ait enim, ut reveletur in suo tempore: nec dixit post quantum temporis hoc futurum sit. Deinde subjunxit, Jam enim mysterium operatur iniquitatis. Hoc iniquitatis mysterium quomodolibet intelligatur quid sit, ab alio sic, ab alio autem sic; quamdiu tamen operetur, occultum est. Neque id expressit
Abbreviated transcription (Latin):
litantu. an mane. nec cũ uen̾it repẽ¬
te inneuiat uos dormientes. Quod
añt uobꝰ dito. om̃ib dico: iugilate.
Quib eñi om̃ib dicit. nͥ electit ⁊
dilectis suis ad corꝰ eius ꝑtinẽb qd̾ ẽ¬
eccł̾a: nõ solũ gͦ iłlis dixit. qͣb tũc
audiẽtib loquebat᷑. sed etiã illis qͥ su̾ũt
post illos añ nos. ⁊ adnos ipõs. ⁊ qͥ erũt
post nos us ad eiꝰ nouissimũ aduentũ
Nũqͥd aũt om̃s inuẽturꝰ est dies me
in hac uita. aut qͥsqm̃ dicturꝰ est qd̾ ad
defũctos ⁊̃ ꝑtineat qd̾ ait. uigilate ne
cũ ueu̾it repẽte inueĩat uos dormẽtes
niet dies ille: cũ uen̾it ei dies ut tał
hiuc exeat quał iudicãdꝰ est. io die.
Ac per h̾uigilare d om̃is xpanus:
Certe em̃i h̾oc saltimi maĩfestũ erat
apłis. nõ eoꝵ temꝑib cũ hic incarue

Expanded text:
antu, an mane, ne cum venerit repente, inveniat vos dormientes. Quod autem vobis dico, omnibus dico, Vigilate . Quibus enim omnibus dicit, nisi electis et dilectis suis ad corpus ejus pe tunc audientibus loquebatur, sed etiam illis, qui fuerunt post illos ante nos, et ad nos ipsos et qui erunt post nos usque ad eius nouissimum aduentum. numquid autem omnes inuenturus est dies ille in hac uita aut quisquam dicturus est, quod ad defunctos etiam pertineat, quod ait: Vigilate, ne, cum uenerit repente, inueniat uos dormientes? niet dies ille, cum uenerit ei dies, ut talis hinc exeat, qualis. iudicandus est illo die. ac per hoc uigilare debet omnis Certe enim hoc saltem manifestum erat Apostolis, non eorum temporibus, cum hic in carne
Abbreviated transcription (Latin):
qmͦ dolores partariẽtis ⁊ nõ effugient.
⁊ hic nõ dixit pꝰ quãtũ tpris hoc fut᷑ũ
sit. s qͥm fut᷑um sit. id nõ quãta erit̃
ctatis breuitas uł ꝓlixitas. sed qnͣtũ
lib int̾uallũ sit spaciũq tpr̃is. nõ tñ
eis hoc ueniet malũ nouissim̃. nͥ cũ
rem ad hoc uro tp̃re nouissie. Non

Expanded text:
gient. et hic non dixit. post quantum temporis hoc futurum sit. sed quo modo futurum sit, id est non quanta erit aetatis breuitas uel prolixitas, sed, quantum libet interuallum sit spatiumque temporis, non tamen eis hoc ueniet malum nouissimum, nisi cum rem ab hoc nostro tempore remouisse; non
Abbreviated transcription (Latin):
endũ est. nõ ẽ urm doce̾ tprã quẽ
pat᷑ posuit in sua potestate. qnͣto qͥtẽ
sic ea docebant cũ hii inqͦꝵ lr̃is diste¬
pent᷑ per illos in notescebant. uude
credibiliꝰ est nõ deũ noluisse sciriqd̾

Expanded text:
endum est, non est uestrum docere tempora, quae pater posuit in sua potestate, quando quidem sic ea docebant, cum hi, in quorum litteris discerentur, per illos innotescebant? unde credibilius est non deum noluisse sciri, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ficelis serłis ꝑ pͥdens quẽ cõstituit
dñs suꝑ familiara suã. ut det illis
cibũ intprẽ ⁊ cet̾a. ĩmo uͦ mon nõ
ut boꝰ seruus cognoscat tpẽm finem.
sed ut om̃ tpr̃e in oꝑe bono uigilet.
qa nescit tpr̃m finem. Non mon
ut tpr̃a que pat̾ posuit in sua potes¬
suꝑ satis locutꝰ sũ. Argint᷑ ã nĩdeos
qrͣ teiupꝰ nõ cognoscãt dicẽs. hypo¬
crite. faciẽ celi potestis ꝓbare ⁊ ie

Expanded text:
uem constituit dominus super familiam suam, ut det illis cibum in tempore?\' et cetera. immo uero monet, non ut bonus seruus cognoscat temporum finem, sed ut omni tempore in opere bono uigilet, quia nescit temporum finem; non monet. ut tempora, quae pater posuit in sua potessupra satis locutus sum. arguit autem Iudaeos, quare tempus non cognoscant, dicens: Hypocrit
Abbreviated transcription (Latin):
ełat᷑ desid̾io tardũ uidet᷑. Quomͦ qͥ
est. cu ip̃i apłi tpr̃e ꝯuo ad huc erant
in carne dixint. nouissima hora est
quãuis a dño audieriñt: nõ ẽ u̾m scire rẽ¬
pora. Hoc gͦ nesciebãt. qd̾ nestimꝰ ⁊ nos:
quãtum ad me attin dico. ⁊ eos qͥ ħ me
urm scire tpã que pr̃ posuit̃ in sua poitͤ
diligebant eiꝰ maĩfestatõem. ⁊ dabãt cũ¬
seruis intp̃e esbarid. nec ꝑtuciebãt eos
dominãdo eis nec luxuriabãt᷑ cũ amato¬
rib mũdi dicentes. morã fac̃ dñs meus.
Alia ẽ gͦ ignorancia tempoꝵ: alia labes
tanquã ꝑ nos qͣsi inset dies dm̃i. nole¬
bat utiq ut crede̾nt eis. qͥ iam ꝓpͥnqͣre
dũi arbitbant᷑ aduentũ: nec tũ uolebat
dendos: S sic eos̃ nolebat de ꝓpiquã¬
te die nouissiõ falsis ascultare rumo¬
rib. ut tũ uellet eos ꝑatos aduẽtum
dñi sui lumbis actinctis ⁊ huit̾nis ardẽ¬
tib operi qͥbus dicit : uos aũt fr̃es nõ

Expanded text:
io tardum videtur. Quomodo autem est, cum ipsi Apostoli, tempore quo adhuc erant in carne, dixerint, Novissima hora est ? quamvis a Domino audierint, Non est vestrum scire tempora. Hoc ergo nesciebant quod nescimus et nos quantum auestrum scire tempora, quae pater posuit in sua potestate, diligebant eius manifestationem et dabant conseruis in tempore cibaria nec percutiebant eos dominando eis nec luxuriabantur cum amatoribus mundi dicentes: Moram facit dominus meus. Alia est ergo ignorantia temporum alia labes tamquam per nos, quasi instet dies dbat utique ut crederent eis qui jam propinquare Domini arbitrabantur adventum: nec tamen volebat dendos; sed sic eos nolebat de propinquante die novissimo falsis auscultare rumoribus, ut tamen vellet eos paratos adventum Domini sui, lumbis accinctis et lucernis ardentibus opperiri : quibus dicit, Vos autem, fratres, non
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris nr̃ i diligat᷑ ⁊ desid̾e̾t᷑ ad uẽtꝰ.
fotis hoc ut serinꝰ uonꝰ eiusdẽ prĩs fa¬
milias Auidꝰ lucroꝵ dm̃ tui ⁊ uolecs
hr̃e plurͣi ꝰ socios dilectõis. qua ipͤ p̃ci¬
pue ⁊ pͥseu̾ant̾ accẽdi̾s. Intuentes igit᷑
proficiẽtes extendit: siue citiꝰ siũe tar¬
dius uenia qmͣ putat᷑: cuiꝰ mõifestatõ
fitelicari diligit᷑. ⁊ pio desid̾at᷑ affectu.
Seriuiꝰ qͥ ipe ille qͥ dicit morã fac̃ dñs

Expanded text:
saluatoris nostri diligatur et desideretur aduentus. facis hoc ut seruus bonus eiusdem patris familias auidus lucrorum domini tui et uolens habere plurimos socios dilectionis, qua ipse praecipue et perseueranter accenderis. intuentes igitur, proficienter extendit, siue citius sine tardius ueniat, quam putatur, cuius manifestatio fideli caritate diligitur et pio desideratur affectu. seruus quippe ille, q
Abbreviated transcription (Latin):
mag̃ nc̃ dd̾ est ꝓpinquare dm̃ aduentũ
qñ tantꝰ est ad fmem fc̃s accessus: apłs
Nõdum utiq erant eadem tempi here¬
ticorum scilic ⁊ tulium qͣles eodem ser¬
mone descbit: sed iam uenerũt. ac per¬
hoc in nouissimis teꝑibꝰ uidemur ⁊̃ ꝑ ipõs
de fine sclĩ cõmou̾i. Itẽq alibi dicẽs hac
aut̃ scitote qũ nmnouissimis diebꝰ ĩ stabũt¬
temꝑa sena. uł sicut alii codices hñt pe¬
riculosar demde qͣlia futura sint exp̾mẽs
erunt .i. hoĩes ĩquit se ipõs amantes ama¬
tatores pecune. elati. suꝑi. blaphemi. pa¬
rentibꝰ nõ obedientes. ĩgrati. scelesti. irre¬
ligiosi. sine affectõe̾ detinctores. incõtinẽ¬
tes. ĩmites. sine bengͥtate ꝓditores. ꝓcuces.
cerati. uoluptatum amatͥores mag̾ qm
dei. hñtes spẽm pietatis. uͥtutẽ aut̃ eius
ab negantes. mirũ si tales hoĩes aliqn̾ de¬
fuerunt Demq qr ⁊ tũc erant̾ adiũsit
et dͭ et hos de uitu. exhiis .n. sũt qui pene¬

Expanded text:
ndum est propinquare domini aduentum, quando tantus est ad finem factus accessus! apostnondum utique erant eadem tempora haereticorum scilicet et talium. quales eodem sermone describit, sed iam uenerunt. ac perhoc in nouissimis temporibus uidemur etiam per ipsos de fine saeculi commoneri. itemque alibi dicens: Hoc autem scitote, quontempora saeva, vel, sicut alii codices habent, periculosa: deinde qualia futura sint exprimens, Erunt enim homines, inquit, seipsos amantes, amatores pecuniae, elati, superbi, blasphemi, parentibus non obedientes, ingrati, scelesti, irreligiosi, sine affectione, detractores, incontinentes, immites, sine benignitate. proditores, procaces, caecati, uoluptatium amatores magis quam dei, habentes speciem pietatis, uirtutem autem eius abnegantes. mirum, si tales homines aliquando defuerunt. denique, quia et tunc erant, adiungit ac dicit: Et bos deuita; ex his enim sunt, qui pene
Abbreviated transcription (Latin):
cepturũ eẽ p̾sumimus dñe duectussiẽ.
⁊ in xp̃i mẽdris honorabłr amplectẽ¬
de fili. temꝑali uͦ felititate ad et̃na lu¬
cra te prudent̾ usurũ minime dubita¬
mus. ut qnͣto plus potes in iac t̾re¬
na re publica. tanto plus impendas
uẽciũ. ⁊ m̃ u̾a pace scłoꝵ ac siñe fine
gaudioꝵ. Scĩ fr̃is ⁊ coep̃i mei lonifa¬
cii petitõnem tue rursus caritati cõmẽ¬
do ne forte ñc fiori possit qd añ nõ potu ̃.
Cum enĩ fmñe ulla sine una forsitan
questione qd̾ p̃cessor euis qmͣuis tbꝰ

Expanded text:
umimus, domine dilectissime, et in Christi membris honorabiliter amplectende fili. Temporali vero felicitate ad aeterna lucra te prudenter usurum minime dubitamus, ut quanto plus potes in hac terrena republica, tanto plus impendas uentium et in uera pace securorum ac sine fine gaudiorum. Sancti fratris et coepiscopi mei Bonifatii petitionem tuae rursus caritati commendo, ne forte nunc fieri possit, quod ante non potuit. cum enim posset sine ulla forsitan quaestione, quod praecessor e
Abbreviated transcription (Latin):
sum sp̃m scm̃. ⁊ ꝯͥdam stupebant ãminintes
ess qui lignis qͣs ñ didicerãt loq̃bant᷑. qͥdã
uͦ irridentes mustoplenos eẽ dicebant. Q ͦ
die petrꝰ laq̃ns ad eos qͥ de hac re uaris mo¬
uebant᷑: Nõ .n. sic̾ ĩquit suspicamĩ ebrii
sũt isti cũ sit hom diei tercia. s adtendite

Expanded text:
um sanctum et quidam stupebant admirantes eos, qui linguis, quas non didicerant, loquebantur, quidam uero inridentes musto plenos esse dicebant. quo die Petrus loquens ad illos, qui de hac re uarie mouebantur: Non enim, sicut, inquit, suspicamini, ebrii sunt isti, cum sit hora diei tertia. sed adtendite
Abbreviated transcription (Latin):
lutẽ. Tandem ex affrica ur̃e lict̾as u¬
uanimitatis accepi. ⁊ nõ me penitet
impudentie qua tacentib uobꝰ epłas
meas frequẽt᷑ in gessi ut rescͥptũ me¬
rerer. ⁊ uoc ẽẽ sop̾ites nõ alus nõciã¬
tib sed ur̃o potissimũ sermone cog¬
nosc̾em : suꝑ oĩe statu iemini ur̃e¬

Expanded text:
. Tandem ex Africa vestrae litteras Unanimitatis accepi; et non me poenitet impudentiae, qua tacentibus vobis epistolas meas frequenter ingessi, ut rescriptum mererer, et vos esse sospites, non aliis nuntiantibus, sed vestro potissimum sermone cognosce
Abbreviated transcription (Latin):
fius. ⁊ obstaratũ est insipiẽs cor eoꝵ.
⁊ dicentes se ẽẽ sapiẽtes stul ftĩ sũt.
t in mutau̾unt głam incorrupti de insiłi¬
tudinẽ imagims corrũptibłe hoĩs. ⁊ uo¬
lucͫ ⁊ cadmpedũ. ⁊ serpenciũ. uel qui
istis sinłatris nõ dediti aut nõ minus
dediti coluerũt tã ⁊ seruierunt croa¬
ture potiꝰ qmͣ creatori absit om̃o ut isto
uanitates ⁊ insanie mẽdaces uentose
nuge ac suꝑbus error recte libãles
uer̃t. nec in eis ipĩs que uera sense¬
runt historia sane cꝰ scͥptoreꝰ fidem se
p̃cipue narrat̃õnib sius debe̾ ꝓfitent
fortassis hẽat aliqͥd cognitõne dignũ
lib̾is. c̃ siue bona siue mala hoĩm cam̃
uera narrant᷑. quiͣuis meis cognostẽdis
qͥ scõ spũ nõ aduit. sũt uumores que
collig̾e ipẽ huque inf̾mitatis cõdi¬

Expanded text:
scuratum est insipiens cor eorum et dicentes se esse sapientes stulti facti sunt et inmutauerunt gloriam incorrupti dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium uel qui istis simulacris non dediti aut non nimis dediti coluerunt tamen et seruierunt creaturae potius quam creatori. absit omnino, ut istorum uanitates et insaniae mendaces, uentosae nugae ac superbus error recte liberalesuerunt nec in eis ipsis, quae uera senserunt. historia sane, cuius scriptores fidem se praecipue narrationibus suis debere. profitentur, fortassis habeat aliquid cognitione dignum liberis, cum siue bona siue mala hominum tamen uera narrantur. quamuis in eis cognoscendis, qui sancto spiritu non adiuti sunt rumoresque collig
Abbreviated transcription (Latin):
sentẽciã. nͥ qͥrenatꝰ fu̾it ex aqua ⁊ spi
sancto. nõ intrabit inregnũ celo u
zabat sed dispłi eius: ut intellige̾mꝰ ⁊
ipm̃ qͣdem baptizasse p̾sentia maiesta¬
tis. nõ tñ ipm̃ bapt casse manib suis.
Ip̃ius enĩ erat baptis mi sat mẽtum.
ad ducipłos autẽ baptizandi mim

Expanded text:
 fuerit ex aqua et spiritu sancto, non intrabit in regnum caelorum. zabat, sed discipuli eius, ut intellegeremus et ipsum quidem baptizasse praesentia maiestatis, non tamen ipsum baptizasse manibus. ipsius enim erat baptismi sacramentum, ad
Abbreviated transcription (Latin):
iohẽs. qm̃qm̃ iħs nõ baptizaret s
discipłi eius: reliqͥd indeam t̾rã. ⁊
abiit it̾m ingalileam. Func gͦ qũ
ab hierosolimis exiit cũ discipłis
suis in uideam t̾ram. ⁊ illic mora¬
bat᷑ cum eis: haptizabat nõ per se
ip̃m. s por discipłos snos. quos in¬
telligimꝰ iam fuisse baptizatos sm̃
baptismo iohamis sicꝰ nõ ulłi arbitrẽ¬
tur sue ꝙ magis cͣdibłie est baͣp ͦ xp̃i
Neque em̃i ininist̾i̾um baptizãdi defu¬

Expanded text:
baptizaret sed discipuli eius, reliquit Iudaeam terram et abiit iterum in Galilaeam, tunc ergo, quando ab Hierosolymis exiit cum discipulis suis in Iudaeam terram et illic morabatur cum eis, baptizabat non per se ipsum sed per discipulos suos, quos intellegimus iam fuisse baptizatos sine baptismo Iohannis, sicut nonnulli arbitrantur, siue. quod magis credibile est, baptineque enim ministerium baptizandi defu
Abbreviated transcription (Latin):
cõu̾si suit. Pro qͦꝵ salute sẽpit̾na. nos
in hac ꝑte tpr̃ali ⁊ periclitari delectat.
ꝓpt̾ea em̃i maxĩe ab hoib nimium durũ¬
ꝙ peru̾sis. nc̃ immicitiarũ grauioros iin¬
potus sustinemꝰ. quos nõ nłłi eoꝵ nob̾s
paciẽtissĩe sustiuẽt. sed plurimũ infmati
metuimꝰ donec dicãt ⁊ ualeant adiuuãte
nere Cõmonicoriũ qd̾ misi fr̃ĩb epĩs¬
qui sit̃ puto nõdũ ibi sũt ab eximietate
tua illis tradat᷑ cum uen̾iñt. tãiquam q̃¬
rre tui fincerissimi poctoris hẽmꝰ aduciã
ut ad iuuante dño deo nr̃o nõ solũ im̃¬
partitorẽ auxilii te uelimꝰ. uerũ ⁊̃ cõsilii

Expanded text:
conuersi sunt, pro quorum salute sempiterna nos conuersi sunt, pro quorum salute sempiterna nos in hac temporali etiam periclitari delectat. propterea enim maxime ab hominibus nimium durumque peruersis nunc inimicitiarum grauiores impetus sustinemus, quos nonnulli eorum nobiscum patientissime sustinent; sed plurimum infirmitati metuimus, donec discant et ualeant adiuuante nere. commonitorium, quod misi, fratribus episcopis, si, ut puto, nondum ibi sunt, ab eximietate tua illis tradatur, cum nenerint. tantam quippe tui sincerissimi pectoris habemus fiduciam, ut adiuuante domino deo nostro non solum impertitorem auxilii te uelimus uerum etiam consilii
Abbreviated transcription (Latin):
turbacõnib querebamꝰ occasionẽ R ben¬
di ad eximietatẽ tuã ⁊ nõ inuenẽbamꝰ
Iam quidem unam epłam miserã iñ nego¬
cio sci frĩs ⁊ collice mei boni facii episcopi
cathaquẽsis. s nõd̾ ad nos ꝑuen̾ant gra¬
uora que nos uehem̃ciꝰ agitarent Qͥb
compͥmẽdis uł corrigendis. quẽ ad mod̾
benignitate tui cordis acturi sunt qui
potu̾nt cõmuni cõsilio diligenciꝰ de lib̾a¬
tum aliqͥd ferre. quãtũ tpr̃is ꝑmittebat
angustia Iuud tam̃ quo amiũ clementis¬
siẽi ⁊ religio sissimi pͥncipis erga etcliã
accesandũ. suggero. peto. obsecro. flagito
Noq em̃i ꝑuum in hiis malis solaciũ dñs
obtulit. q̾ te uoluit in ulto ampliꝰ posse
quam pot̾as. qñ iamde tuis młtis ⁊ maguii
bonis operib gaudebamꝰ. Multũ sane de
ꝯoꝵdam n paucorũ fide Fͥma ⁊ stabłi
gratulam᷑. qui ex occasadione legñ ip̃arũ
ad xp̃ianã religionẽ. ł cacholicam patẽ

Expanded text:
turbationibus, quaerebamus occasionem scribenturbationibus, quaerebamus occasionem scribendi ad Eximietatem tuam, et non inveniebamus. Jam quidem unam epistolam miseram in negotio sancti fratris et collegae mei Bonifacii episcopi Cataquensis; sed nondum ad nos pervenerant graviora, quae nos vehementius agitarent: quibus comprimendis vel corrigendis quemadmodum benignitate tui cordis acturi sunt, qui potuerunt communi consilio diligentius » deliberatum aliquid ferre, quantum temporis permittebat angustia. illud tamen, quo animum clementissimi et religiosissimi principis erga ecclesiam accelerandum suggero, peto, obsecro, flagito. neque enim paruum in his malis solatium dominus obtulit, quod te uoluit multo amplius posse, quam poteras, quando iam de tuis multis et magnis bonis operibus gaudebamus. Multum sane de quorundam neque paucorum fide firma et stabili gratulad Christianam religionem uel catholicam pacem
Abbreviated transcription (Latin):
ris piissimi ⁊ fidelissum cõstitutas: Qo
nesciente ł nolente ftm. sine dolose iac¬
tant. siue libẽt᷑ putant. atꝙ hinc aioͣs
imꝑitoꝵ turbulentissiõs reddũt. nob̾q
pericłose ac uehem̃t̾ infestos. hoc añt
qdꝰ pocendo ł sugg̾erẽto ãmoneo p̾stantiã
tuã. nõ dubito om̃ũ per affricam colle¬
garum meoꝵ fieri uolũtatẽ: arbitror
quacũꝙ primitꝰ ex orta occasione facilli¬
me posse ac deb̾e maturari: ut nou̾int¬
sic̃ dixi hõies uani quoꝵ ⁊ adu̾sãtiũ sa¬
lutẽ reqͥrimus. legesq pro eccfia xͥmisse
sunt. mag̃ theodosii filiũ qmͣ stilochonẽ
curasse mittendas ꝓpt̾ea qͥnre memoratꝰ
p̾sbr̃ harũ ꝑ lator. cũ de regione sit me¬
leuitana. ab ep̃o suo uen̾abłi frẽ meo
seuero. qͥ tuã mecũ sincerissi̾am diletõem
młtũ salitat per ypponem regiũ uͥ ego
sũ trãsire uisus est. Quia eũ forte simł¬
eẽmꝰ in magnis eccłie tͥbulatõnib ⁊ per¬

Expanded text:
ris piissimi et fidelissimi constitutas; quo nesciente uel nolente factum siue dolose iactant siue libenter putant atque hinc animos inperitorum turbulentissimos reddunt nobisque periculose ac uehementer infestos. Hoc autem, quod petendo uel suggerendo admoneo praestantiam tuam, non dubito omnium per Africam collegarum meorum fieri uoluntate. arbitror quacumque primitus exorta occasione facillime posse ac debsicut dixi, homines vani, quorum et adversantium salutem requirimus, leges quae pro Christi Esunt, magis Theodosii filium quam Stilichonem curasse mittendas. propterea quippe memoratus presbyter harum perlator, cum de regione sit Mileuitana, ab episcopo suo uenerabili fratre meo Seuero, qui tuam mecum sincerissimam dilectionem multum salutat, per Hipponem-Regium, ubi ego sum, transire iussus est, quia, cum forte simessemus in magnis Ecclesiae tribulationibus et per
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. qͥb ip̃a passio pro baptisino depu¬
tata est. Scd mũqͥd hoc possumus de apłis
dr̃e. qui usq aded largũ tẽpꝰ habuerũt
quo baptizarent᷑ ut alios ĩ baptiz au̾int.
sed nõ om̃a que fcã sunt ⁊̃ scͥpta inue¬
muntur. uerũptũ facta ẽẽ ex cet̾is do

Expanded text:
sunt; quibus ipsa passio pro baptismo deputata est. sed numquid hoc possumus de apostolis dicere, qui usque adeo largum tempus habuerunt, quo baptizarentur,. ut alios etiam baptizauerint? sed non omnia, quae facta sunt, etiam scripta inueniuntur, uerum tamen fact
Abbreviated transcription (Latin):
t̾lt tuis de salute urã letotͥis: ad ea que
scͥpsisti respõd̾e nõdistuli. et pͥmũ mi¬
ratus sum qͦmꝰ dicat nouiciamit ite pet ͥ
baptizatũ nõ fuisse: cum paulo supuit
misi tͥ in quo diligentius consides ad
ca me respõd̾e que inueni in litt̾ir tuis.
Si em̃ notarius nõ mẽtose excepit ãt
sc̾psit. nestio quale cor hẽas nut̃ apo t¬
stostos baptizatos dicat. petͫ bap uegat¬

Expanded text:
teris tuis de salute uestra laetatus ad ea, quae scripsisti, respondere non distuli. et primum miratus sum, quo modo dicat Nouatianus iste Petrum baptizatum non fuisse, cum paulo superiumisi tibi, in quo diligentius consideres ad ea me respondere, quae inueni in litteris tuis: si enim notarius non mendose excepit aut scripsit, nescio. quale cor habeat. qui, cum apostolos baptizatos dicat. Petrum baptizat
Abbreviated transcription (Latin):
nendũ ip̃a apłica disciplina cõmendat᷑.
ut corneliũs centurio. ⁊ hii cũ illo erãt
⁊̃ iam alcepto spũ scõ fu̾int baptizati.
sic̃ antiq̃ iusti si nõ cirtũcid̾e̾nt᷑ nõ erat

Expanded text:
nendum ipsa apostolica disciplina commendat, nendum ipsa apostolica disciplina commendat, ut Cornelius centurio et ii qui cum illo erant, etiam jam accepto Spiritu sancto, fuerint baptizati . 4. Sicut antiqui justi
Abbreviated transcription (Latin):
epm̃. qd̾ eiꝰ indicãt lac̾me Sic eñi stp¬
tũ est: qr fleuit amare. Nõdũ enĩ fu̾at
illa inspiratõne qmͣ demõstrauit dñs pꝰ¬
ea qmͣ resurrexit a mortuis. cũ suffiauit
in eoꝵ faciẽ. dicẽt. accipe sp̃m scm̃. Unde
nõdũ fu̾ant apłi baptizati: nõ tũ aqua
s spũ scõ Hoc eñi eis dixit postea qm̃
resurrexit ⁊ cõu̾satus est cum eis. Iohã
stõ baptizabimmi: quem ⁊ accepturi estis
nõ post inłtos dier hos id ad pentoto¬
sten. Eliqui aũt codices hñt. nos autẽ¬
spũ scõ incipietis baptizari Sed siue di¬
cat᷑ baptizamni siue dicat᷑ incipictis¬
baptizari. ad rem niclꝰ inter est. Sõi
inq̃buscũque coditib iuenit᷑ baptiza¬
bitis aut incipietis baptizare: mendosi
sunt qui ex gretis fatillime cõunitũt᷑
Si aũt dicimꝰ atua nõ fiusse baptizatos.
metuendũ est ne grauit̾ ñ eis exremꝰ.
ne demꝰ hõib auttoritatẽ tõtẽpnendi
baptismũ unquẽ usq adeo nõtontẽp¬

Expanded text:
m, quod eius indicant lacrimae; sic enim scriptum est, quia fleuit amare. nondum enim fueranilla inspiratione, quam demonstrauit dominus, post quam resurrexit a mortuis, cum exsufflauit innondum fuerant apostoli baptizati non tamen aqua sed spiritu sancto. hoc enim eis dixit, posteaquam resurrexit et conuersatus est cum eis: Iohannritu sancto baptizabimini, quem et accepturi estis non post multos dies hos usque ad pentecosten. aliqui autem codices hSpiritu sancto incipietis baptizari: sed sive dicatur, baptizabimini, sive dicatur, incipietibaptizari, ad rem nihil interest. Nam in quibuscumque codicibus invenitur, baptizabitis, aut, incipietis baptizare, mendosi sunt; qui ex graecis facillime convincuntur. Si autem dicimus aqua non fuisse baptizatos, metuendum est ne graviter in eis erremus, ne demus hominibus auctoritatem contemnendi Baptismum; quem usque adeo non contem
Abbreviated transcription (Latin):
apłs dicit nõ est potestas ñ a coo pcł
dubio eum per uos sincerusnuos ta¬
tholice mat̾s filios eidẽ subuence . qu¬
t̾ram. Quis em̃ nõ sentiat en tantis ma¬
lis uõ paruã uobꝰ cõsolatõnẽ d numifus
missam. cum tu uirꝰ talio e epumnitiuas
amantissimꝰ pro cõsularib ex suibonna¬
tuis in signib. ut abscelertiꝰ ⁊ sitĩe¬
gis ausib mimicos eccłie bonetue
uolũtati potetestas sociata cohub etͥ
dũe exime meretoq honorabłis i¬

Expanded text:
s dicit, non est potestas nisi a deo, procul dubio, cum per uos sincerissimos catholicae matris filios eidem subuenitur, auterram . Quis enim non sentiat in tantis malis non parvam nobis consolationem divinitus missam, cum tu vir talis et Christi nominis amantissimus, proconsularibus es sublimatus insignibus, ut ab sceleratis et sacrilegis ausibus inimicos Ecclesiae bonae tuae voluntati potestas sociata cohiberet, domine eximie meritoque honorabilis i
Abbreviated transcription (Latin):
qͣte uibente attinẽt. durã si sieri põt
flectant in melius uolũtite. ⁊ ea eec̃
salubter legant Honorosior ẽ sueaua
ntilior diligẽcia. quãins sit uaam̃
cogitant᷑ hõies nodoci coxp ster epla

Expanded text:
te jubente attinentur, duram, si fieri potest, flectant in melius voluntatem, et ea caeteris salubriter legant. Onerosior est quippe quam utilior diligentia, quamvis ut magnum cogi tantum homines, non doceri. EP
Abbreviated transcription (Latin):
malis se eẽ comũctam. quãto minꝰ uult
in honis cõstituta cõiũe uiirũ in malis
hr̃e seꝑatũ: lege pp̃m locũ in emuigłio
xp̃i est. uox pia crededeo. Doles inde¬
lic cõiugem mortuã. ⁊ putas sieam
laudan̾o qd̾ meis affatib cõsolab̾is. diłee
qd toleas. si cũ mla nõerit An mag̃ tͥ
dolend̾ est. ad̾ a me nõdũ laudat᷑. qmͣ
mͥ qd a te nõ amat᷑: nã utiq siamares.
cũ illa eẽ post mortẽ desiderares. Quod
ꝑfecto ñ eris. si qualis es talis eris.
Ama gͦ cꝰ exigis laudẽ. ne qd̾ mẽdacit̾
exigis iuste negẽ. et aͥmami. dñs nob̃¬

Expanded text:
minus uult in bonis constituta coniux uirum in malis habere separatum! lege ipsum locum in euangelio: Christi est uox pia; crede deo. doles uidelicet coniugem mortuam et putas, si eam laudauero, quod meis affatibus consolaberis. disce. quod doleas. si cum illa non eris. an magis tibi dolendum est, quod a me nondum laudatur, quam mihi, quod a te non amatur? nam utique, si amares, cum illa esse post mortem desiderares, quo profecto non eris, si, qualis es, talis eris. ama ergo, cuius exigis laudem. ne, quod mendaciter exigis, iuste negem. Et alia man
Abbreviated transcription (Latin):
ppetuo ꝓposito receoe nõ debemꝰo
tua cogitet. qd cãs eccłiastitas iñfiu¬
are uob̾ nemo p̃ter eccħasitos cimat
strã ad ur̃m iudiciũ alqͥd tale ꝑnemat
dendos uest̾s iudicus ingenmꝰ. hat am¬
monicõnẽ. potitõnẽ obsecrato eꝰ ãl an
ne queso aspernant᷑ atipias.⁊eoq em̃
cito interim̃ p̃dicte extellẽtie tẽ .x. nosse¬
int heciti donatiste mane legos qͣ errorẽ
suũ latas quas iam meh uasere aroiror¬
tur ⁊ iactant. ne uel hc nob partbitiã¬
quatenꝰ possint Pluriũ aũt labores

Expanded text:
petuo proposito recedere non debemus tua cogitet, quod causas ecclesiasticas insinuare vobis nemo praeter ecclesiasticos curat. stram ad vestrum judicium aliquid tale perveniat: dendos uestris iudiciis ingeramus. hanc admonitionem, petitionem, obsecrationem meam ne, quaeso, aspernanter accipias. neque enim tcito interim per edicta excellentiae tuae nouerint haeretici Donatistae manere leges contra errorem suum latas, quas iam nihil ualere arbitrantur et iactant, ne uel sic nobis parcere aliquatenus possint. plurimum autem labores
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ilis quoꝵ u̾ba dicis te ferre nõ
rosse. qũĩ dicũt si nos pccõres isla
meruimꝰ. qr̃ ⁊ serui dei barbaroꝵ
ponde. Quãtãlib enĩ iusticiã serue¬
mꝰ. quãtamlib dño obediẽtiam exhilr¬
amus. nũqͥd menores eẽ possimus
tͥb illis uiris. qui in caminũ ignis
ardentis pro cõseruanda lege dei
proiecti sunt. ⁊ tũ lege qͥd iui dicat
Mzarias unus ex tͥb qui aperiens
os suũ in medio ignis dixit. Bene¬

Expanded text:
 illis, quorum uerba dicis te ferre non posse, quoniam dicunt: Si nos peccatores ista meruimus, quare et serui dei barbaroruponde: Quantam libet enim iustitiam seruemus, quantam libet domino oboedientiam exhibeamus, numquid meliores eillis tribus viris, qui in caminum ignis ardentis pro conservanda lege Dei projecti sunt? Et tamen lege quid illic dicat Azarias, unus ex tribus qui aperiens os suum in medio ignis, dixit: Bene