comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dibus nr̃is. Ego aut̃ testẽ dm̃ inuoeo
in amina mea. qđ parcens uob̾ non
ueni ultra coruithũ. ñ quia domina¬
mur fiderure. sed adiutores sumus
gaudii ur̃i. Nam fide stetistiᷤ. Statui
aut̃ hoc ipse apud me. ne iterũ ui
tristicia uenirẽ ad uos. Si enĩ ego cõ¬
tristo uos. et quis ẽ qui me letificet
nisi qui contristat᷑ ex me. Et hoc ip

Expanded text:
ibus nostris ego autem testem Deum invoco in animam meam quod parcens vobis non veni ultra Corinthum non quia dominamur fidei vestrae sed adiutores sumus gaudii vestri nam fide stetistis statui autem hoc ipse apud me ne iterum in tristitia venirem ad vos si enim ego contristo vos et quis est qui me laetificet nisi qui
Abbreviated transcription (Latin):
noscitis. Spero aut̃ qd usq in finẽ
cognoscetis. sicut et cognouistis nos
ex parte. quia gła ur̃a sumus. sicut
Et hac fiducia prius uolui uenire
ad uos ut scłam grãm haberetis. et
ꝑ uos transire in macedoniã. et ite¬
rum a macedonia uenire ad uos. &e
a uobis deduci in iudeã. Cũ gͦ hoc¬
uoluissẽ. numqͥd leuitate usus sũ.
Aut que cogito scđ̾m carnẽ cogito. ut
sit apud me ẽ et nõn: fidelis aut̃ ds̃
quia sermo nr̃ quifit apud uos. ñ ẽ in
xp̃s iħc qui in uob̾ ꝑ nos p̃dicatus ẽ

Expanded text:
noscitis. Spero autem quod usque in finem cognoscetis, sicut et cognovistis nos ex parte; quia gloria vestra sumus, sicut Et hac fiducia volueram prius venire ad vos, ut secundam gratiam haberetis: et r uos transire in Macedoniam, et iterum a Macedonia uenire ad uos et a uobis deduci in Iudaea. sed voluissem numquid levitate usus sum aut quae cogito secundum carnem cogito ut sit apud me est et non fidelis autem Deus quia sermo noster qui fit apud vos non est in stus qui in vobis per nos praedicatu
Abbreviated transcription (Latin):
bis ipsis responsũ mortis habuimus
ut ñ simus in nob̃ fidentes. sed in dõ
qui suscitat mortuos. qui de tantis
ꝑieulis eripuit nos et eruit. Inquẽ
sꝑamus. qm̃ et ad huc eripiet adui¬
uantibꝰ et uob̾ in oratione ꝓ nob̾. ut
nob̾ ẽ donationis ꝑ multos gr̃ae agant̃

Expanded text:
tis habuimus ut non simus fidentes in nobis sed in Deo qui suscitat mortuos qui de tantis periculis eripuit nos et eruet in quem speramus quoniam et adhuc eripiet adiuvantibus et vobis in oratione pro nobis ut nobis est do
Abbreviated transcription (Latin):
uos fr̃s ꝑ nom̃ dñ nr̃i iħu xpĩ. ut id
ipsum dicatis om̃s. et ñ sint in uobis
scismata. Sitis aut̃ ꝑfecti in eodẽ sẽ¬
su & in eadẽ sententia. Significatũ
ẽ enĩ michi de uob̾ fr̃s mei. ab his qͥ
sunt cloes. qr contentiones int̾ uos
sunt. Hoc aut̃ dico qđ unusqͥsq ur̃m
dicit. Ego quidẽ sum pauli. ego aut̃
apollo. ego uero cephe. ego aut̃ xp̃i.

Expanded text:
id ipsum dicatis omnes, et non sint in uobis scismata. sitis autem perfecti in eodem . sensu et in eadem sententia. significatum est enim mihi de uobis, fratres mei, ab his qui sunt Cloes quia contentiones inter uos sunt. hoc autem dico, quod unusquisque uestrum dicit: ego quidem sum Pauli, ego autem Apollo, ego uero Cephae, ego au
Abbreviated transcription (Latin):
abundat consolatio nr̃a. Siue aut̃
tribu lamur. pro ur̃a exortatione
et salute. siue exortam᷑ ꝓ ur̃a eror¬
tatione. que oꝑatur in tolerantiã
earundẽ passionũ quas et nos pati¬
mur. et spes nr̃a firma ꝓ uob̾. scien¬
tes qm̃ sicut socii passionũ estis. siceri¬
tis. et consolationis. Non enĩ uolumꝰ

Expanded text:
a sive autem tribulamur pro vestra exhortatione et salute sive exhortamur pro vestra exhortatione quae operatur in tolerantia earundem passionum quas et nos patimur et spes nostra firma pro vobis scientes quoniam sicut socii passionum estis sic eritis et consolationis non e
Abbreviated transcription (Latin):
medio septẽ candelabroꝵ aureoꝵ.Scio
oꝑa tua & laborẽ & pacientiã tuã. &
quia ñ potes sustiñe malos. Et temptas¬
ti eos qͥ sedieunt apłõs eẽ & ñ sunt. et
inuenisti eos mendaces & pacientiã
habes & sustiuusti ꝓpt̃̾ nom̃ meũ & ñ
defecisti. Sed habeo aduersus te qđ ea
ritatẽ tuiã primã reliquisti. Memor esto
itaque unde excidĩs. & age penitentiã.&
pͥma oꝑa fac. Sinaut̃ ueniotͥ. & moue¬
bocandelabrum tuũ de loeo suo. uisi pe¬
nitentiã egeris. Sed hoc habes quia odis¬
ti facta nicholaitarũ. que et ego odi.
Qui habet aurẽ audiat. quid sp̃s̃ dicat
eccłiis. Uincenti dabo ei edere de ligno
uite. qđ ẽ in paradiso dĩ iei.
t angło smirne eccse seribe. Hec dic̃
primus &e nouissimus qͥ fuit mortuus

Expanded text:
medio septem candelabrorum aureorum: Scio opera tua et laborem et patientiam tuam et quia non potes sustinere malos et temptasti eos, qui se dicunt apostolos esse et non sunt, et inuenisti eos mendaces et patientiam habes et sustinuisti eos propter nomen meum et non deferitatem tuam primam reliquisti. Memor esto itaque unde excideris, et age poenitentiam, et prima opera fac. Sin autem, venio tibi, et movebo candelabrum tuum de loco suo nisi paenitentiam egeris sed hoc habes quia odisti facta Nicolaitarum quae et ego odi qui habet aurem audiat quid Spiritus dicat ecclesiis vincenti dabo ei edere de ligno vitae quod est in paradiso Dei mei et angelo Zmyrnae ecclesiae scribe haec dicit primus et novissimus
Abbreviated transcription (Latin):
ec dic̃ dñs erercituũ. Numquid ñ
ẽ ultra sapientia in theman: Peri¬
it consiliũ a filiis. Inutił facta ẽ sapi

Expanded text:
ec dicit Dominus exercituum. Numquid non est ultra sapientia in Theman? Periit consilium a filiis, inutilis facta est sapi
Abbreviated transcription (Latin):
in urbibus eius habitauit.. Idõ ecce
dies ueniunt dñs dicit. & auditũ faci¬
am suꝑ rabath filioꝵ ãmon fremitũ
prelii. Et erit in tumultu dissipata. fi¬
liȩq eius igni succendent᷑. Et posside¬
bit isrł possessores suos dic̃ dñs. Ulu¬
la esebon. qm̃ uastata ẽ hai. Clamate
filie rabbat. dccingite uos ciliciis. Plan¬
gite et circumite ꝑ sepes. quia melcõ
in transmigrationẽ ducetur. sacerdo¬
tes eus & principes euis simul. Quid
głaris in uallibus.: Defluxit uallis
tua filia delicata que confidebas in
thesauris tuis & dicebas. Quis uenia
ad me: Ecce ego inducã suꝑ te terrorẽ

Expanded text:
habitavit? Ideo ecce dies veniunt, dicit Dominus: et auditum faciam super Rabbath filiorum Ammon fremitum praelii, et erit in tumulum dissipata, Filiaeque ejus igni succendentur, et possidebit Israel possessores suos, ait Dominus, Ulula, Esebon, quoniam vastata est Ai: Clamate, filiae Rabbath, accingite vos ciliciis: Plangite et circuite per sepes: quoniam Melchom in transmigrationem ducetur, sacerdotes ejus et principes ejus simul. Quid gloriaris in vallibus? defluxit vallis tua, filia delicata, quae confidebas in thesauris tuis, et dicebas: Quis veniet ad me? Ecce eg
Abbreviated transcription (Latin):
dñm głatus ẽ. Pauor & fouea & laque¬
us suꝑ te o habitator moab ait dñs. Qͥ
fugerit a facie pauoris. cad& in foueã
& qui conscenderit de fouea capiet᷑
laqueo. Adducã enim suꝑ moab annũ
uisitationis eoꝵ dic̃ dñs. In umbra ese¬
bonsteterunt de laqueo fugientes.
quia ignis egressus ẽ de esebon. & flã¬
ma de medio seon. & deuorauit partẽ
moab & uerticẽ filioꝵ tumultus. Ue¬

Expanded text:
Dominum gloriatus est. Pavor, et fovea, et laqueus super te, o habitator Moab, ait Dominus. Qui fugerit a facie pavoris cadet in foveam: et qui conscenderit de fovea, capietur laqueo: Adducam enim super Moab annum visitationis eorum, dicit Dominus. In umbra Esebon steterunt de laqueo fugientes: quia ignis egressus est de Esebon, et flamma de medio Seon, et devorabit partem Moab, et verticem filiorum tumultus.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. Grãs ago dõ meo semꝑ. memori¬
am tui faciens in orationibus meis.
audiens caritatẽ tuã et fidẽ quã ha¬
habui et consolationẽ in caritate tua
quia uiscera scõꝵ requierunt ꝑ te
frat̃ Propt̾ qđ multã fiduciã habẽs

Expanded text:
o. Gratias ago Deo meo, semper memoriam tui faciens in orationibus meis, audiens charitatem tuam, et fidem, quam hahabui, et consolationem in charitate tua: quia viscera sanctorum requieverunt per te, frater. Propter quod multam fiduciam habens
Abbreviated transcription (Latin):
cum uenissemus siracusã. mansimus
ibi triduo. Inde circunilegentes. deue¬
minus regium. Et pꝰ unũdiẽ flante aus¬
tro. sodã die uenimus puteolos. Ibi inuẽ¬
tis fr̃ibꝰ. rogati sumus man̾ẽ apud eos dies
septẽ. & sic uenimus romã. & inde cũ au¬
dissent frs occurrerunt nob̾ usq ad apu
foꝵ. & tribus tab̃nis. Quos cũ uidissoe
paulus. grãs agens dõ accepit fiduciã.
Cum uenissemus aut̃ romã. ꝑmissũ ẽ
custodiente se milite. Post terciũ aut̃
diẽ conuocauit pͥmos tudeoꝵ. Cũq con¬
uenissent dicebat eis. Ego uirifr̃s. nichil
adũsus plebẽ faciens. aut morẽ pat̾nũ.¬
Uinctus ab iherusolimis traditus sũ ĩ
manus romanoꝵ. Qui cũ interrogatio¬
nẽ de me babuissent uoluer̃ me dimit¬
tere. eoqđ nulla causa eẽt mortis in
me. Contradicentibꝰ aut̃ iudeis. coac¬
tus sũ appellare cesarẽ. non quasi gentẽ
meã habens aliquid accusare. Propt̾
hanc gͥ causã. rogaui uos uidẽ & alloqͥ.

Expanded text:
cum venissemus Syracusam, mansimus ibi triduo. Inde circumlegentes devenimus Rhegium: et post unum diem flante austro, secunda die venimus Puteolos: ubi inventis fratribus rogati sumus manere apud eos dies septem: et sic venimus Romam. Et inde cum audissent fratres, occurrerunt nobis usque ad Appii Forum et Tribus Tabernis quos cum vidisset Paulus gratias agens Deo accepit fiduciam cum venissemus autem Romam permissum est custodiente se milite post tertium autem diem convocavit primos Iudaeorum cumque convenissent dicebat eis ego viri fratres nihil adierosolymis traditus sum in manus Romanorum qui cum interrogationem de me habuissent voluerunt me dimittere eo quod nulla causa esset mortis in me contradicentibus autem Iudaeis coactus sum appellare Caesarem non quasi gentem meam habens aliquid accusare propter hanc igitur causam rogavi vos videre et adloqui
Abbreviated transcription (Latin):
ritate & caritate. Gauisus sũ ualde.
qm̃ inueni de filuis tuis ambulantes
in ueritate. sicut mandatũ accepimus
a patre. & nunc rogo te dnã ñ tamqm
mandatũ nouũ scribens tͥ sed quod¬
habuimus ab initio ut diligamus alte¬
rutrũ. & hecẽ caritas ut ambulemus
sedm̃ mandata eiꝰ¬

Expanded text:
et charitate. Gavisus sum valde, quoniam inveni de filiis tuis ambulantes in veritate, sicut mandatum accepimus a Patre. Et nunc rogo te, domina, non tamquam mandatum novum scribens thabuimus ab initio, ut diligamus alterutrum; et haec est charitas, ut ambulemus secundum mandata e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ improꝑat. & dabit᷑ ei. Pos¬
tulet aut̃ in fide nichil he¬
sitans. Qͥ aut̾ hesitat simił
ẽ tẽpestati maris. que a uẽ¬
to mouet᷑ & circumfert᷑ Ñ
gͦ estimet ille homo qđ̃ ac

Expanded text:
n improperat, ei dabitur. Postulet autem in fide nihil haesitans. Qui enim haesitat, similis est tempestati maris, quae a vento movetur, et circumfertur. Non ergo aestimet ille homo quod ac
Abbreviated transcription (Latin):
Adora gͦ eum. Dixitq aanihel. Dum̃
dm̃ meum adoro quia ipse ẽ ds̃ ui¬
uens. Tu aut̃ rer da michi potestatẽ
et interficiam draconẽ. absq gla¬
dio et fuste. Et ait rer. Dotͥ. Tulit
et coxit parit̾. fecitq massas. Et
dedit in osdraconis. Et disruptus
ẽ draco. Et dirit. Ecce quẽ colebatiᷤ
Qđ cum audissent babyloni in¬
diguati sunt uehement̾. Et cong̃

Expanded text:
adora ergo eum. Dixitque Daniel: Dominum Deum meum adoro, quia ipse est Deus vivens: tu autem, rex, da mihi potestatem, et interficiam draconem absque gladio et fuste. Et ait rex: Do tibi. Tulit et coxit pariter: fecitque massas, et dedit in os draconis, et diruptus est draco. Et dixit: Ecce quem colebatis. Quod cum audissent Babylonii, indignati sunt vehemen
Abbreviated transcription (Latin):
angłs dñi restituit ab acuch confes¬
tim in locosuo. Uenit gͦ rer die
septima. ut lugeret damhelem.
Et uenit ad lacum. et intro asper̃.
Et ecce danihel sedens. Et exclama¬
uit rer uoce magna dicens. Mag¬
nus es dnẽ ds̃ danihelis. Et excra¬
xit eum de lacu. Porro illos qui

Expanded text:
estituit Abacuc confestim in loco suo. Venit ergo rex die septimo ut lugeret Danielem: et venit ad lacum, et introspexit, et ecce Daniel sedens. Et exclamavit voce magna rex, dicens; Magnus es, Domine, Deus Danielis. Et extraxit eum. Porro illos
Abbreviated transcription (Latin):
niunt.minus idonea iudicat᷑. Caldeo ta¬
men sermone conscriptus int̾ historias cõ¬
putatur. Sed quia hunc librũ synodus
nicena in numero scãrum scͥpturarũ legit᷑
computasse. ad quieui postulationi ur̃e.
immo exactioni. Et se positis occupatio¬
nibus quibus uehement̃ artabar. huic unã
lugubratiunculã dedi magis sensũ e sen¬
su. quan ex uerbo uerbum trausferens.¬
Multoꝵ codicum uarie tatẽ uiciosissimã
amputaui. Sola ea que intelligentia in¬
tegra in uerbis chaldeis inuenire potii.
iatinis exp̃ssi. Accipite iudith uiduã cas¬
titatis eremplum. & triumphali laude
perpetius eam p̃coniis declarate. Haue
enim ñ solum feminis sed & uiris imita¬
bilem dedit. qui castitatis eius remunera

Expanded text:
niunt, minus idonea judicatur. Cmen sermone conscriptus, inter historias computatur. Sed quia hunc librum Synodus Nicaena in numero sanctarum Scripturarum legitur computasse, acquievi postulationi vestrae, immo exactioni: et sepositis occupationibus, quibus vehementer arctabar, huic unam lucubratiunculam dedi, magis sensum e sensuMultorum codicum varietatem vitiosissimam amputavi: sola ea, quae intelligentia integra in verbis Chaldaeis invenire potui, Latinis expressi. Accipite Judith viduam, castitatis exemplum, et triumphali laude, perpetuis eam praeconiis declarate. Hanc enim non solum feminis, sed et viris imitabilem dedit, qui castitati
Abbreviated transcription (Latin):
quiex adũso ẽ uereatur. nichil habẽs
malum dicere de nobis. Seruos dnĩs su¬
is subditos eẽ in omnibus placentes. ñ
contradicentes. ñ fraudantes. sed in omi¬
bus fidem bonã ostendentes. ut doctri¬
na saluatoris nr̃i dĩ ornetur in omnibꝰ.
apparuit enĩgrã dĩ saluatoris nr̃i omĩ

Expanded text:
qui ex aduerso est uereatur nihil habens qui ex aduerso est uereatur nihil habens malum dicere de nobis. seruos dominis suis subditos esse, in omnibus placentes, non contradicentes, non fraudantes, sed in omnibus fidem. bonam ostendentes, ut doctrinam saluatoris nostri dei ornent in omnibus. apparuit enim gratia dei saluator
Abbreviated transcription (Latin):
increpa illos dure ut sani sint in fide
ñ intendentes iudaicis fabulis et mã¬
datis hominũ auersantiũ se aueritate
Omnia munda mundis. Coinquinatis
aut̃ et infidelibus nichil ẽ mundũ sed
inquinate sunt et mens eoꝵ et consci¬
entia. Confitent᷑ se nosse dm̃ factis aut̃
negant. Cum sint abhominati et uicre¬
dibiles. et ad omne opus bonũ reꝓbi.
Tu aut̃ loquere que decet. sanã doc¬
trinã. Senes ut sobri sint. pudici.
prudentes. sanifide. dilectione paci¬
entia. Anus aut̃ similit̾ in habitu scõ.
Non criminatrices.ñ uino multo ser¬
uientes. bene docentes ut prudentiã
doceant. Adolescentulas ut uiros suos
ament. filios diligant prudentes cas¬
tas. sobrias. domus curã habentes. be¬
nignas. subditas suis uiris. ut ñ blas¬
phemetur uerbũ dĩ. Iuuenes similit̾
hortare. ut sobrii sint. In omnibus te
ipsum prebe eremplũ bonoꝵ oꝑũ. In
doctrina. in integritate ingrauitate.
Uerbum sanũ inre p̃hensibile. ut his

Expanded text:
Increpa illos dure, ut sint sani in fide, non intendentes Judaicis fabulis et mandatis hominum aversantium se a veritate. Omnia munda mundis: coinquinatis autem et infidelibus nihil mundum: sed inquinatae sunt et mens eorum, et conscientia. Confitentur se nosse Deum, factis autem negant; cum sint abominati et incredibiles, et ad omne opus bonum reprobi. Tu autem loquere quae decet sanam doctrinam. senes, ut sobrii sint, pudici, prudentes, sani fide, dilectione, patientia. anus similiter in habitu sancto, non criminatrices, non uino multo seruientes, bene docentes, ut prudentiam doceant adulescentulas, ut uiros ament, filios diligant, prudentes, castas, domus curam habentes, benignas, subditas suis viris, ut non blasphemetur verbum Dei. Juvenes similiter hortare ut sobrii sint. In oipsum praebe exemplum bonorum operum, in doctrina integritate, grauitate: uerbum sanum inreprehensibile : ut is
Abbreviated transcription (Latin):
sobrium. iustũ. scm̃ continentẽ. Amplec¬
tentẽ eum qui sođ̾m doctrinã ẽ fidelẽ
sermonẽ. ut potens sit erortari in doc¬
trina sana. et eos qui contradicunt
arguere. Sunt enim michi inobedi¬
entes. uaniloqui. et seductores. ma¬
xime qui de circuncisione sunt qͦs
oportet redargui. Qui uniuersas
domos subũtunt docentes que ñ opor¬
tet turpis lucri grã Dirit quidã ex illiꝰ

Expanded text:
inentem, amplectentem eum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem: ut potens sit exhortari in doctrina sana, et eos qui contradicunt, arguere. Sunt enim multi etiam inobedientes, vaniloqui, et seductores, maxime qui de circumcisione sunt: quos oportet redargui: qui universas domos subvertunt, docentes quae non oportet, turpis lucri gratia. Dixit quidam ex illis,
Abbreviated transcription (Latin):
usq in finẽ. Nos aut̃ fr̃s desolati a
uob̾ ad tempꝰ. ore. aspectu. ñ corde.
abundantius festinauimus faciẽ
ur̃am uidẽ cũ multo desiderio. qm̃¬
quidẽ uolumus uenire ad uos. Ego
quidẽ paulus e semel & iterũ. Sed

Expanded text:
sine fine. « Nos autem, fratres, desolati a vobis ad tempus horae, aspectu, non corde, abundantius festinavimus faciem vestram videre cum multo desiderio, quoniam voluimus venire ad vos, ego q
Abbreviated transcription (Latin):
eugłmn dĩ. Uos testes estis & ds̃ quã sc̃ẽ
& iuste & sine querela uob̃ qui credi¬
distis fuimus sicut scitis qualit̾ unũ¬
queq̃ ur̃m. tamquã pat̾ filios suos
dep̃cantes uos et consolantes testifi¬
cati sumus. ut ambularetis dignedõ
qui uocauit uos in suũ regnũ & głã.
Idõ et nos grãs aginus dõ sine int̾

Expanded text:
um dei. uos testes estis et deus, quam sancte et iuste et sine querella uobis qui credidistis fuimus: sicut scitis, qualiter unumquemque uestrum tamquam pater filios suos deprecantes uos et consolantes testificati sumus, ut ambularetis digne deo, qui uocauit uos in suum regnum et gloriam. ideo et
Abbreviated transcription (Latin):
excipientes u̾bũ in tribulatione mul¬
ta cũ gaudio sp̃s scĩ. ita ut facti sitis
forma omnibꝰ credentibꝰ in macedonia
et in achaia. A uob̾ enĩ diffamatus ẽ
sermo anĩ. ñ solũ in macedoma & acha¬
ia sed in omi loco fides ur̃a que ẽ ad dm̃
ꝓfecta ẽ. ita ut ñ fit nob̾ necesse qͥeqͣm
loqͥ Ipsi enĩ de nob̾ annunciant qualẽ

Expanded text:
tribulatione multa cum gaudio Spiritus Sancti ita ut facti sitis forma omnibus credentibus in Macedonia et in Achaia a vobis enim diffamatus est sermo Domini non solum in Macedonia et in Achaia sed in omni loco fides vestra quae est ad Deum profecta est ita ut non sit nobis necesse quicquam loqui ipsi enim de n
Abbreviated transcription (Latin):
citis an nega¬
re. nec dum
statui. Nam
neq uobis ali¬
quid imꝑan¬
tibus abnuere
sententie ẽ.
et magnitudo
honeris impositi ita ceruloes p̾mit. ut an¬
te sub fasce ruendum sit quam leuan-¬

Expanded text:
citis, an negare, necdum statui. Nam neque vobis aliquid imperantibus abnuere, sententiae est: et magnitudo oneris impositi ita cervices premit, ut ante sub fasce ruendum sit, quam levan
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi dñs exercituũ reliquisset nobis
semen. quasi sodoma fuissemus. & qua¬
si gomorra similes eẽmus. Audite uer¬
bum dnĩ principes sodomoꝵ. ꝑcipite
auribus legẽ dĩ nr̃i. ppłs gomorre. Qͦ¬

Expanded text:
Nisi Dominus exercituum reliquisset nobis semen, quasi Sodoma fuissemus, quasi Gomorrha similes essemus, audite verbum Domini, principes Sodomorum, percipe auribus legem Dei nostri, populus Gomorr
Abbreviated transcription (Latin):
rimũ querit᷑ quare post
euuangłia. que suppleiũ¬
tum legis sunt. et in quibꝰ
nobis exempla et p̃cepta
uiuendi plenissime diges
cio nascentis eccłẽ. nouis causis eris¬
tentibꝰ. et p̃sentia atq orientia rese.

Expanded text:
rimum quaeritur quare post Evangelia, quae supplementum legis sunt, et in quibus nobis exempla et praecepta vivendi plenissime digesttia nascentis Ecclesiae novis causis existentibus
Abbreviated transcription (Latin):
onis ur̃e
instantiã.
Exigitis
enim ut librum caldeo sermone conscͥptũ.
ad latinum stilum traham. Lilrũ itaq. to

Expanded text:
onis vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique To
Abbreviated transcription (Latin):
gis. ut doceret eos litteras. & linguã
chaldeoꝵ. Et constituit eis rer anno¬
nam ꝑ singłos dies de cibis suis. & de
uino unde bibebat ipse. ut enutriti
tribus annis. postea starent in cons¬
pectu regis Fuerunt gͦ int̾ eos de fi¬
liis iuda. damhel. anauias. misahel
x ararias. Et imposuit eis p̃positus
eunuchoꝵ nomina. Danheli balta¬
sar. & anane sydrach. misaheli nu¬
sach. & azarie abdenago. Proposuit
aut̃ damhel in corde suo ne pollue¬
retur de mensa regis. neq de uino
potus eius. Et rogauit eunuchoꝵ p̃po¬
situm ne contaminaret᷑. Dedit autẽ
ds̃ daniheli grãn & miscdĩã in cons¬
pectu principis eunuchoꝵ. Et ait
princeps eunuchoꝵ ad dauihelem.¬

Expanded text:
 linguam Chaldeorum et constituit eis rex annonam per singulos dies de cibis suis et de vino unde bibebat ipse ut enutriti tribus annis postea starent in conspectu regis fuerunt ergo inter eos de filiis Iuda Danihel Ananias Misahel et Azarias et inposuit eis praepositus eunuchorum nomina Daniheli Balthasar et Ananiae Sedrac Misaheli Misac et Azariae Abdenago proposuit autem Danihel in corde suo ne pollueretur de mensa regis neque de vino potus eius et rogavit eunuchorum praepositum ne contaminaretur dedit autem Deus Daniheli gratiam et misericordiam in conspectu principis eunuchorum et ait princeps eunuchorum ad Danihel
Abbreviated transcription (Latin):
septuagin¬
ta interp̃tes
dnĩ saluato¬
legunt. utẽ¬
des theodo¬
tionis edici¬
one. Et hoc
cur accidĩt
nescio. Siue
enim quia sermo caldaicꝰ ẽ. & quibꝰ¬
dam ꝓprietatibus a nr̃o eloquio dis

Expanded text:
Septuaginta Interpretes Domini Salvatolegunt utentes Theodotionis editione, et hoc cur acciderit, nescio. Sive enim quia sermo Chaldaicus est, et quibusdam proprietatibus a nostro eloquio dis
Abbreviated transcription (Latin):
dit eam.
Et tradi¬
in manus eius ioach̃ regẽ iude &
partem uasoꝵ domus dĩ. & asportauit¬
ea in terram sennaar indomũ dĩ sui.
Et uasa in domũ thesauri dĩ sui. Et
ait rex asphauer p̃posito erinuchoꝵ¬
suoꝵ. ut introduceret de filus ifrł
&̃ de semine regio. & tyrannoꝵ pu¬
eros in quibus nulla ẽẽt macula. de¬

Expanded text:
t eam. Et tradiin manu ejus Joiacim regem Juda, et partem vasorum domus Dei: Et asportavit in terram Sennaar in domum Dei sui, et vasa intulit in domum thesauri Dei sui. Et ait rex Asphanaz praeposito eunuchorum, ut introduceret de filiis Israel, et de semine regio et tyrannorum, pueros
Abbreviated transcription (Latin):
ditatẽ sui publice legentibꝰ p̃beat. Hec aut̃
transiatio nullũ de ueteribꝰ sequit᷑ int̾pretẽ.
sea ex ipso hebraico arabicoq sermone. & int̾¬
dum syro. mune ũba nunc sensus. nunc simul
utrumq resonabit. Obliquus enĩ etiã apuo
hebreos totus lib fertut & lubricus. Ꝙ qđ
dumq aliua loquit᷑ aliud agit ut si uelis an
giilam aut murenã strictis tenere manibus.
quanto fortius presseris. tanto eitius elabit᷑.¬
Memiui me ob intelligentiã huius uolumi¬
nis. ndaeum quendã p̃ceptorẽ qui apud he¬
breos primus haberi putabat᷑ non parius re¬
de misse nuimmis. Cuius doctrina an aliqͥa
ꝓfecerim. nescio. Hoc unũ scio ñ potuisse me
urt̃ptari nisi quđ antea intellerera. A princi¬
pio itaq uolumiuns usq ad ũba iob apud

Expanded text:
itatem sui publice legentibus praebeat. Haec autem translatio nullum de veteribus sequitur interpretem; sed ex ipso Hebraico, Arabicoque sermone, et interdum Syro, nunc verba, nunc sensus, nunc simul utrumque resonabit. Obliquus enim etiam apud Hebraeos totus liber fertur et lubricus: et quod duguillam, aut murenulam strictis tenere manibus, quanto fortius presseris, tanto citius elabitMemini me ob intelligentiam hujus voluminis, Lyddaeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus haberi putabatur, non parvis redemisse nummis: cujus doctrina an aliquid profecerim, nescio: hoc unum scio, non potuisse me interpretari, nisi quod ante intellexeram. A principio itaque voluminis, u
Abbreviated transcription (Latin):
de fuisse qd additũ ẽ. Discant gͥ obtrectato¬
res mei reciꝑe m toto qđ in partibꝰ susceꝑunt.
aut int̃pretationẽ meã eum asteriscis siuis ra¬
dere. Neq enim fieri potest ut quos plura
int̃mississe susceꝑint non eosdẽ etiã in quibꝰ¬
dam errasse fateaut᷑ precipue miob. Cui si ea
que sub asteriscis acdita sunt substrareris par
marima detruncabit᷑. Et hoc dum tarat apud
giecos. Ceterum apud latinos ante eã transla¬
tione quã sub afteriscis & obelis nuꝑ edidimꝰ.
septingenti ferme aut octingenti ũsus sunt:

Expanded text:
est. Discant igitur obtrectatores mei recipere in toto, quod in partibus susceperunt, aut interpretationem meam cum asteriscis suis radere. Neque enim fieri potest, ut quos plura intermisisse perspexerint, non eosdem etiam in quibusdam errasse fateantur: praecipue in Job, cui si ea quae sub asteriscis addita sunt subtraxeris, pars maxima detruncabitur. Et hoc dumtaxat apud Graecos. Caeterum apud Latinos, ante eam translationem, quam sub asteriscis et obelis nuper edidimus, septingenti ferme aut octing
Abbreviated transcription (Latin):
locum ubi ante finẽ uoluminis scͥptũ ẽ. id¬
circo ipse me rep̃hendo & ago penitentiã in
fauilla & cinere: exametri uersus sunt. dactilo
spondeoq currentes & ꝓpt̃ lingue idioma
crebro recipientes & alios pedes. non earũdẽ
sillabarũ. sed eoꝵ dẽ tẽpoꝵ Int̾dum guoq
rithimis ipse dulcis &e timulus fert᷑ numeris
lege solutis qd metriei magis quã simpler
lector intelligunt. A supradicto aut̃ uersu
usq ad finẽ libri paruũ comia qđ remance.
ꝓsa oratione conterit᷑. Qd si eui uidet᷑ mere

Expanded text:
 voluminis scriptum est: Idcirco ipse me reprehendo, et ago poenitentiam in favilla et cinere: hexametri versus sunt, dactylo spondaeoque currentes: et propter linguae idioma, crebro recipientes et alios pedes, non earumdem syllabarum, sed eorumdem temporum. Interdum quoque rhythmus ipse dulcis et tinnulus fertur numeris lege metri solutis: quod metrici magis, quam simplex lector intelligunt. A supradicto autem versu usque ad fidem libri, parvum comma quod remanet, prosa oratione contexitur. Quod si cui videtur
Abbreviated transcription (Latin):
monẽ ex parte didicimus. & in latino pene
ab ipsis cunabulis int̾ grãmaticos & retho¬
res x philosophos detriti sumus. Qđ si apuo
grecos post septuaginta editionẽ iã xpi
euuauglio coruscante. iudeus. aquila & si¬
machus. ac teodotion. iudairantes heretici
sunt recepti. qui mutta misteria saluatoris

Expanded text:
monem ex parte didicimus, et in Latino pene ab ipsis incunabulis inter grammaticos et rhetores et philosophos detriti sumus. Quod si apud Graecos, post Septuaginta editionem, jam Christi Evangelio coruscante, Judaeus Aquila, Symmachus, et Theodotio, judaizantes haeretici, sunt recepti, qui multa mysteria Salvatoris
Abbreviated transcription (Latin):
isio abdie.
Hec dicit
edom. Au¬
ditum au¬
dñõ. et lega¬
tum ad gen¬
des misit
Surgite et
consurgamꝰ
aduersum
eum in p̃liũ. Ecce paruulũ te de¬
di in gentibꝰ. contemptibilis tu es
ualde. Suꝑbia cordis tui extulit
te habitantẽ in scissuris petre exal
tantẽ soliũ tuũ. Qui dicis in cor¬
de tuo. Quis detrahet me in t̾rã:
Si exaltatus fueris ut aquila. et
si int̾ sydera posueris nidũ tuum
inde dethraam te dicit dñs. Si fu¬
res introissent ad te. si latrones

Expanded text:
isio Abdiae. Haec dicit Edom: Auditum auDomino, et legatum ad gentes misit: Surgite, et consurgamus adversus eum in praelium. Ecce parvulum te dedi in gentibus: contemptibilis tu es valde. Superbia cordis tui extulit te habitantem in scissuris petraAl. tuum, qui dicis in corde tuo: Quis detrahet me in terram? Si exaltatus fueris ut aquila, et si inter sidera posueris nidum tuum: inde detraham te, dicit Dominus. Si fures introissent ad te, si latron
Abbreviated transcription (Latin):
nunc separatim terit ocraculũ. Et cũ
interdum ad p̃sentẽ respiciat histori¬
am. & post babyloniã captiuitatẽ
reditum ppł significet in iudeã. tam̃
omnis ei cura de uocatione gentium¬
&̃ de aduenti xp̃i ẽ. Quem quanto
plus amatis o paula et eustochiũ. tã¬
tomagis ab eo petite. ut ꝓ obtrecta¬
tione presenti. qua me indesinent̾
emuli laniant. ipse mͥ mercedẽ resti¬
tuat in futuro. qui scit me ob hoc in
peregrine lingue erudicione sudasse.
ne iudei de falsitate scͥpturarũ eccle¬
sus eius diutius insultarent.¬

Expanded text:
nunc separatim, texit oraculum. Et cum interdum ad praesentem respiciat historiam; et post Babyloniam captivitatem reditum populi significet in Judaeam: tamen omnis ei cura de vocatione gentium, et adventu Christi est. Quem quanto plus amatis, o Paula et Eustochium, tanto magis ab eo petite, ut pro obtrectatione praesenti, qua me indesinenter aemuli laniant, ipse mihi mercedem restituat in futuro: qui scit me ob hoc in peregrinae linguae eruditione sudasse, ne Judaei de falsitate Scripturarum Ecclesiis ejus diutius insunterdum ad praesentem respiciat histori
Abbreviated transcription (Latin):
descriptos.
metro eos es¬
timet apud
hebreos liga¬
ri. & aliquid
simile hab̾e
de psalmis
lomonis. Sed qđ in demonstene &
tullio sol& fieri ut ꝑ cola scribant᷑¬

Expanded text:
descriptos metro eos aestimet apud Hebraeos ligari, et aliquid simile habere de Psalmis, lomonis; sed quod in Demosthene et Tullio solet fieri, ut per cola scribant
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ te in laude. Nugas qui a lege reces¬
serant congregabo. quia ex te erant.
ut ñ ultra habeas suꝑ eis opprobriũ.
Ecce ego interficiã om̃s qui afflixerunt
te in tpr̃ illo. Et saluabo claudicantẽ.
et eam que eiecta fuerat congregabo.
Et popã eos in laudẽ et in nomen. &¬
in omĩ tr̃a confusionis eoꝵ. in tp̃r illo
quo adducã uos. et in tpũ quo congre¬
gabo uos. Dabo enim uos in nom̃ ꝙ in
laudẽ. om̃ibus pplĩs t̾re. eum conũtero
captiuitatẽ urãm corã ocłis ur̃is dic̃

Expanded text:
super te in laude. Nugas, qui a lege recesserant, congregabo, quia ex te erant, ut non ultra habeas super eis opprobrium. Ecce ego interficiam omnes, qui afflixerunt te in tempore illo; et salvabo claudicantem; et eam, quae ejecta fuerat, congregabo: Et ponam eos in laudem, et in nomen, in omni terra confusionis eorum: In tempore illo, quo adducam vos; et in tempore, quo congregabo vos. Dabo enim vos in nomen, et in laudem omnibus populis terrae, cum convertero captivitatem vestram coram oculis
Abbreviated transcription (Latin):
tui ppłm pauꝑẽ et egenũ. Et sꝑabunt
in nomine dnĩ reliquie isrł. Non faci¬
ent iniquitatẽ. nec loquent᷑ menda¬
cium. et ñ inuenietur in ore eoꝵ lin¬
gua dolosa. Qm̃ ipsi pascent᷑ & acuba¬
bunt. et ñ erit qui exterreat. Lauda
filia fion. iubila tuisrł letare et erul¬
ta in omĩ corde filia ibrłm. Abstulit dñs
iudiciũ tuũ. auertit inimicos tuos rer

Expanded text:
perem et egenum, et sperabunt in nomine Domini. Reliquiae Israel non facient iniquitatem, nec loquentur mendacium, et non invenietur in ore eorum lingua dolosa. Quoniam ipsi pascentur et accubabunt, et non erit qui exterreat. Lauda, filia Sion: jubilate, Israel: laetare, et exsulta in omni corde, filia Jerusalem. Abstulit Dominus judicium tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
cluserunt iamuas. Et p̃cem ut ñ
irent eas usq post sabbatum. Et
pueris meis constitui suꝑ portas ut
illus inferiet homis in dic sabbati.
manlerunt negociatores et uendẽ¬

Expanded text:
cluserunt ianuas et praecepi ut non aperirent eas usque post sabbatum et de pueris meis constitui super portas ut nullus inferret onus in die sabbati et manserunt negotiatores et vende
Abbreviated transcription (Latin):
ri eis. Quare manietise adũso mu
Si scđo hoc fecereritis manũ mit¬
m in uos. Itaq ex tempore ilo non
nerunt in sabbato. Diriq leuitis
endas portas. et sc̃ĩficandũ diem

Expanded text:
is: Quare manetis ex adverso muri? si secundo hoc feceritis manum mittam in vos. Itaque ex tempore illo non venerunt in Sabbato. Dixi quoque Levt ad custodiendas portas, et sanctificandum diem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħam dicens. Uidi ꝑ noctẽ. et ecce
uir ascendens suꝑ equũ rufũ. Et ipse
stabat int̾ myrteta que erant in ꝓ-¬
fundo. Et post eũ equi rufi uarii &
albi. & dixi. Quid sunt isti dnẽ mi:
& dix̃ ad me angłs dnĩ qui loquebat᷑
in me. Ego ostendã tͥ quid sint hec.¬

Expanded text:
 vidi per noctem et ecce vir ascendens super equum rufum et ipse stabat inter myrteta quae erant in profundo et post eum equi rufi varii et albi et dixi quid sunt isti domine mi et dixit ad me angelus qui loquebatur in me ego ostendam tibi quid sint haec
Abbreviated transcription (Latin):
malis. et cogitationibꝰ ur̃is pessimis.
Q̾ ñ audierunt neq attender̃ ad me
Numquid in sempiternũ uiuent:
Ueruntam̃ uerba mea et legitima
mea que mandau seruis meis ꝓpħis.
numquid ñ comprehender̃ patres
ur̃os & conu̾si sunt & direrunt. Sic̃

Expanded text:
ris pessimis et non audierunt neque adtenderunt ad me numquid in sempiternum vivent verumtamen verba mea et legitima mea quae mandavi servis meis prophetis numquid non conprehenderunt patres vestros et conversi sunt et dixer
Abbreviated transcription (Latin):
erbum
factũ ẽ
ad iohel
filiũ fa¬
thuel.
Audite
hoc seneᷤ
& auribꝰ
pcipite
uestris. aut in diebus patrũ ur̃oꝵ
ur̃i filiis sius. et filii eoꝵ genera¬
tioni altere. Resi duũ eruce come¬
dit locusta. Et residuũ locuste co

Expanded text:
erbum factum est ad Joel filium Phatuel. Audite hoc, senes, et auribus percipite,estris, aut in diebus patrum vestrovestri filiis suis, et filii eorum generationi alterae. Residuum erucae comedit locusta, et residu
Abbreviated transcription (Latin):
quit ꝓprio iudicio condempnatus. Cum
misero ad te arthemã. aut tithicũ. festi¬
na ad me uenire nichopolim. Ibi enim
statui hyemare. Tenam legis ꝑitũ et a¬
pollo sollicite p̃mute. ut nichil illis desit
Discant aut̃ ex nr̃is bonis oꝑibꝰ p̃eẽ. ad
usus necessarios. ut ñ sint infructuosi.

Expanded text:
it proprio judicio condemnatus. Cum misero ad te Artemam, aut Tychicum, festina ad me venire Nicopolim: ibi enim statui hyemare. Zenam legisperitum et Apollo sollicite praemitte, ut nihil illis desit. Discant autem et nostri bonis operibus praeesse ad usus necessarios
Abbreviated transcription (Latin):
cłm spẽ uite et̾ne. fidelis sermo ẽ. Et de
his uolo te confirmare. ut curent bonis
oꝑibus preesse quieredunt dõ. Hec sunt
bona et utilia hominibꝰ. Stultas aut̃
questiones et genealogias. et contentio¬
nes. et pgnas legis deuita. Sunt enĩ
inutiles & uane. Hereticũ hominẽ post
unã et sed̃am correptionẽ deuita. sciens¬

Expanded text:
cos uersus: Fidelis sermo est, et de his uolo te confirmare, ut curent bonis operibus praeesse qui credunt deo. haec sunt bona et utilia hominibus. stultas autem quaestiones et genealogias et contentiones et pugnas legis deuita: sunt enim inutiles et uanae. haereticum hominem post unam et se
Abbreviated transcription (Latin):
illos principibꝰ et potestatibus subditos
eẽ dicto obedire. ad omne opus bonũ pa¬
ratos eẽ. Neminẽ blasphemare. ñ litigio¬
sos eẽ sed modestos. omnẽ ostendentes mã-¬
suetudinẽ ad om̃s homines. E ramus enĩ¬
et nos aliquando insipientes. increduli.
errantes. seruientes desideriis & uolup¬
tatibus uariis. in malicia et inuidia agẽ

Expanded text:
illos principibus et potestatibus subditos esse, dicto obedire, ad omne opus bonum paratos esse: neminem blasphemare, non litigiosos esse, sed modestos, omnem ostendentes mansuetudinem ad omnes homines. Eramus enim aliquando et nos insipientes, increduli, errantes, servientes desideriis et voluptatibus vari
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ urbis atq uidee. ñ solũ spũ. sed
& oclĩs carnus intuitus ẽ. Iam decẽ tri¬
bus isrł assyrii in medos transtulerãt
Iam terras earum: colonie gentium
nas
quadritplici planxit alphabeto. qđ
nos mensure metri uersibusq red¬
didimus. Pre terea ordinẽ uisionum
qui apud grecos & latinos omnino
confusus ẽ. ad pristinã fidẽ correxi.¬
inus. Librum aut̃ baruch notarii eiꝰ
qui apud hebreos nec legitur nec ha¬
betur. pretermisimus. Pro his omni¬
bus maledicta ab emulis prestolan¬
tes. quibus me necesse ẽ ꝑ singula
opuscula respondere. & hoc pacior.
um. Ceterum ad compendiũ mali.
rectius fuerat modum furori eoꝵ
silentio meo ponere. quam cotidie
noui aliquid scriptitantẽ. inuidoꝵ
insaniã ꝓuocare.

Expanded text:
tatem urbis atque Judaeae, non solum spiritu, sed et oculis carnis intuitus est. Jam decem tribus Israel Assyrii in Medos transtulerant: jam terras earum, coloniae gentiumnas quadruplici planxit alphabeto, quod nos mensurae metri versibusque reddidimus. Praeterea ordinem Visionum, qui apud Graecos et Latinos omnino confusus est, ad pristinam fidem correximus. Librum autem Baruch, notarii ejus, qui apud Hebraeos nec legitur, nec habetur, praetermisimus: pro his omnibus maledicta ab aemulis praestolantes, quibus me necesse est per singula opuscula respondere. Et hoc patior, eterum ad compendium mali, rectius fuerat modum furori eorum silentio meo ponere, quam quotidie novi aliquid scriptitantem invidorum insaniam provocare.
Abbreviated transcription (Latin):
tem timotheo scribit de exortatione
martyrii et omnis regule ueritatis. &
de sua passione. Cum esset rome in uin¬
culis constitutus scribit timotheo. monẽs
tri tribulationibus terreat᷑. ut testimoni¬
um dĩ erubescat ꝓ quo ipse usq ad mor
dem certauit. simul et de hereticis uitã¬
dis. atq his qui suas magis fabulas.
quã dĩ p̃dicant ueritatẽ

Expanded text:
TUM. Timotheo scribit iterum de exhortatione martyrii et omnis regulae veritatis, ede sua passione. Paulus cum esset Romae in vinculis constitutus, scribit Timotheo, commonens tri tribulationibus terreatur, aut testimonium Domini erubescat, pro quo usque ad mortem ipse certavit; simul et de haereticis vitandis atque his qui suas potius fabulas quam Dei praedicant veritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
n diebus assueri qui regnauit
ab india usq ethyopiam su
centum uiginti septẽ ꝓuin¬
cias. quando sedit in solio reg¬
ni sui. susa ciuitas regni eius
exordium fuit. Tercio gͥ anno
imperii sui fecit grande conui

Expanded text:
n diebus Assueri, qui regnavit ab India usque Aethiopiam, super centum viginti septem provincias: quando sedit in solio regni sui, Susan civitas regni ejus exordium fuit. Tertio igitur anno imperii sui, fe
Abbreviated transcription (Latin):
rabunt eos. Et ñ erunt reliquie do¬
inus esau. quia dñs locutus ẽ. Et
hereditabunt hii qui ad austrum
montẽ esau. et qui in campestri
bus philistum. Et possidebunt re¬
gionẽ effraim. et regionẽ samarie
Et beniamui possidebit galaad. Et
transmigratio erercitus huius fili
ad sareptã. Et transmigratio ihrłm
que in bosphoro ẽ. possid ebit ei¬
uitates austri. Et ascendent salua¬
tores in montẽ syon. iudicare mon¬
tẽ esau et erti auõ regnũ. dm̃

Expanded text:
rabunt eos et non erunt reliquiae dorabunt eos et non erunt reliquiae domus Esau quia Dominus locutus est et hereditabunt hii qui ad austrum montem bus Philisthim: Et possidebunt regionem Ephraim, et regionem Samariae: et Benjamin possidebit Galaad. Et transmigratio exercitus hujus  Al.ad Sarephtam: Et transmigratio Jerusalem, quae in Bosphoro est, possidebit civitates austri. Et ascendent salvatores in montem Sion judicare montem Esa
Abbreviated transcription (Latin):
in die frĩs tui. in die ꝑegrinatio¬
nis eius. Et ñ letab̾is suꝑ filios iu¬
da. in die ꝑdicionis eoꝵ. Et ñ mag¬
nficabis os tuum in die angustie
Ne ingredieris portam ppłi mei. in
die ruine eoꝵ. Neq despicies et
tu. in malis eius in die uastitatis
illius. Et ñ omitteris adũsũ ererci¬
tum eius in die uastitatis illius.
neq stabis in exitibus ut interfi¬
cias eos qui fugerint. Et ñ conclu¬
des reliquos eius in die tribusatio¬
nis. qm̃ iurta ẽ dies dnĩ suꝑ oms gen¬
tes. Sicut fecisti fiet tͥ. Retributio¬
nem tuã conuertet in caput tuũ
Quomodo enim bibisti suꝑ montẽ
scm̃ meũ. bibent om̃s gentes iugi¬
ter. et bibent et absorbebunt. et er̃t
quasi ñ suit. Et in monte syonerit
saluatio. et erit sc̃s. Et possidebit
domus iacob eos qui se possederãt
Et erit domus iacob ignis. & domꝰ
ioseph flamna. et domus esausti¬
pula. Et succendent᷑ in eis. et deuo¬

Expanded text:
in die fratris tui in die peregrinatioin die fratris tui in die peregrinationis eius et non laetaberis super filios Iuda in die perditionis eorum et non magnificabis os tuum in die angustiae neque ingredieris portam populi mei in die ruinae eorum neque despicies et tu in malis eius in die vastitatis illius et non emitteris adversum exercitum eius in die vastitatis illius neque stabis in exitibus ut interficias eos qui fugerint et non concludes reliquos eius in die tribulationis quoniam iuxta est dies Domini super omnes gentes sicut fecisti fiet tibi retributionem tuam convertet in caput tuum quomodo enim bibisti super montem sanctum meum bibent omnes gentes iugiter et bibent et absorbent et erunt quasi non sint et in monte Sion erit salvatio et erit sanctus et possidebit domus Iacob eos qui se possederant et erit domus Iacob ignis et domus Ioseph flamma et domus Esau stipula et succendentur in eis et devo
Abbreviated transcription (Latin):
isio abdie.
Hec dicit
edom. Au¬
ditum au¬
duimus a
dñõ. et lega¬
tum ad gen¬
tes misit.
Surgite et
consurgamꝰ
aduersum
eum in p̃liũ. Ecce paruulũ te de
fibi: Si uindemiatores introissẽt
ad te. numqͥd saltim racemos reli¬
quissent tibi: Quomodo seruta¬
ti sunt esau. inuestigauer abscon¬
dita eius Usq ad terminũ emi¬
serunt te. et om̃s uiri federis tui
illuserunt tͥ. Inualuerunt aduer¬
sum te uiri pacis tue. Qui come¬
dunt tecum. ponent insidias sub¬
ter te. ñ ẽ prudentia in eo. Numqͥd
ñ in die illa dicit dñs ꝑdam sapieu¬
tes de idumea. et prudentiã de
monte esau. Et timebunt fortes
tui a meridie. ut intereat uir de
et ꝓpt̾ iniquitatẽ in frẽm tuũ ia¬
cob oꝑiet te confusio. et ꝑibis in
eternum. In die cum stares adũ¬
sus. quando capiebant alieni exer¬
citum eius. et extranei ingredie¬
bantur portas eius et suꝑ ihrłm
mitebant sortẽ. tu quoq eras
quasi unus ex eis. Et ñ despicies

Expanded text:
isio Abdiae haec dicit Edom auditum audivimus a Domino et legatum ad gentes misit surgite et consurgamus adversum eum in proelium ecce parvulum te deibi si vindemiatores introissent ad te numquid saltim racemos reliquissent tibi quomodo scrutati sunt Esau investigaverunt abscondita eius usque ad terminum emiserunt te omnes viri foederis tui inluserunt tibi invaluerunt adversum te viri pacis tuae qui comedunt tecum ponent insidias subter te non est prudentia in eo numquid non in die illa dicit Dominus perdam sapientes de Idummonte Esau? Et timebunt fortes tui a meridie, ut intereat vir de et propter iniquitatem in fratrem tuum Iacob operiet te confusio et peribis in aeternum in die cum stares adversus quando capiebant alieni exercitum eius et extranei ingrediebantur portas eius et super Hierusalem mittebant sortem tu quoque eras quasi unus ex eis et non despicies
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Relinque pupillos tuos. Ego eos fa¬
ciam uiuere. Et uiduetue in me sꝑabũt
quia hec dic̃ dñs. Ecce quibꝰ ñ erat ui¬
dicium ut biberent calicem bibentes
bibent. & tu quasi in nocens relinqueriᷤᷤ:
Non eris innocens. sed bibens bibes. qr
ꝑmemetipsũ iuraui dic̃ dñs. qđ in soli¬
tudinẽ & in opprobriũ. & in desertũ. &
in maledictionẽ erit bosra. & om̃sciui

Expanded text:
erit relinque pupillos tuos ego eos faciam vivere et viduae tuae in me sperabunt quia haec dicit Dominus ecce quibus non erat iudicium ut biberent calicem bibentes bibent et tu quasi innocens relinqueris non eris innocens sed bibens bibes quia per memet ipsum iuravi dicit Dominus quod in solitudinem et in obprobrium et in desertum et in maled
Abbreviated transcription (Latin):
sentia
eoꝵ fugite. Terga uercite. Descendite in
uoraginẽ habitatores dedan. qm̃ ꝑdicio¬
nem esau adduxi suꝑ eũ tempus uisitati¬
onis eius. Si uindemiatores uenissent
suꝑ te. ñ reliquissent racemũ. Si fures

Expanded text:
entia um. Fugite, terga vertite, descendite in voraginem, habitatores Dedan: Quoniam perditionem Esau adduxi super eum, tempus visitationis ejus. Si vindemiatores venissent super te, non reliquissent recemum: Si fu
Abbreviated transcription (Latin):
lium. Ecee enim paruulũ dedi te in
gentibus. contemptibilẽ int̾ homines.
Arrogantia tua decepit te & suꝑbia
cordis tui qui habitas incauernis pe¬
tre. & apprehendẽ niteris altitudinẽ
collis. Cum eraltaueris quasi aquila
nidum tuũ. inde dethraam teict
dic̃ dñs. Et erit idumea deserta. Omĩs
qui ꝑtransibit ꝑ eã stupebit & sibila¬
bit suꝑ om̃s plagas eius. Sicut subũ¬
sa ẽ sodoma ce gomorra. et uicine eiꝰ
ait dñs. non habitabit ibi uir & ñ in¬
colet eã filius hominis. Eoce quasi leo¬
ascenda de suꝑbia iordanis ad pulc̾¬
tudinẽ robustã quia subito currere

Expanded text:
m parvulum dedi te in gentibus contemptibilem inter homines arrogantia tua decepit te et superbia cordis tui qui habitas in cavernis petrae et adprehendere niteris altitudinem collis cum exaltaveris quasi aquila nidum tuum inde detraham te dicit Dominus et erit Idumea deserta omnis qui transibit per eam stupebit et sibilabit super omnes plagas eius sicuti subversa est Sodoma et Gomorra et vicinae eius ait Dominus non habitabit ibi vir et non incolet eaascendet de superbia Jordanis ad pulchritudinem robustam, quia subito currere
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ aspiciam. expectabo dm̃ sal¬
uatorẽ meũ. Audiet me ds̃ m̃s. Ne
leteris mimica mea suꝑ me quia ce¬
cidi. Consurgã. Cum sedero in tene¬
bris. dñs lux mea ẽ. Iram dnĩ por tabo
qm̃ pecxaui ei. donec iudicet causã
meã. et faciat iudicium meũ. Edu¬
cet me in lucẽ. Uidebo iusticiam
eius. Et aspiciet inimica mea. et
oꝑiet᷑ confusione que dieit ad me.
Ubi ẽ dñs ds̃ tuus: Oculi mei uidebunt
ineã Nunc erit inconculcationem ut
lutũ platearũ. dies ut edificent᷑ macheriȩ
tue. Indic illa longe fiet lex In die
illa et usq ad te ueniet assur. et
usq ad ciuitates munitas. Et aci¬
uitatibus munitis usq ad flumen
Et ad mare de mari. et ad montẽ
de monte. Et erit terra in desola¬
tionẽ ꝓpt̾ habitatores suos. et ꝓpt̾
fructum cogitationũ eoꝵ. Pasce po¬
płm tuũ in uirga tua. gregẽ he

Expanded text:
m aspiciam expectabo Deum salvatorem meum audiet me Deus meus ne laeteris inimica mea super me quia cecidi consurgam cum sedero in tenebris Dominus lux mea est iram Domini portabo quoniam peccavi ei donec iudicet causam meam et faciat iudicium meum educet me in lucem videbo in iustitiam eius et aspiciet inimica mea et operietur confusione quae dicit ad me ubi est Dominus Deus tuus oculi mei videbunt in eam nunc erit in conculcationem ut lutum platearum dies ut aedificentur maceriae tuae in die illa longe fiet lex in die illa et usque ad te veniet Assur et usque ad civitates munitas et a civitatibus munitis usque ad flumen et ad mare de mari et ad montem de monte et erit terra in desolationem propter habitatores suos et propter fructum cogitationum eorum pasce populum tuum in virga tua
Abbreviated transcription (Latin):
Erbum
factũ ẽ
ad mi¬
cham
morasti¬
then in
diebus
ioathã
erechie
regum
iuda qđ̃
uidit suꝑ samariã et ihrłm. Au¬

Expanded text:
erbum factum est ad Micham Morasthiten in diebus Ioatham Ezechiae regum Iuda quod vidit super Samariam et Hierusal
Abbreviated transcription (Latin):
eccłeq misteria ad liquidũ ꝓsecutus
ẽ. ut ñ eum putes de futuro uatici¬
nari. sed de preteritis historiã terere
Unde contio noluisse tunc tpr̃is sep¬
tuaginta interpretes fidei sue sacra¬
menta ꝑspicue ethuicis ꝓdere. ne
scm canibui. et margaritas porcis
darent. Que cum hanc editionẽ lege¬

Expanded text:
isteria ad liquidum prosecutus est, ut non eum putes de futuro vaticinari, sed de praeteritis historiam texere. Unde conjicio, noluisse tunc temporis, Septuaginta Interpretes fidei suae sacramenta perspicue ethnicis prodere, ne sanctum canibus, et margaritas porcis darent: quae  A