comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
occasionẽ accipiunt. illicita matrimo¬
nia contrahendi. dicentesse hoc iuste.
facere posse. qd̃ tam prudentissimus doc¬
torsua sentñtia diffiniuit. Isti itaq qͥ
se hoc uelamento de fendere nitunt᷑.
aduͣtant in eisdem patris sentũtiis. ñ ħ
gnͣalit̃ eunctis s spalit̃ anglorũ genti
mancdasse. Nampost modũ afelice me¬
sane sicilie p̃sulȩ requisitus. sihoc q̃d
augustino mandaui̾t. gñalit cuncte ec¬
non aliis. hoc quã illigenti mandasse. le
bonũ qd ceꝑr̃t metuendo austĩorade se¬
rerent. S ⁊ illis post quã in fide cͣent fir¬
ma radice solidati. ⁊ uninͣsali eccłie cẽ¬
suit sẽꝑ̃ ẽẽ tenendũ. ut nullam de. ꝓͥa
consanguinitate: uł de affinitate ĩfra
septimã gmͣtionẽ aliquis sibi andeat
cõuigio copulare. Ecce aꝑte monstra¬
tumẽ ⁊ ex ũbis ipsuis legis. ⁊ auetoi̾ta¬
te prudentissum pp̃ ggii. quid degradi¬
b consanguinitatis nuãndis sentire

Expanded text:
occasionem accipiunt illicita matrimooccasionem accipiunt illicita matrimonia contrahendi, dicentes se hoc juste facere posse quod prudentissimus doctor sua sententia definivit. Isti itaque qui se hoc velamento defendere nituntur advertant, in ejusdem Patris sententiis, hoc non generaliter cunctis, sed specialiter Anglorum genti mandasse. Nam postmodum a Felice Messanae Siciliae praesule requisitus an hoc, quod Augustino mandaverat, generaliter cunctae Ecnon aliis hoc quam illi genti mandasse, ne bonum quod coeperant, metuendo austeriora, desererent. Sed ex illis, postquam in fide essent firma radice solidati, et universali Ecclesiae, censuit semper esse tenendum ut nullam de propria consanguinitate vel affinitate, infra septimam generationem, aliquis sibi audeat conjugio copulare. Ecce aperte monstratum est, et ex verbis ipsius legis et auctoritate prudentissimi papae Gregorii, quid de gradibus consanguinitatis numerandis sentire
Abbreviated transcription (Latin):
les coniũgidebeant. ipsas scłares lege
intestimonir̃ ut adducens. augustino
anglorũ ep̃o sic rescͥpsit. Quedã t̾re¬
na lex inromana re publica ꝑmitcit.
ut siuie fr̃is ⁊ sororis. seu duorũ frmger¬
manorũ. uł duarũsororũ filius ⁊ filia
misceant̃. Sed exꝑim̃to didicimu
extali ꝯingio soboles non posse sucere¬
scere. Uñ necẽe ẽ ut iamint̃tia uel
quarta gnatione copulatio fidelium
licent̃ sibi coniũgi debeat. Nam ascd̾a
quã p̃diximus om̃imõ debet abstine̾.
Eccebicapte mostrat᷑ filios ułfilias
frm̃ in scđam gr̾ationẽ numerari.
Et si fr̃m filii ut filie nũant᷑ inscda
fieri non po̾t. ut ipsi fr̃s non sint in pͥ¬
ma. Quod sifr̃s cõputant̃ inprima.
filiieorũ inscdã dubiũ non ẽ. quin
eorũ nepotes sint int̾tia. ꝓnepotes
inquarta. Sic ⁊ dereliquis usq ad
uII. Sed sunt quidã qui exhis scĩg̃¬
gorii u̾bis quib ait. ut int̾tia uł m
quarti gnatione copulent᷑ fideles

Expanded text:
les debeant, ipsas saeculares leges in testimonium adducens, Augustino Anglorum episcopo sic rescripsit: « Quaedam tna lex in Romana republica permittit, ut sive fratris, sororis, seu duorum fratrum germanorum, seu duarum sororum filius et filia misceantur. Sed experimento didicimus ex tali conjugio sobolem non posse succrescere. Unde necesse est, ut jam in tertia, vel in quarta generatione copulatio fidelium licenter sibi conjungi debeat. Nam a secunda, quam praediximus, omnimodo debent abstinere. » Ecce hic aperte monstratur, filios et filiastrum in secunda generatione numerari. Et, si fratrum filii et filiae numerantur in secunda, fieri non potest, ut ipsi fratres non sint in prima. Quod si fratres computantur in prima, filii eorum in secunda, dubium non est quin eorum nepotes sint in tertia, pronepotes in quarta, et sic de reliquis usque ad septimam. Sed sunt quidam qui ex his Gregorii verbis, quibus ait, ut in tertia, vel quarta generatione copulentur fideles,
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis. apłica auctoritate uos moneoꝰ
fr̃s ⁊ filii. ut om̃ib sic seriem genea¬
logie cõputandam eẽ intimetis. quẽ¬
ad modũscĩpatres nũandam ẽe sauxe¬
runt. ⁊ antiquus mos sc̃e ⁊ uniu̾salis
eccłĩe ꝑ longatp̃r olim cõputasse mõ¬
stratur. Namsiquis ꝑũsa ⁊ obstinata
mente arectotramite aplĩce sedis de¬
iuare uoluit. ⁊ alit̃ quãnos in nuptus
celebrandis gradus parentele nũare ẽ¬
tenderit. primũ. ꝓsua temeritatẽ ce¬
lestipem plectetur. Post modumuõ
gladiti ꝑ petuo anathematis nouerit

Expanded text:
nitatis, apostolica vos auctoritate monemus. fratres et filii, ut omnibus sic seriem genealogiae computandam esse intimetis quemadmodum sancti Patres numerandam esse sanxerunt, et antiquus mos sanctae et universalis Ecclesiae per longa tempora olim computasse monstratur. Nam si quis perversa et obstinata mente a recto tramite apostolicae sedis deviare voluerit, et aliter quam nos in nuptiis celebrandis gradus parentelae numerare contenderit, primum pro sua temeritate, coelesti poena plectetur, postmodum vero gladio perpetui anathematis se noverit
Abbreviated transcription (Latin):
nãq gradib sicut isti nant. aut̃
finit᷑ consanguinitas in ui gradu ant
non. Siaũt finit᷑ false crunt leges
quib isti nitunt᷑. que in x gradusibi
succedere consanguneos uibent.
Quodsi ñfinit consingunitas in huiꝰ
modi ui gradu. falsidicierunt isti. ꝗ
ultra illũ sextũ gradũ. nolunt cõputa¬
re consanguinitatẽ. Igit᷑ aut leges
erunt false. aut isti quisic finuint
gnationẽ. S ut ueridice leges ⁊ uaͣ¬
cessint canones. dicimus id q̃d ueritas
habet. scilicet q̃d nont̃minat᷑ cõsangui¬
unofine concludit᷑. Nãq duo gͣdus
legales unũ gradũ canonicũ efficiũt.
frs itaq qui scdin scłares leges dicunt᷑.
in scð̾o gradii. iuxtacitiones nuaͣntur
inprimo. Fili frm̃ qui illicnałant᷑ ĩ
quarto. Hic cõputant᷑ inscd̾o. Nepot̾s¬

Expanded text:
namque gradibus, sicut isti numerant, aut finitur consanguinitas in sexto gradu, aut non. Si finitur, fallaces erunt leges, quibus isti nituntur, quae in decimo gradu sibi succedere consanguineos jubent. Quod si non finitur consanguinitas in isto sexto gradu, falsidici erunt ipsi, qui ultra illum sextum gradum nolunt computare consanguinitatem. Igitur aut leges erunt falsae, aut isti qui sic finiunt generationem. Sed ut veridicae leges et veraces sint canones, dicamus hoc quod veritas habet, scilicet quod anno terminatur consanguiuno fine concluditur. Namque duo gradus legales unum gradum canonicum constituunt. Fratres itaque qui, secundum saeculares leges, dicuntur in secundo gradu, juxta canones, numerantur in primo; filii fratrum, qui illic numerantur in quarto, hic computantur in secundo; nepot
Abbreviated transcription (Latin):
possunt. quia quospeccata grauiora
de primunt. si insacͥslocis sepelireᷤ fa¬
ciunt. restat ut de sua p̃sũptione uidi¬
cent᷑. quatenus eos saera loca nonlibe¬
rent. quos culpa tenieritatis accusat.

Expanded text:
te quia quos peccata gravia deprimunt, si in sacro loco sepeliri se faciant, restat ut etiam de sua praesumptione judicentur; quatenus eos sacra loca non liberent, sed etiam culpa temeritatis accuset.
Abbreviated transcription (Latin):
contra bonosmores eẽ ꝯ iuncit̃. indif¬
ferent̃ habendũ ẽ. ⁊ ꝓeorũ int̃quoᷤ ui¬
olanũ me secuta inuenit ecłam sab¬
bato nonie uinantẽ ceꝑat fluctuãe
quid ageret. T c̃ ego consului dehacre
Cũ mecliosũ non ie iuno. Sic ⁊ tu ad
quã forte eccłiam uemĩs. eius morem
ẜua sicui quã ñuis eẽ scandalũ. nec
troducant᷑. inuenta oportunitate re

Expanded text:
ncitur, indifferenter est habendum et pro eorum inter quos violanum me secuta invenit ecclesiam sabbato non ieiunantem; ceperat fluctuare quid ageret. Tunc ego consului de hac re cum Mediolani sum, non ieiuno. Sic et tu ad quam forte ecclesiam veneris, eius morem serva, si cuiquam non vis esse scandalum, nec troducantur, inventa opportunitate, re
Abbreviated transcription (Latin):
lla aũt que ñ scͥpta sed
tradita custodimus que quidẽ toto¬
orbe terrarũ obẜuant᷑. dat᷑ intelligi
ut ab ipsis apłis. uł plenariis concilu
quoꝵ ẽ in eccła salubrima aucboi̾taᷤ.
cõm̃data atq statuta retineri. Sicut¬
id quoddm̃ passio. ⁊ resurrectio. ⁊ ascẽ¬
aliud tale occurrerit q̃d seruet᷑ ab uni¬
tur sicutiẽ ꝗd aliue iunant sabbatũ.

Expanded text:
lla autem quae non scripta, sed tradita custodimus, quae quidem toto terrarum orbe servantur, datur intelligi vel ab ipsis Apostolis, vel plenariis conciliis, quorum est in Ecclesia saluberrima auctoritas, commendata atque statuta retineri, sicuti quod Domini passio et resurrectio et ascenaliud tale occurrerit, quod servatur ab unitur, sicuti est quod alii jejunant sabbato, a
Abbreviated transcription (Latin):
decet. Nam ⁊ꝑsona honeratur ⁊ dignitaᷤᷤ
sacerdotis excẽpta confunditim c̃ .n. slõ
euagłns tm̃ coram positis. Itẽ sed uidex
mittat quosdam adcũ exsuis ministris. ut
ꝓpositis sacrosc̃ĩs euangłiis. scđm ꝗd dec
sacerdotes: dicant que nouerunt. Idem.
Clicus adciuilẽ uidicẽ cłicũ ꝓduceñ ana

Expanded text:
decet, nam et persona dehonoratur, et dignitas sacerdotis excepta confundetur. Novella Conevangeliis tantum coram positis. § 1. Item: Sed judex mittat ad eum ex suis ministris, ut propositis sacrosanctis evangeliis, secundum quod decet sacerdotes, dicat quae noverit. C. X. Clericus
Abbreviated transcription (Latin):
neꝙ ꝓciuili neq ꝓcriminali ciusa
apudquemuis uidicem. siue cunlem. si¬
ue militarem ꝓdũcatur. ul exibeatur
Magistratus cni qui hec iubere aususfu¬
erit᷑. amissione cingu̾li comdẽpnatione
re presumat nisi in eccła. C. ł.i.t. de ep̃is¬

Expanded text:
 civili, neque pro criminali causa apud quemvis judicem, sive civilem, sive militarem producatur vel exhibeatur. Magistratus enim, qui hoc jubere ausus fuerit, amissionis cinguli condemnatione re praesumat nisi in ecclesia. Gratian. I
Abbreviated transcription (Latin):
sacramentoꝵ. alia sunt necessita¬
tis. alia dignitatis. Quia eĩne¬
cessitas nonht̃ legem. s ipsa sibi fa¬
cit legẽ. Illa sacram̃ta que saluti
sunt necessaria. quia itan non p̾¬
st̃. cũsint uera aufferri. uł amit¬
ti nondebent. s cũpenitñtia rata
ẽẽ ꝑmittunt᷑. Illa uero sacm̃ta
que sunt dignitatis. nisidigne
fui̾nt aminstrata. ita ut digni
digne adignis ꝓ moueant᷑. digͥ¬
tates eẽ desinunt. ñ ut miniuat᷑
ueratas sacram̃ti. s ut ut cessec
officiũ ad ministrandi. uł loco¬

Expanded text:
sacramentorum alia sunt necessitatis, alia dignitatis. Quia enim necessitas non habet legem, sed ipsa sibi facit legem, illa sacramenta, quae saluti sunt necessaria, quia iterari non possunt, quum sint vera, auferri vel amitti non debent, sed cum poenitentia rata esse permittuntur. Illa vero sacramenta, quae sunt dignitatis, nisi digne fuerint administrata, ita ut digni digne a dignis provehantur, dignitates esse desinunt, non ut minuatur veritas sacramenti, sed ut cesset officium administrandi, vel loco
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ punire possit. Uñ cũ uidei ad¬
ultam accusarent. equitatis sen¬
tentiã adño acceperunt. Qui c̃q
ur̃m sine peccato ẽ primus millã
lapidẽ mittat. Hinc etiã in engło¬
p̃cipitur. Ypocrita primũ eice
trabem deoculotuo.⁊ post ea g¬
duces festucam de oculo fr̃istui.

Expanded text:
dem punire possit. Unde cum Iudei adulteram accusarent, equitatis sententiam a domino acceperunt: Quicumque vestrum sine peccato est, primus in illam lapidem mittat. Hinc etiam Augpraecipitur: Hypocrita, primum ejice trabem de oculo tuo, et postea educes festucam de oculo fratris tui.
Abbreviated transcription (Latin):
y dices ali
ẽẽ nondebent nisi quos ipse qui imp̃e¬
tit᷑ eligit. aut quos suo consensu. hec
scã sedes. aut euis primãtes auctoritate
huuis sc̃e sedis delegauint. Itẽ ualenti¬

Expanded text:
dices alii esse non debent, nisi quos ipse qui impetitur elegerit, aut quos suo consensu haec sancta sedes aut ejus primates auctoritate hujus sanctae sedis delegaverint. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
qui dudũ ad xp̃ianã fidem ꝓmotis
hominandas circũcisiones exercert. de
midm̃ ñi sise mandi regis. Hoc sc̃md̾¬
creuit ẽ ciliũ. ut huuiscemodi trans¬
gressores pontificali auctoritite cor¬
recti. ad cultũ xp̃iane dignitatis reuo¬
aũt quoscircũ cidunt. si filii eorum ẽ.
a parentum consortio sẽparent᷑. si ẜui
piniuria corpissui lib̾tati tradantur.

Expanded text:
 dudum ad Christianam fidem premoti sunt, iam et abominandas circumcisiones exercere noscmi domini nostri Sisenandi regis, hoc sanctum decrevit concilium, ut hujusmodi transgressores pontificali auctoritate correcti ad cultum Christiani dogmatis revoautem quos circumciderunt, si filii eorum sunt, a parentum consortio separentur, si servi pro injuria corporis sui libertati tradantur.
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ cum sepe ad uersa ad saraceno¬
rum partib ꝑueniant nuntia. qͥdã
in romanorũ portũ saracenos: clam
furtiueq uenturos eẽ dicebant. pro
quo nr̃m congregai̾ preciinus pꝰpͦ.
maritimũq ad litus descendere de¬
ereuimus. ⁊ egressisumns romam It̃.¬

Expanded text:
gitur quum saepe adversa a Sarracenorum partibus perveniant nuntia, quidam in Romanum portum Sarracenos clam furtiveque venturos esse dicebant. Pro quo nostrum congregari praecipimus populum, maritimumque ad littus descendere decrevimus, et egressi sumus Roma
Abbreviated transcription (Latin):
onsolum hoĩes munistrisunt. ⁊ ul¬
tores ire di his quimalũ oꝑantur
unde nonsine causa gladium portãt.
s ⁊ contrariȩ fortitudines. que ap¬
crudele singulat. ñ ẽ talis

Expanded text:
on solum homines ministri sunt et ultores irae Dei in his, qui malum operantur unde non sine causa gladium portant, sed etiam contrariae fortitudines, quae apcrudeles jugulat non est talis
Abbreviated transcription (Latin):
sacramenti. cũ eos qui in ipsa uru¬
tate eccłie ꝑcdite uiuunt. c̃stet re¬
missionẽ peccatoꝵ. nec dare nec
habere posse. quia non malignis
s bonis filiuis dictũ ẽ. sicui dimise¬
ritis peccata dimittent᷑. Cui reti¬
quẽ ad modũ sensus non sequitur
rudibus
onsanat baptisnus ꝑfidoꝵ.
snonmundat. s polluit. qui in

Expanded text:
sacramenti, quum eos, qui in ipsa unitate ecclesiae perdite vivunt, constet remissionem peccatorum nec dare, nec habere posssed bonis filiis dictum est: Si cui dimiseritis peccata, dimittentur ei; si cui retiquemadmodum srudibus. Non sanat baptismus perfidorum, non mundat, sed polluit, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
onuirationũ. ⁊ conspirationũ erim̃.
qd ap̃d grecos dicit fratrea publicis
⁊ legib certumẽ penitus inhiberi. ħ
nit abdicar. Si qui uõ łici. seumoni¬
chi inuentifui̾nt ꝯurantes. aut con¬
spirantes. aut fatrias ut factiones ꝯpo¬
cadant de ꝓpriogradu. Itẽ calixtus pp̃.
Cłiciꝯspirantes. ꝓpriogradu amisso re¬
trudant᷑ in carcerem ceti ex cõmunicẽt᷑.

Expanded text:
onjurationum et conspirationum crimen, quod apud Graecos dicitur fratrea, publicis etiam legibus certum est penitus inhiberi, honit abdicari. Si qui vero clerici vel monachi inventi fuerint, coniurantes aut conspirantes aut fratreas vel factiones compocadant de proprio gradu. Item : Clerici conspirantes, proprio gradu dimisso, retrudantur in carcerem et excommunicent
Abbreviated transcription (Latin):
uł incelo ⁊ int̾ra. scĩficatum ẽ cęlũ.
quẽ ille clecipit. Dixi uobis q̃d añt
ũba xp̃i qd offertr panis dicatur:
dicit᷑. s corpus. Quare gͦ inorationẽ
diñca ait panẽ nr̃m. panẽ quippe
dixit. s epy ysion. hoc ẽ suꝑ subalẽ¬

Expanded text:
us. quem ille decepit. Dixi vobis, quod ante verba Christi quod offertur panis dicatur; dicitur, sed corpus. Quare ergo in oratione Dominica ait: panem nostrum? Panem quidem dixit, sed epiusion, hoc est supe
Abbreviated transcription (Latin):
bit ꝓpłs dĩ. Redundat aqua incali¬
ce salit inuitã et̃nã. Item. Accip̾e ⁊
illud: delatere eius fluxit aqua ⁊
sanguis. Aqua ut mundaret. sangs
ut reclimeret. Quare delatere : o a
uide quã aptus sit eclestib sac̾m̃tis.
Dñs pascir me. ⁊ inchil michi de erit.
creauit hec redemit. Parasti in cõ¬
spectumeo mensa. ⁊ poculũ meuo
tiens cũq bibis. in remissionẽ pec

Expanded text:
licem, redundat aqua in calice, salit in vitam aeternam. Item: Accipe et aliud. De latere ejus fluxit aqua et sanguis, aqua ut mundaret, sanguis ut redimeret. Quare de latere? quia vide quam aptus sit coelestibus sacramentis: Dominus pascit me et nihil mihi deerit, creavit, haec redemit. Parasti in conspectu meo mensam, etc.; et poculum meum tiescunque bibis,
Abbreviated transcription (Latin):
quia diuinitus tradita .i. ueradiuina¬
rũ scͥpturaꝵ disciplina quẽ ad modũ ma¬
gius ꝑbibet clionisit. Q ũos si discep¬
duut ⁊ italibent̃ fac̃e ⁊ docere. mini¬
ine spopondĩt nullatenᷤ consecre
listi. ⁊ ego repellĩte. ne sacerdotio fũ¬
lacuit ut ordinãtis de eodẽ¬
ep̃is. ut clicis prius ab ordinatoribuᷤ
suis. de creta ꝯcilioꝵ aurib eorũ in¬
culcent᷑. ne se aliquid cẽ statuta ꝯcibi
fecisse peniteat. It̃ ge phirinusᷤ. p̃p.

Expanded text:
vera divinarum scripturarum disciplina, quemadmodum magnus perhibet Dionysius. Quod si disceptaverit, et ita libenter facere et docere minime spoponderit, nullatenus consecretlisti, et ego repellam te, ne sacerdotio funlacuit, ut ordinandis episcopis vel clericis prius ab ordinatoribus suis decreta conciliorum auribus eorum inculcentur, ne se aliquid contra statuta concilii feciss
Abbreviated transcription (Latin):
cato. fit comsuetudo iustitis.⁊ incipit
q̃d durum erat amari. ⁊ incipit exclu¬
di timor a caritate. ⁊ succedit timor
castus de quo hicdicitur. quo timemꝰ
Ille utilis. s non ꝑman in eternũ ut
ciẽs. ⁊ eccłie reb. sint expoliandi. ⁊ ꝗ
possidere aliena. Dehis ita scribit aũs
aduincentiũ¬

Expanded text:
cato, fit consuetudo justitiae, et incipit cato, fit consuetudo justitiae, et incipit quod durum erat amari, et incipit excludi timor a caritate, et succedit timor castus, de quo hic dicitur, quo timemusIlle utilis est, sed non permanet in aeternum ut ci suis et ecclesie rebus sint expoliandi et an qui posidere aliena? De his ita scribit Augustinus ad Vincentiu
Abbreviated transcription (Latin):
re ducitur. qui nonẽ incaritate. ꝗ
manus cõprimit: non animũ mutat.
quo penatimetur. nonbonũ diligit᷑.
Porro sine dilectione boni. nullus dõ
placere. ut in nũo bonorũ cõmutari
poterit. Unde cum ꝓpħa diceret.
Animalia tua habitabunt in ea here.¬
ditate. ostendens quomõ ad ipsã ha¬
bitationẽ ꝑueniat᷑. subdit. Indulce¬
dinetua quã tu parasti pauperi. dul¬
cedinem uocans: suauitatẽ bonioꝑis
quabonum fit᷑ timgre pene. s dilecto¬
tione iustitię. Cum᷑sine hac dulce¬
dine animalia inhereditate ñbabi¬
tent. patet q̃d nemo nisi inutiliter.
more ducit᷑. Non gͦ sunt mali cogen¬
di adbonũ. Hisita respondet᷑. Si bonũ
ad q̃d mali cogunt᷑ sẽꝑ inumi tollerar̃.
⁊ nũquã uoluntarii ẜuarent. inutilit̃
flagellis tribulationũ malisunt cohi¬
bendi amalo.⁊. ꝓuocandi ad bonim
ut dum timore pene malũ indissue¬
tudinem ducitur. ab horreatur. bom̃ĩ
uõ ad  consuetudine dulcescat. Vnde

Expanded text:
 ducitur, qui non est in caritate; qui manus comprimit, non animum mutat, quo poena timetur, non bonum diligitur. Porro sine dilectione boni nullus Deo placere, vel in numero bonorum connumerari poterit. Unde, quum Propheta diceret: Animalia tua habitabunt in ea, scilicet hereditate ostendens, quomodo ad ipsam habitationem perveniant, subdit: In dulcedine tua, quam tu praeparasti pauperi Deus, dulcedinem vocans suavitatem boni operis, qua bonum fit non timore poenae, sed delectatione justitiae. Quum ergo sine hac dulcedine animalia in hereditate non habitent, patet, quod nemo, nisi inutiliter, more ducitur: non ergo sunt mali cogendi ad bonum. §. 5. His ita respondetur: Si bonum, ad quod mali coguntur, semper inviti tolerarent, et nunquam voluntarii servirent, inutiliter custodia diligere, flagellis tribulationum mali sunt cohibendi a malo, et provocandi ad bonum, ut, dum timore poenae malum in desuetudinem ducitur, abhorreatur, bonum vero ex consuetudine dulcescat. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
secũhabeat. In sollẽpinoribus
quippe dieb. aut septem. aut qͥni¬
q aut tres diaconos qui cius oculidi¬
cunt᷑. ⁊ subdiaconos. acreliquos mi¬
regione dextaleuaq contrito corde
⁊ humiliatospũ. ac pronostent uultu
custodientes eũ amaliuolas hõib¬

Expanded text:
e indiget. In solemnioribus quippe diebus aut septem, aut quinque, aut tres diaconos, qui ejus oculi dicuntur, et subdiaconos, atque reliquos miregione dextra levaque, contrito corde et humiliato spiritu, ac prono stent vultu, custodientes eum a malivolis homi
Abbreviated transcription (Latin):
onliceat pãpe p̃diũ eccłiȩ alienãe¬
nare aliquo modo ꝓaliquane¬
cessitate. nec in usufructu ruradare
nsi tantũmõ domus que in quib¬
lib urbib non modica impensa
sustentant᷑ qualege om̃s custodes
astringant᷑. ut donator. asensator:
uenditor. honorẽ ꝑdat. Et qui sub¬
scͥpserit. anathemasit cũ eo quide¬
dit ut qui recepit. nisi restituat᷑. lice
at ⁊̃ quib libet eccłasticis ꝑ sonis cẽ¬
dicere. ⁊ cum frũct̾ib alienata repo¬
Qui resecdasticas undit. ad altare non

Expanded text:
on liceat Papae praedium ecclesiae alienare aliquo modo pro aliqua necessitate, nec in usumfructum rura dare, nisi tantummodo domos, quae in quibuslibet urbibus non modica impensa sustentantur. Qua lege omnes custodes adstringantur, ut donator, accensator, venditor honorem perdat. Et qui subscripserit anathema sit cum eo, qui dedit vel qui recepit, nisi restituatur. Liceat etiam quibuslibet ecclesiasticis personis contradicere, et cum fructibus alienata repoQui res ecclesiasticas vendit ad altare non
Abbreviated transcription (Latin):
retulunus. Nos quoq inꝑsona frat̃¬
nititistue: ꝑ omĩa c̃sentimus atq oĩ¬
potentẽdm̃ dep̃cam̃. ut caritatem
urãm sicut suagr̃a elegit. Ita mõib
sua ꝓtectione custodiat. It̃ gͥgͥ iobi¬

Expanded text:
uibus nos quoque in personam fraternitatis tuae per omnia consentimus. Atque omnipotentem Dominum deprecamur, ut charitatem vestram sicut sua gratia elegit, ita in omnibus sua protectione custodiat. Palli
Abbreviated transcription (Latin):
celebrandũ ẽ catholicũ. sitam̃ si ne¬
cesse fui̾t aut mortisꝑiculũ ingru¬
erit. gentiles ad fidem uenientes qͦ¬
cũq loco. uł momento. ubicũq eue¬
nrͣt. siũ influmine. siũ inmari. siue
infontib tantũ xp̃iane cõfessione
credulitatis clarificati. baptigentur.¬
Ipsis ⁊̃ qd̃ inbaptismo pollicusunt.
sũmope ẽ adtendendũ. ne ñ infidele̾
sed fideles inueniant᷑. Ipsiuõ qui infi¬
delititis nota asꝑgunt̾. infãmes effi¬
ciunt᷑: atq int̃fideles mimme repu¬
tant᷑. h ee uõstatuta nulla debent
im ꝓbitate ꝯuelli. nulla nouita te
mutari. quia alia ratio ẽ causaruo

Expanded text:
celebrandum est catholicum, sed tamen si necesse fuerit, aut mortis periculum ingruerit, gentiles ad fidem venientes quoquo loco, vel momento, ubicunque evenerit, sive in flumine, sive in mari, sive in fontibus tantum Christianae confessione credulitatis clarificata baptiIpsis quoque quod in baptismo polliciti sunt summopere est attendendum, ne infideles, sed fideles inveniantur. Ipsi vero qui infidelitatis nota asperguntur, infames efficiuntur, atque inter fideles minime reputantur. Haec vero statuta nulla debent improbitate convelli, nulla novitate mutari, quia alia ratio est causarum
Abbreviated transcription (Latin):
i quis uiduã uxorẽ duxiͣt.⁊ post ei
frĩb. seucũpatr̃e. ⁊ filio. siquis relie¬
tam̃ fris. si quis neptem. aut nou̾cam.¬
aut nurũ. aut consobrinã. aut filiã
auunculi. aut eius relctam. aut p̃¬
iugnã pollui̾t: eos disiuingi. ⁊ ulteriꝰ
nũquã conuigio copulaĩ pcipimus.
Itẽ qui dormierit cũ duab sorõib¬
⁊ una exillis antea uxor fuit. neutrã
ex ipsis habeat. nec ipsi ad ult̃i ũquã

Expanded text:
i quis viduam uxorem duxerit et postea fratribus, seu cum patre et filio, si quis relictam fratris, si quis neptem aut noaut nurum aut consobrinam aut filiam avunculi aut eius relictam aut privignam polluerit, eos disiungi et ulterius numquam coniugio copulari precipimus. Item qui dormierit cum duabus sororibet una ex illis antea uxor fuit, neutram ex ipsis habeat: nec ipsi adulteri unquam
Abbreviated transcription (Latin):
dieisollẽpnitas ꝑsingulos annos
ẽ celebranda: ita ipsius sacri cristina¬
tis confectio ꝑ singłos annos. ẽ. a¬
genda. ⁊ de anno inannũ renouanda.
⁊ fidelib tradenda. quia nouũsacra¬
mentũẽ. ⁊ ꝑsingulos annos. in iam
dicta die in nouandũ. ⁊ uetus in scĩs
eccłus cremandũ. Ista ascĩs apłis. ⁊¬

Expanded text:
diei solennitas per singulos annos est celebranda, ita ipsius sancti chrismatis confectio per singulos annos est agenda, et de anno in annum renovanda, et fidelibus tradenda: quia novum sacramentum est per singulos annos in jam dicta die innovandum, et vetus in sanctis ecclesiis cremandum. Ita a sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotib natim sũmos pontifices sup̾
legunt᷑ eẽ ꝓmoti. non sunt intelligendi.
de fornicatiõẽ. s delegitimis ꝯuign̾nati
q̃ sacerdotib añt. ꝓhibitionẽ ubiq lici¬
ta erant. ⁊ in orientalieccła uscy hodie
eis licere: ꝓbant᷑. Quod aũt uitiũ origin¬
nis semini imputai̾ nege. Tideceum
contrariũ eẽ illisentñtiȩ. Adulteroꝵ filii
intelligendũ uidet᷑. ut illidicant᷑ ẽẽ ab¬
hominatiodño. ad quos pat̃na flagitia
hereditaiã successiont descendt̃. Simi¬
lit ⁊ illud urbani intelligñdũ qd ip̃sebit
uia simplicit ad sedẽ apłicã ueni¬
ens bũilit pecẽ ꝯfessus es q̃d ponti¬
ficii tui uidebant᷑ officiũ inpedire iudł
qd̃ ex matre non legitima ꝓcreatus sis.
quã uiuente ꝓͥa uxore pater rinis cogͦ¬
uisse cõgnõscit̾. nosapłicȩ mansuetudinᷤ:
gr̃a ãmonente acet̾is que sacerdotium
impeduint criminib. tamtui ꝓfessio¬
ne quã testimonio frm̃ qui tecũ sunt.

Expanded text:
sacerdotibus nati in summos Pontifices supra legantur esse promoti, non sunt intelligendi de fornicatione, sed de legitimis conjugiis nati, quae sacerdotibus ante prohibitionem ubique licita erant, et in orientali ecclesia usque hodie eis licere probatur. § 1. Quod autem vitium originis semini imputari negatur ntrarium illi sententiae: Adulterorum filii intelligendum videtur, ut illi dicantur esse abominatio Domino, ad quos paterna flagitia hereditaria successione descendunt. Similiter et illud Urbani intelligendum est, quod ipuia simpliciter ad sedem apostolicam veniens humiliter peccatum confessus es, quod pontificii tui videbatur officium impedire, videlicet quod ex matre non legitima procreatus sis, quam vivente propria uxore pater tuus cognovisse dignoscitur, nos apostolicae mansuetudinis gratia admonente a ceteris quae sacerdotium impediunt criminibus tam tui professione quam fratrum testimonio, qui tecum sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
moueat qd̃ quidã ñ eafide adbaprũt¬
tismũ ꝑficiendũ paruulos ferunt.
tp̃alem retinere: uł recipere sanita¬
tes. Non enĩ. ꝓptͣa illi non regnãnt᷑.
quia ñ abistis offerunt᷑ hac intñtiõe
Effusio sanguinis implit uicẽ

Expanded text:
moveat, quod quidam non ea fide ad baptismum percipiendum parvulos ferunt, temporalem retinere vel recipere sanitatem. Non enim propterea illi non regenerantur, quia non ab istis hac intentione Effusio sanguinis implet vice
Abbreviated transcription (Latin):
inuent̾t ãd u̾ltãm.⁊ post ea de in¬
ceps placuerit eam habere in matͥ mo¬
nio. duob annis peniteat. idõ quia
cũ ad ult̾i mixtus sit. que ad huc cͥ¬
minesuo non e purgata. autabsti¬
neat se amatrimonio eius. donee
expleatur satis factio criminis peni¬
tentiȩ sue. Idõ quia post satis factio¬
nẽ penitentiȩ non merec̃ uocaĩ adul
mulier recedere uoluit. quocasu
uxoremsuam uir recipere põt. nul¬
lũ ꝑiculũ ei illaturus. Unde pelagiꝰ
p̃p melleo subdiacono.
Post pent¬

Expanded text:
invenerit adulteram et postea deinceps placuerit eam habere in matrimonio, duobus annis peniteat, ideo quia cum adultera commixtus sit que adhuc crimine suo non eneat se a matrimonio ejus, donec expleatur satisfactio criminis poenitentiae suae, ideo, quia post satisfactionem poenitentiae non meretur vocari adultmulier recedere voluerit, quo casu uxorem suam vir recipere potest, nullum periculum ei illaturus. Unde Pelagius Papa Melleo subdiacono: C. V. Post poeni
Abbreviated transcription (Latin):
cunctas dioceses parrochiasꝙ suas ꝑsin¬
gulos añnos ire oportet ut exquirat. quo
una quet basilica. in reꝑatione sindi¬
geat. Quodsi ip̃e. aut languore detentꝰ
cdiaconosmittat. qui ⁊ redditus basilica
beant. inconcilio bracarensi .ii. sic statu¬
tũ legitur.¬

Expanded text:
cunctas dioeceses parochiasque suas per singulos annos ire oportet, ut exquirat quo unaquaeque basilica in reparatione sui indigeat. Quod si ipse aut languore detentus diaconos mittat, qui reditus basilicarin Concilio Bracarensi II. cap. 1. sic statutum legitur
Abbreviated transcription (Latin):
de hereticis manifestus ẽ sensusq
sophymatib sius. ⁊arte cdialetica.
scrutans hystorias. inuerre ñ poᷤ¬
sum scidisse eccłam. ⁊ de domodĩ
tur in laqueũ tortuosum. in õĩb
locis ponentes scandalum. Itẽ leo

Expanded text:
De haereticis manifestus est sensus, quod sophismatibus suis et arte dialectica scrutans historias invenire non possum scidisse ecclesiam, et de domo Domini tur in laqueum tortuosum, in omnibus locis ponentes scandalum. C. XXXIV.
Abbreviated transcription (Latin):
uers. tas forinit ubiefficatũ ꝓsꝑitatiᷤ.
unitas fediꝰ rep̃sentat: Quodetiã ꝯsul¬
eẽ non ãbigant. s ut pniissumẽ p̃cedẽ¬
tib libent᷑ alii. pcõplemento suocedãt.
Nectamenq̃d nature languoris causa
consulĩt. in p̃sũptionis ꝑnitiȩ ꝯuertat᷑
Nullus pꝰcibũ. potũq quelib minimũ
sũptũ. missas facere. nullus absꝙ paten¬
ti. ꝓuentu molestis minster. uł sae̾dos.
cũ ceꝑit. inꝑfecta officia p̃sumat omĩo
relinquere. Si quis hec temerarie pre¬
sũpst̾t. excõĩcationis sentñtiã sustine¬
etiã ppłi infirmitate grauato alius pꝰsit.
sub rogari. Patent̃ monstrat᷑. Senecto¬
te aut̃ grauato non successor. s co adui¬
tor daridebet. quidecedenti in locũ regi¬
rias p̃pscribit bonifatio maguntino ar¬

Expanded text:
versitas format, ubi efficaciam prosperitatis unitas fidei repraesentat. Quod etiam consulsibi non ambigant, sed ut praemissum est praecedentibus libenter alii pro complemento succedant. Ne tamen quod naturae languoris causa consulitur in praesumptionis perniciem convertatur, nullus post cibi potusve quamlibet minimum sumptum missas facere, nullus absque patenti proventu molestiae minister vel sacerdos cum coeperit imperfecta officia praesumat omnino relinquere: si quis haec temerare praesumpserit excommunicationis sententiam sustineetiam populi, infirmitate gravato alius possit subrogari, patenter monstratur. Senectute autem gravato non successor, sed coadjutor dari debet, qui ei decedenti in locum regirias Papa scribit Bonifacio, Moguntino Ar
Abbreviated transcription (Latin):
ugitiui domos suas aut familã
deserentes qui ⁊̃ si reuoeati fui̾nt
teneri non possunt. simili ratione
restituere uoluĩnt. excłasticas facul¬
tates liberedare possunt.⁊ consta¬
bunt his quib date fui̾nt. ꝑpetua
firmitate. Unde inagathensi c̃cilio

Expanded text:
icos, domos suas aut familias deserentes, qui etiam si revocati fuerint, teneri non possint simili ratione, restituere voluerint, ecclesiasticas facultates libere dare possunt, et constabunt his, quibus datae fuerint, perpetua firmitate. Unde in Agathensi Concilio
Abbreviated transcription (Latin):
audeat. nisi forct aliquid horũ facrat
ut meliora. ꝓspiciat. ⁊ cũ totuis ełici
tractatu atq con sensu fiat ideligat.
⁊ itifra. Ep̃s reb eccłiȩ tamquã cõm̃¬
clatis. nontam quã ꝓpriis utat᷑. Irrita
eñi ep̃oꝵ uenditio. uł cõmutatio rei
ecclãstice erit. absq cõi conuementia
⁊ subscriptione cłicorum. EI tẽ
domus urbiũ ut castrorũ que eccłie
plus in cõmodi quam utilitatis affer̃.
licet rectorib ecclĩgrum sicut in suꝑi¬
oricapło simachi. Nonliceat pape
⁊ c̃. continent᷑ uendere. uł cõmuta¬
re. It̃ sicut magathensi concilioleaͥ
Terrulas. aut uineolas exiguas. ⁊ eccłẽ
minus utiles. aut longe positas par¬
uas. ep̃s sine consilio fr̃m si necessitaᷤᷤ
fui̾t. distrahendibãt potestatem.

Expanded text:
vendere audeat, nisi forte aliquid horum faciat, ut meliora prospiciat, et cum totius cleri tractatu atque consensu id eligat, pus rebus ecclesiae tanquam commendatis, non tanquam propriis utatur. Irrita enim episcoporum venditio et commutatio rei ecclesiasticae erit absque conniventia et subscriptione clericorum. Gratian. Item domus urbium vel castrorum, quae ecclesiae plus incommodi quam utilitatis afferunt, licet rectoribus ecclesiarum sicut in superiori capitulo Symmachi: Non liceat Papae, etc., continetur vendere vel commutare. Item sicut in Agathensi Concilio, Terrulas aut vineolas exiguas ecclesiae minus utiles, aut longe positas parvas episcopus sine consilio fratrum si necessitas fuerit distrahendi habeat potestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
uicũq sane cupiditate.
eptisunt. pꝰquam eas om̃inodimi srq
sicanonice in eis uiuere uoluerint.
ꝓhoc facto asacrisordimb illos re¬
mouemus. si alias digni inueniant᷑.
emerunt. si in aliis eccłus canonice.
ꝑmittimis. Quod si ad alias trans
canomce uiuere: ꝓmiserint:. mino¬
rib ordinib contenti. ad sacro or¬
añt ẽpt̾ionẽ catholice ordinatisunt. cũ
ea que emerunt dimiserint. ⁊ uitã cano¬
nicã egerint. in siusgradib ꝑ mittantur.
nisi forte euismõi ecdãsit ut ibi prinrõ
locũ debeat obtinere. Fri̾mũ eñuł sin¬

Expanded text:
uicunque sane cupiditate pepti sunt, postquam eas omnino dimiserint, si canonice in eis vivere voluerint, pro hoc facto a sacris ordinibus removemus, si alias digni inveniantur.emerunt, si in aliis ecclesiis canonicpermittimus. Quod si ad alias fortascanonice vivere promiserint, minoribus ordinibus contenti ad sacros orante emptionem catholice ordinati sunt, cum ea, quae emerant, dimiserint et vitam canonicam egerint, in suis gradibus permittantur, nisi forte eiusmodi aecclesia sit, ut ibi primum locum debeant optinere. Primum enim et sin
Abbreviated transcription (Latin):
taerat amoris. s mãgnitudo
de formis. Nichil aũt interẽ. exqͣ
honestacausa quis insaniat. Uñ
⁊ sextus insentñtuis. Ad ulter ẽ ĩ ꝗt
insua muxorem amãtor ardentior.
Inaliena quippe uxore. omĩs ama¬
tor turꝑis ẽ. Insua nimius. Sapi¬
ens. iudiciodebet amare coniugẽ:
non affec̾tu. Non regnat in eo ĩpetꝰ
uoluptatis. neq preceps fertur
ad coitum. Nichilẽ feduis quam
uxorem amare quaĩ adulteram:¬
Cerce quidicunt se causa reipubli¬
ce ⁊ gni̾s huãi uxorib ungi. ⁊ fi¬
lios procreare. imitent᷑ saltim pe¬
cudes. ⁊ post quã uent̃ uxoris intumi¬
erit non ꝑͣdant filios. nec amatoͬes

Expanded text:
ta erat, sed magnitudo deformis. » Nihil autem interest ex qua honesta causa quis insaniat. Unde et Sextus in Sententiis: « Adulter est, inquit, in suam uxorem amator arIn aliena quippe uxore omnis amor turpis est, in sua nimius. Sapiens vir judicio debet amare conjugem, nvoluptatis, nec praeceps fertur ad coitum. Nihil est foedius quam uxorem amare quasi adulteram2. Certe, qui dicunt se causa reipublicae et generis humani uxoribus jungi, et filios procreare, imitentur saltem pecudes, et post, quam venter uxoris intumuerit, non perdant filios, nec amatores
Abbreviated transcription (Latin):
sis cminalib dignũ ẽ ut inscriptione
ꝓponant᷑. que magnitudinẽ uidelicet.
criminis. tp̃sq designent. ut alterutrã
partẽ dignalegum tre possit auctõitas
Quod statutũ si fuit forte cõtẽptũ. hii ꝗ
exofficio ingrediunt᷑ secretariũ .u. libraꝵ¬

Expanded text:
sis criminalibus dignum est, ut inscriptiones proponantur, quae magnitudinem videlicet criminis tempusque designant, ut alterutram partem digna legum tenere possit auctoritas. Quod statutum si fuerit forte contemptum, hi qui ex officio ingrediuntur secretarium quinque libra
Abbreviated transcription (Latin):
nis retrorsũ ẽ u̾sus contraratura. insui
fontis reuͣtit᷑ ex ordiũ. Nonne claret
nat᷑am uł maritimoꝵ fluctuũ. uł flu¬
inaliscursus ẽẽ mutatã: Sitiebat p̾p
patrũ. tetigit moyses petrã.⁊ aquade
petra fluxit. Nũquid ñ p̃t̃ naturam
ãpͣta ẽ grã. ut aquã uomeret petra.
quã ñ habebat nat᷑a. Mara fluuius
amarissimus erat. ut sitiens ppłs bibẽ
ñposset. Misit moyses lignũmaqua
⁊ amaritudinẽ suã aquarũ natura de¬
posuit. quã infusa subito gratẽpaũ.¬
excussũ ẽ ferrũ desecur. ⁊ statĩmersũ
ẽ. Rogauit eliseũ. qui amiserat fer¬
rũ. Misit ⁊̃ heliseus lignũ inaquã
⁊ ferrũ nat̾iuit. Utiq ⁊ hoc p̃t̃ nãtã
factũ cognonimus. Grauior ẽ eñi fer¬
rispecies. quã aquarũliquor. Ad uti¬
mus igit᷑ maioris ẽẽ gr̃am quã nat᷑ã¬
ualuit humana benedictio. ut nat̾ã
ꝯuͣteret. Qd dicimus de ip̃a ꝯsecrati¬

Expanded text:
nis retrorsum conversus contra naturam in sui nis retrorsum conversus contra naturam in sui fontis revertitur exordium. Nonne claret, naturam vel maritimorum fluctuum, vel fluvialis cursus esse mutatam? Sitiebat populus patrum, tetigit Moyses petram, et aqua de petra fluxit. Numquid non praeter naturam operata est gratia, ut aquam vomeret petra, quam non habebat natura? Marath fluvius amarissimus erat, ut sitiens populus bibere non posset; misit Moyses lignum in aquam, et amaritudinem suam aquarum natura deposuit, quam infusa subito gratiaexcussum est ferrum de securi, et statim mersum est : rogavit Eliseum qui amiserat ferrum, et misit Eliseus lignum in aquam, et ferrum natavit. Utique et hoc praeter naturam factum agnoscimus: gravior est enim ferri species, quam aquarum liquor. Advertimus igitur majorem esse gratiam quam natualuit humana benedictio ut naturam conuerteret, quid dicimus de ipsa consecrati
Abbreviated transcription (Latin):
manna decelo. Forte dicas aliudiu¬
deo quõ tumichi asseris qd xp̃icorpꝰ
accipiam. Et hoc nobiꝰ adhuc suꝑẽ
ut. ꝓbemus. Quantis igit᷑. utim̃ex ẽ¬
mrauit. s qd benedictio consecrauit.
maioremq ium ẽẽ benedictionis ꝗͣ
rate. quia benedictione ⁊̃ natura ip̃a
mutat᷑. Uirgam tenebat moysee.
piecit eã ⁊ factaẜ pens ẽ. Rursus app̃¬
hendit eã eudã serpentis. ⁊ inuirge
naturã ꝯuͣtit. Uides igit᷑. pphetica
gr̃abis mutatã eẽ naturã serpentis :
uirge. Currebant aũt egypti flumi¬
ra puro meatu aquarũ. subito de
fontiũ uenis sanguis cepit erũpere.
ñ erat potus influuiis. Rursus ad pro¬
phe preces cruor cessauit. fluminũ
a quarũ natura remeaũ. Circũ elusrs
erat undiq ppłs ebreorũ. Hinc egyp¬
tus e uallitus. inde mariclausus. Ura¬
gam leuauit moises sepãuit seaqua.
⁊ inmurorũ spẽm ͤ ꝯ gelau̾it atq int̃
undaᷤᷤ uia pedestris apparuit. Iorda¬

Expanded text:
manna de coelo. § 1. Forte dicas: aliud vmanna de coelo. § 1. Forte dicas: aliud video; quomodo tu mihi asseris, quod Christi corpus accipiam? Et hoc nobis adhuc superest ut probemus. Quantis igitur utimur exemio consecrauit, maioremque uim esse benedictionis quam nature, quia benedictione etiam natura ipsa mutatur. Virgam tenebat Moyses, proiecit eam et facta est serpens. Rursus prendit caudam serpentis et in uirge naturam reuertit. Vides igitur prophetica gratia bis mutatam esse naturam et serpentis et uirge. Currebant Egypti flumina puro aquarum meatu. Subito de fontium uenis sanguis cepit erumpere. Non erat potus in fluuiis. Rursus ad proe preces cruor cessavit fluminum, aquarum natura remeavit. Circumclusus erat undique populus Hebraeorum, hinc Aegyptiis vallatus, inde mari clausus. Virgam levavit Moyses; separavit se aqua, et in murorum speciem congelavit, atque inter undas via pedestris apparuit. Jorda
Abbreviated transcription (Latin):
Uñdictũ ẽ panẽ angłorũ manduca¬
uit homo. s tñpanẽ illũ qui mãduca¬
uerunt. om̃s in deserto mortui sunt.
Ista aũt esea quã accipis. iste panis ui
sit panis angłorũ ancaro xp̃i. que
utiq corpus ẽuite. Manna illud ect¬
lo. ħoc suꝑcelũ. Illud celi. hoc dñice
lorũ. Illud corruptioni obñoxium
si indiẽ altm seruaret᷑. hoc alienũ ab
om̃i corrũptione. Quicũq religio¬
se gustatt᷑. corruptionẽ sentirt ñ
potĩt. Iilisaqua de petra fluxit. t̃
sangnis e xp̃o. Illos ad horã satiauit
aqua. tesanguis diluit inet̃nũ. Iude¬
us bibit ⁊ sctit. tu cũbibels situit ñ
potĩs. ⁊ illud in ũbra. hoc inu̾itate.
Si illud qd̃ miraris umbraẽ. quan
tũ istud ẽ cuius ũbrã miraris. Audi
quia ũbra ẽ que apud patres factaẽ.
Bibebant inquit de consequentieo
petra. petra aũt erat xp̃s. Sedñ in
plurib eorũ cõplacitũ ẽ dõ. Nam
uĩtas quã figura. corpus actoris. quã

Expanded text:
ctum est: Panem angelorum manducavit homo. Sed tamen panem illum qui manducaverunt, omnes in deserto mortui sunt. Ista autem esca, quam accipis, iste panis vivsit panis angelorum, an caro Christi, quae utique corpus est vitae. Manna illud de coelo, hoc super coelum; illud coeli, hoc Domini coelorum; illud corruptioni obnoxium, si in diem alterum servaretur, hoc alienum ab omni corruptione, quod quicunque religiose gustaverit, corruptionem sepoterit. Illis aqua de petra fluxit, tibi sanguis e Christo. Illos ad horam satiauit aqua, te sanguis diluit in eternum. Iudeus bibit et sitit, tu cum biberis sitire non poteris. Et illud in umbra, hoc in ueritate. Si illud qtum istud est, cujus et umbram miraris? Audi, quia umbra est, quae apud patres facta est: Bibebant, inquit, de consequente eos petra; petra autem erat Christus. Sed non in pluribus eorum complacitum est Deo. Nam pveritas quam figura, corpus auctoris quam
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iħs. Hoc ẽ corpusmeñ. Añbene¬
dictionẽ u̾borũ celestiũ. alia species
nõtatur: Post consecrationẽ corpus
significatur. Ipse dicit sanguinẽ suũ
añ consecrationẽ aliud dicit᷑. post ẽse¬
crationẽ sanguis nuncupat᷑. tudicis

Expanded text:
meum. Ante benedictionem verborum coelestium alia species nominatur, post consecrationem corpus Christi significatur. Ipse dicit sanguinem suum. Ante consecrationem aliud dicitur, post consecrationem sanguis nuncupatur. Et tu dicis:
Abbreviated transcription (Latin):
ualuit sermohelie. ut ignẽ decdo:
species mutet elementorũ: Deto¬
tius mundi oꝑib legistis. quia ipse
dixit ⁊ factastint. ipse mandauuit ⁊
chilo facere q̃d ñ erat. ñ potest ea qͥ st̃
inidinutare qd ñerant: Nonem̃ii
mͣ exemplis. incarnationisq astrua
retͣ. Si ordinẽ quẽrimus. iud mixta
femina gn̾are ꝯsueuerat. Liquet igit᷑
q̃d p̃t̃ nature ordine gn̾auit uirgo.

Expanded text:
aluit sermo Heliae, ut ignem de coelo species mutet elementorum? De totius mundi operibus legisti: quia ipse dixit et facta sunt: mandavit ipse et tuit ex nihilo facere quod non erat, non potest ea, quae sunt, in id mutare, quod non erant? Non enim utamur exemplis, incarnationisque astruamretur? Si ordinem quaerimus, viro mista femina generare consuevit. Liquet igitur quod praeter naturae ordi
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ẽ ⁊ magne sy nodo ut resut priu¬
legia que dĩ eccłiis ex longa consuẽto¬
dine ꝑtinẽt. ⁊ siue adiue recordatiõĩs
imꝑatorib. siue ab aliisdĩcultorib
possessa sunt. nequa quã apotestate. p̃
tatem subtrahat. aut ꝑ argumenta.
quelibet auferat. s sint omia in poteᷤ¬
tate ac iussu p̃sulis eccłiȩ. que cũq
intra xxx. annorũ sp̃ãtia ab eccliiꝰ po̾¬
scłãriũ contra p̃sentem diffirationet
egerit. tam quã saclegus uidicetur.
gia seures restitũt anatbemasit. Idẽ¬

Expanded text:
cte et magne synodo, ut res vel privilegia, que dei ecclesiis ex longa consuetudine pertinent et sive a divine recordationis imperatoribus sive ab aliis dei cultoribus possessa sunt, nequaquam a potestate praetatem subtrahat, aut per argumenta quaelibet auferat; sed sint omnia in potestate ac jussu praesulis ecclesiae, quaecunque intra XXX. annorum spatium ab ecclesiis possecularium contra presentem diffinitionem egerit, tamquam sacrilegus judicetur gia seu res restituerit, anathema sit.
Abbreviated transcription (Latin):
e parentela illa quã dicunt. ẽẽ nis¬
inter .N. ⁊ istameiꝰ conuigẽ.N. quie¬
quid indescis. aut andisti atius uicims
aut atius ꝓpinquis antiquiorib. tuꝑ
nullũ ingeniũ. nec ꝑꝑtimorẽ. aut ꝓpt̃ a¬
morem. aut ꝓpt̃ p̃miũ. aut ꝓpt̃consã¬
guinitatẽ cȩlabis ep̃otuo. aut eiꝰ misso.
eui hoc requirtre uisserit. qñcũq te ex
scõrũ reliquie.
Iuramentũ testiuo
illa parentela que int̃filiũ ⁊ eiꝰ ꝯiugẽ
.N. cõputat᷑. q̃d tu illud obẜuabis in quã¬
tũ sapis. sicte ds̃ ad iuuet. ¶Hoe¬

Expanded text:
e parentela illa, quam dicunt esse inter N. et istam eius coniugem N., quicquid inde scis aut audisti a tuis vicinis aut a tuis propinquis antiquioribus, tu per nullum ingenium nec propter timorem aut amorem aut propter premium aut propter consanguinitatem celabis episcopo tuo aut eius misso, cui hec requirere iusserit, quandocumque te ex sanctorum reliquie. Iuramentum testium hilla parentela que inter N. et eius coniugem N. computatur, tu illud observabis inquantum sapis. Sic deus te adiuvet.
Abbreviated transcription (Latin):
uł negligent̃. s cũ magna diligentia
uidebatur sibi dep̃hendisse uerũ q̃d
uitauit falsum. ꝑ uirii reus neqͣquã
ẽ uidicandui ¶t̃ q̃d dicit᷑ qui falso
iurat mentit᷑. non uniu̾salit hoc in¬
telligidebet. Non eñi omis qui fal¬
sum dicit mentit᷑. sicut nec omĩs ꝗ
mentit᷑ falsumdicit. Unde aũgin
enchiridion.
Nonẽ m̃tiri dicẽ falsũ
ꝙ putas uerum:

Expanded text:
vel negligenter, sed cum magna diligentia videbatur sibi deprehendisse verum quod juravit falsum, perjurii reus nequaquam est judicandus. Item, quod dicitur, qui falsum jurat mentitur, non universaliter hoc intelligi debet. Non enim omnis, qui falsum dicit, mentitur, sicut nec omnis, qui mentitur, falsum dicit. Unde Augustinus in Enchiridio, Non est mentiri dicere falsum quod putat verum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuero habent. qd̃ falsumẽ. non ꝓ
re falsa sciens uirationẽ int̾ ponit.
Da alium. Seit falsum ẽe. ⁊ dicit
uerũ eẽ. ⁊ iurat tamquã uerumsit.
ꝗd scit falsum eẽ. Uidetis quã ista
de testandasit belua. ⁊ dereb hũa¬
nis exterminanda : Quiðer̃ fien
uelit. Om̃s homines detestant᷑¬
⁊ iurat tamquã uerũsit. forte ueꝵ
ẽ. Uerbi gratia ut intelligatis. Plu¬
it in illo loco int̾rogas hominẽ. ⁊ di
cit pluisse. ⁊ ad negotium ipsuisc̃o¬
petit. ut dicat. pluit. s putat ñ pluiꝰ¬

Expanded text:
ero habet quod falsum est; non pro re falsa sciens jurationem interponit. Da alium qui scit falsum esse, et dicit verum esse; et jurat tanquam verum sit, quod scit falsum esse. Videtis quam ista detestanda sit bellua, et de rebus humanis exterminanda? Quis enim hoc fieri velit? Omnes homines talia detestanet jurat tanquam verum sit, et forte verum est. Verbi gratia, ut intelligatis, Pluit in illo loco? interrogas hominem; et putat non pluisse, et ad negotium ipsius competit, ut dicat, Pluit: sed putat non plui
Abbreviated transcription (Latin):
tica ab eusebio cesariensi ep̃o
confecta. de muliere quadã que
de castitate a marito accusabat ait
Preceptum ẽ ab imꝑatore lege
lata. ut p̃rimo ꝑmitteret᷑ ei rẽ fa¬
nuliaren libere diutius ordinãe.
tũde inde responderet scibiectis.
ħ ec om̃s leges tam ecłasticȩ quã
uulgares. publiceq precipumt. Si
aũt de mulierib ⁊ scłarib uiris h̃
constitutasunt. multomagis ecctaᷤ¬
ticis hõib ⁊ sacerdotib sunt c̃cessa

Expanded text:
tica ab Eusebio Caesareensi episcopo confecta, de muliere quadam quae de castitate a marito accusabatur, ait: Praeceptum est ab imperatore, lege lata, ut primo permitteretur ei rem familiarem libere diutius ordinare, tunc demum responderet objectis. Hoc omnes leges tam ecclesiasticae quam vulgares publicaeque praecipiunt. Si autem de mulieribus et saecularibus viris haec constituta sunt, multo magis ecclesiasticis hominibus et sacerdotibus sunt concessa
Abbreviated transcription (Latin):
dane leges statuert̃. ut ab eccłie uni¬
tate diuisi.⁊ eus pacem inquissime
ꝑturbantes. a scłarib ⁊̃ potestatibus
cõ primantur. Nec quiequã maiis
ẽ. unde dõ sacͥficium possitis offerre.
quã si id ordinetis. ut hiiqui insuam
in aliorũ ꝑnitiem debachant᷑. cõpetẽ¬
ti debeant uigore compesci. Itempe¬

Expanded text:
manae leges statuerunt, ut ab ecclesiae unimanae leges statuerunt, ut ab ecclesiae unitate divisi, et ejus pacem iniquissime perturbantes, a saecularibus etiam potestatibus comprimantur. Nec quidquam majus est, unde Deo sacrificium possitis offerre, quam si id ordinetis, ut hi, qui in suam et aliorum perniciem debacchantur, competenti debeant vigore compesci.