comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed meliuis ⁊ altiori sensu decircũ.¬
cisione spiritali intelligendũ id ÷
degr̃a baptismatis Circũcisio
spiritalis ⁊ expoliatio utiq
uicioꝵ quȩ fit ꝑbaptisimũ cuius
minister extitit ipse dr̃is inese
suscipiendo & aliis dando. Susce.¬
pit enĩ baptismũ quando bapti.¬
rat dicens. qr i bs baptitabat
& discipłi enis. Alittens quoque
nister circũcisionis spiritalis:
Possumus etiam & hoc ueraciter
dicere quia cotidie ad minus.¬
trat ipse eandẽ circũcisionem
dimittendo peccata inbaptis.¬
mate. M ỹ steriũ &enĩ tingen¬
di corpora tradidit suis fidelib:
potestatẽ antẽ dimitteridi pec¬
cata sibi ꝓpͥȩ reseruauit. sicut
ioħs precursor eius dicit
turbis ipse nos baptrrabit it
ioħs nesciebã eir̃ qđ sibi esset ser-¬
uaturus potestatẽ baptizandi.
nulliq traditurus. Sed qui
misit me baptizare ille mihi
ei. I obicere Cuius rei gr̃a excitit
ipse minister circũcisionis: Ad
haec apłs ꝓpter ueritatẽ inquit

Expanded text:
sed melius, id est altiori sensu de circumcisione spiritali intelligendum, id est de gratia baptismatis. Circumcisio spiritalis quae est? Exspoliatio utique vitiorum quae fit per baptismum, cujus minister exstitit ipse Dominus in se suscipiendo et aliis dando. Suscepit enim baptismum quando baptirat, dicens: Quia Jesus baptizabat et discipuli ejus. Mittens quoque nister circumcisionis spiritalis. Possumus etiam et hoc veraciter dicere, quia quotidie administrat ipse eamdem circumcisionem dimittendo peccata in baptismate. Ministerium etenim tingendi corpora tradidit suis fidelibus, potestatem dimittendi peccata sibi proprie reservavit, sicut Joannes praecursor ejus de eo dicit turbis: Ipse vos baptizabit in Joannes, nesciebam eum quod sibi esset servaturus potestatem baptizandi, nullique traditurus, sed qui misit me baptizare, ille mihiei objicere: Cujus rei gratia exstitit ipse minister circumcisionis? Ad haec Apostolus: Propter veritatem, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
unt unũ & uident᷑ se diligere sed
& sicut sunt illi qui non causa
amoris diligunt alios sed ꝓpter
beneficia tẽporalia quȩ abillis
captant ł quia in malitia con¬
cordant cũ eis Ut un animes
id÷ uno intellectu atq c̃ sensu uł
una fide & uno ore. id÷ una con¬
fessione honorificetis dm̃ & patrẽ¬

Expanded text:
unt unum et videntur se diligere, sedet sicut sunt illi, qui non causa amoris Dei diligunt alios, sed propter beneficia temporalia quae ab illis captant, vel quia in malitia concordant cum eis. Ut unanimes, id est uno intellectu, atque uno consensu, vel una fide, et uno ore, id est una confessione, honorificetis D
Abbreviated transcription (Latin):
patriarcharũ dat modo benedic-¬
tionẽ apłs romanis . Uerbi gr̃a
sicut isa ac benedix̃ filiis suis esau
& iacob & post modũ iacob .xii
patriarchas & moyses xii trib
filioꝵ isrł Sicut autẽ dicitur
ds̃ iustitiȩ eo qđ ipse iustitiam
tribuat omĩb qui merent᷑ iusti.¬
ficari & in illoꝵ cordib habitet.
sic dicitur dĩ pacientiȩ qr ipse
tribuit pacientiã & in illoꝵ cor¬
dibus habitat qͥ inter aduersa
pacientiã seruant: Similit̃ dicit᷑¬

Expanded text:
patriarcharum dat modo benedictionem Apostolus Romanis. Verbi gratia: Sicut Isaac benedixit filiis suis Esau et Jacob, et postmodum Jacob duodecim patriarchas; et Moyses duodecim tribus filiorum Israel. Sicut autem dicitur Deus justitiae, eo quod ipse justitiam tribuat omnibus qui merentur justificari, et in illorum cordibus habitet: sic dicitur Deus patientiae, quia ipse tribuit patientiam, et in illorum cordibus habitat, qui inter adversa pa
Abbreviated transcription (Latin):
ficamus siue laudamus quan¬
do eiꝰ fidẽ sincerissimã tenentes
incorde omĩq intellectu confi¬
tem eum ore uerũ dm̃ esse et
fidẽ quã habemꝰ bonis operib
exornamus uixta qđ ipsa ueri¬
tas admonet dicets Uideant
oꝑa ur̃a bona: aglorificent
qđ sub audis decus honoris suscr

Expanded text:
ficamus sive laudamus, quando ejus fidem sincerissimam tenentes in corde omnique intellectu, confitemur eum ore verum Deum esse, et fidem quam habemus bonis operibus exornamus, juxta quod ipsa Veritas admonet, dicens: Videant opera vestra bona, et glorificent quod, subaudis d
Abbreviated transcription (Latin):
glorificent patrẽ ur̃m qͥiti
cęlis ÷. Dico enĩ xp̃m iħm mi¬
nistrum fuisse circũcisionus
ꝓpter ueritat̃e dr̃ ad confir¬
.mandas ꝓmissiones patrum:
Circũcisio in hoc loco duplici iN.¬
telligentia accipi potest uidẽ¬
licet tam carnalis qũã spiri-¬
.talis qm̃ utriusq minister extita
dñs ipse suscipiendo & aliis dan¬
do: Circũcisionis a enĩ carnalis
minister exticit qui antequam
uerur& in mundũ ꝑ incarnati.¬
ẽdĩ patris ministrauit illam
dando & precipiendo ut obser¬
uaretur. quia ipse loquebat᷑
ꝑ angłm ad sc̃os patres sitcut in
libris ꝓphȩticis sepissime ma-¬
nifestatur ubi dicitur dssiue
etiam incarnẽ minister ex¬
titit circũcisionis quia illam
insemet ipso suscepit non ut
illã preciper& seruari &custo¬
diri post suũ aduentũ. sed ut
ostender& legẽ scãm esse iustã
& boriã. Nam mittens apłos
p̃dicate circũcisionẽ seruan¬
.dã om̃ĩb gentibus. sed ite p̃di¬

Expanded text:
glorificent Patrem vestglorificent Patrem vest. Dico enim Jesum Christum ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum. Circumcisio in hoc loco duplici intelligentia accipi potest, videlicet tam carnalis quam spiritalis, quoniam utriusque minister exstitit Dominus in se suscipiendo, et aliis ministrando. Circumcisionis enim carnalis minister exstitit, quia antequam veniret in mundum per Incarnatierbum Patris, ministravit illam dando et praecipiendo ut observaretur, quia ipse qui loquebatur per angelum ad sanctos patres, sicut in libris propheticis saepissime manifestatur, ubi dicitur: Os, sive ens in carne etiam minister exstitit circumcisionis, quia illam in semetipso suscepit, non ut illam praeciperet servari et custodiri post suum adventum, sed ut ostenderet legem sanctam esse, justam, et bonam. Nam mittens apostopraedicate circumcisionem servandam omnibus gentibus, sed: Ite, praedi
Abbreviated transcription (Latin):
huc fribus infide loquers &de
differentia ciboꝵ quos precepit
inquiens: infirmũ aut̃ẽ infide
assumite ꝑtinent ista presen¬
tia: & ⁊ sensus ⁊ ꝓpter hoc talia
dico ut suscipiatis incaritatis
affectũ fr̃s adhuc infirmos in
fide neq scandalzetis eos sua¬
dentes ut comedant cibos quos
ipsi detestant᷑ quasi inmundos:
ãita suscipite illos cũ caritate
sicut & x̃ps suscepit uos ad fidẽ
suã in honorẽ dĩ patris ut deus
pat̃ laudetur ꝑuos di ergo
xp̃s dignatus : suscipere ad fidẽ
suã uidȩos blasphematores &
nos gentiles idolatras omĩq in¬
munditia replecos atq agnitr¬
contristare aut scandalizare
sed potius in affectũ caritatis
debemꝰ eos colligere Ideo ergo
dicit nos susceptos in honorẽ
dei patris ut ds̃ pater ꝑnos et
ꝑ bona. nr̃a oꝑa glorificetur &
laudetur cũ filio suo: Quidix̃
in euangelio discipulis & in illis¬
omnib inse credituris: Sic lu¬
ceat lux ur̃a corã hominibus¬
ut uideant oꝑa ur̃a boria et

Expanded text:
huc fratribus in fide loquens, et differentia ciborum quos praecepit inquiens: Infirmum autem in fide assumite, pertinent ista praesentia, et est sensus: Propter hoc talia dico ut suscipiatis in charitatis affectum fratres adhuc infirmos in fide, neque scandalizetis eos suadentes eis ut comedant cibos quos ipsi detestantur quasi immundos, et ita suscipite illos cum charitate, sicut et Christus suscepit vos ad fidem suam in honorem Dei Patris, ut Deus Pater laudetur per vos. Si ergo Christus dignatus est recipere ad fidem suam Judaeos blasphematores, et vos gentiles idololatras, omnique immunditia repletos, atque a cogniticontristare aut scandalizare, sed potius in affectum charitatis debemus eum colligere. Ideo ergo dicit nos susceptos in honorem Dei Patris, ut Deus Pater per nos et per bona nostra opera glorificetur et laudetur cum Filio suo, qui dixit in Evangelio discipulis et omnibus in se credituris: Sic luceat lux vestra coram hominibusut videant opera vestra bona, et
Abbreviated transcription (Latin):
in aduersitatib constituti. Ds̃
inquit pacientiȩ & solatir d&
uobis id ipsum sapere in alteru¬
trũ ut unũ sentiatis defide spe
& caritate. & qđ unus credit
hoc sper& aliũ credere & qđ inse
⁊ honi hoc ialso: uł idipsũ dec
uob sapere ut sicut sibi ita utꝰi¬
uult euenire hoc optet ꝓeimo:
Et sicut diligit illũ ita credat
se diligi ab illo a bene addidit

Expanded text:
itatibus constituti. Deus autem, inquit, patientiae et solatii, det vobis idipsum sapere in alterutrum, ut unum sentiatis de fide, spe, et charitate: et quod unus credit, hoc speret alium credere, et quod in se est boni, hoc in alio, vel idipsum det vobis sapere; ut sicut sibi unusquisvult evenire, hoc optet proximo suo; et sicut diligit illum, ita credat se diligi ab illo. Et bene addidit
Abbreviated transcription (Latin):
nis nr̃ae. ꝑ manna uero corpus
illius qđ cotidie sumitur a fide¬
lib in aecła. ꝑ prelia quȩ illi sus¬
tinuerunt certamina & bella
quȩ habemus aduersus demones
post quoꝵ debellationẽ sirecte
infide ꝑmanserimus merebim᷑
ꝑuenire ad patriã cȩlestẽ quȩ
signat᷑ ꝑ t̾ram repromissiorus
dequa psalmistadicit Credo
uidere bona dñi int̾ra uiuenti
umi. hanc t̾ram. id solitatem
aternȩ patriȩ. Non nisi ueri
israhelitȩ accipunt. Iterũ di
legimꝰ fidẽ & oboedientiã beati
abrahȩ & pacientiã quo  modo¬
patient̃ a duersa huius scłi ꝑtulit
quando ꝑmultoꝵ annoꝵ curri¬
cula peregrinatust int̾ra aliena.
& quo modo oboediut uerbo
dĩ quando uoluit filiũ unige.¬
nitũ immolare. Nondubitat is
deꝓmissione qua dix̃ ei dĩ in
isaac uocabitur tibi semen: debe.¬
mus fidẽ illius imitari qͥ filii¬

Expanded text:
nis nostrae; per manna vero, corpus nis nostrae; per manna vero, corpus illius quod quotidie sumitur a fidelibus in Ecclesia; per praelia quae illi sustinuerunt, certamina et bella quae habemus adversus daemones: post quorum debellationem, si recte in fide permanserimus, merebimur pervenire ad patriam coelestem: quae significatur per terram repromissionis, de qua Psalmista ait: Credo videitatem aeternae patriae, nonnisi veri Israelitae accipiunt. Iterum dum legimus fidem et obedientiam beati Abrahae et patientiam, quomodo adversa hujus saeculi pertulit, quando per multorum annorum curricula peregrinatus est in terra aliena, et quomodo obedivit verbis Dei, quando voluit filium unigenitum immolare, non dubitans de promissione, quia dixit ei Deus: In Isaac vocabitur tibi semen , debemus fidem illius imitari
Abbreviated transcription (Latin):
& qđ laudauit illũ dõ placu.¬
isse: Quȩcũq iiquid scrip¬
ta sunt italege ꝓphȩtis psalmis
& reliquis scripturis ad nr̃am
doctruña scripta sunt : ut nos
in ide doceamur qui ad fidem
tiam p̃cedentiũ patrum edocti
pacienter aduersa huius scłi
turarũ sp̃e habeamus idt̃ ex pee¬
tatio. futuroꝵ bonoꝵ teneamus
Uideamꝰ quomodo ꝑtineant ad
nrãm doctrinã ea quȩ scripta s̃
inhiuinis libris. Dũ legimꝰ popłm
isrł deagypto ggressũ ꝑmare
rubrũ transductũ pharaonie
⁊ aegyptus sub mersis aquam de
petra eis datã manna decȩlo
largitũ & post multa ꝓ lia quȩ
contra hostes uiriliter ꝑegerunT
t̃ram rȩꝓmissionis ingressum.
debemꝰ inde & doceri & docere
ut ꝑ agyptũ intellegamꝰ mun
dũ ꝑ mare rubrũ baptisium
qͥ consecratur rubore sangumis
xp̃i. ꝑ pharaonẽ diabolũ. per
aegyptios originalia peccata
doctrinã illius dequa ipse dix̃.
quisitit ueniat & bibat. siue mis¬
teriũ redẽptionis atq ablutio¬

Expanded text:
 laudavit illum Deo placuisse? Quaecunque, inquit, scripta sunt in Lege, Prophetis, et Psalmis, et reliquis scripturis, ad nostram doctrinam scripta sunt, ut nos inde doceamur qui ad fidem tiam praecedentium patrum edocti, patienter adversa hujus saeculi turarum spem habeamus, id est exspectationem futurorum bonorum teneamus. Videamus quomodo pertineant ad nostram doctrinam ea quae scripta sunt in divinis Libris. Dum legimus populum Israel de Aegypto egressum, per mare Rubrum transductum, Pharaone et Aegyptiis submersis, aquam eis de petra datam, manna de coelo largitum, et post multa praelia quae contra hostes viriliter peregerunt, terram repromissionis ingressum, debemus inde et doceri et docere, ut per Aegyptum intelligamus hun mare Rubrum, baptismum, qui consecratur rubore sanguinis Christi; per Pharaonem, diabolum; per Aegyptios, originalia peccata doctrinam illius de qua ipse dicit: Si quis silit, veniat et bibat , sive mysterium redemptionis atque ablutio
Abbreviated transcription (Latin):
atq oboedientiã nondeficientes
intribulatione: Similit̃ dũ legimꝰ
beatũ iob grauiter esse ꝑcussũ &
flagellatũm intantũ ut filus et
filiab omĩq substantia priuatꝰ
insterquilit uo seder& testa sa¬
niem radens qͥ quondã fuerat
ut pote potentissimꝰ rega m̃ &
quomodo omĩa aduersa pacien¬
tissime sustinuerit ꝓqua iterũ
meruit sanitatẽ recipere & omĩa
duplicata quȩ amiserat & in suiꝑ
futura p̃mia:. Debemꝰ ex hoc magña
consolationẽ recipere. a siforte
debemꝰ ista ad memoriã redu¬
.cere & pacientiȩ eius imitato.¬
.res existere dicentes cũ illo. dic̃
dño placuit ita factũ ÷ sit
nom̃ dñi benedictũ. Talia & his
similia sedulo animo reuoluen.¬
tes debemꝰ sp̃ce firmã tenere
expectantes gaudia futuroꝵbo

Expanded text:
edientiam, non deficientes in tribulationibus. Similiter dum legimus beatum Job graviter esse percussum et flagellatum, in tantum ut filiis et filiabus omnique substantia privatus, in sterquilinio sederet testa saniem radens, qui quondam erat utpote potentissimus regum, et quomodo omnia adversa patientissime sustinuerit, pro qua iterum meruit sanitatem recipere, et omnia duplicata quae amiserat, et insuper futura praemia, debemus ex hoc magnam consoladebemus ista ad memoriam reducere: et patientiae ejus imitatores existere, dicentes cum illo: Sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum . Talia et his similia sedulo animo revolventes, debemus spem firmam tenere, exspectantes gaudia futurorum
Abbreviated transcription (Latin):
Iungit se apłs om̃ĩb credentib
& uult ostendere omĩa quȩ
idiuinis libris scripta sunt
non ꝓpt̃ illos esse scripta quoꝵ
gesta & facta ibi narrantur.
quia illi non erant ea lecturi
qui olĩ mortui quiescebant.
sed propter nr̃ãm salutẽ et
futuroꝵ ut habeamus ubi
possimus exemplum fidei bono¬

Expanded text:
ungit se Apostolus omnibus credentibus, et vult ostendere omnia quae in divinis Libris scripta sunt non propter illos esse scripta, quorum gesta et facta ibi narrantur, quia illi non erant ea lecturi, quia olim mortui quiescebant, sed etiam propter nostram salutem et futurorum, ut habeamus ubi possimus exemplum fidei bono
Abbreviated transcription (Latin):
uirginẽ: Hoc qđ dicit erit radix
iesse dupliciter intelligi potest
hoc modo: lesse: ipse ÷ radix: Dauid
uero filius eiꝰ ipse ÷ arbor. Maria
rami istius. Xp̃st qui dicit ad
aecłam incantico canticoꝵ Ego
flos cãpi Radix ergo huiꝰ flosculi
scilic& dĩ patris qđ int̾ cetera quȩ
cteuit iesse quoq creator extitit:
Omĩa enĩ ꝑ ipsum factas̃.: & sine ip¬

Expanded text:
virginem. Hoc quod dicit: Erit radix Jesse, dupliciter intelligi potest hoc modo: Jesse ipse est radix, David vero filius ejus ipse est arbor. Maria rami istius, Christus, qui dicit ad Ecclesiam in Canticis canticorum: Ego flos campi . Radix ergo hujus flosculi,scilicet Dei Patris, quod inter caetera quae creavit, Jesse quoque creator exstitit: Omnia enim per ipsum facta
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc uero qđ subdit. magnificate
eũ om̃s popłi: Iudȩos ortatur ut
gaudeant desalute gentiũ inqͥers
magnificate dm̃. id t̃ magnũ p̃di¬
cate ꝓpt̾ salutẽ fratrũ uestroꝵ
gentiliũ & ꝓpt̃ ineffabilia mag.¬
nalia quȩ uob contulit adiebus
aritiquis referentes gentib qͣnta
& qualia uobis libentissime p̃stitit.
Et rursum isaias ait: Erit radix
iesse a qͥ ex surg& regere gentes iN
eo gentes sꝑabunt: Iesse ipse ÷ isa i

Expanded text:
In hoc vero quod subdit: Magnificate eum, omnes populi, Judaeos hortatur ut gaudeant de salute gentium, inquiens: magnificate Deum, id est magnum praedicate propter salutem fratrum vestrorum gentilium et propter ineffabilia magnalia quae vobis contulit a diebus antiquis: referentes gentibus quanta et qualia vobis libentissime praestitit. Et rursus Isaias ait : Erit radix Jesse; et qui exsurget regere gentes: in eum gentes sperabunt. Jesse ipse est Isa
Abbreviated transcription (Latin):
patri gr̃as referentis ꝓpter oboe¬
dientiã gentiũ adfidẽ uenientiũ
Quomodo ergo laudat & glorificat
laudat illũ: Quando cũq enum
& oꝑa gentiũ cuius sanguine re.¬
depti sunt: id eoq dicit: apt̃ea qi¬
mͥ popłos multos & gentes ꝑfidẽ¬

Expanded text:
Patri gratias referentis, propter obedientiam gentium ad fidem venientium. Quomodo ergo laudat et glorificat laudat illum. Quandocunque enim et opera gentium, cujus sanguine redemptae sunt. Ideoque dicit: Propterea, quia populos multos
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝑfectus. Perfecta enĩ dilectio
foras mittit timorẽ : Unde & dt̃s
amari sema uult quã timeri. hȩc
est erum quȩ conplectitur unita¬
tẽ. Haec aut̃ẽ uNũ corpusfacit.
haec. ẽ quȩ ueram hab& pacem qũa
corde puro custodit. Potest er um
pax dici. & non habere caritatem:
Caritas enim seꝑ requiem hab& &

Expanded text:
est; perfecta enim dilectio foras mittit timorem. Unde et Dominus amari se maluit, quam timeri. Haec est enim, quae complectitur unitatem; haec, quae omnes unum corpus facit; haec est, quae veram habet pacem, quam corde puro custodit. Potest enim pax dici, et non habere charitatem. Charitas enim semper secum habet
Abbreviated transcription (Latin):
uita ur̃a abscondita ẽ cũ xp̃o in
xp̃s uid&ur & discipłi eiusdum
const& uiuere illũ cumhisomĩb:
I d curco quo carnalib ac mundanis
abscondita. ẽ uita xp̃i: & suoꝵ in
dd̃ extra mundum inregno eius
caelesti in quo uiuit. Cũ xp̃s ap.¬
paruerit uita ur̃a. tunc & uos
apparebitis cum illo ingła. Ut¬
ex nr̃a xp̃s ẽ. quia legimꝰ inactib
apłoꝵ huric esse uitȩ auctorẽ.
quia ꝑfidis ñcreditur futurus
iudex. Cum autẽ aduenerit in
uirtute caelesti. & uisus fuerit
esse qđ minime credit᷑. tuNc
apparebunt cũ illo & iam qui
crediderunt itullum & mani.¬
festabitus omĩ ꝑfidiae qͥuiuit
cũ suis iEigła. Haec consolatio

Expanded text:
vita vestra abscondita est cum Christo in vita vestra abscondita est cum Christo in tus videtur, et discipuli ejus, cum constet vivere illum cum his omnibus. Idcirco carnalibus ac mundanis abscondita est vita Christi et suorum in Deo extra mundum, in regno ejus coelesti, in quo vivunt. Cum Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum illo in ristus est; quia legimus in Actis apostolorum hunc esse vitae auctorem, qui a perfidis non creditur futurus judex . Cum autem advenerit in virtute coelesti, et visus fuerit esse, quod minime credebatur, tunc apparebunt cum illo etiam qui crediderunt in illum; et manifestabitur omni perfidiae, quia vivit cum suis in gloria. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
quia ex elementis ẽ omĩs corporalis
in qui unt his inclinari quorũ
gub̃naculis humariũ geritur
genus: ut his se subiciat quȩ uid&
munidi clarissima. nec reqͥrunt
debere spiritalia quia his solis
inquiunt ducib uti concessum. ẽ
ut ꝑhanc rationẽ neglegaNt
cum xp̃o quȩ sursum sunt querite
ubi xp̃s. ẽ ad dexteram dĩ sederis.
Hoscum xp̃o resurrexisse adserit
inbaptismo qui seꝑ caelestia
cogitant ubi sedes. ẽ xp̃i. Ubi ds̃
pat̃ filio suo tradidit dexteram
ut regn& & iudic&. Iudicis erũ
insinistra sedere non est Resur¬
rectio tamen duas hab& formas.
ut primo det̾ris resurgat ad celos.
deinde recepto corpore. surgat
raptus obiuam xp̃o. Quae sunt
sursum sapite non ea quę super
sunt habita cula nos petere ex¬
landum. Quis quis enu hiłe suꝑ¬
stitionił occupauerit. inpediũitũ
pacietur. Non enim potorit hȩc
transcendere quib se inclinauit
ut dominus. Mortui enim estis &

Expanded text:
quia ex elementis est omnis corporalis quia ex elementis est omnis corporalis congruum inquiunt his inclinari, quorum gubernaculis humanum regitur genus, ut his se subjiciat, quae videt mundi clarissima: nec requiri debere spiritualia; quia his solis, inquiunt, ducibus uti concessum est, et per hanc rationem negligunt Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est ad dexteram Dei sedens. Hos cum Christo resurrexisse asserit in baptismo, qui supercoelestia cogitant, ubi sedes est Christi, ubi Deus Pater Filio suo tradidit dexteram, ut regnet et judicet; judicis enim in sinistra sedere non est. Resurrectio tamen duas habet formas, ut primo anima de terris resurgat ad coelos, deinde recepto corpore, resurgat raptus obviam Christo. Quae sunt sursum, sapite, non ea quae super sunt habitacula, nos petere exlandum. Quisquis enim his se superstitionibus occupaverit, impedimentum patietur; non enim poterit haec transcendere, quibus se inclinavit, ut dominis. Mortui enim estis, et
Abbreviated transcription (Latin):
abunius difide multoꝵ deoꝵ
suꝑstitionẽ inducat. Quaest̃
rationẽ quidẽ habentia sapien¬
tie simulatione religiorus. &
humilitate anima aduexatio.¬
nẽ corporis: non in hot ore
aliquo ad saturitatẽ & cdiligenti¬
am carnis. Hinc se sapientiae
habere putant: qui traditioni
humane nomen religionis ap-¬
plicant. ut religio appelletur
cũ sit sacrilegium. Quia quod
contra auctorẽ est: sacrilega
m̃te in uentum. ẽ Nomen ergo
finxit ut falia quȩ ĩ possit uera
adserere. & humanasm̃tes int̾ra
humiliat ne se erigant ad suꝑna
Aut terrena colentes excidant
suꝑnis caelestib: &obsint corpo.
iungi capiti suo ut restaurent᷑
iullo honorati effecti quasi
prima parte corporis truncati
toto se dantes mundo ad sensum
carnis explendã. Sagina enĩ carnał
sensus traditio humana. ẽ quȩ hoc
dicit sufficere qđ carnis tradidit
ꝓuidentia. Rationem uidetur
habere sapientiae iuxta carnem

Expanded text:
ab unius Dei fide, multorum deorum ab unius Dei fide, multorum deorum superstitionem inducat. Quae sunt rationem quidem habentia sapientiae simulatione religionis, et humilitate animi ad vexationem corporis, non in honore aliquo ad saturitatem et diligentiam carnis. Hinc se sapientiae rationem habere putant, quia traditioni humanae nomen religionis applicant, ut religio appelletur, cum sit sacrilegium; quia quod contra auctorem est, sacrilega mente inventum est. Nomen ergo fingit, ut falsa quae sunt, posset vera asserere; et humanas mentes in terra humiliat, ne se erigant ad superna: aut terrena colentes excidant a supernis coelestibus, et obsint corporijungi capiti suo, ut restaurentur in illo honorati effecti: sed quasi prima parte corporis truncati, totos se dantes mundo ad sensum carnis explendum. Sagina enim carnalis sensus traditio humana est, quae hoc dicit sufficere, quod carnis tradidit providentia; rationem enim videtur habere sapientiae, juxta carnem,
Abbreviated transcription (Latin):
aret exꝑditis. Qiuiergo con sepulti
sunt xp̃o mortui sunt elementis
ut nihil current exhis. Suꝑna¬
enim didicerunt tenenda quȩ
possunt uitam dare ꝑp&uam.
Haec enim ñ presentem dant & un.¬
pediunt ne ad p̃hendatur futura.¬
Quiautẽ post baptismũ ambiget
dealiquib putans quȩdam de
ueterib ueneranda : uiuere se
ostendit elementis quȩ decernit
colenda ut dubitat contẽpnen¬
da hic remariebit infra circulos
munidi alienus adõ: quia ueteri¬
in idutus homit u. carnale tran¬
sire non poterit. Ne tetigeritis
& corruptionẽ ꝑ abusionẽ sc̃ d̃m
p̃cepta & doctrinas homnũ Prohi.¬
b& omĩ genere abspe mundanoꝵ
quia inanis ẽ necolant. ne ad¬
sentiant. Necogitent: quia
quȩ ꝓmittunt corruptionis st̃
Usus enim culturae ipsoꝵ ininte.¬
ritũ generat quia p̃cepta & doc¬
trinȩ nondĩ sedhominũ st̃
in quib unia spesẽ Quippe cũ
aduersus creatorẽ inuenerit
haec error humanus ut ꝓhibens

Expanded text:
aret ex perditis. Qui ergo consepulti aret ex perditis. Qui ergo consepulti sunt Christo, mortui sunt elementis, ut nihil curent ex his. Suenim didicerunt tenenda, quae possunt vitam donare perpetuam. Haec enim nec praesentem dant, et impediunt, ne apQui autem post baptismum ambiget de aliquibus, putans quaedam e veteribus veneranda, vivere se ostendit elementis, quae decernit colenda, aut dubitat contemnenda; ita remanebit intra circulos munindutus homine, carnalia transire non poterit. Ne tetigeritis, et corruptionem per abusionem secundum praecepta et doctrinas hominum. Prohibet omni genere ab spe mundanorum; quia inanis est, ne colant, ne assentiant, ne cogitent quia quae promittunt, corruptionis sunt. Usus enim et cultura ipsorum interitum generant; quia praecepta et doctrinae non Dei, sed hominum sunt, in quibus vana spes est: quippe cum adversus Creatorem invenerit haec error humanus; ut prohibens
Abbreviated transcription (Latin):
principatus & potestates publice
a de triumphare illos in xp̃o. hȩc
sicut uid&ur obscura sunt. Ac per
hoc adhibita cura dilucidanda
sunit: Hoc ẽ p̃sidium dĩ qđ ꝑsigni¬
ficantiã diuersarũ causarum
exponit apłs. Multa erum ac¬
ta memorat ut gerius hominũ
ad in idulgentiã ꝑuenur& ut non
solum ꝓpria remitter& nob delic.¬
ta. sed & illud toller& peccatũ qđ
exadae erat puaricatione quod
appellauit urographum in decredi.¬
tis. qđ nos a mortuis resurgere N
sinebat. Quia si non & hoc tuliss&
.demedio exuentes hiac qͥ acceꝑant
remissa. illic tenerentur apudit¬
feros. Porro autẽ idõ omĩa delieta
concessa sunt ut resurgerent
amortius. quia enim expeccato
mors sublato peccato fit resurrec.¬
tio mortuoꝵ Qđ quidem fieri
minime potuisset nisi peccatum
ad fixisset cruci. Dum et um not
peccando saluator cumpactus¬
munidus. ẽ neq errores quo
humana ad inuenit traditio dili¬
ẽ ꝓnobis. ut corpori suo nossoci.¬

Expanded text:
principatus et potestates publice, principatus et potestates publice, et detriumphare illos in Christo. Haec, sicut videntur, obscura sunt, ac per hoc adhibita cura dilucidanda sunt. Hoc est praesidium Dei, quod per significantiam diversarum causarum exponit Apostolus. Multa enim acta memorat, quo genus hominum ad indulgentiam perveniret; ut non solum propria remitteret nobis delicta, sed et illud tolleret peccatum, quod ex Adae erat praevaricatione quod appellavit chirographum in decretis quod nos a mortuis resurgere non sinebat; quia si et hoc non tulisset de medio, exeuntes hinc, qui acceperant remissam, illic tenerentur apud inferos. Porro autem ideo omnia delicta concessa sunt, ut resurgerent a mortuis. Quia enim ex peccato mors, sublato peccato fit resurrectio mortuorum: quod quidem fieri minime potuisset, nisi peccatum affixisset cruci. Dum enim non peccando Salvator mundus est, neque errores, quos humana adinvenit traditio, dilimortuus est pro nobis, ut corpori suo nos soci
Abbreviated transcription (Latin):
da reciꝑe noluert̃. Demide im¬
pietatis peccatoꝵ suoꝵ causa
INidigni erant uita: idõq discre¬
uitos a iudȩis quasi qui fuerinit
INmici dĩ unuus. Iudei uero
i unius dĩ confessione degentes.
aduemente xp̃o ad discunt misteriũ
dĩ. qđ expectabant ad iustificatio¬
nẽ suã. Ut ineo qđ subreptũ illis
fuerat quia impossibile. ẽ. eẽ. sine
peccato acciperent remissionem:
URde post causa gentiliũ inducit
id eos dicens donans nobi somnia
delicta. ut post specialem subicer&
& generalem quia cunctis donauit
omĩa delicta. Sed quia sicut dicit
drĩs cui plus donatũ fuerit ampli¬
us deb& diligere. id circo cõmon&
gentes. ut considantes causas maloꝵ
suoꝵ. & qualẽ grãm acceperunt
adõ iNxp̃o. tota deuotione solliciti
sint curta obsequiũ eius a quo diuer¬
sa mortis poena sunt liberati. Iuo.
medio. Sic ergo deleuit cũ tulit
demedio. Sic autẽ tulit in medio
cũ ad fixit ait cruci. Ad figere
autẽ cruci hoc dixit. eẽ. spoliare

Expanded text:
e noluerunt: deinde impietatis peccatorum suorum causa indigni erant vita; ideoque discrevit hos a Judaeis: quasi qui fuerint inimici Dei unius. Judaei vero in unius Dei confessione degentes, adveniente Christo, addiscunt mysterium ei, quod exspectabant ad justificationem suam: ut in eo quod subreptum illis fuerat, quia impossibile est esse sine peccato, acciperent remissionem. Unde post causam gentilium inducit et Judaeos, dicens: Donans nobis omnia delicta; ut post specialem subjiceret et generalem; quia cunctis donavit omnia delicta. Sed quia sicut dicit Dominus: Cui plus donatum fuerit, amplius debet diligere : idcirco commonet gentes, ut considerantes causas malorum suorum, et qualem gratiam acceperunt a Deo in Christo, tota devotione solliciti sint circa obsequium ejus, a quo a diversa mortis poena sunt liberati. Quomomedio. Sic ergo delevit, cum tulit de medio. Sic autem tulit de medio, cum affixit, ait, cruci. Affigere autem cruci, hoc dixit esse spoliare
Abbreviated transcription (Latin):
erum sibi natura ꝓ ꝓͣficit. sed nob
quia non eguit nasci. quia iN
ingenita sunt dĩ patris. Erat
enm it idõ qui ꝓcessit dedõ: ita
ut urꝰi eẽt. dĩ. Hac sic fit ut neq
diminutio sit patris: neq ꝓfectꝰ
filu dũ nascit᷑. Qut aꝑtius
tradat quȩ & quanta sit potentia
sibi osteridit quȩ ꝑipsum sint.
Idẽ throni dominationes princi¬
patus. ac potestates. Ut ꝑ inde om.¬
nino minius nicbil in eo credatur¬

Expanded text:
enim sibi nativitas sua proficit, sed nobis; enim sibi nativitas sua proficit, sed nobis; quia non eguit nasci, qui in ingenita sunt Dei Patris? Erat enim in Deo, qui processit de Deo, ita ut unus esset Deus: ac sic fit, ut neque diminutio sit Patris, neque profectus Filii, dum nascitur. Et ut apertius tradat quae et quanta sit potentia Filii, ostendit quae per ipsum sint, nempe Throni, Dominationes et Principatus, ac Potestates; ut proinde omnino minus nihil in eo esse credatur
Abbreviated transcription (Latin):
ut unutatis uirtutẽ ostender&
Eodẽ genere uisus ẽ & iacob Unde
nomen accepit isrł idest homo
dictus inuisibilis dĩ. ut ipse esse
intellegeretur quiꝑ intellectum
uisus ẽ dis̃. Patre autẽ nũquam
ullomodo apparuisse. Sicut dictũ
Primogerutus uniuerse creaturae:
Ante omnẽ creaturã genitũ filiũ
non creatum testatur: ut se cerne¬
r& natiuitatẽ eius accreaturae
factura. &ut hoc penitus clarescat
sub iecit. Quia impso condita sunt
omĩa incaelis & int̾ra uisibilia
& inuisibilia. siue throni. siue
dominationes. siue principatus.
siue potestates. omĩa ꝑipsũ & in
ipso condita sunt. Nonsolum in
eo magnificũ & gloriosũ sigru.¬
ficat xp̃m qui antequã fierent
omĩa natus ẽ. sed & in ipso dicit
quia ab ipso ut sint esse coeꝑunt
Idõ autẽ quȩ abipso facta sut t.¬
ꝑ ipsum facta dicunt᷑. Quia ad
hoc natus. ẽ ut facer& creaturam
hoc. ẽ fecisse in eum & ꝑ eum. Nec

Expanded text:
ut unitatem virtutis ostenderet. ut unitatem virtutis ostenderet. Eodem genere visus est et a Jacob; unde nomen accepit Israel, id est, dictus invisibilis Dei; ut ipse esse intelligeretur, qui per intellectum visus est Deus: Patrem autem numquam ullo modo apparuisse, sicut dictum Primogenitus universae creaturae. Ante omnem creaturam, genitum Filium non creatum, testatur; ut secerneret nativitatem ejus a creaturae factura: et ut hoc penitus clarescat, subjecit: Quia in ipso condita sunt omnia in coelis et in terra. visibilia et invisibilia, sive Throni, sive Dominationes, sive Principatus, sive Potestates, omnia per ipsum et in ipso condita sunt. Non solum in eo magnificum et gloriosum significat Christum; quia antequam fierent omnia, natus est: sed et in ipso dicit quia ipso ut sint, esse coeperunt. Ideo autem quae ab ipso facta sunt, per ipsum facta dicuntur; quia ad hoc natus est, 265 ut faceret creaturam: hoc est, fecisse in eo, et per eum. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
eius dicatur & forma: ne alius ds̃
aꝑfidis crederetur. quã uis nomi¬
ne ipso hoc contineatus. Idõet ũ
uerus filius dicitur: ut deipso
esse credatus. Sedꝓpter malam
intellegentiam & iam hoc additũ
est: & ut imago eius dicat᷑ Ut cũ
appar& lic& infigura humana.
aut certe inigni admoysen: non
ipse pater intellegatur. ẽe. sed
filius. & ꝑ idqđ imago eius dicit᷑.
nihil abeo distare credat᷑. Unde
dicit adphilippũ. Philippe qͥ me
uid& uidet & patrem. quomodo
tudicis ostende nob patr̃e: non
credis quia ego inpatre & pater
in me est : haec unutas. ẽ & substan¬
tialitas patris & filu ut inuicem
sint: ut qui uid& filiũ uideat &¬
patrem. Nunc uideamͦ quomodo
uisus sit filius: ut ꝑ inde intellega.¬
mus quaratione phylippus uiden¬
do filium uideat & patrẽ. Intellec-¬
tu certe oꝑum diuinoꝵ uidert̃
filiũ non carnalib oculis. Quȩ
oꝑatus. ẽ filius dixit: ẽẽ. patris:

Expanded text:
ejus dicatur et forma; ne alius Deus a ejus dicatur et forma; ne alius Deus a perfidis crederetur, quamvis nomine ipso hoc contineatur; ideo enim verus Dei Filius dicitur, ut de ipso esse credatur. Sed propter malam intelligentiam etiam hoc additum est, ut et imago ejus dicatur; ut cum apparet, licet in figura humana, aut certe in igne, ut ad Moysen , non ipse Pater intelligatur esse, sed Filius: et per id quod imago ejus dicitur, nihil ab eo distare credatur. Unde dicit ad Philippum: Philippe, qui me videt, videt et Patrem. Quomodo tu dicis: Ostende nobis Patrem? Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est ? Haec est unitas et substantialitas Patris et filii, ut invicem sint; ut qui videt Filium, videat et Patrem. Nunc videamus quomodo visus est Filius; ut proinde intelligamus qua ratione Philippus videndo Filium, videat et Patrem. Intellectu certe operum divinorum viderunt Filium, non carnalibus oculis. Quae operatus est Filius, dixit esse Patris;
Abbreviated transcription (Latin):
deuicta mortẽ concessum ñ erat
In quo habemus redeptionẽ remis¬
sionẽ peccatoꝵ inhuius filu sui
regnũ transtulit nos dĩ ꝑquẽ nos
redemit &matium misit Remis¬
sionẽ peccatoꝵ liberos facit. ut
liberati debetis teneri obnoxu non
possint. Namsine fide xp̃i nullꝰ
egressus deinferno. ẽ quia obligatꝰ
peccatis exire ianuas tartari non
potest. Qui ẽ imago dĩ miisibilis.
Inuisibilis di imago uisibilis esse
non pocest. alioquin nec imago.
Qđ enim inuisibile ẽ pingi ũ potest:
Nec enim uisibilis potest inuisibile
uidere. Aut enim corpus. ẽ quod
uidet᷑ aut figura aut aliqua in¬
forma substantia quã fere aues
oculoꝵ docũ tamen corpus. ẽ. Ds
autem quiabhis hominib alienus ÷
quomodo potest imaginẽ habere
uisibilem sed idõ sic dicit᷑. ut tał
filius intellegatur qualis e pater.
t quia deipso ẽ & nihił cdistat ab
eo: indiu̾initat᷑e naturae. imago

Expanded text:
devictam mortem concessum non erat. devictam mortem concessum non erat. In quo habemus redemptionem, et remissionem peccatorum. In hujus Filii sui regnum transtulit nos Deus, per quem nos redemit, et manumisit; remissio enim peccatorum liberos facit, ut liberati debitis, teneri obnoxii non possint. Nam sine fide Christi nullus egressus de inferno est; quia obligatus peccatis exire januas tartari non potest. Qui est imago invisibilis Dei. Invisibilis Dei imago visibilis esse non potest, alioquin nec imago est; quod enim invisibile est, pingi non potest, nec enim visibilis potest invisibilem videre; aut enim corpus est, quod videtur, aut figura, aut aliqua informata substantia, quam fert acies oculorum, totum tamen corpus est: Deus autem, qui ab iis omnibus alienus est, quomodo potest imaginem habere visibilem? Sed ideo sic dicitur, ut talis Filius intelligatur, qualis est Pater; ut quia de ipso est, et nihil distat ab eo in divinitate naturae, imago
Abbreviated transcription (Latin):
tant quȩ ꝓfide ꝓmissa sunt &
quanta sit potentia głae maiesta¬
tis dĩ inpacientia. iut longa
expectatione sustineat humanũ
geNus qđ inreuerentiã suã non
solũ neglegit creatorem uerum
ꝑsequitur amantes eum. ut &
ipsi similiter pacientes sit it ut
subportent ꝓbra maledicta
infideliũ uł si inlata fuerit p̃s¬
sura expectantes uiditiũ dĩ nec
dubitantes deeo: Magis autem
gaudentes in pmissa uita cum
gr̃arum actionib dõ qui dignat᷑
aduocare & inducere gentẽ it
enim deconditione tenebrarum.
hoc ẽ eruditi deinferno in quo te¬
nebam᷑ adiabolo tam exproprio
quã ex delicto adae qui. ẽ pater
omniũ peccantiũ translati sumꝰ
ꝑfidem in regnũ caeleste filu dĩ
ut osterider& nob dĩ quo amore
dilexit Nos. quando attolleris nos
de ima tartari induxit incaelos
cũ uero filio suo. Iam et ũ credentes
qui fixa mente deuoti sunt exeun¬
tes descło duce dextre patrisan.¬
gło inducuntur incaelos. Qđante

Expanded text:
 fide promissa sunt, et quanta sit potentia gloriae majestatis Dei in patientia; ut longa exspectatione sustineat humanum genus, quod irreverentia sua non solum negligit Creatorem, verum persequitur amantes eum: ut et ipsi similiter patientes sint, ut supportent probra et maledicta 264 infidelium, vel si illata fuerit pressura, exspectantes judicium Dei, nec dubitantes de eo, magis autem gaudentes in promissa vita cum gratiarum actionibus Deo, qui dignatus est advocare et inducere gentes in enim de conditione tenebrarum, hoc est, eruti de inferno, in quo tenebamur a diabolo tam ex proprio quam ex delicto Adae, qui est pater omnium peccantium, translati sumus per fidem in regnum coeleste Filii Dei; ut ostenderet nobis Deus quo amore diligit nos, quando attollens nos de imo tartari, induxit in coelos cum vero Filio suo. Jam enim omnes credentes, qui fixa mente devoti sunt, exeuntes de saeculo, duce dextrae Patris Angelo, inducuntur in coelos, quod ante
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate dĩ. Tam salutaria se
illis exoptare testatur ut illam
manitatis carissimus participẽ
dedeuotionis in ꝓfectum eoꝵ
ostendat. Testimonium enim ad¬
hibeo illi quia hab& multum
sunt echierapoli. ut sollicitos eos
salutis suae faciat. Alioꝵ uigilan.¬
tia quanta sit ꝓeis oftendat.
dollicitior enimquis fit pudore:
quando incausa sua alterũ uid&
laborare. Salutat uos lucas medi.¬
cus karissimus & demas Uere
carissimus apłofuit lucas. quia¬
omĩa post ponens apłos secutus

Expanded text:
voluntate Dei. Tam salutaria se voluntate Dei. Tam salutaria se illis exoptare testatur; ut illum nanimitatis charissimus, participem suae devotionis in profectum eorum ostendat. Testimonium enim adhibeo illi quia habet multum Laodiceae sunt et Hierapoli. Ut sollicitos eos salutis suae faciat, aliorum vigilantia quanta sit pro his, ostendit; sollicitior enim quis fit pudore, quando in causa sua alterum viderit laborare. Salutat vos Lucas medicus charissimus, et Demas. Vere charissimus Apomnia postponens, Apostolum secutus
Abbreviated transcription (Latin):
nerit aduos excipiatis eum. & iħs
qui dicit᷑ iustus. qui sunt excircũcisi¬
onẽ. hisoli sunt adiutores mei in
regno dĩ qui mͥ solatio fuerunt:
Hic aristarcus bone conuersationis
ac meriti uidetur qui deuotionie
dominica particeps & sotius laboꝵ
apłi designatur. Marcum autem
ut cõmend& quid sit Nontacet.
& cum laudib uiri barnabȩ ad¬
finis addiscitur. honorabilis
habeatur. Addit &iħ̃m quem
iustum nominie uocari appellat
quib solis testimoniũ ꝑhib& qͥ
tiȩ eius. ut iam cucumcidi ulte¬
rius tion dehere p̃dicarent. Idõ
participes illos dicit suos in regnũ
dĩ: Circũcidendum autẽ esse et
sabb̃a ut neomenias seruandas p̃di¬
care: non spiritale ẽ sed cerrenũ.
Salutat uos epafras qui ẽ exuobis
seruus xp̃i. Cariorẽ illis facit epłam.
quando ei qui exipsis ẽ testimoni¬
um mittit. Semꝑ sollicitus semꝑ
ꝓuobis in iorationib ut stecis ꝑ¬
fecti & habunde expleti inomĩ

Expanded text:
nerit ad vos, excipiatis illum et Jesus, nerit ad vos, excipiatis illum et Jesus, qui dicitur Justus: qui sunt ex circumcisione. Hi soli sunt adjutores mei in regno Dei, qui mihi solatio fuerunt. Hic Aristarchus bonae conversationis ac meriti videtur, qui devotione Dominica particeps et socius laborum Apostoli designatur. Marcum autem ut commendet, quid sit, non tacet; ut cum laudabilis viri Barnabae affinis addiscitur, honorabilis habeatur. Addit et Jesum, quem Justum nomine vocari appellat. Quibus solis testimonium perhibet,tiae ejus; ut jam circumcidi ulterius non debere praedicarent, ideo participes illos dicit suos in regno Dei. Circumcidendum autem esse, et sabbata et neomenias servandas praedicare non spiritale est, sed terrenum. Salutat vos Epaphras, qui est ex vobis, servus Christi. Chariorem illis facit epistolam, quando ei qui ex ipsis est, testimonium reddit. Semper sollicitus pro vobis in orationibus, ut stetis perfecti, et abunde expleti in omni
Abbreviated transcription (Latin):
uitia semꝑ cedendũ. Uincis erum
concedis. Quȩ tirca mesunt omĩa
Nota faciet uob tyticus dilectus
frat & fidelis minister & conseruus
iNdño quẽ misi aduos ad ipsũ ut
cognoscat quȩtirta uossunt. & con¬
so letur corda nr̃a cumonesimo
carissimo & fideli fratre qͥ ẽ.e x
uobis. omĩa quȩ hic sunt nota faciat
uob̃. Adhoc se dicit fr̃s misisse ut
inuicẽ sibi Nota fierent quȩ agerent
abiN iuicẽ. Quã uis suꝑiusclicat
sp̃u se p̃sentem apud eos &iudere
quȩ agerent inter nuntii opus est.¬
tam sollicitior erum fiet quis
quando uid& ad seuet uri ad consi¬
derandã conuersationẽ suã. Nlus
enum ueretur si speculet᷑ se uideri
quȩ agat. Nam cũ dĩ omĩa uideat¬
& sciamus omĩa illi nota. ẽẽ. quia
nontamen uidemus nos uideri ab
ea contraria facimus. Salutat
uos aristarcus comes captiuitatis
meae &marcus cũ sobrinꝰ barnabȩ
dequo accepistis mandata ut si ue¬

Expanded text:
vicia semper cedendum; vincis enim, vicia semper cedendum; vincis enim, dum cedis. Quae circa me sunt, omnia nota faciet vobis Tychicus dilectus frater, et fidelis minister, et conservus in Domino: quem misi ad vos in hoc ipsum, ut cognoscat quae circa vos sunt, et consoletur corda vestra, cum Onesimo charissimo et fideli fratre, qui est ex vobis, omnia quae hic sunt, nota faciet vobis. Ad hoc se dicit fratres misisse, ut invicem sibi nota fierent, quae agerentur ab invicem. Quamvis superius dicat spiritu se praesentem apud eos, et videre quae agerent, internuntiis tamen opus est. Sollicitior enim fiet quis, quando videt ad se venire ad considerandam conversationem suam; plus enim veretur, si speculetur se videri 276 quae agat. Nam cum Deus omnia videat, et sciamus omnia illi nota esse; quia tamen non videmus nos videri ab eo, contraria facimus. Salutat vos Aristarchus comes captivitatis meae, et Marcus consobrinus Barnabae de quo accepistis mandatum, ut si ve
Abbreviated transcription (Latin):
loquia misceri causa conuersatio.¬
nis mundane: hoc est qđ cõmon&
ut cũ sapientia ipsa conuersatio
ꝓpt̾ scandalum gentilium ñ occasio¬
nẽ ꝑ nos accipiant blasphemandi
& incitet᷑ ad ꝑsequendũ Quidenim
opuse loqui cũ eo quẽ scias intrac¬
tabilẽ & obstinate m̃tis paratũ ad
contumeliam faciendũ: Idõ haec
mon& ut oportuno & loco & tẽpore
magistra modestia religionis uer¬
ba ꝓmantur. Aut si ꝑsona talis in
medio. ẽ quẽ strepat reticendum
Aliter enĩ cumpotentib mundi alit̃
cũ mediocrib & alites cũ humilib
agendũ est: Aliter iterum cũ man¬
suetis aliter cum iracundis. quib
cedi oport& hoc. ẽ. Hoc est redime.¬
re tempus. Cum enĩ insidianti
dominici uerbis & furenti tẽporis
audatia cedis in uurias inifesti
tẽporis lucrũ facis. Namsi caput
id ẽ rex ad senisit corporis est libtas
loquendi uerba dĩ cũ mansuetir¬
dine ut ꝓuocentur ad bonã ꝑstre¬
pentib tamen & animosis ad con¬

Expanded text:
cere causa conversationis mundanae: hoc est quod commonet, ut cum sapientia sit ipsa conversatio propter scandalum gentilium; ne occasionem per nos accipiant blasphemandi, et incitentur ad persequendum. Quid enim opus est loqui cum eo, quem scias intractabilem, et obstinate mentis, paratum ad contumeliam faciendam? Ideo haec monet, ut opportuno et loco et tempore, magistra modestia, religionis verba promantur: aut si persona talis in medio est, quae perstrepat, reticendum. Aliter enim cum potentibus mundi, aliter cum mediocribus, et aliter cum humilibus agendum est. Aliter iterum cum mansuetis, aliter cum iracundis, quibus cedi oportet, hoc est redimere tempus. Cum enim insidianti Dominicis verbis et furenti temporis audaciae cedis, injurias infesti temporis lucrifacis. Nam si caput, id est, rex assentit corpori, tunc est libertas loquendi verba Dei cum mansuetudine, ut provocentur ad bonum. Perstrepentibus tamen et animosis ad con
Abbreviated transcription (Latin):
entib tẽptationib aduersaru.
Quos intantũ clignos hab&: ut iudic&
eos &iam se posse p̃cibus adiuuare
ad adserenidum ad acter eugłm ad
quos manifestandũ legationẽ acce¬
perat. Insapientia ambulate ad eos
qui forissunt tempus redimentes.

Expanded text:
entibus tentationibus adversarii. entibus tentationibus adversarii. Quos in tantum dignos habet, ut judicet eos etiam se posse precibus adjuvare ad asserendum audacter Evangelium, ad quod manifestandum legationem acceperat. In sapientia ambulate ad eos, qui foris sunt, tempus redimentes.
Abbreviated transcription (Latin):
dens abstin& apeccatis ut hic i¬
genussit qui recta sequitur
se peccato. Vnde &cham ꝑstul.
.titiam quori sit nuditatem pa¬
tris stulte seruus. ẽ appellatus
enim dñs & auctor rerum inuisibił
dĩtam corporib quã animis domi¬
nat᷑. ut haec considerantes iusta
abeis exigant seruitia. Talit enĩ¬
utiq qualia & ase exigiuolunt
a dño cõmuni. Nam cũ illi not
ut indignum est dõ seruiant quẽ
non negant omniũ potestatem
habere. Cuiusq cotidiana dona
ꝑ ministeria creaturae humatus
usib exhiberi a parib suis non
dicã frĩb tam grauia exigunt
seruitia. ut ferri non possint.
Nonponentes animo quia cupsi
uelint nolint. serui sunt &uideruit
cuius meriti. Orationi instate
uigilate in illa. orantessimul &¬
ꝓnobis ut dĩ aꝑiat nobis ostium
uerbi adloquendum mysterium¬
ut manifeste illud ꝓut oportet
uitus peccatoꝵ. orationi instandũ
ostendit. ut meritis crescant defici.¬

Expanded text:
dens abstinet adens abstinet angenuus sit, qui recta sequitur;se peccato. Unde et Cham propter stultitiam, qui arisit nuditatem patris stulte, servus est appellatus. enim dominus, et auctor rerum invisibilis Deus tam corporibus, quam animis dominatur; ut haec considerantes, justa ab eis exigant servitia: talia utique qualia et a se exigi volunt a Domino communi. Nam cum ipsi non ut dignum est, Deo serviant, quem non negant omnium potestatem habere, cujusque quotidiana dona per ministeria creaturae humanis usibus exhiberi, a paribus suis ut non dicam fratribus tam gravia exigunt servitia, ut ferri non possint: non ponentes in animo, quia et ipsi velint nolint, servi sunt; et viderint cujus meriti. Orationi instate, vigilantepro nobis, ut Deus aperiat nobis ostium verbi ad loquendum mysteriumanifestem illud, sicut oportet vitiis peccatorum orationi instandum ostendit; ut meritis crescant, defici
Abbreviated transcription (Latin):
pectant Aut siruq egerit Ñ
solum homit iẽ offendet. sed et
dm̃ que uua d missa frãde tarnał
dñi contẽpsit. Si autẽ bene egerit
Nonerit apud dm̃ seruus hominis
quasi dispectior sedremunerabit᷑
quasiliber inter homines seruus
autẽ xp̃i qđ dignitatis ẽ nomeN¬
extollantus p̃sumentes dedomi¬
natumittigat & cohib& animos
illoꝵ ut adhibita consideratione
humani generis anim aduertant
auctorem dm̃ non seruos & lib̾os.
sedom̃s ingenuos condidisse
Sedhuc mur idi iquitate factũ
est ut dum alter abterius fines
inuadit tunc captiuos ducit in¬
genuos. Vnde & manu capiti dic.¬
ti sunt aueterib in ide mancipia
his casus & conditio &liam nunic
appar&̃. & alii redimuritur alu
remanent serui. Apuddñm autẽ
hic seruus habetur qui peccaue.¬
.rit. Deniq peccati cham seruus
audiunt. Cui sententiae uetere
adsensere ita ut diffirurent
om̃s prudentes. ẽẽ. liberos. stultos
autẽ om̃s esse seruos. Quia prir¬

Expanded text:
pectant. Aut si inique egerit, non pectant. Aut si inique egerit, non solum hominem offendit, sed et Deum, quem in admissa fraude carnalis domini contempsit. Si autem bene egerit, non erit apud Deum servus hominis quasi despectior, sed remunerabitur quasi liber inter homines. servus autem Christi, quod dignitatis est nomenextollantur, praesumentes de dominatu, mitigat et cohibet animos illorum, ut adhibita consideratione humani generis, animadvertant auctorem Deum non servos et liberos, sed omnes ingenuos condidisse. Sed hoc mundi iniquitate factum est, ut dum alter alterius fines invadit, tunc captivos ducit ingenuos; unde et manu capti dicti sunt a veteribus inde mancipia. Hic casus et conditio etiam nunc apparet, alii redimuntur, alii rhic servus habetur, qui peccaverit. Denique peccati causa Cham servus audivit. Cui sententiae veteres assensere, ita ut definirent omnes prudentes esse liberos; stultos autem omnes esse servos; quia pru