comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliquod feci̾t ho micidiũ extiaminis¬
tiũẽ. Si quidẽ lexant de eo. quiad̃s dedit
eũ inmanus eiꝰ. Manus ergo eius instrum̃¬
t modo diuine ultioni minist̾iũ p̃buer̃.
tem feci̾t hõĩcidiũ diuine minister
minatio abolet̾. scĩficatio consecratur
quia dñs dixit. In ea die qua int̃ fecero
om̃e primogenitũ egipti. scĩficabom̾
om̃e pͥmogenitũ isrł. qd non ad unũdi¬
em afflictionis egypti refert᷑. s ad om̃e
tp̃s. ¶ Cum ttaꝙ qui mnuitus bõie
int̃ fecĩt minist᷑ dĩsit. cũ in nocentem
furore ꝑim̃s mortinequaquã obnoxiꝰ
sit. Cũ subito dementes eorũ que faciũt a¬
reatũ mime gestent. Patet hunc sa ẽ
cerdotio priuarideb. E O bicit᷑¬
aũt illid quod inuenit᷑ inpertentiali

Expanded text:
aliquod fecerit homicidium, extra ministerium est. Siquidem lex ait de eo: Quia Deus dedit eum in manus ejus . Manus ergo ejus instrumenti modo divinae ultioni ministerium praebuertem fecerit homicidium, divinae minister minatio aboletur, sanctificatio congregatur; quia Dominus dixit: In ea die qua interfeci omne primogenitum Aegypti, sanctificavi mihi omne primogenitum Israel . Quod non ad unum diem afflics: Cum itaque qui invitus hominem interfecerit, minister dei sit, cum innocentem furore perimens morti nequaquam obnoxius est, cum subito dementes eorum que faciunt reatum minime gestent, patet hunc sacerdcerdotio privari debet. Obiiautem illud quod invenitur in penitentiali
Abbreviated transcription (Latin):
ullus imtustorũ quibaptigandi
recipit officiũ. sine crismate usquã
debet ꝓgredi. quia int̃nos placuit.
semel inbaptis mate crismaiͣde eo aũ
qui inbaptis mate quacũꝙ necessitate
faciente cͥsmatus nonfuit. in c̃fir¬
matione sacerdos cõmonebit᷑. Nã
int̃nos crismatis ipsui s. ñ nͥunabe¬
nedictioẽ ñp̃uidic̃antes ciu quãb¬

Expanded text:
ullus ministrorum, qui baptizandi recipit officium, sine chrismate usquam debet progredi, quia inter nos placuit semel in baptismate chrismari. De eo autem, qui in baptismate, quacunque necessitate faciente, chrismatus non fuerit, in confirmatione sacerdos commonebitur . Nam inter nos chrismatis ipsius non nisi una benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃rogouos fr̃s. uł sorores.
dicere debetis. qd non sit minꝰ
ũbũ dĩ quã corpus xp̃i. Et idõ
quanta sollicitudine obẜuamus.
quãdo nobiꝰ corpus xp̃iminis¬
trat᷑. ut nichil exip̃o demanib
nr̃is int̃ramcadat. tanta sollici¬
tudine obẜ uemus. ne ubũ dĩ
qd nobis erogatur dũ aliud. au̾
cogitemus. aut loquimͣ decorde
puro de pereat. quia ñminus
reus erit qui ũbũ lĩ negligent̃
audierit. quã ille qui corpus xͥ¬
offerri. nisi ꝑsacerdotẽ iustũ
sãcratũ. nec nisi ab eis accipiat᷑
qd offertur. ꝓ quib offertur.
atq id sinẽ utiosit. ut ꝓuitio¬
sis mundañdis possit offerri.
hoc certe om̃s cupiunt qui pro
se offeri saenficiumdõ uolũt.

Expanded text:
nterrogo vos, fratres et sorores, dicere debetis, quod non sit minus verbum Dei, quam corpus Christi. Et ideo quanta sollicitudine observamus, quando nobis corpus Christi ministratur, ut nihil ex ipso de manibus nibus in terram cadat; tanta sollicitudine observemus, ne verbum Dei quod nobis erogatur, dum aliud aut cogitamus aut loquimur, de corde nostro depereat: quia non minus reus erit qui verbum Dei negligenter audierit, quam ille qui corpuofferri, nisi per sacerdotem sanctum et justum: nec nisi ab eis accipiatur quod offertur, pro quibus offertur, atque id sine vitio sit, ut pro vitiosis mundandis possit offerri. Hoc certe omnes cupiunt, qui pro se offerri sacrificium Deo volunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Sinegritudine ꝯstitutus fuit᷑ baptiga¬
tus. pbr ordinari nondebet. Non eni fid
illius uoluntar̃. s exnecessitite. ẽ. m¬
si forte post ea ipsius studiũ. ⁊ fides ꝓ¬
babilis fuĩt. aut hõiũ raritas exegerit.
tẽ ex moãchali habitu nullius
assumatur ad ecclasticũ officiũ nfuĩt
oblatus uoluntate. ꝓprii abbati ⁊¬

Expanded text:
egritudine constitutus, fuerit baptizatus, presbyter ordinari non debet. Non enim fides illius voluntaria, sed ex necessitate est, nisi forte postea ipsius studium et fides probabilis fuerit, aut hominum raritas cogat.tem ex monachali habitu nullus assumitur ad ecclesiasticum officium, nisi oblatus voluntate proprii abbati
Abbreviated transcription (Latin):
te dignitatis meliori mgenio. resistẽ¬
di donatistis possibilitas disponat᷑.
ra tribuit. quanto ꝑea religionis su¬
e dignitatem uiderit ampliaR.
ꝑsoluentes p̃terea pat̃ne caritatis
affectum dñm petimus. quobra¬
chiũ ur̃m ad cõprimendos hostes

Expanded text:
tae dignitatis meliori ingenio resistentae dignitatis meliori ingenio resistendi Donatistis possibilitas disponatur.ra tribuit, quanto per eum religionis suae dignitatem viderit ampliari. Persolventes praeterea paternae caritatis affectum, Dominum petimus, quod braum forte ad comprimendos hostes
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃am hostilib bellis inhac uita
dñs uictoriarũ fecit luce fulgere.
ita oportet etiã inimicis eccłiȩ erꝰ.
oñu uiui citate mentis ⁊ corꝑis ob¬
inare. quatinus euis exutroq triũ¬
phomagis acmagis enitescat opinio
sicut bellatores din fortiter dimi¬
catis. Notum ẽ eñi beretice religio¬
nis uiros. si eis q̃d absit suppetit no¬
cendi licentia. contra catholicam
fidem uehement̃ insurge̾. quatenuᷤ
hereseos sue uenena ad tabe facienda
trans fundant. Cognouimuᷤ enĩ
uelle xp̃iam nõis inelinare. S emi¬
nentn urã conitus eorũ compͥmat.
⁊ suꝑbas eoRũ ceruices iugo rectitu
dinis p̃mat. Conciliũ uero eatholi¬
corum epõrũ ad montri precipite.
ut primitem non exordine loci. pꝰ¬
posttis uitȩ meritis facit. qm̃ apud
dm̃. nongradus elegantior. s uite
melioriᷤᷤ actio cõ. ꝓbatur. Ipse uero
primaᷤᷤ nonpassim sicut moris ẽ ꝑrul¬
las. s inuni uixta eorum electionẽ
ciuitate resideat. quatenuis ad ep¬

Expanded text:
ram hostilibus bellis in hac vita Dominus victoriarum fecit luce fulgere, ita oportet etiam inimicis aecclesiae eius omni vivacitate mentis et corporis obviare, quatenus ejus ex utroque triumpho magis ac magis enitescat opinio,sicut bellatores Domini fortiter dimicatis. Notum est enim haereticae religionis viros, si eis, quod absit, suppetit nocendi licentia, contra catholicam fidem vehementer insurgere, quatenus haereseos suae venena ad tabefacienda, transfundant. Cognovimus enim velle Christiani nominis inclinare. Sed eminentia vestra conatus eorum comprimat, et superbas eorum cerdinis premat. Concilium vero catholicorum episcoporum admoneri praecipite, ut primatem non ex ordine loci postpositis vitae meritis faciat, quoniam apud Deum non gradus elegantior, sed vitae melioris actio comprobatur. Ipse vero primas non passim sicut moris est per villas, sed in una juxta eorum electionem civitate resideat, quatenus adep
Abbreviated transcription (Latin):
innõcentẽ se ostñdere. Quod si ñ fecĩt
quinqnmo aliminib eccłȩ extraneus
habeatur. ¶uud uero qd̃ sixtus. ⁊ leo¬
infine sue purgationis ad diderunt ex
eorum exemplo intelligendum ẽ. Ex¬
ẽplo eñisue satis factionis noluerunt
cet̾is p̃se̾bere legem purgandi¶ Quod¬

Expanded text:
innocentem se ostendere. Quod si non fecerit, quinquennio a liminibus ecclesiae extraneus habeatur. CAP. in fine suae purgationis addiderunt, ex eorum exemplo intelligendum est; exemplo enim suae satisfactionis noluerunt ceteris praescribere legem purgandi. QU
Abbreviated transcription (Latin):
It̃ paulus inepła ad corinthios. In ore
duorũ ut triũ testrũ stabit om̃e u̾bũ.
It̃ in epła ad ebreos. Quis p̃uaricans
iegem moysi. duob uł trib testib con¬
iuctus. sine miseratione lapidabatur.

Expanded text:
Item Paulus in epistola ad Corinthios: In ore duorum vel trium stabit omne verbum. Item in epistola ad Hebraeos. Quis praevaricans legem Moysi, duobus vel tribus testibus convictus, sine miseratione lapidabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
s aquodet᷑ inspicit᷑. Hinc ẽ enĩ qd sc̾ptõ
t̃. Respexitds ad abel. ⁊ ad munera eiꝰ.
adcam aut ⁊ ad munera eiꝰ non respexit.
Dicturusquidẽ quia dñs respex̃ ad mu¬
nera pre misit sollicite. quia respexit
ad abel. Ex quare patent̃ ostendit᷑.
quia non osferens amunerib s malnã
ab offerente placuerunt. Donaquippe

Expanded text:
. Hinc est enim quod scriptum est: Respexit Dominus ad Abel, et ad munera ejus; ad Cain autem et ad munera ejus non respexit . Dicturus quippe quia Dominus respexit ad munera, praemisit sollicite, quia respexit ad Abel. Ex qua re patenter ostenditur quia non offerens a muneribus, sed munera ab offerente placuerunt. Vestra
Abbreviated transcription (Latin):
to auicinis suis acceperunt mutuoua-¬
sa aurea ⁊ argentea. ex quib post ea
eclificiuerunt tabnaculũdño. hisres

Expanded text:
to, a vicinis suis acceperunt mutuo vasa aurea et argentea, ex quibus postea aedificaverunt tabernaculum Domino. His res
Abbreviated transcription (Latin):
tinctionẽ qui inaliquib negotuis. ñ ad
releuandum. s ad differendũ uocẽ ap¬
pellationis exibiũt. appellandi auctoi
tionis cognosce̾ nonlic nisi ei apd ꝗ̃

Expanded text:
ionem qui in aliquibus negotiis non ad relevandum, sed ad differendum vocem appellationis exhibuerint, appellandi auctoritionis cognoscere non licet nisi ei, ad
Abbreviated transcription (Latin):
dõ hiuiesc̃t sedi p̃fata pͥuileguspeciałr
sunt concessa. tamde congregandis ẽ¬
cilus. ⁊ uidiciis. ac restitutionib ep̃ors
quã :⁊ desũmis eccłar negotiis. ut ab ea
om̃s opp̃ssi auxiliũ. ⁊ in tuste dãpnati.
restitutionẽ sumant. ⁊ talia ab impuis ñ
p̃sumant᷑ absq ultione: nec exerceant᷑
phirinus dicat ab om̃ib ẽ appellandũ.
maxime. tam̃ aboppressis. ⁊ marcellus
necesse fui̾t appellare debent. patet q̃d
accusato siũ grauet᷑. siũ non. uox appel¬
lationis non ẽ deneganda. Quidã tam̃
ita distingunt. ut uolentes ad consee̾n¬
dos necessitatẽ patientes. ad opp̃ssos re.¬
appellare. quib cũq insius opp̃ssionib
necẽe fuĩt. ad eam suffugere. si militer
uocẽ appellationis exibeant ut isti
tutionẽ. ⁊ illi consecrationẽ ab ea ac¬
cipiant. Si milĩt ⁊ illud sepherini dis¬
tinguit᷑. ab omib ẽ appellandũ ad roma¬
nã eccłam. intelligendũẽ qui ab eacon¬

Expanded text:
o huic sanctae sedi praefata privilegia specialiter sunt concessa, tam de congregandis conciliis et judiciis ac restitutionibus episcoporum, quam et de summis ecclesiarum negotiis, ut ab ea omnes oppressi auxilium et injuste damnati restitutionem sumant, et talia ab improbis ne praesumantur absque ultione, nec exerceantur phyrinus dicat ab omnibus esse appellandum, maxime tamen ab oppressis, et Marcellus necesse fuerit, appellare debent: patet, quod accusato sive gravetur, sive non vox appellationis non est deneganda. Quidam tamen ita distinguunt, ut volentes ad consecrandos, necessitatem patientes ad oppressos reappellare; quibuscunque in suis oppressionibus necesse fuerit ad eam suffugere, similiter vocem appellationis exhibeant, ut isti tuitionem, et illi consecrationem ab ea accipiant. Similiter et illud Zephyrini distinguitur: Ab omnibus est appellandum ad Romanam ecclesiam: intelligendum est, qui ab ea con
Abbreviated transcription (Latin):
olimnr̃i decessores fecisse noscunt᷑.
nullũ deinceps epõrum beneficiũ
eccłie quod quidã canomeã. uł p̃ben¬
das. seu ⁊̃ ordines uocant. ꝓaliquo
p̃tio. uł munere cłicis umquã ꝯfer
re. s om̃s ministros. ⁊ ẜ uitores ecłiȩ
gratis ⁊ absꝙ ulla uenalitate: insc̃a
eccłã studeant ordinare. Nec eligañ
indomo dñi quimaiores sacculos
ualeant sustentare eccłam. Consti¬
tuimus ⁊ eodem modo firmamus.
ut nullus cuiꝰq gradus cłicus. pro
eccłie beneficio audeat aliquid ẽ
ferre: aut fabricis eccłarũ. uł indo¬
nariis eccłarum. seu ⁊̃ quicqͥ pauꝑi¬
b sit distribuendũ. quia teste scͥpti
qui aliquid male accipit ut bene

Expanded text:
olim nostri decessores fecisse noscuntur ut olim nostri decessores fecisse noscuntur ut nullus deinceps episcoporum beneficium Ecclesiae quod quidam canonicam, vel praebendas, seu etiam ordines vocant pro aliquo pretio vel munere cre, sed omnes ministros et servitores ecclesiae gratis et absque ulla venalitate in sancta ecclesia studeant ordinare. Nec eligant in domo Domini qui majores sacculos valeant sustentare ecclesiam. Constituimus et eodem modo firmamus, ut nullus cujuscunque gradus clericus pro ecclesiae beneficio aliquid audeat conferre aut fabricae ecclesiarum vel donariis ecclesiarum, seu etiam quod pauperibus sit tribuendum, quia teste Scriptura qui aliquid male accipit, ut quasi bene
Abbreviated transcription (Latin):
eodemfacto sollicite ꝯsidate. qd
ꝑtotũ textũ scĩ euangłii nusquam
repꝑitur dñm tanta seueritate.
tam districta censura iustitiȩ. pec¬
cantes corripuisse. cũ nonsolũ elo¬
quio increpans. uerũ ÷̃ facto flagel¬
lo defuniculis uerberans: om̃selimi¬
nauit detemplo. aꝑte demonstrans
qd tales negotiatores nonsicut cet̾i
Namsicut ꝑcolumbaꝵ uenditores
illidenotant᷑. qui sacram manus
impositionem uendere conantur.
sic ꝑnũmularios eccłastici bñficii
uenditores designant᷑. Quidomũ
dĩ teste euangło speluncã latronuor
efficiunt. Quaꝓpt̃ ego alexander
scẽ romane eccłiȩ. ⁊ aplĩce sedis ep̃s¬
immominster. tot ⁊ tantamala
inmultis eccłiis. ⁊ maxime in lucen¬
si ercłã. ex iniqua ꝯcupiscentia fieri
conspiciens. ne sanguis iniquor
adistricto udice dem̾anu nt̃a regͥ¬
ratur. illa extirpare. ⁊ penitus eradi¬
care decreuimus. Constitiumus
itaq ⁊ p̃sentidetreto firmamus sic̃

Expanded text:
eodem facto solicite considerate, quod eodem facto solicite considerate, quod per totum textum sancti evangelii nusquam reperitur, Dominum tanta severitate, tam districta censura justitiae peccantes corripuisse, quum non solum eloquio increpans, verum etiam facto flagello de funiculis verberans omnes eliminavit de templo, aperte demonstrans, quod tales negotiatores non sicut ceterNam sicut per columbarum venditores illi denotantur, qui sacram manus impositionem vendere conantur, sic per nummularios ecclesiastici beneficii venditores designantur, qui domum Dei teste evangelio speluncam latronum efficiunt. § 3. Quapropter ego Alexander, sanctae Romanignus, tot et tanta mala in multis Ecclesiis et maxime in Lucensi Ecclesia ex iniqua concupiscentia fieri conspiciens, ne sanguis iniquorum a districto Judice de manu nostra requiratur, illa exstirpare et penitus eradicare decrevimus. Constituimus istis, et praesenti decreto firmamus sicut
Abbreviated transcription (Latin):
nulli ũquã clico quãuis religioso.
quã uisscientia. ⁊ morib p̃dito ec¬
clesiasticũ beneficium ꝯcederetur
nisi ei qui ꝓphano pecunie mune̾.
illud emere studuisset. fiebatq ecclã
⁊res eius ita uenalis. uel ut quetdam t̃¬
rena. ⁊ uilis merces. Anegotiatorib
aduendencdũ exposita. Quod malũ
quã detestabile quantũ dõscĩsꝙ sit
contrariũ. ⁊ sacricanones docent.
fere om̃ib manifestum existit. Ista¬
q ꝯciliũ unũ exprincipalib. simi¬
li pena cõdẽpnat eos qui ecdiȩ bñfi¬
ciũ int̃ uentu pecunie acquirunt.
cunt᷑. Utrosq enĩ auctoritate in ex¬
pugnabili. illos abeneficio. istos a
sacro ordine iubet expelli. Unde
humanigñs redẽptor. om̃s em̃tes
⁊ uendentes detemplo eiciens. cathe:¬
dras uendentiũ colũbas euertit. nu¬
mularioꝵ effuclit es. precepti sui
auctoritate denuntians. ⁊ dicens.
Nolite facere domũ patris mei do¬
mũ negotiationis. Illud quoq in¬

Expanded text:
nulli unquam clerico, quamvis religioso, quamvis scientia et moribus praedito, ecclesiasticum beneficium concederetur, nisi ei, qui profano pecuniae munere illud emere studuisset, fiebatque ecclesia et res ejus ita venalis, veluti quaedam terrena et vilis merx a negotiatoribus ad vendendum exposita. Quod malum quam detestabile, quantum Deo sanctisque sit contrarium, et sacri canones docent, et fere omnibus manifestum existit. que concilium, unum ex principalibus, simili poena condemnat eos, qui ecclesiae beneficium interventu pecuniae acquirunt, et ecuntur. Utrosque enim auctoritate inexpugnabili, illos a beneficio, istos a sacro ordine jubet expelli. Unde humani generis redemtor omnes ementes et vendentes de templo ejiciens cathedras vendentium columbas evertit, nummulariorum effudit aes, praecepti sui auctoritate denuncians et dicens: Nolite facere domum patris mei domum negotiationis. § 2. Illud quoq
Abbreviated transcription (Latin):
etiã quis q non alligatus uxoĩ. con¬
tinentiã dõuouit. nullo mõdeb
ista cõpensatione peccare. ut idõ ẽ¬
dat uxorem sibi eẽ ducendã. quia ꝓ¬
misit que nuptias cuiᷤ appetit fut̾ĩ
quã uouisset licebat. cũid se nũquã
facturũ uouĩt. ñ licebit. si tam̃i duo¬
bia. solutis aiuinculo coniugali ui¬
tibus. ⁊ carnalia debita sibi ininee
relaxantib. fidelib castisq ꝯ uigi¬
b. qd altin sine alt̾a. uł altãnsine
altero uouere fas nonẽ. iugis con¬
tinentia. Hec ergo ⁊ siqua aliast̃
que rectissime uouent᷑. cũ boĩes
uouint̃. nulla c̃ditione rum pendas̃
que si ne ulla c̃ ditione nouerunt.
inpeditus quidam uxõisus debi¬
tum reddere non poterat. Alius in¬
tͣim clanculo eam corrupit auiro
suo separata corruptorisuo publice
nubit. Crimen qd ad miserat corde
tintũdõ cõfitet᷑. Reddit᷑ huic facul¬
tas cognoscendi eam. repetit uxorẽ
suam. qua recepta ut expeditius o¬
rationiuacaret. ⁊ acarnẽ agmpurꝰ

Expanded text:
etiam quisquis non alligatus uxori continentiam Deo voverit, nullo modo debet ista compensatione peccare, ut ideo credat uxorem sibi esse ducendam, quia promisit quae nuptias ejus appetit, futuram equam vovisset licebat, cum id se nunquam facturum voverit, non licebit: si tambia solutis a uinculo coniugali tibus et carnalia debita sibi inuicem relaxantibus fidelibus castisque coniugibus, quod alterum sine altera uel alteram sine altero uouere fas non tinentia. Haec ergo, et si qua alia sunt, quae rectissime voventur, quum homines voverint, nulla conditione rumpenda sunt, quae sine ulla conditione voverunt.impeditus uxori suae debitum reddere non poterat. Alius interim clanculo eam corrupit; a viro suo separata corruptori suo publice nubit; crimen, quod admiserat, corde tantum Deo confitetur; redditur huic facultas cognoscendi eam: repetit uxorem suam; qua recepta, ut expeditius orationi vacaret, et ad carnes agni purius
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ reddendi debitũ mulier auirosy¬
o seꝑari ñ possit. auctoritate euao¬
ait in euangłio. nullilicet dimit¬
tẽ uxorẽ sũ. iusiciusa forncatiõiᷤᷤ
uł qua alt̃ eorũ sicut aug̃ exponit
fornicatus fuit. uł ad quã alt̃ alt̾m
ꝑtrahere uoluĩt. It̃ apłs. Mulier
quanto tp̃e uiuit uireiꝰ alligata ẽ
legi ipsius. non legi reddendi sibidẽ¬
bitũ. s nontrans ferendi se ad alium
Itẽ. His qui matrimonio iunctisũt.
ro ñ discedere. nisi causa formeati¬
oms. Euangłica itaq ⁊ apłica aue¬
toritate prohibetur. mulier auiro
discedere. nisi ob eausam illã cunctiᷤ
notissimã. Qua int̃ ueniente sidisce̾¬
serit oporcet eam manere innuptã
aut reconciliari uirosuo. Uñdat᷑ in¬
telligi qd inpossibilitas reddendide¬
bitũ. non facit conuigii dissidiũ. bis
ita respondet᷑. Conuigiũ confirmat᷑
officio. ut supra ꝓbatũ ẽ. Prost quã
uõ officio confirmatum fu̾it. nisi eã
fornicationis. ñ licet iuro uxorẽ di

Expanded text:
er a viro suo separari non possit. auctoritate evanait in evangelio: Nulli licet dimittere uxorem suam, nisi causa fornicationis, vel qua alter eorum sicut Augustinus exponit fornicatus fuerit, vel ad quam alter alterum pertrahere voluerit. Item Apostolus: Mulier, quanto tempore vivit vir ejus, alligata est legi ipsius, non legi sibi reddendi debitum, sed non transferendi se ad alium. Item: His, qui matrimonio juncti sunt, cedere, nisi causa fornicationis. Evangelica itaque et apostolica auctoritate prohibetur mulier a viro suo discedere, nisi ob causam illam cunctis notissimam, qua interveniente si discesserit, oportet eam manere innuptam, aut reconciliari viro suo. Unde datur intelligi, quod impossibilitas reddendi debitum non facit conjugii dissidium. § 1. His ita respondetur: Conjugium confirmatur officio, ut supra probatum est; postquam vero officio confirmatum fuerit, nisi causa fornicationis non licet viro uxor
Abbreviated transcription (Latin):
rib eruisti. Qui modus cohertionis
⁊ a maͬgistris artium lib̾alium. ⁊ ab
ipsis parentib adhibentur. ut sepe:
etiã in iudiciis solet abep̃is haberi.¬
No li ergo atrocius uindicare. qd le
nuis in quirendi quã puniendi maior¬
necessitas ẽ. Ad hoc enĩ ⁊ mitissimi ho¬
mines facinus admissũ diligenter.
atq instanter examinare debent¬
pret̾ suppliciũ mortis¬
rei sũt pumendi .

Expanded text:
ribus eruisti. qui modus cohercitionis ribus eruisti. qui modus cohercitionis et a magistris artium liberalium et ab ipsis parentibus et saepe etiam in iudiciis solet ab episNoli ergo atrocius vindicare quod lenius invenisti; inquirendi quam puniendi necessitas major est. Ad hoc enim et mitissimi homines facinus occultatum diligenter atque instanter examinant, ut invenieter supplicium mortisrei s
Abbreviated transcription (Latin):
tamen passiones ẜuorũ dĩ. quasi in
aliene partis suppliciis uindicari.
Non qd̃ scelestis hõib licentiã faci¬
norũ ꝓhibeamus aufferri. s hoc ma¬
gis sufficere uoluimꝰ ut uiui. ⁊ nul¬
la parte corꝑis sui truncati. uł ab ĩ¬
quietudine insana. ad sanitatis otiũ
legum cohertione dirigantur. uł
amalignis oꝑib aliciũ utili oper
deputentur. Uocatur quidẽ ⁊ ista
dãpnatio. S quis non intelligat
magis beneficiũ. quã suppliciũ nun¬
cupandum. ubi nec seuiendi relaxat᷑
audacia. nec penitendi meclicina sa¬
lutaris subtrahit᷑. Imple xp̃iane
uidex piipatris officium. sio succen
ꝓpeccatorũ atrocitatib exerceas ulci¬
scendi libidinem. s peccatorũ uulm᷑¬
b curandi adhibeas uoluntatẽ. No
liꝑdere ꝓaternã diligentiã quã in ip̃a
inquisitione seruasti. qñ tantorum
scelerum confessionem non extendo
eculeo. non sulcantib ungulis. non
urentib flaminis. sed uirgarũ uͣbe¬

Expanded text:
tamen passiones seruorum dei quasi uice talionis paribus suppliciis uindicari, non quo scelestis hominibus licentiam facinorum prohibeamus auferri, sed hoc magis sufficere uolumus, ut uiui et nulla corporis parte truncati uel ab inquietudine insana ad sanitatis otium legum cohercitione dirigantur uel a malignis operibus alicui utili operi deputentur. uocatur quidem et ista damnatio, sed quis non intellegat magis beneficium quam supplicium nuncupandum, ubi nec saeuiendi relaxetur audacia nec paenitendi medicina subtrahatur? Imple, Christiane iudex, pii patris officium, sic suscenspeccatorum atrocitatibus exerceas ulciscendi libidinem, sed peccatorum uulneribus curandi adhibeas uoluntatem. noli perdere paternam diligentiam, quam in ipsa inquisitione seruasti, quando. tantorum scelerum confessionem non extendente eculeo, non sulcantibus ungulis, non urentibus flammis sed uirgarum uerbe
Abbreviated transcription (Latin):
preferre. Nonita rapinã ⁊ fraudem
ingerere. nonuiolentiam quã ẽq
pre sumere. s hoc solũ insalutarem
sollicitudinem adbibere. q̃d aut
nullam oꝑatio noxam nocens attin¬
gat. aut multam. uł aliquã partem
salutaris mercedis assumat. Siꝗ
uero de inceps hec monita temerare:
uoluerit. ⁊ male rapta cum confusi¬
one restituet.⁊ excõicationis annũt
sententiam sustinebit. Itẽ exconcilio¬

Expanded text:
praeferre, non rapinam, non fraudem ingerere, nec violentiam quamcunque praesumere, sed hoc solum in salutarem solicitudinem adhibere, quod aut nullam noxam operatio nocens attingat, aut multam vel aliquam partem salutaris mercedis assumat. § 2. Si quis vero deinceps haec monita temerare praesumserit, et male rapta cum confusione restituet, et excommunicationis annuae sententiam sustinebit. C. XXXII
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotem aliquid excollatis reb de
uidici corrigenda denuntient. Qõ
sitalia ep̃s agere tẽptat. metropolita¬
no euis hec insinuare procurent. Si
aũt metropolitanus talia gerat. regiꝰ
hec aurib intimare non differant.
Ipsis tamen heredib in eisdemreb
nonliceat quãi ꝓͥi iuris potestatẽ¬

Expanded text:
strum aliquid ex collatis rebus priscopo, aut judici corrigenda denuntient. Quod si talia episcopus agere tentat, metropolitano ejus haec insinuare procurent. Si autem metropolitanus talia gerit, regis haec auribus insinuare non differant. Ipsis tamen haeredibus in eisdem rebus non liceat, quasi juris proprii potestate
Abbreviated transcription (Latin):
uidicio eorũ qui p̃sunt eccłiȩ. de¬
pellatur. ⁊ foras mittat᷑. si ip̃e antea¬
non exiit. hoc ẽ. si nonitaegit.uͥme¬
reretur exire. nichil ledit in eo qdũ
recto iudicio abhõib uidet᷑ expulsꝰ.
Et itafit ut int̃dum ille qui fora
mittit᷑ intus sit. et ille foris quiĩtus
onmꝑpetuũ dãpnamur. cum ĩ¬
uiste indicamͣ. Dicente psalmis¬
ta. Nec dãpnabit illum cũ uidica¬
bitur illĩ. Multi sac̃dotũ culpam ge¬
lodĩ se ꝑsequi ꝓfitentur. s dumĩ¬
discrete hoc agitur. saerilegifacinꝰ
incurrunt. ⁊ clump̃ cĩpites quasiad
emendandũ ruunt. ipsi quoq mul¬
tomagis detĩus cadunt. Itẽ ex concł¬

Expanded text:
udicio eorum qui praesunt Ecclesiae depellatur et foras mittatur, sed si ipse non ante exiit, hoc est, si non ita egit ut mereretur exire, nihil laeditur in eo, quod non recto judicio ab hominibus videtur expulsus, et ita fit ut interdumittitur, intus sit, et ille foris, qui rpetuum damnamur, cum injuste judicamur, dicente Psalmista: Nec damnabit illum cum judicabitur illi . Multi denique sacerdotum culpam zelo Dei se persequi profitentu., sed, cum indiscrete hoc agunt, sacrilegii facinus incurrunt; et dum praecipites quasi ad emendandum ruunt, ipsi quoque multo magis deterius cadunt. CAP. C
Abbreviated transcription (Latin):
trices accedere prohibet dñs.
quarũ publice uenalis turpitudo¬
est. In de caloᷤ aũt mechie nõine
nonuidet᷑ hoc ãꝑte prohibuisse.
dicipossit. in eidem scͥpturs. ñm
interim occurrit locutiomꝰ ex ẽplũ.
Sedsiom̃is fornicatio ⁊̃ meebia
dici nonpͭ. ubisit in de calogo ꝓ¬
hibita illafornicatio. quã facuit
qui uxores non habent. cũfeminiꝰ
que uiros non habent. aninue¬
niri possit ignoro. s si fu̾timnõe
bene intelligit᷑. omĩs illicita usi¬
patio reialiene. non emĩ rapinam
ꝑmisit. qui furtum prohibuit.
s utiq aparte totum intellegere
uoluit. quicͥ illicite rerũpto¬
atq illorum menbrorĩ non legi¬
timus usus. ꝓhibitus debet intel¬
Extra orclinaĩa
uoluptas. ⁊ inuerecunda oꝑa np¬
tiarum luxura ⁊ in munditu ap

Expanded text:
trices accedere prohibet, quarum publice est venalis turpitudo. In decalogo moechi nomine non videtur hoc aperte prohibuisse, dici possit, in eisdem Scripturis non mihi interim occurrit locutionis exemplum. Sed si non omnis fornicatio etiam moechia dici potest, ubi sit in Decalogo prohibita illa fornicatio, quam faciunt viri qui uxores non habent, cum feminis quae maritos non habent, utrum inveniri possit, ignoro. Sed si furti nomine bene intellegitur omnis inlicita usurpatio rei alienae — non enim rapinam permisit qui furtum prohibuit; sed utique a parte totum intellegi uoluit, quidquid inlicite rerum proatque illorum membrorum non legitimus usus Extraordinaria voluptas et inverecunda opera nuptiarum luxuria et immunditia ap
Abbreviated transcription (Latin):
cipitiũ suos mergunt auditores. ꝗb
non salutara que corrigant. s q̃ illos
deleccent erronea p̃dicant. Nequib
apte subditur. hiist̃ fontes sine aqua
⁊ nebule turbimb exagitate. quib
caligo tenebrarũ reseruat᷑.

Expanded text:
cipitium suos mergunt auditores, quibus non salutaria, quae corrigant, sed quae illos delectent erronea praedicant? De quibus bene subditur: Hi sunt fontes sine aqua, et nebulae turbinibus exagitatae, quibus caligo
Abbreviated transcription (Latin):
ins ipientiam. plerũq hrcici tãstultado¬
gmuta tã execranda. ꝓfert̃ sacramenta.
ut ⁊̃ ebetẽ sensus paganorũ.⁊ qui ratiõe
diuine agnitionis om̃a mõ s carent. il¬
lorũ de testent᷑ insanam. illorũ diftor¬
ta.⁊ dõ contraria ttineri sanius sapiendo
iniquitatis. ut etiã docti ab indoeti¬
sime nom̃ congruit ciuitatis dequaba¬
laam uenisse ꝑhibetur. Bosor namq
carneus siũ intribulatione positus int̃¬
p̃tatur. Neqͣ eñi alia mag̃ causa lurio¬
sis existit ũbũ uiͣtatis amore pęcunie
uł desidiorũ tp̃aliũ adultare. quã quiaᷤ
carnis se c̃cupiscentuis manciparunt.¬

Expanded text:
 etc. Plerumque haeretici tam stulta dogmata, tam exsecranda proferunt sacramenta, ut etiam hebetum sensus, et paganorum, et qui ratione divinae cognitionis omnimodis carent, illorum detestentur insaniam, illorum distorta et Deo contraria itinera sanius sapiendo iniquitatis, ut etiam docti ab indoctisime nomen congruit civitatis de qua Balaam venisse perhibetur; Bosor namque carneus, sive in tribulatione dicitur. Neque alia magis causa luxuriosis existit verbum veritatis amore pecuniae vel desideriorum temporalium adulterare, quam quod carnis se concupiscentiae mancipaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
atꝙ ordinationi congtue subrau¬
ceret. qui suꝑueniente filiom̃diu
rospectabili ortasiosicẽ ad singula
queq conuictus ut osaperire non
posset. ⁊ uã ẽẽ que huic obicerent᷑.
dia mancipatus. Idẽ sira cusa noc̃¬

Expanded text:
 ordinationi congruae subjaceret. Qui superveniente filio nostro viro spectabili Orthasio, sic est ad singula quaeque convictus, ut os aperire non posset, et vera esse quae huic objicerentur, r mancipatus
Abbreviated transcription (Latin):
xorfelicis.⁊ filie. romã quiasic
oportuit ꝑuenerunt. Siquidẽ
hunc ipsũ pͥmũ se ad barbarorum
basilicam conferentẽ. seq bonas
causas habere iãctantem. egredi sib
hac conlitione precipimus. ut siac¬
tus suos fidelit̃ ⁊ rationabilit allega¬
ret. nchil circa eum. ꝓrsus asꝑifiꝰ
durũq pateremur. Alioquin sicẽ
fidem. ⁊ utilitatem dñicã uenisse ꝓ¬
batur. ip̃e sibimet in putaret.¬

Expanded text:
xor Felicis et filiae Romam, quia sic oportuit, pervenerunt. Siquidem hunc ipsum primum se ad barbarorum basilicam conferentem, seque bonas causas habere jactantem, egredi sub hac conditione praecipimus, ut si actus suos fideliter et rationabiliter allegaret, nihil circa eum prorsus asperum fieri durumque pateremur. Alioqui si contra fidem et utilitatem dominicam venisse probaretur, ipse sibimet imputaret
Abbreviated transcription (Latin):
stamus ad orationẽ fr̃s dilectissi¬
mi. inuigilare. ⁊ incunbere ad p̃ces
toto corde debemuᷤ. Cogitatio ho¬
minis carnalis. ⁊ scłaris abscedat.
ne quicquã tunc animus quãidso
Ut dũ respondit plebs habemꝰad do¬
minũ. ad moneamͣ. nichilaliudse.
quã dñm cogitare debere. Claudat᷑
cc̃ ad u̾sarium pectus. ⁊ so lidõ pareat:¬

Expanded text:
stamus ad orationem, fratres dilectissimi, vigilare et incumbere ad preces toto corde debemus; cogitatio omnis carnalis et saecularis abscedat, nec quicquam tunc animus quam id sut dum respondet plebs: Habemus ad Dominum, admoneatur, nihil se aliud quam Dominum cogitare debere. Claudatur contra adversarium pectus, et soli Deo pateat
Abbreviated transcription (Latin):
incorripiendo filium quãtũlib
aspere. nũquã.ꝓfęcto paternus¬
amor amittit᷑. Fiat tam̃ q̃d nolit.
⁊doleat. qui etiã inuitus dolere¬
berauolentia non gerent᷑. s ut ad
pictatis iustitieq societatem inctis¬
citur. quiado mebil ẽ infeliciusꝯ
felicitate peccantiũ. qua penalis
nutrit᷑ in punitas. ⁊ mala uolun¬
tas uelut interior hostis roborat᷑.
Et paulo pꝰ. Nam si xp̃iana disci-¬
plina omĩa bella culparet. hoc
potius consilium salutis petentib.
in euangłio diceretur. ut abicers
armi. seq militie omĩo subtra¬
herent. Dictum ẽ aut̃ eis. neminẽ
cõncusseritis. estote contenti sti¬
pendiis ur̃is. Quib. ꝓͥumstipen¬
diũ sufficert debere precepit. mi¬
litare utiq non ꝓhibuit. Itẽ eiꝰ¬
dem ad bonifacium.
oli existi¬

Expanded text:
in corripiendo filio quamlibet aspere numquam profecto amor paternus amittitur; fit tamen, quod nolit et doleat, qui etiam inuitus uidetubeniuolentia non gerentur, ut ad pietatis iustitiaeque pacatam sociecitur: quoniam nihil infelicius felicitate peccantium quia penalis nutritur impunitas et mala voluntas velut interior hostis roboratur. Et paulo post: Nam si christiana disciplina omnia bella culparet, hoc potius consilium salutis petentibus in evangelio diceretur, ut abiicerent arma, seque militie omnino subtraherent. Dictum est autem eis, neminem concusseritis, estote contenti stipendiis vestris; quibus proprium stipendium sufficere debere precepit, militare utique non prohibuit. Item eiusdem ad Bonifacium: Noli existi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd nesciret. Sunt ergo ista precep¬
ta patientiȩ. sẽꝑ incordis p̃ꝑatiõe
retinenda. ipsa quoq beniuolentia
ne reddatur malum ꝓ malo sẽꝑ
inuolũntate complenda. Agen¬
da sunt aũt multa etiã cũ inuitis¬

Expanded text:
quod nesciret. Sunt ergo ista praecepquod nesciret. Sunt ergo ista praecepta patientiae semper in cordis praeparatione retinenda ipsaque beniuolentia, ne reddatur malum pro malo, semper in uoluntate complenda est. agenda sunt autem multa etiam cum inuitis
Abbreviated transcription (Latin):
malo. Si autẽ bene quid mecediᷤ:
Ne quaquã igit᷑ p̃ceptũ suũ si u̾ba
intueamur impleuit. Neq eñi
p̃buit ꝑcutienti alt̾am partem . s
potins. ꝓhibuit ne faceret. ⁊ in iui¬
riam augeret. ⁊ tam̃ paratus adue¬
nerat nonsolũ infaciem ꝑ cuti. ue¬
rũ etiã ꝓhis quoq aquibꝰ hec pa¬
tiebatur crucifixus occidi. Pro ꝗb
ait incruce pendens. Pat̾ ignosee
cerdotum. ꝑcutiat te ds paries
cuti. ⁊ cũ acucũstantib diceret᷑.
in uinã facis principi sacerdotũ.
irridens eos ammonere uoluit qͥd
dixĩt. ut qui saꝑent intelligerent.
iamndestrueñdũ eẽ aduentu xp̃i pa¬
rietem dealbatum. hoc ẽ ypocri¬
sin saẽdotii uidoꝵ. Ait quippe. Ne¬
scuu fr̃s quia princeps ẽ. Scriptũ
ẽ eñi. Frincipi pptui non male¬
dices .cũ ꝓculdubio qui m eodẽ
p̾p creuerat. atq in lege fuerat e¬
ruditus. illũ principem sac̃dotũ
nescire non poss. nec eos quibus
ita notus fua̾t. ullomõ falleret

Expanded text:
malo; si autem bene, quid me caedis ? Nequaquam igitur praeceptum suum, si verba intueamur, implevit. Neque enim praebuit percutienti alteram partem, sed potius prohibuit, ne qui fecerat injuriam, augeret; et tamen paratus venerat non solum in faciem percuti, verum etiam pro his quoque a quibus haec patiebatur crucifixus occidi, pro quibus ait in cruce pendens: Pater, ignosce cerdotum: Percutiet te deus, paries ercuti. et cum a circumstantibus diceretur: Iniuriam facis principi sacerdotum, irridens eos admonere voluit quid dixerit, ut qui saperent intelligerent jam destruendum esse adventu Christi parietem dealbatum, hoc est hypocrisim sacerdotii Judaeorum. Ait quippe: Nescivi, fratres, quia princeps est. Scriptum est enim: Principi populi tui non maledices, cum procul dubio, qui in eodem populo creuerat atque ibi lege fuerat eruditus, illum principem sacerdotum nescire non posset nec eos, quibus ita notus erat, ullo modo falleret,
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ excessus ad agnitionẽ. ep̃ideferat.
basilicaĩos ipse constituat. ⁊ mãtricłas
Ipse disponat. Qñ aũt pͥmicerius ab¬
sens ẽ. eaque dicta sunt. ipse exquirat
qui ei aut lege ẽ. ꝓximus. aut eruditi
basilicarũ ordinatio incensi p̃paratio.
cura cͥsmatis confitiendicurabapti̾tu
ordirandi. p̃paratio liminarioꝵ insa¬

Expanded text:
eorum excessus ad agnitionem episcopi deferat. eorum excessus ad agnitionem episcopi deferat. Basilicarios ipse constituat, et matriculas ipse disponat. Quando autem primicerius absens est, ea quae praedicta sunt ipse exquirat, qui ei aut lege est proximus, aut eruditiobasilicarum ordinatio, incensi praeparatio, cura chrismatis conficiendi, cura baptisterii ordinandi, praeparatio luminariorum in sa
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o idem refert. Collectã pecumam d̾
coĩone ipse accepit. ⁊ ep̃odeffert. ⁊ cłici
partes ꝓpaᷤ ipse distribuit. Ab archidia¬
cono nuntiãt᷑ ep̃o excessus diacoruo
ipse denuntiat sacerdoti insacrarioie.¬
uinioꝵ dies. atꝙsollẽpnitatũ. ⁊ ab ip̃o
publice: ineccłia p̃dicatur. Quandou̾¬
archidiaconis absens ẽ. iucem eiꝰdĩaco¬
nus sequens adimplet. Archipbr uõ
ipse uice euis. missarũ sollẽpnia celebret.
⁊ collectas dicat. uł cui ipse inuinxĩt.
Ad pͥmiceriũ ꝑtinent. acoliti. ex orci¬
te. psalmiste: atq lectores. signũ qͦq
tate. ⁊ officiũ cantandi. ⁊ ꝑagendi solli
toriũ. responsoria quiscłicoꝵ dicere.
debeat. Ordo quoq ⁊ modus psallẽ¬
di inchoro ꝓsollẽntate. ⁊tp̃r. Ordina¬
tio quoq ꝓlummarib deportan dis.
Si quid tñi necessai̾ũ ẽ ꝓ reꝑatione.
basilicarũ que sunt inurbe ip̃denũ¬
Clicos quos delinquere cognoscit ip̃e
clistinguat quos uero em̃dãe nonual.

Expanded text:
po idem refert. Collectam pecuniam de communione ipse accipit, et episcopo defert, et clericis partes proprias idem distribuit. Ab archidiacono nuntiantur episcopo excessus diaconorum. Ipse denuntiat sacerdoti in sacrario jejuniorum dies atque solemnitatum, et ab ipso publice in ecclesia praedicantur praedarchidiaconus absens est, vicem ejus diaconus sequens adimplet. § 12. Archipripse vice ejus missarum solemnia celebret, et collectas dicat, vel cui ipse injunxerit. Ad primicerium pertinent acolythi, exorcistae, psalmistae atque lectores, signum quoque tae torium et responsoria quis clericorum dicere debeat. Ordo quoque et modus psallendi in choro pro solennitate temporum, ordinatio quoque pro luminaribus deportandis. Si quid etiam necessarium est pro reparatione basilicarum quae sunt in urbe, ipse denunclericos, quos delidistringat: quos vero emendare non valet,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ testes et̃ non possunt qui añt estẽa gu̾er¬
numdiẽ. aut nuduis tertius inimici fu¬
erunt. ne irati nocere cupiãt nese lesi ul¬
cisci uelint. In offensu ᷤᷤ gͥ accusatoruor
⁊ testiũ effectus querendus ẽ. ⁊ nonsus¬
accusatorib nero inimicis. uł de
inimici domo ꝓdeuntib. uł qui
cũ inimicis mõrant᷑. aut suspectis. non
credatur ne iratinoẽt cupiant. nelesise

Expanded text:
 testes esse non possunt, qui ante hesternum diem aud nudius tertius inimici fuerunt, ne irati nocere cupiant, ne laesi ulcisci se velint. Inoffensus igitur accusatorum et testium affectus quaerendus est et non susAccusatoribus vero inimicis, vel de inimici domo prodeuntibus, vel qui cum inimicis immorantur, aut suspecti sunt, non credatur, ne irati nocere cupiant, ne laesi
Abbreviated transcription (Latin):
acte sunt aũt leges. ut earũ metu
humana coherceat᷑ audacia. tͥuta¬
ꝙ sit int̃ in probos innocentia. ⁊ inip¬
sis r ꝓbis formidato supplicio refre¬
rea imipsa constitutione legumaxĩe
qualttas constituendarũ ẽ obseruanda.
ut ꝯtineant in se honestatem. ustitiã
possibilitatem ꝯue uentiã. ⁊ cet̾a q̃ĩ

Expanded text:
actae sunt autem leges, ut earum metu humana coerceatur audacia, tutaque sit inter improbos innocentia, et in ipsis improbis formidato supplicio refrerea in ipsa constitutione legum maxime qualitas constituendarum est observanda, ut contineant in se honestatem, justitiam, possibilitatem, convenientiam, cetera, quae
Abbreviated transcription (Latin):
treditas nichii estimare quantiie¬
lino dietrinti latumi sit intentiua
despicientib liquido ꝯstabit. Qũe
signaculo fideles dociut insigniri. que
ut trifarũ digesta sr̃ panẽ ⁊ calicẽ ꝓlixe
orationis ut consecrationis ũba cõmda

Expanded text:
ihil aestimare, quantum religio detrimenti latura sit, despicientibus liquido constabit. Quae iferae crucis signaculo fideles docuit insigniri? Quae vel trifariam digesta super panem et calicem prolixae orationis et consecrationis verba
Abbreviated transcription (Latin):
pͣla adicimis magnã quãĩ uĩcõindã¬
tia minist̾iis. Que orientẽ uer sus no
orare litt̃aꝵ forma docuit. Beneclicio
fontẽ baptismatis oleo unctionas. hue
tbane. ⁊ angłiscius informamꝰ. Inde
et hec ⁊ ali inbũc modũ non pauca rusi
tactta ac mistici traditione apatb
ecclasticomore. acreuerentior dilige¬
quã publicata scripto. Idẽ ad casulanũ¬

Expanded text:
perplura adjicimus, magnam quasi vim commendantia mysteriis. Quae orientem versus nos orare litterarum forma docuit? Benedicemus fontem baptismatis oleo unctionis: huc tanae et angelis ejus informamus. Unde haec et alia in hunc modum non pauca nisi tacita ac mystica traditione a Patribus ecclesiastico more reverentiori diligequam publicata scripto? Item, ca
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuccessores inministio c̃firmatas acer¬
pimꝰ. quã uõ ꝯsuetudine roboratas ap¬
ꝓbauit usus. quib parritus. ⁊ idenut᷑¬
usq pietatis debetur affectus. Unde ꝗᷤ
uł aliquantulũ sacrarũ exꝑtus sc̃ptaꝵ¬

Expanded text:
successores ministerio confirmatas accepimus, quadam vero consuetudine roboratas approbavit usus. Quibus par ritus et idem utrisque pietatis debetur affectus. Unde quis vel aliquantulum sacrarum expertus Script
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. quitraditorem suum
tanta patienta ꝑtulit. ut ei pri¬
mam eucharistiã confectã ma¬
nib suis. ⁊ ore suo cõmendatam
sicut cet̾is apłis traderet: Quid
uobis fecit xp̃s qui eundem tradi¬
toremsuũ quẽ diabolum noĩauit.
qui ante traditionẽ dñi. nee locu¬
lis dñicis fidem potuit ex hibere
cũ cetis discipłis ad p̃dicandum
regnũ celorũ misit. ut monstra¬
ret donadĩ ꝑuenire ad eos. quicũ
fide accipiunt. ⁊̃ sitalis sit ꝑquẽ
accipiunt qualis uidas fuit It̃ ggͣ.¬

Expanded text:
obis, qui traditorem suum tanta patientia pertulit, ut ei primam eucharistiam confectam manibus suis et ore suo commendatam, sicut ceteris apostolis, traderet? Quid vobis fecit Christus, qui eundem traditorem suum, quem diabolum nominavit, qui ante traditionem Domini nec loculis dominicis fidem potuit exhibere, cum ceteris discipulis ad praedicandum regnum coelorum misit, ut demonstraret, dona Dei pervenire ad eos, qui cum fide accipiunt, etiam si talis sit, per quem accipiunt, qualis Judas fuit?
Abbreviated transcription (Latin):
eccła quoꝙ manumissos. ⁊ ꝑ testam̃tũ
tute. uł obsequio. ad colonariã ꝯditio¬
nẽ reuocare tẽptanĩt aĩad ũsione eccła ᷤ¬
Inlibertate ecia libertos tueatuR.

Expanded text:
esia quoque manumissos, et per testamentum itutem vel obsequium, vel ad colonariam conditionem revocare tentaverit, animadversione ecclesiIn
Abbreviated transcription (Latin):
llos quiad eccłam ꝯfugerĩt. tradinon
õportet. s locisci reuerentia. ⁊ int̃cessi¬
one defendi. Siquis aũt mancipia cłi¬
corũ ꝓsuis mancipns ad eccłam confugi¬
entib credidĩt occupanda. ꝑ om̃seccłas¬

Expanded text:
os qui ad ecclesiam confugerint, tradi non oportere: sed loci reverentia et intercessione defendi. Si quis autem mancipia clericorum pro suis mancipiis ad ecclesiam confugientibus crediderit occupanda, per omnes ecc
Abbreviated transcription (Latin):
mortius uendere. debitam sepultu¬
rã denegare. nisiforce. Pximi ⁊ ami¬
ci defuncti ꝑꝑ nomen ⁊ redẽptionẽ
ammȩ uirigratis aliquid dare uelĩt
Ex concilio uarensi.
Recipiendumẽ scdm canonicam
auctoritatem ut de sepulcriꝰ ⁊ om̃ib
sepeliendis nichilmunis exigant᷑ nisi
forte qui sepelit᷑ uiuens usserit eccłe
incuius atrio sepelit᷑. aliquid de suis
reb tribuere. aut ⁊̃ post mortẽ ipsit ᷤ.
illi quib cõmissũ ẽ. eius elimosinã
facẽ d̾rebilliꝰ aliꝗd daẽ spõte uolũi t̃ tñ

Expanded text:
mortuis vendere, et debitam sepulturam denegare, nisi forte proximi et amici defuncti propter nomen et redemitionem animae viri gratis aliquid dare velintex Concilio Varensi . Praecipiendum est secundum canonum auctoritatem, ut de sepulcris et hominibus sepeliendis nihil muneris exigant, nisi forte qui sepelitur vivens jusserit ecclesiae, in cujus atrio sepelitur, aliquid de suis rebus tribuere, aut etiam post mortem ipsius illi, quibus commissum est ejus eleemosynam facere, de rebus illi
Abbreviated transcription (Latin):
Mortuo non ꝓhibeas gr̃am. sc̃iensꝙ
om̃i moriem̃. Et item. Ocũa q̃ de t̾ra
ortasunt. int̾rã conũtent̃. Quid t̾ra
trãuendĩ Memento q̃d t̾raes. ⁊ int̾rã¬
ꝓpiat. ⁊ sitardat. Recordare quran

Expanded text:
Mortuo non prohibeas gratiam , sciens quia omnes moriemur . Item omnia quae de terra orta sunt, in terram convertentur . Quid terra, terram vendis? Memento quod terra es, et in terpropiat, et non tardat. Recordare, quon
Abbreviated transcription (Latin):
effron ut sepulchrũ uenderet. ⁊ ac¬
ciperẽ argentũ. licec cõgente. abrabã.
inũ. littaque ap̃d illos. ꝓ .o. legitur
non eum fuisse consũmate ꝑfecteꝙꝙ
mortuorũ. Sciantg qui sepulcrauẽ¬
dunt uoluntariȩ. neccogunt᷑ ut ac¬
cipiãt pretiũ. s anolentib quic quã
ex torquent. mutari nomensuũ ⁊ ꝑi¬
requid dã demerito eorũ. cũ ille re¬

Expanded text:
hron ut sepulcrum venderet, et acciperet argentum, licet cogente Abraham, vau littera, quae apud illos pro o legitur,non eum fuisse consummatae et perfectae mortuorum. Sciant igitur qui sepulcra vendunt voluntarie, et non coguntur ut accipiant pretium, sed a nolentibus quidquam extorquent, mutari nomen suum, et perire quid de merito eorum, cum etiam ille re
Abbreviated transcription (Latin):
ex familia culpanfecĩt. non in ip̃o
s ineiusdem suba uindicatur. dequa
re precipimus. ut quisquis culpam
feci̾t inĩpso quidem. ut dignum ẽ
uidicetur. a cõmumone aut̃ eius oĩ¬
modo abstineatur.¬

Expanded text:
ex familia culpam fecerit, non in ipso, sed in ejus substantia vindicatur; de qua re praecipimus ut quisquis culpam fecerit, in ipso quidem ut dignum est vindicetur. A commodo autem ejus omnino abstineatur
Abbreviated transcription (Latin):
de paradiso. Nec illud otiosũ ẽ q̃ dñ
de eadem t̃radequa plasmatus ẽ adã
s de ipsuis a de costa factasit mulier
ut sciremus unã in uiro ⁊ muliere
corꝑis ẽẽ naturã. unũ fontem gnuͣs
humani. Idõ ñ duo aprincipio facti.
uir.⁊ mulier. neq duoir. neꝙ due
mulieres. s pͥmũuir. de in eomulier.
Unã enĩnaturã uolens hõinũ ꝯsti¬
tuere ds̃ ab uno pͥncipio creature
hoc incipienᷤs multarũ ⁊ dispariũ
naturarũ eripuit facultatem.
Euidentissime itaq apparet ata
uirũ ẽẽ cap̃d mulieris. ut nulla uota
abstinentie. uł religiose ꝯu̾sationis
liceat sibi sine eius licentia do offer¬
re. ⁊ si uiro ꝑmit tente reꝓmissafu¬
erint. ñlicet ei uotũ opere cõplere.
cũ uir uolui̾t reuocare ꝑmissũ. Uo¬
ti u̾o ꝯtinentię ita altius ꝑ missuab
altero ualent offerri. q̃d post ꝑ missio¬
lupsit alii. Demũ ille de captiuita¬
te rediens. repetit uxorem suã. Illa
posterioris amorecapta asꝑnatur.

Expanded text:
 48. Nec illud otiosum , quod non de eadem terra de qua plasmatus est Adam, sed de ipsius Adae costa facta siut sciremus, unam in viro et muliere corporis esse naturam, unum fontem generis humani. Ideo non duo a principio facti vir et mulier, neque duo viri, neque duae mulieres; sed primum vir, deinde ex eo mulier. Unam enim naturam volens hominum constituere Deus, ab uno principio creaturae hujus incipiens, multarum et disparium naturarum eripuit facultatem. Gratian. Evidentissime itaque apparet, ita virum esse caput mulieris, ut nulla vota abstinentiae vel religiosae conversationis liceat sibi sine ejus licentia Deo offerre; etiamsi viro permittente repromissa fuerit, non licet ei votum opere complere, quum vir voluerit revocare permissum. Vota vero continentiae ita alterius permissu ab altero valent offerri, quod post permissionupsit alii; demum ille, de captivitate rediens, repetit uxorem suam; illa, posterioris amore capta, aspernatur
Abbreviated transcription (Latin):
misit uxorem. nisiobforncatio¬
nem ⁊ aliam duxĩt mechat᷑. ⁊ ꝗdi.
missamduxi̾t mechat᷑. Sola forni¬
catio ẽ que uxoris uincit affectũ. im
non debet teneri. ne uirũ quoq sub
maledicto faciat dicents scͥptura.ꝙ
tenet ad ultͣam stultus. ⁊ impnis est
Ubi cũq ẽ igit᷑ fornicatio. uł form¬
cationis sũ fp̃itio. libere uxordimit¬
titur. Et quiã potaͣt accidere. ut
aliquis culũpmiã faceret innocenti.
⁊ obscdam copulam nuptialẽ copu
le uetĩcrimen inpungẽt. sic pͥorẽ
dimittẽ iubet᷑ uxorem. ut prima

Expanded text:
fornicationem et aliam duxerit, maechatur; et qui dimissam duxerit, maechatur . Sola fornicatio est quae uxoris vincit affectum, id rito, non debet teneri, ne virum quoque sub maledicto faciat, dicente Scriptura: tenet, stultus et impius est. Ubicumque est igitur fornicatio, et fornicationis suspicio, libere uxor dimittitur. Et quia poterat accidere, ut aliquis calumniam faceret innocenti, et ob secundam copulam nuptiarum, veteri crimen impingeret, sic priorem dimittere jubetur uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc uentũ fu̾it. ut talisaluti ẽ¬
sulere. nisi peccando non possit.iã
se existim non habere quid faciat
qm̃ id reliquũ ẽe ꝓspexerit. quod
mis. De

Expanded text:
iculum ventum fuerit, ut tali saluti consulere nisi peccando non possit, jam se existimet non habere quid faciat, quando id reliquum esse perspexerit, quod VI. De
Abbreviated transcription (Latin):
enuit loseph uirũ marie. Cum
uirũ audieris. suspitio tibi ñ sube¬
at nup̾ciarũ. Sed recordare consu¬
etudinis seͥpturarũ. Qd sponsi. uiri.
⁊ sponse uocent᷑ uxores. Et infra.
Non alio muenta ẽ nisi aioseph. ꝗ
pene licentu maritali futuit uxõis
omĩa nouãt. Et infia. Iosepbfili dd
zẽ. Iamut suꝑradiximꝰ. sponsas uxo¬
qd plenius lib̾ adu̾sus eliudiũ docet.
.de eo dẽ

Expanded text:
enuit Joseph virum Mariae. Quum virum audieris, suspicio tibi non subeat nuptiarum, sed recordare consuetudinis scripturarum, quod sponsi viri, et sponsae vocentur uxores. Et infra: § 1. Non ab alio inventa est, nisi a Joseph, qui paene licentia maritali futurae uxoris omnia noverat. Et infra: § 2. Joseph fili David, etc. Jam et supra diximus, sponsas uxod plenius liber adversus Helvidium docet. De eode