comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bi dicentẽ : A quilaͣ accipe coro¬
tui. Et niceta uidebat eam. ⁊ di¬
separe a sorore meaiSz cum ea
uibe me coronari. Et uissit rex¬
ut ueniret niceta ante conspec¬
tum eius: ⁊ dixit ad eam. Ad¬
huc in hac stulticia ꝑseueras.:
Aucli me. ⁊ sacrifica diis me¬
is ut ñ torm̃tis quib passa
est soror tua. ⁊ tu patiaris. su¬
ceta respondit. Tormenta tu¬
uissit ligari manus ⁊ pedes.
et dentes eius singularit ex
ñ possit. Ip̃a u̾o amplius cla¬
ta tua ñ timeo. habeo aut̃ xp̃m¬
aduitorem. qui potens est me
liberare de manib tus. ⁊ de tor¬
flãme stabat. ⁊ clamabat dicens. Dñe
qui misisti angl̃m tuum in
camino trium puerorum. ⁊ li¬
berasti eos de flamma ignis.
et michi mitte angłm ut libe¬
ret me de igne isto. ut erubesca
tyrannus iste cum ira sua. Tũc
solute sunt manus euis ⁊ pedes
et stabat in medio igne ⁊ fc̃ã
est flamma illa tanqm ros qͥ
de celo descendit. uidens aut̃
cere famule dei. uissit eam de¬

Expanded text:
bi dicentem.| Aquilina accipies tua coroei| et nicia uidebat eam . et diseperare a sorore mea sed cum ea me digniris coronari.| Et iussit nicia rex uenire ante conspectum suum . et| dixit ad eam adhuc in hac stulticia tua persiueras| Audi me et sacrifica deis meis ut non turmentis qui| bus passa est soror tua et tu paciaris. Nicia respondit .| tormenta tulegare| manus et pedes eius . et dentes eius singulariter enon possit. Ipsa uero| amplius clata tua non timeo| abeo adiutorem qui potest me liberare de manibus| et de torflamma stabat et| clamabat dicens. Domine . qui misisti angelum tuum| in camino trium puerorum . et liberasti eos de flamma| ignis . et mihi mittas angelum tuum et liberit me| de igne isto ut erubiscat tyrannus cum ira sua . et| tunc solute sunt manus et pedes eius stabat+ in| media igni et facta est flamma ipsa tamquam| ros qui de celo cendit+. Videns autem cire famule dei . iussit eam| de
Abbreviated transcription (Latin):
mabant uoce magna dicen¬
tes. Ora ꝓ nobis famule di¬
sunt in templum: clamabãt¬
norum audite nos. Hoc ter¬
dix̾unt ⁊ ñ erat uox in illis s ⁊
dicebant ppłi. Ne forte som¬
pnium ceperint. ⁊ ñ audiũt.
aut aliqd̃ artificium opant᷑
et ñ illis uacat. Tunc niceta
soluit cingulum suum. ⁊ po¬
suit in collo iouis ⁊ traxer̃t
ambe. ⁊ iactau̾unt eum in
rex. qm̃ niceta ⁊ aquilina de¬
dixit ad eas. Ego uos roga¬
Nos layides co lisimus.
stulte. tales sunt dii tui. ut
a mulierib co lidant᷑. Res¬
pondit rex. ⁊ dixit eis. Qm̃
uos illum maleficum cre¬
didistis.⁊ elisistis deos meos

Expanded text:
bant uocem magnam dicentes. Ora| pro nobis famuli dsunt in templum . et clamabantnorum . audite nos . et non erat uox in illis .| et dicebant iterum . ne forte somnium ceperint| et non audiunt . aut aliquo artificio operantur| et non illis uacat. Tunc nicia soluit cinctum| suum . et posuit in collo iouis . et traxerunt ambas .| et iactauerunt eum in rex| quod nicia et aquilina dedixit ad illas . ego uos roganos lapides conlisemus . talis sunt| dei tui . ut a mulieribus conlidantur. Respondit| rex et dixit eis . quoniam uos illum maleficum credi| distis . et lesistis deos meos .
Abbreviated transcription (Latin):
stultus es ⁊ insipiens. qui ñ
norum: S confiteris sathanã
pr̃em tuum. Et iratus rex. ius¬
sit ligari manus ⁊ pedes. ⁊ ce¬
di eum uirgis ferreis ⁊ mitu
in capite eius cassidem igneã.
Tunc dix̾unt ad eum tres uiri
ex consulib. Beatus fueras
dagne. si natus ñ fuisses: qr
talia torm̃ta iussisti fieri fam¬

Expanded text:
es et insipiens . quia non num . sed confiteris in satanae patrem tuum. Iratus| rex iussit legare manus et pedes eius . et cedi a uirgis| ferreas . et mitte in capite eius casside ignea. Tunc| dixerunt tres uiri ex consolibus. Beatus eras dagne .| si natus non fuissis qui talia tormenta iussisti fieri| fam
Abbreviated transcription (Latin):
rium ¶ Alia aut̃ die uissit eas
rex exire de carcere. ⁊ int̃roga
bat eas dicens. Niceta ⁊ aqͥli¬
na fecistis xp̃oforum sacrifica-¬
re diis meis. ⁊ negare deum
suum: Respond̾unt ille di¬
centes.utinam auclires nos.
negares deos tuos. Nos autẽ
lina. ⁊ uos malefice estis. de
hoc grandi malefico. ut uos
negaretis deos meos magnos:
Cogitate aut̃ pulcritudinem
ur̃am. ⁊ sacrificate diis meis.
si aut̃ noluertts. malefaciam
uos ꝑire a facie t̾re Respon¬
derunt ille. dicentes ad eum.
Si uolueris ut sacrificemus di¬
is tuis. uibe mundare plateas
totas. ⁊ exeat p̾co clamans. ut
om̃s congregentur in tem¬

Expanded text:
rium. Alia| autem die iussit illas rex exire de carcere+ . interroga| bat eas dicens niciae . et aquilina fecistis christo| fero sacrificare diis meis . et negare deum suum responderunt| illas dicentes . utinam audires nos eferum et negares deos tuos nos autem ilina . et uos maleficate estis de illo| grande maleficio . ut uos negaretis deus meus magnus| cogitate pulchritudinem uestram et sacrifi| cate diis . si autem nolueritis . male faciam uos| perire a faciae terrae. Responderunt dicentes ad| eum. Si uolueris ut sacrificemus diis tuis iube mun| dare plateas totas . et exeat praecum clamans| ut omnes congregentur in tem
Abbreviated transcription (Latin):
reuerentia auferentes. pristinã
receperunt sanitatem. Quodã¬
eius abstulit calciam̃ta. Que
ut ad domum suam usq ꝑue¬
nit continuo lumen amisit.
Ergo ut cognouit furucłã.
celitus ulcisci in se iniuriam
genouefe: alt̾ius ad eam duca¬
tu reuettans calciam̃ta. ruens¬
q ad pedes eius. ignosci sibi pa¬
riter: ⁊ lumen restitui ululanꝰ
exorabat. Genouefa u̾o ut
benignissima. manu eam ab
humo subridens leuauit.⁊
signans oculos euis. pristinmm
lnnen restitut.nm
raculi ꝑ eam dñs fecerit edi¬
cere series lestionis expostulat.
Adueniente genouefa. haut
pars ppli in occursum euis ue¬
nit. Int̃ quos parentes tuius dam puelent¬

Expanded text:
reverentia auferentes, pristinam receperunt sanitato abstullit eius calciamenta, que ut ad domum suam pervenit, continuo oculorum lumen amisit. Ergo ut cognovit furuncula, caelitus in se ulcisci iniuriam Genuvefae, alterius ad eam ducatu revectans calciamenta ruensque ad pedes Genovefae, ignosci sibi pariter et lumen restitui ululans exorabat. Genuvefa vero, ut erat benignissima, manu eam ab umo subridens levavit, et signans oculos eius, pristinum visum restituit. iraculi per eam Dominus fecit, edicere series lecciones expostulat. Adveniente Genuvefa aut pars populi in occursionem convenit, inter quos et parentes cuiusdam puel
Abbreviated transcription (Latin):
dam iam nubilis. etiam despõ¬
latam: petiit sibi ab ip̃a ues¬
tem mutari. Qd̾ cum adoles¬
tens cui fuerat ꝓmissa au¬
disset: ꝓtinus indignatione
repletus. meldis urbem ubi
cilinia cum genouefa mo¬
rabatur aduenit. Genouefa

Expanded text:
dam iam nobilis et iam desponnovefe conlatam, petiit sibi ab eam veste mutare. Quod cum aduliscens, cui fuerat promissa, audisset, protinus indignatione repletus Meldus urbem, ubi Cilinia cum Genovefa morabatur, advenit. Mox Genovefa
Abbreviated transcription (Latin):
xerit adeo ut uice quadam.
diens urbem parisiorum. por¬
regis deliberatio.aures ge¬
ad liberandas animas con¬
nimũ ppłi admirantis fu-¬
it spectaculum qd̃ tunc por¬
ta ciuitatis int manus eiꝰ.¬
secuta. ne uinctorum ca-¬
contemptor scl̃i.nomine syme¬
on. in syria cilicie: eminus ab
antiochia. constitutus in colũp¬
na. annis fere quadraginta.
suis memorem haberet. etiam¬
poposcisse ferunt ad mirabile
nec calidus nec frigidus xp̃ia

Expanded text:
ut vice quadam, diens urbem Parisiorum, pornuntius regis deliberatio pervead liberandas animas nimum populi mirantes fuit spectaculum, quemadmodum se porta civitatis inter manus eisecuta, ne vinctorum cacontemptor seculi nomine Simeon in Siria Ciliciae eminus ab Anthiocia constitutus in colomna annis fere quadraginta. suis memorem haberet, poposcisse ferunt. Admirabile nec calidus nec frigidus christian
Abbreviated transcription (Latin):
de bardeleue regnilda noĩe ab
ut̃o matris sue eg̾ssa fuat ce¬
ca. sic̃ tenebre eius ita ⁊ lumẽ
eus. Lumine carebat ocłorum
S lumine uigebat cordis. Uñ
in fide radicata ⁊ fundata sciẽs
qr ꝓpe est dñs omnib inuocan¬
tib eum in u̾itate. ducatu frĩs
sui ad sc̃m wilłm ꝑegre ꝓfet¬
ta est. Quo cum ꝑuenisset noc¬
turno temꝑe: cepit uigilias
in ip̃o cimtt̾io facere. Cumq
resideret ut requiescet a labore
suo. horror grauis inuasit eam

Expanded text:
de Bardeleve, Reginalda nomine, ab de Bardeleve, Reginalda nomine, ab utero matris suae egressa fuerat caeca. Sicut tenebrae ejus ita et lumen ejus; lumine carebat oculorum, sed lumine vigebat cordis. Unde in fide radicata et fundata, sciens quia prope est Dominus omnibus invocantibus eum in veritate , ducatu fratris sui ad S. Wilhelmum peregre profecta est. Quo cum pervenisset, nocturno tempore coepit vigilias in ipso coemeterio facere. Cumque resideret et requiesceret a labore suo, horror gravis invasit eam
Abbreviated transcription (Latin):
in domo dauid pueri sui. Eunc
recordati sumus u̾borum ip̃ius
quib consolabat᷑ nos in uita
sua conf̾rentes de pauꝑtate nr̃a
dicebat enim nobis. Pacientes
estote. qm̃ adhuc iusitabit uos
deus in salutari suo. ⁊replebim¬
tur horrea ur̃a saturitate. ⁊e
rit locus iste ualde głosus.
Quedam mulier
de ropmanhauen olaua noĩe
ab infantia oculos habuit do
incurrit. Audiens ħ famam
sci uiri ubiq celebrem: uenit
ad sepulchrum eius lacrimis
et or̃onib postulans ut lumẽ
reciꝑe mereretur. Petiit ⁊ opn¬
nuit qd̃ uoluit. nam oroni in¬
sisteret aꝑti sunt oculi eius ita
ut clare uideret omnia.
N uigilia pentecostes iuuemꝰ¬
xͣx. annoꝵ paralisi dissolutꝰ
et omni m̃broꝵ officio destitutꝰ
ad tumulum sc̃ĩ uill̃mi mani-¬
b alioꝵ apportatus deponit᷑ Ro¬
gatur custos sepulcit ut exhibe¬
at illi paralitico salutarem liqͦ
Qmͣ gustans infirmus officiũ
m̃broꝵ recipit: omnib articuł
ad debitum usum consolidatis.
Quedam mulier

Expanded text:
in domo David pueri sui . Tunc recordati sumus verborum ipsius, quibus consolabatur nos in vita sua, conquerentes de paupertate nostra; dicebat enim nobis: Patientes estote , quoniam adhuc visitabit vos Deus in salutari suo , et replebuntur horrea vestra saturitate , et erit locus iste valde gloriosus.Quaedam mulier de Kopmanhaven, Olava nomine, ab infantia oculos habuit dolcitatem incurrit: audiens haec famam sancti viri ubique celebrem, venit ad sepulcrum ejus, lacrymis et orationibus postulans, ut lumen recipere mereretur. Petiit, et obtinuit quod voluit; nam dum orationi insisteret, aperti sunt oculi ejus, ita ut clare videret omnia. In vigilia Pentecostes juve annorum, paralysi dissolutus, et omni membrorum officio destitutus, ad tumulum S. Wilhelmi manibus aliorum apportatus, deponitur; rogatur custos sepulcri ut exhibeat illi paralytico salutarem liquoqua gustata, infirmus officium membrorum recipit, omnibus articulis ad debitum usum consolidatis. Quaedam mulier
Abbreviated transcription (Latin):
batis qd̃ colitur octo dieb ante
festum sc̃i ioh̃is bap̃te cum ma¬
ius altare in honore beati thoix
apłi. a uenerabili roskildensi
ep̃o petro dedicaret᷑ tot ⁊ tanta
fiebant mirabilia. ut nullus
ea referre sciat p̃ter illum quẽ
nicħ latet. In uia enĩ ꝑ qͣm ue¬
niebãt. ⁊ in silua longe a mo¬
nast̾io ubi sederat uł deambu¬
lauerat seruus dei sanabantur
egroti. O qnͣtum gaudium. ⁊
exultatio tunc fuit in omni ppꝰ
uidente magnalia ⁊ mirabilia
sonabat eccł̃ia. resonabat ⁊¬
curia. resonabat ⁊ silua in uo¬
ces laudantium ⁊ dicentium.
Hec est dies qmͣ fecit dñs ex¬
ultemus ⁊ letemur in ea. Red¬
didimus ⁊ nos pensum serui¬
tictis nr̃e cantantes ⁊ psallẽ¬
tes corde ⁊ ore domino. qm̃ bo¬

Expanded text:
batis, quod colitur octo diebus ante batis, quod colitur octo diebus ante festum S. Joannis Baptistae, cum majus altare in honore B. Thomae apostoli a venerabili Roschildensi episcopo Petro dedicaretur, tot et tanta fiebant mirabilia, ut nullus ea referre sciat, praeter illum, quem nihil latet: in via enim, per quam veniebant; et in silva longe a monasterio, ubi sederat vel deambulaverat servus Dei, sanabantur aegroti. O quantum gaudium et exsultatio tunc fuit in omni populo, vidente magnalia et mirabilia sonabat ecclesia, resonabat et curia, resonabat et silva in voces laudantium et dicentium: Haec est dies quam fecit Dominus, exsultemus et laetemur in ea . Reddidimus et nos pensum servitutis nostrae, cantantes et psallentes in corde et ore Domino ,
Abbreviated transcription (Latin):
sua extiterit: subseq̃ntium uelu¬
ti. ⁊ p̃cedentium miracłorum de¬
clarabunt ꝓdigia. Ut enĩ pieta¬
tis sue multimoda bñficia freq̃n¬
ter ⁊ in publico indigentib ex¬
hiberet: qm sepius frib ⁊ aliis
ꝑuisiones conquestus est se in
arto loco conclucli. eo qd̵̃ in me¬
dio choro modice eccłie ex lignis
fabricate tumulatus eẽt paucoꝵ
p̃ter fr̃es receptibilis. id̾õq neq
eis ꝓdẽe neq aliis se posse con¬
ferre optate sospitatis gr̃am ꝙͣ¬
diu ibidem artaret᷑. ⁊ accessus ho¬
minũ ꝓhiberetur. Igit᷑ dum in
structum consummaretur.⁊ cho¬
rus fr̃um in eo disponeret᷑. sepa¬
ratus longe a mauseolo uiri di
lignea ꝙ eccł̃ia ꝑegrinis. ⁊ infir¬
mis undecumq aduentantib
ad adorandum relinqueretur
in uigilia ascensionis dñi tan¬
ta multitudo ppłi conuenit: ut
ip̃a eccl̃ia repleta uix tota curi-¬
a alios cape posset. Tunc aues¬
ꝑa usq ad missam subseq̃ntis

Expanded text:
sua exstiterit, subsequentium velusua exstiterit, subsequentium veluti et praecedentium miraculorum declarabunt prodigia: ut enim pietatis suae multimoda beneficia frequenter et in publico indigentibus exhiberet, saepius fratribus et aliis per visiones conquestus est, se in arcto loco concludi, eo quod in medio choro modicae ecclesiae, ex lignis fabricatae, tumulatus esset, paucorum praeter fratres receptibilis, ideoque neque eis prodesse, neque aliis se posse conferre optatae sospitatis gratiam, quandiu ibidem arctaretur et accessus hominum prohiberetur. Igitur dum in structum consummaretur, et chorus fratrum in eo disponeretur, separatus longe a mausoleo viri Dei, ligneaque ecclesia peregrinis et infirmis undequaque adventantibus ad orandum relinqueretur, in vigilia ascensionis Domini tanta multitudo populi convenit, ut ipsa ecclesia repleta vix tota curia alios capere posset: tunc a vespera usque ad missam subsequentis
Abbreviated transcription (Latin):
is ⁊ gracilis est inuenta ut urex
eadẽ credere nullum retinens
uestigium tumoris siue infla¬
tionis. Int̾rogata si aliqͣm cor
ruptionem intrinsetus uł ex¬
trinsecus sustinuiss ꝑ qͣm hu-¬
mor noxius uł sanies defluxit.
negauit se aliquid ruptionis
uł doloris in sui curatione sen¬
sisse. s tumorem sedatum fuisse
sic̃ placuit ei qui eam sanam fec̃.
Inmemoriam huius fc̃i. ⁊ ad ang¬
mentum fidei aliorum suspensũ
est tingulum quo usa fu̾at hñs
longitudinem suꝑuis positam.
Compulsant᷑ gͥ signa ⁊ dantur
laudes deo. ⁊ glificatur ab omni¬
b in miracło qd̃ ꝓ sui famuli
fecit merito. Multiplicant᷑ de die
in diem ꝓdigia ñ deficit ꝯ aug¬
mentat᷑ in domo dei lechitus o¬
lei sudat alabastrum unguenti
fragat celestis odor balsami. Cõ¬
currunt turbe languidoꝵ. ⁊ con¬
secunt᷑ p̃mia bñficiorum.
Quante sc̃itatis memora¬
bilis pat̾ nr̃ sc̃s. Wll̃mus in uita

Expanded text:
is et gracilis est inventa, ut vix is et gracilis est inventa, ut vix eadem crederetur, nullum retinens vestigium tumoris sive inflationis. Interrogata si aliquam ruptionem intrinsecus vel extrinsecus sustinuisset, per quam humor noxius vel sanies defluxit; negavit se aliquid ruptionis vel doloris in sui curatione sensisse, sed tumorem sedatum fuisse, sicut placuit ei, qui eam sanam fecit. In memoriam hujus facti, et ad augmentum fidei aliorum, suspensum est cingulum, quo usa fuerat, habens longitudinem superius positam. Compulsantur igitur signa, et dantur laudes Deo, et glorificatur ab omnibus in miraculo, quod pro sui famuli fecit merito. Multiplicantur de die in diem prodigia; non deficit, sed augmentatur in domo Dei lecythus olei, sudat alabastrum unguenti, fragrat coelestis odor balsami, concurrunt turbae languidorum, et consequuntur praemia beneficiorum. Quantae sanctitatis memorabilis Pater noster S. Wilhelmus in vita
Abbreviated transcription (Latin):
et ad pauꝑes in maxima pauꝑ¬
tate eximiam largitatem suf¬
ficit admirari. Laudabo igitur
nom̃ eius assidue. ⁊ collauda¬
bo illud in confessione qm̃ sta¬
bilita sunt bona. illuis in dño
et ip̃e erit ei merces et̃na.
Quedam mulier pauꝑ re¬
bus.s fide diues p̃sentauit
se sepulchro sci Will̾mi. gra¬
ciam sanitatis ab eo postu¬
latura. ueiterem sit uidimus
adeo inflatum hũit tumoris
magnitudine: ut iux trium ul¬
narum cingulo cingeretur. fra¬
trib ad refectionem euntib il¬
la accepta licentia ad sepulcrũ
uiri dei lacrimis ⁊ oronib insis¬
tebat. Ip̃is sumentib cibum cor¬
poralem: ip̃a reficttur cibo sp̃ua¬
li. Nam illo hore spacio curata
est ab infirmitate sua ueluti sͥ
oranti confessor dñi respondissz
mulier magna est fides tua fi¬
at tibi sic̃ uis. O qm firma fi¬
des infirme. qm meritoria qmͣ
tito remimerata. frib ad eccl̃iã
reu̾sis in gr̃as agenclis ita tenu¬

Expanded text:
et ad pauperes in maxima paupet ad pauperes in maxima paupertate eximiam largitatem, sufficiat admirari: laudabo igitur nomen ejus assidue, et collaudabo illud in confessione, quoniam stabilita sunt bona illius in Domino, et ipse erit ei merces aeterna. » Quaedam mulier, pauper rebus, sed fide dives, praesentavit se sepulcro S. Wilhelmi, gratiam sanitatis ab eo postulatura; quae ventrem, sicut vidimus, adeo inflatum habuit tumoris magnitudine, ut vix trium ulnarum cingulo cingeretur. Fratribus ad refectionem euntibus, illa accepta licentia ad sepulcrum viri Dei lacrymis et orationibus insistebat: ipsis sumentibus cibum corporalem, ipsa reficitur cibo spirituali: nam illo horae spatio curata est ab infirmitate sua, veluti sibi oranti confessor Domini respondisset: Mulier, magna est fides tua: fiat tibi sicut vis . O quam firma fides infirmae! quam meritoria! quam cito remunerata! Fratribus ad ecclesiam reversis, in gratiis agendis, ita tenu
Abbreviated transcription (Latin):
ad cenam discubuiss famu¬
li eius qui inferebant ea que
ad refectionem erant neccͣia:
nuntiau̾unt ei dicentes. Bñdc̃s
sit deus qr iam uidimus ocu¬
lis nr̃is cereum ardentem tan¬
qͣm faculam de celo supͣ sepul¬
chrum sc̃i wll̃mi descendere. ⁊
tectum eccl̃ie descendenti p̾ui-¬
um iter facere. Intrauit imus
post alium euisdem uisionis
nuntius. Tunc uenerandus
sac̃dos luminib erectis in celũ
bñdicens deum: sic prsus est lot¬
qui. Nisi qr potens est dñs ꝙ̃
et qͣntum uult ⁊ quomͦ uult
magnificare ⁊ glificare uix
poisum adhibere fidẽ miracłs
que ad quordam sepulihra refe¬
runtur facta quorum uitam. ⁊ cõ¬
ũsationem in carne existentium
cognoui. S nullus scrupulus
dubietatis cordimeo inheret de
iitutib q̃ ab isto sc̃o fiunt cuiꝰ
uitam tam ꝓbatam in omnib
ẽe ꝑpendi. ut uix aliquis cordis
eiꝰ contritionemaut compunctõ¬
nem mentis humilitatem cons¬
cientie puritatem ad amicos
et inimicos magnam caritatẽ

Expanded text:
ad coenam discubuisset, famuli ejus, qui inferebant ea quae ad refectionem erant necessaria, nuntiaverunt ei dicentes: « Benedictus sit Deus, quia jam vidimus oculis nostris cereum ardentem, tanquam faculam de coelo, supra sepulcrum S. Wilhelmi descendere et tectum ecclesiae descendenti pervium iter facere. » Intravit unus post alium ejusdem visionis nuntius. Tunc venerandus sacerdos, luminibus erectis in coelum, benedicens Deum, sic orsus est loqui: « Nisi quia potens est Dominus, quod et quantum vult et quomodo vult magnificare et glorificare, vix possum adhibere fidem miraculis, quae ad quorumdam sepulcra referuntur facta, quorum vitam et conversationem in carne existentium cognovi; sed nullus scrupulus dubietatis cordi meo inhaeret de virtutibus quae ab isto sancto fiunt, cujus vitam tam probatam in omnibus esse perpendi, ut vix aliquis cordis ejus contritionem aut compunctionem, mentis humilitatem, conscientiae puritatem, ad amicos et inimicos magnam charitatem
Abbreviated transcription (Latin):
digni: ut credamus mirabilib
tuis q̃ aurib nr̃is freqͣnt inso¬
nuerunt. Mat̃ u̾o uotum uouit
dicens. Sc̃e dei si filium meũ
meritis tuis suscitatum reciꝑe
meruero medietatem portiomiꝰ
eius quicquid eum in mobilib
continget tibi offeram: ⁊eum
ad te adducam. Misertus confes¬
sor mulieris puerum uite resti¬
tuit. Apparente pͥmitus in facie
eius nota ruboris. ⁊ postmodũ
eo oculos circum ducente. Et fac¬
ta ẽ leticia magna in domo.⁊
extrema luctus occupauit gau-¬
dium. Gaudium ⁊ leticiam op¬
tinuit mulier. ⁊ fugit dolor ⁊
gemitus ab ea. Et exclamaue¬
runt om̃s. Confitebimur sc̃e
dei. qr tribilit magnificatus es
mirabilia oꝑa tua ⁊ nos cognos¬
timus nimis. Eet̃nti anno cũ
filio suo uisitauit sc̃m Wilłm.
et coram omib frĩb. ⁊ ppłi mł¬
titudine adhibitis sibi testib fi¬
lium suum mortuum ⁊ a mor¬
tuis reuocatum meritis sc̃i will̃i
confessa est. Colla.¬

Expanded text:
digni, ut credamus mirabilibus digni, ut credamus mirabilibus tuis, quae auribus nostris frequenter insonuerunt. » Mater vero votum vovit, dicens: « Sancte Dei, si filium meum meritis tuis suscitatum recipere meruero, medietatem portionis ejus, quidquid eum in mobilibus continget, tibi offeram, et eum ad te adducam. » Misertus confessor mulieris, puerum vitae restituit, apparente primitus in facie ejus nota ruboris, et postmodum eo oculos circumducente; et facta est laetitia magna in domo, et extrema luctus occupavit gaudium. Gaudium et laetitiam obtinuit mulier, et fugit dolor et gemitus ab ea, et exclamaverunt omnes: « Confitebimur, sancte Dei, quia terribiliter magnificatus es: mirabilia opera tua , et nos cognoscimus nimis. » Sequenti anno cum filio suo visitavit sanctum Wilhelmum, et coram omnibus fratribus et populi multitudine, adhibitis sibi testibus filium suum mortuum et a mortuis revocatum, meritis sancti Wilhelmi confessa est.
Abbreviated transcription (Latin):
sere. Huius clamore glomerant᷑
in unum uicini ⁊ currentes ad lo¬
cum ubi pueri eum corruisse asse¬
runt minime repiunt. Descenden¬
tes ꝑ ripani amnis reppiunt eũ
in quodam sinu ip̃ius fluminis
ubi impetus gurgitis eum inuol¬
uerat. Reꝑtum extrahunt atq
extractum cum luctu ⁊ eiulatu
domũ reportant. Suspendunt
puerum pedib luridi coloris. ⁊
os illius ligno imposito reserãt
ut effluat aqua qua turget. S
in hoc amplius labor ⁊ dolor: qi
defecerat sp̃c eius. Deinde rotant
eum in alueo: ⁊ aduitam casso
conatu reuocare contendunt.
Int̾ea mat̾ pueri. S iam ñ mat̾
orbato filio continuas fundit
lacrimas crebra dat suspiria cla-¬
mosas uoces dirigit ad deum s̃i
cessans sc̃m willmum inuocare.
ut ei restituat filium suum. La¬
to dolore concutit᷑ tanto merore
afficit᷑ ut om̃s ad planctus ⁊ la¬
menta ꝓuocaret. om̃s q pariter
cũ ea clamarent. Sc̃e dei confes¬
sor sr̃ mortuum nr̃m auxilii tui
ostende uirtutem licet sumus ĩ¬

Expanded text:
» Hujus clamore glomerantur in unum vicini, et currentes ad locum, ubi pueri eum corruisse asserunt, minime reperiunt. Descendentes per ripam amnis, reperiunt eum in quodam sinu ipsius fluminis, ubi impetus gurgitis eum involverat. Repertum extrahunt, atque extractum cum luctu et ejulatu domum reportant. Suspendunt puerum pedibus luridi coloris, et os illius ligno imposito reserant, ut effluat aqua qua turget; sed in hoc amplius labor et dolor, quia defecerat spiritus ejus. Deinde rotant eum in alveo, et ad vitam casso conatu revocare contendunt. Interea mater pueri, sed jam non mater, orbata filio, continuas fundit lacrymas, crebra dat suspiria, clamosas voces dirigit ad Deum, non cessans sanctum Wilhelmum invocare, ut ei restituat filium suum: tanto dolore concutitur, tanto moerore afficitur, ut omnes ad planctus et lamenta provocaret, omnesque pariter cum ea clamarent: « Sancte Dei confessor, super mortuum nostrum auxilii tui ostende virtutem, licet sumus in
Abbreviated transcription (Latin):
fastigio. usq in ultimo funda¬
cationis adusti. in carbonem
tatem. in qua extruxit basi
numerus numeretur ꝑ girũ.
In altum aut̃. pedum centum
iuginti. omnia ex quadratis
xit. Cameram u̾o laminis au¬
reis affixit inmedio aut̃ orto¬
gono sarco fagum: argento
puro instituit. P tres aut̃ an¬
nos fabricam incessant exer¬
cuitz ⁊ consumans eam. Die
natalis eorumdẽ. il est .u. kl̃
in quo loco bñficia diuina

Expanded text:
fastigio usque in ultimum fundalminis adusti et in carbonem tulit, in qua exstruxit basilnumerus numeraretur per gyrum, in altum autem pedum centum viginti. Omnia ex quadratis xit, cameras vero laminis aureis affixit. In medio autem octogono sarcophagum ex argento puro instituit. Per quatuor annos fabricam incessanter exercuit, et consummans eam die natalis eorum, id est V Kal. in
Abbreviated transcription (Latin):
batur. Rodem temꝑe stans ĩ
aditu domus sue. uidit quan¬
pullamq in manu gestan¬
tem. Quam cum aduocass.
introgauit quid ferret. At il¬
la inquit. Ampullam inqͥt¬
negociatorib uenundatum ẽ
neris humani adu̾sarium ĩ
ampulle ore sedentem. cõmi

Expanded text:
r idem tempus stans in adito domos suae, vidit quenpullam in manu gestantem. Quem cum ad se vocasset, interrogat, quid ferret. Ad ille inquid: 'Ampullam Anegotiatoribus venundatum estneris humani adversarium in ampulle ore sedentem, commin
Abbreviated transcription (Latin):
gatus. lingua saliuam distil¬
genouefe ꝓuolutus. ueniam ꝙͣ
pridie famulo ñ dederat. sibi da¬
gelus domini eum afflixit.
quemadmodum auitianum
comitem ꝑtinacissimum. añ
cuius ianuam. sc̃s martinus
intempesta nocte ꝓ uinctis
rogaturus aduenisse legitur.
quẽ etiam colaphiratum ab
angło. lectio traditut ante¬
fores domus sue sc̃o martino
occurrisset. ⁊ omnia que pet̾et.
prestitisse fertur. Inde u̾o naui¬
gio turonis ꝓfecta. multa li¬
fluuii

Expanded text:
atur lingua, sallivam distilGenovefe provolutus, veniam, quam pridie famulo non dederat, sibi dagelus Domini eum adfligebat, quemadmodum Avicianum iudicem pertenacissimum, ante cuius ianuam sanctus Martinus intempesta nocte pro vinctus rogaturus advenisse legitur; quem etiam colafizatum ab angelo lectio tradit, ut antefores domos suae sancto Martino occurrisse et omnia que peteret prestetisse feratur. 45. Et inde navigio Toronus profecta, multa fluvii
Abbreviated transcription (Latin):
basilica sc̃i martim energumi
in ligere genouefa habuerat:.
ob emulationem sui. se ꝓfite¬
bant᷑ ꝑpetrasse. Int̾ea  geno¬
uefa basilicam sc̃i martini in-¬

Expanded text:
basilica sancti Martyni inerguminin Ligere Genufeva habuerat, ob aemulationem sui se profitebantur perpetrasse. 46. Interea Genuvefa basilica sancti Martyni in
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑib erogat. deo fenerat᷑.
Qui etiam patria illa. in qua
feneratores egentium retui¬
runt thesaurum suum. olim
ꝑ reuelationem sp̃c scͥi fuerat
ostensa ⁊ idcirto sine int̾mis¬
sione orans flere consueuit:
ꝑegrinari a domino Defensor.
quidam ex meldorum urbe. no¬
mine frimimius. annis qua-¬
crans. auditum sibi restitui.¬

Expanded text:
pauperibus errogat Deo venerat. Cui etiam patria illa, in qua veneratores egentium requirunt thesaurum suum, olim per revelationem Spiritus fuerat ostensa. Et idcirco sine intermisione orans flere consueverateregrinare a Domino. 41. Defensor quidam ex Meldorum urbe nomine Frunimius annis quacrans,
Abbreviated transcription (Latin):
cib inferi reuocatam. extemplo¬
genouefa sanauit ut sospes ei
in auditorio domus occurreret.
Magnificauit q ibi uniu̾sa tͦ¬
ꝓ famulo culpabili supplicar et. ⁊
ille suꝑbia ⁊ calliditate obdura¬
tus. nequaqͣm famulo ignosc̾et:
his eum u̾bis allociita dixit: Si
me supplicantem despectui habes:
clemens ⁊pius est adignoscen¬
dum. At ubi in domum suam
homo ille rediit. mox ita febre
accensus est: ut nocte tota ane¬
lans ⁊ estuans. requiescere ne¬
quiuertez. Quinetiam in cras-¬

Expanded text:
cibus inferi revocatam ita extemplo sanavit, ut sospes Genovefae in adito domus occurrerit. Et magnificavit universa tuidam pro famulo culpabile subplicaret. Cumque ille superbia et calliditate obduratus nequaquam famulo ignosceret, his eum verbis adlocuta dicitur: 'Si tu me supplicantem dispectui habes, clemens est ad ignoscendum'. Adubi in domo sua homo ille rediit, mox ita febre accensus est, ut noctem totam anhellans et estuans requiescere nequiverit. Quin etiam in cras
Abbreviated transcription (Latin):
in hora cruciatus sui. qd̃ digi¬
ti manuum genouefe. sĩgilla-¬
tim uelut cerei diuinitus celes-¬
ti igne flagrarent ⁊circa se
arderent:fedissime debachan¬
hot ires uiri quoꝵ matrone
ab obsidentib eas nequissimiꝰ
sp̃itib emundar et. At illa ut
erat clementissima. secita est eos.
Ing̾ssa uiuscuiusq domũ ma¬
trone eorum or̃one ⁊ bñdictio¬
ne olei uncte. ꝑ eam a uexatio¬
ne demonum sunt curate ꝑ
lo basilice orans. ac bñdicens
et laudans dñm. ac media in¬
cognita staret cat̃ua unus ex
psallentib. areptus a demo¬
ne. lanians ꝓprios artus. qͦs
m̃te captus alienos ẽẽ crede¬
bat: ab absida ad genouefam
ꝓperarat. Cumq genouefa
sp̃m inmundum a corꝑe ho¬
minis iuberet exire. ⁊ sp̃c ne¬
quam ꝑ oculum se ꝓgredi
minaretuz imꝑante genoue¬
fa. feda relinquens uestigia. flu¬
xu uentris eiectus est. dicto t
tis honorib tunc eam euntem
uerunt. Enimu̾o similis fuit

Expanded text:
in ora cruciatus sui, quod digiti manuum Genuvefe siggillatim vellut cerei divinitus caelesti igne flagrarent, et idcirco se ardere fedissime debachantres viri, quorum matrone ab obsedentibus se nequissimis spiritibus emundaret. Ad illa, ut erat benignissima, secuta est eos. Ingressaque uniuscuiusque domum, matrone eorum oratione et benedicto oleo unctione per eam a vexatione demonum sunt emundate.lo basilice orans ac benedicens et laudans Dominum, in media incognita staret caterva, unus ex psallentibus areptus a demone, lanians proprius artus, quos mente captus esse alienus credebat, ab absida ad Genuvefam properavit. Cumque Genuvefa spiritum inmundum a corpore hominis iuberet exire, et spiritus nequam per oculum se progredi minaretur, imperante Genuvefa, foeda relinquens vestigia, fluxu ventris eiectus est. Nec moraltis honoribus tum eam euntem verunt.
Abbreviated transcription (Latin):
hec agerent᷑. ⁊ uiderent ommnes
gratulari in p̃dicatione eius. ⁊¬
p̃dicabat. Tunc iratus quidã
ex pħhiseis. ꝑticam fullonis ar¬
eus. ⁊ eierit cerebrum eius. Qũ

Expanded text:
ita agerent, et viderent omnes gratulari in praedicatione ejus, praedicabat; tunc iratus quidam ex Pharisaeis pertica fullonis ejus, et evertit ce
Abbreviated transcription (Latin):
lem cunctis mentib xp̃c osten¬
dit uirtitem. adeo ut dum in cir¬
tuitu omnium segetes pluuia
rigarei: net messem net messore
genouefe. saltem ullus guitaꝵ

Expanded text:
lem cunctis timentibus Christus ostendit virtutem, cum in circuitu omnium segetes pluvia rigaret, porro nec messem nec messoris Genovefe saltim ullus gutta
Abbreviated transcription (Latin):
cito daret locum supͣ memora¬
tum. Missoitaq nuntio uidelz
saxone p̃posito uiro honestoad
eccłiam beate Genouefe uirum
sepius nominatum. scil dñm
poscit delegari. aptum apd̃ se
religioni ip̃orum locum ẽẽ c̃y
ad honorem dei ⁊ ad excellen¬
tiam ordinis sc̃i augustini e¬
isdem fr̃ib se pollicetur colla¬
turum. Abbas consid̾ans peti¬
tionẽ tanti p̃sulis iustam ẽẽ¬
n et honestam consentiente ca¬
pitulo adiudicauit fieri pos¬
tulationem ip̃ius. Missus
est ergo fr̃ wll̃mnus trib aliis

Expanded text:
cito daret locum supra memoracito daret locum supra memoratum. Misso itaque nuntio, videlicet Saxone praeposito, viro honesto, ad ecclesiam B. Genovefae, virum saepius nominatum, scilicet doposcit delegari; aptum apud se religioni ipsorum locum esse, quem ad honorem Dei et ad excellentiam ordinis S. Augustini, eisdem fratribus se pollicetur collaturum. Abbas considerans petitionem tanti praesulis justam esse et honestam, consentiente capitulo, adjudicavit fieri postulationem ipsius. Missus est ergo Fr. Wilhelmus, tribus aliis
Abbreviated transcription (Latin):
fiebat de diuino seruitio tum plꝰ
noctis potationi qmͣ psalmodie
et diuine contemplationi impẽ¬
derent: Quis tunc digne int̾ces¬
sor fieret ad d̃m̃ ꝓ ppło: In ma¬
tirtinali sinnaxi potu estuantes
nimio. potius eos dormire libe¬
bat qmͣ cantare. Sic impudent̃
uiuentes. omnium religiosoꝵ
aurib detestandam infamiam
infuderunt.
Cenerabilis igit᷑ roskilden¬
sis ep̃c absalon uidens ⁊ consi¬
derans urtam eorum ab omni
religione discrepare tactus do¬
lore intrinsecus detestabat᷑ ani¬
mas talium uiroꝵ diabolica
fraude obtenebratas atꝙ ad flu-¬
xum scłi nimis inclinatas. um̃
sepius mente tacita reuoluebat
quomodo illi ecclie consuleret
ordinis ⁊ religionis formam-
annuante dommo in melius
immutaturus. Reminiscitur
tandem familiaritatis. ⁊ amicicie
olim pepigerat cum parisius stu¬
dendi gr̃a moraret᷑ attendens q
eum uirum honestum. uirum
utiq ꝓuidum ⁊ discretum ⁊ scĩs
morib adornatum: compla¬
cuit in illo anime sue. ut ei ac¬

Expanded text:
fiebat de divino servitio, cum plus noctis potationi quam psalmodiae et divinae contemplationi impenderent? Quis tunc digne intercessor fieret ad Deum pro populo? in matutinali synaxi potu aestuantes nimio, potius eos dormire libebat quam cantare. Sic impudenter viventes, omnium religiosorum auribus detestandam infamiam infuderunt. Venerabilis igitur Roschildensis episcopus Absalon videns et considerans vitam eorum ab omni rereligione discrepare, tactus dolore intrinsecus detestabatur animas talium virorum, diabolica fraude obtenebratas, atque ad fluxum saeculi nimis inclinatas; unde saepius mente tacita revolvebat, quomodo illi ecclesiae consuleret, ordinis et religionis formam annuente Domino in melius immutaturus. Reminiscitur tandem familiaritatis et amicitiaeolim pepigerat, cum Parisiis studendi gratia moraretur; attendensque eum virum honestum, virum utique providum et discretum, et sanctis moribus adornatum, complacuit in illo animae suae, ut ei ac
Abbreviated transcription (Latin):
in scĩmonio consecratam: intac-¬
to corꝑe.xp̃o dignum p̃bere fa¬
mulatum. E contrario genoue¬
fa. locum ⁊ tempus.⁊hominẽ¬
eundem qui corpus eius uiola-¬
uerat. exposuit. At illa que in-
cassum se xp̃i sponsam ꝓfiteba-¬
tur. conscĩa conuicta ꝓtinus ad

Expanded text:
in sanctimonio consecratam, intacto corpore, Christo dignum prebere famulatum. E contrario Genovefa locum ac tempus vel hominem qui corpus eius violaverat exposuit. Ad illa, que in cassum se Christi sponsa profitebatur, conscientia convicta, protinus ad
Abbreviated transcription (Latin):
et uigiliis uacabat. Adueniens
aut̃ quedam femina. curiositate
potius qm fide ꝑmota. quid nã
genouefa incellula sua ageret.
clam discere uoluit. Que ut fo

Expanded text:
ac vigiliis vacabat. Adveniens quedam relegiosa femina, curiositate potius quam fide permota, quidnam Genovefa in caellola sua ageret, clam cognuscere voluit. Que ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
gesime. ⁊ infans ip̃e cathecumi-¬
nus factus. fide imbuebatur ca-¬
tholica. Qui ⁊ in ꝓxime pas¬
che uigilia. baptrtatus. calo¬
meris est nuncupatuse qd̃
in cellula sepedicte geno efe.
uitam tͣm amiserat rec pit.
In meldorum urbe. occurrit ei
homo cubitotenus manum ha-¬

Expanded text:
insime, et iufans ipse iam caticuminns factus, fide induebatur catolica, quin immo in paschae vigilia babtizatus, Cellomeris nuncopatus est, eo quod in cellolam sepe dicte Genovefe vitam quam amiserat recipisset. 33. In Meldorum urbe occurrit ei homo a cubito tenus cum
Abbreviated transcription (Latin):
Oblatus q est ei in eadem
rum fere duodetim ceca. Quo¬
conus ut uidit tanta miracu¬
la ꝑ eam fieri. obtulit ei filium
suum. quem bis quinis men¬
fa. aqm sibi afferri iussit sig¬

Expanded text:
Oblatus est ei in eadem rum fere XII similiter ceca. Quoconus, ut vidit tanta mirabilia per eam fieri, obtullit ei filium suum, quem bis quinis menfa aq
Abbreviated transcription (Latin):
to: om̃s adstantes magnifi¬
cau̾unt mirabilem deum in
sc̃is suis. Cumq ad tiuitatem
trecassium ꝑuenissetz occur-¬
rit ei multitudo ppłi. offerens¬

Expanded text:
Omnes adstantes magnificaverunt mirabilem Deum in sanctis suis. 37. Cumque ad civitatem Trecassium pervenisset, occurrit ei multitudo populi offeren
Abbreviated transcription (Latin):
extirit t̃remotus nimius. ⁊ cucur¬
rit ppls romanus. ⁊comp̾hen¬
derunt eos. in locum qui dr᷑ catha¬
cumba. uia appia. miliario t̾cio. ⁊
fabricarent᷑ loca. in quibz fuerãt
posita corꝑa eorum. Et illic reuo¬
cata sunt cum glã hymnorum:

Expanded text:
extitit terremotus nimius et cucurrit populus Romanus et comprehenderunt eos in locum qui dicitur Catacumba, via Appia, miliario tertio abfabricarentur loca, in quibus fuerant posita corpora eorum; et illuc revocata sunt cum gloria hymnorum.
Abbreviated transcription (Latin):
tradidisti ut ne se sentiant sine
me eẽ. qui te hñt. ꝑ quem ego gͤ¬
gem hunc regere potui. Et hec
dicens emisit sp̃m. Statim
pp̃ ip̃os de ierosolimis aduenisses ⁊¬
ip̃i ua cum marcello uiro illustris¬
fu̾at. abstulerunt corpus eus oc

Expanded text:
tradidisti, ut non sentiant se sine me esse qui te habent, per quem ego gregem hunc regere potui. » Et haec dicens, emisit spiritum. Statim propter illum de Jerosolyma advenisse. Ipsi una cum Marcello illustriculte abstulerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ceam ⁊ aqͥlinami ⁊ ꝓmisit eis¬
tum multum. ut facerent eũ
secum peccare. ⁊ sacrificare di¬
famulum dei. ⁊ ubi ud̾unt
faciem eius tanqͣm flãmami
ignis. cecid̾unt in facies suas.
ab hora t̾cia usq ad horam sex

Expanded text:
cea et aquilina et promisit eintum ut facerent eum secum peccare| et sacrificare dfamulum dei| et ubi uiderunt eum faciem eius tamquam flamma| ignis ceciderunt in facies suas ab hora tercia| usque in hora sex
Abbreviated transcription (Latin):
adoras eos utinam u̾o au
runt añ conspectum dagni
centes. Et nos credimus in
et nos malefici estis. qd̃ ip̃m
adorate deos meos. ⁊ dono uo¬
bis aueum ⁊ argertum ⁊ in
honore magno constituam
uos. Dix̾unt ad eum. Aurũ ⁊¬

Expanded text:
adoras eos utinam audiresunt ante conspectu| dagni llum dicentes| et nos credimus in et uos maleficati estis quod| ipsum adorate deus meus . et do uobis| aurum et argentum et in honore constituo uo
Abbreviated transcription (Latin):
tob dixit. Si ueram d̾o penĩam
obtuleris ueram etiam euis in¬
dulgentiam consequeris. Dicit
deo pnĩam offero: ut om̃s codi¬
ces meos. in quib erat illicita
p̃sumptio. abiecerim: ⁊ omnib siml
renuntiau̾im artib mimici. Di

Expanded text:
tor: «Si ueram Deo penitentiam obtuleris, ueram eius indul- gentiam consequeris». Dicit penitentiam offero, ut omnes codices meos, in quibus erat inlicita presumptio, incendi, et omnibus simul renunciaui actibus inimicis,
Abbreviated transcription (Latin):
eis iacobz. Ecce filetus ante uos
stat: cur eum ñ tenetis: Dicunt
ei demones. Nos ñ possumus. nͨ
formicam contingere que in cu¬
biculo tuo est. Tunc beatus ia¬

Expanded text:
eis Iacobus: «Ecce Philetus ante uos stat. Cur eum non tenetis?». Demones dixerunt: «Nos non possumus nec formicam contingere que in cubiculo tuo est». Et ait Ia
Abbreviated transcription (Latin):
et spẽ salutis in p̃sentia uirgĩs
concipientib reu̾sa ẽ beata uͥgo.
sub seq̃nte unũso ppͦ. ꝑpontẽ
fractũ ⁊ uacillantẽ cꝰ ruina dif¬
ferebat᷑ donet b̾e uirgini ad ꝓ¬
pria reũtenti mirabile ⁊me¬
morabile exhiberet obsequium.
Mirandis plus miranda succe
ter ut decuit collocata ⁊ ppłs qͥ
eã comitabat᷑ ad ꝓpͥa rediitpix
in noctis crepusculo ꝑuus pons
corruit. ⁊qͥ paulo añ rimosus ⁊ ru¬
inosꝰ pͥp transeuntẽ sustinuit. ppͦ
trãsacto nemine leso ł subm̾socor¬
ruẽs p̃cedentis miracłi indiciũ fuit
et testimoniũ. Beate gͥ uirgĩs lau¬
dib ascribend̾ est. ꝙ pons cõfractꝰ
nẽ ⁊ imũisũ pͥpͣ trãseuntẽ sustiñe
potuit ⁊ ꝙ pꝰ transitũ eiusd̃ uir¬
ginis tociꝰ q pͥp. nemĩe leso corru¬
it Insr̃ ꝙ seqͣna tumẽs. eiꝰ uirtute

Expanded text:
irginis concipientibus, reversa est B. virgo subsequente universo populo per pontem fractum et vacillantem, cujus ruina differebatur, donec B. virgini ad propria revertenti mirabile et memorabile exhiberet obsequium. Mirandis plus miranda succedlemniter, ut decuit, collocata, et populus qui eam comitabatur ad propria rediit, in noctis crepusculo, Parvus Pons corruit, et qui paulo ante ruinosus populum transeuntem sustinuit, populo transacto, nemine laeso vel submerso, corruens, praecedentis miraculi indicium fuit et testimonium. B. igitur virginis laudibus ascribendum est quod pons confractus iversum populum transeuntem sustinere potuit et quod post transitum ejusdem virginis totiusque populi nemine laeso corruit. Insuper quod Sequana tumens ejus virtute
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ collisionem undarum fluctu¬
antis. sub eius seturus ꝓtectio¬
ne. Moyses transituro
ppło isrłitico. aquas maris di¬
uisit beata u̾o uirgo genoue¬
fa. cũ ppło parisiensi . sr̃ intu¬
mescentes undas fluminis ꝑ¬
transiit: ñ tam a ponte confeͣ¬
to sustentata. qͣm ip̃m pontẽ
sustentans ꝓtectione diuina
Ingrediente tandem beata uir¬
rie in parisiensi urbe sitam.
continuo sic̃ audiuimus ita
et uidumus in cuutare dñi uir¬
titum uenientes de monte sc̃o
eius: omnia in aduentu euis
prius cõmota. ⁊ pacifica ⁊ seda¬
ta fuerunt. Ciuitas ip̃a prius a
fundam̃tis concussa ⁊ cõmota.
tranquilla fuit ⁊ quieta. ꝓpłs
ip̃e grauissime ante afflictũ.
nouefe respirabat. Et sic̃ scri¬
ptum ẽ. qͣi sp̃es eletri apparuit¬
uirginis: ⁊ certissimam spem
diuine consolationis Wideres
qͣi in rubo moỹsi. flãmã ignis
sine adustione: qr ppłs dñi
flagellatus illuminabat᷑ ad
sciam: ⁊ cum occidisset ^ e os. que¬

Expanded text:
per collisionem aquarum fluctuper collisionem aquarum fluctuantis, sub ejus securus protectione. Moyses transituro populo Israelitico aquas maris divisit; B. vero virgo Genovefa cum populo Parisiensi super intumescentes aquas fluminis pertransiit, non tam a ponte fracto sustentata, quam ipsum pontem sustentans protectione divina. Ingrediente tandem B riae in Paris. urbe sitam, continuo, sicut audivimus ita et vidimus in civitate Dei virtutum venientes de monte sancto ejus, omnia in adventu ejus prius commota, et pacifica et sedata fuerunt. Civitas ipsa, prius a fundamentis concussa et commota, tranquilla fuit et quieta; populus ipse gravissime ante afflictus novefae respirabat, et sicut scriptum est quasi species electri apparuitVirginis et certissimam spem divinae consolationis. Videntes quasi in rubo Moysi flammam ignis sine adustione, quia populus Domini flagellatus illuminabatur ad scientiam; et cum sol occidisset super eos. quae
Abbreviated transcription (Latin):
cumimpio. Opponat se murum
ꝓ gente sua. frangat iram d̾i su¬
pplicatione humili: suis p̾cib d̾i
impetret mĩamut misericors.
deus remittat offensam: ⁊ imꝑet
uentis ⁊ aquie ⁊ fiat tranquil¬
litas magna. Supplicante
igitur ep̃o odone. ⁊ clero ⁊ ppło.
parata sollempni ꝓcessione de¬
latis ad eccl̃iam nr̃am scõrum
reliquiis. eg̾ssa est beata uirgo
genouefa de loco sc̃o suo: ⁊ p̃ce¬
dentib scõrum reliquiis p̃cede¬
bat beata genouefa ppłm suũ
tanqͣm columpna ignis in noc¬
te adũsitatis. Uenimus itaq
ad ꝑuum pontem ciuitatis la¬
pideum aibi ñ erat declinare ad
dexteram uł ad sinistram s ꝑ me¬
dium pontem. iter erat Spcedente
quondam archa testam̃rti. ppłs
isrł ꝑ medium iordanis sicco pe¬
de ꝑtransiit. precedente etiã bea-¬
reliquiis ꝑ pontem confractũ
et ruine ꝓscimũ subsecittus ẽ eã
uniu̾sus ppłs. ĩminenti ꝑiculoĩ¬
undantium aquarum ⁊ pontiꝰ

Expanded text:
cum impio. Opponat se murum cum impio. Opponat se murum pro gente sua, frangat iram Dei supplicatione humili, suis precibus Dei impetret misericordiam, ut misericors Deus remittat offensam, et imperet ventis, et aquis, et fiat tranquillitas magna. Supplicante igitur episcopo Odone et clero et populo, parata solemni processione, delatis ad ecclesiam nostram sanctorum reliquiis, egressa est B. virgo Genovefa de loco sancto suo, et praecedentibus sanctorum reliquiis praecedebat S. Genovefa populum suum tanquam columna ignis in nocte adversitatis. Venimus itaque ad Parvum Pontem civitatis lapideum, ubi non erat declinare ad dextram neque ad sinistram, sed per medium pontem iter erat. Praecedente quondam arca testamenti populus Israel per medium Jordanis sicco pede pertransiit; praecedente etiam Breliquiis per pontem confractum et ruinae proximum, subsecutus est eam universus populus imminenti periculo inundantium aquarum, et pontis
Abbreviated transcription (Latin):
pontis eusdem urbis paruus
appellat᷑. tanto impetu aquaꝵ
impulsus ⁊ conquassatus rui¬
nam ꝓmittebat. Uideres in ip̃o
ponte aꝑtissimas rimas ⁊ am¬
plissimas. cem̃tum demolitum.
lapides disiunctos abinuicem.
et ip̃m pontem riuoͣsum. ⁊ in ꝓ¬
ximo ruiturum sicut aque
suꝑficies que a uento agitat᷑.
assiclua collisione undarum
fluminis. huc ⁊ illuc fluitantẽ.
Desolata erat ciuitas plena di¬
uitiis. sedebat in tristicia dña ꝓ
uintiarum.: sac̃dotes eius gem̃¬
tes. uirgines euis squalide.⁊
ip̃a oppressa amaritudine: nec
erat qui consolaretur eam. ex
omnib caris eius. Unica spes
ppło ꝑiclitanti post deum ⁊
nax ppłm specialit parisien¬
sem subiectum eidem uirgini¬
reddidit ⁊ deuotum. Una uox
ppłi imus clamor omniũ. un a
petino singłorum. ut egrederet᷑
beata uirgo genouefa de loco sc̃õ
suo. ⁊ p̃sentia sua tueretur ppłm
supplicantem ⁊gementem: ⁊ pe¬
unti subueniat ciuitati. ne inuol¬
uat᷑ iustus cum iniusto ⁊ pius

Expanded text:
pontis ejusdem urbis Parvus appellatur, tanto impetu aquarum impulsus et conquassatus ruinam promittebat. Videres in ipso ponte apertissimas ruinas et amplissimas, caementum demolitum, lapides disjunctos ab invicem, et ipsum pontem ruinosum, et in proximo ruiturum sicut aquae superficies quae a vento agitabatur assidua collisione undarum fluminis huc et illuc fluitantium. Desolata erat civitas plena divitiis, sedebat in tristitia domina provinciarum: « sacerdotes ejus gementes, virgines ejus squalidae, et ipsa oppressa amaritudine, nec erat qui consolaretur eam ex omnibus charis ejus . » Unica spes populo periclitanti post Deum, enax populum specialiter Parisiensem subjectum eidem virginreddidit et devotum. Una vox populi, unus clamor omnium, una petitio singulorum, ut egrederetur B. virgo Genovefa de loco sancto suo, et praesentia sua tueretur populum supplicantem et gementem, et pereunti subveniat civitati, ne involvatur justus cum injusto, et pius
Abbreviated transcription (Latin):
die q̃ sabb̃m erat. in qͣ sc̃a geñ
sr̃ intumescentes undas flũis
ꝑtransiit aq̃ abeuntes decres¬
cebãt. usq qͦ sequana fluuiꝰ intͣ
alueũ suũ se collegit:⁊ ab ip̃a
die ñ pluit dñs sr̃ t̾ram. donec¬

Expanded text:
die; quae Sabbatum erat, in qua S. Genovefa super intumescentes undas fluminis pertransiit; aquae abeuntes decrescebant, usquequo Sequana fluvius intra alveum suum se collegit, et ab ipsa die non pluit Dominus super
Abbreviated transcription (Latin):
nem suam. dixit. Leuate filie
mee ⁊ nolite timere: stare aut̃
habetis tẽ  uidicium dei. qui
uos transmisit ad me. Et in¬
t̃rogabat eas dicens. Qd̃ est ar¬
tificium ur̃m: Respondentes
ille. dixunt ad eum. Ora ꝓ no¬
bis famule dei. ut climittat no.¬

Expanded text:
nem suam . dixit ad illas filiae meae . nolite| timire . stare autem habit ante iudicium dei . qui| uos transmisit ad me+ Interrogabat eas dicens.| Quod est artificium uestrum . responderunt illas .| dicentes ad eum . ora pro nobis famuli dei ut dimit| tat no
Abbreviated transcription (Latin):
magum. licet dei occulto nu-¬
tu romam puenit Ibiq p̾cdi¬
quinq annoꝵ eiusdem urb̃
tenuit pontificatum: sexto aũ
et tricesimo anno post passi¬
onem domini sub nerone ce¬
sarent uolilit truce suspensꝰ
est. Quius natalicium uͦi. kt̃
iulii celebratur.

Expanded text:
Magum licet Dei occulto nutu, Romam pervenit, ibique praediXXV annorum ejusdem urbis tenuit pontificatum. Sexto autem et tricesimo anno post passionem Domini sub Nerone Caesare, ut voluit, cruci suspensus est. Cujus natalitium III Kal. Jul. celebratur,