comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exaltandus: amandꝰ. colendꝰ. ⁊ ue¬
mͥ. & subdis ppłos sub me: lib̃a¬
tor m̃s de inimicis meis iracũdiᷤ.
Et ab insurgentib in me. exaltab̃
me: a uiro iniquo eripies me.
Non solum salutem p̾stat deus
electis suis: s etiam uindictam tͥ¬
buit de inimicis. Tantas uindi¬
ctas dedit d̾s pat̾ xp̃o filio suo de
inimicis suis iracundis. scilicet iu¬
deis: qui tanto iracundie & furo¬
ris zelo accensi ft̃ ut contra dm̃
suum insurgerent ⁊ & tanqͣ uir
unus ⁊mniquus conuenirent in
dictas dedit. ut eos quos susce¬
pat regendos & mitͥendos. tanqͣ
filios : ꝓpter ꝑfidiam ⁊ uesani¬
am illorum repbaret atq deice¬
ret. tanquã alienos. Aquib lib̾a¬
tus ẽ xp̃c. eum ãmortuis resur¬
rex it ÷ exaltatus ẽ cum ad dext̾ã
patͥs ascendit: ereptus ẽ. qnͣ u̾bũ
fidi qd̃ iudeis ablatumẽ. gentib
tradidit. Unde benedicitur: ce sub¬
dis ppłos sub me. Cũ enĩ unũ uida¬

Expanded text:
xaltandus, amandus, colendus et vexaltandus, amandus, colendus et veme, liberator meus de inimicis meis iracundis. Et ab insurgentibus in me exaltabis me, a viro iniquo eripies me. Non solum salutem praestat Deus electis suis, sed etiam vindictam tribuit de inimicis. Tantas vindictas dedit Deus Pater Christo filio suo de inimicis suis iracundis, scilicet Judaeis, qui tanto iracundiae et furoris zelo accensi sunt, ut contra Deum suum insurgerent, et tanquam vir unus et iniquus convenirent in dictas dedit, ut eos quos susceperat regendos, et nutriendos tanquam filios, propter perfidiam et vesaniam illorum, reprobaret atque dejiceret tanquam alienos. A quibus liberatus est Christus, cum a mortuis resurrexit. Exaltatus est, cum ad dexteram Patris ascendit. Ereptus est, quando Verbum fidei, quod Judaeis ablatum est, gentibus tradidit. Unde bene dicitur, Et subdis populos sub me. Cum enim unum Juda
Abbreviated transcription (Latin):
ficientes. filii diaboli facti sunt.
In u̾itate non ꝑmanentes: legis
facti pͥuaricatores mentiti sunt.
In pͥmi hominis peccato inuet᷑a¬
tisunt: quia nouum hominem
recipere noluerunt: Et claudiea¬
uerunt a semitis suis. idest a le¬
ge & ꝓpħis. siue in sius intellecti¬
bus. uel in fide ino pede niten¬
tes. idest patrem ⁊ non filium ad¬
orantes. uł uetus ⁊ non nouum
testam̃tum sequentes. siue litte¬
ram ⁊ non spm̃ tenentes. His eñs
pedibus graditur sc̃a eccł̃ia. his pe¬
dibus ad celestia ꝓmouetur. Dem¬
de ad nr̃am edificationem quid
subiungat audiamus. Uiuit do¬
minus ⁊ benedictus deus meus:
et exaltetur d̾s salutis meẽ. Dii
gentium non uiuunt: nec aligũe
laluare possunt.Et ideo necbe
nedicendi sunt: nec exaltandi. Nos
autem talem dominum & talem
dm̃ habemus. qui inetͥnim uiũ
qui nos regit ut dñs: ereauit ut ds:
qui se ipsum nobis tradidit: qui
salutis nr̃e auctor extitit. Unde
recte a nob̃ benedicendus est. oe¬

Expanded text:
rficientes filii diaboli facti sunt . In veritate non permanentes, Legis facti praevaricatores, mentiti sunt . In primi hominis peccato inveterati sunt, quia novum hominem recipere noluerunt: Et claudicaverunt a semitis suis, id est, a Lege et Prophetis, sive in suis intellectibus, vel in fide uno pede nitentes, id est, Patrem et non Filium adorantes: vel vetus et non novum Testamentum sequentes, sive literam et non spiritum tenentes. Inde espedibus graditur sancta Ecclesia, his pedibus ad caelestia promovetur. Deinde ad nostram aedificationem, quid subjungat audiamus. 47. Vivit Dominus, et benedictus Deus meus, et exaltetur Deus salutis meae. Dii gentium non vivunt, nec aliquem salvare possunt.nedicendi sunt, nec exaltandi. Nos autem talem Dominum et talem Deum habemus, qui in aeternum vivit, qui nos regit, ut Dominus, creavit, ut Deus: qui seipsum nobis tradidit, qui salutis nostrae auctor extitit. Unde recte a nobis benedicendus est, e
Abbreviated transcription (Latin):
Nondescendebat qui potͥat: ñ
imp otentiã demonstrabat: s
pacientiam docebat. Sienim ħ
illis dicentib de cruce descenłet:
his quasi insultantib cessisse ui¬
deretur: & uictus obꝓbria tolare
non potuisse credetur. Magis
mansit in cruce illis insultantib:
fixus illis mitantibus. Id̃o emim
caput agitabant: quia capitiũ
hebant. Docuit nos plane paciẽ¬
tiam. Nam quod est fortuis fec̃.
qui noluit facẽ quod iudi ꝓuo¬
cabant. Multo enim est poten¬
tius de sepulchro resurge: gͣm
de cruce descendẽ. Qm̃ non gau¬
debit inimicus m̃s suꝑ me. Ga

Expanded text:
Non descendebat, qui poterat. Non Non descendebat, qui poterat. Non impotentiam demonstrabat, sed patientiam docebat. Si enim haec illis dicentibus, de cruce descenderet, his quasi insultantibus cessisse videretur, et victus, opprobria tolerare non potuisse crederetur. Magis mansit in cruce illis insultantibus, fixus illis nutantibus. Ideo enim caput agitabant, quia capiti non haerebant. Docuit nos plane patientiam. Nam quod est fortius, fecit, qui noluit facere quod Judaei provocabant. Multo est enim potentius de sepulcro surgere, quam de cruce descendere. Quoniam non gaudebit inimicus meus s
Abbreviated transcription (Latin):
laudabili ꝑfectione. maioremꝙͣ
ceti homines recipiet a dño recii¬
butionem: ita iste eum uida tra¬
ditore maiorem recepfͣus est dail¬
nationem. Magnificauit enim
suꝑ xp̃m supplantationem: qͥa
m̃bra eius a bono ꝓposito stu¬
duit pu̾so exemplo suo supplã¬
tare. Xp̃c tamen non se mͦ uindi¬
cat. s patienter tolat &e orat: in
fut᷑o tamen mala que faciunt.
reri. ut me amorte resuscites:
oe retribuam eis in fut᷑o. Omnes
ante tͥbunal xͥ astabimus. rati¬
onem reddituri: & recepturi se¬
cundum quod unusquisq ges¬
sit in corpore. siue bonum suie
malum. Scio autem quia resu̾¬
citabis me. Ꝙ ponit causam
unde sciat: cum fubiungit. In
bos cognoui qm uoluistime:
qmͣ non gaudebit inunicus m̃s
gauusi sunt uidi. quando uide¬
runt xp̃m̃ crucifixum: imples¬
se se arbitrati sunt uoluntatẽ
nocendi effecto fructu seuicie.
uiderunt xpm̃ incruce pendẽ¬
temr: mouerunt caput dicẽtes:
si filius dĩ es. descende decruce.

Expanded text:
laudabili perfectione majorem quam laudabili perfectione majorem quam caeteri homines recipiet a Domino retributionem: ita et cum Juda traditore majorem recepturus est damnationem. Magnificavit enimum 195 supplantationem, quia membra ejus a bono proposito studuit perverso exemplo suo supplantare. Christus tamen non se modo vindicat, sed patienter tolerat et orat. In futuro tamen mala quae faciunt, reri, ut me a morte resuscites: et retribuam eis in futuro. Omnes ante tribunal Christi astabimus, rationem reddituri, et recepturi secundum quod unusquisque gessit in corpore, sive bonum sive malum . Scio autem quia resuscitabit me. Et ponit caussam unde sciat, cum subjungit: 12. In hoc cognovi quoniam voluisti me: quoniam non gaudebit inimicus meus gavisi sunt Judaei, quando viderunt Christum crucifixum. Implesse se arbitrati sunt voluntatem nocendi, effecto fructu saevitiae. Viderunt Christum in cruce pendentem, moverunt caput, dicentes: Si Filius Dei es, descende de cruce .
Abbreviated transcription (Latin):
nus non est. Quod si aliquis tał
patienter a nobis tołatur: illiqͥ¬
dem detͥm̃tum magnum est.
nobis autem ꝓptͣ urtutem pa-¬
cientie. magna merces a dño red¬
detur. Scire autem debemus. qͥa
sicut laudabile ualde est. & acd
magnam ꝑfectionem ꝑtinet. bo¬
num ẽẽ inter malos: ita e contra¬
rio ualde detestabile est. & ad mais¬
nam ꝑu̾sitatem ꝑtinet. malũ ẽẽ
uiter bonos. O quam glosum est
oe acceptabile d̃o. si inter multoᷤ
suꝑbos. unꝰ est humilis: inter
multos iracundos. imꝰ est mitis:
inter multos luxuriosos. unꝰ est
castus: inter multos mnordinatos.
umus est religiosus. Ita nimis tur¬
pe est. ⁊ uehem̃t᷑ deo displicet. c̃
inter multos humiles. unꝰ ẽ suꝑ¬
bus: int̾ multos castos. unꝰ ẽ im¬
mundus: int̾ multos mansue¬
tos. unꝰ ẽ iracundus: int̾ multos
religiosos. umꝰ ẽ ꝑu̾sus. Tol̾andus
est. quia dñs pͥcepit: s ipse ira d̃i
noneffugiet. Re sient bonus ꝓsua

Expanded text:
nus non est. Quod si aliquis talis nus non est. Quod si aliquis talis patienter a nobis toleratur: illi quidem detrimentum magnum est, nobis autem propter virtutem patientiae magna merces a Domino reddetur. Scire autem debemus quia sicut laudabile valde est, et ad magnam perfectionem pertinet bonum esse inter malos: ita econtrario valde detestabile est, et ad magnam perversitatem pertinet malum esse inter bonos. O quam gloriosum est et acceptabile Deo, si intra multos superbos unus est humilis, intra multos iracundos unus est mitis, intra multos luxuriosos unus est castus, intra multos inordinatos unus est religiosus! Ita nimis turpe est, et vehementer Deo displicet, cum intra multos humiles unus est superbus, intra multos castos unus est immundus, intra multos mansuetos unus est iracundus, intra multos religiosos unus est perversus. Tolerandus est, quia Dominus praecepit: sed ipse iram Dei non effugiet. Et sicut bonus pro sua
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Et enim homo pacis mee inqͦ
sperairi: qui ecdebat panes meos.
magnificauit suꝑ ine supplanta¬
tionem. N fuit mirum si mimi¬
ei mei cogitabant adu̾sum me
mala michi: quia ⁊ homo pacis
mee. idest uidas cumguo pacẽ
habebam. ⁊ qui se pacificum fa¬
simulabat : in quo sꝑaui qͣtum
adestimationem bominum:
putabant enim qđ ei multum
crełem. ce in eo multum confid̾¬
em : qui edebat panes meos. id:
eui ego intinctum panem por¬
rexr uel panes meos sp̃ales ede¬
bat. quia cotidie p̾dicationem
meam aucdiebat: maiorem sup¬
plantationem suꝑ me magnifi¬
cauit. quam alir: quia etiamos¬
culo tradidit. Nolite estimare
fratres. ut illi qui adconi̾sionẽ
ueniunt. oe habitum sẽe religi¬
onis assumunt. om̃s sint sci. õs
si nos aliquos habemus simu¬
latores. qui sedeant ad m̃sam
nrãm. qui sint nob̃ coniuncti
inoscł̃o paris: equanimit̾ exẽ¬
plo dm̃ nr̃i tolandi sunt. quia qͥ
malum non tołat: ipse ꝑ impaci¬
entiam suam sͥ testis est guia bo¬

Expanded text:
tenim homo pacis meae, in quo speravi, qui edebat panes meos, magnificavit super me supplantationem. Non fuit mirum, si inimici mei cogitabant adversum me mala mihi: quia et homo pacis meae, idest, Judas, cum quo pacem habebam, et qui se pacificum simulabat: in quo speravi, quantum ad aestimationem hominum. Putabant enim quod ei multum crederem, et in eo multum confiderem, qui edebat panes meos, ides, cui ego intinctum panem porrexi: vel panes meos spirituales edebat, quia quotidie praedicationem meam audiebat. Majorem supplantationem super me magnificavit, quam alii: quia etiam osculo tradidit. Nolite aestimare, fratres, ut illi qui ad conversationem veniunt, et habitum sanctae religionis assumunt, omnes sint sancti, omnes si nos aliquos habemus simulatores, qui sedeant ad mensam nostram, qui sint nobis conjuncti: in osculo pacis aequanimiter exemplo Domini nostri tolerandi sunt: quia qui malum non tolerat, ipse per impatientiam suam sibi testis est, quia bo
Abbreviated transcription (Latin):
uox est ꝑfectorum se in hoc psiño
fute beatitudinis consolãtium ce
tribulationem huius uite patiẽ¬
ter tolerantium. attendunt enĩ
nonẽẽ condignas passiones huiꝰ
tpr̃is: ad futuram głam que re¬
uelabitur in nob̃. Horum intũ¬
dio est. nos hortari. ut intribula-¬
tionibus positi exemplo suo noꝰ
ipsos consolemur. atq in p̾ssu¬
ra spe future renunationis ñ
deficiamuis. Desid̃ium suum in
pͥncipio psĩni quo infinemten¬
d̃e desicdent: sic exponunt. Uox

Expanded text:
Vox est perfectorum se in hoc psalmo spe Vox est perfectorum se in hoc psalmo spe futurae beatitudinis consolantium, et tribulationem hujus vitae patienter tolerantium. Attendunt enim, non esse condignas passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis . Horum intentio est nos hortari, ut in tribulationibus positi, exemplo suo nos ipsos consolemur, atque in pressura spe futurae remunerationis non deliciamus. Desiderium suum in principio psalmi, qui in finem tendere desiderant, sic
Abbreviated transcription (Latin):
donat nobis intellig̾e: quia qđ
sic u̾itas dnplicat: constanter
clauis indomo.Sieut enim ꝑ
clauem reseratur domus. ut i¬
tiora uideantur: ita ꝑtitulum
aꝑitur p̾s. ut sp̃alia que intus
sunt. intelligantur. Magnisa
p̾tatur caluaria. &e in loco eal¬
uarie crucifixus ẽ xp̃c. Locus
u̾o ille sicut quidam dicunt.
id̾o caluaria appellatꝰ ẽ: quia
rei solebant ibi decaluari et
decapitari. lgitur intellectus iste gͤ
sequentis psalmi uoces nob̃ gene¬
rant. attribuitur filiis chore. id÷
filiis crucis directis in furẽ: id ÷
ad summam beatitudinem per¬
uenire desidantibus. Materia
iustus est: sed̃m utnͣq ium aĩe.
Uł mat̾ia potest dici desidium
sumim boni. In pͥma parte ostñ¬
ditur iustus sem uim suꝑiorẽ
anime dm̃ desidare: cȩlestia sola
appet̾e: adu̾sitates huius uite nõ
time. In scd̃a parte ꝑ illaium suꝑ-¬
iorem animalitatem confortare:
que cito mouetur a tribulatione.

Expanded text:
donat nobis intelligere, quia quod donat nobis intelligere, quia quod sic veritas duplicat, constanter clavis in domo. Sicut enim per clavem reseratur domus, ut interiora videantur: ita per titulum aperitur psalmus, ut spiritualia quae intus sunt, intelligantur. Magni sarpretatur calvaria: et in loco Calvariae crucifixus est Christus . Locus vero ille, sicut quidam dicunt, ideo calvaria appellatus est, quia rei solebant ibi decalvari et decapitari. Igitur intellectus isto quem sequentis psalmi voces nobis generant, attribuitur filiis Chore, id est, filiis crucis: directis in finem, id est ad summam beatitudinem pervenire desiderantibus. Materia justus est secundum utramque vim animae. Vel materia potest dici desiderium summi boni. In prima parte ostenuitur justus secundum vim superiorem animae Deum desiderare, coelestia sola appetere, adversitates hujus vitae non timere. In secunda parte per illam vim superiorem animalitatem confortare, quae cito movetur a tribulatione.
Abbreviated transcription (Latin):
se non aꝑuit os suum. Recte gͦ
ait. me autem ꝓpter innocentiã
suscepistr. & io m̾ito confirmatꝰ
est inętͥnum. Hoc fecit ⁊ hoc do¬
cuit: hanc euis in nocentiam
ꝓut possumꝰ imitemur: ut nͥ
regnet in nobis peccatum: ut
cum capite nr̃o suscipi a deo
patre ⁊ confirmari mereamur
inecium. & ne ingrati simus.
agamꝰ ei gr̃as ꝓtantis suis be¬
neficiis: or toto corde. tota deuo¬
tione. dicamꝰ quod subditur.
Benedictus dñs d̾s isrł. Inde sit
benedictus ⁊ laudatus. tanqͣ̃m
dominator oe creator ifil̃: idest ui¬
dentium eum ꝑfidem. &e creden¬
telligunt filium eius dm̾ eeͣ oeꝰ
hominem: &e ista benedictio in¬
cipiat ab hoc selo: & duret uisq
in scłm subsecutiuum: fiat fiat.
Hic habetur in hebreo am̃ am̃.
Que u̾bi replicatio. indissolubi¬
lem signifieat confirmationẽ.
Qua u̾bi repeticione ipse dñs usꝰ
est ineugłio ubi ait: Am̃ am̃ dico
uobis. ad confirmandam uide¬
licet sententiam suam. Inquo

Expanded text:
se, non aperuit os suum . Recte ergo se, non aperuit os suum . Recte ergo ait, Me autem propter innocentiam suscepisti, et ideo merito confirmatus est in aeternum. Hoc fecit, hoc docuit, hanc ejus innocentiam prout possumus, 196 imitemur: ut non regnet in nobis peccatum , ut cum capite nostro suscipi a Deo Patre et confirmari mereamur in aeternum. Et ne ingrati simus, agamus ei gratias pro tantis suis beneficiis, et toto corde, tota devotione dicamus quod subditur: Benedictus Dominus Deus Israel. Inde sit benedictus et laudatus, tamquam dominator, creator Israel, idest videntium eum per fidem, et credentelligunt Filium ejus Deum esse et hominem. Et ista benedictio incipiat ab hoc saeculo, et duret usque in saeculum subsecutivum. Fiat, fiat. Hic habetur in Hebraeo, Amen, amen. Quae verbi replicatio indissolubilem significat confirmationem. Qua verbi repetitione ipse Dominus usus est in Evangelio, ubi ait: Amen, amen dico vobis : ad confirmandam videlicet sententiam suam. In quo
Abbreviated transcription (Latin):
glificatꝰ ẽ xp̃c. Uident modo in
nomine eius conu̾ti genus hu¬
manum: modo insultent: mͦ
caput agitent: ĩmo iam caput
figant. Me autem ꝓpt̾ innocen¬
ciam susce pisti. Me flagellatũ
sine m̾ito ÷ occisum sure debito:
ꝓpter innocentiam ꝓpt̾ integͥ¬
tatem. sinre peccato. suscepisti
sanandum: q̃ admodum mecdi¬
cus egͥtum. &̾ confirmasti me.
dando immortalitatẽ ⁊ impas¬
sibilitatem: in conspectu tuo. ĩ
maiestate. ⁊ diuinitate tua ine¬
t̾num. Quia xp̃e resurgens ex
mortius iam non moritur: mors
illi ultra non dominabitur.
Ecce ꝓpt innocentiam xͦ susei¬
pitur: susceptus inȩt̾num confir¬
matur. Attendite fr̃s. Uia addm̃¬
innocentia est. hinc in alio psm̃o
quesitum est. Quis ascendet in
ligit suꝑegenum ⁊ pauꝑem: &e
discamus in illo urtutem inno¬
centie: quicum maledceretur ñ¬
remale dicebat. compatetur nõ
cõminabatur: tradebat autem
iudieanti se iniuste. Tanguam
onis adoccisionem ductus est:
ce sient agnus coram tondente

Expanded text:
ificatus est Christus. Vident modo in nomine ejus converti genus humanum: modo insultent, modo caput agitent, imo jam caput figant. 13. Me autem propter innocentiam suscepisti. Me flagellatum sine merito, occisum sine debito, propter innocentiam, propter integritatem, sine peccato, suscepisti sanandum, quemadmodum medicus aegrotum. Et confirmasti me, Dando immortalitatem et impassibilitatem. In conspectu tuo. In majestate et divinitate tua. In aeternum.ritur, mors illi ultra non dominabitur . Ecce propter innocentiam Christus suscipitur, susceptus in aeternum confirmatur. Attendite, fratres, via ad Dominum innocentia est. Hinc alio psalmo quaesitum est. Quis ascendet in ligit super egenum et pauperem: et discamus in illo virtutem innocentiae, qui cum malediceretur, non maledicebat: cum pateretur, non comminabatur: tradebat autem judicanti se injuste . Tamquam ovis ad occisionem ductus est, et sicut agnus coram tondente
Abbreviated transcription (Latin):
omnium tituli diu̾¬
si. Nam pt̾ eos qui au¬
ctorum suorum no¬
minib. aut causar aut tempoꝵ
significationib p̃notant᷑. sunt
alii quib titulus infinẽ est:alii
quib tantũ. psalmꝰ eantici. uel
canticum psalmi. & necesse est
diu̾sas causas diu̾sarũ suꝑscͥptio¬
nũ extitisse : non enim sine cau¬
sa tantarerum diu̾sitate hic ti¬
tuloꝵ ordo conu̾titur: ut n̾c in
finem. nc psalmꝰ. ñc canticũ. nc̃
canticũ psalmi. nc psalmꝰ canti¬
ci. ad distinctionẽ psalmi qui sub¬
iaceat p̃ponat᷑ Et quanquam in
singulis quibq psalmis singła¬
rum qͣrũq inscͥptionũ causas
p̃stare intamͦ: tam̃ ad ꝯpendiũ
studiose intelligentiȩ. in breui
sermuncło uͥtutem suꝑscͥptionũ
alii causam suam p̾stat. Ob fi¬
nem enim om̃ia: nichil uͦ aliud
post finem: namq ad fintm
tenditur.s infine desinitur.
Ita finis & antĩorum ꝑfectio est:
et se in nichil aliud ꝓtendens.
ꝓpͥa insemiet sui ipse possessio

Expanded text:
omnium tituli divesi. Nam praeter eos qui auctorum suorum nominibus aut causarum uel temporum significationibus prae- notantur, sunt alii, quibus titulus in finem est; alii, quibus tantum psalmus cantici, uel canticum psalmi: et necesse est diunum exstitisse. Non enim sine causa, tanta rerum diversitate hic titulorum ordo convertitur, ut nunc in finem, nunc psalmus, nunc canticum, nunc canticum psalmi, nunc psalmus cantici, ad distinctionem psalmi qui subjacet praeferatur. Et quamquam in singulis quibusque psalmis singularum quarumque inscriptionum causas praestare nitamur: tamen ad compendium studiosae intelligentiae, in brevi sermunculo virtutem superscriptionum alii causam suam praestat. Ob finem enim omnia, nihil vero aliud post finem. Namque ad finem tenditur sed in fine desinitur. Ita finis et anteriorum perfectio est et se in nihil aliud protendens, propria in semet sui ipse possessio
Abbreviated transcription (Latin):
positus est: non oportet replicari.
humanitatem iiuriatus: ꝑ dĩ¬
tatem głificatus. Facit tres par¬
des in hoc psalmo. In pͥma par¬
de ãmonet cum bonis ꝓmissi¬
onib: ut intelligatur xp̃c su
pͣ hominem ds. In scda parte
ponit causas quare quidam
eum simplieiter hominem pu¬
tauerunt: quia inuiriatum
multismodis uiderunt. Int̾¬
cia parte nos reddit certos: eũ
plusquam hominem fiusse. In¬
tentio est nos admon̾e: media¬
toremdi ⁊ hominum homi¬
nem simul extitisse ⁊ dm̃. ꝓpt̾
cit. militib imꝑans pugnam.
s pͥor pugnauit : pͥor uieit :
ut pugnantes exemplo horta¬
retur: & maiestate adiuuaree:
& ꝓmissione coronaret: audi
quod ꝑtinet ad eius passionẽ.
Comindamꝰ enim sepius qd̃
nobis utile est retinere: do¬
loqui ex se idest ex ꝑsona sua: qs̃
est capud nr̃m. Plerunq ex ꝑso¬
na corporis sun quod sumꝰ nos
oc eccłia euis: s ita quasi exu¬
nius hominis ꝑsona sonare uͥ¬
ba: ut intelligamꝰ cap̃. ⁊corpus

Expanded text:
positus est, non oportet replicari. humanitatem injuriatus, per deitatem glorificatus. Facit tres partes in hoc psalmo. In prima parte admonet, cum bonis promissionibus, ut intelligatur Christus supra hominem Deus. 190 In secunda parte ponit caussas, quare quidam eum simpliciter hominem putaverunt, quia injuriatum multis modis viderunt. In tertia parte nos reddit certos, eum plusquam hominem fuisse. Intentio est nos admonere, mediatorem Dei et hominum hominem simul extitisse et Deum: proercit, militibus imperans pugnam, sed prior pugnavit, prior vicit, ut pugnantes exemplo hortaretur, et majestate adjuvaret, et promissione coronaret. Audiaquod pertinet ad ejus passionem. Commendamus autem saepius, quod nobis utile est retinere, Doloqui ex se, id est, ex persona sua, quod est caput nostrum: plerumque ex persona corporis sui, quod sumus nos et Ecclesia ejus: snius hominis ore sonare verba, ut intelligamus caput et corpus
Abbreviated transcription (Latin):
& m̃datia. quia amatores suos de
in celo ad dext̾am suam colloca¬
uit. Increpatur gͦ genus huma-¬
num: ut ad eum tandem abhꝰ
mundi amore conu̾tatur. Sed
siquem mouet coniunctio suꝑ¬
addita qd̃ ait. et scitote: sciat ge¬
nus huius locutionis familiare
ẽe lingue ꝓphetantis. Nam sepe
inuenis itaceptum. Et dixit do¬
minus ad illum. Et factum est
u̾bum domini ad illum. Qͤ uin¬
ctura coniunctionis cum sentẽ¬
da non p̾cesserit cui consequers
annectatur: mirabilit̾ fortassis ĩ¬
sinuat ꝓlationem u̾itatis. inuo
ce coniunctam cum ea uisioire
intentione cordis auxilium im¬
ploremus łi. Qm̃ sicut gͣtulandũ
est de illuminatione inhac ui¬
ta: ita orandum est ꝓ requie pꝰt
hanc uitam. Qua ꝓpter aut ex-
ꝑsona fidelis eugelizantis. aut
ex ipsius dñi. sic accipiendũ est.
ac si dictum ẽẽt. Oominꝰ exaudi¬
et uos: eum clamau̾itis ad eum.
Irascimini. ⁊ nolite peceare. Decur
audiri: aut quomͦ non frustra

Expanded text:
et mendacia, quia amatores suos decet mendacia, quia amatores suos decin caelo ad dexteram suam collocavit . Increpatur ergo genus humanum, ut ad eum tandem ab hujus mundi amore convertatur. Sed si quem movet conjunctio superaddita, quod ait, Et scitote, sciat genus hujus locutionis familiare esse linguae prophetantis. Nam saepe invenis ita ceptum, Et dixit Dominus ad illum: Et factum est verbum Domini ad illum. Quae junctura conjunctionis cum sententia non praecesserit, cui consequens annectatur, mirabiliter fortassis insinuat prolationem veritatis in voce, esse conjunctam cum ea visione intentione cordis auxilium imploremus Dei: quoniam sicut gratulandum est de illuminatione in hac vita, ita orandum est pro requie post hanc vitam. Quapropter aut 20 ex persona fidelis evangelizantis, aut ex ipsius Domini sic accipiendum est, ac si dictum esset, Dominus exaudiet vos, cum clamaveritis ad eum. 5. Irascimini, et nolite peccare: Occurraudiri? Aut quomodo non frustra
Abbreviated transcription (Latin):
colloguatur:cui nunc orat.⁊ diẽ.
Miserere mei: or exaudi oratio¬
nem meam. Qd̃ it̾um rogat. cum
iam se exauditũ ⁊ dilatatum indi¬
cau̾it. forte iõ fit: ut unde nonẽ
exauditus ad huc exaudiatur:
aut in quo non est ꝑfectus ꝑficia¬
tur: aut ꝓpt̾ alios inchoantes. ut
in illis qui crediderunt. ꝑficiat᷑
quod inchoauerunt. Habent enĩ
iusti ꝓpͥum. ut in omẽ qd̃ dicuis
atq quod agunt: non solum su-¬
um ꝓuectum. s etiam proximoꝵ
edificationem q̃rant. Unde apte
sub ungitur. filu hominum usq¬
quo graui corde: ut quid diligi¬
tis uanitatem ⁊ & queritis men¬
datium:. Ac si diceret. uos qui in
carnali gen̾atione mente habi¬
tatis: usq ad quem finem cordu¬
rum habetis. qđ deo non creditis.
⁊ bona inuisibilia non cogitatis :
ut quid diligitis uanitatem. o
queritis m̃daciũ : Quo fructu. qͣ
utilitate temporalia amando q̃¬
ritis: Querendo amatis que ua¬
na sunt. quia durare non possunt:

Expanded text:
colloquatur: cui nunc orat et dicit: 2. colloquatur: cui nunc orat et dicit: 2. Miserere mei, et exaudi orationem meam. Quod iterum rogat, cum jam se exauditum et dilatatum indicaverit, forte ideo fit, ut unde non est exauditus, adhuc exaudiatur: aut in quo non est perfectus, perficiatur: aut propter alios inchoantes, ut in illis, qui crediderint, perficiatur quod inchoaverunt. Habent enim justi proprium, ut in omne quod dicunt, atque quod agunt, non solum suum profectum, sed etiam proximorum aedificationem quaerant. Unde apte subjungitur: 3. Filii hominum usquequo gravi corde? ut quid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium? Ac si diceret, Vos, qui in carnali generatione mentem habitatis, usque ad quem finem cor durum habetis, quod Deo non creditis, et bona invisibilia non cogitatis? Ut quid diligitis vanitatem et quaeritis mendacium? Quo fructu, qua utilitate temporalia amando quaeritis, quaerendo amatis, quae vana sunt, quia durare non possunt:
Abbreviated transcription (Latin):
meẽ. hoc est cum intus in corde
meo orarem: exaudiuit me ip̃e
Na quo est iusticia mea. Intribu¬
Nlatione dilatasti michi. hoc est
ab angustũs tristicie in laticudi¬
ne gaudiorum me deduxisti.
Tribulatio ⁊ angustia in omñe
animam hominis oꝑantis ma¬
lum. Qui autem dicit gaude¬
mus intribulationib. scientes
qm̃ tͥbulatio patientiã oꝑatur.
⁊ qm̃ caritas d̾i diffusa ẽ in cor-
est nobis: non habet cordis an¬
gustias. quamuis extͥnsecus ĩ
ꝓsunt iustis aspera tribulatio¬
nis: quia dum tribulantur in
corpore. dilatantur in corde. Et
quo eos artiis mala temporalia
p̃munt: eo latius bona cȩlestia
concupiscunt. Quia gͦ ex angus¬
tiis tribulationis crescit dilata¬
ndio mentis: dicatur recte. In tri¬
Sbulatione dilatasti mͥ. Mutatio
autem ꝑsone t̾cie ad sccłam. forte
ido fit: ut ostendat quemadmo¬
dum exanditus sit in ipsa dila-¬
datione loquens dõ: ut hoc sit
corde dilatari iam eordi habere
infusum dm. cum quo intͥnsecus

Expanded text:
o, cum intus in corde meo orarem, exaudivit me ipse a quo est justitia mea. In tribulatione dilatasti mihi. Hoc est, ab angustiis tristitiae in latitudine gaudiorum me deduxisti. Tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum . Qui autem dicit, Gaudemus in tribulationibus, scientes quoniam tribulatio patientiam operatur: et quoniam caritas Dei diffusa est inest nobis : non habet cordis angustias, quamvis extrinsecus a oc prosunt justis aspera tribulationis, quia dum tribulantur in corpore, dilatantur in corde: et quo eos arctius mala temporalia premunt, eo latius bona caelestia concupiscunt. Quia ergo ex angustiis tribulationis crescit dilatatio mentis, dicatur recte, In tribulatione dilatasti mihi. Mutatio autem personae tertiae ad secundam, forte ideo fit, ut ostendat, quemadmodum exauditus sit, in ipsa dilatatione loquens Deo: ut hoc sit corde dilatari, jam cordi habere infusum Deum, cum quo intrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
mentio fiat de remim̾atione ad
quam tendit moralitas. Ubi au¬
tem p̾cedit canticum ⁊ succedit
psalimus. de iocunditate remu¬
ñationis fit sermo: sic tamen
ut de moralitate ꝑ qͣm habet᷑
aliqͣ mentio fiat. Psalmus iste
sie institulatur. Infinem psal¬
mus cantici dauid. Exponitur
sic. Iste psalmus eantici. id est p̃¬
sens exhortatio bone moralita¬
tis. inqua fit mentio de eanti¬
co. id est de iocunditate et̾ne re¬
munationis.⁊lest dauid. id est
xp̃i. uł alicuiꝰ fidelis credentis
& sperantis in xp̃o: dauid di-¬
co dirigentis eos quos exhorta¬
tur infinem. id: in illum qui
est finis ⁊ complectio legis ce
ꝓpħar. Uel finis. id est meta
iconsuminatio totius agonis.
uel finis. id: consũmata quies
beatitudinis. Intentio xp̃i uł
cuius cunq credentis in eum.
in hoc psalmo est. ꝑfuadere his
qui int̾rens delectantur: ut
egrediendo atribulatione uici-¬
orum. & terrena negligendo.
et̾na bona que infine. idest
in xp̃o sunt. appetant ⁊ se ipm̃

Expanded text:
mentio fiat de remuneratione ad quam tendit moralitas. Ubi autem praecedit canticum, et succedit psalmus, de jocunditate remunerationis fit sermo: sic tamen, ut de moralitate, per quam habetur, aliqua mentio fiat. Psalmus iste sic intitulatur, In finem psalmus cantici David. Exponitur sic: Iste psalmus cantici, id est, praesens exhortatio bonae moralitatis, in qua fit mentio de cantico, id est, de jocunditate aeternae remunerationis, est David, id est, Christi, vel alicujus fidelis credentis et sperantis in Christo: David dico, dirigentis eos quos exhortatur, in finem, id est, in illum qui est finis et completio legis et prophetarum. Vel finis, id est, meta, et consummatio totius agonis. Vel finis, id est, consummata quies beatitudinis. Intentio Christi, vel cujuscumque credentis in eum, in hoc psalmo est, persuadere his qui terrenis delectantur, ut egrediendo a tribulatione vitiorum, et terrena negligendo, aeterna bona, quae in fine, id est, in Christo sunt, appetant: seipsum
Abbreviated transcription (Latin):
telligentia ÷:. ut te nou̾is peccato¬
rem. Conseguens intelligentia
est: ut cum ex fide ꝑ dilectionẽ
bene cepis oꝑari ⁊ nec hoc uirib
tius. s gracie dĩ deputauis. Ma¬
delis intellectu penitens. Qͥ eũ
autem ignorass peccata sua: sã
recognoseit. Pouit etiam illius
ꝯfeffionẽ: deinde illius confessi¬
onis ꝯm̃dationẽ. Postinedum
inducit xp̃m ꝓmittentem bo¬
na płima huiꝰ modi penitenti.
Intentio ẽ illiꝰ penitentis. nos
ãmon̾e. ad intellectum huius

Expanded text:
telligentia, ut te noveris peccatorem. Consequens intelligentia est, ut cum ex fide per dilectionem bene coeperis operari, ne hoc viribus tuis, sed gratiae Dei deputaveris. Iectu poenitens: qui cum ante ignorasset peccata sua, jam recognoscit. Ponit etiam illius confessionem: deinde illius confessionis commendationem. Postmodum inducit Christum promittentem bona plura hujusmodi poenitenti. Intentio illius poenitentis est, nos admonere ad intellectum hujus
Abbreviated transcription (Latin):
nis ascendit: parasti d̾s diligẽcib
te. Abscondusti ã tim̃tib te. Quic̃
est abscondasti: Illis suastr. ut so¬
li adeam ꝑuemiant. Qmͣ dui eñ
adhuc timent. nundũ ⁊ ip̃i ꝑue¬
a dinore incipunt. Nichil enim
dulcius est ĩ mortalitate sapientie
s iniciũ sapientie timor dñi: qm
absconlisti timentib te. S ꝑfecisti
eis qͥsꝑant inte: in conspectu filio

Expanded text:
endit, praeparasti Deus diligentibus te . Abscondisti autem timentibus te. Quid est , abscondisti illis? servasti ut soli ad eam perveniant. Quandiu enim adhuc timent, nondum et ipsi pervea timore incipiunt. Nihil enim dulcius est immortalitate sapientiae: sed initium sapientiae timor Domini , quam abscondisti timentibus te: sed Perfecisti e
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ suꝑbiam facrunt ⁊ nisi higui
u̾itatem di contemnũt. Ne gͦẽ
eis ꝯdempnem᷑ : audiamꝰ. ⁊ faci¬
amus qd̾ subinfert᷑. uirilit̾ agi¬
te. Nolite lesas manꝰ intribula¬
tionib dimittere. & si incorpore
ẽ infirmitas. ł lassitudo. sit in
corde ad tolanda mala mundi
patientiȩ fortitudo. Ꝙ hoc est
qd̃ subrungit. Et confortetur cor
amatorib mundi :. Non. S au-¬
di quib. Om̃s qui syatis in dño.
Nerba que audistis in psalmo
frẽs. in corde describite. inuob̃
tͣnͣsformate:. inhis dm̃ laudate :
&e siorat psalmꝰ. orate ⁊ oe figemit.
gemite ⁊ & si gratulatur grudete:
& sisꝑat. sꝑate: & sitimet. timete.
Om̃ia que hic scͥpta sunt: specłm

Expanded text:
hi qui veritatem Dei contemnunt? Ne ergo cum eis condemnemur, audiamus, et faciamus quod subinfertur: 25. Viriliter agite. Nolite laesas manus in tribulationibus dimittere. Et si in corpore est infirmitas vel lassitudo, sit in corde ad toleranda mala mundi patientiae fortitudo. Et hoc est quod subjungit: Et confortetur cor amatoribus mundi? Non. Sed audi quibus. Omnes qui speratis in Domino. Verba quae audistis in psalmo, fratres, in corde describite: in vobis transformate: in his Dominum laudate. Et si orat psalmus, orate, et si gemit, gemite: et si gratulatur, gaudete: et si sperat, sperate: et si timet, timete. Omnia quae hic scripta sunt, speculum
Abbreviated transcription (Latin):
eo om̃s fugerunt. Obluriomda¬
tus sum tangũa morturis acor¬
de. Oblitisunt me: tangũa mor¬
tius sum a corde ipsorum. Fact᷑
diui uituꝑationẽ multorum
cõmorantiũ incͥcuitu. Uas ꝑdi¬
tum ⁊ confractum: nulli utili¬
tati est idoneum. Quasi uasa
ꝑdita erant latͦnes: cũ tangͣm
iutibes ad ꝑicionem trad̾eit᷑.¬

Expanded text:
eo, omnes fugerunt . 13. Oblivioni datus sum tanquam mortuus a corde. Obliti sunt me, tanquam mortuus sim a corde ipsorum. Factus audivi vituperationem multorum commorantium in circuitu. Vas perditum et confractum, nulli utilitati est idoneum. Quasi vasa perdita erant latrones, cum tanquam inutiles ad perditionem trade
Abbreviated transcription (Latin):
luminairit: trepidationẽ meã
firmairit. Diligite cdnm qͥ ñ dili¬
mittat eam mͦ conculcari: tamẽ
ip̃e reqͥret eam insuo tempore.
a quib regiuret ÷ Abhis qui eã
contra falsitatem tenuerunt. Re-¬
qiurce autẽ ab illis: ut remune¬
ret. Regͥret &ẽ abhis qui eam fuꝑ¬
be neglex̾unt. De quib sub ddit᷑.¬
⁊ Q̃ retribuet non motlice. s habũ¬

Expanded text:
luminavit, trepidationem meam luminavit, trepidationem meam firmavit. Diligite Dominum, qui non dilimittat eam modo conculcari, tamen ipse requiret eam in suo tempore. A quibus requiret? Ab his qui eam contra falsitatem tenuerunt. Requiret autem ab illis, ut remuneret. Requiret etiam ab his qui eam superbe neglexerunt. De quibus subditur: Et retribuet 136 non modice
Abbreviated transcription (Latin):
siue qñ aliquis pͣ tͥsticia se ipsũ
excedit. nec remanet ap̃se. Sie ce is¬
te uidit se pauentem nescio qua
tͥbulatione magna. sic̃ ñ desunt:
attendit eor suum pauidum ⁊ tͤpi¬
dum:iait. ꝓiectus sum a facie ocłõ¬
rũ tuoꝵ. Sun facie tua eẽm. ñ sic
tim̾em. sime attendes. ñ sic tͤpi¬
darem. Q quia confessus sum. ce
quia humilis fui. qͥa cormeum
aceusaui. qr tͤpidans clamaui ⁊ io
exaudistiuocẽ dep̾cationis meẽ :¬
⁊ m̃itũ qd̾dam exauditionis suppo¬
nit cũ dic̃. Dum clamarem ad te:
id÷ qͥa clamaui. Clamor ad dm̃n
est uoee s corde. Multi silente labuiꝰ:
corde clamauert̃. Multi ore stre¬
pentes: corde au̾so. nichil impet᷑¬
re potuer̃. Si gͦ clamas: elama
itistus. uͥ audit d̃s. s iamquid
nos hortat᷑ audiamꝰ. Diligite do¬
minum omnes scĩeiꝰ. Tanguam
drẽet. Credite mͥ⁊ ego sum exꝑ¬
tus. habui tͥbulationes. ĩ uoeani.
h ce nͥ sum deceptus. Sꝑauin dm̃.
i ñ sũ confusꝰ. Cogitationes meas il¬

Expanded text:
sive quando aliquis prae tristitia seipsum excedit, nec remanet apud se. Sic et iste vidit se paventem nescio qua tribulatione magna, sicut non desunt. Attende cor suum pavidum et trepidum: et ait, Projectus sum a facie oculorum tuorum. Si in facie tua essem, non sic timerem. Si me attenderes, non sic trepidarem. Et quia confessus sum, et quia humilis fui, quia cor meum accusavi; quia trepidans clamavi: Ideo exaudisti vocem orationis meae. Et meritum quoddam exauditionis supponit, cum dicit, Dum clamarem ad te. Idest, quia clamavi. Clamor ad Dominum non est voce, sed corde. Multi silentes labiis, corde clamaverunt. Multi ore strepentes, corde averso nihil impetrare potuerunt. Si ergo clamas, clama intus, ubi audit Deus. Sed jam quid nos hortatur, audiamus: 24. Diligite Dominum omnes sancti ejus. Tanquam diceret , Credite mihi. Ego sum expertus, habui tribulationes: invocavi, et non sum deceptus. Speravi in Deum, et non sum confusus. Cogitationes meas il
Abbreviated transcription (Latin):
erubesc̃e de spe tua. Quomͦ uiuit
in corde tuo. sic habitet more tuꝰ
cti hominum si fecͥis ⁊ si inde eo.¬
ram hoĩnib non erubueris : sĩ
conspectu filiorũ hominũ nec ore
ci dulcedinem d̃i. Hanc ã dulce¬
one hominum: ut nuillus eo iã
ualeat contͣbare. S int̾im cũ ꝑegͥ¬
nantur in hoc scł̃o. qͥa multas pa-¬
tiuntur linguas ꝯtͣdicentes ÷ qͥd
eis facis: Seqͥtur. ⁊ dicit. ꝓteges
eos in tab̾nacło tuo. scilicoe inp̾sẽ¬
di eccłia. inqͣ mlitamꝰ. a otͣditione
linguar: ne lingue hetieoꝵ tͣ¬

Expanded text:
erubescere de spe tua. Quo modo vivit in corde tuo, sic habitet in ore tuctu hominum si feceris, si inde coram hominibus non erubueris, si in conspectu filiorum hominum, nec ore,ci dulcedinem Dei. Hanc autem dulceone hominum. Ut nullus eos jam valeat conturbare. Sed iterum cum peregrinantur in hoc saeculo , quia multas patiuntur linguas contradicentes, quid eis facis? sequitur et dicit, 21. Proteges eos in tabernaculo tuo. Scilicet in praesenti Ecclesia, in qua militamus, A contradictione linguarum. Ne linguae haeret
Abbreviated transcription (Latin):
dent᷑ ã illi de qͥb subdit᷑. Erubes¬
cant impii ⁊ deducant᷑ in infer¬
num. Iudi seilie qͥ dñm suũ cͥci¬
fixerunt ⁊ uel gentiles qui idola
colere neglex̾unt. Tẽ utiq erubeᷤ¬
cent. qñ ãdño audient: am̃ di¬
co uobis. nescio uos. Et rursum.
Ite maledicti in ignem ȩtͥnũ. Tẽ
fiet qd̃ subditur. Muta fiant labi¬
a dolosa: que loeuntur adu̾sus
iustũ iniqͥtatẽ. ĩ suꝑbia ⁊ in abu¬
sione. Siꝑbe em̃ioe abusiue id:
contͣ seruosꝵ usum loq̃bant᷑ ui¬
dei adu̾sus dnm̃: dum reus est
suꝑbi ꝯtͣ hũiles ⁊ cotidie blasphe¬
miã latͣnͣt ⁊ detͣunt ⁊ garriunt
linguis maligns ⁊ dolosis: sed
tunc efficient᷑ labia eorum mu¬
uidebunt ĩmin̾e torm̃ta. Stͤpitꝰ
u̾borum u̾tetur inluctũ. Ibi .i.
fletus ⁊ stridor dentium. Quo
contra seõrũ felicitate mintuens:
suauitatẽ regni cȩlestis ãmirãlo
laudauit dicens. Qmͣ magna mł¬
titudo dulcedinis tuȩ dñe. qm
abscondisti tũntib te. Ad mira

Expanded text:
 subditur: Erubescant impii, et deducantur in infernum. Judaei scilicet qui Dominum suum crucifixerunt: vel gentiles qui idola colere neglexerunt. Tunc utique erubescent, quando a Domino audient, Amen dico vobis, Nescio vos. Et rursus, Ite, maledicti, in ignem aeternum . Tunc fiet quod subditur: 19. Muta fiant labia dolosa, quae loquuntur adversus justum iniquitatem in superbia et in abusione. Superbe enim et abusive, idest, contra servorum usum, loquebantur Judaei adversus Dominum, dum, Reus est superbi contra humiles. Quotidie blasphemant, latrant, detrahunt, garriunt linguis malignis et dolosis: sed tunc efficientur labia eorum muvidebunt imminere tormenta. Strepitus verborum vertetur in luctum. Ibi enim fletus et stridor dentium . Quo contra sanctorum foelicitatem intuens, suavitatem regni caelestis admirando laudavit, dicens: 20. Quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam ab
Abbreviated transcription (Latin):
tis uitȩ: seĩs labor ⁊ gemitus ẽ.
Uñ ⁊ subditur. Infirmata est ĩ
pauꝑtate uͥtꝰ m̃a. id ÷ in consi¬
datione meẽ pauꝑtatis:. quia ni¬
chil ex me habeo: &̃ ossa mea id
÷ firmitas mea uł robora corꝑis
mei conturbata sunt. Cũ xp̃e
dicit. se eẽ infirmum ⁊ incorpo
re ⁊n anima: ostñdit ase re-¬
motam omirem suꝑbiam: &¬
⁊̃ qd̾ aliqͥs ñ debet de se p̾furm̃e.
Ponit item alias miserias dieẽs.
Suꝑ om̃s iminicos meos factus
sum obꝓbrium uicinis meis
ualde: ⁊ timor notis meis. Qui
ꝑ notos. nisi apł̃i: qui ꝑ iucinos
ualde nͥ illi qui iam fidã eꝰ ap¬
ꝓpinquabant desiggnantur. Iilis
oppbrium ⁊ timoris eausa effi¬
citur: cum a uidis in cruce sus¬
penditur. Recte autẽ suꝑ om̃s

Expanded text:
tis vitae, sanctis labor et gemitus est . tis vitae, sanctis labor et gemitus est . Unde et subditur, Infirmata est in paupertate virtus mea. Id est, in consideratione meae paupertatis: quia nihil ex me habeo. Et ossa mea, id est, firmitas mea, vel robora corporis mei, Conturbata sunt. Cum Christus dicit se esse infirmum, et in corpore et in anima : ostendit a se remotam omnem superbiam, et quod aliquis non debet de se praesumere. Ponit item alias miserias dicens: 12. Super omnes inimicos meos factus sum opprobrium vicinis meis valde, et timor notis meis. Quid per notos nisi Apostoli? quid per vicinos valde, nisi illi, qui jam fidei ejus appropinquabant, designantur? Illis opprobrium et timoris caussa efficitur, cum a Judaeis in cruce suspenditur. 133 Recte super
Abbreviated transcription (Latin):
seguitur. Nec conclusisti me in
manib iniici. Quia neq ab
his qui sepulchrũ eustoddiebanł.
net amalignis sp̃itib m infer¬
no detentus ẽ. S potirs statius¬
ti in loeo spacioso pedes meos.
Quia ñ solum in iudea s ꝑoĩa
regna mundi apłi p̾ddicant:
quib in sola iudea pͥus p̃dica¬
re p̾ceptum fuerat. Uł statuisti
pedes meos: id ÷ firmit̾ pofu¬
isti affectiones meas in loco spa¬
tioso caritatis. Hic incipit enu¬
m̾are miserias humane fra¬
gilitatis dicens. Miserere mei
dñe. qm̃ tribulor. Q ip̃am tͥbula¬
tionem describit: cum subyun¬
git. Conturbatus ẽ in ira oełs
tellectus m̃s. uitalitas mea. me¬
oria mnea. Qũauis certus ẽẽt de
ttussione di qui dix̾at clarifi¬
ne si turbarentur ido despera¬
rent. Qm̃ defecit in dolore ui¬
ta mea. Post exꝑtam iram d̃i qͣ
dictũ ẽ primo homini morte
morieris: multos defectus ddolo¬
ris habuit uita ista mortalis.
Et qͥa uita eiꝰ posset acta eͬeͬ in

Expanded text:
sequitur: 9. Nec conclusisti me in manibus inimici. Quia neque ab his, qui sepulchrum custodiebant , neque a malignis spiritibus in inferno detentus est: sed potius, Statuisti in loco spatioso pedes meos. Quia non solum in Judaea, sed per omnia regna mundi Apostoli praedicabant : quibus in sola Judaea prius praedicare praeceptum fuerat . Vel statuisti pedes meos, id est, firmiter posuisti afflictiones meas in loco spatioso caritatis. Hic incipit enumerare miserias humanae fragilitatis, dicens, 10. Miserere mei, Deus, quoniam tribulor. Et ipsam tribulationem describit, cum subjungit, Conturbatus est in ira oculus tellectus meus, voluntas mea, memoria mea. Quamvis certus esset de promissione Dei, qui dixerat, Clarifi 1. Pet. 2., ne si turbarentur, ideo desperarent. 11. Quoniam defecit in dolore vita mea. Post expertam iram Dei, qua dictum est primo homini, Morte morieris : multos defectus doloris habuit vita ista mortalis. Et quia vita ejus posset acta esse in
Abbreviated transcription (Latin):
dit mĩam suã mͥ. id ÷ adutilitatẽ
mei ⁊ meorũ ÷ in ciuitate munita
id : in scis. qͥ dicunt᷑ eiuitas. quia
multi sub una diuina lege con¬
uinguntur: ⁊ munita ꝓpt̾ mul¬
tas uirtutes. & diu̾sa dona sc̃ĩ sp̃e
quib mumuntur. Ds sio rorris

Expanded text:
diam suam mihi, idest, ad utilitatem mei et meorum, in civitate munita, idest, in sanctis, qui dicuntur civitas: quia multi sub una divina Lege conjunguntur, et munita propter multas virtutes, et diversa dona sancti Spiritus, quibus muniuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ seguentibꝰ me: idr de illoꝵ po¬
testate qͥ me oderut. & eorumdͥ
mͥ mala infert̃. Bieat hoc unꝰqͥsq
de inimicis suis. Bonũ ẽ enĩ. cẽ
orare debemꝰ: ut ds nos eruat de
mens i̾te ait. Illustra faciẽ tuã
suꝑseruum tuũ Confusio enĩq̃¬
dam putat᷑. cũ om̃s xp̾rani dlicũ¬
uĩie: om̃s uno karactere signã¬
tur ⁊ om̃s ad unũ altare accedt̃:
eodembaptismate abluunt᷑⁊ eã¬
dẽ dñieã orationẽ ꝓfert̃: isdem
nrsstiis celebrandis intͥsunt. Qnͣdo
dise̾nent᷑: Qñ illustrabit faciem
suã dñs suꝑ seruos suos in iuidi¬
cio: tunc sepabuntur boni ama¬
lis. Uñ seriptumẽ. T̃ollat᷑ ĩpius
ne uideat głamcãi. Et ido subdit.

Expanded text:
tibus me. Idest, de illorum potestate, qui me oderunt, et eorum qui mihi mala inferunt. Dicat hoc unusquisque de inimicis suis. Bonum est enim, et orare debemus, ut Deus nos eruat de mens iste ait: Illustra faciem tuam super servum tuum. Confusio enim quaedam putatur, cum omnes Christiani dicunvivunt. Omnes uno charactere signantur. Omnes ad unum altare accedunt . Eodem baptismate abluuntur: eamdem Dominicam orationem proferunt: iisdem mysteriis celebrandis intersunt. Quando discernentur? Quando illustrabit faciem suam Dominus super servos suos? in judicio. Tunc separabuntur boni a malis . Unde scriptum est, Tollatur impius, ne videat gloriam Dei . Et ideo subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
concordant. Intellige gͦ quia icdẽ
tus ẽ ⁊̃ inpsalmo. Qui ꝓtimis ad¬
iuigit dicens. Redemisti me do¬
mine ds u̾itatis. Redempta est
tam obedientiam. & bene ait
dñe ds u̾itatis : ñ enĩ fefellit in
ꝓmissione: s impleuit fideliter
qd̃ ꝓmisit. Q iło quia tues deus
u̾itatis: odisti obseruantes ua-¬
nitates suꝑuacue. Illi suꝑuacue
cͦtodiunt uanitates: qͥ sic t̾renis
inherent. ut cȩlestium obluuis¬
cantur. Tales odit d̃s. qͥspant
falsam beatitudinẽ scł̃i istuis.
Ego autem ñ qͦm illi quisꝑant
ĩuano & qͥ obseruant uanitatẽ:
s indomino sꝑaui quiñ ẽ uani¬
tas. Id̃o exultabo corpore ⁊⁊ leta
exultabo. qm̃ respexisti humibi¬
tatẽ meã: id÷ misercꝰ es mee fra¬
gilitatis. &e mee asflctionis. e a
ꝑseguentib suꝑater. Respen¬
do autem humilitatem. saluas.¬
ti de necessitatib aniitiꝙ̃ tuxã.
id÷ de corꝑalib miserus qͣsin
hac uita patitur anima ꝓpter
culpã. Nisi te pͥus hrimiliares

Expanded text:
t. Intellige ergo, quia idem tus est etiam in psalmo. Qui protinus adjungit, dicens: Redemisti me Domine Deus veritatis. Redemta est tam obedientiam . Et bene ait, Domine Deus veritatis; non enim fefellit in promissione, sed implevit fideliter Et ideo, quia tu es Deus veritatis, 7. Odisti observantes vanitates supervacue. Illi supervacue custodiunt vanitates, qui sic terrenis inhaerent, ut caelestium obliviscantur. Tales odit Deus, qui sperant falsam beatitudinem seculi istius. Ego autem non quomodo illi, qui sperant in vano, et qui observant vanitatem: sed in Domino speravi, qui non est vanitas. Ideo exultabo corpore, et laetexultabo: 8. Quoniam respexisti humilitatem meam. Id est, misertus es meae fragilitatis et meae afflictionis, ne a persequentibus superarer. Respiciendo autem humilitatem, Salvasti de necessitatibus animam meam. Id est, de corporalibus miseriis, quas in hac vita patitur anima propter culpam. Nisi prius te humiliares,
Abbreviated transcription (Latin):
spes enus. Qui ã indo sꝑat: sic̃ ds̃
ĩmutabił ẽ. ita spes eius mutari
ñ pot̾it. Dixi dño. ꝓposui uoui.
fixi in animo: ds m̃s es tu. T u.łħ
ñ deficis⁊ tu ñ fallis. o id̾o ĩte
sꝑaui. que dm̃ meũ elegi. In ma¬
nib tuis. id÷ in potestate tua sor¬
tes mẽe ft̃. Sors ñ aliqͥd mali est:
s res indubitatione humana.
diuinam itidicans uoluntatẽ.
illoꝵ eẽ uellet apłm. Ꝙ̃ cecidit
sors suꝑ mathiã. Sortis noĩe in
hoc loco gr̃a cl̃i designat᷑: qͥa in
sorte ñ ẽ electio. s uoluntas di.
Nã uͥ dr̃. iste facit. iste ñ facit:
merita ꝯsid̾antur. Et uͥ m̾ita cõ¬
sid̾ant᷑: electio ñ ẽ sors. Qñ ã ds

Expanded text:
ejus . Qui autem in Deo sperat, sicut Deus immutabilis est, ita spes ejus mutari non poterit. Dixi Domino, proposui, vovi, fixi in animo, Deus meus es tu. Tu enim non deficis. Tu non fallis. Et ideo in te speravi, quem Deum meum elegi. In manibus tuis, idest, in potestate tua, sortes meae sunt. Sors non aliquid mali est, sed res in dubitatione humana divinam indicans voluntatem. illorum esse vellet Apostolum. Et cecidit sors super Mathiam . Sortis nomine in hoc loco gratia Dei designatur: quia in sorte non est electio, sed voluntas Dei. Nam ubi dicitur: Iste facit, iste non facit, merita considerantur. Et ubi merita considerantur, electio est, et non sors. Quando
Abbreviated transcription (Latin):
eamꝰ. & ꝓpt̾ nom̃ tuum dilatã¬
dum ⁊ gli ficqudum deduȩẽs
me ne aberrem: &e enutes ne intna
fidei ⁊ miracłoꝵ gaudio refouẽ
tis: nutrit sacram̃tis. De quo ad¬
huc subditur. Educes ine de laq̃o
hoc quem absconderunt michi.
ꝑ laqͤum deceptionẽ uult iuntel¬
ligi: quã xp̃o absconderunt ui¬
dei. hinc est quod ei dixerunt.
Magister. scimus quia uerax es:
⁊ uiam dei inu̾itate doces. Dic
gͦ nob̾: silicet censum dari cesa¬
ri an non. Eece laqͤus quẽ abscõ¬
derunt. Si dixiss licet: ceciaiss
in lagueum. Opposuissent eñĩ
illi. contra legem agis: que dic̃
dnm̃ dm̃tuũ ad orabis. ⁊ illi so¬
li seruies. Sidixiss ñ licet: ia
lium lagueũ cecidiss Bixissent
enim herodiani. Contrale regẽ
agis: reuses mortis. Uł educes
me de lagueo id ÷ de morte: qͣ
ideo dr̃ laqueus. qr ꝑ mortem
putauerunt impedire nomẽ
euis. guẽ absconderunt. id est
latentͥ parauerunt mͥ: quem

Expanded text:
cam. Et propter nomen tuum, dilatancam. Et propter nomen tuum, dilatandum et glorificandum, deduces me, ne aberrem: et enutries me, ne fidei et miraculorum gaudio refoventtis, nutrit sacramentis. De quo adhuc subditur: 5. Educes me de laqueo hoc, quem absconderunt mihi. Per laqueum, deceptionem vult intelligi, quam Christo absconderunt Judaei. Hinc est, quod ei dixerunt, Magister, scimus quia verax es, et viam Dei in veritate doces. Dic ergo nobis si licet censum dari Caesari an non ? Ecce laqueus, quem absconderunt. Si dixisset, Licet: cecidisset in laqueum. Opposuissent enim illi, Contra legem agis, quae dicit, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Si dixisset, Non licet: in alium laqueum cecidisset. Dixissent enim Herodiani, Contra regem agis: reus es mortis . Vel educes me de laqueo, id est, de morte, quae ideo dicitur laqueus: quia per mortem putaverunt iejus, « quem absconderunt, » id est, latenter paraverunt « mihi » quem