comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prophetauit. peniteritibus
quod iheremie uaticinio se ul¬
tro ad uersariis tradidissent
et uiderent ad hũc urbem
iherosolunam stare quam il¬
le casuram esse predixerat.
Tricesimo autem etatis sue
anno. et captiuitatis quinto
exorsus est ad concaptiuos lo¬
qui: et eodem tempore licet
posterior. hic in chaldea. ihere¬
nuias in uidea prophetaue¬
runt. Sermo eius nec satis
disertus nec admocdum rusti¬
cus est: s ex utroq medie tẽ¬
peratus. Sacerdos et ipse sicut
et iheremias. principia uolu¬
minis ⁊ finem magnis ha¬
bens obscuriatibus inuolu¬
ta. Sed et uulgata eius edi¬
cio: non multum cdistat abꝰ

Expanded text:
bus quod ad Jeremiae vaticinium se ultro adversariis tradidissent, et viderent adhuc urbem Jerosolymam stare, quam ille casuram esse praedixerat. Trigesimo autem aetatis suae anno, et captivitatis quinto, exorsus est ad concaptivos loqui. Et eodem tempore, licet posterior, hic in Chaldea, Jeremias in Judaea prophetaverunt. Sermo ejus nec satis disertus, nec admodum rusticus est: sed ex utroque medie temperatus. Sacerdos et ipse, sicut et Jeremias: principia voluminis et finem magnis habens obscuritatibus involuta. Sed et Vulgata ejus editio non multum distat ab
Abbreviated transcription (Latin):
let ex uberib caprarũ aut ouium pa¬
stoꝵ manui pressis. longa linea copiosi
lactis effluere. Puer surrexit incolunsᷤ.
nos obstupefacti tante rei miraculo id
quod ipsa cogebat ueritas fatebamur:
non esse sub celo. qui martinum posset
imitari.
onsequenti itidẽ tempore: iter
cum eodem dũ dyoceses uisitat

Expanded text:
caprarum aut ouium pastorum manu pressis longa linea copiosi lactis effluere. puer surrexit incolumis. nos obstupefacti tantae rei miraculo, id quod ipsa cogebat ueritas, fatebamur non esse sub caelo, qui Martinum possit imitari. Consequenti itidem tempore iter cum eo, dum dioeceses uisi
Abbreviated transcription (Latin):
posuit me quasi sagutam
electam. In faretra sua abscõ¬
dit me: et dixit michi. Ser-¬
uus meus es tu isrl̃. quia in
te gloriabor. Et ego dixi. In

Expanded text:
posuit me sicut sagittam electam in faretra sua abscondit me et dixit mihi servus meus es tu Israhel quia in te gloriabor et ego dixi in
Abbreviated transcription (Latin):
ixitq deus. Hoc signũ
federis quod do inter me
et uos. et ad omnem aĩam
uiuentem que est uobiscum
ingenerationes sempiternas.
Arcum meum ponam in nu-¬
bibus. et erit signum federis
inter me et inter terram. Cũ¬
q obduxero nubib celum ap¬
parebit arcus meus innubib:
et recordabor federis mei uobis
cum et cum omni anima uiuẽ¬
te que carnem uegetat. et nõ
delenlam uniuersam carnẽ.
Critqz arcus meus in nubib
et iuidebo illum. et recordabor
federis sempiterni quod pactũ
est inter dm et inter omnẽ
animam uiuentem uniuer¬
se carnis que est suꝑ terram.
ixitq deus ad noe. Al¬
Hoc ertt signum federiᷤ
quod constitui inter me et om
si sunt de archasem. cham. et
iaphet. Porro cham. ipse est
pater canaan. Tres isti sunt
filii noe: et ab his dissemi¬
natum est omne hominũ
genus suꝑ uniuersam terrã.
Cepitq noe uir agricola ex¬
ercere terram et plantauit
uineam. bibensq uinum in¬
ebriatus est: et nuidatus in
tabernaculo suo. canss in quati¬

Expanded text:
ixitque Deus hoc signum foederis quod do inter me et vos et ad omnem animam viventem quae est vobiscum in generationes sempiternas arcum meum ponam in nubibus et erit signum foederis inter me et inter terram cumque obduxero nubibus caelum apparebit arcus meus in nubibus et recordabor foederis mei vobcum, et cum omni anima vivente quae carnem vegetat: et non delendam universam carnem. Eritque arcus in nubibus, et videbo illum, et recordabor foederis sempiterni, quod pactum est inter Deum et inter omnem animam viventem universae carnis quae est super terram. Dixitque Deus Noe: Hoc erit signum foederis, quod constitui inter me et intsi sunt de arca, Sem, Cham, et Japheth: porro Cham ipse est pater Chanaan. Tres isti sunt filii Noe: et ab his disseminatum est omne hominum genus super universam terram. Coepitque Noe vir agricola exercere terram, et plantavit vineam. Bibensque vinum inebriatus est, et nudatus in tabernaculo suo. Quod cu
Abbreviated transcription (Latin):
Iamq se malum serpentis ꝑ om̃ia mẽ¬
bra diffuderat. Cerneres om̃ib uenis in¬
flatam cutem: & ad utris instar tensa
uitalia. Martinus porrecta manu uni¬
uersa pueri mẽbra ꝑtractans. Digitũ
prope ip̃m uulnusculũ quo bestia uirus
infuderat fixit. Tum uͦ mira dicturus
sum: uidimꝰ uenenum ex om̃i ꝑte reuo¬
catum. ad martini digitũ cucurrisse:
deinde ꝑ illud ulceris foramen exiguũ¬

Expanded text:
ia membra diffuderat : cerneres omnibus uenis inflatam cutem et ad utris instar tensa uitalia. Martinus porrecta manu, uniuersa pueri membra pertractans, digitum prope ipsum uulnusculum, quo bestia uirus infuderat, fixit. tum uero — mira dicturus sum — uidimus uenenum ex omni parte prouocatum ad Martini digitum cucurrisse: dein
Abbreviated transcription (Latin):
una: porta aser una. porta
neptalim una. Percircuitũ
decem et octo milia: et nom̃
ciuitatis ex illa die dominus

Expanded text:
una porta Aser una porta Nepthalim una per circuitum decem et octo milia et nomen civitatis ex illa die Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
uoniam uos non solũ
oculis corporis sed etiam
corde iugilare presumi.¬
mus: intelligenter nos can¬
tare oportet. De ꝓfundis cla¬
maui ad te domine: dñe ex¬
audi uocem meam. Et enim
tinens ad canticum graduũ.
Debet itaq unus quisq nr̃m
uidere in quo ꝓfundo sit. de
quo clamat ad dñm.¬

Expanded text:
uoniam vos non solum oculis corporis, sed etiam corde vigilare praesumimus, intelligenter nos cantare oportet: «De profundis clamavi ad te, Domine; Domine, exaudi vocem meam.» Etenim tinens ad canticum graduum. Debet itaque unusquisque nostrum videre in quo profundo sit, de quo clamet ad Domi
Abbreviated transcription (Latin):
meonis una: porta isachar
una: porta zabulon una.
Et ad occidentalem quingen¬
ta et quatuor milia: et por-¬
te eorum tres. Porta gal

Expanded text:
meonis una, porta Issachar una, porta Zabulon una. Et ad plagam occidentalem, quingentos et quatuor millia, et portae eorum tres, porta Ga
Abbreviated transcription (Latin):
um meum cum domino: et
opus meũ cum deo meo. Et
nunc hec clicit domiñ formã
me exutero seruum sibi. ut
reducam iacob ad eum: et
isrł congregabitur. Et glori¬
ficatus sum in oculis dñi:
et deus mens factus est for¬
titudo mea. Et dixit. Parũ
est ut sis michi seruus. ad
suscitandas tribus iacob: et
feces isrł conuertendas. Ecce
dedi te in lucem gentium:
ut sis salus mea usq ad ex¬
ta et quatuor milia: et por¬
te eorum tres. Porta gad
una: porta aser una. porta
neptalim una. Percircuitũ
decem et octo milia: et nom̃
ciuitatis ex illa die dominus

Expanded text:
um meum cum Domino, et opus meum cum Deo meo. Et nunc dicit Dominus, formans me ex utero servum sibi, ut reducam Jacob ad eum, Et Israel non congregabitur: Et glorificatus sum in oculis Det Deus meus factus est fortitudo mea. Et dixit: Parum est ut sis michi servus ad suscitandas tribus Iacob et feces Israel convertendas: ecce dedi te in lucem gentium ut sis salus mea usque ad exti et quatuor millia. Portae eorum tres. Porta Gad una. Porta Aser una. Porta Nephtalim una. Per circuitum decem et octo millia et nomen civitatis ex illa die Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
tqueant laxis
resonare fibris mira
gestorum famuli tuoꝵ
solue polluti labii
reatum sc̃e iohannes
Huntius celso uenies
olimpo te patri mag¬
num fore nasciturũ
nomen et uite seriem
gerende ordine ꝓmit.
Ille ꝓmissi dub̃ius
modulos loquele s
reformasti genitus
pempte organa uociͤ.
Uentris obstruso po¬
situs cubili senseras
regem thalamo ma¬
nentem hinc parens
nati meritis uterq
abdita pandit. An¬
tra deseiti teneris sub
annis ciuium tur¬
mas fugiens petisti
ne leui saltem ma-

Expanded text:
queant laxis REsonare fibris Mira gestorum FAmuli tuorum, SOLve polluti LABli reatum, Sancte Joannes. Nuncius celso veniens olympo, Te Patri magnum fore nasciturum, Nomen et vitae seriem gerendae Ordine promit. Ille promissi dubius modulus loquelae, Sed reformasti genitus peremptae Organa vocis. Ventris obstruso positus cubili, Senseras regem thalamo manentem Hinc parens nati meritis uterque Abdita pangit. Antra deserti teneris sub annis, Civium turmas fugiens, petisti, Ne levi saltem ma
Abbreviated transcription (Latin):
insunam.
ongregaiit aũ¬
et saul unmer¬
sum isrł et uenit in
gelboe. Et uidit saul
castra philistiim: et
tumuit et expauit
cor eius nimis. Con¬
suluitq dñm: et non
respondit ei neq per

Expanded text:
in Sunam congregavit autet Saul universum Israhel et venit in Gelboe et vidit Saul castra Philisthim et timuit et expavit cor eius nimis consuluitque Dominum et non respondit ei neque per
Abbreviated transcription (Latin):
Rimo dierum
omnium quo
mundus extat ꝯditꝰ
uel quo resurgens ꝯ¬
ditor nos morte uicta
liberet. Pulsis ꝓcul
torꝑibus surgamus
omnes ocius et nocte
queramus pium sic̃
ꝓpħ̾am nouimus.
Drãs preces ut au.¬
diat suamq dextrã
porrigat. et expiatos
sordib reddat polorũ
sedib. At quiq sa¬
cratissims huiꝰ diei
temꝑe horis quietis
psasumus donis bea

Expanded text:
rimo dierum omnium Quo mundus exstat conditus, Vel quo resurgens Conditor Nos morte victa libera Pulsis procul torporibus Surgamus omnes ocius, Et nocte queramus pium Sicut Profetam novimus. Nostras preces ut audiat, Suamque dextram porrigat, Et hic piatos sordibus Reddat polorum sedibus. Ut quique sacratissimo Huius diei tempore Horis quietis psallimus Donis bea
Abbreviated transcription (Latin):
autem mortut᷑
est: planxitq eum
omnis isrł. et sepelie¬
runt eum in rama
abstulit magos et a
riolos de terra: et int̾

Expanded text:
autem mortuus est, planxitque eum omnis Israel, et sepelierunt eum in Rama abstulit magos et hariolos de terra. Congrega
Abbreviated transcription (Latin):
de iuxta nomen mag¬
norum qui sunt in t̾ra.
t ponam lõo .u.
isrł̃ et plantabo eum
et habitabo cum eo
et non turbabitur
amplius nec addent
filii iniquitatis ut
affligant eum sicut
prius ex die qua con¬
stiti iidices suꝑ po¬
pulum meum isrł.
Et requiem dabo tͥ ab
omnib inimicis tuiᷤ
redicitq¬

Expanded text:
de juxta nomen magnorum  qui sunt in terra. t ponam locum Israel, et plantabo eum, et habitabit sub eo,  et non turbabitur amplius: Nec addent filii iniquita is, ut affligant eum sicut prius,  ex die qua constitui judices super populum meum Israel: Et requiem dabo tibi ab omnibus inimicis tuis:  Praedicitq
Abbreviated transcription (Latin):
unru̾salis eccłie figu¬
ram. p̾monstrat. Neq
incongruum quis ar¬
bitretur qd̾ due sunt
domus domini in mi-¬
sterio facte. cum unam
xp̃i domum ẽẽ eccl̃iam
nullus fidelis ambi-¬

Expanded text:
Universalis Ecclesiae figuram praemonstrat. Neque incongruum quis arbitretur, quod duae sunt domus Domini in mysterio factae, cum unam Christi domum esse Ecclesiam nullus fidelis ambi
Abbreviated transcription (Latin):
autem pugna¬
uant adu̾sum isrł. Et
fugerunt uiri isrł añ
faciem philistiim. et
runtq philistiim in
saul et filios eius. ⁊
ꝑcusserunt ionathan
et aminadab et melchi
cuti sunt eum uiri
sagittarii et nulne¬
ratus est uehementer
ixitq saul ad
armigerum su¬
um. Euagina gladiũ
tuum et ꝑcute me
ne forte ueniant in¬
cirrumcisi isti et int̾¬
ficiant me illudende ᷤ
michi. Et noluit ar¬
miger eius: fuerat
enim nimio timore
ꝑterritus.

Expanded text:
autem pugnabant adversum Israel: et fugerunt viri Israel ante faciem Philisthim, et runtque Philisthim in Saul, et in filios ejus, et percusserunt Jonathan, et Abinadab, et Melchiscuti sunt eum viri sagittarii, et vulneratus est vehementer ixitque Saul ad armigerum suum: Evagina gladium tuum, et percute me: ne forte veniant incircumcisi isti et interficiant me, illudentes mihi. Et noluit armiger ejus, fuerat enim nimio timore perterritus.
Abbreviated transcription (Latin):
ue etenim sunt
condite comus. obsig.¬
nificationem utͥusq
ppłi in eadem fide uen¬
turi: uidet scilicet et
gentilis. Unde bene ta¬
bernaculum sola plebs
hebrea condidit in he-¬
remo templi autem.
structuram ꝓseliti. id
est aduene de gentib
quotquot in populo
isrł tunc inueniri po

Expanded text:
e etenim sunt conditae domus ob significationem utriusque populi, in eamdem fidem venturi, Judaei, scilicet, et gentilis. Unde bene tabernaculum sola plebs Hebraea condidit in eremo, templi autem structuram proselyti, id est, advenae de gentibus quotquot in populo Israel tunc inveniri po
Abbreviated transcription (Latin):
lux beata trinitaᷤ¬
et principalis u¬
nitas iam sol recedit ig¬
neus infunde lumen
cordib. Te mane
laudum carmine te
supplex gla ꝑcuneta
laudet secula. Deo¬

Expanded text:
Lux beata TrinitasEt principalis unitas, Jam sol recedit igneus, Infunde lumen cordibus. Te mane laudum carmine, Te supplex gloria, Per cuncta laudet saecula.
Abbreviated transcription (Latin):
Cuinq completi fue¬
rint dies tui et dormie¬
ris cum patrib tuis:
suscitabo sementuũ
post te qd̃ egredietur
de utero tuo et firma¬
bo regnum eius. Ip̃e
edificabit domum no¬
mini meo: et stabiliã
thronum regni eius¬
usq in et̾num. Ego
ero ei in patrem: et
ipse erit mͥ in filiũ.
ui si inique uiz¬
aliquid gesserit
arguam eum inuir¬
ga uirorum: et inpla-¬
gis filiorum hominũ.
Misccłiam autẽ meã
ñ auferam ab eo sicut
abstuli a saul: que
amoui a facie mea. Et
fidelis erit domꝰ tua.¬
et regnum duum usq
in eternum. ante façi¬
em meam: et chronꝰ
truis erit firmus iu¬
giter. Sccłm omnia¬

Expanded text:
pleti fuerint dies tui, et dormieris cum patribus tuis, suscitabo semen tuum post te, quod egredietur de utero tuo, et firmabo regnum ejus: ipse aedificabit domum nomini meo, et stabiliam thronum regni ejususque in sempiternum. Ego ero ei in patrem, et ipse erit mihi in filium: qui si inique aliquid gesserit, arguam eum in virga virorum, et in plagis filiorum hominum. Misericordiam autem meam non auferam ab eo, sicut abstuli a Saul, quem amovi a facie mea. Et fidelis erit domet regnum tuum usque in eternum ante faciem meam, et thronus tuus erit firmus iugiter. Nec mi
Abbreviated transcription (Latin):
te consuecudi¬
nĩs est apud xp̃ianos
sc̃orum patrum dies
nadalicios obserua¬
re diligenter et tunc¬
precipue uirtutes eoꝵ
assignatas litteris
in eccłia recitare ad
munere sunt et ad
instrumenta minoꝵ.¬

Expanded text:
e consuetudinis est apud Christianos sanctorum Patrum dies natalitios observare diligenter, et praecipue virtutes eorum assignatas litteris in Ecclesia recitare ad munere sunt, et ad instrumenta mino
Abbreviated transcription (Latin):
moria beatissime uͥ¬
ginis marie eo fre¬
quentius agitur at¬
ꝙ festiuiꝰ quo maiorẽ
gr̃am apud d̾m cre¬
ditur inuenisse. Snde
post alia quedam ip̃i
antiquiora sollemp¬
nia non fiit conden¬
ta deuotio fidelium:
quin natiuitatis sol¬
lempne sup adderet
hodiernum. Ꝙ Cum¬

Expanded text:
moria beatissime Virginis eo frequentius agitur: atque festivius: quo majorem gratiam apud Deum creditur invenisse. Unde post alia quedam ipsius antiquiora solemnia: non fuit contenta devotio fidelium: quin Nativitatis solemnem diem superadderet hodiernum. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
tĩs aucta inctoriis ins
imperii tin tetra mariq
ꝑtuleris: minus tamen
est quod tibi bellicus la¬
bor subdidit qmͣ quod pax

Expanded text:
tis aucta victoriis jus imperii tui terra marique protuleris, minus tamen est quod tibi bellicus labor subdidit quam quod pax
Abbreviated transcription (Latin):
suam humand genier iũ¬
qm̃ negauit om̃sq ini com¬
mune mortales ad cogniti¬
onem sui habundantissi¬
mil semꝑ beneficiis erudi¬
uit. uoluntariam erranti¬
um cecitatem ⁊ ꝓdiuem
in deteriora nequitiam se¬
creciore consilio ⁊ altiore
pietate miseratus ẽ: mit¬
tendo u̾bum suum equa¬
le sibi atq coet̾num. N¬

Expanded text:
suam humano generi numquam negavit, omnesque in commune mortales ad cognitionem sui abundantissimis semper beneficiis erudivit, voluntariam errantium caecitatem et proclivem in deteriora nequitiam secretiori consilio et altiori pietate miseratus est, mittendo Verbum suum aequale sibi atque coaeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
enarrabilis gr̾e ꝑtotũ
mundum difunderetur
effectus: romanum reg¬
num diuina ꝑuidentia
p̾parauit. Cuins ad eos li¬
mites incrementa ꝑducta
sunt quib cunctarum ũ¬
diq gentium uicina ⁊ cõ¬
grua esset uni̾sitas NCor¬

Expanded text:
enarrabilis gratiae per totum mundum diffunderetur effectus, Romanum regnum divina providentia praeparavit; cujus ad eos limites incrementa perducta sunt, quibus cunctarum undique gentium vicina et contigua esset universitas
Abbreviated transcription (Latin):
tatum ẽ illi ad iusticiam:
⁊ amicus dei appellatus ẽ.
idetis qũi ex ope li .ii.¬
tib iustificatur hõ:
⁊ ñ ex fide tantum: Sumi¬
liter autẽ ⁊ raab meretrix
ñne ex oꝑib iustificata ẽ.
suscipiens nuntios. ⁊ alia
iua eiciens: Sicut enim
corpꝰ sine sp̃u emortuũ est:
sic ⁊ fides sine oꝑib mortu¬
a est. Reliquis dicb relege has

Expanded text:
d justitiam, et amicus Dei appellatus est. Videtis quoniam ex operibus justificatur homo, et non ex fide tantum? Similiter et Rahab meretrix, nonne ex operibus justificata est, suscipiens nuntios, et alia via ejiciens? Sicut enim corpus sine spiritu mortuum est, ita et fides sine operibus mortua est.
Abbreviated transcription (Latin):
exaltet autẽ misccłia uidi¬
cium. Quid ꝑderit frẽs
se habere: oꝑa autẽ ni ha¬
beat: Numquid poterit
fides saluare eum: lc .iͣ.¬
i autem frater aut
oror nuli sint ⁊ in¬
digeant uictu cotidia¬
no dicat autem aliquis
de uobis illis ite in pace
caleficimini ⁊ saturimi¬
ni ñ dederitis autẽ eis qͤ
necessaria sunt corpori:
quid ꝑderit: Sic ⁊ fideᷤ
siñ habeat oꝑa: mortua
est insemet ip̃sa.
icit quis. Tu fidem
habes: ⁊ ego oꝑa habe.¬
o. Ostende mͥ fidem tuam
sine oꝑib: ⁊ ego ostendã
tͥ ex oꝑib fidem meam.
Tu creclis qm̃ unus est
d̾s: bene facis. ⁊ demoneᷤ
creclunt ⁊ contremiscũt
homo manis: qm

Expanded text:
xultat autem misericordia iudicio quid proderit fratres se habere opera autem non habeat numquid poterit fides salvare eum si autem frater aut soror nudi sunt et indigent victu cotidiano dicat autem aliquis de vobis illis ite in pace calefacimini et saturamini non dederitis autem eis quae necessaria squid proderit? Sic et fides, si non habeat opera, mortua est in semetipsa. Sed dicet quis: Tu fidem habes, et ego opera habeo. Ostende mihi fidem tuam sine operibus: et ego ostendam tibi ex operibus fidem meam. Tu credis quoniam unus est Deus: bene facis: et daemones credunt, et contremiscunt. h
Abbreviated transcription (Latin):
si abiero ⁊ p̾parauero uobis
locum: iterum ueniã. ⁊ ac¬
cipiam uos ad meipsum
ut ubi ego sum ⁊ uos sitis
deinde addiderat.⁊ quo ego
uado scitis ⁊ uiam scitis
nichilq aluid ostendit
ẽe quod dixit. nͥ qr ipsum
etiam cdiscipłis prestat ut
eant adipsum. per ipsum:
ut potuimus pristino ser¬
mone iam diximus ⁊ Preci¬
ꝙ ait. ut uͥ ego sum
⁊ uos sitis: ubi erant futi᷑
nisi in ip̃o: Ae ꝑ hoc ẽ etiã
ip̃e ui seip̃o: ⁊ ideo ibi illi
ubi ⁊ ip̃e iclest in ip̾oꝵ uidi¬
pse est igitur ł̾ u. portã
uita et̾na in qua futuri su¬
mus cum acceꝑit nos ad
se: ⁊ ipsa uita et̾na qd̃ est
ip̃e in ip̃o est: ⁊ ubi ẽ ipse

Expanded text:
si abiero, et praeparavero vobis locum; iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi ego sum, et vos sitis: » deinde addiderat, « Et quo ego vado scitis, et viam scitis; » nihilque aliud ostendit esse quod dixit, nisi quia ipsum etiam discipulis praestat ut eant ad ipsum per ipsum, ut potuimus pristino sermone jam diximus. ait, Ut ubi ego sum, et vos sitis, ubi erant futuri nisi in ipso? Ac per hoc est etiam ipse in seipso, et ideo ibi illi ubi et ipse, id est, in ipso. Ipse est igitur vita aeterna in qua futuri sumus, cum acceperit nos ad se: et ipsa vita aeterna quod ipse est in ipso est, ut ubi est ipse
Abbreviated transcription (Latin):
incelum: ñ gͦ turbem᷑ int̾¬
ra. Ibi sit mens:⁊ ibi erit
requies. Ascendamus cũ
xp̃o interim. corde cũ lies
eus ꝓmissus acluen̾it se¬
cire tamen debenius
dit suꝑbia. ñ auatitia ñ lu¬
xuria. Nullũ uiciũ: ascen¬
dit cũ mediconr̃o. Et ideo
si post medicũ desideramus
ascendere: debemꝰ uitia uel
pec̃ca deponere. Om̃ia enĩ
quasi quibdam compecli¬
dib nos p̾munt: ⁊ peccatoꝵ
nos retib ligare contendũt.
re potuisset ut exemplum
sequentib daret ne imper¬
fecti p̾licare p̾sumerent.
postqͣm plene discipłos de
iurtute p̾clicationis ĩ stru¬
xit. ilico acliunxit. uos aut̃e
sedete inciuitate quod ad¬
usq induamini u̾tute exal.¬
peconsidemus sunt᷑ men¬
tium nr̃aꝵ nos daustra sõ¬
stringimꝰ. ne loquendo ex¬
terius euagem᷑. ut cũ cliui¬
nam uirtutẽ ꝑfecte indui¬
mur t̾e quasi a nobismet¬
ip̃is. foras etiã alios instro¬
entes exeamus. Scd̾. luc̃a.¬

Expanded text:
in coelum; non ergo turbemur in terra. Ibi sit mens, et hic erit requies. Ascendamus cum Christo interim corde: cum dies ejus promissus advenerit, secire tamen debemus, dit superbia, non avaritia, non luxuria, nullum vitium nostrum ascendit cum Medico nostro. Et ideo si post Medicum desideramus ascendere, debemus vitia vel peccata deponere. Omnes enim quasi quibusdam compedibus nos premunt, et peccatorum nos retibus ligare contendunt: re, potuisset, ut exemplum sequentibus daret, ne imperfecti praedicare praesumerent, postquam plene discipulos de virtute praedicationis instruxit, illico adjunxit: Vos autem sedete in civitate quousqpe considemus, si intra mentium nostrarum nos claustra constringimus, ne loquendo exterius evagemur, ut cum divina virtute perfecte induimur, tunc quasi a nobismetipsis foras etiam alios instruentes exeamus. Edu
Abbreviated transcription (Latin):
eus qui sacramento
festiuitatis hodierne ui¬
u̾sam eccłiam tuam in
om̃i gente ⁊ natione scĩ¬
ficas: in totam munli
latitudinẽ sp̃c tui dona¬

Expanded text:
eus, qui sacramento festivitatis hodiernae universam Ecclesiam tuam in omni gente et natione sanctificas, in totam mundi latitudinem Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
tatum ẽ illi ad iusticiam:
⁊ amicus dei appellatus ẽ.
idetis qũi ex ope li .ii.¬
tib iustificatur hõ:
⁊ ñ ex fide tantum: Sumi¬
liter autẽ ⁊ raab meretrix
ñne ex oꝑib iustificata ẽ.
suscipiens nuntios. ⁊ alia
iua eiciens: Sicut enim
corpꝰ sine sp̃u emortuũ est:
sic ⁊ fides sine oꝑib mortu¬
a est. Reliquis dicb relege has¬

Expanded text:
d iustitiam et amicus Dei appellatus est videtis quoniam ex operibus iustificatur homo et non ex fide tantum similiter autem et Raab meretrix nonne ex operibus iustificata est suscipiens nuntios et alia via eiciens sicut enim corpus sine spiritu emortuum est ita et fides sine operibus mortua est
Abbreviated transcription (Latin):
exaltet autẽ misccłia uidi¬
cium. Quid ꝑderit frẽs
se habere: oꝑa autẽ ni ha¬
beat: Numquid poterit
fides saluare eum: lc .iͣ.¬
i autem frater aut
oror nuli sint ⁊ in¬
digeant uictu cotidia¬
no dicat autem aliquis
de uobis illis ite in pace
caleficimini ⁊ saturimi¬
ni ñ dederitis autẽ eis qͤ
necessaria sunt corpori:
quid ꝑderit: Sic ⁊ fideᷤ
siñ habeat oꝑa: mortua
est insemet ip̃sa.
icit quis. Tu fidem
habes: ⁊ ego oꝑa habe.¬
o. Ostende mͥ fidem tuam
sine oꝑib: ⁊ ego ostendã
tͥ ex oꝑib fidem meam.
Tu creclis qm̃ unus est
d̾s: bene facis. ⁊ demoneᷤ
creclunt ⁊ contremiscũt
is autẽ scire o lc .iͣ.¬
homo manis: qm

Expanded text:
xultat autem misericordia iudicio quid proderit fratres se habere opera autem non habeat numquid poterit fides salvare eum si autem frater aut soror nudi sunt et indigent victu cotidiano dicat autem aliquis de vobis illis ite in pace calefacimini et saturamini non dederitis autem eis quae necessaria sunt corporis quid proderit sic et fides si non habeat opera mortua est in semet ipsam sed dicet quis tu fidem habes et ego opera habeo ostende mihi fidem tuam sine operibus et ego ostendam tibi ex operibus fidem meam tu credis quoniam unus est Deus bene facis et daemones credunt et contremescunt vis autem scire o h
Abbreviated transcription (Latin):
cium. Nouit dñs qui sũt
eius: nouit qͥ ꝑmaneant
ad coronam: qui ꝑmane¬
ant ad flaminam. Nouit
marea sua triticum nouit
paleam: nouit segetem.
nouit zirania. Iam uidi¬
catus ẽ. qui ñ credit. Qua¬
re uidicatus: Quia ñ cre¬
dit in nomine unigeniti

Expanded text:
m Dominus qui sunt ejus: novit qui permaneant ad coronam, qui permaneant ad flammam; novit in area sua triticum, novit paleam; novit segetem, novit zizania. Jam judicatus est qui non credit. Quare judicatus? Quia non credidit in nomine unigeniti
Abbreviated transcription (Latin):
enit saluator ad mũ¬
dum. Quare saluator
dictus ẽ mundi: nisi ut
saluet munclũ. ñ ut iu¬
dicet muncdũ: Saluari
ñ us ab ip̃o: ex te uiclica¬
beris. Et quid dicam u¬
dicaberis: uide quid ait.
Qui credit in eũ ñ iudica¬
tur. Qui autẽ ñ credit: qͥd
Iam inquit iudicatus ẽ.

Expanded text:
enit Salvator ad mundum: quare Salvator dictus est mundi, nisi ut salvet mundum, non ut judicet mundum? Salvari non vis ab ipso; ex te judicaberis. Et quid dicam, judicaberis? Vide quid ait: Qui credit in eum, non judicatur; qui autem non credit: quid jam, inquit, judi
Abbreviated transcription (Latin):
himo dierum hyꝰ¬
omnium quo
mundus extat conditus.
uł quo resurgens concli-¬
tor nos morte uicta lib̾et
Dulsis ꝓcul torporib
surgamus om̃s ocius ⁊
nocte queramus pium.
sicut ꝓph̾am nouimus.
Dostras preces ut audi¬
alisuanq dexc̾am por¬
Agat. ⁊ expiatos sorclib.
reddat põloꝵ seclib Qt
quiq sacratissino huius
diei tempore.horis quie¬
tis psallimus donis be¬
auis munẽt. Iam nũe
par̾na claritas. te postu¬
lamus affatim. absit

Expanded text:
imo dierum omnium Quo mundus exstat conditus, Vel quo resurgens conditor Nos, morte victa, liberat. 2. Pulsis procul torporibus, Surgamus omnes ocius, Et nocte quaeramus pium Sicut prophetam novimus. 3. Nostras preces ut audiat, Suamque dextram porrigat, Ex expiatos sordibus Reddat polorum sedibus. 4. Ut quique sacratissimo Hujus diei tempore Horis quietis psallimus, Donis beatis muneret. 5. Jam nunc, paterna claritas, Te postulamus affatim, Absit
Abbreviated transcription (Latin):
tio scĩ euangłii quã
modo fr̃es audistis. expo¬
Isitione ñ indiget.
ed ne hanc tacite pre¬
cerisse uideamur. ex¬
hortando potius qͣm expo¬
nendo in ca aliquid loq̃¬
mur
doc autem uobis so

Expanded text:
tio sancti Evangelii, quam modo, fratres, audistis, expositione non indiget. ed ne hanc taciti praeterisse videamur, exhortando potius quam exponendo in ea aliquid loquamur. Hoc autem nobis so
Abbreviated transcription (Latin):
conditor noctem̃ diẽq
qui regis et temporum daᷤ
temꝑa ut alleues fastidi¬
um. Preco diei iam sonat
noctis ꝓfunde ꝑuigil no¬
cturna sux mantib a no¬
cte noctem segregans:
oc excitatus lucifer sol¬
uit polum caliguie: hoc
omius errorum chorus
uiam nocendi deserit

Expanded text:
conditor, Noctem diemque qui regis, Et temporum das tempora, Ut alleves fastidium, Praeco diei jam sonat, Noctis profundae pervigil, Nocturna lux viantibus, A nocte noctem segregans. Hoc excitatus Lucifer, Solvit polum caligine, Hoc omnis errorum chorus, Viam nocendi desetor, Noctem diemque
Abbreviated transcription (Latin):
tes arguit. Galso canen¬
te spes redit: egris salus
refunditur mucro latroniᷤ
conditur lapsis fides reu̾¬
tuur. h̾u labentes res-¬
pice et nos uidendo corri¬
ge: si respicis lapsus ca¬
dunt flecuq culpa soluit᷑.
Qu lux refulge sensibus
mentisq somnum discu¬
te: te nr̃a uox primum
sonet: et ore psallamus tͥ.¬

Expanded text:
tes arguit. Gallo canente, spes redit, Aegris salus refunditur, Mucro latronis conditur, Lapsis fides revertitur. Jesu, labantes respice, Et nos videndo corrige; Si respicis, lapsus cadunt, Fletuque culpa solvitur. Tu lux refulge sensibus, Mentisqte: Te nostra vox primum sonet, Et ore psallamus t
Abbreviated transcription (Latin):
Uũ ceteris biris ca¬
tholias habito cõsilio su¬
gesserũt prĩcipi et op¬
timatib eius. ut hoc
mortifeꝵ uioꝰ cito delere¬
tur de corpore xp̃i q̃ est
Uniuersalis eccła. Ha¬
buit itaq effectũ pia e
oꝵ peticio ⁊ libẽter opti¬
nuerũt qd̃ deuote roga¬
ergo placuit oĩb
ꝯsilio simul ꝯ regis im¬
perio: ut millus p̃cio
dato ad sacerdotale officiũ
admitt̾etur. neq eos qͥ
nt lupi ⁊ apaces mune¬
⁊a dãdo mercãda cẽsebãt
dona sp̃s scĩ. Sed hos po¬
tius essent boni testiõ¬
mi uiri et irrephensi¬
bilis uite ad officiũ põ¬
tificatus eligerent. uͭ

Expanded text:
um ceteris viris catholicis habito consilio, suggesserunt principi et obtimatibus eius, ut hoc mortiferum virus cito deleretur de corpore Christi, quae est universalis ecclesia. Habuit itaque effectum eorum pia petitio, et libenter obtinuerunt, quod devote rogaergo plconsilio simul cum regis imperio, ut nullus pretio dato ad sacerdotale officium admitteretur, neque eos qui ut lupi rapaces munera dando, mercanda censebant dona Spiritus sancti, sed hos potius qui essent boni testimonii viri et irreprehensibilis vitae, ad officium pontificatus eligerent.
Abbreviated transcription (Latin):
uicumq ergo
credentium uel est
templum dei uel esse de¬
siderat sollicite caueat.
ne mortua et uana sec-¬
tando desmnens esse tem¬
plum dei. fiat habitatõ
tenebrarum.fiat demo¬
num monumentum. A¬

Expanded text:
uicunque ergo credentium vel est templum Dei, vel esse desiderat, sollicite caveat ne mortua et vana sectando, desinens esse templum Dei, fiat habitatio tenebrarum, fiat daemonis monumentum.
Abbreviated transcription (Latin):
instructione diuini ser¬
monis edoctos unius
kalendarum suꝑuenien¬
tium. uanitates decli¬
nare penitus et horrere:
ad ꝑfectioris tamen enĩ¬
dationis augmentum.
non me piguit usitatũ
ur̃is aurib inferre ser-¬
monem. sicut ait beatis¬
simus paulus. fr̃s eadẽ
uobis scribere michi qͥ¬
dem non pigrum: uob̾
autem necessarium. ix¬
Hic qui aduenit nemo scit
nomen eius nisi ip̃e solus uo¬
uestem p̃claram et omnis cho¬

Expanded text:
instructione divini sermonis edoctos universas calendarum supervenientium vanitates declinare penitus et horrere: ad perfectioris tamen emendationis argumentum non me piguit usitatum vestris auribus inferre sermonem, sicut ait beatissimus Paulus: Fratres, eadem vobis scribere mihi quidem non pigrum, vobis autem necessarium  qui advenit: nemo scit nomen ejus; nisi ipse solus: vovestem praeclaram, et omnis cho
Abbreviated transcription (Latin):
quam tamen sibi ad¬
hibuit ministeria ui¬
uirentia circa se orna¬
menta constituit. nec ad¬
terribilem laudem sue¬
diuinitatis animos pplĩ¬

Expanded text:
quam sibi adhibuit ministeria juvirentium circa se ornamenta constituit, nec terribili laude divinitatis suae animos
Abbreviated transcription (Latin):
tristi ꝑculsa est rela¬
tione: non modico affi¬
citur animi merore. Au-¬
re dolentium sobolum.
crescit luctus luctu lu-¬
gentium familiarum.R¬

Expanded text:
tristi percussa relatione, non modico afficitur animi moerore. Aure dolentium sobolum, crescit luctus luctu lugentium familiarium.
Abbreviated transcription (Latin):
ei ille uerus consul¬
tor ammarum: illud
pauli apł̃i. Mulier alli¬
gata est legi: quanto
temꝑe iur eius uiuit.¬

Expanded text:
ei ille verus consultor animarum illud Pauli apostoli: Mulier alligata est viro, quanto tempore vir ejus vivit
Abbreviated transcription (Latin):
ransacto tandem
aliquando tanti fletus
tempore: iit cum phi-¬
locristis sibi famisiarib.
maximeq cum amando
scĩssimo dei pontifice: et
capit consilium salubre.¬

Expanded text:
ransacto tandem aliquando tanti fletus tempore, init cum philochristis sibi familiaribus, maximeque cum Amando sanctissimo Dei pontifice, et coepit consilium salubre.
Abbreviated transcription (Latin):
moribus.
itteralib demq stu¬
diis traditus. et
¶Deccłiasticis sanctionib
decenter informatus. ꝑ
gralus singulos ꝓfi-¬
ciens succedentib uir¬
tutum incrementis pro-¬
uectus est ad culmen sa¬
cerdotalis honoris.

Expanded text:
moribus. Litteralibus denique studiis traditus et ecclesiasticis sanctionibus decenter informatus, per gradus singulos prciens, succedentibus virtutum incrementis, provectus est ad culmen sacerdotalis honoris.
Abbreviated transcription (Latin):
xigente itaq sorte¬
mortalis nature: cõ¬
tigit ab lebertum ca¬
meracensis sedis ep̃m
deposito carius onere
de hoc mundo migrasse.
iuma igitur re¬

Expanded text:
x gente itaque sortemortalis naturae contigit Albertum Cameracensis sedis episcopum, deposito carnis onere, de hoc mundo transiisse. Divina igitur
Abbreviated transcription (Latin):
in omnib planis pascue
eoram.
on esurient neq sitiẽt¬
amplius: et non ꝑcutiet
eos estus et sol.
uia miserator eorum
reget cos: et ad fontes a¬
quarum potabit eos. ꝯ¬
Et ponam omnes montes
meos inuiam: et semite
mee exaltabuntur.
Ecce isti de longe uenient
et ecce illi ab aquilone et
mari: et isti de terra au

Expanded text:
planis pascua eorum. Non esurient neque sitient et non percutiet eos estus et sol: quia miserator eorum reget eos et ad fontes aquarum potabit illos. Et ponam omnes montes meos in via: et semite mee exaltabuntur. Ecce isti de longe venient et ecce illi ab Aquilone et mar
Abbreviated transcription (Latin):
Uoce mea ad dñm clamaui: et
exaudiuit me de monte scõ suo.
Ego dormun et soporatus sum
et exsurrexi: quia dominus sus¬
cepit me.
Non timebo milia ppłi circumdan¬
tis me: exurge domine saluũ me
fac deus meus
Qm̃ tu ꝑcussisti om̃s adu̾santes
mͥ sine causa: dentes pccõrum¬

Expanded text:
Voce mea ad Dominum clamavi, et vit me de monte sancto suo. Ego dormivi, et soporatus sum, et exsurrexi: quia Dominus suscepit me. Non timebo millia populi circumdantis me, exsurge, Domine, salvum me fac, Deus meus. Quoniam tu percussisti omnes adversantes mihi sine causa, dentes pec
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatione cuicta sa¬
lubriter oꝑante autb̾tꝰ
uir conspicuus et succes¬
sor emeritus ꝓficiens de
uirtute inuictutem: eiꝰ¬
dem sedis pontificalem
sortitus est dignitatem.
salutis auctor p̃cius
antiquum hostem tan¬
to ardentius gregem do¬
minicum insecuturum
quanto uicinius instan¬
te fine seculi sciret nie¬
hil suꝑesse qd̃ ad temp¬
tandum artib suis uł¬
terius potiusset: adu̾ꝰ¬

Expanded text:
atione cuncta salubriter disponente, Autbertus vir conspicuus et successor emeritus, proficiens de virtute in virtutem, ejusdem sedis pontificalem sortitus est dignitatem. salutis Auctor, praescius antiquum hostem tanto ardentius gregem Dominicum insecuturum quanto vicinius, instante fine saeculi, sciret nihil superesse quod ad tentandum artibus suis ulterius potuisset, ad
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi nec suꝑ¬
fluum reor: si procommo¬
nitione scã cludum habi¬
ta p̃cedentium patrum
uobis repetantur assoqͥa.
Et reuera quid fastidii
quid oneris habet. ꝓ sa¬
lutis ꝓfectu utilia ac deo
placita sepe dicere. fre¬
quenter audire. R In pa-¬
tre manet eternitas et non
periit in matre uirginitas
et ꝑ intactum corpus egressꝰ
qui in salute omnium natus
est uisibilis. non dedignatus
est carne nasci non dereliqͥt
imꝑium.X. Tanquam sport¬
t ideo lim̃i fide ac l. iii¬
deuotione solita re¬
ligiosi itineris iuas. ac
ueritatis semitas gradi¬
entes magis magisq er¬
rorum deuia. et diaboli¬
ta calcate fignienta. Nec
enim debet fidelis aĩa q̃
angłorum consortia con¬
cupiscit: demoniorum lu-¬
sib delectari. R Continet¬
in gremio celum tetramq re¬
gentem uirgo dei genitrix ẜ¬
ceres comitantur heriles per
quos orbis ouans xp̃o sub pͥn¬
cipe pollet . U̾ Uirgo dei ge¬
initrix quem totus non capit
orbis in tua se clausit uiscera

Expanded text:
dilectissimi, nec superfluum reor, si pro commonitione sancta dudum habita, praecedentium patrum vobis repetantur alloquia. Et revera quid fastidii, quid oneris habet pro salutis profectu utilia ac Deo placita saepe dicere, frequenter audire? Et tre manet aeternitas, quia non peribit in matre virginitas; et per intactum corpus egressus, qui in salutem omnium natus est, invisibilis non dedignatus est carne nasci. Non dereliquit imperium. Vers. Tanquam spont ideo, carissimi, fide ac devotione solita religiosi itineris vias, ac veritatis semitas gradientes, magis magisque errorum devia, et diabolica calcate figmenta. Nec enim debet fidelis anima, quae angelorum consortia concupiscit, daemoniorum lusibus delectari. Nin gremium coelum terramque regentem. Virgo Dei genitrix, proceres comitantur haeredem, per quos orbis ovans Christo sub principe pollens. Vers. Virgo Dei genitrix, quem totus non capit orbis, in tua se cla
Abbreviated transcription (Latin):
uicumq ergo
credentium uel est
templum dei uel esse de¬
siderat sollicite caueat.
ne mortua et uana sec-¬
tando desmnens esse tem¬
plum dei. fiat habitatõ
tenebrarum.fiat demo¬
num monumentum. A¬
dauid. Beatus uir cuius

Expanded text:
uicunque ergo credentium vel est templum Dei, vel esse desiderat, sollicite caveat, ne mortua et vana sectando, desinens esse templum Dei, fiat habitatio tenebrarum, fiat daemonis monumentum. ADavid: Beatus vir cujus
Abbreviated transcription (Latin):
montium clamabunt.
Donent domino głam et
laudem enus in insrlis ñ¬
tiabunt.
ominus sicut fortis e¬
gredietur: ex sicut uir p̾¬
lator suscitabit zelum.
Nociferabitur et clama¬
bit ⁊ suꝑ inimicos suos cõ¬
fortabitur¬
D acui semꝑ silui patiẽs
fui sicut parturiens lo¬
quar
issiꝑabo et absorbebo si¬
mul desertos faciam mõ¬
tes et colles: et omne gͣ¬
men eorum exicabo.
Ponam flumina in in-¬
sulas et stagna arefaciã:
et deducam cecos in uiã
quam nesciunt: et in
semitis quas ignoraue¬
runt ambulare eos fatiã.
Donam tenebras coram
eis in lucem: et praua
in recta.

Expanded text:
montium clamabunt. Ponent Domino gloriam, et laudem ejus in insulis nuntiabunt. Dominus sicut fortis egredietur, sicut vir praeliator suscitabit zelum; Vociferabitur, et clamabit: super inimicos suos confortabituracui, semper silui, patiens fui, sicut pariens loquar. Dissipabo, et absorbebo simul: desertos faciam montes, et colles, et omne gramen eorum exsiccabo: Et ponam flumina in insulas, et stagna arefaciam. Et ducam caecos in viam, qsemitis, quas ignorant, ambulare eos faciam. Ponam tenebras coram eis in lucem et praua in recta.
Abbreviated transcription (Latin):
alme syderum et̾na
lux credentium xp̃e redẽp¬
tor omnium exaudi pre-¬
ces supplicun. Qui con-¬
dolens interitu mortis pe-¬
rire seculum saluasti mũ¬
dum languidum donans
reis remedium ¶ergen¬
te mundi uesꝑe uti spon¬
sus de thalamo egressus ⁊¬
honestissima uirginis ma¬
tuis clausula Cuius
forti potentie genu cur-¬
uantur omnĩa. celestia
trestria fatent᷑ nurpsub-¬

Expanded text:
alme siderum, Aeterna lux credentium, Christe, redemptor omnium, Exaudi preces supplicum. Qui condolens interitu Mortis perire saeculum, Salvasti mundum languidum Donans reis remedium. Vergente mundi vespere, Uti sponsus de thalamo, Egressus honestissima Virginis matris clausula. Cujus forti potentiae Genu curvantur omnia, Coelestia, terrestria Fatentur nutu sub
Abbreviated transcription (Latin):
archianis est monast̾ii
locus a beato amando in ho-¬
norem sc̃ĩ petri apłoꝵ pͥncipis
consecratus. Ecclia qͥdem hone¬
sto scemate. ⁊ decore satis cõgru-¬
o perornata: s inde multo decẽ¬
tior ⁊ amabilior uiris sp̃ualib
refulget. qd̾ scõꝵ inibi qui escẽ¬
tium pigna conseruat. quoꝵ
suffragiis plebs deuota nitit᷑
gra suꝑni roris habundans
⁊ fecũda subministratur .iiͣ.¬
bi monachorꝰ ordo ad honorẽ
scõrũ psalmis. hymnis ⁊ can¬
ticis spũalib diuine maies-¬

Expanded text:
arcianis est monasterii locus, a beato Amando in honorem S. Petri apostolorum principis consecratus. Ecclesia quidem honesto schemate et decore satis congruo perornata; sed inde multo decentior et amabilior viris spiritualibus refulget, quod sanctorum inibi quiescentium pignora conservat, quorum suffragiis plebs devota nititur, gratia superni roris abundans et fecunda subministratur. Ibi monachorum ordo ad honorem sanctorum psalmis, hymnis et canticis spiritualibus divinae majes
Abbreviated transcription (Latin):
onditor alme syderũ Bynꝰ.¬
et̾na lux credentium xp̃e re¬
demptor oĩum exaudi preces
supplicũ. Qui condolens int̾i¬
tu mortis ꝑire scłm saluasti
mundum languidũ donans
reis remediũ. ¶ergente mun¬
di uesꝑe uti sponsus de thalamo
egressus honestissima uirgmiᷤᷤ

Expanded text:
onditor alme siderum, Aeterna lux credentium, Christe, redemptor omnium, Exaudi preces supplicum. Qui condolens interitu Mortis perire saeculum, Salvasti mundum languidum Donans reis remedium. Vergente mundi vespere, Uti sponsus de thalamo, Egressus honestissima Virgi
Abbreviated transcription (Latin):
na cum luce apparint: exortũq
mundo solem iusticie ñ solum
celestis lioce sermonis uerũetiã
claritate dime lucis astruex¬
inferum anti serie reꝑimꝰ : ange¬
los qui tam sedulo apparuere
patrib cũ luce apparursse. S.
hoc priuilegiũ recte hodierno tẽ¬
pori seruatum ẽ. qͣndo exortum
ẽ in tenebris lumen rectis corde
erum ne parua unius ancli
uideret᷑ auctoritas postquã
Qun sacramentũ noue natiutta¬
tis edocure. statĩ multitudo cele¬
stium agminũ que głam deo
caneret patemq simul hõi b
predicaret affuit: aꝑte demõ¬
strans. ꝙr ꝑ hanc natiuitatẽ
homines ad pacẽ uiꝰ fidei. spei
⁊ chlectionis. atq ad głam di¬
uine laudationis ẽẽnt conuer¬

Expanded text:
apparuit, exortumque mundo Solem justitiae non solum coelestis voce sermonis, verum etiam claritate divinae lucis astruebInstrumenti serie reperimus angelos, qui tam sedulo apparuere patribus, cum luce apparuisse; sed hoc privilegium recte hodierno tempori servatum est, quando exortum est in tenebris lumen rectis corde, erum ne parva unius angeli videretur auctoritas, postquam unus sacramentum novae nativitatis edocuit, statim multitudo coelestium agminum, quae gloriam Deo caneret, pacemque simul hominibus praedicaret, adfuit, aperte demonstrans quia per hanc nativitatem homines ad pacem unius fidei, spei et dilectionis, atque ad gloriam divinae laudationis essent conver
Abbreviated transcription (Latin):
turo in mundũ redemptore
iit edictum a cesare atigusto
qui tunc mundam regni api¬
cem tenebat. ut mundus de¬
scriberet᷑ un iuersus. Qd̃ ñ casu
contigisse putandum ẽ. s cer¬
tissima dispensatione etꝰdem
nr̃i redemptoris intelligendũ
pse enĩ mechator cli ⁊ bominũ
sicut matrem sibi diuinitus
qͣm uoluit p̾uidit de qua naᷤ¬
ceretur qͣndo uellet humani¬
tus: rra etiam temꝑa nattus¬
tatis que uoluit elegit. ĩmo
ip̃e ea quala uoluit esse do¬
niaiit. talia uidelicet in qͥbr
soꝑtta turbine belloꝵ noua
contegeret orbem. R Omagnũ.¬
yod enim maiꝰ in hac łe.xi.¬
qͣm ab uo homine orbẽ descri¬
bi uniu̾sum: atq unius censu
nũmismatis concludi: Matrẽ
quippe elegit unginẽ: qr ñ ali¬
ter di filium nasci in carne qͣm
de intemerata uͥgine decebat. R¬

Expanded text:
turo in mundum Redemptore iit edictum a Caesare Augusto, qui tunc mundani regni apicem tenebat, ut mundus describeretur universus. Quod non casu contigisse putandum est, sed certissima dispensatione ejusdem nostri Redemptoris intelligendum etenim Mediator Dei et hominum, sicut matrem sibi divinitus quam voluit praevidit, de qua nasceretur quando vellet, humanitus; ita etiam tempora nativitatis, quae voluit elegit; imo ipse ea qualia voluit esse donavit, talia, videlicet, in quibus sopito turbine bellorum, nocontegeret orbem. Quod enim majus in hac vquam ab uno homine orbem describi universum, atque unius census numismate concludi? Matrem quippe elegit virginem, quia non aliter Dei Filium nasci in carne, quam de intemerata genitrice, decebat.
Abbreviated transcription (Latin):
to p̾torii ad consiliũ tribue̾dã¬
Ostqͣm consulantatis su-¬
scepit in signia: ut reg̾et ligu¬
riam. emiliamq prouincias:
uenit mediolanũ.R. Ecce uere¬

Expanded text:
to praetorii, ad consilium tribuendhaec consularitatis suscepit insignia, ut regeret Liguriam, Aemiliamque provincias, venitque Mediolanum. 6. Per
Abbreviated transcription (Latin):
ed postqͣm edodus lib̾a.¬
lib disciplinis ex urbe eg̾ssus
est: ꝓfectusq in auditorio p̃¬
fecture p̾conius: ita splẽclide
causas perorauit: ut eligeret᷑
a uiro illustri probo tũc profec

Expanded text:
ed postquam edoctus liberalibus disciplinis, ex Urbe egressus est, professusque in auditorio praefecturae praetorii, ita splendide causas peroravit; ut eligeretur a viro illustri Probo, tunc praefec
Abbreviated transcription (Latin):
perabatur ĩam tũc ẽnĩ¬
dñs in seruuili sui infantia:
ut implẽtur qd̃ dictũ est. Fa¬
ui mellis sermones boni.: Il¬
lud enĩ examen apũ scriptoꝵ
ip̃ius nobis generauit fa¬
uos. qui celestia dona ãnũti¬
arent ⁊mentes hou̾n de t̾ris
ad celum erigerent . lẽ .uͣ.¬
ostea u̾o cũ adolenisset
⁊ ẽẽt in urbe roma cõ¬
stitutus cum mr̃e uidua s
sorore q̃ uirginitatẽ fuerat¬
iam professa comite alia uͥ¬
uidet sacerdotib a domestica
sororis ul mr̃is manus os¬
culari: ip̃e ludens offerebat
dext̾am dicens. ⁊ sibi fieri o¬
portere: siqͥdem se ep̃m futu¬
Oquebatur enĩ in ilo
sp̃c dñi: qui illum ad
sacerdotium nutriebat. Illa
u̾o ut adolescentẽ ⁊ crescẽtem
quid diceret respuebat . R.

Expanded text:
perabatur enim jam tunc Dominus in servuli sui infantia, ut impleretur quod dictum est: Favi mellis sermones boni ; illud enim examen apum scriptorum ipsius nobis generabat favos, qui coelestia dona annuntiarent, et mentes hominum de terrenis ad coelum erigerent. 4. Postea vero cum adolevisset, et esset in urbe Roma constitutus cum matre vidua et sorore, quae virginitatem jam fuerat professa, comite alia videret sacerdotibus a domestica, sorore, vel matre manus osculari, ipse ludens offerebat dexteram, dicens et sibi id portere, siquidem episcopum se futuoquebatur enim in illo Spiritus Domini, qui illum ad sacerdotium nutriebat: illa vero ut adolescentem et nescientem quid diceret, respuebat. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
Et responderunt angelo dñi qui stabat int̾ mir¬
teta et dixerunt. ꝑambulauimꝰ terrã: et ecce
omĩs terra habitatur et quiescit. lectio tertia.¬
t respondit angelus dñi et dixit. Dñe exer¬
cituũ usqueqͦ tunon misereberis ihrłm
et urbiũ uida quib iratꝰ es: Iste septuagesimus
annus est. Et respondit dñs angelo qui loquebat᷑
inme uerba bona uerba consolatoria. fr̃a . ułi. łc. iͭ¬
t dixit adme angelus qui loquebatur in
me. Clama dicens. Hec dicit dñs exercituũ.
Telatus sum hrłm et syon zelo magno: et ira magna
E

Expanded text:
Et responderunt angelo Domini, qui stabat inter myrteta, et dixerunt: Perambulavimus terram, et ecce omnis terra habitatur, et quiescit. Et respondit angelus Domini, et dixit: Domine exercituum, usquequo tu non misereberis Jerusalem, et urbium Juda, quibus iratus es? Iste septuagesimus annus est. Et respondit Dominus angelo, qui loquebatur in me verba bona, verba consolatoria. Et dixitme: Clama dicens: Haec dicit Dominus exercituum: Zelatus sum Hierusalem et Sion zelo magno, et ira magna e
Abbreviated transcription (Latin):
xpoliaui me tunica mea: quomodo in duar illat
Laui pedes meos: quomͦ inquinabo illos: Dilec¬
tus meus misit manũ siam per foramen: et uenter
meus in trenuit ad tactum eius. Surrexi ut pperi¬
rem dilecto meo Marius mee stillauerunt mirtam.
digiti mei plem mirra probatissima. lectio.ui.

Expanded text:
mea quomodo induar illa lavi pedes meos quomodo inquinabo illos dilectus meus misit manum suam per foramen et venter meus intremuit ad tactum eius surrexi ut aperirem dilecto meo manus meae stillaverunt murra digiti mei pleni murra probatissima pessulum
Abbreviated transcription (Latin):
cituũ. Com̾timini de uiis ur̃is malis: et cogita¬
tionib ur̃is pessimis. Et non audierunt: neq
attenderunt adie cdicit dominus. lettio. tertia
et legitima mea que mandaui seruis meis ꝓpħis.
nunquid non comp̃henderunt patres ur̃os: Et con-¬
uersi sunt et dixerunt. Sicut cogitauit dñs exer¬
cituum facere nobis sccłm uias ur̃as et sccłm ad¬

Expanded text:
timini de viis vestris malis, et de cogitatris pessimis: et non audierunt, neque attenderunt ad me, dicit Dominus. Patres et legitima mea, quae mandavi servis meis prophetis, numquid non comprehenderunt patres vestros, et conversi sunt, et dixerunt: Sicut cogitavit Dominus exercituum facere nobis secundum vias nostras, et secundum ad
Abbreviated transcription (Latin):
Et responderunt angelo dñi qui stabat int̾ mir¬
teta et dixerunt. ꝑambulauimꝰ terrã: et ecce
omĩs terra habitatur et quiescit. lectio tertia.¬
t respondit angelus dñi et dixit. Dñe exer¬
cituũ usqueqͦ tunon misereberis ihrłm
et urbiũ uida quib iratꝰ es: Iste septuagesimus
annus est. Et respondit dñs angelo qui loquebat᷑
t dixit adme angelus qui loquebatur in
me. Clama dicens. Hec dicit dñs exercituũ.
Telatus sum hrłm et syon zelo magno: et ira magna
E

Expanded text:
Et responderunt angelo Domini, qui stabat inter myrteta, et dixerunt: Perambulavimus terram, et ecce omnis terra habitatur, et quiescit. Et respondit angelus Domini, et dixit: Domine exercituum, usquequo tu non misereberis Jerusalem, et urbium Juda, quibus iratus es? Iste septuagesimus annus est. Et respondit Dominus angelo, qui loquebatur t dixit ad me angelus qui loquebatur in me clama dicens haec dicit Dominus exercituum zelatus sum Hierusalem et Sion zelo magno et ira magna e