comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
animos nr̃os. guia ille qui ꝓmi¬
sit. ita cet̾a completurus est: ut
multa compleuit. Dat eñi nob̃
ad eum fiduciam non m̾itum
nr̃m. s illiuis misecłia: oe ipse ẽ¬
uͦ int̾pretatur robustus. et ne¬
mo rn hoc scło robustus est. nͥ
in spe ꝓmissionidi. Quantum
enim attinet adm̃ita nẽa. in¬
firmi sumus: quantum ad eiꝰ
in se. robustus in mnĩa dr inde

Expanded text:
animos, quia ille qui promisit, ita caetera completurus est, ut multa complevit. Dat enim nobis ad eum fiduciam, non meritum nostrum, sed illius misericordia. Et ipse eur autem Ethan robustus, et nemo in hoc saeculo robustus est, nisi in spe promissionis Dei. Quantum enim attinet ad merita nostra, infirmi sumus; quantum ad ejusin se, robustus in miseri
Abbreviated transcription (Latin):
scõs formidine deserunt. de qͥb
dicit apłe. omnes me derelique¬
runt. non illis impitetur. Sed
ut quid hȩc omnia. nisi ut ora¬
tio huius sancti corporis mane.
id ÷ post noctem infidelitatis in
luce fidei p̾uemiat deo. donee
ueniat salus illa incuius ñdũ
re. s iam spe salui factisumus.
eamq: cum patientia fideliter
expectamus : ubi nec repellet do¬
minus orationem nrãm. qm tu̾c
sicuti est. nec inopes erimus. qͥa
copia nr̃a erit ipse ds omnia in
omnib. nec laborabimis. quia
turbabunt: quia ꝓmissa reddi¬
ta nos beatificabunt. nec terri¬
tus longe fiet a nobis notus cẽ
amiens ⁊ ubi nullus exit qui ti¬
meatur inimieus. Lxxxuiii.¬

Expanded text:
os formidine deserunt: de quibus dicit Apostolus, «Omnes me reliquerunt; non illis imputetur» . Sed utquid haec omnia, nisi ut oratio hujus sancti corporis mane, id est, post noctem infidelitatis in luce fidei praeveniat Deum, donec veniat salus illa, in cujus nondum re, sed jam spe salvi facti sumus, eamque cum patientia fideliter exspectamus ? Ubi nec repellet Dominus orationem nostram, quoniam tunc idebimus eum sicuti est : nec inopes erimus, quia copia nostra ipse Deus erit omnia in omnibus : nec laborabimus, quia turbabunt, quia promissa reddita nos beabunt: nec territus longe fiet a nobis notus et amicus, ubi nullus erit qui timeatur inimicus. I
Abbreviated transcription (Latin):
hic loguitur dirigens infinem.
Xpͣs ẽ mat̾ia. passus ce głificatus.
Breuit̾ enim de passione sua tã¬
git ⁊i glificatione. In pͥma parte
describit maliciam iudeorũ. ie orat
lib̾ari ab eis &e affirmat quoid lib̾a¬
bitur. In scda que in eipit. Sagnte
paruulorum. ponit irrisionem
stututie eorum. Ostñdit in hoc psal¬
mo constantiam suam in passioẽ.
nos uidelicet suo exemplo intendẽs
instruere: qͣlit ĩt̾ inimicos nos de¬
beamus hab̾e. &e qualtt̃ orantes de¬
bemꝰ intribulationib ꝑseu̾are:
hoc uidelicet attendentes. quia
quanto fir̾it aspior ⁊ iniqͥor tͥbula¬
tio nostra:ͣ tanto infut᷑o maiorem

Expanded text:
hic loquitur, dirigens in finem. Christus est materia, passus et glorificatus. Breviter enim de passione sua tangit et glorificatione. In prima parte describit malitiam Judaeorum, et orat liberari ab eis. Et affirmat quod liberabitur. In secunda quae incipit, Sagittae parvulorum  ponit irrisionem stultitiae eorum. Ostendit in hoc psalmo constantiam suam in passione: nos videlicet suo exemplo intendens instruere, qualiter inter inimicos nos debeamus habere, et qualiter orantes debemus in tribulationibus perseverare: hoc videlicet attendentes, quia quanto fuerit asperior et iniquior tribulatio nostra, tanto in futuro majorem
Abbreviated transcription (Latin):
addm̃ : atq in hoc arido deserto siti¬
re fontem uite: sit inscõ desidio
cor nr̃m: laudent ⁊ benedieant
sit pinguedo karitatis incorde:
hylaritas mactione: memores si¬
mus di uesꝑe ⁊ mane. Sit gaudi¬
um nr̃m in ipso ⁊ adhereat illi
anima nr̃a toto desid̃io: caueamꝰ
exemplum pͣuoꝵ qui ꝑeunt : qͣ¬
Iitulus psalmi . Lxiii.

Expanded text:
ad Deum, atque in hoc arido deserto sitiad Deum, atque in hoc arido deserto sitire fontem vitae. Sit in sancto desiderio cor nostrum. Laudent et benedicant Sit pinguedo caritatis in corde, hilaritas in actione. Memores simus Dei vespere et mane. Sit gaudium nostrum in ipso. Adhaereat illi anima nostra toto desiderio: caveamus exemplum pravorum, qui pereunt: quTITULUS PSALMI LXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
li uouent ⁊ reddunt. Magna quidẽ
laus erit sciͥs. qñ ab ipso dño audient
in iudicio. Esuriub ⁊ dedeisti michi
manducare. Sitiui. ⁊ dedisti mͥ bib̾e:
¶ alia huius modi. & itm. Uenite
benedicti patris mei ꝑcipite regnũ
quod uobis paratum est aborigine
mundi Rege itaq eum militib suis
in magno gaudio constituto. pars
adu̾sa confundetur. de qua ⁊ subdit᷑:
quia obstruetum est os loquentium
qui ꝓpter ydola xp̃ianos sunt ꝑsecu¬
ti. Cum putant quod possim finiri
xp̃iam. creuerunt: ⁊ ipsi finiti sũt.
Obstructumẽ os eorum: iam non
qñ regemur̃m̃ regnare uidebunt.
⁊ dm̃ negare non potͣunt: qñ aspi¬
cient scõs stare in magna constan¬
tia. ad u̾sus eos qui se angustiaue¬
runt: qnͣ eos quos aliquando ha-¬
buerunt inderisum. compuitari
uidebunt inter filios dr. Tune qͥp¬
pe iniquorum os obstructum erit:
qñ iam quid dicere ualeat ñ habe¬
bit. Studeamus gͦ deluce uigilare

Expanded text:
li vovent, et reddunt. 309 Magna quidem li vovent, et reddunt. 309 Magna quidem laus erit sanctis, quando ab ipso Domino audient in judicio; Esurivi, et dedistis mihi manducare. Sitivi, et dedistis mihi bibere, et alia hujusmodi. Et iterum: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Rege itaque cum militibus suis in magno gaudio constituto, pars adversa confundetur, de qua et subditur: Quia obstructum est os loquentium qui propter idola Christianos sunt persecuti! Cum putant quod possunt finiri Christiani, creverunt, et ipsi finiti sunt. Obstructum est os eorum. Jam non quando regem nostrum regnare videbunt. Et Deum negare non poterunt, quando aspicient sanctos stare in magna constantia adversus eos qui se angustiaverunt: quando eos quos aliquando habuerunt in derisum, computari videbunt inter filios Dei . Tunc quippe iniquorum os obstructum erit, quando jam quid dicere valeat, non habebit. Studeamus ergo de luce vigilare
Abbreviated transcription (Latin):
te: qui post resurrectionem ⁊ ascẽ¬
sionem ad dextam patris collocatꝰ:
implere quod uoluerunt. Unde ħ
pena p̃dicitur eis uentura que sub¬
infertur: introibunt in inferiora
in captiuitatem usq ad inferiores
terras. expugnati sunt ab hostib.
⁊ traditi in potestatem pugnatorũ:
scłaribus: qui ꝓpter calliditatem
⁊ astuciam dicti sunt uulpes. Hinc
est qd herodem regem ipse dñs appel¬
lat uulpem: ite dicite inguit uul¬
pi illi. S his ita disꝑsis: de rege
nostro quid subiungat audiamus.
Rex u̾o letabitur indo. Ille qui a
salute rex dicendus est.qui est rex
regum ⁊dñs dũantiũ. qui nos reg̃
sedm̃ bonos mores. ⁊ uͥtutes. euius
regninon erit fims:. talis rex leta¬
bitur. in illa uera inc̃omutabilitate.
que est indeo. scilicet in cbiuinitate pa¬
t̾na: laudabuntur etiam om̃s qui
urant meo. id est laulabiles appare¬
bunt ꝑ ipsum om̃s qui fidem d̃ĩ ꝓmit¬
tunt ⁊ seruant: quia animas suas il¬

Expanded text:
te, qui post resurrectionem et ascente, qui post resurrectionem et ascensionem ad dexteram patris collocatus implere quod voluerunt. Unde haec poena praedicitur eis ventura, quae subinfertur: Introibunt in inferiora in captivitatem usque ad inferiores terras, expugnati sunt ab hostibus, et traditi in potestatem pugnatorum: saecularibus, qui propter calliditatem et astutiam dicti sunt vulpes. Hinc est quod Herodem regem ipse Dominus appellat vulpem. Ite, dicite inquit vulpi illi . Sed his ita dispersis, de rege nostro quid subjungat, audiamus: 12. Rex vero laetabitur in Deo. Ille qui a salute rex dicendus est, qui est rex regum et dominus dominantium, qui nos regit secundum bonos mores et virtntes, cujus regni non erit finis . Talis rex laetabitur, in illa vero incommutabilitate quae est in Deo, scilicet in divinitate paterna. Laudabuntur etiam omnes qui jurant in eo, idest, laudabiles apparebunt per ipsum omnes, qui fidem Dei promittunt, et servant: quia animas suas il
Abbreviated transcription (Latin):
iuiet bona oꝑa tir̃a:. impleri a
nobͣ non possunt. Ecce iam osten-¬
dit ȩccłia se ẽẽ securam indeserco:¬
se eẽ ꝑ adiutoriumgr̃e dĩ. Unde
exultans dicit. & inuelam̃to alaꝵ
tuaꝵ exultabõ. Hylaresco inbonis
oꝑib: quia supra me est uelamen
alar tuarꝵ. id÷ refrigerium ⁊ ꝓ¬
tectio uirtutum. Nec solum exul¬
tabo ⁊ s lam affectu ⁊ desidio ad
hesit anima mea post te: non ita
ite p̾cedat ueluti petrus. eumdix̾
dño. ꝓpieius tͥ esto ne fiat istud.
ꝓpt̾ea repulsus auduut. uade re¬
tro sathana. non enim sapisque
di sunt. s que sunt hominũ : s
ita adhesit. ut sit post te: idẽ ut
te sequatur assidue. & obecliat
t̾. & quuia sie adhesit. me suseep̃
dextͣa tua. idest uirtus ⁊ gr̃a tua. in
magnam dignitatem a deiectione ĩ
qua eram ꝓpter peccatum me sustu¬
lit. Uel suscepit me gr̃a tua ad dex¬
t̾am tuam collocandum. Aut pot̃
hoc specialr iitelligi de nr̃o capi¬

Expanded text:
juvet bona opera nostra, impleri a juvet bona opera nostra, impleri a nobis non possunt. Ecce jam ostendit Ecclesia se esse securam in deserto, per adjutorium gratiae Dei. Unde exultans dicit: Et in velamento alarum tuarum exultabo. Hilaresco in bonis operibus: quia supra me est velamen alarum tuarum, idest, refrigerium et protectio virtutum. Nec solum exultabo, sed jam affectu et desiderio. 9. Adhaesit anima mea post te. Non ita ut praecedat, veluti Petrus, cum dixit Domino: Propitius tibi esto ne fiat istud. Propterea repulsus audivit: Vade retro, sathana. Non enim sapis quae Dei sunt, sed quae sunt hominum ; sed ita adhaesit, ut sit post te, idest, ut te sequatur assidue, et obediat tibi. Et quia sic adhaesit, Me suscepit dextera tua, idest, virtus et gratia tua in magnam dignitatem a dejectione in qua eram propter peccatum, me sustulit: vel suscepit me gratia tua ad dexteram tuam collocandum. Aut potest hoc specialiter accipi de nostro capi
Abbreviated transcription (Latin):
laude non tͥsticia s gandium hab̾i
debet. Hinc nos alibisp̾c sc̾s ãmo¬
ticia. Nec solum laus d̃i debet in
ore eẽ: s etiam in meditatione ⁊
oꝑẽ. Unde ⁊ subditur. Si memor
fui tui suꝑ stratum meum: ĩ ma¬
tutinis meditabor in te. Stratũ
suum quietem dicit. Sepe qͣndo
quieti sunt homines: ꝑ quietem
dissoluuntur ⁊ obliuiscuntur de¬
um. Hec sancta anima inquiete
sua dm̃ reminiscitur: unde cõs¬
tat quia ⁊ inactionib sius indo
meditabitur: Si memor fui tui suꝑ
stratum meum. id÷ qnͣquietus fu.
inoꝑib lucis Digna enim debemꝰ
oꝑari tanguam in luce: quia non
sumus noctis ac tenebrarũ. s filii
diei aclucis. Hinc nos apłc ãmonce.
ut in die honeste ambulemꝰ. & do¬
minus in eugłio. Luceat inguit
lux ur̃a coram hominib. ut uiden¬
tes oꝑa nr̃a bona. głorificent patrẽ
urͥm quiincęlis est. Cõm̃dat art̃
yn grãm di eum subiungit: qͥa fiusti
ad iutor m̃s. E enim nisi dñs ad¬

Expanded text:
laude non tristitia, sed gaudium haberi laude non tristitia, sed gaudium haberi debet. Hinc nos alibi Spiritus sanctus admolaetitia . 308 Nec solum laus Dei debet in ore esse, sed etiam in meditatione et opere, unde et subditur: 7. Si memor fui tui super stratum meum in matutinis meditabor in te. Stratum suum quietem dicit. Saepe quando quieti sunt homines, per quietem dissolvuntur et obliviscuntur Deum: Haec sancta anima in quiete sua Deum reminiscitur. Unde constat quia et in actionibus suis in Deo meditabitur. Si memor fui tui super stratum meum, idest, quando quietus fui, ibus lucis. Digna enim debemus operari, tamquam in luce: quia non sumus noctis ac tenebrarum, sed Filii Dei ac lucis . Hinc nos Apostolus admonet, ut in die honeste ambulemus . Et Dominus in Evangelio; Luceat inquit lux vestra coram hominibus, ut videntes opera vestra bona, glorificent patrem vestrum qui in caelis estem gratiam Dei, cum subjungit: 8. Quia fuisti adjutor meus. Etenim nisi Dominus ad
Abbreviated transcription (Latin):
s nomini tuo da głam. Q ut la-¬
biis digne laudare. ⁊ recte uiuẽ¬
do ⁊ bene oꝑando dm̃ bñdicere
ualeat: impinguaridono gr̃e
suo postulat. eum subiungit. Siẽ
adipe ⁊ pinguedine repleatur aĩa
mea. &e labiis exultationis. lauda¬
bif os meum. Adeps ꝓͥe uoeatur
pinguedo illa que est int̾uis eir¬
ca uitalia. Significat karitatem
ipsius anime. que facit corpꝰ alacͥter
bene oꝑari. Non enim placet d̃o ma-¬
era anma: ficut nec dicebatur plac̾e
insacͥficio uet̾i macra hostia. Id̾o aut̃
positũ ẽ. ficut. ut intelligamꝰ hoc
significatiue dictum. indelicet nõ
carnalem pinguedinem postulare.
s sp̃italem: non eam qͤuam inear¬
ne est. s que in anima. Sic̃ adipe
gͦ ⁊ pinguedine anima repletur:
qñ ⁊ karitas ẽ in mente. ⁊ foris af-¬
fectus atq hẏlaritas sp̃alis apparoẽ
ĩ actioẽ. Hylarem enim datorem
diligit deus. Unde ce labiis exulta¬
tionis laudare se dm̃ ꝑhibre: giua
indomini seruitute atq in ipsuis

Expanded text:
sed nomini tuo da gloriam . Et ut labiis digne laudare, et recte vivendo ac bene operando Deum benedicere valeat; impinguari dono suae gratiae postulat, cum subjungit: 6. Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea: et labiis exultationis laudabit os meum. Adeps proprie vocatur pinguedo illa, quae est interius circa vitalia. Significat caritatem animae ipsius, quae facit corpus alacriter bene operari. Non enim placet Deo macra anima, sicut nec dicebatur placere in sacrificio veteri macra hostia. Ideo autem positum est, scilicet, ut intelligamus hoc significative dictum, videlicet non carnalem pinguedinem postulare, sed spiritualem. Non eam quae in carne est, sed quae in anima. Sicut adipe ergo et pinguedine anima repletur, quando et caritas est in mente, et foris affectus: atque hilaritas spiritualis apparet in actione. Hilarem enim datorem diligit Deus . Unde et labiis exultationis laudare se Deum perhibet, quia in Domini servitute, atque in ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
ido labia mea laudabunt te. id est
laudabilẽ te aliis pͥdicabo. De tanta
laudes &e gr̃as quas possumus re¬
ferre debenus. Unde ad huc sub-¬
iunrgit. Sie benedicam te inuita
mea: ce in nomine tuo leuabo ma¬
laudo: ñ mitis meis. Uł sic lauda¬
bunt te labiamea ut ĩ bñdicãte
inuita mea: id ẽ ꝑtotam uitam
meam. Sic enum digne dm̃ quisq
laudat: qnͣ cum labiis utea con cor¬
dat. Manus autẽ leuare ẽ: respec¬
tu suꝑne patͥe bona oꝑa ex̾cere. In

Expanded text:
ideo Labia mea laudabunt te, idest, laudabilem te aliis praedicabo. De tanta laudes et gratias quas possumus referre debemus. Unde adhuc subjungit: 5. Sic benedicam te in vita mea, et in nomine tuo levabo malaudo, non meritis meis. Vel sic laudabunt te labia mea, ut etiam benedicam te in vita mea, idest, per totam vitam meam. Sic enim digne Deum quisque laudat, quando cum labiis vita concordat. Manus autem levare, est respectu supernae patriae bona opera exercere. In
Abbreviated transcription (Latin):
habent seĩficatũ cor: post modũ
iusuri sunt ꝑ spem. Adhue reddit
aliam causam quare iugilauit
i sitierit dieens. Qm̃ melior ẽ mĩa¬
mane. s d̾s unam uitam ꝓmittit:¬
⁊ non illam dat nobis ꝓpter m̾i
sͥ eligit uitam negociandi ⁊ alius
fenerandi: alius rusticandi. aliuᷤ
ctis: quã qd diligunt ꝑu̾si. Unã
uitam donas que p̾ponatur om̃i¬
erimꝰ uel alr̃. Multe sunt scõrũ
uite in hoc scl̃o. Alius dõ seruit

Expanded text:
habent 307 sanctificatum cor: postmodum visuri sunt per speciem. Adhuc reddit aliam caussam, quare vigilaverit et sitierit dicens: 4. Quoniam melior est mimanae, sed Deus unam vitam promittit. Et non illam dat nobis propter mesibi eligit vitam negotiandi, alius feneraudi, alius rusticandi, alius ctis, quam quod diligunt perversi. Unam vitam donas, quae praeponatur omnierimus. Vel aliter: Multae sunt sanctorum vitae i
Abbreviated transcription (Latin):
quis sitiat in isto malo inquo est.
nunqm̃ ꝑuenit ad bonum qd̃ d̾s ẽ.
Sic in sancto apparnit tͥ ideet talẽ
me ꝑaui. quem tu deb̃es respieere.
ꝑ hoc sciliece qd sum in scõ desid̾io
suie ꝓposito. ut uidem uͥtutẽ tuã¬

Expanded text:
quis sitiat in isto malo in quo est, nunquam pervenit ad bonum, quod Deus est. Sic in sancto apparui tibi, id est, talem me paravi, quem tu deberes respicere: per hoc scilicet, quod sunt in sancto desiderio, sive proposito: ut viderem virtutem tua
Abbreviated transcription (Latin):
uitam. quod utiq &e illi facirint
auferre dicitur. ut tantomagis
ille timeatur. qui potestatemha¬
bet. ⁊ corpus ⁊ animam ꝑdere
ingehennam. Uel quia sp̃s pͥn¬
cipum est sp̃c suꝑbie. potest ita
bilis dicatur ds. Scĩ ⁊ enim ⁊ ꝑ¬
fecti uiri. ut mirabilem dm̃ in
iudicio suo placatum inueniat.
semꝑ bic apud se terribilem pẽ¬
sant : suasq culpas districte ui¬
dicant: quatinus in illo districto
iudicio inuidicabiles fiant. Diea¬
tur gͦ recte. terribili apud reges
nem suam spͣalit̾ regunt. Rex t̾re
erat paulus. cum diceret castigo
corpus meum ⁊ inseruitutem
redigo: ne forte eum aliis p̾dica̾s.
ipse reꝓbꝰ efficiar. Esto rex terre:
erit tibi terribilis d̃s.

Expanded text:
vitam, quod utique et illi faciunt,vitam, quod utique et illi faciunt,auferre dicitur: ut tanto magis ille timeatur, qui potestatem habet, et corpus et animam perdere in gehennam . Vel quia spiritus principum est spiritus superbiae, potest ita bilis dicatur Deus. Sancti etenim et perfecti viri, ut mirabilem Deum in judicio suo placatum inveniant, semper hic apud se terribilem pensant, suasque culpas districte judicant: quatenus in illo districto judicio injudicabiles fiant. Dicatur ergo recte, Terribili apud reges nem suam spiritualiter regunt. Rex terrae erat Paulus, cum diceret: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo: ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar. Esto rex terrae, et erit tibi terribilis Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
tum aliud est commune: aliud
singulare. Credere indm̃ sꝑare
in illo uitam et̾nam. ipsum dili¬
gere. & scd̃m d̃m uiuere: om̃ib
cõmunis ẽ modus. Nonsuꝑbire.
non occidere honinem. non o¬
dire frem. non uiolare uise tẽ¬
plum daĩ: p̾cipitur omnib. Hoc
totum omnes comunit᷑ uou̾e
⁊ redẽre debemus. Sunt etiam
uota ꝓpͥa singulorum: eum alsꝰ
uouet deo ieuinium. aliꝰ castita¬
tem. alius uirginitatem. alius
relinguere omĩa:⁊ire incõmu¬
nem uitam̃. Uoueant gͦ omnes
psalmus sẏnagoge id÷ carnali
popło loquitur. recte illis deus
terribilis cõmendatur ⁊ ut qui
adhuc dim̃ tanquam pium tãqͣ
elem̃tem nescuint amare: au¬
dientes t̾ribilem uł discant for¬
midare. Et notandum quod ñ
ait. qui aufert spm̃ hominum
s ipsorum etiam pͥncipũ : ite ĩ¬
telligatur d̾s pͥnceps ẽe̾ super
pͥncipes. potestas suꝑ potestateᷤ.
tanquam rexregum ⁊ dñs dñanti¬
um. Recte gͦ subditur. terribili ap̃
reges terre. Nec dieit qui aufeit

Expanded text:
tum aliud est commune, aliud singulare. Credere in Deum, sperare in illo vitam aeternam, ipsum diligere et secundum Deum vivere, omnibus communis est modus. Non superbire, non occidere hominem, non odire fratrem, non violare in se templum Dei, praecipitur omnibus. Hoc totum omnes communiter vovere et reddere debemus. Sunt etiam vota propria singulorum, cum alius vovet Deo jejunium, alius castitatem, alius virginitatem, alius relinquere omnia, et ire in communem vitam. Voveant ergo omnes psalmus Synagogae, id est, carnali populo loquitur: recte illis Deus terribilis commendatur, ut qui adhuc Dominum tanquam pium, tanquam clementem nesciunt amare, audientes terribilem, vel discant formidare. Et notandum quod non ait, Qui aufert spiritum hominum, sed ipsorum etiam principum: ut intelligatur Deus princeps esse super principes, potestas super potestates: tanquam rex regum et Dominus dominantium . Recte ergo subditur: Terribili apud reges terrae. Nec dicit, quia aufert
Abbreviated transcription (Latin):
tura efficitur⁊ quod immortał
moritur: qd̃ mors morte destru¬
itur. ⁊ qd̃ peccator ad gram. dã¬
natus adglam reuocatur ⁊ ħ
sunt mirabilia d̃i. que non
cessant narrare m̾bra xpisti.
S quia deinde fut᷑um ẽ uidi¬
cium. iam ipse dñs loquitur
ꝑ semet ipsum. cum acceꝑo¬

Expanded text:
tura efficitur, quod immortalis tura efficitur, quod immortalis moritur, quod mors morte destruitur, quod peccator ad gratiam damnatus, ad gloriam revocatur? Haec sunt mirabilia Dei, quae non cessant narrare membra Christi. Sed quia deinde futurum est judicium, jam ipse Dominus loquitur per semetipsum. 3. Cum acce
Abbreviated transcription (Latin):
Ionfitebimur tibids: cõ¬
fitebimur. & inuoeabi¬
mul nom̃ tuũ. Inicium bono¬
rum ẽ confessio peccatoꝵ. Ius¬
tus enim in pͥncipio accuisa¬
tor suiest. Pmum gͦ peccata
tua confitere do. hec ẽ enĩ in¬
choatio iusticie: oe non se mel
s it̾um. oe quotiens peccau̾uis.
tociens confitere. Herbi reperi¬
cio: ꝑseuerantie cõm̃datio est.
Non potes it̾um recurere ad
baptismum si peccai̾us: recurre
ad confessinem. Quare confitem᷑
do ⁊ cum ipse seiat peceata nr̃a
õe sinon confiteamur ÷ Quia
confessio generat compunctio¬
nem ⁊ parit humilitatem. que
grata est deo: ꝑ quam reconeili¬
atur homimi conu̾so. Sie confi¬
tere peccatum. & deinde inuo¬
non exaudieris. Quid ẽ inuoca¬
re ⁊ nisi intus uorare  Prius gͦ
expelle peceatum. &e sic dm̃ in¬
uita ad cortuum. Iam enim dig¬
nus eris dm̃ nom̃ inuoeare.
atq ipsius oꝑa cet̾is pͣcdieare.
Unde ⁊ subditur. Harrabimnꝰ
mirabilia tua. Quid tam mira¬
bile quam quod creator erea¬

Expanded text:
fitebimur tibi, Deus: confitebimur, et invocabimus nomen tuum. Initium bonorum est confessio peccatorum. Justus enim in principio accusator est sui . Primum ergo peccata tua confitere Deo. Haec est enim inchoatio justitiae. Et non semel, sed iterum, et quotiens peccaveris, totiens confitere. Verbi repetitio perseverantiae commendatio est. Non potes iterum recurrere ad baptismum. Si peccaveris, recurre ad confessionem. Quare confitemur Deo, cum ipse sciat peccata nostra, etiam si non confiteamur? Quia confessio generat compunctionem. Parit humilitatem, quae grata est Deo, per quam reconciliatur homini converso. Sic confitere peccatum, et deinde invonon exaudieris. Quid est invocare, nisi intus vocare? Prius ergo expelle peccatum, et sic Deum invita ad cor tuum. 381 Jam enim dignus eris Domini nomen invocare, atque ipsius opera caeteris praedicare. Unde et subditur: Narrabimus mirabilia tua. Quid tam mirabile, quam quod creator crea
Abbreviated transcription (Latin):
nu suum. uideliece aut se ipsos de¬
fendendos: aut ip̃m altissimum
accusando. ꝓptea subdit. nolite
loqui adu̾sus dm̃ iniquitatẽ. dicẽ¬
donon uidicat d̾s de reb huma-¬
nis. non erirat quid agatur in
terris. Neq hoc neq illo mͦ oebe.¬
tis loqui adu̾sus dm̃ iniquita¬
tem o uider. Quia neq: ab orien¬
te neq ab occidente neq adeser¬
tis montib. subaudis locuntur
aduͣsus dm̃ iniquitatem. Iam
gentes que inbis trib mrinda
partib habitant. ceꝑunt de au¬
ctore suo bene &e rationabiliter
sentire: uos soliquibus m̾idia¬
na plaga ad habitandum con-¬
cessa fuit. nolite blasphemare.
Uel ita dici potest. Iudei nolite
loqui adu̾sus dm̃ iniguitatẽ.
qd quid̃ fecerunt. quireus est
mortis oe crucifige clamauer̃:
quia neq ab oriente. neq ab oc¬
cidente. neq adesertis montibus
tos montes dieit: ꝓpt̾ in habita

Expanded text:
nu suum: videlicet aut seipsos denu suum: videlicet aut seipsos defendendo, aut ipsum Altissimum accusando. Propterea subdit: Nolite loqui adversus Deum iniquitatem. Dicendo, Non judicat Deus de rebus humanis: non curat quid agatur in terris. Neque hoc, neque illo modo debetis loqui adversus Deum iniquitatem, o Judaei. 7. Quia neque ab Oriente, neque ab Occidente, neque a desertis montibusadversus Deum iniquitatem. Jam gentes, quae in his tribus mundi partibus habitant, coeperunt de auctore suo bene, et rationabiliter sentire. Vos soli, quibus meridiana plaga ad habitandum concessa fuit, nolite blasphemare. Vel ita dici potest: Judaei, nolite loqui adversus Deum iniquitatem: quod quidem fecerunt qui, Reus est mortis, et, Crucifige, clamaverunt : quia neque ab Oriente, neque ab Occidente, neque a desertis montibus tos montes dixit, propter inhabita
Abbreviated transcription (Latin):
habentib. Lex dicebat. qui fecerit
hoc uel illud. morte moriatur :
ego dixi iniquis nolite iniq: ag̃e.
Sie⁊ adult̾e dix̃: uade ⁊ iam am¬
plius noli peccare. Ergo quos oc¬
cidit iusticia. reseruat gr̃a: tan¬
tum est ut resipiscant. atq: se ĩ
humilitate ꝓst̃nant. Icło ad huc
subdit. oe delinquentib nolite
exaltare cormi. Nolite eleuari
in suꝑbia:. nolite elate defendere
peccata. Ouo in hoc u̾su ammo¬
net dds peccatorem: pͥmo ut rece¬
dat amalo: deinde ne supbiat
in peccato.:Imo ut defuturo caueat:
altero ut de p̾tito peniteat. Seguit᷑
alia ꝓhibitio. Nolite extollere in
altum cornu ur̃m: id ÷ nolite uos
erigere contra dm̃. In tantum no¬
lite suꝑbire: ut culpam peccatoꝵ
reflectatis in actoremur̃m. Non
enim defuerunt quidic̃ent. non
ẽ nostra culpa si peccamꝰ: qm̃ ta¬
les nos creauit deus. Si d̾s uellee:
nullus homo peccaret. Sic duobꝰ
modis solent iniqui exaltare cor¬

Expanded text:
habentibus . Lex dicebat, Qui fecerit habentibus . Lex dicebat, Qui fecerit hoc, vel illud, morte moriatur. Ego dixi iniquis, Nolite inique agere. Sic et adulterae dixit: Vade, et jam amplius noli peccare . Ergo quos occidit justitia, reservat gratia: tantum est, ut resipiscant atque se in humilitate prosternant. Ideo adhuc subdit: Et delinquentibus, Nolite exaltare cornu. Nolite elevari in superbia. Nolite elate defendere peccata. Duo in hoc versu admonet Deus peccatorem. Primo ut recedat 382 a malo: deinde ne superbiat in peccato. Primo, ut de futuro caveat: altero ut de praeterito poeniteat. Sequitur alia prohibitio. 6. Nolite extollere in altum cornu vestrum, id est, nolite vos erigere contra Deum: intantum nolite superbire, ut culpam peccatorum reflectatis in auctorem vestrum. Non enim defuerunt, qui dicerent, Non est nostra culpa si peccamus, quoniam tales nos creavit Deus. Si Deus vellet, nullus homo peccaret. Sic duobus modis solent iniqui exaltare cor
Abbreviated transcription (Latin):
defluere. a stabilitate firmamẽti
uirtutis atq iusticie. Cupiditate
enim inferiorum quisq peccat.
Et sicut corroboratur caritate suꝑ¬
lorum: ita deficit ce quasi liques¬
ett cupiditate inferiorum. Siegͦ
terra liquefacta: ego ait dns con¬
firmaui columias eius. Colĩnas
dicit aplos: unde paulus de coa-¬
apłis sius qui uidebantur inquit
colĩne ẽẽ. Et quid ee̾nt ille eolun¬
ne: nisi ab illo firmarentur : Nã
quodamterre motu. &e ip̃e mita¬
uerunt: qñ dñm occidi uiderũt.
S resurrexit. mortẽ ñ eẽ tim̃dã
demonstrauit : spũ ab alto misso
corda discipulorum inflammauit:
oe sic columnas terre confirmauit.
Dicat gͦ. ego confirmaui colũnas
eius. Quib confirmatis. quia ad
p̃dicandum misit: recte ad huc subiũ¬
git. Dixi iniquis nolite inique a¬
bis. Nec dixit iustis s iniquis. ñ
enimuenit uocare uistos s pece¬
ccatores ad penitentiam. Nõ ẽnĩ
ait opus sanis medicus: s male

Expanded text:
defluere a stabilitate firmamenti defluere a stabilitate firmamenti virtutis atque justitiae. Cupiditate enim inferiorum quisquis peccat: et sicut roboratur caritate superiorum, ita deficit, et quasi liquescit cupiditate inferiorum. Sic ergo terra liquefacta, Ego ait Dominus confirmavi columnas ejus. Columnas dicit Apostolos. Unde Paulus de coapostolis suis: Qui videbantur inquit columnae esse . Et quid essent illae columnae, nisi ab illo firmarentur? Nam quodam terrae motu et ipsae nutaverunt, quando Dominum occidi viderunt. Sed resurrexit: mortem non esse timendam demonstravit: Spiritu ab alto misso, corda discipulorum inflammavit: et sic columnas terrae confirmavit. Dicat ergo, Ego confirmavi columnas ejus. Quibus confirmatis, quia ad praedicandum misit, recte adhuc subjungit: 5. Dixi iniquis, Nolite inique aloquitur in vobis . Nec dixit justis, sed iniquis. Non enim venit vocare justos, sed peccatores in poenitentiam. Non est, ait, opus sanis medicus, sed male
Abbreviated transcription (Latin):
dicare: non inueniret que libe¬
raret. Cum acceꝑo inquit tẽpuꝰ.
Non potuit tp̃s accipere in eo qs̃
estꝰ filius di: s in eo quod est filtꝰ
hominis. hinc eigłista ait. Dedie
ei potestatẽ & uidicium facere. qͥa
filius hominis est. Modo g ẽ tp̃s
pͣdicationis: unde ait narrabo
mirabilia tua. Audi narrantem:
audi p̾dicantem. Nan si contẽp¬
seris. ipse uidex minatur tͥ iuidi¬
cium dicens: cum accepero tp̃s.
ego uit icias uidicabo. Iustic ias
iuidicare. est: unicirq iustam̃i¬
ta sua redłe. Narrabimnus inqui¬
unt mirabilia tua: oe hoc qͣtum
opus sit ostñditur. eum subinfer¬
tur. Lique factaẽ terra. & quid di¬
cis terram:. Omnes inquit qui
habitant inea: id ÷ qui stuctio cẽ
uoluntate interrenis ꝑseuerãt.
Hoc e̾ enim unusquisq quod
amat. Siterram amas. t̾ra es. Si
dm̃ amas: ex illis es de quib do
Terra est liquefacta: quandoui¬
tiis ⁊ concupiscentiis defluunt
tͣrena corda. Inde dicitur delinqͣ¬
re.tanquam de liquido quodam

Expanded text:
aedicare, non inveniret, quem liberaret. Cum accepero inquit tempus. Non potuit tempus accipere in eo, quod est Filius Dei, sed in eo, quod est filius hominis. Hinc Evangelista ait: Dedit ei potestatem et judicium facere, quia filius hominis est . Modo ergo est tempus praedicationis. Unde ait: Narrabo mirabilia tua. Audi narrantem. Audi praedicantem. Nam si contemseris, ipse judex minatur tibi judicium, dicens: Cum accepero tempus, ego justitias judicabo. Justitias judicare, est unicuique juxta merita sua reddere. Narrabimus inquit mirabilia tua. Et hoc quantum opus sit, ostenditur, cum subinfertur: 4. Liquefacta est terra. Et, quid dicis terram? omnes inquit qui habitant in ea, id est, qui studio et voluntate in terrenis perseverant: hoc est enim unusquisque, quod amat. Si terram amas, terra es: si Deum amas, ex illis es de quibus ipse  Psal. 81.. Terra est liquefacta, quando vitiis et concupiscentiis defluunt terrena corda. Inde dicitur delinquere, tanquam de liquido quodam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbi infut᷑o sunt habituri. &e ex¬
altationem qͣm humiles sunt
assecuturi. Intentio ẽ. om̃s ad hu¬
militatem inuitare: ut sic om̃i¬
potentis dĩ districtum uidici¬
um ualeant euitare. Unde ⁊
se ipsum in exemplum ꝓponit:

Expanded text:
bi in futuro sunt habituri, et exaltationem, quam humiles sunt assecuturi. Intentio est, omnes ad humilitatem invitare, ut sic omnipotentis Dei districtum judicium valeant evitare. Unde et seipsum in exemplum proponit,
Abbreviated transcription (Latin):
qui non habet quietum eor.
Quietem in nugis. inspectacu¬
lis. in luxuriis: inomnibus
malis querunt. Ꝙ̃ id̾o foris
sibi uolunt ẽẽ bene: quia ñ
liticum: ait. Tolle grabatum
tuum: & uade indomũtuã.
quasi paralisi dissoluta est m̃
biis bone oꝑationis. Constrĩ¬
gatur. ut bene opetur: tollat
grabbatum suum: regat cor¬
pus suum: eat indomum
suam: intret in conscientiã
suam: ce iam latam inueni¬
et ubi deambulet. oe psallat.
et intelligat. Non ꝓponebam
malam. Solet enim dici de
gitur: ante oculos illum
habet. Et ille qui contempm¬
tur: sic solet queri. Non me
habet ante oculos. Prius

Expanded text:
qui non habet quietum cor, quietem in nugis, in spectaculis, in luxuriis, in omnibus malis quaerunt. Quare foris sibi volunt esse bene? Quia non lyticum, ait: «Tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam» . quasi paralysi dissoluta est: in membris bonae operationis constringatur, ut bene operetur, tollat grabatum suum, regat corpus suum; jam eat in domum suam, intret in conscientiam suam: jam latam inveniet, ubi deambulet, et psallat, et intelligat. 5. «vers. malgitur, Ante oculos illum habet: et ille qui contemnitur, sic solet queri, Non me habet ante oculos. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
tibi labor sit. Non laborabis insanã¬
do. quanus nos stupeamꝰ in inspi¬
ciendo. In ira pplos confringes. Ira
uidr. s pat̾na. Irascitur pat̾ filio p̃¬
ceptorum suorum contemptori.
Iratus colaphirat : cedit. ducit adsco¬
lam. Frangit eum a suꝑbia: depͥ¬
mit in disciplina. Qmͣ multu imple¬
uerunt domũ dĩ in ira eius confra¬
cti: id: tribulationib triti. Tu eon¬
fringes eos: & ego ponam meã par
tem ad eorum com̾isionẽ. Annũti¬
abo eis me fecisse mala multa ⁊ oe
illa mͥ ꝑ confessionem eẽ condona¬
ta: ut ip̃i audientes non desperent

Expanded text:
tibi labor sit. Non laborabis in sanantibi labor sit. Non laborabis in sanando, quamvis nos stupeamus in inspiciendo. In ira populos confringes. Ira videtur sed paterna. Irascitur pater filio praeceptorum suorum contemtori. Iratus colaphizat, caedit, ducit ad scholam: frangit eum, a superbia deprimit in disciplina. Quam multi impleverunt domum Dei, in ira ejus confracti, id est, tribulationibus triti. Tu confringes eos, et ego ponam partem meam ad eorum conversionem. Annuntiabo eis me fecisse multa mala, et illa mihi per confessionem esse condonata: ut ipsi audientes non desperent
Abbreviated transcription (Latin):
licus est. uel eorum qui nunistrieiꝰ
sunt: ut calcaneum id÷. ultima
nr̃a. insidiosa calliditate obseruẽt
Nme serpenti adño de muliere di¬
ctum est. Illa tuum obseruabit ea¬
pt᷑: oe tu insidiab̃is calcaneo eius.
Semꝑgͦ seruus dĩ debet ẽẽ iugilas
⁊circumspectus. contrahituis cal¬
lidi serpentis caput ⁊ atii uitã ee
mores suos auxiliante dño ita dispoñe
ut inhabitantes & abscondentes qui
caleaneũ obseruant. neq in pͥncipio
neq infine inueniant quid repͣhẽ¬
dant. Ita autẽ obseruauert᷑ caleaneũ
meu̾. sicut sustinuer̃t animã meam.
Malienim quasi gͣue pondus fer̃t
runt. Grauis est nob̃ etiã ad uidendẽ.
dissimilis est enim oꝑibꝰ nrͣis. Docu¬
it tam̃ &e ꝓ talib orare p̃s. Qũatũ¬
libee enim homo peccator sit : potẽs
est benignus ds saluare illum. Uñ
pͣcedentib m̃itis. saluos facies illos.
Nel sic illos saluos facies. ut nullus

Expanded text:
licus est, vel eorum, qui ministri ejus licus est, vel eorum, qui ministri ejus sunt, ut calcaneum, id est, ultima nostra insidiosa calliditate observent. Hinc serpenti a Domino de muliere dictum est: Illa tuum observabit caput, et tu insidiaberis calcaneo ejus . Semper ergo servus Dei debet esse vigilans, et circumspectus contra hujus callidi serpentis caput: atque vitam et mores suos auxiliante Domino ita disponere, ut inhabitantes, et abscondentes, qui calcaneum observant, neque in principio, neque in fine inveniant, quid reprehendant. Ita autem observaverunt calcaneum meum: Sicut sustinuerunt animam meam. Mali enim, quasi grave pondus feruntrunt: Gravis est nobis etiam ad videndum. Dissimilis est enim operibus nostris . Docuit tamen, et pro talibus orare psalmus. Quantumlibet enim homo peccator sit, potens est benignus Deus salvare illum. Unde praecedentibus meritis, salvos facies illos. Vel sic illos salvos facies, ut nullus
Abbreviated transcription (Latin):
pellit timorem: ip̃a enĩ transi¬
toria contẽnit torm̃ta.Generat enimea¬
litatem : gen̾at patientiam: quib eal¬
catur mundus. suꝑatur diabolus.
Dieis non timẽbo quid faciat mͥcaro:
oe quid tibi facit: Totadie u̾ba mea
execrabantur : id ÷ meam p̾dicationẽ
Iudicabant execͬbilem: adu̾sum me
om̃s cogitationes eorum in malum.
Reꝓbi enim adũsus iustos non cogi¬
tant nͥ malum ⁊ qͦmͦ eos &e sermones
eorum possunt destruere: &e adnichi-¬
lare. Nec solum extranei ꝑsecuntur:
s etiam domestici &e pͥuati. ld̾o sub¬
iungit. In habitabunt &e abscondet:
ip̃i calcaneum meum obseruabũt.
Habitant mecum in una domo: ĩ
una eccłia÷ abscondunt se subues¬
timͣtis oiuium: intͥnserus autem st̃
lupi rapaces. Abscondunt se tanqͣm
insidiatores. exploratores : parant
lagueos ⁊ si non statim possunt ma¬
lum fac̃e qd̃ cogitant. calcaneum
obseruant: ut uel infine cogitata
ualeant adimplere. Mos iste ddiabo¬

Expanded text:
pellit timorem. Ipsa etiam transipellit timorem. Ipsa etiam transitoria contemnit tormenta. Generat enim caritatem. Generat patientiam, quibus calcatur mundus, superatur diabolus. Dicis, Non timebo, quid faciat mihi caro: et quid tibi facit? 6. Tota die verba mea exsecrabantur. Id est, meam praedicationem judicabant execrabilem. Adversum me omnes cogitationes eorum, in malum. Reprobi enim adversus justos non cogitant nisi malum : quomodo eos, et sermonem eorum possint destruere et adnihilare. Nec solum extranei persequuntur, sed etiam domestici et privati. Ideo subjungit: 7. Inhabitabunt et abscondent: ipsi calcaneum meum observabunt. Habitant mecum in una domo, in una Ecclesia. Abscondunt se sub vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces . Abscondunt se tanquam insidiatores, exploratores, parant laqueos: si non statim possunt malum facere, quod cogitant, calcaneum observant, ut vel in fine cogitata valeant adimplere. Mos iste diabo
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ constantem ostñdit. eum subdit.
Indo laudabosermones meos. Ser¬
mones suos ind̾o laudat : qui ĩ his
que dicit ñ se s dm̃ com̃dat. hinc ip¬
sa u̾itas ait. Mea doctna non est ña:.
s euis qui misit me patris. Aliquiˢ
liber laudatur. eum ab aliguono¬
minato philosopho siue aꝑfecto
gͣmatico compositus dr̃: quanto
magis illi sermones laudandi st̃.
qui a do sunt: Siquod inte dei
est honoratur ate.: & tu factus a
dõ. honorab̃is a dõ. Si autem qd̃
inte cd̃i est honorau̾is. tanguam
tuum non di qͦm ppł̃s ille longe
factus est ã nob scĩs: sic tu longe
a scõ. Ergo indeo laudabo sermo¬
nes meos. Sun do. quare meos: S
in dõ &e̾ meos: indeo guia ab ip̃o:
meos quia accepi. Indeo sꝑaui. Pau¬
lo ante dixͥat. sꝑabo⁊ iamclixit.
sꝑaui: tanguam nontimens. tã¬
quam confirmatus. Nontimẽbo
qͥd faciat mͥ caro: id ÷ qri liboe ear¬
nalis. Spes fixa inło. omẽm ex-¬

Expanded text:
et constantem ostendit, cum subdit: 5. et constantem ostendit, cum subdit: 5. In Deo laudabo sermones meos. Sermones suos in Deo laudat, qui in his, quae dicit, non se, sed Deum commendat. Hinc ipsa Veritas ait: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui misit me Patris . Aliquis liber laudatur, cum ab aliquo nominato Philosopho, sive a perfecto Grammatico compositus dicitur. Quanto magis illi sermones laudandi sunt, qui a Deo sunt. Sed quod in te Dei est, honoratur a te: et tu factus in Deo, honoraberis a Deo. Si autem, quod in te Dei est, honoraveris tanquam tuum, non Dei, quomodo populus ille longe factus est a sanctis, sic tu longe a sancto. Ergo in Deo laudabo sermones meos. Si in Deo, quare meos? Sed in Deo et meos. In Deo, quia ab ipso: meos, quia accepi. In Deo speravi. Paulo ante dixerat, Sperabo. Jam dixit speravi, tanquam non timens, tanquam confirmatus. Non timebo, quid faciat mihi caro. Id est, quilibet carnalis. Spes fixa in Deo omnem ex
Abbreviated transcription (Latin):
nem ȩccłiȩ: cum subiungit. Con¬
I eulcauerunt me inunici mei totadie.
ad modum uue que p̾mitur intor¬
culari oppͥsserunt me membradia-¬
boli: or potuerunt facere qm̃ mul-¬
tibellantes adu̾sum me. Qd̃ p̃mi-¬
sit de uno. nunc dicit de pluribus:
sua conculeat ce impugnat xͥ corpꝰ:
sicut pͥus fecit oe caput. S inter ad¬
u̾sa fortis quid subrungat: audia¬
mus. Ab altitudine diei. id: a su¬
ꝑbia tẽporali timebo ꝰ. Absit. Uel
timebo ab altitudine. id ÷ potentia :
Que quidẽ tim̃da non ẽ: qr dies
est. ulest ad tempus concessa. Hane ñ
timebo: s potius spem meam consti¬
tuam inte. Ꝙ hoc est qd̵ subdit. Ego
u̾o inte sꝑabo. Cum transierint dies
qui altisunt. & enim ad tp̃s alti surs.
finito tempore altitudinis sue time¬
bunt: ego uͦ in te sꝑabo. Indie iudi-¬
cii timẽbunt quidem mali: s secu¬
rierunt iusti. Illud enim ueniet tẽ
qđ sꝑabant. quod desidabant : qł
uenire orabant. lainse ualidum

Expanded text:
nem Ecclesiae, cum subjungit: 3. Connem Ecclesiae, cum subjungit: 3. Conculcaverunt me inimici mei tota die. Ad modum uvae, quae premitur in torculari, oppresserunt me membra diaboli: et potuerunt facere, Quoniam multi bellantes adversum me. Quod praemisit de uno, nunc dicit de pluribus: sua conculcat et impugnat Christi corpus, sicut prius fecit et caput. Sed inter adversa fortis, quid subjungat, audiamus. 4. Ab altitudine diei, id est, a superbia temporali timebo? Absit: vel timebo ab altitudine, id est, potentia, quae quidem timenda non est, quia diei est, id est, ad tempus concessa. Hanc non timebo, sed potius spem meam 275 constituam in te. Et hoc est, quod subdit: Ego vero in te sperabo. Cum transierint dies, qui atti sunt, etenim ad tempus alti sunt, finito tempore altitudinis suae timebunt. Ego vero in te sperabo. In die judicii timebunt quidem mali , sed securi erunt justi. Illud enim veniet tunc, quod sperabant, quod desiderabant, quod venire orabant. Jam se validum
Abbreviated transcription (Latin):
parate ad p̾ssuras: nolitim̃e quia
te conculcat homo: uua factus es.
ut caleeris. Intorculari fructuosa p̾s¬
sura ẽ. Nua inuite p̾ssuram ñsen¬
tit. integra uiđ̾r: s nichil inde ma¬
nat. Mutitur intorculari: caleatur:
p̃mit᷑: in iuria uidetur fieri uue: s
ista iniuria stilis non est. lnmo si
nulla inuria fierce: st̃ilis remañce.
Attendamꝰ gͦ duos hostes. guemus¬
demꝰ ⁊ quẽ non uidemꝰ. hominẽ &
diabolum: illum diligamꝰ. istũ caue¬
anus. ꝓ homine oremus: contra dia¬
bolum oremus: & dicamus deo. Mi-¬
serere mei deus qm conculcauit me
homo. Totadie. idest assidue un¬
pugnans uerbis &e suggestionib:
tribulauit me manifestis impitg¬
nationib. Contra tales iste p̾s con-¬
firmat nos. Necesse est enim ut ta¬
les patiamur usq infinem: quos
non patemur nisi nob̃ expediret.
Omnis namq temptatio. ꝓbatio ẽ.
d om̃is ꝓbationis effectus. habet fruc¬
tum suum. Ꝙ ostn̾dit ꝑ quos facit
diabolus. huiusmodi impugnatio¬

Expanded text:
para te ad pressuras. Noli timere, quia te conculcat homo. Uva factus es, ut calceris. In torculari fructuosa pressura est. Uva in vite pressuram non sentit. Integra videtur, sed nihil inde manat. Mittitur in torculari: calcatur, premitur: injuria videtur fieri uvae: sed ista injuria sterilis non est, imo si nulla injuria fieret, sterilis remaneret. Attendamus ergo duos hostes, quem videmus, et quem non videmus, hominem et diabolum. Illum diligamus, istum caveamus. Pro homine oremus, contra diabolum oremus, et dicamus Deo: Miserere mei Deus, quoniam conculcavit me homo. Tota die, id est, assidue impugnans verbis et suggestionibus tribulavit me, manifestis impugnationibus. Contra tales iste psalmus confirmat nos. Necesse est enim, ut tales patiamur usque in finem, quos non pateremur nisi nobis expediret. Omnis namque tentatio probatio est: et omnis probationis effectus habet fructum suum. Et ostendit per quos facit diabolus hujusmodi impugnatio
Abbreviated transcription (Latin):
guntur: licet ꝓcellis eius cͥcunqͣq
tundantur. Tales insule mun̾a
offerunt: quia bona que oꝑant᷑
dño ascribunt. Arabia int̾p̾tat᷑
humilitas. saba suecensio. Humiles
&e illi qui in se uicia suecendunt: ni¬
chilominus facti reges semce ipsos

Expanded text:
guntur, licet procellis ejus circumquaque guntur, licet procellis ejus circumquaque tundantur. Tales insulae munera offerunt, quia bona quae operantur, Domino ascribunt. Arabia interpretatur humilitas. Saba succensio. Humiles, et illi qui in se vitia succendunt, nihilominus facti reges, semetipsos
Abbreviated transcription (Latin):
tum significauit om̃s gentes. eam
eligens gentem. quam potissimũ
nominarce. que infinib t̾re est.
ꝓcident inquit eoram illo: idi ado¬
rabunt illum. & inimici di terrã
lingunt: si qñ uidi. heretiei. ⁊ pa¬
gani. in apłoꝵ doctͥna delectant᷑.
fallacie blanduñtis u̾bisq adula¬
toriis scõs deciꝑe nituntur. Reges
tharsis ⁊ in sule mun̾a offerent:
reges arabum ce saba dona addu.¬
cent. Hoc magi stella duce etiam
corporalit᷑ impleuerunt: quos um¬
u̾se tͣre reges ⁊ pͥncipes adhuc coti.¬
die sp̾aliter imitari non desistũt.
T̃ harsis intͣptatur exploratio gaudũ:
uel contemplatio. Aliqui enimueni¬
entes de exploratione gaudii exꝑta
&e despecta inani leticia huiꝰ mundi:
se ipsos facientes reges. carnalitatẽ
suam rationabilit᷑ regendo. semet¬
ipsos offerunt in mun̾a regidñõ.
ꝑinsulas que sunt t̾ra sieca. ⁊etr¬
eundata mari. accipimus eos qui
sicci sunt a fluctib huiꝰ mundi:
cuiꝰ tempestatib nequaqͣm demer-¬

Expanded text:
tum significavit omnes gentes: eam eligens gentem quam potissimum nominaret, quae in finibus terrae est. Procident inquit coram illo, idest, adorabunt illum: et inimici Dei terram lingent, si quando Judaei, haeretici et pagani in Apostolorum doctrina delectantur. fallaciae blandimentis verbisque adulatoriis sanctos decipere nituntur. 10. Reges Tharsis et insulae munera offerent: reges Arabum et Saba dona adducent. Hoc Magi stella duce , etiam corporaliter impleverunt, quos universae terrae reges et principes adhuc quotidie spiritualiter imitari non desistunt. Tharsis interpretatur exploratio gaudii, vel contemplatio. Aliqui enim venientes de exploratione gaudii, experta et despecta inani laetitia hujus mundi, seipsos facientes reges, carnalitatem suam rationabiliter regendo, semetipsos offerunt in munera regi Domino. Per insulas quae sunt terra sicca et circumdata mari accipimus eos, qui sicci sunt a fluctibus hujus mundi: cujus tempestatibus nequaquam demer
Abbreviated transcription (Latin):
qua iustificantur electi. Bene a
tum mundum erit abundans
reconciliatio: & de omni parte
erunt homines reconciliati d̃o.
Hȩc ã pax ꝑseu̾abit in sanctis do¬
nec auferat᷑ lunaid ÷ donec fiat im¬
mortalis ⁊ impassibilis pͥsens ex¬
cłia. Quid ẽ enĩ donec auferatur
luna: nisidonec efficiatur ut nõ
sitꝰ. Uidelicet ut pacis abundan¬
tia usq ad hoc ꝑducatur. ut con¬
tra dictio ac rebellatio penitus de¬
struat᷑: ⁊⁊ fiat pax in tantum cres¬
cens. ut morte omĩno deincta in¬
ter carnem ⁊ spm̃: int̾ hominẽ
⁊ dm̃ in concussa concordia: ato
unitas indiuisa ꝑpetuo habeat᷑.
Deinde ostñdit amplitudinẽ reg¬
nr̃ cũ subiungit. & dñabitur ã
mari orientali. usq ad mare occi¬
dentale:⁊ a flumine iordane usq
ad t̾minos orb̾ terraꝵ. in cͥcuitu
dotius orbis. ꝑflum̃ iordanem in

Expanded text:
qua justificantur electi. Bene auqua justificantur electi. Bene autotum mundum erit abundans reconciliatio, et de omni parte erunt homines reconciliati Deo. Haec autem pax perseverabit in sanctis, Donec auferatur luna, idest, donec fiat immortalis et impassibilis praesens Ecclesia. Quid est enim donec auferatur luna, nisi donec efficiatur, ut non sit? Videlicet ut pacis abundantia usque ad hoc perducatur, ut contradictio ac rebellatio penitus destruatur, et fiat pax intantum crescens, ut morte omnino devicta, inter carnem et spiritum, inter hominem et Deum inconcussa concordia atque unitas indivisa perpetuo habeatur. Deinde ostendit amplitudinem regni, cum subjungit: 8. Et dominabitur a mari orientali, usque ad mare occidentale; et a flumine Jordane, usque ad terminos orbis terrarum, in circuitu totius or
Abbreviated transcription (Latin):
infudit in mariam. descendit si
terram. Gedeon inp̾lium iturus.
belli exitus signuma domino pe¬
dut. Posuit gͥ suꝑ terram uellus: ꝙ
pͥus madidum. postea u̾osiccum ap¬
paruit. Terra autem pͥus ficea: pꝰea
u̾o madida fuit. Oluina xp̃c uellus
iudea: t̾ra uͦ gentium multitudo ĩ¬
telligitur. Prius pluiia inuellus:
pͥmitus xp̃c inuideam descendit.
Erat autem t̾ra sicea: qm̃ gentiũ
populus indoctus adhuc & inbap¬
tiratus erat. S nunquid semper
sicca erit: Non utiq semꝑ. uellere
exeusso in om̃s t̾ras xp̃i nomen
diffunditur. De uellere gͥ in terrã:
de iudea ingentes: xp̃i nom̃ roriꝰq
suꝑni fluxit doctrina. Ꝙ que uti¬
litas erit in aduentu xp̃i. Orietur
in dieb eius iusticia:⁊ abundan¬
tia pacis. Hoc etiam scđm litt̾am im¬
pletum est. Intpr̃e enim quo natus
est dñs: sub unius regionis imꝑio
totus mundus quiescebat. Sp̃ita
iusticia exorta est: id est gr̃a ficłi

Expanded text:
infudit in Mariam, descendit sicinfudit in Mariam, descendit sicantia super terram. Gedeon in praelium iturus, belli exitus signum a Domino petiit . Posuit igitur super terram vellus, quod prius madidum, postea vero siccum apparuit. Terra autem prius sicca, postea vero madida fuit. Pluvia Christus, vellus Judaea, terra vero Gentium multitudo intelligitur. Prius pluvia in vellus, primitus Christus in Judaeam descendit. Erat autem terra sicca, quoniam Gentium populus indoctus adhuc et imbaptizatus erat. Sed numquid semper sicca erit? Non ut que semper: vellere excusso, in omnes terras Christi nomen diffunditur. De vellere ergo in terram, de Judaea in Gentes Christi nomen rorisque superni fluxit doctrina. Et quae utilitas erit in adventu Christi? 7. Orietur in diebus ejus justitia et abundantia pacis. Hoc etiam secundum literam impletum est. In tempore enim quo natus est Dominus, sub unius regionis imperio totus mundus quiescebat. Spiritujustitia exorta est, idest, gratia fidei