comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
guct̃.⁊ ab oĩhostiũ incursione sub̾tos nr̃oᷤ
tucant᷑ illesos. ⁊ fesitnẽt die noctuq dĩ inuo¬
cando auxiliũ: ⁊ diligent̃ laborãdousꝙ ad
illos fines ꝓiũtiã affricanas extẽde. uͥanm
sic̃ exclansis ⁊ bñgis ostendit᷑. maxt̃ aũt
ciuitates que ꝓpe clausuras ⁊ finos anã tene¬
bant᷑. cũ ecñt subromano imꝑio ꝯstitute di¬

Expanded text:
t ab omni hostium incursione subjectos nostros tueantur illaesos, et festinent die nocteque Dei invocando auxilium, et diligenter laborando, usque ad illos fines provincias Africanas extendere, ubi sicut ex clausuris et burgis ostenditur; maxime autem civitates quae prope clausuras et fines antea tenebantur, cum essent sub Romano imperio constitut
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ã. Et ututum p̃mia tribui meit̃¬
tib ꝯuenit. ⁊ auoꝵ honores aliis dãpnoꝵ
atasiotm ficĩ ñ oporiet. Iocco quotiensur
iudicib mss uł cuilib⁊ alii statuta fu̾iñt
a quocũ ꝙae collegio scnossitio. uł inhac

Expanded text:
. Et virtutum praemia tribui merentibus convenit et aliorum honores aliis damnorum occasionem fieri non oportet. Idcirco quotiens vel iudicibus nostris vel cuilibet alii statua fuerit a q
Abbreviated transcription (Latin):
lex itanecessdria erat: ut diuer sigtitulis
ꝑꝑ rerum cognitionem applicari eã opor¬
teat. aut cũ fuãt alus diuersis ꝑmixta:
inpꝰsibile erat cam ꝑꝑpartes detrabi. ne
totran confrasdatut ihispartib iꝗb ꝑ¬

Expanded text:
lex necessaria erat, ut diversis titulis er rerum cognationem adplicari eam oporteat, aut, cum fuerat aliis diversis permixta, impossibile erat eam per partes detrahi, ne totum confundatur. et in his partibus,
Abbreviated transcription (Latin):
sa torm̃ta atq supplicia ñferentes retapti¬
lid̾is natalib clara uigo barbaricodurissime
diis maculabant. auqs ũ excis stabula sectr᷑.
llicimꝰ uenãbiles uiros ꝗ abstisis tadicituᷤ
lignis penas suas mirabilit̃ loquebant᷑. Au

Expanded text:
sa tormenta atque supplicia non ferentes rebaptiliberis natalibus clara iugo barbarico durissime diis maculabant: aliquas vero ex eis stabula fecerunt. Vidimus venerabiles viros, qui abscissis radicitus linguis poenas suas mirab
Abbreviated transcription (Latin):
accepisse eneas ł argenteas ut marmo¬
q̃ acceꝑit incapoitꝰ idignitate q̃polluit.
cũ extortis titut uł presũptis inquadru¬
plum fisco ntõ inferat. simulꝙ noułt̃ e¬
stimatiois sue penãse subiturũ. nec coᷤ
ignauie tnͣsire q̃ st̃ int̃ cticta tenptaum̃t.¬

Expanded text:
accepisse aeneas vel argenteas vel marmoquae acceperit in ea positus dignitate, quam polluit, cum extortis titulis vel praesumptis in quadruplum fisco nostro inferat simulque noverit existimatonis suae poenam se subiturum. Nec eos ignavia transire quae sunt interdicta tempta
Abbreviated transcription (Latin):
d.ã. Cũrgnorantia uins exͣcusaĩfaci¬
ie ñpossis. simaior amus p̾rditati mats
tue renutiasti. sera p̃ce subueui̾t d̾sid̾as.
atinum rõoꝵ pꝰsessionẽ petẽ cessasti: p̃tẽ¬
dere uitis ignorantiam nutt roĩb pͥotes.

Expanded text:
. Cum ignorantia iuris excusari facile non possis, si maior annis hereditati matris tuae renuntiasti, sera prece subveniri tibi desideras. annum bonorum possessionem petere cessasti, praetendere iuris ignorantiam nullis rationibus potes.
Abbreviated transcription (Latin):
ferri p̃cipimꝰ sip̃cos uĩtate nituntur. nec
aliquẽ fructũ pcator oraculi ꝑcipiat im¬
ẜpetti. ucet iniuditio asseueret ułtatem.
nͥ questio fidei p̃cũ imꝑiali bñsitiomor¬
strrt᷑ msta. Namrnur magnificus q̃sto.
ensionẽ subbibt̃. ⁊ quimlicite dictata¬
scͥd̾e̾ ansi fuerint c̾cũq scͥmi memorialẽ
seu pͣgmaticarii uł adiutores. pmiceni:

Expanded text:
ferri praecipimus, si preces veritate nituntur, nec aliquem fructum precator oraculi percipiat impetrati, licet in iudicio adserat veritatem, nisi quaestio fidei precum imperiali beneficio monstretur inserta. Nam et vir magnificus quaestor hensionem subibunt et, quiscribere ausi fuerint cujuscunque scrinii memoriales, seu pragmaticarii, vel adjutores primicerii,
Abbreviated transcription (Latin):
nrãm ꝗd̃ pͥossit antiquitas nrĩs legib dero¬
gare. ⁊ intantũ uolumꝰ eadanoũ cum re¬
posita sũt optinert ut sialĩt fu̾it ap̃uetẽs
conscͥpta. inccͣriũ aũt inconpoĩtione in¬
ueniatur. nullũ cͥm̃ scͥpture imputitur.
siniẽ clectioni ħascͥtatur. Nulla itaq in
oĩb p̃duti codicis m̃bris antcͣmonia: sic
n auetustate greconocabulo m̃ĩcupatur.
aliquem s̃ uendicet iocsi. si sit una cõ cor.¬
dia maconsequentia aduer saĩonanine

Expanded text:
quid possit antiquitas nostris legibus abrogare? et in tantum volumus eadem omnia, cum reposita sunt, obtinere, ut si aliter fuerant apud veteres conscripta, in contrarium autem in compositione inveniantur, nulstrae electioni hoc adscribatur. Nulla itaque in omnibus praedicti codicis membris antinomia sic enim a vetustate graeco vocabulo nuncupatur aliquem sibi vindicet locum, sed sit una concordia, una consequentia, adversa
Abbreviated transcription (Latin):
uistitit itẽmne ⁊t̃plum edificatũ ẽ. legis lato¬
res aũt uł ꝯm̃datores eos eligat̾i. quidign
tanto oꝑe fuant ⁊ quos antiꝗores piissimi
pͥncipes ad mutẽ ñ sunt indignati. oĩbu¬
nodignitatis apice imꝑtito. nec s quõdam
auquã p̃rogatiuã uendicantẽ. cũ n consti¬
nitionumuicẽ ⁊ has leges obtinc̃ censimũ.
qł ex nob̾ ꝓmulgatas. ꝗd amplius aut minꝰ¬

Expanded text:
iustitiae Romanae templum aedificatum est. Legis latores autem vel commentatores eos elegimus, qui digni tanto opere fuerant et quos et anteriores piissimi principes admittere non sunt indignati, omnibus uno dignitatis apice impertito nec sibi quodam aliquam praerogativam vindicante. cum enim constitutionum vicem et has leges obtinere censuimus quasi ex nobis promulgatas, quid amplius aut min
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. ã: Cum falsa demõstraticẽ mutari
sub̃a ultatis minime possit. respontẽdo
idꝙ pat̃nũ erat exmat̾nis eẽboss. nĩqegi
errore fac̾tiolei matĩam uos archanticõ
stipłanti dare spopondisse iector asadu̾tit¬

Expanded text:
. Cum falsa demonstratione mutari substantia veritatis minime possit, respondendo id quod paternum erat ex maternis esse bonis nihierrore facti olei materiam vos archantico stipulanti dare spopondisse rector ani
Abbreviated transcription (Latin):
dispositũ ẽ ꝯstitutioẽ ꝙ ⁊ legum ꝓfessores di¬
misimus: ¶eges aũt̃ nostras quecᷤ
in his codicib . ł. institutionũ seu elemen¬
optanẽ rob̾r. exĩtio nd̃ felicissimoscĩmus
consulatu. p̃sentis auodecime inditiois
t̃tinalendas ianuarias. inomẽ euum
uaisibeit. ⁊ una cũnsis ꝯstitutionib
pouentes. ⁊ suũ urgorem inuiditus
ostetidentes. moĩb cansis sul quȩ po

Expanded text:
st in constitutione, quam ad legum professores dimisimus. Leges autem nostras, quae in his codicibus, id est institutionum seu elemenobtinere robur ex tertio nostro felicissimo sancimus consulatu, praesentis duodecimae indictionis tertio kalendas ianuarias, in omne aevum turas et una cum nostris constitutionibus pollentes et suum vigorem in iudiciis ostendente
Abbreviated transcription (Latin):
Id.ã. Cumꝗs ius ignorans indebita
pecuniã ꝑsoluit: cessat repetitio. ꝓigno¬
rantiam. ii facti tm̃. repe̾titionem in¬
debiti soluti ꝯpetere tibinotum ẽ.
nonhir̃ reteo pͥncipum statuta declarãt.

Expanded text:
s ius ignorans indebitam pecuniam persolverit, cessat repetitio. per ignorantiam enim facti tantum repetitionem indebiti soluti competere tibi notum estnon habere retro principum statuta declarant.
Abbreviated transcription (Latin):
Dicet seruił ꝯditio deferende
p̃c̃is facile c̃apax ñsit: tñ admissi scełis
atrocitas ⁊ laudabił fidei exemplũ suꝑ
uinclicanda nece dnĩ tui ortamento fũ¬
it. ut p̃fecto p̃torio uixta adnotationis
nr̃e detretũ demandaremꝰ. quẽ adut cura.
ut auditis his q̃ inlibello ꝯtulisti meom
uestigare. ⁊ seuerssimã uincdtictã uixta
legum censuram exĩe curet.
toria p̃scͥptio remitutur. aditus supplicã¬
ctipandatur. Quod aũt totius negotu co¬
gͥtionẽ tollit. ⁊ iurec ṗͥncipat nogotuex¬
aurit. sine graui partis altĩus dnpenctio
torie relaxatio petatur.postulã apõt¬

Expanded text:
icet servilis condicio deferendae precis facile capax non sit, tamen admissi sceleris atrocitas et laudabilis fidei exemplum super vindicanda caede domini tui hortamento fuit, ut praefecto praetorio iuxta adnotationis nostrae decretum demandaremus quem adire cura, ut auditis his, quae in libello contulisti, et reos investigare et severissimam vindictam iuxta legum censuram exigere curet. toria praescriptio remittitur, aditus supplicandi pandatur. Quod autem totius negotii cognitionem tollit et vires principalis negotii exhaurit, sine gravi partis alterius dispendioptoriae relaxatio petatur. CONSTANT. A
Abbreviated transcription (Latin):
mllũ s iccsi uendicab it noc inuenit᷑. si ꝗ su¬
btiliaiõ diu̾sitates rationũ excunet. s ⁊ ẽ ali¬
ꝙ noisĩ iuentum uł occulte positũ qͥcdis¬
sonantie querelã dissoluit. ⁊ auã mastã.
inducit ddiscoridie fines effugientẽs.S r ⁊ siq̃
for sitam p̃t̃ missum ẽ. ꝙ intaantis milibus
qĩ iꝓfundo positũ iantabat ⁊ cũidoneum
fuat pomi obscuritatẽ inuolutũ necessano
derelictum ẽ. ꝙnoc app̃hendẽ recto aiõ pꝰsit ꝙͥ¬

Expanded text:
abit nec invenitur, si quis subtili animo diversitatis rationes excutiet: sed est aliquid novum inventum vel occulte positum, quod dissonantiae querellam dissoluit et aliam naturam inducit discordiae fines effugientem. Sed et si quid forsitan praetermissum est, quod in tantis milibus quasi in profundo positum latitabat, et, cum idoneum fuerat poni, obscuritate involutum necessario derelictum est: quis hoc apprehende
Abbreviated transcription (Latin):
stula. ut ꝓuntias q̃s nob̃ restituere cdignat᷑
ẽ: ⁊ sirmas ⁊ illesas custodiat. ⁊ faciat nos
eas ẜ suã uoluntatẽ acplacitũ gub̾nare: ⁊ u¬
nabitatoẽs ꝗ̃durissima captuntate. ⁊ iigolã¬
barico litati. inꝙ̃ta lib̾tate subfelicissimo nͦ
imꝑio degere meruer᷑. l ⁊̃ dep̃cantes exoramus

Expanded text:
t provincias, quas nobis restituere dignatus est, firmas et illaesas custodiat et faciat nos eas secundum suam voluntatem ac placitum gubernare, et uhabitatores, quam a durissima captivitate et iugo barbarico liberati in quanta libertate sub felicissimo nostro imperio degere meruerunt. Hoc etiam deprecantes exoramus
Abbreviated transcription (Latin):
simus ꝓm̃ti auĩt. cũ tñ asententia non pr̃o¬
qui aũt terminatã rescͥpto uł cõsultatioẽ¬
que stionẽ exꝗsito susstagiorefricare cona¬
bit᷑. moemlitis extimationẽ adu̾satio suoꝓ
tinꝰ ꝯdempnet᷑. omĩuenia deneganda: siqui

Expanded text:
entia non proQui autem terminatam rescripto vel consultatioquaestionem exquisito suffragio refricare conabitur, in omnem litis aestimationem adversario suo protinus condemnetur: omni venia deneganda, si qui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ibimos milites ad ex̾citationẽ armorũ te¬
neat. ⁊ ñ cc̃cedat cosdeuagał. ut si qñ necessi¬
tas ꝯtigit p̾sit iniacis resistere. ut nullẽ
audeant duces uł trbum comeatalẽ deipi
dimutẽ. nedũ sͥlucrũ studeant ꝯfice̾ incu¬
stoditas nrãs reliquãt ꝓuĩtias. Nãsisũ¬

Expanded text:
teneant et non concedant eos divagari, ut, si quando necessitas contigerit, possint inimicis resistere: et nullum audeant duces aut tribuni commeatalem de ipsis dimittere, ne, dum sibi lucrum studeant conficere, incustoditas nostras relinquant provincias. 9a
Abbreviated transcription (Latin):
t̃e:¶Ianta aut̃ a nob̾ antiquitatih¬
abita ẽ recicitatia ut noa prudentium
taciturnitati tradere nullo patiamur
naĩs digestis inscͥptus t̃. hoc tm̃m a nod̾
uisum t̃: uł adiectionẽ uł dimmutionẽ
necessariam accipiat. ut rectissimis trada¬
ex nã noluntate ꝯpoitum. nemine au¬
dente cõꝑare ea q̃ antiꝗtas habebat. bis
quȩ nr̃a auctoritas introctoxit. qr multa

Expanded text:
t. Tanta autem nobis antiquitati habita est reverentia, ut nomina prudentium taciturnitati tradere nullo patiamur nostris digestis inscriptus est: hoc tantummodo a nobis visum est, vel adiectionem vel deminutionem necessariam accipiat et rectissimis tradaex nostra voluntate compositum: nemine audente comparare ea quae antiquitas habebat his quae nostra auctoritas introduxit, quia multa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ꝑemptifisco decernimꝰ uindicari ⁊ simi¬
nter puniri rectores ꝓuintiaꝵ: sifacincã
uindicare neglexertnt.
sultaticẽ cognoscat. acerbioris in ĩminebit
auertẽ. siꝗdrescͥptũ siqualex fõte p̃tendit᷑.
scientiã referantur.¬
submouemus. ita festos ꝯuentus cuuum: ⁊
sq ullosacrifitioant ulla suꝑstitione danp¬
nabili exhiberi ppłoꝵ uoluntates scdłm. ue¬

Expanded text:
empti fisco decernimus vindicari et similiter puniri rectores provinciarum, si facinora vindicare neglexerint.sultatione cognoscat. Acerbioris etenim inminebit evertere, si quod rescriptum, si qua lex forte praetenditur. scientiam referantursubmovimus, ita festos conventus civium et sque ullo sacrificio atque ulla superstitione damnabili exhiberi populo voluptates secundum ve
Abbreviated transcription (Latin):
quis logum eniginata soluere. ⁊ oibapiẽ
iconcus eẽ iudebitur: ñhiscuisoli legis
latorem eẽ concissum c̃. Explosis itaꝙ ħꝰ¬
mõĩ ridiculosis ambigutatib tancon¬
ditor quã intẽr pres legũ solus imꝑator
iuste existiabitur me haclege derogãte
uetĩs urits conctitõtib quia ⁊ his hoc mage¬
stas imꝑiat ꝑmisit. s mã datis pͥncipũ.¬
orp̃.g̃ A Iuis asserat cũmandatis
nt̃is seuenisse secretis: om̃s sciant ne
suĩ notarii. siue comitis ꝓferant digni¬
tatem sisacras nras uttãs eẽ querẽdas.

Expanded text:
quis legum aenigmata solvere et omnibus aperire idoneus esse videbitur nisi is, cui soli legis latorem esse concessum est? Explosis itaque huiusmodi ridiculosis ambiguitatibus tam conditor quam interpres legum solus imperator iuste existimabitur: nihil hac lege derogante veteris iuris conditoribus, quia et eis hoc maiestas imperialis permisit. . Si quis adserat cum mandatis nostris se venisse secretis, omnes sciant nemsive notarii sive comitis praeferat dignitatem, sed sacras nostras
Abbreviated transcription (Latin):
mentis ⁊ testib ⁊ ꝓbationib nccũ p̃sũpti¬
onib ⁊ memorati tres singłares ubtiupeta
ꝯpositionẽ de reb positasunt. Possbos siqua
desponsaub uł miptiis uł dotib legib dicta
sunt. reposumꝰ. trib ubroꝵ uoluminb
ea ꝯcludentes. detitteł aũt ⁊ curationibus
pulchercina uira ꝯtinentẽ: ¶ Quintꝰ
asit exorct᷑ nob̾ ddigestoꝵ articulus: in quo
de testam̃tis uł codicilł tã pͥuatoꝵ quã mi¬

Expanded text:
mentis et testibus et probationibus nec non praesumptionibus. et memorati tres singulares libri iuxta compositionem de rebus positi sunt. post hos si qua de sponsalibus vel nuptiis vel dotibus legibus dicta sunt reposuimus, tribus librorum voluminibus ea concludentes. de tutelis autem et curationibus pulcherrima iura continentem. Quintus autem exoritur nobis digestorum articulus, in quo de testamentis et codicillis tam privatorum quam mi
Abbreviated transcription (Latin):
niu a nod̾dictum ẽ. s⁊ abantiqua descenctit
ꝓsapia. cũ ⁊ ip̃e uiliamis legum ⁊ eclicti ꝑ¬
lit. ut si q̃mꝑfectũ inueniatur. ab imꝑiali
scĩone hocrepleatur: ⁊ n ipẽ solus s⁊ ⁊̃ cduiꝰ
actrianus inconpoitiot edicti ⁊ senatus

Expanded text:
 a nobis dictum est, sed ab antiqua descendit prosapia: cum et ipse Iulianus legum et edicti perlit, ut, si quid imperfectum inveniatur, ab imperiali sanctione hoc repleatur. et non ipse solus, sed et divus Hadrianus in compositione edicti et senatus
Abbreviated transcription (Latin):
tinu aũcessorem hꝰ aliene urbis ꝯstitatũ.
qui om̃s adp̃tictum opꝰelecti sunt unicũ
stephano m̃na ꝓcotio. eutholinio. timot
heo. leuntio. platone. iacobo.⁊ constanti¬
no. ioħe. uiris prudentissimis. qui patro
auatm sue uirtutis testanonium un¬
cdiꝙ accipientes. ⁊ anob̾ ad tanti oꝑis con

Expanded text:
almae urbis constitutum: qui omnes ad praedictum opus electi sunt una cum Stephano, Mena, Prosdocio, Eutolmio, Timotheo, Leonide, Leontio, Platone, Iacobo, Constantino, Iohanne, viris prudentissimis, qui patronautem suae virtutis testimonium undique accipiente
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ ⁊tituloꝵ suptutatt̃ que paratitianum¬
cuꝑat᷑. quedã admonitosa cis facere. nullo
ex interp̃taticẽ eoꝵ iuitio oriundo. Ne aist
ꝑscͥpturam aliqua fiat inposterũ dubitatio.
iubemus non ꝑsignoꝵ capaciões: ⁊ cõpẽ¬
atiosa enigmata quȩ muitas ꝑse ⁊ ꝑsurũ
cert tuaprudentia una cũ alus facumtis¬
stinis uiris stadeat. ⁊ tam subtili q̃celebimo
gestus modosstratur imaxanã ⁊ et̾nam rei
memoriã. dĩꝙ oĩpotintis ꝓuidentiã ⁊ argu

Expanded text:
 titulorum subtilitatem quae paratitla nuncupantur quaedam admonitoria eius facere, nullo ex interpretatione eorum vitio oriundo. Ne autem per scripturam aliqua fiat in posterum dubitatio, iubemus non per siglorum captiones et compendiosa aenigmata, quae multas per se et per suum cere tua prudentia una cum aliis facundissimis viris studeat et tam subtili quam celerrimo gestus nobis offeratur in maximam et aeternam rei memoriam deique omnipotentis providentiae argu
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰgͥ antiquoꝵ prudentium ꝗb aucto¬
ritatem consc̾tendarũ int̃ p̃tandaꝵ ꝙ le
gũ sacratissimi pͥncipes p̃bucit. ubrõ ad
ius romanũ ꝑtinentes. ⁊ legere ⁊ elmaẽ.
ut exhis omĩb matĩa colligat. nuilla ẜ ꝙ.¬

Expanded text:
entium, quibus auctoritatem conscribendarum interpretandarumque legum sacratissimi principes praebuerunt, libros ad ius Romanum pertinentes et legere et elimare, ut ex his omnis materia colligatur, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
tum .a. penc mili a uersuum totũ op̾cor¬
sumantes.: ⁊ inscptt̾m pertes cos digessimꝰ.
non ꝑperam nc q stne raticẽ s ⁊ innsioꝵ natu¬
tam ⁊ arct̃ respitientes. ⁊ consentaneam eis
diuisictm̃ partiũ consitientes. Gp̃cgna ꝙ par̾¬
totĩ ꝯtextꝰ quẽ graco uocabulo tiputa nim̃¬
cupat̃. inquattuor libus sepositat̃. Scls
aũt articuius septem libros ht̃ qui de uidĩt
putatis. Quartꝰ aũt locus: ⁊ qui totꝰ ꝯposit¬

Expanded text:
aginta paene milia versuum totum opus consummantes. et in septem partes eos digessimus, non perperam neque sine ratione, sed in numerorum naturam et artem respicientes et consentaneam eis divisionem partium conficientes. Igitur prtotius contextus, quae Graeco vocabulo prwta nuncupatur, in quattuor libros seposita est. Secundus autem articulus septem libros habet, qui de iudiputatis. Quartus autem locus, qui et tot
Abbreviated transcription (Latin):
scĩonem. ⁊ cẽ int̃aicta sactatissimꝵꝵ uete
ꝵ ꝯstitationum sacrisitia exerceie tẽptaue¬
rat: apud publicum uditĩ reustanti fa¬
oĩumtonoꝵ suoꝵ ⁊ ultimũ suppliciũ su¬
teat. Conscu acministri sacrostrioꝵ candẽ¬

Expanded text:
ionem et contra interdicta sacratissimarum veterum constitutionum sacrificia exercere temptaverit, apud publicum iudicem reus tanti faomnium bonorum suorum et ultimum supplicium subeat. Conscii etiam ac ministri sacr
Abbreviated transcription (Latin):
cutũ excont obid ꝙ int̃clic̃te iege factũ
est: illud qq̃ cãssum atq mutile eẽ p̃cpi¬
mus: certũt̃ necstipulationẽ hiuꝰ moĩ
tenere nec mandatum ulliꝰ eẽ momen¬
ti. nec saciamentum admati.

Expanded text:
 interdicente lege factum est, illud quoque cassum atque inutile esse praecipimus, certum est nec stipulationem eiusmodi tenere nec mandatum ullius esse momenti nec sacramentum admitti.
Abbreviated transcription (Latin):
cocdict ꝯponendi: uł siꝙ aliũ a nob̾ fuĩt
pmuigatũ institutionũ uicẽ optinẽs ut
rucdis aĩs studiosi simplicit̃ enuritus fa¬
cilis a dattioris prudentie recdigat᷑ scien¬
scc̃mus. nust uitis ꝑitisinpostetũ audi¬
entib : ⁊ cõm̃entanios illi applicare ⁊ uerbo¬
sitate sua sup̃dicti codicis ⁊ipẽdisi ꝯsundere.

Expanded text:
codici componendi: vel si quid aliud a nobis fuerit promulgatum institutionum vicem obtinens, ut rudis animus studiosi simplicibus enutritus facilius ad altioris prudentiae redigatur sciensancimus, nullis juris peritis in posterum audentibus commentarios illi applicare, et verbositate sua supradicti Codicis compendium confundere:
Abbreviated transcription (Latin):
ces existũt. ⁊ cepenisque cõdenpnatis infu¬
guntur uł conceduntur. nec nonde eoꝵ su
atminales cas finientes. Cctã aũt omiã
que ꝓmunicipalib uł decurionib ⁊ mu¬
citationib ac diuersis cogͥtionib ⁊ censib

Expanded text:
ces existunt: et de poenis, quae condemnatis infliguntur vel conceduntur, nec non de eorum criminales causas finientes. Cetera autem omnia, quae ad municipales vel de decurionibus et muci
Abbreviated transcription (Latin):
bene disponit. ⁊ cc̃m rinquitatẽ expellit.
Reꝑimus aũt cemlegũ tramittm ꝗabur¬
be roma concdita ⁊ romuleis descendit ip̃i¬
b ita et confussi ut in instnitum extendãt᷑.
⁊ nuuꝰ humane natrare capacitate ꝯcludat᷑.
pitinũ nob̾ fuit studium asacratissimis reł
prncipib itiũ sumere. ⁊ eoꝑ constituti¬
ones em̃dart ⁊ edilucide tradere. q̃timiᷤ

Expanded text:
bene disponit, et omnem iniquitatem expellit, reperimus autem omnem legum tramitem, qui ab urbe Roma condita et Romuleis descendit temporibus ita esse confusum, ut in infinitum extendatur, et nullius humanae naturae capacitate concludatur, primum nobis fuit studium a sacratissimis retro principibus initium sumere, et eorum constitutiones emendare, et viae dilucidae tradere, quatenus in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmulgata. nec abaliquo retc̃tentur. uotam
infamie subituro eo: quiuł astute eamit̃ p̃taĩ
uolu̾it. uł inpetrato ea inpugnare rescͥpto.
nec habituto fructũ edicti ꝑ sub reptionem
utigantẽ audicrtnt. uł aliꝗd aꝯ logandum
admiserent. ut sub quodã ambiguitatis co¬
eges ut gna̾les abomĩb equabi¬
ut̃ inposferuobseruent᷑. quȩ uł missã adue¬
nãbilem cctũ orone conduntur. uł inscrto
celicti uocabulo numcupant᷑. suic eas nob̾
spontantus motus ingesserit. siue p̃catio
uł relatio. uł uĩs motalegis occasionẽ postr¬
lauĩt. Nam̃ satis ẽ cdlicti eas nũcupamone

Expanded text:
ibus fuerint promulgata, nec ab aliquo retractentur: notam infamiae subituro eo, qui vel astute ea interpretari voluerit vel impetrato impugnare rescripto, nec habituro fructum per subreptionemtigantem audierint vel aliquid allegandum admiserint vel sub quodam ambiguitatis coLeges ut generales ab omnibus aequabiliter in posterum observentur, quae vel missa ad venerabilem coetum oratione conduntur vel inserto edicti vocabulo nuncupantur, sive eas nobis spontaneus motus ingesserit sive precatio vel relatio vel lis mota legis occasionem postulaverit. Nam satis est edicti eas nuncupatione
Abbreviated transcription (Latin):
d.ã: Quireligiosa m̃te meccłe grenio
seruissius mitã. ꝯcesserit ub̃tatem eandeoreo
iure donasse uideantur. quocuutas roma¬
na sollenpnitatib decur sis demi ꝯsueuit. s⁊
hec dũtaxat his qui subaspectu antistitum
dełit. placuit relaxari. Cłis añt amplius
ꝯcedimꝰ ut cũ ss famut tribuunt lb̾tatẽ:
non solum inconspectu eccłe acreligiosi ppͥ¬

Expanded text:
. Qui religiosa mente in ecclesiae gremio servulis suis meritam concesserint libertatem, eandem eodem iure donasse videantur, quo civitas Romana sollemnitatibus decursis dari consuevit; sed hoc dumtaxat his, qui sub aspectu antistitum dederint, placuit relaxari. Clericis autem amplius concedimus, ut, cum suis famulis tribuunt libertatem, non solum in conspectu ecclesiae ac relig
Abbreviated transcription (Latin):
si insinib ccłasticis iautant. religiosus y conomũ
scudefensor ecłe nł certe quẽ inbis negotus cõ¬
moctiore auctoritas cpãlis elegent. itconditam late¬
temꝙ ꝑsonã decentet. sine ullo incomodo monitus

Expanded text:
itant, religiosus oeconomus itant, religiosus oeconomus seu defensor ecclesiae vel certe, quem his negotiis commodiorem auctoritas episcopalis elegerit, reconditam latentemque personam decenter sine ullo incommodo monitus,
Abbreviated transcription (Latin):
alegitanũ postulare p̃sictiũ. Sciant sane oms
seditionẽ mouẽ tenptauerit: uitimo supplitiosu
ꝑoiãicca ualitura exceptahac urte regia inquanoᷤ
diuinitate ꝓpitia degentes quotiens ususcrigit in¬
uocatis singłis caĩs atq ꝑsonis p̃sentanea ꝯstituta
ptamꝰ milios penitꝰ cuĩcumq ꝯ ditiois̃ de sacro scĩs
eteslis orthodoxe fitei expelli aut ꝓtrahi ꝯfugas.
exĩgĩque detqnt abeis quihcc molliri aut facere
aut nũda saitẽ cogitatione atꝙ rractani ausi fue¬
tint tep̃tane. capitalr ⁊ uitima supplitu aiãduer¬
sione plectndisunt. Ex hisg̃ locis atq finib qͦs
antioꝵ legum p̃scͥpta sancxert̃. nullos expelliail
cici auiqñ patumit. nec ipis eccłus reuetendis
liũrerũ. aut uestis negitut. aut reꝑes. set siqͣ ipĩre¬
fuge appartut publice ⁊ se insacus locis ofsert̃. que¬
rentib ꝯueniendos. ip̃is ẜuata locis reuerentia
uidicũ quib subiacent sententiis moneantur

Expanded text:
legitimum postulare praesidium. Sciant sane omneseditionem movere temptaverit, ultimo supplicio sumnia loca valitura  excepta hac urbe regia, in qua nos divinitate propitia degentes, quotiens usus exegerit, invocati singulis causis atque personis praesentanea constituta praestamus nullos penitus cuiuscumque condicionis de sacrosanctis ecclesiis orthodoxae fidei expelli aut tradi vel protrexigi, quae debeantur ab eis: qui hoc moliri aut facere aut nuda saltim cogitatione atque tractatu ausi fuerint temptare, capitali et ultima supplicii animadversione plectendi sunt. Ex his ergo locis eorumque finibus, quos anteriorum le gum praescripta sanxerunt, nullos expelli aut eici aliquando patimur nec in ipsis ecclesiis reverendis negetur aut requies. Sed si quidem ipsi refugae apparent publice et se in sacris locis offerunt quaerentibus conveniendos, ipsi, servata locis reverentia, iudicum quibus subiacent sententiis moneantur,
Abbreviated transcription (Latin):
neminẽ uideũ ꝗb: õs administrationes ⁊ ctigͥtã¬
tes interilicte sut. nedestnsoris cuutatis sungi sai¬
trmoffitio. nec patric honort̃ artoꝑe ꝯcectimus.
nec ad quisiti sͥ offitii auctoritate muniti. adũi
xp̃ianos ⁊ ipos płmq sacre religionis antistites

Expanded text:
us omnes administrationes et dignitates interdictae sunt, nec defensoris civitatis fungi saltem officio nec patris honorem adripere concedimus, ne adquisiti sibi officii auctoritate muniti adversus christianos et ipsos plerumque sacrae religionis antistites
Abbreviated transcription (Latin):
simus quã corrigendam et̃ censemꝰ. Diffim¬
tatio mlitib oriatur ⁊̃ sese nonec̃ idoncoᷤ
r suffitientes adeccisionẽ utis illi existanẽt
adnos decurrent᷑. ⁊ qt ambiguitates uicdi¬
cũ quisexiegib orir eueñ aures accipiũt

Expanded text:
simus quam corrigendam esse censuimus. Definimtatio in litibus oriatur et sese non esse idoneos vel sufficientes ad decisionem litis illi existiment, ad nos decurritur et quare ambiguitates iudicum, quas ex legibus oriri evenit, aures accipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ã: Die sabeto ac reliquis subtp̃r quo
ndĩ cuitus suireuerentiam suãt. nenineor
aut facere aliꝗd: aut ulla ex parte ꝯueniẽ cꝰ
debere p̃cipimꝰ. ita tñ ut nec ilł det᷑ licentia
eodẽ clie xͥanos orthodoxos ꝯueture. nexͥani¬

Expanded text:
. Die sabbato ac reliquis sub tempore, quo iudaei cultus sui reverentiam servant, neminem aut facere aliquid aut ulla ex parte conveniri debere praecipimus  ita tamen, ut nec illis detur licentia eodem die christianos orthodoxos
Abbreviated transcription (Latin):
it. inclicenrt. ermoꝵ absitahenci copia nõ
negetut. sisi ar moꝵ uiditiofidutia resistẽ¬
di aicõs insania impellente ꝯ ceꝑit. arripien¬
ne pugnaq tigit: nulla eĩt euis noxa nec
ꝯflande cranins relinquat᷑ occasio. sũs exsta¬

Expanded text:
it, indicetur eique mox abstrahendi copia non negetur. Sed si armorum fiducia resistendi animos insania impellente conceperit, abripienne pugnaque contigerit, nulla erit eius noxa nec conflandae criminationis relinquetur occasio, si is,
Abbreviated transcription (Latin):
da.Dignanox ẽ magestate regnͣttiꝰ ie¬
gib auigatum se pͥnciptm ꝯfatri. ab co
deauctortate iuris ñapendet auctorita:
.⁊ teucramauis imꝑio ẽ submitt᷑ere legib
ꝓͥncipatũ ⁊ oraculo p̃sentis cdicti ꝙ nob̾

Expanded text:
. Digna vox maiestate regnantis legibus alligatum se principem profiteri: adeo de auctoritate iuris nostra pendet auctoritas. Et re vera maius imperio est submittere legibus principatum. Et oraculo praesentis edicti quod nobis
Abbreviated transcription (Latin):
aliquẽ eoꝵ qui feralem fugĩt sectam:⁊ ad
dĩcultum ꝑspexłt. saxis aut aliofurons ge¬
nere ꝙ nũc fieri cognouimꝰ ausus fu̾it atten¬
tare: mox flaminis dectẽctus ẽ. ⁊ cũ oĩb su¬
is paticipib concremandus.

Expanded text:
aliquem qui eorum feralem fugerit sectam et ad Dei cultum respexerit, satis aut alio furoris genere, quod nunc fieri cognovimus, ausus fuerit attentare, mox flammis dedendus est et cum omnibus suis participibus concremandus.
Abbreviated transcription (Latin):
tiati missus adsuum rursus baptis madetu¬
cencti. nec uõ illos quosemĩnt uł quaut̃ cũq
hibendi catholice soqui religionẽ eccłeꝙ ꝗfe
cerint uł cũsit ingemuis inse fierpassus
ta dã pñabit᷑ aestam̃ti ⁊ doaitidisfaciende utq
deneganda licentia. quȩ oiã ita custodi decer¬
mus: ut nulli uicticũliceat delatũ ad secnoĩ
minon aut milli cohercioĩ mandare n̾idipe
pati uelit ꝙ dealiis dissimulando ꝯcesserit.

Expanded text:
itiati mysteriis, ad suum rursus baptisma deducendi, nec vero illos, quos emerint vel qualitercumque hibendi catholicae sequi religionem ecclesiaecerit, vel cum sit ingenuus, in se fieri passus ta damnabitur, testamenti et donationis faciendae utrique deneganda licentia. Quae omnia ita custodiri decernimus, ut nulli judicum liceat delatum ad se crimen minori, aut nulli coercitioni mandare, nisi ipse id pati velit, quod aliis dissimulando concesserit.
Abbreviated transcription (Latin):
s qĩ extrineus ita ad ilã familiã mue¬
niaitir. Sinaut ꝑ emãcipationẽ. uira
adoptionis ftãnt ctissoluta tc̃ nullus
ei penitus ingͣssus inadoptum̃i exiͣcũ
patrẽ. ⁊ simoi̾at᷑ intestat᷑ relinquatũ.

Expanded text:
si extraneus ita ad illam familiam inveniatur. Sin autem per emancipationem iura adoptiva fuerint dissoluta, tunc nullus ei penitus regressus ad adoptivum extraneum patrem, etsi moriatur intestatus, relinquatur,
Abbreviated transcription (Latin):
crgnatioĩs nexus natat patris ꝑadopti¬
onẽ filiodissouedat᷑. s accedebant iu¬
ra adopnua c̃tis teliquis. ex utre natãli
remanentib. ⁊ ꝗlegitimiꝰ erat faniue ad¬
matna uita psit aboleri cũ ind̾bat᷑. ⁊ ãti

Expanded text:
cognationis nexus naturalis patris per adoptionem filio dissolvebatur, sed accedebant iura adoptiva certis reliquiis ex iure naturali remanentibus, et qui legitimus erat familiae admaterna iura possit abo
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.a. S iñ pꝰsessio uñdditoĩs fuit filiꝰ
eĩdẽq patris firs frustra questionẽ mo¬
uct. siuũ ñ paiͥs s filii eiꝰ psessio fuit de
qua uire ħrctitaĩo auctor laudari pot̃.
ꝯtros̾siã mouere non potest:¬

Expanded text:
nditoris fuit, filius eiusdemque patris heres frustra quaestionem movet, sive non patris, sed filii eius possessio fuit, de qua iure hereditario auctor laudari potest, controversiam movere non potest
Abbreviated transcription (Latin):
re te deb̾at. cũ diu passus sis ut pałͥs fa
habuisti dominiũ adpatrẽ tuũ ꝑtinu¬
it. extra ea que s̃ acquiruntur.
it. Quẽ sipieratem pami debitã ñ agͥscit
castigare uire pa̾te potestatis si ꝓhibis.

Expanded text:
re te debeat, cum diu passus sis ut patris fahabuisti, dominium ad patrem tuum pertinuit extra ea, quae non adquiruntur. it: quem, si pietatem patri debitam non agnoscit, castigare iure patriae potestatis non prohiberis,
Abbreviated transcription (Latin):
ns quãreus sit dignitatis. Inħ nãꝙ casu
suꝑ coh ercenda huius mõi accus. atons
calũma ñ imnento ꝯsulenda ent pͥnci¬
tales auctoris. uiros aũt illustres in hac
inclita urbe degentes. ꝙ sine administra¬
ticẽ honoraris decorati fuerint cclicilł
licet talẽ p̃rogatiuã nr̃e uissionis men¬
eunt. ut ꝙ ñ egerent uideant egisse in

Expanded text:
ris quam reus sit dignitatis: in hoc namque casu ris quam reus sit dignitatis: in hoc namque casu super coercenda huiusmodi accusatoris calumnia non immerito consulenda erit principalis auctoritas. Viros autem illustres in hac inclita urbe degentes, qui sine administratione honorariis decorati fuerint codicillis, licet talem praerogativam nostrae iussionis meruerint, ut quod non egerint videantur egisse, in
Abbreviated transcription (Latin):
erũ fatalisi introducte caẽ uins deuotis¬
simis sacri nũ scrinu libellesto: sollãna
implentib audiat᷑. co ꝙ incrimine uoca¬
tus eĩt. neq ante baticẽs inuirias patiat᷑
sodendi qꝙ mnaliqua secretari parte. q̃
iudicib inferior alt̃ cantib uero suꝑior
cẽ uideat᷑ habituro licentiã. ado aut̃ tã¬
tqꝵ honores dignitatũ tuximꝰ augãtõ
ut nec sacro ꝗde cognitori. noc p̾quã on¬
tñ fuerit patefactũ cc̃ hu̾mõi iuuros ut
coꝵ ẜ substantias statuendi aliꝗd cõce¬
dim̃ facultatẽ . s. hoc solũmõ un huiꝰmõ
iuros uice q̃ꝙ pͥncipis autoro licebit
ut intẽtatũ ap̃se crã sipatefactũ fuiss.
adẏncipalẽ referat nocionẽ: ultiones
aũt cunctis inferende dignitatib in obꝰ¬
certũ opdtere accusatoris calũniam eo
uidelicet ꝑtinus ab soluendo incõsulta
q̃ꝙ nr̃a serenitate ꝓ ut loges sanccurnt
coherceri. ñ fo̾te accusator q̃q ñmino¬

Expanded text:
erum fatalium introductae causae, viris devotiserum fatalium introductae causae, viris devotissimis sacri nostri scrinii libellensibus sollemnia implentibus, audiantur: eo qui in crimen vocatus erit, ne quas ante probationes iniurias patiatur, sedendi quoque in aliqua secretarii parte, quae iudicibus inferior, altercantibus vero superior esse videatur, habituro licentiam. Adeo autem tantarum honores dignitatum duximus augendos, ut nec sacro quidem cognitori, nec postquam crimen fuerit patefactum, contra huiusmodi viros vel eorum substantias statuendi aliquid concedamus facultatem, sed hoc solummodo in huiusmodi viros vice quoque principis audituro licebit, ut intentatum apud se crimen , si patefactum fuisset, ad principalem referat notionem. 1a . Ultionis autem tantis inferendae dignitatibus moducertum oportere accusatoris calumniam  reo videlicet protinus absolvendo inconsulta quoque nostra serenitate prout leges sanciunt coerceri, nisi forte accusator quoque non mino
Abbreviated transcription (Latin):
administratio ulusttat. ł cõsulaniuro
quẽ tã ordinaria pcessio. quẽ sacra urrẽ
pietatis parit̃ sublimauit oratio. que¬
magisterie potestatis sudonb elarus
ris offitio funct̾ aut sacrs nr̃r pictatis
cubiculo p̃positus pdepoitã administrati¬
onẽ. senatorio ordini sociatus aut cui
nr̃a serenitas domesticoꝵ scolã regendã
mandauit. cuiuc sacros nĩ noĩs thes¬
auros aut res p̾uatas nr̃e partis. ⁊ sere¬
nissime auguste młe ꝯuigis gub̾nãdas
iniunxit. pꝰ depositã iudelicet administra
ꝑ ꝓcuratorẽ respõcere liceat. minc aima
urbe ⁊ inpiuncis cõmoranti ingeratur.
nuiis aitcius uidicis iiurẽ pietatis huĩ¬
mõi cẽ cogntionẽ. ł sacii tantũmõ cogito¬
ris cui nr̃a screnitas huĩm õi negocu au
cdis mandauit. ita tñ ut ap̃ talẽ uiclicẽ
nullius officu sole int̃cedente ministe¬
rio more atq i abitu sacraꝵ ꝯsolatio¬
nũ absq ulla uidelicet obsuatione di¬

Expanded text:
administratio illustravit, vel consulari viro, quem tam ordinaria processio quam sacra nostrae pietatis pariter sublimavit oratio, qumagisteriae potestatis sudoribus clarusris officio functus aut sacri nostrae pietatis cubiculi praepositus post depositam administrationem senatorio ordini sociatus est, aut cui nostra serenitas domesticorum scholam regendam mandavit cuive sacros nostri numinis thesauros aut res privatas nostrae pietatis vel serenissimae augustae nostrae coniugis gubernandas iniunxit, post depositam videlicet administraprocuratorem respondere liceat, in hac alma urbe vel in provinciis commoranti ingeratur, nullius alterius iudicis nisi nostrae pietatis huiusmodi esse cognitionem vel sacri tantummodo cognitoris , cui nostra serenitas huiusmodi negotii audis mandaverit, ita tamen, ut apud talem iudicem, nullius officii vel scholae intercedente ministerio, more atque habitu sacrarum consultationum absque ulla videlicet observatione di
Abbreviated transcription (Latin):
op̃p. litł. Oppͥmendoꝵ destoꝵ facu¬
itatẽ ꝓuncialib iurc ꝑmittmͦ. qui si
resister ausi fuint. inhis uelox ubicũq
uibem cẽ suppliciũ. cuncti. ⁊ n adusus ia¬
trones publicos desertoresq militie uis
sibi siant ꝓquiete comini exercende pu¬

Expanded text:
orio. Opprimendorum desertorum facultatem provincialibus iure permittimus: qui si resistere ausi fuerint, velox ubicumque iubemus esse supplicium. Cuncti etenim adversus latrones publicos desertoresque militiae ius sibi sciant pro quiete communi exercendae pu
Abbreviated transcription (Latin):
.ai.Senatores inpotuni ariis
causis sũ ihac urbe siũ in suburlanis
degunt iudicio tan p̃toriane. q̃ urbica
ne ꝑfecturr. noc ñ magistri officioꝵ. qͦti
inreb.⁊ quocũꝙ alia p̃tendit̾ militi.a.
ł cdignitas sub moccratorib ꝑ iunciaꝵ
ꝑ funtionib publicis respõdet e. nulla fo¬
n ĩ scriptiont ualitura sanctimꝰ. si hac
qui criguntur publica debita. u tepto¬
uerint. nio. ⁊ inaliis pͥuatis actionib
cccupatos. uolum̃ respõdẽ quiꝑunciam¬

Expanded text:
. Senatores in pecuniariis causis, sive in hac urbe sive in suburbanis degunt, in iudicio tam praetorianae quam urbicariae praefecturae nec non magistri officiorum  in rebus et quaecumque alia praetenditur militia vel dignitas sub moderatoribus provinciarum pro functionibus publicis respondere nulla fori praescriptione valitura sancimus, si hac qui exiguntur publica debita uti temptaverint. Immo et in aliis privatis actionibus occupatos volumus respondere, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cumtis trbiumꝰ facultatẽ ut ꝗcumꝙ
iilitũ. ł pͥuatoꝵ. adagros nccturnus
populator intũit. aut ttanera firquen¬
tata insicdiis agressioĩs obsederit ꝑmi¬
sa cuicũꝙ licentia clignus ilicosupli¬
cio subungit. ac moͬtem quã minãta¬
tur excipiat ⁊ id qd̃ intendebat. incur¬
rat. melius nẽ. ccurrere in tp̃r. quã

Expanded text:
unctis tribuimus facultatem, ut quicumque militum vel privatorum ad agros nocturnus populator intraverit aut itinera frequentata insidiis adgressionis obsederit, permissa cuicumque licentia dignus ilico supplicio subiugetur ac mortem quam minabatur excipiat et id quod intendebat incurrat. Melius enim est occurrere in tempore, quam
Abbreviated transcription (Latin):
cmisse te p̃cdia dicas. p̃ciũ coꝵ necessaĩo
soluerr dctes. cũhis quib mandantib: ca¬
de p̃clia cmisse t̾e ⁊ tractidisse dicas. agẽ
te i ꝓcurator meus si cĩ audientiam
el egeris. cognoscet ut pecumã que p̃cu
nõe t̃ detet ⁊ usuras quefisco soluende sit.
scqui pꝰsis.

Expanded text:
dicas, pretium eorum necessario solvere debes. Cum his, quibus mandantibus eadem praedia emisse te et tradidisse dicas, agente te procurator meus, si eius audientiam elegeris, cognoscet, ut pecuniam quae pretii nomine tibi debetur et usuras quae fisco solvendae sunt consequi possis.
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis emaneuent uullo sententis
resiẽdere decernim. ita ut ħuimoĩ u̾trisẽ¬
dencti qui de mncognitionib dicendi inini¬
me sibi uendicent facuitatẽ. sciant aũt̃
ipi q̃q noc dese ł sius facultatib uidica
tanis uidicantiũ uis ꝯsequant᷑. ⁊ uictice¬
quoꝵ patifactis criminib ferẽdis contr
I.ui uiros ꝑ facuttates coꝵ sententiis ab¬
stincant ctũ nie pictatis ad suas ierue¬
rint relaticẽs resporisũ. suplicio uideli¬
cet ꝙ acculatorib intefacta coꝵ calun¬
ni a ingenndũ ẽ. noc ap̃ꝓuincialos¬

Expanded text:
s respondere decernimus, ita ut huiusmodi viri sedendi quidem in cognitionibus dicendis minime sibi vindicent facultatem. 2a . Sciant autem ipsi quoque nec de se vel suis facultatibus iudicattariis iudicantium ius consequantur et iudices patefactis quoque criminibus ferendis contra huiusmodi viros vel facultates eorum sententiis abstineant, dum nostrae pietatis ad suas meruerint relationes responsum: supplicio videlicet, quod accusatoribus patefacta eorum calumnia ingerendum est, nec ap
Abbreviated transcription (Latin):
non possunt. existum⁊ auquid eẽ inno¬
uanctũ. Et ꝑmissum fuisse filus fam¬
ilias cuiꝰcũꝙ gradus ł sexꝰ. testam̃ta fa¬
cere. siue sine patris ꝯ sñsu bõa posside¬
ãt. sccłm nr̃e legis clistrnctionẽ. siue
somis que hiuꝰ facũltatẽ hałe iam

Expanded text:
non possunt, existimet aliquid esse innovandum, et permissum fuisse filiis familias cuiuscumque gradus vel sexus testamenta facere, sive sine patris consensu bona possideant secundum nostrae legis distinctionem, sive sonis, quae huiusmodi facultatem habere ia
Abbreviated transcription (Latin):
uiris sollc̃pnitas. mutilai nequã ꝗͣ po¬
test. quãdo minꝰ scͥptũ. plus nuncupa¬
tum uidet᷑. Et idõ recͣte testam̃to facto.¬
qq̃ de sit. heres esto. ꝯscquẽs c̃. existente
ħroc. Legata siue fidei ꝯmissa. uixta

Expanded text:
uris sollemnitas mutilari nequaquam potest, quando minus scriptum, plus nuncupatum videtur. et ideo recte testamento facto,am desit "heres esto", consequens est existente herede legata sive fideicommissa iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.a: ẜ uĩe emãcipatis suus res do¬
nasti. siue inpotestate ꝯstitutis ⁊ suiui¬
ris effectis. actenẽtib ñ ãdemisti. blãd̾i
t si debes ueluti res acatas expenit̃ti. ili¬
ceat auferii. sane sças q̃ intua positi po¬
testate doaĩs post emancipationẽ oẽ ⁊̃
tuã tenuer᷑ uoluntatẽ. hoꝵ penes te co¬

Expanded text:
. Sive emancipatis filiis res donasti sive in potestate constitutis et sui iuris effectis ac tenentibus non ademisti, blandiri tibi non debes, velut res donatas ex paenitentia liceat auferre. Sane si ea, quae in tua positis potestate donaveras, post emancipationem contra tuam tenuerunt voluntatem, horum penes te do
Abbreviated transcription (Latin):
d .. Qures fuio emancipato ea xti¬
tione ut erectitoĩb tuis soluẽt te doãsse
ꝓponas. Sistipuiaticẽ ł inꝯtaẽtih abito
pacto buiᷤͤ rei ꝓspexisti. c̾ditoĩb ꝗdẽ nõ

Expanded text:
 . Cum res filio emancipato ea condicione, ut creditoribus tuis solveret, te donasse proponas, si stipulatione vel in continenti habito pacto huic rei prospexisti , creditoribus quidem no
Abbreviated transcription (Latin):
a. Cũ debonis tuis partẽ ꝗdẽ penes
te retimisse. pc̾tẽ ud̾ incũ ꝗ̃ inpotesta¬
te habes dcãtioĩs tutulo ꝯtulisse ꝯ memo¬
tue remani. destinationẽ mag̃ patne
uoluntatis factã quã ꝑfectã dcãtioneo
ꝑuenisse. delegaficẽs aũt nõiũ memaci¬
patũ collate ꝑfecta doãtioẽ actioem pͣfici

Expanded text:
. Cum de bonis tuis partem quidem penes te retinuisse, partem vero in eum quem in potestate habes donationis titulo contulisse commemotuae remanet, destinationem magis paternae voluntatis factam, quam perfectam donationem pervenisse. Delegationes autem nominum in emancipatum collatae perfectam donationem effici
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑfluiũ ẽ moceratorẽ expectare ꝓuitie.
Idoq pedancos iudices. hoc ẽ ꝗ negocia hu¬
miliora disceptent ꝯstituendi damus
p̃sicdib potestatẽ. riue possunt. R¬
opp̃. Incausaꝵ delegationib illud
ꝯ sultissime p̃ccpimus obẜuari ut ita
ualeant. si aduiris dictionẽ ꝑtineant
delegantis. ꝙ siquis auene uiris dictio¬
nis cam credicłit delegandã. nec p̃cepto
oognitorẽ datũ parietiam ad cõmodare
censemꝰ. ⁊ si cõtra leges obtẽꝑauĩnt de¬
logãti omĩa que ab ea delegatioẽ gerũ¬
ł itaꝓinfectis hab̾e p̃cipimus. acsi ip̃i
qui delegauĩnt aliene u̾iris dictionis
uidices resedisent. ut noc appellandi ꝙ
necessitas uictis adusus cas sententi aᷤᷤ
impoc̃tur. ħec uidices n a nob̾ specialit̃
&esigantib diti. aliis causas delega¬
uerint nidicã das. ñ ħis delegantibus
nuillo ꝑsoãꝵ causarũueł abito tracta¬
tii. appellationũ ad cos iuire iudicia

Expanded text:
superfluum est moderatorem expectare provinciae: ideoque pedaneos iudices, hoc est qui negotia humiliora disceptent, constituendi damus praesidibus potestatem. IUL. A. SECUNDO P. In causarum delegationibus illud consultissime praecipimus observari, ut ita valeant, si ad iurisdictionem pertineant delegantis. Quod si quis alienae iurisdictionis causam crediderit delegandam, nec praecepto cognitorem datum parientiam accomodare censemus et, contra leges obtemperaverit deleganti, omnia, quae ab ea delegatione geruntur, ita pro infectis haberi praecipimus, ac si ipsi qui delegaverant alienae iurisdictionis iudices resedissent, ut nec appellandi quidem necessitas victis adversus eas sententias imponatur. Haec, nisi iudices a nobis specialiter delegantibus dati aliis causas delegaverint iudicandas: nam his delegantibus nullo personarum causarumve habito tractatu appellationum ad eos iure iudicia
Abbreviated transcription (Latin):
plũ. Placet ut iudicib siquos gra¬
uitas tua disceptatores. insimies. ut
delegata s̃ negocia iata sententia deter¬
minent. nec in his causis iqͥ ꝓnũtia
maxime cũ ⁊ si uidicatio aliciulitiga¬
tor perti ipusta uidetur. int̃ponende
puccationis potestas asentẽtia ex omĩ
causa plata lib̾a litigatorib tribuat᷑.¬
d̾.aã: Piaciit quociens pedanei ui¬
dices driti p̾litẽ ⁊testatã ł adaliũ uidi¬
cium necessario dirigant. ł publice iti¬
utatis raticẽ inalias piuncias ꝓficiscã¬
tur. E diẽ obicrint. atq his rationib ne¬

Expanded text:
. Placet, ut iudicibus, si quos gravitas tua disceptatores dederit, insinues, ut delegata sibi negotia lata sententia determinent: nec in his causis, in quibus pmaxime cum, et si iudicatio alicui litigatorum parti iniusta videatur, interponendae provocationis potestas a sententia ex omni causa prolata libera litigatoribus tribuat. Placuit, quotiens pedanei iudices dati post litem contestatam vel ad aliud iudicium necessario dirigantur vel publicae utilitatis ratione in alias provincias profiscantur vel diem obierint atque his rationib
Abbreviated transcription (Latin):
degat. siñ iagro. siũ in alia ꝓuntia
sit. certo dierũ spatio & audiec fimen¬
do. cap adnocionẽ eiꝰ ꝑducendo ł ipse
in locis in ꝗb p̃diũ sitium ẽ. ꝑueniens.⁊
ꝓcuratorẽ mittens. actoris intẽ tiones
tp̃s mimiine hocꝙ dispositum ẽ face ma¬
luerit. tanquã lite que ei ingeritur. ex
dic quopossessor adiudiciũ uccatuẽ ad
int̃ rũpendã lõgi tpis p̃scͥptionẽ ⁊testa¬
ta. uidex ut pote dnõ possessionis nec p̃
huĩmoĩ humanitatẽ sui p̃sentiã faciẽ¬
te. edictis legitimis ꝓponenctis eũ citare
curabit. ⁊ tc᷑ inc̾dẽ uoluntate ecd̾e ꝑma¬
nente. nogociũ sumatĩ discutiens i po¬
sessionẽ reũ accore mitti ñ differt. om¬

Expanded text:
degat sive in agro sive in alia provincia sit, certo dierum spatio ab iudice finiendo eoque ad notionem eius perducendo, vel ipse in locis in quibus praedium situm est perveniens vel procuratorem mittens actoris intentiones tempus minime hoc quod dispositum est facere maluerit, tamquam lite quae ei ingeritur ex die, quo possessor ad iudicium vocatus est, ad interrumpendam longi temporis praescriptionem contestata iudex, utpote domino possessionis nec post huiusmodi humanitatem sui praesentiam faciente, edictis legitimis proponendis eum citare curabit et tunc in eadem voluntate eo permanente negotium summatim discutiens in possessionem rerum actore
Abbreviated transcription (Latin):
uidicẽ putat. antequsalis inchcetuat. cu
recusare. ut ad aliũ currat᷑. ubello recusati
rellare posse. ante diffnũtuiã scntenti. io
ia statuiꝰ. uoꝙ recusare posse. nelis inm
finitũ extndatur. cod scilicit. cxecitter ne¬
cessitatẽ partib ꝑ ordinariũ uidicem

Expanded text:
iudicem putat, antequam lis inchoetur, eum recusare, ut ad alium curratur libello recusatioeque appellare posse ante definitivam sententiam iam statuimus neque recusare posse, ne lites in infinitum extendantur: eodem scilicet exsecutore necessitatem partibus per ordinarium iudicem
Abbreviated transcription (Latin):
malrtarẽ. ⁊ iã cuuliu q̃stionũ autĩen¬
cd cõcactimꝰ facuitate. pserai cũ idip sĩ mi
re eẽ uitigantiũ uidctur. cõnstet q milita¬
rẽ reũ nͥ asuo uidice. nec exhiti̾ posse. ne.
si incũipa fułi. cohciter¬
negeci.atioos excreert noscunt uicticu. o
quos caꝵ de ꝑfessionũ scunggociatiom̃
cura ꝑtinet. iuris dictione. ⁊̃ p̃ceptionẽ
declinare cõnari. ¶ Quaꝑꝑ uib̃m huius¬
mõi omr̃ab nec cuilibet muitic. sc̃u cin¬
guli ł digͥtatis p̃rgatiłia innac prte¬

Expanded text:
iam civilium quaestionum audiendi concedimus facultatem, praesertim cum id ipsum e re esse litigantium videatur constetque militarem reum nisi a suo iudice nec exhiberi posse nec, si in culpa fuerit, coercernegotiationes exercere noscuntur, iudicum, ad quos earundem professionum seu negotiationum cura pertinet, iurisdictionem et praeceptiones declinare conari. Quapropter iubemus huiusmodi hominibus nec cuiuslibet militiae seu cinguli vel dignitatis praerogativam in hac p
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicts scĩssimis dieb neq spectaculoꝵ
copiã rescramꝰ. ¶incadẽ obseruatiõe nui¬
meramꝰ. E⁊dies solis quos diũcos rite
discerr maiores. ꝗ repetito inse calculo
rruoluunt᷑. hos porẽ nocesse c̃ habe̾ reue¬
rentiã. ut ne ap̃ ipõs arbritros. ł auidicib
flagitato. ł spõte electos. uua sit agnuti.

Expanded text:
dictis sanctissimis diebus neque spectaculorum copiam reseramus. In eadem observatione numeramus et dies solis, quos dominicos rite dixere maiores, qui repetito in se calculo revolvuntur. Parem necesse est habere reverentiam, ut ne apud ipsos arbitros vel a iudicibus flagita