comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
natione ꝑcutitur : qui
ꝓpͥa non largitur : Nemo
itaq securũ se estima
dicens : Ecce aliena non
rapio. sed concessis licite
rebus fruor: Quia diues
iste non idcirco punitꝰ
ẽ qtñ aliena abstulit.
sed qͥa acceptis rebꝰ semoe¬
ipsum male dereliquit.
Hoc qͦq fuit qđ hunc in¬
ferno tradidit. qͥa in sua
felicitate timidus nͣ fuit.
qͥa ꝑcepta dona ad usum
arrogantiȩ inflexit. qͥa
uiscera pietatis ignorauit.
qͥa peccata sua redimere
& iã cũ sibi habundarce
ptiũ noluit. E sunt non

Expanded text:
natione percutitur qui natione percutitur qui propria non largitur. Nemo ergo securum se aestimet, dicens: Ecce aliena non rapio, sed concessis licite rebus fruor, quia dives iste non idcirco punitus est quoniam aliena abstulit, sed quia acceptis rebus semetipsum male dereliquit. Hoc quoque fuit quod hunc inferno tradidit, quia in sua felicitate timidus non fuit, quia accepta dona ad usum arrogantiae inflexit, quia viscera pietatis ignoravit, quia peccata sua redimere etiam cum sibi abundaret pretium noluit.
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit. Impletur gͦ quod
abrahe responsione dicit᷑ :
tuis credere contempsit.
Cumq moysi uerba spirita¬
liter intelligere contẽpsit.
ad esĩ de quo moyses loquu
gandis allegoriȩ mysterĩ is
fuccincte transisse suffici¬
at. nunc ad intuenda laiꝰ
rei geste ad mor alitatem
animꝰ recurrat . Homo
qͥdam erat diues. & indue¬
batur purpura & bisso:
& epulabatur cotidie splen¬
dide : E erat qͥdã mendic᷑
nomine lazarus . qͥ iacebat
plenus Non nulli putant
precepta uet̾is testam̃ti
districtiora ẽẽ quã noui:
Sed hĩĩ nimirũ inproui¬
da consideratione fallun¬
tur. In illo enĩ non tena¬
cia. sed rapina multat᷑:
Ibi res in iuste sublata.
restitutione quadrupli
punitur Hic aut̃ diues
non abstulisse aliena
reprehenditur. sed ꝓpͥa
non dedisse : Hec dicitur
qͥa ui quẽpiam opp̃ssit.
sed qͥa in acceptis rebꝰ
extulit ⁊ Hinc gͦ sũmoꝑe
colligendũ est qua pena
multandꝰ fit qui aliena
diripit. si inferni dãp¬

Expanded text:
scripsit . Impletur ergo quod scripsit . Impletur ergo quod per Abrahae responsionem dicitur. tuis credere contempsit. Cumque Moysi verba spiritaliter intelligere contempsit, ad eum de quo Moyses locutugandis allegoriae mysteriis succincte transcurrisse sufficiat; nunc ad intuendam latius rei gestae moralitatem animus recurrat: Homo quidam erat dives, et induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Et erat quidam mendicus, nomine Lazarus, qui jacebat plenus. Nonnulli putant praecepta Veteris Testamenti districtiora esse quam Novi; sed hi nimirum improvida consideratione falluntur. In illo enim non tenacia, sed rapina multatur . Ibi res injuste sublata 1655 restitutione quadrupli punitur . Hic autem dives iste non abstulisse aliena reprehenditur, sed propria non dedisse. Nec dicitur quia vi quempiam oppressit, sed quia in acceptis rebus se extulit. Hinc ergo summopere colligendum est qua poena multandus sit qui aliena diripit, si inferni dam
Abbreviated transcription (Latin):
Inter hȩc uͦ notandum
ẽ quod ei dicitur. Mem̃to
fili. Ecce enĩ abraham
filiũ uocat. quẽ tam̃ a
torm̃to non liberat: Qmͣ
huiꝰ infidelis popłi preceden¬
tes patres fideles. quia
multos a sua fide deuiasse
considant : eos nulla com¬
passione atormentis eri¬
piunt. qͦs tam̃ ꝑ carnem
filios recognoscunt: An tor¬
mentis aut̃ diues positꝰ.
quia suꝑbus idem uidaicꝰ
popłs qui ex magna iam
parte dampnatus ẽ: sequa¬
ces suos qͦs suꝑ t̾ram reliqͥt.
intellexit. qͥnq sensibus
corporis deditos nouit
ad spiritalem intelligentia
non adsurgere in inferno
positꝰ gemit. petit ut ad
eos lazarus mittatur.
Qui quia moysen ceꝓphas
habeant đr̃: Sed ait Quia
ñ credunt nisi qͥs ex mortuis¬
resurrexerit. Qui ꝓtinꝰ
respondeur. Si moysen
&ꝓpħas non audiunt. neq:
si quis ex mortuis resurrexe¬
rit credent ei. Certe de
moyse ueritas dicit: SSi cre¬
deretis moysi. crederetis
utiq &e mͥ De me enĩ ille

Expanded text:
Inter haec vero notandum Inter haec vero notandum est quod ei dicitur: Memento, fili. Ecce enim Abraham filium vocat, quem tamen a tormento non liberat, quoniam hujus infidelis populi praecedentes patres fideles, quia multos a sua fide deviasse considerant, eos nulla compassione a tormentis eripiunt, quos tamen per carnem filios recognoscunt. In tormentis autem dives positus quia superbus idem Judaicus pparte damnatus est. Sequaces suos quos super terram reliquit, eliquit, quinque sensibus corporis deditos novit.ad spiritalem intelligentiam non assurgere, in inferno positus gemit. Petit ut ad eos Lazarus mittatur, cui quod Moysen et prophetas habeant dicitur. Sed ait quod non credunt, nisi quis ex mortuisresurrexerit. Cui protinus respondetur: Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit credent ei. Certe de Moyse Veritas dicit: Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi. De me enim ille
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ostendit scire quod fac̃e
noluit. Quaꝓpt̾ bene
doctis & neglegentibus
ꝑ salomonem dicitur.
Omĩs labor hominis in
ore eiꝰ. sed anima illius
ñ implebitur. qͥa qͥs qͥs
hoc solũmꝰ laborat ut
sciat qd̾ loqui debeat
ab ipsa refectione suȩ
scientie mente uacua
ieiunat. Ab extremo di¬
giti se tangi desiderat.
quia aetͬnis supplici is
datus : optat oꝑationi
iustoꝵ uł ultimȩ parti¬
cipari. Eui respondetur.
quod in hac uita bona re
felicitatẽ transitoriam
putauit. Hab̾e hic & enĩ
poffunt & iusti bona.
nec tam̃ hȩc in recom¬
pensatione reciꝑe: Quia
dũ meliora id est aetͬna
appetunt. eoꝵ iuditio
quelib& bona ad fuerint.
cũ scĩs desideriis estuant.
bona minime uident᷑:
Unde dauid ꝓpha qui
regni diuiciis. multisq
obsequi is fulciebatur.
quãuis & hȩc ad necessita¬
tem bona ẽe conspice¬
r&. uni tam̃ singłarit᷑
bono inhiant᷑ estuabat
dicens: Michi autem
adhȩrere đo bonũ est.

Expanded text:
ubi se ostendit scire, quod facere ubi se ostendit scire, quod facere noluit. Quapropter bene de doctis et negligentibus per Salomonem dicitur: Omnis labor hominis in ore ejus, sed anima illius non implebitur , quia quisquis hoc solummodo laborat, ut sciat quid loqui debeat, ab ipsa refectione suae scientiae mente vacua jejunat. Ab extremo digiti se tangi desiderat, quia aeternis suppliciis datus optat operatione justorum vel ultima participari. Cui respondetur quod in hac vita bona recfelicitatem transitoriam putavit. Habere hic etenim possunt et justi bona, nec tamen haec in recompensatione recipere, quia dum meliora, id est aeterna, appetunt, eorum judicio quaelibet bona adfuerint, cum sanctis desideriis aestuant, bona minime videntur. Unde David propheta, qui regni divitiis multisque obsequiis fulciebatur, quamvis et haec ad necessitatem bona esse conspiceret, uni tamen singulariter bono inhianter aestuabat, dicens: Mihi autem adhaerere Deo bonum est .
Abbreviated transcription (Latin):
& iã ipsa mala quȩ nos
in nob̾ rep̾hendimꝰ. imꝓꝓbo
fauore laudare. Tonti¬
git uͦ ut uterq morere¬
tur : Diues qͥ induebat᷑
purpura a bisso. sepul¬
tus E in inferno: in sinu
uͦ abrahȩ. lazarus ab an¬
głis ductus ẽ: Quid abra¬
hȩ sinus. nisi secretam
requiem significat patris.
De qua ueritas dicit: Mul
ti uenient ab oriente ae
occidente. & recũbent cũ
abrahã & isaac & iacob
in regno cęloꝵ: Filii autẽ
regni eicientur in tene¬
bras extͣiores. Qui enim
purpura indutus dicit᷑.
Qui de longinquo aduiden¬
attendunt. quoꝵ post
gaudia contẽplari nulla¬
tenꝰ possunt: bonge uͦ
ẽ quod conspiciunt. qͥa
illuc ꝑ meritum nͣ attin¬
gunt: In lingua autẽ.
ampliꝰ ardere ostendit᷑
cũ dicit Mute lararũ
ut intinguat extremũ
digiti sui in aquã. &
refrigerae linguã meã.
qͥa crucior in hac flãma.:
Infidelis popłs uerba
legis in ore tenuit. quȩ
oꝑe seruare contẽpsit:
Ibi gͦ ampliꝰ ardebat

Expanded text:
etiam ipsa mala quae nos etiam ipsa mala quae nos in nobis reprehendire laudare. Contigit vero ut uterque moreretur. Dives, qui induebatur purpura et bysso, sepultus est in inferno; in sinum vero Abrahae Lazarus ab angelis ductus est. Quid Abrahae sinus nisi secretam requiem significat patrum? De qua Veritas dicit: Multi, inquit, venient ab Oriente et Occidente, et recumbent cum Abraham, et Isaac et Jacob in regno coelorum, filii autem regni hujus ejicientur in tenebras exteriores . Qui enim purpura indutus dicitur, Qui de longinquo adattendunt, quorum post gaudia contemplari nullatenus possunt. Longe vero est, quod conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. In lingua autem amplius ardere ostenditur, cum dicit: Mitte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae in opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebat,
Abbreviated transcription (Latin):
ualde ẽ necessariũ. hoc in
expositionis nr̃e ordine
seruetur extremũ. qͥa ea
plerũq solent recoli: quȩ
contingit post modum au¬
diri. Sensũ gͦ allegoricũ
sub breuitate transcurrimꝰ
ut ad mor alitatis latitudi¬
nem citiꝰ uenire ualeamꝰ:
homo quidã erat diues. qͥ
induebatur purpura &
bisso: o epulabatur cotidie
splendide. Quẽ fr̃s hm̃i.

Expanded text:
ssarium, hoc in expositionis nostrae ordine servetur extremum, quia ea plerumque solent melius recoli quae contingit postmodum audiri. 2. Sensus ergo allegoricos sub brevitate transcurrimus, ut ad moralitatis latitudinem citius venire valeamus. Homo quidam erat dives, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie sple
Abbreviated transcription (Latin):
Nuerbis sacri eloquiĩ fr̃s
requirenda spiritalis intel¬
ligentia allegoriȩ: Tunc nãq
allegoriȩ fructus suauit̃
carpitur. cũ pͥus ꝑhystoriã
ueritatis radice solidatur:
Sed qͥa non nunꝗ allegoria
fidem edificat. & hystoria
moralitatẽ. nos qui auctore
đo̾ iam fidelibꝰ liquimur:
si ipsũ loquendi ordinem
pꝰponamꝰ. quatinꝰ qͥ fidem

Expanded text:
verbis sacri eloquii, fratr et postmodum requirenda spiritalis intelligentia allegoriae. Tunc namque allegoriae fructus suaviter carpitur, cum prius per historiam in veritatis radice solidatur. Sed quia nonnunquam allegoria fidem aedificat, et historia moralitatem, nos qui auctore Deo jam fidelibus loquimur, si ipsum loquendi ordinem postponamus, quat
Abbreviated transcription (Latin):
putant ẽe peccatum:
Qđ̃ si uidelicce culpa non
ẽet. nequaꝗ sermo di tam
uigilant᷑ exp̾merce. quod
diues qͥ torquetur apud
inferos. bysso &purpura
indutꝰ fuiss&e. Hlemo qͥppe
uestim̃ta pͣcipua nisi ad
inanem głam querit. uide¬
licae ut honorabilior
cetͣis ẽẽ uideatur.: Nam
quia ꝓ sola mnani gła
uestimentũ pͣciosiꝰ quȩ¬
ritur. res ipsa testatur :
Qđ nemo uult ibi p̃ciosis
uestibꝰ indui. ubi ab aliis
non possit uideri: Quã
culpam possumꝰ meliꝰ & iã
e diuerso colligere. qͥa si
abiectio uilis indumenti
erat indutus pilis cameloꝵ:
li pauꝑe : quantꝰ sit ordo
narrationis. Ecce enim
dicitur : Homo quidam
erat diues: E ꝓtinꝰ subin¬
fertur. Et erat quidam
mendicus nomine lararꝰ:
Certe in popło plus solent
nomina diuitũ quã pau¬
pum sciri:: Quid est gͦ
quod dñs de pauꝑe ce
diuite uerbum faciens
nom̃ pauꝑis dicit & nom̃
diuitis non dicit. nisi qđ
d̾s humiles nouit atq
apꝓbat. & suꝑbos ignorat.

Expanded text:
peccatum. Quod si videlicet culpa non esset, nequaquam sermo Dei tam vigilanter exprimeret quod dives qui torquetur apud inferos bysso et purpura indutus fuisset. Nemo quippe vestimenta praecipua nisi ad inanem gloriam quaerit, videlicet, ut honorabilior caeteris esse videatur. Nam quia pro sola inani gloria vestimentum pretiosius quaeritur res ipsa testatur, quod nemo vult ibi pretiosis vestibus indui, ubi ab aliis non possit videri. Quam cex diverso colligere, quia si abjectio vilis indumenti  diceret: Erat indutus pilis camelorumli paupere, quantus sit ordo narrationis. Ecce enim dicitur: Homo quidam erat dives. Et protinus subjungitur: Et erat quidam mendicus nomine Lazarus. Certe in populo plus solent nomina divitum quam pauperum sciri. Quid est ergo quod Dominus de paupere et divite verbum faciens nomen pauperis dicit, et nomen divitis non dicit, nisi quod Deus humiles novit, atque approbat, et superbos ignora
Abbreviated transcription (Latin):
fieri nolumꝰ: Nichil bo¬
ni qđ nob̾mae ipsis fieri
optamꝰ. ꝓximis nrĩs in¬
uideamus : Talibꝰ enĩ
uerbis fr̃s mei cognosce¬
re possumꝰ. quia contra
talem facere dilectionẽ
ut audistis. contra đm
facere est: quia d̃s dilec¬
tio ẽ. Nemo dicat in ho¬
mine pecco.quando non
diligo frẽm meũ: Iam
si audes fac contͣ đm.
& noli diligere frẽm
tuui. Nam qui non dili¬
git : manae in morte :
Qui aut̃ diligit: in habi¬
tat in eo sp̃s sc̃s d̃s. qͥa
d̾s caritas ẽ. E qͥ manae
in caritate. in đo manet.
& đs in eo Omĩs enĩ qͥ¬

Expanded text:
fieri nolumus: nihil bofieri nolumus: nihil boni quod nobismetipsis fieri optamus, proximis nostris invideamus; talibus enim verbis fratres mei cognoscere possumus: quia contra talem facere dilectionem, ut audistis contra Deum facere est, quia Deus est dilectio: Nemo dicat in hominem pecco: quando non diligo fratrem meum: jam si audes fac contra Deum: et noli diligere fratrem tuum. Nam qui non diligit manet in morte: Qui autem diligit inhabitat in eo Spiritus sanctus Deus. Quia Deus charitas est, et qui manet in charitate in Deo manet et Deus in eo. Omnis enim q
Abbreviated transcription (Latin):
ceciderant ⁊ h̃m̃i. ds dilexit
nos : & nos debemꝰ inuicem
diligere ⁊ Cũ gͦ tantum
nos d̃s nullis nrĩs preceden¬
tibꝰ meritis dilexit. ut
diximꝰ cur nos in inuicẽ
odio habemꝰ. nisi ut diabo¬
lo satis faciamꝰ : & d̃i uolun¬
tatem repugnemꝰ : Gur
in uidia ꝓximi stimulam᷑.
tionẽ faciamꝰ: Gur iracun¬
dia & zelo mordemus ꝓxi¬
mos. nisi ut d̃i mandata
despiciamꝰ. &e non do sed dia¬
bolo nos mancipemꝰ : & cũ
hȩc ita sint fr̃s. om̃i intenti¬
one.
om̃i cautela. om̃i festina¬
tione. omĩq sollicitudine
fugere ista & his similia
mala debemꝰ : & om̃i stu¬
dio ꝑ d̃i miscđiam deui¬
tare. ut aet̾na possimꝰ
supplicia euadere. Me¬
minisse sollicite debemꝰ.
qđ in tantum nos đs dile¬
xit. ut filtum unicum
mabili pietate sua retri¬
buere digne ualeamꝰ.
nisi ut nos in inuicem
puro corde & casta ac
sincera caritate diliga¬
mus in do: non iniquo
&e noxio amore scłari.
Nichil nrĩs ꝓximis faci-¬
amꝰ. qđ nobismae ipsis

Expanded text:
s dilexit nos, et nos debemus invicem diligere. Cum ergo in tantum nos Deus nullis nostris praecedentibus meritis dilexit, ut diximus: cur nos invicem odio habemus, nisi ut diabolo satisfaciamus et Dei voluntati repugnemus? Cur invidia proximi stimulamur, nobis faciamus? Cur iracundia et zelo mordemus proximos? nisi ut Dei mandata despiciamus et non Deo sed diabolo nos mancipemus. Et cum haec ita sint, fratres, omni intentione, omni cautela, omni festinatione, omnique sollicitudine fugere ista et his similia mala debemus, et omni studio per Dei misericordiam devitare: ut aeterna possimus supplicia evadere. Meminisse sollicite debemus, quia in tantum nos Deus dilexit, ut filium suum unicum mabili pietate sua retribuere digne valemus, nisi ut nos invicem puro corde et casta ac sincera charitate diligamus in Deo non iniquo et noxio amore saeculari. Nihil nostris proximis faciamus quod nobismetipsis
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ꝑhanc futura erat
negara. Pacta aut̃ die.
egressus ibat in desertum
locũ: & turbȩ reqͥrebant
eũ. & uenerunt usq ad
ipsum. Si occasu solis
dni mors expͥmitur. quare
ñ die redeunte resurrec¬
tio illiꝰ indicetur: Euiꝰ
manifestata luce a cre¬
dentiũ turbis inquirit᷑
& in gentiũ deserto in¬
uentus ne abeat detine¬
tur. Maxime cum hȩc
pͥma sabbati quo resur¬
rectio celebrata ẽ: egres¬
sio questio & inuentio
contigerit. DO Me¬

Expanded text:
quae per hanc futura erat quae per hanc futura erat negaretur. Facta autem die, egressus ibat in desertum locum, et turbae requirebant eum, et venerunt usque ad ipsum. Si occasu solis Domini mors exprimitur, quare non die redeunte resurrectio illius indicetur? Cujus manifestata luce a credentium turbis inquiritur, et in gentium deserto inventus, ne abeat detinetur. Maxime cum haec prima Sabbati, quo resurrectio celebrata est, egressio, quaesitio, et inventio contigerit.
Abbreviated transcription (Latin):
filium đi : Non gͥ ideo ui¬
deis eũ crucifigere ꝑsuasit
qͥa xp̃m siue di filium non
ẽẽ putauit : sed qͥa se mor¬
te illiꝰ ñ preuidit ẽẽ dãp¬
nandũ . Uere enĩ de hoc
misterio a scłis abscondito
dicit apłs. qđ nemo pͥncipũ
huiꝰ scłi cognouit Si enĩ¬
cognouissent. nunquã glȩ¬
dnm crucifixissent. Qu̾are
aut̃ demonia dñs se loqui
phibeat. psalmista manifes¬
tat qͥ ait: Peccatori autẽ
predicantem audit sequat᷑
errantẽ. Improbus enim
magister est diabolus. qui
falsa ueris sȩpe ꝑmiscet
ut specie ueritatis testimo¬
nium fraudis obtexat:
Alias aut non soli demones
qui inuiti confidebant᷑
iubentur silere de xp̃o
sed & illi qui ab eo sanati
sponte confiteri uolebant.
immo ipsi apłi qͥ eum post
resurrectionẽ toto erant
orbe predicaturi. ante
passionem eiꝰ precipruntur
om̃ino reticere de illo.
ne diuina uidelicae maies¬
tate predicata passionis
dispensatio differretur . &
dilata passione salus mundi

Expanded text:
m Dei. Non ergo ideo Judaeis eum crucifigere persuasit, quia Christum sive Dei Filium non esse putavit, sed quia se morte illius non praevidit esse damnandum. Vere enim de hoc mysterio a saeculis abscondito dicit Apostolus quod nemo principum hujus saeculi cognovit. Si enicognovissent, nunquam iae crucifixissent. Quare autem daemonia Dominus se loqui prohibeat, Psalmista manifestat, qui ait, peccatori autem praedicantem audit, sequatur errantem. Improbus enim magister est diabolus, qui falsa veris saepe permiscet, ut specie veritatis testimonium fraudis obtexat. Alias autem non soli daemones qui inviti confitebantur jubentur silere de Christo, sed et illi qui ab eo sanati sponte confiteri volebant. Imo ipsi apostoli, qui eum post resurrectionem toto erant orbe praedicaturi, ante passionem ejus praecipiuntur omnino reticere de illo, ne, divina videlicet majestate praedicata, passionis dispensatio differretur, et, dilata passione, salus mundi
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. querimoniũ mi¬
nistris qui eã subleuent.
&e xpõ adferant : id est
bonis doctoribꝰ qui spem
sanationis openiq inter¬
cessionis suggerant. indi¬
get: Qui bene marco nar¬
rante quatuor fuisse re¬
ꝑiuntur . siue qͥa quatuor
euangłii libris omĩs pre¬
dicantiũ uirtꝰ. omĩs ser¬
mo firmatur. seu quatu¬
or sunt uirtutes: quibꝰ
ad ꝓmerendã sospitatem
fidutia mentis erigitur:
De quibꝰ in aeternę sapien¬
tiȩ laude dr̃. Sobrieta¬
tem enĩ & sapientiam
docce.&. iusticiã & uir

Expanded text:
tionem. Quae primo omnium ministris qui eam sublevent et Christo afferant, id est, bonis doctoribus qui spem sanationis opemque intercessionis suggerant, indiget. Qui bene, Marco narrante, quatuor fuisse reperiuntur, sive quia quatuor Evangelii libris omnis praedicantium virtus, omnis sermo firmatur, seu quia quatuor sunt virtutes, quibus ad promerendam sospitatem fiducia mentis erigitur. De quibus in aeternae sapientiae laude dicitur: Sobrietatem enim et sapientiam doc
Abbreviated transcription (Latin):
dilexit nos . & misit filiũ suũ
ꝓpiciationem ꝓpeccatis nrĩs
Nullis & enĩ meritis hominũ
sed sola tantũ gratuita
miscđia sua. In tantũ dilex̃
homines. ut unicũ filium
suũ misit mori ꝓ peccatis
morerent᷑ inpeccatis : qͥcũq
eiꝰ obedirent preceptis.
& quia ꝑ mobedientiã pͥmi
hominis adam moriebant᷑
om̃s homines dõ in peccatis:
Ideo obediens ẽẽ dignat᷑
ẽ đs ipse filius di đo pa¬
tri suo usq ad mortem.
ut ꝓhominũ uita morere¬
tur & salute : ut om̃ibꝰ
sibi credentibꝰ uitȩ uiam

Expanded text:
misit Filium suum propitiationem pro peccatis nostris. Nullis etenim meritis hominum sed sola tantum gratuita misericordia sua in tantum dilexit homines ut unicum filium suum mitteret mori pro peccatis moriantur in peccatis, quicunque ejus obedierint praeceptis. Et quia per inobedientiam primi hominis Adam moriebantur omnes homines Deo in peccatis: ideo obediens esse dignatus est, Deus ipse filius Dei Domino Patri suo usque ad mortem, ut pro hominum moreretur vita et salute, ut omnibus sibi credentibus vitae viam
Abbreviated transcription (Latin):
Nũ sol aut̃ occidissoe. om̃s
qui habebant infirmos
uariis langoribꝰ: ducebant
illos ad iħra: at ille sin¬
gulis manꝰ imponens: cu¬
rabat eos. Solis occubitꝰ
passionem mortemq sig¬
nificat illiꝰ qͥ dixit. Quã¬
diu in miido sum.
lux sum mundi: Et sole
occidente. plures demo¬
niaci quã ante. plures
sanantur egroti: quia qͥ
temporaliter in carne
uiuens paucos iudeoꝵ
docuit. calcato regno
mortis omibꝰ ꝑ orbem
gentibꝰ. fidei salutisq
dona transmisit: Euius
ministris quasi uitae
lucisq preconibꝰ psalmis¬
ta canit. Iter facite ei.
qui ascendit suꝑ occasũ:
Souꝑ occasum quippe
Ans ascendit. qͥa unde
in passione occubuit. inde

Expanded text:
s qui habebant infirmos variis languoribus, ducebant illos ad eum. At ille singulis manus imponens, curabat eos. Solis occubitus passionem mortemque significat illius qui dixit: Quandiu in mundo sum, lux sum mundi. Et sole occidente plures daemoniaci quam ante, plures sanantur aegroti. Quia qui temporaliter in carne vivens paucos Judaeorum docuit, calcato regno mortis, omnibus per orbem gentibus fidei salutisque dona transmisit. Cujus ministris, quasi vitae lucisque praeconibus, Psalmista canit: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum quippe Dominus ascendit, quia unde in passione occubuit
Abbreviated transcription (Latin):
quia tu es filius di Eł in¬
crepans non sinebat ea
loqui: quia sciebant ipsũ
ẽẽ xp̃m. Demonia filium
d̃i confitebantur . & attes¬
tante ęuangelista sciebant
ipsum ẽẽ xpm. Quia quẽ
dierũ quadraginta ieuinio
fatigatũ diabolus homi¬
nem cognouerat. nec

Expanded text:
istus Filius Dei: et increpans non sinebat ea loqui quia sciebant ipsum Christum. Daemonia Filium Dei confitebantur, et attestante Evangelista sciebant ipsum esse Christum, quia quem dierum quadraginta jejunio fatigatum diabolus hominem cognoverat, nec
Abbreviated transcription (Latin):
incipiente sanitate
losercere. & ȩgrotationis
sentire molestiam. Uerũ
sanitas quȩ dñi confert᷑
imꝑio simul tota redit.
sed & tanto robore comi¬
tante: ut eis continuo
qͥ se aduiuerant muustrare
sufficiat. &  iuxta leges
cropologyȩ menbra quȩ
seruierant inmundiciȩ

Expanded text:
cipiente sanitate lascessere et aegrotationis sentire molestiam, verum sanitas quae Domini confertur imperio, simul tota redit, sed et tanto robore comitante, ut eis continuo qui se adjuverant ministrare sufficiat. Ut, juxta leges tropologiae, membra quae servierant im
Abbreviated transcription (Latin):
grã diłmi. fideliter
sapienterq noscamꝰ.
quid patri qͥd filio qͥd spũi
scõ in reparatione nr̃a
ꝓpͥum . quidue cõmune.
sit. ea quȩ ꝙ nob̾ humilit̃
& corporalit̾ gesta sunt.
ita ꝓcul dubio fuscipiemꝰ.
ut nichil indignũ de una
atq eadem trinitatis gła
sentiamꝰ:. Quãuis enim
nulla mens ad cogitandũ
de do. nulla adloquendũ
lingua fufficiat : tam̃
quantũcũq illud. est qd̾
humano intellectu de
essentia paternȩ đitatis
sapitur. sed nimis carna¬
liter caligatur: E ipsũ id¬
qd̾ de patre congruent
sentiri uidebatur admit¬
tit᷑. quia de tota trimta¬
te receditur: si in ea uni¬
tas ñ tenet᷑ Nulla aut̃
ratione uere e unũ. qd
aliqua e in ȩ̨qual itate

Expanded text:
imi, fideliter sapienterque noscamus quid Patri, quid Filio, quid Spiritui sancto in reparatione nostra proprium quidve commune sit, ea quae pro nobis humiliter et corporaliter gesta sunt ita procul dubio suscipiemus, ut nihil indignum de una atque eadem Trinitatis gloria sentiamus. Quamvis enim nulla mens ad cogitandum de Deo, nulla ad loquendum lingua sufficiat, tamen quantumcumque illud est quod humano intellectu de essentia paternae Deitatissapitur, sed nimis carnaliter caligatur, et ipsum quod de Patre congruenter sentiri videbatur, amittitur: quia de tota Trinitate receditur, si in ea unitas non tenetur. Nulla autem ratione vere est unum quod aliqua est inaequalitate
Abbreviated transcription (Latin):
ante interni arbitris
oculos ueraci corde ser¬
nos in doctrina scoꝵ &e
docent. Orationibꝰ incũ¬
bamꝰ assiduis. dñici pa¬
nis cõmunione digni
satagamꝰ existere . unani¬
mit̾ in eccła horis ꝑsista¬
mus canonicis. panem
indigenti ꝓximo. uł qͥcqͥd
ualemꝰ piȩ consolationis
memoria uiui panis
potiꝰ mentis intima lae¬
tificae: Simplicitatẽ
cordis in om̃ibus teneamꝰ.
quȩ est sola intentione
suꝑnȩ retributionis bona
& mente ꝑsonemꝰ: Sic enĩ
solũmꝰ dõ nr̃o iocunda sit
laudatio. si quod ore canimꝰ
non impugnamꝰ oꝑe : si si¬
mul cũ labiis alleluia pro¬
ferimꝰ. a turpi & maligna
cogitatione precordia gesta
narramꝰ. ea tantũ ratione
suauis erit ei laudatio nr̃a.
si non in rebus caducis &
infimis sed delectenrur
in diso: Quod ipse presta¬
re dignetur . qͥ tanta nob̃
tamq preclara benefici¬
orum pignora ꝑ paschalia
sacramenta prerogauit.¬

Expanded text:
ante interni arbitri ante interni arbitri oculos veraci corde sernos in doctrina sanctorudocent, orationibus incumbamus assiduis, Dominici panis communione digni satagamus existere, unanimiter in ecclesia horis persistamus canonicis, panem indigenti proximo, vel quidquid valemus piae consolationis memoria vivi panis potius mentis intima laetificet, simplicitatem cordis in omnibus teneamus, quod est sola intentione supernae retributionis bona et mente personemus. Sic enim solummodo Deo nostro jucunda fit laudatio, si quod ore canimus, non impugnamus opere: si cum labiis Alleluia proferimus, a turpi et maligna cogitatione praecordia casta gestamus. Ea tamen ratione suavis erit ei laudatio nostra, si non in rebus caducis et infimis, sed delectemur in Domino. Quod ipse praestare dignetur, qui tanta nobis tamque praeclara beneficiorum pignora per paschalia sacramenta praerogavit
Abbreviated transcription (Latin):
salaribus: Deniq referen¬
te cognouimꝰ de illis tribꝰ
milibus uiroꝵ. qui ipso
die pentechosten petro
predicante credidđunt.
quam parco uictu con¬
tenti fuerint. quã sobri¬
am cȩlestemq in terris
egerunt uitam. Erant
inquit ꝑseuerantes in
nicatione fractionis
ꝑdurantes unanimiter
in templo. & frangentes
circa domos panem. Su¬
mebant enĩ cybum cũ
exultatione & simplici¬
tate cordis conlaudantes
Ad quoꝵ nod exemplum.
uitã moresq sollerter
aptare necesse est: quia
ꝑ fectum uite magiste¬
riũ est eccłȩ primitiuȩ
semꝑ actus imitari.
illamq edificii spiritalis
normã ad finem usq
seruare. quã ab ipsis apłis
in fundamento fidei liquet
ẽẽ ꝓpositam: Nec dubi¬
tandum.. quia quoꝵ
nunc uestigia sequimur.
ad eoꝵ infuturo sumus
&. iã in prȩsentis futurȩ
beatitudinis figurã geri¬
mus. de qua modo aliquan¬
ta ꝑstrinximꝰ. Sed ita nob̾
uidendũ est ut quȩ exte¬
rius imagine colimus.

Expanded text:
salubribus. Denique Luca referensalubribus. Denique Luca referente, cognovimus de illis tribus millibus virorum, qui ipso die Pentecostes, Petro praedicante, crediderunt, quam parco victu contenti fuerint, quam sobriam coelestemque in terris egerint vitam. Erant, inquit, perseverantes in nicatione fractionis perdurantes unianimiter in templo et frangentes circa domos panem sumebant cibum cum exultatione et simplicitate cordis conlaudantesAd quorum nos exemplum, vitam moresque solerter aptare necesse est, quia perfectum vitae magisterium est, Ecclesiae primitivae semper actus imitari, illamque aedificii spiritualis normam ad finem usque servare quam ab ipsis apostolis in fundamento fidei liquet esse propositam. Nec dubitandum quia quorum nunc vestigia sequimur, ad eorum in futuro sumus etiam in praesenti futurae beatitudinis figuram gerimus, de qua modo aliquanta perstrinximus: sed ita nobis vivendum est ut quae exterius in imagine colimus,
Abbreviated transcription (Latin):
te nos in nouissima die
uestiendos. atq ad gaudia
beatȩ resurrectionis ꝑdu¬
cendos ẽẽ sꝑamꝰ: iusta
hoc qđ paulo ante apło
teste docuimꝰ: Quid uero
inter hȩc ieiumoꝵ casti¬
gatione repetitur. de
tum credere debemus.
qͥ accepto spũ quo ꝑfec¬
tius. noua cȩlestiũ bonoꝵ
suauitate fruebatur. eo al¬
trus mentem a memoria
delitiarũ abstulere terres¬
triũ. Iam enĩ aduenerat
tempus illud. de quo dñs p̃¬
dixit: Quia discipłi ipso se¬
cum conuersante ie iunare
ñ possent. ablato aut̃ eo
rectionẽ dñicã ꝓpt̾ ipsius
dñĩ presentiam lugere ac
ierunere neqͥuerant. constat
ꝓfecto qͥa post ablationẽ
eiꝰ spontaneis sese subdidere
ieiuniis. Namq ubi sc̃i sps
sunt ascensione recreati
sicut ã cetͣis mundalibus
in lecebris. sic & ab epula¬
rũ appetitu mentẽ ꝓrsus
auerterant animȩ potius
quã corporis alimonia gau¬
dentes. & pre memoria
patriȩ cęlestis orationibꝰ
ac lacrimis insistentes

Expanded text:
te nos in novissimo die te nos in novissimo die vestiendos, atque ad gaudia beatae resurrectionis perducendos esse speramus, juxta hoc quod paulo ante Apostolo teste docuimus. Quod vero inter haec jejuniorum castigatio repetitur, de tum credere debemus, qui accepto Spiritu, quo perfectius nova coelestium bonorum suavitate fruebantur, eo altius mentem a memoria deliciarum abstulere terrestrium. Jam enim advenerat tempus illud de quo Dominus praedixit, quia discipuli ipso secum conversante jejunare non possent, ablato autem eo rectionem Dominicam propter ipsius Domini praesentiam lugere ac jejunare nequiverant, constat profecto quia post ablationem ejus spontaneis sese subdidere jejuniis. Namque ubi sancti Spiritus sunt acceptione recreati, sicut a coeteris mundialibus illecebris, sic et ab epularum appetitu mentem prorsus averterant: animae potius quam corporis alimonia gaudentes, et prae memoria patriae coelestis orationibus ac lacrymis insistentes
Abbreviated transcription (Latin):
uerum hoc quoq quod
non statim ꝑacta die
qͥnquagesima genu
adorandũ curuamꝰ.
sed ce illa adhuc sep¬
timana stantes dño
supplicamꝰ : & quãuis
inter missa repetentes:
ierunia. tamͣ alleluia
cotidie resonamꝰ : nemo
absq discretione apta
& congrui ratione
mysterii putoe actitari:
Qua enĩ sp̃s scĩ septifor¬
mis ẽ grã. iure sollẽp¬
nitas aduentꝰ: eiꝰ ꝑ sep¬
tem dies laude hymno¬
rum debita simul &
missarũ celebratione
colitur:. Quia tempore
toto orbe nouos semꝑ
dõ popłos ꝑ aquã rege¬
nerationis aggregare
consueuit. merito salu¬
ti eoꝵ congaudentes. quo¬
usq albis induuntur
stolis .&. nitore purificatȩ:
mentis iplendorem habitꝰ
demonstrant hunnũ đdo
deuotis laudis offerimus
iuxta preceptim piissimi
pastoris ac redemptoris nr̃i
quo ait: Congratulami
ob significationem atideli¬
c& liberationis eoꝵdem.
te animȩ ad ultã resus¬
citari. ac resurgere meru¬
erunt: Cuiꝰ donante grã.
etia carnis in mortalita¬

Expanded text:
Verum hoc quoque quod non statim peracta die quinquagesima genu ad orandum curvamus, sed et illa adhuc septimana stantes Domino supplicamus, et quamvis intermissa repententes jejunia, tamen Alleluia quotidie personamus, nemo absque discretione apta et congrui ratione mysterii putet actitari. Quia enim Spiritus sancti septiformis est gratia jure solemnitas adventus ejus per septem dies laude hymnorum debita, simul et missarum celebratione colitur. Quia tempore toto orbe novos semper Deo populos per aquam regenerationis aggregare consuevit, merito saluti eorum congaudentes quousque albis induuntur stolis, et nitorem purificatae mentis splendore habitus praemonstrant, hymnum Deo devotae laudis offerimus, juxta praeceptum ipsius piissimi Pastoris ac Redemptoris nostri, quo ait: Congratulaminob significantiam videlicet liberationis eorumdem, te animae ad vitam resuscitari ac resurgere meruerunt; cujus donante gratia, etiam carnis immortalita
Abbreviated transcription (Latin):
Quod gͦ salua coopatione
inseparabilis deitatis.
quȩdam pater. quȩdam
Si enĩ hono ad imaginẽ
& similitudinẽ d̃i factꝰ
in suȩ naturȩ honore
mansissae: nec diabolica
fraude deceptꝰ. a lege
sibi posita ꝑ concupiscen¬
tiam deuiassoe: creator
mundi: non fierce. neq: creatur
aut sempiternꝰ tempo¬
ralitatẽ subirae: aut
equalis dõ patri filius.
formã serui & similitu¬
dinem carnis peccati
assumerae: Sed quia
inuidia diaboli mors
introiuit in orbẽ t̾re.
& aliter solui captiui¬
tas humana ñ potuit.
nisi causam nram ille
susciꝑ&e. qͥ sine maiesta¬
tis suȩ dampno & ue¬
rus homo fierde. ce
solus peccati contagrũ
ñ haberde: Diuisit sibi
opꝰ nr̃ȩ reparationis
miscðia trinitatis. ut
pater ꝓpiciaretur. filiꝰ

Expanded text:
Quod ergo salva cooperatione Quod ergo salva cooperatione inseparabilis Deitatis, quaedam Pater, quaedam Si enim homo ad imaginem et similitudinem Dei factus , in suae naturae honore mansisset, nec diabolica fraude deceptus, a lege sibi posita per concupiscentiam deviasset, creator mundi creatura non fieret: neque aut sempiternus temporalitatem subiret, aut aequalis Deo Patri Filius Deus formam servi, et similitudinem carnis peceret. Sed quia invidia diaboli mors introivit in orbem terrarum , et aliter solvi captivitas humana non potuit, nisi causam nostram ille susciperet, qui sine majestatis suae damno et verus homo fieret, et solus peccati contagium non haberet; divisit sibi opus nostrae reparationis misericordia Trinitatis; ut Pater propitiaretur, Filius
Abbreviated transcription (Latin):
tem toto Erarũ orbe
uenerabilem. ille scĩ spiritꝰ
consecrauit aduentꝰ : quo
post resurrectionem dñi
quinquagesimo die. in apłos
popłmq credentiũ sicut
sꝑabatur influxit: Spera¬
batur aut̃. quia illũ dñs
thc spoponderat ad futurũ:
sed ut sacrata sibi pectora
& feruentius accendet.
& copiosius inundarce :
cumulans sua dona non
in choans. nec ideo nouus
oꝑe qͥa ditior largitate.
nunꝗ enĩ ab om̃i potentia
discreta maiestas. Ꝙ qͥcqͥd
in dispositione om̃iũ rerũ
ait diuina moderatio. ex
totiꝰ uenit ꝓuidentia
trinitatis: Una est enim¬
ibi benignitas miscđiȩ.
una ẽ censura iusticiȩ.
nec aliqͥd est in actione
diuisum. ubi nichil est in
uoluntate diuersum Quȩ
ꝓͦ illuminat pater. illumi¬
nat filiꝰ: illum inat sp̃s sc̃s:
Gumq alia sit ꝑsona mis¬
si. alia mittentis. alia
ꝓmittentis: simul nob̾
& unitas manifestatur
& trinitas. ut essentia ha¬
bens equalitatẽ .&. non
recipiens solitu dinẽ &
intelligatur ẽẽ ꝑsona:

Expanded text:
tem toto terrarum orbe venerabilem, ille sancti Spiritus consecravit adventus, qui post resurrectionem Domini quinquagesimo die in apostolos populumque credentium, sicut sperabatur, influxit . Sperabatur autem, quia illum Dominus Jesus spoponderat affuturum , sed ut sacrata sibi pectora et ferventius accenderet, et copiosius inundaret; cumulans sua dona, non inchoans, nec ideo novus opere, quia ditior largitate. Numquam enim ab omnipotentia discreta majestas. Et quidquid in dispositione omnium rerum agit divina moderatio ex totius venit providentia Trinitatis. Una est ibi benignitas misericordiae, una censura justitiae; nec aliquid est in actione divisum, ubi nihil est in voluntate diversum. Quae ergo illuminat Pater, illuminat Filius, illuminat Spiritus sanctus. Cumque alia sit persona missi, alia mittentis, alia promittentis, simul nobis et unitas manifestatur et Trinitas; ut essentia habens aequalitatem, et non recipiens solitudinem, et intelligatur esse personae.
Abbreviated transcription (Latin):
&. iusticiã appellant:
E non inuenientes qua
parte illũ inferrent p̃
turba. ascenđunt supra
tectũ ꝑtegulas deside¬
rant paraliticũ xp̃o of¬
ferre. sed turba inter¬
posita ab om̃i parte re¬
cludunt᷑. Quia sȩpe
anima post infimi tem¬
poris desidiam ad dm̃
resipiscens. suꝑ nȩq grȩ
remedio cupiens in noua.¬
ri: priscę consuetudinis
obstaculo retardatur:
Sepe int̾ ipsas orationes
secretȩ dulcedinis. o
quasi suaue cũ dño
colloquiũ. turba cogita¬
tionum interlensꝰ aci¬
em mentis ne xpc̃ uidea
tur intercludit. S quid
int̾ hȩc agendũ: Non utiq ĩ
infimis extius qua turbȩ
tumultuantur remanen¬
dũi. sed tectũ domꝰ in qua
est sacrȩ scripturȩ sublimi¬
tas e appetenda. lexq dni
cũ psalmista die noctuq
meditanda. In quo enim
corrigit iuuenior uiam
suã : in custodiendo sermo¬
nes tuos & submiserunt
illũ cũ lecto in mediũ
ante ib̃m: Patefacto tecꝰ¬
to. eger ante iħm submit¬

Expanded text:
ustitiam appellant. Et non invenientes qua parte illum inferrent prae turba, ascenderunt supra lectum per tegulas. Desiderant paralyticum Christo offerre, sed turba interposita, ab omni parte recluduntur: quia saepe anima post infirmi corporis desidiam ad Deum resipiscens, supernaeque gratiae remedio cupiens renovari, priscae consuetudinis obstaculo retardatur. Saepe inter ipsas orationes secretae dulcedinis, et quasi suave cum Domino colloquium, turba cogitationum interveniens, aciem mtur intercludit. Et quid inter haec agendum, non utique in infimis exterius qua turbae tumultuantur remanendum, sed tectum domus, in qua est, sacrae Scripturae sublimitas est appetenda, lexque Domini cum Psalmista die noctuque meditanda: In quo enim corrigit junior viam suam? In custodiendo, inquit, sermones tuos . Et submiserunt illum cum lecto in medium ante Jesum. Patefacto tecto aeger ante Jesum submit
Abbreviated transcription (Latin):
inmisit. &e ob spem futurȩ
nr̃e qͥetis ac uitȩ in mor¬
talis. sed & genu in oratio¬
ne minime iuxta morem
flectimꝰ: Quia & ꝓcerto
genuũ inflexio peniten¬
tiȩ & luctus inditium ẽ.
Quod &e iã om̃ibꝰ dñicis
diebꝰ obseruandũ. ꝓpter
eiꝰdem resurrectionis uł

Expanded text:
ntis, et ob spem futurae nostrae quietis ac vitae immortalis. Sed et genu in oratione minime juxta morem flectimus, quia pro certo genuum inflexio poenitentiae et luctus indicium est. Quod etiam in omnibus Dominicis diebus observandum propter e
Abbreviated transcription (Latin):
łs: Uerum dicunt scri¬
tere peccata nisi ds̃. qͥ
testatem: Et idõ xpc
dimittere peccata quasi
ds potest. Uerũ dõ testi¬
monium reddunt. sed
ꝑsonam xp̃i negando fal¬
luntur: Erant itaq

Expanded text:
 Verum dicunt scritere peccata nisi Deus pottestatem. Et ideo Chridimittere peccata quasi Deus potest. Verum Deo testimonium reddunt, sed personam Christi negando falluntur. Errant itaque
Abbreviated transcription (Latin):
doc& lectione dicens.
Os caritas est: kꝰaritas
autẽ dilectio est pura
ra a cogitatione ꝑuersa.
pura ab ociosa & inutili
loquela. pura ab om̃i oꝑe
malo. pura ab om̃i concu¬
piscentia mala. & ab om̃i
amor. dilectio sincera.
dilectio uera. amor fide¬
lis. amor qͥ nutrit ome
bonũ. amor qͥ fugat &
odit ome malũ. amor
sine quo nichil ẽ bonũ.
amor a quo ꝓcedit ome
bonũ: Hunc qui habce
om̃e bonũ hab&e. quia
ipsũ dm̃ habce: quia
ds caritas est. In hoc
apparuit caritas di
in nob̾ : qm̃ filiũ suum
unigenitũ misit d̾s in
mundũ . ut uiuamus
ꝑ eum ⁊ In hoc ꝓbatur
caritas d̃i patris in nob̃̾
ẽẽ. qͥd unicũ filiũ suũ
ꝓbatur xp̃i filii di caritas
in nobis. quia mortuus ẽ
ꝓ nobis : iustus ꝓ in iustis
digni đo ꝑ oꝑa bona &e uo¬
luntate pura in dño. &
ita ꝓ mortuis morit᷑: ut
nos qͥ eramꝰ mortui inpec¬
catis & in delictis necati.
ab omĩ liberara peccato:
remissionem q donarce
om̃iũ criminũ atq a morte

Expanded text:
docet lectione dicens: Deus charitas est; charitas autem dilectio est pura ra a cogitatione perversa, pura ab otiosa et inutili loquela, pura ab omni opere malo, pura ab omni concupiscentia mala, et ab omni amor, dilectio sincera, dilectio vera, fidelis amor qui nutrit omne bonum, amor, qui fugit et odit omne malum, amor sine quo nihil est bonum, amor a quo procedit omne bonum. Hunc qui habet omne bonum habet, quia ipsum Deum habet, quia Deus charitas est. In hoc apparuit charitas Dei in nobis: quoniam filium suum unigenitum misit Deus in mundum, ut vivamus per eum. In hoc probatur charitas Dei Patris in nobis esse, quia unicum filium suum probatur Christi Filii Dei charitas in nobis, quia mortuus est pro nobis, justus pro injustis, digni Deo per opera bona et voluntatem puram in Domino. Et ita pro mortuis moritur ut nos qui eramus mortui in peccatis, et in delictis necati, ab omni liberaret peccato, remissionemque nobis donaret omnium criminum atque a morte
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uocari. & malꝰ ẽẽ potest:
Hab̾e enĩ caritatẽ malus
eẽ non potest. Hoc est gͦ
ꝓpͥum hominibꝰ ãdo donũ.
ipse ẽ salutaris fons adhũc
bibendũ docae nos apłs.
Adhunc bibendũ nos horta¬
tur sp̃s sc̃s. quasi diligamꝰ¬
in inuicem. ds in nob manae.
& caritas eiꝰ in nob̃ ꝑfecta
e ipso largiente dño nr̃o

Expanded text:
potest, habere autem charitatem et malus esse non potest. Hoc est ergo proprium hominibus a Deo donum, ipse est salutaris fons: ad hunc bibendum docet nos Apostolus, ad hunc bibendum nos hortatur Spiritus sanctus, quia si diligamus invicem Deus in nobis manet, et charitas ejus in nobis perfecta est, ipso largiente
Abbreviated transcription (Latin):
na accione torpescimus. de ipsis donisq̃
contulit nos districtius uidicat. Conside¬
remus ergo quid accepimus: atq in eor
erogatione uigilemus. Nulla nos aspi¬
ritali oꝑe terrena cura impediat: nesim
terra talentũ ab̾conclitur. talenti dñs ad
iracumdiam ꝓuocetur. Piger et en̾̃i seru¬
uscum iam iuidex culpas examinat. talẽ¬
tum deterra leuat: quia sunt pleriq qui
talenti nr̃i ponenda racione ingilemrus:
ut cum iam iuidex ad feriendum im mi¬
net. lucrum nos quod fecimus excuset. qd̃
p̾stet nobis dñs qui uiuit et regnat in se¬

Expanded text:
na actione torpescimus, de ipsis donis quae na actione torpescimus, de ipsis donis quae contulit nos districtius judicat. Consideremus ergo quae accepimus, atque in eorum erogatione vigilemus. Nulla nos a spiritali opere terrena cura impediat, ne si in terra talentum absconditur, talenti dominus ad iracundiam provocetur. Piger etenim servus, cum jam culpas judex examinat, talentum de terra levat, quia sunt plerique qui talenti nostri ponenda ratione vigilemus, ut cum jam judex ad feriendum imminet, lucrum nos quod fecimus excuset. Quod praestet nobis Deus, qui vivit, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
uitem meruit: talentum ꝓfecto fami¬
liaritatis accepit. Siergo nichil ei pro
in digentibus loquitur: ꝓtalenti reten¬
cione dampnatur. Huoens igitur intel¬
lectum: curet om̃ino ne taceat. Nabens
rerum affluentiam: uigilet. ne amise¬
ricordie largitate torpescat. Nabeus artẽ
qua regitur: magnoꝑe studeat. ut usũ
atꝙ utilitatem illuis cum ꝓximo parti¬
atur. Habens loquendi locum apud di¬
uitem: dampnationem ꝓretento talen¬
to timeat: sicum ualet non apud eum ꝓ.
pauperibus intercedit Tantum quippe
abuno quoq nr̃m uenturus uidex exig¬
et: quantum dedit Ut ergo detalenti sin
rationib redeum te dño quisq securus
sit: cum tremore penset cotidie quid acce¬
pit. Ecce namq iam uxta est: ut ille qui
peregre ꝓfectus est redeat. Quasi peregre
quippe abiit: qui de hac terra inqua na¬
tus est longe discessit. Sed ꝓfecto reuertit᷑
ut de talentis raciones ponat: quia si abo¬

Expanded text:
vitem meruit, talentum profecto famivitem meruit, talentum profecto familiaritatis accepit. Si ergo nihil ei pro indigentibus loquitur, pro talenti retentione damnatur. Habens ergo intellectum curet omnino ne taccat, habens rerum affluentiam vigilet ne a misericordiae largitate torpescat, habens artem qua regitur magnopere studeat ut usum atque utilitatem illius cum proximo partiatur, habens loquendi locum apud divitem damnationem pro retento talento timeat, si, cum valet, non apud eum pro pauperibus intercedit. Tantum quippe ab unoquoque nostrum venturus judex exiget quantum dedit. Ut ergo de talenti sui rationibus, redeunte Domino, quisque securus sit, cum tremore penset quotidie quid accepit. Ecce namque jam juxta est ut ille qui peregre profectus est redeat. Quasi quippe peregre abiit qui de hac terra in qua natus est longe discessit; sed profecto revertitur, ut de talentis rationes ponat, quia si a bo
Abbreviated transcription (Latin):
to quod acceꝑat priuatur: et uixta clo¬
minicam sentiam inexteriores tenebraᷤ
mittitur. Ppenam quippe in exteriores
teriores tenenebras cecidit. et illi coactuᷤ
paritur tenebras ultionis: qui hic liben¬
ter sustinuit tenebras uoluptatis. Sci¬
endum est uero quod nullus pigerab
hac talenti acceptione securus est. Hul¬
lus namq est qui ueraciter dicat. talen¬
tum minime accepit: non est. iuide po¬
nere racionem cogar. Talenti enĩ nomi¬
ne: cuilibet pauperi etiam hoc ipsum
reputabitur. quod uel minimum ac¬
cepit. Alius namq accepit intelligen¬
ciam p̾dicationis: ministerium debet
ex talento. Alius tei renam sustanciam
accepit: erogationem talenti debet ex
rebus. Alius nec internor. intelligenti¬
am. nec rerum affluentiam accepit sed
tamen didicit artem qua pascitur ip¬
sa ars intalenti acceptione deputabit᷑.
Alius nichil hor assecutus est: sed tam̃
fortasse familiaritatis locum apud di¬

Expanded text:
to quod acceperat privatur, et juxta Doto quod acceperat privatur, et juxta Dominicam sententiam in exteriores tenebras mittitur. Per poenam quippe in exteriores teriores tenebras cecidit; et illic coactus patitur tenebras ultionis, qui hic libenter sustinuit tenebras voluptatis. 7. Sciendum vero est quod nullus piger ab hac talenti acceptione securus est. Nullus namque est qui veraciter dicat: Talentum minime accepi, non est unde rationes ponere cogar. Talenti enim nomine cuilibet pauperi etiam hoc ipsum reputabitur, quod vel minimum accepit. Alius namque 1487 accepit intelligentiam, praedicationis ministerium debet ex talento. Alius terrenam substantiam accepit, erogationem talenti debet ex rebus. Alius nec internorum intelligentiam, nec rerum affluentiam accepit, sed tamen didicit artem qua pascitur, ipsa ars ei in talenti acceptione reputatur. Alius nihil horum assecutus est, sed tamen fortasse familiaritatis locum apud di
Abbreviated transcription (Latin):
intellectum significari diximus. illi
cdaridebuit: qui bene exteriora que ac¬
ceꝑat ministrauit. Quod cotidie in sc̃a
eccła cernimus: quia pleriq dumbene
ministrant exteriora que accipiunt: ꝑ
adiunctam grãm ad intellectum quo¬
q misticum ꝑducuntur: ut etiam de
uiterna intelligentia polleant. quiex¬
tĩora fideliter amministrant. Generaliꝰ
etiam mox sentencia subditur: quadi¬
citur. Om̃i eñi habenti clabitur. et ha¬
bunclabit: ei aũt qui non habet et quod
uidetur habere auferetur abeo. Haben
ti dabitur et habundabit: quia quis qͥs
caritatem habet. etiam dona alia ꝑci¬
pit. quis quis caritatem non habet: eti¬
am dona que ꝑcepisse uiclebatur amit¬
tit. Unde necesse est fr̃s mei ut ꝑ om̃e qd̃
agitis: erga liaritatis custodiam uigi¬
letis. Caritas aũt uera est et amicum di¬
ligere in deum: et inimicum diligere
ꝓter deum. Quam quis quis non haber:
om̃e bonum amittit quod habet. Talẽ¬

Expanded text:
intellectum significare diximus, illi intellectum significare diximus, illi dari debuit qui bene exteriora quae acceperat ministravit. Quod quotidie in sancta Ecclesia cernimus, quia plerique dum bene ministrant exteriora quae accipiunt, per adjunctam gratiam ad intellectum quoque mysticum perducuntur, ut etiam de interna intelligentia polleant qui exteriora fideliter administrant. 6. Generalis etiam mox sententia subditur, qua dicitur: Omni enim habenti dabitur, et abundabit; ei autem qui non habet, et quod videtur habere auferetur ab eo. Habenti namque dabitur, et abundabit, quia quisquis charitatem habet etiam dona alia percipit. Quisquis charitatem non habet etiam dona quae percepisse videbatur amittit. Unde necesse est, fratres mei, ut per omne quod agitis erga charitatis custodiam vigiletis. Charitas autem vera est amicum diligere in Deo, et inimicum diligere propter Deum. Quam quisquis non habet omne bonum amittit quod habet, talen
Abbreviated transcription (Latin):
cdata excipitur. Cum enĩ hoc reoditur qd̃
ditur quod acceptum non est. Pensate
pecunia usurain soluitis⁊ et curateut ex
eo quod auditis. etiam ut alia studeatis
intelligere que non audistis: quatinuꝰ
alia ex aliis colligentes etiam illa disca¬
tis ex uobis met ipsis agere: que nec dũ
ex p̃dicatoris ore diclicistis. Pigru uͦ
seruum qua sentr̃atia feriat: audiamꝰ.
Tollite abeo talentum: et date ei qui
habet clecem talenta. Oportunum ua¬
lde iudebatur. ut cum amalo seruo un¬
um talentum tollitur: ei potius qui
Illiem̃ dari debuit qui minus: quam
qui plus habuit. Sedsicut suꝑus dixi¬
mus. ꝑ quinq talenta quinq uidelicet
sensus. id est exterioꝵ sciencia designat᷑.
ꝑ duo aũt. intellectus et oꝑatio exprimi¬
tur. Plus ergo habuit qui duo qͣm qui
quͥnq talenta perceꝑat: quia qui ꝑta
lenta quinq exterior. amministrationẽ
meruit : ab intellectu internoꝵ. ad huc
uacuus fuit. Unum ergo talentum qs̃

Expanded text:
data recipitur. Cum enim hoc redditur quod data recipitur. Cum enim hoc redditur quod ditur quod acceptum non est. Pensate pecunia usuras solvetis, et curate ut ex eo quod auditis etiam alia studeatis intelligere quae non auditis, quatenus alia ex aliis colligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum ex praedicatoris ore didicistis. Pigrum vero servum qua sententia feriat audiamus: Tollite ab eo thabet decem talenta. Opportunum valde videbatur, ut cum malo servo unum talentum tollitur, ei potius qui illi enim dari debuit qui minqui plus habuit. Sed, sicut superius diximus, per quinque talenta, quinque videlicet sensus, id est exteriorum scientia designatur, per duo autem intellectus et operatio exprimitur. Plus ergo habuit qui duo quam qui quinque talenta perceperat, quia qui per quinque talenta exteriorum administrationem meruit, ab intellectu interiorum adhuc vacuus fuit. Unum ergo talentum, quod