comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hommes estimant. adhuc in oculis sũmi
opificis aliquid imꝑfectionis habent: sic̃
sepe imꝑiti homines. nec dum ꝑfecte sculp¬
ta sigilla conspicimus: & iam quasi ꝑfecta
laudamus: quȩ adhuc artifex considerat¬
& limat. laudari iam audit. & tamen ea
tundere meliorando non desinit: hec
qͣm predirimus romula: ea qͣm greco
uocabulo. medici paralysin uocant. molestia
corporali ꝑcussa est. multisq annis in lectulo
decubans penȩ omni iacebat menbrorum of¬
ficiõ destitũta: nec tamen hȩc eadem eius m̃¬
tem ad impatientiam flagella ꝑdcxerant.
Nam ipsa ei detrimenta menbrorum̃ facta
fuerant incrementa uirtutum: quia tanto
sollicitius adusum orationis succreuerat:
quanto & aliud quod libet agere. neqͣqͣm
ualebat. Nocte gͥ quadam. eandem redẽp¬
tam qͣm prefatus sum. quȩ utrasq dis¬
cipulas suas. filiarum loco nutriebat: uo¬
cauit dicens. Mater ueni: mater ueni.
Quȩ mox cum alia eius condiscipula sur¬

Expanded text:
homines aestimant adhuc in oculis summi homines aestimant adhuc in oculis summi opificis aliquid imperfectionis habent, sicut saepe imperiti homines necdum perfecte sculpta sigilla conspicimus, et jam quasi perfecta laudamus, quae adhuc artifex considerat et limat, laudari jam audit, et tamen ea tundere meliorando non desinit; haec quam praediximus Romula ea quam Graeco ocabulo medici paralysin vocant molestia corporali percussa est, multisque annis in lectulo decubans pene omnium jacebat membrorum officio destituta, nec tamen haec eadem ejus mentem ad impatientiam flagella perduxerant. Nam ipsa ei detrimenta membrorum facta fuerant incrementa virtutum, quia tanto sollicitius ad usum orationis succreverat, quanto et aliud quodlibet agere nequaquam valebat. Nocte ergo quadam eamdem Redemptam, quam praefatus sum, quae utrasque discipulas suas filiarum loco nutriebat, vocavit dicens: Mater, veni, mater, veni. Quae mox cum alia ejus discipula sur
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝯ fr̃s refero: qͣm bene is qui p̃s¬
to est frͣ. & comp̃sbiter meus spe¬
ciosus nõuit. Eodem tempore
quo monasterium petii. anus quȩdam. re¬
dempta nomine. in sanctimoniali habitu
constituta in urbe hac: iuxta beate mariȩ
semꝑ uirginis ȩccł̃iam manebat. Hȩc illiuᷤ
erundinis discipula fuerat: quȩ magnis uir¬
tutibus pollens. supra prenestinos montes.
uitam heremiticam durisse ferebatur
Huic duȩ in eodem habitu discipulȩ adherẽ¬
bant: una nomine romula: & altera que
nunc adhuc suꝑ ẽ. qͣm quidem facie scio.
sed nomine nescio. Tres itaq heçm uno
habitaculo commanentes. morum quuidẽ
diuitiis plenam: sed tamen rebus. pauꝑẽ
uitam ducebant. Hȩc autem qͣm prefatꝰ
sum romula. aliam qͣm predixi condisci¬
pulam suam: magnis uite meritis ante¬
ibat. Erat quippe mire patientiȩ. summe
obedientiȩ: custos oris sui ad silentium.
studiosa ualde ad continue oratiõnis usũ.
Sed quia plerumq hi. quos iam ꝑfectos

Expanded text:
es, refero, quam bene is qui praesto est frater et compresbyter meus Speciosus novit. Eodem tempore quo monasterium petii, anus quaedam, Redempta nomine, in sanctimoniali habitu constituta, in urbe hac juxta beatae Mariae semper virginis ecclesiam manebat . Haec illius Herundinis discipula fuerat, quae, magnis virtutibus pollens, super Praenestinos montes vitam eremiticam duxisse ferebatur. Huic duae in eodem habitu discipulae adhaerebant: una nomine Romula, et altera, quae nunc adhuc superest, quam quidem facie scio, sed nomine nescio. Tres itaque hae in uno habitaculo commanentes morum quidem divitiis plenam, sed tamen rebus pauperem vitam ducebant. Haec autem, quam praefatus sum, Romula aliam quam praedixi condiscipulam suam magnis vitae meritis anteibat. 1660 Erat quippe mirae patientiae, summae obedientiae, custos oris sui ad silentium, studiosa valde ad continuae orationis usum. Sed quia plerumque hi quos jam perfectos
Abbreviated transcription (Latin):
quia precedet uos in galileam. Que¬
rendum nobis est cur nominatis dis¬
cipłis. petrus designatur ex nomine.
Sed si hunc angłs nominati non
ex primeret. qui magistrũ negauerat.
uenire int̾ discipulos ñ auderet. Uo¬
catur gͦ ex nomine. ne desꝑet ex nega¬
tione. Qua in re considerandũ est¬
ȩccłiȩ p̃ferre disposuerat. ancillȩ uo-¬
cem ꝑtimescere. & seipsum negare ꝑ¬
misit. Quod nimirum magnȩ actũ
pietatis dispensatione cognoscimus:
ut is qui futurus erat pastor eccłiȩ
in sua culpa disceret: qualiter aliis
misereri debuisset. Prius itaq eum
ostendit sibi. & tunc p̃posuit ceteris:
ut ex sua infirmitate cognosceret.
quã miscditer aliena infirma tolera¬
ret. Bene autẽ de redemptore nr̃o
dicit᷑. Precedet uos in galileam: ibi
eum uidebitis sicut dixit uob̾. Sia

Expanded text:
quia praecedet vos in Galilaeam. Quaequia praecedet vos in Galilaeam. Quaerendum nobis est cur, nominatis discipulis, Petrus designatur ex nomine. Sed si hunc angelus nominatim non exprimeret, qui magistrum negaverat, venire inter discipulos non auderet. Vocatur ergo ex nomine, ne desperaret ex negatione. Qua in re considerandum Ecclesiae praeferre disposuerat, ancillae vocem pertimescere, et seipsum negare permisit. Quod nimirum magnae actum pietatis dispensatione cognoscimus, ut is qui futurus erat pastor Ecclesiae, in sua culpa disceret, qualiter aliis misereri debuisset. Prius itaque ostendit eum sibi, et tunc praeposuit caeteris, ut ex sua infirmitate cognosceret, quam misericorditer aliena infirma toleraret. Bene autem de Redemptore nostro dicitur: Praecedet vos in Galilaeam, ibi eum videbitis, sicut dixit vobi
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ uisionis lene blandim̃tũ. Dies
uͦ uita iusti. & nox accipit᷑ uita pec¬
catoris. Unde & conuersis peccatori¬
bus paulus dicit. Fuistis aliquando
tenebrȩ: nunc autẽ lux in dño. In
die gͦ ꝑ nubem colũpna monstrata
ds & blandus iustis. & terribilis appa¬
rebit iniustis. Istos in uidicio ueniens
ꝑlenitatis mansuetudinẽ demulcet:
illos uͦ ꝑ iusticie districtionẽ terret.
Sed iam quid angłs subiungat au¬
diamus. Iħ̾m queritis nazarenũ. Iħc
latino eloquio salutaris. idẽ saluator
int̾pretatur. At uͦ multi tunc iħu di¬
ci poterant: non tamen substantialit̃
sed non cupatiue. ld̃o & locus subiun¬
gitur. ut de quo iħu dictũ sit mani¬
festetur. Nazarenũ. Et causam ꝓti¬
nus subdidit. Crucifixum. Atq ad¬
didit. resurrexit. ñ est hic. Non est
hic dicit᷑. ꝑ p̾sentiam carnis. qui tam̃
nusquã deerat ꝑ p̾sentiã maiestatis.
Sed ite dicite discipulis eius & petro:

Expanded text:
autem visionis lene blandimentum; dies autem visionis lene blandimentum; dies vero vita justi, et nox accipitur vita peccatoris. Unde et conversis peccatoribus Paulus dicit: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . In die ergo per nubem columna monstrata Deus et blandus justis, et terribilis apparebit injustis. Istos in judicio veniens per lenitatis mansuetudinem demulcet, illos per justitiae districtionem terret. Sed jam quid angelus subjungat audiamus: Jesum quaeritis Nazarenum. Jesus Latino eloquio salutaris, id est salvator interpretatur. At vero multi tunc Jesus dici poterant, non tamen substantialiter, sed nuncupative. Ideo et locus subjungitur, ut de quo Jesu dictum sit manifestetur: Nazarenum. Et causam protinus subdidit: Crucifixum. Atque addidit: Surrexit, non est hic. Non est hic dicitur per praesentiam carnis, qui tamen nusquam deerit per praesentiam majestatis. Sed ite, dicite discipulis ejus et Petro,
Abbreviated transcription (Latin):
Roñ ꝑdictatum loqui consueui: sed
quia lassescente stomacho ea quȩ di¬
cta uero legere ipse non possum. quos¬
dã ur̃m minus libent̃ audientes
intueor. Unde nunc a memet ipso
exigere contra morem uolo: ut inter
sacra missarum sollempnia. lectionem
scĩ euuangłi non dictando sed col¬
loquendo edisseram. Sicq excipiat᷑
ut loquimur. quia collocutionis uox
corda torpentia plusquã sermo lecti¬
onis excitat : & quasi quadam ma-¬
nu sollicitudinis ut eiugilent pul-¬
sat. Et quidem ad hoc opus me
sufficere posse ñ uideo: sed tamen
iures quas imꝑitia denegat. caritas
subministrat. Scio namq qui dixit.
Aperi os tuum: & ego adimplebo il¬
lud. Bonũ gͦ opus nobis in uolunta¬
te sit: nam ex diuino adiutorio erit
in ꝑfectione. Dat loquendi ausum
etiam resurrectionis dominicȩ tanta
sollempnitas : quia & indignũ ualde
ẽ : ut eo die laudes debitas taceat lin

Expanded text:
r dictatum loqui consuevi; sed quia, lassescente stomacho, ea quae dictavero legere ipse non possum, quosdam vestrum minus libenter audientes intueor. Unde nunc a memetipso exigere contra morem volo ut inter sacra missarum solemnia lectionem sancti Evangelii non dictando, sed colloquendo edisseram. Sicque excipiatur ut loquimur, quia collocutionis vox corda torpentia plus quam sermo lectionis excitat, et quasi quadam manu sollicitudinis ut evigilent pulsat. Et quidem ad hoc opus me sufficere posse non video; sed tamen vires quas imperitia denegat charitas ministrat. Scio namque qui dixit: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud . Bonum ergo opus nobis in voluntate sit, nam ex divino adjutorio erit in perfectione. Dat loquendi ausum ipsa etiam resurrectionis Dominicae tanta solemnitas, quia et indignum valde est ut eo die laudes de
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ die me in memetipso suscepisti.
Ecce in uidiciũ ueniens dicit. Quod
uni ex minimis meis fecistis: michi
fecistis. Ecce ante udicium cũsmẽ
bra sua suscipitur. susceptores suos
etiam ꝑ se met ipsum requirit. & ta¬
men nos ad hospitalitatis gram pi-¬
gri sumus. Pensate fr̃s quanta hos-¬
pitalitatis uirtus sit. Ad mensas urãs
xp̃m suscipite : ut uos ab eo suscipi
ad conũiuia ȩterna ualeatis. Prebe¬
te modo peregrino xp̃o hospicium.
ut uos in uidicio non quasi ꝑegrinos¬
tꝰ nesciat: sed ut ꝓprios recipiat ad re

Expanded text:
autem die me in memetipso suscepisti. autem die me in memetipso suscepisti. Ecce in judicium veniens, dicet: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Ecce ante judicium cum per membra sua suscipitur, susceptores suos etiam per semetipsum requirit; et tamen nos ad hospitalitatis gratiam pigri sumus. Pensate, fratres, quanta hospitalitatis virtus sit. Ad mensas vestras Christum suscipite, ut vos ab eo suscipi ad convivia aeterna valeatis. Praebete modo peregrino Christo hospitium, ut vos in judicio non quasi peregrinos nesciat, sed ut proprios recipiat ad re
Abbreviated transcription (Latin):
apud deũ: sed factores legis iusti¬
ficabuntur. Quisquis gͦ uult audi¬
ta intelligere. festinet ea quȩ iam
intelligere potuit oꝑe implere. Ee-¬
ce dñs si ẽ cognitus dum loqueret᷑.¬
& dignatus est cognosci dum pasci
ꝑ paulum dicitur. Caritas fr̃nita.¬
tis maneat in uobis: & hospitalita¬
tem nolite obliuisci. ꝑhanc enim
placuerunt quidam. angłis hospi-¬
cio receptis. Hinc petrus ait. Hospi¬
tales inuicem sine murmuratione.
Hinc ipsa ueritas dicit. Hospes fui
& suscepistis me. Opinata res ẽ ualde
Quidam pat̾familias cũ tota domo
sua magno hospitalitatis studio ser
grinus quidam inter alios uenit. ad
mensam ductus ẽ. Dumq pat̾fami¬
lias ex humilitatis consuetudine a¬
quam uellet in eius manib funde¬
re. conuersus urceum accepit: sed
repente eũ in cuius manib aquam
fundere uoluerat. non inuenit. Cũq
hoc factum secũ ipse miraret᷑. eadẽ
dieb me in membris meis: hesterno

Expanded text:
apud Deum, sed factores legis justapud Deum, sed factores legis justficabuntur. Quisquis ergo vult audita intelligere, festinet ea quae jam intelligere potuit opere implere. Ecce Dominus non est cognitus dum loqueretur, et dignatus est cognosci dum pascitper Paulum dicitur: Charitas fraternitatis maneat in vobis, et hospitalitatem nolite oblivisci. Per hanc enim placuerunt quidam, angelis hospitio receptis . Hinc Petrus ait: Hospitales invicem sine murmuratione . Hinc ipsa Veritas dicit: Hospes fui, et suscepistis me . Opinata res est valdeQuidam paterfamilias cum tota domo sua magno hospitalitatis studio serv peregrinus quidam inter alios venit, ad mensam ductus est. Dumque paterfamilias ex humilitatis consuetudine aquam vellet in ejus manibus fundere, conversus urceum accepit, sed repente eum in cujus manibus aquam fundere voluerat non invenit. Cumque hoc factum secum ipse miraretur, eademteris diebus me in membris meis, hesterno
Abbreviated transcription (Latin):
cordib ꝑegrinus erat a fide: ire se
longius finxit. Fingere namq. com¬
ponere dicimus. Unde & composi¬
tores luti figulos uocamus. Nichil
gͦ simplex ueritas ꝑ dupplicitatem
fecit: sed talem se eis exhibuit in
corꝑe: qualis apud illos erat in m̃te.
Probandi autem erant. si hi qui eũ
& si nec dum ut dm diligerent. sal¬
tem ut ꝑegrinũ amare potuissẽt.
Sed quia ẽẽ extranei a caritate non
poterant. hi cum quib ueritas gra-¬
diebatur: eum ad hospiciũ quasi
ꝑegrinum uocant. Cur autẽ dici¬
mus uocant.⁊ cũ illic scriptũ sit &
coegerunt eum: Ex quo nimirũ
exemplo colligitur. quia ꝑegrini ñ
sed etiam trahendi. Mensam po
nunt. & cibos offerunt: & deum
quẽ in scripturȩ sacre expositione
non cognouerant: in panis fractio¬
ne cognoscunt. Audiendo gͦ p̃cep¬
ta dĩ illuminati non sunt: facien¬
do illuminati sunt: quia scriptũ ẽ.
Non enĩ auditores legis iusti sunt

Expanded text:
cordibus peregrinus erat a fide, se ire cordibus peregrinus erat a fide, se ire longius finxit. Fingere namque componere dicimus; unde et compositores luti figulos vocamus. Nihil ergo simplex Veritas per duplicitatem fecit, sed talem se eis exhibuit in corpore qualis apud illos erat in mente. Probandi autem erant, si hi qui eum etsi necdum ut Deum diligerent, saltem ut peregrinum amare potuissent. Sed quia esse extranei a charitate non poterant hi cum quibus Veritas gradiebatur, eum ad hospitium quasi peregrinum vocant. Cur autem dicimus, vocant, cum illic scriptum sit Et coegerunt eum? Ex quo nimirum exemplo colligitur quia peregrini ad sed etiam trahendi. nunt, cibos offerunt, et Deum quem in Scripturae sacrae expositione non cognoverunt, in panis fractione cognoscunt. Audiendo ergo praecepta Dei, illuminati non sunt, faciendo illuminati sunt, quia scriptum est, non auditores legis justificabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
N cottidiana uobis sollempni-¬
tate laborantib pauca loquen¬
da sunt: & fortasse hȩc utiliuis
proderunt. qui a sepe & alim̃ta
que minus sufficiunt. auidius
sumuntur. Lectionis gͦ eugłicȩ
sũ matim sensũ statui non ꝑsin-¬
gula uerba discutere: ne dile¬
ctionẽ urãm ualeat sermo pro-¬
lixior expositionis onerare. Ec
discipłis ambulantib in uia.
non quidẽ credentib sed de se
loquentib dñs apparuit: sed
eis speciem quam recognoscerent ñ
ostendit. Hoc gͦ egit foris dñs in
oculis corporis: quod apud ipsos
agebatur intus in oculis cordis. Ip¬
si namq apud semet ipsos intus et
amabant et dubitabant: eis autẽ
dñs foris & p̃sens aderat. & quis ẽẽt
non ostendebat. De se gͦ loquentib
p̃sentiam exhibuit: sed de se dubi¬
tantib cognitionis suȩ speciem abs¬
condit. Uerba quidem contulit: du-¬
ritiam intellectus increpauit. scrip
ture sacrȩ misteria quȩ de ipso erant
aꝑuit: & tamen quia adhuc in eorũ

Expanded text:
n quotidiana vobis solemnitate laborantibus pauca loquenda sunt; et fortasse haec utilius proderunt, quia saepe et alimenta quae minus sufficiunt avidius sumuntur. Lectionis ergo evangelicae summatim sensum statui non per singula verba discutere, ne dilectionem vestram valeat sermo prolixior expositionis onerare. Eccdiscipulis ambulantibus in via, non quidem credentibus, sed tamen de se loquentibus Dominus appeis speciem quam recognoscerent non ostendit. Hoc ergo egit foris Dominus in oculis corporis quod apud ipsos agebatur intus in oculis cordis. Ipsi namque apud semetipsos intus et amabant et dubitabant, eis autem Dominus foris et praesens aderat, et quis esset non ostendebat. De se ergo loquentibus praesentiam exhibuit, sed de se dubitantibus cognitionis suae speciem abscondit. Verba quidem contulit, duritiam intellectus increpavit; sacrae Scripturae mysteria quae de seipso erant aperuit, et tamen quia adhuc in eorum
Abbreviated transcription (Latin):
strũ omĩũ istoꝵ in libro quodã suo
quem scripsit de constitutione mun¬
di inducere dm̃ fabricatorẽ facientẽ
scilicet deos cęlestes. stellas om̃s. solẽ
et lunam : Dicit gͦ d̾m opificẽ doꝵ
cȩlestium. Dicit habere ipsas stellas
animas intellectuales quȩ intelligant
dm. & corꝑa uisibilia quȩ cernuntur.
Dico ut intelligatis. Sol iste quem ui¬
detis. ñ uideret᷑ nͥ corpꝰ eẽt. Hoc uerũ

Expanded text:
strum istorum omnium, in libro quodam suo strum istorum omnium, in libro quodam suo quem scripsit de constitutione mundi, inducere Deum fabricatorem deorum, facientem scilicet deos coelestes, stellas omnes, solem et lunam? Dicit ergo Deum opificem deorum coelestium: dicit ipsas stellas habere animas intellectuales, quae intelligunt Deum, et corpora visibilia quae cernuntur. Dico, ut intelligatis: Sol iste quem videtis, non videretur, nisi corpus esset: hoc verum
Abbreviated transcription (Latin):
tia corꝑa. inm̃sa usq quaq elem̃ta. Totũ
hoc uniuersumq corpꝰ quod ex his ele¬
mentis om̃ib constat dicitis ẽe animal
magnũ idẽ habere animã suã: sed sen¬
sus corporis ñ habere: quia extrinse¬
cus nichil ẽ: quod sentiri potest. Ha¬
bere tamen intellectum. herere deo.
& ipsam mundi animã uocari iouem.
id ẽ uocari ȩtatẽ. hoc ẽ quasi animam
uniuersalem. mundũ regentem. et
unũ quodq animal facientẽ. Eunde¬
q mundũ ȩternũ ẽẽ dicitis semꝑ fu¬
turũ finem ñ habiturũ. Si gͦ ȩternꝰ ẽ
tenẽtur in mundo. Certe corpus est
om̃e fugiendũ. Quid ẽ quod dice¬
bas corpus ẽ om̃e fugiendũ: Ego di¬
co beatas animas incorruptibilia cor¬
ꝑa semꝑ habituras: tu qui dicis corpꝰ
ẽ omẽ fugiendum. occide mundum.
Tu dicis ut fugiam de carne mea: fu¬
giat iuppit̾ tuus de cęlo & terra. Qd¬
quod inuenimꝰ eundẽ platõnẽ magi¬

Expanded text:
tia corpora, immensa usquequaque elementa; totum tia corpora, immensa usquequaque elementa; totum hoc, universumque corpus, quod ex his elementis omnibus constat, dicitis esse animal magnum, id est, habere animam suam, sed sensus corporis non habere; quia extrinsecus nihil est quod sentiri possit: habere tamen intellectum, haerere Deo: et ipsam animam mundi vocari Jovem, vel vocari Hecatem, id est, quasi animam universalem mundum regentem, et unum quoddam animal facientem. Eumdemque mundum aeternum esse dicitis, semper futurum, finem non habiturum. Si ergo aeternus est tenetur in mundo: certe corpus est omne fugiendum? Quid est quod dicebas, Corpus est omne fugiendum? Ego dico beatas animas incorruptibilia corpora semper habituras. Tu qui dicis, Corpus est omne fugiendum, occide mundum. Tu dicis ut fugiam de carne mea: fugiat Jupiter tuus de coelo et terra. quod invenimus eumdem Platonem, magi
Abbreviated transcription (Latin):
rumpit᷑ aggrauet animã: tam̃ habet
corpꝰ istam speciem suã. dispositionẽ
mẽbroꝵ. distinctiones sensuũ. erectã
staturam. & cetera quȩ bene conside¬
rantes stupemꝰ. Uerũtamen illud
om̃ino incorruptibile. omĩno in mor¬
tale. om̃ino admouendũ agile. & fa¬
cile erit. S ait porphiriꝰ. Sine causa
mͥ laudas corpus. Qualecũq sit cor¬
pus. si uult ẽẽ beata anima. corpus
ẽ om̃e fugiendũ. Hoc dicunt philo¬
sophi: sed errant sed dełirant. Cito ꝓ¬
bo. Holo diutius disputare: quia illa
quȩ p̃dicta sunt. debent habere sub¬
ditum. Duo enim sunt sibi inuicem
cõnexa: p̃dicata & sũbdita. Supra om¬
nia ds. Huic cuncta sunt subdita. &
anima si habet aliquẽ honorẽ apudd̾m:
debet habere aliqͥd subditũ. Sed nolo
hinc diutius disputare. Libros ur̃os le¬
go. Mundũ istũ animal dicitis. idestcȩ¬
lũ. terrã. maria. omĩa quȩ sunt ingen¬

Expanded text:
rumpitur, aggravet animam ; tamen habet rumpitur, aggravet animam ; tamen habet corpus istud speciem suam, dispositionem membrorum, distinctionem sensuum, erectam staturam, et caetera quae bene considerantes stupent. Verumtamen illud omnino incorruptibile, omnino immortale, omnino ad movendum agile et facile erit. Sed ait Porphyrius: Sine causa mihi laudas corpus; qualecumque sit corpus, si vult esse beata anima, corpus est omne fugiendum. Hoc dicunt philosophi: sed errant, sed delirant. Cito probo: nolo diutius disputare; quia illa quae praedicata est debet habere subditum. Duo enim sunt invicem sibi connexa, praedicata et subdita. Superat omnia Deus: huic cuncta sunt subdita. Et anima si habet aliquem honorem apud Deum, debet habere aliquid subditum. Sed nolo hinc diutius disputare, libros vestros lego: mundum istum animal dicitis, id est, coelum, terram, maria, omnia quae sunt ingen
Abbreviated transcription (Latin):
uite. Ergo si spes: nr̃e infelicitatis
ẽ felix: & felicitatis infelix abiciamꝰ
hȩc: et uel rideamus quia falsa sunt.
uel doleamus quia magna existiman¬
tur. Sunt enĩ ista frẽs mei magna
magnoꝵ deliramenta doctoꝵ. Quan¬
to melius tenemus magnoꝵ sacram̃ta
re animas purgatas. mundatas. sapi¬
entes. purgatas animas amore corpoꝵ
redire ad corpora. Ergo purgata ani¬
ma sic amat : Nonne amor iste ma¬
porphiriꝰ fidei xp̃iane acer¬
rimꝰ inimicus quia iam xp̃ianis tem¬
poribꝰ fuit. sed tamen ab ipsis delira¬
mentis erubescendo a xp̃ianis ex ali¬
qua parte correptꝰ dicit᷑ scripsit. Cor¬
pꝰ ẽ om̃e fugiendum. Om̃e. quasi om̃e
corpꝰ uincłm erumpnosũ sit animȩ.
Et corpus prorsus qualecũq sit ẽ fugi¬
endũ: Non ẽ. Et laudes ei corpus &
dicas. Quomͦ d̾o docente fides nr̃a lau¬
dat corpꝰ: Quia & corpus quod mͦ
habemus quãuis habeamus hinc pę¬
nam de peccato & corpus quod cor¬

Expanded text:
vitae. Ergo spes nostrae infelicitatis vitae. Ergo spes nostrae infelicitatis est felix, et felicitatis infelix. Abjiciamus haec, et vel rideamus quia falsa sunt, vel doleamus quia magna existimantur. Sunt enim ista, fratres mei, magna magnorum deliramenta doctorum. Quanto melius tenemus magna magnorum sare animas purgatas, mundatas, sapientes, purgatas animas amore corporum redire ad corpora. Ergo anima purgata sic amat? Nonne amor iste maPorphyrius, fidei christianae acerrimus inimicus, qui jam christianis temporibus fuit; sed tamen ab ipsis deliramentis erubescendo, a Christianis ex aliqua parte correptus, dixit, scripsit: Corpus est omne fugiendum. Omne dixit, quasi omne corpus vinculum aerumnosum sit animae. Et prorsus si corpus qualecumque est fugiendum, non est ut laudes ei corpus, et dicas quomodo Deo docente fides nostra laudat corpus: quia et corpus quod modo habemus, quamvis habeamus hinc poenam de peccato, et corpus quod cor
Abbreviated transcription (Latin):
Nesciunt inquis. Si nesciunt & non
se putant passuras : errando sunt
beatȩ. Quod enĩ passurȩ sunt. pu¬
tant se non passuras. Quod falsũ ẽ¬
putare: quid ẽ aliud quã errare:
Erunt gͦ errore felices. erunt beatȩ
ñ eternitate sed falsitate. Liberet
nos ueritas ut uere beati ẽẽ possimꝰ.
qm̃ non uacat sermo redemptoris nr̃i.
Si uos filius liberauerit: tunc uere li¬
beri eritis. Ipse enim dixit. Si manse¬
ritis in uerbo meo uere discipuli mei
estis. & cognoscetis ueritatẽ. & ueritas
liberabit uos. Deinde audite aliud pe¬
ius. aliud dolendũ uel potius irriden¬
dum. Hic sapiens. hic philosophe.
hoc ẽ in terra uerbi grã pitagoras.
plato. porphirius. & nescio quis alius
ipsoꝵ quare philosopharis: Propter
inquit uitã beatam. Quando habebis
istam uitã beatam: Cũ hoc corpꝰ inqͥt
reliquero in terra. Modo gͦ uita mise¬
ra geritur. sed spes ẽ beatȩ uite. Ibi
beata uita geritur. sed spes ẽ miserȩ

Expanded text:
Nesciunt, inquis. Si nesciunt, et non Nesciunt, inquis. Si nesciunt, et non se putant esse passuras, errando sunt beatae. Quod enim passurae sunt, putant se non passuras: quod falsum putare, quid est aliud quam errare? Erunt ergo errore felices; erunt beatae; non aeternitate, sed falsitate. Liberet nos veritas, ut vere beati esse possimus: quoniam non vacat sermo Redemptoris nostri, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis. Ipse enim dixit: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos jus, aliud dolendum vel potius irridendum. Hic sapiens, hic philosophe, hoc est, in terra verbi gratia, Pythagoras, Plato, Porphyrius, et nescio quis alius ipsorum, quare philosopharis? Propter vitam, inquit, beatam. Quando habebis istam vitam beatam? Cum hoc corpus, inquit, reliquero in terra. Modo ergo misera vita geritur, sed spes est beatae vitae: ibi beata vita geritur, sed spes est miserae
Abbreviated transcription (Latin):
niant ad summã mundiciam : et ꝑ
ipsam mundiciam obliuiscantur om¬
nia. & ꝑ obluuones miseriarũ: rede¬
ant ad miserias corpoꝵ. Dicite obse¬
cro. Nonne hȩc etiam si uera ẽẽnt
rus es mͥ. non eris sapiens: si ista nes¬
cieris: Ut quid illa sciam: Possum¬
ne ẽẽ modo melior quã tunc ero in
cȩlo: Si in celo: quando ero melior
& ꝑfectior obluuscar omĩa que hic
didici : & hec melior nesciturus sum.
Sine me mͦ illa nescire. Habitantẽ
in terra ẽẽ hoꝵ om̃ium nescientem.
Deinde rogo te sciunt iste anime
in cȩlo passuras se ẽẽ rursus huius
uite miserias: an nesciunt: Elige
quod uolueris. Si sciunt se passuras
esse tantas miserias: quomͦ sunt beate
miserias suas futuras cogitantes:
Quomͦ sunt beatȩ: ubi sunt sine secu¬
ritate: Sed uideo quid eligas. Dic̃¬
turus es. Nesciunt. Laudas gͦ ibi
hanc ignorantiam quam me nunc
habere non sinis.⁊ docendo me in der¬
ra quod me nesciturum dicis in cȩlo:

Expanded text:
niant ad summam munditiam, et per niant ad summam munditiam, et per ipsam munditiam obliviscantur omnia, et per obliviones miseriarum redeant ad miserias corporum. Dicite, obsecro: nonne haec etiam si vera essent,rus es mihi: Non eris sapiens, si ista nescieris? Utquid illa sciam? Possumne esse modo melior, quam tunc ero in coelo? Si in coelo, quando ero melior et perfectior, obliviscar omnia quae hic didici, et haec ibi melior nesciturus sum; sine me modo illa nescire. In coelo habitantem in terra esse horum omnium nescientem. Deinde, rogo te, sciunt se istae animae in coelo, passuras esse rursus hujus vitae miserias, an nesciunt? Elige quod volueris. Si sciunt se passuras esse tantas miserias, quomodo sunt beatae, miserias suas futuras cogitantes? quomodo sunt beatae, ubi sunt sine securitate? Sed video quid eligas: dicturus es, Nesciunt. Laudas ergo ibi hanc ignorantiam, quam me nunc habere non sinis, docendo me in terra, quod me nesciturum dicis in coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
do habitauerunt: Dele totã memo¬
riã : & forte residuã facies sapientiã.
Nichil remaneat quod reuocet. Ea
horruit quidã ipsoꝵ auctor. cui de¬
monstrabat᷑ uel qui inducẽbat
apud inferos demonstrantẽ patrem
filio suo. Nostis enĩ hoc ꝓpe om̃s atq
utinam pauci nossetis. S pauci nostis
in libris. multi in theatris: quia enẽ¬
as descendit ad inferos. & ostendit illi
pater suus animas romanoꝵ magnoꝵ
uenturas in corpora. Expauit ipse
ȩneas & ait. O pat᷑: an ne aliquas ad
celum hinc ire putandũ ẽ sublimes
animas. iterũq ad tarda reuerti cor¬
pora: Credendum ne ẽ inquit qͦd
eant ad celũ.: & iterũ redeant: Quȩ
lucis miseris tam dira cupido: Meliꝰ
filius intelligebat: quã pater expone¬
bat. Rep̃hendit cupiditatẽ animarũ
rursus in corꝑa redire uolentiũ: dix̃
diram cupiditatẽ. dixit eas miseras.
nec erubuit eas. Ad hoc philosophi
ꝑduxistis ut purgentur animȩ. ꝑue¬

Expanded text:
do habita verunt? Dele totam memodo habita verunt? Dele totam memoriam, et forte residuam facies sapientiam: nihil remaneat quod revocet. CAhorruit quidam auctor ipsorum, cui demonstrabatur, vel qui inducebat apud inferos demonstrantem patrem filio suo. Nostis enim hoc prope omnes; atque utinam pauci nossetis. Sed pauci nostis in libris, multi in theatris, quia Aeneas descendit ad inferos, et ostendit illi pater suus animas Romanorum magnorum venturas in corpora: expavit ipse Aeneas, et ait: O pater, anne aliquas ad coelum hinc ire putandum est Sublimes animas, iterumque ad tarda reverti Corpora? Credendumne est, inquit, quod eant ad coelum, et iterum redeant? Quae lucis miseris tam dira cupido? Melius filius intelligebat, quam pater exponebat. Reprehendit cupiditatem animarum rursus in corpora redire volentium. Dixit diram cupiditatem, dixit eas miseras; nec erubuit eas. Ad hoc, philosophi, perduxistis, ut purgentur animae, perve
Abbreviated transcription (Latin):
& quia bene uixerunt. uolant ad cȩ¬
lum. Age belle belle. illis inuenistelo¬
cũ: uolantes ad cęlũ ꝑuenerunt. Et
quid ibi : Ibi erunt inquiunt: et re¬
quiescent cum diis. Sedes eoꝵ erunt
stelle. Non malũ habitacłm illis in¬
uenistis: uł ibi illas dimittite. Nolite
illas deicere. Sed inquiunt post lon¬
ga cempora facta penitus obliuione
ueterũ maloꝵ incipient uelle reuer¬
ti in corpora. & delectabit ẽas uenire:
& rursus uenient ad ista patienda.
ad ista toleranda. ad obliuiscendum
dm. ad blasphemandũ dm. ad sequen¬
das corporis uoluntates. ad pugnas
contra libidines. ueniunt ad istas mi¬
serias. Unde & quomͦ : Dic mͥ quare.
Quia obluuscuntur. Si omĩa mala
obliuiscuntur: obliuiscunt᷑ & delec̃¬
tationẽ carnis. Hoc solũmͦ memine¬
runt: unde ruerunt. Uenient.
Quare: Quia delectat eas rursus
in corporib habitare. Unde delec̃¬
tat: nisi ꝑ memoriam: quia ibi aliqͦͥn¬

Expanded text:
et quia bene vixerunt, volant ad coeet quia bene vixerunt, volant ad coelum. Age belle, belle illis invenisti locum: volantes ad coelum perveniunt. Et quid ibi? Ibi erunt, inquiunt, et requiescent cum diis: sedes eorum erunt stellae. Non malum habitaculum illis invenistis: vel ibi illas dimittite, nolite illas dejicere. Sed, inquiunt, post longa tempora, facta penitus oblivione veterum miseriarum, incipiunt velle reverti in corpora; et delectabit eas venire, et rursus veniunt ad ista patienda, ad ista toleranda, ad obliviscendum Deum, ad blasphemandum Deum, ad sequendas corporis vuluptates, ad pugnas contra libidines. Veniunt ad istas miserias, unde, et quo? Dic mihi, quare? Quia obliviscuntur. Si omnia mala obliviscuntur, obliviscantur et delectationem carnis. Hoc solum malo suo meminerunt, unde ruerunt. Veniunt: quare? Quia delectat eas rursus in corporibus habitare. Unde delectat, nisi per memoriam, quia ibi aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
rum erat facere ydolum ad speciem
hominis : & ad sui oꝑis similitudinẽ
adicere artificem. Parum fuit hõc. Sed
insuꝑ quid: Et uolucrum. & quadru¬
pedum. & serpentiũ. Omĩa quippe
ista muta animalia & irrationa lia
illi quasi magni sapientes deos sibi fe¬
cerunt. Reprehendebam. quando ad¬
orabas imaginẽ hominis. Quid tibi
faciam quando adoras imaginẽ car¬
nis. imaginẽ colubri. imaginem cco¬
codilli: ꝑuenerunt usq ad ista.
Quantũ querentes in suꝑna euecti
sunt : tantum cadentes in ꝓfunda
demersi sunt. Altius enĩ mergitur.
quod de alto cadit. Hi gͦ sicut hest
Quesierunt sicut homines:⁊ sed quomͦ
inuenirent cũ homines ẽẽnt: Doctri¬
nam di ñ habuerunt: ꝓph̾as non audi¬
erunt. Non potuerunt inuenire: sus¬
picati sunt. Retuli uobis heri suspica¬
tiones illoꝵ. Exeunt male animȩ in¬
quiunt. & quia immunde sunt : con¬
tinuo in alia corpora reuoluuntur.
Exeunt animȩ sapientium atq iustoꝵ:

Expanded text:
rum erat facere idolum ad speciem rum erat facere idolum ad speciem hominis, et ad sui operis similitudinem addicere artificem: parum fuit hoc. Sed insuper quid? Et volucrum, et quadrupedum, et serpentium . Omnia quippe ista muta animalia et irrationabilia, illi quasi magni sapientes, deos sibi fecerunt. Reprehendebam, quando adorabas imaginem hominis: quid tibi faciam, quando adoras imaginem canis, imaginem colubri, imaginem crocodili? Pervenerunt usque ad ista. Quantum quaerentes in superna evecti sunt, tantum cadentes in profunda demersi sunt. Altius enim mergitur, quod de alto cadit. CAPUT IV. sicut homines: sed quando invenirent, cum homines essent? Doctrinam Dei non habuerunt, Prophetas non audierunt: non potuerunt invenire, suspicati sunt. Retuli vobis heri suspiciones illorum. Exeunt animae malae, inquiunt; et quia immundae sunt, continuo in alia corpora revolvuntur: exeunt animae sapientium atque justorum;
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ꝑ refectiones. ꝑ defectiones. ꝑ uitam.
ꝑ mortem. Transierunt ad animam
quã utiq comp̃henderant meliorẽ
& inuisibilem mirabantur. inuenẽ¬
runt & ip̃sam mutabilem: modo uel¬
le modo nolle. modo scire. mͦ nescire.
mͦ meminisse. modo obliuisci. mͦ time-¬
re. mͦ audere. mͦ ire in sapientiam. mͦ
in stulticia deficere. Uiderunt & ipsã
mutabilem: transierunt & ipsam.
Quesierunt enĩ aliquid immutabile.
dm qui fecit ꝑ ista quȩ fecit. sed ñ sicut
d̾m honorificauerunt aut grãs egerunt.
Ipse dicit apłs. Sed euanuerunt in co¬
gitationib suis: & obscuratum ẽ insipi¬
ens cor eoꝵ. Dicentes se ẽẽ sapientes:
stulti facti sunt. Sibi arrogando quod
acceꝑant: ꝑdiderunt quod tenebant.
Dicentes se quasi magnos ẽẽ: stulti facti
sunt. Et quomͦ ꝑuenerunt: Et immu¬
tauerunt inquit głam incorruptibi¬
lis di. in similitudinem imaginis cor¬
ruptibilis hominis. Idola dĩcit. Et pa¬

Expanded text:
nta, per refectiones, per defectiones, per vitam, nta, per refectiones, per defectiones, per vitam, per mortem. Transierunt ad animam, quam utique comprehenderant meliorem, et etiam invisibilem mirabantur: invenerunt et ipsam mutabilem; modo velle, modo nolle; modo scire, modo nescire; modo meminisse, modo oblivisci; modo timere, modo audere; modo ire in sapientiam, modo in stultitiam deficere. Viderunt et ipsam mutabilem, transierunt et ipsam - quaesierunt enim aliquid immutabile. Deum qui fecit, per ista quae fecit. Sed non sicut Deum honorificaverunt, aut gratias egerunt: ipse dicit Apostolus. Sed evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum. Dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt. Sibi arrogando quod acceperant, perdiderunt quod tenebant. Dicentes se quasi magnos esse, stulti facti sunt. Et quo pervenerunt? Et immutaverunt, inquit, gloriam incorruptibilis Dei, in similitudinem imaginis corruptibilis hominis. Idola dicit. Et pa
Abbreviated transcription (Latin):
torem. in ipso inquam homine inter¬
rogauerunt hȩc duo corpus & animã.
hoc interrogabant: quod & ipsi gestã¬
bant. Uidebant corpus animam ñ
uidebant : sed corpus nisi de anima
non uidebant. Uidebant enim ꝑ
ocłm : s intus erat qui ꝑ fenestras as¬
piciebat. Deniq di scedente habita¬
tore iacet domus. Disce dente qui
regebat cadit quod regebatur: et
quando cadit cadauer uocatur. Non¬
ne ibi oculi integri : Et si pateant:
nichil uident. Aures adsunt : sed mi¬
grauit auditor. Linguȩ organum
manet: sed abscessit musicus qui mo¬
uebat. Interrogauerunt gͦͣ ista duo
corpꝰ quod uidetur. animã quȩ non
uidetur: et inuenerunt melus ẽẽ
illud quod non uidetur. quam illud
qđ uidetur. meliorẽ animã latentẽ.
deteriorẽ carnem apparentẽ. Hide¬
runt ista. intuiti sunt : discusserunt
utrumq & inuenerunt utrũq mu¬
tabile in ipso homine. Mutabile cor¬
pus ꝑ ȩtates. ꝑ corruptiones. ꝑ alim̃¬

Expanded text:
torem; in ipso, inquam, homine intertorem; in ipso, inquam, homine interrogaverunt haec duo, corpus et animam. Hoc interrogabant quod et ipsi gestabant: videbant corpus, animam non videbant. Sed corpus nisi de anima non videbant. Videbant enim per oculum, sed intus erat qui per fenestras aspiciebat. Denique discedente habitatore, jacet domus: discedente qui regebat, cadit quod regebatur: et quoniam cadit, cadaver vocatur. Nonne ibi oculi integri? Etsi pateant, nihil vident. Aures adsunt; sed migravit auditor: linguae organum manet; sed abscessit musicus qui movebat. Interrogaverunt ergo ista duo, corpus quod videtur, animam quae non videtur: et invenerunt melius esse illud quod non videtur, quam illud quod videtur; meliorem animam latentem, deteriorem carnem apparentem. Viderunt ista, intuiti sunt, discusserunt utrumque, et invenerunt utrumque, mutabile in ipso homine. Mutabile corpus per aetates, per corruptiones, per alime
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hec intellecta conspiciunt᷑. Sem.¬
piterna quoq uerba apłi dico: ipsa
adtẽxo. Sempiterna quoq uirtus
eius & diuinitas sub audis intellec̃¬
ta conspiciuntur: ut sint mexcusa¬
biles. Quare inexcusabiles: Quia
cognoscentes dm ñ sicut d̾m glorifi.¬
cauerunt aut grãs egẽrunt. Non
dixit nescientes. sed cognoscentes dm.
Unde cognoscentes: Ex his que
fecit. Interroga pulchritudinẽ ter¬
rȩ. interroga pulchritudinẽ maris.
int̾roga pulchritudinem dilatati
& diffũsi aeris. interroga pulcbritu¬
dinem cęli. interroga ordinem syde-¬
rum. interroga solem fulgore suo di¬
em clarificantẽ. interroga lunã splen¬
dore suo sequentis noctis tenebras
temperantem: int̾roga animalia quȩ
litant in aera latentes animas. ꝑ¬
spicua corpora. uisibilia regenda.
inuisibiles regentes. Interroga ista:
respondent tibi om̃ia. Ecce uide. pul¬
chra sumus. Pulchritudo eoꝵ: confes¬
sio eorũ. Ista pulchra mutabilia quis
fecit: nisi incommutabilis pulcher

Expanded text:
haec intellecta conspiciuntur. Sempiterna quoque; verba Apostoli dico, ipsa attexo: Sempiterna quoque virtus ejus et divinitas, subaudis, Intellecta conspiciuntur. Ut sint inexcusabiles. Quare inexcusabiles? Quia cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt. Non dixit, Nescientes Deum; sed, cognoscentes.Unde cognoscentes? Ex his quae fecit. Interroga pulchritudinem terrae, interroga pulchritudinem maris, interroga pulchritudinem dilatati et diffusi aeris, interroga pulchritudinem coeli, interroga ordinem siderum, interroga solem fulgore suo diem clarificantem, interroga lunam splendore subsequentis noctis tenebras temperantem, interroga animalia quae litant in aere; latentes animas, perspicua corpora; visibilia regenda, invisibiles regentes: interroga ista, Respondent tibi omnia: Ecce vide, pulchra sumus. Pulchritudo eorum, confessio eorum. Ista pulchra mutabilia quis fecit, nisi incommutabilis pulcher?
Abbreviated transcription (Latin):
as & uectes ferreos ualuisti contere¬
re. Pateat q̃s p̃cantib ianua : lux ñ
desit pia. & si redis ad corpus : ma¬
iestate tua ñ priuetur infernus. Post
auditas ĩtaq p̃ces. post compositas
leges. post dimersos alta uoraginis¬
fossa terrores: rex nr̃ hodie de infe¬
Peccandi datum officiũ defuit: sed
leta cum pͥncipe suo omĩs beatoꝵ
toga ꝓcessit. sicut in euuangłio scͥp¬
tum ẽ: quia resurgente dño multa
corꝑa scõꝵ qui dormierant surrexe¬
runt. & exeuntes de monumentis
post resurrectionẽ eius uenerunt

Expanded text:
as et vectes ferreos voluisti contereas et vectes ferreos voluisti conterere. Pateat, quaeso, precantibus janua: lux non desit pia. Et si redis ad corpus, majestate tua non privetur infernus. » Post auditas itaque preces, post compositas leges, post demersos alta fossa tortores, rex noster hodie de infenec candidatum officium defuit: sed laeta cum principe suo, omnis beatorum turba processit: sicut in Evangelio scriptum est: Quia resurgente Domino, multa corpora sanctorum qui dormierant resurrexerunt cum eo: et exeuntes de monumentis post resurrectionem ejus, venerunt
Abbreviated transcription (Latin):
domum fortis & uasa eius diripit:
nisi pͥus alligauerit fortem: & sic
uasa eius diripiet. Tristes gͥ mox
lugentesq dĩu̾turno squalore tur¬
bȩ. ppłiq uerati concurrunt: & re¬
demptoris nr̃i uestigiis ꝓuoluunt᷑.
Ecce apłica dicta ꝓbantur: ut in
nomine iħu om̃e genu flectatur: ce¬
lestium terrestriũ & infernoꝵ. Mox
gͥ captiuȩ animȩ / de custodiis relaxa¬
te/ tartareis ꝓruunt. regi scłoꝵ me¬
sta supplicatione deplorant. Uenisti
tandem clementissime iħu. succur¬
re iam & parce fessis. Nunc xp̃e
seuas extingue minas. iam miseran¬
dos resolue gẽmitus. Redemisti ui¬
uos cruce tua: eripe mortuos mor¬
te tua. Pari nobiscum labe mu̾n¬
dus interierat : ad aduentũ tuum
omĩs creatura pendebat. Tibi nr̃a
tormenta suspirant: te semꝑ infer¬
nus iste psallebat. Dum hic es ab-¬
solue reos: dum ascẽnderis defen¬
de tuos. Tu solus caput draconis
cõminuere potiusti: tu portas ȩre¬

Expanded text:
domum fortis et vasa ejus diripiet, domum fortis et vasa ejus diripiet, nisi prius alligaverit fortem, et tunc vasa ejus diripiet. Tristes igitur mox lugentesque diurno squalore turbae populique vexati concurrunt, et redemptoris nostri vestigiis provolvuntur. Ecce apostolica dicta probantur: Ut in nomine Domini omne genu flectatur coelestium et terrestrium et infernorum. Mox ergo captivae animae, de custodiis relaxatae tartareis, proruunt, regi saeculorum moesta supplicatione deplorant: « Venisti tandem, o clementissime Jhesu; succurre jam et parce defessis. Nunc, Christe, saevas extingue minas, jam miserandos resolve gemitus. Redemisti vivos cruce tua; cripe et mortuos morte tua. Pari nobiscum labe mundus interierat. Ad adventum tuum omnis creatura suspirabat. Tibi nostra tormenta suspirabant. Te semper infernus iste pallebat. Dum hic es, absolve reos; dum ascenderis, defende tuos. Tu solus caput draconis comminuere potuisti. Tu portas aere
Abbreviated transcription (Latin):
nrã captiuus palpitauit. en quod ge¬
mendũ ẽ & insultat. Nusquã antĩqui
fletus. nulli iam resonant eiulatus:
turpis dum fletus obmutuit. Putas¬
ne iste sine nr̃o exitio redit: Nemo
ũꝗͣ ad nos uiuus intrauit. nemo sic
audax fuit. nemo sic carnifices terru
ruit. An forte sol de mundo migra¬
uit: Sed nec celum nobis astraq pa¬
rent. & tamen infernus lucet. Quid
agimus : quo conuertimur: Defende¬
ualemus. Nra quoq colla urgeri
antris nr̃is occulimur: quare radiis
pͥdimur.: Quare uiolentia disturba¬
mur : Quare in sedib nr̃is captiua¬
mur. Mox igitur xp̃c in ipsos cru¬
deles pęnarũ ministros aciem diri¬
git : atq implacabiles turmas fra¬
mea diuina concidit. fremunt di¬
rI. sub tartaro carnifices: & rabi¬
diores ad aucti stridorib contabes¬
cunt. Ipsa quoq antra ferrei cubi¬
lis intrantur: & fortis a fortiore ȩter¬
nis nerib colligatur. Hoc dñs ipse
ꝓmiserat dicens. Nemo intrat in

Expanded text:
nostra captivus nunc palpitat. En quod genostra captivus nunc palpitat. En quod gemendum est et insultat. Nusquam antiqui fletus, nulli jam resonant ejulatus. Turbidum specus obmutuit. Putasne iste sine nostro excidio redit? Nemo unquam ad nos vivus intravit. Nemo sic audax fuit. Nemo sic caruit. An forte sol de mundo migravit? Sed nec coelum nobis astraque parent, et tamen infernus lucet. Quid agimus? Quomodo vertimur? Defendevalemus. Nostra quoque colla urgeri nostris occulimur. Quare radiis prodimur? Quare violentia disturbamur? Quare in nostris sedibus captivamur? Mox igitur Christus in ipsos crudeles poenarum ministros aciem dirigit, atque implacabiles turmas framea divina concidit. Premuntur diri sub tortore carnifices, et rabidiores adactis stridoribus contabescunt. Ipsa quoque antra ferrei cubilis intrantur, et fortes a fortiore aeternis vinculis colligantur. Hoc et Dominus ipse promiserat, dicens: Nemo intrat in
Abbreviated transcription (Latin):
Inuasor ẽ iste non debitor: exactor
eñ precator. lũdicem uidemus ñ
supplicem. Pugnare uenit ñ succum¬
bere:eripere ñ manere. Ubinã pu¬
iatis socii nr̃i: &e ianitores dormiẽ¬
runt: cũ iste debellator nr̃a claustra
uexabat: Iste si reus ẽẽt: audax ñ
eẽt. Si eũ aliqua delicta fuscarent:
nunquã fulgõre suo nrãs tenebras
dissiparet. S si d̾s ẽ : ut quid huc
uenit : Si homo ẽ: quid p̃sumpsit:
Si ds ẽ : quid in sepulchro facit: Si
homo: quare captiuos soluit: Nũqͥd¬
nam iste cũ auctore nr̃o pactũ com¬
posuit: anforte & ipsum aggressus
uicit. & sic ad nr̃a regna transiuit:
Certe mortiuis erat: certe uictũrus
erat. Illusus ẽ p̃liator nr̃ in mundo:
nescit quam hic stragem ꝓcuraue¬
rit in inferno. O crux illa fallens gaun¬
dia nr̃a : & parturiens dampna nr̃a:
ꝑlignum ditati sumus : ꝑ lignũ euẽr¬
timur. ꝑit potestas illa cunctis semꝑ
popłis formidanda. Nullus sub cede

Expanded text:
Invasor est iste, non debitor; exfractor Invasor est iste, non debitor; exfractor est, non peccator; judicem videmus, non supplicem; venit jubere, non succumbere: eripere, non manere. Ubinam, putatis, socii nostri ac janitores dormiebant cum ille debellator claustra vexabat? Iste si reus esset, audax non esset. Si eum aliqua delicta fuscarent, numquam fulgore suo nostras tenebras dissiparet. III. Sed si Deus est, utquid huc venit? Si homo est, quid praesumpsit? Si Deus, quid in sepulcro facit? Si homo, quare captivos solvit? Numqnam iste cum auctore nostro pacta composuit? An forte et ipsum adgressus vicit, et sic ad regna nostra transivit? Certe mortuus erat, certe victus erat. Illusus est praeliator noster in mundo; nescit quam stragem procuraverit in inferno. O crux illa, fallens gaudia vestra, et parturiens damna nostra. Per lignum ditati sumus, per lignum evertimur. Perit potestas illa, cunctis semper populis formidata. Nullus sub cede
Abbreviated transcription (Latin):
xulta cęlum: & in lȩ¬
ticia esto terra. lste
dies nobis amplius
ex sepulchro radia¬
uit: quã de sole re¬
fulsit. Ouet & infermis: quia uita
ad se descendente a sua impietate ẽ¬
resolutus. Gaudeat: quia in sẽdibus
suis descendente dño uisitatus ẽ. Ea¬
ultet homo adam: quia ignotam lu¬
cem post scła longa uidit. & inter
profundȩ noctis caligines suffocatis
tenebris respirauit. O pulchra lux.
quȩ de candido celi fastigio ꝓmica¬
sti. & post fluenta pur purea seden¬
tes in tenebris & umbra mortis su¬
bita claritate uestisti. Confestim gͥ
resplenduit. siluit stridor ille lugen¬
natoꝵ. attõnite mentes obstupuere
tortõꝵ. Omĩs simul impia officina
contremuit. cum xpm repente in
suis sedib uidit. Mox gͥ ferriginei
ianitores descendente xp̃o talia int̾¬
se ceci umbroso silentio metu incu¬
baute submurmurant. Quisnam ẽ
inquiunt istȩ terribilis: & niueo splen¬
nr̃ excepit tartarus: nũquã in nr̃am
cauernã talẽ euõmuit mundus.

Expanded text:
xulta, coelum, et in laetitia esto, terra. Iste dies vobis amplius ex sepulchro radiavit quam de sole refulsit. Ovet et infernus, quia vita ad se descendente a sua impietate resolutus est. Gaudeat, quia in sedibus suis descendente Domino visitatus est. Exultet homo Adam, quia ignotam lucem post saecuta longa vidit, et inter profundae noctis caligines suffocatus tenebris respiravit. O pulchra lux! quae de candido coeli fastigio promicasti, et post fluenta purpurea sedentes in tenebris et umbra mortis subita claritate vestisti. Confestim igiresplenduit. Siluit stridor ille lugennatorum. Attonitae mentis obstupuere tortores. Omnis simul impia officina contremuit, cum Christum repente in suis sedibus vidit. Mox igitur ferruginei janitores descendente Christo talia inter umbrosa silentia caeci, metu incubante, submurmurant: Quisnam, inquiunt, est iste terribilis, et niveo splen excepit tartarus, nunquid in nostram cavernam talem evomuit mundus?
Abbreviated transcription (Latin):
& stetit in medio. & dicit eis. Pax uob̃. Et cũ
hoc dixisset: ostendit eis manꝰ & latus.
Clauienim manꝰ fixerant: lancea latꝰ aꝑue
rat. Ibi addubitantiũ corda sananda: uul¬
nerum sunt seruata uestigia. Moli autem
corꝑis ubi diuinitas erat: ostia clausa ñ
obsticerunt. Ille quippe non eis aꝑtis intra-¬
re potuit: quo nascente uirginitas matris
in uiolata ꝑmansic. Gauisi sunt gͦ discipłi
uiso dño. Dixit gͦ eis iterum. Pax uob̃. Ite¬
ratio. confirmatio ẽ. Ipse quippe dat ꝑpro¬
phetam ꝓmissam pacem. suꝑ pacem. Sicut
diatoris agnoscimꝰ. Medium quippe se
ostendit dicendo: ille me & ego uos. Hoc
cum dixisset in sufflauit & dixit eis. Acci¬
pite spm sc̃m. Insufflando significauit spm¬
scm̃. ñ patris soluis ẽẽ sp̃m. sed & suum.
Quoꝵ remiseritis inquit peccata. remittunt᷑
eis: & quoꝵ retinueritis retenta sunt. Eccłiȩ
eoꝵ autẽ qui non sunt eius participes. tenet.
Ideo post ea qͣm dixit accipite sp̃m scm. hoc

Expanded text:
tit in medio, et dicit eis: Pax vobis. Et cum hoc dixisset, ostendit eis manus et latus. » Clavi enim manus fixerant, lancea latus ejus aperuerat: ubi ad dubitantium corda sananda, vulnerum sunt servata vestigia. Moli autem corporis ubi divinitas erat, ostia clausa non obstiterunt. Ille quippe non eis apertis intrare potuit, quo nascente virginitas matris inviolata permansit. Gavisi sunt ergo discipuli, viso Domino. Dixit ergo eis iterum: Pax vobis. Iteratio confirmatio est; ipse quippe dat per prophetam promissam pacem super pacem . Sicutdiatoris agnoscimus. Medium quippe se ostendit dicendo, Ille me, et ego vos. Hoc cum dixisset, insufflavit, et dixit eis: Accipite Spiritum sanctum. Insufflando significavit Spus esse spiritum, sed et suum. Quorum remiseritis, inquit, peccata, remittuntur eis; et quorum retinueritis, retenta sunt. EcclesiaEorum autem qui non sunt ejus participes, tenet. Ideo posteaquam dixit: Accipite Spiritum sanctum,
Abbreviated transcription (Latin):
etiam tangendo uiderit & crecdiderit: illud
quod sequit᷑. magis gentium fidem predi¬
cat. atq commendat: beati qui non uide¬
runt & crediderunt. Preteriti temporis
tisus ẽ uerbis. tanqͣm ille. qui quod erat
futurum in sua nouerat predestinatione
iam factum. Sed iam sermo iste ꝓlixitate
cohibendus ẽ: donabit ds̃ ut de bis que

Expanded text:
etiam tangendo viderit et crediderit, illud etiam tangendo viderit et crediderit, illud quod sequitur, magis gentium fidem praedicat atque commendat. Beati qui non viderunt, et crediderunt. Praeteriti temporis usus est verbis, tanquam ille qui quod erat futurum in sua noverat praedestinatione jam factum. Sed jam sermo iste a prolixitate cohibendus est: donabit Dominus ut de his quae