comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cidium. alius furtum: alius sa¬
crilegium ꝑp&erat. seatam̃ ex
una radice male uoluntatis pro¬
cedunt. Si autem & satanas in se¬
ipsum diuisus.ẽ: quomͦ stabit reg¬
num ipsius. quia dicitis inbeelze¬
bub eicerene demonia: inquib
uerb dñs suos teptatores prudẽ¬
tissimo sillogismo hinc inde con¬
duidit: ne aptam responsionem in¬
uenire possint. Quod nonso lum
hine: sed &iam implurimis locis
frequent̃ fecisse legitur. sicut fecit
quando uener̃ ad eum dicentes.
Dic nobis inqua potestate harfacis. Et ait
illis. Dicite michi & uos unum uerbum.
& ego dicam uobis in qua potestate haec
facio. Q uod si non fereritis: nec ego dicã
uobis inqua potestate haecfatio. Baptis¬
aalli cogita uerunt intrase dicentes. Si
dixerimus erȩlo: die& nobis. Quare. gͦ
nonsus cepistis illud: si exhominibus.
turba que aio hanne baptizata. ẽ. lapi¬
dabit nos. Et non inuenientes quia
dicerent: sil uerunt. Sic & in hoc lo¬
co quia confiteri nolebant. quod

Expanded text:
cidium, alius furtum, alius sacidium, alius furtum, alius sacrilegium perpetrat, sed tamen ex una radice malae voluntatis procedunt. « Si autem et Satanas in seipsum divisus est, quomodo stabit regnum ipsius, quia dicitis in Beelzebub me ejicere daemonia? » In quibus verbis Dominus suos tentatores prudentissimo syllogismo hinc inde concludit, ne aptam responsionem invenire possent. Quod non solum hic, sed etiam in pluribus locis frequenter fecisse legitur, sicut fecit, quando venerunt ad eum dicentes: Dic nobis, in qua potestate haec facis? Et ait illis: « Dicite mihi et vos unum verbum, et ego dicam vobis in qua potestate haec facio . » Quod si non feceritis, nec ego dicam vobis in qua potestate haec facio. BaptisAt illi cogitaverunt intra se dicentes: Si dixerimus de coelo, dicet nobis: Quare ergo non recepistis illud? Si ex hominibus, turba quae a Joanne est baptizata, lapidabit nos. Et non invenientes quid dicerent, siluerunt. Sic et in hoc loco, quia confiteri nolebant, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sum diuisum desolabitur: &
domus supͣ domum cad&. Iuxta
litt̾am ita .ẽ. Sienim regnum ui
se ipsum diuisum fuerit. ut ali¬
ud rex. aliud principes. aluid
duces: aliud milites sentiant. de¬
solationem patitur. Similit & do¬
mus sidiuis a fuerit: ut aliud uir.
aliud uxor. aliud filii. aliud paren¬
tes. aliud serui: & aliud anĩ sapi¬
ant. utiq & ipsas ruinas paci&ur.
Dicitur eni domus supͣ domum cade.
quando animus patris conmoue¬
tur contrafilium. & filii contra
patrem ⁊ si dereliquis. Inqua simili¬
tudine tẽptatores suos dñs areg¬
no diaboli mon& recede: quoddi¬
uisum in se cognos cunt. diustare
non posse. Ac sidicer&. Si omne reg¬
num in se diuisum stare non potist:
quod negare nullo mͦ potestis. ue¬
locissimẽ a regno diaboli recedi¬
te: quo d cito casurum non du¬
bitatis. Regnum enim diaboli
in illis. est: in quibus ꝑpercatum
regnat. Q uod quam uissit inici¬
um in mala uoluntate. tamen
diuisum.ẽ. in oꝑatione. Alius
quidem adulterium. alius homi¬

Expanded text:
ivisum, desolabitur: et domus supra domum cadet. » Juxta litteram ita est; si enim regnum in seipsum divisum fuerit, ut aliud rex, aliud principes, aliud duces, aliud milites sentiant, desolationem patitur. Similiter domus si divisa fuerit, ut aliud vir, aliud uxor, aliud filii, aliud parentes, aliud servi, et aliud domini sapiant, utique et ipsa ruinas patietur. Dicitur enim domus supra domum cadere, quando anima patris commovetur contra filium, et filii contra patrem, sic de reliquis: in qua similitudine tentatores suos Dominus a regno diaboli monet recedere, quod divisum in se cognoscunt diu stare non posse. Ac si diceret: Si omne regnum in se divisum stare non potest, quod negare nullo modo potestis, velocissime a regno diaboli recedite, quod cito casurum non dubitetis. Regnum enim diaboli in illis est, in quibus per peccatum regnat. Quod quamvis sit unitum in mala voluntate, tamen divisum est in operatione. Alius quidem adulterium, alius homi
Abbreviated transcription (Latin):
& illud erat mutum. Et cume¬
ieciss& demonium: locutus.ẽ.
mutus. & ad mirate sunt turbe.
Ereliqua.
ITTURUS EUUAN E¬
lista dnm abhomine
demonium eierisse: rec¬
te mexordio huius lec¬
conis tale uerbum posuit.
quia. eẽ. solidõ .ẽ. aet̾num. & in cõmu¬
tabilem ꝑmanere. Cui nec pret̾ita tran¬
seunt. nec futura succed unt. sed sẽ ꝑ
aet̃ nalit̃ ꝑman&. sicut ait ipse moysi.

Expanded text:
cum ejecisset daemonium, locutus est mutus, et admiratae sunt turbae, » et reliqua. Dicturus Evangelista Dominum ab homine daemonium ejecisse, recte in exordio hujus lectionis tale verbum posuit, quia esse soli Deo est, aeternum et incommutabilem permanere, cui nec praeterita transeunt, nec futura succedunt, sed semper aeternaliter permanet, sicut ipse ait
Abbreviated transcription (Latin):
lum arma per serutionis exacuit
quisine percato erat: merito in
percatoribus potestatem amisit.
O ño dicente. Nunc hora. ẽ: ut prin¬
ceps mundi eiciatur foras. Et ite¬
rum in euangelio. Uidebam sa¬
tanam: sicut fulgur cadentem de¬
hominem solum modo adiabolo li

Expanded text:
lum arma persecutionis exacuit, lum arma persecutionis exacuit, qui sine peccato erat, merito in peccatoribus potestatem amisit, Domino dicente: « Nunc hora est, ut princeps mundi ejiciatur foras . » Et iterum in Evangelio: « Videbam Satanam sicut fulgur de cDomin
Abbreviated transcription (Latin):
Regnũ autẽ cli in eos peruenis se
dicit. uel deseipso sicut alibi ait.
nuntur pii ab inpiis Iusti ab in¬
iustis. Conpressis uero calumma.ori
insi diis. quidicebant se inbeltebub ei¬
cere clemoma: desua uictoria paritq
clemonum expulsione libere loquit᷑
sub iungens. Cũ fortis armatus cus¬
toclit atrium suum: in pacesunt ea
que possidet. Fortẽ armatum: diabo¬
lum dic. Cuius atrium erat muncd.
quẽ ꝑ preuari cacionem primi homi¬
nis sibi subugauerat. Quoddũ
fortis custodir&: in pace erant ei¬
om̃ia que possidebat: quia nullus
tam iustus fuit ante aduentum do¬
mini: quiita ꝑfecte ei resistere pos¬
s&. ut genus humanum ab eius po¬
tastate toller&. Ad hoc opus expre¬
taba tur illius aduentus quisine
peccato uenturus erat inmundum
tem diabolum solus uicit: in quo
uestigium peecatiantiquus hostis
nullum inuenire potiit. dicente
ipso in euangelio. Uenit tidme prĩ¬
ceps hiuius mundi: & in me non ha¬
b& quicquam. Quia .gͦ. contra il¬

Expanded text:
regnum Dei in eos pervenisse dicit, vel de seipso dicit, sicut alibi ait: nuntur pii ab impiis, justi ab iniquis. Compressis vero calumniatorum insidiis, qui dicebant Deum in Beelzebub ejicere daemonia, de sua victoria, pariterque daemonum expulsione libere loquitur, subjungens: « Cum fortis armatus custodit atrium suum, in pace sunt ea quae possidet. » Fortem armatum, diabolum dicit, cujus atrium erat mundus, per quem praevaricationem primi hominis sibi subjugaverat. Quod dum fortis custodiret, in pace erant omnia quae possidebat, quia nullus tam justus fuit ante adventum Domini, qui ita perfecte ei resistere posset, ut genus humanum ab ejus potestate tolleret. Ad hoc opus exspectabatur illius adventus, qui sine peccato venturus erat in mundum, tem diabolum solus vicit, in quo vestigium peccati antiquus hostis nullum invenire potuit, dicente ipso in Evangelio: « Venit ad me princeps hujus mundi, et in me non habet quidquam . » Quia ergo contra il
Abbreviated transcription (Latin):
eos. Huius simulacri effigiem colentes:
prope ibrłm statuer̃. inualle sto ph&:
in loco amenissimo. Ubi non solum tura
& sacrifitia ei offerebant: sed filios & fi
bant. sicut manasses crudelis simus par¬
ricida ferisse legitur. Propt̾ hoc: hunc

Expanded text:
eos. » Hujus simulacri effigiem colentes, eos. » Hujus simulacri effigiem colentes, prope Jerusalem statuerunt, in valle Topheth, in loco amoenissimo, ubi non solum thura et sacrificia ei offerebant, sed etiam filiosbant, sicut Manasses crudelissimus parricida fecisse legitur. Propter hunc
Abbreviated transcription (Latin):
bel. mortuo: filius eius statuam
ipsuis erexit. & sibi sub iectos.
ad orare praecepit. asserens patrẽ
suum: int̾ deos. ẽẽtrans latũ.
Ex quo tempore pessima consu&u¬
do excreuit: ut honorem dõ debi¬
tum. stulti homines idolis tribue¬
rent. Post ea dictus. ẽ. be elphe¬
gor: eoqđ in monte phegor: qͥui
sinibus erat madian: constitutꝰ.
amultis adorar&ur. In quo preua¬
ricatis unt filuis rł egressi deae¬
gypto: ad suggestionem balaam:
quando sicut ait psalmista. & ini¬
ciatis beel fegor: & comerler unt
sacrificia mor tuorum. Tem porib
autem uidicum dictus .e. ba al¬
brit id.ẽ. ds̃ pacti: eo qđ filii isrł
cumeo pactum inierint. relicto
dõ patrum suorum. Cons u& udo
enuim erat illius: maxime in montibus
quam in conuallibus res ponsa dare.
Unde & ds̃ montium dictus .ẽ. Sicut sẏri
abis rł suꝑati: existimantes illum ab eis
coli. dixerunt. Du montium sunt di i
eorum: & idõ non possumus suꝑare

Expanded text:
Bel mortuo, filius ejus statuam Bel mortuo, filius ejus statuam ipsius erexit, et sibi subjectos adorare praecepit, asserens patrem suum inter deos esse translatum. Ex quo tempore pessima consuetudo excrevit, ut honorem Deo debitum stulti homines idolis tribuerent. Postea dictum est Beelphegor, eo quod in monte Phegor, qui in finibus erat Madian, constitutum a multis adoraretur in quo praevaricati sunt filii Israel egressi ex Aegypto, ad suggestionem Balaam, quando, sicut ait Psalmista: « Initiati sunt Beelphegor, et comederunt sacrificia mortuorum . » Temporibus autem Judicum, dictus est Baalberith, id est deus pacti, eo quod filii Israel cum eo pactum inierint, relicto Deo patrum suorum. Consuetudo enim erat illius, maxime in montibus quam in convallibus responsum dare. Unde et Deus montium dictus est, sicut Syri ab Israel superati, existimantes illum ab eis coli, dixerunt : « Dii montium sunt dii eorum, et ideo non possumus superare
Abbreviated transcription (Latin):
illi econtrario muidia pleni quae
negare non poterant : siniftra in¬
t̃p̃tatione ꝑ uer tere moli ebã¬
tur: ut simplitiores turbas: ab
eiuus credulitate: subtraherent.
Et idõ demonia cum. mutũ. cętũ.
uidentes curatum: mirantibus
turbis dixer̃. In beel zebub princi¬
pe demoniorum: eicit demonia. Vt
quidam dicunt: anomine bel fac¬
tum. ẽ. baal: & inde conpositũ.ẽ.
be el rebub. Nam beel crebub ido¬
lum erat baal quidictus.:ẽ. ds̃ a¬
charon: ad quod ozias rex nunci¬
ossuos misit. ad consulendũ: utrũ
de infirinitate sua euad& annon.
Quibus helyas ꝓpħa: occurens ait.
ꝑgitis ad consulendum beel ⁊e¬
bub dm accharon: id cir co dici¬
te uiro qui misit uos. Delectu¬
lo inquem descendit non ascen¬
d&: sed morte morieris. Ab anti¬
quis enim temporib huius idoli
p̃ uaricatio inuenta. ẽ. Fuit enĩ
ut quidam referunt homonomi¬
ne bel. pat̾ nini regis. quiciui¬
tatem niuruem edificauit. Quo

Expanded text:
illi econtrario invidia pleni, quae illi econtrario invidia pleni, quae negare non poterant, sinistra interpretatione pervertere moliebantur, ut simpliciores turbas ab ejus credulitate subtraherent. Et ideo daemoniacum mutum et caecum videntes curatum, mirantibus turbis dixerunt. « In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemonia. » Ut quidam dicunt, et nomine Beel factum est Baal, et inde compositum Beelzebub. Nam Beelzebub idolum erat Baal, qui dictus est deus Accaron, ad quod Ozias rex nuntios suos misit, ad consulendum utrum de infirmitate sua evaderet an non, quibus Elias propheta occurrens, ait : « pergitis ad consulendum Beelzebub deum Accaron? Idcirco dicite viro, qui misit vos: In lectulo in quem descendit, non ascendet, sed morte morietur. » Ab antiquis enim temporibus hujus idoli praevaricatio inventa est. Fuit enim, ut quidam referunt, homo nomine Beel, pater Nini regis, qui civitatem Niniven aedificavit. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde bene subdit᷑. Et cum eieriss& dr¬
monium: loc utus.ẽ. mutus. & ãmi¬
rates unt turbe. Hic in telligere
possumus: quia ab exteriore uene¬
rat demonium qui eum posside¬
bat interius. Exteriꝰ uidendi: lo¬
quendiqu& offitium amiserat. quia
statim ut recessit: uisum & loque¬
lam recepit. intantum: ut turbe
mirarentur. Luxta autem anago¬
gem id .ẽ. suꝑiorem sensum: tur¬
be que mirabantur. in mundi
sp̃s s̃ intelligendi. Qui uidentes
genus humanum desua potesta¬
te lib̾ari & illuminari: timore
simul & ad miratione ꝑ territis.
Ande & ꝑ obsessum hominem dice¬
bant. Quid tibi & nobis fili dĩ: ue¬
nisti ante tempus tor querenos.
Sed quia unde bonus ꝓ ficit: inde
malus deterior fit. Recte sub iun¬
gitur. Quidam aut̃: exeis dixer̃.
Non hoc aliqui deturba dixisse pu¬
tandis: sed scribe & pharisei qui
idõ dm̃ sequebantur. ut ipsum re¬
p̃hender ent. h aer calumpni abant᷑
ut alii euangeliftȩ testantur. Tur¬
bis enim dñi signa ubiq mirantib

Expanded text:
ubditur: « Et cum ejecisset daemonium, locutus est mutus, et admiratae sunt turbae. » Hinc intelligere possumus, quia ab exteriore venerant daemonia, quae eum possidebant interius. Exterius videndi loquendique officium amiserat, quia statim ut recessit, visum et loquelam recepit, in tantum ut turbae mirarentur. Juxta autem anagogen, id est superiorem sensum, turbae quae mirabantur, immundi spiritus sunt intelligendi, qui, videntes genus humanum de sua potestate liberari et illuminari, timore simul et admiratione perterriti sunt, unde et per obsessum hominem dicebant: « Quid tibi et nobis, Fili Dei? venisti ante tempus torquere nos . » Sed quia unde bonus proficit, inde malus deterior fit, recte subjungitur: « Quidam autem ex eis dixerunt. » Non hoc aliqui de turba dixisse putandi sunt, sed scribae et Pharisaei, qui ideo Deum sequebantur, ut ipsum reprehenderent, et haec calumniabantur, ut alii evangelistae testantur. Turbis enim Domini signa ubique mirantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
lucis sunt. Nec non sixp̃s lux
uera. ẽ. silu quo que enis ad qͦs
lo quitur dicens. filioli mei ad¬
huc modicum uobcumsum: filir
uͦ lucissunt. Ex quo colligitur eos¬
dem filios. eẽ. dĩ patris: quis filii xp̃i

Expanded text:
lucis sunt, necnon, si Christus lux lucis sunt, necnon, si Christus lux vera est, filii quoque ejus, ad quos loquitur, dicens: Filioli mei, adhuc modicum vobiscum sum , filii vero lucis sunt, ex quo colligitur eosdem filios esse Dei patris, qui sunt filii Christi
Abbreviated transcription (Latin):
mortis. & filiae gehenne. & caẽa.
Hissimilia quae inuari is scriptura¬
rum locis inuenire ꝑfacile est:
Nolite .gͦ. effici: participes eorum.
Particeps siue conpar ticeps fit dif¬
fidentia filiorum. qui in for nica
cione & in mundicia. & auaricia.
propterq uenit ira tłi super
filios diffidenciae repperitur. Et
particeps qui dem eorum est:
ab eo quod partici patur. & qđ
conmunionem hab& maloru mn
oꝑum. Con particeps.uͦ. his appel¬
latur : qui cum aliis ẽ. par ticeps.
Tratis enim aliquando tenebre:
nunc autem lux in dño. Cũ ꝓpt̃
malitiam tenebre uocarentur:
ad meliora con uersi. nunc lux
appellantur in dño. Omnis enĩ
quio ꝑatur malum a. odit lucẽ
D eiustis dicitur: nunc aut̃ lux in
dño. Tenebrosus. ẽ. & filius noc¬
tis. atq tenebrarum: quioꝑa¬
tur malum. Quiuͦ oꝑatur ue¬
ritatem. & in lucem uenit. &¬
bux.ẽ. & filius lucis. & diei. ut
filii lucis ambulate. Sids̃ lux.ẽ.
& tenebre non sunt in eo: filui

Expanded text:
mortis, et filii gehennae, et caetera mortis, et filii gehennae, et caetera his similia, quae in variis Scripturarum locis invenire perfacile est. Nolite ergo effici comparticipes eorum. Particeps sive comparticeps fit diffidentiae filiotione et immunditia et in avaritia, propter quae venit ira Dei super filios diffidentiae, reperitur, et particeps quidem eorum est, ab eo quod participatur et communionem habet malorum operum, comparticeps vero is appellatur, qui cum aliis est particeps. Eratis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino. Cum propter malitiam tenebrae vocarentur, ad meliora conversi, nunc lux appellantur in Domino. Omnis enim qui operatur malum, odit lucem, de justis dicitur: Nunc autem lux in Domino. Tenebrosus est et filius noctis atque tenebrarum, qui operatur malum, qui vero operatur veritatem et in lucem venit lux est et filius lucis et diei. Ut filii lucis ambulate. Si Deus lux est et tenebrae non sunt in eo, filii
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius mimmicolit. & idola in eis celata
ueneratur. Vt maratium ds̃ uent̃ .x̃.
ita cupidorum quoq ustissime pe¬
cunia ds̃ dici potest. Maxime: cum
inalio loco apłs cupiditatem idolatri¬
am uoc&. Adhaec uidendum: quid
sentire uoluerit: dicens. In regno:
xp̃i & dĩ. Utrum nam aluid regnum
xpistisit & aliud dĩ: Anidem regnum
sit patris & filii. Et siquidem dixiss& in
regno filii & patris: ꝑ silium uenir emus
ad patrem. Et lic&. eẽt. diuersitas ꝑ¬
sonarum: tamen. eẽt. regnancium
una maiestas. Nunc uero cum dixe
t̃ om̃ĩa inom̃ib. sedds̃ om̃ia in om̃ib
Ubi autem ds̃. ẽ. tampat̃ quam & filius
intelligi potest. Porro quod depatre&
uerbis. Cerba quae decipiunt atquȩ
sub plantant: in ania sunt & uacua.
Quae uero aedificant audientes: ple¬
na acumulata conferaque. Prop¬
terhaec enim: uenit ira dĩ insi¬
lios dissi denciae. Diffidentiae filui
sic dicuntur: quomo do filii per¬
ditionis. & forni cationis. & filu

Expanded text:
ipsius nummi colit, et idola in ea caelata ipsius nummi colit, et idola in ea caelata veneratur. Ut voracium deus venter est, ita cupidorum quoque justissime pecunia deus dici potest. Maxime cum in alio loco Apostolus cupiditatem idololatriam vocet. Ad haec videndum quid sentire voluerit dicens: In regno Christi et Dei, utrumnam aliud regnum Christi sit, aliud Dei, an idem regnum sit Patris et Filii. Et siquidem dixisset: in regno Filii et Patris, per Filium veniremus ad Patrem, et licet esset diversitas personarum, tamen esset regnantium una majestas. Nunc vero cum dixerter omnia in omnibus, sed Deus omnia in omnibus. Ubi autem Deus est, tam Pater quam Filius intelligi potest. Porro quod de Patre et verbis. Verba quae decipiunt atque supplantant, inania sunt et vacua, quae vero aedificant audientes, plena, cumulata, confertaque. Propter haec enim venit ira Dei in filios diffidentiae. Diffidentiae filii sic dicuntur, quomodo filii perditionis et fornicationis, et filii
Abbreviated transcription (Latin):
dicia. & auciritia: num quid non &̾
tur prtudinem cum tribus supperio¬
ribis debuit nomi nare: ad quod
dicendum. Turpitudinẽ hic signifi¬
care: abscondita cogitationum cũ
inflãmatur sensus nr̃i adlibidinẽ.
& carnis titillationem : anima igni¬
ta succenditur. & nichil ominus dĩ
timore & mentis uiditia refrenatur
Deniq & iam supͣ absq turpitudine:
tria parit appellauit dicens. Por nica¬
tio auten & om̃is in munditia: & a¬
uaritici. nec no min& ur in uob & de¬
in ceps tur prtudo cum stulti loquio
a scurilitate. numerata.ẽ. & quomͦ
stultil oquium & scurrilitas: sic & ista
turpitudo non ꝑdit. nec in ꝑ p& uũ ex¬
cludit a regno. Inuenimus in locis plu¬
rimis ꝓpħarum idolatriam. fornicatio¬
nem appellatã. Forncabantur inquid
intelligi. Siuero auarus ille accipit᷑.:
quiperuniam ut cumque cumquirens.
num mos ꝑfas & nefas habe desiderat.
Iste idolatris ineo.ẽ: qui a sculpturam

Expanded text:
ditia et avaritia: numquid non et ditia et avaritia: numquid non et turpitudinem cum tribus superioribus debuit nominare? Ad quod dicendum, turpitudinem hic significare absconditam cogitationem, cum inflammatur sensus noster ad libidinem, et carnis titillationibus anima ignita succenditur, et nihilominus Dei timore et mentis judicio refrenatur. Denique etiam supra absque turpitudine, tria pariter appellavit, dicens: 643 Fornicatio autem et omnis immunditia et avaritia, nec nominetur in vobinceps: Turpitudo cum stultiloquio et scurrilitate numerata est, et quomodo stultiloquium et scurrilitas, sic et ista turpitudo non perdit, nec in perpetuum excludit a regno. Invenimus in locis plurimis prophetarum idololatriam fornicationem appellatam: Fornicabantur, inquit, intelligi. Si vero avarus ille accipitur, qui pecuniam utcunque conquirens, nummos per fas et nefas habere desiderat, iste idololatra in eo est, quia sculpturam
Abbreviated transcription (Latin):
in mundus. aut auarus. quod:÷
idolorum seruitus. non hab& he¬
reditatem in regno xp̃i & dĩ. No¬
tandum quod sex uitiis supra
prohibitis fornicationem. in munditiam:
auaritiam: turpitu dinem. stultiloqͥa.
scurilitatem: nunc tantum tria posuerit
fornicationem. in munditiam: auarici¬
am. quibus quifuerit obnoxius here¬
ditatem: in reggno xp̃i & dĩ. hab̾e ñ possit.
Sienim ita stulti locus & scrurra alieni
eent. aregno dĩ: quomͦ tres quos speri
alit̃ separamꝰ. Vid̃etur sententia. rẽ.
crudelis. non ignos cere inbecillitati.
fragilitatis humane: cum &iam per
iocum nos dicta dampnarent: qui
enim insermone non labitur: ꝓfec¬
tus . ẽ. uir. Quam uis enĩ aliquis a for¬
nitatione. in munditia. atq las ouia
alieniis sit. Tamen sistulti locus &
scurra fuerit: nontenebit eũ locum.
niem possessurus erat sihaer uitia ñ
hab&. Respondeat quis. Sistulti loqͥũ
& scurrilitas non eumdem habeant
renatum: quem fornicatio in mun¬

Expanded text:
immundus, aut avarus, quod est immundus, aut avarus, quod est idolis serviens, non habet haereditatem in regno Christi et Dei. Notandum quod sex vitiis supra prohibitis, fornicatione, immunditia, avaritia, turpitudine, stultiloquio, scurrilitate, nunc tantum tria posuerit, fornicationem, immunditiam, avaritiam: quibus qui fuerit obnoxius, haereditatem in regno Christi et Dei habere non possit. Si enim ita stultiloquus et scurra alieni ealiter separamus, videretur sententia esse crudelis, non ignoscere imbecillitati fragilitatis humanae, cum etiam per jocum nos dicta damnarent. Qui enim in sermone non labitur, perfectus est vir, quamvis enim aliquis a fornicatione, immunditia atque lascivia alienus sit, tamen si stultiloquus et scurra fuerit, non tenebit eum locum, quem possessurus erat, si haec vitia non haberet. Respondeat quis: Esto stultiloquium et scurrilitas non eumdem habeat reatum, quem fornicatio, immun
Abbreviated transcription (Latin):
cunt se arenas litorum. guttas oce¬
ani: cęlorum spatia. terraeque
punctum. liquido conp̃hendisse.
Int̃ stulti loquium autem & scu¬
rilitatem hoc int̾.ẽ: quod stulti¬
loquium nichil inse saprens ha¬
b&. Scurilitas uero: deprudenti
mente descendit. Et consulto:
app&it quȩtlam uł urbana uer¬
ba ul rustica. uł fac&a: quam
nos iocularitatem. alio uerbo
possumus appellare: utri sum
moneat audientibus. Uerum
hac asanctis uiris penitus ꝓ pel¬
lenda: quibus magis conue¬
nit lugere. Beati enĩ qui lu¬
gent: qm̃ ipsi consolabuntur.
Ded magis gratiarum actio.
Querat aliquis & dicat: quisibi
uult post fornifationem ꝓhibi¬
dicimus grãrum actio in hoc lo¬
co: non ista. ẽ. nominata. iusta
quam grãs agimus dõ: sed iusta
quam grãm. siue gratiosi & salsi
aput ħomines app̃ellamur. Der&
enim xp̃iani sermonem sale. eẽ con¬
ditum ut grãm apud audientes
habear. Noc aut̃ scitote intellegen¬
tes: quod omnis fornicator. aut

Expanded text:
cunt se arenas littorum, guttas ocecunt se arenas littorum, guttas oceani, coelorum spatia, terraeque punctum liquido comprehendisse. Inter stultiloquium et scurrilitatem hoc interest, quod stultiloquium in se nihil sapienter habet, scurrilitas vero de prudenti mente desceappetit quaedam, vel urbana verba, vel rustica, vel faceta, quae nos jocularitatem alio verbo possumus appellare, ut risum moveat audientibus. Verum haec a sanctis viris penitus propellenda, quibus magis convenit lugere: Beati enim qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur. Sed magis gratiarum actio. Quaerat aliquis et dicat: quid sibi vult post fornicationem prohibiiarum actio? In hoc loco non ista est nominata, juxta quam gratias agimus Deo, sed juxta quam gratiam, sive gratiosi et salsi apud homines appellamur. Decet enim Christiani sermonem sale esse conditum, ut gratiam apud audientes habeat. Hoc autem scitote intelligentes, quod omnis fornicator, aut
Abbreviated transcription (Latin):
&iam ipse oblatio: & hostia dĩ.
in odorem suauitatis. Fornicatio
autem & omnis inmunditia. aut
auaritia: nec nomin& ur in uob
sicut dec& scõs. Nisiphiloso pho¬
rum quidam cinicus extrtiss&.
quidocer& om̃em tttillationẽ
carnis & fluxum seminis non
one &iam omẽm inmunditiã
copulass&: & ad in munditiam
iunxiss & auaritiam. Nõhanc
quod perunias cupimus con¬
gregare: sed illam deqͣ supra
diximus. non suꝑ grediatur
auarus in negotio frẽm suũ:
id .ẽ. in adulterii negotium.
quod .ẽ. insatiabilis ꝑ om̃ia tur¬
pitudinem las ciuieq discurs
quod congru ent̾ & tur pitudi¬
nis generalit̾ accepit nomen.¬
Aut stulti loquium: aut scurri¬
litas. que adrem non ꝑtin&.
Stul tilo quium: eẽ. estimo: non
solum eorum quialiqua nar¬
rant turpia utri summouear.
& fatuitate simulata magis
ill udant eis quib placere de¬
sidant: sed & iam eorum qui
sapientes sęculi putantur. &
derebus phisicis disputantes. di¬

Expanded text:
iam ipse oblatio et hostia Dei iam ipse oblatio et hostia Dei in odorem suavitatis. Fornicatio autem et omnis immunditia, aut avaritia, nec nominsicut decet sanctos. Nisi philosophorum quidam cynicus exstitisset, qui doceret omnem titillationem carnis et fluxum seminis non onem etiam omnem immunditiam copulasset, et ad immunditiam junxisset avaritiam. Non hanc, quod pecunias cupimus congregare, sed illam, de qua supra diximus: Ne supergrediatur avarus in negotio fratrem suum , id est, in adulterii negotium, quod est insatiabilis per omnia turpitudinum lasciviaeque discursus, quod congruenter et turpitudinis generaliter accipit nomen. Stultiloquium aut scurrilitas, quae ad rem non Stultiloquium esse aestimo non solum eorum qui aliqua narrant turpia, ut risum moveant, et fatuitate simulata magis illudant eis quibus placere desiderant; sed etiam eorum qui sapientes saeculi putantur, et de rebus physicis disputantes di
Abbreviated transcription (Latin):
puto quod in cã is qͦq quae¬
cumq ds fecerit: homo eũ poss& imi¬
tari. S ed uerbi causa: ut quomͦ il¬
le .ẽ. demens. & pluit inꝑtonos
& malos: sic &iam nos bonitatem nos¬
tram suꝑ om̃s homines esfundamus.
Qđ cum fererimus erimis filii dilec¬
ti: siue ipsius pauli. siue qđ
melus puto dĩ. Imitationeem̃:
non natura filii dĩ sumus. sicut
ait saluator. Ut sitis filii patris
nr̃i : quiincelis .ẽ. & ambulate in
dilectione: sicut & xp̃s dilexit
nos. & tradidit sem& ipsum ꝓ no¬
bis oblationem & hostiã dõ ino¬
dorem sua uitatis. Qui ꝓaliorum
salute usq ad sangumem contra
peccatum dimicatꝰ. ita ut animã
sutim tradat ꝓ eis: iste ambulat
incaritate. Imitans xp̃m: qͥ nos
intantum dilex̃ : ut crucẽ ꝓsa
lute hominum. sustiner &. Quo
enim ille tradidit sem & ipsum ꝓ
nob: sic & ipse ꝓ quib potest libent̃
obcumbens. imitablitur eũ. qui
oblationem & hostiam. in odorẽ
suauitatis se patri tradidit. fiat¬

Expanded text:
puto quod in caeteris quoque, quaecunque Deus fecerit, homo eum posset imitari, sed verbi causa, ut quo modo ille est clemens, et pluit super bonos et malos, sic etiam nos bonitatem nostram super omnes homines effundamus. Quod cum fecerimus, erimus filii dilecti, sive ipsius Pauli, sive, quod melius puto, Dei. Imitatione enim non natura filii Dei sumus, sicut ait Salvator: Ut sitis filii Patris vestri, qui in coelis est . Et ambulate in dilectione, sicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis, oblationem et hostiam Deo, in odorem suavitatis. Qui pro aliorum salute usque ad sanguinem contra peccatum dimicat, ita ut et animam suam tradat pro eis, iste ambulat in charitate, imitans Christum, qui nos in tantum dilexit, ut crucem pro salute hominum sustineret, quomodo enim ille tradidit semetipsum pro nobis, sic et ipse pro quibus potest libenter occumbens, imitabitur eum qui oblationem et hostiam 640 in odorem suavitatis se Patri tradidit, et fiet et
Abbreviated transcription (Latin):
Fluistis aliquando tenebrae: nunc aut̃
lux indño. Loquelam parit̃ annsit:
recepit: quando genus humanum
ora prius tacentia ad confess ionem
dĩ apperuit. Dicens cum psal mista.
Dñe labia mea aꝑies. & c&̃a. Et cum
tam. Nec solum dm̃ laudare seid
&iam idolorem cultores corpit de¬
testari. Canens cumpsalmista. Consũ¬
dantur om̃s quiad orant sculptilia.
quigloriantur insimulacris suis.

Expanded text:
« Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . » Loquelam pariter recepit, quando genus humanum ora prius tacentia ad confessionem Dei aperuit, dicens cum Psalmista: « Domine, labia mea aperies . » Et cum tam . » Nec solum Deum laudare, sed etiam idolorum cultores coepit detestari, dicens cum Psalmista: « Confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in
Abbreviated transcription (Latin):
quidem fructus lucis nonsolũ est
in bonitate: sed imiustitia & nerita¬
te. Ubi itaq bonitas. ẽ: ibi & iusticia.
Ubi iusticia: ibi consequitur & ue¬
& ueritas. Ubi autem bonitas &
ueritas: aput ipsũ. & non aput a¬
lium: ut nunc apłs doc&. iusti¬
cia .ẽ. Intelligat quoq marcion:
ipsum xp̃m bonitatem. ueritatẽ
& iustitiam non cupari. Bonita¬
tem in eo quod non scđm opera.
dum unicuiq r&ribuit quod
mer& ur. Porro ueritatem: dũ
ips e solus causas crea turarum
omnium rerumq cognoscit.

Expanded text:
quidem fructus lucis, non solum est in bonitate; sed in justitia et in veritate. Ubi itaque bonitas est, ibi et justitia: ubi justitia, ibi consequenter et ves et bonitas. Ubi autem bonitas et veritas, apud ipsum, et non apud alium, ut nunc Apostolus docet, justitia est. Intelligat quoque Marcion ipsum Christum, bonitatem, veritatem, et justitiam nuncupari. Bonitatem in eo quod non secundum opera, dum unicuique retribuit quod meretur. Porro veritatem, dum ipse solus causas creaturarum omnium, rerumque cognoscit.
Abbreviated transcription (Latin):
diligentes. regem carli tẽp tare
audebant. Ad quos magis illui sen¬
tentia dirigitur: in qua dñs art.
Generacio har mala & ad ultera
signum querit: & signum nonda¬
bitur ei: nisi signum ionae pro¬
ph&e. Horum & iam similitudi¬
nem uidentur illi tenere: qui
hy pocrit& nominantur. quia
mulatione : sed inueritate. Iyst
autem ut. uidit cogitationes eoꝵ.
Sed quia exteriora signa eos
non uelle crede cognõuit. pro¬
timis ad cogitationes eorum
respondit: ut saltim sic in eo
diuinitatem crede cogerent᷑.
quicordis uidebat archana.
Ac sidicer &. Eadem maiestate
qua cogita ciones ur̃as in tueor.
possum & signa decęlo oftendẽ.
Soluis enim dñi . ẽ: cogitatioues
cordis in tueri. dicente scrip

Expanded text:
diligentes, regem coeli tentare diligentes, regem coeli tentare audebant. Ad quos magis illa sententia dirigitur, in qua Dominus ait: « Generatio haec mala et adultera signum quaerit: et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae. » Horum etiam similitudinem videntur illi tenere, qui hypocritae nominantur, quia mulatione, sed in veritate. « Ipse autem, ut vidit cogitationes eorum, dixit. » Quia exteriora signa eos non velle credere cognovit, protinus cogitationibus eorum respondit, ut saltem sic in eo Divinitatem credere cogerentur, qui cordis videbat arcana. Ac si diceret: Eadem majestate qua cogitationes cordis intueor, possum et signa de coelo ostendere. Solius enim Domini est cogitationes cord
Abbreviated transcription (Latin):
adño factum negare non uale bant.
in huuis demonis potestate factum di¬
centes obfuscare illud conabantur. &
idõ blasphe mantes dixer̃. In beelze¬
bub principe demoniorum. eicit de¬
monia. Et alii temptantes: signm
derȩlo querebant abeo. Suꝑ fluȩ qͥ
eã quaeoculis uident. cretłe nolur̃.
deiniusibilibus signa quer̃. Qui
enim coerd uidentẽ. mutum loquẽ¬
tem: adõ curatum cređe nolebant.
ad callida argumenta. serum uerter̃:
querentes signum decelo. scilic& ut
in morem samuelis tomtrua decaelo
chorus care facer&. uł ad simil itudinẽ
lielxe. ignem decęlo deponer&. Quod
sioc feriss&: & har utique calumonia¬
rentur. & dicerent non ea adõ. ẽt. fac¬
ta: sed ex oceultis aeris cõmotio¬
nibus accidisse. ad sirmantes. & ma¬
gos pharaonis in agypto multa
signa decȩlo ferisse. Non enim in¬
possibile erat signum decęlo uidẽ:¬
uł oftende : sed illi indigni erant
signum deccelo uiđe. qui terram

Expanded text:
a Domino factum negare non valebant, a Domino factum negare non valebant, in hujus daemonis potestate factum dicentes, offuscare illud conabantur, et ideo blasphemantes dixerunt: « In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemonia. » « Et alii tentantes, signum de coelo quaerebanea quae oculis vident, credere nolunt, de invisibilibus signa quaerunt. Qui enim caecum videntem, mutum loquentem a Deo curatum credere nolebant, ad callida argumenta se converterunt, quaerentes signum de coelo, scilicet ut in morem Samuelis tonitrua de coelo coruscare faceret, vel ad similitudinem Eliae ignem de coelo deponeret. Quod si hoc fecisset, et haec utique calumniarentur, et dicerent non ea a Deo esse facta, sed ex occultis aeris commotionibus accidisse, affirmantes et magos Pharaoni in Aegypto multa signa de coelo fecisse. Non enim impossibile erat Deo signum de coelo ostendere, sed illi indigni erant signum de coelo videre, qui, terram
Abbreviated transcription (Latin):
Ilõ erce dies ueniunt dicit dñs: & non
dic& ur ampl uis toph&. nec uallis filu
ennon: sed uallis int̾ fectionis. & seꝑe¬
lient into ph&: roquod nonsit locus ad
sepeliendum. p̃multi tudine cadauerũ.
Et erit morticinum populi huuis in ȩscã
uolucribus cęli. & bestiis terrx. & non
erit qͥ abigat: id .ẽ. defendat. ꝓpt̃ esfu¬
sionem aut̃ sanguinis qui ibi fregen¬
t̃ effundebatur: multe muscae in eo¬
dem loco congrega bantur. Vnde con¬
gruum nomeͥn ei inpositum. ẽ. bel¬
zebub: id .ẽ. princeps muscarum. siue
uir habens muscas. Zebub enim musca
dicitur. Nonnulli enim sinẽ huuis
nominis: ꝑ .d. uel ꝑ .l. scribendum
putauer̃. Legentes beel zebub & asse¬
rentes auctorem huiꝰ idoli primum.
inisrł: rebul seruum achime lec fuisse.
pidem. S ed ipsa interp̃tatio nominis:
ostendit non ꝑaliam litt̾am. quam ꝑ .b.
scribendum: qi ut supͣ diximus be¬
el zebub princeps mus carum dicitur.
Ergo quia scribe & pharisei miraculum

Expanded text:
nt, dicit Dominus, et non dicetur amplius Topheth, nec vallis filii Ennon, sed vallis interfectionis, et sepelient in Topheth, eo quod non sit locus ad sepeliendum prae multitudine cadaverum. Et erit morticinium populi hujus in escam volucribus coeli, et bestiis terrae, et non erit qui abigat , » id est defendat. Propter effusionem autem sanguinis, qui ibi frequenter effundebatur, multae muscae in eodem loco congregabantur. Unde congruum nomen ei impositum est Beelzebub, id est princeps muscarum, sive vir habens muscas. Zebub enim musca dicitur. Nonnulli enim finem hujus nominis per d vel l scribendum esse putaverunt legentes Beelzebul, et asserentes auctorem hujus idoli primum in Israel Zebul servum Achimelech fuisse, pidem. Sed ipsa interpretatio nominis ostendit, non per aliam litteram quam per b scribendum, quia, ut supra diximus, Beelzebub princeps muscarum dicitur: Ergo quia scribae et Pharisaei miraculum
Abbreviated transcription (Latin):
telligit᷑. Quod mattheus euan¬
gelista. man festius declarat cũdicit.
Siautẽ ego in sp̃ũ dĩ eicio clemones.
Et pulchrae ꝑdigitũ dĩ sp̃s sc̃s figurat᷑.
quia sicut digitis aliquid oꝑamur.
mista. Uerbo dñi caeli firmatisunt.
& sp̃u oris eius om̃is uirtus eor. Hoc
digito. testamenti tabulae scriptes:¬

Expanded text:
ligitur, quod Matthaeus evangelista manifestius declarat, cum dixit: « Si autem ego in Spiritu ejicio daemones . » Et pulchre per digitum Dei Spiritus sanctus figuratur, quia sicut digitis aliquid operamur mista: « Verbo Domini coeli firmali sunt, et spiritu oris ejus, omnis virtus eorum . » Hoc digito t
Abbreviated transcription (Latin):
niente demoniacus iste curatus. ẽ.:
quia post quam ds̃ humanam natu¬
ram sibi conuincxit: in mundorum
spirituum potestates. ab humanis cor¬
dibus expulit. Ipso dicente. Nunc
hora.ẽ: ut princeps huius mun di
eiciatur foras. Tunc enĩ uiden didm̃
officium recepit: quando ꝑfidem illũ
intueri coepit. Aeuius uisione se pec¬
cando aelongauerat. Impl&a ꝓphai ci
que ait. Popłs quisedebat intenebris:

Expanded text:
niente, daemoniacus iste curatus est: niente, daemoniacus iste curatus est: quia postquam Deus humanam naturam sibi conjunxit, immundorum spirituum potestates ab humanis cordibus expulit, ipso dicente: « Nunc hora est, ut princeps hujus mundi ejiciatur foras . » Tunc enim videndi Deum officium recepit, quando per fidem illum intueri coepit, a cujus visione peccando se elongaverat, impleta prophetia, quae ait: « Populus qui sedebat in tenebris,
Abbreviated transcription (Latin):
ostend& filium dĩ semꝑ:eẽ. cũ patre:
erat dixit. & non fuit. Demonia cus¬
autem iste apud matħm. non solum
mutus. sed &iam caecus fuisse ꝑhib&᷑
Curatusq ad nõ mirabilit̾ dicitur:
ita ut loquercur & uider&. Ubi no¬
tan dum quia inuno eodemq homi¬
ne : dñs tria miracula parit̃.ẽ. oꝑa¬
tus. Cxcus uid&. mutus loquitur:
obsessus ad gemone eruitur. Allego¬
rice autem: genus humanum sig¬
mficat. quod tunc possessori diabolo
se subdidit: quando dm creatorẽ
suum diabolo suacdente contem psit.
Tunc uidendi dm̃ dignitatem ꝑdidit.
quando ad concupiscendũ u& itum
lignum oculos aperuit. Sicut scrip¬
tum .ẽ. Uidit mulier lignum quod
eẽt. pul chrum uisu a spectuq de¬
lec tabile. tulit & con medit. dedit¬
q uiro suo: quico medit. & a ꝑtisun
oculi amborum. Loquelam partẽ
amisit: qr pꝰquã percato se sub didit
alaude dĩ cessauit. Non .ẽ. ut ait
scriptura. spetiosa laus inore pec¬
catoris. Sed dño in mundum ue¬

Expanded text:
ostenderet Filium Dei semper esse cum Patre, erat dixit, et non fuit. Daemoniacus iste apud Matthaeum non solum mutus, sed etiam caecus fuisse perhibetur, curatusque a Deo mirabiliter dicitur, ita ut loqueretur et videret. Ubi notandum quia in uno eodemque homine Dominus tria mirabilia pariter est operatus. Caecus videt, mutus loquitur, obsessus a daemone eruitur. Allegorice autem genus humanum significat, quod tunc possessori suo diabolo se subdidit, quando Deum creatorem suum, diabolo suadente, contempsit. Tunc videndi Deum dignitatem perdidit, quando ad concupiscendum vetitum lignum oculos aperuit, sicut scriptum est: « Vidit mulier lignum quod esset pulchrum visu, aspectuque delectabile, tulit et comedit, deditque viro suo. Qui comedit, et aperti sunt oculi amborum . » Loquelam pariter amisit, quia postquam peccato se subdidit, a laude Dei cessavit. « Non enim est, ut ait Scriptura, speciosa laus in ore peccatoris . » Sed Domino in mundum ve
Abbreviated transcription (Latin):
surgere debent: qm̃ post p̃sentis
uite labores electi ingloriam surs
sublimandi: uixta illudssal miste.
Surgite pꝰquam sederitis. Leuan¬
tes autẽ oculos suos neminẽ
telligerent moysen & helyam adhoc
apparuisse. quatinus dñi clarifica¬
cioni: testimonium perhiberent.
Quod uͦ. descendentibus illis demonte:
p̃cepit iħs dicens. Nemini dixeritis
uisionem : donec filus hominis a
mortius resurgat. tempus futura
p̃dicationis insinuat. Nouerat
tnim fragiles. eẽ. apłorum mentes.
ad tante uisi onis testi monium
ꝑhibendum. quo ad usq sp̃s scĩ
gratia plenus instruerentur: & ꝑ¬
fertius confortarentur. Nouerat
&iam carnalium mentes adher incre¬
dibiles. ẽẽ: nisi prius sua uisibili re¬
surrertione adcredendum con mone¬
rentur. Et idõ hane uisionem non
.eẽ. penitus di cendamꝙ hibuit: sed an¬
te resurrectionem dicere uetuit: tẽ¬
pus ordinatȩ predicationis ostende&
quando mere dibile nomiudełetur.

Expanded text:
post praesentis vitae labores electi ad gloriam sunt sublimandi, juxta illud Psalmistae: « Surgite postquam sederitis . » « Levantes autem oculos suos, neminem telligerent Moysen et Eliam ad hoc apparuisse, quatenus Domini clarificationi testimonium perhiberent. Quod vero descendentibus illis de monte praecepit Jesus, dicens: « Nemini dixeritis visionem, donec filius hominis a mortuis resurgat. » Tempus futurae praedicationis insinuat. Noverat enim fragiles esse apostolorum mentes ad tantae visionis testimonium perhibendum, quoadusque Spiritus sancti gratia plenius instruerentur, et perfectius confortarentur. Noverat tiam carnalium mentes ad haec incredibiles esse, nisi prius sua visibili resurrectione ad credendum commoverentur. Et ideo hanc visionem non esse penitus dicendam prohibuit, sed ante resurrectionem dicere vetuit, tempus ordinatae praedicationis ostendens: quando incredibile non videretur
Abbreviated transcription (Latin):
effecta .ẽ. Sicut ipse ait adnoe.
Non ꝑmanebit sp̃s nĩs in homine in
xt̃num. eo quod sit caro. Penita¬
enim me: fecisse eos. Ded in solo me¬
diatore dĩ & hominum benese con¬
placuisse dicit: qui a peccatum
quod diuinitatem offender& in hu¬
manitate non habuit. qm̃ pecca¬
tum non fecit: nec dolus inuentꝰ
.t̃ inore euis. Nam quod ait. uox
pat̃na defilio. in qͦ michi conplacuit :
id ipsum. ẽ. quod alibi filuis testatur
dicens. & quimemi sit mecum .ẽ: &
non reli quid me solum. quia ego¬
queplacita sunt ei facio semꝑ. ħ ene
quoq uoce patris deeo dicitur: ip¬
sum audite. Ut ipsum. eẽ. in telli¬
geremus: deuͦ ꝑmoy sen fuerat pro¬
phatum. propħam sus citabit uo¬
bis ds̃ defr̃ibus meis tam quamme.
ipsum audidis. uixta om̃ia que

Expanded text:
effecta est, sicut ipse ait ad Noe: « effecta est, sicut ipse ait ad Noe: « Non permanebit spiritus meus in homine in aeternum, eo quod sit caro. Poenitet me fecisse eos . » Sed in solo Mediatore Dei et hominum, bene sibi complacuisse dicit, quia peccatum quod divinitatem fuscaret, in humanitate non habuit: quoniam peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus. Nam quod ait vox paterna de Filio: « In quo mihi complacui, » idipsum est quod alibi Filius testatur, dicens: « Et qui me misit, mecum est, et non reliquit me solum, quia quae placita sunt ei, facio semper . » Bene quoque voce Patris, de eo dicitur: « Ipsum audite, » ut ipsum esse intelligeremus, de quo per Moysen fuerat prophetatum : « Prophetam suscitabit vobis de fratribus vestris tanquam me, ipsum audietis, » juxta omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Abscondes eos in abscon¬
dito faciei tue. a contur batione
hominum: ꝓteges eos intab̾na¬
culo. a contradictione linguarum.
Sienmm populum ꝑ deserta gradi¬
entem .xl. annos columnȩ obum¬
bratione ꝓtexit. & in buminauit:
multo magis infutura uita recep¬
tis eleotis: absq tab̾na culorum¬
corporalium consir uctione seru¬
ros redd& parit & munitos. Ad
instruendas aut̃ mentes apłorum
derognitione diuinitatis unigeni¬
ti filii dĩ: post moy sen & helyx.
testimonium: uox patris denube
testimonium ꝑ hibuit dicens. hic
.ẽ. filius m̃s dilectus. Idem ipse
quem informa hominis homi¬
nem cer nitis: hic.ẽ. filius ĩs
dilectus. Ac sidicer&. Hic. est
filius m̃s: non ad optiuus sed ꝓpiꝰ.
ne al iunde creatus. sed ex me ge¬
nitus. Cui mecum una .x. potes¬
tas: una substantia. & una xt̃ni¬
tas. De quo bene dicitur. In qͦ mi¬
chi conplacint. Displicuit enĩ
dõ humana natura: quan do p̃¬
cepti illiꝰ p̃uaricatrir percando

Expanded text:
os in abscondito faciei tuae a conturbatione hominum, proteges eos in tabernaculo tuo a contradictione linguarum . » Si enim populum per deserta gradientem quadraginta annos columnae obumbratione protexit et illuminavit, multo magis in suam vitam receptos, electos absque tabernaculorum constructione securos reddet pariter et munitos. Ad instruendas autem mentes apostolorum de cognitione divinitatis unigeniti Filii Dei, post Moysi et Eliae testimonium, vox Patris de nube testimonium perhibuit, dicens: « Hic est Filius meus dilectus. » Id est: quem in forma hominis hominem cernitis, hic est Filius meus dilectus. Ac si diceret: Hic est Filius meus non adoptivus, sed proprius, non aliunde creatus, sed ex me genitus, cui mecum una est potestas, una substantia et una aeternitas. De quo subditur: « In quo mihi complacui. » Displicuit enim Deo humana natura, quando praecepti illius praevaricatrix peccando
Abbreviated transcription (Latin):
t̃minabitur deplebe. Telicesgͦ.
apłi. quinonsolum dñi clarita¬
tem uiđe meru er̃: sed &i amuo¬
cem patris intonantem audire.
Nec abhae feli citate nos extoto ali¬
mni erimus: siquem illi crediderunt
& nos credimus. & quomodo illi uixer̃
amando uiuimus: & quem dibexer̃. totis
uis ceribus amamus. Sed quia humana
fragilitas pondus diuinitatis ferre non
ual&: recte subditur. Et audientes dis¬
cipuli: ceriderunt infatiem suam. &ti¬
muer̃ ual de. Sed quos humana fragi¬
litas granat: benigne pius magister
cons olatur. & erigit uerbo pariter eos¬
& tactu. Unde & sub in fertur. Et ac¬
cedens iħs: t&rgit eos dicens. Sur gite
nolite timere. Tangendo ergo timo¬
rem expellit. & fidutiam tribuit :
qr tactus eius sanitas.ẽ. orbis trarũ.
Et qm̃ urxta eius uocem om̃is quise¬

Expanded text:
plebe. Felices ergo apostoli, qui non solum Domini claritatem videre meruerunt, sed etiam vocem Patris intonantem audire. Nec ab hac felicitate nos ex toto alieni erimus, si quem illi crediderunt, et nos credimus: et quomodo illi vixerunt, imitando vivimus: et quem dilexerunt totis visceribus, amamus. Sed quia humana fragilitas pondus Divinitatis ferre non valet, recte subditur: « Et audientes discipuli, ceciderunt in faciem suam, et timuerunt valde. » Sed quos humana fragilitas gravabat, benigne pius magister consolatur, et erigit verbo pariter et tactu. Unde et subinfertur: « Et accedens Jesus tetigit eos dicens: Surgite, et nolite timere. » Tangendo ergo timorem expellit, et fiduciam tribuit, quia tactus ejus sanitas est orbis terrarum. Et quoniam juxta ejus vocem, om
Abbreviated transcription (Latin):
ustitiam: & c&a quae secuntur. Sed de
tabna culorum uisibilium construea¬
one. paro cogitante adhuc & loquen¬
te. erce nubes lucida obumbrauit eos.
ut intelligerent eectis in xt̾na taber¬
nacula recepts non ẽẽ. necessaria
cor poralia tab̾na cula: ubi nub
obumbra tione ꝓtecti er̃. a conuẽ¬
tu malignantium: & amultitudi

Expanded text:
t caetera quae sequuntur. Sed de tabernaculis visibili constructione Petro cogitante: « Adhuc eo loquente, ecce nubes lucida obumbravit eos. » Ut intelligerent electis in aeterna tabernacula receptis, non esse necessaria corporalia tabernacula ubi in nubis obumbratione protecti erunt a conventu malig
Abbreviated transcription (Latin):
tine coronatus dicitur. Quipul¬
cherrima ratione quod ꝑcepturus
erat inre: quodam p̃sagio. p̃ occu¬
pauerat in nomine. Lapidatus
humilit̃: sed sublimit̃ coronatus.
Haebraice aut̃: int̾ p̃tatur nor maura.
Quorum uidelic&: nisi martrrum
sequencium quibus primo paci¬
endo forma factus.ẽ: moriendo
inpopulo. ꝓdigia dicuntur. por¬
ro dicencia. Id .ẽ. nouum aliqͥo
longe futurũ. p̃ dicencia. Signa
dicuntur: indicia aliqua. abeo qd
aliquid significent. Surrexerunt
aut̃ quidam desinagoga: quae
appellabatur libtinorum. & cr̃¬
renensium. & alexandrinorũ. &¬
eorum qui erant acilicia & asia.

Expanded text:
tine coronatus dicitur, qui pulcherrima ratione quod percepturus erat in re, quodam praesagio praeoccuparet in nomine: lapidatus humiliter, sed sublimiter coronatus, Hebraice autem interpretatur norma vestra, quorum videlicet? nisi martyrum sequentium, quibus primo patiendo, forma factus est, moriendo et prodigia. Prodigia dicuntur, porro dicentia, id est, novum aliquid longe futurum praedicentia. Signa dicuntur indicia aliqua, ab eo quod aliquid significent. Surrexerunt autem quidam de Synagoga, quae appellatur Libertinorum et Cyrenensium, et Alexandrinorum, e
Abbreviated transcription (Latin):
trem: martrr inuocat agonite¬
tem. Dñe iħu suscipe sp̃m meum:
qui ex pellitur decar ne mea prop¬
ter confessionem tuam. Las.ẽ. enĩ:
ut sp̃s qͥ prote funditur. ate susci¬
picitur. Positis aut̃ genibus: cla¬
mauit uoce magna dicens. Dñe:
nestatuas illis hoc peccatũ. Q cum
hoc dixiss&: ob dormunt. Prose qui¬
dem stans orauit: ꝓinimicis genu
flexit. Quia ipsorum maior mni¬
quitas. mauis supplicandi reme¬
dium flagitabat. Et mira brati
martiris uirtus. quisic zelo fer¬
uebat: ut eis aquibus tenebatur.
palam sue ꝑfidie culpas exꝓbra¬
r&e. Sic dilec tione ardebatꝰ. ut
in morte quoque proeis aquibus
occidebatur orar&.¬

Expanded text:
trem, martyr invocat agonithetrem, martyr invocat agonitheten. Domine Jesu, suscipe spiritum meum, qui expellitur de carne mea, propter confessionem tuam, fas est enim ut spiritus, qui pro te funditur, a te suscipiatur. Positis autem genibus clamavit voce magna dicens: Domine, ne statuas illis hoc peccatum, et cum hoc dixisset, obdormivit. Pro se quidem stans oravit, pro inimicis genu flexit, quia ipsorum major iniquitas, majus supplicandi remedium flagitabat. Et mira beati martyris virtus, qui sic zelo fervebat, ut eis a quibus tenebatur palam suae perfidiae culpas exprobraret, sic dilectione ardebat, ut in morte quoque pro eis a quibus occidebatur, orar