comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis multa teneat : Multiergo dicunt ab arte inchoandũ eẽ
& quare ocdicunt quia abipsa parae tractatum t̃: Et qnm̃ debemus
primũ scire hocipsum qđ discimus : & postea quid sit ipsa resdis¬
core. Sed hoc & suꝑ fluo ars non porest dici & consoris & pluma¬
rii. Multi & a uoce inchoant & aratione : Qm̃ elitterae deuoce
snatae : & non possumus ꝑuenirae ad secundam nisidixetimus
primã partem : nec hocuerum est: Multiabipsis luteris incho¬
ant nechocuerumest: Sed qui inchoat astem deb& inchoare:
ab oeo partibus orationis : De uoce tracare : Quid est uox hoe
philo sophorum est: Deliteris tragare omnium est : & orator ꝙrit.
Interas discere : & gramaticus similiter & magister iududem:
Namde partibus tragare hoc gramaticiost: Id circo &iamdona¬
tus in deinchoauit ab ipsis perite & allide &dusit illaom̃a

Expanded text:
ceptis multa teneat. Multi ergo dicunt ab arte inchoandum esse. Et quare hoc dicunt? Quia ab ipsa parte tractatus est, et quoniam primum debemus scire hoc ipsum quod discimus, et postea quid sit ipsa res discere. Sed hoc ex superfluo est: ars enim potest dici et tonsoris et lanarii. Multi et a uoce inchoant ea ratione, quoniam litterae de uoce sunt natae, et non possumus peruenire ad secundam, nisi dixeris primam partem: nec hoc uerum est. Multi ab ipsis litteris inchoant: nec hoc uerum est. Sed qui inchoat artem debet inchoare ab octo partibus oratiphilosophorum est. de litteris tractare omnium est. nam et orator quaerit litteras discere et grammaticus similiter et magister ludi idem. nam de partibus tractare, hoc grammatici est. idcirco etiam Donatus inde inchoauit, ab ipsis partibus. perite et ca
Abbreviated transcription (Latin):
de quibus tractaturus sum. stdhae diuidun
Rqoquũibene pecii donatu uttenillam¬
Ĩ piuonea seribene in pantib posrenonem
Omnibi ẽ eni robusta xutilis inchoat alitteris ista

Expanded text:
de quibus tractaturus sum. sed hae diuiduntoniam bene fecit Donatus, partem illam priorem scribere infantibus, posteriorem omnibus. est enim robusta et utilis. inchoat a litteris ista
Abbreviated transcription (Latin):
orationis ꝓ nom̃ tollunt qr partem nominis uoluntet̃: Ad uerbium tol¬
lunt & participium quia partẽ uerbi eẽ uolunt : semanent ergo

Expanded text:
orationis, pronomen tollunt, quia partem nominis uolunt esse; aduerbium tollunt et participium, quia partem uerbi esse uolunt. remanent ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo id eodictaes principales partes orationis qm̃ & ipsefaciunt olocu¬
Ptionen & alia elocutio sine ipsis nulla est: Eeosidicas cicero eras. Ecce

Expanded text:
ergo ideo dictae sunt principales partes orationis, quoniam et ipsae faciunt elocutionem, et alia elocutio sine ipsis nulla est. ecce si dicas Cicero cras, ecce
Abbreviated transcription (Latin):
rem uiclentissimã nullũ nom̃ duab: mutis terminari .c. aut̃
&t duae mutae sunt: Ergo exclusi sumus ab illa regula super ÷
ut sequamur regula plauti lacte ut dicamus habemus in
baccidibus sicut lastae lactissimile & ꝓquidem dixi hasrati¬
ones. Scire aut̃ debes. quodhodiaer illud sequimur quod
dix̃ uirgilius .lac &remansit illa consu&udo
nominis. maiores nr̃i ne itineractione
sermonis aliquod fastidium facerent
inuener aliam particulam : quae suste¬
ner& officium prioris : Ideo dixerunt
ꝓnomina uti uirgilius scripsit georgica
potest &iam dicere uirgilius scripsit ae neidos
& haec ipscc iteratio proprii nominis possitfas¬
tidium ereare : Idcirco ita locuntur homines uirgiłs
scripsit bd colica ipse scripsit georgica ipse scripsit
Daeneida uicrias quomodo uis significatio Eadem ÷̃
uacri&is: tamensermonis ad quirit ornatum Ideo
dicitur ꝓ nomen quod fungitur officio nominis

Expanded text:
rem ualentissimam, nullum nomen duabus mutis terminari. c autem et t duae mutae sunt. ergo exclusi sumus ab illa regula. superest ut sequamur regulam Plauti, lacte ut dicamus: habemus in Baccidibus«sicut lacte lactis simile». et quidem dixi has rationes. scire autem debes quod hodie illud sequimur, quod dixit Vergilius, lac, et remansit illa consuetudonominis. maiores nostri, ne iteratione sermonis aliquod fastidium facerent, inuenerunt aliam particulam, quae sustineret officium prioris. ideo dixerunt pronomina. uti Vergilius scripsit georgica: potes etiam dicere Vergilius scripsit Aeneida; sed ne haec ipsa iteratio proprii nominis possit fastidium creare, idcirco ita locuntur homines, Vergilius scripsit bucolica, ipse scripsit georgica, ipse scripsit Aeneida. uarias, quo modo uis, significatio eadem est; uarietas tamen est sermonis adquirit ornatum. ideo dicitur pronomen, quod fungitur officio nominis
Abbreviated transcription (Latin):
fluo additas. alias licteras & faeas xxiii. Habemus hoo
in libris ad attium apud uarronẽ: &curtotsint: & quart
eo ardine positae & quare isdẽ nominibus uocentur¬
de quibus tracaturus sum. sedhae diuidunt᷑ pring¬
uiclit̃ inlucospastei: in uoc iler & in consonantes ib
item consonantes diuiduntur induas pastes: insema¬
uocaler & inmutas. Ergoduaesunt primae paest̃

Expanded text:
fluo additas alias litteras et factas XXIII. habemus hoc in libris ad Attium apud Varronem, et cur tot sint et quare eo ordine positae et quare isdem nominibus uocenturde quibus tractaturus sum. sed hae diuiduntur principaliter in duas partes, in uocales et in consonantes. ipsae item consonantes diuiduntur in duas partes, in semiuocales et in mutas. ergo duae sunt primae partes,
Abbreviated transcription (Latin):
uen eratione litterarum: omnino uerba sunt istabiui reinouȩ
interrudes homines primũ apparuer becero Dic̃uno e¬
distaes̃ Littere: Li terediraes hacratione quasile¬
ꝗitte at: quodlegentib: ÷ terpraebeant: sua mittiq: ad¬
tendentes litteras implemur letiones: Ergo uel ideo
dictae sunt. littaerae uelideo quodlegendo iterant iua
cuni sint xxiii tam̃uarias conextiones faciunt: id
uariam docutionẽ: Ergo abhanc causapiditaes littaerȩ

Expanded text:
ueneratione litterarum», omnino uerba sunt ista Liuii, «rei nouae inter rudes homines». tunc primum apparuerunt litterae. litterae dictae sunt hac ratione, quasi legiterae, quod legentibus iter praebeant. nam utique adtendentes litteras implemus lectionem. ergo uel ideo dictae sunt litterae, uel ideo quod legendo iterentur. nam cum sint XXIII, tamen uarias conexiones faciunt, id est uariam elocutionem. ergo ob hanc causam dictae sunt litterae,
Abbreviated transcription (Latin):
no Yenee eparntes articulos a pro nominibus. Aludocim dicuntꝰ
eẽ partes orationis sepa rantes articulos apro nominib: & interictio¬
nes ab aduerbiis. Nostienim qđ apud grecossimiliter int̃iectiones &
ad uerbia eadem sint: Interim domnatus. secutus ẽ & ait : Oeto s̃ parter

Expanded text:
a pronominibus. alii decem dicunt esse partes orationis, separantes articulos a pronominibus et interiectiones ab aduerbiis. nosti enim quod apud Graecos similiter interiectiones et aduerbia idem sunt. interim Donatus secutus est et ait: octo sunt parte
Abbreviated transcription (Latin):
acero nom̃ est oras ad uerbium ÷ & nonest plenae locutio nisidicas cicero
eras fac& aut dic&. Videsergo qm̃ ñ pocest sticreelocutio nisinom̃ & uer¬
bum sit: Pute picempus quid post tempus p̃ppositio ẽ tempꝰ nom̃ est & tiom̃

Expanded text:
cero nomen est, cras aduerbium est, et non est plena elocutio, nisi dicas Cicero cras faciet aut dicet. uides ergo quoniam non potest stare elocutio, nisi nomen et uerbum sit. puta post tempus: quid post tempus? post praepositio est, tempus nomen est, et tam
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt cẽpartes orationis: Aludicunt quinꝙ eẽ
partes orationis : aluocto aliinouem a ludecim. alii
undecim : Tamendonatus a itorto : est quidem uari& as

Expanded text:
dicunt partes esse orationis; alii dicunt quinque esse partes, alii octo, alii nouem, alii decem, alii undecim. tamen Donatus ait octo. est quidem uarietas
Abbreviated transcription (Latin):
ł redecim litteris terminatur quinq: uocalibus sex semi uocalib:
& una muta uel duabus : quinq uocalibus .& e .i .o.u.a. ut musc
e ut mobile :i ut frugi:o. utcicero u. ut cornu : Sex semiuocalib:
.l. ut mel n ut carmen .i. ut tẽplũ .r. ut cesar .s. ut doctus .x
ut pix. una muta ut capud adiciunt .c. ut allec. aut lac: Dep
quo dubitatus dixihoc sȩpius multidicunt. utrum. lacdica¬
mus an .lact. & reuera. Siquȩras hoc rite facit. nec aliud.
namsidixeris. lacerit gen&iuus lacis quẽ ad modum allec
allecis : Lectũ ÷ hoc sepius praecipuae apud uarronem illedicit
lac non debemus dicere sed lact: sed dix̃ caesar contraipsum

Expanded text:
redecim litteris terminatur, quinque uocalibus, sex semiuocalibus et una muta uel duabus: quinque uocalibus, a e i o u, a, ut Musa, e, ut monile, i, ut frugi, o, ut Cicero, u, ut cornu; sex semiuocalibus, l, ut mel, n, ut carmen, m, ut templum, r, ut Caesar, s, ut doctus, x, ut pix; una muta t, ut caput. adicit c, ut allec aut lac, de quo dubitatur. dixi hoc saepius: multi dicunt, utrum lac dicamus an lact. et re uera si quaeras, hoc rite facit nec aliud. nam si dixeris lac, erit genetiuus lacis, quem ad modum allec allecis. lectum est hoc saepius, praecipue apud Varronem. ille dicit: lac non debemus dicere, sed lact. sed dixit Caesar contra ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
& uitiosa est & ut puta reliquias sidicas proeo quod ÷ reliqui¬
cs Ergouitiũ facctũ inunc paste orationis barbaris mus :
Quidsi in conexionefiat nondicit᷑ barbarisius sed solo ecismus
ut illud multimihihomines iniuriã fec̃. Ecceipsic conexio
pernaturam quid ÷ solo ecismus : quod maleperastem dicit᷑
Nã seuerabarbarismus ꝑnaturã non potest diciꝰ quienim
dicat mamor aut colũnã ꝑnaturã ñ potest diciꝰ Quando autẽ
dico multimihi homines iniuriã facit : non pernaturã non potest dici
sed ꝑ astem . ⁊ Non potest dici ut tam̃ huc animus referatur quo¬
tiens cũq barbaris mũdicimus : inuenimus ipsam unã pastem ora¬
tionis uitiosccmee Quotienscũq solo ecismũ dm̃s singulas quidẽ
pastes eẽ integras sed conexionẽ ñ eẽ in tegrã: Nã reuera singule
pastes inte gresunt̃ & multilictinũ ÷ & mihilatinũ ẽ. homines
latinũ ÷ iniuriã latinũ ÷ & fecit lictinũ ÷ & qm̃ non sibi
perare Nenos inuitia tra

Expanded text:
 relliquias pro eo quod est reliquias. ergo uitium factum in una parte orationis barbarismus est. quid si in conexione fiat? non dicitur barbarismus, sed soloecismus, ut illud, multi mihi homines iniuriam fecit. ecce ipsa conexio per naturam. quid est soloecismus? quod male per artem dicitur. nam re uera barbarismus per naturam non potest dici. qui enim dicat mamor aut columam? per naturam non potest dici. quando autem dico: multi mihi homines iniuriam fecit, non per naturam non potest dici, sed per artem non potest dici. ut tamen huc animus referat, quotienscumque barbarismum dicimus, inuenimus ipsam unam partem orationis uitiosam esse; quotienscumque soloecismum dicimus, singulas quidem partes esse integras, sed conexionem non esse integram. nam re uera singulae partes integrae sunt: et multi Latinum est, et mihi Latinum est, et homines Latinum est, et iniuriam Latinum est, et fecit Latinum est. sed p
Abbreviated transcription (Latin):
aorbaris mus ÷ & definit quid ÷ b arbarismus Plerũq:
uolumus aliquẽ rephendere : & ipsic repraehensio
ostenditnos imperitiorer facitnescio quiuitium &
dico illi s oloecismũ fecisti & foste non fec̃ soloecis¬
Imũ sedbaerbarismũ. Autbarbaris mũ fecit &¬
dico illi quia acrrologim fecit. Dũ uolumus
nosaliquem rep̃hendere nosconfitemur eẽuitiosos. Ergode¬
bemus singula uitia quaehabent propa nõa propriuis nominib uitu¬
porare nenos inutia trahicmur Vtputa quidẽ baerbaeris mus itie
difinit baerbaris mus ÷ uitium factũ inuna paste orationis Soloe¬
cismus ÷ uitiũ factũ inconnexione pastiũ orationis. Vt put aquan¬
dodico columa ꝓeo quod ÷ colũna qm̃ una pars ÷ orationis. & in ip¬
sicuna paste orationis ic̃uitiũ ÷ Dicit᷑ barbarismus quando

Expanded text:
arbarismus est: et definit, quid est barbarismus. plerumque uolumus aliquem reprehendere, et ipsa reprehensio ostendit nos inperitiores. facit nescio qui uitium, et dico illi: soloecismum fecisti, et forte non fecit soloecismum, sed barbarismum; aut barbarismum facit, et dico illi quia acyrologiam fecit. dum uolumus nos illum reprehendere, nos confitemur esse uitiosos. ergo debemus singula uitia, quae habent propria nomina, propriis nominibus uituperare, ne nos in uitia trahamur. ut puta quid est barbarismus? ita definit, barbarismus est uitium factum in una parte orationis, soloecismus est uitium factum in contextu partium orationis. ut puta quando dico columa pro eo quod est columna, quoniam una pars est orationis, et in ipsa una parte orationis iam uitium est, dicitur bar
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ficłi cõmissis quȩ sacͤ scĩs eccłiis¬
cet̾isq uen̾abilib locis que re¬
ligionis ł pietatis intuitu. hono¬
rificant᷑ tlerelicta sunt. quȩ si
indebita soluant᷑ ñ repetunt᷑.¬

Expanded text:
sis quae sacrosanctis eccleserisque venerabilibus locis quae religionis vel pietatis intuitu honorificantur, derelicta sunt, quae si indebita solvantur non repetunt
Abbreviated transcription (Latin):
istud non humani generis
ꝓpium ẽ s om̃ium anima¬
lium que in celo. que in t̾ra.
gin mari nascunt᷑. Hic
aescendit maris atꝙ: femine
coniugatio. qͣm nos matͥio

Expanded text:
istud non humani generis proprium est, sed omnium animalium, quae in caelo, quae in terra, quae in mari nascuntur. hinc descendit maris atque feminae coniugatio, quam nos matri
Abbreviated transcription (Latin):
ligit᷑ ꝓpͥe ex ꝯtͣctu obligatꝰ esse.
ut si certiorẽ rõnẽ seqͣmur.
magis ut supͣdiximꝰ ex distͣc¬
tu ꝗͣ ex ꝯtractu possit diciobli¬
gatus esse. Nam qͥ soluendi aĩo
pecuniam dat. in hoc dare uide¬
t᷑ ut distrahat potiꝰ negotiũ ꝗͣ¬

Expanded text:
legitur proprie ex contractu obligatus ut, si certiorem rationem sequamur, magis, ut supra diximus, ex distractu quam ex contractu possit dici obligatus esse: nam qui solvendi animo pecuniam dat, in hoc dare videtur, ut distrahat potius negotiu
Abbreviated transcription (Latin):
modissime. si pͥmo leui ac¬
simplicis pͣ ost deinde diligẽ¬
tissima atq exactissima in¬
t̃pretatione singula tradant᷑.
Alioquin si statim ab initio
rudem adhuc et infirmũ
animum studiosi multitu.¬
dine ac uarietate rerum ho

Expanded text:
modissime, si primo levi acsimplici, post deinde diligetissima atque exactissima interpretatione singula tradantur. alioquin si statim ab initio rudem adhuc et infirmum animum studiosi multitudine ac varietate rerum o
Abbreviated transcription (Latin):
nisterium tutele redemit.¬
Libtus quoq si fraudulenter
gessisse tutelam filiorum uł
tumurbis remittit puniend.¬
¶ Nouissime sciendum ẽ eos
qui fraudulent᷑ tutelam uł¬

Expanded text:
nisterium tutelae redemit.tus quoque, si fraudulenter gessisse tutelam filiorum vel tum urbis remittitur puniendssime sciendum est eos, qui frandulenter tutelam
Abbreviated transcription (Latin):
dosa tutela. quia datio ꝑ¬
positum tutoris maluiolũ¬
non mutat. s duitius cras¬
sandi in re familiari facul¬
tatem p̃̾stat. ¶Suspectum
enim eum putamus qͥ mo¬
ribus talis est. ut suspectꝰ
sit. Enim uͦ tutor uł curator
quamius pauꝑ fidelis
tam̃ et diligens remouendꝰ
non ẽ. quasi suspectꝰ.¬

Expanded text:
dos a tutela, quia satispositum tutoris malevolmutat, sed diutius grassandi in re familiari facultatem praestat. Suspectum enim eum putamus, qui moribus talis est, ut suspectus sit: enimvero tutor vel curator, quamvis pauper est, fidelis tamen et diligens, removendus non est quasi suspect
Abbreviated transcription (Latin):
Sles sunt. aliȩ p̃toriȩ. aliȩ¬
ꝯuentionales. aliȩ cõmunes.
tam p̃toriȩ ꝗͣ iudiciales. ¶u¬
nꝰ. diciales sunt dũtaxat. q̃ ame

Expanded text:
les sunt, aliae praetoriae, alianventionales, aliae communes tam praetoriae quam iudiciales. Iudiciales sunt dumtaxat, quae
Abbreviated transcription (Latin):
t in stipłationẽ deduci
pot̾. siue illa mobił sit. siue soli
sit. ¶At siquis rẽ q̃ in rerũ nat᷑a
ñ ẽ aut eẽ ñ pot̾. daristipłatꝰ fu¬
erit. ueluti stichum qͥ mortuus
sit quẽ uiu̾e credebat. aut hy¬
pocen taurum qͥ eẽ ñ possit in¬
utił erit stipuło. Nde uiris ẽ
sirem sacram aut religiosam
ꝗͣ humani uiris esse credebat.
ł publicã q̃ usib ppłi ꝑpetuo
exposita sit. ut forũ theatrũ.
ł lib̾m hominẽ quẽ seruũ esse
credebat. ł cuiꝰ cõmerciũ non

Expanded text:
tur, in stipulationem deduci potest, sive illa mobilis sive soli sit. At si quis rem, quae in rerum natura non est aut esse non potest, dari stipulatus fuerit, veluti Stichum, qui mortuus sit, quem vivere credebat, aut hippocentaurum, qui esse non possit, inutilis erit stipulatio. Idem iuris est, si rem sacram aut religiosam, quam humani iuris esse credebat, vel publicam, quae usibus populi perpetuo exposita sit, ut forum vel theatrum, vel liberum hominem, quem servum esse credebat, vel rem cuius commercium non
Abbreviated transcription (Latin):
t stipulandi ⁊ ꝓmittendi
diuo pͣluiesue rei fieri posst̃.
¶Stipulandi ita. si pꝰ omĩum in¬
t̾rogationẽ ꝓmissor respondeat:
spondeo. ut puta cum duob se¬
paratĩ stipulantib ita ꝓmis¬
sor respondeat. utͥq ur̃m da-¬
re spondeo. Nam si pͥ ticio spo

Expanded text:
S STIPULANDI ET PROMITTENDI duo pluresve rei fieri possunt. stipulandi ita si post omnium interrogationem promissor respondeat ‘ spondeo. ’ ut puta cum duobus separatim stipulantibus ita promissor respondeat ‘ utrique vestrum dare spondeo ’: nam si prius Titio spo
Abbreviated transcription (Latin):
De obligationib q̃ ex delicto
nascuntur.
Um expositũ sit su¬
ꝑiore libro de obli¬
gationib ex ꝯtrac¬
tu. ⁊ quasi ex contractu. sequit᷑
ut de obligationib ex malefi¬
ut suo loco tradidimus in qͣ¬
tuor genera diuidunt᷑. heȩ
uͦ unius geni̾s sunt. Nam
om̃s ex re nascunt᷑. id ẽ ex ip¬
so maleficio. ueluti ex furto

Expanded text:
DE OBLIGATIONIBUS QUAE EX DELICTO NASCUNTUR Cum expositum sit superiore libro de obligationibus ex contractu et quasi ex contractu, sequitur, ut de obligationibus ex malefiut suo loco tradidimus, in quattuor genera dividuntur: hae vero unius generis sunt, nam omnes ex re nascuntur, id est ex ipso maleficio, veluti ex furto
Abbreviated transcription (Latin):
accessione eẽ potꝰ ꝗͣ in pͥncipa¬
li re. At ex diu̾so. ut minꝰ de¬
beant obligari possunt. Itaq
si reus .x.aureos ꝓmiserit. fi¬
deuissor in .u. recte obligatur.
cont᷑ uͦ ñ pot̾ obligari. ¶Item.
siille pure ꝓmiserit: sideuis¬
sor sub ꝯditione ꝓmittere po¬
test. contͣ uͦ ñ pot̃. Non solum
enĩ in qnͣtitate. s etiam in tẽ

Expanded text:
accessione esse potest quam in principali re. at ex diverso, ut minus debeant, obligari possunt. itaque si reus decem aureos promiserit, fideiussor in quinque recta obligatur: contra vero non potest obligari. item si ille pure promiserit, fideiussor sub condicione promittere potest: contra vero non potest. non solum enim in quantit
Abbreviated transcription (Latin):
nans uiris ratione codicillorum
usus est. et trebatium suasisse au¬
gusto: quod dice̾t utilissimum et
necessarium hoc ciibus ẽe. ꝓpter
magnas et longas ꝑegͥnationes
que apud utes fuissent. ubi siqͥs
testamentum face̾ non possit. ta¬
men codicillos posset. ¶ Postque
temꝑoia cum et labeo codicillos
feci̾siiã nemini dubium erat. qͥn
codicilli uire optimo amitte̾nt᷑.¬
¶ Non tantum autem testam̃to
facto potest quis codicillos facere
s intestato quis decedens fidei¬
cõmitt̾e codicillis pot̃. S cum
ante testam̃tum factum codi¬
cilli facti erant: papinianus ait.
non alit̾ uires hab̾e: quam si
spetiali postẽuoluntate confir¬
mentur. Sed diui seuerus et
antoninus rescͥꝑserunt. ex his
codicillis qui testam̃tum p̾ce¬
dunt: posse fidei commissum
peti. si appareat eum qͣui pos¬
tate quam codicillis exp̃ssent¬

Expanded text:
nans a iuris ratione codicillorum usus esset: et Trebatium suasisse Augusto, quod diceret, utilissimum et necessarium hoc civibus esse propter magnas et longas peregrinationes, quae apud veteres fuissent, ubi, si quis testamentum facere non posset, tamen codicillos posset. post quae tempora cum et Labeo codicillos fecisset, iam nemini dubium erat quin codicilli iure optimo admitterentur. Non tantum autem testamento facto potest quis codicillos facere, sed et intestatus quis decedens fideicommittere codicillis potest. sed cum ante testamentum factum codicilli facti erant, Papinianus ait, non aliter vires habere quam si speciali postea voluntate confirmentur. sed divi Severus et Antoninus rescripserunt, ex his codicillis qui testamentum praecedunt posse fideicommissum peti, si appareat eum qui postate quam codicillis expresse
Abbreviated transcription (Latin):
obligatio q̃ nõĩb fieri di¬
sunt in usu. Plane siqͥs deb̾e
de pecunia minime num̾ata
pꝰ młtũ tꝑ̃is exceptionẽ oppo¬
nere ñ pot̾. hoc i sepissime.
ꝯstitutũ est. sic fit ut ho die¬
ra obliget᷑. ⁊ ex ea nascitur

Expanded text:
obligatio, quae nominibus fieri sunt in usu. Plane si quis debere de pecunia minime numerata post multum temporis exceptionem oppopotest : hoc enim saepissime constitutum est. sic fit ut et hodier: et ex ea nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
omino ꝑsona stipłantis ꝯtine¬
puam. ¶ ẽ suei si seruus stipłet᷑.
ut sͥ ire agere liceat: ipse enĩ
¶Seruus cõmunis stiplando
unicuiq dñoꝵ ꝓ portione

Expanded text:
o persona stipulantis continetur, veluti si servus stipuletur, ut sibi ire agere liceat: ipse enim Servus communis stipulando unicuique dominorum pro portione
Abbreviated transcription (Latin):
De obligationib q̃ ex delicto
nascuntur.
Um expositũ sit su¬
ꝑiore libro de obli¬
gationib ex ꝯtrac¬
tu. ⁊ quasi ex contractu. sequit᷑
ut de obligationib ex malefiꝰ¬

Expanded text:
DE OBLIGATIONIBUS QUAE EX DELICTO NASCUNTUR Cum expositum sit superiore libro de obligationibus ex contractu et quasi ex contractu, sequitur, ut de obligationibus ex malefi
Abbreviated transcription (Latin):
iuuari ex epła diui adriani. ⁊
desid̾are ut ꝓparte in se det᷑
actio. sfideussores ita obliga¬
riñ possunt. ut plus debeant
ꝙͣ debet is ꝓ qͦ obligant᷑. Nam
⁊ eoꝵ obligatio accessio ẽ pͥnci¬
yalis obligationis. nec plus in

Expanded text:
iuvari ex epistula divi Hadriani, et desiderare ut pro parte in se detur actio. Fideiussores ita obligari non possunt, ut plus debeant, quam debet is pro quo obligantur: nam eorum obligatio accessio est principalis obligationis nec plus in
Abbreviated transcription (Latin):
nes stiplatoe stẽ ueluti rẽ sal¬
uam fore pupilli. Nam ⁊ p̃tor
iubet rem saluã fore pupillo
caueri: ⁊ int̾dũ uidex. si aliter
expediri ħ res ñ pot̾. ł de rato¬
De inutilib stipłanõib

Expanded text:
nt stipulationes veluti rem salvam fore pupilli: nam et praetor iubet rem salvam fore pupillo caveri et interdum iudex, si aliter expediri haec res non potest: vel de ratDE INUTILIBUS STIPULATIONIB
Abbreviated transcription (Latin):
tipulationũ aliȩ iudicia¬
ꝯuentionales. aliȩ cõmunes.
tam p̃toriȩ ꝗͣ udiciales. ¶Iu¬
diciales sunt dũtaxat. q̃ ame¬
ro iudicis officio ꝓficiscuntur.¬

Expanded text:
tipulationum aliae iudiciaconventionales, aliae communes tam praetoriae quam iudiciales. Iudiciales sunt dumtaxat, quae a mero iudicis officio proficiscuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ a mero p̃toris officio ꝓfici¬
scunt᷑. U eluti dãpni infecti. ⁊
legatoꝵ. Ptorias aut̃ stipłatio¬
nes. sic exaudiri oportet. ut ĩ
his ꝯtineant᷑ etiã ediliciȩ. Nã¬
&e hee diliciȩ ab iuris dictione
ueniunt. ¶Conuentionales
sunt. q̃ ex ouentione utriꝰq
partis ꝯcipiunt᷑. hoc ẽ. neq
iussu iuidicis. neq nissu p̃toriͤ
s ex ꝯuentione ꝯtͣhentium.

Expanded text:
 a mero praetoris officio proficiscuntur, veluti damni infecti vel legatorum. praetorias autem stipulationes sic exaudiri oportet ut in his contineantur etiam aediliciae : nam et hae ab iurisdictione veniunt. Conventionales sunt, quae ex conventione utriusque partis concipiuntur, hoc est neque iussu iudicis neque iussu praetoris, sed ex conventione contrahentium.
Abbreviated transcription (Latin):
pondit. dem̃ alio int̾rogante
spondeat. alia atq alia erit o¬
bligatio. nec credunt᷑ duo res
stipulandi esse. ¶ Duo plures¬
ue rei ꝓmitendi ita fiunt.
meui quinq aureos dare spõ¬
des: Sei eosde .u. aureos dare
spondes. si respondeant sĩgłi¬
separatim spondeo. ex huius

Expanded text:
ponderit, deinde alio interrogante spondeat, alia atque alia erit obligatio nec creduntur duo rei stipulandi esse. duo pluresve rei promittendi ita fiunt:‘ Maevi, quinque aureos dare spondes? Sei, eosdem quinque aureos dare spondes? ’ respondeant siseparatim ‘ spondeo ’. Ex huius
Abbreviated transcription (Latin):
nerau̾imus: duorum altũ
aut desertorẽ stuilioꝵ efficie¬
mus: aut cum magno labo¬
re eiꝰ. sepe etiam cum diffiden¬
tia que plerumq iuuenes
au̾tit. serius ad id ꝑducemꝰ
ad quod leuiori uia ductꝰ.
sine magno labore. & sine

Expanded text:
neraverimus, duorum alterum aut desertorem studiorum efficiemus aut cum magno labore eius, saepe etiam cum diffidentia, quae plerumque iuvenes avertit, serius ad id perducemus ad quod leniore via ductus sine magno labore et sine
Abbreviated transcription (Latin):
bligatione una resuer fitiͤ.
⁊ uł alter debitum accipien¬
do ł alt̃ soluendo om̃iũ ꝑimit
obligationẽ. ⁊ omis lib̾at.¶ Ex
duob reis ꝓmittendi alius

Expanded text:
bligatione una res vertitur: et vel alter debitum accipiendo vel alter solvendo omnium perimit obligationem et omnes liberat. Ex duobus reis promittendi alius
Abbreviated transcription (Latin):
cupit obligatur. ac si mutuuo
illi daret᷑. ⁊ idõ ꝯdictione tenet᷑.¬
¶ Ex qͥb dam tñ causis repetiñ¬
pot̾: ꝙ ꝑ errorẽ ñ debitũ solutũ
sit. Sic nãꝙ definerunt uet̾es.
ex quib causis inficiando lis
crescit ex his causis ñ debitum
solutũ repeti ñ posse. ueluti ex
lege aquilia. Ntem ex legato
ꝙ uet̾es quid̾e in his legatis lo¬
cũ hre uoluert̃: quȩ certa ꝯsti¬
fuerant legata. Nr̃a aut̃ ꝯsti¬
tutio cũ unam naturã omĩb
legatis ⁊ fid̾i cõmissis indul¬
sit huiꝰmodi augnĩtum in
om̃ib legatis ⁊ fidĩ cõmissis ex¬
tendiuoluit: s ñ om̃ĩb p̃buit¬

Expanded text:
cepit obligatur, ac si mutuum illi daretur, et ideo condictione tenetur. Ex quibusdam tamen causis repetiod per errorem non debitum solutum sit. namque definiverunt veteres, ex quibus causis infitiando lis crescit, ex his causis non debitum solutum repeti non posse, veluti ex lege Aquilia, item ex legato. quod veteres quidem in his legatis locum habere voluerunt quae certa constifuerant legata: nostra autem constitutio cum unam naturam omnibus legatis et fideicommissis indulsit, huiusmodi augmentum in omnibus legatis et fideicommissis extendi voluit: sed non omnibu
Abbreviated transcription (Latin):
re ũdũ secuta idẽ ñdũ p̃cio so¬
luto neq fundo tradito
placuerit int̾ eos ut reced̾et᷑
ab ea emptione ⁊ uenditione
inuicẽ lib̾ant᷑. Id̾e ẽ ⁊ in loca¬
tione ⁊ conductione: ⁊ in oĩb¬

Expanded text:
re nondum secuta, id est neque pretio sore nondum secuta, id est neque pretio soluto neque fundo tradito, placuerit inter eos ut discederetur ab emptione et venditione, invicem liberantur. idem est et in conductione et lo
Abbreviated transcription (Latin):
nouationẽ. si ꝯditio extit̾it. Ali-¬
oqͥn sidefec̾it: durat pͥor obliga¬
tio. S cũ hȩc quide int̾ ueteres
ꝯstabat. ⁊ tunc fieri nouationẽ
cum nouandi animo in scd̃am
obligationẽ itũ fuerat. ꝓ hoc
aut̃ dubiũ erat. qñ nouandi a¬
nimo uideat᷑ hoc fieri. ⁊ qͣs d̾a
de hoc p̾sumptiones. alii in a-¬
liis casib introducebant. Id̃o
nr̃a ꝓcessit ꝯstitutio q̃ aꝑtissi¬
me definiuit. tunc solũ fieri
nouationẽ: qͦciens hoc ipsum
int̾ ꝯtrahentes exp̾ssũ fuerit.
qd ꝓpt̾ innouationẽ prioris
obligationis ꝯuenert̃. Alioqͥn
manere ⁊ pͥstinã obligationẽ
⁊ scdam ei acced̾e. ut maneat
ex utraq causa obligatio. scd̃
ꝗͣ licet ex ipsius lectione aꝑ¬
tiꝰ cognoscere. ¶ Hoc ampliꝰ
heȩ obligationes quȩ ꝯsen¬
su ꝯtrahunt᷑. ꝯtraria uolun¬
tate dissoluunt᷑. Nã si ticiꝰ ce¬
seius int̾ se ꝯsensert̃. ut fun¬
dum tusculanũ emptũ seius
haberet. centũ aureoꝵ. deiñ

Expanded text:
 si condicio extiterit: alioquin si defecerit, durat prior obligatio. Sed cum hoc quidem inter veteres constabat, tunc fieri novationem cum novandi animo in secundam obligationem itum fuerat: per hoc autem dubium erat, quando novandi animo videretur hoc fieri, et quasdam de hoc praesumptiones alii in aliis casibus introducebant: ideo nostra processit constitutio, quae apertissime definivit, tunc solum fieri novationem, quotiens hoc ipsum inter contrahentes expressum fuerit quod propter novationem prioris obligationis convenerunt; alioquin manere et pristinam obligationem et secundam ei accedere, ut maneat ex utraque causa obligatio secunditiones, quas licet ex ipsius lectione apertius cognoscere. Hoc amplius eae obligationes, quae consensu contrahuntur, contraria voluntate dissolvuntur. nam si Titius eSeius inter se consenserunt ut fundum Tusculanum emptum Seius haberet centum aureorum, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
s eulam legib oportet ẽẽ
armatam ut iutumq te¬
pus et bellorum et pacis
recte possit gub̾nari. & pͥncepꝰ
comanus uictor existat. ñ
solum in hostilib p̃lus s
etiam ꝑ legitimostramtes

Expanded text:
 etiam legibus oportet esse armatam, ut utrumque tempus et bellorum et pacis recte possit gubernari et princeps Romanus victor existat non solum in hostilibus proeliis, sed etiam per legitimos tramites
Abbreviated transcription (Latin):
UALINIE
soluta ẽ obsidio
ad quendam ꝑuẽ¬
cum ẽ pontẽ. ubi
sua ex̾citus xp̃iamis collocauit
tẽtoria. fecerunt aũ ibi duos di¬
es. Tercia uero die anteꝙͣ matuti¬
nalis lucifer exalbesceret:iter p̾¬
ꝓperi arripuerunt. Et qm̃ nox
erat tenebrosa:. incertã incertiar¬
ripuer̃t uiam. Diuisi ergo abĩ
nemini daretur incessus. cõpita
corporib. horror itaq ⁊ fetor miniꝰ
quib libet ĩcum bebat matorib.
Ciuitas itaq antiochia excepto
muniuipio capta est.⁊ cassianus
ut dictum est deformiter obtrũ¬
catus ẽ. qͣrta feria. t̾cio nonas iu

Expanded text:
ua in die soluta est obsidio, ad quemdam perventum est pontem, ubi sua exercitus Christianus collocavit tentoria. Fecerunt autem ibi duos dies; tertia vero die, antequam matutinatus lucifer exalbesceret, iter praeproperi arripuerunt et quoniam nox erat tenebrosa, incertam incertia arripuerunt viam. Divisi ergo ab innemini daretur incessus, compita corporibus. Horror itaque et fetor nimius quibuslibet incumbebat viatoribus. Civitas itaque Antiochia, excepto municipio, capta est; et Cassianus, ut dictum est, deformiter obtruncatus est, quarta feria, tertio Nonas Ju
Abbreviated transcription (Latin):
omripuisse manu. pulera inludibria uasto
Ore uihians. auriq legens fracm̃ta caduci.
ntharenarũ cumulos nec sufficit ampbos
nipleuisse sinus. uiuat inferciłẽ crumenis
E pe i̾ crũ. & grauidos furtĩ distende fiscos

Expanded text:
orripuisse manu, pulchra in ludibria vasto ore inhians aurique legens fragmenta caduci inter harenarum cumulos. nec sufficit amplos inplevisse sinus; iuvat infercire cruminis turpe lucrum et gravidos furtis distendere fiscos
Abbreviated transcription (Latin):
uibilẽ reis omnib inauii diẽci
cio discedentes cum dyabolo qũ¬
bros aboleri faciatis.aut rescribi
quasi quedam legentes ut quedã
biscum integra illibataq perma

Expanded text:
ibilem reis omnibus judicii diem, cio discedentes cum diabolo conhos abolere faciatis, aut rescribi, quasi quaedam legentes, et quasi  omnia vobiscum integra illibataque perma
Abbreviated transcription (Latin):
Quos leua celante tegit. latĩsq sinustri
Celat oꝑm̃co. uelox nã dextra rapinas
Abradit : spolusq ungues exercet aenos
Cura fames metus. auxietas. ꝑ uiria. pallor.
Corruptela. dolus. cõm̃ta inisõnia. sordes.
Cumenides uarie monstri comitatꝰ agunt᷑
Nec minꝰ in t̾a rabidorũ more luporũ
Crimina ꝑsultant toto grassancia cãpo
Matris auariciȩ ngro delacte creata
Sifratris galeam fulius radiare
cherahuns

Expanded text:
Quos laeva celante tegit, laterisque sinistri Velat oprimento: velox nam dextra rapinas Abradit, spoliisque ungues exercet aenos. Cura, Fames, Metus, Anxietas, Perjuria, Pallor, Corruptela, Dolus, Commenta, Insomnia, Sordes, Eumenides variae, monstri comitatus aguntur. Nec minus interea rabidorum more luporum Crimina persultant toto grassantia campo, Matris Avaritiae nigro de lacte creata. Si fratris galeam fulvis radiare ceraun
Abbreviated transcription (Latin):
omipuisse manu. pulera inludibria uasto
re uihians. auriq legens fracm̃ta caduci.
ntharenarũ cumulos nec sufficit ampbos
ipleuisse sinus. uiuat inferciłẽ crumenis
pe i̾ crũ. & grauidos furtĩ distende fiscos

Expanded text:
ipuisse manu, pulchra in ludibria vasto Ore inhians; aurique legens fragmenta caduci Inter arenarum cumulos: nec sufficit amplos Implevisse sinus: juvat infarcire crumenis Turpe lucrum, et gravidos furtis distendere fiscos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑauit: nemo quod sibi peculiare
in debatur disꝑosuit: nisi quod sa¬
pientium cõmune ꝯsultum de¬
creuit. nisi quod plebis seitum col¬
laudauit. Certum est ergo. quia
sp̃c sc̃s qui ubi uuit spirat. ⁊ ut
tantos labores arriperent eosani
raui. s nescio quis cõpilator no¬
mine suo supp̾sso libellum super
hac re nimis rusticanu̾ ediderat.
u̾itatẽ tam̃ texuerat. s p̃p in urba¬
nitatẽ coditis nobił materies ui¬
luerat. ⁊ simplciores etiam ĩtulta
⁊ ĩcompta lectio confestim a se auo¬
cabat. Accessi gͥ hoc ad studium nõ
manis glorie cupidus. nõ suꝑcilii
tumore inflatus. s quod succ essiue
placeat xp̃ianitati mbranulis in¬
didi curiosus. Et quamius xp̃ia¬

Expanded text:
peculiare videbatur disposuit, nisi quod sapientium commune consultum decrevit, nisi quod plebis scitum collaudavit. Certum est ergo quia Spiritus sanctus, qui ubi vult spirat, et ut tantos labores arriperent eos aniravi; sed nescio quis compilator, nomine suo suppresso, libellum super hac re nimis rusticanum ediderat; veritatem tamen texuerat: sed propter inurbanitatem codicis nobilis materies viluerat, et simpliciores etiam inculta et incompta lectio confestim a se avocabat. Accessi igitur ad hoc studium, non inanis gloriae cupidus, non supercilii tumore inflatus, sed quod successivae placeat Christianitati, membranulis indidi curiosus. Et quamvis, Christia
Abbreviated transcription (Latin):
talem plagã omniũ rerum copi¬
osos uelle militatũ iriri contra bar¬
mitates gaudenter ꝓfitisci. Qes
enim tot principes. dot duces rot
milites. tot pedites. sine rege. si¬
ne imꝑatore dimicantes: eatenꝰ
audiuit. Neq si quidẽ in isto ex̃¬
citu alt̾ alderi p̾fuit. alius alii im¬
ꝑauit: nemo quod sibi peculiare
indebatur disꝑosuit: nisi quod sa¬
pientium cõmune ꝯsultum de¬
creuit. nisi quod plebis settum col

Expanded text:
talem plagam, omnium rerum copiosos velle militatum iri; et contra barmitates gaudenter proficisci. Quis enim tot principes, tot duces, tot milites, tot pedites sine rege, sine imperatore dimicantes eatenus audivit? Neque siquidem in isto exercitu, alter alteri praefuit, alius alii imperavit: nemo quod sibi peculiare videbatur disposuit, nisi quod sapientium commune consultum decre
Abbreviated transcription (Latin):
nabo. Iam gͥ ad preli¬
baun negotium stilum
expeciantẽ ampplicemus.
emalumtum presumpti
opusculi bonoꝵ omnium
retributor:in bonum mi¬
labore eam exquisiuerunt.
expugnauerunt ⁊ tenuer̾e

Expanded text:
abo. Jam igitur ad praelibatum negotium stylum exspectantem applicemus. Emolumentum praesumpti opusculi, bonorum omnium retributor, in bonum milabore eam exquisiverunt, expugnaverunt et tenuer
Abbreviated transcription (Latin):
Illisq colloquentib in uno ut ita
dicam assultũ pueroꝵ manus li¬
brate hominib ꝑ cussis: ab epulo
discessum est. Nomina quoq ui¬
rorum. caruialdus. Lendoualdus.
atq uualdinus. Qͦd eũ parẽtib¬
re artius fredegundem ceꝑunt di¬
rigentes nuncios ad childeb̾tum
regem. ut cõp̾hensa interficeret᷑
mensis ppłs dum moras innecte¬
ret. hec suoꝵ erepta auxilio ad
iubeat baptisinatis gr̃a ꝯsecrari.
ip̃mq de lauaero sancto excep¬
tum tanqͣm alumnnũ ꝓprium
habere dignetur. hec audiens¬

Expanded text:
illisque colloquentibus, in uno, ut ita illisque colloquentibus, in uno, ut ita dicamus, assultu puerorum manus libratae, hominibus perculsis, ab epulo est discessum. Nomina quoque virorum, Chariualdus, Leodoualdus, atque Waldinus. Quod cum parentibre arctius Fredegundem coeperunt, dirigentes nuntios ad Childebertum regem, ut comprehensa interficeretur. niensis populus, dum moras innecteret, haec suorum erepta auxilio, adjubeat eum baptismatis gratia consecrari, ipsumque de sancto lavacro exceptum, tanquam alumnum proprium habere dignetur. Haec audiens
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ mr̃imonio acceꝑat. cumira sepiͦ
obiurgabat. cur coniuge relicta
usq ad eo elata est itt irruens pu
ficeret. atq ip̃e ab hiis cum quib
uenerat ꝓsterneretur. nec rema¬
neret quispiã ex utrisq nisi tã
tum eui pertussor defuit. Ex ħ
gunde regina pier̃q arguebant
ut relista minucitia concordes
fierent ne lias ꝑtinacia in maius
subueheretur scandalum. S cum
eosclem uerbis lenib platare ne¬
quiret. utr̃q bipenna cõpescuit.
nuitatis enim ad epulũ multis
hos in uno fecit tres sedere sb̾ sel¬
lo. Cumq in eum prandium e¬
longatum fuiss sꝑacium ut nox
mundum obrueret: ablata men¬
sa sicut mos francoꝵ ẽ. illi in sb̾¬
selliis suis sicut locati fuerant re¬
sidebant. Potatoq uino multo ĩ
tantum crapulati sunt: ut pu̾i
eoꝵ madefacti ꝑ angulos domus
ubi unus quisq corruebat. dormi¬
re incipiebat. Tunc ordinati a
muliere uiri: cum trib securibꝰ
at̾go horum trium astiterunt.

Expanded text:
in matrimonium acceperat, cum ira saepius in matrimonium acceperat, cum ira saepius objurgabat, cur conjuge relicta usque adeo elata est, ut irruens puerficeret, atque ipse ab iis cum quibus venerat ille prosterneretur, nec remaneret quispiam ex utrisque, nisi unus. tantum cui percussor defuit. Ex hogunde regina plerumque arguebantur, ut relicta inimicitia concordes fierent, ne pertinacia litis in majus subveheretur scandalum. Sed cum eosdem verbis lenibus placare nequiret, utrumque bipenne compescuit. Invitatis enim ad epulum multis, hos tres in uno fecit sedere subsellio: cumque in eo prandium elongatum fuisset spatio, ut nox mundum obrueret, ablata mensa, sicut mos Francorum est, illi in subsellia sua sicut locati fuerant, residebant. Potatoque vino multo, in tantum crapulati sunt, ut pueri eorum madefacti per angulos domus, ubi quisque corruerat, obdormirent. Tunc ordinati a muliere viri cum tribus securibus, a tergo horum trium astiterunt,
Abbreviated transcription (Latin):
lica c̾cumuentione turbau̾at. nũ¬
quam ad sensum integrum sunt
xp̃m. Mariam aut̃ illam ꝑtẽ dei¬
tatis habe̾ ꝓfitebantur. S ⁊ ꝑ totas
gallias emerserunt pleriq qui ꝑ
hec p̾stigia adungentes sibi muli¬
erculas quasdam que de bachan¬
tes sc̃os eis ꝯfit̾etur magnos seĩ
ppłis p̾ferebant. Ox quib p ler̃q
uidimus. quos sub iurgantes re¬
uocare ab errore nisi sumus. Rag.
obire. Cumq g̾manus eius fra¬
modꝰ p̃rb̾r pro episcopatu coneur¬
reret: eusebius quidam negotiator
genere syrus. datis multis mune¬
rib. in loco enis subrogatus est. Is¬
q accepto episcopatu. omne solũ
decessoris abiciens syros de genere
suo ecclesiastice donu ministros
statuit. Obiit ⁊ sulpicius bituri¬
ce urbis pontifex. cathedramq e¬
uis eustachius augustidunẽsis
dẏaconus est subrogatus.
Nter triornacenses quoq¬
⁊ francos. non medioeris disceꝑ¬
tatio orta est. pro eo quod umius
filius alteriꝰ filium qui sororẽ ei

Expanded text:
lica circumventione turbaverat, nunquam ad sensum integrum sunt Christum, Mariam autem illam partem deitatis habere profitebantur. Sed et per totas Gallias emerserunt plerique, qui per has praestigias adjungentes sibi mulierculas quasdam, quae debacchantes sanctos eos confiterentur, magnos se in populis praeferebant: ex quibus nos plerosque vidimus, quos objurgantes revocare ab errore nisi sumus. XXVI. obiit. Cumque germanus ejus Faramodus presbyter pro episcopatu concurreret, Eusebius quidam negotiator, genere Syrus, datis multis muneribus, in locum ejus subrogatus est: isque accepto episcopatu omnem scholam decessoris sui abjiciens, Syros de genere suo ecclesiasticae domui ministros statuit. Obiit et Sulpicius Bituricae urbis pontifex, cathedramque ejus Eustasius Augustidunensis diaconus est sortitus. XXVII. Inter Tornacenses quoque Francos non mediocris disceptatio orta est, pro eo quod unius filius, alterius filium, qui sororem ejus
Abbreviated transcription (Latin):
rã reu̾sus est: ubi xͥanus excit᷑
fame ꝑiclitabatur. Cõpunctꝰ
aũ corde animo suo liberalit̃
dommatꝰ est. ⁊ ut dei militib cõ¬
suleret eundo in ierłm aggres¬
sus est. Preposuit enim causã
mia obstinatio: subditoꝵ oĩm ẽ
ꝑiclitatio. Imꝑauit gͥ comes sͥ
iþsi. ne omnino noceret xͥanita¬
di. ꝓcurauit ergo mandando ho¬
minib suis. de palacio cafsiani
curiose muniendo. Exiuit gͥ
marrã id ianuarii nudis pedibꝰ.
⁊ coagulauit sespontaneus ꝑegͥ¬
nis hom̃ĩb. hoc enim signum sͦ¬
cepte ꝑegrinacionis. humiliat᷑
comes ostendit. facta est itaq ĩ
ppło dei magna leticia. ⁊ ꝓficis¬
centib ilł ad iunctus ẽ ad cuu¬
tatẽ capharda: comes de normã¬
nia. ⁊ ibi tres quieuerunt dies.
ex ergo cesarie pactionẽ pa

Expanded text:
ram reversus est, ubi Christianus exercitus ram reversus est, ubi Christianus exercitus fame periclitabatur. Compunctos autem corde, animo suo liberaliter dominatus est, et ut Dei militibus consuleret, eundo in Jerusalem aggressus est. Praeposuit enim causam mia obstinatio, subditorum omnium est periclitatio. Imperavit igitur comes sibi ipsi, ne omnino noceret Christianitati. Procuravit ergo mandando hominibus suis, de palatio Cassiani curiose muniendo. Exivit igitur Marram, Idus Januarii, nudis pedibus, et coagulavit se spontaneus peregrinis hominibus: hoc enim signum susceptae peregrinationis, humiliatus comes ostendit. Facta est itaque in populo Dei magna laetitia; et pronciscentibus illis, adjunctus est ad civitatem Capharda, comes de Northmannia, et ibi tres quieverunt dies. Rex ergo Caesariae, pactionem pa
Abbreviated transcription (Latin):
obtinere uolebat. Utr̃q tamen
uerum erat. Et qͣmuis ita se res
hab̾et. qm̃ tam̃ nequibant paci¬
ficari magnũ impedĩtum hoc
erat omni excitui. Postꝙͣ boam̃¬
dus ad antiochiã recesserat. Rai¬
mundus comes ꝑ legatos suos.
pͥncipes qui erant antiochie ꝓse¬
cutus ẽ ⁊ ut ei ad rugiã confabu¬
landi gr̃a obiuarent. illos allo¬
cutus est. Uenerunt rugiã con¬
uocati pͥncipes dux iudelicet
Godefridꝰ. ⁊ sob̾tꝰ normannꝰ. ⁊ Rob̾¬
tꝰ flandrensis. ⁊ boamundũ secũ
ad duxerũt. Locuti sunt sic̾ heri
⁊ nudus tercuis de ꝯcordandis ꝓ¬
cerib. Postꝙͣ it̾um res ad nullũ
ꝓcessit effectum. pͥncipes illi cõ¬
tristati antiochiã redierũt. quo¬
niam de uia maturanda. nichil
ad huc ꝓfecerunt. Nec comes
nec boamundus ire uolebant:
qm̃ ad huc uehem̃ter de ciutta¬
de disceptabant. Boamundus
ire nolebat. nisi ciuitas ei tota red¬
deretur. neq comes. nisi boamũ¬
dus eos comitaretur. Comes mar¬

Expanded text:
Utrumque tamen verum erat; et quamvis ita se res haberet, quoniam tamen nequibant pacificari, magnum impedimentum hoc erat omni exercitui. Postquam Boamundus ad Antiochiam recesserat, Raimundus comes per legatos suos principes qui erant Antiochiae prosecutus est, et ut ei ad Rugiam confabulandi gratia obviarent, illos allocutus est. Venerunt Rugiam convocati principes, dux videlicet Godefridus et Robertus Northmannus et Robertus Flandrensis, et Boamundum secum adduxerunt. Locuti sunt sicuti heri et nudius tertius de concordandis proceribus. Postquam iterum res ad nullum processit effectum, principes illi contristati Antiochiam redierunt, quoniam de via maturanda nihil adhuc profecerunt. Nec comes nec Boamundus ire volebant, quoniam adhuc vehementer de civitate disceptabant. Boamundus ire nolebat, nisi civitas ei tota redderetur; neque comes, nisi Boamundus eos comitaretur. Comes Mar
Abbreviated transcription (Latin):
Hm obsideret᷑
anthiochia:. mł¬
ti ad eius adiu¬
torium cõfluxe¬
rant. multi adhꝰ
cõfluebant. Sed
qui confluxerant capta ciuitate.
alii ꝑempti sunt. alii inmunicipi¬
um recepti: alii uero uite sue fu¬
ga consuluerunt. Qͥ autt̃ conflu¬
ebant audito de antiochenoꝵ ca
Bi rursꝰ de ꝯcordia locuti sunt int̾
boamundũ ⁊ comitẽ raiundũ.
Q̾ res postꝙͣ nicħ profecit. boam̃¬
dus confestim natus antiochiam
uate siquidẽ pͥncipũ simultates
subiectos pessumdant. ⁊ affligñt.
dum alt̾ ab alt̾o dissentiunt. Dũ
enim umisquisq ꝙ suum est q̃riti:
ad commnunẽ ꝑmciẽ desolãtur.
ubi consules seipsos ñ ꝯsolantur.
popłs itaq ierosolimitanus mł¬
tum erat impeditus pro ducum
mittue int̾ pͥncipes.
reuera erat antio¬
chia. Porro q̃ relar
occasiones etant quod alius sacra-

Expanded text:
m obsideretur Antiochia, multi ad ejus adjutorium confluxerant, multi adhuc confluebant: sed qui confluxerant, capta civitate, alii perempti sunt, alii in municipium recepti, alii vero, vitae suae fuga consuluerunt: qui autem confluebant, audito de Antiochenorum cabi rursus de concordia locuti sunt inter Boamundum et comitem Raimundum; quae res postquam nihil profecit, Boamundus confestim iratus Antiochiam vatae siquidem principum simultates subjectos pessumdant et affligunt, dum alter ab altero dissentiunt. Dum enim unusquisque quod suum est quaerit, ad communem perniciem desolantur, ubi consules seipsos non consolantur. Populus itaque Jerosolimitanus multum erat impeditus pro ducum mutuae inter principes revera erat Antiochia. Porro querelarum occasiones erant, quod alius sacra
Abbreviated transcription (Latin):
uenient om̃s gentes & adorabunt coram te. udere quoq
ihu mas nuptias in quibꝰ de terrenis ad cȩlestia con¬
cinentibꝰ om̃ium gentliis sponsa deducitur: adte enĩ
om̃is caro ueniet. non scłi obnoxia. sed sp̃ui eopulata.
uidere thalamos oenatos byssino. rosis. liliis & coronis.
ut hec spectaret. & cerneret. Peniq ait. Linam petiui
a dño. hanc requiram. ut inhabitem indomo am̃
luuat hoc credere: sꝑare delȩctat. Certe non crecli¬
disse pena est: sꝑasse gratia. Quod si in hoc erro. qͥa
angłis mȩ post inoetemꝰ sociari malo quam bestus.
libent̃ in hoo erro: neq uirquam hac mȩ opinione
digressus tui int̾ nos longa diuortia fore. tius inter¬
t̃cessionibꝰ mͥ hoc posse conferri: ut citius desiderã-¬
tem tui aduoces Quis enĩ ẽ qui non sibi debeat
istud optare p̃ceteris. ut cocruptibile hoc induat
incceruptelam. & mortale hoc induat in mortalita
naturam siti moetem iamꝰ timere nequeamut¬

Expanded text:
venient et adorabunt ante te; videre quoque tuas, Jesu, nuptias, in quibus de terrenis ad coelestia, concinentibus omnium gaudiis sponsa deducitur; ad te enim omnis caro veniet , jam non saeculo obnoxia, sed spiritui copulata: videre thalamos ornatos byssino, rosis, liliis, et coronis. us optavit, ut haec spectaret et cerneret. Denique ait: Unam petivi a Domino, hanc requiram; ut inhabitem in domo Domini uvat hoc credere, sperare delectat: certe non credidisse poena est, sperasse gratia. Quod si in hoc erro, quia angelis me post mortem sociari malo, quam bestiis; libenter in hoc erro, neque umquam hac me opinione, nturum, nec digressus tui inter nos longa divortia fore; tuisque intercessionibus mihi hoc posse conferri, ut citius desiderantem tui advoces. Quis enim est, qui non sibi debeat istud optare prae caeteris; ut corruptibile hoc induat incorruptelam, et mortale hoc induat immortalitatnaturam siti, mortem jam timere nequeamu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ su nalo. Iam gͥ ad preli¬
batum negotium stilum
expectantẽ ampplicemus.
e mulusatum presumpti
opusculi bonoꝵ omnium
recributor. in bonum mi¬
labore eam exquisiuerunt.
expugnauerunt ⁊ tenuere

Expanded text:
summabo. Jam igitur ad praelibatum negotium stylum exspectantem applicemus. Emolumentum praesumpti opusculi, bonorum omnium retributor, in bonum milabore eam exquisiverunt, expugnaverunt et tenuer
Abbreviated transcription (Latin):
LO¶E totius
iidee metropolim nõ igno¬
bilem nec ignotam cuuita¬
tem. regalib honorificẽtisĩ
ĩmensum multotiens decora

Expanded text:
lem, totius Judaeae metropolim, non ignobilem nec ignotam civitatem, regalibus honorificentiis in immensum multoties decora
Abbreviated transcription (Latin):
qd eque est meũ. ambosiam
cmi saerã. et pio eiꝰ affectu ti¬
bi asseris p̃stantiorẽ teliqua
sobole sollicitudinẽ. Et uere ita ẽ apud fidele mentẽ. oetepos
enĩ institus ut emuittas domo. atq alienis copules: iftĩ iterum
semꝑ habebis. Incet̾is quoq uteris patne pietatis necessitudine
in hac ultra patrẽ ꝓcedis. uotoq et studio ꝓgrederis ut placeat
deo. que cum sit p̃stantior eausa uotoꝵ soli tñ soluat quieqͥl¬
ꝓse & ꝓ se et ꝓ omnibꝰ filiis debes. Hoc ẽ sacrificium quł̃ aba
lancdat ad corinthios dicens. qm̃ qui statuit in corde suo

Expanded text:
d aeque est meum, Ambrosiam Domini sacram: et pio affectu ejus tibi asseris praestantiorem reliqua sobole sollicitudinem. Et vere ita est apud mentem fidelem; caeteros enim instituis, ut emittas domo, atque alienis copules, istam semper tecum habebis: in caeteris quoque paternae uteris pietatis necessitudine; in hac ultra patrem procedis, votoque et studio progrederis, ut placeat Deo. Quae cum sit praestantior causa votorum; sola tamen solvat quidquid pro se et pro omnibus filiis debes. 2. Hoc est sacrificium quod Abel lus prae caeteris laudat, ad Corinthios dicens: Quoniam qui statuit in corde suo