comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stabant: Principes cessabant loqui: et di¬
gitũ suꝑponebant ori suo Uocẽ suã cohi¬
bebant duces: et lingua eoꝵ gutturi suo
adherebat Ac si aꝑte dicat Cũ p̃dicare
mͥ uoce publica licuit: om̃is qui meȩ ueri¬
tati ñ fuit subiectus expauit: Iillo nãq
quibq p̃dicatorib licentia locutionis dat᷑
lamiȩ nudauert̃ mãmã: lactauert̃ catu¬
los suos Quid nãq lamias nͥ hereticos ap¬
pellat: humanã quidẽ faciẽ s beluna ꝑ
impietatẽ corda gestantes: Qui tc̃ mãmã
nudant: quia errorẽ suũ lib̾e p̾dicant:
Tunc catulos lactant: quia male sequaceᷤ
paruuloꝵ animas. dũ ꝑu̾sa insinuant.
ad impietatẽ nutͥendo confirmant: Seqͥt᷑.¬
uris audiens beatificabat me: et oculus
uidens testimoniũ reddebat mͥ Dũ beati¬
ficari se ab audientib sibiq testimoniũ
reddi a uidentib fatet᷑: beatus iob qua¬
lis in sermone. qualis in oꝑe fuerit osten
ditur. Neq enim aut in oꝑe iam ꝑfectꝰ

Expanded text:
loqui, et digitum superponebant ori suo. Vocem suam duces cohibebant, et lingua eorum gutturi suo adhaerebat. Ac si aperte dicat: Cum praedicare mihi voce publica licuit, omnis me qui veritati non fuit subjectus expavit. Illo namque quibusque praedicatoribus licentia locutionis daturlamiae nudaverunt mammam, lactaverunt catulos suos . Quid namque lamias, nisi haereticos appellat, humanam quidem faciem, sed belluina per impietatem corda gestantes? Qui tunc mammam nudant, cum errorem suum libere praedicant. Tunc catulos lactant, quia male sequaces parvulorum animas dum perversa insinuant, ad impietatem nutriendo confirmant. Sequris audiens beatificabat me, et oculus videns testimonium reddebat mihi. - Dum beatificari se ab audientibus sibique testimonium reddi a videntibus fatetur beatus Job, qualis in seditur. Neque enim aut in opere jam perfectus
Abbreviated transcription (Latin):
sta ait Lucerna pedib meis u̾bũ tuũ dñe:
Quia aut̃ pͥncipale nr̃m mens ẽ: appellati¬
one capitis mens uocat᷑ Uñ ꝑ psalmistã
dr̃ Inpinguasti in oleo caput meũ: Ac si
aꝑte dicat. Caritatis pinguedine replesti
mentẽ Nunc gͦ lucerna suꝑ caput eccle¬
esplendet: quia sacra eloquia tenebras niȩ
m̃cis irradiãt: ut in hoc caliginoso uitȩ
psentis loco dũ uboꝵ dĩ lucẽ ꝑcipimꝰ. quȩ
et si aliene occulta cogitationis ñ penet᷑t.
quia quasi faciẽ ñ cognoscit in nocꝰte: po¬
nit tam̃ gressus boni oꝑis directa lumine

Expanded text:
sta ait: « Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine . » Quia autem principale nostrum, appellatione capitis mens vocatur, per Psalmistam dicitur: « Impinguasti in oleo caput meum . » Ac si aperte dicat: Charitatis pinguedine replesti mentem meam. Nunc ergo lucerna super caput Ecclesiae splendet, quia sacra eloquia tenebras mentis nostrae irradiant, ut in hoc caliginoso vitae praesentis loco dum verborum Dei lucem percipimus, quae setsi alienas occultas cogitationes non penetrat, quia quasi faciem non cognoscit in nocte, ponit tamen gressus boni operis, directa lumine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑẽ uociferantẽ: pupillo adutoriũ mi¬
nistrare: ꝑiturũ eriꝑe: cor uiduȩ con¬
solari: Suꝑuis enĩ dictũ ẽ: quid exhi¬
buit ꝑ doctrinã: Ait nãq Auris audi¬
ens beatificabat me Nunc aut̃ narras
quȩ ꝑ miscđiam impendit dicens: Eo
qđ lberassem pauꝑẽ uociferantẽ: et pu¬
pillũ cui ñ erat adutor Uer quippe cũ
oꝑe sibi necessario concordat: Hec bea¬
tus iob et exhibuit subditis: ettam̃ ꝑ
utrũq nunc incessant̾ exercet: ut uide¬
licet filios suos et loquendo pascat. et
defendendo ꝓtegat: quatinꝰ et ꝑ u̾ba
bonos satiet. et ꝑ patrocinia tueatur a
malis: Bñ aut̃ scriptũ ẽ Germinet t̾ra
herbam uirentẽ et facientẽ sem̃: et lig¬
nũ fructiferũ faciens fructũ uixta gi
nificaret aliquid ueracit̾ faciendũ: ꝑter¬
ram quippe figurat᷑ ȩccła: quȩ et u̾bi nõ
pabulo reficit: et patrocinii umbracło
custoditz Quȩ et loquendo pascit. et opi¬
tulando ꝓtegit: ut ñ solũ herbam refcel¬

Expanded text:
rem, pupillo adjutorium ministrare, periturum eripere, cor viduae consolari. Superius enim dictum est quid exhibuit per doctrinam. Ait namque: Auris audiens beatificabat me. Nunc autem narrat quae per misericordiam impendit, dicens: Eo quod liberassem pauperem vociferantem, et pupillum cui non erat adjutor. Vox quippe cum opere sibi necessario concordat. Haec beatus Job et exhibuit subditis, et tamen utrumque nunc incessabiliter exercet, ut videlicet filios suos et loquendo pascat, et defendendo protegat, quatenus et per verba bonos satiet, et per patrocinia tueatur a malis. Bene autem scriptum est: Germinet terra herbam virentem, et facientem semen, et lignum fructiferum facnificaret aliquid veraciter faciendum. Per terram quippe figuratur Ecclesia, quae et verbi nos pabulo reficit, et patrocinii umbraculo custodit, quae et loquendo pascit, et opitulando protegit, ut non solum herbam refecti
Abbreviated transcription (Latin):
putrescet iugũ a facie olei Iugũ quippe a fa¬
Dũq maligni sp̃c dñatio suꝑba repellit᷑.: ui¬
gũ conterit᷑ quo lib̾catis nĩȩ colla p̃mebant᷑.
De hoc rursũ oleo scriptũ ẽ Uinea facta ẽ di¬
lecꝰto meo: in cornu filio olei: Filius quippe
olei. fidelis ppłs dr̃: qui ad fidẽ dĩ int̾na scĩ
sp̃c uncꝰtione generat᷑ Multis gͦ tunc sc̃a
ȩccła tribulationib dep̃ssa. dona spiritꝰ. et
mira quȩ nunc habet p̃dicam̃ta ad memo¬
riã reuocet: et suũ silentiũ deploret diceis:
Petra fundebat mn riuos olei: Quib u̾bis con¬

Expanded text:
putrescet jugum a facie olei . » Jugum quippe a fadumque maligni spiritus dominatio superba repellitur, jugum conteritur, quo libertatis nostrae colla premebantur. De hoc rursus oleo scriptum est: Vinea facta est dilecto meo in cornu filio olei . Filius quippe olei, fidelis populus dicitur, qui ad fidem Dei interna sancti Spiritus unctione generatur. Multis ergo tunc sancta Ecclesia tribulationibus depressa, dona Spiritus, et mira quae nunc habet praedicamenta, ad memoriam revocet, et suum silentium deploret, dicens: Petra fundebat mihi rivos olei. Quibus verbis con
Abbreviated transcription (Latin):
ex condescensione dĩ audiuimꝰ qͥd sit in nob̾
cũ dicit᷑ Eoce timor dñi: ipsa ẽ sapicntia: S
quia ille ueracit᷑ iuĩ diuini timoris intelligit.
qui se a cunctis prauis oꝑib custodit: recte
sub dit᷑ E recedere a malo: intelligentia:
Eagͥ quȩ sequunt᷑ quia ꝓphetiȩ spũ plena
sunt: ipsa sacre hystoriȩ u̾ba testant᷑. cũ di

Expanded text:
ex condescensione Dei audivimus quid sit in nobis, ex condescensione Dei audivimus quid sit in nobis, cum dicitur: Ecce timor Domini, ipsa est sapientia. Sed quia ille veraciter vim divini timoris intelligit, qui se a cunctis pravis operibus custodit, recte subditur: Et recedere a malo, intelligentia. Ea igitur quae sequuntur, quia prophetiae spiritu plena sunt, ipsa sacrae historiae verba testantur, cum di
Abbreviated transcription (Latin):
m̃te penetrat᷑: Quis nãq intelligat uel
ũbũ sine temꝑe: uł speciẽ sine circũscri¬
ptione: Dicendũ gͦ erat aliqͥd: qđ de illa
homo cognosceret in se: Unde apte subdit᷑.
si aꝑte diceret᷑ Ad temetipsũ homo reũ¬
tere: et cordis tuti secreta ꝑscrutare: Si dm̃¬
te timere dep̃hendis: ꝓfecto constat. quia
hac sapientia plenus es Quã si adhuc co¬
gnoscere ñ potes quid sit in se: iam cogno¬
scis int̾im quid sit in te: Quȩ enĩ aptid se
ab angłis metuit᷑. apud te timor dñi uo¬
cat᷑: quia hanc habere te certũ ẽ. si tunere
te dñm incertũ ñ ẽ hinc etiam ꝑ psalmi¬
stã dĩ Initiũ sapientiȩ timor dñi Quia
tunc penetrare cor inchoat: cũ hoc extre¬
mi udicii pauore ꝑturbat: Ad paruitatẽ
gͥ nr̃am diuinꝰ sermo se atthit: sicut pater
cũ paruulo filio loquẽt᷑. ut ab eo possit in¬
telligi. sponte balbutit: Quia enĩ naturã sa¬
pientiȩ penetrare ñ possumꝰ quid sit in se:

Expanded text:
 intelligat, vel verbum sine tempore, vel speciem sine circumscriptione? Dicendum ergo erat aliquid quod de illa homo cognosceret in se. Unde apte subditur:si aperte dicat: Ad temetipsum homo revertere, et cordis tui secreta te timere deprehendis, profecto constat quia hac sapientia plenus es. Quam si adhuc cognoscere non potes quid sit in se, jam cognoscis interim quid sit in te. Quae enim apud se ab angelis metuitur, apud te timor Domini vocatur, quia hanc habere te certum est, si timere te Deum incertum non est. Hinc etiam per Psalmistam dicitur: Initium sapientiae, timor Domini ; quia tunc penetrare cor inchoat, cum hoc extremi judicii pavore perturbat. Ad parvitatem igitur nostram divinus sermo se attrahit: sicut pater cum parvulo filio loquitur, ut ab eo possit intelligi, sponte balbutit. Quia enim naturam sapientiae penetrare non possumus quid sit in se,
Abbreviated transcription (Latin):
ut sciat si diligitis eũ: id est ut scire uos
faciat:. Tunc gͦ cũ legẽ pluuiis pon̾et. hoc
est. mandatũ custodiȩ p̃dicatorib daret:
banc incarnatã sapientiã uideri. et enar¬
rari a p̃dicatorib p̃parari. et inuestigari
ab auditorib fecit Sibi quippe p̾̃parat:
quisqͥs illã bñ uiuendo in die uidicii ꝓ¬
pitiã parat: E notandũ: qđ de ea quatu¬
&r dicta sunt: Ait enĩ: Uidit et enarraũ:

Expanded text:
ut sciat si diligitis eum , » id est, ut scire vos faciat. Tunc ergo cum legem pluviis poneret, hoc est mandatum custodiae praedicatoribus dare, hanc incarnatam sapientiam videri et enarrari a praedicatoribus, praeparari et investigari ab auditoribus fecit. Sibi quippe illam praeparat, quisquis illam bene vivendo in viam judicii propitiam parat. Et notandum quae de ea quatuor dicta sint. Ait
Abbreviated transcription (Latin):
nit. sc̃am facit: Quia gͦ et inuisibilis ẽ de
quo ꝓdiit. et incertũ nob̾ ẽ in cuiꝰ m̃te intel¬
lecta requiescat: recte nc̃ dĩ: Uñ ergo sapi¬
entia ueniet: uł quis ẽ locus intelligentiȩ:
Shoc ualde mirũ ẽ: qđ ꝓtinus subinfert᷑ Ab

Expanded text:
rit, sanctam facit. Quia ergo et invisibilis est de rit, sanctam facit. Quia ergo et invisibilis est de quo prodiit, et incertum nobis est in cujus mente intellecta requiescit, recte nunc dicitur: Unde ergo sapientia veniet, vel quis est locus intelligentiae? Sed hoc valde mi
Abbreviated transcription (Latin):
donoꝵ cõponit᷑: ñ alba. s dealbata memo¬
rat᷑ Et notandũ qđ suꝑtus cũ dixisset ñ
confert᷑ tinctis indiȩ colorib: eosdẽ colores
ñ intulit mundos Hoc uͦ in loco. ut tinctu¬
rã ueraciũ uirtutũ ab illa philosophoꝵ
fucatione distingueret: tincꝰturas dicens
addit mundissimas Tincturȩ enĩ mundĩ¬
simȩ recte nominant᷑. hi qui pͥus ꝑ pͤuas
ꝑa fedi fuerant: suꝑueniente tam̃ sp̃u n¬
tore gr̃ę uestiunt᷑: ut longe aliud appait¬
ant eẽ quã erant. Uñ etiã baptisma. idelt
tinctio dr̃ ipsa nr̃a in aquã descensio: Tin¬
guim᷑ quippe: et qui pͥus indecori eramis
deformitate uicioꝵ: accepta fide reddimꝰ
pulchri gr̃a et ornam̃to urtutũ. Sequis.¬
Un g̃ sapientia ueniet: et quis ẽ locus inal¬
ligentie : Abscondita ẽ ab oculis om̃iũ ui xxͦu.¬
uentiũ: Pensandũ magnoꝑe ẽ. qđ a scõ uiro
rabit: Locus uͦ intelligentie eius. ẽ huma¬
na mens: quã hec dĩ sapientia dũ repleue¬

Expanded text:
a memoratur. Et notandum quod superius cum dixisset: Non conferetur tinctis Indiae coloribus, eosdem colores non intulit mundos. Hoc vero in loco ut tincturam veracium virtutum ab illa philosophorum fucatione distingueret, tincturas dicens, addidit mundissimas. Tincturae enim mundissimae recte nominantur hi qui prius per prava opera foedi fuerant, superveniente tamen spiritu, nitore gratiae vestiuntur, ut longe aliud appareant esse quam erant. Unde etiam baptisma, id est tinctio, dicitur ipsa nostra in aquam descensio. Tingimur quippe, et qui prius indecori eramus deformitate vitiorum, accepta fide reddimur pulchri gratia et ornamento virtutum. Sequis intelligentiae? Abscondita est ab oculis omnium viventium. Pensandum magnopere est quod a sancto viro rabit? Locus vero intelligentiae ejus est humana mens, quam haec Dei Sapientia dum repleve
Abbreviated transcription (Latin):
pluuias p̃dicantiũ dicta signari. Uii
de uenturo iudicio inconant. sonantis
cellȩ: & notandũ qđ pluuiis lex ponit̾
ut ua ꝓcellis sonantib aꝑiat᷑. ber qͥp¬
pe ẽ ipsis p̃dicatorib posita: ut uiuende
impleant. qđ loquendo suadere festiua¬

Expanded text:
ta signari. Undede venturo judicio intonant, sonantes procellae. Et notandum quod pluviis lex ponitur, ut via procellis sonantibus aperiatur. Lex quippe est ipsis praedicatoribus posita, ut vivendo impleant q
Abbreviated transcription (Latin):
fugi manus eus Cui licent̃ dicam: O paule
in cęlo iam iħm conspicis: et in t̾ra adhuc
hominẽ fugis: In paradisũ duceris se¬
creta dĩ uba cognoscis: et adhuc
a sathane angło tẽptaris. Uñ sic fortis ut
ad celestia rapiaris: uñ sic infirmꝰ ut in t̾ra
hominẽ fugias et adhuc a sathane angło ad¬
ũsa coleres: nͥ quia ipse qui te subleuat rur¬
racłis tius nob̾ p̃dices uirtutẽ dĩ et rursũ
in timore tuo reminisci nos facias infirmi.¬
tatis nr̃e: Quȩ tam̃ infirmitas ne in despe¬
rationẽ nos ꝑtrahat cũ pulsat: dũ de infir¬
mitate tua dñm rogares. quia auditꝰ ñ es:
nob̾ quoꝙ locutus es quid audisti: Suffic̃
tͥ grã mea: nã uirtꝰ in infirmitate ꝑficit᷑.
uirtutis infirmitas Tunc quuppe bñ int̾iꝰ
custodim: cũ ꝑ dispensationẽ dĩ tolerabili¬
t̃ tẽptam̃ ext̾ius. aliqͣndo uitus aliq̃ndo p̃s¬

Expanded text:
fugi manus ejus . Cui licenter dicam: O Paule, fugi manus ejus . Cui licenter dicam: O Paule, in coelo jam Jesum conspicis, et in terra adhuc hominem fugis. In paradisum duceris, secreta Dei verba cognoscis, et adhuc a Satanae angelo tentaris. Unde sic fortis ut ad coelestia rapiaris; unde sic infirmus ut in terra hominem fugias, et adhuc a Satanae angelo adversa toleres; nisi quia ipse qui te sublevat, rurraedices nobis virtutem Dei, et rursum in timore tuo reminisci nos facias infirmitatis nostrae. Quae tamen infirmitas ne in desperationem nos pertrahat cum pulsat, dum in infirmitate tua Dominum rogares, quia auditus non es, nobis quoque locutus es quod audisti: Sufficit tibi gratia mea: nam virtus in infirmitate perficitur virtutis infirmitas. Tunc quippe bene interius custodimur, cum per dispensationem Dei tolerabiliter tentamur exterius aliquando vit
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc aut̃ dixit de sp̃u: quẽ accepturi erant
credentes in eũ: Rursũ ꝑ aquã sca scien¬
tia designat᷑: sicut dr̃ A qua sapientiȩ sa
nẽ mulier quȩ typũ herescos tenet. calli¬
dis suasionib blandit᷑ dicens: Aquȩ fur¬
tiuȩ dulciores sunt: Aquarũ etiã nomĩt
ñnũꝗͣ solent tribulationes intelligi: sicut
trauerunt aquȩ usq ad animã meã: ꝑ aqͥ

Expanded text:
ixit de spiritu, quem accepturi erant credentes in eum. » Rursum per aquam sacra scientia designatur, sicut dicitur: « Aqua sapientiae salnem mulier quae typum haereseos tenet, callidis suasionibus blanditur, dicens: « Aquae furtivae dulciores sunt . » Aquarum ergo nomine nonnunquam solent tribulationes intelligi, sicut intraverunt aquae usque ad animam
Abbreviated transcription (Latin):
mens intellectũ uitȩ quẽ ꝑceꝑit mortiferĩ
cogitationib ñ amittat & quia hȩc eadẽ
sapientia ꝑ humanitatis grãm manifesta.¬
ta. in cunctis mundi partib electoꝵ fuerat
corda repletura: recte subdit᷑. Ipse enĩ fines¬

Expanded text:
eperit, mortiferis cogitationibus non amittat. Et quia haec eadem sapientia per humanitatis gratiam manifestata in cunctis mundi partibus electorum fuerat corda repletura, recte subditur. CAPUT IV Ve
Abbreviated transcription (Latin):
metuunt: di tab̾nacłm fiunt Uñ ut supra
iam diximꝰ ꝑ semetipsã ueritas dicit de eo
qui illiꝰ mandata custodit Ego et pat̾ m̃s
ueniemꝰ: et mansionẽ apud eũ faciemꝰ: Quo
contͣ ꝑu̾si quiq dũ int̾na ñ appetunt: in suiᷤ
se cogitationib foras fundunt: Uñ eis ꝑ ꝓpħã
siuis uerent᷑ homines qͦs corꝑalit̾ uident: dm̃
q sibi p̾sentẽ ñ estimant eẽ quẽ ñ uident:
Quo contͤ in laude iusti dr̃ dũ egypti regẽ con¬
tẽpneret. et dĩ mandatis obediret: quia inui¬
sibilẽ tanꝗͤ uidens sustinuit: Pũsũ quippe
t̾re pͥncipẽ quasi ñ uidit: quẽ ab oculis sui
cordis abiecit Regẽ uͦ inuisibilẽ tanꝗͣ uideis
sustinuit: quia ab eius timoris intuitu. m̃tiᷤ
ocłm ñ deflexit. Scã itaq eccła in magnis cẽ
tribulationib dep̃hensa. cũ multos ado
conspicit p̾ua cogitatione discede: uiatt

Expanded text:
metuunt, Dei tabernaculum fiunt. Unde, ut supra jam diximus , per semetipsam Veritas dicit de eo qui illius mandata custodit: Ego et Pater veniemus, et mansionem apud eum faciemus . Quod contra perversi quique dum interna non appetunt, in suis se cogitationibus foras fundunt. Unde eis per prosuis verentur homines, quos corporaliter vident, et Deum sibi praesentem non aestimant esse, quem non vident. Quod contra in laude justi dicitur, dum Aegypti regem contemneret, et Dei mandatis obediret: Quia invisibilem tanquam videns sustinuit . Perversum quippe terrae principem quasi non vidit, quem ab oculis sui cordis abjecit. Regem vero invisibilem tanquam videns sustinuit, quia ab ejus timoris intuitu mentis oculum non deflexit. Sancta itaque Ecclesia in magnis tunc tribulationibus deprehensa, cum multos a Deo conspicit prava cogitation
Abbreviated transcription (Latin):
sat. uagationẽ cordis relinquendo diu¬
dicat: s cũ ꝑ grãm respicit uagã m̃de ii
consilu stabilitatẽ figit Recꝰte gͦ nainc dr
qui fecit uentis pondus: quia cũ leuesm¬
tus animȩ misericordit̾ dignat᷑ aspieni
hinc ꝓtinus ad constantiȩ maturitatiẽ
format. Uł certe uentis pondus ẽ facer.
concessã hic electis de uirtutib głam ꝑ¬

Expanded text:
ensat, vagationem cordis relinquendo dijuensat, vagationem cordis relinquendo dijudicat. Sed cum per gratiam respicit vagam mentem, in consilii stabilitatem figit. Recte ergo nunc dicitur: Qui fecit ventis pondus, quia cum leves motus animi misericorditer dignatur aspicere, hunc protinus ad constantiae maturitatem format. Vel certe ventis pondus facere est concessam hic electis de virtutibus g
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdita ftierant. ad suã grãm reformair. Unde
scriptũ ẽ: Rex qui sedet in solio uidicii: dis¬
sipat om̃e malũ intuitu suo Respiciendo
nãq leuitatis nr̃ȩ mala cohercuit: et magna
merita maturitatis dedit: Uñ adhuc subdit᷑.¬
btilitate uentoꝵ in scriptura sacra solent ani¬
me designari: sicut ꝑ psalmistã de dõ dĩ Q
gredit᷑ uirtutes animarũ: fecit gͦ uentis pon¬
dus: quia dũ suꝑna sapientia replet animã.
eas maturitate. uł indita soliditate graues
reddit: ñ illa grauitate qua dr̃ filii homi¬
nũ usꝙqͣ graues corde: Aliud nãq ẽ grauẽ
eẽ ꝑ consiliũ: aliud ꝑ peccatũ: Aliud ẽ gra¬
uẽ ẽẽ ꝑ constantiã: aliud ꝑ culpã: Ista enĩ
grauitas pondus habet oneris: illa uirtutĩ:
Pondus gͦ accipiunt animȩ. ut ab intentiõe
dĩ. ñ iam leui motu dissiliant: s in eũ fixa
constantiȩ grauitate consistant. Adhuc ille
dis omnẽ inconstantiã uagationis ena¬

Expanded text:
t ad suam gratiam reformare. Unde scriptum est: Rex qui sedet in solio judicii, dissipat omne malum intuitu suo . Respiciendo namque levitatis nostrae mala coercuit, et magna merita maturitatis dedit. Unde adhuc subditbtilitate ventorum in Scriptura sacra solent animae designari, sicut per Psalmistam de Deo dicitur: Qui greditur virtutes animarum. Fecit ergo ventis pondus, quia dum superna sapientia replet animas, eas maturitate induta graves reddet, non illa gravitate qua dicitur: « Filii hominum, usquequo gravi corde? » Aliud namque est gravem esse per consilium, aliud per peccatum; aliud gravem esse per constantiam, aliud per culpam. Ista enim gravitas pondus habet oneris, illa virtutis. Pondus ergo accipiunt animae, ut ab intentione Dei non jam levi motu dissiliant, sed in eum fixa constantiae gravitate consistant. Adhuc ille rdis omnem inconstantiam vagationis e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ int̾nã głam: et alios erudiens ꝑ ext̾iora o¬
ꝑũ exẽpla: Beatus gͥ iob dicat ex se: dicat er
ꝑsona unuĩsalis eccłȩ. Quando secreto ds̃ e¬
rat in tab̾nacło meo Ut enĩ demonstraret
qͣntũ uitus ꝓfecerit: secreto dm̃ fuisse in ta
b̾nacło suo ꝑhibet: Ut etiã ostendat rectitu¬
dinis oꝑa qͣntũ extͥnsecus custodiuit: adiun

Expanded text:
per internam gloriam, et alios erudiens per exteriora oper internam gloriam, et alios erudiens per exteriora operum exempla. Beatus igitur Job dicat ex se, dicat ex persona universalis Ecclesiae: Quando secreto Deus erat in tabernaculo meo. Ut enim demonstret quantum intus profecerit, secreto Deum fuisse in suo tabernaculo perhibet. Ut etiam ostendat rectitudinis opera quantum extrinsecus custodivit, adjun
Abbreviated transcription (Latin):
one illius respectũ ñ metuimꝰ: quẽ uidentẽ
om̃ia ñ uidemꝰ: Multo enĩ magis intͥnsecũ
dõ: qm extͥnsecus hominib conspicabiles su¬
mus Uñ scĩ om̃s foris se intusq circũspi¬
ciunt: et uł rep̃hendendo se ext̾ius. uł ini¬
quos se int̾ius uideri inuisibilit̾ timent
Hinc ẽ. qđ animalia quȩ ꝑ ꝓpħam uident᷑.
incircuitu et untus plena oculis cẽ memorañ
Quisqͥs enĩ extiora sua honeste disponit. sed¬
int̾iora negligit. in circuitu oculos habet:
s intus ñ habet: Sc̃i uͦ om̃s quia ext̾iora sua
circũspiciunt. ut bona de se exempla fr̃ĩb
p̃beant: et int̾iora sua uigilant̾ attendunt.
quia sese irreproba biles int̾ni udicis ob¬
tutib parant: et in circuitu oculos et intus
habere ꝑhibent᷑: magisq se quo dõ placcant
a custodit: uire de ea subdidit: In fimbriis
aureis: circũ amicta uarietate: ut et pul¬
chra intus sibi sit. et aliis foras: et se ꝓucheis

Expanded text:
illius respectum non metuimus, quem videntem omnia non videmus. Multo enim magis intrinsecus Deo quam extrinsecus hominibus conspicabiles sumus. Unde et sancti omnes foris 614 se intusque circumspiciunt, et vel reprehendendo se exterius, vel iniquos se interius videri invisibiliter timent. Hinc est quod animalia quae per prophetam videntur, in circuitu et intus plena oculis esse memorantur . Quisquis enim exteriora sua honeste disponit, sedinteriora negligit, in circused intus non habet. Sancti vero omnes, quia et exteriora sua circumspiciunt, ut bona de se exempla fratribus praebeant, et interiora sua vigilanter attendunt, quia sese irreprobabiles interni judicis obtutibus parant, et in circuitu oculos habere perhibentur; magisque se, quo Deo placeant,a custodit, jure de ea subdidit: In fimbriis aureis circumamicta varietate, ut et pulchra sibi intus sit, et aliis foras; et se provehens
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi et alit̾ potest: Nam uia eius ñ ii¬
conuenient̃ accipit᷑ hoc ipsũ qđ uenit ad
cor: seseq nob̾ intrinsecus infundit Bocus
uͦ eius fit cor: ad qđ ueniens ꝑmanet: De hac
quippe uia illius dĩ: Uox clamantis in deser¬
to parate uiã dño: id est in corde ur̃o uenien¬
ti sapientiȩ aditũ reserate: sicut alias dr̃. It̃
facite ei qui ascendit suꝑ occasũ: Suꝑ occa¬
sũ fuit ascendere: ipsam mortẽ quã ꝑtule¬
rat resurgendo suꝑasse: Ait gͦ. Ei qui ascen¬
dit suꝑ occasũ it̃ facite: id est resurgenti do
re uias eius Quisqͥs etenĩ p̃dicando a sor¬
dib uicioꝵ corda auidientiũ mundar: ue¬
nienti sapientiȩ uiã p̃parat Habet gͦ uiã
ista sapientia: habet et locũ: Uiã quã uenit:
locũ quo manet. sicut ipsa att: Si quĩ dilig
me: sermonẽ meũ seruabit & pat̾ ms̃
diliget eũ: et ad cũ uenicmꝰ et mansionẽ

Expanded text:
intelligi et aliter potest. Nam via ejus non inconvenienter accipitur hoc ipsum quod venit ad cor, seseque nobis intrinsecus infundit. Locus vero ejus fit cor, ad quod veniens permanet. De hac quippe via illius dicitur: Vox clamantis in deserto, parate viam Domino ; id est, in corde vestro venienti Sapientiae aditum reserate, sicut alias dicitur: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum fuit ascendere, ipsam mortem quam pertulerat resurgendo superasse. Ait ergo: Ei qui ascendit super occasum, iter facite; id est, resurgenti Domre vias ejus . Quisquis etenim praedicando a sordibus vitiorum corda audientium mundat, venienti sapientiae viam praeparat. Habet ergo viam ista sapientia, habet et locum: Viam qua venit, locum quo manet, sicut ipsa ait: Si quis diligit me, sermonem meum servabit; et Pater meus diliget eum, et ad eum venie
Abbreviated transcription (Latin):
uos Solus quippe ueracit̾ ẽ: qui solus in¬
cõmutabilit̾ ꝑmanet Nam om̃e quod m̃
in statu suo ñ potest. atq aliquom᷑ ad neẽ
itur dum ab eo qđ fuerat. semꝑ ad aliudy
mom̃ta tẽꝑũ ducit᷑. Ut gͦ in participatire
illius ẽẽntiȩ aliquid simꝰ cognoscamꝰ nostit
ipsos. quia ꝓpe nichilũ sumꝰ Bñ itaq dict̃
nec cõmemorabuif cõꝑatione euis: quia ua¬
sa auri excelsa et eminentia quȩ ex par¬
ticipatione sapientiȩ nob̃ ueneranda sunt
in cõpatione sapientiȩ etiã memoranda ñ
sunt: Quia uͦ hec sapientia humanis cordi¬
b latent̾ infundit᷑: sicut de scõ quoq sp̃u

Expanded text:
vos . Solus quippe veraciter vos . Solus quippe veraciter commutabiliter permanet. Omne quod modo in statu suo non potest. Atque aliquomodo ad non esse itur, dum ab eo quod fuerat ad aliud per momenta temporum ducitur. Ut ergo in participatione illius essentiae aliquid sl sumus. Bene itaque dicitur: Nec commemorabuntur in comparatione ejus, quia vasa auri excelsa et eminentia, quae ex participatione sapientiae nobis veneranda sunt, in comparatione sapientiae etiam memoranda non sunt. Quia vero haec sapientia humanis cordibus latenter infunditur, sicut de sancto Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑam᷑: nec sapimꝰ nec iuuimꝰ om̃ino nec sumꝰ.
qͣntomagis diuinitatis int̾na conspiciunt:
tantomagis se nichil eẽ cognoscunt: Nusꝗͣ
quippe legit᷑ qđ abraham cinerẽ et pulue¬
rem se ẽẽ ꝓfessus ẽ: nͥ cũ habere dĩ meruit
collocutionẽ: Ait enĩ: Loquar ad dñm meũ:
cũ sim pulius et cinis Esse enĩ se aliquẽ
fortasse crederet: si ueracẽ eentiã qui sin
ipsũ ẽ minue sensisset. At uͦ ubi ad io¬
mutabilẽ contẽplandũ suꝑ se raptus e
pletus tante contẽplationis potentia du
uideret illũ. nichil se eẽ nͥ puluerẽ udt
Hinc ẽ etiã qđ ꝓpħa repletus eãdẽ sapitn¬
a: exclamat: Memĩto dñe: qđ puluis suꝰ
Qui rursus euidẽ incõmutabilitatẽ ec̃im
contẽplatus: ait: Om̃ia sicut uestim̃tũ i.¬
terascent: et sicut oꝑtoriũ mutabis ea s
mutabunt᷑: Tu aut̃ ipse es: et anni tu ni
deficient. Hinc ad moysen dr̃. Ego sũ q
sum: E dices filuis isrł. Qui ẽ misit me as

Expanded text:
. quanto magis divinitatis interna conspiciunt, tanto magis se nihil esse cognoscunt. Nusquam quippe legitur quod Abraham cinerem et pulverem se esse professus est, nisi cum habere Dei meruit collocutionem, dicens: Loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis, et cinis . Esse enim se aliquem fortasse crederet, si veracem essentiam, quae super ipsum est, minime sensisset. At vero ubi ad incommutabile contemplandum super se raptus est, impletus tantae contemplationis potentia, dum videret illum, nil se esse nisi pulverem vidit. Hinc est etiam quod Propheta repletus eadem sapientia, exclamat: Memento, Domine, quod pulvis sumus . Qui rursus ejusdem incommutabilitatem essentiae contemplatus, ait: Omnia sicut vestimentum veterascent, et sicut opertorium mutabis ea, et mutabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Hinc ad Moysen dicitur: Ego sum qui sum; et dices filiis Israel: Qui est misit me ad
Abbreviated transcription (Latin):
in tab̾nacło meo: Quid hoc loco tab̾nacłm. nisi
habitationẽ m̃tis accipimꝰ: Quia ꝑ om̃e qđ
cogitando agunꝰ: in consilio cordis nr̃i habi¬
tamꝰ. Quisqͥs aut̃ mandata dĩ tacitꝰ cogitat:
secreto ds̃ illi in tab̾nacło ẽ Habitationẽ et

Expanded text:
nt.---Quid hoc loco tabernaculum, nisi habitationem mentis accipimus? Quia per omne quod cogitando agimus, in consilio nostri cordis habitamus. Quisquis autem mandata Dei tacitus cogitat, secreto illi
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ qui resurrexit et ascendit in cȩlũ.
quasi transut iħc: quia hȩc nimirũ actio
tẽꝑalis ẽ S stans eos tetigit et illumina¬
uit: quia ñ sicut illa dispensatio tẽꝑalis.
ita ubi ȩt̾nitas transit: quȩ in se manens.
innouat om̃ia: Stare enĩ dĩ ẽ: incõmuta¬
bili cogitatione mutabilia cuncta dispo¬
nere: Qui gͦ uoces petentiũ transiens au¬
diuit. stans lum̃ reddidit: quia et si ꝓpt̾
nos tẽꝑalia ꝑtulit: inde tam̃ nob̾ lucc̃ tri¬
buit. uñ habere mutabilitatis transitũ
nescit Quia gͥ qndo ꝑ carnẽ appareret. ho¬

Expanded text:
 quod resurrexit, ascendit in coelum, quasi transit Jesus, quia haec nimirum actio temporalis est. Sed stans eos tetigit et illuminavit, quia non sicut illa dispensatio temporalis, ita verbi aeternitas transit, quae in se manens innovat omnia. Stare enim Dei, est incommutabili cogitatione mutabilia cuncta disponere. Qui ergo voces petentium transiens audivit, stans lumen reddidit, quia etsi propter nos temporalia pertulit, inde tamen nobis lucem tribuit, unde habere mutabilitatis transitum nescit. Quia igitur quando per carnem appareret ho
Abbreviated transcription (Latin):
n cęlũ conscendã: suꝑ astra celi exaltabo
soliũ meũ: sedebo in monte testam̃ti. in la
t̾ib aquilonis: ascendã suꝑ altitudinẽ nu¬
biũ: et ero similis altissimo: Ecce quã alta
suꝑbe uolando petiit: quẽ etiã uolatũ et
pͥmis hominib ꝑsuasit: Ipsi quippe uolan¬
do quasi suꝑ se ire conati sunt: qͣndo eis dic¬
tũ ẽ. ut gustarẽt. et eẽnt sicut dii: Cũq simi¬
litudinẽ diuinitatis appetunt: ĩmortalita¬
tis munera ꝑdidert̃. Qui in t̾rã moriendo¬
ñ issent: si suꝑ t̾rã humilit̾ stare uoluissefł
At contͣ in bono uolucres poni solent: sicut in
eugłio dñs cũ similitudinẽ regni cȩlestis
ex grano synapis denuntiaret dicens: Cui
factũ ẽ in arbore magna: et uolueres
celi requieuert̃ in ramis eius. Ipse quipe¬
plantatus arbor magna surrexit. Grani
nãq fuit cũ moreret᷑: arbor cũ resurgent
Granũ ꝑ humilitatẽ carnis: arbor ꝑ port¬

Expanded text:
In coelum conscendam, super astra coeli exaltabo In coelum conscendam, super astra coeli exaltabo soliuteribus Aquilonis, ascendam super altitudinem nubium, et ero similis Altissimo . Ecce quam alta superbe volando petiit. Quem etiam volatum et primis hominibus persuasit. Ipsi quippe volando quasi super se ire conati sunt, quando eis dictum est, ut gustarent, et essent sicut dii . Cumque similitudinem divinitatis appetunt, immortalitatis munera perdiderunt . Qui in terram moriendo non issent, si super terram humiliter stare voluissent. 3. At contra in bono volucres poni solent, sicut in Evangelio Dominus cum similitudinem regni coelestis ex grano sinapis denuntiaret, dixit: Cui facta est arbor, et uolucres caeli requieuerunt in ramis eius. docet nplantatus, arbor magna surrexit. Granum namque fuit cum moreretur, arbor cum resurgeret: granum per humilitatem carnis, arbor per pote
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ qđ secus uiã cecidit. uenert̃ uolucres. et
comederunt illud: quia nimirũ maligni
sp̃c humanas m̃tes obsidentes dii cogita¬
tiones norias ingerunt. u̾bũ uitȩ a memoria
pienti dr̃ Wulpes foueas habent. et uolu¬
cres cęli nidos: filius aut̃ hominis ñ habet
ubi caput suũ reclinet: Uulpes ualde frau¬
dulenta sunt animalia: quȩ in fossis uel
specub abscondunt᷑. Cũq apparuerint: nũ¬
qͣm rectis itinib. s tortuosis anfractib cur¬
runt Uolucres uͦ ut nouimꝰ. alto uolatu se
in aera subleuant: Nomine gͦ uulpiũ. do¬
losa atq fraudulenta: nomine aut̃ uolu
si dicat: Fraudulenta et elata demonia in
corde ur̃o id est in cogitatione suꝑbiȩ inue¬
niunt habitationẽ suã: Filius aut̃ homi¬
nis ubi caput reclinet ñ habet: id est humi¬
litas mea requiẽ in suꝑba m̃te ur̃a ñ inue¬
nit: Quasi in quodã uolatu. uolucris illa
pͥma se extulit: quȩ ꝑ elatã cogitationẽ dix̃

Expanded text:
m quod secus viam cecidit, venerunt volucres et comederunt illud; quia nimirum maligni spiritus humanas mentes obsidentes, dum cogitationes noxias ingerunt, verbum vitae a memoria eas habent, et volucres coeli nidos: Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet. Vulpes valde fraudulenta sunt animalia quae in fossis vel specubus se abscondunt. Cumque apparuerint, nunquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currunt; volucres vero, ut novimus, alto volatu se in aera sublevant. Nomine vero vulpium dolosa et fraudulenta, nomine vero volucsi dicat: Fraudulenta et elata daemonia in corde vestro, id est in cogitatione superbiae inveniunt habitationem suam: Filius autem hominis ubi caput suum reclinet non habet, id est humilitas mea requiem in superba mente vestra non invenit. Quasi in quodam volatu volucris illa prima se extulit quae per elatam cogitationem dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
re ñnulli. qui dm̃ dicerent etiã in illa regio¬
ne beatitudinis in claritatẽ quidẽ sua conspi¬
ci: s in natura minime uideri: Quos nimi¬
rũ minor inquisitionis subtilitas fefellit: Ne¬
q enĩ illi simplici et incõmutabili eẽntię
aliud ẽ claritas. aliud natura: s ipsa ei na¬
tura sua claritas. ipsa claritas natura est
diligit me. diliget᷑ a patre meo: et ego diligã
eũ. et manifestabo ei meipsũ: Ac si patenter
dicat Qui in ur̃a me cernitis: restat ut in me
a natura me uideatis: hinc rursus ait: Bea¬
ti mundo corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt: hinc
paulus dicit: Nunc uidemꝰ ꝑ specł̃m in
eniginate: tunc aut̃ facie ad faciẽ: Nc̃ o¬
gnosco ex parte: tunc aut̃ cognoscã sicut

Expanded text:
re nonnulli, qui Deum dicerent etiam in illa regiore nonnulli, qui Deum dicerent etiam in illa regione beatitudinis, in claritate quidem sua conspici, sed in natura minime videri. Quos nimirum minor inquisitionis subtilitas fefellit. Neque enim illi simplici et incommutabili essentiae aliud est claritas, et aliud natura; sed ipsa ei natura sua claritas, et ipsa claritas natura est. diligit me, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et manifestabo me ipsum illi . Ac si patenter dicat: Qui in vestra me cernitis, restat, ut in mea me natura videatis. Hinc rursus ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Hinc Paulus dicit: Nunc videmus per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. Nunc cognosco ex parte, tunc autem cog
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc dĩ inuisibilia sicut ipse testat᷑ ex par¬
te cognou̾at: iã huic mundo totũ se mortuũ
ꝑhibebat dicens: Michi mundꝰ crucifixꝰ ẽ:
et ego mundo: Sic̃ enĩ iam longe suꝑiꝰ dix¬
imꝰ. ñ sufficit ut diceret mundo crucifixus
sũ: nͥ etiã p̃miteret. mͥ mundꝰ crucifixus ẽ:
ut ñ solũ se mundo mortuũ. s etiã mundũ
sibi mortuũ eẽ testaret᷑: qͤtinus nec ipse mun¬
dũ. nec ipsũ iam mundus appeteret:. Si enĩ
duo fortasse in uno loco sint. quoꝵ unus ui
qua se humiliando deiecerat. talis iam fac¬
tus eẽt. ut nec ipse mundũ. nec mundꝰ ipsũ
concupisceret: ñ solũ ait se mundo crucifix¬
ũ. ut ipse mundi głam quã appeteret tanꝗͤ.
mortuus ñ uideret : s etiã mundũ sibi asse¬
ruit crucifixũ In quo se tanta humilitate
deiecerat: ut et ipse mundus tanꝗͣ. ad eum
mortuus paulũ humile atq despẽctũ iam
uidere nequaꝗͤ. posset Sciendũ uͭ ẽ. qđ fue¬

Expanded text:
adhuc Dei invisibilia, sicut ipse testatur, ex parte cognoverat; jam huic mundo totum se mortuum esse perhibebat, dicens: Mihi mundus crucifixus est et ego mundo . Sicut enim jam longe superius diximus non suffecit, ut diceret: Mundo crucifixus sum, nisi etiam praemitteret, mihi mundus crucifixus est, ut non solum se mundo mortuum, sed etiam mundum sibi mortuum esse testaretur; quatenus nec ipse mundum, nec ipsum jam mundus appeteret. Si enim duo fortasse in uno loco sint, quorum unus vjectionem qua se humiliando dejecerat, talis jam factus esset, ut nec ipse mundum, nec ipsum mundus conspiceret, non solum ait se mundo crucifixum, ut ipse mundi gloriam cum appeteret, tanquam mortuus non videret; sed etiam mundum sibi asseruit crucifixum, in quo tanta se humilitate dejecerat, ut ei ipse mundus tanquam ad eum esset mortuus, paululum humilem atque despectum jam videre nequaquam posset. Sciendum vero est quod fue
Abbreviated transcription (Latin):
sic ire. ꝑfecte requiescere ẽ: E ꝑfecta gͦ requi¬
es ẽ. quia ds̃ cernit᷑: ectam̃ equanda ñ ẽ reqͥ¬
ei illiꝰ: qui ñ a se in aliũ transit. ut quiescat:
Est itaq requies ut ita dicã. similis atq dissi¬
milis: quia qđ illius requies ẽ. hoc nr̃a unita¬
tur: Nãq ut beati atq et̾ni simꝰ in et̾nũ: imi¬
tam̃ ęt̾nũ & magna nob̃ ẽ ęt̾nitas. imitatio
et̾nitatis: nec exortes sumꝰ eius quẽ imnitari

Expanded text:
requiescere est. Et perfecta ergo requies est, quia Deus cernitur; et tamen adaequanda non est requiei illius, qui non a se in alium transit 604 ut quiescat. Est itaque requies, ut ita dicam, similis atque dissimilis, quia quod illius requies est, hoc nostra imitatur. Nam ut beati atque aeterni simus in aeternum, imitamur aeternum. Et magna nobis est aeternitas, imitatio aeternitatis. Nec exsor
Abbreviated transcription (Latin):
n reb gͦ creatis di¬
scimꝰ. creatorẽ om̃iũ qͣnta humilitate ue¬
nerem̃: ut in hac uita usur pare sibi de
om̃ipotentis dĩ specie mens humana nil au¬
deat: qđ solũ clectis suis p̃miũ in subsequen¬
ti remuneratione seruat. Uñ bñ pꝰꝗͣ dictũ ẽ
abscondita ẽ ab oculis om̃iũ uiuentiũ: ilico
subinfert᷑. Uolueres celi quoq latet: In scriptu¬
ra enĩ sacra uolucres aliqndo in malo: aliqͣn¬
do uͦ in bono dant̃ intelligi. ꝑ uoluerẽ qͥppe
ñnũꝗͣ potestates aeriȩ designant᷑: bonoꝵ¬

Expanded text:
ergo creatis scimus creatorem omnium quanta humilitate veneremur, ut in hac vita usurpare sibi de omnipotentis Dei specie mens humana nil audeat, quod solum electis suis praemium in subsequenti remuneratione servat. Unde bene postquam dictum est: Abscondita est ab oculis omnium viventium, illico subinfertra sacra volucres aliquando in malo, aliquando vero in bono datur intelligi. Per volucres quippe nonnunquam potestates aeriae designantur bono
Abbreviated transcription (Latin):
adequabit᷑ ei aurũ uł uitrũ: Ad hoc enĩ si
om̃s ad illa gaudia et̾na ꝑueniunt ut es
dõ similes possint: sicut scriptũ ẽ. Cũ apa¬
ruerit similes ei crimꝰ qm uidebimꝰ eũ sicl¬
ti ẽ. Etam̃ scriptũ ẽ. Dñe quis similis ailbi¬
cĩm. Aut quis similis erit dõ int filios
ai dñ gͦ similes et uñ ñ similes: nͥ quia hu¬
i sapientiȩ et similes erunt ad inaginẽ.
gam ñ erunt similes ad equalitate: Aspi¬
aendo quippe ęt̾nitate dĩ: fit eis ut etni
siit. & dũ uisionis euis donũ ꝑcipiunt: ex
peptione beatitudinis imitant᷑ qđ uident.
t similesg̃ sũt quia beati fiunt: ettam̃ cre¬
atori similes ñ sunt: quia creatura sunt:
Echabent itaq quandã dĩ similitudinẽ. qr
ñ habent finẽ: et tam̃ incircũscripti ȩqua¬
litatẽ ñ habent. quia habent curtũscripti
onẽ Dicat᷑ itaq recte: Non adequabit᷑ ei au¬
rũ uł uitrũ: quia qͣntalibet scĩ claritate et
iyspicuitate fulgeant: aliud ẽ homines eẽ

Expanded text:
aequabitur ei aurum vel vitrum. Ad hoc enim sancti omnes ad illa gaudia aeterna perveniunt, ut esse Deo similes possint, sicut scriptum est: Cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est ? Et tamen scriptum est: iterum: Aut quis similis erit Deo inter filios Dei? Unde ergo similes et unde non similes? Nisi quia et similes erunt ad imaginem, et tamen non erunt similes ad aequalitatem. Aspiciendo quippe aeternitatem Dei, fit eis ut aeterni sint; et dum visionis ejus doperceptione beatitudinis imitantur quod vident. Et similes ergo sunt, quia beati fiunt; et tamen creatori similes non sunt, quia creatura sunt. Et habent itaque quamdam Dei similitudinem, quia non habent finem; et tamen incircumscripti aequalitatem non habent, quia habent circumscriptionem. Dicatur igitur recte: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum, 595 quia quantalibet sancti claritate et perspicuitate fulgeant, aliud est homines esse
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ se p̃dicator ꝓicit: cũ hoc qđ dicit. facir
contẽpnit: Quando aut̃ dictis eius altr
obediat: dũ ipse respuit oꝑe. qđ p̃dicat
uoce. et dissimulat audire qđ narrat:
De ista p̃dicationis lege scriptũ ẽ: Quisil¬
cerit unũ de mandatis istis minimis e
docuerit sic homines: minunꝰ uocabit᷑ i
regno celoꝵ: Qui aut̃ fecerit et docuerit:
de qua scriptũ ẽ E colligent de regno
eius om̃ia scandala: In suꝑno etenĩ re¬
gno scandala quȩ ex eo colligi debeant.
ñ habent᷑: Qui gͦ soluit oꝑe. et sic docet
uoce: in isto regno cęloꝵ erit minimꝰ. in
illo nec minimꝰ. Wiã atit̃ ꝓcellis sonan¬
tib posuit: cũ p̃dicatorib siuis ad corda
hominũ t̾rore uenturi iudicui ꝑculsa adi¬
tũ fecit Priꝰ itaq lex ponit᷑. ut pꝰmodũ uia
pandat᷑: quia illa uox cor audientis pene
et en arrauit: p̃parauit. et intiestigauis.
Usitata sacri eloquii locutione uidere dĩ
ar̃ uidere nos facere: sicut iusto uiro

Expanded text:
 se praedicator projicit, cum hoc, quod dicit, facere contemnit. Quando autem dictis ejus alter obediat, dum ipse respuit opere, quod praedicat voce, et dissimulat audire quod narrat? De ista praedicationis lege scriptum est: Qui solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regde qua scriptum est: Et colligent de regno ejus omnia scandala . In superno etenim regno scandala quae ex eo colligi debeant non habentur. Qui ergo solvit opere, et sic docet voce, in isto regno coelorum erit minimus, in illo nec minimus. Viam autem procellis sonantibus posuit, cum praedicatoribus suis ad corda hominum terrore venturi judicii perculsa aditum fecit. Prius itaque lex ponitur, ut post modum via pandatur, quia illa vox cor audientis penett, enarravit, praeparavit, et investigavit. Usitata sacdicitur videre nos facere, sicut justo viro
Abbreviated transcription (Latin):
culis occulta ẽẽt: hanc ꝓculdubio scõꝵ ne¬
mo uidisset S ecce huic sententiȩ ioħ̃em
audio concordantẽ: qui ait: Dm̃ nemo ui¬
dit unꝗͣ Rursũq cũ testam̃ti ueteris pa¬
tres intueor: multos hoꝵ teste ipsa sacrȩ lec¬
tionis hystoria. dm̃ uidisse cognosco: Uidit
quippe iacob dñm: qui ait: Uidi dñm facie
ad faciẽ: et salua facta ẽ anima mea Uidit

Expanded text:
um occulta esset, hanc procul dubio sanctorum nemo vidisset. Sed ecce huic sententiae Joannem audio concordantem, qui ait: Deum nemo vidit unquam . Rursumque cum testamenti veteris Patres intueor, multos horum, teste ipsa sacra lectionis historia, Deum vidisse cognosco. Vidit quippe Jacob Dominum, qui ait: Vidi Dominum facie ad
Abbreviated transcription (Latin):
errore uenientes. fidẽ quã ꝑcipiunt ꝑ sup¬
biã scindunt: addidit: Non adequabit᷑ ai
topariũ de ethiopia. Ac si patent̾ insimi¬
et dicens: hi qui ex peccati nigredine ad
conũsionẽ ueniunt. equari dõ homini ñ
possunt: quãuis multis coloꝵ uirtutib
splendere uideant᷑. Quoꝵ ut suꝑbia refucir
⁊ cõponent᷑ Tinctiuȩ enĩ mundissimȩ uocan¬
tur hi qui ueracit sunt humiles: et ueract
scĩ: Qui sciunt quidẽ quia ex semet ipsis
uirtutũ speciẽ ñ habent: s hanc ex dono
gr̃ȩ suꝑuenientis tenent: Tuicti enĩ ñ em̃
si sc̃ĩtatẽ naturalit̾ habuissent: S mundĩ¬
simȩ tincturȩ sunt: quia humilit̾ custo¬
diunt suꝑuenientẽ in se uirtutũ grã qua
acceꝑunt: Hinc ẽ enĩ qđ sponsi uoce de sc̃-

Expanded text:
errore venientes, fidem quam percipiunt, per superrore venientes, fidem quam percipiunt, per superbiam scindunt. addidit: Non adaequabitur ei topazium de Aethiopia. Ac si patenter insinuet, dicens: Hi qui ex peccati nigredine ad conversionem veniunt, aequari Deo homini non possunt, quamvis multis colorum virtutibus resplendere videantur. Quorum ut superbia refutetur, e componetur . Tincturae enim mundissimae vocantur hi qui veraciter sunt humiles et veraciter sancti. Qui sciunt quidem quia ex semetipsis virtutum speciem non habent, sed hanc ex dono gratiae supervenientis tenent. Tincti enim non essent, si sanctitatem naturaliter habuissent. Sed mundissimae tincturae sunt, quia humiliter custodiunt supervenientem in se virtutum gratiam quam acceperunt. Hinc est enim quod Sponsi voce de
Abbreviated transcription (Latin):
unus ex utraq et in utraq natura: nec nat᷑a.¬
rũ copulatione confusus: nec naturaꝵ distin¬
ctione e geminatꝰ. S quia ñ hȩc tractanda
suscepimus: ad exponendi ordinẽ redeamꝰ:
ab hac sapientia angłos demonstraret: dix̃.
Non dabit᷑ aurũ obrirũ ꝓ ea Qui ut antiqͣs
etiã patres sacri eloquii tractatores inferiores
ostenderet: adiunxit: Non appendet᷑ argen¬
tũ in cõmutatione euis Ut philosophoꝵ qͦq
sapientiã huic demonstraret longe subeẽ: in¬
tulit Non confert᷑ tinctis indie colorib Atq
subuinxit: Nec lapidi sardonico p̾tiosissimo
uł saphiro: Ut in illa quoq suꝑna ciuitate
monstraret: addidit: Non adęquabit᷑ ei aurũ
adiunxit: Nec cõmutabunt᷑ ꝓ ea uasa auri
excelsa. et eminentia: nec cõmemorabuntur
cõꝑatione euis Trahit᷑ enĩ sapientia de x¬
cultis: Ad extremũ uͦ ut ipsos quoq in e¬
cła hereticos increparet. qui a gentilitatis

Expanded text:
unus ex utraque et in utraque natura, nec naturaunus ex utraque et in utraque natura, nec naturarum copulatione confusus, nec naturarum 599 distinctione geminatus. Sed quia non haec tractanda suscepimus, ad exponendi ordinem redeamus.ab hac sapientia angelos demonstraret, dicit: Non dabitur aurum obryzum pro ea. Qui ut antiquos etiam Patres sacri eloquii tractatores inferiores ostenderet, adjunxit: Nec appendetur argentum in commutatione ejus. Ut philosophorum quoque sapientiam huic monstraret longe subesse, intulit: Non conferetur tinctis Indiae coloribus. Atque subjunxit: Nec lapidi sardonycho pretiosissimo, vel sapphiro. Ut in illa quoque superna civitate monstraret, addidit: Non adaequabitur ei aurum adjunxit: Nec commutabuntur pro ea vasa auri excelsa et eminentia, nec commemorabuntur in comparatione ejus. Trahitur enim sapientia de occultis. Ad extremum vero ut ipsos quoque in Ecclesia haereticos increparet, qui a gentilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
et ęc̃nus aute scła. temꝑalis posset eẽ ui fine
scłoꝵ: ut ꝑ ineffabile sacram̃tũ conceptu scõ
et partu iniuolabili scđm ueritatẽ utͥusq
naturȩ cadẽ uirgo et ancilla dñi ẽẽt et mat̾:
Sic quippe ei ab helisabeth dr̃. Uñ hoc mͥ. ut
ueniat mat̾ dñi mei ad me: Et ipsa uirgo
concipiens: dicit: Ecce ancilla dñi: fiat mi¬
chi scđm uerbũ tuũ Et qͣmus ipse aliud ex¬
ex patre. aliud ex uirgine: ñ tam̃ alius ex
patre alius ex uirgine: s ipse ẽ ȩt̾nus ex pa¬
tre. ipse temꝑalis ex matre: Ipse qui fecit: ip¬
se qui factus ẽ Ipse speciosus forma p̃ filus
hominũ ꝑ diuinitatẽ: et ipse de quo dictũ ÷
uidimꝰ eũ et ñ erat aspectus: et ñ ẽ species ei
neq decor ꝑ humanitatẽ: Ipse ante scła de pa¬
tre sine matre: ipse in fine scłoꝵ de matre si¬
ne patre: Ipse templũ: ipse conditor templi:
Ipse auctor oꝑis: ipse opus auctoris: manens

Expanded text:
eternus ante saecula temporalis posset esse in fine eternus ante saecula temporalis posset esse in fine saeculorum, ut per ineffabile sacramentum, conceptu sancto, et partu inviolabili, secundum veritatem utriusque naturae, eadem virgo et ancilla Domini esset et mater. Sic quippe ei ab Elisabeth dicitur: Unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me ? Et ipsa Virgo concipiens dixit: Ecce ancilla Domini; fiat mihi secundum verbum tuum . Et quamvis ipse aliud ex Patre, aliud ex Virgine, non tamen alius ex Patre, alius ex Virgine, sed ipse est aeternus ex Patre, ipse temporalis ex matre; ipse qui fecit, ipse qui factus est; ipse speciosus forma prae filiis hominum per divinitatem, et ipse de quo dictum est: Vidimus eum, et non erat aspectus, et non est species ei neque decor , per humanitatem. Ipse ante saecula de Patre sine matre, ipse in fine saeculorum de matre sine patre. Ipse templum, ipse conditor templi; ipse auctor operis, ipse opus auctoris; manens
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃e dĩn putauit: ꝑu̾sa allegatione astruens
eũ purũ hominẽ natũ s ut ds̃ eẽt ꝑ meri¬
tũ ꝓfecisse: aĩ ob hoc estimans et se et qͦs¬
libet alios ei posse coequari. qui filii dĩ ꝑ gr̃ãm
fuint: ñ intelligens. ñ attendens quia ñ ad¬
equabit᷑ ei topariũ de ethiopia: Aliud ẽ enĩ
natos homines gr̃am adoptionis acciꝑe: ali¬
ud unũ singłarit᷑ ꝑ diuinitatis potentiam.
dm̃ ex ipso conceptu ꝓdisse: Nec ad equari
potest głȩ unigeniti habita ꝑ naturã. aliis
accepta ꝑ gr̃am: Mediator quippe dĩ atq ho
sipit: alt̾ in humanitate. alt̾ in dĩtate est:
Non purus homo conceptꝰ atq editꝰ pꝰ ꝑ meri¬
tũ ut ds̃ eẽt accepit: s nuntiante angło
et adueniente sp̃u. mox uerbũ in utero. mox
intra uterũ uerbũ caro. et manente incom¬
mutabili eẽntia quȩ ei ẽ cũ patre et cũ sp̃u
sco coct̾na. assũpsit intra uirginca uscera.
ubi et impassibilis pati. et ĩmortalis mori

Expanded text:
e Deum putavit, perversa allegatione astruens, eum parvum hominem natum, sed ut Deus esset per meritum profecisse; atque ob hoc aestimans, et se et quoslibet alios ei posse coaequari, qui filii Dei per gratiam fiunt; non intelligens, non attendens quia non adaequabitur ei topazium de Aethiopia. Aliud est enim natos homines gratiam adoptionis accipere, aliud unum singulariter per divinitatis potentiam Deum ex ipso conceptu prodiisse. Nec aequari potest gloria Unigeniti habita per naturam, aliis accepta per gratiam. Mediator quippe Dei et hominsipit, alter in humanitate, alter in deitate est; non purus homo conceptus et editus, post, per meritum, ut Deus esset accepit, sed nuntiante angelo et adveniente Spiritu, mox Verbintra uterum Verbum caro. Et manente incommutabili essentia, quae ei est cum Patre et Spiritu ncto coaeterna, assumpsit intra virginea viscera, ubi et impassibilis pati, et immortalis mori,