comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
incitare.⁊ Alu non magna eloquẽ¬
tia. s ed simplicit̾ loquentes. mul¬
tos infidelium conuertunt: & hoc
ẽ ꝑ grãm loqui. quedata. ẽ paulo.
O mnibus qui sunt int̾uos: non plus
sapere. quã oport& sapere. Q uod
dicit omnib quis int̾ uos: simile.
semꝑ. ẽẽ. ẽ. Quod dicit non plus
sapere. uid& ur ad superbientes
ramos oleastri & insultantes ramis
qui debona oliua fractis. hunc ap¬
tare ser monẽ. & dicere eis non de¬
bere. plus sapere quam oport& :
pere. quam oport&. sapere. Ego
aut̃ dico: quod her&ici plus sapi¬
unt dexp̃o. quam oport& saꝑe.
quinegant rum dĩ creatoris
ẽẽ filium. & alia multa plusde
llo. quam oport& fingentes. sed
saꝑe ad sobri& atem. Dum eñĩ
ꝑ suꝑnam grãm adaltiora in¬
telligentia deducimur: quan¬
ta subtilius leuemur. tanto sẽꝑ
ꝑhumilitatem nos m& ipsos in
tellectu nr̃o p̾̃mere debemus.
N econemur plus sapere quam o¬
port& saꝑe: sed saꝑe ad sobri&a¬

Expanded text:
incitare. Alii non magna eloquenincitare. Alii non magna eloquentia, sed simpliciter loquentes, multos infidelium convertunt, et hoc est per gratiam loqui quae data est Paulo. Omnibus qui sunt inter vos, non plus sapere quam oportet sapere. Quod dicit omnibus qui sunt inter vos simile semper esse est. Quod dicit, Non plus sapere, videtur ad superbientes ramos oleastri, et insultantes ramis qui de bona oliva fracti sunt, hunc aptare sermonem, et dicere eis, non debere plus sapere quam oportet, pere quam oportet sapere: Ego autem dico quod haeretici plus sapiunt de Christo quam oportet sapere, qui negant eum Dei creatoris esse Filium, et alia multa plus de illo quam oportet fingentes. Sed sapere ad sobrietatem. Dum enim per supernam gratiam, ad altiora intelligenda deducimur, quanto subtilius levamur, tanto semper in humilitatem nosmetipsos in intellectu nostro premere debemus. Ne conemur plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrieta
Abbreviated transcription (Latin):
tis quesit uoluntas dĩ bona : & be
ne placens & per fecta. In multis
eñi. putatur. ẽẽ. uoluntas dĩ: &
non . ẽ. In qͦ his utiq quisensum¬
non hab& enouatũ: errat &¬
fallitur. Est aut̃ noncuius cũq
sensus. sed ualde renouati: pro¬
bare insingulis aginus. quelo¬
quimur. que cogitamus. si sit
uoluntas dĩ. & nichil om̃ino. uel
agere. uł dicere. uel cogitare. qd̃
uoluntati dĩ non senserit conue¬
nire. Quia uoluntas dĩ ẽ. qͥc¬
quid bonum & bene placitum
& ꝑ fectum ẽ. Dico eñi per grãm
quedata ẽ.mͥ. Paulus sicut & in
alus dicit. non insuis saprenciae
carnalis uerbis: sed ꝑgrãm qua
sibi data ẽ. loquitur. Est enim
multa differentia. ꝑ gr̃am lo¬
quentis. & ꝑ humanã sapientiã.
Deniq nonnulli eloquentes & eru¬
diti uiri. cũ multa dixerint con¬
posite & erudite. tamen quia non
ꝑgr̃am. neminem auditorum aut
ad fidem. aut ad timorem dĩ: aut
ad conpunctionẽ dĩ. cordis poterim

Expanded text:
tis qutis qutis enim putatur esse voluntas Dei, et non est, in quo is utique qui sensum habet renovatum errat et fallitur. Est autem non cujusque sensus, sed valde renovati, probare in singulis quibus agimus, quae loquimur, quae cogitamus, si sit voluntas Dei, et nihil omnino vel agere, vel dicere, vel cogitare, quod voluntati Dei non senserit convenire, quia voluntas Dei est, quidquid bonum et beneplacitum et perfectum est. Dico enim per aulus sicut et in aliis dicit non in suasoriis sapientiae carnalis verbis, sed per gratiam quae sibi data est loquitur. Est enim multa differentia, per gratiam loquentis, et per humanam sapientiam. Denique nonnulli eloquentes et eruditi viri cum multa dixerint composite et erudite, tamen quia non per gratiam, neminem auditorum, aut ad fidem, aut ad timorem Dei, aut ad compunctionem cordis potuerint
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt ea quae uidentur. sedquȩ
non uidentur aet̾nasunt : trans¬
formantur & renouantur. ad
futuri seculi formam. Uide. gͦ.
neforte cũ uenerit ira in cortu¬
um & concupiscencia mala: &
auaricia. c&eraq quibus scłm
p̃sens delectatur. formã tibi scłi
praesentis inponant. Siuͦ econ¬
trario mansu&udo. patientia. le¬
nitas. continencia. fides. ueritas.
cetereq uirtutes. habitent in
corde tuo. conformẽ te futuri
seruli faciunt. & ita pulchrã a¬
dicatur illi auerbo dĩ. Tota
pul chra es amica mea : & macu¬
la non .ẽ. inte. Sedreformami¬
ni in no uitate sensus ur̃i. Reno¬
uatur aut̃ sensus nr̃. ꝑ exercitia
sapientie: & medita cionem uerbi
dĩ. & legis rius intelligentiã. Et
quanto quis cotidie exscriptura¬
rum proficit lectione: quanto
altius intellectus eius ascendit :
tanto semꝑ nouus. & cotidie no¬
uus efficitur. Potest &iam & sen¬
sus renouari: ad ustitiam. ad cõ¬
ad patientiã. & c&̃a. Ut probe¬

Expanded text:
ciunt ea quae videntur, sed quae ciunt ea quae videntur, sed quae non videntur, aeterna sunt et transformantur, et renovantur ad futuri saeculi formam. Vide ergo ne forte cum venerit ira in cor tuum, et concupiscentia mala et avaritia, caeteraque quibus saeculum praesens delectatur, formam tibi saeculi praesentis imponant. Si vero e contrario, mansuetudo, patientia, lenitas, continentia, fides, veritas, caeteraeque virtutes habitent in corde tuo, conformem te futuri saeculi faciunt, et ita pulchram adicatur illi a verbo Dei. Tota pulchra es, amica mea, et macula non est in te . Sed reformamini in novitate sensus vestri. Renovatur autem sensus noster per exercitia sapientiae et meditationem verbi Dei, et legis ejus intelligentiam, et quanto quis quotidie ex Scripturarum proficit lectione, quanto altius intellectus ejus ascendit, tanto semper novus et quotidie novus efficitur. Potest etiam et sensus renovari ad justitiam et conet patientiam, etc. Ut probe
Abbreviated transcription (Latin):
Scãm dicit: in qua sp̃s sc̃s habitat.
Vt illud. Mescitis quia templum
dĩ estis: & sp̃s sẽs habitat in uobis.
Dõ placentem. Placentẽ dõ dicit:
ut pote apeccatis & uicus sepa¬
ratã. Hieñ quimenbra sua mor¬
tificant abincentiuo libidinis &
furoris. & actus corporis sui. dõ
placitos habent. hostiam uiuen
bilit̃ offerunt. Rationabile:
obsequium ur̃m. Obsequium
hiccultũ dicit: quidudum in pecu¬
chm mutorum corporibus consiste¬
bat. Nunc inquit incorpore ratio¬
nabilis hominis offeratur : & corpo¬
ra magis ur̃a quampecudũ siant
sacrifitiũdõ quia dignum ẽ dõta¬
les hostias in molari. Ari& es autem
& hyrcos & uitulos in mortali &
incorporeo dõ offerri nulla ratio
recta & honesta suscipit. Et noli¬
te confir mari huic seculo. Osten¬
dit. eẽ. quandam formã huiꝰ se¬
culi : & aliam futuri scłi. Q siqͥ st̃
qui amant p̃sens scłm. & ea quȩ
seculisunt. seđm formani sȩculi p̃¬
sentis aptantur. Quiuꝰ non respi¬

Expanded text:
us Spiritus habitat, ut illud: Nescitis quia templum Dei estis et spiritus Dei habitat in vobis . Deo placentem. Placentem Deo dicit, ut pote a peccatis et vitiis separatam, hi enim qui membra sua mortificant, ab incentivo libidinis et furoris, actus corporis sui Domino placitos habent, hostiam viventtionabiliter offerunt. Rationabile obsequium. Obsequium hic cultum dicit, qui dudum in pecudum mutorum corporibus consistebat. Nunc, inquit, in corpore rationabilis hominis offeratur, et corpora magis vestra quam pecudum fiant sacrificium Deo, quia dignum est Domino, tales hostias immolare, arietes autem et hircos et vitulos, immortali et incorporeo Domino offerre, nulla ratio recta et honesta suscipit. Et nolite conformari huic saeculo. Ostendit esse quamdam formam hujus saeculi, et aliam futuri saeculi, et si qui sunt qui amant praesens saeculum et ea quae saeculi sunt, secundum formam saeculi praesentis aptantur, qui vero non respi
Abbreviated transcription (Latin):
do euiss& apłs. quomodo
aiuidaeis ad gentes. ab ob¬
serucintia carnali. ab obseruan¬
ciamsparitalem: religionis sũ¬
ma trans latasit: ad greditur
spiritalis huius obseruancie. mo¬
res & instituta santire & ait.
dĩ. Quia ois con clusi erant
subpeccato: nunc iam non in
meritis. sed in misericordici
dĩ. salus humana consistit.
Idõ quasi quiossitium susceptum
reconciliandi uos dõ: obs etrouos
non ꝑpotentiã. s ed per miscđam.
dĩ. Quiduos obsecro: ut exhibea¬

Expanded text:
docuisset Apostolus quomodo a Judaeis ad gentes, ab observantia carnali ad observantiam spiritalem, religionis summa translata sit, aggreditur spiritalis hujus observantiae mores et instituta sanctificare, et ait. Dei. Quia omnes conclusi erant sub peccato, nunc jam non in meritis, sed in misericordia Dei salus humana consistit. Ideo quasi qui officium susceperit reconciliandi vos Deo, obsecro vos non per potentiam, sed per misericordiam Dei. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ignobilita tem dico. Acsi dicer &. Iꝯno¬
bilem remfacio: ut aliquid degene¬
ris nobilitate michi uindicem. Mag¬
na ẽ ignobilitas: si qui flpsadĩ ꝑ
generationem factus ẽ: d& errena &
carnali nobilitate se iactte. Ia. ẽ.
aliquid habeamus. & non magis uo¬
bis uera & fortia p̃dicemus. In quo

Expanded text:
ignobilitatem dico. Ac si diceret, ignobilem rem facio, ut aliquid de generis nobilitate mihi vindicem. Magna est ignobilitas, si quis Filius Dei per regenerationem factus est, de terrena et carnali nobilitate se jactet. Quasi noaliquid habeamus, et non magis vobis vera et fortia praedicemus. In quo
Abbreviated transcription (Latin):
facta .ẽ: dum adannam principem
sacer dotum nocturno adhut tep̃to
ducer& ur. Hec merito ab illa hora
noctis qua iħs ductus. ẽ. in anne do¬
inum usque adhoram t̃tiam sex
hore fuisse. Aioħe traduntur. Potiue
enim fieri: ut tres ꝑ agerentur horȩ¬
tatiae. nocturne: apre paracione
passionis dñi. usq adhoram t̃tiam
diei: scđm ioħm sex hore reetissi¬
me referuntur. Non enĩ frustra ad¬
ierit : ut dicer&. Erat enim hora pa¬
rasceue fere sexta: hoc ẽ. p̃paracio¬
nis. Exeo enim corpit passio salua¬
toris. ex quo prosalute mundi duc¬
tus .ẽ. udicandus. Centurio autẽ
& qui cũ eo erant custodientes ibm:
uiso t̾ra motu. & his quae fiebant:
timirer̃ ual de dicentes. Uere. dĩ fi

Expanded text:
facta est, dum ad Annam principem facta est, dum ad Annam principem sacerdotum, nocturno adhuc tempore duceretur. Nec immerito ab illa hora noctis, qua Jesus ductus est in Annae domum, usque ad horam tertiam, sex horae fuisse a Joanne traduntur. Potuit enim fieri, ut tres peragerentur horae nocturnae, et a praeparatione passionis Domini usque ad horam tertiam diei. Secundum Joannem sex horae rectissime referuntur, non enim frustra adjecit, ut diceret. Erat enim hora parasceve fere sexta, hoc est, praeparationis. Ex eo enim coepit passio Salvatoris, ex quo pro salute mundi ductus est judicandus. Centurio autem, et qui cum eo erant custodientes Jesum, viso terrae motu et his quae fiebant, timuerunt valde d
Abbreviated transcription (Latin):
int̾p̃tationem sus cipiendam:
scriptur& diune quae abaccła¬
eitoto corde diffusa in uiolabi¬
li traditione suscipitur. Et ꝑ
hoc occasio d&ur her&icis: ñ ac¬
ciprendi. inquibus uoluerint
diuina deor &a. num quid per
tot secła latere potuit. tã sũ me
lectioni aut non entendare
falsitas irrogatꝰ: quid ergo
dicimus nisi aut uixta mar¬
cum udeorum uocibus. quaclama¬
uerunt. crucisige.hora t̃tia erucifixũ.
Aut eadem hora uditio moras aadic¬
tum exsentrpꝑa uelut iam crucisi¬
xum uoluit designare. Et quomodo
scđmi ioħm incruce hora sexta sus¬
pensus. quod exmirabilibus quar
acciderant magis existimo. dum ad
ipsius memento temporis sedradios
suae lucis abscondit. nec creatoris
uider& in uiriã. Aut si bora . ẽ. t̃ta
crucisirus. non dissonat h ac ioħsdi
cens. Erat aut̃ parasceue hora fere
sexta: Parasceue enĩ: p̃paratio int̃¬
pretatur. Et passio xp̃i que .ẽ. uere
pasce: preparatio xpisti. ante lucẽ

Expanded text:
interpolationem suscipiendam interpolationem suscipiendam scripturae divinae, quae ab Ecclesia toto orbe diffusa, inviolabili traditione suscipitur. Et ne per hoc occasio detur haereticis, non accipiendi in quibus violaverint divina decreta. Nunquid per tot saecula latere potuit tam summa lectio? aut non emendari falsitas irrogata? Quid ergo dicimus, nisi aut juxta Marcum, Judaeorum vocibus, qua clamarunt Crucifige, hora tertia crucifixum, aut eadem hora judicio morti addictum ex sententia, velut jam crucifixum voluit designare? Et quomodo secundum Joannem in cruce hora sexta suspensus, quod ex mirabilibus, quae acciderunt magis existimo, dum ab ipsius momento temporis, sol radios suae lucis abscondit, ne creatoris sui videret injuriam. Aut si hora est tertia crucifixus, non dissonant haec Joanni, dicenti: Erat autem parasceve hora fere sexta . Parasceve enim praeparatio interpretatur, et passio Christi quae est vere Paschae, praeparatio ante lucem
Abbreviated transcription (Latin):
ma. Et multa cor pora scõrum
quidormierant: surrexerunt.¬
& cet̾a. Qui enum resur gente
dño resurrexerunt amor tus
& iam ad cȩ̨los ascendente simul
as cendisse creilendis. Neq ulla
ratione illorum temeritati fides
accon modanda. qui eos post ea
re uersos incinerem ac denuo
in monumentis qua pridem pate¬
facta sunt abeis. quibus paulo an¬
te uiui apparuerunt. more mor¬
tuorum putant qui dã.er̃. redu¬
sos. Q uo mͦ lazarus mortuus re¬
surrex̃. sic & multa corpora sc̃oꝵ
resurrexerunt. ut dñm resur
te sur rexerunt quam dñs re¬
sur ger&. ut.eẽt. primo genitꝰ
resur rectionis ex morcius ꝗdo
uero dicitur apparuer̃ multis:
ostenditur non generalis. suisse
resurrectio que om̃ib appare¬
r&: sed specialis ad plurimos ut
hi uiderent quicer nere mere¬
bantur. Queritur aut̃. cur
marcus dicat. Erat aut̃ hora
dicit. Erat aut̃ parascheue pas¬
che: hora quasi secta. Quidam
hoc scriptorum contigisse dicit
errore : sed non mͥ ut d&ur ullã

Expanded text:
ma. Et multa corpora sanctorum, qui dormierant surrexerunt, etc. Qui enim resurgente Domino resurrexerunt a mortuis, etiam ad coelos ascendente simul ascendisse credendi sunt. Neque ulla ratione illi temeritati fides accommodanda, qui eos postea reversos in cinerem, ac denuo in monumentis, quae pridem patefacta sunt ab eis, quibus paulo ante vivi apparuerunt, more mortuorum putant quidam esse reclusos. Quomodo Lazarus mortuus resurrexit, sic et multa corpora sanctorum resurrexerunt, ut Dominum ostte surrexerunt, quam Dominus resurgeret, ut esset primogenitus resurrectionis ex mortuis. Quando vero dicitur: Apparuerunt multis, ostenditur non generalis fuisse resurrectio, quae omnibus appareret, sed specialis ad plurimos, ut hi viderent, qui cernere merebantur. Quaeritur autem cur Marcus dicat: Erat autem hora dicit: Erat autem parasceve Paschae hora quasi sexta. Quidam hoc scriptorum contigisse dicit errore. Sed non mihi videtur ullam
Abbreviated transcription (Latin):
& abiit. Demonumento dñi fertur
qui nr̃a aetate de hirrosolimis brittan¬
niam uenerunt. quod domus fuerit ro¬
tunda: desubiatence rupe exrisa. tã¬
te altitudinis ut intro consastens homo.
uix manu extenta cul men ad tingeres
que hab& intruitum aboriente. cui
lapis ille magnus ad uolutus atque
impositus. ẽ. in ruius monumenti
parte aquilonari sepulcrum ipsum.
hoc ẽ. Locus dominixi corporis de
eadem paera factũs ẽ. septẽ habens
pedes longitudinis: trium uero pal¬
marũ mensurã Cetero p̾auimento
altis eminens: qui uidelicet tocus.
non desuꝑ sed alatere meridiano
ꝑ totũ patulus ẽ. unde corpus in ferȩ¬
batur. Color aut̃ eiusdem moni¬
menti ac loculi: rubicundi & alb&
dicitur. ẽc. ꝑmixtus. Ylam & stpul¬
chrum illuad uener abiłẽ: figuran
dominici habebat altaris. inquo car¬
nis eius ac singuynis solent mistẽria
cattebrari Unde regula eoclestistica
tenet radem mistinisi: non inserico
non in panno tincto. sesinstar sindonis

Expanded text:
i. De monumento Domini ferunt qui nostra et aetate de Hierosolymis Britanniam venerunt, quod domus fuerit rotunda, de subjacente rupe excisa, tantae altitudinis, ut intro consistens homo, vix manu extenta, culmen possit attingere. Quae habet introitum ab oriente, cui lapis ille magnus advolutus atque impositus est, in cujus monumenti parte aquilonali sepulcrum ipsum, hoc est, locus Dominici corporis de eadem petra factus est, septem habens pedes longitudinis, trium vero palmorum mensura, caetero pavimento altius eminens. Qui, videlicet locus, non desuper, sed a latere meridiano per totum patulus est, unde corpus inferebatur. Color autem ejusdem monumenti ac loculi rubicundo et albo dicitur esse permistus. Nam et sepulcrum illud venerabilem figuram dominici habebat altaris, in quo carnis ejus ac sanguinis solent mysteria celebrari, unde regula Ecclesiastica tenet eadem mysteria, non in serico, non in panno tincto, sed instar sindonis,
Abbreviated transcription (Latin):
ner trans eam: & alibi desingulari
sepultura in pace inidipsum: dor¬
miam & requiescam. Qm̃ tudñe¬
singularit̃ inspe constitiusti me.
Idẽ. ceterorũ mortaliũ. infine resurrecti¬
one seruata: me singulari dono. amor¬
tuis dietertia resurgere promisisti.

Expanded text:
nec transeam : et alibi de singulari nec transeam : et alibi de singulari sepultura: In pace in idipsum dormiam et requiescam. Quonsingulariter in spe constituisti me, id est, caeterorum mortalium in fine resurrectione servata, me singulari dono a mortuis die tertia resurgere promisisti.
Abbreviated transcription (Latin):
iosẽph. in uoluit illud insindo¬
ne munda. Et ex simplici se¬
pultura dñi ambicio diuitum
contẽpnatur: quinec in tumu¬
lis quidem possint carere diui¬
cus. Possumus autem iuxta in¬
telligentiam spiritalem & hoc
sentire: quod ille insyndone
munda in uol uat iħm qͥ pura
mente eum susceꝑit. Et posuit
illud in monumento suo nouo.¬
In nouo autem ponitur monu¬
mento: ne post resurrectonẽ
lius finger& ur. Q uod bene
monumentd̃ dep&ra excisum
fuisse memoratum: ne si ex
multis lapidib aedificatum. tẽt.
suffossis tumuli fundamentis abla¬
tus furto dicer&ur. Alit̃. Solus
specialis illius sepultura. id .ẽ.
crepari specialis  resur rectio
designaur. Nam & uerus ho¬
mo appar uit sed ex uir gi ne
matra con ceptus & natus. & tẽp¬
tudine absq peccato: & mortuuꝰ
.e. seelque mͦ ipse uoluit. & sepuitꝰ
ẽ. sra quandiu uoluit. & suscita¬
tus. t̃. sed quando uoluit. Hocẽ. gͦ.
quodait. S ingularit̃ sum ego do¬

Expanded text:
Joseph involvit illud in sindoJoseph involvit illud in sindone munda. Et ex simplici sepultura Domini ambitio divitum condemnatur, qui ne in tumulis quidem possunt carere divitiis. Possumus autem juxta intelligentiam spiritalem hoc sentire, qmunda involvit Jesum, qui pura mente eum susceperit. Et posuit illud in monumento suo novoIn novo autem ponitur monumento, ne post resurrectionemlius fingeretur. Quod bene monumentum de petra excisum fuisse memoratur, ne si ex multis lapidibus aedificatum esset, suffossis tumuli fundamentis ablatus furto diceretur. Aliter: solos specialis illius sepultura, id est, crepavere, specialis et resurrectio designetur. Nam et vetus homo apparuit, sed ex virgine matre conceptus et natus. Et tentudine aipse voluit: et sepultus est, sed quamdiu voluit: et suscitatus est, sed quando voluit. Hoc est ergo quod ait: Singulariter sum ego do
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑta. ut egreder entur celestẽ ihe¬
rusalem. Porro scđm litt̃am nulli
uiolentum.eẽ. iuideatur: mortuo
saluatore appellare ibrłm scam
ciuitatem. cum usq ad deferucti¬
onem eius semper apłi templi in¬
gressisunt: & obscandalum eorum
quide uidais crediderant legis
exercuerunt ceremonias. Cuiꝰ¬
q quad ra gesimum scđm annum
rantes egressisunt duo ursi de
sil uis gentium romanorum. &
lacera uerunt interficientes eã
& exeo tẽp̃r non ihrłm sc̃a: sed spi

Expanded text:
aperta, ut egrederentur de haperta, ut egrederentur de hrusalem. Porro secundum litteram, nulli violentum esse videatur, mortuo Salvatore, appellare Jerusalem sanctam civitatem, cum usque ad destructionem ejus semper Apostoli templum ingressi sunt, et ob scandalum eorum, qui de Judaeis crediderant, legis exercuerunt caeremonias, cujusque quadragesimum secundum annum rantes, egressi sunt duo ursi de silvis gentium Romanarum, et laceraverunt interficientes eam, et ex eo tempore, non
Abbreviated transcription (Latin):
pendum ut om̃ia que nunc nobis
abscondita sunt. domis dĩ scicramen
ta uideamus. Quid significent duo
cherubin. qđ oraculiun. qđ uas aure¬
um. in quo maniza reronditũ fuit:
Nunc ꝑspeculum uidemis in in ma¬
ginem: & cum historiae nobis uelũ
scissum sit: & ingrediamur atrium
dĩ tamen seer & a eius. & uniuer samis¬
teria. quãe celesti iherlm clausa
r&ientur. scire non possumus. Et
terra mota: ẽ. Iuxta illud quodscrip¬
tum.ẽ. in aggeo. Adhuc rizo semel ñ¬
Et ueniat desideratus cunctis gentib
ut ab oriente & occidente ueniant
& recumbent cum abraham & isa ac
cordis gentilium. siue p&ra uniuer¬
sa uatitinia ꝓpħarum. quia & ipsi
apaera xp̃o cum apłis p&re uo cabu¬
lum susceperant. ut quicqđ in eis
auro legis uel amine claudebatur.
scissum pater& gentibus. Et mo¬
num̃ta aꝑtasunt. De quibus scriꝑ¬
tum. ẽ. Uos estis sepulchra extrĩ¬
serus aealbata. quod intus plena
sunt ossibus mortuorum. Idõ srã

Expanded text:
pendum, ut omnia, quae nunc nobis pendum, ut omnia, quae nunc nobis abscota videamus. Quid significent duo cherubim, quid oraculum, quid vas aureum, in quo manna reconditum fuit. Nunc enim per speculum videmus in imagine, et cum historiae nobis velum scissum sit, et ingrediamur atrium Dei, tamen secreta ejus et universa mysteria, quae coelesti Hierusalem clausa retinentur, scire non possumus. Et terra mota est. Juxta illud quod scriptum est in Aggeo: Adhuc ego semeet veniet desideratus cunctis gentibus, ut ab ot cum Abraham, Isaac corda gentilium; siue petrae uniuersa uaticinia prophetarum, qui et ipsi a petra Christo cum apostolis petrae uocabulum susceperunt, ut, quicquid in eis duro legis uelamine . claudebatur, scissum pateret gentibus. monumenta quoque, de quibus scriptum est: uos estis sepulchra extrinsecus dealbata, quae intus plena sunt ossibus mortuorum, ideo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ex altar̾e suꝑ caelos dĩ: & suꝑ omẽm
inquit t̾ram głatua. Et in euangło
primus dixit. Inuiam gentium ne
abi erias. post passionem .uͦ. suam e¬
untes. inquit doc& e omnes gentes
Uelum templi scissum . ẽ: & omiua
legis sacramenta quaeprius tegebant᷑
proditasunt: atq ad gentilium populũ
transierunt. in euangelio cunis sepe fa¬
cimus mentionem. Suꝑ liminare tẽ¬
pli: infinite magnitudinis fractũ
ẽẽ. at que diuisum legimus. Losephus
quoque refert uir tutes angelicas p̃¬
sides quondam templi. tunc pariter
cum clamasse transeamus ex ha sedib
Querendum. ẽ. quod uelum templisci¬
sum .ẽ. exteriuis an interius. sed mͥ
uid& ur inpassionẽ dñi illud uelum
.xẽ. conscisum. quod intemplo foris po¬
situm suit. & appellabatur exterius¬
ut signisicar& quia nunc expar te ui¬
demus. & ex parte cognoscimus. Cũ
autem uenerit quod per fectum est
tunc & icim uelum interuis disrun¬

Expanded text:
Exaltare super caelos Deus, et super omnemExaltare super caelos Deus, et super omneminquit, terram gloria tua. Et in Evangelio prius dixit: In viam gentium ne abieritis . Post passionem vero suam: Euntes, inquit, docete omnes gentes . Velum templi scissum est, et omnia legis sacramenta, quae prius tegebantur prodita sunt, atque ad gentilium populum transierunt. In Evangelio, cujus saepe facimus mentionem super liminare templi infinitae magnitudinis, fractum esse atque divisum legimus. Josephus quoque refert virtutes angelicas praesides quondam templi tunc pariter conclamasse, transeamus ex his sedibus. Quaerendum est utrum velum templi scissum est, exterius an interius. Sed mihi videtur in passione Domini, illud velum esse conscissum, quod in templo foris positum fuit et appellabatur exterius, quia nunc ex parte uidemus et ex parte cognoscimus; cum autem uenerit, quod perfectum est, tunc etiam uelum interius disrum
Abbreviated transcription (Latin):
emitdere sp̃m. ut ipse quoq dicerat.
Nemo potest tollere ame animammeã:
selego pono tam ame ipso. ut rur¬
sum accipiã eam. Lignum aduers
lignum & manus patent̃ extendun¬
tur. ad uersus manus. in continẽ¬
ter extensas. ꝑ solutis & remissis
prebentur clauis confixe: ꝓhis quae
eiecerunt adam prebentur manus.
que orbem ter rae conplecterentur
& reuocent. Pro humilitate. exalta¬
tio: ꝓ suaui. & ꝑnicioso gufta. sus¬
cipitur fellis gustus. & mors ꝓmor¬
te mutatur. tenebra. ꝓtenebris
sepulturam prosepultura. resur¬
rectio. ꝓresur rectione. Hxcom̃i a
cura quedam er ganos. ẽ. dĩ: & me¬
dicina infirmitatis nr̃a. Et ecce ue
lum templi scissum.ẽ. induas par
tes. a summo usq deorsum. Scinditur
uelum templi ut ar ca testamenti: &
om̃ia legis sacramenta que tegeban¬
tur appareat atque ad populum trã¬
seunt nationum. Ante & enim dic¬
tum suerat. Notus in uidara deus. in
isrł magnum nomen rius. Nunc aut̃

Expanded text:
emittere spiritum, ut ipse quoque dixerat: emittere spiritum, ut ipse quoque dixerat: Nemo potest tollere animam meam a me, sed ego pono eam a meipso, ut rursum accipiam eam . Lignum adversus lignum, et manus patenter extenduntur, adversus manus continenter extensas, pro solutis et remissis praebentur, clavis confixae, pro his quae ejecerunt Adam, praebentur manus, quae orbem terrae complecterentur et revocent, pro humilitate exaltatio, pro suavi et pernicioso gustu, suscipitur fellis gustus, et mors pro morte mutatur, tenebraesepultura pro sepultura, resurrectio pro resurrectione. haec omnia cura quaedam erga nos est dei et medicina infirmitatis nostrae uelum templi scissum est in duo a sursum usque deorsum. Scinditur velum templi, ut arca testamenti et omnia legis sacramenta, quae tegebantur, appareant, atque ad populum transeant nationum. Ante etenim dictum fuerat: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus . Nunc autem:
Abbreviated transcription (Latin):
Iudei quippe ipsierat acetum : de
se de iniquitate mundi huius in ple¬
ti. cor habentes ueluad spongiam ca¬
uernisis. quodam modo atq tor¬
tuosis. latibulis fraudulentum. Hy¬
sopum cui circum posuerunt spon¬
giam ac&o plenam. qm̃herba est
humilis. & pec tus purgat. ipsuis
xpisti humilitatem congruenter
accipimus: quecircum dederuns
& secir cum uenisse potauerunt.¬
Vnde .ẽ. illud inpsalmo. Asꝑges
me hysopo & mundabor. Xp̃i
namque humilitate mundam᷑:
quia nisi humiliass&e sem& ipsũ.
factus obediens patri usque ad
mortem crucis: non utiq sanguis
eius inpercatorum remissionem.
hoc. ẽ. innram mundationem.
fuiss& effusus. Parundinem.uͦ.
cui inposita .ẽ. spongia. scriptu¬
ra significatur que inplȩtur hoc
facto. Sicut enim haebraica lin¬
gua dicitur . ł greca. ł latina. uel
alia quȩ lib& significans quilin¬
gua ꝓiitur. sicar undo dicipotest lit¬
tera que aiundine seribitur. Iħs autẽ
iterum damans uoce magna: emisit
sp̃m.Diuine potestatis inditium. ẽ

Expanded text:
Judaei quippe ipsi erant acetum, degese, de iniquitate mundi hujus impleti, cor habentes velut spongiam, cavernosis quodammodo atque tortuosis latibulis fraudulentum. Hyssopum autem cui circumposuerunt spongiam aceto plenam, quoniam herba est humilis, et pectus purgat, ipsius Christi humilitatem congruenter accipimus: quam circumdederunt, et se cirUnde illud in Psalmo: Asperges me hyssopo et mundabor. Christi namque humilitate mundamur, quia nisi humiliasset semetipsum factus obediens patri usque ad mortem crucis. Non utique sanguis ejus in peccatorum remissionem, hoc est, in nostram mundationem fuisset effusus. Per arundinem vero, cui imposita est spongia, scriptura significatur, quae implebatur hoc facto. Sicut enim lingua dicitur, vel Graeca vel Latina, vel alia quaelibet, sonum significans, qui lingua promitur, sic arundo dici potest littera, quod arundine scribitur. Jesus autem iterum clamans voce magna, emisit spiritum. Divinae potestatis indicium est
Abbreviated transcription (Latin):
ade pr& uaricanti obclus erat: nc̃
latroni dñs poenitenti ianuam pa¬
radisi reserar&. Et qua hora primꝰ
adam peccando hiuic mundo mor¬
tem inmiserat: eadem hora seđs
adam mortem moriendo destru¬
er&. Et circa horam nonam: cla¬
mauit iħs uoce magna dicens.
heli. heli. lemasabactani: Hoc ẽ.
õs m̃s: ds̃ m̃s: ut quid dereliquis¬
time: Sicut enim esurire & siti¬
re & fatigari nonerat ꝓpͥum diui¬
nitatis sed corporis: ita & qđ dicit.
Vt quid me dereliquistin corporis
uox.ẽ. ut homo ergo lo quitur:
ut homo turbatur. ut homo fl&.
ut homo crucifigitur. Quod cla¬
mat tuum . ẽ. Ate hoc accepit: ꝓ
te libandum. carne indutus. ẽ.
Quidam autem illic stantes & au¬
dientes dicebant: heliam uocat
iste. Non om̃s sed quidam quosar¬
bitror milites fuisse romanos: non
intelligentes sermonis aebraice ꝓ¬
pri&atem. sed exeo quod dixit. he¬
lr. helr. putantes haelram abro
inuocatum. Sinautem uidaros
qui hoc dixerunt intelligere uolue¬

Expanded text:
Adae praevaricanti obcluserat, nunc Adae praevaricanti obcluserat, nunc latroni Dominus poenitenti januam paradisisi reseraret. Et qua hora primus Adam, peccando huic mundo mortem invexerat, eadem hora secundus Adam mortem moriendo destrueret. Et circa horam nonam, clamavit Jesus voce magna, dicens: Heli, Heli, lama sabaththani, hoc est, Deus meus, Deus meus, ut quid me dereliquisti? Sicut enim esurire et sitire et fatigari non erat proprium divinitatis sed corporis, ita et quod dicit: Ut quid me dereliquisti? corporis vox est. Ut homo ergo loquitur, ut homo turbatur, ut homo flet, ut homo crucifigitur. Quod clamat tuum est, a te hoc accepit, pro te liberandum carne indutus est. Quidam autem illic stantes et audientes dicebant: Heliam vocat iste. Non omnes, sed quidam quos arbitror milites fuisse Romanos, non intelligentes sermonis Hebraici proprietatem, sed ex eo quod dixit: Heli, Heli, putantes Heliam ab eo invocatum. Sin autem Judaeos qui hoc dixerint intelligere volue
Abbreviated transcription (Latin):
sentiam negat. quam facinus gere¬
batur. ipsa terra contremuit. lle¬
lum templi scinditur. ut que hono¬
rabilit̾ latebant. ꝓtali conmisso uul¬
gata uilescerent. Etiut iosephus re¬
fert. Uoces uir tutum cȩlestium
migrare detemplo uolentium ferũ¬
tur audire. In resurrectione uero
dñi nulla fidelibus terrori signas ui¬
sa: sed inditia cuncta l&itiae uisunt᷑.
angeli albis uestibus corus cantes.
Curritur cum gaudio ad sepulchrũ.
ubi non mortuus inuenir&ur. sed
ubni mors agnos cer&ur e uicta. Appel¬
lantur mulieres uoce pacifica. & qđ
amplius dicam om̃ia salutis x̧t̃ nae
misteria reuelantur. Et notandum
quod dñs hora sexta. sit crucistiꝰ.
hoc .ẽ. recedente acentro mundi
solt quando & latroni ait. Hodie
mecum eris in paradiso. Nam de
adam peccante scriptum .ẽ. qđ
audierit uocem dñi post meridi¬
em. Rationis legitur in mo di¬
ume pi& atis ordo poscebat: ut
eodem temporis articulo quoñc

Expanded text:
aesentiam, in qua facinus generaaesentiam, in qua facinus generabatur, ipsa terra contremuit. Velum templi scinditur, ut quae honorabiliter latebant, pro tali commisso vulgata vilescerent, et ut Josephus refert, voces virtutum coelestium, migrare de templo volentium, feruntur auditae. In resurrectione vero Domini, nulla fidelibus terrorum signa, sed indicia cuncta laetitiae visuntur. Angeli albis vestibus coruscantes, curritur cum gaudio ad sepulcrum, ubi non mortuus inveniretur, sed ubi mors agnosceretur evicta, appellantur mulieres voce pacifica, et quid amplius dicam, omnia salutis aeternae mysteria revelantur. Et notandum quod Dominus hora sexta sit crucifixus, hoc est, recessuro a centro mundi sole, quando et latroni ait: Hodie mecum eris in paradiso. Nam de Adam peccante scriptum est, quod audierit vocem Domini Dei post meridiem . Rationis igitur, imo divinae pietatis ordo poscebat, ut eodem temporis articulo, quo tunc
Abbreviated transcription (Latin):
hodie mecũ eris inparadiso. Uitaẽ.
nũ. Quidã duos latrones crucifi¬
xos cũ dñs. duobus baptitatorum
generib coaptant. Qui cũq enim
baptitati sumꝰ in xp̃o ihũi. in morte
ipsius baptitati sumꝰ. Ambo nã¬
que simibes crucifixi. sedunus in
cruce blasphemꝰ peror. Alt ẽ. con¬
fessiont martir. effectus. Qui ꝑ
baptis mum quo cũ peccatores essemꝰ
ibluimur. aliidũ dm̃ in carne. passum.
fide. spe. & caritate lauclant coronantur.
Alii dũ aut fidẽ aut oꝑa pbaptis mum.
habere rebnuunt. dono quoel accepere
priuantur. In duob: latronib ut̃q po¬
pulus & gentiliũ udaeorũ exprimit᷑.
uit. postea signorũ magnitudinẽ. al¬
ter ex teritus aegit paenitentiam & usꝙ
hodie iudxos increpat blas phem an¬
tes. Asexta autem hora: tenebre
reor. ut conpler&ur ꝓph&ia dicens.
Occumb& sol meridie. & alio loco. Oc¬
cubuit cum adhut media. eẽt dres.
Celut impium scelus sol uidere non
patitur. & suã subtractis radus p̃¬

Expanded text:
. Vita est num. Quidam duos latrones cum Domino crucifixos, duobus baptizatorum generibus coaptant! Quicunque enim baptizati estis in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus. Ambo namque similes crucifixi, sed unus in cruce blasphemus pejor, alter est confessione martyr effectus, quia per baptismum, quo cum peccatores essemus abluimur. Alii dum Deum in carne passum, fide, spe et charitate laudant, coronantur. Alii dum aut fidem aut opera baptismi habere renuunt, dono quod accepere privantur. In duobus latronibus uterque populus, et gentilium et Judaeorum, primum vit, postea signorum magnitudine alter exterritus egit poenitentiam, et usque hodie Judaeos increpat blasphemantes. A sexta autem hora tenebrae reor, ut compleretur prophetia dicens: Occumbet sol meridie . Et alio loco: Occubuit sol cum adhuc media esset dies , velut impium scelus, sol videre non patitur, et suam in subtractis radiis pr
Abbreviated transcription (Latin):
scribit uiso terra motu: & his quae
fiebant. timuerunt. ualde dicentes.
Uere dĩ filus erat istae. Quanta. gͦ. ce¬
citas uidaorum: quitot ꝑdomiinũ
uirtitibus factis. tantis in mor te
illius apparentibus signis credere
res puerunt: & insensibiliores genti¬
bus dm̃ glorificare uł timere. con¬
tẽpserunt. Vnde merito ꝑcenturi¬
onem fides aeccłae designatur. quae
uela misteriorum caelestium ꝑmortẽ
sinagoga tacente confirmat. Nam
& ipsa summa centenaria que inflexu
digitorum sicut & supͣ memoratum
.ẽ. desinigtra trax̃ indextram Eccla
sacramentis & fide aptissime cõgruit

Expanded text:
his quae fiebant, timuerunt valde dicentes: Vere Dei Filius erat iste. Quanta ergo caecitas Judaeorum, qui tot per Dominum virtutibus factis, tantis in morte illius apparentibus signis credere respuerunt, et insensibiliores gentibus, Deum glorificare, vel timere contempserunt. Unde merito per centurionem fides Ecclesiae designatur, quae velo mysteriorum coelestium per mortem  Dei Filium, synagoga tacente, confirmat. Nam et ipsa summa centenaria, quae inflexu digitorum, sicut et supra memoratum est, de sinistra transit in dexteram, Ecclesiae sacramentis et fidei aptissime congruit
Abbreviated transcription (Latin):
cunctas subita repl&us gratia &
accepit latro & ser uauitꝰ in cruce.
Fidem namq habuit qui regnatu¬
rum dñm credidit. quem secum
pariter morientem uidit. Spem ha¬
buit: quiregni eis adistum postu¬
lauit. Caritatem quo que in mor¬
te sua ui uacit̾ tenuit: quifratrẽ
& conlatronem prosimili scelere
morientem. & deiniquitate sua ar¬
guit. & eiuitam quam cognouerat
praedicauit. Et dixit illi iħs. Amen
dico tibi hodie mecũ eris inpara di¬

Expanded text:
cunctas subita repletus gratia et cunctas subita repletus gratia et accepit latro, et servavit in cruce. Fidem namque habuit qui regnaturum Dominum credidit, quem secum pariter morientem vidit. Spem habuit qui regni ejus aditum postulavit. Charitatem quoque in morte sua vivaciter tenuit, qui fratrem et colatronem pro simili scelere morientem, et de iniquitate sua arguit, et ei vitam quam cognoverat praedicavit. Et dixit illi Jesus: Amen dico tibi, hodie mecum eris,
Abbreviated transcription (Latin):
& pharisai. qđ alios saluos fecerit.
lta que nr̃a uos condempnat sen¬
tentia. Qurenim alios saluos fe¬
cit. si uell& & seipsum saluare po¬
terat. Descendat minc derruce
& credimus ei. Fraudubenta pro¬
missio. Quid ẽ. plus decruce
descende. ande sepul chro mor¬
tuum surgere: Resur rexit
& non creditis ei. It iam siderru¬
ce des cendi. similit̃ non credere¬
tis. Sed michi uidetur hoc demo
.ẽ. dñs. senser uir tutem crucis
& intellexer̃ fractas. eẽ. uires suas.
Et hoc arguit ut decruce descen¬
clat. sed dñs sciens aduersarioꝵ
insidias. ꝑman& im patibulo: ut
diabd̃ deftruat. Et latrones qui
crucifixi erant cum eo: impro¬
ꝑabant ei. hic ꝑtrophũ quiappel¬
latur silempsis ꝓ uno latrone uterꝙ
tero blasphemante alter in erepauit
blasplemantem. & confessus. ẽ. dicens.
Dñẽ memento mei: cum ueneris in
regnum tuum. Incorde autem fide¬
lium tros sũmopere manere. uir¬
tutes. testatur apłs dicens. Nuncaut̃
manent. sides. spes. baritas. quas

Expanded text:
 pharisaei, quod alios salvos fecerit, itaque vos vestra condemnat sententia. Qui enim alios salvos fecit, si vellet, et seipsum salvare potera. Descendat nunc de cruce, et credimus ei. Fraudulenta promissio, quid est plus, de cruce descendere, an de sepulcro mortuum surgere? Resurrexit et non creditis ei, etiam si de cruce descenderet, similiter non crederetis. Sed mihi videtur est Dominus, senserunt virtutem crucis, et intellexerunt fractas esse vires suas, et hoc agunt, ut de cruce descendat, sed Dominus sciens adversariorum insidias, permanet in patibulo, ut diabolum destruat. Et latrones qui crucifixi erant cum eo, et improperabant ei. Hic per tropum qui appellatur σύλληψις pro uno latrone uterqutero blasphemante, alter increpavit blasphemantem, et confessus est, dicens: Domine, memento mei cum veneris in regnum tuum. In corde autem fidelium tres summopere manere virtutes testatur Apostolus dicens: Nunc autem manet, Fides, Spes, Charitas , quas
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa gentium cruenta sustentat.
Incorona spinea maledictũ soluit
antiquum. Incalamo uenenato: oc¬
cidit animalia. Siue calamum te¬
nebat imami. ut sacrilegiñ scri¬
ber& uideorum. Exeunt̾es aut̃
in uenerunt hominem cirenenĩ
uenientem obuiam sibi. Siue scdm
marcum ueni entem de uilla: no¬
mine sy monem. hunc angaria¬
uerunt ut toller& crucem eius.
Cauendum nec uideatur contrari¬
um qđ ioħs scribit. Ipsum dominũ
sibi erucem portasse : cum ceteri
dum: quod egrediens dep̃toriodis.¬
iose sibi scđm ioħm portauerit crucem
pistea simoni portandum inposuer̃.
Et hoc congruo satis ordine quia ipse
passus.ẽ ꝓnobis. Relinquens nobis
exemplum: ut sequãtur eius uesti
ꝯia. & quia simon iste non hnerosolimi¬
ta. sedcyreneus ipse ꝓhibetur. Errene
enim. libiae ciuitas est. Ut inactib¬

Expanded text:
occinea opera Gentium cruenta sustentat: occinea opera Gentium cruenta sustentat: in corona spinea maledictum solvit antiquum: in calamo venenata occidit animalia, sive calamum tenebat in manu, ut sacrilegium scriberet Judaeorum. Exeuntes autem, invenerunt hominem Cyrenaeum, venientem obviam sibi, sive secundum Marcum: Venientem de villa, nomine Simonem, hunc angariaverunt, ut tolleret crucem ejus. Cavendum ne videatur contrarium quod Joannes scribit, ipsum Dominum sibi crdum, quod egrediens de praetorio Jesipse sibi secundum Joannem portavit crucem, postea Simoni portandam imposuerunt, et hoc congruo satis ordine, quia ipse passus est pro nobis, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Et quia Simon iste, non Hierosolymita, sed Cyrenaeus esse perhibetur. Cyrene enim Libyae civitas est, ut in Actib
Abbreviated transcription (Latin):
reo habitu illusus. eẽ. per hibet᷑
collata ut raque narracionem
in uno. Innocentia. & caftitas. as¬
sumpte humanitatis: In altero
autem ueritas passionis per quã
ad głam regni in mortalis ess&.
ꝑuenturiis ex primitur. Rubor
enim pur pure: colorem sangui
Sicut enim pur pura colorem
sanguinis quñ pronobis effusus
ẽ. imitatur: & ita habitus regni qđ pꝰ
passionem intrauit. nobisꝙ intran¬
dum pate fecit: insinuat. Uerum quia
tizati estis xp̃m induistis. &e saias
dño deelectis omnibus his uelut or¬
namẽto uestieris. Potest inhoc utro¬
que dm̃ habitu omnis electorũ
eius multitudo: qͣuod in mar tr̾res
ueneramdos. & c& erarum fidelium
plebem distinguitur. aptissime de¬
signari. Alba & enim uestes induit᷑
cũ munda iustorum confessione cir¬
cum datur. purpura siue cocco uesti¬
tur. cum intriumpho uetoriosorũ.
martirum głatur. Et plectentes
coronã despinis: po suerunt super
caput eiuis & harundinem index

Expanded text:
reo habitu illusus esse perhibetur, reo habitu illusus esse perhibetur, collata utraque narratione, in uno innocentia, et castitas assumptae humanitatis, in altero autem veritas passionis, per quam ad gloriam regni immortalis esset perventurus exprimitur. Sicut enim purpura coloremSicut enim purpura colorem sanguinis, qui pro nobis effusus est, imitatur, ita et habitus regnum, quod post passionem intravit, nobisque intrandum patefecit, insinuavit. Verum quia tizati estis, Christum induistis, et Isaias Domino de electis omnibus: His velut ornamento vestieris . Potest in hoc utroque Domini habitu, omnis electorum ejus multitudo, quae in martyres venerandos, et caeteram fidelium plebem distinguitur, aptissime designari. Alba enim veste induitur, cum munda justorum confessione circumdatur. Purpura sive cocco vestitur, cum in triumpho victoriosorum martyrum gloriatur. Et plectentes coronam de spinis, posuerunt super caput ejus, et arundinem in dex
Abbreviated transcription (Latin):
pura: cocco simillima. Potest &i¬
am fieri. ut pur puram: &iam
mar chus con memorauerit quã
clamis habebat. ꝗuis. eẽt. coccinea.
Mystice gͦ purpura quam indutus
.ẽ. dñs. ipsa eius caro quam passio¬
nibus obiecit insinuatur. Dequa
proͬmissa dixerat propha. Quare
gͦ rubrum . ẽ. indumentum tuũ
& uestimenta tua quasi calcantiũ
catorum: pro qua mortalis fieri
dignatus .ẽ. ostenditur. luxta qđ
p̃cur sor ipsius testimonium ei per¬
hibeus ait. Ecce agnis dĩ: ecce qͥ
tollit peccata mundi. Namque
spinas insignificatione percatoꝵ
poni solere testatur ipse dñs qui
protho plausto inpeccatum. pro¬
lapso dicebat. Terra tua spinas
& tribulos germinabit tibi. Qđ
.ẽ. aꝑte dicere. Conscientia tua
punoti ones tͥ: & aculeos uitioꝵ
pro creare non desistit. Quo a¬
uͦ uxta euangłm luce dñs aput
herodem alba ueste induitur.
inc&eris uͦ euangelistis amilitib
pilati. sub coccinẽo. siue pur pu¬

Expanded text:
pura cocco simillima. Potest etipura cocco simillima. Potest etiam fieri, ut purpuram etiam Marcus commemoraverit, quam chlamis habebat, quamvis esset coccinea. Mystice ergo in purpura qua indutus est Dominus, ipsa ejus caro quam passionibus objecit insinuatur, de qua praemissa dixerat Propheta: Quare ergo rubrum est indumentum tuum, et vestimenta tua, quasi calcantium catorum, pro qua mortalis fieri dignatus est ostenditur, juxta quod praecursor ipsius testimonium ei perhibens ait: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Namque spinas in significatione peccatorum poni solere testatur ipse Dominus, qui protoplasto, in peccatum prolapso dicebat: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi , quod est aperte dicere: Conscientia tua punctiones tibi, et aculeos vitiorum procreare non desistet. Quod vero juxta Evangelium Lucae Dominus apud Herodem alba veste induitur, in caeteris vero Evangelistis a militibus Pilati, sub coccineo sive purpu
Abbreviated transcription (Latin):
egosum: a sanguine huis usti.¬
& et̃r. Pilatus autem accepta aquã:
uirta illud pro ph&icum. Lauabo
int̾̃ in nocentes manus meas: ut
in laua cro manuum eius gentili¬
um opera pur garentur & ab in¬
pi&ate iuideorum quiclamauer̃
crucifige eum: Nos al ienos face¬
r&: quodammͦ hoc contestans &
dicens. Ego quidem inno eentem
uolui liberare. sedqm̃ sedicio ori¬
tur. & ꝑ id rebellionis michi con¬
tra caesarem crimen inpinguit᷑.
innocen̾sum a sanguine huius
iusti. Res pondit uniuersꝰ popłs
dicens. Sanguis eius suꝑnos. & su¬
ꝑ filios nr̃os. ꝑ seuerat usq in pre¬
sentem diem haec imp̃catio super
iudaos: & sanguis dñi non aufe¬
r&eur abris. Vnde ꝑisaiam loqͥt᷑.
Sil euaueritis ad me manus non ex¬
audiam uos: manus urae sangui¬
ne plenesunt. Tine milites ex¬
uentes tħm: clamidem coccine¬
am cir cumdeter̃ ei. Uelscđm
marcum. induunt eũ purpura.
ꝓ regia enim purpura: clamis illa
coccinea ab illudentibus adhibita
erat. Et est rubra quedam pur¬

Expanded text:
hujus justi, etc. Pilatus autem accepit aquam juxta illud propheticum: Lavabo inter innocentes manus meas , ut in lavacro manuum ejus, gentilium opera purgarentur, et ab impietate Judaeorum, qui clamaverunt, crucifige eum, nos alienos faceret, quodam modo hoc contestans et dicens: Ego quidem innocentem volui liberare, sed quoniam seditio oritur, et per id rebellionis mihi contra Caesarem crimen impingitur, innocens sum a sanguine hujus justi . Respondit universus populus dicens: Sanguis ejus super nos et super filios nostros. Perseverat usque in praesentem diem haec imprecatio super Judaeos, et sanguis Domini non aufertur ab eis, unde per Isaiam loquitur: Si levaveritis ad me manus, non exaudiam vos, manus vestrae sanguine plenae sunt. Tunc milites exuentes Jesum, chlamidem coccineam circumdederunt ei. Vel secundum Marcum, induunt eum purpura. Pro regia enim purpura chlamis illa coccinea ab illudentibus adhibita erat, et est rubra quaedam pur
Abbreviated transcription (Latin):
git. illud omne quodemin&: si¬
cut ex occulta dĩ uoluntate uoca¬
tur homo ad partitipationẽ tante
gratiae alius sic: alius autem sic.
Suꝑ eminentem uͦ scientiae carita¬
tem xp̃i. Eam ꝓfecto ubi pax illa
.ẽ. qua p̃cellit omẽm intellectũ.
Etclabant ei bibere myrratum uinũ
& non accepit. Ds̃ qui loquitur ad hie¬
rusał. ego te plantaui uineam mea
ueram. qͦ modo factaes mamaritia¬
dine uitis alieme.  Amara uitis. ama

Expanded text:
git illud omne quod eminet, sigit illud omne quod eminet, sicut ex occulta Dei voluntate vocatur homo ad participationem tantae gratiae, alius sic, alius autem sic, supereminentem vero scientiae charitatem Christi, eam profecto, ubi pax illa est, quae praecellit omnem intellectum . Et dabant ei bibere, myrrhatum vinum, et non accepit. Deus loquitur ad Hierusalem: Ego te plantavi vineam meam veram, quomodo facta es in amaritudinem vitis alienae ? Amara vitis a
Abbreviated transcription (Latin):
do: altitudo. & ꝓfundum. Cornos¬
cere & iam suꝑ eminentẽ scientiã ca¬
ritatem xp̃i: in latitudine xpisti.¬
quippe. bona oꝑa caritatis signifi¬
cat. In longitudine. ꝑ seuerantiã
sc̃ẽ con uersationis usq infinem
Inlatitudine: spem celestium pre¬
miorum. In ꝓfundo inscrutabila
uiditia dĩ. unde ista grã in homi¬
nes uenit. Et haec ista. coaptãt᷑
sacramento crucis: in latitudine
accipiatur trans uersum lignum
quo extenduntur manis. ꝓpter
oꝑum significationem. In longi¬
txdine. ab ipso usq int̾ram ubi
totum corpis crucifixum stare
uid& ur quod signficat ꝑsistere.
hoc ẽ. longani mit̃ ꝑmanere. In
altitudine abipso trans uerso lig¬
no sursum uersus quod ad capud
ꝑ seuerentia ꝓpt̃ benefitia dĩ t̃rena
actemporalia facienda credan¬
tur: sed potius ꝓpt̃ illud quod de¬
suꝑ sempit̃num sꝑat fides quae
ꝑdilectionem oꝑatur. In ꝓfundo
aut̃ pars illa ligni quae int̾ra ad¬
ita desixa lati&. sed inde consur¬

Expanded text:
itudo et profundum . Cognoscere etiam supereminentem scientiae charitatem Christi. In latitudine quippe bona opera charitatis significat. In longitudine perseverantiam sanctae conversationis usque in finem. In altitudine spem coelestium praemiorum. In profundo inscrutabilia judicia Dei, unde ista gratia in homines venit. Et haec ita coaptantur sacramento crucis, ut in latitudine accipiatur transversum lignum, quo extenduntur manus, propter operum significationem. In longitudine ab ipso usque in terram, ubi totum corpus crucifixum stare videtur, quod significat persistere, hoc est, longanimiter permanere. In latitudine ab ipso transverso ligno sursum versus, quod ad caput perseverantia, propter beneficia Dei, terrena ac temporalia facienda credantur, sed potius propter illud quod desuper sempiternum sperat fides, quae per dilectionem operatur. In profundo autem, pars illa ligni, quae in terra abdita defixa latet, sed inde consur
Abbreviated transcription (Latin):
Sitra dido corpus meum ita ut ar¬
deam: sidedo omnes falcultates
meas in cybos pauperum. siala
multa fecere caritatem autem
non habeam: nichil mͥ ꝓro dest
At uͦ beati qui ꝑsecutionem patiun¬
tur propt̃ iusticiam: qm̃ ipsorum

Expanded text:
Si tradidero corpus meum ut arSi tradidero corpus meum ut ardeam, si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, si alia multa fecero, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . At vero, beati qui persecutionem patiunt