comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nium dedisti. qđ ulciscat᷑ de inimicis
suis: ipse caput om̃ium incredulorum
incidit in hac nocte in manu mea. Ut
ꝓbes quia ẽ: ecce caput holofernis qui
contẽptu suꝑbiȩ suȩ dĩ isrł contemp¬
sit. & tibi int̾itum minabat᷑ dicens. cũ
captꝰ fuerit popłs isrł gladio ꝑforari
p̃cipiam latera tua. Uidens autẽ achi¬
or caput holofernis. angustiatꝰ p̃ pauo¬
re cecidit in faciem suam suꝑ terram:
& estuauit anima eiꝰ. Postea uͦ ꝗͣ resũpto¬
spũ recreatꝰ ẽ: ꝓcidit ad pedes ciꝰ. & ado¬
rauit eam & dixit. B̾ enedicta tu a dõ tuo
in om̃i tab̾naculo iacob qm̃ in omni
gente quȩ audierit nom̃ tuũ magnifi¬
cabitur ds̃ isrł suꝑ te. Dixit autem iu¬
dith ad om̃em popłm. Audite me fr̃s.
Suspendite caput hoc suꝑ muros nr̃os.
Eterit cum exierit sol: accipiat unus¬
quisq arma sua. & exite cum impetu
ñ ut descendatis deorsum. sed quasi im¬
petum facientes. Tunc exploratoresne¬
cesse erit ut fugiant ad pͥncipem suũ:

Expanded text:
nium dedisti quod ulciscatur se de inimicis suis, ipse caput omnium incredulorum incidit in hac nocte in manu mea. Ut probes quia ita est, ecce caput Holofernis, qui in contemptu superbiae suae Deum Israhel contempsit et tibi interitum minabatur dicens: Cum captus fuerit populus Israhel, gladio perforare praecipiam latera tua”. 36 Videns autem Achior caput Holofernis, angustiatus prae pavore cecidit in faciem super terram, et aestuavit anima eius. Postea  recreatus est procidit ad pedes eius et adoravit eam et dixit benedicta tu Deo tuo in omni tabernaculo Iacob quoniam in omni gente quae audierit nomen tuum magnificabit Deum Israhel super te dixit autem Iudith ad omnem populum audite me fratres suspendite caput hoc super muros nostros et erit cum exierit sol accipiat unusquisque arma sua et exite cum impetu non ut descendatis deorsum sed quasi impetum facientes tunc exploratores necesse erit ut fugiant ad principem suum
Abbreviated transcription (Latin):
suppliciis interire. ꝓpt̾ hoc qđ dixis¬
set. ds̃ celi defensor eoꝵ ẽ. Cumq uni¬
uersa achior exposuisset: om̃is ppłs
cecidit in faciem suam adorantes do¬
minũ. & cõmuni lam̃tatione & fletu.
unanimes dño preces suas effudert̃
dicentes. Dñe ds̃ celi & terrȩ intuere
suꝑbiam illoꝵ. & respice ad nr̃am hu

Expanded text:
suppliciis interire propter hoc quod dixissuppliciis interire propter hoc quod dixisset Deus caeli defensor eorum est cumque universa Achior expcecidit in faciem, adorantes Dominum, et communi lamentatione et fletu unanimes preces suas Domino effuderunt, dicentes: Domine Deus coeli et terrae, et intuere superbiam eorum, et respice ad
Abbreviated transcription (Latin):
stria. Sed cũ adppinquassent ad mõ¬
tana: exierunt contra eos fundibula¬
rii. Illi diu̾tentes alatere montis liga¬
uerunt achior ad arborẽ manib et
pedib. & sic uinctũ de restib dimise¬
runt cum: & reu̾si sunt ad dnm̃ suũ.
Porro filii isrł descendentes de bethu¬
lia: uenerunt ad eum. Quẽ soluen¬
tes duxerunt ad bethuliam: atq in
medio popłi illum statuentes. ꝑcun¬
ctati sunt quid rerum. eẽt. qđ illum
uinctũ assyrii reliquissent.
N ddieb illis erant illic pͥncipes: oriaᷤ
filiꝰ micha de tribu symeon: & charmi
qui & gothoniel. In medio itaq seni¬
oꝵ & inconspectu om̃ium achior di¬
xit omĩa quȩ locuiꝰ fuerat iꝑse ab ho¬
loferne interrogaiꝰ. & qualit̃ popłs ho¬
lofernis uoluisset ꝓpter hoc uerbum
interficere eum: quẽad modũ ipse ho¬
lofernes iratꝰ iusserit eũ isrłitis hac de¬
causa tradi. ut dum uinc̾et filios isrł.
tunc etiã ipsum achior diu̾sis iubeat

Expanded text:
stria. Sed cum appropinquassent ad monstria. Sed cum appropinquassent ad montana, exierunt contra eos fundibularii; illi autem divertentes a latere montis, ligaverunt Achior ad arborem manibus et pedibus, et sic vinctum restibus dimiserunt eum, et reversi sunt ad dominum suum. Porro filii Israel descendentes de Bethulia, venerunt ad eum: quem solventes duxerunt ad Bethuliam, atque in medium populi illum statuentes, percunctati sunt quid rerum esset, quod illum vinctum Assyrii reliquissent. In diebus illis erant illic principes, Ozias filius Micha de tribu Simeon, et Charmi, qui et Gothoniel. In medio itaque seniorum, et in conspectu omnium, Achior dixit omnia quae locutus ipse fuerat ab Holoferne interrogatus: qualiter populus Holofernis voluisset propter hoc verbum interficere eum, et quemadmodum ipse Holofernes iratcausa tradi ut dum vinceret filios Israhel tunc etiam ipsum Achior diversis iubeat
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ dicens qđ gens isrł defendatur
a deo suo. ut ostendam tͥ quia ñ.ẽ. ds̃ nͥ
nabugodonosor: cũ ꝑcusserimus cos
om̃s sicut unũ hominẽ. tunc & ipse
cũ illis assyrioꝵ gladio interibis: et
omĩs isrł tecum ꝑditione disꝑiet. &
ꝓbabis qm̃ nabugodonosor dñs sit u¬
niuerse terre. Tunc gladiꝰ militiȩ meę¬
transiet ꝑ latera tua: & confixus cades
int̾ uulneratos isrł & ñ respirabis ultͣ.
donec ext̾mineris cum illis. Porro au¬
tem si ꝓpħiam tuã ueram existimas:
ñ concidat uult̾ tuus. & pallor qui fa
ciem tuã obtinuit abscedat ate: si uer¬
ba mea hec putas impleri ñ posse. Ut
autẽ noueris quia simul cũ illis hec
exꝑieris. ecce ex hac hora coꝵ populo
sociab̾is: ut dum dignas gladii mei pe¬
nas exceꝑint. ipse simul ultioni sub¬
iaceas. Tunc holofernis p̃cepit seruis
rent eum inbethuliam. & tradent eũ
in manꝰ filioꝵ isrł. Et accipientes cũ
serui holofernis: ꝓfecti sunt ꝑ campe

Expanded text:
nobis dicens quod gens Israhel defendatur a Deo suo ut ostendam tibi quia non est deus nisi Nabuchodonosor cum percusserimus eos omnes sicut hominem unum tunc et ipse cum illis Assyriorum gladio interibis et omnis Israhel tecum perditione disperiet et probabis quoniam Nabuchodonosor dominus sit universae terrae tuncque gladitransiet per latera tua, et confixus cades inter vulneratos Israel, et non respirabis ultra, donec extermineris cum illis. Porro autem si prophetiam tuam veram existimas, non concidat vultus tuus, et pallor, qui faciem tuam obtinet  Al. obtinuit, abscedat a te, si verba mea haec putas impleri non posse. Ut autem noveris quia simul cum illis haec experieris, ecce ex hac hora illorum populo sociaberis, ut, dum dignas mei gladii poenas exceperint, ipse simul ultioni subjaceas. Tunc Holofernes praecepit servirent eum in Bethuliam, et traderent eum in manus filiorum Israel. Et accipientes eum servi Holofernis, profecti sunt per ca
Abbreviated transcription (Latin):
nunc fr̃s uos qui estis prb̃ri in ꝓpło
dĩ qm̃ ex uob̾ pendet anima illoꝵ ad
eloquiũ urm̃ corda eoꝵ erigite: ut me-¬
mores sint quia tẽptati sunt patres
nr̃i. ut ꝓbarentur si uere colerent dm̃
suum. Memores. eẽ. debent quomͦ
pater nr̃ abraham tẽptatꝰ ẽ: & ꝑ mulfis
tribulationes ꝓbatꝰ. dĩ amicꝰ effectꝰ. ẽ.

Expanded text:
niam vos qui estis presbiteri in populo Dei, ex vobis pendet anima illorum; ad eloquium vestrum corda eorum erigite, ut memores sint quia temptati sunt patres nostri, ut probarentur si vere colerent Deum suum. Memores esse debent quomodo pater noster Abraham temptatus est, et per multas tribulationes probatus Dei amicus effec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecta ẽ. Cumq uenisset ad portam
ciuitatis: inuenit expectantẽ oriã.
prb̃ros ciuitatis. Qui cũ uidissent
eam stupentes mirati sunt nimis pul¬
chritudinẽ eius. nicħ tam̃ int̾rogan¬
tes eam dimiscrunt transire diceN¬
ne consilium tui cordis sua uirtute
sit nom̃ tuum in numero scõꝵ & iusto¬
rũ. Et dixerunt hi qui illic erant õs
una uoce fiat fiat. Iudith uͦ orans dnm̃:
tͣnsiuit portas. ipsa & abra eiꝰ.
actum.ẽ. autẽ cum descenderet
montẽ circa ortũ diei: occurrer̃
ei exploratores assyrioꝵ. & tenuer̃ eã

Expanded text:
a est cumque venisset ad portas civitatis invenerunt expectantem Oziam et presbyteros civitatis qui cum vidissent eam stupentes mirati sunt nimis pulchritudinem eius nihil tamen interrogantes eam dimiserunt transire dicenne consilium tui cordis sua virtute sit nomen tuum in numero sanctorum et iustorum et dixerunt hii qui illic erant omnes una voce fiat fiat Iudith vero orans Dominum transiit portas ipsa et abra eius factum est autem cum descenderet montem circa ortum diei occurrerunt ei exploratores As
Abbreviated transcription (Latin):
peniteamur. & indulgentiã eiꝰ lacri¬
mis postulemꝰ. Non enĩ quasi homo
ds̃ sic cõminabitur. neq sicut homi¬
nis filiꝰ ad iracundiam inflãmabit᷑.
Et ideo humiliemꝰ illi animas nrãs.
& in sp̃u constituti humiliato serui¬
entes illi. dicamꝰ flentes dño. ut scdm
uoluntatẽ suam sic faciat nob̾cum
miscłiam suã. ut sicut conturbatũ
ẽ. cor nr̃m in suꝑbia eoꝵ. ita etiam de
nr̃a humilitate głemur. qm̃ ñ secuti
sumꝰ peccata patrũ nr̃oꝵ qui dereli¬
querunt dm̃ suum & adorauer dõs
alienos. ꝓ quo scelere dati sunt ingla¬
dium. & in rapinã. & inconfusionẽ.
inimicis suis. Nos autẽ alterũ dm̃
nescimꝰ: pret̃ ipsum. Expectemꝰ hu¬
miles consolationẽ eiꝰ: & exquiret san¬
guinẽ nr̃m dc afflictionib inimico

Expanded text:
eius lacrimis postulemus: non enim quasi homo Deus sic comminabitur, neque sicut filius hominis ad iracundiam inflammabitur. 6 Et ideo humiliemus illi animas nostras et in spiritu constituti humiliato, servientes illi dicamus flentes Domino ut secundum voluntatem suam sic faciat nobiscum misericordiam suam ut sicut conturbatum est cor nostrum in superbia eorum ita etiam de nostra humilitate gloriemur quoni peccata patrum nostrorum, qui dereliquerunt Deum suum, et adoraverunt deos alienos, pro quo scelere dati sunt in gladium, et in rapinam, et in confusionem inimicis suis: nos autem alterum Deum nescimus praeter ipsum: exspectemus humiles consolationem ejus, et exquiret sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
clamare ad dnm̃: surrexit de lo¬
cõ in quo iacuerat ꝓstrata dño. uo¬
cauitq abram suã. & descendens in do¬
mũ suam abstulit a se ciliciũ. & exu-¬
it se uestũto uiduitatis suȩ. & lauit
corpꝰ suum. & unxit se myrro obtimo.
& discriminauit crinẽ capitis sui. & ĩ¬
posuit mittrã suꝑ caput suum. & in¬
duit se uestim̃tis iocunditatis suȩ. in¬
duitq sandalia pedib suis. & assũp¬
sit dextrariola. & lilia. & inaures. et
anulos. & om̃ib ornam̃tis suis orna¬
uit se. Cui etiam dñs contulit splen¬
dorem: qm̃ omĩs ista compositio ñ
ex libidine sed ex uirtute pendebat.
Et ideo dñs inilla pulchritudinẽ ã¬
pliauit: ut incõparabili decore om̃iũ

Expanded text:
clamare ad Dominum surrexit de loco quo iacuerat prostrata Domino vocavitque abram suam et descendens in domum suam abstulit a se cilicium et exuit se vestimentis viduitatis suae et lavit corpus suum et unxit se myrro optimo et discriminavit crinem capitis sui et inposuit mitram super caput suum et induit se vestimentis iucunditatis suae induitque sandalia pedibus suis adsumpsitque dextraliola et lilia et inaures et anulos et omnibus ornamentis suis ornavit se cui etiam Dominus contulit splendorem quoniam omnis ista conpositio non ex liEt ideo Dominus hanc in illa pulchritudinem ampliavit, ut incomparabili decore oculis
Abbreviated transcription (Latin):
q dum ñ peccassent in conspectu dei
sui. erant cum illis bona. Ds̃ enĩ illoꝵ
odit miquitatẽ. Nam & ante hosan¬
nos cum recessissent auia quã dede¬
rat illis ds̃. ut ambłarent in ea. exter¬
minati sunt preliis amultis nationi¬
b: & plurii eoꝵ captiui adducti s̃
in t̾ram ñ suam. Nuꝑ autẽ reuersi
ad dnm̃ dm̃ suum. ex disꝑsione qua
disꝑsi fuerant adunati sunt: & ascen¬
derunt montana. hȩc omĩa: & iterũ
possident icrłm ubi sunt sca scõrũ.

Expanded text:
quedum non peccarent in conspectu Dei quedum non peccarent in conspectu Dei sui, erant cum illis bona: Deus enim illorum odit iniquitatem. Nam et ante hosnos, cum recessissent a via, quam dederat illis Deus, ut ambularent in ea, exterminati sunt praeliis a multis nationibus, et plurimi eorum captivi abducti sunt in terram non suam. Nuper autem reversi ad Dominum Deum suum, ex dispersione, qua dispersi fuerant, adunati sunt, et ascenderunt montana haec omnia, et iterum possident Jerusalem, ubi sunt sancta eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
de sicco fundum maris ꝑambłando
tͣnsirent. In quo loco dum innumera¬
bilis exercitꝰ egiptioꝵ eos ꝑsequeretur.
ita aquis cooꝑtꝰ. ẽ: ut ñ remaneret uł u¬
nuis qui factum posteris ñtiaret. Egres¬
sis q etiam mare rubrum. deserta sy¬
nai montis occurrerunt: inquibus
numꝗͣ homo habitare potuit. uł filiꝰ
hominis requieuit. Illic fontes amari
obdulcati sunt eis ad bibendũ: & ꝑan
nos quadraginta annonam de cȩlo ẽ¬
secuti sunt. Abicumq ingressi sunt
qͣndo recessit acultura dm̃i dĩ sui. Qͦ¬
tienscũq autẽ prȩt̃ ipsum dñm suũ
alterũ coluerunt: dati sunt in predã
& ingladium & in opꝓbriũ. Qtiens¬
cũq autẽ penituerunt se recessisse a
cultura dĩ sui: dedit eis ds̃ cęli uirtu¬
tem resistendi. Deniq chananeũ re-¬
gem. & iebuseum. & ferezeũ. & echeũ
& eueum. & amorreũ. & om̃s poten.¬
tes mesebon. ꝓstrauerunt: & t̾ras eoꝵ
& ciuitates eoꝵ ipsi possederunt. & us¬

Expanded text:
de sicco fundum maris perambulando de sicco fundum maris perambulando transirent in quo loco dum innumerabilis exercitus Aegyptiorum eos persequeretur ita aquis coopertus est ut non remaneret vel unus qui factum posteris nuntiaret egressis etiam mare Rubrum deserta Sina montis occurrerunt in quibus numquam homo habitare potuit vel filius hominis requievit illic fontes amari obdulcati sunt eis ad bibendum et per annos quadraginta annonam de caelo consecuti sunt ubicumque ingressi sunt quando recessit a cultura Domini Dei sui quotienscumque autem praeter ipsum Deum suum alterum coluerunt dati sunt in praedam et in gladium et in obprobrium quotienscumque autem paenituerunt se recessisse a cultura Dei sui dedit eis Deus caeli virtutem resistendi denique Chananeum regem et Iebuseum et Ferezeum et Hettheum et Eveum et Amorreum et omnes potentes in Esebet civitates eorum ipsi possederunt: et us
Abbreviated transcription (Latin):
montanis habitat. & ñ egredictur
u̾bum falsum de ore meo. Popłs iste:
exꝓgenie caldeoꝵ ẽ. Hic primũ in me¬
sopotamiã habitauit: qm̃ noluerunt
sequi deos patrum suoꝵ qui erant
in terra caldeoꝵ. Deserentes itaq ceri¬
monias patrum suoꝵ que in multi¬
tudine dõꝵ erant: unũ dm̃ celi colu¬
erunt. qui & p̃cepit eis ut exirent inde:
& habitarent in charrã. Cumq oꝑu.¬
isset om̃em terram fames. descenderũt
inegiptum: & illic ꝑ quadringentos
annos sunt sic multiplicati. ut dinu¬
merari eoꝵ ñ posset exercitꝰ. Cũq gra-¬
uasset cos pharao rex egipti. atq in
edificationib urbiũ suarũ in lito &
latere subiugasset eos: clamauerunt
ad dm̃ suũ. & ꝑcussit totã terrã egip.¬
ti plagis uariis. Cumq eiecissent eos
a se egiptii. & cessaret plaga ab eis. et
iterum uellent caꝑe. & ad suum serui.¬
tiũ reuocare: fugientib his ds̃ celi &¬
terre mare aꝑuit. ita ut hinc inde a¬
quȩ quasi muri solidarent᷑. & isti pe¬

Expanded text:
abitat, et non egredietur verbum falsum ex ore meo. Populus iste ex progenie Chaldaeorum est; hic primum in Mesopotamia habitavit, quoniam noluerunt sequi deos patrum suorum qui erant in terra Chaldaeorum. Deserentes itaque cerimonias patrum suorum, quae in multitudine deorum erant unum Deum caeli coluerunt qui et praecepit eis ut exirent inde et habitarent in Charam cumque cooperuisset omnem terram fames descenderunt in Aegyptum illicque per quadringentos annos sic multiplicati sunt ut dinumerari eorum non possit exercitus cumque gravaret eos rex Aegypti atque in aedificationibus urbium suarum in luto et latere subiugasset eos clamaverunt ad Deum suum et percussit totam terram Aegypti plagis variis cumque eiecissent eos a se Aegyptii et cessasset plaga ab eis et iterum eos vellent capere et ad suum servitium revocare fugientibus his Deus caeli mare aperuit ita ut hinc inde aquae quasi murus solidarentur et isti pe
Abbreviated transcription (Latin):
sicut placuerit tͥ. Tunc descendit de mõ¬
tib cum equitib inuirtute magna:
& obtinuit. om̃em ciuitatẽ & om̃em in¬
habitantem t̾ram. De uniu̾s is autem
urbib: assumpsit sͥ auxiliarios uiros
fortes & electos adbellum. Tantꝰq me¬
tus ꝓuinciis illis incubuit: ut uniu̾sa¬
rum urbium habitatores pͥncipes et
horͣati simul. cum popłis exirent iN¬
obuiam uenienti. excipientes eũ cum
duces &e magistratꝰ uirtutis assirioꝵ di
numerauit uiros in expeditionẽ sicut
p̃ceꝑat ei rex. centum uiginti milia
peditum pugnatoꝵ. & equites & sagit¬
tarios duodecim milia. om̃cinq expe¬
ditionẽ suam fecit p̃ire in multitudiẽ
innumerabiliũ cameloꝵ. cum his quȩ
exercitib copiose sufficerent. Houm
quoq armanta. greges ꝙ ouiũ: qͦrũ
ñ erat numerus. Prum̃tum ex omni
syria: in transitu suo parari constitu¬
it. Aurũ uͦ & argentum de domo re¬
gis assumpsit multum nuis. & ꝓfec¬
tus . ẽ. ipse & omĩs exercitꝰ cum qͣdrigis

Expanded text:
. Tunc descendit de montibus cum equitibus in virtute magna, et obtinuit omnem civitatem, et omnem inhabitantem terram. De universis autem urbibus assumpsit sibi auxiliarios viros fortes, et electos ad bellum. Tantusque metus provinciis illis incubuit, ut universarum urbium habitatores principes, et honorati simul cum populis exirent obviam venienti, excipientes eum cumduces et magistratus virtutis Assyriorum et dinumeravit viros in expeditione sicut praecepit ei rex centum viginti milia peditum pugnatorum et equites sagittarios duodecim milia omnemque expeditionem suam fecit praeire multitudinem innumerabilium camelorum cum his quae exercitibus sufficerent copiose boum quoque armenta gregesque ovium quorum non erat numerus frumentum ex omni Syria in transitu suo parari constituit aurum vero et argentum de domo regis adsumpsit multum nimis et profectus est ipse et omnis exercitus cum quadrigis
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ illi nabugodonosor rex ut omnes
dõs t̾re ext̾minaret. uidelicet ut ipse
solus diceret᷑ ds̃. ab his nationib quȩ
potuissent holofernis potentia sub¬
iugari. ꝑtransiens autẽ sytiã sobal.
& om̃em apamiã. om̃eniq mesopota¬
miam. uenit ad idumeos in t̾rã gabaã
accepitq ciuitates eoꝵ & sedit ibi ꝑ
tͥginta dies. In quib dieb p̃cepit ad¬

Expanded text:
enim illi Nabuchodonosor rex ut omnes deos terrae exterminaret, videlicet ut ipse solus diceretur Deus ab his nationibus quae potuissent Holofernis potentia subiugari pertransiens autem Syriam Subal et omnem Apamiam omnemque Mesopotamiam venit ad Idumeos in terra Gabaa accepitque civitates eorum et sedit ibi per triginta dies in quibus diebus ad
Abbreviated transcription (Latin):
qđ cepistis. Ad hanc gͥ exhortationẽ
eiꝰ deprecantes diũn: ꝑmanebant ui
conspectu dñi. ita ut etiam hii qui ho¬
locaustum deo offerebant p̃cincti ci¬
licis offerrent sacrificia dño. & erat
cinis suꝑ capita eoꝵ. & ex toto corde
suo om̃s orabant dm̃. ut uisitaret
popłm suum isrł. Nuntiatumq est
filii isrł p̃pararent se ad resistendum.
ac montiũ itinera conclusissent: & fu¬
rore nimio exarsit in iracundia ma¬
gna. uocauitq om̃s pͥncipes moab.
& duces amon & dixit eis. Dicite mͥ
quis sit popłs iste. qui montana ob¬
sidet. aut quȩ aut quales & quantȩ
sint ciuitates eoꝵ. quȩ etiã sit uirtus¬

Expanded text:
quo coepistis ad hanc igitur exhortationem eius deprecantes Dominum permanebant in conspectu Domini ita ut etiam hii qui holocausta Domino offerebant praecincti ciliciis offerrent sacrificia Domino et erat cinis super capita eorum et ex toto corde suo omnes orabant Deum uominum. « Nuntiatumque est ael parassent se ad resistendum, et montium itinera conclusissent , rore nimio exarsit in iracundia magna; vocavitque omnes principes Moab et duces Ammon et dixit eis: “Dicite mihi quis sit populus iste qui montana obsidet, aut quae et quales et quantae sint civitates eorum aut quae sit
Abbreviated transcription (Latin):
tua dilige eũ qui te fecit: & mini¬
stros eĩ ñ derelinquas. Honora dm̃
ex tota anima tua: & honorifica sa¬
cerdotes & ꝓpurga te cum brachiis.
de negligentia purga te cũ paucis.
Datum brachioꝵ tuoꝵ & sacrificiũ
sc̃ificationis offeres dño inicia scõꝵ¬

Expanded text:
fecit, et ministros ejus non derelinquas. Honora Deum ex tota anima tua, et honorifica sacerdotes, et propurga te cum brachiis; de negligentia purga te cum paucis. Datum brachiorum tuorum et sacrificium sanctificationis offerens Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
rectas uias. & duodecim ꝓpħarũ ossa:
pullulant de loco suo. Nam corrobo¬
uerunt iacob: & redemer̃t se in fide
uirtutis. Quomͦ amplificemꝰ roroba¬
bel. nam & ipse quasi signum index¬

Expanded text:
duodecim prophetarum ossa pullulent de loco suo nam rogaverunt Iacob et redimerunt se in fide virtutis quomodo amplificemus Zorobabel nam et ipse quasi signum in dex
Abbreviated transcription (Latin):
one: & eripuisti me de tẽpore iniquo.
Propt̾ea confitebor & laudem dicã tͥ:
& benedicam nom̃ dñi cum adhuc iu¬
nior sum. Priꝰꝗͣ oberrarem: quesiui sa-¬
pientiã palam inoratione mea. Ante
tempꝰ postulabam ꝓilla. & usq in no¬
uissima inquirã cam: & florebit tãqͣ
p̃cox uua. Letatum ẽ. cor meum in ea.
ambulauit pes m̃s iter rectum: aiuuẽ¬
tute mea inuestigabam eã. Inclinaui
modice aurẽ meam: & excepi illam:
Multam inueni in meipso sapientiã:¬
& multũ ꝓfeci in ea. Danti mͥ sapien¬
tiam: dabo głam. Consiliatꝰ sum enĩ:
ut facerem illam. Telatꝰ sum bonũ:
& ñ confundar. Colluctata.ẽ. anima
mea in illa: & in faciendo eã confirma¬
tus sum. Mauꝰ meas extendi in altũ:¬
& in insipientia eiꝰ luxit anima inea.
Direxi ad illam: & magnitione inue

Expanded text:
ne et eripuisti me de tempore iniquo propterea confitebor et laudem dicam tibi et benedicam nomen Domini cum adhuc iunior sum priusquam oberrem quaesivi sapientiam palam in oratione mea ante tempus postulabam pro illa et usque in novissimis inquiram eam defloriet tamquam praecox uva laetatum est cor meum in ea ambulavit pes meus iter rectum a iuventute mea investigabam eam inclinavi modice aurem meam et excepi illam multam inveni in me ipso sapientiam multum profeci in ea dans mihi sapientiam dabo gloriam consiliatus sum enim ut facerem illam zelatus sum bonum et non confundor conluctata est anima mea in illa et in faciendo eam confirmatus sum manus meas extendi in altum et insapientia eius luxi animam meam direxi ad illam et in agnitione i
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. homo pͣceps fr̃m. firmam̃tũ gentis.
rector fr̃m. stabilim̃tum popłi. & os¬
sa ipsiꝰ uisitata sunt. & pꝰ mortẽ ꝓpħa¬
uerunt. Sech. & sem. apud homines
głam adepti sunt: & suꝑ omem ani¬
mã in origine adam. c.xxuiii.¬
ymon oniȩ filiꝰ. sacerdos magnꝰ.
qui inuita sua suffulsit domũ:
& indieb suis corroborauit templũ.
Templi etiã altitudo ab ipso fundata
ẽ: duplex edificatio & excelsi parietes
templi. In dieb sius emanauer̃t pittei
aquarũ. & quasi mare adimpleti st̃
supra modũ: qui curauit gentẽ suã
& lib̾auit eam aꝑditione. qui p̃ualuit.
amplificare ciuitatẽ. qui ad eptus est

Expanded text:
est homo princeps fratrum firmamentum gentis rector fratrum stabilimentum populi et ossa ipsius visitata sunt et post mortem prophetaverunt Seth et Sem apud homines gloriam adepti sunt et super omnem animam in origine Adam Simon Onii filius sacerdos mqui in vita sua suffulsit domum: et in diebus suis corroboravit templum. Templi etiam altitudo ab ipso fundata est: duplex aedificatio, 254 et excelsi parietes templi. In diebus ipsius emanaverunt putei aquarum, et quasi mare adimpleti sunt supra modum. Qui curavit gentem suam, et liberavit eam a pernicie. Qui praevaluit amplificare
Abbreviated transcription (Latin):
popłs dñm excelsum in prece: usq dum
ꝑfectus ẽ. honor dñi & munꝰ suũ ꝑfecer.
Tunc descendens extulit manꝰ suas in
om̃em congregationẽ filioꝵ isrł: dare
głam dõ alabiis suis. & in nomine iꝑsiꝰ
głari. Et iterauit orationẽ suã uolens
ostendere uirtutẽ dĩ: & plus orauit dñm̃
om̃ium. quia magna fecit in om̃i t̾ra.
Qui auxit dies nr̃os auentre matͥs nr̃ȩ.
& fecit nob̾cum scłm suam miscđiam:
det nob̾ iocunditatem cordis. & fieri pa
nos. credere isrł nob̾cum. ẽẽ. miscłiam
dĩ ut lib̾et eos indieb suis. Duas gen.¬
tes odit anima mea: tercia auten ñ .ẽ.
gens quam oderim. Qui sedent iumoni¬
te seyr & philistiim: & stultꝰ popłs qui
habitat in sichuis. Doctrinã sapientie
te discipline scripsit ĩ codice isto iħe filiꝰ
syrach ierosolimita: qui reuouauit sa¬
pientiam decorde suo. ẜeatꝰ qui in istis u¬
satur bonis. Qui ponit illa in corde suo:

Expanded text:
populus Dominum excelsum in prece usque dum populus Dominum excelsum in prece usque dum perfectus est honor Domini et munus suum perfecerunt tunc descendens extulit manus suas in omnem congregationem filiorum Israhel dare gloriam Deo a labiis suis et in nomine ipsius gloriari et iteravit orationem suam volens ostendere virtutem Dei et nunc orate Dominum omnium qui magna fecit in omni terra qui auxit dies nostros a ventre matris nostrae et fecit nobiscum secundum suam misericordiam det nobis iucunditatem cordis et fieri pacnos credere Israhel nobiscum esse misericordiam Dei ut sanet vos in diebus suis duas gentes odit anima mea tertia autem non est gens quam oderim qui sedent in monte Seir et Philisthim et stultus populus qui habitat in Sicimis doctrinam sapientiae et discipSyrach Ierosolimita, qui renovavit sapientiam de corde suo. Beatus qui in istis versatur bonis. Qui ponit illa in corde suo,
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis consũmatione. In ascensu al¬
taris scĩ: głam dedit. sc̃itatis amictũ.
In accipiendo autẽ partes de manu
sacerdotũ. & ipse stans iuxta arã. cͥca
illum corona fr̃m. quasi plantatio ce-¬
dri in monte libano. sic cͥca eũ stetert̃
quasi rami palmȩ om̃s filii aaron in
gła sua: oblatio autẽ dñi in manibus
ipsoꝵ coram om̃i synagoga isrł. & consũ.¬
matione fungens in ara amplificare
oblationem excelsi regis: porrerit ma¬
num suam in libationẽ. & libauit de
sanguine uuȩ. Effudit in fundam̃to
altaris odorem diuinũ: excelso pͥncipi.
Tunc exclamauerunt filii aaron. In tu¬
bis ꝓductilib sonuerunt: & auditã fe¬
cerunt uocem magnã in memoriã corã
dõ. Tunc om̃is popłs simul ꝓpauerunt.
& ceciderunt in faciem suꝑ terram: ad ora.¬
re dñm suum. & dare preces om̃i potenti¬
dõ excelso. Et amplificauerunt psallen¬
tes inuoçib suis: & in magna domo aue.¬
tus ẽ. sonꝰ suauitatis plenus. Et rogauit

Expanded text:
ensu altarii sancti gloriam dedit sanctitatis amictum in accipiendo autem partes de manu sacerdotum et ipse stans iuxta aram circa illum corona fratrum quasi plantatio cedri in monte Libano sic circa illum steterunt quasi rami in palma et omnes filii Aaron in gloria sua oblatio autem Domini in manibus ipsorum coram omni synagoga Israhel et consummationem fungens in ara amplificare oblationem excelsi Regis porrexit manum suam in libatione et libavit de sanguine uvae et fudit in fundamenta altarii odorem divinum excelso Principi tunc exclamaverunt filii Aaron in tubis productilibus sonaverunt et auditam fecerunt magnam vocem in memoriam coram Deo tunc omnis populus simul properaverunt et ceciderunt in faciem super terram adorare Dominum suum et dare preces Deo omnipotenti excelso et amplificaverunt psallentes in vocibus suis et in magna domo auctus est sonus suavitate plenus et rogavit
Abbreviated transcription (Latin):
cio: ꝓpt̾ hoc ñ derelinquar. Uent̃ m̃s
conturbatꝰ ẽ. quereudo illam: ꝓpterra¬
possidebo bonã possessionẽ. Dedit enĩ
mͥ dñs linguã mercedẽ meã: & in ipsa
laudabo cum. Appropiate ad me indo
cti: & congregate uos in domo discipli¬
nȩ. Quid adhuc retardatis. & quid di
citis inhis: Ammȩ ur̃x̧ sitiunt uehe¬
ment̃. Aꝑui os meũ: & locutꝰ sum. Cõ¬
parate uob̾ sine argento. & collũ ur̃m
subicite ugo: & suscipiat anima ur̃a
disciplinam. In ꝓximo ẽ. enĩ inuenire
eam. Uidete ocłis ur̃is quia modicũ
laboraui: & inueni mͥ multã requiẽ.
Assumite disciplinã in multo nume¬
ro argenti: & copiosum aurũ possidete
mea. Lȩcet᷑ anima ur̃a in miscdia eiꝰ:
& ñ confundemini in laude ipsiꝰ. o ꝑa¬
mini opꝰ ur̃m ante tempꝰ: & dabit uo¬
bis mercedem ur̃am in tempore suo.

Expanded text:
opter hoc non relinquar Venter meus conturbatus est quaerendo eam:  prpossidebo bonam possessionem. Dedit enim mihi Dominus linguam mercedem meam:  et in ipsa laudabo eam. Acti, et congregamini in domum disciplinae. Quid adhuc retardatis? et quid adhuc dicitis in his? animae vestrae sitiunt vehementer. aperui os meum et locutus sum: conparate uobis sine argento et collum uestrum subicite iugo, et suscipiat anima uestra disciplinam. in proximo est enim inuenire eam. uidete oculis uestris, quoniam modice laboraui, et inueni mihi multam requiem. adsumite disciplinam multo numero argenti, et copiosum aurum possidete in ea. laetetur anima uestra in misericordia eius, et non confundemini in laude ipsius. operamini opus uestrum ante tempus, et dabit uobis mercedem uestram in tempore suo.
Abbreviated transcription (Latin):
Congregationi pauꝑũ affabilem tẽ
facito. & presbit̾o humilia animã tu¬
am: & magnato humilia caput tuum.
Declina pauꝑi sine tͥsticia aurẽ tuã.
& redde debitũ tuũ: & responde pacifi¬
ca in mansuetudine. Lib̾a eũ qui i¬
iuriã patitur de manu suꝑbi: & ñ aci¬
de feras in anima tua. De pupillis et¬
Et eris tu uelut filius altissimi obedi

Expanded text:
Congregationi pauperum affabilem te facito, et presbytero humilia animam tuam, et magnato humilia caput tuum. Declina pauperi sine tristitia aurem tuam, et redde debitum tuum, et responde illi pacifica in mansuetudine. Libera eum qui injuriam patitur, de manu superbi; et non acide feras in anima tua. Iet pro
Abbreviated transcription (Latin):
ili elemosinã pauꝑis ne defrau¬
des: & ocłos tuos ne tͣnsu̾tas apau¬
ꝑẽ. Anumã esurientẽ ne despexeris: &
ñ exasꝑes pauꝑẽ in inopia sua. Cor
mopis ne afflixeris: & ñ ꝓtrahas datũ
angustianti. Rogationẽ cum tͥbulati
one abicias: & ñ auertas faciẽ tuã ab
egeno. Ab inope ne au̾tas ocłos propt̃

Expanded text:
efraudes, et oculos tuos ne transvertas a paupere. Animam esurientem ne despexeris, et non exasperes pauperem in inopia sua. Cor inopis ne afflixeris, et non protrahas datum angustianti: rogationem contribulati ne abjicias: et non avertas faciam tuam ab egeno: ab inope ne avertas oculos tuos.
Abbreviated transcription (Latin):
leone mortuo. Qiuentes enĩ sciunt se ẽẽ.
morteuros. mortui uͦ nichil poterunt
ampliꝰ. nec habent ultra mercedẽ: qͥa
obliuioni tradita ẽ. memoria eoꝵ. A¬
mor quoq & odium & inuidiȩ simul
ꝑierunt: nec habent partẽ in hoc scło¬

Expanded text:
leone mortuo; viventes enim sciunt se esse morituros, mortui vero nihil noverunt amplius, nec habent ultra mercedem, quia oblivioni data est memoria eorum. Amor quoque, et odium, et invidia simul perierunt, nec habent partem in s
Abbreviated transcription (Latin):
ui fodit foueam incidit ineam: & qͥ
dissipat sepem mordebit eum co-¬
luber. Qui transfert lapides affligetur
in eis: & qui scindit ligna uulnerabit᷑
ab eis. Si retusum fuerit ferrũ et hoc
ñ ut prius. sed hebetatũ fuerit: multo
imordeat serpenspientia.
in silentio: nichil eo minus habet
qui occulte detrahit. Uerba oris sapi¬
entis gr̃a: & labia insipientis p̃cipita¬
bunt eum. Iniciũ uerboꝵ eiꝰ stulticia:
& nouissimũ oris illiꝰ error pessimus.
Stultus uerba multiplicat. Ignorat

Expanded text:
ui fodit foveam, incidet in eam; et qui dissipat sepem, mordebit eum coluber. Qui transfert lapides, affligetur in eis; et qui scindit ligna, vulnerabitur ab eis. Si retusum fuerit ferrum, et hoc non ut prius, sed hebetatum fuerit; multo mordeat serpens in silentio nihil eo minus habet qui occulte detrahit verba oris sapientis gratia et labia insipientis praecipitabunt eum initium verborum eius stultitia et novissimum oris illius error pessimus stultus verba multiplicat ign
Abbreviated transcription (Latin):
Est qui ꝓmittit & quasi gladio pun¬
gitur conscientiȩ: lingua autẽ sapi¬
entium ẽ. sanitas. Labium uerita¬
tis firmũ erit inꝑꝑtuũ: qui autem
testis. ẽ. repentinus concinnat liN¬
guã mendacii. Dolus in corde cogi¬
tantiũ mala: qui autẽ ineunt pacis
consilia. sequitur eos gaudiũ. Non c̃¬
tristabit iustum quicqͥd acciderit ei:
impiaͥ autem replebunt᷑ malo. Abho¬
natio ẽ. dño labia mendacia: qui aut̃
fideliter agunt placent ei. Homo uer¬
sutus celat scientiam: & cor insipien¬
tium ꝓuocat stulticiã. Manus forti¬

Expanded text:
Est qui promittit, et quasi gladio pungitur conscientiae: lingua autem sapientium sanitas est. Labium veritatis firmum erit in perpetuum: qui autem testis est repentinus, concinnat linguam mendacem. Dolus in corde cogitantium mala: qui autem ineunt pacis consilia, sequetur eos gaudium. Non contristabit justum quidquid ei acciderit: impii autem replebuntur malo. Abominatio Domini, labia mendacia: qui autem fideliter agunt, placent ei. Homo versutus celat scientiam: et cor insipientium provocabit stultitiam. Et post
Abbreviated transcription (Latin):
& bibere & ostendẽ animȩ suȩ bona
de laborib suis: Et hoc de manu dĩ
ẽ. Quis ita uorabit & delitiis affluet
ut ego: Homini bono in conspectu
suo dedit ds̃ sapientiã e scientiam

Expanded text:
et bibere, et ostendere animae suae bona de laboribus suis? Et hoc de manu Dei est. Quis ita vorabit et deliciis affluet ut ego? Homini bono in conspectu suo dedit Deus sapientiam et scientiam
Abbreviated transcription (Latin):
butis seruiet. Meror incorde iusti hu¬
miliabit eum: & sermone bono lȩtifi¬
cabitur. Qui negligit dãpnũ propt̃
amicũ iustus. ẽ: iter autem impiorũ
decipiet eos. Non inueniet fraudulen¬
tus lucrum: & substantia hominis e¬
rit auri p̃cium. In semita iusticiȩ ui¬
ta: iter autem deuium ducit ad mor¬
tem. Filius sapiens doctrina patris:
qui autẽ illusor.ẽ. ñ audit cum argu¬
itur. De fructu oris sui homo satiabi¬
tur bonis: anima autẽ impioꝵ prȩ¬
uaricatoꝵ iniqua.
ui custodit os suum custodit ani¬
mã suam: qui autẽ inconsideratꝰ

Expanded text:
uos versus: Moeror in corde viri humiliabit illum, et sermone bono laetificabitur. Qui negligit damnum propter amicum, justus est: iter autem impiorum decipiet eos. Non inveniet fraudulentus lucrum, et substantia hominis erit auri pretium. In semita justitiae vita: iter autem devium ducit ad mortem. XIII. Filius sapiens, doctrina patris: qui autem illusor est, non audit cum arguitur. De fructu oris sui homo saturabitur bonis: anima autem praevaricatorum iniqua. Qui custodit os suum, custodit animam suam: qui autem incons
Abbreviated transcription (Latin):
ane semina semen tuũ. & uespere
ñ cesset manꝰ tua: quia nescis qͥd
magis oriatur. hoc aut illud. Et si u¬
trumq simul: meliꝰ erit. Dulce lum̃:
& delectabile ẽ. oculis uidere solem. Si
annis multis uixerit homo. & in his
om̃ib letus erit: meminisse debet te¬
nebrosi temporis. & dierum multorum.
Qui cum uenerint: uanitatis arguun¬
tur preterita. Letare gͦ iuuenis in ad¬
olescentia tua. & in bono sit cor tuum
in dieb iuuentutis tuȩ: & ambula in
uiis cordis tui. & mnintuitu oculorũ
tuoꝵ. & scito quod ꝓom̃ib his addu¬
cet te ds̃ inudicium.
ufer iram acorde tuo: & amoue
maliciam acarne tua. Adoles¬
centia enim & uoluptas: uana sunt.

Expanded text:
ane semina semen tuum, et vespere non cesset manus tua, quia nescis quid magis oriatur, hoc an illud: et si utrumque simul, melius erit. Dulce lumen, et delectabile est oculis videre solem. Si annis multis vixerit homo, et in his omnibus laetatus fuerit, meminisse debet tenebrosi temporis, et dierum muqui, cum venerint, vanitatis arguentur preterita. Letare ergo, iuvenis, in adolescentia tua et in bono sit cor tuum in diebus iuventutis tue et auiis cordis tui et in intuitu oculorum tuorum. et scito quod pro omnibus his adducet te deus in iudicium. aufer iram a corde tuo, amoue malitiam a carne tua. adulescentia enim et uolupta
Abbreviated transcription (Latin):
qm septem neqͥciȩ sunt in corde illius
Qui oꝑit odiũ fraudulent: reuelabit᷑
malicia eius in concilio. Qui fodit fo¬
ueam incidet in eã: & qui uoluit lapi¬
dem reu̾tetur ad eum. Lingua fallax
ñ amat ueritatẽ: & os lubricũ oꝑatur
ruinas. Ne głeris incrastinũ: ignorãs
quid suꝑuentura pariat dies. Laud&
te alienus & nos tuum: extraneus. & ñ
labia tua. Graue. ẽ. saxum & onerosa
harena: sic ita stulti utroq grauior. Ira
ñ habet miscdiam: nec erũpens furor.
Et impetũ concitati sp̃c ferre qͥs pot̾it:
elior. ẽ. manifesta correctio:
qͣm amor absconditꝰ. Meliora st̃
uulnera diligentis: qͣm fraudulenta
odientis oscła. Anima saturata calca¬
bit fauũ: anima esuriens etiam ama¬
rũ ꝓ dulci sumet. Sicut auis tͣnsmi¬
grans de nido suo: sic uir qui relinqͥt
locũ suum. Anguento & uariis odo¬
rib delectat᷑ cor: & bonis amici consi
liis anima dulcorat᷑. Amicũ tuũ &

Expanded text:
quoniam septem nequitiae sunt in corde illius quoniam septem nequitiae sunt in corde illius qui operit odium fraudulenter revelabitur malitia eius in concilio qui fodit foveam incidet in eam et qui volvit lapidem revertetur ad eum lingua fallax non amat veritatem et os lubricum operatur ruinas ne glorieris in crastinum ignorans quid superventura pariat dies laudet te alienus et non os tuum extraneus et non labia tua grave est saxum et onerosa harena sed ira stulti utroque gravior ira non habet misericordiam nec erumpens furor et impetum concitati ferre quis poterit melior est manifesta correptio quam amor absconditus meliora sunt vulnera diligentis quam fraudulenta odientis oscula anima saturata calcabit favum anima esuriens et amarum pro dulce sumet sicut avis transmigrans de nido suo sic vir qui relinquit locum suum unguento et variis odoribus delectatur cor et bonis amiciliis anima dulcoratur. Amicum tuum, et
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut ostium u̾titur in cardine suo:
ita piger in lectulo suo. Abscondit
piger manus sub ascella sua: &e labo¬
rat si ad os suum eas conuerterit. Sapi¬
entior sibi piger uidet᷑: septem uiris
loquentib sentias. Sicut qui appre
hendit aurib canẽ: sic qui & transit
impatiens cõmiscebit᷑ rixȩ alteriꝰ. Sic̃¬
noxiꝰ. ẽ. qui mittit lanceas & sagittas
in mortem: ita uir qui fraudulent̃
nocet amico suo. Et cum fuerit de¬
prensus: dicit. ludens feci. Qum defe¬
cerint ligna extinguet᷑ ignis: et susur-¬
rone subtracto. iurgia conqͥescunt.
Sicut carbones ad prunas. & ligna ad
ignem: sic homo iracundus suscitat
rixas. Uerba susurronis quasi simpli
cia: & ipsa ꝑueniunt ad intima cordis.
Quomͦ si argento sordido ornare ue¬
lis uas fictile: sic labia tumentia cũ
pessimo corde sociata.
abiis suis intelligit᷑ inimicꝰ: cum
in corde tractauerit dolos. Qndo
sũmiserit uocẽ suam ne credideris ei:

Expanded text:
Sicut ostium vertitur in cardine suo, Sicut ostium vertitur in cardine suo, ita piger in lectulo suo. Abscondit piger manus sub ascella sua, et laborat si ad os suum eas converterit. Sapientior sibi piger videtur septem viris loquentibus sententias. Sicut qui apprhendit auribus canem, sic qui transit et impatiens commiscebitur rixe alteriusnoxius est qui mittit lanceas et sagittas et mortem, sic uir, qui fraudulenter nocet amico suo et, cum fuerit deprehensus, dicit: ludens feci. cum defecerint ligna, extinguetur ignis: et susurrone detracto iurgia conquiescunt. sicut carbones ad prunas et ligna ad ignem, sic homo iracundus suscitat rixas. uerba suscia et ipsa perveniunt ad intima ventris quomodo si argento sordido ornare velis vas fictile sic labia tumentia cum pessimo corde sociata labiis suis intellegitur inimicus cum in corde tractaverit dolos quando submiserit vocem suam ne credideris ei
Abbreviated transcription (Latin):
auis ad alta transuolans. & passer qͦ
libet. uadens: sic maledictũ frustra
platum inquẽpiam suꝑueniet. Ela¬
gellum equo. & chamꝰ asino: & uirga in¬
dorso imprudentiũ. Ne respondeas stul¬
to iuxta stulticiam suã: ne efficiaris
ei similis.
esponde stulto iuxta stulticiam
Asuã: ne sibi sapiens. eẽ. uideatur.
Claudus pedib & iniquitatẽ bibens:
qui mittit uerba ꝑnuntiũ stultum.
Quomͦ pulchras frustra habet claudꝰ
tibias: sic indecens. ẽ. in ore stultoꝵ pa-¬
rabola. Sicut qui mittit lapidem in
aceruũ mercurii: ita qui tributt iN¬
sipienti honorẽ. Quomͦ si spina nasca¬
tur in manu temulenti: sic parabola
in ore stultoꝵ. Iudiciũ deceͬminat cau¬
sas: & qui imponit stulto silentium
iras mitigat. Sicut canis qui reuerti¬
tur ad uomitũ suum: sic imprudens
qui iterat stulticiã suam. Uidisti ho¬
minẽ sapientem sibi uideri: magis
illo spem habebit insipiens. Dicet pi-¬
ger. leo ẽ. in uia: leena in itineribus.

Expanded text:
avis ad alia transvolans, et passer quo libet vadens; sic maledictum frustra prolatum in quempiam superveniet. Flagellum equo, et chamus asino, et virga dorso imprudentium. Ne respondeas stulto juxta stultitiam suam; ne efficiaris ei similis. Responde stulto juxta stultitiam suam, ne sibi sapiens esse videatur. Claudus pedibus, et iniquitatem bibens, qui mittit verba per nuntium stultum. Quomodo pulchras frustra habet claudus tibias: sic indecens est in ore stultorum parabola. Sicut qui mittit lapidem in acervum Mercurii: ita qui tribuit insipienti honorem. Quomodo si spina nascatur in manu temulenti: sic parabola in ore stultorum. Judicium determinat causas, et qui imponit stulto silentium, iras mitigat. Sicut canis, qui revertitur ad vomitum suum, sic imprudens, qui iterat stultitiam suam. Vidisti hominem sapientem sibi videri? magis illo spem habebit ger, Leo est in via, et leaena in itineribus.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃em industriã meam qua sub sole
studiosissime laboraui habiturꝰ here¬
dem pꝰ me. quẽ ignoro utrum sapi-¬
ens an stultꝰ futurꝰ sit. & dñabitur
in laborib meis quib desudaui et
sollicitꝰ fui. Et est quicꝗͣ tam uanũ:
Unde cessaui: renuntiauitq cor meũ
ultra laborare sub sole. Nam cum aliꝰ
laboret in sapientia & doctrina & solli¬
citudine & homini ocioso quesita di¬
mitcit. Et hoc gͦ uanitas & magnum¬

Expanded text:
omnem industriam meam, qua sub sole studiosissime laboravi, habiturus haeredem post me, quem ignoro utrum sapiens an stultus futurus sit, et dominabitur in laboribus meis quibus desudavi et sollicitus fui; et est quidquam tam vanum? Unde cessavi, renuntiavitque cor meum ultra laborare sub sole. Nam cum alius laboret in sapientia, et doctrina, et solitudine, homini otioso quaesita dimittit: et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
chil ꝑmanere sub sole. Transiui
ntẽplandam sapientiã: erroresq
ilticiam. Quid ÷ inꝗͣ homo ut se
possit regem factorem suũ: Et
quia tantũ precedẽt sapientia
aciam: qͣntum differt lux ãte¬
is. Sapientis ocłi incapite cius:¬

Expanded text:
manere sub sole. Transivi ad contemplandam sapientiam, erroresque et stultitiam. Quid est, inquam, homo, ut sequi possit regem factorem suum? Et vidi quod tantum praecederet sapientia stultitiam, quantum differt lux a tenebris. Sapientis oculi in capite ejus
Abbreviated transcription (Latin):
te redimit᷑ iniquitas: & in tuore dñi
declinat᷑ amalo. Cum placuerit do¬
mino uiȩ hominis: inimicos quoq eiꝰ
conu̾tit ad pacem. Meliꝰ ẽ. parum cũ
lȩticia: ꝗͣ multi fruciꝰ cum iniquitate.
Cor hominis disponet uiam suã: sed
labiis regis: inuidicio ñ errabit os cius.
Pondus & statera iudicia dñi sunt: et
oꝑa eiꝰ & om̃s lapides scłi. Abhominabi¬
les regi qui agunt impie: qm̃ iusticia
firmatur solũi. Uoluntas regum labia
iusta: qui recta loquit᷑ diriget᷑. Indig¬
natio regis nutii mortis: & uir sapiens
placabit eum. In hylaritate uultꝰ re
gis uita: & clem̃tia eiꝰ quasi ymber

Expanded text:
te redimitur iniquitas, et in timore Domini declinatur a malo. Cum placuerint Domino viae hominis, inimicos quoque ejus convertet ad pacem. Melius est parum cum justitia, quam multi fructus cum iniquitate. Cor hominis disponit viam suam; sed it os eius. pondus et statera iudicia domini sunt, et opera eius omnes lapides saeculi. abominabiles regi qui agunt impie, quoniam iustitia firmatur solium. uoluntas regum labia iusta: qui recta loquitur, dirigetur. indignatio regis nuntius mortis, et uir sapiens pgis vita, et clementia eius quasi ymber
Abbreviated transcription (Latin):
ubtrahe pedem illud.¬
Ituum de domo ꝓximi tui: ne for¬
te satiatꝰ oderit te. Iaculum e gladiꝰ &
sagitta acuta: homo qui loquit᷑ contͣ
ꝓximũ suũ falsum testimoniũ. Dens
putridus & pes lapsus. qui sꝑat suꝑ
infideli indie angustię. & amitcit pal¬
liũ indie frigoris. Acetum innitro: qͥ
cantat carmina cordi ꝑuerso. Si esu

Expanded text:
ubtrahe pedem tuum de domo proximi tui nequando satiatus oderit te iaculum et gladius et sagitta acuta homo qui loquitur contra proximum suum testimonium falsum dens putridus et pinfidele in die angustiae, et amittit pallium in die frigoris. Acetum in nitro, et qui cantat carmina cordi pessimo. Sicu
Abbreviated transcription (Latin):
lans. cum ipse insipiens sit: om̃s stul¬
tos existimat. Si sp̃c potestatem haben¬
tis ascenderit suꝑ te. locum tuũ ne di¬
miseris: quia curatio cessare faciet pec
cata maxima. Est malum quod iudi
sub sole quasi ꝑ errorẽ egrediens a facie
pͥncipis positum stultũ in dignitate
sublimi: & diuites sedere deorsũ. Tidi

Expanded text:
lans cum ipse insipiens sit omnes stullans cum ipse insipiens sit omnes stultos aestimat si spiritus potestatem habentis ascenderit super te locum tuum ne dimcata maxima. Est malum quod vidi sub sole, quasi per errorem egrediens a facie principis: Positum stultum in dignitate subli
Abbreviated transcription (Latin):
bilitatis. qui dati sunt tͥ sub sole. om̃i
tẽpore uanitatis tuȩ. Hec ẽ. enim pars
in uita & in labore tuo quo laboras sub
instant̃ oꝑare: quia nec opꝰ. nec ratio.
nec scientia. nec sapientia erunt apud
inferos: quo tu ꝓꝑas. Uerti me ad ali¬
ud uidiq sub sole: nec uolociũ. ẽẽ. cur¬
sum. nec fortiũ bellum. nec sapientũ
panẽ. nec doctoꝵ diuitias. nec artificum
grãm: sed tempꝰ casumq in om̃ib. Ne¬
scit homo finem suũ: sed sicut pisces ca¬
piunt᷑ hamo: & sicut aues comprehen¬
diuit᷑ laqueo. sic capiuntur homines¬
tempore malo. cum eis extemplo suꝑ¬
uenerit. Hanc quoq uidi sub sole sa¬
pientiã: & ꝓbaui maximã. Ciuitas
parua: & pauci in ea uiri. Uenit contͣ
eam rex i¬
bellica: & qui inuno peccauit multa
bona perdet.
uscȩ morientes ꝑdunt suauitatẽ
unguenti. Preciosior ẽ. sapientia:
paruaq gła ad tempus stulticia. Cor
sapientis in dextera eiꝰ: & cor stulti in si¬
nistra eius. Sed & inuia stultus ambu¬

Expanded text:
bilitatis tuae qui dati sunt tibi sub sole omni tempore vanitatis tuae haec est enim pars in vita et in labore tuo quod laboras sub instanter operare quia nec opus nec ratio nec scientia nec sapientia erunt apud inferos quo tu properas verti me alio vidique sub sole nec velocium esse cursum nec fortium bellum nec sapientium panem nec doctorum divitias nec artificum gratiam sed tempus casumque in omnibus nescit homo finem suum sed sicut pisces capiuntur hamo et sicut aves conprehenduntur laqueo sic capiuntur hominetempore malo cum eis extemplo supervenerit hanc quoque vidi sub sole sapientiam et probavi maximam civitas parva et pauci in ea viri venit contra eam rex bellica et qui in uno peccaverit multa bona perdet muscae morientes perdunt suavitatem unguenti pretiosior est sapientia et gloria parva ad tempus stultitia cor sapientis in dextera eius et cor stulti in sinistra illius sed et in via stultus ambu
Abbreviated transcription (Latin):
inueni amariorẽ morte mulierẽ. quȩ
laqueus uenatoꝵ ẽ. & sagena cor eius.
uincła sunt manꝰ eiꝰ. Qui placet deo
effugiet illam: qui autẽ peccator est
capietur ab ea. Ecce hoc inueni dix̃
eccłiastes unũ & alterũ ut inuenirẽ
rationẽ quã adhuc querit anima mea:
repꝑi: mulierẽ ex om̃ib non inueni.
Solum mͦ hoc inueni. quia fecerit ds̃
hominẽ rectũ: & ipse se infinitis miscu¬

Expanded text:
orte mulierem, quae laqueus venatorum est, et sagena cor ejus, Vincula sunt manus illius: qui placet Deo, effugiet illam: qui autem peccator est, capietur ab illa. Ecce hoc inveni, dixit Ecclesiastes, unum et alterum, ut invenirem rationem, quam adhuc quaerit anima mea, reperi, mulierem ex omnibus non inveni. Solummodo hoc inveni, quod fecerit Deus hominem rectum, et ipse se infinitis miscu
Abbreviated transcription (Latin):
congregabis suꝑ caput eius: & dñs red¬
det tibi. Uentis aquilo dissipat plu¬
uias: & facies tristis linguã detrahen¬
tem. Meliꝰ ẽ. sedere in angulo doma¬
tis: qͣm cum muliere litigiosa in do¬
mo cõmuni. Aqua frigida animȩ
sitienti: & nuntiꝰ bonus de t̾ra lon¬
ginqua. Hons turbatꝰ pede & uena cor¬
pta: iustus cadens coram imꝑio. Sic̃

Expanded text:
is super caput ejus, Et Dominus reddet tibi. Ventus aquilo dissipat pluvias, et facies tristis linguam detrahentem. Melius est sedere in angulo domatis, quam cum muliere litigiosa, et in domo communi. Aqua frigida animae sitienti, et nuntius bonus de terra longinqua. Fons turbatus pede, et vena corrupta, justus