comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
offensionis exequit᷑ : piȩ ministra uindicte. Hanc qͦ auis
deuorat seleuchis ÷ sic e nĩ greco auis hec nuncupat᷑ nomine.
data ad remediũ maloꝵ. q̃locusta consueuit inferre. Cui
ereator in explebilem dedit de uorandinaturã : ut insatia¬
bili pastu plagã quã supͣdiximꝰ possit ex tinguere.
aues circ̃uolant: & in eo ipso in quo finiendũ sermonem
admonent: sui qͦ: assumendã cõme morationẽ ꝓducunt.
Repetunt diuerse aues auiaria sua. quas uesꝑ noctu cogit
decedere: & se in latibulis suis abducunt: canorũ occasũ
diei carmine ꝓsequentes. ⁊ ne mmunes habeant᷑ gr̾̃arũ:
quib creatorẽ suũ om̃is creatura collaudat. Habet etiam
nox carmina sua : quib uigilias hominũ mulcere consue¬
uit. Nabet & noctua suos cantus. Quid aũt de luscini¬
adicam que ꝑuigil custos. cũ oua quodã sinu corporis
& gienuo fouet. insomnẽ longe noctis laborem cantilene

Expanded text:
offensionis exequitur piae ministra uindictae. hanc quoque auis offensionis exequitur piae ministra uindictae. hanc quoque auis deuorat seleucis — sic enim graeco auis haec nuncupatur nomine - data ad remedium malorum, quae lucusta consueuit inferre. cui creator inexplebilem dedit deuorandi naturam, ut insatiabili pastu plagam quam supra diximus possit extinguere. aues circumuolant et in eo ipso, quo finiendum sermonem admonent, sui quoque adsumendam commemorationem producunt. repetunt diuersae aues auiaria sua, quas uesper nocti cogit decedere, et se in latibulis suis abdunt canoro occasum diei carmine prosequentes, ne inmunis abeat gratiarum, quibus creatorem suum omnis creatura conlaudat. habet etiam nox carmina sua, quibus uigilias hominum mulcere consueuit, habet et noctua suos cantus. quid autem de luscinia dicam, quae peruigil custos, cum oua quodam sinu corporis et gremio fouet, insomnem longae noctis laborem cantilenae
Abbreviated transcription (Latin):
certaui: cursũ consũmani: fidem seruaui: reposita ẽ mͥ
corona iustieie. Intrauit gͥ in thecã suã quasibonꝰ fenix:
quã bono repleuit odore martirii.Int̾rogabo te.
tu aũt responde mͥ. unde uultures mortẽ hominis sig¬
nis quibꝰdam annunciare consueuerint : quo indicio
docti atq instructi sint. ut cũ bellũ lac̾mabile int̾ se
aduersȩ acies instruant. multo p̃dicte uolucres sequart᷑
agmine : & eo significent qđ multitudo hominũ casu¬
ra sit bello. & futura p̃da uulturib ᷤᷤ Quod utiq ex
specie instructionis humane. quada uident᷑ ratione
colligere. Usq ad locustam qͦ grã diuina penȩtrauit :
que cũ agmine conserto regionis cuiꝰce occupauerit latitu¬
dinem. innorio pͥmũ feriat᷑ habitacło: nec fructus in hoᷤᷤ¬
pitali incursione depascit᷑. nͥ diuinȩ signul p̃ceptionis aoce¬
perit. Etenĩ sicut in exodo legimꝰ ea qͦ celestis ultionem

Expanded text:
certaui, cursum consummaui, fidem seruaui. reposita est mihi certaui, cursum consummaui, fidem seruaui. reposita est mihi corona iustitiae. intrauit igitur thecam suam quasi bonus phoenix, quam bouobono repleuit odore martyrii. Interrogabo te, tu autem responde mihi unde uultures mortem hominum signis quibusdam adnuntiare consueuerint, quo indicio docti atque instructi sint, ut, cum bellum lacrimabile inter se aduersae acies instruant, multo praedictae uolucres sequantur agmine et eo significent quod multitudo hominum casura sit bello futura praeda uulturibus? quod utique ex specie instructionis humanae quadam uidentur ratione colligere. usque ad lucustam quoque gratia diuina penetrauit, quae cum agmine conferto regionis cuiusque occupauerit latitudinem, innoxio primum feriatur habitaculo nec fructus inhospitali incursione depascitur, nisi diuinae signum praeceptionis acceperit. etenim sicut in Exodo legimus, ea quoque caelestis ultionem
Abbreviated transcription (Latin):
scõssuos in ꝑpetuũ ꝑire ñ patit᷑. qui auem unicã perire ñ
passus est : resurgentẽ eam. sui semine uoluit reparari.
Quis gͥ huic amuciat diem mortis. ut faciat sͥ thecã.
& impleat cã bonis odorib  atq in grediat᷑ ineã. & mo¬
riat᷑ illic. ubi odorib gratis. fetor fimeris possit abolerisᷤ
fac & tu homo tͥ thecã: & exspolians ueterẽ hominẽ
cũ actib suis. nouũ indue. Theca tua. uagina tua xp̃e
est : qui te ꝓtegat & abscondat in die malo. Uisscire
odorib : hoc ẽ. castitatis. miscdie atq iusticie. In ipsa
penetralia fidei suaui factoꝵ p̃stantiũ odore redolentia
tutus in gredere : ea te amictũ fide. exitus uite huiꝰ inue
niat. ut possint ossa tua pinguescere: ut sint sicut
hortus ebrius. euiꝰ cito semma suscitant᷑. Cognosce gͦ diem
mortis tue : sicut cognouit & paulꝰ. qui ait. Certam̃ bonũ

Expanded text:
sanctos suos in perpetuum perire non patitur, qui auem unicam perire non sanctos suos in perpetuum perire non patitur, qui auem unicam perire non passus, resurgentem eam sui semine voluit reparari. Quis igitur huic annuntiat diem mortis; ut faciat sibi thecam, et impleat eam bonis odoribus, atque ingrediatur in eam, et moriatur illic ubi odoribus gratis foetor funeris possit aboleri. Facet tu, o homo! tibi thecam; exspolians veterem hominem cum actibus suis, novum indue. Theca tua, vagina tua Christus est, qui te protegat et abscondat in die malo. Vis scire odoribus; hoc est, castitatis, misericordiae, atque justitiae, et in ipsa penetralia fidei suavi factorum praestantium odore redolentia totus ingredere: ea te amictum niat, ut possint ossa tua pinguescere et sint sicut hortus ebrius, cuius cito suscitantur uirentia. cognosce ergo diem mortis tuae, sicut cognouit et Paulus. qui ait: certamen bonum
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ corruptibile hoc induere immortalitatẽ. Pleriq
enĩ: cõmutationis genꝰ & formas quas acceꝑunt
int̃p̃tatione quada p̃sumptionis indebitȩ in congrua
usurpatione euerter̃t. Penꝑc qͦ auis in locis arabi
e ꝑhibet᷑ degere : atq ea usq ad annos qͥngentos lon¬
geua etate ꝓcedere. Que cũ sibi uite finẽ adesse aduer¬
terit : facit sibi thecam de thure & mirra & ceteris
odorib. In quã impleto uite sue tẽpore intrat: &
morit᷑. De cuiꝰ humore carnis. uermis exurgit: pau¬
latimq ad olescit: ac ꝓcessu statuti tẽporis induit
alaꝵ remigia : atq insuꝑioris auis speciem formãq
reparat᷑. Poceat gͥ nos hec auis uł exemplo sui
refurrectionẽ credere : que & sine exemplo & sine
rationis ꝑceptione. ipsa sibi insignia resurrectionis
instaurat. Et utiq aues ꝓpter hominem sunt: ñ homo
ꝓꝑter auem. Sit gͥ excemplũ nob̾. qr auctor & creator auiũ

Expanded text:
plerique enim commutationis genus et formas, quas non acceperunt, interpretati nequaquam praesumptionis indebitae incongrua usurpatione caruerunt. Phoenix quoque auis in locis Arabiae perhibetur degere atque eam usque ad annos quingentos longaeuam aetatem producere. quae cum sibi finem uitae adesse aduerterit, facit sibi thecam de ture et murra et ceteris odoribus, in quam impleto uitae suae tempore intrat et moritur. de cuius umore carnis uermis exsurgit paulatimque adolescit ac processu statuti temporis induit alarum remigia atque in superioris auis speciem formamque reparatur. doceat igitur haec auis uel exemplo sui resurrectionem credere, quae sine exemplo et sine rationis perceptione ipsa sibi insignia resurrectionis instaurat. et utique aues propter hominem sunt, non homo propter auem. sit igitur exemplo nobis quia auctor et creator auium
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝰ. eosq ut iuuentes coplectim̃ & tenemꝰ: & ute orti¬
cia his. usũq defermꝰ. Eagͥ ẽ ad nnaginemdi.
que ñ corpea estimat᷑. s mentis uigore absentes in.¬
det. transmarina insu nouit ⁊ ꝑcurrit aspectu &. seru¬
tot᷑ ab dita: huc atq illuc uno mom̃to sensus suosp
totꝰ orbis fines & mundi secreta curfert :. que doulu

Expanded text:
tamus eosque ut uiuentes conplectimur et tenemus et uitae offitamus eosque ut uiuentes conplectimur et tenemus et uitae officia his usumque deferimus. ea igitur est ad imaginem dei quae non corporeo aestimatur, sed mentis uigore, quae absentes det, transmarina visu obit, percurrit aspectu, scrutatur abdita, huc atque illuc uno momento sensus suos per totius orbis fines et mundi secreta circumfert: quae Deo ju
Abbreviated transcription (Latin):
cto ꝓdennio asꝑgat opꝓbriũ. Uenatorem tefecit
as. ñ expugnatorem: qui dixit. Foce ego mitto uena¬
tores multos. Uenatores ñ ermminis. s absolutionis:
uenatores ñ culpȩ utiq. s gr̃e. Piscator xxp̃i ẽ: cuidicit᷑.
amodo eris hominescapiens. uuficans. Sic mite retia

Expanded text:
co proximum aspargat obprobrio. uenatorem te fecit co proximum aspargat obprobrio. uenatorem te fecit deus, non expugnatorem, qui dixit: ecce mitto uenatores multos, uenatores non criminis, sed absolutionis, uenatores non culpae utique, sed gratiae. piscator Christi es, cui dicitur: amodo eris homines uiuificans. sic mitte retia
Abbreviated transcription (Latin):
& ubera mea turres. Aurus ẽ eccłia: turres eiꝰ sunt
sacerdotes. quib abundat & de nat᷑alib uerbum.
& de moralib disciplina. Cognosce gͦ te decora anima:
qr imago esdĩ. Cognosce te homo: q gła es dei.
cat᷑ : dũ me intueor. quẽ tu ipsis oogitationib occul¬
tis. & inẽnis affectib dep̃hendis. scientie tue agno¬
sco misteria. ITognosce gͦ te homo quantꝰ sis ÷ & atten¬
de tͥ. neqͣndo laqueis implicatꝰ diaboli fias p̃. la ue¬
nantis : ne forte in fauces terribilis leonis incurras:
qui rugit. circuit querens quem deuoret. Attende
tibi: ut consideres qͥd inte intret: qͥd ex te exeae.
Non de cibo dico. qui absorbet᷑ & egerit᷑ : s de cogi¬
tatione dico. de sermone assero. Non inte intret
alieni thori concupiscentia : ñ irrepat tuã mentẽ.
Non rapiat ocłs tis transeuntis feminȩ pulchri¬
tudinẽ. animꝰ ñ includat: ñ sermo tuus tẽptam̃to
rum machinas nectat ⁊ ñ in dolo ꝓdat: ñ maledi¬

Expanded text:
et ubera mea turres. murus est ecclesia, turres eius sunt sacerdotes, quibus abundat et de naturalibus verbum, et de moralibus disciplina. Cognosce ergo te, decora anima; quia imago Dei es. Cognosce te, homo; quia gloria es Dei. catur. Dum me intueor, quem tu in ipsis cogitationibus occultis et internis affectibus deprehendis, scientiae tuae agnosco mysteria. Cognosce ergo te, o homo, quantus sis, et attende tibi; ne quando laqueis implicatus diaboli fias praeda venantis; ne forte in fauces tetri illius leonis incurras, qui 133 rugit et circuit quaerens quem devoret. Attende tibi, ut consideres quid in te intret, quid ex te exeat. Non de cibo dico, qui absorbetur et egeritur, sed de cogitatione dico, de sermone assero. Non in te intret alieni thori concupiscentia, non irrepat in tuam mentem, non rapiat oculus tuus transeuntis feminae pulchritudinem, animus, non includat, rum machinas nectat, non in dolo prodat, non maledi
Abbreviated transcription (Latin):
aĩuam eẽ ad unaginẽ di: nc̃ consideremꝰ utia uei
aiima potuerit᷑ dici. fãciamꝰ hominẽ ad imaguiẽ¬
nĩani. S ed audi & istud: qr anima nomine.
homuns nuncupat᷑. Scriptũ est in genesitili
aeit ioseph qui facti sunt illi in egrpto: anime no¬
uem. Ouis gͦ amie que intrauerũt eũ iacobinego¬
ptumm septuaginta qͥnꝙ. & multo aptiꝰ anima
uł homo latmẽ. uł grece antponcoc dicit᷑. alterũ
ab hum anitate: alterũ ab intuendo habensiuura¬
tuauoẽ : qm magis anime quã corpori conuenire ñ
dubiũ est. Cuirei etiã illud uie concurrit dictum
inthrenis iheremie. Bonus est dñs fuscinentib
eum : anime que querit illum. De hominib dirite
&d animã adiciendam putaut. Meli querit ista

Expanded text:
animam esse ad imaginem Dei; nunc consideremus utrum de anima potuerit dici: Faciamus hominem ad imaginem. Sed audi et istud, quia anima nomine hominis nuncupatur. Scriptum est enim in Genesi: Filii autem Joseph qui facti sunt ei in Aegypto, animae novem. Omnes ergo animae quae intraverunt cum Jacob in Aegyptum septuaginta q dicitur, alterum ab humanitate, alterum ab intuendi habens uiuacitate, quae magis animae quam corpori conuenire non dubium est. cui rei etiam illud iure concurrit dictum in Threnis Hieremiae: bonus est dominus sustinentibus eum, animae quae quaerit eum. de hominibus dixit et animam adiciendam putauit; melius enim qua
Abbreviated transcription (Latin):
ratos. ut etiã aues ad cauendũ formido exeroeat : nec
leuerit : magis a tenero pullos suos instituere uident᷑ ad
p̃dam: quã partus abdicare compendiis. Cauent ne inte¬
nera etate pigrescant: ne soluant᷑ deliciis. ne marcescant.
ocio. ne discant cibũ magis expectare. ꝙͦ q̃ rere : nenat᷑e
suȩ deponant iugorem. Int̾mittunt studia nutͥendi : ut in
usurpat᷑. qđ suos abdicet fetus: s ñ utruq ̃ uerũ unum:
expullis duob. Quod aliqui fieri putauerunt geminã¬
dore alim̃toꝵe fastidio: s
id ñ arbitror

Expanded text:
ratos, ut etiam aves ad cavendum formido exerceat; ne ratos, ut etiam aves ad cavendum formido exerceat; ne leuerit, magis a tenero pullos suos instituere uidentur ad praedam quam pastus abdicare conpendiis. cauent ne in tenera aetate pigrescant, ne soluantur deliciis, ne marcescant otio, ne discant cibum magis expectare quam quaerere, ne naturae ansa deponant uigorem. intermittunt studia nutriendi, ut in usurpatur quod suos abdicet fetus, sed non utrumque, uerum unum ex pullis duobus. quod aliqui fieri putauerunt geminandorum alimentorum fastidio. sed id non arbitror
Abbreviated transcription (Latin):
cur : alius opulente hereditatis pat̾nȩ deplorat ex haustã
atq in opem porcionẽ. Nunqͥd natura diuisit merita fi¬
loꝵ  Ex pari om̃ib tͥbuit : qd̾ ad nascendi atq uiuẽdi
possint habere substantiã. Ipsa uos doceat ñ discernere
patͥmonio : qͦs titulo germanitatis equastis. Et etiam
quib dedistis c̃munit᷑ ẽẽ qđ nati sunt. ñ debetis his
uti cõmimit᷑: habeantq quo una nat᷑a substituti sunt
inuidẽre : Qcctpitres ferunt᷑ durã in eo aduersũ ꝓpͥoᷤᷤ
fetus habere mclementiã : qd̾ ubi eos aduerterint tem¬
ptare uolatus pͥmordia. nidis eiciunt suis : continuoq¬
eliminant : ac si morent᷑. ꝓpulsant pennis. atq p̃cipitant:
uerberant alis. coguntq audere qđ trepidant: nec ullum
postea deferunt his minꝰ alimoniȩ. Quid mirũ tñ. si raꝑe
assueti. nutͥre fastidiunt e ᷤᷤ Consideremꝰ ad hoc eos eẽ gene¬

Expanded text:
tur, alius opulentae hereditatis patriae deplorat exhaustam tur, alius opulentae hereditatis patriae deplorat exhaustam atque inopem portionem. numquid natura diuisit merita filiorum? ex pari omnibus obstetrix quod ad nascendi atque uiuendi possint habere substantiam. ipsa uos doceat non discernere patrimonio quos titulo germanitatis aequastis. etenim quibus dedistis communiter esse quod nati sunt, non debetis his, ut id communiter habeant in quod natura substituti sint, inuidere. accipitres feruntur duram in eo aduersus proprios fetus habere inclementiam, quod ubi eos aduerterint temptare uolatus peliminant; ac si morentur, propulsant pennis atque praecipitant, verberant alis, coguntque audere quod trepidant; nec ullum postea deferunt his munus alimoniae. Quid mirum tamen si rapere assueti nutrire fastidiunt? Consideremus ad hoc eos esse gene
Abbreviated transcription (Latin):
humana defecerint. Discant homines amarefilioᷤ
exusu & pietate cornicũ: que etiã uolantes filios comitatu se¬
dulo ꝓsequunt᷑ : & sollicitȩ ne in itmere forte deficiant. cibũ
suggerunt: ac plurimo tp̃r nutͥendi officia ñ relinquunt.
atuꝰ feminȩ nr̃i generis cito ablactant etiã illos qͦs diligt̃.
& quȩ ditiores sunt lactare fastidiunt ⁊ pauꝑiores abiei¬
unt paruulos & exponunt : & dep̃hensos abnegant.
Ipsȩ qͦ diuites. ne ꝑ plures suũ patͥmoniũ diuidatur.
in utero positos fetis & parricidalib sucis in ipsa geni¬
tali aluo pignera sui uent̾s extingunt : pͥusq aufert̃
uita ꝗͣ tradit᷑. Quis docuit nͥ homo filios abdicare:
Quis repꝑit tam immitia ꝑatrũ uira: Quis int̾nate
frat̾na consortia. fr̃s impares fecit :  Uniꝰ diuitis filii: diu̾sȩ
sorci cedunt. Alius totiꝰ pat̾nȩ sortis asscriptionib inunda¬

Expanded text:
humana defecerint. Discant homines amare filios humana defecerint. Discant homines amare filios ex usu et pietate cornicum, quae etiam uarietate filios comitatu sedulo prosecuntur et sollicitae, ne teneri forte deficiant, cibum suggerunt ac plurimo temporis nutriendi officia non relinquunt. at uero feminae latrare generis cito ablactant etiam illos quos diligunt aut, si ditiores sunt, lactare fastidiunt: pauperiores abiciunt paruulos et exponunt et deprehensos abnegant. ipsi quoque diuites, ne per plures suum patrimonium diuidatur, in utero eundi auferri et parricidalibus sucis in ipso genitali aluo pignera sui uentris extinguunt, priusque aufertur uita quam traditur. quis docuit nisi homo filios abdicari ? quis repperit tam inmitia patrum iura? quis inter naturae fraterna consortia fratres inpares fecit? unius diuitis filii diuersa sorte caeduntur. alius totius paternae sortis ascriptionibus inunda
Abbreviated transcription (Latin):
dentis intellectus & cognitionis insigne : tũc quedã medi¬
&̧ artis ꝑitia: qd̃ siqua pulli eiꝰ fuerint cecitate suffusi o¬
culos. siue cõpuncti: habet qͦddam medendi genꝰ. qͦ possit
eoꝵs lumina int̾cepto usui reformare. Nemo gͥ de in¬
opia querat᷑: qđ uacuas pecume ꝓpͥas edes reliquerit.
Pauꝑior est hirundo : que uacua eris. abundat indu¬
stria: edificat. nec impendit : tecta attollit. & nichil
aufert ꝓximo ÷ nec indigentia & pauꝑtate ad nocen¬
dum alii compellit᷑ : nec in graui filioꝵ imbecillitate
desꝑat. Nos uͦ & pauꝑtas afficit & in opie necessitas uerat:
& plerosq indigentia cogit inflagitiũ : impellit ĩ crim̃:
lucri qͦ studiũ in fraudes uersamꝰ : in geniũ aptamus
affectui: atq in gͣuissimis p assionib spem deponimus.
fractiq animo resoluim᷑ : im ꝓuidi & mertes iacemus:
cũ de diuina miseratione tc̃ sꝑandũ ampliꝰ sit. cũ p̃sidia

Expanded text:
dentis intellectus et cognitionis insigne, tum quaedam medidentis intellectus et cognitionis insigne, tum quaedam medicae artis peritia, quod si qua pulli eius fuerint caecitate suffossi oculos siue conpuncti, habet quoddam medendi genus, quo possint eorum lumina intercepto usui reformari. nemo. igitur de inopia queratur, quod uacuas pecuniae proprias aedes reliquerit. prima est hirundo, quae uacua aeris abundat industria, aedificat nec inpendit, tecta attollit et nihil aufert proximo nec indigentia et paupertate ad nocendum alii compellitur nec in graui filiorum inbecillitate desperat. nos uero et paupertas afficit et inopiae necessitas uexat, et plerosque indigentia cogit in flagitium, inpellit in crimen; lucri quoque studio in fraudes uersamus ingenium, aptamus adfectum atque in grauissimis passionibus spem deponimus fractique animo nemini, inprouidi et inertes iacemus, cum de diuina miseratione tunc sperandum amplius sit, cum praesidia
Abbreviated transcription (Latin):
di uaga lib̾tate potiat᷑: & hominũ domiciliis paruuloᷤᷤ
suos & tecto cõmendet. ubi sobolem nullus incurset:
Nam illud ẽ pulcbrũ. ut apͥmo ortu pullos suos huma¬
ne usu conuersationis assuescat: & p̃stet abiniicaꝵ
mum sibi sine ullo adiutore tanꝗͣ. artis ꝑita cõponat.
egit enĩ festucas ore : easq luto illinit ut conglutinari
possint. S qr lutũ pedib ñ potest deferre: summitat̃ẽ
pennaꝵ aqua infundit. ut facile his puluis adhereat:¬
& fiat limus. quo paulatĩ festucas minut is surculis
sibi colligat. atq herere faciat. Eo genere nidi cotiꝰ
fabricã struit. ut quasi pauimenti solo. pulli eiꝰ int᷑
edessuas sine offensione uersent᷑: nec pedem aliquis in¬
terserat ꝑ rimulas texturaꝵ. aut tectis frigus irre¬
pat. S hoc industrie officiũ ꝓpe cõmine ẽ multis
auib: illud uͦ singłare. in quo ẽ p̃clara cura pietatis. & pru

Expanded text:
di vaga libertate potiatur, et hominum domiciliis parvulos di vaga libertate potiatur, et hominum domiciliis parvulos suos et tecto commendet, ubi sobolem nullus incurset? Nam et illud est pulchrum; ut a primo ortu pullos suos humanae usu conversationis assuescat, et praestet ab inimqua gratia domos sibi sine ullo adjutore tamquam artis perita componat. Legit enim festucas ore, easque luto illinit, ut conglutinare possit. Sed quia lutum pedibus non potest deferre, summitatem pennarum aquae infundit; ut facile his pulvis adhaereat, et fiat limus quo paulatim festucas vel minutos surculos sibi colligat, atque adhaerere faciat: eo genere nidi totius fabricam struit; ut quasi pavimenti solo pulli ejus intra aedes suas sine offensione versentur, nec pedem aliquis interserat per rimulas texturarum, aut teneris frigus irrepat. Sed hoc industriae officium prope commune multis avibus: illud vero singulare, in quo est praeclara cura pietatis, et pr
Abbreviated transcription (Latin):
reuerendi senis membra portare: ẽ enĩ uictoria pietati.
Quod eousq frequenti testificatione ꝑcrebuit: ut con¬
gruȩ mercedem remunerationis inuenerit. Nam ro¬
manoꝵ usu pia auis uocat᷑: & qđ uixum imperatori
consulto senatus de latũ dicit᷑ ⁊ hoc istȩ aues in cõmune
meruert̃. Habent gͦ aues istȩ decreta patrũ. ad ꝓpriȩ
insigne clementie. Pios enĩ filios. patͥs pͥus oportuit iudi¬
cio p̃dicari. Habent etiã uniu̾sorũ suffragia. Nam re¬
enĩ: eiconia dicit᷑. Uirtꝰ itaq abhis nom̃ accepit: cũ
auiarie sobolis erga cultus patrios pietatis exemplũ:
accipiamꝰ nc̃ maternȩ sedulitatis in filios gͣnde docum̃tũ.
irundo minuscula corpore. s egregiȩ pia subli¬
mitatis affectu : que indiga rerũ om̃iũ. p̃ciosiores auro.
nidos instruit : qr sapient̾ nidificat. Nidus enĩ sapien¬
tie : p̃ciosior est auro. Quid enĩ sapientiꝰ qͣm ut uolan¬

Expanded text:
reverendi senis membra portare; est enim vectura pietatis, reverendi senis membra portare; est enim vectura pietatis, quod eo usque frequenti testificatione percrebuit, ut congruae mercedem remunerationis invenerit. Nam Romanorum usu pia avis vocatur. Et quod vix uni imperatori consulto senatus delatum dicitur, hoc istae aves in commune meruerunt. Habent ergo aves istae decreta patrum ad propriae insigne clementiae. Pios enim filios patrum prius oportuit judicio praedicari. Habent etiam universorum suffragia; nam reenim ciconia dicitur. Virtus itaque ab his nomen accepit, cum APUT XVII. Habemus aviariae sobolis erga cultus patrios pietatis exemplum: accipiamus nunc maternae sedulitatis in filios grande documentum. Hirundo minuscula corpore, sed egregie pio sublimis affectu, quae indiga rerum omnium pretiosiores auro nidos struit; quia sapienter nidificat. Nidus enim sapientiae potior est auro. Quid enim sapientius, quam ut et volan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ longeuũ senectutis. plumars tegmine alarũq remigio.
nudatos: cicũstans soboles pennis ꝓpriis fouet. & qͥd
dicam collato cibo pascit : qͣndo etiam ipsa reparat nat᷑e
dispendia. ut hinc atq inde subleuantes sene.n. fulchro
alaꝵ suaꝵ ad uolandũ exerceant : & in pͥstinos usus desu¬
eta ram reducant pii patͥs membra e Quis nr̃m leuare
egrũ ñ fastidiat patrem : Nuis fessũ senem suis hume¬
ris imponat: Qđ in ipsa hẏstoria uꝑx credibile habet᷑.
Quis ut piussit. ñ hoc seruulis mandet obsequium :
Atuͦ auib ñ est graue: qd̾ pietatis ẽ plenũ. Non est
onerosũ: qđ soluit᷑ nature debito. Non recusant aues
pascere patrẽ : qd etiã p̃scripta necessitate sub terrore
penarũ pleriq hominũ recusarunt. Aues ñ scripta s
nata lex stringit. Aues ad hoc miꝰ nullo p̃cepto con¬
ueniunt: s grẽ naturalis officio. Aues ñ erubescunt

Expanded text:
per longaevum senectutis plumarum tegmine alarumque remigio per longaevum senectutis plumarum tegmine alarumque remigio nudatos circumstans soboles pennis propriis fovet. Et quid dicam, collatitio cibo pascit, quando etiam ipsa reparat naturae dispendia, ut hinc atque inde sublevantes senem fulcro alarum suarum ad volandum exerceant, et in pristinos usus desueta jam revocent pii patris membra? Quis nostrum levare aegrum non fastidiat patrem? Quis fessum senem suis humeris imponat, quod in ipsa historia vix credibile habetur? Quis ut pius sit, non hoc servulis mandet obsequium? At vero avibus non est grave, quod pietatis est plenum: non est onerosum, 102 quod solvitur naturae debito. Non recusant aves pascere patrem, quod etiam praescripta necessitate sub terrore poenarum plerique hominum recusarunt. Aves non scripta, sed nata lex stringit. Aves ad hoc munus nulla praecepta conveniunt, sed gratiae naturalis officia. Aves non erubescunt
Abbreviated transcription (Latin):
nitat᷑ ⁊ s certatĩ om̃s deductionis muere officioq fungart᷑ :
Discant homines hospitalia seruare iura: & ex auib
cognoscant qͥd religionis hospitib sit deferendũ. que ob¬
sequia deputanda. ⁊̃ quib cornices etiã ꝑicula sua nega¬
re ñ soleant. His gͥnos iamias claudimꝰ quib aues
etiam animas suas conferunt. & quos illȩ consortio ꝓsequunt᷑
discriminis : eos tecti ꝓhibemꝰ hospitio. Et quoꝵ illȩ bella
suscipiunt : hns nos bella frequent̾ inferimꝰ. Mentior. siñ
sodomitans hec fuit causa supplicii : aut egyptius furor
genti hospitȩ dũ bellũ conatur inferre. in hospitalitatis
penas infidȩ naufragio plebis exsoluit. Quã uͦ rationa¬
biliũ ñ excedat pietatẽ ac prudentiã auis huiꝰ clem̃tia.
considandũ : quã nec post exemplũ quidem irrationabiliũ
quisqͣm nr̃m imitari poterit. Nam depositi patris artꝰ

Expanded text:
nitatur: sed certatim omnes deductionis munere officioque fungantur? nitatur: sed certatim omnes deductionis munere officioque fungantur? Discant homines hospitalia servare jura, et ex avibus cognoscant quid religionis hospitibus sit deferendum, quae obsequia deputanda, quibus cornices etiam pericula sua negare non soleant. His igitur nos januas claudimus, quibus aves etiam animas suas conferunt; et quos illae consortio prosequuntur discriminis, eos tecti prohibemus hospitio; et quorum illae bella suscipiunt, his nos bella frequenter inferimus. Mentior, si non Sodomitanis haec fuit causa supplicii: aut Aegyptius furor genti hospitae dum bellum conatur inferre, inhospitalitatis poenas infidae naufragio plebis exsolvit. Quam vero rationabilium non excedat pietatem ac prudentiam avis hujus clementia considerandum, quam nec post exemplum quidem irrationabilium quisquam nostrum imitari potuerit. Nam depositi patris artus
Abbreviated transcription (Latin):
gendũ putant : & simul plerisq circa orientẽ locis inuehi:
a quasi tessara militari parit̾ om̃s moueri. Edrercitũ credaᷤᷤ
cũ signis suis ꝑgere. Sic om̃s uiandi comitandiq & p̃eundi
ordinẽ seruant. Tornices aũtdeducunt eas ac dirigunt:
& uelut quibꝰdam turmis stipatͥcib ꝓsequunt᷑: ad eo ut ad¬
um̃ita queda bellantib aduersus inimicas auesconferre
credont᷑ : & ꝓpͥis ꝑiculis bella aliena susciꝑe. Cuiꝰ rei indiciũ
est. qr nullȩ ꝑ int̾uallũ aliquod tẽporis residere millislociᷤᷤ
reꝑiunt᷑: & qr cũ uulnerib reuertentes. manifesta quadã
sanguinis sui uoce. cet̾isq loquunt᷑ indicis. gͣuiũ secerta¬
minũ subisse conflictum. Quis gͥ illis penã desertionis in¬
dixit: Quis derelicte militie supplicia p̃scripsit formido¬
losa. ut nulla ꝓsequendis hospitalib turmis sese subtͥhere

Expanded text:
ergendum putant, et simul plerisque circa orientem locis inuehi ergendum putant, et simul plerisque circa orientem locis inuehi et quasi tessera militari pariter omnes moueri. exercitum credas cum signis suis pergere: sic omnes uiandi comitandique et praeeundi ordinem seruant. cornices autem ducunt eas ac dirigunt et uelut quibusdam exuere stipatricibus prosequuntur, adeo ut adiumenta quaedam bellantibus aduersus inimicas aues conferre credantur et propriis periculis bella aliena suscipere. cuius rei indicium est quia nullae interuallo aliquo temporis residere in illis locis repperiuntur et quia cum uulneribus reuertentes mansanguinis sui voce caeterisque loquuntur indiciis gravium se certaminum subiisse conflictum. Quis igitur illis poenam desertionis indixit? Quis derelictae militiae supplicia praescripsit formidolosa; ut nulla prosequendis hospitalibus turmis sese subtrahere
Abbreviated transcription (Latin):
incuria: ñ seruant᷑ excubiȩ. Necessitas enĩ que inuito im¬
ponit obsequiũ: affert plerunq fastidiũ. Nichil ẽ em̃
tam facile qum habeat difficultatẽ: qd facias inuitus.
Ergo & iugis labor auertit affectũ: & continua aecdl¬
turna potentia gignit insolentiã. Quem inuenias hominũ
qui sponte deponat imꝑiũ. & ductus sui cedat insigne: fiat¬
q uolens numero postremus ex pͥmo: Nos aũt ñ solũ de
pͥmo. s etiam de medio sepe conscendimꝰ : & pͥmos discubitꝰ
in conuiuio uindicamꝰ: acͣsi semel delatũ fuerit. uolumus ẽẽ
ꝑpetuũ. Idõ int̾ grues equanimitas in laborib ẽ: humilitaᷤᷤ
in potestãtib. Admonent᷑ ut exerceant custodie uices. ⁊ ñ
admonent᷑ ut de potestate decedant : qr ibi naturalis quies
somni int̃pellanda : hic uoluntariȩ sedulitatis gr̃a p̃stolan¬
daest. Ciconias ferunt collecto ꝓficisci agmine siquo ꝑ¬

Expanded text:
incuria, non seruantur excubiae. necessitas enim, quae inmto inincuria, non seruantur excubiae. necessitas enim, quae inmto inponit obsequium, affert plerumque fastidium; nihil est enim tam facile, quin habeat difficultatem, quom facias inuitus. ergo et iugis labor auertit affectum et continua ac diuturna potentia gignit insolentiam. quem inueaiasinuenias hominum, qui sponte deponat imperium et ducatus sui cedat insigne fiatque uolens numero postremus ex primo! nos autem non solum de primo, sed etiam de medio saepe contendimus et primos discubitus in conuiuio uindicamus ac, si semel delatum fuerit, uolumus esse perpetuum. ideo inter grues aequanimitas in laboribus est, humilitas in potestatibus. admonentur ut exerceant custodiae uices, non admonentur ut de potestate decedant, quia ibi naturalis quies somni interpelanda, hic uoluntariae sedulitatis gratia praestanda est. Ciconias ferunt collecto proficisci agmine, si quo p
Abbreviated transcription (Latin):
potestate.⁊ nec diut᷑no seruitio frangebat᷑: qr & sine inu¬
dia erat ordo muneris. & temporis modatione delata pͥ¬
matio: & tolerabilior uidebat᷑. q̃ cõmuni claudebat
sorte custodiã. Nemo audebat aliũ seruitio p̃mere:
cuiꝰ sibi successoris in honore. mutua forent subeunda
fastigia. Nemini labor grauis: quẽ dignitas secutura
releuaret. S postꝗͣ dominandi libido uendicare cepit in¬
debitas. & susceptas nolle deponere potestates.: posteaqͣ
militia ñ ius cõmine cepit eẽ. s seruitꝰ : postea qͣm ñ ordo
factus ẽ suscipiendȩ potentie. s studiũ uindicande: cept
etiã ipsa laboris functio duriꝰ sustineri: & que non est
uoluntaria ÷ cito locũ relinqͥt incurie. Homines quã
inuiti subeunt uigiliaꝵs munera: q̃m egre unusqͥsq incastri
ꝑicula sortitus excubat: qd̾ tuendũ sibi regali p̃ceptione
cõmatit᷑. sponit᷑ pena desidie: et tam̃ plerunq obrepit

Expanded text:
potestate, nec diuturno servitio frangebatur; quia et sine invipotestate, nec diuturno servitio frangebatur; quia et sine invidia erat ordine muneris et temporis moderatione delata promotio; et tolerabilior videbatur quae communi cadebat sorte custodia. Nemo audebat alium servitio premere, cujus sibi successuri in honorem mutua forent subeunda fastidia: nemini labor gravis, quem dignitas secutura relevaret. Sed postquam dominandi libido vindicare coepit indebitas, et indeptas nolle deponere potemilitiae non ius commune coepit esse, sed seruitus, posteaquam non ordo factus est suscipiendae potentiae, sed studium anguillas, coepit etiam ipsa laboris functio durius sustineri, et quae non est uoluntaria cito locum relinquit incuriae. homines quam inuiti subeunt uigiliarum munera, quam aegre unusquisque in castris periculum sortitus excubat, quod tuendum sibi regali praeceptione committitur! proponitur poena desidiae: et tamen plerumque obripit
Abbreviated transcription (Latin):
nulla desertio: qr deuotio naturalis. Ideo tuta custodi¬
a: qr uoluntas libera. Hunc etiã uolantes ordinẽ
seruant: & hac moderatione onmẽ laborem alleuant :
ut ꝑ uices fungant᷑ ductus sui mimere. Precedit enĩ
una & p̃currit ceteris. p̃stito sibi tp̃r : & quasi an
signana p̃currit. Deinde conuertit᷑: & sequenti
sorte ducendi agminis cedit. Quid hoc pulchrius. & laborem
om̃ib & honorẽ ẽẽ cõminem.⁊ nec paucis arrogari potentiã.
s quadã in om̃s uoluntaria sorte transscribi : Antique hoc
rei publicȩ munꝰ: & instar liberȩ ciuitatis ẽ. Sic apͥncipio
accepto anatura aiiũ exemplo. politiã homines exercere
ceꝑunt: ut cõmunis eẽt labor. cõmunis dignitas: ꝑ uices
singłi partiri curas discerent. obseqͥa imꝑiaq diuidere :
nemo ẽẽt honoris exsors: nullꝰ immimis laboris. Hicerat
puleherrimꝰ rerũ status. Nec insolescebat quisꝗͣ ꝑpetua

Expanded text:
nulla desertio, quia deuotio naturalis, ideo tuta custodinulla desertio, quia deuotio naturalis, ideo tuta custodia, quia uoluntas libera. hunc etiam uolantes ordinem seruant et hac moderatione omnem laborem adleuant, ut per uices fungantur ductus consilio munere. praecedit enim una ceteris praestituto sibi tempore et quasi ante signa psortem ducendi agminis cedit. Quid hoc pulchrius, et laborem omnibus et honorem esse communem, nec paucis arrogari potentiam, sed quadam in omnes voluntaria sorte transcribi? 52. Antiquae hoc reipublicae munus, et instar liberae civitatis est. Sic ab initio acceptam a natura, exemplo avium politiam homines exercere coeperunt; ut communis esset labor, communis dignitas, per vices singuli partiri curas discerent, obsequia imperiaque dividerent, nemo esset honoris exsors, nullus immunis laboris. Hic erat pulcherrimus rerum status, nec insolescebat quisquam perpetua
Abbreviated transcription (Latin):
& collatis uirib. uelut quanda curare rem publicã. & tã¬
qͣm sub rege uiuere : alie sibi queq ꝓspicere: imꝑiũ recu¬
sare : & si capiant᷑. indigno uelint exire seruitio. Ab
nis gͥ ordiam᷑ : que nr̃o usui iitationẽ dedunt. In illis enĩ
deuotio q̃dam & militia nat᷑alis: in nob̾ coacta atq serui¬
lis. Quã iure ꝓpͥo & uoluntario usu. grues in nocte
sollicitã exercent custodiam : ᷤᷤ dispositos uigiles cernas:
& ceteris consortib generis qͥescentib. alie cucũeunt :
deferunt impigro sui uigore tutelã. Post. ubi uigiliarũ
fuerit tempꝰ impletũ. ꝑfuncta munere. in soninũ se
p̃misso clamore. cõponit : ut exxitet dormientem. cui
uicẽ muneris traditura est. At illa uolens suscipit
sortem: nec usu nr̃o muita & pigrior somnorenunciat:
s impigre suis excutit᷑ stratis: uicẽ exequit᷑ : & quam
accepit gr̃am. pari cura atq officio rep̃sentat. Ideo

Expanded text:
et conlatis uihbusuiribus uelut quandam curare rem publicam et tamet conlatis uihbusuiribus uelut quandam curare rem publicam et tamquam sub rege uiuere, aliae sibi quisque prospicere, imperium recusare et, si capiantur, indigno uelint exire seruitio. IAb his igitur ordiamur quae nostro se usui imitationem dederunt. in illis enim politia quaedam et militia naturalis, in nobis coacta atque seruilis. quam iniusso et uoluntario usu grues in nocte sollicitam exercent custodiam! dispositos uigiles cernas, et ceteris consortibus generis historia aliae circumeunt et isi deferunt inpigro sui uigore tutelam. post ubi uigiliarum fuerit tempus impletum, perfuncta. munere in somnum se praemisso clangore cooponitconponit, ut excitet dormientem cui uicem muneris traditura est. at illa uolens suscipit sortem nec usu nostro inuita et pigrior somno renuntiat, sed inpigre suis excutitur stratis, uicem exsequitur et quam accepit gratiam pari cura atque officio repraesentat. ideo
Abbreviated transcription (Latin):
uisco fallere. nc̃ laqueis eos captare contendimꝰ. Cicome
reditus: uexillũ accollit. Grues qͦ que alta petunt :
amant frequent̾ ꝑegͥnari. Alie aues ad manũ se su¬
biciunt. & mense herili assuescunt: cactuq mulcent᷑.
alie reformidant. Alie eisdem qͥb homines domicilis
delectant᷑ : alie secretã indesertis uitã diligunt : que re¬
quirendi sibi uictus difficultatẽ. lib̾tatis amore compen¬
sant. A lie uocib tantũ strepunt: alie canoro delecta
suauiq modulamine. Quedã ex natura:. alie ex
institutionẽ diuersaꝵ uocũ obloquunt᷑ diserimine : ut
hommẽ putes locutũ cũ locuta sit auis. Quam dulcis
merulaꝵ : quã exp̃ssa uox psitaci ẽ: Sunt etiã alie
simplices. ut columbe: alie astutȩ. ut ꝑdices. Gallus
iactantior: pauus speciosior. Sunt etiã uite mauib.
& oꝑum diuersitates: ut alie ament in cõmune consulere.

Expanded text:
visco eos fallere, nunc laqueis captare contendimus. Ciconiae visco eos fallere, nunc laqueis captare contendimus. Ciconiae reditus vexillum veris attollit. Grues quia alta petunt, amant frequenter peregrinari. 49. Aliae aves ad manum se subjiciunt, et mensae herili assuescunt, tactuque mulcentur: aliae formidant: aliae iisdem quibus homines domiciliis delectantur: aliae secretam in desertis vitam diligunt, quae requirendi sibi victus difficultatem libertatis amore compensant. Aliae vocibus tantum strepunt: aliae canoro delectant suavique modulamine. Quaedam ex natura, aliae ex institutione diversarum vocum obloquuntur discrimina; ut hominem putes locutum, cum locuta sit avis. Quam dulcis merularum, quam expressa vox psittaci est! Sunt etiam aliae simplices, ut columbae: aliae astutae, ut perdices: gallus jactantior, pavus speciosior. Sunt etiam vitae in avibus et operum diversitates; ut ali
Abbreviated transcription (Latin):
st etiã diuersitas copulaꝵ: quaꝵ gr̃a carent ferȩ. que¬
intendunt rapinis. Nam ꝓpt̃ auiditatẽ p̃dandi. uł ꝓpter
insidias explorandi. nec ipsi int̾ se conuenit: & ido declinãt
sui copulã. Refugit enĩ auaricia: consortia plurimorum.
Deinde coniunctio plurimoꝵ : facile ipsa se ꝓdit. his gͦ
sturni. corui atq cornices : etiã turdi: gaudent plurimo
conexione. Alia qͦ auiũ genera. emporia. q̃manent
in locis semꝑ: alia aduenticia. que obeunt regiones alias.
& ꝑ acta hieme reu̾tunt᷑. Sunt alia. q̃ hieme rede¬
unt : estate ꝑegͥnant᷑ a nob̾: siue qd̃ alia hiemis tẽpore
ad calidiora se conferant : siue qđ pleraq rursus estatẽ
in his locis exigant. q̃ amemora nouer̃t.I urdi de¬
niq autumni fine. hiemis confinio. quasi eocacta estate.
se referunt: quib nos in hospitali humanitate molim᷑
insidias : & diuerso genere. nc̃ in fida sede deciꝑe: mine

Expanded text:
Est etiam diversitas copularum, quarum gratia carent, quaEst etiam diversitas copularum, quarum gratia carent, quaintendunt rapinis. Nam propter aviditatem praedandi, vel propter insidias explorandi, 99 nec ipsis inter se convenit; et ideo declinant sui copulam. Refugit enim avaritia consortium plurimorum. Deinde conjunctio plurimorum facile ipsa se proderet. His ergo sturni, corvi atque cornices, etiam turdi gaudent plurimorum connexione. 48. Alia quoque avium genera enchoria quae manent in locis semper: alia adventitia quae obeunt regiones alias, et peracta hyeme revertuntur: sunt alia quae hyeme redeunt, aestate peregrinantur a nobis; sive quod alia hyemis tempore ad calidiora se conferant; sive quod pleraque rursus aestatem in iis locis exigant, quae amoeniora noverunt. Turdi denique autumni fine, hyemis confinio, quasi exacta aestate se referunt. Quibus nos inhospitali immanitate molimur insidias, et diverso genere nunc infida sede decipere, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
coluber lubricus. om̃sq serpentes.: id̾o enĩ serpenti nom̃
est inditũ qr ñ possunt ambulare. s serpere : dracones q̾
simili modo : pisces pleriq sine pedib sint : nullũ auiũ genꝰ
pedũ officio caret: qr om̃ib uictus e terris. & ideo pedũ
miere fulciut᷑ : qr hutꝰ modi ad escã querenda indigent
ministerio. Itaq alie uolucres unguib armant᷑ ad raptũ :
ut accipitres aut aquile. que rapinã uenationis exercent:
alie uł ad ineidendũ. uł ad cibũ sibi parandũ usumimist̾ĩoq
pͥuant᷑ uł potiunt᷑ accõmodo. Unũ aũt nom̃ auiũ. s ge¬
nera diuersa: que quis possit memoria aut oogitatione
comp̃hendere : Sunt itaq aues. que carne uescunt᷑:
ido his ungues asꝑi: curuatũ atq acutũ os: uelox uola¬
dus: qm̃ rapto uuunt. ut possint facile corriꝑe predam
aues que reꝑto pascunt᷑ semine : alie diuerso & fortuito cibo

Expanded text:
coluber lubricus opprimens serpentes - ideo enim serpenti nomen coluber lubricus opprimens serpentes - ideo enim serpenti nomen est inditum, quia non possunt ambulare, sed repere —, dracones quoque simili modo ut pisces plerique sine pedibus sint, nullum auium genus pedum officio caret, quia omnibus uictus e terris. et ideo pedum munere fulciuntur, quia huiusmodi ad escam quaerendam indigent ministerio. itaque aliae uolucres unguibus armantur ad opprimit, ut accipitres et aquilae, quae rapinam uenationis exercent: aliae uel ad incedenue utuntur accommodo. 47. Unum autem nomen avium, sed genera diversa; quae quis possit memoria aut cognitione comprehendere? Sunt itaque aves quae carne vescuntur. Ideo his ungues asperi, curvatum atque acutum os, velox volatus; quoniam raptu vivunt; ut possint facile corripere praedaves, quae reperto pascuntur semine: aliae diverso et fortuito cibo.
Abbreviated transcription (Latin):
Merito illis debes roma qđ regnas. Dii tui dormiebant:¬
& anseres uigilabant. Idõ illis dieb anseri sacͥficas: ñ iou.¬
Cedunt enĩ dii ur̃i anser b : aquib se sciunt ẽẽ defensos.
qr & ipsȩ similit̾ usu natandi & mnunere delectantur.
Unde pͥma cognatio iudet᷑ auid istis eẽ cũ piscib qm̃
natandi cõmunia queda uident᷑ utriꝰq generis eẽ consortia.
speciessit natantis. Sicut enĩ aquã natando piscis incidit:
ita auis aerem uolatu celeri secat : atq utͥq generi similiter
caude suppetit alarũq remigiũ. ut pisces ad pͥora se alissub¬
rigant. atq ad ulteriora ꝓcedant: caude qͦ gub̾nacło uł
quo uelint se facile conuertant. uł impetu quodã e regione
iter suũ dirigant : aues qͦ aere uolatib sius uelut aquis ena¬
tant. & quasi quedã extendunt brachia: cauda qͦ se uł ad
& species: ido de aqͥs utͥusq generis natiuitas. diuma p̃cepti

Expanded text:
merito illis debes, Roma, quod regnas. dii tui dormiebant et uigilabantmerito illis debes, Roma, quod regnas. dii tui dormiebant et uigilabant anseres. ideo illis diebus anseri sacrificas et noCedunt enim dii vestri anseribus, a quibus se sciunt esse defensos, quia et ipsae similiter usu natandi et munere delectantur. Unde prima cognatio videtur avibus istis esse cum piscibus; quoniam natandi communia quaedam videntur utrique generi esse consortia. species sit natantis. Sicut enim aquam natando piscis incidit, ita avis aerem volatu celeri secat. Atque utrique generi similiter caudae suppetit alarumque remigium; ut pisces ad priora se alis subrigant, atque ad ulteriora procedant, caudae quoque gubernaculo vel quo velint se facile convertant, vel impetu quodam e regione iter suum dirigant. Aves quoque aeri volatibus suis velut aquis innatant, et quasi quaedam extendunt brachia, cauda quoque se velet species, ideo de aquis utriusque g
Abbreviated transcription (Latin):
clementie celestis inuolucro. Nicione uͦ quos nudos ꝓicit:
eos diumo uestit indum̃to. Hec uos p̃teribo mergi: quib
ab assiduitate mergendi nom̃ hoc hesit. Quomͦ sepe mergẽ¬
tes. auraꝵ signa colligitis. & p̃udentes tẽpestatẽ futurã.
ꝓfundo : refugientẽs pꝰtea ꝙͣ p̃senseritis cõmotionẽ maris
in uado luditis: psa ardea que paludib inherere
consueuit. notas deserit sedes: imbresq formidans. supra
nubes uolat. ut ꝓcellas nubiũ sentire ñ possit. Conside¬
remꝰ diu̾sas uolucres maris: quẽad modũ imminente uen¬
toꝵ motu. ad tutiora. & tẽ tẽporis dulciora stagna se
conferant : atq in abscondito t̾rarũ sinu incognita sͥ ali¬
menta riment᷑. Nocturnas aũt anserũ quis ñ miret᷑
exxcubias: qui uigilias suas etiã cantꝰ assiduitate testant᷑:
Deniq eo etiã romana capitolia agallo hoste seruatast᷑.

Expanded text:
clementiae caelestis inuolucro, turmis uero quos nudos proicit clementiae caelestis inuolucro, turmis uero quos nudos proicit eos diuino uestit indutu. Nec uos praeteribo, merguli, quibus ab adsiduitate mergecdi nomen dic haesit. quomodo semper mergentes aurarum signa colligitis et praeuidentes tempestatem futuram profundo — refugientes quam praescitis commotionem maris in uado luditis! ipsa ardea, quae paludibus inhaerere consueuit, notas bona sedes imbresque formidans supra nubes uolat, ut procellas nubium sentire non possit. consideremus diuersas uolucres maris, quemadmodum inminente uentorum motu ad tutiora et tunc temporis dulciora sibi stagna se conferant atque in abscondito terrarum sinu cognita sibi alimenta rimentur. nocturnas autem anserum quis non miretur excubias, qui uigilias etiam suas cantus adsiduitate testantur? denique eo etiam Romana Capitolia a Gallo hoste seruarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
oua constituit. ubi ea relabente fluctu madida adhuc
harena suscipiat : nec insurgentes fluctus qͦs immurmu¬
rare atq allabi uideat. reformidat. & ne putes qd̃ ouoꝵ
uideat᷑ habere contẽptũ: continuo ubi deposuerit oua
nidificat. & suo partus corpore fouet : & nec saluti ꝓprie
alliionẽ littoris ꝑtimescit : s secura de d̃i gr̃a. uentis se
cõmittit &. fluctib. Parũ est hoc. Adiungit totidẽ alios
sollemnitate fundatũ: & teneros fetus ñ latibulis aliqͥb
abscondit. aut tectis. nec includit cauernis: s nudo &
rigenti cõmittit salo: nec defendit a frigore: s diumo
fotii quo magis cetera despiciat tutiores fore existimat.
Quis nr̃m paruulos suos ñ uestm̃itis tegat : tectisq abscon¬
dat: Quis ñ claudat eos septis cubiculoꝵ : Quis ñ ita dili¬
gent̃ undiq fenestras obstruat: nequa possit aura penetra¬
re: Merito qͦs tam sollicite indiumꝰ ac fouemꝰ: exuimꝰ eos

Expanded text:
oua constituit, ubi ea relabente fluctu madida adhuc oua constituit, ubi ea relabente fluctu madida adhuc harena suscipiat, nec insurgentes fluctus, quos immurmurare atque adlabi uideat, reformidat. et ne putes quod ouorum uideatur habere contemptum, continuo, ubi deposuerit oua, nidificat et suo partus corpore fouet nec saluti propriae adluuione litoris pertimescit, sed secura de dei gratia uentis se committit et fluctibus. parum est hoc. adiungit totidem alios naturae iam sollemnitate fundatum. illa teneros fetus non latibulis aliquibus abscondit aut tectis nec includit cauernis, sed nudo et praescripta committit solo, quereris defendit a frigore, sed diuino fotu, quo magis cetera despiciat, tutiores fore extimat. quis nostrum paruolos suos non uestimentis tegat, tectis abscondat, quis non claudat eos saeptis cubiculorum, quis non ita diligenter undique fenestras obstruat, ne qua possit aura uel leuiter penetrare? merito quos tam sollicite induimus ac fouemus, exuimus eos
Abbreviated transcription (Latin):
mireris tam exiguũ nutrim̃ti tẽpus : cũ absolutio fetuũ
tam paucoꝵ dierũ sit. Tantã aũt gr̃am minuscula auis
diumitꝰ indultã habet : ut hos quatuordecĩ dies nautici
p̃sumpte serenitatis obseruent. qͦs & alcionidas uocant:
quib nullꝰ motus ꝓcellosȩ tẽpestatis horrescat. Nonne
uos passerib pluris estis. dñs ait. Si gͥ auis minuscule
contẽplatione insurgit mare. & repente compͥmit᷑. atq
asꝑo hiemis int̾ ingruentes ꝓcellas tẽpestatesq uentorũ
detergit celi nubila. fluctusq cõponit. ele m̃tis om̃ibus
subito infusa tranqͥllitas : quantũ p̃sumere debeas debo¬
nitate dĩ homo qui ad imaginẽ dĩ factus agnosceris: si cñ
auiculȩ istiꝰ fidem studio deuotionis imiteris:ᷤ Illa tẽpe¬
states uidens insurgere. seuire uentos: int hib̾n seua non
reuocat᷑. neq reflectit᷑. s impellit᷑. Deniq inlittore sua

Expanded text:
mireris tam exiguum nutriendi tempus, cum absolutio fetuum mireris tam exiguum nutriendi tempus, cum absolutio fetuum tam paucorum dierum sit. tantam autem gratiam minuscula auis diuinitus indultam habet, ut hos quattuordecim dies nautici praesumptae serenitatis obseruent, quos et alcyonidas uocant, quibus nullos motus procellosae tempestatis horrescant. nonne uos passeribus pluris estis? dominus ait. si igitur auis minusculae contemplatione et insurgit mare et repente ut\' atque aspero hiemis inter graues procellas tempestatesque uentorum deterget caeli nubila fluctusque componit elementis omnibus subito infusa tranquillitas, quantum praesumere debeas, o homo, ad imaginem dei factus agnoscis, si tamen auiculae istius fidem studio deuotionis imitens. illa tempestates uidens insurgere, saeuire uentos inter hiberni saeua, non reuocatur neque reflectitur, sed inpellitur. denique in litore sua