comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris. ⁊ bonitatis. Archorite ab obla¬
tione uocati. Panẽ enĩ & caseũ offe¬
runt: dicentes pͥmꝰ hoĩbꝰ oblatio¬
nẽ a fructibꝰ t̾re et a fructibꝰ ouiũ
fuisse celebratã. Aqͣrii appellati. eo
qd̾ aꝗͣ solã offert̃ in calice sac̃m̃ti.
Seueriani. a seuero exorti.uinũ ñ
bibunt: uetꝰ testam̃tũ et resurre¬
ctionẽ ñ recipiunt. Taciani a taci¬
ano qͦdã noĩati. qͥ & incratite di¬
cti. qr carnes abominant᷑. Alo
ũ.et apocalipsin. Catafrigis. nom̃
ꝓuincia frigia dedit. qͥa ibi exti¬
ter̃t. Nuctores eorũ montanꝰ pͥsca.
asser̃t. Cataroe ꝓpt̃ mundiciã ita
se noĩaunt. Gloriantes enĩ de suis
m̾itis: negant penitentibꝰ ueni¬
am peccators. Uiduas si nupse¬
rint. tanꝗͣ adult̾as damnant. m¬
diores secȩtis p̃dicant. qͥ nom̃ sui
cognoscẽ uellent. mundanos seu
ꝗͣ mundos uocarent. Pauliamn ai
qͦdã uocati. qui mat̾iam ñ natan
introducens. dõ ñ nato eã cõparus

Expanded text:
ris et bonitatis. Arroteritae ab oblaris et bonitatis. Arroteritae ab oblatione vocati; panem enim et caseum offerunt dicentes primis hominibus oblationem a fructibus terrae et a fructibus ovium fuisse celebratam. Aquarii appellati, eo quod aquam solam offerunt in calice sacramenti. Severianamentum et resurrectionem non recipiunt. Tatiani a Tatiano quodam vocati, qui et Encratitae dicti, quia carnes abominantur. Aloum et Apocalypsin. Cataphrygiis nomen provincia Phrygia dedit, quia ibi extiterunt. Auctores eorum Montanus, Prisca adserunt. Catharoe propter munditiam ita se nominaverunt. Gloriantes enim de suis meritis, negant paenitentibus veniam peccatorum: viduas, si nupserint, tamquam adulteras damnant: mundiores se ceteris praedicant. Qui nomen suum si cognoscere vellent, mundanos se potius quam mundos vocarent. Pauliani a quodam vocati, qui materiam non natam introducens, Deo non nato eam comparavit,
Abbreviated transcription (Latin):
appellantur: qͥ uniu̾sitatẽ ꝗͣ ds̃
condidit oꝑa ẽẽ archangłorũ de¬
fendunt. Adaniani uocati. qd̾ ade
imitent᷑ nuditatẽ. unde & nudi
orant. et nudi iter se mares fe¬
mineq conueniunt. Cainiani
ꝓinde sic appellati: qm̃ cayn ado¬
rant. Sethiani nom̃ acceꝑunt. a
filio adam qͥ uocatꝰ ẽ seph: dicenteᷤᷤ
eundem esse xp̃m. Melchisedechi¬
ani uocati. ꝓ eo qd̾ melchisedech
sac̾dotẽ dĩ nͣ hoĩem fuisse. s uͥtutẽ
dĩ ẽe̾ arbitrant᷑. Angl̃ici uocati: qr¬
angłos colunt. Apłici. hoc sibi no¬
nĩ idõ assumpser̃t. qd̾ nicħ possi¬
dentes ꝓpͥũ. neqͣquã recipiant eos
qͥ aliqͥd in hoc mundo utuntur.
Cerdoniam a cerdone qͦdã nõiati.
qͥ duo ꝯtͣria pͥncipia asseruit. Ma¬
cioniste a marcione stoico phyloso¬
pho appellati. qͥ cerdonis dogia se¬
cutꝰ. alt̾um bonũ altu̾m iustũ dm̃
asseruit: tanꝗͣ. duo pͥncipia. c̾ato¬

Expanded text:
appellantur, qui universitatem, quam Deus appellantur, qui universitatem, quam Deus condidit, opera esse archangelorum defendunt. Adamiani vocati, quod Adae imitentur nuditatem; unde et nudi orant, et nudi inter se mares feminaeque conveniunt. Caiani proinde sic appellati, quoniam Cain adorant. Sethiani nomen acceperunt a filio Adam, qui vocatus est Seth, dicentes eundem esse Christum. Melchisedechiani vocati pro eo, quod Melchisedech sacerdotem Dei non hominem fuisse, sed virtutem Dei esse arbitrantur. Angangelos colunt. Apostolici hoc sibi nomen ideo sumpserunt, quod nihil possidentes proprium, nequaquam recipiunt eos qui aliquo in hoc mundo utuntur. Cerdoniani a Cerdone quodam nominati: qui duo contraria principia asseruit. Marcionistae a Marcione Stoico philosopho appellati: qui Cerdonis dogma secutus, alterum bonum, alterum justum Deum asseruit; tanquam duo principia creato
Abbreviated transcription (Latin):
odisti facta nicholaitarũ. Genosti¬
ci ꝓpt̾ excellentiã scientiȩ. scita appe¬
llari uoluerunt. Animã naturã
dĩ esse dicunt. bonũ & malũ dm̃
suis dognatibꝰ fingunt. Carpocra¬
tiani a carpocrate qͦdam uocant᷑
de utroq sexup genitũ. Cherin¬
tiam a cherinto quodam nuncu¬
pati. Hi int̃ cęt̾a circũcisionẽ. ob¬
seruant. mille annos pꝰ resurre¬
ctionẽ. in uoluptate carnis fu
fiteant᷑ : omĩa tñ uet̾is legis custodi¬
unt. Ofite. a colubro noĩati sunt.
serpentẽ. dicentes ip̃m in ꝑadiso
induxisse uirtutis cognitionẽ. Ua¬
lentiniani. aualentino qͦdã plato¬
nico sectatore uocati. qͥ eonas id ẽ
scła quedã in originẽ dĩ creatoris.
corporis assũpsisse: s ꝑ eã quasi ꝑ
fistulã transisse asseruit. Appelli¬
te quorũ appelles pͥnceps fuit. qͥ cre¬
atorẽ angłm nescio quẽ głosum
suꝑioris dei faciens: dm̃ legis isrł
illũ igneũ affirmans: dix̃. xp̃m
apparuisse. Arcontiaci a pͥncipibꝰ

Expanded text:
olaitarum.' Gnostici propter excellentiam scientiae se ita appellare voluerunt. Animam naturam Dei esse dicunt, bonum et malum Deum suis dogmatibus fingunt. Carpocratiani a Carpocrate quodam vocantur, de utroque sexu progenitum. Cerinthiani a Cerintho quodam nuncupati. Hi inter caetera circumcisionem observant, mille annos post resurrectionem in voluptate carnis futfiteantur, omnia tamen veteris legis custodiunt. Ophitae a colubro nominati sunt. serpentem, dicentes ipsum in paradiso induxisse virtutis cognitionem. Valentiani a Valentino quodam Platonico sectatore vocati: qui αἴωνας id est saecula quaedam in originem Dei creatoris icorporis assumpsisse, sed per eam quasi per fistulam transisse asseruit. Apellitae, quorum Apelles princeps fuit, qui, creatorem angelum nescio quem gloriosum superioris Dei faciens, Deum legis Israhel illum igneum adfirmans, dixit Chrisapparuisse. Archontiaci a principibus
Abbreviated transcription (Latin):
est ds̃. In corporẽ ẽ enĩ nͨ m̃brisu
stinguit᷑. nͨ corꝑis mole censet᷑. En¬
clite. ab eradio auctore exorti. m¬
nachos tm̃ recipiunt. coniugia i¬
spuunt. regna celorũ paruulos le¬
bẽ ñ credunt. Nouatiam. a nouan
romȩ urbis prb̃ro exorti. qͥ adulisꝰ
corneliũ cathedrã sac̾dotalẽ condꝰ
inuade̾: hesem constituit. noleas
apotatas susciꝑe. ⁊ rebaptiran
baptizatos. Montani hetici dci
eccłiȩ. corꝑe diuisert̃. Ebionite a

Expanded text:
est Deus.' Incorporeus est enim, nec membris distinguitur, nec corporis mole censetur. Heraclitae ab Heraclio auctore exorti. Monachos tantum recipiunt, coniugia respuunt, regna caelorum parvulos habere non credunt. Novatiani a Novato Romae urbis presbytero exorti, qui adversus Cornelium cathedram sacerdotalem conatus invadere, haeresim instituit, nolens apostatas suscipere, et rebaptizans baptizatos. Montani haeretici dEcclesiae corpore diviserunt. Ebionitae ab
Abbreviated transcription (Latin):
hetici qui de eccłia recesser̃t
& noie suorũ auctorũ nuncupant᷑:
quidam uͦ ex causis quas eligentes
nstituerunt. Simonian dicti asi¬
mone magicȩ discipline ꝑito. cui
nia emere uoluiss. Hi dicunt cre¬
atͣam ñ a dõ. s a uirtute quadam
suꝑna creatam. Menandriani a
menandro mago discipło symo¬
nis nuncupati: qͥ mundũ ñ a dõ.
s ab angłis factũ asseruit. Basili¬
diani a basilide appellati. qͥ inter
reliquas blasphemias. passũ iħm
abnegauit.Nicholaite dicti am
cholao diacono eccłiȩ ierosolimo¬
rũ: qͥ cũ stpħo et cet̾is constitutꝰ ẽ
apetro: qͥ ꝓpt̾ pulchritudinẽ re-¬
linquens uxorẽ dix̃. ut qͥ uellet

Expanded text:
etici qui de Ecclesia recesserunt, ex nominibus suorum auctorum nuncupantur, quidam vero ex causis quas eligentes instituerunt. Simoniani dicti a Simone, magicae disciplinae perito, cui nia emere voluisset. Hi dicunt creaturam non a Deo, sed a virtute quadam superna creatam. Menandriani a Menandro mago, discipulo Simonis nuncupati, qui mundum non a Deo, sed ab angelis factum esse asserunt. Basilidiani a Basilide appellati, qui inter reliquas blasphemias, passum Jesum abnegant. Nicolaitae dicti a Nicolao diacono Ecclesiae Hierosolymorum, qui cum Stephano et caeteris constitutus est a Petro: qui propter pulchritudinem relinq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯphiteatrum locꝰ ẽ spectaculi
ubi pugnant gladiatones et inde li¬
dũ gladiatorum dictũ qd̾ in eo niue¬
nes usũ armoꝵs diu̾so motu condis¬
cant. Et mͦ int̾ se aut gladiis aut pũ¬
gis certantes. mͦ contͣ bestias incedente
ubi ñ odio s p̃mio in lecti subeuntꝰ
ferale certam̃. Amphiteatrũ dictũ.
qd̾ ex duobꝰ theatris sit factũ. sam
amfitheatrũ rotundũ ẽ: theatrũ uͦ
enera gladiatorũ plura: qͥrũ
pͥmꝰ ludus equestriũ. duo emĩ
equites p̃cedentibꝰ pͥus signis milita¬
ribꝰ. unꝰ aporta orientis. alt̾ ab occi¬
dentis ꝓcedebant. in eqͥs albis. cũ
aureis galeis minorib & abiliori¬
bꝰ armis. sicq atroci ꝑseuerantia
ꝓ u̾ͥtute sua iniebant pugirã dimi¬
cantes: qͦusq alt̾ in alterus morte
ꝓsiliret. ut hab̾e̾t qͥ cade̾t casũ: glo¬
riam qͥ ꝑmet. Quȩ armatura pu¬
gnabat martis duellii causa.

Expanded text:
phitheatrum locus est spectaculi, ubi pugnant gladiatores. Et inde ludum gladiatorium dictum quod in eo iuvenes usum armorum diverso motu condiscant, et modo inter se aut gladiis aut pugnis certantes, modo contra bestias incedentes; ubi non odio, sed praemio inlecti subeunt ferale certamen. Amphitheatrum dictum, quod ex duobus theatris sit factum. Nam amphitheatrum rotundum est; theatrum vero tri. Genera gladiatorum plura, quorum primus ludus equestrium. Duo enim equites praecedentibus prius signis militaribus, unus a parte orientis, alter ab occidentis procedebant in equis albis cum aureis galeis minoribus et habilioribus armis; sicque atroci perseverantia pro virtute sua iniebant pugnam, dimicantes quousque alter in alterius morte prosiliret, ut haberet qui caderet casum, gloriam qui perimeret. Quae armatura pugnabat Martis Duellii causa.
Abbreviated transcription (Latin):
ol oriens diẽ fac̃: occi.xx.ix.¬
densnoctẽ inducit. Nã dies ẽ.
sol suꝑ terras. Nor ẽ sol sub t̃ras. Ex
ipso enĩ sunt hore. ex ipso dies cũ ascend̾e¬
rit. ex ipso etiam nox cum occiderit.
Cui idõ ds̃ diu̾sos cͤsus instituit.
loca & tp̃ra ne dũ semꝑ in hisdem
ait cͦsus diu̾sos accipit. qͥbꝰ aeris tẽ¬
ꝑies ꝓratione tẽpoꝵs dispensatur:
& ordo uicissitudinẽ. ꝑmut̃onẽq¬
accipit. Nam dũ ad suꝑiora conscẽ¬
dit. uer tẽꝑat. Ubi ad sũmũ uen̾it:
estiuos accendit calores. Decidens ru¬
rsus autũno tẽꝑiẽ reddit. Ubi uͦ ad
inferiorẽ redit circłm. ex glaciali cõ¬
page cęli rigorẽ nob̃ hyb̃ni frigoris
derelinqͥt.
De itinere soł. x.xx.

Expanded text:
ol oriens diem facit, occidens noctem inducit; nam dies est sol super terras, nox est sol sub terris. Ex ipso enim sunt horae; ex ipso dies, cum ascenderit; ex ipso etiam nox cum occiderit; Cui ideo Deus diversos cursus constituit, loca, et tempora, ne dum semper eisdem ait: Cursus diversos accipit, quibus aeris temperies pro ratione temporum dispensatur, et ordo vicissitudinum permutationumqatur. Nam dum ad superiora conscenderit, ver temperat: ubi ad summum venerit, aestivos accendit calores: decedens rursus autumni temperiem reddit. Ubi vero ad inferiorem redit circulum, ex glaciali conpage caeli rigorem nobis hiberni frigoris derelinquit.' § 52 De itinere solis.
Abbreviated transcription (Latin):
oratoris eloquiũ carere debet .xix.¬
om̃ĩb uitiis. tam in littis quã
in u̾bis: ꝙͣ. etiã in sententiis. inlitt̾i̾s
ut iunctura apta. & conueniens sit:
& sic obseruandũ. ne p̃cedentis uerbi
extrema uocalis in eandem uocalẽ.
pͥmã incidat u̾bi sequentis. ut fe¬
mine egyptiȩ quȩ instructura me¬
ior fit. si consonantes uocalibꝰ applican¬
tur. Trium qͦ consonͣtiũ quȩ se in-¬
cidentes stͣidẽ & quasi rixari uiden¬
tur. uitanda iunctura ẽ. idẽ. R.s.
x. ut ars. studiorũ. rex. xerses. error.
romuli fugienda ẽ. et consonans.
m. in lisa uocalibꝰ: ut uerũ enĩ. Pre

Expanded text:
oratoris eloquium carere debet omnibus vitiis tam in litteris, quam in verbis, quam etiam in sententiis. In litteris, ut iunctura apta et conveniens sit; et sic observandum, ne praecedentis verbi extrema vocalis in eandem vocalem primam incidat verbi sequentis, ut 'feminae Aegyptiae'. Quae structura melior fit, si consonantes vocalibus adplicantur. Trium quoque consonantium, quae in se incidentes stridere et quasi rixare videntur, vitanda iunctura est, id est, R, S, X, ut: 'ars studiorum,, 'rex Xerxes, 'error Romuli'. Fugienda est et consonans M inlisa vocalibus, ut 'verum enim'. De
Abbreviated transcription (Latin):
appellatione ꝓprie t̃minum
ac finem mundi designare uolt̃.
ab eo qd aliqͥs emensus finis ẽ si¬
ue ad testimoniũ orientis occiden¬
tisq solis.
De obolisco.xxxi.
boliscum menfres rexegypti
pͥmꝰ fecisse fert᷑ tali ex causa.
Cum qͦdam tẽpore nilus iuolenti
inundatione egyptũ nocuisset :
indignatꝰ rex tanquã penas a
flumine exigeret sagittã inun¬
das misit. Non multo pꝰ graui ua¬
litudine correptus lum̃ amisit. qͥ
pꝰ &ecitatẽ uisu recepto: duos oboli¬
scos soli sacrauit. Ob oliscus enim
sagitta dr̃. quȩ ideo in medio circo
ponit᷑: qr ꝑ mediũ mundũ sol
currit. Medio aut̃ spatio abutra¬
q meta constitutꝰ oboliscus fasti¬
giũ firmitatẽ celi significat: cũ
sol ab utroq spacio mediͦ horarꝵ
discrimine transcendit. Sũmo
obolisco sr̃ positũ ẽ qͦddam aura¬
tũ in modũ flãme formatũ. qm̃
sol plurimũ in se caloris atq ignis
emittunt᷑ equi carceres dix̾unt.
ab ea re qua et ille carcer qͥ ẽ in ci¬

Expanded text:
appellatione proprie terminum ac finem mundi designare volunt, ab eo quod aliqui emensus finis est, sive ad testimonium orientis occidentisque solis. § 31 De obelisco. boliscum Mesfres rex Aegypti primus fecisse refertur tali ex causa. Quum quodam tempore Nilus violenti inundatione Aegyptum nocuisset, indignatus rex tamquam poenas a flumine exigeret, sagittam in undas misit. Non multum post gravi valitudine correptus lumen amisit, qui post caecitatem visu recepto duos oboliscos Soli sacravit. Oboliscus enim sagitta dicitur, qui ideo in medio Circo ponitur quia per medium mundum sol currit. Medio autem spatio ab utraque meta constitutus oboliscus fastigium summitatemque caeli significat, quum sol ab utroque spatio medio horarum discrimine transcendit. Summo obolisco superpositum est quoddam auratum in modum flammae formatum, quoniam sol plurimum in se caloris atque ignisemittuntur equi carceres dixerunt ab ea re 398 qua et ille carcer qui est in ci
Abbreviated transcription (Latin):
⁊i eo ficunrt he laprese et ninchia et
in italia. et ad occeanũ inspania nasci
tradunt. Fert̃ aut̃ sub tyb̃io cesare q̃n¬
dam artificẽ. ex cogitasse uitri tẽꝑam̃¬
tũ: ut flexibile eẽt et ductile. Qui dũ
admissus fuiss ad esarẽ : porrescit fia¬
lã cȩsari. ꝗͣ. ille indignatꝰ inpauim̃to
ꝓiecit. Artifex aut̃ substulit fialam
de paĩum̃to. q̃ cõplicauerat se tanꝗͣ
uas eneũ : deinde marcłm de sinu ꝓ¬
tulit. et fialã correxit. Hoc facto cȩsar
dixit artifici. Nunqͥd alius scit hanc
conditurã uitrorũ: Postꝗͣ. ille iurais
negauit altu̾m hoc scire. iussit illũ
cesar decollari. ne dũ hoc cognitũ fie¬
ret: aurũ ꝑ luto haberet᷑. et om̃ium
metalloꝵ p̃cia abstraherent᷑. E re¬
uera qr si uasa iutrea ñ frangerent᷑.
meliora eẽnt ꝗͣ. aurũ et argentũ. De

Expanded text:
ex eo faciunt. Hunc lapidem et in India et ex eo faciunt. Hunc lapidem et in India et in Italia et ad Oceanum in Hispania nasci tradunt. Ferunt autem sub Tiberio Caesare quendam artificem excogitasse vitri temperamentum, ut flexibile esset et ductile. Qui dum admissus fuisset ad Caesarem, porrexit phialam Caesari, quam ille indignatus in pavimentum proiecit. Artifex autem sustulit phialam de pavimento, quae conplicaverat se tamquam vas aeneum; deinde marculum de sinu protulit et phialam correxit. Hoc facto Caesar dixit artifici: 'Numquid alius scit hanc condituram vitrorum?' Postquam ille iurans negavit alterum hoc scire, iussit illum Caesar decollari, ne dum hoc cognitum fieret, aurum pro luto haberetur et omnium metallorum pretia abstraherentur; et revera, quia si vasa vitrea non frangerentur, melius essent quam aurum et argentum. De
Abbreviated transcription (Latin):
tur in officinis et aliud flatu fig᷑at᷑
aliud torno terit᷑. aliud argenti mͦ ce¬
lat᷑. Tinguit᷑ etiam multis modis. ita
ut iacinctos saphyrosq et uirides imi¬
tet᷑ onices. uł aliarũ gẽmarũ colores.
Neq ẽ alia specłis aptior materia
uł picture accõmodatior maximus
tñ honor in candido uitro. proxuna¬
q in cristalli similitudine. Uñ et ad
potandũ argenti inetalla etauri re-¬
pulit. Uitrũ olim fiebat et in italia.
et ꝑ gallias. et ispanias. Arena alba
mollissima. pila molaq terebatur
dehinc miscebat᷑ tͥbꝰ partibꝰ nitri pon¬
dere uł m̃sura. acliquata in alias for¬
naces transfundebat᷑: que massa uo-¬
cabat᷑ ad monitrũ atq ħ recocta fie¬
bat uitrũ purũ et candidũ. In ge¬
nere uitri. et obsianus lapis annu-¬
merat᷑. Est aut̃ uirens interdũ et
niger. aliqn et translucidꝰ crassiore
uisu. et in specłis parietũ ꝓinagi¬
ne umbras reddente. Gemimas młti¬

Expanded text:
tur in officinis, et aliud flatu figuratur, tur in officinis, et aliud flatu figuratur, aliud torno teritur, aliud argenti modo caelatur. Tinguitur etiam multis modis, ita ut iacinthos sapphirosque et virides imitetur et onyches vel aliarum gemmarum colores; neque est alia speculis aptior materia vel picturae adcommodatior. Maximus tamen honor in candido vitro, proximoque in crystalli similitudine; unde et ad potandum argenti metalla et auri pepulit vitrum. Olim fiebat et in Italia, et per Gallias et Hispaniam arena alba mollissima pila molaque terebatur. Dehinc miscebatur tribus partibus, nitri pondere vel mensura, ac liquata in alias fornaces transfundebatur, quae massa vocabatur ammonitrum; atque haec recocta fiebat vitrum purum et candidum. In genere vitri et obsianus lapis adnumeratur. Est autem virens interdum et niger aliquando et translucidus, crassiore visu et in speculis parietum pro imagine umbras reddente; gemmas mu
Abbreviated transcription (Latin):
continet᷑ abscondit᷑. in uitro uͦ qͥli¬
bet liqͦr uł species qͣt ẽ int̾iuis tał ex¬
t̾ius declarat᷑: et qͦdam mͦ clausus
patet. Cuiꝰ origo ħ fuit. In parte sy¬
uis quȩ fenicis uocat᷑. finitima iudee
cura radicẽ montis carmeli palus ẽ ex
qua nascit᷑ belus amnis. qͥnq milium
passuũ spacio in mare fluens iuxta pto¬
lomaidẽ. Cuiꝰ arene detorrente fluentes
sordibꝰ eluunt᷑. Hic fama ẽ pulsa naue
mercatoꝵ nitri. cũ sparsim ꝑlitꝰ epulas
pararent: nͦ eẽnt ꝓ actollendis uasis
lapides. glebas intri naui subdid̾unt.
Quibꝰ accensis ꝑmixta arena litoris:
transuicentis noui liqͦris fluxisse riuos.
et hanc fuisse originẽ uitri. Mox ut
ẽ ingeniosa sollertia: ñ fuit conten¬
ta solo nitro. s et aliis mixturis hanc
artẽ studuit. leuibꝰ enĩ aridisq lignis
coquit᷑:. adiecto cipro ac intro conti¬
nuisq fornacibꝰ ut es ligͣtur. masseq
fiunt. Sostea exmassis rursus fundi¬

Expanded text:
sconditur; in vitro vero quilibet liquor vel species qualis est interius talis exterius declaratur, et quodammodo clausus patet. Cuius origo haec fuit. In parte Syriae, quae Phoenice vocatur, finitima Iudaeae circa radices montis Carmeli palus est, ex qua nascitur Belus amnis, quinque milium passuum spatio in mare fluens iuxta Ptolomaidem, cuius arenae de torrente fluctu sordibus eluuntur. Hic fama est pulsa nave mercatorum nitri, cum sparsim per litus epulas pararent, nec essent pro adtollendis vasis lapides, glebas nitri e nave subdiderunt; quibus accensis permixta arena litoris, translucentes novi liquoris fluxisse rivos: et hanc fuisse originem vitri. Mox, ut est ingeniosa sollertia, non fuit contenta solo nitro, sed et aliis mixturis hanc artem condire studuit. Levibus enim aridisque lignis coquitur, adiecto cypro ac nitro continuisque fornacibus ut aes liquatur, massaeque fiunt. Postea ex massis rursus fundi
Abbreviated transcription (Latin):
tur in lapides. Sirenas tres fingunt
fuisse ex parte uirgines. ex parte uo¬
lucres: hñtes alas & ungłas. qͣrum
una uoce. alta tybiis. t̾cia lira cane¬
bat. Que in lectos nauigantes sub
his ficte sunt inferre naufragia. Alaᷤᷤ
aut̃ huisse et ungłas qr amor et uo¬
lat e uuln̾at q̃ inde influctibꝰ cõmo¬
Scillam qͦ fer̃t feminã capitibus
succinctã caninis. c̃latratibꝰ magniᷤ:
p̃t̃ fietũ sicłi maris inq̃ naigan¬
tes u̾ticibꝰ in se concurrentiũ unda¬
rũ ext̾riti. latrare estimant undaᷤᷤ.
qͣs sorbentis estꝰ uorago conlidit. fin¬
gunt et monstra q̃dam irrationa¬
biliũ aĩantiũ. ut cerberũ inferorũ ca¬
nẽ tria capita habentẽ. significan¬
tes ꝑ eũ tres etates. ꝑ quãs mors ho¬
s minẽ deuorat. id ẽ infantiã iuuẽ¬
tutẽ et senectutẽ: quẽ qͥdã idõ di¬
ctũ cerberũ putant. qͣi creobros. idẽ

Expanded text:
tur in lapides. Sirenas tres fingunt tur in lapides. Sirenas tres fingunt fuisse ex parte virgines, ex parte volucres, habentes alas et ungulas: quarum una voce, altera tibiis, tertia lyra canebant. Quae inlectos navigantes sub his fictae sunt inferre naufragia. Alas autem habuisse et ungulas, quia amor et volat et vulnerat. Quae inde in fluctibus conmoScyllam quoque ferunt feminam capitibus succinctam caninis, cum latratibus magnis, pter fretum Siculi maris, in quo navigantes verticibus in se concurrentium undarum exterriti latrari aestimant undas, quas sorbentis aestus vorago conlidit. Fingunt et monstra quaedam inrationabilium animantium, ut Cerberum inferorum canem tria capita habentem, significantes per eum tres aetates per quas mors hominem devorat, id est infantiam, iuventutem et senectutem. Quem quidam ideo dictum Cerberum pu
Abbreviated transcription (Latin):
tudine ad umbrent᷑. Antipodes in libia
plantas u̾sas hñt pꝰ crura & octonos
digitos in plantis. Iꝓpodes inscitia sunt.
humanã formã & eqͥnos pedes hñtes.
pant᷑. duodecĩ pedum staturã hñteᷤ
Est & gens ibi statura cubitał: quoᷤ en¬
bꝰ ẽ uicinꝰ occeanꝰ. Ribent et in eadẽ
india ẽẽ gentẽ feminarũ: q̃ qͥnq̃n¬
nes concipiunt. et octauũ uite anñ
ñ excedt̃. Dñr aut̃ & alia hõiũ fabu¬
losa portenta. q̃ ñ sunt. s ficta in cau¬
sis rerũ int̃p̃tant᷑. ut gerionẽ hispa-¬
nie regẽ triplici forma ꝓditũ. fu̾nt
enĩ tres fr̃es tante concordie. ut in tͥbꝰ
corꝑibꝰ qͣi una aĩa ẽẽt. Gorgones qͦ
metrices crinitas serpentib: q̃ aspi¬
cientes conu̾̃tebant in lapides. hñtes
unũ ocłm qͦ inuicẽ utebant᷑. fuert̃
aut̃ tres sorores uniꝰ pulcritudinis
qͣi uniꝰ ocłi. q̃ ita spectatores suosstu¬
pesc̾e faciebant. ut u̾tere eos putarẽ¬

Expanded text:
tudine adumbrentur. Antipodes in Libya tudine adumbrentur. Antipodes in Libya plantas versas habent post crura et octonos digitos in plantis. Hippopodes in Scythia sunt, humanam formam et equinos pedes habentes. pantur, duodecim pedum staturam habentes. Est et gens ibi statura cubitalis, quos Gribus est vicinus oceanus. Perhibent et in eadem India esse gentem feminarum quae quinquennes concipiunt, et octavum vitae annum non excedunt. Dicuntur autem et alia hominum fabulosa portenta, quae non sunt, sed ficta in causis rerum interpretantur, ut Geryonem Hispaniae regem triplici forma proditum. Fuerunt enim tres fratres tantae concordiae ut in tribus corporibus quasi una anima esset. Gorgones quoque meretrices crinitas serpentibus, quae aspicientes convertebant in lapides, habentes unum oculum quem invicem utebantur. Fuerunt autem tres sorores unius pulchritudinis, quasi unius oculi, quae ita spectatores suos stupescere faciebant ut vertere eos putaren
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. Aliȩ sine narib equali totiꝰ oris
planitiȩ: informes hñtes uultꝰ. Alie la¬
bro subti̾ori ad eo ꝓminente. ut in soł
ardoribꝰ. totã ex eõ faciẽ contegant dor¬
mientes. Aliis concreta ora ẽẽ modico
tantũ foramine. calamis auenarũ pa¬
stus uł potꝰ haurientes. Non nulli sñ
linguis ẽẽ dicunt᷑. inuicẽ sermonis
utentes uͥtu sñ motu. Panotios apd sci¬
tiam ẽẽ fert tã diffusa magnitudine¬
auriũ. ut om̃e corpꝰ ex eis contegant.
san enĩ g̾co sermone.om̃e. noti. aureᷤᷤ
dicuntur. Arthabatite in ȩthiopia ꝓ¬
am int̾rogatꝰ a dĩ seruo respondisse
fert᷑ dicens. mortalis ego sũ unꝰ ex acco¬
lis he̾mi. qͦsuario delusa errore genti¬
litas. faunos incubos satirosq colit. Di¬
eunt᷑ qͥdam & siluestres hõĩes: qͦs non¬
nulli faunos ficarios uocant. Sciopo¬
dũ gens fert᷑ inethiopia singłis cruri
resupini iacentes: pedũ suorũ magni¬

Expanded text:
buntur. Aliae sine naribus, aequali totius oris buntur. Aliae sine naribus, aequali totius oris planitie, informes habentes vultus. Aliae labro subteriori adeo prominenti, ut in solis ardoribus totam ex eo faciem contegant dormientes. Aliis concreta ora esse, modico tantum foramine calamis avenarum pastus haurientes. Nonnulli sine linguis esse dicuntur, in vicem sermonis utentes nutu, sive motu. 19. Panotios apud Scythiam esse ferunt, tam diffusa aurium magnitudine, ut omne corpus ex eis contegant; πᾶν enim Graeco sermone omne, ὦτα aures dicuntur. 20. Artabalitae in Aethiopia, pam interrogatus, Dei servo respondisse fertur, dicens: Mortalis ego sum unlis heremi, quos vario delusa errore gentilitas faunos satirosque colitcuntur quidam et silvestres homines, quos nonnulli Faunos ficarios vocant. Sciopodum gens fertur in Aethiopia singulis cruriresupini iacentes pedum suorum magni
Abbreviated transcription (Latin):
do ẽ terrigenas. eo q̃d eas fabulose
parens t̾ra ĩmensa mole et similes
sibi genuit. Ge. enĩ t̾ra appellat᷑. ge¬
nis genꝰlicet et t̾re filios uulgꝰ uocat
qͦrũ genꝰ inc̾tum ẽ. Falso aut̃ opinã¬
tur quidã imꝑiti de scripturis scĩ
p̃uaricatores angłos ẽ filiabꝰ hõium
an diluiuũ coneubuisse. et ex inde
qatos. gigantes. id ẽ nimiũ gͣndei et for¬
aesiuros : de qͥbus t̾ra cõpleta ẽ. Cenoce¬
faliappellant᷑. eo qd canina capita ha¬
beant. qͦsq ipse latratꝰ magis bestias.
ehoies confitet᷑. Hi in india nascunt᷑.
Cidopes qͦ eadem india gignit. et di¬
ctoscielopes. eo qd̃ unũ habere ocłm.
infronte media ꝑhibent᷑. Hi & agrio¬
nes edunt. Lemnas in libia credunt.
truncos sine capite nasci: & osoͦclõs ha¬
bere inpectore. alios sine ceriuicibꝰ gig¬
ni. ocłos hñtes in humis. In ultimo aut̃
orientis: monstruose gentiũ facies scri¬

Expanded text:
id est terrigenas, eo quod eos fabulose id est terrigenas, eo quod eos fabulose parens terra inmensa mole et similes sibi genuerit. Γῆ enim terra appellatur: γένος genus; licet et terrae filios vulgus vocat: quorum genus incertum est. Falso autem opinantur quidam inperiti de Scripturis sanctis praevaricatores angelos cum filiabus hominum ante diluvium concubuisse, et exinde natos Gigantes, id est nimium grandes et fortes viros, de quibus terra conpleta est. Cynocephali appellantur eo quod canina capita habeant, quosque ipse latratus magis bestias quam homines confitetur. Hi in India nascuntur. Cyclopes quoque eadem India gignit; et dictos Cyclopes eo quod unum habere oculum in fronte media perhibentur. Hi et ἀγριοnes edunt. 34 17. Blemmyas in Libya credunt truncos sine pite nasci, et os et oculos habere in pectore. Alios sine cervicibus gigni, oculos habentes in humeris. 18. In ultimo autem Orientis monstrosae gentium facies scri
Abbreviated transcription (Latin):
in sinistra parte iecur in dextera sple
habuisse. Alia scd̃m connaturatiõe
ut in alia manu digiti plures: con¬
naturati & cohentes repunt᷑. in alia
Aua scd̃m in maturã et in tẽꝑatam
creationẽ: sic̃ hi qͥdentati nascunt᷑.
siue barbati uł cam. Alia cõplexu
plurimarũ diffentiarũ: sic̃ illd̾ qd
p̃diximꝰ in alexandro młtiforme poe¬
tentũ. Alia cõmixtione geni̾s ut an¬
diogeni et ermafrodite uocant᷑ frma¬
frodite aut̃ nuncupati. eo qd eis ut̃q
sexꝰ appaireat. Erma qͥppe ap̃ g̾cos ma¬
scłs. afrodi femina nuncupat᷑. hi
dextam mamillam uirilẽ: sinistrã
muliebrẽ hñtes. uicissi coeundo et
gignunt & pariunt. Sic̃ aut̃ in sin¬
gulis gentibꝰ q̃dam monstra sunt
homiñ: ita inuniu̾so genẽ huma¬
no q̃dam monstra sunt gentiũ. ut
gigantes. cȩnocefali. ciclopes. et gia.
Gĩgantes dictos iuxra g̾ci sermonis
ethimologiã: qͥ eos gegines existim̃t

Expanded text:
in sinistra parte jecur, in dextra parte splen in sinistra parte jecur, in dextra parte splen habuisse. Alia, secundum connaturationem, ut in alia manu digiti plures connaturati et cohaerentes reperiunt, in alia cundum immaturam et intemperatam creationem, sicut hi, qui dentati nascuntur, sive barbati vel cani. Alia complexu plurimarum differentiarum, sicut illud, quod diximus in Alexandro multiforme portentum. Alia commistione generis, ut androgyni et hermaphroditae nuncupantur. Ermaphroditae autem nuncupati eo quod in eis uterque sexus appareat. Erma quippe apud Graecos masculus, aphrodi femina nuncupatur. Hi dextram mamillam virilem, sinistram muliebrem habentes, vicissim coeundo et gignunt et pariunt. Sicut autem in singulis gentibus quaedam monstra sunt hominum: ita et in universo genere humano quaedam monstra sunt gentium, uGigantes, Cynocephali, Cyclopes, et cetera. Gigantes dictos iuxta Graeci sermonis etymologiam, qui eos γηγενεῖς existimant,
Abbreviated transcription (Latin):
alia paruitate totiꝰ corꝑis ut nani.
uł qͦs g̾ci pigmeos uocant eoqd sint
statura cubitales. Alia magnitudi¬
ne partiũ ueluti capite informi.
aut suꝑfluis m̃brorũ partibꝰ. ut bi¬
cipites & trimani. uł scinodontas
qͥb gemino ordine ꝓcedt̃ dentes.
alia defectu partiũ in qͥbꝰ alta parꝰ
plurimũ defic̃ ab alt̾a: ut manꝰ a
manu. uł pes apede. Alia discissioẽ
ut sine manu aut capite gen̾ata. qͦs
g̾ci st̾esios uocant. alia ꝑ numeria
qñ solũ caput aut crux nascit᷑. alia
q̃ in parte tͣnssig̾ant᷑. sic̃ q̃ leonis ha¬
bent uultũ uł canis. uł taurinũ
capud aut corp̾: ut ex pasipha me¬
morant genitũ minotaurũ qd gͥer
parte tͣnsfigant᷑. in aliȩne creationis
portentũ: ut ex muliere unłm dieit
hystoria genãtũ. alia q̃ sine tnssigu¬
ratiõe mutationẽ hñt locoꝵ: ut ocbos
in pectore uł in fronte. aures sup̃ inõ
poribꝰ. uł sic̃ aristotiles tͣdidit quendã

Expanded text:
alia parvitate totius corporis, ut nani, alia parvitate totius corporis, ut nani, vel quos Graeci pygmaeos vocant, eo quod sint statura cubitales. Alii a magnitudine partium, veluti capite informi, aut superfluis membrorum partibus, ut bicipites et trimani, vel cynodontes, quibus gemini procedunt dentes. Alii a defectu partium, in quibus altera pars plurimum deficit ab altera, ut manus a manu, vel pes a pede. Alii a decisione, ut sine manu aut capite generata, quos Graeci steresios vocant. Alia praenumeria, quando solum caput aut crus nascitur. Alia, quae in parte transfigurantur, sicut qui leonis habent vultum vel canis, vel taurinum caput aut corpus, ut ex Pasiphaë memorant genitum Minotaurum; quod Grparte transfigurantur in alienae creationis portentum, ut ex muliere vitulum dicit historia generatum. Alia, quae sine transfiguratione mutationem habent locorum, ut oculos in peempore: vel sicut Aristoteles tradidit quemdam
Abbreviated transcription (Latin):
gentibꝰ uł hõibꝰ fut᷑am cladem. qd̾
pluris ȩtiã ex ꝑim̃tis ꝓbatũ ẽ. Aer¬
sen qͥppe uulpes exequa creata sol¬
ui regñ portendit. Alexandro ex
muliere monstrũ creatũ. qd̾ suꝑi¬
ores corꝑis partes hõis. s mortuas
hũit. inferiores diu̾sarũ bestiarum
s iuuentes: significasse repentinã
regis int̾fectionẽ. Suꝑ uxerant e¬
ni det̾iora melioribꝰ. S & monstra
q̃ insignificationib dantur: ñ dui
uiunt. s continuo ut nata fui̾nt
occidunt. Int̾ portentũ aut̃ & por¬
tentuosũ differt. Nã portenta sunt
q̃ tͣnssig̾ant᷑. sic̃ fert᷑ inu̾bria muli¬
erẽ peꝑisse serpentẽ. Iñ lucanꝰ. Matrẽ¬
q suus conteruit infans. Portentu¬
osa uͦ leuẽ sumunt mutationẽ: exẽ¬
pli causa cũ sex digitis nati. Porten¬
ta gͥ uł portentuosa existunt: alia
magnitudine totiꝰ corꝑis. ultͣ com¬
munẽ hõiũ modũ: qͣntꝰ fuit tition
in nouẽ uig̾ib iacens hom̾o testante

Expanded text:
gentibus, vel hominibus futuram cladem; quod plurimis etiam experimentis probatum est. Xerxen quippe vulpes ex equa creata solvi regnum portendit. Alexandro ex muliere monstrum creatum, quod superiores corporis partes hominis, sed mortuas habuerit inferiorum diversarum bestiarum, sed viventes significasse repentinam regis interfectionem; supervixerant enim deteriora melioribus. Sed haec monstra, quae in significationibus dantur, non diu vivunt, sed continuo, ut nata fuerint, occidunt. Inter portentum autem et portentuosum differt. Nam portenta sunt, quae transfigurantur, sicut fertur in Umbria mulierem peperisse serpentem. Unde Lucanus: Matremque suus conterruit infans. Portentuosa vero levem sumunt mutationem; ut exempli causa cum sex digitis nati. Portenta igitur vel portentuosa existunt, alia magnitudine totius corporis ultra communem hominum modum, quantus fuit Tityon in novem iugeribus iacens, Homero testante:
Abbreviated transcription (Latin):
ro & hoĩe qualem bestiam dicunt fab¬
lose in laberinto in clusam fuisse. des¬
bouẽ. O nocentaurũ aut̃ uocari. eogo
media hõis specie sp̃e. media asini ee
dicat᷑. sic̃ & ipocentauros qͦd equorĩ
hõiũq in eis natura coniuncta fu¬
isse putat᷑.
De transformatis.iiii.

Expanded text:
uro et homine, qualem bestiam dicunt faburo et homine, qualem bestiam dicunt fabulose in Labyrintho inclusam fuisse. Debovem. Onocentaurum autem vocari eo quod media hominis specie, media asini esse dicatur; sicut et Hippocentauri, quod equorum hominumque in eis natura coniuncta fuisse putatur. De transformatis .
Abbreviated transcription (Latin):
ura dr̃. qd̾ uno çȩso tͥa capita excre¬
scebant. S constat ydrã locũ fui¬
nã ciuitatẽ. in quo uno meatu
clauso multi erũpebant qd her¬
aquȩ clausit meatꝰ. Nã ydra ab aqͣ¬
dicta ẽ: ħꝰ m̃tionẽ facit ambrosiꝰ
uulm̾bꝰ suis creuit: et dũ sepe reci¬
dit᷑ pullulat: igni debita incen¬
dioq ꝑitura. fingunt exchime¬
rã triform̃ bestiam q̃ ẽ ore leo. po¬
stremis partibꝰ draco. media caprea:
ꝗͣ qͥdã fisiologi ñ animal s cilitiȩ
montẽ ẽẽ auint. qͥbꝰdam locis leone ᷤᷤ.¬
& capreas nutrientẽ. qͥbꝰdam ardẽ¬
tẽ.qͥbusdã plenũ serpentibꝰ. Hunc
bellorofontis habitabilẽ fec̃: unde
chimerã dr̃ occidisse. Centauiiꝰ aut̃
species uocabłm indidit. sd ẽ hoĩem
equo mixtũ. qͦs qͥdam fuisse eqͥtes
tessalorũ dicunt. s peo qd̾ discur¬
rentes in bello uelut unũ corpus
equors & hominũ uident᷑. inde
centauros fictos asseruerunt. Porro
monocentaurꝰ nom̃ iumplille e ta¬

Expanded text:
ude, cui uno ceso tria capita excrescebant. Set constat ydram locum fuiantem ciuitatem. In quo uno meatu clauso multi erumpebant, quod Heraque clausit meatus. Nam ydra ab dicta est. Huius mentionem facit Ambrosiusvulneribus suis crevit; et dum saepe reciditur, pullulavit igni debita incendioque peritura.' Fingunt et Chimaeram triformem bestiam: ore leo, postremis partibus draco, media caprea. Quam quidam Physiologi non animal, sed Ciliciae montem esse aiunt, quibusdam locis leones et capreas nutrientem, quibusdam ardentem, quibusdam plenum serpentibus. Hunc Bellorophontes habitabilem fecit, unde Chimaeram dicitur occidisse. Centauris autem species vocabulum indidit, id est hominem equo mixtum, quos quidam fuisse equites Thessalorum dicunt, sed pro eo quod discurrentes in bello velut unum corpus equorum et hominum viderentur, inde Centauros fictos adseruerunt. Porro Minotaurum nomen sumpsisse ex ta
Abbreviated transcription (Latin):
qr diuina uoluntate fiunt: cũ
uoluntas creatoris cuiꝰq condite
rei natura sit. Uñ et ipsi gentiles
dm̃ mͦ naturã.mͦ dm̃n appellant.
Portentũ gͦ fit ñ contͣ naturã. s
contͣ ꝙͣ ẽ nota nat᷑a. Portenta aũ
& ostenta: monstra atq ꝓdigia ido
ñcupant᷑. qd̾ port̾nde̾. atq ostñd̾e. mon¬
strare ac p̃dic̾e̾ aliqͣ futura uidñtur.
Nlam portenta dicta ꝑhibent a
portendendo id ẽ p̃ostendendo. Ostñ¬
ta ant̃: qd̾ ostende̾ qͥcꝗͣ futurum
uideant᷑. Prodigia q̃d porro dicant.
id ẽ fut᷑a p̃dicant. Monstra uͦ a
monitu dicta. qd̾ aliqͥd signifi¬
candũ demonstrent. siue qd̾ sta¬
tĩ monstrent qͥd appareat. et hoc
ꝓpͥetatis ẽ. Abusione tñ scriptoꝵ
plerũq corripit᷑. Quedam aut̃
portentorũ creationes in signifi

Expanded text:
quia divina voluntate fiunt, cum voluntas Creatoris cujusque conditae rei natura sit. Unde et ipsi gentiles Deum modo naturam, modo deum appellant. Portentum ergo fit non contra naturam, sed contra quam est nota natura. Portenta autem et ostenta, monstra atque prodigia ideo nuncupantur, quod portendere atque ostendere, monstrare ac praedicere aliqua futura videntur. Nam portenta dicta perhibentur a portendendo, id est praeostendendo. Ostenta autem, quod ostendere quidquam futurum videantur. Prodigia, quod porro dicant, id est futura praedicant. Monstra vero a monitu dicta, quod aliquid significando demonstrent: sive quod statim monstrent quid appareat. Et hoc proprietatis est, abusione tamen scriptorum plerumque corrumpitur. Quaedam autem portentorum creationes in si
Abbreviated transcription (Latin):
fingt̃. Bronia a capite testudinũ eto¬
nitrib cad̾e putat᷑: et restringere ful¬
minis ictꝰ. Hienia lapis in ocłis hieniȩ
bestiȩ inuenit᷑: qͥ si sub lingua hõis
subditꝰ fu̾it. fut᷑a eũ p̃cinere dict̃. S
et corallꝰ tẽpestati et gͣndim resistere
fert᷑. sontica ẽ gemina quedã liuore
ꝑlucida. hñs stellas rubeas. int̾dum
et aureas. Diẽt ꝑ eã int̾rogari demoneᷤᷤ
et fugari. Inqͥbꝰdam geminarũ gen̾ibꝰ
ueras a falsis discerne̾ magna diffi¬
cultaᷤᷤ ẽ: qͥppe cũ inuentũ sit ex uͦ gen̾e̾
alt̾uis. in alias falsas transduc̾e. ut
sardonices q̃ ternis glutinant᷑ gẽ¬
mis. ita ut dep̃hendi ñ possint. fin¬
g̾t enĩ eas ex diu̾so gene̾ nigro can¬
dido mineoq colore. Nam et ꝓ lapi-¬
de p̃ciosissimo smaragdo: qͥdam ui¬
trũ arte inficiunt. et fallit ocłos sub¬
dole q̃dam falsa uiriditas. qͦ adusq
ñ ẽ qui ꝓbet simulatũ et arguat.

Expanded text:
finguntur. Brontea a capite testudinum; e tofinguntur. Brontea a capite testudinum; e tonitribus cadi putatur, et restinguere fulminis ictus. Hyaenia lapis in oculis hyaenae bestiae invenitur; qui si sub lingua hominis subditus fuerit, futura eum praecinere dicunt. Sed et corallius tempestati et grandini resistere fertur. Pontica est gemma quaedam livore perlucida, habens stellas rubeas, interdum et aureas. Dicunt per eam interrogare daemones et fugare. In quibusdam gemmarum generibus veras a falsis discernere magna difficultas est, quippe cum inventum sit ex vero genere alterius in alia falsa transducere, ut sardonices, quae ternis glutinantur gemmis, ita ut deprehendi non possint. Fingunt enim eas ex diverso genere, nigro, candido minioque colore. Nam et pro lapide pretiosissimo smaragdo quidam vitrum arte inficiunt, et fallit oculos subdole quaedam falsa viriditas, quoadusque non est qui probet simulatum et arguat;
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uis ut alie gemine sculpant᷑ fragm̃¬
tis eiꝰ. Glosa petra simił ẽ lingue huma¬
ne. un et nom̃ sũpsit. Fert᷑ aut̃ deficien
te luna çelo cade̾.ciri ñ modicã magi
tͥbuunt potestatẽ. nã ex ea lunares
motꝰ excitari putant. St̃ & quedam
geminai gen̾a cognominata ab an¬
malibꝰ. Excites. iuꝑeas macłas expͥmt
Carciniȩ marini cancri coloris ẽ. Scn¬
pitis scorpionẽ. et colore & effigiȩ m¬
tatur. Mirmititis formice reptantiᷤ
racitis. accipitris coloris. Etitis. aqͥl
neũ. in medio nigrũ candido cingil.
ut lupoꝵs ocłos. Meconites papai̾is
qͣs gentiles in si psticiõibꝰ q̃ular¬
tet̃. Lirara sasta oñs beltao
euocari tradunt. Amancitide inidro¬
mantia demoniũ imagines euocari
dict̃. Sinocitide umbras inferoꝵs euo
catas tenere aiunt. Celonitis ocłs ẽ:
indice testudinis. uariꝰ et p̾pureꝰ. Hunc
magi ĩpositũ lingue fut᷑ã p̃nuntiare

Expanded text:
est vis, ut aliae gemmae scalpantur fragmeest vis, ut aliae gemmae scalpantur fragmentis ejus. 17. Clossopetra similis est linguae humanae, unte luna caelo cadere. Cui non modicam magi tribuunt potestatem; nam ex eo lunares motus excitari putant. Sunt et quaedam gemmarum genera cognominata ab animalibus: echites vipereas maculas exprimit; carciniae marini cancri color est; scorpitis scorpionem et colore et effigie refert; myrmecitis formicae reptantis racitis accipitris colore, aetitis aquilanea, in medio nigrum candido cingit, ut luporum oculi; meconites papaver quas gentiles in superstitionibus qu. Liparia suffita omnes bestias evocari tradunt. 283 Ananchitide in hydromantia daemonum imagines evocari dicunt. Synocitide umbras inferorucatas teneri aiunt. Chelonitis oculus est Indicae testudinis, varius et purpureus. Hunc magi inpositum linguae futura pronuntiare
Abbreviated transcription (Latin):
dicat᷑ sicredimꝰ. Gignit᷑ in mari ru-¬
bro. Calcitis erei coloris ẽ. Calcofanꝰ
nigra ẽ s lapidi inlisa eris tinnitũ
redeit Balanitis duo gnia siue s¬
uiridis & corinthiȩ aeris similitudine
media serante flammea uena. Siderits
a contẽplatione ferri nicħ dissonat. in
maleficiis qͦ mͦ si inferat᷑. discordias ex¬
citat. Ideus dactilus ex insula cretae
ferrei coloris: causa nõis eiꝰ qi pollie
humanũ expͥmit. Ethyopicꝰ ferrei colo¬
ris ẽ qͥ dũ terit᷑. nigrum sucum emit¬
tit. Cimilantiꝰ in eufrate alueo legitur.
ꝓ conessio marmori sumilis. medio colo¬
re glauco. ueluti pupilla oculi int̾¬
nitens. Arabica ex patͥa dicta aspectu¬
Exꝑimentũ eiꝰ si feruenti aquȩ statim
addita refrige̾t aut si soli opposita am¬
dam mat̾iam accendit. Nascit᷑ in cho¬
rico. Ostracites lapidosus colore testa¬
tio durior alt̾ã. acati simił nͥ qd acates
politura pinguescit duriori. ac tantan¬

Expanded text:
dicatur, si credimus. Gignitur in mari Rudicatur, si credimus. Gignitur in mari Rubro. Chalcitis aerei coloris est. Chalcophonos nigra est, sed lapidi inlisa aeris tinnitum reddit. Balanites: duo genera sunt, subvirides et Corinthiae aeris similitudine, mediam secante flammea vena. Sideritis a contemplatione ferri nihil dissonat. In maleficiis quoquo modo inferatur discordias excitat. Idaeus dactylus ex insula Creta est, ferrei coloris. Causa nominis eius quia pollicem humanum exprimit. Aethiopicus ferrei coloris est, qui dum teritur, nigrum sucum emittit. Zmilanthis in Euphrate alveo legitur Proconnesio marmori similis, medio colore glauco, veluti oculi pupilla internitens. Arabica ex patexperimentum ejus, si ferventi aquae addita statim refrigeret, aut si soli opposita aridam materiam accendat. Nascitur in Coryco. 16. Ostracites lapidosus, colore testaceo, durior. Altera achati similis, nisi quod achates politura pinguescit. Duriori tanta in
Abbreviated transcription (Latin):
iors uł lapidũ cognominata. Criso¬
pis aurũ tantũ uidet᷑ ẽẽ. Crysolitꝰ
auro simił ẽ: cũ marini coloris si¬
militudine. Hunc ȩthyopia gignit.
Cryselectrus simił auro: s in colorẽ
electri u̾gens matutino tm̃ aspectu
iocundꝰ rapacissimꝰ igniũ. et si uixta
fu̾it celerrime ardescens. Crysolam¬
sis ex auro et igne uocata: aurea est
enĩ die & nocte ignea. Hanc ethyo¬
piagignit. Ammo cryssus arenis¬
et auro int̾ mixtꝰ ñc brathearũ. nc̃
puluu̾s ht̃ qͣdrulas. Gignit᷑ in ꝑsida.
Leoerisus colore aureo int̾ueniente
formice eruunt aurũ. Est aut̃ au¬
Ero similis. et ħt naturã magnetis.
nͥ qd augere aurũ tradit᷑. unde et
nuncupat᷑. Argirites simił argento.
hñs stĩmata aurea. Androma argñ¬
ti nitorẽ ht̃: et penẽ adamans qͣdra¬
ta semꝑ tesseris. Magi putant nom̃
ĩpositũ. ab eo qd animors impetus
uł iracundias domare et refrenare

Expanded text:
um, vel lapidum cognominata. 2. Chrysoum, vel lapidum cognominata. 2. Chrysopis aurum tantum videtur esse. Chrysotythus auro simimilitudine. Hunc et Aethiopia gignit. Chryselectrus similis auro, sed in colorem electri vergens, matutino tantum aspectu iucundus, rapacissimus ignium, et, si iuxta fuerit, celerrime ardescens. Chrysolampis ex auro et igne vocata; aurea est enim die, et noctu ignea. Hanc Aethiopia gignit. Ammochrysus harenis auro intermixtus nunc brattearum, nunc pulveris habet quadrulas. Gignitur in Persida. Leucochrysus colore aureo interveniente formicae eruunt aurum. Est autem auro similis et habet naturam magnetis, nisi quod augere aurum traditur; unde et nuncupatur. Argyrites similis argento, habens stigmata aurea. Androdamas argenti nitorem habet et pene adamans, quadrata semper tesseris. Magi putant nomen inpositum ab eo quod animorum inpetus vel iracundias domare et refrenare
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩa aut̃ gen̾a sculpture resistunt
Alabandina dicta ab alabanda asie
regione cꝰ color ad calcedoniũ uadit
s rarus Dracontites ex cerebro draco¬
nis eruit᷑. q̃ nͥ uiuenti abscisa fu̾it.
ñ ingẽmescit. Uñ et eã magi dormi¬
entibꝰ draconibꝰ amputant. Audaces
enĩ uiri explorant draconũ spee̾ spar¬
gunt ibigͣmina medicata. admeitan¬
dũ draconũ soporẽ. atq ita sonno so¬
pitis capita desecant et gẽmas detra¬
hunt. St̃ aut̃ candore fͣnslucido usu eaꝵ
Nogitel crplida ẽ ostentans intra se
qͣiͣ flãmas estuantes. quȩ ñ exeant. Sir
tites uocata. qm̃ in littore sirciũ inuẽ¬
ta pͥmũ ẽ in parte lucaniȩ. Color huiꝰ¬
croceꝰ. intꝰ stellas continens languidaᷤ.¬
et sub nubilo renitentes. Ermiscion
int̾ gratissimas geminas aspicitur
ex igneo colore radians: auro portan¬
te secũ in extremitatibꝰ candidã lucẽ.
geminarũ genera ex sp̃e. metal¬
lor¬

Expanded text:
Omnia autem genera sculpturae resistunt. Omnia autem genera sculpturae resistunt. Alabandina dicta ab Alabanda Asiae regione, cuius color ad carchedoniam vadit, sed rarus. Dracontites ex cerebro draconis eruitur. Quae nisi viventi abscisa fuerit, non ingemmescit; unde et eam magi dormientibus draconibus amputant. Audaces enim viri explorant draconum specus, spargunt ibi gramina medicata ad incitandum draconum soporem, atque ita somno sopitis capita desecant et gehunt. Sunt autem candore translucido. Usu earum Phlogites ex Persida est, ostentans intra se quasi flammas aestuantes, quae non exeant. 280 10. Syrtites vocata, quoniam in littore Syrtium inventa primum est in parte Lucaniae. Color ejuscroceus, intus stellas continens elanguidas, sub nubilo renitentes. 11. Hormesion inter gratissimas aspicitur, et igneo colore radians auro portante secum in extremitatibus candidam lucem. gemmarum genera ex specie metallor
Abbreviated transcription (Latin):
guit᷑. at contra aqͥs ꝑsusus exardescit.
Sandasyrus nascitur in indis. loco eĩdẽ
nõis. Sp̃ẽs eiꝰ ẽ qđ ueluti int̾ lucido
igne intꝰ fulgente auree gutte. Con¬
stat int̾ om̃s quantus num̾us stellaꝵ
accedit: tanto et p̃ciũ accedẽ. Lignis
⁊ eodẽ gen̾e̾ ardentiũ ẽ: appellata a
lucernarũ flagͣntia. gignit᷑ in mul¬
tis locis s ꝓbatissima ap̃indos. Qdã
eam remissiorẽ carbuncło ẽẽ dixsint
Hꝰ dupplex facies. una q̃ p̃pura radiat.
altã que cocei rubore a sole excalefa¬
cta aut digitoꝵ atiͥtu paleas et car¬
tarũ fila ad se raꝑe dr̃. Sculpturis
resistit. Ac siqͣndo sculpta ẽ: dum sig¬
na ĩpͥmit. qͣi qͦdam animali morsu
partẽ cere retentat. Genã eiꝰ qͣtuor
Calcedonia hoc q̃ et lignis fac̾e dicit᷑.
quãꝗͣ multũ uilior p̃dictis. Nascitur
ap̃ nasamonas. imbre ut ferunt diui¬
no inuenit᷑. ad reꝑcussũ lune plenȩ

Expanded text:
guitur, at contra aquis perfusus exardescit. guitur, at contra aquis perfusus exardescit. Sandasirus nascitur in Indis, loco eiusdem nominis. Species eius quod veluti in tralucido igne intus fulgent aureae guttae. Constat inter omnes, quantus numerus stellarum accedit, tanto et pretium accedere. Lychnis ex eodem genere ardentium est, appellata a lucernarum flagrantia: gignitur in multis locis, sed probatissima apud Indos. Quidam eam remissiorem carbunculum esse dixerunt. Huius duplex facies; una quae purpura radiat, alia quae cocci rubore. A sole excalefacta aut digitorum adtritu paleas et chartarum fila ad se rapere dicitur; sculpturis resistit, ac si quando sculpta est, dum signa inprimit, quasi quodam animali morsu partem cerae retentat. Genera eius quattuor. Carchedonia hoc quod et lychnis facere dicitur, quamquam multo vilior praedictis. Nascitur apud Nasamonas imbre, ut ferunt, divino: invenitur ad repercussum lunae plenae.
Abbreviated transcription (Latin):
india ẽ cristallo ꝓpinqͣ: in cuiꝰ ceentio
stella lucet fulgore lune plene.Sũpsit
aut̃ nom̃ qd̾ astris opposita fulgorem
rapit ac egit. Electiia qͣi electoria: inuẽ¬
tridis enĩ gallinatiis inuenit᷑. crista¬
llina sp̃e magnitudine fabȩ. Hac in
certaminibꝰ inuictos fieri magni
uolunt: si credimꝰ. Endros ab aqua
uocata. Exundat enĩ aqͣ ita clausã
in ea putes fontaneã scaturiginem
Om̃iũ ardentiũ geminarũ pͥncipa¬
tũ carbuncłs ħt. Carbuncłs aut̃ di¬
ctꝰ. q̃ sit ignitꝰ ut carbo: cuiꝰ fulgor nͦ
nocte uincit᷑. Lucet enĩ in tenebris:
ad eo ut flammas ad ocłos uibret. Ge¬
na eiꝰ duodecĩ: s p̃stantiores qͥ uident᷑
fulgere. et uelut ignẽ effunde̾. Carbũ
bia apud trogoditas. Antracitis uocatꝰ
qd̾ sit & ipse coloris ignei ut carbunds
s candida uena p̃cinctꝰ. Cunꝰ ppͥũ ẽ quod
iactatꝰ igni uelut int̾ mortuos extin¬

Expanded text:
India est, crystallo propinqua, in cuius centro India est, crystallo propinqua, in cuius centro stella lucet fulgore lunae plenae. Sumpsit autem nomen quod astris opposita fulgorem rapit ac regerit. Electria, quasi alectoria: in ventriculis enim gallinaciis invenitur, crystallina specie, magnitudine fabae. Hac in certaminibus invictos fieri magi volunt, si credimus. Enhydros ab aqua vocata; exundat enim aquam, ita ut clausam in ea putes fontaneam scaturriginemOmnium ardentium gemmarum principatum carbunculus habet. Carbunculus autem dictus quod sit ignitus ut carbo, cuius fulgor nec nocte vincitur; lucet enim in tenebris adeo ut flammas ad oculos vibret. Genera eius duodecim, sed praestantiores qui videntur fulgere et veluti ignem effundere. Carbubya apud Trogodytas. Anthracitis vocatus quod sit et ipse coloris ignei ut carbunculus, sed candida vena praecinctus; cuius proprium est quod iactatus igni velut intermortuus extin