comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et aocauit ucob nomen lociilluis behiel. & alim¬
Auxerat nomen ciuitati prius abeo qđ supra
dixerat: Quam terribilis ẽ locus iste : non est
bicnisidomus dĩ & haec porta caolrriunc lat
Qquilocis ante uocabaturi luga quo l intorp̃taa
nux̃ siue auycanoñ ibideredidilae
quidã qui uerbum haebraicũ. nlaminonen esse
urbis putant cum. ulam intp̃recun prius
Ordomaq isie est lectionis & ao aoit nonler
Locrillius bethel : & prius luza uocabulim
ciuitatis antiquae omnes scripturaonuerbo alar
siue ulam plgae sunt qo inbil aliud significat
pisi ante autptius. uel uestibulam siuȩ suꝑlimi¬
nrt ud postr Se capitulatio dr
Uenu aut̃ iacobin locũ ubinanobedbleẽ uocatꝰ
& posuit sub capite suo lapidẽ magnũ & dorru¬
ens uidit scalã subnixã innitentẽ colo & ange¬
los dĩ ascendentes & descendentes hoc uisa euis
elaut linritq lapidõ ditens: Vero bso domis
d̃ est apor tal deli & his dicts discessita
Samnus iste iacob : mors siue passio xp̃i est

Expanded text:
Et vocavit Jacob nomen loci illius Bethel, et Ulammaus erat nomen civitatis prius. Ab eo quod supra dixerat: 349 Quam terribilis est locus iste: non est hic nisi domus Dei, et haec porta coeli: nunc loco tea Luza, quod interpretatur nux sive amygdalon. Unde ridicule quidam verbum Hebraicum ulam nomen esse urbis putant, cum ulam interpretetur prius. Ordo itaque iste est lectionis: Et vocavit nomen loci illius Bethel et prius Luza vocabulum civitatis. Antiquae omnes Scripturae verbo Ulam, sive Elem plenae sunt, quod nihil aliud significat, nisi ante aut prius, vel vestibulum, sive super liminare, vel postes. Recapitulatio. - Venit autem Jacob in locum ubi tunc Bethlehem vocatur, et posuit sub capite suo lapidem magnum, et dormiens vidit scalam subnixam, innitentem coelo, et angelos Dei ascendentesunxitque lapidem dicens: Vere hic domus Dei est, et porta coeli, et his dictis discessit . Somnus iste Jacob mors sive passio Christi est.
Abbreviated transcription (Latin):
pulus inapo p̃meditatus non solũ dnm̃ hucis
patibuto tra didit ucrũ etã credentes inillum
usq: ad effusignẽ sanguinis persedetus est.
tria uel parentib uadit in ragionẽ longinquam

Expanded text:
pulus in Christo praemeditatus, non solum Dominum crucis pulus in Christo praemeditatus, non solum Dominum crucis patibulo tradidit, verum etiam credentes in illum usque ad effusionem sanguinis persecutus. tria, et parentibus, vadit in regionem longinquam,
Abbreviated transcription (Latin):
prita eade quae data ẽ minori populo xp̃icaonorũ
sed neq tam̃ maiorẽ filiũ penitus fuis se despectũ¬
quia cũ in trauerit plenitudo gertaiũ : tunc omnis
israbel salaus erit. Eaius tanĩ secundae benedic¬
tionis ꝓphetatio haec ẽ : In pinguidine t̃rae &in
rore cacherit benedictio tua: Inpinguidine utiq
tersice id ÷ in fecunditate rerũ & potentia regni
quae in illo populo fu. it & inrore caeli erio
benedictio tua id est in eloquiis dĩ. ipsis enim
credita sunt eloquia dĩ & legis testamenta
Quod aũait uiues gladio idest quia sanguine po¬
& fregidio seriues tinori id est popalo xp̃iano
tmpus qpue nite cũ excutios ec soluas iuge decg¬
uicib: duis dũ ꝑagnitionẽ fidei adgratłamxpĩ
conuersus deposueris onus legir quandonenser iptꝰ
populo minori sed ꝑfidem fratoruo cabeuts
gitur esali postbenedictionẽ patris in iidiae
dolento ex cogiat: Hoc nimirũ iud aitus po¬

Expanded text:
prima Isaac, quae data est minori populo Christianorum, prima Isaac, quae data est minori populo Christianorum, sed neque tamen majorem filium constat quia cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus erit. Cujus tamen secundae benedictionis prophetatio haec est: In pinguedine terrae, et in rore coeli erit benedictio tua . In pinguedine utique terrae, id est, in fecunditate rerum, et potentia regni, quae in illo populo fuit: Et in rore coeli erit benedictio tua, id est, in eloquiis Dei, ipsis enim credita sunt eloquia Dei, et legis testamenta. Quod autem ait: Vives gladio , id est, quia populus saEt fratri tuo servies minori , id est, populo Christiano. Tempusque veniet cum excuties et solvas jugum de cervicibus tuis, dum per agnitionem conversus, deposueris onus legis, quando jam non servies populo minori, sed per fidem frater vocaberisIgitur Esau post benedictionem patris, invidiae lenter excogitat. Hoc nimirum et Judaicus po
Abbreviated transcription (Latin):
i benedicito. Ecoc oderfilumei sicut dlin
ter eueui odoro nominis xp̃isicut agori umndo
ienpleput cuius estbenedictio deroro caeh hocest
doperborũ pluuia diunorũ: & dopingundine
atrstre hoc est con gregationẽ populortntod
multitudine frumenti & umi. hoc est multitd¬
do quã colligit des acrtemnento corporis & sangui¬
si . Ipsũ adorant trib idest popali ex cireũ ou siote
credentes Ipse est dñe fratrũ suorũ quia plebi
domnatur iudacorũ: Ipsũ adorant filii matris
aus quia &ipse secundũ carnẽ exernatus est
Ipsũ qu imaledexerit malediotusest: & quibede¬
noster exere populi ignorahts benedicitut
idest ueracit̃ diotulr sed alius aiuda cis benediei
putatur: qui abtiserrantibi exspectatur Ex ce
benedietione promissa repetente maiore expa¬
uit isano & aliũ sopro alio beriedixis se cognosoit
fcetamũ in dignatur iouelato sibi sacranento
sed confirmat bonedicteo nẽ infilio dicenserita
ꝑ enedixi eum &eb enelit tusẽ haec est benediotio

Expanded text:
 Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni. Odores nominis Christi sicut ager mundum implent, cujus benedictio de rore coeli, de verborum pluvia divinorum, et de pinguedine terrae, hoc est congregatione populorum, multitudine frumentorum. Haec multitudo, quoniam colligit de sacramento corporis et sanguirsi. Ipsum adorant tribus populi ex circumcisione credentes. Ipse est Dominus fratrum suorum, quia plebi dominatur Judaeorum. Ipsum adoejus, quia secundum carnem natus est ex ea: ipsum qui maledixerit, maledicetur; et qui benenoster ex ore populi Patrem ignorantis benedicitur, id est, veraciter dicitur. Sed alius a Judaeis benedici putatur, qui ab eis errantibus exspectatur. Ecce benedictionem promissam repetente majore, expavit Isaac, et alium se pro alio benedixisse cognoscit; nec tamen indignatur revelato sibi sacramento, sed confirmat benedictionem in filio, dicens: Benedixi eum, et benedictus est. 12. Haec est benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
per quat tuor eius dẽ mundi partes idest coto
orbi prbce dicatur ut decim quater ducta quad sec¬
genariũ numerum signant
Pebat dñs autẽ quia interis proce sidens loquendi
effica ciã ministãbat. cũergoloquens ab interio
orgitur ec ꝑ obsequiũ angelus & ꝑ inspi factionẽ
dñs nominatur:¬

Expanded text:
per quatuor ejusdem mundi partes, id est, toto per quatuor ejusdem mundi partes, id est, toto orbe, praedicatur, ut decem quater ducta quadragenarium numerum signant.ebat; Dominus autem, quia interius praesidens loquendi efficaciam ministrabat. Cum ergo loquens ab interiore regitur, et per obsequium angelus, et per inspirationem Dominus nominatur
Abbreviated transcription (Latin):
prs celegis nom post longo inter uallo ꝓpopub
pec cato ces santes : alia euero ad instar priorũ iterte¬
tim incise noui testamenti habuere figurac: Iste non
franguntur. ut ostenderentur noui testamentielo¬
quia ꝑ mansura unde & merito decim uerbis legen¬
da sgnantur. ut ꝑ eundẽ numerũ figura crucis
nondis pari ꝑtransuersabrocchiorũ conponitur :
unde &ips eait Nuenilegẽ soluere sedimplere:
utiq: ꝑ passionẽ crucis. cuius imago fuit in tabulis:
eb: ieiunauerit cuius actionis quadã figurac̃e
in huius numeri consideractione quad sa genario enĩ
numero & moy ses & helias. & ipsed ñs iciuna ueruna
prrecipitur enĩ nõb̵ exlege & ex proph&is etip¬
soeuangelio quod testimoniũ hab& alege etpro¬
phecis unde etiã in mone incerutrorũq: ꝑsonã
medius saluator effulsit. ut ab omnib: mundiin¬
lecebris auiditatẽ nram tã quã ieninio tẽ peston¬
tiae sefrenemus quã diu ꝑfectio decalogilegis

Expanded text:
priscae legis, non post longum intervallum pro populi priscae legis, non post longum intervallum pro populi peccato cessantis. Aliae vero, ad instar priorum iteratim incisae, Novi Testamenti habuere figuram. 389 Istae non franguntur, ut ostenderentur Novi Testamenti eloquia permansura. 3. Unde et merito decem verbis legenda signantur, ut per eumdem numerum figura crucis non dispari per transversa brachiorum componitur. Unde et ipse ait: Non veni legem solvere, sed implere , utique per passionem crucis, cujus imago fuit in tabulis. ebus jejunaverit? Cujus actionis quaedam figura est in hujus numeri consideratione; quadragenario enim numero et Moyses, et Elias, et ipse Dominus, jejunaPraecipitur enim nobis ex lege, et ex prophetis, et ipso Evangelio, quod testimonium habet ex lege et prophetis. Unde etiam in monte inter utramque personam medius Salvator effulsit, ut ab omnibus mundi illecebris aviditatem nostram tanquam jejunio temperantiae refrenemus, quandiu perfectio decalogi legis
Abbreviated transcription (Latin):
habuerit requi fendũ ẽ. quod eis multos qui sibi
absente ipso idolũ fabrica uerunt. sinculla cuiusq
neces situdinis distentione ius sit steremi ÷ facile
est ut intellegatur lominũ illorũ interemtio
nẽ significari uitiorũ taliũ nec est. qualib: ad ean¬
dẽ idolatriã defluxerunt. Intalia quip peui¬
tia sa eiure nos iub& apos tolus cũ dicit:
pornicationẽ in munditiã luxoriã concupis¬
centiã malã & auaritiã quod est idolorũ ser¬
uitus: deporta uero usq: ad portã iseest. auitio
usq ad uitium. ꝑ quod ad mentẽ mors in greditꝰ
cũ qladio increpationis discurrere sed & ipse
numerus triũmiliũ  inter fectorũ triplicẽ
formã indicat peccatorũ. omne em̃ peccatũ
aut facto aut uerbo. aut cogitatione cõmitatur.
Mq dat eidr̃ legẽ in aliis tabulis ad instar priorũ
praecisis. Sed quid significauer̃ idem tabulae:
conffegit. tabula e imaginẽ de monstrorbant

Expanded text:
habuerit, requirendum est quod ex eis multos qui sibi habuerit, requirendum est quod ex eis multos qui sibi absente ipso idolum fabricaverunt, sine ulla cujusque necessitudinis distentione jussit interimi. Facile est ut inteltelligatur hominum illorum nem significare uitiorum talium, qualibus illi ad eandem idololatriam defluxerunt. in talia quippe nitia saeuire nos iubet psalmus, cum dicit:fornicationem, immunditiam, luxuriam, concupiscentiam malam, et avaritiam, quae est idolorum servitus . De porta vero usque ad portam ire, est a vitio usque ad vitium per quod ad mentem mors ingreditur cum gladio increpationis discnumerus trium millium interfectorum triplicem formam indicat peccatorum. Omne enim peccatum aut facto, aut verbo, aut cogitatione committitur.mque dat ei Deus legem in aliis tabulis ad instar priorum praecisis. Sed quid significaverunt eaedem tabulae, confregit? 2. Tabulae illae imaginem demonstrabant
Abbreviated transcription (Latin):
bilis dĩ in similitudinẽ imaginis corruptibilis
hominis. & inuo lucrũ & qua dru pedũ & ser¬
perłiũ. Ex hac quasi sapientia isteuitulus aureus
qualia solebant aegyptiorũ &iã ipsi primates xł
&tã quã docti homines adorore fignienta hoc
ergo uitulo significatũ ẽ omnecorpus idestom¬
nis soti&as gentilũ ido latriae deditorũ. hanc
credunt gentes igneuirtutis eius. diabolica in eis
forma soluatur . Totũ deinde corpus illud con¬
minuitur. idest abilla male conspirationis
conlatione discissũ uerbo ueritatis humihatur:
& cõminutũ in aquã mittitur. uteos isra helitȩ
id est euangelii pricedi catores ex baptis moinsua
quorũ is rochelitarũ p&ro deipsis gentib: dietũ est¬
sic ÷̃ Macta & manduca Macta &manduca
quare &iã non concide &bibe: ita ille uitulus ꝑ
ignẽ zeli & aciẽ uerbi & aquã baptismi. ab eis
potius quos ab sorbere conabatur ab sorbtus est:¬
yoatut uncaũ quid &iã proph&ice significationis

Expanded text:
s dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium. ex hac quasi sapientia iste uitulus aureus, qualia solebant Aegyptiorum etiam ipsi primates et tamquam docti homines adorare figmenta. hoc ergo uitulo significatum est omne corpus, id est omnis societas gentilium idolatriae deditorum. hanc  calore eius, dum in eum credunt gentes, igne uirtutis eius diabolica in eis forma soluatur. totum deinde corpus illud comminuitur, id est ab illa malae conspirationis conflatione discissum uerbo ueritatis humiliatur et comminutum in aquam mittitur, ut eos Israhelitae, id est euangelii praedicatores, ex baptismo in sua quorum Israhelitarum Petro de ipsis gentibus dictum est: macta et manduca. si macta et manduca, quare non etiam: concide et bibe ? ita ille uitulus per ignem zeli et aciem uerbi et aquam baptismi ab eis potius, quos absorbere conabatur, absorptus estautem quid etiam propheticae significationis
Abbreviated transcription (Latin):
acer uã. &dentes filiorũ obstupiscunt. uiuo
ego dicit dñs sierit uobis ultra pro uerbiũ ho:
noportabit iniquita tẽfilii nec filius portabit
inquitatẽ patris : Iustitia iusti su ꝑ eũ erit : & im¬
pi&as impuerit suꝑ eũ & reliq̃ quod non aequa¬
inuenstur auctoris anime ut discretionis uiã
subtiliter requirat instruitur : peccatũ quope
originali a parentib: trachimus & nisi ꝑgractiã
baptis matis saluamur &iã pasentũ peccata
portamus quia unũ uidelicet cũ illis sumus :
Red dit ergo iniquitatẽ patrũ infilios dum
procul paparentis. exoriginali peccato anima
polluitur prolis: Et rursũ non reddit imꝗ¬
tatẽ parentũ infilus. quia cũ ab orginali cul
paꝑbaptismũ liberomur noniã parntum

Expanded text:
acerbam, et dentes filiorum obstupescunt. Vivo acerbam, et dentes filiorum obstupescunt. Vivo ego dicit Dominus, si erit vobis ultra proverbium hoc; non portabit iniquitatem filii, neque filius portabit iniquitatem patris. Justitia justi super eum erit, et impietas impii erit super eum, et reliqua . Quod non aequainvenitur auctoris, animus ut discretionis viam subtiliter requirat instruitur. Peccatum quippe originale a parentibus trahimus, et nisi per gratiam baptismatis salvamur, etiam parentum peccata portamus, quia unum videlicet cum illis sumus. Reddit ergo iniquitatem patrum in filios, dum pro culpa parentis ex originali peccato anima polluitur prolis. Et rursum, non reddit iniquitatem parentum in filiis, quia cum ab originali culpa per baptismum liberamur, non
Abbreviated transcription (Latin):
& uideri potest ꝑquas dã imagines & uiderinon
potest ꝑ incir cũ scribtũ lumen a &ernitatis:
Sin uero a quib:dã potest. in hac ad huc corrupti¬
bili car neuiuentib: : sed tamen in esti mabili uir¬
tute csescentib: quodã contẽplationis: a cumine
ader nadĩ claritas uideri: hoc quoq ab eius dẽ¬
uidebit mehomo et uiuit. qm̃ quisquis sapientia
quaeds̃ estiuidit: Huic uitȩ funditus moritur:
Neiã eius amore teneatur: Nullus quippeea
uidit quiad huc carnaliter uiuit: qul nemo
potest amplectidm̃ simul &saeculũ qui enim
dm̃ uidit eo ipso moritur. quouel intentio necor¬
dis uel effectuoperis ab huius uitae delectatio¬
nib: totamente seperoctur : Nemo ergo dm̃uidit¬
&uix̃ : Acsia ꝑte dicer&ur nullus umiqua dm̃
spiritalit̃ uidit & mundocar naliter uixit :
iniquita tẽpatrũ in filios acnepotes in tertiã
& quartã generactionẽ cũ scmbtũ sit quid est
quod inter uos uertitur paracbula in pro uerbiũ
istud interra is rochel patres comeder̃ uuam

Expanded text:
as imagines, et videri non potuit per incircumscriptum lumen aeternitatis. Sin vero a quibusdam potest in hac adhuc corruptibili carne viventibus, sed tamen inaestimabili virtute crescentibus, quodam contemplationis acumine, aeterna Dei claritas videri, hoc quoque a beati vidit unquam; quoniam quisquis sapientiam, quae Deus est, videt, huic vitae funditus moritur, ne jam ejus amore teneatur. Nullus quippe eum videt, qui adhuc carnaliter vivit, quia nemo potest amplecti Deum simul et saeculum. Qui enim Deum videt, eo ipso moritur, quo vel intentione cordis, vel affectu operis, ab hujus vitae delectationibus tota mente separet vixit, ac si aperte diceretur: Nullus unquam Deum spiritaliter vidit, et mundo carnaliter vixit. Diniquitatem patrum in filios ac nepotes, in tertiam et quartam generationem , cum scriptum sit: Quid est quod inter vos vertitur parabola in proverbium istud in terra Israel? Patres comederunt uvam
Abbreviated transcription (Latin):
te frates ha ꝑodũ uelscis mata. tales incorporesuo
ñsecipit xp̃s cuius corporis figurac̃ altaris illius
constractio obũbrebat. Istiuero non scti lapidas
ex quib: altare construi ub&ur. husunt qui sidẽ
Vos estis lapides uiui coedificati domus spiritabs
his nonẽ iniectũ ferrũ qua incorruptisunt &ia¬

Expanded text:
te fraterna per odium, vel schismata: tales in corpore suo te fraterna per odium, vel schismata: tales in corpore suo non recipit Christus, cujus corporis figuram altaris illius constructio obumbrabat. 2. Isti vero non secti lapides, ex quibus altare construi jubetur, hi sunt qui fide« Vos estis lapides vivi aedificati, domus spiritalis » . His non est injectum ferrum, quia incorrupti et i
Abbreviated transcription (Latin):
T intabulis lapideis sed intabalis cordis carnalib:
neq: enĩ hoc tabulae carnales uolunt ut carna¬
lit̃ sapiamus : sed quia in comparoctione lapidis qui
si nesensuest carosentit. idcr coꝑlapidis duritiã
sgnificatũ est corñ intellegens et ꝑ carnalẽ
sensibilitatẽ signifi catũ est cor intellegens
uobis deos aureos & argenteos alta redet̃ra
faci &is mihi. Alta re enĩ de teroc facese est
incar nationẽ mediatores sperore. Tunc
quippe ad dm̃munus accipit̾ quando in hoc altare
nr̃a humilitas id est suꝑ dominicae in carnati¬
onis fidẽ posuerit quid quid beneo peroctur
naltare ergo deter roc oblationũ munus offe¬
rimus siactus nostros dominicae in carnationis
fide solidamus
non aedi ficabis illud descctis lapidibus giem̃ leua¬
beris suꝑ eos cultrũ pollu &ur gecti lapides husun
quiunitatẽ scindunt acdiuidunt semet ipsos a soci&a¬

Expanded text:
Non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus . Non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus . Neque enim hoc tabulae carnales volunt, ut carnaliter sapiamus, sed quia in comparatione lapidis, qui sine sensu est, caro sentit, idcirco per lapidis duritiem significatum est cor non intelligens, et per carnalem sensibilitatem significatum est cor intelligens.vobis deos argenteos et aureos, altare de terra facietis mihi. Altare enim de terra Deo facere est incarnationem Mediatoris sperare; tunc quippe a Deo nostrum munus accipitur, quando in hoc altari nostra humilitas, id est, super dominicae incarnationis fidem posuerit quidquid boni operatur; in altari ergo de terra oblationum munus offerimus, si actus nostros dominicae incarnationis fide solidamus.non aedificabis illud de sectis lapidibus: si enim levaveris super id cultrum, polluetur. Secti lapides hi sunt qui unitatem scindunt, ac dividunt semetipsos a societa
Abbreviated transcription (Latin):
terficit saeculi amorẽ. Quar tũ impieatẽ
quintũ allidet fonicationẽ. sextũ crudelitatẽ
Septimũ roc pacita tẽ octauũ ꝑ imit falsitatẽ
nonũ ad terii cogitationẽ decimũ mundicupi¬
dtatẽ. Ꝙ notandũ quiadecĩ plagis ꝑcutiuntꝰ
aegyptii sic decĩ p̃ceptis conscribuntꝰ tabulae.
quib: regantur populidĩ. et de mones occidantꝰ :
nisi aut proter duo testamenta significan¬
da aut p̃p̃ duo illa p̃cepta dilectionis proximi
inquib totalex pendit et prophetae. haec enĩ
in singulis tabulis explicatasunt. In una enĩ
tria p̃cepta addi ꝑtinentia carita tẽ in alia
uero septẽ ꝑtinentia ad proximi soci& atem:
Ced quur lapideae eadẽ tabulae fuerint nisi ad
Osignisi candũ coriudeo suõ lapideũ. ꝑ lapides enĩ
in sensibilitatẽ de monstrabit duritũ eorũ mentis
stoli ditatẽ dequa prophacta dict : Auferã ab eiscor
lapideũ & dabocis corcarneũ. tinde eta postõł

Expanded text:
terficit saeculi amorem, quartum impietatem, terficit saeculi amorem, quartum impietatem, quintum allidit fornicationem, sextum crudelitatem, septimum rapacitatem, octavum perimit falsitatem, nonum adulterii cogitationem, decimum mundi cupiditatem. Et notandum quia de decem plagis percutiuntur Aegyptii, sic decem praeceptis conscribuntur tabulae, quibus regantur populi Dei, ut daemones occidantur. nisi aut propter duo testamenta significanda, aut propter duo illa praecepta dilectionis proximi, in quibus tota lex pendet et prophetae . Haec enim in singulis tabulis explicata sunt. In una enim tria praecepta ad Dei pertinentia charitatem, in alia vero septem pertinentia ad proximi societatem. Sed cur lapideae eaedem tabulae fuerint, nisi ad significandum cor Judaeorum lapideum. Per lapides enim insensibilitatem demonstravit duram eorum mentis stoliditatem, de qua propheta dicit: Auferam ab eis cor lapideum, et dabo eis cor carneum . 2. Unde Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
speci alit̃ adulteriũ facit qui p̃ter suã ad
alterec̃ accedit
Uexto non occides et enĩ non solũ opere perie
Opetrans homicidiũ facit sed etiã et qui incur p¬
rit in eũ ec surientẽ uel nudũ quimoripossit
nis undumencũ cibũq: porrigendo subueniat
&idem homicida tenebitur e
Tepti mũ non furtũ facies quod ẽ uitiũ rapa¬
Ocitatis
Ictacũ non fal sũ testimoniũ di ces quod
est crim̃ mendacii et falsitatis :¬
ouũ non concupiscesuxorẽ prximitui
n hoc psoc ecepto uetat intentionẽ adul¬
terine cogitationis. Nam aliudest facere
aliquidtale p̃ter uxore aliud non ad petere
ahenã uxurem. Ideo duo proce ceptas unt
non moechabe ris et non concupisces uxorẽ
proximiture
ecimũ non concupiscesre proximitui
in quo p̃ceptodãnat ambitionẽ saeculi& re
ffenat concupis centia rerũ. Itaq: horũ primũ pro¬
hibet subreptionẽ secundũ errorẽ tertiũ in.uoct¬

Expanded text:
specialiter adulterium facit, qui praeter suam ad specialiter adulterium facit, qui praeter suam ad alteram accedit. Sextum: Nonpetrans homicidium facit, sed etiam et qui incurrit in eum esurientem vel nudum, qui mori possit nisi indumentum cibumque porrigendo subveniat, et idem homicida tenebitur. Septimum: Non furtum facies. Quod est vitium rapacitatis. Octavum: Non falsum testimonium dices. Quod est crimen mendacii et falsitatis. Nonum: Non concupisces uxorem proximi tui In hoc praecepto vetat intentionem adulterinae cogitationis. Nam aliud est facere aliquid tale praeter uxorem, aliud appetere alienam uxorem. Ideo duo praecepta sunt, Non maechaberis, et, Non concupisces uxorem proximi tui. Decimum: Non concupisces rem proximi tui. In quo praecepto damnat ambitionem saeculi, et refrenat concupiscentiam rerum. Itaque horum primum prohibet subreptionem, secundum errorem, tertium in
Abbreviated transcription (Latin):
dit numerus mandatorũ ad dilectionẽ proxi
miꝑtenens & incipit abhonorẽ parentũ qđ
tamen inor dine quartũ est honora patrẽ
tuũ & matrẽ tuã: Apa sentib: eũ suis homo
aperit oculos & haecuita abeorũ dilectione scont
exordiũ in dehoc manda tũ primũ est inseptem
sicut & dñs in euangelioate ha noste patrẽ
tuũ & matrẽtuã qđ est mandatũ primumto
sed quo modo primũ quia quartũ nsiqui& prae¬
dictũ est in septinartonumero quiꝑtinas ad di¬
loca onẽ proximi primus est in alteste tabula:
Namideo duae tabulae logis datac sunt . Iubet̃
ergo in hoc p̃cepto filiis honorare parentes : Neque
contumeliosos illis existere sed officio pietatis de¬
bitã seuerentiã pricestare. Nam qui parentib:
honorẽ deferro non nouit quib parcere poterit¬
se qui suos odit
Nuintum non moechaberis. id est nequis quã
preceter matrimonii foedere aliis femi¬
nis misceatur ad explendã libidinẽ. Nã

Expanded text:
dit numerus mandatorum, ad dilectionem proximi dit numerus mandatorum, ad dilectionem proximi pertinens, et incipit ab honore parentum, quod tamen in ordine quartum est: Honora patrem tuum, et matrem tuam ; a parentibus enim suis homo aperit oculos, et haec vita ab eorum dilectione sumit exordium; inde hoc mandatum primum est in septem, sicut et Dominus in Evangelio ait: Honora patrem tuum, et matrem tuam , quod est mandatum primum. Sed quomodo primum, quia quartum, nisi quia praedictum est in septenario numero, quia pertinet ad dilectionem proximi, primus est in altera tabula. Nam ideo duae tabulae legis datae sunt. Jubetur ergo in hoc praecepto filiis honorare parentes, neque contumeliosos illis existere, sed officio pietatis debitam reverentiam praestare. Nam qui parentibus honorem deferre non novit, quibus parcere poterit, qui suos odit? Quintum: Non moechaberis , id est, ne quisquam praeter matrimonii foedera aliis feminis misceatur ad explendam libidinem. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
Namqua sp̃s scs̃ dicitur propterea & septimũ dẽ
iqua sc̃ĩ ficauit. In aliis eñi dieb operũ ñ est nominta
uis sc̃ificatio nisi insabbato abidicitur sequieuitd¬
st pro indegitur hoc mandatũ ꝑtin& ad sp̃m scm̃¬
soͥ ibi memento ut diẽ sabbati scĩ fices sex die sope¬
raberis & facies om̃a opesotua septimus autẽ¬
ato dies sabbatũ est dñi ditui non facies inco omneopuis:
Insex dierũ operes exmiliũ annorũ operatio cono
n&ur inseptimouero requies beati illius regnitẽ
pus ostenditur quod carnaliter iudaeicaelebrants
peccant & hocñ nos ad fidẽ mendacii fallentis
aptamus: Clamat ꝓproph& amdt̃ neomnia
& sabbata ur̃a odiuit anima mea : Quomodo
ergo scĩficate sunt sabbatailla quae odiuit ds̃ :
lludergo sabbatũ est scĩ ficatũ ubi post bona
uitae huius opera. requies nob̵ a &erna promaditꝰ
Ideoq: quid quid agimus si propt̃ faturis ae culi
requiẽ faciamus ueracit̃ sabbatũ obseruamus :¬
osthaec tria praecepta septinarius succe¬

Expanded text:
propterea et septimum diem sanctificavit Deus. In aliis enim diebus operum, non est nominata sanctificatio, nisi in sabbato, ubi dicitur, « requievit Deus. » Proinde igitur hoc mandatum pertinet ad Spiritum sancim ibi: « Memento ut diem sabbati sanctifices. Sex diebus operaberis, et facies opera tua; septimus autem dies sabbatum est Domini Dei tui, non facies omne opus. » In sex dierum inetur; in septimo vero requies beati illius temporis regni ostenditur, quod carnaliter Judaei celebrantes peccant; et hoc non nos ad fidem mendacii fallentis aptamus. Clamat per prophetam Deus: Neomenia et Sabbata vestra odivit anima mea . Quomodo ergo sanctificata sunt Sabbata illa quae odivit Dominus? Illud ergo Sabbatum est sanctificatum, ubi post bona vitae hujus opera requies nobis aeterna promittitur; ideoque quidquid agimus, si propter futuri saeculi requiem faciamus, veraciter Sabbatum observamus. Post haec tria praecepta septenarius succe
Abbreviated transcription (Latin):
ret om̃a quaecũ quae dicer&illinisiut formam
humilitatis populorũ principib: dar& & faturi
sacram̃ti designar& imaginẽ : sciebat enĩ futa¬
rũ quandoq quod ꝑ populũ exgentib: congregatũ

Expanded text:
ret omnia quaecunque diceret illi, nisi ut formam ret omnia quaecunque diceret illi, nisi ut formam humilitatis populorum principibus daret, et futuri sacramenti designaret imaginem. Sciebat enim futurum quandoque quod
Abbreviated transcription (Latin):
ost haec moy ses ascendit in montẽ iesus
contra amalechmilitat ten&urgã moy¬
sesbrachiaq sua inmodũ crucis extendit nc¬
quac hostis id est diabulus uiã cȩlestis patriae
inter oludere demoliens sig nocrucis domini¬
cae superatur dũ leua recmanus moyses umaxits¬
cebat isra hacd Rursũ siinlinas sec superabat
ama led el euantibus enĩ nobis actus nrõsad
caelũ. sec tores tenebrarũ subiciuntur at conqte
sems sisorantes manib. hoc est conuer sationẽ
terrenã sectantes hostis uictor in sequitur sedit
moy ses suꝑ lapidẽ de zacharia qui septẽ habebat
oculos & in samu elis uolumine appellatur lapis
adiutorii & utrãq: manũ eius aaron& hor quasi
troq populo procreatũ dat moy si consiliũ septua¬
ginta seniorũ audit eũ moy ses & facit quaecũ quae
dicit ubinignȩ ad mira tionis est ut moyses pro¬
ph&a dõplenus quicũ dño faciead faciẽ loqueba¬
tur ab homine gentili consilũ acceperit & face¬

Expanded text:
ost haec Moyses ascendit in montem, et Josue contra Amalech militat. Tenet virgam Moyses, brachiaque sua in modum crucis extendit; sicque hostis, id est diabolus, viam coelestis patriae intercludere demoliens, signo crucis Dominicae superatur. Dum levaret manus suas Moyses, vincebat Israel; rursum si inclinasset, superabat Amalech. Elevantibus enim nobis actus nostros ad coelum, rectores tenebrarum subjiciuntur; at contra, remissis orantes manibus, hoc est, conversationem terrenam sectantes, hostis victor insequitur. Sedit Moyses super lapidem, qui in Zacharia septem habebat oculos, et in Samuelis volumine appellatur lapis adjutorii, et utramque manum ejus Aaron et Hur, quasi troque populo procreatum, dat Moysi consilium septuaginta seniorum. Audit eum Moyses, et facit quaecunque dixit, ubi magnae admirationis est, ut Moyses propheta Deo plenus, qui cum Domino facie ad faciem loquebatur, ab homine gentili consilium acceperit, et face
Abbreviated transcription (Latin):
tspar sit atq submer sit. utquit potũ hoc popolode¬
dit: ꝯuẽ ñ excitet factũ hoc ad querendã & ad
intellegendã proph&icã significationẽ. occur¬
fat ergoiã intentis mentib: quia diabuli corpus
significauerit inuitalo id est homines i n omnib:
gentib: quib: ad haec sacrilegia caput. hoc est
audor estdi abulus. Aureã propterea qui auidon¬
tur ido latriaeritus uelut asapientib: instituti
dequib: dicit a postolus qm̃ cognoscentes dm̃
non sicut dm̃ glorisi cauer̃ aut gratias ger̃
sed eua nuer̃ in cogitationib: suis & obscuratũ est

Expanded text:
sparsit atque submersit. Ut quid potum hoc populo desparsit atque submersit. Ut quid potum hoc populo dedit, quem non excitet factum hoc ad quaerendam et ad intelligendam propheticam significationem. Occurrat ergo jam intentis mentibus, quia diaboli corpus significaverit in vitulo, id est, homines in omnibus gentibus, quibus ad haec sacrilegia caput, hoc est, auctor est diabolus. Aureum propterea, quia videntur idololatriae ritus velut a sapientibus instituti. De quibus dicit Apostolus: Quoniam cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt; sed evanuer
Abbreviated transcription (Latin):
illa peccator egit que ut inmunda dñs res puit eaiã
agendo proferat quae dĩ sacrificio munda in ponẽ:
Quod uero sequitꝰ siñ redimes occidetur. quia ni¬
mirũ mens in munda adelictis obnoxia siñ fuere
in melius cõmutata. nec abitur morteꝑ pelua:¬
s cendens itaq: moyses de montecũ tabulis¬
dũ audiss& populũ quod fuerat inidola
consecratus indigno seos iudicans acciperelegẽ
proieat demanib: suis tabulas. quib: consrocctis
incendit uitulũ quẽ plas maueraent. Sed quit sibi
uelit isteuitulus quẽ fecerunt filii is rahel in solitu¬
dine : uel quid signi fic& quod moy ses ipsũ uitalũ
gne conbusit minutatimq: concidit & ina quã ad¬
spargens potũ populo dedit. sieni tabulas quas
digito di hoc est operatione sp̃s scĩ scribtas acce¬
perat ideo ffegit. quia in dgnos eos quib eas lege¬
rat iudicauit. Si eni ut ab eis illeui tulus penitus
aboler&ur incendit eũ & contriuit et in aquã

Expanded text:
illa peccator egit, quae ut immunda Dominus respuit, ea jam illa peccator egit, quae ut immunda Dominus respuit, ea jam agendo proferat, quae Dei sacrificio ut munda imponat. Quod vero sequitur: Si non redimes, occidetur, quia nimirum mens immunda, et delictis obnoxia, si non fuerit in melius commutata, necabitur morte pescendens itaque Moyses de monte cum tabulisdum audisset populum quod fuerat in idolo consecratus, indignos eos judicans accipere legem, projecit de manibus suis tabulas, quibus confractis, incendit vitulum, quem psalmaverant. Sed quid sibi velit iste vitulus, quem fecerunt filii Israel in solitudine: vel quid significet quod Moyses ipsum vitulum igne combussit, minutatimque concidit, et in aquam aspergens potum populo dedit? Si enim tabulas, quas digito Dei, hoc est operatione Spiritus sancti, scriptas acceperat, ideo fregit, quia indignos eos quibus eas legeret judicavit, si denique ut ab eis ille vitulus penitus aboleretur, incendit eum, et contrivit, et in aquam
Abbreviated transcription (Latin):
& non faciant similiter: Iubetur quoq: interhua¬
israbelit copopulo decimas frigũ cuncta rũq prinus
serũ offerredño opiritaliter quippeprimitiae sfi¬
gũ uel primogenitorã principia operũ bonorũ ostei¬
dunt uel ipsambonã uoluntatẽ quae prior est oper
quẽ pelagi ami sibi tribuendo offendunt. ds̃ aũ dũla
sibi a nobis ubet offerre indicat adipsius gractiũꝑore
ndecimis itaq dño offerendis denarius nume¬
rus ꝑfectionẽ significat quiausq: ad psum¬
numerus crescit : Ideoq sicut primitus prin¬
cipia uoluntatũ itadecimis consũmationẽ nr̃o¬
rũ operũ ad dm̃ sefeye prececipitar Aquo & bon
operis initiũ & ꝑ fectionis dignatur effectum
cierũ quod dixit primogenita a sini mutabis cue
ꝑ asinũ quippe hoc loco inmunditia ꝑ ouẽ uero
in nocentia desgnatur : Asimergo primo genita
oue muta se est inmundȩ uitae primordia ad in¬
nocentiae simplicitatẽ conuertere. ut postquã

Expanded text:
et non faciant similiter. et non faciant similiter. Israelitico, decimas frugum cunctarumque primitias rerum offerre Deo. Spiritualiter quippe primitiae frugum vel primogenitorum, principia operum bonorum ostendunt; vel ipsam bonam voluntatem, quae prior est opere, quam pelagiani sibi tribuendo offendunt. Deus autem dum illa sibi a nobis jubet offerri, indicat ad ipsius gratiam pertinere. In decimis itaque Deo offerendis, denarius numerus perfectionem significat, quia usque ad numerus crescit; ideoque sicut in primitiis principia voluntatum, ita decimis consummationem nostrorum operum ad Deum referre praecipitur, a quo et boni operis initium, et perfectionis designatur effectus. Verum quod dixit: Primogenita asini mutabis ove . Per asinum quippe hoc loco immunditia; per ovem vero innocentia designatur. Asini ergo primogenita ove mutare, est immundae vitae primordia ad innocentiae simplicitatem convertere, ut postquam
Abbreviated transcription (Latin):
& intellectus cius turbolentus acferox qui scan¬
dalũ sid eigenerat proiciatur ged & siquis dentem
lesit audtoris ꝑ que seribturte rũ cib: comminuebat
& diuidens spiritalit̃ distinguebat ut subtilẽ ex ine
ad interio ree amimae trans mitter& sensum qras
ergo huius modi cuellens dentẽ conatur & corponꝰ
xp̃i praecedere. auferactur densille: detalib en
dicitur. dentes peccatorũ contriuisti. Siquuden
& manus promanu & pes propede deposcitur na¬
nas ẽ actio oper uentis pes ꝑquẽ inceditur ad bona
uelmala praecidatur ergo ille qui scandalũ fact
non solũ fide sed etiã in actib: quae ꝑmanũ significẽ
aut offendiculũ praebent quo pedes intelleguntar
pecipiat &iã conbustionẽ quia conbusit eege hema
feocternã ttedidit animã. ꝑq singula ostendiar
ut istepcussor omnib: detruncatus mẽbris acorpor
ex cidatur ecclesiae ut ceteri uidentes timort haber

Expanded text:
et intellectus ejus turbulentus ac ferox, qui scanet intellectus ejus turbulentus ac ferox, qui scandalum fidei generat, projiciatur. Sed et si quis dentem laesit auditoris, per quem Scripturarum cibum comminuebat, et dividens spiritaliter distinguebat, ut subtilem ex his ad interiora animae transmitteret sensum. Quisquis ergo hujusmodi evellens dentem conatur a corpore Christi praecidere, auferatur dens ille. De talibus enim dicitur: Dentes peccatorum contrivisti . Siquidem et manus pro manu, et pes pro pede deposcitur. Manus est actio operantis, per quem inceditur ad bona, vel mala. Praecidatur ergo ille qui scandalum facit, non solum fide, sed etiam in actibus, qui per manum significantur; aut offendiculum praebent, quo pedes intelliguntur. Recipiat etiam combustionem, quia combussit, et gehennae fraternam tradidit animam, per quae signacula ostenditur, ut iste percussor, omnibus detruncatis membris, a corpore excidatur Ecclesiae, ut caeteri videntes, timorem habeant,
Abbreviated transcription (Latin):
on accedes ꝑgroedas ad altarẽ cũ idest non ad nte¬
datimunũ alio prteferens ad meꝑcionies neq
priorẽ ad quae posteriorẽ tempore discernes qua
diusũ & seques tratũ unitatis dnm̃ propitiũ non ha¬
bebis. Hocem̃ arriam faciunt qui inse parobilem
liber dimit tatur. quod siegredi a seruit ute noluerit
pp̃ axor̃ẽ & filios ꝑ forabatur auricula eius & erit
seruas in sacculũ hoc de p̃senti nandicitur saeculo
sed defaturo ꝙ insex a& atib: huiurs sacc alis criuens¬
uoluerimus eẽ libert dũadhuc insaeculo seruimuspec¬
cato. Siaũ noluerime ꝑfofabitur nõb̵ auricuila
intestimoniũ in oboedientiae & cũ uxore &filus
nostris quos prtcetulimus libertati idest cũ carne
oculo dareiubeur oculus enĩ est quisq doctortã¬
quã utae demonst oonsit er Iste a ũ sibntentionẽ
audtoris ꝑ aliquã ꝑ niciosã doc trinã con&ur ex¬
tinguere si oculũ ledat animȩ : & intellectũ eius
turbet auferatur neces seest ab eccdes ae p̃sulatu

Expanded text:
on accedes per gradus ad altare meum, id est, non gradatim unum alio praeferens ad me pervenies, neque priorem atque posteriorem tempore discernes, quia divisum et sequestratum unitatis Dominum propitium non habebis. Hoc enim Ariani faciunt, qui inseparabilem liber dimittatur. Quod si egredi a servitute noluerit propter uxorem et filios, perforabitur auricula ejus, et erit servus in saeculum. Hoc de praesenti non dicitur saeculo, sed de futuro, quia in sex aetatibus hujus saeculi servienvoluerimus esse liberi, dum adhuc in saeculo servimus peccato. Si autem noluerimus, perforabitur nobis auricula in testimonium inobedientiae, et cum uxore et filiis nostris, quos praetulimus libertati, id est, carne oculo dare jubetur. Oculus est enim quisque doctor tanquam vitae demonstrans iter. Iste autem si intentionem auditoris per aliquam perniciosam doctrinam conetur exstinguere, si oculum laedat animae, et intellectum ejus turbet, auferatur necesse est ab Ecclesiae praesulatu,
Abbreviated transcription (Latin):
oculis ad ess& qua tenus eis ad aeternitatis uisi oñe
nulla imago geata tẽporeelit̃ inter essec : &uider+
ergo patres testamenti u&eris dm̃ : ec tam̃ iuxta
io annis uocẽ. dm̃ nemo uiditumquam
et iuxta eius dẽ dñi uocẽ non enĩ uidebit mehomo &

Expanded text:
oculis adesset, quatenus eis ad aeternitatis visionem oculis adesset, quatenus eis ad aeternitatis visionem nulla imago creata temporaliter interesset. Et viderunt ergo Patres Testamenti Veteris Deum, et tamen juxta Joannis vocem: Deum nemo vidit unquam . Et juxta ejusdem Domini voc
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc patent̃ datur intellegi. quia quã diumor¬
talit̃᷑ uuiter ui deri ꝑquas dã imagines ds̃ potest
sed ipsa nature suae speciẽ non potest. ut anima
groctia sp̃s afflata ꝑ figuras quas dã dm̃ uidea
sed ad ipsã uimeius es sentiae non ꝑtingat :
hic estenim quod ia cob. qui dm̃ seuidis se cestatas
dunc non iisi in angelo uidit: Hincest quod moyses
quicũ dõ faciead faciẽ loquitur. sicutloqui sol&
homo ad amicũ suũ : & in ipsa uerba suae locutio¬
nis dicit : giinueni gractiã in conspectutuo. os¬
tende mihi temet ipsũ manifeste ut uideã te:
Certe cm̃ sids non erat cũ quo loq batur osten¬
demis̃ dm̃ dicere & nonostende temec ipsũ. Si au
ds̃ erat cũ quo facie ad faciẽ loquebatur: quurse
p&ebat uidere que uidebat: Sed haec eius peti¬
tione colligitꝰ quia eũ sbiebat ꝑ incircũ scribtȩ na¬
turdcesuae claritatẽ cer nere quẽ iã coeperaet ꝑ quas¬
dã imagines uidere ut sic suꝑ nascientia menticius

Expanded text:
atur intelligi, quia quandiu hic mortaliter vivitur, videri per quasdam imagines Deus potest, sed per ipsam naturae suae speciem non potest, ut anima gratia spiritus afflata per figuras quasdam Deum videat, sed ad ipsam vim ejus essentiae non pertingat? Hinc est quod Jacob qui Deum se vidisse testatur, hunc non nisi in angelo vidit . Hinc est quod Moyses qui cum Deo facie ad faciem loquitur, sicut loqui solet homo ad amicum suum , inter ipsa verba suae locutionis dicit: Si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi temetipsum manifeste, ut videam te . Certe enim si Deus non erat cum quo loquebatur, ostende mihi Deum diceret, et non ostende temetipsum. Si autem Deus erat, cum quo facie ad faciem loquebatur, cur se petebat videre quem videbat? Sed hac ejus petitione colligitur, quia eum sitiebat per incircumscriptae naturae suae claritatem cernere, quem jam coeperat per quasdam imagines videre, ut sic superna scientia mentis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
uudit moy ses dm̃ dequoscribtũ est: Iloque bataũ
dñs ad moysen facie ad faciẽ sicut loqui soletho¬
moadamicũ suũ : tuidit iobdm̃ quiait auditua rs
audiuite nunc oculus m̃s uiditte: Uidit isaias
dm̃ quiait: In anno quo mortuus est rexoqias
uididñm̃ sedentẽ suꝑsoliũ excelsu. & eleuatũ et eere
usq: adid quod ait regẽ exercituũ uidi oculis meis :
Vidit micheas dm̃ qui dicit. uidid ñm sed entem
suꝑsoliũ suũ. & omnẽ exercitã caeli ad sisten¬
temei ad extris &asinistris: Quidestergo

Expanded text:
est: Loquebatur autem Dominus ad Moysen facie ad faciem, sicut loqui solet homo ad amicum suum . Vidit Job Deum, qui ait: Auditu auris audivi te, nunc oculus meus videt te . Vidit Isaias Deum, qui ait: In anno quo mortuus est rex Ozias, vidi Dominum sedentem super solium excelsum, et elevatum , et caetera usque ad id quod ait: Regem exercituum vidi oculis meis. Vidit Micheas Deum qui dicit: Vidi Dominum sedentem super solium suum, et omnem exercitum coeli assistentem ei a dextri
Abbreviated transcription (Latin):
pulixp̃i inuari a&atae linguarũ praeceptis & sg¬
nis in conuerunt : Iter praetatur autẽ sinairub:
quod significat ecclesiã in qua & dñs moysi loquitur
quodaũ legẽdaturus dñs ingne fumoq: descendit
hoc significat quia & sideles claritatis suae ostensio¬
nis inluminat & infideliũ oculos ꝑfumũ erroris
obscurat: quoduero uid&ur incaliginae. hoc si¬
gnificat . quia impii quiter rena sapiunt caligine
malitiae cũ des cendentẽ id est in humilitatenascen¬
tẽ ñ agnouer̃ alias in caligi neusus legẽ dedit quia
uerita tẽ suae legis non secuturis infidelib: quas:
ꝑ caliginẽ dix̃ ut uidentes noludeant & audientes¬
nr̃ae & cognitionis suae eañdẽq: in decim uerba¬
ni constituit & saxeis tabulis dgito suoscribsit:
& haec quidẽ piler eptao itas distributa uttria
ꝑteneant ad dilectionẽ diuinȩ trinitatis : septem
uero ad amorẽ staternitatis quib: soci&as humana
rimũ decalogimandatũ addm̃ patsẽ ꝑtin&

Expanded text:
tis et signis intonuerunt. Interpretatur autem Sinai rubus, quod significat Ecclesiam, in qua et Dominus Moysi loquitur. Quod autem legem daturus Dominus, in igne fumoque descendit, hoc significat quia et fideles claritas suae ostensionis illuminat, et infideles oculos per fumum erroris obscurat. Quod vero videtur in caligine, hoc significat quia impii qui terrena sapiunt, caliginem malitiae eum descendentem, id est, in humilitate nascentem, non agnoverunt. Alias in caligine visus, legem dedit, quia veritatem suae legis non secuturis infidelibus, quasi per caliginem dixit, ut videntes non videant. Timuitnostrae, et cognitionis suae. Eamdemque in decem verba constituit, et saxeis tabulis digito suo scripsit. Et haec quidem praecepta ita sunt distributa, ut tria pertineant ad dilectionem divinae Trinitatis, septem vero ad amorem fraternum, quibus societas humana rimum Decalogi mandatum ad Deum Patrem pertinet,
Abbreviated transcription (Latin):
ambitur ut uidelic& uoces predicationis habeat
ne suꝑni inspectoris iudiciũ exsilentio offendit
Mala quoq punica tintinnabulis coniunguntꝰ
ut ꝑeius doctrinã fidei unitas de signetur : Quod
aut̃ in prima parte tabernaculi cotidie sacerdos
adimmolandas hostas in troibat : instantia nobis
cotidiana precipit ut abhoc loco ubi populus di
caelestib: uocib: eruditur Num quã abscedamus
sed ertidie confessionis & laudis sp̃ĩtale sacrificium
offeramus idest humilitatẽ animarũ nr̃arum quȩ
sunt uere hostiae sicut scribtũ est. sacrificium dõ
sp̃s contribulatus. Illud aut̃ quod semel in anno
pontifex relicto ingrediebatur in scã scõrum
erat cũ populo. annum illũ de quo ipse dicit
euangeligare pauperib: misit me & uocare annum
dñi acceptũ & diem ꝓpitiationis : Iste ergo semel
in anno indie propitiationis intrat in sca scõ rum

Expanded text:
ambitur, ut videlicet voces praedicationis habeat, ambitur, ut videlicet voces praedicationis habeat, ne superni inspectoris judicium ex silentio offendat. Mala quoque punica tintinnabulis conjunguntur, ut per ejus doctrinam fidei unitas designetur. Quod autem in prima parte tabernaculi quotidie sacerdos ad immolandas hostias introibat, instantia nobis quotidiana praecipitur, ut ab hoc loco ubi populus Dei coelestibus vocibus eruditur, nunquam abscedamus, sed quotidie confessionis et laudis spiritale sacrificium offeramus, id est, humilitatem animarum nostrarum, quae sunt verae hostiae, sicut scriptum est: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Illud autem quod semel in anno pontifex, relicto populo, ingrediebatur in sancta sanctorum, tum annum erat cum populo annum illum, de quo ipse dicit: Evangelizare pauperibus misit me, et vocare annum Domini acceptum, et diem propitiationis . Iste ergo semel in anno in die propitiationis intrat in sancta sanctorum,
Abbreviated transcription (Latin):
cui iacincthus qui aerio colore resplend& adiun¬
gitur. Scilic& ut omne qđ tractat adamorẽ cae¬
lestium surgat. huic admiscitur regalis parpurto
suggestiones uitiorũ ueluti ex potestite rogia conpri¬
mat. coccusq bis tinctum ipsius suꝑ humertele ad¬
iungitꝰ ut ante in terni iudicis oculos omniũ uirtu¬
tum bona ex caritati decorentur quia caritas quae
in dilectionẽ dĩ & proximi pendet quas ex duplici
tincture refulget. ciubistincto cocco tortabissis
deterit enin bissũ nitente specie oritur. ꝑ quod
candens decorimunditiae corporudis castitas de¬
signatur. quaẽ uidelic& terta pulohritudine
suꝑ humerali innectitur. quia tunc castimonia
ad ꝑfectũ munditiae candorẽ ducitur cum ꝑ absti¬
nentiam caro ad fligitur : Si quidem & balteo
precingitur perquod rerum incentiua &
luxoriae libidinũ restringandr. tabernaculũ
autẽ sacerdosi ingrediens intunicatintin nabulis

Expanded text:
cui hyacinthus, qui aerio colore resplendet, adjuncui hyacinthus, qui aerio colore resplendet, adjungitur, scilicet, ut omne quodquod tractat, ad amorem coelestium surgat. Huic admiscetur regalis purpura, ut suggestiones vitiorum veluti ex potestate regia comprimat. Coccus quoque bis tinctus ipsius superhumerali adjungitur, ut ante interni judicis oculos omnium virtutum bona ex charitate decorentur, quia charitas, quae in dilectione Dei et proximi pendet, quasi ex duplici tinctura refulget, cui bis tincto cocco torta byssus ra enim byssus nitente specie oritur, per quod candens decor munditiae corporalis castitas designatur: quae videlicet torta pulchritudine superhumerali innectitur, quia tunc castimonia ad perfectum munditiae candorem ducitur, cum per abstinentiam caro affligitur. Siquidem et balteo praecingitur, per quod rerum incentiva et luxuria libidinum restringantur. Tabernaculum autem sacerdos ingrediens, in tunica tintinnabulis
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tatur in membrissuis & maxime inponti¬
fici qui moratur in scĩs & offert uictima propopulo
carnis in macu lati agni sacro ore conficiens primo
enim qđ inaaron pectore pationale iudicii utetis
ligantib: in primitꝰ. Significat ut sacerdo tale cor
xequaquã cogitationes fluxae possideant sed
suetio sola constringat. quod etiam rationali ugi¬
lanter adiungitur ut duc decim patri archarion
nomina de scribantꝰ Scriptos & enim scõs patres
semꝑ inpactore ferre debet quorũ exempla imi¬
tare non cess&. & quod in utroq humero sacer¬
dos uel amine suꝑ humertelis adstringitur. ut con¬
tqrae aduersa ac prosperac uirtatũ semꝑ ornamento
muniatur. & quod suꝑ humestele exauro & ia¬
cinctho & purpure bis tincto cocco & torto fier
bisso pracipitur. quanto sacerdos clarescere uirtutũ
diuersitate de monstratur. In sacerdotis quippe
habitu aurũ fulg& dum intellectu sapientiae emicat

Expanded text:
interpretatur in membris suis, et maxime in pontiinterpretatur in membris suis, et maxime in pontifice, qui moratur in sanctis, et offert victimam pro populo carnis immaculati agni, sacro ordine conficiens. Primo enim quod in Aaron pectore rationale judicii vittis ligantibus imprimitur, significat ut sacerdotale cor nequaquam cogitationes fluxae possideant, sed ratio sola constringat, quod etiam rationali vigilanter adjungitur, ut duodecim patriarcharum nomina describantur. Scriptos etenim sanctos Patres semper in pectore ferre debent, quorum exempla imitari non cesset; et quod in utroque humero sacerdos velamine superhumeralis astringitur, ut contra adversa ac prospera virtutum semper ornamento muniatur. Et quod superhumerale ex auro et hyacintho et purpura bis tincto cocco et torta fieri bysso praecipitur, quantum sacerdos clarescere virtutum diversitate debeat demonstratur. In sacerdotis quippe habitu aurum fulget, dum intellectu sapientiae emicat,