comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& legem & propħas usq ad iohannem
baptistam eẽ finitos. Mendicare erubes-¬
co: ut qͥ doctor fuerã iudeoꝵ. cogar agentib
& a discipło anania salutis & fidi m̃dicare doc¬
trinã. faciã gͥ qͦd mͥ utile eẽ intelligo. ut pꝰqͣm
ꝓ iectꝰ fuero de uillicatione mea. recipiat me
xp̃iani in domos suas. Ceptq eis qui prius
uersabantur in lege & sic in cristo cre¬
diderant: ut arbitrarentur se
m lege iustificandos dicere legem abolitam
prophas preterisse. & quȩ antea prolucro
fuerant. reputari instercora. Uocauitq du¬
os de plurimis debitorib. Primum qui
debebat centum cados olei. eos uidelicet
qui fuerant exgentib congregati. & mag¬
na indigebant miscd̃ia dei. Et decente¬
nario numero qui plenus est atq ꝑfec
pęnitentum est. iuxta iubeleum. & illã
in ȩuuangłio parabolam. inqua alteri
quinquageti. alteri quinquaginta dena¬
rii dimittuntur. Scdm autem uocauit

Expanded text:
et Legem atque Prophetas usque ad Joannem et Legem atque Prophetas usque ad Joannem Baptistam esse finitos. Mendicare erubesco, ut qui doctor fueram Judaeorum, cogar a gentibus et a discipulo Anania, salutis ac fidei mendicare doctrinam. Faciam igitur quod mihi utile esse intelligo: ut postquam projectus fuero de villicatione mea, recipiant meChristiani in domos suas. coepitque eos, qui prius uersabantur in lege et sic in Christo crediderant, ut arbitrarentur se in lege iustificandos, docere legem abolitam, prophetas praeterisse et, quae antea pro lucro fuerint, reputari in stercora. uocauit itaque duos de pluribus debitoribus. primum, qui debebat centum batos olei, eos uidelicet, qui fuerant ex gentibus congregati et magna indigebant misericordia dei, et de centenario numero, qui plenus est atque perfpaenitentium est iuxta iubeleum et illam in euangelio parabolam, in qua alteri quingenti, alteri quinquaginta denarii dimittuntur. secundum autem uocauit
Abbreviated transcription (Latin):
am. deum amare non posse: igitur &
apłis: si uelint amare deum. eẽ pecuni¬
as contempnendas. Unde scribȩ & pha-¬
risei qui erant auari. aduersum se
dictam intelligentes parabolam. stibsan¬
nabant eum: carnalia & certe presentia.
spiritalibus ac futuris. & quasi incertis
preponentes. Theophilus antiochene
opus. dicta compingens ingeniz sui no¬
bis monimenta dimi̾sit: hec suꝑ hanc
parabolam in suis commentariis est
locutus. Diues qui habebat uillicum
siue dispensatorem. deus om̃ps ẽ: quo
nichil est ditius. Huius dispensator
paulus. qui ad pedes gama lielis sacraᷤˢ
litteras didicit. legem dei susceperat dis¬
pensandam. Qui cum cepisset credentes
reptus a domino ẽ. Saule saule quid
me per sequeris: Durum est tibi contra
stimulum calcitrare. Dixitq incorde suo.
Quid faciam̃ quia magister fui & uillicꝰ
cogor eẽ discipulus & oꝑariuse fodere
non ualeo. Omnia enim mandata legis
quȩ terre incubabant. cerno destructa.

Expanded text:
am, deum amare non posse. igitur et am, deum amare non posse. igitur et apostolis, si uelint amare deum, esse pecunias contemnendas. unde scribae et pharisaei, qui erant auari, aduersum se dictam intellegentes parabolam subsannabant eum carnalia et certa et praesentia spiritalibus ac futuris et quasi incertis praeponentes. Theophilus, Anti- . ochenae opus dicta conpingens ingenii sui nobis monumenta dimisit, haec super hac parabola in suis commentariis est locutus: diu e s, qui habebat uilicum siue dispensatorem, deus omnipotens est, quo nihil est ditius. huius dispensator Paulus, qui ad pedes GLitteras didicit , et Legem Dei susceperat dispensandam. Qui cum coepisset credentes reptus a Domino est: Saule, Saule quid me persequeris? Durum est tibi contra stimulum calcitrare . Dixitque in corde suo: Quid faciam? quia qui magister fui, et villicus, cogor esse discipulus et operarius. 867 Fodere non valeo. Omnia enim mandata Legis, quae terrae incubabant, cerno destructa:
Abbreviated transcription (Latin):
Facite uobis amicos de iniquo mam¬
breorum sed syrorum lingua. diuitiȩ
nuncupantur: quod de iniquitate collectȩ
sint. Si gͦ iniquitas bene dispensata t̾itit᷑
initisticiam: quantomagis sermo diumꝰ.
m quo nulla ẽ iniquitas. qui apostolis
creditts est. si bene fuerit dispensatus.
dispensatores suos leuabit in cęlum:
Quamobrem sequitur. qui fidelis est in
minimo hoc ẽ incarnalib: & in multis
fidelis erit idẽ inspiritalibus. Qui autẽ¬
in paruo est iniquus. ut non det fratrib
adutendum. quod a deo pro omnibus
est creatum: iste & inspiritali pecunia di¬
uidenda iniquus erit. ut non pro neces¬
sitate. sed pro ꝑsonis doccrinam domini
quȩ labuntur non bene dispensetis:
tieras. ȩternasq diuitias doctrinȩ dei. qͥs
det uobis: Et sim his quȩ alienꝰ sunt:
alienum autem est a nob omne quod
seculi est: infideles fuistis: ea quȩ ur̃a
sunt. & propriȩ homimi deputata.
ritiam. & dicit eum qui amat pecuni¬

Expanded text:
facite uobis amicos de iniquo mafacite uobis amicos de iniquo maHebraeorum, sed Syrorum lingua diuitiae nuncupantur, quod de iniquitate collectae sint. si ergo iniquitas bene dispensata uertitur in iustitiam, quanto magis sermo diuinus, in quo nulla est iniquitas, qui et apostolis creditus est, si bene fuerit dispensatus, dispensatores suos leuabit in caelum! quam ob rem sequitur: qui fidelis est in minimo, hoc est in carnalibus, et multis fidelis erit, id est in spiritalibus. quiauteminparuoiniquus est, ut non det fratribus ad utendum, quod a deo pro omnibus est creatum, iste et in spiritali pecunia diuidenda iniquus erit, ut non pro necessitate, sed pro personis doctrinam domini quae labuntur, non bene dispensetis, ueras aeternasque diuitias doctrinae dei quis credet uobis ? et si in his, quae aliena sunt — alienum est autem nobis omne, quod saeculi est — infideles fuistis, ea, quae uestra sunt et proprie homini deputata, ritiam et dicit eum, qui amat pecuni
Abbreviated transcription (Latin):
uobis: Nemo seruus potest duobus
dominis seruire. Aut enim unum¬
odio habebit & alterum diliget: aut
unum audiet & alterum contempnet.
Non potestis deo seruire & mammone.
Audiebant autem hȩc omnia pharisei
qui erant auari: & deridebant illum.
Totum huius parabole textum posui:
ut non nobis intellectum aliunde qͣra¬
mus. & in parabola certas nitamur
inuenire ꝑsonas. Sed interpretemur
eam quasi parabolam. hoc est simili¬
ttidinem: quȩ ab eo uocatur quod alte
ri parabolȩ assimi latur. quasi tmbra
proemium ueritatis ẽ. Si gͦ dispen¬
sator iniqui mammone. domini uoce
laudatur. quod de re iniqua sibi iꝰti¬
ciam prepararit. & passus dispendiũ
dñs laudat. dispensatoris prudentiã:
quod aduersus quidẽ dnm̃ fraudu¬
lenter sed pro se prudenter egerit:
quantomagis xp̃c qui nullum dam¬
num sustinere pocest. & pronũs est
ad clementiam. laudabit discipulos
suos. si in eos qui crediti sibi sunt
misericordes fuerint: Deniq post
parabolam intulit: & ego dico uob̃.

Expanded text:
vobis? Nemo servus potest duobus Dominis servire: aut enim unum habebit odio, et alterum diliget: aut unum audiet, et alterum contemnet. Non potestis Deo servire, et mamonae. Audiebant autem haec omnia Pharisaei, qui erant avari, et subsannabant illum. Totum parabolae hujus textum posui, ut non nobis intelligentiam aliunde quaeramus, et in parabola certas nitamur invenire personas; sed inteeam quasi parabolam, hoc est similitudinem, quae ab eo uocatur, quod alte est adsimilatur, et quasi umbra prooemiumue ueritatis est. si ergo dispensator iniqui mamonae \' domini uoce laudatur, quod de re iniqua sibi iustitiam praepararit, et passus dispendia dominus laudat dispensatoris prudentiam, quod aduersus dominum quidem fraudulenter, sed pro se prudenter egerit, quanto magis Christus, qui nullum damnum sustinere potest et pronus est ad clementiam, laudabit discipulos suos, si in eos. qui sibi crediti sunt, misericordes fuerint! denique post parabolam intulit: et ego dico uobis:
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ mẏsterium hanc uisitare dignatus
est: sed ipsa timoris & amoris illius re¬
cordata non est. Unde etiam perꝓpħam¬
in increpatione cordis humani. Aues
cȩli ad testimonium deducuntur cum
dicitur. Miluus in celo cognouit tempꝰ¬
suum. turtur. & hyrundo & cyconia
custodierunt. tempus aduentus sui: po¬
pulus autem meus non cognotut uidi¬
quid sit quod dicitur. uidens ciuitatem
fleuit suꝑ illam dicens. quia si cognouis¬
ses & tu : fietut & enim pius redemptor
ruinam ꝑfidȩ ciuitatis: qͣm ipsa sibi ci¬
uitas non cognoscebat eẽ uenturam.
Cui aflente domino recte dicitur quia
si cognouisses & tu: sub audis fleres. quȩ
modo quia nescis quod imminet exultaᷤ
Unde & subditur. Et quidẽ in hac die
tua quȩ ad pacem tibi. Cum enim se car¬
nis uoluptatibus daret. & uentura mala
non prospiceret. in die sua quȩ ad pacem
ei ẽẽ poterant. habebat. Cur uͦ bona pre¬
sentia ad pacem habuerit. manifestatur

Expanded text:
s mysterium hanc visitare dignatus s mysterium hanc visitare dignatus est, sed ipsa timoris et amoris illius recordata non est. Unde etiam per prophetam increpatione cordis humani aves coeli ad testimonium deducuntur, cum dicitur: Milvus in coelo cognovit tempuscustodierunt tempus adventus sui: populus autem meus non cognovit judidicitur: Videns civitatem, flevit super illam, dicens: Quia si cognovisses, et tu. Flevit etenim prius Redemptor ruinam perfidae civitatis, quam ipsa sibi civitas non cognoscebat esse venturam. Cui a flente Domino recte dicitur: Quia si cognovisses, et tu, subaudi, fleres, quae modo quia nescis quod imminet, exsultas. Unde et subditur: Et quidem in hac die tua, quae ad pacem tibi. Cum enim carnis se voluptatibus daret, et ventura mala non prospiceret, in die sua quae ad pacem esse ei poterant habebat. Cur vero bona praesentia ad pacem habuerit, manifestatur
Abbreviated transcription (Latin):
ectionem breuem sancti
euuangelii. breui si possum uolo sermo¬
ne percurrere: ut illis in ea prolixior de¬
tur intentio. qui sciunt expaucis multa
cogitare. Quod flente domino illa ihe¬
rosolimorum subuersio describatur. quȩ
a uespasiano & tẏro romanis principib
facta est: nullus qui historiam euersio¬
nis eiusdem legit ignorat. Romani enim
principes denuntiantur cum dicitur:
quia uenient dies inte. & circumdabuis
te mimici tui uallo: & circumdabunt
te & cangustabunt te undiq. & ad ter¬
ram consternent te. & filios tuos qui in
te sunt. Hoc quoq quod additur.¬
& non relinquent inte lapidem super
lapidem. etiam ipsa iam eiusdem ciui¬
tatis transmigratio testatur. quia dum
nunc in eodem loco constructa ẽ. ubi
extra portam fuerat dñs crucifixus.
prior illa ihrłm ut dicitur funditus ẽ
euersa. Cui exqua culpa euersionis sue
pena fuerit illata. subiungitur. Eo qͦd
non cognoueris tempus uisicationis tuȩ
Creator quippe omnium ꝑ incarnationis¬

Expanded text:
ectionem brevem sancti Evangelii, brevi, si possum, volo sermone percurrere, ut illis in ea prolixior detur intentio qui sciunt ex paucis multa cogitare. Quod flente Domino illa Jerosolymerum subversio describatur, quae a Vespasiano et Tito Romanis principibus facta est, nullus qui historiam eversionis ejusdem legit ignorat. Romani enim principes denuntiantur, cum dicitur: Quia venient dies in te, et circumdabunt te inimici tui vallo; et circumdabunt te, et coangustabunt te undique, et ad terram prosternent te, et filios tuos qui in te sunt. Hoc quoque quod additur: Non relinquent in te lapidem super lapidem, etiam ipsa jam ejusdem civitatis transmigratio testatur, quia dum nunc in eo loco constructa est, ubi extra portam fuerat Dominus crucifixus, prior illa Jerusalem, ut dicitur, funditus est eversa. Cui ex qua culpa eversionis suae poena fuerit illata subjungitur: Eo quod non cognoveris tempus visitationis tCreator quippe omnium per incarnationi
Abbreviated transcription (Latin):
autem precepts flagello. aliqͣndo uero
miraculo. ut & uera que nesciebat au¬
diat. & tamen adhuc suꝑbiens atq con¬
tempnens: aut dolore compuncta rede¬
at aut beneficiis deuicta: malum quod
fecit erubescat. Sed quia uisitationis suȩ
tempus minime cognoscit: illis in extre¬
mo uitȩ inimicis traditur. cum quibus
in ȩcerno iudicio dampnationis ꝑpetuȩ
societate colligatur: sicut scriptum est.
Cum uadis cum aduersario tuo ad prin

Expanded text:
flagello, aliquando vero miraculo, ut et vera, quae nesciebat, audiat et tamen adhuc superbiens atque contempnens, aut dolore conpuncta redeat, aut beneficiis devicta malum, qfecit erubescat. Sed quia visitationis suae tempus minime cognoscit, illis in extremo vitae inimicis traditur, cum quibus in aeterno judicio damnationis perpetuae societate colligatur, sicut scriptum est: Cum vadis
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & echonomicus aenophontis pulcher¬
rimus liber est: qui non gubernatorem
uillȩ. sed dispensationem uniuerse domꝰ.
tulli o interpretante significat. Iste gͥ
dispensator accusatus est ad dñm suum:
quod dissiparet substantiam eius. Quo
uocato dixit. Quid hoc audio de te:
met ipso. Quid faciam quia dñs meus
aufert ame uillicationem: fodere ñ
ualeo. mendicare erubesco. Scio quid
faciam. ut quando sublata fuerit ãme¬
ddispensatio. suscipiant me in domos
suas. Uocauitq singulos debitorum do¬
mini sui: ce dixit primo. Quantum de¬
bes domino meo: Qui dixit ei. Centũ
cados olei. Ait illi. Accipe cautionem
tuam. & sedens cito. scribe quinquagita.
Demde ad alium locutus est. Tu autẽ
quantum debes: At ille respondit.
Centum choros tritici. Dicit ei. Tolle
cautionem tuam: & scribe occoginta.
Et laudauit dñs uillicum siue dispen¬
satorem imquitatis. quod prudenter
fecerit: quia filii huitis seculi prudentio¬

Expanded text:
unde et Olxovojnixog Xenofontis pulcherunde et Olxovojnixog Xenofontis pulcherrimus liber est, qui non gubernationem uillae, sed dispensationem uniuersae domus Tullio interpretante significat. iste igitur dispensator accusatus est ad dominum suum, quod dissipasset substantiam eius. quo uocato dixit: quid hoc audio de t e met ipso: quid faciam, quia dominus meus aufert a me dispensationem? fodere non ualeo, mendicare erubesco. scio, quifaciam, ut quando sublata mihi fuerit dispensatio, suscipiant me in domos suas. Vocavit itaque singulos debitores domini sui, et dixit primo: Quantum debes Domino meo? Qui dixit ei: Centum batos olei. Ait illi: Tolle cautionem tuam, et sedens cito, scribe quinquaginta. Deinde ad alium locutus est: Tu autem quantum debes? At ille respondit: Centum coros tritici. Dixitque ei: Tolle cautionem tuam, et scribe octoginta. Et laudavit Dominus villicum, sive dispensatorem iniquitatis, quod prudenter fecerit: quia filii saeculi hujus prudentio
Abbreviated transcription (Latin):
medere siliquas porcorum cybum. reu̾¬
sus ad patrem susceptus ẽ abeo. Frater
quoq minori inuidens senior. patris tio¬
ce corripitur. quod letari debuerit. &
tres parabolas contra phariseos &scri¬
bas locutus est: qui nolebant recipede
pęnitentiam peccatorum. & publica¬
norum salutem. Dicebat autem & ad
rabolam sicut prius ad scribas & pharise¬
os qua parabola ad clementiam discipu¬
los hortaretur. & aliis uerbis diceret. Di¬
mittite & dimittet᷑ uobis. ut moratione
dominica. libera fronte poscatis: dimite
nobis debita nr̃a. sicut & nos dimittimꝰ
debitorib nr̃is. Que ẽ gͦ parabola dñi.¬
ad dementiam discipu̾los prouocãtis:
Homo quidam erat diues: qui habebat
uillicum site dispensatorẽ. Hoc autẽ
echonomos significat. Uillicus propriȩ
uilse gubernator est: unde & auilla uil¬
licus nomen accepit. Echonomos autem:
tam pecuniȩ qͣm frugum & omnium.
quȩ domintis possidet. dispensator est.

Expanded text:
medere siliquas, porcorum cibum, revemedere siliquas, porcorum cibum, reversus ad patrem, susceptus ab eo est. Frater quoque invidens senior, patris voce correptus est, quod laetari debuerit, ettres parabolas contra Pharisaeos, et Scribas locutus est, qui nolebant recipere poenitentiam peccatorum, et Publicanorum salutem. Dicebat autem, inqurabolam, sicut prius ad Scribas, et Pharisaeos: qua parabola ad clementiam discipulos hortaretur, et aliis diceret verbis: Dimitte, et dimittetur vobis ; ut in Oratione Dominica libera fronte poscatis, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Quae est ergo parabola ad clementiauidam erat diues, qui habebat uilic u m siue dispensatorem; hoc enim olxovo/xog significat. uilicus autem proprie uillae gubernator est, unde et a uilla \'uilicus\' nomen accepit. olxovofioo, autem tam pecuniae quam frugum et omnium, quae dominus possidet, dispensator est.
Abbreviated transcription (Latin):
uellem scire rati¬
onem & de quo
fonte processerit.
reuolui uolumen
ȩuuangelicum: & inter cȩtera repperi. qͦd
appropinquantib saluatori publicanis
& peccatoribus ut audirent eum. mur¬
murabant pharisei & scribȩ dicentes.
Quare hic peccatores suscipit: & cõmedit
cum eis: Qui locutus est eis parabolam
centum ouitm & unius perdite: quȩ in¬
uenta pastoris humeris reportata est: &
cur eẽt proposita statim intulit. Dico uo¬
bis. quod ita gaudium erit in cęlo suꝑ
uno peccatore pęnitentiam agente :
qͣm supra nonaginta nouem ustis. qui
non habent opus pęnitentia. Aliam
quoq parabolam decem dragmarum.¬
& unius ꝑdite atq reperte cum propo¬
suisset: simili eam fine compleuit. Sic
dico uobis gauditm erit coram angłis
dei. suꝑ uno peccatore penitentiam agen¬
te. Terciam quoq parabolam proposuit
hominis habentis duos filios: & diuiden¬
tis inter eos substantiam. Cumq minor.
facultatibus ꝑditis egere cepisset. & co¬

Expanded text:
uellem scire rationem et de quo fonte processerit, reuolui uolumen euangelicum et inter cetera repperi, quod adpropinquantibus saluatori publicanis et peccatoribus, ut audirent eum, murmurabant Pharisaei et scribae dicentes: quare iste peccatores suscipit et comedit cum eis? qui locutus est eis parabolam centum ouium et unius perditae, quae inuenta pastoris humeris reportata est, et, cur esset proposita, statim intulit: dico uobis: sic erit gaudium in caelo super uno peccatore paenitentiam agente magis quam super nonaginta non habent opus poenitentia. Aliam quoque parabolam decem drachmarum uniusque perditae, et repertae cum proposuisset, simili eam fine complevit. Sic dico vobis, gaudium erit coram Angelis Dei super uno peccatore poenitentiam agente. Tertiam quoque parabolam proposuit hominis habentis duos filios, et dividentis inter eos substantiam. Cumque minor facultatibus perditis, egere coepisset, et co
Abbreviated transcription (Latin):
enim fidelium non iam domus orationis.
sed spelunca latronis est: qͣndo relicta in¬
nocentia & simplicitate sanctitatis illud
conatur agere. unde ualeat proximis
nocere. Sed quia contra peruersa hȩc
omnia uerbis redemptoris. ꝓͥsacras pa¬
ginas indesinenter instruimur: nunc
usq hoc agitur. quod factum fuisse pe¬
ribetur cum dicitur. Et erat cotidie do¬
cens intemplo. Cum enim mentem fide¬
lium ad catienda mala subtiliter ẽrudit:
cotidie ueritas intemplo docet. Sed sci¬
endum nobis ẽ. quia tunc ueritatis uer¬
bis ueraciter erudimur. si extrema mala
nr̃a formidolose. & indesmenter aspicim

Expanded text:
enim fidelium jam non domus orationis, enim fidelium jam non domus orationis, sed spelunca latronum est, quando, relicta innocentia et simplicitate sanctitatis, illud conatur agere unde valeat proximis nocere. Sed quia contra perversa haec omnia verbis Redemptoris nostri per sacras paginas indesinenter instruimur, nunc usque hoc agitur, quod factum fuisse perhibetur, cum dicitur: Et erat docens quotidie in templo. Cum enim mentem fidelium ad cavenda mala subtiliter erudit, quotidie Veritas in templo docet. Sed sciendum nobis est quia veritatis verbis veraciter erudimur, si extrema mala nostra formidolose et indesinenter aspicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
be fideli uita religiosorum. Et sepe non¬
nulli religionis habitum sumunt. & dum
sacrorum ordinum locum ꝑcipiunt. scȩ sã
religionis officium in commercium terrȩ¬
ne negotiationis trabunt. Uendentes qͥppe
intemplo sunt. qui hoc quod quibꝰ dam
iure competit. ad premum largiuntur.
Iusticiam enim uendere est. hanc prop̃¬
m ñ acceptione seruare. Ementes uero
intemplo sunt. qui dum hoc ꝑ soluere
proximo quod iustum ẽ nolunt: dumq
rem iure debitam facere condempnunt.
dato patronis premio. emunt peccãtum.
Quibus bene dicitur. Domus mea domus
orationis est uos autem fecistis illam spe¬
luncam latronum. Quia dũ ñ nunqͣm
ꝑuersi homines locum religionis tenent.
ibi maliciȩ suȩ gladiis occidunt. ubi ꝓri¬
mos uiuificare orationis suȩ intercessio ne
debuerunt. Templum quoq & domus
latrones resident. & simpliciter gradien¬
tes interficiunt. qͣndo in eos qui innullo
rei sunt. lesionis gladios defigunt. Mens

Expanded text:
be fideli vita religiosorum. Et saepe nonbe fideli vita religiosorum. Et saepe nonnulli religionis habitum sumunt, et dum sacrorum ordinum locum percipiunt, sanctae religionis officium in commercium terrenae negotiationis trahunt. Vendentes quippe in templo sunt , qui hoc quod quibusdam jure competit ad praemium largiuntur. Justitiam enim vendere est hanc pro praemii acceptione servare. Ementes vero in templo sunt qui dum hoc persolvere proximo quod justum est nolunt, dumque rem jure debitam facere contemnunt, dato patronis praemio emunt peccatum. Quibus bene dicitur: Domus mea, domus orationis est; vos autem fecistis illam speluncam latronum, quia dum nonnunquam perversi homines locum religionis tenent, ibi malitiae suae gladiis occidunt, ubi vivificare proximos orationis suae intercessione debuerunt. 7. Templum quoque et domus latrones resident, et simpliciter gradientes interficiunt, quando in eos qui in nullo rei sunt laesionis gladios defigunt. Mens
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte tradat te iudici. & iudex tra¬
dat te exaccori: & exactor mutat te
in carcerem. Aduersarius quippe nr̃
in uia ẽ sermo dei contrarius nr̃is car¬
nalibus desideriis inpresenti uita. aqͦ
ipse liberatur qui preceptis eius humi¬
licer subditur. Alioquin aduersarius u¬
dici. & iudex tradet te exactori: quia ex
sermone domini contempto. retis pecca-¬
tor tenebitur. in exãmine iudicis.Quem
iudex exactori tradet. quia hunc malig¬
no sp̃ui adultionẽ trahere ꝑmittet: ut
compulsam animam ipse ad penam
decorpore exigat. quȩ ei ad culpam spon¬
te consensit. Exactor mitet incarcerem:
quia ꝑ malignum sp̃m ininferno retru¬
detur. quousq dies iudicii uieniat: ex quo
iam mninferni ignib simul & ipse cruciet᷑.
Expleta gͥ ꝑdicione ciuitatis qͣm nos adꝑe
pere untis animȩ similitudinẽ traximus: pro¬
tinus subditur. Et ingressus templum. ce¬
pit eicere uendentes & ementes de illo.
S icut templum dei inciuitate ẽ. ita in ple¬

Expanded text:
dicem, et judex tradat te exactori, et exactor mittat te in carcerem . Adversarius quippe noster in via est sermo Dei, contrarius nostris carnalibus desideriis in praesenti vita. A quo ipse liberatur qui praeceptis ejus humiliter subditur. Alioquin adversarius judici, et judex tradet exactori, quia ex sermone Domini contempto reus peccator tenebitur in examine judicis. Quem judex exactori tradit, quia hunc maligno spiritui ad ultionem trahere permittit, ut compulsam animam ipse ad poenam de corpore exigat, quae ei ad culpam sponte consensit. Exactor mittit in carcerem, quia per malignum spiritum in inferno retruditur, quousque dies judicii veniat, ex quo jam in inferni ignibus simul et ipse crucietur. 6. Expleta ergo perditione civitatis, quam nos ad pereuntis animae similitudinem traximus, protinus subditur: Et ingressus templum coepit ejicere vendentes et ementes de illo. Sicut templum Dei in civitate est, ita et in ple
Abbreviated transcription (Latin):
diligatur ꝓximus. e cęlo uero ut diligat᷑
deus. Sed cur prius in terra. pꝰmodum
e celo. nsi quod patenter datur intelligi:
quia iuxta ioħis uocem. qui frẽm suum
non diligit quem uidet. dm̃ quem non
uidet quomodo potest diligere: Diliga¬
mus gͦ ꝓximum fr̃s. amemus eum qui
iuxta nos e:ut ꝑuenire ualeamus ad
amorem illius qui suꝑ nos est. Medite¬
tur mens nr̃a in ꝓximo quod exhibeat
deo. ut ꝑfecte mereatur gaudere in deo
cum proximo. Tunc ad illam suꝑnȩ fre¬
quentiȩ lȩticiam ꝑueniemus. de qua ñc̃
sci sp̃c pignus accipimus: si ad istum finẽ
toto amore tendamus. in quo sine fine
lȩcabimur. Ibi suꝑnorum ciuium sociẽtas
sancta. ibi sollempnitas certa: ibi requies
secura. ibi pax uera: quȩ nobis iam non
relinquit᷑. sed datur: ꝑ dñm nr̃m iħm¬

Expanded text:
diligatur proximus, e coelo vero ut diligatur diligatur proximus, e coelo vero ut diligatur Deus. Sed cur prius in terra, postmodum e coelo, nisi quod patenter datur intelligi quia, juxta Joannis vocem, Qui fratrem suum non diligit quem videt, Deum quem non videt, quomodo potest diligere? Diligamus ergo proximum, fratres, amemus eum qui juxta nos est, ut pervenire valeamus ad amorem illius qui super nos est. Meditetur mens in proximo quod exhibeat Deo; ut perfecte mereatur in Deo gaudere cum proximo. Tunc ad illam supernae frequentiae laetitiam perveniemus, de qua nunc sancti Spiritus pignus accepimus. Ad istum finem toto amore tendamus, in quo sine fine laetabimur. Ibi supernorum civium societas sancta; ibi solemnitas certa; ibi requies secura; ibi pax vera, quae nobis jam non relinquitur, sed datur per Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
uidere non possumus: illustratos montes
claritate illius uideamus scõs udelicet
apłos: qui uirtutib emicant. miraculis
choruscant. Quos nati solis claritas ꝑfudit :¬
& cum in seipso sit inuisibilis. ꝑ eos nobqͣsi
ꝑ illustratos montes se uisibilem prebuit.
Uirtus enim diuinitatsm se. quasi sol in
cęlo est. uirtus diuinitatis in hominib
sol in terra. Solem gͦ iusticiȩ intueam᷑
in terra. quem uidere non possumus in
celo: ut dum in offenso pede oꝑis ꝑ hunc
in terra gradimur. ad intuendum illum
qͣndõq oculos & in cȩlum leuemus. Sed
in offenso pede iter nr̃m in derra agitur:
si deus ac proximus integra mente dili¬
gatur. Nec enim uere deus sine ꝓximo:
nec proximus uere diligitur sine deo. Hĩc
est quod sicut in alio sermone iam aiximꝰ.
isdem sp̃c secũdo legit᷑ discipulis datus:
prius a dño in terra degente. pꝰmodum
ã dño cȩlo presidente. In terra quippe ut

Expanded text:
videre non possumus, illustratos montes videre non possumus, illustratos montes claritate illius videamus, sanctos videlicet apostolos, qui virtutibus emicant, miraculis coruscant, quos nati solis claritas perfudit, et cum in seipso sit invisibilis, per eos nobis quasi per illustratos montes se visibilem praebuit. Virtus enim divinitatis in se quasi sol in coelo est; virtus divinitatis in hominibus, sol in terra. Solem ergo justitiae intueamur in terra, quem videre non possumus in coelo, ut dum inoffenso pede operis per hunc in terra gradimur, ad intuendum illum quandoque oculos in coelum levemus. Sed inoffenso pede iter nostrum in terra agitur, si Deus ac proximus integra mente diligatur. Nec enim Deus vere sine proximo, nec proximus vere diligitur sine Deo. Hinc est quod sicut in alio sermone jam diximus , idem Spiritus secundo legitur discipulis datus, prius a Domino in terra degente, postmodum a Domino coelo praesidente. In terra quippe datur ut
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibilem. Nulla enim nisi uisibilia cõgi¬
tat: eaq & cum non agit. eorum imagines
introrsus trahit. Dumq in imaginib cor¬
poreis iacet. surgere ad in corporea non ua¬
let Unde fit ut tanto detẽrius creatorem
nesciat: qͣnto in cogitatione sua familiariꝰ
corpoream creaturam portat. Sed cum dm̃
uidere non possumus.habemus aliquid
quod agamus. unde iter fiat quo adeũ
nr̃e intelligentiȩ oculus ueniat. Certe quẽ
in se uidere nullo modo ualemus: hunc
in seruis suis uidere iam possumus. Quoᷤ
dum mira conspicimus agere:certum
nob̾ fit in eorum mentib dm̃ habitare.
n re autem in corporea: a reb corporalib
usum trahamꝰ. Nemo & enim nr̃m ori-¬
entem clare solem in spͥera illius intenden¬
do ualet conspicere. quia tensi in eius radiis
oculi reuerberant᷑. Sed sole illustratos mon¬
tes aspicimus: & quia iam sol ortus est
uidemus. Quia gͦ solem iusticiȩ in se ipso

Expanded text:
invisibilem. Nulla enim nisi visibilia cogiinvisibilem. Nulla enim nisi visibilia cogitat, eaque et cum non agit, eorum imagines introrsus trahit; dumque in imaginibus corporeis jacet, surgere ad incorporea non valet. Unde fit ut tanto deterius Creatorem nesciat, quanto in cogitatione sua familiarius corpoream creaturam portat. Sed cum Deum videre non possumus, habemus aliquid quod agamus, unde iter fiat quo ad eum nostrae intelligentiae oculus veniat. Certe quem in se videre nullo modo valemus, hunc in servis suis videre jam possumus. Quos dum mira conspicimus agere, certum nobis fit in eorum mentibus Deum habitare. In re autem incorporea a rebus corporalibus usum trahamus. Nemo etenim nostrum orientem clare solem, in sphaeram illius intendendo, valet conspicere, quia tensi in ejus radiis oculi reverberantur; sed sole illustratos montes aspicimus, et quia jam sol ortus est videmus. Quia ergo solem justitiae in seipso
Abbreviated transcription (Latin):
eloqui:. qui de illo prius. & in sua lin¬
gua loqui metuebant. Inflaminatum &¬
enim cor despexit tormenta corporis quȩ
ante metuebat: uicit uim carnalis formi¬
dinis. pre amore conditoris. Et qui prius
suis aduersariis succumbebant formidine:
eis iam preerant auctoritate. Qui gͦ in
tante eos celsitudinis culmen erȩxit: quid
aliuã d̃xeriminisi quod mentes terrenoꝵ
post in carnationẽ unigeniti filii. qualis
sit hodierna sollempnitas de aduentu
sp̃c sci. Sicut enim illa. ita quoq & hȩc
est honorabilis. In illa quippe ds in se
in ista uero homines uenientẽ de super
susceꝑunt dm. In illa ds naturaliter fac¬
tus est homo: in ista homines facti sunt
ꝑadoptionem dii. Si gͦ remanẽre car
nales in morte nolumus: hunc fr̃s km̃i
caro sp̃m̃ nescit: dicat fortasse carnali cogi
tatione apud se aliquis. Quomodo diligere
ualeo quem ignoro: Hec & nos concedimꝰ.
quia mens uisibilib intenta: uidere nescit

Expanded text:
eloqui, qui de illo prius et in sua lineloqui, qui de illo prius et in sua lingua loqui metuebant. Inflammatum etenim cor despexit tormenta corporis, quae ante metuebat; vicit vim carnalis formidinis prae amore conditoris. Et qui prius suis adversariis succumbebant formidine, eis jam praeerant auctoritate. Qui ergo in tantae eos celsitudinis culmen erexit, quid aliud dixerim, nisi quod mentes terrenorum post incarnationem unigeniti Filii Dei qualis sit hodierna solemnitas de adventu Spiritus sancti. Sicut enim illa, ita quoque et haec est honorabilis. In illa quippe Deus in se in ista vero homines venientem desuper susceperunt Deum. In illa Deus naturaliter factus est homo, in ista homines facti sunt per adoptionem dii. Si ernales in morte nolumus, hunc, fratres ccaro spiritum nescit, dicat fortatione apud se aliquis: Quomodo diligere valeo quem ignoro? Hoc et nos concedimus, quia mens, visibilibus intenta, videre nescit
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa mea consigeratione deficio. Implet
namq cy tharedum puerum: & psamistã
facit. Implet pastorem armentarium sy¬
comoros uellicantem. & propħam facit.
Implet abstinentem puerum: & iudicem se¬
num facit. Implet piscatorem: & predicatorẽ
listam facit. Oqualis est artifex iste spiritꝰ.
N ulla ad discendum mora agitur. in omne
quod uoluerit. mox cum tetigerit mentem
docet. Solumq tetigisse: docuisse ẽ. Nam
humanum animum subito ut illustrat:
immutat. Abnegat hunc repente quod erat:
exhibet repente quod non erat. Pensemus
scõs predicatores nr̃os. quales hodierna
ddie repperit: quales fecit. Certe qui in uno
conclam pro iudeorum metu residebant.
natiuitatis suȩ singuli linguam nouerãt:
& tamen nec ea ipsa lingua qͣm non noue¬
rant. aꝑte. xp̃m loqui presumebant. Ue¬
nit sp̃c. & in ore eos ꝑdiuersitatẽ lingua¬
rum docuit: in mente autem ex auctori¬
tate roborauit. Ceꝑunt & in aliena xp̃m

Expanded text:
ipsa mea consideratione deficio. Implet ipsa mea consideratione deficio. Implet namque citharoedum puerum, et psalmistam facit . Implet pastorem armentarium sycomoros vellicantem, et prophetam facit . Implet abstinentem puerum, et judicem senum facit . Implet piscatorem, et praedicatorelistam facit . O qualis est artifex iste Spiritus! Nulla ad discendum mora agitur in omne quod voluerit. Mox ut tetigerit mentem, docet, solumque tetigisse docuisse est. Nam humanum animum subito ut illustrat immutat; abnegat hunc repente quod erat, exhibet repente quod non erat. 9. Pensemus sanctos praedicatores nostros quales hodierna die reperit, quales fecit. Certe qui in uno conclavi pro Judaeorum metu residebant, nativitatis suae singuli linguam noverant, et tamen nec ea ipsa lingua quam noverant aperte Christum loqui praesumebant. Venit Spiritus, et in ore eos per diversitatem linguarum docuit, in mente autem ex auctoritate roboravit . Coeperunt et in aliena Christum
Abbreviated transcription (Latin):
quia comprehensum petrus negauit in
terra: quem suspensum latro ẽ confessus
incruce. Sed uir iste tante formidinis.
amus. fit̃ conuentꝰ magistratus atq seni¬
orum: cesis denuntiat᷑ apłis. ne in nomine
iħu loqui debeant. Petrus magna auctori¬
tate respondet: Obedire oporcet deo magis
qͣm hominib. Et rursum: Si iustum ẽ
inconspectu di uos potius audire quam
deuim: iudicate. Non enim possumus q̃¬
audiuimus & uidimus non lõqui. Et
illi quidem ibant gaudentes a conspectu
concilii: qm digni habiti sunt ꝓ nomine
iħu contumelias pati. Ecce gaudet in uer¬
beribus petrus. qui ante inuerbis timebat.
Et qui prius ancille uocem requisitus ti¬
muit: post aduentum sancti sp̃c uires
princip um cȩsus premit. Libet oculos
fidei inuirtute opificis huius attollere:
atq sparsim patres testamenti noui ac ue¬
teris considerare. Etce aꝑtis eisdem fidei
oculis. dauid. amos. danielem. petrum.
qualis sit artifex considerare uolo: sed in

Expanded text:
quia comprehensum Petrus negavit in quia comprehensum Petrus negavit in terra quem suspensum latro confessus est in cruce. Sed vir iste tantae formidinis qamus. Fit conventus magistratus et seniorum, caesis denuntiatur apostolis ne in nomine Jesu loqui debeant. Petrus auctoritate magna respondit: Obedire oportet Deo magis quam hominibus . Et rursus: Si justum est in conspectu Dei vos potius audire quam Deum, judicate. Non enim possumus quae vidimus et audivimus non loqui . Et illi quidem ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumelias pati . Ecce gaudet Petrus in verberibus, qui ante in verbis timebat. Et qui prius ancillae voce requisitus timuit, post adventum sancti Spiritus vires principum caesus premit. Libet oculos fidei in virtutem opificis hujus attollere, atque sparsim Patres testamenti novi ac veteris considerare. Ecce, apertis eisdem oculis fidei, David, Amos, Danielem, Petrum, Spiritus qualis sit artifex considerare volo, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
sermonum. Hec autem omnia oꝑat᷑ unꝰ
atq idem sp̃c: diuidens singulis pro ut
uult. Quot gͦ sunt bona predicantium:
tot sunt ornamenta cȩlorum. Hinc rur¬
sum scͥptum est. Herbo dñi celi firmati st̃:¬
Uerbum enim domini: filius est patris:
Sed eosdem cȩlos. uidelicet sanctos apłos. ut
tota simul trinitas ostendatur oꝑata: repen¬
te de sancti sp̃c diuinitate. adiungit᷑: & sp̃u
oris eius omnis uirtus corum. Cȩlorum gͥ
uirtus de spu sumpta est: quia mundi
huius pocestatib contrarre non p̾sumeret᷑
nisi eos sancti sp̃c fortitudo solidasset. Qua¬
les namq doctores sc̃ȩ eccłie ante aduentũ
haius sp̃c fuerint. scimus: & post aduentũ
ilius cinus fortitudinis sint facti conspicimꝰ.
Certe iste ipse pastor eccłiȩ ad ctnus sacratissi¬
mum corpus sedemus. quante debilitatis.
q̃nteq formidinis ante aduentum sp̃c fu¬
erit: ancilla hostiaria requisita dicat. Una
enim mulieris noce ꝑculsus: dum mori
timiit. tutam negauit. Et pensandum

Expanded text:
onum. Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Quot ergo sunt bona praedicantium, tot sunt ornamenta coelorum. Hinc rursus scriptum est: Verbo Domini coeli firmati sVerbum enim Domini, Filius est Patris. Sed eosdem coelos, videlicet sanctos apostolos, ut tota simul sancta Trinitas ostendatur operata, repente de sancti Spiritus divinitate adjungitur: Et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Coelorum ergo virtus de spiritu sumpta est, quia mundi hujus potestatibus contraire non praesumerent, nisi eos sancti Spiritus fortitudo solidasset. Quales namque doctores sanctae Ecclesiae ante adventum hujus Spiritus fuerint scimus, et post adventum illius cujus fortitudinis facti sint conspicimus. 8. Certe iste ipse pastor Ecclesiae, ad cujus sacratissimum corpus sedemus, quantae debilitatis, quantaeque formidinis ante adventum Spiritus fuerit, ancilla ostiaria requisita dicat. Una enim mulieris voce perculsus, dum mori timuit, vitam negavi
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores. Ieos contrasemet ipsos sp̃ualis fer¬
tior accenderet s&e peccata quȩ as ꝑmansu
punirent. Nec ipsi quippe eẽ poterant
sine peccato: qui adherebant celesti magi¬
sterio: ioħe actestante qui ait. Si dixeri¬
mus quia peccatum non habemus nos
ipsos seducimus. & ueritas in nob non ẽ
In igne gͦ uenit in homines. Incolumba
quȩ pie dñs ꝑmansuetudinẽ tolerat: nos
ꝑ relum rectitudinis debemus cauce con¬
spicere ice ardore semꝑ penitentiȩ cremare.
git᷑ ꝑ columbam sp̃c in redemptore mon¬
stratus est: ꝑignem uero in hominibus:
quia quanto nob̃ nr̃i iudicis facta est se¬
ueritas temꝑata: tanto erga se debet fieri nr̃a
infirmitas accensa. Quatuor itaq propositi¬
onum expleta ratione. ad dona eiusdem sp̃c
contemplanda transeamus. De isto quippe
spi scriptum est: sp̃c eits ornauit celos
Ornamenta enim cȩlorum: sunt uirtutes pre¬
dicantium. Quȩ uidelicet ornamenta: pau

Expanded text:
peccatores, eos contra semetipsos spiritalis serpeccatores, eos contra semetipsos spiritalis servos accenderet, et peccata, quibus Deus punirent. Nec ipsi quippe esse poterant sine peccato, qui adhaerebant coelesti magisterio, Joanne attestante, qui ait, Si dixerimus quia peccatum nonmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est . In igne igitur venit in homines, in columba quae pie Dominus per mansuetudinem tolerat, nos per zelum rectitudinis debemus caute conspicere, et ardore semper poenitentiae cremare. Igitur per columbam Spiritus in Redemptore monstratus est, per ignem vero in hominibus, quia quanto nobis nostri judicis facta est severitas temperata, tanto erga se debet fieri nostra infirmitas accensa. Quatuor itaque propositionum expleta ratione, ad dona ejusdem Spiritus contemplanda transeamus. 7. De isto quippe Spiritu scriptum est: Spiritus ejus ornavit coelos . Ornamenta enim coelorum sunt virtutes praedicantium. Quae vi
Abbreviated transcription (Latin):
stodit. in eius corde dñs & tienit. & man¬
sionem facit: quia sic eum diuinitatis
amor penecrat. ut ab hoc amore temptati¬
onis tempore non recedat. Ille gͦ uere amat:
cuius uidelicet mentem delectatio praua ex
consensu non suꝑat. Llam tanto quisq ã
suꝑno amore disiungitur: qͣnto inferius
deletatur. Unde adhuc subditur. Qui ñ
diligit me: sermones meos non seruat:

Expanded text:
stodit, in ejus corde Dominus et venit et manstodit, in ejus corde Dominus et venit et mansionem facit, quia sic eum divinitatis amor penetrat, ut ab hoc amore tentationis tempore non recedat. Ille ergo vere amat, cujus videlicet mentem delectatio prava ex consensu non superat. Nam tanto quisque a superno amore disjungitur, quanto inferius delectatur. Unde et adhuc subditur: Qui non diligit me,
Abbreviated transcription (Latin):
in epła sua idem ioħs dicit. Qui dicit qͥa
diligo dm & mandata eius non custodit:
mendax est. Uere enim diligimus: si ad
mandata eius a nr̃is nos uoluptatib coar¬
tamus. Nam qui adhuc ꝑ illicita deside¬
ria diffluit. profecto dm non amat: quia
ei m sua uoluntate contradicit. Et pat̾
meus diliget eum: & ad eum ueniemus
& mansionem apud eum faciemus. Pen
Certe si domum uram quisqͣm diues ac
prepotens amicus intraret: omni festinan¬
tia domus tota mundaret᷑. ne quid fortas¬
se eẽt. quod oculos amici intrantis offen¬
deret. Tergat gͦ sordes praui oꝑis:qui deo
preparat domum mentis. Sed uidete qͥd
ueritas dicat. Ueniemus: & mansionẽ apud
eum faciemus. In quorumdam & enim cor¬
da uenit. & mansionem non facit: quia ꝑ
compunctionem quidem dei respectum
ꝑcipiunt: sed temptationis tempore hoc
ipsum quod compuncti fuerant obliuis¬
cuntur. Sicq ad ꝑpetranda peccata rede¬
unt: ac si hec minime planxissent. Qui
gͦ d̾m uere diligit. qui eius mandata cu-¬

Expanded text:
in epistola sua dicit: Qui dicit, quia diligo Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Vere enim diligimus, si ad mandata ejus nos a nostris voluptatibus coarctamus. Nam qui adhuc per illicita desideria defluit, profecto Deum non amat, quia ei in sua voluntate contradicit. 1576 2. Et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus et mansionem apud eum faciemus. PensCerte si domum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Sed videte quid Veritas dicat: Veniemus, et mansionem apud eum faciemus. In quorumdam etenim corda venit, et mansionem non facit, quia per compunctionem quidem Dei respectum percipiunt, sed tentationis tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant obliviscuntur; sicque ad perpetranda peccata redeunt, ac si haec minime planxissent. Qui ergo Deum vere diligit, qui ejus mandata cu
Abbreviated transcription (Latin):
runt piscatores orbem terrarum: & infirmum
eum inuenientes ad sanitatem reduxerunt. &¬
in ruina positum adstabilitatem reuocauert̃.
non scuta mouentes. non arcus tendentes. non
sagiitas mittentes. non pecuniam largientes.
non eloquentia confidentes. sed erant nudi qͥ¬
dem seculo. sed induti xp̃o. Pauꝑes. sed diuites.
Pecunia indigentes sed regnum celorum possi¬
dentes.Non habentes humana solatia: ha¬

Expanded text:
postoli orbem terrarum, et infirmum eum invenientes, ad sanitatem reduxerunt, et in tribulatione et in ruina positum, ad stabilitatem revocaverunt. Non scuta moventes, non arcus tendentes, non sagittas mittentes, non pecuniam largientes, non eloquentiam confidentes, sed erant nudi quidem saeculo, sed induti Christo; pauperes, sed divites; pecunia indigentes, sed regnum coelorum possidentes; non humana solatia ha
Abbreviated transcription (Latin):
prope omnes. gentes paratȩ sunt ꝓ nomine
añi fundere sanguinẽ suum. Ante hoc im¬
pii & ꝑsecutores erant reges: nunc uero ad
celum preferunt pietatem. Et in gredientes
limen ȩccliȩ deponunt coronam: & crucem
xp̃i instus depĩgunt frontib. Foris arma.
hic misteria. foris scuta hic sacramentorum
Ster. religione ac pietate insignes. Ideoq pro
his omnib grãs agamus dño ꝑ xp̃m dnm¬

Expanded text:
prope omnes gentes paratae sunt pro nomine prope omnes gentes paratae sunt pro nomine Domini fundere sanguinem suum. Ante hoc impii et persecutores erant reges, nunc vero ad coelum proferunt pietatem, et ingredientes limina Ecclesiae, deponunt coronam, et crucem Christi in suis depingunt frontibus. Foris arma, hic mysteria; foris scuta, hic sacramentorum osii, religione ac pietate insignes. Ideoque pro his omnibus gratias agamus Domin
Abbreviated transcription (Latin):
ad hispanos. usq adultimos terrarum fi¬
nes. inuenies inprincipio erat uerbum &
uerbum erat apud deum. & deus erat uer¬
bum: & uniuersa religione plena. Ante hoc
enim uniuersa erant impiecate repleta.
nunc autem non solum ciuitates religione
florent. & fide xp̃i : sed etiam heremus in
nomine dñi glatur. Antea namq & regine
inconuiuiis uiroꝵ saltabant sicut filiam he¬
rodiadis fecisse legimus: nunc uero uix fa-¬
mula dignat᷑ hoc facere. Antiquitꝰ gensꝙsa¬
rum filii parentib sotiabant᷑ cõnubio. & so¬
rori frater iungebat᷑ impune: nunc uero uir¬
ginitatem appetunt. Ante hoc etiam quo
suam. Massagete & derbices miseros putãt
qui egrotatione moriantur. & parentes. cogna¬
tos propinquos. cum ad senectam uẽnerint
iigulatos deuorant: reccius ee dicentes ut a se
potuis q̃m auermib consumant᷑ nunc uero
post passionem xp̃i & resurrecionẽ eius ab¬
stmentia & castitate deuote militant. xp̃o. &

Expanded text:
ad Hispanos, usque ad ultimos terrarum fiad Hispanos, usque ad ultimos terrarum fines, invenies, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , et universa religione plena. Ante hoc enim universa erant impietate repleta. Nunc autem non solum civitates religione florent et fide Christi, sed etiam eremus in nomine Domini gloriatur. Antea namque et reginae in conviviis virorum saltabant, sicut filiam Herodiadis fecisse legimus : nunc vero vix famula dignatur hoc facere. Antiquitus gentis Persarum filii parentibus sociabantur connubio, et soror fratri jungebatur impune: nunc vero virginitatem appetunt. Ante hoc autem eratsuam. Massagetae et Berbices miseros putant, qui aegrotatione moriantur. Et parentes, cognatos, propinquos, cum ad senectutem venerint, jugulatos devorant, rectius esse dicentes, ut a se potius quam a vermibus consumantur. Nunc vero post passionem Christi et resurrectionem ejus, abstinentiae et castitati devote militant Christo, et
Abbreviated transcription (Latin):
Machina preparatur: sed turris non elidit᷑
Et quid dico ȩłiam: Inum sermonem
locutus est piscator: & sicut turris immo
delere conati sunt seo non potuerunt: suꝑ
petram enim fundatum erat. Considera enĩ¬
tyrannos. regis diademata. gladios acutos.
bestiarum dentes. mortem minantes. cami¬
omnia machinamenta parata. Et pharetrã
quidem suam euacuauit diabolus. sed nich̃
lesit ȩccłiam. Porte enim inferi non preuale¬
bunt aduersus eam. Testatur res ipsa. testat᷑
horum quȩ fiunt a stipulatio. Quanti im¬
pugnarunt. & nemo preualuit. Et impug¬
natores quidem taciturnitati & obliuioni
sunt dati. eccl̃ia autem cotidie uirtutibus
augmentatur. Ubi nunc cdaudius ubi au¬
gustus. ubi nero. ubi tyberius: Nomina
sunt nuda. Horum autem nemo. nec ulla
horum mentio. Et quia ȩccłam impugna¬
uerunt. ideo & memoriam ꝑdiderunt:
eccł̃ia autem clarior resplendet. Ubicunq
ieris adindos.admaũros.adbritannos.

Expanded text:
machinamenta praeparantur, sed turbis non eliditur. machinamenta praeparantur, sed turbis non eliditur. Et quid dico Ecclesiam? Unum sermonem locutus est piscator, et sicut turris immobdelere conati sunt, sed non potuerunt? supra petram enim fundatum erat. Considera tyrannos, reges, diademata, gladios acutos, bestiarum dentes mortem minantes, cami et omnia machinamenta parata. Et pharetram quidem suam evacuavit diabolus, sed nihil laesit Ecclesiam: portae enim inferi non praevalebunt adversus eam. Testatur res ipsa, testatur eorum quae fiunt astipulatio, quanti impugnarunt, et nemo praevaluit. Et impugnatores quidem taciturnitati et oblivioni sunt dati, Ecclesia autem quotidie virtutibus augmentatur. Ubi nunc Claudius? ubi Nero? ubi Tiberius? Nomina sunt nuda, eorum autem nemo, nec ulla eorum mentio. Et quia Ecclesiam impugnarunt, ideo et memoriam perdiderunt. Ecclesia autem clarior resplendet. Ubicunque ieris, ad Indos, ad Mauros, ad Britannos,
Abbreviated transcription (Latin):
quorum latera radebant᷑. sed fides non fran¬
gebatur. O noua rerum materies. Paries ef¬
foditur: & thesaurus non aufertur. Caro
scinditur: & fides non rumpit᷑. Talis qͥppe
martẏrum uirtus. Et enim suꝑ hanc pe¬
tram edificabo ȩccł̃iam meam: & porte inferi
non preualebunt aduersus eam. Attẽndite
diligentius uerbo. Portas inferi ꝑicula uocat:
quȩ mortem pariunt. Quid gͦ: ininfernũ
ricula introitus mortis sunt. Et cur inquit
non prohibet temptationes: Ut ostendat
uirtutem eius. Si nemo eam impugnare
posset dicere poterant. qm si impugnaret᷑.
utiq uinceretur. Propterea ꝑmitto eam im¬
pugnari. ut non imbecillitas e repugnanti
um fides uictorie impucetur. Et porte infe-¬
ri non dixit non appropiabunt ei. sed non
preualebunt aduersus eam. Quid gͦ: lm¬
pugnabit᷑ quidem. non tamen unci poterit.
Tempestates uincit ęccłia: sed non dimergit᷑.
Iacula in eam mutunt᷑. sed non ꝑforatur:

Expanded text:
quorum latera radebantur, sed fides non franquorum latera radebantur, sed fides non frangebatur. O nova rerum materies! Paries effoditur, et thesaurus non aufertur. Caro scinditur, et fides non rumpitur. Talis quippe est martyrum virtus. Etenim super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam. Attendite diligentius verbo: Portas inferi, pericula vocat quae mortem pariunt. Quid ergo? In infernricula introitus mortis sunt. Et cur, inquit, non prohibet tentationes? Ut ostendat virtutem ejus. Si nemo eam impugnare posset, dicere poterant: Quoniam si impugnaretur, utique vinceretur, propterea permitto eam impugnari, non ut imbecillitas repugnantium, sed fides victoriae imputetur. Et portae inferi, non dixit non appropiabunt ei, sed non praevalebunt adversus eam. Quid ergo? Impugnabitur quidem, non tamen vinci poterit, tempestates suscipit Ecclesia, sed non demergitur; jacula in eam mittuntur, sed non perforatur;