comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enIOr GAIOCARIS simO
que mego diligo incari¬
tate : Caris sime deom¬
Ribus orationem fatio pros¬
perete ingredi et ualere. sicut
prospere agit animatua
Gauisus sumualde uenientibus
fratribus et tescimonium perhiben¬
tibus ueritatituae. sicut tu in ueri¬
tate ambulas. Maioremhorũ
Non abeo gratiam quam ut au¬
diam filios meos inueritate¬
ĩ ambulare : Caris si mefide¬
liter facis quicquid operaris
infr̃ ec hoc inperegrinos

Expanded text:
Senior Gaio charissimo, quem ego diligo in veritate. Charissime, de omnibus orationem facio prospere te ingredi, et valere sicut prospere agit anima tua. Gavisus sum valde venientibus fratribus, et testimonium perhibentibus veritati tuae, sicut tu in veritate ambulas. Majorem horum non habeo gratiam, quam ut audiam filios meos in veritate ambulare. Charissime, fideliter facis quidquid operaris in fratres, et hoc in peregrinos
Abbreviated transcription (Latin):
religiose castor suasionibiad¬
qui escens. sic librũ a pocalipsis
beati ioħ. multis mysteriis opa
Licet exiguis susceperim uiribi
exponendũ ut non meis tanũ
solis fierem contentus inuenis
sed quam quã numero pauea.
siquatamen a scõ quoq a gustino
testimonia exinde exposita
forte repperi in dubitanter
adiunxi Sed etiã a trchonio
quae sano congruunt sensui:
defloraui: Et ab esquae elȩ¬
genda fuerant : exundantia
reprimens. iͫ portunare¬
secans: et iͫ politacoͫ ponens
catholico moderamine tẽperaui
Multa quippe in ipso eius opere
repperi. et suꝑ uacua et inepta
et sane doctrinȩ contraria
it aut et de causa quae in t̃nos
et illos uertitur: secundũ
prauitatẽ cordissui loca
nocentia captaret: nr̃aeq
ecclesiae noxia expositione
putaree mordacit̃ ÷ ludendũ
Nec mirum quod hereticus
rem sibi congruã fecerit.
sed uel quod in uenire potuit

Expanded text:
religiose Castori, suasionibus acquiescens, sic librum Apocalypsis beati Joannis multis mysteriis opaclicet exiguis susceperim viribus exponendum, ut non meis solis tantum fuerim contentus inventis, sed quanquam numero pauca, si qua tamen a sancto quoque Augustino testimonia exinde exposita forte reperi, indubitanter adjunxi, sed etiam a Ticonio quae sano congruunt sensui, defloravi, et ex eis quae eligenda fuerant, exundantia reprimens, importuna resecans, et impolita componens, catholico moderamine temperavi. Multa quippe in ipso ejus opere reperi et supervacua, et inepta et sanae doctrinae contraria, ita ut de causa quae inter nos et illos vertitur, secundum pravitatem cordis sui loca nocentia captaret, nostraeque Ecclesiae noxia expositione putaret mordaciter illudendum. Nec mirum quod haereticus rem sibi congruam fecerit, sed vel quod invenire potuit
Abbreviated transcription (Latin):
qui testimonium red diderunt
caritatituae inconspectuȩcclesi ae
quos benefaciens deduces digne
dõ Pronomine erũ eiꝰ
profecti sunt nihilaccipientes
agentibus : Nosergodebemus
suscipere huius modi. ut coopera¬
III toressimus ueritatis Scripsis¬
semforsitan ecclesiae. sed his quiamat
primatum gerere in eisdio trepes
Non recipitnos Propter hocsiue¬
nero commonea meius opera
quae facit uerbis malignis gar¬
riens innos & quasi non ei ista
sufficiant: neq ipse sus cipit
fratres et eosqui suscipiuNt
proib& et de ecclesia eiecit:
sed quod bonumẽ : Quibene fac̃
exdõ ẽ : Quimale facit non uidit
eum: De ma&rio testimonium
redditur ab hominibus et ipsa
ueritate : Et nos testimonium
per hibemus. & nostiqnm̃ testi¬
monium nr̃m uerumẽ:
Multa haboo scribere tibi sed
Nolui pera tramentum et cala¬
mum scribere tibi: spero autẽ
proinus teuidere et osados
loquemur: paxtiłs alutenit
te amici salutate

Expanded text:
qui testimonium reddiderunt charitati tuae in conspectu Ecclesiae: quos, benefaciens, deduces digne Deo. Pro nomine enim ejus profecti sunt, nihil accipientes a gentibus. Nos ergo debemus suscipere hujusmodi, ut cooperatores simus veritatis. Scripsissem forsitan Ecclesiae: sed is, qui amat primatum gerere in eis, Diotrephes, non recipit nos. Propter hoc si venero, commonebo ejus opera, quae facit verbis malignis garriens in nos: et quasi non ei ista sufficiant; neque ipse suscipit fratres, et eos, qui suscipiunt, prohibet, et de Ecclesia ejicit. sed quod bonum est. Qui benefacit, ex Deo est: qui malefacit, non vidit Deum. Demetrio testimonium redditur ab omnveritate et nos autem testimonium perhibemus et nosti quoniam testimonium nostrum verum est multa habui scribere tibi sed nolui per atramentum et calamum scribere tibi spero autem protinus te videre et os ad os loquemur pax tibi salutant te amici saluta
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ ꝑ filium qmest saluator ⁊ rex nong
ꝯtrarius ẽ do̾ a quo ꝑfiliũ electas est ⁊ mis¬
sus ut d̾r indestrõne legis. Inponebant .n. il¬
lem s per eum iam iħ̾m. ⁊ ex omn parte ĩ¬
mortalem iam suscitatati qui non ut hõ.
paulatim homines s totum simul eum ꝑ
S m̃ apparet dignior qͥr pͥores ꝯscituti fñt

Expanded text:
tus est per Filium, qui est salvator et rex. Non ergo contrarius est Deo a quo per Filium electus est et missus, ut dicitur in destructionem legis. Imponebatur enim illem; sed per eum jam Jesum, id est ex omni parte immortalem jam suscitatum, qui non ut homo paulatim homines, sed totum simul eum peSed inde apparet dignior, quia priores constituti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
hoc nom̃ sͥ ĩpõit᷑ ut sicut porticus qͥ pareos sy¬
ꝑauit. ⁊ g̾manicꝰ qui g̾manam uicit est dictus.
sic ab eo principe quem prius subingauit pa
diuinis. ꝯsuetudo deprehendit᷑. mag̃ placet ꝙ
in nr̃a ꝯsuetudine frequenter reꝑitur. inueni¬
nius enĩ inscriptris alios bims. alio t̾nis iuo
eoeͣstes ⁊̃ iddida uocatus ẽ. Matheꝰ qͥ ⁊ leui dictꝰ
est. ⁊ alia pluia in hc̃ mod̾. Scd̾m gͦ hanc con¬
suettidinem ut᷑ noħ ⁊ paulus duplici uocitat᷑
uocabulo. sicut scͥptum est in actib apłorum
Saulus qui ⁊ paulus nͥ emdenter ostendit scͥptã
non ei tunc primum pauli nom̃ inpositimi. s
uet̾is applłationis id fuisse assignat. Aieromino
aũt in libro hebrnicorum nominũ paulꝰ mua¬
bilis siue electus int̾pretari dr᷑. quẽ ⁊ cd̃s ip̃e¬

Expanded text:
hoc nomen sibi imposuit, ut sicut Parthicus, qui Parthos superavit, et Germanicus, qui Germaniam vicit, est dictus, sic ab eo principe quem prius subjugavit Paudivinis consuetudo deprehenditur magis placet quod in nostra consuetudine frequenter reperitur. Invenimus enim in Scripturis, alios binis, alios ternis usos Ecclesiastes et Idida vocatusest, et alia plura in hunc modum. Secundum ergo hanc consuetudinem videtur nobis et Paulus duplici vocitatus vocabulo, sicut scriptum est in Actibus apostolorum: Saulus qui et Paulus . Ubi evidenter ostendit Scriptura non ei tunc primum Pauli nomen impositum, sed veteris appellationis id fuisse assignat. A Hieronymo autem in libro Hebraicorum nominum Paulus mirabilis sive electus interpretari dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
miis ẽẽ. Seqͦ. uocatus apłs. Eoce clignitas ad
qͣm ꝓmotus est. Coce de humili. ft̃s est altus.
ac si iltis suꝑbis quib scͥbebat diceret. Ex ser¬
rio ⁊ humili fecit mne ds apłm. ⁊ sublimem. ita
⁊ nos humiles sitis. ut exultemini. Qͥ eminse

Expanded text:
mus esse. Vocatus Apostolus. Ecce dignitas ad quam promotus est, ecce de humili factus est altus. Ac si illis superbis quibus scribebat diceret: Ex servo et humili fecit me Deus apostolum et sublimem, ita et vos humiles sitis ut exaltemini: Qui enim se
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tatis in paulo. qr om̃i lib̾tate nobilior est
seruitꝰ xp̃i dicendo gͦ seruns. nom̃ humilitatĩ
pornit. ut ad eam ꝓuoc⁊ suꝑbos quib scͥbebat. ne
misera suitꝰ uideat᷑ nõ simplicit̾ ait. seruris. s
addit ihũ .i. saluatoris cui mĩto õs serut debet.
ei ⁊ eñ serurte regnare est. Iħe uͦ hebraice. Socheł¬

Expanded text:
libertatis in Paulo, quia omni libertate nobilior est servitus Christi. Dicendo ergo servus, nomen humilitatis ponit, ut ad eam provocet superbos quibus scribebat. Et ne misera servitus videatur, non simpliciter ait servus, sed addit, Jesu, id est Salvatoris, cui merito omnes servire debent: ei etenim servire regnare est. Jesus vero Hebraice, sothe
Abbreviated transcription (Latin):
li. ꝯsentit ag̃ sic dicens non ob aliud hoc no
apłorum. Ip̃e pͥme salslus pꝰea paulus dic¬
tus est. non quasi iactantta aliqua nom̃ sibi
supbo modicus .i. humilis paulum enim modi
scõrum apłorum id fecisse phibetur qͥ inuitto¬
tib ꝓficientes mutato nomine sunt uocati.
nt eeñt etiam ip̃o nomine norri ut cephas

Expanded text:
li, consentit Augustinus sic dicens: Non ob aliud hoc nomli, consentit Augustinus sic dicens: Non ob aliud hoc nomapostolorum: ipse primo Saulus, postea Paulus dictus est: nec quasi jactantia aliqua nomen sibi superbo modicus, id est humilis; paulum enim modicsanctorum apostolorum id fecisse perhibetur, qui in virtutibus proficientes mutato nomine sunt vocati, ut essent etiam ipso nomine novi, ut Cephas,
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ pendet litt᷑a¬
uͭ ꝑficiatur sentẽ¬
cia ⁊ sub intelligi¬
tur mandat uel¬
scͥbit. In hac autẽ
ne a ꝯditione adignitate ab officio a nõt
dicens. Paulus a ꝯdicione seriuis a dignita¬
te apłs ab officio segregatus in euͣngium d̾i
ex nomine autẽ landẽ sortitur. siuis ip̃ius
nõis ⁊ ratio inpositionis arnmadu̾tatur ꝑa¬
lus enim hebraice. quietus grece. modicus
latine sonat .i. hoc nomen paulus qd̃ hebͣi¬
cui᷑ꝰ originie. ⁊ inuentione. non terminati¬
ram notat ħ nom̃. gn̾ali appellatione apd̾
dicitatẽ. hoc enĩ nom̃ paulꝰ. cũ sit appłsati¬
uum apd̃ grecos hebre. ⁊ latinos imposititi
apło ꝓprium fuit: q̃ui ut ait Beda. suꝑ ac
baru᷑a ⁊ pauli uocabulum. accepisse. prius
enĩ uocabatur saulus. a saule ꝑsecutore
qr sic̾ ille dauid ita hic eccłiam xp̃i est ꝑ¬
secutus. Quarte xp̃o aũ anno. iuxta c̃die̾tũ
apłorum aõ magist̾ium gentium est ꝓ¬
fectus. hiic aũt sententie de nomineꝰ pan¬

Expanded text:
e pendet litterficiatur senteet subintelligir, mandat, velbit. In hac autem omine, a conditione, a dignitate, ab officio. A nomine, dicens, Paulus; a conditione, servus; a dignitate, apostolus; ab officio, segregatus in Evangelium Dei. Ex nomine autem laudem sortitur; si vis ipsius nominis et ratio impositionis animadvertatur. Paulus enim Hebraice, quietus Graece, modicus Latine sonat, id est hoc nomen Paulus, quod est Hebraicum origine et inventione, non terminatiram notat hoc nomen generali appellatione apud modicitatem. Hoc enim nomen Paulus, cum sit appellativum apud Graecos, Hebraeos et Latinos, impositum Apostolo proprium fuit, qui, ut ait Beda super AcBarnaba, et Pauli vocabulum accepisse. Prius enim vocabatur Saulus a Saule persecutore, quia sicut ille David, ita hic Ecclesiam Dei est persecutus. Quarto autem decimo anno, juxta condictum apostolorum, ad magisterium gentium est profectus. Huic autem sententiae de nomine Pau
Abbreviated transcription (Latin):
Paulus doctor egregins gẽtium apłc.
minist̾ium suum uolens honorificare
um tẽptans si quomͦ ad emuland̾ ꝓuocem carnem
meam eccłiis hebreorum hanc epłam scͥpsit agens

Expanded text:
Paulus, doctor egregius, gentium Apostolus, ministerium suum volens honorificare. um, tentans si quomodo ad aemulandum provocem carnem meam . Ecclesiis Hebraeorum hanc epistolam scribit agens
Abbreviated transcription (Latin):
riose eqͣtis legi dum¬
ip̃m sñ lege ad salu¬
tem nõ suffice̾ asse
eo. s ab ip̃o sine lege
ẽ est qui dedit .i. spõte
obrulit. qr nõ ẽ alius qui poss aꝑite librũ
nͥ leo de tͥbu uida semet ip̃m qr nõ erat alia¬
digna hostia hostia offerri ꝑro pcc̃is m̃is de¬
lendis qd̃ ẽ mitium saluattonis. Quem gͦ
locum hab lex: nltm penitus. dedit etiam
qui eramus sub lege de scło .i. de ꝯformita¬

Expanded text:
riose aequatis legi, dumine lege ad salutem sufficere asseeo. Sed ab ipso sine lege  ipse est qui dedit, id est sponte obtulit, quia non est alius qui posset aperire librum, nisi Leo de tribu Juda , semetipsum, quia non erat digna hostia offerri pro peccatis nostris delendis, qui est initium salvationis. Quem ergo locum habet lex? nullum penitus. Dedit etiam qui rei eramus sub lege, de saeculo, i
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝯmitant᷑. cꝰmõi sunt insipientia. spur¬
cuia ⁊ infirmitas. a quib nos eripit ille qͥ
mala. ex hoc sensu d̾r dies mali sunt. dies
iabob possimi minidus in maligno posit᷑
temꝑa ꝑicłosa. saltus qͦ qui sunt pleni
latronib ⁊ gladuis quo cruor effimditut
⁊ calix quo uenenum tempatur mala di¬
cuntut. qr non solum temꝑa. s etiã loca.
⁊̃ instrumta malorum traperunt ĩ fanrã¬

Expanded text:
ommittuntur: cujusmodi sunt insipientia, spurcitia, et infirmitas, a quibus nos eripit ille quimala Ex hoc sensu dicitur: Dies mali sunt, dies Jacob pessimi, mundus in maligno positus, tempora periculosa, saltus quoque qui sunt pleni latronibus, et gladius quo cruor effunditur, et calix quo venenum temperatur, mala dicuntur, quia non solum tempora, sed etiam loca et instrumenta malorum traxerunt infamia
Abbreviated transcription (Latin):
seribit apłs sialathis. Gala¬
the aũt sunt. Galli enimĩ
qͣndam grecie ꝓuinciamo¬
lim uenientes Grecis se ini¬
scuerunt. Uñ illa ꝓuincia
pͥus gallo g̾cia. deinde gala¬
thia appłłata ẽ. Uñ cum gͥ¬
ciaenti ingenii sint. illi tñ Gala¬
the stulti. ad intelligendum tardi¬
ores erant sicut ⁊ in dodiles erant.
hii ui̾tatem fidei ⁊ doctͥne ab apło ac¬
ceperunt. s pꝰt ut udaizarent. apse¬
udo apłis temptati sunt multis mo.
carnalib obseruantiis nõ sufficere ad
salutem.⁊ petrum ⁊ iacobum. ⁊ alios
qͥ c̃ dño fu̾ant. logis obseruantias cũ eim¬
gł̾io miscuisse ip̃m qr paulum aliud
iidea face̾ aliud ingentib p̃dicare. his
itaq hꝰ galathas subu̾terunt ado ut eis as¬
sentientes in legis obseruantias tͣnsirent. Io
hos apłs reuocat ad uĩtatem fid̾i xͥane ⁊ doc
romanis tanꝙͣ sapientib altiori sensu. ⁊ pro¬
fundiorib usus ẽ argumentis. istisd uͦ uelut
minis sapientib usus ẽ mod̾ato sermone

Expanded text:
scribit Apostolus Galatis. Galatae autem sunt Graeci. Galli enim in quamdam Graeciae provinciam olim venientes Graecis se miscuerunt. Unde illa provincia prius Gallograecia, deinde Galatia appellata est. Unde, cum Graeci acuti ingenii sint, illi tamen Galatae stulti, et ad intelligendum tardiores erant, sicut et indociles Galli. Hi veritatem fidei et doctrinae ab Apostolo acceperant, sed post, ut judaizarent, a pseudoapostolis tentati 141 sunt, multis modicarnalibus observantiis non sufficere ad salutem, et Petrum et Jacobum et alios qui cum Domino fuerant legis observantias cum Evangelio miscuisse; ipsum quoque Paulum aliud in Judaea facere, aliud in gentibus praedicare. His atque hujusmodi Galatas subverterunt, adeo ut eis assentientes in legis observantias transirent. Ideo hos Apostolus revocat ad veritatem fidei CRomanis tanquam sapientibus, altiori sensu et profundioribus usus est argumentis; istis vero velut minus sapientibus usus est moderato sermone:
Abbreviated transcription (Latin):
cit̾ apłm despiciebant.
P oriͥb dam gͦ cornthiorum.
ꝑ pͥmam epłam correptis. cã reliquorum sc̾bit hanc epi¬
stolam scd̾̃am. repellens psendo apłos ostendendo de cõ¬
ceptõs p̃dicõis eorum. ⁊ se multis mõis ꝯm̃dans. Nõtat
ettam illos ĩ elemosinis parcos. p̃cipit qͦ corractum
docens eos nõ deb̾e egre ferre. c̃ ip̃e ꝓ alioꝵ salu̾te. ꝑic¬
us cortidie ⁊ morti subiaceat. Est gͥ intencio eiꝰ inhe
epła ĩ correctos corrig̾e̾. ⁊ correctos ad utiliora ꝓ noca

Expanded text:
spiciebant, . Quibusdam ergo Corinthiorum per primam Epistolam correctis, causa reliquorum scribit hanc Epistolam secundam, repellens pseudoapostolos ostendendo deceptionem praedicationis eorum, et se multis modis commendans. Notat etiam illos in eleemosynis parcos. Praecipit quoque correctum docens eos non debere aegre ferre, cum ipse pro aliorum salute periculis quotidie et morti subjaceat. Est ergo intentio ejus in hac Epistola incorre
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ ꝑ filium qmest saluator ⁊ rex nong
ꝯtrarius ẽ do̾ a quo ꝑfiliũ electas est ⁊ mis¬
sus ut d̾r indestrõne legis. Inponebant .n. il¬
lem s per eum iam iħ̾m. ⁊ ex omn parte ĩ¬
mortalem iam suscitatati qui non ut hõ.
paulatim homines s totum simul eum ꝑ
ẽẽ minor Cet̾i eñim apłi udebantur ẽẽ it¬
nores. qr pͥores. iste minimꝰ qr nouissimus.
S m̃ apparet dignior qͥr pͥores ꝯscituti fñt

Expanded text:
tus est per Filium, qui est salvator et rex. Non ergo contrarius est Deo a quo per Filium electus est et missus, ut dicitur in destructionem legis. Imponebatur enim illem; sed per eum jam Jesum, id est ex omni parte immortalem jam suscitatum, qui non ut homo paulatim homines, sed totum simul eum per  minor. Caeteri enim apostoli videbantur esse majores: quia priores. Iste minimus, quia novissimus. Sed inde apparet dignior: quia priores constituti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ciosissimo cibo sapr̃es btatur
Incipions auc̃ bedissimu cube
Flãma ã ilissimũ ardescat
⁊ sauiꝰ quisz maluerit more
dr̃u pisce uesti qmͣ leuticula

Expanded text:
issimo cibo sapiens utatur, insipiens autem foedissima gnlae flamma in uilissimum ardescat. et sanius quisque maluerit more domini pisce uesci quam lenticula
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc epłam scribit apł̃s philemoni co¬
losensi. qui nulla eccl̃iastice mministratioĩs
p̃ditus erat dignitate. s uir laudabilis
in plebe. cui familiares litt̾as mittit ꝓ os
nesimo seruo suo. qui cũ dãpno eiꝰ fuerat.
s ab apło audito eugłio baptizatus ẽ. cui
⁊ ueniã dep̃catur apłs. sci ibens ei a roma
de carcere. ⁊ ẽ intentio apł̃i implorare ue¬
niam onesimo: apud philemonẽ. Modus
talis. Prius salutat eũ cũ uxore ⁊ filio. de¬
inde agit grãs d̾õ de bonis eoꝵ omendans
fidem ⁊ caritatẽ eoꝵ. Postea philemonẽ õb¬
secrat. cũ ei imꝑare posset. ut onesimo ꝑ¬
cat. ⁊ grãs d̃o agat. q talem eũ receꝑit. ut¬
ñ sernum estimet ẜ diletissimũ f̾rẽm. De

Expanded text:
Hanc Epistolam scribit Apostolus Philemoni Colossensi, qui nulla ecclesiasticae ministrationis praeditus erat dignitate, sed vir laudabilis in plebe, cui familiares litteras mittit pro Onesimo servo suo, qui cum damno ejus fugerat; sed ab Apostolo audito Evangelio baptizatus est, cui et veniam deprecatur Apostolus, scribens ei a Roma de carcere. Et est intentio Apostoli implorare veniam Onesimo apud Philemonem. Modus talis: Prius salutat illum cum uxore et filio. Deinde agit gratias Deo de bonis eorum, commendans fidem et charitatem eorum. Postea Philemonem obsecrat, cum ei imperare posset, ut Onesimo parcat, et gratias Deo agat, quia talem illum recipit, utn servum aestimet, sed dilectissim
Abbreviated transcription (Latin):
gruit. N. nr̃e deuotioni: ut qui dm̃i crucifixi
passionẽ celebramꝰ. reprimendaꝵ carnalium uo¬
luptatũ cruoem nobis faciamꝰ. In hac quidem crui¬
re semꝑ in hac uita debet pendere xpĩanus. ut
sit fixus clauis .i. p̃ceptis iusticie. ut xp̃c in cruce

Expanded text:
gruit nostrae devotioni ut qui Domini crucifixi passionem celebramus, reprimendarum carnalium voluptatum crucem nobis faciamus. In hac quidem cruce semper in hac vita debet pendere Christianus, ut sit fixus clavis et praeceptis justitiae, ut Christus in cruce
Abbreviated transcription (Latin):
surgent ꝓrimi. deinde nos qui uiuimꝰ. qui resi¬
dui sumꝰ simul rapiem cum illis: ꝯturbati st̾.
nimiũ q ꝑt̾riti: putantes uicinũ ẽẽ diem dñi.
⁊ tim̃tes ne dãpnarent᷑ cũ cliabolo. eo qd̃ tarde
ad fidem uenientes: imꝑfecti eẽnt. Iõq hoe cõ¬
ꝑto: scripsit eis ñ ĩminere diem iudicii suo tp̃r.
ne apłs in hoc m̃titus ꝑ omĩa reꝓbaretur. Uel
ne diabolus loc expectantib aliqͣ fraude illu¬
deret. Corrigit ⁊̃ asꝑius inquietos. ⁊ ẽ inten¬
tio apł̃i in hac epła bonos ⁊ quietos ad patĩam
monere ⁊ inquietos corrigere. ⁊ q̃ obscure in
p̃cedenti epłã dix̾at hic aliquatenus aꝑire. Mho¬
dus talis. Primũ salutat. deinde grãs agit.
de bonis eoꝵ. Postea mouet ad patĩam. ⁊ ad
scura denuntiat. agens de abolitione romani
regni. ⁊ int̾fectione antixp̃i. Circa finem uͦ ut
prima epła. Scribunt eccłie thessalonicensiũ
more solito. Grã sit uob̾ ⁊ pax a d̾o ꝑ .n. ⁊ d .i.¬

Expanded text:
primi; deinde nos qui vivimus, qui resuscitati sumus, simul rapiemur cum illis, conturbati sunt nimiumque perterriti, putantes vicinum esse diem Domini, et timentes ne damnarentur cum diabolo, eo quod tarde ad fidem venientes imperfecti essent. Ideoque hoc comperto scripsit eis non imminere diem judicii suo tempore, ne Apostolus in hoc mentitus per omnia reprobaretur, vel ne diabolus hoc exspectantibus aliqua fraude illuderet. Corrigit etiam asperius inquietos. Et est intentio Apostoli in hac Epistola bonos et quietos ad patientiam monere, et inquietos corrigere, et quae obscure in praecedenti Epistola dixerat hic aliquatenus aperire. Modus talis: primum salutat, deinde gratias agit de bonis eorum, postea monet ad patientiam et ad scura denuntiat, agens de abolitione Romani regni et de interfectione Antichristi; circa finem vero ut prima epistola, scribunt Ecclesiae Thessalonicensium, more solito: Gratia sit vobis et pax a Deo Patre
Abbreviated transcription (Latin):
item apłs thessalonioensib. Orta .N. aG¬
pud eos grauiori tribulatione. item monet
eos ad patt̃am. ostendens iustũ d̃i uidicium.
de resurrectione mortuoꝵ uñ putabat᷑ dies
dm̃i instare. ñc̃ aliam scribit epłam. in qua

Expanded text:
Apostolus Thessalonicensibus. Orta enim apud Graecos graviori tribulatione item monet eos ad patientiam, ostendens justum Dei judicium ude resurrectione mortuorum, unde putabatur dies Domini instare, nunc aliam scribit epistolam in qua
Abbreviated transcription (Latin):
toti ecclie galathie. ĩmo ⁊ uniuer Xp̃i¬
se eccłie locutus ẽ imꝓbando legem. ⁊ ꝯmendan¬
do grãm. mͦ ad p̃latos loquit᷑ spũ aliter direns.
erant. ne inflatione bone uite. eũ qui peccato
patiatur se argui s defendere se incipiat. ne
turpis uideatur. I deo leniter instruite. q fr̃s
estis. ⁊ si suꝑiores. Attende quid ꝓprie dicatur
p̃cipienda. que ñ pot̃ hr̃i. sñ ceteris quib homo

Expanded text:
toti Ecclesiae Galatiae, imo et universae Ecclesiae locutus est, improbando legem, et commendando gratiam; modo ad praelatos loquitur specialiter, docens erant, ne inflatione bonae vitae eum qui peccato patiatur se argui, sed defendere se incipiat, ne turpis videatur. Ideo leniter instruite, quia fratres estis, etsi superiores. Attende quod proprie dicatur praecipienda, quae non potest haberi sine caeteris quibus homo
Abbreviated transcription (Latin):
dicit apłs. qd̃ ẽ nomen dignitatis. s uine¬
tus qd̃ ẽ nomen humilitatis. qr ñ imꝑãt.
s orat. Est N hic intercessio ꝓ onesimo. iõ
q̃ humilitatis sunt omemorat᷑. incipiens ab
inuiria sua. ut dignitatẽ epłe sue facẽt.
sicut .i. peccĩ cã uinciri obꝓbrium ẽ. sic
econtra ꝓ xp̃o custodie uicula sustinere:
maxĩa głatio ẽ. Eo .ii. temꝑe in custodia
bes misereri: tĩ ẽẽ causa doloris. qd̾ eris.
si immisericors filium cruciau̾is. ⁊ timo
qui .s dsligi meretur. ⁊ adiutori nr̃o. mini¬
sterio p̃dicõtus. ⁊ appie uxori eius. cui scri¬
bit. ut hoc uirũ exoret. kiñe sorori in fide
ñ ficta. ⁊ archipo filio eius: colosensiũ mi

Expanded text:
dicit apostolus, quod est nomen dignitatis, sed vinctus, quod est nomen humilitatis, quia non imperat, sed orat. Est enim hic intercessio pro Onesimo, ideo quae humilitatis sunt, commemorat incipiens ab injuria sua ut dignitatem suae Epistolae faceret. Sicut enim peccati causa vinciri opprobrium est, sic contra pro Christo custodiae vincula sustinere maxima gloria est. Eo enim tempore in custodia bes misereri, non esse causa doloris: quod eris si immisericors filium cruciaveris. Et Timqui scilicet diligi meretur; et adjutori nostro ministerio praedicationis, et Appiae uxori ejus cui scribit ut haec virum exoret, charissimae sorori, in fide non ficta, et Archippo filio ejus Colossensium mi
Abbreviated transcription (Latin):
i uiuimꝰ. ꝙ. omuniter supra dixit ad istos
quib scribit: retorquet. ⁊ se eis onimi̾at. ꝑ ħ
nosdico inuicem ꝓuo. alios ad ꝯtentionẽ. ⁊ litẽ.
⁊ alia ilłicita. ⁊ inuicem inui. si ñ audemꝰ ꝓuoca¬
ir. Hec mala facit inanis gła. Et sciendum. aG¬
qi tum ꝑ ornie uiciũ antiqui hostis uirus hu¬
mano cordi infundatur. in zelo inuidie tota
sua uiscera serpens ꝯertit. ⁊ in hac inprimenda
malitia quasi postẽ mouet. ⁊elus iste: mo uari
dum ñ ht̃ ꝑmanens iugiter sine fine. cũ alia
soelera finiant᷑ qnͣtoq ille cui inuidet᷑ successu¬
meliore ꝑfecerit. t anto inuudꝰ in maꝰ incendiũ
nuoris ignib inardescit. Hinc uultułꝰ minax.
toruus aspectus. pallor in facie. in labus tre¬
mor. stridorin dentib uerba tabida. ⁊ effrena¬
ta ꝯuitia. manus ad uiolentiam ꝓmpta. ⁊ si gla¬
dio interim uacua. odio tñ furiate mentis est
armata.

Expanded text:
 Quod communiter supradixit, ad istos quibus scribit retorquet, et se eis connumerat, per hoc ntes, alios ad contentionem, vel litem, et alia illicita, et invicem invidentes, si non audemus provocare. Haec mala facit inanis gloria. Et sciendum quod cum per omne vitium antiqui hostis virus humano cordi infundatur, in zelo invidiae tota sua viscera serpens concutit, et in hac imprimenda malitia quasi pestem movet. Cyprianus Zelus iste modum non habet, permanens jugiter sine fine, cum alia scelera finiantur; quantoqmeliore profecerit tanto inuidus in maius incendium iuoris ignibus inardescit. Hinc uultus minax, toruus aspectus, pallor in facie, in labmor, stridor in dentibus, verba rabida et effrenata convitia, manus ad violentiam prompta, et si gladio interim vacua, odio tamen furiatae mentis est armata.
Abbreviated transcription (Latin):
bonis habitis ꝯfirmare. ⁊ ad ultĩora prira¬
re. necũ adhumilitatẽ actioriẽ q gratiaꝵ
informare. Modus tractandi talis ẽ. de more
suo salutationẽ p̃mutit. Deinde grãs agit
d̾o. exponens prius bñficia humano generi
p̃stita post ip̃is apłis specialit̃ indulta. Dein¬
de ephesus ip̃is ostendens a quo ⁊ ad quid uo¬
cati sint. Derinde xp̃i dignitatẽ. ⁊ p̃lationẽ
ostendit. post ea ad patientiã ⁊ caritatẽ eos
inuitat. unitatẽ fidei ⁊ eccł̃ie oꝯmendans.
⁊ dona gr̃e enumerans. taudem ad certam̃
exhortans otra principes tenebraꝵ militie
xp̃iane armaturã describit. Prius gͦ salu¬
tans. ⁊ se nomine significans ait.

Expanded text:
bonis habitis confirmare, et ad ulteriora provocabonis habitis confirmare, et ad ulteriora provocare, nec non et ad humilitatem actionemque gratiarum informare. Modus tractandi talis est: De more suo salutationem praemittit. Deinde gratias agit Deo, exponens prius beneficia humano generi praestita, post ipsis apostolis specialiter indulta, deinde Ephesiis ipsis ostendens a quo et ad quid vocati sint. Deinde Christi dignitatem et praelationem ostendit, postea ad patientiam et charitatem eos invitat, unitatem fidei et Ecclesiae commendans et dona gratiae connumerans. Tandem ad certamen exhortans contra principes tenebrarum, militiae Christianae armaturam describit. Prius ergo salutans, et se noto nomine significans, ait:
Abbreviated transcription (Latin):
aulus apłs̾. ⁊ c̃. Hanc epłam scribit apłs
ephesus. Ephesii aũ sunt asian. Hui per
paulum ñ fundati s ꝯfirmati fu̾ant in fide. E¬
os .t. ñ fundauit apłs infide. s ꝯfirmauit.
nulta ꝑ eis passus a ꝑfidis. qui post ꝯfirma¬
tionẽ firmiter steterant infide. ⁊ in bonis oꝑi¬
l. Hic scribit apłs a roma de carcere ꝑ titicũ
ꝯfortatoriã epłam. cum ult̾ius ñ eẽt eos ui¬
surus. T̃ sciens eos ẽẽ bonos. ñ arguit de cul¬
pa: s ne relabant᷑ timendũ erat. Qui .N. stat
sadere potest. Et qi nullus a deo ꝑfectus est.
qui crescere ñ possit. eos ad ultiora hortatur¬
⁊ ne reredant a fide ꝓ sius tribulationib te¬
neant q suas ordiniationes. I p̃sertim ne ꝑ¬
fectio erigat eos intumorẽ: ostendit de quo
statu. ad quã dignũ uorati sunt diceus. oĩa
bñficia eis. uel apłis ip̃is. uł toti humano
generi dala. ꝑ solam dei grãm fore collata.
Est gͥ intentio apłi in hac epłã ephesios in

Expanded text:
aulus apostolus. Hanc Epistolam scribit Apostolus Ephesiis. Ephesii autem sunt Asiani: hi per Paulum non fundati, sed confirmati fuerant in fide. Eos enim non fundavit Apostolus in fide, sed confirmavit, multa pro eis passus a perfidis, qui post confirmationem firmiter steterant in fide et in bonis operibus. His scribit Apostolus a Roma de carcere per Tychicum confortatoriam Epistolam, cum ulterius non esset eos visurus: et sciens eos esse bonos, non arguit de culpa, sed ne relabantur timendum erat. Qui enim stat cadere potest, et quia nullus adeo perfectus est qui crescere non possit, eos ad ulteriora hortaturt ne recedant a fide pro suis tribulationibneantque suas ordinationes, et praesertim ne perfectio erigat eos in tumorem, ostendit de quo statu ad quem dignum vocati sunt, dicens, omnia beneficia eis vel apostolis ipsis, vel toti humano generi per solam Dei gratiam collata fore. Est igitur intentio Apostoli in hac Epistola Ephesios in
Abbreviated transcription (Latin):
toti eccłie galathie. ĩmo ⁊ uniuer. xp̃i¬
se ecclĩe locutus ẽ imꝑbando legem ⁊ omendan¬
do grãm. mͦ ad p̃latos loquit᷑ spũ aliter dcrens.
erant. ne inflatione bone uite. eũ qui peccato
atis eum. s instrui hꝰmodi. ñ ꝑ singula peccã
patiatur se argui s defendere se incipiat. ne
turpis uideatur. I deo leniter instruite. qr fr̃s
estis. ⁊ si suꝑiores. Attende quid ꝓprie dicatur
nemo sit m̃ ii. ut t̾mn ergar seribere de eodem
am laborandi. Laborem. N. p̃stat magistro qui
alter sentit quã docet. Dieo ut neno mͥ molestꝰ
sit. cũ utiq ñ est facienda molestia. Ego .N.p. ĩ c.¬

Expanded text:
toti Ecclesiae Galatiae, imo et universae Ecclesiae locutus est, improbando legem, et commendando gratiam; modo ad praelatos loquitur specialiter, docens erant, ne inflatione bonae vitae eum qui peccato atis eum, sed instruite hominem, non per singula peccata patiatur se argui, sed defendere se incipiat, ne turpis videatur. Ideo leniter instruite, quia fratres estis, etsi superiores. Attende quod proprie dicatur nemo sit molestus, ut iterum cogar scribere de eodem.am laborandi. Laborem enim 162 praestat magistro qui aliter sentit quam docuit. Dico ut nemo sit molestus mihi, cui utique non est facienda molestia. Ego enim
Abbreviated transcription (Latin):
que me ꝯpbant eius militem eẽ s. passiones. tri¬
naꝵ. de ꝑsecutionib qͣs patiebatur. Stigina
ti dr᷑ pũtum uel nota aliquo ferro fcã ⁊ est
sensus. Iam ñ debet mͥ fieri molestia qͣr ego ha¬
teo alios ꝯflictus ⁊ c̾tamiua. q̃ in ꝑsecutionib
quas patior mecũ dimicant.

Expanded text:
quae me comprobant esse militem, scilicet passiones, trinarum de persecutionibus quas patiebatur. Stigma enim dicitur punctum vel nota aliquo ferro facta. Et est sensus: Ideo non debet mihi fieri molestia, quia ego habeo alios conflictus et certamina, quae in persecutionibus quas patior mecum decertant.
Abbreviated transcription (Latin):
tatem excluderet lectionis Sciens qͦ eoꝵ suꝑ¬
bram. suamq humilitatẽ ip̃e demonstrans.
sui ordinis dignitatẽ noluit añ ferre. no¬
minando se apłm. s mitũ su offici tacens.
suꝑbis ip̃e humilis ñ se apłm nioĩauit. ne
suꝑbi indignarent᷑. Qd̾ itero ħ epła matore¬
relucet facundia ꝙͣ alie. sane mirandũ ũ
ẽ. eũ naturale sit ũnicuiq pluis in sua qu

Expanded text:
tatem lectionis; sciens quoque eorum suptatem lectionis; sciens quoque eorum superbiam, suamque humilitatem demonstrans, sui ordinis dignitatem noluit anteferre nominando se Apostolum, sed meritum sui officii tacens, superbis ipse humilis non se apostolum nominavit, ne surelucet facundia quam aliae, sane mirandum non est, cum naturale sit unicuique plus in sua qu
Abbreviated transcription (Latin):
cens. d̾m unigenitũ suũ nobis misisse. ⁊ in co
nobis locutum. ut auditoꝵ mentes erigert
.i. fidelium quib scribit udoꝵ ne qi multis
malis q̃ illis accid̾ant ualde afflicti ⁊ ꝯtriti
erant. putarent se ex hoc infi̾ores cet̾is. ac
miseriores existere. Id̾oq ut eos consolet᷑ atq
erigat: maiori gr̃a p̃ditos. initio epłe sue
declarat. qr antiquis quidẽ ꝓphete missi st̾:¬
eo qd̃ nom̃ eius intitulo ñ h̾at. ⁊ longe splen¬
didiore atq facundiore stilo quã alie res¬
plendeat. s aut barnabe. aut luce. aut ele¬
mentiᷤ. aut terturliani. Quib in ꝓmptu
nob̾ est respond̾e. Si .ii. iõ ñ est dicenda pau¬
li. qr noĩe eius pͣtitulata ñ est. gͦ nec alicuꝰ
aũ nom̃ suũ huic epłẽ sicut ⁊ cet̾is ñ p̃posuit
qr hebreis odiosus erat quib legis destruc¬
płs erat. nom̃ stiũ eis odiosum tacuit ne p̃¬
scripti noĩs inuidia. seqñtis utilitatẽ utili¬

Expanded text:
cens Dominum unigenitum suum nobis misisse, et in eo cens Dominum unigenitum suum nobis misisse, et in eo nobis locutum ut auditorum mentes erigeret, id est fidelium quibus scribit Judaeorum, ne quia multis malis quae illis acciderant valde afflicti et contriti erant, putarent ex hoc se inferiores caeteris ac miseriores existere. Ideoque ut eos consoletur atque erigat, majori gratia praeditos in initio Epistolae suae declarat, quia antiquis quidem prophetae missi seo quod nomen ejus in titulo non habeat, et longe splendidiore et facundiore stylo quam aliae resplendeat; sed aut Barnabae, aut Lucae, vel Clementis, vel Tertulliani; quibus in promptu nobis est respondere. Si enim ideo non est dicenda Pauli, quia nomine ejus praetitulata non est, ergo nec alicujus autem nomen suum huic Epistolae sicut et caeteris non praeponit, quia Hebraeis odiosus erat, quibus legum destrucvidebatur, nomen suum eis odiosum tacuit, ne praescripta nominis invidia sequentis excluderet utili
Abbreviated transcription (Latin):
ultipharie uł multiphariã. ⁊c̃. Paulus
doctor egregius. gentiũ apls̃. minist̾i¬
um suũ uolens honorificare. uxta qd̾̃ in e¬
pła ad romanos ait. quã diu quidẽ sũ apo¬
stolus gentiũ. honorificabo minist̾ium me¬
um. tẽptans si quo mͦ ad emulationẽ ꝓuo¬
cem carnẽ meam. Eccl̃us hẽbr eoꝵ hanc
epłam scripsit agens de eminentia xͥ: scd̃
te astruens multis modis fidem xͥ absq le¬
offic̾e. quoꝵ dã hebreoꝵ suꝑstitiosam tra¬
ditionẽ excludens. qui xp̃m confitentes. le¬
gales obseruantias tenendas putabant. ⁊
in hune errorẽ quosoã ĩ qui de gentilitare ne¬
n̾ant ad xp̃m sua auctoritate indux̾ant. Ideo
apłs ꝓuidens gentib. ne deinceps in hunc er¬
rorẽ hebreoꝵ auctoritate trahant᷑. uid̾os qͦ ad
emulandũ ꝓuocans. qd̾ ẽ honor minist̾i sui.
cem. hoc temꝑx fidelib frãm. legem ostendens
repbatam. Ad uͥtimũ ⁊̃ de morib instruit.¬
st Presentis gͥ temꝑis eminentiã. ostendit. di¬

Expanded text:
ultifariam, vel multifarie, etc. Paulus doctor egregius, gentium Apostolus, ministerium suum volens honorificare juxta quod in Epistola ad Romanos ait: Quandiu sum Apostolus gentium, honorificabo ministerium meum, tentans si quomodo ad aemulandum provocem carnem meam , Hebraeis hanc Epistolam scripsit, agens de eminentia Christi ste, astruens multis modis fidem Jeofficere. Quorumdam Hebraeorum superstitiosam traditionem excludens, qui Christum confitentes legales observantias tenendas putabant, et in hunc errorem quosdam etiam qui de gentilitate venerant ad Christum sua auctoritate induxerant. Ideo Apostolus providens gentibus ne deinceps in hunc errorem Hebraeorum auctoritate trahantur, Judaeos quoque ad aemulandum provocans, quod est honor ministerii sui, cem, hoc tempore fidelibus factam legem ostendens reprobatam. Ad ultimum etiam de moribus instruit Praesentis igitur temporis eminentiam ostendit, di
Abbreviated transcription (Latin):
tum bonũ excidet᷑ in ignem mitet᷑. Ido
iubet sũptus neccĩos illis dari. qr dignũ
erat ut qui spũalia tradebant. ñ illis de¬
essent carnalia. Apollo ep̃c fuit cormihi¬
oꝵ. qui ꝓpter seditionẽ ꝯcitatam ad uer¬
sum se a ꝑseudo apłis discesserat. cũ ⁊e¬
na socio suo ad titum cretensem ep̃m ł co¬
rinthiis iam sedatis ꝑ epłas pauli: man¬
dat tito. ut priusquam ueniat nicopolĩ
p̃mittat eos ita sollicite. ut nicħ inuia¬
tico illis de

Expanded text:
tum bonum, excidatur et in ignem mittatur. Ideo jubet illis sumptus necessarios dari, quia dignum erat ut qui spiritualia tradebant, non illis deessent carnalia. Apollo episcopus fuit Corinthiorum qui propter seditionem concitatam adversum se a pseudoapostolis discesserat, cum Zena socio suo ad Titum Cretensem episcopum, sed Corinthiis jam sedatis per Epistolas Pauli, mandat Tito ut priusquam veniat Nicopolim, praemittat eos ita sollicite ut nihil in viatico illis desit.
Abbreviated transcription (Latin):
i uiuimꝰ. ꝙ. omuniter supra dixit ad istos
quib seribit: retorquet. ⁊ se eis onimi̾at. ꝑ ħ
qi cum ꝑ omne uiciũ antiqui hostis uirus hu¬
mano cordi infundatur. in zelo inuidie tota
sua uiscera serpens ꝯeicrit. ⁊ in hac inprimenda
malitia quasi postẽ mouet. Telus iste: mo¬
dum ñ h̃t ꝑmanensiugiter sine fine. cũ alia
scelera finiant᷑. qnͣtoq ille cui inuidet᷑ successu¬
meliore ꝓfecerit. tanto iniudꝰ inmaiꝰ incendiũ¬
nuoris ignib inardescit. Hinc uultułꝰ mingx.
toruus aspectus. pallor in facie. in labus tre¬
mor. stridorin dentib. uerba rabida. ⁊ effrena¬
ta ouitia. manus ad uiolentiam ꝓmpta. ⁊ si gla¬
dio interim uacua. odio tñ furiate mentis est
armata.

Expanded text:
 Quod communiter supradixit, ad istos quibus scribit retorquet, et se eis connumerat, per hoc od cum per omne vitium antiqui hostis virus humano cordi infundatur, in zelo invidiae tota sua viscera serpens concutit, et in hac imprimenda malitia quasi pestem movet. Cyprianus Zelus iste modum non habet, permanens jugiter sine fine, cum alia scelera finiantur; quantoqmeliore profecerit tanto inuidus in maius incendiuiuoris ignibus inardescit. Hinc uultus minax, toruus aspectus, pallor in facie, in labmor, stridor in dentibus, verba rabida et effrenata convitia, manus ad violentiam prompta, et si gladio interim vacua, odio tamen furiatae mentis est armata.
Abbreviated transcription (Latin):
futurum erat pro¬
misit gͦ ante tpã¬
fixum erat anteqͣ¬
tempus eẽt qd̾
cum creaturis cep̃¬
ñ gͤ possuamis di¬
cere fuisse aliqd̃

Expanded text:
fixum erat. Promisit ergo ante temfixum erat anteqtempus esset quod cum creaturis coepirgo possumus dicere fuisse aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
tes dei quadã
nobilitate qͣłr
moyses ⁊ dauid
seri suntẽma¬
ria ancilla. apłe
humilitas non
tollit potestatem
⁊̃ dignitatem apłc¬

Expanded text:
te, sed Dei, quadam nobilitate, Moyses et David servi sunt aria ancilla. Apostt: Humilitas non tollit potestatem dignitatem. Ap
Abbreviated transcription (Latin):
causa doloris si iminsericors filiũ cru
sausa debes misereri scribunt hanc
epłam philemoni dilecto ꝓuentuuir
ligibili. qui .s. diligi meretur. ⁊ adui¬
uxori. eius cuiscribit ut hec iitum.
exhoret. Kinse sorori. in fide non fictat
archippo filio. eius colosensium rinist᷑
ut ⁊ hic patrem exoret cõmilitomi mõ

Expanded text:
uod eris si immisericors filium crucjus etiam causa debes misereri, scribunt hanc Epistolam Philemoni dilecto, proventu ligibili, qui scilicet diligi meretur; et adjuuxori ejus cui scribit ut haec virum exoret, charissimae sorori, in fide non ficta, et Archippo filio ejus Colossensium ministro, ut et hic patrem exoret, commilitoni nostro
Abbreviated transcription (Latin):
uir laudabit¬
erat in plebe
oui famuibiareᷤ
litteras mittit ꝓ
honesimo seruo suc
qui cum dampno
eius fugerat. s ab
apło audito enuã¬
gelio baptizatus
cartere. ⁊ est inten¬
tio apłi implorare
ueniam honesiõ
apd̾ pilemonem
Modus talis per
salutat illuri cũ
agit grãs deo de
bouis eo ꝑ cõmen¬
dans fidem et ca¬
poster phylemo
ãgat. q talemillum recepit. ut nõ
sermini estimet. s dilectistimũ frẽm
deĩ dicit ut paret sibi hospictum.
nõmen digntatis ħ uincius. qd̃ est
nomen hunalitatis qr nõ irperat
s orat. Est emim hic intercessio ꝓ hone¬
simo iõ q̃ hunuilitams sunt comme¬
morat incipiens ab imuria sua itt
dignitatem epłe sue saceret. Sicut
enim petã cã iunciri obꝓbrium est
sit econtra ꝓ xͦ custodie iuncula sust¬
nere maxima głia est. ło enim tẽꝑe
in custodia erat iõ ait: Paulus uinet

Expanded text:
vir laudabilis in plebe, cui familiares litteras mittit pro Onesimo servo suo, qui cum damno ejus fugerat, sed ab Apostolo audito Evangelio baptizatus,carcere. Et est intentio Apostoli implorare veniam Onesimo apud Philemonem. Modus talis est, prius salutat eum cum agit gratias Deo de bonis eorum, commendans fidem et chapostca Philemoagat, quia talem illum recepit, ut non servum existimet, sed dilectissimum fratrem. Deinde dicit, ut paret sibi hospitium nomen dignitatis, sed vinctus, quod est nomen humilitatis: quia non imperat, sed orat. Est enim hic intercessio pro Onesimo: ideo quae humilitatis sunt commemorat incipiens ab injuria sua, ut dignitatem Epistolae suae faceret. Sicut enim peccati causa vinciri opprobrium est, sic econtra pro Christo custodiae vincula sustinere, maxima gloria est. Eo ergo tempore in custodia erat. Ideo ait se vinct
Abbreviated transcription (Latin):
sint deiũ xͥ dignitatem ⁊ p̃lationem
ostendit. postẽa ad pacientiam ⁊ carita¬
tem eiusinuitat unitatem fidei ⁊ eccł̃ie
cõmendans ⁊̃ dona gr̃e ꝯmumerans. tand̾
ad certamen eos exhortans ccͣ princi-¬
pes tenebrarimi mlicie uͥane armatu

Expanded text:
sint. Deinde Christi dignitatem et praelationem sint. Deinde Christi dignitatem et praelationem ostendit, postea ad patientiam et charitatem eos invitat, unitatem fidei et Ecclesiae commendans et dona gratiae connumerans. Tandem ad certamen exhortans contra principes tenebrarum, militiae Christianae armatu
Abbreviated transcription (Latin):
hii per paulran nõ fũ¬
dati s confirmati fue.¬
rant infide. los enim
non fundaint apłem
ꝑt dis quipost confirmanonem firmiter
lusurus ⁊ sciens eos ẽẽ bonos nõ arguit
de culpa s ne relabãtur timend erat. Qͥ
enmm stat cade̾ pot. ⁊ qr nullus adeo ꝑfã
ẽ. qui crescere non possit. sos ad ult̾iora
bulationib tencantq suas ordinatões
et presertim ne ꝑfectio erigat eos in ti¬
morem ostendit de quo statu ad qmdig¬
mim uecati sunt dicens omĩa beneficia
eis ut apłis ip̃is ut toto humano generi
data ꝑsolam di grãm forte collata. Est
gͥ intentio apłi in hac epła ephesios in
bonis hĩtis confirmare ⁊ ad utt̾iora ꝓ¬
uocare. nec non ad humilitatẽ actionẽ¬
q gr̃arum informare. Mod̃ tractandi
tauis est. de more suo salutationem pre¬
mittit. Deĩ grãs agit d̾o exponens pꝰ
beneficia humano geni p̃stita. post.
lp̃is apłis speciałr indulta. Dem̃ ephe¬
lii ip̃is ostendens a qͦ ⁊ ad qͥd. uocati

Expanded text:
hi per Paulum non fundati, sed confirmati fuerant in fide. Eos enim non fundavit Apostoperfidis, qui post confirmationem firmiter visurus: et sciens eos esse bonos, non arguit de culpa, sed ne relabantur timendum erat. Qui enim stat cadere potest, et quia nullus adeo perfectus est qui crescere non possit, eos ad ulteriora toli, teneantque suas ordinationes, et praesertim ne perfectio erigat eos in tumorem, ostendit de quo statu ad quem dignum vocati sunt, dicens, omnia beneficia eis vel apostolis ipsis, vel toti humano generi per solam Dei gratiam collata fore. Est igitur intentio Apostoli in hac Epistola Ephesios in bonis habitis confirmare, et ad ulteriora provocare, nec non et ad humilitatem actionemque gratiarum informare. Modus tractandi talis est: De more suo salutationem praemittit. Deinde gratias agit Deo, exponens prius beneficia humano generi praestita, post ipsis apostolis specialiter indulta, deinde Ephesiis ipsis ostendens a quo et ad quid vocati
Abbreviated transcription (Latin):
uel ego paulus. scri¬
bo siue mando. oĩb
qui sunt ephesi scĩs
recte illa duo posu¬
it. Tunc enim ꝓdest
ac creditur bonani¬
pre nr̃o. per quem
omnia condita fũt
a gratiarum acticẽ
qr alr bñdicitur d̾s
ab homine ałr hõ
a d̾o. unum quid̃
benedictonis ubũ
ẽ. s ꝓ congruentia
ꝑsone uarie debet
intelligi sicut et
facere dicitur d̾s.
solo impassibilit
fatit hõ uͦ conatu
⁊labore ita deus
bndititur ab ho¬
mine cum laudib
extollaur. hõ aũt
a d̾o cum d̾s ei grẽ
sue dona imꝑtit
non mierim eins.¬
s mĩa sua. ait gͦ
d̾s sit beniedictus.
corde.ore. opere. et
A omnib d̾s dico.
qui est ⁊ pr. gene¬

Expanded text:
el ego Paulus scribo sive mando omnibus qui sunt Ephesi sanctiRecte illa duo posuit: tunc enim prodest ac creditur bona viro, per quem omnia condita sunt a gratiarum actione r benedicitur Deus ab homine, aliter homo a Deo: unum quidem benedictionis verbum est, sed pro congruentia personae varie debet intelligi, sicut et facere dicitur Deus solo impossibiliter facit, homo vero conatu et labore; ita Deus benedicitur ab homine cum laudibus dignis extollitur, homo autem a Deo, cum Deus ei gratiae suae dona impertit, non meritisia sua. Ait ergo, Deus sit benedictus corde, ore, opere, et a bonis: Deus dico, qui est Pater gene
Abbreviated transcription (Latin):
lus nomine coꝵ prertrilata sic. nec ob id c
pauli non cẽ putanda est. qꝑ diligentius est
scapta. cum naturale itr unnecuiq puis na¬
lere in sua lingua: qͣm in peregrina. Illam
enim ebraice ceteroã u grete scripsit nomeis¬

Expanded text:
um nomine scripta sit. Nec ob id quoque Pauli non esse putanda est, quia diligentius est scripta, cum naturale sit unicuique plus valere in sua lingua quam in peregrina: illam enim Hebraice, caeteras vero Graece scripsit. Nome
Abbreviated transcription (Latin):
seuite. ut eccãm d̾i contra hereticas pmuni¬
ret pͥuitates ⁊ suborientia uicia: resecaret.
et post sitturas questiones excludet. hii sunt
panni qͥ ad extrahendũ iereram de lacu-
tunib circũligati sunt. ⁊pł arũ si qd doctri¬

Expanded text:
, ut Ecclesiam Dei contra haereticas communiret pravitates, et suborientia vitia resecaret, et post futuras quaestiones excluderet. Hi sunt panni, qui ad extrahendum Jeremiam de lacu, funibus circumligati sunt . Epistolarum siquidem doctri
Abbreviated transcription (Latin):
calũꝑnam dilucret. ip̃m legis ds ꝑ moysen
date destructore fore calium niamins eumq
in odium uideoꝵ trahertu m qͦs placatos
hr̃e uolens .x. ad ecclias scͥꝑit. ut si aut moy¬
ses isrłitico ppło pi. onis ⁊ eg ptioꝵ securtu¬
re educto .x. mandator docirinam tͣdidit

Expanded text:
 Moysen datae destructorem esse calumniantium, eumque in odium Judaeorum trahentium; quos placatos habere volens, X ad Ecclesias scripsit. Ut sicut Moyses Israelitico populo a Pharaonis et Aegyptiorum servitute educto X mandatorum doctrinam tradidit,
Abbreviated transcription (Latin):
Riicpia rerura reqͥ¬
renda sunt prius ut
demum facilui pon̾it
caise rano declat. si
eus origo diliauir.
Si gͦ epłarum scͥpture
post eanglũ edit modum ⁊ rationẽ¬

Expanded text:
rincipia rerum requirenda sunt prius, ut demum facilius poterit causae ratio declarari, si ejus origo discatur. Si ergo epistolarum scripturae post Evangelium editae modum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ missus ut dicitur¬
in desututione legiꝰ
mponebant cuim
qd contraria d̾o pre¬
dicaret. eoqd̃ legem¬

Expanded text:
t missus, ut dicituin destructionem legis. Imponebatur enim od contraria Deo praedicaret, eo quod leg
Abbreviated transcription (Latin):
derent. asserebant .a. x fidem fine car¬
nalib obseruantiis non fufficere ad sa¬
lutem ⁊ petrum ⁊ iacobum ⁊ alioꝰ qui
tum dommo fuerant legis obseruan
ataq hĩ galathas subuerterunt ad̾o
ut eis absentientes in legis obsernan
enuangłice scribens eis ab epheso de
gr̃a de qua ⁊̃ romanis sccipsit legem
sapientib altiori senfu ⁊ ꝓfrundiorib
uius est argunientis. Istis st uelut

Expanded text:
fidem sine carnalibus observantiis non sufficere ad salutem, et Petrum et Jacobum et alios qui cum Domino fuerant legis observantatque hujusmodi Galatas subverterunt, adeo ut eis assentientes in legis observanevangelicae, scribens eis ab Epheso de gratia de qua et Romanis scripsit, legemsapientibus, altiori sensu et profundioribus usus est argumentis; istis vero velut
Abbreviated transcription (Latin):
a deo ⁊ saluatos grã dei tueatur tririi¬
tatis complexio esthic ⁊unitas potesta¬
tis ⁊ ẽ dicere tota triratas sit uobiscum
dans gratiam de comimisas ⁊ caritatem
ut trium ꝑfectio consummatio sit ho

Expanded text:
a Deo et salvatos gratia Christi tuetur. Trinitatis hic complexio est et unitas potestatis. Et est dicere: Tota Trinitas sit vobiscum dans gratiam de commissis et charitatem, ut trium perfectio consummatio sit ho
Abbreviated transcription (Latin):
tionit suꝑtilium urat ⁊ luteat. unde
in ueste segalis porsius erat cocus
bis tincus qui hbebat sꝑem ignis
nito eloquio urere debet mordati in¬
cripatione ⁊ mnatuenda cõmmnatiõe.
prutendo io de marina dititur qd̾ in¬
ditabatur ad iguem ⁊̃ liquescebat ad
solem. ⁊ baculus pontificalis ab infe¬
riori parte pungit. ⁊ in summo inan¬
teriora extenditur in se rediens qi ec¬
cllasticus dector gladio ũbi pungere

Expanded text:
onis supercilium. Urat et luceat: unde in veste legalis pontificis erat coccus bis tinctus, qui habet speciem ignis. nito eloquio, urere debet mordaci increpatione, et metuenti comminatione: promittendo. Ideoque de manna dicitur, quod indurabatur ad ignem, et liquescebat ad solem. Et baculus pontificalis ab inferiori pungit, et in summo ad anteriora extenditur in se rediens: quia ecclesiasticus doctor gladio verbi pungere
Abbreviated transcription (Latin):
demas. Sa¬
lutate fr̃s
qui sunt la¬
odocie ⁊ nim¬
plam ⁊ que
in domo eiꝰ
est eccłiam
et cum lecta

Expanded text:
Demas. Salutate fratres qui sunt Laodiciae et Nympham, et quae in domo ejus est ecclesiam. Et cum lecta