comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
linguã & oculos & aures & cor dedit ilt
excogitandi. & disciplina intellectus re¬
pleuit illos. Creauit illis scientiã sp̃s.
sensu impleurt cor illorum. & mala & bo¬
na ostendit illis. Posuit oculũ ipsoꝵ suꝑ
corda ipsorum. ostendere illis magnalia
oꝑm suoꝵ ut nom̃ scĩficationis collaudẽt.
& głari in mirabilib illuis. ut magna¬
lia enarrent oꝑm eius. Addidit illis
disciplinã. & legem uite hereditauit
illos. Testamentũ et̃nũ constituit ẽ illis.¬
& iusticiã & iudicia sua ostendit illis.
& magnalia honoris eius uidit ocłs
illoꝵ: & honorem uocis audierunt au¬
res illoꝵ. & dix̃ illis. Attendite ab omni
iniquo. Et mandauit illis unicuiq de
ꝓximo suo. Bie illorũ coram ipso sunt
semꝑ: ñ sunt absconse ab oculis ipsius.
in unãquanq gentẽ p̃posuit rectores
& pars dĩ irł facta ẽ. manifesta. & oĩa
oꝑa illorum uelut sol in conspectu di: &
oculi eius sine urẽmissione inspicientes
in uiis eorum. Non sunt absconsa testa-¬

Expanded text:
 cor dedit illis excogitandi: et disciplina, et intellectu replevit illos. Creavit illis scientiam spiritus, sensu implevit cor eorum, et mala et bona ostendit illis. Posuit oculum eorum super corda eorum, ostendere illis magnalia m suorum et nomen sanctificationis conlaudent et gloriari in mirabilibus illius et magnalia enarrent operum eius addidit illis disciplinam et legem vitae hereditavit illos testamentum aeternum constituit cum illis et iudicia sua ostendit illis et magnalia honoris eius vidit oculus illorum et honorem vocis audierunt aures illorum et dixit illis adtendite ab omni iniquo et mandavit illis unicuique de proximo viae illorum coram ipso sunt semper non sunt absconsae ab oculis ipsius in unamquamque gentem praeposuit rectorem et pars Dei Israhel facta est manifesta omnia opera illorum velut sol in conspectu Dei et oculi eius sine intermissione inspicientes in viis eorum non sunt absconsa testa
Abbreviated transcription (Latin):
nã. & scrutabor enarrare sapientiã. Eĩ
uerb̾ meis attende in corde tuo. & dico
in ȩquitate sp̃s uirtutes quas posuit ds
in oꝑa sua abinitio. & in ueritate enun¬
tio scientiam eius. In uidicio dĩ oꝑa ip¬
sius abinitio. & ab ĩstitutõe hoĩm ipsoꝵ: dis¬
tinxit partes illoꝵ. & mitia ipsoꝵ in gen¬
tib suis. Ornauit inet̃num oꝑa illoꝵ.
nec esuriert̃. nec laborauert̃. & ñ desti
tuerunt ab oꝑib suis. Unꝰquisq ꝓximũ
sibi ñ angustiabit usq in euũ. Non sis¬
incredibilis uerbo illius. Posthec ds in ter¬
ram respexit: & impleuit illam bonis suis.
Animꝰa  om̃is uitalis denuntiauit antẽ fa¬
ciem ipsius. & in ipsa iterum reũsio illoꝵ.
s̃ oreauit de t̾ra hominem: ¶AUI¬
& sccłm imaginem suam fecit illũ. & ite¬
rum conũtit illum in ipsã: & scđm se
uestiuit illum uirtute. numerũ die¬
rum & tempꝰ dedit illi. Et dedit illi po-¬
testatem eoꝵ que sunt suꝑ t̾ram. Posure

Expanded text:
ientiam et in verbis meis adtende in corde tuo et dico in aequitate spiritus virtutes quas posuit Deus in opera sua ab initio et in veritate enuntio scientiam eius in iudicio Dei opera ipsius ab initio et ab institutione ipsorum distinxit partes illorum et initia ipsorum in gentibus suis ornavit in aeternum opera illorum nec esurierunt nec laboraverunt terunt ab operibus suis unusquisque proximum sibi non angustiavit usque in aevum non incredibiles verbo illius post haec Deus in terram respexit et implevit illam bonis suis anima omnis vitalis denudavit ante faciem ipsius et ipsa iterum reversio illorum Deus creavit de terra hominem et secundum imaginem suam fecit illum et iterum convertit illum in ipsam et secundum se vestivit illum virtutem numerum dierum et tempus dedit illi et dedit illi potestatem eorum quae sunt super terram posuit
Abbreviated transcription (Latin):
nalia dĩ. Cum consũmauerit homo tũc
incipit. & qui quieueuerit: oꝑabitur.
Quid ẽ. homo. & que grã illiꝰ: & qͥd ẽ boñ
aut quid nequã illiꝰ: Numerꝰ enĩ dierũ ho¬
minũ. ut multũ centũ anni. Quasi gut¬
calculus harene sic exigui anni indie eui.
Propt̃ hoc patiens ẽ. dñs in illis: & effun¬
det suꝑ eos miscdiam suã. Uidit p̾sump¬
tionẽ cordis illoꝵ qm̃ mala ẽ: & cognouit¬

Expanded text:
it homo tunc incipit et cum quieverit operabitur quid homo et quae gratia illius et quid bonum aut quid nequam illius numerus dierum hominum multum centum anni quasi gutcalculus harenae sic exigui anni in die aevi propter hoc patiens est Deus in illis et effudit super eos misericordiam suam vidit praesumptionem cordis illorum quoniam mala e
Abbreviated transcription (Latin):
mouebit ad te. Humiliare dõ. & expec
ta manus eius. Attende ne seductus in
stulticia humilieris. Noli eẽ. humilis ĩ
sapientia tua: ⁊ ne humiliatus in stulticiã
seducaris. Aduocatus a potentiore discede:
ex hoc enĩ magis te aduocãbit. Ne imꝓb
sis ne impingaris. & ne longe sis abeo.
ne eas in obliuionem. ne retineas ex equo
loqui cum illo. & credas multis uerb̾ illiꝰ.
Ex multa enĩ loquela temptabit te: &
subridens int̃rogabit te. De absconditis¬
tuis immittis animo illius: & conserua¬
bit uerba tua & ñ parcet de malitia
Dilige dm̃. & inuoca eum in salute tua.
Om̃ẽ animal diligit simile sibi: sic &
omĩs homo ꝓximũ sibi. Omĩs caro ad
similem sibi coniunget᷑: & omĩs homo
simili sui sotiabit᷑. Si cõmunicabit lupꝰ
agno aliquando: sic peccator iusto. Que
cõmunicatio scõ homini ad canẽ: Aut
que pars bona diuiti ad pauꝑem: He¬
natio leonis onager in heremo. sic pas¬

Expanded text:
movebit ad te. » Hamovebit ad te. » Hata manus ejus. Attende, ne seductus in stultitia humilieris. Noli esse humilis in sapientia tua, ne, humiliatus, in stultitiam seducaris. Advocatus a potentiore, discede: ex hoc enim magis te advocabit. Ne improbus sis, ne impingaris, et ne longe sis ab eo, et eas in oblivionem. Ne retineas ex aequo loqui cum illo, et ne credas multis verbis illius. Ex multa enim loquela tentabit te, et subridens interrogabit tetuis. Immitis animus illius conservabit verba tua, et non parcet de malitia,dilige Deum, et invoca eum in salute tua. Omne animal diligit simile sibi, sic et omnis homo, proximum sibi. Omnis caro ad similem sibi conjungitur, et omnis homo simili sibi sociatur. Si communicabit lupus agno aliquando, sic peccator justo. Quae communicatio sancto homini ad canem? aut quae pax bona diviti ad pauperem? venatio leonis onager in eremo, sic pas
Abbreviated transcription (Latin):
ad uesperũ ĩmutabitur tempꝰ. & hec oĩa
sciata in oculis dĩ. homo sapiens in om̃ib
metuit: & in dieb delictorũ attendet
ab inertia. Om̃is astutus agnoscie sapi¬
entiam. & inuenienti eam dabit con-¬
fessionẽ. Sensati in uerb & ipsi sapient̃
egerunt. & intellexerunt ueritatem &
eas. & a uoluntate tua auertere. Si
prestes anime tue concupiscentias eiꝰ.
faciet te in gaudio inimicis tuis. Ne
oblecteris in turbis. nec in modicis. assi¬
dua ẽ. enĩ cõmissio illoꝵ. Ne fueris me¬
diocris in contentione ex fenore. & ñ ẽ. tͥ
nichil in saeculo seris enim inuidus uite¬

Expanded text:
tur tempus et haec omnia citata in oculis Dei homo sapiens in omnibus metuet et in diebus delictorum adtendet ab inertia omnis astutus agnovit sapientiam et invenienti eam dabit confessionem seegerunt, et intellexerunt ueritatem et eas, et a voluntate tua avertere. Si praestes animae tuae concupiscentias ejus, faciet te in gaudium inimicis tuis. Ne oblecteris in turbis, nec in modicis. Adest enim commissio illorum. Ne fueris mediocris in contentione ex fenore, et non est tibi nihil in saeculo. Eris enim invidus t
Abbreviated transcription (Latin):
execratus ẽ. illos p̃suꝑbia illoꝵ. Non ẽ.
misertus illis gentẽ totam ꝑdens. & ex¬
tollentem se in suis peccatis. Ce sic̃ sexcen¬
ta milia peditum qui congregati sunti
duritiam cordis sui. & si unus fuisses cer¬
uicatus. mirũ si fuisset inminus. Mi¬
sericordia enim & ira ẽ. cum illo. Potẽs ẽ¬
exoratio & effundens iram. scdm miseri¬
cordiam suã. Sic correptio illius hominẽ
scd̾m oꝑa sua uidicat. ñ effugiet in ra¬
pinam peccator. ⁊ ñ retardabit sufferen¬
tia miscłiam facientis. Omĩs miscđia
faciet locum unicuiq scdm meritum
oꝑm suorũ. & sod̾m intellectum ꝑegri¬

Expanded text:
execratus est illos, praexecratus est illos, pramisertus est illis, gentem totam perdens, et extollentem se in suis peccatis. Et sicut sexcenta millia peditum, qui congregati sunt in duritia cordis sui: et si unus fuisset cervicatus mirum si fuisset inmunis misericordia enim et ira est cum illo potens exoratio et effundens iram secundum misericordiam suam sic correptio illius hominem secundum operam suam iudicat non effugiet in rapinam peccator et non retardabit sufferentia misericordiam facientis omnis misericordia faciet locum unicuique secundum meritum operum suorum et secundum intellectum per
Abbreviated transcription (Latin):
citam seruare. Apposuit tͥ aquã & ignẽ
ad quod uolueris porrige manũ tuã.
Ante hominẽ uita & mor. bonũ & ma¬
lum. quod placuerit ei dabit᷑ illi. Qm̃
multa sapientia dĩ & fortis in po tẽ¬
tia. uidens om̃s sine int̾missione. Ocli
dĩ ad timentes eum. & ipse agnoscit
omnẽ oꝑam hominis. Nemini manda¬
uit impie agere: & nemini dedit spa¬
tium peccandi. Non enim concupiscit
multitudinem filioꝵ infideliũ & inuti¬
suꝑ ipsos. si ñ ẽ. timor dĩ cum illis. Nõ
credas uite illorum. & ne respexeris in la¬
bores illorum. Melior ẽ. unus timens
dm̃: quã mille filii impii. & utile est
mori sine filiis: quam relinquere filios
impios. Ab uno sensato ĩhĩtabit᷑ patͥa:
& a trib impiis deferetur. Multa alia
uidit oculus meus. & fortiora horum
audiuit auris mea. In sinagoga pec¬
cantium exardebit ignis. & in gente
incredibili exardescit ira. Non exoraue¬
runt ꝓ peccatis suis. antiqui gigantes.
qui destructi sunt confidentes sue uirtu¬

Expanded text:
e. adposuit tibi aquam et ignem: ad quod uoles porrige manum tuam. ante hominem uita et mors, bonum et malum: quod placuerit ei, dabitur illi. quoniam multa sapientia dei et fortis in potentia uidens omnes sine intermissione. oculi dei ad timentes eum, et ipse agnoscet omnem operam hominis. nemini mandauit impie agere et nemini dedit spatium peccandi. non enim concupiscit multitudinem filiorum infidelium et inutisuper ipsos, si non est timor Dei cum illis. Non credas vitae illorum, et non respexeris in labores eorum. Melior est enim unus timens Deum, quam mille filii impii. Et utile, mori sine filiis, quam relinquere filios impios. Ab uno sensato inhabitabitur patria, et a tribus impiis deseretur. Multa alia vidit oculus meus, et fortiora horum audivit auris mea. In synagoga peccantium exardebit ignis, in gente incredibili exardescet ira. Non exoraverunt pro peccatis suis antiqui gigantes, qui destructi sunt, confidentes suae virtu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib hͥis insensatum ẽ. cor. & ome cor
intelligitur ab illo. & uias illius quis in¬
telligit: & ꝓcellã quam nec oculus ui¬
debit hominis: Nam plurima oꝑa illiꝰ
sunt in absconsis. sed oꝑa iusticie illius
quis enuntiabit aut quis sustinebit :
Longe enĩ ẽ. testamentum a quib̾dam:
& in t̃rogatio hominũ in consũmatioẽ
ẽ. Qui minoratur corde cogitat inania:
& uir imprudens & ertans cogitat stulta.

Expanded text:
 omne cor intelligitur ab illo, et vias illius quis intelligit? Et procellam quam nec oculus vidit hominis? Nam plurima opera illius sunt in absconsis, sed opera justitiae illius quis enarrabit, aut quis sustinebit? Large enim est testamentum a quibusdam, et interrogatio hominum in consummatione est. Qui minoratur corde cogitat mala, et vir imprudens et errans cogitat stult
Abbreviated transcription (Latin):
ne potestatẽ hñte occidendi ⁊ ñ suscitandi. && ñ¬
suspicaueris timorẽ mortis. Et si acces¬
seris ad illum: noli aliquid cõmitere.
ne forte auferat uitam tuam. Cõmunio¬
nem mortis scito: qm̃ in medio laqueo¬
rum ingredieris. & suꝑ dolentiũ arma
ambulabis. Scdm uirtutem tuã caue
te a ꝓximo tuo: & cum sapientib & pru¬

Expanded text:
ne potestatem habente occidendi et non suspicane potestatem habente occidendi et non suspicaberis timorem mortis et si accesseris ad illum noli aliquid committere ne forte auferat vitam tuam communionem mortis scito quoniam in medium laqueorum ingredieris et super dolentium arma ambulabis secundum virtutem tuam cave te a proximo et cum sapientib
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte scandalizeris in decore illius.
Ne des fornicariis anunã tuã inullo:
spicere in uicis cuutatis. nec oberraue
ris in plateis illiꝰ. Aũte faciem tuã amu¬
liere cõpta: & ne cirtunspicias speciem
alienam. Propt̾ speriem mulieris multi
ꝑierunt. & ex hoc concupiscentia quasi
ignis exardescit. Om̃is mulier que ẽ. for¬
nicaria. quasi stercus in uia conculc̾abit᷑.
S peciẽ mulieris aliene multi admirati re¬
ꝓbi facti sunt. Colloquiũ enĩ illiuis quasi
cubitum. & ñ alterceris cum illa in uino:
ne forte declinet cor tuũ in illam. & san¬
guine tuo labaris in ꝑditionem.
Nonderelinquas amicũ antiquũ: nouũ
enim ñ erit similis illi. Uinum nouum
amicus nouus ueterascet: & cum suaui¬
tate bibes illud. Non zeles glam & opes
peccatoris. Non enim scis que futura sit
illius subuersio. Non placeat tͥ iniuiria
iustorum. sciens qm̃ usq ad inferos non
placebit impius. Longe ab esto ab homi¬

Expanded text:
ne forte scandalizeris in decore illius ne forte scandalizeris in decore illius non des fornicariis animam tuam in nullo spicere in vicis civitatis s in laqueis ejus. Averte faciem tuam a muliere composita: et non circum inspicias speciem alienam. Propter speciem mulieris multi perierunt: et ex hoc concupiscentia quasi ignis exardescit. Omnis mulier que est fornicaria: quasi stercus in via computatur. speciem mulieris alienae multi admirati reprobi facti sunt conloquium enim illius quasi cubitum et non alterceris cum ea in vino ne forte declinet cor tuum in illa et sanguine tuo labaris in perditionem ne derelinquas amicum antiquum novus enim non erit similis illi vinum novum amicus novus veterescat et cum suavitate bibes illud non zeles gloriam et opes peccatoris non enim scis quae futura sit illius subversio non placeat tibi iniuria iniustorum sciens quoniam usque ad inferos non placebit impius longe abesto ab homi
Abbreviated transcription (Latin):
iustumest iudicat. Cum audace ñ eas
in uia. ne forte grauet mala sua in te.
Ipse enĩ scd̾m uoluntatẽ suam uadit.
& simul cum stulticia illiꝰ ꝑies. Cum ira¬
cundo ñ facias rixam. & cum audace
ñ eas in desertum. Qm̃ quasi nichil ẽ.
ante eum sanguis. & ubi ñ ẽ. aduto¬
rium. elidet te. Cum fatuis ñe consili
um habeas. Non enim poterunt dili-¬
gere. nͥ que ipsis placent. Coram extra-¬
neo ne facias consiliũ. nescis enĩ quid
pariat. Non om̃i homini cor tuũ mani¬
festes: ne forte inferat tͥ grãm falsã ⁊ oui¬
on zeles mulierẽ sinꝰ Stieturtͥ.
tui. ne ostendat suꝑ te malitiã doctri¬
ne nequã. Non des mulieri potestatem
anime tue: ne ingrediat᷑ in uirtute
tua & confundaris. Ne respicias mu¬
lierẽ multiuolã. ne forte incidas in la
queos illuis. Cum saltatrice ne assiduuiᷤ
sis: nec audias illam ne forte ꝑeas in ef¬
ficatia illius. Uirginem ne conspicias.

Expanded text:
m quod dignum est iudicat cum audace non eas m quod dignum est iudicat cum audace non eas in via ne forte gravet mala sua in te ipse enim secundum voluntatem suam vadit et simul cum stultitia illius peries cum iracundo non facias rixam cum audace non eas in desertum quoniam quasi nihil est ante illum sanguis et ubi non est adiutorium elidet te cum fatuis ne consium habeas: non enim poterunt diligere, nisi quae ipsis placent. Coram extraneo ne facias consilium: nescis enim quid pariat. Non omni homini cor tuum manifestes: ne forte inferat tibi gratiam, on zeles mulierem sinus tui: ne ostendat super te maliciam doctrine nequam. Non des mulieri potestatem anime tue: ne ingrediatur in virtute tua: et confundaris. Ne respicias mulierem multivolam: ne forte incidas in laeos illius cum psaltrice ne adsiduus sis nec audias illam ne forte pereas in efficacia illius virginem ne conspicias
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝓgenie tua loquat᷑. Ne despicias ho¬
minẽ aũtentem se a peccato: neq imꝑ
& enim ex nobis senescunt.
Doli de mortuo inimico tuo gaudere.
sciens qm̃ om̃s morim᷑. & in gaudium
nolumꝰ uenire. Ne despicias narratio¬
nem pb̃roꝵ sapientium. & in ꝓuerbiisil¬
lorum conũsare. Ab ipsis enim disces sapiẽ¬
tiã ⁊ doctͥnam intellectꝰ ⁊ fruere magnatis sñ
querela. Non te p̃tereat narratio senio¬
rum. & ipsi enĩ didicerunt a patrib
sius. qm̃ ab ipsis disces intellectũ. & in
tempore necessitatis dabis responfũ. Ñ
incendas carbones peccatoꝵ arguens eos:¬
& ne incendaris flãma ignis peccatorũ
De contra faciem stes con Silloꝵ.¬
tumeliosi. ne sedeat quasi insidiator ori
tuo. Noli fenerare homini fortiori te: qđ
si feneraueris quasi ꝑditum habe. Non
respondeas suꝑ uirtutẽ tuã. quod si spo.¬
ponderis. quasi restituens cõgita. Non
iudices contra iudicem. qm̃ scđm quod

Expanded text:
de progenie tua loquatur ne despicias hode progenie tua loquatur ne despicias hominem avertentem se a peccato neque inprenecta etenim ex nobis senescunt noli de mortuo gaudere sciens quoniam omnes morimur et in gaudium nolumus venire ne despicias narrationem presbyterorum sapientium et in proverbiis illorum conversare ab ipsis enim disces doctrinam intellectus et servire magnatis sine querella non te praetereat narratio seniorum et ipsi enim didicerunt a patribus suis quoniam ab ipsis disces intellectum et in tempore necessitatis responsum non incendas carbones peccatoris arguens eos ne incendaris flamma ignis peccatorum illorum ne contra faciem stes contumeliosi ne sedeat quasi insidiator ori tuo noli fenerare homini fortiori te quod si feneraveris tamquam perditum habe non spondeas super virtutem tuam quod si spoponderis quasi restituens cogita non iudices contra iudicem quoniam secundu
Abbreviated transcription (Latin):
ge eum qui te fecit. & ministros eius ñ
derelinquas. honora dmĩ ex tota anima
tua. & honorifica sacerdotes. & ꝓpurga
te cum brãchiis. Da illis partem sic̃ manda¬
tum ẽ. tͥ: primiciarũ & purgacionis. & de
negligentia purgate cum paucis. datũ.
brachioꝵ tuoꝵ & sacrificium scĩficatioĩs¬
offeres domino initia scõꝵ: & pauꝑi por¬
rige manum tuam. ut ꝑficiatur ꝓpicia¬
tio & benedictio tua.
Gratia datus in conspectu omĩs uiuen¬
ambula. Nonte pigeat uisitare infir¬
mũ. exhis enim in dilectione firmabe¬
tis. In omĩb oꝑib tuis memorare no¬
uissima tua: & inet̾num ñ pectãbis.
Non litiges cum homine potente: ne for-¬
te incidas in manibꝰ illiꝰ. Non contendaᷤᷤ
cum uiro locuplete: ne forte econtͣ cõsti
tuat litem tͥ. Multos enĩ ꝑdidit aurũ
atq argentũ. & usq cor regum exten-¬
dit & conũtit. Non litiges cum homine
linguato: & ñ strues in ignẽ illuis ligna.
Non cõmunices homini indocto: ne male

Expanded text:
fecit et ministros eius non derelinquas honora Deum ex tota anima tua et honorifica sacerdotes et propurga te cum brachiis da illi partem sicut mandatum est tibi primitiarum et purgationis et de neglegentia purga te cum paucis datum brachiorum tuorum et sacrificium sanctificatioofferes Domino et initia sanctorum, et pauperi porrige manum tuam, ut perficiatur propitiatio, et benedictio tua: gratia dati in conspectu omnis vivenli, Non te pigeat visitare infirmum: ex his enim in dilectione firmaveris. In omnibus operibus tuis memorare novissima tua, et in aeternum non peccabis. . Non litiges cum homine potente, ne forte incidas in manus illius. Non contendas cum homine locuplete, ne ftuat litem tibi: multos enim perdidit aurum atque argentum: et usque ad cor regum extendit et convertit non litiges cum homine linguato et non strues in igne illius ligna non communices homini indocto ne male
Abbreviated transcription (Latin):
eum. homines stulti ñ app̃hendent
illã. & homines sensati obuiabunt illi.
homines stulti ñ uidebunt illã. longe enĩ
abest a suꝑbia & dolo. Uiri mendaces
ñ erunt illius memores. & uiri ueraces
inueniunt᷑ in illa: & successũ habebunt
sapientia. Sapientie enĩ dĩ adstabit laus.
& in ore fideli habundabit. & dominator
dabit eam illi. Non dixeris ꝑ dm̃ abest:
que odit enĩ ne feceris. Ne dicas ille me
implanauit: ñ enim necessarii st̃ ei ho¬
mines impii. Omẽ execramentũ erroris
odit dñs: & ñ eret amabile timentib
eum. Ds̃ ab initio constituit
hominẽ. & reliquit illum in manu con

Expanded text:
us: Homines stulti non adprehendent illam, et homines sensati obuiabunt illi. homines stulti non uidebunt illam: longe enim abest a superbia et dolo. uiri mendaces non erunt illius memores, et uiri ueraces inueniuntur in illa et successum habebunt sapientia. Sapientiae enim Dei stabit laus, et in ore fideli abundabit, et dominator dabit eam illi. Non dixeris: Per Dominum abest: quae enim odit, non feceris. Non dicas: Ille me implanavit: non enim necessarii sunt illi homines impii. Omne execramentum erroris odit Deus, et non erit amabile timentibus eum. Deus ab initio constituit hominem et reliquit i
Abbreviated transcription (Latin):
te moriet᷑. Ante mortẽ benefac amico tuo.
& scđm uires tuas exporrigens da pau¬
ꝑi. Non defruderis a die bono. & par-¬
ticula boni diei ñte p̃tereat. Nonne
aliis relinques dolores & labores tuos:
In diuisione sortis da & accipe. & iusti¬
fica animã tuã. Ante obitum tuũ oꝑa¬
re iusticiã: qm̃ ñ ẽ. apud inferos inueni-¬
re cibum. Omĩs caro sic̃ fenum ueterascet:
& sicut folium fructificans in arbore uiri¬
di. Aua generantur & alia deiciuntur.
sic generatio carnis & sanguinis. Alia
finitur. & alia nascitur. Omẽ opus cor¬
ruptibile in fine deficiet:⁊ qͥ illd̃ oꝑatur:i¬

Expanded text:
te mortem benefac amico tuo, et secundum vires tuas exporrigens da pauperi. Non defrauderis a die bona et particula boni doni non te praetereat. Nonne aliis relinquas dolores et labores tuos? In divisione sortis da et accipe, justifica animam tuam. Ante obitum tuum operare justitiam quia non est apud inferos invenire cibum. Omnis caro sicut fenum veterascet, et sicut folium fructificans in arbore viridi. Alia generantur, et alia dejiciuntur. Sic generatio carnis et sanguinis, alia finitur, et alia nascitur. Omne opus corruptibile in fine deficiet
Abbreviated transcription (Latin):
audierit inscius laudabit & aditiet. Au¬
diuit luxuriosus & displicebit illi: & ꝓi¬
ciet illud pꝰ dorsum suũ. Narratio fatui.
quasi sarcina in uia. Nam in labiis sensa¬
ti inueniet᷑ grã. Os prudentis queritur
in eccłia. & uerba illius cogitabunt in
cordib sius. Tanquam domꝰ ext̃minata
sic fatuo sapientia & scientia. insensati
inenarrabilia uerba. Compedes in pe¬
dib stulto doctrina. & quasi uincula ma¬
nuum suꝑ manũ dexteram. Latuus
in risu ex altat uocem suã. Uir autem sa¬
piens. uix tacite ridebit. Ornamentũ
aureũ prudenti doctrina. & quasi bra¬
chiale inbrachio dextro. Pes fatui faci¬
lis in domũ ꝓximi. & homo ꝑitus con¬
tra respicit in domũ. uir autem eruditus

Expanded text:
us laudabit et ad se adiciet audivit luxuriosus et displicebit illi et proiciet illud post dorsum suum narratio fatui quasi sarcina in via nam in labiis sensati invenietur gratia os prudentis quaeritur in ecclesia et verba illius cogitabunt in cordibus suis tamquam domus exterminata sic fatuo sapientia et scientia insensati inenarrabilia verba conpedes in pedibus stulto doctrina et quasi vincula manuum supra manum dexteram fatuus in risu inaltat vocem suam vir autem sapiens vix tacite ridebit ornamentum aureum prudenti doctrina et quasi brachiale in brachio dextro pes fatui facilis in domum tra respiciet in domum: vir autem eruditus
Abbreviated transcription (Latin):
be̾bit. Ignem ardentem extinguit aqua:
& elemosina resistit peccatis. & ds̃ ꝓspec¬
tor eius qui reddit grãm meminit in
posterum: & in tempore casus sui inue¬
nit firmamentum.¶I¬
ili elemosinã pauꝑis ne defraudes et
oculos tuos ne transuertas a pauꝑe. Ani¬
mã esurientẽs ne despexeris: & ñ exasꝑes
pauꝑem in inopia sua. Cor inopis ne af¬
flixeris: & ñ ꝓtrahas datum angustian¬
ti. Rogationem contribulati ne abiciaᷤ:
⁊ ne aũtas faciem tuam ab ege̾no. Ab
in ope ne aũtas oculos ꝓpt̾ iram: & ñ¬
Mlaledicentis enim tͥ in amaritudine
anime exaudietur p̾catio illiꝰ. sexaudi¬
et aut̃ eum qui fecit illum. Congrega¬
tioni pauꝑum affabilem te facito: & pͤs¬
bitero humilia animã tuã. & mag¬
nato humilia caput tuũ. Declina pau
debitum tuũ. & responde pacifica in
mansuetudine. Lib̾a eum qui iniuriã
sericors pupillis ut pater. & ꝓ uiro ma¬
tri illorum: & eris tu ut filius altissimi

Expanded text:
bebit. ignem ardentem extinguit aqua, bebit. ignem ardentem extinguit aqua, et elemosyna resistit peccatis: et deus prospector eius qui reddit gratiam meminit in posterum, et in tempore casus tui inuenies firmamentum. Fili, elemosynam pauperum ne fraudes et oculos tuos ne transuertas a paupere. animam esurientem ne despexeris et non exasperes pauperem in inopia sua. cor inopis ne adflixeris et non protrahas datum angustianti. rogationem cum tribulatione ne abicias et non auertas faciem tuam ab egeno. ab inope non auferas oculos t Maledicentis enim tibi in amaritudine animae exaudietur deprecatio illius. Exaudiet autem eum, qui fecit illum. Congregationi pauperum affabilem te facito, et presbytero humilia animam tuam, et magnato humilia caputdebitum tuum et responde illi pacifica in mansuetudine. libera eum qui iniuriam sericors pupillis ut pater et pro uiro matri illorum: et eris uelut filius altissimi
Abbreviated transcription (Latin):
te ne quesieris. & fortiora te ne scrutatꝰ
fueris: sed que p̾cepit tͥ ds̃ illa cogita sẽꝑ.
& in plurib oꝑib eius ne fueriscurios.
ta sunt uidere oculis tuis. In suꝑuacuiᷤ¬
reb noli scrutari multiplicit̃: & in plu¬
rib oꝑib eius ñ eris curiosꝰ. Plurima
enĩ suꝑ sensum hominis ostensa sunt
tͥ. Multos enim supplantauit suspicio
illorum. & in uanitate detinuit sensus
illoꝵ. Cor durum male habebit in no¬
uissimo: & qui amat ꝑiculũ in illo ꝑi¬
bit. Cor ingrediẽs duas uias ñ habebit suc¬
cessus. et praui cor in illis scandalira¬
bitur. Cor nequam grauabit᷑ in dolo¬
rib: & peccator addiciet ad peccandũ.
Synagoge suꝑborũ ñ erit. sanitas. fru¬
tex enim peccati eradicabitur in illis.
& ñ intelligẽtur. Cor sapientis intelligi¬
tur in sapientia. & auris bona audiet
cum om̃i concupiscentia sapientiam.
Sapiens cor & intelligibile abstinebit se
a peccatis: & in oꝑib iusticie successus ha

Expanded text:
te ne quesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris, sed que precipit tibi deus illa cogita semper, et in pluribus operibus eius ne fueris curiosuta sunt uidere oculis tuis. Diuirebus noli scrutari multipliciter et in pluribus operibus eius non eris curiosus plurima enim super sensum hominis ostensa sunt tibi multos enim inplanavit suspicio illorum et in vanitate detinuit sensus illorum cor durum male habebit in novissimo et qui amat periculum in illo peribit cor ingrediens duas vias non habebit successus et pravicordius in illis scandalizabitur cor nequam gravabitur doloribus et peccator adiciet ad peccandum synagogae superborum non est sanitas frutex enim peccati eradicabitur in illis et non intellegetur cor sapiens intellegitur in sapientia et auris bona audiet cum omni concupiscentia sapientiam sapiens cor et intellegibile abstinebit se a peccatis et in operibus ius
Abbreviated transcription (Latin):
dia nationi mulierũ. Semen hominum
honorabitur. hoc quod timet dm̃. Sem̃
perum timor dĩ ẽ: noli despic̾e hominem
iustum pauꝑem. & ñ magnificare uirũ
peccatorem diuitẽ. ALagnus ẽ. iud ex
& potẽ ẽ in honore: & ñ ẽ. maior illo qͥ
timet dm̃. Seruo sensato liberi seruient:
& uir prudens & disciplinatus ñ mur¬
murabit correptus. & inscuis ñ bonora¬
bitur. Noli te extollere in faciendo oꝑe tuo:
& noli cunctari in tempore angustie. Ale¬
lior ẽ. qui oꝑatur & abundat in om̃ib
quam qui głatur & eget pane. Tili in
mansuetudine serua animã tuã. & da
illi honorem scđ̾m meritũ suũ. Peccan¬
tem in animã suã quis iustificabit: &
quis honorificabit exhonorantem animã
suam: Pauꝑ głatur ꝑ disciplinam. & ti¬
morẽ suum: & ẽ. homo qui honorificatur
ꝓpt̾ substantiam suam. Qui aut̃ glatur

Expanded text:
 LIIII uersus: Semen hominum honorabitur hoc, quod timet deum: semen perum timor dei. non est despicere hominem iustum pauperem et non magnificare uirum peccatorem diuitem. magnus est iudex et potens est in honore, et non est o sensato liberi serviunt, et vir prudens et disciplinatus non murmurabit correptus, et inscius non honorabitur. Noli te extollere in faciendo opera tua, et noli cunctari in tempore angustiae. Melior est qui operatur et abundat in omnibus quam qui gloriatur et eget pane. Fili, in mansuetudine serva animam tuam et da illi honorem secundum meritum suum. Peccantem in animam suam quis justificabit? et quis honorificabit exhonorantem animam suam? Pauper gloriatur per disciplinam et timorem suum, et est homo qui honorificatur propter substantiam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃confusione: & ab imprudenti ꝑsona
ꝑdet eam: ꝑsone aut̃ acceptione ꝑdet
se. Est qui p̃ confusione ꝓmitcit amico.
& lucratus ẽ. eum inimicũ gratis. Obꝓ¬
brium nequã in homine mendaciũ. &
in ore indisciplinatorum assidue erre.
Potior fur quã assiduitas uiri menda̾cis.
ꝑditionẽ aut̃ ambo hereditabunt. Mo¬
res hominũ mendaciũ sine honore: &

Expanded text:
prae confusione, et ab imprudenti persona prae confusione, et ab imprudenti persona perdet eam; personae autem acceptione perdet se. Est qui prae confusione promittit amico, et lucratus est eum inimicum gratis. Opprobrium nequam in homine mendacium, et in ore indisciplinatorum assidue erit. Potior fur, quam assiduitas viri mendacis: perditionem autem ambo haereditabunt. Mores hominum mendacium sine hono
Abbreviated transcription (Latin):
humilitate leuabit caput. Est qͥ mul¬
ta redimat modico p̃cio: & restituens
ea in septuplũ. Sapiens in uerbis seip¬
sum amabilem facit: gre aut̃ fatuoꝵ
effundentur. Datus insipiẽtis ñ erit uti¬
lis tibi. oculi enim illius septemplices
sunt. Exigua dabit & multa impꝑabit.
& aꝑtio oris illius inflãmatio ẽ. hodie
fenerator quis. & cras expetit: & odibił¬
est homo huiꝰmodi. Fatuo ñ erit amicꝰ.
& ñ erit gra bonis illius. Qui enim edũt
panem illius false lingue sunt. Quoti¬
ens & quanti irridebunt eũ : Neq enim
quod habendũ erat directo sensu distri-¬
buit: similit̾ & quod ñ erat habendum.
Lapsus false linguȩ. quasi qui pauim̃to
cadens. sic casus maloꝵ festinant̾ ueni¬
ent. Bomo acharis quasi fabula una.
inore indisciplinatorum assidua erit.
Ex ore fatui reꝓbabitur parabola: ñ enĩ
dicit illam in tempore suo. Est qui uetat᷑
peccare ab inopia: & in requie sua sti¬
mulabitur. Est qui ꝑdet animã suam

Expanded text:
litate levavit caput est qui multa redimat modico pretio et restituens ea septuplum sapiens in verbis se ipsum amabilem facit gratiae autem fatuorum effundentur datus insipientis non erit utilis tibi oculi enim illius septimplices sunt exigua dabit et multa inproperabit et apertio oris illius inflammatio est hodie feneratis homo hujusmodi. Fatuo non erit amicus, et non erit gloria bonis illius. Qui enim edunt panem illius, falsae linguae sunt, quoties et quanti irridebunt eum! neque enim quod habendum erat directo sensu distribuit, similiter et quod non erat habendum. Lapsus falsae linguae quasi qui a pavimento cadens, sic casus malorum festinanter venient. Homo ingratus quasi fabula vana in ore indisciplinatorum assidua erit. Ex ore fatui reprobabitur parabola, non enim dicit illam in tempore suo. Est qui vetatur peccare ab inopia, et in requie sua stimulabitur. Est qui perdet animam suam
Abbreviated transcription (Latin):
mi. Est sollertia certa: & ipsa iniqua.
Et ẽ. qui emittit uerbũ. certum. enarrãs
ueritatẽ. Est qui nequit̃ humiliat se:
& interiora eius plena sunt dolo. & est
uistus qui se nimiũ sb̾mittit a multa
humilitate: & ẽ. iustus qui inclinat fa¬
ciem. & fingit ñ uidere se quod ignoratũ
ẽ. & si ab imbecillitate uirium uetetur
peccare: si inuenerit tempꝰ malefacien-¬
di malefaciet. Ex uisu cognoscitur uir:¬

Expanded text:
mi. Est solertia certa, et ipsa iniqua: mi. Est solertia certa, et ipsa iniqua: et est qui emittit verbum certum, enarrans veritatem. Est qui nequiter humiliat se, et interiora ejus plena sunt dolo. Est enim justus, qui se nimium submittit a multa humilitate: et est justus qui inclinat faciem: et fingit non videre se quod ignoratum est. Et si ab imbecillitate virium vetetur peccare, si invenerit tempus malefaciendi, malefaciet. Ex visu cognoscitur
Abbreviated transcription (Latin):
erit tͥ semꝑ. Audisti uerbũ adũsus ꝓrcim̃¬
tuũ cõmoriat᷑ in te fidens qm̃ ñ te dirrũ¬
pẽt. N facie uerbi parturit fatuus: tan¬
quã gemitꝰ partꝰ infantis. Saguta infixa
femori carnis. sic uerbũ in corde stulti. Cor¬
ripe amicũ ne forte ñ intellexerit. & dicat
ñ feci. aut si fecit: neiterũ adat facere.
Corripe ꝓximũ ne forte cũ iniuriã fec̾it¬
ñ dixerit. & si dixerit: ne forte iteret. Cor
r̾ipe amicũ. sepe enĩ fit cõmissio. & ñ om̃i
uerbo credas. Est qui labit᷑ lingua sua:
s ñ ex ãnimo. Ouis ẽ. enĩ qui ñ deliquerit
in lingua sua: Corripe ꝓximũ antequã
cõmineris. & da locũ timori altissimi.
Quia omĩs sapientia dĩ timor. & in illa ti¬
legis. & ñ ẽ. sapientia nequitie discipli¬
tio. & ẽ. insipiens qui minuit᷑ sapientia.
Melior ẽ. homo qͥ minuitur sapientia. &
deficiens sensu in timore dei quã qui habũ¬
dat sensu & transgreditur legem altissi¬

Expanded text:
VIII uersus: Audisti uerbum aduersus proximum: commoriatur in te fidens quoniam non te disrumpet a facie uerbi parturit fatuus tamquam gemitus partus infantis. sagitta infixa femori carnis, sic uerbum in ore stulti. corripe amicum, ne forte non intellexerit et dicat: non feci, aut si fecit, ne iterum addat facere. corripe proximum, ne forte non dixerit, et si dixerit, ne forte itermni uerbo credas. est qui labitur in lingua sua, sed non ex animo. quis est enim qui non deliquerit in lingua sua? corripe proximum, antequam commineris. et da locum timori altissimi: quia omnis sapientia timor dei et in illa tilegis. Non est sapientia, neque scienttio: et est insipiens, qui imminuitur sapientia. Melior est homo qui deficit sapientia, et deficiens sensu in timore Dei, quam qui abundat sensu, et transgreditur legem Altissi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptis altissimi. In manꝰ artificũ oꝑa
laudabũtur ⁊ pͥnceps ppłi in sapientia
sermonis sui. in sensu uͦ senioꝵ uerbum.
Terribilis ẽ. in ciuitate sua homo linguo¬
sus & temerarius in uerbo suo odibilis
udex sapiens iudicabit ¶D e sẽrit.¬
ppłm suum: & pͥncipatus sensati: sta¬
bilis erit. Sodm uidicem ppłi sic & mini

Expanded text:
mi in manus artificum opera laudabitur et princeps populi in sapientia sermonis sui in sensu vero seniorum verbum terribilis est in civitate sua homo linguosus et temerarius in verbo suo odibilis erit iudex sapiens vindicabit populum suum et principatus sensati stabilis erit secund
Abbreviated transcription (Latin):
tas enĩ illuis ñ ẽ. bona. Noli uerbosus eẽ.
in multitudine p̾sbiteroꝵ. & ñ iteres
uerbũ in tua oratione. Non oderis labo¬
riosa oꝑa: & rusticationem ab altissimo
creatam. Nõte reputes in multitudine
indisciplinatorũ: memento ire qm̃ nõ
tardabit. humilia ualde sp̃m tuum.

Expanded text:
tas enim illius non bona noli verbosus esse tas enim illius non bona noli verbosus esse in multitudine presbyterorum et non iteres verbum in tua oratione non oderis laboriosa opera et rusticationem ab Altissimo creatam non te reputes in multitudine indisciplinatorum memento irae quoniam non tardabit humili
Abbreviated transcription (Latin):
sulcis iniusticie: & ñ metes ea in septũ¬
plum. Noli querere abhomine ducatũ.
neq a rege cathedram honoris.
Don te ustifices ante dm̃: qm̃ agnitor
cordis ipse ẽ. & penes regẽ noli uelle ui-¬
deri sapiens. Noli querere fieri udex.
nͥ ualeas uirtute irrumꝑe iniquitates.
ne forte extimescas faciem potentis. & po¬
nas scandalum in agilitate tua. Nõ pec¬
ces in multitudine quitatis: nec te in¬
mitas in ppłm. neq alliges dupplicia
peccata. nec enĩ in uno eris inmunis. Noli
eẽ. pusillanimis in anima tua ẽxorare &
facere elemosinã ne despicias. De dicas
in multitudine munerũ meoꝵ respiciet
ds: & offerentem me deo altissimo susci-¬
piet munera mea. Non irrideas hominẽ
in amaritudine anime: ẽ. enim qui hu¬
miliat & exaltat circunspector ds̃.
Poli amare mendaciũ adũsus frẽm
tiuuim: neq in amicũ similit̃ facias. Noli
uelle mentin omne mendaciũ: assidui¬

Expanded text:
sulcis iniuriae et non metes ea in septusulcis iniuriae et non metes ea in septuplum noli quaerere ab homine ducatum neque a rege cathedram honoris non te iustifices ante Deum quoniam agnitor cordis ipse est et penes regem noli velle videri sapiens noli quaerere fieri iudex nisi si valeas virtute inrumpere iniquitates ne forte extimescas faciem potentis et ponas scandalum in agilitate tua non pecces in multitudinem civitatis nec te inmittas in populum neque alliges duplicia peccata nec enim in uno eris inmunis noli esse pusillanimis in anima tua exorare et facere elemosynam non despicias ne dicas in multitudine munerum meorum respiciet Deus et offerentem me Deo altissimo suscipiet munera mea non inrideas hominem in amaritudine animae est enim qui humiliat et exaltat circumspector Deus noli amare mendacium adversus fratrem tuum neque amico similisidui
Abbreviated transcription (Latin):
& manifestabitur tͥ. Et continens factus:
ne derelinquas eum. In nouissimis enim
inuenies requiem in ea. & conũtetur tͥ in
oblectatiõnem. Q erunt tͥ compedes eius
in protectione fortitudinis: & bases uir¬
tutis & torques illius in stola głe. Decor
enim uite ẽ. in illa. & uncula illius al¬
ligatura salutaris. Stolam głie indues
eam: & coronam gratulationis suꝑpones
tͥ. fili si attenderis mͥ disces eam. & si accõ
modaueris animũ tuũ sapiens eris. Siin¬
clinaueris aurem tuam excipies doctri-¬
nam: & si dilexeris audire sapiens eris.
In multitudine p̾sbiteroꝵ prudentiũ sta:
& sapientie illorum ex corde coniungere.
ut omnẽ narrationẽ dĩ possis audire.
& ꝓuerbia laudis ñ effugiant ate. Et
si uideris sensatum euiglla ad illum:
& gradus ostioꝵ illius exterat pes tuus.
Cogitatum habe in p̃ceptis dĩ: & in man¬
datis illius maxime assiduus esto. & ipse¬
ñ te apprehendent. Discede ab iniquo te¬
& deficient mala abste. Non semines in

Expanded text:
 innotescet tibi; et continens factus, ne derelinquas eam. In novissimis enim invenies requiem ejus, et convertetur tibi in laetitiam, et erunt tibi compedes ejus in protectionem fortitudinis, etutis et torques illius in stolam gloriae decor enim vitae est in illa et vincula illius netura salutaris stolam gloriae indues eam et coronam gratulationis superpones tibi fili si amodaveris animam tuam, sapiens eris; si inclinaveris aurem tuam, excipies doctrinam; et si dilexeris audire, sapiens eris. In multitudine presbyterorum prudentium sta, et sapientiae illorum ex corde conjungere, ut omnem narrationem Dei possis audire, et proverbia laudis ne effugiant te. Et si videris sensatum, evigila ad illum, et gradus ostiorum illius exterat pes tuus. Cogitatum habe in praeceptis Dei, et in mandatis illius maxime assiduus esto;  non te apprehendent. Discede ab iniquo, et deficient mala abs te. Non semines mala in
Abbreviated transcription (Latin):
Sedes ducum suꝑborum destruxit dñs:
& sedere fecit mites ꝓ eis. Radices gen¬
tium suꝑbarum arefecit deus: & plan-¬
tauit humiles ex ipsis gentib. Terras
disꝑdidit eos: & cessare fecit memoriam

Expanded text:
Sedes ducum superborum detraxit Deus, et sedere fecit mites pro eis . Item: Radices gentium superbarum arefecit Deus, et plantavit humiles ex ipsis gentibus . Item: tavit humiles ex ipsis gentibus . Item:
Abbreviated transcription (Latin):
illum inuenit thesaurũ. Amico fideli nul¬
la ẽ. comparatio & ñ ẽ. digna pondera¬
tio auri & argenti contra bonitatem fi¬
dei illius. Amicus fidelis medicamentũ
uite & ĩmortalitatis. Et qui metuñt do¬
minum inuenient illũ. Qui timet dm̃.
eque habebit amicitiã bonã: qm̃ scdm
illum erit amicus illius.
ili auiuentute tua excipe doctrinam:
& usq ad canos inuenies sapientiã. Qua¬
si is qui arat ⁊ qͥ seminat accede ad illam:
& sustine bonos fructus illius. In oꝑe enim
illuis exiguum laborabis. & cito edes de
generationib illius. Quam asꝑa ẽ. nimiũ
sapientia in doctis hominib. & ñ ꝑmane¬
bit in illa excors. Quasi lapidis uirtus ꝓba¬
tio erit in illis: & ñ demorabunt᷑ ꝓice̾ illã.
Sapientia enĩ doctrine scdm nom̃ ẽ. eius:

Expanded text:
illum, inuenit thesaurum. amico fideli nulillum, inuenit thesaurum. amico fideli nulla est conparatio et non est digna ponderatio auri et argenti contra bonitatem fidei illius amicus fidelis medicamentum vitae et inmortalitatis et qui metuunt Dominum inveniunt illum qui timet Deum aeque habebit amicitiam bonam quoniam secundum illum erit amicus illius fili a iuventute tua excipe doctrinam et usque ad canos invenies sapientiam quasi is qui arat et seminat accede ad illam et sustine bonos fructus illius in opere enim ipsius exiguum laborabis et cito edes de generationibus illius quam aspera est nimium sapientia indoctis hominibus et non permanet in illa excors quasi lapidis virtus probatio erit in illis et non demorabuntur proicere illum sapientia enim doctrinae s
Abbreviated transcription (Latin):
tollas in cogitatione anime tue uelut
taurus. ne forte elidatur uirtus tua ꝑ
stulticiã. & folia tua comedat. & fruc¬
tus tuos ꝑdat. & relinquaris uelut lig
num aridum in heremo. Anima enirai
nequã disꝑdet qui se habet. & in gaudiũ
inimici dat illum. & deducet insortem im¬
piorũ. Uerbum dulce multiplicat amicoᷤ.
& mitigat mimicos. & lingua eucharis¬
gratiosa in bono homine abundabie.
Multi pacifici sint tͥ. & consiliarius tͥ sit
unus de mille. Si possides amicum ĩ temp¬
tatione posside eum. & ñ facile credas
ñ ꝑmanebit in die tubulatiõnis. Ee est
amicus qui conũtitur ad mimicitiã. & ẽ.
socus mense. & ñ ꝑmanebit in die neces¬
sitãtis. Amicus si ꝑmanserit fixus: erit
tͥ quasi coequalis & indomesticis tuis fidu¬
cialit̾ aget. Si humiliauerit se contra te.
& a facie tua absconderit se. unanimen
habebis amicitiã bonã. Ab inimicis tuis
separare. & ab amicis tuis attende. Amitꝰ
fidelis ꝓtectio fortis. Qui autem inuenit

Expanded text:
tollas in cogitatione anime tue uelut taurus, ne forte elidatur uirtus tua per stultitiam et folia tua comedat et fructus tuos perdat et relinquaris uenum aridum in heremo anima enim nequa disperdet qui se habet et in gaudium inimici dat illum et deducit in sortem impiorum verbum dulce multiplicat amicos et mitigat inimicos et lingua eucharis in bono homine abundat multi pacifici sint tibi et consiliarii tibi sint unus de mille si possides amicum in temptatione posside eum et non facile credas non permanebit in die tribulationis: et est amicus qui egreditur ad inimicitiam: et est cius mensae, et non permanebit in die necessitatis. Amicus si permanserit fixus, erit tibi quasi coaequalis, et in domesticis tuis fiducialiter aget. si humiliauerit se contra te et a facie tua abscondet se, unianimem habebis amicitiam bonam. ab inimicis tuis separare et ab amicis tuis adtende. amicus fidelis protectio fortis: qui autem inuenit
Abbreviated transcription (Latin):
catori t̾ram ixgredienti duab uiis.
e dissoli sis corde. qui ñ credunt dõ. ⁊¬
idõ ñ ꝓtguntur ab eo. Ne his qui ꝑdide¬
runt sibstinentiã ⁊ qui dereliquerũt
uia rectas. & diuerterunt in uias pra-¬
uas. & quid facient cum inspicere cepe¬
at d̾s: Qui timent dnm̃ ñ erunt incre¬
dibiles u̾bo illius: & qui diligunt illũ¬

Expanded text:
catori terram ingredienti duabus uiis. uae dissolutis corde, qui non credunt deo, ideo non proteguntur ab eo. uae his qui perdiderunt sustinentiam, qui dereliquerunt uias rectas et deuerterunt in uias prauas. et quid facietis, cum inspicere coeperit deus? qui timent dominum, non erunt incredibiles u
Abbreviated transcription (Latin):
Sin aut̃: sit manus tua suꝑ os tuum. Ne
capiaris in uerbo indisciplinato: & con¬
sundaris. honor & gła. ĩ sermone sensãti.
Lingua uͦ impͥ dentis: subũ sio ẽ. ipsius.
Non appelleris susurro ĩ uitatua ⁊ lingua
tua capiaris. ⁊ cõfundaris. Suꝑ furem enĩ ẽ.
confusio & penitentia: & denotatio pes¬
sima suꝑ bilinguẽ. Susurratori autem

Expanded text:
s tua super os tuum, ne capiaris uerbo indisciplinato et confundaris. honor et gloria in sermone sensati: lingua uero inprudentis subuersio est ipsius. non appelleris susurrio et lingua tua capiaris et confundaris. super furem enim est confusio et paenitentia, et denotatio pessima super bilinguem: s
Abbreviated transcription (Latin):
de mendatio in eruditionis sue confun¬
dere. Non confundaris confiteri pecca¬
ta tua: & ne subitias te om̃i hõi ꝓpec¬
cato. Noli resistere contra faciẽ poten¬
tis: nec coneris contra ictum fluuiii. ꝓ
iusticia agonizare ꝓ anima tua: & usq
ad mortẽ certa ꝓ iusticia. & ds̃ expug¬
nabit ꝓ te inimicos tuos. Noli citatus

Expanded text:
eruditionis tuae confundere. non confundaris confiteri peccata tua et ne subicias te homini pro peccato. noli resistere contra faciem potentis, nec coneris contra ictum fluuii. in iustitia agonizare pro anima tua et usque ad mortem certa pro iustitia, et deus inpugnabit pro te inimi
Abbreviated transcription (Latin):
rauit. & mensus ẽ: & effudit illã suꝑ
omnia oꝑa sua & suꝑ omnẽ carnemsse¬
cundum datum suũ prebet illam dili¬
gentib se. Timor domini gła & glatio.¬
& leticia. & corona exultationis. Timor
domini delectabit cor: & dabit leticiã
& gaudium in longitudinem dierum.
Timenti dm̃ bene erit in extremis: & in
die defunctionis sue benedicetur. Dilec¬
tio dĩ honorabilis sapientia: quib aut̃

Expanded text:
ram, et mensus est, et effudit illam super omnia opera sua, et super omnem carnem secundum datum suum praebuit illam diligentibus se. Timor Domini, gloria et gloriatio, et corona exsultationis. Timor Domini delectabit cor, et dabit laetitiam et gaudium in longitudinem dierum. Timenti Dominum bene erit in extremis, et in die defunctionis suae benedicetur. Dilectio Dei honorabilis sapien
Abbreviated transcription (Latin):
rat. & suscipit exquirentes se. & p̃ibte
in uia iusticie. Et qui illam diligit di¬
ligit uitam. & qui uigi lauerint ad
illam. complectunt᷑ placatorẽ eius. Qui
tenuerint illam uitã hereditabunt:
& quo introibit benedicet᷑ d̾s. Qui serui¬
unt ei obsequentes erunt scõ. & eos qͥ
diligunt illam diligit ds̃. Qui audit
illam: iudicat gentes. Et qui intuet᷑
illam. ꝑmanebit confidens. Si credi¬
dit ei ꝑmanebit ⁊ hereditabit illã ⁊ erunt
in confirmatione creature illorũ. qm̃
in temptatione ambulat cum eo. & in
pͥmis elegit eum. Timorẽ & metũ & ad¬
ꝓbationem inducet suꝑ illum: & cru¬
ciabit illum in tribulatione doctrine
sue donec temptet illum in cogitatio¬
nib illuis. & credat anime illiꝰ. & fir¬
mabit illum: & iter adducet directũ
dabit absconsa sua illi. & thesauri¬
zat suꝑ illum scientiam: & intellectũ
iusticie. Si autem oberrauerit derelin¬
quet illũ: & tradet eũ in manus intmici
sui. sili conserua tempꝰ. & deuita a malo.

Expanded text:
quirentes se et praeibit in via justitiae. Et qui illam diligit, diligit vitam; et qui vigilaverint ad illam, complectentur placorem ejus. Qui tenuerint illam, vitam haereditabunt, et quo introibit benedicet Deus. Qui serviunt ei, obsequentes erunt sancto; et eos qui diligunt illam, diligit Deus. Qui audit illam, judicat gentes; et qui intuetur illam, permanebit confidens. Si crediit ei, hereditabit illam et erunt in confirmatione creaturae illorum. quoniam in temptatione ambulat cum eo et in primis eligit eum. timorem et metum et probationem inducet super illum et cruciabit illum in tribulatione doctrinae suae, donec temptet illum in cogitationibus illius et credat animae illius. et firmabit illum et iterum adducet directum dabit abscondita sua illi et thesaurizat super illum scientiam et intellectum iustitiae. si autem oberrauerit, derelinquet illum et tradet eum in manus inimici sui. fili, conserua tempus et deuita a malo.