comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a quo tamen se sciret egredien¬
dum nullatenus prius quam
ꝑficeret quod fuerat nissus. Ad
cinus fidei confirmationem mon¬
stratur etiam ibidem usq inp̃sens
petra quasi digito homiis inscrip¬
ta suꝑ quam memoratus episco-¬
pus resedit quo adusq opus ad
hunc modum ẽ. responsione
dictatus. ut loco eo edificaretur
edes quo merat taurus abscon-¬
dite aehꝯatus Cumq de
loci requireret amplitudine ul
quantitate eisdem cognouit res¬
ponsis. edificationi eum habere¬
modum statuere: quem uideret
nuencum pedib incircuitu ꝓtri¬
uisse. Post quoq nssum ẽ. ut suo
p̃reptus domino restitueretur
ingressus: exercere imꝑatum
opus aggressus est. Congregatac
rusticorum maxima multitudi
spacium complanauit. Incuius
medio due maxime p̃minebant
rupes: quas oꝑantium multorum
mouere manus non poterant.
nec a suo diuelle statu. Qui cũ
diu hererent nec omnino quid
facerent inuenirent. nocde inse¬
quuta uisio apparuit cuidam

Expanded text:
a quo tamen se sciret egrediena quo tamen se sciret egrediendum nullatenus, priusquam perficeret quod fuerat jussus. Ad cujus fidei confirmationem monstratur etiam ibidem usque in praesens petra quasi digito hominis inscripta, super quam memoratus episcopus resedit, quousque opus ad hunc modum est responsione dictatum, ut loco eo aedificaretur aedes, quo inerat taurus absconditus et religatus. Cumque de loci requireret amplitudine vel quantitate, eisdem cognovit responsis aedificationi eum debere statuere modum, quem videret juvencum in circuitu protrivisse. Post haec jussum est ut suo praereptus domino restitueretur ingressus, exercere imperatum opus aggressus est: congregataque rusticorum maxima multitudine spatium complanavit: in cujus medio duae praeeminebant rupes, quas operantium multorum movere non poterant manus, nec a suo divellere statu. Qui cum diu haererent, nec omnino quid facerent invenirent, nocte insecuta visio apparuit cuidam
Abbreviated transcription (Latin):
uero adillud ueniendum ẽ: qua¬
liter idem beatus princeps sp̃uũ
angelica reuelatione dedicauerit
p̃dictum locum. Quodam temꝑe¬
cum religiosissimus et deo amabi-¬
lis p̃fatȩ urbis antistes alib̃tus no¬
mine. sopori sese dedisset: ammonitꝰ
ẽ. angelica reuelatione. ut in iam
dicci summitate loci sc̃i construe.¬
ret inhonore archangeli edem. ut
cuius celebratur ueneranda com-¬
memoratio ingargani monte: non
minori tripudio cȩlebraretur inpela-¬
subiectus: distulit adhuc p̃sul con-¬
structionem. sed adhibuit inter-
ualeret deliberationem. Contigit
ꝑ idem tempus: ut taurum cuiꝰdã
quem furtim quidam instinctu pra¬
uitatis subtraxerat: in eiusdem
deponeret saxi cacumen ut dum
his qui amiserat iuuencum rep̾ꝑi¬
endi amitteret spem: latrunculus¬
turpe lucrum efficeret exeodem.
Interea tercia ammonitione uene¬
randus ep̃c pulsatur austerius.
ut qui non adquieuerat bis am¬
monitus. locum adiret celerius.

Expanded text:
vero ad illud veniendum est, quavero ad illud veniendum est, qualiter idem beatorum princeps spirituum angelica revelatione dedicaverit praedictum locum. CAPUTcum religiosissimus et Deo amabilis praefatae urbis antistes Autbertus nomine sopori sese dedisset, admonitus est angelica revelatione, ut in jam dicti summitate loci sancti construeret in honore archangeli aedem: ut cujus celebrabatur veneranda commemoratio in monte Gargano, non minori tripudio celebraretur in pelasubjectus, distulit adhuc praesul constructionem, sed adhibuit intercevaleret deliberationem. Contigit per idem tempus ut taurum cujusdam, quem furtim quidam instinctu pravitatis subtraxerat, in ejusdem deponeret saxi cacumen, ut dum is qui amiserat juvencum, reperiendi amitteret spem, turpe latrunculus lucrum efficeret ex eodem. Interea tertia admonitione veneatur episcopus austerius, ut qui non acquieverat bis admonitus, locum adiret celerius,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃bens latibula ferarum. Et quia
heremi loca: inibi olim inhabitas¬
se comꝑimus monachos. ubi etiã
usq nunc due extant ȩccłiȩ: pris.¬
corum manu constructe. Nam ip¬
si monachi ibidem dño seruien¬
tes. dispensatione cuncta regentis
dĩ sustentabantur: presbitero
quodam de uilla quȩ dicitur
asteriacus taliter eis ferente au¬
xilium. Nam ut illis sine quo hu¬
mana non potest uita exigi de.¬
erat uictus: fumo signifero discur¬
rente altaq celi petente onerabat
asellum dapibus uera dilectione
fartum. sicq dulce inuisibili p̃uio
ꝑ loca ibat inina ac redibat. fe¬
rens diñ iussa. illisq necessa¬
ria. Sed quia locus nutu dei fu¬
turo ꝑabatur miraculo: sc̃iq
sui archangłi uenerationi. ma-¬
re quod longe distat paulatim
assurgens. omnem silue magnitu.¬
dinem uirtute complanauit sua:
et inarene suȩ formam cuncta
redegit. prebens iter populo t̃rȩ
ut enarrent mirabilia dei lam

Expanded text:
praebens latibula ferarum. Et quia praebens latibula ferarum. Et quia a eremi loca, inibi olim inhabitasse comperimus monachos, ubi etiam usque nunc duae exstant ecclesiae priscorum manu constructae. Nam ipsi monachi ibidem Domino servientes dispensatione cuncta regentis Dei sustentabantur, presbytero quodam de villa quae dicitur Asteriacus  Beauvoir  taliter eis ferente auxilio. Nam ut illis sine quo humana non potest exigi vita, deerat victus, fumo signifero discurrente altaque coeli petente, onerabat asellum dapibus dilectione vera farcitis: sicque duce invisibili praevio, per loca ibat invia, ac redibat ferens Domini jussa illisque necessaria. Sed quia hic locus Dei nutu futuro parabatur miraculo sanctique sui archangeli venerationi, mare quod longe distabat paulatim assurgens, omnem silvae magnitudinem sua virtute complanavit, et in arenae suae formam cuncta redegit, praebens iter populo terrae ut enarrentur mirabilia Dei. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
angustum ammirabilis insule¬
prebet spacium inter hostia situs:
non breue nimium spatium. Lon¬
gitudine uero. ac latitudine a ra-¬
dice qua ꝓminet. non multum
distat ut conicitur abeo opere
quo saluatum immo seruatum ẽ
humani generis incrementum.
distans milibus: occasum ꝓspe¬
ctans abrincatensem pagum di¬
rimit a britannia. Nulla ibi exer¬
ceriualet actio mundialis hic
solis congruus extat locus. qui
xp̃m sedulo uenerari disponunt
et hoc suscipit: quos adethera
ardens uirtutum amor euehit.
Copia uero piscium ibidem
repꝑitur: quȩ plerumq flumi¬
num marisq infusione congeri¬
tur. Pcul uero cernentibus nil
mimo spaciosa turris uidetur.
Sed et mare recessu suo: deuotis
populis bis in die desideratum
iter p̃bet. beati petentibus limina
archangeli michaelis. Qui primũ
locus. sient aueracibus cognos¬
cere potuimus narratoribus: o¬
pacissima claudebatur silua¬
longe abocceam ut estimatur mi
libus distantibus sex aꝑtissima

Expanded text:
angustum admirabilis insuangustum admirabilis insupraebet spatium inter ostia situs, non breve nimium spatium. Longitudine vero ac latitudine a radice qua prominet non multum distat ut conjicitur ab eo opere quo salvatum, imo servatum est humani generis incrementum distans millibus, occasum prospectans, Abrincatensem pagum dirimit a Britannia. Nulla ibi exerceri valet actio mundalis; his solis congruus exstat locus, qui Christum sedule venerari disponunt: et hos suscipit, quos ad aethera ardens virtutum amor evehit. Copia tanta piscium ibidem reperitur, quae plerumque fluminum marisque infusione congeritur. Procul vero cernentibus nihil imo speciosa turris videtur. Sed et mare recessu suo devotis populis bis inde desideratum iter praebet beati petentibus limina archangeli Michaelis, qui primum locus, sicut a veracibus cognoscere potuimus narratoribus, opacissima silva claudebatulonge ab Oceani ut aestimatur aestu millibus distans sex, altissima
Abbreviated transcription (Latin):
tatis prestolaretur diem. sacerdo¬
tibus solitas excubias obseruan¬
tibus: uoces sui bitas uigiles audi¬
unt dicentes. migremus exhis se¬
dibus. Uoces uero sit bitȩ ꝑange¬
los emisse quȩ enuntiauerunt
beatorum sp̃uum de migratione.
angłicum minsterium insinuar̃
quibus patenter insinuatur: quod
beatus michael archangelus mini-¬
sterium quod exercuerat indei qͦn¬
dam populo. id ÷ sortitus sit apud
gentium electionem. Hȩc ita esse.
deuotio credit filium. ꝓpter osten¬
sionem signorum. Notum enim se
fieri mortalib uoluit etatis nr̃e
temporibus: quo se humanum
genus in electorum sp̃uum socie¬
tatem cognosceret deuocatum.
deniq aduertendim ẽ. quo miste¬
rio p̃uiderit locum mortalibus
orbe confluit ueneranter anglic̃
dep̃catura subsidium. religios a
locus. tumba uocitatur abincolis.
qui inmorem tumuli quasi abare¬
nis emergens. inaltum in spatio
ducentorum cubitorum porrigi¬
tui. Oceano undiꝙ e inctus locus.

Expanded text:
tatis praestolaretur diem, sacerdotatis praestolaretur diem, sacerdotibus solitas excubias observantibus, voces subitas vigiles audivit dicentes: Migremus ex his sedibus. Voces vero subito per angelos emissae, quae enuntiaverunt beatorum spirituum demigrationem, angelicum ministerium insinuarunquibus patenter insinuatur quod beatus Michael archangelus ministerium quod exercuerat in Dei quondam populum, eumdem sortitus sit apud gentium electionem. Haec ita esse devotio credit fidelium propter ostensionem signorum. Notum enim se fieri voluit mortalibus aetatis nostrae temporibus, quo se humanum genus in electorum spirituum societate cognosceret devocatum. Denique advertendum est quo mysterio locum mortalibus orbe confluit veneranter angelicum imprecatura subsidium religiosa mlocus Tumba vocitatur ab incolis, ideo quod in morem tumuli quasi ab arenis emergens in altum, in spatio ducentorum cubitorum porrigitur, Oceano undique mari cinctus locus,
Abbreviated transcription (Latin):
opem. ipse custos existeret ac p̃uius
uocatis filiis ꝑadoptionem. Namq
legitur inuisione damelis ꝓpħe. di¬
cente idem angelo. Nemo ẽ. adiutor
ms in omnibus his: nisi michael ar¬
changelus pͥnceps ur̃. Orinceps in¬
quit ũr populi uidelicet iudeoꝵ.
Xp̃o uero domino inꝓpria uenien¬
ce. atq a suis non recepto quin potiꝰ
pdito: ipso ad patrem remeante. dũ
aboletur obseruatio prisc: legis
constabilitur annuntiatio. as euan¬
gelice admirabile sacramentum.
dum exeunte ꝑ omnẽ t̾ram sono
apłorum: cerimonie trensferunt᷑
sacrorum ꝑ ministeria angłorum.
Aiunt enim historiȩ eccłiasticȩ quod
post passionem et ascensionem dñi
adcȩlos. post diu expectatam isra-¬
helitarum penitudinem. cum apꝓpin¬
quaret tempus desolationis quod
tis: eccłia apud ierosolimam moni¬
tu diuinitatis ꝑcunctum orbem
gentibus euangłiratura diffundit᷑
Cumq congregatus undiq ex om¬
nibus locis populus paschalis festiui¬

Expanded text:
opem, ipse custos existeret ac praevius opem, ipse custos existeret ac praevius vocatis filiis per adoptionem. Namque legitur in visione Danielis prophetae dicente eidem angelo: Nemo est adjutor meus in omnibus his, nisi Michael archangelus princeps vester . Princeps, inquit, vester, populi videlicet Judaeorum. Christo vero Domino in propria venienti, atque a suis non recepto, quin potius prodito, ipso ad Patrem remeante, dum aboletur observatio priscae legis, constabilitur annuntiationis evangelicae admirabile sacramentum, dum exeunte per omnem terram sono apostolorum, caeremoniae transferuntur sacrorum per ministeria angelorum. Aiunt etenim historiae ecclesiasticae quod post passionem et ascensionem Domini ad coelos, post diu exspectatam Israelitarum plenitudinem, cum appropinquaret tempus desolationis civittis, Ecclesia apud Hierosolymam monitu Divinitatis per cunctum orbem gentibus evangelizatura diffunditur. Cumque congregatus undique ex omnibus locis populus Paschalis festivi
Abbreviated transcription (Latin):
ostquam gens francoꝵ
xp̃i gratia insignita.
longe lateq undiq ꝑ
ꝓuintias suꝑborum
colla ꝑdomuiss et: childeberto p̃iis¬
simo principe monarchiam tocius
occidui et septemtrionis necnon et
meridiei partes strenuȩ gub̃nante.
quia om̃pc ds̃ non solum in omnibus
gentibus uerum etram inomnibus
mundi partib quem ipse fecit. ꝑ sub¬
iectorum sp̃uum agmina pͥncipatur.
beatus arhangelus unus ex septẽ
inconspectu domini semꝑ assistenti.¬
um. qui etiam et paradisi p̃positus
saluatorum animas inpacis regione
collocaturus legitur post cam mani¬
festationem. qua se in monte gargano
adadorandum et glorificandum quo¬
modo et qualiter uoluit sicut in
scriptis habetur ostendit. illuminatis
xp̃i gracia cunctis gentibus
inorientibus roma: ne partibus
accipe quibus sese indiciis ma¬
nifestare idem beatissimus pͥnceps
ciuium suꝑnorum uoluerit p̃suli occi¬
dentalium populorum ut qui quon¬
dam benedicto inpatriarchis populo
israhelitico defensionis attribuerat

Expanded text:
ostquam gens Francorum Christi gratia insignita longe lateque undique per provincias superborum colla perdomuisset, Childeberto rege monarchiam totius occiduae et septentrionis, necnon et meridiei partis strenue gubernante, quia omnipotens Deus non solum in omnibus gentibus, verum etiam in omnibus mundi quem ipse fecit subjectorum spirituum partibus principatur; beatus archangelus unus ex septem in conspectu Domini semper assistentibus, qui etiam et paradisi praepositus salvatorum animas in pacis regione collocaturus legitur, post eam manifestationem qua se in monte Gargano ad adorandum ac glorificandum quomodo et qualiter voluit, sicut in scriptis habetur, ostendit; hisChristi gratia cunctis gentibus, in orientalibus Romaniae partibus accipe quibus sese indiciis manifestare idem beatissimus princeps civium supernorum voluerit praesulem occidentalium populorum: ut qui quondam benedicto in patriarchis populo Israelitico defensionis attribuerat
Abbreviated transcription (Latin):
cia. Qui cum obdormisset apparu-¬
it ei beatus demetrius dicens. Sur-¬
ge et seruis tuis impera quo te defe¬
rant indomum demetrii. Nam ibi
iuuante deo: recipies sanitatem.
Cumq euigilans a circumstantib
domum demetrii martiris requi¬
reret: ait quidam. Est domus ui-¬
lssima ꝓpe stadium inqua dicuit
iacere demetrium qui dudum
lanceis inter fectus ẽ. nssu maximi.¬
ani imꝑatoris. Tum ille. Illuc me
ferte. quia inuisu dictum ẽ. michi.
illic sanitatem posse me recipere.
Tunc famuli tulerunt dñm suum.
ubi iussi fuerant. Et iussit use pone¬
re solum modo inpaumento.Cũq
iaceret: somno subito arripuit.
Et ecce beatus demetrius iterum
apparuit ei dicens. Per me sanari
potes. sed timeo ne forte post sanita¬
dem curis huius mundi de implices.
egi nec agere cupio. Et ille. xp̃c te
sanat. qui erigit elisos. Et euigilais
marianus: cepit narrare irisionem.
Cumq adhoc uentum fuisset ubi
martir dixit xp̃c te sanat qui eri-¬
git elisos. sanus surrexit gracias dõ¬

Expanded text:
ia. Qui cum obdormisset, apparuit ei beatus Demetrius dicens: Surge, et servis tuis impera, quod te deferant in domum Demetrii; nam ibi juvante Deo recipies sanitatem. Cumque evigilans, a circumstantibus domum Demetrii martyris requireret, ait quidam: Est domus vilissima prope stadium, in qua dicunt jacere Demetrium, qui dudum lanceis interfectus est jussu Maximiani imperatoris. Tum ille: Illuc me ferte, quia in visu dictum est mihi illic sanitatem me posse recipere. Tunc famuli tulerunt dominum suum ubi jussi fuerant; et jussit se ponere solummodo in pavimento. Cumque jaceret, somno subito arripitur; et ecce beatus Demetrius iterum apparuit ei dicens: Per me sanari potes, sed timeo ne forte post sanitatem curis hujus mundi te implices. unquam hoc egi nec agere cupio. Et ille: Christus te sanat qui erigit elisos. Et evigilans Marianus coepit narrare visionem. Cumque ad hoc ventum fuisset ubi martyr dixit: Christus te sanat qui erigit elisos, sanus surrexit gratias
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ pauimentum faciem suam
me ds̃ ignosce michi peccatori: qr
uultu de conspiciam dñe uel qui-¬
bus uerbis me coram tuis conspe¬
ctibus excusabo: Nec enim potero
abscondi ante te: qui cordium se-¬
creta considaeras. Nȩ michi pecca-¬
tori: qui scõ altario tuo indignus
assistens. nulla secundum uounta-¬
tem tuam mentis ornamenta exi¬
beo. Sed tu domine miserator et
misericors. qui creasti cuncta ex
nichilo. qui me quoq immeritũ
formasti et statiusti digne tibi

Expanded text:
 pauimentum et faciem ad me deus, ignosce michi peccatori misevultu te conspiciam Domine, vel quibus verbis me coram tuis conspectibus excusabo, nec enim potero abscondi ante te, qui secreta cordis consideras. Vae mihi peccatori, qui sancto altari tuo indignus assistens, nullum apud voluntatem tuam mentis ornatum exhibui: sed tu Domine miserator, et misericors, qui creasti cuncta ex nihilo, qui me quoque immeritum formasti. et statuisti digne tibi
Abbreviated transcription (Latin):
machinamenta suꝑauit. Cumq
nec sic ꝓficeret diabolus cunctas
illi huns mundi diuitias abstulit.
et nec sic uincere potuit. Suꝑnum
enim cum illo erat auxilium. Adul¬
timum ergo diabolus ꝑmittente
deo tam graui eum ꝑcussit infir-¬
mitate. ut de nullo menbrorum
haberet potestatem. nisi solius lin¬
guȩ de qua dm̃ assidue laudabat.
Cumq diu hanc infirmitatem
cum pacientia sustinuisset: uenit
diabolus inciuitatem inspecie ho¬
minis ferens menbranam quandã
inmanibus. et dixit um seruorum
eius. Si hanc suꝑ se tulerit dñs
tuus: ab infirmitate sua libabitur.
At ille ingressus ante dñm suum.
dixit ei. Que ẽ. tua pacientia:
Audi gͦ me et liberaberis. Est ho-¬
mo ignotus inciuitate quandam
habens menbranam. qui dicit qd̾
si eam suꝑ te ferre uolueris ab infir-¬
mitate liberaberis. At ille inquit.
quod seriptum habetur: Nescio ait.
Sed nomina deorum angelorumq
dicit adesse. Marianus dicit. d̃s̃ absq
ciis mtu nichil fit: potest me

Expanded text:
machinamenta superavit. Cumque nec sic proficeret diabolus, cunctas illi hujus mundi divitias abstulit; et nec sic vincere potuit, supernum enim cum illo erat auxilium. Ad ultimum ergo diabolus, permittente Deo, tam gravi eum percussit infirmitate, ut de nullo membrorum habebat potestatem, nisi solius linguae, de qua Deum assidue laudabat. Cumque diu hanc infirmitatem cum patientia sustinuisset, venit diabolus in civitatem in specie hominis, ferens membranam quamdam in manibus, et dixit uni servorum ejus: Si hanc super se tulerit dominus tuus, ab infirmitate liberabitur sua. At ille ingressus ante dominum suum dixit ei: Quae est tua patientia? audi ergo me, et sanaberis. Est homo ignotus in civitate quamdam habens membranam, qui dicit quod si eam super te ferre volueris, ab infirmitate liberaberis. At ille inquit: Quid scriptum habet? Nescio, ait, sed nomina deorum angelorumque dicit. Marianus dixit: Deus, absque cujus nutu nihil fit, potest me
Abbreviated transcription (Latin):
gatum. et ꝓpinquam putaret
imminere iam mortem: a sexa-¬
gesimo quarto anno usq ad
occogesimum pane abstinuit
incredibili feruore mentis. ut eo
tempore quasi nouus accederet
adseruitutem dĩ. quo cȩteri so¬
lent remissus uiuere. Fiebat au-¬
tem ei de farina et comminuto
holere sorbitiuncla. cibo et po-¬
tu uix quinq uncias appenden¬
tibus. Sicq complens ordinẽ
uitȩ. nunquam ante solis occa¬
sum nec indieb festis nec ingra¬

Expanded text:
gatum, et propinquam putaret imminere mortem, a sexagesimo quarto anno usque ad octogesimum 18 pane abstinuit, incredibili fervore mentis, ut eo tempore quasi novus accederet ad servitutem Domini, quo caeteri solent remissius vivere. Fiebat autem ei de farina et comminuto olere sorbitiuncula, cibo et potu vix quinque uncias appendentibus: sicque complens ordinem vitae, numquam ante solis occasum, nec in diebus festis, nec in gra
Abbreviated transcription (Latin):
um habitaret adhuc in
tuguriolo.annos natus
decem et octo: latrones adeum
nocte uenerunt. uł estimantes
uł incontemptum sui reputan¬
tes fieri. Si puer solitarius eoꝵ
impetus non ꝑtimesceret. Itaq
inter mare et paludem a uesꝑe
usq adsolis ortum discurentes
nunquam locum cubilis euis
inuenire potuerunt. Porro
clara luce reꝑto puero: quasi
ꝑ iocum quid inquiunt faceres

Expanded text:
um habitaret adhuc in tuguriolo annos natus decem et octo, latrones ad eum nocte venerunt, vel aestimantes vel in contemptum sui reputantes fieri, si puer solitarius eorum impetus non pertimesceret. Itaque inter mare et paludem a vespere usque ad solis ortum discurrentes, numquam locum cubilis ejus invenire potuerunt. Porro clara luce reperto puero, quasi per jocum: Quid, inquiunt, faceres,
Abbreviated transcription (Latin):
martir in somnis. et dulci uoce
loquitus ẽ adme. Frater hone¬
siphore. non placet michi quod
oparis. Placet michi maius ani¬
mȩ salus: quam milla pondera
auri. An nescis quia cereus qui
offertur ꝓ peccatis. quamto ap¬
paret ardens: tanto scõs monet
ꝓpeccatoribus ad intercedendũ:
Siue igitur cereos maiores et
minores ardere. quia oportet
omnino cereis resplendere do-¬
mum meam. Ego autem infe-¬
lix exꝑgefactus: estimaui me
fantasiam uidere. Et dixi apud
me. Sc̃s non apparet peccatori-¬
bus. Bis uero et ter eadem mo¬
nita insomnis suscepi. et hȩc cu¬
stodire uolui: et usq infinem
conseruare desidero. In hac uero
nocte uenit quidam deuotus
uir ad ȩcclesiam magnos cereos
offerens. Post orationem suam re¬
cessit de ecclesia. Cogitaui ego
ut extingerem illos. oblitus de¬
cretum sc̃i martiris. Cumq un¬
petum fecissem ut cereos extin¬
guerem. sc̃s demetrius de argenteo

Expanded text:
martyr in somnis, et dulci voce martyr in somnis, et dulci voce locutus est ad me: Frater Honesiphore, non placet mihi quod operaris. Placet mihi magis animae salus quam millia pondera auri. An nescis quia cereus qui offertur pro peccatis, quanto apparet ardens, tanto sanctos manet pro peccatoribus ad intercedendum. Sine igitur cereos majores et minores ardere, quia oportet omnino cereis resplendere domum meam. Ego autem infelix, expergefactus aestimavi me phantasiam videre, et dixi apud me: Sanctus non apparet peccatoribus. Bis vero et ter eadem monita in somnis suscepi, et haec custodire volui, et usque in finem conservare desidero. In hac vero nocte venit quidam devotus vir ad ecclesiam magnos cereos offerens. Post orationem suam recessit de ecclesia. Cogitavi ego ut exstinguerem illos, oblitus decretum sancti martyris. Cumque impetum fecissem ut cereos exstinguerem, sanctus Demetrius de argenteo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dictus mennas obtulit el. lxxu.
libras argenti in adiutorio cibo-¬
rii. Et deinde uenit iohannes
scilicet dulcedo pauꝑum offe-¬
rens ei .xl. librarum pondus ar-¬
genti et ciues aduenientes. pro¬
ut poterant offerebant ut cibo¬
rum restrueretur. Taliter re-
ed nec illud omittendum
credimus: quod ascissimo
archiepiscopo audiuimus. Re-¬
ferebat enim de quodam man-¬
sionario templi martiris deme-¬
trii nomine honesiforo.Cum
ꝑgerem quadam die adȩcclesiã
p̃dicti martiris. inueni prefatum
honesiphorum mansionarium
iacentem ante scĩ martiris hosti¬
um semuinuum. Cumq turbat᷑
lamentarer ꝓ amici infirmitate:
inse reuersus honesiphorus me
flere uidens ait. Quare tristaris
ꝓme domine eusebix Si me di¬
ligis: noli turbari. sed p̃cipe mo-¬
numentum meum p̃ꝑari. et me
ineo iuuum obrue. Quare turba¬
tus. mestus dixit ei. Cuius rei
cauza frater. Ille respondit. Qura
irritaui mea culpa adiracun-¬
diam scm martirem. Apparuit
michi peccatori sanctus namq

Expanded text:
dictus Mennas obtulit et LXXV libras argenti in adjutorio ciborii. Et deinde venit Joannes, scilicet dulcedo pauperum, offerens ei quadraginta librarum pondus argenti; et cives advenientes, prout poterant, offerebant, ut ciborium restrueretur. Taliter restm. Amen. Sed nec illud omittendum credimus quod a sanctissimo archiepiscopo audivimus. Referebat enim de quodam mansionario templi martyris Demetrii, nomine Honesiphoro. Cum pergerem quodam die ad ecclesiam praedicti martyris, inveni praefatum Honesiphorum mansionarium jacentem ante sancti martyris ostium semivivum. Cumque turbatus lamentarer pro amici infirmitate, in se reversus Honesiphorus me fiere videns, ait: Quare tristaris propter me, domine Eusebi? si me diligis, noli turbari, sed praecipe monumentum meum praeparari, et me in eo vivum obrue. Qua re turbatus moestus dixi ei: Cujus rei causa, frater? Ille respondit: Quia irritavi mea culpa ad iracundiam sanctum martyrem. Apparuit mihi peccatori sanctus namque
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o sepontino ꝑuisionem appa-¬
rens: nonẽ inquit uob opus hanc
quam ego edificaui dedicare ba-¬
silicam̃. Ipse enim qui condidi:
etiam dedicaui. Uos tantum
intrate: et me astante patrono
p̃cibus locum frequentate. Et
te quidẽ cras ibi missas celebran¬
te: populus uixta morem cõmuni-¬
cet. Aleum autem erit ostendere.
cum oblationib suis. et magna
instantia p̃cum: intrant regiam
australem. Ecce longa porticus
ina quiloneni porrecta: atq illã
impressa. Sed priusquã huc
ꝑueniatur: apparet adorientẽ
basilica ꝑ grandis. qua ꝑ gradus
ascenditur. Hȩc ipsa cum porti-¬
cu sua quingentos fere homines
caꝑe uidebatur. Altare ueneran-¬
dum rubroq contectum pallio:
ꝓpe medium parietis meridran¬
continens ostenditur. Est autem
ipsa domus angulosa. non in
morem oꝑis humani parietibus
constructa: sed instar speluncȩ
p̃ruptis et sepius eminentib as-¬
ꝑata scopulis. culmine quoq di-¬

Expanded text:
episcopo Sepontino per visionem appaepiscopo Sepontino per visionem apparens: Non est, inquit, vobis opus hanc quam aedificavi dedicare ecclesiam. Ipse enim qui condidi, etiam dedicavi. Vos tantum intrate, et me assistente patrono, precibus locum frequentate. Et te quidem ibi cras missam celebrante, populus juxta morem communicet. Meum autem erit ostendere cum oblationibus, et magna instantia precum intrant regiam australem, et ecce longa porticus in aquilonem porrecta, atque illamimpressa. Sed priusquam huc pervenias, apparet ad orientem basilica praegrandis, qua per gradus ascenditur. Haec cum ipsa porticu sua quingentos fere homines capere videbatur, altare venerandum, rubroque contectum palliolo, prope medium parietis meridiem ostendens. Erat autem ipsa domus angulosa, non in more operis humani parietibus erectis, sed instar speluncae praeruptis et saepius eminentibus asperata scopulis, culmine quoque di
Abbreviated transcription (Latin):
uocata. Interea multa dubitatio¬
cet quid de loco agerent: et si
intrare uel etiam dedicare illic
deberent ȩccłiam. Unde collauo.
mine condunt ȩccłiam et dedicant.
Inqua etiam beatȩ semꝑ uirginis
altaria statuirunt. Tandem autem¬
antistes salubri reꝑto consilio: ro¬
manum pontificem quid de his
agendum sit ꝑnuntios sciscitatur.
Qui tunc forte in monte sirapti¬
erat fere quinqͣgesimo miliario
ab romana urbe distante. quem
incolȩ sc̃i siluestri cognomine uo-¬
cant: eo qđ et ipse ibi quondam
et delituerit. Taliaq mandata re-¬
mittit. Si hominis ẽ. illam dedica¬
re bas ilicam: hac die qua uictoria
data ẽ. fieri oportet. Sin autem
eodem p̃cipue die illius uoluntas
ẽ. quȩrenda. Hoc gͦ temꝑe immi-¬
nente: agamus ambo triduanũ
tatem rogantes: ut munera quȩ¬
ꝑ summum suȩ sedis ministrum
tactumq ẽ ut suggesserat anti-¬
stes. Nocte uero constituti ieiunii
sup̃ma. archangłs dñi michael

Expanded text:
vocata. Multa dubitatiovocata. Multa dubitatioentanum quid de loco agerent, utrum intrare et dedicare ibi debeant ecclesiam. Unde collationmine condunt ecclesiam et dedicant. In qua etiam beatae semper virginis altaria statuunt. Tandem antistites salubri reperto consilio Romanum episcopum quid de his agendum sit per nuntios sciscitantur, qui tunc forte in monte Soracti quinquagesimo fere milliario a Romana urbe distante fuerat, quem incolae sancti Sylvestri cognomine vocant, eo quod ipse ibi quondam e delituerat cum suis. Taliaque mandata remittit: Si hominis est, dilectissimi, illam dedicare basilicam, hoc maxime die quo victoria data est fieri oportet. Sin autem eodem praecipue die illius in hoc voluntas est requirenda. Hoc ergo tempore imminente, agamus ambo triduanum Trinitatem rogantes, ut munera quae summo suae sedis ministro cFactum est, ut suggesserat antistes. Nocte vero constituti jejunii suprema, angelus Domini Michael
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝓpħia quȩ dñm laudans
ait. Qui facit angłos suos sp̃s: et
ministros suos flammam ignis
tugiunt pagani. partim ferro.
hostium. partim igniferis impul¬
si sagittis. et neapolim usq sequen-¬
tib. atq adextrema quȩq ceden-¬
tibus aduersariis. mȩnia tandẽ
suȩ urbis moribundi subintraNł.
Qui autem euasere ꝑiculum:
comꝑto quia angłs dĩ inadiuto¬
rium uenit xp̃ians. nam et sex¬
centos ferme suorum fulmine
uidebant interemptos. regi regũ
xp̃o continuo colla suminitten¬
tes: armis induuntur fidei. Cũq
domum reuersi uictores uota
dnõ grarum ad templum refer¬
rent archangłl: uident mane iu-¬
xta ianuam septemtrionalem
quã predixi instar posterulȩ pu-¬
sillȩ: quasi hommis uestigia mar-¬
mori artius impressa. Agnoscurt
beatum michaelem: hoc p̃sentiȩ
suȩ signum uoluisse monstrare.
Ubi postea culmine apposito et
altari imposito: ipsa eccłia obsig¬
na uestigiorum ens ipodonia ẽ.

Expanded text:
ia quae Dominum laudans ia quae Dominum laudans ait: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos flammam ignis . Fugiunt pagani, partim ferro hostium, partim igniferis impulsi sagittis, ad Neapolim usque sequentibus, atque extrema quaeque caedentibus adversariis, moenia tandem suae urbis moribundi subintrant. Qui autem evasere periculum, comperto quod angelus Dei in adjutorium venerit Christianis, nam et sexcentos ferme suorum fulmine videbant interemptos, Regi regum Christo continuo colla submittentes, armis induuntur fidei. Cumque domum reversi victores, vota Domino gratiarum ad templum referrent archangeli, vident mane juxta januam septentrionalem quam praedixi instar posterulae pusillae quasi hominis vestigia marmori arctius impressa, agnoscunt beatum Michaelem hoc praesentiae suae signum voluisse monstrare. Ubi postea culmen appositum et altare impositum, ipsa ecclesia ob signa vestigiorum Appodonia est
Abbreviated transcription (Latin):
adiri poterat. Sed ne ultra criptã
intrare ausi: ꝓforibus cotidie ora-¬
tiom uacabant. Interea neapolite
paganis adhuc ritibus oberran-¬
tes: sepontinos et beneuentanos
qui ducentis quinquaginta mili¬
bus aseponto distant bello laces¬¬
sere temptant. Qui antistitis sui
monitis edocti. triduo pecunt
inducias: ut triduano ienimo
liceret quasi fidele patrocinium
scĩ michaelis implorare p̃sidium.
Quo temꝑe. pagani ludis sceni-¬
cis falsorum inuitant auxilia
deorum. Ecee autem nocte ip.¬
sa quȩ belli p̃cederet diem: ad¬
ẽ. inuisione sẽs michael antisti-¬
ti. p̃ces eoꝵ dixit auditas. spo¬
pondit se affuturum. et quar-¬
ta diei hora bello p̃monet ho-¬
stib occurrendum. Leti gͦ ma-¬
ne et de angłica certi uictoria:.
neapolitams demonico actis
Atq in primo belli apparatu
gargams immenso tremore con¬
cutitur. fulgura crebra uolarł.
et caligo tenebrosa dotum mon¬
tis cacumen obduxit. imple

Expanded text:
adiri poterat, sed nec ultra cryptam adiri poterat, sed nec ultra cryptam intrare ausi, prae foribus quotidie orationi vacabant. Inter haec Neapolitani paganis adhuc ritibus aberrantes, Sepontinos et Beneventanos, qui centum quinquaginta milliaribus a Seponto distant, bello lacessere tentant. Qui antimonitis edocti, triduo petunt indutias, ut triduano ieiunio liceret eis quasi fideli patrocinio sancti Michaelis implorare presidium. Quo tempore pagani ludis scenicis falsorum invitant auxilia deorum. Ecce autem nocte ipsa quae belli precederet diem adest in visione sanctus Michael antistiti, preces dixit exauditas, spopondit se affuturum, et quarta diei hora bello premonet hostibus occurrendum. Laeti ergo mane et de angelica certi victoria, Neapolitani demoniaco redacti atque in primo belli apparatu Garganus inmenso tremore concutitur; fulgura crebra volant, et caligo tenebrosa totum montis cacumen obduxit, imple
Abbreviated transcription (Latin):
lunce. Iraq ꝑmotus cur soli ua-¬
gus incederet: correpto arcu ap¬
petit illum sagita toxicata.
Quȩ uelut uenti flamine retor¬
ta: eum a quo iactata ẽ. mox
reuersa ꝑcussit. Turbati ciues
et stupefacti qualiter res fuerit
effecca. non enim accedere ꝓpus
audebant: consulunt ep̃m quid
facto opus esset. Qui indicto
ieiunio triduano: adeo monu
onem alloquitur dicens. Iam
bene fecisti quia quod homines
dum: misterium uidelicet homi-¬
nis suo telo ꝑcussi. Sciatis aũt:
hoc mea gestum uoluntate.Ego
sum enim michael archangłs
qui inconspectu dñi semꝑ assi¬
sto. locumq hunc interris inco¬
lis seruare instituens. hoc uo-¬
lui ꝓbare inditio: omniũ quȩ
ibi geruntur ipsiusq loci in
spectorem me ẽẽ. atq custodẽ.
Hac reuelatione comꝑta. con¬
suetudinem fecerunt eiues
hic dñm p̃cibus sc̃mq deposce-¬
re michaelem: duas quidem¬
ibi ianuas cernentes. quarum
australis quȩ et maior erat aliqͦt
gradib in occa sum uergentibus

Expanded text:
luncae, iraque permotus, cur solivagus incederet, arrepto arcu appetit illum sagitta toxicata. Quae velud venti flamine retorta, eum a quo iecta est mox reversa percussit. Turbati cives et stupefacti, qualiter res fieret effecta – non enim accedere propius audebant –, consulunt episcopum, quid facto opus esset. Qui, indicto ieiunio triduano, a Deo monuionem alloquitur, dicens: 'Iam bene fecistis, quod homines dum; mysterium videlicet hominem suo telo percussit, ut sciatis, hoc mea gestum voluntate. Ego enim sum Michael archangelus, qui in conspectu Domini semper adsisto. Locumque hunc in terra incolasque servare instituens, hoc volui probare inditio omnium quae ibi geruntur ipsiusque loci esse inspectorem atque custodem'. Hac revelatione conperta, consuetudinem fecerunt civeinum precibus per sanctum deposcere Michaelem. Duas quippe januas ibi cernentes, quarum australis, quae et major erat, aliquot gradibus in occasum vergentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
minos. Quid nobis et uob̃
apłi dei uiuis In ingress u
uestro flaminis exurimur:
templi aboriente quadriga
equoꝵ fusilis exauro. inqua
radietas solis equȩ fusilis con-¬
sistebat. In alia ede autem sta-
bat luna fusilis exargento.
habens bigam boum fusilẽ
similiter argento. Ceperuit¬

Expanded text:
menos: « Quid nobis et vobis, apostoli Dei vivi? in ingressu vestro flammis exurimur. templi ab oriente quadriga equorum fusilis ex auro stabat, in qua radietas solis aeque fusilis consistebat. In alia vero aede luna stabat fusilis ex argento, habens bigam boum fusilem similiter ex argento. P
Abbreviated transcription (Latin):
egerunt et quȩ passi sunt ꝑan-
discipłs indecem uoluminibus
uniuersa comp̃hendens: quȩ affri-¬
canus historiographus in latinam¬
fine mundum dereliquȩrint. et
ad celestia regna migrauerunt
ista sufficiant. Memorati igitur
magi zaroes et arfaxath facientes¬
scelera ꝑ ciuitates. et dicentes
se esse ex genere deorum: sẽꝑ
quã diu agnoscerent apostolos

Expanded text:
ssi sunt, in decem voluminibus universa comprehendit, quae Africanus historiographus in Latinamfine mundum dereliquerint, ac ad coelestia regna migraverinti apostoli. Memorati igitur magi Zaroes et Arfaxat scelera per civitates faciebant, seque de genere deorum esse ddonec agnoscerent apostolos
Abbreviated transcription (Latin):
natus est: ut nec signum uul-¬
ut duȩ tigrides ferocissime¬
clause fugerent: et quicquid
muenire poterant deuorarent.
Tunc omnis populus confugit

Expanded text:
natus est; ita ut nec signum vuluae tigrides ferocissims fugerunt, et quidquid invenire poterant devorare coeperunt. Tunc omnis populus ad
Abbreviated transcription (Latin):
et dixerunt. Non dignatur ds̃¬
nr̃ habere coacta seruiria: ide¬
oq sinrgite sam habentes libe-¬
ram facultatem conuertendi¬
tem ꝑmanentes in ꝑfidia sua:¬
rum cultores ꝑ totam ꝑsidis¬
regionem ad apostolorum mi-¬
micicias suscitauerunt dicen¬

Expanded text:
 dixerunt: «Non dignatur deus habere coacta seruitia; ideoque surgite sani habentes liberam facultatem quodpermanentes rum cultores per totam Persidem ad apostolorum inimicitias suscitaverunt. I
Abbreviated transcription (Latin):
subito surdos et iterum audien
his: qui idolis immolabant.
rogati morabantur inbabilonia
dentes auditum. claudicantib
fugantes demones exobsessis

Expanded text:
subito surdos et iterum audient, qui idolis immolabant, rogati morabantur in Babyloniadentes auditum, claudicantibusmundantes, daemones ex obsessis
Abbreviated transcription (Latin):
uus et uerus: ipse indignatus est
pollutionibus rei publice ur̃e. et
conteret regnum mortale ur̃m: qr
nonadoratis ueritatem. Audiens
hoc palmatius. solus cucurrit ad
beatum calixtum in regione trans

Expanded text:
vus et verus, ipse indignatus est pollutionibus reipublicae vestrae, et conteret regem mortalem vestrum, quia non adoratis veritatem. Audiens hoc Palmatius, cucurrit ad beatum Callistum trans
Abbreviated transcription (Latin):
thiopice carnis adducerat. Quo-¬
tidie lacrimȩ: quotidie gemitꝰ.
Et si quando repugnante
somno. imminens nox oppres¬
sisset: nuda humo uix ossa
herentia collidebant. De cibis̃
uͦ et potu taceo. cum etiam
languentes aqua frigida utan¬
tur: et coctum aliquid accepis-¬
se luxurie sit. Ille igitur ego
carcere dampnaueram: fcorpio¬
num tantum socius et ferarũ.
sepe choris intereram puellarũ.
Pallebant ora ieiuniis: et mens
desideriis estuabat. Infrigido
corꝑe. et ante hominem suum
iam carne p̃mortua: sola libi¬
dinum incendia pullulabant̃.
Itaq omni auxilio destitutus
ad iħu iacebam pedes. rigabam
lacrimis. crine tergebam. et re-¬
pugnantem carnem. ebdoma.¬
darum media subiciebam.
Non erubesco infelicitatis
meȩ: quin potius plango non

Expanded text:
thiopicae carnis adduxerat. Quothiopicae carnis adduxerat. Quotidie lacrymae, quotidie gemitus; et si aliquando repugnantem somnus imminens oppressisset, nuda humo vix ossa haerentia collidebam. De cibis vero et potu taceo, cum etiam languentes ibi aqua frigida utantur, et coctum aliquid accepisse, luxuriae sit. Ille igitur ego, carcere ipse damnaveram, scorpionum tantum socius et ferarum, saepe choris intereram puellarum. Pallebant ora jejuniis, et mens desideriis aestuabat: in frigido corpore, et ante hominem suum jam carne praemortua, sola libidinum incendia pullulabant. Itaque omni auxilio destitutus, ad Jesu jacebam pedes, rigabam lacrymis, crine tergebam, et repugnantem carnem hebdomadarum inedia subigebam. Non erubesco infelicitatis meae, quin potius plango non
Abbreviated transcription (Latin):
xit. Et dum inpossessione euagrii
prbi moraretur: malchum mona-¬
chum & aliquando capturum
repperit. ꝑcunctatusq eum omise
eius captiuitatem accepit historiã.
quam postea edidit scriptam: et
romanis fidelib misit. Hȩc iN
huius historie ꝓlogo inter serens.
Scribere inquit disposui. si tam̃
uitam ds̃ dederit: et si uituꝑato¬
res mei saltem fugientem me
et clausum ꝑsequi desierint. Ad
deserta deinde loca adquȩ olim
obagendam imbi penitentiam
ꝓpare cupierat ita letus accinctꝰq
accessit: ut uolasse eum magis ꝗͣ
meas se crederes. Quomodo ue-¬
ro ꝑ quadriennium continuum
xp̃rsti potitus auxilio penitue¬
rit: idem hieronimus qui sponte
ꝑtulit ipsius dei affuisse grãm
sta Solitudine quȩ exhausta so¬
lis ardoribus horridum mona¬
chis prestat habitaculum. puta¬
bam me inquit romanis inter¬
ẽẽ deliciis. Sedebam solus: quia
amaritudine repletus eram.
Horrebant sacco: membra defor.¬
mia. Squalida cutis: situm e¬

Expanded text:
xit: et dum in possessione Evagrii xit: et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum Monachum et aliquando captivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis accepit historiam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatores mei saltem fugientem me et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ad agendam inibi poenitentiam properare cupierat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis quam remeasse crederes. Quomodo vero per quadriennium continuum Christi potius auxilio poenituerit, idem Hieronymus quae sponte pertulerit, ipsius Dei adfuisse gratiasta solitudine, quae exusta solis ardoribus horridum Monachis praestat habitaculum, putavi me, inquit, Romanis interesse deliciis. Sedebam solus quia amaritudine repletus eram. Horrebant sacco membra deformia; squalida cutis situm Ae
Abbreviated transcription (Latin):
nachorũq ordinib ꝓpetulantia
ꝓq ingluine discurs antes. ad
effugandum urbe hieronimum
qui utrorumq eorum scribens¬
uicia dep̃henderat insidias ꝑa-¬
uerunt. Uerum enim uero ego
felicem huius fuge euentum cor¬
rigentis xp̃i iuditio dispenfatũ.
quam prauorum hominum ꝑse¬
quutione paratum fore ex isti¬
mo. Scilicet ut romana ȩcelia
petri instituta reginne omniũ
ueteris testamenti librorum xp̃o
li studio desudante hebraicam
quoꝙ habeat ueritatem: et quo¬
sibi romanos a se omnes scriptu¬
ras diuinitus inspiratas accepis¬
se plaudebat. eos habere qđ non
habet recognoscat. Ĩgitur hiero¬
mius roma egressus adorientẽ
tendens: ꝓfectus ẽ. ad gregoriũ
nazanzenum constantinopolita¬
ne urbis ep̃m. Ubi ita ꝓficere
studiis erudiretur: Supplex do-¬
cilisq discipłs adiit p̃ceptorem:
cum quo constantinopolitanam
urbem obseruabat. Hoc discipula-¬
tu hieronimus ꝑacto: insiriam ꝑre-¬

Expanded text:
nachorum ordinibus pro petulantia nachorum ordinibus pro petulantia proque ingluvie discursantes, ad effugandum Urbe Hieronymum, qui utrorumque eorum vitia scribens deprehenderat, insidias paraverunt. Verum enim vero hunc ego felicem dixerim, hujus fugae eventum corrigentis, Christi judicio dispensatum, quem pravorum hominum persecutionibus paratum fore existimo: scilicet ut Romana Ecclesia, Petri instituta regimine, omniumque veteris Testamenti librorum edoctli studio desudante, Hebraicam quoque habeat veritatem; et Grasibi Romanos a se omnes Scripturas divinitus inspiratas accepisse plaudebat, eos habere quod non habet, recognoscat. Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studiis plene erudiretur, supplex docilisque discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perre
Abbreviated transcription (Latin):
men euis obtestans dicere. dñe
si unquam habuero codices se¬¬
culares: si legero: te negaui. In
hȩc sacramenti uerba dimissus.
reuertor adsuꝑos. Alrrantibus
cunctis oculos aꝑui. tanto lacri-¬
marum imbre ꝑfusos: ut etiã
incredulis fidem facerem exdo-¬
lore. Nec uͦ sopor ille mnanis fuit:
aut uana somnia quib sepe de¬
ludim᷑ Teste ẽ tribunal an¬
te quod iacui: iudicium teste
quod timui. Ita michi nunquã
contingat talem incidere quȩ¬
stionem: liuentes habuisse me
scapulas. plagas sensisse ꝑ som
nium. et tanto de hinc studio
diuina legisse. quanto morta¬
lia antea non legeram. Interea¬
hieronimus romane ȩccłiȩ pres¬
biter: os damasi sacerdotis. sa¬
cre bibliotecȩ scruptator. diui-¬
norumq dissertor uoluminum.
dum ꝑ triennium continuu
carus acceptusq a popularibus
ueneratur. omniumq iudicio dig.¬
nus ẽẽ summo sacerdotio decer-¬
nitur: quidam exclericorum mo¬

Expanded text:
men eius obtestans dicere: Momine, men eius obtestans dicere: Momine, si umquam habuero codices saeculares, si legero, te negaui\'. in haec sacramenti uerba dimissus reuertor ad superos et mirantibus cunctis oculos aperio tanto lacrimarum imbre perfusos, ut etiam incredulis fidem facerent ex dolore. nec uero sopor ille fuerat aut uaua somnia, quibus saepe deludimur. teste est tribunal, ante quod iacui, iudicium teste est, quod timui — ita mihi numquam contingat talem incidere quaestionem! —, liuentes habuisse me scapulas, plagas sensisse nium; et tanto dehinc studio divina legisse, quanto mortalia antea non legeram. IntereaHieronymus Romanae Ecclesiae Presbyter, os Damasi Sacerdotis, sacrae Bibliothecae scrutator, divinorum dissertor voluminum, dum per triennium continuum carus acceptusque popularibus veneratur, omniumque judicio dignus esse summo sacerdotio decernitur, quidam ex Clericorum Mo
Abbreviated transcription (Latin):
tus in sp̃u adtribunal iudicis
ꝑtrahor. Ibi tantum luminis
et tantum erat excirẽstantiũ
claritate fulgoris: ut ꝓiectus
interram sursum aspicere non
auderem. Int̾rogatus conditio¬
nem: xp̃ianum me ẽẽ respon¬
di. Et ille qui p̃sidebat: menti¬
ris ait. Ciceromanus es: non xp̃i¬
anus. Ubi thesaurus tuus ẽ: ibi
et cor tuum. Ilico obiutui. et
inter uerber nam cedi me
iusserat. conscientiȩ magis ig¬
ne torquebar: illum mecum
uersiculum reputans. minfer-¬
no aꝯtem quis confitebitur tͥ.
Clamare tamen cepi: et eiulans
dicere. Miserere mei dñe: mise
tere mei. Hec uox inter flagel¬
la resonabat. Tandem adp̃siden¬
tis genua ꝓuoluti qui astiterant:
p̃cabantur ut ueniam tribueret
adolescentiȩ. et errori locum pȩ¬
nitentiȩ commodaret. exacturꝰ
deinde cruciatum: si gentiliũ
litterarum libros aliquando
legissem. Ego qui tanto constri.¬
ctus articulo. uellem etiam maio.¬
ra ꝓmittere: deierare cȩpi. et no¬

Expanded text:
tus in spiritu ad tribunal iudicis tus in spiritu ad tribunal iudicis pertrahor, ubi tantum luminis et tantum erat ex circumstantium claritate fulgoris, ut proiectus in terram sursum aspicere non auderem. interrogatus condicionem Christianum me esse respondi. et ille, qui residebat: \'mentiris\', ait, \'Ciceronianus es, non Christianus; ubi thesaurus tuus, ibi et cor tuum\'. ilico obmutui et inter uerbera — nam caedi me iusserat — conscientiae magis igne torquebar illum mecum uersiculum reputans: in inferno autem quis confitebitur tibi? clamare tamen coepi et heiulans dicere: miserere mei, domine, mise. rere mei. haec uox inter flagella resonabat. tandem ad praesidentis genua prouoluti, qui adstiterant, precabantur, ut ueniam tribueret adulescentiae, ut errori locum paenitentiae commodaret exacturus deinde cruciatum, si gentilium litterarum libros aliquando legissem. ego, qui tanto constrictus articulo uellem etiam maiora promittere, deiurare coepi et no
Abbreviated transcription (Latin):
laucioris cibi ꝓpter cȩlorum me
regna castrassem et ierusolimã
inilitaturus ꝑgerem: bibliothe¬
ca quã rome cum summo studio
ac labore confeceram carere non
potui. Itaq miser ego lecturus
tullium ieiunabam. Post noctiũ
crebras uigilias. post lacrimas
quas michi p̃teritorum recorda¬
tio peccatorum eximis uiscerib
eruebat: plato sumebatur in
manibus. Si quando inmemet¬
ipsum reuersus ꝓphetas legere
cepissem: sermo horrebat incul:¬
tus. Quia cum lumen cecis ocu¬
lis non uidebam: non oculorũ
culpam putabam sed solis. Dũ
me ita antiquus serpens illude-¬
ret: in media ferme quadrage-¬
sima medulis infusa febris cor-¬
pus meum inuasit exhaustum.
et sine ulla requie qđ dictu qͦq
incredibile fit. sic infelicia men¬
bra depasta sunt: ut ossibus
uix hererent. Interim ꝑaban¬
tur exequiȩ. et uitalis animi ca-¬
lor toto frigescente corpore in
solo tantum tepenti pectuscu¬
lo palpitabat: cum subito rap-¬

Expanded text:
lautioris cibi propter coelorum me lautioris cibi propter coelorum me regna castrassem, et Jerosolymam militaturus pergerem, bibliotheca, quam Romae cum summo studio ac labore confeceram, carere non poteram. Ita miser ego lecturus Tullium jejunabam: post noctium crebras vigilias, post lacrymas, quas mihi praeteritorum recordatio peccatorum ex imis visceribus eruebat Plautus, Plato sumebatur in manibus. Si quando in memetipsum reversus, Prophetas legere epissem, sermo horrebat incultus; et quia lumen caecis oculis non videbam, non oculorum culpam putabam, sed solis. Dum me itaque antiquus serpens illuderet, in media ferme Quadragesima medullis infusa febris corpus meum invasit exhaustum; et sine ulla requie quod dictu quoque incredibile sit sic infelicia membra depasta sunt, ut ossibus vix haererent. Interim parabantur exequiae, et vitalis animi calor toto frigente iam corpore in solo tantum tepente pectusculo palpitabat, cum subito rap