comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ł ostremo tẽꝑantia maxime opꝰ ẽ: ne qͥ aliis p̃dicat ip̃e qd̾ absit. repbꝰ frat.
cleri ppłiq ꝯsensu fuisse celebratã accepimꝰ. Gratulam̃ gr̾e eiꝰ. ne dicam
m̃itis tuis. qm̃ ne uob plusꝗͣ oportet blandiam᷑. ñ exoꝑibꝰ i̾ticie q̃ fecisti.¬
Si aut̃ cognoscis gr̃am. uide ne in uacuũ acceꝑis. Bonas fac de cet̾o uias
tuas ⁊ studra tua. ⁊ministium scm̃. si uite sc̃itas ñ p̃cessit. sequat᷑ saltẽ.
T uc̃ uẽ fatebrm̃ te p̾uentũ inbndictionibꝰ dulcedinis. tͥ de bonis metiora.
sꝑantes. Exultabimus ⁊ letabim̾. qd̾ fideł senuis ⁊ prudẽs ꝯstitutꝰ sit
si altiorẽ ꝗͣ meliorẽ ẽẽ delectat: ñ p̃miũ s p̃cipitiũ expectamꝰ. Optamꝰ ⁊ oramꝰ
ad id potiꝰ qd̾ decet ⁊ expedit. Ad eundem iam ep̃m.¬
Rebet audatiam caritas. ut fidutialiꝰ loqͣr tibi. Cathedra lem̃e ꝗͣ nuꝑ sora
tus es. hominẽ młtoꝵ expetit m̃itoꝵ. q̃ inte aut nulla. aut ñ qͣtũ satiᷤᷤ ẽ.

Expanded text:
t. lique consensu fuisse celebratam accepimus. Gratulamur gratiae ejus, ne dicam meritis tuis, quoniam ne tibi plusquam oportet, blandiamur: non ex operibus justiSi 43 autem cognoscis gratiam, vide ne in vacuum acceperis. Bonas fac de caetero vias tuas, et studia tua, et ministerium sanctum: si vitae sanctitas non praecessit, sequatur saltem. Tunc vere fatebimur te praeventum in benedictionibus dulcedinis, tibi de bonis meliora sperantes. si altiorem quam meliorem esse delectat, non praemium, sed praecipitium exspectamus. Optamus et oramus ad id potius quod decet et expedit. EPISTOLA RÆBET audaciam caritas, ut fiducialus loquar tibi. Cathedra, carissime, quam super sortitus es, hominem multorum expetit meritorum, quæ in te aut nulla, aut non quantum satis est,
Abbreviated transcription (Latin):
Fraudulent̃ tͥ ⁊ñ fidelit̾ ꝯsulo.si id ip̃m ame ip̃o ñ exgo. Ham c̃ unꝰ nr̃ nõ
solũ religione ꝓfessus. s ⁊ carne ꝓpinquus clumaai me ĩuito ⁊ susceptꝰ
sit. ⁊ detineat᷑. doleo qͥd̾ s fileo. orans ⁊ ꝓilł ut uelint ablatum redd̾e. ⁊
ꝓ illo ut uelit sponte redire. sin uͦ. seruans ei uindictã qͥ factutꝰ ẽ. iudici¬
diari. ꝗͣ solam uirtutũ nouit coronari. tutiꝰq ẽe iea uocatione q̃ uocatꝰ
ẽ simplitit̾ ꝑseũare. qm sub sp̃e qͣsi melioris roni. idquidẽ qd̾ iam cep̃¬
amutere. nec adid qd̾ p̃sumit fortassis suffic̃e. Ad hugonẽ alb̾em põtiũ.

Expanded text:
Fraudulenter tibi et non fideliter consulo, si idipsum a meipso non exigo. Nam, cum unus noster non solum religione professus, sed et carne propinquus, Cluniaci me invito et susceptus sit, et detineatur; doleo quidem, sed sileo, orans et pro illis ut velint ablatum reddere, et pro illo ut velit sponte redire: sin vero, servans ei vindictam qui facturus est judicidiari, quam solam novit coronari, tutiusque esse in ea vocatione qua vocatus est simpliciter perseverare, quam sub specie quasi melioris dimittere, nec ad id quod praesumit, fortassis sufficere. EPISTOLA XXXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ mãs crudelit̾ abĩpiis ꝓiticia excłebratus ẽ. factꝰ obediens usq ad mortem.
N ũ opꝰ ẽ p̾ce uͥ pietatẽ meliꝰ. insilentio lac̾me ꝓuecat᷑. ⁊ singłius qͥ int̾rũp̾ p̃cẽ.
ex pͥmit affectionẽ: ħ plne ꝯpassionẽ u̾am. ⁊ si ñ postulãt ment̃ mñ. ũ pote
m̾ ad ĩcutiendã pat̾nis usc̾ibꝰ calamitatẽ ꝗͣ patior. rẽ ut ẽ simplicit̾ intimasse.
Tnstis flebilisq hẏstoria satis ꝓseagit. p̾serum apd̾uos. ⁊ suasoriis fugari

Expanded text:
pro justitia excerebratus est, factus obediens usque ad mortem. Non opus est prece, ubi pietatem melius in silentio lacrymae provocant, et singultus qui interrumpit precem, exprimit affectionem. Haec plane compassionem veram, etsi non postulant, merentur tamen: utpote mihi ad incutiendam paternis visceribus calamitatem quam patior, rem, ut est, simpliciter intimasse. Tristis flebilisque historia satis pro se agit, praesertim apud vos, et suasoriis fucari
Abbreviated transcription (Latin):
nocet᷑. dum b̾niuole. qͥd̾ s nimie laudant. au̾tantur retͦrsũ ⁊ crubescãt. ħ ẽ
tã iuł eis ⁊ abiectus appareã: quatinꝰ pudeat eos talẽ ita laudasse.⁊ sic desi¬
nant. ram idisc̾te laudare. T adũsus utrosq laudatores ilł me duobꝰ mu¬
nire ꝯsueuit u̾sicłis. ꝯtͣ maliuolos qͥd̾ priorẽ. aũtantur retrorsũ. ⁊ eru.qͥ.u.¬

Expanded text:
nocent, dum benevole quidem sed nimie laudant, avertantur retrorsum, et erubescant; hoc est, nocent, dum benevole quidem sed nimie laudant, avertantur retrorsum, et erubescant; hoc est, tam vilis et abjectus eis appaream, quatenus pudeat eos talem ita laudasse, et sic desinant jam indiscrete laudare. Igitur adversus utrosque laudatores illis me duobus munire consuevi versiculis: contra malevolos quidem priorem, Avertantur retrorsum et eru
Abbreviated transcription (Latin):
tẽt. leuigatus ꝑ gr̾am. Nrotis euangłicis sr̃ positꝰ. uelocit̾ in oe̾m tr̃am exiuit.
⁊ infines orb̾ tr̾e celerime ꝑuolauit. S longe nmis digredior. Tu itaq
diłctissime cessa iam uidebitis me honoribꝰ mag̃ obruere ꝗͣ attolłe. Alioquin
cetui te inimicantiũ mͥ amica licet uolũtate ꝯmisces. Ip̃i s̃ de quibꝰ soleo soli
dõ ita ꝯqͣri in orõnibꝰ. Et qui laudabat me. ad.m. uinabant. Ad ꝗͣ meã q̃rimo¬
niam. dm audio respondentẽ mox ⁊ attestantẽ qd̾ ũax sit. Uẽ inquit qui te
ledictio. ł imp̃catio. expone̾ debeo qͣliter intelligã. Precor nimir̃. ut quicũq
estimant de me supra id qd̾ uidẽt in me.aut audiũt aliquid ex me. aũtantur.
i. a laudibꝰ mĩs inquas ignari niie ferunt᷑. resiliet̃ ⁊ pedẽ retrahant. Q mͦ:
eriorem. uł amici dep̾hensã mutilitatẽ. Et ħ m̃ utrumq nocentiũ genus
ulli scił. qͥ uolut̾ mͥ mala ⁊ me adulatorie ꝯm̃dant. ⁊ hi qͥ licet innocent̾ tũ

Expanded text:
ngelicis superpositus, velociter in omnem terram exivit, et in fines orbis terrae celerrime pervolavit. Sed longe nimis digredior. 3. Tu itaque, dilectissime, cessa jam indebitis me honoribus magis obruere quam attollere; alioquin coetui te inimicantium mihi, amica licet voluntate, commisces. Ipsi sunt de quibus soleo soli Deo ita conqueri in orationibus: Et qui laudabunt me, adversum me jurabant . Ad quam meam querimoniam Deum audio respondentem mox, et attestantem quod verax sit: Vere, inquit, qui te ledictio vel imprecatio, exponere debeo qualiter intelligam. Precor nimirum ut quicunque existimant de me supra id quod vident in me, aut audiunt aliquid ex me, avertantur, id est, a laudibus meis, in quas ignari nimie feruntur, resiliant et pedem retrahant. Quomoderrorem suum, vel amici deprehensam inutilitatem. Et hoc modo utrumque nocentium genus, et illi scilicet qui volunt mihi mala, et me adulatorie commendant, et hi qui, licet innocenter, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
g̾ ut adte reu̾tar exemplo apłi tue religiositats nõ dñari. s ꝯgratustari tm̃ de¬
nem. ⁊ ne si forte qd̾ dei ẽ usurpaũ̾o mͥ. audiã ab ip̃o. Si ego dns.uͥ ⁊ timor nĩs:
S i pat̾ uͥ ẽ honor m̃s : Et patris quidẽ hab̾e me gͣ te affectum ñ nego: ẜ auc¬
toritatẽ renuo. Nec .ii. te minore ut estimo ꝗͣ pat̾no ꝯplector affecui. ħ g̾ ꝓ
tituli causa. Iam uͦ ut ad reliqͣ epłe cue respondeã: cand̾ ꝗͣtu de mei possem
mͥ carissimũ. ualdeq necessariũ. quippe obedientissimũ unquitentis. nx
si nõ eẽt xp̃s ĩ causa: Beati si sic ꝑmãserimꝰ usq ĩ fine̾. semꝑ iuͥq q̃rentes ñ¬

Expanded text:
 ut ad te revertar, exemplo Apostoli tuae religiositati non dominari, sed congratulari tantum deforte quod Dei est usurpavero mihi, audiam ab ipso: Si ego Dominus, ubi est timor meus? si Pater, ubi est honor meus? . Et patris quidem habere me erga te affectum non nego, sed auctoritatem renuo. Nec enim te minore, ut existimo, quam paterno complector affectu. Haec ergo pro tituli causa. 5. Jam vero ut ad reliqua epistolae tuae respondeam, eamdem, quam tu de mei, possem mihi charissimum valdeque necessarium, quippe obedientissimum in agendis, studsi non esset Christus in causa? Beati si sic permanserimus usque in finem, semper et
Abbreviated transcription (Latin):
marinis epłis uisitare. tu mͥ pͥmas hũilitatis caritatisq p̃npiusti partes.
Qͥ d condignũ iã referã. Nicħ mͥ deniq reliqͥsti qd̾ pari q̃ ã rep̃hend̾e uice.
qͥ ⁊ de thesauro scłoꝵ mͥ inꝑtire cunisti .i. deligno dĩ. Qͥd tñ: debeo ne
omitt̾e qd̾ possũ.⁊ qm̃ qd̾ debeo minime possũ : affectũ salte̾ uolũtatẽq
aꝑio rescͥbendo dũ taxat atq resalutãdo. Qd̾ solũ int̾im ꝑtot utiq spatia¬

Expanded text:
marinis epistolis visitare, tu mihi primas humilitatis charitatisque praeripuisti partes. marinis epistolis visitare, tu mihi primas humilitatis charitatisque praeripuisti partes. Quid condignum jam referam? Nihil mihi denique reliquisti, quod pari queam rependere vice: qui etiam de thesaomittere quod possum, quoniam quod debeo minime possum? Affectum saltem voluntatemque aperio, rescribendo duntaxat atque resalutando, quod solum interim
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ita se ħant q̃ nã iã erit festiue rõ ꝯceptiois: Q pacto inꝗͣ aut sc̃s asseret᷑
ꝯceptus. qͥ de sp̃u sc̃õ nõ ẽ. nedicã de pecẽo ẽ. aut festus habebitur qͥ iimine
sc̃s ẽ : Libent̾ głosa ħ honore carebit. qͦ ł pecc̾m honorari. ł falsa ĩduci uidĩ
tatis. soror sr̃stitioĩs. filia leuitatis. Ham si sic uidebat᷑ ꝯsulẽta erat pͥ apłice
sed is auctoritas. ⁊ ñ ita p̾cipitant̾ atq ĩ ꝯsulte paucoꝵ seq̃nda sĩ plicitas ĩꝑi¬
toꝵ. Et añ quid̾ apd̾ aliq̾s errorẽ ꝯꝑeiũ. ẜ dissimulabã parcẽs deuotioĩ. q̃
de simplici corde ⁊ amore uͥginis ueniebat. Uerũ apd̾ fapiẽtes.atq ĩ famo
sĩt. saniꝰ sapiẽtis. Romane p̾sertĩ eccłe auctoritati atq examini totũ ħ siẽ
udebor. si ñ rescͥpsero. at si saluto eũ quime salutaũ qͥd ampliꝰ feci:
Tu me enĩ p̃uenisti inb̾ndictioĩbꝰ dulcedinis. ⁊ u me pͥor dignatꝰ es tuiꝰ trãs¬

Expanded text:
ceptionis? Quo pacto, inquam, aut sanctus asseretur conceptus, qui de Spiritu sancto non est, ne dicam de peccato est: aut festus habebitur, qui minime sanctus est? Libenter gloriosa hoc honore carebit, quo vel peccatum honorari, vel falsa induci videtur s, mater temeritatis, soror superstitionis, filia levitatis. Nam si sic videbatur, consulenda erat prius apostolicae Sedis auctoritas, et nabam, parcens devotioni, quae de simplici corde et 172 amore Virginis veniebat. Verum apud sapientes, atque in famossint sanius sapientis. Romanae praesertim Ecclesiae auctoritati atque examini totum hoc, si quid amplius feci? Tu enim me praevenisti in benedictionibus dulcedinis; tu me prior dignatus es tuis trans
Abbreviated transcription (Latin):
u̾se trẽ uotiua.celebritate suspitiẽs. Ego puto qd̾ ⁊ copiosior bndictionis
sc̃ĩficatio ĩ eã descend̾it. q̃ ip̃iꝰ ñ solũ scificaret ortil. s iuitã aboĩ de inceps
pecc̃o custodiret ĩmunẽ. qͣ nemini alt̾i ĩnatis qͥd̾ mulier̾ credĩ eẽ donatũ. De¬
cuit nimir̾ reginã u̾ginũ singłaris pͥuilegio scĩtatis absq oĩ pecc̃o ducere
uitã. q̃ dũ pect̾i mortisq pareret ꝑcp̃torẽ. mi̾nꝰ uite uticie oĩbꝰ optiu̾et.Sẽs

Expanded text:
scipiens. Ego puto, quod et copiosior sanctificationis benedictio in eam descenderit, quae ipsius non solum sanctificaret ortum, sed et vitam ab omni deinceps peccato custodiret immunem: quod nemini alteri in natis quidem mulierum creditur esse donatum. Decuit nimirum Reginam virginum singularis privilegio sanctitatis, absque omni peccato ducere vitam: quae dum peccati morti
Abbreviated transcription (Latin):
tam bonis pͥncipiis ur̾ĩs. O ꝗ̃ amarior eccłe meror pꝰ tãta p̾libata gaudra.
si frustrari qd̾ absit ꝯtig̾it tã ioc̾da spe singłaris clipei sui ur̃e indoł sic̃
hactenꝰ ẽ exꝑta. Heu corruit iuirgo rem̃sis eccła. ñ ẽ qui sub leuet eã. Corruit
iling̾. ñ ẽ qͥ portigat manũ. au̾tat diuina clem̾ta acorde i ꝯsilio uro st̃ do¬
lorem nr̃m adic̾e. ⁊ cumulare tristicrã sr̃ tristiciã. Qͥs mͥ tribuat mori ne
uideam regem hone opuuonis. s spei melioris. conari dĩ ꝯsilio obuiare.
iiritare adu̾sus semet ip̃m sũmi irã uidicis. pedes patͥs orphanoꝵ made¬
fac̾e lacͥmis afflictoꝵ. pulsare celos clamoribꝰ pauꝑũ. scõꝵ p̃cibꝰ itis q̃rimonii¬

Expanded text:
tam bonis principiis vestris! o quam amarior Ecclesiae moeror post tanta praelibata gaudia, si frustrari quod absit! contigerit tam jucunda spe singularis clypei sui vestrae indolis, sicut hactenus est experta! Heu corruinon est qui porrigat manum. Avertat divina clementia a corde et consilio vestro super dolorem nostrum adjicere, cumulare tristitiam super tristitiam. Quis mihi tribuat mori, ne videam Regem bonae opinionis, sed spei melioris, conari Dei consilio obviare, irritare adversus semetipsum summi Judicis iram, pedes Patris orphanorum madefac
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ de illo eccłam sirã. ꝑ q̃ ⁊ de q̃ uitãtis rã letificauit. Quẽ suo mun̾e ꝯtulit sua
lõganimitate seruab̾.⁊ si qͥd alit̾ sapitis. ⁊ ħ ip̃m ub̾ reuelab̾. ⁊ erudiet cord̾¬
rup̃tũ dilatio tr̾et nos qͥ uidemꝰ t̾ã datã p̾de ⁊ direptioi. T̃iã ur̃a ẽ. ⁊ ĩ ħ
plane ꝯgnoscunꝰ ⁊dolemꝰ dedeciis regni ut̾i qͥd uos uire ab horrẽ mãdastiᷤᷤ
si ñ fu̾it qͥ defendat. Nam ĩ q̃ alio regra dignitas recte ĩ eo qd̾ factũ ẽ ĩ mi¬
nuta dicat᷑ : Electio rite celebrata ẽ electus fideł ẽ. Non aũ ee̾t fideł si
ur̃am ing̾ssus c̃ nec dum ꝓisus se int̾misit de aliqͦ. quãꝗͣ inuitatio cłi ⁊ ppłi ⁊ affuc¬

Expanded text:
 Ecclesiam suam, per quem et de quo in tantis jam laetificavit. Quem suo munere contulit, sua longanimitate servabit: et si quid aliter sapitis, et hoc ipsum vobis revelabit, et erudiet cordrumtamen dilatio terret nos, qui videmus terram datam praedae et direptioni. plane cognoscimus et dolemus dedecus regni vestri, quod vos jure abhorrere mandastis, si non fuerit qui defendat. Nam in quo alio regia majestas recte in eo quod factum est, imminuta dicatur? Electio rite celebrata est, electus fidelis est. Non autem esset fidstram ingressus est: necdum prorsus se intromisit de aliquo, quanquam invitatio cleri et popu
Abbreviated transcription (Latin):
ad linguã carnis. ꝯtẽpnis gladiũ qͥ deuorat cares : ħ cine ẽ illa moꝵ pulcherri¬
ut nõ ũ earis sc̃o ꝓposito p̃uiditiũ face̾: Sed q̃so te qd̾ memorale uͥtutis. q̃ taus
discipline. qͥs scĩe ꝓfectꝰ ł artis fructus. trepidare timore uͥ nõ ẽ timor itmorẽ
añ d̾elinq̃re: Quam sauibriᷤ dicẽs iħm ⁊ hũc crucifixũ q̃ utiq scĩam haud
facile nͥ qͥ mundo crucifirus ẽ app̾hendit. Falłis fili falleris. si te putas ĩuenre

Expanded text:
linguam carnis, contemnis gladium qui devorat carnes? Haeccine est illa morum pulcherriut non verearis sancto proposito praejudicium facere? 2. Sed quaeso te, quod memoriale virtutis, quae laus disciini relinquere? Quam salubrius disceres Jesum, et hunc crucifixum! quam utique scientiam haud facile, nisi qui mundo crucifixus est, apprehendit. Falleris, fili, falleris, si te putas invenire
Abbreviated transcription (Latin):
nͥt uisipo. ex eo qd̾ me corã iũ mͥ ꝓmissũ ip̃e mec̃ recoł. Ftustra ꝓĩ tmes ex¬
ꝓbratũ tͥ iriame fĩs frustratoria dilatiõe qͥ testis accitꝰ sũ. ⁊ ñ dns uoti. Uidi ⁊ ga¬
usus sũ. is oro ut gaudiũ meũ plenũ sit. qd̾ ñ erit nͥ c̃ fũit ĩpleta ꝓmissio. ⁊ er¬
minũ posuisti. q̃ ñ oportuit tñs gredi. c̃ uĩsg̾ssus es qͥd ame: T̃ uo dño stas. aut
cadis. M sane dec̾tũ ẽ ꝓ ĩminenti ꝑicło ñ ꝓbris. ñ minis. ag̾e tec. s monitis.
iudioet. Ꝙ .it. uidicat nos. dñs ẽ. Et hĩc tͥ plꝰ tum̃dũ arbitror ad dolendũ. qͥa
nõ hõi s dõ m̃titus es. Et si ego tue ut uis u̾ecundie paroo coiã hõĩbꝰ᷑ nũ illa q̃ corã

Expanded text:
et non mihi promissum ipse mecum recolis. Frustra proinde times exprobratum tibi iri a me super frustratoria dilatione, qui testis accitus sum, et non dominus voti. Vidi et gavisus sum; et hoc oro, ut gaudium meum plenum sit: quod non erit, nisi cum fuerit impleta promissio. Terminum posuisti, quem non oportuit transgredi. Transgressus es, quid ad me? tuo domino stas, aut cadis. Mihi sane decretum est pro imminenti periculo non probris, non minis agere tecum, sed monitis; enim judicat nos, Dominus est . Et hinc tibi plus timendum arbitror ac dolendum, quia non homini, sed Deo mentitus es. Etsi ego tuae, ut vis, verecundiae parco coram hominibus, num illa, quae coram
Abbreviated transcription (Latin):
ec uͦ id tale ẽ qd̾ nͥ p̃t̾euntũ fũit patrũ qͥũit oĩno dilige̾tiã p̃t̾isse. At ualde hono¬
rinda ẽ inqͥs mat̾ adñi. Bene admones. S honor regine iuditiũ dilig̾. U̾go regia
falso ñ eget honore. ũis cumłata honoꝵ tituł. ĩ fuł dignitatũ honora sane inte¬
gͥtatẽ carnis: uite scĩtatẽ. mirare fcc̃ditatẽ in uͥgine. ꝓsẽ uen̾are diuinã. Extol¬
le nesciẽtẽ. ł ĩꝯcipiẽdo ꝯupiscẽtiã.ł ĩ pariẽdo dolorẽ. P redica reu̾endã angłis. de¬
sid̾atã gẽtib. patͥarchis ꝓpħisq p̃ognitã.ełctã exoĩbꝰ. p̃latã õib. Magnifica¬
sr̃ choros angłoꝵ ad celestra regna. ħ mͥ de illa cãtat eccłia.⁊ me ead̾ docuit de¬
oãtare. Ego ũ qd̾ ab illa accepi securꝰ ⁊ teneo. ⁊ tͣdo: qd̾ ñ. scrupulosiꝰ fateor ad¬
miserĩ. Accepi sane ab eccłia illũ dic̃ c̃ sũma uen̾atione recolendũ. qͦ assũpta

Expanded text:
 praetereundum fuerit, Patrum quiverit omnino diligentiam praeteriisse. 2. At valde honoranda est, inquis, Mater Domini. Bene admones: sed honor Reginae judicium diligit. Virgo regia falso non eget honore, veris cumulata honorum titulis, infulis dignitatum. Honora sane integritatem carnis, vitae sanctitatem: mirare fecunditatem in Virgine, Prolem venerare divinam. Extolle nescientem, vel in concipiendo concupiscentiam, vel in pariendo dolorem. Praedica reverendam Angelis, desideratam gesuper choros Angelorum ad coelestia regna. Haec mihi de illa cantat Ecclesia, et me eadem docuit decantare. Ego vero quod ab illa accepi, securus et teneo, et trado: quod non, scrupulosius, fateor, admiserim. 3. Accepi sane ab Ecclesia illum diem cum summa veneratione recolendum, quo assumpta
Abbreviated transcription (Latin):
dum. inuitant᷑ ad donandũ: ⁊ mag̃ muunt᷑ pulchra. ꝗͣ uen̾ant᷑ sac̃. P onunt᷑
de hĩc ĩ eccła gẽmate ñ corone s iote cutũsepte lãpadibꝰ. s ñ muiꝰ fulgẽtes¬
incertis lãpadib: s ñ minꝰ cãdelabris arbores qͣsdã erectas młto eris pond̾e
miro artificis oꝑe fabricatas. nͨ mag̾̃ choruscantes suꝑ positis luc̾nis: quã
eget. Suos lapides ĩ duit auro: ⁊ suos filios nudos deserit. de sũptibꝰ ege¬
noꝵ: seruit᷑ ocłis diuitũ. Inueniuĩt curiosi qͥ delectent᷑: ⁊ñ inuenuit mi¬
seri qͦ sustentent᷑. Ut qͥd saltim scõꝵ. imagines ñ reu̾em᷑. qͥb utiq ipsũ¬
facies calcib tundit᷑ trãseuntiũ. Et si ñ sac̾s imaginibꝰ. cur uł ñ parcitur
pulctis coloribꝰ: Cur de coraẜ. qd̾ mox fedandũ ẽ: Cur de pingis. qd̾ neceᷤᷤ¬
se ẽ ꝯculcari: Qd ibi ualet̾ uenuste forme.uͥ pulu̾e macłant᷑ assiduo : de¬

Expanded text:
dum, invitantur ad donandum; et magis mirantur pulchra, quam venerantur sacra. Ponuntur dehinc in ecclesia gemmatae, non coronae, sed rotae, cCernimus et pro candelabris arbores quasdam erectas, multo aeris pondere, miro artificis opere fabricatas, nec magis coruscantes superpositis lucernis quam eget. Suos lapides induit auro, et suos filios nudos deserit. De sumptibus egenorum servitur oculis divitum. Inveniunt curiosi quo delectentur, et non inveniunt miseri qjus sanctorum facies calcibus tunditur transeuntium. Et si non sacris his imaginibus, cur vel non parcitur pulchris coloribus? Cur decoras quod mox foedandum est? cur depingis quod necesse est conculcari? Quid ibi valent venustae formae, ubi pulvere maculantur assiduo? De
Abbreviated transcription (Latin):
restat ut ei aqͥ bona cũcta ꝓcednĩt. ⁊ referamꝰ gt̾s ꝓbono q̃ ded̾ uelle. ⁊ fũdamꝰ
p̾ee ut aditiat ⁊ ꝑfic̾e ꝓbona uolũtate. ⁊̃ ñ gaudiũ meũ nõ tacebo ub. Quaᷤ
nẽpe putatis delitias cordi m̃o affecerat ur̃a hꝰcemõi intñtio: Delectabit᷑ in
crassitudine aia m̾̃a. si ĩfatigabilẽ ꝯgnou̾o uos ĩstudiis salutaribꝰ ⁊ honestis
G aud̾o .N. ñ qi q̃ro donũ. s reqͥro fructũ. Libent̃ recipio b̾nfitiũ. q prosit dãti.
A lioqͥn ñ ambulo ĩcaritate illa ꝗ̃ ñ q̃rit q̃ sua st̃. Et quid̾ nb in ħ b̾nfacitiꝰᷤ s¬

Expanded text:
lle; et fundamus preces, ut adjiciat et perficere pro bona voluntate. Tamen gaudium meum non tacebo vobis. Quas nempe putatis delicias cordi meo afferat vestra hujuscemodi intentio? Delectabitur in crassitudine anima mea, si infatigabilem cognovero vos in studiis salutaribus et honestis. Gaudeo enim, non quia quaero donum, sed requiro fructum. Libenter accipio beneficium quod prosit danti; alioquin n
Abbreviated transcription (Latin):
rens. ad ur̃e dr̃ defensionis auxiliũ ꝯfugisse. In qͣntã misera deueñ am̃tã. ut uagͣ
⁊ ꝓfuga. ⁊ tremẽs suꝑ tr̃am. illic poussimũ fugã ĩierit.uͥ plꝰ timn̾e oportuit.
sccłatissime tu sũme eqͥtatis sedẽ putas eẽ spelũcã lat̾ũ. aut cubile leonũ: c̾u
filii adhuc recẽtẽ cruorẽ ore rabido. ac fenili spumãs ⁊ masticãs. fugis adsinum
mat̾s. patͥs audes apparere ꝯspectibꝰ: ĩ am̃ si penitẽciã petit. negãda ei ñ ẽ. Qd si
audiẽtiã: accipiat si placẽt illã ꝗͣ uł moyses ĩdulsit ppło añ ꝯflatile citant ge

Expanded text:
 ut vaga et profuga et tremens super terram, illuc potissimum fugam inierit, ubi plus timere oportuit? Sceleratissime, tu summae aequitatis sedem putas esse speluncam latronum, aut cubile leonum? tu filii recentem adhuc cruorem ore rabido ac ferali spumans et masticans, fugis ad sinum matris, patris audes apparere conspectibus? Tamen si poenitentiam petit, neganda ei non est; quod si audientiam, accipiat illam
Abbreviated transcription (Latin):
clicos sacͥs abuti offitiis. ne forte siqͥs piã zelod̾i accensꝰ ꝓ hib̾e tẽꝑtat̾̃t.
ferro ilico militar reus i̾ticie trucidet᷑. atq ita qͥd sp̃itali gładio. qͥd cẽsure

Expanded text:
clericos sacris abuti officiis; ne forte, si quispiam zelo Dei accensus prohibere tentaverit, clericos sacris abuti officiis; ne forte, si quispiam zelo Dei accensus prohibere tentaverit, ferro illico militari reus justitiae trucidetur. Atque ita quid spirituali gladio, quid censurae
Abbreviated transcription (Latin):
gladiꝰ acutus. ꝑ m̃ n uid̾i xͥ de morte culpãdi s̃. qͥppe ⁊ ipi manꝰ ꝯtine̾ cauti.
Ob illicitas exactiones qͣs sͥ occasioẽ atchidiaconatꝰ ĩ pbros. minime tã ut ꝯfuc¬
u̾at usurpare lic̾et. B̾ti utiq thome obuiãte zelo atq ĩ tustͥa. ut pote ĩ¬
ticie amatoris ⁊ defe̾soris. od̾at illũ ⁊ mortẽ ei iã ipo odio homicida minitari
solebat. Multi se audiuisse nẽ ꝑ hibẽt. qͥb disctendũ nõ ẽ. Posf̾mo nepoteᷤᷤ
eiꝰ ut ĩpias manꝰ in scm̃ diũ muterẽt. qͥd aliud ũꝗ̃ ad u̾sus eũ habu̾it. ip̾e cte
dicat si p̾. Si gͦ iste qͥ cã. qͥ ĩcentor. qͥ ⁊̃ ut oĩũ pene suspitio ẽ extitit. ⁊dicta¬
tor facinoris. Si is ĩꝗͣ ĩpunc ferat. qd̾ utiq mira ĩpudñtia de urã apłica
auctoritate p̃sum̾t. ꝗͣta putamꝰ ĩpunitas ista ĩeccłia parturi et puniẽda:
ad muti. de inceps ad honores eccłasticos. aũ passĩ ad oẽ illicitũ ꝑmitti lib̾e

Expanded text:
de nec Judaei Christi de morte culpandi sunt: quippe et ipsi manus continuere cauti. Ob illicitas exactiones, quas sibi occasione archidiaconatus in presbyteros minime jam, ut consueverat, usurpare liceret, beati utique 159 Thomae obviante zelo atque industria, utpote justitiae amatoris et defensoris, oderat ilmo nepotes ejus, ut impias manus in sanctum Domini mitterent, quid aliud unquam adversus eum habuerint, ipse certe dicat, si potest. Si ergo iste qui causa, qui incentor, qui etiam, ut omnium pene suspicio est, exstitit et dictator facinoris: si is, inquam, impune ferat quod utique mira impudentia de vestra apostolica auctoritate praesumit, quanta putamus impunitas ista in Ecclesia parturiet punienda? c saeculum admitti deinceps ad honores ecclesiasticos: aut passim ad omne illicitum permitti libere
Abbreviated transcription (Latin):
tis lutĩs ur̃is. ur̾am reu̾entiã ꝓpt̾ q̃dam monachũ qui apd̾ nos ẽ. ꝯtris¬
tatam eẽ cognouuimꝰ. De qua ur̃a tristitia. nos q̃ ꝯtristati sumꝰ. cũtes ne ñ sic
placet amicos. quo nec dũ ł presentes u̾bo ꝯuen̾atis. ł absentes xͦ scnpto pre¬
monũatis. hac prima uice tã subito. tã acuit̾ arguetis. Minimini ut scbitis
nõ eẽ ignotum. S qͥd si aliiͦs notũ: dũ mͦ nob̾ ignotũ sit : Et si .u. ut u̾ba
notitia. nos tñ qui utiq multũ citra romã positi sumꝰ. nescio qͦ pacto ita pre¬
non religionis ac ꝯũsationis usq ads tp̃s ł tenuem notitiam ħuimꝰ. s nec
auꝗͣ aliqñ mentionẽ nob̾ de uob̾ factã fuisse meminimꝰ. Nec tũ inirũ. Qa¬

Expanded text:
stram Reverentiam propter quemdam monachum qui apud nos est, contristatam cognovimns. De qua vestra tristitia nos quoque contristati sumus, timentes ne non sit placet amicos, quos necdum vel praesentes verbo conveneratis, vel absentes scripto praemonueratis, hac prima vice tam sunon esse ignotum. Sed quid si aliis notum, dummodo nobis ignotum sit? Etsi enim, ut verba notitia, nos tamen, qui utique multum citra Romam positi sumus, nescio quo pacto ita praenon religionis ac conversationis, usque ad hoc tempus vel tenuem notitiam habuerimus, sed nec aliquam aliquando mentionem nobis de vobis factam fuisse meminimus. Nec tamen mirum, q
Abbreviated transcription (Latin):
aĩe mee ꝑicłm. ẽ ei nũc priuaum. nc̃ palam suggessissem. nͨ ꝓfecissẽ: qͦꝵdã
tand̾ sapientiũ uiroꝵ ꝯsilio fretꝰ. fugio meã dãpnatione̾. ñ ꝯg̾gationẽ: ꝑ di

Expanded text:
animae meae periculum cum ei nunc privatim nunc palam suggessisscm, nec profecissem, quorumdam animae meae periculum cum ei nunc privatim nunc palam suggessisscm, nec profecissem, quorumdam tandem sapientium virorum consilio fretus, fugio meam damnationem, non congregatio
Abbreviated transcription (Latin):
solum ep̃ãtib ꝓpriis ausumꝰ . s ⁊̃ in eod̾ archiep̾atu ñ degimꝰ. Putamꝰ aũt qd̾ ñ
de cuic̾q notis. s tm̃ de nołis notis monastĩis monachos susciꝑe ꝓ hibemur.
Alioqͥn c̃ nullum monasf̾ium sit qd̾ alicui notũ ñ sit: nullũ nob̾relinꝗt᷑. de q̃
liter postularet. primo qͥd̾ repuls. de mñ admonitꝰ ẽ ut ad monastium
suum rediret. S⁊ ille non acquiescens. ĩuicinã nob̾ ħemũ se ꝯtulit. ibiq. unͣ.
deret qd̾ solus deg̾et: pꝰ primã repulsam id ip̃m qd̾ priꝰ anob̾ requirere ñ eru¬
buit. Rursus nos admonentes eum de reditu. c̃ cãm sue ab eo discessioĩs in¬
quireremꝰ: abbas inqͥt m̾s habebat me ñ monachũ. s medicũ. Cogebat ser
uire ĩmo ip̃e siuebat ꝑ me. nõ d̾o s scło: qñ ne scłariũ maliuolentiã incur¬
reret pͥncipũ. me dĩ me ꝯpellebut ⁊̃ tyrannis. raptorib excõmunicatis. Qd̾

Expanded text:
is absumus, sed etiam in eodem archiopiscopatu non degimus. Putamus autem quod non de cuicumque notis, sed tantum de nobis notis monasteriis monachos suscipere prohibemur; alioquin, cum nullum monasterium sit quod alicui notum non sit, nullum nobis relinquitur de quo liter postularet, primo quidem repulsus, deinde admonitus est ut ad monasterium suum rediret. Sed ille non acquiescens, in vicinam deret quod solus degeret, post primam repulsam, idipsum quod prius a nobis requirere non erubuit. Rursus nos admonentes eum de reditu, cum causam suae ab eo discessionis inquireremus: « Abbas, inquit, meus habebat me non monachum, sed medicum.  Deo, sed saeculo, quando, ne saecularium malevolentiam incurreret principum, mederi me compellebat etiam tyrannis, raptoribus, excommunicatis. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
le hõmẽ nou̾atis: ħ q̃sisse memiñatis: At ille iam adepto apud alienos qͥ nõ
potuit int̾ suos ne certa ꝓmc̃tis desereret. tenuit qͦ iam fruebt᷑. sꝑnẽs qd sero
sͥ offerebatur. Desinite itaq fĩ̾s desinite fr̾e̾m sollititarẽ. de q ñ ualde necẽe
illo solatiũ. ꝗͣ eus salutem diligatis. Ham c̾ semꝑ apd̾ uos girouagꝰ fuis¬
set uut scribitis ꝯtra suũ ꝓpositũ ⁊ abb̾is imꝑiũ in ꝓͥos usus qd̾ de arte sua
ꝯquirebat expend̾et: gaudeat qui eũ diligͥ. qd̾ apd̾ nos dõ miserante sanatꝰ

Expanded text:
le hominem noveratis, hoc quaesisse memineratis? At ille, jam adepto apud alienos quod non le hominem noveratis, hoc quaesisse memineratis? At ille, jam adepto apud alienos quod non potuit inter suos, ne certa pro incertis desereret, tenuit quo jam fruebatur, spernens quod sero sibi offerebatur. 4. Desinite itaque, fratres, desinite fratrem sollicitare, de quo non valde necesse m semper apud vos gyrovagus fuisset, et, ut scribitis, contra suum propositum et abbatis imperium, in proprios usus quod de arte sua conquirebat expenderet, gaudeat qui eum diligit, quod apud nos Deo miserante sanatus
Abbreviated transcription (Latin):
de in ħ ẽẽ aduitos fatebimꝰ. Hegatis de m̃ qd̾ de uob̾ audieramus. ur̃o scilt
uissu uł assensu. fr̾e̾m .b. ꝗͣ du fuit. apd̃ uos inmeditinali arte scłaribꝰ de¬
serusse. ip̃mq qui ħ dix̃. falsitatis arguitis.si m̃titus sit nescimꝰ. ipẽ uid̾it.
S⁊ ħ scimus qi siue ꝑse ip̃m. ut uos fatemini. siue ꝑuos ut ip̃e testat᷑ ħ fec̾it:
in magno int̾im ꝑicło fuit. Qs uͦ tam in humanꝰ. qͥ sic ꝑielitanti ñ succur¬
reret si posset: ñ ꝯsułet si nosset : At tñ si ut asseritis. ñ ꝯpulsus obediẽtta.
s ꝓprii q̃stus cupiditate ac uagandi curiositate hac illacq artẽ suã uẽdi¬
tans. discurrelut. ꝗͥ cause extitit qd̾ auob̾ discessit: An qr iam tand̾ censure pas¬
torał districtione ñ ei licelut qd̾ añ licuenit : Curgͥ c̃ iam apd̾ nos eẽt uolenteᷤ
eum reuocare. adꝑsuadendũ de reditu ꝓmisistis ei qͥetẽ inclaustro. nͥ qr ħ uel¬

Expanded text:
de quod de vobis audieramus, vestro scilicet jussu vel assensu fratrem B., quamdiu fuit apud vos, in medicinali arte saecularibus deserviisse; ipsumque, qui hoc dixit, falsitatis arguitis. Si mentitus sit, nescimus; ipse viderit; sed hoc scimus, quia sive per se ipsum, ut vos fatemini, sive per vos, ut ipse testatur, haec fecerit, in magno interim periculo fuit. Quis vero tam inhumanus, qui sic periclitanti non succurreret si posset, non consuleret si nosset? Attamen si, ut asseritis, non compulsus obedientia, sed proprii quaestus cupiditate ac vagandi curiositate, hac illacque artem suam venditans discurrebat, quid causae exstitit quod a vobis discessit? An quia jam tandem censurae pastoralis districtione non ei licebat quod ante licuerat? Cur igitur cum jam apud nos esset, volentes eum revocare, ad persuadendum de reditu promisistis ei quietem in claustro, nisi quia hoc vel
Abbreviated transcription (Latin):
ur̾a. ⁊desinrat inquietano ur̃a. Sin aũ. facite qd̾ uultis. scbite ur uus¬
tis. ꝑsequimini ꝗͣ tum uultis. caritas ot̾a suffert. oĩa sustinet. Nob̾ aut
dec̾tum ẽ ex ħ ram uo pure dilig̾e. reu̾ent̾ suspic̾e familiarit᷑ colere¬

Expanded text:
in autem, facite quod vultis, scribite ut vultis, persequimini quantum vultis: charitas omnia suffert, omnia sustinet. Nobis autem decretum est ex hoc jam vos pure diligere, reverenter suspicere, familiariter colere
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝯstantiã: audientes cãm.⁊ nullã ꝯtͣ eũ calũpniã. aniuimꝰ introitũ: ꝓba¬
uimꝰ susceptũ. astͥnximꝰ ꝓbatũ. tenemꝰ ꝓfessum. Hec intrare ꝯpulimꝰ. nͨ exi¬
re cogemꝰ. Quã uis si eũ eic̃emus. ad uos ut ip̃e asserit ñ rediret: s mag̾ se
adhuc auob̾ elongaret. Desinite gͦ fr̃s desinite tã indebitis ĩnexios taces¬
sere uirgiis.⁊ cassis scriptitationibꝰ inqͥetare. quia nec cumulatis ⁊̃ ꝯtume¬
liis ꝓuocari pot̾imꝰ. ut uob̾ nͥ qd̾ reu̾entie ẽ respondeamꝰ. nec minis ext̾reri
qͦ muiꝰ monachũ teneamꝰ. q̃ regłarit̾ suscepisse nos c̾dimꝰ. Ad eundem.¬

Expanded text:
 annuimus introitum, probavimus susceptum, adstrinximus probatum, tenemus professum. Nec intrare compulimus, nec exire cogemus. Quamvis si eum ejiceremns, ad vos ut ipse asserit non rediret, sed magis se adhuc a vobis elongaret. Desinite ergo, fratres, desinite tam indebitis innoxios lacessere jurgiis, et cassis scriptitationibus inquietare: quia nec cumulatis etiam contumeliis provocari poterimus ut vobis, nisi quod reverentiae est, respondeamus, nec minis exterreri quominus monachum teneamus, quem regulariter suscepisse nos credimus. 69 E
Abbreviated transcription (Latin):
nos. an rõnabilit̾ susceptũ fuerit. Et uos quid̃ qm̃ de ignoto monasterio.
monachũ regłarit̾ posse suscipi negare ñ potestis: ur̃m nob̾ notũ ẽẽ ꝯtẽ¬
ditis. Negamꝰ: iñ creditis. Uerũ si nõ creditis: simplitit̾ negantibꝰ. c̃dite
torum. scripta suscepiniꝰ. adignotos rescripsimus. Sensimꝰ. quid̾ stimulationes.
unqͥetationes ur̃as: s nec dũ stimulatores ⁊ inqͥetatores ip̃os agnouimꝰ. Uos
tñ adꝯuincendũ nos desimulata ignorantia inuictissimũ argum̃tũ inducitiᷤ

Expanded text:
nos, an rationabiliter susceptus fuerit. Et vos quidem, quoniam de ignoto monasterio monachum regulariter posse suscipi negare non potestis, vestrum nobis notum esse contenditis. Negamus, et non creditis. Verum si non creditis simpliciter negantibus, credittorum scripta suscepimus, ad ignotos rescripsimus. Sensimus quidem stimulationes et inquietationes vestras, sed necdum stimulatores et inquietatores ipsos agnovimus. Vos tamen ad convincendum nos de simulata ignorantia invictissimum argumentum inducitis,
Abbreviated transcription (Latin):
Ramo p̾cor ut p̾sentes littas domno alb̾i aqͣcinti monasfi. dirig̾e nõ
grau̾is. deiñ ut adid qd̾ portant ꝓabsente amico p̾sens satagas. cũ
me debeo scandulum dissimulare. Qd̾ ꝗ̃ nõ fatiam loquens potiꝰ ꝗͣ seri¬
uens ei aꝑire forsitã potussem. Nam sol intalibꝰ acceptio ẽẽ sermo uiuꝰ.
qͣ sc̃ptus. ⁊ efficatior lingͣ q̃ lict̃a. Ocłi quippe loqñtis fidẽ fatiunt dictis. ñ¬
satisfactio qͣtum possũ. Rego gͦ te titm̃ rnogo. ut de regno di qd̾ ẽ iudłe int᷑
utiq infine scłi in id ministii deputandi s̃ paurau̾it rãcor: neceẽ sit ur̃e¬
uocabilit̾ aut ambos aut alt̾m ẽ nob̾ e medio tolli. Uñ au̾t ad me tu iã dudũ
scripsisti. ꝯ̃rendo. sr̃ tribulationibꝰ ut̾is: scis quia uixta ẽ dns his q̃ tribu¬

Expanded text:
or ut praesentes litteras domno abbati Aquiscincti monasterii dirigere non graveris. Deinde ut, ad id quod portant, pro absente amico praesens satagas cum me debeo scandalum dissimulare; quod quam non faciam, loquens potius quam scribens, ei aperire forsitan potuissem. Nam solet in talibus acceptior esse sermo vivus quam scriptus, et efficacior lingua quam littera. Oculi quippe loqsatisfacio quantum possum. Rogo ergo te, et iterum rogo, ut de regno Dei, quod est videlicutique in fine saeculi in id ministerii deputandi sunt , perduraverit rancor, necesse sit irrevocabiliter aut ambos aut alterum a nobis de medio tolli. Unde autem ad me tu jamdudum scripsisti, conquerendo super tribulationibus vestris, scitis quia juxta es
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmutatur stabilitas. ut de subiectione abb̃i exhibenda nulla penitus
cis. ꝗͣ ap̃ cisit̾ium firmasti: ⁊ nc̃ alibi habitas: ad qd̾ respondeo. Ego quid̾
cisfciensis monachꝰ ibid̃ ꝓfessus. ab alb̾e meo uͥ nc̃ habito missus sũ. s mis¬
sus inpace. missus sine scantulo. sine discordia. missus uita ꝯsuetudinem.
⁊ ꝯmunẽ institutionẽ. Quã diu gͦ ĩeadẽ qͣ missus sũ pace ꝑseuo. quã diu

Expanded text:
promittatur stabilitas, ut de subjectione abbati exhibenda nulla penitus promittatur stabilitas, ut de subjectione abbati exhibenda nulla penitus cis, quam apud Cistercium firmasti; et nunc alibi habitas? Ad quod respondeo: Ego quidem Cisterciensis monachus ibidem professus, ab abbate meo ubi nunc habito missus sum, sed missus in pace, missus sine scandalo, sine discordia, missus juxta consuetudinem et communem institutionem. Quandiu ergo in eadem qua missus sum, pace et concordi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊sapientis ꝯsilium. filimi ait. si te lactau̾int pecẽores: ne acqͥescas eis. d̾u
gͣ adiũsus hec atq alia in hũc modũ innum̃a u̾itatis testimona putasti
dientiam. Quam potiorẽ nẽ ⁊dultiorem sue huiꝰ mõi mobedientie oupꝰ. t̃¬
corta graui scandalo ꝯcutientib. ip̃e int̃ fr̃s inꝓposito ⁊ ordine suo sine q̃¬
rela ꝯũsctur. cuiꝰ ego si optio det᷑. pigram potiꝰ eleg̾im in obedientiã ẽ ipsiꝰ
nc in obediens abb̾i s ñ cantatę. seruãdo unitatẽ in iuncło pacis: ꝗͣ illi quiita
obtemꝑant hõi uni: ut uñ p̃ferant unitati. fident̃ i adħ addid̾im expedire
magis cuilib sola huniꝰ hõis ꝑiclitari obedientia: q̃ reliqͥs oib pietatiꝰ boniꝰ.
ex hibeas: ut abb̾i subici nõ ꝯtempnas: sic obedras subiectꝰ abb̾i: ut stabili¬
tatẽ ñ amiitas. Porro si de testaris inloco licer ꝑseu̾antẽ. qui abb̾is forte
serendi loc̃. uł causa extitit uł occasio. p̾seitim c̃ inꝓfessione regłari sic

Expanded text:
t peccatores, ne acquiescas eis . 14. Tu ergo adversus haec atque alia in hunc modum innumera veritatis testimonia, putasti dientiam. Quam potiorem nunc et dulciorem suae hujusmodi inobedientiae carpit, jacorda gravi scandalo concutientibus, ipse inter fratres in proposito et Ordine suo sine querela conversetur? Cujus ego, si optio detur, pigram potius elegerim inobedientiam eum ipsiussic inobediens abbati, sed non charitati, servando unitatem in vinculo pacis; quam illi qui ita obtemperant homini uni, ut unum praeferant unitati. Fidenter et haec addiderim, expedire magis cuilibet sola unius hominis periclitari obedientia, quam reliquis omnibus pietatis bonis, exhibeas, ut abbati subjici non contemnas: sic obedias subjectus abbati, ut stabilitatem non amittas. Porro, si detestaris in loco licet perseverantem, qui abbati forte serendi locum vel causa exstitit, vel occasio? praesertim cum in professione regulari sic
Abbreviated transcription (Latin):
s. peiucis admodũ hisq smplitioribꝰ ac remiffioribꝰ relictis desolatis. meꝰ¬
uores q̃ ac ꝑfectiores sui socios eitoris assup̃sit. Int̾ qͣs tres qͥꝵ mariine nõ
ablatione turbauit. ausus ẽ ⁊̃ seduc̾e. ⁊ secũ anc̃e statuit eutatlũ ud eꝰ fr̃em¬
ur̃m. ladam quẽ sa ostis. nobisẽq illũ puerũ cõradũ quẽ ⁊pͥdẽ nõ sine scan¬
dalo tuiaa dẽbo uia. Quõs tam̃ Noꝑam dare uolueritis. ur̃a ꝯfidimꝰ posle
bilis animi obstinationẽ ꝓbaumi. incassũ iaborare uos nolumꝰ. audiui¬
inus aut̃ tunanium tadam. ⁊ nõ nullos eiꝰdem ꝯsortii alios fĩs in ur̃is
ad huc partibꝰ demorari. Qd̾ si uerum ẽ oportet nos cos ꝑ uos interim si
citatẽ prudentra ĩstruere serpentina. ne putẽt obedic̃tiam inobedienti
ad herere. ne licite seqͥ se posse ꝯfidãt uagantẽ illicite. ne se ducantur
deserere ꝓfessum ordinẽ ꝓpt̾ in ordinatũ hõinẽ. cũ ip̃m qͦ angłm decelo si

Expanded text:
 paucis admodum, hisque simplicioribus ac remissioribus relictis desolatis, meliores quosque et perfectiores sui socios erroris assumpsit. Inter quos, tres quorum nos maxime ablatione turbavit, ausus est etiam seducere, et secum dem non sine scandalo tulerat de Colonia. Quos tamen, si operam dare volueritis, vestra confidimus posse bilis animi obstinationem probavimus, incassum laborare vos nolumus. Audivimus autem Evrardum et Adam, et nonnullos ejusdem consortii alios fratres, in vestris adhuc partibus demorari. Quod si verum est, oportet vos eos per vos interim, si rum simplicitatem prudentia instruere serpentina; ne putent obedientiam inobedienti adhaerere, ne licite sequi se posse confidant vagantem illicite, ne seducantur deserere professum Ordinem propter inordinatum hominem; cum ipsum quoque angelum de coelo, si
Abbreviated transcription (Latin):
fucum. ꝯ scr̃am portas. uͥ uider teste ñ indiget. ũ ũitas discurit intẽtios ũ
iqͥstio eulprũ ꝑting̾ ad abdita cordis. uͥ deniꝙ secrerissimos recess men¬
tiũ. diuinꝰ alle muestigat intuit᷑. ⁊ ad subitũ illũ soł uistitie fulg ore maꝵ
apinsi sinus. cuncta siue bona. siue mala. euomunt. que celabãt: Ioi frat̃ adã
facientes ⁊ ꝯsentientes. pan pena pument᷑. Ipi fures ⁊ sotii furũ. similẽ sͥ eireptĩ¬
me. ille uid̾it. ⁊̃ ange picem. ⁊ dic: nõ sum inqͥnatꝰ abea. absconde ignẽ. ĩ sinu
nio: ⁊te ractato ñ aduri. Pone deniq portionẽ tuã ẽ adustis: icħ̾q tua int̾¬
ẽe putato. hon ita ysaras. Redarguit.N. se ip̃m ñ solũ qi ipse inmund̾. s qd̾

Expanded text:
am portas, ubi judex teste non indiget, ubi veritas discutit intentiones, ubi inquisitio culparum pertingit ad abdita cordis, ubi denique secretissimos recessus mentium divinus ille investigat intuitus, et ad subitum illum Solis justitiae fulgorem, animarum expansi sinus, cuncta sive bona, sive mala evomunt quae celabant? Ibi, frater Adam, facientes et consentientes pari poena pume? ille viderit. Tange picem, et dic: Non sum inquinatus ab ea. Absconde ignem in sinu tuo, et te jactato non aduri. Pone denique portionem tuam cum adulteris, nihilque tua interesse putato. Non ita Isaias: redarguit enim se
Abbreviated transcription (Latin):
be ossequiũ. impend̾e adiuitoriũ. tum̃ obedientiã tiõitas modestiã nũ cupa. ap¬
pelias mãsuetudine: ⁊̃ uinq̃ congis pessima uitia u̾tutũ palliare nois. anre
pupstionẽ t̃p usimã leuitꝑ srudelissimã dissensionẽ. obediẽtie. modesti.
mafuctudinis nõib ueg s oeglatis sort ibꝰ sacra ista uocabła macłas: hãc ego¬
nũ qͣ emulitr obediẽtiã Ealem m̃ nũꝗ̃ tabeat modestiã. uł potiꝰ molestiã uni¬
tẽptu detioi. ist q modestia: ultra om̃em modum extendr̃. Uitia dicã. ancit᷑
S⁊ ueriꝰ forsitam. iut̾q ꝯpetentiꝰ. dix̃im extm. Quał demq alta ẽ mãsuetudo.
q̃ np̃o ⁊ auditu. oium aures exusꝑat  Uolo tñ eã ip̃am ut imͥ m̃ exhibeas. cũ
nue fidentiꝰ ag̃t tec̃. Alioquin male młtum m̃uidete si d nemini soles:
habuisse impiũ. au obseqͥ gniuabaris. Nui ĩ stsbitio. an ansousiis necessa¬
na doerum tu ut tue patic̃tie tares uł caperes exꝑimentũ. nich discutiens

Expanded text:
dientiam nominas, modestiam nuncupas, appellas mansuetudinem? Tu, inquam, conaris pessima vitia virtutum palliare nominibus? praesumptionem, turpissimam levitatem, crudelissimam dissensionem, obedientiae, modestiae, mansuetudinis nominibuuler obedientiam: talem mihi nunquam libeat modestiam, vel potius molestiam, imitemptu deterior: talis quoque modestia ultra omnem modum extenditur. Ultra dicam, an citra? Sed verius forsitan et utroque competentius dixerim, extra. Qualis denique illa est mansuetudo, quae ipso etiam auditu omnium aures exasperat? Volo tamen eam ipsam ut et mihi modo exhibeas. Cum nunc confidentius agere tecum. Alioquin male multum merui de te, si quod nemini soles habuisse imperium, cui obsequi gravabaris. Ubi vero suspicio, ibi discussio necessaria. Verum tu ut tuae patientiae dares vel caperes experimentum; nihil discutiens,
Abbreviated transcription (Latin):
aplica conat̾i ciłn belaire ntentia. O fruiolũ satis remediũ. q ñ ẽ alud nͥ
trã q̃reretis sed ꝯfiliũ.i. ñ ut lic̾et s anlic̾et. Un tam̃ q̃rebatis licentiam :
U t lice̾t qd̾ non licebat: Facere itaq uolebatis qd̾ nõ licebat. S qd̾ ñ licebat
malũ erat. Mala gͥ erat intentio. q̃ in malũ tendebat. Nisi forte tale ħ fuiꝰ¬
se dicat᷑ qd̾̃ absq licentia đ ñ lic̾et. lic̾et at si c̃ lio̾eta fieret. U̾um id iã suꝑiꝰ
iumcibili exclusũ ẽ rõne. Hec .N. ds uͥ ait. nolite ꝯtẽpñe un̾ exhis pii¬
silł qͥ ĩ me c̾dunt. addidit ⁊̃. nͥ c̃ licentia. aut dicens. qͥ scandali ꝯau̾it uñ de pu¬
silł m̃is. ⁊ oet̾a. det̾minauit sub unge̾s. siñ licentia. Constat itaq uͥ u̾itas¬

Expanded text:
apostolica conati estis delinire licentia. O frivolum satis remedium! quod non est ali est, non ut liceret, sed an liceret. Unde tamen quaerebatis licentiam? Ut liceret quod non licebat? Facere itaque volebatis quod non licebat. Sed quod non licebat malum erat. Mala igitur erat intentio, quae in malum tendebat. Nisi forte tale hoc fuisse dicatur, quod absque licentia quidem non liceret, liceret autem si cum licentia fieret. Verum idjam superius invincibili exclusum est ratione. Nec enim Deus ubi ait, Nolite contemnere unum ex iis pusillis qui in me credunt; addidit etiam, Nisi cum licentia, aut dicens: Qui scandalizaverit unum de pusillis meis , et caetera, determinavit subjungens, Sine licentia. Constat i
Abbreviated transcription (Latin):
guis tp̃uis cdamore nicħominꝰ uehem̃ti licet surdis t̾rapilit̾ itrugiebat.
C sam or eis : eiꝰ esfusio. e sfusus qͥppe ꝓ dispsis fiuiis dĩ. ut eos ꝯg̾garet ĩ unũ
uiste fremebat in disꝑsores. odit nimirũ disꝑsores: qͥ ñ nouit nͥ ł collig̾e.
Magnus eius ctamor ⁊ uehemens. qͥ corpora de sepuse̾s. taiãs ab inferis ex¬
citauit. Tt̾am. celosq tuba illa ꝯuocauit inuñ: qͥꝑpe. q̃ intr̾a. ⁊ q̃ ĩ celis

Expanded text:
ugiebat. Clamor ejus, ejus effusio. Effusus quippe pro dispersis filiis Dei ut eos congregaret in unum, juste fremebat in dispersores. Odit nimirum dispersores, qui non novit nisi colligere. Magnus ejus clamor, et vehemens, qui corpora de sepulcris, animas ab inferis excitavit. Terram coelosque tuba illa convocavit in unum, quippe quae in terra et q
Abbreviated transcription (Latin):
ct̾na redẽp̃tione inuenta. t̾rifica uoce denũtiat in euãgłio. ne qͥs uñ depusilł
eiꝰ audeat scandalizare. Uob̾ aut̃ uniꝰ donet᷑ scãdalũ. si ñ ultra ꝓcessit ma¬
lum. Facił sequat᷑ uenia culpã. ex qͣ graue dãpñ nõ orit᷑. nc̃ uͦ qd̾ dubiũ
ñ ẽ płimiᷤᷤ scadali zatis. qͥs aꝑte ñ iuideat q̃ ĩ huane hũanã iussionem
posse. qͣtelib aignitatis hoĩe p̃cipiente: Qd̾ aut̃ nec bonũ ẽ. ñ bn fier pͭ.

Expanded text:
na redemptione inventa terrifica voce denuntiat in Evangelio, ne quis unum de pusillis ejus audeat scandalizare . Vobis autem unius donetur scandalum, si non ultra processit malum. Facilis sequetur venia culpam, ex qua grave damnum non oritur. Nunc vero quod dubium non est, pluribus scandalizatis, quis aperte non videat quam inhumane humanam jussionem posse, quantaelibet dignitatis homine praecipiente? Quod autem nec bonum est, nec bene fier
Abbreviated transcription (Latin):
cepimꝰ notitã. ñ puto uos nr̃e penitꝰ fuisse paruitatis oplitũ. Et ob ħ ñ tun¬
de tãqͣ adextiuneũ. s fientissime. scbo aduos q̃c̃q uolo: ut ad notũ ⁊ fami¬
uarem nr̃m. arnaldũ atbas morimũdensis ingraue totiꝰ ñi ordinis scãdulũ
suũ nuꝑ monasfium satis in oromite Gescriit. qͥtꝑe qͥ nec eo alb̾m suoꝵ ĩtã
scrupii oso facto epectauit ꝯsiliũ. Uec ipiꝰ cui p̾cr pã debebat subiectionẽ
albis scił cis riciensis licentiã. uł assensũ. Ecũ eet omo sub potestate. hu.¬
bens ur̃e sub se milite. potestatis impatiem suꝑiotis. alienũ quidẽ iugũ

Expanded text:
fuisse parvitatis oblitum. Et ob hoc non timide tanquam ad extraneum, sed fidentissime scribo ad vos quaecumque volo, ut ad notum et familiarem nostrum. Arnoldus abbas Morimundensis, in grave totius nostri Ordinis scandalum, suum nuper monasterium satis inordinate deseruit: quippe qui nec coabbatum suorum in tam scrupuloso facto exspectavit consilium; nec ipsiulicet Cisterciensis, licentiam vel assensum: sed cum esset homo sub potestate, habens et ipse sub se milites, potestatis impatiens superioris, alienum quidem jugum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ ⁊ dꝯmissis iu cnribi la scami aulũ teliqͥt. nec ꝯmissoris ucentiã expecitiui:
s ⁊ qͣr sũ inqͥes tenat hi q̃ sic retractare uoluisti: Ut te manifeste leuitani cas¬
girani. ut ẽ. iñ . ẽt̃ ap̃ te eudent̃ ostendam. sicq errorẽ tuũ tã tandẽ agnoscẽs
ꝗ dem anticos. uñi aũt hab̾e ꝯsiliariũ de mile. discas p̃cursoris dñ eremp lo
nõ soiũ moldos ñ uesturi: s nec in modũ uento agitate arundis. c̾ dũfeite oĩ
uento doctrine. discas exeuuangłio domũ tuã supͣ pecrã fundare. discas ⁊t bĩ
aisciplis serpentis ñ obunisci prudentiã. c̃ simplictate columbe : i tã erhi
qͣ sealiis atꝙ anis sc̃ptunꝵ testimoniis hanc colligas sũmã q̃tũ ⁊̃ uit pͥ¬
usqs in mille fornis uuie seductor elusit. qͥ c̃ inte bom mitiũ nõ ualuit p̃ pe¬
dire muudet ꝑ seũ̾antie. hoc nimirũ sue posse suffic̾e malitie uidicãs Ei
timus. aut uentura menumꝰ. queat remediũ inueniti. ad bruñ colonũ uñ

Expanded text:
bile scandalum reliquit, nec commissoris licentiam exspectavit? 2. Sed quorsum, inquies, tendunt haec, quae sic retractare voluisti? Ut te manifestae levitatis arguam, ut Est et Non esse apud te evidenter ostendam: sicque errorem tuum jam tandem agnoscens quidem amicos, unum autem habere consiliarium de mille ; discas Praecursoris Domini exemplo, non solum mollibus non vestiri, sed nec in modum vento agitatae arundinis circumferri omni vento doctrinae; discas ex Evangelio domum tuam supra petram fundare ; discas et cum discipulis serpentis non oblivisci prudentiam cum simplicitate columbae : et tam ex his, quam ex aliis atque aliis Scripturarum testimoniis hanc colligas summam, quantum  milleformis ille seductor illusit, qui cum in te boni initium non valuit praepedire, invidit perseverantiae: hoc nimirum suae posse sufficere malitiae judicans, si timus, aut ventura metuimus, queat remedium inveniri. Vale. EPISTOLA VI.