comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deuna grãmatica mlicet concludere sed
prorsus d̾eom̃ib disciplinis Nã dixisti uereq
dixisti nullã disciplinã tͥ occurrere. inqua
non diffiniendi uis atq distribuendi id ipsũ
ut disciplina sit fecerit. Atsieo uerȩ sunt qͦ
sunt disciplinȩ. negabit ne quis piã ueritatẽ
ipsã esse ꝑquã om̃s uere sunt discipline: A
Prope est omino ut adsentiaꝵ: sed illud me
mouet quod etiã rationẽ disputandi int̃ eas¬
dem disciplinas numeramꝰ. quare illã podius¬
ẽẽ. existimo ueritatẽ qua et ipsa oratio ue¬
ra est. E Optime acuigilantissime. sed non

Expanded text:
de una grammatica mihi licet concludere, sed de una grammatica mihi licet concludere, sed prorsus de omnibus disciplinis. Nam dixisti, vereque dixisti, nullam disciplinam tibi occurrere, in qua non definiendi jus atque distribuendi idipsum, ut disciplina sit, fecerit. At, si eo verae sunt quo sunt disciplinae, negabitne quispiam, veritatem ipsam esse per quam omnes verae sunt disciplinae? A. Prope est omnino ut assentiar: sed illud me movet, quod etiam rationem disputandi inter easdem disciplinas numeramus. Quare illam potius existimo esse veritatem, qua et ista ipsa ratio vera est. R. Optime omnino ac vigilantiss
Abbreviated transcription (Latin):
R quod nisi non eẽ. falsa illam rationem qua
collegimꝰ disciplinã. nisi uera doceat disciplinã
ẽẽ. no possẽ. A Et hoc qͥd ad rem: R. Quia
uolo dicas mͥ. undesit disciplina grãmatica.
inde eñi uera ẽ unde disciplina ẽ .A. Nescio
qͥđ t respondeã. R Nonne tͥ uidet̾ simhil
meã definitũ eẽt. nihil ingenerae & pardes¬
distributũ atq distinctũ nullomͦ disciplinã
eẽ. potuisse : ã lam intelligo qͥddicas. nec ulla
occurrit mͥ cuius iuis facies disciplinȩ. inqua non
diffinitiones et ratiocinationes dũ qͥc quid quȩ
sit declarat᷑. dũ sine confusione parti sua cuiq
reddunt᷑. dũ nihil p̃t̃mittit᷑ ꝓpriũ. nihil adnu¬
merat alienũ : totũ hoc ipsum quo disciplina
tineat. diffinitionum. diuisionũ. partitiũq
rationes A lã superius dictũ ẽ. hec disputan¬
di regulis contineri. R̃ Grãmatica igitur ca¬
ẽ abste superius a falsitate defensa qͦd nor

Expanded text:
R. Quid, nisi non esse falsam illam rationem, qua R. Quid, nisi non esse falsam illam rationem, qua collegimus disciplinam, nisi vera doceat, disciplinam esse non posse? A. Et hoc quid ad rem? R. Quia volo dicas mihi unde sit disciplina grammatica: inde enim vera est, unde disciplina est. A. Nescio quid tibi respondeam. R. Nonne tibi videtur, si nihil in ea definitudistributum atque distinctum, eam nullo modo disciplinam esse potuisse? A. Jam intelligo quid dicas; nec ulla mihi occurrit cujusvis facies disciplinae, in qua non definitiones ac divisiones et ratiocinationes, dum quid quidque sit declaratur, dum sine confusione partium sua cuique redduntur, dum nihil praetermittitur proprium, nihil annumeratur alienum, totum hoc ipsum quo disciplina tineat definitionum, divisionum, partitionumque rationes. A. Jam superius dictum est haec disputandi regulis contineri. R. Grammatica igitur easet, quae est abs te superius a falsitate defensa. Quod non
Abbreviated transcription (Latin):
me tam̃ ne ꝗꝑistã ratienẽ uideat᷑ etiã illas fabu¬
las ueras eẽ. Nã et has didicimꝰ & tenemus
nunquid nã magister nr̃ nolebat nos cre¬
dere quȩ docebat et nosse : immo uehementer
ut nossemꝰ in stabat. R Nunqͥd aliquando insti¬
tit ut dedalũ uolasse crederemꝰ: A hoc qͥdem
nũquã. sed plane nisi teneremꝰ fabulã. uix nos
posse aliqͥd manib tenere faciebat. & lu ergo
negas uerũ eẽ. qđ ista fabulasit. & quod itasit
dedaliius diffamatꝰ: X Hoc non nego uerũ eẽ.
.R Non negas gͦ te uerũ didicissẽ cũista didice¬
ris : Nã si uolasse dedalũ uerũ &&. hoc pueri
ꝓficta fabula acciperent atq redderent. eo
ipso falsa retinerent. qͦuera eent. illa quȩ
redderent. Hic enĩ ex titit illud qđ superius
mirabam᷑. deuolatu dedali uere fabulam eẽ
non potuissẽ. nisi dedalũ uolasie falsũ eẽt. A
lã teneo istud. sed qͥd exeo ꝓficiamꝰ expecto

Expanded text:
me tamen ne per istam cuipiam videatur etiam illas fabume tamen ne per istam cuipiam videatur etiam illas fabulas veras esse; nam et has discimus et tenemus. R. Numquidnam magister noster nolebat nos credere quae docebat, et nosse? A. Imo vehementer ut nossemus instabat. R. Numquid aliquando institit ut Daedalum volasse crederemus? A. Hoc quidem nunquam. Sed plane nisi teneremus fabulam, vix nos posse aliquid manibus tenere faciebat. R. Tu ergo negas verum esse quod ista fabula sit, et quod ita sit Daedalus diffamatus? A. Hoc non nego verum esse. R. Non negas ergo te didicisse verum, cum ista didiceris. Nam si volasse Daedalum verum est, et hoc pueri pro ficta fabula acciperent atque redderent, eo ipso falsa retinerent, quo vera essent illa quae redderent. Hinc enim exstitit illud quod superius mirabamur, de volatu Daedali veram fabulam esse non potuisse, nisi Daedalum volasse falsum esset. A. Jam teneo istud; sed quid ex eo proficiamus exspecto.
Abbreviated transcription (Latin):
mendatiũ. Est aut̃ grãmatica uocis articulatȩ.
custos & moderatrix disciplinȩ. cuiꝰ necessitate ꝓ¬
fesñoms cogit᷑ humanȩ linguae om̃ia etiã fig¬
m̃ta colligere. quȩ memoriȩ litterisq mandatas
non ea falsa faciens. sed de his uerã quandã asse¬
rensq rationem. R̃ Recte sane Nihil nunc curo
utrũ abste istabene definita. atq diftinc tas int.
sed illud quȩro utrũ hoc ita ẽẽ. ipsa grãmatica
anuero illti disciplinã disputationis ostendat.
X Nonne ego iuim peritiãq defimendi quanunc
ego ista separare conatꝰ sũ disputatoriȩ arti tri¬
bui. E. Quid ipsa grãmatica. nonne suiera
ẽ. eo uera est quodisciplina. ẽ : disciplina enĩ.
adiscendo dicta est. Nemo aut̃ quȩdidicit ac
tenet. nescire dici potest. Et nemo scit falsa.
om̃is gͦ uera .ẽ. disciplina. Ã Non uideo qͥdem
qͥd mista ratiuncula temere concedat᷑. mouec

Expanded text:
mendacium. Est autem grammatica vocis articulatae mendacium. Est autem grammatica vocis articulatae custos et moderatrix disciplina: cujus professionis necessitate cogitur humanae linguae omnia etiam figmenta colligere, quae memoriae litterisque mandata sunt, non ea falsa faciens, sed de his veram quamdam docens asserensque rationem. R. Recte sane: nihil nunc curo, utrum abs te ista bene definita atque distincta sint; sed illud quaero, utrum hoc ita esse ipsa grammatica, an vero illa disciplina disputationis ostendat. A. Non nego vim peritiamque definiendi, qua nunc ego ista separare conatus sum, disputatoriae arti tribui. 20. R. Quid ipsa grammatica? nonne si vera est, eo vera est quo disciplina est? Disciplina enim a discendo dicta est: nemo autem quae didicit ac tenet, nescire dici potest; et nemo scit falsa. Omnis ergo vera est disciplina. A. Non video quidem quid in ista ratiuncula temere concedatur. Movet
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ. ad alienũ habitũ adumbrati. atq adsi¬
mulati : obhoc falsi eẽ. debemꝰ. sedillud uerum
quȩrere. qđ non quasi bi fronti ratione. sibiq.
aduersante. ex alia parte uerũsit. exa¬
lia falsumsit. Re Magna & diuina quȩdam
quęris. quȩ tam̃ si in uenerimꝰ non ne fatebim᷑
ins ipsam confici & qua si conflari ueritatẽ .:
det᷑ gͦ disciplina dis putandi. uerane anfalsa :
A̾ Qauis dubitet uerams R Seduera ẽ. etiam
gram matica. itane ut illa : Ã Nonuideo quid sit
uero uerius .R̃. Illud ꝓfecto quod nihil habet fal¬
su. qđ intuens paulo ante offendebar. his reb quȩ
nescio quomͦ nisi falsa eer̃t. uera esse nonꝑ ossent.
An ignoras omĩa illa fabulosa & aꝑte falsa cid
gram maticã ꝑtinere: Ã Non ignoro istud qui¬
dem. sed ut opinor non ꝑgrammaticam falsa sunt
sed ꝑeã qͣliacunq s̃ demonstrant᷑. siquidem est
fabula compositũ adutilitatẽ. delec tationẽ ue

Expanded text:
simus, ad alienum habitum adumbrati atque assisimus, ad alienum habitum adumbrati atque assimilati, et ob hoc falsi esse debemus; sed illud verum quaerere, quod non quasi bifronte ratione sibique adversanti, ut ex aliqua parte verum sit, ex aliqua falsum sit. R. Magna et divina quaedam requiris. Quae tamen si invenerimus, nonne fatebimur his ipsam confici, et quasi conflari veritatem, a detur? disciplina disputandi verane, an falsa est? A. Quis dubitet veram? Sed vera est etiam grammatica. R. Itane ut illa? A. Non video quid sit vero verius. R. Illud profecto quod nihil falsi habet: quod intuens paulo ante offendebare ex iis rebus quae nescio quomodo nisi falsae essent, verae esse non possent. An ignoras omnia illa fabulosa et aperte falsa ad grammaticam pertinere? A. Non ignoro istud quidem; sed, ut opinor, non per grammaticam falsa sunt, sed per eam qualiacumque sunt, demonstrantur. Siquidem est fabula compositum ad utilitatem delectationemve
Abbreviated transcription (Latin):
N Quidnã id est : R. Quid putas nisi hȩc om̃ia
inde ec̃. liqubusdã uera. unde in quibus dã fil¬
sasunt. & ad suũ uerũ hoc solũ eis prod eẽ. quod
ad aliud falsa sunt. unde ad id qđ sunt eẽ. aut
uolunt aut debent. nullomͦ ꝑueniunt. sifalsa eẽ.
fugiunt. Quopacto enĩ iste quẽ cõmemoraui ue¬
rus trago edus eẽt sinollet eẽ. falsus hȩc tor. fal¬
sa andromacha. falsus hercules et alia innume¬
ra. aut unde uera pictura eẽt. si falsus equus
non eẽt. unde inspeculo uerahominis imago. sinon
falsus homo: Iuare si quibus dã ut uerũ aliquid sit
od est ut sit aliqͥd falsũ. curtanto pere falsitates for¬
midamus. & ꝓmagno bono appetimꝰ ueritatem:
X̃ Nescio et multũ miror. nisi quia in exẽplis is¬
tis nihil imitatione dignũ uideo. Nonenim
tanquã histriones. aut despeculis quȩ quȩ
re lucentia. aut tanquã mironis buculȩ ex
aere ita etiã nos ut in nr̃o quodã habitu ueri

Expanded text:
A. Quidnam id est? R. Quid putas, nisi haec omnia A. Quidnam id est? R. Quid putas, nisi haec omnia inde esse in quibusdam vera, unde in quibusdam falsa sunt, et ad suum verum hoc solum eis prodesse, quod ad aliud falsa sunt? Unde ad id quod esse aut volunt aut debent, nullo modo perveniunt, si falsa esse fugiunt. Quo pacto enim iste quem commemoravi, verus tragoedus esset, si nollet esse falsus Hector, falsa Andromache, falsus Hercules, et alia innumera? aut unde vera pictura esset, si falsus equus non esset? unde in speculo vera hominis imago, si non falsus homo? Quare, si quibusdam, ut verum aliquid sint, prodest ut sint aliquid falsum; cur tantopere falsitates formidamus, et pro magno bono appetimus veritatem? A. Nescio, et multum miror, nisi quia in exemplis istis nihil imitatione dignum video. Non enim tanquam histriones, aut de speculis quaeque relucentia, aut tanquam Myronis buculae ex aere, ita etiam nos ut in nostro quodam habitu veri
Abbreviated transcription (Latin):
rebus ipsis quassentimꝰ. qđ eẽ. aliquid tendit & ñ est
nenda illa poemata & ioca uisa sunt. aliȩque fal¬
latiȩ. R̃ Quia scilicet aliud est falsũ eẽ. ⁊ aliud uelle
uerũ eẽ. nom posse. Itaq ipsa oꝑa hominũ. uelut
comedias. aut trago edias. aut mimos & id genꝰ
alia possumꝰ pͥic torũ fictorũq coniungerẽ
lã eñi uerus eẽ. pictus homo non potest. quã uis
inspetie hominis tendat : quã illa quȩ sunt scrip¬
ta in libris comicorũ. Neq enĩ falsa eẽ. uolunt.
aut ullo appetitu suo falsa sunt : sed quadã neces¬
sitate quantũ fingentis arbitriũ sequi potuer̃.
At uͦ inschena roscius uoluntate falia hec uba
erat. natura uerus homo. sed illa uoluntate eciã
uerus tra goedus. eo uidelicet quõ implebat insti¬
tutũ : E assus aut̃ priamus eo qđ priamũ. assĩmi¬
labat. sed ipse nonerat. Ex quoiam nascitur qͥd¬
dã mirabile. qđ tam̃ itase habere nemo ambiget

Expanded text:
rebus ipsis quas sentimus, quod esse aliquid tendit et non esrebus ipsis quas sentimus, quod esse aliquid tendit et non esnenda illa poemata et joca visa sunt, caeteraeque fallaciae. R. Quia scilicet aliud est falsum esse velle, aliud verum esse non posse. Itaque ipsa opera hominum velut comoedias aut tragoedias, aut mimos, et id genus alia possumus operibus pictorum fictorumque conjungere. Tam enim verus esse pictus homo non potest, quamvis in speciem hominis tendat, quam illa quae scripta sunt in libris comicorum. Neque enim falsa esse volunt, aut ullo appetitu suo falsa sunt; sed quadam necessitate, quantum fingentis arbitrium sequi potuerunt. At vero in scena Roscius voluntate falsa Hecuba erat, natura verus homo; sed illa voluntate etiam verus tragoedus, eo videlicet quo implebat, institutum: falsus autem Priamus, eo quod Priamum assimilabat, sed ipse non erat. Ex quo jam nascitur quiddam mirabile, quod tamen ita se habere nemo ambigit.
Abbreviated transcription (Latin):
et non est. E Quidni expec tesꝰ eadem illa sur̃.
quoꝵ multa supͣ memorauimꝰ. annon tͥ uidetur
imago tua despeculo. qͣs̃ tu ipse uelle ẽẽ. sed
ideo eẽ. falsa quod non est: A Ualde hoc uidet᷑.
.R. Quid om̃is pictura uel cuius cemodi simula¬
chrũ. et id genus om̃ia opificũ. non ne illud ẽẽ.
contendunt. ad cuius qͥdq similitudinẽ fac tũ ẽ:
X Prorsus adducor E lam ea quib uel dor¬
mientes uł furentes fallunt᷑. concedis ut opinor ineo
esse genere. A Et nulla magis. Nã nulla ma¬
gis tendunt talia eẽ. qualia uł uigilantes uł sani
cernunt. et eo tam̃ falsa sunt. qđ id quotendunt eẽ
non possunt: R Quid iam deturriũ motu. uł demer¬
soremo. uł deumbris corporũ plura dicã : planũ
est ut arbitror ex hac regula eẽ. m̃tienda. Aubĩ
Planissimũ. R̃ Taceo deceteris sensib nã nemo
considerans. non hoc inueniet falsũ appellari in

Expanded text:
et non est. R. Quidni exspectes? Eadem illa sunt, et non est. R. Quidni exspectes? Eadem illa sunt, quorum multa supra memoravimus. Annon tibi videtur imago tua de speculo quasi tu ipse velle esse, sed ideo esse falsa, quod non est? A. Valde hoc videtur. R. Quid omnis pictura vel cujuscemodi simulacrum, et id genus omnia opificum? nonne illud esse contendunt, ad cujus quidque similitudinem factum est? A. Prorsus adducor. R. Jam ea quibus vel dormientes vel furentes falluntur, concedis, ut opinor, in eo esse genere. A. Et nulla magis: nam nulla magis tendunt talia esse, qualia vel vigilantes vel sani cernunt; et eo tamen falsa sunt, quo id quod tendunt esse non possunt. R. Quid jam de turrium motu, vel de merso remo, vel de umbris corporum plura dicam? Planum est, ut arbitror, ex hac regula esse metienda. A. Planissimum. R. Taceo de caeteris sensibus; nam nemo considerans non hoc inveniet, falsum appellari in
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi non potest. sed partim ratione fit. partã
natura. Ratione in animalib rationa lib. ut in
homine. Natura. inbestiis. tanquã in uulpecula
Illud aut̃ quodmendax uoco. amentientib fit.
qui hoc differunt afallacib. qđ om̃is fallax ap¬
petit fallere. Non aut̃ om̃is uult fallere quim̃¬
tit᷑. Nã et mimi & comediȩ & multa poemata
mendatiorũ plenas. delec tandi potius quã fal¬
lendi uoluntate. Et om̃s fere qͥ iocant᷑ mentiun¬
tur. sed fallax uł fallensi ferecte dicit᷑. cuius ne¬
gotiũ ẽ. ut qͥsq fallat᷑. Illi aut̃ qui non id agur
ut decipiant. sed tam̃ aliqͥd fingunt. uł mendaces
tantũ. uł sine hoc qͥdem mentientes. tam̃ uoca¬
ri nemo ambigit. nisi qͥd habes aduersum ista
qđ dicas. A Perge quȩso. Nunc ergo fortasse
defalsis non falsa docere cȩpisti. sed ĩa genꝰ illud
ex pecto qualesit  quod dixisti eẽ. tendit

Expanded text:
intelligi non potest: sed partim ratione fit, partim intelligi non potest: sed partim ratione fit, partim natura; ratione, in animalibus rationalibus, ut in homine; natura, in bestiis, tanquam in vulpecula. Illud autem quod mendax voco, a mentientibus fit. Qui hoc differunt a fallacibus, quod omnis fallax appetit fallere; non autem omnis vult fallere qui mentitur: nam et mimi et comoediae et multa poemata mendaciorum plena sunt, delectandi potius quam fallendi voluntate, et omnes fere qui jocantur, mentiuntur. Sed fallax vel fallens is recte dicitur, cujus negotium est ut quisque fallatur. Illi autem qui non id agunt ut decipiant, sed tamen aliquid fingunt, vel mendaces tantum, vel si ne hoc quidem, mentientes tamen vocari nemo ambigit: nisi quid habes adversus ista quod dicas. 17. A. Perge, quaeso; nunc enim fortasse de falsis non falsa docere coepisti: sed jam illud genus exspecto quale sit quod dixisti, esse tendit
Abbreviated transcription (Latin):
cerem. nisi quod alit̾ se haberet atq uiderȩtur. ni
uererer illa tot monstra. que dudũ enauigas¬
se arbitrabar. Nã eo rursum repellor uertigi¬
ne inopiNa ut uerũ id ẽẽ. dicam. quod ita
se habet ut uidetur. E x quo consit sine cognito¬
re nihil uerũ ẽẽ. posse. ubi mihi naufraugiũ
inscopulis occultissimis formidandũ ẽ. quiue¬
risunt etiã sinesciantur. Aut siuerũ eẽ id qđ
est dixero: falsũ non eẽ. uspiam concludetur:
quouis repugnante. Itaq redeunt illi estus. nec
quic quã tanta patientia morarũ tuarũ ꝓ
modo inanimũ inducã. frustra nos auxilium
diuinũ implorasse. uideo enĩ tẽp̃tatis quantũ
potuimꝰ omĩbus reb. non remansis se quod fal¬
sũ iure dicatur. nisi quod aut se fingit eẽ. qͦd
non ẽ. aut omnino eẽ. tendit & non est. sed
illud superius falsi genus. uel fallax. etiã uel
mendax. Nã fallax id recte dicitur. quod ha¬

Expanded text:
cerem, nisi quod aliter se haberet atque videretur, ni cerem, nisi quod aliter se haberet atque videretur, ni vererer illa tot monstra quae me dudum enavigasse arbitrabar. Nam eo rursum repellor vertigine inopinata, ut verum id esse dicam quod ita se habet ut videtur. Ex quo confit sine cognitore nihil verum esse posse: ubi mihi naufragium in scopulis occultissimis formidandum est, qui veri sunt, etiamsi nesciantur. Aut, si verum esse id quod est dixero, falsum non esse uspiam concludetur, quovis repugnante. Itaque redeunt illi aestus, nec quidquam tanta patientia morarum tuarum prmodo in animum inducam, frustra nos auxilium divinum implorasse. Video enim, tentatis quantum potuimus omnibus rebus, non remansisse quod falsum jure dicatur, nisi quod aut se fingit esse quod non est, aut omnino esse tendit et non est. Sed illud superius falsi genus, vel fallax etiam, vel mendax est. Nam fallax id recte dicitur quod ha
Abbreviated transcription (Latin):
habere ueri. & dissimile ex qua potius parte
meruerit falsi nomen. ñualeo discernere.
Sienĩ ex eo quod dissimile ẽ. dixero. nihil erit qͦd
non falsum dici possit : nihil enĩ est quod non
alicui rei dissimilesit : quã uerã eẽ. contendimꝰ
Itẽ sidixero eo quod simile ẽ. falsũ appellandũ :
ñ solu oua illa reclamabunt. quo ueroe eo ip¬
sosunt quosimillima: sed etiã sic noneffugiã
ecũ quime coegerit falsa eẽ. om̃ia confiteri:
quodomĩa sibi ex aliexa parte similia eẽ.
negare non possum. Sed fac me non metuere illud res¬
pondere similitudinẽ ac dissimilitudinẽ simul efficere.
ut aliquid falsum recte nominetur. Quã mihi eua¬
dendi uiã dabis .: instabitur enĩ nihil ominus ut om̃ia
falsa eẽ. renuntiem. quippe omĩa sibimet ut supͣ
dic tũ est et similia quadam ex parte. & dissimilia
reperiunt᷑ : restaret ut nihil aliud falsũm eẽ. di¬

Expanded text:
habere veri et dissimile, ex qua potius parte habere veri et dissimile, ex qua potius parte meruerit falsi nomen, non valeo discernere. Si enim ex eo quod dissimile est, dixero; nihil erit quod non falsum dici possit: nihil enim est quod non alicui rei dissimile sit, quam veram esse concedimus. Item, si dixero eo quod simile est, falsum appellandum; non solum ova illa reclamabunt quae vera eo ipso sunt quo simillima, sed etiam sic non effugiam eum qui me coegerit falsa esse omnia confiteri, quod omnia sibi ex aliqua parte similia esse negare non possum. Sed fac me non metuere illud respondere, similitudinem ac dissimilitudinem simul efficere ut aliquid falsum recte nominetur; quam mihi evadendi viam dabis? Instabitur enim nihilominus ut omnia falsa esse renuntiem; quippe omnia sibimet, ut supra dictum est, et similia quadam ex parte, et dissimilia reperiuntur. Restaret ut nihil aliud falsum esse di
Abbreviated transcription (Latin):
uere. Aliter hinc enĩ euadi non pocest. Aot̃
Recte dicis. Sed quid male concesserim. non pla¬
ne uideo. nisi forte idrecte dicifalsum. quod ha¬
beat aliquã ueri similitudinẽ. cũ prorsus mͥ
nihil aliud dignũ falsi nomine oocurrit. et
rursus tam̃ cogor fateri eo falsa uocari. quȩ uo¬
cantur quo aueris differunt. ex quo conficttur
eam ipsam dissimilitudinem causam eẽ. falsita¬
tis. Itaq conturbor. non enĩ mihi facile quic¬
quã uenit inmentẽ quod contrariis causis gig¬
nat᷑. R Quid sĩ hoc unũ ẽ. in rerũ natura ge¬
nus et solũ quod itasit : an ignoras cũ ꝑ animali¬
ũ innumerabilia cucurreris genera solũ cro¬
codillũ inueniri. qui superiorem in mandendo
partẽ moueat : p̃sertim cũ pene reperiri nihil
queat. ita cuiq rei simile. ut non inaliquo etiã
dissimilent: A Uideo quidem ista. sedcũ consi¬
dero illud quod falsũ uocamꝰ. et simile aliquid

Expanded text:
vere; aliter hinc enim evadi non potest. CAPUTvere; aliter hinc enim evadi non potest. CAPUTsum. 15. A. Recte dicis; sed quid male concesserim non plane video: nisi forte id recte dici falsum quod habeat aliquam veri similitudinem, cum prorsus mihi nihil aliud dignum falsi nomine occurrat; et rursus tamen cogor fateri eo falsa vocari quae vocantur, quo a veris differunt. Ex quo conficitur eam ipsam dissimilitudinem causam esse falsitatis. Itaque conturbor; non enim mihi facile quidquam venit in mentem, quod contrariis causis gignatur. R. Quid, si hoc unum est in rerum natura genus, et solum quod ita sit? An ignoras, cum per animalium innumerabilia genera cucurreris, solum crocodilum inveniri qui superiorem in mandendo partem moveat; praesertim cum pene reperiri nihil queat ita cuique rei simile, ut non in aliquo etiam dissimile sit? A. Video quidem ista; sed cum considero illud quod falsum vocamus, et simile aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
et dissimilitudinem falsitatis eẽ. fatendũ estei
A onbabeo quoddicam. & pudet me tã teme¬
rarie consensionis meȩ superioris .R. Ridi¬
culũ ẽ. site pudet quasi non obid ipsum ele¬
gepunus hulius modi sermocinationes quȩ qm̃
cũ solis nobis loquimur. soliloquia uocari &tq¬
segbe uolo nouo quidem et fortasse duro nomine. sed
mremi demonstrandam satis idoneo. Cũ enĩ nequeo
meluis queri ueritas possit. quã int̾rogando et res¬
ponendo : &t uix quisq inueniat᷑ quem non pudeaet
coniunciᷤ disputante . eoq pene semꝑ euenlat. ut
nrem bene inductã ad discutiendum in conditus per¬
nicitiȩ clamor ex plodat. etiã cũ laceratione a¬
nimarũ plerumq dissimulata. interdũ & apta.
pac atissime ut opinor & cõmodissime. placuit a
ne apscnt̾rogatã mihiq respondentem dõ adui¬
uante uerũ quȩrere. Quare nibil c̃. quod uene¬
are sic ubi temere te illa gasti. redire atq resol¬

Expanded text:
et dissimilitudinem falsitatis esse fatendum est? et dissimilitudinem falsitatis esse fatendum est? A. Non habeo quid dicam, et pudet me tam temerariae consensionis meae superioris. 14. R. Ridiculum est si te pudet, quasi non ob idipsum elegerimus hujusmodi sermocinationes: quae quoniam cum solis nobis loquimur, Soliloquia vocari et inscribi volo; novo quidem et fortasse duro nomine, sed ad rem demonstrandam satis idoneo. Cum enim neque melius quaeri veritas possit, quam interrogando et respondendo, et vix quisquam inveniatur quem non pudeat convinci disputantem, eoque pene semper eveniat ut rem bene inductam ad discutiendum inconditus pervicaciae clamor explodat, etiam cum laceratione animorum, plerumque dissimulata, interdum et aperta; pacatissime, ut opinor, et commodissime placuit, a meipso interrogatum mihique respondentem, Deo adjuvante, verum quaerere: quare nihil est quod vereare, sicubi te temere illigasti, redire atque resol
Abbreviated transcription (Latin):
ego circuitũ istũ semel stat̾ui tolerare. neque
ineo defeciscar spetanta ꝑueniendi. quonos ten¬
dere sentio. R. Bene facis. Sed attende utrũ
tibi uideat᷑ cũ oua similia uidemꝰ. aliquid eoꝵ
falsũ eẽ. recte . posse dicere. A Nullo modoui
non tenet᷑. nonsonat. non ꝓmouet᷑. non uiuit
& ceteris innumerabilib quȩ ꝑ sequi longũ ẽ.
&̃ Uideote nolle immorari : & ꝓperationi
tuȩ mos gerendus ẽ. Itaqueꝰ nesingula
repetã. si et ili homines quos uidemus in
sominis uiuere. Ioqui. teneri auigilantibus possent.
nibilq int̃ ipsos differat. et eos quos ex ꝑge facti ac
sani allo quim̃. & iudemus nunquid nam eos falsas
diceremus: A Quo pacto istuc recte diceretur
nihigo seo ueri essent quo ueri si millimi apparerẽñ
nililq int̃ eos & ueros omnino distaret eoque fal¬
si quopillas uel alias differentias dissimiles coniun¬
cerent᷑ inNIonne similitudinẽ ueritatis matrem

Expanded text:
ego circumitum istum semel statui tolerare, neque ego circumitum istum semel statui tolerare, neque in eo defatiscar spe tanta perveniendi quo nos tendere sentio. R. Bene facis. Sed attende utrum tibi videatur, cum ova similia videmus, aliquod eorum falsum esse recte nos posse dicere. A. Nullo modo vnon tenetur, non sonat, non per se movetur, non vivit, et caeteris innumerabilibus, quae prosequi longum est. R. Video te nolle immorari, et properationi tuae mos gerendus est. Itaque, ne singula repetam, si et illi homines quos videmus in somnis, vivere, loqui, teneri a vigilantibus possent, nihilque inter ipsos differret, et eos quos expergefacti ac sani alloquimur et videmus, numquidnam eos falsos diceremus? A. Quo pacto istud recte diceretur? R. Ergo si eo veri essent, quo veri simillimi apparerent, nihilque inter eos et veros omnino distaret, eoque falsi quo per illas vel alias differentias dissimiles convincerentur; nonne similitudinem veritatis matrem,
Abbreviated transcription (Latin):
etran eriate quod post apparebit : Tamen
etum upiequod nunc sat est non absunt ab
tasũ similitudine quas ueras uocant Seque¬
ut hecilig it libentis sime. nã nihil laboro
ut intelligam R Ergo nemorem uidecur¬
netibi mntsiliũ uio posse oau⁊ eauit
mel timminũ amelle trmmino: dediuer¬
sis aluearus sapore aut mollitudo plumarũ
cigni. abanseris tac tu facile iudicari: A Non
udetur . R. Quicũ talia nos uel ol facere. uelgus¬
tare. uel tangere. somniamus: nonne similitudi¬
ne imaginũ eõ deceriore. quo inaniore decipimꝰ
A Uerum dicis. R̃ irgo apparet nos in omnib sen¬
sib siue aequalib siue indeteriorib reb. aut si¬
militudine lenocinante falli. aut etiam sinon
fallamur suspendentes consensionem: seu diffe¬
rentia dinoscentes: tamen eas res falsas nomina¬
it quas ueri similes dep̃hendimus: A Dubitare
sum recurrimus quofiat aꝑtius quod conamur
ostendere. A Mecũ loquere quod uis: nam

Expanded text:
tur veritati, quod post apparebit: tamen tur veritati, quod post apparebit: tamen etiam ipsae, quod sat est nunc, non absunt ab earum similitudine quas veras vocant. Sequeris haec? A. Et libentissime. Nam nihil laboro ut intelligam. R. Ergo, ne moremur, videturne tibi aut lilium a lilio posse odore, aut mel thyminum a melle thymino de diversis alveariis sapore, aut mollitudo plumarum cycni ab anseris tactu facile dijudicari? A. Non videtur. R. Quid, cum talia nos vel olfacere, vel gustare, vel tangere somniamus? nonne similitudine imaginum eo deteriore quo inaniore decipimur? A. Verum dicis. R. Ergo apparet nos in omnibus sensibus sive aequalibus, sive in deterioribus rebus, aut similitudine lenocinante falli; aut etiamsi non fallimur suspendentes consensionem, seu differentiam dignoscentes, tamen eas res falsas nominare quas verisimiles deprehendimus. A. Dubitaresum recurrimus, quo fiat apertius quod conamur ostendere. A. Eccum, loquere quod vis. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ demones faciunt. Umbrȩ autẽ cor po-¬
rũ quia non nimis abre ab est. ut cor¬
porbus similes et quasi falsa corpora dican¬
tus. nec adoculorum uidiciũ ꝑtinere negan¬
desunt. In illo eas genere poni placet : qđ
resultando natura fit. Resultat enĩ omt
corpus lumini obiectũ. et in concrariam
pagnẽ umbrã reddit. antibi aliquid contra¬
dicendũ uidetur : Ã Mh uero nihil sed
quo ista tendant. uchem̃t expecto .R. At¬
qui opoitet patient̃ feramus. donec nobis
ceteri sensus. renuntient inueri similitudine
babitare falsitatẽ. Nam et in ipso auditu to¬
tedlem fere genera eueniunt similitudinũ
uelut cũ loquentis uocem que nonundemus
Audientes putamus Aliũ quẽ piã cuiuote
in horologiis merulȩ: aut corui quedã imi¬
tideo uł quȩ sibi somniantes aut furentes
uuislent naudire. salse aut̃ uoculȩ que dicim¬
tur anusicis. incredibile ẽ. quantũ A cestan¬

Expanded text:
quae daemones faciunt. Umbrae autem corpoquae daemones faciunt. Umbrae autem corporum, quia non nimis ab re abest ut corporibus similes et quasi falsa corpora dicantur, nec ad oculorum judicium pertinere negandae sunt; in illo eas genere poni placet, quod resultando a natura fit. Resultat enim omne corpus lumini objectum, et in contrariam partem umbram reddit. An tibi aliquid contradicendum videtur? A. Mihi vero nihil. Sed quonam ista tendant, vehementer exspecto. 12. R. Atqui oportet patienter feramus, donec nobis caeteri sensus renuntient in veri similitudine habitare falsitatem. Nam et in ipso auditu totidem fere genera veniunt similitudinum: veluti cum loquentis vocem, quem non videmus, audientes, putamus alium quempiam, cui vocein horologiis merulae aut corvi quaedam imitatio, vel quae sibi somniantes aut furentes videntur audire. Falsae autem voculae quae dicuntur a musicis, incredibile est quantum attestan
Abbreviated transcription (Latin):
rec te dicat se ẽc̃. illius imaginis similẽ.
ac nom potius illã sibi: Hoc aut̃ genꝰ. par¬
tim ẽ. in eo quod anima patit᷑. pcrtim uͦ
in his reb quȩ uident᷑. Sed ipsũ quod anima
patit᷑. aut insensu patit᷑. ut turris motũ.
quinullus ẽ. aut apud se ipsam exeo quod
accipit. a sensibus qualia sunt uisa sommi¬
antiũ. et fortassẽ etiã furentiũ. Porro illa
quȩ in ipsis reb quas uidemꝰ apparent.
Alia anatura. cetera abanimantibus ex¬
primunt᷑ atq finguntur. Natura gigrien¬
do. uel resultando. similitudines deterioris
facit. Gignendo cũ parentib similes nascunt᷑
resultando. ut despecilis cuius cemodi. quam¬
uis enĩ pleraq specula homines faciant. Non
tam̃ ipsi effingunt eas quȩ reddunt᷑ imagi¬
nes. lam uͦ animantiũ opera sunt inpictu¬
ris et huiꝰ cemodi quibq figm̃tis. in quo ge¬
nere includi etiã illa possunt. sitam̃ fiun̾t

Expanded text:
recte dicat se esse illi imagini similem, recte dicat se esse illi imagini similem, ac non potius illam sibi? Hoc autem genus partim est in eo quod anima patitur, partim vero in iis rebus quae videntur. Sed ipsum quod anima patitur, aut in sensu patitur, ut turris motum qui nullus est; aut apud seipsam ex eo quod accepit a sensibus, qualia sunt visa somniantium, et fortassis etiam furentium. Porro illa quae in ipsis rebus quas videmus apparent, alia a natura, caetera ab animantibus exprimuntur atque finguntur. Natura gignendo vel resultando similitudines deteriores facit. Gignendo, cum parentibus similes nascuntur; resultando, ut de speculis cujuscemodi. Quamvis enim pleraque specula homines faciant, non tamen ipsi effingunt eas quae redduntur imagines. Jam vero animantium opera sunt in picturis, et hujuscemodi quibusque figmentis: in quo genere includi etiam illa possunt, si tamen fiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Nã sinibil ei appareat nis equi species: ñpo¬
test arbitrarise hominem uidere. & Prors
cedo .R. Dicimꝰ itẽ falsam arborẽ quã pic¬
tẽ uidemꝰ. et falsam faciẽ quȩ despeculo
reddit᷑ et falsũ turriũ motũ nauiganti¬
b falsamq infractionẽ remi. nihił ob
aliud. nas̃ quod ueri similia sint. A fateor
insigillis: uno anulo imp̃snis: & ceteris tali¬
bus. A. Sequor omnino. atq concedo R
Simuilitudo igit᷑ rerũ quȩ ad oculos ꝑtinet :
mae ũ faliiatis A Negare non possum
.E. s edhec om̃s silua nisime fallit. in duo ge¬
nera diuidi pocest. Nã partĩ aequalibus
in reb. partim uero in deceriorib est. Aeqͣ¬
lia sunt. quando tã hoc illi. quã illud hiuc
simile ẽẽ . dicimꝰ. ut de geminis dic tũ est uł
imp̃ssionib anuli. Indeteriorib aut̃. quani¬
do illud quod deterius ẽ. simile ẽẽ. dicimsꝰ
melioris Quis enĩ inspeculũ attendat. et

Expanded text:
Nam si nihil ei appareat, nisi equi species, non poNam si nihil ei appareat, nisi equi species, non potest arbitrari sese hominem videre. A. Prorsus cedo. R. Dicimus item falsam arborem quam pictam videmus, et falsam faciem quae de speculo redditur, et falsum turrium motum navigantibus, falsamque infractionem remi, ob aliud nihil nisi quod verisimilia sunt. A. Fateor. R. a in singulis sigillis uno annulo impressis, et in caeteris talibus. A. Sequor omnino atque concedo. R. Similitudo igitur rerum quae ad oculos pertinet, mater est falsitatis. A. Negare non possum. 11. R. Sed haec omnis silva, nisi me fallit, in duo genera dividi potest. Nam partim aequalibus in rebus, partim vero in deterioribus est. Aequalia sunt, quando tam hoc illi quam illud huic simile esse dicimus, ut de geminis dictum est, vel de impressionibus annuli. In deterioribus autem, quando illud quod deterius est, simile esse dicimus meliori. Quis enim in speculum attendat, et
Abbreviated transcription (Latin):
tus hoc loco fecerĩ. nt̃ nusquã tantã ca¬
liginẽ ꝑtuli. R ds̃ pat̃ nr̃ qui ut oremꝰ horta
ex audime palpitantẽ in his tenebris. & mihi
dexterã porrige. pretende mͥ lum̃tuũ. reuo¬
came aberrorib. teduce inme redeã &inte.
Amen. H lic esto quantũ potes. & eugilantissi¬
uentilemus. A Miror siquic quã aliud erit
quã qđ nonita ẽ. ut uidetur. R̃ Attende
potius. & ipsos sensus prius in t̾̃rogemꝰ. Nam
certe quod oculi uident. nondicit᷑ falsum : ni¬
si habeat aliquã similitudinẽ ueri. ut uer¬
bi causa. homo quẽ uidemꝰ in somnis. non ẽ.
utiq uerus homo sed falsus. eo ipso qđ habet
ueri similitudinem. Quis enĩ canẽ uideat. et
recte sedicat hominẽ somniasse : trgo & ille
falsus canis. ex eo quod similis uero ẽ. A lt
est ut dicis. R̃ Quid uigilans quisq: suuso eqͦ
putet se hominẽ uiderẽ. nonne eo fallitur
quodei appareat aliqua hominis similitudo:

Expanded text:
tius hoc loco fecerim; nam nusquam tantam catius hoc loco fecerim; nam nusquam tantam caliginem pertuli. Deus, Pater noster, qui ut oremus hortarexaudi me palpitantem in his tenebris, et mihi dexteram porrige. Praetende mihi lumen tuum, revoca me ab erroribus; te duce in me redeam et in te. Amen. R. Hic esto quantum potes, et vigilantissiiam atque etiam ventilemus. A. Miror si quidquam aliud erit, quam quod non ita est ut videtur. R. Attende potius, et ipsos sensus prius interrogemus. Nam certe quod oculi vident, non dicitur falsum, nisi habeat aliquam similitudinem veri. Ut verbi causa, homo quem videmus in somnis, non est utique verus homo, sed falsus, eo ipso quod habet veri similitudinem. Quis enim canem videat, et recte se dicat hominem somniasse? Ergo et ille falsus canis est, ex eo quod similis vero est. A. Ita est ut dicis. R. Quid, vigilans quisque si viso equo putet se hominem videre? nonne eo fallitur quod ei appareat aliqua hominis similitudo?
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Ñ Illud me magis superius mouet
quomͦ siqͥd cognosci non potest. eo fiat ut ue¬
rũ nonsit. Nã qđ sĩmul una res & uera
& falsa ẽ. non nimiscuro. Et enĩ uideo u¬
nã rẽ diuersũ cõparatã simul et maiorem
& minorem eẽ. Sed exeo istud contingit. qđ
nihil pse. maus. aut minus est: Com
est hoc inde etiam uerũ lignũ est. Nec
fieri potest. ut ꝑse ipsũ idẽ. sine cognito¬
re lignũsit. & uerum lignũ nonsit᷑. REr¬
go illud dico et sic definiõ. Nec uerear. nede¬
finitio mea obhoc imꝓbet. quod nims breuis
est. Nam uerũ mͥ uidetur eẽ. id quod est.
Nihil ergo erit falsũ. quia qͥc quid est uerũ ẽ.
X In magnas angustias me coniecisti. Nec
inuenio p̾rorsus quid respondeam. ita fit. ut
cũ alit̃ doceri no lim quam istis int̃rogationib
misimꝰ sine dubitatione fert opem. et dehis
angustiis liberat nos modo credamꝰ & eũ ro¬
gemus deuotissime. A Nihil plane liben¬

Expanded text:
erit? A. Illud me magis superius movet, erit? A. Illud me magis superius movet, quomodo si quid cognosci non potest, eo fiat ut verum non sit. Nam quod simul una res, et vera et falsa est, non nimis curo. Etenim video unam rem diversis comparatam, simul et majorem et minorem esse. Sed ex eo istud contingit, quod nihil per se majus aut minus est. Compest hoc, inde etiam verum lignum est. Nec fieri potest ut per seipsum, id est sine cognitore lignum sit, et verum lignum non sit. A. Ergo illud dico et sic definio, nec vereor ne definitio mea ob hoc improbetur, quod nimis brevis est: nam verum mihi videtur esse id quod est. R. Nihil ergo erit falsum, quia quidquid est, verum est. A. In magnas angustias me conjecisti, nec invenio prorsus quid respondeam. Ita fit ut cum aliter doceri nolim quam istis interrogationibumisimus, sine dubitatione fert opem, et de his angustiis liberat nos, modo credamus, et eum rogemus devotissime. A. Nihil plane liben
Abbreviated transcription (Latin):
me ꝑlucentis. quod non eẽ. omĩno cogitur.
Et enĩ sieẽt. uerũ eẽt. Nec uerũ quic quã est.
nisi quodita ẽ. ut uidetur. illud aut̃ non uidet᷑
Non est igit᷑. nisi quid habes adhȩc quod respon¬
deas. A dehis quidem quȩ concesñ hoc natũ
eẽ. uideo. sed absurdũ ita ẽ. ut quic quid uis illo¬
rũ facilius negem. quã hoc uerũ ẽẽ. concedam
R. Nihil repugno. Uide ergo quid dicere uelis
corporea nisi sensib uderi posse. ansentire. m¬
si anima cineẽ. lapidem uelquid aliud. sedue¬
rũ non eẽ. anipsum uerũ alit̾ eẽ. definien¬
dum. A Istud ipsũ orote ultimũ uideamꝰ. de¬
fini ergo uerũ. R Uerũ ẽ. quod itase habet
ut cognitori uidȩt᷑. siuelit possĩtq cognoscere.
.X Non erit igit᷑ uerũ. quod nemo potest cog¬
noscere. R Beinde sifalsũ ẽ. quod alit̃ quã
est uidet᷑. Quod sĩ alteri uideatur hic lapis
lapis alteri lignũ. eadem res & falsa & uera

Expanded text:
me perlucentis, quod non esse omnino cogitur. me perlucentis, quod non esse omnino cogitur. Etenim si esset, verum esset; nec verum quidquam est, nisi quod ita est ut videtur: illud autem non videtur; non est igitur verum: nisi quid habes ad haec quod respondeas. A. De iis quidem quae concessi, hoc natum esse video; sed absurdum ita est, ut quidquid vis illorum facilius negem, quam hoc verum esse concedam. R. Nihil repugno. Vide ergo quid dicere velis: corporea nisi sensibus videri posse, an sentire nisi animam, an esse lapidem vel quid aliud, sed verum non esse, an ipsum verum aliter esse definiendum. A. Isthuc ipsum, oro te, ultimum videamus. 8. R. Defini ergo verum. A. Verum est quod ita se habet ut cognitori videtur, si velit possitque cognoscere. R. Non erit igitur verum quod nemo potest cognoscere? Deinde, si falsum est quod aliter quam est, videtur; quid, si alteri videatur hic lapis, lapis; alteri lignum? eadem res et falsa et vera
Abbreviated transcription (Latin):
corpus non sit corpus eẽ. A Tale etiã hoc est.
RErgo sinihl uerũ est nisi sit ut uidet᷑ nec qͥc¬
quã corporeũ uideri nisi sensib ꝓotest. Nec
sentire nisi anima. nec siuerũ corpus non
sit. corpus ẽẽ. restat ut corpus eẽ. non possĩt.
nisi anima fuerit. A Nimis urges. et ciure¬
sistã non habeo. R̃ Attende inista diligen
tius. A In adsũ. R Certe hic lapis &ita
uerus ẽ. si non se habet alit̾ acuidet᷑. ec la¬
pis non ẽ. siuerus non ẽ. & nonnisi sensib
uideri potest. A Etiam .R Non sunt igit᷑
lapides in abditissimo t̃re gremio. nec om̃ĩ¬
no ubi non sunt quisentiant. Nec iste lapis
etẽ nisi eũ uideremꝰ. neclapls erit cũdiscesie¬
rimꝰ. nemoq alius eũ p̃sens uidebit. Nec si
deloculis bene claudas quã uis multa in eis in¬
cluseris aliquid habebunt. Nec prorsus ip¬
sũ lignũ intrinsecus lignũ ẽ. lugit enĩ om̃is
sensus quic quid in altitudine ẽ. corporis mini¬

Expanded text:
corpus non sit, corpus esse? A. Tale etiam hoc est. corpus non sit, corpus esse? A. Tale etiam hoc est. R. Ergo si nihil verum est, nisi ita sit ut videtur; nec quidquam corporeum videri nisi sensibus potest; nec sentire, nisi anima; nec, si verum corpus non sit, corpus esse: restat ut corpus esse non possit, nisi anima fuerit. A. Nimis urges, et quid resistam non habeo. tius. A. En Adsum. R. Certe hic lapis est; et ita verus est, si non se habet aliter ac videtur; et lapis non est, si verus non est; et non nisi sensibus videri potest. A. Etiam. R. Non sunt igitur lapides in abditissimo terrae gremio, nec omnino ubi non sunt qui sentiant: nec iste lapis esset, nisi eum videremus; nec lapis erit cum discesserimus, nemoque alius eum praesens videbit. Nec, si loculos bene claudas, quamvis multa in eis incluseris, aliquid habebunt. Nec prorsus ipsum lignum intrinsecus lignum est. Fugit enim omnes sensus quidquid in altitudine est corporis mini
Abbreviated transcription (Latin):
nia. Nec uideri quic quã nisi uiuenti animȩ po¬
test. Manet agitur anima in rerũ natura
siauferri falsitas ñ potest. manet sĩ pocest.
A Uideo robustius eẽ. factũ quidem quod
iam conclusũ erat. sednihil hoc ad iec tione
ꝓmouimus. Nihil ominus enĩ manet illud
quodme plurimũ mouet nasci animas et in¬
derire atq ut non desint. mundo non earũ
immortalitate. sed successione prouenire.
R. Uidentͥ ne tibiquȩq corpora idest sensi¬
bilia intellectu posse cõprehendi: A Nonuden¬
tur. R̃. Quid illud uidetar tibi sensibus utidm̃
ad rescognoscendas: A Nilnl audeo dehac
re temere adfirmare. Sedquantũ conirere
datur: nullo modo deus utit᷑ sensibus. R Er¬
go concludimus ñsentire posse nisi animã. A
Condude interim quantũ ꝓbabilit̾ licet. R.
Quid illud. dasne istũ parietem siuerꝰ pari¬
es nonsit. non eẽ. parietem : A Nihil hoc
facilius dederim. R. Neq quic quã siuerũ

Expanded text:
nia. Nec videri quidquam nisi viventi animae ponia. Nec videri quidquam nisi viventi animae potest. Manet igitur anima in rerum natura, si auferri falsitas non potest; manet, si potest. A. Video robustius quidem esse factum quod jam conclusum erat; sed nihil hac adjectione promovimus. Nihilominus enim manet illud quod plurimum me movet, nasci animas et interire, atque ut non desint mundo, non earum immortalitate, sed successione provenire. 6. R. Videnturne tibi quaeque corporea, id est sensibilia, intellectu posse comprehendi? A. Non videntur. R. Quid illud? videtur tibi sensibus uti Deus ad res cognoscendas? A. Nihil audeo de hac re temere affirmare; sed quantum conjicere datur, nullo modo Deus utitur sensibus. R. Ergo concludimus non sentire posse nisi animam. A. Conclude interim quantum probabiliter licet. R. Quid illud? dasne istum parietem, si verus paries non sit, non esse parietem? A. Nihil hoc facilius dederim. R. Neque quidquam, si verum
Abbreviated transcription (Latin):
rũ naturoc aliquando falsitas nonerit. A lstud
quidem consequens eẽ. confiteor sediã plus de¬
lberandũ censeo. utrũ superius concessa nutent.
Non enĩ paruũ gradũ ad animȩ immortalita¬
tẽ factũ eẽ. uideo. R Satisne considerasi.
nequid temere dederis : A Satis quidẽ. sed
nihil uideo quodme arguat temeritatis R Er¬
go confectũ ẽ. rerũ naturoc sinȩ anima ui¬
ua eẽ. non possĩt: A Confec tũ hac tenꝰ. ut
possint uicissim aliȩ nasci. alie mori. R̃. Quid
sidenatura rerũ falsitas auferat᷑. non ne fiet
ut uera sint om̃ia: A Consequi uideo . E Res¬
ponde unde tͥ uideat᷑ paries iste uerus eẽ.
A. Quia non eius fallor aspectu. R Ergo quia
ita est ut uidetur. Ałtia R sugitͥ inde aliqͥd
falsũ est quod alit̾ uidetur atq ẽ. inde ue¬
rũ quod ita ut est. uidetur ablato eo cui ui¬
decur: Nec falsũ quͥcquã nec uerũ est .R̃. Ac
si falsitas in rerũ natura nonsit uerasunt om¬

Expanded text:
rum natura falsitas aliquando non erit. A. Istud rum natura falsitas aliquando non erit. A. Istud quidem consequens esse confiteor. Sed jam amplius deliberandum censeo, utrum superius concessa non nutent. Non enim parvum gradum ad animae immortalitatem factum esse video. R. Satisne considerasti, ne quid temere dederis? A. Satis quidem, sed nihil video quo me arguam temeritatis. R. Ergo confectum est rerum naturam sine anima viva esse non posse. A. Confectum hactenus, ut possint vicissim aliae nasci, aliae mori. R. Quid, si de natura rerum falsitas auferatur? nonne fiet ut vera sint omnia? A. Consequi video. R. Responde unde tibi videatur paries iste verus esse. A. Quia ejus non fallor aspectu. R. Ergo quia ita est ut videtur. A. Etiam. R. Si igitur aliquid inde falsum est quod aliter videtur atque est, inde verum quod ita ut est videtur; ablato eo cui videtur, nec falsum quidquam, nec verum est. At si falsitas in rerum natura non sit, vera sunt om
Abbreviated transcription (Latin):
qui nonuiuit ꝓosse sentire : A Non potest
fieri. R. Confectũ ẽ. animã semꝑ uiuere. s¬
R Nimis cito urgesme ingaudia. pede tẽptim
quaeso. R At quisi recte illa ila concessa sur̃
nihil hac re dubitandũ uideor. Ã Nimis cito
est inquã. ltaq facilius adducor. ut me teere
aliquid concessisse arbitrer. quã ut iã securus
de im mortalitate animȩ fiam : tamen euolue
istamconclusionẽ. et quomodo id effectum
sit ostende. R̃ łalsitatem dixisti sine sensu eẽ.
non posiẽ. et eam non eẽ: nonposĩe. Semꝑigi¬
tur sensus. et nullus sensus sine anima. Nnĩ¬
ma igit᷑ sempit̃na ẽ. Nec ualet sentire nisi ui
ũ pugionem. Posses enĩ condudere homi¬
nem eẽ. immor talem. sitibi concesñs sem. num¬
quã istũ mundũ: eẽ. sine homine. eũq mundũ p¬
eẽ. sempit̃ nũ. R Bene quidem uigilas. sed
tam̃ non par uũ ẽ. quod confecimus rerum na¬
turam sine anima ẽẽ. Nonposse. nisi forte inre¬

Expanded text:
qui non vivit, posse sentire? A. Non potest qui non vivit, posse sentire? A. Non potest fieri. R. Confectum est animam semper vivere. A. Nimis cito urges me in gaudia: pedetentim, quaeso. R. Atqui, si recte illa concessa sunt, nihil de hac re dubitandum video. A. Nimis cito est, inquam. Itaque facilius adducor ut me temere aliquid concessisse arbitrer, quam ut jam securus de immortalitate animae fiam. Tamen evolve istam conclusionem, et quomodo id effectum sit ostende. R. Falsitatem dixisti sine sensu esse non posse, et eam non esse non posse: semper igitur est sensus. At nullus sensus sine anima: anima igitur sempiterna est. Neum pugionem! Posses enim concludere hominem esse immortalem, si tibi concessissem nunquam istum mundum esse posse sine homine, eumque mundum esse sempiternum. R. Bene quidem vigilas. Sed tamen non parum est quod confecimus, rerum naturam sine anima esse non posse, nisi forte in re
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ipsũ falsum qͣre falsum ẽ : & Quod ali¬
ter sesẽ habet quã uidetur. R Siergo non
sint quibus uident᷑. nihil ẽ. fal sum. A Sequi¬
tur. R. Non igit᷑ ẽ. in reb falsitas. sed insensu
Ion aut̃ fallitur. qui falsis Non ad sentitur
Conficitur ut aliud simꝰnos. ciliud sensus. Si¬
quidem cũ ipse fallitur. possumꝰ nos ñ falli
X Nihil habeo qđ contra dicam .R. Sed nun¬
quid cũ amma fallit᷑. audes te dicere non
eẽ. falsum: A Quopacto istud audeo: R
Snt hullus sensus sine anima. nulla falsitas
sine sensu. Aut operatur igitur ania. aut
co operat᷑ falsitates. A Trahunt p̃cedentia
consensione. E llud nune res ponde. utrũ
abi uideatur posse udeet̃ fieri ut aliquan¬
do falsitas nonsit. R Quomodo hoc uideri po¬
test. cũ tanta sit difficultas inueniendȩ uerita¬
tis ut ab surduis dicat᷑ falsitatẽ quã ueritatẽ
ee. nonposse. R. Nunquid nã arbitrapis eũ

Expanded text:
Quid ipsum falsum? quare falsum est? A. Quod aliQuid ipsum falsum? quare falsum est? A. Quod aliter sese habet quam videtur. R. Si ergo non sint quibus videatur, nihil est falsum. A. Sequitur. R. Non igitur est in rebus falsitas, sed in sensu: non autem fallitur qui falsis non assentitur. Conficitur ut aliud simus nos, aliud sensus; siquidem, cum ipse fallitur, possumus nos non falli. A. Nihil habeo quod contradicam. R. Sed numquid, cum anima fallitur, audes te dicere non esse falsum? A. Quo pacto istud audeam? R. At nullus sensus sine anima, nulla falsitas sine sensu. Aut operatur igitur anima, aut cooperatur falsitati. A. Trahunt praecedentia consensionem. 4. R. Illud nunc responde, utrum tibi videatur posse fieri ut aliquando falsitas non sit. A. Quomodo mihi hoc videri potest, cum tanta sit difficultas inveniendae veritatis, ut absurdius dicatur falsitatem quam veritatem esse non posse? R. Numquidnam arbitraris eum