comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quos semꝑ habuert̃. s il¬
li de theatro qd̾ haberi
ꝓhibuerant conquerant᷑.
Itaq in hispania sergius
galba p̃tor lusitanos eitra
tragum flum̃ habitantes
eum uoluntarios in dedi
tionẽ recepisset ꝑ scels
int̃feẽ. Simulans enim
de cominodis eoꝵ se actur̃
fore a circumpositis militi¬
bus cunctos inermes ĩcar¬
tosq ꝓstrauit.¬

Expanded text:
quos semper habuerunt, sed ilquos semper habuerunt, sed illi de theatro, quod haberi prohibuerat, conquerantur. Igitur in Hispania Sergius Galba praetor Lusitanos citra Tagum flumen habitantes cum uoltionem recepisset, per scelus interfecit: simulans enim de commodis eorum se acturum fore, circumpositis militibus cunctos inermes incautosque prostravit
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ex hoc iam puniea
bella succedunt. resip̃sa exi¬
git ut de carthagine q̃ añ
nos ab helissa condita inuenit᷑
eiꝰq cladib. ac domesticis malis
sierit pompeiꝰ trogꝰ.⁊ iustinus
expͥmunt uł pauea referantur
Carthaginenses uernaculum
atq intestinum semꝑ int̾ se
malũ habuere discordiam. Q
infelicit̾ exagitante nulla uꝗͣ.
ta duxert̃. s cum int̾ cetera
mala ⁊⁊̃ pestilentia laborarẽt
homieidiis ꝓ remediis usi sunt
quippe homines ut uictimas
caret aris admoriebant. De qͦ
sacroꝵ. immo sacͥlegioꝵ genere
qͥd potissime diseutiendum sit
ñ inuenio. Si enim huiꝰ modi
ritꝰ aliqui demones p̃ciꝑe ausi
sunt. ut mortib hõium. ocei¬
sione hõĩum satis fieret. intel¬
ligendum fuisse oꝑarios. atq
adiutores pestilentiȩ conduei
ut ipsi qͦ illa ñ corripuisset

Expanded text:
m ex hoc iam Punica m ex hoc iam Punica bella succedunt, res ipsa exigit, ut de Carthagine, quae anos ab Helissa condita inuenitur, eiusque cladibus ac domesticis malis, sicut Pompeius Trogus et Iustinus exprimunt, uel pauca referantur. Carthaginienses uernaculum atque intestinum semper inter se malum habuere discordiam, qua infeliciter exagitante nulla umquam ta duxerunt. sed cum inter cetera mala etiam pestilentia laborarent, homicidiis pro remediis usi sunt: quippe homines ut uictimas caret, aris admouebant. De quo sacrorum immo sacrilegiorum genere quid potissime discutiendum sit non inuenio. si enim huiusmodi ritus aliqui daemones praecipere ausi sunt, ut mortibus hominum occisione hominum satisfieret, intellegendum fuit se operarios atque adiutores pestilentiae conduci, ut ipsi quos illa non corripuisset
Abbreviated transcription (Latin):
amur. Audiat. ⁊ intelligat.
qr hȩe ⁊ si plerumq ꝑ aeriaᷤ
potestates fiunt. tñ sine
arbitrio omꝑis dei omĩno
ñ frunt. Eodem tꝑr cappa¬
roma uirgo uestalis. incesti
rea. suspendio ꝑut. corruptor
eiꝰ. conseiiq serui supplicio
affecti sunt. Eoce continua¬
tim q̃ ⁊ qͣnta num̾amꝰ acci¬
disse annis singłis plurima
int̾ qͦs certe raro. aut pene
nullo nicħ triste gestũ. &
hoc cum idem scͥptores ꝓposi¬
to sͥ mag̃ laudandi negocio
cau̾ent numerositates mise¬
riaꝵ. ne eosde quib ħ ⁊ de qͥ¬
bus sẽbebant᷑ offend̾ent. au¬
ditoresq suos exemplis p̃t̾i¬
toꝵ t̾rere potiꝰ ꝗͣ. instituere
tid̾ent᷑. Porro aũ nos in ulti¬
mo tempoꝵ positi. mala ro¬
nanoꝵ scire ñ possumꝰ nisi
ꝑ eos qui laudauere romanoᷤᷤ
Ex quo intelligi dat᷑ qͣnta illa
fuerint. q̃ studio ꝓpt̃ horro¬
rẽ rep̃ssa sunt. cum tanta ĩ¬
ueniant᷑ q̃ tenuit̃ int̾ lau¬
desemanare potuert̃. hic uͥ

Expanded text:
amur, audiat et intellegat, amur, audiat et intellegat, quia haec, etsi plerumque per aerias potestates fiunt, tamen sine arbitrio omnipotentis Dei omnino non fiunt. Eodem tempore Caparronia uirgo Vestalis incesti rea snspendio periit: corrupter eius consciique serui supplicio adfecti sunt. Ecce continuatim quae et quanta numeramus accidisse annis singulis plurima, inter quos certe rari aut paene nullo nihil triste gestum, et hoc, cum idem scriptores proposito sibi magis laudandi negotio canerent numerositates miseriarum, ne eosdem quibus haec et de quibus scribebantur offenderent auditoresque suos exemplis praeteritorum terrere potius quam instituere uiderentur. porro antem nos in ultimo temporum positi mala Romanorum scire non possumus nisi per eos, qui laudauere Romanos. ex quo intellegi datur, quanta illa fuerint quae studio propter horrorem repressa sunt, cum tanta inueniuntur quae tenuiter inter laudes emanare potuerunt. Et quo
Abbreviated transcription (Latin):
ambitu dñatõis arsert̃. ⁊ quoᷤᷤ
dños subditi ęquanimit᷑ dile¬
tanta manꝰ fuit ut sine ꝯtrou̾¬
sia ausu potirent᷑. correptam
oños ꝓeul abigunt. qͥ miseri
exules. egentesq romã defe¬
runt᷑. Ubi ostentata miseria
querelaq defleta: ꝑ romanoꝵ
seu̾itatẽ ⁊ uindicati st̃ ⁊ res¬
tituti. Anno ab urbe ꝯdita
lentia ingens aꝑud romam
conflagrauit. euiꝰ atrocitatẽ
significare contentꝰ sum. qr
u̾bis impse ñ possum. Si eñ
spacium tꝑris quo mansit
inquirit᷑: uitͣ bienniũ uastã¬
do porrecta ẽ. Si depopulati¬
o qͣm eg̾it. census indictꝰ ÷. qͥ
ñ qͣntum hominum deꝑisset.
s quantũ suꝑfuisset. inqui¬
reret. Si uioientia qͣ affecerit.
sibillini libri testes st̃. qui eã
cęlesti ira impositã responde¬
runt. s nequaqͣ. qͣsi tẽptate
cauillationis offendat. qdͣ eũ
cum sibilla iratos deos dyxit.
nos iram cęlestẽ dixisse uide¬

Expanded text:
ambitu dominationis arserunt et quos ambitu dominationis arserunt et quos dominos subditi aequanimiter diletanta manus fuit, ut sine controuersia auso potirentur — correptam dominos procul abigunt, qui miseri, exules egentesque Romam deferuntur: ubi ostentata miseria querellaque defleta, per Romanorum seueritatem et uindicati sunt et restituti. Anno ab Vrbe condita lentia ingens apud Romam conflagrauit, cuius atrocitatem significare contentus sum, quia uerbis inplere non possum. si enim spatium temporis quo mansit inquiritur, ultra biennium uastando porrecta est; si depopulatio quam egerit, census indictus est, qui non quantum hominum deperisset, sed quantum superfuisset, inquireret; si uiolentia qua adfecerit, Sibyllini libri testes sunt, qui eam caelesti ira inpositam responderunt. sed, ne qaemquam quasi temptatio cauillationis offendat, quod, cum Sibylla iratos deos dixerit, nos iram caelestem dixisse uide
Abbreviated transcription (Latin):
eta incepti ꝯscientia. tande ꝓ¬
cursu ꝯeito miere certamen.
Triste adeo id bellũ fuit ut
m̾ito dieat᷑ tantũ humanũ
sanguinẽ suscept᷑a cẽ eum ge¬
mitu horrisono te̾ t̾ra t̾mu¬
isse. Romani pauei admodũ
eo p̃lio qui euasere uicerunt.
nno ab urbe ꝯdita. cece.¬
l.lxxx. int̾ multa ꝓdigia.
sangͥs e t̾ra. lac uisum ẽ ma¬
nare de oȩlo. Nam ⁊ plurimis
locis scaturiens e fontib eruor
fluxit. ⁊ de nubib guitatim
in speciem pluiuiȩ lacte demis¬
so. diri ut ipsis uisum ẽ tram
hymbres irrigau̾unt. Eo tꝑr
carthaginienses dato adu̾sũ
romanos auxilio tarentinis
cum a senatu ꝑ legatos argue¬
rent᷑. turpissimã rupti federiꝰ
labem p̃sumpto accumulau̾e
ꝑiurio. Tunc &̃ uulsinienses.⁊
rusticoꝵ florentissimi luxuri¬
ȩ pena ꝑiert̃. Nam eum licen¬
tia in ꝯsuetudinẽ ꝓrogata ser¬
uos suos suos passim lib̾os face¬
rent. conuiuiis alleg̾ent. nu¬
giis honestarent. lib̾tim in

Expanded text:
ta incepti conscientia; tandem pta incepti conscientia; tandem procursu concito iniere certamen. triste adeo id bellum fuit, ut merito dicatur tantum humanum sanguinem susceptura etiam cum gemitu horrisono tunc terra tremuisse. Romani pauci admodum eo proelio qui euasere uicerunt. Anno ab Vrbe condita CCCCLXXX inter multa prodigia sanguis e terra, lac uisum est manare de caelo. nam et plurimis locis scaturiens e fontibus cruor fluxit et de nubibus guttatim in speciem pluuiae lacte demisso, diri, ut ipsis uisum est, terram imbres inrigauerunt. eo tempore Carthaginienses dato aduersum Romanos auxilio. Tarentinis, cum a senatu per legatos arguerentur, turpissimam rupti foederis labem praesumpto accumulauere peiurio. Tunc etiam Vulsinienses, Etruscorum florentissimi, luxurie paene perierunt. nam cum, licentia in consuetudinem prorogata, seruos suos passim liberos facerent, conuiuiis allegarent, coniugiis honestarent: libertini i
Abbreviated transcription (Latin):
urbe ꝯdita. ecce. sxxuuii
obscena. ⁊ dira ꝓdigia. uł ui¬
sa rome. ł nune̾lata st̃. Eoes
salutis ictu fulminis disso¬
luta. pars muri sub eodẽ lo¬
co de cȩlo ut dicunt tacta ẽ.
Lupi tres añ luc̃ẽ ing̾ssi urbẽ
semesum eadauer intulert̃
sparsũ q m̃bratĩ in foro. ip¬
si strepitu hominũ reliq̃rt̃.
Apud formias multis ictisꝰ
fulminũ menia undiq am¬
busta ⁊ dissoluta st̃. Apuo a¬
grũ calenũ repente fłama
seisso hiatu t̾rę eruetata tͥb
dieb tͥbq noctib t̾ribilit̾
sto penitꝰ suco ub̾tatis in ei¬
nere̾ extorruit. ita ut ñ fru¬
ges solũ. s ⁊ arbores eũ imis
stirpib ab sumpsisse referat᷑.
Seq̃nti ab hinc anno simpro¬
nius ꝯsul adu̾sus picentes du¬
xit excitũ. ⁊ cũ directa intͣ
iactũ teli utͣq acies ostitisset
repente ita cum horrendo fra¬
gore t̾ra t̾muit. ut stupore¬
miracłi utrũq pauefactum
agm̃ hebesc̾et. Diui attonitiu¬
trimq ppłi hesitau̾e p̃iudica¬

Expanded text:
rbe condita CCCCLXXVIII obseena et dira prodi gia uel uisa Romae uel nuntiata sunt. aedes Salutis ictu fulminis dissoluta, pars muri sub eodem loco de caelo, ut dicunt, tacta est. lupi tres ante lucem ingressi urbem, semesum cadauer intulerunt sparsumque membratim in foro ipsi strepitu hominum exterriti rt. apud Formias multis ictibus fulminum moenia undique ambusta et dissoluta sunt. apud agmm Calenum repente flamma scisso hiatu terrae eructata tribus diebus tribusque noctibus terribiliter sto penitus succo ubertatis, in cinerem extorruit, ita ut non fruges solum, sed et arbores cum imis stirpibus absumpsisse referatur. 222 Sequenti abhinc anno Sempronius consul adversus Picentes duxit exercitum. Et cum directa intra jactum teli utraque acies constitisset, repente ita cum horrendo fragore terra tmiraculi utrumque pauefactum agmen hebesceret. diu attoniti utrimque populi haesitauere praeindiea
Abbreviated transcription (Latin):
lio instruxit. At ubi ad c̃tigua im¬
miscende pugne sꝑacia ꝑuentũ ẽ.
ꝯtinuo magnꝰ ille ⁊ ineffabił t᷑bo
uentoꝵ in ora hostiũ ruit. ferebant᷑
ꝑ aerẽ spicła missa nr̃oꝵ. atq ultra
m̃surã humani iactꝰ. ꝑ magnũ ina¬
ne portata. nusquã ꝓpemodũ cad̾e.
pͥusquã inpingerent sinebant᷑. Por¬
ro autẽ turbo ꝯtinuis ora pectora¬
Q hostiũ nc̃ illisis grauit scutis en̾¬
berabat. nc̃ imp̃ssis ꝑtinacit obstru¬
cta claudebat. ñc auulsis uiolent̃
destituta nudabat. ñc oppositis ui¬
git̃ in t̾ga trudebat. Cela eciã qͦ
ipsi uehem̃ter intorserant. excepca
uentis impetu supinata. ac retror¬
sum coacta. ipsos infelicit̾ ꝯfigebãt.
uit exercitus.

Expanded text:
lio instruxit; cumque ad clio instruxit; cumque ad cmiscendae pugnae spatia perventum est, continuo magnus ille et ineffabilis turbo ventorum in ora hostium ruit. Ferebantur per aerem spicula missa in hostes, atque ultra mensuram humani jactus, per magnum inane portata, nusquam propemodum cadere, priusquam impingerent, sinebantur. Porro autem turbo continuus ora pectoraque hostium nunc illisis graviter scutis everberabat, nunc impressis pertinaciter obstructa claudebat, nunc avulsis violenter destituta nudabat, nunc oppositis jugiter in terga trudebat. Tela etiam quae ipsi vehementer intorserant excepta ventis impetu supinato, ac retrorsum coacta, ipsos infeliciter configebant. ostravit exercitus.
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ magna facilitate succubuit.
Cugeniꝰ atq arbogastes instructaᷤᷤ
acies cãpis expedierant. arta al¬
piũ latera. atq in euitabiles tͣn¬
situs p̾missis callide insidiis occu¬
parant. eciã si mim̾o ac uirib
impares forent. sola tam̃ belli dis¬
positiõe uictores. At uͦ theodosiu̾
in sũmis alpib ꝯstitutꝰ. expers
cibi ac somni sciens qͦd destitutꝰ
suis. nesciens qͦd clausus alienis.
dĩm xp̃m solus solum qͥ posset
om̃ia corpore humi fusꝰ m̃te
celo fixus orabat. De hinc post¬
quã insomnẽ noctẽ precũ con¬
dauaciõe transegit. & testes
ꝓpemodum quas in preciũ presidii ce¬
lestis impend̾at. laemarũ lacunas re¬
liquit. fiaueialit̃ arma corripuit. so¬
lus sciens se e̾ẽ nonsolũ signo erueis.
signũ p̃lio dedit. ac se in bellũ eciã¬
si nemo sequeret᷑. uictor futurꝰ ĩmisit.
Prima salutis sue extitit arbitio hosti¬
liũ partiũ comes. Qͥ cũ ignarũ im¬
ꝑatorem circũpositis excepiss insidiis.

Expanded text:
men facilitate succubuit. Engenius atque Arbogastes instructas acies campis expedierant, arta Alpium latera atque ineuitabiles transitus praemissis callide insidiis occuparant, etiamsi numero ac uiribus inpares forent, sola tamen belli dispositione uictores. at uero Theodosius in summis Alpibus constitutus expers cibi ac somni, sciens quod destitutus suis, nesciens quod clausus alienis, Dominum Christum solus solum, qui posset omnia, corpore humi fusus, mente caelo fixus orabat. dehinc postquam insomnem noctem precum continuatione transegit et testes propemodum quas in pretium praesidii caelestis adpenderat lacrimarum lacunas reliquit, fiducialiter arma corripuit solus, sciens se esse non solum. signo crucis signum proelio dedit ac se in bellum, etiamsi nemo sequeretur, nictor futurus, inmisit. prima salntis nia extitit Arbitio, hostilium partium comes: qui cum ignarum imperatorem circump
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾a in t̾ras ꝓpͥas remissa st̃. Io¬
stea cesar contͣ ariouistũ regẽ
excitantẽ inuehentẽq secũ in¬
credibiles germanoꝵ copia qͥb
nuꝑ uniu̾sos galliarũ ppłos se
subegisse iactabat. apud seqͣnos
uicit. cũ dui exercitꝰ cesariꝰ ger¬
manoꝵ multitudine ⁊ uirtute
ꝑt̾ritꝰ pugnã detrectass ario¬
iustꝰ in germaniã arrepta na-¬
uicła rehnũ tͣnsuectꝰ effugit.
Uxores eiꝰ due. totidẽq filie cap¬
te st̃. Fuert̃ aut̃ in exercitu a¬
rioiusti. arocles. marcomanni.
tboci. uangiones. nemetes edu-

Expanded text:
in terras proprias remissa sunt. Postea Caesar Ariovistum regem, 389 excitantem invehentemque secum incredibiles Germanorum copias, quibus nuper universos Galliarum populos se subegisse jactabat, apud Sequanos vicit; cum diu exercitus Caesaris, Germanorum multitudine et virtute perterritus, pugnam detrectasset. Ariovistus in Germaniam, arrepta navicula Rhenum transvectus, effugit, uxores ejus duae totidemque filiae captae sunt. Fuerunt autem in exercitu Ariovisti, Arudes, Marcomani, Triboci, Vangiones, Nemetes, Edu
Abbreviated transcription (Latin):
eluitioꝵ animos fortissime
galloꝵ om̃iũ gentis ea ł
maxime causa qͥd ꝑpetuo
pene cũ germanis bello alt̾caban¬
tur. a quib rehno tantũ flumine
dirimunt᷑. orgetorix qͥdam pͥncepᷤ
gentis spe totas inuadendi galliaᷤᷤ
in arma accend̾at. Quo cet̾i opti¬
mates correpto. ⁊ ad mortẽ coacto.
cohibere tam̃ semel animatas in
p̃dam plebes neqͥuer̃t. Qͥ ꝯuira¬
tione facta ac die data. exustis
uicis ac domib suis. ne qͦd desid̾i¬
um ex spe reu̾tendi foret. ꝓfecti st̃.
Quos cũ apud rodanũ flum̃ obiuos
cesar habuiss magno difficiliq
bello bis uicit. uictosq ad dedi¬
tionẽ coegit. Horum fuit cum
tioꝵ. tulingoꝵ. latobogioꝵ. rau-¬
racoꝵ. ⁊ boioꝵ. utusq sexus. ad

Expanded text:
eluetiorum animos, fortissimae Gallorum omnium gentis ea uel maxime causa quod perpetuo paene cum Germanis bello altercabantur a quibus Rheno tantum flumine dirimuntur, Orgetorix quidam princeps gentis spe totas inuadendi Gallias in arma accenderat. quo ceteri optimates correpto et ad mortem coacto cohibere tamen semel animatas in praedam plebes nequiuerunt. qui coniuratione facta ac die dicta, exustis uicis ac domibus suis, ne quod desiderium ex spe reuertendi foret, profecti sunt. quos cum apud Rhodanum lumen obuios Caesar habuisset, magno difficilique bello bis uicit uictosque ad deditionem coegit. horum fuit, cumtiorum Tulingorum Latobogiorum Rauracorum et Boiorum utriusque sexus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriedicã asia minor absq ori¬
entali parte qua ad capadociã
data ẽ mari a septemtrione
ponto etixinis ab occasu ꝓpon¬
tide atq hellesponto. ameri¬
die mari nr̃o ubi ẽ mons olim¬
prs. Agiptꝰ inferior ab oriente
ht̃ siriam palestinam ab ocea¬
su libiam. a septẽtrione ma¬
re nr̃m. a midie montẽ qͥ ap¬
pellatur elimax. ⁊ egyptũ su¬
ꝑiorẽ. fluuiumq nilum qui
de littore incipientis maris ry¬
bri uidet᷑ emng̾e. in loco qui dr̃
moisilon emporiũ. Beinde di¬
u ad occasum ꝓfluens. faciens
insulam nomine moroen in
medio sui. nouissime ad sep¬
tẽtrionẽ inflexꝰ. temyestiu is
auctꝰ increm̃tis plana egypti
rigat. Hunc aliqui auetores
ferunt haut ꝓeul ab athlante
hr̾e fontẽ. ⁊ ꝯtinuo harenis
m̾gi. inde int̾iecto b̾ui spacio
uastissimo lacu exundare. at¬
q hinc occeanotenꝰ orientem
u̾sus ꝑ ethyopiea deserta ꝓla¬
bi rursumq inflexum ad
sinistram ad egyptũ descen¬
dere. qd̃ quidem uerum est

Expanded text:
prie dicam Asia Minor, absque orientali parte quae ad Cappadociam data est mari: a septentrione Ponte Euxino, ab occasu Propontide atque Hellesponto, a meridie mari Nostro, ubi est mons Olympus. Aegyptus inferior ab oriente habet Syriam Palaestinam, ab occasu Libyam, a septentrione mare Nostrum, a meridie montem. qui appellatur Climax. et Aegyptum superiorem fluuium- que Nilum, qui de litore incipientis maris Rubri uidetur emergere in loco, qui dicitur Mossylon emporium, deinde diu ad occasum profluens, faciens insulam nomine Meroen in medio sui, nouissime ad septentrionem inflexus, tempestiuis auctus incrementis plana Aegypti rigat. hunc aliqui auctores ferunt haud procul ab Athlante habere fontem et continuo harenis mergi, inde interiecto breui spatio uastissimo lacu exundare atque hinc oceano tenus orientem uersus per Aethiopica deserta prolabi rursusque inflexum ad sinistram ad Aegyptum descendere. quod quidem uerum est
Abbreviated transcription (Latin):
niensi sertoriano nũdũ fini¬
te sertorio. Hoc fugitiuoꝵ
nut ueriꝰ dicã gladiatorium
bellum inhorruit. iam non
spec̾tandũ paucis. s ubiq
metuendum. Quod qui a
fugitiuoꝵ bellũ dicitur. ne¬
mini uile habeat᷑ ex noĩe
sepe in eo singuli n aliquan¬
dosimul cũ agminib fru¬
stͣ iunctis. ambo consules
uicti sunt. plurumiq no¬
ipsi aũ fugitiui plusquam
centũ milia fue̾ qui cesi st̃.
Ex quo admonemꝰ. ut ipsa se con¬
soletur italia. De ueratione
ext̃noꝵ p̃sentium. ꝑ recorda¬
tionem p̃titoꝵ ex se atq in
se nipsam se incõꝑabiliter
crudelius dilaceratam suoꝵ¬
obrem hinc nunc quinto uo¬
lumini iam finem fecerin
ut bella ciuilia ext̾nis ubiq
ꝑmixta uel que dicta sunt
serie tempoꝵ n malis sequa¬
cibus coheserunt. libri sal¬
tem t̾mino separent᷑.¬

Expanded text:
niensi Sertoriano nondum fininiensi Sertoriano nondum finite Sertorio, hoc fugitivorum, et ut verius dicam, gladiatorium bellum inhorruit, jam non spectandum paucis, sed ubique metuendum. Quod quia fugitivorum bellum dicitur, nemini vile habeatur ex nomine. Saepe in eo singuli et aliquando simul cum agminibus frustra junctis ambo consules victi sunt, plurimique noIpsi autem fugitivi plus quam centum millia fuere, qui caesi sunt. Ex quo admonemsoletur Italia de uexatione externorum praesentium per recordationem praeteritorum ex se atque in se et ipsam se incon parabiliter crudelius dilacerantum suoobrem huic nunc quinto uolnmini iam finem fecerim, ut bella ciuilia externis ubique permixta, uel quae dicta sunt serie temporum et malis sequacibus cohaeserunt, libri saltem. termino separent
Abbreviated transcription (Latin):
ediu̾so oriens atq aquilo
hoc est mitridaticũ a suꝑio¬
quidẽ mitridaticũ a suꝑio¬
bus ceptum. poreo in ultio
ra dirigit᷑ De mariana
face. rogus syllane cladis
accensus est. De isto rogo
funestissimo syllam nciui¬
lis belli ꝑ plurimas terra¬
rum parces ardenteᷤᷤ sudes
sparsi sunt. multaq in¬
cendia ex uno fomite dif¬
fugerunt. Nam lepidus n
scipio in italia. brutꝰ in gal¬
lia. domitiꝰ cinne gener in
a frica. carbo in corsica n sici¬
lia. Perpenna in lyguria. n
post cum sertorio in hispa¬
nia. oĩumq atrocissimꝰ ser¬
torius in eadem hispania.
Hec tẽ ciuilia uel quo alio di¬
cenda sunt nomine bella
excitantes. de uno multa d̾
magno magna fecerunt. abs¬
q illis tribus uastissimis bel¬
lis que tc̃ ext̾na uocabant᷑.
hoc ẽ pamphilico. macedoni
co. atꝙ dalmatico. Dissimti¬
lato ñ magno illo mithri¬
datico longe oĩum diutur¬
no infestissimo ac formidolo¬
sissimo. deinde ad huc hispa¬

Expanded text:
e diuerso oriens atque aquilo, e diuerso oriens atque aquilo, hoc est Mithridaticuquidem Mithridaticum a superioribus coeptum porro in ulra porrigitur. De Mariana face rogus Sullanae cladis accensus est, de isto rogo funestissimo Sullani et civilis belli per plurimas terrarum partes ardentes sudes sparsi sunt, multaque incendia ex uno fomite diffuderunt. nam Lepidus et Scipio in Italia, Brutus in Gallia, Domitius Cinnae gener in Africa, Carbo in Cossura et Sicilia, Perpenna in Liguria et post cum Sertorio in Hispania, omniumque atrocissimus Sertorius in eadem Hispania haec tunc ciuilia, uel quo alio dicenda. sunt nomine, bella excitantes, de uno multa, de magno magna fecerunt; absque illis tribus uastissimis bellis, quae tunc externa uocabantur, hoc est Pamphylico Mco atque Dalmatico, dissimulato etiam magno illo Mithridatico, longe omnium diuturnissimo, infestissimo, ac formidolosissimo: deinde, adhuc Hispa
Abbreviated transcription (Latin):
uis rogo audire non
horreat non dicam
bella talia. s uel nomina
tanta belloꝵ. ext̾na. serui¬
lia. socialia. ciuilia. fugiti¬
uoꝵ. que nec sic saltem se¬
se ut cõmoti maris fluctꝰ.
quãuis molib magnis se¬
quunt᷑. s undiq diu̾sis
causis uocabulis. formis
malisq exercitata coacer¬
uataq concurrunt. ut
ex ꝑrimo repetam ⁊ infa¬
me illud seruile. Pret̾ea
ingurtinũ illud bellum
nũdum adhuc ab africo
ꝑtonuerat. iam cimbricũ
a circio fulminabat. De
cimbricis illis nubibus ad¬
huc fedi uastiq torrenteᷤᷤ
effusi sanguinis agebant᷑
iam sociasis belli nebulas
in magna continuo maloꝵ
nubila coituras misera era¬
labat italia. Ad huc uero
post infinitam crebramq
italici belli tepestatem dis¬
currit. quod ꝑ italiam mi¬
niine poterat. Ita om̃s absq
illis ꝑ icłosissimis inimicaꝵ
urbium uoraginib disso¬
luta ac lubrica pace titu¬
babant. Iam sibi marianũ
atq cinnanum roma par¬
turiebat excidium. aliudq

Expanded text:
uis rogo audire non horreat non dicam bella talia, sed uel nomina tanta bellorum, externa, seruilia, socialia, ciuilia, fugitiuorum? quae ne sic saltem sese, ut commoti maris fluctus quamuis molibus magnis sequuntur, sed undique diuersis causis uocabulis formis malisque excitata coaceruataque concurrunt. ut e proximo repetam et infame illud seruile praeteream, Iugurthinum bellum nondum adhuc ab Africo perdetonuerat, iam Cimbricum a circio fulminabat. de Cimbricis illis nubibus adhuo foedi uastique torrentes effusi sanguinis agebantur, iam socialis belli nebulas in magna continuo malorum nubila coituras misera exhalabat Italia. adhuc uero post infinitam crebramque Italici belli tempestatem discurri tuto per Italiam minime poterat, ita omnes absque illis periculosissimis inimicarum urbium uoraginibus dissoluta ac lubrica pace titubabant; iam sibi Marianum atque Cinnanum Roma parturiebat excidium, aliudque
Abbreviated transcription (Latin):
tas tantis ꝯcursib media in eui¬
tabilit̾ ꝑiclitabat᷑ inde accensu¬
ra alt̾um. unde alt̾um tẽꝑasset.
hoc mox habitura supplicii. qͦd
remedii ad tẽpꝰ habuiss Cum
trepide diu̾sarũ ꝓuinciarũ le¬
gationes int̾ succẽdentes roma-¬
noꝵ duces. ⁊ truculentiorẽ no¬
ticiã mytͥdatis alt̾nis ad utrũq
putcũq sors belli atcollebat. ⁊
incertis satisfactionib tͣnsfere¬
bant. augendo ꝑicła que sanabãt.
Nam qͥd ꝯtinuo pompeiꝰ. & quid̾e
pompeiꝰ homo romanoꝵ mod̾a¬
tissimꝰ ꝑ plurimas partes orien¬
tis. finito myt̾datico bello eg̾it.
paucis ꝓferam. Anno ab urbe
condita. de lxxxuiii. m̃. tullio.
cycerone.⁊.g̃. antonio ꝯsulib sui.¬

Expanded text:
tas tantis concursibus media ineuitas tantis concursibus media ineuitabiliter periclitabatur, inde accensura alterum unde alterum temperasset, hoc mox habitura supplicii quod remedii ad tempus habuisset; cum trepidae diuersarum proninciarum legationes inter succedentes Romanorum duces et truculentiorem notitia Mithridaten, alternis ad utrumque, prout quemque sors belli attollebat, et incertis satisfactionibus transferebantur angendo pericula quae sanabant? nam quid continuo Pompeius et quidem Pompeius homo Romanorum moderatissimus per plurimas partes Orientis finito Mithridatico bello egerit, paucis proferam. Anno ab vrbe condita DCLXXXVIIII M. Tullio Cicerone et C. Antonio consulib
Abbreviated transcription (Latin):
Rer multȩ exꝑientiȩ atq euo guiᷤᷤ.
uerũ dm̃ ad cuiꝰ noticiã non nͥ
auditu ꝑ fidem lienit᷑. ñ intelli-¬
gebat. hos aũt falsos ẽẽ racioĩs
ipsiꝰ luce ꝑuid̾at. Aliud ꝯsuetu¬
dini. aliud m̃ti suȩ t̾buens. si e¬
stis inquit dii. Hoc est dicere
Ego sentiens ẽẽ suꝑ hominem po-¬
tenciorem ipso homine potesta-¬
tem p̃candi necessitate motꝰ. cõ-¬
m̃do diligenciã. excuso ignoran¬
tiam meã. Inuoco qui ẽ. dum
ꝯuenio qui ñ ẽ. Quappt̃ cũ do¬
lore ⁊ timore ꝯsið̾andũ ẽ. qua
pena uel uiditio digni er̃t. qͥ
cont̾ int̾dictũ iam ꝓpalate et
publicȩ u̾itatis eos sectant᷑ et
colunt dõs. de quib eciam illi
iam t̾ẽ dubitare pot̾ant. qui
adhuc pret̾ eosdem scire nichil
pot̾ant. Uerũtam̃ breuit̃ ꝯsulo.
qualia te toto orienti tp̃ra uide¬
tiones alt̾nis tanţoꝵ ducũ uasta¬
cionib terebant᷑. cũ queq ciui¬

Expanded text:
rex multae experientiae atque aeuo grauis rex multae experientiae atque aeuo grauis uerum Deum, ad cuius nauditu per fidem venitur, non intelligebat. Hos autem falsos esse rationis ipsius luce perviderat, aliud consuetudini, aliud menti suae tribuens: Si estis, inquit, dii, hoc est dicere, ego sentiens esse super hominem potentiorem ipso homine potestatem, precandi necessitate motus commendo diligentiam et excuso ignorantiam meam; inuoco qui est, dum conuenio qui non est. quapropter cum dolore et timore considerandum est: qua poena quoue indicio digni erunt, qui contra interdictum iam propalatae et publicae ueritatis eos sectantur et colunt deos, de quibus etiam illi iam tunc dubitare poterant, qui adhuc praeter eosdem scire nil poterant. uerumtamen breuiter consulo: qualia tunc toto Orienti tempora uidetiones alternis tantorum ducum uastationibus terebantur; cum quaeque ciui
Abbreviated transcription (Latin):
ytridates dui ex altissi¬
mo muro filiũ frustra.
p̃catus. ubi inexorabilẽ
uidit. moriturꝰ exclamasse fert᷑.
Qm̃ pharnaces inquit mori uibet
uos si estis dii patrii. p̃cor ut qͣn¬
docũq & ipse hane uocẽ a libis
sius audiat. Statimq descendens
ad uroies. pelices. ac filias sua̾ oĩb
uenenũ dedit. Qd̾ cũ ipse nouissi¬
mꝰ hausiss nec tam̃ ꝓpt̃ remedia
quib uitalia sua aduersꝰ noxioᷤ
sucos sepe obstrurerat. ueneno ẽ¬
fici poss frustraq spaciaret᷑ si qͦ
tandem mͦ infusa pestis ꝑ uenas.
uegetacioe corporis acta discur¬
reret. gallũ quendã militẽ iam
fracto muro discurrentẽ inuitaũ
eiq iugulũ prebuit. Hunc ex¬
iti uitȩ mytͥdates habuit. no¬
bisq sentenciȩ suȩ fortissimum
argum̃tũ reliquit. homo omni-¬
secũ semꝑ philosophos. om̃iumq
artiũ ꝑitissimos. Si estis inquit
dii patrii. Ita ille dui colendo.
ac diu q̃rendo ꝑsenserat. hos ñ
ẽẽ certos dõs. qui ẽẽ putabant᷑.

Expanded text:
ridates diu ex altissimo muro filium frustra precatus ubi inexorabilem uidit, moriturus exclamasse fertur: Quoniam Pharnaces, inquit, mori iubet, nos, si estis, di patrii, precor, ut quandocumque et ipse hanc uocem a liberis suis audiat. statimque descendens ad uxores, pelices ac filias suae uenenum omnibus dedit. quod cum ipse nonissimus hausisset nec tamen propter remedia, quibus uitalia sua aduersus noxios sucos saepe obstruxerat, ueneno confici posset frustraque spatiaretur, siquo tandem modo infusa pestis per uenas uegetatione corporis acta discurreret, Qallum quendam militem iam fracto muro discurrentem inuitauit eique iugulum praebuit. hunc exitum uitae Mithridates habuit nobisque sententiae suae fortissimum argumentum reliquit homo omnisecum semper philosophos omniumque artium peritissimos. Si estis, inquit, dipatrii. ita ille diu colendo ac diu quaerendo persenserat hos non esse certos deos, qui esse putabantur.
Abbreviated transcription (Latin):
sociatus magno eqͥtatu pedestribq
copiis p̃ualidis. romanos romanos
sessiq cũ se expugnari uid̾ent.
armis tͣditis in deditionẽ recepti
st̃᷑. Aquitani clade ꝑmoti undiq
exercitũ contrahunt. de int̾iore
qͦq hispania auxilia accersiert.
duces bello eos maxime p̾ficiunt.
qͥ cũ sertorio militauer̃t. hi om̃s
dũ obsidionẽ crasso parant. in¬
castris suii crasso obruente deleci
tur. Cesar germanos qͥ renũ cum
imm̃sis copus tͣnsmiserant. simul .⁊
totas gallias subicere s bello parabãt
bello adortꝰ. usq ad int̾nicionẽ el¬
cȩdit. quoꝵ fuisse numerũ ad .ccc̃e.
to ponte tͣnsgredit᷑. sycambros et
utubros ab obsidione liberat . uiii.¬

Expanded text:
Sociates magno eqSociates magno eqcopiis praevalidis Romanos sessique, cum se expugnari viderent, armis traditis in deditionem recepti sunt. Aquitani, clade hac permoti, undique exercitum contrahunt, de interiore quoque Hispania auxilia accerserunt, duces bello maxime eos praeficiunt qui cum Sertorio militaverant. Hi omnes, dum obsidionem Crasso parant, intris suis, Crasso obruente, deleti untur. Caesar Germanos, qui Rhenum cum immensis copiis transmiserant, simul et totas Gallias subjicere sibi parabant, bello adortus, usque ad internecionem cecidit. Quorum fuisse numerum ad quadringto ponte, transgreditur, Sicambros et Utubios obsidione liberat,
Abbreviated transcription (Latin):
opus ẽet app̃hensos eminꝰ ru-¬
dentes subductis hastilib ꝑ fu-¬
nẽ falcẽ retrahendo succid̾ent.
His celerit expeditis disrũpi ho¬
stiliũ antẽnarũ armam̃ta p̾ce¬
pit. Ita antemnis ruentib com-¬
plures ilico naues uelut captas
ĩmobiles reddidit. Alii hoc ꝑi¬
cło t̾riti. suspensis uelis qua.
uentꝰ intend̾et. fugere conati. ces¬
sante mox uento destituti. ludi¬
brio fuere romanis. Itaq incen¬
sis om̃ib nauib int̾fectisq his qͥ¬
pugnau̾ant gallis. reliqͥ om̃s sese
dedidunt. S cesar maxime ob ĩ¬
iuriã legatoꝵ &e ut genti ad
om̃a consilia mobili t̾ribił exẽ¬
pli notã inureret. cunctis pͥnci¬
pib ꝑ torm̃ta int̾fectis. reliquoᷤᷤ
sub corona uendidit. Hisdem di
qͥ pͥmates suos cur auctores belli
resuscitandi ẽẽ nollent int̾fecert̃.
eruptione facta incredibili cede
deleuit. P. uͦ crassꝰ eũ in aqͥtaniã
ꝑueniss: bello exceptꝰ ẽ. Namq

Expanded text:
opus esset adprehensos eminus ruopus esset adprehensos eminus rudentes subductis hastilibus per funem falcem retrahendo succiderent. his celeriter expeditis disrumpi hostilium antemnarum armamenta praecepit : ita antemnis ruentibus conplures ilico naues uelut captas immobiles reddidit. alii hoc periculo territi, suspensis uelis qua uentus intenderet fugere conati, cessante mox uento destituti ludibrio fuere Romanis; itaqsis omnibus navibus, et interfectis qui pugnaverant, Galli reliqui sese dediderunt. Sed Caesar maxime ob injuriam legatorum, et ut genti ad omnia consilia mobili, terribilis exempli notam inureret, cunctis principibus tormentis interfectis, reliquos sub corona vendidit. His diebusui primates suos, cum auctores belli resuscitandi esse nollent, interfecerant, eruptione facta incredibili caede delevit. P. vero Crassus, cum in Aquitaniam pervenisset, bello exceptus est. Namque
Abbreviated transcription (Latin):
cios sͥ ad id bellũ grͣimos. lexoui¬
os. nanetes. ambianos. morinos.
diablintes. ⁊ menapios asciscunt.
auxilia qͦq a britannia accersi¬
unt. Cesar ꝑ crassũ de rebellioẽ
de diticiarũ gentiũ certior factꝰ.
quis intelligeret qͣnta ineundi
belli difficultas ẽẽt. tam̃ rem
tanti negocii ñ negligendã ratꝰ
ne çętis exemplo eiꝰmodi audendi
cũ hostes ꝑ int̾fusa ex occeano
estuaria atq in accessos recessꝰ
tutis trarũ sinib munirent᷑. na-¬
ues longas edificari in ligero flu¬
uio iubet. ꝑ quẽ in occeanu de¬
structissime. ꝓgressu portu ex
adu̾so constitert̃. Bruto circum¬
inspiciente imparẽ longe naui-¬
um ẽẽ conflictũ. ꝙr barbarorũ
naues solido robore intexte ca-¬
imisq p̾ualidis obdurate saroꝵ
mͥ. ad actos rostratarũ icꝰtus re-¬
tundebant. Hoc pͥmũ auxilio
fuit. qͦd falces acutissimas ñ ꝑti¬
nacit̾ contis p̾fixas funib autẽ
subneras parauat. quib cum

Expanded text:
cios sibi ad id bellum Osismos Lexouios Namnetes Ambiuaritos Morinos Diablintes et Menapios adsciscunt; auxilia quoque a Britannia arcessunt. Caesar per Crassum de rebellione dediticiarum gentium certior factus, quamuis intellegeret ineundi belli difficultas esset, tamen rem tanti negotii non neglegendam ratus, ne ceteris exemplo eiusmodi audendi cum hostes per interfusa ex Oceano aestuaria atque inaccessos recessus tutis terrarum sinibus munirentur — naues longas aedificari in Ligeri fluuio iubet: per quem in Oceanum destructissimae progressae portu ex aduerso constiterunt. Bruto circumspioienti imparem longe nauium esse conflictum, quia barbarorum naues solido robore intextae cauernisque praeualidis obduratae saxorum modo adactus rostratarum ictus retundebant, hoc primum auxilio fuit quod falces acutissimas non pertinaciter contis praefixas funibus autem subnexas parauerat, quibus cum
Abbreviated transcription (Latin):
agiina. elefantos forma tru¬
ces. odore gͣues. mole t̃ribiles
ut uid̾e romani nouo pugnã¬
di gen̾e circunuenti. ⁊ t̾riti
equis maxime pauitantib
tȩ legionis pͥmꝰ hastatꝰ ꝓtentã
secuit ⁊ ꝯtͣbatã dolorẽ uuln̾is
au̾ti bello. atq in suos seuire
cõpulit eiꝰq immod̾ato disẽ¬
su ꝑtͣbari ac ꝑmisceri cepere.
finis pugne &̃ bñficio nocti
impositꝰ ÷ Uictos fuisse roma¬
nos tͣpis fuga ꝓdidit. qͦꝵ tẽ
cecidisse referunt᷑ peditũ .xiiii.¬
signa amissa. xxiͦ. Nã qͣntꝰ
e diu̾so nũs socioꝵ pyrri fu¬
erit extinctꝰ. memorie tͣditũ
mos : ex ea parte q̃ uicerit
occisoꝵ ñ commemorare nu
ut ammirationẽ. t̾rorẽq uir¬
tutis augeat paueitas ꝑditoꝵ

Expanded text:
agmina elephantos forma truagmina elephantos forma truces, odore graues, mole terribiles ut uidere Romani, nouo pugnandi genere circumuenti et territi, equis maxime pauitantibus, tae legionis primus hastatus protentam secuit, et conturbatam dolore vulneris averti bello atque in suos saevire compulit, ejusque immoderato discursu perturbari ac permisceri coepere, finis pugnae etiam beneficio noctis impositus est. Victos fuisse Romanos turpis fuga prodidit, quorum tunc cecidisse referuntur peditum xsigna amissa xxn. nam qaantns e diuerso numerus sociorum Pyrrhi fuerit extinctus, memoriae traditum mos est ex ea parte quoccisorum non commemorare numut admirationem terroremque virtutis augeat paucitas perdito
Abbreviated transcription (Latin):
tinuo tarentinos płime s. fi¬
nitimoꝵ p̃sidiis fultos ma¬
xime pyrrꝰ auxit. qͥ c̃ in se
ob magnitudinẽ uirium
consilioꝵ q. summã belli no¬
menq tͣnsdux̃. Nam tarentỹ
ut pote ex lacedemoniis ꝯditã
cognitãq gͥcie ciuitatẽ uin¬
dicaturꝰ. totas uires arripit. e¬
pyrri thessaliȩ. ⁊ macedoniȩ. e¬
lefantos &̃. usq in id tẽpꝰ inui¬
sos romanis num̾o .xx. in italiã
pͥmꝰ inuex̃. t̾ra. mariq. uiris
eqͥs. armis. beluis ad postremũ
uirib suis. dolisq t̃ribił. nisi
m̃dacissimi nebulonis. ꝙ̃. mag¬
nũ ipsi uatẽ fert̃. responso cir¬
cunuentꝰ ambiguo exitũ feẽ
eiꝰ qui ñ ꝯsuluisset. Itaq ap̃ era¬
cleam campanie urbẽ. fluui¬
umq lirim pͥma int̾ pyrrũ
regẽ. ⁊ liuinũ ꝯsulẽ pugna cõ¬
missa ẽ. ꝯsũmpͣtaq ẽ guissimo
certamine dies. utrimq omĩb
mori intentis. fug̾e nesciis. In¬
troductos aũ int̾ ꝯeurrentia

Expanded text:
tinuo Tarentinos plurimis fitinuo Tarentinos plurimis finitimorum praesidiis fultos, maxime Pyrrhus auxit, qui etiam in se, ob magnitudinem virium consiliorumque, summam belli nomenque traduxit: nam Tarentum, utpote ex Lacedaemoniis conditam cognatamque Graeciae civitatem, vindicaturus, totas vires Epiri, Thessaliae et Macedoniae, elephantos etiam, usque in id tempus invisos Romanis, numero 20 in Italiam primus invexit: terra, mari, viris, equis, armis, belluis ad postremum viribus suis dolisque terribilis: nisi mendacissimi nebulonis, quem magnum ipsi vatem ferunt, responso circumventus ambiguo, exitum fecit ejus, qui non consuluisset. Itaque apud Heracleam Campaniae urbem, fluviumque Lirim prima inter Pyrrhum regem et Laeuinum consulem pugna commissa est. consumpta est grauissimo certamine dies, utrimque omnibus mori intentis, fugere nesciis. introductos autem iflter -conourrentia
Abbreviated transcription (Latin):
tesimo.lx .iiii. carentin ro¬
manã classẽ forte p̃t̾euntẽ
spectacło theatͥ ꝓspectã ho¬
stilit̃ inuasert̃ .u. tantum
nauib uix ꝑ fugã elapsis. cȩ¬
tera retͣcta in portũ classis
i ꝓfugata ÷. Prefecti nauiũ
trucidati. om̃s bello utiles¬
cesi. reliqui p̃cio uenditi st̃.
Continuo missi tarentũ a
romanis legati ut de illatis
quererent᷑ iniuriis pulsati
ab hisde auctas insuꝑ iniuri¬
as retulert̃. His eausis bellũ
ingens exortum ⁊ romanis
qui qͣntieũq hostes circũstre¬
ꝑent ꝑmetientes. ultima ad¬
egit necessitas plitatorios qͦ
marina coege. hoc ÷ eos qͥ in
urbe semꝑ sufficiende ꝓlis
causa uacabant milieie a seͥ
bere. qͥppe eũ frustͣ de ꝓle eu¬
ra ẽ nͥ reb p̃sentib ꝯsulatur.
Itaq irruit in uniu̾sos tarẽ¬
tinoꝵ fines cũ emilio osule
romanꝰ ex̾citꝰ igni ferroq ua¬
stat omĩa. płima expugnat
oppida. iniuriã insolenter ae¬
ceptã erudelit̾ uindicat. Con¬

Expanded text:
IIII Tarentini Romanam classem forte praetereuntem, spectaculo theatri prospectam hostiliter inuaserunt, quinque tantum nauibus uix per fugam elapsis; cetera retracta in portum elassis et profligata est; praefecti nauium trucidati, omcaesi, reliqui pretio venditi sunt. Continuo missi Tarentum a Romanis legati, ut de ilquererentur iniuriis, pulsati ab isdem auctas insuper iniurias rettulerunt. his causis bellum ingens exortum est. Romanos, qui quantique hostes circumstreperent permetientes, ultima adegit necessitas proletarios quoque in arma cogere, hoc est eos qui in Vrbe semper sufficiendae prolis causa ubere, quippe cum frustra de prole cura est, nisi rebus praesentibus consulatur. Itaque irruit in universos Tarentinorum fines cum Aemilio cos. Romanus exercitus, igne, ferroque vastat omnia, plurima expugnat oppida, injuriam insolenter acceptam crudeliter vindicat. Con
Abbreviated transcription (Latin):
tutinꝰ noeturno gelu lacu¬
narũ dorsa obriguisse. her¬
basq in canuisse ꝓspic̾et. &
inopinato uisu ãmonitꝰ di
su locutꝰ p̾e̾t. At si trepidus
in eubiełm recurrens. stͣtis¬
q sese adoꝑiens. uł magis
absens clamaret tantũ omĩ¬
no frigꝰ e̾e. qͣntũ nec in apẽ¬
nino aliqñ fu̾it. eũ han¬
nibal elefantos equos. plu¬
rimãq ex̾citꝰ sui partẽ in¬
iub clausus atq opp̃ssus a¬
misit. hẽ ego puerilib lieen¬
tis nausiantẽ ñ mͦ dicentẽ
ista ñ ferrẽ. s ⁊̃ ab ipsis stra¬
tis ocii sui testib in ppłm
publicũq ꝓtͣherẽ. eiq foras
ꝓducto infantes in eo atq
ex eo gelu ludentes. iocũdã¬
tes. suadentesq monstrarẽ
ut u̾bosa nugacitas delicatis
uiciata nutrim̃tis ñ intꝑr
iuiolentiã. s in se ẽe segnieiẽ
doc̾et᷑. ⁊ in cõꝑatõe rerum di¬
iudicanda. non maiores par¬
ua tołasse. s nec parua tosa¬
re suffic̾e ꝓbaretur. qd̃ eui¬
dentiꝰ ipsis in memoriam re¬

Expanded text:
ns nocturno gelu lacunarum dorsa obriguisse herbasque incanuisse prospiceret et inopinato uisu admonitus dicsu locutus esset. at si trepidus in cubiculum recurrens stratisque sese adoperiens uel magis abdens clamaret, tantum omnino frigus esse quantum nec in Appennino aliquando fuerit, cum Hannibal elephantos equos plurimamque exercitus sui partem niuibus clausus atque oppressus amisit: hunc ego puerilibus licentiis nausiantem non modo dioentem ista non ferrem, sed etiam ab ipsis stratis, otii sui testibus, in populum publicumque protraherem, eique foras producto infantes in eo atque ex eo gelu ludentes iucundantes sudantesque monstrarem, ut uerbosa nugacitas delicatis uitiata nutrimentis non in tempore uiolentiam sed in se esse segnitiam doceretur et in conparatione rerum diiudicanda non maiores parua tolerasse sed se nec parua tolerare sufficere probaretur. Quod euidentius ipsis in memoriam re
Abbreviated transcription (Latin):
aligula libidini¬
b suis eciã illud sceleris
adiecit. ut sorores suas
pͥmũ stupro pollueret. deinde
erilio dãpnaret. qui pꝰ om̃s simul
exules uissit occidi. Ipse autẽ a
suis ꝓtectorib occisus ẽ. Duo li¬
belli in secretis eiꝰ reꝑti st̃ quo¬
rũ alt̃i pugio. abt̾i gladius pro
signo nominis asscͥptũ erat. Am¬
bo lectissimoꝵ uiroꝵ utͥusq ordi¬
nis senatorii ⁊ equestris noĩa &
notas ꝯtinebant morti destinato¬
rũ. Inuenta ẽ ⁊ archa ingenꝰ ua¬
rioꝵ uenenoꝵ. qͥb mox claudio
cesare iubente demersis. infecta
maria tradunt᷑. ñ sine magno
pisciũ eritio. qͦs enecatos ꝑ pro¬
xima littora passim estus eiecit.
Magnũ reuera indiciũ miserantis
nuo ex parte ẽditurũ ⁊ ꝓpt̃¬
obstinatũ. ut qͣnta multitudo ho¬
minũ p̃paratã mortẽ euaserit ex
multitudine int̾fectecꝰtoꝵ piscium
disceret᷑. om̃ib q notesceret. quio
tanta moles arte aucta agere in
misera ciuitate potuiss que negli¬

Expanded text:
aligula libidinibus suis etiam illud sceleris adiecit, ut sorores suas primum stupro pollueret, deinde exilio damnaret. qui post omnes simul exules iussit occidi. ipse autem a suis protectoribus occisus est. duo libelli in secretis eius reperti sunt, quorum alteri pugio, alteri gladius pro signo nominis adscriptum erat: ambo lectissimorum uirorum utriusque ordinis senatorii et equestris nomina et notas continebant morti destinatorum. inuenta est et area. ingens uariorum uenenorum, quibus mox Claudio Caesare iubente demersis infecta maria traduntur non sine magno piscium exitio, quos enecatos per proxima litora passim aestus eiecit. Magnum reuera indicium miserentis nuo ex parte crediturum etobstinatum, ut quanta multitudo hominum praeparatam mortem euaserit, ex multitudine interfectorum piscium disceretur omnibusque notesceret, quid tanta ueneni moles arte aucta agere in misera Ciuitate potuisset, quae negle
Abbreviated transcription (Latin):
seminart̃. In sicilia autẽ pꝰ
fuluiũ ꝯsuse̾. piso consui
mamereium oppidũ exprg¬
nauit . uͥ .uiii. milia fugi¬
tiuoꝵ int̾feẽ. Quos aũ caꝑe
potuit patibulo suffix̃. Cui cũ ru¬
tiliꝰ ꝯsul successisset. iõe qͦ
taurimeniũ ⁊ ethnã firmiᷤ¬
sima fugitiuoꝵ refugia
bello recepit ampliꝰ ꝙͣ .xx.
milia tẽ seruoꝵ trucidata
referunt᷑. Misera ꝓfecto ta¬
lis belli ⁊ extricabilis causa
ꝑeundũutiq dnis erat nͥ
insolescentib seruis ferro
obuiam iret᷑. s tñ in ipsis
qͦ infelicissimis dampnis
pugne ⁊ infeliciorib lueͥs
uic tone qͣnti ꝑiere uicti.
tantum ꝑdidere uictores.

Expanded text:
seminarunt. in Sicilia enim post seminarunt. in Sicilia enim post Fnluium consulem Piso consul Mamertium oppidum expugnauit, ubi octo milia fugitiuorum interfecit, quos autem capere potuit, patibulo suffixit. cui cum Butilius consul successisset, idem quoque Tauromenium et Hennam, firmissima fugitiuorum refugia, bello recepit: amplius quam xx milia tunc seruorum trucidata referuntur. Misera profecto talis belli et inextricabilis causa. pereundum utique dominis erat, nisi insolescentibus seruis ferro obuiam iretur. sed tamen in ipsis quoque infelicissimis damnis pugnae et infelicioribus lucris uictoriae quanti periere uicti tantum perdidere uictores.
Abbreviated transcription (Latin):
cum eniterct᷑ ut ip¬
se tribunꝰ plebis subseq̃nte
anno ꝑman̾et. cumq co¬
mitioꝵ dies seditiones ppłi
accend̾et auctore nasica
infłamata nobilitas frag¬
eem detracto a micło fugi¬
ens ictꝰ fragm̃to subsellis
corruit. Rursusq assurgẽs
alio ictu claue cerebro in¬
pacte exanimatꝰ ÷. Ducenti
pret̾ea in ea seditõe int̾fecti.
eoꝵ q corꝑa in tib̾im ꝓiecta
sunt. ipsius qͦ gracchi ĩhu¬
matum cadauer extabuit.
Orta pͣt̾ea in sicilia belli ser¬
uilis contagio multas late
infec̃ ꝓuineias. nanrimin¬
turnis. cccel seru in erx¬
c̃ẽ acti. ⁊ sinuessa. ad .iiii.
milia seruoꝵ. a. q̃. metel¬
lo. ⁊ roneo seruilio cepio
ne opp̃ssa sunt. In metallis
qͦ atheniensium ide tumri¬
tus serusł ab heraclito pre
tore discussus ÷. Ap̃ delonẽ¬
&̃ serui nouo motu intu¬
mescentes oppidanis p̃ueni¬
entib p̃ssi sunt absq illo
pͥmo sicilensis mali fomite
a qͦ iste uelut scintille e¬
micantes diu̾sa ħ incẽdia

Expanded text:
cum eniteretur, ut ipse tribunus plebis subsequenti anno permaneret, cumque comitiorum die seditiones populi accenderet, auctore Nasica, inflammata nobilitas, fragfornicem, detracto amicens ictus fragmento subsellii conruit rursusque adsurgens alio iota clauae cerebro inpactae exanimatus est. ducenti praeterea in ea seditione interfecti eorumque corpora in Tiberim proiecta sunt; ipsius quoque Gracchi inhumatum cadauer extabuit. orta praeterea in Sicilia. belli seruilis contagio multas late infecit prouincias. nam et Minturnis CCCCL serui in crucem acti et Sinuessae ad quattuor milia seruorum a Q. Metello et Cn. Seruilne oppressi sunt. In Metallis quoque Atheniensium idem tumultus servilis ab Heraclito prtore discussus est; apud Delon etiam serui nouo motu intumescentes oppidanis praeuenientibus pressi sunt, absque illo primo Siciliensis mali fomite, a quo istae uelut scintillae emicantes, diuersa haec incendia
Abbreviated transcription (Latin):
sus consul ⁊ pontifex maxi¬
mus adu̾sus aristonieum
attali frẽm qui tͣditã ꝑ tes¬
tam̃tum ro manis asiam
ꝑuaserat cum instructissi¬
mo missus excitu. Pret̃ea¬
⁊ armeniȩ. ariarate. capado¬
ciȩ philemene paflagoniȩ.
eoꝵq maximis copus
ahutꝰ conserto tam̃ uictꝰ.

Expanded text:
sus consul et pontifex maximus adversus Aristonicum Attali fratrem, qui traditam per testamentum Romanis Asiam pervaserat, cum instructissimo missus exercitu, praetereet Armeniae, Ariarate, Cappadociae, Philomenae, Paflagoniae, eorumque maximis copiis adjutus, conserto tam
Abbreviated transcription (Latin):
nobilitatem. inflãmare ple¬
bem. equestrẽ deniq ordinẽ
ꝑarmare adu̾sus syllam fru¬
stra tẽptasset. postremo ser¬
uis spe libertatis n p̃de ad
arma sollicitatis. ne qͥꝗͣ re¬
pugnare ausus. tandẽ in ca¬
pitoliũ concessit. S cũ eo
syllane cohortes irruissent.
magna suoꝵ cede diffugit.
Ibi tunc sulpiciꝰ marii colle¬
ga seruo suo ꝓdente prost᷑¬
tus ẽ. Seruũ uero ipsum qͦd
hostem indicauerat manũ
saxo tarpeio deici consules
decreuert̃. Mariꝰ fugiens
cum ꝑsequentium instantia
circumseptꝰ esset. in mintur¬
nensium paludib sese abdi¬
dit Equib infelicit luto ob¬
litꝰ ignominioseq protͣctus.
turpi aũ spectaculo mint᷑nas
deductꝰ. contrususq in car¬
cerem ꝑcussorem ad se missũ
solo uultu ext̾ruit. deinde
lapsus e uinculis in affricã
transfugit. sollicitatoq exu
tica filio ubi his custodia ob¬
seruabatur. continuo romã
regressus cinne ꝯsuli socie¬

Expanded text:
nobilitatem, inflammare plenobilitatem, inflammare plebem, equestrem denique ordinem perarmare aduersus Sullam frustra adtemptasset, postremo seruis spe libertatis et praedae ad arma sollicitatis, nequiquam repugnare ausus, tandem in Capitolium concessit. sed cum eo Sullanae cohortes inruissent, magna suorum caede diffugit. ibi tunc Sulpicius Marii collega seruo suo prodente prostratus est; seruum uero ipsum, quod hostem indicauerat, manumsaxo Tarpeio deici consules decreuerunt. Marins fugiens cum persequentum instantia circumsaeptus esset, in Minturnensium paludibus sese abdidit; e quibus infeliciter luto oblitus ignominioseque protraetus, turpi autem spectaculo Minturnas deductus contrususque in carcerem percussorem ad se missum solo uultu exterruit. deinde lapsus e uinculis in Africam transfugit sollicitatoque ex Vtica filio, ubi in custodia obseruabatur, continuo Romam regressus Cinnae consuli socie
Abbreviated transcription (Latin):
finito seciali belle. rome pri¬
mũ bellũ ciuile cõmotũ est.
Eodemq anno mitͥdaticũ bel¬
lũ. n si minꝰ in fame. non ta¬
men minꝰ gͣue ceptũ est. Eqͥdẽ
demitͥdatici belli spatio uarie
tͣditum est. utrum ab hinc
pͥmũ ceꝑit. an tunc p̃cipue
exarserit. maxime cũ alii .xxx.
ꝑplexis coaceruatã malis exar¬
serint. a me tñ speciatim et¬
si breuiter singła proferũ¬
tur. Marius sylla consule n
contra mit᷑ datem in asia cũ
exercitu profecturo. in cãpa¬
nia tnipt̃ socialis belli reli
quias consistente. affec̾tauit
septimũ consulatũ. ⁊ bellũ
susciꝑe mit̾datieũ. Quo syl¬
la cognito inpaciens iuueniꝰ
cũ quatuor legionib pͥmũ
ante urbem consedit ubi
gͣtidium marũ legatũ qua¬
si pͥmam uietimam belli ci¬
uilis occidit. Mex uebẽ cũ
exercitu irrupit. faces ad ĩ¬
flãmandã urbẽ poposcit oĩ¬
bus q metu abditis. ꝑ sacrã
uiã citato agmine in forũ
uenit. Marius cũ ꝑmouere

Expanded text:
sociali bello Romae primum bellum ciuile commotum est, eodemque anno Mithridaticum bellum etsi minus infame non tamen minus grane coeptum est. equidem de Mithridatici belli spatio uarie traditum est, utrum abhinc primum coeperit an tunc praecipue exarserit, maxime cum alii triginperplexis coaceruata malis exarserint, a me tamen speciatim, etsi breuiter, singula proferentur. Marius, Sulla consule et contra Mithridatem in Asiam cum exercitu profecturo, in Campania tamen propter socialis belli relquias consistente, affectavit septimum consulatum, et bellum suscipere Mithridaticum, quo Sulla cognito, impatiens revera cum quatuor legionibus primum ante Urbem consedit, ubi Gratidium, Marii legatum, quasi primam victimam belli civilis occidit, mox Urbem cum exercitu irrupit, faces ad inflammandam Urbem poposcit. Omnibus metu abditis, per Sacram viam citato agmine in forum uenit. Marius cum permouere