comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ xp̃m. Quare non pro sapore salis. Anne¬
cis tibi dictum. uos estis salterre. Et sal si infa¬
tuatum fuerit ad nicbil ualebit aliud. nisi ut
foras ꝓiciatus. Bonum c̃ gͦ sapient̃ humiliari
Ecce nunc nonne humiliant᷑ heretici: Noti¬
nẽ leges diuine contra illos date sunt. etiam ab
hominib contra quos regnant. que illos ante
etiam dampnauerunt:. Ecce humiliantur
ecce fugantur ec̃ce ꝑsequitionem patiunt᷑. sed
sine sapore. pro fatuitate. pro uanitate Iam
enim sal infatuatum ẽ ido ꝓicctum ẽ foras
ut conculoctur ab hominib. Audiuimꝰ titułu
psalmi. audiamus etiam ueaba psalori. eopos
Numquid ille dauid
loquitur qui ꝑcussit qͥ
succendit. qui debellaũ
e non illi quib hec fe¬
cit ut ꝑcuterentur ut
repellerentur. qui mali
erant. & rursus uiuificarentur & redirent. it
boni eẽnt.: Istam quidem stragem fecit dauid
ille homo: fecit ista dedit hanc stragem gla¬
dio suo & igne suo. Nlam utrumq attulit in
hunc mundum. Et ignem uenit mittere in

Expanded text:
tum? quare non propter saporem salis? An nescis tibi esse dictum, Vos estis sal terrae; et, Si sal infatuatum fuerit, ad nihilum vaiebit aliud, nisi ut foras projiciatur ? Bonum est ergo sapienter humiliari. Ecce nunc nonne humiliantur haeretici? Nonne leges contra illos datae sunt etiam ab hominibus, contra quos divinae regnant, quae illos ante etiam condemnaverant? Ecce humiliantur, ecce fugantur, ecce persecutionem patiuntur, sed sine sapore; pro fatuitate, pro vanitate. Jam enim sal infatuatum est: ideo projectum est foras, ut conculcetur ab hominibus. Audivimus titulum Psalmi; audiamus etiam verba Psalmi. 3. verNumquid ille David loquitur, qui percussit, qui succendit, qui debellavit; et non illi quibus haec fecit, ut percuterentur et repellerentur qui mali erant, et rursus vivificarentur et redirent ut boni essent? Istam quidem stragem fecit David ille homo; fecit ista, dedit hanc stragem gladio suo et igne suo: nam utrumque attulit in hunc mundum. Et, Ignem veni mittere in
Abbreviated transcription (Latin):
huius titulus pͣnotatur.: s hec in eo dicuti¬
tur que non possunt illi salomoni regi
isrł. scłm carnem uixta ca que de illo
scã scriptura loquit᷑ conuenire: dño aut̃
xpõ aptissimc possunt. Unde intelligi

Expanded text:
hujus titulus praenotatur; sed haec in eo dicuntur, quae non possint illi Salomoni regi Israel secundum carnem, juxta ea quae de illo sancta Scriptura loquitur, convenire: Domino autem Christo aptissime pos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeundẽ homi¬
nem suũ de domo
seruitutis liberat
quad raginita an¬
nus ꝑ heremũ du¬
ait. fuit gͦ moyses minister testamenti ueteris.
& ꝓphã testamenti noui. Omiã quippo illa in
figuram contingebant illis: sicut ait apls. Scͥp¬
ta sunt autẽ ad correptionẽ nrãm: in quos finis
scłoꝵ obuenit. Scd̾m hanc gͦ dispensationẽ quȩ¬

Expanded text:
eumdem hominem suum de domo servitutis liberans, quadraginta annos per eremum duxit. Fuit ergo Moyses minister Testamenti Veteris, et propheta Testamenti Novi. «Omnia» quippe «illa in figura contingebant in illis,» sicut ait Apostolus: «scripta sunt autem ad correptionem nostram, in quos finis saeculorum obvenit» . Secundum hanc ergo dis
Abbreviated transcription (Latin):
gregum. Arietes ergo apostoli. inditi sunt
exultatione: gaudent fructib sius. Non si¬
ne causa labor auerunt: non sine causa predi¬
cauerunt. Induti sunt arictes ouium: & con-¬
ualles habundab̾t frumento. Et humiles
populi: multum frucꝰtũ afferent. Clama¬
bunt. Inde abundabunt frumento: quia cla¬
mabunt. Quid clamabunt: Et enim ym¬
num diceut. Aliud est enim clamare aduersꝰ
dm̃: aliud ymnum dicere. Aliud clamare sa¬
crilegia: aliud laudes di Si clamas in blasphe¬
mia spinas protulisti si clamas in ymno ha¬
bundas fryorento:.
Explicit tracꝰtatus sc̃i ausustini epĩ¬

Expanded text:
gregum. Arietes ergo Apostoli induti sunt gregum. Arietes ergo Apostoli induti sunt exsultatione, gaudent de fructibus suis; non sine causa laboraverunt, non sine causa praedicaverunt. Induti sunt arietes ovium; et convalles abundabunt frumento: et humiles populi multum fructum afferent. Clamabunt: inde abundabunt frumento, quia clamabunt. Quid clamabunt? Etenim hymnum dicent. Aliud est enim clamare adversus Deum, aliud hymnum dicere; aliud clamare sacrilegia, aliud clamare laudes Dei. Si clamas in blasphemia, spinas protulisti; si clamas in hymno, abundas frumento.Dominus, Videte quia albae sunt regiones ad messem: re
Abbreviated transcription (Latin):
ut seminarent: & uos cum falce intrastis ad ali¬
oꝵ labores. facta ẽ gͦ prima messis: & inde de
ipso frumento qͦd tunc purgatũ ẽ seminatus
ẽ orbis cerrarum: ut surgat alia messis quȩ in
fine metenda ẽ. In scda̾ messe: suꝑseminata st̃
zizama. Modo hie laboratur. Quomͦ i illa
prima laborauerunt ꝓpħs. quousq uenir&
dũs. sic in ista secunda laborauerunt apłr &
omnes predicatores ueritatis laborant. quo¬
usq in finem dñs mittat in messem ange¬
los suos. Anteagͦ desertum erat: sed pingue¬
scent fines deserti. Ecce ubi prophete non
sonuerunt: dñs prophetarum acceptus est.
Pinguescent fines deserti: & exultatione.
colles accingentur Induti sunt a rietes
ouium: subaudis exultatione. Qua enimex¬
ultatione colles acoingentur: hac indin¬
tur arietes ouium. Ipsi arietes qui colles. Col¬
les enim eminentioregratia: arietes quia duces

Expanded text:
ut seminarent, et vos cum falce intrastis ad illut seminarent, et vos cum falce intrastis ad illorum labores. Facta est ergo prima messis; et inde, de ipso frumento quod tunc purgatum est, seminatus est orbis terrarum, ut surgat alia messis quae in fine metenda est. In secunda messe superseminata sunt zizania; modo hic laboratur. Quomodo in illa prima laboraverunt Prophetae, quousque veniret Dominus; sic in ista secunda laboraverunt Apostoli, et omnes praedicatores veritatis laborant, quousque in finem Dominus mittat in messem Angelos suos. Antea ergo desertum erat; sed pinguescent fines deserti. Ecce ubi Prophetae non sonuerant, Dominus Prophetarum acceptus est. Pinguescent fines deserti, et exsultatione colles accingentur. 18. veipsi sunt homines. Campi propter aequalitatem: ergo ovium: subaudiendum, exsultatione. Qua enim exsultatione colles accingentur, hac induuntur arietes ovium. Ipsi arietes, qui colles. Colles enim, eminentiore gratia; arietes, quia duces
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi sunt homines. campi ꝓpt̾ equalitatem. Ergo
ꝓpt̾ equalitatem inde dicti sunt campi: popłi
iusti. Colles ꝓpt̾ erecꝰtionem: quia erigit in sed̾s
eos qui se humiliant. Fines deserti: om̃s gentes
Quare finis desẽti erant. Deserti erant. nullũ
ad eos ꝓpħa missus erat. Sic erant illi quomͦ he¬
remꝰ qua ñ transit homo: nullum u̾bum di missũ
ẽ ad gentes. Soli pło isrł p̾dicauerunt ꝓpħȩ. Uen¬
tum ẽ camen ad dnm̃: credid̾unt frumenta in
ipso pło uideoꝵ. Nam dixit tunc discipłis. Di¬
citis quia longe ẽ messis: respicite & uidete. qͥa
albe sunt regiones ad messem. fuit gͦ messis pri¬
ma: erit scda in ultimo scło. Messis pͥma de iu¬
deis: quia mittebant᷑ ad illos ꝓpħȩ: annunti¬
antes saluatorẽ uenturũ. Ideo dixit discipłis suᷤ
dñs: uidete qͥa albȩ st̾ regioneᷤᷤ ad messem: re¬
giones utiq uides Alii inqͥt laborauert᷑. & uoᷤᷤ
in eoꝵ labores intrastis. Laborauerunt ꝓpħȩ

Expanded text:
ipsi sunt homines. Campi propter aequalitatem: ergo propter aequalitatem, inde dicti sunt campi, populi justi. Colles propter erectionem; quia erigit in se Deus eos qui se humiliant. Fines deserti, omnes Gentes. Quare fines deserti? Deserti erant; nullus ad eos Propheta missus erat: sic erant illi quomodo eremus, qua non transit homo. Nullum verbum Dei missum est ad Gentes: soli populo Israel praedicaverunt Prophetae. Ventum est ad Dominum; crediderunt frumenta in ipso populo Judaeorum. Nam dixit tunc discipulis: Dicitis quia longe est messis; respicite, et videte quia albae sunt regiones ad messem. Fuit ergo messis prima; erit secunda in ultimo saeculo. Messis prima de Judaeis; quia mittebantur ad illos Prophetae annuntiantes venturum Salvatorem. Ideo dixit discipulis suis Dominus, Videte quia albae sunt regiones ad messem: regiones utique Judaeae. Alii, inquit, laboraverunt, et vos in eorum labores intrastis . Laboraverunt Prophetae
Abbreviated transcription (Latin):
GHoScẽsra est uox Sancꝰte
propħiȩ: ex ipso titulo psal¬
mi huius. Inscribit᷑
in finem psalmus dauid:
canticum iheremiȩ & ihezchielis. ex popło
transmigrationis: cum inciperent exire
Res que madmodum gesta sit apud patreᷤᷤ
nr̃os tempore transmigrationis babyloniȩ.
hon amili notume .s. his qui sauinturas sic¬

Expanded text:
gnoscenda est vox sanctae prophetiae ex ipso titulo psalmi hujus. Inscribitur: In finem, Psalmus David, Canticum Jeremiae et Ezechielis ex populo transmigrationis, cum inciperent exire. Res quemadmodum gesta sit apud patres nostros tempore transmigrationis Babyloniae, non omnibus notum est, sed his qui Scripturas s
Abbreviated transcription (Latin):
deris eũ dicere. quid enuĩ mali feci factus ẽ de¬
fensor peccati sui. clansit suꝑ eum puttus os
suñ: qua eruat᷑ ñ hab&e. Amissa confessione:
ñ erit locꝰ mscdie. Tu factus es peccati tui de¬
fensor: quomͦ erit ds̃ liberatoe Ut gͦ sit il¬
le liherator: tu esto accus atoꝵ¬

Expanded text:
deris eum dicere, Quid enim mali feci? factus est dederis eum dicere, Quid enim mali feci? factus est defensor peccati sui; clausit super eum puteus os suum, qua eruatur non habet. Amissa confessione, non erit locus misericordiae. Tu factus es peccati tui defensor; quomodo erit Deus liberator? Ut ergo sit ille liberator, tu esto accusato
Abbreviated transcription (Latin):
ds: quoniam intraue¬
runt aquȩ usq ad ani¬
Inam meam. Granũ il¬
Iud ẽ contemptũ mͦ:
quod uidet᷑ humiles
dare uoces. In orto obru¬
itur: miraturo mun¬
No holeris magnitudi¬
ne: cuiꝰ holeris semen
contemptum ẽ a iudę¬
is. Reuera enĩ conside¬
rate semen sinapis. minutũ. fuscum. asꝑnabile
prorsus. ut ibi impleat᷑ qͦd dictũ ẽ: uidimꝰ eũ.
& non habebat speciem. neq decorẽ. Aquas au¬
tem intrasse usq ad ammã suã dicit quia potu¬
erunt ille turbe quas aquarũ nomine signifi¬
sit os sitim: Quia cdausit os illius. Perdidit etũ
confessionem. Clere mortuus ẽ: impletumq
in eo ẽ quod alibi dicit᷑. a mortuo uelut qͥnͣ sit
perit confessio. Aletuenda ista tes uehement᷑
fr̃s. Diuideris hominẽ fccisse iniquitatẽ: uer¬
sus ẽ in puteũ. Quando autẽ illi dixeris iniqͥ¬
tatem ipsuis. & cdixerit. uere peccaui. fateor:
ñ suꝑ eum clausit puteus os suũ. Cũ autẽ ui¬

Expanded text:
s, quoniam introierunt aquae usque ad animam meam. Granum illud est contemptum modo, quod videtur humiles dare voces. In horto obruitur, miraturo mundo oleris magnitudinem, cujus oleris semen contemptum est a Judaeis. Revera enim considerate semen sinapis minutum, fuscum, aspernabile prorsus; ut ibi impleatur quod dictum est: Vidimus eum, et non habebat speciem neque decorem . Aquas autem intrasse usque ad animam suam dicit; quia potuerunt illae turbae, quas aquarum nomine signifisit os suum? Quia clausit os illius. Perdidit enim confessionem; vere mortuus est, impletumque in eo est quod alibi dicitur: A mortuo, velut qui non sit, perit confessio . Metuenda ista res vehementer, fratres. Si videris hominem fecisse iniquitatem, mersus est in puteum: quando autem illi dixeris iniquitatem ipsius, et dixerit, Vere peccavi, fateor; non super eum clausit puteus os suum: cum autem vi
Abbreviated transcription (Latin):
in montib scĩs. Nichil de il¬
la adhuc dixerat psalmus.
Tinc incipit & ait funda.¬
menta enis in montib scĩs.
Cuius fundamenta: Non
dubium ẽ quia fundam̃ta p̃¬
sertin in montib ciuitatis

Expanded text:
in montibus sanctis.» Nihil de illa adhuc dixerat Psalmus; hinc incipit, et ait: «Fundamenta ejus in montibus sanctis.» Cujus fundamenta? Non dubium est quia fundamenta, praesertim in montibus, civitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ti unde ꝓbas laudando iocunditatẽ nominis di:
Quantacumq dixeris. ũba sunt Aluid ẽ gustus
Uerbalaudis eius audiunt & impii. Non autem̃
gustant quam iocundum ẽ nͥ sc̃ĩ. Proinde iste sen¬
tiens dulcedinẽ nominis di & uolens explicare.
& uolens ostendere nec inueniens quib et enum
sc̃is ñ opus ẽ. ut tu ostendas. quia ipsi gustant. &¬
norunt impii sentire ñ possunt. quod gustare
nolunt. quid gͦ facit de iocunditate nomiinis di
Tulit se continuo a turbis impioꝵ: & expectabo
inquit nom̃ tuũ qm iocundũ ẽ: in conspecꝰtu
scõꝵ tuoꝵ. Iocundũ ẽ nom̃ tuũ: s. ñ in conspec¬
tu impioꝵ. Ego scio quã dulce sit: sed his qͥ¬

Expanded text:
ti, unde probas? Laudando jucunditatem nominis Dei, ti, unde probas? Laudando jucunditatem nominis Dei, quantacumque dixeris, verba sunt: aliud est gustus. Verba laudis ejus audiunt et impii: non autem gustant quam jucundum est, nisi sancti. Proinde iste sentiens dulcedinem nominis Dei, et volens explicare, et volens ostendere, nec inveniens quibus: etenim sanctis non opus est ut ostendat, quia et ipsi gustant et norunt; impii autem sentire non possunt quod gustare nolunt: quid ergo facit de jucunditate nominis Dei? Tulit se continuo a turbis impiorum: Et exspectabo, inquit, nomen tuum, quia jucundum est in conspectu sanctorum tuorum. Jucundum est nomen tuum, sed non in conspectu impio
Abbreviated transcription (Latin):
enim si nichil dulce eẽt martyrib tantas tribula¬
tionum a maritudines equo animo sustinent. Ama¬
ritudo eorum a quouis sentiebatur: dulcedinẽ eoꝵ
ñ facile quisquã gustare poterat. Nom̃ gͦ dłĩ iocun¬
dum amantib dm: supra om̃s iocunditates. Ex¬
pectabo nom̃ tuũ. q̃m iocundum ẽ. E cui ꝓbas.
quia iocundu ẽ: Da michi palatum: cui iocun¬
du ẽ. Lauda dm quantũ potes: exaggera dulce¬
dine̾ eiꝰ quib ualueris u̾bis. Homo nesciens qͥd
sit mel: nisi gustauerit nescit quid dicas. Ideo
magis ad exꝑimentum inuitans psaliꝰ quid ait.
Gustate & uidete qmͣ suauis ẽ dñs. Gustare ñ
uis: & dicis iocundu ẽ: Quid iocundu ẽ:Si
gustasti. in fructu tuo inueniat᷑ ñ solis uocib tan¬
quã tantummꝰ in foliis: ne maledicto dñi aresce¬
re tanquã illa ficulnea merearis. Gustate inqͥt
& udete.: quã suauis ẽ dns. Sustate & uidete. Tc̃
uidebitis: sigustaueritis. Homini autẽ ñ gustan¬

Expanded text:
enim si nihil dulce esset martyribus, tantas tribulationum amaritudines aequo animo sustinerent. Amaritudo eorum a quovis sentiebatur, dulcedinem eorum non facile quisquam gustare poterat. Nomen ergo Dei jucundum est amantibus Deum super omnes jucunditates. Exspectabo nomen tuum, quia jucundum est. Et cui probas quia jucundum est? Da mihi palatum cui jucundum est. Lauda mel quantum potes, exaggera dulcedinem ejus quibus valueris verbis: homo nesciens quid sit mel, nisi gustaverit, quid dicas nescit. Ideo magis ad experimentum te invitans psalmus, quid ait? Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus . Gustare non vis, et dicis, Jucundum est? Quid jucundum est? Si gustasti, in fructu tuo inveniatur, non in solis vocibus, tanquam tantummodo in foliis, ne maledicto Domini arescere tanquam illa ficulnea merearis . Gustate, inquit, et videte quoniam suavis est Dominus. Gustate, et videte: tunc videbitis, si gustaveritis. Homini autem non gustan
Abbreviated transcription (Latin):
de quo loqui proposu¬
imus caritati ur̃e do¬
nante dño accipite
de spe quam habcinꝰ
ille qui ꝓmisit ita ce¬
tera completurꝰ ẽ ut
multa compleuit. Dat
enim nob̃ ad cum fidutiã nͣ mexitum nr̃m¬
s illiꝰ iniscdia: & ipse ẽ quantũ arbitror intel¬
lectus ethan israhelitȩ: unde psalmꝰ iste titu¬
lum accepit. Uideris enim quis homo fue¬
rit qui uocat᷑ ethan: int̃ pretatio tam̃ nomi¬
nis euis robustũ indicat. Et nemo in hoc scło
robustꝰ ẽ: nisi in spe pmissionis dĩ. Quantũ
enim attinet ad nr̃a merita imfirmi sumꝰ: qͥn¬
tuͣ ad eiꝰ miscdiam robusti sumꝰ. ltaq iste infir¬
m in se robustꝰ in miscdia di: inde cepit:¬

Expanded text:
de quo loqui proposuimus Charitati Vestrae, donante Domino, accipite de spe quam habemus ille qui promisit, ita caetera completurus est, ut multa complevit. Dat enim nobis ad eum fiduciam, non meritum ndia. Et ipse est, quantum arbitror, «Intellectus Aethan Israelitae»; unde iste psalmus titulum accepit. Videris enim quis homo fuerit, qui vocabatur Aethan; interpretatio tamen nominis hujus Robustum indicat. Et nemo in hoc saeculo robustus est, nisi in spe promissionis Dei: quantum enim attinet ad merita nostra, infirmi sumus; quantum ad ejus misericordiam, robusti sumus. Itaque iste infirmus in se, robustus in misericordia Dei, inde coepit
Abbreviated transcription (Latin):
miscłia mea. Non inuenit impletus bonis di
quid appellarae dm suum: nisi miscdiam suam.
cas salus mea: intelligo quia dat salutem. Si di¬
cas refugium ineum: intelligo quia confugis
ad eum. Si dicas fortitudo mea: intelligo quia
dat tibi fortitudinẽ. Miscd̾a mea quidẽ. To¬
cẽm qui te inuocarẽ quid egi Si enim egi ali¬
quid ut ec̃m: iam eram antequam ec̃m. Porro
si omĩno nichilerara antequam eẽm: nichil te
ꝓmerui ut eẽm fecisti ut eẽm: & non tu fecisti
ut bonus eẽm. Dedisti michi ut sim: & potuit
michi alus dare ut bonus sĩ: Si tu dedisti mͥ¬
ut sim & alius michi dedit ut bonus sim: me¬
lior ẽ ille qui mͥ dedit ut bonus sim: quã qͥ
te potentior nemo te in miscd̃ia largior: a qͦ
accepi ut eẽm. ab illo accepi ut bonus eẽm: ds̃¬

Expanded text:
misericordia mea. Non invenit impletus bonis Dei, misericordia mea. Non invenit impletus bonis Dei, quid appellaret Deum suum, nisi misericordiam suam. cas, Salus mea, intelligo quia dat salutem; si dicas, Refugium meum, intelligo quia confugis ad eum; si dicas, Fortitudo mea, intelligo quia dat tibi fortitudinem: Misericordia mea, quid est? Toessem qui te invocarem, quid egi? Si enim egi aliquid ut essem, jam eram antequam essem. Porro si omnino nihil eram antequam essem, nihil te promerui ut essem. Fecisti ut essem, et non tu fecisti ut bonus essem? Dedisti mihi ut sim, et potuit mihi alius dare ut bonus sim? Si tu mihi dedisti ut sim, et alius mihi dedit ut bonus sim; melior est ille qui mihi dedit ut bonus sim, quam illte potentior, nemo te in misericordia largior; a quo accepi ut essem, ab illo accepi ut bonus essem. D
Abbreviated transcription (Latin):
ab insurgentib super
me redime me. faq¬
tum c̃ hoc in carne
Neq enim cessant
inimicinr̃. diaboliᷤᷤ
& angłi eius insurge¬
re suꝑ nos cotidie &e
illudere uelle infirmitati & fragilitati nt̃e. &
deceptionib suggestionib temptationib & qͥ
buscumq laqueis irretire cum in terra adhuc
uuumus: sed uox nr̃ã uigilae ad dm. & clamet
in menbris xp̃i sub capite in celo constituto.
Erue me de inimicis muis ds: & ab insui
rantib iniquitatẽ: & de uiris sanguinum sal¬
uum me fac. Erant illi quidẽ uiri sangui¬
num qui iustum occiderunt: in quo nullã
culpam inuenerunt Etant illi uiri sangiu¬
num. quia cum uell& alienigena lotis ma¬
nib dimittere xp̃m: clamauerunt. crucifi¬
ge crucifige. Erant enim uiri sanguinũ
quib cum iam obiceretut crimen sanguiniᷤ.
xp̃i Responderunt ꝓpinattes posteris sus.¬
in bonis morib in iusticia. in timore d̃i totum ñ
ẽẽ nisi ex illius donis: ita conclusit. Ds̃ meus

Expanded text:
ab insurgentibus super me redime me. Factum est hoc in carne Neque enim cessant inimici nostri, diabolus et angeli ejus, insurgere super nos quotidie, et illudere velle infirmitati et fragilitati nostrae, deceptionibus, suggestionibus, tentationibus, et quibuscumque laqueis irretire, cum in terra adhuc vivimus. Sed vox nostra vigilet ad Deum, et clamet in membris Christi, sub capite in coelo constituto: Erue me de inimicis meis, Deus meus, et rantibus iniquitatem, et de viris sanguinum salvum me fac. Erant illi quidem viri sanguinum, qui justum occiderunt, in quo nullam culpam invenerunt: erant illi viri sanguinum, quia cum vellet alienigena lotis manibus dimittere Christum, clamaverunt, Crucifige, crucifige: erant viri sanguinum, quibus cum jam objiceretur crimen sanguinis Christi, responderunt, propinantes posteris suin bonis moribus, in justitia, in timore Dei, totum non esse nisi ex illius donis, ita conclusit: Deus meus
Abbreviated transcription (Latin):
pħis & psalmis de me. Et liber ipse psalmorũ
dicit᷑ non canticoꝵ: sic̃ scriptũ ẽ inquit in li¬
bro psalmoꝵ: cum potius scd̾m istã differen¬
tiam. cantica dici debuisse uideant᷑. qͣm canti¬
cum etiam sine psalmo ẽẽ potest: psalmꝰ uero
sine cantico ñ potest. Possunt & enĩ ec̃ cogita¬
tiones mentis quarũ ñ sint oꝑa carnalia:
nullum ẽ autẽ opꝰ bonum cuus ñ sit ĩ mente
cantica. ñ utrobiq psalmi. & tam̃ sicut dixige¬
neralit̾ psalmi appellant᷑. ñ cantica. liber
psalmoꝵ ñ canticoꝵ. Et si intelligant᷑ atq dl̃¬
cutiantur sensus dictoꝵ ubi titulis ẽ tantum¬
mͦ psalmi. & ubi tantummꝰ cantici: & ubi ñ
psaliis cantici sicut in isto. s canticũ psaliu
inscriptũ ẽ: nescio utrũ possit ista defferenta
demonstrari. Proinde sicut ceꝑamꝰ relinquen¬
tes ista eis qͥ possunt. & quib uacat taliadiͦ¬
cernere. & certa differentiarũ ratione diffi¬

Expanded text:
rophetis, et Psalmis de me ; et liber ipse Psalmorum rophetis, et Psalmis de me ; et liber ipse Psalmorum dicitur, non Canticorum: Sicut scriptum est, inquit, in libro Psalmorum ; cum potius secundum istam differentiam, Cantica dici debuisse videantur; quoniam Canticum etiam sine Psalmo esse potest, Psalmus vero sine Cantico esse non potest. Possunt etenim esse cogitationes mentis, quarum non sint opera corporalia: nullum est autem opus bonum, cujus non sit in mente Cantica; non utrobique Psalmi: et tamen, sicut dixi, generaliter Psalmi appellantur, non Cantica; liberque Psalmorum, non Canticorum. Et si intelligantur atque discutiantur sensus dictorum, ubi titulus est tantummodo Psalmi, et ubi tantummodo Cantici, et ubi non Psalmus Cantici, sicut in isto, sed Canticum Psalmi inscriptum est; nescio utrum possit ista differentia demonstrari. Proinde sicut coeperamus, relinquentes ista eis qui possunt, et quibus vacat talia discernere, et certa differentiarum ratione defi
Abbreviated transcription (Latin):
sa mens agit. do nota sunt ab hominib ñ ui¬
dent᷑. oꝑa uͦ bona qm̃ ido̾ uidenda sunt abho¬
minib ut głificent patre̾ nr̃m qui in celis est.
merito dictũ sit. psallite nomim eiꝰ. idest dif¬
famatiom eius. ut landabilit᷑ nominet᷑. Hãc
differentiam alicubi quantũ recolo. etiã ipse
secutus sum. Alemini autẽ legisse nos etiã psal¬
lite dõ. quia talia qͣ uisibilit᷑ bene oꝑam᷑ non
tantũ hominib s etiam dõ placent. Non au¬
tẽ omĩa quȩ dõ placent etiam hominib place¬
re possunt: quia uideri ñ possunt. Unde mi¬
rum ẽ si quẽ admodum utrũq legit᷑. & canta¬
te do. & psallite dło: ita alicubi legi potest.
psallite nomam eiꝰ. Quod si e hoc in sͥpturs
scĩs dictum inueritur: hȩc differcittia frustra
elaborata est. Mouet etiam me qͦd generalino¬
mine magis psalmi quam cantica uiocant᷑. ita
ut dñs diceret.: quȩ scripta sunt in lege ce p¬

Expanded text:
sa mens agit, Deo nota sunt, ab hominibus non visa mens agit, Deo nota sunt, ab hominibus non videntur; opera vero bona quoniam ideo videnda sunt ab hominibus, ut glorificent Patrem nostrum qui in coelis est , merito dictum sit, Psallite nomini ejus, id est diffamationi ejus, ut laudabiliter nominetur. Hanc differentiam alicubi, quantum recolo, etiam ipse secutus sum. Memini autem legisse nos etiam, Psallite Deo ; quia talia quae visibiliter bene operamur, non tantum hominibus, sed etiam Deo placent. Non autem omnia quae Deo placent, etiam hominibus possunt, quia videre non possunt. Unde mirum est si quemadmodum utrumque legitur, et Cantate Deo, et Psallite Deo; ita alicubi legi potest, Cantate nomini ejus. Quod si et hoc in Scripturis sanctis dictum invenitur, haec differentia frustra elaborata est. Movet etiam me quod generali nomine magis Psalmi quam Cantica vocantur, ita ut Dominus diceret: Quae scripta sunt in Lege, et P
Abbreviated transcription (Latin):
TITLUS NON
uidetuꝵ esse opero¬
se disputationis. Sĩ¬
plex enim apparet¬
& facilis. Nam ita se
psalmis admonuimꝰ quid sit in finẽ: qm̃ finis
legis &xpͣc ad iusticiam onuĩ credenti: finis qͥ
ꝑficiat ñ qui consumat aut ꝑdat. Clerũta¬
men si quisquam conet᷑ inquitere quid sibi
uelit psalmus cantici cur non aut psalmꝰ. aut
cantici. & canticũ psalmi: quia & sic quorun¬
dam psalmoꝵ tituli conscribunt᷑ inueniet for¬
tasse quod acutiorib & ociosiorib nos relinqͥ¬
mus. Discreuert̃ quidam ante nos int̾ canticũ
s psalmum. ut qmͣ canticũ ore ꝓfert᷑: psalmꝰ
autẽ adhibito uisibili organo. idest psalterio
canit᷑: uideatur organo significari intelligen¬
tia mentis. psalmo uero oꝑa corporis: sicut in
hoc sexagesimo septimo quẽ nunc tractandũ
suscepimus. illud quod dictum ẽ cantate dõ.
psallite nomini eiꝰ: itaquidã discreuert̃. ut
cantate dõ dictũ uideat᷑. quia ea quȩ in se ip¬

Expanded text:
titulus non videtur esse operosae disputationis: simplex enim apparet et facilis. Nam ita se psalmis admonuimus quid sit, In finem: quoniam finis Legis Christus, ad justitiam omni credenti ; finis qui perficiat, non qui consumat aut perdat. Verumtmen si quisquam conetur inquirere quid sibi velit, Psalmus cantici; cur non aut Psalmus, aut cantici, et Canticum psalmi, quia et sic quorumdam psalmorum tituli inscribuntur; inveniet fortasse aliquid, quod acutioribus et otiosioribus nos relinquimus. Discreverunt quidam ante nos inter Canticum, et Psalmum; ut quoniam Canticum ore profertur, Psalmus autem visibili organo adhibito, id est, psalterio canitur, videatur Cantico significari intelligentia mentis, Psalmo vero opera corporis. Sicut in hoc ipso sexagesimo septimo, quem nunc tractandum suscepimus, illud quod dictum est, Cantate Deo, psallite nomini ejus: ita quidam discreverunt, ut, Cantate Deo, dictum videatur, quia ea quae in seip
Abbreviated transcription (Latin):
nrͣi: & benedicat nos.
Benedic anima nr̃a
dñm: & d̾s benedi¬
cat nos. Cum benedicit
getur ille benedictione nostra: nec minuit᷑
maledictione nr̃a. Qui maledicit dño: ipse
minint᷑. Qui benedicit dñm: ipse augetur.

Expanded text:
ri, et benedicat nos. Benedicat anima nostra Dominum, et Deus benedicat nos. Cum benedicit getur ille benedictione nostra, nec minuitur maledictione nostra. Qui maledicit Domino, ipse minuitur; qui benedicit Dominum, ipse augetur.
Abbreviated transcription (Latin):
sessionem tuam terminos terre. Reges eos in
uirga ferrea: tanquam uas figuli contereᷤ eo
Quos rega&e Quos conter&: Reget obedi¬
entes: conterie resistentes. Ergo ne corrũpas. optint
& ꝓphetice: quandoquidem & illi uidei suggese.¬
runt tunc pilato. & dixerunt. Noli scribere
Rer iudeoꝵ: sed scribe quia ipse se dixit regẽ
iudeoꝵ. Nam iste titulus inquiunt. confirma¬
uit illum regem nobis. Et pilatus. Quod
soripsi: scripsi. Et impletum ẽ: ne corrũpas.
Nec iste. solus psalmus habet huiꝰ¬
modi insoriptionem: ut titulus ñ corrũ¬
patur. Aliqui psalmi sic p̃notati sunt. s tam̾
in om̃ib passio dñi p̃nuntiatur. Ergo & bic
intelligamus dñi passionem: & loquatur no¬
bis xpc̃. capit & corpus. Sic semꝑ aut propo
semꝑ audiamus uoces xpĩ de psalmo. ut n
solum intueamur caput illud. unum medi
uerbum. d̃s apud dm̃: quod uerbum ca¬
ro factum est & habitauit in nobis: caro ex
semine abraham. ex semine dauid. de uingi

Expanded text:
essionem tuam terminos terrae. Reges eos in virga ferrea, et tanquam vas figuli conteres eos . Quos reget? quos conteret? Reget obedientes, conteret resistentes. Ergo, Ne corrumpas, optime et prophetice: quandoquidem et illi Judaei suggesserunt tunc Pilato, et dixerunt, Noli scribere rex Judaeorum, sed scribe, quia ipse se dixit regem Judaeorum; nam iste titulus, inquiunt, confirmavit illum regem nobis. Et Pilatus: Quod scripsi, scripsi . Et impletum est, Ne corrumpas. 2. Nec iste solus psalmus habet hujusmodi inscriptionem, ut titulus non corrumpatur. Aliquot psalmi sic praenotati sunt , sed tamen in omnibus passio Domini praenuntiatur. Ergo et hic intelligamus Domini passionem, et loquatur nobis Christus caput et corpus. Sic semper, aut prope semper audiamus voces Christi de Psalmo, ut non solum intueamur caput illud unum mediaterat Verbum, Deus apud Deum, quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , caro ex semine Abraham, ex semine David de Maria
Abbreviated transcription (Latin):
corruptus titulus. quia ille non solum texẽ
Quia contradixerunt ido regis sii dñatio¬
nem euertere potuerunt: Rex ẽ. & supra
illos. Nam ille rex urgam ferream gert
qua & regit. & frangit. Ego inquit constitu¬
tus sum rex ab eo suꝑ syon montem scm c̾¬

Expanded text:
corruptus titulus: quia ille est rex corruptus titulus: quia ille est rex Quia contradixerunt, ideo regis sui dominationem evertere potuerunt? Rex est et supra illos. Nam ille rex virgam ferream gerit, qua et regit et frangit. Ego, inquit, constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanc
Abbreviated transcription (Latin):
AISOLIT
scriptura psalmorum
misteria in titulis pone¬
re & frontem psalmi su¬
blimitate sacͣmenti deco¬
rare. ut sciamus qui intͣ¬
turi sumus. cum tanquã
suꝑ postem quid intus
agatur legerimus. uel
cuius domus sit. uel qͥ¬
nam sit illius predu poͤ¬
sessor ita & in hoc psalmo scriptus ẽ titulus de
titulo. Habet enim ¶lA¬
N finem ne corrumpas ipsi dauid in tituli
inscriptionem. Hoc est quod dixi titulus de
titulo. Quȩ nam sit tituli huius inscriptio
quam corrumpi uetat. & eugłm nob itdicat
tam cum dñs crucifigeretur titulus in¬
scriptus ẽ a pilato & positus rex iudeorum:
trib lingus. hebrea. greca. & latina. Qus lin¬
gue tot̾ꝰ orbe maxime excellunt. Igit si roy
uideorum erucifixus ẽ & iudei regem suim
crucifixerut: crucifigendo etiam eũ regen
gentium fecerunt. magis quam occiderut
Equidem quantum in illis fuit ꝑdiderius
apm̃. s sibi. non nob̃. Et mortuus est ille pro
nobis. & sanguine suo redemait nos: & non ett

Expanded text:
solet Scriptura Psalmorum mysteria in titulis ponere, et frontem Psalmi sublimitate sacramenti decorare, ut sciamus qui intraturi sumus, cum tanquam super postem quid intus agatur legerimus, vel cujus domus sit, vel quisnam sit illius praedii possessor: ita et in hoc psalmo scriptus est titulus de titulo. Habet enim, In finem, ne corrumpas ipsi David in tituli inscriptionem. Hoc est quod dixi, titulus de titulo. Quaenam enim sit tituli hujus inscriptio quam corrumpi vetat, Evangelium nobis indicat. Nam cum Dominus crucifigeretur, titulus inscriptus est a Pilato et positus, Rex Judaeorum, tribus linguis hebraea, graeca, et latina : quae linguae toto orbe maxime eJudaeorum crucifixus est, et Judaei regem suum crucifixerunt, crucifigendo eum etiam regem gentium fecerunt magis quam occiderunt. Et quidem quantum in illis fuit, perdiderunt Christum, sed sibi, non nobis. Et mortuus est ille pro nobis, et sanguine suo redemit nos, et non est
Abbreviated transcription (Latin):
GOR pars psalmi
de quo hesteruo die loeu¬
ti sumus caritati urẽ. ho¬
die nobis explicanda re-¬
manserat: & uideo esse
tempus reddendi debi-¬
ti: si tamen eius ꝓlixitaᷤᷤ
non nos etiam debitores¬
hocdiẽ reliquerit. ltaq hoc pͣloquor. & peto
ne duturnum sermonẽ in his quȩ manifesta
sunt expecꝰtetis. Ita enim possumꝰ in obscu¬
riorib necessitate immorari. & fortasse sup¬
plere quod debemus: ut aliis dieb alia de-¬

Expanded text:
or pars psalmi de quo hesterno die locuti sumus Charitati Vestrae, hodie nobis explicanda remanserat. Et video esse tempus reddendi debiti, si tamen ejus proliritas non nos etiam hodie debitores reliquerit. Itaque hoc praeloquor, et peto ne diuturnum sermenem in his quae manifesta sunt exspectetis. Ita enine possumus in obscurioribus necessitate immorari, et fortasse supplere quod debemus, ut aliis diebus alia de
Abbreviated transcription (Latin):
beamꝰ aliaq reddamꝰ. Elideamus gͦ quȩ se¬
quunt᷑. Postea quam dixit neq coartet su¬
ꝑ me puteus os suũ. qͦd hesterno die comen¬
dauimꝰ caritati ur̃ȩ. ut om̃i animi intentio¬
ne & fide pietatis caueamꝰ. ne hoc maledictũ
suꝑueniat̾ nob̃. Tunc etũ coartat puteus su¬
ꝑ hominẽ os suũ idest ꝓfunditas iniquita¬
tis: quando ñ solum mersus in peccato iacet.
s etiã ꝑdit aditũ confessionis. Quando autͣe
dicit homo peccator sũ: radiat᷑ aliqͦ lumine
ctiã ꝓfunditas putei. Sequit᷑ gͦ int̾ passio¬

Expanded text:
beamus, aliaque reddamus. Videamus ergo quae sequuntur. Posteaquam dixit, Neque coarctet super me puteus os suum; quod hesterno die commendavimus Charitati Vestrae, ut omni animi intentione et fide pietatis caveamus ne hoc maledictum superveniat nobis. Tunc enim coarctat puteus super hominem os suum, id est profunditas iniquitatis, quando non solum mersus in peccatis jacet, sed etiam perdit aditum confessionis. Quando autem dicit homo, Peccator sum; radiatur aliquo lumine etiam profunditas putei. Sequitur ergo, inter passio
Abbreviated transcription (Latin):
tas ur̃a in duobus
psalmis qui iam
tractati sunt exor¬
tatos nos fuisse ani¬
mam nr̃am ut be¬
pio cantu dixisse
beniedic anima
mea dñm. Si ergo
hortati sumus in illis p̾salmis animam nr̃am
ut benediceret dũm: in hoc psalmo recte

Expanded text:
tra, in duobus psalmis qui jam tractati sunt, exhortatos nos fuisse animam nostram ut bepio cantu dixisse: Benedic anima mea Dominum . Si ergo hortati sumus in illis psalmis animam nostram ut benediceret Dominum; in hoc psalmo recte
Abbreviated transcription (Latin):
mimici eius per om¬
nesgentes. Iudei
in ipso loco ubi immicitias exercuert᷑. debel
Et fugiant qui oderunt eũ a facie eiꝰ. fuga
qͥppe animi ẽ timor: nã carnali fuga quo fu¬
giunt ab eiꝰ facie. qui ubiq pͣsentie sue demon
strat effectũ: Quo abibo inquit ille a spu
tuo: & a facie tua quo fugiam: Inimo ergo¬
ñ corpore fuguint : tunendo scilic& ñ laten¬

Expanded text:
inimici ejus per omnes gentes. Judaei in eo ipso loco, ubi inimicitias exercuerunt, debelEt fugiant, qui oderunt eum a facie ejus. Fuga quippe animi est timor. Nam carnali fuga, quo fugiunt a strat effectum? Quo abibo, inquit ille, a spiritu quo a facie tua fugiam ? Animo ergo, non corpore fugiunt: timendo potius, quam laten
Abbreviated transcription (Latin):
intelligant qͦd cantarunt dedificat᷑ eiñ domus
do: ñ illo loco ubiedificauit salomon. aedifica¬
uit enim templũ. & de ipso templo audistisqͤ
ammirarent᷑ discipłi: indicauere dño ammira¬
tionẽ & stuporẽ suũ Et dñs illis. Am̃ dico uob.

Expanded text:
intelligant quod cantarunt. Aedificatur enim domus intelligant quod cantarunt. Aedificatur enim domus Deo, non illo loco ubi aedificavit Salomon. Aedificavit enim templum : et de ipso templo audistis moadmirarentur discipuli, indicaverunt Domino admirationem et stuporem suum; et Dominus illis: «Amen dic
Abbreviated transcription (Latin):
& frater meuꝰ
Seuerus adhuc
differt leticiã
nr̃am de sermo¬
ne quẽ nobis
debo. Nã qͦd
debitor teneat᷑
agnoscit Omͣs
enim eccłasqͥ
cumq transi
tis nͥ cũ soluerit. Adũtat itaq caritas ur̃a. qͣutũ
donat dñs de isto psalmo dicamꝰ aliquid qͦd qͥ¬
dem iam nostis: s dulcis ẽ cominemoratioue¬
ritatis. Forte cũ ꝓnuntiaret titulꝰ eiꝰ. cũ admira¬
tione aliqui audiert̃ Inscribit᷑ enĩtitulus psal¬
mi: qͣndo edificabat᷑ domꝰ post captiuitatẽ. Hoc
titulo p̃dicto iam in ipso textu psalmi expecꝰta¬
bat᷑ fortasse quil apides p̃ciderent de montib
que moles attraherent᷑. que fundam̃ta iacereti¬
tui. quȩ trabes imponerent᷑. que columꝑnȩ eri¬
gerentur Nichil horcantat. Et si aliud aliqͥo:
ñ gͦ consonat psalmus titulo suo: Et aluid por¬
tat in fronte. aliud inuoce: Iinmo nehil ali¬
ud s intellecꝰtores quexit. Loquit᷑ enim de edi¬
ficatione domus. Om̃s lapides ipsius domiis

Expanded text:
 frater meus Severus adhuc differt laetitiam nostram de sermone quem nobis debet: nam quod debitor teneatur, agnoscit. Omnes enim Ecclesias quacumque transittis, nisi cum solverit. Advertat itaque Charitas vestra: quantum donat Dominus, de isto psalmo dicamus aliquid quod quidem jam nostis; sed dulcis est commemoratio veritatis. Forte cum pronuntiaretur titulus ejus, cum admiratione aliqui audierunt. Inscribitur enim titulus Psalmi: «Quando domus aedificabatur post captivitatem.» Hoc titulo praedicto, jam in ipso textu Psalmi exspectabatis fortasse qui lapides praeciderentur de montibus, quae moles attraherentur, quae fundamenta jacerentur, quae trabes imponerentur, quae columnae erigerentur. Nihil horum cantat: et si aliud aliquid, non ergo consonat Psalmus titulo suo, et aliud portat in fronte, aliud in voce? Imo nihil aliud, sed intellectores quaerit. Loquitur enim de aedificatione domus. Omnes lapides ipsius domus
Abbreviated transcription (Latin):
cłs: quoniam intrit¬
runt aquȩ usq ad ani¬
nam meam. Granũ il¬
ud ẽ contemptũ mͦ:
quod uidet᷑ humiles
cdare uoces. In orto ohe¬
Itur: miraturo mun¬
do holeris magnitudi¬
neͣ: cuiꝰ holeris seraen
contemptum ẽ a iudͥ¬
is. Reuera enĩ cotisid¬
tate semen sinapis. manitũ. fuscum asꝑnabil
prorsus. ut ibi impleat᷑ qd dictũ ẽ: uidittꝰ cũ
& non habebat speciem. neq decorẽ Aquas at¬
tem intrasse usꝙ ad animã suã dicit qͥuia pote¬
erunt ille turbe quas aquarũ nominc signifi¬
cauit huc usq preualere ut occiderent xp̃ii
Preualuert ad contempnendũ: ad tenendup
ad ligandum. ad insultatidn ad colaphi⁊ an¬
dum. ad conspuendũ. Adhuc quousq Usͥ
ad mortẽ. Ergo introiert aquę usqiad anin
meam. Hatic quippc uitã dixit anuimã suã
quousq illi accedere sȩuiendo potucrt. So
numquid hoc possent. tͥ ab ipso ꝑitattentõ
Unde gͦ tanquã aliquid imitus patut si
clamat insi quia caput menbra sua p̃figil¬

Expanded text:
s, quoniam introierunt aquae usque ad animam meam. Granum illud est contemptum modo, quod videtur humiles dare voces. In horto obruitur, miraturo mundo oleris magnitudinem, cujus oleris semen contemptum est a Judaeis. Revera enim considerate semen sinapis minutum, fuscum, aspernabile prorsus; ut ibi impleatur quod dictum est: Vidimus eum, et non habebat speciem neque decorem . Aquas autem intrasse usque ad animam suam dicit; quia potuerunt illae turbae, quas aquarum nomine significavit, huc usque praevalere, ut occiderent Christum. Praevaluerunt ad contemnendum, ad tenendum, ad ligandum, ad insultandum, ad colaphizandum, ad conspuendum. Adhuc quousque? Usque ad mortem. Ergo introierunt aquae usque ad animam meam. Hanc quippe vitam dixit animam suam, quousque illi accedere saeviendo potuerunt. Sed numquid hoc possent, nisi ab ipso permitterentur? Unde ergo tanquam aliquid invitus patiatur sic clamat, nisi quia caput membra sua praefigu
Abbreviated transcription (Latin):
N finem pro his qui commutabunt᷑: ipsi dauid.
Nunc commutationem in melius audi. Com¬
mutatio enum uł indeterius ẽ: uł in meluis est.
Adam & eua in deterus. Qui ex adam & eua
x p̃o heserunt: in melus commutati sunt. Sicut
enim ꝑ unum homine̾ mors : ita & ꝑ unum ho¬
minem resurrectio mortuoꝵ. Et sicut in adam
om̃s moruint᷑: sic & in xpo om̃s inuificabunt᷑.
Ab eo quod formauit ds mutatus ẽ adam: s
in peuis iniquitatis suȩ. Ab eo quod oꝑata mis
quitas mutant᷑ fideles: s in melius ꝑ gr̃am di.
Ut mutaremur in peius nr̃a iniqͥtas fuit: ut
nutaremur in melius. nͣ nr̃a uisticia s grã di
prestat. Quod gͦ in peiis mutati sumꝰ nobiss
imputemꝰ: qđ in melius commutamur đm lat¬
demus. Pro his gͦ iste psalmus: qui commuta¬
bunt᷑. Unde autẽ ista cominutatio facta ẽ. nisi

Expanded text:
In finem, pro his qui commutabuntur, ipsi David. Nunc commutationem in melius audi: commutatio enim, vel in deterius est, vel in melius. Adam et Eva in deterius; qui ex Adam et Eva Christo adhaeserunt, in melius commutati sunt. Sicut enim per unum hominem mors, ita et per unum hominem resurrectio mortuorum: et sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur Ab eo quod formavit Deus, mutatus est Adam; sed in pejus iniquitatis suae: ab eo quod operata est iniquitas, mutantur fideles; sed in melius per gratiam Dei. Ut mutaremur in pejus, nostra iniquitas fuit: ut mutaremur in melius, non nostra justitia, sed gratia Dei praestat. Quod ergo in pejus mutati sumus, nobis imputemus: quod in melius commutamur, Deum laudemus. Pro his ergo iste psalmus, qui commutabuntur. Unde autem ista commutatio facta est, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ longe a passione: longe fiat a scis. Cogi¬
tet gͦ unusquisq de inimico suo. Si xp̃ianꝰ
ẽ: mundus ipse inimicꝰ ẽ Priuatas gͦ inimi¬
citias nemo cogitet. auditurꝰ ũba psalmi hu¬
ius. Sciamꝰ quia ñ ẽ nob̾ colluctatio adũsus
carnem & sanguinc̃ s aduersus pͥncipes et¬
potestates & sꝑitalia nequitie: idest adũsus
diabolum & angłos eiꝰ. quia & quando patuñ
homines importunos. ille instigat. ille infłã¬
mat. ille tanquam uasa sua mouos. At¬
tendamꝰ gͦ duos hostes: quẽ uidemꝰ. & quẽ ñ
udemꝰ. Hominẽ uidemus: diabolũ ñ uideuꝰ
Nominẽ diligamꝰ: diabolũ caueamꝰ Fro homi¬
ne oremꝰ. contra diabolũ oremus. & dicamꝰ dõ.
qm̃ conculcauit me homo.
Noli timere: quia concul¬
cauit te homo. Umnũ ha¬
beto: uua factus es ut cal¬
ceris. Miserere mei dñe¬

Expanded text:
esse longe a passione, longe fiat a sanctis. Cogiesse longe a passione, longe fiat a sanctis. Cogitet ergo unusquisque de inimico suo; si christianus est, mundus ipsi inimicus est. Privatas ergo inimicitias nemo cogitet, auditurus verba psalmi hujus: sciamus quia non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus ppotestates, et spiritualia nequitiae , id est adversus diabolum et angelos ejus; quia et quando patimur homines importunos, ille instigat, ille inflammat, ille tanquam vasa sua movet. Attendamus ergo duos hostes; quem videmus, et quem non videmus: hominem videmus, diabolum non videmus; hominem diligamus, diabolum caveamus; pro homine oremus, contra diabolum oremus, et dicamus Deo: m conculcavit me homo. Noli timere, quia conculcavit te homo; vinum habeto, uva factus es ut calceris. Miserere mei, D
Abbreviated transcription (Latin):
resuscitauit: & simul sedere fecit in cȩlestib
Et nos ibi sedemꝰ: & ipse hic laborat. Nosibi
sedemꝰ scđ̾m spem: ille hic nobiscum ẽ scđm
caritatẽ. Haec compago tanꝗͣ unius homi¬
nis. facit duos in carne una. sponsum & spon¬
sam. Unde &e ipse dñs dicit. Igit᷑ ñ iam duo
s una caro. Quomͦ gͦ hic tenetur in geth.
Tenetur in toeculari corpus eiꝰ idest eccła eiꝰ.
Quid est in torculari. In p̃ssuris. S. intor¬
culari fructuosa p̾ssura ẽ Nua in uite p̾ssu.¬
rã nͣ sentit: integia uidet᷑. s nichil uide manat
Ditat᷑ in toreulari. caleat᷑ pͥmuit Inturia fie¬
ri uidetur uue: s ista iuuria sterilis ñ ẽ Inmo
si nulla iniuria accedene sterilis remaneret
longe facꝰti sunt a dõ: attendant psalmum
istum: agnoscant hic se: dicant quod hic dr.
qui patiunt᷑ qͦd hic dr. Certe qui ñ patit᷑
ñ dicat. Non adstringo ad uocem: quemui¬
deo extra passionen. S uide: ne cum uult¬

Expanded text:
resuscitavit, et simul sedere fecit in coelestibus resuscitavit, et simul sedere fecit in coelestibus . Et nos ibi sedemus, et ipse hic laborat: nos ibi sedemus secundum spem, et ille hic nobiscum est secundum charitatem. Haec compago tanquam unius hominis facit duos in carne una, sponsum et sponsam. Unde et ipse Dominus dicit: Igitur jam non duo, sed una caro . Quomodo ergo hic tenetur in Geth? Tenetur in torculari corpus ejus, id est Ecclesia ejus . Quid est, in torculari? In pressuris. Sed in torculari fructuosa pressura est. Uva in vite pressuram non sentit, integra videtur, sed nihil inde manat: mittitur in torcular, calcatur, premitur; injuria videtur fieri uvae, sed ista injuria sterilis non est; imo si nulla injuria accederet, sterilis remaneret.longe facti sunt a sanctis, attendant psalmum istum, agnoscant hic se, dicant quod hic dicitur, qui patiuntur quod hic dicitur. Certe qui non patitur, non dicat: Non astringo ad vocem, quem videoextrapassionem.Sedvideatne,cumvult
Abbreviated transcription (Latin):
regem: alicnngene fiunt. Quare alienigene
funt. Quia & illa uitis quãuis ab illo plan¬
tata amara facta. quid audiuit: Quare conũ¬
sa es in amaritudinẽ uitis aliene: Non dictũ
ẽ uitis mea: quia si mea. dulcis: si amara ñ mea.
Si nͣ mea: utiq aliena. Tenuerunt gͦ eum allo¬
phili in geth. Est quidem fr̃s quia inuenimꝰ
dauid ipsum eẽ filium iesse regem irł pere¬
grinatũ ẽẽ apud allophilos cũ que reretur a sa¬
ule. & fint in ista ciuitate. & apud achis rege̾
li in geth. Geth diximus quod cuitas sit. In¬
t̃rogata autem intͣpretatiõ huiꝰ nominis: indi
tor corporis. ille natus ex uirgine crucifixus.
qui iam nobis exemplum resur recꝰtionis nr̃e.
in resurrectione suȩ carnis ostendit. qui sedos
ad dexteram patris. & ꝓ nob̃ int̾pellat est et
hici sed in corpore suo qͦd c̃ eccła. Corpꝰ con¬
uincꝰtũ ẽ capiti suo. caput ꝓ corpore clamat
Saule saule: quid me ꝑsequeris: Et corpus

Expanded text:
regem alienigenae fiunt. Quare alienigenae regem alienigenae fiunt. Quare alienigenae fiunt? Quia et illa vitis quamvis ab illo plantata, amara facta quid audivit? Quare conversa es in amaritudinem, vitis aliena Non dictum est, Vitis mea: quia si mea, dulcis; si amara, non mea; si non mea, utique aliena. Tenuerunt ergo eum Allophyli in Geth. Invenimus quidem, fratres, David ipsum filium Jesse, regem Israel, peregrinatum esse apud Allophylos, cum quaereretur a Saüle ; et fuit in ista civitate et apud regem li in Geth. Geth diximus quod civitas sit. Interrogata autem interpretatio hujus nominis, indiclvator corporis, ille natus ex virgine crucifixus, qui jam nobis exemplum resurrectionis nostrae in resurrectione suae carnis ostendit, qui sedet ad dexteram Patris, et pro nobis interpellat, est et hic, sed in corpore suo quod est Ecclesia. Corpus conjunctum est capiti suo, caput pro corpore clamat: Saule, Saule, quid me persequeris ? Et corpus
Abbreviated transcription (Latin):
ebat: ille qui ñdum acceꝑat nesciebat. Acces¬
sit temptatio. negauit. fleuit. accepit. Cũ
gͦ nesciamus quid petamus tanqͣ nͣ habeu¬
tes. & unde gr̃as agamꝰ tatiquam accipientes.
opꝰ est semꝑ temptationib & tribulationib
erudiri in isto scło. Ded tribulari ñ possumꝰ
nisi ab eis qui longe fiunt a scĩs. Longiqui¬
tatc̃ istam fr̃s intelligite cordis eẽ ñ corpors
fit eium plerumq ut qui corpore longe pe¬
legrinatur a te conuinctus sit tͥ.: quia hoc amat
quodtu. E fit plerunq ut stans uixta te. ex eo¬
quia diligit mundũ cum tu diligas d̾m: longe site
est a te. Quid gͦ sibi uult quod ad ipsum ti¬
tulũ adhuc ꝑtinet: quia tenuerunt eũ allo¬
phili in geth Geth ciuitas quędam erat allo.¬
philoꝵ idest alienigenarũ: utiq płi longe a scĩs
Ex eo enu qͥa alienigene ñ utiq ꝓpinquad
scĩs: s longe sunt a sc̃is. Om̃s qui recusant xp̃m

Expanded text:
ebat; ille qui nondum acceperat, nesciebat: accesebat; ille qui nondum acceperat, nesciebat: accessit tentatio; negavit, flevit, accepit . Cum ergo nesciamus quid petamus tanquam non habentes, et unde gratias agamus tanquam accipientes, opus est semper tentationibus et tribulationibus erudiri in isto saeculo; sed tribulari non possumus, nisi ab eis qui longe fiunt a sanctis. Longinquitatem istam, fratres, intelligite cordis esse, non corporis. Fit enim plerumque ut qui corpore longe peregrinatur a te, conjunctus sit tibi, quia hoc amat quod tu: et fit plerumque ut stans quia diligit mundum, cum tu diligas Deum, longe sit a te. 3. Quid ergo sibi vult, quod ad ipsum titulum adhuc pertinet, quia tenuerunt eum Allophyli in Geth? Geth civitas quaedam erat Allophylorum, id est alienigenarum, utique populi longe a sanctis. Ex eo enim quod alienigenae, non utique appropinquant sanctis, sed longe sunt a sanctis. Omnes qui recusant Christum