comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lib uicus tͣnatur. quotiens
morbus sonticus nõiaturꝰ eũ
significari caffiris ait. qui no¬
us ẽ. nõ qui tp̃r fimatur. s mõ¬
bum sonticum eimuidi qui
incidit in hominẽ postã san̾tꝰ
nit. sontes cͤm̃ nocẽtes dicuntũ.¬
¶Uyeruus tam uet̾ator quam¬
nouicius dicipõt. Si ⁊ uet̾ato¬
iem. nõ spaclo ẜuiẽdi. s gñe et
causa estimãdum. celsus ait. ⁊¬
nam quicũq ex uenalitio no¬
uicioꝵ emptus alicui ministio
p̃positus sit. statim eum uete¬
ratorum nũo er̃. nõuiciũ aũt
nõ trocimo animi ẜ odictioẽ
fuitutis in tllĩgi. nec ad rem
ꝑtinere latine sciat Nec nesnã
nͨ obid eum uetͣatorem eẽ. sili¬
beralib studus eruditus sit.

Expanded text:
libus uitiis teneatur.Quotiens morbus sonticus nominatur, eum significari Cassius ait, qui nous est, non qui tempore finiatur: sed morbum sonticum eum uideri, qui inciderit in hominem postquam is natus sit: sontes enim nocentes dici.Seruus tam uetnouicius dici potest. sed ueteratorem non spatio seruiendi, sed genere et causa aestimandum Caelius ait: nam quicumque ex uenalicio nouiciorum emptus alicui ministerio praepositus sit, statim eum ueteratorum numero esse: nouicium autem non tirocinio animi, sed condicione seruitutis intellegi. nec ad rem pertinere, Latine sciat nec ne: nam ob id ueteratorem esse, si liberalibus studiis eruditus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
deẜuitũte agitur. uictus tm̃d̾
bet prare. q̃nti minoris emif
emptor si sciss hac ẜiitute ĩpo
ddestinꝰ.. dres dõnatas edic¬
ed qd se restituturum doator r¬
nit. Quid ergo sires ab eota¬
idonata ẽ melior fc̃a sit. nũꝗd
quantieius qua metiorem fec̃
intest donator ꝯuẽĩetur. ꝙ mi
litatis sue donator pena pacia¬
mutre q̃ in rebus uẽalib ediles
repromittiuibent. sane de dolo
donator obligare se debet. ⁊ so¬
let. neqd benigne ꝯtulerit. fra

Expanded text:
eruitute agitur, uictus tantum debet praestare, quanti minoris emisset emptor, si scisset hanc seruitutem imponatas edicid se restituturum donator rniat? quid ergo si res ab eo cui donata est melior facta sit, numquid quanti eius qui meliorem fecit interest donator conueniatur? quod litatis suae donator poenam patiauae in rebus venalibus aediles repromitti iubent. sane de dolo donator obligare se et debet et solet, ne quod benigne contulerit fra
Abbreviated transcription (Latin):
et p̃dicere. ut si qd̃ aliud post̾a
apparuiss. de eo ꝗ it̾m agetur.¬
Simplariaꝵ uẽditionum cã.
ne sit redhibitio imsu est.
rehibitioẽm ꝓcede̾ nequaq̃ ĩ¬
certum ẽ. ułuti sipestilẽs fun¬
dus distctus sit. nã redhiben¬
dusa eĩt ⁊ benignius ẽ dicen
uectigalis ex actioẽ futum tẽ¬
poris. post redhibitioẽm adu̾

Expanded text:
et praedicere, ut, si quid aliud postea apparuisset, de eo iterum ageretur.Simplariarum uenditionum causa ne sit redhibitio, in usu esredhibitionem procedere nequaquam incertum est, ueluti si pestilens fundus distractus sit: nam redhibendus erit. et benignum est dicere uectigalis exactionem futuri temporis post
Abbreviated transcription (Latin):
mancipia eciã nõ morbosare¬
dhibẽtur si seꝑarinõ possit sñ
magno in ꝯm̃odo. uł ad pie¬
tatis ratioem offensam. ꝗd eĩ
si filio retẽto parẽtes redhiben

Expanded text:
mancipia etiam non morbosa redhibentur, si separari non possint sine magno incommodo uel ad pietatis rationem offensam. quid enim, si filio retento parentes redhibere
Abbreviated transcription (Latin):
geretur emptor cũ multis liti¬
garc q̃uis actio exempto cum
sngulis sit. ꝓportioẽ qua socu
fucrũt. na idgenus hõnim ⁊¬
adlucrum potius. uł turpit
faciẽdum ꝓnius ẽ. ¶ In recibi¬
bitoria. uł estimatoria põt du¬
bitari. anqui alienum ẜuum
uẽdidit. ⁊ ob euictioẽm. ⁊ pp
morbum forte. uł fugam si¬
mul tencri põt. nampõt dici
nichꝰ intesse ep̃toris sanum eẽ
fugitiuundeẽ eum qui euictu
facto decrese it obligario. sta¬
tim eñiut ẜuus t̃cłitus ẽ. cõ¬
mittitũr stipłatio qͣti int̾est

Expanded text:
geretur emptor cum multis litigare, quamvis actio ex empto cum singulis sit pro portione, qua socii fuerunt: nam id genus hominum ad lucrum potius vel turpiter faciendum pronius est. In redhibitoria vel aestimatoria potbitari, an, quia alienum seruum uendidit, et ob euictionem et propter morbum forte uel fugam simul teneri potest: nam potest dici nihil interesse emptoris sanum esse, fugitiuum non esse eum, qui euictusfacto decrescat obligatio: statim enim ut seruus traditus est committitur stipulatio quanti interest
Abbreviated transcription (Latin):
aũt obmorbum uciumue
redhibitõlocum hẽbit. iniu¬
mẽtis. uĩn eciam si cc̃dictum
ꝓmissũ ue erit locus redhibi¬
tioni exẽplo mancipiorum.¬
¶ Uendẽdi aũt causa ornatu
ium̃tum uidi celius ait. nõ
si subtp̃r uẽditioĩs hoc ẽ bi¬
duo anueditioẽm ornatum
sit. s si imp̃a uẽditione orna¬
tum sitaũ id̾o inꝗt uenale cũ
eẽt. sic ornatũ inspicẽtur sẽꝑ¬
ornam̃tis agitur. ⁊ in actoe.
et inelicto adiectum ẽ. uendẽ¬
di causa ornata ducta eẽ pote¬
terit em̃ium̃tum. ornatumi¬
tineris causa duci.dem̃ ueniẽ.¬
¶Si plura ium̃ta uenierĩt. nõ¬

Expanded text:
autem ob morbum uitiumue redhibitio locum habebit in iumentis, uerum etiam si contra dictum promissumue, erit locus redhibitioni exemplo mancipiorum. Uendendi autem causa ornatum iumentum uideri Caelius ait non, si sub tempus uenditionis, hoc est biduo ante uenditionem ornatum sit, sed si in ipsa uenditione ornatum sit, aut ideo, inquit, uenale cum esset sic ornatum inspiceretur: seornamentis agitur, et in actione et in edicto adiectum est: 'uendendi causa ornata ducta esse': poterit enim iumentum ornatum itineris causa duci, deinde uenire.Si plura iumenta uenierint, no
Abbreviated transcription (Latin):
si hulitas an peculium ẜui ⁊¬
uenierit. locus edicto ediliũ
tentiam ueram.nisi si aliud
spaliter actum ẽẽ ꝓponatur.¬
W̾iuedita res redibeatur sei¬
uus qͦ qui ei rei accessit licet
nlłum in eouitium sit redhi
gnĩs ples res simł ueneant. ł¬
uti com̃edi uł chorus referrea¬
it. inuniu̾sos. an insingłos p̃¬
cium ꝯstituebatim. ut silicet ĩ¬
¶Intrlum ⁊ si insigula capita p̃¬
cium ꝯstitutum fit. tĩn una ep¬
tio ẽ. ut ꝑꝑ unius uiciumõs
redhibi possĩt. uł debeant. sci¬
licet cũ manifestum erit.non
nisi om̃s quẽ empturum. uel
uenditurum fuisse. ut płmq
cura ꝯmedos. uł quadrigas ł¬

Expanded text:
si hereditas aut peculium serui uenierit, locus edicto aediliumtentiam ueram, nisi si aliud specialiter actum esse proponatur.Si uendita res redhibeatur, seruus quoque qui ei rei accessit, licet nullum in eo uitium sit, redhiis plures res simul ueneant, ueluti comoedi uel chorus, referre ait, in uniuersos an in singulos pretium constituatur, ut scilicet in.Interdum etsi in singula capita pretium constitutum sit, tamen una emptio est, ut propter unius uitium omnes redhiberi possint uel debeant, scilicet cum manifestum erit non nisi omnes quem empturum uel uenditurum fuisse, ut plerumque circa comoedos uel quadrigas
Abbreviated transcription (Latin):
Nul. Et gñaliter aliudue
qd̾nocet aĩal. siue soluta sint.
siue alligata. utꝯtinerium
huisse uelit. ut cuiquam nocẽ
dapnum uedari possit. si ad
uersus ca fẽm eĩt.⁊ hõ lib̾ ex ea¬
u re pierit. solidi. cc. sinocitum
hõilib̾ꝰ eẽ dicetur. quati bonũ
et equũ idiciuidebitur dãp¬

Expanded text:
um. et generaliter 'aliudue quod noceret animal, siue soluta sint, siue alligata, ut contineri habuisse velit, ut cuiquam nocere damnumve dare puersus ea factum erit et homo liber ex ea re perierit, solidi ducenti, si nocitum homini libero esse dicetur, quanti bonum aequum iudici uidebitur, cond
Abbreviated transcription (Latin):
terator pro nouicio ueneat. et
hoc edictum fallaciis uẽditoꝵ
ocrurrit. ubiq eni currant edi¬
les ne emptores aueditorib
curunuẽiantur. ut ecce plerũ¬
q solent mãcipia q̃ nouiciañ
sunt.q̃si nouicia distrahe ad
hoc silicet ut pluris uendant.
Presũptum ẽ enĩ ea macipia
que rudia sũt. simpliciora esse.
et administia aptioraꝰ docili¬
ora. ⁊ ad om̃e ministiumm ba¬
bilia. trita uõ mãcipia: ⁊ ue¬
terana. difficilie ẽ reformare.
et ad suos mores fõmare. qa
igitur uenaliciarii sciunt faci¬
le decurri ad nouicioꝵ emptio¬
nem. idcuto intpolant uet̾ato
irs.⁊ ꝓnouicus uẽdunt. quod

Expanded text:
terator pro nouicio ueneat. et hoc edictum fallaciis uenditorum occurrit: ubique enim curant aediles, ne emptores a uenditoribus circumueniantur. ut ecce plerique solent mancipia, quae nouicia non sunt, quasi nouicia distrahere ad hoc, ut pluris uendant: praesumptum est enim ea mancipia, quae rudia sunt, simpliciora esse et ad ministeria aptiora et dociliora et ad omne ministerium habilia: trita uero mancipia et ueterana difficile est reformare et ad suos mores formare. quia igitur uenaliciarii sciunt facile decurri ad nouiciorum emptionem, idcirco interpolant ueteratores et pro nouiciis uendunt. quod
Abbreviated transcription (Latin):
Umy. Si tm sine cũlpa ac¬
toris familieue eĩus ꝓcura¬
toris mortuus sit.  Audi¬
endus c̃ is qui de uitio uł mor¬
bo ẜui querẽs ietine̾ eumue¬
lit. Rõ noceb̾ ep̃tori si sex m̃¬
sium exceptioẽ irdibitoria ex¬
clusus. uelit int̃annũ estima¬
toria age. ¶ Tiquisuu uine¬
tum uẽdiderit edilicium edie¬
tum remitti equũ ẽ. multo e¬
nim amplius ẽ id facẽ qũa ꝓ¬
nuntiare in m̃culis fuifses⁊
edilicus actioĩb exceptioẽm¬

Expanded text:
um. si tamen sine culpa actoris familiaeue eius uel procuratoris mortuus sit. Audiendus est is, qui de uitio uel morbo serui querens retinere eum uelit. Non nocebit emptori, si sex mensum exceptione redhibitoria exclusus uelit intra annum aestimatoria agere. Ei, qui seruum uinctum uendiderit, aedilicium edictum remitti aequum est: multo enim amplius est id facere, quam pronuntiare in uinculis fuisse. In aedilic
Abbreviated transcription (Latin):
ditoripłes hiles extiterũt. sin¬
gulis ꝓportioc̃ hrditaria pot̾it ẜ¬
nus redhib̾i. ⁊ si ẜuus plurium
uenierit. idẽ erit dicẽdum.Rã
siunus apłib. uł płes abinoͤ
uł plura mãcipia ab uno emĩa¬
tur: uerius ẽ dicc̃ si quasi plurc̾
rei fuerũt uẽditores. singulis
insolidum redhibẽdum. si tm̃ꝑ¬
cum alto aũt agiq̃nto minori.
Item si płes singuliꝑtes ab uno
nus ꝗsqr insolidum redhibeb̾.¬
Si macipium qd redhib̾iop¬
tet mortuumerit. hoc queritũ
nũad culpa emptoris. uł fami¬
lie cius. ut ꝓcuratoris hõ demõ¬
ret.Culpam om̃em accipiemiꝰ.

Expanded text:
ditori plures heredes exstiterint, sinditori plures heredes exstiterint, singulis pro portione hereditaria poterit seruus redhiberi. et si seruus plurium uenierit, idem erit dicendum: nam si unus a pluribus uel plures ab uno uel plura mancipia ab uno emantur, uerius est dicere, si quasi plures rei fuerunt uenditores, singulis in solidum redhibendum: si tacum altero autem agi quanto minoris. item si plures singuli partes ab uno nusquisque in solidum redhibebit.Si mancipium quod redhiberi oportet mortuum erit, hoc quaeretur, numquid culpa emptoris uel familiae eius uel procuratoris homo demorret.Culpam omnem accipiemus,
Abbreviated transcription (Latin):
recte agere peium aũt ⁊ accessio¬
nes ꝓparte recipient. s ⁊ fructus
accessiot̃s.⁊ si quodt̾ior ho factꝰ
est. ꝓparte pr̃abitur ab ip̃is. nisi
forte tale sit qd diuisioem non
recipiat. ut puta ancille partus.
redhib̾i posse negarumus. Mã¬
celus quoq scribit. Siẜuus ꝯ¬
munis suum emerit. ⁊ sit ĩcau¬
sa redhibitioĩs.unum ex dñis
ꝓparte sua redhib̾e ẜuum nõ pꝰ¬
se. nõ mag̃ inquit. quam cum
ep̃toriplius plures hicles ex¬
titerunt. nec om̃s adredhiben¬
dumosentiunt.Idem marccł̃
te uẽditor tradat. si ꝓportione
b ẜuari oport̾e ait. namuẽditõ.
uł dolo fecerit rem det̾iorem. e¬
quum eẽ insolidum cum tene¬
ri arbitrio iuidicis. hoc aũt expe¬
ditius cẽ. si om̃s Hides unum
ꝓcuratorem ad agẽdum dedint
runc ⁊ si quo detior ẜuus culpa
unius brdum fẽs est. ⁊ hoc so¬
lutum ẽ. cet̾i familiehrciscunḋ
iuditium adu̾sus eum hẽbũt.
quia ꝑꝑip̃m dapnum sentiũt.
impedĩturq redhibe. ¶ Qynrẽ

Expanded text:
t accessiones pro parte recipient: sed et fructus accessionis et si quo deterior homo factus est pro parte praestabitur ab ipsis, nisi forte tale sit, quod diuisionem non recipiat, ut puta ancillae partus: redhiberi posse negauimus.Marcellus quoque scribit, si seruus communis seruum emerit et sit in causa redhibitionis, unum ex dominis pro parte sua redhibere seruum non posse: non magis, inquit, quam cum emptori plures heredes exstiterunt nec omnes ad redhibendum consentiunt.Idem Marcellute uenditor tradat, si pro portioneseruari oportere ait: nam uenditor  dolo fecerit rem deteriorem, aequum esse in solidum eum teneri arbitrio iudicis: hoc autem expeditius esse, si omnes heredes unum procuratorem ad agendum dederunt. tunc et si quo deterior servus culpa unius heredum factus est et hoc solutum est, ceteri familiae erciscundae iudicium adversus eum habent, quia propter ipsum damnum sentiunt impediunturq
Abbreviated transcription (Latin):
louecius malo frm sit quo
minus ꝑueniret. id recdiat.
¶Quas impe̾sas necefsrio incu
emptor fecerit: imputabit. p̃
baria suodata. no cẽ imputa¬
da aristoait. namnec abiṗo e
minem iecipe. nõ in maiorẽ sũ¬
mam inꝗt quã inpcum ei eõ¬
dempnadum. Ob hec ergo q̃¬
ppfuum dãpna sensit.solam
dabimus elcorporis ietẽtioẽm.
Get̾m potuit euitare p̃statioer
uẽditor sinolit hoĩem reciꝑe.i
quo facto p̾cup̃stationem coꝵ¬
q̃d̾que p̾cium secuntur. sola
nõ euitabit. ¶ Eiuẽditor p¬
nuntiauĩt ul ꝓmisit furem ñ
esse. tenetur ex sua ꝓmissioe si
furtum ẜuus facit. eẽ eñĩ hoc
casu furem nõ tm̃ eum quiext̃¬

Expanded text:
lo eius factum sit quo minus perueniret, id reddat. Quas impensas necessario in cu contestatam emptor fecerit, imputabit: prabaria seruo data non esse imputanda Aristo, minem recipere, non in maiorem summam, inquit, quam in pretium ei condemnandum. ob haec ergo, quum damna sensit, solam dabimus ei corporis retentionem: ceterum poterit euitare praestationem uenditor, si nolit hominem recipere, quo facto pretii praestationem eorumque quae pretium sequuntur solam non euitabit.Si uenditor pronuntiauerit uel promiserit furem non esse, tenetur ex sua promissione, si furtum seruus fecit: esse enim hoc casu furem non tantum eum, qui ext
Abbreviated transcription (Latin):
neo. s ⁊̃ eum qui domino su¬
ores subt̃xit intłłigendumẽ.¬
¶Siancilla redhibeatur. ⁊ qd̾
ex ea post uẽditionem natum
Mipeculium quesut apud ep̃¬
torem. ꝗd de hoc dicemus. ⁊ siꝗ
dem ex re emptoris accessit. di¬
cendum ẽ apud ip̃m relinquẽ¬
dum. si aliunde creuit. uẽdito¬
ri restituẽdum ẽ. ¶ Siple hide
sũt ep̃toris. anom̃s ad redhi¬
bendum ꝯ sentire debeant uide¬
amus. ⁊ ait põp. om̃s ꝯsentire
deb̾e adrechhibẽdum. dareq n¬
num ꝓcuratorem. ne forte uẽ¬
ditor iuuriam paciatur. dũ ab
alio ꝑtem iecipit hõĩs aliinõ ĩ¬
ꝑtem precui ꝯdẽpnatur. s q̈nto¬

Expanded text:
neo, sed et eum, qui domino suo res subtraxit, intellegendum est.Si ancilla redhibeatur, et quod ex ea post uenditionem natum peculium quaesiit apud emptorem, quid de hoc dicemus? et si quidem ex re emptoris accessit, dicendum est apud ipsum relinquendum, si aliunde creuit, uenditori restituendum est.Si plures heredes sint emptoris, an omnes ad redhibendum consentire debeant, uideamus. et ait Pomponius omnes consentire debere ad redhibendum dareque unum procuratorem, n‹e› forte uenditor iniuriam patiatur, dum ab alio partem recipit hominis, alii in partem pretii condemnatur,
Abbreviated transcription (Latin):
pratur ꝑꝑ in opiam uẽditoris.
potiusq res ita ordinata sit.ũ
emptor caueat sunt̃ critum tc̃¬
pus post peccĩa sibi soluta sit.
se macipium iestiturumꝰ.
quam dedit ꝓ eohoĩe. uł siqd
accessiois noĩe. Dari aũt nõ
id solum accipiemus qd̾ nũa¬
tur uẽditori ut puta p̃cium ⁊
usuras eius. s ⁊ siꝗd emptõris
causa crrogatum ẽ. boc aũt ita
demũ deducitur. si exuolũtate
uenditoris datur. Cet̾m siꝗd fy
a spõte datum eẽ ꝓponatur nõ
imputabitur. neq enim debet
qd ꝗs suo arbitrio dedit. auedi¬
toir exigere. ꝗd ergo si forte ⁊¬
uectigalis noĩe datumẽ. qd̾ ep̃¬
torem forte sequeretur. dicemu
hoc quoq restituẽdum. indẽp¬

Expanded text:
pter inopiam venditoris, potiusque res ita ordinanda sit, ut emptor caveat, si intra certum tempus pecunia sibi soluta sit, se mancipium restituturum.quam dedit pro eo homine, uel si quid accessionis nomine. dari autem non id solum accipiemus, quod numeratur uenditori, ut puta pretium et usuras eius, sed et si quid emptionis causa erogatum est. hoc autem ita demum deducitur, si ex uoluntate uenditoris datur: ceterum si quid sua sponte datum esse proponatur, non imputabitur: neque enim debet quod quis suo arbitrio dedit a uenditore exigere. quid ergo, si forte uectigalis nomine datum est, quod emptorem forte sequeretur? dicemus hoc quoque restituendum: inde
Abbreviated transcription (Latin):
neri. ¶ Iuł. ait. iuditium re¬
dibitorie actioĩs utiuq .i. uẽ
ditioẽm ⁊ emptioc̃m. quodã¬
mõ mĩtegrum restituẽ debere¬
Quare siue emptori fuus fũ¬
tum fecerit. siue aliicuilibet
ob qd̃ furtum emptor aliqd
prestitit. nõ alit hoĩem uẽdi¬
torirestituẽ ibetur. quasim
dempnem eũ p̾stiterit. qd ergo
inqt uił. sinoluĩt uẽlitor ho¬
minem reciꝑe. nõ eẽ cogẽdum
ait. ꝗequam pr̃are nec ampliꝰ
detrim̃tum sua culpa empto¬
rem passurum qui cũ poss ho¬
mine nore dedei. maliuñt liti¬

Expanded text:
icium redhibitoriae actionis utrumque, id est uenditorem et emptorem quodammodo in integrum restituere debere.Quare siue emptori seruus furtum fecerit siue alii cuilibet, ob quod furtum emptor aliquid praestiterit, non aliter hominem uenditori restituere iubetur, quam si indemnem eum praestiterit. qnus, si noluerit uenditor hominem recipere? non esse cogendum ait quicquam praestare, nec amplius detrimentum sua culpa emptorem passurum, qui cum posset hominem noxae dedere, maluerit liti
Abbreviated transcription (Latin):
um aũt rcchibitio fit
sidetius mãcipium siue aĩosi¬
ue corꝑore ab emptoẽ factum
est. prabit ꝙptor uẽditori.Lut
puta sistru atum sit. au scui¬
cia emptoris fugitius eẽ ce
trio iudicis estimetur. ⁊ uẽdi¬
toripĩetur. Quodsisme iudi¬
ce hõ redhibitus sit. reliqua ⁊¬
autẽ que diximus nolit emꝑ¬
tor redlere. sufficiat uẽditoriex
uedito actio. ¶ In bent ediles
restitui. ⁊ qd uenditioĩ acces¬
fit. ⁊ siquas accessicẽs ip̃e pre¬
stiterit. ut ut̃q resoluta empti¬
onc. nich̃ amplius ꝯsequat.
quam qd hĩet. siueditio facta
nõ eẽt. Becipitur eciam illeq
capitalem fraudem admisit. ca¬
pitalem fraudem admitt̾e ẽ. ta¬
le aliqd delinquere. ꝓꝑ qd̾ capite
punic̃dus sit. uet̾es enim frau
dos ꝓpena ponẽ solebant. capita¬
lem fraudem admisisse accipi
cessabit cdictum. Un põp ait. t
neq impuberem. neq furlosũ
capitalem fraudem uidi admi¬
sisse. Excipitur ⁊ ille qui morti
sibi ꝯsciẽde causa ꝗd fecerit m¬

Expanded text:
um autem redhibitio fit, si deterius mancipium siue animo siue corpore ab emptore factum est, praestabit emptor uenditori, ut puta si stupratum sit aut saeuitia emptoris fugitiuum esse ctrio iudicis aestimetur et uenditori praestetur. quod si sine iudice homo redhibitus sit, reliqua autem quae diximus nolit emptor reddere, sufficiat venditori ex vendito actio. Iubent aediles restitui et quod venditioni accessit et si quas accessiones ipse praestiterit, ut uterque resoluta emptione nihil amplius consequatur, quam non haberet, si venditio facta non esset. Excipitur etiam ille, qui capitalem fraudem admisit. capitalem fraudem admittere est tale aliquid delinquere, propter quod capite puniendus sit: veteres enim fraudem pro poena ponere solebant. capitalem fraudem admisisse accipicessabit edictum. unde Pomponius ait neque impuberem neque furiosum capitalem fraudem uideri admisisse.Excipitur et ille, qui mortis consciscendae causa quid fecerit. m
Abbreviated transcription (Latin):
si ip̃e fructus ꝑcepit m̃cedesne
aẜuo. uł a ꝯductore ẜui acce¬
pit. s eciam si auẽditore fuit
idcuro ꝯsecutus. qd tardius ⁊¬
ei hoĩem restituit. R siquonis
alio possessore fructus accep̃
emptor restituere eos debebit.
gõ ⁊ si ꝗd fructuum nõie ꝯse¬
cutus ẽ id p̃stet. Itẽ silegatum
uł hrditas fuo obuenerit. ne¬
q refert potuĩt hec ꝯsequiuẽ¬

Expanded text:
us percepit mercedesue a seruo uel conductore serui accepit, sed etiam si a uenditore fuerit idcirco consecutus, quod tardius ei hominem restituit: sed et si a quouis alio possessore fructus accepit emptor, restituere eos debebit: sed et si quid fructuum nomine consecutus est, id praestet: item si legatum uel hereditas seruo obuenerit. neque refert, potuerit haec consequi ue
Abbreviated transcription (Latin):
ib̾tum eumdẽq i
tutorem᷑ puyille coqd̃ in ma¬
trimõnm collocata ip̃i tutoi̾
suo ul filio eius ẽ. seatus re¬
legãdum cẽsuit. ¶Senatꝰ
consulto quo ꝓhibẽtur tuto¬
res ⁊ filui coꝵ pupillas suas
ducẽ.puto hudem quoq tu

Expanded text:
Libertum eundemque tutorem pupillae eo, quod in matrimonium collocata ipsi tutori suo vel filio eius est, senatus relegandum censuit. Senatus consulti, quo prohibentur tutores et filii eorum pupillas suas ducere, puto heredem q
Abbreviated transcription (Latin):
tum e. silib̾tina senatorem de¬
ceꝑit quasi in genua et ei nup¬
ta ẽ. ad exẽplum pretoris edic¬
tidãdam ĩ eam actioẽm.qr ex
dote nłłin lucrũh̃t q̃ nłła est.
ut. Senatus ꝯsulto quo
cautum ẽ. ne tutor pͦiillam
uł filio suo uł sibinuptui col¬
locet. eriã nepos significatur.
B. Siꝗs tutor ꝗdem nõ sit.
picłin tm̃ tutele ad eum ꝑtine¬
at. an snĩa oratioĩs ꝯtineatur.
ueluti si pupilla ab hostib eꝓ¬
ta fuĩt. aut falsis alegatiom¬
b atutela se excusamĩt. ut ex
sacris ꝯstitutioĩb ꝑielin ad
eum ꝑtineat. ⁊ dicedum ẽ hos

Expanded text:
tum est, si libertina senatorem deceperit quasi ingenua et ei nupta est, ad exemplum praetoris edicti dandam in eam actionem, quia ex dote nullum lucrum habet quae nulla est. um Senatus consulto, quo cautum est, ne tutor pupillam vel filio suo vel sibi nuptum collocet, etiam nepos significatur.is tutor quidem non sit, periculum tamen tutelae ad eum pertineat, an sententia orationis contineatur? ueluti si pupilla ab hostibus capta fuerit aut falsis allegationibus a tutela se excusauerit, ut ex sacris constitutionibus periculum ad eum pertineat? et dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
stis nuptiis cognatio descen¬
dat an uõ nõ. nam ⁊ uulgo
quis uetatur.
stimatur. eam quoq uxorẽ
ducere. que ꝑ adoptioẽm fi
at. ¶ Patris adoptim mei
marrem añ mat̾teram. aũ eͥp¬
tem ex filio uxorẽ dũcẽ nõ pꝰ¬
sum. scilicet si infamiliaciu
sim alioqn si emacipatus fu¬
ero ab eo sine dubio nichꝰ im¬
pedit nuptias. silicet qr post
emãcipatioem exͣncus ĩtlligõ¬

Expanded text:
stis nuptiis cognatio descendat an uero non: nam et uolgo quis uetatur ustimatur eam quoque uxorem ducere, quae per adoptionem filat. Patris adoptiui mei matrem aut materteram aut neptem ex filio uxorem ducere non possum, scilicet si in familia eius sim: alioquin si emancipatus fuero ab eo, sine dubio nihil impedit nuptias, scilicet quia post emancipationem extraneus intellego
Abbreviated transcription (Latin):
lius familias tutor puelle. ⁊
curator fuit. puto uł magis
patri eius nõ oꝑtere eam nu¬
bere. nũqd nec fr̃i quiẽ in euiꝰ¬
dem potãte. S uid̾amus si
titu filius duxxit uxorẽ eam q̃¬
tua pupilla fuit. dein titiũ uł
filium eius adoptauĩs. anpe¬
rimutur nuptie. ut ingño
adoptiuo dictũ ẽ. an adoptio
impeditur. qd mag̃ dicẽdum
est.Et sicurator dũ gerit cu¬
ram adoptauĩt maritũ enis
puelle cus curator ẽ. Ñ am fi¬
nita iam tutela. ⁊ nupta pu¬
ella alii. uereor ne longũ sit i¬
adoptioẽm manti eius impeͤ¬
dire. quasi ꝑꝑ hoc int̾ponatrũ
ut rõ tutele redlede cohibeat᷑.
Quã cãm ꝓhibitioĩs nupti¬
u marci ꝯtinet. Et siꝗs cura-¬
tor uẽtri bonis qr datus sit. ꝓ¬
hibitioe̾m eiusdẽ senatus .ꝯ. ĩ
cducit. Ram ⁊ hic debet raui¬
men maioris. aut minoris tẽ
uł cuãtor negocia gessit eaq ñ¬
dum receprã ratoe decessit fili

Expanded text:
lius familias tutor puellae uel lius familias tutor puellae uel curator fuit, puto uel magis patri eius non oportere eam nubere: numquid nec fratri, qui est in eiusdem potestate? Sed uideamus, si Titii filius duxerit uxorem eam, qtua pupilla fuit, deinde Titium uel filium eius adoptaueris, an peremuntur nuptiae ut in genero adoptato dictum est an adoptio impeditur? quod magis dicendum est et si curator, dum gerit curam, adoptaverit maritum eius puellae, cuius curator est. nam finita iam tutela et nupta puella alii vereor, ne longum sit adoptionem mariti eius impedire, quasi propter hoc interponatur, ut ratio tutelae reddendae cohibeatur, quam causam prohibitionis nuptinet. Et si quis curator ventri bonisque datus sit, prohibitionem eiusdem senatus consulti inducit: nam et hic debet ratiimen maioris aut minoris tempvel curator negotia gessit eaque nondum recepta ratione decessit fili
Abbreviated transcription (Latin):
tãm uẽdidit ⁊ tradicsit᷑. tu¬
q̃r einũos credidisti quos
ille soluit acroditori cui pi¬
gnus ded̾at. tibiq cũ eo ꝯue¬
nit. utears quã iam uẽdid̾¬
rat pignori tibicẽt. nichili
teegisse. ꝯstat quiarem alic¬
nam pignori accepis cae¬
nim tatione eptorempign᷑
libatum hr̃e crpissesn adrẽ
ꝑtiniisse. ꝙ tua pcccia pigñ

Expanded text:
tam uendidit et tradidit tuque ei nummos credidisti, quos ille soluit ei creditori, cui pignus dederat tibique cum eo conuenit, ut ea res, quam iam uendiderat, pignori tibi esset, nihil te egisse constat, quia rem alienam pignori acceperis: ea enim ratione emptorem pignus liberatum habere coepisse neque ad rem pertinuisse, quod tua p
Abbreviated transcription (Latin):
rali silicet ratoẽ ad eũ ꝑtiͤ¬
nent quiutẽdum accẽpis¬
set. s⁊ ⁊ id ꝙ de impẽsis inua¬
litudinem aut fuge dixi¬
mus. admaiores ĩmpesas
ptinere debet modica em̃
impẽdia m̃us ẽ ut sicutu
cibañoꝵ ad eũdcm ptine¬
ant. ¶Itemqscicns uasa
meiosa cõmodauit subi
infusumunĩr uł olcumi
coruptuefusumue ẽ ꝯdẽp¬
nandus conomine ẽ. ¶qd̾¬

Expanded text:
cet ratione ad eum pertinent, qui utendum accepisset. sed et id, quod de impensis ualetudinis aut fugae diximus, ad maiores impensas pertinere debet: modica enim impendia uerius est, ut sicuti cibariorum ad eundem pertineant. Item qui sciens uasa uitiosa commodauit, si ibi infusum uinum uel oleum corruptum effusumue est, condemnandus eo nomine est. Q
Abbreviated transcription (Latin):
modati actioquẽ ad molu
comperit siꝗd incurati dẽ m¬
ẜii impẽdisti anfintiagẽci
est. quent᷑. ⁊ surti ꝗ dem noxa¬
traria aut cõmodati tũc em̃i
teneri. cũ sciens talem eẽ ẜi su
ignorãti commodauit.

Expanded text:
actio quemadmodum competit, si quid in curationem serui impendisti an furti agendum sit, quaeritur. et furti quidem noxantraria autem commodati tunc eum teneri, cum sciens talem esse seruum ignoranti commodauit.
Abbreviated transcription (Latin):
pirataꝵ ⁊ latronum ⁊ nau¬
fragueĩum pr̃are dehet. hec
itaudum taxat accipicinis
gratia ac cõmodata sit res.
At siutriusq ucluti sicoẽma¬
micum adcenam ĩuitanei¬
mus. tuq enis curã iri susce¬
pisses. ⁊ ego tibi argẽtumi
accõmodauerim scnptum
qdem apd quosdam inueĩo.
quasi dolum tm̃n prare deb̾as.
s uidẽcdum ẽ. nͣc ⁊ culpa pr̃an¬
dasit ut ita culpe fiat extima¬
tiosicut in reb pignoridatis.
⁊ dotalib extiman solet:
Siue añt pignus siue com¬
modata res. siue depõitade¬
terior. ab coqui accepit frã
sit: nõ solumiste sũt actio¬

Expanded text:
piratarum et latronum et naufragii casum praestare debet. haec ita, si dumtaxat accipientis gratia commodata sit res, at si utriusque, veluti si communem amicum ad cenam invitaverimus tuque eius rei curam suscepisses et ego tibi argentum commodaverim, scriptum quidem apud quosdam invenio, quasi dolum tantum praestare debeas: sed videndum est, ne et culpa praestanda sit, ut ita culpae fiat aestimatio, sicut in rebus pignori datis et dotalibus aestimari solet. Sive autem pignus sive commodata res sive deposita deterior ab eo qui acceperit facta sit, non solum istae sunt actio
Abbreviated transcription (Latin):
posuerit: lab̾o. ait. furn te c¬
grir cũ debitore posse ⁊ adl
eͣxhibẽdum ⁊ siagẽte te cõ¬
trana pignoratitia excipi¬
at debitor depignore sibi
redlito replicabitur de dolo

Expanded text:
posuerit, Labeo ait furtre cum debitore posse et ad exhibendum: et, si agente te contraria pigneraticia excipiat debitor de pignore sibi reddito, replicabitur de dolo
Abbreviated transcription (Latin):
ditione. si eci¬
da ꝯuẽtione. uidcamus. ã
siꝗs aurum ostendit quasi
pignoridaturus ⁊ postea ⁊
hes dedit. obligauit iuiiui
pignori.⁊ ꝯscquens ẽ. ut au¬
rum obligetur. nõ aũt hes.
quia in hoc no ꝯsenserunt.
Siꝗs tr̃ cum es pignori
daret affumauit hos aurũ
eẽ ⁊ itapignorided̾it uidẽ

Expanded text:
ditum est. Si ida conuentione, uideamus, an, si quis aurum ostenderit quasi pignori daturus et aes dederit, obligauerit aurum pignori: et consequens est ut arum obligetur, non autem aes, quia in hoc non consenserint. Si quis tamen, cum aes pignori adfirmauit hoc aurum esse et ita pign
Abbreviated transcription (Latin):
muice aliquem ꝯseꝗ oporte¬
at ant uidex compẽsatioi̾s
ratioẽm nõ h̃t᷑ aut ido dere̾¬
stituendare cũ eo nõ agarur
quia carescasu intercictit.
aut sinc iudice restituta est
ntedum accipuit dãpnũ
ĩuina abalio datum. no ꝑ¬
tinere ꝓculdubio ẽ. qua eñi
cura aut cdiligẽtia ꝯseꝗ pos¬

Expanded text:
uicem aliquem consequi oporteat, aut iudex pensationis rationem non habeat, aut ideo de restituenda re cum eo non agatur, quia ea res casu intercidit aut sine iudice restituta est:utendum accipiunt, damnum iniuria ab alio datum non pertinere procul dubio est: qua enim cura aut diligentia consequi pos
Abbreviated transcription (Latin):
ipune ꝑitura deẜet. suscepiᷤ¬
set enĩ fortassis alius sus nõ¬
ꝯ accepissi. uolũtatis ẽ eñi su¬
ꝯsciꝑe mãdatum necc̃itatis
ꝯsirart igitut si pũgillarẽ
richi cõmodastint debitor
michi cau̾et. nõ iecte facies
iega ss ul emissem. uł testi
adhibuisscmideq ẽ. si adsul¬
ciẽdam insulamtigna cõmo¬
dasti dein e ꝓtraxisti. aut ⁊̃
sciens uiciosa cõmodauĩs.
admuari quippe nos nõ d̾ci¬
p bificio o portet. ex quibo
causis ẽ ꝯtranum iudiciu
utile eẽ clicẽdum ẽ. ¶ Dua¬
b reb conmodatis ieere de
altera cõmodati agiposse.
uł lecticam commodauit.i
no recte acturum de singħs
ꝑdidi et ꝓ ea p̃cium dedi. dem̃
res inpotate tua uenit. labo

Expanded text:
pune peritura deseret: suscepisset enim fortassis alius, si is non coepisset: uoluntatis est enim suscipere mandatum, necessitatis consummare. igitur si pugillares mihi commodasti, ut debitor mihi caueret, non recte facies negasses, uel emissem uel testes adhibuissem. idemque est, si ad fulciendam insulam tigna commodasti, deinde protraxisti aut etiam sciens uitiosa commodaueris: adiuuari quippe nos, non decipi beneficio oportet. ex quibus causis etiam contrarium iudicium utile esse dicendum est. Duabus rebus commodatis recte de altera commodati agi posse uel lecticam commodauit, non recte acturum de singulis perdidi et pro ea pretium dedi, deinde res in potestate tua uenit: Labeo
Abbreviated transcription (Latin):
uelitimortes ẜuor que siñ
Dlo eius ⁊ culpacius acci¬
dnt latonum hostiumre
incunss pyratarm insidi
as naufragumi. incẽdiu
ciuirs. ut cam remꝑegir see¬

Expanded text:
eluti mortes servorum quae sine dolo et culpa eius accidunt, latronum hostiumve incursus, piratarum insidias, naufragium, incendium,cui res, ut eam rem peregre se
Abbreviated transcription (Latin):
tq̃tum in es alienum dfũcti.¬
¶Contrario uditio dãpnatꝰ.¬
non erit infamus nec in me
tur. s decalculo qui fere indi¬
tio solet dinmi.

Expanded text:
tantum in aes alienum defunctContrario iudicio damnatnon erit infamis: nec immertur, sed de calculo, qui fere iudicio solet dirimi.
Abbreviated transcription (Latin):
potestate est ⁊ qui eũ quẽ m
potestate hab̾et.: eam dequa
sup̃ comp̃hensum ẽ uxorem
ducẽ passus fuit quiu̾e suo
noĩe. nõ uisu eius incuius po¬
in eodem tp̃r ꝯstitutas km̃̃t.¬

Expanded text:
testate est: et qui eum, quem in potestate haberet, eam, de qua supra comprehensum est, uxorem ducere passus fuerit: quiue suo nomine non iussu eius in cuius poin eodem tempore constitutas
Abbreviated transcription (Latin):
us secutus ẽ nõ prest̾at. ut¬
puta fideussi ꝓte ⁊ soliurã¬
dati te si ꝯdẽpnauero. famos¬
facio. ¶Illud plane adlẽ¬
famis fit. si indepõito uł in¬
mandato. male u̾satus sit.
nõ tam̃ intutela. ul ꝓsocio.
heres suo nõie dãpnaripõt.¬

Expanded text:
non praestat. uputa fideiussi pro te et soluati te si condemnauero, famofacio. Illud plane addefamis fit, si in deposito umandato male uersatus sit: non tamen in tutela uel pro socio heres suo nomine damnari pot
Abbreviated transcription (Latin):
stum ex̾ceat.ĩ eadẽcã est. siue
aũt principaliter hoc negoci¬
umgerat. siue altius negoci¬
ationis accessioe ntaturut
puta sicaupo fui̾t ul itabula¬
rius ⁊ macipia talia habuit
ministñtia.⁊ occasioe ministi¬

Expanded text:
aestum exercet, in eadem causa est. siue autem principaliter hoc negotium gerat siue alterius negotiationis ‹ac›cessione utatur ut puta si caupo fuit uel stabularius et mancipia talia habuit ministrantia et occasione minist
Abbreviated transcription (Latin):
Intamia no¬
tantur qui d
excitri ingno¬
minie causa ab imꝑatore
coue cuideeare. statuẽdi cã¬
potestas fiñt cdimisus eritq̃
artłs ludiere. ꝓnũciandi¬
ue cauia inscenam ꝓdierit q̃
lenociniũ fecerit᷑ qui inuidi¬
malo et fraude. suo noĩe dãp¬
natus. pactus ue erit quiꝓ
socio. tutele ma̾dati depositi.
suo noĩe. nõ cc̃rio iuditio dãp¬

Expanded text:
Infamia notatur qui ab exercitu ignominiae causa ab imperatore eoue, cui de ea re statuendi potestas fuerit, dimissus erit: qui a‹r›tis ludicrae pronuntiandiue causa in scaenam prodierit: qui lenocinium fecerit: qui in iudimalo et fraude suo nomine damnatus pactusue erit: qui pro socio, tutelae, mandati, depositi suo nomine non contrario iudicio dam
Abbreviated transcription (Latin):
tem fundi reu̾tẽtur qd̾sis
ineius ꝑsona om̃ia cadem
fue̾tur quead amitẽdum
usũfructum ꝑtinẽt. ⁊ ẜuaĩ
solentꝰ detni in hutusmdi
ueditione io spectũ dũ erit.

Expanded text:
tem fundi reuertatur: quod si in eius persona omnia eadem seruentur, quae ad amittendum usufructum pertinent et seruari solent. ceterum in eiusmodi u
Abbreviated transcription (Latin):
tus tibi legetur intestin.
siꝗdem rerum legetur de¬
ducto eo qd̾ preterea tibile¬
gatum ẽ exieliꝗs bonis u¬
sũfruetũ feres / sin aũt exi
stinati oĩs ususfructus le¬
gatus ẽ id quoq existima¬
bitur qd pret̾ea legatum ẽ¬

Expanded text:
tus tibi legetur, interest: nam si quidem rerum legetur, deducto eo, quod praeterea tibi legatum est, ex reliquis bonis usum fructum feres: sin autem aestimationis usus fructus legatus est, id quoque aestimabitur, quod praeterea
Abbreviated transcription (Latin):
Aius. ¶ Iuna qui pretio
furigitur nõ minus Hab̾e
intelligitur. quã qui pr̃iei¬
Tꝑali re utitur fruitur
magis ẽ quia ⁊ ipẽ bñt a¬
liquam utiltatẽ. si quot
laco optuno ponqtullier
predia quenia talia sũt ut
mag̃ in ea impẽciamus qͣ¬

Expanded text:
ciale quia qui pretio fruitur, non minus habere intellegitur, quam qui principali re utitur fruitur.magis est, quia et ipsae habent aliquam utilitatem, si quo loco oportuno ponantur. Licet praedia quaedam talia sint, ut magis in ea impendamus, q
Abbreviated transcription (Latin):
xinius exre fruetuaru. uł
trum tũc locũ habet. quoti¬
ens iure legati usuffructus
sit ꝯstitutus. anꝰ si ꝑtradic¬
aliũ quẽcũq modĩr uidẽ¬
dum ẽ ⁊ uera ẽ pegasi siũa

Expanded text:
ximus ex re fructuarii vel trum tunc locum habeat, quotiens iure legati usus fructus sit constitutus, an et si per tradialium quemcumque modum, vidend
Abbreviated transcription (Latin):
tardius adieĩt. ut hoc tandi¬
us ad legatũ ꝑuenuetur. ẜ
quoq prabitur. ut sabino
placuit. ¶Asustructus ser¬
uimiehi legatus ẽ. isꝙ cur
ego uti frui desissem. ub esse

Expanded text:
tardius adit, ut tardius ad legatum perueniretur, hoc quoque praestabitur, ut Sabino placuit. Usus fructus serui mihi legatus est isque, cum ego uti frui desissem, liber esse
Abbreviated transcription (Latin):
tem sit debiturus ⁊ demq si
sub ꝯditiõe similit legatu̾sit
et pendẽte dlitioẽ. P̾rs decessit
ait. quamid obligatũ ẽẽ he¬
redem quãti legataru inter

Expanded text:
iturus. idemque et si sub condicione similiter legatu‹m› sit et pendente condicione heres decessit. ait, quam in id obligatum esse heredem, quanti legatarii inter
Abbreviated transcription (Latin):
rat aree insulam ibiedifi¬
cauit ea couino dec iãit. ul
deusta ẽ nsũfructum deberi
existimauit Contra aũt ñ
idẽiiris eẽ si in sule usu
fructu lecato area dem̃ in¬

Expanded text:
rat, insulam ibi aedificauit: ea uiuo eo decidit uel deusta est: usum fructum deberi existimauit. contra autem non idem iuris esse, si insulae usu fructu legato area, deinde in
Abbreviated transcription (Latin):
liguĩt. ⁊ regulariter definit.
aquicqd ab alio stipulãdo ⁊¬
michi acꝗnt. id admesti¬
pulãdo nicħ iginisi forte
inquit noratũm año suo
stipdetur a me uł gucat.
do i duos fruetuaĩos ꝓpõ¬
nas. et exalti i ẜuus sit
stipulltus quent᷑ utrum
totum an ꝓ parte qualt
usũfructum ei q̃ratur/ nar
eciã ⁊ in quob bone fidi poᷤᷤ¬
sessgrib ix idẽ est aput.
sceuolam agitatũ ł u. q̃st̃.¬

Expanded text:
regulariter definiit: quod quis ab alio stipulando mihi adquirit, id a me stipulando nihil agit: nisi forte, inquit, nominatim domino suo stipuletur a me uel conducat. Si duos fructuarios proponas et ex alterius re seruus sit stipulatus, quaeritur, utrum totum an pro parte, qua habet usum fructum, ei quaeratur. nam et in duobus bonae fidei possessoribus hoc idem est apud Scaeuolam agitatum libro s
Abbreviated transcription (Latin):
Ap̃. S et ⁊ sqs stipuletũ
sibi aut sticho aipuletur.¬
suo fructuaĩo donadi eãm.
dum uult frutuaĩo pyari.
cicẽdum si ei soluatur. frue¬
pedenti ẽ cui acqrat. iste fru¬
etuarnis ẜurs ut puta si ẜ¬
uum emit ⁊ ꝑtraditioẽm
accepit. nec aũ pretiũ mĩa¬

Expanded text:
. Sed et si quid stipuletur sibi aut Sticho seruo fructuario donandi causa, dum uult fructuario praestitum, dicendum, si ei soluatur, frucpendenti est, cui adquirat iste fructuarius seruus: ut puta si seruum emit et per traditionem accepit necdum pretium numera
Abbreviated transcription (Latin):
licet ex eo toõr mdem ĩ quo
suus sit mortins usuffru¬
ctus existimetur. cuiillud
si ip̃e moĩatur. similit̾ exeoᷤ
tp̃r quo mora sit titõ fatꝰ
indiẽ morus cristinoto
susuffructus. hrdi eiꝰ prater̃¬

Expanded text:
licet ex eo tempore in diem, in quo servus sit mortuus, usus fructus aestimetur. cui illud se Titius moriatur, similiter ex eo tempore, quo mora sit facta, in diem mortis aestimatio usus fructus heredi eius prae
Abbreviated transcription (Latin):
uerit ubatioẽm ei paieie.
peris ⁊ acqꝗritur ad fructuaĩ¬
um ptinere sciẽdum ẽ eciar
cogẽcium eũ oꝑari ⁊ em̃ mo¬
dicam quoq castigatioẽm
fructuaĩo ꝯpetere. sab̾. pe et¬

Expanded text:
uerit, liberationem ei parere. peris adquiritur ad fructuarium pertinere, sciendum est etiam cogendum eum operari: etenim modicam quoque castigationem fructuario competere Sabinus
Abbreviated transcription (Latin):
Debitor pac enoniusse¬
tus :. ut quecũq ĩ predia pigͦ¬
ridata. ĩducta. ĩ uecta. ĩporta¬
rã. ib inata. partaue eeñt. pi¬
gnori eent. coꝵ p̃dioꝵ pars si¬
ne colonis fuit. eaq actori su¬
o colẽda debitor ita tradiart asi
teri ẜin ad culturam missi. et¬
stichi incarii obligaticent. Re.¬
eos dũtaxat. ꝗ hoc aĩo adño ĩ¬
ductieent. ut ibi ppetuo eeñt.
noꝰ tpris causa. obligatosc¬
comodarentur
perere nõ pot. s pignus eida¬
tum. ⁊ an solutioem repetit.
um tab̾nam debitõ
creditori pignori dedit. quesi¬
tum ẽ. utrũ eofc̃o niehꝰ egerit.
an tab̃ne appellatiõe m̃ces q̃ ĩ
ea erant obligate uidẽtur. ⁊ si
eas m̾ces ꝑtp̃ra distrax̾it. ⁊ a¬
lias ꝯꝑauit. easq in eã taber¬
nam intuli̾t. ⁊ decesẜit. anoĩa
que ibi dephenduntur. creditõ
ypotecaria actioẽ pet̾e̾ possit. c̃
et mtium sp̃es mutat sit. et
res alie illate. Rr ea q̃ mortis¬

Expanded text:
Debitor pactus est, ut quaecumque in praedia pignori data inducta inuecta importata ibi nata parataue essent, pignori essent: eorum praediorum pars sine colonis fuit eaque actori suo colenda debitor ita tradidit adsiteri serui ad culturam missi ettichi uicarii obligati essent. reeos dumtaxat, qui hoc animo a domino inducti essent, ut ibi perpetuo essent, non temporis causa accomodarentur,petere non potest, sed pignus ei datum et ante solutionem recipit.um tabernam debitor creditori pignori dederit, quaesitum est, utrum eo facto nihil egerit an tabernae appellatione merces, quae in ea erant, obligasse uide‹a›tur? et si eas merces per tempora distraxerit et alias comparauerit easque in eam tabernam intulerit et decesserit, an omnia quae ibi deprehenduntur creditor hypothecaria actione petere possit, cum et mercium species mutatae sint et res aliae illatae? re
Abbreviated transcription (Latin):
ra teneri. siue spaliter de hus cõ¬
uenit. siue nõ. ita ꝓcedit. si dm̃¬
um eoꝵ ad eũ ꝑueĩt qui oblai¬
gauit. uł b̾rdem enus. cet̾m si
apud aliũ dñm peꝑint. nõ ert̃
obligata. Domus pignoi̾ da¬
ta exusta ẽ. eam q arcam emit.
lutiustitius. ⁊ extrux̃ q̃situm ẽ
de iure pignoris: pauł.R. pigͦ¬

Expanded text:
s conuenerit siue non, ita procedit, si dominium eorum ad eum peruenit qui obligauit uel heredem eius: ceterum ‹si› apud alium dominum pepererint, non erunt obligata. Domus pignori data exusta est eamque aream emit Lucius Titius et exstruxit: quaesitum est de iure pignoris. Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
nõ idcuco obligatioẽm pigno¬
rum cessare qd̃ dies ⁊ osules
adliti. uł tabule signate non
sint. ¶ Ereditor pignori acce¬
tor abalio mutuã accep̃. cũ in
bonis eius fc̃s sũt. obligata c̾¬
tibi ex pacto ꝯue̾tolicint uen¬
dere. ꝯbusta ẽ. demñ a dehitore fuit¬
suo restituta.idẽ in noua insu¬
la iuris habes.¬
lpianꝰ. In quib causisꝑig
nus u ypotheta tacite cchit᷑.

Expanded text:
idcirco obligationem pignorum cessare, quod dies et consules additi uel tabulae signatae non sint. Creditor pignori accetor ab alio mutuam accepit, cum in bonis eius facta sint, obligata crtibi ex pacto conuento licuit uendere, combusta est, deinde a debitore suo restituta, idem in noua insula iuris habes. IN QUIBUS CAUSIS UEL HYPOTHECA TACITE CONT
Abbreviated transcription (Latin):
pignois. s bone fid̾i possessioẽs
nõ alit cogẽdos creditorib edi¬
fitiũ restituẽ. quã si suptus ĩ
extruetõe errogatos. qͣtenus p̃¬
eiosior res fc̃a ẽ recipent. ¶ Sisci¬
ente ⁊ ꝯsentiẽte dño ẜuus ut o¬
om̃ia bona dm̃i pignori obliga¬

Expanded text:
pignoris: sed bona fide possessores non aliter cogendos creditoribus aedificium restituere, quam sumptus in exstructione erogatos, quatenus pretiosior res facta est, reciperent. Si sciente et consentiente domino seruus, ut omnia bona domini pignori obliga
Abbreviated transcription (Latin):
P. P ericulũ pignoꝵ noĩs
uenditi ad ep̃torem ꝑtinere.
si tñ ꝓbetur eas res obligataᷤ
rum tp̃s uectigal solutũ nõ
eẽt. is fũdus ad dñm redeat. post
gnus eẽ. It̃ q̃sut si cũ in exsolu¬
tioe uectigał tã debitor qͣm ere¬

Expanded text:
. Periculum pignorum nominis uenditi ad emptorem pertinere, si tamen probetur eas res obligatas tum temporis uectigal solutum non esset, is fundus ad dominum redeat: postegnus esse. Item quaesiit, si, cum in exsolutione uectigalis tam debitor quam cre
Abbreviated transcription (Latin):
ut alio mõ ꝑtem suam ali¬
enauĩt. post dem̃n sotius ces¬
sent. nich̾ agetur cum enĩ
postremus cedat nõ retro
acqn suitus uidetur. f ꝑ¬
inde hẽtur atq sicũ postre¬
dere debebũt. tm̃enim tp̃s
eis remissum ẽ qd dare ⁊¬
facere possut uł diusis
tp̃ib possint ⁊ idõ nõ po¬
test umul unus cedẽ. Ideͣ¬
ꝙ dicẽdum ẽ sialt cecdat᷑
alter legͣet fuitutes. nam
siom̃s socu legẽt fuitutes
et pariter eoꝵ padeatur.
hiditas põt dici utile esse
legatum. si diu̾sis tp̃ib ĩ¬
utiliter dies legati cecdit. ⁊¬
nec enĩ sicut uuietium et
ita ⁊ defũctoꝵ actus susp̃e¬
cdi receptũm ẽ.

Expanded text:
l alio modo partem suam alienauerit, post deinde socius cesserit, nihil agetur: cum enim postremus cedat, non retro adquiri seruitus uidetur, sed perinde habetur, atque si, cum postredere debebunt: tantum enim tempus eis remissum est, quo dare facere possunt, uel diuersis temporibus possint, et ideo non potest uni uel unus cedere. idemque dicendum est et si alter cedat, alter leget seruitutes. nam si omnes socii legent seruitutes et pariter eorum adeatur hereditas, potest dici utile esse legatum: si diuersis temporibus, inutiliter dies legati cedit: nec enim sicut uiuentium, ita et defunctorum actus suspendi receptum est.
Abbreviated transcription (Latin):
Nul. ¶ui pctum locuz
iteraut actum alicuicessi¬
uł ueruł actũ cedere pos¬
se um̃ est queadinodũ siq̃
uicino suas edes ẜuas fa¬
fecisser m nichominu ali

Expanded text:
um. Qui per cert‹um› locum iter aut actum alicui cessiuel iter uel actum cedere posse uerum est: quemadmodum si quis uicino suas aedes seruas fecisset, nihilo minus ali
Abbreviated transcription (Latin):
at. ⁊ id nm̃ est. S ⁊ depre¬
surum uł alieuaturũ nũr
ꝑquẽ aquã iure duci po¬
testatẽ heres nisi ne id fa¬
ceres cautum sit. ¶Qs iꝑ
tuum fũddum ius ẽ mich̃
aqua riuo duce̾ tatite hec
iura sequutur ut nefficẽ
michinuñ liceat ut adire
qua ꝑxime possim ad ief¬
ficiendum cũ ego fabriq
mei. It̃ ut spatiũ relinq̃t
michi añs fũdi quo destͣ
et sinistra ad rũ̃ ad exm
et quo t̾ram. limũ. lapidẽ
arena. calcẽ. iacẽ possim.

Expanded text:
at: et id uerum est. sed et depressurum uel adleuaturum riuum, per quem aquam iure duci potestatem habes, nisi si ne id faceres cautum sit. Si prope tuum fundum ius est mihi aquam riuo ducere, tacita haec iura sequuntur, ut reficere mihi riuum liceat, ut adire, qua proxime possim, ad reficiendum eum ego fabrique mei, item ut spatium relinquat mihi dominus fundi, qua dextra et sinistra ad riuum adeam et quo terram limum lapidem harenam calcem iacere possim.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficit uẽditori adiuri es
consuãda. Nullam eĩ
habuit. quia nemo ip̃i si¬
bi fuitutẽ debet qn inirro
et sidebita fuit fuitus. d̾¬
mp̃. ¶ Lefectioĩs gr̃a ac¬
cedẽdi ad eã loca que nõ ẜ¬
uiant facultas tributa ẽ
bis quib ẜuitus debetur
qua tñ accecdle eis sit nec¬
cesse nisi in xessioe ẜuitu¬
tis noĩatim prefinitũ sit
qua accederetur.⁊ ido nec

Expanded text:
spicit uenditori ad iura eius conseruanda: nulla enim habuit, quia nemo ipse sibi seruitutem debet: quin immo et si debita fuit seruitus, dm. Refectionis gratia accedendi ad ea loca, quae non seruiant, facultas tributa est his, quibus seruitus debetur, qua tamen accedere eis sit necesse, nisi in cessione seruitutis nominatim praefinitum sit, qua accederetur: et ideo nec
Abbreviated transcription (Latin):
ri qd̃ natura om̃ih patet
contẽtus legẽ ẜuan uendi¬
tioĩs ex poscit ꝑsone possi¬
dentiĩ auͣt inius eor suc¬
cedẽtium. ꝑ stipulatioĩs
ul uenditois legẽ obligã¬
tur. ¶Mi ꝯstat intuo a¬
ero lapidicns eẽ inuito
te. nec pnuato nec publico
noĩe qsquã lapidẽ cecłe po¬
test. cui io fadiẽdi ius nõ ẽ
nsi talis ꝯ suetudo in illis.
Iapidicinis ꝯsistat. ut siqͣ
uolũt ex hiis cẽdẽ nõ alit̃¬

Expanded text:
 potest, contractus legem servari venditionis exposcit, personae possidentium aut in ius eorum succedentium per stipulationis vel venditionis legem obligantur. Si constat in tuo agro lapidicinas esse, invito te nec privato nec publico nomine quisquam lapidem caedere potest, cui id faciendi ius non est: nisi talis consuetudo in illis lapidicinis consistat, ut si quis voluerit ex his caedere, non alit
Abbreviated transcription (Latin):
fuitutẽ adqum posse. siuõ
extremo qd retineã q ⁊ ne
dium meũ sit suitutẽ ꝯsis¬
triere. Gd siruisus aut id
cui acꝗsita sit fuitus aut
medium aliena nõ int̾pel¬
berem insulas duob eodẽ
mom̃to tracido uidẽdum ẽ
an fuitus alterutris impo¬
sita ualeat. q̃ alienis ꝗdez
Rł. Sieicinus predium
michi fuiebat beres extiti.
et eam h̾nlitatẽ tibi uẽdidi.
restituu inpristinũ fuitus
statum debet. quia id agit᷑.
ut quasi tu heres uidearis
extitisse.

Expanded text:
uitutem adquiri posse: si uero extremo, quod retineam, quia et medium meum sit, seruitutem consistere, sed si rursus aut id, cui adquisita sit seruitus, aut medium alienauero, interpelberem insulas, duobus eodem momento tradidero, uidendum est, an seruitus alterutris imposita ualeat quia alienis quidem Si ei, cuius praedium mihi seruiebat, heres exstit‹i› et eam hereditatem tibi uendidi, restitui in pristinum statum seruitus debet, quia id agitur, ut quasi tu heres uidearis exstitisse.
Abbreviated transcription (Latin):
spẽs fuitũtis exprimẽda ẽ
ne signãliter ẜuire dictum
est. Aut nieħ ualeat. quia
cepta sit. aut omĩs ẜuitus
impõi debeat¶mtpositis q̃i
alienis elib impõi põt ẜ¬
intus ueluti ut altius tol¬
lere. ut no tolse liceat uł e¬
ciam si iter debeatur. ut ira
comu̾alescat. Simedus e¬
dib fuitus postea inpõita
fuĩt sicuti ꝑ pluriũ predi

Expanded text:
servitutis exprimenda est, ne, si generaliter servire dictum erit, aut nihil valeat, quia cepta sit, aut omnis servitus imponi debeat. Interpositis quoque alienis aedibus imponi potest, veluti ut altius tollere vel non tollere liceat vel etiam si iter debeatur, ut ita convalescat, si mediis aedibus servitus postea imposita fuerit: sicuti per plurium praedia