comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctiu offin impedire iudelicet
qd ex matreno lictima ꝓcreat
sis q̃m uiuente ꝓpriaurore pr
tuus cognouisse dinoscit.Nos
apłice masuetitoinis gr̾a amo¬
uente acetis que sacdotimĩ¬
dientes ab hus te peci uinło
absolucum insuscepto sacdota¬
li offõ confumamꝰ. Et

Expanded text:
cium impedire, videlicet quod ex matre non legitima procreatus sis, quam vivente propria uxore pater tuus cognovisse dignoscitur, nos apostolicae mansuetudinis gratia admonente a ceteris quae sacerdotium imdientes, ab hujus te peccati vinculo absolutum in suscepto sacerdotali officio confirmamus.
Abbreviated transcription (Latin):
adultͥorum fuln ab hominatio
ut illidicatur ee ab hominato
dño. ⁊oquos pac̾na fagitia here¬
dicaria successione descendũt¬
¶ Similit̾ et illito urbam ĩtel¬
ligend est qd ip̃e scribit pacro¬
no lezionensi ep̃õ. de eodem.

Expanded text:
Adulterorum filii abominatio ut illi dicantur esse abominatio Domino, ad quos paterna flagitia hereditaria successione descendunt. Similiter et illud Urbani intelligendum est, quod ipse scribit Petronio
Abbreviated transcription (Latin):
rius cuiolibet domꝰ cuius¬
cumq crimis delatoratq accu¬
sacor em̾serit eius extimatoem
capitis atq fortunas petiturus
exam̃iatõm iudicis imp̃a ex po¬
sitoe crumnũatq excusatiom
exordio ultore eladioferiatur.

Expanded text:
is cuiuslibet domus cuiuscumque criminis delator atque accusator emerserit, eius existimatione caput atque fortunas petiturus,examinatum iudicium in ipsa expositione criminum atque accusationis exordio ultore gladio feriatur.
Abbreviated transcription (Latin):
rarto anliceat clicis uł lay¬
as aquolibet uiuras acciꝑe uł¬
expete. Orinto anreiemosi¬
ne deusurs fi possint. S ex¬
to mnusuram penicetiam age̾
ualeant nisiꝙ male acceperũt
restituant.

Expanded text:
arto, an liceat clericis vel laicis a quolibet usuras expetere? Quinto, an eleemosynae de usuris fieri possint? Sexto, an usurarii poenitentiam agere valeant, nisi quod male acceperunt restituant.
Abbreviated transcription (Latin):
mes et lime nõ ꝯuieti adacusatõ
sint admitrẽdi. Ouinto an
cestes dedomio acciuãtoꝵ sintꝓ
ducendi uł innicoꝵ nox sit au¬
dienda. S exto an extͣ ꝓuinti¬
am reus sit pclucend. Seꝑti¬
cumreo par infic̃malitia. O c¬

Expanded text:
uncti ad accusationem sint admittenti Quinto, an testes de domo accusatorum sint producendi; vel inimicorum vox sit audienda? Sexto, an extra provinciam reus sit producendus? Septiia, quem cum reo par inficit malitia? Oc
Abbreviated transcription (Latin):
Quidam de accusatorib ⁊ testibꝰ
abientes. ꝑ epłam illum accãre
et meum cestifiean codẽdunt.⁊
Cum młta capitula ei obic̾ent᷑
inprimo accusatores defitiunt
demũ accusatioin accusatorez
ũtitur. Hĩnc primũ qͥr anresti¬
tutio danda nit quiblibet ex po¬
liatis. E cdo de indutus anpꝰ

Expanded text:
dicandus. Quidam de accusatoribus et testibus absentes per epistolam illum accusare, et in eum testificari contendunt; quum multa capitula ei objicerentur, in primo accusatores deficiunt; demum accusatio in accusatorem vertitur. Hic primum quaeritur, an restitutio danda sit quibuslibet exspoliatis? Secundo, de induciis, an post
Abbreviated transcription (Latin):
neq autdiem neq horamĩuiti
conprehendãt. Q s libeili in sc̾p¬
tionum liccime ordinatinon
sint. rei nom̃ aboletur et ex in¬
tesio repetendireum potestaᷤ
fiet. It subscrib̾e d̾beb is qui
dat libellum se ꝓfessum ẽe uel
alius ꝗdem ꝓ eo si lr̃as nesciat. s
p̃cium ꝓ compto strupro accep¬
it etsiqd i simile idipm libello
conp̾hendend erit. si accusator
siquid simile ẽ nom̃rei abolet᷑
postulantereo Idemq et lege
iulia deuia senatus consulto
cautum Cita ut liceat alii ex i¬
cegro repet̾e eum cenm. s int̾

Expanded text:
Neque autem diem, neque horam invitus comprehendet. Quod si libelli inscriptionum legitime ordinati non fuerint, rei nomen aboletur, et ex integro repetendi reum potestas fiet. § 3. Item subscribere debebit is, qui dat libellum, se professum esse, vel alius pro eo, si litteras nesciat. Sedpretium pro comperto stupro acceperit, et si quid simile, id ipsum libello comprehendendum erit. Si accusator si quid simile est, nomen rei aboletur postulante reo, idque et lege Julia de vi, et senatusconsultis cautum est, ita ut liceat alii ex integro repetere reum. Sed intra
Abbreviated transcription (Latin):
dem est ideo ordiari
ꝓhibentur q freqter
dum ab ecẽa repetut
plĩma in cõmoda eccã cõse ꝗtur
uł qr idem curiales non uotore¬
ligionis s ut offor suorum rõci¬
ma fugiant adecc̾as se crasferĩt
e hñ qui milicie uł rõib sunt
publicis oblicati dum cãnm
suarum piculum fuguint ad
ecc̃asticum hitum nemant neli

Expanded text:
m est, ideo ordinari prohibentur, quia frequenter, dum ab ecclesia repetuntur, plurima incommoda ecclesia consequitur, vel quia iidem curiales non voto religionis, sed ut officiorum suorum ratiocinia fugiant, ad ecclesiam se transferunt. tasse hi, qui militiae vel rationibus sunt publicis obligati, dum causarum suarum periculum fugiunt, ad ecclesiasticum habitum veniant vel in
Abbreviated transcription (Latin):
tem genis hahumani ꝯdeonon
duo aprincipio fcĩsunt uiret e¬
mulier neq duo uiri neq due i
mulieres set primũnir deinde ex
comulier unam enĩnatura no¬
lens hominũ costituere deus ab
imoprincipio creature hoc incipi¬
ens et multanim et disparium
naturanim eripuit faculratem
nullanota abstinencienelreli¬
giose conu̾sacionis liceat sibi si¬
ne eius licencia deo offerre et si
iro ꝑmittente repmissa fuerit

Expanded text:
ntem generis humani. Ideo non duo a principio facti vir et mulier, neque duo viri, neque duae mulieres; sed primum vir, deinde ex eo mulier. Unam enim naturam volens hominum constituere Deus, ab uno principio creaturae hujus incipiens, multarum et disparium naturarum eripuit facultatem.nulla vota abstinentiae vel religiosae conversationis liceat sibi sine ejus licentia Deo offerre; etiamsi viro permittente repromissa fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ adño fu̾at electus materia¬
lem gladiũ ex̾ceret ut magistru
auideoꝵ iniuria defensaret audi¬
uit ꝯu̾te sladiũ tuũ inuaginam.
Omĩs ei qui oladiũ acceꝑit sladi
opibit ac si aꝑtedicet᷑ ei hactenus¬

Expanded text:
a Domino fuerat electus, materialem gladium exerceret, ut magistrum a Judaeorum injuria defensaret, audivit: Converte gladium tuum in vaginam, omnis enim qui gladium acceperit, gladio peribit, ac si aperte ei
Abbreviated transcription (Latin):
eccẽ p̾cib imp̃r inpresũptores
ualet dec̾nere.sicut ꝓde fẽsiõe fi¬
d̾i qͣndam decreuisse legunt̾ne
hrtici aliquid noie ecce̾ posside̾t
ab ea aũt non iuitati de rebus

Expanded text:
cibus imperator in praesumtores valet decernere, sicut pro defensione fidei quondam decrevisse leguntur, ne haeretici aliquid nomine ecclesiae possiderent. Ab ea autem non invitati de rebus
Abbreviated transcription (Latin):
Occapitło patenter
ostendit᷑ qd nec ipa¬
torinec aulibet laico
pontificũ uel de reb eccãsticis.⁊
Quecq aut ab eis constitrtast
Unde ilfohonorii ausustint srͣ

Expanded text:
oc capitulo patenter ostenditur, quod nec imperatori, nec cuilibet laico Pontificis, vel de rebus ecclesiasticis. Quaecunque autem ab eis constituta fuUnde illud Honorii Augusti, ut supra
Abbreviated transcription (Latin):
quisacdotes aꝓpͥo or¬
alii sacdotes assensum p̃be
ec ieumantes ordinatom ce¬
brent smulit et diaconior¬
nent. Cec̾orum au̾t gradum
distributoni trium uanũte

Expanded text:
qui sacerdotes a proprialii sacerdotes assensum praebeant, et jejunantes ordinationem celebrent. Similiter et diaconi ordinentur. Ceterorum autem graduum distributioni trium ve
Abbreviated transcription (Latin):
it ꝑfectionis arripiunt. no ricco
eis hr̃e sua cultoergomins liez
eis repetere qr non deuer repeci qd̾
possideri non licet. It̾ si ꝗs uolu
urdicio cecum contend̾e dimitte

Expanded text:
fectionis arripiunt, non licet eis sua habere. Multo ergo minus licet eis repetere, quia non debet repeti quod possideri non licet. § 1. Item: Si qjudicio tecum contendere, dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
tis phibetur muroitio contẽde
patet q ulis non licet stare corã
iudice. His ita respondec pro¬
yibetur ꝑfectis iniudicio stare
captando lugums i no enita¬
ee Canonicinon posstoet sua q
Tres deo oblatenon sut alicunis
utuntur enĩ reb ecc̃e nõut sinꝰ
s tanqͣm addispensand̾ sibicre¬

Expanded text:
tis prohibetur in judicio contendere, patet, quod istis non licet stare coram judice. § 1. His ita respondetur: Prohibetur perfecto in judicio stare captando lucrum, sed non evitaesse. Canonici non possident sua, quia res deo oblate non sunt alicuius. Utuntur enim rebus ecclesie, non ut suis, sed tanquam ad dispensandum sibi cre
Abbreviated transcription (Latin):
uod ant cccłias dema¬
tameccłie q̃mres eccłianim in
eporum potestate consistut. lai¬
domũ orationis  domũ negocia¬
cionis et speluncam latronum
fatint. xiide pꝰ eu̾sionem cathe¬
dre acetu fidelium seg̾gati etno
ubere adño fagellabunt᷑ ¶ñ

Expanded text:
uod autem ecclesias de matam ecclesiae quam res ecclesiarum in episcoporum potestate consistunt. Laidomum orationis domum negotiationis et speluncam latronum faciunt. Unde post eversionem cathedrae a coetu fidelium segregati aeterno verbere a Domino flagellabuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
eorum correctom negligetes
crtit̾int tue licet metropolita¬
ns pret̾ ulorum uolutatem.
u̇bo et exemplo hedificat. ima¬
iorum uitia aspa increpatone re¬
dargunt. absq talium consilio
nonlicet metropolitams ĩeor
prochia aliod agereur dispone
yndensine capituli martim
pp̃non simplicit ocm est nichil
acat. s cum dec̾minatõe nichil
qut psumptionis uitiũ uideat.

Expanded text:
rum correctiones negligentes exstiterint, tunc licet metropolitanis praeter illorum voluntatem erbo et exemplo aedificant, et malorum vitia aspera increpatione redarguunt, absque talium consilio non licet metropolitanis in eorum parochia aliquid agere vel disponere. Unde in fine capituli Martini Papae non simpliciter dictum est: « nihil agat, » sed cum determinatione « nihil qu
Abbreviated transcription (Latin):
Dtionem no admitti qui poeaq̃
Fexcoicatus fuit inipa adhnc cx¬
coscatõe constitutus siue sit cłiẽ
sie laicus accͬare uolu̾it omne
⁊ ĩfanne maculis asꝑsi .i. istrioe
aut tmꝑitnd ibꝰ soiecte ꝑsone he¬
retici et suie pagmi siue iidei.b

Expanded text:
tionem non admitti, qui, postquam excommunicatus fuerit, in ipsa adhuc excommunicatione constitutus, sive sit clericus sive laicus, accusare voluerit.  infamie maculis aspersi, id est histriones aut turpitudinibus subiecte persone, heretici etiam, sive pagani, sive iudei, ab
Abbreviated transcription (Latin):
tos pcepisse lezimꝰ non deberef
ꝑsecutoes nec infern fluctuatoe
nec inurde laboracib inasrode¬
minico nec expelle etͥmregis
dispensatores.

Expanded text:
sse legimus, non debere fieri persecutiones, nec inferri fluctuationes, nec invidere laborantibus in agro dominico, neque expellere aeterni regis dispensatores
Abbreviated transcription (Latin):
eporum non longo int̾uallod
disumciut ad consecracõm sui
conpumcias sinedifficulcater
go int̾ualloa se disumgi debent

Expanded text:
episcoporum non longo intervallo debent disjungi, ut ad consecrationem sui comprovincialis sine difficultate go intervallo a se debent
Abbreviated transcription (Latin):
ram̃tum p̾buit accusat desimo¬
clesiam suamepe reutitur. Hac¬
remsibi institue. Secudo an
amicor patrocina melectõe de¬
oeant conualesc̃e. Uercioan
habendo sit symoniacus quipo

Expanded text:
ramentum praebuit; accusatur de simoclesiam suam revertitur rem instituere? Secundo, an amicorum patrocinia in electione debeant convalescere? Tertio, an sit habendus simoniacus qui post
Abbreviated transcription (Latin):
ut cum rectores eius patrimon
iciius conpet̾e posse suspicatun
fiscalimore titulos inprimant
quelibet cum extimant ecclesie
posse conpetẽ puim tenent pro¬
inde p̃senti decreto costituto nt

Expanded text:
ut cum rectores ejus patrimonii illius competere posse suspicantur, fiscali more titulos imprimant,quaelibet cum aestimatur Ecclesiae posse competere, per vim tenetur. Proinde praesenti decreto
Abbreviated transcription (Latin):
modicas ciuitates atq uillas
debet ab epĩsordinan et ponisin
modicamcinitatem ne iulecca
nom ep̃i s ad honorabilem titu¬
lum ciculandꝰ ⁊ denoi̾andus est
prebr uero ad q̃lemcumq locu¬

Expanded text:
modicas civitates atque villas debent ab episcopis ordinari et poni, simodicam civitatem, ne vilescat nomen episcopi, sed ad honorabilem urbem titulandus et denominandus est. Presbyter vero ad qualemcunque locu
Abbreviated transcription (Latin):
Ci possidetis fimou
dequo agitur. cũ ab
altero nec in uec cła
nec pcario possidetis. rector
ꝓuĩcie. inifieri ꝓhibebit. ac sa¬
tisdatõis uł trasferẽde posses¬
sionis edicti ꝓpetui forma ser¬
uata. deꝓpͥetate cognoscet. Mp¬
tris fuerunt exhibe¬
impuberes filii dis k¬
et nos estis eis sb̾stituti. atq ita
aduos intͣ pub̾tatẽ illis decedẽ¬
tib cep̾ hreditas ꝑtiu̇e. de exhi¬
bendis testam̾̃ti tabuł. inter¬
dicto uti potestis. IMpr̃. Be¬

Expanded text:
i possidetis fundum de quo agitur, cum ab altero nec vi nec clam nec precario possidetis, rector provinciae vim fieri prohibebit ac satisdationis vel transferendae possessionis edicti perpetui forma servata de proprietate cognoscet. tris fuerunt impuberes filii et vos eis estis substituti atque ita ad vos intra pubertatem illis decedentibus coepit hereditas pertinere, de exhibendis testamenti tabulis interdicto uti potestis. PP.
Abbreviated transcription (Latin):
iubemꝯsiquis tam̃ apossesso¬
ribꝰ si̾ militaribꝰ. suñ nõ mili¬
taribꝰ adiferenda que debent
audaces extit̾int. eos ꝑmilita¬
re ⁊̃ auxilũ si opꝰ exegit. adso¬
lutione cõpelli censemꝰ.Mp¬

Expanded text:
iubemus. Si qui tamen ex possessoribus sive militaribus sive non militaribus ad inferenda quae debent audaces extiterint, eos per militare etiam auxilium, si opus exegerit, ad solutionem compelli censem
Abbreviated transcription (Latin):
ficiu elesponti cõsularis e¬
t̾ne recordatõis patres sere¬
ntatis nr̃e adiit. ⁊ expositis suiꝰ
apparitonbꝰ urgebat᷑ orañ ss̃
sue sb̾limitatis age̾ pot̾atẽ ci
allesatdes humane ꝓclinius
piũ p̾ncipẽ cõmouerũt. ꝙ tno
obtinere censemꝰ. ¶Mp̃r. De

Expanded text:
ficium Hellesponti consularis aeternae recordationis patrem serenitatis nostrae adiit et expositis suis apparitoribus urguebatur, oravit sub tuae sublimitatis agere potestate. cuius adlegationes humanae proclivius pium principem commoverunt: quod et nos obtinere censemus. D.
Abbreviated transcription (Latin):
batis his que in oppi¬
¶do frequenter meode
genere coutrouersiarum ⁊¬
seruata sunt.causa coguita
statuet. Nam et consuetudo
precedens. et ratio que con¬
suetudinem sua sit custod¬
ienda est. et ne quid contra
longam consuetudinemfi

Expanded text:
batis his, quae in oppido frequenter in eodem genere controversiarum servata sunt, causa cognita statuet. Nam et consuetudo praecedens et ratio quae consuetudinem suasit custodienda est, et ne quid contra longam consuetudinem fi
Abbreviated transcription (Latin):
ap̾ duim imros qͣliscũq
testatio amplectende he¬
ditatis ostendant᷑ statu¬
tis pͥsco nire tpib cohar¬
parẽ qua si suris sitã accur¬
ricuł cõsequat᷑ Impr.

Expanded text:
os qualiscumque testatio amplectendae hereditatis ostendatur, statutis Prisco iure temporibus coarparem, quasi suis sita curriculis, consequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tis ẽẽs suꝑ rebꝯ matri
obtininsti.potes eosqͥ
tibi cõdepnati st̃ cõuei̾re ꝙ si
extitit quite filiũ et insua po¬
testate ẽẽ cõtendit. int̾dicto
meĩ rem ꝓposito defice uitė¬

Expanded text:
tis esses, super rebus matris obtinuisti, potes eos qui tibi condemnati sunt convenire. Quod si extitit, qui te filium et in sua potestate esse contendit, interdicto in eam rem proposito de fide inten
Abbreviated transcription (Latin):
ficiu elesponti cõsularis e¬
t̾ne recordatõis patres sere¬
ntatis nr̃e adiit. ⁊ expositis suiꝰ
apparitonbꝰ urgebat᷑ orañ ss̃
sue sb̾limitatis age̾ pot̾atẽ ci
allesatdes humane ꝓclinius
piũ p̾ncipẽ cõmouerũt. ꝙ tno¬

Expanded text:
ficium Hellesponti consularis aeternae recordationis patrem serenitatis nostrae adiit et expositis suis apparitoribus urgebatur, oravit sub tuae sublimitatis agere potestate. Cuius allegationes humanae proclivius pium principem commoverunt. Dat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓductu.s ne huꝰ int̾preta¬
tõ crimis. latus incerto nage¬
tur errore. eos pͥsentibo ĩsecta¬
mur oracłis qui noie xp̾iam¬
tatis induti. sacrificia uł fec̾¬
int uł facienda mandau̾int.
ꝓbata ꝑfidia. hac rõe ꝑlectẽ

Expanded text:
perductum. Sed ne huius interpretatio criminis latius incerto vagetur errore, eos praesentibus insectamur oraculis, qui nomine Christianitatis induti sacrificia vel fecerint vel facienda mandaverint: probata perfidia hac ratione ple
Abbreviated transcription (Latin):
b huiscemoi emis aroca tur
indazo. quibꝰ ꝙͣuus pterita
irit̾dicta sufficiat. tñ ⁊ illuro
iteramꝰ. ne postꝙͣ afide dema¬
nint. testandi aut donandi
qͣmppiam hant facultatem.
s nec ueditois specie facere
legis fraude sinatur. Cotũq
abintestato xp̃iamtatẽ sectł¬
tibꝰ ꝓpinis potissimũ deferat

Expanded text:
atur indago. Quibus quamvis praeterita interdicta sufficiant, tamen etiam illud iteramus, ne, postquam a fide deviaverint, testandi aut donandi quippiam habeant facultatem. sed nec venditionis specie facere legi fraudem sinantur, totumque ab intestato Christianitatem sectantibus propinquis potissimum deferat
Abbreviated transcription (Latin):
suffragus. s nec uinꝙͣ insta¬
tum pristinu reu̾tant non¬
ħ flasitiũ tuoꝵ oblit̾abit᷑ pe¬
intẽtia. neq u̾bera aliqua ex¬
quisitae defensiois ant mu
dierũt. tuerica que st̃ cõmen¬
ticia ⁊ ꝯcumata ñ posst̾. lapsiᷤ¬

Expanded text:
s. Sed nec umquam in statum pristinum revertentur, non flagitium morum oblitterabitur paenitentia neque umbra aliqua exquisitae defensionis aut muaverunt, tueri ea quae sunt commenticia et concinnata n
Abbreviated transcription (Latin):
dius accusat. eũq uł adsa¬
cõfirmat. intra qnqueniu
nige ꝙ de ĩofficiosis actoib
cõstitutũ ẽ ꝓprias exerat ac¬
Icoe̾s futuriq indicii hunr̃¬
fcemodi scortiat᷑ exordiu¬

Expanded text:
onis accusat eumque in saconfirmat, intra quinquennium iuge, quod inofficiosis actionibus constitutum est, proprias exerat actiones futurique iudici huiuscemodi sortiatur exordiu
Abbreviated transcription (Latin):
Wanda ẽlicentia ur ĩge¬
nuos uł ẜuos ꝓprios quior¬
adsini tursus baptisina de¬
ducendi. nec uo illos quo
erunt nec dilsue suꝑscitio¬
ni conictos ꝓhibendis ca¬
tholice sequi religione ecc̃e.
q. qui fec̾iit uł cũ sit inge¬
nius nise ficri passus sit.
uł factu nõ deturit. exilio
ac .x. libraꝵ auri inlecta dap¬
nabitur. testamci ⁊ donati¬
onis faciende utriusq deue¬
Igandalicentia ceue omnia
ata custodir decetinmant
aissi indiculiceat delatum
tiuelit ꝙ aliis dissimulado

Expanded text:
danda est licentia vel ingenuos vel servos proprios, qui orad suum rursus baptisma deducendi, nec vero illos, quos erint necdum suae superstitioni coniunctos, prohibendi catholicae sequi religionem ecclesiae. Quod qui fecerit vel, cum sit ingenuus, in se fieri passus sit vel factum non detulerit, exilio ac decem librarum auri multa damnabitur: testamenti et donationis faciendae utrique deneganda licentia. Quae omnia ita custodiri decernimus, ut nulli iudicum liceat delatum aliis dissimulando
Abbreviated transcription (Latin):
abeo int̾posito decreto. quip¬
pe cũ ap̾ cũ qq̃ adipisi debet.
patronoꝵ iudicioseonia ser¬
Iint lib̾tate nec sane debita fi¬
nor notis patrũ nota cessab¬
c unt. it patente copia libos
telligãt his obsequns plus
debere aquib̾ se memmerit
unicsis sacris exutos. Iop̾.¬
Les tñt mop̾tores electe
Lopimonis inhacurbe ꝑ
sinzlos ȧnos nrdicio senato
pcipimꝰ ordinari. quicõpe¬
tentes cas. ac debitos actus
integre disceptare atq trac¬
Itare debebut. ut hiitñt tres
Iexhis qui ꝓpͥu larẽ in hac al¬
ma urbe hant nõ cxpiñcus
eligant᷑. ne siquis forte ꝓpt̾
alias cãs ad hãc urbe depro¬
iticiis uen̾it. ad pͥfecture n
ut dictile qui hic domicili¬
Sum fouẽt. itaut nec ip̃i sup¬
tus quosda inferre cogãt
muiti. s hant spõtanee lib̾¬
alitatis arbitriu. Icop̾de

Expanded text:
interpositio decretorum: quippe cum apud eum quoque adipisci debeat patronorum iudicio sedula servitus libertatem. Nec sane debita filiorum votis patrum vota cessabunt, ut patente copia liberotellegant his obsequii plus debere, a quibus sese memine runt vinculis sacris exutos. COTres tantummodo praetores electae opinionis in hac urbe per singulos annos iudicio senatus praecipimus ordinari, qui competentes causas et debitos actus integre disceptare atque tractare debebunt, ut hi tamen tres ex his, qui proprium larem in hac alma urbe habeant, non ex provinciis eligantur. Nec si qui forte propter aliquas causas ad hanc urbem de provinciis venerit, ad praeturae ut dictum est, qui hic domicilium fovent, ita ut nec ipsi sumptus quosdam inferre cogantur inviti, sed habeant spontaneae liberalitatis arbitrium. VALE
Abbreviated transcription (Latin):
siones suas cupientibꝰ actoru
cofectio de fensoribꝰ denegetur
licentia eis tribuat᷑ querele ꝓpͥe
libellum cõscptu tpr̃e quo fũa
contestandu infrequentiori¬
bus crnitatum locis preponen¬
di.couemendiqscribas. tabu¬
larios et cet̾a officia publica cõ¬
monenrdi.ꝑ que libellu colli
oportebit. atq mintis supra
memoratis ꝑsonis. actoꝵ con¬
fectione nigerenda. quoꝵ ques¬
tione fides possit inquiri. qua
ꝓbata nicos quos gestoꝵ peti¬
tam cõfectoe negasse cõstit̾it.
incornidiciarius exerat. Im p̾¬

Expanded text:
siones suas cupientibus actorum confectio a defensoribus denegetur, licentia eis tribuatur querellae propriae libellum conscriptum eo tenore, quo fuerat contestandum, in frequentioribus civitatum locis proponendi conveniendique scribas, tabularios et cetera officia publica commonenda, per quae libellum colligi oportebit atque inmemoratis personis sub actorum confectione ingeri, quorum quaestione fides possit inquiri: qua probata in eos, quos gestorum petitam confectionem negasse constiterit, vigor iudiciarius exeratur.
Abbreviated transcription (Latin):
laber uisionis naum helcesei D̃s emulator ⁊ ulcis¬
cens dñs: ulciscenᷤᷤ dñs ⁊ habens furorem. ulciscens
dñs in hostes suos ⁊ irascens ipse ininicis suis: dñs pa-¬
ciens ⁊ magnꝰ fortitudine. ⁊mundans non faciet in¬
nocentẽ: Dñs in tẽpestate ⁊ turbine uiȩ eiꝰ. ⁊ nebule
puluis pedũ eiꝰ: in crepans mare ⁊ ex siccans illud. et

Expanded text:
emulator et ulciscens Dominus: ulciscens Dominus, et habens furorem: Ulciscens Dominus in hostes suos: et irascens ipse inimicis suis. Dominus patiens, et magnus fortitudine, et mundans non faciet innocentem. Dominus in tempestate et turbine via ejus, et nebulae pulvis pedum ejus. Increpans mare
Abbreviated transcription (Latin):
se ampliꝰ dedit ad diligentiam lectionis legis ⁊ ꝓpħarũ
⁊ alioꝵ libroꝵ qui nob aparentibꝰ nr̃is traditi sunt:
uolui ⁊ ipse scribere aliquid hoꝵ quȩ ad doctrinã et
sapientiã ꝑtinent. ut desid̾antes discerent: ⁊ illoꝵ ꝑi¬
ti facti magis magisq attendant animo ad legitimã
hab̾e in illis in quib uidem sequentes imaginẽ sa¬
pientiȩ ⁊ deficere in uerboꝵ cõpositione: Nam defici-¬
ent uerba hebraica: quando translata fuerint ad alte.¬
rã lingã: Non solũ aut̃ hȩc: s ⁊ ipsa lex ⁊ ꝓpħȩ cȩterȩq¬
scripturȩ libroꝵ non paruã habent differentiã qͣn
do int̾ se dicunt᷑: Nam in octauo ⁊ tricesimo anno
temporib ptolomei euergetis regis: postquã ꝑueni ĩ¬

Expanded text:
iligentiam lectionis Legis et Prophetarum et aliorum librorum qui nobis a parentibus nostris traditi sunt, volui et ipse scribere aliquid horum quae ad doctrinam et sapientiam pertinent, ut desiderantes discere et illorum periti facti magis magisque adtendant animo et confirmenthabere in illis in quibus videmur sequentes imaginem sapientiae et deficere in verborum conpositione. nam deficiunt verba hebraica quando translata fuerint ad alteram linguam; non solum autem haec, sed et ipsa Lex et Prophetae ceteraque librorum non parvam ha 146, 11-2: Nam in octauo et tricensimo anno temporibus Ptolomei Euergetis regis  Eue
Abbreviated transcription (Latin):
potui decreuimus dum sp̃s hos regit artus ꝓpharũ
explanationi incumb̾e:⁊ omissum iam diu opus quo¬
dam post liminio repetere: p̃sertim cum ⁊ admirabił
sc̃s q uir pammachius hoc idem litteris flagitet. et
nos ad patriam festinantes mortiferos sirenarũ cant̾
surdda debeamus aure transire. Exꝑlict eREfANO.¬
est ut post mortem moysi serui dñi loqueretur
dñs ad iosue filium nun ministrum moysi. ⁊ di¬
ceret ei. Moyses seruus incus mortuus ẽ. Surge ⁊ tͣn¬
si iordanen istum. tu ⁊ om̃is ppłs tecum: interram

Expanded text:
potui, decrevimus, dum spiritus hos regit artus, Prophetarum potui, decrevimus, dum spiritus hos regit artus, Prophetarum explanationi incumbere, et omissum jamdiu opus, quodam postliminio repetere: praesertim cum et admirabilis sanctusque vir Pammachius hoc idem litteris flagitet, et nos ad patriam festinantes, mortiferos Sirenarum cantus surda debeamus aure transire. CAPITULATIONEDominus ad Josue filium Nun ministrum Moysi, et diceret ei: Moyses servus meus mortuus est. Surge, et transi Jordanem istum, tu et omnis populus t
Abbreviated transcription (Latin):
audientis utilitas ẽ. nos laborando sudare: ⁊ alios de-¬
trahendo laborare. dolere iudȩos quod calumniandi
cis ⁊ irridendi xp̃ianos sit ablata occasio. ⁊ ȩccłȩ ho¬
mines id despicere unmo lacerare unde aduersarii
torqueantur: Quod siuetus eis tantum interp̃tatio
placet quȩ ⁊ michi non difplicet. ⁊ nicbil extra recipi¬
endum putant. cur ea quȩ subastericis ⁊ obelis uł ad¬
dita sunt uel amputata legunt ⁊ negligunt: Quare
danielem uixta theodotionis translationẽ ȩcclȩ susce¬
perunt: Cur origenem mirantur. ⁊ eusebiũ pam¬
phili. cunctas editiones similiter disserentes: Aut
quȩ fuit stulticia postquam uera dixerint ꝓferre
quȩ falsa sunt: Unde autem innouo testam̃to ꝓ¬
bare poterunt assumpta testimonia quȩ inlibris
ueterib non habentur: hȩc dicinus: ne om̃ino ca-¬
lumniantib tacere uideamur. Ceterum post sc̃ȩ pau¬
lȩ dormitionem cuius uita uirtutis exemplum est
⁊ hos libros quos eustochiȩ uirgini xp̃i negare non

Expanded text:
entis utilitas est, nos laborando sudare, et alios detrahendo laborare? dolere Judaeos quod calumniandi eis et irridendi Christianos sit ablata occasio, et Ecclesiae homines id despicere, immo lacerare, unde adversarii torqueantur? Quod si vetus eis tantum interpretatio placet, quae et mihi non displicet, et nihil extra recipiendum putant: cur ea quae sub asteriscis et obelis, vel addita sunt, vel amputata, legunt, et negligunt? Quare Danielem juxta Theodotionis translationem, Ecclesiae susceperunt? Cur Origenem mirantur, et Eusebium Pamphili, cunctas editiones similiter disserentes? Aut quae fuit stultitia, postquam vera dixerint, proferre quae falsa sunt? Unde autem in novo Testamento probare poterunt assumpta testimonia, quae in libris veteribus non habentur? Haec dicimus, ne omnino calumniantibus tacere videamur. Caeterum post sanctae Paulae dormitionem, cujus vita virtutis exemplum est, et hos libros, quos Eustochio virgini Christi negare non
Abbreviated transcription (Latin):
filium naue manũ
mittimus quẽ ebrei
iosue bennim. id est
iosue filium nunuo¬
cant: ⁊ adiudicũ lo¬
brum quem sopthim appellant. adrutd quoq ihest̃
quos isdem nominib efferunt. Monemusꝙ lectorem
ut siluam ebraicorum nominum ⁊ distinctiones ꝑ
mẽbra diuisas diligens scriptor conscruet: ne ⁊ ñr
labor ⁊ illius studium ꝑeat. ⁊ ut inprimis quod sepe
testatus sum sciat me noninrep̃hensione ueterũ no¬
ua cudere sicut amici mei criminantur. s. ꝓ uili par-¬
te oferre linguȩ meȩ hominib quostam̃ nr̃a delec-¬
tant. ut ꝓgretorum exaplois. quȩ ⁊ sumptu i labo¬
re maximo indigent. editionem nr̃am habeant: ⁊ si¬
cubi in antiquorum uoluminũ lectione dubitarint.
hȩc illis conferentes inueniant quod reqiur̃. maxime
cum ⁊ apud latinos tot sint exemplaria quot codices.
⁊ unus quisq ꝓ arbitrio suo ueladdiderit uel sub¬
traxerit quod ei uisum ẽ. ⁊ utiq nonpossit uerũ ct̃

Expanded text:
filium Nave manum mittimus, quem Hebraei JOSUE BEN NUN , id est, Josue filium Nun, vocant, et ad Judicum librum, quem SOPHTIM appellant, ad RUTH quoque et ESTHER , quos iisdem nominibus efferunt. Monemusque lectorem, ut silvam Hebraicorum nominum, et distinctiones per membra divisas diligens scriptor conservet, ne et noster labor et illius studium pereat. Et ut in primis, quod saepe testatus sum, sciat me non in reprehensionem veterum nova cudere, sicut amici mei criminantur; sed pro virili parte offerre linguae meae hominibus quos tamen nostra delectantre maximo indigent, editionem nostram habeant. Et sicubi in antiquorum voluminum lectione dubitarint, haec illis conferentes, inveniant quod requirunt: maxime cum apud Latinos tot sint exemplaria, quot codices; et unusquisque pro arbitrio suo vel addiderit, vel subtraxerit quod ei visum est: et utique non possit verum esse
Abbreviated transcription (Latin):
uerit uestigium pedis ur̃i uob tradam sicut locutꝰ
sum moy si. a deserto ⁊ libano. usq adflum̃ magnũ
cuphraten: Om̃is terra hetcheorum usꝙ ad mare
magnum contra solis occasum: erit terminus ũr.
N ullus uob poterit resistere: cunctis dieb uitȩ tuȩ.
s icut fui cum moyse: ero ⁊ tecum. Non dimittam nec
derelinquamte. Confortare: ⁊ esto robustus. T uenĩ
sorte qiuides ppło huic terram ꝓ qua uiraui patrib
tuis: ut traderẽ eam illis. Confortare igitur ⁊ esto
robustus ualde: ut custodias ⁊fticias om̃emlegẽ

Expanded text:
t vestigium pedis vestri, vobis tradam, sicut locutus sum Moysi. A deserto et Libano usque ad fluvium magnum Euphraten, omnis terra Hethaeorum usque ad mare magnum contra solis occasum erit terminus vester. Nullus vobis poterit resistere cunctis diebus vitae tuae: sicut fui cum Moyse, ero et tecum: non dimittam, nec deresorte divides populo huic terram, pro qua juravi patribus tuis, ut traderem eam illis. Confortare igitur et esto robustus valde, ut cust
Abbreviated transcription (Latin):
Te xxxUI Et dixit moyses ad ppłm t̾acete ⁊ audite.
cxxxuiiii Sicustodierins p̃cepta dñi¬
Que sunt absconsa deo que autem pala nob̾.
Prope ẽ uerbum inore tuo ⁊ incorde tuo.
Ec ce dedi ante ocłos tuos uitã ⁊ mortẽ.ꝑ¬

Expanded text:
XIX. Et dixit Moyses ad populum, tacete, et audite. II. Si custodieritis praecepta DomiQuae sunt absconsa Deo, quae autem palam nobis. CXLVI. Prope est verbum in ore tuo, et in corde tuo. CXLVII. Ecce dedi ante oculos tuos vitam et mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
cxi.
Nonerit isrłites formcaria.
cxii
Non inferes mercedem forncariȩ. Tredde.
Non exiges a fr̃ẽtuousurã cxiiͥ Siuou̾s uotũ año¬
cxui.

Expanded text:
CXII. Non erit Israelites fornicaria. CXIII. Non inferes mercedem fornicariae. Non exiges a fratre tuo usuram. CXV. Si voveris votum DoCXVI.
Abbreviated transcription (Latin):
filii helchiȩ de sacerdotib qui fuerunt in anathot in
terra beniamin: quod factum ẽ uerbum dñi ad eum
in dieb iosiȩ filii amos regis uida. intertio decimo
anno regnieius: Et factum ẽ in dieb ioachim filii
iosiȩ regis uda. usq ad consũmationẽ undecimi an-¬
ni sedechiȩ filii iosiȩ regis iuda: usq ad transinigra¬

Expanded text:
filii Helchiae, de sacerdotibus, qui fuerunt in Anathoth, in terra Beniamin. quod factum est uerbum domini ad eum in diebus Iosiae, filii Amon, regis Iuda, in tertio decimo anno regni eius. et factum est in diebus Iosiae, filii Iosiae. regis Iuda, usque ad consummationem undecimi anni Sedeci
Abbreviated transcription (Latin):
manentes estis in eo. ⁊ ꝑseuerantes
in oꝑib: eius ꝓmissum ex pectantes indiem ui¬
dicii. Neq destituant uos quoꝵdã uaniloquia:
sint ad ꝓfecꝰtum ueritatis eu̾głii deseruentes. ⁊ fa¬
cientes benignitatem oꝑum. quȩ salutis uitȩ et̾nȩ¬
sunt: Et nunc palam sunt uincula mea quȩ pa¬
cior in xp̃o quib letor ⁊ gaudeo: Et hoc michiẽ
ad salutem ꝑpetuam: quod ipsum factum ẽ ora¬
habeatis. ⁊ sitis unanimes: Ergo dilectissimi ut au¬
distis p̃sentia mei ĩta retinete: ⁊ facite intimore d̃ĩ
nerit uob̾ uita in ȩt̾num: Est enim ds̃ qui oꝑat᷑ in

Expanded text:
 perseverantes in operibus bonis, promissum exspectantes in die judicii. Neque destituant vos quorumdam vaniloquia ad profectum veritatis Evangelii, deservientes sint, et facientes benignitates operum quae sunt salutis vitae aeternae. Et nunc palam sunt vincula mea, quae patior in Christo, quibus laetor et gaudeo, et hoc mihi factum est ad salutem perpetuam, quod ipsum factum orahabeatis et sitis unanimes. Ergo, dilectissimi, ut audistis praesentiam Domini, ita retinete et facite in timore Dei, et erit vobis vita in aeternum. Est enim Deus qui operatur in
Abbreviated transcription (Latin):
du nr̃r uersus ẽ. in luctũ chorus nr̃: secidit corona ca¬
pitis nr̃i: ue nobis quia peccauimꝰ. Propt̾ea mestum
ceris nr̃i. derelinques nos in longitudinẽ dierums
s onuerte nos dñe ad te et conuertem᷑: in noua dies nr̃os
ficut aprincipio: S ꝓiciens reppulisti nos: iratus es
contra nos uehementer:

Expanded text:
ri versus est in luctu corus noster, cecidit corona capitis nostri: ve nobis quoniam peccabimus. Propterea mestum ceris nostri: derelinques nos in longitudine dierum. Converte nos Domine ad te et convertemur: renoba dies nostros sicut a principio. Set proiciens reppulisti nos: iratus es contra nos veementer.
Abbreviated transcription (Latin):
ducit fulgura ⁊ tonitrua.⁊ septem sp̃s discurrentes. ⁊ mare
uitreũ .⁊ iiii. animalia plena ocłis dicens: Animal pͥmũ simile
leoni. ⁊ scd̾m animal: simile uitulo. ⁊ t̾cium simile homini. &
quartũ simile aqͥle uolanti Et pꝰ paululũ plena in quit ocłis
erant. ⁊ requiẽ non habebant die ac nocte dicentia. Sc̃s. Sc̃s.

Expanded text:
ucit fulgura, et tonitrua, et septem spiritus discurrentes, et mare vitreum et quatuor animalia plena oculis , dicens: Animal primum simile leoni, et secundum simile vitulo, et tertium simile homini, et quartum simile aquilae volanti. Et post paululum: Plena erant, inquit, oculis, et requiem non habeb
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ credider̾. in suꝑba
contentione uolebãt se
alterutrũ suꝑ ponere:¬
Nam iudei dicebant: Nos
sumꝰ ppłs dĩ qͦs ab initio
dilex̃ ⁊ fouit. nos circũcisi
ex genere abrahã. ex styr¬

Expanded text:
. Hi superba contentione volebant se alterutrum superNam Judaei dicebant: Nos sumus populus Dei, quos ab initio dilexit et fovit. Nos circumcisi ex genere Abraham, s
Abbreviated transcription (Latin):
querit᷑ quare post eugłia
quȩ supplem̃tũ legis sunt.
⁊ in quib nob̾ exempla
et p̾cepta uiuendi plenis¬
seilicet ut in initio nascentis eccłiȩ nouis causiˢ

Expanded text:
quare post Evangelia, quae supplementum legis sunt, et in quibus nobis exempla et praecepta vivendi plenisscilicet initia nascentis Ecclesiae novis causis
Abbreviated transcription (Latin):
dño salutem:
Mirari non
desino exactio¬
stantiam:
Errigitis enĩ
ut librum chaldeo sermone conscriptum ad la-¬
tinum stilum traham: librum utiq tobiȩ quem
hebrei de cathalogo diuinarum scripturarum
secantes. his quȩ agyographa memorant man¬
ciparunt: feci satis desiderio uestro: non tamen
meo studio Arguunt enim nos hebreorum stu¬
dia: et imputant nobis contra suum canonem.¬

Expanded text:
o salutem. Mirari non desino exactiostantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de catalogo divinarum Scripturarum secantes, his, quae apocrypha memorant, manciparunt. Feci satis desiderio vestro, non tamen meo studio. Arguunt enim nos Hebraeorum studia, et imputant nobis, contra suum canonem
Abbreviated transcription (Latin):
pura ⁊ ut ab
eis in grecũ
uersa est edi¬
tio ꝑmaner&e:
ut hebrea
uolumina
latino sermone transferrem: Quod enĩ semel aures
hominũ occupauerat. ⁊ nascentis ȩccłiȩ roborauerat
fidem: iustũ erat etiam nr̃o silentio comꝓbari: Nunc
uͦ cũ ꝓuarietate regionũ diuersa ferant᷑ exemplaria:
⁊ germana illa antiquaq translatio corrupta sit atꝙ
uiolata. nr̃i arbitrii putas aut eplurib iudicare qͥd
uerũ sit. aut nouũ opꝰ in ueteri oꝑe condere. illuden¬
tibꝰq iudeis. cornicũ ut dicit᷑ ocłos configere. alexan¬
dria: ⁊ egyptus in septuaginta suis esychium lau

Expanded text:
pura, et ut ab eis in Graecum versa est, editio permaneret, ut Hebraea volumina Latino sermone transferrem. Quod enim semel aures hominum occupaverat, et nascentis Ecclesiae roboraverat fidem, justum erat etiam nostro silentio comprobari. Nunc vero, cum pro varietate regionum diversa ferantur exemplaria, et germana illa antiquaque translatio corrupta sit, atque violata: nostri arbitrii putas, aut e pluribus judicare quid verum sit, aut novum opus in veteri opere cudere, illudentibusque Judaeis, cornicum, ut dicitur, oculos configere. Alexandria et Aegyptus in Septuaginta suis Hesychium lau
Abbreviated transcription (Latin):
ropħauit autẽ de his septimꝰ abadam.
enoc dicens. Ecce uenit añs in sc̃is milibꝰ su¬
is. facere iudiciũ contra om̃s: et arguere om̃s
imꝑios. deom̃ibꝰ oꝑibꝰ impietatis eoꝵ quib impiȩ
eger̃. ⁊ de om̃ibꝰ duris quȩ locuti sunt contra eum
peccatores impii: hi sunt murmuratores querelosi.
scłm desideria sua ambulantes. ⁊os illoꝵ loquit᷑
suꝑbiã. mirantes ꝑsonas questus causa: ui.¬
os autẽ kmi. memores estote uerboꝵ quȩ

Expanded text:
phetavit autem et de his septimus ab Adam Enoc dicens: 'Ecce venit Dominus in sanctis milibus suis facere iudicium contra omnes et arguere omnes impios de omnibus operibus impietatis eorum, quibus impie egerunt, et de omnibus duris, quae locuti sunt copeccatores et impii. Hi sunt murmuratores, querelosi, secundum desideria sua ambulantes, et os illorum loquitur superbiam, mirantes personas quaestus causa. Vos a
Abbreviated transcription (Latin):
cyri regis ꝑsarum. ut impleretur uerbũ
añi exore hieremiȩ suscitauit dñs sp̃m
cyri regis ꝑsarum:⁊ transduait uocem
in uniuerso regno suo etiam ꝑseriptir¬
ram dicens hȩc dicit cyrus rede ꝑsarum
Om̃ia regna terrȩ dedit mͥ dñs ds̃ celi
qui iniciriã fecit: Uos autem opaula ⁊ eustochiũ.
qm̃ ⁊ bibliothecas hebreorum studiustis in trare ⁊
interpͣtum certamina compbastis: tenentes hester
hebraicũ librũ ꝑsingula uerba nr̃am translationem
aspicite. ut possitis agnoscere me nichil etiam aug¬
mentasse addendo: s fideli testimonio simpliciter
sicut in hebreoꝵ habetur: historiã hebraicam latinȩ
linguȩ tradidisse: Nec affectamus laudes hominum:
nec uituꝑationes ex pauescimꝰ: Deo enim placere cu¬
rantes. minas hominũ penitus non timemus: qm̃

Expanded text:
Cyri regis Persarum, vt compleretur verbum Domini ex ore Hieremiæ, suscitauit Deus spiritum Cyri regis Persarum, & transduxit vocem in vniuerso regno suo, etiam per scripturam dicens. Hæc dicit Cyrus rex Persarum. Omnia rqui injuriam fecit. Vos autem, o Paula et Eustochium, quoniam et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certamina comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timemus: quia
Abbreviated transcription (Latin):
manu consitũ erat. ⁊ pendebant ex
om̃i parte tentoria aerii coloris ⁊ carparsinr ⁊ iacinc¬
tim sustentata funib byssinis atq purpureis. qui
eburneis circulis in serti erant ⁊ columnis marmore¬
is fulciebant᷑: lectuli qͦq aurei ⁊ argentei suꝑ paui¬
m̃tum. smaragdino ⁊ pariostratũ lapide dispositi
erant: quod mira uarietate pictura decorabat Bibe¬
bant autẽ qui inuitati erant aureis poculis.i aliis

Expanded text:
erat. Et pendebant ex omni parte tentoria aerii coloris, et carbasini ac hyacinthini, sustentata funibus byssinis, atque purpureis, qui eburneis circulis inserti erant, et columnis marmoreis fulciebantur. Lectuli quoque aurei et argentei, super pavimentum smaragdino et Pario stratum lapide dispositi erant: quod mira varietate pictura decorabat. Bibebant autem qui invitati erant, aureis poculis, et aliis
Abbreviated transcription (Latin):
uniꝰ cuiꝰlibet in terp̃tis sequeret᷑ errorem: Nos autẽ
qui hebreȩ linguȩ saltem paruam habemus scien¬
tiam: ⁊ latinus nob ut cumq sermo non de est:⁊
de aliis magis possumꝰ iudicare: ⁊ ea quȩ ipsi in tel¬
ligimus in nr̃a lingua ꝓmere. Itaq licet ex cethra
sibilet uictorq si non in cendia iactet: nunquã meũ
uiuante xp̃o silebit eloquiũ: Etiã p̾cisa
lingua balbutiet: Legant qͥ uolunt. qui
nolunt abiciant: Euentilent apices. littas
calumpnient᷑: magis urã caritate ꝓuoca¬

Expanded text:
uniuscujusque interpretis sequeretur errorem. Nos autem qui Hebraeae linguae saltem parvam habemus scientiam, et Latinus nobis utcumque sermo non deest: et de aliis magis possumus judicare, et ea quae ipsi intelligimus, in nostra lingua promere. Itaque licet et excetra sibilet, victorque Sinon incendia jactet : numquam meum, juvante Christo, silebit eloquium: etiam praecisa lingua balbutiet. Legant qui volunt: qui nolunt abjiciant. Eventilent apices, litteras calumnientur: magis vestra charitate pro
Abbreviated transcription (Latin):
difficilius sit facere qđ poscitis an negare: nec dum sta-¬
tui: Nam neq uob̾ aliquid imꝑantibꝰ abnuere senten¬
cia ẽ: ⁊ magnitudo oneris im positi ita ceruices p̾mit.
ut ante sub fasce ruendum sit quã leuandũ: Accedunt
ad hoc inuidoꝵ studia qui om̃e qđ scribimus rep̃hen.¬
dendũ putant. ⁊in terdũ contra se conscientia repug¬
nante publice lacerant que occulte legunt: in tan-¬

Expanded text:
difficilius sit, facere quod poscitis, an negare, necdum statui. Nam neque vobis aliquid imperantibus abnuere, sententiae est: et magnitudo oneris impositi ita cervices premit, ut ante sub fasce ruendum sit, quam levandum. Accedunt ad hoc invidorum studia, qui omne quod scribimus, reprehendendum putant: et interdum contra se conscientia repugnante, publice lacerant quae occulte legunt; in tan
Abbreviated transcription (Latin):
dñs in illa die iustus iudea: Non solũ autẽ m: s ⁊ his
qͥ diligunt aduentum eiꝰ xi.
estina ad me uenire cito: Demas enĩ me oereli¬
quit doligens hoc scłm: ⁊ abit thessalonica.
crescens in galatiam: titus indalmaciã. Lucas
est mecũ solus: Marcũ assume: ⁊ adduc tecũ: Est enĩmͥ
utilis inministeriũ: Tichicũ autẽ misi ephesũ: Penulã¬

Expanded text:
s in illa die justus judex: non solum autem mihi, sed et iis, qui diligunt adventum ejus. Festina ad me venire cito. Demas enim me reliquit, diligens hoc saeculum, et abiit Thessalonicam: Crescens in Galatiam, Titus in Dalmatiam. Lucas est mecum solus. Marcum assume, et adduc tecum: est enim mihi utilis in ministerium. T
Abbreviated transcription (Latin):
t accessistis adme om̃s: atq dixistis. Mitumꝰ
uiros qui consident t̾ram. ⁊ renuntient ꝑ
qđ iter debeamus ascende: ⁊ ad quas per
euob duodecĩ uiros singulos de tribub suis. Qui
cum ꝑtexissent ⁊ ascendissent in montana: uener̾¬

Expanded text:
t accessistis ad me omnes atque dixistis mittamus t accessistis ad me omnes atque dixistis mittamus viros qui considerent terram et renquod iter debeamus ascendere, et ad quas perge vobis duodecim viros, singulos de tribubus suis. Qui cum perrexissent, et ascendissent in montana, vener
Abbreviated transcription (Latin):
e uobis uiros sapientes ⁊gnaros ⁊ quorũ conuersatio
sit ꝓbata iñ tribub ur̃is: ⁊ ponam eos uob̃ principes.
Tunc respondistis. michi. bonares ẽ qu̾am uis facere:
Tuliq de tribub ur̃is uiros sapientes ⁊ nobiles. ⁊ cons¬
titui eos principes. tribunos ⁊ centuriones:⁊ qͥnqua¬
genarios ac decanos: qui docerent uos singula. Pre-¬
cepiq eis dicens: Audite illos: ⁊ qđ iustumẽ iudica
te. Siue cuus sit ille siue ꝑegrinus. nulla erit dis¬
tantia ꝑsonarum. Ita paruum audictis ut magnũ:
nec accipietis cuiusqͣm ꝑsonam. quia dei iudiciũ est.
Quod si difficile uob aliquid usum fuerit. referte ad
mę:tiego audiam. ẽcepiq om̃ia quȩ fac̾ẽ debetis. uii¬
xofecti autem de. horeb: transiumꝰ ꝑ heremũ
tribilem ⁊ maximam solitudinẽ quã uidistis
nobis. Hide t̾ram quam dñs ds̃ tuus dat tibi: ascen¬
de ⁊ posside cam sicut locutus ẽ. dñs ds̃ nr̃ patrib
tuis. Noli metuere: nec quicqͣm paueas. aui¬

Expanded text:
bis viros sapientes et gnaros, et quorum conversatio sit probata in tribubus vestris, ut ponam eos vobis principes. Tunc respondistis mihi: Bona res est, quam vis facere. Tulique de tribubus vestris viros sapientes, et nobiles, et constitui eos principes, tribunos, et centuriones, et quinquagenarios ac decanos, qui docerent vos singula. Praecepique eite sive civis sit ille sive peregrinus nulla erit distantia personarum ita parvum audietis ut magnum nec accipietis cuiusquam personam quia Dei iudicium est quod si difficile vobis aliquid visum fuerit referte ad me et ego audiam praecepique omnia quae facere deberetis profecti autem de Horeb transivimus per heremum terribilem et maximam quam vidistis nobis vide terram quam Dominus Deus tuus dat tibi ascende et posside eam sicut locutus est Dominus Deus patribus tuis noli metuere nec quicquam paveas e
Abbreviated transcription (Latin):
cutus ẽ. ad nos in horeb. dicens. Sufficit uob̃ qđ in hoc
monte mansistis. Reuertimini ⁊ uenite ad montẽ amor¬
reoꝵ. ⁊ ad cetera que ei ꝓxima sunt campestria atq
montana. ⁊ humiliora loca contra meridiẽ: ⁊iuxtalitꝰ
maris t̾ram chananeorũ ⁊ libani. usq ad flum̃ magnũ
euphraten: En inquit tradidi uob̃. Ingredimini ⁊ pos¬
sidete eam suꝑ qua uirauit dñs patrib ur̃is abraham

Expanded text:
ficit vobis quod in hoc monte mansistis revertimini et venite ad montem Amorreorum et ad cetera quae ei proxima sunt campestria atque montana et humiliora loca contra meridiem et iuxta litus maris terram Chananeorum et Libani usque ad flumen magnum Eufraten en inquit tradidi vobis ingredimini et possidete eam s
Abbreviated transcription (Latin):
moy ses ad om̃em ifrł
tramiordanen in soli¬
tudine campestri cor-¬
tramare rubrũ int̾
pharan: ⁊ tophel et
laban ⁊ aseroth ubi
auri ẽ plurimũ. xi
dieb de horeb ꝑ uiam montis seir usq chades barne.
Q uadragesimo anno undecimo mense pͥma die mensis.
locutus ẽ. moyses ad filios isrł om̃ia quȩ p̃ceꝑat illi
dñs ut diceret eis: postquam ꝑcussit seon regẽ amor-

Expanded text:
Moses ad omnem Israhel trans Iordanem in solitudine campestri contra mare Rubrum inter Pharan et Thophel et Laban et Aseroth ubi auri est plurimum undecim diebus de Horeb per viam montis Seir usque Cadesbarne quadragesimo anno undecimo mense prima die mensis locutus est Moses ad filios Israhel omnia quae praeceperat illi Dominus ut diceret eis postquam percussit Seon reg
Abbreviated transcription (Latin):
greti post septuaginta translatores aquilã ⁊ hymiii¬
cbũ ⁊theodotionẽ legunt. uł obstudiũ doctrine suȩ
uelut septuaginta magis excollatione eoꝵ intelli¬
gant.sic usti saltem unum post pͥores hab̾e dignet᷑
int̾pretẽ. Legant priꝰ ⁊ postea despiciant: neuideant᷑
ñ ex uidicio s exodũ p̃sumptione ignorata dampua

Expanded text:
st Septuaginta Translatores, Aquilam et Symmachum et Theodotionem legunt, vel ob studium doctrinae suae, vel ut Septuaginta magis ex collatione eorum intelligant: sic et isti saltem unum post priores habere dignentur interpretem. Legant prius, et postea despiciant: ne videantur, non ex judicio, sed ex od
Abbreviated transcription (Latin):
insermone suo disertus sit: quippe ut uir
nobilis ⁊ urbane elegantie nec habens qͥequã
in eloquio rusticitatis ad mixtum. Unde ac¬
cidit: ut p̃ceteris florem sermonis eiꝰ trans¬
latio non potuerit conseruare: deinde etiã

Expanded text:
rtus sit: quippe ut vir nobilis et urbanae eloquentiae, nec habens quidpiam in eloquio rusticitatis admistum. Unde accidit, ut prae caeteris, florem sermonis ejus translatio non potuerit conservare. Deinde etiam