comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& deuita futura disputantes num quã sileant
Super humerale aut̃ palliũ saluatoris insinuat
potestatẽ & regnũ sicut scribtũ est principatus
eius suꝑ humeros eius . Duo quoq: lapides ÷ martg¬
dini in suꝑ humerieli ad dextra & leua posia duo
sunt populi gentilis dexter & iudaeus qui fuit
aliquando dexter sinister est. Habentes in se
sculpta nomina duo decim patri archarũ: idestad
imitandũ uitae exemplar scõrum a postulorum
Alii eosdem duos lapides duo testam̃ta dixerun
siue lit terã & spm in quib tenentur legis uniuersa
mysteria Indextert sp̃s in leua littera. Ratio¬
nale uero pectori suꝑ posi tum. quaterno lapidũ
ordine distinctum. sermonẽ figusat euan gelicũ
qui quadriplicato ordine ueritatẽ fidei nobis &
doc trinam trinitatis exponit. cui conuenit in
geminis a postolicis sermo tam uirtute quã nnero
hoc autẽ sactionale duplex est. quia euangelicȩ
& mystica item idem sacerdos xp̃s non in oongrue

Expanded text:
et de vita futura disputantes nunquam sileant. et de vita futura disputantes nunquam sileant. Superhumerale autem pallium Salvatoris insinuat potestatem et regnum, sicut scriptum est: Principatus ejus super humeros ejus . 6. Duo quoque lapides smaragdinisunt populi, gentilis dexter et Judaeus, qui fuit aliquando dexter, sinister est. Habentes in se sculpta nomina duodecim patriarcharum, id est, ad imitandum vitae exempla sanctorum Apostolorum. Alii eosdem lapides duos duo testamenta dixerunt, sive litteram et spiritum, in quibus tenentur legis universa mysteria. In dextera spiritus, in laeva littera. Rationale vero pectori superpositum, qutaerno lapidum ordine distinctum, sermonem figurat evangelicum, qui quadruplicato ordine veritatem fidei nobis et doctrinam Trinitatis exponit, cui convenit in gemmis apostolicus sermo tam virtute, quam numero. Hoc autem rationale duplex est, quia evangelicae et mystica. Item idem sacerdos Christus, non incongrue
Abbreviated transcription (Latin):
gnitatẽ osterdit. Cingulũ uero illud quo sacerdo¬
tale pectus ad stringitur chorus scõrũ ud concor¬
dia figusatur. qui in unitate fidoi xp̃m amplec¬
tuntur. Tuni ca aut̃ illa talaris a capite usque
ad plantas dimissa cadẽ ecclesia xp̃i usq ad sinẽ
tem porũ ꝑmansurte haec uestis fit tota iacmethi¬
na lacincthus enĩ aerio colore resplendit. Scilic&
ut omnis ecclesia quae sursũ sunt sapiat & tota
ad amorẽ cae lestiũ surgat. Mala autẽ punica
minstriorib posita eiusdem eclesiae unitatẽ de¬
clit. Nam sicut inmalo punico uno ex terius
ostice multa interius grana maniunt᷑ sic in nume¬
ro scãe ecclesiae populos unitas fidei contegit
quos intus diuersitas meritorũ ten& tintin na¬
bula uoo int̃mala granata consonanta ꝓpheta
utrasq acies tintinnabuli idest partes legis &
cuangelii. Haec aut̃ tintinnabula in ex tremo
uestimento sunt posita id circo & define mundi

Expanded text:
gritatem ostendit. Cingulum vero illud, quo sacerdogritatem ostendit. Cingulum vero illud, quo sacerdotale pectus astringitur, chorus sanctorum vel concordia figuratur, qui in unitate fidei Christum amplectuntur; tunica autem illa talaris, a capitad plantas demissa, eadem est Ecclesia Christi, usque ad finem temporum permansura. 4. Haec vestis fit tota hyacinthina. Hyacinthus enim aereo colore resplendet: scilicet ut omnis Ecclesia quae sursum sunt sapiat, et tota ad amorem coelestium surgat. Mala autem Punica in inferioribus posita, ejusdem Ecclesiae unitatem declarant. Nam sicut in malo Punico sub unico exterius cortice multa interius grana muniuntur, sic innumeros sanctae Ecclesiae populos unitas fidei contegit, quos intus diversitas meritorum tenet. 5. Tintinnabula autem inter mala granata consonantia intellutrasque acies tintinnabuli, id est, partes legis et Evangelii. Haec autem tintinnabula in extremo vestimento sunt posita, idcirco ut de fine mundi
Abbreviated transcription (Latin):
efundit admplendũ inueritate id quod ꝑmorsen
suerat ostensum in imagine
us significent de monstrandũ ẽ. Sacerdotem aut̃
aaron illud signi fie ad quẽ dicitꝰ. Tues sacerdos
imaeternũ secundum ordinẽ melchi sedech. Uestis
eiusdem sacerdotis ecclesia ẽ dequa dicit apostolus
ut exhiberet sibi gloriosã ecclesiã non habentem
maculam aut rugã. quattuor colores ex quib: uestis
cius contexitur meritorũ est diuersitas quae intrae
scam ecclesã ir xp̃i corpore rutilat. Poderem aut̃
illã id est sacerdotailem lineã in carnationem xp̃i
accipimus quae detemtẽ & significatur inpedib:
linũ enim detere oritur cidarim suꝑ caput eius
aureã lieminã splendorẽ diuinitatis intellegimus
utinos ad quidem secundũ hominẽ poderẽ secun¬
dum dm̃ cidarim ornatus esse uideatꝰ feminala
uero illa qua induit castitatẽ corporis xp̃ĩ & inte¬

Expanded text:
effundetur , ad implendum in veritate id quod per Moysen effundetur , ad implendum in veritate id quod per Moysen fuerat ostensum in imagine.us significent, demonstrandum est. Sacerdotem autem Aaron illum significari, ad quem dicitur: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Vestis ejusdem sacerdotis Ecclesia est, de qua dicit Apostolus: Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam . Quatuor colores, ex quibus vestis ejus contexitur, meritorum est diversitas, quae intra sanctam Ecclesiam in Christi corpore rutilat. Poderem autem illam, id est sacerdotalem lineam, Incarnationem Christi accipimus, quae de terra est, et significatur in pedibus. Linum enim de terra oritur, cidarim super caput ejus, et auream laminam, splendorem divinitatis intelligimus, ut nos quidem secundum hominem podere, secundum Deum cidari ornati esse videamur. Feminalia vero illa quae induit, castitatem corporis Christi et inte
Abbreviated transcription (Latin):
id est stacten onice galbano & ture componitur
Haoc informa orationũ fideliũ constituta. beto
iohannis apocalipsis ostendit. & illi quidom uigi¬
sti quattuor seruores prociderunt ante agnum
habentes unus quisq ercharas & fialas aureas
plenas incenso quae sunt orationes scorum
quam quã &speciem quattuor elimentorum
horum quattuor odorũ raturite significase uide¬
antur : ut tus qđ per lucidũ est aerĩ comparetur:
Stacten uero aquis galbanus & omix tessdee atqus
igni : ut ꝑ haec omniũ quae incaelum & in fra
caclũ & interrte &inaquis sunt placitũ do ieensa
sit: Hic creaturite laudis oratio. Sanguis autem
ille quo moyses populũ aspargit acpurificat
guinẽ predicare monstratur quo omniũ etede¬
tiũ corda purgantꝰ quo fides ec clesiae signatur
quo ominis pepulus ilest xp̃i corpis or̃inis ale¬
naculi scĩficatur. dicente dnõ discipulis
hnc est sanguis meus noui testamenti qui promultis

Expanded text:
id est, stacte, onyche, galbano et thure componitur. id est, stacte, onyche, galbano et thure componitur. Haec in forma orationum fidelium constituta beati Joannis Apocalypsis ostendit: Et illi quidem viginti quatuor seniores prociderunt ante agnum, habentes unusquisque citharas et phialas aureas, plenas incenso, quae sunt orationes sanctorum . Quanquam et speciem quatuor elementorum horum quatuor odorum naturae significare videantur, ut thus, quod perlucidum est, aeri comparetur; stacten vero aquis; galbanus et onyx terrae atque igni; ut per haec omnium quae in coelo et infra coelum, et in terra et in aquis sunt, placitum Deo incensum sit, hic creaturae laudis oratio. Sanguis autem ille, quo Moyses populum aspergit ac purificatguinem praedicare monstratur, quo omnium credentium corda purgantur, quo fides Ecclesiae signatur, quo omnis populus, id est, Christi corpus omnis tabernaculi sanctificatur, dicente Domino discipulis: Hic est sanguis meus novi testamenti, qui pro multis
Abbreviated transcription (Latin):
a postoli predicatores. latitudine dilaitati. tentora
p̃positi uidelicet & p̃dicatores. quistrictius labo¬
rant contric huius saeculi turbidines. Sunt ibi &
hoc est principes ecclesiae quib: pendent omnia ge¬
uel orationes scõrũ quibus odor suauitatis ascendit
ad dm̃i. Fialae quoq apostoli & doctores pleni
uitalibus aquis. Ibi lilia uirginitatis candor si ue
mortabiola laborũ passionumq tollerantue quib:
mortificantur membra penitentiũ. & hcax quidẽ
species dispensationesq donorũ sunt diuisac pge
culum chris maẽ quo unguitur populus fidelis fui¬
in ecclesia. in quib: diuinitas tam quã inta berna cuhũ¬
lũ habitat. potest quidem unguentũ hoc intello qu¬
gi etiam uirtutes scõrũ siue odor iustitiae longe
lataeq diffusus dequo dicit apostolus. Dõ autt᷑
gratias qui trium fat nos in xp̃o ihũ. & odorẽ iusti¬
tiae suae mani festat ꝑnos
generib: in maximã subtilitatẽ comminutis

Expanded text:
apostoli, praedicationis fidei dilatati. Tentoria, apostoli, praedicationis fidei dilatati. Tentoria, praepositi videlicet et praedicatores, qui strictius laborant contra hujus saeculi turbines. Sunt ibi ethoc est, principes Ecclesiae, in quibus pendent omnia gevel orationes sanctorum, quibus odor suavitatis ascendit ad Dominum. Phialae quoque, apostoli et doctores, pleni vitalibus aquis. Ibi lilia, virginitatis candor, sive mortariola, laborum passionumque tolerantiae, quibus mortificantur membra poenitentium. Et hae quidem species dispensationesque donorum sunt divisae peculum chrisma est, quo ungitur populus fidelis in Ecclesia, in quibus divinitas 403 tanquam in tabernaculo habitat. Potest quidem intelligi hoc unguentum etiam virtutes sanctorum, sive odor justitiae longe lateque diffusus. De quo dicit Apostolus: Deo autem gratias, qui triumphat nos in Christo Jesu, et odorem justitiae suae manifestat per generibus in maximam subtilitatem comminutis,
Abbreviated transcription (Latin):
iusti quos etiam lapides uiuos beatus petrus apos¬
tolus dic̃ ut sitis inquid lapides uiui co aedifi¬
cati in templo di. haec igitur om̃a offeruntꝰ inta¬
bernaculo dĩ ut nullus disper& salutẽ. Offeret¬
& alius aurũ sensũ alius argentum eloquium
alius uocem aeris sicq fiunt multa in taberna¬
culo Mensa scilicet & candelabrum. altare
columnae bases tabulae cratere scifi. turabula
fiolae mortariola &emunctoria. paxilli tentora
quibus diuersitatib: tota illa tabernaculi idest
ecclesiae pulchritudo distinguitꝰ. Nam taber¬
naculũ ecclesia est. inqua est mensa id est unitas
fidei uel certe scriptura sacrue qua uniuersi fideles
spitali cibo pascuntur : cande labrum quoq cun
toria quoq eius. hoc est geminum testamentum
& colum nae doctores scĩ firmitate fidei solidati
Nec non & bases idest profecto suo fundamini in¬
structurã gestantes ecclesiae. Ibi etiam & tabulȩ

Expanded text:
justi, quos etiam lapides vivos beatus Petrus Aposjusti, quos etiam lapides vivos beatus Petrus Apostolus dicit: Ut sitis, inquit, lapides vivi, coaedificati in templo Dei . Haec igitur omnia efferuntur in tabernaculo Dei, ut nullus desperet salutem, offert et alius aurum, sensum; alius argentum, eloquium; alius vocem aeris, sicque fiunt multa in tabernaculo. Mensa scilicet et candelabrum, altare, columnae, bases, tabulae, crateres, scyphi, thuribula, phialae, mortariola, et emunctoria, paxilli, tentoria, quibus diversitatibus tota illa tabernaculi, id est, Ecclesiae pulchritudo distinguitur. Nam tabernaculum Ecclesia est, in qua est mensa, id est, unitas fidei; vel certe Scriptura sacra, qua universi fideles spiritali cibo pascuntur. Candelabrum quoque cumtoria quoque ejus, hoc est, geminum testamentum; et columnae, doctores sancti, firmitate fidei solidati; nec non et bases, id est, prophetae suo fundamine structuram gestantes Ecclesiae. Ibi etiam et tabulae,
Abbreviated transcription (Latin):
poenitentiae adflictio designatur:: Dũ igitꝰ alii
ꝑ armillas & anulos forti magisterio exerceunt
A luper in aures & dextralia deuotã audiendi oboedi¬
entiã rectã que operationẽ exibent. Alii ꝑuas aureã
prace clara sub tiliorẽq: dĩ intellegentiã tenent
Alii ꝑiacinthũ purporoẽ & coccũ audita caelestia
sperare. credere amare non desinunt : &iã quae
adhuc sabtilio re intellectu minime cornoscunt
Alii ꝑbissũ in corraptionẽ carnis offeruntur :¬
Aliiper caprarũ pilos deplora it aspere quodlibent̃
admiserunt: ec ce extenta diuersitate
operum unũ conficitur tabernaculũ. sicut ex di¬
uerso pluere unum conpingitur terrae glypũ
infusione scĩ sp̃s inrigatũ. Iam porro lignã sechim
iputribilia omnes sci intelleguntur mente &
corpore in corrupti. Neq cum saeculo percunt¬
esseque ꝑmanentes aeterni. Lapides quoque
preciosi confessores a postoli sacerdotes om̃sq

Expanded text:
poenitentiae afflictio designatur. Dum igitur alii poenitentiae afflictio designatur. Dum igitur alii per armillas et annulos forti magisterio exercentur, alii per inaures et dextralia devotam audiendi obedientiam, rectamque operationem exhibent, alii per vas aureum praeclaram subtilioremque Dei intelligentiam tenent; alii per hyacinthum, purpuram et coccum audita coelestia sperare, credere, amare non desinunt, etiam quae adhuc subtiliori intellectu minime cognoscunt; alii per byssum incorruptionem carnis offerunt; Alii per caprarum pilos deplorant aspere, quod libenter admiserunt. Ecce ex tanta diversitate operum unum conficitur tabernaculum, sicut ex diverso pulvere unus compingitur terrae globus infusione sancti Spiritus irrigatus. Jam porro ligna Sethim imputribilia omnes sancti intelliguntur, mente et corpore incorrupti; neque enim saeculo pereuntes, sed permanentes aeterni. Lapides quoque pretiosi, confessores, apostoli, sacerdotes, omnesque
Abbreviated transcription (Latin):
minus intellegentiũ occultantes quasi subfigna¬
culo recondunt doctores ne in dignis quib q di
sacra menta credantur unde &ustus lactatur
& dicit: Incorde meo abscondi elo quiae tua ut
non peccenitibi: por rõperdex traliã õperabona
& dextera cõmemortentur ꝑuas aureũ indona¬
ria dm̃ sepa roctũ. diuinstatis intellegentia atcipi¬
tar: quae tantũ ab infimorũ amore dis iungitur
quanto ad easo la quae ter rena sunt amando
subleciantur por roperia cinthum̃ spes caelestiũ
pracini orã ostenditur : perpur ponẽ cruoracto¬
lerantia passionũ amore regni perpe tui ex hibita
declaratur:: perbistinecũ coccũ caritas de monstro¬
tur q uipro fectionũ suibistnguitur quia dĩ & proxi¬
midilectione decoratur: ꝑbis sũ in maculata carnis
incor ruptio & splendidissimũ sci moniat candor
ostenditur: bissũ enĩ linũ est candidũ ꝑ pilos axtẽ
carparũ ex quib: diliciorũ asperitas texitur darac

Expanded text:
minus intelligentium occultantes quasi sub signaminus intelligentium occultantes quasi sub signaculo recondunt doctores, ne indignis quibusque Dei sacramenta credantur. Unde et justus laetatur, et dicit: In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi . Porro per dextralia opera bona et dextera commemorantur. Per vas aureum, in donaria Domini separatum, divinitatis intelligentia accipitur. Quae tanto ab infirmorum amore disjungitur, quanto ad ea sola quae terrena sunt a mandato sublevatur. Porro per hyacinthum spes coelestium praemiorum ostenditur; per purpuram cruor ac tolerantia passionum, amore regni perpetui exhibita declaratur. Per bis tinctum coccum charitas demonstratur, quae perfectione sui bis tingitur, qui a Dei et proximi dilectione decoratur. Per byssum immaculata carnis incorruptio et splendidissimus sanctimoniae candor ostenditur. Byssus enim linum est candidum. Per pilos autem caprarum, ex quibus ciliciorum asperitas texitur, dura
Abbreviated transcription (Latin):
&inauros & anulos & dex tralia omne uas austũ
indo naria dñi separatũ : Siquis habuit iacinthũ
pur porã coccũ bistinctũ bis sum&pilos caprterũ
pgurto itaq prioris tabernaculi secclesaetypus
est per hacc itaq muneror sinificantur meri¬
torũ dona quib: ornatur ec clesia fides eius auro
conparetur : Sermopraedicationis argento
queuero inornamento siuetabernaculo necessaria
sidur cũ mulierib p̃bent. hoc significat quia
intde ec desiã uirtutes fortiũ quac peruiros
Sx primuntur ex gua opertr insirmorum¬
quae ꝑ mulieres intimantur om̃a locũ inueniunt
quia adusus scãe edificationis accipiuntur:
conlatio uero ipsa non fit neces sitate sed sponte
quia fides spontanea est. Nãꝑ armillas quaela¬
certos ad stringunt prae positorũ ualdelabo¬
pacñtiũ opera demonstrantur: per in aures
sub diorũ oboedienciã ex prim̃itur per anulos
signaculũ sec recorũ ostenditꝰ: ⁊inde & quaedã

Expanded text:
et inaures, et annulos et dextralia. Omne vas aureum et inaures, et annulos et dextralia. Omne vas aureum in donaria Domini separatum est. Si quis habuit hyacinthum, purpuram, coccum bis tinctum, byssum, et pilos caprarum . Figura itaque prioris tabernaculi Ecclesiae typus est. Per haec itaque munera significantur meritorum dona, quibus ornatur Ecclesia. Fides ejus auro comparatur, sermo praedicationis argento. Quod vero in ornamento, sive tabernaculo necessaria sunt, viri cum mulieribus praebent, hoc significat, quia intra Ecclesiam virtutes fortium, quae per viros exprimuntur, exigua opera infirmorumquae per mulieres intimantur, omnia locum inveniunt, quia ad usus sanctae aedificationis accipiuntur. Collatio vero ipsa non fit necessitate, sed sponte, quia fides spontanea est. Nam per armillas, quae lacertos astringunt, praepositorum valde laborantium opera demonstrantur. Per inaures subditorum obedientia exprimitur. Per annulos signaculum secretorum ostenditur. Unde et quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
diuersalaris matũ daritate inlustrat potestqu¬
demboc opan sumuelũ quipartemtaberna cul
intenioris ocultabat ñe pro spicerentur illucre¬
posita tempur illud significarĩ quod fuit sub lege
quia quaelex & pro phetae cecinerunt ocultae
erant : & interiecto uelamine uidere non pote¬
rant : ged posteã quã xp̃s adueniens tẽpore
passionis uelũ illũ a summo us que ad deor sum
disrupit : Omnia illa quae antea erant oc c̃lta
ꝑ dñi passionẽ ad nostrom fidem sunt relata:
alta dr̃¬
Offeruntur autẽ unostudio & tamen diuersa
donaria ad constructionẽ taberna culi: iuxta
quod scribtũ est : Aurũ argentum aes lapides
entectiosi: tunc praeter cabissum coccũ iat in¬
chũ &purporo pelles &iã ari&um rubricatas
& pelles iacinthinas. sed a& lgna in putribulta pblos
quoque caprecrũ ad constuctionẽ taber naculi
Sed aquid quid incultũ & ad uestes scãs neces soriũ
eratuir cũ mulieribus praebuerunt: Armillis

Expanded text:
diversa charismatum claritate illustrat. Potest qudiversa charismatum claritate illustrat. Potest quidem hoc oppansum velum, quod partem tabernaculi interioris occultabat, ne prospicerentur illuc reposita, tempus illud significari quod fuit sub lege, quia quae lex et prophetae cecinerunt occulta erant; et interjecto velamine, videri non poterant, sed posteaquam Christus adveniens, tempore passionis, velum illud a summo usque deorsum disrupit, omnia illa quae antea erant occulta per Domini passionem ad nostram fidem sunt revelata, alta DOfferuntur autem uno studio, et tamen diversa donaria ad constructionem tabernaculi, juxta quod scriptum est: Aurum, argentum, aes, lapides pretiosos. Tunc praeterea byssum, coccum, hyacinthum et purpuram, pelles etiam arietum rubricatas et pelles hyacinthinas, sed et ligna imputribilia, pilos quoque caprarum ad constructionem tabernaculi, sed et quidquid in cultum et ad vestes sanctas necessarium erat, viri cum mulieribus praebuerunt. Armillas
Abbreviated transcription (Latin):
riecatib: portent ut hii qui intra ecclesiã spirita¬
liter quasi byssus & iacinthus &purporoc fulent
securi interius sesplendeant dũ prae positi& reco¬
res eorũ contraprocellas & turbi nes sacculi
foris la bo rant:¬
Ini. Quoduero inmedio tabernaculi uelũ exten¬
ditur & exterior pars ab interio re speratur
illa dsignifĩ cat quod nuncpopulus ecclesiae eaq
promis sasant uel oppansa quous que adueni ant
uidere nonliceat: Sicenĩ & apostolus ait. Nunc
uidemus perspeculũ & in eigmate tuncaũ fict
ad faciem: quã diuigitur in hoc mundo sumus
taquã ꝑspecillũ ueritatem uidemus. positi quasi
in scã nondũ ꝑuenientes ad scã scãrũ : Sc̃a eaim
esset possunt ea quae in prae senti s aeculo habes
parere poterit dc̃: In quata men conuersatiue
que inluminent populũ eccle siae. id est reptim¬
licem dñ grdeciam mes sam inuni uersoorbe
sconũ quae populos ecclesi ae sulgores cĩsp̃s

Expanded text:
rietatibus portent, ut hi qui intra Ecclesiam spiritarietatibus portent, ut hi qui intra Ecclesiam spiritaliter quasi byssus et hyacinthus et purpura fulgent, securi interius resplendeant, dum praepositi et rectores eorum contra procellas et turbines saeculi foris laboranti. Quod vero in medio tabernaculi velum extenditur, et exteriorum pars ab interiore separatur, illud significat, quod nunc populus Ecclesiae ea quae promissa sunt, vel oppansa, quousque adveniant, videre non liceat. Sic enim et Apostolus ait: Nunc videmus per speculum et in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Quandiu igitur in hoc mundo sumus, tanquam per speculum veritatem videmus, positi quasi in sancta, nondum pervenientes ad sancta sanctorum. Sancta enim esse possunt ea quae in praesenti saeculo habereparere poterit Deus. In qua tamen conversatione quae illuminent populum Dei, id est, septemplicem Domini gratiam missam in universo orbe terrarum, quae populos Ecclesiae fulgore sancti Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
euangelicã fidẽ confirmant Caput autem co¬
lum narũ aurũ ille est de quodicit apostolus
ef fundiearũ bases argente as iub& : quidenim
ꝑtabulas nisi doctores & apostoli extensa
in mundũ praedicationedilatati: quidꝑbases ar¬
genteas nisi ut praedictũ prophetae signantur
qui s uper in positas tabulas ipsi firmiac fusiles suste¬
nent quia postolorũ & doctorũ uita dũ eorum
predicatione instruitur eorũ auctoritato soli¬
datur: tnde & coniunctibinibas es singulis tabulis
subponuntur quia dumpro ph&ae scĩ in uerbis suir
demediatoris in carnatione concordant. sabse¬
quentes praedicatores ecclesae indubitanter¬
edificant & cũ insem & ipsis non dis crepant
illos inserobustius fgunt: tinde & bene pelles
arietũ ibi subiecit. ut perari&es duces praepos¬
tosq: ecclesiarũ ostender&: qui quia deseruire
curis temporeclib nontiment : oportec uctẽp̃ta¬
tionũ uentos & pluuias dehuius mundi contrre¬

Expanded text:
evangelicam fidem confirmant. Caput autem coevangelicam fidem confirmant. Caput autem columnarum aureum, ille est, de quo dicit Apostolus:effundi earum bases argenteas jubet. Quid enim per tabulas, nisi doctores et apostoli extensa in mundum praedicatione dilatati? Quid per bases argenteas, nisi, ut praedictum est, prophetae signantuqui superimpositas tabulas ipsi firmi ac fusiles sustinent? 2. Quia apostolorum et doctorum vita, dum eorum praedicatione instruitur, eorum auctoritate solidatur. Unde conjunctae bases binae singulis tabulis supponuntur, quia dum prophetae sancti in verbis suis de Mediatoris incarnatione concordant, subsequentes praedicatores Ecclesaedificant; et cum in semetipsis non discrepant, illos in se robustius figunt. Unde et bene pelles arietum subjecit, ut per arietes duces praepositosque Ecclesiarum ostenderet; qui quia deservire curis temporalibus non timent, oportet ut tentationum ventos et pluvias de hujus mundi contra
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ in sepacem & misericordiã ꝑ saluatoris aduentũ
moyses fabricare iub&ur : Taber naculũ hoc ꝑ
alligoriã ec desia est. in huius uitae herimo con¬
stituta de quo psalmista ait Qm̃ abscondit me
intaber naculosuo in die malorũ : uarus gitur
s pecieb: instruitur taber naculũ. partim prae¬
tiosis partimuiliorib:. perquod monstratur
alios scõs alioeẽ peccatores inecclesia: pideles
aũ om̃s & intrac corpus ecclesi ae constitutos:
Infideles uero e trasinũ conlocatos:
psũ autẽ taber naculũ cũ inty poecclesi ae
fier& columnas eius quattuor funderiargen¬
teas dñs iub& : Colum naeistȩ quattuor eu¬
angeliste sunt scãe firmitate fidei solidati:
Argenteae autẽ dicuntur. p̃p̃ diui nielo quicla¬
ritatẽ : harũ colũ narumbases prophetaes un
quisdo gestamine structurã portant ecclesiae:
gupra sunda mentum enim prophetarũ euange¬
listae ecclesiã conlocant eorũque auctoritate

Expanded text:
tem in se pacem et misericordiam per Salvatoris adventum, tem in se pacem et misericordiam per Salvatoris adventum, Moyses fabricare jubetur. Tabernaculum hoc per allegoriam Ecclesia est, in hujus vitae eremo constituta. De quo Psalmista ait: Quoniam abscondit me in tabernaculo suo in die malorum . Variis igitur speciebus instruitur tabernaculum, partim pretiosis, partim vilioribus. Per quod monstratur alios sanctos, alios esse peccatores in Ecclesia. Fideles autem omnes, et intra corpus Ecclesiae constitutos; infideles vero extra sinum collocatos. Ipsum autem tabernaculum cum in typo Ecclesiae fieret, columnas ejus quatuor fundari argenteas Dominus jubet. Columnae istae quatuor evangelistae sunt, sanctae firmitate fidei solidati. Argenteae autem dicuntur propter divini eloquii claritatem. Harum columnarum bases prophetae sunt, qui suo gestamine structuram portant Ecclesiae. Supra firmamentum enim prophetarum evangelistae collocant Ecclesiam, eorumque auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
lta reaũ illud corpur xp̃ĩsignificabat siue om̃s scos
Minquib: ard& semꝑ diuinitus gnis & semper
consumitur caro XLUIII
gestabat typũ inqua pascimur alimentis scrib¬
turterũ: Ad cuius unitatẽ ex ioto orbe uocibus a pos¬
tolicis dĩpopulus congregatur: Salamonedice nte
Sapientia edificabit sibidomũ paroc uit suã mensã
mis cuituinũ incractere & reliquadicens : uenite¬
imaginẽ quis eptiformigracta in lustrat &¬
desiã omnẽ inunita te fidei consistentẽ: Alii eundẽ
candelabrũ xpm̃ intellegunt gestantomseo¬
tẽ ecclesias in quib: septiformis epr̃ scĩ splendore
migat : huic cande labro fiunt emuncturia¬
quaeinisa ia forcipes nuncupantur. & haec
quidã duo testamenta inter precetatisunt quib:
sotiantur : Ex troc uelũ autem testimonii. quod
opansumest candel abrũ ardere praccipitur quia
Slcumuero quod dearborib: oliuarũ sumendũ
dñs prececepit candẽ gratiã sp̃s sc̃ĩostendit: haben¬

Expanded text:
ltare autem illud corpus Christi significabat, sive omnes sanctos, in quibus ardet semper divinus ignis, et semper consumitur caro. CAPUT gestabat typum, in qua pascimur alimentis Scripturarum. Ad cujus unitatem ex toto orbe vocibus apostolicis Dei populus congregatur, Salomone dicente: Sapientia aedificavit sibi domum, paravit mensam suam, miscuit vinum in cratere , eimaginem, qui septiformi gratia illustrat Ecclesiam omnem, in unitate fidei consistentem. Alii idem candelabrum Christum intelligunt, gestantem septem Ecclesias, in quibus septiformis Spiritus sancti splendore micat. Huic candelabro fiunt emunctoriaquae in Isaia forcipes nuncupantur. Et haec quidam duo testamenta interpretati sunt, quibus s unione sociantur. Extra velum autem testimonii, quod oppansum est, candelabrum ardere praecipitur, quiaOleum vero, quod de arboribus olivarum sumendum Deus praecepit, eamdem gratiam Spiritus sancti ostendit, haben
Abbreviated transcription (Latin):
legis dilectio: Alicadẽ duocherubinduo intele¬
gunt testamenta qui propitiatoriũ dĩ idestxp̃i
sac ro menta obumbrant. testante proph&a
imedio duorũ animaliũ cognosceris: hniuersis
uutib serespiciunt dũ in spirita lisensu uertunt
Tunc enĩ alterutrũ in melius sibi concordant
& inomnib: fectius consonant: gi quidẽ ex utroq
latere oraculũ uel propiciatoriũ tegunt
menta quamec clesiae

Expanded text:
legis dilectio . Alii eadem duo cherubin, duo intellilegis dilectio . Alii eadem duo cherubin, duo intelligunt testamenta, qui propitiatorium Dei, id est, Christi sacramenta obumbrant, testante propheta: In medio duorum animalium cognosceris. Hi versis vultibus se respiciunt, dum in spiritali sensu vertuntur. Tunc enim alter alterum in melius sibi concordant, et in omnibus rectius consonant. Siquidem ex utroque latere oraculum, vel propitiatorium, tegunt, menta quam Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
auro quoq: ibentur operiri ut cũ sermone aluis
lae quoq: &iuirga aaron: Arca haec ut psice¬
dictũ est eoclesiaẽ habens duas tabulas lapide¬
as. id est duplicis testamenti ꝑ petuã firmita¬
tẽ : Urnã quoque auream hoc est carnẽ intelle¬
gimus xp̃ipuret̃ adq: sincercc̃quaere conditũ
in semanaper p&uae duinitatis conseruat
&angelici illius panis per ennẽ caelestẽ gerit
dul cidinẽ : Nec non eciã uirga aaron idest
lam por&o propiciatoriũ in suꝑ arta testam̃ti
positũ : idem ipsexp̃s insiniatur. qui inter dñ & hom¬
nẽ medius propitiator interuenit de quo dicit
apostolus: Quem pro posuit ds̃ propiti ationem
ꝑ fidẽ insanguine ipsius : hoepropiciatoriũ arca e
suꝑ ponitur sicut &xp̃s capud est ec clesia e cuius
quod est plenitudo scientiae Idest dileciodi&
proximi quod dñs ostenditur. Nemo enim por est
ꝑuenire addm̃ : nisi percaritatẽ plenitudo eñ

Expanded text:
auro quoque jubentur operiri, ut cum sermone aliis auro quoque jubentur operiri, ut cum sermone aliis lae quoque et virga Aaron. Arca haec, ut praedictum est, Ecclesia est, habens duas tabulas lapideas, id est, duplicis testamenti perpetuam firmitatem: urnam quoque auream, carnem intelligimus Christi puram atque sinceram, quae reconditum se manna perpetuae divinitatis conservat, et angelici illius panis perennem et coelestem gerit dulcedinem. Necnon etiam virga Aaron, id est,  per propitiatorium super arcam Testamenti positum idem ipse Christus insinuatur, qui inter Deum et hominem medius propitiator intervenit; de quo dicit Apostolus: Quem proposuit Deus propitiationem per fidem in sanguine ipsius . Hoc propitiatorium arcae superponitur, sicut et Christus caput est Ecclesiae, cujus quod est plenitudo scientiae, id est, dilectio Dei et proximi, per quod Dominus ostenditur; nemo enim potest pervenire ad Deum, nisi per charitatem. Plenitudo enim
Abbreviated transcription (Latin):
inquaerant reposit ȩ taba lae legis¬
per hancitaq arcã quã delignis in putribi¬
lib moys es fabricauit. ecdesia xp̃i significatur
aedificata ex omnibus scismente & corpore incor¬
ruptis habentib: etiã interius duastabulas tes¬
tamenti id est obseruantiã legis cuangelii :
Intus aũ acforis in auractur arca sic &ecclesia
quass aurũ rocdiare deb& tã in terius uitae
ineo quod ec clesia perquat tuor mundi partes
diletata tenditur: procul dubio quat tuor scis
euangedii libris ac cincta prece dicatur : quac
tamen introc unius coronȩ ambitũ. id est in toe
eius dẽ fidei unitatẽ conduditur: uectes quo¬
q: delignis sethymfiunt. qui eis dẽ portandum
cir culis inseruntur quia fortes perscuerentes
quedoctores. uelut in put ribilia ligna quaeren¬
disunt instrutione sacrorũ uoluminũ semper
inherentes. scaẽ ecclesiae unitatẽ denuntient :¬
& quasiintromissis circulis ar camportent qui

Expanded text:
in qua erant repositae tabulae legiin qua erant repositae tabulae legiPer hanc itaque arcam, quam de lignis imputribilibus Moyses fabricavit, Ecclesia Christi significatur, aedificata ex omnibus sanctis, mente et corpore incorruptis, habentibus etiam interius duas tabulas testamenti, id est observantiam legis et Evangelii, intus autem ac foris inauratur arca; sic et Ecclesia quasi aurum radiare debet, tam interius vitae in eo quod Ecclesia per quatuor mundi partes dilatata tenditur, procuEvangelii libris accincta praedicatur: quae tamen intra unius coronae ambitum, id est, intra ejusdem fidei unitatem concluditur. 3. Vectes quoque de lignis Sethim fiunt, qui eisdem ad portandum circulis inseruntur, qque doctores velut imputribilia ligna quaerendi sunt instructione sacrorum voluminum, semper inhaerentes sanctae Ecclesiae unitatem denuntient, et quasi intromissis circulis arcam portent; qui
Abbreviated transcription (Latin):
soliditate dñs : Suꝑ hanc p& fõcȩdificabo ecdesiũt¬
II. Quod uero dercendente denuo moyse cũ tabali
facies eius glorificata uid&ur sed tam̃ uela mine
tegitur: Hoc signifi caboct ut osten deret aeã
legẽ mystico eẽ uelamine coopertã tectãque
infidelib: & occultã: Sermo quippelegis haba
scientiae gloriã sed sec retã : Hab& et cornua
duorũ testamentorũ. quib: controc dogmata
falsitatis incedit armata: Cũ enĩ moyses legitus
uela menest positũ suꝑcor eorũ: Et manifeste
edũ legis & proph&arũ scribturaes ꝑnimiam
soliditatẽcordis. car naliter accipiunt in fideles
tota facies moysi quodã uelamine tegitur itaut
nom pos sint loquentis legis gloriã sostinese :
gedsi conuȩsisuerintad dm̃ aufertur uelam̃
occidens littere morietur. uuiuificans sp̃s uuisi¬
cabitur: Reuella oculos meos & consider ebo
⁊miroc bilia delege tua:
xluiram nunc arcã testamenti dñi inspicia mus

Expanded text:
soliditate Dominus: Super hanc petram aedificabo Ecclesisoliditate Dominus: Super hanc petram aedificabo Ecclesi. Quod vero descendente denuo Moyse cum tabulis, facies ejus glorificata videtur, sed tamen velamine tegitur, hoc significabat ut ostenderet eamdem legem mystico esse velamine coopertam tectamque infidelibus et occultam. Sermo quippe legis habet scientiae gloriam, sed secretam. Habet et cornua duorum testamentorum, quibus contra dogmata falsitatvelamen est positum super cor eorum; et manifeste dum legis et prophetarum Scripturas per nimiam soliditatem cordis carnaliter accipiunt infideles. Tota facies Moysi quodam velamine tegitur, ita ut non possint loquentes legis gloriam sustinere; sed si conversi fuerint ad Deum, aufertur velamen; occidens littera morietur, vivificans spiritus vivificabitur . Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de legeam nunc arcam testamenti Domini inspiciamus,
Abbreviated transcription (Latin):
enims ibi integre nota est trinitas & humanitati
susceptȩ quae tertia est intrinitate persona:
Iã deinde sequentib: uerbis dĩ future xp̃i ecclesia
q mysteriũ si guitoetũe. Cestaut᷑ qup pemoys
uidebis: quidã hunc sensũ in euangelio dicunt
fuis se cõpletũ. Cũ ascendis setiħs̃ in montẽ quan¬
do apparuit moyses conloquens cũihũ. et ideo ibr
compl&ã aiunt istã promissionẽ quã ac cepit
in montesina cũ dictũ est posterioro mea uidebr
tudit ergo posterio r oceius id est uidit quae mn posto¬
rib: & nouissimis facta sunt : quod aũ ait dis
ad moysen ẽlocus a pudme stabis suꝑ pecrom
& paulo post tollãm anũ meã & uidebis posteriosr
mea: quaenim ex sola ecclesi a catholica
xp̃s conspicitur apud se eẽ locũ dñs ꝑhibet
de quouideatur: In p& rẽc moyses ponitur udi
speciẽ contẽpletur quia nisiquis fidei solidi tatẽ
tenuerit diuinã procesentiã nonagnoscit : dequa

Expanded text:
enim sibi integre nota est Trinitas, et humanitati enim sibi integre nota est Trinitas, et humanitati susceptae, quae tertia est in Trinitate persona. Jam deinde sequentibus verbis Dei futurae Christi Ecclesiae, e mysterium figuratum est. gestauit quippe Moyses videbis . Quidam hunc sensum in Evangelio dicunt fuisse completum, cum ascendisset Jesus in montem, quando apparuit Moyses, colloquens cum Jesu, et ideo ibi completam aiunt istam promissionem, quam accepit in monte Sina, cum dictum est: Posteriora mea videbis. Vidit ergo posteriora ejus, id est, vidit quae in posterioribus et novissimis facta sunt. Quod autem ait Dominus ad Moysen: Est locus apud me, stabis super petram , et paulo post: Tollam manum meam, et videbis posteriora mea , quia enim ex sola Ecclesia catholica Christus conspicitur, apud se esse locum Dominus perhibet de quo videatur. In petram Moyses ponitur, ut Dei speciem contempletur quia nisi quis fidei soliditatem tenuerit, divinam praesentiam non agnoscit, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
poenas mens patris iniquapuniatur. cũ uero ũ por¬
uuli sediã profectiores filii ex parentũ culpa feri¬
untur quid aliud apertedatur intellefi. Nisi
quod illorũ etiã ponas luunt quorũ facta secutis:
Vnde & fecte dicitur : usquae ad tertiã & quarta
pos sunt uidere usq ad eos ultio extenditur qui
uiderunt quod male sequerentur : Rea piiVT
Edicens : Siinueni gractiã apudte. ostende
ti congruũ res ponsũ quod faciẽ dñiuidere ñ
possit : quã nemo hominũ uideret. et uiueret:
Quid est ergo faciem mẽã uidere non poteris
nisi quia quãuis usque ad parilitatẽ angelicã humana
etiã post resur rectionẽ natura proficiat. et ad
contẽplandũ dm̃ indefessa consurgat: uidere
tam̃ eius essentiã plene non proceualet : quã neipsa
ꝑ fectio angelica in toto uel integre ad tingit scife
secundũ a postolũ quiait: padĩ quae ex supe¬
soc omnẽ sensũ ut sub audias angelorũ: soli

Expanded text:
er filiorum poenas mens patris iniqua puniatur. Cum vero non parer filiorum poenas mens patris iniqua puniatur. Cum vero non parvuli, sed etiam perfectiores filii ex parentum culpa feriuntur, quid aliud aperte datur intelligi, nisi quod illorum etiam poenas luunt, quorum facta secuti sunt. Unde et recte dicitur: Usque ad tertiam et quartapossunt videre, usque ad eos ultio extenditur, qui viderunt quod male sequerentur. Recapitulatdicens: Si inveni gratiam apud te, ostendeti congruum responsum, quod faciem Domini videre non possit, quam nemo hominum videret et viveret. Quid est ergo, faciem meam videre non poteris, nisi quia quamvis ad parilitatem angelicam humana etiam post resurrectionem natura proficiat, ut ad contemplandum Deum indefessa consurgat? Videre tamen ejus essentiam plene non praevalet, quam ne ipsa perfectio angelica in toto vel integre attingit scire, secundum Apostolum, qui ait: Pax Dei, quae exsuperat omnem sensum , ut subaudias angelorum. Sola
Abbreviated transcription (Latin):
quis prcui parentis iniquitatẽ imitatur &ĩa
& eius delitis constingitur : quis quis aũt
parentis iniquita tẽ noninuitatur nequaquã
dilecto illius grocuatur  tnde fit ut iniquus
filius iniquipatgis non solũ sua quae ad didit
sed &ã patris pec cata persoluat Cũuus
patris. quib: iroc tũ dnm̃ non ignorat &iã
ad huc suã ma litiã. ad iungere non formidat :
Et iustũ est ut qui sub districto iudiceuias paremn¬
ts iniqui nontim& imitari. cogatur inuita¬
procesenti &iã calpas parentis. iniquiꝑ soluere
unde & illic diccũ est . Anima patrismea est anima
fili mea est : Anima quae pec cauerit ipsa morietꝰ
quia in carne nonnũ quã filii &iã ex patris peccato
perimuntur : Deiecto aũ originali peccato ex paren¬
tũ nequitia in amma nontenentur
Tarripiuntur
A Hocdatur sentr quod caro filu ex patris poena mul¬
tatur: In semet ipso enim percutitur pater iniquus
& ꝑcussionis uimsentire contemnit plerũque in

Expanded text:
iniquitatem imitatur, etiam ex ejus delicto constringitur. Quisquis autem parentis iniquitatem non imitatur, nequaquam delicto illius gravatur; unde fit ut iniquus filius, iniqui patris non solum sua quae addidit, sed etiam patris peccata persolvat, cum viis patris, quibus iratum Dominum non ignorat, etiam adhuc suam malitiam adjungere non formidat; et justum est ut qui sub districto judice vias parentis iniqui non timet imitari, cogatur ietiam culpas parentis iniqui persolvere. Unde et illic dictum est: Anima patris mea est, anima filii mea est. Anima quae peccaverit, ipsa morietur , quia in carne nonnunquam filii etiam ex patris peccato perimuntur. Dejecto autem originali peccato ex parentum nequitia, in anima non tenenturarripiuntur? MAGISTER. Hoc datur sentiri, quod caro filii ex patris poena multatur. In semetipso enim percutitur pater iniquus, et percussionis vim sentire contemnit plerumque in
Abbreviated transcription (Latin):
ntellgi potest in eos en su deprecetandi ausam
pscebere seruo. acsia ꝑtedi cerecur: pensa quantĩ
apud me ualeas. & cognos cequa obtinere potens
obuiant ab ipso accipiunt ut contro impecũ ꝑcussions
opponantur : Atque ut ita dixerĩ cũ ipsose criguit
contra ipsũ eos queuis diuina sibi opponit secum
quia in eo quoduersũ seruientis irã fortes se oppo¬
nent : intus eos gractia irascentis fou& et famu¬
lantes interius leuat. Quos quasi aduersantes
interius tolerat . postat ergo contro dictionẽ
dep̃cantiũ quã as pirat &ue lut uolenti in ponitꝰ
quod ab ipso ut fiat imperatur:¬

Expanded text:
ntelligi potest in eo sensu deprecandi ausum praebere servo, ac si aperte diceretur: Pensa quanti apud me valeas, et cognosce, quia obtinere poteris Dei obviant, ab ipso accipiunt ut contra impetum percussionis apponantur, atque, ut ita dixerim, cum ipso se erigunt contra ipsum, eosque vis divina sibi opponit secum, quia in eo quod adversum saevientes se iram fortasse opponent, intus eos gratia irascentis fovet, et famulantes interius levat, quos quasi adversantes interius tolerat. Portat ergo contradictionem deprecantium, quam aspirat, et velut volenti imponitur, quod ab ipso ut fiat imperatur
Abbreviated transcription (Latin):
& falgora clangorẽq bucinae ꝑstripantẽ : Inuocib
nãq: & tonitruis clamor pyacedicantiũ intellegitur
Inlampadib: claritas miraculosũ : Insonitu buci¬
nae. fortis praedicatioscõrũ qua eomnia in aduen

Expanded text:
et fulgura, clangoremque buccinae perstrepentem. In vocibus et fulgura, clangoremque buccinae perstrepentem. In vocibus namque et tonitruis, clamor praedicantium intelligitur, in lampadibus claritas miraculorum, in sonitu buccinae fortis praedicatio sanctorum; quae omnia in adven
Abbreviated transcription (Latin):
bonũq & spiritalẽ intellectũ efferrec ad legẽdĩ
& sciebat qr audir& eundẽ populũ lex & facere
omnia quaecũq: dicer& legisq: diminutio suggeren
septima dieegressionis ex aggypto ad montem
cendit: sed quid est moraliter quod mo: sesin mon¬
tẽ as cendit. & dñs in monte descendit:
Aons quippe altitudo contẽplationis nostre est
inqua ascendimus ut ea qua eultre in firmitate
nostrã sunt intueanda subleuemur. sod in hanc
dns des cendit quias cĩr multũ prosicientib porũ
de sealiquid eorum sensib aperuit
data estlex moy suta quin quaginsimadie post
passionẽ dñi quã pascha illud praefigurabat datus
tolos & quicũ eis erant: Incentã uginti moysa icae
a &atis numero constitutis & diuisis linguis credentiã
totus cuangelica praedicatione mundus in pl&us est
Dicitur illicscribtalex diito dĩ & dñs dicit despu
sc̃o indigito di eieciodemania aspicit illuc cunctus
populus uoces & lãpades montẽq: fuma tẽ tontrca

Expanded text:
fferret ad legem Dei; et sciebat quia audiret eumdem populum lex, et faceret omnia quaecunque diceret, legisque diminutio suggerentseptima die egressionis ex Aegypto ad montem s ad eum descendit. Sed quid est moraliter quod Moyses in montem ascendit, et Dominus in monte descendit? Mons quippe altitudo contemplationis nostrae est, in qua ascendimus ut ea quae ultra infirmitatem nostram sunt intuenda sublevemur. Sed in hunc Dominus descendit, quia sanctis multum proficientibus, parum de se aliquid eorum sensibus aperuitdata est lex Moysi, ita quinquagesima die post passionem Domini, quam Pascha illud praefigurabat, datustolos, et qui cum eis erant in centum viginti Mosaicae aetatis numero constitutis, et divisis linguis credentium totus evangelica praedicatione mundus impletus est. Dicitur illic scripta lex digito Dei, et Dominus dicit de Spiritu sancto: In digito Dei ejicio daemonia . Aspicit illic cunctus populus voces et lampades, montemque fumantem tonitrua
Abbreviated transcription (Latin):
inculpaconatis: Sic ergoreatũ suũ dũ defen dut¬
dere molliunt᷑ : ad diderunt : ut culpaeorũ
atrocior discussa fier& quã fuerat ꝑpetrata I
Vnde nunc quoq: humanigeneris fami ex hac+
adhucra dice amaritudinẽ trahunt : & cuni pei
deuotio suo quisq arguit subdefensionũ uer¬
bis quasi subquadã se arbore foluis abscondit ÷¬
& uelut quaedã excusationis suae opaca secre¬
uidentẽ uideat. Ñ aut̃ non ipse uideatur :
quia unicuiq peccatori exhordiũ in lumi na¬
tionis est humilitas confessionis
ixit quoq dñs ad serpentem : quia fecisti. Vi¬
hoc maledictuses int̃ om̃a animantia & ripũt

Expanded text:
in culpa conati sunt. Sic ergo reatum suum dum defenin culpa conati sunt. Sic ergo reatum suum dum defendere moliuntur, addiderunt, ut culpa eorum atrocior discussa fieret quam fuerat perpetrata. Unde nunc quoque humani generis rami ex hac adhuc radice amaritudinem trahunt, et cum de voto suo quisque arguitur, sub defensionum verbis quasi sub quadam se arbore foliis abscondit, et velut quaedam excusationis suae opaca secrevidentem videat, non autem ne ipse videatur, quia unicuique peccatori exordium illuminationis est humilitas confessionis. Dixit quoque Deus ad serpentem: Quia fecisti hoc, maledictus es inter omnia anim
Abbreviated transcription (Latin):
mũ quoq uel falaespei seductionib: uel ob
decepitme GRecorius
Ad hoc quippe requisiti fuerant : ut peccatũ
qđ trans grediendo commiseranti c̃fitendode¬
lereNT: Vndẽ & serpens ille persuasor qui
nonerat reuocandus adueniã : Non decul¬
paest requisitus : Int̃rogatus itaq homo ẽ
ubi essec : ut ꝑp&ratã culpã resipiscer& &c̃
fitendo agnosceret quã longe a conditoris
sui facie abscessit sed adhibere sibimet
utriq: defensionis solatia quã c̃fessionis ele¬
geruNT: Cũq excusare peccatũ uoluit : uir
ꝑmulierẽ mulier ꝑserpentẽ auxerunt
culpã quã tueri conatis. Obliq adã dñm tan¬
gens qd̃ ipse peccati eorũ auctor extecerit
quimulierẽ fec̃: Euua culpã ad dñm refer¬
ri qui serpentẽ in paradiso posuiss&: Quienĩ
ore diabuli fallentis audieraNT eritis ut dii
quia đo eẽ similes in diuinitate ne qui uerant
aderroris sui comulũ đm̃ sibi similẽ facere

Expanded text:
mum quoque vel falsae spei seductionibus, vel omum quoque vel falsae spei seductionibus, vel odecepit me . GREGORIUS. Adhoc quippe requisiti fuerant, ut peccatum quod transgrediendo commiserant, confitendo delerent. Unde et serpens ille persuasor, qui non erat revocandus ad veniam, non de culpa est requisitus. Interrogatus itaque homo est ubi esset, ut post perpetratam culpam resipisceret, et confitendo agnosceret quam longe a conditoris sui facie abscessit; sed adhibere sibimet utrique defensionis solatia, quam confessionis elegerunt. Cumque excusare peccatum voluit vir per mulierem, mulier per serpentem, auxerunt culpam, quam tueri conati sunt: oblique Adam Dominum tangens, quod ipse peccati eorum auctor exstiterit, qui mulierem fecit; Eva culpam ad Dominum referri, qui serpentem in paradiso posuisset. Qui enim ore diaboli fallentis audierant, Eritis ut dii, quia Deo esse similes in divinitate non quiverant, ad erroris sui cumulum Deum sibi similem facere
Abbreviated transcription (Latin):
occulas hostis mala cordib: hominum
latent̃ suo gerit : Euua delectata ẽ quia
carnales sensus aduerba serpentis mox se
delectatione substernit : Ad sensũ uero
adã mulieri p̃positus p̃buit : quiadũ caro
indelectationẽ rapitur &iam a sua recti¬
tudine sp̃s infirmatus inclinatur: & reque¬
situs adam c̃fiteri culpã noluit : quia uidelic&
sp̃s quopeccando aueritate disiungit̾: eo i¬
ruinae sute audacia nequius obduratur:
Pertimorẽ quippe adã sem& ipsũ absconsu¬
rus fugerat. sed tam̃ requesitus in notuit : quan¬
tũ etiãtimens tũnebat : cũ enĩ expeccato
p̃sens poena metuitur : &amis sadi facies non
amaturi timor iste extumore est ñ ex hu¬
militate : Hisdem etiã quattuor modis pec¬
catũ c̃summatur inopere : Primonãq latens¬
mo culpaagit postmodũ uero etiã ante oculos¬
huai hominum sine c̃fusione reatus aperitur¬
bu de hinc & inconsuetudinẽ ducit̾ Adextre¬

Expanded text:
occultus hostis mala cordibus hominum occultus hostis mala cordibus hominum latenter suggerit. Eva delectata est, quia carnalis sensus ad verba serpentis mox se delectatione substernit. Assensum vero Adam mulieri praepositus praebuit, quia dum caro in delectationem rapitur, etiam a sua rectitudine spiritus infirmatus inclinatur. Et requisitus Adam confiteri culpam noluit, quia videlicet spiritus quo peccando a Veritate disjungitur, eo ruinae suae audacia nequius obduratur. Per timorem quippe Adam semetipsum absconsurus fugerat, sed tamen requisitus innotuit quantum etiam timens tumebat. Cum enim ex peccato praesens poena metuitur, et amissa Dei facies non amatur, timor iste ex tumore est, non ex humilitate. Hisdem etiam quatuor modis peccatum consummatur in opere. Primo namque latens culpa agitur, postmodum vero etiam ante oculo hominum sine confusione reatus aperitu, dehinc et in consuetudinem ducitur, ad ex