comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis necessitas. Ura diaboli iniquitas. Uia dei
& diaboli. nuimquam flecti possunt. ut ad aluid
tendant: quia nec uia dei mala. nec ua diabo¬
li bona aliquando ẽẽ potest. Uia hominis mu¬
tabilis est ⁊ ad diuersa inflestitur. hoc est uł
aduiam dei. uł aduam diaboli. Si enum ne¬
cessitas intorquetur ad cupiditatem. ⁊ cupidi.¬
tas adiniquitatem: uia hominis flectitur
aduam diaboli. Si autem dirigitur admen¬
suram. mensura adiusticiam: uia homuus
directa est aduam dei. Propterea ait. Utinã
dirigantur uiȩ meȩ. ⁊c̃.
onfriesor tͥ indirectione cordis. Cor
hompiis dirigitur: quando humana
uoluntas diuinȩ uoluntati conformatur.
id÷ ut homo id quod deus odit odiat. ⁊ quod
diligit diligat. Adhoc autem ꝑlegem dei in¬
struimur: inqua nobis uoluitas dei demon¬
stratur: quȩ uidelicet uoluntas nĩȩ uolunta.¬
tis regula est. Ideo prius uie hominis. idest
oꝑa adcustodiendas iustificationes dei diri¬

Expanded text:
nis est necessitas, via diaboli iniquitas. Via Dei nis est necessitas, via diaboli iniquitas. Via Dei et diaboli nunquam flecti possunt, ut ad aliud tendant, quia nec via Dei mala, nec via diaboli bona aliquando esse potest. Via hominis mutabilis est, et ad diversa inflectitur; hoc est, vel ad viam Dei vel ad viam diaboli. Si enim necessitas intorquetur ad cupiditatem, et cupiditas ad iniquitatem, via hominis flectitur ad viam diaboli. Si autem diriguntur ad mensuram, et mensura ad justitiam, via hominis directa est ad viam Dei. Propterea ait: Utinam dirigantur viae meae! etc.onfitebor tibi in directione cordis . Cor hominis dirigitur, quando humana voluntas divinae voluntati conformatur, id est, ut homo id quod Deus odit, odiat; et quod diligit, diligat. Ad hoc autem per legem Dei instruimur, in qua nobis voluntas Dei demonstratur: quae videlicet voluntas nostrae voluntatis regula est. Ideo prius viae hominis, id est opera ad custodiendas justificationes Dei diri
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur. qi eudenter ammonent pęnis. uł
ꝓmissis uł premiis. uł donis contestantes.
Dandata dicunt᷑. quia facienda indicunt:
Instificationes dicuntur. quia impleta areati.
liberant. Iudicia dicuntur. q unicuiq pro
merito debitam retͥbitionem ꝓnuntiant. Ser.¬
mones dicuntur. quia narrando iustruunt.
E loquia cdicuntur. quia aꝑte significant. Mi¬
tabilia diciuitur: quia insolita precipiunt. &
in cognita promittunt. Equitas dicunt᷑. quia
scđm iusticiam facta sunt. Uerba dicunt᷑ qr
significationes dei sunt adhomines. Ueritas
dicuntur: quia ita esti ut dicunt. Iusticia dũr
quia nichil m ordinatum continent.
lii sunt inlege ambulantes.
alii sunt inlege stantes. alii alege dedi¬
nantes. Inlege ambulant qui inbono profici¬
unt. In lege stant qui abono non recedunt. a
lege declinant. qui non facienda presumunt.
Res sunt uix. Uia dei. Uia hominis.
Uia diaboli. Uia dei ẽ ueritas. Uia homi¬

Expanded text:
dicuntur, quia evidenter admonent poenis, vel dicuntur, quia evidenter admonent poenis, vel promissis, vel praemiis, vel donis contestantia. Mandata dicuntur, quia facienda indicant. Justificationes dicuntur, quia impleta a reatu liberant. Judicia dicuntur, quia unicuique pro merito debitam retributionem pronuntiant. Sermones dicuntur, quia narrando instruunt. Eloquia dicuntur, quia aperte significant. Mirabilia dicuntur, quia insolita praecipiunt et incognita promittunt. Aequitas dicuntur, quia secundum justitiam facta sunt. Verba dicuntur, quia significationes Dei sunt ad homines. Veritas dicuntur, quia ita est ut dicunt. Justitia dicuntur, quia nihil inordinatum continent.lii sunt in lege ambulantes, alii sunt in lege stantes, alii a lege declinantes. In lege ambulant, qui in bono proficiunt. In lege stant, qui a bono non recedunt. A lege declinant, qui non facienda praesumunt.res sunt viae: Via Dei, via hominis, via diaboli. Via Dei est veritas, via homi
Abbreviated transcription (Latin):
ac nocte. Hec ẽ scola sapientie. Utrobiq tamen
studium uircutis premittitur. qr multi scire
uolunt. pauei facere. ut prius ꝑstudium boni
oꝑis. mundetur conscientia. Postea autem
corde mundo queratur sapientia. Primum
disce qͦd facias. postea quere qͦd scias. Ideo pͥꝰ
beati immaculati. postea beati qͥ scrutant᷑.
beati mminaculati. Omnes libenter audiunt
beati. s non om̃s libenter audiunt imma¬
culati. Tu autem si uis ẽẽ beatus. esto imina.¬
culatus. Qiuis est immaculatuse Humquam
pollutus. uł ablutus. sc̃s̃ iminaculatus. ⁊ sc̃ĩ¬
ficatus immaculatus. Primo qui non ẽ auer¬
sus. scd̾o. qui est reuer sus. Ille quia non est
preuaricatus. iste. quia est reconciliatus. Aõ
nominib siguificantur. Uia. lex. testi¬
monia. mandata. iustificationes. iudicia. ser¬
mones. eloquia. mirabilia. equitas. uerba.
ueritas. iusticia. Uia dicunt᷑: qr ea faciendo
ꝑuemimus aduitam. Lex dicuntur: qr obser¬
uationum ritu ꝓposito ligant. Lestimonia

Expanded text:
ac nocte, haec est schola sapientiae. Utrobique tamen studium virtutis praemittitur, quia multi scire volunt, pauci facere, ut prius per studium boni operis mundetur conscientia, postea autem corde mundo quaeratur sapientia. Primum disce quod facias, postea quaere quod scias. Ideo prius beati immaculati, postea beati qui scrutantur. Beati immaculati. Omnes libenter audiunt beati: sed non omnes libenter audiunt immaculati. Tu autem si vis esse beatus, esto immaculatus. Quis est immaculatus? Nunquam pollutus vel ablutus; sanctus immaculatus, et sanctificatus immaculatus. Primo qui non est aversus. Secundo qui est reversus. Ille, quia non est praevaricatus; iste, quia est reconciliatus. CAP. nominibus significantur: Via, lex, testimonia, mandata, justificationes, judicia, sermones, eloquia, mirabilia, aequitas, verba, veritas, justitia . Via dicuntur, quia ea faciendo pervenimus ad vitam. Lex dicuntur, quia observationum ritu proposito ligant. Testimonia
Abbreviated transcription (Latin):
ATOTE septena isacra scriptura
frater mucui. quȩ uolo si possum Sicut
postulas prrus singillatim enumerando ab
mincem distinguere. Posteaũ quam inter ⁊e
tbabeant conuenientiam eadem ꝑsingula zibi
conferendo dcmonstrare. Primo locs poniutẽ¬

Expanded text:
e septena in sacra Scriptura, frater, inveni, quae volo, si possum, sicut postulas, prius sigillatim enumerando, ab invicem distinguere; postea vero quam inter se habeant convenientiam, eadem per singula sibi conferendo demonstrare. Primo loco ponu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ filiis israel carnaliter custodiendum man¬
datur. Tercium illud quod populo dei sp̃alit̾
seruandum precipitur. Quartum illud. qd
mreꝓmissione sabbatum ꝓ sabbato sius deił
dilectorib pollicetur. Duo gͥ sunt sabbata
externis. unum dei & unum hominuis. & duo
interius. unum dei ceunum homius. Sabb̃m
dei illud quo exterius ab opere cessasse dicitur
sacramentum ẽ illius interioris zabb̃i eiꝰ iqͥ
ipsuis ȩterna immortalitas immortalisq e¬
ternitas ꝑpetua & concussa beatitudine per¬
sruens nullo umquam labore fatigatur Sab¬
batum hominis qͦd ei cxt̾us insibiliter seruan¬
dum precipitur Sacram̃tum ẽ int̾ioris sabba¬
ti. ubi mens sc̃ã ꝑbonam conscientiam a seruui¬
tute peccati quiescens ingauclio sp̃o sc̃i iocun¬
daur hoc sabbatum quisquis iupresenti uita
setuauertt ut nillis consentiat malis ꝑueniet¬
ni a er futa uita adillido ĩtũ: ⁊ et̃nui qi sabbmũ¬

Expanded text:
od filiis Israel carnaliter custodiendum mandatur. Tertium illud, quod populo Dei spiritualiter servandum praecipitur. Quartum illud, quod in repromissione Sabbatum pro Sabbato suis Deus dilectoribus pollicetur. Duo igitur sunt Sabbata exterius, unum Dei et unum hominis: et duo interius, unum Dei et unum hominis. Sabbatum Dei illud, quo exterius ab opere cessasse dicitur, sacramentum est illius interioris sabbati ejus in quo ipsius aeterna immortalitas, immortalisque aeternitas perpetua et inconcussa beatitudine perfruens nullo unquam labore fatigatur. Sabbatum hominis, quod ei exterius visibiliter servandum praecipitur, sacramentum est interioris Sabbati, ubi mens sancta per bonam conscientiam a servitute peccati quiescens in gaudio Spiritus sancti jucundatur. Hoc Sabbatum quisquis in praesenti vita ita servaverit, ut nullis consentiat malis, perveniet in futura vita ad illud internum et aeternum Dei Sabb
Abbreviated transcription (Latin):
plonam referri iudetur cum dictur obserua
sabbatum ut uidelieet inpresiiti suscipramũ
eum &e custodiamus intra nos in gaudium do¬
nȩ conscientie. quatinus eum infutiro suscipe
&e oia dimras uis deus eqaliter adorarta
xcolenda pretuiptur

Expanded text:
onam referri videtur, cum dicitur: Observa Sabbatum, ut videlicet in praesenti suscipiamus eum et custodiamus intra nos in gaudium bonae conscientiae, quatenus eum in futuro suscipere et tota Trinitas unus Deus aequaliter adoranda et colenda praecipitur
Abbreviated transcription (Latin):
arnpealo dicius palatum corois. Sapor¬
nerbi dei est gustus internȩ dulcedins. Ani¬
ia autem ipsa est substantia sp̃ualis. llu¬
a imentum ucrbi dei est exercitium uurtittis
Mausa uero ponẽns laboris. Quia gͥ ⁊aporille
urterue dulcedins sine fastidio sumitur. qͣsi
de quodam ⁊p̃ualis cibi gustu fauces cordis
Celedationem ꝑcipiunt.s. saturari ñ possunt
Quia uero exerettiuo uirtutis quo anira pasci¬
tur non sumitur sine pondere laboris quo
caro grauatur. quasi quidam sensualitatis
ie stomachus dum cibum bom oꝑis exercen¬
do pcupit ne uirtutem qua reficitur ultra
modum appetat. ipse eum quo premitur
labor opis castigat. Iam ut estimo satis intelli¬
¶s quid sͥ uult quodiste dicebat. Quamdul
macho meo M ori meo. Aesi diceret ꝓuerbũ
quoem tuum domine uenter car nalitatĩ
puritiur⁊ ꝯpalatum corcdis intus sapore
mituem prauat labor opis intus tamande¬
hace uuim pasete Aulcedo egusus suautat̃¬

Expanded text:
rituales dicimus palatum cordis. Saporverbi Dei est gustus internae dulcedinis. Anima autem, ipsa est substantia spiritualis. Nutrimentum verbi Dei est exercitium virtutis; massa vero, pondus laboris. Quia igitur sapor ille internae dulcedinis sine fastidio sumitur, quasi de quodam spiritualis cibi gustu fauces cordis delectationem percipiunt, sed saturari non possunt. Quia vero exercitium virtutis, quo anima pascitur, non sumitur sine pondere laboris, quo caro gravatur, quasi quidam sensualitatis nostrae stomachus, dum cibum boni operis exercendo percipit, ne virtutem qua reficitur ultra modum appetat, ipse eum quo premitur labor operis castigat. Jam, ut existimo, satis intelligis quid sibi vult quod iste dicebat: Quam dulmacho meo, sed ori meo. Ac si diceret: per verbum quidem tuum, Domine, venter carnalitatis premitur, sed palatum cordis intus sapore mitatem gravat labor operis, intus tamen desiderium pascit dulcedo et gustus suavitat
Abbreviated transcription (Latin):
bantur fuscipiebat. conformnans se inꝑfestis
ut qui euangelium predicant de euangelio
uiuant. paulus autem noliit sumptus accipe
ae euanglio e gratis factus est miusttro
uerbi & iuantur paulus magis aliquid

Expanded text:
bantur suscipiebat , conformans se imperfectis, bantur suscipiebat , conformans se imperfectis, ut qui Evangelium praedicant, de Evangelio vivant . Paulus autem noluit sumptus accipere de Evangelio, sed gratis factus est minister verbi . Et invenitur Paulus magis aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ confiteri domino. quoniam mitis ẽ ⁊ psalłe
nomini eius boñ quoniam suauis. Exemplũ
mansuetudins eius fuit qͦd peccatores ad se
uenientes non reppulit. exemplum suauita¬
as eius quod qui eum gustauerunt fastidire
non potuerunt. exemplum mansuctudius
fuit qͦd infirmantib compatiebat᷑. exemplũ
suauitatis quod inꝑfectis conformabatur.
Infirmantib com̃patiebatur. confitentib dañ
ueniam.:⁊ penitentib non uidicens pęnani.
Inꝑfectis conformabatur spiritalia seminanꝰ.
& metens carnalia. Seminans uerbum ci¬
bum mentis. imetens uictum cibum carius.
Uenit adillum peccatrix & sudit lacrimas ad.
pedes eius confessionem criminis. ipsent os¬
tenderet mansuetudinem suam. ⁊ parui cor¬
aib daret siduciam appropinquandi cito
ueniam indulat. peram nullam indixit. ⁊
att. Uade & amplius nolipeccare. Dicitur &
malio loco. qr habebat. iħc̃ loculos: iea quȩ da¬

Expanded text:
est confiteri Domino, quoniam mitis est, et psallere est confiteri Domino, quoniam mitis est, et psallere nomini ejus bonum, quoniam suavis. Exemplum mansuetudinis ejus fuit, quod peccatores ad se venientes non repulit. Exemplum suavitatis ejus, quod qui eum gustaverunt, fastidire non potuerunt. Exemplum mansuetudinis fuit, quod infirmantibus compatiebatur. Exemplum suavitatis, quod imperfectis conformabatur. Infirmantibus compatiebatur, confitentibus dans veniam, et poenitentibus non indicens poenam. Imperfectis conformabatur spiritalia seminans, et metens carnalia. Seminans verbum cibum mentis, et metens victum cibum carnis. Venit ad illum peccatrix, et fudit lacrymas ad pedes ejus per confessionem criminis, ipse, ut ostenderet mansuetudinem suam et parvicordibus daret fiduciam appropinquandi, cito veniam indulsit, poenam nullam indixit. Sed ait, Vade, et amplius noli peccare . Dicitur et in alio loco, quod habebat Jesus loculos, et ea quae da
Abbreviated transcription (Latin):
um pacem postulans. ⁊ descendit pax adeo
ad hominem iusticiam amplectens iosculanꝰ.
lunc ait iasticia ad pacem. Numquid optimo
satis est mala dimittere. nisi eciam studeat
bona conferre: laxauit peccata ꝑindulgenti¬
am nunc conferat dona uirtutum ꝑ graciam.
Respondit pax & dixit. Dominus dabit be¬
nignitatem & t̾ra nr̃a dabit fructum suum.
Nunc autem interim iusticia ante eum am¬
bulabit. & ponet inura gressus suos. Qs audi.¬
ens iusticia p̃currens reuersa est ad hominẽ
ut ab eo ñ discedat. donec dominus ponat ui
uia gressus suos & ueniat.
SoNuo est confiteri domino ⁊ psallere
nomini tuo altisime. Puploc ẽ confesio
alia criminis alia laudis. Confessio criminis
est conuersio peccatoris confessio lauchs glorifi.¬
catio cieatoris. confessio criminis est: indetesta¬
tione mali. confessio laudis mexultatione bom.
confessionem criminis parit timor. confessio¬
neni laudis parit amor. Propterea bonum

Expanded text:
um, pacem postulans, et descendit pax a Deo um, pacem postulans, et descendit pax a Deo ad hominem justitiam amplectens, et osculans. Tunc ait justitia ad pacem: Nunquid optimo satis est mala dimittere, nisi etiam studeat bono conferre? Laxavit peccata per indulgentiam; nunc conferat dona virtutum per gratiam. Respondit pax et dixit: Dominus dabit benignitatem, et terra nostra dabit fructum suum. Nunc autem interim justitia ante eum ambulabit, et ponet in via gressus suos. Quod audiens justitia praecurrens reversa est ad hominem, ut ab eo non discedat, donec Dominus ponat in via gressus suos, et veniat.Bonum est confiteri Domino, et psallere nomini tuo, Altissime . Duplex est confessio, altera criminis, altera laudis. Confessio criminis est conversio peccatoris, confessio laudis glorificatio Creatoris. Confessio criminis est in detestatione mali; confessio laudis in exaltatione boni. Confessionem criminis parit timor; confessionem laudis parit amor. Propterea bonum
Abbreviated transcription (Latin):
cum domino ascendit. Ueritas autẽ intrañ
cor hominis inuenit ibi omnia mala. ⁊ digna
penis. & clamare cepit de terra. hominen ac¬
cusans. miscd̾ia uero non desistebat incelo do¬
minum orare ꝓ homine postulans. homo in
terra ꝑueritatem stimulatus peccasse se
confitenti mniscrebatur. homo confessionem
ad salutem ore propͥo faciebat: ⁊ misericordia
precib suis dominum adiustificationem
hominis compellebat. Ueritas de terra per
confessionem hominis oriebatur. ⁊ iusticia
de celo prospiciens. ꝑmiscdiam dei adterraẽ
mittebatur. Ueritas dixit pͥus puniendũ
qui pͥus malum fecerat. miscdia dixit postea.
iustificandum ⁊ saluandum qui ce malum
confitendo benefecerat. Pueritatem accusa¬
decelo prosperit. Quia gͦ miscłia cum deo ꝓ
homine erat. & iusticia &ueritas adeo cum ho¬
mine erat̃. iam inter deum ⁊ hominem ꝓuisti¬
cia pax erat: ascendit iusticia ab homine ad de¬

Expanded text:
cum Domino ascendit. Veritas autem intrans cum Domino ascendit. Veritas autem intrans cor hominis invenit ibi omnia mala, et digna poenis, et clamare coepit de terra, hominem accusans. Misericordia vero non desistebat in coelo Dominum orare pro homine postulans. Homo in terra per veritatem stimulatus, peccasse se iam flexus, confitenti miserebatur. Homo confessionem ad salutem ore proprio faciebat, et misericordia precibus suis Dominum ad justificationem hominis compellebat. Veritas de terra per confessionem hominis oriebatur, et justitia de coelo prospiciens per misericordiam Dei ad terras mittebatur. Veritas dixit prius puniendum qui prius malum fecerat. Misericordia dixit postea justificandum, et salvandum qui et malum confitendo bene fecerat. Per veritatem accusade coelo prospexit. Quia ergo misericordia cum Deo pro homine erat, et justitia, et veritas a Deo cum homine erat jam inter Deum et hominem pro justitia pax erat, et ascendit justitia ab homine ad De
Abbreviated transcription (Latin):
se minus amabilem si non totum gratuita
pietate soluatur. Tunc deus interrogauit
siuellent ambe suas uoluutates meius ar¬
bitrio ponere. & quod ipse inde discerneret.
sine contradictione annuere. Quod utraq
inquantum fieri posset sine diminitione
nominis & dignitatis sue concedente: d̃s
dixit. equum sͥ uideri. ut peccatum homi¬
nis & exparte propter ueritatem puniat᷑.
& propter miscdĩam exparte dimittatur.
In hoc gͦ ambabus consentientib ueritas
adiecit dicens. iustum ẽẽ ut sicut prius
misericordia cum homine fuit:⁊ ipsa incelo
ꝑmansit. ita nunc ipsa interra cũ homine
ꝑmaneat: ⁊ misericordia cum deo cęlum con¬
scendat. Scͥptum ẽ enim ait. misericordia
& ueritas precedent faciem tuam. Si ergo
pͥus miscdia precessit ⁊ ueritas ꝑmansit:
iustum ẽ ut nunc miscdia maueat ⁊ueritã
precedat. lum miscł̃ia rogans ueritatem me¬
morem eẽ cominunis pacti. scł ne quicquam
ultra concessum contra hominem moliatur

Expanded text:
se minus amabilem si non totum gratuita se minus amabilem si non totum gratuita pietate solvatur. Tunc Deus interrogavit utrum vellent ambae suas voluntates in ejus arbitrium ponere et quod ipse inde discerneret sine contradictione annuere. Quod utraque, in quantum fieri posset sine diminutione nominis et dignitatis suae, concedente. Deus dixit aequum sibi videri ut peccatum hominis, et ex parte propter veritatem puniatur, et propter misericordiam ex parte dimittatur. In hoc ergo ambabus consentientibus, veritas adjecit dicens justum esse ut, sicut prius miseripermansit, ita nunc ipsa in terra cum homine permaneat, et misericordia cum Deo coelum conscendat. Scriptum est enim, ait: « Misericordia et veritas praecedent faciem tuam . » Si ergo misericordia praecessit, et veritas permansit, justum esse ut nunc misericordia maneat, et veritas praecedat. Tunc misericordia rogans veritatem memorem esse communis pacti, scilicet ne quidquam ultra concessum cont
Abbreviated transcription (Latin):
Unusquisq prout gessit incorpore accipiat.
Misericordia dixit. omnis homo magis con¬
uertatur ad dñm: unuat. His gͦ ita sibi ob¬
uiantib & ad diuerza uoluntatem dei incli¬
nare desiderantib uidens deus tam diuer¬
sas sententias ad effectum simul ꝓcedere
non posse. ait. Scͥptum ẽ. Misericordiam &
ueritatem diligit deus. Quas gͦ diligit uult
sͥ semꝑ presto eẽ. ⁊ quia rursus dicitur de deo.
mnpace factus ẽ locus cius. non potest illas dis¬
cordes sustinere. Concordra autem ẽt̃ non potest
uoluntas tam diuersa est. Ueritas enim
uult ut totum imputetur. misericordia uero
ut totum condonetur: quȩ simul fieri non.
possunt. Proꝑterea ne ego qui amator pacis
sum compellar urãm societatem reliquere.
necẽe est ut uos studeatis utrimq ur̃as uo¬
liuitates adunum consensum incdinare. Ed
hec ueritas respondit. se minus laudabilem
si aliquid mnultum. relinquatur. miscdia diẽ

Expanded text:
Unusquisque prout gessit in corpore accipiat. Unusquisque prout gessit in corpore accipiat. Misericordia dixit: Omnis homo magis convertatur ad Dominum, et vivat. His ergo ita sibi obviantibus, et ad diversa voluntatem Dei inclinare desiderantibus, videns Deus tam diversas sententias ad effectum simul procedere non posse, ait: Scriptum est: Misericordiam et veritatem diligit Deus . Quas ergo diligit, vult sibi semper praesto esse; et quia rursus dicitur de Deo: In pace factu est locus ejus , non potest illas discordes sustinere. Concordia autem esse non potest ubi voluntas tam diversa est. Veritas enim vult ut totum imputetur. Misericordia vero ut totum condonetur; quae simul fieri non possunt. Propterea ne ego, qui amator pacis sum, compellar vestram societatem relinquere, necesse est ut vos studeatis utrinque vestras voluntates ad unum consensum inclinare. Ad haec veritas respondit se minus laudabilem si aliquid inultum relinquatur. Misericordia dixit
Abbreviated transcription (Latin):
senec mala intentione egressam. nec malo
oꝑe occupatam. s magis se honou oeutili¬
tati domini sui consulere quȩ non perdere
studeat & destruere sicut ipsa ueritas. S
saluare. Illam eẽ notancłam potius & accu¬
fandam quȩ famulos ⁊mninistros domini
tantum uelic iminui. ut cum omnes abi.¬
erunt uullum patiatur ꝑindulgentiam
aliquam leuari ⁊ reuocari. Ueritas autem
respondit non eẽ decens bonum dominum
eiustum malos seruos & iniustos habere.
Ouciia dixit tantum dñm sinc ministris
co noin debere. Uertas affirmauit neqram
homines merito debere damprari. miscc̃ia
is pondie cos i boni ficrent spontauea ⁊̃
pietate debere reuocari. Ueritas dicit q
deios malis omuino pairere non deberet.
Muericordia dirit. si nemini parceret ãcus.
q nunquam bonos habcret Uerutio dix
se uolle. nec posse. tot scelera homnium tolera.¬
re. misericordia respondit. grãm domini ad
indulgendum suꝑabundare. Ueritas dixit.

Expanded text:
se nec mala intentione egressam, nec malo se nec mala intentione egressam, nec malo opere occupatam. Sed magis se honori, et utilitati Domini sui consulere, quae non perdere studeat et destruere, sicut ipsa veritas, sed servare; illam esse notandam potius, et accusandam, quae famulos, et ministros Domini tantum velit imminui, ut cum omnes abierint nullum patiatur per indulgentiam aliquam levari, et revocari. Veritas autem respondit non esse decens bonum Dominum et justum malos servos et injustos habere. Misericordia dixit tantum Dominum sine ministris esse non debere. Veritas affirmavit, nequam homines merito debere damnari. Misericordia respondit eos, ut boni fierent, spontanea etiam pietate debere revocari. Veritas dixit quod Deus malis omnino parcere non deberet. Misericordia dixit: si nemini parceret Deus quod nunquam bonos haberet. Veritas dixit se nolle nec posse tot scelera hominum tolerare. Misericordia respondit gratiam Domini ad indulgendum superabundare. Veritas dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
cere consueuerit. Cum enim inquit scͥptum
sit U niuerse uie domini miscłĩa ⁊ ueritas.
quomͦ sola ueritate contentus misccłiam. do¬
minus meus non uocauit. precipue cum non
eẽ debere scriptura ubiq commemoret: neq
enim scriptum ẽ. Ueritas & misccłia. s mi¬
sericordia ⁊ueritas uniuerse uie domini.
Quare gͦ quȩ prima eẽ debui nunc postrema.
& quod magis ine grauat ad comitatum tuũ
non uocata accedoe E contrario ueritas respon¬
dit: In hac uia miscd̾iam comitem domini.
nec ẽẽ posse nec debere. tum quia consilium uo.¬
luntati eius contrarium ordinatum sit. &e id¬
curo ieus opere presens ipsa eẽ non possit.
tum eciam quia cum ipso egressa non sit:
Ditit etiam ipsam miscłiam magis oportere
rationem reddere quare ipsa egredienti ddño
uon affuerit. & absentia eis magis ẽẽ lesum
dñm intantum ut uno comite iter carpere
compulsus sit. Ad hec miscłia respondit.

Expanded text:
cere consueverit. Cum enim, inquit, scriptum cere consueverit. Cum enim, inquit, scriptum sit: Universae viae Domini, misericordia et veritas : quomodo sola veritate contentus misericordiam Dominus meus non vocavit, praecipue cum non ricordiam esse debere Scriptura ubique commemoret? Neque enim scriptum est, veritas, et misericordia, sed misericordia et veritas, universae viae Domini. Quare ergo quae prima esse debui, nunc postrema, et quod magis me gravat ad comitatum tuum non vocata accedo? E contrario veritas respondit in hac via misericordiam comitem Domini necesse posse nec debere, tum quia consilium voluntatis ejus contrarium ordinatum sit, et idcirco in ejus opere praesens ipsa non possit; tum etiam quia cum ipso egressa non sit. Dixit etiam ipsam misericordiam magis oportere rationem reddere, quare ipsa egredienti Domino non affuerit, et absentia ejus magis esse laesum Dominum, intantum ut una comite iter capere compulsus sit. Ad haec misericordia respondit
Abbreviated transcription (Latin):
eus sursum erat. ⁊ homo deorsum. Ueritã
erat incęlo cum uidice deo: imiscdia in
terra cum homine iudicando. Ubi cium mise¬
ricordia ẽẽt. si cũ miscro nonẽẽt: Descenderat
enum forte nesciente ueritate. quoniam illam
ad hominem uenturam sciebat. & de illius ad.¬
uentu metuebat. Pescendit gͦ ꝑrius miscilia
nedi ueritas preuemiret. accessum ad honuie
apsa postea non inuemret. Accepto g tempore
asampta ueritate descendit deus irt ronem
poneret cuim homine. Quod cum uidisset. mise.¬
obniam illi deum cupiens mitigare. ⁊ placa¬
aim adoucere. Ceruens autem uertatem ob¬
surato nultu incedentem. primum occut ur
Ali rogans ut gradum sisteret nec nunis pro.¬
pcraret: donec funderet orationem suam. ad.
dominum. Iti gͦ misericorcra & uerttas obi¬
nrauerunt sibi. lunc miscclia clementi caue¬
latione querclam coram deo deposut. dicees
cepro Se ferre qͥs ad hoc negocium socia ab¬
uocata non fuerat. presertim cum numquam
deus fine utraq hac contite. iter aliquod fa¬

Expanded text:
eus sursum erat et homo deorsum. Veritas erat in coelo cum judice Deo, et misericordia in terra cum homine judicando. Ubi enim misericordia esset, si cum misero non esset? Descenderat enim forte nesciente veritate, quoniam illam ad hominem venturam sciebat, et de illius adventu metuebat. Descendit ergo prius misericordia, ne si veritas praeveniret accessum ad hominem, ipsa postea non inveniret. Accepto igitur assumpta veritate descendit Deus ut rationem poneret cum homine. Quod cum vidisset miserobviam illi, Deum cupiens mitigare, et placatum adducere. Cernens autem veritatem obstinato vultu incedentem primum occurrit illi rogans ut gradum sisteret, nec nimis properaret, donec funderet orationem suam ad Dominum. Ibi ergo misericordia, et veritas obviaverunt sibi. Tunc misericordia clementi causatione querelam coram Deo deposuit, dicens aegre se ferre, quod ad hoc negotium socia advocata non fuerat, praesertim cum nunquam Deus sine utraque hac comite iter aliquod fa
Abbreviated transcription (Latin):
re caro configitur amore animus uulueratur.
Illa ne admala ioueatur: iste ut adbona sensi.¬
ficetur. Plectrum ẽ gr̃a quȩ affectum cordis
apprehendens ad se trahit & adsuꝑiora ire
facit. Corda siccatur ce tenditur ut sonitum
reodat: & caro hominis pͥus ãmalo mundat᷑.
postea tubono excitatur ibi siceata. hic tensa.
Siccata ꝑabstinentiam. tensa ꝑpatientiam.
Inferiores claui rotundi sunt. suꝑiores solidi:
quia tinior cireumspectus eẽ debet amor per¬
festus

Expanded text:
re caro configitur, amore animus vulneratur. re caro configitur, amore animus vulneratur. Illa, ne ad mala moveatur, iste ut ad bona sensificetur. Plectrum est gratia, quae affectum cordis apprehendens ad se trahit, et ad superiora ire facit. Chorda siccatur, et tenditur ut sonitum reddat, et caro hominis prius a malo mundatur, postea in bono excitatur, ibi siccata, hic tensa. Siccata per abstinentiam: tensa per patientiam. Inferiores clavi rotundi sunt, superiores solidi, quia timor circumspectus esse debet, amor perfectus
Abbreviated transcription (Latin):
aclamus ao mitri iñ doelinquamꝰ uaneo.
Sallite De spiaityali eythasao.
domino inerthara. In qthata duo
uĩgna sunt. Unum inferius alte i supiis.
aferuus lignum cauun ẽ. supi olidum.
est. Inter utraq ligna tenduntur corde clauis
quib dam deorsum tendentib quib dam sur-¬
sum trahentib. Suꝑiores clauos plectrum
torquet adinferiores autem clauos corde digi¬
tis ꝑcusse resonant. Duo ligna due sunt cruces
inferuis lignum crux carnis. Suꝑius lignũ
crux mentis. Crux carnis ẽ afflictio incorꝑe:
crux mentis ẽ compassio in corde. Inferius
lignum solidum non ẽ. quia oine qͦd incarne
dolet. si conscientie bone gaudium ũ tollitur.
foris sp̃em doloris ht̃. intus ueritatem ñ ht̃.
Su ꝑus lignum solidum ẽ. qr dolor mentis
adintuna penetrans. monstrari potest. fingi ñ
potest. Corda est corpus qͦd tenditur ⁊ macera.¬
tur inter penam carnis ⁊ dolorem cordis. Infe.¬
rior clauus est trnor suꝑior est amor: qr tuno¬

Expanded text:
us ad mitem, et non derelinquamus suavem. CAP. LXV. De spirituali cithara. Cum cantico in cithara . In cithara duo ligna sunt, unum inferius, alterum superius. Inferius lignum cavum est, superius st. Inter utraque ligna tenduntur chordae clavis, quibusdam deorsum tendentibus, quibusdam sursum trahentibus. Superiores clavos plectrum torquet; ad inferiores autem clavos chordae digitis percussae resonavit. Duo ligna duae sunt cruces, inferius lignum crux carnis, superius lignum crux mentis. Crux carnis est afflictio in corpore. Crux mentis est compassio in corde. Inferius lignum solidum non est, quia omne quod in carne dolet, si conscientiae bonae gaudium tollitur, foris speciem doloris habet: intus veritatem non habet. Superius lignum solidum est, quia dolor mentis ad intima penetrans, monstrari potest, fingi non potest. Chorda est corpus, quod tenditur, et maceratur inter poenam carnis, et dolorem cordis. Inferior clavus est timor, superior est amor, quia timo
Abbreviated transcription (Latin):
Ut sunt scolȩ ⁊ duo sunt
ginera discentium. ali uirtutem
muerunt. ali ueritatem. Quitam̃
alterum inuerttate appetunt ueutrum
contempnunt. qua uec iuttus odibilis est
blis amatoral uitiutas Sunt auittnqu

Expanded text:
 sunt scholae, et duo sunt genera discentium. Alii virtutem quaerunt, alii veritatem. Qui tamen alterum in veritate appetunt, neutrum contemnunt, quia nec virtus odibilis est ibilis amatoribus virtutis. Sunt autem qui
Abbreviated transcription (Latin):
UatUoR sunt paces. duas dat mundũ.
& duas q t deus. Mundus dat pacem
intranquillita rerum temporalium.: ⁊dat
pacem insanitate corporum. Deus dat pacem
intranquillitate mentis. & pacem ingaudio
contemplationis. P ea pax que ẽ intranquilli¬
tate mentis. iuhomine est. ea quȩ ẽ ingaudio
contemplationis. supra hominẽ est. Illam d̃s
inplebe loquitur quia eam imꝑfectiorib tri¬
buit. hanc suꝑ sanctos. quia eam ꝑfectiorib
concedit

Expanded text:
uatuor sunt paces: duas dat mundus, et duas dat Deus. Mundus dat pacem in tranquillitate rerum temporalium: et in sanitate corporum. Deus dat pacem in tranquillitate mentis, et in gaudio contemplationis. Sed ea pax quae est in tranquillitate mentis in homine est; ea quae est in gaudio contemplationis, supra hominem est. Illam Deus in plebem loquitur, quia eam imperfectioribus tribuit; hanc super sanctos, qui eam perfectioribus concedit
Abbreviated transcription (Latin):
nificat emundationẽ criminũ quã sp̃c sẽs
biliter inanimab oꝑatur. Mare rubrũ gͥ
umbra etfigura ẽ. baptisma autẽ aquȩ ui¬
sibilis quod nc̃ habemꝰ corpus e res emun¬
datio uero peccatorũ spc̃ & ueritas. e st
adhuc et aliusmodus de quo suꝑius locu¬
ti sumus. ꝑ quẽ altitudinẽ arcȩ cdistin

Expanded text:
nificat emundationem criminum, quam Spiritus nificat emundationem criminum, quam Spiritus biliter in animabus operatur. Mare Rubrum igitur umbra et figura est; baptisma autem aquae visibilis, quod nunc habemus, corpus et res; emundatio vero peccatorum spiritus et veritas. Est adhuc, et alius modus, de quo superius locuti sumus, per quem altitudinem arcae distin
Abbreviated transcription (Latin):
sit. aut sentiat᷑. aut dicat᷑. Sicut gͦ archa in
tres mansiones distinguit᷑ itaetiam oꝑa restau.¬
rationis intres ordines distingunt᷑. In pͥmo
ordine. qua si in pͥma mansione est umbra.
Inscd̾o ordine quasi inscd̾a mansione ẽ. corpꝰ.
Intercio ordine quasi intercia mansione ẽ.
spc̃. Uelsi magis uis hoc modo dicere. sigura.
talege corporaliter et uisibiliter gestast̃.
adp̃figuranda ea quȩ nc̃ post aduentũ xꝑ̃i
in tempr̃e gr̃ȩ corporaliter et uisibiliter ge¬
runtur. que ido umbradicunt᷑ quia cor¬
poralia erant. et figura corꝑaliũ. Corpus
uocantur ipsa nr̃a sacramenta quȩ nunc
iistam ȩccłiam uisibiliter gerunt᷑. Spc̃
autẽ ẽ. id qđ grã dĩ fubuisibilib sacramẽ¬
tis inuisibiliter oꝑatur. Uerbi grã ut unũ
exemplum ponamus. Mare rubrũ p̃figu-¬
raint baptisma qđ nunc in scã eccłia conse-¬
cratur. Ipsum autẽ baptisma uisibile sig-¬

Expanded text:
sit, aut sentiatur aut dicatur. Sicut ergo arca in sit, aut sentiatur aut dicatur. Sicut ergo arca in tres mansiones distinguitur, ita etiam opera restaurationis in tres ordines distinguuntur. In primo ordine quasi in prima mansione est umbra. In secundo ordine quasi in secunda mansione est corpus. In tertio ordine quasi in tertia mansione est spiritus, vel, si mavis hoc modo dicere. Figura, ta lege corporaliter et visibiliter gesta sunt ad praefiguranda ea, quae nunc post adventum Christi in tempore gratiae corporaliter et visibiliter geruntur, quae ideo umbra dicuntur, quia corporalia erant et figura corporalium. Corpus vocantur ipsa nostra sacramenta, quae nunc in ista Ecclesia visibiliter geruntur. Spiritus autem est id quod gratia Dei sub visibilibus sacramentis invisibiliter operatur, verbi gratia ut unum exemplum ponamus: Mare Rubrum praefiguravit baptisma, quod nunc in sancta Ecclesia consecratur. Ipsum autem baptisma visibile sig
Abbreviated transcription (Latin):
Adaltitudinẽ arce ꝑtinet. Illuc enĩ ascende¬
runt trib trib dnĩ testimoniũ isrł ad confi¬
tendum nomini dñi. & ne ꝑsingła eundo
moras innectã. breuiter tͥ dica quod dicen¬
dum est. Inhis trib dimensionib omĩs di¬
uina scͥptura continet᷑. Historia enim longi.¬
tudine atos metit᷑. qi inseriȩ rerũ gestarũ
ordo temporis inuenit̾. Allegoria latitudinẽ
arce metitur. qi inparticipatione sacramen¬
torum constat collectio popłorum fideliũ. T̃ro-¬
pologia altitudinem arcȩ metitur. quia inꝓ-¬
fectu uirtutũ crescit dignitas meritorũ. Pos¬
sumus adhuc si uolumus aliter altitudinẽ ar¬
ce distinguere nondoctrina multiplex fiat.
manente eadem ueritate. Nlam & hoc admoni
in hoc tractatu diuersis modis ꝓtulisse ꝓpter
affluentiorem doctrine exercitationẽ. ut omnẽ
scientiȩ uiã prudensanimꝰ expratur. Hoc tm̃
obseruato ut nichil quod ueritati contrariũ

Expanded text:
Ad altitudinem arcae pertinet. Illuc enim ascendeAd altitudinem arcae pertinet. Illuc enim ascenderunt tribus, tribus Domini, testimonium Israel ad confitendum nomini Domini . Et ne per singula eundo moras innectam, breviter tibi dicam quod dicendum est. In his tribus dimensionibus omnis divina Scriptura continetur. Historia enim longitudinem arcae metitur, quia in serie rerum gestarum ordo temporis invenitur. Allegoria latitudinem arcae metitur, quia in participatione sacramentorum constat collectio populorum fidelium. Tropologia altitudinem arcae metitur, quia in profectu virtutum crescit dignitas meritorum. Possumus adhuc, si volumus, aliter altitudinem arcae distinguere, ut doctrina multiplex fiat manente eadem veritate. Nam ad hoc admonitin hoc tractatu diversis modis protulisse, propter affluentem doctrinae exercitationem, ut omnem scientiae viam prudens animus experiatur, hoc tantum observato, ut nihil quod veritati contrarium
Abbreviated transcription (Latin):
amniis intercurrentib captiuus inbabilonẽ
abduc̾tus est. Qdͥ factum quid aliud nobis
innuit quam totius humani gni̾scasũ qdđ
ꝓpter peccatũ originale acȩlestipatria exu-¬
lando prius in hac iita mortali. ꝑignorantiã
et concupiscentiã subditur uitiis ac deinde
post hanc uitam apd inferos captiuatur in
tormentis. hoc est inbabilone adaquilonẽ
scilicet ubi ille pͥmus apostata angłs sedem
posuit. Igitur ordo dignitatis adaltitudinẽ
arce ꝑtinet. or do tempris adlongitudinẽ. ordo
loci adlatitudinẽ simul et longitudinem. Ad
longitudinẽ arcȩ ꝑtinet. Simile est regnũ
celorum homini patri familias. qui exiit pͥ¬
momane conducere oꝑarios inuineã suã.
Similiter & cirta horam terciã & sextã et
nonam et undecimã egressus et uidens ali¬
os stantes. misit eos in uineã suam: Adlatitu¬
dinemarce ꝑtinet. in omnẽ terram exiuit
sonuseoꝵ. et infines orbis terrȩ uerba eoꝵ.

Expanded text:
annis intercurrentibus captivus in Babylonem annis intercurrentibus captivus in Babylonem abductus est. Quod factum quid aliud nobis innuit, quam totius humani generis casum? quod propter peccatum originale a coelesti patria exsulando, prius in hac vita mortali, per ignorantiam et concupiscentiam subditur vitiis, ac deinde post hanc vitam apud inferos captivatur in tormentis, hoc est in Babylone, ad aquilonem scilicet, ubi ille primus apostata angelus sedem posuit. Igitur ordo dignitatis ad altitudinem arcae pertinet, ordo temporis ad longitudinem arcae, ordo loci ad altitudinem simul et longitudinem. Ad longitudinem arcae pertinet: Simile est regnum coelorum homini patrifamilias, qui exiit primo mane conducere operarios in vineam suam, similiter et circa horam tertiam, et sextam, et nonam, et undecimam egressus, et videns alios stantes misit eos in vineam suam . Ad latitudinem arcae pertinet: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verbo eorum .
Abbreviated transcription (Latin):
nem sel̃l adromanos moccidente. qͣsi infi¬
remundi habitantes potestas summa des¬
encit. Atꝙ ita serie rerũ aboriente inoc¬
eidentẽ retalmea decurrente ea qͥ adex¬
tris ut asimistris hoc ẽ. adaquilonem uel
adaustrum gesta sunt. ita suis significationi.¬
bus respondent. ut siquis hȩc diligentius con¬
siderauerit. ꝑ diuinam ꝓuidentiã ita disposi¬
ta eẽ ambigere nonpossit D erbigrã. Ut de itil¬
tis pauea dicamꝰ. Egiptus a ierłm ad austrum
est. babilon uͦi adaquilonẽ. Egiptus autẽ in.¬
terp̃tatur tenebre. & austeruentus est calidus.
Designat gͦ egiptus mundũ istum intenebris
ignorantiȩ & calore carnalis concupiscentiȩ
positũ Babilon autẽ interp̃tatur confusio.
et significat infernũ ubi nullus ordoẽ. s sem¬
piternus horror inhabitans. Legimus autẽ qđ
ille antiquus hebreorũ populus prius in egip
tomluto et latere seruiuit. ac de inde multis

Expanded text:
nem saeculi ad Romanos in Occidente, quasi in finem saeculi ad Romanos in Occidente, quasi in fine mundi habitantes, potestas summa descendit. Atque ita serie rerum ab Oriente in Occidentem recta linea decurrente, ea, quae a dextris vel a sinistris, hoc est ad aquilonem vel ad austrum gesta sunt, ita suis significationibus respondent, ut si quis diligentius consideraverit, per divinam Providentiam ita disposita esse ambigere non possit. Verbi gratia ut de multis pauca dicamus. Aegyptus ab Hierusalem ad austrum est, Babylon vero ad aquilonem. Aegyptus interpretatur tenebrae, et auster ventus est calidus. Designat ergo Aegyptus mundum istum in tenebris ignorantiae, et calore carnalis concupiscentiae positum. Babylon autem interpretatur confusio, et significat infernum, ubi nullus ordo est, sed sempiternus horror inhabitans. Legimus autem, quod ille antiquus Hebraeorum populus prius in Aegypto in luto et latere servivit, ac deinde multis
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem arche ꝑtinere. ut si dixerimꝰ ea q̃
scã sunt. inpͥma mansione computari que
sunt sanctiora in scda. quȩ uero scĩssima st̃
intercia et sic de ceteris quȩ enumerauimꝰ.
Ordo autem loci & ordo temꝑis fere ꝑomĩa
scdmrerumgestarum seriẽ concurrere ui¬
dentur. & ita ꝑ diuinã ꝓuidentiã uidetur
eẽ dispositum. ut quȩ inpͥncipio tempoꝵ
gerebantur inoriente quasi in principio
mundi gererent᷑. ad deinde ad finem ꝓflu¬
ente tempore. usꝙ ad occidentẽ rerum sũ¬
ma descendẽt. ut exipso agnoscamus app¬
pinquare finẽ scli. quia rerum cursus ram
accigit finẽ mundi. Ido pͥmus hõ inori¬
ente mortis eden conditꝰ collocatus. ut
ab illo pͥncipio ꝓpago posteritatis in orbẽ
terparũ ꝓflueret. Item post diliuiiũ p̃nci¬
puu regnoꝵ & capd mundi massiris
& caldei & medis in partib orientis fuit.
Deide ad grecosuenit. postremo cirta fi¬

Expanded text:
tudinem arcae pertinere, ut si dixerimus ea, quae tudinem arcae pertinere, ut si dixerimus ea, quae sancta sunt in prima mansione computari, quae sunt sanctiora in secunda, quae vero sanctissima sunt in tertia, et sic de caeteris quae enumeravimus. Ordo autem loci, et ordo tcurrere videntur, et ita per divinam providentiam videtur esse dispositum, ut quae in principio temporum gerebantur in Oriente, quasi in principio mundi gererentur, ac deinde ad finem profluente tempore usque ad Occidentem rerum summa descenderet, ut ex ipso agnoscamus appropinquare finem saeculi, quia rerum cursus jam attigit finem mundi. Imo primus homo in Oriente, in hortis Eden jam conditus collocatur, ut ab illo principio propago posteritatis in orbem proflueret. Item post diluvium principium regnorum et caput mundi in Assyriis, et Chaldaeis, et Medis in partibus Orientis fuit. Deinde ad Graecos venit, postremo circa fi
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa restaurationis sunt omnia quȩ abini¬
do mundi usꝙ adfinem solĩ facta sunt uẽl
facienda ꝓrestauratione homnũ inquih
q̃s et apud quas geste sunt. loca simul et
demꝑa ubi &e qͣndo gestȩ sunt considare o.¬
portet.I noꝑib restaurationis trib modis or¬
do considatur. S cd̾m locum. scđm tempꝰ. se¬
cundum dignitatẽ. Scd̃m locti ut quid ꝓpe
quid longe gestum sit. Scd̾m tempus. quid
prius quid posterius gestum sit. Scd̃m dig¬
nitatem quid humiliꝰ quid excellentius sit.
hoc postremũ in multas partes diuiditur.
qͥd scm̃. quid sanctius. quid utsle. quid uti¬
lius quid honestum. quid honestius quid
pulohrũ quid pulcrius. quid mirabile qͥd mi.¬
rabilius. quid rarũ quid rarius. quid difficile
quid difficilius. quid credibile quid credibi-¬
uus. quid magnum quid maius. qͥd obseurũ
quid obscuriꝰ & si qua sunt talia. & hie ordo
quidẽ. qui est seq̾m dignitatẽ uidet᷑ adalti-¬

Expanded text:
a restaurationis sunt omnia quae ab initio mundi usque ad finem saeculi facta sunt, vel facienda pro restauratione hominum, in quibus ropter quas, et apud quas gestae sunt, loca simul, et tempora, ubi et quando gestae sunt, considerare oportet. In operibus restaurationis tribus modis ordo consideratur, secundum locum, secundum tempus, secundum dignitatem. Secundum locum, ut quid prope, quid longe gestum sit. Secundum teinpus, quid prius, quid posterius gestum sit. Secundum dignitatem, quid humilius, quid excellentius sit. Hoc postremum in multas partes dividitur, quid sanctum, quid sanctius, quid utile, quid utilius, quid honestum, quid honestius, quid pulchrum, quid pulchrius, quid mirabile, quid mirabilius, quid rarum, quid rarius, quid difficile, quid difficilius, quid credibile, quid credibilius, quid magnum, quid majus, quid obscurum, quid obscurius, et si qua sunt talia. Et hic ordo cuidem, qui est secundum dignitatem, videtur ad alti
Abbreviated transcription (Latin):
ecpedit. Pullus iam carnalis affectis aꝑapi¬
endã gã eius uos impedit: teliquistis prem
& matrem. fr̃s & sorores. cognatos & asfines. se
precinxistis uos adcurrendam uiam ed Nichil
iam amori illẽ p̃ponitis. illum solum quertis.
ꝓ quo lucͥficando omia huiꝰ mundi blandim̃ta
quasi absinthium amara & omẽm głam atq
decorem quasi sterora repitatis. Intrate uiam
cuis & currite ad ipsum. lanto citiꝰ requiem
itur ad disciplinam. ꝑ disciplinam: iturad
bonitatem ꝑbonitatem: itur adbĩtudinẽ.
hoc est propter qͦd uobiscum loqui cepimus:
ut quantum dominus dederit de hac uia
qua ad ipsum itur: uos instruamus.
Quibus modis inentusscient ia

Expanded text:
t. Nullus jam carnalis affectus a percipienda gratia ejus vos impedit, reliquistis patrem et matrem, fratres et sorores, cognatos et affines, et praecinxistis vos ad currendam viam ejus. Nihil jam amori illius praeponitis, illum solum quaeritis pro quo lucrificando omnia hujus mundi blandimenta quasi absinthium amara, et omnem gloriam atque decorem quasi stercora reputatis. Intrate viam ejus, et currite ad ipsum, tanto citius requiem itur ad disciplinam, per disciplinam itur ad bonitatem, per bonitatem itur ad beatitudinem. Hoc est propter quod vobiscum loqui coepimus, ut quantum Dominus dederit, de hac via qua ad ipsum itur vos instruamus. CAP. I. Quibus modis invenia
Abbreviated transcription (Latin):
quoq sͥ dari quasi quoddam fundam̃tum &e pͥn¬
cipium sc̃ȩ conuersationis postulauit. Honita¬
tem inquit & disciplinam aescientiam doce me
Et ut se idoneum adhec discenda ostenderet
nouissime secutus adiunxit. q mandatẽ tus
credidi. ac si drẽt deo. ideo docere me debes qͣlit̾
tͥ seruire debeo: qi preceptis tius iam ꝑ contu¬
omatiam non resisto. Cuẽdo bonum ẽẽ qͦd p̃cips.
Credo uerum ee qͦt ꝓmittis. Adquieui iam
ꝓpter te mea telinquere :⁊ iccuto queso. ꝑte

Expanded text:
quoque sibi dari quasi quoddam fundamentum et prinquoque sibi dari quasi quoddam fundamentum et principium sanctae conversationis postulavit. « Bonitatem, inquit, et disciplinam, et scientiam doce me. » Et ut se idoneum ad haec discenda ostenderet, novissime secutus adjunxit: « Quia mandatis tuis credidi , » ac si diceret: Deo. Ideo docere me debes qualiter tibi servire debeo, quia praeceptis tuis jam per contumaciam non resisto; credo bonum esse quod praecipis, credo verum esse quod promittis; acquievi jam propter te mea relinquere,
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat. ẜeatum maculati inura: qui ambulaũ
in lege domini hanc uam & hanc patriam
uiderat: cum dicebat. Disciplina tua correxit
me infinem. Disciplina namq dei infinem.
corrigit: quia plene & ꝑfecte hominem refor¬
mans. ꝑuntutem ad beatitudinem ꝑducit.
hanc uiam & hanc pat̾am tunc eciam uid̾at:
cum dicebat. Bonitatem aedisciplinam esci-¬
entiam doce me. Considerauit namq quod
ꝑbonitatem uenit᷑ adbeatititoinem: atq toeo
bonitatem doceri se petũt. qr phanc adillam
ꝑtingere concupunt. S qr rursum iudit.
qͦo adbonitatem optinendam disciplina
necessara esset. adiuixit &e ditit. TIsciplinam coce¬
doce me. Paratus enim erat disciplinam serua¬
re: a non solum adillam seruantam sponta¬
neum se obtulit. sedut alam quoꝙ accipere
mereret᷑ supplicauit. Postremo qi uidit nemi¬
nem seruare posse disciplinam boni oꝑis. qui
non habeat scientiam uere discretionis: hanc

Expanded text:
dicebat: « Beati immaculati in via, qui ambulant dicebat: « Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini . » Hanc viam et hanc patriam viderat cum dicebat: « Disciplina tua correxit me in finem . » Disciplina namque Dei in finem corrigit, quia plene et perfecte hominem reformans, per virtutem ad beatitudinem perducit. Hanc viam et hanc patriam tunc etiam viderat cum dicebat: « Bonitatem et disciplinam et scientiam doce me . » Consideravit namque quod per bonitatem venitur ad beatitudinem, atque ideo bonitatem doceri se petit, quia per hanc ad illam pertingere concupivit. Sed quia rursum vidit quod ad bonitatem obtinendam disciplina necessaria esset; adjunxit et dixit: « Disciplinam doce me. » Paratus enim erat disciplinam servare, et non solum ad illam servandam spontaneum se obtulit, sed ut illam quoque accipere mereretur, supplicavit. Postremo quia vidit neminem servare posse disciplinam boni operis, qui non habeat scientiam vere discretionis, hanc
Abbreviated transcription (Latin):
uia fr̃s largiente domino de
uana conuersatione huius se¬
culi ꝑ desidium som̃ conuersi
estis. & adipsum qui fecit uos
totam̃tis
intentione acuoto redire disponitis: oport&
uos nunc ipsam uiã discere. ꝑ quampossitis ad
illum quem queritis ꝑuienire. Ipse est enĩ ue¬
ra et sempiterna uita extra quẽ. aeut nemo¬
seliciter uiuere potest  ta quicumꝙ. inipso &
cum ipso uiutt beatus ẽ. Siigitur am̃ queri.¬
tis. imino quia queritis: ueram ꝓfesto ac ꝑpe.¬
tuam beatitudinem hr̃e desideratis. Ad beati¬
tudinem autem nemo uenire potest nͥ ꝑuin
nisi disciplina uitutis non negligent̾ custodi.¬
atur. Usus enim discipline aduitutem ani¬
mum dirigit iuitus aũ adbeatitudinem ꝓcui¬
cit ac phoc exercitium discpoline eẽ debet uĩa
inchoatio iurtus ꝑfectio p̃mium iurtutis et̾na
beatitudo. Hec est sĩs ura. ⁊ ista ẽ patria: ꝑaͣ̃m¬
currimus ⁊ ao quam ꝑuenire desiderantꝰ Hanc
uam ae hanc patͥam psalmista iuderat: cum

Expanded text:
fratres, largiente Domino de vana conversatione hujus saeculi per desiderium sanctum conversi estis, et ad ipsum qui fecit vos tota mentis intentione ac voto redire disponitis, oportet vos nunc ipsam viam discere per quam possitis ad illum quem quaeritis pervenire. Ipse est enim vera et sempiterna vita, extra quem sicut nemo vivere potest, ita quicunque in ipso et cum ipso vivit, beatus est. Si igitur Deum quaeritis imo quia quaeritis veram profecto ac perpetuam beatitudinem habere desideratis. Ad beatitudinem autem nemo venire potest nisi pernisi disciplina virtutis non negligenter custodiatur. Usus enim disciplinae ad virtutem animum dirigit, virtus autem ad beatitudinem perducit. Ac per hoc exercitium disciplinae esse debet vestra inchoatio, virtus perfectio, praemium virtutis aeterna beatitudo. Haec est, fra Hanc viam et hanc patriam Psalmista viderat cum