comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
urbes fuisse ẽstructas nec adtendt̃ centũ annos. qͥb arca illa ẽ fabricata nisi forte lapis lapidi ad he¬
rere pͥotẽ sola calce t̾untꝰ. ut murꝰ ꝑtot milia cirtũagat᷑ & lignũ ligno ꝑsus cudines epirosclanos
gluten bituminis ñ potẽ adherere ut fabricet᷑ arca ñ curius s rectis lineis longe lateq porrecta
quã mullꝰ in mare mittat conatꝰ hõiũ s leu& unda cũ uenerit naturali ordine ponđũ magisq diuinra
ꝓuidentia quã humana prudentia natantẽ gubne ne in currat ubicũq naufragiũ : Qđ aũ scrupulo¬
sissime queri soler deminutissimis bestiolis ñ solũ quales s̃ mures &stehones. uerũ oriã quales locꝰte
scarabei muscȩ deniq & pulices utrũ ñ ãplioris nũ in arta illa suerint quã qͥ ẽ desinitꝰ cũ hoc

Expanded text:
urbes fuisse constructas, nec adtendunt centum annos, quibus arca illa est fabricata; nisi forte lapis lapidi adhaeurbes fuisse constructas, nec adtendunt centum annos, quibus arca illa est fabricata; nisi forte lapis lapidi adhaerere potest sola calce coniunctus, ut murus per tot milia circumagatur, et lignum ligno per suscudines, epiros, clauos, gluten bituminis non potest adhaerere, ut fabricetur arca non curuis, sed rectis lineis longe lateque porrecta, quam nullus in mare mittat conatus hominum, sed leuet unda, cum uenerit, naturali ordine ponderum, magisque diuina prouidentia quam humana prudentia natantem gubernet, ne incurrat ubicumque naufragium. Quod autem scrupulosissime quaeri solet de minutissimis bestiolis, non solum quales sunt mures et stelliones, uerum etiam quales lucustae, scarabei, muscae denique et pulices, utrum non amplioris numeri in arca illa fuerint, quam qui est definitus, cum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
isse capere arcȩ illius quantitat ẽ : animaliũ generatã multa in utroq setu bina de ĩ mundis septena de
mundis qͥ m uidẽt᷑ ñ cõputare nisi trecerta cubita longitudinis ec latitudinis qͥnquaginta Nec cogitare
alinł tantũ eẽ in suꝑiorib htẽq aliud tantũ insupiorib supiorũ ac ꝑhoc t̃ ducta illa cubita fieri nongenta
Acentũ qͥn quaginta: Si aũ cogitemꝰ qđ origenes ñ inelegant̃ astrut̃ moysen scilic& hoĩem dieruditũ
sic̃ seriptũ ẽ. Om̃i saptentia egyptioꝵ ͥ geometricã dilerer geometrica cubita significare potuisse
abi unĩ quantũ ser nr̃a ualere asseuerant qͥs ñ indeat quantũ rerũ capere illa potuit magnitudo. Na
alids qđ dspitant tantȩ magnitudinis arcã ñ poruisse t̃pingĩ ineptissime calũniant᷑. eũ sciant i ñsas

Expanded text:
isse capere arcae illius quantitatem animalium genera tam multa in utroque sexu, bina de inmundis, septena de isse capere arcae illius quantitatem animalium genera tam multa in utroque sexu, bina de inmundis, septena de mundis. Qui mihi uidentur non conputare nisi trecenta cubita longitudinis et latitudinis quinquaginta, nec cogitare aliud tantum esse in superioribus itemque aliud tantum in superioribus superiorum, ac per hoc ter ducta illa cubita fieri nongenta super centum quinquaginta. Si autem cogitemus quod Origenes non ineleganter adstruxit, Moysen scilicet hominem Dei eruditum, sicut scriptum est, omni sapientia Aegyptiorum, qui geometricam dilexerunt, geometrica cubita significare potuisse, ubi unum quantum sex nostra ualere adseuerant, quis non uideat quantum rerum capere illa potuit magnitudo? Nam illud quod disputant tantae magnitudinis arcam non potuisse conpingi, ineptissime calumniantur, cum sciant inmensas
Abbreviated transcription (Latin):
significandaꝵ siguras ẽẽ c̃tendt̃ : Emĩ opinant᷑ tã magnũ fieri ñ potuisse diluuiũ ut altissimos montes
qđ tã subline iã celũ sit ut ñ ibi sit aer iste crassior. ubi uenti nebulȩ ĩbresꝙ gignunt᷑: Nec adtendt̃ om̃iñ
elem̃tor crassissimã t̾rã ibi eẽ potuisse. anforte negant eẽ trã ũticẽ montis : Curgͥ usq ad illa celi spatia
t̃ris exaltari licuisse &aqͥs exaltari ñ licuisse ẽtenat̃ cũ isti m̃sares & pensores elem̃toꝵ aquas t̃ris ꝑhbeant
suꝑiores atq leuiores: ꝗd itaq: ratiõis affer̃. quare tra gͣuior & inferior locũ cȩli tnqͥllioris in uaserit . per
uolumina tot annoꝵ & aqua leuior ac suꝑior ꝑmissa ñsit hoc facere saltĩ ad tẽpꝰ exguũ: Dic̃t &iã ñ potu¬

Expanded text:
significandarum figuras esse contendunt, primum opinasignificandarum figuras esse contendunt, primum opinaquod tam sublime iam caelum sit, ut non ibi sit aer iste crassior, ubi uenti nebulae imbresque gignuntur; nec adtendunt omnium elementorum crassissimam terram ibi esse potuisse. An forte negant esse terram uerticem montis? Quur igitur usque ad illa caeli spatia terris exaltari licuisse, et aquis exaltari non licuisse contendunt, cum isti mens ores et pensores elementorum aquas terris perhibeant superiores adque leuiores? Quid itaque rationis adferunt, quare terra grauior et inferior locum caeli tranquillioris inuaserit per uolumina tot annorum, et aqua leuior ac superior permissa non sit hoc facere saltem ad tempus exiguum? Dicunt etiam non potu
Abbreviated transcription (Latin):
hac supior uirginalis. Et siꝗd melius scđm fidẽ ciuitatis huiꝰ intellegi & dici potẽ hoc eũ decet̾is quȩ
hac eipenenda s̃ diterĩ q & siñ uno disserunt᷑ mͦ ad unã tam̃ catholicȩ fid ei c̃cordiã reuocanda sunt:¬
I tam̃ qͥsquã putare deb&r aut sr ustra hȩc eẽ cscripta. aut tantũmꝰ rerũ gestaꝵ ueritatẽ sine uilis alle¬
ẽ ne quaꝙͣ. ad ꝓphetiã eccłȩ ꝑtinere. Ssenĩ nisi m̃te ꝑũsꝰ in anit scriptos eẽ c̃tendat libros ꝑannoꝵ milia
tanta religione & tã ordinate successiõis obseruantia custoditos : Aut solas res gestas illic intuendas ubi
certe ut alia omittã. si numerositas animalũ cogebat artȩ tantã fieri magnitudinẽ. ĩmunda bina &
munda septena intromitti animalia ꝗd cogebat cũ equalis nũi possent ut᷑q: seruari. aut uͦ ds̃ qͥ ꝓpt᷑

Expanded text:
hac superior uirginalis, et si quid melius secundum fidem ciuitatis huius intellegi et dici potest. Hoc etiam de ceteris, quae hac superior uirginalis, et si quid melius secundum fidem ciuitatis huius intellegi et dici potest. Hoc etiam de ceteris, quae hic exponenda s tamen quisquam putare debet, aut frustra haec esse conscripta, aut tantummodo rerum gestarum veritatem sine ullis alleest nequaquam ad prophetiam ecclesiae pertinere. Quis enim nisi mente peruersus inaniter scriptos esse contendat libros per annorum milia tanta religione et tam ordinatae successionis obseruantia custoditos, aut solas res gestas illic intuendas, ubi certe, ut alia omittam, si numerositas animalium cogebat arcae tantam fieri magnitudinem, inmunda bina et munda septena intromitti animalia quid cogebat, cum aequalis numeri possent utraque seruari? Aut uero Deus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ib i. aliqđ de ap̃o eẽ ꝓphetatũ. Et fieri qͥdẽ potẽ ut oe nob̵ ͥspiã &x alius alio exponat hȩc aptius dũ tam̃
si abeiꝰ sensu qͥ ista c̃seripsit ñ uult longe aberrarȩ qͥ eaponits exẽpli gr̃a uelut si qͥ spiã qeł hic scriptũ
ẽ Inferiora bicamerata &e tricamerata facies ea sm̃ qd ego in illo opere diriuelit intellegi quia
extmm̃ib gentib eceła ẽgregat᷑ bicameratã dicã ꝓpt̃ duo gnra hõiũ cuirtũcasionẽ sciliee ap̃putia. quos¬
apłs &ralio mꝰ dic̃ uideos erg̃tos tricameratã uͦ eo qł om̃s gentes detrib filis moe postdilirĩ repara¬
tȩ s̃s aliud dicat aliꝗd qđ afidei regula ñ sit alienũ: Nã qm̃ ñ solas in ĩferiorib mansiones hab̃e arcã
uoluit uerũ exiã in supiorib supioꝵ & hȩc appellaũ tricamerata & abiumo sursũ ũsꝰ t̃cia c̃surgeror¬
ille ubtares euuangłice. tricena seragena centena. ut iñ fino habit& puditia c̃iugalis sup̃ indualis atq

Expanded text:
isto esse prophetatum. Et fieri quidem potest, ut et nobis quispiam et alius alio exponat haec aptius, dum tamensi ab eius sensu. qui ista conscripsit, non uult longe aberrare, qui exponit. Exempli gratia, uelut si quispiam, quod hic scriptum est: Inferiora bicamerata et tricamerata facies eam, non quod ego in illo opere dixi uelit intellegi, quia ex omnibus gentibus ecclesia congregatur, bicameratam dictam propter duo genera hominum, circumcisione alio modo dicit Judaeos et Graecos ; tricameratam vero, eo quod omnes gentes de tribus filiis Noe post diluvium reparatae sunt: sed aliud dicat aliquid, quod a fidei regula non sit alienum. Nam quoniam non solas in inferioribus mansiones habere arcam voluit, verum etiam in superioribus, illae ubertates euangelicae, tricena, sexagena, centena, ut in infimo habitet pudicitia coniugalis, supra uidualis adque
Abbreviated transcription (Latin):
nuditatẽ. Vñ &iã ꝯsecutꝰ adiunt̃ benedictionẽ duoꝵ matimi & minimi filioꝵ dic̃s. Bene dictꝰ đns
ds̃ sem & erit chanaan puer illiꝰ : Letific& ds̃ iaphet & habit& in domib: sem. sic̃ ipsa eiꝰdẽ nue & uinee
plantatio & ex eiꝰ fructu in ebriatio e dormientis enudatio & q̃ ibi ceta facta atq c̃scripta s̃ ꝓpheticis
s̃ : qsem̃ hȩc diligent̃ & intellegent̃ ad ũtens ñ agnoscat in tp̃o sem qͥppe deciuiꝰ semine in carne
&iã ipsa pͥceddente ꝓphetia unguento c̃paret᷑ esfuso incuiꝰ domib: id est ecclesiis habitat gentiũ latitudo:

Expanded text:
nuditatem. Unde etiam quod secutus adjungit benedictionem duorum maximi et minimi filiorum, dicens: Benedictus Dominus nuditatem. Unde etiam quod secutus adjungit benedictionem duorum maximi et minimi filiorum, dicens: Benedictus Dominus Deus Sem, et erit Chanaan puer illius; laetificet Deus Japhet, et habitet in domibus Sem : sicut ipsa ejusdem Noe et vineae plantatio et ex eius fructu inebriatio et dormientis enudatio, et quae ibi cetera facta adque conscripta sunt, propheticis sunt. Quis enim haec diligenter et intellegenter aduertens non agnoscat in Christo? Sem quippe, de cuius seminetiam in se praecedente prophetia, unguento comparetur effuso? In cujus domibus, id est ecclesiis, habitat gentium latitudo
Abbreviated transcription (Latin):
OS DILUUIũ ł currentis sc̃ȩ uestigia ciuitatis utrũ c̃tinuata sint an int̃ currentib: ĩpietatibus
Qnit rupta tprib ita ut nullꝰ hõiũ ueri uniꝰ đi cultur exister& adliqͥdũ scripturis loqͣntib: in uenire diffici¬
le ẽ: ꝓptea qr in canonicis libris postnoe qͥ cũ c̃iuge ac trib: filiis totidẽq: nurib: suis meruit parca uas¬
tanõe diluuii lib̾ari ñ inuenimꝰ usq abrahã cuiꝰ quã pietatẽ euuidenti in diuino elogͥo p̃dicatã nisi qđ¬
noe duos filios suossem & iaphet ꝓphetica benedictiõe c̃indat intuens & pudens qđ longe suerat
pꝰ futurũ: Vñ factũ ẽ &iã illud ut filiũ suũ mediũ hoc ẽ pͥmogenito uimorẽ ultimoq maiorẽ qui
peccauetat in patrẽ : ñ in ipso s: infilio eiꝰ suo nepote maledicer& his ũbis maledit chanaan puer. fa¬
muł erit fr̃ib: suis : Chanaan porro natꝰ fuerat excham. qͥ patris dormientis nec teterat s: potiꝰ ꝓdiđat

Expanded text:
entibus inpietatis interrupta temporibus, ita ut nullus hominum ueri unius Dei cultor existeret, ad liquidum scripturis loquentibus inuenire difficile est, propterea quia in canonicis libris post Noe, qui cum coniuge ac tribus filiis totidemque nuribus suis meruit per arcam uastatione diluuii liberari, non inuenimus usque Abraham cuiusquam pietatem euidenti diuino eloquio praedicatam, nisi qNoe duos filios suos Sem et Japhet prophetica benedictione commendat, intuens et praevidens quod longe fuerat post futurum. Unde factum est etiam illud, ut filium suum medium, hoc est primogenito minorem ultimoque majorem, qui peccaverat in patrem, non in ipso, sed in filio ejus suo nepote malediceret his verbis: Maledictus Chanaan puer, famulus erit fratribus suis. Chanaan porro natus fuerat ex Cham, qui patris dormientis nec texerat, sed potius prodiderat
Abbreviated transcription (Latin):
diũsis tpr̃ib egrotarent qđ diũsis t pr̃ib: natis̃. Tuare tẽpꝰ in nascendo diũsũ ad aliaꝵ rerũ diũ sitates uale
c̃tendt̃ : Cur potuer̃ diũsis tpr̃ib pegrinari. diũsis tpr̃ib ducere utores. diũsis tpr̃ib silios ꝓoreare. & multa
alia ꝓpt̾ea q diũsis tpr̃ib: nati s̃. & ñ potuer̃ eadẽ causa. diu̾sis &uiã tp̃rib egrotare : Si enĩ dispar nascendi
mora mutaũ horos copũ. & disparilitatẽ intulit cet̃is reb cur illud in egritudinib mansit. qđ habebat intpris
equalitate c̃ceptꝰ :Aut si fata ualitudinis in c̃ceptu s̃. aliaꝵ uͦ rerũ in ortu eẽ dñr. ñ debent nataliũ ẽstul

Expanded text:
diuersis temporibus aegrotarent, quod diuersis temporibus nati sunt: quare tempus in nascendo diuersum ad aliarum rerum diuersitates ualere contendunt? Quur potuerunt diuersis temporibus peregrinari, diuersis temporibus ducere uxores, diuersis temporibus filios procreare et multa alia, propterea quia diuersis temporibus nati sunt, et non potuerunt eadem causa diuersis etiam temporibus aegrotare? Si enim dispar nascendi mora mutauit horoscopum et disparilitatem intulit ceteris rebus: quur illud in aegritudinibus mansit, quod habebat in temporis aequalitate conceptus? Aut si fata ualetudinis in conceptu sunt, aliarum uero rerum in ortu esse dicuntur, non deberent inspect
Abbreviated transcription (Latin):
cdarior facta ẽ institutis Phegous tam̃ fr̃ eiꝰ phoronei iumior cũ eẽt mortuus ad eiꝰ sepulchrũ tẽ¬
plũ ẽ c̃stitutũ inqͦ coleret᷑ ut as̃. & ei boues ĩmolarent᷑ credo honore tanto uło dignũ putar᷑ qr
in regni su parte pat̃ qͥppe loca ã bob distribuerat inqͥb eo uiuente regnarent. Iste sacella c̃¬
stituerat ad colendos dos & docuerat obseruari tpr̃a ꝓm̃ses atq annos ꝗd eoꝵ quatenꝰ metirent᷑
atq numerarent hȩc in eo noua mirantes rudes ad huc hoĩes morte obita dm̃ eẽ factũ si ue
in egypto Quãuis alu scribant eã erethyopia in egyptũ uenisse reginã & qđ late iusteq ĩ paue¬
rit Eisq multa c̃moda & lit̃as instituerit hc̃ honorẽ illi habitũ ẽẽ diuinũ: Postea quã ibi mor¬
tua ẽ & tantũ honorẽ ut capitali crimine reus fier& siqͥs eã fuisse hoĩem dicer&¬

Expanded text:
clarior facta est institutis. Phegous tamen frater huius Phoronei iunior cum esset mortuus, ad eius sepulcrum templum est constitutum, in quo coleretur ut Deus et ei boues immolarentur. Credo honore tanto ideo dignum putarunt, quia in regni sui parte pater quippe loca ambobus distribuerat, in quibus eo uiuente regnarent iste sacella constituerat ad colendos deos et docuerat obseruari tempora per menses adque annos, quid eorum quatenus metirentur adque numerarent. Haec in eo noua mirantes rudes adhuc homines morte obita deum esse factum siue in Aegypto; quamuis alii scribant eam ex Aethiopia in Aegyptum uenisse reginam, et quod late iusteque imperauerit eisque multa commoda et litteras instituerit, hunc honorem illi habitum esse diuinum. postea quam ibi mortua est, et tantum honorem, ut capitali crimine reus fieret, si quis eam fuisse hominem dicer
Abbreviated transcription (Latin):
simus pͥuidens ꝗ boni de malo eiꝰ eẽt ipse facturꝰ qͥde mortali ꝓgenie merito iustoq dãnatatãtũ
ppłm gr̃a sua collegit. ut ind suppleat ⁊ instaur& partẽ q̃ lapsa ẽ angłoꝵ: Acsic illa delicta &
qͥ dem amalis c̃t᷑ uoluntatẽ di. s tantȩ ẽ ille sapientiȩ tantȩq: uirturis : ut in eos eritꝰ siue fines
qͦs bonos ⁊ iustos ipse p̃sciũ tendant om̃a q̃ uoluntati eiꝰ uident᷑ adũsa : Ac ꝑ hoc cũ ds̃ mutare đr uo
luntatẽ ut qͥb lenis erat u̾bi gr̃a re dat᷑ iratꝰ. illi potiꝰ quã ipse mutant᷑⁊ eũ qͦdãmͦ mutatũ in
esficit᷑ cũ ipse apđ se ipsũ maneat idem qͥ fuit : Dr̃ &ĩa uoluntas quã fac̃ in cordib: obȩchentium¬

Expanded text:
simul praevidens, quid boni de malo ejus esset ipse facturus, qui de mortali progenie, merito justeque damnata, tantum populum gratia sua collegit, unde suppleat et instauret partem, quae lapsa est, angelorum, ac sic illa delecta et quidem a malis contra voluntatem Dei: sed tantae est ille sapientiae tantaeque virtutis, ut in eos exitus sive fines, quos bonos et justos ipse praescivit, tendant omnia, quae voluntati ejus videntur adversa. Ac per hoc cum Deus mutare dicitur luntatem, ut quibus lenis erat uerbi gratia reddatur iratus, illi potius quam ipse mutantur et eum quodam modo mutaefficitur, cum ipse apud se ipsum maneat idem qui fuit. dicitur etiam uoluntas dei, quam facit in cordi
Abbreviated transcription (Latin):
Tolle iactantiã. & om̃s hoĩes ꝗds̃ nisi hoĩes : Qđ si ꝑũsitas scłi ad mater& ut honoratiores eẽnt qͥq meliores. nec
c̃sidemꝰ qͣnta c̃tẽpserint. q̃ prulerint : quascupiditates subegerinit ꝓhumana gła. qͥ eã tanq. mercedẽ talium
uirtutũ acciꝑe meruer̃. ẜ tualea t nob̾ &iã hoc ad oppͥm̃dã suꝑbiã: ut cũ illa ciuitas. inqͣ nob̵ regnare ꝓmis¬
sũ ẽ. tantũ abbac dist& tẽporali leticia. uita ȩt̾na. ab inanib: laudib solida gła. a societate mortaliũ. societas

Expanded text:
Tolle iactantiam, et omnes homines quid sunt nisi homines? Quod si peruersitas saeculi admitteret, ut honoratiores essent quique meliores: neconsideremus quanta contemserint, quae pertulerint, quas cupiditates subegerint pro humana gloria, qui eam tamquam mercedem talium uirtutum accipere meruerunt, et ualeat nobis etiam hoc ad obprimendam superbiam, ut, cum illa ciuitas, in qua nobis regnare promissum est, tantum ab hac d
Abbreviated transcription (Latin):
s sola deformitas ꝑeat. Ac siꝗ in illa figura priore indecent̃ extabat
ñ de toto uñ fecerat ã putare atq separare.s E c̃spergere uniũso ateo
m̃ta substantiȩ corporalis milla eiꝰ de minutiõe tollãt: Aephoc ñ ẽ maris ꝑinguibq metuendũ ne
ibi ocia tales sints quales si possent ne huc ẽẽ uoluissent. Om̃is ñ corporis pulcdrttudo ẽ partiu ẽgri¬
entia cũ qͥdã coloris suauitate. ubi aũ ñ ẽ partiũ c̃gruentia id̃o ꝗ ofndit q pͥrauũ ẽ. aut ideo

Expanded text:
 sola deformitas pereat, ac si quid in illa figura priore indecenter exstabatn de toto, unde fecerat, amputare adque separare, sed ita conspergere uniuerso adqumenta substantiae corporalis, nulla eius deminutione tollantur? Ac per hoc non est macris pinguibusque metuendum, ne ibi etiam tales sint, quales si possent nec hic esse uoluissent. Omnis enim corporis pulchritudo est partium congruentia cum quadam coloris suauitate. Ubi autem non est partium congruentia, aut ideo quid o
Abbreviated transcription (Latin):
inigne eni dñ uidicabit̃ õĩs t̾ra. & gladio eiꝰ õis caru. M ulti uulnerati adno er̃ inbonoꝵ ꝓmissiõe flum̃ pacis
Pfecto ahundantiã pacis lli debemꝰ acciꝑe q̃ maior ẽẽ ñ possit: hac utiq infine rigabim̃ de ꝯͣ in p̃cedenti libro
abund ant locuti sumꝰ Hoc flum̃ se in eos dexlinare dic̃ qͥb tantã beatitudui ẽ pollicet᷑ ut initellegamꝰ in
illiꝰ felicitatis regione q̃ incelis ẽ hocflumine oĩa saciari: S. qr trenis corporib par in corruptiõis atq ĩmor¬
angłis reddat: hierusalẽ qͦq ñ illã q̃ seruit cũ filiis suis s libã matrẽ nr̃am intelligam scđmapłm ȩt̾nã in
rudes enĩ nos & nouos blandissimis adiutoriis in solita nob̵ beatitudo illa sascipi&: Ibi uidebimꝰ & gaudebit

Expanded text:
ino . In bonorum promissione flumen pacis profecto abundantiam pacis illius debemus accipere, qua major esse non possit. Hac utique in fine rigabimur: de qua in praecedenti libro abundanter locuti sumus. Hoc flumen se in eos declinare dicit, quibus tantam beatitudinem pollicetur, ut intelligaillius felicitatis regione, quae in caelis est. hoc flumine omnia satiari; sed quia et terrenis corporibus pax incorruptionis adque inmormines aequales angelis reddat. Hierusalem quoque, non illam quae seruit cum filiis suis, sed liberam matrem nostram intellegamus secundum Rudes enim nos et nouos blandissimis adiutoriis insolita nobis beatitudo illa suscipiet. 1m ib uidebimus, et gaudebit
Abbreviated transcription (Latin):
sagũ ntinoꝵ fuit: hec qͥpre hispaniȩ ciuitas amicisima ppłi romani dũ eidẽ ppło fidẽ seruat eũsa ẽ: hinc
ens aimibal fracto fede romano: causas q̃siuit qͥb eos irritarer adbellũ. Saguntũ gͦ felict᷑ obisidebat: Ia

Expanded text:
Saguntinorum fuit. Haec quippe Hispaniae civitas amicissima populi Romani, dum eidem populo fidem servat, eversa est. Hinc enim Annibal fracto foedere Romanorum, causas quaesivit quibus eos irritaret ad bellum. Saguntum ergo ferociter obsidebat:
Abbreviated transcription (Latin):
doꝵ maiores suos. id est ueteres tedidisse romanos: & eoꝵ c̃stituisse c̃iugia: Qđ utiq ñ aliã obcau¬
sã factũ uidet᷑. nisi qi hõiũ uelut prudentiũ & sapientiũ negotiũ fuit. ppłm inreligionib fallere.
& in eo ipso ñsolũ colere: s imitari &iã demones. qͥb matima ẽ fallendi cupiditas Si c̃ enĩ demo¬
nes. nisi eos qͦs fallendo deceꝑint. possidẽ ñ poss. sic & hoĩes pͥncipes. ñ sane iusti .s demonũ simi les:
ea q̃ uana eẽ nouerant: religionis nõie.ppłis tanq uera suad ebant: hocmͦ eos ciuili societati uelut
artiꝰ alligantes : qͦ similit̃ subditos possiđent: Iuis aũ infirmꝰ & indoct. euađet simul. fallaces. & pͥnci¬

Expanded text:
deorum maiores suos, id est ueteres credidisse Romanos et eorum constituisse coniugia. Quod utique non aliam ob caudeorum maiores suos, id est ueteres credidisse Romanos et eorum constituisse coniugia. Quod utique non aliam ob causam factum uidetur, nisi quia hominum uelut pet in eo ipso non solum colere sed imitari etiam daemones, quibus maxima est fallendi cupiditas. Sicut enim daemones nisi eos, quos fallendo deceperint, possidere non possunt, sic et homines principes, non sane iusti, sed daemonum similes, ea, quae uana esse nouerant, religionis nomine populis tamquam uera suadebant, hoc modo eos ciuili societati uelut aptius adligantes, quo similiter subditos possiderent. Quis autem infirmus et indoctus euaderet simul fallaces et princi
Abbreviated transcription (Latin):
stoliditate c̃tẽpni Qđ uͦ ñ ait.errorẽ tͣdider᷑ s ad dider᷑: iã utiq fuisse &iã sine simulacris: uult in¬
telligi errorẽ : Iua ꝓpt cũ solos dic̃ am̃ adurtisse. ꝗd eẽt ads: qͥ eũ credent animã mundũ gubnantem.
castiusq existimat sine simulacris hbseruari religionẽ. quis ñ uideat quantũ ꝓpinquanerit ueritati:
Si enĩ aliꝗd contͣ uetustatẽ tanti poss&r erroris: ꝓfecto & unũ đm aqͦ mundũ cređ& gubnari. & sine
simulacro colendũ eẽ censer& Atq intã qumo inuentꝰ: facile fortasse de animȩ mutabilitate c̃ mone¬
ret᷑. ut naturã potiꝰ inc̃mutabilẽ : q̃ ipsã qͦq animã c̃didiss&: dm̃ uerũ eẽ sentir&: hec cũ ita sint. q̃cũq¬
tales uiri insuis literis multor doꝵ iudibria positer̃. c̃siteri ea potiꝰ occulta đi uoluntate c̃pulsist᷑.
neratiõib: doꝵ magis ad poetas : quã ad physicos. fuisse ppłos inclinatos. Et iđo & serũ & generatioẽs

Expanded text:
stoliditate contemni. Quod vero non ait errorem tradiderunt, sed addiderunt, jam utique fuisse etiam sine simulacris vult intelligi errorem. Quapropter cum solos dicit animadvertisse, quid esset Deus, qui eum crederent animam mundum gubernantem, castiusque existimat sine simulacris obseruari religionem, quis non uideat quantum propinquauerit ueritati? Si enim aliquid contra uetustatem tanti posset erroris, profecto et unum Deum, a quo mundum crederet gubernari, et sinesimulacro colendum esse censeret; atque in tam proximo inventus facile fortasse de animae mutabilitate commoneretur, ut naturam potius incommutabilem, quae ipsam quoque animam condidisset, Dtales uiri in suis litteris multorum deorum ludibria posuerunt, confiteri ea potius occulta Dei uoluntate conpulsi sunt nerationibus deorum magis ad poetas quam ad physicos fuisse populos inclinatos,. et ideo et sexum et generationes
Abbreviated transcription (Latin):
ãs̃ ẽ tam̃ in forma serui sacrificiũ maluit eẽs quã sumeresne ł hac occasione qͥsquã et istimare
cuilib& sactificandũ eẽ creaturȩ. ꝑ hoc & sacerdos ẽ ipse offerens. ipse & oblatio. cuiꝰ rei sacram̃tũ
cotidianũ eẽ uoluit eccłȩ sacrificiũ. q̃ cũ ipsius capitis corpꝰsit se ipsã ꝑ ipsũ discit offerre. huius
ueri sacrificii multiplicia uariaq: signa erant sacrificia prisca scõꝵ cũ hoc unũ ꝑmulta figura ret᷑
tanq ubis multisres una dicerefsut sine fastidio mulrũ com̃daret᷑. huic sũmo ueroq sacrificio

Expanded text:
Deus est, tamen in forma serui sacrificium maluit esse quam sumere, ne uel hac occasione quisquam existimaret Deus est, tamen in forma serui sacrificium maluit esse quam sumere, ne uel hac occasione quisquam existimaret cuilibet sacrificandum esse creatcottidianum esse uoluit ecclesiae sacrificium, quae cum ipsius capitis corpus sit, se ipsam per ipsum discit offerre. Huius ueri sacrificii multiplicia uariaque signa erant sacrificia prisca sanctorum, cum hoc unum per multa figuraretur, tamquam uerbis multis res una diceretur, ut sine fastidio multum commendaretur. Huic summo ueroque sacrificio
Abbreviated transcription (Latin):
tur ut eoꝵ p̃sentia sentiat᷑ apersissime uetant. Serẽpla in litissc̃is. Putauer̃ qͥdã deferendũ angłis
di. nã pauł oebarnabas in lycaonia facto qͦdã miraculo sanitatis. putati s̃ dii eis iycaonii uictimas ĩ mo¬
late uoluer̃. qđ ase humili pietate remouentes eis inquẽ credent ad nuntiauer̃ đm. Nec ob aliud
fallaces illi suꝑbe sibi hoc exigt̃. nisi qr uero dõ deberi sciunt. N en ĩ reuera ut ait porphyrius & ñ¬
nulli putant cadauerinis nidoribs: diuinis honorib: gaudent. Copiã uͦ nidorũ magnã habent undiq
&si ãplius uellent ipsi sibi poterant exhibere . Igͦ diuinitatẽ sibi arrogant sp̃s. ñ cuiꝰ lib& corporis
fumo s: supplicantis animo delectant᷑. cuidecepto subiectoq: dnẽnt̃ int̾ cludentes it̃ adđm uerũ

Expanded text:
turturDei. Nam Paulus et Barnabas in Lycaonia facto quodam miraculo sanitatis, putati sunt Dii, eisque Lycaonii victimas immolare voluerunt: quod a se humili pietate removentes, eis in quem crederent annuntiaverunt Deum. Nec ob aliud fallaces illi superbe sibi hoc exigunt, nisi quia vero Deo deberi sciunt. Non enim revera ut ait Porphyrius, et nonnulli putant cadaverinis nidoribus, sed divinis honoribus gaudent. Copiam vero nidorum magnam habent undique, et si amplius vellent, ipsi sibi poterant exhibere. Qui ergo divinitatem sibi arrogant spiritus, non cujuslibet corporis fumo, sed supplicantis animo delectantur, cui decepto subjectoque dominentur, intercludentes iter ad Deum verum,
Abbreviated transcription (Latin):
credere ista facta ẽẽ qͥb tanto maior debet᷑ fid es quanto suꝑõms ẽ magnꝰ cui uni soli sacrificandũ ẽẽ
& maiora maiori melioriq: meliora qualia s̃ purȩ m̃tis &bonȩ uoluntatis officia. ł fecto nesciunt hȩc
signa ẽẽ. illoꝵ sic̃ ũba sonantia signa s̃ rerũ. qͦ cirta sic̃ orantes atq laudantes ad eũ dirigimꝰ significantes
uoces cui resipsas in corde quas significamꝰ offerimꝰ it a sacrificantes ñ alteri uisibi le sacrificiũ offeren¬
dũ eẽ nouerimꝰ. quã illi cuiꝰ in cordib nr̃is inuisibile sacrificiũ nos ipsi eẽ debemꝰ: tt̃ nob fan ent nob̾q
c̃gaudent atq ad hoc ipsũ nos ꝓsuis uirib adiunant angłi quiq uirtutesq suꝑ iores & ipsa bonitate
acpietate potentiores. Si aũ illis hȩc exhibere uoluerimꝰ. ñ libent̃ accipiunt & cũ ad hoiẽs itamittan¬

Expanded text:
credere ista facta esse, quibus tanto maior debetur fides, quanto super omnes est magnus, cui uni soli sacrificandum esse credere ista facta esse, quibus tanto maior debetur fides, quanto super omnes est magnus, cui uni soli sacrificandum esse et maiori maiora meliorique meliora, qualia sunt purae mentis et bonae uoluntatis officia: profecto nesciunt haec ita signa esse illorum, sicut uerba sonantia signa sunt rerum. Quocirca sicut orantes adque laudantes ad eum dirigimus significantes uoces, cui res ipsas in corde quas significamus offerimus: ita sacrificantes non alteri uisibile sacrificium offerendum esse nouerimus quam illi, cuius in cordibus nostris inuisibile sacrificium noscongaudent, atque ad hoc ipsum nos pro suis viribus adjuvant angeli quique virtutesque superiores, et ipsa bonitate ac pietate potentiores. Si autem illis haec exhibere voluerimus, non libenter accipiunt; et cum ad homines ita mittun
Abbreviated transcription (Latin):
das suos p̃fer̃. Nescientes eũ ipsũ eẽ oriã mundi huius uisibilis & mutabilis inuisibile & in c̃muta¬
bilẽ conditorẽ & uitȩ beatȩ ñ dehis q̃ c̃didit s de se ipso uerissimũ lasgitorẽ. Gius eñi ꝓphera ueracissimꝰ
s̃. Nec dixit iste . Mihi aũ diuituis habun cdare bonũ ẽ aut insigniri purpura & sceptro ł diademate
excellere aut qđ ñnulli &xiã philosophoꝵ dicere ñ erubuer̃ mͥ uoluptas corporis bonũ ẽ aut qđ melius
uni tantũ mͦ. sacrifican dũ ssc̃i qͦq: angłi eiꝰ. iniraculor &iã c̃testatiõe monuer̃. uñ & ipse sacrificiũ eiꝰ faci
erat cuiꝰ igne intellegibili correptꝰ ardebat: & eiꝰ in effabilẽ incorporeũq: c̃pleñ scõ desiderio ferebat᷑.
Porro aũ si multoꝵ đoꝵ cultores qualescũq: dõs suos eẽ arbitrent᷑abeis facta eẽ miracula ł ciiuliũ rerũ
historiȩ ł libris magicis siue qđ honestius putant theurgicis credt̃ ꝗd causȩ ẽ cur illis litis nolint

Expanded text:
uisibilis et mutabilis inuisibilem et incommutabilem conditorem et uitae beatae non de his, quae condidit, sed de se ipso uerissimum largitorem. Eius enim propheta ueracissimus sunt. Nec dixit iste: Mihi autem diuitiis abundare bonum est, aut insigniri purpura et sceptro uel diademate excellere, aut, quod nonnulli etiam philosophorum dicere non erubuerunt: Mihi uoluptas corporis bonum est; aut quod melius uni tantummodo sacrificandum sancti quoque angeli eius miraculorum etiam contestatione monuerunt. Unde et ipse sacrificium eius factus erat, cuius igne intellegibili correptus ardebat, et in eius ineffabilem incorporeumque conplexum sancto desiderio ferebatur. Porro autem si multorum deorum cultores qualescumque deos suos esse arbitrentur ab eis facta esse miracula uel ciuilium rerum historiae uel libris magicis siue, quod honestius putant, theurgicis credunt: quid causae est, quur illis litteris nolint
Abbreviated transcription (Latin):
de qͥb ratio reuddi ab hõie ñ potẽ ⁊ tam̃ s̃ ⁊ ipsi ratiõi nature uident᷑ ẽẽ c̃t̾ria: & si futura ẽẽ diceremꝰ.: simi¬
lit̃ a nob̵ sic̃ eoꝵ q̃ futura eẽ dm̃s ab infidelib ratio posceret᷑ Ac ꝑ hoc cũ intalib i opib deficiat ratio

Expanded text:
e contraria? Quae si futura esse diceremus, similiter a nobis, sicut eorum quae futura esse dicimus, ab infidelibus ratio posceretur. Ac per hoc, cum in talibus operibus Dei deficiat ratio
Abbreviated transcription (Latin):
tentẽ facere. uñ animꝰ humanꝰ infirmꝰ rationẽ ñ potẽ reidđ e:⁊ in multis qͥdẽ reb incertũ nob eẽ ꝗͥ

Expanded text:
tentem facere, unde animus humanus infirmus ratentem facere, unde animus humanus infirmus ra
Abbreviated transcription (Latin):
ignis uelut in aqͥ flauescere : eundẽq facer& aqͥ uelut in igne crepitare : aut futurũ fontẽ cuiꝰ aqͦ in re¬
frigerio noctis sic ardeat ut ñ possit tangi. in estib uꝰ diei sic algeat ut ñ possit bibi : ant futurũ lapidẽ uł
eũ qͥ suo calore manũ c̃stringẽtis adurer&. ł eũ qͥundecũq accens extingui oino ñ poss&: Etcet̃a¬
missis allis mime ritemoranda intĩ diuti: Hecgͦꝰ in illo scło qđ futurũ ẽ sidiceremꝰ sitt᷑a. nob̵q in creduli re¬
spondent. Si uultis ut ea credamꝰ. de singulis reddite rationẽ : Nos ñ posse c̃ fiterem᷑. eo q istis : similib
qd̃i miris ꝙib infirma mortaliũ ratiotinatio uinceret᷑: Fiã tam̃ apđ nos rationẽ eẽ ñsine ratiõe oi po¬

Expanded text:
ignis uelut in aqua fluescere, eundemque faceret aqua uelut in igne crepitare; aut futurum fontem, cuius aqua in reignis uelut in aqua fluescere, eundemque faceret aqua uelut in igne crepitare; aut futurum fontem, cuius aqua in refrigerio noctis sic ardeat, ut non possit tangi, in aestibus uero diei sic algeat, ut non possit bibi; aut futurum lapidem, uel eum qui suo calore manum constringentis adureret, uel eum qui undecumque accensus exstingui omnino non posset, et cetmissis aliis innumeris commemoranda interim duxi? Haec ergo in illo saeculo, quod futurum est, si diceremus futura nobisque increduli responderent: \'Si uultis ut ea credamus, de singulis reddite rationem\': nos non posse confiteremur, eo quod istis et similibus Dei miris operibus infirma mortalium ratiocinatio uinceretur; fixam tamen aput nos esse rationem, non sine ratione Omnipo
Abbreviated transcription (Latin):
tnsactoꝵ s manentiũ locoꝵ ten& mͥ aũ aliud agenti. ea ꝑseqͥ nimis longũ ẽ. reddãt rationẽ si pos infide¬
lesisti qͥ nolt̃ diiunis lit̃is cređe. Qd aliud quã ñ pitant eas eẽ diuinas eo q̃ res habeant incredibiles. sic̃ hoc
ẽ uñ nc̃ agimꝰ: ã enĩ admittit in qͥuira ulla ratio ut caro ardeat neq absumat᷑ : doleat neq: ioriat᷑: Ra¬
tiotinatores uidelic& magni qͥ de oĩb reb qͥseẽ mirabiles c̃stat possint redđe rationẽ. Reddant gͦ delis quȩ
pauca posuimꝰ q̃ ꝙ cul dubio si ẽẽ nescirent.⁊ ea futura eẽ diceremꝰ. multo minꝰ eredent. quã qͥ nc̃ dicẽtibus
nob̵ nolt̃ crede aliquando uenturũ: &sem̃ eoꝵ nob̵ tređ a& si quẽ adimꝰdũ dm̃s futura hõrũ uiua corpora q̃¬
sẽꝑ arsura atq dolitura nec tam̃ aliquando meritura sint. Ita dicerem infut᷑o scło futurũ salẽ quẽ facer&

Expanded text:
net, mihi autem aliud agenti ea persequi nimis longum est, reddant rationem, si possunt, infideles isti, qui nolunt diuinis litteris credere; quid aliud quam non putantes eas esse diuinas, eo quod res habeant incredibiles, sicuti hoc est unde nunc agimus. Non enim admittit, inquiunt, ulla ratio, ut caro ardeat nec absumatur, doleat neque moriatur; ratiocinatores uidelicet magni, qui de omnibus rebus, quas esse mirabiles constat, possint reddere rationem. lieddant ergo de his, quae pauca posuimus, quae procul dubio si esse nescirent et ea futura esse diceremus, multo minus crederent quam quod nunc dicentibus nobis nolunt credere aliquando uenturum. semper arsura adque dolitura nec tamen aliquando moritura sint, ita diceremus in futuro saeculo futurum salem, quem faceret
Abbreviated transcription (Latin):
uita &sal animantis : Pax hõis mortalis &ctisordinata in fide sul ȩtna lege obedientia. Par hõiũ ordinata

Expanded text:
vita et salus animantis. Pax hominis mortalis et Dei ordinata in fide sub aeterna lege obedientia. Pax hominum ordinatavita et salus animantis. Pax hominis mortalis et Dei ordinata in fide sub aeterna lege obedientia. Pax hominum ordinata
Abbreviated transcription (Latin):
sen suhid enĩ ẽ qͥ inpudore sentit᷑ doner inundi c̃ueniat elem̃tis. & ieoꝵ pace paulatĩ particula tt̃q discedat
Nullomꝰ tam̃ inđalidͥ legib: sũmi illius creatoris ordinatorisq subt᷑hit᷑ aqͦ par uniũ sitatis administrat᷑: Quia
& si de cadauere maioris animantis animalia minuta nascant᷑. eadẽ lege creatoris q̃q corpuscula insalutis pace
suis animalĩ seruiunt sesi mortuoꝵ carnes ab aliis animalib deuorent᷑ easdẽ leges ꝑcũcta diffusas ad salut ẽ gñis
cuiꝰq mortaliũ c̃grua c̃gruis pacificantes qqͣ ũsũ t̃hant᷑ & reb: qͥb: cũq: iungant᷑ & in res quas lib& c̃ũ tant᷑ & cõ¬
appeticionũ : Pat animȩ rationalis ordinata cognitiõis actionisq c̃sensio : Pax corporis & animȩ orelinat a

Expanded text:
sensui id enim est quod in putore sentitur, donec mundi conueniat elementis et in eorum pacem paulatim particulatimque discedat. sensui id enim est quod in putore sentitur, donec mundi conueniat elementis et in eorum pacem paulatim particulatimque discedat. Nullo modo tamen inde aliquid legibus summi illius creatoris ordinatorisque subtrahitur, a quo pax uniuersitatis administratur; quia, etsi de cadauere maioris animantis animalia minuta nascantur, eadem lege creatoris quaeque corpuscula in salutis pace suis animulis seruiunt; etsi mortuorum carnes ab aliis animalibus deuorentur. easdem leges per cuncta diffusas ad salutem generis cuiusque mortalium congrua congruis pacificantes, quaqua uersum trahantur et rebus quibuscumque iungantur et in res quaslibet conuertantur et comappetitionum. Pax animae rationabilis, ordinata cognitionis actionisque consensio. Pax corporis et animae ordinata
Abbreviated transcription (Latin):
corporis & ordo m̃brr qr id qͣ desuꝑ eẽ natura postulat subt̃ ẽ & q illa subt̃ uult ẽẽ desuꝑ factũ ẽ et bauit
carnis pacẽ ista ꝑũsitas & iđo molesta ẽ: Uerũ tam̃ anima corpori suo pacata ẽ & peiꝰ salute satagit. & ido
ẽ qͥ doleati q̃ simo lestus eiꝰ exclusa discesserit. quã dii c̃pago m̃broꝵ man& ñ ẽ sine quada partiũ pace q
reman&. & ido ẽ adhuc qͥ pendeat: Et qͦ t̃renũ corpꝰ intra nitit̃ & uinculo qͦsus pensũ ẽ reuitit᷑ insuȩ paciꝰ¬
ordinẽ tenidit & locũ qͦ reqͥescat qͦdãmͦ uoce ponđis posc̃ nãq ex animȩ acsine ullo sensu a pace tam natlirali suiordinis
sinat. ad huc par q̃dã partes partib iung̃. totãq molẽ applicat t̾reno & c̃uenienti ac ꝑhoc pacato loco: Si aũ nulla
adhibeat᷑ cura c̃dendi s nat᷑ali cursu relinꝗꝰt᷑. tãdiu quasi tumultuat᷑ diffidentib: ex alatiõib & nr̃o inc̃uenientib

Expanded text:
rorum, quia id, quod desuper esse natura postulat, subter est. et quod illa subter uult esse, desuper factum est; conturbauit carnis pacem ista peruersitas et ideo molesta est: uerum tamen anima corpori suo pacata est et pro eius salute satagit, et ideo est qui doleat: quae si molestiis eius exclusa discesserit, quamdiu conpago membrorum manet, non est sine quadam partium pace quod remanet, et ideo est adhuc qui pendeatordinem tendit et locum quo requiescat quodam modo uoce ponderis poscit, iamque exanime ac sine ullo sensu a pace tamen naturali sui ordinissinat, adhuc pax quaedam partes partibus iungit totamque molem adplicat terreno et conuenienti ac per hoc pacato loco. Si autem nulla adhibeatur cura condendi, sed naturali cursui relinquatur, tamdiu quasi tumultuatur dissidentibus exhalationibus et nostro inconuenientibus
Abbreviated transcription (Latin):
cordissima societas fruendi dõ & inuicẽ inđo. Par om̃iũ rerũ tͣnqͥllitas ordinis : Ordo ẽ parĩ dispariũq rerũ
poss̃. ñ qͥdẽ c̃uncti beatis s ab eis tam̃ ordinis lege seruncta iqͥcũ sine ꝑt̃batiõe s̃ r̃eb: in qͥb s̃ qͦntacũq: cõ¬
grruentia coaptant᷑ ac ꝑ hoc ẽ in eis ordinis ñ nulla tranqͥllitas : In ẽ gͦ ñ nulla parsuerũ iđo miseri s̃ : quia
&si in aliqͦ securitate ñ dolent. ñ tam̃ ibi s̃ ubi securi ẽẽ ac dolere ñ debeant. Miseriores aũ si par eis cũ ipsa
lege ñ ẽ. qͦ nat᷑alis ordo administrat᷑: Cũ aũ dolent erqͣ parte dolent. pacis pt̃batio facta ẽ: In illa uͦ ad huc
par ẽ in qͦ nec dolorurit nec cõpago dissoluit : Sic̃ gͦ ẽ q̃dã uita sine dolore. dolor aũ sine aliqͥ uita eẽ non

Expanded text:
ritur et ordo naturae. Pax omnium rerum, tranquillitas ordinis. Ordo est parium dispariumque rerum possunt; non quidem conjuncti beatis, sed ab eis tamen ordinis lege sejuncti. Qui cum sine perturbatione sunt, rebus in quibus sunt, quantacumque congruentia coaptantur: ac per hoc est in eis ordinis nonnulla tranquillitas: inest ergo nonnulla pax. Verum ideo miseri sunt, quia, etsi in aliqua securitate non dolent, non tamen ibi sunt, ubi securi esse ac dolere non debeant; miseriores autem, si pax eis cum ipsa lege non est, qua naturalis ordo administratur. Cum autem dolent, ex qua parte dolent, pacis perturbatio facta est; in illa uero adhuc pax est, in qua nec dolor urit nec conpago ipsa dissoluitur. Sicut ergo est quaedam uita sine dolore, dolor autem sine aliqua uita esse non
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb cũsatio cũ dĩis ad hoc ẽẽt. ut ob inueni endũ fugitiuũ ł p̃diũ c̃parandũ. aut ꝓpt̃ nuptias. ł mercaturã
ł ꝗd huiꝰ mͦ dim̃tẽ diuinã inqͥetarent: frustra eos uidĩ dic̃ coluisse sapientiã. Illa &iã ipsa numina cũ qͥb c̃ũ-¬
sarent᷑ & si decet̃is reb uera p̃dicarent. tam̃ qm̃ debeatitud ine nihilcantũ. nec satis idoneũ monerent.
talia gerunt᷑. his artib: ut unũi sũ mͦdũ humanȩ facultatis excedant. ꝗd restat. nisi ut ea. q̃ miri fice. tanꝗ¬

Expanded text:
quibus conuersatio cum dis ad hoc esset, ut ob inueniendum fugitiuum uel praedium conparandum, aut propter nuptias uel mercaturam quibus conuersatio cum dis ad hoc esset, ut ob inueniendum fugitiuum uel praedium conparandum, aut propter nuptias uel mercaturam uel quid huius modi mentem diuinam inquietarent, frustra eos uideri dicit coluisse sapientiam; illa etiam ipsa numina, cum quibus conuersarentur, etsi de ceteris rebus uera praedicerent, tamen quoniam de beatitudine nihil cautum nec satis idoneum monerent, talia geruntur his artibus, ut universum modum humanae facultatis excedant: quid restat, nisi ut ea quae mirifice tan
Abbreviated transcription (Latin):
iudificatores animaꝵ sibim e subditaꝵ: & uoluptaria sibi ludibria de hõiũ errorib exhibentes. aite¬
gͦ reuera dubitans & in grens ista porphyrius ea tam̃ c̃memorat. qͥb c̃iuncant᷑. & redarguant᷑. nec ad eas
potestates q̃ nob ad beatã uitã capessendã fauent. s ad deceptores dȩmones ꝑtinere monstrant᷑: aut¬
ut meliora de philosopho suspicem̃. eo mͦ uoluit hoĩem egyptiũ talib: errorib: deditũ & aliqͣ magna se
scire opinantẽ ñ suꝑba qͦsi auctoritate doctoris offenđe nec aꝑte adũ santis altͣcatiõe thare .s qͦsi q̃rentis
& discere cupientis. humilitate: ad ea cogitante c̃ũtere: & quã sint c̃tẽnenda. ł &iã deuitanda: monstrare:
Deniq ꝓpe ad epistolȩ finẽ : petit se ab eo doceri q̃ sit adbeatitudinẽ uia exegyptia sapientia. Cet̃ũ illos

Expanded text:
ludificatores animarum sibimet subditarum et uoluptaria sibi ludibria de hominum erroribus exhibentes. Aut eludificatores animarum sibimet subditarum et uoluptaria sibi ludibria de hominum erroribus exhibentes. Aut ergo re uera dubitans et inquirens ista Porphyrius ea tamen commemorat, quibus conuincantur et redarguantur, nec ad eas potestates, quae nobis ad beatam uitam capessendam fauent, sed ad deceptores daemones pertinere monstrentut meliora de philosopho suspicemur, eo modo voluit hominem Aegyptium talibus erroribus deditum, et aliqua magna se scire opinantem, non superba quasi auctoritate doctoris offendere, nec aperte adversantis altercatione turbare, sed quasi quaerentis et discere cupientis humilitate ad ea cogitanda convertere, et quam sint contemnenda vel etiam dDenique prope ad epistulae finem petit se ab eo doceri, quae sit ad beatitudinem uia ex Aegyptia sapientia. Ceterum illos,
Abbreviated transcription (Latin):
dĩis minari nec qͥb lib& s ipsis cȩlestib & siderea luce fulgentib nec sine effectirs uiolenta potestate¬
cogentẽ. atq his trorib ad facienda q̃ uoluerit ꝓducentẽ merito porphyrius ammirat: Immo u̾
subspecie mirantis & causas rerũ taliũ reqͥrendis dat intellegi illos hȩc agere sp̃s quoꝵ genꝰ superius sub
alioꝵ opinatiõe describit: nõ ut ipse posuit natura .s: uitio. falla ces qͥ simulant đos & anim as defunctor
Demones aũ ñ ut ait ipse simulant qͥ plane s̃. Et qđ ei uid et᷑ herbis & lapidib: & animantib & sonis
certis qͥb dã ac uocib & figuratiõib atq figm̃tis qͥbdã &iã obseruatis incęli conũsione motib: sidũ fabri:¬
cari int̾ra ab hõib potestates idoneas. uariis effectib: exeqͣndis. totũ hoc ad eosdẽ ipsos dȩmones ꝑtin&

Expanded text:
diis minari, nec quibuslibet, sed ipsis coelestibus et siderea luce fulgentibdiis minari, nec quibuslibet, sed ipsis coelestibus et siderea luce fulgentibcogentem adque his terroribus ad facienda quae uoluerit perducentem, merito Porphyrius admiratur; immo uero sub specie mirantis et causas rerum talium requirentis dat intellegi illos haec agere spiritus, quorum genus superius sub aliorum opinatione descripsit, non, ut ipse posuit, natura, sed uitio fallaces, qui simulant deos et animas defunctorum, daemones autem non, ut ait ipse. simulant, sed plane sunt. Et quod ei uidetur herbis et lapidibus et animantibus et sonis certis quibusdam ac uocibus et figurationibus adque figmentis, quibusdam etiam obseruatis in caeli conuersione motibus siderum fabricari in terra ab hominibus potestates idoneas uariis effectibus exsequendis, totum hoc ad eosdem ipsos daemones pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
cur animantib: suos antistites oportere abstinere. denuntient ne uaporib: ꝓfecto corporeis polluant᷑.
ipsi uͦ & aliis uaporib: inliciant᷑ & nidorib hostiar . cũq acadaueris c̃tacti ꝓhibeãt: inspect᷑is plerũq ille
cada uerib: celebrent᷑ : Id fit qđ ñ dȩmom ł alicui animȩ defuncti .s ipsi soliant lunȩ. aut cuicũq cȩlestiũ
hõ uitio cuilib & obnorius intendit minas eosq t̾ritat falso. ut eis erterqueat ueritatẽ. Nã & cȩlũ
se c̃cidere c̃minat᷑: &cet̾a similia hõib ĩpossibilia ut illi dũ tanꝗ insipientissimi pueri falsis & ridicilis
c̃minatiõib t̾riti. qđ ĩꝑat᷑. efficiant. Dic̃ ouia scripsissȩ cerimonẽ qͣndã. taliũ sacroꝵ ł potiꝰ sacrilegiorũ
dis rabra dissiparurũ t̃ribilit̃ dic si facere uissa neglererint. Hecatq huimꝰ di uesana & in sana. hor̃em

Expanded text:
quur animantibus suos antistites oportere abstinere denuntient, ne uaporibus profecto corporeis polluantur, quur animantibus suos antistites oportere abstinere denuntient, ne uaporibus profecto corporeis polluantur, ipsi uero et aliis uaporibus inliciantur et nidoribus hostiarum, cumque a cadaueris contactu prohibeatur inspector, plerumque illa cadaueribus celebrentur; quid sit, quod non daemoni uel alicui animae defuncti, sed ipsi soli et lunae aut cuicumque caelestium homo uitio cuilibet obnoxius intendit minas eosque territat falso, ut eis extorqueat ueritatem. Nam et caelum se conlidere comminatur et cetera similia homini inpossibilia, ut illi di tamquam insipientissimi pueri falsis et ridiculis comminationibus territi quod imperatur efficiant. Dicit etiam scripsisse Chaeremonem quendam, tadis membra dissipaturum terribiliter dicit, si facere jussa neglexerint. Haec atque hujusmodi vana et insana hominem
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ꝑsuasa c̃firmat.s tã tenuiter suspicat᷑. aut dubitat ut hȩc alios asserat opinari. Difficile qͥ ppe fuit
tanto phylosopho cunctã diabolicã societatẽ ł nosse ł fident arguere: quã q̃ lib&r anicula apiana. nec
cunctat᷑ eẽ & liberrime detestat᷑ nisi forte iste & ipsũ ad quẽ scribit anubontẽ : tanꝗ taliũ sacroꝵ p̃cla
ilios taliũ opũ tane diuinoꝵ & ad dos colendos ꝑtinentiũ ammiratores ueretundat᷑
offenđe. seqͥt᷑ tam̃. & ea uelut inqͥrendo c̃memorat. q̃ sobrie c̃siđ ata tribui ñ poss. nisi malignis & fallacib
potestatib Qrit enĩ. cur tanꝗ meliorib inuocatis quasi peiorib ĩperet᷑. ut in iusta p̃cepta hõis ex equant᷑ :
cur ad trectatũ re:ueneria. ñ exaudiant ĩ p̃cantẽ. cũ ipsi ad incestos qͦsq c̃ cubitꝰ qͦs lib& ducere ñ morent᷑ :

Expanded text:
sibi persuasa confirmat, sed tam tenuiter suspicatur aut dubitat, ut haec alios adserat opinari. Difficile quippe fuit sibi persuasa confirmat, sed tam tenuiter suspicatur aut dubitat, ut haec alios adserat opinari. Difficile quippe fuit tanto philosopho cunctam diabolicam societatem uel nosse uel fidenter arguere, quam quaelibet anicula Christiana nec cunctatur esse, et liberrime detestatur. Nisi forte iste et ipsum, ad quem scribit, Anebontem tamquam talium sacrorum pralios talium operum tamquam diuinorum et ad deos colendos pertinentium admiratores uerecundatur offendere. Sequitur tamen et ea uelut inquirendo commemorat, quae sobrie considerata tribui non possunt nisi malignis et fallacibus potestatibus. Quaerit enim quur tamquam melioribus inuocatis quasi peioribus imperetur, ut iniusta praecepta hominis exsequantur; quur adtrectatum re Veneria non exaudiant inprecantem, cum ipsi ad incestos quosque concubitus quoslibet ducere non morentur;
Abbreviated transcription (Latin):
analiqͥ sp̃s extrinsecꝰ ueniant. ꝑ qͦs hȩc ualeant & potiꝰ uenire ea trinsecꝰ conic̃ : eo qđ lapidib: & herbis ethi¬
bitis & alligent qͦsclã & aꝑiant clausa hostia. ł aliꝗd eiꝰmꝰdi mu abilit̃ oꝑent᷑. uñ dic̃ alios opinari. eẽ qͦđd am
genꝰ cui exaudire sit ꝓpriũ. natura fallax. om̃i forme. multimedũ simulans dos. & demones e animas de¬
functoꝵ & hoc eẽ qđ efficiat. hȩc om̾a q̃uident᷑. hona ẽẽ ł praua: Ceterũ cirta ea ꝗ̃ uera hona s̃. nihil opi¬
tulari : Immo uͦ ⁊ stanectiosse. se do mala c̃ciliare. & in simulare: atq: t̃pedire ñ un quã uirtutis sedulos
sectatores & plenũ eẽ temeritatis. & fastꝰ gauderȩ nidorib ad ulatiõib capr& cet̾a q̃ de hoc gnr̃e fallaciũ
malignorũq spirituũ qͥ ex trinsecꝰ in anima ueniunt. hum a nosq sensꝰ sopitos uigilantes ue. deludt᷑. ñ tanꝗ

Expanded text:
leant. Et potius venire extrinsecus conjicit, eo quod lapidibus et herbis adhibitis, et alligent quosdam, et aperiant clausa ostia, vel aliquid ejusmodi mirabiliter operentur. Unde dicit alios opinari esse quoddam genus, cui exaudire sit proprium, natura fallax, omniforme, multimodum, simulans deos et daemones et animas defunctorum, et hoc esse quod efficiat haec omnia quae uidentur bona esse uel praua; ceterum circa ea, quae uere bona sunt, nihil opitulari, immo uero ista nec nosse, sed et male conciliare et insimulare adque inpedire nonnumquam uirtutis sedulos sectatores, et plenum esse temeritatis et fastus, gaudere nidoribus, adulationibus capi, et cetera, quae de hoc genere fallacium malignorumque spirituum, qui extrinsecus in animam ueniunt humanosque sensus sopitos uigilantesue deludunt, non tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
uera pietate cauenda s̃ prudent̃ intellegantꝰ MPorro aũ q̃ cũq miracula siue ꝑ angłos siue qͦcũq: mͦ ita di¬
uinitꝰ fiunt ut di unius in qͦ solo beata ẽ cultũ religionẽq c̃m̃dent ea uere ab eis ł ꝑ eos qͥ nos scđm ueri

Expanded text:
uera pietate cauenda sunt, prudenter intellegantur? Porro autem quaecumque miracula siue per angelos siue quocumque modo ita diuinitus fiunt, ut Dei unius, in quo solo beata uita est, cultum religionemque c