comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cumuero audimus etuditds̃ quiabonũ est incellegimus
inbenignitate sp̃s cius non quasi cognitum posteciquam fac¬
Ac ꝑhoc manet adhuc cauisa requirendi curposterquam
dixit et si cest factum ubi ꝑfectio iã operis indicatur
addidit Itfecit ds̃ cum coipso quodait et dixitds̃ fiat
illud etss cest faccum iam in tellegatur iddm̃ dixisse inuer¬
bosuo et factum est ꝑ uerbum eis Atq ibi iam ponsolum
patris sed &iam filii possit apparere ꝑsona. Namsi
propt̃ ostendendam filii ꝑsonam repetitur acdicitur
et fecit ds̃. Num quidergo nor ꝑfilium congregauit
aquam terciodie ut cpparer& arida quia ibix ondicit᷑
et fecitds̃ congregaria quã aut congregauit ds̃ aquam
Sedtamen &iam ibi poste quãdix̃ etfactum est sictunc
repetiuit dicons : et congregatti est aqua quae est subccre¬
lo Numquid &iamlux non ꝑfilium facta est ubi
prorsus nullo modo repetiuit. Potuit enim etillicita

Expanded text:
cum uero audimus: et uidit deus, quia bonum est, intellegimus in benignitate spiritus eius non quasi cognitum, posteaquam facAc per hoc manet adhuc causa requirendi, cur, posteaquam dixit: et sic est factum, ubi perfectio iam operis indicatur, addidit: et fecit deus, cum eo ipso, quod ait: et dixit deus: fiat illud. et sic est factum, iam intellegatur id deum dixisse in uerbo suo, et factum esse per uerbum eius, atque ibi iam non solum patris, sed etiam filii possit adparere persona. nam si propter ostendendam filii personam repetitur ac dicitur: et fecit deus, numquid ergo non per filium congregauit aquam tertio die, ut adpareret arida, quia ibi non dicitur: et fecit deus congregari aquam, aut: congregauit deus aquam? sed tamen etiam ibi, posteaquam dixit: et factum est sic, tunc repetiuit dicens: et congregata est aqua, quae est sub caelo. numquid etiam lux non per filium facta est, ubi prorsus nullo modo repetiuit? potuit enim et illic ita
Abbreviated transcription (Latin):
arum ui sum esse subiungere et sic est factum pisi
dder&ur: lt fecit ds̃ firmamentum etdiui sit ds̃
ter aquam quae erat supra firmamentum et inter¬
quam quae erat subfirmamenta quod quidam sic
ntellegunt ut ꝑsonam patris declaratam cẽdicant.
eo quod scriptum est. Itdixit ds fiat firmamentum
medio aquarum et sit diuisio interaquam et aquam
sic est factum. Ac de indeut intellegat᷑ filius fecis
quod a patre dictum est ut fier& arbitrantur ẽẽ
c̃um antealegit᷑ et sic est̃ factum aquo intellegimꝰ
factum sia filio quio puserat iam diccre et fect ds̃
que sequncur Si aut̃ quod scriptum est et sicest
uedemde filius non hoc sed aliud si młt faciat

Expanded text:
parum uisum esse subiungere: et sic est factum, nisi parum uisum esse subiungere: et sic est factum, nisi adderetur: et fecit deus firmamentum; et diuisit deus inter aquam, quae erat supaquam quae erat sub firmamento: quod quidem sic intelligunt, ut personam Patris declaratam esse dicant, in eo quod scriptum est, Et dixit Deus, Fiat firmamentum in medio aquarum, et sit divisio inter aquam et aquam: et sic est factum. Ac deinde ut intelligatur Filius fecisse quod a Patre dictum est ut fieret, arbitrantur esse cum antea legitur: et sic est factum, a quo intellegimus factum? si a filio, quid opus erat iam dicere: et fecit deus et quae sequuntur? si autem quod scriptum est: et sic est ut deinde filius non hoc, sed aliud similiter faciat:
Abbreviated transcription (Latin):
motu qm̃ grandespatium est .Xo. annis totumspatiũ¬
ꝓmaneat et tam̃ caelimotũ in contrariũ rotata ueloti¬
us quod cotidie necesse est patiat᷑ sicut dicut caeli sin¬
gulae conuersiones dies singulos explicant calorem
maioren debuit caelo concieatiore concipere. Nimi¬
rum ergo eam frigidam facit aquarũ suꝑcaelum cons¬
titutarum illauicinitas quam polunt crederequihaei
aquas suꝑ caelum credere ecuolunt eam stellam ẽẽ fri¬
gidam quȩ iuxta summum caelum circuit ut exhoccogan¬
tur aquarum naturã noniam illic uaporali tenuitate
sed glatiali soliditate pendere. Quomodo aut̃ et qua¬
les libetaque ibi sint ẽẽ es ibiminime dubitemus.
Maior est quippe scripturae huius auctoritas qũã
omnis humani in gemi capacitus. Sed anim aduer¬
simest a quibusdam quod nec ego dissimulandum
puto ũfrustra. Cum dixissa dsfiat firmam̃tum
nmedio aquarum et sit diuisio interaquã et aquã

Expanded text:
motu, quoniam grande spatium est, triginta annis totum ambitmotu, quoniam grande spatium est, triginta annis totum ambitum permeet, tamen caeli motu in contrarium rotata uelocius, quod cotidie necesse est patiatur — sic, ut dicunt. caeli singulae conuersiones dies singulos explicant —, calorem maiorem debuit caelo concitatiore concipere. nimirum ergo eam frigidam facit aquarum super caelum constitutarum illa uicinitas, quam nolunt credere, qui haaquas super caelum credere, et uolunt eam stellam esse frigidam, quae iuxta summum caelum circuit, ut ex hoc cogantur aquarum naturam iam non illic uaporali tenuitate, sed glaciali soliditate pendere. quoquo modo autem et qualeslibet aquae ibi sint, esse ibi eas minime dubitemus; maior est quippe scripturae huius auctoritas quam omnis humani ingenii capacitas. Sed animaduersum est a quibusdam, quod nec ego dissimulandum puto, non frustra, cum dixisset deus: fiat firmamentum in medio aquarum, et sit diuisio inter aquam et aquam,
Abbreviated transcription (Latin):
nutiorib guttis ed euiorib in pianere uaporib: Qui¬
dam &iam nri istos negantes pondera dementorum
aquas eẽ posse suꝑcaelum sidereum deipsorum siderũ
qualitutib: et in eatib: conumcere moliunt᷑. Idanã¬
que asscrunt stellam quã satũrni appellant eẽ frigi¬
dissimã eamq ꝑ annos .xox signiferum ꝑ agere
circulũ eoquod superiore acꝑ hoc ampliorẽ ambita y
Nim soleundem circulum ꝑ annum complet eduna ꝑmen¬
sem tinto uedicunt breuius quanto inferius : ut spa¬
tioloci spatium temporis congruat. Queritur itaque
habeis unde illa stella sit frigida quae tanto ardentior
eẽ deber& quanto sublimiore caelo rapitur. Nam pro¬
cul dubio cumrotunda moles circulari motu agitur¬
eunt exteriora celerits ut maiora spatia cum breuio¬
rib: ad eosdem grros parit̃ occurrant. Qua e autem ce¬
lerius utiq feruentius Proinde memorat stella
magis debuit calidacẽ quã frigida. Quauis enim suo

Expanded text:
inutioribus guttis et leuioribus inmanere uaporibus? Quiinutioribus guttis et leuioribus inmanere uaporibus? Quidam etiam nostri istos negantes propter pondera elementorum aquas esse posse super caelum sidereum de ipsorum siderum qualitatibus et meatibus conuincere moliuntur. idem namque adserunt stellam, quam Saturni appellant, esse frigidissimam eamque per annos triginta signiferum peragere circulum eo, quod superiore ac per hoc ampliore ambitu graditur. nam sol eundem circulum per annum conplet. et luna per mensem tanto, ut dicunt, breuius quanto inferius, ut spatio loci spatium temporis congruat. quaeritur itaque ab eis, unde illa stella sit frigida, quae tanto ardentior esse deberet, quanto sublimiore caelo rapitur. nam procul dubio cum rotunda moles circulari motu agitueunt, exteriora celerius, ut maiora spatia cum breuioribus ad eosdem gyros pariter occurrant, quae autem celerius utique feruentius. proinde memorata stella magis debuit calida esse quam frigida; quamuis enim suo
Abbreviated transcription (Latin):
tuposito documento credi potest quã quam possit uidi¬
ri. Non impedire propria pondera elen̾torum quo¬
modo &iam suꝑ illud subbme tcelum possint ẽẽ aque
ꝑ illas minutias ꝑquas &iam suꝑhoo spaaumaeris
cẽ potuerunt. Quiquã uis grauior et inferior sump no
cxelo subiaceat proculdubio leuior est aquas etccone
ꝑ eum sint uapores illi pullo pondere ꝓhibent᷑.
dicergo et suꝑ illud caelum potest minutiorib: guttis
leuior habitus humoris extondi quiponderecadere n
coritur. Ipsi quippe subtilissima ratione ꝑsuadent
nullũ eẽ quanlibet exiguum corpasculum in quo diu¬
sio finiatur sed infinite omnia diuidi quia om̃is pari
corporis corpusest etomne corpus habeat neces Reist
dimidium quantitatis suae. A ꝑ hoc si potest aqui
sicutuidemus ad tenias guitarum minutias ꝓuenis
ut suꝑistum aerem uaporalit̃ ferat᷑ quinatura leuior
estaquis curnom possit et suꝑ illud leuius caelumm¬

Expanded text:
tu posito documento credi potest. Quamquam possit uidetu posito documento credi potest. Quamquam possit uideri non inpedire propria pondera elementorum, quomodo etiam super illud sublime caelum possint esse aquae per illas minutias, per quas etiam super hoc spatium aeris esse potuerunt. qui quamuis grauior et inferior summo caelo subiaceat, procul dubio leuior est aquis, et tamen, ut super eum sint uapores illi, nullo pondere prohibentur. sic ergo et super illud caelum potest minutioribus guttis leuior halitus umoris extendi, qui pondere cadere non cogatur. ipsi quippe subtilissima ratione persuadent nullum esse quamlibet exiguum corpusculum, in quo diuisio finiatur. sed infinite omnia diuidi, quia omnis pars corporis corpus est, et omne corpus habeat necesse est dimidium quantitatis suae. ac per hoc si potest aqua, sicut uidemus, ad tantas guttarum minutias peruenire, ut super istum aerem uaporaliter feratur, qui natura leuior est aquis, cur non possit et super illud leuius caelum m
Abbreviated transcription (Latin):
iugorum. Ita recumbunt ut plerumq excedant᷑ &iam
cacuminib: montium. Cum ergo probassa ethunc
aerom caclum dicixulla alia ciusa &iam firmam̃tũ
appellatũ uoluit existimari nisi quia in teruallum ei:
diuidit in t̃quos damuapaes ⁊quarum etistas aquas
que corpulentius in terris fluitant. Itnubes quippe
sicut experti sunt qui inter aus in montib ambularunt
congregatione et tonglobatione notissimarum gut¬
tarum calem speciem reddunt que sispis sunt᷑ ampli
ut toniungant᷑ in unã grandẽ plures guitȩ minimȩ
uoneto patitur aer apud se teneri sed eius ponderi
adima datlocum: ethaet pluuia. Irgo exaere
qui est int̃uapores humidos unde superius nubila
conglobant᷑ et maria subt̃ fusa : ustaidere illeuo¬
luitꝰ eẽ caclum int̾aquã etaquã. Hancergo diligei¬
tiam considerationẽ quael aude dignissimã iudico
Quod enim dixit neque contrafidem est etin promp¬

Expanded text:
iugorum ita recumbunt, ut plerumque excedantur etiam iugorum ita recumbunt, ut plerumque excedantur etiam cacuminibus montium. cum ergo probasset et hunc aerem caelum dici, nulla alia causa etiam firmamentum appellatum uoluit existimari, nisi quia interuallum eius diuidit inter quosdam uapores aquarum et istas aquas, quae corpulentius in terris fluitant. et nubes quippe, sicut experti sunt qui inter eas in montibus ambularunt, congregatione et conglobatione minutissimarum guttarum talem speciem reddunt: quae si spissantur amplius, ut coniungantur in unam grandem plures guttae minimae, non eam patitur aer apud se teneri. sed eius ponderi ad ima dat locum, et haec est pluuia. ergo ex aere, qui est inter uapores umidos, unde superius nubila conglobantur, et maria subterfusa, ostendere ille uoluit esse caelum inter aquam et aquam. hanc ergo diligentiam considerationemque laude dignissimam iudico. quod enim dixit. neque contra fidem est et in prom
Abbreviated transcription (Latin):
aer quoq si quiscius particulam inspaciis illis sublimib:
ccuilipossit dimitere pondere suo cader& donec adaeria
subterspatia ꝑueciret. Qua propt̃ colligunt multos mi¬
nus cẽposse aquis supͣ illud igneum ccelum aliquid loci
cum illuc aermulto aquis leuiormaere non possit. Ia¬
libus eorum disputationib: cedens laudabiliter conatus
estquidam demonstrare aquas suꝑ calos ut exipsis
uisibilibus conspicuis quenaturis asserer& scripturae
fidem Itprius quidem quod facillimum fuit ostendit
ethunc aerem caclum appellari nonsolum sermone com¬
muni scđm quem dicimus serenum ułtiubilũ crelũ sedaiã
prarum ipsarum consu&udine scripturarum. cumdi¬
cunt᷑ uolatilia cacli. Cumaues in hoc aere uolare mani¬
festumsit et dns cumdexubibus loquer&ur faciem in¬
quit cadi potestis probare. Nubes aut̃ &iam ꝑ proximũ
terris aeren conglobari sae pecernimus cumꝑ dediuia

Expanded text:
aer quoque, si quis eius particulam in spatiis illis sublimibus aer quoque, si quis eius particulam in spatiis illis sublimibus caeli posset dimittere, pondere suo caderet, donec ad aeria subter spatia perueniret. quapropter conligunt multo minus esse posse aquis supra illud igneum caelum aliquid loci, cum illic aer multo aquis leuior manere non possit. Talibus eorum disputationibus cedens laudabiliter conatus est quidam demonstrare aquas super caelos, ut ex ipsis uisi- . bilibus conspicuisque naturis adsereret scripturae fidem. et prius quidem, quod facillimum fuit, ostendit et hunc aerem caelum appellari non solum sermone communi, secundum quem dicimus serenum uel nubilum caelum, sed etiam nostrarum ipsarum consuetudine scripturarum, cum dicuntur uolatilia caeli, cum aues in hoc aere uolare manifestum sit; et dominus cum de nubibus loqueretur, faciem caeli, inquit, potestis probare. nubes autem etiam per proximum terris aerem conglobari saepe cernimus, cum per decliuia
Abbreviated transcription (Latin):
undiq uersum cooperit᷑ quam ꝑ õscius ab inferiore par¬
&igua te in trandigutta reperit locum. Lamuero gnem ad u
cendere quis non sentiat quando quidẽ si arddentem fa¬
culam capite deorsum quisque teneat uihilhomipus
flammȩ crinis ad superiora contendit. Sed qm̃ circũ¬
fusi ac suꝑ fusi aeris praepellenti constipatione subin¬
deignis extinguit᷑ et inei. qualitutẽ ꝑ habundanciam
superatus sub inderommutat᷑ acuertitur aduniuer fan
cius altitudinẽ transiliendã ñ potest ꝑdurare. Itaq
sup aerem purus ignis essedicit᷑ ccclum. Vndietiam
si dera atque lumiuaria facta conieccant illius uidebea
iencaelucisineas formas quas incado cernimus onglo¬
batti dispositt quenatura hacꝑhoc sicut terrirum pon¬
derib et uer et iiqua cedit ut ad terram ꝑ ueniait sicaqua¬
rum ponderi tipseaeo en ht utuł adterram ul adaquam
ꝑiiiuiat. Vn deintellegiuolunt hocinodo riecesse fuis se

Expanded text:
undique versum cooperitur, quam per os ejus ab inferiore parundique versum cooperitur, quam per os ejus ab inferiore parte intrandi gutta exigua reperit locum. CAPUT III.-- Igniscendere, quis non sentiat? quandoquidem si ardentem faculam capite dflammae crinis ad superiora contendit. sed quoniam circumfusi ac superfusi aeris praepollenti constipatione subinde ignis extinguitur et in eius qualitatem per abundantiam superatus subinde commutatur ac uertitur, ad uniuersam eius altitudinem transiliendam non potest perdurare. itaque super aerem purus ignis esse dicitur caelum, unde etiam sidera atque luminaria facta coniectant illius uidelicet igneae lucis in eas formas, quas in caelo cernimus, conglobata dispositaque natura; ac per hoc, sicut terrarum ponderibus et aer et aqua cedit, ut ad terram perueniant, sic aquarum ponderi et ipse aer cedit, ut uel ad terram uel ad aquam perueniat. unde intellegi uolunt hoc modo necesse fuisse, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Cum aut̃ uasitti collocat᷑ ut os non habeat deor sum sed in lat
inclinatum intrat aqua inferius excunte aeresuperius.
Item quesi uasis erecti õspateat incalum cum in fundis a qua
cuadit aersursum uersus exaliis partib: quanon in fundis
et ficlocus aque deorsum uersus intrandi Quod siuimau¬
reuis deprimit᷑ utuel exlatere uł desuꝑ aque̾ repente in¬
fluant etundiq os uasis obtegant disrumpit eas aersursũ
nitens ut eis adima locum facat. Itipsa disruptio singultꝰ
ua sorum est dumpartib fugit. quia totus tam cito non
potest propt̃ illius hous angustias loisiaer suꝑaquas i re
cogt᷑ etiamam fluentes despiat cum exilientis imp&uti:
impulse. Bulliunt eteumbullis crepancibus emittunt
in sua propenantẽ atque illis adima decedendi aditum
dintem Si aut̃ subaquam irecorit᷑ exuase ut ilio ceden¬
ceuas ibore inima presso repleriuelis. faclius undis

Expanded text:
cum autem uas ita conlocatur, ut os non habeat deorsum, sed in latus cum autem uas ita conlocatur, ut os non habeat deorsum, sed in latus inclinatum, intrat aqua inferius exeunte aere superius. itemque si uasis erecti os pateat in caelum, cum infundis aquam, euadit aer sursum uersus ex aliis partibus, qua non infundis, et fit locus aquae deorsum uersus intrandi. quodsi ui maiore uas deprimitur, ut uel ex latere uel desuper aquae repente influant et undique os uasis obtegant, disrumpit eas aer sursum nitens, ut eis ad ima locum faciat; at ipsa disruptio singultus uasorum est, dum partibus fugit, quia totus tam cito non potest propter illius oris angustias. ita si aer super aquas ire cogitur, etiam confluentes eas dissicit, cum exilientes inpetu eius inpulsae ebulliunt et eum bullis crepantibus emittunt in sua properantem atque illis ad ima decidendi aditum dantem. si autem sub aquas ire cogatur ex uase, ut illo cedente uas ab ore in ima presso repleri uelis, fac
Abbreviated transcription (Latin):
in congruenter uł sublimia terrarũ siue continentium
siue in sularum accipiunt᷑ quae superiora sunt aqui suł
ipsa tegmina speluncarum que suꝑ aquas pendula
soliditate firmata sunt : Quo cirta uecadlitteram quis¬
quam potest sic intellegere quod dictum est funda¬
uit terrã suꝑ aquã utaquarum pondus terreno pon¬
deri supportando naturali ordine quasi subiectum
ẽẽ arbitr&ur. Aerem uero aquis ẽẽ. supcriorem quã¬
uis propt ampliora suispatia &iam aridam contegat
Hinc intellegitur quod nullũ uas abore in pressum re¬
pleriaquis potest. Vndesitis indicat aeris natura
locum petere superiorẽ. Videtur enimuasinane sed
acreplenũ probatur cumore imo in aqua de primitur
Q uia enim ꝑ superiorem partom noninuenit emicandilocũ
necdeor sum uersus in ruptis aquis subterecis ir euaturas initur
plenitudinesua repellit etis et inuas non ꝑmitat intrare

Expanded text:
incongruenter vel sublimia terrarum sive continentium, incongruenter vel sublimia terrarum sive continentium, sive insularum accipiuntur, quae superiora sunt aquis; vel ipsa tegmina speluncarum, quae super aquas pendula soliditate firmata sunt. Quocirca nec ad litteram quisquam potest sic intelligere, quod dictum est, Fundavit terram super aquam; ut aquarum pondus terreno ponderi supportando naturali ordesse arbitretur. Aerem uero aquis esse superiorem, quamuis propter ampliora sui spatia etiam aridam contegat, hinc intellegitur quod nullum uas ab ore inpressum repleri aquis potest: unde satis indicat aeris naturam locum petere superiorem. uidetur enim uas inane, sed aere plenum probatur, cum ore imo in aquam deprimitur; quia enim per superiorem partem non inuenit emicandi locum nec deorsum uersus inruptis aquis subter eas natura ire sinitur, plenitudine sua repellit eas et in uas non permittit intrare.
Abbreviated transcription (Latin):
ñrm aduersus istos deponderib elem̃torũ subtilit̃ disse¬
rentes istotestimonio scripturarum cẽ nitendũ quia
illi nonretenti auctoritatelitterarum prarum etnesu¬
entes quem ad modũ dictũ sit. Libros scõs facilius
rridebunt quam illud repudi abunt qđ uł certis ratio¬
nib ꝑceperunt uł experimentis manifestissimis pro¬
bauerunt Illud namq in psalmis aut figuratedictũ
rate a ccpi potest utq̃m caeli & terrae nomin esaepe
in ecđa spiriteles carnalesque significant᷑ caclos os¬
tenderit ꝑtinere ad serenam intellegentiam ueritt&is
dicens. Qui feat celos in intellegentia: terram uero
adfidem simplicem paruulorum nonstibulosis opinio¬
nibus in cestam atq fallacem. sed prophetica eteuuan¬
glica p̃dicatione firmissimam : quae perbaptis mum
solidatur etideo subiecerit dicens fundauit terram suꝑ
aquam : autsi adlitteram quisquam cogit intellegi. Non

Expanded text:
nostrum, adversus istos de ponderibus elementorum subtiliter dissenostrum, adversus istos de ponderibus elementorum subtiliter disserentes, isto testimonio Scripturarum esse nitendum: quia illi non retenti auctoritate Litterarum nostrarum, et nescientes quemadmodum dictum sit, Libros sanctos facilius irridebunt, quam illud repudiabunt, quod vel certis rationibus perceperunt, vel experimentis manifestissimis probaverunt. Illud namque in Psalmis, aut figurate dictum recte accipi potest: ut quoniam coeli et terrae nomine saepe in Ecclesia spirituales carnalesque significantur, coelos ostenderit pertinere ad serenam intelligentiam veritatis, dicens, Qui fecit coelos in intelligentia ; terram vero ad fidem simplicem parvulorum, non fabulosis opinionibus incertam atque fallacem, sed prophetica et evangelica praedicatione firmissimam, quae per Baptismum solidatur, et ideo subjecerit, dicens, Fundavit terram super aquam. Aut si ad litteram quisquam cogit intelligi, non
Abbreviated transcription (Latin):
a quarum pondera sustinere quod talis solidatas nisi terriscẽ
nom possit. It quid quid trileest noncaelũ sed cerra sit. Non
ut proqualitatib propriis etiam loca propria sorcrentur
Aqua sulicet suꝑ terram quae etiam si sub terra stcit aũ labit
sicut in antris cauernis quac abditis nontam̃ ea terrae
parcequam sup̃ sed etiquã infraschabet continaur. Nam
si ex parte superiore fuerit parsulla terrȩ delapsanonina¬
net suꝑ aquam sed ea ꝑrupta demergitur. et pergit adter¬
ram. Quo ueniens conquiescit tamquã in locosuo ut supͥ
sit aqua subter aut̃ terra. Vn de cognoscitur qui a &iam
suꝑ aquas cum esset non ipsis aquis porcabatur sed com¬
page terrae tenebatur sicut sesehabent camerespelunca¬
rum. Hi coccurrit ad monere cauendum crrorem quem
in libro primo cauendũ monui: neforte quia scriptũ est
in psalmis fundauit terram suꝑ aquas arbitrauraliquis

Expanded text:
aquarum pondera sustinere; quod talis soliditas nisi terris esse aquarum pondera sustinere; quod talis soliditas nisi terris esse non possit, et quidquid tale est, non coelum sed terra sit. Non ut pro qualitatibus propriis etiam loca propria sortirentur: aqua scilicet super terram, quae etiam si sub terra stat aut labitur, sicut in antris cavernisque abditis, non tamen ea terrae parte quam supra, sed ea quam infra se habet, continetur. Nam si ex parte superiore fuerit pars ulla terrae delapsa, non manet super aquam, sed ea perrupta demergitur et pergit ad terram; quo veniens conquiescit, tanquam in loco suo, ut supra sit aqua, subtus autem terra. Unde cognoscitur quod etiam super aquas cum esset, non ipsis aquis portabatur, sed compage terrae tenebatur, sicut sese habent camerae speluncarum. 4. Hic occurrit admonere cavendum errorem, quem in libro primo cavendum admonui, ne forte quia scriptum est in Psalmis, Fundavit terram super aquam; arbitretur aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
tam graues quam nouim : atq sentimꝰ caelesti cor¬
pori in quosunt sidera suꝑ fusas : Nunc enim quẽ¬
ad modum ds̃ instituerit naturas rerum scđm scrip¬
turas eius nos conuet querere : nonquid in eis uel
excis ad miraculum potentiae suae uelt operari: Ne¬
que enimsiuell& ds̃: sub aqua oleum aliquando ma¬
ere nonfier& : Non exeottmen ola natura nob̾
ssee incornita quodita facta sit ut ad p&endo suũ
cũ &iam si subt̃ fusa fuerit prumpat aquas cisq¬
postiam colloc&. Nunc ergo quȩrimꝰ utrum cor¬
orperum quioma inm̃ sura eqxum ero et pon¬
dere disposuit. Non unũ locum proprium pon¬
leri aquarum circaterram tribuerit sed & super
cidum quod ultra limite aeris circũ fusum atq
plidatumẽ. Qđ quinegant t̃ẽ eredondũ de ponde¬
ib elementorum argum̃ tant᷑ ugantes ullomodo
itadesiꝑquasi quodim pauimento solidatum cẽ cadum ut posst

Expanded text:
tam graues, quam nouimus atque sentimus, caelesti cortam graues, quam nouimus atque sentimus, caelesti corpori, in quo sunt sidera, superfusas. nunc enim, quemadmodum deus instituerit naturas rerum, secundum scripturas eius nos conuenit quaerere, non, quid in eis uel ex eis ad miraculum potentiae suae uelit operari. neque enim, si uellet deus sub aqua oleum aliquando manere, non fieret; non ex eo tamen olei natura nobis esset incognita, quod ita facta sit, ut adpetendo suum locum, etiam si subterfusa fuerit, perrumpat aquas eisqpositam collocet. Nunc ergo quaerimus utrum conditor rerum, qui omnia in mensura et numero et pondere disposuit , non unum locum proprium ponderi aquarum circa terram tribuerit, sed et super coelum quod ultra limitem aeris circumfusum atque solidatum est. 3. Quod qui negant esse credendum, de ponderibus elementorum argumentantur, negantes ullo modo ita desuper quasi quodam pavimento solidatum esse coelum, ut possit
Abbreviated transcription (Latin):
et inter aquã queerat suꝑ firmamentũ. Ituocauit
ds̃ firmam̃tum caclum : etuiditds̃ quiabonum est.
et factum est uespere et factum est mane dies secundus
placito eius quoduidit quiabonum est et deuespera
etmane : non opus est hociterum similit̃ quedisse¬
rere. Atque itade inceps quotiens cumq: ista repe¬
tuntur scđ m superiorem in quisitionẽ int̃im consi¬
derandaes sea dmonemus. Vtrum aut̃ nc̃ illud cae¬
lumfiat quod excedit acris om̃a spatia eiusq om¬
nem alcitudinẽ ubi&iam luminaria stellacq cons¬
tituunt᷑ quartodie. anipse aeruoc&ur firmam̃tũ :
merito queri potest: Multienim asserunt isteorũ
aquarum naturam suꝑ si dereum caelum ẽẽ non
posse quod sic habeant ordinatum pondussuum
utuł suꝑterram fluitent : uel in aere terris proximo
la porcilit̃ ferant᷑ Neq quis quam istos debet
ita refellere: ut dicat scđm omni potentiam dĩ ui
cuncta possibilia s̃ oportere noscredere aquas &iam

Expanded text:
it deus firmamentum caelum. et uidit deus, quia bonum est. et facta est uespera, et factum est mane, dies secundus.placito eius, quo uidit, quia bonum est, et de uespera et de mane non opus est hic iterum similiterque disserere, atque ita deinceps, quotienscumque ista repetuntur, secundum superiorem inquisitionem interim consideranda esse admonemus. utrum autem nunc illud caelum fiat, quod excedit aeris omnia spatia eiusque omnem altitudinem, ubi etiam luminaria stellaeque constituuntur quarto die. an ipse aer uocetur firmamentum, merito quaeri potest. Multi enim asserunt istarum aquarum naturam super sidereum caelum esse non posse, quod sic habeant ordinatum pondus suum, ut uel super terras fluitent uel in aere terris proximo uaporaliter ferantur. neque quisquam istos debet ita refellere, ut dicat secundum omnipotentiam dei, cui cuncta possibilia sunt, oportere nos credere aquas etiam
Abbreviated transcription (Latin):
facions fructũ cuius sem eius in sit scđm genus suꝑ terrã
Etuiditds̃ qui abonum est et factor est uespera et factum ẽ
mane diestertius. Hic moderamex ordinatoris aduen¬
tenidum est utqm discineta quaedã creacuraẽ herbarũ
atq lignorum ab speuiae terrarum etaquarum ut in ele¬
inencis tumerari pompossint seorsum deillis dicer&ur
ut cirent deterra et scorsum illis redderent illa solita ut
dicerraur ot factumest sic Acdeinde repeceraur qđ fac¬
tum est scoisum quoque indicar& urdm̃ uidis sequia
bonum est tam̃ quia fica radicib: cortinuanturtarris
et conectunt᷑ I sta quoq ad eundẽ diemꝑtinere uoluerit
et diẽds̃ hiant lumiparia infirm am̃ tocareli sicut luceant
suꝑ t̃ram ininchoacionẽ diei etnoctis etut diuidant int̃
dem et roctẽ. etsint insigna et tempora etdies &annos
etsuit in splendoron in firma m̃to coeli sic ieluceoit supt̃rã¬

Expanded text:
rram. et uidit deus, quia bonum est. et facta est uespera, et factum est mane dies tertius. hic moderamen ordinatoris aduertendum est, ut, quoniam distincta quaedam creatura est herbarum atque lignorum ab specie terrarum et aquarum, ut in elementis numerari non possint, seorsum de illis diceretur, ut exirent de terra, et seorsum illis redderentur illa solita, ut diceretur: et factum est sic, ac deinde repeteretur, quod factum est, seorsum quoque indicaretur deum uidisse, quia bonum est, tamen, quia fixa radicibus continuantur terris et conectuntur, ista quoque ad eundem diem pertinere uoluerit. Et dixit deus: fiant luminaria in firmamento caeli, sic ut luceant super terram in inchoationem diei et noctis et ut diuidant inter diem et noctem, et sint in signa et in tempora et in dies et
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis ÷ ab eoquerera quomodo fuctum essed recteres¬
ponder& dixit dĩ fiat id est in uerbo dĩ aderno erat utfic¬
r&. indeigit᷑ incipit narrare unum quod que ficcum
quod &iam pꝰfacti xirrationẽ querenti quomodo factũ sit
in reddenda ratione respondere debera. Cum ergo iudi¬
mus etdixitds̃ fiat intellegimꝰ quodin uerbo dierat utficr&
Cumuero audimꝰ et sicest factum intellegimꝰ factã creatu

Expanded text:
si quis ab eo quaereret, quomodo factum esset, recte ressi quis ab eo quaereret, quomodo factum esset, recte responderet: dixit deus: fiat, id est, in uerbo dei aeterno erat, ut fieret. inde igitur incipit narrare unumquodque factum, quod etiam post facti narrationem quaerenti, quomodo factum sit, in reddenda ratione respondere deberet. Cum ergo audimus: et dixit deus: fiat. intellegimus, quod in uerbo dei erat, ut fieret. cum uer
Abbreviated transcription (Latin):
co aaernum siue abexordio siue abexordio temporum siue
in alicotempore cuius creanidiratio sitame ratio rectedr̃
nonindi uerbo patri coaaeruo aaernã uita uiuera : ꝓpte¬
rea scriptura prius quã insinuat unamquãq creaturan
exordine quo conditam dicit: respicit addĩ uerbum pri¬
usponens etdixit ds̃ fiatillud Non enim inueit ullim
causam reicreande quã in uerbo dĩ noninuenit creari de¬
buisse. Non ergo ds̃ totiens dixit fiatilla uł illa crecitura
quotiens in hoclibro rep&itur etdixit ds̃. Vnum quippe
uerbum illegenuit in quodix̃ om̃aprius quã facca sunt
singula. Sea quium scribentis descendens id paruulo¬
rum capactate. Dum insinuat singillaitim gexeracre¬
aturarum : ꝑ singula respicit unius cuiusq generis aaer¬
nam rationẽ in uerbo dĩ Necilla repetita illet comñ repeat
& dix̃ ds̃. Sienim uellet prius dicere factum est firmam̃¬
tum in medio aquarũ ut esset diuisio int̃aquam etaqũã

Expanded text:
coaeternum, siue ab exordio temporum siue coaeternum, siue ab exordio temporum siue in aliquo tempore, cuius creandi ratio, si tamen ratio recte dicitur, non in dei uerbo patri coaeterno coaeterna uita uiueret, propterea scriptura, priusquam insinuet unamquamque creaturam, ex ordine, quo conditam dicit, respicit ad dei uerbum, prius ponens: et dixit deus: fiat illud. non enim inuenit ullam causam rei creandae, quam in uerbo dei non inuenit creari debuisse. Non ergo deus totiens dixit: fiat illa uel illa creatura, quotiens in hoc libro repetitur: et dixit deus. unum quippe uerbum ille genuit, in quo dixit omnia, priusquam facta sunt singula; sed eloquium scripturae descendens ad paruulorum capacitatem dum insinuat singillatim genera creaturarum per singula respicit uniuscuiusque generis aeternam rationem in uerbo dei. nec illa repetita ille tamen repetit: et dixit deus. si enim uellet prius dicere: factum est firmamentum in medio aquarum, ut esset diuisio inter aquam et aquam,
Abbreviated transcription (Latin):
diatur etsicest factum ͭ. Lantum modo in his uerb quib
test utrum quasi iussisse filio patrem dibeamꝰ a upere
In eoquod scripum est et dix̃ ds̃ fiat. Seduir ponsirip¬
nitas intellegitur et dix ds̃ fiat. et secae ds̃ etusidio ds̃
quiabonum est. Sed nonconuenit unitate trini¬
ititis ut filius quasi iussus fecisse intellegatur. Sp̃s
aut̃ sc̃s nullo sibi iubente libercuidis sebonum eẽ qđ
factum est Quibus enim uerb iubera filio paterut
facer& cumipsesit prinupale uerbum patris ꝑ quod
facta sunt oñĩa An coipso quod siriptum est fiat
firmamentũ haecipsa dictio uerbum est patris unigo¬
nitꝰ filius in quosunt om̃a que creant &iã anteqͥuani
creent᷑ lt quicquid ipillo est uit aest quia quicquid
ꝑ eum factum ẽ in ipsouita est etuit gutiq creatrix
est̃ ipse enim uita est. Quae itt in illo est ut ipsesit
qm̃ ipse uita est lux hominũ. Quia ergo nihil ercari
posset siue ante tompora quod quidem nonest crcatori

Expanded text:
t: et sic est factum, tantummodo in his uerbis, quibus test, utrum quasi iussisse filio patrem debeamus accipere in eo, quod scriptum est: et dixit deus: fiat. sed cur non scripnitas intellegitur: et dixit deus: fiat. et fecit deus. et uidit deus, quia bonum est? sed non conuenit unitati trinitatis, ut filius quasi iussus fecisse intellegatur, spiritus autem sanctus nullo sibi iubente libere uidisse bonum esse, quod factum est. quibus enim uerbis iuberet filio pater, ut faceret, cum ipse sit principale uerbum patris, per quod facta sunt omnia? an eo ipso, quod scriptum est: fiat firmamentum, haec ipsa dictio uerbum est patris, unigenitus filius, in quo sunt omnia, quae creantur, etiam antequam creantur, et quidquid in illo est, uita est, quia quidquid per eum factum est, in ipso uita est, et uita utique creatrix.est. ipse enim uita est, quae ita in illo est. ut ipse sit, quoniam ipse uita est lux hominum. quia ergo nihil creari posset siue ante tempora, quod quidem non est creatori
Abbreviated transcription (Latin):
uencditatus fuerit loquitur iuxta hebrens
rarrens transiuit superoninia me ł contra¬
po deustis legimus quorum non noluitur sicut
aqua iudicium &iustitia umfertur quasi
qureis cin huius cagitationes iustoꝵ iudicia

Expanded text:
periclitatus fuerit, loquetur juxta Hebraeos: periclitatus fuerit, loquetur juxta Hebraeos: Torrens transivit super animam meam . Econtrario de justis legimus, quorum 305 non volvitur sicut aqua judicium, et justitia non fertur quasi torrens invius: Cogitationes ju
Abbreviated transcription (Latin):
grunnitus suis &clamor a synorum quorum
magnis carnibus hisrahelis opera comparantur
salmum autem & carmina & lȩra & organa
ł iuxta litterã accipe in populo i frahel queo ln
fiebant in imagine futurorum uel iuxta spm̃
in nobis &in her&icis quaesibonis operibus diligi¬
mus audiuntur ad ñosimalis claudit auressual
&impiorum cantica non dignatur audire
t reuel abitur quasi aqua iudiciũ &iustitia qual
torrens fontis sicut aqua silabatur in pronus¬
quod prius texerat nudat. & patere facit oculis
ps lo entis fortis simi quic quid arripuerit
en quia non stat inuna sententia sederrcum¬
pa  omniuento doctrinȩ quod proba uerat iin¬
prlans & quod prius laudauerat putanis ẽ.¬
renibili iustificationes eorum con flunnm bu
puris simis fontib: sed curbidis cȩnosis que cor¬
s pouibus comparantur. quisuas aquas non habent¬
supta p&ram pedes meus. Calcatenim super
imas quae non habent fundamentũ &cum

Expanded text:
grunnitus suis, et clamor asinorum, quorum grunnitus suis, et clamor asinorum, quorum magis cantibus Israelis opera comparantur. Psalmum autem et carmina, lyram et organa, vel juxta litteram accipe in populo Israel, quae olim fiebant in imagine futurorum, vel juxta spiritum in nobis et in haereticis, quae si bonis operibus dirigamus, audiuntur a Domino: si malis, concludit aures suas, impiorum cantica non dignatur audire. Et revelabitur quasi aqua judicium, et justitia quasi torrens fortisquod prius texerat, nudat, et patere facit omnium tar torrentis fortissimi. Quidquid arripuerit,rum; quia non stat in una sententia; sed circumfertur omni vento doctrinae, quod probaverat improbans, et quod prius laudaverat, putans esse nihili. Justificationes eorum non fluminibus et purissimis fontibus, sed turbidis coenosisque torrentibus comparantur, qui suas aquas non habentsupra petram pedes meos : calcat enim super arenas, quae non habent fundamentum, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
festius etuerius hȩc post aduentũ dñ dian¬
tur populo iudeorũ qui destructo tẽplo l
turi liostias offerre secredunt. quoiuds
odit & proiecit festiuitates & non capit odi¬
rom coetus eorum. quando congregat dici
Crucifige. Crucifige ttilem & sanguis eus
supernos & suꝑfilios nr̃os Et si obtulerint ho¬
lo causta insonagogis etmunera in concilis
satane & uota pinguissima nonea respict
rdñs sicut non respexit cam. Quibene quidẽ
unum dm̃ colunt ec recte offerunt sed ineo ñ
recipiuntur quia non diuidunt in patrem &
picit dr̃ sicut respexit quondã facrificiũ abd
cantica leuitarum quibus laudabeoit dnm̃
tumultũ uocat sonitum que confusam quiañ
est pulchra laudatio in ore peccatoris & ha
eadem idolis quoque offerre consueueram
Iudeorum quoque traditio & psalmi quos in
sỹnagogis canunt. & her&icorum composita
laudatio. Tumultus ẽ. dño & utita dicam

Expanded text:
festius et verius haec post adventum Domini dicunfestius et verius haec post adventum Domini dicuntur populo Judaeorum, qui destructo templo et altari, hostias offerre se credunt: quorum Deus odit et projicit festivitates, et non capit odorem coetus eorum, quando congregati dicunt: Crucifige, crucifige talem ; et: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Et si obtulerint holocausta in synagogis, et munera in concilis satanae, et vota pinguissima, non ea respicit Dominus, sicut non respexit munera Cain . Qui bene quidem unum Deum colunt, et recte offerunt; sed in eo non respiciuntur, quia non dividunt in Patrem, epicit Deus, sicut respexit quondam sacrificia Abel.cantica Levitarum, quibus laudabant Deum, tumultum vocat, sonitumque confusum; quia non est pulchra laudatio in ore peccatoris, et haec eadem idolis offerre quoque consueverant . Judaeorum quoque oratio et psalmi, quos in synagogis canunt, et haereticorum composita laudatio tumultus est Domino, et ut ita dicam,
Abbreviated transcription (Latin):
inarrunt inursum & ingressidomũ quã putant
ei desiamdi innitiituir pari&ib: quos ipsi fecerur
& a seriente mordentur. quorũ lucem & diem
tenebre eripiunt & caligo ita ut pal pabiles to¬
nebresint & inter ficiantur primitiua corum.
Horum ds̃ odit sacrificia & a seproicit & quotiens¬
cumq sũb Nomine dñi fuerint congiregati de¬
tescatur faccorem eorum & daudit pares
suas. Odisse aut̃ & proicere & nonodorari hu¬
mana loquitur similitudine utnos affeccum
di nr̃i sermonib cognoscamus
tusunt uera uonea suscipit dñs nec dignatun
aspicero pinguis simas hostiastorum. tuo
enim sacri ficiorum magnitudinem sed offeco¬
tium merita causasque diiudicat. Vnde a
uidua que in euangelio in corbanan duo minutao
miserat omnibus a saluatore prefertur qui
uotti pingussima & hostias medullacas seos¬
ferre credebant demulto dantes parun q̃
illatotum quod habuerat obtulisset nui¬

Expanded text:
incurrunt in ursum, et ingressi domum, quam putant incurrunt in ursum, et ingressi domum, quam putant Ecclesiam Dei, innituntur parietibus, quos ipsi fecerunt, et a serpente mordentur, quorum lucem et diem tenebrae eripiunt et caligo, ita ut palpabiles tenebrae sint, et interficiantur primitiva eorum. Horum Deus odit sacrificia, et a se projicit, et quotiescumque sub nomine Domini fuerint congregati, detestatur foetorem eorum, et claudit nares suas. Odisse autem, et projicere, et non odorari, humana loquitur similitudine, ut nos affectum Dei, nostris sermonibus cognoscamus.sta sunt vera, non ea suscipit Dominus, nec dignatur aspicere pinguissimas hostias eorum. Non enim sacrificiorum magnitudinem, sed offerentium merita causasque dijudicat. Unde et vidua, quae in Evangelio in corbonam duo minuta miserat, omnibus a Salvatore praefertur, qui vota pinguissima et hostias medullatas se offerre credebant, de multo dantes parum: cum illa totum quod habuit, obtulisset. Mani
Abbreviated transcription (Latin):
donum & a serpente mordentur qui a non ie¬
lebrant festiuitates dĩ sed festiui tates suas
dicente duo odi & proieci festiuitates urĩs
x hunus cenodi hominũ conuentum odoremq
onsuscipit ne hab& od orembone fligran¬
ciae & om̃a eoium munira detescatur & pin¬
guil sima uoa non rospicit. Quod quideni non
solam illius tempiris hominibus sed& nobi sac¬
mus zacheum quicquid rapuerat̃ in quã dru¬
plum raldi disse & deliisquebene quesi erac
mediam obiculisse subs cuntiam. Neque enim
quod mali quaesitum erat indĩ donaria po¬
cerat offerre nisi prius dominis sus rodderi
Sostra implere quodscripium e. honora dnmn¬
dicuis laborib & ralemtio animae uiri proprię
diuitit. de mercede enim mer&ricis ds̃ uota
nonsus cipit. E contrario iustus duere poceit
tori uersaẽ inpeccatũ. Nonenĩ habebat bonũ
hodorem sedopere loquebatur. Putruer̃ &
deher&icis dicere possimus. Quidũ fugiunt leo nẽ

Expanded text:
domum, et a serpente mordentur, quia non cedomum, et a serpente mordentur, quia non celebrant festivitates Dei, sed festivitates suas, dicente Domino: Odi et projeci festivitates vestras. Et hujuscemodi hominum conventum odoremque non suscipit, nec habet in odorem bonae fragrantiae, et omnia eorum munera detestatur, et pinguissima vota non respicit. Quod quidem non solum illius temporis hominibus, sed et nobis acmus Zachaeum quidquid rapuerat in quadruplum reddidisse, et de his quae bene quaesierat, mediam obtulisse substantiam . Neque enim quod male quaesitum erat in Dei donaria poterat offerre, nisi prius dominis suis redderet, et postea impleret quod scriptum est: Honora Domuis laboribus ; et: Redemptio animae viri propriae divitiae : de mercede enim meretricis Deus vota non suscipit . Econtrario justus dicere potest: tori versa est 303 in peccatum: non enim habebat bonum odorem; sed opere loquebatur: Putruerunt,de haereticis dicere possumus, qui dum fugiunt leonem,
Abbreviated transcription (Latin):
uel diuersa supplicia uel ipsedi abolus qui rec te
leo &ursus & coluber appellatur Cum que
nas puta uerimus isaiam audire dicentem
adepopulus meus intracubi culatua claude
hostium ab sconde repus illum doneo transeat
no requiescere Tun mordebit nos coluber qui
in presenti loco naas in iob appellabatur lecu¬
athan decuius natura & terrore multi plici
plenius in ipso uolumine discimus in caligine aut̃
& tenebris quȩ contraria sunt splendoriꝰ &¬
luci tormentorum diuersitas & plicatur
ho contra tribum iudi dicicur & cos qui&isrł
addi cerimonias commigrarant. Etnihilho¬
nagnitudine di sacrificia polluebant. Num¬
quani enim reor quod deoblationibus uitulorũ
quas offerebant indan. & inb& hel dixerit
Si ad tuleritis mihi holo causcomata & munera
urã non suscipiam Oditautem dr̃ & non solum
odit sid proicit festiui a tes eorum qui fugiunt
lemem & incurrunt inursum & ingrals uncur

Expanded text:
vel diversa supplicia, vel ipse diabolus, qui recte et vel diversa supplicia, vel ipse diabolus, qui recte et leo et ursus et coluber appellatur. Cumque nos putaverimus Isaiam audire dicentem: Vade, populus meus, intra cubicula tua: claude ostium, abscondere pusillum donec transeat no requiescere: tunc mordebit nos coluber qui in praesenti loco Nahas, in Job appellatur Leviathan. De cujus 302 natura et terrore multiplici plenius in ipso volumine discimus. In caligine autem et tenebris quae contraria sunt luci et splendori, tormentorum diversitas explicatur. c contra tribum Juda dicitur, et eos qui ex Israel ad Dei caeremonias commigrarant, et nihilomagnitudine Dei sacrificia polluebant. Numquam enim reor quod de oblationibus vitulorum, quas offerebant in Dan et Bethel, dixerit: si obtuleritis mihi holocaustomata et munera vestra, non suscipiam. Odit autem Deus et non solum odit; sed et projecit festivitates eorum, qui fugiunt leonem et incurrunt in ursum, et ingrediuntur
Abbreviated transcription (Latin):
regnastis acque utinam rognar&is ut & nosi
uobiscum regnaremus c&erum sieos au n
proptiaronstiunta non morda debuerati uu¬
pars paulum dicentem. Quis scanduliratus
dego nonuror & pio omnib ee solliers tur
quasi amatores sui ut ipsi regnent aliorũ tor
uis & incribulationibus dicere utinam inihi
liceat eire decorpore & seculi huios iniser¬
is liberari Nescientes quod quamdiu inhaccaru
uersamur habeamus locum paenitentiae Si
autem reces serimus audiemus illud pro pliec
in inferno aut̃ quis confitebiturtibi. istaẽ
seculi triscitia quaeducit ad mortem. qui
apostolus non uult perire eum qui cum pa¬
tris uxore fuerat fornicatus ut iudas pi¬
ribuit infelix qui abundantiore absortus tris¬
titia proditioni homiudiũ copulauit. & ho¬
micidium omnibus peius homiadiis ut ubi pu¬
tabat remedium & morte suspendii finem maloꝵ
ibileonem & ursum & colubrum repperira
Quibus nominibus uidentur mihi significar

Expanded text:
regnastis: atque utinam regnaretis, ut et nos vobiscum regnaremus . Certe si eos etiam propria conscientia non remorderet, debuerant imitari Paulum dicentem: Quis scandalizatur, et ego non uror ? et pro omnibus esse solliciti, ne, quasi amatores sui, ut ipsi regnent, aliorum tormtiis et tribulationibus dicere: utinam mihi liceat exire de corpore, et saeculi hujus miseriis liberari, nescientes quia quamdiu in hac carne versamur, habemus locum poenitentiae: si autem recesserimus, audiemus illud Prophetae: In inferno autem quis confitebitur tibi ? Ista est saeculi tristitia, quae ducit ad mortem, qua Apostolus non vult perire eum qui cum uxore patris fuerat fornicatus , qua et Judas periit infelix, qui abundantiori absorptus tristitia, proditioni homicidium copulavit , et homicidium omnibus pejus homicidiis: ut ubi putabat remedium, et mortem suspendii finem malorum, ibi leonem et ursum et colubrum reperiret. Quibus nominibus videntur mihi significari
Abbreviated transcription (Latin):
Ac neces sitate ac m&u legum facit quod bonũ ẽ
onenim omnis helemosina plac& dõ nisiquȩtum
hilaritate profertur. Cũq: oderitis malum
& dilexeritis bonum consticuite in portis iu¬
dicium dequo supra dictum . ẽ. ut iniquitate
pulsa ueritas redeat. Et si hoc feceritis for¬
sitan mise rebitur dñs omp̃s residuis ioseph¬
qui de tribu ephraim & decem tribubus cap¬
tiuitatem euadere poterint quȩ om̃a poss̃
& hereticis coaptari ut deserto errore que
finerint redeant adecclesiam &oderint
priora dogmata. Diligant que in etclenia
in portis uiriorum atque uirtutum. Relin¬
quentes illas & adhas transeuntes & sperent
misericordiam quae x fuicib diaboli eua¬
dere quiuerint. luxta la aut̃ ordine cõ¬
mutato sic manifesuor lectio precedentis
capituli reddi potest. Quomodo dixistis
odio habuimas mala & dileximus bona. Sic
que rite bonuri & nonmalum utuiuatis &

Expanded text:
aut necessitate, aut metu legum facit quod bonum estaut necessitate, aut metu legum facit quod bonum estDeus . Non enim omnis eleemosyna placet Deo, nisi quae cum hilaritate profertur. Cumque oderitis malum, et dilexeritis bonum, constituite in portis judicium, de quo supra dictum est, ut, iniquitate expulsa, veritas redeat. Et si feceritis hoc, forsitan miserebitur Dominus Deus o de tribu Ephraim et de decem tribubus, et captivitatem evadere poterunt. Quae omnia possunt et haereticis coaptari, ut deserto errore, quem finxerunt, redeant ad Ecclesiam, et oderint priora dogmata, diligantque in Ecclesia in portis vitiorum et virtutum, relinquentes illas, et ad has transeuntes, et sperent misericordiam qui ex faucibus diaboli evadere quiverint. Juxta LXX autem ordine commutato, sic manifestior lectio praesentis capituli reddi potest: Quomodo dixistis, odio habuimus mala, et dileximus bona, sic quaerite bonum et non malum, ut vivatis,
Abbreviated transcription (Latin):
bonum & non malum Si enim qua esicrias
bonum in eo quod queritis bonum stagm repelli is
malum. Num quam aũt̃ quaerius bonumN
si prius repellatis malum. Implentes uerba
dicentis. Declina amalo & facbonum. Cqui
quesierits bonum & uita ueritis malum Iunc uiua i
ine quidicit. Egosam uita Bonum querio
quicredit in eum qui meuangelio loquiur. łm
sum pastorbonus repellit malũ qui fugit eum
Dequo scriptum mundus in maligno posicuse. Et
inorationedicir dominica liberanosamalo
Cum quesieritis inquid bonum & nonmalum &
sĩct dixeratis Ideo eum non eẽ uobiscum quia
nati estis de abraham. Nec sufficit bonum que¬
rere malumq: non querere pisi pi&atem habo¬
atis inutroq ut primum oderitis malum de¬
inde diligitis bonum. Odit malum quinon
solum uoluptate non uincitur sedo dic opera
uoluptatis & diligit bonum qui non inuitus

Expanded text:
bonum, et non malum. Si enim quaesieritis bonum, et non malum. Si enim quaesieritis bonum, in eo quod quaeritis bonum, statim repellitis malum. Numquam autem quaereretis bonum, nisi prius repelleretis malum, implentes verba Psalmistae dicentis: Declina a malo, et fac bonum . Cumque quaesieritis bonum, et vitaveritis malum, tunc vivetis in eo qui dicit: Ego sum vita . Bonum quaerit, qui credit in eum qui in Evangelio loquitur: Ego sum pastor bonus . Repellit malum, qui fugit eum de quo scriptum est: Mundus in maligno positus est . Et in oratione Dominica dicit: Libera nos a malo . Cumque quaesieritis, inquit, bonum, et non malum, et  vobiscum, sicut dixeratis ideo eum esse vobiscum quia nati essetis de Abraham. Nec sufficit bonum quaerere, malumque non quaerere, nisi ἐπιείκησιν habeatis in 297 utroque, ut primum oderitis malum, deinde diligatis bonum. Odit malum, qui non solum voluptate non vincitur, sed odit opera voluptatis: et diligit bonum, qui non invitus,