comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hxc quod omnipotens d̃s̃ ꝑ zacha¬
nam questus fuerat dicens. Si
bonum est in oculis ur̃is afferte
michi mercedem sinautem qui¬
escite. Et appenderunt mercedem
meam triginta argenteos. De qͦꝑz
precio. Quo appreciatus sum
abeis. ꝓ uniu̾sis beneficiis que
dominus operatus fuat in eis
triginta argenteoꝵ precio appre¬
cauerunit eum. Sciendum uͦ est
quod ioseph non iigintiaureis uẽ¬
ditus ut quidam putant scđ̃m
quod editio septuaguita declarat
s potꝰ triginta argenteis ne ser¬
uus precio cariori domino uende¬
retur. Et exinde querebat oportu¬
nnatim: ut eum traderet id est o¬
portumum locum quo eumtiadẽ
posset querebat. Quam oportu¬
nitatem querebat alius euuan¬
susta manifestat uidelicet ut tͣde¬
let eumisine turbis idest sine suf¬
fiagio populi quia timebat. eũ
emanib sius adiitorio popli
liberari. Ormmia auteradie azimo¬
rum: accesserunt discipuli ad
ihm. Orimo azimorum appellat

Expanded text:
hoc quod omnipotens Deus per Zachahoc quod omnipotens Deus per Zachariam questus fuerat, dicens: « Si bonum est in oculis vestris, afferte mihi mercedem: sin autem, quiescite, et appenderunt mercedem meam triginta argenteos, decorum pretium, quo appretiatus sum ab eis . » Pro universis beneficiis quae Dominus operatus fuerat in eis, triginta argenteorum pretio appretiaverunt eum. Sciendum vero est, quod Joseph non viginti aureis venditus est ut quidam putant, secundum quod editio Septuaginta declarat, sed potius viginti argenteis, ne servus pretio chariori Domino venderetur. « Et exinde quaerebat opportunitatem ut eum traderet. » Id est, opportunum locum, quo eum tradere posset, quaerebat. Quam opportunitatem quaerebat, alius evangelista manifestat, videlicet, ut traderet eum sine turbis, id est sine suffragio populi: quia timebat eum de manibus suis adjutorio populi liberari. « Prima autem die Azymorum accesserunt discipuli ad Jesum. » Primam Azymorum appellat
Abbreviated transcription (Latin):
et crucifigendus a uiders. tuu̾¬
głium suum predicit ꝑ urniuer¬
sum orbem. ẽẽ predicandum. su¬
dicatur ergo inter alia miratisa
saluatoris etiam marie beniuis¬
lentia eius deuotio ab omnib lau¬
datur. scilicet quod caprit dñ
unxerit quod pedes illius lactms
fuderit quod capillis terserit. Et
non tam deuotio marie p̃dicat᷑
qͣm fides et deuotio sc̃e eccłie di
cetur et quod hec subauditur mꝰ
fecit in memoriam eius. Tunt
abiit unus de duodecim quidili¬
tur uidas scarioth ad pͥncips
sacerdotum. Dicendo tunc abit
ostendit hunc non inuitumde¬
minum saluatorem ꝓdidisses
sponte ad ꝑditionem accessiss
et cupiditate ductum eiꝰ ꝑ dil¬
onem ꝓmisisse. Quid iuilts
inchicdare et ego eum nob tradam:
Non constituit eis pretium sed in
ilorum arbitrio posuit quid ei da¬
re uellent ut non dominum sed
quasi uile mantipium uendere
putaret᷑. At illi constituerunt ei
triginta argenteos Impletum ẽ

Expanded text:
crucifigendus a Judaeis, Evangelium suum praedicit per universum orbem esse praedicandum. Praedicatur ergo inter alia miracula Salvatoris etiam Mariae benevolentia, et ejus devotio ab omnibus laudatur, scilicet quod caput Domini unxerit, quod pedes illius lacrymis infuderit, quod capillis terserit. Et non tam devotio Mariae praedicatur quam fides et devotio sanctae Ecclesiae. « Dicetur et quod hoc » subaudiatur opus, « fecit in memoriam ejus. » « Tunc abiit unus de duodecim, qui dicitur Judas Scarioth, ad principes sacerdotum. » Dicendo « tunc abiit, » ostendit hunc non invitum Dominum Salvatorem prodidisse, sed sponte ad perditionem accessisse, et, cupiditate ductum, ejus perditionem promisisse. « Quid vultis mihi dare, et ego vobis eum tradam? » Non constituit eis pretium, sed in illorum arbitrio posuit quid ei dare vellent, ut non Dominum, sed quasi vile mancipium vendere putaretur. « At illi constituerunt ei triginta argenteos. » Impletum est
Abbreviated transcription (Latin):
domini transfertur non ꝑ figurã
neq ꝑumbram s ꝑ ueritatem.
Credimus enim quia in uerttate
caro est xp̃i similiter et sanguis
sed quia humana fragilitas nõ
consueuit carnib cruds uesci⁊
sanguinem potare. tnslata est ea¬
dem caro in panem et sdemsanguiᷤ
inuinum. Sed merito queritur
cur nos ieium tantum sacram̃¬
tum cotidie sumimus cum dĩs
finito conuiiuo panem corꝑis
sui et calicem sanguinis sum
mysterio discipulis sius ꝓpina¬
uerit. Ad quõd dicendum est qͥa
primum dicebat significatiuũ
pascha consummari ac deincepᷤ
uero pr̃es noui testamenti uide¬
licet apłi et sequaces illorum sta¬
tuerunt ut ueneratione tanti sa¬
cramenti a ieiunis cotidie sume¬
retur. Illud uero perpendendum
est quod anullis panis solus neq
uinum sine aque permixtione of¬
fertur. Quia enim dicente ioh̃e
aque populisunt miscetur aqͣ
uino ut uidelicet nos intelligamꝰ
quia passio xp̃i pro nobis perpe¬

Expanded text:
Domini transfertur: non per figuram Domini transfertur: non per figuram neque per umbram, sed per veritatem. Credimus enim quia in veritate caro est Christi, similiter et sanguis. Sed quia humana fragilitas non consuevit carnibus crudis vesci, et sanguinem potare, translata est eadem caro in panem, et idem sanguis in vinum. Sed merito quaeritur cur nos jejuni tantum sacramentum quotidie sumimus, cum Dominus, finito convivio, panem corporis sui et calicem sanguinis sui in mysterio discipulis suis propinaverit. Ad quod dicendum est quia primum decebat significativum Pascha consummari, ac deinceps vero patres Novi Testamenti, videlicet apostoli et sequaces illorum, statuerunt ut in veneratione tanti sacramenti a jejunis quotidie sumeretur. Illud vero perpendendum est, quod a nullis panis solus, neque vinum sine aquae permistione offertur Quia enim, dicente Joanne, aquae populi sunt, miscetur aqua vino, ut videlicet nos intelligamus quia passio Christi pro nobis perpe
Abbreviated transcription (Latin):
Auntt: Unde scriptum est. Deus
alitas est.Bonum erat ei:si na¬
us non fuisset homo ille.Non
ba est intelligendum quoduidã
antea fuisset uel ẽẽ posset qͣm nas¬
ceretur. qui nec bene nec male age¬
re posset s simpliciter accipien¬
sistere. Respondens aũ uidas qͥ tͣ¬
didit cum dixit. Numquid ego
sum rabbi: Quod dicit rabbi sig¬
num est infidelitatis uel etiam
argumentum est excusationis. Qd̃
non dominum sed magistrum
eum uocat quasi aliquam excu¬
sationem habeat ut non dñm s
magistrum saltem tradiderit.
Cenantib autem eis accepit ihc
panem et benecdixit ac fregit. Et
cetera. Expletis sollempniis ue¬
teris pasche transiit dominꝰ ad
sacramenta noui pasche demon¬
stranda Postqͣm cenauit dedit
eis panem et uinura in myst̾i̾o
uidelicet corporis et sanguinis sui.
Quia enim panis confirmat cor
hominis et uinum auget sangui¬
nem in homine merito idem pa¬
nis in carnem domini mutatur
et ĩdem uinum insanguinem

Expanded text:
dunt? Unde scriptum est: « Deus dunt? Unde scriptum est: « Deus charitas est . » -- « Bonum erat ei si natus non fuisset homo ille. » Non ita est intelligendum quod Judas antea fuisset, vel esse posset, quam nasceretur, qui nec bene nec male agere posset: sed simpliciter accipiensistere. « Respondens autem Judas, qui tradidit eum, dixit: Nunquid ego sum, rabbi? » Quod dicit rabbi, signum est infidelitatis, vel etiam argumentum est excusationis, quod non Dominum, sed magistrum eum vocat: quasi aliquam excusationem habeat, ut non Dominum, sed magistrum saltem tradiderit. « Coenantibus autem eis, accepit Jesus panem, et benedixit, ac fregit, » etc. Expletis solemniis Paschae, transit Dominus ad sacramenta novi Paschae demonstranda. Postquam coenavit, dedit eis panem et vinum, in mysterio videlicet corporis et sanguinis sui. Quia enim panis confirmat cor hominis, et vinum auget sanguinem in homine, merito idem panis in carnem Domini mutatur, et idem vinum in sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
dictum quõd sit parib ab sydis idẽ
qualis laterib Est autem uas es¬
aum quod martus eurrangłista
catnum appellat quod est uas fic¬
ni Intelligitur ergo in mensa do¬
mim fuisse aliquod uas escarum
quod contineret. liquamen in qͦ
uidas manum cum magistro in¬
tuxit ut bonam conscientiam mẽ¬
tietur. filius quidem hominis ua¬
dit subauditur ad passionem si¬
cut scriptum est de illo. ue auttem
homini illi: ꝑ quem filius homi¬
nis tradetur. S usq hodie ue hõi
ili qui corpus sui redemptoris nõ
unideis s memibris suis peccatorib
tradit integritatem fidei corrum¬
pentib. Mutti sunt quiscelus uide
dtestantur quod impie egerit qd̵
magistrum suum tradiderit il¬
lum autem reprehendentes ipsi
reprehẽsionem minime insemet¬
ip̃is cauent. Dum enim ueritatẽ
ꝑ petunia subuertunt quid ali-¬
ud qͣm xp̃m tradunt: Ipẽ enim
dixit ego sum ueritas. Dum frat̃¬
uam caritatem aliqua fractione
luolant quid aliud qͣm xp̃m tra-¬

Expanded text:
dictum quod sit paribus absidibus, id est aequis lateribus. Est autem vas escarum, quod Marcus evangelista catinum appellat, quod est vas fictile. Intelligitur ergo in mensa Domini fuisse aliquod vas escarum, quod contineret liquamen, in quo Judas manum cum magistro intinxit, ut bonam conscientiam mentiretur. « Filius quidem hominis vadit, » subaudiatur ad passionem, « sicut scriptum est de illo. » Vae autem « homini illi, per quem Filius hominis tradetur. » Sed usque hodie vae homini illi qui corpus sui Redemptoris non Judaeis, sed membris suis peccatoribus tradit, integritatem fidei corrumpentibus. Multi sunt qui scelus Judae detestantur, quod impie egerit, quod magistrum suum tradiderit: illum autem reprehendentes, ipsi reprehensionem minime in semetipsis cavent. Dum enim veritatem pro pecunia subvertunt, quid aliud quam Christum tradunt? Ipse enim dixit: « Ego sum veritas » Dum fraternam charitatem aliqua fractione violant, quid aliud quam Christum tra
Abbreviated transcription (Latin):
osa. ut uenientes ungerent cor¬
pus domini. Quod tamen mini¬
me iplere potuit quia p̃uenti
fuit resurrectione domini. Hocili
ꝑtinet quod dominus ait ad si¬
peliendum me fecit idest quõd
mortuo factura est si licuerit ei
iuuo mͥ exhibere studuit. Amen
dico uob̃ ubicumq predicatum
fuit hoc euuangłium in totomt¬
do dicetur et quod hec fecit iumi¬
moriam eius. Notandum est qia

Expanded text:
enientes ungerent corpus Domini. Quod tamen minime implere potuit, quia praeventa fuit resurrectione Domini. Hoc illo pertinet quod Dominus ait: « Ad sepeliendum me fecit, » id est quod mortuo factura est, si licuerit ei, vivo mihi exhiberi studuit. « Amen dico vobis, ubicunque praedicatum fuerit hoc Evangelium in toto mundo, dicetur et quod hoc fecit in memoria
Abbreviated transcription (Latin):
auperum quoq semper
memor erat hiisq indee¬
rogabat unde et sibi siusq oĩb
secum habitantib: hoc est uel
ex reditib possessionũ eccłie
uel etiam ex oblationib fideli¬
um. Et dum forte ut assolet
de possessionib inuidia ipsis
clericis fieret: alloquebatur
plebem dei: mallens ex collatio¬
nib magis plebis dĩ uiuere qm
illarum possessionum curam
uel gubernationem pati. et ꝑa¬
tum se ẽẽ illis cedere: ut eo mͦ
omnes serui dei et ministri ui¬
uerent: quo in ueteri testam̃to
leguntur.altari deseriuentes
eõdem compartire: sed numqͣm
id laici suscipere uoluerunt. Bo¬
mus eccłie curam. omnemq
substantiam. ad uices ualenti¬
orib clericis delegabat. et crede¬
bat: numqͣm clauem numqͣm
anulum in manu habens:sed
ab eifdem domus prepositis. cũc¬
ta et accepta et erogata notabã¬
tur: que anno completo eidem
recitabantur: quo sciretur qͣn¬
tum acceptum. quantumq
dispensatum fuerit. et quid
dispensandum remanserit:

Expanded text:
auperum vero semper memor erat, eisque inde erogabat, unde et sibi suisque omnibus secum habitantibus; hoc est, vel ex reditibus possessionum Ecclesiae, vel etiam ex oblationibus fidelium. Et dum forte ut assolet de possessionibus ipsis invidia clericis fieret, alloquebatur plebem Dei, malle se ex collationibus magis plebis Dei vivere, quam illarum possessionum curam vel gubernationem pati; et paratum se esse illis cedere, ut eo modo omnes Dei servi et ministri viverent, quo in Vetere Testamento leguntur , altari deservientes de eodem comparticipari. Sed nunquam id laici suscipere voluerunt. mus Ecclesiae curam omnemque substantiam ad vices valentioribus clericis delegabat et credebat. Nunquam clavem, nunquam annulum in manu habens: sed ab eisdem domus praepositis cuncta et accepta et erogata notabantur: quae anno completo eidem recitabantur, quo sciretur quantum acceptum, quantumque dispensatum fuisset, vel quid dispensandum remansisset;
Abbreviated transcription (Latin):
uel propter magnitudinem re¬
munerationis. Omnia etenm
bona que in hoc seculo gerunt᷑
ad magnitudinem illius glorie
imꝑaria ẽẽ iudicantur. Amen
dico uob̃ quamdu fecistis uni
de hiis fratrib meis minimis:.
nib illi elemosina largiatur:
tam̃ ĩ hoc loco illos specialiter
designat qui non re sed spiritu
pauꝑes sunt. quia sua pro dño
reliquerunt: sicut fuerunt a¬
płi et imitatores eorum super
quos dominus manus suas ex¬
tendens dicebat. ecce mãt me¬
a et fratres mei. Et ibunt hii in
supplicium eternum: iusti au¬
tem in uitam eternam. Sicut
enim in scientia d̃i et predestina¬
tione illius preparatum est scĩs
regnum a constitutione mundi
ita etiam pene inferni diabolo
et angłis eius preparate ẽẽ dicũ¬
tur. Frustra ergo dogmatizat ori

Expanded text:
l propter magnitudinem remunerationis. Omnia etenim bona quae in hoc saeculo geruntur, ad magnitudinem illius gloriae imparia esse judicantur. « Amen dico vobis, quandiu fecistis uni de his fratribus meis minimis, nibus illi eleemosyna largiatur, tamen in hoc saeculo illos specialiter designat, qui non corpore, sed spiritu pauperes sunt: qui sua pro Deo reliquerunt, sicut fuerunt apostoli et imitatores eorum, super quos Dominus manus suas extendens, dicebat: « Ecce mater mea et fratres mei . » « Et ibunt hi in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam. » Sicut enim in scientia Dei et praedestinatione illius praeparatum est sanctis regnum a constitutione mundi, ita etiam poenae inferni diabolo et angelis ejus praeparatae esse dicuntur. Frustra ergo dogmatizat Ori
Abbreviated transcription (Latin):
dissimo sue dilectionis ungen¬
to perungere. Que cum in
rali deuotionis famulatu nõ
esset repudiata. sed potiuis mise¬
ricorditer suscepta: ausu fami¬
uaritatis confisa. etiam super
sanctissimum domini caput
preciosissimi liquoris effudit
odorem ÷ intantum ut tota
domus ex odoris fraglantia
more aromatũ redolẽret: nichil
ore depromens: ꝑ exterioris oble¬
qi beneficia sue cõpunctiõis fla¬
mam ad dilectionis intimãs
retur dicens. O domine ih̃u cle-¬
mentissime. tu qui omnia sci
⁊ cordium inspector es uerus:
qui non uis morte peccatoris
sed magis ut cõuertat᷑ ⁊ uiuat.
tup̃e intelligis qͥd mei deposcãt
singultus: quid lac̾me ab imo
erute flagitent: qͥd meus ama-¬
rus exoret gemitus. Peccatrix
riminũ labe polluta. Sc̃d quia
nẽa ab annis prioribꝰ cõtami¬
iaui uitã: ad re dominũ meũ
Ses uita eterna cõfugio: ut
ile perditam restituas uitam
me de baratri faucibꝰ demẽt

Expanded text:
dissimo suae dilectionis unguendissimo suae dilectionis unguento perungere. Quae cum in tali devotionis famulatu non esset repudiata, sed potius misericorditer suscepta, ausu familiaritatis confisa, etiam super sanctissimum Domini caput, pretiosissimi liquoris effudit odorem. In tantum ut tota domus ex odoris fragrantia more aromatum redoleret, nihil scilicet ore depromens, sed per exterioris obsequii beneficia, suae compunctionis flammam ac dilectionis fervorem retur verbis, dicens: O Domine Jesu clementissime, qui omnia scis et cordium inspector es verus, qui non vis mortem peccatorum, sed magis ut convertantur et vivant, tu ipse intelligis quid mei deposcant singultus, quid lacrymae ab imo erutae flagitent, qrus exoret gemitus. Peccatrix criminum labe polluta. Sed quia meam ab annis prioribus cōtaminaui vitam, ad te Dominum meum qui es vita ęterna confugio; vt male perditam restituas vitam, & me de baratri faucibus clement
Abbreviated transcription (Latin):
lucas scribit euangelista: quia
erat quedam mulier in ciuita¬
te pettatrix ⁊ sed quia dilexis
multum dimissa sunt ei pec¬
cata multa: et de qua mar¬
cus ait. Surgens auteur he¬
sus manc prima sabban ap¬
paruit primo marie magda¬
iene: de qua eieterat septe
demonia. Scd ꝙͣ pus et mi¬
res extierit: in istius compro¬
batur perfectione ⁊ que non se¬
bam sii triminis promeruis
ablutionem: sed apostolorum
consors effecta illis destinata
est dominice resurrectionis nũ¬
tia. Hec autem postmodrm
q intuitum in sele reuerbe¬
rans: ac pristine uite detrinu¬
ta non sustinens: ut compe¬
rit dominum et creatorem i¬
tius humani generis in d¬
mum penisse symonis. qui
non uenerat pocare iustos sos
accepto ungento ad ipsum
misericordie fontem concin
properauit gradu ÷ corruens
rans fontem. Mox deniq con¬
punctionis fletibus sui plas¬
matoris cepit rigare pedes ca¬
pilisq sue deuotionis tergere:
⁊ indesinenter osculis uere hu¬
militatis confouere: at mun¬

Expanded text:
Lucas evangelista: Quia erat quaedam mulier in civitate peccatrix, quae quia dilexit multum, dimissa sunt ei peccata multa . Et de qua Marcus ait: Surgens autem Jesus mane prima Sabbati, apparuit primo Mariae Magdalenae, de qua ejecerat septem daemonia. . Quam vero pius et mires exstiterit Deus, istius comprobat perfectio, quae non solum criminis promerui ablutionem, sed apostolorum consors effecta, illis donata est Dominicae Resurrectionis nuntia. Haec autem divino postmodum que intuitum in se reverberans, ac pristinae vitae detrimenta non sustinens, ut comperit Dominum et Creatorem totius humani generis, in domum venisse Simonis, qui non venerat vocare justos, sedaccepto unguento ad ipsum misericordiae fontem concito properavit gradu, corruens rans fontem. Mox denique compunctionis fletibus, sui plasmatoris pedes coepit rigare, capillisque suae devotionis tergere, ac indesinenter osculis verae humilitatis confovere, ac mun
Abbreviated transcription (Latin):
saçerdotium aonministraret. S
sciendum hoc a primo aaron usq
ad dauid regis tempora seruatũ.
Qui uolens augere cultum tẽpli
plures pontifices domino nichil¬
ominus agente eẽ decreuit qui
ꝑ ordinem uicib sibi suctẽderent
ac ꝑ annos singulos ministrarẽt
Hunc lucas euuangłista de za¬
charia refert quia cum sacerdo¬
tio fungeretur. in ordine uicis
sue ante deum sorte exiit ut u¬
plum domini. Potest etiamin¬
tifices et uicib in templo dñi
ministrarent quib pt᷑ annum
alii succedebant. Nam et de hoc
sibi unus anm sacerdotium re¬
demerit abherode. Quid ũ ꝓpha¬
uerit uideaimus. uos nescitis qͥc¬
qͣm neq cogitatis quia expedit
ut unus homo moriat᷑ ꝓ popło

Expanded text:
sacerdotium administraret. Sed sacerdotium administraret. Sed sciendum hoc primo ab Aaron usque ad David regis tempora servatum, qui volens augere culturas templi, plures pontifices, Domino nihilominus agente, esse decrevit, qui per ordinem vicibus sibi succederent, et per annos singulos ministrarent. Hinc Lucas evangelista de Zacharia refert: Quia cum sacerdotio fungeretur in ordine vicis suae ante Dominum, sorte exiit, ut pplum Domini . Potest etiam intifices, et vicibus in templo Domini ministrarent, quibus post annum alii succedebant. Nam et de hoc sibi unius anni sacerdotium redemerat ab Herode. Quid vero prophetaverit, videamus. Vos nescitis quidquam, neque cogitatis, quia expedit ut unus homo moriatur
Abbreviated transcription (Latin):
remaneret qui ꝓ ciuitate et tẽplo
contra romanos pugnando resi¬
steret. Unus autem ex ip̃is cayphaᷤᷤ
nomine cum ẽẽt pontifex anni
illuis: dixit eis. uos nescitis quicꝙͣ
neq cogitatis: quia expedit ut u¬
nus homo moriatur ꝓ populo
et non tota gens pereat: Quod
enim asemetip̃o non dixisse sed
quia pontifex erat anni illius:
ꝓphasse agente ip̃o pontificatus
sacramento quõd indignis gere¬
bat subsecutus euuangłista oftẽ¬
dit dicens. hoc autem a semetip¬
so non dixit. s cumẽet pontifex
anni illius ꝓphauit quia iħx mo¬
riturus erat ꝓgente. Quo loco
discimus plerumq etiam malos
ꝑ sp̃m ꝓphetie futura predicere
Unde et inuidicio domino dictu¬
ri sunt. Domine nonne in nomi¬
ne tuo ꝓphauimus: Queri uero po¬
test quomõdo hic cayphas dicat᷑
pontifex anni illius cũ dominus
ꝑ legem precepisset ut unꝰ tan¬
tum eẽt summus sacerdos cui mor¬
tuo filius succederet: et loco patͥs

Expanded text:
remaneret qui pro civitate et templo remaneret qui pro civitate et templo contra Romanos pugnando resisteret. Unus autem ex ipsis Caiphas nomine, cum esset pontifex anni illius, dixit eis: Vos nescitis quidquam, nec cogitatis, quia expedit ut unus homo moriatur pro populo, et non tota gens pereat. Quod eum non a semetipso dixisse, sed quia pontifex erat anni illius, prophetasse, agente ipso pontificatus sacramento quod indignus gerebat, subsecutus evangelista ostendit, dicens: Hoc autem a semetipso non dixit, sed cum esset pontifex anni illius, prophetavit, quia Jesus moriturus erat pro gente. Quo loco discimus plerumque etiam malos per spiritum prophetiae futura praedicere. Unde et in judicio Domino dicturi sunt: Domine, Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus ? Quaeri vero potest, quomodo hic Caiphas dicatur pontifex anni illius, cum Dominus per legem praecepisset, ut unus tantum esset summus sacerdos, cui mortuo filius succederet, et loco patris
Abbreviated transcription (Latin):
gentem. Temporale regnum a-¬
nuittere tumuerunt deuita autẽ
eterna cogitare neglexerunt at¬
q id̃o utrumq iustissimo dĩ iu¬
dicio amiserunt. Nlam quadrage¬
simꝰ secudo anno post eius pas¬
sionem simulq gloriosam ascẽ¬
sionem uenientes romani subty¬
to et uaspasiano pͥncipib locũ
simul regnum et gentem illis
abstulerurit. et ip̃os ferro. fame.
et captiuitate deleuerunt. Et qui
in pascha xp̃m occiderant in ea¬
dem sollempnitate ab hostib cap¬
ii sunt. Quiq iniuria filiĩ prem
offenderant ip̃i a patre et filio
Dest uaspasiano et tyto deletist̃
sicq reiet miseri ad eterna sup¬
plicia transierunt uixta qd̃ ali¬
bi dominus de eis dixerat. filii
autem regni eicientur intenebs
exteriores. Uenient inquiunt ro¬
liani et tollent nt̃m locum et
gentem. Putabarit iudei doctrinã
xp̃i contra templum et paternes
traditiones ẽẽ. idoq tunebarit ne
siomnes inxp̃m crederent nullꝰ

Expanded text:
gentem. Temporale regnum agentem. Temporale regnum amittere timuerunt, de vita autem aeterna cogitare neglexerunt, atque ideo utrumque justissimo Dei judicio amiserunt. Nam XLII anno post ejus passionem, simulque gloriosam ascensionem, venientes Romani sub Tito et Vespasiano principibus, locum simul et regnum et gentem illis abstulerunt, illosque ferro, fame et captivitate deleverunt. Et qui in Pascha Christum occiderant, in eadem solemnitate ab hostibus captivati sunt. Quique injuria filii Patrem offenderant, ipsi a Patre et Filio, scilicet Vespasiano et Tito deleti sunt, sicque rei et miseri ad aeterna supplicia transierunt, juxta quod Dominus alibi de eis dixerat: Filii autem regni ejicientur in tenebras exteriores . Venient Romani, et tollent nostrum locum et gentem. Putabant Judaei doctrinam Christi contra templum et paternas traditiones esse, ideoque timebant, ne si omnes in Christum crederent, nullus
Abbreviated transcription (Latin):
sentes fuerant et u̾iderant que
fecit crediderunt in eum. Quid̃
uero ex ip̃is siue qui iam ineum
crediderant siue qui ad marthai
et mariam consolandi causa ue¬
nerant abierunt. ad phariseos t
nuntiauerunt eis que fecit ih̾e
siue pio studio ut ip̃i in eum cri¬
derent siue gr̃a deferendi ut coñ
eum seuirent. ꝓtinus illimali¬
cia sua contenebrati et quo se
uerterent nescientes uidebant
enim se signorum euidentia suꝑ¬
ri collegerunt concilium nõ ut
conuerterent᷑ et crederent sed iss
eum nefanda conspiratio ne ma¬
te dampnarent. Iniunt consiliũ
ut eum ꝑderent non ut sibi ol¬
unt facimus: Miseri non dicelis
credemꝰ sed ueliti exacuentes ᷤ¬
ad nicem eiꝰ sese mutuo cohortan¬
tes dicebarit. Quid facimus quia
hic homo multa signa facit:ue¬
unt noluit confitentur quia illẽ
quem quasi hominem despiciebãt
situt deus signis et miraculis cho¬
tuscabat. Sidimittimus eum sic:
omnes credent ineum et ueniẽt
romani et tollent nr̃m locumet

Expanded text:
sentes fuerant, et viderant quae fecit Jesus, crediderunt in eum. Quidam vero ex ipsis, sive qui jam in eum crediderant, sive qui ad Martham et Mariam consolandi causa venerant, abierunt ad Pharisaeos, et nuntiaverunt eis quae fecit Jesus, sive pio studio, ut et ipsi in eum crederent, sive gratia deferendi, ut contra eum saevirent. Protinus illi malitia sua contenebrati, et quo se verterent nescientes, videbant enim se signorum evidentia superari, collegerunt concilium, non ut converterentur et crederent, sed ut eum nefanda conspiratione morte damnarent. Ineunt consilium ut eum perderent, non ut sibi conunt, facimus? Miseri, non dicebant credamus, sed velut exacuentes ead necem ejus sese mutuo cohortantes dicebant: Quid facimus, quia hic homo multa signa facit? Velint nolint confitentur, quia ille quem quasi hominem despiciebant, sicut Deus signis et miraculis coruscabat. Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, et tollent locum nostrum et
Abbreviated transcription (Latin):
dicum a uideis expectans ut ue¬
nierte pascha quod inꝓximũ
futurum erat sese illoꝵ manib
sicut ante secula prefinierat cõ¬
prehendendum traderet et cru¬
cifigendum. Quam et nos sollẽp¬
nitatem sacra quadragesimali¬
um dierum obseruatio comino¬
net iugilantissime expectare.
It̃oq necesse est eius qui nos mag¬
no suicruoris precio redemit cle¬
mentiam uotis sedulis exorare
ut nos cum remissione peccato¬
rum cumq gr̃a et misccł̃ia sua

Expanded text:
dicum absentare, exspectans ut vedicum absentare, exspectans ut veniente Pascha, quod in proximum futurum erat, sese illorum manibus, sicut ante saecula praefinierat, comprehendendum traderet et crucifigendum. Quam nos etiam solemnitatem, sacra dierum quadragesimalium observatione commonet vigilantissime exspectare. Ideoque necesse est ejus qui nos magno cruoris pretio redemit, clementiam votis sedulis exorare, ut nos cum remissione peccatorum cumque gratia et misericordia sua,
Abbreviated transcription (Latin):
timpus ꝑsecutionis ingruerit
non dubitemus refugii lectebrã
querere et furorem sceleratoꝵ
hominum lectendo deuitare.
Sene quõd dominus relictis
uideis abiit in regionem iuxta
desertum significat quia illos qͥ
quondam pleb dĩ et adquisitio¬
nis populus fuerant ꝓpt̃ suam
ꝑfidiam et crudelitatem relicturꝰ
erat et ad gentes que quondam
deserte fuerant a dõ ꝑ apłicam
predicationem erat transiturꝰ.
Nam et ciuitatis ip̃ius uocabr¬
lum in qua cum discipłis siis
commoratus est huic rei aptis¬
fruetificatio interpretatur ni
sterilis et infecunda postqͣm uer¬
bum faei xp̃i susdepit spualib
bonorum operum fructib habũ¬
dare studuit et que aliquando ter¬
ra ꝑusta ac squalida nichil uirẽs
um grãm simul et usum late per
desertum s meliori nomine ortꝰ
deliciarum et paradysus digna
est appellari. Redemptor nr quia
sciebat instare tempus sue pas¬
sionis uoluit se absentare ad mo¬

Expanded text:
tempus persecutionis ingruerit, tempus persecutionis ingruerit, non dubitemus refugii latebras quaerere, et furorem sceleratorum hominum latendo devitare. Sane quod Dominus relictis Judaeis abiit in regionem juxta desertum, significat quia illos qui quondam plebs Dei et populus acquisitionis fuerant, propter suam perfidiam et incredulitatem relicturus erat, et ad gentes quae quondam desertae fuerant a Deo, per apostolicam praedicationem erat transiturus. Nam et civitatis ipsius vocabulum, in qua cum discipulis commoratus est, huic rei congrfructificatio interpretatur, niuondam sterilis et infecunda, postquam verbum fidei Christi suscepit, spiritualibus bonorum operum fructibus abundare studuit. Et quae aliquando terra perusta ac squalida, nihil virens um gratiam simul et usum late per desertum, sed meliori nomine hortus deliciarum et paradisus Dei dignatus est appellari. Redemptor itaque noster, quia sciebat instare tempus suae passionis, voluit se a Judaeis mo
Abbreviated transcription (Latin):
cere. et fiet unum ouile et unu
pastor. Non enim iam tuin fili
dei uel oues erant s ip̃e pro es
patiendo eosq precioso sangu¬
ne suo redimendo ẽ filiis diabri
fecit filios dĩ. et ex nocentib lu¬
pis innocentes oues ẽẽ constitu¬
it. Ab illo ergo die cogitauerint
ut interficerent illum non qd e
ante iamnon hoc cogitauissent
cum suꝑiꝰ meius necem consp¬
dere uoluisse legantur. sed quia
tunc ineuitabiliter se sceleri ꝑsi¬
ciende mortis eius constrĩxerinss
et quo citius possent iniquasia
consilia accelerare decreuerunt
Ih̃c ergo iam non palam ambil¬
labat apud uideos s abiit inul¬
gionem iux̃ desertũ in cuuiscl̃
qus dicitur effrem: et ibimorabat᷑
cmndiscipulis siuis. Non utiq ille
qui est cdñs uirtutum formidare
poterat nec eum sue diuinitatis
potestas deseruerat quia siuel¬
let poterat palam int uideos cõ¬
uersari. et nichil mali ab eis pa¬
ti sed redeundo ac seuitiam ini¬
nucorum declinando nob̃ exem¬
plum dare dignatus est ut si

Expanded text:
ent, et fiet unum ovile, et unus pastor . Non enim jam tunc filii Dei vel oves erant, sed ipse pro eis patiendo, eosque pretioso suo sanguine redimendo, ex filiis diaboli fecit filios Dei, et ex nocentibus lupis innocentes oves esse constituit. Ab illo ergo die cogitaverunt ut interficerent eum. Non quo et antea jam non hoc cogitassent, cum superius in ejus necem conspdere voluisse legantur, sed quia tunc inevitabiliter se scelere perficiendae mortis ejus constrinxerunt, et quo citius possent, iniqua sua consilia accelerare decreverunt. Jesus ergo jam non palam ambulabat apud Judaeos, sed abiit in regionem juxta desertum in civitatem quae dicitur Ephrem, et ibi morabatur cum discipulis suis. Non utique ille qui est Dominus virtutum, formidare poterat, nec eum suae divinitatis potestas deseruerat, quia si vellet, poterat palam inter Judaeos conversari et nihil mali ab illis pati. Sed recedendo, ac saevitiam inimicorum declinando, nobis exemplum dare dignatus est, ut si
Abbreviated transcription (Latin):
riturus erat ꝓgente et ñ tantũ
ꝓgente s ut filios di qui erant
displi congregaret inunum. ꝓ¬
tantum gente xp̃m mori expeoi¬
ret. sed eiuangłista nouerat eñ
ꝓ salute tociꝰ humani generis ps¬
surum quatinus illos qui ant
scła predestinati erant ut eẽnt
filii dĩ inunum congregaret e
ex credentib iudeis et gentibus¬

Expanded text:
tantum pro gente, sed ut filios Dei qui erant dispersi, congregaret in unum. Ptantum gente Christum mori expediret, sed evangelista noverat eum pro salute totius humani generis passurum, quatenus illos qui ante saecula praedestinati erant ut essent filii Dei, in unum congregaret, et ex credentibus Judaeis et gentil
Abbreviated transcription (Latin):
cum. Quid ẽ amabat eum: Non
unit uocare iustos sed pecc̃ores
ad penitentiam. Quidam autem
aicerunt ex ip̃is. Non poterat hic
qui aperiit oculos cecinati facẽ¬
ur et hic non moreretur: Qui no¬
luit facere ut non moreret᷑ plus
est quod facturus est ut mortiuis
suserterur. Ihx ergo rursum fremẽs
insemetip̃o uenit ad monumeritũ
frmat et in te si disponas reui¬
uiscere ommi homini dicitur qui
premit᷑ pessima consuetudine.
uenit ad monumentum. Erat
autem raspelunca et lapis super¬
positus erat ei. Mortuus sublapi¬
de: reus sub lege. Scitis enim quia
lex quedata ẽ uideis in lapide
scripta ẽ. Omnes autem rei suble¬
ge. sunt. Bene uiuentes enimin
re: Grãm predicare: Apłs enun
palilus muistrum se licit noui
testamenti non littera sedl sp̃u.
sam litera inquit occidit sp̃c
autem uiuificat Lutera erm
octidens: quasilapis est premens.
Remouete inquit lapidem remo¬
uete legis poncdus grãm predi¬
late. Dicit ei martha soror eiꝰ qui

Expanded text:
 Non venit vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam . « Quidam autem dixerunt ex ipsis: Non poterat hic, qui aperit oculos caeci nati, facere ut hic non moreretur? » Qui noluit faest quod facturus est, ut mortuus suscitetur. Jesus rursus fremens in semetipso, venit ad monumentum. Fremit et in te, si disponis reviviscere. Omni homini dicitur, qui premitur pessima consuetudine: Venit ad monumentum. Erat autem spelunca, et lapis superpositus erat ei. Mortuus sub lapide, reus sub lege. Scitis enim quia lex, quae data est Judaeis, in lapide scripta est . Omnes autem rei sub lege sunt: bene viventes enim in re? Gratiam praedicare. Apostolus enim Paulus ministrum se dicit novi testamenti, non litteraeNam « littera, inquit, occidit, spiritus autem vivificat . » Littera occidens, quasi lapis est premens. « Removete, inquit, lapidem, » removete legis pondus, gratiam praedicate. « Dicit ei Martha, soror ejus qui
Abbreviated transcription (Latin):
mit sp̃c quia fides fremit. In
uoce frementis: apparet spes
resurgentis. Ergo fides tua de
fremat xp̃c incorde tuo. fleuit
uenit resuscitaturus. Quare eñ
fleuit nisi quia hominemfler
docuit oppressum pondere pecta¬
torum: Quare fremuit et tur¬
bauit semetip̃m nisi quia fides
hominis sibi merito displicents
fremere quem admodum debet
in accusatione maloꝵ operum:
ut iuolentie penitendicedat
consuetũdo peccandi: Et dixit.
Ubi posuistis eum: Scis qͥa mor¬
tuus sit. et ubi sit sepultus igna¬
ras: Et ista significatio ẽ. son
ausus sum dicere nescit. Quid
enim ille nescit. S quasi nestit.
Unde hoc ꝓbamus: Dominum
audi dicturum in iudicio ñ no
ui uos discedite ame. Quĩd est
non noui uos: Non uideo uos in
rem dixit. Ubiposuistis eiunꝰ
Talis est uox. domini inꝑadyse
postea qͣm peccauit adam. Adã
ubi es: Dicunt ei. Domine uen
et uide. Quĩd est uide: Misere

Expanded text:
mit spiritus, quia fides fremit. In mit spiritus, quia fides fremit. In voce frementis apparet spes resurgentis. Ergo fides tua de fremat Christus in corde tuo. Flevit venit resuscitaturus. Quare enim flevit, nisi quia hominem flere docuit, oppressum pondere peccatorum? Quare fremuit et turbavit semetipsum, nisi quia fides hominis sibi merito displicentis, fremere hunc admodum debet in accusatione malorum operum, ut violentiae poenitendi cedat consuetudo peccandi? Et dixit: « Ubi posuistis eum? » Scis quia mortuus sit, et ubi sit sepultus ignoras? Et ista significatio quae est? Non ausus sum dicere, nescit. Quid enim ille nescit? sed quasi nescit. Unde hoc probamus? Dominum audi dicturum in judicio: « Non novi vos, discedite a me . » Quid est, non novi vos? Non vos video in rem, dixit: « Ubi posuistis eum? » Talis est vox Domini in paradiso, posteaquam peccavit Adam: « Adam, ubi es ? » « Dicunt ei: Domine, veni et vide. » Quod est, vide et miserere.
Abbreviated transcription (Latin):
erat sic uel sic. affici uel ñ affici.
ueram enim animam suscepit
et carnem tociꝰ hominis sibi co¬
aptans in ꝑsone unttatem natu¬
ram. Nam et anima apli uerbo
illustrata est. anima petri et aĩa
pauli uerbo illustrata est.Alio¬
rum anime uerbo illustrate st̃.
s de nulla dictum est uerbum
caro factum est de nulla dictum
est ego et pater unum sumus.
dei una ꝑsona est unus xp̃c est
ac ꝑ hoc ubi summa potestas
secundum uoluritatis nutum
turbat᷑ infirmitas. Hoc est qd̾
ait. turbauit semetip̃m. Quid
est ergo quod turbat semetip̃m
xp̃c nisiut significet tibi quomͦ
turbari tudebeas cum tanta mo¬
le peccati grauaris et p̃meris:
Attendisti enim te. uidisti te re¬
um. computasti tibi. illud feci
et pepercit ds illud cominisi et
sustulit me euuangłium audiui
et contempsi. baptizatus sum
et iter̃ ad eadem reuolutus sũ.
Quid faciam: Quo eo: Inde eua¬
do: Quando ista dicis iam fre¬

Expanded text:
erat sic vel sic affici, vel non affici. erat sic vel sic affici, vel non affici. Veram enim animam suet carnem, totius hominis sibi coaptans in personae unitate naturam. Nam et anima Apostoli verbo illustrata est; anima Petri et anima Pauli verbo illustrata est; aliorum animae verbo illustratae sunt; sed de nulla dictum est: « Verbum caro factum est , » de nulla dictum est: « Ego et Pater unum sumus . » Dei una persona est, unus Christus est. Ac per hoc ubi summa potestas, secundum voluntatis nutum turbatur infirmitas, hoc est quod ait: « Turbavit semetipsum. » Quid est ergo quod turbat semetipsum Christus, nisi ut significet tibi, quomodo turbari tu debeas, cum tanta mole peccata gravaris et premeris? Attendisti enim te, vidisti te, computasti tecum; illud feci, et pepercit mihi Deus; illud commisi, et sustinuit me; Evangelium audivi, et contempsi; baptizatus sum, et iterum ad eadem revolutus sum; quid facio? quo eo? unde evado? Quando ista dicis, jam fre
Abbreviated transcription (Latin):
dissent mariam quia crtosur¬
rexit et exiit secuti sunt eã cdli¬
centes. quia uadit ad monum̃¬
tum ut ploret ibi. Quare hoc
ꝓtinuit ad euuangłistã nar¬
rare: It uideamus que occasio
fecerit ut plures ibi eẽnt qͣndo
lazarꝰ resuscitatus est. Putanteᷤᷤ
autem uider ꝓpterea illam festi¬
nare ut doloris sui solatium la¬
crimis quereret secuti sunt eam
ut tam grande miraculum qua¬
triduani mortui resurgentis te¬
stes plurimos inueniret. Marsa
ergo cum uenisset ubi erat iħc:
uidens eum cecidit ad pedes eiꝰ et
dixit ei. Domine si fuisses hic:
Ihc ergo ut iudit eamplorantẽ
et uideos quicum illa erant plo¬
rantes fremuit sp̃u et turbauit
se ip̃m et dixit. Ubi posuistis eum:
Aliquid nobis insinuauit frem̃¬
do sp̃u et turbando seip̃m. Quis
turbare. Itaq pͥmo hic attendite
potestatem et sic inquirite signi¬
ficationem. Turbaris tu nolens
ih̾c uerum est quia uoluit. Mor¬
tuus est ihesus uerum est quia
uoluit. In illius potestate

Expanded text:
dissent Mariam, quia cito surrexit et exiit, secuti sunt eam, dicentes: Quia vadit ad monumentum, ut ploret ibi. Quare hoc pertinuit ad evangelistam narrare? Ut videamus quae occasio fecerit ut plures ibi essent, quando Lazarus resuscitatus est. Putantes enim Judaei, propterea illam festinare, ut doloris sui solatium lacrymis quaereret, secuti sunt eam, ut tam grande miraculum quatriduani mortui resurgentis testes plurimos inveniret. Maria ergo cum venisset ubi erat Jesus, videns eum, cecidit ad pedes ejus, et dixit eus ergo, ut vidit eam plorantem, et Judaeos qui cum illa erant plorantes, fremuit spiritu, et turbavit semetipsum, et dixit: Ubi posuistis eum? Aliquid nobis insinuavit fremendo spiritu, et turbando seipsum. Quis turbare? Itaque primo hic attendite potestatem, et sic inquirite significationem. Turbaris tu nolens,  verum est, sed quia voluit. Mortuus est Jesus, verum est, sed quia voluit. In illius potestate
Abbreviated transcription (Latin):
lius sudario erat ligata. Quomͦ
processit ligatis pedib miraris
et non miraris quia surrexit qͣ¬
triduemus: In utroq potentia do¬
minierat. non uires mortui. ꝓ¬
cessit et adhuc ligatus ẽ. ad huc
inuolutus. tamen foras iam ꝓ¬
cessit. Quid hoc significat: Qñdo
contempnis mortuusiaces et
sitanta quanta dixi contemp
do confiteris. Quid est enim ꝓ
cedere nisi ab octulus uelut exe
magnagr̃a uocando. Ideo cum
processisset mortuus adhuc li¬
gatus adhuc reus ut soluerent᷑¬
peccata eius. ministris hoc dix̃
tuit enim ligamenta soluere
qui mortuum suscitauit Sed
ꝓpter unitatem scẽ deieccł̃ie.
et induuduam caritatem dicit᷑
ministris idest discipłis xp̃i Sol
uite eum quia sine unitate ca¬
tholice fidei et caritate eccl̃iasti¬
cẽ sanctitatis peccata non soluũ¬
tur. Multi autem ex iudeis qui¬

Expanded text:
lius sudario erat ligata. Quomodo processit ligatis pedibus miraris, et non miraris quia surrexit quatriduanus? In utroque potentia Domini erat, non vires mortui. Processit, et adhuc ligatus est: adhuc involutus, tamen jam foras processit. Quid significat? Quando contemnis, mortuus jaces; et si tanta quanta dixi contemniris, procedis. Quid est enim procedere, nisi ab occultis velut exeumagna gratia vocando. Ideo cum processisset mortuus adhuc ligatuspeccata ejus, ministris hoc dixittuit enim ligamenta solvere, qui mortuum resuscitavit; sed propter unitatem sanctae Dei Ecclesiae, et individuam charitatem, dicitur minvite eum, quia sine unitate catholicae fidei et charitate ecclesiasticae sanctitatis, peccata non solvuntur. Multi autem ex Jud
Abbreviated transcription (Latin):
in eum. Quidam autem ex ip̃s
abierunt ad phariseos: et dixe¬
udei qui conuenerant ad ma
runt ad phariseos et dixerunt
que fecit ih̃c siue annuncian¬
do ut et ip̃i crederent siue potiꝰ
ꝓdendo ut seuirent: s quom᷑ li¬
bet et a quiblibet ad pharises
N illo tp̃rꝰ Dycit iħc turbis Eg

Expanded text:
idam autem ex ipsis abierunt ad Pharisaeos, et dixeJudaeis qui convenerant ad Marrunt ad Pharisaeos, et dixerunt quae fecit Jesus: sive annuntiando, ut et ipsi crederent, sive potius prodendo, ut saevirent: sed quomodolibet, et a quibuslibet, ad Pharisaeos n illo tempore: Dixit Jesus turbis: E
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it incarne uiuet in anima
donec resurgat caro numqm ptꝰ¬
ea moritura. hoc est qui credit
inme: licet moriatur uiuet bt
omnis qui uiuet incarne et cre¬
dit in me. et si morietur ad tempꝰ
ꝓpter mortem carnis non mous¬
tur in eternum ꝓpter uitam
sp̃c et immortalitatem resurre¬
ctionis. Hoc est quõd ait et oĩs
qui uiuit et credit in me ñ mo¬
rietur in eternum. Credis hor:
Ait ili. utiq domine. Ego cred
di quia tu es xp̃c filius d̃i: qui in
huinc mundum uenisti. Quan¬
rctio credidi quia tues uita cre¬
dioi quia quicredit inte et simo¬
ratur uiuet et qui uuuit et cre¬
dit in te non morietur in ẽtnum.
Et cum hec dixisset abiit et uo¬
cauit mariam suam silentiõ di¬
cens. Magister adest. et uocat te
Touertendum est quemadmodũ
suppressam uocem silentiũ nun¬
cupauit. Nam quomõdo siluit
que dixit. magister adest ⁊ uo¬
cat te. Aduertendum etiam
quemadinodum euuangłistañ
dixerit ubi uel quando uel qͦmͦ

Expanded text:
fuerit in carne, vivet in anima, fuerit in carne, vivet in anima, donec resurgat caro, nunquam postea moritura. Hoc est, Qui credit in me, licet moriatur, vivet: et omnis qui vivit in carne, et credit in me, etsi moriatur ad tempus propter mortem carnis, non morietur in aeternum propter vitam spiritus, et immortalitatem resurrectionis. Hoc est quod ait: Et omnis qui vivit et credit in me, non morietur in aeternum. Credis hoc? Ait illi: Utique, Domine. Ego cridi quia tu es Christus Filius Dei, qui in hunc mundum venisti. Quanrectio, credidi quia tu es vita, credidi quia qui credit in te, et si moriatur, vivet; et qui vivit et credit in te, non morietur in aeternum. Et cum haec dixisset, abiit et vocavit Mariam sororem suam, silentio dicens: Magister adest et vocat te. Advertendum est quemadmodum suppressam vocem silentium nuncupavit. Nam quomodo siluit quae dixit: Magister adest, et vocat te? Advertendum etiam quemadmodum evangelista non dixerit ubi, vel quando, vel quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
uidebis gloriam dei: Quia et pu-¬
tentem et quatriduanum susci¬
tat omnes enimpeccauerunt et
egent glamdĩ et ubi habundauit
Tulerunt ergo lapidem. Ihe aũ
dera eleuatis sursum oculis dix̃.
Pater gr̃as agotibi: qm̃a audisti
me. Ego autem sciebam quia sẽꝑ
me audis s ꝓpter populum qͥ
cutumstat dixiut credant qͥa
tu me misisti. Hec cum dixisset:
lacrunauit. uoce magna clama¬
uit. Qͣm difficile surgit quem
moles male consuetudinuis p̃mit.
S tamen surgit quia occulta gr̃a
intus uiuificabatur. Surgit pꝰt
uocemmagnam quam clama¬

Expanded text:
idebis gloriam Dei? Quia et putentem et quatriduanum suscitat. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Et ubi abundavit Tulerunt ergo lapidem. Jesus autem elevatis sursum oculis dixit: Pater, gratias ago tibi, quoniam audisti me. Ego propter populum qui circumstat, dixi, ut credant quia tu me misisti. Haec cum dixisset, lacrymavit, voce magna clamavit. Quam difficile surgit, quem moles malae consuetudinis premit! Sed tamen surgit: occulta gratia intus vivificatur; surgit post vocem magnam. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
minatur gehennam. uitam ꝓ¬
mitrit eteruam. et illud contẽp¬
nitur: transgrediunt᷑ homines
euuangłium. Ecce quartus dies
mortis: merito iam putet. Nũ¬
quid de talib neganda ẽ miscd̃ra:
Absit. Etiam adtales excitandos
non dedignatur accedere. Mul¬
ti autem ex iudeis uenerant
ad martham et mariam ut con¬
solarentur eas defratresuo Mar¬
tha ergo ut auduit quia ih̃c
uenit occurrit illi: maria au¬
tem domi sedebat. Dixit ergo

Expanded text:
ristus minatur gehennam, vitam pristus minatur gehennam, vitam promittit aeternam. Et ipsum contemnitur, transgrediuntur homines Evangelium. Ecce quartus dies mortis. Merito jam putet. Nunquid de talibus neganda est misericordia? Absit. Etiam ad tales excitandos non dedignatur accedere. « Multi autem ex Judaeis venerant ad Martham et Mariam, ut consolarentur eas de fratre suo. Martha autem ut audivit quia Jesus venit, occurrit illi. Maria autem
Abbreviated transcription (Latin):
ligimus quodammͦ humanum
genus sic forte et inisto mortuo
multos intellecturi sumꝰ. Du̾sis
enim modis unares significari
potest. Homo quando nascitur
iam cum morte nascit᷑. qura de
adam peccatum trahit unde dic̃
intrauit in mundo. et ꝑ peccatũ
mors. et ita inomnes homines ꝑ¬
tͣnsiit in quo omnes peccauẽrt.
Ecce habes unum diem mortis.
quod homo trahit demortis ꝓ¬
pagine. Deinde crescens incipit
ꝑuenire ad rationales annos
ut legem sapiat naturalem ꝙͣ
in natura ip̃a sicut quodammͦ
legitur. furtum ius pati: Utiq
non us. Ecce lex incorde tuo qd̃
non uis pati facere noli et hanc
legem tͣnsgrediuntur homines.
Ecce alter dies mortis. Data est
etiam lex diuinitus ꝑ famulũ
occides. non mechaberis. non fal¬
sum testimonium dices. Hono¬
ra patrem tuum et matremtuã
non concupisses rem proximi¬
tui. Ecce lex scͥpta est et ip̃a con¬
tempnitur. et ad tercium diem
mortis qui restat uenitur. Et
euuangłium predicat᷑ regnũ

Expanded text:
ligimus quodammodo humanum ligimus quodammodo humanum genus, sic forte et in isto mortuo multos intellecturi sumus; diversis enim modis una res significari potest. Homo quando nascitur, jam cum morte nascitur, quia de Adam peccatum trahit; unde dicit intravit in mundum, et per peccatum mors: et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Ecce habes unum diem mortis, peccatum, quod homo trahit de mortis propagine. Deinde crescit, incipit accedere ad rationales annos, ut legem sapiat naturalem, quin natura ipsa quodammodo legitur? Furtum vis pati? utique non vis. Ecce lex in corde tuo: quod non vis pati, facere noli. Et hanc legem transgrediuntur homines: ecce alter dies mortis. Data est etiam lex divinitus per famulum occides; non moechaberis; non falsum testimonium dices; honora patrem et matrem; non concupistui . » Ecce lex scripta est, et ipsa contemnitur, et ad tertium diem mortis qui restat, venitur. Et Evangelium praedicatur, regnum
Abbreviated transcription (Latin):
eram ibi ut iam inciperent ãmi¬
rari quia dominꝰ poruit dicere
nortiuim quõd nec uiderat nͨ au¬
dicrat. Nbisane meminisse debe¬
nus quod adhuc etiam ip̃orum
aiscipulorum corda qui in eum
iam crediderunt miraculis edi¬
ficabat. fides non ea que iam ẽẽ¬
ceꝑat cresceret quamus tali u̾bo
usus sit quasi tunc crẽdere inci¬
perent. Non enim ait gaudeo ꝓpt̃
uos ut ur̃a fides augeatur siue
firmetur. s ut credatis quõd in¬
telligendum est ut ampliꝰ robu¬
sti usq credatis. Sed eamꝰ ad eum.
Dixit ergo thomas qui dicitur
didimus ad condiscipłos. Camꝰ ⁊
nos. et moriamur cum es. uenit
itaq ihc et inuenit eum qͣtuor
dies iam in monumento habentĩ
De quatuor dieb multa quidem
dici possunt sicut se habent ob¬
scura scͥptuarum que prodi¬
uersitate intelligentium mul¬
lis sensus pariunt. Dicamus et
nos quid nob̃ uideatur signifi¬
care mortuuis quatriduemus.
Quomõdo enim in illo ceco intel¬

Expanded text:
eram: ut jam inciperent admieram: ut jam inciperent admirari, quia Dominus potuit dicere mortuum, quod nec viderat, nec audierat. Ubi sane meminisse debemus, quod adhuc etiam ipsorum discipulorum qui in eum jam crediderant, miraculis aedificabatur fides: non ut ea quae non ecoeperat, cresceret: quamvis tali verbo usus sit, quasi tunc credere inciperent. Non enim ait, gaudeo propter vos, ut vestra fides augeatur, sive firmetur; sed ut credatis, quod intelligendum est, ut amplius robustiusque credatis. « Sed eamus ad eum. Dixit ergo Thomas, qui dicitur Didymus, ad condiscipulos: Eamus et nos, ut moriamur cum eo.  et invenit eum quatuor dies jam in monumento habentem. » De quatuor diebus multa quidem dici possunt, sicut se habent obscura Scripturarum, quae pro diversitate intelligentium multos sensus pariunt. Dicamus et nos, quid nobis videatur significare mortuus quatriduanus. Quomodo enim in illo caeco intel