comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sub dicleciano ⁊ maximiano ĩpe¬
ratorib. Hi gloriosissimi marꝙyres
longeuam in dño uitam ducattes
⁊ nunt simul paria nunc singilla¬
tim diuersa ⁊ ꝯcquisita ferentes dor¬
menta: tandem felicis pugne cure¬

Expanded text:
letiano et Maximiano imperatoribus. Hi gloriosissimi martyres longaevam in Domino vitam ducentes, et nunc simul paria, nunc sigillatim diversa et exquisita ferentes tormenta, tandem felicis pugnae curs
Abbreviated transcription (Latin):
le uirginis que post multa mi¬
raculã sanitatum cum eã quidẽ
comes suo uellet coniugio socia¬
re tridui inducias postulans ie¬
iuniis atq oracionily uacans
tercio die mox ut xp̃i sacramen¬
tum accepit emisit sp̃m. Apud
ciã una cũ pedagogo suo ꝓto capite pͣlexi sũt. Turrib sardinie scĩ ces¬

Expanded text:
e virginis, quae post multa miracula sanitatum, cum eam quidam Comes suo vellet conjugio sociare, tridui inducias postulans, jejuniis atque orationibus vacans, tertio die, mox ut Christi Sacramentum accepit, emisit spiritum. Apud tiam, una pedagogo suo Proto capite plexi sunt. Turribus Sardiniae, Cres
Abbreviated transcription (Latin):
as lauros. Natalis sci tyburtii mar¬
tyris qui sub iudice fabiano cum
nudis plantis super carbones ar¬
dectes ingressus xp̃m maiori con¬
fiteretur ꝯstancia: duci ĩ tercium
ab urbe miliarium atq ibidẽ gla¬
ati gaii pontificis neptis martyrii palmã tẽpore diocleti¬

Expanded text:
as Lauros, natalis sancti Tiburtii, qui sub judice Fabiano, cum nudis plantis super carbones ardentes ingressus, Christum majori confiteretur constantia, duci in tertium ab urbe milliarium atque ibidem glanobili prosapia orta et beati Gaii pontificis neptis, martyrii palmam tempore Diocleti
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃i athanasii alecandrine urbis
ep̃i ⁊ confessoris. In huius persecu¬
cionẽ uniuersus pene cõiurauit
orbis ⁊ cõmoti sunt principes t̾re

Expanded text:
tri Athanasii, Alexandrinae urbis episcopi, et confessoris. In hujus persecutionem, universus pene conjuravit orbis, et commoti sunt principes te
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cartagine nata¬
lis scõꝵ martyiꝵ scillitanoꝵ idest
sperati. sartali. Cirini. Seacurii.
felicis. Aquilini. Letanii. Ianua¬
rii. Generose. Sessie. Donate ⁊ scdẽ
sub saturnino prefecto qui post

Expanded text:
n Carthagine, natalis sanctorum martyrum Scillitanorum, id est Sperati, Narthali, Cythini, Bethurii, Felicis, Aquilini, Lethatii, Januariae, Generosae, Bessiae, Donatae et Secundae, sub Saturnino praefecto. Qui post
Abbreviated transcription (Latin):
CuiNian Rome uia appia natał
beati antheros pape qui cum duode¬
cim annis rexisset ecclesiam passus
apud ciuitatẽ aulanã crucis sup¬
plicio est ĩtemptus. In ellesponto
scõꝵ martyꝵ ꝙyrici. primi ⁊ ceoge
nis. Ciuitate parisuis: sce Genouese uirginis que a beato gͥmano atisiodo

Expanded text:
ie 3. Romae via Appia, natalis beati Antheros papae, qui cum duodecim annis rexisset Ecclesiam, pasapud civitatem Aulanam crucis supplicio est interemptus. In Hellesponto, sanctorum martyrum Cyrici, Primi et nis. Civitate Parisius, sanctae Genovefae virginis, quae a beato Germano Autisi
Abbreviated transcription (Latin):
alterius magis qua sua ꝓpria
pensat. In hiis duob humilitas
⁊ caritas cõmendantur que nõ
solum nõ discordare solent. sed
eciã discordantes ad concordiam
reuocare. Et quia hec que dicta
sunt ad perfectionẽ pectinẽt ꝓpt̾
minus perfectos temperat senten¬
ciã cũ subiungit. Tamen si ur̃a
doleratur infirmitas ut hoc reti¬
piatis qd̃ deposueritis in uns̃ ta¬
men locũ sub cõmunib custodi¬
bus habete qd̾ ponitis. Ut uidelicet
dũ in cõmuni loco reponitur hoc
ip̃m qd̃ in ꝓprios usus suscipit
non proprium esse sed cõmune cre¬
datur. ¶Ita sane ut nullus ubi
aliquid opecetur. sed oĩa opera ur̃a
in unũ fiant maiori scudio ⁊ fre¬
quenciori alacritate quã si uobis
singulis ꝓpria faceretis. Et inde a¬
postolicam sentencia apponit et
exponit dicens. Caritas em̃ de qua
scciptũ est qd̃ nõ querit que sua
sunt sic intelligitur quia cõmu¬
nia ꝓpriis non propria comuni¬

Expanded text:
alterius, magis quam sua propria alterius, magis quam sua propria pensat. In his enim duobus humilitas et charitas commendatur; quae non solum non discordare solent, sed etiam discordantes ad concordiam reducere. Et quia haec quae dicta sunt ad perfectiores pertinent, propter minus perfectos temperat sententiam cum subjungit: Tamen si vestra toleratur infirmitas, ut hoc recipiatis, quod deposueritis, in unum tamen locum sub communibus custodibus habete, quod ponitis. Ut videlicet dum in communi loco reponitur hoc ipsum, quod in proprium usum suscipitur, non proprium esse, sed commune credamus. Ita sane, ut nullus sibi aliquid operetur, sed omnia opera vestra in unum fiant majori studio, et frequentiori alacritate, quam si vobis singulis faceretis propria. Et inde apostolicam sententiam apponit, et exponit dicens: Charitas enim, de qua scriptum est: Quod « non quaerit quae sua sunt, » sic intelligitur, quia communia propriis, non propria communi
Abbreviated transcription (Latin):
fatigatur. habitus cordis nostri
scĩficatur per gr̃am dei. per in ha
caritas. pax bonitas. humilitas.
paciencia. concordia. mansuecudo.
⁊ alia huius. Hee sũt nr̃e indecio¬
res diuicie .s. boni mores ⁊ uircu¬
des.sed si incipimus inter nos con¬
dendere. murmurare. litigare: sta¬
tim ab hiis sp̃ualib bonis uaciu
remanemus. Uirtutes enĩ cum ui¬
ciis remanere nõ possunt. Nam fer¬
mentũ modicũ totã mensam cor¬
desit. ⁊ quã magnũ damnũ incur¬
rit qui pro rebus transitoriis hoc
iide debet esse beatus perdit. Ualde
ergo nobrs cauende sunt lites ⁊ cõ¬
tenciones. quia hec sũt opera carnis
Et sicut apłs ait qui dalia agunt
regnũ dei nõ posudebunt. Ideo nos
admonet in alio loco dicens. N¬
chil per contencionẽ aut manẽ
gl̾am superiores sibi inuice ar¬
bitrantes cũ ea que sũt sua an
plurimũ enim ualent hec duo ad
remouendũ lites ⁊ generandam
cõcordiam cum quisq se inferio¬
rem omnib iudicat. ⁊ ea que st̃

Expanded text:
litigatis. Habitus cordis vestri sanctificatur per gratiam Dei; per inhabicharitas, bonitas, humilitas, patientia, concordia, mansuetudo, et alia hujusmodi. Haec sunt nostrae interiores divitiae, scilicet boni mores et virtutes. Sed si incipimus inter nos contendere, murmurare et litigare, statim ab his spiritualibus bonis vacui remanemus. Virtutes enim cum vitiis remanere non possunt. Nam fermentum modicum totam massam cordesit, et quam magnum damnum incurrit, qui pro rebus transeuntibus, hoc unde debet esse beatus, perdit. Valde ergo nobis cavendae sunt lites et contentiones, quia haec sunt opera carnis; et sicut ait Apostolus, Qui talia agunt regnum Dei non consequuntur . Ideo nos admonet in alio dicens: Nihil per contentionem aut inanem gloriam; superiores sibi invicem arbitrantePlurimum enim valent haec duo ad removendas lites, et generandam concordiam, cum quis se inferiorem omnibus judicat, et ea quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
perfecte diligeret si carnalib de¬
sideriis omiuno renũciaret: mul¬
ta resecaret supeclua que modo
tenet quali necessaria. Siscamuĩ
ergo deũ doto corde diligere qua¬
tinus per ipsius amorem studea¬
mus ⁊ contenti esse necessariis ⁊
supertlua reserare. ut dũ qd̃ opus
est unicuiq nõ negatur ultra
qd̃ opus sit a nemine requiratur
Caritas non querit que sua sũt.
Caritas cõmunia ꝓpriis antepo¬
nit. Caritas facit abiectum in do¬
mo dei. Nanc si quisquam per¬
fecte possederit eciam ex eo qd̾ o¬
pus erit sibimet ip̃i secabit. Si
audẽ hinc inder uos cõtenciones
⁊ murinura oriũtur ⁊ cõqueritur
aliquis decerius se accepisse quã¬
prius habuerat. ⁊ indignũ se esse
qui nõ ita uestiatir sicut alius
frater uestiebatur.
inc uos probate quantum
uobis desit in illo interiori
sancto habrtu cordis qui pro ha¬
bitu illo corporis litigatis. August̾.¬

Expanded text:
perfecte diligeret, si carnalibus deperfecte diligeret, si carnalibus desideriis omnino renuntiaret, multa resecaret superflua, quae modo tenet quasi necessaria. Discamus ergo Deum toto corde diligere, quatenus per ipsius amorem studeamus, et contenti esse necessariis, et superflua resecare, ut dum quod opus est unicuique non negatur, ultra quod opus est a nemine requiratur. Charitas non quaerit quae sua sunt; charitas communia anteponit; charitas facit esse abjectum in domo Dei. Hanc si quisquam perfecte possedit, etiam ex eo quod opus erit, sibimetipsi resecabit. Si autem hinc inter vos contentiones, et murmura oriuntur, cum quaeritur aliquis seprius habuerat, et indignum se esse, qui non ita vestiatur, sicut alius frater ejus vestiebatur: hinc vos probate, quantum vobis desit in interiori illo sancto habitu cordis, qui pro habitu corporis litigatis. Abs
Abbreviated transcription (Latin):
duob in unum habeatis ul
sub uno custode uel plurib due
incuriam neglecte a tincis corrũ¬
ne frater hanc ipsam uestẽ quã
habet. in propriũ se habere crederer
Si in ꝓprio loco sibi reponere li¬
ceret. Niuic autẽ sentencie uidẽtur
uerba concordare que secuntur.
Ait eñi. Et si fieri potest ad uos
non pertineat qd̾ uobis indrunẽ¬
tum ꝓ dempoꝵ congruencia pro¬
feratur. utrum hoc recipiat unus¬
quisq qd̾ deposuerat. an aliud
qd̃ alter habuerat. dum tamen u¬
nicuiq prout cuiq opus est nõ
negetur. Ideo arc si fieri potest:
ut si cui iudeatur difficile liceat
ip̃m qd deposuerat uestimentũ
opus est corpori contẽptus esset
tum ⁊ uestitum hiis ⁊ condenti si
mus. Non decerminat quantum
uel quale sed ea nominat que
sufficiant nature: nam ĩperfer¬
quam necessitas. Sicut enĩ beatꝰ
ait ieronimus. humana natura
modico contenta est: sed cosuetu¬
do multa addidit. uoluptas plu¬
runa copulauit. Sed siquis deũ

Expanded text:
s in unum habeatis subsub uno custode vel pluribus, duae incuriam neglectae a tineis corrumne frater hanc ipsam vestem quam habet, in propriam se habere crederet, si in proprio loco sibi reponere liceret. Huic autem sententiae videntur verba concordare, quae sequuntur, ait enim: Et si fieri potest ad vos non pertineat, quod vobis indumentum pro temporum congruentia proferatur; utrum hoc recipiat unusquisque, quod deposuerat, an aliud, quod alter habuerat; dum tamen unicuique prout cuique opus est non negetur. Ideo ait si fieri potest, ut si cui videatur difficile, liceat ipsum, quod deposuerat vestimentum opus est corpori contentus esset, tum et vestitum, his contenti esse debemus . Non determinat quantum vel quale, sed tantum ea notat quae sufficiant naturae. Nam in imperfecquam necessitas. Sicut autem ait beatus Augustinus, Humana natura modico contenta est, sed consuetudo multa addidit: voluntas atque voluptas plura copulavit. Si quis Deum
Abbreviated transcription (Latin):
seruanda sunt. Qd̾ tibi non uis
fieri alii ne feceris ⁊ que uultis
ut faciant uobis hõies ⁊ uos facite
illis. Ex hac gemina uirtute dilec¬
tionũ in proximũ omnes oriũtur
uirtutes. quib aut irtilider que
sunt appetenda cupimus aut que
uitanda sunt uitamus. Ex hiis duo¬
bus articulis congrue diligitur ꝓ¬
ximis. dum ⁊ beneficiis fouetur et
nulla malicia leditur. In omnib
ergo quib utitur trasitura ne¬
cessitas debet semper eminere cari¬
das. quia quicquid agimus autlo¬
dem dei debet inipicere aut proxi¬
mi. ut in omni nr̃a cõuersacio¬
ne nr̃e indentionis sũma u̾setur
sẽper in caritade. In hiis audẽ duo¬
bus p̃ceptis tota lec pendet ⁊ ꝓphe.
onsequens ergo est

Expanded text:
servanda sunt. Ut quod tibi non vis servanda sunt. Ut quod tibi non vis fieri aliis ne feceris . Et quae vultis ut faciant vobis homines, et vos facite illis . Ex hac gemina virtute dilectionis in proximum omnes virtutes oriuntur, quibus aut utiliter quae sunt appetenda cupimus, et quae vitanda sunt vitamus. Ex his duobus articulis congrue diligitur proximus, dum et beneficiis fovetur et nulla malitia laeditur. In omnibus ergo quibus utitur transitura necessitas, debet semper eminere charitas. Quia quidquid agimus aut lotem debet respicere aut proximi, ut in omni nostra conversatione, nostrae intentionis summa versetur semper in charitate. In his autem duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae . Consequens erg
Abbreviated transcription (Latin):
uit deus diligentib se. Et ideo quã¬
to amplius rem cõmunẽ quam
Ppria nr̃a curauerimus. tanto ã¬
plius uos proficere nouecitis. ut
in omnib quib uditur dransi¬
tura necessitas: superemineat q̃
permanet caritas. Transitura
quipe necessitas utitur tepora
caritas eminere. quia nichil po¬
test placere sine caritate. In cunc¬
tis ergo que agimus necesse est ut
semper emineat caritas quia ip̃a
est mater uircutũ ip̃a est radix om
que mundi huius sunt despicit.
nichil sibi retinere appetit quicqͥd
habet in cõmune diuidit uere per
excelsam uiã graditur qui calca¬
tis derrenis mende ⁊ desiderio ad ce¬
lestia subleuatur. Caritas in amore
da constat ⁊ proximi. Amor audẽ
dei trib modis exprimitur. ut ni¬
chil uemanecit in homine qd̾ non
diuine dilectioni subdatur. Nam
deũ precipimur diligere ex toto
corde uidelicet ut omnes cogitaci¬
ones ur̃a referamus ad ip̃m. Ex do¬
ta mende ut omnẽ racionẽ qua ĩ¬
telligius ⁊ discernimus habeamꝰ

Expanded text:
vit Deus diligentibus se . Et ideo quanto amplius rem communem quam propria vestra curaveritis, tanto amplius vos proficere noveritis, ut in omnibus quibus utitur transitura necessitas superemineat, quae permanet, charitas. Transitura quippe necessitas utitur temporacharitas eminere, quia nullus potest placere Deo sine charitate. In cunctis ergo quae agimus necesse est ut semper emineat charitas, quia ipsa est mater virtutum, ipsa est radix omnquae hujus mundi sunt despicit, nihil sibi retinere appetit, quidquid habet in commune dividit. Vere per excelsam viam graditur, qui, calcatis terrenis, mente et desiderio ad coelestia sublevatur. Charitas in amore Dei constat et proximi. Amor autem Dei tribus modis exprimitur, ut nihil remaneat in homine quod non divinae dilectioni subdatur. Nam Deum praecipimur diligere ex toto corde, videlicet ut omnes cogitationes nostras referamus ad Deum; ex tota mente , ut omnem rationem qua intelligimus et discernimus habeamus
Abbreviated transcription (Latin):
gubernaculum suscepit post ue¬
nerandam senectutem ductus ce¬
saream persecucionẽ decii ob confes¬
sionem xp̃i martyrium comple¬

Expanded text:
gubernaculum suscepit, et post venerandam senectutem ductus Caesaream, persecutione Decii ob confessionem Christi martyrium comple
Abbreviated transcription (Latin):
apud samariã palestine ut bratꝰ
scribit iheronimus sicut est: ubi ⁊
abbias ꝓph̃a quiescit. Apud cesareã
capadocie: natalis sc̃ĩ basilii ep̃i qui
tempore ualentis doctrina ⁊ sapien¬
cia in signis omnib uirtutib fũ¬
datus mirabilit̾ effulsit. In t̾citorio
suessionis ciuitatis scõꝵ martyx¬

Expanded text:
apud Samariam Palestinae ut beatus scribit Hieronymus situs est, ubi et Abdias propheta quiescit. Apud Caesaream Cappadociae, natalis sancti Basilii episcopi, qui tempore Valentis doctrina et sapientia insignis, omnibusque virtutibus fundatus, mirabiliter effulsit. In territorio Suessionis civitatis, sanctorum marty
Abbreviated transcription (Latin):
Natale eleutherii martyris cũ aliis
innumeris quoꝵ alii quidẽ iubente diodeciano atternatim collectĩ alii gla¬
dio obtruncabantur ali ignib cremabuantur alii in mari precipitabartur
sed hoꝵ primus eleutherius cum dui cruciatus per singula tormenta uali-¬
dior reddecentur marcyriũ uictorie sus ignib uelut aucum gcaminatus

Expanded text:
ncti Eleutherii martyris, cum aliis innumeris, quorum, jubente Diocletiano imperatore, alii gladiis obtruncabantur, alii ignibus cremabantur, alii in mare praecipitabantur; sed horum primus Eleutherius, cum diu cruciatus, per singula tormenta validior redderetur, martyrium victoriae suae, ignibus velut aurum examinatus,
Abbreviated transcription (Latin):
ratis calcaneis per ciuitatẽ hor¬
ribiliter tracti nouissime gladio
cesi martyrium compleuerũt. Co

Expanded text:
ratis calcaneis per civitatem horribiliter tracti, novissime gladio caesi, martyrium compleverunt. Eo
Abbreviated transcription (Latin):
one natalis scõꝵ
martyre crisanti ⁊ dirie uirginis qͥ
pos multaꝵꝵ quas ꝓ xp̃o lũcrati
si sũt anumeriano imperatore
uia salaria ĩ arenirio deponi:
atq illic uiuenrtes terra lapidib

Expanded text:
 natalis sanctorum martyrum Crisanti et Dariae virginis, qui post multas, quas pro Christo lucrati si sunt a Numeriano imperatore via Salaria in arenario deponi, atque illic viventes terra ac lapidibus
Abbreviated transcription (Latin):
pud nichomedi¬
an passio beatoꝵ martyr. Doro¬
thei ⁊ Gorgonii qui presente dio¬
elociano cum persecucionem quã
xp̃ianis inferebat destarentur
uissi sunt primo suspendi ⁊ fla¬
gris toto torpore laniari. Ex in

Expanded text:
pud Nicomediam, passio beatorum martyrum Dorothei et Gorgonii, qui praesente Diocletiano, cum persecutionem quam Christianis inferebat, detestarentur, jussi sunt primo suspendi et flagris toto corpore laniari: exin
Abbreviated transcription (Latin):
qui ab herode rege decolatus est.
Nuius sacratissima ossa ab ihe¬
rosoluis ad hispanias translata
⁊ ĩ ultimis earum sinib ⁊dita ce¬
leberrima illaꝵ genciũ ueneracio¬
ne excoluntur. In licia ciuitate sa¬
mon: sc̃i xp̃ofori qui uirgis ferreis atcritus ⁊ a flammis estuantis ĩcendii
xp̃i uirtute saluatus: ad ultimũ sagittarũ ictib ꝯfossus marcyriũ capi¬
tis obdruncacione xpleuit. Ciuitate barcinona: Natalis beati cucufatis mͣ¬
tyris qui ꝓ nõie dñi atrocissima dormentoꝵ genera sub drib ecpertus
uidicib nõuissime gladio uictor migrauit. Ciutate parisius dcanslacio

Expanded text:
qui ab Herode rege decollatus est. Hujus sacratissima ossa ab Hierosolymis ad Hispanias translata, et in ultimis earum finibus condita, celeberrima illarum gentium veneratione excoluntur. In Licia civitate Samon, sancti Christofori, qui virgis ferreis attritus, et a flammis aestuantis incendii, Christi virtute salvatus, ad ultimum sagittarum ictibus confossus, martyrium capitis obtruncatione complevit. Civitate Barcinona, natalis beati Cucufatis martyris, qui pro nomine Domini atrocissima tormentorum genera sub tribus expertus judicibus, novissime gladio victor migravit. Civitate Parisi
Abbreviated transcription (Latin):
domiciani abbatis qui primꝰ illic
heremiticã uitã exercuit: ⁊ pluri¬
mos sibi in de seruicio aggregãs
magnis ꝙ uircutib ⁊ gloriosis mi¬
raculis ualde clarus collectus est
ad pacres in senectute bona. Ciui¬
tate engolis ma scĩ eparchi mona

Expanded text:
Domitiani abbatis, qui primis illic heremiticam vitam exercuit, et plurimos sibi in Dei servitio aggregans, magnisque virtutibus et gloriosis miraculis valde clarus, collectus est ad patres in senectute bona. Civitate Engolisma, sancti Eparchi monac
Abbreviated transcription (Latin):
crificare noluisse iussu anolini
preconsulis decolca est. Codẽ die
in italia sc̃ĩ dalincii martiris.
Ciuitate treueriscĩ nicecii ep̃i
tocius sc̃itatis ui. Idem ciurta¬

Expanded text:
crificare noluisset, jussu Anolini proconsulis decollata est. Eodem die, in Italia, sancti Dalmacii martyris. Civitate Treveris, sancti Nicecii episcopi, totius sanctitatis viri. Item civita
Abbreviated transcription (Latin):
talis beati symeonis ep̃i ⁊ mar¬
ṫris qui iubente sapore pecsaꝵ
rege cõprehensus fecroq onustus

Expanded text:
talis beati Symeonis episcopi et martyris, qui jubente Sapore Persarum rege comprehensus ferroque onustus
Abbreviated transcription (Latin):
yrius eciam illi qui aliquid¬
esse uidebantur in seculo nõ
habeant fastidio fratres suos qui
ad illa sc̃am societatem ex pauper¬
tate uenerũt. Magis audem stu¬
deant non de parentũ diuicum
dignitate sed de pauperũ fratrũ
societate gloriari. Sũmopere ca¬
uere debent fr̃es qui ad sc̃am io¬
cietatẽ ⁊ cõmunẽ uitã uenerunt
ut non habrat abderuteũ fasti¬
cior. Quoniã sicut dicit apłs.

Expanded text:
rsus etiam illi, qui aliquid videbantur esse in saeculo, non habeant fastidio fratres suos, qui ad illam sanctam societatem ex paupertate venerunt. Magis autem studeant non de parentum divitum dignitate; sed de pauperum fratrum societate gloriari. Summopere cavere debent fratres, qui ad sanctam societatem et communem vitam venerunt, ut non habeat alter alterum fastitior. Quonia
Abbreviated transcription (Latin):
enim est personaꝵ acceptio apud
deũ. Nam idem dñs diues u oẽs
qui inuocant cum. Sene autẽ
sed de societate paupeꝵ fratrum
precipimur głari. qm̃ ipse qui
diues est in gloria sua pauper
factus et pro nobis non diuitib
sed pauperib dignatus est sociari
unde ⁊ nos pauperes sumuis ꝓpt̾
ip̃m. quoniã pauperib ꝓmissũ
est regnũ celoꝵ. Gloriari quidẽ
de diuiciis pertinet ad natiui¬
datẽ mundi. de paupertate u̾o
gloriari pertinet ad beatitudinem.
Nec excollantur si cõmuni uite
aliquid de suis facultatib contu¬
lerint. ne de suis diuiciis magis
superbiant. quia eas monasterio
parciuntur. quã si eis ĩ seculo fru¬
erentur. Et precedenti sendencia
⁊ ea que subsequitur nobis duo
genera superbie designantur.u¬
num carnale. aluid̃ sp̃uale. Nam
pauperes fastidire ⁊ de nobilitate
gloriari ad carnalẽ superbram
pertinet. que inter hõies icłares fre
alis est que solet eriã regulares
corrũpere. Magis autẽ timenda

Expanded text:
apud Deum . Nam idem Dominus dives in omnes qui invocant eum. Bene autem sed de societate pauperum fratrum praecipimur gloriari, quoniam ipse qui dives est in gloria sua pauper factus est pro nobis. Non divitibus sed pauperibus dignatus est sociari; ut et nos pauperes simus propter ipsum, quoniam pauperibus promissum est regnum coelorum. Gloriari quidem de divitiis pertinet ad vanitatem mundi; de paupertate vero gloriari pertinet ad beatitudinem. Nec extollantur si communi vitae aliquid de suis facultatibus contulerint; nec de suis divitiis magis superbiant, quia eas monasterio partiuntur, quam si in saecuto fruentur. Ex praecedenti sententia et iis quae sequuntur, nobis duo genera superbiae designantur. Unum carnale, aliud spirituale. Nam pauperes fastidire et de nobilitate gloriari ad superbiam pertinet, quae inter homines saeculares freqalis, quae solet etiam spirituales corrumpere. Magis autem timenda
Abbreviated transcription (Latin):
per ad uitam eternam perducrt̃.
Iam quid de infirmis subiungit
audiamus. Qui infirmi sunt ex
pristina consuetudine ui alxter trac¬
tantur in uicu non debet aliis mo¬
lestũ esse nec iniustum uideri eis
bent contristari si infirmos uidẽt
misericordius dractari. Immo qui
forciores sunt ⁊ in se debent absti¬
nencie seruare rigorem ⁊ alioꝵ
ĩbecillitatẽ equamimiter portare
per cõpassionem. Nec illos felicio¬
res putent quia sumũt qd̃ non
sumunt ip̃i. sed sibi pocius gra¬
tulentur quia ualent qd̃ non ua-¬
lent illi. Melius est em̃i abstinere
quã sumere. Nam illud nirtutis¬
est: hoc infirmitatis. Gratulari
sibi quisq debet qui dono diuine
gr̃e dam sanus est ⁊ ualidus qdꝰ
possit sibi sufficere cõmunis ali¬
oꝵ cibus ⁊ potus. qd̃ nichil delica¬
tum querit nichil supeefluũ. Quã¬
do em̃ quisq minus appetis. quan¬
to arctius uiuit: dando beatior ex¬
sistit. Arcta enĩ ⁊ angusta est uĩa
que ducit ad uitam. Gaudeat er¬

Expanded text:
per ad vitam aeternam perducit. Jam quid de infirmis subjungat audiamus. Qui infirmi sunt ex pristina consuetudine si aliter tractantur in victu, non debet aliis molestum esse, nec injustum videri eis,ores non debent contristari si infirmos vident misericordius tractari; imo, quia fortiores sunt, in se debent abstinentiae servare rigorem, et aliorum imbecillitatem aequanimiter portare per compassionem. Nec illos ditiores putent, quia sumunt quod non sumunt ipsi, sed sibi potius gratulentur, quia valent quod non valent illi. Melius est enim abstinere quam plus sumere. Nam illud est virtutis, hoc infirmitatis. Gratulari quisque sibi debet qui domo gratiae divinae tam sanus est et validus, ut possit sibi sufficere communis aliorum cibus et potus, qui nihil delicatum quaerit, it superfluum. Quanto enim quisque minus appetit, quanto arctius vivit, tanto beatior existit. Arcta enim et angusta est via quae ducit ad vitam. Gaudeat ig
Abbreviated transcription (Latin):
indecens est si nos reprehensibili¬
der uiuimus. qui formã recte ui¬
uendi aliis demonstrare debemus.
tamen surgatis qd̃ uobis scdm̃ cõ¬
suecudinem legitur: sine tumul
⁊condentione audite. ne sole uo¬
bis fauces sumant cibũ: sed ⁊ au¬
res esuriant uerbum dei. Illi esu¬
riunt uerbũ dei qui desiderant¬
illud audire. Multi sacrã lectio¬
recedũt. Nullũ ibi affectũ habẽt
nullũ saporẽ senciunt. Quicquid
audiunt facile nõ admittãt. In¬
dicium est illis audire qd̾ audi¬
unt. Quo contra scriptũ est. Se
esurient. Esuriendo eñi efficitir
⁊ desiderandum uerbũ dei. adecit
diuina gr̃a que intus ꝓfũdat
⁊ dulcedine atq sapore spirrtali
reficiat: ut delectet nos cantare
quã dulcia. faucib me. elo .t. su

Expanded text:
indecens est si nos reprehensibiliindecens est si nos reprehensibiliter vivimus, qui formam recte vivendi aliis demonstrare debemus. inde surgatis, quod vobis secundum consuetudinem legitur, sine tumultu et contentionibus audite, ne solae vobis fauces sumant cibum, sed et aures esuriant Dei verbum. Ille esuriunt Dei verbum qui desiderant audire. Multi sacram lectiorecedunt; nullum ubi affectum habent, nullum saporem sentiunt: quidquid audiunt facile amittunt. Judicium est illis audire quod audiunt. Quo contra scriptum est: Beaesurierunt. Esuriendo enim et desiderandum verbum Dei; aderit divina gratia quae nos intus perfundat et dulcedine atque sapore spirituale reficiat, et delectet nos cantare, quam dulcia faucibus meis eloquia tu
Abbreviated transcription (Latin):
pomo. Esau nõ de gallina sed de
lenticula. Ipse saluator nost̾ non
de carne sed de pane. Sunt autem
huius uicii tria genera. Unum
genus est quando aliquis tibo uel
potu ĩmoderate utitur Alterum
genus est: quando nimis delica¬
tum cibũ uel potũ quis desiderat
Terciũ genus est quando excra
horam cibũ uel potũ uult sume¬
re. Extra horam credimus esse us¬
q ad derciam: nam usq ad istam
horam nõ decet fratrẽ comedere
aut bibere si nõ egrotat. egrotã¬
dr. omni hora licet. Infirmis eñĩ
lex nõ est posita. Non ieiunantil
nec damen infirmantib rectam¬
horã reficiendi indelligimus ab
hora dertia usq ad sectam. Ieiunã¬
tib uero ab hora nõna usq ad
uesperã. Cũ apls precipiat oĩa
honeste ⁊ scd̃m ordinẽ fiant. non
solũ nos cibo ⁊ potu tẽperate uti
oportet. sed eciã constitutas horas¬
obseruate: ne cui de nr̃a uita pre¬
beamus offendiculum. Ualde enĩ¬

Expanded text:
pomo; Esau non de gallina, sed de pomo; Esau non de gallina, sed de lenticula. Ipse Salvator noster non de carne, sed de pane. Sunt autem hujus vitii tria genera. Unum genus est quando cibo vel potu quis immoderate utitur. Alterum genus est quando nimis delicatum cibum vel potum quis desiderat. Tertium genus quando extra horam cibum vel potum vult quis sumere. Extra horam credimus esse usque ad tertiam. Nam usque ad istam horam non decet fratrem comedere aut bibere nisi aegrotet. Aegrotanti omni hora licet. Infirmis enim non est lex posita. Non jejunantibus nec tamen infirmantibus rectam reficiendi intelligimus ab hora tertia usque ad sextam; jejunantibus vero ab hora nona usque ad vesperam. Cum Apostolus praecipiat ut omnia honeste et secundum ordinem fiant . Nec tantum cibo et potu temperate uti oportet; sed etiam horas constitutas observare, ne cui de vita nostra praebeamus offendiculum. Valde
Abbreviated transcription (Latin):
cia esce ⁊ potus: quantũ ualitudo
permitcit. Caro quidẽ cõcupiscit
nis possit preualere: spiritales
uiri per uixcutẽ sp̃e eandem con¬
cupiscenciã debent reprimere. Qnͣ¬
do caro domatur: sp̃c roboratur.
Sed cũ adiungitur quantũ ua¬
litudo permittit: uircus discrecio¬
nis cõmendatur. Pereunt eñĩ ipsa
bona nisi cũ discrecione fiant. Tã¬
carnem suã supra modũ affli¬
git: cuiẽ suũ occidit. Si plusquã
opordet alimentis reficit: hostẽ
nutrit. Sic ergo nutrienda est
ut seruiat. sic domanda ut ño
superbiat. In omni abstinencia
hoc semper atcendendũ est ut
uicia extingantur nõ caro.
uando autẽ aliquis non
potest ieuiare. nõ tamẽ
extra hora prandii aliquid alimẽ¬
toꝵ sumat nisi cũ egrotat. Pri¬
mũ uicium ex octo principalib
uiciis est gula. Temptacio huuis
uicii aliquando fit de prauis re¬
bus ⁊ uilib. Nam primus homo
temptatus est non de porco sed de

Expanded text:
tia escae et potus, quantum valetudo tia escae et potus, quantum valetudo permittit. Caro quidem concupiscit o possit praevalere, spirituales viri per virtutem spiritus eamdem concupiscentiam debent reprimere; quia, quando caro domatur, spiritus roboratur. Sed cum adjungitur quantum valetudo permittit, virtus discretionis commendatur. Pereunt enim ipsa bona nisi cum discretione fiant. Tancarnem suam supra modum affligit, civem suum occidit. Si plus quam oportet alimentis reficit, hostem nutrit. Sic ergo nutrienda est ut serviat; sic domanda ut non superbiat. In omni abstinentia hoc semper attendendum est ut vitia exstinguantur, non caro. Quando autem aliquis non potest jejunare: non tamen extra horam prandii aliquid alimentorum sumat, nisi cum aegrotat. Primum vitium ex septem principalibus vitiis est gula. Tentatio hujus vitii aliquando fit de parvis rebus et vilibus. Nam primus homo tentatus est non de porco, sed de
Abbreviated transcription (Latin):
dandũ. Qd̾ autẽ non ita scriptũ
est ut cantetur. nõ cantetur. Nõ
enĩ decet ut cantus ⁊ usus ecclesi¬
asticus fieri debeat sodm arbitri¬
um diuersoꝵ sed firmiter seruã¬
dus est scdm scripta atq institu¬
da maioꝵ similider cetere consu¬
etudines monasterii cũ auctori¬
date ⁊ discrecione ordinande sũt.
Si quid autem mutari oportet
aut constitui: nõ dehet hoc cido aut
leuiter fieri. aut arbitrio tantũ
duoꝵ aut triũ. sed conuoeatis
fratrib qd̾ sanior pars canonice
congregacionis decceuerit ordi¬
nandum est. Et sciendũ est qd̃
ca magis imitanda est quam ra-¬
cio. Quoniã auctoritas semper o¬
bediencie ⁊ humilitatis est racio
nõ unquam presũptionis. Noc au¬
dem seruandum est in ordine: ut
semper maturitas ⁊ grauitas de¬
neatur. Mnquid leuitate usus
sum art apłs ut apud me sit est¬
⁊ non: Honestum quippe est ⁊ re¬
ligiosum ño facile quicquam aut
uram domate ieiuniis abstinen¬

Expanded text:
tandum. Quod autem ita scriptum tandum. Quod autem ita scriptum est ut non cantetur, non cantetur. Non enim decet ut cantus ecclesiasticus fieri debeat secundum arbitrium diversorum, sed firmiter servandum est secundum scripta et instituta majorum. Similiter caeterae consuetudines monasterii cum auctoritate et discretione ordinandae sunt. Si quid autem mutari oportet aut constitui, non debet hoc cito fieri aut leviter; nec arbitrio tantum duorum vel trium, sed convocatis fratribus sicut sanior pars canonicae congregationis decreverit ordinandum est. Et sciendum quod aucmagis imitanda est quam ratio, quoniam auctoritas semper obedientiae et humilitatis est; ratio vero nonnunquam praesumptionis. Hoc autem servandum est in ordine ut semper maturitas ac gravitas teneatur. Nunquid levitate usus sum, ait Apostolus, ut apud me sit est et non? Honestum quippe est et religiosum non facile quidquam aut vestram domate jejuniis et abstinen
Abbreviated transcription (Latin):
mus. nec ip̃m qd dicimus recoliñ.
sed illam oracionẽ deus ño ecaudit
cili ip̃e qui orauit nõ intendit.
Qd̾ instinctu diaboli fieri solet. Sci¬
ens eñi utilitatẽ orandi ⁊ nobis ĩ¬
uidens gr̃am ĩpetrandi ĩmitcit o¬
racionil cogitaciorũ tumulrus.
ut mentẽ ab oracione diuidat et
fructũ or̃onis tollat. Contra cuius
maliciã debemus habere mentis
constanciã. ut quanto plus cogi¬
tacionũ turba nos impugnat:
tanto robustius ur̃a mens ĩ sui
status rectitudine fixa permane¬
at. Nultũ enĩ uiuat ad oracionis
purrtatẽ si in omni loco uel tan¬
pore nos ab actib illicius tẽpemus.
si semper ab ociosis sermonib au¬
ditũ parcter castigemꝰ ⁊ linguã.
si in lege dñi ambulare ⁊ destimo¬
nia eius assuescamus doto dorde
scrutari. Quecumq enĩ sepius
agere loqui. uel audire solemus.
eadem necesse est sepius ad ani
mũ solitam propriãq returrat¬
cantare nisi qd̾ legistis esse can¬

Expanded text:
mus, nec ipsum quod dicimus recolimus. mus, nec ipsum quod dicimus recolimus. Sed illam Deus non exaudit orationem, cui qui orat non intendit; quod instinctu diaboli saepe fieri solet. Sciens autem utilitatem orandi, et nobis invidens gratiam impetrandi, immittit orantibus cogitationum tumultus, ut mentem ab oratione dividat et fructum orationis tollat. Contra cujus malitiam debemus habere mentis constantiam, ut quanto plus cogitationum turba nos impugnat, tanto robustius mens nostra in sui status rectitudine fixa permaneat. Multum enim juvat ad orationis puritatem si in omni loco et tempore nos ab actibus illicitis temperemus; si semper ab otiosis sermonibus auditum pariter castigemus et linguam; si in lege Dei ambulare et testimonia ejus assuescamus toto corde scrutari. Quaecunque saepius agere loqui, audire, solemus; eadem necesse est ad animum quasi solitam propriamque recurracantare nisi quod legitis esse can
Abbreviated transcription (Latin):
nõ eis sint impedimento qui ibr
aliquid agendum putauerunt.
domo nichil aliud agendũ esle ꝙͣ¬
orandum. Ad hoc eñi omris ecclesia
constituitur ut in ea oretur. Ipsa
est eñi domus dei ⁊ porta celi. Ii per¬
catores reconciliantur ⁊ iusti scĩ¬
ficantur. Ibi ocplentur diuina
misteria ⁊ dractantur diuina sa¬
cranenda. Inde salomon art. Sñe
si conuersuis fuerit ppłs tuus ⁊ ora¬
uerit ad sc̃uariũ tuum: tu eraudi
es ⁊ dimittes peccata eoꝵ. Et ideo sũ¬
mopere cauendũ est ne aliquid in
scũario fiat dñi. qd̾ aut oculos di¬
uine maiestatis offendat. aut ibi
orare uolentes impediat. ¶Qualit̾
aut orare debeamus ostendit cũ sub¬
infert. Psalmis ⁊ ymnis cũ oratis deũ
hoc uersetur in corde qd̾ profertur ĩ
uoce. Psallenciũ in ecclesia mens cõ¬
pertiniatia ita solũ meretur esse
fructifera. si qd̾ ore precamur hoc¬
eciam mente meditemur. Sepe
namq oramus ⁊ alibi corde intendi¬

Expanded text:
non eis sint impedimento, qui ibi non eis sint impedimento, qui ibi aliquid agendum putaverint. domo nihil aliud esse agendum quam orandum. Ad hoc enim omnis ecclesia constituitur ut in ea oretur. Ipsa enim est domus Dei et porta coeli. Ibi peccatores reconciliantur, et justi sanctificantur; ibi explentur divina mysteria et tractantur coelestia sacramenta. Unde Salomon ait: Domine, si conversus fuerit populus tuus et oraverit ad sanctuarium tuum, tu exaudies eos et dimittes peccata eorum . Et ideo summopere cavendum est ne aliquid in sanctuario fiat quod aut oculos divinae majestatis offendat aut ibi orare volentes impediat. Qualiter autem orare debemus ostenditur cum subinfertur. Psalmis et hymnis cum oratis Deum: hoc versetur in corde quod profertur in voce. Psallentium in ecclesia mens conperseverantia ita solum meretur esse fructifera; si quod ore precamur, hoc mente meditemur. Saepe namque oramus et alibi corde intendi
Abbreviated transcription (Latin):
mas lacrimas dñs ño ecaudit. nec
sic quidem a querendõ ⁊ pulsan¬
Do desistendũ est: sed tanta pocuis
perserieranda instancia. Tamq ob¬
stinato clamore frequentandus
est saluator: donec ĩpleatur oran¬
tib desideriũ. Quoꝵ si quisquam
nr̃m conscienciã nr̃am uel cogita¬
cionem uel actionem sorde sentit
ris continuis debet flagitare lamẽ¬
tis scõꝵq intercessiones ⁊ auxilia
postulare. Quoꝵ si ad exemplum
maneamus aderit gr̃a cõditoris
ñi que cuncta in nobis errata cor¬
rigat in munda scĩficet turbulen¬
da serenet. Fideles namq ⁊ iustus
est ut remittat nobis pecrata nr̃a
et emundet nos ab iniquitate no¬
stra si ad illum sedula mentis uo¬
ce clamemus. ¶ Et ut serrete et
quiete orare possint fratres: ideo
subiungitur. In oratorio nemo a¬
liquid agat nisi ad qd est factum.
unde ⁊ nomen acceprt. ut si forte
aliqui eciam preter horas constitu¬
tas si eis uacat ⁊ orare uoluerint

Expanded text:
mas lacrymas non exaudit Dominus; nec mas lacrymas non exaudit Dominus; nec sic quidem a quaerendo et pulsando desistendum est; sed tanta potius perseverandum instantia tantoque obstinato clamore frequentandus est Salvator, donec impleat orantis desiderium. Quod si quisquam nostrum conscientiam suam vel cogitationem suam autris continuis debet flagitare lamentis, sanctorumque intercessiones et auxilia postulare, quod si ad exemplum maneamus, aderit gratia Redemptoris nostri quae cuncta in nobis errata corrigat, immunda sanctificet, turbulenta serenet. Fidelis enim et justus est ut remittat nobis peccata nostra, ut emundet nos ab omni iniquitate, si ad illum sedula montis voce clamemus. Et ut secrete et quiete possint orare fratres, ideo subjungitur: In oratorio nemo aliquid agat nisi ad quod factum est, unde et nomen accepit, ut si etiam forte aliqui praeter horas constitutas si eis vacat orare voluerint,
Abbreviated transcription (Latin):
Unde apde subiungitur. O mes
ergo unanimes ⁊ concorditer ui¬
urde ⁊ honorate in uobis deum
inuicem ciuus tẽplũ fcĩ estis. Pau¬
pertas quippe ⁊ humilitas gene¬
rant carrtatem. carrtas uero u¬
unitas autẽ ⁊ concordia essiciunt
nos demplũ dei. Et tunc ueraciter
deum honoramus: quando unani¬
miter ⁊ concorditer uiuimus. Tũc
ostendimus quia sumus discipit
li xp̃i si tenemus unitatẽ corpo¬
dñs ait. In hoc cognoscam quia
mei estis discpouili si dilectionem
habueritis adinuicẽ. Sequitur.
diencia: tempus orandi preterire
negligencia est. Tando crebrior
debet esse oracio quando utilior.
Instander ⁊ ardenter orare debe¬
mus magna eñi sunt bona que
promittt nobis deus. Nam ocũ
non uidit nec auris audiuit ⁊c̃
uiuendi ⁊ inueniendi facilitate
uilescere. Precrosa ⁊ mirabilis mer¬
ces auidum negociatorẽ inquirit.
portunitatẽ in prece. Si magna
sunt bona nõ debent esse desideria
parua Cũ magnitudine premi¬
oꝵ concordare debet magnitudo

Expanded text:
ungitur: Omnes ergo unanimiter et concorditer vivite, et honorate in vobis Deum invicem, cujus templa facti estis. Paupertas quippe, et humilitas generant charitatem. Charitas vero uunitas vero et concordia efficiunt nos templum Dei. Et tunc veraciter Deum honoramus, quando unanimiter et concorditer vivimus. Tunc enim ostendimus quia sumus discipuli Christi si tenemus unitatem chainus ait: In hoc cognoscent omnes quia mei estis discipuli, si dilectionem habueritis ad invicem . CAPUT III. dientia. Tempus orandi praeterire est negligentia. Tanto crebrior debet esse oratio, quanto utilior. Instanter et ardenter orare debemus. Magna enim sunt bona quae promittit nobis Deus. Nam oculus non vidit, nec auris audivit, et inveniendi facilitate vilescere. Pretiosa et desirabilis merces avidum negotiatorem inquirit. portunitatem in prece. Si magna sunt bona, non debent esse desideria parva. Cum magnitudine praemiorum concordare debet magnitudo
Abbreviated transcription (Latin):
possidendo:Ac si breuiter ⁊ aperte
diceret. Quid prodest paupertas
cũ superbia: Melior est diues hu
Debet ergo in omnib esse seruus
dei prouisus ⁊ circuspectus. primũ
ne mala agat deinde ne bona ne¬
gligat. postinodũ ne in bonis que
egecit intumscat: quia tunc ue
raciter sunt bona que agimus
si ea semper in humilitate custo¬
dimus ⁊ tunc ueraciter sumus
pauperes xp̃r si humiles sum̃
pro amore xp̃i. Et beati pauperes

Expanded text:
possidendo? Ac si aperte possidendo? Ac si aperte diceret. Quid prodest paupertas cum superbia? Melior est dives humDebet ergo in omnibus esse servus Dei providus et circumspectus, primum ne mala agat, deinde ne bona negligat, postmodum ne in nobis quae facit intumescat; quia tunc sunt veraciter bona quae agimus, si ea semper in humilitate custodimus Et tunc veraciter sumus pauperes Christi, si humiles sumus pro amore Christi. Et: Beati pauperes
Abbreviated transcription (Latin):
.i. si se non repudat inder mag¬
nos qd̾ nobilis fuerit aut potens
aut qd̃ suas diuicias cõmumi ui¬
de contulerit. aut qd̾ in aliquo of¬
ficio sit utilis. Et si nõ ambulat
in mirabilib super se. aut de re¬
ligione ⁊ sc̃itate desuper a deo sibi
collata nõ uelit apparere. tanqm
debet de se humilia sentire ⁊ nõ
exaltare aiam suam: sed in hu¬
militate reprimere. upcca quod
scriptũ est. Quando maior es
tanto de humilia in omnibus.
ualde eñi timenda sunt u̾ba que
sȩcuntur. Alia quippe quecumq
uaritia nõ ecercetur nisi in malis
operib insidiatur ut pereant.
quia ea se egisse iactanter protu¬
lit. As. Sunt quidam qui de con¬
demptu uane glorre uanius gu¬
antur. Similiter sunt pleriq
qui de contẽptu diuiciarum ua¬
nius excolluntur. de quib subuin¬
gitur. Et quid ꝓdest dispergendo
dare pauperib ⁊ pauperem fieri cũ
aĩa misera superbior efficitur di¬
uicias contepnendo quã fuerat

Expanded text:
est si se non reputat inter magest si se non reputat inter magnos, quod nobilis fuerit aut potens, aut quod divitias suas communi vitae contulerit, aut quod in aliquo officio sit utilis. Et si non ambulat in mirabilibus super se, ut de religione et sanctitate desuper a Deo sibi collata non velit apparere tanquamde se debet humiliter sentire et non exaltare animam suam, sed in humilitate reprimere, juxta quod scriptum est: Quanto major es, tanto humilia te in omnibus . Valdesequuntur: Alia enim quaecunque enim non exercetur nisi in malis operibus insidiatur ut pereant. quia se egisse jactanter protulit. Augustinus: Sunt quidam qui de contemptu vanae gloriae vanius gloriantur. Similiter sunt plerique qui de contemptu divitiarum vanius extolluntur, de quibus subjungitur: Et quid prodest dispergendo dare pauperibus et pauperem fieri, cum anima misera superbior efficitur divitias contemnendo quam fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
petunt singulares apparere. ⁊deo
dc̃m est. Omnes unammiter et
concorditer uiuide ⁊ c̾. Deinde autẽ
in nobis inuicẽ honoramus. si nos
inuicẽ ꝓpder deũ diligimus. si
precepta eius sollicite custodimꝰ
et efficimur scm tẽplũ eius per
inhabitandẽ sp̃m eius in nobis.
Nr̃m est deũ honorare per bonam¬
uitam. dñi est nos in habitare ⁊
usq fruerentur. Melius est res su¬
as in scło denere. quã ita eas mo¬
nasterio distribuere ut uelint
se iide eccollere. Nam si excollun¬
tur deiciuntur. Quisquis eñĩ in
eo qd̵ bene agit intumescit e ip̃o
dramite quo proficit cadit. So¬
na quippe actio cũ elacione neq
eleuat sed grauat. Seata est ergo
illa aĩa quẽ potest dicere cũ pro¬
pheta. Dñe nõ est exaltatum cor
plane est qui nõ habet occultam¬
uoluntatẽ supecbiã in corde. nec
apertã in corpore nec in uultu. in
habitu neq in sermone neq in
opere. nec in cederis motu suis.
Et si non ambulat in magius

Expanded text:
apparere. Ideo dictum est: Omnes ergo unanimiter et concorditer vivite. Deum autem in nobis invicem honoramus, si nos invicem propter ipsum diligamus, si praecepta ejus sollicite custodimus et efficimur sanctum templum ejus per inhabitationem Spiritus ejus in nobis. Nostrum est Deum honorare, Dei est nos inhabitare et ue fruerentur. Melius est res suas in saeculo tenere, quam eas ita in monasterio distribuere, ut velint se inde extollere. Nam si extolluntur, dejiciuntur. Quisquis enim in eo quod bene agit intumescit, eo ipso tramite quo proficit cadit. Bona quippe actio cum elatione non elevat, sed gravat. Beata est ergo illa anima quae potest dicere cum Propheta: Domine, non est exaltatum cor plane est qui non habet occultam superbiam in corde, nec apertam corpore, nec in vultu, nec in habitu, neque in sermone, neque in opere, neque in caeteris motibus suis. Et si non ambulat in magnis, id
Abbreviated transcription (Latin):
mus. quemadmodũ primitiua
ecclesia cui erat cor unũ ⁊ aĩa u¬
na. Qd̃ ait unanimiter: ꝑtinec
ad uoluntatẽ. qd̾ subdit concor¬
diter pertinet ad bonos mores.
Hic est rectus ordo uiuendi. Pri¬
mũ ut sit uoluntas una. deinde
concors uita. Feater qui uult
concorditer uiuere. prius debet
prauos mores relinquere. ne sit
peruersus mordinatus. indiscipli¬
natus ne anxietate sua ceceros
premat. Seinde ida debet delibera¬
possit scdm̃ deũ illis cũ quib ui¬

Expanded text:
mus, quemadmodum primitiva mus, quemadmodum primitiva Ecclesia, cui cor erat unum et anima una. Quod ait unanimiter, pertinet ad voluntatem. Quod vero subdit concorditer, pertinet ad bonos mores. Hic est rectus ordo vivendi, primum ut sit voluntas una, deinde concors vita. Frater qui vult concorditer vivere, prius debet pravos mores deponere, ne sit perversus, inordinatus, indisciplinatus, ne anxietate sua caeteros premat, deinde ita debet libpossit cum illis cum quibus vi
Abbreviated transcription (Latin):
perib ⁊pauperem fueri. ⁊ anima
musera superbior efficitur diuici¬
as contẽpnendo qm̃ fuerat pos¬
sidendo: Nõ prodest nobis nr̃a re¬
linquere non relinquamus et
uos. Non enĩ dicit dñs beati pau
et melius esset ut eas in scło re¬
tineret quã sic relinqueret ut
uide in monasterio superbiret.
Sicut ergo illa. ała beata que
sua ꝓpter deũ pauperib diuidit
ut humilietur ida illa est mise¬
ra que inide eccollitur. Infelis ꝑ¬
fecto que per ider uirtutũ tendĩt
ad interitũ ⁊ iuide premiũ habe
debuit inde dormentũ ĩcurrit.
Or̃o quippe superbia dando in
imo est quanto in altũ se eri¬
git. tantoq ꝓfundius labitur
quando eccessius eleuatur.
esecans igitur quibdam
uiciis ad unanimidatem
redit quã primo cõmendat di¬
cens. Omnes ergo unanimiter
et cõcordider uiuite: ⁊ honorate
in uobis deũ inuicẽ cuius tẽpla
fc̃i estis. Unanimiter in deo uiui¬
mus si unũ animũ in deo habea¬

Expanded text:
peribus et pauperem fieri, cum anima peribus et pauperem fieri, cum anima misera superbior efficitur divitias contemnendo, quam fuerat possidendo? Non prodest nobis nostra relinquere, nisi relinquamus et nos. Non enim dicit Dominus: Beati paupet melius esset ut eas in saeculo retineret quam sic relinqueret, ut inde in monasterio superbiret. Sicut ergo illa anima est beata quae sua propter Dominum pauperibus dividit ut humilietur, ita est illa misera quae inde extollitur. Infelix profecto est qui per iter virtutum tendit ad vitia, et unde praemium habere debuit, inde tormentum incurrit. Omnis quippe superbus tanto in imo est, quanto in altum se erigit, tantoque profundius labitur, quanto excelsius elevatur. Resecatis quibusdam vitiis ad unanimitatem redit, quam primo commendavit, dicens. Omnes ergo unanimiter et concorditer vivite, et honorate in vobis Deum invicem, cujus templa facti estis. Unanimiter vivimus si unum in Deo animum habea
Abbreviated transcription (Latin):
fauor scl̃i uel elacio designatur.
Et hiis ergo uerbis admoriemur¬
Ne cũ recta agimus ostendere ad
elacionẽ studeamus. Alio quin mer¬
cedem nõ habemus apud patrẽ nr̃m
Deinde ostendit quantũ sit uiciũ
superbie cũ subiungit. Alia quip¬
pe quecũq iniquitas in malis o¬
perib ecercetur ut fiant suplia
uero eciã bonus operib insdiatur
it percant. Et hoc apparet quia ce¬
teris uiciis peror est superbia. Per
uicia enĩ ⁊ urcutes excerminat
humanã mendẽ. Superbia ⁊ ho¬
suos odibilis est. De hac scriptũ est.
Iniciũ omnis peccati superbia. Pri¬
ma est eñĩ in pectando ultima re¬
manet in conflictu. Nam cũ secuus
dei cetera uicia superauerit. ⁊ iam
adhuc habet pugnã contra super¬
biam quã nisi expugnauerit fru
foris bona agimus: intus cor ab
elacione custodire debemus. quia
nulla deo placet cũ superbia ela¬
çio. Unde scciptura nos admonet
dicens. Omni custodia serua cor
quid prodest dispergendo dare pau¬

Expanded text:
 atque elatio designatur; ex his verbis admonemur ut recta quae agimus abscondere ab elatione studeamus, alioquin mercedem non habebimus apud Patrem nostrum. Deinde ostendit quantum sit vitium superbiae; cum subjungit. Alia quippe quaecunque iniquitas in malis operibus exercetur, ut fiant; superbia vero etiam bonis operibus insidiatur, ut pereant. Ex hoc apparet quia caeteris, vitiis major est superbia. Per vitia enim et virtutes exterminat humanam mentem; superbia bus odibilis est, de qua scriptum est: Initium omnis peccati superbia . Prima est in peccando; ultima remanet in conflictu. Nam cum servus Dei caetera vitia superavit; et jam adhuc habet pugnam contra superbiam, quam nisi expugnaverit, in foris bona agimus, intus cor ab elatione custodiamus; quia nulla Deo placet cum superbia operatio. Unde Scriptura nos admonet dicens: Omni custodia custodi coquid prodest dispergendo dare pau