comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes inclero. s forma facti gͣgiꝰ ex aĩmo.
ut cũ apparui̾t princeps pastorum
ꝑcipiatis in marcessibilem coronam.
qui quasi eis iniudeant. autꝰ cdedignẽ¬
tur audire. EEt si ali ut in qͥt apłi ꝓau¬

Expanded text:
tes in cleris, sed forma facti gregi et ex animo, ut, cum apparuerit princeps pastorum, percipiatis inmarcescibilem gloriae coronam. qui, quasi aut invideant aut non dignentur audire. Et si alii, inquit Pau
Abbreviated transcription (Latin):
rent cłicos. quasi cłicos. quasi elieas¬
ut ipsis ep̃is. acłĩcis quaĩ epĩs honoꝵ
deferat᷑. Sc̃itũ ẽ illudꝰ ratons domitii
Cur ergo inqͥt te babeã ut pͥncipem:
cũ tu non habeas. ut senatorẽ : Quod

Expanded text:
rent clericos quasi clericos, ut et ipsis a clericis quasi episcopis honor deferatur. § 2. Scitum est illud oratoris Domitii: Cur ego te, inquit, habeam ut principem, quum tu me non habeas ut senatorem? § 3. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ms siũ paatriarche in cuiꝰ lib api¬
cẽ. suĩ metropoltor. primatus.
aut ep̃atuũ cathedras. uł eccłarũ cuiꝰ¬
cũq ordinis dignitatẽ instituit ro¬
mana ecła. Illamuero solus ipse fun¬
dauit. ⁊ suꝑ petrãfidĩ moxnascentis
erexit. quibeato eternȩ iute clauige¬
ro terrenismul. ⁊celestis imperii iu¬
ra cõmisit. Nõnergo quelib terrena
illu̾is certe priuilegio fungit᷑. illius
aucboĩtate fulcit᷑. Unde non dubiũ¬
ẽ. quia quisquis cuiuslib eccłie. ius
suũ detrabit in tͦttͣtiãfacit. Qui aũt
romane eccłe. priuilegiũ ab ipsosũ¬
mo om̃iũ eecłiaꝵ capite traditũ aufer¬
re conatur. Hic ꝓculdubio inheresim
qui aduͣsus illam agit. que ẽ mat̃ fidĩ
⁊ iili ꝯtumar inuenit᷑. ꝗea cuncti ecđuᷤᷤ¬

Expanded text:
s sive patriarchii cujuslibet apices, sive metropoleon primatus, aut episcopatuum cathedras, vel ecclesiarum cujuslibet ordinis dignitates instituit Romana ecclesia. Illam vero solus ille fundavit, et super petram fidei mox nascentis erexit, qui beato aeternae vitae clavigero terreni simul et coelestis imperii jura commisit. Non ergo quaelibetillius certe privilegio fungitur, illius auctoritate fulcitur. Unde non dubium, quia quisquis cuilibet Ecclesiae jus suum detrahit, iniustitiam facit; qui autem Romanae aecclesiae privilegium ab ipso summo omnium aecclesiarum capite traditum auferre conatur, hic procul dubio in heresim qui adversus illam agit, quae mater est fidei, et illi contumax invenitur, qui eam cunctis aec
Abbreviated transcription (Latin):
atq xͥanorum oblationes conferãt.
gressor: int̾̃ maximos hereticos.⁊ ã¬
tixp̃os non m̾inus habeat᷑. ⁊ sicut ni¬
cena synodus desymonacis censuit.
⁊ quidat ep̃s. ⁊ qui recipiunt ab eo li¬
ici. siũ precio. sue beneficio et̃nam
cendn ignib deputent᷑. It̃ aũs.¬

Expanded text:
atque christianorum oblationes conferant, transgressor, inter maximos hereticos et antichristos non minimus habeatur. Et sicut Nicena synodus de simoniacis censuit et quidat episcopus et qui recipiunt ab eo laici, sive pretio sive beneficio, eterni incendii ignibus deputentur. Item Pas
Abbreviated transcription (Latin):
rĩ ad ũsus illicitas ⁊ priuatas ur̃oꝵ
ioleñtias. quas ⁊ uos ibi quitalia
facitis. doletis. ⁊ gemitis. apotestici¬
b ordinatis ultionẽ petunt. ñq̃d los
ꝑsequantur. s quia se defendant. It̃¬

Expanded text:
ri adversus illicitas et privatas vestrorum violentias quas et vos ibi qui talia facitis doletis et gemitis, a potestatibus ordinatis ultionem petunt, non quod hos persequantur, sed quia se defendant.
Abbreviated transcription (Latin):
Scdo. anilli testessint audiendi.
Tertio. an illudsit usuras exigere r¬
to. anliceat clicis uł laicis aquolibet
usuras expetere. Quinto. anelemosi¬
ne. de usuris fieripossint ¶Sexto. an
usurarii penitñtiã agere ualeant nisi
qd male acceperunt. restituant¶ Quod¬

Expanded text:
do, an illi testes sint audiendi? Tertio, an illud sit usuras exigere? Quarto, an liceat clericis vel laicis a quolibet usuras expetere? Quinto, an eleemosynae de usuris fieri possint? Sexto, an usurarii poenitentiam agere valeant, nisi quod male acceperunt restituant. QU
Abbreviated transcription (Latin):
secelebrande. annon. Quib responde¬
mus. si om̃ib depeccatis suis purãc̃fes¬
pulturam eis int̃dicunt. qui. ꝓpecca¬
tissuis. penã extremã ꝑsoluunt. ⁊ ꝯfi¬
tent̃ uł conft̾tĩdesidãnt. Scͥptum. ẽ.¬

Expanded text:
celebrandae an non? Quibus respondemus, si de omnibus peccatis suis puram confespulturam interdicant eis qui pro peccatis suis poenam extremam persolvunt, et confitent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipiendi. uł missarũ sollẽpiua celebrã¬
di. cũ fortasse aut festusdies exigit.
aut exibere minist̾iũ ꝓ eoq̃d sac̃dos
alius de ẽ. ipsa necessitas cõpellit. Nãsi
ad st̃ alii qui implere miftiũ ualeant.
illusio ꝑerapulã factã apͣtione sacriͥnuul¬

Expanded text:
Christi, vel missarum solemnia celebrandi, cum fortasse aut festus dies exigit, aut exhiberi ministerium pro eo quod sacerdos alius deest, ipsa necessitas compellit. Nam si adsunt alii qui implere ministerium valent, illusio per crapulam facta a perceptione sacri
Abbreviated transcription (Latin):
uugibis corpis meminit se in ingliiiu en
incidisse. Sĩ ũo extirpi cogitatiõe uigi¬
lantis. orit᷑ illusio inm̃te dormientis.
patet animo reatus suns. uidet em̃ aqͣ
radice inquinatio illa. ꝓcessit. quia q̃d
cogitiuit sciens. hoc ꝑtulit nesciens.

Expanded text:
vigiliis corporis meminit in ingluviem cecidisse. Sin vero ex turpi cogitatione vigilantis oritur illusio in mente dormientis, patet animo reatus suus. Videt enim a qua radice inquinatio illa processerit, quia quod cogitavit sciens, hoc pertulit nesciens.
Abbreviated transcription (Latin):
Tacrimis abluat. ⁊ nisi pͥus ignis tẽp̃tati¬
onis recesserit. reũ se quãi usq ad uespm
itcognoscat . S ẽ ineadẽ illusione neces¬
saru ualde discretio. que subtilit̃ pensa¬
re debeat exquare accidat m̃ti dormmi¬
entis. Aliq̃neñ excrapula. aliqñ exna¬
qñ excogitatione ꝯtĩgitpollutio. Et
quidẽ cũnatẽ supfluitate. uł infirmita¬
te euenĩt. om̃imodo hec illusio ñẽ tim̃¬
da. quiahanc aĩus nesciens ꝑtulisse. ma¬
gis dolendus ẽ quã fecisse. Cũ uõ ultra
modũ appetitus gule insum̃dis alim̃ti ᷤ.

Expanded text:
si prius ignis tentationis recesserit, reum se quasi usque ad vesperam cognoscat. Sed est in eadem illusione necessaria valde discretio, quae subtiliter pensare debeat, ex qua re accidat menti dormientis. Aliquando enim ex crapula, aliquando ex naquando ex cogitatione contingit pollutio. Et quidem cum ex naturae superfluitate vel infirmitate evenerit, omnimodo illusio non est timenda, quia hanc animus nesciens pertulisse magis dolendus est quam fecisse. Cum vero ultra modum appetitus gulae in sum
Abbreviated transcription (Latin):
tĩũ in eisdẽ dieb ꝑcipere nondebet. ꝓ¬
ñ ẽ iudicanda. bonarũ quippe m̃tiũ. ẽ.
p̃a. Unde ⁊̃ cũ esurimus. si ne culpacom¬
mecdimus. quib exculpa pͥmi hominis
factũẽ. ut esuriamus. ¶ Dunũ¬

Expanded text:
terium in eisdem diebus percipere non debet pronon judicanda. Bonarum quippe mentium est pa; unde etiam cum esurimus, sine culpa comedimus, quibus ex culpa primi hominis factum est ut esuriamus. Men
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ut crescendo deereseat ⁊ a scẽ¬
dendo extͣius. int̾ius in ꝓfundo de¬
tib ordinandis. sinceritas iuigeat.
sit simplex ⁊ sine uenalitate consen¬
slis. pura preferat᷑ electio. ut ad sum¬
nato penitus ignorante: nec eo mõ
ad electionẽ. uł ordinationẽ ꝑue¬
nerit. ei nullatenus ob ẽt iudetur.
dinationis cassationem. ad quã alias
non ꝑprauã illorũ cupiditatẽ ꝑue¬

Expanded text:
nisi ut crescendo decrescat, ascendendo exterius, interius in profundo detibus ordinandis sinceritas vigeat; sit simplex sine venalitate consensus; pura praeferatur electio, ut ad sumnato penitus ignorante, nec eo modo ad electionem vel ordinationem pervenerit, ei nullatenus obesse videtur, dinationis cassationem, ad quam alias non per pravam illorum cupiditatem perve
Abbreviated transcription (Latin):
si recto officiosuo ꝓpt̾ districtionẽ.
ad sclarem uidicem fortasse confugit
⁊ is ad quẽ recurrit. solatiũ ei defen¬
sionis inpenderit. Cum eodẽ de ec¬

Expanded text:
si relicto officio suo propter districtionem ad saecularem judicem fortasse confugerit, et is, ad quem recurrit, solatium ei defensionis impenderit, cum eodem de ec
Abbreviated transcription (Latin):
ta plane sisociatur .i. si mali
aliquid cum eis committit. aut
comiittentib fauet. Si autem
neutrũ facit. nullo modo sociat᷑.
Porrosi addat t̾tiũ ut nonsit inui¬
amnmittit. ⁊ coramom̃b peccantiᷤᷤ
arguit. ut ceti timeant. remoueat
etiã uł ab ali quo gradu honoris. uł
officium. non solum castissime ino¬
centiȩ. s ⁊̃ diligentissime seuĩtatis
impleuit. Ubi antẽ cet̾a impediũt᷑.
illa duo sẽꝑretenta. incorruptum.
castũq custodiunt. ut nec faciat.
malum. nec ap̃. ꝓ̃bet factum. Idẽ ĩ¬

Expanded text:
alis sociatur, si malis aliquid cum eis committit, aut committentibus favet. Si autem neutrum facit, nullomodo sociatur. Porro si addat tertium, ut non sit in judmittit, coram omnibus peccantes arguat, ut caeteri timeant, removeat etiam uel ab aliquo gradu honoris uel officium non solum castissimae innocentiae, sed etiam diligentissimae seueritatis impleuit. ubi autem cetera impediuntur, illa duo semper retenta incorruptum castumque custodiunt, ut nec faciat malum nec approbet factum. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ns ium donsus uit inlitite fuscabit᷑
aut crimine polluet᷑. Quod si form¬
citorẽ ipsũ admeliora ꝯuersũ nequa¬
quã pͥor iuti comaculat. multo magi
ex meretrice natus. ⁊ ad ultera si ꝓͥauir
dandus aliquis. aut culpandus. Nemo
inde uere. aut obscurus. aut clarus. ẽ.
immo etiã ut. ꝯsidãntius aliquid dica¬
mus. ac exp̃ssius. nescio quõ ille magi̾

Expanded text:
n de ejus aut vilitate fuscabitur, aut crimine polluetur. Quod si fornicatorem ipsum ad meliora conversum nequaquam prior vita commaculat, multo magis ex meretrice natus et adultera, si propria dandus aliquis aut culpandus, nemo inde vere aut obscurus aut clarus est. Imo etiam, ut consideratius aliquid dicamus ac expressius, nescio quomodo magis ille
Abbreviated transcription (Latin):
incorripiendo filium quãtũlib
aspere. nũquã.ꝓfęcto paternus¬
amor amittit᷑. Fiat tam̃ q̃d nolit.
⁊doleat. qui etiã inuitus dolere¬
berauolentia non gerent᷑. s ut ad
pictatis iustitieq societatem inctis¬
ta iniquitatis eripit᷑. ut illuis uin¬
citur. quiado mebil ẽ infeliciusꝯ
felicitate peccantiũ. qua penalis
nutrit᷑ in punitas. ⁊ mala uolun¬
tas uelut interior hostis roborat᷑.
Et paulo pꝰ. Nam si xp̃iana disci-¬
plina omĩa bella culparet. hoc
potius consilium salutis petentib.
in euangłio diceretur. ut abicers
armi. seq militie omĩo subtra¬
herent. Dictum ẽ aut̃ eis. neminẽ
cõncusseritis. estote contenti sti¬
pendiis ur̃is. Quib. ꝓͥumstipen¬
diũ sufficert debere precepit. mi¬
litare utiq non ꝓhibuit. Itẽ eiꝰ¬
dem ad bonifacium.
oli existi¬

Expanded text:
in corripiendo filio quamlibet aspere, nunquam profecto amor paternus amittitur. Fit tamen quod nolit et doleat, qui etiam invitus videtubenevolentia non gerentur, ut ad pietatis justitiaeque pacatam socitia iniquitatis eripitur, utilius vincitur: quoniam nihil infelicius felicitate peccantium quia penalis nutritur impunitas et mala voluntas velut interior hostis roboratur. Et paulo post: Nam si christiana disciplina omnia bella culparet, hoc potius consilium salutis petentibus in evangelio diceretur, ut abiicerent arma, seque militie omnino subtraherent. Dictum est autem eis, neminem concusseritis, estote contenti stipendiis vestris; quibus proprium stipendium sufficere debere precepit, militare utique non prohibuit. Item eiusdem ad Bonifacium: Noli existi
Abbreviated transcription (Latin):
malo. Si autẽ bene quid mecediᷤ:
Ne quaquã igit᷑ p̃ceptũ suũ si u̾ba
intueamur impleuit. Neq eñi
p̃buit ꝑcutienti alt̾am partem . s
potins. ꝓhibuit ne faceret. ⁊ in iui¬
riam augeret. ⁊ tam̃ paratus adue¬
tiebatur crucifixus occidi. Pro ꝗb
ait incruce pendens. Pat̾ ignosee
cerdotum. ꝑcutiat te ds paries
cuti. ⁊ cũ acucũstantib diceret᷑.
in uinã facis principi sacerdotũ.
irridens eos ammonere uoluit qͥd
dixĩt. ut qui saꝑent intelligerent.
iamndestrueñdũ eẽ aduentu xp̃i pa¬
rietem dealbatum. hoc ẽ ypocri¬
sin saẽdotii uidoꝵ. Ait quippe. Ne¬
scuu fr̃s quia princeps ẽ. Scriptũ
ẽ eñi. Frincipi pptui non male¬
dices .cũ ꝓculdubio qui m eodẽ
p̾p creuerat. atq in lege fuerat e¬
ruditus. illũ principem sac̃dotũ
nescire non poss. nec eos quibus
ita notus fua̾t. ullomõ falleret
ꝗd nesciret. Sunt ergo ista precep¬
ta patientiȩ. sẽꝑ incordis p̃ꝑatiõe

Expanded text:
malo; si autem bene, quid me caedis? Nequaquam igitur praeceptum suum, si verba intueamur, implevit. Neque enim praebuit percutienti alteram partem, sed potius prohibuit ne qui fecerat injuriam augeret. Et tamen paratus vetiebatur, crucifixus occidi, pro quibus ait in cruce pendens: Pater, ignosce cerdotum: Percutiet te deus, paries ercuti. et cum a circumstantibus diceretur: Iniuriam facis principi sacerdotum, irridens eos admonere voluit quid dixerit, ut qui saperent intelligerent jam destruendum esse adventu Christi parietem dealbatum, hoc est hypocrisim sacerdotii Judaeorum. Ait quippe: Nescivi, fratres, quia princeps est. Scriptum est enim: Principi populi tui non maledices, cum procul dubio, qui in eodem populo creuerat atque ibi lege fuerat eruditus, illum principem sacerdotum nescire non posset nec eos, quibus ita notus erat, ullo modo falleret, quod nesciret. Sunt ergo ista praecepta patientiae semper in cordis praeparatione
Abbreviated transcription (Latin):
aratus debet ẽẽ hõ uistus ⁊piꝰ.
patient̃ eorũ malitiam susti¬
nere. quos fieribonos querit :÷
nũs potius crescat bonorũ. ñ ut
parimalitia se quis nũo ad dat
malorũ. Demq ista p̃cepta magis
pus qd in ãptofit. ut teneat᷑ insecͣ¬
to animipatientia cũ beniuolen¬
tia. In manifesto aut̃ idfiat. qd
le debemus. Hinc liquido ostñdr̃¬

Expanded text:
aratus debet esse homo justus et pius patienter eorum malitiam sustinere, quos fieri bonos quaerit, ut numerus potius crescat bonorum, non ut pari malitia se quoque numero addat malorum. Denique ista praecepta magis pus, quod in aperto fit, ut teneatur in secreto animi patientia cum beniuolentia, in manifesto autem id fiat, quod le debemus, hinc liquido ostend
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃oꝵ ꝓ modico balsami q̃d bñ¬
dictũ ꝓbaptism sacramento ꝑ
eccłãs dat̃. quia singuli tremissem̃
ꝓ ipso exigere solent aliquid ult̾iꝰ
exigant. ne forte q̃d ꝓsalute a-¬
nimarũ ꝑ inuoeationẽ scĩsp̃s con¬
secratur. sicut sy mon magus dons̃
dĩpetunia uoluit emere. ita nos
uenundantes dãpnabilit̾ uenin¬
Nõ ẽ aliqͥd
exigñdũ abbiꝰ q ifantesuo adbapti

Expanded text:
pro modico balsami, quod benedictum pro baptismi sacramento per ecclesias datur, quia singuli tremissem pro ipso exigere solent, nihil ulterius exigat, ne forte quod pro salute animarum per invocationem sancti Spiritus consecratur, sicut Simon magus donum Dei pecunia voluit emere, ita nos venundantes damnabiliter venunNon est aliquid exigendum ab iis, qui infantes suos ad bapti
Abbreviated transcription (Latin):
querat᷑ adño suo reddat᷑ ei cum
omĩb que attulit. fide tam̃ accep¬
ta de inpunitate. Si aũt in fra
trienniũ non fuit requisitus. po¬
tea queri non po̾t. nisi sit tam lon¬
ge q̃d inueniri non possit᷑. Ex cł̃¬

Expanded text:
quaeratur a domino suo, reddatur ei cum omnibus quae attulit, fide tamen accepta de impunitate. Si autem intra triennium non fuerit requisitus, postea quaeri non potest nisi sit tam longe quod inveniri non possit; sed
Abbreviated transcription (Latin):
ri: quid aluidẽ quã capitale cͥmẽ
⁊ simoniaca heresis: Quã qd deceᷤ¬
tibilit inutroq testam̃ uindicatẽ
sit. multoꝵ ex emplis facile appa¬
ret. Giezigr̃am sanitatis naamã
syro uendidit. eandẽ gr̃am sam̃tati
beliseo iũdicante leprosus factus
amisit. Iudas om̃iũ redẽptorem
uendidit. moxlaqueosuspensus
eandẽ redẽptionis gr̃am. non obti¬
nuit. ⁊ mĩto. quia nemo potest
retinere quod uendidit. Sy mon

Expanded text:
apitale crimen et simoniaca haeresis? quod quam detestabiliter in utroque testamento vindicatum sit, multorum exemplis facile apparet. Giezi gratiam sanitatis Naaman Syro vendidit; eandem gratiam sanitatis Helisaeo vindicante leprosus factus amisit. Judas omnium redemtorem vendidit, mox laqueo suspensus eandem redemtoris gratiam non obtinuit, et merito, quia nemo potest retinere quod vendidit. Simon
Abbreviated transcription (Latin):
huius gr̃e exꝑtes ostenderet cũc¬
tos peccatores ꝑgr̃am intemplo
dimisit. singularit᷑ uendente
⁊ ementes increpans. ⁊ flagellanᷤ.
tutos eẽ ⁊ uacuos. Quos em̃ xp̃s
eiecit decẽplo. nũquid sp̃s xp̃i faci¬
et sibitẽplũ. It̃ gg¬

Expanded text:
hujus gratiae expertes ostenderet, cunctos peccatores per gratiam in templo dimisit, singulariter vendentes et ementes increpans et flagellans dtutos esse et vacuos. Quos enim Christus ejecit de templo numquid Spiritus Christi faciet sibi templum? C.
Abbreviated transcription (Latin):
uidormierit cũ duab dormi
sororib. ⁊ una exillis añt uxor
fuerat. nec unã exipsis hãt. nec ipsi
bitum. quãsibi reddidit illicitam
sororem eius cognoscendo. nec etrã
post mortem uxoris licet ei. uł adul¬
tere. alicu copulari inconigium.
De sponsauõ econtralegitur in c̃cł
triburiensi.¬

Expanded text:
ui dormierit cum duabus sororibus, et una ex illis ante fuerit uxor, neutram ex ipsis habeat; nec ipsi bitum, quam sibi reddidit illicitam, sororem ejus cognpost mortem uxoris licet, ei vel adultero alicui copulari in conjugio. De sponsa vero econtra legitur in Concilio Triburiensi
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem.⁊ dõtauit: cũ eacoire nõ
potuit. Quã clanculo fr̃ eius corrup̃.
⁊ grauidam reddidit. Decretum. ẽ.
ut quãius nupta ñ potui̾t eẽ legitimo
nicationis quidẽ iuindictã sustineãt.

Expanded text:
uxorem et dotavit, et cum ea coire non potuit, quam clanculo frater ejus corrupit et gravidam reddidit, decretum est, ut quamvis nupta non potuerit esse legitimo nicationis quidem vindictam sustineant,
Abbreviated transcription (Latin):
culpis extantib coione priuauerit.
Idõq huius p̃ceptinr̃i auctoritate
munitus officium tuũ securus ꝑage.
⁊ cõionẽ sine aliqua sume formidi¬
Ox ñ corde sed
ore malediẽt. labioꝵ ĩmũditiã tꝑphũt

Expanded text:
culpis exigentibus communione privaverit. Ideoque hujus praecepti nostri auctoritate munitus officium tuum securus perage, et communionem sine aliqua sume formidin corde, sed ore maledicunt labiorum immunditiam cont
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ apparet. q̃dsi quisquã utcdiximꝰ
illicitũ uiram̃tũ non seruaui̾t. ut
in aliud mailũ ꝑnitiose declinet. tã¬
to grauius delinquit. quanto dap̃¬
nabilius accumulant᷑ peccata per¬
citis. Si aut̃. ꝓpt̾e̾a deserit᷑. ut adbo¬
nũ redeat᷑. nichil culpe ꝓtali ꝑiurio
contrahit᷑. Potius deflendũ ẽ. sini
aliquo illius uiram̃ti occasione noᷤᷤ
deliquisse contigit. Vnde aũs seri¬
bit seuerino muleuitano ep̃o comsu¬
lenti dequodã ubaldo. quia consan¬
guineis euiusdam pelicis eo actus
fua̾t iuirare se illam ducturũ in c̃in¬
gem. nec matrisue. uł fratrib. ult̾i¬
us necessaria subministraturũ. Re¬
scribit ergobeatus aus̃ ut diximis
se uero miletano ep̃o itadicen

Expanded text:
 apparet, quod si quisquam, ut diximus, illicitum juramentum non servaverit, ut in aliud malum perniciosum declinet, tanto gravius delinquit, quanto damnabilius accumulantur peccata peccatis. Si autem propterea deseritur, ut ad bonum redeatur, nihil culpae pro tali perjurio contrahitur; potius deflendum est, si in aliquo illius juramenti occasione nos deliquisse contigerit. Unde Augustinus scribit Severo Milevitano Episcopo, consulenti de quodam Hubaldo, qui a consanguineis cujusdam pellicis coactus fuerat jurare, se illam ducturum in conjugem, nec matri suae vel fratribus ulterius necessaria subministraturum. Rescribit ergo B. Augustinus, ut diximus, Severo
Abbreviated transcription (Latin):
nu ᷤᷤ culture ydolorũ &xdemonũ
consultationib futura p̃discere
Si cut eñi auarus ẽ quicultũ dõ
debitũ nũmo impendit. ydolo¬
rũ cultor ab apło noĩat᷑. sic illi qui
fut᷑a que exdĩ oraculo. nonnũq̃
reuelata inueniunt᷑. uł demonũ
consultatione. uł quib lib p̃stiguᷤ
in uenire laborant.. diuinitati
iura creaturis attribuunt. Futura
eñi p̃scire so luisdĩẽ qui insui cõ¬
tẽplitione ⁊ anglos illa p̾seire faẽ.¬
Unde ysaias ait. Eriora ⁊ nouissima
annuntiate michi. ⁊ dicã q̃d dnes.

Expanded text:
idolorum, ex daemonum consultationibus futura praedicere. Sicut enim avarus, quia cultum Deo debitum nummo impendit, idolorum cultor ab Apostolo nominatur, sic illi, qui futura, quae ex Dei oraculo nonnunquam revelata inveniuntur, vel daemonum consultatione, vel quibuslibet praestigiis invenire laborant, divinitatis jura creaturis attribuunt. Futura enim praescire solius Dei est, qui in sui contemplatione etiam angelos illa praescire faUnde Esaias ait: Priora et novissima annunciate mi
Abbreviated transcription (Latin):
uodam loco dixidemones. ali-¬
quando hõiũ dispositiones. ñso¬
lũ uoce ꝓlatas. uerũ ÷ cogitatiõe
conceptas. cũ signa quedam ex aĩo
exprimunt᷑ in corꝑe. tota facilita¬
te ꝑcliscere. rẽ dixi occultissimam
auclaciori assertione quã debui.
Nam ꝑuenire ista ad notituã demo¬
nũ. ꝑ nonnulla ⁊̃ expimenta. cõ¬
dentur excorꝑe cogitantiũ. illis
sensibilia. nos ãũt latentia. ante
difficillime pͭ ab hõib. aut om̃ino

Expanded text:
odam loco ubi dixi: Daemones aliquando et hominum dispositiones non solum voce prolatas, verum etiam cogitatione conceptas, cum signa quaedam ex animo exprimuntur in corpore, tota facilitate perdiscere ; rem dixi occultissimam audaciore asseveratione quam debui: nam pervenire ista ad notitiam daemonum, per nonnulla etiam experimenta comdentur ex corpore cogitantium illis sensibilia, nos autem latentia, an aldifficillime potest ab hominibus, aut omnino
Abbreviated transcription (Latin):
te sp̃s sc̃i. Si er̃ in mĩto sacerdo¬
tis nequa quã ad xp̃m ꝑtineret.
guinem. credendumẽ em̃i quod
in ũbis xp̃i sacramenta ꝯ ficiant᷑
cuiuis prius creantur imꝑio eius
utiq ũbo recreant᷑ ad melins. Id̾¬

Expanded text:
tus sancti. Si enim in merito sacerdotis, nequaquam ad Christum pertineret. guinem. Credendum est enim, quod in verbis Christi sacramenta conficiantur. Cujus prius creantur imperio, ejus utique verbo recreantur ad melius.
Abbreviated transcription (Latin):
iu diuinationes expetunt. ⁊ mo¬
rẽgentiliũ subsecunt᷑: uł indo¬
mos suas huiꝰ mõĩ hoĩes introduc̃t:
exquirendi aliquid arte magica.
aut expiandicã. subregła quin¬
quennii iaceant. ẜ gradus penitñ¬

Expanded text:
i divinationes expetunt et more gentilium subsequuntur, aut in domos suas huiuscemodi homines introducunt exquirendi aliquid arte malefica aut expiandi causa, sub regula quinquennii iaceant secundum gradus poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
eccliis ordinai. s quiescant in ean qua
ab initio ministrare meruert̃. excep¬
tis illis qͥ. ꝓͥasciuitates ꝑdidert̃. ⁊ exne¬
cessitate ad alias eccłas migrauerunt.
ad aliũ ep̃m ꝑtinentẽ cłicũ susceꝑit.
placuit scãsynodo. ⁊ hunc qͥsuscipit.⁊
eũ quisusceptus ẽ tã diu ex coĩcatos
politano.
rat̃ nitatẽ tuãi
a nobis petisse recolimus gratianũ
eccłiȩ e̾nefrane diaconẽ tue ꝯcedẽ¬
ũ deberet mist̾iũ exbere pecitionẽ
tuã non p̃udimꝰ differendã. idcirco

Expanded text:
ecclesiis ordinari; sed quiescant in ea, in qua ab initio ministrare meruerunt, exceptis illis, qui proprias civitates perdiderunt, et ex necessitate ad alias ecclesias migraverunt. ad alium episcopum pertinentem clericum susceperit, placuit sanctae synodo hunc qui suscepit et eum qui susceptus est tandiu excommunicatos politano. Fraternitatem tuam a nobis petisse recolimus ut Gratianum Ecclesiae Venefranae diaconum tuae cederum debeat ministerium exhibere, petitionem tuam non praevidimus differendam: idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
getes transeundo uellerent spicas
⁊ ederent. ipsius xp̃i uox innocentes
uocat. quia coactifame hoc fecert̃.
N necesitaᷤᷤ s uolũpta ꝑseuan

Expanded text:
getes transeundo vellerent spicas, et ederent, ipsius Christi vox innocentes vocat, quia coacti fame hoc fecerunt. Non necessitas, sed voluntas fa
Abbreviated transcription (Latin):
indicussa nullomodo debeant frat̃m¬
tatem ur̃am hortamur. ut cũ om̃isol¬
licitudine aciu uacitate ĩtatis indaga¬
re multis mõis debeatis illata. ⁊ sisũt u̾
auditast̃. ultione canonica resecent᷑.
ad monemus aũt. ut non cuius cũꝙ
ꝑsone grãnon fauor. non q̃d lib blan¬
tiata sunt nob̃molliat᷑. ut auitate ex
in bocpiger. aut negligens ẽẽ p̃sũpsit.
dictis criminib apd dmse nouerit
ẽẽ participem. cuus zelo adꝑscrutan¬
das subtiliter nefandi facinoris causas
a ⁊ exhis gnͣalem regłam colligi non
o portere contendit: audiat quid gela

Expanded text:
indiscussa ullo modo non debeant, fraternitatem vestram hortamur, ut cum omni sollicitudine ac vivacitate mentis indagare multis modis debeatis illata, et si sunt ut audita sunt, ultione canonica resecentur. § 1. Admonemus autem, ut non cujusquam personae gratia, non favor, non quodlibet blanciata sunt molliat, vel a veritate excin hoc piger aut negligens esse praesumpserit, dictis criminibus apud Deum se noverit esse participem, cujus zelo ad perscrutandas subtiliter nefandi causas facinoris a, et ex his generalem regulam colligi non oportere contendit, audiat, quid Gelas
Abbreviated transcription (Latin):
p̃positi grauius emendet᷑. Et infra.
Cum huius nr̃e congregationis fr̃s
non solũ facultatib. s uoluntatib
ꝓprus. in ipsa ordinis susceptione
renuntiaĩnt. ⁊ se ꝑ ꝓmissam obe¬
dientiam penitus aliorũ potestati.
tum ẽ eos nichil habere. possidere.da
re. uł accipere. sine supioris licentua¬
debert. Quodsi propmquus. uł ami¬
eus. uł quilibet fr̃m cuiquã aliquid
offerrs uoluit. primoquidem pori
insinuetur. ⁊ sic suscipiat᷑ si ipse man¬
dauĩt. De quotamen nichil fiat ali¬
ud nisiq̃d poriplacuerit. Idem.
hxemplũ dñid
accipite ꝯ u̾santis interram. Qr̃
habui̾t loculos cui angłi ministrabãt.
nisi quia eccłi ipsius loculos habttu¬
ra erant: Qñ furem ad misit. nisi ut
eius ecdã furescum patit̃ tolleret.
Eccłarũ p̃põiti : rerũ eoodẽ.

Expanded text:
us emendetur. Et infra: § 2. Quum hujus nostrae congregationis fratres non solum facultatibus, sed voluntatibus propriis in ipsa ordinationis susceptione renunciaverint, et se per promissam obedientiam penitus aliorum potestati, tum est eos nihil habere, possidere, dare, vel accipere debere sine superioris licentiadebere. Quod si propinquus, vel amicus quilibet fratrum cuiquam aliquid offerre voluerit, primo quidem priori insinuetur, et sic suscipiatur, si ipse mandaverit. De quo tamen nihil fiat aliud, nisi quod priori placuerit. CAP.xemplum Domini accipe conversantis in terra. Quare habuit loculos cui angeli ministraverunt, nisi quia ecclesia ipsius loculos suos habitura erat? Quare furem admisit, nisi ut ejus ecclesia fures patienter toleret? Ecclesiarum praepositi rerum d
Abbreviated transcription (Latin):
ũ in p̃tito ꝯcilio de ꝯtinentie
⁊ castitatis modamine tracta¬
ret̾. gradns isti tre ꝯscͥp̃tione qͣdã
castitatis ꝑ conserrationes annexi
antistites. ac dĩsacͣdotes. nec ñ ⁊ le¬
uitas. uł quisa c̃mentis cliuinis in¬
ẜuiunt᷑. ꝯtinentes eẽ in om̃ibus
quopossint simplicit̃ qd̃ adño po̾¬
custodiamus. Ab uiũsis ep̃is dictr̃
pudicitie custode ⁊̃ abuxoribus
abstineant. Ab om̃ib dictũ est
placzut in om̃ib ⁊ ab om̃ib pudiei¬

Expanded text:
um praeterito concilio de continentiae et castitatis moderamine tractaretur, gradus isti tres qui constrictione quadam castitatis per consecrationes adnexi antistites ac Dei sacerdotes, nec non et levitas, vel qui sacramentis divinis inserviunt, continentes esse in omnibus, quo possint simpliciter quod a Deo poscuspudicitiae custodes etiam ab uxoribus abstineant. Ab omnibus dictum est: Placet, ut in omnibus et ab omnibus pudici
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet: Igit᷑ siuit aliã uult uxorẽ¬
accipere. manifesta pãtet ratio quia
suggente diabolo odñfomite exo¬
sam eã habuit. ⁊ id circoeamdimittẽ
mendaci falsitate molitur. Qs̃ si
mulier causat᷑ ⁊ dicit. uolo mat̃ ẽt.
⁊ filios.ꝓereare ut̃q eorũ sep̃tima ma¬
nu propinquorũ. tactis sacroscĩs re¬
liquiis uire iurando dicat. ut nũꝗͣ
ꝑcõmixtionem carm ᷤ coniuncti una
caro effecti fuissent. Tunc uidetur
mulierẽ sccłas posse contrahere nup¬
tias. humanũ dico ꝑꝑ infirmitatẽ
carins eorũ. Uiraũt qui frigide na¬
turȩ ẽ. maneat sine ꝯiuge.Qd̃ si ⁊
ille aliã copulam accẽpit. tẽ bnꝗ
antͣ. ⁊ penitentia ꝑ acta. priora co
didisse debitũ uxori. ⁊ illadiffitet᷑.
cui potius fides habendasit. mĩto
querit᷑ dehis inconcilio ap̃d cõpen¬
dium habito. itastatutum est.
gat se cognitam ab eo.

Expanded text:
veniet? Igitur si vir aliam vult accipere uxorem, manifesta ratio patet, quia succendente diabolo odii fomitem, exosam eam habuit, et idcirco illam dimittere mendacii falsitate molitur. Quod si mulier causatur, et dicit, Volo mater esse et filios procreare, uterque eorum septima manu propinquorum tactis sacrosanctis reliquiis, jurejurando dicat ut nunquam per commistionem carnis conjuncti una caro effecti fuis sent, tunc videtur mulierem secundas posse contrahere nuptias. Humanum dico propter infirmitatem carnis eorum. Vir autem qui frigidae naturae est, maneat sine conjuge. Quod si et iantur, et poenitentia peracta priora cogdidisse debitum uxori, et illa diffitetur, cui potius fides habenda sit, merito quaeritur. De his in Concilio apud Compendium habito ita statutum est :gat se cognitam ab eo.
Abbreviated transcription (Latin):
qui obeausã frigide niture dicunt
se non posse inuic̃ẽ oꝑam carnis dã¬
tes cõmisceri. Iste uero si non po̾t
tauti. ꝓͥuxore. babeat eam quasiso¬
rorem. Qdsiretinculũ uigale uo¬
liui̾nt rescindere. maneat utriq
innupti. Namsibuic non potuit nã¬

Expanded text:
ob causam frigidae naturae dicunt se non posse invicem operam carni dantes, commisceri. Iste vero si non potest ea uti pro uxore, habet eam quasi sororem. Quod si retinaculum conjugale voluerit rescindere, maneant uterque innupti, nam si huic non potuit na
Abbreviated transcription (Latin):
bis debeant᷑. facile. ꝓbabimus. dr̃
eñi in quodam concilio. Siquis lai¬
ꝓprietatissue loca. ⁊c̃. sicut in eodẽ
capitulo in causa monachoꝵ notata
inueniunt᷑. Sigͦ laĩcus uł cłicus uł
quilibet ꝑsona loca suȩ ꝓprietatis
uendens aut donans ꝓuentũ decima¬
tionũ ab eccłã ciu legitime assignatꝰ
ẽ. nullo mõ post̃ abstrabere. nec isti
de cdiocesi ad diocesim transtuntes
decimas suorũ p̃diorũ que intra ter¬
minos nr̃e parrochie continent᷑. nob̾¬
Decimationes iste ⁊si uobis iure de¬
berent᷑ ut asseritis tñ tric̾enaliᷤᷤ obice¬
tio uobis silentiũ imponit. Omĩs eñ
possessio tricenaria p̃scͥptione tollit᷑.
uł quadragenaria sicut possessiones
religiosarũ domarũ uł centerarusiẽ¬

Expanded text:
bis debeantur, facile probamus. Dicitur bis debeantur, facile probamus. Dicitur enim in quodam concilio: Si quis laiproprietatis suae loca, etc. sicut in eodem capitulo in causa monachorum notata inveniuntur. Si ergo laicus, vel clericus, vel quaelibet persona, loca suae proprietatis vendens aut donans, proventum decimationum ab ecclesia, cui legitime assignatus est, nullo modo potest abstrahere, nec isti de dioecesi ad dioecesim transeuntes decimas suorum praediorum, quae intra terminos nostrae parochiae continentur, nobDecimationes istae, etsi jure vobis debentur, ut asseritis, tamen tricennalis objectio vobis silentium imponit. Omnis enim possessio tricennaria praescriptione tollitur, vel quadragenaria sicut possessiones religiosarum domorum vel centenari
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiat. Nus inpera. ignis insi¬
tui. serpens ingreiio.male suos
renumerant bospites. Unde in ꝓ¬
uerbiis dicit᷑. qui serpentem insinu¬
suo nutrit. ꝑcutietur abeo. Tales
inueniatis uobis hospites quale
nobis eẽ uultis non sufficit uobis
edere ⁊ bibere que indomo nr̃asũt
dũ cotidianos fructus oblationũ ꝑ¬
expellere. ⁊ reb nris nospenitus ex¬
poliare contenditis. dumnec etiã
horũ decimationes nobis relinꝗtis
siue delaborante agricol siue de
eo qui suis stipendns non militat.
Ad huuc articulũ de ferimus ũfrue¬
tũ ur̃i oꝑis quẽ adõ recipere cõtẽpni¬
tis. in oblationib.⁊ cotidiamsobse¬
quiis istorũ recipiatis. Decimatioẽs
uero earũ que nob debent᷑ intractas
nobis relinquite. nedũqueritis usur¬
pare qd ur̃m nonẽ. iusta amadũsio¬
ne ⁊ illud cogamini amittere. qduo
bis aliquo mõ uidebat᷑ cõpetere Qs¬
aut̃ heȩ decimationes nullo iure uo¬

Expanded text:
suscipiant. Mus in pera, ignis in sisuscipiant. Mus in pera, ignis in sinu, serpens in gremio male suos remunerant hospites. Unde in proverbiis dicitur: Qui serpentem in sinu nutrit, percutietur ab eo. Tales inveniatis vobis hospites, quales nobis esse vultis. Non sufficit vobis edere et bibere quae in domo nostra sunt, dum quotidianos fructus oblationum perexpellere, et rebus nostris nos penitus exspoliare contenditis, dum nec etiam eorum decimationes nobis relinqueresive de laborante agricola, sive de eo, qui suis stipendiis non militat, ad hunc articulum deferimus, ut fructum vestri operis, quem adeo recipere contenditis, in oblationibus et quotidianis obsequiis istorum recipiatis, decimationes vero eorum, quae nobis debentur, intactas nobis relinquite, ne, dum quaeritis usurpare quod vestrum non est, justa animadversione etiam illud cogamini amittere, quod vobis aliquo modo videbatur competereautem haec decimationes nullo jure vo
Abbreviated transcription (Latin):
tasententra. suũ ꝑsequi. ẽ aliena ra¬
pere. Unde aduos hec sentñtia ma¬
nauit. isi quia tanto ardore nr̃a ẽ¬
cupiscitis. ut ur̃aputetis uobis aufer.
nr̃a debitum finem sortita fuĩt. ex¬
camabitis. A. A. miser. crucior tm̃
bolũee ereptũ ex faucib. S udete
ne dãpnũ effusi unguenti uobisrẽc̃o¬
pensare queratis. Constitustis uos
plantatores uinearũ. fossores agroꝵ
trituratoraes arearũ. rigatores cãpoꝵ.
assũpsistis. ⁊ debitauobis obsequia
a nobis subtrahi conquestiestis. Sed
non negamus qd ur̃mẽ. bouitritu¬
ranti palee.⁊ integumenta ẜuant̾.
sint hec uobis. ⁊ grana nobis relinꝗ¬
mercede accepta. ꝓuenientes fractꝰ
dnĩs relinquunt. Uos ergo rẽcepta
mercede ur̃ oꝑis incotidiams obla¬
ferunt᷑. Prouenientes fructus de'
auclitores suos erant. s non uissit
eis ut dños dedomib suis eicerent
⁊ reb suis expoliarent. Non facile
inuenies quitales hospites libent̃

Expanded text:
ta sententia; suum persequi estne aliena rata sententia; suum persequi estne aliena rapere? Unde ad vos haec sententia manavit, nisi quia tanto ardore nostra concupiscitis, ut vestra putetis vobis auferriuum causa nostra debitum finem sortita fuerit, exclamabitis: Ah miser, crucior tantum bolum esse ereptum ex faucibus. Sed videte, ne damnum effusi unguenti vobis recompensare quaeratis. Constituistis vos plantatores vinearum, fossores agrorum, trituratores arearum, rigatores camporum, et assumsistis, et debita vobis obsequia a nobis subtrahi conquesti estis. Sed vos non negamus quod vestrum est. Bovi trituranti paleae et tegumenta servantur. Sint haec vobis, et grana nobis relinquimercede accepta, provenientes fructus dominis relinquunt. Vos ergo recepta mercede vestri operis in quotidianis oblaeruntur, provenientes fructus deciauditores suos erant, sed non jussit eis, ut dominos de domibus suis ejicerent, et rebus suis spoliarent. Non facile invenietis qui tales hospites libenter
Abbreviated transcription (Latin):
tulimus. Uos aut̃ quaĩ otiosi alie¬
nocibo pasci gaudetis. Uidete ne ĩ
uobis uertatur illud. Uides ꝗd faciat
Isti anobis sumunt psalmũ. ⁊ ues
ab eis queritis tympanũ. Ate leo . iiii.
bus debentur. illis aquib baptis ma
accipunt. an aliis: nos eos baptis amꝰ
⁊ nos abeis decimas sumitis. honesta
inter p̃tatioẽ. utinã inuenĩatis qui sic
ꝓuobis int̃ pretent᷑. Quia Inos rigamꝰ
ppłm hunc imbrẽ doctrine ei minis¬
trantes. quia colimus eũ uomere p̃di¬
cationis cordaeiue ad fidem aꝑientos
si non uultis si nere. ut patimini eum¬
nobis fructificare. ⁊ qualia uobis fiꝰ
nonuultis. nobis inferre cauete. ne
si ꝑgitis dicere que uultis. audiatis q̃
⁊ multiplici argumentatione nr̃aui.¬
ra auferre contenditis. ita ut si fides.
si uba dedistis ũba recipietis. Arguitiᷤᷤ
nos q̃d eaque uob̃ debent̃. sumripere
querimus quia nr̃a ꝑsequimͣ. Sapi¬
entis quidẽ ⁊ philosophicoore: ꝓla¬

Expanded text:
tulimus: vos autem quasi otiosi alietulimus: vos autem quasi otiosi alieno cibo pasci gaudetis? Videte, ne in vos vertatur illud: Vide quid faciat Isti a nobis sumunt psalmum: et vos ab eis quaeritis tympanum? § 7. Item Leo IV: bus debentur? illis, a quibus baptisma accipiunt, an aliis? Nos eos baptizamus, et vos ab eis decimas sumitis? Honesta ista interpretatio est: utinam inveniatis qui sic pro vobis intepretentur! Quia ergo nos rigamus populum hunc, imbrem doctrinae ei ministrantes, quia colimus eum vomere praedicationis, corda ejus ad fidem aperientes, si non vultis sinere, vel patiamini nobis eum fructificare, et qualia vobis fieri non vultis nobis inferre cavete, ne, si pergitis dicere quae vultis, audiatis quaet multiplici argumentatione jura nostra auferre contenditis, ita ut, si fides si verba dedistis, verba recipietis. § 10. Arguitis nos, quod ea, quae vobis debentur, subripere quaerimus, quia nostra persequimur. Sapienti quidem et philosophico ore prola
Abbreviated transcription (Latin):
riouiiant. Sed nũquid de tocuiñ
ẜuiunt. IItẽ qui insacrario opant᷑.
cñsacrano participãt. s nũquid cũ il¬
lo inquo non opant: Nos ẜuimus
altario. uos ei participare uultis. nõ
uero uacuos. ⁊ inanes dimittẽ uulti¬
It̃ apłs. Laborantem agricolã priꝰ¬
oportet suscipere defructib sins.
uos aũt e contraqueritis. Nos sumꝰ
agricole laborantes. uos primũ uul¬
tis ꝑcipere defructib nr̃is. Immoñ
primũ quia nec ultimũ nobis relin¬
quere uultis. Apriorib em̃i incipi¬
entes paulatim ẜpitis. ⁊ totum usin¬
pare contenditis. ut. ꝓ uobis uidea¬
tur dictũ frustratim lupuscomed
⁊ uos stipendia nr̃e militie uobis
queritis. Nos gregem pascimus. ⁊ uo
lac eius ⁊ lanam accipere uobiꝰ uult̾i.
Sãꝑe ẽ de alienolabore fructum
quãcũq domũ intraueritis in eadẽ
manete edentes ⁊ bibentes que ap̃
illos sunt. Cũ aũt intraũtis pͥmũ
dicite. paxhuicdomui. Nos domũ
hanc ingressi sumus. et pacem ob¬

Expanded text:
Sed numquid de eo, cui non serviunt? Item: Qui in sacrario operantur cum sacrario participant. Sed numquid cum illo, in quo non operantur? Nos servimus altario, vos ei participare vultis, nos vero vacuos et inanes dimittere qutolus: Laborantem agricolam oportet primum accipere de fructibus suis: vos autem contra quaeritis? Nos sumus agricolae laborantes, vos primum vultis percipere de fructibus nostris? imo non primum, quia nec ultimum nobis relinquere vultis. A prioribus enim incipientes paulatim serpitis, et totum usurpare contenditis, ut pro vobis videatur dictum: frustatim lupus comedet vos stipendia nostrae militiae vobis quaeritis? Nos gregem pascimus: et vos lac ejus et lanam accipere vobis vultis? Sapere est de alieno labore victum quacunque domum intraveritis, in eadem manete, edentes et bibentes quae apud illos sunt. Quum autem intraveritis, primum dicite: Pax huic domui. Nos domum hanc ingressi sumus, et ei pacem ob
Abbreviated transcription (Latin):
actib ꝑcipiat. Encliocesi autẽ
designata quecũq p̃dia colunt᷑ pro¬
uentus decimationũ baptis maliecłe
assignatus debet ꝑsolui. Quia ergo p̃¬
dia ħ intra t̃minos nr̃e diocesis conti¬
nent᷑.z. ꝓuentus decimationũ nobi ᷤ
legitime assignatus. nr̃e eccłiȩ ꝑsol¬
adõ constitute sunt ꝑ moysen. ut ꝑ¬
soluerent᷑. appło filiis lem. ꝓmistĩo
in quo deseruiebant ei intab̾naculo.
Non accipiebant filii leui decimas nͥ
abeis. ꝓ quib offerebant p̃ces ⁊ sac̾ficra
Quia gͦnos seruimus dño intab̾nacło¬
pistis preces ⁊ sacrificia offerendo.¬
⁊ ipsi debent nobis ꝑsoluere decimas
⁊ primitias. ¶t̃ cum decime darentur
filiis leui. non electione offerentis
ꝑsoluebant̃. ut contẽptoleuita ꝗse
cũ erat ipse eligeret cui uellet decimas
dare. Namdictũ ẽ. Leuita quitetom
morabat᷑. ⁊ intramuros urbis tue ha¬
bitat. comedet eas. Idõ ⁊̃ exsingłis tri¬
bub ciuitates ad habitandũ accepert̃.

Expanded text:
at. Gratian. In dioecesi autem designata, quaecunque praedia coluntur, proventus decimationum baptismali ecclesiae assignatus debet solvi. Quia ergo praedia haec intra terminos nostrae dioecesis continentur, et proventus decimationum nobis legitime assignatus, nostrae ecclesiae persola Deo constitutae sunt per Moysen, ut persolverentur a populo filiis Levi pro ministerio, in quo deserviebant ei in tabernaculo. Non accipiebant filii Levi decimas, nisi ab eis, pro quibus offerebant preces et sacrificia. Quia ergo nos servimus Domino in tabernacistis preces et sacrificia, et ipsi debent nobis persolvere decimas et primitias. § 2. Item quum, decimae darentur filiis Levi, non electione offerentis persolvebantur, ut contemto Levita, qui secum erat, ipse eligeret cui vellet decimas dare. Nam dictum est: Levita, qui tecum moratur et intra muros tuos habitat, comedet eas. Ideo ex singulis tribubus civitates ad habitandum acceperunt,
Abbreviated transcription (Latin):
leuite qui inuris urbib cõmorant᷑.
Neq em̃ habẽt aliam partem ⁊ posses¬
sionẽ int̾uos. Et infra. Decimã frum¬
ti. ⁊ uina. ⁊ olei. Primogenita ar men¬
te offerre uoluĩs. ⁊ pͥmitias manuuo
tuarũ coram dño dõtuo. cõmedes ea¬
sedemus. ⁊ eis habitatione iuctisumꝰ.
rite ab eis decimas accipimis. It ait

Expanded text:
Levita, qui in urbibus commoratur. Neque enim habet aliam partem atque possessionem inter vos. Et infra: § 3. Decimam frumenti, vini et olei, tui, primogenita armente offerre volueris, et primitias manuum tuarum coram Dosedemus, et eis habitatatione juncti sumus, rite ab eis decimas accipimus. Item ait
Abbreviated transcription (Latin):
tat falcem inalienã messem. hec
messis nr̃a ẽ. uos uultis falcem in eã
mittere. Itẽ non alligabis os boui
trituranti. Nos sumis boues tritu¬
rantes uos quertts alligare os nr̃m¬

Expanded text:
tat falcem in alienam messem. Haec messis nostra est, et vos vultis falcem in eam mittere? Item: Non alligabis os bovi trituranti. Nos sumus boves triturantes: vos vultis, alligare os n
Abbreviated transcription (Latin):
sed delectatione iustitie. iustũ ĩ
iusto qd ẽ bonum ꝓ malo. qd et̃ ds̃
uidexfacit. EItẽ ab aliquo cap¬
to. inuste sla exĩgunt̃. ꝓuita tñ
redim̃da iuste offerunt᷑. Itẽ uasa sa¬
era ab aliquobarbaro iniuste exigõ¬
tur. ꝓredẽptione tam̃ captiuoꝵ iꝰte
prãntur. sic ⁊̃ iurie ꝓ pulsatio. licet
iniuste postuletur. iuste tam̃ p̃sta¬
tur. Quã quã ⁊ ip̃a postulatio non
usq quaq iniusta. ꝓbetur. Aliud
ẽ enĩ iniuriam ꝓpellere. ut sibi li¬
lioꝵ utilitati libere possit uacare.
Sicq aliud ẽ suffragium ab bõine
tamquã aministro iustitiȩ postulaẽ
ut mala uolunti ᷤᷤ ad u̾santium. euis
ministio careat effectu.⁊ bonorũuo¬
luntas eius suffragio sortiatur effec¬
tum. Aliud spensuã adõ inhõinẽ
trans ferre. ut adu̾sa que inferunt᷑
adõ uite correctionẽ. Humano pellã¬
tur auxilio. nulla p̃cedente correcti¬
one. Sicut isrłite. qui captiuitatẽ
sibi inminentẽ egyptiorũ suffragio

Expanded text:
sed delectatione iustitie, iustum pro iniusto, quod est bonum pro malo, quod etiam deus iudex facit. Item ab aliquo capto iniuste sua exigunt, pro vita tamen redimenda iuste offeruntur. Item sacra vasa ab aliquo barbaro iniuste exiguntur, pro redemptione captivorum iuste prestantur. Sic etiam iniurie propulsatio, licet iniuste postuletur, iuste tamen prestatur, quamquam et ipsa postulatio non usquequaque iniusta probetur. Aliud est enim iniuriam propellere, ut sibi liliorum utilitati libere possit vacare. Sicque aliud est suffragium ab homine, tamquam a ministro iustitie postulare, ut mala voluntas adversantium eius ministerio careat effectu et bonorum voluntas eius suffragio sortiatur effectum; aliud spem suam a deo in hominem transferre, ut adversa que inferuntur a deo ad vite correptionem, humano pellantur auxilio, nulla precedente correctiosibi imminentem Aegyptiorum suffragio
Abbreviated transcription (Latin):
Petere ergo uł pr̃are intribulatioe
subsidium. ut uoluptuose quis
incrimine uiuat. dãpnabile est.
Pecere aut̃. uł pr̃are solatium. ut
malis facultas delinquendi adima¬
tur. ut eccłã pacem adipiseat᷑. ut a¬
liquis multoꝵ utilitati ẜuetun
utile ẽ.⁊ honestum. Dissimulare uͦ¬
ẽ. grauissimũ. Hinc de paulo legit᷑.
q̃d eũ quidã iuicioꝵ inrassent se ñ
cõmesturo̾ panem nasi eũ int̃ficer.
petiit milites ap̃tore quorũ p̃sidio
illesus ẜuaret᷑. ab inuiria uidõrũ.
non sue uoluptati. s om̃iũ utilita¬
ti uicturus. Hinc ineuangłio mer¬

Expanded text:
Petere ergo vel prestare in tribulatione subsidium, ut voluptuose quis in crimine vivat, est damnabile. Petere autem vel prestare solatium, ut mala facultas delinquendi adimatur, ut ecclesia pacem adipiscatur, ut aliquis multorum utilitatibus servetur, utile est et honestum, dissimulare vero gravissimum. Hinc de Paulo legitur, quod cum quidam Iudeorum iurassent se non commesturos panem, nisi eum interficerent, petiit milites a pretore, quorum presidio illesus servaretur ab iniuria Iudeorum non sue voluptati, sed omnium utilitati victurus. Hinc etiam
Abbreviated transcription (Latin):
red dere bona ꝓmalis. non red¬
dere mala ꝓmalis. hec bonorũ s̃
yprius melius. Non reddere bona
ꝓbonis. reddere mala ꝓbonis. Hec
quñbonis. q̃d xp̃s non arguit. S
plus oportere dicit. quir ⁊ ethnici
hoc faciunt. post̾ius. ꝓpinquũ ma¬
lis. conuenit tam̃ ⁊ bomis. Unde
lex modum ultionis statuit. ocłor
ꝓͥoculo. Quesi dicipͥ. in iu̾storũ
iustitia ẽ. quia iniqua ẽ ultio qͣ
lexstatuit. s quia uitiosa libido.

Expanded text:
reddere bona pro malis, non reddere mala pro malis; hec bonorum sunt et prius melius. Non reddere bona pro bonis et reddere mala pro bonis; hquum bonis, quod Christus non arguit, sed plus oportere dicit, quia etiam ethnici hoc faciunt; posterius propinquum malis, convenit tamen et bonis. Unde et lex modum ultionis statuit: oculum pro oculo. Que, si dici potest, iniustorum est iustitia, non quia iniqua est ultio quam lex statuit, sed quia vitiosa est libido
Abbreviated transcription (Latin):
didit᷑. ⁊ dieum uinxerit societati.
infra. Om̃s credentes scdm apłm xp̃i¬
corpus efficimur. Qui in xp̃i corꝑe.
errat ⁊ labit᷑. asserens menbrũ eius scm
de qualicrimine obnoxius fiat. Isa¬
ias ait. Uehis quidiẽt dulce amarũ
et amarũ dulce. Ponentel teneisroee
lueemr uice tenebras. Dulee puto eẽ

Expanded text:
derit, et Dei eum junxerit societati, infra: § I. Omnes credentes secundum Ap efficimur . Qui in Christi corpore errat et labitur, asserens membrum ejus vel de quali crimine obnoxius fiat: Vae, ait Isaias, qui dicunt dulce amarum, et amarum dulce: ponentes tenebras lucem, et lucem tenebras . Dulce, puto esse
Abbreviated transcription (Latin):
Ni publicis sacramentorũ gestis.
Iq̃d ꝰ auertat a quib libit illicita
uł nonbona extitiss cõditio alle¬
gata. que aut iugulare animãpa¬
tris. aut gerere cõpelleret stuprũ
sacratissime uirginis. nũquid ñ tolle¬
rabilius cẽt stulte. ꝓmissionis uota
reicere. quã ꝑmutiliũ ꝓ missoruor

Expanded text:
i publicis sacramentorum gestis, quod deus avertat, a quibuslibet illicita, vel non bona extitisset conditio allegata, que aut iugulare animam patris, aut gerere compelleret stuprum sacratissime virginis, nunquid non tollerabilius esset stulte promissionis vota reiicere, quam per i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dcasi onẽ tpis inpͥaccaͭ aut abien¬
tiũ p̃sũptionẽ. aut tunultũ ualiusᷤ¬
se ppłarẽ. ũ indignisquibꝙ ⁊ longe
extra sacerdotale mĩtũ constitutis paᷤ¬
torale fastigium. ⁊ gub̃natio eccłẽ
crederet̃. Non ẽ boc consulere p̃pło.:
s nocẽ. nec p̃rare regim̃. s augere dis.¬
crim̃ integrtas eñi p̃sintiti salus e o
subditoꝵ ⁊ ubiẽ incolumitas obediẽ¬
tiȩ. ibiẽ sana forma doctrinȩ. Princi¬
terq curandum ẽ. ut in domo dñi nic
sit morclinatũ. nichilq p̃posterũ qͣn¬
tomagis elab orandumẽ. ut inelecti¬
one cius qui supra om̃s gradus ꝯstitu¬
itur nonerretur. Nam totius familiȩ
dñistatus ⁊ ordo nutabit. si quodreqͥ¬
rit᷑ in corpe. non inuenit᷑ incapite. N¬

Expanded text:
is impacati aut ambientium praesumptionem aut tumultum valuisse popularem, ut indignis quibusque et longe extra sacerdotale meritum constitutis pastorale fastigium et gubernatio ecclesiae crederetur. Non est hoc consulere populis, sed nocere, nec praestare regimen, sed augere discrimen. Integritas enim praesidentium salus est subditorum, et ubi est incolumitas obedientiae, ibi sana est forma doctrinae. § 1 Princiterque curandum est ut in domo Domini nihil sit inordinatum, nihilque praeposterum, quanto magis elaborandum est ut, in electione ejus qui supra omnes gradus constituitur, non erretur? Nam totius familiae Domini status et ordo nutabit, si quod requiritur in corpore, non invenitur in capite. U