comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de enoch. & de belia ce de moyse
sc̃a scͥptura certis & magnis suȩ
fiãei docum̃itis insummo culmine
aucꝰtoritatis locata testatur. hoc ere¬
dimus:. ñ quod faustus nos cred̾e sus¬
picatur: Quid sit autẽ sed̃m naturã
quid contra naturam: homines qui
sic̃ uos errant nosse non possunt. Di¬
ci autẽ humano more contra naturã
esse. quod est contra naturȩ usum
mortalib notum. nec nos negamus:
sic̃ illud est quod apłs ait: Si tu ex
naturali in cisus oleastro & contra na¬
turam in sertus esin bonã oliam. Id
eͥt̃ contra naturam dixit. qͦd est contra
consuetudinẽ naturȩ: quam noticia
humana conp̾hendit: ut oleaster in¬
sertus in oleam: non oleastri bacas.¬

Expanded text:
de Enoch et de Elia et de Moyse Scriptura sancta, certis et magnis suae fidei documentis in summo culmine auctoritatis locata testatur, hoc credimus, non quod Faustus nos credere suspicatur. Quid sit autem secundum naturam, quid contra naturam, homines qui sicut vos errant, nosse non possunt. Dici autem humano more contra naturam esse, quod est contra naturae usum mortalibus notum, nec nos negamus: sicut illud est quod Apostolus ait, Si tu ex naturali incisus oleastro, et contra naturam insertus es in bonam olivam ; id esse contra naturam dixit, quod est contra consuetudinem naturae, quam notitia humana comprehendit, ut oleaster insertus in olea, non oleastri baccas
Abbreviated transcription (Latin):
tatem neq iusticiam cogitare noᷤ¬
tis. S de p̾ceptis & sacram̃tis. uete¬
ris testamti sepe ac multaiam dixi-¬
mus. ut intelligeret᷑ aliud ibi fuiᷤ¬
se. qd̾ ꝑ gram noui testam̃ti faci¬
endo donaret᷑ impletum: aliud
qd̃ ꝑueritatẽ patefactam remo¬
uendo demonstraret᷑ impletum:
cũ dĩ & ꝓxiiu dilectione susciꝑet᷑
legis ꝑficienda p̾ceptioͬ. circum¬
cifionis aũt atq alioꝵ illius tẽ¬

Expanded text:
tatem neque iustitiam cogitare nostis. sed de praeceptis et sacramentis ueteris testamenti saepe ac multa iam dixmus, ut intellegeretur aliud ibi fuisse, quod per gratiam noui testamenti faciendo donaretur inplendum, aliud, quod per ueritatem patefactam remouendo demonstraretur inpletum: cum dei et proximi dilectione susciperetur legis perficienda praeceptio, circumcisionis autem atque aliorum illius te
Abbreviated transcription (Latin):
Sac ꝑ hoc nefando er¬
Urore ꝑu̾sus. Nouerã
ipse hominem: quemadmodũ eum
commemoraui in libris confessionum
meaꝵ. Hic quoddã uolumen edidit.
adu̾sus rectam xp̃ianam fidem. & catho¬
licam ueritatẽ. Quod cũ uenisset in ma¬
nus nr̃as. lectumq eẽt a fr̃ib: desidaue.¬
runt. & iure karitatis ꝑ quã eis seriimꝰ
flagitauerunt: ut ei responderemꝰ. Hoc
aggrediar nunc. in noĩe atq adrutorio
qui hec legent. intelligant quam nicħ
sit acutũ ingemum. & lingua expolita:
nisi a dño gressꝰ hoĩs dirigat᷑. Quod
multis etiam tardiorib & inualidiori¬
bus. occulta ȩquitate diuinȩ miscd̃iȩ
prestitum ẽ. cum multi acerrimi & fa¬
cundissimi deserti ab adiutorio dĩ. ad hoc
eu

Expanded text:
ac per hoc nefando errore peruersus. noueram ipse hominem, quemadmodum eum commemoraui in libris Confessionum mearum. hic quoddam uolumen edidit aduersus rectam christianam fidem et catholicam ueritatem. quod cum uenisset in manus nostras lectumque esset a fratribus, desiderauerunt et iure' caritatis, per quam eis seruimus, flagitauerunt, ut ei responderemus. hoc adgrediar nunc in nomine atque adiutorio qui haec legent, intellegant, quam nihil sit acutum ingenium et lingua expolita, nisi a domino gressus hominis dirigantur. quod multis etiam tardioribus et inualidioribus occulta aequitate diuinae misericordiae praestitum est, cum multi acerrimi et facundissimi deserti adiutorio dei ad hoc et
Abbreviated transcription (Latin):
tis. S de p̾ceptis & sacram̃tis. uete¬
ris testam̃ti sepe ac multa iam dixi¬
mus. ut in telligeret᷑ aliud ibi fuiᷤ¬
se. qd̾ ꝑ grãm noui testam̃ti faci¬
endo donaret᷑ impletum: aliud
qd̾ ꝑueritatẽ pate factam remo.¬
uendo demonstraret᷑ impletum:
cũ dĩ & ꝓrimi dilectione susciꝑet᷑
legis ꝑficienda p̾ceptioͬ. circum¬
eisionis aũt atq alioꝵ illius tẽ¬
poris sacͣm̃toꝵ cessatione. osten¬
detͣ legis ꝑ soluta ꝓmissio: quȩ¬
est. Preceptũ quippeeos faciebat.
ad desiderandã salutẽ: ꝓmissũ

Expanded text:
stis. sed de praeceptis et sacramentis uetestis. sed de praeceptis et sacramentis ueteris testamenti saepe ac multa iam diximus, ut intellegeretur aliud ibi fuisse, quod per gratiam noui testamenti faciendo donaretur inplendum, aliud, quod per ueritatem patefactam remouendo demonstraretur inpletum: cum dei et proximi dilectione susciperetur legis perficienda praeceptio, circumcisionis autem atque aliorum illius temporis sacramentorum cessatione ostenderetur legis persoluta promissio. eptum quippe reos faciebat ad desiderandam salutem, promissum
Abbreviated transcription (Latin):
mero urores mulierculam qͦq uriȩ
mlitis sui mecbatꝰ sit: ipsumq ꝑ¬
diderit in bello. Nec qd salomonfi¬
lius eiꝰ trecentas uxores ⁊ septuagin¬
ta concubinas babuerit. & regum
filias sine n̾timero. Nec qd oseȩ ꝓpħaꝵ
primus de formcaria muliere fi¬
lios fecerit: cui turpitudini qd sit
deterius ad seribat᷑ &e consiliũ dĩ
S nec illud qd̾ moyses homicidiũ
fecerit. quod spoliauerit egyptũ
qd̾ bella gesserit. quod crudelia
multa & mandarit & fecerit.: qd
nec ipse quidem uno contẽtꝰ matri¬
monio fuerit: Hȩc inquã & horũ
similia quȩ in diuersis eoꝵdẽ ha¬
bent᷑ libris nichil a nob̾ seriptum
nichil dictatũ est. s aut seriptoꝵ
ur̃oꝵ ista cõmenta sunt falsa. aut
patrũ crimina nera. Uos utrũ uul¬
tiseligite. Nam nosaut hos aut
illos parit̾ de testari necessȩ ẽ. qr
sacram̃ta legi¬
in telligitis:¬
tatem neq iusticiam̃ cogitare no¬

Expanded text:
mero uxores mulierculam quoque Uriae mero uxores mulierculam quoque Uriae militis sui moechatus sit ipsumque perdiderit in bello; nec quod Salomon filius eius trecentas uxores et septingentas concubinas habuerit et regum filias sine numero; nec quod Osee prophetarum primus de fornicaria muliere filios fecerit — cui turpitudini, quo sit deterius, ascribitur et consilium dei — sed nec illud, quod Moyses homicidium fecerit, quod spoliauerit Aegyptum, quod bella gesserit, quod crudelia multa et mandarit et fecerit, quod ne ipse quidem uno contentus matrimonio fuerit: haec, inquam, et horum similia, quae in diuersis eorum habentur libris, nihil a nobis scriptum, nihil dictatum est; sed aut scriptorum uestrorum ista commenta sunt falsa aut patrum crimina uera. uos utrum uultis eligite; nam nos aut hos aut illos pariter dsacramenta legiintelligitisitatem neque iustitiam cogitare no
Abbreviated transcription (Latin):
Minime
quidẽ nos
hostes sumꝰ
aut inimici legis & ꝓpħ̾aꝵ.
sed nec ullius om̃ino: ado ut
in sodoma ictum fulminis. ꝗͣ ĩmon.¬
te flagrauit in concessȩ libidinis
flamma.S nec qd isaac eadẽ qͣ pat̃
suus gessit. ac paria erga rebeccam
conugẽ suam fingens & ipse eam
sororẽ quod ꝑ ipsamiuueret turpit̃.
nec qd iacob filius eiꝰint̾ rachel et
liam duas germanas sorores eaꝵq
singulas famulas. quatuor uxoꝵ
maritꝰ tãꝗͣ byrcus errauerit᷑ ut ee̾t
cotidie int̾ quatuor scorta certam̃
quȩ nã eum uenientẽ de agro prior
ad concubitũ raꝑet: int̾dumq etiã
mercedib in nocꝰtẽ ab inuicẽ condu¬
cerent eũ. Item qd̃ iudas filius eiꝰ.
cũ thamar nucrusua dormierit
post unius & alteriꝰ nuptias filii de¬
ceptumut auint ꝓstitutionis ha¬
bitu in quẽ se transformauerat: ea¬
demq socerum suũ bene nosset. cũ
hocgenere feminaꝵ semꝑhabuisse
cõmertiũ. Nec qd̾ dauit post tot nu¬

Expanded text:
minime quidem nos hostes sumus aut inimici legis ac pro. phetarum, sed nec ullius omnino, adeo utin Sodoma ictu fulminis quam in monte flagrauit inconcessae libidinis flamma — sed nec quod Isaac eadem patri suo gessit ac paria erga Rebeccam coniugem suam fingens et ipse eam sororem, quo per ipsam uiueret turpiter; nec quod Iacob filius eius inter Rachel et Liam duas germanas sorores earumque singulas famulas quattuor uxorum maritus tamquam hircus errauerit, ut esset cotidie inter quattuor scorta certamen. quaenam eum uenientem de agro prior ad concubitum raperet. interdumque etiam mercedibus in noctem ab inuicem conducerent eum; item quod ludas filius eius cum Thamar nuru sua dormierit post unius et alterius nuptias filii deceptus. ut aiunt, prostitutionis habitu, in quem se transformauerat eadem, quae socerum suum bene nosset cum hoc genere feminarum semper habuisse commercium; nec quod Dauid post tot nu
Abbreviated transcription (Latin):
Audite. Ecce qualem dilectionẽ dedit nob̾ pater. ut
filii dei uocemur et simus. Nam qui uocantur .s
non sunt. quid illis prodest nom̃. ubi res non est.
Quam multi uocantur medici. qͥ curare ñ norunt.
Q uã multi uocantur uigiles. qͥ tota nocte dormiunt.
Sic multi uocantur xp̃iani. et in rebꝰ ñ inueniunt᷑.
quia hoc qđ uocant᷑ non sunt. id .ẽ. in uita. iN
moribꝰ. infide. in spe. in karitate. Hoc aut̃ qđ¬
ait: audistis fs. Ecce qualem dilectionem de¬
dit nob̾ pater. ut fili i dei uocemur et simus.
Propt̃̾ hoc mundus non cognoscit nos. quia non
cognouit eum. et̃ et nos non cognoscit

Expanded text:
Audite: Ecce qualem dilectionem dedit nobis Pater, ut Audite: Ecce qualem dilectionem dedit nobis Pater, ut filii Dei vocemur et simus. Nam qui vocantur et non sunt, quid illis prodest nomen ubi res non est? Quam multi vocantur medici, qui curare non norunt? quam multi vocantur vigiles, qui tota nocte dormiunt? Sic multi vocantur christiani, et in rebus non inveniuntur; quia hoc quod vocantur non sunt, id est in vita, in moribus, in fide, in spe, in charitate. Hic autem quid audistis, fratres? « Ecce qualem dilectionem dedit nobis Pater, ut filii Dei vocemur et simus. Propter hoc mundus non cognoscit nos, quia non cognovit eum, et nos non cognoscit
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃s contia exercitatũ diabolũ. habitet inte qui ñ
potest uinci. et securus uncis eũ qui iuncere solet
sed quos. nͥ in quibꝰ non habitat deus : nam ut noue¬
ritis fr̃s: contempsit adam in paradẏso positus pre-¬
ceptum dei. et ereait ceruicẽ. udut in potestate
sua cupĩens et̃. et nolens subdi uoluntati dĩ. et lap¬
sus est ab illa immortalitate. ab illa beatitudine.
Homo aut̃ quidam iam exercitatꝰ. mort᷑alis nãtus:
cum sederet instercore. putris uermibus: diabo
lum uicit. ipse adam. et in iob ipse. qͥa de genere
ipsius. ios. Ergo adam in paradyso uictus : uicit
instercore. In parad yfo cum. esset: audiuit ꝑsu¬
asionẽ mulieris ai qũa illi dĩmiserat diabolus in
stercore aut̃ cum eẽt : ait exȩ. Iamquã una
ex insipientibus malieribꝰ locuta es. Ibi aitrem appo
sequitur fr̃s in epistola ista. quia hoc nobis com sun¬
mendat ut diabolum quidem iuncamus. s non¬
exnobis. Si scitis quia iustus ẽ ait. scitote quia¬

Expanded text:
s exercitatum diabolum. Habitet in te qui non potest vinci, et securus vinces eum qui vincere solet. Sed quos? In quibus non habitat Deus. Nam, ut noveritis, fratres, contempsit Adam in paradiso positus praeceptum Dei, et erexit cervicem veluti in potestate sua esse cupiens, et nolens subdi voluntati Dei, et lapsus est ab illa immortalitate, ab illa beatitudine . Homo autem quidam jam exercitatus, natus mortalis, cum sederet in stercore putris vermibus, diabolum vicit: vicit et ipse Adam, et in Job ipse; quia de genere ipsius, Job. Ergo Adam victus in paradiso, vicit in stercore. In paradiso cum esset, audivit persuasionem mulieris, quam illi immiserat diabolus: in stercore autem cum esset, ait Evae, Tanquam una ex insipientibus mulieribus locuta es . Ibi aurem appossequitur, fratres, in Epistola ista; quia hoc nobis commendat, ut diabolum quidem vincamus, sed nonex nobis. Si scitis quia justus e
Abbreviated transcription (Latin):
honoras Tamquã stuestet tibi aliquis oscu.¬
lari caput. & calcari tͥ pedes. forte caligis
clauatis conterẽr& pedes tuos. uolens tibi
tenere caput. & osculari. none int̃ uerba
honorantis clamares & diceres: quid facis
homo calcas me. Non diceres calcas caput

Expanded text:
honoras. Tanquam si vellet aliquis tibi oscuhonoras. Tanquam si vellet aliquis tibi osculari caput, et calcare tibi pedes. Forte caligis clavatis contereret pedes tuos, volens tibi tenere caput et osculari. Nonne inter verba honorantis clamares, et diceres, Quid facis, homo? calcas me. Non diceres, Calcas caput
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura p̃dix̃. oportebat xp̃m pati. & resur¬
gere tertia die ã mortuis Corpus ipsi
ubi i acet: membra ipsius ubi laborant: Ubi
esse debesait sub capite sis: Et p̃dicari in no¬
mine eius penitentiã. & remissionẽ pecca¬
torũ ꝑ om̃s gentes: incipientib ab ierusa¬
lẽ Ibi diffundat᷑ caritas tua Dicit xp̃c uel
psalius id ẽ sp̃c̃ dĩ: latũ mandatũ tuũ ualde.
& nescio quis ponit in africa fines caritatis
Extende caritatẽ ꝑ totũ orbẽ. siuis xp̃m
amare : quia membra xp̃i ꝑ orbẽ iacent:
Si amas partẽ: diuisus es Si diuisus es: in
corpore ñ es Si in corpore ñ es: sub capi¬
te non es: Iuid ꝓdest quia credis & blas¬
phemas : Adoras illũ in capite . blasphemas
in corpore Amat ille corpus suum Si
tute p̃cidisti a corpore ipsuis: caput ñ¬
se p̃cidit a corpore suo. Sine causa me hono¬
ras clamat tͥ caput de suꝑ: sine causa me

Expanded text:
Scriptura praedixit, Oportebat Christum pati, et resurScriptura praedixit, Oportebat Christum pati, et resurgere tertia die a mortuis. Corpus ipsius ubi jacet? Membra ipsius ubi laborant? Ubi esse debes, ut sub capite sis? Et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipiens ab Jerusalem . Ibi diffundatur charitas tua. Dicit Christus et Psalmus, id est, Spiritus Dei, Latum mandatum tuum valde; et nescio quis ponit in Africa fines charitatis! Extende charitatem per totum orbem, si vis Christum amare; quia membra Christi per orbem jacent. Si amas partem, divisus es: si divisus es, in corpore non es: si in corpore non es, sub capite non es. Quid prodest quia credis, et blasphemas? Adoras illum in capite, blasphemas in corpore. Amat ille corpus suum. Si tu te pse praescidit a corpore suo. Sine causa me honoras, clamat tibi caput desuper; sine causa me
Abbreviated transcription (Latin):
cos ur̃os diligatis: ñ quia fr̃s sunt. sed ut fr̃s
sint. Ut semꝑ fr̃no amore flagretis: siue in
fr̃m factũ. siue in inumicũ. ut fr̃ fiat dilige .r.¬
do. Ubicũq fiem diligitis: amicũ diligitis
lã tecũ ẽ: iã in unitate & iã catholica tibi
conuinctus ẽ. Si bene uiuis: fr̃m diligis.
factũ ex inimico Sed diligis aliquẽ qui ñdu
credit ixp̃o: aut si credit xp̃o. ut demones
credit Rep̃hendit unitatẽ ipsius. tu dilige.
& frno amore dilige. Nondũ ẽ fr̃: sed ideo
diligis. ut sit fr̃ Ergo tota dilectio nr̃a fr̃r a
ẽ erga xpĩanos: ergd onũa membra eius
disciplina caritatis:. Fr̃s mei: robur. flores
fructus. pulchritudo. amenitas. pastus. potꝰ.
cibus. amplexus. sine satietate ẽ. Si sic nos
delectat ꝑegrinos: in patria quomͦ gaude¬
bimus : Curramus gͦ fr̃s meiꝰ curranius
ad egrotos: Uerbũ caro factũ ẽ: et
habitauit in nob Completũ ẽ gͦ quod

Expanded text:
icos vestros diligatis: non quia sunt fratres, sed ut fratres icos vestros diligatis: non quia sunt fratres, sed ut fratres sint; ut semper fraterno amore flagretis, sive in fratrem factum, sive in inimicum, ut frater fiat diligendo. Ubicumque fratrem diligitis, amicum diligitis. Jam tecum est, jam in unitate etiam catholica tibi conjunctus est. Si bene vivis, fratrem diligis factum ex inimico. Sed diligis aliquem qui nondum credidit Christo, aut si credidit Christo, ut daemones credit; reprehendis vanitatem ipsius. Tu dilige, et fraterno amore dilige: nondum est frater, sed ideo diligis ut sit frater. Ergo tota dilectio nostra fraterna est erga Christianos, erga omnia membra ejus. Disciplina charitatis, fratres mei, robur, flores, fructus, pulchritudo, amoenitas, pastus, potus, cibus, amplexus, sine satietate est. Si sic nos delectat peregrinos, in patria quomodo gaudebimus? 8. Curramus ergo, fratres mei, curramus, est, et habitavit in nobis . Completum est ergo quod
Abbreviated transcription (Latin):
quando odiũ blandiat᷑. & caritas seiuat.
Nescio quis odit inimicũ suũt & fingit illi ami¬
citiam. Uidet illũ facere aliquid malulau¬
dat Wt eũ esse p̃cipitẽ: uult cecũ ire
ꝑ ab̾ruptã cupitatũ suarũ. unde forte ñ
redeat: Laudat: qm̃ laudat᷑ peccator in
desiderus animȩ suȩ. Adhnbet illi unctͥonẽ adula¬
tionis suȩ ecce odit & laudat Alt̾ uidet amicũ
suũ tale aliqͥd facere: reuocat Si illũ ñ audiat
ꝓfert uerba etiã castigationis. obuirgat. liti¬
gat Aliquando uenit᷑ ad hanc necessitatẽ: ut
litiget. Ecce odiũ blandit᷑: & caritas litigat
Noli adtendere uerba blandientis: & quasi
seuitiã obuirgantis. Uenã inspice: radicẽ unde
ꝓcẽd ant quere Ille blandit᷑ ut decipiat: iste
litigat ut corrigat. Ergo ñ opus ẽ fr̃s: ut per
nos distendat᷑ cor ur̃m Impetrate ã deo: ut
diligatis inuicẽ. Om̃s homines. & iã inut¬

Expanded text:
quando odium blandiatur, et charitas saeviat. quando odium blandiatur, et charitas saeviat. Nescio quis odit inimicum suum, et fingit illi amicitiam: videt illum facere aliquid mali, laudat: vult eum esse praecipitem, vult caecum ire per abrupta cupiditatum suarum, unde forte non redeat; laudat, Quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae ; adhibet illi unctionem adulationis suae: ecce odit, et laudat. Alter videt amicum suum tale aliquid facere, revocat; si illum non audiat, profert verba etiam castigationis, objurgat, litigat: aliquando venitur ad hanc necessitatem ut litiget. Ecce odium blanditur, et charitas litigat. Noli attendere verba blandientis, et quasi saevitiam objurgantis; venam inspice, radicem unde procedant quaere. Ille blanditur ut decipiat, iste litigat ut corrigat. Ergo non opus est, fratres, ut per nos distendatur cor vestrum; impetrate a Deo ut diligatis invicem. Omnes homines, etiam inim
Abbreviated transcription (Latin):
luarNon solũ manet quouenia.¬
nĩ esed etiã reuocat fugientẽ. Hȩc ẽ enĩ
dilectio di ut p̃cepta eius seruemus: lã audistis.
in his duobus p̃coptis tota lexpendet & ꝓphe¬
tȩ. Quomodo  Noluit te duudere ꝑmul-¬
tas paginas. In his duobus p̃ceptis tota lex pendet
& ppetȩ In quibus duob p̃ceptis: Diliges
dñm d̾m̃tuum. ex toto corde tuo. & ex
tota anima tua. & ex tota m̃te tua. & dili¬
ges proximũ tuũ. tamquã te ipsũ: In his
duobus p̃ceptis: tota lex pendet & prophe.¬
tȩ. Ecce de quib preceptis narrat tota
ista epistola. Tenete gͦ dilectionẽ: et
securi estote. Quid times ne male faci¬
as alicui: Quis male facit ei quẽ diligit:
Dilige: ñ potest fieri nisi bene facias
Sed forte corripis Amor hoc facit. non
seuitia. Sed forte cedis Ad disciplinã facis.
quia amor ipsius dilectionis. non te ꝑmittit
neglegere indisciplinatũ. Et fit quodammͦ
quasi diũsus fructus & contrariusꝰ ut ali¬

Expanded text:
uo venias, sed etiam revocat fugientem. 7. Haec est enim dilectio Dei, ut praecepta ejus servemus. Jam audistis, In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae. Quomodo noluit te dividere per multas paginas? In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae. In quibus duobus praeceptis? Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua; et, Diliges proximum tuum sicut teipsum. In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Ecce de quibus praeceptis narrat tota ista Epistola. Tenete ergo dilectionem, et securi estote. Quid times ne male facias alicui? Quis male facit ei quem diligit? Dilige, non potest fieri nisi bene facias. Sed forte corripis? Amor hoc facit, non saevitia. Sed forte caedis? Ad disciplinam facis; quia amor ipsius dilectionis non te permittit negligere indisciplinatum. Et fit quodammodo quasi diversus fructus et contrarius, ut ali
Abbreviated transcription (Latin):
Aafructum proniissũ Iuis tͥ tollit quod
diligis: Si nemo tollit tͥ qđ diligis. securus
dormis: ĩmo securus uigilas. ne dormien¬
do ꝑdas qđ diligis. Non enĩ frustra dictũ ẽ
Alumina oculos meos. ne quando obdor¬
smiã in moite. Qui claudunt oculos ẽtra
caritatẽ: obdormiscunt in c̃cupiscentũs
delectationũ carnaliũ. Eiuigila ergo. Delec¬
tationes enĩ sunt manducare.bibere. luxuri¬
sari. luderee uenari. lõpas istas uanas: om¬
na mala sequunt᷑. Nũ qͥd nescinius quia¬
urs malumtr delectationes sunt: Quis¬
urbra  neget qr delectant: Sed
plus diligĩt᷑ lex: di Clamar contra tales¬
n uiła delectationes. sed ñ sic̃ lex tua

Expanded text:
ad fructum promissum. Quis tibi tollit quod ad fructum promissum. Quis tibi tollit quod diligis? Si nemo tollit tibi quod diligis, securus dormis: imo securus vigilas, ne dormiendo perdas quod diligis. Non enim frustra dictum est, Illumina oculos meos, ne quando obdormiam in morte . Qui claudunt oculos contra charitatem, obdormiscunt in concupiscentiis delectationum carnalium. Evigila ergo. Delectationes enim sunt, manducare, bibere, luxuriari, ludere, venari: pompas istas vanas omnia mala sequuntur. Numquid nescimus quia delectationes sunt? Quis neget quia delectant? Sed plus diligitur lex Dei. Clama contra talesnjusti delectationes; s
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc ergo in uia fumiis: adhuc quocũq
uenerimus transire debemus. usque quo
ꝑueniamus ad aliquẽ finẽ. Scimiis quia
cũ apparuerit similes eͦi erimus: qm̃ uide¬
bimus eũ. sicuti est. Iste finis. tbi ꝑpetua
laudatio: ibi semꝑ ałł sine defecta. Ergo
ipsum finẽ dixit in psalmo: emins ẽsumatio¬
nis uidi finẽ Et quasi diceret᷑ illi: quisest
finis quẽ uidisti: latũ inquit mandatũ tuũ
ualde. lpse est finis: latitudo mantian.Lati.¬
tudo mandatibritas est: quia ubi keritas.
non sunt angustiȩ. In ipsa latitudine erat
apłs cũ diceret. Os nr̃m patet ad uos õ
corinthis cor nr̃m dilatatum est. ñ at gustia¬
Quod ẽ latũ mandatũ: Mlandatũ nouũ do nobis.
ut uos iniucẽ diligatis. Caritas ergo: ñ angustatur
Uisnon angustari interra: in lato habita. Qucꝗsꝰ
tatẽ diligis: Legẽ dĩ diligis. eccłam dĩ diligis
sempitna erit. Laboras interra: sed puenuiẽs

Expanded text:
Adhuc ergo in via sumus; adhuc quocumque Adhuc ergo in via sumus; adhuc quocumque venerimus, transire debemus, usquequo perveniamus ad aliquem finem. Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Iste finis; ibi perpetua laudatio, ibi semper Alleluia sine defectu. Ergo ipsum finem dixit in Psalmo, Omnis consummationis vidi finem. Et quasi diceretur illi, Quis est finis quem vidisti? Latum mandatum tuum valde . Ipse est finis, latitudo mandati. Latitudo mandati charitas est; quia ubi est charitas, non sunt angustiae. In ipsa latitudine erat Apostolus, cum diceret, Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est: non angustaQuod est latum mandatum? Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis. is non angustari in terra? In lato habita. Quidquitatem diligis, legem Dei diligis, Ecclesiam Dei diligis; sempiterna erit. Laboras in terra, sed pervenies
Abbreviated transcription (Latin):
remanes inuia. Sed amaris & tu: Lauda¬
ris & tu Noli gratulari. quando in te
laudaris: laudare in dño ut cantes: in dño
laudabitꝰ anima mea. Sermonẽ aliquem
homini dicis: & laudatꝰ sermo tuus Non
laudat᷑ quasi tuus: non est ibi finis Si ibi
ponis finẽ: finiris. sed non finiris quasi ꝑfi¬
ciaris. sed finiris ut consumaris Ergonon
laudetꝰ sermo tuus: quasi abste. quasi tuuis
Sed quomodo laudetꝰ᷑: Quo modo dicit
psalmus In dõ laudabo sermonẽ. in deo
laudabo uerbũ. Ex hoc fit: ut fiat in te
qđ sequit᷑: In dõ sꝑabo. non timebo quid faciat mͥ
homo. Quando enuĩ omĩa tua in dõlaudant᷑ñ
timetur ne pereat laus tua. quia ñ deficit
ds̃. Orgo: transi & ipsam. Uidete fr̃s: quan-¬
ta transimusin quibus non est finis. His uti¬
mur quasi in uia ÷ꝰ quasi in mansionibus stabuloꝵ
reficimur. & transimus Ubi est ergo finis
Dilectissimi filĩ dĩ sumus: & ñdũ apparuit
quid erimus. Hic dictũ est in hac epistola.

Expanded text:
remanes in via. Sed ecce amaris tu, laudaris: noli gratulari quando in te laudaris; laudare in Domino, ut cantes, In Domino laudabitur anima mea . Sermonem aliquem bonum dicis, et laudatur sermo tuus? Non laudetur quasi tuus, non est ibi finis. Si ibi ponis finem, finiris: sed non finiris quasi perficiaris, sed finiris ut consumaris. Ergo non laudetur sermo tuus quasi abs te, quasi tuus. Sed quomodo laudetur? Quomodo dicit Psalmus, In Deo laudabo sermonem, in Deo laudabo verbum. Ex hoc fit ut fiat in te quod sequitur, In Deo speravi, non timebo quid faciat mihi homo . Quando enim omnia tua in Deo laudantur, non timetur ne pereat laus tua; quia non deficit Deus. Ergo transi et ipsam. 6. Videte, fratres, quanta transimus, in quibus non est finis. His utimur quasi in via; quasi in mansionibus stabulorum reficimur, et transimus. Ubi ergo finis? Dilectissimi, filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus; hic dictum est, in hac Epistola.
Abbreviated transcription (Latin):
Si inuenerimꝰ hoc. si ipsa scriptura nob̃ dixerit.
qͥarmegatio non tantũ lingua fiat sed et factis:
certer smienimus multos antixꝑos. qͥ ore confi
tentur x p̃ m. isi moribꝰ dissentiunt a x ł o. Ubi
inuenimus hocꝰ inscriptura. Paulum andi apłm.
De talibꝰ cum loqueret᷑. ait. Consitentur. se nosse
dm̃: factis autẽ negant. Inuenimus et istos anti¬
Non audio quid sonet: sed uideo quid uiuat.
Oꝑa locuntur. et uerba requirłmus: quis enim
maliis. non bene uult loqui: sed quid dicit de
talibꝰ dñs. Hypocrite. quomͦ potestis bona loqui.
cum sitis mali: uoces ur̃as ad aures meas affertis.
ego cogitationes ur̃as inspicio. uoluntatẽ ibi malã
uideo. et falsos fructus ostenditis. Houi quid inde

Expanded text:
Si invenerimus hoc, si ipsa Scriptura nobis dixerit Si invenerimus hoc, si ipsa Scriptura nobis dixerit quia negatio non tantum lingua fit, sed et factis, certe itentur Christum, et moribus dissentiunt a Christo. Ubi invenimus hoc in Scriptura? Paulum audi apostolum: de talibus cum loqueretur, ait: 'Confitentur se nosse um, factis autem negant'. Invenimus et istos antiNon audio quid sonet, sed video quid vivat. Opera locuntur, et verba requirimus. Quis enim malus non vult bene loqui? Sed quid dicit de talibus Dominus? 'Ypocritae, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali? Voces vestras ad aures meas affertis, ego cogitationes vestras inspicio; voluntatem malam ibi video, et falsos fructus ostenditis. Novi quid inde
Abbreviated transcription (Latin):
hereditatis. Quisquis huic hereditati ñ conimunicat.
foras exit. scd non tristemur. E& nob̾ exiert̃. sed non
erant ex nob̾. Nam si fuissent ex nob̾: ꝑmansissent ĩi¬
tiq nob̃cum. Si gͦ ex nob̃ exierunt: antixcꝑi sunt.
Si antixꝑi sunt. mendaces sunt. Si m̃daces sunt.
negant i ũ a es se ꝙx ẽ m. Iterũ redimꝰ ad difficul¬
tatem questionis. Singulos int̾roga: confitentur¬
⁊ it̃ a esse & łM. Coartat nos angustus intellectꝰ.
in hac epła. Uidetis certe questionem. Hȩc questio.
et nos et illos. turbat. si non intelligatur. Aut nos
sumꝰ antiocꝑi. aut illi s̃ antiaxꝑi. Illi nos antiaꝑos
uocant. et dicunt qđ exiuimus ab eis: nos illos
similiter. Sed designauit hec epła antiaꝑos. Iui¬
cumq negat qđ iħe non sit & łc: tpse est anti-
exꝑc. Iam gͦ queramus. quis neget. et ñ attenda¬
mus ad lingũa. sed ad facta. Si enim om̃s int̾¬
Quiescat paululum lingua. uttam interroga.

Expanded text:
haereditatis. Quisquis huic haereditati non communicat, haereditatis. Quisquis huic haereditati non communicat, foras exiit. 8. Sed non contristemur: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis: nam si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Si ergo ex nobis exierunt, antichristi sunt; si antichristi sunt, mendaces sunt; si mendaces sunt, negant Jesum esse Christum. Iterum redimus ad difficultatem quaestionis. Singulos interroga, confitentur Jesum esse Christum. Coarctat nos angustus intellectus in hac Epistola. Videtis certe quaestionem; haec quaestio et nos et ipsos turbat, si non intelligatur. Aut nos sumus antichristi, aut illi sunt antichristi: illi nos antichristos vocant, et dicunt quod exivimus ab eis; nos illos similiter: sed designavit haec Epistola antichristos. Quicumque negat quod Jesus non sit Christhristus. Jam ergo quaeramus quis neget, et non attendamus ad linguam, sed ad facta. Si enim omnes inteQuiescat paululum lingua, vitam interroga.
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. Si in unitate sumꝰ : quid faciunt in hac
ciuitate duo altaria: quid faciunt diuisȩ domꝰ.
diuisa conuigia. quid facit cõmunis lectus. et
diuisus & ẽc : ammonet nos. uult nos fateri
quod uerum ẽ. Aut ipsi a nob̃ exterunt. aut
nos ab ipsis. Sed abfit ut nos ab ipsis. Nlabemuse¬
nim testam̃tum dñicę hereditatis. recitamus et
ibi nos inuenimus. Dabo tibi gentes hereditatẽ
tuam. et possessionẽ tuam terminos terrȩ. Tene¬
mus hereditatem & ẽ i. illi eam nontenent. Non
cõmunicant orbi terrarum. non cõmunicant u¬
niuersitati redempte sanguine dñĩ. Habemus
ipsum dñm resur gentẽ a mortius. qui se dubitan¬
tius manibꝰ discipulorum p̃buit palpandum.
et cum illi adhuc dubitarent: ait illis. Oporte¬
bat & ĩ ai pati et resur gere amertits tercia
die. et p̃dicari in nomine eius penitentiam &
remissionem peccatoꝵ. Ubi : qua: quibus: ł om̃s
gentes: incipiens ab hierłm. Securi sumꝰ de unitate

Expanded text:
sumus: si in unitate sumus, quid faciunt in hac sumus: si in unitate sumus, quid faciunt in hac civitate duo altaria? quid faciunt divisae domus, divisa conjugia? quid facit communis lectus, et divisus Christus? Admonet nos, vult nos fateri quod verum est. Aut ipsi a nobis exierunt, aut nos ab ipsis. Sed absit ut nos ab ipsis: habemus enim testamentum dominicae haereditatis, recitamus, et ibi nos invenimus, Dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Tenemus haereditatem Christi: illi eam non tenent; non communicant orbi terrarum, non communicant universitati redemptae sanguine Domini. Habemus ipsum Dominum resurgentem a mortuis, qui se dubitantium manibus discipulorum praebuit palpandum. Et cum adhuc illi dubitarent, ait illis: Oportebat Christum pati, et resurgere tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum. Ubi? qua? quibus? Per omnes gentes, incipiens ab Jerusalem . Securi sumus de unitate
Abbreviated transcription (Latin):
lis. Et enĩ audite et uidete. Om̃s certe qui
exeunt de ecclesia. et ab unitate ecclesię p̃ci
duntur: anticcp̃i sunt. Nemo dubitat. Ipse
enim designauit. Ea nob̾ exierunt. sed non
erant ex nob̃. Nam si fuissent ex nobis: ꝓ mansis¬
sent utiq nobiscũ. Quicumq gͦ non manent
nobiscum . sed exeunt ex nobis: manifestum ẽ
quod anticꝑi sint. Et quomꝰ ꝓbantur antioꝑi.
E x mendacio. Et quis ẽ mendag. nisi qui ne
hereticos. Quem inuenis hereticum. Aqui ne¬
uestra. magnũ sacram̃tum. Attendite quiꝰd.
inspirauerit uobis diã ds. et quid insimiare
uobis uelim. Ecce exierunt ex nobis. & facti sunt
donatistȩ. In terrogamus eos. utrum i ũ c sit᷑ x ẽ ẽ.
statim confitentur quia i ĩ c est & ẽ ẽ. Si gͦ ille
sunt illi dicere antiacꝑos. nec nos illos. qͥa et nos¬
confitem᷑ & illi. Si ergo nec illinos dicunt nec
nos illos: ergo nec illi a nob̾ eocierunt. nec nos
ab ipsis. Si gͦ non a nob̃ exriumus: in unitate

Expanded text:
lis. 7. Etenim audite, et videte. Omnes certe qui exeunt de Eccduntur, antichristi sunt: nemo dubitat. Ipse enim designavit, ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis. Nam si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Quicumque ergo non manent nobiscum, sed exeunt a nobis, manifestum est, quod antichristi sunt. Et quomodo probantur antichristi? Ex mendacio. Et quis est mendax, nisi qui neghereticos: Quem invenis hereticum? Qui nevestra magnum sacramentum. Attendite, quid inspiraverit dominus Deus, et quid insinuare vobis velim. Ecce exierunt a nobis et facti sunt Donatistae. Interrogemus eos, utrum Iesus Christus sit, statim confitentur, quia Iesus Christus est. Si ergo ille sunt confitemur, et illi. Si ergo nec illi nos dicunt, nec nos illos; ergo nec illi a nobis exierunt, nec nos ab ipsis. Si ergo non a nobis exivimus, in unitate
Abbreviated transcription (Latin):
cit. qͣndo eos euomit atq ꝓicit corpiis. ł& me
exiert humores iste. sed non erant ex me. Iuid
ẽ non erant ex me: non de carne mea p̾cisi funt.
sed pectus mͥ p̃mebant cum inẽent. Lx nob̾ exrieñ.
sed noltit tristes cẽ. non erant ex nob̾. Unde ꝓbas.
Quod si fuissent eox nobis: ꝑmansissent utiq no

Expanded text:
cit quando eos evomit atque projicit corpus: Ex me cit quando eos evomit atque projicit corpus: Ex me exierunt humores isti, sed non erant ex me. Quid est, non erant ex me? Non de carne mea praecisi sunt, sed pectus mihi premebant cum inessent. 5. Ex nobis exierunt; sed, nolite tristes esse, non erant ex nobis. Unde probas? Quod si fuissent ex
Abbreviated transcription (Latin):
uen̾turus x ẽ e. Non sic dicitur. nec sic scribi¬
tur. sed antiocꝑe id est contrarius & ꝑ̃ o. lam
qui contrarius sit  p̃o: nunc aduertitis ip¬
so exponente. & intelligitis non posse exire
foras. nisi antiox ꝑos. eos aut̃ qui ñ sunt & p̃o
contrarii: foras exire nullomͦ posse. Iui e
et m̃brũ computatur. Num ꝗqͣ sunt m̃bra sibi¬
contraria. Corporis integritas. uniuer¬
sis m̃bris constat. Et quid deconcor¬
dia orembroꝵ dicit. apłs: Si pa¬
titur unũ m̃brum. compatiun¬
uar om̃a mbra. et si glificatur unũ
membrũ  congaudent om̃a mbra. di¬
cetera m̃bra: et in passione om̃a m̃bra cõpatiunt᷑.
concordiam m̃broꝵ ñ habet antiaxp̃c. Et sunt qui
do quidem adhuc curat᷑ corpus ipsius. et sanitas
ꝑfecta ñ erit nisi in resurrectione mortuoꝵ: sic¬
ita. sunt incorpore x p̃i. quomͦ humores malii
II qͣndo euomuntur : tunc releuat᷑ corpus. Sie
et mali quando exeunt: tunc eccła releuat:. et di¬

Expanded text:
tus: non sic dicitur, nec sic scribitur; sed Antichristus, id est, contrarius Christo. Jam quis sit contrarius Christo, nunc advertitis ipso exponente, et intelligitis non posse exire foras nisi antichristos; eos autem qui non sunt Christo contrarii, foras exire nullo modo posse. Quiet membrum computatur. Nunquam sibi sunt membra contraria. Corporis integritas universis membris constat. Et quid de concordia membrorum dicit Aptitur unum membrum, compatiuntur omnia membra; et si glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra t. et in passione omnia membra patiuntur; concordia membrorum non habet antichristum. Et sunt qui i; quandoquidem adhuc curatur corpus ipsius, et sanitas perfecta non erit nisi in resurrectione mortuorum: sic sunt in corpore Christi, quomodo humores mali. Quando evomuntur, tunc relevatur corpus: sic et mali quando exeunt, tunc Ecclesia relevatur. Et di
Abbreviated transcription (Latin):
mus lacrimas. cũ pro illis oramus. Iam ergo
de ipsa fidutia. uidete quid dicat. Unde intel¬
ligitur ꝑfecta caritas: Timor non est in cari¬
tate. Quid ergo dicimus de illo qui cepit
timere diẽ iudicii: Si ꝑfecta ẽsset in illo cari¬
tas. non timeret. Perfecta enim caritas: facer&
ꝑfectam iusticiam. et non haberet quare
timeret : immo haberet quare desideraret.
ut transeat iniquitas. et ueniat regnum dĩ:

Expanded text:
mus lacrymas, cum pro illis oramus. 4. Jam ergo mus lacrymas, cum pro illis oramus. 4. Jam ergo de ipsa fiducia videte quid dicat. Unde intelligitur perfecta charitas? Timor non est in charitate. Quid ergo dicimus de illo qui coepit timere diem judicii? Si perfecta in illo esset charitas, non timeret. Perfecta enim charitas faceret perfectam justitiam, et non haberet quare timeret: imo haberet quare desideraret ut transeat iniquitas, et veniat regnum Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc mundo. Debemus. hoc referre ad
ipsam caritatẽ: & intelligere quid dictum
sit Dñs in euuangelio dicit. Si diligitis ecs
qui uos diligunt. quam mercedẽ habebitis:
Nonne& publicani hoc  facunt:
Quid ergo uult nosꝰ ego aũt dico uob.
Diligite inimicos ur̃os. & orate ꝓ ꝑsequentib uos
Si ergo iubet nos diligere inimicos nr̃os. unde
nobis dat exemplum De ipso dõ. Ait enĩ: t
sitis filii patris ur̃i qui in celis est Quomedo
illud facit  ds: Piligit inimitos suos. qui fac̃
solẽ suũ oriri suꝑ bonos & malos. & płit suꝑ
iustos & iniustos: Si ergo ad hanc perfectionẽ
nos inuitat ds̃. ut diligamus ininucos nr̃os. sicut
ipse diligit suos: ea nobis fiducia est in die
uidicii. quia sicut ille est. & nos sumus in hoc
mundo. Suia sicut ille diligit inimicos facien¬¬
do solem suũ oriri suꝑ bonos & malos et plustado
super iustos & iniustos: nos quia inimicis nr̃is
non posumus prestare solẽ & lunam presta¬

Expanded text:
in hoc mundo. Debemus hoc referre ad ipsam charitatem, et intelligere quid dictum sit. Dominus in Evangelio dicit, « Si diligitis eos qui vos diligunt, quam mercedem habebitis? nonne et publicani hoc faciunt? » Quid ergo vult nos? « Ego autem dico vobis, diligite inimicos vestros, et orate pro persequentibus vos. » Si ergo jubet nos diligere inimicos nostros, unde nobis dat exemplum? De ipso Deo: ait enim, « Ut sitis filii Patris vestri qui in coelis est. » Quomodo illud facit Deus? Diligit inimicos suos, « qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos » . Si ergo ad hanc perfectionem nos invitat Deus, ut diligamus inimicos nostros sicut et ipse dilexit suos; ea nobis fiducia est in die judicii, quia sicut ille est, et nos sumus in hoc mundo: quia sicut ille diligit inimicos suos, faciendo solem suum oriri super bonos et malos, et pluendo super justos et injustos; ita nos quia inimicis nostris non possumus praestare solem et pluviam, praesta
Abbreviated transcription (Latin):
pñ trea ⁊ tebacaritas foras mutit timorẽ.¬
ud ra Młumor: quasi locũ preparat cari¬
eelnii lunte tati. Cũ aũt ceperit caritas habi¬
iatare pellitur timor. qui ei preparauit¬
lit̃  locũ. Iuantũ enim illa crescit. ille decrescit.¬
un Et quantũ illa fit interior timor pellitꝰ᷑¬
ess foras. Mlaior caritas. minor timor M
ꝑ nor caritas maaior timor. Si autẽ nullus
timor est: qua intrat̃ caritas: Sicut uidemꝰ

Expanded text:
t, charitas foras mittit timorem.ni. Timor quasi locum praeparat charitati. Cum autem coeperit charitas habitare, pellitur timor qui ei praeparavit locum. Quantum enim illa crescit, ille decrescit; et quantum illa fit interior, timor pellitur foras. Major charitas, minor timor; minor charitas, major timor. Si autem nullus timor, non est qua intret charitas. Sicut videm
Abbreviated transcription (Latin):
uestit umbra folioꝵ : num quid
tale
aliquid intrinsecus agit. Sed quis agit hoc: au¬
diit agricolam: apłm. et uidete quid sumꝰ. et audi¬
tt magistrũ interiorem. Ego plantaui. apollo riga¬
uit. sed as̃ increm̃tũ dedit. N eq qui plantat ẽ ali¬
quid neq qui rigat: sed qui increm̃tũ dat deus.
Hoc gͦ uob̾ dicimus. Siuc plantemis. siue rigemꝰ loqñ¬
do : non sumus aliquid. sed ille qui increm̃tum dat
ds̃. id est unctio ipsius quȩ docet nos de omnibus.

Expanded text:
estit umbra foliorum? numquid tale aliquid intrinsecus agit? Sed quis agit hoc? audite agricolam Apostolum, et videte quid sumus, et audite magistrum interiorem: Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Hoc ergo vobis dicimus: sive plantemus, sive rigemus loquendo, non sumus aliquid; sed ille qui incrementum dat Deus, id est, unctio illius quae docet vos de omnibus.
Abbreviated transcription (Latin):
am significationẽ habet i t̃ c. aliam significati
tor nr̃. Iñ c tamen: ꝓpriũ nom̃ est illi. Quo¬
modo moyses ꝓprio nomine appellatus ẽ. quomͦ
helias. quomodo abraham. sic tãquã ꝓprium
nom̃ est. Quomͦ si dicatur ꝓpheta. quonͦi si di¬
catur sacerdos: sic & ẽ c comm̃datur unus. in
quo eẽt redemptio totius ppłi isrł. Iste & ẽ c
sperabatur uenturus a ppło uideoꝵ. et quia
humilis uenit : non est agnitus. Quia lapis
paruus erat : offenderunt in illum. et fracti
sunt. Sed creuit lapis ille. & factus est mons
magnus. Et quid ait Scriptura .
Quicumq offenderit in lapidem istũ: conquassa¬
bitur suꝑ quẽ aũt̃ uenerit lapis iste. conteret
cum. Piscernaenda s uerba. Offendentem dixit
conquassari. suꝑ quẽ autem uenerit. conteri.
Primo quia humilis uenit offendert in illum
homines. quia excelsus uenturus ẽ ad uidiciũ.
suꝑ que uenerit conteret eum. Sed illum ñ con¬

Expanded text:
am significationem habet Jesus, aliam habet Chriam significationem habet Jesus, aliam habet Chritor noster. Jesus tamen proprium nomen est illi, quomodo Moyses nomine proprio appellatus est, quomodo Elias, quomodo Abraham. Sic tanquam proprium nomen est. Quomodo si dicatur propheta, quomodo si dicatur sacerdos; sic Christus commendatur unctus, in quo esset redemptio totius populi Israel. Iste Christus sperabatur venturus a populo Judaeorum; et quia humilis venit, non est agnitus; quia lapis parvus erat, offenderunt in illum, et fracti sunt. Sed crevit lapis, et factus est mons magnus ; et quid ait Scriptura? Quicumque offenderit in lapidem istum, conquassabitur; et super quem venerit lapis iste, conteret eum . Discernenda sunt verba: offendentem dixit conquassari; super quem autem venerit, conteri. Primo quia humilis venit, offenderunt in illum homines: quia excelsus venturus est ad judicium, super quem venerit, conteret eum. Sed illum non con
Abbreviated transcription (Latin):
bisIdeo addidit ut manifestarentur: quia et
intus cum sunt. non ex nob̾ s̃. non tam̃ manife
sti s̃. Eaeundo manifestant᷑. Et uos unctionem
habetis a scõ. ut ipsi uob̾ manifesti sitis. Unctio
habent: dicit cognoscere malos et bonos. nec o¬
pus esse ut doceantur. quia ipsa unctio docet.
Seribo uobis. non qđ nescitis ueritatẽ. s qͥa nostis
eã. et qͥa omne m̃dacium non est ex ueritate.
Ecce ad moniti sumꝰ. quomͦ cognoscamꝰ antixp̃m.
Quid est & p̃c. ueritas. Ipse dixcit. ego sum ue¬
ritas. Omne autem mendaciũ: non est ex ueritate.
Om̃s gͦ qui mentiuntur: nondum s̃ ex & ẽ o. Non
dicrit quodda mendaciũ est ex ueritate: et qͦdda
m̃daciũ non ex ueritate. Sententiã attendite. nec
nos palpetis. ne uobis aduletis. ne uos decipiatis
ne uos illudatis. Omne m̃dacium: non est ex ue¬
ritate. Uideamus gͦ quomͦ antixp̃i mentiunit᷑.
quia non est unũ genis mendacii. Quiᷤ est m̃¬
dax. nisi is qui negat qđ i it̃ e non sit᷑. &x ẽc. Ali¬

Expanded text:
bis. Ideo addidit, ut manifestarentur, quia et intus cum sunt, non ex nobis sunt; non tamen manifesti sunt, sed exeundo manifestantur. Et vos unctionem habetis a sancto, ut ipsi vobis manifesti sitis. Unctio habent, cognoscere malas et bonos; nec opus esse ut doceantur, quia ipsa unctio docet eos. 6. Scribo vobis, non quod nescieritis veritatem; sed quia nostis eam, et quia omne mendacium non est ex veritate. Ecce admoniti sumus quomodo cognoscamus Antichristum. Quid est Christus? Veritas. Ipse dixit, Ego sum veritas . Omne autem mendacium non est ex veritate: omnes igitur qui mentiuntur, nondum sunt ex Christo. Non dixit quoddam mendacium ex veritate, et quoddam mendacium non ex veritate. Sententiam attendite; ne vos palpetis, ne vos aduletis, ne vos decipiatis, ne vos illudatis: Omne mendacium non est ex veritate. Videamus ergo quomodo antichristi mentiuntur quia non est unum genus mendacii. Quis est mendax, nisi is qui negat quod Jesus non est Christus? Ali
Abbreviated transcription (Latin):
MINISSE UOS CREDO qui
ad fiustid hesternoͦ dierad. quẽ locũ
in progressu huiꝰ epistolȩ ꝑuenerit nr̃a
tracratio: id est qui em̃ nĩ diligit
fr̃m suũ quẽ uidet dm̃ quẽ

Expanded text:
minisse vos credo, qui adfuistis hesterno die, ad quem locum in progressu hujus Epistolae pervenerit nostra tractatio: id est, Qui enim non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem
Abbreviated transcription (Latin):
tur massa. &. fit unũ aliquid. Sed nisi fer¬
uour carttã accendit. ex multis in unum
conslari non potest. Quia dñi diligimus.
inde cognoscimus quia diligimus fustis
Et unde cognoscimus quia disigimus filios
Mi Qua dm̃ diligimus & prȩcepta eius fici¬
mus. duspiramus hic ex difficultati facien¬
di preceptũ di. audi quid sequat᷑. Nomo

Expanded text:
tur massa, et fit unum aliquid: sed nisi fertur massa, et fit unum aliquid: sed nisi fervor charitatis accendat, ex multis in unum conflari non potest. Quia Deum diligimus, inde cognoscimus quia diligimus filios Dei. 4. Et unde cognoscimus quia diligimus filios Dei? Quia Deum diligimus, et praecepta ejus facimus. Suspiramus hic ex difficultate faciendi praeceptum Dei. Audi quid sequatur. Homo,
Abbreviated transcription (Latin):
pat as fuliaid uerbũ ꝑ quod facta sunt om̃d
pouerbũ dard factũ est et habitauit in nob.
hor solũ diligo. Mentiris. Si enuĩ diligis
caput. diligis & membra. Si autẽ mem¬
branon diligis. nec caput diligis. Non¬
expauescis uocẽ capitis de celo clamantẽ pro
nembris saule saule. quid me ꝑsequeris:
ꝑsequt orẽ suũ. uocauit ꝑsecutorẽ membroꝵ
suorũ. Hlectorẽ suũ uocauit dilectorẽ membroꝵ
suorũ. lamquȩ sunt membra cius nostis fr̃s ipsa
est eccłã dĩ. In hoc cognoscimus quia diligimus
filios dĩ. quia dm̃ diligimus. Et quomodo: Non
aluid sunt fili dĩ. aliud as. Sed qui ddt̃ diligit.
precepta oiuis diligit. Et que futit prȩcepta
di  Mandatũ nouũ do uobis ut uos inuicẽ
ailigatis. Demo se excuset ꝑ aliam dilectionẽ.
a aliam dilectionẽ. Omĩno sic se tenet ista
dlectio. quo modo ipsa conpaginata est in
unũ. Sic om̃s qui ex illa pendent. unũ facit.
osa quasi conflat illos igius. durũ est. Confia¬

Expanded text:
atris, illud Verbum per quod facta sunt omnia, et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; hoc solum diligo. Mentiris: si enim diligis caput, diligis et membra; si autem membra non diligis, nec caput diligis. Nonexpavescis vocem capitis de coelo clamantem pro membris, Saule, Saule, quid me persequeris ? Persecutorem suum vocavit persecutorem membrorum suorum: dilectorem suum vocavit dilectorem membrorum suorum. Jam quae sunt membra ejus, nostis, fratres; ipsa est Ecclesia Dei. In hoc cognoscimus quia diligimus filios Dei, quia Deum diligimus. Et quomodo? Non aliud sunt filii Dei, aliud Deus? Sed qui Deum diligit, praecepta ejus diligit. Et quae sunt praecepta Dei? Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis . Nemo se excuset per aliam dilectionem, ad aliam dilectionem; omnino sic se tenet ista dilectio: quomodo ipsa compaginata est in unum, sic omnes quae ex illa pendent, unum facit, et quasi conflat illos ignis. Aurum est, confla
Abbreviated transcription (Latin):
longe peregrinabamur: & languidi mo-
uere nos ñ poteramus. Medicus uenit ad
egrotos: uia porrecta est. ad peregrinos.
Saluemur ab ipso: ambulemuf ꝑ ipsum.
nisunt. sed & factiꝰ & uitaꝰ Non quomodo
credunt dȩmones. Nam̃ & demones cre-¬
dunt & contremiscunt. sicut dicit scrip¬
tura. Quid potuerunt plus credere.
demones quã ut dicerent. scimus qui sis
filius di : Quod dixerunt demones hoc
dixit & petrus. Cũ dñs quereret quis
esset quẽ illũ dicerent hõmines. responde.¬
runt illi discipuli. Alii dicunt iohannẽ
baptistã alũ heliã. ⁊ alii hieremiam. aut
unũ ex ꝓphetis. Et ille Uos aũt quẽ
me esse dicitis : Respondit petrus et ait
Tu es xp̃s filius dĩ uiui. Et audiuit a dño.
Beatus es simon bariona. quia ñ reuela¬
uit tibi caro & sangus. sed pat̾ mñs qui

Expanded text:
longe peregrinabamur; et languidi nos longe peregrinabamur; et languidi nos movere non poteramus. Medicus venit ad aegrotos, via porrecta est ad peregrinos. Salvemur ab ipso, ambulemus per ipsum. ni sunt, sed et factis et vita: non quomodo credunt daemones. Nam et daemones credunt, et contremiscunt, sicut dicit Scriptura . Quid potuerunt plus credere daemones, quam ut dicerent, Scimus qui sis, Filius Dei? Quod dixerunt daemones, hoc dixit et Petrus. Cum Dominus quaereret quis esset, et quem illum dicerent homines, responderunt illi discipuli: Alii dicunt te Joannem Baptistam, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex Prophetis. Et ille: Vos autem quem me esse dicitis? Respondit Petrus, et ait: Tu es Christus Filius Dei vivi. Et audivit a Domino: Beatus es, Simon Bar Jona, quia non revelavit tibi caro