comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suauis ingenio callidus secta manicheus ac
ꝑ hoc nefando errore puersus. Noueram ipse
quẽ admodũ eum commemoraui in libris con¬
fessionum mearum. Hic qͦdlam uolum̃ edi¬
dit aduersus rectam xp̃ianam fidem et catho¬
licam ueritatem. Quod cum uenisset in manꝰ
nr̃as lectumq e̾et a fr̃ĩb desiderauerunt & iure
caritatis ꝑ quam cis seruimꝰ flagitauerunt:
ut ei responderemꝰ. Hoc aggrediar nunc in no
sit acutum ingenium et lingua expolita nͥ a
dño grescꝰ hominis dirigent᷑. Qã multis etiã
tardioribꝰ et inualidiorib occulta eqͥtate diui¬
ne misccłie p̾stitum ẽ. cũ multi acerrimi et fa¬
cundissimi. deserti ab adiutorio dĩ. ad hoc uelo¬
citer et ꝑtiuacit᷑ currerent. ut a ueritatis uia lon¬
giꝰ aberrarent. Cõmodũ autt̃ arbitror sub eiꝰ no¬
mine u̾ba esꝰ ponere. et sub meo responsiont̃ meã¬
m

Expanded text:
suauis, ingenio callidus, secta Manichaeus ac per hoc nefando errore peruersus. noueram ipse hominem, quemadmodum eum commemoraui in libris Confessionum mearum. hic quoddam uolumen edidit aduersus rectam christianam fidem et catholicam ueritatem. quod cum uenisset in manus nostras lectumque esset a fratribus, desiderauerunt et iure' caritatis, per quam eis seruimus, flagitauerunt, ut ei responderemus. hoc adgrediar nunc in nomsit acutum ingenium et lingua expolita, nisi a domino gressus hominis dirigantur. quod multis etiam tardioribus et inualidioribus occulta aequitate diuinae misericordiae praestitum est, cum multi acerrimi et facundissimi deserti adiutorio dei ad hoc uelociter et pertinaciter currerent, ut a ueritatis uia longius aberrarent. commodum autem arbitror sub eius nomine uerba eius ponere et sub meo responsionem meam
Abbreviated transcription (Latin):
ingiumq illud inde sit cognitum: uidet
ꝓfecto quisqͥs ne aliquid errando in eccłam
peccet. secretum uiri ciꝰ in scͥpturis scĩs dili¬
genter intuet᷑: et inuenit eum maiestate᷑
suam qua in forma di equalis. ẽ. patri.
paulisꝑ abscondisse in forma serui. ut eiꝰ
capax esse humana infirmitas posset eoq
mͦ se coniugi congruenter aptaret. Quid
enim absurdum. immo quid ñ conuenient̾
futuroꝵ p̾nuntiationi accõmodatum. si
ꝓpb̃a di carnale aliqͥd lusit ut eum caꝑet
affectus uxoris: cum ipsum uerbum dei
caro factum sit. ut habitaret in nobis:
Iam uͦ filio eiꝰ iacob quod ꝓ ingenti crimi¬
ne quatuor obiciunt᷑ ixtores. generali pꝰ¬
locutione purgatur. Quando enim mos
erat crimen non erat. Et muinc ꝓpterea
crimen. ẽ: quia mos non est. Alia enim
sunt peccata contra naturam. alia contra
mores. alia contra precepta. Que cinita
sint. quid tandem eriminis.ẽ quod de

Expanded text:
iugiumque illud inde . sit cognitum, uidet iugiumque illud inde . sit cognitum, uidet profecto, quisquis, ne aliquid errando in ecclesiam peccet, secretum uiri eius in scripturis sanctis diligenter intuetur, et inuenit eum maiestatem suam, qua in forma dei aequalis est patri, paulisper abscondisse in forma serui, ut eius capax esse humana infirmitas posset eoque modo se coniugi congruenter aptaret. quid enim absurdum. immo quid non conuenienter futurorum praenuntiationi adcommodatum, si propheta dei carnale aliquid lusit, ut eum caperet adfectus uxoris, cum ipsum uerbum dei caro factum sit, ut habitaret in nobis? Iam uero filio eius Iacob quod pro ingenti crimine quattuor obiciuntur uxores, generali praelocutione purgatur. quando enim mos erat, crimen non erat; et nunc propterea crimen est, quia mos non est. alia enim sunt peccata contra naturam, alia contra mores, alia contra praecepta. quae cum ita sint, quid tandem criminis est, quod de
Abbreviated transcription (Latin):
Quod non cognouisset. nisi cũ coniuge
ille sic luderet. quomͦ cum ea quȩ coniunx
non ẽẽt. ludere non deceret. Quod euͦ sc̃i
coniugati faciunt. non maiter faeunt:
ẜ prudenter. Descendunt enim quodã
mͦ ad feminei sexus infirmitatem. ut ali¬
quid blanda hilaritate uel dieant uel
faciant. non eneruantes s tempante
uirilem iugorem. Quod tam̃ ei quȩ uxor
non est. qui dycerit aut qui fecerit. tur pis
est. Uerum hoc quod ad mores humani¬
tatis ꝑtinet dixerim. ne quisquam durus
et sine affectu idipsum ꝓcrimine obiciat
sco uiro. quodcum sua coniuge luserit.
Lales enim homines inhumani si aliquẽ
grauem uirum ludicrum aliquid garri¬
entem pueris etiam paruulis uderint
quo eoꝵ lacteum sensum affabili et nutri¬
toria facilitate ꝑmulceat. tanquam deli¬
rantem rephendunt: obliti unde creuerint
aut in grati quod creuerint. Quid autem
sibi uelit in sacramento xp̃i et eccłe quod
tantus patriarcha cum connige luserit. con¬

Expanded text:
quod non cognouisset. nisi cum coniuge quod non cognouisset. nisi cum coniuge ille sic luderet, quomodo cum ea, quae coniux non esset, ludere non deceret. quod cum sancti coniugati faciunt, non inaniter faciunt, sed prudenter; descendunt enim quodam modo ad feminei sexus infirmitatem. ut aliquid blanda hilaritate uel dicant uel faciant, non eneruantes, sed temperantes uirilem uigorem: quod tamen ei, quae uxor non est, qui dixerit aut fecerit, turpis est. uerum hoc, quod ad mores humanitatis pertinet, dixerim, ne quisquam durus et sine adfectu id ipsum pro crimine obiciat sancto uiro, quod cum coniuge sua luserit. tales enim homines inhumani si aliquem grauem uirum ludicrum aliquid garrientem pueris etiam paruulis uiderint, quo eorum lacteum sensum adfabili et nutritoria facilitate permulceat, tamquam delirantem reprehendunt, obliti unde creuerint. aut ingrati. quod ereuerint. quid autem sibi uelit in sacramento Christi et ecclesiae, quod. tantus patriarcha cum coniuge luserit con
Abbreviated transcription (Latin):
illo semine ꝓpagauit non scͥpturas suas
ꝓpter hominis peccata damnauit. Pro¬
didit quippe ista non fecit. et cauenda
ammoniut: non ꝓposuit imitanda.
Alirabili sane impudentia. faustꝰ qͦq
ysaac filium abrahȩ criminatus est:
quod rebeccam quȩ uxor erat sororeͤ
fucerit. Genus enim rebecee non taci¬
tum ẽ. et eam ꝑ notissimam ꝓpinquitatẽ
sororem ey fuisse manifestum .ẽ. Ut autẽ
taceret uxorem quid mirũ est. Aut quid
prauum si imitatus.ẽ. patrem. cum eadẽ
iusticia defendatur. qua pater eiꝰ de simi¬
li obiecto inculpatus inuentus ẽ. Que gͥ
ꝓ abraham quod ad hanc rem attinet ad¬
uersus criminantem faustum diximus.
cadem etiam ꝓ ysaac filio eiꝰ ualent Que
recensere non. ẽ. difficile. nsi forte studio¬
soꝵ aliquis quęrat. in cuiꝰ figure sactam̃to
accipiendum sit. quod rex alienigena re¬
beccam iuiri sui coniugem tunc. ẽẽ. cogno¬
uit: quando eum cũ illa ludentem uidit.

Expanded text:
illo semine propagauit, non scripturas suas illo semine propagauit, non scripturas suas propter hominum peccata damnauit. prodidit quippe ista, non fecit, et cauenda admonuit, non proposuit imitanda. Mirabili sane inpudentia Faustus Isaac quoque filium Abrahae criminatus est, quod Rebeccam, quae uxor erat, sororem finxerit. genus enim Rebeccae non tacitum est, et eam per notissimam propinquitatem sororem eius fuisse manifestum est. ut autem taceret uxorem, quid mirum aut quid prauum, . si imitatus est patrem, cum eadem iustitia defendatur, qua pater eius de simili obiecto inculpatus inuentus est? quae igitur pro Abraham, quod ad hanc rem adtinet, aduersus criminantem Faustum diximus, eadem etiam pro Isaac filio eius ualent. quae recensere non est difficile; nisi forte studiosorum aliquis quaerat, in cuius figurae sacramento accipiendum sit, quod rex alienigena Rebeccam uiri sui coniugem tunc esse cognouit, quando eum cum illa ludentem uidit:
Abbreviated transcription (Latin):
blasphematis et ꝓphas:
Ainime nos quidẽ hosted
sumus. aut inimici legis
ac ꝓpharum. sed nec ulliꝰ
om̃ino: adeo ut si mͦ ꝑ ipsod
nos liceat simus parati fa¬
teri falsa illa omĩa eẽ. quȩ de eis scripta st̃.
et quoꝵ causa uidentur nobis exosi. Sed
adducitis: infamatis patriarchas. dedecora¬
tis et legem. atq quod sit stultiꝰ uultis et
scriptores ur̃os non. eẽ. mendaces: et eo
tam᷑ religiosos ac scõs. quoꝵ hi flagitia et
turpes conseripserint uitas. Quod quia
utruq pariter constare nͦ potest. oportet
enun aut hos fuisse malos. aut illos men¬
daces et salsos: age si libet assensu cõmum
scriptorib damnatis. defensionem suscipiamꝰ¬
ꝓmitut quid inde iudicauerit d̾s. instrua¬
tur nr̃a imꝑitia. quando autem tacetur.
uel exerceatur ꝑitia. ut quod alibi didi¬
cimus recolamus: uel excutiatur pigri¬
tia. ut quod nondum nouimꝰ inquiramꝰ.
Ds gͦ qui nouit et de hominis oꝑe malo
facere oꝑa bona. gentes quas uoluit ex

Expanded text:
blasphematis et prophetas ? minime quidem nos hostes sumus aut inimici legis ac pro. phetarum, sed nec ullius omnino, adeo ut. si modo. per ipsos nos liceat, simus parati fateri falsa illa omnia esse, quae de eis scripta sunt et quorum causa uidentur nobis exosi. sed adducitis, infamatis patriarchas, dedecoratis et legem atque, quod sit stultius, uultis et scriptores uestros non esse mendaces et eos tamen religiosos ac sanctos, quorum hi flagitia et turpes conscripserint uitas. quod quia utrumque pariter constare non potest, oportet enim aut hos fuisse malos, aut illos mendaces et falsos. Age, si libet, adsensu communi scriptoribus damnatis defensionem suscipiampromitur, quid inde iudicauerit deus, instruatur nostra inperitia; quando autem tacetur, uel exerceatur peritia, ut, quod alibi didicimus, recolamus, uel excutiatur pigritia, ut, quod nondum nouimus, inquiramus. deus ergo, qui nouit et de hominum opere malo facere opera bona, gentes, quas uoluit, ex
Abbreviated transcription (Latin):
menti est naturaliter insitum. si modo
id ꝑuerse opinionis prauitate non tur¬
betur. dĩ naturam atq substantiam incõ¬
mutabilem omnino. omnino incorrupti¬
bilem cogitate uel credite. & manichei con¬
tinnio non eritis. ut aliquando et catbolici
esse possitr¬

Expanded text:
menti est naturaliter insitum, si modo menti est naturaliter insitum, si modo id peruersae opinionis prauitate non turbetur, dei naturam atque substantiam incommutabilem omnino, omnino incorruptibilem cogitate uel credite, et Manichaei continuo non eritis, ut aliquando et catholici esse possit
Abbreviated transcription (Latin):
non commiseritis. ubi nec docere potestis
aliquid ueri sicuti nec in cȩteris. nec disce¬
re estis idanei quod fortasse potestis in
dñs adiiuare dignatus. e̾ sufficienter ut
atbitror ꝓlixeq respondi. breuiter uos
ammoneo. qui illo tam nefando et execra¬
bili exrore tenemini: ut si auctoritatem
scͥpturatum om̃ib prȩferendam sequi
uultis. eam sequamini quȩ ab ipsius pre¬
sentie xp̃i temporib ꝑ dispensatione
apłoꝵ et eertas ab eoꝵ sedib successiones
ep̃oꝵ. usq ad hec tempora toto orbe terra¬
rum custodita. commendata. clarificata
ꝑuenit. Bhi enim uidebitis etiam ueteris
testamenti obseura reuelari: et predicta
compleri. Si autem quasi ratione moue¬
mini. primum cogitetis quinam sitis. quã
modum uelle aut uoluisse uos dicitr.
certissima ratione non uanissima credu¬
litate. Quod cum minime potueritis sine
dubio enim quamdiu tales estis nullomͦ
poteritis: illud saltem quod om̃i humanȩ

Expanded text:
non commiscueritis, ubi nec docere potestis non commiscueritis, ubi nec docere potestis aliquid ueri — sicut nec in ceteris — nec discere estis idonei, quod fortasse potestis innus adiuuare dignatus est, sufficienter, ut arbitror, prolixeque respondi, breuiter uos admoneo, qui illo tam nefando et execrabili errore tenemini, ut si auctoritatem scripturarum omnibus praeferendam sequi uultis. eam sequamini, quae ab ipsius praesentiae Christi temporibus per dispensationes apostolorum et certas ab eorum sedibus successiones episcoporum usque ad haec tempora toto orbe terrarum custodita, commendata, clarificata peruenit. ibi enim uidebitis etiam ueteris testamenti et obscura reuelari et praedicta conpleri. si autem quasi ratione mouemini, primum cogitetis, quinam sitis, quam modum uelle aut uoluisse uos dicitis, certissima ratione, non uanissima credulitate: quod cum minime potueritis — sine dubio enim quamdiu tales estis, nullo modo poteritis — illud saltem, quod omni humanae
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ita ẽ: ut de ur̃o uos uicisse uidea¬
mur. Alioquin summus et uerus ds. urrũ
sit idem infinitus neene si quȩritur. de hoc
uͦ nos boni et mali contrarietas breuiter
poterit edocere. Qm̃quidem sinon ẽ ma¬
lum: ꝓfecto infinitus. ẽ. ds. Habet autem
finem. si malum. eͦ. Constat autem esse
malum. Hon gͥ infinitus. ẽ. ds. Iiline enĩ
ẽẽ mala accipiunt: ubi bonoꝵ ẽ. finis.
uoustinus respondit.
Absit ut hoc uos quisquam interroget.
qui uos nouit: aut de hac omnino re cũ
talib disputet. Prius enim estis a figniento
carnalium corporaliumq cogitationum
pia fide et quantulacũq ueritatis ratione
mundandi: ut spualia quoquo mͦ et ex qͣn¬
tulacumq parte cogitare possitis. Quod
quamdiu non potestis. heresis quippe ur̃a
nichil aliud nouit quam et corpus et ani¬
mam et dm̃ ꝑ locoꝵ spatia uel finita uel
infinita distendere. cum solum corpꝰ talia
occupet spatia. uel spatiis talib occupet᷑.
consultius feceritis. si uos huic quȩstioni

Expanded text:
dictum ita est, ut de uestro uos uicisse uidemur; alioquin summum et uerum deum utrum sit idem infinitus necne, si quaeritur, de hoc uero nos boni et mali contrarietas breuiter poterit edocere. quoniam quidem si non est malum, profecto infinitus est deus; habet autem finem, si malum est; constat autem esse malum . non igitur infinitus est deus; illinc enim esse mala accipiunt, ubi bonorum est finis. AUGUSTINUS respondit: Absit, ut hoc uos quisquam interroget, qui uos nouit, aut de hac omnino re cum talibus disputet. prius enim estis a figmento carnalium corporaliumque cogitationum pia fide et quantulacumque ueritatis ratione mundandi, ut spiritalia quoquo modo et ex quantacumque parte cogitare possitis. quod quamdiu non potestis — haeresis . quippe uestra nihil aliud nouit quam et corpus et animam et deum per locorum spatia uel finita uel infinita distendere, cum solum corpus talia occupet spatia uel spatiis talibus occupetur — consultius feceritis, si uos huic quaestioni
Abbreviated transcription (Latin):
Quare non accipis testa
licuit sub eodem natis
ab co discedere mͥ quare
non liceat id in quo natꝰ
non sum non usurpare:
Omnes quippe gentiles
nascimur non uidci. non deniq xp̃iam:
sed alios ad se ex eadem gentilitate testa¬
mentum uetus addiicit. facitq iudeos:
alios nouum. et mitiat xp̃ianos tanꝙ̃.
si duç arbores dulcis et amara radicib
fius unius terre in se uim transferant.
mutandam qualitatib suis. Apłis gͦ
in dulcem transeuntib cx amaro: quã
demens ero ego si u amarum conuer¬
tar ex dulci.
ogustinus respondit. Cur gͦ apls
quem dicis relicto iudaismo ex
a maritudine transisse in dulee

Expanded text:
Quare non accipis uetus licuit sub eodem natis ab eo discedere, mihi quare non liceat in quo natus non sum, non usurpare? omnes quippe gentiles nascimur. non Iudaei, non denique christiani. sed alios ad se ex eadem gentilitate testamentum uetus adducit facitque Iudaeos, alios nouum et initiat christianos, tamquam si duae arbores, dulcis et amara, radicibus suis unius terrae in se uim transferant mutandam qualitatibus suis. apostolis ergo in dulcem transeuntibus ex amaro, quam demens ero ego, si in amarum conuertar ex dulci? AUGUSTINUS respondit: Cur ergo apostolus, quem dicis relicto iudaismo ex amaritudine transisse in dulce
Abbreviated transcription (Latin):
TBER CONTRA
epłam manichei
quam uocant fun¬
damentum principia eiꝰ sola redaꝵ¬
siquando contra totam scribere uacauis¬
set. Hic liber sic incipit. Unum uerum

Expanded text:
ber contra Epistolam Manichaei, quam vocant Fundamenti, principia ejus sola redarsi quando contra totam scribere vacavisset. Hic liber sic incipit: Unum verum
Abbreviated transcription (Latin):
nendu est g incorporeu om̃ĩ corporeo.
qr dicit per apłm ueritas. Quȩ uiden¬
tur tẽporalia sunt: quȩ aut̃ ñ uiden¬
tͣ et̃na sunt. Uerũ tu creatricẽ cre-¬
atamq sub stantiã ita discernis: ut alia
sint incorporea. alia inuisibilia. Inui¬
sibile gͥ omẽ corpore uͣ: & incorporeuͣ
om̃e uisibile. Istic & egomet audeo scis¬
citari. inuisibilisne sit ds. anne uisibilis.
Si corporenͣ negas: uisibiłe non recusas.
Si inuisibilẽ dicis: corporeuͣ confiteris.
Scđm hanc gͦ sententiã quȩ tͥ nobisq
sit ꝓcul: et̃nus. inuisibilis. incorporeus
sui qͦd sibi ẽ speciale redo

Expanded text:
nendum est igitur incorporeum omni corporeo, quia dicit per apostolum ueritas: quae uidentur, temporalia sunt, quae autem non uidentur, aeterna sunt. uerum tu creatricem creatamque substantiam ita discernis, ut alia sint incorporea, alia inuisibilia. inuisibile igitur omne corporeum, et incorporeum omne uisibile. istic egomet audeo sciscitari, inuisibilisne sit deus anne uisibilis? si corporeum negas, uisibilem non recusas. si inuisibilem dicis, corporeum confiteris. secundum hanc ergo sententiam, quae tibi nobisque sit procul, aeternus inuissui, quod sibi est speciale redda
Abbreviated transcription (Latin):
omĩmodis nichil tale uł corporale de d̾o
nens humana putare debet. Tam cle
mitati: ut qͥa eum sicut est non possumꝰ
agnoscere nrãe locutionis more se ip¬
sum nobis insinuari uellet. quatinꝰ ad
sua per nrã nos traheret. & dũ conse̾n¬
dit ꝑ pietatẽ nr̃ȩ infirmitati. ascenda¬
mus nos ꝑ intelligentię puritatẽ ad illũ
scđm suȩ donum grãe. Ull.

Expanded text:
omnimodo nihil tale, vel corporale de Deo mens humana putare debet. Tam  Almitati, ut quia eum, sicut est, non possimus agnoscere, nostrae locutionis more seipsum nobis insinuari vellet, quatenus ad sua per nostra nos traheret, et dum condescendit per pietatem nostrae infirmitati, ascendamus nos per intelligentiae puritatem ad illum secundum suae donum gratiae.
Abbreviated transcription (Latin):
na non a diuinis ammunistrari: aut
negligi. atq contẽpni potius quã ita
gubernari: ut om̃is de deo sit mitis
atꝙ inculpanda conquestio. Sed quis
tam cecus est mente: ut quicquã in
mouendis corporib rationis qͦd pret̃
humanam disputationem ac uolun¬
tatem est. diuinȩ potentiȩ moderatio¬
niq dare dubitet. nisi forte aut casib
tam rata subtiliq dimensione. uel mi

Expanded text:
na non posse a diuinis amministrari aut na non posse a diuinis amministrari aut neglegi atque contemni potius quam ita gubernari, ut omnis de deo sit mitis atque inculpanda conquestio. Sed quis tam caecus est mente, ut quicquam in mouendis corporibus rationis quod praeter humanam dispositionem ac uoluntatem est, diuinae potentiae moderationique dare dubitet ? nisi forte aut casibus tam rata subtilique dimensione uel mi
Abbreviated transcription (Latin):
gisq audire ac discere studeant. qui
scopulos uitȩ huius ꝙ procellas uelut
erecto quantum lieet capite inspic iud̃.
quã quom̃ fiat. ut &. ꝙ humana euret.
ꝙ tanta inhumanis reb per uersitas
usque quaq diffusa sit: itt non diuinȩ
sedne seruili quide cupiam procurati¬
oni si ei tanta potestas daretur. tribu¬
enda ẽẽ udeatur. Quamobrẽ illud
quasi necessariũ his quib talia eurȩ
sunt credendu dimittitur: aut di¬
uinam prouidentiã non usq in hȩc
ultima ꝙ ma pertendi aut certe ma¬
la omĩa dei uoluntate cominittiS
trum q impium. sed magis posteruis.
Quamquã enĩ desertum deo quie quã
creadere. cum imperttissi mũ tum eti¬
an periculo sissimũ animo sit:. damͣ
in ipsis hominib nemo quemquam
non potuisse aliquid eriminatus est.
Negligentiȩ uero uituperatio: multo est
quam malitiȩ crudelitatisꝙ purgatior.
taq uelut compellitur ratio tenere
non inmemor pietatis aut ista terre¬

Expanded text:
gisque audire ac discere studeant, qui gisque audire ac discere studeant, qui scopulos uitae huius et procellas uelut erecto, quantum licet, capite inspiciunt, quam quomodo fiat, ut ei deus humana curet et tanta in humanis rebus peruersitas usque quaque diffusa sit, ut non diuinae sed ne seruili quidem cui procurationi, si ei tanta potestas daretur, tribuenda esse uideatur. quam ob rem illud quasi necessarium his, quibus talia c-urae sunt, credendum dimittitur, aut diuinam prouidentiam non usque in haec ultima et ima pertendi aut certe mala omnia dei uoluntate committi, utrumque impium, sed magis posterius. quamquam enim desertum deo quicquam credere cum imperitissimum tum etiam periculosissimum animo sit, tamen in ipsis hominibus nemo quemquam non potuisse aliquid criminatus est. neglegentiae uero uituperatio multo est quam malitiae crudelitatisque purgatior. itaque uelut conpellitur ratio tenere non inmemor pietatis aut ista terre
Abbreviated transcription (Latin):
nos exaudire non poterit. bene autẽ
unuentes facillime exaudiet. Sic enĩ
dictum est: tanquã ds non exaudiat.
peccatores. Q uod quidã dixit in eu
gu̾o: sed ille qui noncłu cognouerat
xp̃m. a quo iam fuerat illuminatus
in corpore. Nec illud m̃ placet: qͦd p¬
tagore philosopho. tantum laudis de¬
di ut qui hanc audit uel legit posit
putare me credidisse nullos errores
in ptagorica ẽẽ doctrina. cum sint
plures. idemq capitales. Hoc opus sie
incipit.¬
ORDINE RERU
e or oine rerues.
re nosiconsequi
ac tenere cuiq
proprium. tum
uero uniuersita¬
ti quo eoercetur
hic mundus ꝙ re¬
gitur:. uel uide¬
re uel pandere.
difficillimum hominib at ꝙ rarisimũ
est. tiuc accedit qͥd etiam siquis hȩc
possit: non ulud quoq ualet efficere.
ut dignum auaitorem tam diunis
obscurisq rebus uel uitȩ merito: uel
liabitu quoda eruditionis inueniat.
N ec tamen quic quã est qͥd magis auide
expectent queꝙ optima ingenia ma¬

Expanded text:
nos exaudire non poterit; bene autem nos exaudire non poterit; bene autem uiuentes facillime exaudiet. sic enim dictum est, tamquam deus non exaudiat peccaangelio, sed ille, qui nondum cognouerat Christum, a quo iam fuerat inluminatus in corpore. nec illud placet, quod Pythagorae philosopho tantum laudis dedi, ut, qui hanc audit uel legit, possit putare me credidisse nullos errores in Pythagorica esse doctrina, cum sint plures idemque capitales. Hoc opus sic incipiordine reru Ordinem rerum, Zenobi, cum sequi ac tenere cuique proprium tum uero uniuersitatis, quo cohercetur hic mundus et regitur, uel uidere uel pandere difficillimum hominibus atque rarissimum est. hue accedit, quod, etiamsi quis haec possit, non illud quoque ualet efficere, ut dignum auditorem tam diuinis obscurisque rebus uel uitae merito uel habitu quodam eruditionis inueniat. nec tamen quicquam est. quod magis auide expetant quaeque optima ingenia ma
Abbreviated transcription (Latin):
persona. sed ex mea sic cõmendaui
tamquã hoc etiam dñs significare
ra nona. quando cõplebitur qͥd ora¬
mus dicentes. Adueniat regnum tu¬
um. Nec phato quide in hoc errauit.
qr ẽẽ mundum intelligibilem dixit:
sinon uoeabulum qd ecclesiasticȩ con¬
suetudini in re illa musitatum est sed̾
ipsam rem uelimus at tendere. Min¬
dum quippe intelligibilem nuncu¬
pauit ipsam rationem sempiternam.
atq in cõmutabilem. qua fecit deus
mundum: quã qui ẽẽ negat. sequitur
ut dicat inrationabiliter d̾m fecisse
qͦd fecit: aut cum faceret. uel antequã
faceret uescisse qͥd faceret. si apud eũ
ratio faciendi non erat. Si uero erat. si¬
cut erat. ipsam uidetur plato uocas¬
se int elligibilem mundum. Sec tam̃
isto nomine nos uteremur. si iam satis
essemus licteris ecclesiasticis eruditi.
N ec illud mͥ placet qͥd eum dixissem
summa opera danda est optimis mori¬
bus mox addidi. D̾s enĩ noster aliter

Expanded text:
persona, sed ex mea sic commendaui, persona, sed ex mea sic commendaui, tamquam hoc etiam dominus significare ra noua, quando conplebitur quod oramus dicentes: adueniat regnum tuum. nec Plato quidem in hoc errauit, quia esse mundum intellegibilem dixit, si non uocabulum, quod ecclesiasticae consuetudini in re illa inusitatum est, sed ipsam rem uelimus adtendere. mundum quippe ille intellegibilem nuncupauit ipsam rationem sempiternam atque incommutabilem, qua fecit deus mundum. quam qui esse negat, sequitur, ut dicat inrationabiliter deum fecisse quod fecit, aut, cum faceret uel antequam faceret, nescisse, quid faceret, si apud eum ratio faciendi non erat. si uero erat, sicut erat, ipsam uidetur Plato uocasse intellegibilem mundum. nec tamen isto nomine nos uteremur, si iam satis essemus litteris ecclesiasticis eruditi. Nec illud mihi placet, quod cum dixissem: summa opera danda est optimis moribus, mox addidi: deus enim noster aliter
Abbreviated transcription (Latin):
Ex idem cempus in¬
ter illos qui de acha¬
demicis seripti sunt
duos etiam libros de
ondine scripsi. inqui¬
bus questio magna uersatur utrũ
omĩa bona ꝙ mala diuinę prouiden¬
tiȩ ordo contineat. Sed cum rem ude¬
rem ad intelligendu difficilem:. satis
egre ad eoꝵ perceptionẽ cum quib
agebam. disputando posse perduei:
de ondine studendi loqui malui. cũ
a corporalib ad in corporalia potest
profici uerum ꝙ in his libris displi¬
cet mͥ sepe int erpositũ fortune uoea¬
bulum: & qͦd addebam corporis. quan¬
do sensus corporis nominam. ꝙ qͦd mul¬
tum tribui liberalib disciplinis. ꝙͥ
mutti sci multum nesciunt: quida eti¬
am qui scuint eas. scĩ non sunt. & quod
musas quasi aliqͥs deas quãuis iocando
cõmemoraui. ꝙ qͦd ammirationẽ uiti¬
um nuncupaui. ꝙ qͦd philosophos non
uera pietate preditos dixi uirtutis lu¬
ce fulsisse. ꝙ qd duos mundos unum
sensibilem alterum intelligibilem.
non ex palo ouis uel ex platomcoꝵ

Expanded text:
 idem tempus, inter illos quidem, qui de Academicis scripti sunt, duos etiam libros de ordine scripsi, in quibus quaestio magna uersatur, utrum omnia bona et mala di??nae prouidentiae ordo contineat. sed cum rem uiderem ad intellegendum difficilem satis aegre ad eorum perceptionem, cum quibus agebam, disputando posse perduci, de ordine studendi loqui malui, cum a corporalibus ad incorporalia potest profici. Uerum et his libris displicet mihi saepe interpositum fortunae uocabulum; et quod non addebam: corporis, quando sensus corporis nominaui; et quod multum tribui liberalibus disciplinis, quas multi sancti multum nesciunt, quidam etiam sciunt et sancti non sunt; et quod Musas quasi aliquas deas quamuis iocando commemoraui; et quod admirationem uitium nuncupaui; et quod philosophos non uera pietate praeditos dixi uirtutis luce fulsisse; et quod duos mundos unum sensibilem, alterum intellegibilem, non ex Platonis uel ex Platonicorum
Abbreviated transcription (Latin):
phiȩ portum
ã quo iam in
BEATE.UITE
regionem so.¬
lumq proce¬
ditur. uir hu¬
manissime atq
magne theo¬
dore ratione
ambnosii foue preeantes trinitas lȩta
effudit. atq subiecit. Hȩc est nullo am¬
bigente Bexta ridi quȩ uita perfecta
est: ad quam nos festinantes posse perdu¬
ci solida fide. alacri spe. fagrante ca¬
ritate presumendu est. Ergo inquã
qm̃ modus ipse nos ammoneti ꝙ conui¬
mnum aliquo interuallo dierũ distin¬
guere. quantas pro uirib possum grã
ago summo & uero deo patri dño li¬
beratori animarũ. deinde uobis qui
coneorditer inuitati. multis etiam me
eumulastis munerib. Nam tantum.
in nr̃m sermonẽ contulistis: ut me
negare non possim. ab inuitatis meis
ẽẽ satiatum. Hlic om̃ib gaudentibus
& laudantib dm. quã uellem inquit
trigenrs hoc modo nos cotidie pas¬
ceres. N odus inquã ille ubiꝙ seruan.¬
dus est ubiq amandus: si uobiꝰ cordi
est ad dm reditus nr. His dictis. fac¬

Expanded text:
phiae portum, de quo jam in beatae vitae regionem solumque proceditur, vir humanissime atque magne, Theodore, ratione nostri: foue precantes, trinitas, laeta effudit atque subiecit: Haec est nullo ambigente beata uita, quae uita perfecta est, ad quam nos festinantes posse perduci solida fide alacri spe flagranti caritate praesumendum est. Ergo, inquam, quoniam modus ipse nos admonet et conuiuium aliquo interuallo dierum distinguere, quantas pro uiribus possum, gratias ago summo et uero deo patri, domino liberatori animarum, deinde uobis, qui concorditer inuitati multis etiam me cumulastis muneribus. nam tantum in nostrum sermonem contulistis, ut me negare non possim ab inuitatis meis esse satiatum.— Hic omnibus gaudentibus et laudantibus deum: Quam uellem, inquit Trygetius, hoc modo nos cotidie pasceres. — Modus, inquam, ille ubique seruandus est, ubique amandus, si uobis cordi est ad deum reditus noster. — His dictis fac
Abbreviated transcription (Latin):
necesse est.
disciplina
atq scien¬
tia sapien¬
e̾eᷤᷤ non pos¬
se sapientẽ
tam eam
necesse eͦet
inuenire. dum quȩritur. om̃is ꝓfec¬
to achademieoꝵ uel calũpma. uel
pertinatia. uel peruicatia. uel ut e¬
go interdu arbitror. congrua illi

Expanded text:
necesse est disciplina atque scientia sapienesse non posse sapientem, tam eam necesse esset inuenire, dum quaeritur, omnis profecto Academicorum uel calumnia uel pertinacia uel peruicacia uel, ut ego interdum arbitror, congrua illi
Abbreviated transcription (Latin):
tis erorta est. Itẽq illic qͦd dixi niclul¬
Sed eoꝵ more tunc loquębam᷑. qui sensũ
non nisi corporis dicunt. ꝙ sensibilia ñ
nisi corporalia. Itaq ubicumq sic locu
Ttẽ dixi. qͥd censes aliud ẽe̾ beatȩ iuue¬
re. nͥ scdm id qͦd in lomine e̾e̾ optimũ.¬
paulopost explicans: quis in quã dubita¬
quã eã partẽ animi cui dominanti op¬
temperare conuenit cȩtera quȩ in lo¬
mine sunt. Hȩc aut ẽ aliam expostulans
diffinitionẽ: mens aut ratio dici potest
Hoc quidẽ uerũ est. Nam quantũ at-¬

Expanded text:
tis exorta est. itemque illic quod dixi: nitis exorta est. itemque illic quod dixi: nised eorum more tunc loquebar, qui sensum non nisi corporis dicunt et sensibilia non nisi corporalia. itaque ubicumque sic locutitem dixi: quid censes aliud esse beate uiuere nisi secundum id, quod in homine optimupaulo post explicans: Quis, inquam, dubitaquam eam partem animi, cui dominanti obtemperare convenit caetera quaeque in homine sunt? Haec autem, ne aliam postules definitionem, mens aut ratio dici potest . Hoc quidem verum est; nam quantum att
Abbreviated transcription (Latin):
nam reuocandũ est ꝓuidentiã. Hoc etiam
ibinon tacui dicens Et enĩ fortasse quȩ for¬
tuna uulgo nominat᷑. occulto qͥdam ordi¬
ne regitur: nelulq aliud in rebus casum
uocamꝰ. nisi cuius causa ꝙ ratio sẽcreta ẽ.
Dixi qͥdem hoc uerũtamen penitet me
sic illic nominasse fortunã: cum udeam
homines habere in pessima consuetudi¬
ne. ubi dici debet. hoc d̾s uoluit dice¬
re. hoc uoluit fortuna. Quod autẽ qͦdam
loco dixi ita cõparatum est siue ꝓ meri¬
tis nr̃is siue ꝓ necessitate natur ȩ ut diui¬
nũ animũ mortalib inlerent ẽ neqͥquã
plulosopluȩ portus accipiat. ꝙ cȩtera. aut
nichil liorũ duoꝵ dicendũ fuit: qͥa etiã
sic sensus posset ẽẽ integer. aut satis fuit
dicere ꝓ meritis nrĩs. sicut uerũ ex ada
tracta miseria. nec addere siue ꝓ necessi¬
tate naturȩ. quandoqͥdem natur ȩ nr̃ȩ
dura necessitas. merito p̾cedentis miqͥta¬

Expanded text:
nam reuocandum est prouidentiam. hoc etiam nam reuocandum est prouidentiam. hoc etiam ibi non tacui dicens: etenim fortasse, quae uulgo fortuna nominatur, occulto quodam ordine regitur, nihilque aliud in rebus casum uocamus, nisi cuius ratio et causa secreta est. dixi quidem hoc, uerum tamen paenitet me sic illic nominasse fortunam, cum uideam homines habere in pessima consuetudine. ubi dici debet: hoc deus uoluit, dicere: hoc uoluit fortuna. quod autem quodam loco dixi: ita conparatum est siue pro meritis nostris siue pro necessitate naturae, ut diuinum animum mortalibus inhaerentem nequaquam philosoph\'ae portus accipiat et cetera, aut nihil horum duorum dicendum fuit, quia etiam sic sensus posset esse integer, aut satis erat dicere: pro meritis nostris, sicut uerum est ex Adam tracta miseria, nec addere: siue pro necessitate naturae, quandoquidem naturae nostrae dura necessitas merito praecedentis iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
ergo re¬
liquis¬
sem uel
quȩ ad¬
feptus fu¬
Deram i
cupidi¬
tatibus
culi. uel quȩ adipisci uolebã. ꝙ me ad
xp̃ianȩ uitȩ otium contulissẽ: nondu
baptiratus. contra acha demicos. uel de
achademicis primũ scripsi ut argumã¬
ta eoꝵ. quȩ multis ingerunt ueri mue¬
mendi desperationẽ. ꝙ ꝓhibent cuiquã
rei assentiri. & omnino aliqͥd tamquã
manifestũ certũꝙ sit apꝓbare sapient ẽ:
cũ eis omnia uideant᷑ obscura & incer
ta. ab animo meo quia ꝙ me uoleban.¬
utquantis possem rationib amouerẽ.
Quod miserante atq adiuuante dnõ.¬
manif estũ est. S̾ ed in eisdẽ tribus libri
meis non mͥ placet totiens me apellasse
fortunã. quãus non aliquã deam uo¬
luerim hoc nomine int elligi. sed for¬
tuitum rerũ euentũ. uel in corporis nr̃i
uel in externis bonis aut malis Unde
ꝙ illa uerba sunt quȩ nulla religio di¬
cere ꝓlibet. forte. forsan. forsitan for¬
tasse. fortuitu: qͦd tamen eoꝵ ad diui¬

Expanded text:
ergo reliquissem uel quae adeptus fueram in cupiditatibus mundi uel quae adipisci uolebam et me ad Christianae uitae otium contulissem, nondum baptizatus contra Academicos uel de Academicis primum scripsi, ut argumenta eorum, quae multis ingerunt ueri inueniendi desperationem et prohibent cuiquam rei adsentiri et omnino aliquid, tamquam manifestum certumque sit, adprobare sapientem, cum omnia ta, ab animo meo, quia me mouebant, quantis possem rationibus amouerem. quod miserante atque adiuuante domino factum est. Sed in eisdem tribus libris meis non mihi placet totiens me appellare fortunam, quamuis non aliquam deam uoluerim hoc nomine intellegi, sed fortuitum rerum euentum uel in corporis nostri uel in externis bonis aut malis. unde et illa uerba sunt, quae nulla religio dicere prohibet: forte, forsan, forsitan, for-tasse, fortuito, quod tamen totum ad diui
Abbreviated transcription (Latin):
plenũ graẽ ꝙ ueritati. Qͦd ait uerbũ
caro factum est. hoc plenũ grãẽ. Qͦd
ait głam quasi unigeniti a patre. hoc
est plenũ ueritatis. Ueritas quippe
ipsa unigenitus est dei filius. non grã
sed natura. Qrã suscepit hominẽ tanta
unitate ꝑsonae. ut idem ipse eẽt etiã

Expanded text:
lenum gratiae et veritatis . Quod ait: Verbum caro factum est, hoc est, plenum gratiae; quod ait: gloriam quasi unigeniti a Patre, hoc est, plenum veritatis. Veritas quippe ipsa unigenitus est Dei Filius, non gratia, sed natura. Gratia suscepit hominem tanta unitate personae, ut idem ipse esset etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ornis itaq scõꝵ
auctoritas libroꝵ
nobiscũ agit
ut recta de deo
eredamus eũꝙ
tota animi in¬
tentione amemꝰ:
S mentis humanȩ uisio inualida est
ad aspiciendã diuinę maiestatis excel¬
lentissimã lucẽ nͥ iustitia fidei ꝙ di¬
lectionis donante diuina grã illustre¬
tur splendore. E ꝓpter diuina uo¬
tis omĩb postulanda est grã. ut mun¬
detur oculis cordis adiudendũ quã
ꝓprie trinitas sit unus & solus & ue¬
rus ds: quã recte pater. & filius &¬
sp̃s sc̃s unuis eiusdeq substantie uł
essentiae dicatur. credatur. intelliga¬
tur. Ad huius sacratissimȩ beatitu¬
dinis uisionẽ nemo nͥ per fidẽ mun¬
do corde attingere poterit. dicen¬
te ipsa ueritatẽ. Peati mundo corde.
non carnalib aestimanda est oculis
cerni posse. sed puro mentis intuitu
dignabitur¬
IQd omĩum d̾s sit causa. quȩ sunt ut sint.

Expanded text:
Omnis itaque sanctorum auctoritas librorum hoc nobiscum agit, ut recte de Deo credamus, eumque tota animi intentione amemus. Sed mentis humanae visio invalida est ad aspiciendam divinae majestatis excellentissimam lucem, nisi justitia fidei et dilectionis, divina donante gratia, illustretur splendore. Quapropter divina votis omnibus postulanda est gratia, ut mundetur oculus cordis ad videndum, quam proprie Trinitas sit unus, et solus et verus Deus; et quam recte Pater, et Filius s sanctus, unius ejusdemque substantiae vel essentiae dicatur, credatur, intelligatur. Ad hujus sacratissimae beatitudinis visionem nemo, nisi per fidem mundato corde, attingere poterit: dicente ipsa Veritate, Beati mundo corde, non carnalibus aestimanda est oculis cerni posse; sed purae mentis intuitu dignabitur omnium sit causa, quae sun
Abbreviated transcription (Latin):
uas enĩ creaturas ratio¬
nales condidit creator
unã caelestẽ . alte ram
terrestrẽ. Et utrãq
liberi arbitrii potesta di¬

Expanded text:
uas enim creaturas rationales condidit creator: unam coelestem, alteram terrestrem; et utramque liberi arbitrii potesta
Abbreviated transcription (Latin):
sit donũ dei sicut supra ostendi¬
mus. dum dicitur in sybolo eatho
de illo aliter de illa natus sit ñ
de illo sicut de patre. De illa uero
sieut de matre. Qͥd tamen hie
scĩ sp̾s mentio facta est nͥ qͦd mag¬
na dei grã conmendat᷑. Qͥd enĩ
natura humana in homine xp̃o meru
singularit̃ eẽt assup̃ta. quae bona uo¬
luntas. cuius boni ꝓpositi studiũ. quae
per quã factum est ut homo xp̃s nullũ
possit habere peccatũ. Sic scãm uirginẽ
matrẽ scilicet filii dei angłs salutauit
qundo ei futurũ nuntiauit partum.
Aue inquit grã plena. & paulo post. In¬
uenisti ait grãm apud dm̃. Et haec qͥ¬
dem grã plena. ꝙ inuenisti apud dĩ
grãm dicitur. ut dñi sui inmo dnĩ om¬

Expanded text:
sit donum Dei, sicut supra ostendimus, dum dicitur in Symbolo cathode illo, aliter de illa natus sit, non de illo sicut de Patre, de illa vero sicut de Matre: quid tamen hic sancti Spiritus mentio facta est, nisi quod magna Dei gratia commendatur? Quid enim natura humana in homine Christo meruisingulariter esset assumpta? Quae bona voluntas? Cujus boni propositi studium? Quaeper quam factum est ut homo Christus nullum possit habere peccatum. Sic sanctam Virginem matrem scilicet Filii Dei, angelus salutavit, quando ei futurum nuntiavit partum: Ave inquit gratia plena; et paulo post: Invenisti ait gratiam apud Deum . Et haec quidem gratia plena, et invenisse apud Deum gratiam dicitur, ut Domini sui, imo D
Abbreviated transcription (Latin):
Er idem tempus
scripsi librum cuiꝰ
est titulus de masis¬
tro. in quo disputa¬
tur. & queritur & in¬
uenitur. magistrũ
non ẽẽ qui docet hominem sci¬
entiã nisi dm: sedm illud etiam
qͦd in eugłio seriptum est. unus
est magister uester xp̃s. hi liber
sic incipit.

Expanded text:
er idem tempus scripsi librum cujus est titulus, de Magistro: in quo disputatur et quaeritur, et invenitur, magistrum non esse, qui docet hominem scientiam, nisi Deum, secundum illud etiam quod in Evangelio scriptum est: Unus est Magister vester Christus . Hic liber sic incipit:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ qͥd dolet in pede: ad uertitur
manus. Ao non fieret. nͥ id qd anims
in eis est partib ꝙ in pede sentir et:
nec sentire qͦd ibi factũ est ab sens pos¬
set. Non eni nuntio aliquo credibi¬
le est fieri non sentiente qͦd nuntiat.
qͥa passio quȩ fit. non per continua¬
tionẽ molis currit. ut cęteras animȩ
partes quȩ alibi sunt. latere non si¬
nat: sed ilłud tota sentit anima qͥd
in particula fit pedis. & ibi tantum
sentit ubi fit. Tota gͥ singulis parti¬
b simul ad est. quȩ tota simul. sentit
in singulis. Nee tam̃ hoc mͦ ad est
tota ut candor. uel alia huuis cemo¬
di qualitas. in una qͥq parte corporis
tota ẽ. Nã qͦd in alia parte corpus
patitur. cum doloris inmutatione:
post ad candorẽ qui ẽ in alia parte.
non pertinere. Qua ꝓpter scd̾m par¬
tes molisã se distantes. & ips e distare
conuincitur. Non aut̃ ita ẽẽ in ani¬
ma per sensũ de quo dictũ est
probatUR.

Expanded text:
enim quid dolet in pede, advertit enim quid dolet in pede, advertit manus. Quod non fieret, nisi id quod animae in eis partibus est, et in pede sentiret; nec sentire quod ibi factum est absens posset. Non enim nuntio aliquo credibile est fieri non sentiente quod nuntiat: quia passio quae fit non per continuationem molis currit, ut caeteras animae partes quae alibi sunt latere non sinat; sed illud tota sentit anima quod in particula fit pedis, et ibi tantum sentit ubi fit. Tota igitur singulis partibus simul adest, quae tota simul sentit in singulis. Nec tamen hoc modo adest tota, ut candor vel alia hujusmodi qualitas in unaquaque parte corporis tota est. Nam quod in alia parte corpus patitur candoris immutatione, potest ad candorem qui est in alia parte non pertinere. Quapropter secundum partes molis a se distantes, et ipse a se distare convincitur. Non autem ita esse in anima per sensum de quo dictum est, probatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sed sine tumore ullo localis magni¬
tudinis. eade specie potentiora sunt.
qua meliora. In quo genere est anima
corpore melior ꝙ potentior. Qua ꝓp¬
ter cum per illã ut dictum est core¬
pus subsistat: ipsa in corpus uerti nul
lom̃ potest. Corpus autẽ nullum fit
nͥ accipiendo per animã speciẽ. At
anima ut corpus fier et. non accipi¬
endo speciẽ sed amit tendo fieri pos¬
set. Et propterea fieri non pot est.
nͥ forte loco anima continetur. ꝙ
localiter corpori iungitur. Nam ita
est. potest eã fortasse maior moles quã¬
quã spetiosiorẽ in suam deteriorẽ
uertere speciẽ. ut aer maior ignẽ
minorẽ. Sed non ita est. Moles quip¬
pe omĩs quȩ occupat locũ: non est
insingulis suis partib tota sed in
om̃ib. Qua re alia pars eiꝰ alibi est:¬
& alibi alia. Anima uero non mͦ uni¬
uersȩ moli corporis sui. sed etiã uni¬
cuiꝙ̾ partieule illius tota simul ad¬
est. Partis enĩ corporis passionẽ tota
sentit. nec in toto tam̃ eorpore. Cũ

Expanded text:
sed sine tumore ullo localis magnitudinis eadem specie potentiora sunt qua meliora. In quo genere est anima corpore melior et potentior. Quapropter cum per illam, ut dictum est, corpus subsistat, ipsa in corpus nullo modo verti potest. Corpus enim nullum fit, nisi accipiendo per animam speciem. At anima ut corpus fieret, non accipiendo speciem, sed amittendo, fieri posset: et propterea fieri non potest; nisi forte loco anima continetur, et localiter corpori jungitur. Nam si ita est, potest eam fortasse major moles, quanquam speciosiorem, in suam deteriorem vertere speciem, ut aer major ignem minorem. Sed non est ita. Moles quippe omnis quae occupat locum, non est in singulis suis partibus tota, sed in omnibus. Quare alia pars ejus alibi est, et alibi alia. Anima vero non modo universae moli corporis sui, sed etiam unicuique particulae illius tota simul adest. Partis enim corporis passionem tota sentit, nec in toto tamen corpore. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit in quo
est diseiplina.
Si nos sumus qͥ ratiociam᷑. id est ani¬
mus nrͣ. nec recte ratiocinari sinediscipli
st. nec sine disciplina est animus. & animꝰ in alio¬
nͥ in quo disciplinaẽ ẽẽ non potest.
est in hominis animo disciplina. Est
aut̃ alicubi disciplina. Nam est. Et
quicqͥd est: nusquã ẽẽ non potest

Expanded text:
vivit in quo est disciplina. Si nos sumus qui ratiocinamur, id est animus noster, nec recte ratiocinari sine disciplina potest, nec sine disciplina esse animus, nisi in quo disciplina non est, potest; est in hominis animo disciplina. Est autem alicubi disciplina: nam est, et quidquid est nusquam esse non potest
Abbreviated transcription (Latin):
non parum minus habere. & sic a fr̃ib
quibusdã descriptus est. N ec ad huc a¬
pud aliquẽ integrum inuenerde ex quo
emendarẽ quando he̾e retractatur.
Hic liber sic incipit

Expanded text:
non parum minus habere, et sic a fratribus quibusdam descriptus est, nec adhuc apud aliquem integrum inueneram, ex quo emendarem, quando haec retractaui. Hic liber sic incipit
Abbreviated transcription (Latin):
tis ex orta est. Itẽq illic qͦd dixi nichuil
Sed eoꝵ more tunc loquȩbam᷑. qui sensũ
non nisi corporis dicunt. & sensibilia ñ
isi corporalia. Itaq ubicumq sic locu
quorũ consuetudo est locutionis huius.
Ttẽ dixi. qͥd censes aliud e̾eᷤᷤ beate uiue¬
re. nͥ sedm id qͦd in homine e̾eᷤ optimũ.¬
paulopost explicans: quis inquã dubita¬
quã eã partẽ animi. cui dominanti op¬
temperare conuenit cętera quȩ in ho¬
mine sunt. Hȩc aut ẽ aliam ex postulans
diffinitionẽ: mens aut ratio dici potest.
Hoc quidẽ uerũ est. Nam quantũ at-¬

Expanded text:
tis exorta est. itemque illic quod dixi: nihitis exorta est. itemque illic quod dixi: nihiSed eorum more tunc loquebar, qui sensum non nisi corporis dicunt, et sensibilia non nisi corporalia. Itaque ubicumque sic locuti apud eos quorum consuetudo est locutionis hujus. Item dixi: Quid censes aliud esse beate vivere, nisi secundum id quod in homine optimupaulo post explicans: Quis, inquam, dubitaquam eam partem animi, cui dominanti obtemperare convenit caetera quaeque in homine sunt? Haec autem, ne aliam postules definitionem, mens aut ratio dici potest . Hoc quidem verum est; nam quantum att
Abbreviated transcription (Latin):
nam reuocandũ est ꝓuidentiã Hoc etiam
ibinon tacui dicens. Et enĩ fortasse quȩ for¬
tuna uulgo nominat᷑. occulto qͦdam ordi¬
ne regitur: niclulq aliud in rebus casum
uocamꝰ nisi euus causa ꝙ ratio secreta ẽ
Sixi qͥdem hoc. uerũtamen pęnitet me
sic illic nominasse fortunã: cum uideam
nomines habere in pessima consuetudi¬
ne. ubi dici debet. hoc ds uoluit. dice¬
re. hoc uoluit fortuna. Quod autẽ qͦdam
loco dixi.ita cõparatum est siue ꝓ meri-¬
tis nr̃is siue ꝓ necessitate natur ȩ ut diui¬
nũ aninũ mortalib inlerent ẽ neqͣquã
plulosopluȩ portus accipiat. ꝙ cȩtera. aut
nichil liorũ duoꝵ dicendũ fuit. qͥa etiã
sic sensus posser ẽẽ integer. aut satis fuit
dicere ꝓ meritis nrĩs. sicut uerũ ex ad̾a
tracta miseria. nec addere siue ꝓ necessi¬
tate naturȩ. quandoqͥdem naturȩ nr̃ȩ
dura necessitas. merito p̾cedentis iiqͥta-¬

Expanded text:
nam reuocandum est prouidentiam. hoc etiam nam reuocandum est prouidentiam. hoc etiam ibi non tacui dicens: etenim fortasse, quae uulgo fortuna nominatur, occulto quodam ordine regitur, nihilque aliud in rebus casum uocamus, nisi cuius ratio et causa secreta est. dixi quidem hoc, uerum tamen paenitet me sic illic nominasse fortunam, cum uideam homines habere in pessima consuetudine. ubi dici debet: hoc deus uoluit, dicere: hoc uoluit fortuna. quod autem quodam loco dixi: ita conparatum est siue pro meritis nostris siue pro necessitate naturae, ut diuinum animum mortalibus inhaerentem nequaquam philosoph\'ae portus accipiat et cetera, aut nihil horum duorum dicendum fuit, quia etiam sic sensus posset esse integer, aut satis erat dicere: pro meritis nostris, sicut uerum est ex Adam tracta miseria, nec addere: siue pro necessitate naturae, quandoquidem naturae nostrae dura necessitas merito praecedentis iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
ergo re¬
liquis¬
sem uel
quȩ ad¬
feptus fu-¬
eram in
cupidi¬
tatibus
culi. uel quȩ adipisei uolebã. ꝙ me ad
xep̃ianȩ uitȩ otium contulissẽ: nondũ
baptiratus. contra acha demicos. uel de
achademicis primũ scripsi. ut argum̃¬
ta eoꝵ. quȩ multis ingerunt ueri iue¬
mendi desperationẽ. ꝙ ꝓhubent cui quã
rei assentiri. & omnino aliqͥd tamquã
manifestũ certũq sit apꝓbare sapientẽ:
cũ eis omnia uideant᷑ obscura ꝙ incer-¬
ta. ab animo meo quia & me uolebam¬
utquantis possem rationib amouerẽ.
Quod miserante atq adiuuante dno.¬
manifestũ est. Sed in eisde tribus libriˢ
meis non mͥ placet totiens me apellasse
fortunã. quãuis non aliquã deam uo-¬
luerim hoc nomine int elligi.sed for-¬
tuitum rerũ euentũ. uel in corporis nr̃i
uel in externis bonis aut malis Unde
ꝙ illa uerba sunt quę nulla religio di¬
cere ꝓlubet. forte. forsan. forsitan for-¬
tasse. fortuitu: qͦd tamen eoꝵ ad diui¬

Expanded text:
ergo reliquissem, vel quae adeptus fueram in cupiditatibus undi, vel quae adipisci volebam, et me ad christianae vitae otium contulissem; nondum baptizatus, contra Academicos vel de Academicis primum scripsi, ut argumenta eorum, quae multis ingerunt veri inveniendi desperationem, et prohibent cuiquam rei assentiri, et omnino aliquid, tanquam manifestum certumque sit, adprobare sapientem, cum omnia eis uideantur obscura et incerta, ab animo meo, quia me mouebant, quantis possem rationibus amouerem. quod miserante atque adiuuante domino factum est. Sed in eisdem tribus libris meis non mihi placet totiens me appellare fortunam, quamuis non aliquam deam uoluerim hoc nomine intellegi, sed fortuitum rerum euentum uel in corporis nostri uel in externis bonis aut malis. unde et illa uerba sunt, quae nulla religio dicere prohibet: forte, forsan, forsitan, for-tasse, fortuito, quod tamen totum ad diui
Abbreviated transcription (Latin):
illum sermo-¬
nem quem se¬
cundus liber
continet alio
die consedis¬
semus in bal¬
neis. nam erat
tristior hora
quã ut pratũ
nr̃m sermonẽ contra illa inuicta defen¬
dere. Hanc tͥ alipi durã mercede pro
mea falsa restituo. Hic cum arrisissent:
finẽ tantȩ conflictionis utrũ fir mis¬
simũ nescio: modestius tamen & citi¬
us quam speraueram fecimu.¬

Expanded text:
illum sermonem, quem secundus liber continet, alio die consedissemus in balneis — nam erat tristior, quam ut ad pratum nostrum sermonem contra illa inuicta defendere. hanc tibi, Alypi, duram mercedem pro mea falsa laude restituo. — Hic cum arrisissent, finem tantae conflictionis — utrum firmissimum nescio — modestius tamen et citius, quam speraueram, fecimu
Abbreviated transcription (Latin):
liquis¬
sem. uel
quȩ ad¬
eptus fu¬
eram in
cupidi¬
tatibus
culi. uel quȩ adipisei uolebã. & me ad
xp̃ianȩ uitȩ otium contulissẽ: non du
baptiratus. contra acha demicos. uel de

Expanded text:
liquissem uel quae adeptus fueram in cupiditatibus mundi uel quae adipisci uolebam et me ad Christianae uitae otium contulissem, nondum baptizatus contra Academicos uel de