comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Aincipium nob̾ scri¬
bendi le uita beati
tuthberti ieremias
ꝓpha consetrat. qui
anachoretice ꝑfectio¬
nis statum glorificãs
ait. Bonum est iuiro
cum portau̾it iugum ab adolescentia sua
sedebit solitarius ⁊ tacebit quia leuabit se
suꝑ se. Huiꝰ namq bom dulcedine accensũ
uir dñi cuthbtus ab ineunte adolescentia
iugo monachite institunionis collum sub¬
didit. ⁊ ubi oportunitas uiuit. arrepta eti¬
am conu̾satione anachoretica nõ pauco
temꝑe solitarnis sedere atq obsuauitatẽ
diuine contemplationis ab humanis tace¬
re clelectabatur colloquiis. S ut hec ĩma¬
iori etate poss: suꝑna illum gr̃a ad uiã
u̾itatis paulatim aprimis iam pueritie
incitauerat annis. Siquidem usq ad octa¬
uum etatis annum qui post infantiam
pueritie primus est solis paruuloꝵ ludis ⁊
lascune mentem dare nouerat ita ut illd̾
beati samuelis tunc de ip̃o poss testimoni¬

Expanded text:
incipium nobis scribendi de Vita beati Cudbercti Jeremias propheta consecrat, qui anachoreticae perfectionis statum glorificans ait: Bonum est viro cum portaverit jugum ab adolescentia sua; sedebit solitarius et tacebit, quia levabit se super se. Hujus namque boni dulcedine accensus vir Domini Cudberctus, ab ineunte adolescentia jugo monachicae institutionis collum subdidit; et ubi opportunitas juvit, arrepta etiam conversatione anachoretica, non pauco tempore solitarius sedere, atque ob suavitatem divinae contemplationis ab humanis tacere delectabatur alloquiis. Sed ut haec in majore aetate posset, superna illum gratia ad viam veritatis paulatim a primis jam pueritiae incitaverat annis, siquidem usque ad octavum aetatis annum, qui post infantiam pueritiae primus est, solis parvulorum ludis et lasciviae mentem dare noverat, ita ut illud beati Samuelis tunc de ipso posset testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
lc̃ eligiꝰ &ꝑit t̾ribilit̾ coniurare pueros ⁊canctos
comites suoᷤne qͦusq ipse ĩ corpore maneret. r̾em
gestã cuilibet homini indicarent: magnopere
metuens ne in uirtute facti mens eiꝰ humani
laudib grauaretur.

Expanded text:
c Eligius coepit terribiliter coniurare pueros et cunctos comites suos, ne, quousque ipse in corpore maneret, rem gestam cuilibet homini indicarent, magnopere metuens, ne in virtute facti mens eius humanis laudibus gravaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
uadam uͦ die cũ copiosa pauperũ multitu¬
lo ad eũ confluxisset: totũ pene quiqͥd in
auro habere poterat eisde erogauit. Cũq his dis¬
cedentib alii aduentassent. loculo auri pscruta¬
to atq excusso. nichil penitꝰ iepperit qͦd eisdem
tribuere deberet. Deinde ab uno exsuis famili¬
arib auri qͣntitatẽ susceptã pauꝑib dedit.

Expanded text:
uadam vero die cum copiosa pauperem multitudo ad eum confluxisset, totum pene quidquid in auro habere poterat eisdem erogavit. Cumque his discedentibus alii adventassent, loculo auri sollicite perscrutato atque excusso, nihil penitus reperit quod eisdem tribuere deberet; deinde ab uno ex suis familiaribus auri quantitatem susceptam pauperibus dedit;
Abbreviated transcription (Latin):
tauerat sub seculari habitu regi ȩter¬
no omniũq pͥncipi xp̃o. fuerat qͦ de
temporib lotharii mediani mansue¬
ti regis francoꝵ: et toto tempore dagoberti in¬
cditi pͥncipis. necñ et lodouẽi filii eiꝰ.: et usq ad
mitiũ regni iunioris lotharii mansit in cor¬
pore. S crudelit̾ in dieb illis simoniaca he¬
resis pullulabat in urbib ⁊ in cunctis finib¬

Expanded text:
taverat sub saeculari habitu Regi aeterno omniumque principi Christo; fuerat quoque de temporibus Lothari mediani, mansueti regis Francorum, et toto tempore Dagoberti inclyti principis, necnon et Clodovei filii ejus, et usque ad initium regni junioris Lotharii mansit in corpore; sed crudeliter in diebus illis Simoniaca haeresis pullulabat in urbibus, et in cunctis finib
Abbreviated transcription (Latin):
Incipit prȩfatio in librum scd̾m¬
Nõ propiciante uitã beati confesso¬
ris eligũ iam pridẽ aliqͣ ex parte
ordiri cȩꝑam: et pene defessus ac las¬
sabundus medio in tͣmite stilũ subtrahens. opꝰ
imꝑfectũ reliquerã. Nunc paululũ uirib re-¬
creatis. cupiente uoto. corde iocundo. calamoq
uenusto. opꝰ inchoatũ adire temptabo. arduũ sit
licet iter ac ꝓfundũ: s libere fateor qͦ ñ possũ
pedib uiare. ardentissimo ducor amore. Ibo
gͦ uotis: quo accedere ñ possũ uerbis. Indignũ
ꝓfecto reor tanti ac talis uiri uitã ad posteri¬
tatis memoriã iuxta qͣlitatẽ ingenii ñ ad
plenũ monimentis tradere litterarũ: cum

Expanded text:
CIPIT PRAEFATIO LIBRI Sopitiante vitam beati confessoris Eligii, quam pridem aliqua ex parte ordiri coeperam, et paene defessus ac lassabundus medio in tramite stilum subtrahens, opus inperfectum reliqueram, nunc paulolum viribus recreatis, cupiente voto, corde iocundo calamoque venusto opus inchoatum adire temptabo. Arduum sit licet iter ac profundum, sed libere fateor: quo non possum pedibus viare, ardentissimo ducor amore; ibo ergo votis, quo accedere non possum verbis. Indignum profecto reor tanti ac talis viri vitam ad posteritatis memoriam iuxta qualitatem ingenii non ad plenum monimentis tradere litterarum, cum
Abbreviated transcription (Latin):
situr eligus lemouicas gallia
re gallia. primaq aquitaniça.¬
desideramus. Confidimꝰ enĩ non nr̃is s ipsius
meritis opꝰ cȩꝓtũ felicit̾ atq fidelit̾ ad finem
intͣpellare in cęlis.qͥ eiꝰ munere meruit tan¬
ta mirabilia oꝑari in t̾ris: ꝑ eundẽ dnm.n.¬

Expanded text:
Igitur Eligius Lemovicas Galliarnis in ulteriore Gallia, primaque Aquitaniadesideramus. Confidimus enim non nostris, sed ipsius meritis opus coeptum feliciter adque fideliter ad finem m dominum interpellare in caelis, qui eius munere meruit tanta mirabilia operare in terris per eundem domin
Abbreviated transcription (Latin):
faciendo ꝑtͣxit. huic uiuencła erat filia: miserabili incõmoditare
laborans. Egerat eñĩ mulier q̃dã malefica. ꝑ neqͥcia iuide socrus
inducta ut languore tabesce̾t desꝑato. nͨ uiri si p̾sentiã nͨ aspectꝰ
ullateñ toleraret. Affectione muliebri genitͥe ꝑsuasa. ut sa¬
thanas sarhanã eicẽt: famosũ qͣmdã maleficũ acsiuit.
Affuit. explorauit agnouit: & uiuendam asserens infr̾atã.
terit arhoꝵ coitices. pocta uerbis ⁊ herbis infecta ꝓpinat. Mor¬

Expanded text:
faciendo, pertraxit. Huic filia juvencula erat, miserabili incommoditate laborans. Egerat enim mulier quaedam malefica per nequitiam invidae socrus inducta, ut languore tabesceret desperato, nec viri sui praesentiam, nec aspectum ullatenus toleraret. Affectione autem muliebri genitrix persuasa, ut Satanas Satanam ejiceret, famosum quemdam maleficum accersivit. Adfuit, exploravit, agnovit, et juvenculam asserens inferratam, terit arborum cortices: pocula verbis et herbis infecta propinat. Mor
Abbreviated transcription (Latin):
Nam nini ingitimabilem uitam atq uirtu.¬
tem martinus egisset: nequaquã apud
nos tanta gła. preditꝰ haberct᷑: Quam¬
quam minime mirũ si in oꝑib martini
infirmitas humana dubitauerit: cũ
multos hodieꝰ uideamus. ne aeuange.¬
liis quidem credidisse..x
martino autem sȩpe angelos uisos
familiariter: et senfimꝰ & exꝑti sun
Rem m̃inimã dicturus sũ: s tam̃ dicã.
Apd̃ nemausum. ep̃oꝵ sinodꝰ habebat᷑.
Ad quã quidẽ ire noluerat: sed quid
gestum eẽt scire cupiebat. Casu cũ eo
iste sulpitiꝰ nauigabat: sed ꝓcul ut sẽꝑ
acȩteris. in remota nauis parte reside¬
bat: Ibi ei angłs quid gestum eẽc in sp̃¬
nodo nuntiauit: Nos postea tempus ba

Expanded text:
nam nisi inaestimabilem uitam adque uirtutem Martinus egisset, nequaquam apud nos tanta gloria praeditus haberetur. quamquam minime mirum, si in operibus Martini infirmitmultos hodieque videamus nec Evangeliis quidem credidisse. A Martino autem saepe angelos visos familiariter et sensimus et experti sumus. Rem minimam dicturus sum, sed tamen dicam. Apud Nemausum episcoporum synodus habebatur, ad quam quidem ire noluerat, sed quid gestum esset scire ciste Sulpicius. nauigabat, sed procul, ut semper, a ceteris in remota nauis parte residebat. ibi angelus, quid gestum esset in synodo, ei nuntiauit. nos postea tempus ha
Abbreviated transcription (Latin):
Ego quidem fr̃ unanimis. libellum
quẽ deuita scĩm artini scripseram.
scȩda sua p̃mere. & intra domesticoᷤ
parietes cohibere decreueram: quia
ut sum natura infirmus. iudicia huma.¬
na uitabã: ne qd fore arbitror. sermo
incultior legentibꝰ displiceret: om̃iũq
rep̃hensione dignissimus iudicarer.
qͥ materiã disertis merito scriptoribꝰ
reseruandã. impudens occupassẽ:
S petenti tibi sepiꝰ negare ñ potui Quid

Expanded text:
Ego quidem, frater unanimis, libellum quem de uita sancti Martini scripseram, scheda sua premere et intra domesticos parietes cohibere decreueram, quia, ut sum natura infirmissimus, iudicia humana uitabam, ne, quod fore arbitror, sermo incultior legentibus displiceret omniumque reprehensionis dignissimus iudicarer, qui materiem disertis merito scriptoribus reseruandam inpudens occupassem: sed petenti tibi saepius negare non potui. quid
Abbreviated transcription (Latin):
operasunt. idẽ cupiditas. Gula
fornicatio. lra. tristitia. Accidia. uaua
gloria superbia ec cetera mala que
demergunt homines in interitum
et perdicionem: Cupiditatem ergo¬

Expanded text:
perditionem: cupiditas, gula, fornicatio, ira, tristitia, acedia, vana gloria, superbia; ex qudemergunt homines in interitum et perditionem: cupiditas, g
Abbreviated transcription (Latin):
beatus methodius quia sede apłica
constantino polim presbiter missus
eiusdem urbis tenuit pontificͥum.
et extunc interscõs ab omnib: obsuȩ
confessionis et agonis certamen
ueraciter ueneratur et colitur edidit:
Pauca demultis prȩcedentibus
scriptis excerpens.
DS AUTEMPACIS CONTIRT
SATANAN SUBPEDIB URIS
UE LO CITER
IT QUI DE DIT AMPIUM
INTERRIS INPERIUM.
TRIBUAT INCAELISTIBUS
DITISSI MUM PRAEMIUAI
IN DICTIONE NONA
ANNOPONTIFICATUS UIRI
BIATIS SIMI DOMININRI
IOHANNIS OCTAUI PAPAE
QUARTO
IMPERIIUERO DOMINI CLIS̃¬
TISSIMI RAROLI SEMPER
ACGUSTI. PRIMO

Expanded text:
beatus Methodius, qui a sede apostolica beatus Methodius, qui a sede apostolica Constantinopolim presbyter missus, ejusdem urbis tenuit pontificium, et ex tunc inter sanctos ab omnibus ob suae confessionis et agonis certamen veraciter veneratur et colitur, edidit, pauca de multis praecedentibus scriptis excerpens. Deus autem pacis conterat Satanam sub pedibus vestris velociter, et qui dedit amplum in terris imperium, tribuat in coelestibus ditissimum regni praemium. indictione nona, anno pontificatus viri beatissimi domini nostri Joannis octavi papae quarto, imperii vero domini clementissimi Caroli semper Augusti primo
Abbreviated transcription (Latin):
tionis dono relinquit. quod exradice
caritatis prodireꝰ non nescit. Quiacũcor
scrutetur. non tam dictum. quam in¬
tentionis admitit affectum. Verum
hinc multa docente dõ dicere possem.
si non mihi prȩfationem sed apologiam
faciendi propositum extitisset. Suscipe
itaq: piissime imperator dionysium
ex grȩcia iterato uolatuuenientem
et qui gaudes eo latino eloquio habito
gaude et ab achiuo sermonedonato.
Sane quia non nulli beatum diony
appellari commemorant not andũ
quod hunc beatus iohannes chryso
celi inultimoser monum suorum¬
defcribat. Quorũ duorum nominum
differentiam sacri euangeliorum atq
psalmorum graece scriptorum libra
demonstrant. Nam in altero quidem
graece pterygion scriptum. codex lati¬
nus non alam sed pinnaculum inter¬
pretari declarat. In altero uero peti¬
non crebro sermone romanotransla¬
tum. uolucrem sonare de signat
Huius autem passionis cextum

Expanded text:
tionis dono relinquit, quod ex radice tionis dono relinquit, quod ex radice charitatis prodire non nescit: quia cum cor scrutetur, non tam dictum quam intentionis admittit effectum. Verum hinc multa, docente Deo, dicere possem, si non mihi praefationem, sed apologiam faciendi propositum exstitisset. Suscipe itaque, piissime imperator, Dionysium, ex Graecia iterato volatu venientem, et qui gaudes eo Latino eloquio habito, gaude et ab Achivo sermone donato. Sane quia nonnulli beatum Dioneratorum solertissime appellari commemorant: notandum quod hunc beatus Joannes Chrysoscrem coeli in ultimo sermonum describat. Quorum duorum nominum differentiam, sacri Evangeliorum atque psalmorum Graece scriptorum, libri demonstrant: nam in altero quidem Graece πτερύγιον scriptum, codex Latinus non alam, sed pinnaculum interpretari declarat. In altero vero πετεινὸν crebro sermone Romano translatum, volucrem sonare designat. Hujus autem passionis textum
Abbreviated transcription (Latin):
natusest et qua celsa scripta sua
contexuisse probatur. prȩsertim cum
manifeste sciamus prȩcipuos tractato¬
res ecdȩ quilatino stilo scripsere
quid dubium in sca scriptura repperi¬
entes mox ad greca exemplaria cur¬
rere. et ad eorum senssim procinꝰ a se om̃ne
nubilum ambiguitatis excludere.
Nec mirum siquis quam doctorũ erga
plurima occupatus. nec grecorum
scripta rimatus aliter senserit. cum
ipse apostolus petrus quȩdam sic tenenda
esse putauerit. ut merito co a postolus
eius paulus eum reprehensibilem
iudi cauerit. beatus etiam cyprianus
doctor & martrr. quiddã derebaptita¬
tione diffinit. quod tota ecđa reicit.
Quid autem descõ augustino dicemus.
quietiam libros recractationum con¬
ficiens. non nulla quȩ se bene sensisse
dudum putauerat reprehendit
N amomni potens ds̃ non nunquam
dispensatori egerens. cui multor
reuelat. quiddam opertum deserit
et quod alteri obserat alteri
reserat. nec tamen sine remunera¬

Expanded text:
natus est, et qua celsa scripta sua natus est, et qua celsa scripta sua contexuisse probatur: praesertim cum manifeste sciamus, praecipuos tractatores Ecclesiae, qui Latino stylo scripsere, quid dubium in sancta Scriptura reperientes, mox ad Graeca exemplaria currere, et ad eorum sensum, protinus a se omne nubilum ambiguitatis excludere. Nec mirum, si quisquam doctorum erga plurima occupatus, nec Graecorum scripta rimatus, aliter senserit, cum ipse apostolus Petrus quaedam sic tenenda esse putaverit, ut merito coapostolus ejus Paulus eum reprehensibilem judicaverit. Beatus etiam Cyprianus doctor et martyr, quiddam de rebaptizatione definivit, quod tota Ecclesia rejecit. Quid autem de sancto Augustino dicemus, qui etiam libros Retractationum, conficiens nonnulla, quae se bene sensisse dudum putaverat reprehendit. Nam Deus omnipotens nonnunquam dispensatorie gerens, cui multa revelat, quiddam opertum deserit, et quod alteri obserat, alteri reserat: ne tamen sine remunera
Abbreviated transcription (Latin):
cce imperatorum sollertissime
et xpianissime quieffodis etrima¬
maris sapientiam sicut thesaurum
cunihil sinistrumest cumutraq
nimirum manu prodextra utaris
naisichumana reipublice commissa
sccundum legem di gubernacula mode¬
raris ut diuina quacque non deseras
sed potius proferas. passionem scĩ
iero martrriss dionysii quondam
ario pagite postque athenarum an¬
tistitis quani rome legi cum puer
essem a constantino politanis. legatis
audieram secundum iussionem urãm
diuquȩsitam. tandemq inmaximo
conobiorum romȩ sitorum reppertam
etiam inter diuersos languores positus
arrepto inter pretandi certamine
latino eloquio tradidi. quantum potui
auxiliantedõ et sinon ex toto uerbum
euerbo. sensum tamen penitus
hauriens. Cesset ergo iam quorundã
opinio perhibentium non esse ariopa¬
gitem dionysium eum quiapud
parisium corpore acuirtutibus redolet.
cum hoc etgrȩcorum quoque stilus
cum latina lingua concordans
testetur et predicet. inqua profecto

Expanded text:
ce imperatorum solertissime et Christianissime qui effodis et rimaris sapientiam sicut thesaurum, cui nihil sinistrum est, cum utraque nimirum manu pro dextera utaris. Nam sic humana Reipublicae commissa secundum legem Dei gubernacula moderaris, ut divina quaeque non deseras, sed praeferas. Passionem sancti hieromartyris Dionysii quondam Areopagitae, postque Athenarum antistitis, quam Romae legi cum puer essem, quamque a Constantinopolitanis legatis audieram, secundum jussionem vestram diu quaesitam, tandemque in maximo coenobiorum Romae sitorum repertam, etiam inter diversos langores positus, arrepto interpretandi certamine, Latino eloquio tradidi, quantum potui, auxiliante Deo, et si non ex toto verbum e verbo, sensum tamen penitus hauriens. Cesset ergo jam quorumdam opinio, perhibentium non esse Areopagitam Dionysium eum, qui prope Parisium corpore ac virtutibus redolet: cum hoc et Graecorum quoque stylus, cum Latina lingua concordans, testetur et praedicet, in qua profecto
Abbreviated transcription (Latin):
& secundum corporum figuras for¬
matis incorporalium intacta &
non figurata informitas uexta
eandem ueritatis rationem supe¬
rat essentias super essentialis
magnitudo & animos superani¬
mum unitas & omnibus uirtuti¬
bus in possibile est quod su per
sensum est archanumq: rationi
omni superrationabi lebonum
unitas unifica omnis unitatis &
super essentialis essentia & in¬
tellectus inuisibilis & uerbum
archanum inrationabilitas & In¬
uisibilitas & in minabilitas secun¬
dum nullum eorum quae sunt
existens. & causale quidem es¬
sendi omnibus ipsum autem non
quippe omnis essentiȩ summi¬
tas & ut cumq: ipsa deseipsa
propriȩ & suenter manifestat
De hacigitur ut dictum est su¬
peressentiali & occultaduu¬
nitate non audendum dicere
neque intelligere quid preter
diuinitus nobis ex pressa & enĩ
sicut ipsa desem& ipsa ineloqui¬
is optime tradidit: Lius quidẽ
qualis est scentia & contempla¬
tio omnibus quae sunt inuia

Expanded text:
et secundum corporum figuras foret secundum corporum figuras formatis incorporalium intacta, et non figurata informitas; juxta eandem veritatis rationem superat essentias superessentialis magnitudo, et animos super animum unitas. Et omnibus virtutibus impossibile est, quod super sensum est, arcanumque rationi omni superrationabile bonum, unitas unifica omnis unitatis, et superessentialis essentia, et intellectus invisibilis, et verbum arcanum, irrationabilitas, et invisibilitas, et innominabilitas, secundum nullum eorum quae sunt existens. Et causale quidem essendi omnibus, ipsum autem non ὄν, quippe omnis essentiae summitas, et utcunque ipsa de seipsa proprie et scienter manifestat. De hac igitur, ut dictum est, superessentiali et occulta Divinitate non audendum dicere, neque intelligere quid praeter divinitus nobis expressa. Etenim sic ipsa de semetipsa in eloquiis optime tradidit. Ejus quidem, qualis est, scientia et contemplatio omnibus, quae sunt, invia
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius faciliori uerborũ ordi¬
ne ad intelligendũ quam suo loco
scripta est depromere : Vniuer¬
saliter inquit non audendum
dicere neq: intelligere quid
desuper essentiali diuinitate
prȩter diuinitus nobis exsa¬
cris eloquiis ex pressa. ipsius
enim superationem & intellec¬
tum & essentiam super essentia¬
litatis scientia referenda est.
ad superiores claritates circa diui¬
natem perantia & scĩ tateco arta¬
tas intantum sursũ respicien¬
tes quantum se infert diuinorũ
eloquiorum radius: Videsne
quem ad modum uniuersa liter
prohib& nequis deoccultadiuim¬
tate prȩter quae inscis eloqui is
dicta sunt dicere audeat Quae
uidelic& eloquia glorio sissimo
uerissimoq: nomine appellat
superiores claritates inscĩtate
& temperantia circadiuina coar¬
tatas. id est. In eodem paulo post:
prehensibilia & in contemplabilia
sunt sensibilibus in ui sibilia & his
quae sunt infiginento & similitudi¬
nes impl& similitudine carentia

Expanded text:
ipsius faciliori verborum ordiipsius faciliori verborum ordine ad intelligendum, quam suo loco scripta est, depromere. Universaliter, inquit, non audendum dicere, neque intelligere quid de superessentiali Divinitate, praeter divinitus nobis ex sacris eloquiis expressa. Ipsius enim super rationem et intellectum et essentiam superessentialitatis scientia referenda est ad superiores claritates, circa divina temperantia et sanctitate coartatas, in tantum sursum respicientes, quantum se infert divinorum eloquiorum radius. 65. Videsne, quemadmodum universaliter prohibet, ne quis de occulta Divinitate, praeter quae in sacris eloquiis dicta sunt, dicere audeat? Quae videlicet eloquia gloriosissimo verissimoque nomine appellat superiores claritates, in sanctitate et temperantia circa divina coartatas. Idem in eodem paulo post: prehensibilia et incontemplabilia sunt sensibilibus invisibilia, et his, quae sunt in figmento et similitudine simpla, et similitudine carentia,
Abbreviated transcription (Latin):
dens nostrosq adhuc rudes in¬
fantilesq sensus simplici doc¬
trina erigens audia postolum
dicentem. Lac uobis potumdedi
non escam. in hoc enim diuina stu¬
dent eloquia ut dere in effabili
in compre hensibili. inuisibiliq
aliquid nobis ad nutriendam nr̃a
fidem cogitandum tradat atque
sua deatꝰ si quidem dedõ nil aliud
caste pieq uiuentibus studioseq
ueritatem quȩ rentibus dicendũ
uel cogitandum nisiquae in scã
scriptura reperiuntur neque
aliis nisi ipsius significationib
trans lationibusq utendum his
quidedõ siuequid credant siue
disputent. qui senim denatura
ieffabili quippiam aseipso re¬
pertum dicere presumat prop¬
ter quod illa ipsa deseipsa in suis
scis organis theo logis dico modu¬
lataest: Nil libentius accipio
quam rationem firmissima auc¬
toritate roboratam: dc̃s xp̃i mar
xes perbaticeq: disputat. ideoq
ualde obstrusus difficilisque
ad intelligendum multis uide¬
tur placuit mihi sententiam¬

Expanded text:
dens, nostrosque adhuc rudes indens, nostrosque adhuc rudes infantilesque sensus simplici doctrina erigens. Audi Apostolum dicentem: Lac vobis potum dedi, non escam. In hoc enim divina student eloquia, ut de re ineffabili, incomprehensibili, invisibilique aliquid nobis ad nutriendam nostram fidem cogitandum tradant atque suadeant. Siquidem de Deo nil aliud caste pieque viventibus, studioseque veritatem quaerentibus dicendum vel cogitandum, nisi quae in sacra Scriptura reperiuntur, neque aliis nisi ipsius significationibus translationibusque utendum his, qui de Deo sive quid credant, sive disputent. Quis enim de natura ineffabili quippiam a seipso repertum dicere praesumat, praeter quod illa ipsa de seipsa in suis sanctis organis, Theologis dico, modulata esquam rationem firmissima auctoritate roboratam. MAG. Capitulo xe hyperbaticeque disputat, ideoque valde abstrusus, difficilisque ad intelligendum multis videtur, placuit mihi de
Abbreviated transcription (Latin):
essentia ÷ ut sepediximus uirtu¬
tem & operationẽ trinitatem
quandam inseparabilem incor¬
ruptibilemq: nostraenaturȩ esse
Quȩ sibi inuicem mirabilinatu¬
re armonia coniuncta est ut &¬
triaunum sint & unum trianeq:
uel utidiuersȩ naturȩ sunt.
sed unus atq: eiusdem non ut
substantia eiusq: accidentia
sed quȩdã essentialis unitas
substantialisq differentia tri¬
da est quȩ rerum ueritatẽ in¬
uestigat nullaq: auctoritat
opprimitur: Nullo modo lm¬
peditur ne eaquȩ & studio se
ratiocinationum ambitibus in¬
quirit & laboriose inuenit pub¬
lice aperiat atq pronuntia.
scȩ siquidem scripture in omni¬
bus sequenda est auctoritas qm̃
in ea uelutiquib:dã suis secretis
sedibus ueritas possid& non ta¬
men itacre dendum est. ut ipsa
semper propriis uerborum seu
nominum signis fruatur: Diui¬
nam nobis naturã insinuans
sed quibusdam similitudinibus
uarusq trans latorum uerbo¬
rum seu nominũ modisutitur
infirmitati nrãe condescen¬

Expanded text:
essentiam, ut saepe diximus, virtutem et operationem, trinitatem quandam inseparabilem incorruptibilemque nostrae naturae esse, quae sibi invicem mirabili naturae harmonia conjuncta sunt, ut et tria unum sinveluti diversae naturae sunt, sed unius atque ejusdem, non ut substantia ejusque accidentia, sed quaedam essentialis unitas substantialisque differentia trida est, quae, rerum veritatem investigat, nullaque auctoritate opprimitur, nullo modo impeditur, ne ea, quae et studiose ratiocinantium ambitus inquirit, et laboriose invenit, publice aperiat atque pronuntiet. 64. Sacrae siquidem Scripturae in omnibus sequenda est auctoritas, quoniam in ea veluti quibusdam suis secretis sedibus veritas possidet. Non tamen ita credendum est, ut ipsa semper propriis verborum seu nominum signis fruatur, divinam nobis naturam insinuans; sed quibusdam similitudinibus, variisque translatorum verborum seu nominum modis utitur, infirmitati nostrae condescen
Abbreviated transcription (Latin):
utabilitas rerum mutabilium ca¬
pax omnium formarũ. Informis
materia est: Sc̃s dyonisius ari¬
gio pagita i libro de diuinis no¬
minibus materiã dicit esse orna¬
tus & formȩ & speciei participa¬
tionem quibus sine perse infor¬
mis est materia & innullo intel¬
legi potest Ac sic secundũ dro¬
nisium potest colligisi materia
est ornatus & forme et speciei
participatio quod ornatus & sor¬
mae & speciei partiupatione ca¬
r& materia non est sed quȩdam in¬
formitas: Siue ltaq informis
materia mutabilitassit forma¬
rum capaa secundũ aiigustinum
atq: platonem siue informitas¬
quaedam speciei formȩ ornatusq
participatio necarens secundũ dyo¬
nisium: non negabis ut arbitror
si quo dammodo intellegi potest
nisi solo intellectu percipi: Nec¬

Expanded text:
m capax omnium formarum informis materia est. Sanctus Dionysius Areopagita in libro de divinis Nominibus materiam dicit esse ornatus et formae et speciei participationem, quibus sine per se informis est materia, et in nullo intelligi potest. Ac sic secundum Dionysium potest colligi. Si materia est ornatus et formae et speciei participatio, quod ornatus et formae et speciei participatione caret, materia non est, sed quaedam informitas. Sive itaque informis materia mutabilitas sit formarum capax secundum Augustinum atque Platonem, sive informitasquaedam, speciei, formae, ornatusque participatione carens secundum Dionysium, non negabis, ut arbitror, si quodam modo intelligi potest, non nisi solo intellectu percipi.
Abbreviated transcription (Latin):
excellentiã. in formitatemquȩ
est formarum omniũ preuarica¬
tione condita fieri. quando qui¬
dem non solumonogena sed & iam
& erogena. hoc est non solũ quae
suntunius sed &iã quȩ sunt diuer¬
si generis. & non solum quȩ per
excellentia sed &iã quȩ perpri¬
uationem dicuntur esse. uel non

Expanded text:
entiam informitatem, quae est formarum omnium privatio, conditam fieri, quando quidem non solum monogena, sed etiam heterogena, hoc est, non solum quae sunt unius, sed etiam quae sunt diversi generis, et non solum quae per excellentiam, sed etiam quae per privationem di
Abbreviated transcription (Latin):
Rat quidam sclaris habens unicam filiam par
Ipse conuerti cupiens: commñdauit eam cuidã
parenti suo: &e abiit in monasterium: qͣd longe

Expanded text:
rat quidam saecularis habens unicam filiam parvulam. Ipse converti cupiens, commendavit eam cuidam parenti suo, et abiit ad monasterium, quod longe
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec coegit clothariũ uir
dei ut sibi solamen largiret᷑.
utinat ꝑ theodeb̾ti regnũ si uale¬
ret.ad italiã alpiũ iuga transcen¬
dens ꝑuemiret. Datis gͦ comitibꝰ
qͥ eũ usq ad theodeb̾tũ ꝑducerent:
itinere arrepto. ad parisius urbẽ
ꝑuenit. Quo cũ uenisset: oecur-¬
rit ei homo in portã habens spm̃
inmundũ. debachans. atꝙ discer-¬
pens. et garrulans: quiꝙͥ queru¬
lo sciscitatur uirũ delaffamine.
Quid his uir dei agis in locis.e
Raucoq anbelitu. alonge uirũ
dei colũbanũ aduenire dudũ ĩã
pclamabat. Quẽ cũ uir dei uidissete
ait. siuedere pestifer eoredere : nec

Expanded text:
ost haec coegit Chlotharium vir Dei ut sibi solamen largiretur, utque per Theodeberti regnum, si valeret, ad Italiam Alpium juga transcendens perveniret. Datis ergo comitibus qui eum usque ad Theodebertum perducerent, itinere arrepto ad Parisius urbem pervenit: quo cum venisset, occurrit ei homo in porta habens spiritum immundum, debacchans et discerpens et garrulans: queruloque sciscitatur virum Dei affamine: Quid his, vir Dei, agis in locis? raucoque anhelitu a longe virum Dei Columbanum advenire dudum jam clamitabat. Quem cum vir Dei vidisset ait: Egredere, pestifer, egredere, nec
Abbreviated transcription (Latin):
Uidens clothariꝰ a uiro dei talia
sibi ꝓpħico ore dici. neutri pare
fidelit̃ expectans. post positus. ẽ.
triumphũ uictoriȩ.

Expanded text:
idens Clotharius a viro Dei talia sibi prophetico ore dici, neutri parerfideliter expectans, potitus est triumphum victorie.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ etiam ipsi beato mr̃i uirtutũ
meritis cõꝑandus. basilicã quã ante¬
cessor suus fidelit̾ inchoauerat.
instantissime consũmauit. et felicit᷑
dedicauit. Qui cũ transferre illuc
taret: admonitus ꝑ quietẽ. ẽ. ne
infidelit̾ negligeret. qđ fideliter
credidisset. Nullã fieri uł diminu¬
tionẽ cinerũ. uł cõminutionẽ m̃¬
quia manifesta res eẽt. hoc ꝓfi.¬
isset credentibus ad salutem. Sta¬
timꝙ tali uisione firmatus. religi¬
osis imꝑatoribus p̾cẽ detulit. ac
sine mora ulla qd tã pie poposcerat
impetrauit: ut translatas ad basi¬
licam omĩ studio p̾paratam scĩ ui¬
ri reliquias. ñ tã temeraria uiola.¬
ret audatia. quã auidius uenerantis
excoleret obsequio. Qđ nẽ huic
intelligant: audientes causã salu¬
tis nr̃ȩ in fide stare. neꝙ sine cau¬
sa dnm̃ euangłica uoce cindã dixis.¬
se. Credis hoc. Cui cũ responsũ
nesciret. s ut de his quȩ de dm̃¬
cis uirtutibus dicerentur. aut

Expanded text:
 etiam beato martyri . uirtutum meritis conparan| dus basilicam quam decessor suus fideliter incoauerat| instantissime consummauit et feliciter dedicauit.| Qui cum transferre illuc taret . admonitus| per quietem est . ne infideliter neglegeret quod fideliter| credidisset. Nullam fieri uel deminutione cinerum uel com| motione mequia manifesta| res esset Hoc is| set credentibus ad salutem statimque tali uisione firma| tus religiosus imperatoribus precem detulit . ac sine mora ul| la quod tam pie poposcerat inpetrauit ut translatas ad| basilicam omni studio preparatam Sancti uiri reliquias . non | tam temeraria uiolaret audacia . quam ambiciosius uene| rantis coleret obsequia quod nunc huic intellegant audientis . causam salutis nostrae in| fide stare neque sine causa deum evangelica uoce dixissae . | Credis hoc . Cui cum responsum nesciret sed ut de his quae de dominicis| uirtutibus dicerentur. Aut
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃c silinus ep̃atũ supͣdicte urb̾
indeptus. pulchram ae spaciosã
basilicã magnis sũptibus. ueneran¬
dis et transferendis illuc mr̃is reliqͥl̃pa¬
ransante consũmationẽ cepti oꝑis reces¬
sit a scło. Post cuiꝰ obitũ sc̃s exuꝑiꝰ¬

Expanded text:
episco| patum supradictae urbis indeptus . pulchram et specio| sam . basilicam magnis . sumptibus uenerandi et trans| ferendi illuc martyris corpus parans ante consummati| onem copt operis recessit e saeculo. Post cuius obitum s
Abbreviated transcription (Latin):
inurria . Cȩptũ ab eo opus
aggredientes. maledicorũ uo.¬
ces contẽpnimus: qui olim de¬
trahentes paulo meo. nc̃ forsi.
cientes frequentiã: ut qui seꝑ la.¬

Expanded text:
injuria, coeptum ab eo opus aggredientes, maledicorum voces contemnimus: qui olim detrahentes Paulo meo, nunc forte cientes frequentiam: ut qui se
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓ xpo ꝑati: ac statim pꝰ reso¬
lutionẽ corporũ cũ xp̃o eẽ donatũ
.ẽ. Amnicos gͥ ac dilectos dõ ñ ne.¬
gligamꝰ ut mortuos. s honoremꝰ
ut uiuos: qͥa ñ dubia fide certũ
.ẽ. qđ si eorũ fidelit̾ suffragia
si illorũ etiã cessarent studia.
rogatus a suis se intelligit hono¬

Expanded text:
to pati. Ac| statim post resolutionem corporum cum christo esse donatum est| Amicos dei. Ac dilectos deo. Non neglegamus ut mortuos. Sed ho| noremus ut uiuos quia non dubia fide certum est quod si eorum| fideliter suffragia si illorum studia cessarent. rogantur sub se intellegit hono
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cium est: Um̃ in oꝑibus lau¬
dũ suarũ. multiplex mat̾ĩa dicen¬
di confurgit. Fuit nãꝙ exur-¬
genitus. Quo defiuicto. listicii
patrui eque samiliȩ. meritis et¬
ditus. rethoricis litt̾̃is instructus.
Qui deinceps ad modũ eruditus.
ꝑ regiones florente mellifliu elo¬
me morie pimiolã puellã sci hila¬
rii arelatensis ep̃i germanã. ad

Expanded text:
praecium est, quoniam in operibus laudum suarum multiplex materia dicendi consurgit. Fuit namque ex urcio patruo, aeque familiae meritis ditus, rethoricis imbutus studiis, quem deinceps adprimae eruditum per regiones florentes elomemoriae Pimeniolam, sancti Hilarii Ar
Abbreviated transcription (Latin):
frantii constantiam augusta ut qua.¬
si ꝑ eius intressionẽ rogatus rediret¬
stantia augusta quȩ fidelis erat in
dño iłri xp̃o uoluit rogare constan¬
senserat consiliũ enis. Codẽ autẽ¬

Expanded text:
m augusti, ut quasi eius Interventu et rogatu reddiretstancia augusta, quia fidelis erat in Domino, noluit rogare Constansenserat consilium doli. Eodem
Abbreviated transcription (Latin):
sus est ibi capite truncato. et marty¬
rio coronatus .iiii. idus noueubris.¬
Et exinde raptũ est corpus eius a
pb̃ris et clericis. et sepultũ in basi.¬
lica quã ipse construxit uia aurelia

Expanded text:
em, et capite truncato, martyrio coronatur IV Idus Novembris. Exinde raptum corpus ejus a presbyteris et clericis, et sepultum in basilica quam ipse construxit via Aurelia
Abbreviated transcription (Latin):
parentibus splendidissimis: et
ab ipsis pene cunabulis a beato
martino qͥ illis tẽporibus medi.¬
olano sibi monast̾iũ collocaue¬
rat. sacris litt̃is et libalibus stu¬
diis institutus. Sed beato mar¬
tino arrianorũ ꝑfidia de eiui-¬
tate illa expulsõ. scs iã mauri¬
lius tã amore quã magnorũ
p̾ceptis parentũ. qui martirũ
pͥus sequi concupiuerat ibi.¬
dẽ demoratus est. Qusq abeato
ambrosio ipsius eiui¬
tatis epõ officiũ lectoris accepit.
Interea pat̾ ipsius. qui nobili¬
tate ac uiribus totã pene rege¬
bat hesꝑiam: cõmuni sorte p̃.¬
uentus hominẽ exiuit. Mauri¬
lius uͦ uerissimiis iã euangłiei
cultor p̃cepti dicentis. qͥ reli¬
querit patrẽ. aut matrẽ. uel
agros ꝓpt̃ me. centuplũ accipiet.
et uitã ȩt̾nã possidebit: relicta ma-¬
tre.omiũꝙ rerũ suarũ cupiditate
habendi. sub iuliano cesare. marti¬
nũ cuiꝰ pͥmo fuerat instructus¬
documentis. curusq uirtutes ꝑ

Expanded text:
parentibus splendidissimis procreatus et ab ipsis pene cunabulis a beato Martino, qui illis temporibus Mediolani sibi monasterium collocaverat, sacris litteris et liberalibus studiis institutus est. 2 Sed beato Martino Arrianorum perfidia de civitate illa expulso, sanctus iam Maurilius tam amore quam magnorum praeceptis parentum qui Martinum prius sequi concupierat ibidem demoratus est, quousque a beato Ambrosio ipsius civitatis episcopo offitium lectoris accepit. 3 Interea pater ipsius, qui nobilitate ac viribus totam pene regebat Hesperiam, communi sorte praeventus hominem exivit. Maurilius vero verissimus iam evangelici cultor praecepti dicentis: Qui reliquerit patrem aut matrem aut agros propter me centuplum accipiet et vitam aeternam possidebit, relicta matre omniumque rerum suarum cupiditate habendi, sub Iuliano tunc caesare Martinum, cuius primo profecerat instrumentis cuiusque virtutes per
Abbreviated transcription (Latin):
generosa ꝓgenitorũ styrpe ortus.
traditur in constantiȩ finibus. quã
renus subterfluens sub eiusdem
irrbis muros. in aphotamo lacu
ari

Expanded text:
generosa progenitorum stirpe ortus traditur in Constantiae finibus, quam Rhenus subterfluens sub ejusdem urbis muros in Apotamo lacu tri
Abbreviated transcription (Latin):
ualuit.
eniq aduentꝰ p̃fecti fescemiini
sisinnii. cũ romanorũ militũ
apparitione. in urbẽ parisiorũ et
ꝑ omnẽ regionẽ subito ꝑsonat᷑. et
a primoribꝰ ciuitatũ galliarũ ei
occurrit᷑. imꝑiał iussio urgens suꝑ
captura scĩ pontificis macharii.
dionisii. cũ omĩ imꝑio diuulgatur.
scĩssimo sudores certaminũ suorũ
decreuerat ꝓpͥi sanguinis fonte ab.¬
luere. qͦ posset lib̾ius carnis sar̃cina
libatus. et suꝑ nruẽ dealbatus . p̃sen-¬
tiȩ illius astare. et qͥ semet ipsũ olo-¬
caustũ odoriferũ offerebat sacrificiũ
laudis iugit̃ immolare: ab innume.¬
rabili pene cat̃ua demonicorũ ui-¬
rorũ curritur. et sc̃s dnĩ capitur. cola¬

Expanded text:
aluit. Denique adventus praefecti Fescennii Sisinnii, cum Romanorum militum apparitione, in urbe Parisiorum, et per omnem regionem subito personatur, et a primoribus civitatum Galliarum ei occurritur imperialis jussio urgens super captura sancti pontificis Macarii Dionysii, cum omni imperio divulgatur.sanctissimo, sudores certaminum suorum decreverat proprii sanguinis fonte abluere, quo posset liberius, carnis sarcina liberatus, et super nivem dealbatus, praesentiae illius astare, et qui semetipsum holocaustum odoriferum offerebat, sacrificium laudis Jupiter immolare: ab innumerabili pene caterva daemonicorum virorum cernitur, et sanctus Domini capitur, illu
Abbreviated transcription (Latin):
archangłi toto orbe uenerandã. ipsius
et oꝑe condita. et consecrata nomine¬
demonstrat ȩccła. Quȩ ñ metallorũ
fulgore.s pͥuilegio cõm̃data signorũ. uili
facta scemate. s cȩlesti. ẽ. p̃dita uirtute :
utpote quã fragilitatis humanȩ memor

Expanded text:
archangeli toto orbe venerandam ipsius et opere condita et consecrata nomidemonstrat ecclesia. Quae non metallorum fulgore, sed privilegio commendata signorum; vili facta schemate, sed coelesti est praedita virtute, pote quia fragilitatis hu
Abbreviated transcription (Latin):
et cunere quiescentẽ mirabat᷑. Unꝰ
patientiã: alt̾iꝰ mansuetudinẽ p̃dicabat
Om̃iũ qͦꝙ uicariã erga se retinens
caritate. atꝙ uiuersis uirtutũ gene.¬
ribꝰ irrigatus. ad sedẽ ꝓpͥam remeabat.¬

Expanded text:
 humi quiescentem mirabatur; alterius patientiam, alterius mansuetudinem praedicabat. Omnium quoque vicariam erga se retinens charitatem, atque universis virtutum partibus irrigatus, ad sedem propriam regrediebat
Abbreviated transcription (Latin):
mei mẽmor ꝓpositi. q ꝑ grãm sal.¬
uatoris. om̃ĩpotenti ac diuinȩ ꝑ
fidẽ trinitati seruire decreuret
antea in uita laicorũ. et nẽ in of¬
ficio eporũ. stud ens ex qualicũq
tati sacerdotis optimi augustim.
quȩ in eodẽ uidi ab eoq audiui.
minime reticere statui. Ad enĩ
ante nos statutũ fuisse a religi
tispilsermone ꝓpͥo atq stilo. et auribꝰ
et oculis scire uolentium. dicendo et
scribendo similia studiosiorũ noticiȩ
nrtulert̃ : quiles qͥntiq uiri ex cõmura
diũ grã in rebꝰ humanis. et uiuere et
p̾dicti uenerabił uiri et ex ortu. et

Expanded text:
mei memor propositi, quo per gratiam Salvatoris omnipotenti ac divinae per fidem Trinitati servire decrevi, et antea in vita laicorum, et nunc in officio episcoporum, studens ex qualicumque ntati sacerdotis optimi Augustini, quae in eodem vidi, ab eoque audivi, minime reticere debeo. Id enim etiam ante nos factitatum fuisse a religioti Spiritu, sermone proprio atque stilo, et auribus et oculis scire volentium, dicendo et scribendo similia studiosorum notitiae intulerunt, quales quantique viri ex communi Domini gratia in rebus humanis, et vivere, etpraedicti venerabilis viri et exortu, et
Abbreviated transcription (Latin):
in unũ: et reges ut seruiant dño
Cilinia in ut̃o concipiens. filiũ pari¬
et nomine remigrũ: eui a me saluan.¬
dus popłs cõmittet᷑. Beata siquidẽ
peꝑerat de unico uiro suo emilio pͥn¬
eiꝰdẽ pͥncipii successoris : qͥusꝙ ad ul¬
tima glosi remigii tẽpora. sacerdocio .ẽ.
functus. sicq defunctus.
ir aut̃ ille uenerabił. int̃ illius
tẽporis innumera ꝑicula. tanta
consolatione accepta: ciliniȩ diuinũ
oraculũ. grã dĩ ꝑceptũ innotuit. At
illa dixit ad montanũ. Quomͦ fieri
potest᷑: ut anus. lactẽ filiũ cũ a tẽpo.¬
ribꝰ mͥ diu transactis. muliebria defe.¬
cerint. et uir ms̃ emiliꝰ. uetulus sit.
ac in euoso eiꝰ corpore frigidꝰ extet
circũ p̃cordia sanguis: et uoluptatis
oꝑa in eo penitus emarcuerrnt. o
Erant enĩ ambo genere nobiles: et
grã int̾ suos nominatissimi. & qͥa
liborũ parentes. ꝓcesserant in diebꝰ
multis effeti et carne iã infecundi.

Expanded text:
in unum et reges, ut serviant ei: in unum et reges, ut serviant ei: Cilinia. in utero concipiens filium pariet nomine Remigium, cui a me salvandus populus committetur'. Beata siquidem pepererat de unico viro suo Emilio Prineiusdem Principii successoris, qui usque ad ultima gloriosi Remigii tempora sacerdocio est functus, sicque defunctus. Vir autem ille venerabilis, inter illius temporis innumera pericula tanta consolatione accepta, Ciliniae divinum oraculum gratia Dei perceptum innotuit. At illa dixit ad Montanum: 'Quomodo fieri potest, ut anus lactem filium, cum michi a temporibus diu transactis muliebria defecerint, et vir meus Emilius vetulus sit, ac in aevoso eius corpore frigidus extet circum precordia sanguis, et voluptatis opera in eo penitus emarcuerint?' Erant enim ambo genere nobiles et gratia inter suos nominatissimi. Et quia liberorum parentes processerant in diebus multis, effeti et carne iam infecundi
Abbreviated transcription (Latin):
ex septẽ sp̃ibꝰ in conspectu
dñi sẽꝑ adsistentiũ. qͥ etiã et
paradisi p̃positꝰ. ad saluando.¬
rũ animas in pacis regione
pꝰ eam manifestationẽ qͦ se
in monte gargano ad oran.¬
dũ et glorificandũ qͦmͦ et
qͣlit̃ uoluit sic̃ in scriptis ha¬
RO
in oppido stridonis. qđ a gothis euersũ dal¬
matiȩ qͥndã pannonieq confiniũ fuit:
patre eusebio natꝰ.ẽ. Uestẽ xp̃i. puer
romȩ suscepit. ibiq littͣis gretis ac lati¬
nis a pͥmeuo eruditus. ẽ. In arte quidẽ
exinanita. His int̾ se ita serentibus :
subito uox ad fuit a suꝑioribꝰ atꝙse.
cretioribꝰ aditis. salub̃rime at sua¬
uissime intonans. quȩ et p̃sentiũ sola¬
ret᷑ sp̃uũ mesticiã et qđ futurũ erat.
gratulabunda ꝓmulgaret sententia.
ita dicendo. Dñs ꝓspexit de excelso
scõ suo. de cęlo in t̾rã aspexit: ut audi¬
ret gemitũ cõpeditorũ. ut solueret¬
filios int̾emptorũ. Ut annuntiet᷑ nom̃
eiꝰ in gentibꝰ. in conueniendo popłos

Expanded text:
septem in conspectu Domini semper assistentibus, qui etiam et paradisi praepositus salvatorum animas in pacis regione post eam manifestationem qua se in monte Gargano ad adorandum ac glorificandum quomodo et qualiter voluit, sicut in scriptis har in oppido Stridonis, quod a Gothis nunc eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit, patre Eusebio natus est. Vestem Christi puer Romae suscepit, ibique litteris Graecis ac Latinis a primaevo eruditus est. In arte quidem exinanita. His inter se ita serentibus, subito vox affuit a superioribus atque secretioribus aditis saluberrime atque suavissime intonans, que et presentium solaretur spirituum mestitiam, et quod futurum erat, gratulabunda promulgaret sententia, ita dicendo: 'Dominus prospexit de excelso sancto suo, de caelo in terram aspexit, ut audiret gemituptorum, ut adnuntietur nomen eius in gentibus, in conveniendo populos
Abbreviated transcription (Latin):
niis. uigiliis. atq orationibꝰ conti¬
mie uacans: necñ cet̾arũ uirtu¬
tũ insignibꝰ. adeo diuinitatise cõ¬
mendabilẽ reddens: ut angłicis
sepe frueret᷑ alloquiis: et cȩlesti¬
bꝰ frequent̃ uisionibꝰ ac reuela.¬
tionibꝰ int̾eẽt. Is gͦ cũ ꝑuigil
in oratione ꝓpace sc̃ȩ eccłȩ quȩ¬
multis. ac diuersis afflictionibꝰ.
apud galliarũ et belgicarũ ꝓuin¬
cias uexabat᷑. dĩ omĩpotentis clem̃tiã
indefessis p̃cibꝰ exoraret: nocte quadã
plus solito orationẽ protelans. usq lu.¬
cis crepusculũ. in contẽplatione ꝑman.¬
sit. Qui cũ lassitudine. ac fragilitare

Expanded text:
niis, vigiliis atque orationibus continue vacans nec non ceterarum virtutum insignibus adeo divinitati se commendabilem reddens, ut angelicis sepius frueretur alloquiis et caelestibus frequenter visionibus ac revelationibus interesset. Is ergo cum pervigil in oratione pro pace smultis ac diversis afflictionibus apud Galliarum et Belgicarum provincias vexabatur, Dei omnipotentis clementiam indefessis precibus exoraret, nocte quadam plus solito orationem protelans, usque lucis crepusculum in contemplatione permansit. Qui cum, lassitudine ac fragilitate
Abbreviated transcription (Latin):
liã ticim alitꝰ.ẽ. Parentibꝰ scđm
scłi dignitatẽ ñ infimis. gentilibꝰ
tam̃. Pat̃ eiꝰ miles pͥmũ: pꝰ tribunꝰ
militũ fuit. Ipse armatã militiã
in adolescentia secutꝰ : int̾ scolareᷤᷤ
alas sub rege constantio. dein
sub iuliano cȩsare militauit.
Non tam̃ sponte: qͥa a pͥmis fere
annis. diuinã ei potiꝰ seruitutẽ sacͣ
illustris pueri insprrauit infantia.

Expanded text:
parentibus secundum saeculi dignitatem non infimis, gentilibus tamen. pater eius miles primum, post tribunus militum fuit. ipse armatam militiam m adulescentia secutus inter scolares alas sub rege Constantio, deinde sub Iuliano Caesare militauit: non tamen sponte, quia a - primis fere annis diuinam potius seruitutem sacra inlustris pueri spirauit in
Abbreviated transcription (Latin):
is et ancillis. et cõmunicauit de sa¬
crificio altaris beati laurentii mr̃is.
& posita mensa pusquã cybũ su¬
meret. uenert̃ milites et tenuer̃t̃
eũ: et duxert̃ ad deciũ cęsarẽ. Quẽ
uidens deciꝰ cȩsar. subridens dic̃ci.
Hũquid et tu magus effectꝰ. e.
quia corpꝰ laurentii abstulisti.¬

Expanded text:
is et ancillis, et communicavit de sacrificio altaris beati Laurentii martiris. Et possita mensa priusquam cibum sumeret, venerunt milites et tenuerunt eum et perduxerunt ad Decium. Quae videns Decius subridens dixit ei: « Numquid et tu magus efectus es, qui corpus Laurentii abstulis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃celso clothario c̃ũsaret᷑. de re¬
gali ꝓgenie nobale germ̃ eru.¬
pit: et qd̾ sũpsit ex genere. plus
ornauit ex fide. Coniuncta
ita se sub c̃iugis specie nupta
tractauit: ut xp̃o plus deuota
seruiret: et hoc ageret in scłari
proposito. qđ ipsa desidaret imi¬
tari. Religio iã antecedens ani-¬
mi fut᷑ȩ conuersationis aduen-¬
tũ dũ scłart sub habitu religio.¬
nis formabat᷑ exẽplũ. in nullo
huiꝰ mundi cõpedȩ cathenatũ. in
seruorũ dei obseqͥo succincta. in
redẽptione captiuorũ sollicita.
in egenorũ erogatione. ꝓfusa. ꝓpͥũ cre¬
didit: qͥcqͥd de se pauꝑ accepit.
ũ ẽẽt cũ rege adhuc in mun.¬
diali habitũ mens intenta ad

Expanded text:
praecelso Chlothario conversaretur. De regali progenie nobile germen erupit, et quod sumpsit ex genere, plus ornavit ex fide. Conjuncta ita se sub conjugis specie nupta tractavit, ut Christo plus devota serviret, et hoc ageret in laicali proposito, quod ipsa desideraret imitari religio; jam antecedens animo futurae conversationis adventum, dum saeculari sub habitu religionis formabatur exemplum. In nullo hujus mundi compede catenata, in servorum Dei obsequio succincta, in redemptione captivorum sollicita, in egenorum erogatione profusa, proprium credidit quidquid de se pauper accepit. 2. Dum esset cum rege adhuc in mundiali habitu, mens intenta ad
Abbreviated transcription (Latin):
filiȩ regis estis. Omĩs gͣ gła ura
huiꝰ dier ñ nͥ accensis lãpadibꝰintꝰ
et foris recte colit᷑. Adõ em̃dũ
.ẽ. oleũ dũ uacat: ne cũ sponsus
uenerit. qđ absit uacue inue-¬
niamini. pterea quȩ sursũ
st̃ sapite. ubi beata ꝑuenit uir-¬
Suersatio si estis iã qd uouistis.
m cȩlis fore debet. Illuc diri.¬
gite m̃tẽ: illuc abscondite uitã
ꝑuenit. Ibi nãq habetis spon¬
sũ: ibi pontificẽ: ibi omĩa quę¬
cũq que sistis. Illuc dirigite
m̃tẽ: ut cũ xp̃c uirginis filius
apparuerit in fine scłi: cũ ipso et
uos appareatis in gła aotit lo.

Expanded text:
filiae regis estis. Omnis enim gloriahujus diei, non nisi accensis lampadibus intus et foris recte colitur. Ideo emendum est oleum dum vacat, ne cum sponsus venerit, quod absit, vacuae inveniamini. Propterea quae sursum sunt sapite, ubi beata pervenit Virversatio, si estis jam quod vovistis, in coelis fore debet. Illuc dirigite mentem, illuc abscondite vitam pervenit: ibi namque habetis sponsum, ibi pontificem, ibi omnia quaecumque quaesistis. Illuc dirigite mentem, ut cum Christus Virginis filius apparuerit in fine saeculi, cum ipso et vos appareatis in gloria.
Abbreviated transcription (Latin):
laude sollẽpni sc̃orũ chorus in¬
clamat luculent̃. ita eui ꝑ cir¬
culũ disposuit sapient̾. ut mi-¬
les eiꝰ signifer ñ laboraret inanit̃:
s. in congressu uictorie ad iutꝰ
diuino munere. et seqͣ cibꝰ p̃b̃et
normã uitȩ. et ipse frueret᷑ cũ
gaudio palma uite. Qđ dũ di.¬
uino spũ rex dauid ꝓpħico cer¬
neret oraculo. dixit ad dnm̃.
Nalde honorati st̃ amici tuids̃:
nimis confortatꝰ. ẽ. pͥncipatꝰ eorũ.

Expanded text:
laudem sollemniter sanctorum chorus inclamat luculenter, ita aevi per circulum disposuit sapienter, ut miles eius signifer non laboraret inaniter, sed in congressu victoriae adiutus divino munere, et sequacibus praeberet normam vitae et ipse frueretur cum gaudio palmam regni. Quod dum divino spiritu rex David prophetico cerneret oculo, dixit ad Dominum: Valde honorandi sunt amici tui, Deus; nimis confortatus est principatus B.
Abbreviated transcription (Latin):
tis sollẽpne suꝑ adderit hodiernũ.
Hac itaꝙ die peculiarit in eccła re¬
citandꝰ eẽ uici̾et᷑ ille lł qui de ortu
eiꝰ atq uita scriptꝰ inueniebat᷑. si ñ iu¬
dicassent eũ patres int̾ apocrifa nu¬
merandũ. At qm̃ magnis ac sapi

Expanded text:
tis solemne superadderet hodiernum. tis solemne superadderet hodiernum. Hac itaque die peculiariter in Ecclesia recitandus esse videtur ille liber, qui de ortu ejus et vita scriptus inveniebatur, si non judicassent eum Patres inter apocrypha numerandum. At quoniam magnis ac sapie