comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid mecum nuꝑ in itinere qͦ¬
dam locutus sis. frẽm seuerum
& qui cum eo st̃ salutamꝰ. Etiã
ipsis fortasse scriberemꝰ: si ꝑfesti¬
nationem ꝑlatoris liceret. Peto
autem ut apud eundem frẽm
nrm uictorem. cui ago etiam
constantinam cum ꝑgeret in¬
dicauit. petendo adiuues ꝓpter
negotium quod ipse nouit: de
quo grauissimum pondus ꝓea
re multum deprecantis nectarii
maioris patior: ꝑ calamam reme¬
are ne grauetur. Sic enim ꝓmi¬

Expanded text:
quid mecum nuper in itinere ququid mecum nuper in itinere quodam locutus sis. Fratrem Seuerum et qui cum eo sunt salutamus. etiam ipsis fortasse scriberemus, si per festinationem perlatoris liceret. peto autem, ut apud eundem fratrem nostrum Victorem, cui ago etiam  quod, Constantinam cum pergeret, indicauit, petendo adiuues, propter negotium, quod ipse nouit, de quo grauissimum pondus pro ea re multum deprecantis Nectarii maioris patior, per Calamam remeare ne grauetur; sic enim promi
Abbreviated transcription (Latin):
dum nulli irascenti ira sua ui¬
detur iniusta. Ita enim inuece¬
rascens ira fit odium: dũ qͦsi
iusti doloris admixta dulcedo
diutiꝰ eam inuase detinet. do¬
nec totum acessat: uasq cor¬
rumpat. Quappter multo me¬
lius nec iuste cuiquam irascim᷑¬
quam uelut iuste irascendo. in
alicuiꝰ odium ira & occulta fa¬
cilitate dilabam᷑. In recipiendiᷤ
enim hospitib ignotis solemꝰ
dicere multo ẽẽ meliꝰ malũ ho¬
minem ꝑpeti: quam forsitan
ꝑ ignorantiam excludi bonũ
dum cauemꝰ ne recipiat᷑ malus
S in affectib animi contraẽ.
Nam incomparabiliter salu¬
briꝰ ẽ ire etiam iuste pulsanti
ñ aꝑire penetrale cordis: quã
ad mittere ñ facile recessuram.
& ꝑuenturam de surculo ad tra¬
bem. Audet quippe impruden¬
der etiam crescere citiꝰ quam pu¬
tatur. Non enim erubescit inte¬
nebris: cum suꝑ eam sol occid̾it
Recolis certe qua cura. qua solli¬
citudine ista scͥpserim: si recoliꝰ

Expanded text:
dum nulli irascenti ira sua uidum nulli irascenti ira sua uidetur iniusta. ita enim inueterescens ira fit odium, dum quasi iusti doloris admixta dulcedo diutius eam in uase detinet, donec totum acescat uasque corrumpat. quapropter multo melius nec iuste cuiquam irascimquam uelut iuste irascendo in alicuius odium irae occulta facilitate delabimur. in recipiendis enim hospitibus ignotis solemus dicere multo esse melius malum hominem perpeti quam forsitan per ignorantiam excludi bonum, dum cauemus, ne recipiatur malus. sed in affectibus animi contra est. nam incomparabiliter salubrius est irae etiam iuste pulsanti non aperire penetrale cordis quam admittere non facile recessuram, et peruenturam de surculo -ad trabem. audet quippe inpudenter etiam crescere citius, quam putatur. non enim erubescit in tenebris, cum super eam sol occiderit. recolis certe. qua cura et quanta sollicitudine ista scripserim, si recolis.
Abbreviated transcription (Latin):
ille ñ recte aliquid uel facere
uel sinere existimandꝰ ẽ. Nosti
hec om̃nia: s quia mͥ es alter
ego: quid libentiꝰ tecum loque¬
rer. nͥ quod mecum loquorᷤ
Comm̃damꝰ gͦ scĩs orationib
tuis dies & noctes nr̃as. ut oretiꝰ
ꝓ nobis: ne dieb intempe igis¬
ranter utam᷑. ut noctes equo
animo doleremꝰ. ut etiam si am¬
bulemꝰ in medio umbre mortis
nobiscum dñs sit: ne timeamꝰ
mala. Quod senex megaliꝰ defin¬
ccus sit. iam uos audisse quis
dubitet: Erant enim adeposi¬
tione corporis eiꝰ cum hec scri¬
berem: dies ferme uiginti qua¬
tuor. Utrum enim iam uideriᷤ
disponebas enim successorem
primatus eiꝰ: si fieri potest nos¬
se uolumꝰ. Non desunt scanda¬
la. s neq refugium. Non dest̃
merores: s neq consolationes
Atq inter hȩc quam uigilan¬
dum sit. ne cuiꝰquam odium
cordis intima teneat. neq si¬
nat ut oremꝰ dm̃ in cubiculo
nr̃o clauso ostio: s aduersus

Expanded text:
ille non recte aliquid uel facere ille non recte aliquid uel facere uel sinere existimandus est. nosti haec omnia; sed quia mihi ea alter ego, quid libentius tecum loquerer, nisi quod mecum loquor? commendamus ergo sanctis orationibus tuis et dies et noctes nostras, ut oretis pro nobis, ne diebus intemperanter utamur, ut noctes aequo animo toleremus, ut, etiam si ambulemus in medio umbrae-mortis, nobiscum sit dominus, ne timeamus mala. Quod senex Megalius defunctus sit. iam uos audisse quis dubitet? erant autem a depositione corporis eius, cum haec scriberem, dies ferme uiginti quattuor. utrum iam uideris, disponebas enim, successorem primatus eius, si fieri potest, nosse uolumus. non desunt scandala sed neque refugium; non desunt maerores sed neque consolationes. atque inter haec quam uigilandum sit, ne cuiusquam odium cordis intima teneat neque sinat, ut oremus deum in cubili nostro clauso ostio, sed aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
offendere. Sic autem mͥ dm̃ &
xp̃m testem facis innocentie
& caritatis. & sinceri affectus
quem circa nos habes. quasi
ego ñ de his urare om̃ib pos¬
sim. Ipsam gͦ caritatem & af¬
fectum imploro. ut misereariᷤᷤ
mei: & concedas mͥ ad hoc qͦd
rogaui tempꝰ quantũ rogaui
atq adiuues me oratiomibus
tuis: ut ñ sit inane desidium
meum. nec infructuosa eccłie
cum seruoꝵ meoꝵ absentia mea
Scio quod illam caritatem ꝓ
me orantem. maxime in tali
causa ñ despiciet dñs: & eam
sicut sacͥficium suauitatis ac¬
cipiens fortassis breuiore tem¬
pore quam postulaui me sa¬
luberrimis consiliis de scͥptu¬
ris suis reddet instructum.
sumꝰ. Corpore autem ego in
lectosum. Nec ambulare enĩ
nec stare. nec sedere possum.
ragadis uel exoccadis dolore
& tumore. S etiam sic qm̃ id
dño placet: quid alud dicen¬
dum ẽ nͥ quia recte sumꝰ: Potiꝰ
enim si id nolumꝰ quod ille¬
uult. nos culpandi sumꝰ. quã

Expanded text:
offendere. sic autem mihi domioffendere. sic autem mihi dominum et Christum testem facis innocentiae et caritatis et sinceri affectus, quem circa nos habes, quasi ego non de his iurare omnibus possum. ipsam ergo caritatem et affectum inploro, ut miserearis mei et concedas mihi ad hoc, quod rogaui, tempus, quantum rogaui, atque adiuues me orationibus tuis, ut non sit inane desiderium meum nec infructuosa ecclesiae conseruorum meorum absentia mea. scio quod illam caritatem pro me orantem maxime in tali causa non despicit dominus et eam sicut sacrificium suauitatis accipiens fortassis breuiore tempore, quam postulaui, me saluberrimis consiliis de scripturis suis reddet instructum. sumus; corpore autem, ego in lecto sum. Nec ambulare enim, nec stare, nec sedere possum, rhagadis vel exochadis dolore et tumore. Sed etiam sic, quoniam id Domino placet, quid aliud dicendum est, nisi quia recte sumus? Potius enim si id nolumuult, nos culpandi sumus, quam
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ fructib colligendis mag¬
na oꝑa impenditur. neglecto
agro quem rigaui sanguine
meo. si quid agere ꝓ ea posses
omnib consentientib. non¬
nullis etiam iubentib & co¬
gentib ꝑgeres: & si contrate
iudicaret᷑. etiam transmare
ꝓficisfereris: atq hoc mͦ uel
annuam uel ampliꝰ absentiã
tuam. nulla querela reuoca¬
ret. uel alius possideret terrã
ñ anime s corpori pauꝑum
necessariã. quoꝵ tam̃ fam̃
uiuȩ arbores meȩ multo faciliꝰ
mͥq gratiꝰ. si diligenter colerent᷑
explerent: Cur gͦ ad discendam
agriculturam meam uacatio¬
nem temporis tͥ defuisse causa¬
ris: Dic mͥ quid respondeam
rogo te. An forte uis dicam. se¬
nex ualeriꝰ dum me om̃ib reb
instructum ẽẽ credidisset. qͣnto
ampliꝰ me dilexit. tanto minꝰ¬
ista discere ꝑmisit: Attende oĩa
ista senex ualeri. obsecro te per
erga nos caritatem: ut te nee
ꝓlucro animȩ nr̃ȩ audeamus

Expanded text:
cuius fructibus colligendis magcuius fructibus colligendis magna opera inpenditur neglecto agro, quem rigaui sanguine meo, si quid agere pro ea posses omnibus consentientibus, nonnullis etiam iubentibus et cogentibus pergeres et, si contra te iudicaretur, etiam trans mare proficiscereris? atque hoc modo uel annuam uel amplius absentiam tuam nulla querela reuocaret, ne alius possideret terram non animae sed corpori pauperum necessariam, quorum tamen famem uiuae arbores meae multo facilius mihique gratius, si diligenter colerentur, explerent. cur ergo ad discendam agriculturam meam uacationem temporis tibi defuisse causaris? dic mihi, quid respondeam; rogo te. an forte uis dicam: senex Ualerius dum me omnibus rebus instructum esse credidisset, quanto amplius me dilexit, tanto minus discere ista permisit?- Adtende omnia ista, senex Ualeri; obsecro te per erga nos caritatem, ut ne te nec pro lucro animae nostrae audeamus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsum quomͦ ministrem.
ad salutem alioꝵ: ñ querens
qͦd mͥ utile ẽ. s quod multis
ut salui fiant: Et sunt fortas¬
se aliqua. immo ñ ẽ dubitan¬
dum ẽẽ in scĩs libris conscͥpta
consilia: quib cognitis & ap¬
prehensis: possit homo dĩ rebꝰ
eccłiasticis ordinatioribꝰ mini¬
strare. aut certe int̾ manus
iniquoꝵ uel uiuere conscien¬
tia samiore. uel mori: ut illa
uita ñ amittatur: cui un a¬
xp̃iana corda humilia & man¬
sueta suspirant. Quom̃ autẽ
hoc fieri potest. nͥ quemadmo¬
dum ipse dñs dicit. petendo.
pulsando. querendo: id est oran¬
do. legendo. plangendo: Ad qͦd
negotium paruũm tempus
uelut usq ad pascha impetra¬
re uolui ꝑfr̃s. a tua sincerissi¬
ma & uenerabili caritate: c
nunc ꝑhas preces uolo. Quid
enim responsurus sum iudici
ñ poteram ista iam querere
cum eccłiasticis negotiis im¬
pedirer: Si gͦ mͥ dicat serue
nequam: si uilla eccł̃iȩ calũp¬
niosum aliquem pateretur

Expanded text:
hoc ipsum quo modo ministrem hoc ipsum quo modo ministrem ad salutem aliorum non quaerens, quod mihi utile est, sed quod multis, ut salui fiant? et sunt fortasse aliqua, immo non est dubitandum esse in sanctis libris conscripta consilia, quibus cognitis et adprehensis possit homo dei rebus ecclesiasticis ordinatioribus ministrare aut certe inter manus iniquorum uel uiuere conscientia saniore uel mori, ut illa uita non amittatur, cui uni christiana corda humilia et mansueta suspirant. quo modo autem hoc fieri potest, nisi, quem ad modum ipse dominus dicit, petendo quaerendo pulsando, id est orando legendo plangendo? ad quod negotium mihi paruum tempus uelut usque ad pascha impetrare uolui per fratres a tua sincerissima et uenerabili caritate et nunc per has preces uolo. Quid enim responsurus sum domino iudici? non poteram ista iam quaerere, cum ecclesiasticis negotiis impedirer? si ergo mihi dicat: serue nequam, si uilla ecclesiae calumniosum aliquem pateretur,
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ante ñ feci: quia & tẽp̃
ñ habui. Tunc enim ordinat᷑
sum. cum de ipso actionis dem¬
pore ad cognoscendas diuinas
scͥpturas cogitaremꝰ: & sic nos
disponere uellemꝰ: ut nobi
ocium ad hoc negotiũ posset
eẽ. Et quod uerum ẽ. ñdum
sciebam quid mͥ deesset ad ta¬
le opus: quale me nc̃ torquet¬
& conterit. Quod si ꝓpterea
in re ipsa didici quid sit ho¬
mini necessarium. qui popło
ministrat sacram̃tum. & uer¬
bum dĩ: ut iam ñ liceat mͥas¬
sequi. quo me ñ habere cogno¬
ui. iubes gͦ ut ꝑeam pat̾ ualexi
ubi ẽ caritas tua: Certe diligis
me. certe diligis ipsam eccl̃iam
cui me sic ministrare uoluisti
Ectam̃ certus sum. quod et me
& ipsam diligis: s putas me
tooneum: cum ego melius me
nouerim: qui tam̃ nec ipse me
nossem. nͥ exꝑiendo didicissem
possim enumerare que habeã.
quamq habere  desidero
Audeo enim di cere scire
me & plena fide retinere. qͥd
ꝑtineat ad salutem nr̃ãm. S

Expanded text:
quod ante non feci, quia et tempus quod ante non feci, quia et tempus non habui; tunc enim ordinatus sum, cum de ipso uacationis tempore ad cognoscendas diuinas scripturas cogitaremus et sic nos disponere uellemus, ut nobis otium ad hoc negotium posset esse. quod uerum est, nondum sciebam, quid mihi deesset ad tale opus, quale me nunc torquet et conterit. quod si propterea in re ipsa didici, quid sit homini necessarium, qui populo ministrat sacramentum et uerbum dei, ut iam mihi non liceat adsequi, quod me non habere cognoui, iubes ergo, ut peream, pater Ualeri? ubi est caritas tua? certe diligis me? certe diligis ipsam ecclesiam, cui me sic ministrare uoluisti? et tamen certus sum, quod et me et ipsam diligis. sed putas me idoneum, cum ego melius me nouerim, qui tamen nec ipse me nossem, nisi experiendo didicissem.possim enumerare, quae habeam, quam quae habere desidero. auderem enim dicere scire me et plena fide retinere, quid pertineat ad salutem nostram. sed
Abbreviated transcription (Latin):
culosissimum iudicarem hoc
ministerium: & hinc erant
ille lacrimȩ. quas me fundere
in ciuitate ordinationis mee¬
tempore ñ nulli fr̃s animadũ¬
tert̃. Et nesciert̃ causas dolo¬
ris mei. quib potuert̃ sermo¬
nib qui om̃ino ad uulnꝰ me
um ꝑtinerent. tam̃ bono ani¬
mo consolati sunt. S multo
ualde multo ampliꝰ exꝑtus sũ
quam putabam: ñ quia no¬
uos aliquos fluctus. aut tem¬
pestates uidi: quas antea ñ no
ueram. uel ñ audieram. uel ñ
legeram. uel ñ cogitaueram
s ad eas euitandas. aut ꝑferen¬
das: sollertiam & uires meas
omnino ñ noueram. & alicuiꝰ
mom̃ti arbitrabar. Dñs autẽ
irrisit me: & reb ipsis ostend̾e
uoluit me ipsum mͥ. Quod si
ñ dampnando.s miserando
fecit: hoc ipsum spero: certe
uł nc̃ cognita egritudine mea
debeo scͥpturarum eiꝰ medicam̃¬
ta omnia ꝑscrutari: & orando
ac legendo agere: ut idonea ua¬
litudo ani mȩ meȩ. ad tam
ꝑiculosa negotia tͥbuat᷑

Expanded text:
culosissimum iudicarem hoc culosissimum iudicarem hoc ministerium. et hinc erant illae lacrimae, quas me fundere in nouitate ordinationis meae nonnulli fratres animaduerterunt et nescientes causas doloris mei quibus potuerunt sermonibus, qui omnino ad uulnus meum non pertinerent, tamen bono animo consolati sunt. sed multo, ualde multo amplius expertus sum, quam putabam, non quia nouos aliquos fluctus aut tempestates uidi, quas ante non uideram uel non audieram uel non legeram uel non cogitaueram, sed ad eas euitandas aut perferendas sollertiam et uires meas omnino non noueram et alicuius momenti arbitrabar. dominus autem inrisit me et rebus ipsis ostendere noluit me ipsum mihi. Quod si non damnando, sed miserando fecit — hoc enim spero certe uel nunc cognita aegritudine mea —, debeo scripturarum eius medicamenta omnia perscrutari et orando ac legendo agere, ut idonea ualitudo animae. meae ad tam periculosa negotia tribuatur.
Abbreviated transcription (Latin):
& uenerabili. & in con¬
omnia peto ut cogitet religio¬
sa prudentia tuã nichil ẽẽ in
hac uita. & maxime hoc tem¬
pore faciliꝰ & letiꝰ. & hominib
torie atq adulatorie res agat᷑
s nichil apud dm̃ miserius. &
tristius. & dampnabiliꝰ. Item
nichil ẽẽ in hac urta & maxi
boriosius. ꝑiculosiꝰ: ep̃i. aut¬
apud dm̃ nichil beatiꝰ. si eo mͦ
militetur: quo nr̃ imꝑator ui¬
bet. Quis autem iste sit modꝰ
nec a pueritia. nec ab adolescen¬
tia mea didici. Et eo tempore
quo discere ceꝑam: uis mͥ fac¬
ta ẽ merito peccatoꝵ meoꝵ
Nam quid aliud existimem
nescio. ut scd̃s locus guberna¬
culoꝵ mͥ traderetur. qui remũ
tenere ñ noueram.S arbitror
dm̃ meum ꝓpt̾ea me sic em̃da¬
re uoluisse: quod multoꝵ pecca¬
ta nautarum antequam exptꝰ
ẽẽm quid illic agitur. quasido¬
ccior & melior rep̃hendere au¬
debam. Itaq postquam missꝰ
sum in medium: tunc sentire
cepi tem̾itates rep̃hensionum
mearum: quanꝗͣ & antea ꝑi¬

Expanded text:
 venerabili, in conomnia peto, ut cogitet religiosa prudentia tua, nihil esse in hac vita, et maxime hoc tempore, facilius et laetius, et hominibus torie atque adulatorie res agatur: sed nihil apud Deum miserius, et tristius, et damnabilius. Item nihil esse inboriosius, periculosius episcoapud Deum nihil beatius, si eo modo militetur quo noster imperator jubet. quis autem iste sit modus, nec a pueritia nec ab adulescentia mea didici. et eo tempore, quo discere coeperam, uis mihi facta est merito peccatorum meorum — nam quid aliud existimem nescio —, ut secundus locus gubernaculorum mihi traderetur, qui remum tenere non noueram. Sed arbitror dominum meum propterea me sic emendare uoluisse, quod multorum peccata nautarum, antequam expertus essem, quid illic agitur, quasi doctior et melior reprehendere audebam. itaque posteaquam missus sum in medium, tunc sentire coepi temeritates reprehensionum mearum, quamquam et antea peri
Abbreviated transcription (Latin):
ne suo: Et ille quidem inconcus¬
se possidebit totum qͦd emit. de
quo diccum ẽ. dñabitur a mari
usq ad mare. & a flumine usq
ad terminos orbis terre: s certe
quomͦ confidis ñ te ꝑditurum
quod in affrica uid̾is emisse. qui
xp̃m dicis toto orbe ꝑdito ad solã
affricam remansisse: Quid mul¬
taͦ. Si uoluntate sua mappalienses
in tuam communionem transie¬
rt: ambos nos audiant: tra ut re¬
scribantur que dicimꝰ. & a nobis
subscͥpta in eis punice interpre¬
tentur: & remoto timore dñati¬
onis: eligant qͦd uoluerint. Ex his
enim que dicimꝰ apparebit utrũ
coactum in falsitate remaneant
an uolentes teneant ueritatem.
Si enim hec ñ intelligunt: qua
tem̾itate traduristi ñ intelligen¬
tes: Si autem intelligunt: am¬
bos ut dixi audiant. & quod uo¬
luerint faciant. Si que etiam
plebes a uobis ad nos tranfieriii
quas putas a dñis coactas:. hoc
& ibi fiat. Ambos nos audiant¬
& eligant quod placuerit. Si au¬

Expanded text:
ne suo! Et ille quidem inconcusne suo! Et ille quidem inconcusse possidebit totum quod emit, de quo dictum est: Dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae . Sed certe quomodo confidis non te perditurum quod in Africa videris emisse, qui Christum dicis toto orbe perdito ad solam Africam remansisse? 2. Quid multa? Si voluntate sua Mappalienses in tuam communionem transierunt, ambos nos audiant; ita ut scribantur quae dicemus, et a nobis subscripta eis punice interpretentur, et remoto timore dominationis eligant quod voluerint. Ex iis enim quae dicemus apparebit utrum coacti in falsitate remaneant, an uolentes teneant ueritatem. si enim haec non intellegunt, qua temeritate traduxisti non intellegentes? si autem intellegunt, ambos, ut dixi, audiant et, quod uoluerint, faciant. si quplebes a vobis ad nos transierunt, quas putas a dominis coactas, hoc et ibi fiat; ambos nos audiant, et eligant quod placuerit. Si au
Abbreviated transcription (Latin):
ut diuifio resarciatur: tu ut uni¬
tas diuidatur. S nos te de homi¬
ne ñ terremꝰ. Nam possemꝰ agere
ut decem libras auri scd̃m imꝑa¬
toria iussa. ꝑsolueres. An forte ꝓp¬
terea n habes unde reddas. quod
dare iussi sunt rebaptiratores: dũ
multum erogas. ut emas quod re¬
baptizes: S nos ut dixi de homi¬
ne te ñ terremꝰ: xp̃c te potius ter¬
reat: cui uolo scire quid responde¬
as. si tͥ dicat. Crispine carũ fuit
precium tuum ad em̃dum timo¬
rem mappaliensium: & uilis
mors mea ad em̃dum amorem
omnium gentium: Pitis ualuit
rebaptizandis colonis tuis quod
numeratum ẽ de sacculo tuo:
quam baptizandis popłis meiꝰ
quod manauit de popło meo
Scio de plura audire posse si xp̃o
aurem prebeas: & ex ipsa tua pos¬
sessione admoneri: quam impia
contra xp̃m loquamini. Si eni
humano iure presumis firme
te possidere quod emisti argento
tuo: quanto firmiꝰ diuino iure
possidet. xp̃c. quod emit sangui

Expanded text:
ut diuisio resarciatur, tu ut uniut diuisio resarciatur, tu ut unitas diuidatur. sed nos te de homine non terremus. nam possemus agere, ut decem libras auri secundum imperatoria iussa persolueres. an forte propterea non habes, unde reddas, quod dare iussi sunt rebaptizatores, dum multum erogas, ut emas, quos rebaptizes? sed nos, ut dixi, de homine te non terremus; Christus te potius terreat. cui uolo scire quid respondeas, si tibi dicat: \'Crispine, carum fuit pretium tuum ad emendum timorem Mappaliensium et uilis mors mea ad emendum amorem omnium gentium? plus ualuit rebaptizandis colonis tuis, quod numeratum est de saeculo tuo, quam baptizandis populis meis, quod manauit de latere meo? scio te plura audire posse, si Christo aurem praebeas, et ex ipsa tua possessione admoneri, quam impia contra Christum loquamini. si enim humano iure praesumis firme te possidere, quod emisti argento tuo, quanto firmius diuino iure possidet Christus, quod emit sang
Abbreviated transcription (Latin):
sati. nunquam iudicati ñ ħñt:
Qde precisa parte affrice rursus
precisi sunt habent: & unde ip¬
sum euangłium in affricam
uenit ñ habent: Quid plurib one¬
ro: Ad ista responde. Attende sacͥle¬
gium scismatis. ur̃o concilio ma¬
ximianistis exageratum: attende
ꝑsecutiones ꝑ iudiciarias potesta¬
tes. quas eis irrogatis: attende
baptismum eoꝵ quem cum eis
quos dampnastis recepistis: & re¬
sponde si potes: utrum habeatis
aliquid unde initiatis nebulas
imꝑttis: cur ab orbe terrarum
longe maiore scelere scismatis se¬
paremini: quam qͦd in maximi¬
anistis uos dampnasse głamini.
Pax xp̃i utndicet in cordẽ tuo.
timere debuisti. S qͥ a
in rebaptizandis malpa¬
uensib sicut homo timere uo¬
liusti: cur ñ ualeat iussio regalĩ
in ꝓuintia: si tantum ualuit
iussio ꝓuintialis in uilla: Si ꝑso¬
nas compares: tu possessor. ille
imꝑator. Si loca compares: tu in
fundo.Si causas compares: ille

Expanded text:
sati, numquam iudicati non habent! sati, numquam iudicati non habent! qui de praecisa parte Africae rursus praecisi sunt, habent et, unde ipsum euangelium in Africam uenit, non habent! quid pluribus onero? ad ista responde. adtende sacrilegium schismatis uestro concilio Maximianistis exaggeratum, adtende persecutiones per iudiciarias potestates, quas eis inrogastis, adtende baptismum eorum, quem cum eis, quos damnastis, recepistis, et responde, si potes, utrum habeatis aliquid,. unde iniciatis nebulas imperitis, cur ab orbe terrarum longe maiore scelere schismatis separemini, quam quod in Maximianistis uos damnasse gloriamini. pax Christi uincat in corde tuo. timere debuisti; sed quia in rebaptizandis Mappaliensibus sicut homo timeri uoluisti, cur non ualeat iussio regalis in prouincia, si tantum ualuit iussio prouincialis in uilla? si personas compares, tu possessor, ille imperator; si loca compares, tu in fundo, ille in regno; si causas compares, ille
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃e communioni reconciliasse. Qb
gͦ sufficimꝰ lacrimis plangere: reci¬
pibaptismum maximianistarum
& extifflari baptismum orbis ter¬
rarum: Siue auditos siue inaudi¬
tos. siue iuste. siue iniuste damp¬
nastis felicianum: dampnastis
pretextatum. Dic mͥ quem cbrin¬
thioꝵ ep̃m audiuit: aut dampna¬
uit aliquis ur̃m: Quem galatha¬
rum. quem ephesioꝵ. quem colo¬
sensium. philippensium. thessa¬
lonicensium. ceterarumq omni¬
um ciuitatum. de quib dictum
ẽ. adorabunt in conspectu eiꝰ uni¬
uerse familie gentium: Ergo isto¬
rum baptismꝰ acceptatur: & illoꝵ
exufflatur. qui nec istoꝵ ẽ nec illo¬
rum: s illoꝵ de quo dictum ẽ. bic
ẽ qui baptizat.S ñ hinc ago. Ad
illa que presto sunt aduerte: ea
que oculos etiam cecos feriunt
intuere.Dampnati habent bap¬
tismum: & inauditi ñ habent:
Nominatim in scelere scismatis
expressi & eiecti habent: ignoti
longe ꝑegrin. nunquam accu¬

Expanded text:
uestra communione reconciliasse. Quibus uestra communione reconciliasse. Quibus igitur sufficimus lacrimis plangere recipi baptismum Maximianistarum et exsufflari baptismum orbis terrarum? siue auditos siue inauditos siue iuste siue iniuste damnastis Felicianum, damnastis Traetextatum, dic mihi: quem Corinthiorum episcopum audiuit aut damnauit aliquis uestrum? quem Galatarum, quem Ephesiorum, quem Colossensium. Philippensium, Thessalonicensium ceterarumque omnium ciuitatium, de quibus dictum est: Adorabunt in conspectu eius uniuersae patriae gentium? ergo istorum baptismus acceptatur et illorum exsufflatur, qui nec istorum est nec illorum sed illius, de quo dictum est: Hic est, qui baptizat. sed non hinc ago; ad illa, quae praesto sunt, aduerte; ea, quae oculos etiam caecos feriunt. intuere: damnati habent baptismum et inauditi non habent! nominatim in scelere schismatis expressi et eiecti habent et ignoti, longe peregrini, numquam accu
Abbreviated transcription (Latin):
cum habent: ñ solum ꝑ egritudi¬
num ꝑicula: s etiam ꝑ sollemp¬
nitates paschales: in tot eccłus
ad suas ciuitates ꝑtinentib & in
ipsis tam magnis ciuitatib foris
in scelere scismatis baptizatos:
quoꝵ nulli baptisma repetitũ ẽ.
Atq utinam ꝓbare possetis eos
quos foris in scelere scismatis fe¬
licianus & pretextatꝰ. tanquam
maniter baptizauerant. ab eis
receptis intus: quasi utiliter de¬
nuo baptizatos. Si enim rursus
baptizandi erant isti: rursꝰ ordi¬
nandi erant. Amiserant enim
ep̃atum recedentes a uobis: si extꝰ
communionem ur̃am baptiza¬
re ñ poterant. Nam si discedentes
ep̃atum ñ amiserant: baptizare
utiq poterant. Si autẽ amiserant:
gͦ ut eis quod amiserant redderet᷑.
redeuntes ordinari debebant. S
noli timere. Sicut certum ẽ cum
eodem illos ep̃atu cum quo exurats
remeasse: ita certum ẽ om̃s quos
in maximiani scifmate baptizar̃t
sine ulla baptismi repetitione sec̃

Expanded text:
cum habent non solum per aegritudicum habent non solum per aegritudinum pericula sed etiam per sollemnitates paschales in tot ecclesiis ad suas ciuitates pertinentibus et in ipsis tam magnis ciuitatibus foris in scelere schismatis baptizatos, quorum nulli baptisma repetitum est. atque utinam probare possitis eos, quos foris in scelere schismatis Felicianus et Praetextatus tamquam inaniter baptizauerant, ab eis receptis intus quasi utiliter denuo baptizatos. si enim rursus baptizandi erant isti, rursus ordinandi erant illi; amiserant enim episcopatum recedentes a uobis, si extra communionem uestram baptizare non poterant; nam si discedentes episcopatum non amiserant, baptizare utique poterant, si autem amiserant, ergo, ut eis, quod amiserant, redderetur, redeuntes ordinari debebant. sed noli timere; sicut certum est cum eodem illo episcopatu, cum quo exierant, remeasse, ita certum est omnes, quos in Maximiani schismate baptizarunt, sine ulla baptismi repetitione se cum
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a communio. grauiter insec¬
tati. de basilicis quas tenebant
in quib eos inuenit ipsa concissio
& controuersiarum strepitu. &
iussionum potentatu. & auxilioꝵ
impetu ꝑturbastis: In qua con¬
flictatione que passi sint ꝑ loca
singła rerum recentia uestigia
contestantur. Que iussa sint car¬
de indicant: que facta sint terre
clamant. In quib etiam optati
illius tͥbum ur̃i sca memoria pre¬
dicatur. Item dicere soletis quod
nos. xp̃i baptisium ñ habeamus
& preter ur̃am communionem
nusquam fit. Possem hinc uberiꝰ
aliquanto disserere.S contͣ uos
iam nichil opus ẽ. qui cum feli¬
ciano & pretextato etiam maxi¬
mianistarum baptismum rece¬
pistis. Quotquot enim baptiza¬
uert̃. quando marimiano com¬
municabant. cum etiam ipsos
nominatim. id est felicianum
& pretextatum de basilicis eoꝵ
sicut gesta testantur diuturno
conflictu uidicioꝵ expellere cona¬
remini: quotquot gͦ eo tempore
baptizauer̃t: nunc secum & uob̃¬

Expanded text:
nostra communio, grauiter insecnostra communio, grauiter insectati de basilicis, quas tenebant, in quibus eos inuenit ipsa conscissio, et controuersiarum strepitu et iussionum potentatu et auxiliorum impetu proturbastis? in qua conflictatione quae passi sint per loca singula, recentia rerum uestigia contestantur; quae iussa sint, chartae indicant; quae facta sint, terrae clamant, in quibus etiam Optati illius tribuni uestri sancta memoria praedicatur.\' Item dicere soletis, quod nos Christi baptismum non habeamus et praeter uestram communionem nusquam sit. possem hinc uberius aliquanto disserere. sed contra uos iam nihil opus est, qui cum Feliciano et Praetextato etiam Maximianistarum baptismum recepistis. quotquot enim baptizauerunty quando Maximiano communicabant, cum etiam ipsos nominatim, id est Felicianum et Praetextatum de basilicis eorum, sicut gesta testantur, diuturno conflictu iudiciorum expellere conaremini, quotquot ergo eo tempore baptizauerunt, nunc secum et uobis
Abbreviated transcription (Latin):
traditionis innocentes potuisse
dampnari: si atrecentis decem
successorib eoꝵ. ubi etiam ꝓmag¬
no scͥptum ẽ plenarii concili
ore ueridico infalso cͥmine scis¬
matis innocentes dampnaripo¬
tuert̃. Si autem ꝓbaueris recte
fuisse dampnatos: que restat
defensio: cur in eodem ep̃atu
recepti fint. nͥ ut aggerens utili¬
tatem salubritatemq pacis. o¬
stendas etiam ista ꝓunitatis uin¬
culo toleranda. Quod utinam ñ
oris s cordis uirib ageres. ꝓfecto
ꝓspiceres quam nullis calump¬
niis ꝑ orbem terrarum ẽẽt uio¬
lenda pax xp̃i : si licet in affrica
etiam in sacͥlegio scismate dãp¬
natos in eodem ipso ep̃atu reci
piꝓ pace donati. Item soletis nob̃
nbicere quod uos ꝑ potestates
terrenas persequamur. Qua in
re ñ disputo. uel quid uos ꝓ im¬
manitate tanti sacͥlegii merea¬
mini: uel quantum nos temꝑet
crimen ẽ: cur eosdem maximia¬
nistas ꝑiudices ab eis imꝑatorib
missos quos ꝑ eugłium genuit

Expanded text:
traditionis innocentes potuisse traditionis innocentes potuisse damnari, si a trecentis decem successoribus eorum, ubi etiam pro magno scriptum est \'plenarii concilii ore ueridico\', in falso crimine schismatis innocentes damnari potuerunt? si autem probaueris recte fuisse damnatos, quae restat defensio, cur in eodem episcopatu recepti sint, nisi ut exaggerans utilitatem salubritatemque pacis ostendas etiam ista pro unitatis uinculo toleranda? quod utinam non oris sed cordis uiribus ageres! profecto perspiceres, quam nullis calumniis per orbem terrarum esset uiolanda pax Christi, si licet in Africa etiam in sacrilego schismate damnatos in eodem ipso episcopatu recipi pro pace Donati. Item soletis nobis obicere, quod uos per potestates terrenas persequamur. qua in re non disputo, uel quid uos pro immanitate tanti sacrilegii mereamini uel quantum nos Christicrimen est, cur eosdem Maximianistas per iudices ab, eis imperatoribus missos, quos per euangelium genuit
Abbreviated transcription (Latin):
concilii ur̃i ueridico sicut ibi scͥp¬
tum ẽ ore dampnastis: in eodẽ
ipso ep̃atu recepistis. in qͦ damp
nastis: & felicianum dicomusti¬
tatum. & pretextatum assurita¬
num. Neq enim sicut ignoran¬
tib dicitis ex eo numero fuert̃
isti quib ur̃m concilium diem
prerogauerat & prefirerat: intͣ
quẽ nͥ ad ur̃am commumonem
remeassent: eadem sententia tene
rentur: s de illo numero isti fue¬
rt̃: quos eodem die sine dilatiõe
dampnatis: quos illis dilationẽ
dedistis. ꝓbabo: si negaueris. Con¬
cilium ur̃m loquitur. ꝓ consula¬
ria gesta habemus in manib qͥb
id ñ semel allegastis. Aliam gͦ
defensionẽ para si potes: ne dũ
negas quod conuincam moraᷤ
faciamꝰ. felicianus gͦ & p̾textatus
si innocentes erant. quare sic dãp¬
nati st̃: Si scelerati: quare sic re¬
cepti sunt: Si ꝓbau̾is innocentes
cur ñ credamus a multo pauci¬
orib maiorib urĩs falso cͥmine

Expanded text:
concilii\' uestri \'ueridico\', sicut ibi scripconcilii\' uestri \'ueridico\', sicut ibi scriptum est, \'ore damnastis, in eodem ipso enastis; Felicianum dico Mustitanum, et Praetextatum Assuritanum? Neque enim, sicut ignorantibus dicitis, ex eo numero fuerunt isti, quibus vestrum concilium diem prorogaverat et praefixerat, intra quem nisi ad vestram communionem remeavissent, eadem sentenrentur; sed de illo numero isti fuerunt, quos eo die sine dilatione damnastis, quo illis dilationem dedistis. probabo, si negaueris; concilium uestrum loquitur; proconsularia gesta habemus in manibus, quibus id non semel allegastis. aliam ergo defensionem para, si potes, ne, dum negas, quod conuincam. moras faciamus. Felicianus igitur et Praetextatus si innocentes erant, quare sic damnati sunt? si scelerati, quare sic recepti sunt? si probaueris innocentes, cur non credamus a multo paucioribus maioribus uestris falso crimine
Abbreviated transcription (Latin):
terẽẽ ñ possunt. Soletis de pret̾itiᷤ
reb uel gestis que uultis falsa ia¬
ctare: forte ñ m̃tiendi studio. s er¬
rore. Proinde si placet: de p̃sentib
illa metiam᷑. Pculdubio teñ fugit
prioris populi temporib & idola¬
trie saclegium fuisse commissũ:
& a rege contemptore librũ ꝓphe¬
ticum incensum. Quo utroq cri¬
mine scismatis malum ñ puni¬
retur a trocius: nͥ grauiꝰ panderet᷑
ꝓfecto enim recordaris quemad
modum scismatis auctores uiuos
dehiscens terra sorbuerit: & eos
qui con senserant. celo irruens
ignis absumpserit. Sic nec fabri¬
catum & adoratum ydolum nec
sacer liber exustus meruit uidi¬
cari. Cur gͦ qui soletis nobis obice¬
re. ñ solum in nr̃is ꝓbata. sed po¬
tius in uestris ꝓbata cͥmina: eoꝵ
qui formidine ꝑsecutionis im¬
pulsi. dñicos libros concreman¬
dos ignib tradidert̃: Uos eos
quos ꝓ scelere scismatis plenarii

Expanded text:
teresse non possunt. soletis\' de praeteritis teresse non possunt. soletis\' de praeteritis rebus gestis, qui uultis, falsa iactare forte non mentiendi studio sed errore. proinde, si placet, de praesentibus illa metiamur. procul dubio te non fugit prioris populi temporibus et idolatriae sacrilegium fuisse commissum et a rege contemptore librum propheticum incensum; quo utroque crimine schismatis malum non puniretur atrocius, nisi grauius penderetur. profecto enim recordaris, quem ad modum schismatis auctores uiuos dehiscens terra sorbuerit et eos, qui consenserant, caelo inruens ignis absumpserit. sic nec fabricatum et adoratum idolum nec sacer liber exustus meruit uindicari. Cur ergo, qui soletis nobis obicere non solum in nostris non probata sed potius in uestris probata crimina eorum, qui formidine persecutionis inpulsi dominicos libros concremandos ignibus tradiderunt, uos eos, quos pro scelere schismatis plenarii
Abbreviated transcription (Latin):
uia humilitatẽ nr̃am
ur̃i reprehendunt: ideo
sic epłam prenotaui: qͦd
in tuam contumeliam fecisse
uidear: Si ñ ita mͥ abs te ut rescͥ¬
batur expecto. De carchaginensi
ꝓmissione tua uł nr̃a instantia:
quid multa commemorẽ: Qm
libet ea gesserimꝰ: transierint
ne qͦd restat impediant. Nunc
excusatio nͥ fallor nulla ẽ: adiu¬
uante dño ambo in nummidia
sumꝰ: & nob̃ loco terrarũ ꝓpinqͣ
mꝰ. Rumor ad me detulit. adhuc¬
te uelle mecũ disputando exꝑiri
de questione. que nr̃am dirimit
communionẽ. Hide quã breuit᷑
om̃s auferant᷑ ambages. ad hanc
epłam responde si placet. & fortasse
sufficiet. ñ solum nob̾. s ex eis qui
nos audire desiderant. Aut si ñ
sufficiet: scͥpta atq rescͥpta donec
sufficiant repetentur. Quid enĩ
nob̾ commodiꝰ pot̾it exhibere. ur¬
bium quas incolumꝰ tanta uici¬
nitas: Ego enim statui nichil de
uel necui nr̃m de memoria quod
dicitur el abatur. uel ne frauden¬
tur talium studiosi. qui forte in¬

Expanded text:
uia humilitatem nostram uestri reprehendunt, ideo sic epistulam praenotaui, quod in tuam contumeliam fecisse uidear, si non, ita mihi abs te ut rescribatur, expecto. de Carthaginiensi promissione tua uel nostra instantia quid multa commemorem? quo modo libet ea gesserimus, transierint, ne, quod restat, impediant. nunc excusatio, nisi fallor, nulla est adiuuante domino; ambo in Numidia sumus et nobis loco terrarum inuicem propinquamus. rumor ad me detulit adhuc uelle mecum disputando experiri de quaestione, quae 10 nostram dirimit communionem. uide, quam breuiter omnes auferantur ambages; ad hanc epistulam responde, si placet, et fortasse sufficiet non solum nobis sed et eis, qui nos audire desiderant, aut, si non sufficiet, scripta atque rescripta, donec sufficiat, repetentur. quid enim nobis commodius poterit exhibere urbium, quas incolimus, tanta uicinitas? ego enim statui nihil de uel ne cui nostrum de memoria, quod dicitur, elabatur uel ne fraudentur talium studiosi, qui forte in
Abbreviated transcription (Latin):
nos inquinent.quos nunꝗͣ po¬
tiustis ostendere traditores. Ex
his om̃ib eligite quod uolueri¬
tis.Si autem querelas nr̃as con¬
tempseritis: uos minime peni¬
tebit ordine pacifico agere uolu¬
isse. Ad erit dñs eccłiȩ suȩ: ut uos
potius humilitatem nr̃am con¬
tempsisse peniteat. lyi. Epła sc̃i

Expanded text:
nos inquinent. quos numquam ponos inquinent. quos numquam potuistis ostendere traditores. ex his omnibus eligite, quod uolueritis. si autem querelas nostras contempseritis, nos minime paenitebit ordine pacifico agere uoluisse. aderit dominus ecclesiae suae, ut uos potius humilitatem nostram contempsisse paeniteat. LXXXIX. DOMI
Abbreviated transcription (Latin):
tano expresse nominatimq dãp¬
nati st̃. Que omnia gestis iudicia¬
lib & municipalib demonstramꝰ
ubi & ipsum concilium alegastis
dum uultis iudicib ostendere. qͦd
scismaticos ur̃os de basilicis pel¬
leretis: & tam̃ qui ab ipso semine
abrahe in quo om̃s gentes bene¬
dicunt᷑ scisma fecistis: de bafili¬
cis pelli ñ uultis: ñ ꝑ iudices sic̃
scismaticis ur̃is uos fecistis: s
cecilianum accusantes uicti re¬
cessistis. Si autem nec audire nec
docere nos uultis. uenite aut
mittite in regionem hipponen¬
sium: qui uideant armatũ ur̃m
exercitum: quanuis nullus mi¬
les numero armatoꝵ suoꝵ calcẽ
& acetum addidit ad oculos bar¬
baroꝵ. Si neq hoc uultis: saltem
scribite ad illos: ut iam ista noi
faciant: ut iam se a cedib nr̃is
& rapinis. ab excecatione com¬
pescant. Nolum̃ dicere dapnate
illos: uos enim uideritis. quomͦñ
uos inquinent: quomͦ ostendimꝰ
in ur̃a communione latrones: &

Expanded text:
tano expresse nominatimque damtano expresse nominatimque damnati sunt. quae omnia gestis iudicialibus et municipalibus demonstramus, ubi et ipsum concilium uestrum allegastis, dum uultis iudicibus ostendere, quod schismaticos uestros de basilicis pelleretis. et tamen, qui ab ipso semine Abrahae, in quo omnes gentes benedicuntur, schisma fecistis, de basilicis pelli non uultis non per iudices, sicut schismaticis uestris uos fecistis, sed Caecilianum accusantes uicti recessistis. Si autem nec audire nec docere nos uultis, uenite aut mittite nobiscum in regionem Hipponiensium, qui uideant armatum exercitum uestrum, quamuis nullus miles numero armorum suorum calcem et acetum addidit ad oculos barbarorum. si neque hoc uultis, saltem scribite ad illos, ut iam ista non faciant, ut iam se a caedibus nostris, a rapinis, ab excaecatione compescant. nolumus dicere: \'Damnate illos\'; uos enim uideritis, quo modo uos non inquinent, quos modo ostendimus in uestra communione latrones, et
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃os ep̃os conuenire: Ecce inte¬
rim ep̃os nr̃os qui st̃ in regione
hipponensi. ubi a ur̃is tanta ma¬
la patimur: conuenite.Quanto
enim libentius. & liberiꝰ ad nos
ma ꝑueniunt: P ostremo ꝑ istoᷤ
ipsos fr̃s nr̃os. quos ad uos mifi¬
mus. talia rescribite. Si autẽ &
hoc ñ uultis: saltemcũ ur̃is aqͥbꝰ
talia patim᷑. nos audite. Osten¬
dite ueritatẽ nobis. ꝓ qua uos di
citis pati ꝑsecutionem. cum pati¬
amur nos ur̃oꝵ tantam crudeli¬
tatem.Si enim nos ẽẽ in errore coi¬
uinceritis: forte conceditis nobis
ut ñ rebaptizemur a uob̃: iustũ
existimantes ut nob̾ hoc p̾stetis
qui baptizati sumꝰ ab eis quos
nullo iudicio dampnatis: quod
p̃stitistis eis quos felicianꝰ musti¬
tanus. & pretextatus assuritanꝰ
ꝑtam longum tempꝰ. baptizaue¬
rant. quando eos ꝑ iudicum iussa
de basilicis pellere conabamini
quia maximiano communicabañ:
cum quo a uobis in concilio bigai¬

Expanded text:
nostros episcopos conuenire? ecce intenostros episcopos conuenire? ecce interim episcopos nostros, qui sunt in regione Hipponiensi, ubi a uestris tanta mala patimur, conuenite. quanto enim licentius et liberius ad nos ma perueniunt! Postremo per istos ipsos fratres nostros, quos ad uos misimus, talia rescribite. si autem et hoc non uultis, saltem cum uestris, a quibus talia patimur, nos audite. ostendite nobis ueritatem, pro qua uos pati dicitis persecutionem, cum patiamur nos uestrorum tantam crudelitatem. si enim nos esse in errore conuiceritis, forte concedetis nobis, ut non rebaptizemur a uobis, iustum existimantes, ut nobis hoc praestetis, qui baptizati sumus ab eis, quos nullo iudicio damnastis, quod praestitistis eis, quos Felicianus Mustitanus et Praetextatus Assuritanus per tam longum tempus baptizauerant, quando eos per iudicum iussa de basilicis pellere conabamini, quia Maximiano communicabant, cum quo a uobis in concilio Bagai
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃ in comitatu erat: dicentes cũ
illo se uelle audiri: quod eis non
poterat iudex concedere: qui iã
scd̾m leges que contra uos consti¬
tute sc̃ iudicabat: nec ille ep̃c ita
uenerat. aut aliquod tale man¬
datum a suis ep̃is acceꝑit. Quan¬
to gͦ melius ipse imꝑator qui ñ ẽ
eisdem legib subditus. & qui ha¬
bet in potestate alias leges ferre. cũ
ei collatio ur̃a fuerit recitata. de
tota ipsa causa poterit iudicare: qͣn¬
uis iam olim dicta fuerit termina¬
ta. S ideo nos conferre uolumus
ñ ut causa iterum finiatur: s ut
eis qui nesciunt iam finita mon
potius adquiritis. quia uoluntas
ur̃a innotescit. ne diffidentia me¬
rito rep̾hendatur: An forte putatis
ñ licere fieri. cum ñ uos lateat qͦd
locutus ẽ: Quod cum paulo apło¬
ñ solum iudei. s etiam de heresi
stoicoꝵ. et epicureoꝵ philosophi
gentium contulert̃: An forte iste
leges imꝑatoris uos ñ ꝑmittuii

Expanded text:
ntinum, qui tunc in comitatu erat. dicentes cum ntinum, qui tunc in comitatu erat. dicentes cum illo se uelle audiri, quod eis non poterat iudex concedere, qui iam secundum leges, quae contra uos constitutae sunt, iudicabat; nec ille episcopus ita uenerat aut aliquod tale mandatum a suis episcopis acceperat. quanto ergo melius ipse imperator, qui non est eisdem legibus subditus et qui habet in potestate alias leges ferre, cum ei conlatio uestra fuerit recitata, de tota ipsa causa poterit iudicare, quamuis iam olim dicta fuerit terminata! sed ideo uos conferre uolumus, non ut causa iterum finiatur, sed ut eis, qui nesciunt, iam finita monspotius adquiritis. quia uoluntas uestra innotescit, ne diffidentia merito reprehendatur? an forte putatis non licere fieri, cum non uos lateat, quolocutus est, quod cum Paulo non solum Iudaei sed etiam de haeresi Stoicorum et Epicureorum philosophi gentium contulerunt? an forte istae leges imperatoris uos non permittunt
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ immmnentes feriendo repellt̃.
ne ab eis ante feriantur. Auqui
apprehensos iudicib offert̃: nec
nob̾ intercedentib eis parcunt:
dum ab eis pati mala immania
ꝑtimescunt. In quib om̃ib illi ñ
deponunt facta latronum: & ho¬
norem s̃ exigunt martyrum. Hoc
ẽ gͦ desid̾ium nr̃m: quod tue gra¬
uitati ꝑ has litreras. & ꝑ fr̃s quos
misimꝰ allegamꝰ. Primum si fie¬
ri potest ut cum ep̃is nr̃is pacifice
conferatis: ut in quib fuerit in¬
uentus. ñ homines. s error ipse
tollatur: ut homines ñ pumant᷑
s corrigantur: ut uos mͦ conue¬
niatis. quia eoꝵ conuentionem
antea contempsistis. Quanto me¬
lius enim hoc inter uos facitis. ut
quod egeritis conscͥptum & subscͥp¬
tum imꝑatori mittatis: quam ut
hoc apud terrenas potestates fiat
que ñ possunt nͥ iam datis contra
uos legib inseuire: Uñi enĩ colle¬
ge qui nauigauerant apud p̃fec¬
tos. dixert̃ se audire uenisse: et

Expanded text:
ribus imminentes feriendo repellunt, ribus imminentes feriendo repellunt, ne ab eis ante feriantur; aliqui adprehensos iudicibus offerunt nec nobis intercedentibus eis parcunt, dum ab eis pati mala immania pertimescunt. in quibus omnibus illi non deponunt facta latronum et honorem sibi exigunt martyrum. Hoc est ergo desiderium nostrum, quod tuae grauitati per has litteras et per fratres, quos misimus., allegamus: primum, si fieri potest, ut cum episcopis nostris pacifice conferatis, ut, in quibus fuerit inuentus, non homines sed error ipse tollatur; ut homines non puniantur, sed corrigantur; ut uos modo conueniatis, quia eorum conuentionem antea contempsistis. quanto melius enim hoc inter uos facitis. ut, quod egeritis, conscriptum et subscriptum imperatori mittatis, quam ut hoc apud terrenas potestates fiat, quae non possunt nisi iam datis contra uos legibus inseruire! uestri enim collegae, qui nauigauerant, apud praefectos dixerunt se audiri uenisse et
Abbreviated transcription (Latin):
dentiam ueritatis. & pulchritu¬
dinem pacis. ñ baptismo quem sic̃
iam regalem carracterem. tanquã
desertores acceꝑant: s fidei que illiᷤ
defuit. & sp̃s sc̃i caritati & rp̃i cor¬
pori sociamꝰ. Scͥptum ẽ enim: fide
mundans corda eoꝵ: itemq scͥp¬
tum ẽ. caritas cooꝑit multitudinẽ
peccatoꝵ. Si autem uł nimia du¬
ritia. uel pudore. ñ ferentes eoꝵ
insultationem. cum quib contͣ
nos tam multa falsa iactabant.¬
& tam multa mala excogitabans.
uel magis timore. ne qualia nob
ante faciebant.: talia nobiscum
iam patiantur: unitati xp̃i consen¬
tire noluerint. sic̃ illesi retenti ft̃. sic
a nob̃ dimitrinitur illesi. Hoc qͣn¬
tum possumus monemꝰ etiam lai¬
cos nr̃os. ut eos illesos teneant: &
nob̾ corripiendos instruendosq
ꝑducant. S aliqui uos audiunt. &
si possunt faciunt: alii cum illis
quemadmodum cum latronib
agunt: quia eos reuera tales pati¬
untur. Aliqui ictus eoꝵ suis corpo¬

Expanded text:
dentiam ueritatis et pulchritudentiam ueritatis et pulchritudinem pacis non baptismo, quem iam sicut regalem characterem tamquam desertores acceperant, sed fidei, quae illis defuit, et spiritus sancti caritati et Christi corpori sociamus. scriptum est enim: Fide mundans corda eorum itemque scriptum est: Caritas cooperit multitudinem peccatorum. si autem uel nimia duritia uel pudore non ferentes eorum insultationem, cum quibus contra nos tam multa falsa iactabant et tam multa mala excogitabant, uel magis timore, ne, qualia nobis ante faciebant, talia nobiscum iam patiantur, unitati Christi consentire noluerunt, sicut inlaesi retenti sunt, sic a nobis dimittuntur inlaesi. hoc, quantum possumus, monemus etiam laicos nostros, ut eos inlaesos teneant et nobis corripiendos instruendosque perducant. sed aliqui nos audiunt et, si possunt, faciunt; alii cum illis quem ad modum cum latronibus agunt, quia eos re uera tales patiuntur; aliqui ictus eorum suis corpo
Abbreviated transcription (Latin):
Uos dicitis pati ꝑsecutionem: &
nr̃e domꝰ ab armatis ur̃is compi¬
lando uastant᷑. Uos dicitis pati
ꝑsecutionem: & nr̃i oculi ab ar¬
matis urĩs calce & aceto extin¬
guntur: insuꝑ etiam si quas mor¬
tes sͥ ultro ingert: nos uolunt
ẽẽ inuidiosas. uobis głosas. Quod
nobis faciunt. sibi ñ imputant
& qͦd sͥ faciunt. nobis imputant.
Uuiunt ut latrones: moriuntur
ut circumcelliones: honorantur ut
martyres: & tam̃ nec latrones
aliquando audiuimiꝰ eos quos de¬
predati st̃. excecasse. Occisos aufert̃
lucr. ñ uiuis aufert̃ lucem. Nos in¬
terim siquando ur̃os tenemꝰ. cum
magna dilectione seruamꝰ illesos.
Loquimur ei. & legimꝰ om̃ia. quib
error ipse conumcitur: qui fr̃s a
fr̃ib separat. facimꝰ quod dñs per
ysaiam ꝓpħam precipit dicens.
& qui uos execrantur: ut nom̃ dñi
honorificetur. & appareat in iocun¬
ditate: ipsi autem erubescant: ac
sic aliquos eoꝵ consid̾antes. eui¬

Expanded text:
uos dicitis pati persecutionem et uos dicitis pati persecutionem et nostrae domus ab armatis uestris compilando uastantur; uos dicitis pati persecutionem et nostri oculi ab armatis uestris calce et aceto extinguntur; insuper, etiam si quas mortes sibi ultro ingerunt, nobis uolunt esse inuidiosas, nobis gloriosas. quod nobis faciunt, sibi non inputant et, quod sibi faciunt, nobis inputant. uiuunt ut latrones, moriuntur ut Circumcelliones, honorantur ut martyres et tamen nec latrones aliquando audiuimus eos, quos depraedati sunt, excaecasse: occisos auferunt luci, non uiuis auferunt lucem. Xos interim si quando uestros tenemus, cum magna dilectione seruamus inlaesos, loquimur eis et legimus omnia, quibus error ipse conuincitur, qui fratres a fratribus separat; facimus, quod dominus per Esaiam prophetam praecepit dicens:  qui uos execrantur, ut nomen domini honorificetur et appareat illis in iucunditate, ipsi autem erubescant. ac sic aliquos eorum considerantes eui