comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod qñ ociosi ⁊ negligentes su¬
mus: qũ cęlestib desideriis ani-¬
mum non attollimus : qñ ab amo
re i refriges cimus : qñ diem
expendiis in fabulis. in cogi¬
tationib pͣuis: magis tune uaca-¬
mus diabolo quam dõ. Hoc sig¬
nificat quod scͥptũ ẽ. Uiderunt
eam hostes: ideri serunt sabba¬
ta eius. Sabbatum requies dr̃.
R sabbata nr̃a hostes derident:
qnͣ nos maligni sp̃e ociositatib
⁊uanitatibus uacare uident.
Illud gͦ hab̃e studeamus. quod
innobis maxime dñs desidat.
quieti. caritati. oꝑam demus.
ut impleatur a nobis qd̃ dr̃.¬
uiacate &e uidete qm ego sum iłs.
Sic enun dm̃ uidere m̾ebim᷑: si pͥͣ
ab illicitis cessare. ⁊ mente tranqͥl¬
liẽẽ studeamus. Paulo ante dixͣ
tem uideorum: maris nomine
cet̾as gt̃s. Trans lati sunt montes
in corde maris: conturbate sunt
gentes⁊ inclinata sunt regna: dedit
uocem suam altissimꝰ: ⁊ mota est
t̾ra. Dñs uirtutum nobiscũ: suscep¬

Expanded text:
quod quando ociosi et negligentes suquod quando ociosi et negligentes sumus, quando caelestibus desideriis animum non attollimus, quando ab amore Dei refrigescimus, quando diem expendimus in fabulis, in cogitationibus pravis: magis tunc vacamus diabolo, quam Deo. Hoc significat, quod scriptum est: Viderunt eam hostes, et deriserunt sabbata ejus . Sabbatum requies dicitur. Et sabbata nostra hostes derident, quando nos maligni spiritus otiositatibus et vanitatibus vacare vident. Illud ergo habere studeamus, quod in nobis maxime Dominus desiderat, quieti, caritati operam demus; ut impleatur a nobis, quod dicitur: Vacate et videte quoniam ego sum Deus. Sic enim Deum videre merebimur, si prius ab illicitis cessare, et mente tranquilli esse studeamus. Paulo ante Ex Atem Judaeorum. Maris nomine caeteras gentes. Translati sunt montes in corde maris. Conturbatae sunt gentes, inclinata sunt regna, dedit vocem suam Altissimus, et mota est terra. Dominus virtutum nobiscum, suscep
Abbreviated transcription (Latin):
bas: audi dñm dicentem: suffi¬
cit tͥ gr̃a mea. Dic ⁊ tr. Qũ infir¬
mor: tunc potens sum. Apłi uox
ẽ. Omĩa arma ꝑdid̾at tanquam
fortitudinis sue qui dicebat. Ego
aut̾ non głabor nͥ minfirmitati¬
b meis. Qñ autem dñs suscipit:
munquid inermes dimittit: Ar
bemus. s non a nob̃. Arma aut̃
que a nob̾ habuimꝰ arserunt:
si tñ igne ilo sco accensi sumus
Ius inuitatisumus ad uidenda
oꝑa dñi. iam ipse dñs nos inui¬
tat ad iudendum se dicens. Ua¬
cate & iudte qm̃ ego sum ds̃. Uidistĩ
oꝑa mea: iam p̾parate uos adiudẽ.¬
dum artificem ipsum. Ꝙ uit adh̾
idonei sitis. cessate a terrenis: ua-¬
cuate uos ã malis: nillus tumul¬
tus inm̃te fit: omnia sint paca-¬
ta: omnia mundata : beatienĩ
mundo corde qm̃ ipsi dm̃ uide-¬
bunt. Ad hoc iam religuimus un¬
pedim̃ta mundi. ⁊curas scłi. atq
ad monastii accessimus secretũ:
ut lib̾ius uacare possimus d̃õ:
tur adu̾sarius. Certum est enĩ

Expanded text:
bas. Adi Dominum, dicentem: Suffibas. Adi Dominum, dicentem: Sufficit tibi gratia mea. Dic et tu: Quando infirmor, tunc potens sum, Apostoli vox est . Omnia arma perdiderat tamquam fortitudinis suae, qui dicebat: Ego autem non gloriabor, nisi in infirmitatibus meis . Quando autem Dominus suscipit, numquid inermes dimittit? Armbemus, sed non a nobis. Arma autem quae a nobis habuimus, arserunt: sed tamen igne illo sancto accensi sumus. Prius invitati sumus ad videnda opera Domini. Jam ipse Dominus nos invitat ad videndum se, dicens: te, quoniam ego sum Deus. Vidistis pera mea. Jam praeparate vos ad videndum artificem ipsum. Et ut ad hoc idonei sitis: Cessate a terrenis: vacuate vos a malis. Nullus tumultus in mente sit. Omnia sint pacata, omnia mundata. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Ad hoc jam relinquimus impedimenta mundi et curas saeculi, atque ad monasterii accessimus secretum: ut liberius vacare possimus Deo, ntur adversarius. Certum est enim,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ idolatͥam ⁊ cultum uet̾is legiꝰ
abstulit. ꝑ que discordabant iu¬
dei ⁊ gentes: ⁊ fecit utraq unũ.
dẽ illa pax cłi ad homines non
fuit inuna sola terra. s usq ad fineᷤ
t̾re. Asolisem̃ ortu usq ad orcasum:
laudabile nomen domini. Aufert
etiam in nobis dñs bella: gñextĩ¬
guit repugnantia uicia. Unde ⁊
cus est insidie ⁊ arma publica ĩ¬
pugnatio: scutum uana p̾sump¬
tionis ꝓtectio: ignis quo ista eõ¬
buruntur est ille dequo dñs ait.
Ignem uemi mitt̾e in terram. Re de
quo igne dicit inspalmo: non est
qui se abscondat acalore eius. Fer¬
uente igne isto nulla in nobisim.¬
pietatis arma remanebunt: necẽẽ
est ut om̃ia confringantur ⁊ con-¬
tantur: comburantur. Remaneas
inermis. nullum habens adiuto¬
rium tuum: & quo magis infir¬
mus es nulla tua arma habens:
tantomagis te suscrpit dequo die.¬
tum est. susceptor ñr ds iacob. Ua¬
lebas enim quasi ꝑte. Combura¬
ris inte: ꝑde arma quib pͥsume¬

Expanded text:
eris legis abstulit, per quae discordabant Judaei et Gentes, et fecit utrumque unum . Et illa pax Dei ad homines non fuit in una sola terra, sed usque ad fines terrae. A solis enim ortu usque ad occasum laudabile nomen Domini . Aufert etiam in nobis Dominus bella, quando extinguit repugnantia vitia. Unde et cus, est insidiae. Arma, publica impugnatio: scutum, vana praesumtionis protectio. Ignis quo ista comburuntur, est ille de quo Dominus ait: Ignem veni mittere in terram . Et de quo igne dicit in psalmo: Non est qui se abscondat a calore ejus . Fervente igne isto, nulla in nobis impietatis arma remanebunt. Necesse est ut omnia confringantur, conterantur, comburantur. Remaneas inermis, nullum habens adjutorium tuum, et quo magis infirmus es, nulla tua arma habens, tanto magis te suscipit, de quo dictum est: Susceptor noster Deus Jacob. Valebas enim quasi per te: conturbaris in te. Perde arma quibus praesume
Abbreviated transcription (Latin):
dd̃. Qs iste attribuitur filiis chore.
idi imitatorib erueifixi: aplis
sciliece inuitantib fut᷑os filios chore ut
in finem tendant: id est in ꝑfectio¬
nẽ. Qui enĩ ꝑseu̾au̾it usq infinem:
hic saluus erit. & agunt ꝓ archaniꝰ
manifestandis: quia in hoc psalmo
manifestatur aduẽtus xp̃i qui ml¬
tum occultus erat: & conu̾sio apłoꝵ¬
a uideis ad gentes̃ i saluatio uido¬
rum innouissimis temporib: et
pax in euis tp̃re natiuitatis inter
dm̃. ⁊ hominem. Mat̾ia est aduen¬
tus xͥ. de quo cuncta archana que
dicta sunt ꝓcesserunt. In pͥma par¬
de ostñdit omnem spem inaduen
des. Insccd̃a parte ostendit eccłiam
ẽẽ fundatam inxp̃o: eui subiciũt᷑
gentes &e regna. Int̾cia parte admo¬
net nos ds: ut attendamꝰ oꝑa ip̃iꝰ
dm̃i. Intentio ẽ ut homines spem
sue lib̾ationis constituant in ad¬
uentum dr. uł cͥaficare nos de
ipso aduentu oe de saluatione gẽ¬
tium. Proponit se pͥmitiua ȩxclã
in hoc psalmo post̾is exemplum

Expanded text:
almus iste attribuitur filiis Chore, id est, imitatoribus crucifixi, Apostolis scilicet invitantibus futuros filios Chore, ut in finem tendant, id est, in perfectionem: Qui enim perseveraverit usque finem, hic salvus erit . Et agunt pro arcanis manifestandis. In hoc psalmo manifestatur adventus Christi, qui multum occultus erat, 226 et conversio Apod Gentes, et salvatio Judaeorum in novissimis temporibus, et pax in ejus tempore nativitatis inter Deum et hominem. Materia est adventus Christi, de quo cuncta arcana, quae dicta sunt, processerunt. In prima parte ostendit omnem spem in adventu tes. In secunda parte ostendit Ecclesiam esse fundatam in Christo, cui subjiciuntur gentes et regna. In tertia admonet nos Deus, ut attendamus opera istius Domini. Intentio est, ut homines spem suae liberationis constituant in adventu Dei: vel certificare nos de ipso adventu, et de salvatione Gentium. Proponit se primitiva Ecclesia in hoc psalmo posteris exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. Hoc est mane nr̃m. S post ma-¬
ne fit diluculũ: quia ꝑ micium
conisionis uenitur ad originem
⁊ lum̃ uuirtutis. S qͥa hoc non fit
te nunc dicitur. Adiuuabit eam
d̾s mane dilucło. R non solũ excł̃a
firma ẽ. quia ds in medio eius ẽ:¬

Expanded text:
mus: hoc est mane nostrum. Sed post mamus: hoc est mane nostrum. Sed post mane, fit diluculum: quia per initium conversionis venitur ad originem et lumen virtutis. Sed quia hoc non fit te nunc dicitur: Adjuvabit eam Deus mane diluculo. Et non solum Ecclesia firma est, quia Deus in medio ejus e
Abbreviated transcription (Latin):
locod̾s. &e lata sunt qͣ tͥcrindant:
in angusto est gui cͥcindatur
Absit. slichil tale cogiteris de xp̃o
qui nullo capitur loco: eui sedes
est conscientia piorũ. & ita sedes
dłĩ ẽ in cordib hominũ. ut si hõ
cecid̾it ało. ds in se maneat. nͥqͥ
eadat. ñ inuemendo ubi sit. od ã
emm te subleuat : ut millo sis
ille. Quid gͦ est ds̃ in medio euisꝰ hoc
srgnficat qd̃ equiis est om̃ib d̃s: & ꝑ¬
sonam non accipit. Quomͦ enim illõ
qd̃ in medio ẽ. paria habet spaciaad
onĩs fines: ita d̾s in medio ẽẽ dicit᷑.
equalit̾ omnib consulens. In medio
est id ÷ incõmuni: quia om̃ib eqͣłr¬
ꝓpositꝰ ÷. Uł ĩo quia ẽ columna: q̃
sustentat om̃s par tes domꝰ. & nõ
solum sustentat ne corruat ⁊ s etiã
aduinabit eam d̾s ad bñ oꝑand̾:
mane id÷ in pͥncipio ꝯu̾sionis ⁊ di¬
ꝓpeccatis que fecimiis ad peniten-¬
tiam siue ad cont̾isionẽ ꝓperamꝰ:
relictis tenẽbris ad lucem ꝓpinqua¬

Expanded text:
loco Deus, et lata sunt quae circumdant, in angusto est qui circumdatur? Absit. Nihil tale cogitetis de Deo, qui nullo capitur loco, cui sedes est conscientia piorum: et ita sedes Dei est in cordibus hominum, ut si homo ceciderit a Deo, Deus in se maneat, non quasi cadat, non inveniendo ubi sit. Magis enim te sublevat, ut in illo sis, ille. Quid ergo est, Deus in medio ejus? Hoc significat quod aequus est omnibus Deus, et personam non accipit. Quomodo enim illud quod in medio est, paria habet spatia ad omnes fines: ita Deus in medio esse dicitur, aequaliter omnibus consulens. In medio est, idest, in communi: quia omnibus aeqpositus est. Vel ideo, quia est columna, quae sustentat omnes partes domus. Et non solum sustentat ne corruat, sed etiam Adjuvabit eam Deus ad bene operandum: mane, idest, in principio conversionis, dipro peccatis quae fecimus, ad poenitentiam sive ad conversionem properamus: relictis tenebris ad lucem propinqua
Abbreviated transcription (Latin):
tem. hȩc enim quando dicebant᷑.
obscura erant: quia ñdum conti¬
gerant. Nunc autem quis iam
non facta cognoseat.: Lib̾ sit tͥ pagi¬
na diuina ut hȩc audias: lib̃ sit
tͥ orbis terrarum. ut hȩc uideas. In
istis codicib ea non legunt nͥ qui
lutͥas norunt: in toto mundo le¬
gant ⁊ idiote. Quid gͦ factumest
iste annuntiator ẽẽ. Hoc atheniẽ¬
ses. Ephesii autem quo tumultu
occid̾e apłos uoluerunt: qn in
theatro ꝓ diana sua tantũ strepi¬
tum fecerunt: ut clamarent mag¬
na cdiana ephesiorum. Inter quos
fluctus ⁊ sonitus maris ñ timebãt:
qui ad refuguim illd̾̃ confugerãt.

Expanded text:
tem. Haec enim quando dicebantur, tem. Haec enim quando dicebantur, obscura erant, quia nondum comigerant: nunc autem quis jam non facta cognoscat? Liber sit tibi pagina divina, ut haec audias. Liber sit tibi orbis terrarum, ut haec videas. In istis codicibus ea non legunt, nisi qui literas norunt. In toto mundo legant et idiotae. Quid ergo factum est,iste annuntiator esse. Hoc Athenienses . Ephesii autem quo tumultu occidere Apostolos voluerunt, quando in theatro pro Diana sua tantum strepitum fecerunt, ut clamarent, Magna Diana Ephesiorum . Inter quos fluctus et sonitus maris non timebant, qui ad refugium illud confugerant.
Abbreviated transcription (Latin):
de me pͣduictũ est. Popłs quẽ non
cognoui seruiuit michi: qñ aut̃
⁊ illi montes translati sunt:⁊ hoc
indicet nobis scͥptura dĩ. Quando
apłs p̾dicabat ÷ uiddi respuerunt
u̾bum: ⁊ ait apłs paulus. Ad uios
missi eramus⁊ s quia respitistis
u̾bum di. imus ad gentes. Sie tn¬
lati sunt montes in corde maris
Ge autem gentes crediderut
montib ut in corde maris eeͣnt
montes illi: non sicut uiaei deqͥ¬
b dictum ẽ. ppłs hic labiis me
honorat: cor aut̃ eoꝵ longe est
a me. Hoc enim in nouo testam̃to
leges hȩc pͥcepta ꝑ apłos indicta¬
om̃ium gentiũ fid̾i icredulitati
nos qui compuncti sumus corde: ne
fuermus de num̾o reꝓborum iudeo¬
rum. tanquam ramors fractors.
Credulerunt enim ⁊ accesserunt
aplis. Timeant gͦ illi quos deserũt
montes: nos amontib non recessi¬
mus:. & gñ tnͣslati sunt incorde ma
ex eo qd̃ translati sunt montes incor¬
de maris : Attendite ⁊ udete u̾ita¬

Expanded text:
de me praedictum est. Populus quem non de me praedictum est. Populus quem non cognovi, servivit mihi . Quando autem et illi montes translati sunt, et hoc indicet nobis Scriptura Dei. Quando Apostolus praedicabat, Judaei respuerunt verbum, et ait Apostolus Paulus: Ad vos missi eramus: sed quia respuistis verbum Dei, imus ad Gentes . Sic translati sunt montes in corde maris. Vere autem Gentes crediderunt montibus, ut in corde maris essent montes illi, non sicut Judaei, de quibus dictum est, Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Hoc enim in novo Testamento leges meas omnium Gentium fidei et credulitati, non timebimus? Illi qui compuncti sumus corde, ne fieremus de numero reproborum Judaeorum, tanquam ramorum fractorum. Crediderunt enim et accesserunt Apostolis. Timeant ergo illi, quos deserunt montes. Nos a montibus non recessimus: et quando translati sunt in corde marex eo, quod translati sunt montes in corde maris? Attendite et videte verita
Abbreviated transcription (Latin):
pidi ꝑsistentes. dicunt ꝯ roptea¬
N non tinebimus dum trbabit᷑
terra: ⁊ tranfferentur nontesin
cormiris. Paulo ante soliciti ee
is in magna tranguillitati positi.
Nichil tim̾e: magna trangullitas
ẽ im̃ite. T̃ urbetur terra: tirnetur
inre: turbentur om̃ia elenta:
ci seruns intrepidus manet. oare
uidebatur gens iudeorum. Non
enim dolatͥe amaritudine tege¬
batur:. s erat tanquam aricda ip̃a
amardudine gentium. tangũa
mari qͥincdata. sptͦum erat ut
turbatur terra ꝑ est illa ipsa
magnus paratus incacumine mon¬
tium. Deseruit enĩ gentem uideo¬
rum. &c factus est ingentib: tras¬
latus est de t̾ra ad mare: transfe¬
rentib apłis quib dix̾at. Si habu¬
eritis fidem in uobis tanguam
gͣnum sinapis dicetis monti hiuie
tollere. &e mitt̾e inmare. ⁊ fice: uł ÷¬
ꝑ ur̃am fidelissimam p̾dicationem
fiet. ut mons iste. hoc est ut eggo ip̃e
głificer ingentib: agnosear ingen¬
tibus: p̾dicer ingentib: & fiat qd̾

Expanded text:
pidi persistentes dicunt: 3. Propterea non timebimus, dum turbabitur terra, et transferentur montes in cor maris. Paulo ante soliciti, et miis  Ant. nimis, in magna tranquillitate positi. Nihil timere, magna tranquillitas est in mente. Turbetur terra, turbetur mare, turbentur omnia elementa: Dei servus intrepidus manet. Mare videbatur gens Judaeorum. Non enim Idololatriae amaritudine tegebatur, sed erat tanquam arida, ipsa amaritudine Gentium tanquam mari circumdata. Futurum erat, ut turbaretur terra, idest illa ipsa magnus paratus in cacumine montium. Deseruit enim gentem Judaeorum, et factus est in gentibus, translatus de terra ad mare, transferentibus Apostolis, quibus dixerat: Si habueritis fidem in vobis tanquam granum synapis, dicetis monti huic, Tollere et mittere in mare, et fiet . ram fidelissimam praedicationem fiet ut mons iste, hoc est, ut ego ipse glorificer in Gentibus, agnoscar in Gentibus, praedicer in Gentibus: et fiat quod
Abbreviated transcription (Latin):
bate sum aque eorum: conturbati
sunt moites infortitudine eius. Cu¬
ius: Ninquio nam maris: An po¬
tius di dquo dictum est. refugiũ
⁊ uirtus adrutor intribulationib
que inunerunt nos minisꝰ Tur¬
batisummenim montes: id: poten¬
des hiqͥr scłi. Alii enum sunt ind̾¬
tes dĩ. alsunt montes scłi. Enib.
capude diabolus: montes scłi.
montes unc dederunt leges con¬
traxp̃ipos. quando turbati sũt
monti s onantibs fluctib. ⁊ mõ¬
des turaiti sunt: oe factus est t̾re
motus nagnus. cõmotio aque.
S cuilc ꝰ. Ciitati illi fundate
sipͣ pͥtram. Sonent aque ⁊ turbẽ¬
tur pontes. annuntiato ergłio:
quidtu cuitas łi: Audi quod se¬
quiuir. Numinis impetus letifi¬
eat cuntatemcłi. Conturbantur
montes cum seuit mare: nonde¬
serit ds ciuitatem suam ꝑ impetꝰ
fluminis. Qui sunt isti impecus
fluminisꝰ Inundatio illa sc̃i sp̃s:
niat ⁊ bibat. Quieredit urme :
flumina aque uiue fluent de
uentre euis. Gͦ hec flumin. Eurebare

Expanded text:
e eorum. Conturbati sunt montes in fortitudine ejus. Cujus? Numquidnam maris 228 an potius Dei, de quo dictum est, Refugium et virtus, adjutor in tribulationibus, quae invenerunt nos nimis? Turbati sunt enim montes, idest, potentes hujus saeculi. Alii enim sunt montes Dei, alii sunt montes saeculi. Quibus caput est diabolus, montes saeculmontes. Tunc dederunt leges contra Christianos, quando turbati sunt montes. Sonantibus fluctibus et montes turbati sunt, et factus est terrae motus magnus commotis aquis. Sed cui haec? Civitati illi fundatae supra petram . Sonent aquae, turbentur montes annuntiato Evangelio. Quid tu, civitas Dei? Audi quod sequitur: 5. Fluminis impetus laetificat civitatem Dei. Cum turbantur montes , cum saevit mare, non deserit Deus civitatem suam per impetus fluminis. Qui sunt isti impetus fluminis? Inundatio illa Spiritus saniat et bibat. Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus . Ergo haec flumina flueb
Abbreviated transcription (Latin):
in eodem ergłio consecenter ens¬
qlast a cueit. Hoc autem cebat de sp̃e
ancto quem accepturrant higͥ
erat clarificatus. Gł orrato iħu
post resurreetionẽ. gieato post
eiuitas cłi letificatur. qͥm mare
turbaretur sonitu aqͥuoꝵ suan:
dum montes turbarenir que.¬
rentes quid ag̃ent: qͦmiouam
quem e Contra fluminis inpecꝰ
letifieantes eiuitatẽ di. & sericit᷑.
Seificauit tab̾ nacłm suumatis¬
 simꝰ. Sigͦ sequitur sanelificaio¬
ns nomen ⁊ manifestum est fui¬
minis illos impetus de spũ seo
intelligendos: quo scificatur oĩs
pia anima credens inxpm.ite
fiat cinitas d̃i. Unum flumen
unus sp̃e est: qui in. uii cormia diui¬
dditir: que sunt sye sapientie ⁊ ̃tel¬
lectus: sp̃e consilũ ⁊ fortitudinis:
piseentias ⁊ ardores carnis extingt:
impetuosum autem. qͥa neno ei
munitionem uͥtutũ: uał quia le¬
gen habet ⁊ regem. hane iitĩ
becificat sp̃c: ut głetur etiam in

Expanded text:
in eodem Evangelio consequenter Evangelista dicit: Hoc autem dicebat de Spiritu sancto , quem accepturi erant hi qui erat clarificatus. Glorificato Jesu post resurrectionem : glorificato post civitas Dei laetificabatur, dum mare turbaretur sonitu aquarum suarum, dum montes turbarentur, quaerentes quid agerent, quomodo novam quem? Contra fluminis impetus laetificantes civitatem Dei. Et sequitur: Sanctificavit tabernaculum suum Altissimus. Si ergo sequitur sanctificationis nomen, manifestum est fluminis illos impetus de Spiritu sancto intelligendos, quo sanctificatur omnis pia anima credens in Christum, ut fiat civitas Dei. Unum flumen unus spiritus est, qui in septem cornua dividitur, quae sunt spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortpiscentias et ardores carnis extinguit. Impetuosum autem, quia nemo ei munitionem virtutum, vel quia legem habet et regem. Hanc intantum laetificat spiritus, ut glorietur etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
fug̾it. nagis infirmatur. qͣm cõ.¬
firmatir. Cum fugis u̾bi gr̃a ad
aliqũe n scło magnitm. ut faci¬
as tibi ptentem amicum: refu¬
gium udetur. Tanta tñ huius
sełi mneeta sunt. ⁊ ita mala poten¬
tium ectidie crebrescunt: ut eũ
ad tale refugium confug̾is: plꝰ
ibi timre incipias. Antea enim
cause tie tantũ timebasrũ ad
talenrefug̃is. ⁊ de illo tinebis.
Muit enĩ cũ ad talia refuria con¬
fuglient. cadentib illis alquos
configerunt: & ipsi quesi funt.
qui nemo quereret. nͥ ad tlbia
cõfigissent. Non aut̃ refugum
mus. in tribuationib q̃ nuene¬
runt nos ninis. quia tͥbilare¬
mur supͣ quan ferre poset fra¬
gilitas carni: nͥ iuuarenꝰ auxi¬
lio diuinitas. Aliud e uenire
tͥbulationesaltud a tͥsilatioib¬
qñ ia p̃editatas sustinenus. Ip̃e
u̾o iniaenunt nos. gñ nopina¬
tos int̾eptunt. Grauiꝰ auem feri¬
unt tela que p̃uisa nonunt. Qͥa
gͥ mr̃es sancti tanta alic̃i torm̃ta
passi sunt. quanta nec gitare

Expanded text:
fugerit, magis infirmatur, quam confirmatur. Cum fugis verbi gratia ad aliquem in seculo magnum, ut facias tibi potentem amicum, refugium videtur. Tanta tamen hujus seculi incerta sunt, et ita mala potentium quotidie crebrescunt, ut cum ad tale refugium confugeris, plus ibi timere incipias. Antea enim caussae tuae tantum timebas: cum ad talem refugeris, et de illo timebis. Multi enim cum ad talia refugia confugissent, cadentibus illis, ad quos confugerunt et ipsi quaesiti sunt, quos nemo quaereret, nisi ad talia confugissent. Non autem refugiumus: in tribulationibus, quae invenerunt nos nimis. Quoniam tribularemur supra quam ferre posset fragilitas carnis , nisi juvaremur auxilio divinitatis. Aliud est invenire tribulationespraemeditatas sustinemus. Ipsae vero inveniunt nos, quando inopinatos intercipiunt. Gravius autem feriunt tela, quae praevisa non sunt. Quia ergo martyres sancti tanta aliquando tormenta passi sunt, quanta nec cogitare
Abbreviated transcription (Latin):
qui sp̃ałr sunt iacob: id ÷ quilutã¬
tur cum carne ⁊ qui uicia supplã¬
tant. Iacob enim dr supplatator
& quia admirabilis oe salubris est
ista gr̃a: omnes muitando & ad¬
Imonẽdo subiungit. uenite ce tu
I dete. id÷ credite ⁊ intelligite oꝑa
dñi: gue oꝑatus est ꝓpter nos. Ca¬
mus inquit eccłia. obliuiscamur
ea que retrosunt: transeamusde
t᷑renis ad spĩalia: oe ocłis cordis u¬
S cdeamus que posuit ꝓdrgia ioiĩ
signum : ꝓdigia enim dicuntur
inguib aliuo significatur quam
uidetur: supra terram. id: supͣ
t̾renos. Que sunt illa: Auferẽs

Expanded text:
aliter sunt Jacob, idest, qui luctantur cum carne, et qui vitia supplantant. Jacob enim dicitur supplantator. Et quia admirabilis et salubris est ista gratia, omnes invitando et admonendo subjungit: 9. Venite, et videte, idest, credite, et intelligite opera Domini, quae operatus est propter nos. Eamus, inquit Ecclesia, obliviscamur ea quae retro sunt. Transeamus de terrenis ad spiritualia: et oculis cordis videamus quae posuit prodigia, idest, in signum. Prodigia enim dicuntur, in quibus aliud significatur quam videtur: super terram, idest, super terrenos. Quae sunt illa? 10. Aufere
Abbreviated transcription (Latin):
pa. inde sequatur uenia. ꝓptẽa
ergo humilitatem suam uide¬
ri postulat. qua laborem paci¬
enter tolerat: qͣtinꝰ extoleran¬
tia laborũ. mereatur ueniam
delictorum. U inu̾sa inquit di
tura. Non illa tantum iiuen¬
tutis ⁊ ignorantiȩ meẽ anteqͣ.
credem: s etiam ista que lam
ex fide uuens. ꝑ infirmitatem
uel uite huius caliginem ad¬
mitto. Admaiorem quoq cu¬
mulum tribulationis quam
patitur: ad uingit dicens. Res¬
ꝑice inimicos raros qm̃ mul¬
tiplicatistͥ: or octio iniquo ode¬
runt me. Non solum enun fo
ris. s etiam in ipsa intus eccb̃iȩ
ꝯmunione. non desunt in
ni intus heretici eũ qui infi¬
de errant: ⁊ falsi xp̃iani qui
fidem morib impugnant.
Isti st̃ qui iniqͦ odio eccłiam
ꝑodiunt. E quũ odium ẽ: cũ
oditur culpa oe diligitur na¬
qñ culpa diligitur. & natura
oditur. Uł odium inigĩi ẽ.
qñ quis odit amicum. Respice
ihimicos meos. Aesidicat atten¬
dendo eos: me ꝓtege. Id̾o subdit.
Custodi animam meam ⁊erue

Expanded text:
pa, inde sequatur venia. Propterea ergo humilitatem suam videri postulat, qua laborem patienter tolerat: quatenus ex tolerantia laborum mereatur veniam delictorum. Universa, inquit, ditura. Non illa tantum juventutis et ignorantiae meae antequam crederem, sed etiam ista, quae jam ex fide vivens, per infirmitatem, vel vitae hujus caliginem admitto. Ad majorem quoque cumulum tribulationis, quam patitur, adjungit, dicens: 19. Respice inimicos meos, quoniam multiplicati sunt, et odio iniquo oderunt me. Non solum enim 112 foris, sed etiam in ipsa intus Ecclesiae communione, non desunt inini, intus haeretici, qui in fide errant, et falsi Christiani, qui fidem moribus impugnant. Isti sunt, qui iniquo odio Ecclesiam odiunt. Aequum odium est, cum oditur culpa, et diligitur na quando culpa diligitur, et natura oditur. Vel odium iniquum est, quando quis odit amicum. Respice inimicos. Ac si dicat, attendendo eos, me protege. Ideo subdit: 20. Custodi animam meam, et erue
Abbreviated transcription (Latin):
pextat. S quid erit de iustis :
S equitur. ⁊ dicit. Et letentur om̃s
qui sꝑant inte. Primum quid̃e
iustorum gaudium est in spe. uñ
dicitur. spe gaudentes. Spe enim
salui facti sumus. Post modumuͦ
erit in re. unde hic secutus adiun¬
n git. Inet̾num exultabunt: & ha¬
bitabis in eis. Ipsa ȩt̾na erit ex ulta
⁊ erit gaudium ipse incola eoꝵ.
reditatẽ tẽ.ã. Qm̃ tu benedices u¬
sto. Hȩc est benedictio głari indeo:
⁊ habitari ad̃o. Et quia uocatio nõ
m̃itorum nr̃orum. s benuolentie
⁊ misericordie di est: subiecit dicẽs.
Dñe ut scuto bone uoluntatis tue
coronasti nos. Bona enim uoluntaᷤ
stram: peccatorem uocans inpeni¬
tentiam. Et ipsabona uoluntas ẽ.
inuictissimum scutum. quo repel¬
litur inimicus: desperationem
salutis sugg̃ens multitudine tri¬
bulationum ⁊ temptationirm. Ds
enim oꝑatur ⁊ uelle.⁊ ꝑficere in
nobis: ꝓ bona uoluntate. Nõ eni
ex oꝑibus iusticie que fecimus nos:
s scdm suam miscdiam saluos

Expanded text:
pectat. Sed quid erit de justis? Sequitur et dicit: 12. Et laetentur omnes qui sperant in te. Primum quidem justorum gaudium est in spe: unde dicitur, Spe gaudentes . Spe enim salvi facti sumus . Postmodum vero erit in re. Unde hic secutus adjungit, In aeternum exultabunt et habitabis in eis. Ipsa erit aeterna exultatet erit gaudium ipse incola eorumreditatem te. Quoniam tu benedices justo. Haec est benedictio gloriari in Deo, et habitari a Deo. Et quia vocatio non meritorum nostrorum, sed benivolentiae et misericordiae Dei est: subjecit dicens: 14. Domine, ut scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos. Bona enim voluntas stram, peccatorem vocans in poenitentiam. Et ipsa bona voluntas est invictissimum scutum, quo repellitur inimicus desperationem salutis suggerens multitudine tribulationum et tentationum. Deus enim operatur et velle et perficere in nobis, pro bona voluntate . Non enim ex operibus justitiae quae fecimus nos, sed secundum suam misericordiam salvos
Abbreviated transcription (Latin):
Ocłis me non uidit: nomine
meo tantum audito. pͣdicatores
meos recepit. Elsto ⁊ tu ex ppło isto
fideli: ut si xp̃m non udisti in
carne. seriias tamen ei in spũ:
& sis ei obediens in tota uolun¬
tate ÷ ut beatus ẽẽ m̾earis eum

Expanded text:
Oculis me non vidit, nomine Oculis me non vidit, nomine meo tantum audito praedicatores meos recepit. Esto et tu ex populo isto fideli, ut si Christum non vidisti in carne, servias tamen ei in spiritu, et sis ei obediens in tota voluntate, ut beatus esse merearis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
a terra iuuentium dollent᷑: atq
inmodum pulueris cõminuen¬
tur. cum dicetur eis. ite maledi¬
ctun ignem ȩtͣnum. Qui m̾ito
lutum platear dicti sunt: quia
in lata ce spaciosa uita. in immnun¬
diciis o&r uiciis iurerunt. Quiuti¬
q delebuntur adomino: sicut
scͥptum est. Beleantur de libro¬
uiuentium: oe cum iustis non
dicionib ppłi. qui dixerunt. Si
dimiserimus illum iuuum: se¬
culum sequetur illum. Constitu¬
es me in caput gentium. ut gen¬
tes in me credant ⁊ ut sim illis
in dm̃: ce ipsi sint mͥ in ppłm.
secitas ex parte contingit in isrł:
ut gentium multitudo saluaretur.
Noluerunt enim uidei recipere u̾¬
bum fider: unde eis dictum est.
Uob̃ pͥmum oportuit pͣdicare uer¬
bum dei: s quia reppulistis illd̃.
& indignos uos fecistis uitȩ ȩter¬
ne: ecce conu̾timur adgentes.
De quibus subditur. Popłs quẽ¬
non cognoui. quem corporali pre¬
sentia non uisitaui. seruruit mi¬
chi: p̾cepta mea eustodunt. In
auditu auris obediuit michi.

Expanded text:
a terra viventium tollentur, atque in modum pulveris comminuentur, cum dicetur eis, Ite maledicti in ignem aeternum . Qui merito lutum platearum dicti sunt , quia in lata et spatiosa via, in immunditiis et vitiis vixerunt. Qui utique delebuntur a Domino, sicut scriptum est, Deleantur de librotium, et cum justisibus populi. Qui dixerunt, Si dimiserimus illum vivum, seculum sequetur illum . 45. Constitues me in caput gentium. Ut gentes in me credant, ut sim illis in Deum, ipsi sint mihi in populum . Caecitas ex parte contingit in Israel, ut gentium multitudo salvaretur . Noluerunt enim Judaei recipere verbum fidei , unde eis dictum est: Vobis primum oportuit praedicari verbum Dei, sed quia repulistis istud, et indignos vos fecistis aeternae vitae: ecce convertimur ad gentes , de quibus subditur, Populus, quem cognovi: Quem corporali praesentia non visitavi, servivit mihi, Praecepta mea custodivit. In auditu auris obedivit mihi.
Abbreviated transcription (Latin):
opulentos &e diuites. Hec adelectos u̾¬
ba tantum ꝑtinent: nam de repb̃
subiunctum est. In cirituitu impĩ
ambulant : scd̃m altitudinemtuã
multiplicasti filios hominum. Be¬
ne incirciitu impii ambulare di¬
cuntur: quia intemporalium re-¬
rum cupiditate rotantur: que
septem dierum repetito circuitu.
tanquam rota uoluitur. Et ideo ñ
ꝑueniunt moctauum. idẽ ineter¬
num: ꝓ quo iste psalmus intitula¬
tus est. Ita ⁊ apud salomonemdr.
Uentilator est enim rex sapiens ĩ¬
piorum. &e immittet illis rotam ma¬
lorum. Est &e in temporalib multi¬
plicatio: que auertit abonitate dei.
Nnde corpus quod corrumpitur
aggrauat animam: &e depͥmit ter¬
rena uihabitacio sensum multa
cogitantem. Multiplicantur autẽ
iusti scdm altitudinem di: qũado

Expanded text:
opulentos et divites. Haec ad electos veopulentos et divites. Haec ad electos verba tantum pertinent. Nam de reprobis subjunctum est, 9. In circuitu impii ambulant: secundum altitudinem tuam multiplicasti filios hominum. Bene in circuitu impii ambulare dicuntur: quia in temporalium rerum cupiditate rotantur, quae septem dierum repetito circuitu, tanquam rota volvitur: et ideo non perveniunt in octavum, id est, in aeternum, pro quo iste Psalmus intitulatus est. Ita et apud Salomonem dicitur: ventilator est enim rex sapiens, impiorum: et immittet illis rotam malorum. Est et in temporalibus multiplicatio, quae avertit a bonitate Dei. Unde corpus quod corrumpitur aggravat 59 animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Multiplicantur autem justi secundum altitudinem Dei, quando
Abbreviated transcription (Latin):
di ꝑ pietatem. ꝑ scientiam. ꝑfor¬
titudinem. ꝑ consilium. ꝑ intelle¬
ctum. ꝑ sapientiam. Septem sũt
etiam beatitudinis gradus: quos
in eodem sermone quem habuit
in monte dominus exequitur.
Beati pauꝑes spũ. beati mittes. be¬
atlugentes. beati quiesurunt
et sicunt iusticiam. beati mise¬
ricordes beati mundo corde: bea¬
ti pacifici. De quib septem sentẽ¬
cĩis totum illum sermonem pro¬
lixum. ꝓductum ẽe animadu̾ti
potest. Nam octaua ubi dictum
est. beati qui ꝑsecutionem paciũ¬
tur ꝓpter iusticiam: ipsum igne
significat. quo septempliciter
ꝓbatur argentum. Quid autem
aduentus xpisti cum examinato
eloquio ꝓfecerit: ostenditur cũ
subinfertur. Tu domine serua¬
bis nof &r custodies nos a genera¬
tione hac inet̾num. Ageneratio¬
ne hac pͣua ⁊ ꝑu̾sa nos custodies:
ne uita eorum ⁊ morib corrumpa¬
mur. Et seruabis inet̾num: ut
tecum imꝑpetuum lȩtemur.

Expanded text:
Dei, per pietatem, per scientiam, per forDei, per pietatem, per scientiam, per fortitudinem, per consilium, per intellectum, per sapientiam . Septem sunt etiam beatitudinis gradus, quos in eodem sermone quem habuit in monte, Dominus exequitur. Beati pauperes spiritu, Beati mites, Beati lugentes, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, Beati misericordes, Beati mundo corde, Beati pacifici . De quibus septem sententiis totum illum sermonem prolixum productum esse animadverti potest. Nam octava, ubi dictum est, Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, ipsum ignem significat, quo septempliciter probatur argentum. Quid autem adventus Christi cum examinato eloquio perfecerit, ostenditur, cum subinfertur: 8. Tu, Domine, servabis nos, et custodies nos a generatione hac in aeternum. A generatione hac prava et perversa nos custodies, ne vita eorum et moribus corrumpamur: et servabis in aeternum, ut tecum in perpetuum laetemur:
Abbreviated transcription (Latin):
Uidebam inquit in uisrinoctis ⁊ se
ecce in nubibus celi filius hominis
ueniebat: & ipsi datus est pͥncipa¬
tus ⁊ honor ⁊ regnum: & omnes po¬
puli tribus ⁊ lingue seruient ei.
Et potestas euis potestas et̾na que
non auferetur: & regnum eius qd̃
non corrumpetur. De cuius luce
eloquentiȩ subiunctumest. Elo¬
quia domini eloquia castaz argẽ¬
tumigne examinatum: ꝓbatum
t̾re purgatum septuplum. Casta
nis. Multi enim p̃dicant u̾itatẽ
non caste: quia uendunt illam
p̾cio commoditatum huiꝰ seculi.
nuntiarent non caste. Bene autem
argento igne examinato comꝑan-¬
tur⁊ quia sicut argentum exa¬
minatur igne. ut purum ce ela-¬
rum sit : ita nimirum diuna
eloguia igne sc̃i sp̃c sunt exami¬
nata. Unde ipse dominus ait.
sunt. Et idem psalmista alibi dic̃
Ignitum eloguium tuum uehe¬
menter. Recte autem ꝓbatum ter-¬
re dr̃: quia diuinum eloqͥum
a fidelib sanctȩ eccl̃iȩ rectum et
uerum ẽẽ compbatur. Qd̃ purga
tum est septuplum: ꝑtimorem

Expanded text:
idebam inquit in visu noctis, et ecce in nubibus caeli filius hominis veniebat Et ipsi datus est principatus, et honor, et regnum, et omnes populi, tribus, et linguae servient ei. Et potestas ejus, potestas aeterna, quae non auferetur: et regnum ejus quod non corrumpetur . 7. De cujus luce eloquentiae subjunctum est: Eloquia Domini, eloquia casta: argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septulum. Casta nis. Multi enim praedicant veritatem non caste, quia vendunt illam pretio commoditatum hujus saeculi.  Christum annunciarent non caste . Bene autem argento igne examinato comparantur, quia sicut argentum examinatur igne, ut purum et clarum sit: ita nimirum divina eloquia igne Sancti Spiritus sunt examinata. Unde ipse Dominus ait, tus et vita sunt . Et idem Psalmista alibi dixit, Ignitum eloquium tuum vehementer . Recte autem probatum terrae dicitur: quia divinum eloquium a fidelibus sanctae Ecclesiae rectum et verum esse compt septuplum, per timorem
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis. ualde penitendo ex p̾t̾itis cͥ¬
minib cẽ indignando qd̃ ad tam
abiecta ⁊ uilia corruistis: & ult̾iꝰ
peccare desinite. Que dicitis incor-¬
dibus ur̃is. Subaudis dicite. Noli¬
te eẽ ppłs de quo dictum est. Labũs
me honorat: cor autem eorum lon¬
ge est ame. Incubilib ur̃is com¬
pungimin. Cubilia sunt: de qͥ¬
b dominꝰ monet ut intus oremꝰ
clausis hostus. Compungimini
autem ad penitentie dolorem re¬
fertur: ut se ipsam animapuni¬
ens ꝯpunguat: ne in d̃i iudicio
damnata torqueatur. Aut adex̃¬
cttationem ꝑturet: ut eiugile¬
imus ad uidendam lucem xp̃i.
potius quam aliems : seq ip̃m
puniens mactet dõ : Insinuat
etiam tnͣsitum de uita ueũ ad
nouam: ut extincto post peni¬
tentiam uet̾ homine. sacͥficiũ
iustieie scd̾m regen̾ationẽ no¬
ui hominis offeratur do: cum
in altari fidei. diuno igne. id est sp̃u
scõ comp̃hendenda: ut iste sit sen¬
sus. Sacͥficate sacͥficium iusticiȩ.

Expanded text:
ipsis, valde poenitendo de praeteritis criminibus, et indignando, quod ad tam abjecta et vilia corruistis: et ulterius peccare desinite. Quae dicitis in cordibus vestris. Subaudis, dicite. Nolite esse populus, de quo dictum est, Labiis me honorat, Cor autem eorum longe est a me . In cubilibus vestris compungimini. Cubilia sunt de quibus Dominus monet, ut intus oremus clausis ostiis. Compungimini autem ad poenitentiae dolorem refertur, ut seipsam anima puniens compungat, ne in Dei judicio damnata torqueatur. Aut ad excitationem pertinet, ut evigilemus ad videndam lucem Christpotius quam alienis, seque ipsum puniens mactet Deo? Insinuat etiam transitum de vita veteri ad novam: ut extincto post poenitentiam vetere homine, sacrificium justitiae secundum regenerationem novi hominis offeratur Deo: cum in altari Fidei, divino igne, id est, Spiritu Sancto comprehendenda: ut iste sit sensus, Sacrificate sacrificium justiti
Abbreviated transcription (Latin):
am lunam ȩccłiam atq stellas scõs
om̃s sp̃italit facit. Sic gͦ cũ aliquid
deest hystoriȩ: aꝑta ratione ducim᷑
ad intellectum allegoriȩ. Deinde
mentionem facit terrem hominis
& celestis. quos omp̃e pater uisita¬
uit : unum ꝑ miscdłiam mirabilit̾
releuans. altum ꝑ diuinitatis glo¬
riam ineffabilit᷑ exaltans: in quoꝵ
admiratione subiunxit. Quio est ho

Expanded text:
am lunam Ecclesiam, atque stellas sanctos am lunam Ecclesiam, atque stellas sanctos omnes spiritualiter facit. Sic ergo cum aliquid deest historiae, aperta ratione ducimur ad intellectum allegoriae. Deinde mentionem facit terreni hominis et caelestis, quos omnipotens Pater visitavit: unum per misericordiam mirabiliter relevans, alterum per divinitatis gloriam ineffabiliter exaltans: in quorum admiratione subjunxit, 5. Quid est ho
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ intelligam scͥpturas: qͣs oꝑante spũ
sancto ꝑ ministros tuos conscͥpsisti.
tarditatem ꝑducti: ⁊eos ꝑ humilita¬
tem hystoricȩ fidei que temporaliter
gesta est ad sublimitatem intelligen¬
tie rerum et̾narum bene nutritos oe
roboratos. enigunt in ea que confir.¬
mant. Ex his uerbis liquido patet:
dicturus luminare minus. prius
luminare maius debuit dicere:
ut ante solem. ⁊ pꝰ lunam atq: stellaᷤ
fundatas ẽẽ ꝑhib̃et. S quia iuxta
intellectum mysticum loquebatur.
ut lunam scãm eccł̃iam. & stellas
om̃s sanctos acciꝑe deberemꝰ: solẽ
nominare noluit: quia uidelicet¬
&e ip̃i et̾no soli loquebatur. de quo
seͥptum est. uobis autem qui ti
cie ñ eͣ ortꝰ nob̃. Dicendo gͦ lunã cẽ
stellas. quas tu fundasti.⁊ tam̃ tacẽ¬
do solem qͥ factꝰ ÷ incdicauit qr illi
soli locutus est: qui non solum so¬
lem ⁊ lunam ⁊ stellas corporalit᷑. s eti¬

Expanded text:
t intelligam Scripturas, quas, operante Spiritu t intelligam Scripturas, quas, operante Spiritu Sancto, per ministros tuos conscripsisti.tarditatem perducti; et eos per humilitatem historicae fidei, quae temporaliter gesta est, ad sublimitatem intelligentiae rerum aeternarum bene nutritos et roboratos exigunt, in eaque confirmant. Ex his verbis liquido patet, dicturus luminare minus, prius luminare majus debuit dicere, ut ante solem, et post lunam atque stellas fundatas esse perhiberet. Sed quia juxta intellectum mysticum loquebatur, ut lunam sanctam Ecclesiam, et stellas omnes sanctos accipere deberemus: solem nominare noluit, quia videlicet ipsi aeterno soli loquebatur: de quo scriptum est, Vobis autem, qui titiae non ortus est nobis . Dicendo ergo lunam et stellas quas tu fundasti, et tantum tacendo solem, qui factus est, indicavit, quia illi soli locutus est, qui non solum solem et lunam, et stellas corporaliter, sed eti
Abbreviated transcription (Latin):
eiuinentem scientiam caritatis xp̃i.
hec autem fecisti dñe ds̃ ꝓpter iniii¬
cos tuos: ut destruas inimicumoeul¬
torem. Quis ꝑmnimicum nͥ paganꝰ
⁊ beretieus accipitur⁊ ꝑ ultorem u̾o
iudeus. qui quasi ꝓ lege sua ulciseẽ¬
da ⁊ defendenda. xp̃ianum nomẽ
ꝑsequebat᷑: Quos tu domine destru¬
xisti ⁊ confudisti: cum te aspirante ad
fidem tuam uenerunt paruulr: oe
suo errore remanserunt legis ꝑiti ⁊
philosophi. Magna iniquoꝵ confusio
est. eum infantes laudant ⁊ sapientes
blasphemant: & in hoc dñe nonrẽ
scm̃ tuum. admirabile ⁊ cum hoc de
de ꝑ tuam grãm capit paruus. quod
ꝑ suam sapientiam non potest mag¬
nus. unde scͥptum est. Confiteor ti¬
bi pater dñe cȩli ⁊cerre. quia abscõ¬
disti hȩc asapientib &e prudentibus.
⁊ reuelasti ea paruulis. Unde ⁊ subdi¬
tur. Qm̃ uidebo cȩlos tuos oꝑadigito¬
rum tuorum: lunam ⁊ stellas quȩ
tu fundasti. ac si dicẽt. Qm̃ e̾namoe¬

Expanded text:
supereminentem scientiam caritatis Christi. supereminentem scientiam caritatis Christi. Haec autem fecisti, Domine Deus, propter inimicos tuos: Ut destruas inimicum et ultorem. Quis per inimicum, nisi Paganus et haereticus accipitur, per ultorem vero Judaeus, qui quasi pro lege sua ulciscenda et defendenda Christianum nomen persequebatur. Quos tu, Domine, destruxisti et confudisti, cum te aspirante, ad fidem tuam venerunt parvuli, et in suo errore remanserunt legisperiti et philosophi. Magna inimicorum confusio est, cum infantes laudant, sapientes blasphemant, et in hoc, Domine, nomen sanctum tuum admirabile, cum hoc de te per tuam gratiam capit parvus, quod per suam sapientiam non potest magnus. Unde scriptum est: Confitebor tibi, Pater Domine caeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudenea parvulis . Unde et subditur, 4. Quoniam videbo caelos tuos opera digitorum tuorum: lunam et stellas, quae tu fundasti. Ac si diceret, Quoniam cernam e
Abbreviated transcription (Latin):
legistis: exore infantium ⁊ laeten¬
tium ꝑfecisti laudem & Bene aũ
non ait fecisti: s ꝑfecisti laudem.
Sunt enim ineccłiis ȩtiam hi qui
non lacte potantur. s uescuntur
cibo: quos idem apłc significat di¬
cens. sapientiam loquim᷑ inter ꝑ¬
fectos S non ex his solis ꝑficum¬
tur eccłiȩ: quia si soli essent: non
consuleretur humano gen̾i. Consu¬
litur autem. eum illi quoq ñdum
eapaces cognitionis rerum spuita.¬
lium atq et̾narum nutͥuntur fide
post pat̾archas. ⁊ ꝓpħas. ab ipsa sapi¬
entia dei ⁊̃ suscepti hominis sacͣm̃to
administrata est: ingua salus est
omni credentr: ut auctoritate com¬
monitus p̾ceptis inseruiat: quib
purgatus quisq ⁊ in caritate racdi¬
catus atq fundatus. possit eurrere
eumomnib sc̃ĩs. non iam paruulꝰ
in lacte ⁊ s uiuenis in cibo comp̾hentł̃e
latitudurem. longitudinem. altitu¬
dinem. ⁊ ꝓfundum: scire etiamsuꝑ

Expanded text:
legistis, Ex ore infantium et lactenlegistis, Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem? Bene autem non ait, fecisti, sed, Perfecisti laudem. Sunt enim in Ecclesiis etiam hi, qui non jam lacte potantur, sed vescuntur cibo: quos idem Apostolus significat dicens, Sapientiam loquimur inter perfectos . Sed non ex his solis perficiuntur Ecclesiae, quia si soli essent, non consuleretur generi humano. Consulitur autem, cum illi quoque nondum capaces cognitionis rerum spiritualium, atque aeternarum nutriuntur fide post patriarchas et prophetas ab ipsa Sapientia Dei etiam suscepti hominis sacramento administrata est, in qua salus est omni credenti : ut auctoritate commonitus praeceptis inserviat, quibus purgatus quisque, et in caritate radicatus atque fundatus, possit currere, cum omnibus sanctis, non jam parvulus in lacte, sed juvenis in cibo, comprehendere latitudinem, longitudinem, altitudinem et profundum : scire etiam 42
Abbreviated transcription (Latin):
rabile est nomen tuum
Muniu̾sa terra. Acsi dic̃ẽt. Odñe
omnium ꝑ potentiam ⁊ qui es
dominus ñr ꝑ grãm: quã te
admirantur om̃s qui ĩsolunt
terram. Tu dñe notus eras in
uidea tantum: & in isrł magnũ
nomentuum. Apparuisti inter
nos mortuus ꝓpter nos: surreri¬
ti⁊ ascendisti incęlum: spũ tuo
ꝑfudisti corda discipuloꝵ. qui¬
b p̾dicantib. in omnem terrã
exiuit sonus eoꝵ: & nomentu¬
um głosum qđ erat notum ĩ
gente una: factum est admira¬
bile inuniu̾sa terra. Quare ad¬
mirabile  Im̃ eleuata ẽ mag¬
nificentia tua suꝑ cȩlos. Amor¬
tius resurgens. incȩlum ascen¬
distr: & qui humilis uidebaris.
magnificus apparusti. Hinc
cum aquib dam uisum est.
⁊ a cet̾is creditum qͦ ascenderis.
Exore infantium ⁊ lactentium ꝑfeci¬
sti laudem. ꝓpter inimicos tuos.
atq lactentes: quam eos quib diẽ
lac potum dedi uobis noncibum.
testimonio usus: cum dicentib u¬
deis ut eos corriperet respondit Ño

Expanded text:
rabile est nomen tuum in universa terra! Ac si diceret, O Domine omnium per potentiam, qui es Dominus noster per gratiam, quam te admirantur omnes, qui incolunt terram! Tu Domine notus eras in Judaea tantum, et in Israel magnum nomen tuum . Apparuisti inter nos, mortuus propter nos, surrexisti, ascendisti in caelum, Spiritu tuo perfudisti corda discipulorum, quibus praedicantibus, in omnem terram exivit sonus eorum, et nomen tuum gloriosum, quod erat notum in gente una, factum est admirabile in universa terra . Quare admirabile? Quoniam elevata est magnificentia tua super caelos. A mortuis resurgens in caelum ascendisti, et qui humilis videbaris, magnificus apparuisti. Hinc cum a quibusdam visum est, et a caeteris creditum, quo ascenderis. 3. Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem propter inimicos tuos. atque lactentes, quam eos quibus dicilac potum dedi vobis, non cibum .testimonio usus est, cum dicentibus Judaeis, ut eos corriperet, respondit: Non
Abbreviated transcription (Latin):
Et bene ait laus ifrł. Isrł enimint᷑¬
p̃tatur uidens dm̃. Illi dm̃ laula¬
re nescuit: quieum nonuident.
non intelligunt. Nec est speciosa
laus inore peccatoris. S ab his ue¬
raciter laudatur. a quib sp̾alit̃
uidetur: id ÷ creditur. intelligi¬
tur. amatur. Esto & tu sp̃italiter
ifrł. ut laus tua sit cds. Inte spe¬
rauerunt patres nr̃i: nec eos fesel¬
lit spes. Non enim inse illampo¬

Expanded text:
. Et bene ait, laus Israel. Israel enim inte. Et bene ait, laus Israel. Israel enim interpretatur videns Deum. Illi Deum laudare nesciunt, qui eum non vident, non intelligunt: nec est speciosa laus in ore peccatoris . Sed ab his veraciter laudatur, a quibus spiritualiter videtur, idest, creditur, intelligitur, amatur. Esto et tu spiritualiter Israel, ut laus tua sit Deus. 5. In te speraverunt patres nostri. Nec eos fefellit Spes. Non enim in se illam po
Abbreviated transcription (Latin):
re uelis. Non u̾bis delictorum.
etͥnam. Multi clamant ce ñ exau¬
diuntur: s ad salutem non ad
insipientiam. Clamauit paulꝰ.
ut auferretur abeostimulus ear¬
nis. &e non est exauditus: ⁊ dictũ
est ei. Sufficit tibi gr̃a mea. Nã
urrtus in infirmitate ꝑficitur. Er¬
go nonest exauditus: sed non ad
insipientiam. unmo ad sapienti¬
am:. ut intelligat homo medicũ
ẽẽ dm̃÷ oe tubulationemẽẽ me¬
dieam̃tum ad salutem: nõ pe¬
nam ad dampnationem. Sub me¬
dicam̃to positus ureris: secaris:
clamas. non exaudit medticus.
aduoluntatem. s audit ad sani¬
tatem. Tu auteminsancto ha¬
bitas laus ifrael. In illis habitaᷤᷤ
quos sanctificasti. Non enim ha¬
bitas in corpore subdito peccatiͦ.
Illi qui sunt iusti. qui sunt casti.
&e purr &e sanctr. ipsisunt habi¬
tacłm di. Talem gͦ te exhibe: ut
inte habitet cds. Munda cortiur.
sanctifica temet ipsum: ut exhiͦ
ẽẽ merearis de quib dicit apłs
Templum dei scm̃ est: quod estis nos

Expanded text:
re velis. Non verbis delictorum, aeternam. Multi clamant et non exaudiuntur; sed ad salutem, non ad insipientiam. Clamavit Paulus, ut auferretur ab eo stimulus carnis: et non est exauditus. Dictum est ei, Sufficit tibi gratia mea. 95 Nam virtus in infirmitate perficitur . Ergo non est exauditus, sed non ad insipientiam, imo ad sapientiam: ut intelligat homo medicum esse Dominum, et tribulationem medicamentum esse ad salutem, non poenam ad damnationem. Sub medicamento positus ureris, secaris, clamas: non audit medicus ad voluntatem, sed audit ad sanitatem: 4. Tu autem in sancto habitas, laus Israel. In illis habitas, quos sanctificasti. Non enim habitas in corpore subdito peccatis.Illi qui sunt justi, qui sunt casti, et puri, et sancti ipsi sunt habitaculum Dei. Talem ergo te exhibe, ut in te habitet Deus. Munda cor tuum, sanctifica temetipsum, ut ex his esse merearis, de quibus dicit Apostolus, Templum Dei sanctum est, quod estis vos
Abbreviated transcription (Latin):
Saluum faciat eum liberando:
qm̃ uult eum. sicut ip̃e dixit.
Hec ⁊ ronice de xpisto dicebant
minib ler ista nascendi est. ut
de uentre extrahantur: s etiã
de uentre iudaice gentis: cuiꝰ
tenebris obtegitur. ⁊ mindum
inlucem xͥ natus est. quisquis
incarnali obserutione sabb̃i.
ꝯ eͥcuncisione. ceterorumq: ta¬
lium salutem ponit. Spes mea
abuberib matris mee. Spes
mea ds̃. non ex quo ub̾ib uͥgimꝰ
sed abub̃ib synagoge. sicut de u̾e¬
tre dixi extraxisti me: ne carna

Expanded text:
Salvum faciat eum, liberando: Salvum faciat eum, liberando: quoniam vult eum. Sicut ipse dicit, haec ironice de Christo dicebant minibus lex ista nascendi est, ut de ventre extrahantur, sed etiam de ventre Judaicae gentis, cujus tenebris obtegitur, et nondum in lucem Christi natus est, quisquis in carnali observatione sabbati et circumcisione caeterorumque talium salutem ponit. Spes mea ab uberibus matris meae. Spes mea Deus, non ex quo uberibus Virginis sed ab uberibus Synagogae, sicut de ventre dixi extraxisti me, ne carna