comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ aut̃ in natura illius diei creasse credatur :
qrus a diumtiat onim aliquidlex corporea cui autom nuntiat non hocest
quodilla. Et bo iost anima cunumiat non illa quenuntiat & dmad¬
fliciones corporis moleste sontit actionem suamn quaillireg aco
a den turbatio oius tempera mento in pedir offenditur & hacc ossensi¬
odo loruocatur & aor quinoruir in fusus par& uoluntati ut mombra
moueat non autẽ ipseuoluntas ost & illa pars media motumm embrorũ
nuntiat ut memoriateneatur non ipsa memoria est : Denique dum
hace eius tã quã ministoria uitio quo lib& seuper turbatione omnimo¬
do deficium desistontibus nuntiis sentiendi & minis tris mouendi
tam quã non habenscurad sit abscedit: Si aut̃ nonita desiciunt ut
inmoreo ad sol& turbatur eius intentio tã quã conantis redinte gra¬
nu dabentia necualontis & in quibus rebus turbatur Indocognoscnur

Expanded text:
animae autem in natura illius diei creasse credatur? animae autem in natura illius diei creasse credatur? rat. nuntiat enim aliquid lux corporea; cui autem nuntiat, non hoc est, quod illa; et haec est anima, cui nuntiat, non illa, quae nuntiat. et cum adflictiones corporis moleste sentit, actionem suam, qua illi regendo adest, turbato eius temperamento inpediri offenditur, et haec offensio dolor uocatur. et aer, qui neruis infusus est, paret uoluntati, ut membra moueat, non autem ipse uoluntas est. et illa pars media motum membrorum nuntiat, ut memoria teneatur, non ipsa memoria est. denique, dum haec eius tamquam ministeria uitio quolibet seu perturbatione omni modo deficiunt desistentibus nuntiis sentiendi et ministris mouendi, tamquam non habens cur adsit abscedit. si autem non ita deficiunt, ut in morte adsolet, turbatur eius intentio, tamquam conantis redintegrare labentia nec ualentis. et in quibus rebus turbatur, inde cognoscitur
Abbreviated transcription (Latin):
tendit a fincusque ad sinem fortiter disponit omnia suauiter
Sed necio quem ammodum possit intellegi ad boctantum orcatam
nescio quã creaturam sp̃italem quȩ indĩ conditionibus por illossex
dies factis non cõmemor ar&ur cumdr̃ hominem sexto die fecisso
dictus est q̃uenondum in propria natura fecerat. Sed ad h&c ratio¬
ne aausalilnilla creatura quȩ cõmemorata st Magis onim debuit
ip sa cõmerani quesic consum ata erat ut non adhucta. secunt scduit
ciusȩ p̃cendemõrationẽ faciendam: Anforie inillis dioin etua
quẽ primtus condidit si sp̃s intelloctualis dies illorecte accepitur
bano facionde animae caus alemrationem dr̃ in seruit
cum sextodie focit ds̃ hominem adimaginẽ suam. Causã scilic&
rationomq profigens setundũ quã cum post illos sc̃ptem dics face¬
r& ut uid elic& corporis eius causalõ rationẽ innaturaterraet

Expanded text:
tendit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter. tendit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter. sed nescio, quemadmodum possit intellegi ad hoc tantum creatam nescio quam creaturam spiritalem, quae in dei conditionibus per illos sex dies factis non commemoraretur, cum deus hominem sexto die fecisse dictus est, quem nondum in propria natura fecerat, sed adhuc ratione causali in illa creatura, quae commemorata non est. magis enim debuit ipsa commemorari, quae sic consummata erat, ut non adhuc esset secundum suae praecedentem rationem facienda. An forte in illius diei natura, quem primitus condidit, si spiritus intellectualis dies ille recte accipitur, hanc faciendae animae causalem rationem deus inseruit, cum sexto die fecit hominem ad imaginem suam, causam scilicet rationemque praefigens, secundum quam eum post illos septem dies faceret, ut uidelicet corporis eius causalem rationem in natura terrae,
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut in ipso homine iã propriã ducente uitam latenter otio seque i nẽ
ratio generandi que non operatur nisiper concubitum atq: concoptũ
An& illa creatura spitalis inqualatenter erat haec ratio nihil agebat
sui operis & ut ꝗd creataerat anut continor& rationom futurat
anima e humanȩ uł futurarum animarum tãquã in soipsis cẽ non po¬
sent sed in aliqua creatura uita propria iã uiuente sicut genorandi
ratio non potost ẽẽ in aliquibusiã exsistentibus ꝑfectis quenaturis
Parens orgo animae instituta est aliqua creatura spĩtalis inqua
sit ratio futurae animae que noninde existat nisicũ eã dr̃ homini
inspirandã facit . Naqueonĩ & ex homine fecum uł seminis uł ipsius
iã prolis creat& format nisi dr̃ persapiontiã aut tingentem ubiq
ꝓpt̃ suã munditiam it aut nibil inquinatum in eam incurrat dumper¬

Expanded text:
sicut. in ipso homine iam propriam ducente uitam latenter otioseque inest sicut. in ipso homine iam propriam ducente uitam latenter otioseque inest ratio generandi, quae non operatur nisi per concubitum atque conceptum. an et illa creatura spiritalis, in qua latenter erat haec ratio, nihil agebat sui operis? et ut quid creata erat? an ut contineret rationem futurae animae humanae uel futurarum animarum, tamquam in se ipsis esse non possent, sed in aliqua creatura uita propria iam uiuente, sicut generandi ratio non potest esse nisi in aliquibus iam existentibus perfectisque naturis? parens ergo animae instituta est aliqua creatura spiritalis, in qua sit ratio futurae animae, quae non inde existat, nisi cum eam deus homini inspirandam facit. neque enim et ex homine fetum uel seminis uel ipsius iam prolis creat et format nisi deus per sapientiam adtingentem ubique propter suam munditiam, ita ut nihil inquinatum in eam incurrat, dum per
Abbreviated transcription (Latin):
humani &iã si fuit aliqua occulta ratio qua futumerat ut sor¬
mar&ur erat & matorios dequa formatur. Idẽ torra inquaui¬
deripotest illaratio uedut in somine latuisse. Animae aintem
faciondo idẽ flatum faciendi qui&̃ anima hominis quȩ ibirati¬
o causalis primitus condita est cumdicor& dr̃ faciamus hominẽ
adimaginem & similitudinem nostram. quod nisi secundum
animam rete intellogi non potost. Sinullaerat natura ubi conde¬
r&ur Sionim haecratio indõ cratñ in creatura nondum ergo erat¬
.uiii. condita. Quomodo ergo dictum ost focit ds̃ hominem adimaginemdĩ.
Si aut̃ iam increatura erat hoc est. in his quesimulomnia creauerat dr̃
inquacreatura erat utrum sp̃ĩtaliancor porali. Si spĩtali agebat no
aliquid incorporibus mundiseu caelestibus seuter restribus & in ea orat
hoc uagans anto quã homo insuanatura propria conder&ur

Expanded text:
humani etiamsi fuit aliqua occulta ratio, qua futurum erat, ut forhumani etiamsi fuit aliqua occulta ratio, qua futurum erat, ut formaretur, erat et materies, de qua formaretur, id est terra, in qua uideri potest illa ratio uelut in semine latuisse; animae autem faciendae, id est flatum faciendi, qui esset anima hominis, quae ibi ratio causalis primitus condita est, cum diceret deus: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram — quod nisi secundum animam recte intellegi non potest —, si nulla erat natura, ubi conderetur? Si enim haec ratio in deo erat, non in creatura, nondum ergo erat condita. quomodo ergo dictum est: fecit deus hominem ad imaginem dei? si autem iam in creatura erat, hoc est in his, quae simul omnia creauerat deus, in qua creatura erat? utrum spiritali, an corporali? si spiritali, agebatne aliquid in corporibus mundi, seu caelestibus seu terrestribus? et in ea erat hoc uacans antequam homo in sua natura propria conderetur,
Abbreviated transcription (Latin):
minimo dubitandũ est. Et si aliquid anto a fuit adõ factuma
quod fuit: Et cam nunc adõ factam ut animauiua sit.
Aut onimnihil fuit aut hoc quod est non fuit :Sedillã parcom
qua querobamus quasi cius materiem unde facta sit iam satis tracta¬
uimus nune siomnino non fuit que rendum est quomodo positt
incellegi quod ciusalis oius ratio fuis sedicebatur in primis sex dicrũ
oporibus dĩ quando seat dr̃ hominem adimaginẽ suam quo dni si
secundũ animam non recte intellegiur. uerendum est autem
nocum dicimus nom ipsas unc naturas at quosubstuntias quȩ suturae
fuorant dm̃ creauisse dum creat& om̃ia simul sedearum futuri¬
rum causales quas dã rationes putemur in ama quedã dice fut
que sunt onim istecausales rationes secundũ quas possa iamdicids
fecis sobominem ad imagine suã cuius corpus nondum delimo
finxerat. Cui nondũ animã flando focorat. Et corporis quidẽ

Expanded text:
minime dubitandum est et, si aliquid antea fuit, a deo factum esse, minime dubitandum est et, si aliquid antea fuit, a deo factum esse, quod fuit, et eam nunc a deo factam, ut anima uiua sit; aut enim nihil fuit aut hoc, quod est, non fuit. sed illam partem, qua quaerebamus quasi eius materiem unde facta sit, iam satis tractauimus. Nunc, si omnino non fuit, quaerendum est, quomodo possit intellegi, quod causalis eius ratio fuisse dicebatur in primis sex dierum operibus dei, quando fecit deus hominem ad maginem suam, quod nisi secundum animam non recte intellegitur. uerendum est autem, ne, cum dicimus non ipsas tunc naturas atque substantias, quae futurae fuerant, deum creauisse, dum crearet omnia simul, sed earum futurarum causales quasdam rationes, putemur inania quaedam dicere. quae sunt enim istae causales rationes, secundum quas posset iam dici deus fecisse hominem ad imaginem suam, cuius corpus nondum de limo finxerat, cui nondum animam flando fecerat? et corporis quidem
Abbreviated transcription (Latin):
bus distingamus Nonta mennimis est de nomine laborandum
Noaem & nos dicimus quid quid a nima est : non et horumquattuor
netis simorum elementorum quemanifostas̃ corpora secdno queho
ũ quod dẽ eit: Quid sit autẽ non dicit᷑ melius quã ancina dit fos
uitae : ł deo enim ad ditur uitae quia & iste aer plorunque dicit᷑
sos  Quã quã & animã oundem aerem apollauorunt ut iamnon
pos sit in ueniri nom̃ quopro prio distingatur istanatura qua eneccor¬
pus needĩ es Nco uitasi nesensu : qualis potest etediinlboribur
noc uita sinerationalimente qualis ost inpecoribus. Sedinta nune
minor quã angelorum & futura qđ angelorum: Si gpacpcosui
ereatoris hic uixerit: Vnde sit auim idẽ dequa uelut matoricasu
fae tasit uel doquaꝑ fecta bcata quenatura defluxerit. u dicttum
omnino exnibilo factasit &i amsidubitatur & queritur illud tam̃

Expanded text:
bus distinguamus; non tamen nimis est de nomine laborandum. bus distinguamus; non tamen nimis est de nomine laborandum. nam et nos dicimus, quidquid anima est, non esse horum quattuor notissimorum elementorum, quae manifesta sunt corpora, sed neque hoc esse, quod deus est. quid sit autem, non dicitur melius quam anima uel spiritus uitae. ideo enim additur" uitae", quia et iste aer plerumque dicitur spiritus. quamquam et animam eundem aerem appellauerunt, ut iam non possit inueniri nomen, quo proprie distinguatur ista natura, quae nec corpus nec deus est nec uita sine sensu, qualis potest credi in arboribus, nec uita sine rationali mente, qualis est in pecoribus, sed uita nunc minor quam angelorum, et futura, quod angelorum, si ex praecepto sui creatoris hic uixerit. Unde sit autem, id est de qua uelut materie facta sit uel de qua perfecta beataque natura defluxerit uel utrum omnino ex nihilo facta sit, etiamsi dubitatur et quaeritur, illud tamen
Abbreviated transcription (Latin):
te laudetur &iam qui a pecoracreauit quibus est natura humana p̃s¬
tantior &iam in ipsispeccantibus. Na quippe hominis ex dõ est non
iniquitas quascipse in uoluit maleuiendo libero arbitrio
Quod tam̃ si non haber& innaturarerum minus exceller& : cogitandus est
quppe homo iuste uiuens &iã non prescius futurorum : & ibi uiden dũ e
excellentia uoluntatis bone quã non in pedia tur ad recte uiuendum
& dõplacendum quodignarus futuriuiuit exfide. Huius modiergo
creaturam quis quis eẽ noll& inrebus contradicit dĩ bonitati
Qus quis autem poenas eam ñ uult iuere propeccatis inimicus est aequitati¬
ii s edsi adhac fit anima ut mittatur incorpus queripocest uirum sino¬
lu erit compellatur. Sed melius creditur hocnaturaliter uello id÷ in e¬
anatura cre ari ut uelit sicut naturale nobis est uelle uiuere
Male autẽ uiuere lamnon est naturȩ sed peruerse uoluntatis. quam

Expanded text:
cte laudetur etiam, quia pecora creauit, quibus est natura humana praescte laudetur etiam, quia pecora creauit, quibus est natura humana praestantior etiam in ipsis peccantibus. natura quippe hominis ex deo est, non iniquitas, qua se ipse inuoluit male utendo libero arbitrio: quod tamen si non haberet, in natura rerum minus excelleret. cogitandus est quippe homo iuste uiuens etiam non praescius futurorum et ibi uidendum est, excellentia uoluntatis bonae quam non inpediatur ad recte uiuendum et deo placendum, quod ignarus futuri uiuit ex fide. huiusmodi ergo creaturam quisquis esse nollet in rebus, contradicit dei bonitati; quisquis autem poenas eam non uult luere pro peccatis, inimicus est aequitati. Sed si ad hoc fit anima, ut mittatur in corpus, quaeri potest, utrum, si noluerit, conpellatur. sed melius creditur hoc naturaliter uelle, id est in ea natura creari, ut uelit, sicut naturale nobis est uelle uiuere; male autem uiuere iam non est naturae, sed peruersae uoluntatis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
que socundũ ea queper corpus gersit si ueb onũ siuem alum
ũur er gononiam & illud credatur quod di nutu ad corpus uenert ubi
si uell& secundum cius preceptum ageremercedem acciper& untae a&¬
nac atq angelorum soci&atis. Si aut̃ contemner& poenas iustissimas
iuer& : Si ue labores diurni. Siueignis a &ortii. an quia hoc ipsum
dõ uolenti obtemperasse iamutique actiobona est & erit contrarium
non dumnatos nihil egis se uł boniuel mali: quȩ sita sunt fatebimur
&iam non in eorum gonere animã primitus creatam ut e& prescia f¬
rioperis suiuel iusti ueliniqui. Nimis quippe incredibile est eam potu¬
is se ꝓpria uoluntate inclinare ad corporis uitã sise ita inquibus dã
peccaturam ẽẽ prescir&. Vt iusteperp&uo suplicio ponir&ur iustesa¬
necreator laudatur in omnibus que fecit omniabona ualde
Nequeenim ex histantũ laudandus est quibus prescientiã dedit cumre¬

Expanded text:
que secundum ea, quae per corpus gessit, siue bonum siue malum. que secundum ea, quae per corpus gessit, siue bonum siue malum. cur ergo non iam et illud credatur, quod dei nutu ad corpus uenerit, ubi, si uellet secundum eius praeceptum agere, mercedem acciperet uitae aeternae atque angelorum societatis; si autem contemneret, poenas iustissimas lueret siue laboris diuturni siue ignis aeterni? an, quia hoc ipsum, deo uolenti obtemperasse, iam utique actio bona est, et erit contrarium nondum natos nihil egisse uel boni uel mali? Quae si ita sunt, fatebimur etiam non in eo rerum genere animam primitus creatam, ut esset praescia futuri operis sui uel iusti uel iniqui. nimis quippe incredibile est eam potuisse propria uoluntate inclinari ad corporis uitam, si se ita in quibusdam peccaturam esse praesciret, ut iuste subplicio perpetuo puniretur. iuste sane creator laudatur in omnibus, qui fecit omnia bona ualde. neque enim ex his tantum laudandus est, quibus praescientiam dedit, cum re
Abbreviated transcription (Latin):
donec eã suo tẽpore fufflando hocẽ inspirando formato exlimo¬
exi corpori inserer&: Sedhicrursus nonspornenda oritur que fu¬
o. Si enimiã factaerat anima & latobat ubi ciposset cõ
melius quã ibi. Quid ergo fuit causae ut anima ln nocenter
uiuens inseror &ur uitachuius carnis inquapeccando ipsum qu
cã creauit offender& unde eã merito sequer&ur laboris crũ¬
nadãnationis que cruciatus. An illud dicen dumest quod ad corpus
administrandum uoluntato propria fuerit inclinata
in quauita corporis qnm̃ & iuste & inique uiuipotest quodoliger& hoc babe¬
retuoł priũm deiustiia ueldeiniquitate suplicium. Vt necili apostolig
senontiae sit contrarium quadi cit nondum natos nihil egisseboni scum ali
illa quippeinclinatio uoluntatis ad corpus non dum est acrio ueliusituas
ueliniquitatis dequaratio reddenda est iniuditio đi. Rocepturo uno quo¬

Expanded text:
donec eam suo tempore sufflando, hoc est inspirando, formato ex limodonec eam suo tempore sufflando, hoc est inspirando, formato ex limo corpori insereret. Sed hic rursus non spernenda oritur quaestio. si enim iam facta erat anima et latebat, ubi ei posset esse melius quam ibi? quid ergo fuit causae, ut anima innocenter uiuens insereretur uitae huius carnis, in qua peccando ipsum, qui eam creauit, offenderet, unde eam merito sequeretur laboris aerumna damnationisque cruciatus? an illud dicendum est, quod ad corpus administrandum uoluntate propria fuerit inclinata, in qua uita corporis, quoniam et iuste et inique uiui potest, quod eligeret hoc haberet, uel praemium de iustitia uel de iniquitate subplicium, ut nec illi apostolicae sententiae sit contrarium, qua dicit nondum natos nihil egisse boni seu mali? illa quippe inclinatio uoluntatis ad corpus nondum est actio uel iustitiae uel iniquitatis, de qua ratio reddenda est in iudicio dei recepturo unoquo
Abbreviated transcription (Latin):
formatum flatu animar&si absurde creditur animã causaliter
innatura angelica condidisse: Illudergo uideamus utrũ forsitan
uerum ẽẽ possit quod cortehumano opinioni tolerabilius mihiui¬
d&ur dm̃ in illis primis operibus quȩ simul omniacre auit.
Animã &iã humanã creasse: quã suo tempore membris exli¬
mo formati corporis inspirar&. cuius corporis in illissimul
conditis rebus rationem creassecausaliter secundũ quã fier&
cumfaciendũ e& corpus humanum Nã nequo illud quo ddictũ est
adimaginom suã nisiinanuna. Nequeillud quod dictũ est mascu¬
lum & feminamnisi incorpore recte intellogimus. Credatus¬
ergo sinulla scribturarum auctoritas seu ueritatis ratio contra¬
dicit. Hominemita factum sexto die ut corporis quidẽ humani
ratio causalis inelementis mundi. Anima uoro i amipsa crearetꝰ
sicut primitus conditus est dies & creatalacer& . in operibus di

Expanded text:
formatum flatu animaret. si absurde creditur animam causaliter formatum flatu animaret. si absurde creditur animam causaliter in natura angelica condidisse. Illud ergo uideamus, utrum forsitan uerum esse possit, quod certe humanae opinioni tolerabilius mihi uidetur, deum in illis primis operibus, quae simul omnia creauit, animam etiam humanam creasse, quam suo tempore membris ex limo formati corporis inspiraret: cuius corporis in illis simul conditis rebus rationecum faciendum esset corpus humanum. Nam neque illud quod dictum est, ad imaginem suam, nisi in anima; neque illud quod dictum est, masculum et feminam, nisi in corpore recte intellergo, si nulla scripturarum auctoritas seu ueritatis ratio contradicit, hominem ita factum sexto die, ut corporis quidem humani ratio causalis in elementis mundi, anima uero iam ipsa crearetur, sicut primitus conditus est dies, et creata lateret in operibus dei,
Abbreviated transcription (Latin):
S ed quid aliud dicitur cumhoc dr̃ nisi angolicunispm̃ quasi parentem ẽe
animae humanȩ sisicin illo in est animae creandȩ preconditaratio
sicut in homine future prolissuae ut corporum quidẽ humanorum
parentes hominos animarũ autem angeli croator uoro & animarũ
& corporum dr̃ : Sed corporum ex hominibus animarũ ex angelis aut pͥ¬
oris corporis exterra aut prioris animae ex angelicanatura. Vbira¬
tiones corum causales prȩfixerat quando primitus fecit hominem
in his quo simulomnia creauit : De in ceps uero iam homines ex homin¬
.xxt. bus corpus ex corpore animã ex anima : Durum est hoc angeli
aut angolorum filiã dicere ẽẽ animã sed multodurius caeli corporei
quantomagis orgom aris & terre multominus igitur in aliquacor¬
porali creatura causalis animaeratio p̃ condita est cum facor& dĩ
hominem adimaginem suã antoquã eum suo tempore delimo

Expanded text:
Sed quid aliud dicitur, cum hoc dicitur, nisi angelicum spiritum quasi parentem esse Sed quid aliud dicitur, cum hoc dicitur, nisi angelicum spiritum quasi parentem esse animae humanae, si sic in illo inest animae humanae creandae praecondita ratio, sicut in homine futurae prolis suae: ut corporum quidem humanorum parentes homines sint, animarum autem Angeli, creator vero et animarum et corporum Deus sed corporum ex hominibus, animarum ex Angelis; aut prioris corporis ex terra, et prioris animae ex angelica natura, ubi rationes eorum causales praefixerat, quando primitus fecit hin his. quae simul omnia creauit, deinceps uero iam homines ex hominibus, corpus ex corpore, animam ex anima! durum est hoc angeli aut angelorum filiam dicere esse animam, sed multo durius caeli corporei; quanto magis ergo maris et terrae! multo minus igitur in aliqua corporali creatura causalis animae ratio praecondita est, cum faceret deus hominem ad imaginem suam, antequam eum suo tempore de limo
Abbreviated transcription (Latin):
dic tasunt inchoata: his enim omnibus diuinae scripturae testi¬
monis quã eẽ ueracom. Nemo dubitat nisi infidelis aut impius ad
illam sententiam ductisumus ut diceremus dm̃ ab exordio seculi
solum presentia uerum &iam futura fecit omp̃s & ab eis factisre¬
quieuit. Vt corum de inceps adminis cratione atque rogimino
erear& &iã ordinos tomporum & temporalium quia & consum¬
mauerat capropt̃ omniungerum terminationẽ & inchoauent
propt̃ seculorum propagetionem : Vt propter consummata requior¬
cor& propter inchoata usquenunc cooperar&ur. Sed sipossunt
baee midius intellegi non solum non resisto uerum &dã faueo
Nontam̃ de anima quã ds̃ inspirauit homini sufflando incius faciẽ
nibil confirmonisi quia ex dõ sic est ut nonsit substantiadĩ & sit
Incor porturis qdẽl oo ieto cogpus sed sp̃s non de substantiadĩ gonitus

Expanded text:
dicta sint inchoata. His enim omnibus diuinae scripturae testidicta sint inchoata. His enim omnibus diuinae scripturae testimoniis, quam esse ueracem nemo dubitat nisi infidelis aut inpius, ad illam sententiam ducti sumus, ut diceremus deum ab exordio saeculi solum praesentia, uerum etiam futura fecit omnipotens et ab eis factis requieuit, ut eorum deinceps administratione atque regimine crearet etiam ordines temporum et temporalium, quia et consummauerat ea propter omnium generum terminationem et inchoauerat propter saeculorum propagationem, ut propter consummata requiesceret, propter inchoata usque nunc operaretur. sed si possunt haec melius intellegi, non solum non resisto, uerum etiam faueo. Nunc tamen de anima, quam deus inspirauit homini sufflando in eius faciem, nihil confirmo, nisi quia ex deo sic est, ut non sit substantia dei et sit incorporea. id est non sit corpus, sed spiritus, non de substantia dei genitus
Abbreviated transcription (Latin):
bã & ligna. Quarto luminaria & sidera. Quinto aquarum animalia
Sexto terrae & postea dicatur cumfactus est dies: Fecit dr̃ caclum &
terram & omne uiri deagri. quanIdo quidem cũ factus est dies
non fecit nisi ipsum diem: Quomo do&iam on neuiri deagri fecerit
antequãc& superterram & omne fenum antequã ex orgr&ur
Tunc enim factum cum exortum est non antequã exorpretur
quis non dicer& nisi scripturae uerbareuocarent. Meminerit &
scriptum eẽ quiuiuit in &ernum creauit omniasimul Et uideat
quem ad modum simulerota dicipossint quorum creatio spatiis
tom poralibus distat non horarum tantum sod &tam dicrum
cur & quoque ostendere quomodo utrumq sit uerum quod contrari¬
um uideri potest & dm̃ indie septimo ab omnibus operibus suis requi¬
euisse quod genes cos liberdicit : & us quen unc eum operari quo ddñ
dicit. Respiciat &iã quȩdicta sunt consummata quomodo eadẽ

Expanded text:
bam et ligna, quarto luminaria et sidera, quinto aquarum animalia, bam et ligna, quarto luminaria et sidera, quinto aquarum animalia, sexto terrae, et postea dicatur: cum factus est dies, fecit deus caelum et terram et omne uiride agri, quandoquidem, cum factus est dies, non fecit nisi ipsum diem; quomodo etiam omne uiride agri fecerit, antequam esset super terram, et omne fenum, antequam exoreretur; tunc enim factum, cum exortum est, non, antequam exoreretur, quis non diceret, nisi scripturae uerba reuocarent? meminerit etiam scriptum esse: qui uiuit in aeternum, creauit omnia simul, et uideat, quemadmodum simul creata dici possint, quorum creatio spatiis temporalibus distat, non horarum tantum, sed etiam dierum. curet quoque ostendere, quomodo utrumque sit uerum, quod contrarium uideri potest, et deum in die septimo ob omnibus operibus suis requieuisse, quod Geneseos liber dicit, et usque nunc eum operari, quod dominus dicit. respiciat etiam quae dicta sunt consummata, quomodo eadem
Abbreviated transcription (Latin):
tura hoc creaturae genustertio die tribuerit. Ipsa&iã uerba conside¬
r&. Quid sit eieut ad huo terra omne lignum pulchrum ad aspec ũ
& bonum ades cĩ tamquã illa quȩ tertio die deterra eiecerat
Non erant pulchra ad aspectum & bona adescã cuminhis ossent
operibus Que focit ds̃ omnia bona ualde. Quid sit &iam finxit
ds̃ adhuc decerra omnes bestias agri & omnia uolatilia cacli
tãquã illa non fuerint omnia quae primo producta erant :¬
ł potius nulla ante producta erant
Neq enim dictum est : Et finxit dr̃ adhuc decerra ceteras bestias agri & cete¬
rauolatili a caeliquasiqueminus uelterras. ex toto uel aqua quinto die pro¬
duxerit : Sed om̃s bestias inquit & omnia uolatilia: Nec non & illud cogita
quem ad modum ds̃ & sex diebus fecorit omnia primo ipsum diem
Secundo sirmamentum : Tertio speciemmaris & terrae atq ex terraher¬

Expanded text:
tura hoc creaturae genus tertio diei tribuerit. ipsa etiam uerba considetura hoc creaturae genus tertio diei tribuerit. ipsa etiam uerba consideret, quid sit: eiecit adhuc de terra omne lignum pulchrum ad aspectum et bonum ad escam, tamquam illa, quae tertio die terra eiecerat, non erant pulchra ad aspectum et bona ad escam, cum in his essent operibus, quae fecit deus omnia bona ualde; quid sit etiam: finxit deus adhuc de terra omnes bestias agri et omnia uolatilia caeli; tamquam illa non fuerint omnia, quae primo producta erant, uel potius nulla ante producta erant. neque enim dictum est: et finxit deus adhuc de terra ceteras bestias agri et cetera uolatilia caeli, quasi quae minus uel terra sexto die uel aqua quinto die produxerit, sed omnes bestias, inquit, et omnia uolatilia. necnon et illud cogitet, quemadmodum deus et sex diebus fecerit omnia: primo ipsum diem, secundo firmamentum, tertio speciem maris et terrae atque ex terra her
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ inquarndore causalis ratio factasuerit cius rorque nondum fuit
mutitom deuilo sedod ealiquo iam existente factam dicat aonmnuans aclabo¬
rotun liu querenido quenã illa natua sit utrum corporals anspicalio
secundũ eas quȩstiones quas superius uers auimus manonto ulũ quo que
molestia aut adhuo quacratur in qua substantia creaturarum insereelias
primitus conditarum causalem illam rationem focerit animȩ quã nondũ
uł denihilo uł de aliquo fecerat. quã si comodo deuita re uoluerit ut di¬
cat sexcodic &iã dolimo factumcẽ hominẽ sedhoc recapitulando
postea cõmemoratum : uideat domuliore quiddicat:
Quiamas culum & feminam dix̃ feciteos & bedixit eos. quodsi & ipsã
eo die factam cẽ deuirias se responderit attendat quomodo ad serat
sextodiofacia uolatilia que ad ducta sunt adadam cumseripturaom¬
negenes uolatilium quinto die creatum ex aquis insinu&
Itẽ sex todie ligna&iam quȩ in paradisoplantata sunt cũ eadẽ scrip¬

Expanded text:
 in qua natura causalis ratio facta fuerit eius rei, quae nondum fuit, aut non de nihilo, sed de aliquo iam existente factam dicet animam et laborabit inquirendo, quaenam illa natura sit, utrum corporalis an spiritalis, secundum eas quaestiones, quas superius uersauimus, manente illa quoque molestia, ut adhuc quaeratur, in qua substantia creaturarum in sex diebus primitus conditarum causalem illam rationem fecerit animae, quam nondum uel de nihilo uel de aliquo fecerat. Quam si eo modo deuitare uoluerit, ut dicat sexto die etiam de limo factum esse hominem, sed hoc recapitulando postea commemoratum, uideat de muliere quid dicat, quia, masculum et feminam, dixit, fecit eos et benedixit eos. quodsi et ipsam eo die factam esse de uiri osse responderit, adtendat, quomodo adserat sexto die facta uolatilia, quae adducta sunt ad Adam, cum scriptura omne genus uolatilium quinto die creatum ex aquis insinuet, item sexto die ligna etiam quae in paradiso plantata sunt, cum eadem scrip
Abbreviated transcription (Latin):
rant si consentirent iniquitati: nã & spĩtales possecadere intemptatione
paca ti ostindit a postolus ubi ait Fratressi pre occupatus fuerit homo
in aliquo delicto uos qui sp̃itales estisinstruitebuius modo inspũ lenitatis
incendons teipsũ ne& tutẽp teris hoc dixi necui quã inpos sibile uideatur qđ
pecca uit adã sispitalis erat mente : quãius animalis e&ẽ cor pore
ex uirgine : formam serui accipiens : in quamoriens nos a seruituceredimer&:
s ed quid nune diutius disseramus : Non eñĩ obscura et apłi sententia dehac̃
requi cumqlieuoluiss& adhibere testimonium quo probar& cẽ corpus ani¬
malo : nontam de suo uel decuius quã hominis corpore quodin p̃sentiui de¬
batur : quã dehocipso scripturae huius lo corecoluit & adhibuit dicens
Sic̃ corpusanimalo : est & spiritalo sic & scriptumest factus est primꝰ
homo adã in animã uiuentem : nouissimus adã in spũ uiuificantem

Expanded text:
rant, si conserant, si consepeccati, ostendit Apostolus, ubi ait, Fratres, si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis, intendens te ipsum, ne et tu tenteris . Hoc dixi, ne cuiquam impossibile videatur quod peccavit Adam, si spiritualis erat mente, quamvis animalis esset corporeex uirgine formam serui accipiens, in qua moriens a seruitute nos redimeret? sed quid hinc diutius disseramus? non enim obscura est apostoli sententia de hac re. qui cum uoluisset adhibere testimonium, quo probaret esse corpus animale, non tam de suo uel de cuiusquam hominis corpore, quod in praesenti uidebatur, quam de hoc ipso scripturae huius loco recoluit et adhibuit dicens: si est corpus animale, est et spiritale. sic et scriptum est: factus est primus homo Adam in anima
Abbreviated transcription (Latin):
tum ñ acceperit illo a quo sperabat offenso : Socundũ hancergo sententiam
corpus animale habuit ad ãnon tantũ ante para disum sed etiã in para diso
constitutus : quãuis in interi ore homine fuerit spitalis secundũ i maginẽ
cius quicre auit eũ quodamisit poccando meruit que &iã corporis mortẽ
quiñ peccando meror&ur & in corpus sp̃itale cõmutationẽ Nã si & imerius
animalit̃ uixit nom possumus dici ad hocipsius renouari quibus enĩ dicitus
Re nouaminispũ mentis urȩ hoc eis dicitur sp̃iales fiant : quod si ille nec
in ipsamente fuit quomodonos renouamur adid quod homonũ quã fuit¬
riii a postoliautem & om̃s iusti animale utique adhuc corpus habebant¬
sed tam̃ sp̃italier imterius ui uebant reno uati scilic& in agnitionẽ dĩ secundũ
imaginem eius qui ereauit eos : non ideo tamen iam non peccare non pote¬

Expanded text:
tum non acceperit illo, a quo sperabat, offenso. Secundum hanc ergo sententiam tum non acceperit illo, a quo sperabat, offenso. Secundum hanc ergo sententiam corpconstitutus: quamvis in interiore homine fuerit spiritualis, secundum imaginem ejus qui creavit eum; quod amisit peccando, meruitque etiam corporis mortem, qui non peccando mereretur et in corpus spirituale commutationem. Nam si et interius animaliter vixit, non possumus dici ad hoc ipsius renovari. Quibus enim dicitur, Renovamini spiritu mentis vestrae, hoc eis dicitur, ut spirituales fiant: quod si ille nec in ipsa mente fuit, quomodo nos renovamur ad id quod homo nunquam fuit? Apostoli autem et omsed tamen spiritaliter interius uiuebant, renouati scilicet in agnitionem dei secundum imaginem eius. qui creauit eos; non ideo tamen iam peccare non pote
Abbreviated transcription (Latin):
xi & sitetieuertiatis e atequod ꝑdidit adã ꝑpeccatum: In hoc et gotenorlu aut̃
cor pus quod seminatur animale & sur g& spirttale in melius reno uabi¬
murquod non dũ fuit adã Dicitnem apostolus Expoliantes uos ueterẽ
hominem cũ actibus eius induite nouũ qui re nouatur in agnitionedi secuđ¬
rii imagi nom eius qui ere auit eũ: Hlanc imlaginẽ in spũments in pressã ꝑdidit
adã ꝑpeccatum quã recipimus ꝑgratiã iustitiae ñ spitale at que in mortale
orpur in quo illonondũ fuit & inquo erunt om̃s scĩ resurgentes a mortuis
Noconĩ premium est illius meriti quodamisit. pro indeillisto laprima aut
ipsalus titia ost unde lapsus est aut si indumentũ corporalis inmortaliaatis
significat &i am hanc ille sic amisit cũ propt̃ peccatũ ad eã peruenire
nom potuit. Dicitur enim & amisise uxorem & amisse honorem quispera¬

Expanded text:
et sanctitate ueritatis. ecce, quod perdidit Adam per peccatum! In hoc ergo renouamur et sanctitate ueritatis. ecce, quod perdidit Adam per peccatum! In hoc ergo renouamur um autem corpus, quod seminatur animale et surget spiritale, in melius renouabimur, quod nondum fuit Adam. Dicit item apostolus: expoliantes uos ueterem hominem cum actibus eius induite nouum, qui renouatur in agnitionem dei secundum imaginem eius, qui creauit eum. hanc imaginem in spiritu mentis inpressam perdidit Adam per peccatum, quam recipimus per gratiam iustitiae, non spiritale atque inmortale corpus, in quo ille nondum fuit, et in quo erunt omnes sancti resurgentes a mortuis; hoc enim praemium est illius meriti, quod amisit. proinde illa stola prima aut ipsa iustitia est, unde lapsus est, aut, si indumentum corporalis inmortalitatis significat, etiam hanc ille sic amisit, cum propter peccatum ad eam peruenire non potuit. dicitur enim et amisisse uxorem et amisisse honorem, qui spera
Abbreviated transcription (Latin):
xix. A minale eiteni ee hocior puas sicit primi hominis fut scalloe ie mi s ap
m algr genete multo est deterius h ab& enim ne cesstatem mnortend quol
ullud nonbabuit. Quã uis enim rertabat adhuc ut in mitaretur eqni egele
faccin plemam inmor t alitet̃ perciper& ubicibo cut rupaibilinonegora
tam᷑ iiuste uiuerat homo in spitalẽ habitu dinemcorpus cius oidritus
non ifaehimoriẽ in nobis aitẽ &i ã iuste uiuentibus cot oneonnon momul¬
propt qua ner fuiosi gx illus primi homims pecito uenien uemnonimor tale
sedmoruum corpusnt̃m. Dixit a postolus quia omnes in adã morumur
stẽdicat Sicut ost ueritar inibũ deponereuos secundum priorom conuersationẽ
ueterem hominem cumqui corrumpitur secundũ concupis contias decptionis
hoc est factus adã per peccatum: Vi de er go quid sequatur: Ronouamini aut̃õ¬
spũ menti surr & in duite nouũ hominẽ cũ qui secundũ dm̃ ereatus c̃ in lustua

Expanded text:
? animale est enim et hoc corpus, sicut et primi hominis fuit; sed hoc ? animale est enim et hoc corpus, sicut et primi hominis fuit; sed hoc malis genere multo est deterius; habet enim necessitatem moriendi, quod illud non habuit. quamuis enim restabat adhuc, ut inmutaretur et spiritale factum plenam inmortalitatem perciperet, ubi cibo corruptibili non egeret, tamen, si iuste uiueret homo, in spiritalem habitudinem corpus eius mutaretur, non iret in mortem. in nobis autem etiam iuste uiuentibus copropter quam necessitatem ex illius primi hominis peccato uenientem non mortale, sed mortuum corpus nostrum dixit apostolus, quia omnes in Adam morimur. item dicit: sicut est ueritas in Iesu deponere uos secundum priorem conuersationem ueterem hominem, eum, qui corrumpitur secundum concupiscentias deceptionis, hoc est, factus Adam per peccatum. uide ergo, quid sequatur. renouamini aut hominem, eum, qui secundum deum creatus est in iustitia
Abbreviated transcription (Latin):
mocreatus est inmortalis quod ei prestabatur deligno uitae non do cons¬
titutione naturae a quo ligno separatus est cumpoccas s& ut poss& mori qui
nisi pecciss& poss& non mori: Mortalis erat ergo condiuone corpo¬
ris animalir: Inmortalis aut̃ beneficio conditoris Sienĩ corpus anim alo
ut quemortale qui a & mori poterat quãuis & in mortale ideoquia & non mo¬
ripoterat. Neque enĩ inmortale quodmori omnino non possit erit nisi sꝑĩ¬
tale quod nobis futurum in resur rectione promittitur. Acperhoc illud ani¬
male & ob hocmor tale quod propteriustitiã spiritale fier& & obhoc om¬
nimodo in mortale factũ est propterpeccatum non mortale quod & cenẽ
urat sed mor tuum quod pos s& non fieri si homonon peccuss& quatodo eĩ
corpur nrm dict apostolus mortuũ cũ adhuc deuiuentibus loquer& ur nis
quialã ipsa conditiomori endi expecaito parentũ haesit Inpto le¬

Expanded text:
mo creatus est inmortalis, quod ei praestabatur de ligno uitae, non de consmo creatus est inmortalis, quod ei praestabatur de ligno uitae, non de constitutione naturae: a quo ligno separatus est, cum peccasset, ut posset mori, qui nisi peccasset posset non mori. mortalis ergo erat conditione corporis animalis, inmortalis autem beneficio conditoris. si enim corpus animale, utique mortale, quia et mori poterat, quamuis et inmortale ideo, quia et non mori poterat. neque enim inmortale, quod mori omnino non possit. erit nisi spiritale, quod nobis futurum in resurrectione promittitur. ac per hoc illud animale et ob hoc mortale, quod propter iustitiam spiritale fieret, et ob hoc omni modo inmortale factum est propter peccatum non mortale, quod et antea erat, sed mortuum, quod posset non fieri, si homo non peccasset. Quomodo enim corpus nostrum dicit apostolus mortuum, cum adhuc de uiuentibus loqueretur, nisi quia iam ipsa condicio moriendi ex peccato parentum haesit in prole
Abbreviated transcription (Latin):
nondũ habuit homo: Reno uabimur ergo a uestustate peccati : non in pristi¬
num corpus animale inquo fuit adã : sed in melius id esdłeorpus spiritalo
cum efficiemur aequales angelis di: apticae lesti habitatione : ubies caque
corrũpitur non e gebimus: Reno uamur ergospmmentis nrãe secundum
imaginem eius qui creauit nos quã peccando adãperdidit. Reno uabimur
aut̃ &iã carne cũ hoc corruptibile indu&ur incorruntione ut sit spĩtale
corpus in quod nondũ mutatus sed mutandus erat adã nisi mortẽ &iam
corporis animalis peccandomeruiss&. denique non ait a postolus
corpus quidẽ mortale propt̃ peccatum sed corpus mortuũ propt̃ peccatũ:¬
xxxiii Illud quippe ante peccatum & mortale secuđ aliã & inmortale secuđ alio
causã dicipoterat. Idẽ mortale qui apoterat mori : inmortale qui a pote¬
rat non mori. aliud enĩ non possemori sicut quas dã naturas in morcales
orcauit ds̃. aliud est autẽ posse mori secundũ quem modum primus ho¬

Expanded text:
us est homo. renouabimur ergo a uetustate peccati non in pristinum corpus animale, in quo fuit Adam, sed in melius. id est in corpus spiritale, cum efficiemur aequales angelis dei, apti caelesti habitationi, ubi esca, quae corrumpitur, non egebimus. renouabimur ergo spiritu mentis nostrae secundum imaginem eius, qui creauit nos, quam peccando Adam perdidit. renouabimur autem etiam carne, cum hoc corruptibile induet incorruptionem, ut sit spiritale corpus, in quod nondum mutatus, sed mutandus erat Adam, nisi mortem etiam corporis animalis peccando meruisset. Denique non ait apostolus: corpus quidem mortale propter peccatum, sed: corpus mortuum propter peccatum. Illud quippe ante peccatum et mortale secundum aliam et inmortale secundum aliam causam dici poterat; id est mortale, quia poterat mori, inmortale, quia poterat non mori. aliud est enim non posse mori, sicut quasdam naturas inmortales creauit deus; aliud est autem posse non mori, secundum quem modum primus ho
Abbreviated transcription (Latin):
Vorum est quidẽ : quod nonmorer&ur &iã corpore nisi patassa i
sp̃utal: quomo doergo inquiunt renouari dicimur : si nonhoc recipim
quodꝑ didit primus homo inquo omnes mori untur :¬
rii llos planerocipimnus secimdien quen dĩ modũ : & non ho cracipimur secudũ¬

Expanded text:
uerum est quidem, quod non moreretur etiam corpore, nisi peccassetuerum est quidem, quod non moreretur etiam corpore, nisi peccassetspiritale. Quomodo ergo, inquiunt, renouari dicimur, si non hoc recipimus, quod perdidit primus homo, in quo omnes moriuntur? hoc plane recipimus secundum quendam modum et non hoc recipimus secundu
Abbreviated transcription (Latin):
iIlum ceterorum: Verum hirrursus a postolos occurrit & dicit: Corpus qui¬
dẽ moriuũ ẽ propterpeccatum : sp̃s autẽ uita est propter iusutiã. Si autem
sp̃s cius qui sus citauit xp̃m amor tuis habitat in uobis: quisuscitauit xp̃m
amortuis uiuificauit &mor talia cor poraũra ꝑ in habitantẽ sp̃moius in
uobis: acꝑ hoc mors &iam corporis depeccato est: Siergo non peccass& adã :
nec corporemore r&ur: ideoque inmortalo haber& & corpus: Quomo do
orgo inmorcale si animale : sedrursus non uident qui cius corpus in para¬
disomutatum putant : ut ex animalisier& sp̃iritale : nihil in podire si non
peccas s& : ut post para disiuicam quamius te obocdient̃ queuixissa :
acciper& eandem corporismutationẽ inuita &erna : ubi lã cibiscorpora¬
libus moneger&: quid et gonecesseest propt̃ hoc iã eogi figurate non pro¬
prio paradisum iniellegero : qui a nomposs& moricorpus nisi peccatos

Expanded text:
lium ceterorum. uerum his rursus apostolus occurrit et dicit: corpus quilium ceterorum. uerum his rursus apostolus occurrit et dicit: corpus quidem mortuum est propter peccatum, spiritus autem uita est propter iustitiam. si autem spiritus eius, qui suscitauit Christum a mortuis, habitat in uobis, qui suscitauit Christum a mortuis uiuificabit et mortalia corpora uestra per inhabitantem spiritum eius in uobis. ac per hoc mors etiam corporis de peccato est. si ergo non peccasset Adam, nec corpore moreretur ideoque inmortale haberet et corpus. quomodo ergo inmortale, si animale? Sed rursus non uident, qui eius corpus in paradiso mutatum putant, ut ex animali fieret spiritale, nihil inpedire. si non peccasset, ut post paradisi uitam, quam iuste oboedienterque uixisset, acciperet eandem corporis mutationem in uitam aeternam, ubi iam cibis corporalibus non egeret. quid ergo necesse est propter hoc iam cogi figurate, non proprie paradisum intellegere, quia non posset mori corpus nisi peccato?
Abbreviated transcription (Latin):
tribus corporibus noces sanio cẽpotiusso: Verũ tamensi aliud non poter inueniri :
molius eligimus paradisum sp̃italicer lmellegere : quã uel putare non renoua¬
ri hominem cumtotiens hoc scriptura cõmemoret : uol eum existimare recipo¬
ro quo d ñ ostenditur amississe : huc accedit quod & ipsamors hominis quã
cum peccato conmoruisse multa diuin a testimonia conlocuntur: Indicat
cum sinemoro fucurum fuisse nisi peccass&: Quo modo ergo sinemorte
mortalis: aut quomod o non mortalis si corpus animalȩ : undequidã non
cum morcõ corporis peccato meruisse arbitrantur : sed morie animao
quã fecit iniquitas : Namcredunt cum propt̃ corpus animale exiturum
suisse de hoc corpore: ad requiem stilic& quã nunc habent sc̃i : quiiã dor mi¬
erunt & insine soculi ead c̃m embra inmortaluor recopturum : ut uidelic&
mors corporis non depeccato accidisse uide atur: sed naturaliter ut anima¬

Expanded text:
talibus corporibus necessarios esse potuisse? uerum tamen, si aliud non potest inueniri, talibus corporibus necessarios esse potuisse? uerum tamen, si aliud non potest inueniri, melius eligimus paradisum spiritaliter intellegere quam uel putare non renouari hominem, cum totiens hoc scriptura commemoret, uel eum existimare recipere, quod non ostenditur amisisse. huc accedit, quod et ipsa mors hominis, quam eum peccato commeruisse multa diuina testimonia conloquuntur, indicat eum sine morte futurum fuisse, nisi peccasset. quomodo ergo sine morte mortalis? aut quomodo non mortalis, si corpus animale? Unde quidam non eum mortem corporis peccato meruisse arbitrantur, sed mortem animae, quam fecit iniquitas. nam credunt eum propter corpus animale exiturum fuisse de hoc corpore ad requiem scilicet, quam nunc habent sancti, qui iam dormierunt, et in fine saeculi eadem membra inmortaliter recepturum, ut uidelicet mors corporis non de peccato accidisse uideatur, sed naturaliter, ut anima
Abbreviated transcription (Latin):
sententia qua exemplumdo animalecorpore hinc datũ est: ut diccro¬
recopuo quo in mortalitatis . non absurdedicatur in pristinũ futura
in illud scilic& : quod adã ꝑdidit: put iuerunt prius quidẽ hominem
suis se corporis animalis : seddũ in para deso conscitutus est cum fu¬
issemiciatum: sicut nos quoqueresurrectione mutabimur.
Hoc quidom liber gones eos non cominemorat : sed ut possint ut raque
iostimonia scripturarum inter soconsentiro siu eillud quod do ani¬
malicorporedictũ est : si ueilla quedero nouauonent᷑a plurima in
scis litteris repperiuntur : hoc tã quã nocessario consequictedider̃
sadiitaest frustra conamur paradisũ & illas arbo res earum quȩ fructus p̃t si¬
guratã significationem prius accipero ad regumgos tarum propri& aum
Quis oenĩ credatillius modicibo sex arborum pomis : in mortalibus & spitali¬

Expanded text:
sententia qua exemplum de animali corpore hinc datum est, ut diceresententia qua exemplum de animali corpore hinc datum est, ut dicerereceptioque inmortalitatis non absurde dicatur in pristinum futura, in illud scilicet, quod Adam perdidit, putauerunt prius quidem hominem fuisse corporis animalis, sed, dum in paradiso constitutus est, eum fuisse mutatum, sicut nos quoque resurrectione mutabimur. hoc quidem liber Geneseos non commemorat; sed ut possint utraque testimonia scripturarum inter se consentire, siue illud, quod de animali corpore dictum est, siue illa, quae de renouatione nostra plurima in sanctis litteris reperiuntur, hoc tamquam necessario consequi crediderunt. Sed si ita est, frustra conamur paradisum et illas arbores earumque fructus praeter figuratam significationem prius accipere ad rerum gestarum proprietatem. quis enim credat iam illius modi cibos ex arborum pomis inmortalibus et spiri
Abbreviated transcription (Latin):
tales & terreni. Et qualis cae lostis tales caolesus. Et quomo do induimus
imaginemterreni induamus & imaginem oius quidecalo est : Quidad¬
hoc dicipotest imaginomergo caclestis hominis nunc ex fidepotaius habi¬
turi in resurrectionẽ quod credimus. Imaginem aut̃oterreni hominis ab¬
XXU ipso exordio humanȩ generationis induimus: Hic occurrit aliaquosti¬
o quomodo reno uemur : si non ad hoc ꝑxp̃mreuocamur : quod in adam
prius eramus: Quã quã enim multa ñ pristinum sed in melius reno uen¬
tur: Ab inferiore tam̃statu quã quo erant antea renouantur :
Vnde ergo illo filius mortuus etat & reuixit: perierat & inuentusõ
Vnde illi profertur sco laprima : si non inmortalitatem recipit quã p.¬
didit adã quomodo aut̃ perdidit inmortalitatõ : sicorpus
habuit animale: Neque enĩ animale corpus sed sp̃ĩtalo orit : cũ cor¬
rupubile hoc inductur incorruptionem. Et mortalehoc indu&ur
in mortalitatem Non nulli his angustus co artati: ut & illa consi&

Expanded text:
tales et terreni; et qualis caelestis, tales et caelestes. et quomodo induimus imaginem terreni, induamus et imaginem eius qui de caelo est. quid dici potest ad hoc? imaginem ergo caelestis hominis nunc ex fide portamus habituri in resurrectione, quod credimus; imaginem autem terreni hominis ab ipso exordio humanae generationis induimus. Hic occurrit alia quaestio, quomodo renouemur, si non ad hoc per Christum reuocamur, quod in Adam prius eramus. quamquam enim multa non in pristinum, sed in melius renouentur, ab inferiore tamen statu, quam quo erant antea, renouantur. unde . ergo ille filius mortuus erat et reuixit, perierat et inuentus est, unde illi profertur stola prima, si non inmortalitatem recipit, quam perdidit Adam? quomodo autem perdidit inmortalitatem, si corpus habuit animale? neque enim animale corpus, sed spiritale erit, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hocimmortalitatem . Nonnulli his angustiis coarctati, ut et illa constet
Abbreviated transcription (Latin):
bi limodo sed tam̃ anima regat sub ditũ corpus & ds̃ subditã ertatu¬
ium: quur nonpotdius intellegatur de subieota sibicitatura secisseds ani¬
mã pbr euq uod suflas sedictus est : quando quidẽ ipsa anima quãus
cos porisuo nonita domin&ur ut ds̃ uniuersitati quã condidit. tam̃ cius
ie tup onde ua substantia flatũ facit: E os semus quidõ dicett nec ipsũ

Expanded text:
bili modo, sed tamen anima regat subditum corpus, et Deus subditam creatubili modo, sed tamen anima regat subditum corpus, et Deus subditam creaturam, cur non potius intelligatur de subjecta sibi creatura fecisse Deus animam in eo quod sufflasse dictus est; quandoquidem ipsa anima, quamvis corpori suo non ita dominetur, ut Deus universitati quam condidit, tamen ejus motu, non de sua substantia flatum facit? 5. Possemus quidem dicere nec ipsum