comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
putasse in apłis qđ in pytagora & in
platone & emphedocle legerã. Cur par¬
uuli inxp̃o atq lactentis errorẽ seqͥmi.¬
ni  Curab eo ĩpietatẽ discitis. qͥ necdum
pietatẽ nouerat: Scđa post naufragiũ
tabula ẽ.culpã sĩplicit̃ c̾fiteri.Imteati
estis errantẽ. imitamini & correctum.
Errauimꝰ iuuenes. em̃demur senes. Iunga¬
mꝰ gemitꝰ. & lacͥmas copulemꝰ. Ploremus
& conuertamꝰ ad dnm. qͥ fec̾ nos. ñ expec¬
temꝰ diaboli pęnitentiã. Uana ẽ illa
p̃sũptio & in ꝓfundũ gehennȩ tͣhens. Hic aut
credit᷑ uita aut amittit᷑. Si origenẽ nunꝗͣ sec¬
tꝰ sũ. frustra infamare me cupitis. Si discipłseiꝰ
fui. imitamini pęnitentẽ. Creditis c̃fitenti. cre¬
dite & neganti. Si ista in qͥt ut ais noueras. qͣre¬
ic eũ laudasti in opꝰcłis tuis: & hodie laudarem.
nisi uos eiꝰ laudaretis errores. Nmͥ displiceret
ing̾eniũ. nisi inꝰ qͥbꝰdã placer& ĩpietas & apłs

Expanded text:
putasse in apostolis, quod in Pythagora et putasse in apostolis, quod in Pythagora et Platone et Empedocle legeram: cur paruuli in Christo atque lactantis errorem sequimini? cur ab eo inpietatem discitis, qui necdum pietatem nouerat? secunda post naufragium tabula est culpam simpliciter confiteri. imitati estis errantem, imitamini et correctum. errauimus iuuenes, emendemur senes. iungamus gemitus, lacrimas copulemus, ploremus et conuertamur ad dominum, qui fecit nos; non expectemus diaboli paenitentiam. uana est illa esumptio et in profundum gehennae trahens; hic aut quaeritur uita aut amittitur. si Origenem numquam secutus sum, frustra infamare me cupitis; si discipulus eius fui, imitamini paenitentem. credidistis d confitenti; credite et neganti. ■ \'Si ista\', inquit, \'noueras, cur eum laudasti in opusculis tuis?\' I et hodie laudarem, nisi uos eius laudaretis errores; non mihi displiceret ingenium, nisi quibusdam eius placeret inpietas. et apos
Abbreviated transcription (Latin):
placentas & medicos ac sutores ingert̃. ul.¬
troq int̾rogant. utrũ credamꝰ & genitalia
utꝰq sexꝰ resurrgere nr̃as genas hirtas fe.¬
minarũ leues fore & habitudinẽ corporis
ꝓmaris & feminȩ distinctione diuersam.
Qd si dedimꝰ statĩ expetunt uuluã & coitũ.
& cet̾a quȩ in uentre st̃ & sub uentre. Singła
m̃bra negant. & corpꝰ qͦd c̃stat ex m̃bris dicuã¬
ñ resurgere. Non ẽ huiꝰ tẽporis c̃tra dogma
ꝑuersũ rethoricũ iactare sermonẽ. Non mͥ
diues ciceronis lingua ⁊ussicin feruens de
mostenis oratio animȩ ut possit implere
sermonẽ. si uelĩ hereticoꝵ fraudulentias
ꝓdere. qͥ uerbotenꝰ resurrectionẽ fatenteᷤ.
animo negant: Solent enĩ mulierculȩ
eoꝵ mãmas tenere: ueneri applaudere.
lũbos & femina. & puras attrectare
rasse in adolescentia. & phi losophoꝵ idẽ
gentiliũ studus erudĩtũ. in pͥncipio fi.¬
dei ignorasse dogmata xp̃iana. & hoc

Expanded text:
placentas et medicos ac sutores ingerunt ulplacentas et medicos ac sutores ingerunt ultroque interrogant, utrum credamus et genitalia utriusque sexus resurgere, nostras genas hirtas, feminarum leues fore et habitudinem corporis pro maris ac feminae distinctione diuersam. quod si dederimus, statim expetunt uuluam et coitum et cetera, quae in uentre sunt et sub uentre. singula membra negant et corpus, quod constat ex membris, dicunt resurgere. Non est huius temporis contra dogma peruersum rhetoricum iactare sermonem. non mihi diues Ciceronis lingua susit inplere feruorem, si uelim hereticorum fraudulentias prodere, qui uerbo tenus resur-rectionem fatentes animo negant. solent enim mulierculae eorum mammas tenere, uentri adplaudere, lumbos et femina et puras adtrectare rasse in adulescentia et philosophorum, id est gentilium, studiis eruditum in principio fidei ignorasse dogmata Christiana et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
hensa fuerit: instruunt alios dolos. & in¬
nocentiã simulant. & maliciosos nos uo.¬
cant. & qͣsi sĩplicit̃ credentes aiunt. Credi
mꝰ resurrectionẽ carnis. Hoc uͦ cũ dixerĩt.
uulgꝰ in doctũ putat sibi posse sufficere
maxime qͥa idipsũ & in sẏmbolo credit᷑.
Introges ultͣ. circuli strepitꝰ cõmouetur.
fautores olamitant. Audisti resurrecti.¬
onẽ carnis. Qͥd queris ampliꝰ : & in ꝑuer¬
sũ studiis cõmutatis sicophantȩ illi ut¬
siplices appellant᷑. Qo si obduraueris
frontẽ & urgeri ceꝑis carnẽ digitis tenens.
an ipsã dicant resurrecturã quȩ cernitur.
quȩ tangit᷑ quȩ incedit & loqͥt᷑. pͥmorident:
deinde ꝓnunciant dicentibꝰ. Quȩ nob̾ utrũ
capillos & dentes. pectꝰ & uentrẽ.manꝰ & pe¬
des.cet̾osq artꝰ ex integro resurrectio ex hi¬
beat. Tc̃ uͦ risuse tenere ñ posst̃. cachinnoq
ora soluentes. tonsores nob necessarios. et

Expanded text:
hensa fuerit, struunt alios dolos et inhensa fuerit, struunt alios dolos et innocentiam simulant et nos malitiosos uocant et quasi simpliciter credentes aiunt: \'credimus in resurrectionem carnis\'. hoc uero cum dixerint, uulgus indoctum putat sibi posse sufficere, maxime, quia id ipsum et in symbolo creditur. interroges ultra: circuli strepitus commouetur, fautores clamitant: \'audisti resurrectionem carnis, quid quaeris amplius?\' et in peruersum studiis commutatis nos sycophantae, illi simplices appellantur. quodsi obduraueris frontem et urguere coeperis carnem digitis tenens, an ipsam dicant resurgere, quae cernitur, quae tangitur, quae incedit et loquitur, primo rident, deinde adnuunt. dicentibusque nobis, utrum capillos et dentes, pectus ac uentrem, manus et pedes ceterosque artus ex integro resurrectio exhibeat, tunc uero se tenere non possunt cachinnoque ora soluentes tonsores nobis necessarios et
Abbreviated transcription (Latin):
nodꝰ nicena eos ñ nominat qͦscerte an¬
te sẏnodũ fuisse sĩ dubiũ ẽ. &d si qͣndo ur¬
geri cȩꝑint. & aut subscͥbendũ eis fuerit
aut exeundũ de eccłia: miras strõphas
uideas. Sic uerba tẽꝑant. sic ordinẽ uer¬
tunt. & ambigua queq c̾cinnant. ut nr̃am
& aduersarioꝵ c̾fessionẽ teneant. ut alit̾
hereticꝰ. alit̾ audiat catholicꝰ. Qͣsi ñ eodem
sp̃u & apollo delficꝰ atq loxias oracła
cecinerint creso & pẏrro diuersis tẽpo¬
ribꝰ s pari illudentes stropha. Exẽpli
causa subiciã. Credimꝰ inqͥunt resurrecti¬
onẽ futam corpoꝵ. Hoc si benedicatur
pura c̃fessio ẽ.S qͥa corpora st̃ cȩlestia
& t̃restria. & aer iste & aura tenius upx¬
ta nat᷑am suã corpora nominant᷑ corpꝰ
ponunt. ñ carnẽ. ut orthodoxꝰ corpꝰ audi¬
ens. carnẽ putet. hereticꝰ sp̃m recognos¬
cat. hec ẽ eoꝵ pͥma decipła. Que si depre¬

Expanded text:
nodus eos Nicena non nominat; quos certe annodus eos Nicena non nominat; quos certe ante synodum fuisse non dubium est. quodsi quando urgueri coeperint et aut subscribendum eis fuerit aut exeundum de ecclesiis, miras strophas uideas. sic uerba temperant, sic ordinem uertunt et ambigua quaeque concinnant, ut et nostram et aduersariorum confessionem teneant, ut aliter hereticus, aliter audiat catholicus. quasi non eodem spiritu et Apollo Delphicus atque Loxias oracula fuderit Croeso et Pyrrho diuersis temporibus, sed pari inludens stropha. Exempli causa subiciam: \'credimus\', inquiunt, \'resurrectionem futuram corporum\'. hoc si bene dicatur, pura confessio est. sed quia corpora sunt caelestia et terrestria et aer iste et aura tenuis iuxta naturam suam corpora nominantur, corpus ponunt, non carnem, ut orthodoxus corpus audiens carnem putet, hereticus spiritum recognoscat. haec est eorum prima decipula; quae si depre
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptione tergiuersant᷑ quert̃q suffragia
Aliꝰ. ñ possũ inqͥt dãpnare. qͦd nemo dãpna¬
uit. aliꝰ nichil suꝑ hoc a patribꝰ statutũ ẽ.
Utdũ totiꝰ orbis ꝑuocatur auctoritas. sub¬
tetigit : Quȩ enĩ dãpnauit arriũ. dãpnas¬
set utiq origenẽ. si illiꝰ dogmata reꝓbass&
Scilic& uno medicamine om̃s simł mor¬
bos deb̾e curare: & iccͥco sp̃s sc̃i neganda
maiestas ẽ. qͥa in illa synodo suꝑ substan¬
tiã eiꝰ. silentiũ fuit. De arrio t̃c̃. ñ de ori.¬
gene questio erat. De filio ñ de sp̃u sco c̃¬
fessi st̃. qͦd negabat᷑ tacuert̃. De qͦ nemo que¬
rebat. qͣnꝗͣ latent᷑. & origenẽ fontẽ arrii
ꝑcussert᷑. Dãpnantes enĩ eos qͥ filiũ de pa¬
tris negant eẽ substantia. illũ parit̃ ar¬
riũq dãpnauert̃. Alioqͥn hoc argum̃to
nec ualentinꝰ nec marcion nec catafri¬
gas nec manicheꝰ dãpnari debent. qͥa sy¬

Expanded text:
scriptionem tergiuersantur quaeruntque suffugia. scriptionem tergiuersantur quaeruntque suffugia. alius: \'non possum\' inquit, \'damnare, quod nemo damnauit\'; alius: \'nihil super hoc a patribus statutum est\', ut, dum totius orbis prouocatur auctoritas, subtetigit? quae enim damnauit Arrium, damnasset utique et Origenem, si illius dogmata reprobasset\'. scilicet uno medicamine omnes simul morbos debuere curare; et idcirco spiritus sancti neganda maiestas est, quia in illa synodo super substantia eius silentium fuit. de Arrio tunc, non de Origene quaestio erat; de filio, non de spiritu sancto. confessi sunt, quod negabatur; tacuerunt, de quo nemo quaerebat. quamquam latente et Origenem, fontem Arrii, percusserunt; damnantes enim eos, qui filium de patris negant esse substantia, illum pariter Arriumque damnarunt. alioquin hoc argumento nec Valentinus nec Marcion nec Cataphrygas nec Manicheus damnari debent, quia sy
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ iꝰto. Qͥ loqͥt᷑ in qͥt ueritatẽ cũ ꝓximosuo
idẽ cũ his qͥ domestici fidei st̃. Ex qͦ intelligi
uolunt nos qͥ necdũ iniciati sumꝰ deb̾e au.¬
dire m̃daciũ ne pariuili atq lactentes so.¬
lidioris cibi edulio suffocem. Ed aut̃ ꝑiuri¬
oꝵ atq m̃daciĩ int̾ se origene̾s federentur
sextꝰ stromatũ liber: in qͦ platonis sententia
nr̃m dogma cõponit. plenissime docet.
Qd gͥ faciã: Negẽ me istiꝰ dogmatis eẽ : Non
credunt. Iure ridebt̃ & dicent. Domi nobis
ista nascunt᷑. faciã qͦd solũ cauent. ut sacra
eoꝵ atq mysteria in publicũ ꝓferã. et
om̃is prudentia qͣ nos sĩplices ludunt. in
ꝓpatulo sit & qͥ neganti uoci ñ credunt:
credant saltĩ arguenti stilo. hoc enĩ uł ma.¬
xime cauent. ne qͣndo c̃tra auctorẽ suum
eoꝵ scͥpta teneant᷑. facile dicunt cũ uira.¬
m̃to. qͦo postea alio soluant ꝑiurio. a sub.¬

Expanded text:
super iusto: qui loquitur, inquit, ueritatem cum proximo suo, super iusto: qui loquitur, inquit, ueritatem cum proximo suo, id est cum his, qui domestici fidei sunt. ex quo intellegi uolunt nos, qui necdum initiati sumus, debere audire mendacium, ne paruuli atque lactantes solidioris cibi edulio suffocemur. quod autem periuriorum atque mendacii inter se orgiis foederentur, sextus Stromatum liber, in quo Platonis sententiae nostrum dogma conponit, planissime docet. Quid igitur faciam? negem me eiusdem dogmatis esse? non credent. iurem? ridebunt et dicent: \'domi nobis ista nascuntur\'. faciam, quod solum cauent, ut sacra eorum atque mysteria in publicum proferam et omnis prudentia, qua nos simplices ludunt, in propatulo sit, ut, qui neganti uoci non credunt, credant saltem arguenti stilo. hoc enim uel maxime cauent, ne quando contra auctorem suum eorum scripta teneantur. facile dicunt cum iuramento, quod postea alio soluant periurio; ad sub
Abbreviated transcription (Latin):
ingenii eruditionis diligentia cõpensa.¬
re Congregtui libros eiꝰ fateor & idõ er¬
rores non seqͣr. qͥa scio uniuersa que scͥp.¬
qͦr. Uenenata st̃ illiꝰ dogmata. aliena ab
script᷑is sc̃is iĩ scͥpt̾is facientia. Legi inqͣm. le.¬
gi origenẽ & si in legendo cͥmen ẽ: fateor
& nr̃m marsupiũ alexandrinȩ cartȩ eua.¬
cuauert̃. Si mͥ creditis: origenista nunquã
fui. Si ñ creditis: nc̃ ẽẽ cessaui. Qd nec sic ad¬
ducimini ad fidẽ. cõpellitis me in defensionẽ
mei c̃tra amasiũ urm̃ scͥb̃e. ut si ñ creditisne.¬
ganti. credatis saltẽ accusanti.S libentꝰ mͥ
erranti credit᷑ : q̃m correcto. Nec mirũ. Pui.¬
ꝓpt̾ animales & luteos. nolle palã dogmata
c̃fiteri. Ipsoꝵ enĩ decretũ ẽ. ñ facile marga.¬
ritas ante portos mittendas. nec dandum
scm̃ canibꝰ. & cũ dđ dicere. in corde meo ab¬¬
scondi eloqͥa tua ut ñ peccẽtͥ. & in alio loco

Expanded text:
ingenii lectionis diligentia conpensaingenii lectionis diligentia conpensarem! congregaui libros eius, fateor; et ideo errores non sequor, quia scio uniuersa, quae scriptianis loquor: uenenata sunt illius dogmata, aliena a scripturis sancctis, uim scripturis facientia. legi, inqgi Origenem; et si in legendo crimen est fateor; et nostrum marsupium Alexandrinae chartae evacuarunt. Si mihi creditis, Origenistes nunquam fui; si non creditis, nunc esse cessavi. Quod si nec sic adducimini ad fidem, compellitis me ad defensionem mei, contra amasium vestrum scribere: ut si non creditis neganti, credatis saltem accusanti. Sed libentius mihi erranti creditur, quam correcto. Nec mirum, puopter animales et luteos nolle palam dogmata confiteri. ipsorum enim decretum est non facile margaritas ante porcos esse mittendas nec dandum sanctum canibus et cum Dauid dicere: in corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi; et in alio loco
Abbreviated transcription (Latin):
pedit odisse hoĩes & gentẽ aliqͣm detestan.
miro odio auersor c̃cisionẽ. Usq hodie enim
nȩ Obiciat mͥqͥspiã. cur hominem uideũ
habui p̃ceptorẽ. & aud& qͥdã ꝓferre litt̾as
meas ad dy dimũ qͣsi ad magistrũ. Grande cri¬
men discipłi. si hominẽ eruditũ & senẽ inagi¬
strũ dixerĩ. & tam̃ uolo inspicere ipsã epłã.
quȩ tanto tẽpore in calũpniã reseruata ẽ.¬
Nichil p̃t̃ honorẽ & salutationẽ c̃tin&. In¬
epta st̃ hȩc & friuola. Arguite potiꝰ ubi he¬
resim defendim aibi pͣuum origenis dogma
laudauerĩ. In lectione isaie in qͦ duo sera¬
positionẽ in duo testam̃ta mutauit: habe¬
tur libers in manibꝰ ante .xx. annos editus.
Tot opꝰcula mea & maxime cõmentarisux¬
ta oportunitatẽ locoꝵ gentilẽ sectã lace¬
rant. Qd aut̃ opponunt c̃gregasse me li¬
bros illiꝰ suꝑ cunctos homines: ut inã om̃i¬
ũ tͣctatoꝵ hab̾em uolumina. ut tardicatẽ

Expanded text:
pedit odisse homines et gentem aliquam detestari, pedit odisse homines et gentem aliquam detestari, miro odio auersor circumcisos; usque hodie enim nae. obiciat mihi quispiam, cur hominem Iudaeum habuerim praeceptorem, et audet quidam proferre litteras meas ad Didymum quasi ad magistrum. grande crimen discipuli, si hominem eruditum et senem magistrum dixerim. et tamen uolo inspicere ipsam epistulam, quae tanto tempore in calumniam reseruata nihil praeter honorem et salutationem continet. inepta sunt haec et friuola. arguite potius, ubi heresim defenderim, ubi prauum Origenis dogma laudauerim. in lectione Esaiae, in qua duo serapositionem in duo testamenta mutaui? habetur liber in manibus ante uiginti annos editus. tota opuscula mea et maxime commentarii iuxta oportunitatem locorum gentilem sectam lacerant. quod autem opponunt congregasse me libros illius super cunctos homines, utinam omnium tractatorum haberem uolumina, ut tarditatem
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ponde uidicandũ ẽ. Mordet᷑ & luciꝰ qͦd¬
in cõposito currat pede. & tam̃ sales eiꝰ lepos¬
q laudant᷑. Dũ eẽm uuienis miro ferebar
discendi ardore. nec uixta qͦrũdã p̃sũptionẽ
ipse me docui. Apollinarẽ laudgcenum
audiui antiochiȩ frequent᷑ & colui. & cũ me in
ma suscepi.Iã canis spargebar caput. & ma¬
gistrũ potiꝰ ꝗͣ. discipłm decebat. Perrexi tam
alexandriã. audiui di dimũ. In multis ei gm̃s
ago qͦd nesciui: didici. qͦd sciebã illo docente
ñ ꝑdidi. Putabant me hoĩes finẽ fecisse dis¬
cendi. Ueni rursũ iherosolimã & bethleem
Quolabore. qͦ p̃cio. barabanũ nocturnũ ha¬
bui p̃ceptorẽ. Timebat enĩ udeos. & mͥ alte¬
rũ ex hi bebat nichodemũ. hoꝵ om̃iũ fre¬
quent̃ in opꝰculis meis facio m̃tionẽ. Certe
ũ ẽ. Rapiat megͦ utraq turma diuersũ¬
altͥnsecꝰ. qͥa magistrũ utrunq c̃fiteor: Si ex¬

Expanded text:
rum pondere iudicandum erum pondere iudicandum e leposque laudantur. Dum essem iuuenis, miro discendi ferebar ardore nec iuxta quorundam praesumptionem ipse me docui. Apollinarem Laodicenum audiui Antiochiae frequenter et colui et, cum me in ma suscepi. Jam canis spargebatur caput, et magistrum potius quam discipulum decebat. Perrexi tamen Alexandriam, audivi Didymum: in multis ei gratias ago. Quod nescivi, didici: quod sciebam, illo docente, non perdidi. Putabant me homines finem fecisse discendi. Veni rursum Jerosolymam et Bethleem. Quo labore, quo pretio Baraninam nocturnum habui praeceptorem! Timebat enim Judaeos, et mihi alterum exhibebat Nicodemum . Horum omnium frequenter in opusculis meis facio mentionem. Certe um est; rapiat me ergo utraque turma altrinsecus, quia magistrum utrumque confiteor. si ex
Abbreviated transcription (Latin):
tͣctat᷑ locꝰ. & allegoriȩ nubilũ strena ex¬
positione discutit᷑. Laudaui intpͣtem non
re uidiciũ. legant in ȩcłiasten cõmentari¬
os. replicent᷑ in epła ad ephesios tͥa uolu¬
mina: & intelligent me semꝑ eiꝰ dogma¬
tibꝰ c̃traisse. Quȩ enĩ stulticia ẽ. sic alicuiꝰ
laudare doctͥnam. ut seqͣr & blasphemiã:
& beatꝰ cypͥanꝰ tertulliano magistro utit᷑.
ut eiꝰ scͥpta ꝓbant. Cũq eruditi & ardentis
uiri delectet᷑ ingenio: montanũ cũ eo ma.¬
ximillãq ñ seqͥt᷑. fortissimos libros contra
porphyriũ scͥbit apollanaris ẜccłiasticã
pulchre eiisebiꝰ historiã texuit. Alter eoꝵ
impietatis arrii aꝑtissimꝰ ꝓpugnator est.
Ne in qͥt isaias qui dicunt᷑ bonũ malũ. &
malũ bonũ. qͥ faciunt a marũ dulce & dul¬
ce amarũ. Nec bonis aduersarioꝵ si honestũ¬
qͥd habuerint detͣhendũ ẽ. nec amicoꝵ lau¬

Expanded text:
tractatur locus et allegoriae nubilum serena extractatur locus et allegoriae nubilum serena expositione discutitur. laudaui interpretem, non re judicium, legant in Ecclesiasten Commentarios: replicent in Epistolam ad Ephesios tria volumina, et intelligent, me semper ejus dogmatibus contraisse. Quae enim stultitia est, sic alicujus laudare doctrinam, ut sequaris et blasphemiam? Et beatus Cyprianus Tertulliano magistro utitur, ut ejus scripta probant; cumque eruditi et ardentis viri delectetur ingenio, Montanum cum eo Maximillamque non sequitur. Fortissimos libros contra Porphyrium scripsit Apollinaris, ecclesiasticam pulchre Eusebius i historiam texuit; alter eorum inpietatis Arrii apertissimus propugnator est: uae, inquit Esaias, qui dicunt bonum malum et malum bonum, qui faciunt amarum dulce et dulce amarum. nec bonis aduersariorum, si honestud habuerint, detrahendum est nec amicorum lau
Abbreviated transcription (Latin):
ce me affecẽre c̃tumelia. sic ingem¬
sĩ p̃dicantes ut fidĩ tollerent ueri¬
tatẽ. Ꝙ qͥa eadẽ & in alexandria
& roma. & toto pene orbe boniho¬
mines suꝑ meo nõie iactare c̃sueuert̃. & tan¬
tũ me diligt᷑. ut sine me heretici ẽẽ ñ possiq.
omittã ꝑsonas. rebꝰ tantũ & cͥminibꝰ respon¬
debo.Neq enĩ causȩ ꝓdest maledicentibꝰ re¬
maledicere & aduersarios talione morđe.
cui p̾cipit᷑ malũ ꝓ malo ñ redđe. s uincere
in bono malũ. sałar obꝑbrus. & alt̾am uer¬
b̾anti p̃bere maxillã. Obicuint mͥ qͣre orige¬
nẽ aliqͣndo laudauerĩ. Ni fallor duo st̃ in qͥ¬
lus cantici canticoꝵ & ꝓlogꝰ in libro hebri¬
icoꝵ nominũ. Qd ibi de dogmatibꝰ ecdiȩ dr̃
surrectione. qͥd de statui animȩ atq substan¬¬
tia. Sĩplex int̾p̃tatio atq doctrina. simpli.¬
ci uoce laudata ẽ. Nichil ibi de fide. nichil.
de dogmatibꝰ cõp̾hensũ ẽ. Morał tantum

Expanded text:
ca me adfecere contumelia sic ingenium praedicantes, ut fidei tollerent ueritatem. quia eadem Alexandriae et Romae et in toto paene orbe boni homines super meo nomine iactare consuerunt et tantum me diligunt, ut sine me heretici esse non possint, omittam personas et rebus tantum et criminibus respondebo. neque enim causae prodest maledicentibus remaledicere et aduersarios talione mordere, cui praecipitur malum pro malo non reddere, sed uincere in bono malum, saturari obprobriis et alteram uerberanti praebere maxillam. Obiciunt mihi, quare Origenem aliquando laudauerim. ni fallor, duo loca suliis Cantici canticorum et prologus in libro Hebraicorum Nominum. quid ibi de dogmatibus ecclesiae surrectione? quid de animae statu atque substantia? simplex interpretatio atque doctrina simplici uoce laudata est. nihil ibi de fide, nihil de dogmatibus conprehensum est. moralis tantum
Abbreviated transcription (Latin):
cus posuit : aut uixta lucã dicebat ad cun¬
ctos. Siqͥs uult ꝓost me uenire abneget se¬
met ipsũ. & tollat crucẽ suã & seqͣt᷑ me Cuꝰ
exhortationis hic sensus ẽ. Non ẽ. delicata
in dm̃ & secura confessio. Qui in me credit.
debec suũ sanguinẽ funde. Qͥ enĩ ꝑdident
animã suã in p̾senti : lucrieam faciet in fu¬
turo. Cotidie credens in xp̃o. tollit crucẽ
suã & negat se ipsum. Qͥ impudicꝰ fuit.
uersus ad castitatẽ : temꝑantia uxuriã ne¬
gat. Qui formidolosus & timidꝰ. assumpto
tiam. negat stulticiã. Qđ scientes ñ solũ
in ꝑsecutionis tempore & necefsitate mar¬
tyru. s in om̃i conuersatione. oꝑe cogitati¬
one. sermone negemꝰ nosmet ipsos. qͥ ante
fuimꝰ. & conficeam᷑ eos qͥ in xp̃o renati su
Iccuto enim oñs crucifixus ẽ : ut & nos qͥ¬

Expanded text:
cus posuit, aut iuxta Lucam dicebat ad cuncus posuit, aut iuxta Lucam dicebat ad cunctos: si quis uult post me uenire, abneget se ipsum et tollat crucem suam et sequatur me. cuius exhortationis hic sensus est: non est delicata in deum et secura confessio. qui in me credit, debet suum sanguinem fundere. qui enim perdiderit animam suam in praesenti, lucri eam faciet in futuro. cottidie credens in Christo tollit crucem suam et negat se ipsum. qui inpudicus fuit, uersus ad castitatem temperantia luxuriam negat; qui formidolosus et timidus, adsumpto e sapientiam, negat stultitiam. quod scientes non solum in persecutionis tempore et necessitate martyrii, sed in omni conuersatione, opere, cogitatione, sermone negemus nosmet ipsos, qui ante fuimus, et confiteamur eos, qui in Christo renati sumus. idcirco enim dominus crucifixus e
Abbreviated transcription (Latin):
met ipsũ quȩ est stu aut negatio. aut qͦmͦ qͥ
seqͥt᷑ saluatorẽ se ipsum neget. De qͦ in t̾cio
cõnitarieꝵ eiꝰd̃ mathei libro. ita breuit̾ locutꝰ
sũ. Qui deponit uet̾em hominẽ cũ oꝑib sui
negat se ipsu dicens. uiuo aut̃ iã ñ ego. uiuit
sumꝰ. Postꝗͣ ostendit discipłis suis qd qͦportero⁊
eũ in ierłm multa mala pati a sacerdotib
& scribis & pͥncipib sacerdotum. & occidi as¬
sumens eũ pecrꝰ cepit increpare eũ & dicere.
Absit ã te dñe. ñ erit tͥ hoc. Qui conuersus
dicit petro. Uade post me sathana. scanda¬
Humano qͥꝑpe timore ꝑt̾rit᷑. passionẽ dñi
formidauit. & qͦmͦ audiens multa pati & occi¬
di timebat : sic audiens tercia die resurget:
gaude debuerat. & tristiciã passionis resur¬
rectionis gła mitigare. Unde illo ꝓ timore
correpto: loquebat᷑ ad om̃s discipłos suos. siue
conuocauit turbã cũ discipłis suis ut mar¬

Expanded text:
t sui abnegatio aut quomodo, qui t sui abnegatio aut quomodo, qui sequitur saluatorem, se ipsum negat? — De quo in tertio commentariorum eiusdem Matthei libro ita breuiter locutus sum: qui deponit ueterem hominem cum operibus eius, negat se ipsum dicens: \'uiuo autem non ego, uiuit sumus: postquam ostendit discipulis suis, quod oporteret eum ire Hierusalem et multa pati a sacerdotibus et scribis et principibus sacerdotum et occidi, adsumens eum Petrus coepit increpare et dicere: absit a te, domine, non erit tibi hoc. qui conuersus dicit Petro: uade post me, satanas, scandahumano quippe timore perterritus passionem domini formidabat. et quo modo audiens \'multa pati\' et \'occidi\' timebat, sic audiens: et tertia die resurget gaudere debuerat et tristitiam passionis resurrectionis gloria mitigare. unde illo pro timore correpto loquebatur ad omnes \'discipulos\' siue conuocauit turbam cum discipulis suis, ut Mar
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ arundinẽ qͣssatã ñ confregit. & linũ
fumigans ñ extinix̃: iudiciũ qͦ ꝑdux̃ ad
uictoriã. cui udicia uera st̃. iustificata
in semet ipsis. ut iustificet᷑ in sermonib
suis. & uincat dũ uidicat᷑. & tam dui lum̃
p̃dicationis eiꝰ in mundo resplendeat. nulliꝰ¬
q conterat᷑ & uincat᷑ insidiis. donec ponat
in terra iudiciũ. & impleat᷑ illud qđ scri¬
ptum ẽ. fiat uoluntas tua sic̾ in celo & in
terra. Et in nomine eiꝰ gentes sꝑ abunt. siue
in lege eiꝰ sꝑabunt insulȩ. Quomͦ enim insule
turbine flatuq uentor & crebris tempestatib
ferunt᷑ qͥd̾ s ñ subutunt᷑ : in exemplũ euan¬
gelice domꝰ quȩ suꝑ petrã robusta mole fim¬
data ẽ. ita & eccłiȩ quȩ sꝑant in lege & in
nomine saluatoris loquumt᷑ ꝑ ysaiã. Ego ciui¬
tas firma. cuutas quȩ obpugnat᷑. .iii. &4.¬
uẽ sensũ habeat qd̾ in cuangłista matheo
scriptũ ẽ. siqͥs uult post me uenire ab neget se

Expanded text:
rundinem quassatam non confregit et linum fumigans non extinxit, iudicium quoque perduxit ad uictoriam, cuius iudicia uera sunt, iustificata in semet ipsis, ut iustificetur in sermonibus suis et uincat, cum iudicatur, et tam diu lumen praedicationis eius in mundo resplendeat nulliusque conteratur et uincatur insidiis, donec ponat in terra iudicium et inpleatur illud, quod scriptum est: fiat uoluntas tua sicut in caelo et in terra. et in nomine eius gentes sperabunt siue in lege eius sperabunt insulae. quo modo enim insulae turbine flatuque uentorum et crebris tempestatibus feriuntur quidem, sed non subuertuntur in exemplum euangelicae domus, quae super petram robusta mole fundata est, ita et ecclesiae, quae sperant in lege et in nomine domini saluatoris, loquuntur per Esaiam: ego ciuitas firma, ciuitas, quae obpugnatur. Quem sensum habeat, quod in euangelista Mattheo scriptum est: si
Abbreviated transcription (Latin):
gelice interp̃tationis sp̃m derelinqͥns. in
uidaicȩ utt̾ȩ morte reqͥescit: isti cuncta oꝑa
uulnerant᷑. Linũ qͦ fumigans ñ extinguet.
popłm de gentib congregatũ. qͥ extinoto
legis nat᷑alis ardore fumi amarissimi & qͥ
noxiꝰ ocłis ẽ. tenebroseq caliginis inuolue¬
bat᷑ errorib. Quẽ ñ solũ ñ restuix̃. & re¬
degit in cinerẽ: s e contrario d̾ parua scin¬
tilla & pene moriente maxima suscitauit
incendia. rta ut totꝰ orb̾ ardet igne dñi
saluatoris. quẽ uenit nittere suꝑ terra
&̾ in om̃ib arłe desidat. Scd̾m tropolo¬

Expanded text:
derelinquens in Iudaicae litterae morte requiescit, istius cuncta opera uulnerantur. 1inum quoque fumigans non extinguet, populum de gentibus congregatum, qui extincto legis naturalis ardore fumi amarissimi et qui noxius oculis est tenebrosaeque caliginis inuoluebatur erroribus. quem non solum non restinxit et redegit in cinerem, sed e contrario de parua scintilla et paene moriente maxima suscitauit incendia ita, ut totus orbis arderet igne domini saluatoris, quem uenit mittere super terram et in omnib
Abbreviated transcription (Latin):
qd in malachia scriptũ ẽ. ipse ẽ. helias qͥ
uenturꝰ ẽ. Non qđ ead̾ anima ut heretici
fuspicant᷑. & in helia & ioħe fuerit: s qo
eand habuerit scĩ sp̃s grãm. ⁊ona cinctꝰ
ut ipse sustinuit ab ietabel. Nt qmͦ heliã
scdi p̃cur sor aduentꝰ ẽ. ita ioħs uentum¬

Expanded text:
quod in Malachia scriptum est, ipse est Helias, qui uenturus est, non quo eadem anima, ut heretici suspicantur, et in Helia et in Iohanne fuerit, sed quod eandem habuerit sancti spiritus gratiam zona cinctus ut ille sustinuit ab Iezabel, ut, quomodo Helias secundi praecursor aduentus est, ita Iohannes ue
Abbreviated transcription (Latin):
te uet̾em scripturã aut ñ satis legere. aut
ñ satis intelligere. quȩ tantis obscuritatib
fut᷑oꝵs typis inuoluta ẽ. ut om̃is int̾p̾tatio¬
ne egeat. & porta orientał d̃ qͣ exorit᷑ lum̃¬

Expanded text:
te ueterem scripturam aut non satis legere aut te ueterem scripturam aut non satis legere aut non satis intellegere, quae tantis obscuritatibus et futurorum typis inuoluta est, ut omnis interpretatione egeat et porta orientalis, de qua uerum lum
Abbreviated transcription (Latin):
d& algasiam de questionihus
ilius ois apodtonus ⁊ͥ ini¬
Torsiecatione noĩs sui lon¬
ga ad nos nauigatione si¬¬
gnauit & de occani littore
atq ultimis gallie finib roma p̾t̾ita qͤsiuit
bethłeem ut inueniret in ea cclestẽ panẽ.
& saturatꝰ eructaret in dm̃. ac diceret. eru¬
dauit cor meũ uerbii bonũ. dico ego oꝑa
mea regi: deculit mͥ in parua scedula
maximas questiones. qͦs a te datas mͥq tra¬
dendas. diceret. A quarui lectionẽ intelle¬
rristi. ⁊diũ regine sabba int̾e cẽ. completũ.
quȩ de finib terrȩ sapientiã uenit audi¬
re salomonis. Non qͥdẽ ego salomon qͥ an
te se & post se cunctis hominib p̾fert᷑
in sapientia. s tu regina appellanda es sab¬
ba: in cuꝰ mortali corpore nͥ regnet pecca¬
tum. & quȩ ad dm̃ tota m̃te conuersa au¬
dis ab eo. conuertere coni̾t̾e sumamitis. A¬
enim sabba in lingua nr̃a conu̾sionẽ sonat.
de euangłio tantũ & de apłosposite indicais

Expanded text:
D ALGASIAM. De quaestionibus ilius meus Apodemius, qui interpretationem nominis sui, longa ad nos veniens navigatione, signavit, et de Oceani littore, atque ultimis Galliarum finibus, Roma praeterita, quaesivit Bethleem, ut inveniret in ea coelestem panem, et saturatus eructaret in Domino, ac diceret: Eructavit cor meum verbum bonum, dico ego opera mea regi , detulit mihi in parva schedula maximas quaestiones, quas a te datas, mihique tradendas diceret. Ad quarum lectionem intellexi studium reginae Saba in te esse conpletum, quae de finibus terrae sapientiam uenit audire Salomonis. non quidem ego Salomon, qui et ante se et post se cunctis hominibus praefertur in sapientia, sed tu regina appellanda es Saba, in cuius mortali corpore non regnat peccatum et quae ad dominum tota mente conuersa audies ab eo: conuertere, conuertere, Sunamitis. etenim Saba in lingua nostra \'conuersionem\' sonat. de euangelio tantum et de apostolo positae indicant
Abbreviated transcription (Latin):
in uia quȩ xp̃s ẽ. De hac abhominatione
hereticȩ ꝑuerseq doctrine licebat apłs. qd̃
homo iniqͥtatis &e aduersariꝰ eleuet se contͣ
in templo dei & ostende se qđ ipse sit ds.
cuiꝰ aduentꝰ sođm oꝑationẽ sathanȩ & ea quȩ
concepta st̾ facit ꝑire abortio. & que nata
ad pueritiã. & ad ꝑfectam ecatẽ ꝑ uenire
ñ posse. Quãobrẽ orandꝰ ẽ. dũs ne in exordio
fidei crescentis ecatis oriat᷑ hyens de qͦ scriptũ
ẽ. hyens transũt. ab ut sibi. ne otio torpea¬
m: s ĩminente naufragio suscitemꝰ dormientẽ
dnm̃ atq dicamus. preceptor salua nos ꝑimus.
uid sibi uelit quod scriptum est in euangłio
scđm lucam et ñ recepunt eum. qm̃ facies

Expanded text:
in uia, quae Christus est. de hac abominatione in uia, quae Christus est. de hac abominatione hereticae peruersaeque doctrinae dicebat apostolus, quod homo iniquitatis et aduersarius eleuet se contrain templo dei et ostendere se, quod ipse sit deus; cuius aduentus secundum operationem satanae et ea, quae concepta sunt, facit perire abortio et, quae nata, ad pueritiam et ad perfectam aetatem peruenire non posse. quam ob rem orandus est dominus, ne in exordio fidei et crescentis aetatis oriatur hiems, de qua scriptum est: hiems transiit, abiit sibi, ne otio torpeamus, sed inminente naufragio suscitemus dormientem dominum atque dicamus: praeceptor, salua nos, perimus. Quid sibi uelit, quod scriptum est in euangelio secundum Lucam: et non receperunt eum, quoniam facies
Abbreviated transcription (Latin):
uitas suꝑ montẽ posita. & discaltiamꝰ nos
pelle litterȩ. nudisq petib cũ moysen ascen¬
dentes montẽ syna aicimꝰ transiens uidebo
uisionẽ hanc magnã. ut possimꝰ lutelligere
pregnantes animas quȩ de semine doctrina¬
rũ & sermonis dei initia fidei concepunt: &
gines mebraq suscipiant: ita sensus ratione
nationẽ desolationis stantẽ in eccłia. & satha¬
nan transfigurari in angłm lucis. De istiꝰ¬
Has ego reor uxta mysticos intellectꝰ. eẽ.
cta in transgressione facta ẽ. Saluabit᷑ aut̃
ꝑ filioꝵ generationẽ: si ꝑmanserit in fide
&̾ caritate. & scĩcitate & pudicitia. Que si
de sermone diuino aliqͥndo generarint: ne¬
ceẽ ẽ. que generata st̃ crescere. & pͥmũ acci¬
ꝑe lac infantiȩ. donec ꝑueniant ad solidũ
ratione iusticiȩ paruulus enĩ ẽ. Hȩ gͦ aie¬
tant᷑ ꝙ ꝑeunt. & in tempestate atq ꝑsecu¬
tionib ꝑmanere ñ possunt: p̃sertĩ si ociũ
habuerint bonorr oꝑũ. & ñ ambulauerit

Expanded text:
itas super montem posita , et discalciemus non pelle litterae, nudisque pedibus cum Moyse ascendentes montem, dicamus: Transiens videbo visionem hanc magnam ; ut possimus intelligere praegnantes animas, quae de semine doctrinarum et sermonis Dei, initia fidei conceperunt, et gines membraque suscipiant: ita sensus ratione nationem desolationis stantem in Ecclesia, et Satanam transfigurari in Angelum lucis . De istiuhas ergo reor iuxta mysticos intellectus esse cta in transgressione facta est; saluabitur autem per filiorum generationem, si permanserint in fide et caritate et sanctitate cum pudicitia. quae si de sermone diuino aliquando generarint, necesse est, quae generata sunt, crescere et primum accipere lac infantiae, donec perueniant ad solidum ratione iustitiae; paruulus enim est. hae igizantur et pereunt et in tempestate atque in persecutionibus permanere non possunt, praesertim si otium habuerint bonorum operum et non ambulauerint
Abbreviated transcription (Latin):
dubium ẽ. qͣndo ꝑsecutionis magnitudo cõ¬
pellit fugere. & graues utero pariuuiliq
lactentes fugam recardant. Licet qͥdã titi
& uespasiani aduersus uideos & p̾cipue ie¬
rłm obsidionẽ pugnamq significari uelid̃
hẏemem qͦ & sabbatũ sic intͥp̃ient᷑: ne eo
tempore fugere cõpellant᷑. qͣndo aduritia fri¬
goris in agris & in desertis locis fugientes
latere ñ patit᷑. & obseruatio sabbati aut pͦ¬
uaricatores fac̃ si fugiant. aut hostiũ gla¬
dus subiacere. si sabbati ocium &̾ p̃cepta
seruauerint. Nos aut̾ audientes dñm salua¬
torẽ ut qͥ in uidea st̃ ad montana confugiañ.
ipsi qͦ ocłos leuamꝰ ad montẽ. de qͥb scriptũ
ẽ. leuaui ocłos meos ad montẽ. unde ueniet

Expanded text:
dubium est, quando persecutionis magnitudo conpellit fugere et graues uteri paruulique lactantes fugam retardant, licet quidam Titi et Uespasiani aduersus Iudaeos et praecipue Hierusalem obsidionem pugnamque significari uelint. hiemem quoque et sabbatum sic interpretantur, ne eo tempore fugere conpellantur, quando duritia frigoris in agris et in desertis locis fugientes latere non patitur et obseruatio sabbati aut praeuaricatores facit, si fugiant, aut hostium gladiis subiacere, si sabbati otium et praecepta seruauerint. nos autem audientes dominum saluatorem, ut, qui in Iudaea sunt, ad montana confugiant, ipsi quoque oculos leuamus ad montes, de quibus scriptum est: leuaui oculos meos ad montes, unde ueniet
Abbreviated transcription (Latin):
que mͥ mundꝰ crucifixus ẽ. & ego mundo.
Qui cũ xp̃o crucifixus ẽ. spoliet pͥncipał
& potestates. & tumpbet eas in ligno.
Unde & in ȩnangłio sodm ioħem in typũ eoꝵ
qͥ in dño credit᷑i erant & se cum illo crucifixuri.
symon cyreneus porcat crucẽ eiꝰ qͣ uirta ali¬
Iuid uult significare qđ in eod matheo
scriptũ ẽ. ue pregnantib & nutrientib. in
ilł dieb.. & orate ne fiat fuga ur̃a hieme
e sabbato. Quod ex suꝑiorib pendere
manifestum.e. Cũ eram ȩuangłiũ xp̃i cim¬
cdis gentib fuerit p̾dicatũ. i uenerit con¬
suinatio. uiderintq abommnationẽ desolati¬
onis. quȩ dicta ẽ. a danihele ꝓpħa. stantẽ
in loco scõ. tc̃ p̾cipit᷑ his qui in uidea st̾ ut
fugiant in montib. & qͥ initecto ne desceudat
toslere aliqͥd de domo sua & qͥ in agro ne
reu̾tat᷑ auferre tunicã suã. De qͥb in cõm̃¬
tariis eiꝰd̃ mathei pleniꝰ diximꝰ. Statimq
conuingit᷑. He pregnantib & nutrientib

Expanded text:
quem mihi mundus crucifixus est et ego mundo. qui cum Christo cruci- . fixus est, despoliet principatus et potestates et triumphet eas in ligno. unde et in euangelio secundum Iohannem in typum eorum, qui in domino credituri erant et se cum illo crucifixuri, Simon Cyrenaeus portat crucem eius quam iuxta aliQuid uult significare, quod in eodem Mattheo scriptum est: uae praegnantibus et nutrientibus in illis diebus et: orate, ne fiat fuga uestra hieme uel sabbato ? — Quod ex superioribus pendere manifestum est. cum enim euangelium Christi cunctis gentibus fuerit praedicatum et uenerit consummatio uiderintque a bominationem desolationis, quae dicta est a Danihele propheta, stantem in loco sancto, tunc praecipitur his, qui in Judaea sunt, ut fugiant in montes, et, qui in tecto, ne descendant tollere aliquid de domo sua, et, qui in \'agro, ne reuertantur auferre tunicam suam. de quibus in commentariis eiusdem Matthei plenius diximus. statimque coniungi
Abbreviated transcription (Latin):
ue foriꝰ uocͤeiꝰ. Omĩs enim gła filiȩ regi
ab intꝰ. & arta & angusta uia ẽ. quȩ duc̃
ad uitã. Unde in plateis uox illiꝰ ñ audit᷑.
in qͥb confident̾ agit sapientia. latã spa¬
tiosamq uiã ñ ingrediens. s arguens atq
condẽnans. Vnde & his qͥ foris erant ñ sua
uoce. s ꝑ parabolas loquebat᷑. Arundinẽ
inqͥt qͥssatam ñ confringet. siue ut lxxͣ.
transtuleitͥ. calamũ fractũ ñ cont̾et.
Calamꝰ fractꝰ qui fuit antea uoçał. & in
cidit suꝑ eum. fractꝰq in illo ẽ. Propt̾ea
dr̃ de eo. Increpa dn̾e bestias calami. Et in
ihu uolumine torrens appellat᷑. aut. id
ẽ calami qͥ habet aqͣs turbidas. qͦs elegit
isrł purissima contẽnens fluenta iorlanĩ
Reuersusq m̃te in egẏptũ. & desid̾ans ce no¬
sam ac palustrẽ regionẽ peponesq & cepȩ.
&̃ allia. & cucumeres. ollasq egẏptiarũ car¬
niũ. rectissime ꝑ ysaiã appellat᷑ calamꝰ fra¬

Expanded text:
ue foris uocem eius. omnis enim gloria filiae regis ab intus et arta et angusta uia est, quae ducit ad uitam. unde in plateis uox illius non audietur, in quibus confidenter agit sapientia latam spatiosamque uiam non ingrediens, sed arguens atque condemnans. unde et illis, qui foris erant, non sua uoce, sed per parabolas loquebatur: harundinem, inquit, quassatam non confringet siue, ut Septuaginta transtulerunt. calamum fractum non conteret. calamus fractucidit super eum, fractusque in illo est; propterea dicitur de eo: Increpa Domine bestias calami : et in Jesu volumine torrens appellatur cannae, id est, calami; qui aquas habet turbidas, quas elegit Israel, purissima contemnens fluenta Jordanis: reversusque mente in Aegyptum, et desiderans coenosam ac palustrem regionem, peponesque, et cepe, et allia, et cucumeres, ollasque Aegyptiarum carnium, rectissime per Isaiam appellatur calamus fra
Abbreviated transcription (Latin):
mittit᷑. saluator esto appellatꝰ: ad quẽ & in
alio loco dic̃ pater. magnũ est tͥ uocari pue¬
amantissimꝰ in qͦ sibi cõplacuit anima dei
ñ qd̾ ds̃ animã habeat: s qd̾ in auima om̃iᷤᷤ
dei monstia̾t᷑ affectꝰ. Et ñ mirũ si in deo aĩa
nominet᷑. cũ uniuersa humani corporis
mebra scđm leges tropologiȩ & diuersas
intelligentias hab̃e dicat᷑. Posuit qͦ sp̃m

Expanded text:
mittitur, Salvator est appellatus. Ad quem et in alio loco dicit Pater: Magnum tibi est vocari pueamantissimus, in quo sibi complacuit anima Dei: non quod Deus animam habeat; sed quod in anima omnis dei monstretur affectus. et non mirum, si in deo anima nominetur, cum uniuersa humani corporis membra secundum leges tropologiae et diuersas intellegentias habere dicatur. posuit quoque spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
lege & insuł nom̃ posuit & gentes. Et hoc
ñ solũ in p̾senti loco.s ubicunq de ueteri
instrum̃to euangłiste &̾ apłi. testimonia
ꝓtulert̾: diligenti obseruandũ ẽ. ñ eos u̾¬
braico aiscrepant. hebreũ sensu fuis exp̃s¬
sisse sermonib. Puer gͥ dei omipotentis
uixca dispensationẽ carnis assũptȩ qͥ ad nõ¬

Expanded text:
lege et insulis nomen posuit et gentes. et hoc non solum in praesenti loco, sed, ubicumque de ueteri instrumento euangelistae et apostoli testimonia protulerunt, diligentius obseruandum est non eos uerHebraico discrepant, Hebraeum sensum suis expressisse sermonibus. puer igitur dei omnipotentis iuxta dispensationem carnis adsumptae, qua ad no
Abbreviated transcription (Latin):
mulierũ nullũ asserat ioħe surrexisse
maiorẽ. sed qͥ d uirgine pcieatꝰ ẽ. maiorẽ
c̾e̾. cõmemorat. siue om̃em angłm qͥ i cęł
minimꝰẽ. in terris cunctos homines ante¬
ire. Non enim in angelos ꝓficimꝰ. & ñ an¬
geli in nos: sic̃ qͥdã stertentes sopore gra¬
uissimo sõniant. Nec sufficit hoc in ioħis
laudib nͥ ipse p̃dicans baptisinũ pęniten¬

Expanded text:
mulierum nullum adserat lohanne surrexisse mulierum nullum adserat lohanne surrexisse maiorem, se, qui de uirgine procreatus est, maiorem esse commemorat siue omnem angelum, qui in caelis minimus est, in terris cunctos homines anteire. nos enim in angelos proficimus et non angeli in nos, sicut quidam stertentes sopore grauissimo somniant. nec sufficit hoc in Iohannis laudibus, nisi ipse praedicans baptismum paeniten
Abbreviated transcription (Latin):
instar arundinis uentoꝵ flatu in partes
uarias declinari. ut quẽ antea laudauerat d̾
eo nc̃ ddubitet. & de qͦ pͥus dixerat. ecct agnꝰ di
nc̃ interroget. uirum ipse an aliꝰ sit. qͥuł
uenerit uł uenturꝰ sit. ͣ Et qͥa onu̾s falsa pꝰ¬
dicatio sectat᷑ lucra. & głam querit huma¬
nã : ut ꝑ głam noscant᷑ cõpendia: asserit e¬
um cameloꝵ uestitũ pilis. uulli posse adu¬
lationi succũbere. & qui locustis uescit᷑ &
mesle suuestri opes ñ querere rigidãq
& austerã uitã aulas uitare paiatii. ꝗͦs qͣrt̾
qͥ bysso & serico & mollib uestiunt᷑. Dic̃q
eum ñ solũ ꝓpħam qͥ soleat uentura pͣdice
ecce agñ dei. ecce qui tollit peccatũ mundi.
p̃sertim c̃ ad factigium ꝓpħale baptiste
accesserit pͥmleguim. ut cui dixerat. ego
a te debeo baptizari. ipse eum baptitauerit
ñ p̾sumptione maioris. s obedientia dis¬
ciꝑłi: ac timore seruili. Cunq int̾ natos

Expanded text:
instar harundinis uentorum flatu in partes instar harundinis uentorum flatu in partes uarias inclinari? ut, quem ante laudauerat, de eo nunc dubitet et, de quo prius dixerat: ecce agnus dei, nunc interroget, utrum ipse an alius sit, qui uel uenerit uel uenturus sit. et quia omnis falsa praedicatio sectatur lucra et gloriam quaerit humanam, ut per gloriam nascantur conpendia, adserit eum camelorum uestitum pilis nulli posse adulationi succumbere et, qui lucustis uescitur ac melle siluestri, opes non quaerere rigidamque et austeram uitam aulas uitare palatii, quas quaerunt, qui bysso et serico et mollibus uestiuntur. dicitque eum non solum prophetam, qui soleat uentura praedicecce agnus dei, qui tollit peccata mundi, praesertim cum ad fastigium prophetale baptistae accesserit; priuilegium, ut, cui dixerat: ego a te debeo baptizari, ipse eum baptizauerit non praesumptione maioris, sed oboedientia discipuli ac timore seruili. cumque inter natos
Abbreviated transcription (Latin):
Nlon ioħem s discipłos eiꝰ ꝑcutit. qͥ priꝰ aoces¬
serant ad eum dicentes. Quare nos & pha¬
risei ieinamꝰ freqͥnter. discipłi aut̃ tui ñ
ieuinant:ͦ A ad ioħem. Magist̾ cui testimoniũ
tu p̃biusti uixta iordanẽ: ecce discipłi eiꝰ bap¬
trant & plures ueniunt ad eum. Quo dicto.
litiorẽ significant de signoꝵ magnitudine
& inuidię mordacitatẽ uenientẽ. cur bapti¬
xatos a ioħe ipse audeat baptizare. & mul¬
to amplior.iumad eum turba concurrat.
ꝗ̃ priꝰ uenerat ad ioħem. Et ne forsitan plebᷤ
nesciens hoc dicto ioħem suggillari arbitret᷑.
in illiꝰ laudes ꝑorat. & cepit de ioħe ad tur¬
bas dicere circimstantes. Qͥd existis in desertũ
uide Arundinẽ uento agitatam: Et qͥd ex¬
istis in solitudinẽ uid̾eͦ Hominẽ mollib uescͫ¬
titũ. E Rłer. Cuiꝰ dicti hic senfus ẽ. Nunqͥd
ad hoc existis in heremũ. ut uidetis hoĩem

Expanded text:
non Iohannem, sed discipulos eius percutit, qui prius accesnon Iohannem, sed discipulos eius percutit, qui prius accesserant ad eum dicentes: quare nos et pharisaei ieiunamus frequenter, discipuli autem tui non ieiunant ? et ad Iohannem: magm iuxta Iordanen, ecce discipuli eius baptizant et plures ueniunt ad e u m. quo dicto liuorem significant de signorum magnitudine et inuidiae mordacitate uenientem, cur baptizatus a Iohanne ipse audeat baptizare et multo amplior ad eum turba concurrat, quam prius uenerat ad Iohannem. et ne forsitan plebs nesciens hoc dicto Iohannem suggillari arbitraretur, in illius laudes perorat et coepit de Iohanne ad turbas dicere circumstantes: quid existis ad desertum uidere? harundinem uento agitatam? et quid existis in solitudinem uidere? hominem mollibus uestitum? et reliqua. cuius dicti hic sensus est: numquid ad hoc existis in heremum, ut uideretis hominem
Abbreviated transcription (Latin):
cõplaciti. Qd aut̃ dic̃. tu es qͥ uenturꝰ es an aliũ
expectamꝰ: hunc qͦ sensũ hab̾e pot̾. Scio q ipse
sis qui tollere uenisti peccatũ mundi. s. qr ad
inferos descensurꝰ sũ: etiam hoc int̾rogo utrũ
&̾ uluc ipse descendas. an indignũ sit hoc de de¬
filio crede. aliumq missurꝰ sis. Hoc aut̃ scire
desido. ut qͥ te in terris hominib nuntiaui.
etiã in inferis nuntiem si forte uenturus es.
lu enum es qͥ uemsti dimittere captiuitatẽ. & sol¬
uere eos qͥ in uincłis tenebant᷑. Cuiꝰ sciscitatio¬
nẽ dñs intelligens: oꝑib magis ꝗͣ sermone
respondit & ioħi p̾cepit nuntiari. uid̾e cecos.
ambulare claudos. lepsos mundari. surdos
audire. mortuos surgere. & qd̃ his maiꝰẽ. pau¬
ꝑes ȩuangłitari. pauꝑes ł humilitate uł di¬
uitus. ut nulla inter pauꝑem duntẽq distan¬
tia sit salutis. s om̃s uocent᷑ eqͥlit̾. Tutic qͦ
infert. beatꝰ qͥ ñ fuerit scandalitatꝰ in me.

Expanded text:
onplacui. quod autem dicit: tues, qui uenturus es, an alium expectamus ? hunc quoque sensum habere potest: scio, quod ipse sis, qui tollere uenisti peccata mundi, sed, quia ad inferos descensurus sum, etiam hoc interrogo, utrum et illuc ipse descendas an inpium sit hoc de filio dei credere aliumque missurus sis. hoc autem scire desidero, ut, qui te in terris hominibus nuntiaui, etiam in inferis nuntiem, si forte uenturus es. tu enim es, qui uenisti dimittere captiuitatem et soluere eos, qui in uinculis tenebantur. cuius sciscitationem dominus intellegens operibus magis quam sermone respondit et Iohanni praecipit nuntiari, uidere caecos, ambulare claudos, leprosos mundari, surdos audire, mortuos surgere et — quod his maius est — pauperes euangelizari, pauperes uel humilitate uel diuitiis, ut nulla inter pauperem diuitemque distantia sit salutis, sed omnes uocentur aequaliter. quodque infert: beatus, qui non fuerit scandalizatus in me,
Abbreviated transcription (Latin):
ur iołs discipłos mittit ad dnm̃ ut int̾ro
garent eum. tu es qͥ uenturꝰ es. an aliũ ex¬
pectamꝰ. cũ pͥus ipse de eocł diterit. ecce agnꝰ
dei ecce qui tollit pacata mundi.
Ds bac questione in cõm̃tariis mathei ple¬
niuᷤ diximꝰ. Unde apparet qͥa hec int̾rogas
ipsa te uolumina nͨ hab̾e. Iam̃ stringendũ
est breuiter. ne omino tacuisse uideam᷑. Ioħs
mittebat discipłos suos in uincłis constitutꝰ.
ut sibi querens illos doceret. & capite truncand̾
illũ doceret eẽ. sectandũ. quẽ int̾rogatione
sua magistrũ om̃iũ fatebat᷑. leq enĩ poterat
ignorare quẽ ignorantib demonstrauerat.
&̃ de qͦ dixerat qͥ habet sponsam sponsus ẽ. &
cuiꝰ ñ sum dignꝰ caltiam̃ta pae. & illum oppor

Expanded text:
Cur Iohannes discipulos suos mittit aCur Iohannes discipulos suos mittit aum exspectamus ? Cum prius ipse de eodem dixerit: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . De hac Quaestione in Commentariis Matthaei plenius diximus. Unde apparet quae haec interrogas, ipsa te volumina non habere. Tamen stringendum est breviter, ne omnino tacuisse videamur. Joannes mittebat discipulos suos in vinculis constitutus, ut sibi quaerens, illis disceret; et capite truncandus, illum doceret esse sectandum, quem interrogatione 852 sua magistrum omnium fatebatur. Neque enim poterat ignorare, quem ignorantibus ante monstraverat, et de quo dixerat: Qui habet sponsam, sponsus est ; Et, Cujus non sum di
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ clausa sit: quã claudit ile & nemo
aꝑtt. ut illo reserante intͦeas cubicłm eiꝰ. &
dicas. Intͦdux̃ me rex in cubicłm sitũ. Pretea
satis miratꝰ sũ : cͦ purissimo fonte ucino
syloe que uadunt cum silentio. desiłes aqͥs
sior que turbidis scłi hui uitus sordidant᷑
Habes ibi scmuirũ alechiũ prbũ. qͥ uiua ut
uunt uoce & prudenti disertoq sermone
possit soluere quȩ reqͥris. Nisi forte ꝑegͥnaᷤ
merces desidas. & ꝓ uarietate gustꝰ nr̃oꝵ qͥ
placent. ñ nullos sub amara delectant. Her
tomachũ accida renouant. illoꝵ salsa susten¬
nnt. Hidi ego nauseã & capitis uertigineꝰ
antio sto qd appelat᷑ ny sesa sepe sanari.
& iuxta hĩ poeraten adulcia amaris cutari.¬
Itaq nr̃am amaritudinẽ illiꝰ nectareo melle
curato. & mitte in mỹriã lignũ crucis. similẽ seulemq pituic̃õ¬
q. uitã uiuenili auctoritate compesce. ut pos¬
sis leca canterre. Quã dulcia ginturi meo elo¬
qͥꝗ tuta. suꝑ mel ori meo.

Expanded text:
emo claudit, claudit et nemo aperit, ut illo reserante introeas cubiculum eius et dicas: introduxit me rex in cubiculum s u u m. praeterea satis miratus sum, cur purissimo fonte uicmo Siloe, quae uadunt cum silentio, desideres aquas Sior, quae turbidis saeculi huius uitiis sordidantur. habes ibi sanctum uirum Alethium presbyterum, qui uiua, ut aiunt, uoce et prudenti disertoque sermone possit soluere, quae requiris, nisi forte peregrinas merces desideras et pro uarietate gustus nostroruplacent, nonnullos subamara delectant, horum stomachum acida renouant, illorum salsa sustentant. uidi ego nauseam et capitis uertiginem antidoto, quae appellatur πικρά, saepe sanari et iuxta Hippocraten contraria contrariitaque nostram amaritudinem illius nectareo melle curato et mitte in Merram lignum crucis senilemque pituitam iuuenili austeritate conpesce, ut possis laeta cantare: quam dulcia gutturi meo eloquia tua, super mel ori meo.