comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etas. Dromeda. genus camelorũ
ẽ: minoris quidẽ stature. sue
locions. Unde et nom̃ habet.
Nam dromos grece: cursus et
uelocitas appellat᷑. Centũ enĩ.
& amplius milia. una die ꝑgere
solet: quod animal. sic̃ bos. et
ous. & camelus ruminat. Ma¬
dian &e epha. regiones ultra
arabiam fertiles cameloꝵ: om
tor. Ius ꝓfanum comedunt:

Expanded text:
a. Dromeda genus camelorum est, minoris quidem staturae, sed velocioris. Unde et nomen habet; nam δρόμος Graece cursus et velocitas appellatur. Centum enim et amplius milia uno die pergere solet. Quod animal, sicut bos et ovis et camelus, ruminat. dian et Epha regiones sunt trans Arabiam fertiles camelorum. O. Et jus profanum comedunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Uearihel. hanc eẽ quidã putant
aripolim: ab ydolo martis ari¬
hel. qͦd illic situm ẽ. Int̾p̃tatur
autẽ arihel. leonẽ dei: iherłm fi¬
guraliter significans. Malus.
id qͦd semꝑ appendit᷑. Deniꝙ in
fabrica nisi omnia ad ꝑpendicu¬
ẽẽ ẽ. ut cuncta mendosa instruan¬

Expanded text:
aia, hanc esse quidam putant Ariopolim ab idolo Martis Arihel quod illic situm est. interpretatur autem Arihel leonem dei Hierusalem figuraliter significans. Ararat t, quod semper appenditur. Denique in fabrica nisi omnia ad perpendicuesse est, ut cuncta mendosa instruan
Abbreviated transcription (Latin):
et humum egerit: et radices sub
frugib comedit: quod greci apha¬
re. ñ soleas: parit ut qͣdrupedia.
ñ oua. s pullos uiuentes.U olat
autẽ in aere auium more. s cre¬
pusculo: uesꝑtino temꝑe consu¬
euit effundi uolitat autẽ ñ aliqͣ
pennarũ s m̃brane sue fulta
remigio: quo suspensa. uelut
pennarũ uolatu circũfertur.
quod sibi inuicem adherent.:
quasi inspeciẽ botonis ex aliqͦ
pendent: ac si se ultima queꝙ
laxauerit. omnes resoluuntur:
qͦd fit quodã munere caritatis.
que difficile in hominib huius

Expanded text:
et humum egerit, et radices subter frugibus comedit; quam Graeci ἀσφάre non soleas. parit ut quadrupedia non oua, sed pullos uiuentes. uolitat autem in aere auium more, sed crepusculo uespertino consueuit offundi. uolitat autem non aliquo pinnarum, sed membranae suae fulta remigio, quo suspensa uelut pinnarum uolatu circumfertur aquod sibi inuicem adhaerent et quasi in speciem botryonis ex aliquo loco pendent ac, si se ultima quaeque laxauerit, omnes resoluuntur. quod fit quodam munere caritatis, quae difficile in hominibus huius
Abbreviated transcription (Latin):
potionẽ. Est autẽ incunctis urbib.
& maxime in egypto & alexandria.
ydolatrie uetus consuetudo: in
ultimo die anni & mensis eoꝵ
qui extremus ẽ.ponere mensã
repletam uarii generis epulis.
& poculum mulso mixtum: uł
p̃teriti anni. uł futuri auspican¬

Expanded text:
tionem. Est autem in cunctis urbibus, et maxime in Aegypto, et in Alexandria idololatriae vetus consuetudo, ut ultimo die anni et mensis eorum qui extremus est, ponant mensam refertam varii generis epulis, et poculum mulso mixtum, vel praeteriti anni, vel futuri ferti
Abbreviated transcription (Latin):
horrea: que a greco uerbũ ex
uerbo. repositoria. uł recondi¬
toria dici possunt: eo qͦd inhis
nom̃ accepit. qͦd uliginosis lociꝰ
et humidis melius ꝓficit. Nam
inmontanis et asꝑis: minus
ex parte a latinis corruptum.
riȩ elementorũ apicib apta.

Expanded text:
horrea; a Greco, verbum e verbo, repositoria vel reconditoria dici possunt, eo quod in hisnomen accepit, quod uliginosis locis et humidis melius proficit. Nam in montanis et asperis minus ex parte a Latinis corruptum: riae elementorum apicibus apta.
Abbreviated transcription (Latin):
nis egyptius inseptẽ rius: siue
in septem uallib. Nilus eñi aqͣ¬
rum multarũ. qui pͥus uno al¬
ueo fluebat: intͣnsibilis erat. in
septẽ ualles humillimas & riuos
diuisus est. atq concisus: ut calcia¬
tis pedib transiretur. Uerbum he¬
intelligi potest. & ubicunꝙ p̃posi¬
tum fuerit: minarum plena sunt.
que dicuntur. Babylon: metropo
uł satyros. uł quosdã homines.
quos ñnulli fatuos ficarios uo¬
cant: uł demonũ genera intel¬
ligunt. Ulule aues: a planctu
& luctu nominate. Cum enĩ cla¬
mant: aut planctum imitant᷑
aut gemitum.Sirenȩ demones.¬

Expanded text:
em rivis, sive in septem vallibus. Nilus enim aquarum multarum, qui prius uno fluebat alveo, et intransibilis erat, in septem valles humillimas et rivos divisus est atque concisus, ut calciatis pedibus transiretur. Hoc intelligi potest. Et ubicumque praepositum fuerit, minarum plena sunt quae dicuntur. Unde miror lvestres quosdam homines, quos nonnulli Fatuos ficarios vocant, aut daemonum genera intelligunt. Pro uet luctu nominatae. Cum enim clamant, aut fletum imitantur, aut gemitum. Sirenes aute
Abbreviated transcription (Latin):
desderabant uenire dilatationẽ
adhuc fuerint a sacramentis do¬
minice incarnationis separati:
fide tamen ac p̃dicatione fuere
ꝓximi. In huius sacratissime por¬
ticus pͥma fronte. fuere beatus
ꝓthomartyr abel & seth &ẽnos: ce¬
teriq iusti mundi originalis. In in¬
timo autẽ eius penetrali. & qua¬
si ꝓpe murum templi: mysticum
obtinuere locum parentes beati
p̃cursoris dñi. symeon et anna¬
et ceteri. Qui et si natiuitatẽ eius
uidere meruerunt: ad auditio¬
nem tamen doctrine eius. & ꝑceꝑ¬
tionem sacramentorũ eius ꝑue¬
nire nequiuerunt. Que bene
porticus decem cubitis erat latã.
quia tales et si necdum uerba¬
n siue misteria euangłii que erant

Expanded text:
desiderabant videre dilatationem desiderabant videre dilatationem adhuc fuerint a sacramentis Dominicae incarnationis separati, fide tamen ac praedicatione fuerunt proximi. In hujus sacratissimae porticus prima fronte fuerunt beatus protomartyr Abel, et Seth, et Enos, caeterique justi mundi originalis. In intimo autem penetrali et quasi prope murum templi mysticum, obtinuere locum parentes beati praecursoris Domini, Simeon et Anna, caeterique qui, etsi nativitatem ejus videre meruerunt, ad auditionem tamen doctrinae ejus, et ad perceptionem sacramentorum ejus pervenire nequiverunt. Quae bene porticus decem cubitis erat lata, quia tales etsi necdum verba sive mysteria Evangelii, quae erant
Abbreviated transcription (Latin):
endo p̃buerunt. Ostium gͦ tem¬
plidñs ẽ: quia nemo uenit ad
patrem nisi ꝑipsum. Hinc alibi
dicit. Ego sum ostium: ꝑ me siqͥs
introierit saluabitur. Ostium
porticus: sermo ẽ ꝓpheticus. Qui
quasi recto calle ingredientes
ad ostium dñi ꝑ ducebat: quia
dum erat redempturus aꝑte
p̃dicabat. factura gͦ porticus to¬
ta fideles illius temporis signat.
ostium uͦ in porticu doctores.
qui cet̾is lucem uite ianuamꝙ
intrandi ad dñm pandebant
expͥmit. Et bene unum ostium:¬
ꝓpter consonam inomnib scĩs
fidem ac dilectionẽ ueritatis. Que
uidelicet porticus iuxta latitu¬
dinem dempliuiginti cubitis
longa erat: quia nimirũ antiqͥ
iusti multa du patientia & lon¬
ganunitate expectabant qͣndo
apparens in carne dñs nouam
euangłii grãm mundo afferret:
ñ acceptis ipsi ꝓmissionib. s a
longe eas aspicientes et salutan¬
tes. E quabant gͦ longitudine
sua latitudinẽ templi: qͥa ꝑ lon¬

Expanded text:
endo praebuerunt. Ostium ergo temendo praebuerunt. Ostium ergo templi, Dominus est; quia nemo venit ad Patrem nisi per ipsum. Hinc alibi dicit: Ego sum ostium; per me si quis introierit, salvabitur . Ostium porticus, sermo propheticus est, qui quasi recto calle ingredad ostium templi perducebat, quia dum erat redempturus, aperte praedicabat. Factura ergo porticus tota fideles illius temporis signat: ostium vero in porticu, doctores, qui caeteris lucem vitae januamque intrandi ad Dominum pandebant exppropter consonam in omnibus sanctis fidem ac dilectionem veritatis. Quae videlicet porticus juxta latitudinem templi viginti cubitis longa erat, quia nimirum antiqui justi multa diu patientia et longanimitate exspectabant, quando apparens in carne Dominus novam Evangelii gratiam mundo afferret, non acceptis ipsis promissionibus, sed a longe eas aspicientes et salutantes. Aequabant ergo longitudine sua latitudinem templi, quia per lon
Abbreviated transcription (Latin):
ante faciẽ templi. De hac porti¬
cu in libro paralipomenontta
scͥptum ẽ. Porticum uͦ ante fron¬
tem. que tendebatur in longũ
iuxta mensuram latitudinis do¬
mus: cubitorũ iuginti. Patec gͦ
quia porticus ista ad orientalem
templi partẽ facta ẽ. Templũ nãq
erat conuersum ad orientẽ sĩc &
tab̾naculum: habebatq ostiũ
porticus ab oriente contra osti¬
um templi. uixta quod histori¬
cus iudeorum iosephus aꝑtis¬
sime docet: ita ut sol eqͥnocti¬
alis oriens. directis radiorum
suorũ lineis ꝑ ostia tria porti¬
cus uidelicet. & templi. & ora¬
culi. arcam testamenti ꝑfundẽ
erat ante templum. & ꝓpior lu¬
men solis acciꝑe solebat. quid
aptius qͣm illameius partem
que dominice incarnationis
tempora p̃cessit. typice denun¬
tiat: In qua sunt patriarche et
ꝓphete: qui orientem huic mun¬
do solem iusticie pͥmi susceper̃t:
et nascenti dño in carne. testimo¬
nium siue iuuendo. sue p̃di¬
oando. siue nascendo. siue mori¬

Expanded text:
ante faciem templi. De hac porticu in libro Paralipomenon ita scriptum est: Porticum vero ante frontem quae tendebatur in longum juxta mensuram latitudinis domus, cubitorum 20. Patet ergo quia porticus ista ad orientalem templi partem facta est. Templum namque erat conversum ad orientem, sicut et tabernaculum, habebatque ostium porticus ab oriente contra ostium templi, juxta quod historicus Judaeorum Josephus apertissime docet: ita ut sol aequinoctialis oriens, directis radiorum suorum lineis per ostia tria, porticus videlicet, et templi et oraculi, arcam testamenti perfundeerat ante templum et propior, lumen solis accipere solebat; quid aptius quam illam ejus partem quae Dominicae incarnationis tempora praecessit, typice denuntiat? in qua sunt patriarchae et prophetae, qui orientem huic mundo Solem Justitiae primi susceperunt, et nascenti Domino in carne testimonium, sive vivendo, sive praedicando, sive nascendo, sive mori
Abbreviated transcription (Latin):
telligr quõd hoc de manuini¬
micorum dauid requisierit ĩ
pacis inire uoluerint. cum quo
esse dnm iuderunt. Id circo ai¬
cem scriptura hic sententiam
hanc p̃occupando interponete
uidetur: ut testimoniũ ionati¬
quod dixerat. quando eradicaue¬
rit dñs inimicos dauid unum¬
quẽꝑ de terra. uerum eẽ compro
barent: quia iudelicet eradicati
sunt inimici dauid de terra.
ñ ipso dauid se de aduersariis
ulciscente. s udicante dño ꝓ illo
bene autẽ subiungitur. Et addi¬
dit ionathan deierare dauid eo qͦd
diligeret illum. sicut enim animã
suam ita diligebat eum: ut ille ni¬
mirum qui tam ꝑfecto iuxta legẽ
dĩ amore complectebatur daiud.
aꝑditione inimicorum eius osten¬
deretur immunis. Qui & si ita mor¬
te p̃reptus. regnum cum eo ut spe¬
rabat t̾renum habere nequiuit
commune: absꝙ ulla tamen con¬
tradictione. regni celestis consor¬
tium cum eo quẽ pro głia urtu¬
tum tantisꝑ dilexit. cum eẽt et

Expanded text:
intelligi quod hoc de manu iniintelligi quod hoc de manu inimicorum David requisierit, id pacis inire voluerint, cum quo esse Dominum viderant. Idcirco autem Scriptura haec sententiam hanc praeoccupando interponere videtur, ut testimonium Jonathquod dixerat: Quando eradicaverit inimicos David, unumquemque de terra, verum baret quia videlicet eradicati sunt inimici David de terra, non ipso David se de adversariis ulciscente, sed judicante Domino pro illo. Bene autem subjungit: « Et addidit Jonathan dejerare David, eo quod diligeret illum. Sicut enim animam suam, ita diligebat eum » : ut ille nimirum qui tam perfecto juxta legem Dei amore complectebatur David, a perditione inimicorum ejus ostenderetur immunis. Qui etsi cito morte praereptus, regnum cum eo, ut sperabat, terrenum habere nequivit commune, absque ulla tamen contradictione regni coelestis consortium cum eo quem pro gloria virtutum tantisper dilexit, cum esset et
Abbreviated transcription (Latin):
uod dicente ionatha adda¬
uid. quem insecutionib pa¬
tris suin iustis dolebat fatigari.
miscdiam tuam a domo mea
usq insempit̃num. quando era¬
dicauerit dñs inimicos dauid
unũquẽ de terra: cum adiun¬
subintulit dicens. et requisiut
dñs de manu inimicorũ daia:
ꝑanticipationẽ utiq fecit prus
hystorie interserendo. quod mul¬
to post tempore factum ẽ. cumu
terfecto saule regnum ad domũ
dauid translatum est. et qui m¬
nocentem eum iniuste ꝑseque¬
bantur. iusta sunt diuinitusu¬
tione multati. Tunc enim requi¬
siuit dñs de manu inimicorũ¬
dauid quare uirum scm̃ affie¬
ruit: tunc oogebantur rationẽ
reddere odiorum. quib contral¬
lum tanto tempore seuierunt
Quõd et de absalon et de sibafi¬
lio bocri. et de ceteris hostib daud¬
eque potest intelligi. Aliter.Si
scire uis quid de manu inunio
daiid requisierit dñs. potest
ni fallor a suꝑiori sententia. qua
dictum est. quod fedus pepigi
ionathan cum domo dauidit

Expanded text:
uod, dicente Jonatha ad David, quem insecutionibus patris sui non justis dolebat fatigari: misericordiam tuam a domo mea usque in sempiternum, quando eradicaverit Dominus inimicos David, unumquemque de terra; cum adjunsubintulit, dicens: Et requisivit Dominus de manu inimicorum David; per anticipationem utique fecit, prius historiae interserendo quod multo post tempore factum est, cum interfecto Saule regnum ad domum David translatum est; et qui innocentem eum injuste persequebantur, justa sunt divinitus ultione multati. Tunc enim requisivit Dominus de manu inimicorum quare virum sanctum afflixerint. Tunc cogebantur rationem reddere odiorum, quibus contra illum tanto tempore saevierant. Quod et de Absalon, et de Seba filio Bochri, et de caeteris hostibus David potest intelligi. Aliter, si scire vis quid de manu inimicorum David requisierit Dominus, potest, ni fallor, a superiore sententia, qua dictum est quod pepigerit Jonathan cum domo David, aperte
Abbreviated transcription (Latin):
bat parietem. & ala cherub scd̃i al¬
tum parietẽ: ad illam caritatis am¬
ministrationẽ ꝑtinet quã nobis
exhibent angħ. Quod ale altere
in medio templi se inuicem contin¬
gebant: eam dilectionis grãm qͣ
se alt̾utrum complectunt᷑ expͥmit.
Bene autẽ sequitur. Lexit quoꝙ
cherubym auro: quia e naturam
eorũ conditor immortali claritate

Expanded text:
bat parietem, et ala cherub secundi albat parietem, et ala cherub secundi alt parietem, ad illam charitatis administrationem pertinet, quam nobis exhibent angeli. Quod alae alterae in medio templi se invicem contingebant, eam dilectionis gratiam qua se alterutrum complectuntur, exprimit. Bene autem sequitur, Texit quoque Cherubin auro, quia et naturam eorum Conditor immortali claritate
Abbreviated transcription (Latin):
ritas stare ñ potest. Unde & salua¬
tor binos ad p̃dicandum discipłos¬
muittere curauit: ut tacite doceret
abeis qui uerbum fidei p̃dicarẽt.
untutem dilectionis ante omnia
oꝑa ẽẽ tenendam̃. Uniusq mensu¬
re et oꝑis erant duo cherubym.
quia disparilitas uoluntatum si¬
ue cogitatuum in suꝑna patria
nulla ẽ:ubi una omnes eademq
di p̃sentis uisione & gloria illustran¬
tur. Posuitꝙ cherubym in medio
templi int̾ioris. Extendebant aũt
alas suas cherubym: & tangebat
ala una parietem. & ala cherub se¬
cundi tangebat parietem altum.
Ale autẽ altere in medio parietũ
templi se inuicem contingebant.
Manifestum ẽ ex biis que p̃dicta
sunt. quare cherubym in medio
templi int̾ioris sint positi: quorũ
habitatio semꝑ ẽ in celis. Exten¬
debant autem alas cherubym
quasi ad uolandum: quia sp̃c
angelici semꝑ habent animum
ad obsequium diuine uolũtatis
paratum. Quod uͦ ala una tange¬

Expanded text:
re charitas non potest. Unde et Salvare charitas non potest. Unde et Salvator binos ad praedicandum mittere discipulos curavit, ut tacite doceret, ab eis qui verbum fidei praedicarent, virtutem dilectionis ante omnia opera esse tenendam. Uniusque mensurae et operis erant duo cherubin, quia disparilitas voluntatum sive cogitatuum in superna illa patria nulla est, ubi una omnes eademque Dei praesentis visione et gloria illustrantur. Posuitque cherubin in medio templi interioris. Extendebant autem alas suas cherubin, et tangebat ala una parietem, et ala cherub secundi tangebat parietem alterum. Alae autem alterae in medio pariete templi se invicem contingebant. Manifestum est ex his, quae praedicta sunt, quare cherubin in medio templi interioris sint positi, quorum habitatio semper est in coelis. Extendebant autem alas cherubin quasi ad volandum, quia spiritus angelici semper habent animum ad obsequium divinae voluntatis paratum. Quod vero ala una tange
Abbreviated transcription (Latin):
cherub una. et quinq cubitorũ
ala cherub alt̾a: qm̃ uirtutes an¬
gelice legem dĩ que in quinq li¬
bris descͥpta ẽ. in defessa deuotio¬
ne custodiunt. diligendo udeli¬
cet dnm̃ dm̃ suum ex omnib uirib
sius. diligendo & ꝓximos tanqͣm
seipsos. Plenitudo enim legis caritas¬
ẽ. Proximi autt̃ eorũ & ipsi adinuicẽ
sunt angelici sp̃c: et homines electi
ecrũ eque concuies. Unde utraꝙ a¬
la eiusdem ẽẽ mensure ꝑhibetur.
quia uidelicet eadem ipsa deuoti¬
one qua sese alterutrum in deo
diligunt. nr̃am quoꝙ ad se ascen¬
dentium societatẽ desiderant. Sicq
simul ale decem cubitos cõplent.
cum ingemine caritatis exhibiti¬
one. angeli deconditoris p̃sencia
letantur. Necem quoq cubitoꝵ
erat cherub scds m̃sura pari: et
opus unum erat in duob che¬
rubym. Duo erãt facti cherubym.
ꝓpter consortium eiusdem de qua
loquimur caritatis significandũ.
quia minus quam inter duos ca¬

Expanded text:
cherub una, et quinque cubitorum cherub una, et quinque cubitorum ala cherub altera; quoniam virtutes angelicae legem Dei, quae in quinque libris descripta est, indefessa devotione custodiunt, diligendo videlicet Deum et Dominum suum ex omnibus viribus suis, diligendo et proximos tanquam seipsos. Plenitudo enim legis est charitas. Proximi autem eorum, et ipsi adinvicem sunt angelici spiritus, et homines electi eorum aeque concives. Unde utraque ala ejusdem esse mensurae perhibetur, quia videlicet eadem ipsa devotione, qua sese in alterutrum in Deo diligunt, nostram quoque ad se ascendentium societatem desiderant. Sicque simul alae decem cubitos complent cum in geminae charitatis exhibitione angeli de Conditoris sui praesentia laetantur. Decem quoque cubitorum erat cherub secundus mensura pari, et opus unum erat in duobus cherubin. Duo erant facti cherubin propter consortium ejusdem, de qua loquimur, charitatis significandum, quia minus quam inter duos sta
Abbreviated transcription (Latin):
tissime congruit. ubi & angeli scĩ
inimagine sui conditoris. ad qͣm
facti sunt semꝑmanent: & electi ho¬
mines umaginem eius quã peccan¬
do amiserant. recipiunt. Scimus
eniminquit. quia cum apparue¬
rit similes ei erimus: qm̃ uidebi¬
mus eum sicuti ẽ Dumꝙ cubiti¬
ala cherubuna. et quinꝙ cubitoꝵ
ala cherub altera: id est decẽ cubitos
babentes. a summitate ale usꝙ ad
ale alt̾ius summitatem. Ale cum
inscõrum hominum figura po¬
nuntur: iurtutes significant eoꝵ
quib ad celestia semꝑ uolare. atꝙ
in his conuersationẽ delectantur
habere. Cum uero insignificatio¬
ne angłorũ ponuntur ale: quid
aptius qͣm grãm demonstrant
ꝓpetue et indefectiue felicitatiseoꝵ
qua semꝑ incelestib inminist̾ĩo
sui ꝑsistunt auctoris: Uel certe
quia leuitate sp̃ualis nature ft̃
prediti. ita ut ubicũꝙ uoluerint
statim quasi uolando ꝑueniant
et hic cum alis figurati. & ꝓpħis
sunt cum alis ostensi. Bene autẽ¬

Expanded text:
tissime congruit, ubi et sancti angeli tissime congruit, ubi et sancti angeli in imagine sui Conditoris, ad quam facti sunt, semper manent, et electi homines imaginem ejus, quam peccando amiserant, recipiunt. Scimus enim, inquit, quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam et videbimus eum sicuti est . Quiala cherub una et quinque cubitorum ala cherub altera, id est decem cubitos habentes a summitate alae usque ad alae alterius summitatem. » Alae cum in sanctorum hominum figura ponuntur, virtutes significant eorum, quibus ad coelestia semper volare, atque in his conversationem delectantur habere. Cum vero in significationem angelorum ponuntur alae, quid aptius quam gratiam demonstrant perpetuae et indefectivae felicitatis eorum, qui semper in coelestibus in ministerio sui persistunt auctoris? Vel certe quia levitate spiritalis naturae sunt praediti: ita ut ubicunque voluerint statim quasi volando perveniant, et hic cum alis figurati, et prophetis sunt cum alis ostensi. Bene aute
Abbreviated transcription (Latin):
torum altitudinis. Cherubym sicut
ꝓph̾a ierechiel aꝑte declarat angłice
dignitatis uocabulum ẽ: numeroq
singulari cherub dicit᷑. plurali che¬
rubym̃. Unde apte infiguris cheru¬
bym que erant in oraculo facta: an¬
gelica ministeria que conditorisuo
in celis semꝑ assistunt. possunt in¬
quam ab amore dei arescant. un¬
cte sunt. Ipsietenuim sunt una no¬
biscum participes illi: de quib
figuralit̃ facti: quos luce sapientie
celestis mox ipse qui creauit im¬
pleuĩt. Unde cherub appellariuo¬
luit: qui latine multiplicata scien¬
tia. siue scientie multitudo unt̃p̃ta¬
tur. Decem autẽ sunt cubitorum
altitudinis. quia denariouite et̃¬
ne fruuntur: habentes inuiolatã
inse sui conditoris imaginemser¬
uata in ppetuum scĩtate & iusticia.
& ueritate. quam apͥma conditio¬
ne ꝑcepunt. Denarius nãꝙ decẽ
obolis constat: et continere inse no¬
men cesaris et imaginem consueut
Quaꝓpter et figure regni celestis ap¬

Expanded text:
tos altitudinis. Cherubin, sicut tos altitudinis. Cherubin, sicut propheta Ezechiel aperte declarat, angelicae dignitatis vocabulum est; numeroque singulari Cherub dicitrubin dicitur. Unde apte in figuris Cherubin, quae erant in oraculo facta angelica ministeria, quae Conditori suo in coelis semper assistunt, possunt inquam ab amore Dei arescant, unctae sunt. Ipsi etenim una nobiscum sunt participes illius, de quo figuraliter facti, quos luce sapientiae coelestis mox ipse qui creavit, implevit. Unde Cherub appellari voluit, qui Latine multiplicata scientia, sive scientiae multitudo interpretatur. Decem autem cubitorum sunt altitudinis, quia denario vitae aeternae fruuntur, habentes inviolatam in se sui Redemptoris imaginem, servata in perpetuum sanctitate et justitia et veritate, quam a prima conditione perceperunt. Denarius namque decem obolis constat, et continere in se nomen Caesaris et imaginem consuevit. Quapropter et figurae regni coelestis ap
Abbreviated transcription (Latin):
cuerunt. Deauratum ẽ templum: qͥa
eadem ipsa caritas di diffusa ẽ in cor
Deaurata ẽ domus interior. quia
insuꝑna patria sola caritas regnat.
S ibi eouerius et securius: quo pre¬
sens ipse ds̃ qui ẽ caritas uidetur.
Ibi eo certius: quo ipse mediator
dĩ et hominum qui solus pat̃noꝵ
ẽ conscius secretorum. uelut archa
testamenti semꝑ aspicitur. Quõd
autẽ cenacula quoq tecta sunt au¬
ro: ad eundem sensum respicit. Sĩc
enim unt̾ĩor domus sc̃ĩ scõꝵ ubierat
archa. internã scõeum uitam incon¬
spectu sui conditoris & redemptoris
significat. iuxta illud psalmista.
abscondes eos in abdito uultus tui
a conturbatione hominum: ita
cenacula in alto. eandem uitã hoc
ẽ incelis eẽ. et ñ in hoc mundo de¬
signant. dicente apło. Que sursum
sunt querite. ubi xp̃c ẽ in dextera
dei sedens: que sursum sunt sapite
non que super terram. De factura
t fecit in oraculo duo cherubin
de lignis oliuarum. decem cubi¬

Expanded text:
cuerunt. Deauratum est ipsum templum, quia cuerunt. Deauratum est ipsum templum, quia eadem ipsa « charitas Dei diffusa est in cor» Deaurata est domus interior, quia in superna patria sola charitas regnat. Sed ibi eo verius et securius, quo praesens ipse Deus, qui est charitas, videtur. Ibi eo certius, quo ipse mediator Dei et hominum, qui solus paternorum est conscius secretorum, velut arca Testamenti semper aspicitur. Quod autem coenacula quoqro, ad eumdem sensum respicit: sicut enim interior domus sancti sanctorum, ubi erat arca, aeternam sanctorum, vitam in conspectu sui Conditoris et Redemptoris significat, juxta illud psalmistae, Abscondes eos in abscondito vultus tui, a conturbatione hominum : ita cest, in coelis esse, et non in hoc mundo designant, dicente Apostolo: Quae sursum sunt, quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae sursum sunt sapite, non quae sunt terrena. XV. De factura Et fecit in oraculo duo Cherubin de lignis olivarum decem cubi
Abbreviated transcription (Latin):
iusti in hac uita ubi necdum pa¬
lam de patre audire. id est necdũ
palam patrem uidere queunt.
fidem & opus iusticie diuino or¬
nant amore: ꝑ quem ꝑfectam ui¬
sionem. & plenam di cognitionẽ
mereantur. Lamine auree quib
oꝑta ẽ domus. oꝑationes sunt
multipharie pietatis: quas in ob¬
sequium uł sui creatoris. uł frater¬
ne necessitatis. amor castus exhi¬
bet. Glaui aurei quib erant af¬
fixe lamine. ipsa sunt p̃ceptaca¬
ritatis. siue ꝓmissa eterne darita¬
tis: ꝑ que in exercitio studioq iur¬
tutum ne deficiamus. donante
xp̃i gr̃a continemur. Unde bene
de eisdem clauis in libro parali¬
pomenon scͥptum ẽ. Sed et cla¬
uos fecit aureos: ita ut singuli
claui syclos quinquagenos ap¬
penderent. Quinquagenarionãy
numero solet in scͥpturis remis
ẽ psalmus penitentie &e remissio¬
nis. quinquagesimus annus ui¬
quagenorum erant sicloꝵ daui
singuli quib lamine auree affi¬
gebantur in parietib domusdiũ

Expanded text:
justi in hac vita, ubi necdum pajusti in hac vita, ubi necdum palam de Patre audire, id est, necdum palam videre queunt, fidem et opus justitiae divino ornant amore, per quem perfectam visionem et plenam Dei cognitionem mereantur. Laminae aureae, quibus cooperta est domus, operationes sunt multifariae pietatis, quos in obsequium vel sui Creatoris, vel fraternae necessitatis amor castus exhibet. Clavi aurei quibus erant affixae laminae, ipsa sunt praecepta charitatis, sive promissa aeternae claritatis, per quae in exercitio studioque virtutis, ne deficiamus, donante Christi gratia continemur. Unde bene de eisdem clavis in libro Paralipomenon scriptum est: Sed et clavos fecit aureos, ita ut singuli clavi siclos quinquagenos appenderent . Quinqunumero solet in Scripturis remissus psalmus est poenitentiae et remissionis; quinquagesimus annus juquagenorum erant siclorum clavi singuli, quibus laminae aureae affigebantur parietibus domus Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
mo: & affixit laminas claiuis aureis.
Domum aute oraculum p̃sentis ec¬
desie typum tenere diximus: ubuta
redemptoris nr̃i amore flagramus.
ut necdum ipsum uidere facie ua¬
leamus ad faciem̃ Unde apte domi
hec auro quidem purissimo cooꝑ¬
ta: hint̃posito erat medio pariete
ab oraculo secreta. Oraculum nãq
uocat᷑: cumuel diina hominib.
uł angłica allocutio cum secretoꝵ
quorũꝙ reuelatione conceditur.
Unde bene oraculum in abditis.
hoc ẽ inint̾iore domo factum est:
quia insuꝑna patria. et angeloꝵ
nob̾ uisio atq allocutio. ꝙ ipsa dĩ
presentia reuelabitur. iuxta hoc
quod ipsa ueritas diligentibus
se pollicetur dicens. Qui autẽ di¬
ligit me diligetur a patre meo: et
ego diligam eum et manifestabo
eime ipsum. Et iterum uenit ho¬
ra cum iam ñ in prouerbiis lo qͣr
uob̾: s palam de patre meo annun¬
ciabo uob̾. Domus ergo ante ora¬
culum auro tecta ẽ. quia ꝑfecti qͥꝙ

Expanded text:
mo, et fixit laminas clavis aureis. mo, et fixit laminas clavis aureis. Domum ante oraculum praesentis Ecclesiae typum tenere diximus, ubi ita Redemptoris nostri amore flagramus, ut necdum ipsum videre facie leamus ad faciem. Unde apte domus haec auro quidem purissimo cooperta, sed interposita erat medio pariete ab oraculo secreta. Oraculum namque vocatur, cum vel divina hominibus, vel angelica allocutio, cum secretorum quorumque revelatione conceditur. Unde bene oraculum in adytis, hoc est, in interiori domo factum est, quia in superna patria, et angelorum nobis visio et allocutio, ipsaque Dei praesentia revelabitur; juxta hoc quod Veritas ipsa diligentibus se pollicetur, dicens: Qui autem diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum ; et iterum: Venit hora cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre meo annuntiabo vobis . Domus ergo ante oraculum auro tecta est, quia perfecti quique
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ fidem continentia. ue¬
ra omĩa sunt: ce ñ ociose neq
inutilit̾ constitutã. ynde oe
oñs ait. Quia iota unũ aut unꝰ
apex ñ p̃teribit alege. donec
omĩa fiant: ne quio illic ẽẽ qd
non ꝑfectũ ac ꝓpͥum sit estime¬
tur. Ignitũ gͦ igne examinatũ.
siue igne purgatũ intellige. Ex
non. utrũq latine &e ignitũ oe
igne examinatũ. pro int̾pretũ
uoluntate tͣnslatũ est. Nam
ce ubi dictũ est. eloquia dñi
igne examinata. in greco idem
uuꝰ sermo positus est. pepirome¬
na. Ex quo etiã uerbo diriua¬
tum est. igne nos examinasti:
qd̾ quidam dixẽre. ignisti nõ.
Ignitꝰ ẽ autẽ s̃ue igne exami¬
natus omĩs sermo dei:. quia ꝑ illu¬
minationẽ sci sp̃c. sincera ac firma
est ueritate subnixus.Uiii.¬

Expanded text:
bonorum fidem continentia, vebonorum fidem continentia, vera omnia sunt, et non otiose neque inutiliter constituta. Unde et Dominus ait: Quia iota unum aut unus apex non praeteribit a lege, donec omnia fiant , ne quid illic esse quod non perfectum ac proprium sit aestimetur. Ignitum igitur igne examinatum, sive igne purgatum , intellige. Ex νον, utrumque Latine et ignitum, et igne examinatum pro interpretum voluntate translatum est. Nam et ubi dictum est: Eloquia Domini igne examinata, in Graeco idem unus sermo positus est πεπυρωμένα. Ex quo etiam verbo derivatum est, Igne nos examinasti : quod quidam dixere: Ignisti nos. Ignitus est autem, sive igne examinatus, omnis sermo Dei, quia per illuminationem sancti Spiritus sincera ac firma est veritate subnixus.
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ uerbũ ce in ꝓuerbiis positũ
est. Omnis sermo di ignitus. Scito
gͦ qd̾ hoc uerbũ longealit̾ qͣm
sonare uidet᷑ accipiendũ est. Igni¬
tum namq solet dici qd̃ totum
igne ꝑfusum ce impletũ est: u̾bi
gr̃a. sicut ferrũ &e es mediis in ig¬
nib liquefactũ. immo igne ple¬
nissimũ. In qua figura dictum
est de ioseph. Eloquiũ dñi igni¬
uit eum: id est ita ardore ac flam¬
ma diuine urtutis impleuit:
ut ipse totus sp̃u dei accensus.
ce quasi igne uideret᷑ ẽẽ ꝑfusus.
Quales erãt qui dicebant. Nonne
cor nr̃m ardens erat in nobis: dũ
loqueret᷑ nobis in uia. &e apiret
ignitum uel sermo dei ignitus as¬
seuerat᷑. non illuo tanqͣm igne
examinatũ debet accipi. instar
auri. uel alt̾ius cuilibet metalli.
qd̾ igne conflatũ. sordem in se
alienã atq inutilem ñ ꝯtinet:
totum quicquid in eo residet.
contagione purgatũ est. Sic
ce eñi eloquia dñi et̾norũ in se

Expanded text:
Quod verbum et in Proverbiis positum Quod verbum et in Proverbiis positum est: Omnis sermo Dei ignitus . Scito ergo quod hoc verbum longe aliter quam sonare videtur accipiendum est. Ignitum namque solet dici, quod totum igne perfusum et impletum est, verbi gratia, sicut ferrum et aes mediis in ignibus liquefactum, imo igne plenissimum. In qua figura dictum est de Joseph: Eloquium Domini ignivit eum , id est, ita ardore et flamma divinae virtutis implevit, ut ipse totus spiritu Dei accensus, et quasi igne videretur esse perfusus. Quales erant qui dicebant: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, dum loqueretur in via, et aperiret ignitum, vel sermo Dei ignitus asseveratur, illud tanquam igne examinatum debet accipi, instar auri vel alterius cujuslibet metalli, quod igne conflatum, sordem in se alienam atque inutilem non continet, et totum quidquid in eo residet, contagione purgatum est. Sic etenim eloquia Domini aeternorum in se
Abbreviated transcription (Latin):
beret scribi: quia ds lux est. ce ter¬
nebre in eo non sunt ulle. Nec
rursum in ticulis psalmoꝵ. nom̃
absalon & doech hominũ rep¬
boꝵ minio fulgente: s solo atro
colore deceret adscribi.Sicut ergo
in paginis libroꝵ quous colore
ce mala possumꝰ. ce bona absq
ulla rep̃hensione figurare:ita eci¬
am in parte significationũ ꝑ q̃li¬
bet hominũ gesta &e bona rectis¬
sime & mala possunt expͥmi: qͣn¬
uis &e multo sepĩ contingat. &¬
multo dulcius audiat᷑ bona ꝑbo
na: & mala figurari ꝑ mala. Sĩc
autẽ in pictura parictũ neq ob¬
scurũ ethiopem candido. neq
candidi corporis siue capilli saxo¬
nem atro decet colore depingi:ita
in retributione meritoꝵ iuxta su¬
um quisq opꝰ recipiet. Et qualis
erit actu: talis etiam uultu pa
rebit in iudicio. Nleq omĩno ad
rem quid quisq figurarit: s qͥd
egerit ꝑtinebit. Sii. oo co
mo: ignitũ eloquiũ tuũ uehem̃t̃

Expanded text:
beret scribi: quia Deus lux est, et teberet scribi: quia Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae , nec rursum in titulis psalmorum nomen Absalon et Doeg hominum reproborum minio fulgente, sed solo atro colore deberet ascribi. Sicut ergo in paginis librorum quovis colore et mala possumus et bona absque ulla reprehensione figurare, ita etiam in parte significationum per quaelibet hominum gesta et bona rectissime et mala possunt exprimi. Quamvis et multo saepius contingat, et multo dulcius audiatur, bona per bona, et mala figurari per mala. Sicut autem in pictura parietum, neque obscurum Aethiopem candido, neque candidi corporis sive capilli Saxonem atro decet colore depingi, ita in retributione meritorum juxta suum quisque opus recipiet, et qualis erit actu, talis etiam parebit vultu in judicio; neque omnino ad rem quid quisque figurarit, sed quid egerit pertinebit. QUAESTIO mo: Ignitum eloquium tuum vehementer.
Abbreviated transcription (Latin):
irrigatione uerbi celestis. qd̃ ase
ꝓterui reppulerunt. indignos
in sua sterilitate uacuos. ac ꝑpc¬
tuo igni comburendos relinqͣnt.
Nec tibi absurdũ iuderi debet.
ut mala reꝓboꝵ actaboni ali¬
quid significent: aut rursũ bo¬
na iustoꝵ oꝑa. incontͣria signi¬
ficatione ponant᷑. Lege eñi mora¬
lia sc̃ĩ pape gregorii. ubi exposuit
quom beatus iob maledixerit
diei suo dicens. pereat dies in quo
natus sum. & cet̾a: & uidebis qͥa
usitatissimũ est in scripturis. ut
ce bona in maloꝵ. &e in significat̃o¬
ne bonoꝵ mala hominũ gesta ac¬
cipiant᷑. Deniq uriam fidelissimũ
bauid regis militũ. ac pussima atq
innocentissima eius oꝑa uel dic¬
ta in mala significatione. & eot᷑
ipsum dauid in maximo suo sce¬
lere. in bona accipiendu int̃pre¬
tatur. Alioquin si ñce ꝑ mala bo¬
nũ. &e malũ significari ꝑbona
pona posset: nunꝗͣ liceret nigro
attram̃to. s semꝑ lucido auro de¬

Expanded text:
irrigatione verbi coelestis, quod a se irrigatione verbi coelestis, quod a se protervi repulerunt indignos, in sua sterilitate vacuos ac perpetuo igni comburendos relinquant. Nec tibi absurdum videri debet ut mala reproborum acta boni aliquid significent, aut rursum bona justorum opera in contraria significatione ponantur. Lege enim Moralia sancti papae Gregorii, ubi exposuit quomodo beatus Job maledixerit diei suo, dicens: Pereat dies in quo natus sum, etc. , et videbis quia usitatissimum est in Scripturis ut et bona in malorum, et in significatione bonorum mala hominum gesta accipiantur. Denique Uriam fidelissimum regis David militem, ac piissima atque innocentissima ejus opera vel dicta, in mala significatione, et e contra ipsum David in maximo suo scelere in bona accipiendum interpretatur. Alioquin si non et per mala bonum, et malum significari per bonum posset, nunquam liceret nigro atramento, sed semper lucido auro de
Abbreviated transcription (Latin):
re debes quia ueracit̾ saul qui
post unctionẽ scĩ crismatis. a
hostib occidi meruit. mortem
ueri xp̃i quã sine culpa subire
oigñatus est. insinuat. Montes
quoq gelboe in quib interiit:
suꝑbos iudaice plebis conatus.
quib cont᷑ auctorẽ uite rebella¬
bant. insinuant. Unde bene gel¬
boe uolutatio. siue decursus in¬
t̃pretat᷑. Uolutabant᷑ eñi in soide
peccatorũ. iuxta illud ꝓuerbioꝵ¬
& sus lota inuolutabro liti: atq
a rectitudine uie salutaris aber¬
rantes. iãiãq ad inferiora. hocẽ.
huiꝰ scli desideria infima decur¬
rebant: ob quoꝵ desidium. regẽ
celi ce t̾re in mortẽ tradere non
dubitabant. Propt̃ qd̾ eis meni¬
to optatur: ne rorẽ de celo pluuui¬
am ue suscipiant. Qd̃ hodie reb
ipsis uidemus expletum. in eo
etiam ysaias sub figura uineȩ.
futurũ illis ex ꝑsona dñi cõmina¬
tus est dicens. Et nubib manda¬
bo nepluant suꝑ eam imbrem.
illis ultͣ uerbũ uite p̃dicent:. s

Expanded text:
ri debet, quia veraciter Saul, qui post unctionem sancti chrismatis, a hostibus occidi meruit, mortem veri Christi, quam sine culpa subire dignatus est, insinuat. Montes quoque Gelboe, in quibus interiit, superbos Judaicae plebis conatus, quibus contra victorem vitae rebellabant, insinuant. Unde bene Gelboe volutatio, sive decursus interpretatur: volutabantur enim in sorde peccatorum, juxta illud Proverbiorum, Sus lota in volutabro luti ; atque a rectitudine viae salutaris aberrantes, jamjamque ad inferiora, id est, hujus saeculi desideria infida decurrebant, ob quorum desiderium regem coeli et terrae in mortem tradere non dubitabant. Propter quod merito eis optatur ne rorem de coelo pluviamve suscipiant: quod hodie rebus ipsis videmus impletum in eo etiam Isaias sub figura vineae futurum illis ex persona Domini comminatus est, dicens: Et nubibus mandabo ne pluant super eam imbrem . illis ultra verbum vitae praedicent, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uod int̾rogasti de u̾bis da¬
uid. quib saul & ionathan
filiũ eius int̾fectos plorabat. in
quo ploratu etiã montib gel¬
boe. inquib int̾fectisunt maledi¬
cere uidetur. quomͦ conueniant
tempori uel mistĩo dnice passi¬
onis. ita ut hec sicut scribis. per
om̃s eccłias quasi in memoriam
eiꝰdem passionis. in responsoriis
in sabbato sc̃o pasche dicantur:
quasi rex impius. &r ꝓ suo scele¬

Expanded text:
uod interrogasti de verbis David, quibus Saul et Jonathan filium ejus interfectos plorabat, in quo ploratu etiam montibus Gelboe, in quibus interfecti sunt, maledicere videtur, quomodo conveniant tempori vel mysterio Dominicae passionis, ita ut haec sicut scribis per omnes Ecclesias quasi in memoriam ejusdem passionis in responsoriis in Sabbato sancto Paschae dicantur, quasi rex impius, et pro suo scele
Abbreviated transcription (Latin):
que nec dum euolat. Attacus et
quod pedib sit longis. uelut ha¬
sta. unde eam greci tam maritimã
quã t̃restremi astagon. dicunt.
Mustela gretum ẽ. idẽ mus longa.
Cocodrilto. acroceo colore dictus.
Gĩgnitur in nilo: animal quadru
immanitate armatũ. tanteꝙ cu
stam: denera uentris dissecantes
int̾imunt. Solus ex animalib:
supiorem maxillam mouere dr̃.¬
Migale: ignotabestia. Quam tam̃
similem cameleonti ferunt. same¬
sa ẽ uarietate comspus. ut par¬
dus. Corpusculum uero cameleon
tis: ad colores quos uidet. facilli
uersionẽ facilis corpulentia.Stelio¬

Expanded text:
us commorans. Attacus et quod pedibus sit longis, velut hasta. Hanc Graeci tam maritimam quam terrestrem astagon dicunt. Mustela Graecum est, id est mus longa. Crocodilus a croceo colore dictus. Gignitur in Nilo, animal quadrupimmanitate armatum, tantaeque stam, tenera ventrium desecantes, interimunt. Solus ex animalibus superiorem maxillam movere dMigale ignota bestia, quam tamen similem camaeleonti ferunt. Camaesa varietate est conspersus, ut pardus. Corpusculum vero camtis ad colores quos videt facillimversionem facilis corpulentia, fe
Abbreviated transcription (Latin):
fulice. fulice. siiles magnitudine
&e colore cignorũ: duris &e gͣndib
rostris. in seopulis litorũ comino¬
rãtes. has latini diomalias uocãt.
greci berodias. G aradrion. auis ⁊¬
alba tosa: cuius int̾iora. ecłos ca¬
liginosos curant: & qrain firmus¬

Expanded text:
unt. Fulicae similes magnitudine et colore cygnorum, duris et grandibus rostris, et in scopulis littorum commorantes. Has Latini diomedeas, Graeci herodios vocant. Choradrion avis alba tota, cujus interiora oculos caliginosos curant. Upupam Gr
Abbreviated transcription (Latin):
rona grecis uocatus: latine int̃¬
p̃tatur. in nare cornu. Idem et
monoceron. id est unicornis eo
qͦd unum cornu habeat in me¬
dia fronte pedum qͣtuor. ita acu¬
tum et ualidũ: ut quicqͥd impe¬
tierit. aut uentilet. aut ꝑforet.

Expanded text:
ron a Graecis vocatus. Latine interpretatur in nare cornu. Idem et monoceron, id est unicornus, eo quod unum cornu in media fronte habeat pedum quattuor ita acutum et validum ut quidquid inpetierit, aut ventilet aut perforet.
Abbreviated transcription (Latin):
iocundiodoris ẽ. et diudurans:
nec atinea unquã exterminat᷑
na. cedria dr: que inconseruan¬
dis libris adeo ẽutilis: ut pliniti
ex ea. nec tineas patiant᷑: ñ t̃pore

Expanded text:
cundi odoris est, et diu durans, nec a tinea unquam exterminaturna cedrea dicitur, quae in conservandis libris adeo est utilis, 335 ut perliti ex ea, nec tineas patiantur, nec tempore
Abbreviated transcription (Latin):
tilibomen. Mergus: ab assidui¬
tite mergendi nom habet. Sepe
tarum signa sub fluctib colligit.
cp̃uidentes equoris tempestatẽ.
cum clamore ad lutora tendunt. Ibis.
pentum oius uescitur.: gratissimam
ex eis escam indis suis deportans.

Expanded text:
t. Mergus ab assiduitate mergendi nomen hoc est: quia rarum signa sub fluctibus colligunt, et praevidentes aequoris tempestatem cum clamore ad littora tendunt. Mergus pentium ova vescitur, gratissimam ex eis escam nidis suis deportans.
Abbreviated transcription (Latin):
falsitatis obiectum: quod bonis
semꝑ hominib studio ꝑu̾sitatis
ẽ. morbi alicuius contracta neces¬
sitas: que nos facit paulati de¬
fluere: cum corporis soliditatẽ
penali afflictione consumit. Ruc
tare. a rumpendo de: digestio
rumpens in auras ethereas:ut
oris strepitu ꝓferatur. l.xxx.iii.¬

Expanded text:
falsitatis objectum, quod bonis semper hominibus studio perversitatis est morbi alicujus contracta necessitas, quae nos facit paulatim defluere, dum corporis soliditatem poenali afflictione consumit; tare a rumpendo dictum est, qrumpens, in auras aethereas oris strepitu proferatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ligni uermiculus: uirtus simul
bellica. et modesta uiri designa¬
tur cuulitas: quia uidelicet sic̃
uermiculus ligni. tener quidẽ
et fragilis toto suo corpore. necñ
et ꝑmodicus apparet: nichilomi¬
nus tamen fortissimum ligni
robur exedens consumit et ca¬
riosum reddit: unde & ateren¬
doligna. teredonis nomen ha¬
bet: sic ille affabilis omnibus
domi et quietus atq humilis
iudebatur: at incertamine pu¬
blico robustum se atq intolera¬
bilem hostib exhibebat.x.

Expanded text:
ligni vermiculus . Virtus simul ligni vermiculus . Virtus simul bellica et modesta viri designatur civilitas, quod videlicet sicut vermiculus ligni tener quidem et fragilis toto suo corpore, nec non et permodicus apparet, nihilominus tamen fortissimum ligni robur exedens consumit, et cariosum reddit. Unde et a terendo ligna teredinis nomen habet. Sic ille affabilis omnibus domi, et quietus atque humilis videbatur; at in certamine publico robustum se atque intolerabilem hostibus exhibebat
Abbreviated transcription (Latin):
est illud etiam scł̃arium litt̾arũ.
Qui candore niues: ante irent cur¬
sib auras. Quod autẽ mensos e¬
os funiculo dixit. funiculum al¬
legorice pro sorte posuit: eo quõd
funiculo soleant agrorũ spatia
metiri. Unde scͥptum ẽ. Et sorte
diuisit eis terram infuniculo
distribitionis. Significat autẽ.
quod tam libera dispositione.
dauid regiones moabitarũ here¬
dib quib uellet diuideret. quã
si possessor quilibet agros ꝓpͥos.
ad nutum suum ducto hinc in¬
de funiculo dirimeret. Mensus
est autẽ duos funiculos: unũ
adoccidendum. & unum ad ui¬
uificandum. Et hoc allegorioe
dictum: significans. quod in sua
dauid potestate habuerit. nullo
utiq contradicente. quos eorũ
neci daret contumaces:quibus
parceret subiectis. .ix.
Alius quiddem nomen in regum
libro tacetur. atuͦ in libro parali¬
pomenon iesbaam nominatur.
& filius ẽẽ a chamonii commemo¬
ratur. ipse ẽ quasi tenerrimus

Expanded text:
est illud etiam saecularium litterarum: est illud etiam saecularium litterarum: Qui candore nives anteirent, cursibus auras. Quod autem mensus eos funiculo dixit, funiculum allegorice pro sorte posuit, eo quod funiculo solent agrorum spatia metiri. Unde scriptum est: Et sorte divisit eis terram in funiculo distributionis. Significat autem quod tam libera dispositione David regiones Moabitarum haeredibus quibus vellet divideret, quam si possessor quilibet agros proprios ad nutum suum ducto hinc inde funiculo dirimeret. Mensus est autem duos funiculos, unum ad occidendum, et unum ad vivificandum. Et hoc allegorice dictum significans quod in sua David potestate habuerit, nullo utique contradicente, quos eorum neci daret contumaces, quibus parceret subjectis. 9. Ipcujus quidem nomen in Regum libro tacetur, at vero in libro Paralipomenon Jesbaam nominatur, et fuisse filius Hachamoni commemoratur . Ipse est quasi tenerrimus
Abbreviated transcription (Latin):
uod scͥptum ẽ de dauid.uiii.
et ꝑcussit moab et mensus
at eos funiculo coequans terre:
hiꝑbolice debet accipi. Nonenĩ
fieri poterat. ut homines in terra
uiuentes in tantum humilia¬
rentur. donec ipsius t̾re dorsofu¬
niculo suꝑ extenso comꝓbante
apparerent equales: s immensã
humiliationem capte & oppresse
gentis uoluit scͥptura hoc uerbo
accumulare: ut diceret eos coeqͣ
tos terre. quasi a do eẽnt euirati
atq contemptr. ut innullo am¬
plius homines interra degen¬
tes. quam t̾ra ea que nullos ha¬
bet homines. possent ualere.
suiusmodi locutionis plura ha¬
bes exempla in scͥpturis: quale
est illud euangelii. Sunt autẽ
et alia multa que fecit iħc: que
si scribantur ꝑsingula nec ipsũ
arbitro mundum. caꝑe cos quiscri¬
bendi sunt libros. Quomodo enim
ñ caꝑet mundus libros: qui scͥbi
potuissent inmundo: S ad insinu¬
andam magnitudinẽ oꝑum dñr.
planctu dauid. Aquilis uelociores.
leonibus fortiores. Cui simillimũ

Expanded text:
uod scriptum est de David: Et percussit Moab, et mensus est eos funiculo coaequans terrae, hyperbolice debet accipi. Non enim fieri poterat ut homines in terra viventes in tantum humiliarentur, donec ipsius terrae dorso funiculo super extenso comprobante apparerent aequales; sed immensam humiliationem captae et oppressae gentis voluit Scriptura hoc verbo accumulare, ut diceret coaequatos eos terrae, quasi a Deo essent evirati atque contempti, ut in nullo amplius homines in terra degentes quam terra ea quae nullos haberet homines possent valere. Cujusmodi locutionis plura habes exempla in Scripturis, quale est illud Evangelii: Sunt autem et alia multa quae fecit Jesus, quae si scribantur per singula, nec ipsum arbitror mundum capere eos qui scribendi sunt libros . Quomodo enim non caperet mundus libros qui scribi potuissent in mundo? Sed ad insinuandam magnitudinem ac multitudplanctu David, aquilis velociores, leonibus fortiores . Cui simillimum
Abbreviated transcription (Latin):
tionem ex deo habent. domũ
ñ manufactam eternã in celis:
Quis mͥ illic panem esurienti
potumue afferat sitienti: ubi
dñs pascet me et nichil mͥ dee¬
nt. Diruptis gͦ formis uasorũ
qͦndam necessariis. uasa ipsa in
domo dñi splendida iam refulgent:
quia cessantib infine scł̃i ñ solum
ꝑsecutionib. quas ꝓpter iusticiã
patiuntur. uerum etiã laborio¬
sis iusticie oꝑib. quib hic sꝑon¬
te sua pro eterna beatitudine
insudant electi: sola uisione sui
conditoris ꝑcepta. immortali¬
tatis daritate letabuntur.

Expanded text:
tionem ex Deo habent, domum tionem ex Deo habent, domum non manufactam, aeternam in coelis? Quis mihi illic panem esurienti, potumve afferat sitienti, ubi Dominus pascet me, et nihil mihi deerit? Diruptis ergo formis vasorum quondam necessariis, vasa ipsa in domo Domini splendida jam refulgent, quia cessantibus in fine saeculi non solum persecutionibus, quas propter justitiam patiuntur, verum etiam laboriosis justitiae operibus quibus sponte sua pro aeterna beatitudine insudant electi, sola visione sui Conditoris praecepta immortalitatis claritate laetabuntur.