comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
niores senes in linguis om̃ib: morib: om̃ibus in artib
om̃ibus in professionib: om̃ib: in uoluntaitum etion¬
scientuarum uari&ate innumerabili constitutos et si
quid aliud differentiarum est in hominibus. Quid est
cnim eorum unde nonds̃ ꝑ unigenitum suum dnimur̃n
hominibus exspecialit̃ ad diderat proregibus ethisqui
in sublimitatesunt qui puttiri poterant᷑ fastu et suꝑ¬
bia sicularia fidei xp̃ianȩ humilitate abhorrere
Promdicens hocenimbonum est coram saluatore nr̃o
dõ id est ut &lam proitilib oretur : statim ut despe¬
fationem toller& addidit. Quiom̃s homines uult
saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. Hoc
quippeds̃ bonum iudicauit : ut orationib: humiliũ
dignaretur salutem prestare sublimium quod utiq
iam uidemus impl&um. Istolocutionis modo et
cumq: aliena omnium ꝑ om̃s terras alienigenarum
om̃a olera decimabant Sicut hic ergo omne holus

Expanded text:
niores, senes; in linguis omnibus, in moribus omnibus, in artibus niores, senes; in linguis omnibus, in moribus omnibus, in artibus omnibus, in professionibus omnibus, in voluntatum et conscientiarum varietate innumerabili constitutos, et si quid aliud differentiarum est in hominibus. Quid est enim eorum unde non Deus per Unigenitum suum Dominum nhominibus, et specialiter addiderat pro regibus et iis qui in sublimitate sunt, qui putari poterant, fastu et superbia saeculari a fidei christianae humilitate abhorrere. Proinde dicens, Hoc enim bonum est coram salvatore nostro Deo, id est, ut etiam pro talibus oretur; statim ut desperationem tolleret, addidit, Qui omnes homines vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . Hoc quippe Deus bonum judicavit, ut orationibus humilium dignaretur salutem praestare sublimium: quod utique jam videmus impletum. Isto locutionis modo et cumque aliena et omnium per omnes terras alienigenarum omnia olera decimabant. Sicut ergo hic omne olus,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc cum audimus et in sacris litteris legimus quodue¬
lit om̃s homines saluos fiere : nentamen ideo debemꝰ
omini potdnitis simȩdĩ dĩuoluntati aliquid derogare sedita
intellegere quod scriptum est. Quiom̃s homines uult¬
saluos fieri tamquam dicerctur Nullum hominum fic¬
risaluum nisiquem ficri ipseuoluerit non quod nullus
sithominum Nisiquom saluum fieriuelit sed quo dñul¬
lus fut iusiquem uoluerit etdeo sit rogandus ut uelit
quod incuuan gelio scriptum est qui in luminat omñe
hominem Nonquia nullus est hominum qui non in lu¬
minctur sed quia nisi abipso nullus inluminetur. Aut
certesic dictum est quiom̃s homines uult saluos fieri
donquod nullus hominum esset quem saluum fierinol¬
let qui uirtutes mirciculorum faicere noluit apud cos
quos dicit acturos fuis se penitentiam si fecissetom̃s
les doctos. indoctos integricorporis. debiles ingeniosos
tardi cordes fatuos diuites pauperes mediocres ma¬
res feninas. in fantes pueros aduliscentes iuuenes se¬

Expanded text:
 cum audimus, et in sacris Litteris legimus, quod velit omnes homines salvos fieri, non tamen ideo debemus omnipotentissimae Dei voluntati aliquid derogare, sed ita intelligere quod scriptum est, vult omnes homines salvos fieri, tanquam diceretur nullum hominum fieri salvum nisi quem salvum fieri ipse voluerit: non quod nusit hominum, nisi quem salvum fieri velit; sed quod nullus fiat, nisi quem velit; et ideo sit rogandus ut velit, quod in Evangelio scriptum est, Qui illuminat omnem hominem : non quia nullus est hominum qui non illuminetur, sed quia nisi ab ipso nullus illuminatur. Aut certe sic dictum est, Qui omnes homines vult salvos fieri; non quod nullus hominum esset quem salvum fieri nollet, qui virtutes miraculorum facere noluit apud eos quos dicit acturos fuisse poenitentiam si fecisset: sedles, doctos, indoctos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardicordes, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantes, pueros, adolescentes, juvenes, se
Abbreviated transcription (Latin):
dohuius uoluminis finis quod ipse uideris utrum
henchiridion uł appellare debeas d habere. Igo
tamen cum spernendatua in xp̃o studia nonputa¬
rem : bona detecredens in adiutorio pr̃i redẽpto¬
ris ac sperans teque in cius menbris plurimum dili¬
gens librum ad tesicut ualui utinam tam commodũ
quam ꝓlixum defide etspe etcaritate conscripsi:¬

Expanded text:
do hujus voluminis finis, quod ipse videris utrum Enchiridion vel appellare debeas, vel habere. Ego tamen cum spernenda tua in Christo studia non putarem, bona de te credens in adjutorio nostri Redemptoris ac sperans, teque in ejus membris plurimum diligens, librum ad te, sicut valui, utinam tam commodum quam prolixum, de Fide, Spe et Charitate conscripsi
Abbreviated transcription (Latin):
tatur in quorum cumq animalium etiam hominum cibũ
cedat carnemquem utetur illi amimae humanae puncto
es quae discedente anima fit cadauer: Nonitaresur¬
rectione reparabitur ut eai quedilabunt᷑ et in alias atq
alias aliarum rerum species formas queuertur : quã¬
uis ad corpus redeant undedilapscisunt. Ad ecsdem
quoque corporis partes ubi fuerunt redire necessesit
Auo qui sici pillis redit quod cam crebratonsura de trax̃
siun guibus quod totiens demsit ex sectio immoderata
eti decens cogituntibus et ideo resurrectionem carnis
t̃credentib occurrit informitas. Sed qũe ad modum

Expanded text:
tatur, in quorumcumque animalium etiam hominum cibum tatur, in quorumcumque animalium etiam hominum cibum cedat carnemque mutetur, illi animae humanae puncto es, quae discedente anima fit cadaver, non ita resurrectione reparabitur, ut ea quae dilabuntur et in alias atque alias aliarum rerum species formasque vertuntur, quamvis ad corpus redeant unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerunt, redire necesse sit. Alioquin si capillis redit quod tam crebra tonsura detraxit, si unguibus quod toties dempsit exsectio; immoderata et indecens cogitantibus, et ideo resurrectionem carnis non credentibus occurrit informitas. Sed quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
uascuntur etuiuunt quan libet citomoriantur aut resurrec
tura. Ab sit enim utillum bimenbrem quinuꝑ natus est hio
riente dequo fr̃s fidelis simi quod eum uiderint retulerant
et sccĩe memoriae hieronimus prbt scriptum reliquid: ab¬
sit in quam etunum hominem duplicem ac nom potius duos
quod futurum fuerat si gemini uascero itur resurre turos
aestimemus liticetera quae singulis quaequeparuis amplius
uł minus aliquid habendo uł quadam nimia deformitate
monstradicuntur adhumanat natunae figuram resurrec¬
tionẽ uoccibunt᷑: Iitiuc singulae animȩ singula suacorpo¬
ra obtineant nullis coherentib etiam quecumq: coheren¬
tia uaiti fuerant sed scorsum sibi singulis suamenbra gesitio¬
autem peritdõ terrena materies dequa mortalium crecitur
caro. Sed inquem libet pulueron cinerem uesoluatur
in quos libet alitus aurecisq diffugiat inquancumq
aliorum corporum subsitantiam uł in ipsaelementt uer¬

Expanded text:
nascuntur et vivunt, quamlibet cito moriantur, aut resurrecnascuntur et vivunt, quamlibet cito moriantur, aut resurrectura. Absit enim ut illum bimembrem, qui nuper natus est in Oriente, de quo et fratres fidelissimi quod eum viderint retulerunt, et sanctae memoriae Hieronymus presbyter scriptum reliquit: absit, inquam, ut unum hominem duplicem, ac non potius duos, quod futurum fuerat, si gemini nascerentur, resurrecturos existimemus. Ita caetera quae singuli quique partus vel amplius vel minus aliquid habendo, vel quadam nimia deformitate monstra dicuntur, ad humanae naturae figuram resurrectione revocabuntur; ita ut singulae animae singula sua corpora obtineant, nullis cohaerentibus etiam quaecumque cohaerentia nata fuerant; sed seorsum sibi singulis sua membra gestanautem perit Deo terrena materies de qua mortalium creatur caro: sed in quemlibet pulverem cineremve solvatur, in quoslibet halitus aurasque diffugiat, in quamcumque aliorum corporum substantiam vel in ipsa elementa ver
Abbreviated transcription (Latin):
procliuius perire arbitr&ur sicit semina que con¬
cepta non fuerint. sed quis negare audeat ecsiad¬
firmare nonaudeat idacturam resurrectionem
utquicquid forme defuit impleatur atqueitt non¬
desit perfectio que accessura erat compore quemad modum
Nonerunt uitia quae accesserunt tempore ut neque in eo qđ
aptum etcon gruum dies allaturi fuerant natura fraudet
Neque in eo quod ad uersum atque contrarium dies ad cule¬
runt natura turpetur sedin tegretur quod non dumerat
integrum sicut instaurabitur quod fuerat uitiatums Ae
disputtri potest quodutrum ab homine in ueniri pos¬
sit ignoro quando incipiat homo in utero uiuere utrum
sit quaedam uita etoccultaque nondum motibus uiuentis
ippareat. Nimnegare uixis se puerperia que propte¬
rea menbratim exẽquantur et ciciuntur euteris pregnan¬
potest. Mortuus uero ubicum que illimors potuerit cuenire
quomodo ad surrectionem non ꝑtineat mortuorum reperire no

Expanded text:
proclivius perire arbitretur, sicut semina quae conproclivius perire arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerint? Sed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quiquid formae defuit impleatur? Atque desit perfectio, quae accessura erat tempore, quemadmodum non erunt vitia quae accesserant tempore: ut neque in eo quod aptum et congruum dies allaturi fuerant, natura fraudetur; neque in eo quod adversum atque contrarium dies attulerant, natura turpetur; sed integretur quod nondum erat integrum, sicut instaurabitur quod fuerat vitiatum. CAPquaeri ac disputari potest, quod utrum ab homine inveniri possit ignoro, quando incipiat homo in utero vivere; utrum sit quaedam vita et occulta, quae nondum motibus viventis appareat. Nam negare vixisse puerperia, quae propterea membratim exsecantur et ejiciuntur ex uteris praegnanpotest. Mortuus vero, ubicumque illi mors potuit evenire, quomodo ad resurrectionem non pertineat mortuorum, reperire no
Abbreviated transcription (Latin):
Neforte detds̃ illis penitentiam ecut p&rus amare
fler& : premisit cuuan gelista etait. Respexit eun
contemnens tantam diuini muneris largitatem. et
in hacobstinatione mentis diem claudit extremum reus
est illo in remissibili peccato in sp̃m scm̃ in quoxp̃s
dim propter hoc solum conscripto libello : enuclea
rectione carnis ponsicut quidam reuixerunt ite¬
rum que sunt mortui sedin a&ernam uitam sicut
xp̃i ipsius resurrexit: quem ad modum possimbre¬
uiter disputure et om̃ib: questionib: quede hac re
mouere ad solent satis facere noninuenio. Resur¬
recturam tam̃ carnem omnium quicumq: natisunt
hominum atque nascent᷑ etmor tui sunt atquemori
mooccurrit deabortiuis fodib quaestio : quiiam
quidem nati sunt in uteris matrum sed nondumita
ut possent renasci: Sienim resurrecturos eos dixeri¬
mus dehisquiiam formati sunt tolerari potest utcũ¬
que quoddicitur. In formes uero abortus quisnon

Expanded text:
Ne forte det illis Deus poenitentiam . Et ut Petrus amare Ne forte det illis Deus poenitentiam . Et ut Petrus amare fleret, praemisit evangelista, et ait: Respexit eum contemnit tantam divini muneris largitatem, et in hac obstinatione mentis diem claudit extremum, reus est illo irremissibili peccato in Spiritum sanctum, in dam propter hoc solum conscripto libello enucleatrectione carnis, non sicut quidam revixerunt, iterumque sunt mortui, sed in aeternam vitam, sicut Christi ipsius caro resurrexit, quemadmodum possim breviter disputare, et omnibus quaestionibus quae de hac re moveri assolent, satisfacere non invenio. Resurrecturam tamen carnem omnium quicumque nati sunt hominum atque nascentur, et mortui sunt atque morimo occurrit de abortivis fetibus quaestio, qui jam quidem nati sunt in uteris matrum, sed nondum ita ut jam possent renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus; de iis qui jam formati sunt, tolerari potest utcumque quod dicitur: informes vero abortus quis non
Abbreviated transcription (Latin):
iam uidemus. Quorum duorũ illud ignorantiae
malum est hoc in firmitatis. Contra qua quidem pug¬
nare nonconuenit sed profec co uincimur nisi diuinit᷑
adiuuemur. Vt non solum uideamus quid faciendum sit
sedetum accedente sanitate delectatio iusttiae uincat
in nobis etirum rerum delectetiones qua sułhabere cupi¬
endo uel amittere metuendo suentes uidentes que pecca¬
mus. Ac non solum peccatores quod eramus etiam cũ
perignorantiam peccabamus. Verum etiam legis preua¬
Dñs inluminatiom ea et salusmea. ut in luminatio
et ipsa penitentia quando digna causa est scđm morẽ
ecđȩ cur agatur. Plcrumq infirmitate nonagitur
quia etpudor timorest displicendi dumplus delectat
hominum existimatio quam iustitia quasequis quȩ
humiliat penitendo. Vnde non solum cum agitur
penitentia uerum etiam ut agatur dimisericor diane¬
cessaria est. Alioqui nondicer& apłs de quibus dam

Expanded text:
jam videmus: quorum duorum illud ignorantiae jam videmus: quorum duorum illud ignorantiae malum est, hoc infirmitatis. Contra quae quidem pugnare nos convenit: sed profecto vincimur, nisi divinitus adjuvemur, ut non solum videamus quid faciendum sit, sed etiam accedente sanitate delectatio justitiae vincat in nobis earum rerum delectationes, quas vel habere cupiendo, vel amittere metuendo, scientes videntesque peccamus; jam non solum peccatores, quod eramus etiam cum per ignorantiam peccabamus, verum etiam legis praevaDominus illuminatio mea et salus mea ; ut illuminatio et ipsa poenitentia, quando digna causa est secundum morem Ecclesiae cur agatur, plerumque infirmitate non agitur; quia et pudor timor est displicendi, dum plus delectat hominum existimatio, quam justitia qua se quisque humiliat poenitendo. Unde non solum cum agitur poenitentia, verum etiam ut agatur, Dei misericordia necessaria est. Alioquin non diceret Apostolus de quibusdam:
Abbreviated transcription (Latin):
Nonsolum iamnon apudeos puniebant᷑ illa flagitia ue¬
rum aiam publice ueluti lege frequencabantur. Sic
pr̃ĩs temporib multa mala etsi non talia in apertam
care aliqũe laicum non aud eamus sed nec dericum
degradare .: Vndecum ex ponerem ante aliquod an nos
epistolam adgalathas : in eo ipsoloco ubiait apłs
Timcouos peforte si necciusa laborauerim in uobis ex¬
damare compulsus sum. Vaepeccatis hominum que
soͥsnusittuti exorrescimus. Vsittuti uero proquib
abluendis filiidĩ sanguis effusus est. Quã uistã mag¬
ua sint ut omnino claudi contrasefaciant regnum
p̃nulla etiam facere cogimur. Atque utinã odñe
ñ om̃a que non potuerimus prohibere faciamus.
Seduidero utrumme immoderatus dolor incaute
aliquid conpulerit dicere Hoc nc̃ dicam quod quidẽ
et tiliis opusculorum imeorum locis saepe iam dixi
Duobus causis peccamꝰ aut nondum uiuendo quid
facere debeamus aut non faciendo quod deberefieri

Expanded text:
non solum jam apud eos non puniebantur illa flagitia, venon solum jam apud eos non puniebantur illa flagitia, verum etiam publice veluti lege frequentabantur. Sic nostris temporibus ita multa mala, etsi non talia, in apertam care aliquem laicum non audeamus, sed nec clericum degradare. Unde cum exponerem ante aliquot annos Epistolam ad Galatas, in eo ipso loco ubi ait Apostolus: Timeo ne forte sine causa laboraverim in vobis , exclamare compulsus sum: Vae peccatis hominum, quae sola inusitata exhorrescimus: usitata vero, pro quibus abluendis Filii Dei sanguis effusus est, quamvis tam magna sint, ut omnino claudi contra sese regnum Dei nonnulla etiam facere cogimur! Atque utinam, o Domine, non omnia quae non potuerimus prohibere, faciamus. Sed videro utrum me immoderatus dolor incaute aliquid compulerit dicere. Hoc et in aliis opusculorum meorum locis saepe jam dixi. Duabus ex causis peccamus; aut nondum videndo quid facere debeamus, aut non faciendo quod debere fieri
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum sit dies obseruare etmenses et annos et tem¬
pora sicut obseruant quicertis diebus si uemensib: siue¬
annos siue annis uolunt ul nolunt aliquid inchoare
eo quod scđm uanas doctrinas hominum faustai uel in¬
fausta existiment tempora nisi huius mali magnitudi¬
nẽ extimore apłi pensaremus quitalib: ait. Iim eouos
neforte sine causa laborauerim in uobis Hucacce
dit quod peccata quamuis magna ethorrenda cum
in consuetudinem uenerint aut parua aut nulla eẽ
creduntur usque adõ ut non solum nonoccultanda
uerum etiam predicando diffamanda uideantur
quando sicut scriptum est. Laudatur peccator in
desideriis animȩ suae etqui iniquagerit benedicit᷑
Talis indiuinis libris iniquitas clamoruocatur sic̃¬
ħ abes apud esaiam proph&am deuinea mala. Expec¬
tcui inquit ut faceret iudicium fecitaut̃ iniqui tatem
et uon iustitiam sedelamorem. Vndeest etillud ingenesi
Climor sodomorum etgomorre multiplicatus estꝰ quia

Expanded text:
peccatum sit dies observare et menses et tempora et anpeccatum sit dies observare et menses et tempora et annos, sicut observant, qui certis diebus sive mensibus, sive annis volunt vel nolunt aliquid inchoare, eo quod secundum vanas doctrinas hominum fausta vel infausta aestiment tempora, nisi magnitudinem ex timore Apostoli pensaremus quando ait: « Timeo vos, ne forte sine causa laboraverim in vobis ? » Saepe enim quaedam peccata magna et horrenda cum in consuetudinem venerunt aut parva aut nulla esse creduntur, usque adeo non solum non occultanda, verum etiam praedicanda, diffamanda videantur, quando, sicut scriptum est, « Laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit benedicetur Talis in divinis Libris iniquitas clamor vocatur. Sicut habes apud Isaiam prophetam de vinea mala: Exspectavi, inquit, ut faceret judicium, fecit autem iniquitatem, et non justitiam, sed clamorem . Unde est et illud in Genesi: Clamor Sodomorum et Gomorrhaeorum multiplicatus est . Quia
Abbreviated transcription (Latin):
trina apłsdicit eẽ delictum. Tamen cumsinit in ecła
talia iudicia finiri interfratres fr̃ibus iudicantib
extra eccłam uero terribilit̃ uetat. Manifestũ est
etiam hic quid scđm ueniam concedatur infirmis. Prept̃
haecatq huius modi peccata et alia licet hisminora
quae fiunt uerborum etcogtationum offensionibus a pło
ia coboconfitente acdicente. In multis enim offendi¬
musom̃s. Oportet cotidie crebroq oremus dnm̃ atq
dicamus Dimit tenobis debitanra. Nec in eo quod
sequitur imentiamur sicut et nos dimittimus debitori¬
pinscripturis demons trarent᷑ opinione grauiora
Quis enimdicentem fr̃i suo fatiue reum gehenne putaret
nis ueritas diceret. Cuitamen uulneri subiecit continuo
medicinam precptum fraternae reconciliationi adiun¬
gens mox quippeait. Si ergo offeres munustuum adal¬
tare et ibi recordatꝰ fueris quia fratercuus habet aliquid
aduersumte & cet̃. Autquis aestimar& quamin agnũ

Expanded text:
trina Apostolus dicit esse delictum. Tamen cum sinit in Ecclesia trina Apostolus dicit esse delictum. Tamen cum sinit in Ecclesia talia judicia finiri inter fratres fratribus judicantibus, extra Ecclesiam vero terribiliter vetat; manifestum est etiam hic quid secundum veniam concedatur infirmis. Propter haec atque hujusmodi peccata, et alia, licet iis minora, quae fiunt verborum et cogitationum offensionibus, apostolo Jacobo confitente ac dicente, In multis enim offendimus omnes ; oportet ut quotidie crebroque oremus Dominum, atque dicamus, Dimitte nobis debita nostra; nec in eo quod sequitur mentiamur, sicut et nos dimittimus debitoriin Scripturis demonstrarentur opinione graviora. Quis enim dicentem fratri suo, Fatue, reum gehennae putaret, nisi Veritas diceret? Cui tamen vulneri subjecit continuo medicinam, praeceptum fraternae reconciliationis adjungens: mox quippe ait, Si ergo offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid adversum te,
Abbreviated transcription (Latin):
bonorum uł malorum uł illudquos ds̃ uł aliud uolentis
quam ds̃ : om̃i potentis uoluntas sem inuicta est quȩ
mala ẽẽ numquã potest : quia &iam cummala in ro¬
gat iusta est et profecto quia iusttest mala non est
ds̃igit᷑ om̃i potens siue ꝑ mi sericordiam cuius uult mi¬
sereatur siue ꝑiud cium quemuult obdur& iniquum¬

Expanded text:
bonorum vel mbonorum vel mquam Deus, omnipotentis voluntas semper invicta est: quae mala esse nunquam potest; quia etiam cum mala irrogat, justa est, et profecto quae justa est, mala non est. Deus igitur omnipotens sive per misericordiam cujus vult misereatur, sive per judicium quem vult obdur
Abbreviated transcription (Latin):
dixũ angelorum aliquando sede add extris meis hoc
quippe modo significauit om̃s uniusr salit̃ angelos dici
sint illic tam̃ a rehian geli ccutrum ilsem archan geliap¬
pellentur uirtutes. Acquerta dic tumsit Laudate eũ
om̃s angelicius lauda te cum om̃s uir tutes cius. Ac sidi¬
ceretur. laudate cum om̃s angeli laudate cum omnes
archangli. Et quid inter sedistent quattuor illa uoca¬
bula quibus uniuersam ipsam calestem socia atoui¬

Expanded text:
im Angelorum dixit aliquando, Sede a dextris meis ? hoc quippe modo significavit omnes universaliter Angelos dici, sint tamen illic Archangeli: et utrum iidem Archangeli appellentur Virtutes; atque ita dictum sit, Laudate eum, omnes Angeli ejus; laudate eum, omnes Virtutes ejus ; ac si diceretur, Laudate eum omnes Angeli ejus, laudate eum omnes Archangeli ejus: et quid inter se distent quatuor illa vocabula, quibus universam ipsam coelestem societat
Abbreviated transcription (Latin):
sunt uobis Non solum ergo quidat esurientierbũ :
sitienti potum nudo uestimentũ peregrinañtiospi¬
tium. fugientilatibulum aegro uł inluso uisitatio¬
nem cciptiuo redeptionem debili subuectionem cac¬
codeduc tionem tristi consolationem non sano me¬
de lam errantiuiam deliberanti consilium etquod
cuiq ueces sarium est indigenti. U erum &iam qui¬
ci clam datueniam peccanti elemosinamdat. et quiem endat

Expanded text:
sunt vobis . Non solum ergo qui dat esurienti cibum, sunt vobis . Non solum ergo qui dat esurienti cibum, sitienti potum, nudo vestimentum, peregrinanti hospitium, fugienti latibulum, aegroto vel incluso visitationem, captivo redemptionem, debili subvectionem, caeco deductionem, tristi consolationem, non sano medelam, erranti viam, deliberanti consilium, et quod cuique necessarium est indigenti; verum etiam qui dat veniam peccanti, eleemosynam dat; et qui emendat
Abbreviated transcription (Latin):
autem ite inignem a&ernum Sane cauendum est̃ nequis¬
quam existimet nefanda illa crimina qualia quia gunt
regnum di non possidebunt cotidie perpetranda. et
elemosinis cotidie redimenda in melius est quippe
uitti muitinda et perelemosinas depeccatis preceritis
est propitandus ds̃ non adhocemendus quodam¬
modo ut ea semꝑliceat impune committere. Nemini
enim dedit laxamentum peccandi quando miserando
deleat iam fticta peccata sinon satis factio congrua
fidelium satis facit Lorum est enim dicere paternost̃
quies incaelis qui iam tali patri regeneratis exaqua
peccata delet etillaquibus quibus uittifidelium &iam¬
scelerategesta sed penitendo in melius mutrita discedit:
siquem ad modum ueracit dicitur sicut etuos dimit
timus debitorib nr̃is id est fiat quoddicit᷑ quia et
ipsa elemosinaest ueniam petenti homini ignoscere.
quod dñs ait Datehelemosinam etecceom̃a munda

Expanded text:
autem, « Ite in ignem aeternum . » Sane cavendum est, ne quisautem, « Ite in ignem aeternum . » Sane cavendum est, ne quisquam existimet infanda illa crimina, qualia qui agunt regnum Dei non possidebunt, quotidie perpetranda, et eleemosynis quotidie redimenda. In melius quippe est vita mutanda, et per eleemosynas de peccatis praeteritis est propitiandus Deus, non ad hoc emendus quodammodo, ut ea semper liceat impune committere. Nemini enim dedit laxamentum peccandi, quamvis miserando deleat jam facta peccata, si non satisfactio congrua fidelium satisfacit. Eorum est enim dicere: Pater noster, qui es in coelis, qui jam taliter patri regenerati sunt ex peccata, delet et illa, a quibus vita fidelium scelerate etiam gesta, sed poenitendo in melius mutata discedit, si, quemadmodum veraciter dicitur: Dimitte nobis oribus nostris : id est, si fiat quod dicitur; quia et ipsa eleemosyna est, veniam petenti homini ignoscere. quod Dominus ait, Date eleemosynam, et ecce omnia munda
Abbreviated transcription (Latin):
quorum amissione cruti&ur. Exuritur autem
huius qm̃ sine dolore nonpereunt quaecum que
amittendi talia descrit xp̃m quamuis doleat cumamit¬
tit: saluus est quidem sicitimen quasi ꝑignem: quiau¬
riteum dolor rerum quas dilexerat amissarum quod non
subuertit neque consumit fundamenti fetibilitate at
hancuitam ficri incredibile Non est : etutrum Itasit
queri potest etaut in uonri autlatere nonnullos
fideles ꝑ ignem quendam purgatorium quantomagismi¬
nus uebona ꝑ euntia dilexerunt tanto tardius citius¬
que s aluari. Non tamenttiles dequalib: dictum est qđ
regnum dei nonpossidebunt. Nisi conuenient̃ peniten¬
tib. etidem crimina remittentur. Conuonent̃ autem
dixit : utsteriles in dimosinis nonsint. Quibus tantũ
tribuit scriptura diuina ut earum tantum modo fruc¬
tum se inputaturum prenuntiet dñs dextris et earum
tintum modo sterelitatem sinistris quando hisdicturus
est. Veniteb enedictipatrismei ꝓcipiteregnum: illis

Expanded text:
quorum amissione crucietur. Exuritur autem quorum amissione crucietur. Exuritur autem hujus, quoniam sine dolore non pereunt quae cum amoamittendi talia deserit Christum, quamvis doleat cum amittit, salvus est quidem, sic tamen quasi per ignem: quia urit eum rerum dolor, quas dilexerat, amissarum; sed non subvertit neque consumit fundamenti stabilitate atqhanc vitam fieri, incredibile non est, et utrum ita sit, quaeri potest: et aut inveniri, aut latere, nonnullos fideles per ignem quemdam purgatorium, quanto magis minusve bona pereuntia dilexerunt, tanto tardius citiusque salvari; non tamen tales de quibus dictum est, quod regnum Dei non possidebunt, nisi convenienter poenitentibus eadem crimina remittantur. Convenienter autem dixi, ut steriles in eleemosynis non sint, quibus tantum tribuit Scriptura divina, ut earum tantummodo fructum se imputaturum praenuntiet Dominus dextris, et earum tantummodo steriliest: « Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum. » Illis
Abbreviated transcription (Latin):
tum aurum argentum lapides pretiosos et quiedi¬
ficant ligna foenum stipulã. Cum aut̃ hoc dixisset
adiunxit. Vnius cuius que opus qualesit ignis pro¬
babit sicuius opus serit quod suꝑ aedificauit :
mercedem accipiet sicuius aut̃ opus exustum fuerit
dam pnum pati&ur. Ipse aut̃ saluuserit sic tamen
quasi ꝑignem. Non ergo unius eorum : sed utrius¬
que opus ignis probabit Est quidam ignis tenstatio
tribulationis dequo aperte alioloco scriptum est
Vasa figuli probat fornax et homines iustostemp¬
tatio tribulationis. Isteignis in hac interim uitti
facit quod apłs dixit Siaccidat duob fidelib uni
scilicet contantĩ quȩ sunt dĩ. Quomodo placeatdõ
hoc est̃ aedificanti soꝑ xp̃m fundamentum aurum
argentum lapides pretiosos. Alteri aut̃ cogitanti
ea uae sunt mundi quomodo placeat uxori id est
aedificanti suꝑͣ fun damendim ligna foenũ stipu¬
lam illius opus nonexurit᷑ quianon ea dilexit

Expanded text:
tum, aurum, argentum, lapides pretiosos, et qui aeditum, aurum, argentum, lapides pretiosos, et qui aedificat ligna, fenum et stipulam. Cum enim hoc dixisset, adjunxit: Uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit. Si cujus opus permanserit, quod superaedificavit, mercedem accipiet. Si cujus opus damnum patietur: ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem. Non ergo unius eorum, sed utriusque opus ignis probabit. 12. « Est quidam ignis tentatio tribulationis, de quo aperte alio loco scriptum est: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis . Iste ignis in hac interim vita facit quod Apostolus dixit, si accidat duobus fidelibus, uni scilicet cogitanti quae Dei sunt, quomodo placeat Deo, hoc est, aedificanti super Christum fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos; alteri autem cogitanti ea quae mundi sunt, quomodo placeat uxori, id est, aedificanti super idem fundamentum ligna, fenum, stipulam: i
Abbreviated transcription (Latin):
des pr&iosos sedligna foenum stipula. De his enim
dictum est quod perignem salui erunt qm̃ fundam̃¬
timerito non peribunt. Sicest intellegendum ut hisma¬
nifestis nonuidicatur eẽ contrarium Ligna quip¬
pe etfenum etstipula nonabsurde accipipossunt re¬
rum secularium quam uis licite concessarum tolescu¬
piditates ut amitti sine animi dolore non possint. Cũ
aut̃ istedolor urit si xp̃s incorde fundamenti habeilocũ
id est ut nihilei ante ponatur et malithomo quitalido¬
lore uriturrebus quas itadiligit magis carerequam
xp̃o : perignem fit saluus Si aut̃ rescius modi tempo¬
rales ac seculares tompore temptationis maluerit
tenere quam xp̃m : cum infundamento nonhabuit
qui a hoc prioreloco habuit cum in aedificio priusñ
sit aliquid fundamento. Ignis enim coloco de quo
est locutus apłs talis debet intellegi ut ambo ꝑeum
transecnt. Id est et quiedificant suꝑ hoc fundam en¬

Expanded text:
des pretiosos, sed ligna, fenum, stipulam de his enim des pretiosos, sed ligna, fenum, stipulam de his enim dictum est quod per ignem salvi erunt, quoniam fundamenti merito non peribunt, sic intelligendum est, ut his manifestis non inveniatur esse contrarium. Ligna quippe et fenum et stipula non absurde accipi possunt rerum saecularium, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Cum autem iste dolor urit, si Christus in corde fundamenti habet locum, id est, ut ei nihil anteponatur, et malit homo qui tali dolore uritur, rebus quas ita diligit magis carere quam Christo; per ignem fit salvus. Si autem res hujusmodi temporales ac saeculares tempore tentationis maluerit tenere quam Christum, eum in fundamento non habuit; quia haec priore loco habuit, cum in aedificio prius non sit aliquid fundamento. Ignis enim, de quo eo loco est locutus Apostolus, talis debet intelligi, ut ambo per eum transeant; id est, et qui aedificat super hoc fundamen
Abbreviated transcription (Latin):
p̃putium sed fides quȩ perdi lectionem operatur :
bum mortua est in semet ipsa quirursus ait: Si fidẽ
diccit quisschabert opera aute nonhabeat numqui
propt̃ solam fidem perignem saluat᷑ : et sicest accpi¬
endum quod ait bectus paulus Ipse aut̃ saluu serit
sicitimnenquasi perignem : poterit ergo saluare sine
operib fides et falsum erit quod dixitcius coapł
Nolite inquit errare eque formcaitores nequcidolis
seruientes neq adulteri. xequemolleꝰ nequemasculoꝵ
concubitores nequefures neque auari neque ebriosi:
neq maledici nequera paces regnum dĩ possidebunt.
Sienim inistis ꝑseuerantes criminib: tamen propter
fidem xp̃i saluierunt quomodo in regnodĩ nonerunt.
Sedquia haec a postolica manifestissima etapertissi¬
ma testimonia falsaee non possunt: illud quod obs¬
curedictum est. Dehisqui suꝑ aedificant suꝑ funda¬
mentum quod est xp̃s non aurum argentum lapi¬

Expanded text:
praeputium, sed fides quae per dilectionem operatur . praeputium, sed fides quae per dilectionem operatur . bum, mortua est in semetipsa. Qui rursus ait: Si fidem dicat se quis habere, opera autem non habeat, numquipropter fidem solam per ignem salvabitur, et sic est accipiendum quod ait beatsic tamen quasi per ignem : poterit ergo salvare sine operibus fides, et falsum erit quod dixit ejus coapoaulus dixit: Nolite, inquit, errare; neque fornicatores, neque idolis servientes, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt . Si enim in istis perseverantes criminibus, tamen propter fidem Christi salvi erunt; quomodo in regno Dei non erunt? Sed quia haec apostolica manifestissima et apertissima testimonia falsa esse non possunt; illud quod obscure dictum est de iis qui superaedificant super fundamentum, quod est Christus, non aurum, argentum, lapi
Abbreviated transcription (Latin):
mortuorum sicut econtrario uindicant᷑ hicaliqua et
tam si remittunt᷑ profecto in futuro scło nonnocebunt¬
Propterea dequibusdam temporcidib: poenis quȩ in hac
uita peccantib: in rogant᷑ nec seruantur in fine ait apłs.
Cumiudicamur autem ad ñõ corripim᷑ Necum hoc mun¬
menxp̃i non relinquunt ec eius lauacro in eccłabapti¬
zantur nechabea ulla scismate ułheresi preciduntur
inquantis libet scelerib uiuant quenecdeluant peni¬
futuri ꝑignem: Licet permagnitudinẽ facinorum
flagitiorum quediuturxo non tamen a&erno igni
puniri. sed qui hoccredunt et tamen catholici sunt
humanaquadam beniuolentia mihi falliuidentur.
Namscriptura diuina aliud consulta respondet
Librũ aut̃ de hac questione conscripsicuiustitulu s est
defide etoperib:. In quoscđm scripturas scãs quantũ
dõ adiuuante potui de monstraui. lafidem saluos
facere quam satis euident̃ ex pressit pauł apłs dicers

Expanded text:
mortuorum. Sicut e contrario vindicantur hic aliqua, et mortuorum. Sicut e contrario vindicantur hic aliqua, et tamen si remittuntur, profecto in futuro sPropterea de quibusdam temporalibus poenis quae in hac vita peccantibus irrogantur, nec servantur in fine ait ApostoCum judicamur autem, a Domino corripimur, ne cum munmen Christi non relinquunt, et ejus lavacro in Ecclesia baptizantur, nec ab ea ullo schismate vel haeresi praeciduntur, in quantislibet sceleribus vivant, quae nec diluant poenisalvi futuri per ignem; licet pro magnitudine facinorum flagitiorumque diuturno, non tamen aeterno igne puniti. Sed qui hoc credunt, et tamen cathhumana quadam benevolentia mihi falli videntur: nam Scriptura divina aliud consulta respondet. Librum autem de hac quaestione conscripsi, cujus titulus est, de Fide et Operibus; ubi secundum Scripturas sanctas, quantum Deo adjuvante potui, demonstravi, eam fidem salvos facere, quam satis evidenter expressit Paulus apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
tus meus nonest absconditus att. recte constituunt᷑
abhis qui ecclesiis presunt tempora paenitentiae :
ut fiat sati setiam ecđȩ inquarenittunt᷑ ipsa peccctt
Ex tracam quipne Non remittunt᷑. Ipsanamq sp̃m¬
soñ pignus accgot. sin equo ponrenitunt ulla peres
pecccitorum. In hac aut̃ uita usqueadõ ualet qđ
scriptum est. Graue iugum superfilios adamadie
exitus deuentrematris corum usqueindiem sepulturȩ
inmatremomnium : ut etiam paruulos uidecamus
postlauacrum regenerationis diuersorum malorũ
crutiation euexari ut intellegamus tocum quod saluta¬
ribus agitur sacramentis magis ad spem uenturorũ
bonorum quam ad retentionem uł ad eptionem presex¬
tium ꝑtinere. Multa etiam hicuident᷑ ignosci etnul¬
lis suppliciis uindicari sed eorum poene reseruantur
inposterum. Nequeenim frustra ille propriae dicit᷑
dies iudicii quandouenturus est iudex uiuorum atque

Expanded text:
tus meus a te non est absconditus : recte constituuntur tus meus a te non est absconditus : recte constituuntur ab iis qui Ecclesiis praesunt tempora poenitentiae, ut fiat satis etiam Ecclesiae, in qua remittuntur ipsa peccata; extra eam quippe non remittuntur. Ipsa namque p pignus accepit , sine quo non remittuntur ulla peccata, peccatorum. In hac autem vita usque adeo valet quod scriptum est, Grave jugum super filios Adam, a die exitus de ventre matris eorum usque in diem sepulturae in matrem omnium ; ut etiam parvulos videamus post lavacrum regenerationis diversorum malorum afflictione cruciari: ut intelligamus, totum quod salutaribus agitur Sacramentis, magis ad spem venturorum bonorum, quam ad retentionem vel adeptionem praesentium pertinere. Multa etiam hic videntur ignosci et nullis suppliciis vindicari; sed eorum poenae reservantur in posterum. Neque enim frustra ille proprie dicitur dies judicii, quando venturus est judex vivorum atque
Abbreviated transcription (Latin):
sic tamen spũdi exctantur ectam quam̃ filiidĩ pro¬
ficiunt ad dm̃ ut etiam spũ suo maxime eum aggrauan
corruptibili corpore tamquam filii hominis in qui¬
busdam humanis motib deficiant ad scipsos etideo
peccont inter est quidem quantum Nequeenim quia
peccaitum est omnecrimen ideo crimen est omnepec¬
catum. Ittiq: scõrum hominum uitt̃iquam diu in hac
morte uiuitur in uenire possedicmꝰ sin e crimine
tendis in scã ecđa dĩ miseri cordia desperanda est age¬
tibus penitentiam scđm modum suicuiusq peccati:
in actione autem penitentiae Vbitale commnissum ẽ
ut qui commisit axp̃ietiam corporesepar&ur. Non
itm consideranda est mensura temporis quam doloris
corenim contritum ethumiliatum ds̃ nonspernet
Verum quia plerumq dolor alterius cordis occultus es
alteri necinaliorum notitiam ꝑ uerba uł quecumq
alia signa procedit. Cum sit corcũillo cuidicitur gemi¬

Expanded text:
; sic tamen Spiritu Dei excitantur, et tanquam filii Dei pro; sic tamen Spiritu Dei excitantur, et tanquam filii Dei proficiunt ad Deum, ut etiam spiritu suo, maxime aggravante corruptibili corpore , tanquam filii hominum quibusdam humanis motibus deficiant ad se ipsos, et ideo peccent. Interest quidem quantum: neque enim quia peccatum est omne crimen, ideo crimen est etiam omne peccatum. Itaque sanctorum hominum vitam quamdiu in hac mortali vivitur, inveniri posse dicimus sine ctendis in sancta Ecclesia, Dei misericordia desperanda est agentibus poenitentiam secundum modum sui cujusque peccati. In actione autem poenitentiae, ubi tale commissum est, ut is qui commisit a Christi etiam corpore separetur, non tam consideranda est mensura temporis quam doloris. Cor enim contritum et humiliatum Deus non spernit . Verum quia plerumque dolor alterius cordis occultus est alteri, neque in aliorum notitiam per verba vel quaecumque alia signa procedit; cum sit coram illo cui dicitur, Gemi
Abbreviated transcription (Latin):
excellit. Concdrdant aut̃ nobiscum angelietiam nĩc
cum remitunt᷑ nr̃a peccata. Ideo post commemora¬
tionem scãe ecđe in ordine confessionis ponitur remi¬
si o peccatorum. Perhancenim stait ecđa quaein ter¬
risest. Perhanc non perit quod perierat etinuentũ
est excepto quippebaptis matis munere quod contra
peccatum originale donatum est ut quod generatione
ad traccum est regeneratione detrahaturꝰ Et iamen
acciua quoq peccata quecumq corde ore operecom¬
missa inuenerit tollit hacergo exceptti magna in¬
dulgentia unde incipit hominis renouatio inqua
soluitur om̃is reatus eangeneratus et additus : Ipsa
etiam uitt cetera iam ratione utentis a &atis quanta¬
lib et prepolleat fecunditate iustitiae sinepecccatorĩ
remissione non agit᷑ qm̃ filii dĩ quam diumortaliter
uiuunt cummorte confligunt. Etquamuis deillis fe
uerauiterdictum quod quot spũ dĩagunt̾ hn filuidĩ sum

Expanded text:
eccato. Concordant autem nobiscum Angeli etiam nunc, eccato. Concordant autem nobiscum Angeli etiam nunc, cum remittuntur nostra peccata. Ideo post commemorationem sanctae Ecclesiae in ordine Confessionis ponitur remissio peccatorum. Per hanc enim stat Ecclesia quae in terris est: per hanc non perit quod perierat et inventum est . Excepto quippe Baptismatis munere, quod contra originale peccatum donatum est, ut quod generatione attractum est, regeneratione detrahatur; et tamen activa quoque peccata, quaecumque corde, ore, opere commissa invenerit, tollit: hac ergo excepta magna indulgentia, unde incipit hominis renovatio, in qua solvitur omnis reatus et ingeneratus et additus; ipsa etiam vita caetera jam ratione utentis aetatis, quantalibet praepolleat fecunditate justitiae, sine peccatorum remissione non agitur. Quoniam filii Dei quamdiu mortaliter vivunt, cum morte confligunt. Et quamvis de illis sit veraciter dictum, Quotquot Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei
Abbreviated transcription (Latin):
peruident stuem patris. Nosaut̃ quantꝰ cum quesit
intellectus humanus expartescimus etuidemus ꝑspe¬
culum in enigmate. Cumuero aequales angelis dĩ
fuerimus tunc quen ad modum ipsi uidebimus facie
adfticiem Tancton que pa cm̃ habebimus erga eos quar¬
ctm et i psi erganos. Qui a tantum cos dilecturi sumus
quantum habeis diligemur. Itaq paxcorum notar
nobi serit quia et ura tailis a dernaerit nec precellet
cunc intellec tum Nrm. Dĩ uero pax quaeilli est ergacos
etnrm etillorum intellectum sine dubitatione pre¬
cellit Dopso quio pe betitiest rationalis creacura
quecumq betia est non ipsedcilla. Vnde scđm hocme¬
lius accipitur quod scriptum est. ꝑ axdĩ quȩ precdlit
omnem intellectum ut in eo quodix̃ omnem necipse¬
nec intellectus scõrum anglorum cẽpossit exceptus
sed dĩsolius Neque enimꝰ et ipsius intellectum paxei:

Expanded text:
mper vident faciem Patris . Nobis autem quantuscunque sit mper vident faciem Patris . Nobis autem quantuscunque sit intellectus humanus, ex parte scimus, et videmus per speculum: in aenigmate . Cum vero aequales angelis Dei fuerimus, tunc, quemadmodum ipsi, videbimus facie ad faciem : tantamque pacem habebimus erga eos, quantam et ipsi erga nos, quia tantum eos dilecturi sumus, quantum ab eis diligemur. Itaque pax eorum nota nobis erit, quia et nostra talis, ac tanta erit, nec praecellet tunc intellectum nostrum. Dei vero pax, quae illic est erga eos, et nostrum et illorum intellectum sine dubitatione praecellit; de ipso quippe beata est rationabilis creatura, quaecunque beata est; non ipse de illa. Unde secundum hoc melius accipitur quod scriptum est, pax Dei, quae praecellit omnem intellectum, ut in eo quod dixit, omnem, nec ipse intellectus sanctorum angelorum esse possit exceptus, sed Dei solius, neque enim et ipsius intellectum pax ejus
Abbreviated transcription (Latin):
lis sunt cumid quod in angelis lapsum est ex hominib
redditur Instaurant aut̃ quae in terris sunt cumipsi
homines qui predestinati sunt in acernam uittm a cor¬
ruptionis uetus tate innouant᷑. Acsic ꝑ illud singula¬
re sacrificium in quomedia torest immolatus quodunũ
inlege multȩuictime figurabant pacificantur cae¬
lestia cum terres crib et terrestria cum caelestibus qm̃
sicut idem apłs dicit. in ipso complacuit omnem pleni¬
tudinem in habitare et pereum reconciliarioma in ip¬
ris sunt siuequae in cadis. Paxista precellit sicutscrip¬
tum est omnem intellectum nequesuria nobis nisicũ
ad ecim uenerimus potest. Quomodo enim pacificant᷑
caelestia uisi nobis id est concordando nobiscum. Nã
ibi semꝑ est pax et interscuniuersis intellectualib erca¬
curis eccum suo crecitore quaepax precellit ut dictũ ẽ.
omnẽ intellectum sedutiq nrm non corum quise¬

Expanded text:
lis sunt, cum id quod in angelis lapsum est, ex hominibus lis sunt, cum id quod in angelis lapsum est, ex hominibus redditur. Instaurantur autem quae in terris sunt, cum ipsi homines qui praedestinati sunt in aeternam vitam, a corruptionis vetustate renovantur. Ac sic per illud singulare sacrificium in quo Mediator est immolatus, quod unum multae in Lege victimae figurabant, pacificantur coelestia cum terrestribus, et terrestria cum coelestibus. Quoniam sicut idem apostolus dicit, In ipso complacuit omnem plenitudinem inhabitareris sunt, sive quae in coelis. Pax ista praecellit, sicut scriptum est , omnem intellectum, neque sciri a nobis, nisi cum ad eam venerimus, potest. Quomodo enim pacificantur coelestia, nisi nobis id est, concordando nobiscum? Nam ibi semper est pax, et inter se universis intellectualibus creaturis, et cum suo creatore; quae pax praecellit, ut dictum est, omnem intellectum; sed utique nostrum, non eorum, qui se
Abbreviated transcription (Latin):
et uirtutib dicitur ecła tunc nobis sicutiest in notescet :
cumci coniuncti fuerimus infinem adsimul habendam
becititudinem sempittrnam. Isttiuero que abillo peregri¬
natur interris conobis notior est quo in illa sumus etquia
hominum est quod et nossumus. Haec sanguine mediato¬
proprio nonpeperat sed prono omib: tradidit cum
Nonenim proanglis mortuus estxp̃s. Sedideo &iam pro
angelis fit quicquid hominum ꝑ eius morten redimitur
ediberatur amalo qm̃ cum eis quodam modo redit ingra¬
tiã post inimicitias quasint̃ homines et scõs angelos pec¬
cata fecerunt. Exipsa hominum redẽptione rumae illi¬
us angelicȩ detrimenta reparantur s. I tutiq nouerunt
angeli sinca doctidedõ: cuius ueritatis aderna contẽ¬
placione beiti sunt quanti numeri supplem encum dege¬
nerchumano in tegritas illius ciuitatis exspeccet propt̃
hoccut apłs : in siciurari om̃a in xp̃o quae in caelis sunt
et quacinterris in ipso. Instciuranꝰ quippe quae incae¬

Expanded text:
ei est Ecclesia, tunc nobis sicuti est innotescet, cum ei conjuncti fuerimus in finem, ad simul habendam beatitudinem sempiternam. Ista vero quae ab illa peregrinatur in terris, eo nobis notior est, quod in illa sumus, et quia hominum est, quod et nos sumus. Haec sanguine Mediatoproprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Non enim pro Angelis mortuus est Christus. Sed ideo etiam pro Angelis fit, quidquid hominum per ejus mortem redimitur et liberatur a malo, quoniam cum eis quodammodo redit in gratiam, post inimicitias quas inter homines et sanctos Angelos peccata fecerunt, et ex ipsa hominum redemptione ruus angelicae detrimenta reparantur. Et utique noverunt angeli sancti docti de Deo, cujus veritatis aeternae contemplatione beati sunt, quanti numeri supplementum de genere humano integritas illius civitatis exspectet. Propter hoc ait Apostolus: Instaurari omnia in Christo quae in coelis sunt et quae in terris . In ipso instaurantur quippe quae in coe
Abbreviated transcription (Latin):
nihilest mundum sed polluta eorum sunt etmex set con¬
scientia. Quomodo ergo phariscis omna munda essent
sid emosinas daront etfideles nonessent aut quomodo
fideles essent. sun xp̃m credere atq in eius gratia uo¬

Expanded text:
nihil est mundum, sed polluta sunt eorum et mens et connihil est mundum, sed polluta sunt eorum et mens et conscientia . Quomodo ergo Pharisaeis omnia munda essent, si eleemosynas, darent et fideles non essent? Aut quomodo fideles essent, si in Christum credere atque in ejus rena
Abbreviated transcription (Latin):
Nempe in euuangło scriptum est cumloquer&ũr :
Rogauit illum quidam pharis eus ut prander& apud se
et in gressus recubuit : Phariscus autem coepit intrase
reputans dicere quare non baptiratus est ante prandi¬
um. It ait dñs adillum. Nunc uos pharisei quod defo¬
ris est calicis et catinis mundatis quod aut̃ incus est
ur̃m. Plenum est̃ rapina edniquitaite. Stultinon ne
qui fecit id quod foris est etiam hic quod intus est fecit.
Verum tamen quod suꝑ est : Date demosinam etccce
omnia munda sunt uobis. It ane hoc intellecturi sum
ut pharis eis non habentib: fiden xp̃i. ltiam si non in
eum crediderunt necrenati fuerant exaqua et sp̃ũ mun¬
da sint om̃a. Lantum siclomosinas dederint sicutisti
casdandas putant cum sint inmundi om̃s quos pon
mundat fides xp̃i. Dequa scriptum ẽ Mundans fide
corda eorum eidicat apłs. Inmundis aut̃ etin fidelibus

Expanded text:
Nempe in Evangelio sic scriptum est: Cum loqueretur, Nempe in Evangelio sic scriptum est: Cum loqueretur, rogavit illum quidam Pharisaeus ut pranderet apud se; et ingressus recubuit. Pharisaeus autem coepit intra se reputans dicere, quare non baptizatus esset ante prandium. Et ait Dominus ad illum: Nunc vos, Pharisaei, quod deforis est calicis et catini, mundatis; quod autem intus est vestrum, plenum est rapina et iniquitate. Stulti, nonne qui fecit id quod deforis est, etiam id quod intus est fecit? Verumtamen quod superest, date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Itane hoc intellecturi sumus, ut Pharisaeis non habentibus fidem Christi, etiamsi non in eum crediderint, nec renati fuerint ex aqua et Spiritu, munda sint omnia, tantum si eleemosynas dederint, sicut isti eas dandas putant? cum sint immundi omnes quos non mundat fides Christi, de qua scriptum est, Mundans fide corda eorum ; et dicat Apostolus, Immundis autem et infidelibus