comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uii. sunt partitiones: sicut & .uii. loci laudis. Pr̃mꝰ
locꝰ laudis ytha enis ẽ a pulcͥtudine. scds a fortitu¬
dine ibi. Indutus. Tercius ab oꝑib ibi. Eẜ enĩ. Qrtꝰ
a potestate. ibi. Parata. Quintꝰ a laudib uniu̾sita¬
tis ibi. Eleuau̾unt. Sextus a u̾itate dictoꝵ. ibi. Tes¬
timonia. Septimꝰ alaude domus. ibi. Domũ tuã.
ꝓpħ̃a gͦ ad laudem dm̃ monens: demonstratiuo
notuit. Dem̃ pͥmũ locũ laudis exponens subdit:
ei detrahebant. fortis. i ẽ ꝯtra detractores. fortitu
Amicis gͦ decorẽ. ininicis fortitudinẽ ostendit &
se. No̾̃ta qd̾ ñ ait. cuxit. ł succinx̃ ł accuyxit. s p̃¬

Expanded text:
 sunt partitiones, sicut et septem loci laudis. Primus locus laudis est a pulchritudine; secundus a fortitudine, ibi, indutus; tertius, ab operibus, ibi, etenim; quartus, a potestate, ibi, parata; quintus a laudibus universitatis, ibi, elevaverunt; sextus, a veritate dictorum, ibi, testimonia; septimus a laude domus, ibi, domum tuam. Propheta ergo ad laudem Domini monens, demonstrativo notuit. Deinde primum locum laudis exponens subdit: at qui ei detrahebant. Fortis enim est contra detractores, fortitudAmicis ergo decorem, inimicis fortitudinem ostendit. Et se. Non ait, cinxit, vel succinxit, vel accinxit, sed pr
Abbreviated transcription (Latin):
qui suꝑauit portas mortis. & patefecit sibi ce¬
lestes ianuas implens qͦd dix̾at. gaudete qm
ego uicimundũ. Quis est iste rex głe: Pã¬
dens. quẽ tu infirmũ &e opp̾ssum putasti. Ip̃e¬
nauit. Contrecta cicatrices. &e senties tȩ repa¬
ratũ inmortalitate reddita. Infirmitate nãq
hominis soluta quȩ terris debebatur uͥ cum
mones. hinc iã it᷑ in celum .i. celestes angłos
alloq̃r. qui solebant abbominib ad orari.
ce exclamat it̾um ꝓpħa dicens eis. uos etiã ce¬
lestes pͥncipes tollite portas ur̃as. quas habe¬
tis in animis hominũ qui ad orant militiam
angłi ad orari illa adoratione quȩ dulia ẽ ñ
latria. ut sibi potus ꝗͣ malis angłis reu̾en¬
tia exhib̾etur ab hõib. s post incarnationẽ
ex humilitate atq subiectione quã debent
dño suo ꝓhibent homines sȩ ad orare. ut in¬
telligant humanã naturam in xͦ suꝑ om̃em
creaturam exaltatam. Uñ in apocalipsi an¬
głs dixit ioħi. Nolimȩ adorare. ꝯserius e¬

Expanded text:
Qui superavit portas mortis, et patefecit sibi coelestes januas, implens quod dixerat: Gaudete, quoniam ego vici mundum . Quis est iste? Aug. Patens: quem tu infirmum et oppressum putasti. llo: contrecta cicatrices, eratam immortalitate reddita. Infirmitate namque hominis soluta, quae terris debebatur, ubi cum mones, hinc jam itur in coelum, id est coelestes angelos alloquitur, qui solebant ab hominibus adorari. Et exclamat iterum Propheta dicens: Vos etiam coelestes principes tollite portas vestras quas habetis in animis hominum, qui adorant militiam  se angeli boni adorari illa adoratione quae dulia est, non latria , ut sibi potius quam malis angelis reverentia exhiberetur ab hominibus, sed post incarnationem ex humilitate atque subjectione, quam debet Domino suo prohibent homines se adorare, ut intelligant humanam naturam in Christo super omnem creaturam exaltatam. Unde in Apocalypsi angelus dixit Joanni: Noli me adorare, conservus e
Abbreviated transcription (Latin):
post salbatum. He¬
brei namq ꝓpterdig¬
nitatem salbi om̃s¬
alios dies appellant nomine sabb̃i dicentes pͥmam
sabb̃i. scd̃am salbi. & deinceps. sicut gentiles dies
appellabant nominib planetarũ dicentes. diem
pellant ferias. eo qͦd om̃ib dieb a seruili oꝑe.i.¬
miidꝰ conditus est. & lux diuisa atenebris. reb
confusis. atq informib accipientib formas. Et
rificatus est. Et homo depulsa peccoꝵ caligine.
restauratus est ꝑ xͥ resurrectionem. Dȩ hac cla¬
rificatione xͥ ce hominis reparatione agit iste¬
p̃s. Et est sensus titłi. ẜs iste est dauid. qui loq̃r

Expanded text:
batum. Hebraei namque propter dignitatem Sabbati omalios appellant nomine Sabbati, dicentes primam Sabbati, secundam Sabbati, et deinceps, sicut gentiles dies appellabant nominibus planetarum, dicentes diem pellant ferias, eo quod omnibus diebus a servili opemundus conditus est, et lux divisa a tenebris rebus confusis, atque informibus accipientibus formas, et clarificatus est, et homo depulsa peccatorum caligine, restauratus per Christi resurrectionem. Aug. De hac clarificatione Christi, et hominis reparatione, agit hic psalmus. Et est sensus tituli: Psalmus iste est David qui hic
Abbreviated transcription (Latin):
Qui animã suam scił sensualem .i. sensualitatẽ
quȩ est inferior uis anunȩ. ñ accepit .i. ñ accepta¬
eam fetorib criminũ post baptismũ macula¬
uit. nͨ iurauit in dolo ꝓximosuo. hoc ñ mutat᷑¬
ascendet. illa uͭ ñ habet a se. s a dño. Qa hic ac¬
cipiet bñdictionem a dño .i. p̃dicta dona. Et h̃¬

Expanded text:
qui suam animam sensualem, id est sensualitatem qui suam animam sensualem, id est sensualitatem quae est inferior vis animae, non accepit, id est non acceptaeam faecibus peccaminum post baptismum maculavit. Nec juravit in dolo proximo suo, hoc non mutatascendet. Illa vero non habet a se, sed a Deo, quia, hic accipiet benedictionem, id est praedicta bona, a
Abbreviated transcription (Latin):
ticiam dñi. Aut qͥ stabit pt᷑ ascensum. & in lo
scõ eiuis suꝑ maria & suꝑ flumina parato:
ci ascendunt. &e pauciores ꝑmanent. Miilti
enĩ ascendunt. qui ñ ꝑseuerant. Dem̃ p̃mis¬
s&̧ interrogatiomi respondet diceus. Ignocen
ce cͥ. Et dicit utiq illum ascensurũ. atq per¬
Inocens manib e mundo corde. Et qui ẽ
innocens uerbis. Et hoc est qd̃ ibi ait nec iu
telligunt᷑. Et qui est mundo corde .i. mundꝰ¬
incogitationib. &e qui ñ accepit inuano am¬
mã suam .i. qui ñ deputauit aĩam suã reb
ñ ꝑmanentib & caducis. s eam sentiens in¬
mortalem eterna desid̾auit. Et iõ: ñ iurauit
in dolo ꝓximo suo. Sicut enim fimplicia &e
cipiat eum. nedũ penis faceret. Et nota qͦd¬
qui alr facturus est quã ꝓmittit cũ ꝑiuriũ
sit nequiter deciꝑe sibi credentem. Ille in dolo ñ
nirat. qui qͦd cogitat hoc p̃dicat. &e oꝑe complet.
Uł animam hic sensualitatem accipit. Et est.

Expanded text:
titiam Domini, aut quis stabit post ascensum in loco sancto ejus super maria et flumina parato, ci ascendunt, et pauciores permanent. Multi enim ascendunt, qui non perseverant. Deinde praemissae interrogationi rescuin. Et dicit utique illum ascensurum et perinnocens manibus et mundo corde et qui est innocens in verbis. Et hoc est quod ibi ait, nec juroperibus; et qui est mundo corde, idqui non accepit in vano animam suam, id est qui non deputavit animam suam rebus non permanentibus et caducis, sed eam sentiens immortalem, aeterna desideravit. Et ideo non juravit in dolo proximo suo. Sicut enim simplicia, et cipiat eum ne dum pejus faceret, permittit jurqui aliter facturus est quam promittit; cum perjurium sit, nequiter decipere credentem. Hier. Ille in dolo non jurat, qui quod cogitat praedicat, et opere implet. Vel, animam, hic sensualitatem suam accepit. Et est,
Abbreviated transcription (Latin):
qui. xp̃m p̃cesserunt descendentem ad in-¬
qua usq nẽ om̃s in inferno detinebatis. ce¬
ipsi idem p̃cedentes xp̃m in ascensione dñt
teri lege semel in anno cũ sanguine intra¬
nr̃m habemꝰ scił diabolum. iste rex głe qͥs
infernum. ipse est dñs fortis &e potens. qui
mortem uicit & diabolum. Dñs potens in p̃¬
lio contra diabolum pͥncipem ur̃m q alliga¬
uit fortem. & nc̃ uenit euert̾e domũ eius
&e diriꝑe uasa .i. confringere infernaliaclauᷤ¬
tra. & educere captiuam captiuitatem. At
occurrant. O pͥncipes celi attollite portas
ur̃as .i. reserate celestes aditusuementi dño.
Et o uos portȩ eternales eleuamini .i. aditnˢ
celi. & eternalis ĩgressus pateat. aꝑiant᷑ ia
uo mysterio carne induti stupescere quer̃t
cũ admirõne. Qͥs est iste rex głee Qͥb respõ¬
dent aliȩ. Dñs urtutũ ip̃e est rex głe. ł el
ałr. dttollite portas. pͥn. Principes hic ap

Expanded text:
tum praecesserunt descendentem ad inqua usque huc in inferno omnes detinebatis. ipsi idem praecedentes Christum in ascensione dicunt: teri lege semel in anno cum sanguine intranostrum habemus, scilicet diabolum. Iste rex gloriae, quis tes ad infernum: Ipse est Dominus fortis et potens, qui mortem vicit et diabolum; Dominus potens in praelio, contra diabolum principem vestrum, quia alligavit fortem, et nunc venit evertere domum ejus et diripere vasa, id est confringere infernalia claustra, et educere captivam captivitatem. Hier. ienti aperiant, eique occurrant, o principes coeli attollite portas vestras, id est reserare coelestes aditus venienti Domino. Et o vos, portae aeternales elevamini. id est aditus coeli et aeternalis ingressus pateat. Aperiantur s angelicae, novo mysterio carne induti stupefacti, quaerunt cum admiratione: Quis est iste rex gloriae? quibus respondent aliae: Dominus virtutum, ipse est rex gloriae. Vel aliter, attollite portas, principes hic app
Abbreviated transcription (Latin):
fortis athleta expugnare uenit. Quis ẽ iste:¬
gendis &e si cum gladiis eum cepistis. & po¬
tens. c&e si pilato eum tradidistis. dñs est po¬
tens inp̃lio. uͥ contra diabolum pugnauit
& contͣ iudeos. Nȩͥgͦ inpugna uos uidei eũ

Expanded text:
fortis athleta expugnare venit. VERS. fortis athleta expugnare venit. VERS. et si cum gladiis eum cepistis et potens, et si Pilato eum tradidistis, Dominus est potens in praelio ubi contra diabolum pugnavit, et contra Judaeos. Ne ergo in pugna, vos Judaei, eum
Abbreviated transcription (Latin):
Dei dico i acob .. qui querunt dm ut iacob q̃si¬
uit Eͦd faciunt illi: E qui fẽruentiores aliis
uolunt pp̃om ut eis pͥmatum det. sicut iacobfe¬
tollite. Diapsalma. Tercia pars. uͥ xp̃iana re¬
ligione declarata. fuꝑsticiosos a prauitate a¬
uocat: ut patefactis cordib xp̃m admmitant.
Quasi. Et q nullus ascendit uł stat. nͥ umo¬
cens & purus: gͦ ouos pͥncipes mali ce suꝑsti¬
tiosi ut sunt ypocrisiarchȩ attollie ł tolite¬
idest auferte ab animis ur̃is portas mor ur̃as.
.i. mortis. qu̾ȩ a pͥncipe diabolo positȩ sunt.
ꝑ quas ip̃e ad corda intrat. Portȩ illȩ st̃ uicia.
& pect̾a. quib locus fit diabolo in corde hõis
ce contra illas portas mortis eleuamini .i. ex
altamim incordib hominũ portȩ eternaleᷤ.
gr̃e plenus alios gra rigauit. ut sp̃ualia ne¬
quiciȩ de cordib hominũ suoꝵ pelleret. Ele¬
uamin dico. & sic itͦibit ad corda hominũ
p̃cinctus humilitate suꝑbiam diaboli ut

Expanded text:
qui quaerunt Deum ut Jacob quaesivit. Quod faciunt illi qui ferventiores aliis volunt praeponi, ut eis primatum det sicut Jacob fetollite, Cassiod. tertia pars. Christiana religione declarata superstitiosos a pravitate avocat, ut patefactis cordibus Christum admittant quasi dicat: Et quia nullus ascendit, vel stat, nisi innocens et purus: Ergo, o vos principes mundi, et superstitiosi, ut sunt hypocrisiarchae, attollite, vel, tolliteid est auferte ab animis vestris portas vestras, id est mortis; quae a principe diabolo positae sunt, per quas ipse ad corda intrat. Portae illae sunt vitia et peccata, quibus locus sit diabolo in cordibus hominum. Et contra illas portas mortis elevamini, id est exaltamini, in cordibus hominum, portae aeternales, gratiae plenus alios gratia rigavit, ut spiritualia nequitiae de cordibus suorum pelleret. Elevamini dico, et sic introibit ad corda rex glor gloriemur, qui praecinctus humilitate superbiam diaboli, ut
Abbreviated transcription (Latin):
misccłiam dimittit ds pec̾ca. Et hoc est qͦd ait.¬
ne putes p̃dicta de soloxͦ fore accipienda: addit¬
cõmuniter querentiũ eum uł dm̃. Ac si dic̾et.
Licet singłariter dix̾im ascendet innocens acci
mbaptismo qui q̃runt eum. Et hoc est. Hec
ẽ gen̾atio querentiũ eũ. ñ utiq ꝓ fauore scła

Expanded text:
ccata dimittit Deus. Et hoc est quod aitne putes praedicta de solo Christo fore accipienda, quicommuniter, quaerentium eum vel Deum. Ac si diceret: Licet singulariter dixerim ascendet, innocens accipin baptismo qui quaerunt eum. Et hoc est: haec est generatio quaerentium eum, non utique pro favore sa
Abbreviated transcription (Latin):
lite uł tollite. & c̃. Principes dicit demones:
qui pͥncipari hõib uolt̃. dit gͦ. O pͥncipes
tenebrarũ qui pͥmatum in hominib q̃ri¬
piditatis & timoris nȩ impediant dñmue
nientem quos statustis in animis hominũ
ut ꝑ eos ad decipiendos homines intretiᷤ.
dũ timent ñ timenda. & cupiunt ñ cupi¬
enda. Et uos portȩ eternales .i. aditus eter¬
nȩ uite. scił renuntiationis scło &e ꝯu̾sionis¬

Expanded text:
lite vel tollite, etc. principes dicit daemones, qui principari hominibus volunt. Ait ergo: O principes tenebrarum qui primatum in hominibus quaeripiditatis et timoris, ne impediant Dominum venientem, quos statuistis in animis hominum, ut per eos ad decipiendos homines intretis, Aug. dum timent non timenda, et cupiunt non cupienda. Et vos portae aeternales, id est aditus aeternae vitae, scilicet renuntiationis saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
formatione quȩ facta est in pͥma salbi .i. in ma¬
tum orbem esse di. ut sicut millus ab enis imꝑio.
ita nͨ ab eius fide sit alienus. Sc̾cło determinat
qͥb iurtutib p̃diti sint in eccłia: ibi. Qs ascend̾.
Ter̃cio suꝑsticiosos a prauitate auocat. ut patu¬
lis cordib xp̃m recipiant ibi. Attollite. Spheta
itaq a simili p̃conis qui post tͥumphũ totam
terram clamat esse uictoris. resurrectiõis głam¬
suꝑ quã eungłicum semen ceoe̾dit. & ꝓtulit fruc¬
tum tricesimũ sexagesimũ centesimũ. Et pleni¬
tudo eius .i. om̃ia quib plena est eccłia. scił om̃s

Expanded text:
quae facta est in prima Sabbati, Casstum orbem esse Dei, ut sicut nullus ab ejus imperio, ita nec a fide ejus sit alienus. Secundo determinat quibus virtutibus praediti sint in Ecclesia, ibi, quis ascendet. Tertio, superstitiosos avocat a pravitate, ut patulis cordibus Christum recipiant, ibi, attollite portas. Propheta itaque a simili praeconis, qui post triumphum totam terram clamat esse victoris resurrectionis Chrsuper quam Evangelicum semen cecidit, et protulit fructum, tricesimum, sexagesimum, centesimum, et plenitudo ejus, id est omnia, quibus pl
Abbreviated transcription (Latin):
est parua. s est dȩ toto orbe. & dȩ om̃ib qͥ m eo
sunt. Uñ subdit. Et ipsa est orbis terrarũ. & in
ea sunt uniuersi qui habitant meo. Cũm enim
clarificatus dñs am̃itiat᷑ in fide om̃iũ gentiũ
tunc &e totus orbis fit ecclłia eius .i. in toto orbe
&e de toto orbe fit ȩccłia eius. Et m̃ito eccłia est

Expanded text:
est parva, sed est de toto orbe et de omnibus qui in eo sunt. Unde subdit, et ipsa est orbis terrarum, et in ea sunt universi qui habitant in eo. Aug. Cum enim clarificatus Dominus annuntiatur in fidem omnium gentium, tunc et totus orbis fit Ecclesia ejus, id est in toto orbe, et de toto orbe fit Ecclesia ejus. Et merito Ecclesia est
Abbreviated transcription (Latin):
.i. eccłia de toto orbe terrarum ẽ dñi. ñ tam̃ẽ
ibi. nͥ imocens. Et hoc dicit sub interrogatio¬
ne. ut attentos reddat. Quis ascendet ĩ mon¬
tem dñi &.c̃. Uł ad litteram possunt accipi
&e uniuersi qui habitant in eo .i. om̃s incolȩ st̃¬

Expanded text:
 Ecclesia, de toto orbe terrarum est Domini, non tamen ibi est, nisi innocens. Et hic dicit sub interrogatione, ut attentos reddat. Quis ascendet in montem Domini? etc. Vel ad littera possunt accipi et, universi qui habitant in eo, id est omnes incolae
Abbreviated transcription (Latin):
dñt mͥ euge euge. irrisorie uł adulatorie.
Duo enĩ sunt genera ꝑsequentiũ: uituꝑan¬
tiũ & adulantiũ. Sicut enĩ igne aurũ ꝓ¬
bat᷑: ita uir lingua adulantiũ. Plus enĩ
nocet lingua adulatoris: ꝗͣ manꝰ ꝑ sequuto¬
ris. Utrumq enĩ .i. uituꝑatio & adulatio
ignis ẽ. Intrat hunc ignẽ: qui temptat᷑ ui¬
tuꝑio uł laude. Exit integer: qͥ neutꝰ ca¬
pitur sic̃ paulus. qui reppulit dicentes ego

Expanded text:
d., Aug. irrisorie, vel adulatorie. Duo enim sunt genera persequentium, vituperantium et adulantium. Sicut enim igne aurum probatur, ita vir lingua adulantium . Plus enim nocet lingua adulatoris, quam manus persecutoris. utrumque vituperatio et adulatio ignis est. Intrat hunc ignem, qui tentatur vituperio vel laude; exit integer, qui neutro capitur. Sicut Paulus, qui repulit dicentes: Ego
Abbreviated transcription (Latin):
in sodomis a nullo sustimuit. s a malis fc̾is
eoꝵ. cui ꝙ̃ ñ fuit dictũ. ut ñ ibi habitaret.
formis. Est enĩ leo aꝑte seuiendo: ⁊ draco occul¬
te insidiando. Est gͦ ꝑsequutio iustoꝵ. uł a le¬
one inimpetu: uł a dracone ininsidiis. Un
om̃s sc̃i una uoce clamant. D̾s in aduit̾ .m. ⁊c̃.
Intentione monet. ut indo ñ in nob̃ glem᷑. Mo¬

Expanded text:
m a nullo sustinuit, sed a malis factis eorum, cui etiam non fuit dictum ut ubi non habitaret .us multiformis. Est enim leo aperte saeviendo, et draco occulte insidiando. Est ergo persecutio justorum, vel a leone, in impetu; vel a dracone, in insidiis: unde omnes una voce clamant; Deus in adjutorium meum, etc. Intentio: Monet ut in Deo non in nobis gloriemur. Mo
Abbreviated transcription (Latin):
uel ita distingue. & dicant semꝑ. Cuidͦ. Mag-¬
nificet᷑ ds. Hoc semꝑ dicant: qr nunqͣ debent
cessare a laude enis. Qui ħ dicant: Qui dili¬
gunt salutare tuũ. qr ab illo salus eis. ñ ase.
alios facio. Dico qd̾ ego &̃ iamustus sũ egenꝰ
uł mendicꝰ .i. petens. qr᷑ adhuc lex menbroꝵ
repugnat legi mentis mee. & esurit iustus¬
iusticiam. Iue uͦ diues nulliꝰ egens lum̃ meũ.

Expanded text:
el ita distingue: Et dicant semper; quid? Magnificetur Dominus. Hoc semper dicant quia nunquam debent cessare a laude ejus, qui hoc dicant, qui diligunt salutare tuum, quia ab illo salus eis, non a se. alios facio. Dico quod ego, etiam jam justus, sum egenus vel mendicus, id est petens, quia adhuc lex membrorum repugnat legi mentis meae , et esurio justitiam ; ille vero dives, nullius eges lumen meum.
Abbreviated transcription (Latin):
dicendũ est. &ẽ iustis. Uel sic sod̾m aliã literã.
Iõ adiuua: qr adutor m̃s es tu. ⁊ lib̾ator m̃s.
dẽ tot nexib curarũ. ⁊ ne cedam: tu. ñ alia
mͥ spes ẽ. & ĩo: dñe ne moreris. Tardñ ei ui¬
det᷑. qd̃ magno desid̾io querit᷑ ñ tam̃ optat
eũ uenire añ ꝗͣ statuit. s patientiã querit.
& ẽ. Dñe ne moreris .i. ne mͥ tardius uideat᷑
qͦd uenturꝰ es qͦd fit ꝑ patientiã. qua qͥ ca¬
ret tardũ ei uidet᷑ ⁊ deflectit᷑ ab eo. sic̃ &
uxor loth respexit retͦ que fc̃a ẽ statua salis.
ut te ꝯdiat. Eremplo enĩ tͥ ẽ. ne respiciã retͦ¬

Expanded text:
icendum est etiam justis. Vel sic, secundum aliam litteram. Ideo adjuva, quia adjutor meus es tu, et liberator meus, de tot nexibus curarum. Et ne cedam, tu, non alia mihi spes est. Et ideo, Domine, ne moreris. Tardum ei videtur, quod magno desiderio quaeritur; non tamen optat eum venire antequam statuit, sed patientiam quaerit. Et est, Domine ne moreris, id est ne mihi tardius videatur, quod venturus es, quod fit per patientiam, qua qui caret, tardum ei videtur, et deflectitur ab eo, sicut et uxor Lot respexit retro, quae facta est statua salis , ut te condiat. Exemplo enim tibi est ne respicias ret
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ enĩ egemꝰ adiutorio in hoc scło. ⁊ maxi¬
me int̾bułone. Adiuua: & cito. ⁊ hoc ẽ. Dñe
ad adiuuandũ me festina. Ita petit quasi si
tardet misccłia: crescant torm̃ta. Ꝙ nota. qd̾
hic om̃is petitio affirmatio ẽ. uñ. ñ sunt ti¬
mende tͥbułones. siota &̃ qd̾ hic u̾siculus
añ om̃s horas. scił in inicio p̃cedit᷑ qr cũ ora¬
bolus. ut musce morientes ꝑdant suauita¬
tẽ unguenti. Contra gͦ illuis assultꝰ. auxili¬
um a dõ postulamꝰ ante om̃ia. & o dñe qͥ¬

Expanded text:
im egemus adjutorio Dei in hoc saeculo, et maxime in tribulatione. Adjuva, et cito. Et hoc est, Domine, ad adjuvandum me festina. Ita petit quasi si tardet misericordia, crescant tormenta. Et nota quia hinc omnis affirmatio est. Unde, non sunt timendae tribulationes. Nota etiam quod hicante omnes horas, id est in initio praedicitur: qui cum orabolus, ut muscae morientes perdant suavitatem unguenti . Contra ergo illius assultus, auxilium a Deo postulamus ante omnia. Et, o
Abbreviated transcription (Latin):
Memoria duob mo¬
dis accip̃r. uł cũ memores pec̾coꝵ iudiciũ dĩ
missa bona cõrde retinemꝰ. ⁊ securi sumꝰ qͦd
hic accipit᷑ qͦd ostendit᷑ ex eo qͦd subdit᷑ in
titulo. qͦd saluũ fec̃ eũ dñs. W ẽ sensꝰ tituli.¬

Expanded text:
Memoria duobus modis accipitur, vel cum memores peccatorum judicium Dei missa bona corde retinemus, et securi sumus; ut hic accipitur, quod ostenditur, ex eo quod subditur in titulo, Duod salvum fec
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinẽ doloꝵ meoꝵ. Mistti sunt dolores &
amari. s multȩ ꝯsołones ⁊ suaues ñ desunt labo¬
ranti. Et heȩ ꝯsołones sunt in corde meo. ꝑhoc sa¬
lubres esse cogit̾ones sig̾̃e. ut cũ eternas ret̾butio¬
nes cogitaret: mala temꝑalia despic̾et. Me adiuuat
bras. uel sedes iniquitatis ẽ possessio mundi cũ
amore quȩ ñ heret dõ. qui suos p̃cipit ħ fugere.
¶ ui fingis. Quasi. Exͣ hoc intelligo qd̾ ñ heret tͥ
aliquis iniquus. qi nͨ nob peꝑcisti a flagello. ⁊ hoc
ẽ. Tu es qui fingis .i. facis ⁊ formas laborem ł dolo¬
rẽ alia litera ꝙ̃ faiis. Sicut. N. petrꝰ dicit. mͦ incip̃
iudiciũ a ddomo dĩ .i. ã fidelib. & si flagellant᷑ fi¬

Expanded text:
multitudinem dolorum meorum. Multi sunt dolores et amari, sed multae consolationes et suaves, non desunt laboranti, et hae consolationes sunt in corde meo. Per hoc salubres esse cogitationes significat, ut cum aeternas retributiones cogitaret, mala temporalia despiceret, me adjuvat bras . Cassiod., Aug. Vel, sedes iniquitatis, est possessio mundi cum amore, quae non haeret Deo, qui suos praecipit haec fugere. Qui fingis. Quasi dicat: Ex hoc intelligo, quod non haeret tibi aliquis iniquus, quia nec nobis pepercisti a flagello. Et hoc est, tu es qui fingis, et facis et formas laborem vel dolorem, alia littera, etiam filiis. Sicut enim Petrus dicit: Modo incipit judicium a domo Dei , id
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ apłos. Nonne gͦ arguet .i. iudicabit. quib ser¬
monẽ doctnȩ p̃misit: Magist̾ in scola erudienᷤ
cõmittit tͥ ũ reddas. utiq qñ accipis a magistͦ
erudiris. cõmittit tͥ magister qd̾ p̃bet ⁊ nonne
exiget uͭ reddas: Et cũ ceꝑis redd̾e. sine metu
eris plagaꝵ: Sic d̾s exiget qd̾̃ seminauit. Qui
enĩ mͦ accipimꝰ. postea statuem᷑ an magistrũ. uͭ

Expanded text:
tolos. Nonne ergo arguet, id est judicabit, quibus sermonem doctrinae praemisit? Magister in schola erudiens, committit tibi ut reddas; utique quando accipis a magistro, erudiris; committit tibi magister quod praebet, et nonne exiget ut reddas? et cum coeperis reddere, sine metu eris plagarum? Sic Deus exiget quid seminavit. Qui enim modo accipimus, postea statuemur ante magistrum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
s u̾e uindicat. se gͦ festines aliũ punire sup̃e
te lesit: sicut nolles pumiri alio rogante quẽ le¬
furẽ ꝯte blasphemũ. ille .R. te dormire putat.
te pͥus inuemet. Uñ scis eũ uindicaturũ: Qa m
carne loquens lib̾e ł fident̃ egit. qi nulli peꝑcit.¬

Expanded text:
sed vere vindicat. Ne ergo festines alium punire, si ipse te laesit sicut nolles puniri alio rogante quem laefurem, et te blasphemum. Ille enim te dormire putat, te prius inveniet. Unde scis cum vindicaturum? quia in carne loquens libere, vel, fidenter alia littera egit
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃ores. qi effabunt᷑ .i. om̃s prauas cogitatiões
efferunt  loquent᷑ iniquitatẽ ꝯͣ dm dicentes.
as ñ curat ħ uł placent ei quȩ facimꝰ. Ueleffa¬
bunt᷑ publicas ꝑsuasiones. ⁊ loquent᷑ iniqͥtatẽ
.i. pͥuatas ꝑsuasiones. ne qd̃ tempꝰ uacuũ fit a¬

Expanded text:
t omnes pravas cogitationes efferent, et loquentur iniquitatem contra Deum dicentes: Deus non curat haec: vel placent ei quae facimus, vel effabuntur publicas persuasiones, et loquentur iniquitatem, id est privatas persuasiones, ne quod tempus sit
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s quirecto corde sunt .i. quist̃ sine errore. Uel s
aliamlitterã. ⁊ q̃ui habent eam .i. iusticiã om̃s st̃ rec¬
to corde .i. hoc uolunt qͦd as uuit. scił expectare ma¬
los & hꝰmodi. Q enĩ uoluntatẽ suam tortuosã diui¬
nȩ uoluntati subiciunt. ⁊ ad regulam diumȩ uo¬
nos docuit duas expͥmens in se uoluntates scłm
duas naturas ⁊ humanã diuinȩ subiciens uolun¬
tati p̃figurans in corꝑe suo .i. in eccł̾ia quosdã fut᷑os
qui uoluntatẽ suam uellent fac̃e. s postea seq̃rent᷑
fierip̃. tran. a me.ca. iste. Ecce habes hominis uolun¬
tatẽ: quã ad diuinã ꝯtinuo dirigens ait. uerũptam̃
ñ sicut ego uolo. s sicut tu Ibi gͦ infirmitatẽ huma¬
nã presignauit. Non .i. uere .i. ex necessitate .xͦ. dñs ti¬
mebat pati tercia die resurrecturꝰ. cũ ardet paulꝰ
dissolui. ⁊ esse cũ .xͦ. Iste gaudet coronandꝰ. ⁊ corona
nẽ. scił uoluntate ñ necessitate. fu̾it enĩ t̾stis: uͭ euͬn¬

Expanded text:
o sunt corde, id est qui sunt sine errore. Vel secundum aliam litteram; Et qui habent eam, id est justitiam, omnes sunt recto corde, id est hoc volunt quod Deus vult, scilicet exspectare malos et hujusmodi. Qui enim voluntatem suam tortuosam divinae voluntati subjiciunt, et ad regulam divinae voassione nos docuit, duas exprimens in se voluntates, secundum duas naturas, et humanam subjiciens divinae voluntati, praefigurans in corpore suo, id est in Ecclesia quosdam futuros, qui voluntatem suam vellent facere, sed postea sequerentur fieri potest, transeat a me calix iste . Ecce habes hominis voluntatem, quam ad divinam continuo dirigens, ait: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu vis . Ibi ergo infirmitatem humanam praesignavit. Non enim vere, id est ex necessitate, Dominus timebat pati, tertia die resurrecturus, cum arderet Paulus dissolvi, et esse cum Christo . Iste gaudet coronandus, et Dominnem, scilicet voluntate non necessitate. Fuit enim tristis ut Evan
Abbreviated transcription (Latin):
malis quib florent mali & laborant boni mitigeᷤᷤ
ei. ut patient̾ ferat quicqͥd hic agr̃. sicut lumina¬
ria ꝑagunt placide cursus suos qͥcqͥd inf᷑ agat᷑
bonoꝵ flagellũ est patͥs. Io aut̃ felicitas ẽ foue¬
a. qr cũ ds parcit ꝑ inpunitatẽ fit homo elatꝰ
⁊cũ putat se altũ. cadit. uñ alibi. Deiecisti eos dũ
alleuarent᷑. Ecce iã consiliũ d̃ĩ quomalis parcit
Io .Ni. malis parcit. uͭ fodiat᷑ fouea eis. Adhuc fo¬
dit᷑ fouea pecc̃ori. ⁊ tu iã uis sepelire eũ: Nlnis fe¬

Expanded text:
malis, quibus florent mali, et laborant boni, mitiges malis, quibus florent mali, et laborant boni, mitiges ei, ut patienter ferat quidquid hic agitur, sicut luminaria peragunt placide cursus suos, quidquid infra agatur bonorum flagellum patris est. Ideo autem felicitas est fovea, quia cum Deus parcit, per impunitatem fit homo elatus; et cum putat se altum, cadit. Unde alibi; Dejecisti eos dum allevarentur . Ecce jam est consilium Dei, quo malis parcit. Ideo enim malis parcitur, ut fodiatur fovea eis. Adhuc foditur fovea peccatori, et tu jam vis sepelire eum? nimis fe
Abbreviated transcription (Latin):
atus homo nc̃ Q.d. Illi sunt uani: s beatus ẽ homo
quẽ tuo dñe erudieris ut puerũ ꝑ t̾bulationes. &
de lege tua ñ de uanitate docueris eũ uͭ adultum.
scił quẽ celesti doctͥna ꝯfirmas. Et nota q eruditio
duplicit̾ fit: scił ꝑ disciplinã tͥbulationũ. Uñ ait
Quẽ tuerudieris. ⁊ ꝑ doct̾nã legis. ũn ait. & de le¬
ge tua docueris eũ. Hii aut̃ qui erudiunt᷑ sic: st̃
quasi luminaria in celo. Lex .N. di celũ ẽ: in quo st̃
luminaria fixa .i. scĩ meditando in lege ne moueri
queant. uñ intitulo mentionẽ fecimꝰ. De hoc celo
alibi dr. Extendit celũ sicut pellẽ. hic N extendit᷑
lib̾ dĩ uͭ pellis. ut in eo legat᷑. qd̾ mͦ necesse ẽ disci¬
turis hominib. Cũ aut̃ infuturo om̃s scient dm:
celũ sicut lib̃ plicabr̃. Ex lege gͦ dĩ disce patientiã
ut patient̃ feras. donͨ fodiat᷑ pec̾cori fouea. Non
mitiges. Q. d. Docueris eũ adhoc utiq ut a dieb

Expanded text:
asi dicat: Illi sunt vani, sed beatus est, homo quem tu, o Domine, erudieris, ut puerum, per tribulationes. Et de lege tua, non de vanitate, docueris eum ut adultum scilicet quem coelesti doctrina confirmas, Et nota quia eruditio dupliciter fit, scilicet per disciplinam tribulationum: unde addit, quem tu erudieris; et per doctrinam legis: unde ait, et de lege tua docueris eum. Hi autem qui erudiuntur, sic sunt quasi luminaria in coelo. Lex enim Dei coelum est in quo fixa sunt luminaria, id est sancti meditando in lege, ne moveri queant. Unde in titulo mentionem fecimus, de hoc coelo alibi dicitur: Extendit coelum sicut pellem ; hic extenditur enim liber Dei ut pellis, ut in eo legatur quod modo necesse est discituris hominibus. Cum autem in futuro omnes scient Deum, coelum sicut liber plicabitur: ex lege ergo Dei disce patientiam ut patienter feras, donec fodiatur peccatori fovea. Non t: Docueris, ad hoc utique, ut a diebus
Abbreviated transcription (Latin):
qr mͦ tacet as̃ ñ uindicando. ⁊ putat placere. Nec in¬
telliget. Quasi. ex si uidet ñ apponit cordi .i. ñ cu¬
rat. Quasi. Non attendet ista. negliget ista. nͨ at¬
tendit uͭ uideat. Nonme curat ds qͥd agam: ali¬
as res curat. D̃s̃ iacob.i. rͥanoꝵ. de quo hoc ñ de-
mos inuehit᷑. ostendenꝰ dm̃ ħ scire ⁊ cuiare pruden-¬
ter ⁊ iuste disponendo de malis. quib fodit᷑ fo¬
uea. ⁊ de bonis qui patientes efficiunt᷑. qd̾ consili¬
um suũ malis incognitũ suis amicis aꝑit .Q. d.
uos mali ita dicitis: s o pecc̃ores intelligite qͥ estis
insipientes. quoꝵ scił pedes mitant emulando

Expanded text:
 modo Deus non vindicando, et putat ei placere. Nec intelliget. Quasi dicat: Et si videt non apponet cordi, id est non curat. Quasi dicat: Non attendit ista, negligit ista, nec attendit ut videat, non me curat Deus quid agam, alias remos invehitur, ostendens Deum scire haec et curare, prudenter et juste disponendo de malis, quibus foditur fovea, et de bonis qui patientes afficiuntur; quod consilium suum malis incognitum, suis amicis aperit. Quasi dicat: Vos mali ita dicitis, sed, o peccatores, intelligite, qui estis insipientes, quorum scilicet pedes nutant, aemulando
Abbreviated transcription (Latin):
S qñ hoc erite Querit ꝓte: ut in illo mue¬
nias qd̾ tu nescis. qui ñ nescit. Querit gͦ q̃ñfi¬
et: sic dicens. Usqueqͦ pecc̃ores dñe. usquequo¬
usqueqͦ pecc̃ores. H repetitio dolorẽ expectatio
usqueqͦ inquã głabunt᷑. ñ mͦ peccabunt: Ef¬

Expanded text:
sed quando hoc erit? quaerit pro te, ut in illo invenias quod tu nescis, qui non nescit; quaerit ergo quando fiet, sic dicens: Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores. Haec repetitio dolorem exspectatioUsquequo, inquam, gloriabuntur, non modo peccabunt?
Abbreviated transcription (Latin):
iniciũ a nob̃. quis finis eoꝵ qui ñ credt̾ eiͣnge¬
lioe E itẽ. Si iustus uix saluab̾r. impiꝰ ⁊ pec̾cor
uͭ parebunt: Quomͦ gͦ erunt tecũ iniqui. cũ nͨ
fidelib tuis a flagello parcas: Seq̃r. In ꝓ̃cepto.
ita dolor flagelli emendat filios. Uñ bñ posiit
fingis: .i. facis & formas. Dolor. ix. alius formatꝰ.
alius informis fõrmatus ẽ qui erudit ⁊ em̃dat.
⁊ ille dolor ẽ preceptũ. ałr ẽ informis: Uł ita. fin¬
te p̃ceptũ facis nob ut ip̃e dolor ł labor sit nod
p̃ceptũ. slam p̃ceptũ eius ꝯtinet. beati qui lu¬
gent. ⁊ qui ꝑsequutionẽ patiunt᷑ Merio hoc¬

Expanded text:
nobis, quis finis eorum qui non credunt Evangelio. Et item: si justus vix salvabitur, impius et peccator ubi parebunt? Quomodo ergo erunt tecum iniqui cum nec fidelibus tuis a flagello parcas? In praecepto. Aug.ita dolor flagelli emendat filios: Unde bene posuit, fingis, id est facis et formas. Dolor enim alius formatus, alius informis. Formatus est qui erudit et emendat, et ille dolor est praeceptum; et alter est informis. eceptum facit nobis, ut ipse dolor vel labor sit nobis praeceptum. Nam praeceptum continet: Beati qui lugent ; et: qui persecutionem patiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ẽ. qui ñ humiliat᷑ ad penitentiã. Dem̃n qͥ
eis quiñ habent. ⁊ se suꝑ eos extollit. gͤ pͥꝰ humi¬
liare adpenitendũ: postea sibñ uiuis age gr̃as
ei a quo habes. nͨ aliũ despicias. E si illi fodit᷑
fouea: qͥd mͥ qui laboro: Ecce magnũ qͥd. Quia¬
qr dñs ñ repellet uͭ abiectã plebem suã te si exer¬
cet eã ut det h̾editatẽ et̾nam ⁊ ħeditatẽ suã
ñ dẽlinquet uͭ inauditã. Nondelinquet dico:¬

Expanded text:
est ille qui non humiliatur ad poenitentiam. Deinde qui eis qui non habent, et se super eos extollit. Ergo prius humiliare ad poenitentiam, postea si bene vivis, age gratias ei, a quo habes, nec alium despicias: et si illi foditur fovea, quid mihi qui laboro? ecce magnum quiquia Dominus non repellet, ut abjectam plebem suam, et si exercet eam, ut det haereditatem aeternam. Et haereditatem suam non derelinquet ut inadjutam. Non derelinquet, dico,
Abbreviated transcription (Latin):
det᷑ eque bonos ⁊ malos hab̾e ł ẽ ampliꝰ malis
fau̾e. ꝓpt̾ hoc homines infirmmi adu̾sus dmmͦ
murant. ꝯ inpatientes quasi frustra fint boni
ł mala aꝑte agunt similes leoni. ł si timore
hominũ ñ audent. tam̃ intꝰ habent similes lu¬
po. ⁊ inuenta occasione nocendi ñ mali fiunt.
s qd̾ erant ꝓdunt. Lupꝰ .Ñ. ⁊ leo ñ simiłr no¬
cent. s simiłr cupiunt. equa ẽ illis uoluntaᷤ
tacurat hic psalmꝰ totus docens patientiã.
Uñ uñ intitulat᷑: quarta salb̃i. Quo die fecit
ds̃ luminaria. solem in potestatẽ diei. lunã
ꝯstellas in potestatẽ noctis. Isti sunt scĩ: qui
lucent in medio nationis praue ⁊ ꝑu̾sȩ sine
murmatione. fixi in celo. Quib dicit apłs.
Om̃ia facite sine murm᷑atione positi in me-¬
dionationis prauȩ. uͥ lucetis tanꝗͣ lumina
que hic fieri ñ uident sicut lummnaria placide
ꝑagunt cursus suos qͥ cqͥd in terra agat᷑ Et est
minaria facta .iiii. sabb̃i. Intentione monet ad

Expanded text:
os et bonos habere, vel etiam amplius malis favere. Propter hoc homines infirmi adversus Deum murmurant, et impatientes quasi frustra sint boni, vel mala aperte agunt, similes leoni; vel si timore hominum non audent, tamen intus habent, similes lupo, et inventa occasione nocendi, non mali fiunt, sed quod erant, produnt. Lupus enim et leo non similiter nocent, sed similiter cupiunt; aequa est illis voluntas, ta, curat hic psalmus totus, docens patientiam. Unde bene intitulatur: Quarta Sabbati, quo die fecit Deus luminaria, solem in potestatem diei, et lunam et stellas in potestatem noctis . Isti sunt sancti, qui lucent in medio hujus nationis pravae et perversae sine murmuratione fixi in coelo. Quibus dicit Apostolus: Omnia facite sine murmuratione, positi in medio nationis pravae, ubi lucetis tanquam luminquae hic fieri vident, sicut luminaria placide peragunt cursus suos, quidquid in terra agatur. Et esminaria facta quarta Sabbati. Intentio. Monet ad
Abbreviated transcription (Latin):
tatio occurrit. scił tempestas scłi quatiens eccłi¬
am. ⁊ꝯturbans rectorẽ. hoc  ꝑiculũ maximȩ
ꝑtinet ad rectores. QuantoN. plus honorant᷑
tanto magis ꝑiclitant᷑. cuiꝰ tam̃ ꝑicłi ñ erunt ex¬
ꝑtes subditi. s tota nauis ꝑiclitat᷑. Q. d. Adnun

Expanded text:
tatio occurrit, scilicet tempestas saeculi, quatiens Ecclesiam, et turbat rectorem. Hoc enim periculum maxime pertinet ad rectores. Quanto enim plus honorantur, tanto magis periclitantur. Cujus tamen periculi non erunt expertes subditi, si
Abbreviated transcription (Latin):
naturalẽ cupiditatẽ. & uectes ferreos .i. diaboli¬
cas suggestiones ꝯfregit. Portȩ . N. erȩȩ sunt homi¬
nũ ꝯsuetudines uiciose. quȩ clausos ñ sinunt
exire. Uectes sunt sp̃c inmundi. qui portas ob-¬
serant. ereas aut̃ portas ⁊ferreos uectes ꝓforti¬
tudine ponit. s uirtus dĩ ħ frangit. Seq̃r. Et¬
suscepit eos in altũ bonioꝑis deuia imquitatis

Expanded text:
naturalem cupiditatem; et vectes ferreos, id est diabolicas suggestiones confregit. Portae enim aereae sunt hominum consuetudines vitiosae, quae clausos non sinunt exire. Vectes sunt spiritus immundi, qui portas obserant. Aereas autem portas et ferreos vectes, pro fortitudine ponit, sed virtus Dei haec frangit. VEGl. int. in altum boni operis de via iniquitatis
Abbreviated transcription (Latin):
sid̾abat saciauit bonis sp̃ualib. Uel animã esuri¬
entẽ .i. ñ appetentẽ scire. s minia mnedia deficientẽ
saciauit bonis. & loq̃r ꝑ simile sicut solet ꝯting̾e
alicui minia fame ꝯfecto ut manducare ñ appetat
s minia media deficiat. Et nota diligent in hac
temptatione seruatũ ordinẽ p̃scriptum. Seden¬
difficultas uincendaꝵ ꝯcupiscentiaꝵ. Iamenĩ is¬
te positus inuia di scit quomͦ uiu̾e debeat. qd̾ an
mnerrore nesciebat. ⁊ siconat᷑ efficͥe qd̾ nouit liga¬
tꝰ ꝯsuetudine praua nequit. Non gͦ suis uirib
conet᷑. s clamet ad dm. ⁊ iã erit facile qd̃ erat
difficile. scił abstine̾ a malis. Pot̾at hoc dñs dare
sine difficultate. s tunclargitorẽ ħꝰ boni ñ agnos¬
ceremꝰ. nͥ pͥus obnitentes cupiditates sentiremꝰ.
iunctierant ꝯsuetudine praua. sedentes dico in
teneb̾s .i. in peccis. ⁊ inumbra mortis .i. in uiciosa
uita. quȩ est ymago futurȩ mortis. illos dico¬

Expanded text:
animam esurientem, id est non appetentem scire, sed nimia inedia deficientem. Satiavit bonis, et loquitur per simile, sicut solet contingere alicui nimia fame confecto, ut manducare non appetat, sed nimia inedia deficiat. Aug. Et nota diligenter in hac tentatione servatum ordinem praescriptum. Pifficultas vincendarum concupiscentiarum. Jam enim iste positus in via Dei, scit quomodo vivere debeat, quod ante in errore nesciebat; et si conatur efficere quod novit, ligatus consuetudine prava nequit. Non ergo suis viribus conetur, sed clamet ad Dominum, et jam erit facile quod erat difficile, scilicet abstinere a malis. Poterat hoc Dominus dare sine difficultate, sed tunc largitorem hujus boni, non agnosceremus, nisi prius obtinentes cupiditates sentiremus, vincti erant consuetudine prava. Sedentes dico, in tenebris, id est in peccatis, et in umbra mortis, id est in vitiosa vita, quae est imago futurae mortis. Illos dico
Abbreviated transcription (Latin):
ad iherłm celestem. in qua habitandũ est. Sic er¬
rau̾unt. ⁊ pret̾ erroremerat eis inopia. qi ip̃i
tes. curiosos scłi sig̾cat. qui ueritatẽ diu̾sis opinio¬
nib exquirebant. nͨ inueniebant. Io amia eoꝵs
qr ñ se excessit. s sesͥ suffic̾e̾ putauit. Nõta qd̃ cũ di¬
cit amma in ip̃is defecit. ñ ostendit᷑ dĩ crudelitas
sȩ ostendit ꝑmittens hominẽ defic̾e. qd̃ nob̃ expe¬
dit. Deficimꝰ enĩ ut rogemꝰ. ⁊ ut subuementẽ a¬
memꝰ. & iõ post hunc errorẽ & famẽ & sitim sub

Expanded text:
 Jerusalem, in qua habitandum est. Sic erraverunt. Et praeter errorem, erat eis inopia, quia ipsi curiosos saeculi significat, qui veritatem diversis opinionibus exquirebant, nec inveniebant: ideo anima eorum id est quia non se excessit, sed se sibi sufficere putavit. Nota quod cum dicit, anima in ipsis defecit, non ostenditur Dei crudelitasse, permittens hominem deficere, quod nobis expedit; deficimus enim ut rogemus, et ut subvenientem amemus. Et ideo post hunc errorem, et famem et sitim, sub
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ qͥs ẽ sapiens ħ custodiet. & quare custodiet:
ꝯsuetudine praua. ⁊ de tedio & de naufragio.
qd ddemiꝙ ꝯstituit eũ in ppło. ñ uͥ suꝑbis resistit.¬
ut iitꝰ manens multiplicet᷑ ñ foras exiens minuat᷑¬
Canticum psalmup¬
si dauid.

Expanded text:
 Qui est sapiens, haec custodiet. Quare custodiet? consuetudine prava, et de taedio, et de naufragio: Quod denique constituit eum in populo, non ubiut unus manens multiplicaretur, non ut foras exiens diCanticum, psalmus David.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi cuilib bellis quatit᷑ eccł̃a. Uñ ⁊ circa ȩccłam
diuina bñficia cõmendant᷑. Et notandũ qd̾ ita
uerba ꝯungit qiͣ de his dicat. de quib añloque¬
bat᷑. cũ tam̃ supͣ de bonis. hic de hereticis agat.
de quib quasi de eisdẽ cũ p̃dictis loqr̃ ꝓpt̃ cõmu¬
na sacram̃ta. ꝓpt̾̃ spẽm pietatis. ñ ꝓpt̾ uirtutẽ.¬
i. exierunt dȩ multitudine uocatoꝵ s ñerant
eñ diuisi ab unitate fidei paucisunt ñtã num̾o

Expanded text:
quatitur Ecclesia. Unde et circa Ecclesiam divina beneficia commendantur. Et notandum quod ita verba conjungit, quasi de his dicat, de quibus ante loquebatur, cum tamen supra de bonis, hic de haereticis agat: De quibus quasi de eisdem cum praedictis loquitur, propter communia sacramenta, propter speciem pietatis, non pexierunt de multitudine vocatorum, sed non erant enim divisi ab unitate fidei, pauci sunt, non tam numero
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ sacͥficiũ. nͨ templũ. Itẽ aliis uerbis id̾ dicit. Posuit
exitus aquaꝵ .i. iudeos. uñ aliis manabant aquȩ
docfnȩ insitim. It̾ idem dicit. & terram pꝰ fructiferã¬
scłm oꝑ abona quȩ faciebat posuit in salsuginẽ .i.
inst̾ititatem. quȩ ꝑ salsuginẽ ĩo intelligr̃. qr salsus

Expanded text:
nec sacrificium, nec templum. Item aliis verbis idem dicit: Posuit exitus aquarum, id est Judaeos. Unde aliis manabant aquae doctrinae, in sitim. Item idem dicit: VERS. 34.-- « Term opera bona quae faciebat, posuit in salsuginem, id est in sterilitatem, quae per salsuginem ideo intelligitur, quia salsus
Abbreviated transcription (Latin):
eceła cõmendat᷑ ita ut nob̃ inom̃ib dĩ gr̃a p̃di¬
cet᷑. qui suꝑbis resistit. ⁊ humilib dat gr̃am. &
ut eiudent᷑ appareat. de qua p̃s ab inicio loque¬
bat᷑ cõmendat᷑ ȩccła uͥ dicit quomͦ &̃ mala im¬
micoꝵ ꝓcdesse facit eccłȩ hic ẽ gͦ cõmendatio ec¬
& memorat᷑ subsequent̾ inimicoꝵ afflictio ꝓpt̾
suꝑbiam eoꝵ. quib extinctis erecta ẽ eccła.¬
quȩ ꝓfecit ꝓpt̾ insidias. & domestica detͥmenta q̃
fiunt ab hereticis. Uñ ⁊ erga ȩcclam di bnficia eui¬
ris quare: Qd enĩ in ȩccla fecit: Ecce. Suꝑbis re¬
sistit. & humilib dat grãm. Et pͥmo dicit quałr
suꝑbis resistit. cũ ait. Posuit flumina .i. iudeos. uͥ¬

Expanded text:
ta ut, nobis in omnibus Dei gratia praedicetur, qui superbis resistit, humilibus dat gratiam . Et ut evidenter appareat, de qua psalmus ab initio loquebatur, commendatur econtra ubi dicit, quomodo etiam mala inimicorum prodesse facit Ecclesiae. Hic ergo est commendatio Ecet memoratur subsequenter inimicorum afflictio propter superbiam eorum, quibus exstinctis erecta est Ecclesquae profecit propter insidias et domestica detrimenta, quae fiunt ab haereticis. Unde et erga Ecclesiam Dei beneficia eviris, quare? quid enim in Ecclesia fecit? ecce superbis resistit, humilibus dat gratiam, et primo dicit qualiter superbis resistit, cum ait: Posuit flumina, id est
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑtirectores hoc sentiunt. Moti dico: sicut eb̃us.
loquunt᷑ q̃n legunt s ueniente tempestate om̃ia
humana consilia deficiunt. & qͥd agendũ sit ñ ui¬
dent. Uñsubdit. Et om̃is sapientia eoꝵ deuorata ẽ
uiu̾e. ꝯip̃i in nob responsũ moetis habiumꝰ ut ñ
simꝰ ꝯfidentes in nob̃. Quacũq enĩ se ꝯu̾tunt flue¬
tus fremunt. tempestas seuit: brachia deficiunt.
quo prampingat᷑ qͦ nauis impulsa dimittat᷑ a
quib saxis ne ꝑeat refrenet᷑ om̃ino a rectorib ñ

Expanded text:
experti rectores hoc sentiunt. Moti dico, sicut, ebrius. loquuntur, quando legunt; sed veniente tempestate, omnia humana consilia deficiunt, et quid agendum sit non vident: Unde subdit: Et omnis sapientia eorum devorata est.  ipsi in nobis responsum mortis habuimus, ut non simus fidentes in nobis . Quacunque enim se convertunt, fluctus fremunt, tempestas saevit, brachia deficiunt, quo prora impingatur, quo navis impulsa dimittatur, a quibus saxis ne pereat, refrenatur, omnino a rectoribus no
Abbreviated transcription (Latin):
uiciis. nͨ fuit alius qui adntuaret. p̃cepili enĩ
auget pecẽm. Et inhis laborib tand̾ humili¬
atũ est coreoꝵ. Doͣt. desistente ab auxilio labora¬
re potes ꝯtra uicia. s ñ uince ⁊ te presso tua pͣua
ꝯsuecudine humiliabr̃ cor ut discas clamare.

Expanded text:
vitiis, nec fuit alius qui adjuvaret Praeceptum enim auget peccatum, et in his laboribus tandem humiliatum est cor eorum. Deo enim desistente, ab auxilio laborare potes contra vitia, sed non vincere. Et te presso tua prava consuetudine humiliabitur cor, ut discat clamare.
Abbreviated transcription (Latin):
buebant ñ dõ suã iusticiã ꝯstituentes. humitia
uenit dȩ ignorantia ad u̾itatẽ. dȩ errore ad uiã.
dȩ fame sap̃iȩ ad u̾bum fidei: ⁊ postꝗͣ difficulta¬
tes maloꝵ uicit uͭ sine querela uiuat. restat¬
ad huc tediũ ut aliqñ nͨ leg̾e nͨ orare eũ delectet.
Euasit gͦ inꝑitiã. ⁊ ꝯcupiscentiã. s morit᷑ tedio.
Quigͦ supͣ fame languebant: itẽ fastidio ꝑicli¬
tant᷑. Ne gͦ putes de sacietate securos. qr & fas¬
tidio moriunt᷑ ⁊ hoc ẽ. Ommnẽ escã & c̃. Q. d. Su

Expanded text:
buebant, non Deo, suam injustitiam constituentes. Humiliatvenit de ignorantia ad veritatem, de errore ad viam, de fame sapientiae ad verbum fidei, et postquam difficultates malorum vicit, ut sine querela vivat, restat taedium, ut aliquando nec legere, nec orare delectet; evasQui ergo superius fame languebant, item fastidio periclitantur. Ne ergo putes de satietate securos, quia et fastidio moriuntur. Et hoc est, omnem escam, etc., Qu
Abbreviated transcription (Latin):
dñicã clamans ⁊ pulsans ut aꝑiat᷑ ei. qui adiu¬
uat᷑ płimũ de tp̃a separatione hereticoꝵ. E qͥd
fit in pauꝑe adiuto de illis seductis : Multȩ
familiȩ. Uñ subdit. Et posuit illũ paupẽ familiã¬
cãs.
pauꝑem dico existentẽ ł familias dico existentes

Expanded text:
Dominicam clamans et pulsans, ut aperiatur ei, qui adjuDominicam clamans et pulsans, ut aperiatur ei, qui adjuvatur plurimum, de ipsa separatione haereticorum. Et quid fit in paupere adjuto de illis seductis? multae familiae: Unde subdit: Et posuit illum pauperem, familias. perem dico, existentem. Vel familias dico existentes
Abbreviated transcription (Latin):
infatuatũ. qd̾ ꝓiectũ est foras ⁊ conculcat᷑ ab ho¬
E pauci: Agit de eisdẽ bonis. dȩ quib añ eg̾at.
ꝯtendunt ꝯtͣ catholicos. ⁊ dñs errare fecit ł sedu¬
xit eos pͥncipes. relinquendo eos sibi. Uñ tradidit
illos ds in reꝓbũ sensum. hoc gͦ mͦ seduxit. qr do¬
nauit illos sibripsis. Namsi ꝓpͥe iniquitas: ip̃i se
seducunt. Qui em̃ putat se aliqͥd eẽ cũ nicħsit. se¬
pofiti. & ad ciuitatẽ habitacłi directi. Isti uͦ suꝑbi
relicti sunt a dõ in inino seducti. ꝯnullo mͦ in uia
sunt. Quomͦenĩ ẽ inuia. qui partẽ tenet ⁊ totũ
relinquit: Et qͥd dȩ illis seductis fecit: Eoce. Ex
sitionis studiũ ꝯtimoris exemptũ. uͥ qui stat ui¬
deat ne sicut illi cecidunt cadat. Et ẽ sensus. Ab¬
iectisunt suꝑbi. & instructꝰ ẽ humilis. qd̾ itadi¬
cit. Et adiuiit pauꝑem dȩ inopia. uł dȩ m̃di¬
citate .i. qr se mendicũ & inopẽ reputat. qui nicħ
sͥ dat. s totũ dȩ miscłia dĩ expectat. añ iamuã

Expanded text:
uod projectum est foras, et conculcatur ab hoEt pauci, agit de eisdem bonis, de quibus ante egeratcontendunt contra Catholicos, et Dominus errare fecit, vel seduxit eos principes, relinquendo eos sibi. Unde: Tradidit Deus eos in reprobum sensum. Hoc ergo modo seduxit, quia donavit illos sibi ipsis. Nam si proprie inquiras, ipsi se seducunt. Qui enim putat se aliquid esse, cum nihil sit, sepositi, et ad civitatem habitaculi directi. Isti vero superbi relicti sunt a Deo in invio seducti, et nullo modo in via sunt. Quomodo enim est in via, qui partem tenet, et totum relinquit? et quid de illis seductis fecit? ecce. VERisitionis studium et timoris exemplum, ut, Qui stat, videat ne jecti sunt superbi, et instructus est humilis, quod ita dicit: Et adjuvit pauperem de inopia, vel de mendicitate, id est quia se mendicum et inopem reputat, qui nihil sibi dat, sed totum de misericordia Dei exspectat, ante januam
Abbreviated transcription (Latin):
demptos ꝯfit̾i. Sodo ponr pͥma tẽptatio q̃ ẽ
error. u ẽ & fames. ibi errau̾unt. Tercio pon̾r
sodã temptatio. quȩ ẽ difficultas uincendarũ ꝯcu¬
piscentiaꝵ. ibi. Sedentes intenebͥs. Quarto ponr̃
t̾cia tẽptatio. quȩ ẽ tediũ bñfaciendi ibi. Omnẽ
escam. Quinto ponr̃ .iiii. tẽptatio. que ẽ tẽpestaᷤ
scłi quatiens eccłam. turbans rectorẽ ibi. Qui des¬
cendunt. Sexto cõmendat᷑ eccła. quȩ ꝑ gr̃am dĩ
salua fc̃a ẽ ibi. Posuit flumina. Septimo ag̃ dȩ
hereticis. quib destructis erigr̃ ȩccła ibi. E pau¬
cifacti sunt. hc̃ psalmũ partit᷑ augustmꝰ. uͭ diximꝰ.
Uñ cassiodorꝰ dicit sȩ hab̾e auctoritatẽ alios psal

Expanded text:
demptos confiteri. Secundo ponitur prima tentatio, quae est error, ubi est et fames, ibi, erraverunt. Tertio ponitur secunda tentatio, quae est difficultas vincendarum concupiscentiarum, ibi, sedentes in tenebris. Quarto ponitur tertia tentatio, quae est taedium benefaciendi, ibi, omnem escam. Quinto ponitur quarta tentatio, quae est tempestas saeculi, quatiens Ecclesiam, turbans rectorem, ibi, qui descendunt. Sexto commendatur Ecclesia, quae per gratiam Dei salva facta est, ibi, posuit flumina. Septimo agit de haereticis, quibus destructis erigitur Ecclesia, ibi, et pauci facti sunt. Hunc psalmum partitur Aug. ut diximus. Unde Cassiodorus dicit se
Abbreviated transcription (Latin):
cũ tͥbularent᷑ errore & fame. ꝙ dȩ necessitatib eo¬
rũ .i. malis ineuitabilib eriꝑut eos. Etͥd enĩeis
puit eos dȩ ignorantia. ostendens eis xp̃m uã.¬
ut ꝑhancuiã irent bñ oꝑando. in ciuitatẽ ha¬
bitacł. cꝰ ciuitatis uiã añ ñ inuen̾ant. Ecce lib̾a¬

Expanded text:
tribularentur errore et fame, et de necessitatibus eorum, id est malis inevitabilibus eripuit eos. Quid enim eis  . Quasi dicat: Eripuit eos de ignorantia, ostendens eis  hanc viam irent bene operando, in civitatem habitationis cujus civitatis viam ante non invenerant. Ecce libera