comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Argumenta machinationũ malarũq cogitationũ
semina quȩ in cordib hominũ diabolus fundit. ita se¬
pe undiq inplicant mentẽ. ut quacũq: parte eua¬
dere quisq temptauerit. sine ꝑicło exire ñ possit. ue¬
lutisi uires hoc facere qđ si feceris pecces. si ñ feceris re¬
us ꝑuirii sis. In tanto gͦ mali discrimine ut euadendi
aditꝰ pateat. minora potiꝰ eligenda sunt ut maiora ui¬
tentur. Diabolus quando decipere quẽ quã querit. priꝰ
naturã unꝰcuiusq intendit: & inde se applicat. unde
aptũ hominẽ ad peccandũ inspexcerit. E& ea parte dia¬
bolus homines temptat. qua eos ꝑ exccrescentẽ humorẽ
facile inclinare ad uitra conspicit: ut scđm humoris cõ¬
sꝑsionẽ adhibeat & temptationẽ. Lege balaam qui in
figura diaboli contra popłm dĩ exx ea parte p̃cepit
ꝑnitiosos pretendere laqueos: ex qua sensit eos faciliꝰ

Expanded text:
cat. 23. Argumenta machinationum malarumque cogitationum cat. 23. Argumenta machinationum malarumque cogitationum semina, quae in cordibus hominum diabolus fundit, ita saepe undique captam implicant mentem, ut ex qua parte evadere quisque tentaverit, sine periculo exire non possit, veluti si jures hoc facere, quod si feceris, pecces; si non feceris, reus perjurii sis. In tanto ergo mali discrimine, ut evadendi aditus pateat, minora potius eligenda sunt, ut majora vitentur. 24. Diabolus, quando decipere quemquam quaerit, prius naturam uniuscujusque intendit, et inde se applicat, unde aptum hominem ad peccandum inspexerit. 25. Ex ea parte diabolus homines tentat, qua eos per excrescentem humorem facile inclinari ad vitia conspicit, ut secundum humoris conspersionem adhibeat et tentationem . Lege Balaam, qui in figura diaboli contra populum Dei ex ea parte praecipit perniciosos praetendere laqueos, ex qua sentit eos facilius
Abbreviated transcription (Latin):
iob uerba respicit. ubi in nouissimis uehe moth caudã
suã quasi cedrus astringit. Pius contra eos drabolũ di¬
uersis temptationib insistere. qui possunt &e aliis sua uti¬
litate ꝓdesse: ut dũ iliimpediuntur. non ꝓficiant qͥ do¬
cendisunt. Maligni sp̃s hoc qđ intra nos mundari cupi¬
mus. sine int̾missione Temptant iterũ sordidare. Sc̃i
se met ipsis terrenũ sentiunt indesinent̃ operib sc̃is exx
hauriunt: ut de intimis puri inueniantur. Eodem blan¬
dimento decipiunt᷑ fiune ꝑ diabolũ homines. quo ꝓtho¬
plasti in paradyso sunt dexepti. Multis enĩ uitioꝵ p̃sti¬
giis mentes reꝓboꝵ ꝑ temptanido deludit. Nunc enĩ
ꝓmissis decipit. nunc reb transitoriis quasi necessa
riis illicit: nunc etrã ipsalrnisupplicia quasi leuia
&e transitoria suggerit quatinꝰ miseroꝵ corda in
cupiditatẽ lasciuiãq dissoluat. secũq ad tartara du¬

Expanded text:
Job verba respicit, ubi in novissimis Behemoth caudam Job verba respicit, ubi in novissimis Behemoth caudam suam, quasi cedrus, astringit . 271 20. Plus contra eos diabolus diversis tentationibus insistit, qui possunt et aliis sua utilitate prodesse, ut, dum illi impediuntur, non proficiant qui docendi sunt. 21. Maligni spiritus hoc, quod intra nos mundare cupimus, sine intermissione tentant iterum sordidare. Sanctsemetipsis terrenum sehauriunt, ut de intimis puri inveniantur. Eodem blandimento decipiuntur nunc per diabolum homines quo protoplasti in paradiso sunt decepti. Multis enim vitiorum praestigiis mentes reproborum pertentando deludit. Nunc enim promissis decipit, nunc rebus transitoriis quasi necriis, illicit; nunc etiam ipsa inferni supplicia, quasi levia, et transitoria, suggerit; quatenus miserorum corda in cupiditatem, lasciviamque dissolvat, secumque ad tartara du
Abbreviated transcription (Latin):
tamen in finẽ molitur decipere. Hinc ẽ qđ in princi¬
pio contra ꝓthoplastũ serpenti est dictum. & tu in¬
sidiaberis calcaneo eius. Quia nixurũ hominẽ queni
diabolus incursu p̃teritȩ uitȩ ñ decipit. in nouissimi
supplantare disponit. Proinde quãuis qͥsq sit iustus
nonꝗͣ necesse ẽ ut sit in hagtita securꝰ: s semꝑ humi¬
lis caueat. semꝑq ne infue corruat sollicitꝰ ꝑ times
cat. Diabolus sius fauctorib błanditur. Dei uero ser
posi ũ. passus ẽ a diabolo ꝑtemptari. Diabolus sc̃os
om̃i ñ tenoe ꝓosfidet. s temptando ꝑsequitur. Nam qͥa
non inas reg  contra cos ex trinsecus pugnat: & qui
interiꝰ amisit dominiũ. ex teriꝰ cõmouet bellum. Tu nc con¬
tra eu que possidet diabolus acriꝰ seuit. quando se uir¬
tute diuina ab eo expellendũ cognoscit. Unde inmun¬
dus sp̃s tunc decerpit grauiꝰ puerũ in qͦ habitabat. qͦn¬
do ad xeꝑi imperiũ exxire ab eo coactꝰ est. Quod factũ ad

Expanded text:
tamen in fine molitur decipere. Hinc est, quod in principio contra protoplastum serpenti est dictum: Et tu insidiaberis calcaneo ejus, quia nimirum hominem, quem diabolus in cursu praeteritae vitae non decepit, in novissimis supplantare disponit. Proinde quamvis quisque sit justus, nunquam necesse est ut sit in hac vita securus; sed semper humilis caveat, secat. Diabolus suis fautoribus blanditur, Dei servis vepost baptismum passus est a diabolo pertentari. Diabolus sanctos omnes non tenendo possidet, sed tantando persequitnsecus regnat, contra eos extrinsecus pugnat. Et qui interius amisit dominium, exterius commovet bellum. 19. Tunc contra eum quem possidet diabolus acrius saevit, quando se virtute divina ab eo expellendum cognoscit. Unde immundus spiritus tunc discerpsit gravius puerum in quo habitabat, quando ad Christi imperium exire ab eo coactus est . Quod factum et ab
Abbreviated transcription (Latin):
misimꝰ & quã duraquę ꝑtimescimꝰ: mentis aspectu in
sonnia etrã contemplamur. Non esse peccatũ quando
nolentes imaginib nocturnis illudimur. s tunc esse
peccatũ si antequã illudam᷑ cogitationis affectib p̃ue¬
nimur. Luxeuriȩ quippe imagines quas inueritate
gessimus. sepe dormientib in animo apparent. s in¬
noxie siñ concupiscendo occurrent. Qui nocturna illu¬
sione polluitur. quamuis & si extra memoriã turpium
cogitationũ sese ꝑsentiat inquinatũ. tamen hoc ut temp¬
taretur culpe suę tribuat: suãq inmundiciã statim fle¬
tib tergat.¬

Expanded text:
misimus, et quam dura quae pertimescimus, mentis aspectu etiam in somnio contemplamur. 13. Non esse peccatum, quando nolentes imaginibus nocturnis illudimur; sed tunc esse peccatum, si, antequam illudamur, cogitationum affectibus praeveniamur. Luxuriae quippe imagines, quas in veritate gessimus, saepe dormientibus in animo apparent, sed innoxie, si non concupiscendo occurrant. 14. Qui nocturna illusione polluitur, quamvis etsi extra memoriam turpium cogitationum sese persentiat inquinatum, tamen hoc, ut tentaretur, culpae suae tribuat, suamque immunditiam statim fletibus tergat.
Abbreviated transcription (Latin):
in mane. hoc ẽ de pręsentis uitȩ tantũ cõmodis co¬
gitant ñ de futuris. Uita enĩ ista uesꝑum. futu¬
ra uͦ mane accipitur. Et bene ait quasi lupi. qͥa
lupoꝵ more cuncta diripiunt: & uix pauca pau
ñ discutiunt causas s asserunt. Sicq con¬
turbant iudicii ordinẽ. dũ ñ suo contempti offi¬
cio aliena p̃sumunt. Quidã dũ iudicare incipi¬
utit irascuntur. ipsamq udicii sententiã in in¬
saniã uertunt. De quib recte ꝑ ꝓpħam dicitur.
Qui conuertunt in furore iudiciũ. Qui enĩ iratꝰ
uidicat. in furore uidiciũ mutat. & ante ꝓfert

Expanded text:
in mane, hoc est, de praesentis vitae tantum commodis coin mane, hoc est, de praesentis vitae tantum commodis cogitant, non de futuris. Vita enim ista vesperum futura vero mane accipitur. Et bene ait quasi lupi, quia luporum more cuncta diripiunt, et vix pauca paupnon discutiunt causas, sed asserunt; sicque conturbant judicii ordinem, dum, non suo contenti officio, aliena praesumunt. 14. Quidam, dum judicare incipiunt, irascuntur, ipsamque judicii sententiam in insaniam vertunt. De quibus recte per prophetam dicitur: Qui convertunt in furorem judicium. Qui enim iratus judicat, in furorem judicium mutat, et ante profert
Abbreviated transcription (Latin):
ten tes insidias ponunt. isti palam rapacitatis aua¬
ricia seuiunt. Hostes in alioꝵ sanguinẽ tantũ in¬
tendunt. uidices quasi crudelissimi carnifices
ciuiũ opp̃ssionesua subiectorũ uitã extingunt.
Qui enĩ destruant multi sunt: qͥ popłos legũmo
raut ait quidã tanquã scilla pingit᷑ atq descri¬
bit᷑. Ipia quidẽ hurana spetie s capitib canituis
accincta & circundata. Non alit̃ quib:dã potesta¬
tib accidit. ut ipsoꝵ humanitatẽ intraitas idi¬
quoꝵ sociorũ ꝑturbet. Sepe iudices prau cpuid¬
tatis causa aut differunt aut ꝑ uertunt iuidicia
nec finiunt cepta partiũ negocia: quouiq mar¬
supia eorũ qͥ causant᷑ ex hauriant. Quarido em̃
iuddicant. ñ cauiã s dona considerant. Et scut
negligentes sunt in discussione causantiũ. sic¬
in eorum dampno solliciti sunt. Iudices praui iuxx¬
ta ꝓpħȩ uerbũ quasi lupi uesꝑe ñ derelinquunt

Expanded text:
centes insidias ponunt: isti palam rapacitatis avacentes insidias ponunt: isti palam rapacitatis avaritia saeviunt. Hostes in aliorum sanguinem tantum intendunt: judices quasi crudelissimi carnifices civium, oppressione sua subjectorum vitam extinguunt. Qui enim destruant multi sunt: rari sunt qui popura, ut ait quidam, tanquam scilla pingitur, atque describitur. Ipsa quidem humana specie, sed capitibus caninis accincta et circundata. Non aliter quibusdam potestatibus accidit, ut ipsorum humanitatem immanitas iniquorum sociorum perturbet. Saepe judices pravi, cupiditatis causa, aut differunt, aut pervertunt judicia, nec finiunt coepta partium negocia, quousque marsupia eorum qui causantur exhauriant. Quando enim judicant, non causas sed dona desiderant, et sicut negligentes sunt in discussione causantium, sicin eorum damno soliciti sunt. Judices pravi, juxta Prophetae vocem, quasi lupi vespere non relinquunt
Abbreviated transcription (Latin):
sibi. Boni uidices iusticiã ad solã obtinendã salutem
eternã suscipiunt: nec eã munerib acceptis distri¬
buunt: ut dũ de iusto uidicio temporalia lucra ñ
appetunt. p̃mio ȩterno ditentur. Omĩs qͥ recte ui¬
dicat. staterã in manu gestat. In utraq pensa usti¬
ciã & miscd̾iã portat. S ꝑ iusticiã reddit peccati sen¬
tentiã. ꝑ miscłiã peccati temꝑat penã: ut iustoli
sectiã indulgeat. Qui dei iudicia occłis suis ꝓponit.
semꝑ timeni tremensq in omĩ ne gocio reformidat.
ne de iusticiȩ̨ tramite deuians cacdat. & unde ñ
eminem stultoꝵ uł imꝓboꝵ oportere iudicem es¬
rse. Nam stultꝰ ꝑ ignauiam ignorat uisticiam.
Imꝓbus au tẽ ꝑ cupiditatẽ corrumpit ipsam quam
didicit ueritatẽ. Grauiꝰ lacerantur pauperes apra¬
uis iudicib. quã acruentissimis hostib. Nullus enĩ
predo tã cupidus ẽ in alienis. quã uidex iniquus
in suis. Latrones in accessis faucib ac latebrosis la¬

Expanded text:
sibi. Boni judices, justitiam ad solam obtinendam salutem aeternam suscipiunt, nec eam muneribus acceptis distribuunt, ut dum de justo judicio temporalia jura non appetunt, praemio aeterno ditentur. Omnis qui juste judicat, stateram in manu gestat, in utroque penso justitiam et misericordiam portat: sed per justitiam reddit peccati sententiam, per misericordiam peccati temperat poenam: ut ier miserationem indulgeat. Qui Dei judicia oculis suis proponit, semper timens tremensque in omni negocio reformidat, ne de justitiae tramite devians cadat, et unde non bus Neminem stultorum vel improborum oportere judicem esse. Nam stultus per ignaviam ignorat justitiam, improbus per cupiditatem corrumpit ipsam quam dicit veritatem. Gravius lacerantur pauperes a pravis judicibus, quam a cruentissimis hostibus. Nullus enim praedo tam cupidus in alienis, quam judex iniquus in suis. Latrones in accessis faucibus ac latebrosis ja
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ natꝰ adhuc scđm adã ẽ: renasciscđm xp̃m ñ potest:
Neq enĩ dici regeneratio in eũ poterit. quẽ generatio
ñ p̃cessit. Qui intra ȩccłam ñ exdignitate ȩccłȩ iuuunt.
s fidẽ quã uerbo tenent oꝑib destruunt: de ipsis legi¬
tur multiplicati sunt suꝑ numerũ: ut sub audias in
regnũ p̃destinatoꝵ. Qui scelerate uiuunt in eccła & com¬
municare ñ desinunt. putantes se tali cõmunione nũ¬
dari: discant nichil ad emundationẽ ꝓficere sibi. di¬
cente ꝓpħa. Quid ẽ qđ dilectꝰ m̃s in domo mea fecit
scelera multa : Nũqͥd carnes sc̃ȩ auferent ate masieias¬

Expanded text:
n potest. Neque enim dici regeneratio in eo poterit quem generatio non praecessit. 6. Qui intra Ecclesiam non ex dignitate Ecclesiae vivunt, sed fidem, quam 177 verbo tenent, operibus destruunt, de ipsis legitur: Multiplicati sunt super numerum , ut subaudias, in regno praedestinatorum. 7. Qui scelerate vivunt in Ecclesia, et communicare non desinunt, putantes se tali communione mundari, discant nihil ad emundationem proficere sibi, dicente propheta: Quid est quod dilectus meus in domo mea fecit scelera multa? Nunq
Abbreviated transcription (Latin):
in qͦ manat fons in ablutione peccatoꝵ. Hereticiau¬
tẽ id solũ imaginaria ostentatione faciunt. ideoq
illis baptismũ ñ ad remissionẽ peccatoꝵ.s ad sup¬
plicii testimoniũ dat᷑. ł solo peccato originali lu
unt in inferno nuꝑ nati infantuli penas: si reno¬
uati ꝑ lauachrũ ñ fuerint. đ inde cũ causa nuꝑ natꝰ
dap̃nat᷑ in fans si ñ regenerat᷑: quia originis nodi¬
etate ꝑimit᷑. sur paruuli peccato originali caren¬
tes ꝑ baptismũ & nec dũ ꝓpriũ habentes delictũ
a bestiis penisq cȩteris lanrant᷑. hȩc gͥ causa est.
Baptismus enim apęna ȩt̾na ñ a p̃sentis uite supplicioli
berat. Quod si apena p̃senti homines liberarentur. ꝑ bap¬
tismũ ipsũ putarent baptismi p̃miũ: ñ illud ȩternum.
tismũ qͦ peccata delent᷑. cotidie qͥndiu in isto scło sumus.
ad eũ nos debere conuerti. Qd̾ qͣnuis sine int̾missione co-
tidie sit agendũ. nunꝗͥ tam̃ fecisse sufficiet. Iui in ma¬

Expanded text:
in qua manat fons in ablutionem peccatorum Haeretici autem id solum imaginaria ostentatione faciunt; ideoque illis baptismus non ad remissionem peccatorum, sed ad supplicii testimonium datur. 2. Pro solo originali reatu Inunt in inferno nuper nati infantuli 176 poenas, si renovati per lavacrum non fuerint. Proinde cum causa nuper natus damnatur infans, si non regeneratur, quia originis noxietate perimitur. 3. Cur parvuli peccato originali carentes per baptismum, et necdum proprium habentes delictum, a bestiis poenisque caeteris laniantur? Haec igitur causa est: baberat. Quod si a poena praesenti homines liberarentur per baptismum, ipsum putarent baptismi praemium, non illud aeternum. tismum quo peccata delentur quotidie quandiu in isto saeculo sumus, ad Dominum nos debere converti, quod quamvis sine intermissione sit quotidie agendum, nun
Abbreviated transcription (Latin):
penã habet. & ñ est ꝑfectꝰ. Unde & apłs. Non enĩ accepi¬
stis sp̃m seruitutis iterũ in timore. s accepistis sp̃m ad¬
optionis ꝑ qũe scilicet iã non peccati pęna seruos cõpri¬
mit: s amor uisticiȩ liberos reddit. Ne cesse est om̃i cõ¬
uerso ut post timorẽ consurgere ad caritatẽ dĩ Ia¬
beat quasi filiꝰ: ne semꝑ subtimore iaceat quali seruus.
Tunc enĩ amorẽ nr̃ȩ conuersionis ostendimꝰ. si dm̃ ut patrẽ
incipiant: exterriti ad priores lapsus recurrant. Qui enim
conuersũ sine lenitate erudit. exasꝑare potiꝰ quã corrigere
nouit. Conu̾sus quisq ante ab oꝑe corrigendꝰ est. postea uͦ
a cogitatione. ut priꝰ refrenet prauũ actũ: de inde appe¬
titꝰ delictũ. ut qđ iã in oꝑe ñ apparet : in cogitatione ne-¬
quaꝗͣ ꝑduret. Om̃is noua conu̾sio ad huc pristinȩ uitȩ
habet cõmixtionẽ. Propterea ne quaꝗͣ ea uirtꝰ ꝓcedere
ad hominũ ocłos debet. donec conuersatio uetꝰ funditꝰ

Expanded text:
 accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis ; per quem scilicet jam non peccati poena servos comprimit, sed amor justitiae liberos reddit. 4. Necesse est omni converso ut post timorem consurgere ad charitatem Dei debeat, quasi filius, nec semper sub timore jaceat, quasi servus. Tunc enim amorem nostrae conversionis ostendimus, si denuo ut patrincipiant, exterriti ad priores lapsus recurrant. Qui enim conversum sine lenitate erudit, exasperare potius quam corrigere novit. 6. Conversus quisque antea ab opere corrigendus est, postea vero a cogitatione, ut prius refrenet pravum actum, deinde appetitum delictum, ut quod jam in opere non apparet, in cogitatione nequaquam perduret. 7. Omnis nova conversio adhuc pristinae vitae habet commistionem: propterea nequaquam ea virtus procedere ad hominum oculos debet, donec conversatio vetus funditus
Abbreviated transcription (Latin):
inchoationis cũ dulcedine. medietatis cũ labore: ꝑ¬
fectionis cũ requie.S tam̃ plerũq alii incipiunt a
dulcedine. alii a temptationũ a maritudine. Om̃is con¬
uersꝰ ante ex fletu inchoat peccatoꝵ. & sic transeat ad
desideriũ suꝑ noꝵ. Prius enĩ lacrimis purganda st̃ ui¬
tia qͣ gessimꝰ. & tunc mundata m̃tis acie id qđ queri¬
mꝰ contẽplem᷑. ut dũ antea flendo peccati a nob̾ ealigo
det̾̃git᷑. mundatis cordis ocłis libere suꝑna inspiciant᷑.¬
Ante necesse ẽ timore conu̾ti ad dnm. ut metu futura¬
rũ penarũ carnales illecebre deuintant᷑. Deinde opor¬
tet abiecto timore ad amorẽ uitȩ eterne transire.¬

Expanded text:
inchoationis cum dulcedine, medietatis cum labore, perfectionis cum requie. Sed tamen plerumque alii incipiunt a dulcedine, alii a tentationum amaritudine. 2. Omnis conversus ante ex netu inchoet peccatorum, et sic transeat ad desiderium supernorum. Prius enim lacrymis purganda sunt vitia quae gessimus, et tunc munda mentis acie id quod 202 quaerimus contemplemur, ut dum antea flendo peccati a nobis caligo detergitur, mundatis cordis oculis libere suAnte necesse est timore converti ad Dominum, ut metu futurarum poenarum carnales illecebre devincantur. Deinde oportet, abiecto timore, ad amorem vitae æterne transire
Abbreviated transcription (Latin):
infra etiã in bonis in moderatũ esse ñ decet.
Botra in moderato usu nodeia efficiuntur. Ni¬
mietas enĩ inutio deputatur. Om̃e autẽ ꝗd
deratiene fit. salubrit̾ fit: quȩ cũi
rantia fuint s alubrra sunt. ꝑspice quoq qͥa
diu facere debeas. Causas autẽ rerũ. & temporũ
regłas inspice. singłoꝵ oꝑũ discretiones agnosce
Diligent̃ distingue omĩa quȩ agis. qualit̾ bonũ
tdis cretionẽ. in nullare in discretꝰ appareas. Ser¬
uiunicuiq uirtuti congrue in tempore suo. Cũ
bene distinxeris opus tuũ. obtime iustꝰ eris. Qc
net locũ. Multa sunt consuetudine uitrata. mul¬
ta prauo usu p̃sumpta: mult a contra pudi¬
cos mores illicite usurpata. Adime consuetudi¬
fac alteri. qđ uis ut faciat alius tͥ. hoc & tufa¬
cito illi. Talis esto aliis. qͣles obtas circate
esse alios. Testimonio tuo nulli noceas. ad nul¬
liꝰ ꝑiculũ uocẽ testificationis adhibeas. Ser¬

Expanded text:
infra; etiam in bonis immoderatum esse non decet.infra; etiam in bonis immoderatum esse non decet.tem immoderato usu noxia efficiuntur. Nimietas enim omnis in vitio deputatur; omne autem quod cum moderatione fit salubriter fit, quae cum temperantia fiunt salubria sunt. Tempera cuncta quandiu facere debeas. 79. Causas rerum et temporum regulas inspice, singulorum operum discretionem agnosce; diligenter distingue omnia quae agis; qualiter bonum tene discretionem, in nulla re indiscretus appareas. Servi unicuique virtuti congrue in tempore suo; cum bene distinxeris opus tuum, optime justus eris. Qunet locum; multa sunt consuetudine vitiata, multa pravo usu praesumpta, multa contra pudicos mores illicite usurpata; adime consuetudifac alteri; quod vis ut faciat alius tibi, hoc et tu facito illi: talis esto aliis quales esse optas circa te alios. Testimonio tuo nulli noceas, ad nullius periculum vocem testificationis adhibeas. Ser
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ad quiescas. malũ facere iussus ñ consen¬
tias. Noli in malũ potestati cuiq consentire
etiã si pena cõpellat. si supplicia inmineant:
ẽ qui obtẽꝑat in malo: ei qui agit malũ. Fatien¬
tẽ & ob sequentẽ una pęna constringit. d sub¬
ditis autẽ uenerari magis quã timeristude.
Subiecti plus te reuereantur quã timeant. plꝰ
tͥ officio dilectionis ꝗͣ timoris necessitate adda¬
reant. Talem te redde sub ditis. ut magis are¬
ris quã timearis. E& reuerentia enĩ amor ꝓcedit.
odiũ timor adfert. fidẽ metꝰ tollit. affectus
restituit. Timor ñ seruateirnã fidẽ. Ubi
timor ẽ audacia sequit᷑. ubi metꝰ ẽ desperatio
Sic eis dñare. ut tͥ delectent᷑ seruire. Et in dis¬
ciplina & in modestra modũ para. Nec nimiũ
nec parũ indulgeas. nec modicũ nec satis ignos¬
cas. Tene modũ in omĩ oꝑe. in omĩ re tene tẽ¬
peramentũ. Nichil in tẽperantiꝰ agas. nec mi¬
nͦ nec nimiũ aliqͥd nec ultra quã oportet nec

Expanded text:
n acquiescas; malum facere jussus, non consentias. Noli in malum potestati cuidam consentire, etiam si poena compellat, si supplicia immineant,  qui obtemperat in malo ei qui agit malum, facientem et obsequentem par poena constringit. 76. A subditis venerari magis quam timeri stude, subjecti plus te revereantur quam metuant, plus tibi officio dilectionis quam conditionis necessitate adhaereant; talem te redde subditis, ut magis ameris quam timearis. Ex reverentia enim amor procedit, 517 odium timor affert; fidem metus tollit, affectus restituit; timor non servat diuturnam fidem. Ubi timor est, audacia sequitur; ubi metus est, desperatio Sic eis dominare, ut tibi delectentur servire; et in disciplina, et in modestia modum serva; nec nimium nec parum indulgeas, nec modicum nec satis ignoscas. Tene modum in omni opere, in omni re tene temperamentum, nihil intemperantius agas, nec minus nec nimium aliquid, nec ultra quam oportet, nec
Abbreviated transcription (Latin):
teneberis. Qua lege & pene conditione quẽpiam
udicaueris. eadẽ ipse uidicandꝰ es. Lex tua te conitrin¬
get. uidiciũ qđ aliis ponis ipse portabis. In co enĩ in qͦ¬
uidicas: condempnandus es. Et in qua mensura men¬

Expanded text:
teneberis. Qua lege et poenae conditione quempiam teneberis. Qua lege et poenae conditione quempiam judicaveris, eadem et ipse judicandus eris. Lex tua te constringit. 85. Judicium quod aliis imponis, ipse portabis; in quo enim judicas, ipse damnandus es, et qua mensura men
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Tene uiris ęquitatẽ. se quere ueritatẽ iudici¬
defendas dũ udicas. nulliꝰ ꝑsone affectu deflectari
auero. Pauꝑ andiues sit causã ꝑspice ñ ꝑsonã. Sꝑ¬
ne etiã muꝰ. ne ꝑ id iusticia corrũ patur. Munera
semꝑ ueritatẽ p̃uaricant. Cito enĩ uiolat᷑ auro usticia.
cito corrũpitur munere. De iusto uidicio tempora¬
lia lucra ñ appetas. ꝓ iusticia nullũ secłi p̃miũ que¬
ras. Iusticrã ꝓsola ȩ t̾na remuneratione distribue.
Qui enĩ p̃sentia dona affectat. futurã głam ñ spe¬
rat. Qui bona hic recipit. ul tomꝰ qł exxpectet p̃mi¬
um ñ habet. Dũ enĩ iudicas ꝓ futura mercede
iudica. nec queras in t̾ra rependit̃. qđ tͥ in fu¬
turo debetur. Excute manꝰ tuas ab om̃i munere.
si in cxcelsis uis habitare. In uidicio autẽ sine mi
tiũ ẽ. Impia iusticia ẽ fragilitati humanę ñ ignoᷤᷤ
seqͣtur pietas. districtionis censurã tẽperet indul¬
gentia. Ita clemens esto in alienis delictis sicut in

Expanded text:
am, tene juris aequitatem, sequere veritatem judicdefendas; dum judicas, nullius personae affectu deflectaris a vero. Pauper an dives sit, causam perspice, non personam. ne etiam munus, ne per id justitia corrumpatur; munera semper veritatem praevaricant. Cito enim violatur auro justitia, cito corrumpitur munere; de justo judicio temporalia lucra non appetas, pro justitia nullum saeculi praemium quaeras. Justitiam pro sola aeterna remuneratione distribue. 83. Qui enim praesentia dona affectat, futuram gloriam non sperat; qui bona hic recipit, ulterius quod exspectet praemium non habet. Dum enim judicas, pro futura mercede judica; ne quaeras rependi tibi quod tibi in futuro debetur. Excute manus tuas ab omni munere, si in excelsis vis habitare. In judicio autem sine mistium est. Impia justisequatur pietas, districtionis censuram temperet indulgentia. Ita clemens esto in alienis delictis, sicut in
Abbreviated transcription (Latin):
S udicemꝰ. quiq ueniat dñs qͥ latentra ꝓducit
in lucẽ: qui illuminat abdita tenebrarũ. quima¬
tifestat consilia cordiũ. Quãuis enĩ uera sint cre¬
cenda ñ sunt: nͥ qͦ certis uiditiis demonstrantur.
nͥ quę manifesto examine coniuncuntur: nͥ que
ordine udiciario publicantur. In sũmo honore
culmen sullimitatis. Tanto maiori humilitate
onspicuus esto. qͥnto magnaes dignitate p̾latus.

Expanded text:
roducit in lucem, qui illuminabit abscondita tenebrarum, qui manifestabit consilia cordium : quamvis vera sint, credenda non sunt, nisi quae certis indiciis comprobantur, nisi quae manifesto examine convincuntur, nisi quae ordine judiciario publicantur. 87. Homo, in culmen sublimitatis; tanto sis majori humilitate conspicuus, quanto magna es dignitate praelatus.
Abbreviated transcription (Latin):
litẽ sꝑne. uiue semꝑ in pace. Intulla eauia
Eas. in nul actione decertare studeas. Con¬
ꝑ contradictionẽ exeigit. contentiolites parat.
fentio riocas gignit: contentio faces odioꝵ accen¬
dit. Pacẽ bonã contentio extinguit. concordiã conꝰ¬
tentio rũpit. Si ceciderit inimicꝰ tuus noli gratu¬
lari. in ruina aduersarii noli extolli: ñ leteris suꝑ
inimici interitu. ne suꝑueniant in te similia: ne
erga humiliatũ humanꝰ affectꝰ.sit erga delictũ
cõpassionis intuitꝰ. Cũ delectet tedolere suꝑ eũ qͥ
afflictꝰ ẽ. Condole in alienis calamitatib. sociare
fletib in alienis merorib. Non sis durꝰ. ñ sis ferre¬
us. ñ fint tͥ dura p̃corctra. Sic alienã miseriã tan¬
ꝗͣ iã luge. In tribulatione alteriꝰ esto tristis. Cũ
plangentib plange. cũ flentib fle : cũ lugentib
mentis affectũ coniunge. In omĩb actib tuis.

Expanded text:
Litem sperne, vive semper in pace, in nulla causa Litem sperne, vive semper in pace, in nulla causa contendas, in nulla actione decertare studeas. Contentio contradictionem exigit, contentio lites parit, contentio rixas gignit, contentio faces odiorum accendit. Pacem cordis contentio exstinguit, concordiam 507 contentio rumpit. Si ceciderit inimicus tuus, noli gratulari, in ruina adversarii noli extolli; non laeteris super inimici interitu, ne superveniant in te similia, ne erga humiliatum humanus affectus, sit erga dejectum compassionis intuitus, delectet te dolere super eum qui afflictus est; condole in alienis calamitatibus, satiare fletibus in alienis moeroribus; non sis durus, non sis ferreus, non sint tibi dura praecordia. Sic alienam miseriam tanquam tuam luge; in tribulatione alterius et tu esto tristis. Cum plangentibus plange, cum flentibus fle, cum lugentibus mentis affectu conjungere. 41. In omnibus actib
Abbreviated transcription (Latin):
Inuidia cuncta uirtutũ germinaçremat.
inindia cuncta bona arcdore pestifero deuorat. Hȩc
primũ sibimot nocet. pͥmũ se mordet. primũ
suũ auctorẽ rodit. In uidia animę tinea ẽ.Sen¬
sũ comedit. pectꝰ urit. mentẽ afficit. cor homi¬
nis quasi quȩ dã pestis depascit. Occurrat gͥ con¬
tra zelũ bonitas. ad uersus inuidiã caritas p̃pa¬
retur. De bono altoriꝰ ñ doleas. de alteriꝰ ꝓfecti¬
b ñ tabescas. Nulla ꝓsꝑitate lacereris. nulliꝰ fe¬
licitate crucieris. milis inuidentie fascib agite¬
ris. Pacẽ ama. pacẽ dilige.pacẽ cũ omĩb reti
ne: om̃s in mansuetudine & caritate amplecte¬
re. Non sis in pace inuidꝰ. ñ sis leuis in amicitia.
Retine semꝑ uincłm constantiȩ. habeto animi¬
tus esto in affectu. affabilis in sermone. grato
animo affare om̃s. Hullus excistat sermo iurgi¬
orũ: qui concordrã diuidat. Fuge riocas.uita
littes. taue contentiones. Tolle occasionẽ littꝗs

Expanded text:
invidia cuncta virtutum germina concremat, invidia cuncta bona ardore pestifero devorat. Haec primum sibi nocet, primum se mordet, primum suum auctorem rodit. Invidia est animi tinea, sensum comedit, pectus urit, mentem afficit, cor hominis, quasi quaedam pestis, depascit. Occurrat igitur contra zelum bonitas, adversus invidiam charitas praeparetur; de bono alterius non doleas, de alterius profectibus non tabescas, nullius prosperitate lacereris, nullius felicitate crucieris, nullius invidentiae facibus agiteris. 38. Pacem ama, pacem ne, omnes in mansuetudine et charitate amplectere. Retine semper vinculum constantiae, oditus esto in affectu, affabilis in sermone, grato animo affare omnes; nullus existat sermo jurgiorum, qui concordiam dividat. 39. Fuge rixas, vita lites, cave contentiones, tolle occasionem litis.
Abbreviated transcription (Latin):
ti corrigunt᷑. ab ȩternra dampnatione liberentur. Qui¬
b dã uero hic bene ẽ illuc male. sicut diuiti illi accidit.
qui hic potentię claritate conspicuus post mortẽ gę¬
hennȩ incendiis tradit᷑ crucrandus. Porro quib dam
& hic male & illuc male est: qura corrigi nolentes &e
ꝓfundo. ut nec ꝑ flagella ualeant emendari. De quib
ciplinã ñ receperunt. Plerũq iustꝰ plangit. & nescit
utrũ ꝓ om̃ib suis peccatis p̃sentia patiatur flagella
an ꝓ uno tantũ: & nescit quȩ sit culpa illa ꝓ qua me¬
ruit eius modi pati supplicia: & ꝓ ipso ambiguo maoci¬
me in merore uersatur. Quãuis flagella p̃sentia iu¬
stũ a peccatis absoluant. adhuc tam̃ sub metu uiti
dictȩ turbatur: ne instantes ei plagę ñ fufficiant
ad purganda delicta. Proide gͦ dũ p̃sentia pati¬
tur & futura ꝑtimescit: quodã mͦ sicut ait ꝓpħa
ꝓsuis peccatis dupplicia suscipit. De infirmitate

Expanded text:
ti corriguntur, ab aeterna damnatione liberentur. Quiti corriguntur, ab aeterna damnatione liberentur. Quibusdam vero hic bene est, illic male, sicut illi accidit qui hic potentiae claritate conspicuus, post mortem gehennae ignibus traditur cruciandus. Porro quibusdam et hic et illic male est, quia corrigi nolentes et profundo, ut nec per flagella valeant emendari. De quibus sciplinam non receperunt . » Plerumque justus plangit, et nescit utrum pro omnibus peccatis suis poenitentia patiatur flagella, an pro uno tantum: et nescit quae sit culpa illa pro qua meruit pati ejusmodi supplicia, et pro ipso ambiguo maxime in moerore versatur. Quamvis flagella justum a peccatis absolvant, adhuc tamen sub vindictae metu turbatur, ne instantes ei plagae sufficiant ad purganda delicta. Proinde ergo dum poenitentia patitur, et futura pertimescit, quodam modo sicut ait propheta pro suis peccatis duplicia recipit. De infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
la ab hac uita inchoant. & in ȩterna ꝑ cussione ꝑdurañ.
Unde ꝑ moysen dñs dicit. Ignis exarsit in ira mea. & ar¬
debit usq ad inferos deorsũ. A quib dã dicisolet. Non
iudicabit bis in idipsũ. Qui tamen non adtendunt illud
qđ alias scriptũ est: iħs popłm de terra ȩgipti liberan
cepta illic ꝑficit᷑: ut in his qui omnino non corrigun¬
tur p̃cedentiũ ꝑcussio flagelloꝵ. sequentiũ sit initium
tormentoꝵ. Hinc ẽ qđ in psalmo scriptũ ẽ. Oꝑiantur
sicut diploide confusione sua. Diplois enĩ duplex ue¬
stimentũ ẽ: quo figuralit̃ induunt᷑. & qui temporali
pena & ȩ terna dampnantur. Unde & ieremias. Contri¬
tio suꝑ contritionẽ. id ẽ gemina dap̃natio & hic & infu
turo scło. Et idẽ ait. Duplici contritione contere eos. id
ẽ gemina pena p̃sentiscilicet &e futura. Quib dã secre¬
to dĩ iudicio hic male ẽ illuc bene. scilicet ut dũ castiga¬

Expanded text:
la ab hac vita inchoant, et in aeterna percussione perdurant. la ab hac vita inchoant, et in aeterna percussione perdurant. Unde per Moysen Dominus dicit: Ignis exarsit in ira mea, et ardebit usque ad inferos deorsum . 8. A quibusdam dici solet: Non judicat Deus bis idipsum; qui tamen non attendunt illud quod alibi scriptum est: Jesus populum de terra Aegypti liberanscoepta illic perficitur, ut in his qui omnino non corriguntur praecedentium percussio flagellorum sequentium sit initium tormentorum. 9. Hinc est quod in psalmo scribitur: Operiantur, sicut diploide, confusione sua . Diplois enim duplex vestimentum est, quo figuraliter induuntur qui et temporali poena et aeterna damnantur. Unde et Jeremias ait: Contritio super contritionulo. Et idem alibi: « Et duplici contritione contere eos , » id est gemina poena praesenti, scilicet et futura. Quibusdam secreto Dei judicio hic male est, illic bene, scilicet ut, dum hic castiga
Abbreviated transcription (Latin):
etiã qui nescit cur uapulet. Nã ds̃ ideo plerũq uistũ
flagellat. ne sua de iusticia suꝑbiens cadat. In hac uita
ds̃ tanto magis studet ut parcat. qͣnto magis expe¬
dicit. ego quos amo arguo. & castigo. alios feriendo pu¬
nit qͦs in corrigibilit̃ delinquentes aspicit: quosq ñ iã
sub disciplina ut filios pat̾ s districta dãpnatione ut
hostes aduersarios ꝑcutit. De qualib dicit. Fagello ini¬
mici ꝑcussite: castigatione crudeli. Et iterũ. Quid cla¬
mas ad me suꝑ contritione tua: Insanabił ẽ dolor tu¬
us. Unde unꝰ quisq sustineat & timeat. ne simul ferrat᷑
uita eiꝰ cũ culpa. flagellũ nãq tunc diluit culpã. cũ cõ¬
mutauerit uitã. Ulam cuiꝰ mores non mutat. actiones
ñ exepiat. Omnis diuina ꝑcussio aut purgatio uitȩ pre¬
sentis ẽ : aut initiũ penȩ sequentis. Nã quib dã flagel¬

Expanded text:
etiam qui nescit cur vapulat. Nam Deus ideo plerumque justum etiam qui nescit cur vapulat. Nam Deus ideo plerumque justum flagellat, ne de justitia superbiens cadat. 6. In hac vita Deus tanto magis studet ut parcat quanto magis exspedicit: Ego quos amo arguo et castigo . Feriendo perimit quos incorrigibiliter delinquentes aspicit, quosque non jam sub disciplina, ut filios pater, sed districta damnatione, ut hostes adversarius, percutit. De quibus dicit: Flagello inimici percussit te castigatione crudeli . Et iterum: Quid clamas ad me super contritione tua? insanabilis est dolor tuus . Unde unusquisque festinet, et timeat ne simul feriatur vita ejus cum culpa. Flagellum namque tunc diluit culpam, cum mutaverit vitam. Nam cujus mores non mutat, actiones non expiat. 7. Omnis divina percussio aut purgatio vitae praesentis est, aut initium poenae sequentis. Nam quibusdam flagel
Abbreviated transcription (Latin):
emina ꝑcussio est diuina. una in banã partẽ qua
ꝑ cutimur carne ut emendemur: altera qua uul¬
neramur conscientia ex caritate ut dm̃ ardentiꝰ diliga¬
mꝰ. Gemino more ds̃ respicit. uł adueniã uł ad uindi¬
ctã. Ad ueniã sicut petrũ. ad uindictã sicut facta so¬
domoꝵ descensurũ se & uisurũ testat᷑. Trimoda ratio¬
ne ds̃ quos uoluerit ꝑcutit. id ẽ ad dampnationẽ reꝓ
bos ad purgationẽ quos errare uidet ȩlectos: ad ꝓpa¬
gandã meritoꝵ głam iustos. Primo nãq mͦ ȩ giptui
cesa est ad dampnationẽ. scđo mͦ pauꝑ lazarꝰ ad pur¬
gationẽ: tercio mͦ ꝑcussus ẽ iob ad ꝓbationẽ. Flagella¬
tur homo plerũt a dõ ante peccatũ ne malus sit: si¬
cut paulus qͥ sathane angło instigante carnis tolera¬
bat stimulos. Fagellatur etiã post peccatũ ut corrigat᷑.
sicut ille in paulo qui traditꝰ ẽ sathanȩ in interitũ car¬
nis: ut sp̃s saluus esset. Non tam̃ iuste murmurat.

Expanded text:
ercussio divina. Una in bonam partem, qua percutimur carne, ut emendemur. Altera, qua vulneramur conscientia ex charitate, ut Deum ardentius diligamus. 2. Gemino more Deus respicit vel ad veniam, vel ad vindictam. Ad veniam, sicut Petrum . Ad vindictam, sicut dum facta Sodomorum se descensurum et visurum testatur . 3. Trimoda ratione Deus quos voluerit percutit, id est: ad damnationem 261 reprobos, ad purgationem quos errare videt electos, ad propagandam meritorum gloriam justos. Primo namque modo Aegyptus caesa est ad damnationem . Secundo modo pauper Lazarus ad purgationem . Tertio modo percussus est Job ad probationem . 4. Flagellatur homo plerumque a Deo ante peccatum, ne malus sit, ut Paulus, qui, Satanae angelo instigante, carnis tolerabat 262 stimulos. Flagellatur autem et post peccatum, ut corrigatur, sicut ille in Apostolo, qui traditus est Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus esset . 5. Non tamen juste murmurat,
Abbreviated transcription (Latin):
diligere peccatũ. Nã sunt quidã qͥ confestĩ ꝑacto flagi¬
tio confundunt᷑. Et sunt qͥ ñ solũ ñ dolent gessisse ma¬
lũ.s: etiã de ipso malo oꝑe głiant᷑: sicq ad cõꝑafionẽ
mali fit deteriꝰ. dũ de uitiis gratulantes extollunt᷑
in peius. De talib ait salomon. Quiletant᷑ cũ male
fecerint. & exultant in reb pessimis.

Expanded text:
diligere peccatum. 3. Nam sunt quidam qui confestim peracto flagidiligere peccatum. 3. Nam sunt quidam qui confestim peracto flagitio confunduntur, et sunt qui non solum non dolent gessisse malum, sed etiam de ipso malo opere gloriantur. Sicque ad comparationem mali fit deterius, dum de vitiis gratulantes, extolluntur in pejus. 221 De talibus ait Salomon: Qui laetantur, cum male fecerint, et exsultant in rebus pessimis
Abbreviated transcription (Latin):
aliud timore supplicii. Qui enĩ amore caritatis dĩ
ñ peccat. horrescit om̃e malũ amplectendo iusticiȩ
bonũ: nec eũ delectat peccatũ. etiã si sceleris in pu¬
nicaĩ ꝓmitat᷑. Qui uͦ sola pena supplicii in se uitiare¬
primit. qͣnuis ñ exepleat opus peccati. uiuit tamen
in eo uoluntas peccandi: dolet q sibi illicitũ. qđ leoc
ꝓhibere dinoscit᷑. Ille gͦ mercedem boni oꝑis ꝑcipit.
qui amtiando ipsã iusticiã facit: non is qui eã solo me¬
tu pęnarũ inuitꝰ custodit. Quidã & diligunt peccatũ
& faciunt. quidã diligunt tantũ &e ñ rad unt. P ie¬
riq uͦ faciunt tantũ &e ñ diligunt. Non nulli pec¬
catũ ñ faciunt. & tam̃ iusti crã odiunt. Orauiꝰ autẽ
peccat. qͥ ñ ĩolũ peccatũ diligit s & facit: quã qͥ ñ
facit & diligit: grauiꝰq interdũ qui diligit & non facit.
quã qui facit &e odit. Grauissimũ ẽ ñ solũ facere s &

Expanded text:
aliud timore supplicii. Qui enim amore charitatis Dei non peccat, horrescit omne malum, amplectendo justitiae bonum; nec eum delectat peccatum, etiam si sceleris impunitas promittatur. Qui vero poena sola supplicii in se vitia reprimit, quamvis non expleat opus peccati, vivit tamen in eo voluntas peccandi; doletque sibi illicitum, quod lex prohibere dignoscitur. Ille ergo mercedem boni operis percipit qui amando justitiam facit; non is qui eam solo metu poenarum invitus custodit. 2. Quidam et diligunt peccatum, et faciunt; quidam diligunt tantum, et non faciunt, plerique vero faciunt tantum, et non diligunt. Nonnulli peccatum non faciunt, et tamen justitiam odiunt. Gravius autem peccat qui non solum peccatum diligit, sed et facit, quam qui non facit, et diligit; graviusque interdum, qui diligit et non facit quam qui facit, et odit. Gravissimum est non solum facere, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
uł ecce ds̃. M agnitudinẽ diuinitatis eiꝰ nulł possit
fensus attingere. etiã nec anglicꝰ. Quanuis usq ad parilita¬
te anglicã humana post resurrectionẽ natura ꝓficiat. &
ad contẽplandũ dm̃ indefessa consurgat: uidere tam̃
eius essentiã plene ñ ualet. ꝗͣ nec ipsa ꝑfectio angnica in
omẽm sensũ. ut subaudias etiã angłoꝵ. Sola enim trini¬
tas sibi integre nota ẽ. Et humanitas axp̃o suscepta qͦ t̃¬
cia ẽ in trinitate ꝑsona antelligibilit̃ qͦdã miromꝰ dĩ essen
cia ñ posse sensu penetrare.ł angico. ł humano. Et ido

Expanded text:
nus, vel quod magnitudinem divinitatis ejus nullus possit sensus attingere, etiam nec angelicus, quamvis usque ad parilitatem angelicam humana post resurrectionem natura proficiat, et ad contemplandum Deum indefessa consurgat, videre tamen ejus essentiam plene non valet, quam nec ipsa perfectio angelica in omnem sensum , ut subaudias, etiam angelorum. Sola enim Trinitas sibi integre nota est, et humanitas a Christo suscepta, quae tertia est in Trinitate persona: 2. Intelligibiliter quodam miro modo Dei essentcia non posse sensu penetrari, vel angelico, vel humano co
Abbreviated transcription (Latin):
transit. Deteriores sunt qͥ siue doctrinis siue exem¬
plis uitã moresq bonoꝵ corrũpunt. his qui substan
tias aliorũ p̃diaq diripiunt. Hii enĩ ea que extra
nos s tamen que nr̃a sunt auferunt. corruptores
ũ inoꝵ ꝓprie nos ipsos decipiunt: qm̃ diuitiȩ ho¬
minũ mores eoꝵ sunt. Multũ gͦ distant dampna
moꝵ a dampnis tẽporaliũ rerũ. dũ ista extra nos
sint: mores uero in nobis.

Expanded text:
transit. Deteriores sunt qui sive doctrinis, sive exemtransit. Deteriores sunt qui sive doctrinis, sive exemplis, vitam moresque bonorum corrumpunt, his qui substtias aliorum praediaque diripiunt. Hi enim ea quae extra nos, sed tamen quae nostra sunt auferunt; corruptores vero morum proprie nos ipsos decipiunt, quoniam divitiae hominum mores eorum sunt. Multum ergo distant damna morum a damnis temporalium rerum, dum ista extra nos sunt, mores vero in nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
morbus irrepit: & mors ad plebes ꝑtransit. scilicet
uł dũ mala docent. uł dũ faciunt praua. Pleriq
sacerdotes & clerici praue uiuentes forma cęteris
in malũ existunt. qui in bonis exemplũ esse debu¬
erunt. hii enĩ quoscũq excẽ plo malę conuersatio¬
nis suȩ ꝑdunt. de illis rationẽ sine dubio redditu¬
ri sunt. Ex carnaliũ p̃positoꝵ exemplo plerũq fit
uita deterior subditoꝵ. & plebis meriro fiunt ta¬
les sacer dotes: qͥ exẽplo deteriori populũ destruañ
ñ edificent. Ex merito enĩ plebis ñ nũꝗͣ ep̃i depra¬
uantur. qͣtinꝰ ꝓcliuiꝰ corruant qͥ se qͥntur. Capite lan¬
guente & cȩtera corporis menbra inficiunt᷑. Uncle
& scriptũ ẽ.Om̃e caput langiidũ & om̃e corme¬
rens. a planta peclis usq aduerticẽ ñ ẽ in eosanitas.
Caput enĩ languidũ: doctor ẽ agens peccatũ. Cu¬
iuis malii ad corpus ꝑuenit. dũ eo aut peccante aut
praue docente pestifer langor ad plebes subditas

Expanded text:
morbus irrepit, et mors ad plebes pertransit: scilicet vel dum mala docent, vel dum faciunt prava. Plerique sacerdotes et clerici prave viventes, forma caeteris in malum existunt, qui in bonis exemplum esse debuerunt. Hi enim quoscunque exemplo malae conversationis suae perdunt, de illis rationem sine dubio reddituri sunt. Ex carnalium praepositorum exemplo, plerumque fit vita deterior subditorum; et plebis meriles sacerdotes, qui exemplo deteriore populum destruant, non aedificent. Ex merito enim plebis nonnunquam episcopi depravantur, quatenus proclivius corruant qui sequuntur. 4. Capite languente, caetera corporis membra inficiuntur. Unde et scriptum est: Omne caput languidum, et omne cor moerenCaput enim languidum doctor est agens peccatum; cujus malum ad corpus pervenit, dum eo vel peccante, vel prave docente, pestifer languor ad plebes subditas
Abbreviated transcription (Latin):
Intelligibilia ꝑse collaudant dm̃. Irrationabilia &
insensibilia ñ ꝑ se s ꝑ nos dũ ea considantes dm̃ lauda¬
mus. S ido dicunt᷑ laudare ipsa. qͥa eandẽ laudẽ. earũ
parturit causa. Dixert̃ antiqͥ. qđ nichil hebe sit. qđ
non sensũ habeat indm̃. Hinc ẽ illud qđ ex silice du¬
ro scintilla eoccutit᷑. & ignis in saxo. Utiq ibi sensus sen¬
titur.ui. sauta ñ sentit.

Expanded text:
Intelligibilia per se collaudant Deum, irrationabilia et Intelligibilia per se collaudant Deum, irrationabilia et insensibilia non per se, sed per nos, dum ea considerantes Deum laudamus. Sed ideo dicuntur laudare ipsa, quia eamdem laudem earum parturit causa. Dixerunt antiqui quod nihil tam hebes sit quod non sensum habeat in Deum. Hinc est illud quod ex silice duro scintilla excutitur. Et si ignis in saxo, utique ibi sensus sentitur ubi se vita non sentit.
Abbreviated transcription (Latin):
considenꝰ eo patuu ce ex iisibilib inuisibilia estimer¬
tur: atq expulcͥritudine factoꝵ. effector oꝑum ag¬
noscatur. ñ tamen parilitate consimili. s ex qͥdã sub¬
dita & creataspetie boni. Sicut arsin artifice retor¬
quet laudẽ. ita rerũ ereator ꝑ creaturã sua laudda
et qͥntosit excellentior ex ipsa oꝑis conditione monifꝰ¬
tur. Ex pulcritudine circũ scriptȩ creaturȩ puleri¬
tudinẽ suã qͦ circũ seribinequit. facit ds̃ intelligi. ut ip¬
sis uestigiis reũtat᷑ homo ad dm̃. qͥb auersus fuerat: ut
qͥa ꝑ amorẽ pulcritudinis creaturȩ a creatoris formaseab¬
stulit. rursũ ꝑ creaturȩ decorẽ. ad creatoris pulcritudi¬
nẽ reuertatur. Quib dã gradib intelligentię ꝑ creatu¬
rã ꝓgredit᷑ homo ad intelligendũ dm̃ creatorẽ. id ẽ ab
insensibilib surgens ad sensibilia: a sensibilib sur gens
ad rationabilia. arationabilib surgens ad creatorem.

Expanded text:
 et ex visibilibus invisibilia aestimentur, atque ex pulchritudine factorum effector operis agnoscatur, non tamen parilitate consimili, sed ex quadam subdita et creata specie boni. Sicut ars in artificem retorquet laudem, ita rerum creator per creaturam suam laudatur. Et quanto sit excellentior ex ipsa operis conditione monstratur. Ex pulchritudine circumscriptae creaturae pulchritudinem suam, quae circumscribi nequit, facit Deus intelligi, ut ipsis vestigiis revertatur homo ad Deum quibus aversus est. Ut quia per amorem pulchritudinis creaturae a Creatoris forma se abstulit, rursum per creaturae decorem ad Creatoris pulchritudinem revertatur. Quibusdam gradibus intelligentiae per creaturam progreditur homo ad intelligendum Deum creatorem, id est, ab insensibilibus surgens ad sensibilia, et a sensibilibus surgens ad rationabilia, atque a rationabilibus surgens ad Creatorem.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habore. quia inconstantia m̃tis nc recordatione peceatu
lacrnmnas fundunt: nc̃ uꝰ reuuscente usi ea qͥ fieuerius
iterando eomittunt. Qui&e p̃terita uult plas geroet a¬
ctionib sclarib incubare. iste mundatione t̃ habet e
q̃uonis adhuc agitꝰ qͣ penitendo defiere possit. Isa e s ree¬
catoribi ast Lauamini. mutidiestote. lauat̾ itao & mũ¬

Expanded text:
n habere, quia inconstantia mentis, nunc recordatione peccati lacrymas fundunt, nunc vero reviviscente usu ea quae fleverint iterando committunt. Qui et praeterita vult plangere et actionibus saecularibus incubare, iste mundationem non habet, quoniam adhuc agit, quae poenitendo deflere possit. Isaias peccatoribus dicit: Lavamini
Abbreviated transcription (Latin):
care: ne ꝑ uigorẽ salutis illicitis sordidentur cu¬
piditatũ & luxcuriȩ desideriis. Duritia quȩ men¬
tẽ p̃mit nec sentitur. utilit̾ mutatur in carne ut
sentiatur: arq intellecta emendetur. Nã citiꝰ uul¬
nera carnis sentiuntur quã animȩ. Ideoq ꝑ car-¬
nis flagellũ errantes citiꝰ corriguntur. hoc quip¬
pe indicant in pauli oculis squamȩ infidelitatis.
quȩ dũ mutatȩ sunt ꝑ correptionẽ in ocłis carnis. confestim
resoluta ẽ duritia mentis. Est ꝑniciosa sanitas. quȩ ad ino
bedientiã hominẽ ducit: est & salubris infirmitas. quȩ
ꝑ diuinã correptionẽ mentẽ a duricia frangit. Langor
animȩ id ẽ peccatoꝵ infirmitas. ꝑnitiosa ẽ. De qua etiã
apłs ait. Quis infirmat᷑. & egoñ uror: Nã infirmita¬

Expanded text:
care, ne per vigorem salutis illicitis sordidentur cucare, ne per vigorem salutis illicitis sordidentur cupiditatum, et luxuriae desideriis. 6. Duritia, quae mentem premit, nec sentitur, utiliter mutatur in carne, ut sentiatur atque intellecta emendetur. Nam citius vulnera carnis sentiuntur quam animae; ideoque per carnis flagella errantes citius corriguntur. Hoc quippe indicant in Pauli oculis squamae infidelitatis, quae dum mutatae sunt per increpationem in oculis carnis, confestim resoluta est duritia mentis . 7. Est perniciosa sanitas, qubedientiam hominem ducit. Est et salubris infirmitas quae per divinam correptionem mentis duritiam frangit. Languor animae, id est peccatorum infirmitas perniciosa. De qua etiam Apostolus: « Quis infirmatur, et ego
Abbreviated transcription (Latin):
sse non nullos eiusdẽ qualitatis homines qui nes.¬
ciunt corrigi. nisi alios uiderint flagellari. Sicq
ꝓficiunt cõꝑatione maloꝵ. dũ fibi id accidere timent
in quo ꝑire alios uident. Quosdã uidens ds̃ nolle ꝓ¬
prio uoto corrigi.aduersitatũ tangit stimuł. Quoᷤ¬
dã etiã presciens multũ peccare posse insalutẽ. flagel¬
lat eos corporis infirmitate ne peccent. ut eis subtilius
sit frangi languorib ad salutẽ. quã manere incolu¬
mes ad dampnationẽ. Uisitatio dĩ nec semꝑ in bonum
accipitur. nec semꝑ in malũ. In bonũ enĩ accipitur.
sicut ẽ illud uisita nos insalutari tuo. In malũ uͦ uix¬
ta illud. in tempore uisitationis suȩ ꝑibunt. Trib
ex causis infirmitates accidunt corpori. id ẽ ex pec¬
cato. ex temptatione. & ex intemꝑantie passione.¬
D huic tantũ nouissimȩ humana potest metlicina
succurrere. illis uͦ sola pietas diuinȩ medicinȩ. Qui
ualentiores st̃ & sani. utile ẽ illis infirmari & ñ pec¬

Expanded text:
 nonnulli hujus qualitatis homines, qui nesciant corrigi, nisi alios viderint flagellari; sicque proficiunt comparatione malorum, dum sibi id accidere timent, in quo deperire alios vident. 2. Quosdam Deus videns nolle proprio voto corrigi, adversitatum tangit stimulis. Quosdam etiam praesciens multum peccare posse, in salutem flagellat eos corporis infirmitate, ne peccent, ut eis utilius sit frangi languoribus ad salutem animae quam manere incolumes ad damnationem. 3. Visitatio Dei nec semper in bonum accipitur, nec semper in malum. In bonum enim accipitur, sicut est illud: Visita nos in salutari tuo . In malum vero, juxta illud: In tempore visitationis suae peribunt . 4. Tribus ex causis infirmitates accidunt corporis, id est, ex peccato, ex tentatione, et ex intemperantiae passione; sed huic tantum 265 novissimae humana potest medicina succurrere, illis vero sola pietas divinae misericordiae. 5. Qui valentiores sunt, et sani, utile est illis infirmari, et non pec