comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a uinculo ferri soluentes:
uos ipsos intrepidos opta¬
tis pro occidendis occidi. Cũ
hec audientes om̃s pariter
fletib penitentiam preteri¬
te presuasionis ostenderent.
marcus ait. Discite parentes
carissimi. et ur̃ oconuiges
discat iugalis affectus. adũ¬
sus pugnã diaboli: et con
acies tyrannici exercitus hos¬
ti non cedere. Dummicare acriꝰ.
gradum tendere. et ad regẽ
fortiter ꝑuenire. Insurgant
quantum uolunt et seuians
satellites demoniz. et quib
uolunt penis corpora nr̃a¬
dilament. Corpus occidere
possunt: s animã uincere
. faciunt milites uulnera:
p̃ro imꝑatore. suscepta. In hoc
enim diabolus tyrannidis
sue furore nunc seuit: in qͦ¬
t ropheo posse torqueri. Et
ideo tormenta infert: ne speᷤ
eius pereat. Mortem minat᷑:
ut terreat. Uitam promittit.
ut eripiat. Securitatẽ polli¬
cetur: ut tollat. Hec tota bel Ao¬
li calliditas. hoc fraudis cos¬
silium. a suppliciis corpus e
ripere: et uitiis animã sub¬

Expanded text:
a vinculo ferri solventes, a vinculo ferri solventes, vos ipsos intrepidos optatis pro occidendis occidi. 27. Cum haec audientes omnes pariter fletibus poenitentiam praeteritae persuasionis ostenderent, Marcus ait: Discite, parentes charissimi, et vester, o conjuges, discat jugalis affectus, adversus pugnam diaboli, et contacies tyrannici exercitus hosti non cedere, dimicare acrius, gradum tenere, et ad regem fortiter pervenire. Insurgant quantum volunt, et saeviant satellites daemonum, et quibus volunt poenis corpora dilanient nostra; corpus occidere possunt, sed animam vincere  faciunt milites vulnera pro Imperatore suscepta: in hoc enim diabolus tyrannidis suae furore nunc saevit, in qtropaeo se posse torqueri: et ideo tormenta infert, ne spes ejus pereat: mortem minatur, ut terreat; vitam promittit ut eripiat; securitatem pollicetur, ut tollat. Haec tota belli calliditas, hoc fraudis consilium, a suppliciis eripere corpus et vitiis animam sub
Abbreviated transcription (Latin):
increduli. donatum est uo¬
bis lumen ueritatis agnos¬
cere: quantomagis crecdenti¬
poscitis donabuntur: Di¬
uina enim clem̃tia semper
parata ẽ uotis omnib gra-¬
tis prestare. et eo unũ quẽq
grẽ suȩ dono multiplicat.
quo mens eius altioris fidi
susceꝑit normam. Fides igi¬
tur urã a magisterio sump¬
sit exordium: et omnia que
eruditio annosa uix confert.¬
in spatio unuis hore cepisti.
Nulla uos memoria parentũ
impedit credere. nullus te¬
nere etatis in filios urõs
reuocat nutritus affectus.
Contempnitis subito quod
semꝑ amastis: et queritis
quod nunquã sci̾tis. ꝑ igna¬
ras ingressi uias subito ꝑ¬
uenistis ad xp̃m. et animo
iam intrastis celum. quia
in terra nullum solatium
requisistis. O incõparabile
facti preconium: o quam
iitabile uirtutis exemplũ.
Nondum uos ad xpm̃ sacri
baptismatis unda ꝑdipxit:
nendum ꝑ tyrocum initia
militaria saltem signa sump¬
sistis. etiam pio uero rege ar¬
ma arripitis. et eius milites

Expanded text:
increduli, donatum est vobis lumen veritatis agnoscere; quanto magis credentiposcitis donabuntur? Divina enim clementia semper parata est vobis omnibus gratis praestare: et eo unumquemque gratiae suae dono multiplicat, quo mens ejus altioris fidei susceperit normam. Fides igitur vestra a magisterio sumpsit exordium, et omnia quae eruditio annosa vix confert, spatio unius horae cepistis. Nulla vos memoria parentum impedit credere. Nullus tenerae aetatis in filios et vestros revocat nutritus affectus. Contemnitis subito quod semper amastis, et quaeritis quod numquam scistis. Per ignaras ingressi vias subito pervenistis ad Christum, et animo jam intrastis coelum, quia in terra nullum solatium requisistis. O incomparabile facti praeconium! o quam imitabile virtutis exemplum! Nondum vos ad Christum sacri baptismatis unda perduxit, nondum per tirocinii initia militaria saltem signa sumpsistis; et jam pro vero Rege arma arripitis, et ejus milites
Abbreviated transcription (Latin):
mee cecitatẽ exter sit. et ocłis
recte credentuim serenũ post
noctis tenebras reddidit. Ame
autem non solum increduli¬
tatis tenebras exclusit : ue¬
rum etiam sermonis mei hosti¬
um quod ꝑ sex annos claii.¬
sum erat patefecit. Uidens
autem nicostratꝰ uir eiꝰ quod
esset tanta uirtus xp̃i in sua
uxore celebrata: cepit pedi
bus aduolui. et indulgentiã
petere. propter hoc quod im¬
periali ealpa et prefectorio
iussu sanctos dei habuisset
ferens de manib eoꝵ ferre¬
os nexus. genua eoꝵ ample¬
rentur abscedere dicens. O qͣm
beatus essem: si pro ur̃ã
mereri possem salute.cons¬
tringi. forsitam sanguinis
mei effusione abluerer. ut
mortẽ illam penarum et̃̾ua¬
rium euaderem: et ad illam
uitam ꝑtingerem. quã no¬
bis ds ꝑos domini mei se¬
bastiam manifestare digna¬
cellianũ et marcũ ut abs¬
ceclerent. dixerunt ei. Si tu
fidĩ głam quã numqͣm habii¬
eras accepisti. quomͦ nos qͣm

Expanded text:
ae caecitatem extersit, et oculis ae caecitatem extersit, et oculis recte credentium serenum post noctis tenebras diem reddidit: a me autem non solum incredulitatis tenebras exclusit, verum etiam sermonis mei ostium, quod per sex annos clausum erat, patefecit. 25. Videns autem Nicostratus, vir ejus, quod esset tanta virtus Christi in sua uxore celebrata, coepit pedibus ejus advolvi, et indulgentiam petere, pro hoc quod imperiali et praefectorio jussu Sanctos Dei habuisset ferens ex manibus eorum ferreos nexus genua eorum amplerentur abscedere, dicens: O quam beatus essem si pro vestra mereri possem salute constringi! Forsitan sanguinis mei effusione abluerer, ut mortem illam poenarum aeternarum evaderem, et ad illam vitam pertingerem, quam nobis Deus per os domini mei Sebastiani manifestare dignacellianum et Marcum ut abscederent, dixerunt ei: Si tu fidei gloriam, quam numquam habueras accepisti; quomodo nos quam
Abbreviated transcription (Latin):
ddicit sermonis illi copiam
nimia ui infirmitatis abla¬
tam. Tunc beatus sebastia¬
nus dixit. Si ego uerus xp̃i
seruus sum. et si uera sunt
omnia que ex ore meo. hȩc
mulier auduiit et credidit.
iubeat dominus meus iħc
cium lingue: et aꝑiat os eiꝰ.
qͥ aꝑuit os racharie ꝓpħe¬
tĩ sebastiamĩ: exclamauit
mulier uoce magna dicens.
Beatus estu. et benedictus
sermo onis tui et beati qii
credunt ꝑ te ap̃m filium
dei uiui. Ego enim uidi ocu¬
lis meis angłm ad te uenien¬
tem de celo. et librum ante
oculos tenentẽ:ex cuius lec¬
tione unĩũsa sermomĩs tui
oratĩo decurrebat. Benedie¬
ti qui in omnib que locut᷑
es crecdunt: et maledicti qͥ
dubitauerint uel in uno ũ¬
bo ex omnĩb his que audi¬
erunt. Qm̃ sicut aurora su¬
ꝑueniens uniũsas tenebras
noctis excludit. et oculis
omnium lum̃ quod nox ce¬
ca negauerat reddit: ĩta lux
sermonum tuoꝵ omnẽ caligi¬
nem. omnemq ĩgnorantie¬

Expanded text:
dicit sermonis illi copiam dicit sermonis illi copiam nimia vi infirmitatis ablatam. Tunc B. Sebastianus dixit: Si ego verus Christi servus sum, et si vera sunt omnia quae ex ore meo haec mulier audivit et credidit, jubeat Dominus meus Jesucinm linguae, et aperiat os ejus qui aperuit os Zachariae pS. Sebastiani, exclamavit mulier voce magna, dicens: Beatus es tu, et benedictus sermo oris tui: et beati qui credunt per te Christum Filium Dei vivi. Ego enim vidi oculis meis angelum ad te venientem de coelo, et librum ante oculos tuos tenentem, ex cujus lectione universa sermonis tui oratio decurrebat. Benedicti qui in omnibus quae locutus es credunt, et maledicti qui dubitaverint vel in uno verbo ex his omnibus quae audierunt: quoniam sicut aurora superveniens universas tenebras noctis excludit et omnium oculis lumen, quod nox caeca negaverat reddit; ita lux sermonum tuorum omnem caliginem, omnemque ignoranti
Abbreviated transcription (Latin):
mente illuminatus ẽ. et sub
ipso splendore. candidissi¬
mo pallio auctus. ab ange¬
lis septem clarissimis. iuue¬
nis apparuit uxta eum das ei
pacem et dicens. Tu sem ꝑ me¬
cum eris. Hȩc autẽ gereban¬
tur intra domũ primiscri¬
nuĩ nomine incostrati: apd̾
quẽ custocliebant᷑ marcellia¬
nus et us. Qui nicostra¬
tus habebat uxorem nomine
nos. egritudinis nimmietate
facta ẽ muta. Prudentiam
tamen audiendi et intelli¬
gendi non solum non ami¬
serat. uerum etiam melius
bat. Hec itaque cum ĩtelle¬
xxisset . omnia que beatus se¬
bastianus dixerat. et tantũ
cumq omnes tremefacti mi¬
raculo stupore tenerent᷑. in¬
nuebat manu õmnib. ut
quasi exprobrandi essent: qͥ
tam euidenti asertioni nos
crederent. Et genib eius ad¬
uoluta. rogare eum manuũ
inditiis cepit.S beatꝰ sebas¬
stianus cum uideret secreta
cordis lingiie expressione
declarari non posse. causas
huius silentii ꝑcunctat᷑: di¬

Expanded text:
niente illuminatus est, et sub niente illuminatus est, et sub ipso splendore, candidissimo pallio amictus est ab Angelis septem clarissimis, et juvenis apparuit juxta eum dans ei pacem, et dicens: Tu semper mecum eris. 24. Haec autem gerebantur intra domum Primiscrinii, nomine Nicostrati, apud quem custodiebantur Marcellianus et Marcus. Qui Nicostratus habebat uxorem, nomine nos aegritudinis nimietate facta est muta, prudentiam tamen audiendi et intelligendi non solum non amiserat, verum etiam melius bat. Haec itaque cum intellexisset omnia, quae B. Sebastianus dixerat, et tantum cumque omnes tremefacti miraculi stupore tenerentur, innuebat manu omnibus, ut quasi exprobrandi essent, qui tam evidenti assertioni non crederent, et genibus ejus advoluta rogare eum manuum indiciis coepit. Sed S. Sebastianus cum videret eam cordis secreta linguae expressione declarare non posse, causas hujus silentii percunctatus, di
Abbreviated transcription (Latin):
conculcata eoꝵ ceruice. coi¬
gaudeamus martyriĩ pretex¬
ta indutis. et celi factos coi¬
sules głemur. En dies ẽ in
quo uincere se tyrannus
existimabat. Et qui cltm cap¬
tabat : captus est. Dum tene¬
bat. uictus ẽ. Dum torquet:
tortus ẽ. Dĩ insultat: in ri¬
sus ẽ. Dum uigulat : occi¬
sus ẽ. Nunc ergo in amore
martyrii etiam nrõs iam
suscitemus affecbas. ut illiĩ
qui de nostra captiuitate
uoluit uictoriam caꝑe. pug¬
nando fortit̃ capiamus: et
quasi ex graui sonno exꝑge¬
facti. aꝑiamus oculos am¬
moꝵ. ut uidentes fouieas
quas in nr̃a ꝑuitie inimicꝰ
aptauerat. nos quidẽ auxi¬
liante deo euadamus ip
so diabolo cum satellitib
suis in ipsam quã paraue¬
rat foueam incidente: nos
cum ꝓpħa dicamus. Fodert̃
ante faciem meam foueam:
et inciderunt in eam. Igitur¬
cum hȩc beatus sebastianus
indutus clamide. succinctꝰ
balteo ex suo ore proferret:
subito ꝑ unam fere horam.
splendore minio de cȩlo ue¬

Expanded text:
conculcata eorum cervice: conconculcata eorum cervice: congaudeamus martyrii praetexta indutis, et coeli factos consules gloriemur. En dies in quo vincere se tyrannus existimabat, qui dum capit, captus est; dum tenet, vinctus est; dum torquet, tortus est: dum insultat, irrisus est; dum jugulat, occisus est. Nunc ergo in amore martyrii etiam nostros suscitemus affectus; ut illum qui de nostra captivitate voluit victoriam capere, fortiter capiamus, et quasi a gravi somno expergefacti aperiamus oculos animorum, ut videntes foveas quas in nostri perniciem inimicus aptaverat, nos quidem auxiliante Deo evadamus, et ipso diabolo cum satellitibus suis in ipsam quam paraverat foveam incidente, nos cum propheta dicamus: Foderunt ante faciem meam foveam, et ipsi inciderunt in eam . CAPUcum haec beatissimus Sebastianus, indutus chlamyde, succinctus baltheo, ex suo ore proferret, subito per unam fere horam splendore nimio de coelo ve
Abbreviated transcription (Latin):
sustineri: aut grauis et cita
finem. Ille autẽ penarum
dolor et cruciatiis incendii.
qui huius uite amatorib
datiir. cum sit uehementior
uniũso tormentoꝵ genere.
nunquã finiendus aggre¬
ditur. et acrius sub inde
quã inchoauerit seuit. et
nullus seuiendus t̾minus.
nullus omnino finis occiir¬
rit. s habens secum uniũsa
supplicioꝵ genera. subincde
renouat᷑ ut serqat. augm̃ta¬
tur ut exterreat. inflãmat᷑
ut acrius urat. Hĩc ergo it¬
ab hoc interiti quos amamꝰ
hortimur euadere. et nos
ipsos ad euadendũ fortiter
preparemus. nec timeamus
una hora ferre dolorem cũ
corꝑe. qui optamꝰ ꝑpetuo gau¬
dere cum xp̃o. ꝑmittamus
animã nram̃ cum palma
ex hoc egredi corpore. ut
possimus penas eternas euia¬
dere. et ad possessiones sy¬
dereas plenas delectationis
euadere. Lacrimas nrãs con¬
debemus quasi morituros
plangere. quos cum xp̃o cre¬
dimus regnaturos. Congra¬
tulemur uictorib hostium

Expanded text:
sustineri; aut gravis est, et sustineri; aut gravis est, et finem; ille autem poenarum dolor et cruciatus incendii, qui hujus vitae amatoribus datur, cum sit vehementior universo tormentorum genere, numquam finiendus aggreditur, et acrius subinde quam inchoaverit saevit, et nullus saeviendi terminus, nullus omnino finis occurrit, sed habens secum universa suppliciorum genera subinde renovatur ut saeviat, augmentatur ut excruciet, inflammatur ut acrius urat. 22. Hinc ergo ab hoc interitu, quos amamus, hortemur evadere; et nos ipsos ad evadendum fortiter praeparemus: nec timeamus una hora ferre dolorem in corpore, qui optamus perpetuo gaudere cum Christo, permittamus animam nostram cum palma martyrii ex hoc egredi corpore, ut possimus poenas aeternas evadere, et ad possessiones sidereas plenas delectationibus pervenire. Lacrymas nostras condebemus quasi morituros plangere, quos cum Christo credimus regnaturos. Congratulemur victoribus hostium,
Abbreviated transcription (Latin):
paueoꝵ dierum uiuant. do¬
centur ꝑpetuos cruciatus in¬
currere: et mortẽ ꝑpetuam
que specialit̾ metuenda est
non tumere. Huic loco forte
illud opponitis. quare apĩ¬
anus tormenta non metuit.
et presentis non terret᷑ pena
tortoris. Ideo non frangitur
metu. icdeo dolore non duci¬
tur. quia scit se unius dolo¬
ris precio ꝑpetuȩ san itatis
gaudium emere: et ꝑ mom̃¬
taneam tribulationem ad ꝑ¬
petuam felicitatẽ et sempi¬
ternam leticiam ꝑuenire.
S si iste timendus sit dolor.
timendus sit carmfex. tim̃¬
ta tortoris crudelitas. que
magis timenda. que horren¬
da. que magis fugienda ẽ
et cauenda. Ista que hodie
efferuescit. et cras euanescit.
ista que hodie exardescit. et
cras refrigescit. ista que sub
hora inducit᷑. et sub hora ex¬
cludituran illa que nul¬
lo fine concludit᷑. niillo
tempore extinguit᷑. nulla
prorsus consumit᷑ uetusta¬
te: Nam iste dolor aut le¬
uis ẽ et potest tolerabiliter

Expanded text:
paucorum dierum vivant exopaucorum dierum vivant exorantur perpetuos cruciatus incurrere, et mortem perpetuam, quae specialiter metuenda est, non timere. 21. Huic loco forte illud apponitis: Quare Christianus tormenta non metuit, et praesentis non terretur poena tortoris? Ideo non frangitur metu, ideo dolore non ducitur, quia scit se unius doloris pretio perpetuae sanitatis gaudium emere; et per momentaneam tribulationem ad perpetuam felicitatem et sempiternam laetitiam pervenire. Sed si iste timendus sit dolor, timendus sit carnifex, timeta tortoris crudelitas; quae magis timenda, quae horrenda, quae magis fugienda est, et cavenda, ista quae hodie effervescit, et cras evanescit? ista quae hodie exardescit, et cras refrigescit? ista quae sub hora inducitur, et sub hora excluditur? an illa quae nullo fine concluditur, nullo tempore exstinguitur, nulla prorsus consumitur vetustate? Nam iste dolor aut levis est, et potest tolerabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
uenerande scoꝵ: nolite aui¬
ta ad mortẽ quos diligitis
reuocare. a gaudio ad luctũ
ducere. a lumine ad tenebras
trahere. et ab eterna requie
ad penas sempiternas accer¬
sire: hoc ẽ cum diabolo qͣsi
piscib hainum tencdere. et
inuitare ad modicã suauita¬
tem: inqua intus lateat cru¬
ciatus uiscerum. et mors in¬
terioꝵ tormentis extorta. Nun¬
quidnun hoc ẽ ad compen¬
sationẽ eternaꝵ deliciarum
fugitiua gaudia aute pone¬
re. et ut ꝑ paruum rideat
eternis fletib mancipare :
Hoc ingladiatorib qui ultro
se offerunt uniũsi dampna¬
mus. qui considerant uniꝰ
anni delitias. et non consi¬
derant qui fructus ex ipsis
delitiis oriatur. et illic cru¬
ciant᷑ib ictib gladioꝵ. ut al¬
cerna cede in terra uiscerum
scisso uentris tegmine in
conspectu proferant popłoꝵ.
et pinguedo quam inconsul¬
ta sagina contulerat. offe¬
ratur diabolo deuoranda.
uitã eternã euntes dei
tyres reuocant᷑. Qui ut ittat

Expanded text:
venerandae sanctorum, nolite a vivenerandae sanctorum, nolite a vita ad mortem, quos diligitis revocare, a gaudio ad luctum ducere, a lumine ad tenebras trahere, et ab aeterna requie ad poenas sempiternas accersire. Hoc est cum diabolo quasi piscibus hamum tendere, et invitare ad modicam suavitatem, in qua intus lateat cruciatus viscerum, et mors interiorum tormentis extorta. Numquid non hoc est ad compensationem aeternarum deliciarum fugitiva gaudia anteponere; et ut perparum rideant, aeternis fletibus mancipare? Hoc in gladiatoribus, qui ultro se offerunt, universi damnamus, qui considerant unius anni delicias, et non considerant, qui fructus ex ipsis deliciis oriatur. Et illi cruciantur ictibus gladiorum, vel alterna coede interna viscerum, scisso ventris tegmine, in conspectu proferunt populorum, ut pinguedo, quam inconsulta sagina contulerat, offeratur diabolo devoranda. ad vitam aeternam euntes Dei Martyres revocantur, qui ut vitam
Abbreviated transcription (Latin):
preclare uite amator esse no¬
luerit. non solum istam ꝑdet.
et ad aliam non ꝑueniet. ue¬
rum etiam ut iam dixi aꝑte¬
a ꝑpetua morte capitur. et
tenetur. In qua est iugis flam¬
ma: ꝑseuerans tribulatio. et
pena ꝑpetua. Inqua atroces
angeli commorantur: quoꝵ
brachia capita draconũ sunt.
quoꝵ oculi ex se igneas sa¬
gutas iaculant᷑. Quoꝵ dentes
sicut elephantis prominent.
et stimulant ad tormentum
ueluti caude scorpionum:
Quoꝵ uoces ueluti leonũ fre¬
mitus sonant: Quoꝵ aspectꝰ.
tremorem incutit pariter et
dolorem et mortem. Atq uti¬
nam mors possit in his angꝰ¬
tiis contitutis occurrere. S
quod ẽ acerbius: ad hoc iuui¬
tur. ut cruciatib gub̾netur.
Adhoc redintegrant᷑: ut ex esa
serpentiũ morsib menbra ite¬
ratis sub inde & iterũ repara¬
est omnis causa certaminis:
que penas martyrii docet tõ¬
lerabilit̃ debere sufferri. No¬
lite ergo o amici. nolite
parentes. nolite o coniuges

Expanded text:
praeclarae vitae amator esse nopraeclarae vitae amator esse noluerit, non solum istam perdit, et ad illam non pervenit, verum etiam ut jam dixi a perpetua morte capitur et tenetur; in qua est jugis flamma, perseverans tribulatio, et poena perpetua; in qua atroces angeli commorantur, quorum brachia capita draconum sunt, quorum oculi ex se igneas sagittas jaculantur; quorum dentes sicut elephantis prominent, et stimulant ad tormentum veluti caudae scorpionum, quorum voces veluti leonum fremitus sonant, quorum aspectus tremorem incutit pariter et dolorem et mortem. Atque utinam mors posset in his angustiis constitutis occurrere! Sed quod est acerbius, ad hoc vivitur, ut cruciatibus gubernetur, ad hoc redintegrantur, ut exesa serpentium morsibus membra iteratis subinde et iterum repetiest omnis causa certaminis, quae poenas martyrii docet tolerabiler debere sufferri. Nolite ergo, o amici, nolite, o parentes, nolite, o conjuges
Abbreviated transcription (Latin):
timant᷑ ab eo qui eos ab scon¬
derat in terris interisse: sed
magis tanto securius se eos
habere confidit. quanto eos
uens Sint eigo reposite om¬
niuim delitiarum affluentie.
non contingant᷑ in ista uita
quem preterit. Quia si hie
in usu fuerint. in illa uita
que mnquã preterit amit¬
tentur. Esto quod ista uita
nunqͥd exclusa die ultima
non statim uidebit᷑ quasi
ñ fuisse. ac sine memoria hos¬
pitis una die apud nos ma¬
nentis uestigia reliquisse:
rat instanter. Annis quoq
labentib iuuenescit et pol¬
let: et inde renouationis su¬
unt initium. uncde finis ac¬
cipitur. Ouere illũ degenerẽ
et omniũ bonoꝵ exꝑtem. qͥ
huius tam formose uite amo¬
re ñ capit᷑. qui timet istam
uitam tradẽ ꝑiturã. et illam
acciꝑe que penitus ꝑire ñ
nouit: Inqua delitie et delec¬
tationes et diuitie et gaudia
sic inchoant: ut terminum
nesciant. Sic principiũ capi¬
unt: ut penitus finiri nos
possit. Nam qui buius tam

Expanded text:
timantur ab eo qui eos abscontimantur ab eo qui eos absconderat in terris, interesse; sed magis tanto securius se eos habere confidit, quanto eos 18. Sint ergo repositae omnium deliciarum affluentiae, ut non contingantur in ista vita, quae praeterit: quia si hic in usu fuerint, in illa vita, quae numquam praeterit, amittentur. Esto, quod ista vita numquid exclusa die ultima non statim videbitur quasi non fuisse, et ac memoria hospitis uno die apud nos manentis vestigia reliquisse? rat instanter, annis quoque labentibus juvenescit et pollet, et inde renovationis sumit initium unde finis accipitur. O vere illum degenerem et omnium bonorum expertem, qui hujus tam formosae vitae amore non capitur! qui timet istam vitam tradere perituram, et illam accipere quae penitus perire non novit, in qua deliciae et delectationes, et divitiae, et gaudia sic inchoant, ut terminum nesciant; sic principium capiunt, ut penitus finire non possint. 19. Nam qui hujus tam
Abbreviated transcription (Latin):
ipse fusciꝑet de quo certus
eras. quod ampliora quã acce¬
perat redderet. et te ipsũ ab
hostib liberaret: Restat nuc̃
ut diuitiis ur̃is tutorẽ possi¬
uemiannis. quas qui habet
dicentes sibi. Si uero aiato¬
res nr̃i estis. illi nos cõmenda¬
te. qui nos uob̃ integras mli¬
batasq in illa regione: restitii¬
at: in qua uob̾cum ugiter
manere possumus. In ista enĩ
uita si uob̃ ur̃m uoluerimus
occupare seruitiũ. quasi hic̃
expense. ibi uob̃ omnino ne¬
gabimꝰ nr̃e seruitutis officuĩ.
Dimitte nos interim seruire mo¬
rituris: quia idcirdo breuiati
sunt dies mortalib. Ut i
non sit longa. Imnustis quidẽ
seruimꝰ festino cursu: impiis
sceleratis et turpib seruimus
non sponte. s ꝓpter eum qui
nos subdidit: lib̾amur tam̃
a seruitute corruptionis. et re¬
uocabim᷑ ad lib̾tatẽ głe filioꝵ
dei. Omnis itaq delectatio fu¬
ture uite seruat᷑ non ꝑditur.
Neq enim repositi thesauri ȩcis¬

Expanded text:
ipse susciperet, de quo certus ipse susciperet, de quo certus esses quod et ampliora quam acceperat redderet, et te ipsum ab hostibus liberaret? Restat nunc ut divitiis vestris tutorem possiveniamus. Qui habet dicentes sibi: Si vere amatores nostri estis, illi nos commendate, qui nos vobis integras illibatasque in illa regione restituat, in qua vobiscum jugiter manere possimus: in ista enim vita si vobis nostrum voluerimus occupare servitium, quasi hic expertae, ibi vobis omnino negabimus nostrae, servitutis officium. Dimittite nos interim servire morituris, quia idcirco breviati sunt dies mortalibus, ut inon sit longa. Injustis quidem servimus festino cursu: impiis, sceleratis et turpibus servimus, non sponte; sed propter eum qui nos subdidit. Liberabimur tamen a servitute corruptionis, et revocabimur ad libertatem gloriae filiorum Dei. Omnis itaque delectatio, futurae vitae servata, non perditur; neque enim repositi thesauri exis
Abbreviated transcription (Latin):
potest: Inquiris nunc. cur
diuitias michi dedit. si a me
ipsi reddende sunt. Tradit eas
tibi. ut scias quanta in eis
ẽ requies. quantaq uolup¬
tas. quantus luxus. quante¬
q possunt esse delitie. ut ꝑ
hec habens caritatẽ cũ deli¬
tiis tuis. ipse eas tradas custo¬
Quas si ipsi nolueris cedere:
aut edacitas gule eas inua¬
det. aut lupxuria libidinũ
mater tibi eas eripiat. aut
sine dubio quod nosti opti¬
me mors ex inprouiso adgre¬
diens ita tibi. illas extor¬
quet. ut tu illas ulterius
in toto nec hab̃e preualeas.
nec uidere. Nunquid si tran:¬
sires ꝑ medias acies barbaro¬
rum. et inuenires fortem ui¬
rum. qui te semꝑ dilexit: qͥ
tibi etiam saculũ peccuniis
donauerit plenũ. hunc di¬
centẽ tibi. da michi custodi¬
endas peccunias quas tibi
dedi. quia isti barbari insi¬
diant᷑ ut eas tibi auferant.
quas dum tibi abstulerint.
sius te gladiuis lamabunt.
nunquidnũ pecdib eius ad¬
uolutus. rogares eum ut eas

Expanded text:
potest? 16. Inquiris nunc: Cur potest? 16. Inquiris nunc: Cur divitias mihi dedit, si a me ipsi reddendae sunt? Tradidit eas tibi, ut scias quanta sit in eis requies, quanta voluptas, quantus luxus, quantaeque possunt esse deliciae, ut per haec habens charitatem cum divitiis tuis, ipse eas tradas custoQuas si ipsi nolueris credere, aut edacitas gulae eas invadet, aut luxuria libidinum mater tibi eas eripiet, aut sine dubio, quod nosti optime, mors ex improviso aggrediens ita tibi illas extorquet, ut tu illas ulterius in toto nec habere praevideas, nec videre. Numquid si transires per medias acies barbarorum, et invenires fortem virum qui te semper dilexit, qui tibi etiam sacculum pecuniis donaverat plenum, dicentem tibi: Da mihi custodiendas pecunias quas dedi tibi; quia isti barbari insidiantur ut eas tibi auferant, quas dum tibi abstulerint suis te gladiis laniabunt; numquid non pedibus ejus advolutus rogares eum, ut eas
Abbreviated transcription (Latin):
lis renunciandũ ẽ.Cur au¬
tem ab ipso creatore medul.¬
litus genuna delectatio
ad incitamentiĩ libidinis ẽ¬
fundata corporib: si usus
eius auctori suo. non solum
eum faciet reum. s etiam per¬
petuis tradet incendiis. Int̾
rogatur ergo. a creatore dun-¬
tie date si contempnende st̃:
respondemus. ¶ te diuicie s
creatore facte : allo quuntur
quodammꝰ amatores suos di¬
centes. Sic nos amate: ut a
uob̾ nnquã separem᷑. Sequi
uos morientes non possumꝰ:
antecedẽ aũ uos uiuentes possumꝰ:
ssipsi iubeatis. Cupidꝰ fenerator ⁊ aua¬
rꝰ agricola. unꝰ aurũ tradit homi¬
ni quod duplicatum recipi¬
at: alius diuersa semina ter¬
re cõmittit: ut si posset fieri
quod simplum tradit centu¬
plum querat reciꝑe. Et debi¬
centuplicatum. Pronefas. Fe¬
nus debitor feneratori redcłe
ra agricolȩ suo restituere cen¬
tuplicata semina potest. ds
diuitias si ate acceꝑit eas
tͥ amplificatas reddere non

Expanded text:
lis renuntiandum est: cur aulis renuntiandum est: cur autem ab ipso Creatore medullitus genuina delectatio ad incitamentum est libidinis fundata corporibus, si usus ejus auctori non solum eum faciat reum, sed etiam perpetuis tradat incendiis. Inogatur ergo: Cur a Creatore divitiae datae sunt, si contemnendae sunt? Respondemus: Istae divitiae a Creatore factae, alloquuntur quodammodo amatores suos, dicentes: Sic nos amate, ut a vobis numquam separemus. Sequi vos morientes non possumus; antecedere autem vos viventes possumus; sed si ipsi jubeatis. Cupidus foenerator et avarus agricola, unus aurum tradit homini quod duplicatum recipiat, alius diversa semina terrae committit, ut si possit fieri quod simplem tradit centuplum quaerat recipere: et debicentuplicatum. Proh nefas! fenus debitor feneratori reddere ra agricolae suo restituere centuplicata semina potest; Deus divitias suas si a te acceperit, eas tibi amplificatas reddere non
Abbreviated transcription (Latin):
tio aures. et bono oclore na¬
res. et bono aspectu oculi
saginant᷑. et ipsa refectio ñ
potest in digestionẽ proriim¬
pere. ita illi refectio quam
os susceꝑit melliflua. in gus¬
tu hoc unicuiq sapit. quod
fuerit delectatꝰ. Statim deniq
quod concupierit anima. de¬
uniũsa famulant᷑. et omnib
delectationib eiꝰ paratissimꝰ
seruit effectus. Nam si in
lic eas integras a suo creatore
consequentur. Ipse enĩ crea¬
uit hominẽ ut iuueret. et
mortem iuxta introitum de¬
lectationis posuit. ut hi quos
ubet amortis timore euadere:
uitam ȩternam querant. Et
dum preter istam uitã alte¬
ram esse didicerint: inqui¬
rant utrum et ipsa possit
senectute intercipi. aut mor¬
te concludi. Quam dũ im¬
mortalem agnouerint. inqui
esse probauerint. restat ut
interrogent. cur a creatore
diuitie facte sunt. si eius
leges contempnende sunt:
uel quare quadrupedũ. et
uolucrum atq repentium
a creatore facta: si singu¬

Expanded text:
tio aures, et bono odore natio aures, et bono odore nares, et bono aspectu oculi saginantur, et ista refectio non potest in digestionem prorumpere; ita illic refectio, quam os susceperit, melliflua in gustu hoc unicuique sapit, quo fuerit delectatus. Statim denique quod concupierit anima, deuniversa famulantur, et omnibus delectationibus ejus paratissimus servit efflic eas integras a suo Creatore consequitur. Ipse enim ita creavit hominem ut viveret: et mortem juxta introitum delectationis posuit, ut hi queis libet a mortis timore evadere, vitam aeternam quaerant; et dum praeter istam vitam alteram esse didicerint, inquirant utrum et ipsa possit senectute intercidi aut morte concludi: quam dum immortalem agnoverint, inquiresse probaverint, restat, ut interrogent, cur a Creatore divitiae factae sint, si ejus lege contemnendae sunt, vel quare quadrupedum et volucrum atque repentium varietas a Creatore facta sit, si singu
Abbreviated transcription (Latin):
occripatione delitie. nulla
penitus sollicitudine ibi
securitas conturbat᷑. Mugi¬
tus. ululatꝰ. gemitus. lam̃tũ.
et luctus. nunquã illic au¬
ditum. nec nominatũ est. Fe¬
dum et deforme tetrum hor
rendũ aliquid aut sorditlũ.
nunquã ibi uiderunt ocłi¬
penitꝰ habitantuĩ. Pulchri¬
tudine uero immauitate ne¬
moꝵ. splendore inaere io c̃do
et formositate. atq omni e¬
ligantia sine int̾missione
oculi patentes ꝑfruuntur:
et nichil omnino quod coi¬
turbet mentẽ aurib dat᷑.
Sonant enĩ ibi uigit̾ organa
hymnoꝵ: que ad laudẽ re¬
gis ab angelis et archangłis
decantantur. Amaritudo et
felix aspitas ibi locũ nõ habent¬
L Thonitr ua ibi nu¬
quam audita sunt. fuaga
et choruscationes: nunquñ
paruerunt. Cynamomũ illic
uirgulta gignunt: et balsa¬
mũ arbusta prorunpunt.
Odor ereus delectationẽ ꝑ om¬
nia meubra diffundit. et
esca ibi nulla stercora confi¬
cit. Sicut enim bono nun¬

Expanded text:
occupatione deliciae, nulla occupatione deliciae, nulla penitus sollicitudine ibi securitas conturbatur; mugitus, ululatus, gemitus, lamentum et luctus numquam illic audita nec nominata sunt: foedum et deforme, tetrum, nigrum, horrendum aliquid, aut sordidum numquam ibi penitus viderunt oculi habitantium: pulchritudine vero in amaenitate nemorum, splendore in aere jocundo et formositate atque omni elegantia sine intermissione oculi patentes perfruuntur; et nihil omnino quod conturbet mentem auribus datur. Sonant enim ibi jugiter organa hymnorum, quae ad laudem regis ab angelis et archangelis decantantur. Amaritudo et fellis asperitas ibi locum non habent: tonitrua ibi numquam audita sunt, fulgura et coruscationes numquam paruerunt. Cinnamomum illic virgulta gignunt, et balsamum arbusta prorumpunt. Odor aeris delectationem per omnia membra diffundit, et esca ibi nulla stercora conficit. Sicut enim bono nun
Abbreviated transcription (Latin):
atrocium adustionẽ consumi¬
tur. sed ad rediuiua incendia
iterum qui adustus fuerit re¬
paratur. Hanc ergo penã et
illis ꝑmittite euadere. et uos¬
met ipsos eripere cogitate.
ꝑmittite interim istos ad coro¬
nam ꝑtingere destinatã. No¬
lite timere. non separantur
rare in cęlo sydereas mansio¬
nes. in quib una uob̾cum
et cum filiis urĩs in ꝑpetuo
gaudio maneatis. Quod si
uos domus ur̃e ex lapidib
facte delectant: quantoma¬
gis illarum uos debet pul¬
chritudo inuitare domoꝵ.
ubi sunt triclinia auro pu¬
ro radiantia. que ex gẽmis
et margaritis habent retas
instructas: Iilic flos purpu¬
reus rosarum nunquã marces¬
petua uiriditate uernantur.
Iilic prata recentia semꝑ melleiꝰ
Fluunt riuis. illic crocei
glãmina floribu e lobrat.
et halantes campi iocunclis
admodum odorib pollent.
Auras ibi uitam eternã haben
sq nubilo. et absq tenebris
nocturnis die oculi ꝑfru¬
unt᷑. Nulla ibi impediunt᷑

Expanded text:
atrocium adustionem consumiatrocium adustionem consumitur, sed ad rediviva incendia iterum qui adustus fuerit reparatur. 13. Hanc ergo poenam et istos permittite evadere, et vosmetipsos eripere cogitate. Permittite interim istos ad coronam pertingere destinatam. Nolite timere; non enim separabuntur vobis in coelo sidereas mansiones, in quibus una vobiscum et cum filiis vestris in perpetuo gaudio maneatis. Quod si vos domus vestrae ex lapidibus factae delectant; quanto magis illarum vos debet pulchritudo invitare domorum ubi sunt triclinia auro puro radiantia, quae ex gemmis et margaritis habent zetas instructas? Illic flos purpureus rosarum numquam marcespetua viriditate vernant: illic prata recentia semper melleis fluunt rivis: illic croceis gramina floribus redolent, et halantes campi jucundis admodum odoribus pollent. Aurae ibi vitam aeternam habentsque nubilo, et absque tenebris nocturnis die oculi perfruuntur. Nulla illic impediuntur
Abbreviated transcription (Latin):
iniusto consilio reuocetis. Hec
ussimi: ut filios uestros pro¬
ficiscentes ad comitatum celi.
ad honorẽ incorruptibilem. ad
amicitiam imꝑatoris eterni.
stultissimis lamentationib
reuocetis. Ista ẽ que uos o
castissime conuiges beatoꝵ
ꝑpietatis colorem. impietatẽ
martẏrum mentib fecit tra¬
dere : et necem pro liberatio¬
ne aufferre. Si enim consen¬
sissent reuocationi urẽ. pau¬
co quidẽ tempore uob̾cũ eẽ
poterant: postea uero sepa¬
rari. et ita habuerant separa¬
ri a uob̾. ut nunquã uos n¬
si int̾ tormenta ꝑpetuia uide¬
ritis. ubi edax flãma incre¬
duloꝵ animas deuorat. ubi
dracones blasphemantiũ la¬
bia comecdunt. ubi serpentes
morsib suis increduloꝵ pec¬
tora depascuntur. Iilic ulula¬
tus et gemitus sonat: et cla¬
mor confusus. quẽ uis torm̃¬
toꝵ exagitat. et incendii ar¬
piet infideles: nullo termi¬
no definit᷑. nullo fine con¬
cludit᷑. s nec post flamarũ

Expanded text:
injusto consilio revocetis. CAPUinjusto consilio revocetis. CAPUtissimi, ut filios vestros proficiscentes ad comitatum coeli, ad honorem incorruptibilem, ad amicitias imperatoris aeterni, stultissimis lamentationibus revocetis. Ista est quae vos, o castissimae conjuges Beatorum, per pietatis colorem impietatem Martyrum mentibus fecit tradere, et necem pro liberatione afferre. Si enim consensissent revocationi vestrae, pauco quidem tempore vobiscum esse poterant; postea vero separari, et ita habuerant separari a vobis, ut numquam vos nisi inter tormenta perpetua videretis; ubi edax flamma incredulorum animas devorat, ubi dracones blasphemantium labia comedunt, ubi serpentes morsibus suis incredulorum pectora depascuntur. Illic ululatus et gemitus sonat, et clamor confusus, quem vis tormentorum exagitat, et incendii arpiet infideles, nullo termino definitur, nullo fine concluditur, sed nec post flammarum
Abbreviated transcription (Latin):
Ut quid enim pirata uauigar¬
tem iugulat: Ut qͥd latro ui
atorẽ ꝑͣmit. diues oppͥmit
pauꝑem. suꝑb humilem. et
omnis nocens quencũq po¬
tuerit adgrauat innocentem:
Hec autẽ faciunt mala qͥ isti
uite seruire desiderant. et
se existimant in amore eius
ꝑ tempora prolpxiora durare.
Non ergo alterius causa funt
scelera: nisi ut infelicissime
isti carnali uite a carnalibus
seruiatur. Ipsa ẽ deniq que
eis crimina imperat. iubet
facinora. suacdet iniusta. et
postea quam omni crucdeli-¬
tate. omniq fuerit spurcitia
saginata. seruientes sibi tra¬
dit filie sue. id est morti ꝑpe¬
tue. Ex ipsa enim et ex eius
utero mors eterna ẽ nata. tem¬
pore quo gule sue et libidi¬
ini. et delectationib oculoꝵ
primi homines seruierunt.
atq ideo qui ad et̾nam uitã
facti fuerant. huc in istam
hinc iterum sunt ad inferos
deuoluti. nichil sec̃ preter
peccata portantes. Hȩc ergo¬
inta est que nos fallit o amici
aonitam euntes ꝑpetuam.

Expanded text:
Ut quid enim pirata navigantem jugulat, ut quid latro perimit viatorem, dives opprimit pauperem, superbus humilem, et omnis nocens quemcumque potuerit aggravat innocentem? Haec autem faciunt mala, quia isti vitae servire desiderant, et se existimant in amore ejus per tempora prolixiora durare. Non ergo alterius causa fiunt scelera nisi ut infelicissimae isti carnali vitae a carnalibus serviatur. 11. Ipsa est denique quae eis crimina imperat, jubet facinora, suadet injusta; et posteaquam omni crudelitate, omnique fuerit spurcitia saginata, servientes sibi tradit filiae suae, id est morti perpetuae. Ex ipsa enim, et ex ejus utero mors aeterna est nata, tempore quo gulae suae et libidini et delectationibus oculorum primi homines servierunt; atque ideo qui ad aeternam vitam facti fuerant, huc in istam hinc iterum sunt ad inferos devoluti, nihil secum praeter peccata portantes. Haec ergita est quae vos fallit, o amici ad vitam euntes perpetuam
Abbreviated transcription (Latin):
loribus fuero: non potero de¬
fide xp̃i ulterius dubitare. Ero¬
baui enim et ex toto corde cre¬
dens in mea mente sensi. qd̃

Expanded text:
loribus fuero, non potero defide Christi ulterius dubitare: probavi enim et ex toto corde credens, in mea mente consensi, quod
Abbreviated transcription (Latin):
narro. quia quedam mulier
mente capta dum sensum fun¬
ditus ꝑdidisset. ꝑ montes et
ualles. siluas et campos. die
noctuq uagabatur: ibiq tan¬
tummodo quiescebat. ubi hanc
quiescere lassitudo coegisset.
Quadã uero die dum uaga ni¬
mnium erraret. ad beati uiri
benedicti patris specum deue¬
uit: ibiq nesciens ingressa mã¬
sit. Facto autẽ mane ita sana¬
to sensu exiuit: ac si eam nũ¬
quam insana capitis ulla
tenuisset: que omni inte sue
tempore. in eãdem quã acceꝑar
salute ꝑmansit. Petrus. Quid¬
nam eẽ dicimꝰ quod plerumq
in ipsis quoq patrociniis mar¬
tẏrum sic eẽ sentiraꝰ: ut non
tanta ꝑsua corpora. quanta
beneficia ꝑ reliquias oste n¬
clant: atq illic maiora ur¬
signa faciant. ubi minime ꝑ
semet ipsos iacent:
Gregoriꝰ.

Expanded text:
narro; quia quaedam mulier mente capta, dum sensum funditus perdidisset, per montes et valles, silvas et campos die noctuque vagabatur; ibique tantummodo quiescebat, ubi hanc quiescere lassitudo coegisset. Quadam vero die dum vaga nimium erraret, ad beati viri Benedicti specum devenit, ibique nesciens ingressa mansit. Mane autem facto ita sanato sensu egressa est, ac si eam nunquam insania capitis ulla tenuisset; quae omni vitae suae tempore in eadem quam acceperat salute permansit. Petr. Quidse dicimus, quod plerumque in ipsis quoque patrociniis martyrum sic esse sentimus, ut non tanta per corpora sua, quanta beneficia per reliquias ostendant, atque illic majora signa faciunt, ubi minime per semetipsos jacent? Gregor.
Abbreviated transcription (Latin):
Gregorius. Duob modis pe¬
tre extra nos ducim: quia
aut ꝑ cogitationis lapsum
sub nosmetipsos recidimus.
aut ꝑ contemplationis gr̃am
sriꝑ nosmetipsos leuamur.
Ille itaq qui porcos pauit.
uagatione mentis et inmũ¬
ditia subsemet ipso cecidit:
iste uero quem angls sol¬
uit. eiusq mentẽ in extasi
rapuit: extra se equidẽ sed
suꝑ semet ipsum fuit. Ut̃q
adse rediit: quando et ille
ab errore oꝑis se colligit ad
cor. et ille acontemplatio¬
nis culmine ad hoc recliit.
tus in illa solitudine habi¬
tauit secum: in quantũ se
intra cogitationis claustra
custodiuit. Nam quotiens¬
cumq hunc contemplatio¬
pas ardor in altum rapuit:
se proculdubio subse reliqͥt.
Petrus

Expanded text:
Gregor. Duobus modis, Petre, extra nos ducimur: quia aut per cogitationis lapsum sub nosmetipsos recidimus, aut per contemplationis gratiam super nosmetipsos levamur. Ille itaque qui porcos pavit, vagatione mentis et immunditia sub semetipsum cecidit; iste vero quem angelus solvit, ejusque mentem in exstasim rapuit, extra se quidem, sed super semetipsum fuit. Uterque ergo ad se rediit, quando et ille ab errore operis se collegit ad cor, et iste a contemplationis culmine ad hoc rediit, qur Benedictus in illa solitudine habitavit secum, in quantum se intra cogitationis claustra custodivit: nam quotiescunque hunc contemplationis ardor in altum rapuit, se procul dubio sub se reliquit. Petr
Abbreviated transcription (Latin):
doq precib assensum dedit
Cumq in eodem monasterio
regularis uite custodiam
teneret. nulliq ut prius ꝑ
atus ullicitos in dexteram
leuamq partẽ deflectere a
conũsationis itinere liceret.
suscepti fr̃s insane seuientes.
semetipsos prius accusare
ceperunt. qui hunc s pre¬
esse poposterãt: quoꝵ scili¬
cet tortitudo. in norma eiꝰ
rectitudinis offendebat. Cũq
sibi sub eo conspicerent in¬
licita nõ licere. et se dole¬
rent assueta relinquere: du
rumq ẽẽ quod in mente ue-¬
teri cogebant᷑ noua medita¬
ri. sieut prauis morily semꝑ
grauis est uita bonoꝵ.trac¬
tare de eius aliquid morte
lio uenenũ uino miscuere.
et cũ uas iuitreum in quo
ille pestifer potꝰ habebatur
recumbenti patri ex more mo¬
nasterii ad benedicendũ fu¬
cis edidit: et uas quod lon¬
giuis tenebat᷑ eodẽ signo rupit.
sicq confractum ẽ. ac si in il¬
lo uase mortis. pro cruce lapi¬
dem dedisset. Intellex̃ protinꝰ

Expanded text:
doque precibus assensum dedit. doque precibus assensum dedit. Cumque in eodem monasterio regularis vitae custodiam teneret, nullique ut prius per actus illicitos in dexteram laevamque partem deflectere a conversationis itinere liceret; suscepti fratres insane saevientes semetipsos prius accusare coeperunt, quia hunc sibi praeesse poposcerant: quorum scilicet tortitudo in norma ejus rectitudinis offendebat. Cumque sibi sub eo conspicerent illicita non licere, et se dolerent assueta relrumque esset quod in mente veteri cogebantur nova meditari, sicut pravis moribus semper gravis est vita bonorum, tractare de eius aliquid morte lio venenum vino miscuerunt. Et cum vas vitreum, in quo ille pestifer potus habebatur, recumbenti Patri, ex more monasterii, ad benedicendum fucis edidit, et vas quod longius tenebatur, eodem signo rupit: sicque confractum est, ac si in illo vase mortis, pro cruce lapidem dedisset. Intellexit protinus
Abbreviated transcription (Latin):
gorius. Liquet petre quod
in iuuentute carnis temptatio
lor corporis frigescit. Uasa au¬
tem sacra sunt fideliũ mentes.
Electi ergo cum adhuc intemp¬
tatione sunt. sub esse eos ac
seruire necesse ẽ: et obsequiis
laboribq fatigari. Cum uero
mentis iam etate tranquilla
calor recesserit temptationis.
custodes uasoꝵ sint. quia
doctores animarum fiunt.
.Fateor placet quod
dicis. s quia prolati testimo¬
nii clausa reserasti: queso
ut de uita iusti debeas ea
que sunt inchoata ꝑeurrere.
Rececdente gͥ temp¬
tatione uir dei quasi urr dĩ¬
spinis enutis exculta terra. de
uirtutũ segete feratius fruc¬
tum dedit. Preconio itaq exi¬
mie conuersationis. celebre
nomen eius habebatur. Nos
longe autẽ monasterium fu¬
it. cuius congregationis pa¬
ter defunctus ẽ. omnisq ex
illo congregatio ad eundem
uenerabilẽ benedictũ uenit:
et magnis p̃cib ut ei p̃esse
deberet petiit. Qui diu de¬
negando distulit. suisq illoꝵ¬
se predixit: s uictus quan¬

Expanded text:
gorius. Liquet, Petre, quod in juventute carnis tentatio lor corporis frigescat: vasa autem sacra sunt fidelium mentes. Electi ergo cum adhuc in tentatione sunt, subesse eos ac servire necesse est, et obsequiis laboribusque fatigari: cum vero jam mentis aetate tranquilla calor recesserit tentationis, custodes vasorum sunt, quia doctores animarum fiunt. Petr. Fateor, placet quod dicis: sed quia prolati testimonii claustra reserasti, quaeso ut de vita justi debeas ea quae sunt inchoata, percurrere.Recedente igitur tentatione, vir Dei quasi spinis erutis exculta terra de virtutum segete feracius fructus dedit. Praeconio itaque eximiae conversationis celebre nomen ejus habebatur. Non longe autem monasterium fuit, cujus congregationis Pater defunctus est, omnisque ex illo congregatio ad eumdem venerabilem Benedictum venit, et magnis precibus ut eis praeesse deberet, petiit. Qui diu negando distulit, suis illose praedixit: sed victus quan
Abbreviated transcription (Latin):
ad hesit. porcos pauit. quos
et manducare siliquas uide¬
ret et esuriret: Qui tamen cũ
postinodum cepit cogitare
bona que ꝑdidit : scriptum
de illo ẽ. inse reuersus dixit.
quanti mercennarii indomo
patris mei habundant panib:
Si igitur secum fuit. unde ad
se rediit: Hunc ergo uenera¬
bilem uirũ secum habitasse
dixerim. quia in sua semper
custodia circunspectus ante
oculos conditoris se sẽꝑ aspi¬
ciens. se semꝑ examinans. ex¬
tra se ocłm mentis sue non
diuulgauit. petrus. Quid
ergo quod cde petro apło
scriptũ ẽ. dũ de carcere ab ab¬
angło eductus fuisset. qr
ad se reuersus dixit. nunc
scio uere quia misit diĩs
angłm suum et eripuit me
de manu herodis et de omĩ

Expanded text:
adhaesit, porcos pavit, quos adhaesit, porcos pavit, quos et manducare siliquas viderit, et esuriret, qui tamen cum postmodum coepit cogitare bona quae perdidit, scriptum de illo est: In se reversus dixit: Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus ! Si igitur secum fuit, unde ad se rediit? Hunc ergo venerabilem virum secum habitasse dixerim, quia in sua semper custodia circumspectus, ante oculos Conditoris se semper aspiciens, se semper examinans, extra se mentis suae oculum non divulgavit. Petr. Quid ergo quod de apostolo Petro scriptum est, dum de carcere ab angelo eductus fuisset? Qui ad se reversus dixit: Nunc scio vere quia misit Dominus angelum suum, et eripuit me de manu H
Abbreviated transcription (Latin):
facere ista uoluistis: Nunqͥd
meis morib non conueniret:
I te et iuxta mores urõs uobis
patrẽ querite: quia me post¬
Tunc ad locum dilecte solitu¬
dinis recdiit: et solus insu¬
ꝑni spectatoris occłis habita¬
uit secum. Letrus. Minuis
patenter intelligo: quidnam
sit habitauit secum. Gregoriꝰ
Si sanctus uir contra se una¬
nunit̾ conspirantes. sueq co¬
uersationi longe dissimiles.
coactos duu sub se tenere uo¬
luisset: fortasse sui uigoris
usum et modum tranquilli¬
tatis excederet. atq a contẽ-¬
płationis lumine meutis sue¬
oculũ declinasset: dumq co¬
tidie illoꝵ incorrectione fati¬
gatus. minus curaret suam¬
uitam. et se forsitam relinque.¬
ret. et illos non inueniret. Nã
quotiens ꝑ cogitationis motũ
nimie extra nos ducimur. et
nos sumus. et nobiscum noz
sumus. quia nosmetipsos mi¬
nime uidentes ꝑalia uagam᷑.
An illum secum fuisse dicimꝰ.
qui in longinquã regionem
abiit. portionẽ quã acceꝑat
cõsumpsit: in eauniciui um

Expanded text:
facere ista voluistis? Nunquidmeis moribus minime conveniret? Ite, et juxta vestros mores Patrem vobis quaerite, quia postTuncque ad locum dilectae solitudinis rediit, et solus in superni spectatoris oculis habitavit secum. Petr. Minus patenter intelligo, quidnam sit, Habitavit secum. Gregor. Si sanctus vir contra se unanimiter conspirantes, suaeque conversationi longe dissimiles, coactos diu sub se tenere voluisset, fortassis sui vigoris usum et modum tranquillitatis excederet, atque a contemplationis lumine suae mentis oculum declinasset. Dumque quotidie illorum incorrectione fatigatus minus curaret sua, et se forsitan relinqueret, et illos non inveniret. Nam quoties per cogitationis motum nimium extra nos ducimur, et nos sumus, et nobiscum non sumus, quia nosmetipsos minime videntes, per alia vagamur. An illum secum fuisse dicimus, qui in longinquam regionem abiit, portionem quam acceperat consumpsit, et uni in ea civium
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ rogantibꝰ ut qͥs eẽ pat̾ int̾ro¬
ẽ. hoc meum: Quod adme ꝑtinu¬
it sollicit fui uobis si aliquit sup¬
petit ꝑ uos rescite. Tunc illi ma¬
gicis ħ artibꝰ factum asseuerantes.
insurgunt contra eum in una
conspiratione: trahentesq scm̃¬
ucius nobis falso pastoris nomine
faciendum adhuc poplõ prunas
ardentes inbyrro suo pofuit. et
ad fe stringens usq ad scm̃ sepulchrũ
beati martini una cum popłoꝵ
turb̾ uadit: Proiectisq antescm̃ se¬
pulchrum prunis uestimentum
inustum apparuit: illo qͦq sic pro¬
sequente: Sicut istud uestimentũ

Expanded text:
autem rogantibus, ut quis esset pater interroautem rogantibus, ut quis esset pater interroest hoc meum. Quod ad me pertinuit, sollicitus fui; vobis si aliquid suppetit, per vos quaerite'. Tunc illi magicis haec artibus factum adseverantes, insurgunt contra eum in una conspiratione, et trahentes utius nobis falso pastoris nomine faciendo adhuc populo prunas ardentes in byrrum suum posuit, et ad se stringens, usque ad sepulchrum beati Martini una cum populorum turbis accedit, proiectasque ante sepulchrum prunas, vestimentum inustum apparuit. Illo quoque sic prosequente: 'Sicut istud vestimentu