comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
glduo sustinent me nec
habent qđ manducent:
łin hac lectione
Consideranda est
in uno codẽq itdẽpto¬
re nr̃o distincta oꝑatio
dunitatis & humani¬
tatis: atq error eutice¬
tis. qui unã tantũ in
xp̃o opationẽ dogma¬
trare presumit. ꝓͥcul
a xp̃ianis finib Expel¬
lendus Quis eñ non
uideat in hoc qđ suꝑ
turba miserct᷑ dñs ne
uel mnedia uel uic lon¬
gioris labort deficiat

Expanded text:
inent me, nec habent quod manducent, hac lectione consideranda est in uno eodemque Redemptore nostro distincta operatio divinitatis et humanitatis; atque error Eutychetis, qui unam tantum in Christo operationem dogmatizare praesumit, procul a Christianis finibus expellendus. Quis enim non videat hoc quod super turbam miseretur Dominus, ne vel inedia vel viae longioris labore deficiat
Abbreviated transcription (Latin):
ad appetitũ suꝑne
suauitatis dato pigno.¬
re cibi spũalis accendĩ:
Misereor inquit super
turba. quia ecce iam
¶lduo sustinent me. nec
habent qđ manducent:
&si dimisero eos iciunos
in domũ suã: deficient
in uia Quare triduo
turba dum sustinuerit.
matheus exponit ple¬
nius. qui ait̃: Et Ascen.¬
dens in montẽ: sedebat
ibi Et accesserunt ad
cũ turbe multe: haben¬
tes secũ mutos. Claudos.

Expanded text:
ad appetitum supernae ad appetitum supernae suavitatis dato pignore cibi spiritalis accendit. Misereor, inquit, super turbam, quia ecce jam triduo sustinent me, nec habent quod manducent. Et si dimisero eos jejunos in domum suam, deficient in via. Quare triduo turba Dominum sustinuerit, Matthaeus exponit plenius, qui ait: Et ascendens in montem sedebat ibi. Et accesserunt ad eum turbae multae habentes secum mutos, caecos
Abbreviated transcription (Latin):
Mistice aut̃ hoc mira¬
culo designat᷑ qđ uiam
scłi p̃sentis alit incolumes
transire nequimꝰ: nisi nos
grã redẽptoris nr̃i alim̃to
sui uerbi reficiat. Hloc uͦ
tipice int̾ hanc refectio¬
nem. & illã quinq panũ
ac duoꝵ pisciũ distat:
qđ ibi littera ucteris in.¬
strum̃ti sp̃uali gr̃a plena
eẽ signata est : hic aut̃
nouĩ ueritas ac gr̃a
testam̃ti fidelib minis¬
tranda monstrata est
Sane utraq refectio
in montẽ ministrata est
ut alioꝵ euangłistarum
narratio declarat. quia
utriusq scriptura testa¬
m̃ti recte intellecta.
altitudinẽ nobis ce¬
lestiũ prexeptoꝵ man¬
dat. & premioꝵ. Utraq
astitudinẽ xp̃i qui est
mons dom̃ꝰ drũ in uerti¬
ee montiũ: consona
uoce predicat. Qui enĩ
cdifficata suꝑ se ciuitatẽ
siuc domũ dũi id est ec¬
cłiam in altũ bonoꝵ ex¬
tollit opcrũ & cunctis
manifestã gentib Exhiba::
ipse hanc ab infimis de¬
lectationibus abstractã
pane celi reficit: atq.

Expanded text:
Mystice autem hoc miraculo designatur, quod viam saeculi praesentis aliter incolumes transire nequimus, nisi nos gratia redemptoris nostri alimento sui verbi reficiat. Hoc vero typice inter hanc refectionem, et illam quinque panum ac duorum piscium distat, quod ibi littera Veteris Instrumenti spiritali gratia plena esse signata est, hic autem Novi veritas ac gratia Testamenti fidelibus ministranda monstrata est. Sane utraque refectio in monte celebrata est, ut aliorum evangelistarum narratio declarat, quia utriusque Scriptura Testamenti recte intellecta altitudinem nobis coelestium et praeceptorum mandat et praemiorum: utraque altitudinem Christi, qui est mons domus Domini in vertice montium consona voce praedicat. Qui enim aedificatam super se civitatem sive domum Domini, id est, Ecclesiam in altum bonorum extollit operum, et cunctis manifestam gentibus exhibet, ipse hanc ab infimis delectationibus abstractam pane coeli reficit, atque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdidit. Utraq enĩ domꝰ firmi¬
t̃ fundata eẽ refert᷑. Tab̾nacu¬
lũ quidẽ. qr ꝯpactos de tabu¬
lis habebat parictes sr̃ bases ar¬
genteas. templũ aut̃ suꝑ la¬
pides quadros ĩ fundam̃to
suppositos. Ligna qͦ crãt ĩputͥbilia
e qͥb ⁊ tab̾naculũ õẽ factũ.⁊ tem¬
plũ intꝰ ornatũ ac desuꝑ tectũ ful
gebat. Aurũ etiã de thesauro
bono optimũ ꝓferebat᷑. de qͦ ⁊ tab̾¬
naculi parietes intꝰ ac foris uesti¬
ti. ⁊ tẽpli ñ tm̃ parietes. uerũ etiã
laq̃aria. trabes. ostia. postes.⁊ paui¬
m̃ta erãt cooꝑta. s ⁊ uasa ł utensi¬
lia domꝰ utriꝰq cñcta pene aurea. neq
bec nͥ de auro purissimo fieri licebat.
fructꝰ etiam arboꝵ qͥ in domũ dñi
offerebant᷑ p̾issimi. ⁊ exqͥstti ẽẽ uide¬
bant᷑ hoc ẽ uitis. oliue. thuris. myr¬
uidelicet cuncta spiritałr intelle¬
cta uerã nr̃e fidei ⁊ oꝑationis sinceri¬

Expanded text:
condidit; utraque enim domus firmicondidit; utraque enim domus firmiter fundata esse refertur: Tabernaculum quidem, quod compactos de tabulis habebat parietes super bases argenteas, templum autem super lapides quadros in fundamento suppositos. Ligna quoque erant imputribilia, e quibus et Tabernaculum omne factum, et Templum intus ornatum, ac desuper tectum fgebat. Aurum etiam de thesauro bono optimum proferebatur, de quo et tabernaculi parietes intus et foris vestiti, et templi non tantum parietes, verum etiam laquearia, trabes, ostia, postes et pavimenta erant cooperta. Sed et vasa et utensilia domus utriusque cuncta pene aurea, neque haec nisi de auro purissimo fieri licebat. Fructus etiam arborum qui in domum Domini offerebantur, purissimi et exquisiti esse jubebantur. Hoc est, Vitis, Olivae, Thuris, Myrvidelicet cuncta spiritaliter intellecta veram nostrae Fidei et operationis sinceri
Abbreviated transcription (Latin):
sollẽꝑnia dedi¬
cationis aeccłȩ celebramꝰ.
debemus congruere sollẽp¬
nitati quã colimꝰ. ut sicut
ornatis studiosius ciusdẽ
aeccłe parictibꝰ pluribus
accensis luminaribꝰ ampli¬
ficato numero lectionum.
addita psalmorũ melodia.
letis noctem iugiliis ex more
transegimus. ita etiam pene¬
tralia cordium nr̃oꝵ sempet
necessariis bonoꝵ operum de¬
coremus ornatib. Semꝑ in
nob̾ flamina diuine pariter
⁊ fraterne caritatis augescat:
Semꝑ in sanctuario pectoris
nr̃i celestium memoria pre¬
ceptoꝵ.⁊ euangłice lectionis
duicedo sancta resonet. Hii
sunt enim fructus bone ar¬
boris. hic thesaurus boni cor¬
dis. hec fundamenta sapiẽ¬
tis architecti. que nobis hodi¬
erna scĩ euangelii lectio com¬
mendat. non nos formam
ciis. habere pietatis. Quõd
etiam mistica ueteris rastru¬
menti nob̾ hyftoria diligẽ¬
ter insinuat. qͣndo uł moy¬
ses tab̾naculũ. uł templũ dño
salomon: in sc̃e eccłe typum

Expanded text:
solemnia dedicationis Ecclesiae celebramus, debemus congruere solemnitati, quam colimus, ut sicut ornatis studiosius ejusdem Ecclesiae parietibus, pluribus accensis luminibus, ampliato numero lectionum, addita Psalmorum melodia, laetis noctem vigiliis ex more transegimus; ita etiam penetralia cordium nostrorum semper necessariis bonorum operum decoremus ornatibus. Semper in nobis flamma divinae pietatis et fraternae caritatis augescat; semper in sanctuario pectoris nostri coelestium memoria praeceptorum et angelicae laudationis dulcedo sancta resonet. Hisunt enim fructus bonae arboris, hic boni thesaurus cordis, haec fundamenta sapientis architecti, quae nobis hodierna sancti Evangelii lectio commendat. Non nos formam us debemus habere pietatis, quod etiam mystica Veteris Instrumenti nobis historia diligenter insinuat, cum vel Moyses tabernaculum, vel templum Domino Salomon in Sanctae Ecclesiae typum
Abbreviated transcription (Latin):
ciiꝰ singularem ho¬
die festruitatẽ coli¬
predicator ce doctor
eo seuitiam. & reuiuis¬
cere fecit in eo man¬
suetudinem ueram:
Impleta est in eo ꝓphe¬
tia beati patriarchȩ
iacob: qui cũ benia¬
min filium suũ bene¬
dicerce ait. Ben iamin
lupus rapax mane
comedit prȩdam. &e
uesꝑe diuidit spolia:
Qui enĩ minc paulus
post conuersionem
dictus est: antea dũ
Simpietate extiterit
saulus uocabatur
Quia eũ cõmutauit
nomen. Erat de tri¬
bu beniam in: Eratq
lupꝰ mane. id est pri
gentibꝰ mirifice euan¬
gelica sacramenta di¬
uisit: Au diamꝰ enim
mane comeden¬
adhuc spirans mina

Expanded text:
cujus singularem hodie festivitatem colipraedicator et doctor eo saevitiam et reviviscere fecit in eo mansuetudinem veram: impleta est enim in eo prophetia beati patriarchae Jacob qui cum Benjamin filium suum benediceret ait: Benjamin lupus rapax mane comedit praedam, et vespere dividet spolia. Qui enim nunc Paulus post conversionem dictus est, antea cum in impietate exsisteret Saulus vocabatur, quia cum commutavit nomen. Erat enim de tribu Benjamin, eratque lupus mane, id est, prigentibus mirifice evangelica sacramenta divisit. Audiamus eum mane comedenadhuc spirans mina
Abbreviated transcription (Latin):
criminis. & uox ueritatis impletur
qua licitur. Pimissa sunt ei pet.¬
cata multa: quia dilexit multũ:
Que enim prius frigida petcando
remanierat: post molum amando
fortiter ardebat Nam post quã
uenit ad monumentum. ibiq
corpus clominicum non inue¬
nit. sublatim credidit: atq
discipulis nuntiauit Qui
ueniendes. uiderunt: atq ita
esse ut mulier dixerat credi¬
derunt. Et de eis protinus scrip¬
tum est. Abierunt ergo disci¬
puss ad semet ipsos Ac de inde
subiungicur: Maria autem
stabat ad monumenti foris
plorans. Qua inre pensandũ
est. huius mulieris menteñ
quenta uis amoris incendorat.
discipulis recedentib ñ eredat

Expanded text:
s: et vox Veritatis impletur, qua dicitur: Dimissa sunt ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Quae enim prius frigida peccando remanserat, postmodum amando fortiter ardebat. Nam postquam venit ad monumentum, ibique corpus dominicum non invenit, sublatum credidit, atque discipulis nuntiavit. Qui venientes 1545 viderunt, atque ita esse ut mulier dixerat crediderunt. Et de eis protinus scriptum est: Abierunt ergo discipuli ad semetipsos. Ac deinde subjungitur: Maria autem stabat ad monumentum foris plorans . Qua in re pensandum est hujus mulieris mentem quanta vis amoris accenderat, discipu
Abbreviated transcription (Latin):
expectent. & nichil nisi suꝑioris
& celestis cõmodi concupiscant.
Sed si idõ solũ faciant ut
Gauete facere. Quomꝰ Ut
iudeamini ab cis. E auete
hunc habere fructũ. id est¬
uisionẽ hominũ. Fac autẽ.¬

Expanded text:
exspectent, nihil superioris et coelestis commodi concupiscant. Sed si ideo solum faciat, ut Cavete facere. Quomodo? Ut videamini ab eis. Cavete hunc habere fructum, visionem hominum. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo accendit lucernã &
ponit eã submodio sed suꝑ
candelabrũ. ut luceat om̃ibꝰ
qͥ in domo sunt.Sic luce¬
ant oꝑa ura. corã homini.¬
bus: ut uideant inquit
bona facta ur̃a. S non ibi
Aliud est in bono oꝑe tuo
querere laudẽ tuã. aliud
E in bono oꝑe querere lau¬¬
dem dĩ. Quando queris
laudẽ tuã. in uisione hõ¬
munũ remansisti.Quando
queris laudẽ dĩ: aeternã
głam ad quisisti. Sic ergo¬
sed sic faciamꝰ ut auidentibꝰ
qͥa si ipse nos tales ñ faceraẽ:

Expanded text:
Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt. Et, Sic luceant opera vestra coram hominibus, ut videant, inquit, bona facta vestra. Et non ibi Aliud est in bono opere quaerere laudem tuam, aliud est in bono opere quaerere laudem Dei. Quando quaeris laudem tuam, in visione hominum remansisti: quando quaeris laudem Dei, aeternam gloriam acquisisti. Sic ergsed sic faciamus, ut a videntibus quod si nos tales non face
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑunt: atq in suos torto-¬
res ipsi ꝓtinꝰ tormenta conũ¬
tunt. humili supplicacione. cił
in effabili gaudio. clamantes
dño ac dicentes. Ascende dñe
ihũ expoliato inferno: & auctore
mortis suis uinculis in retito
Redde iã lȩticiã mundo: iocun.¬
dentur in ascensu tuo fideles
tui. aspicientes cicatrices cor¬
poris tui. Fecit hoc xp̃c: sicut
est suꝑius indicatũ. Facta p̃da
in inferno: uiuus exiit de
sepulchro. Ipse se sua poten¬
cia suscitauit: & itum in ma¬
culatã carnẽ uestiuit. Disci¬
płis suis apparuit : ut dubita.¬
cionẽ auferrte incredulis. Gla¬
uorũ uulnera demonstrauit.
ut nullã suspicionẽ relinque
multoꝵ apparuit. ꝑnubem
cȩlos ascendit: in sede sua ad
patris dext̃am. unde nũquã
demur om̃s in dño: qui resur¬
rectionẽ carnis. sollẽpnit᷑ cele.¬
mundũ catholica gratuletur
aeccła: quia xpc̃ dñs & de

Expanded text:
accipiunt, atque in suos tortoaccipiunt, atque in suos tortores ipsi protinus tormenta convertunt, humili supplicatione cum ineffabili gaudio clamantes Domino, atque dicentes: Ascende, Domine Jesu, spoliato inferno, et auctore mortis vinculis irretito, redde jam laetitiam mundo. Jucundentur in ascensu tuo fideles tui, aspicientes cicatrices corporis tui. Fecit hoc Christus, sicut jam superius dictum est. Facta praeda in inferno, vivus exiit de sepulcro: ipse se sua potentia suscitavit, et iterum se immaculata carne vestivit. Discipulis suis apparuit, ut dubitationem auferret incredulis: clavorum vulnera demonstravit, ut nullam suspicionem relinquermultorum apparuit. Per nubem in coelos ascendit, et se in sede sua ad Patris dexteram, unde nunquam demur omnes in Domino, qui resurrectionem carnis solemniter celemundum catholica gratuletur Ec
Abbreviated transcription (Latin):
requireres culpam. In quo
nichil mali cognoueras. qua-¬
re eũ ad nr̃am patriã ꝑdu¬
cebas. Istum liberũ addu
trorũ infernaliũ uoces: sine
aliqua mora ad imꝑiũ dnĩ
ac saluatoris. om̃s ferrei con-¬
fracti sunt uectes. E ecce subi.¬
to innumerabiles sc̃oꝵ populi
qui tenebantur in morte
captiui: saluatoris sui genibꝰ
ob uoluti. lacrimabili eũ obse.¬
cratione deposcunt dicentes.
Aduenisti redẽptor mundi.
ad uenisti quẽ desidantes
cotidie sꝑabamꝰ. Ad uenisti.
quẽ nobis uenturũ lex nũci
auerat & ꝓpħe: Ad uenisti.
donans in carne uiuens indul¬
genciã peccatorib mundi. sol-¬
uere de functos captiuos infer¬
ni. Des cendisti ꝓ nobis ad infe-¬
reuersus ad suꝑnos Posuisti ti¬
tulũ gloriȩ in celo: pone sig¬
nĩ uictorie in inferno. Rec
mora post quã audita ẽ postulacio
atq altercacio innumerabi¬
liũ captiuorũ: statĩ dñi iussu
om̃s antiqͥ iusti. iura potestatis

Expanded text:
requireres culpam. In quo requireres culpam. In quo nihil mali cognoveras, quare eum ad nostram patriam perducebas? Istum liberum adduxtrorum infernalium voces, sine aliqua mora ad imperium Domini ac Salvatoris nostri omnes ferrei confracti sunt vectes: et ecce subito innumerabiles sanctorum populi, qui tenebantur in morte captivi, Salvatoris sui genibus obvoluti, lacrymabili eum obsecratione deposcunt, dicentes: Advenisti, Redemptor mundi; advenisti, quem desiderantes quotidie sperabamus; advenisti, quem nobisaverat et prophetae; advenisti donans, in carne vivens, indulgentiam peccatoribus mundi, solvere defunctos captivos inferni. Descendisti pro nobis ad infereversus ad superos. Posuisti titulum gloriae in saeculo, pone signum victoriae in inferno. Nec mora, postquam audita est postulatio atque altercatio innumerabilium captivorum, statim a Domini jussu omnes antiqui justi jura potestatis
Abbreviated transcription (Latin):
facere uoluisti: Ecce iã totas
tibi tenebras suo ipso splendo¬
re fugauit. & om̃s tuos carce¬
res fregit. captiuos ciecit. liga¬
tos soluit: luctus eorũ ingau¬
diũ. cõmutauit Ecce ipsi qui
sub nr̃is solebant suspirare tor¬
mentis: insultant nobis de
ꝑceptione salutis. E non solum
iã nichil uerentur: insuꝑ & mi¬
nantur. Nũ quã hic ita suꝑbi¬
erant mortui: nec aliquando
sic potuerant lȩti eẽ captiui:
Ut quid huc istum adducere
uoluisti. quo ueniente om̃s
sunt lȩticiȩ restituti : qui ante
fuerant desꝑatiͦ. Nullus hic iã
solitus eorũ mugitus auditur :
nullus resonat gemitus. Oprin
primo ad quisieras ꝑ paradisi
amissionem: nunc ꝑdidisti ꝑ
crucem. Periit om̃is leticia
tua: in luctum conũsa sunt
gaudra tua. Dum tu xpm̃ suspen¬
dis in ligno. ignoras quanta dãp¬
na sustinc̾as in inferno. Preuidere.
non poteras. quia euersorẽ regni
tui in mortẽ sine reatu aliquo
ꝑducebas. Attenderes causa:

Expanded text:
facere voluisti? Ecce jam totas facere voluisti? Ecce jam totas tibi tenebras suo splendore fugavit, et omnes tuos carceres fregit, captivos ejecit, ligatos solvit, luctus eorum in gaudium commutavit. Ecce ipsi qui sub nostris solebant suspirare tormentis, insultant nobis de perceptione salutis; et non solum jam nihil verentur, insuper et minantur. Nunquam hic ita superbierant mortui, nec aliquando sic potuerunt laeti esse captivi. Utquid huc istum adducere voluisti, quo veniente omnes sunt laetitiae restituti, qui ante fuerant desperati? Nullus hic jam solitus eorum mugitus auditur, nullus resonat gemitus. Factuprimum acquisieras per paradisi amissionem, nunc perdidisti per crucem: perit omnis laetitia tua, in luctum conversa sunt gaudia tua. Dum tu Christum suspendis in ligno, ignoras quanta damna sustineas in inferno. Praevidere non poteras, quia eversorem regni tui in mortem sine reatu aliquo perducebas? Si attenderes causam,
Abbreviated transcription (Latin):
ad infernorũ ꝓfunda descendit:
Cũq tenebrarũ terminum
quasi quidã dep̃dator splendidꝰ
ac terribilis adtigis set
aspicientos eum impiȩ ac tarta.¬
reȩ legiones. ttrritȩ ac tremen¬
tes inquirere ceperunt dicentes
lis Mundus ille qui nobis sub¬
ditus fuit semꝑ. qui nr̃is usibꝰ
mortis tributa ꝑsoluit. nũquã
talia inferis munera destinauit:
Quis ergo iste est qui sic intrepi i¬
dus nros fines ingreditur. & non
solum nrã supplicia ñ uerctur.
insuꝑ & alios de uinculis nr̃is
absoluit: An forte ipse est de
quo princeps nr̃ paulo ante
dicebat. quod ꝑ eius mortem.
tocius mundi acciꝑae potesta
tem Sed si iste est: in contra¬
riũ est nm̃ preliatoris uersa
sentencia. E dũ sibi uincere
uisus est: ipse pociꝰ uictus atq
ꝓstratus est O princeps nr̃. hic¬
ne est ille. de cuius tibi semꝑ
futura morte plaudebas: Ipse
est in cuius cruce omnẽ mundũ
Quid est qd̾ egisti  Quid ͤ q uod

Expanded text:
ad inferorum profunda descendit. ad inferorum profunda descendit. Cumque tenebrarum terminum quasi quidam depraedator splendidus ac terribilis attigisset, aspicientes eum impiae ac tartareae legiones, territae ac trementes inquirere coeperunt dicentes: lis? Mundus ille qui nobis subditus fuit, semperque nostris usibus mortis tributa persolvit, nunquam talia inferis munera destinavit. Quis ergo iste est, qui sic intrepidus nsolum nostra supplicia non veretur, insuper et alios de vinculis nostris absolvit? An forte ipse est ille de quo princeps noster paulo ante dicebat, quod ejus morte totius mundi acciperet potetem? Sed si iste est, in contrarium est nostri praeliatoris versa sententia: et dum sibi vincere visus est, ipse potius victus atque prostratus est. O princeps noster, hicne est ille de cujus tibi semper futura morte plaudebas? ipsene est in cujus cruce omnem mundum Quid est quod egisti? Quid est quod
Abbreviated transcription (Latin):
euident̃ ostendit dicens. Dz
ulcionũ dns. ds ulcionum
libere ęgit. Solus ce enim
ipse libere egit: qui nobis ho¬
die ostendit qͥd egerit: bibere
enĩ egit de quo multũ ante
fuerat ꝓpħatũ: quia factus
est sicut homo sine adiutorio
inter mortuos liber. Uultis
tam̃ scire qͥd ȩgerit: Audi te
quid fecerit. Nulla necessita te.
sed ꝓpͥa uoluntate: in ligno
se suspendi ꝑmisit. Glauis
corpus suũ ꝑforari non renu¬
it: animã ponendo: mortem
sustinuit. Carnẽ in sepulchro
neposuit. & comitante secũ
anima : ad inferna descendit:
Tenebrarũ & mortis pͥncipẽ
cobligauit. legiones illius pro¬
turbauit. portarũ inferni
uectes ferreos fregit : om̃s uis¬
tos qui originali peccato astricͤ¬
ti tenebantur absoluit. Eap-
bcce audistis quod defensor
nr̃e ulcionis lib̾e egisse descri:¬
bitur. Postquã enĩ exaltatus.
id ẽ a iudeis in cruce suspens
est: ut breuit̾ cuncta ꝑstrin¬
gam. mox ut spm̃ reddidit.
unita suę diuinitati anima

Expanded text:
evidenter ostendit, dicens: Deus ultionum Dominus, Deus ultionum libere egit . Solus etenim ipse libere egit, qui nobis hodie ostendit quid egerit. Libere enim egit, de quo multo ante fuerat prophetatum, quia factus est sicut homo sine adjutorio inter mortuos liber . Vultis taquid fecerit. Nulla necessitate, sed propria voluntate in ligno se suspendi permisit; clavis corpus suum perforari non renuit, animam ponendo mortem sustinuit, carnem in sepulcro deposuit, et comitante secum anima ad inferna descendit; tenebrarum et mortis principem colligavit, legiones illius perturbavit, portarum inferni vectes ferreos confregit, omnes justos qui originali peccato astricti tenebantur absolvit, captiEcce audistis quod defensor nostrae ultionis libere egisse describitur. Postquam enim exaltatus, id est, a Judaeis in cruce suspensus est, ut haec breviter cuncta perstringam, mox ut spiritum reddidit, unita suae divinitati anima
Abbreviated transcription (Latin):
salpandã carnẽ p̃buit. quam
clausis ianuis introduxit. Qua
in re duo mira. & iuxta huma¬
nam racionẽ sibi ualde contra¬
ria ostendit. dũ post resurrecti¬
onẽ corpꝰ suũ & incorruptibile

Expanded text:
palpandam carnem praebuit, quam clausis januis introduxit. Qua in re duo mira, et juxta humanam rationem sibi valde contraria ostendit, dum post resurrectionem suam corpus suum et incorruptibile
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestis patriȩ anhelate: Nemo
in huiꝰ uite itinere corpeat:
ne inpatria locũ ꝑdat. Nemo
moras ad appetenda studi a
in nectat: sed cepta ꝑficiat.
ne minime liceat implere
qd̃ in choat. si ad amorem dĩ
pigri ñ sumus. Aduuat ipse

Expanded text:
elestis anhelate. Nemo in hujus vitae itinere torpeat, ne in patria locum perdat. Nemo moras ad appetenda studia innectat, sed coepta perficiat, ne minime liceat implere quod inchoat. Si ad amorem Dei pigri non sumus, adjuvat ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ignoscat. ipse aguoscit & uenit
adlucem: cui grãs agit. Quod
ille qͥd in se occidissce: often¬
dera: dicit dnõ: Auerte fa¬
ciem tuã apeccatis meis:
E qua fronte dicit nisi it̾um
dicat. qm̃ facinꝰ meũ ego
agnosco. & peccatũ meum
contra me ẽ sẽꝑ: Sit ante
te qd̃ non uis esse ante dm̃:
tum tuũ. retorquet tͥ illud
ds ante oculos tuos Cb̾tẽ
retorquebit. quando iam
penitentiȩ fructꝰ nullꝰ erit:

Expanded text:
ignoscat, ipse agnoscit, et venit ignoscat, ipse agnoscit, et venit ad lucem, cui gratias agit quod illi, quid in se odisset, ostenderit. Dicit Domino: Averte faciem tuam a peccatis meis. Et qua fronte dicit, nisi iterum dicat? Quoniam facinus meum ego agnosco, et peccatum meum contra me est semper . Sit ante te, quod non vis esse ante Domintum tuum, retorquet tibi illud Deus ante oculos tuos: et tunc retorquet, quando jam poenitentiae fructus nullus erit.
Abbreviated transcription (Latin):
alans ꝗ ecrater: ipse homo
fecit: Dele qd̃ fecisti. ut d̾s
saluae quod fecit Oportor ut
oderis in te opus tuũ. ce ame
in te opus dĩ. Cũ aut̃ cepit
tibi displicere: quod fecisti.
inde incipiunt bona oꝑa
tua : quia accusas mala oꝑa
tua. Initiũ bonoꝵ oꝑum.
confessio ẽ oꝑũ maloꝵ. Faeis
ueritatem. & uenis ad lucẽ:
Quid est facis ueritatem
Non te palpas. ñ tibi blandi¬
ris. ñ te adulas. non dicis
iustꝰ sũ cũ sis iniquus. & facis¬
ueritatẽ. Uenis aut̃ adlucẽ
ut manifestentur oꝑa tua.
qͥa in dõ facta sunt: quia
cehoc ipsũ qd tibi displicuit
peccatũ tuũ. non tͥ displice¬
r&e nisi d̾s tͥ lucene & eius
ueritas tibi ostenderetur:
Sed qri &iã admonitꝰ diligit᷑
peccata sua. odit ad monentẽ
lucẽ & fugit eã: ut non
arguantur oꝑa eiꝰ mala
quȩ facit Qui aut̃ facit
ueritatẽ. accusat in se
mala sua. non sibi parcit
ñ sibi ignoscit. ut deus
ignoscat: quia qd̃ uult ut ds̃

Expanded text:
audis peccator, ipse homo audis peccator, ipse homo fecit: dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit, oportet ut oderis in te opus tuum et ames in te opus Dei, cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua, initium bonorum operum, confessio est operum malorum. Facis veritatem, et venis ad lucem, Quid est facis veritatem, non te palpas, non tibi blandiris, non tibi adularis, non dicis justus sum, cum sis iniquus et incitem, venis autem ad lucem ut manifestentur opera tua quia in Deo facta sunt, quia et hoc ipsum, quod tibi displicuit peccatum tuum, non tibi displiceret nisi Deus tibi luceret et ejus veritas tibi ostenderet, Sed qui etiam admonitus diligit peccata sua, odit admonentem lucem et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala quae diligit. Qui autem facit veritatem accusat in se mala sua, non sibi parcitn sibi ignoscit, ut Deus ignoscat; quia quod vult ut Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ad lucẽ: Hoc enĩ sequitur:
Qui aut̃ facit ueritatem
uenit adlucẽ. ut manifesten¬
tur oꝑa eiꝰ: quia in dõ sunt
facta: Quoni gͦ quidã bonũ
opꝰ fecerunt. ut uenirent
nebras si om̃s peccatores inue¬
nit. & om̃s apeccato sanat.
& serpens ille in quo figirata.
ẽ mors dnĩ eos sanat qͥ morsi
fuerant. & ꝓpt̾ morsus serpen¬
tis crectus est serpens id est
mors dñi ꝓpt̾ mortales hões
qͦs inuenit inuistos: Quomͦ
intelligitur. Hoc est autẽ¬
mundũ: &e dilexerunt ho-¬
mines magis tenebras quã
lucẽ. Erant enĩ mala oꝑa
eoꝵ Quid enĩ hoc: Quorũ
enĩ erant bona oꝑa: Nonne
uenisti att iustifices impios:
Sed dilexerunt in qͥt tenebras
magis quã lucem: Ibi posuit
uim: Multi enĩ dilexerunt
peccata si ia. qͥa qͥ confitetur
peccata fua ce accusat pecca¬
ta sua: iam cũ dõ facit Accu-¬
sat qds reccata tua Si & tu
accuses: coniungeris dõ: Quasi
oue ni sunt homo & peccator:
Es audis hom o os fecit. ꝗd

Expanded text:
Hoc enim sequitur: Qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, quia in Deo sunt facta. Quomodo ergo quidam bonum opus fecerunt ut venirent nebras, si omnes peccatores invenit, et omnes a peccato sanat, et serpens ille, in quo figurata est mors Domini, eos sanat, qui morsi fuerunt, et propter morsus serpentis erectus est serpens, id est, mors Domini propter mortales homines, quos invenit injustos. Quomodo intelligitur: hoc est jdilexerunt homines magis tenebras quam lucem, erant enim mala opera eorum: quid est enim, hoc, quorum enim erant bona opera? nonne venisti, ut justifices impios? Sed dilexerunt, inquit, tenebras magis quam lucem, ibi posuit vim: multi enim dilexerunt magis peccata sua, quia qui confitetur peccata sua et accusat peccata sua, jam cum Deo facit. Accusat Dominus peccata tua, si et tua accuses conjungeris Deo, quasi duo essent, homo et peccator. Quod audis homo Deus fecit. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
cȩci erant uenenatã & suꝑbã
ce in sanabilẽ arrogantiam :
Dñs iħc ista contexuit. quę
in hac parabola leguntur.
quã ipse illis non intelligen¬
tibꝰ exponere dignatus est:
Inqua nossalubrit̃ si aduer¬
tamꝰ admonuit. ñ głari in
humana sapientia : non in
morũ dignitate. si humilitas
sunt pagani qͥ scđm quandã
uitȩ huiꝰ consuetudinem
dicunt᷑ boni homines. in no¬
ccentes. & qͦsi obseruantes
ea quȩ in lege p̃cepta sunt.
deferentes honorem paren¬
tibꝰ suis. sĩ mechantes. non
homicidiũ ꝑpetrantes. non
furtũ facientes. non falsum
adũsus quenꝗ testimoni um
ꝑhibentes: O cęt̾ã quȩ in
lege mandata sunt uelut

Expanded text:
caeci erant, venenatam, et superbam, et insanabilem arrogantiam, Dominus Jesus ista contexuit, » quae in hac parabola leguntur, quam ipse illis non intelligentibus exponere dignatus est; in qua nos salubriter, si advertamus, admonuit, non gloriari in sapientia humana, non in morum dignitate, si humilitas sunt pagani, qui secundum quamdam vitae hujus consuetudinem dicuntur boni homines, innocentes, et quasi observantes ea quae in lege praecepta sunt; deferentes honorem parentibus suis, non moechantes, non homicidium perpetrantes, non furtum facientes, non falsum adversus quemquam testimonium perhibentes; et caetera, quae in lege mandata sunt, velut
Abbreviated transcription (Latin):
uitam: Sequitur Non enĩ
misit d̾s filiũ suũ in mun¬
dũ ut iudicce mundum : sed
ut saluat᷑ mundꝰ ꝑ ipsun:
Ergo quantũ in medico est.
sanare uenit ȩgrotũ. se inte¬
rimit : qͥ p̃cepta medici ob.¬
seruare non uult: Uenit
saluator ad mundũ. Quare
saluator dictꝰ ẽ mundi nisi
ut saluce mundũ. non ut
iudicae mundũ: Saluari
ñ uis ab ipso. ex te iudicabe¬
ris. E qͥd dicam uidicaberis
Uidete qͥd ait Qui credit
in eũ. ñ iudicabitur Qui aut̃

Expanded text:
im misit Deus Filium suum in mundum, ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum. Ergo quantum in medico est, sanare venit aegrotum. Ipse se interimit, qui praecepta medici observare non vult. Venit Salvator ad mundum: quare Salvator dictus ut salvet mundum, non ut judicet mundum? Salvari non vis ab ipso? ex teipso judicaberis. Et quid dicam judicaberis? Videte quid ait: « Qui credit in eum non judicatur. Qui aut
Abbreviated transcription (Latin):
Uis sit uillicus mni¬
quitatis qui dñi
uoce laudatur
Cutꝰ cũ uellem scire ra¬
tionẽ. & de quo fonte.
ꝓ cesscrit. reuolui uolu¬
men cuangelicũ: & int̾
cctera repperi quod

Expanded text:
ui sit uilicus iniquitatis, qui domini uoce laudatus est. cuius cum uellem scire rationem et de quo fonte processerit, reuolui uolumen euangelicum et inter cetera repperi, quod
Abbreviated transcription (Latin):
& ille mecũ: hoc significa¬
uit quod si eum in hoc mun¬
do reficimus bonis oꝑibus
nr̃is. ille nos in futuro scło
reficiat muncribus suis.
secundũ illud qd̾ in euangłio
scriptũ est. Uenite bene¬
dicti patris mei. ꝑcipite

Expanded text:
escit: hoc significat, quod si Deum in hoc mundo reficimus bonis operibus nostris, ille nos in futuro saeculo reficiet muneribus suis; secundum illud quod in Evangelio scriptum est, Venite, benedicti, p
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Eadẽ namq turba no¬
xiae consuceudinis quȩ supͣ
cȩcs̃ clamabatͤ ne lumen
poeeret increpabat. & iã susci¬
pientem publicansĩ ne ib̾m
uideat tardat. Sed sicut
cecis turbarũ uoces magis
magisq clamando deuicit.
aita pusillus necesse est turbae
nocentis obstaculũ. altiora
pceendo transcendat: terrena
relinquat. arborẽ crucis ascen¬
dat. Dy comorus namq
sed altitudine p̃stans.  Wnde
& alatinis celsa nuncupat᷑.
Eicus fatua dicit᷑ & eadem
dñigca crux credentes alit
ut ficus. ab incredulis

Expanded text:
rat. Eadem namque turba norat. Eadem namque turba noxiae consuetudinis, quae supra caecum clamantem ne lumen peteret, increpabat , etiam suspicientem Publicanum, ne Jesum videat, tardat. Sed sicut caecus turbarum voces magis ac magis clamando devicit, ita pusillus, necesse est turbae nocentis obstaculum altiora petendo transcendat, terrena relinquat, arborem crucis ascendat. Sycomorus namque, quae sed altitudine praestans, unde et a Latinis celsa nuncupatur, ficus fatua dicitur. Et eadem dominica crux, quae credentes alit ut ficus, ab incredulis
Abbreviated transcription (Latin):
illum. qͥa inde crat transitu¬
riis. Quȩ impossibilia sunt
apud homines. possibilia sunt
apud dm. Ecce enĩ camelus
deposita gibbi sarcmna. ꝑfora¬
men acus transit. hoc ẽ diues
& publicanus relicto honere
diuitiarũ. contẽpto censu
fraudiũ: angustam portam
ascendit. Qui mira deuotio¬
ne fidei aduidendũ saluaio¬
rem. qd̃ natura minus habu¬
crat: ascensu suppla arboris.
atq idõ iniuste quãuis ipse
rogare non auder&e. benedic¬
tionẽ dnĩce susceptionis quã
desiderabat accepit. Mystice
autẽ Nachcus qͥ int̾pretat᷑
iustificatꝰ. credentem ex
gentibꝰ popłm significat
Qui quanto curis scłaribus
occupatior: tanto flagicus
depͥmentibꝰ erat factus
humilior. Sed ablitus est: sed
scĩficatus. sed iustificatꝰ. in no¬
dĩ nr̃i. ui intrantẽ iericho
saluatorẽ uidere querebat.
sed p̃turba ñ poterat: qͥa grãe
fidei quã in mundo saluator
attulit. participare cupiebat.
Sed molita uicioꝵ consuetudo.
ne ad uotum ꝑ uenirae obstite¬

Expanded text:
rat transiturus. Quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum . Ecce namque camelus deposita gibbi sarcina per foramen acus transit , hoc est, dives et publicanus, relicto onere divitiarum, contempto sensu fraudium, angustam portam  ducit ascendit . Qui mira devotione fidei ad videndum Salvatorem, quod natura minus habuerat, ascensu supplet arboris, atque ideo juste, quamvis ipse rogare non audeat, benedictionem dominicae susceptionis, quam desiderabat, accepit. Mystice autem Zacchaeus, qui interpretatur justificatus, credentem ex gentibus populum significat. Qui quanto curis saecularibus occupatior, tanto flagitiis deprimentibus erat factus humilior. Sed ablutus est, sed sanctificatus, sed justificatus in nori , qui intrantem Jericho Salvatorem videre quaerebat, sed prae turba non poterat. Quia gratiae fidei, quam mundo Salvator attulit, participare cupiebat, sed inolita vitiorum consuetudo, ne ad votum perveniret, obstite
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s sͥmĩ. & iam si nobis aliqua
ut solae fieri peccata subripi¬
unt: quantũ possumꝰ cũ đi
adutorio laboremꝰ. iciuniis.
uigilus. orationibus. elemosi¬
nis. mundare sordida. lapsa
in nobis nichil inueniat. qd
oculos suos suȩ maiestatis
offendat. Iuia de ipso scrip¬
tum est. Ecce sto adhostiũ
&e appaeruerit michi. intrabo
ad illũ & cenabo cum illo

Expanded text:
arissimi, etiamsi nobis aliqua, ut solet fieri, peccata subrepunt, quantum possumus, cum Dei adjutorio laboremus, jejuniis, vigiliis, orationibus, eleemosynis mundare sordida, lapsa in nobis nihil inveniat quod oculos suae majestatis offendat: quia de ipso scriptum est, Ecce sto ad ostium et aperuerit mihi, intrabo ad illum, et coenabo cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
Oe om̃s escã spiritalẽ mandu.¬
cauer̃. sp̃italẽ utiq ñ corpo¬
magna nos aliud. spiritalem
Non patres illoꝵ guibꝰ nos
similess non quibꝰ illi similes
fuerunt: Hic est gͦ panis de
celo descendens. ut si quis
ex ipso manducauerit ñ
moriatur. sed qd̾ ꝑtin&e ad
uirtutem sacramenti: non
qd̃ ꝑtinae aduisibile sacra¬
mentũ Qui manducat
intus non foris. qui mandu¬
cat in corde: non qͥ premit
dente: Ego sũ panis uiuus
qͥ de cȩlo descendi Ideo ui.¬
uus. quia de cęlo descendi:
De cȩlo descendit ce manna.
sed manna umbra erat: iste
ueritas est: Si quis mandu¬
cauerit ex hoc pane: iuuice
in ęt̾nũ: E panis quẽ ego
dabo. caro mea ẽ: ꝓmundi
uita: Hoc quando caꝑet
nem uocatur caro. quod
ñ capit capit Et ideo magis
ñ capit caro : qͥa uocatur
caro: Hoc enĩ exhorruer̃.
hoc ad simulatũ ẽẽ dixer̃.
hoc ñposse fieri putauerunt:
fiant corpꝰ xp̃i. si uolunt
dat in xp̃m. manducet
spiritalit̾ sp̃italẽ eybum.

Expanded text:
em escam spiritualem manducaverunt . Spiritualem utique, non corpomanna, nos aliud; spiritualemnon patres illorum, quibus nos similes sumus, non quibus illi similes fuerunt. Hic est ergo panis de coelo descendens; ut si quis ex ipso manducaverit, non moriatur. Sed quod pertinet ad virtutem sacramenti, non quod pertinet ad visibile sacramentum: qui manducat intus, non foris; qui manducat in corde, non qui premit dente. Ego sum panis vivus qui de coelo descendi. Ideo vivus, quia de coelo descendi. De coelo descendit et manna; sed manna umbra erat, iste veritas est. Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum. Et panis quem ego dabo, caro mea est, pro mundi vita. Hoc quando  F. qnem? Vocatur caro, quod non capit caro: et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro: hoc enim exhorruerunt, hoc adsimulatum esse dixerunt, hoc non posse fieri putaverunt. fiant corpus Christi, si volunt dat in Christum, manducet spiritaliter spiritalem cibum,
Abbreviated transcription (Latin):
uolens oftende taliũ filios.
muratis in inuicẽ murmu¬
ratores. filii murmuratoꝵ:
Patres ur̃i manna manduca.¬
uerunt. &e mortui sunt: non
qͥa malũ erat manna. sed qͥa
Hunc panẽ significauit
manna. hunc panẽ significa.
enĩ inqͥt uos ignorare fr̃s. qͥa
patres nr̃i om̃s sub nube fue.¬
runt ce om̃s ꝑ mare transie-

Expanded text:
olens ostendere talium filios, muratis in invicem, murmuratores, filii murmuratorum? Patres vestri manna manducaverunt, et mortui sunt: non quia malum erat manna, sed quia « Hunc panem significavit manna, hunc panem significat enim, inquit, vos ignorare fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per ma
Abbreviated transcription (Latin):
tibus popłis ambierunt.
c& quasi ex multarum
honore gemmarum con¬
serto :uno diademate
uinitꝰ nob̾ ad exemplũ
pacientiȩ. & confirmati¬
onem fidei preparatoꝰ.
uniuersaliter quidem
in om̃iũ scõꝵ comine¬
moratione lȩtandum
est : sed in horum excel¬
lentia patrum. merito
est exultantius glori¬
andum: Quos grã di

Expanded text:
tibus populis ambierunt, et quasi ex multarum honore gemmarum conserto uno diademate vinitus nobis ad exemplum patientiae et confirmationem fidei praeparato, universaliter quidem in omnium sanctorum commemoratione laetandum est, sed in horum excellentia patrum merito est exsultantius gloriandum, quos grati
Abbreviated transcription (Latin):
resens lectio
actuum apłoꝵ
die festruitatẽ coli¬
predicator de doctor
uiespe aurit spolia
Qui enĩ minc paulus
post conuersionem.
dictus est: antea tũ
impietate extiterit
saulus uocabatur.
Quia et̃ cõmutauit
nomen. Erat de tri¬
bu beniam in.: Eratq
lupꝰ mane. id est pri
gentibꝰ mirifice euan¬
gelica saeramenta di¬

Expanded text:
esens lectio Actuum apostodie festivitatem colipraedicator et doctorvespere dividet spolia. Qui enim nunc Paulus post conversionem dictus est, antea cum in impietate exsisteret Saulus vocabatur, quia cum commutavit nomen. Erat enim de tribu Benjamin, eratque lupus mane, id est, prigentibus mirifice evangelica sacramenta di
Abbreviated transcription (Latin):
ego mittã uobis a patre.
spm̃ ueritatis qͥ a patre
ꝓcedit: ille destimonium
phibebit de me. Et uos
testimoniũ ꝑhibebitis.
Notandũ aut̃ in primis.
cedere subiunxit. Hon
qͥa ilem sp̃s aliter a patre
procedit. quã a filio mit¬
titur: Aut alio tempore
a patre procedit. quã cũ
filius eum ã se mttti.
a patre dicit procedere.
ut aliã potris. aliã ẽẽ
suã ꝑsonã designae. atq¬
de & operatione denun¬
tiet. Eũ enĩ eius dẽ
sp̃s grã datur hominib
mittitur ꝓfecto sp̃s a
patre. mitcitur & a filio
Procedit a patre. ꝓcedit
& afilio. quia &e eiꝰ missio.
ipsa processio est: qua ex
patre procedit & filio.
luntatẽ cũ patre & filio¬
uult spirat. & uocem eiꝰ¬

Expanded text:
bis a Patre, Spiritum veritatis, qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me. Et vos testimonium perhibebitis. Notandum autem imprimis qcedere subjungit, non quia idem Spiritus aliter a Patre procedit quam a Filio mittitur, aut alio tempore a Patre procedit  Al. om. Filius eum a se mitti, et a Patre dicit procedere, ut aliam Patris, aliam esse suam personam designet, atqet operatione denuntiet. Cum enim ejusdem Spiritus gratia datur hominibus, mittitur profecto Spiritus a Patre, mittitur a Filio; procedit a Patre, procedit et a Filio, quia ejus missio ipsa processio est qua ex Patre procedit et Filio.luntatem cum Patre et Filivult spirat ; et si
Abbreviated transcription (Latin):
ait: haec omĩa oꝑatur
unus atq idem sp̃s. diui¬
deris singulis: prout uult
Adueniens aut̃ sp̃s tes¬
timonium ꝓhibuit de
de illo erant scienda mor¬
talibus clara illis luce
reuelauit. Quod uidelica
ȩqualis &e consubstantia.¬
quod consubstantialis
factus ẽ nobis in fine secu¬
lorũ. qd de uirgine¬
peccato in mundo. quod
quando uoluit
& qua uoluit morte tran¬
siuit de mundo. qd uera
passus est & resurrexit
carnẽ ad cȩlos ascenden¬
do leuauit. atq in pa¬
terne gloriae dextera
constituit. quod omĩa
ꝓpħarũ scripta illi testimo¬
nium ꝑhibent. qd̃ confes¬
sio nominis eiꝰ usq ad fi¬
nes erat propaganda ter¬
rarũ. cȩteraq fidei illiꝰ
mysteria sp̃s scĩ testimonio
sunt reserata discipulis.
neq illis tantũ modo. sed
credunt in dnm̃. quicqͥd
recte sapiunt: eius dem
sp̃s est munere concessũ.
Ille gͦ inquit testimoniũ
phibebit de me: & uos
testimoniũ ꝑhibebttis.
quia quȩ spu intꝰ docente
ꝑceperant. haeo ab iecto

Expanded text:
r unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Adveniens autem Spiritus testimonium perhibuit de de illo erant scienda mortalibus, clara illis luce revelavit: quod videlicet aequalis et consubstantiaquod consubstantialis nobis factus est in fine saeculorum, quod de Virginepeccato vixit in mundo, quod quando voluit et qua voluit morte transivit de mundo, quod verpassus et resurrexit carnem ad coelos ascendendo levavit atque in paternae gloriae dextera constituit, quod omnia prophetarum scripta illi testimonium perhibent, quod confessio nominis ejus usque ad fines erat propaganda terrarum, caeteraque fidei illius mysteria Spiritus sancti testimonio sunt reserata discipulis. Neque illis tantummodo, sed credunt in Dominum, quidquid recte sapiunt, ejusdem Spiritus est munere concessum. Ille ergo, inquit, testimonium perhibebit de me, et vos testimonium perhibebitis, quia quae Spiritu intus docente perceperunt, haec abjecto
Abbreviated transcription (Latin):
turbe suꝑ doctrina
cius Erat enĩ docens
cos quasi. potestatẽ
habens: non quasi scri
agã in eo Eloquia
Propter quẽ numerũ
ammonitus sũ etiam
precepta ista ad sep¬
tem illas referre sen¬
tentias quas in prin¬
cipio sermonis hutꝰ
posui debeatis: cum
dicerẽ ad illas septẽ
petitiones sp̃s scĩ quas
esaias ꝓphcta cõme-¬
morat Sed suie iste
ordo in his conside¬
randus sit siue aliqͥs
alius: facienda sunt
si uolumus edifficare
supra petram¬

Expanded text:
turbae super doctrina ejus: erat enim docens eos, quasi potestatem habens, non quasi Scribagam in eo: eloquiaPropter quem numerum admonitus sum etiam praecepta ista ad septem illas referre sententias, quas in principio sermonis hujus posuit, de beatis cum diceret; et ad illas septem operationes Spiritus sancti, quas Isaias propheta commemorat : sed sive iste ordo in his considerandus sit, sive aliquis alius, facienda sunt si volumus aedificare super petram
Abbreviated transcription (Latin):
beat ambulare: Dis¬
piciamus cuncta pre¬
sentia: nulla sunt &¬
enim quȩ transire
possunt: Gurpe sit
diligere: quȩ constat
citius perire: Ron nos
terrenaꝵ rerũ amor
superet: ñ suꝑbia infla
ñ ira dilaniet. non
luxuria polluat. non
inu̾idia consumat.
ipsos Qđ si ꝑfecte a

Expanded text:
beat ambulare. Despiciamus cuncta praesentia, nulla sunt etenim quae transire possunt. Turpe sit diligere quod constat citius perire. Non nos terrenarum rerum amor superet, non superbia inflet, non ira dilaniet, non luxuria polluat, non invidia consumat. tipsos. Quod si perfecte a
Abbreviated transcription (Latin):
ercusatio. quando
hec ostendetur quȩ
redẽptoris uiam. usu
quippe uirtutũ iam
ita plana facta est.
ut ꝑ cam feminis li¬
beat ambulare Dis¬
piciamus cuncta pre¬
sentia: nulla sunt &¬
enim quȩ transire
possunt: Gurpe sit
diligere: que constat
citius perire: Non nos
terrenaꝵ rerũ amor
sliperet: ñ suꝑbia infla
ñ ira dilaniet. non
luxuria polluat. non
muidia consumat.
& nos amore eius dis¬
camus uincere nosma¬
ipsos Qđ si ꝑfecte a¬
gimus: ñ solum immi¬
nentes penas euadimꝰ.
sed cõmuni cum mar¬
tirib gloria remune.¬

Expanded text:
excusatio, quando excusatio, quando haec ostendetur, quaeRedemptoris viam; usu quippe virtutum ita jam plana facta est, ut per eam feminis libeat ambulare. Despiciamus cuncta praesentia, nulla sunt etenim quae transire possunt. Turpe sit diligere quod constat citius perire. terrenarum amor superet, non superbia inflet, non ira dilaniet, non luxuria polluat, non invidia consumat.  nos amore ejus discamus vincere nosmetipsos. Quod si perfecte agimus, non solum imminentes poenas evadimus, sed communi cum martyribus gloria remune
Abbreviated transcription (Latin):
ad amorẽ illius sola
sua mors minime sibi¬
sufferit. Consideremꝰ
fratres hanc feminã
consideremꝰ nos qui
menbris corporis uiri
sumꝰ. in eius compara¬
tione quid estimabi¬
mur. Sepe namq
agenda aliqua bona
ꝓponimꝰ. sed si unus
contra nos leuissimus
sermo ab ore irridentis
eruperit: ab intentione
actionis nr̃ȩ fracti ꝓtiñ
& confusi resilimus.
Ecce nos plerumq a
bono opere uerba reuo¬
cant. felicitatẽ uero
a scã intentione fran.¬
gere nec torm̃ta potu¬
crunt Nos in aura
maledictionis in pin¬
gimur. hec ad regnũ
nichiłq cẽ. qđ obsiste¬
bat. custimauit: Nos
ad p̃cepta dñica lar¬
giri nr̃a saltim suꝑflua
carnem dedit Nos cũ
ex diuina iussione filios
amittimꝰ. sine excusati.¬
one lugemus. hec eos
uelut mortuos plange¬
ret: si non obtulissẽt.
Gũ gͦ ad ulud terribile
examen districtus uider
uenerit. quid nos iuri
dicemus cũ istius feminȩ
bilitate mentis suȩ:
Que cunc erit uiris

Expanded text:
et amori illius sola et amori illius sola sua mors minime suffecit. 4. Consideremus, fratres, hanc feminam, consideremus nos, qui membris corporis viri sumus, in ejus comparatione quid existimabimur. Saepe namque agenda aliqua bona proponimus, sed si unus contra nos vel levissimus sermo ab ore irridentis eruperit, ab intentione actionis nostrae fracti protinus et confusi resilimus. Ecce nos plerumque a bono opere verba revocant. Felicitatem vero a sancta intentione frangere nec tormenta potuerunt. Nos in auram maledictionis impingimus; haec ad regnum nihilque esse quod obsistebat aestimavit. Nos ad praecepta dominica largiri nostra saltem superflua carnem dedit. Nos cum ex divina jussione filios amittimus, sine consolatione lugemus; haec eos velut mortuos plangeret, si non obtulisset. Cum ergo ad illud terribile examen districtus judex venerit, quid nos viri dicemus, cum hujus feminae bilitate mentis suae quae tunc erit viris
Abbreviated transcription (Latin):
dum uero ualde . ẽ
quomodo etiã mat̾
dicat᷑ fideles enim
disciplos fr̃s uocare
dignatus est dicens ite
nunciate fr̃ib meis ut
frater dnĩ fieri ad fidẽ
est credendo: mater
efficitur predicando.
Quasi enĩ parit dñm.
quem cordi audientis
infuderit: & mater eiꝰ
si ꝑ eius uocem amor
dñi in ꝓximi mente
generatur: Ad quã
rem nobis idonee con¬
firmandã ad est beata
felicitas cuiꝰ hodie na¬
talicia celebramus.
que credendo extitit
ancilla xp̃i & predi¬
cando facta .ẽ. mater
xp̃i Septem quippe
filios sicut in gestis cius
em̃datiorib legitur
post se timut uiuo¬
consul eristerei. unta
ordinẽ tẽpoꝵ honoris
sui locũ teneret At si
quis posterius ad con¬
sulatũ ueniens ñ semel
sed bis fortasse aut ter
fieret: etiã illos laude
& honore transcendẽt:
qui non plusquam
semel consul extitissent:
Tlicit gͦ beata felicitas
martires. quȩ tot ante
se mortuis fili is ꝓ ap̃o
frequent̃ occubuit: qͥa

Expanded text:
dum vero valde est dum vero valde est quomodo etiam mater dicatur. Fideles enim discipulos fratres vocare dignatus est, dicens: Ite, nuntiate fratribus meis . frater Domini fieri ad fidem est credendo, mater efficitur praedicando. Quasi enim parit Dominum, quem cordi audientis infuderit. Et mater ejus per ejus vocem amor Domini in proximi mente generatur. 3. Ad quam rem nobis idonee confirmandam adest beata Felicitas, cujus hodie natalitia celebramus, quae credendo exstitit ancilla Christi, et praedicando facta est mater Christi. Septem quippe filios, sicut in gestis ejus emendatioribus legitur, sic post se timuit vivoconsul existeret juxta ordinem temporum honoris sui locum teneret; at si quis posterius ad consulatum veniens consul non semel, sed bis fortasse aut tertio fieret, etiam illos laude et honore transcenderet qui non plus quam semel consules exstitissent. Vicit ergo beata Felicitas martyres, quae, tot ante se morientibus filiis, profrequenter occubuit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Rmi brcius est
lectio recitata
sed magis miste¬
rioꝵ ponderibus
grauida: Iħs & enim
conditor & redẽptor
nr̃ matrẽ se nosse
dissimulat : & quȩ ei
mater sit. qui pro¬
pinqui. non ꝑ cog¬
nationem carnis.
sed ꝑ coniunctionẽ
sp̃s designat᷑ diceñs:
Quȩ est mat̾ mea &
qui sunt fratres mei:
Quicumq enim feccrit
uoluntatem patris
mei qui in eelis est.
ipse m̃s frater & soror
& mater est Quib
nobis uerbis quid
aliuid uinuit. nisi qđ
obsequentes iussionibꝰ
suis multos et genti¬
litate colligit. & u¬
deam ex cuuis carne
est genitus ñ cognoscit:
Unde & mater e̾is
cũ quasi non agnos¬
citur: foris stare ꝑ hi¬
betur: quia uidelice
sinagoga id ciito ab
auctore suo non
recognoscit᷑. quia le¬
gis obseruationẽ tenens.
sp̃ualẽ intellectum
ꝑdidit. & sese ad cu¬
stodiam litterȩ foris
fixit: Sed cũ is qui
uoluntatẽ patris stce¬
rit soror & frater
dñi dicitur: propter
unum quẽq sexum
qui ad fidẽ colligit᷑.
mirũ non est Miran¬

Expanded text:
mi, brevis est lectio recitata, sed magnis mysteriorum ponderibus gravida. Jesus etenim conditor et redemptor noster matrem se nosse dissimulat, et quae ei mater sit, et qui propinqui, non per cognationem carnis, sed per conjunctionem spiritus designat, dicens: Quae est mater mea, et qui sunt Quicunque enim fecerit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse meus frater, et soror, et mater est. Quibus nobis verbis quid aliud innuit, nisi quod obsequentes jussionibus suis multos ex gentilitate colligit, et Judaeam, ex cujus carne est genitus, non agnoscit? Unde et mater ejus cum quasi non agnoscitur, foris stare perhibetur, quia videlicet Synagoga idcirco ab auctore suo non recognoscitur, quia, legis observationem tenens, spiritalem intellectum perdidit, et sese ad custodiam litterae foris fixit. 2. Sed cum is qui voluntatem Patris fecerit soror et frater Domini dicitur, propter utrumque sexum qui ad fidem colligitur mirum non est; miran