comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uoo lectionem pͥstinam sequi¬
tur. & de sco euangłio nob̃ ho¬
die recitatum est. tc̾ distuli di-¬
cere qm̃ multa iam dixeram: & de lib̾tate
in quam nos uocat grã saluatoris. ñ p̃t̃eunt᷑
neq negligent̃ fuerat disserendũ. Hinc hodie.
dño acliuuante statuimus loqui uob. Quib
na quidẽ parte inunici: s etiã amici ex quadã
parte facti & futuri. Nam quosdã ibi uidebat
sicuti iam diximus: qui pꝰ eius passionem fue¬
rant credituri. Hos intuens dixerat. Cum ex¬
asttauerttis filium hominis. tc cognoscetis qͥa
ego sum. Erant ibi etrã qui hec illo loquente.
continuo credidunt. Ipsis loquutus est quod
audiuimus hodie. Dicebat gͦ ihe ad eos qui
credid̾ant ei iudeos. Si manseritis in u̾bo meo.
uere discipłi mei eritis. Manendo critis. Qura
enim nc̃ credentes estis: manendo uidentes e¬
ritis. ld̾o sequit᷑. Et cognoseetis u̾itatem. Ueri¬
tas in commutabilis est. Ueritas panis. ẽ. men¬
tis : reficit nec deficit. mutat uescentem. nec

Expanded text:
 lectione pristina sequitur, et de sancto Evangelio hodie nobis recitatum est, tunc distuli dicere, quoniam multa jam dixeram, et de libertate in quam nos vocat gratia Salvatoris, non praetereunter neque negligenter fuerat disserendum: hinc hodie, Domino adjuvante, statuimus loqui vobis. Quibna quidem parte inimici, sed etiam amici ex quadam parte jam facti, et futuri: nam quosdam ibi videbat, sicuti jam diximus, qui post ejus passionem fuerant credituri. Hos intuens dixerat: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Erant ibi etiam qui haec loquente illo continuo crediderunt; ipsis locutus est quod audivimus hodie: Dicebat ergo Jesus ad eos qui crediderant ei, Judaeos: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis. Manendo eritis: quia enim nunc credentes estis, manendo videntes eritis. Ideo sequitur, Et cognoscetis veritatem. Veritas incommutabilis est. Veritas panis est, mentes reficit nec deficit: mutat vescentem, non
Abbreviated transcription (Latin):
bi uiuant: s ei qui ꝑ ipsis mortuus. ẽ. & re¬
surrexit. Precem̃ medicum saucii: portem᷑
in stabłm curandi. lile.ẽ. enim qui ꝓmitcit
sanitatem: qui miseratus. ẽ. in uia semiui-¬
uum a latronib derelictum. infudit oleum
& uinũ. curauit uulnera. leuauit in iumen¬
tum. ꝑdurit ad stabłm. stabulario comiñ-¬
dauit. Cui stabulario: forte illi qui dixit.
Pxpo legatione fungim᷑. Dedit etiã duos nũ-¬
mos: qui impenderent᷑ saucio curando. For¬
in qua saucuis sanat᷑. stabulum est uiatoris:
s ipsi eccłiȩ sursum ẽ. hereditas possessoris.

Expanded text:
bi vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et rebi vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit . Precemur medicum saucii, portemur in stabulum curandi. Ille est enim qui promittit sanitatem, qui miseratus est in via semivivum a latronibus derelictum: infudit oleum et vinum, curavit vulnera, levavit in jumentum, perduxit in stabulum, stabulario commendavit. Cui stabulario? Forte illi qui dixit, Pro Christo legatione fungimur . Dedit etiam duos nummos, qui impenderentur saucio curando : forin qua saucius sanatur, stabulum est viatoris: sed ipsi Ecclesiae sursum est haereditas possessoris.
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est ñ concupisces. Quid gͦ opus .ẽ. ut
impleas: Post concupiscentias tuas ñ eas.
Hoc age int̾im quãdiu sunt illicitȩ cõcu¬
piscentiȩ in carne tua: pꝰ concupiscentiaᷤᷤ tu¬
as ñ eas. Mane in seruitute d̾i. in lib̾tate xp̃i:
mente serui legi d̾i tui. noli te dare concu-¬
piscentiis tuis. Sequendo eas uires eis addis.
Dando eis uires. quomͦ uincis̾. quando  te
si uos filius libauerit tunc uere lib̃i critis:
quando plena & ꝑfecta lib̾tas erit : Quando
nullȩ inimicitiȩ. qͣndo nouissima inimica
destruet᷑ mors. Oportet gͦ corruptibile hoc
induere incorruptionem: & mortale. hoc
induere immortalitatem. Cunc fiet sermo qui
scͥptus est. Absorta ẽ mors in uictoria. Ubi. ẽ mor̾
contentio tua: Quid. ẽ. ubi est mors contentio
est mors contentio tua: lam uiuemus iamñ
moriemur:. in illo qui ꝓ nob̃ mortuus est &
resurrexit. Ut qui uiuunt inquit iam ñ si¬

Expanded text:
dictum est, Non concupisces. Quid ergo opus est? Ut dictum est, Non concupisces. Quid ergo opus est? Ut impleas, Post concupiscentias tuas non eas . Hoc age interim quamdiu insunt illicitae concupiscentiae in carne tua, Post concupiscentias tuas non eas. Mane in servitute Dei, in libertate Christi; mente servi legi Dei tui. Noli te dare concupiscentiis tuis: sequendo eas, vires eis addis; dando eis vires quomodo vineis, quando contra te Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis; quando plena et perfecta libertas erit? Quando nullae inimicitiae, quando « novissima inimica destruetur mors. Oportet enim corruptible hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem: cum autemscriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, contentio tua » ? Quid est, Ubi est, mors, contentio est, mors, contentio tua? Jam vivemus, jam non moriemur, in illo qui pro nobis mortuus est et resurrexit: ut qui vivunt, inquit, jam non si
Abbreviated transcription (Latin):
coerceatur. inest qđ teneatur. Quid autẽ uole¬
bat ille ustus mente. seriuens legi d̾i: nͥ ut om¬
nino ñ ẽẽt qd̃ frenaretim: Et hoc debet conari
omĩs qui tendit ad ꝑfectionem: ut & ipsa con¬
cupiscentia cui ñ dant᷑ ad obediendum m̃bra.
coticlie in ꝓficiente minuat᷑. Uelle inquit adia¬
cet michi: ꝑficere autẽ bonum ñ. Numqͥd
dixit. ñ mͥ adiacet facere bonum: Si hoc dixiᷤ¬
set. spes nulla eẽt. Non ait ñ mͥ adiacet facere:
s ñ michi adiacet ꝑficere. Quȩ est enim ꝑfec¬
tio boni. nͥ consumptio & finis mali: Quiȩ. ẽ
autem consumptio mali. nͥ qd̃ lex dicit. ñ cõ¬
cupisces: Omino ñ concupiscere ꝑfectio bo¬
niest: qi consumptio mali est. Hoc dicebat
ille. ꝑficere bonum ñ mͥ ad iacit: quia nõ
poterat facere ut ñ concupisceret. faciebat
tam̃ ut concupiscentiã refrenaret: ut con-¬
cupiscentiȩ ñ consentiret: & concupiscentiȩ¬

Expanded text:
coerceatur, inest quod teneatur. Quid autem volecoerceatur, inest quod teneatur. Quid autem volebat ille justus mente serviens legi Dei, nisi ut omnino non esset quod frenaretur? Et hoc debet conari omnis qui tendit ad perfectionem, ut et ipsa concupiscentia cui non dantur ad obediendum membra, quotidie in proficiente minuatur. Velle, inquit, adjacet mihi, perficere autem bonum non . Numquid dixit, Non mihi adjacet facere bonum? Si hoc dixisset, spes nulla esset. Non ait, Non mihi adjacet facere, sed, Non mihi adjacet perficere. Quae est enim perfectio boni, nisi consumptio et finis mali? Quae est autem consumptio mali, nisi quod Lex dicit, Non concupisces ? Omnino non concupiscere perfectio boni est, quia consumptio mali est. Hoc dicebat ille, Perficere bonum non mihi adjacet; quia non poterat facere ut non concupisceret: faciebat tantum ut concupiscentiam refrenaret, ut concupiscentiae non consentiret, et concupiscentiae me
Abbreviated transcription (Latin):
desicłiis cius: neq exhibeatis m̃bra ur̃a ar ł¬
ma iniquitatis peccato. Non ait ñ sit: s ñ
regnet. Quãdiu peccatum necesse est. eẽ. in ñ¬
bris tuis. saltem regnum illi auferat᷑: ñ fiat
qd̾ iubet.Surgit ira: noli dare irȩ linguã
ad maledicendum. noli dare irȩ manum aut
pedem ad feriendũ. Non surgeret ira ista ir¬
rationabilis: nͥ eẽt peccatum in m̃bris. S
tolle illi regnum: ñ habeat arma unde cõ-¬
tra te pugnet. Discet etiã ñ surgere: cum ar¬
ma ceꝑit ñ inuenire. Hon exhibeatis mnbra
ur̾a arma iniquitatis peccato. Alioqͥn toti
captiui eritis. & ñ erit dicere m̃te seruo le¬
gi dei. Mens enĩ si teneat arina: m̃bra ũ
mouebunt᷑ in minist̾i̾um furentis peccati. Tene¬
at arcem imꝑator int̾ior: quia sub maiore impe¬
ratore iuuandus assistit. frenet iram: coerceat
concupiscentiã. In est tam̃ qđ frenetira: in est qđ

Expanded text:
desideriis ejus, neque exhibeatis membra vestra ardesideriis ejus, neque exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato . Non ait, Non sit; sed, Non regnet. Quamdiu peccatum necesse est esse in membris tuis, saltem illi regnum auferatur, non fiat quod jubet. Surgit ira? noli dare irae linguam ad maledicendum; noli dare irae manum aut pedem ad feriendum. Non surgeret ira ista irrationabilis, nisi peccatum esset in membris: sed tolle illi regnum, non habeat arma unde contra te pugnet; discet etiam non surgere, cum arma coeperit non invenire. Non exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato; alioquin toti captivi eritis, et non erit dicere, Mente servio legi Dei. Mens enim si teneat arma, membra non moventur in ministerium furentis peccati. Teneat arcem imperator interior, quia sub majore imperatore juvandus assistit; frenet iram, coerceat concupiscentiam. Inest tamen quod frenetur, inest quod
Abbreviated transcription (Latin):
m̃bris meis. Ex hac parte sentit captiuita¬
tem: ubi ñ est impleta iusticia. Nam ubi
condelectat᷑ legi d̾i ñ captiuus s legis ami¬
cus est: & id̾o liber qd̾ amicus. Quid gͦ ex eo
qđ restat : Quid nͥ respiciamus ad illum qͥ
dirit. si uos filius libauerit tunc uere liberi
critis: Deniq & ipse qui loquebat᷑ ad illum
resperit. Infelix ego homo: quis me lib̾abit
inquit de corꝑe mortis huius : Grã dei ꝑ iħ̾en¬
xp̃m dnm nr̃m. Ergo si uos filius libauerit
tunc uere lib̾i eritis. Deniq ita conclusit. Igi¬
tur ipse ego mente seruio legi dei: carne au.¬
tem legi peccati. Ipse ego inquit. Nenĩ duo
sunus int̾ nos contrarii. de diu̾sis pͥncipiis
uenientes: s ipse ego mente seruio legi dei
carne autem legi peccati. quãdiu languor
obluctatiur saluti. S si carne seruis legi pec¬
cati: fac qd̃ ait ipse apłs. Non gͦ regnet pec Nõ¬
catum in ur̃o mortali corꝑe ad obediendũ

Expanded text:
membris meis. Ex hac parte sentit captivitamembris meis. Ex hac parte sentit captivitatem, ubi non est impleta justitia: nam ubi condelectatur legi Dei, non captivus, sed legis amicus est; et ideo liber, quod amicus. Quid ergo ex eo quod restat? Quid, nisi respiciamus ad illum qui dixit, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis? Denique et ipse qui loquebatur, ad illum respexit: « Infelix ego homo, quis me liberabit, inquit, de corpore mortis hujus? Gratia Dei pem nostrum. Ergo si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis. » Denique ita conclusit: « Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati » . Ipse ego, inquit: non enim duo sumus inter nos contrarii de diversis principiis venientes; sed ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legi peccati, quamdiu languor obluctatur saluti. 12. Sed si carne servis legi peccati, fac quod ait ipse Apostolus: Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid dicere. ex qua parte seruimus d̾o li¬
beri sumus: ex qua parte seruimus legi
peccati alhuc serui sumus. Unde dicit apł̃s
qd̃ dicere ciꝑamus. Condelector legi di scd̃m
int̾iorem hoie̾m. Eoce unde lib̾i: unde conde¬
lectamit legi di. Lib̾tas enim delectat. Nã
quãdiu timore facis qd̾ iustum est: ñ ds te
delectat. Quando adhuc seruus facis: lib¬
tas te ñ delectat. Delectet te: & liber es. No
li tunere pęnam: s ama iusticiã. Ndum po¬
tes amare uisticiam: time uł pęnam. ut
ꝑuenias ad amandã iusticiam. Ergo ram il¬
le ex parte suꝑiore lib̾um se. ẽc̃. sentiebat:
unde dicebat. condelector legi d̃i sccłm intio¬
rem hoiẽm. Delectat me lex. delectat me qd̃ iu¬
bet lex: delectat me ipsa iusticia. Uideo autẽ
aliam legem in m̃bris meis: hȩc est q̃ reman¬
sit infirmitas. repugnantẽ legi mentis mee.
& captiuantẽ me in legem peccati quȩ est in

Expanded text:
 dicere, ex qua parte servimus Deo, li dicere, ex qua parte servimus Deo, liberi sumus: ex qua parte servimus legi peccati, adhuc servi sumus. Unde dicit Apostolus quod dicere coeperamus: Condelector legi Dei secundum interiorem hominem. Ecce unde liberi, unde condelectamur legi Dei: libertas enim delectat. Nam quamdiu timore facis quod justum est, non Deus te delectat. Quamdiu adhuc servus facis, te non delectat: delectet te, li timere poenam, sed ama justitiam. Nondum potes amare justitiam? vel time poenam, ut pervenias ad amandam justitiam. Ergo ille jam ex parte superiore liberum se sentiebat, unde dicebat: « Condelector legi Dei secundum interiorem hominem. » Delectat me lex, delectat quod bet lex, delectat me ipsa justitia. Video autem aliam legem in membris meis: haec est quae remansit infirmitas: repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in
Abbreviated transcription (Latin):
s ait. siqutis sine crimine. sicuti.ẽ. homicidium.
adult̾ium. aliqua immundicia fornicationis.
furtum. fraus. sacͥlegium: & cetã huuismodi.
Cum cȩꝑit ea ñ hab̾e homo. debet autem nõ
habere omĩs xp̃ianus homo: incipit caput
erigere ad lib̾tatem.S ista inchoata est ñ ꝑfe¬
cta lib̾tas. Quare inquit aliquis ũ est ꝑfecta
libertas: Quia uideo aliã legem in membris
meis repugnantem legi mentis meȩ. Non
Ex parte lib̾tas: ex parte seruitus. Ndum to¬
ta. ĩidum pura. ñdum plena lib̾tas: quia
ñdum plena ęt̾nitas. Habemus enĩ ex parte
infirmitatem: ex parte accepimus lib̾tatẽ.
Quicqͥd peccatum. ẽ a nob̃ antea: deletum. ẽ.
in baptismo. Numqͥd quia deleta est tota
iniquitas. nulla remansit infirmitas:Si ñ
remansisset: sine peccato hic uiueremus.
uult deciꝑe. & in quo u̾itas ñ est: Ergo ex
eo qd̾ remansit aliquid infirmitatis. audeo¬

Expanded text:
sed ait, Si quis sine crimine est , sicuti est homicidium, sed ait, Si quis sine crimine est , sicuti est homicidium, adulterium, aliqua immunditia fornicationis, furtum, fraus, sacrilegium, et caetera hujusmodi. Cum coeperit ea non habere homo debet autem non habere omnis christianus homo, incipit caput erigere ad libertatem: sed ista inchoata est, non perfecta libertas. Quare, inquit aliquis, non est perfecta libertas? Quia « video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae: non » Ex parte libertas, ex parte servitus: nondum tota, nondum pura, nondum plena libertas, quia nondum aeternitas. Habemus enim ex parte infirmitatem, ex parte accepimus libertatem. Quidquid peccatum est a nobis, antea deletum est in Baptismo. Numquid quia deleta est tota iniquitas, nulla remansit infirmitas? Si non remansisset, sine peccato hic viveremus. vult decipere, et in quo veritas non est? Ergo ex eo quod remansit aliquid infirmitatis, audeo
Abbreviated transcription (Latin):
bus unitandus. Etiam ipse iob quid dicit:
Quis enĩ mundus: Nec infans cuius est
unius diei uita suꝑ t̾ram. S plane multi
iusti dicti sunt sine quęxela: qd̾ intelligit᷑
sine crimine. Hulla enĩ quęrela iusta. ẽ.
de his in reb humanis: qui ñ habent cri¬
men. Crimen.̃. autẽ peccatum graue : ac¬
cusatione & dampnatione dignissimum.
Non gͦ ds quecdã peccata damꝑnat. quȩdã
iustificat & laudat: nulla laudat. odit
omta. Quom᷑ odit medicus egritudinẽ
egroti. & id agit curando ut egritudo pel¬
latur. eger leuetur: sic d̾s grã sua hoc in
nob̾ agit. ut peccatum consir. mat᷑. homo
libetur. S qͣndo consumit᷑ inquies: Si mi¬
nurtuur quare ñ consumitur: Minuit᷑ au
minib.Ideo & apłs paulus qͣndo elegit
ordinandos uł prbros. uł diacones. &. qui¬
cumq ordinandus ad p̃posituram ȩccłiȩ.
ñ ait siquis sine peccato est. hoc enĩ si diceret
omĩs homo repbaretur. nullus ordinaretur:

Expanded text:
bus imitandus. Etiam ipse Job quid dicit? bus imitandus. Etiam ipse Job quid dicit? Quis enim mundus? Nec infans, cujus est unius diei vita super terram . Sed plane multi justi dicti sunt sine querela, quod intelligitur sine crimine: nulla enim querela justa est de his in rebus humanis, qui non habent crimen. Crimen autem est peccatum grave, accusatione et damnatione dignissimum. Non ergo Deus quaedam peccata damnat, quaedam justificat et laudat: nulla laudat, odit omnia. Quomodo odit medicus aegritudinem aegroti, et id agit curando ut aegritudo pellatur, aeger levetur: sic Deus gratia sua hoc in nobis agit, ut peccatum consumatur, homo liberetur. Sed quando consumitur, inquies? Si minuitur, quare non consumitur? Minuitur auminibus. Ideo et apostolus Paulus quando elegit ordinandos vel presbyteros vel diaconos, et quicumque ordinandus est ad praeposituram Ecclesiae, non ait, Si quis sine peccato est; hoc enim si diceret, omnis homo reprobaretur, nullus ordinaretur:
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ ad sensum. & qualis mͦ sit & qualis
futura sit ista libertas. Quãlibet ualde
iustum discutias in hac uita. quãuis iã sit
dignus iusti uocabulo: ñ est tam̃ sine pecca¬
to. Audi ipsum scm̃ ioħem cuius & hoc eu̾¬
głm est: in epła sua dicentem.Si dixerimꝰ
inquit q peccatum ñ habemus: nos ipsoᷤ
decipimus. & u̾itas in nob̃ ñ est. Solus hoc
dicere potuit in mortuis liber. De solo dici
potuit. qui ñ nouerat peccatum: de solo dici
potuit. & enĩ exꝑtus est omia scdm simili¬
tudinem absq peccato. Solus dicere potuit:
ecce uenit princeps mundi. & in me nich il
inueniet. Quencũq aliũ licet iustum discus¬
seris. ñ om̃imodo est sine peccato: nec qualis
erat iob. cui dñs tale testimonium ꝑhibebat
ut diabolus inuiderit & postularet temp¬
tandum. temptans suꝑaret᷑. ut ille ꝓbaret᷑.
ld̾o autem ille ꝓbatus est: ñ quia latebat
d̾m coronandus. s ut innotesceret homini¬

Expanded text:
vobis ad sensum et qualis modo sit, et qualis vobis ad sensum et qualis modo sit, et qualis futura sit ista libertas. Quemlibet valde justum discutias in hac vita, quamvis jam sit dignus justi vocabulo, non est tamen sine peccato: audi ipsum sanctum Joannem, cujus et hoc Evangelium est, in Epistola sua dicentem, Si dixerimus, inquit, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est . Solus hoc dicere potuit in mortuis liber, de solo dici potuit qui non noverat peccatum; de solo dici potuit: etenim expertus est omnia secundum similitudinem sine peccato . Solus dicere potuit, Ecce veniet princeps mundi, et in me nihil inveniet. Quemcumque alium licet justum discusseris, non omnimodo est sine peccato. Nec qualis erat Job, cui Dominus tale testimonium perhibebat, ut diabolus invideret, et postularet tentandum, tentans superaretur, ut ille probaretur . Ideo autem ille probatus est, non quia latebat Deum coronandus, sed ut innotesceret homini
Abbreviated transcription (Latin):
Serui enĩ eramus cupiditatis: lib̾ati ser-¬
uos autem frs̾ in lib̾tatem uocati estis:
tantii ne lib̾tatem in occasionem carnis detiᷤ.
s ꝑ karitatem seruite inuicem. Non gͦ di¬
cat. xp̃ianus. liber sum. in lib̾tatem uocatꝰ
sum: seruus eram s redemptus sum. et
ipsa redemptione liber effectus sum. faci¬
am qd̃ uolo. nemo ꝓhibeat me a uolunta-¬
te mea si lib sum. Sͦ: si ista uoluntate pecca¬
tum facis: seruus especcati. Noligͦ lib̾tate
abuti ad libere peccandum: s u̾te ad ñpec¬
candum. Erit enim uoluntas tua lib̾a. si
fuerit lib̾a: eris liber si fueris seruus. lib̾
peccati. seruus iusticiȩ. dicente apło. Cũ ser-¬
uiessetis peccati: libi eratis iusticie. Nc̃ au-
tem lib̾ati a peccato. serui autem facti d̾o:
habetis fructum urm in sci̾ficatione finem
uͦ uitam et̾nam. Hoc conemur: id agamus.
Prima lib̾tas est carere cͥminib. Intendite
fr̾s mei intendite: ne forte possi in ꝑducere

Expanded text:
servi enim eramus cupiditatis, liberaservi enim eramus cupiditatis, liberaVos autem fratres in libertatem vocati estis; tantum ne libertatem in occasionem carnis detis, sed per charitatem servite invicem . Non ergo dicat christianus: Liber sum, in libertatem vocatus sum: servus eram, sed redemptus sum, et ipsa redemptione liber effectus sum, faciam quod volo; nemo me prohibeat a voluntate mea, si liber sum. Sed si ista voluntate peccatum facis, servus es peccati. Noli ergo libertate abuti ad libere peccandum, sed utere ad non peccandum. Erit enim voluntas tua libera, si fuerit pia. Eris liber, si fueris servus; liber peccati, servus justitiae: dicente Apostolo, Cum servi essetis peccati, liberi eratis justitiem liberati a peccato, servi autem facti Deo, habetis fructum vestrum in sanctificationem, finem vero vitam aeternam . Hoc conemur, id agamus. 9. Prima libertas est carere criminibus. Intendite, fratres mei, intendite; ne forte possim perducere
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ inquit ñ manet in domo in et̾num.
Eccłia est domus: seruus peccator est. Multi¬
intrant in eccłiam peccatores. Nongͦ dirit
seruus ñ est in domo: s ñ manet in domo
in et̃num. Sigͦ nullus ibi seruis erit. qͥs ibi
erit: Cum enĩ rex iustus sederit in throno
Multum nos t̾ruit᷑ fr̃s mei: dicendo ser-¬
uus ñ manet in domo in ęt̾num. Adiũgit
autem & dicit. filius manet i ęt̾num. Er-¬
go solus in domo sua erit xp̃c: nullus illi
popls coherebit: Cuierit caput siñ erit cor¬
pus: An forte totum hoc filius caput & cor¬
pus: Nenu sine causa t̾ruit & spem dedit.
Terruit ne peccatum amaremus: spem de-¬
dit ne de peccati solutione diffideremus.
Omĩs inquit qui facit peccatum: seruus est
peccati. Seruus autẽ ñ manet in domo in et̃
num. Quȩ gͦ nob̃ spes est qui ñ sumus sine
peccato: Audi spem tuam. filius manet in
ro libemur. & liberando seruos nos faciat.

Expanded text:
autem, inquit, non manet in domo in aeternum. autem, inquit, non manet in domo in aeternum. Ecclesia est domus, servus peccator est. Intrant multi in Ecclesiam peccatores. Non ergo dixit, Servus non est in domo; sed, non manet in domo in aeternum. Si ergo nullus ibi servus erit, quis ibi erit? Cum enim rex justus sederit in throno,Multum nos terruit, o fratres mei, dicendo, Servus non manet in domo in aeternum. Adjungit autem, et dicit, Filius autem manet in aeternum. Ergo solus in domo sua erit Christus? nullus illi populus cohaerebit? Cui erit caput, si non erit corpus? An forte totum hoc Filius, caput et corpus? Non enim sine causa et terruit, et spem dedit: terruit, ne peccatum amaremus; spem dedit, ne de peccati solutione diffideremus: Omnis, inquit, qui facit peccatum, servus est peccati. Servus autem non manet in domo in aetrnum. Quae ergo nobis spes est, qui non sumus sine peccato? Audi spem tuam: Filius manet in ro liberemur, et liberando servos nos faciat;
Abbreviated transcription (Latin):
citiis. Inimicos autẽ nos: ñ natura s peccata fe¬
cert̃. Unde immici illius: inde serui peccati.
habet ds lib̾os inimicos. Heceẽ est serui sint:
& serui temanebunt nͥ ab illo lib̾entur. cui
peccando inimici. ẽẽ. uoluerunt. Obsecramus

Expanded text:
citiis. Inimicos autem nos non natura, sed peccata fecitiis. Inimicos autem nos non natura, sed peccata fecerunt. Unde inimici illius, inde servi peccati. Non habet Deus liberos inimicos; necesse est servi sint: et servi remanebunt nisi ab illo liberentur, cui peccando inimici esse voluerunt. Obsecramus
Abbreviated transcription (Latin):
impendere ne ingenuitas opprimat᷑. immise¬
ricors deputat᷑. Ad xpm̃ om̃s fugiamus:
contͣ peccatum.d̾m lib̾atorem int̾pellemus.
Uenales nos petamus: ut eus sanguine redi-¬
mamur. Dicit enim ds. Gratis uenundati
estis: & sine p̃cio redimemini. Sine p̃cio: sed
ur̃o quia meo. Hoc dñs dicit. Ipse enim p̃ci¬
um dedit: ñ argentũ s sanguinẽ suum.
Nam nos serui & egeni remanseramus. Li
berat gͦ abhac seruitute solus dñs: qui illã
ñ habuit ipse de illa lib̾at. Solus enim in hac
carne uenit sine peccato. Nam quos uidetis
in manib matrum paruulos ferri: ñdum
ambulant. & iam sunt compediti. Trarert̃
enĩ de aclam: qd̃ soluatiur a xp̃o. ꝑtinet ettã
inquit legatione fuigimur: tamqͣd̾o exhor¬
ẜtante
obsecret. Quid: Reconciliari d̾o. Si exhortatiur
& obsccrat apłs ut reconciliemur d̾o: inimici
eranus d̾o. Nemo enĩ reconciliatur nͥ ex inimi¬

Expanded text:
pendere, ne ingenuitas opprimatur, immisependere, ne ingenuitas opprimatur, immisericors deputatur. Ad Christum omnes fugiamus, contra peccatum Deum liberatorem interpellemus: venales nos petamus, ut ejus sanguine redimamur. Dicit enim Dominus, Gratis venumdati estis, et sine argento redimemini . Sine pretio, sed vestro; quia meo. Hoc Dominus dicit: ipse enim pretium dedit, non argentum, sed sanguinem suum. Nam nos et servi et egeni remanseramus. 5. Liberat ergo ab hac servitute solus Dominus: qui illam non habuit, ipse de illa liberat; solus enim in hac carne venit sine peccato. Nam quos videtis in manibus matrum parvulos ferri, nondum ambulant, et jam sunt compediti; traxerunt enim de Adam quod solvatur a Christo. Pertinet etiam o Christo, inquit, legatione fungimur, tanquam Deo exhortante obsecret. Quid? Reconciliari Deo. Si exhortatur et obsecrat Apostolus ut reconciliemur Deo, inimici eramus Deo. Nemo enim reconciliatur n
Abbreviated transcription (Latin):
excitat. intentos facit. contempni ñ uult.
Quid dicens: Amen am̃ dico uob̃: qr om¬
nis qui facit peccatum seruus est peccati.
O mi serabilis seruitus. Blerũq homines
cum dños malos patiuntiu. uenales se petũt:
ñ quęxentes dñm ñ hab̾e. s saltem mutare.
Seruus peccati quid faciat: quẽ interpellet.
hominis aliqͣndo sui dñi duris imꝑiis fatiga¬
tus. fugiendo requiescit. seruus peccati quo
fugit: Secum se trahit: quocũq fugerit ñ
fugit seipsum. Mala conscientia ñ est quo
eat: sequit᷑ se immo ñ recedit a se. Peccatum
enĩ qd facit intus est. Fecit peccatum: ut ali¬
quã corꝑalem caꝑet uoluptatem. Uoluptas tͣn¬
siit. peccatum manet: p̃teriit qđ delectabat.
remansit qd̃ pungat. Mala seruitus. Aliqͣndo
fugiunt homines ad eccł̃iam. & eos plerũq
patimur tamqꝗͣ indiscipluatos: uolentes ca¬
rere dnis qui nolunt carere peccatis. Aliqͣndo
retinent᷑ ingenui ad scruitutem. fugiunt ad

Expanded text:
excitat, intentos facit, contemni non vult. excitat, intentos facit, contemni non vult. Quid dicens? Amen, amen dico vobis, quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati. O miserabilis servitus! Plerumque homines cum dominos malos patiuntur, venales se petunt; non quaerentes dominum non habere, sed saltem mutare; servus peccati quid faciat? quem interpellet? hominis aliquando sui domini duris imperiis fatigatus, fugiendo requiescit: servus peccati quo fugit? Secum se trahit quocumque fugerit. Non fugit seipsam mala conscientia, non est quo eat, sequitur se; imo non recedit a se: peccatum enim quod facit, intus est. Fecit peccatum, ut aliquam corporalem caperet voluptatem: voluptas transit, peccatum manet; praeteriit quod delectabat, remansit quod pungat. Mala servitus! Aliquando fugiunt homines ad Ecclesiam, et plerumque eos patimur tanquam indisciplinatos: volentes carere dominis, qui nolunt carere peccatis. Aliquando retinentur ingenui ad servitutem, et interpel
Abbreviated transcription (Latin):
tanda. Am̃ am̃ dico uob̃. ueritas dicit. Et qͣle
est diũi d̾i nr̃i dicere. am̃ am̃ dico uobis:
Multum cõmendat qd̃ ita ꝓnunciat. Quodã¬
modo si dici fas est uiratio cius est: am̃ am̃ di¬
co uob̾. Am̃ quippe int̾p̃tat᷑ uerum: & tam̃
ñ est int̾p̃tatum cum potuisset dici uerum
dico uob̃. Hec grecus hoc int̾pres ausus est fa¬
cere: nec latinus. Namhoc u̾bum qd̾ est am̃.
nec g̃cum. ẽ nec latinum: s ebreum. Sic man¬
sit. ñ ẽ int̾p̃tatum. ut honorẽ hab̾et uelam̃¬
to secreti: ñ ut eẽt negatum s ne uilescer&e
nudatum. Nec semel tam̃ s bis ã dño dictũ
est: am̃ amen dico uob̃. Iam quantũ hoc cõ¬
mendatum sit: ex ipsa geminatione cognosci¬
te. Quid est gͦ comm̃datum: Uerũ uerum di¬
co uob̾ u̾itas dicit: quȩ utiq & si ñ diceret
uerum dico. mentiri omĩno ñ posset. Tam̃
cominendat. inculcat. dormientes quodã mͦ

Expanded text:
tanda. Amen, amen dico vobis, Veritas dicit: et quale tanda. Amen, amen dico vobis, Veritas dicit: et quale est Domini Dei nostri dicere, Amen, amen dico vobis? Multum commendat quod ita pronuntiat; quodammodo, si dici fas est, juratio ejus est, Amen, amen dico vobis. Amen quippe interpretatur, Verum: et tamen non est interpretatum, cum potuisset dici, Verum dico vobis. Nec graecus hoc interpres ausus est facere, nec latinus: nam hoc verbum quod est Amen, nec graecum est nec latinum, sed hebraeum. Sic mansit, non est interpretatum, ut honorem haberet velamento secreti: non ut esset negatum, sed ne vilesceret nudatum. Nec semel tamen, sed bis a Domino dictum est, Amen, amen dico vobis. Jam quantum hoc commendatum sit, ex ipsa geminatione cognoscite. 4. Quid est ergo commendatum? Verum, verum dico vobis, Veritas dicit; quae utique etsi non diceret, Verum dico, mentiri omnino non posset: tamen commendat, inculcat; dormientes quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
ceret ñ licet. calumpniaremini apud reges
terre qd̾ ꝓhiberet regib tributa ꝑsoliũ:
Merito ꝑlato numino uictiestis: & captio¬
ni ur̃ȩ uosipsi estis respondere compulsi.
lbi enĩ uob̾ est dictum reddite cesari quȩ cesa¬
ris sunt. & d̾o quȩ d̾i sunt: cum uos ipsi respõ¬
dissetis qđ numinus hab̾et imaginẽ cȩsaris. qi
sicut cȩsar quexit in nũmo imaginem suã. sic
ds querit in homine suã. Hȩc ego respondi
iudeis. Mouet enim me fr̃s hoĩum uana su-¬
ꝑbia: qui etiã de ipsa quam carnalit̃ intel¬
ligebant sua lib̾tate mentitisunt dicentes.
nemini seruiuimus umꝗͣ. Dñs autem quid¬
eis respondit hoc potius & intentuuis audi¬
amus: ne & nos ipsi serui inueniam᷑. Respon¬
dit enim eis iħc. Am̃ am̃ dico uob̃: quia omis¬
oͣ qui facit peccatum seruis. ẽ peccati Seruus
est: s utinã hominis & ñ peccati. Quis ñ sub
hac lib̾tate appetenda. & de illa seruitute ui¬

Expanded text:
ceret, Non licet; calumniaremini apud reges ceret, Non licet; calumniaremini apud reges terrae, quod prohiberet regibus tributa persolvi. Merito prolato nummo victi estis, et captioni vestrae vos ipsi estis respondere compulsi. Ibi enim vobis dictum est, Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt; cum vos ipsi respondissetis quod nummus haberet imaginem Caesaris . Quia sicut quaerit Caesar in nummo imaginem suam, sic Deus quaerit in homine suam. Haec ergo respondit Judaeis. Movet enim me, fratres, hominum vana superbia, quia etiam de ipsa, quam carnaliter intelligebant, sua libertate mentiti sunt dicentes, Nemini servivimus unquam. 3. Dominus autem quid responderit, hoc potius et intentius audiamus, ne et nos ipsi servi inveniamur. Respondit enim eis Jesus: Amen, amen dico vobis, quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati. Servus est, utinam hominis et non peccati. Quis non sub hac libertate appetenda, et de illa servitute vi
Abbreviated transcription (Latin):
Quom᷑ tu dicis libieritis: Nenĩ dixerat
dñs uib̃i eritis: s ueritas lib̾abit uos. In quo
tamen u̾bo illiᷤssicut diri patet ingreco. nõ
intellexerunt nͥ lib̾tatem: & extulerunt se
qd̃ semen eẽnt abrahȩ & direrunt. Sem̃ abra¬
bȩ suinus: nemini seruiuimus umqͣ. Quo¬
modo tu dicis libieritis:. O pellis inflata. N O
est ista magnitudo s tumor. Et hoc ipsum
scdm huius temꝑis lib̾tatem quomꝰ ue¬
rum dixistis: nemini seruiuimus umꝗͣ.
cti in captiuitatem: Deinde ñne ille ipse. ẽ.
popłs qui in egypto lateres faciebat. & o
ꝑib duris ñ saltem in argento & auro s
in luto seruiebat: Si nemini seruistis umꝗͣ
o ingrati: quid est qd̃ uob̾ assidue imꝓꝑat d̾s
qd uos de domo seruitutis lib̾auit: An for¬
te patres urĩ seruierunt. uos autẽ qui lo¬
uebatis iam tributa romanis: unde & ipsi
ueritati laqueũ quasi captionis ꝓposiustis.
si dixisset licet. tenerctis eum quasi male¬
optasset lib̾tati seminis abrabe: si autem di¬

Expanded text:
quomodo tu dicis, Liberi eritis? Non autem dixerat Dominus, Liberi eritis; sed, Veritas liberabit vos. In quo tamen verbo illi, quia, sicut dixi, patet in graeco, non intellexerunt nisi libertatem; et extulerunt se quod semen essent Abrahae, et dixerunt, Semen Abrahae sumus; et nemini servivimus unquam; quomodo tu dicis, Liberi eritis? O pellis inflata! Non est ista magnitudo, sed tumor. Et hoc ipsum secundum hujus temporis libertatem quomodo verum dixiscti in captivitatem? Denique nonne ille ipse est populus, qui in Aegypto lateres faciebant , et operibus duris, non saltem in argento et auro, sed in luto serviebant? Si nemini servistis unquam, o ingrati, quid est, quod vobis assidue imputat Deus, quomodo vos de domo servitutis liberavit. An forte patres vestri servierunt, vos autem, qui logo solvitis tributum Romanis, unde et ipsi veritati laqueum quasi captionis proposuistis, Ut si dixisset, Licet: teneroptasset libertati seminis Abrahae: si autem di
Abbreviated transcription (Latin):
Uox ista dilectissimi doctrina ẽ: ñ que.¬
rela. Nam eum in xp̃o di ce hominis
una ꝑsona sit. nec ab eo potuit reluiqͥ.
a quo ñ potuerat separari: pro nobis tre.¬
pidis & infirmis interrogat. cur caro pa¬
ti metuens exaudita ñ fuerit. Instante
enĩ passione: ad sanandũ ce corrigendũ
nr̃ȩ fragilitatis metũ dixerat. Pat̃. si pos¬
sibile est transeat calix iste ame. Uerũta¬
men ñ sicut ego uolo: s sicut tu. Et iterũ.
Pater: si ñ potest hic calix transire nisi
bibam illũ. fiat uoluntas tua. Qui ergo
trepidatione carnis euicta. iam in pater.¬
nam transierat uoluntatẽ. & toto mortis
t̾rore calcato opus suȩ constitutionis im.¬
plebat: cur in ipso tanto uictoriȩ exalta¬
tus triumpho. causam & racionẽ qua sit
relictus id est ñ exauditus inquirit. nifi
ut ostendat alium eẽ. illum affectũ quẽ
ad humanȩ formidinis excusationẽ re-¬
cepit. alium illũ quẽ ex ȩterno placito

Expanded text:
Vox ista, dilectissimi, doctrina est, non queVox ista, dilectissimi, doctrina est, non querela. Nam cum in Christo Dei et hominis una persona sit, nec ab eo potuerit relinqui a quo non poterat separari, pro nobis trepidis et infirmis interrogat cur caro pati metuens exaudita non fuerit. Instante enim passione ad sanandum et corrigendum nostrae fragilitatis metum dixerat: Pater, si possibile est, transeat a me calix isteego volo, sed sicut tu, et iterum: Pater, si non potest hic calix transire, nisi bibam illum, fiat voluntas tua . Qui ergo trepidatione carnis evicta, jam in paternam transierat voluntatem, et toto mortis terrore calcato, opus suae constitutionis implebat, cur in ipso tantae victoriae exaltatus triumpho, causam et rationem qua sit relictus, id est non exauditus, inquirit, nisi ut ostendat alium esse illum affectum, quem ad humanae formidinis excusationem recepit, alium illum quem ex aeterno placito
Abbreviated transcription (Latin):
cus: quia & nichil habemus nisi quod
accepimus. et iugit̾ ad monem᷑. ut dona
gratiȩ dĩ non negligent̃ habeamus. Ius¬
te enim nobis instat p̃cepto. qui p̃currit
auxilio: & benigne incitat ad obedien¬
tiam. qui ducit ad głam. Unde merito
ipsum tendit: qui ꝑ semitam patientiȩ
& humilitatis eius incedit. In quo plane
itinere nec ȩstus timet᷑ laboris: nec nubes
tristiciȩ nec procella formidinis. Ubi sũt
insidiȩ iniquoꝵ. ꝑsecutiones infideliũ:
minȩ potentiũ. contumeliȩ suꝑborum:
Quȩ dñs uirtutũ &e rex głe. ideo omĩa
in infirmitatis nr̃ȩ forma et in carnispec.¬
cati similitudine ꝑcucurrit: ut int̾ pre.¬
sentis uitȩ ꝑicula non tam optandũ nob̾
sit declinando ista effugere. quã tole
trans formans: quod olim in psalmo e.¬
ructarat: id in supplicio crueis sub re.¬
demptors suoꝵ noce el amabat. Os̃ ds̃ m̃s
respice in me: quare me dereliquistie

Expanded text:
ur: quia et nihil habemus nisi quod ur: quia et nihil habemus nisi quod accepimus, 263 et jugiter admonemur ut dona gratiae Dei non negligenter habeamus . Juste enim nobis instat praecepto qui praecurrit auxilio, et benigne incitat ad obedientiam qui ducit ad gloriam. Unde merito ipsum tendit qui per semitam patientiae et humilitatis ejus incedit: in quo plane itinere nec aestus deest laboris, nec nubes tristitiae, nec procella formidinis. Ibi sunt insidiae iniquorum, persecutiones infidelium, minae potentium, contumeliae superborum: quae Dominus virtutum et Rex gloriae ideo omnia in infirmitatis nostrae forma, et in carnis peccati similitudine percurrit , ut inter praesentis vitae pericula non tam optandum sit nobis declinando ista effugere, quam tolertransformans, quod olim in psalmo eructaverat, id in supplicio crucis sub redemptorum suorum voce clamabat: Deus, Deus meus, respice in me: quare me dereliquisti ?
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c crucifixus ẽ. & mortuus ac sepultꝰ.
non propriȩ conditionis necessitas. s nr̃ȩ
captiuitatis redemptio fuit. Ideo enĩ ũbũ
caro factũ est: ut de utero uirginis sume¬
retur natura passibilis: ut quod infiliũ
dĩ non poterat ꝑpetrari. in filiũ homi.¬
nis posset ad mitti. Nam licet in ipso ortu
choruscarent signa dĩtatis. & om̃ia incre.¬
m̃ta corporaliũ prouectuũ diuinis essent
plena miraculis: infirmitatũ tam̃ nr̃a.¬
rum susceꝑat ueritatẽ. & excepta cõmu¬
nione peccati nichil ase humane infir.¬
mitatis excluserat. ut & sua nob̃ insere¬
ret. & inse nr̃a curaret. Ab omĩpotente
enĩ medico duplex miseris remediĩ p̃¬
paratũ est cuiꝰ aliud ẽ. in sacram̃to ali.¬
ud in exemplo. ut ꝑ unũ conferant᷑ diui¬
na. ꝑ aliud exigant᷑ humana: quia sicut
ds iustificationis ẽ. auetor. ita homo de¬
simi salutis nr̃ȩ in effabilem p̃parationẽ.
nec suꝑbiȩ nob̃ nec desidiȩ relinquit᷑ lo.¬

Expanded text:
crucifixus et mortuus et sepultus est, non propriae conditionis necessitas, sed nostrae captivitatis redemptio fuit. Ideo enim Verbum caro factum est, ut de utero Virginis sumeretur natura passibilis, et quod in Filium Dei non poterat perpetrari, in filium hominis posset admitti. Nam licet in ipso ortu coruscarent in eo signa Deitatis, et omnia incrementa corporalium provectuum divinis essent plena miraculis, infirmitatum tamen nostrarum susceperat veritatem, et excepta communione peccati, nihil a se humanae infirmitatis excluserat, ut et sua nobis inferret, et in se nostra curaret. Ab omnipotenti enim medico duplex nobis miseris remedium praeparatum est, cujus aliud est in sacramento, aliud in exemplo; ut per unum conferantur divina, per aliud exigantur humana. Quia sicut Deus justificationis est auctor, ita homo delutis nostrae ineffabilem reparationem, nec superbiae nobis, nec desidiae locus relinquit
Abbreviated transcription (Latin):
ne ipsis quidẽ int̾fectorib suis miscdiã
denegauit. s impioꝵ malũ in bonũ cre.¬
dentium uertit: ut mirabilior fieret grã
quando & ipsos qui fuderant sanguinẽ
saluatoris reciꝑet unda baptismatis. Nã
sicut scriptura quȩ apłoꝵ actus continet
loquit᷑: cũ predicatio beati petri apłi iu¬
deoꝵ corda compungeret. & agnita impi¬
etate sui sceleris dicerent quid faciemꝰ
uiri fr̃s: idem apłs ait. Penitentiã agi.¬
te & baptizet᷑ unus quisq in nomine

Expanded text:
nec ipsis quidem interfectoribus suis misericordiam nec ipsis quidem interfectoribus suis misericordiam denegavit, sed impiorum malum in bonum credentium commutavit: ut mirabilior fieret gratia quando et ipsos qui fuderant sanguinem Salvatoris, reciperet unda baptismatis. Nam, sicut Scriptura, quae apostolorum actus continet, loquitur, cum praedicatio beati Petri apostoli Judaeorum corda compungeret, et agnita impietate sui sceleris dicerent: Quid faciemus, viri fratres? idem Apostolus ait: Poenitentiam agite, et baptizetur unusquisque ve
Abbreviated transcription (Latin):
puerũ tuũ iħm quẽ unxisti herodes &
pontius pilatus cũ gentib & popłis isrł̃:
facere quȩ manus tua et consilium decre¬
uerunt fieri. Numqͥd iniquitas ꝑsequen¬
tiũ xp̃m exdi est orta consilio: &e illud
facinus qđ om̃i maius ẽ. crimine. manuꝰ
diuinȩ p̃parationis armauit: Non hoc
plane de sũma iusticia sentiendũ ẽ: quia
multũ diuersũ multũq contrariũ ẽ. id
quod in uideoꝵ malignitate p̃cognitum.
& qđ in xp̃i est passione dispositũ. Non
ide processit uoluntas interficiendi un¬
de moriendi: nec de uno exiit spu atroei¬
tas sceleris & tolerantia redemptoris. Im¬
pias furentiuĩ manus ñ immisit in se dñs¬
sed admisit: nec presciendo quod facien.¬
duĩ eẽt. coegit ut fieret. cum tam̃ ad hoc
carnẽ suscepisset ut fieret. Deniq int̾ cru
ut quod a xp̃o susceptum ẽ. non possit re-¬
solui. qđ ab illis cõmissũ. possit aboleri.
Qui enĩ uenit peccatores saluos facere.

Expanded text:
ti, Herodes et Pontius Pilatus cum gentibus et populis Israel facere, quae manus tua et consilium tuum decreverunt fieri . Numquid iniquitas persequentium Christum ex Dei est orta consilio, et illud facinus quod omni majus est crimine manus divinae praeparationis armavit? Non hoc plane de summa justitia sentiendum est, quia multum diversum multumque contrarium est id quod in malignitet quod in Christi est passione dispositum. Non inde processit voluntas interficiendi, unde moriendi; nec de uno exstitit spiritu atrocitas sceleris, et tolerantia Redemptoris. Impias furentium manus non immisit in se Domised admisit; nec praesciendo quod faciendum esset, coegit ut fieret, cum tamen ad hoc carnem suscepisset ut fieret. CAP. III. Deniquut quod a Christo susceptum est, non possit resolvi; quod ab illis commissum, possit aboleri. Qui enim venit peccatores salvos facere ,
Abbreviated transcription (Latin):
pe sumpturꝰ : merito sub eius ꝑsona p̃¬
mitit᷑ hystoria crucis. qui inse gerebat
corporeã originẽ saluatoris. Uere enĩ da¬
uid in xp̃o est passus: quia uere ẽ. Iħc
impietas tanto ante ita p̃dicta sint. ut
ñ tam de futuris quã de p̃teritis ꝓpħicꝰ
sit sermo contextus. quid aliud nobis
quã sempiternarũ dispositionũ dĩ in cõ¬
mutabilis ordo reseratur. apud quẽ &e
decernenda iam diiudicata. & futura iã
facta sunt: Cũ enĩ &e qualitates actionũ
nr̃arũ & effectus om̃ium uoluntatũ sci¬
entia diuina p̃ueniat: quanto magis no
ta sunt deo oꝑa sua: & recte placuit qͣsi
facta recoli: quȩ ñ poterant omĩno ñ fie.¬

Expanded text:
pe sumpturus, merito sub ipsius persona prpe sumpturus, merito sub ipsius persona praemittitur historia crucis, qui in se gerebat corpoream originem Salvatoris. Vere enim David in Christo est passus, quia vere Jesus inimpietas, tanto ante praedicta sint, et non tam de futuris quam de praeteritis propheticus sit sermo contextus, quid aliud nobis quam sempiternarum dispositionum Dei incommutabilis ordo reseratur, apud quem et discernenda jam dijudicata, et futura jam facta sunt? Cum enim et qualitates actionum nostrarum, et effectus omnium voluntatum scientia divina praeveniat, quanto magis nota Deo sunt opera sua? Et recte placuit quasi facta recoli, quae non poterant omnino non fi
Abbreviated transcription (Latin):
cdilectissimi fideliũ mentes
in diuinoꝵ oꝑũ decet admi¬
ratione uersari: & raciona¬
biles animos his maxime cogitationib
in herere. ꝑ quas incrementũ fidĩ con¬
consequantur. Cum enĩ pii cordis inten¬
tio uel ad generalia beneficia uel ad
curis in quoddã secretũ spũale secedit.
S hoc in temꝑe dnĩcȩ passionis multo a¬
uidius excellentiusq faciendũ est: ut ea
quȩ sacris st̃ lectionib recensita. sane in¬
telligntiȩ suscipiant᷑ auditu. & quȩ ma¬
gna sunt uͣbis. appareant maiora mys¬
teriis. Prima namq erigendi sursũ
ritas enarrauit. uoces ꝓpħicȩ ñ tanqͣ
gerenda s tanquã gesta cecinerunt: ce
Nã rex dauid cuiꝰ scđ̾m hominẽ sem̃ ẽ.
xp̃ẽ. diem crucis dñi mille & plusquã
centũ annoꝵ ȩtatȩ p̃cessit: et nichil ẽoꝵ
supplicioꝵ quȩ sibi memorat illata ꝑpes.¬
sus est. Sed quia ꝑ os eius ille loquebat᷑
qui carnẽ passibilem ex ipsiuis erat stir¬

Expanded text:
dilectissimi, fidelium mentes in divinorum operum decet admiratione versari, et rationales animos iis maxime cogitationibus inhaerere, per quas incrementum fidei consequantur. Cum enim pii cordis intentio, vel ad generalia beneficia, vel ad curis in quoddam secretum spiritale secedit. Sed hoc in tempore Dominicae passionis multo avidius excellentiusque faciendum est, ut ea quae sacris sunt lectionibus recensita, sanae intelligentiae suscipiantur auditu, et quae magna sunt verbis, appareant majora mysteriis. Prima namque erigendi sursum ritas enarravit, voces propheticae non tamquam gerenda, sed tamquam gesta cecinerunt; et Nam rex David, cujus secundum hominem semen est Christus, diem crucis Domini mille et plus quam centum annorum aetate praecessit, et nihil eorum suppliciorum quae sibi memorat illata perpessus est. Sed quia per os ejus ille loquebatur qui carnem passibilem ex ipsius erat stir
Abbreviated transcription (Latin):
& ut famem tuȩ cupiditatis expleres. pa¬
tebant tibi furta de loculis. S animũ in¬
int̾dictoꝵ ad monitũ quo minꝰ licuit am¬
plius incitauit: nec tam placuit quan¬
titas precii quã magnitudo peccati. Unde
facinus cõmercii tui ñ ideo detestandũ
est quia dnm uilit̃ estimasti: s qͥa re-¬
demptorẽ etiã tuũ ne tibi parceres uen¬
didisti. Et merito tibi tua pęna cõmissa
est: quia ad suppliciũ tuũ nemo te seui¬
or potuit inueniri. Quod gͥ intemꝑe pͣ.¬

Expanded text:
et ut famem tuae cupiditatis expleres, paet ut famem tuae cupiditatis expleres, patebant tibi furta de loculis. Sed animum interdictorum avidum, quod minus licuit, amplius incitavit; nec tam placuit quantitas pretii quam magnitudo peccati. Unde facinus commercii tui non ideo detestandum est quia Dominum viliter aestimasti, sed quia Redemptorem etiam tuum, ne tibi parceres, vendidisti. Et merito tibi tua poena commissa est, quia in supplicium tuum nemo te saevior potuit inveniri. CAP. V.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui gͦ receꝑunt sermonẽ eius baptiza¬
ti sunt. & apposite sunt in illa die ani¬
it. innullo auctor eoꝵ criminũ fuit:
nec egit ut hoc uellent. s cessit ut pos¬
sent. & sic usus ẽ. obcȩcate plebis insa¬
nia: quomͦ ce ꝑfidia traditoris: quẽ ab
imnmanitate concepti sceleris & benefi¬
ciis reuocare est dignatus et uerbis. as¬
sumendo in discipulũ. ꝓuehendo in
apłm. monendo signis. consecrando mys¬
teriis: ut cui nichil beniuolentiȩ deeẽt.
ad correptionẽ. nichil occasionis suꝑ esset
canaan & non uida. nec iam uas electio¬
nis sed filius ꝑditionis & mortis. utilio¬
ra tibi diaboli incitam̃ta credebas: ut faci¬
lius inflaminatꝰ auaricia ad triginta ar¬
genteoꝵ lucrum in ardesceres. & quid di¬
uiciarũ amitteres ñ uideres. Nã &e si ñ
putabas credendũ esse ꝓmissis. quȩ fuit
racio. ut tantillus pecuniȩ modus p̃po¬
neretur acceptis : Imꝑabas demonib.
medebaris infirmis. honorabaris cũ apłis:

Expanded text:
Qui ergo receperunt sermonem ejus baptizati sunt, et appositae sunt in illo die aniit, in nullo auctor eorum criminum fuit; nec egit ut haec vellent, sed cessit ut possent; et sic usus est obcaecatae plebis insania, quomodo et perfidia traditoris, quem ab immanitate concepti sceleris, 262 et beneficiis revocare est dignatus et verbis, assumento in discipulum, provehendo in apostolum, monendo signis, consecrando mysteriis, ut cui nihil benevolentiae deesset ad correctionem, nihil occasionis superesset Chanaan, et non Juda , nec jam vas electionis, sed filius perditionis et mortis, utiliora tibi diaboli incitamenta credebas: ut facibus inflammatus avaritiae, ad triginta argenteorum lucrum inardesceres, et quid divitiarum amitteres non videres. Nam etsi non putabas credendum esse promissis, quae fuit ratio ut tantillus pecuniae modus praeponeretur acceptis? Imperabas daemoniis, medebaris infirmis, honorabaris cum apostolis,
Abbreviated transcription (Latin):
no genere. dui in hac uita subsistente carne.
exubante rerũ opulentia. qͥs cum audiret
uitam. eẽ. aliã crederet. quis inuisibilia uisi¬
bilib p̃ferret: S ad salutem redeuntib in¬
firmis. ad uitam surgentib mortuis. carnis
mundiciã recipientib leprosis. ereptis a ui¬
re iminundoꝵ spũum demoniacis. tot ui¬
sibilib miraculis exactis. quis ñ crederet
qđ de inuisibilib audiret:. Ad hoc quippe
uisibilia miracula choruscant. ut corda uiden¬
tium ad fidem inuisibiliũ ꝑtrahant: ut ꝑ
hoc qđ mirum foris agitur. hoc qđ intus
est longe mirabiluis. eẽ. sentiatur. Unde
nẽ quoq cum fideliũ numerositas excre¬
uit intra scãm eccłiam multist̃ qui uitam
uirtutum tenent. s signa uirtutũ ñ ha-¬
bent: qr frustra miracłm foris ostendit᷑.
si deest qđ intus oꝑetur.⁊lam uirta magi¬

Expanded text:
no genere, diu in hac vita subsistente carne, no genere, diu in hac vita subsistente carne, exuberante rerum opulentia, quis cum audiret vitam esse aliam crederet? Quis invisibilia visibilibus praeferret? Sed ad salutem redeuntibus infirmis, ad vitam resurgentibus mortuis, carnis munditiam recipientibus leprosis, ereptis a jure immundorum spirituum daemoniacis, tot visibilibus miraculis exactis, quis non crederet quod de invisibilibus audiret? Ad hoc quippe visibilia miracula coruscant, ut corda videntium ad fidem invisibilium pertrahant, ut per hoc quod mirum foris agitur hoc quod intus est longe mirabilius esse sentiatur. Unde nunc quoque cum fidelium numerositas excrevit, intra sanctam Ecclesiam multi sunt qui vitam virtutum tenent, sed signa virtutum non habent, quia frustra miraculum foris ostenditur, si deest quod intus operetur. Nam