comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si diligenter attendimus urã
et dies pasche eternam beatiti¬
dinem prefigurant. Et quomͦ
in quadragesima quasi tristi¬
ciam habemus ut in paschas
dine legitimo gaudeamus. sic
et in hoc seculo quamdiũ uiui¬
mus penitentiam agere delem
ut in futuro possimus peccatoꝵ
indulgentiam accipere:ͥ et ad eter¬
num gaudium peruenire. S ita
debet unusquisq pro suis cri¬
minib suspirare.lacrimas fun¬
dere. elemosinas dare: ut dõ au¬
xiliante quamdui uiuimus
semꝑ crimina ip̃a conentur ef¬
fugere. Sicut enim sine minutiᷤ
peccatis nullus umqͣm aut fu¬
it aut ẽẽ poterit: ita sine capi¬
lalib criminib donante et au¬
xiliante dõ omnimodis eẽ debe¬
mus. Et ut hec obtinere possimꝰ
sinos alio tempore impedim̃ta
mundi detinent obligatos. uel
ui dieb sce quadragesime in le¬
ge d̾i sicut scriptum est die noc¬
tuq meditemur: et itacor nr̃m
diuine legis dulcedine repleam᷑.
ut in nobis nullum locum uir¬
tutib uacuum quod obtinere

Expanded text:
si diligenter attendimus, vitaet dies Paschae aeternam beatitudinem praefigurant. Et quomodo in Quadragesima quasi tristitiam habemus, ut in Pascha ordine legitimo gaudeamus: sic et in hoc saeculo quamdiu vivimus, poenitentiam debemus agere, ut in futuro possimus peccatorum indulgentiam accipere, et ad aeternum gaudium pervenire. Sed ita debet unusquisque pro suis criminibus suspirare, lacrymas fundere, eleemosynas dare; ut Deo auxiliante, quamdiu vivit, semper crimina ipsa conetur effugere. Sipeccatis nullus umquam aut fuit aut esse poterit, ita sine capitalibus criminibus donante deo et auxiliante omnibus modis esse debemus. Et ut haec obtinere possimus, si nos alio tempore inpedimenta mundi detinent obligandos, uel in diebus sanctae quadragesimae in lege domini, sicut scriptum est, die noctuque meditemur et ita cor nostrum diuinae legis dulcedine repleamus, ut in nobis nullum locum uirtutibus uacuum, quem obtinere
Abbreviated transcription (Latin):
et tamdui in prece perseueret
quoadusq a domino cummuliere
chananea audire mereatur. mag¬
na est fides tua fiat tibi sicut uis.
S illud non est pretermittendũ
quod mulier hec pro filia rogans
quintodecimo miratulo introduci-¬
tur. Numerus enim iste sacram̃tiᷤ
eccłie arridet: ꝓpter mysterium
ebdomadis et ogdoadis constat uͦ ex
septem et octo. sam quartedetimo ex¬
die pt egressionem de egypto popu¬
lus isrłiticus pascha uissus est ce¬
lebrare Quindecim cantica gradu¬
um in psalterio legimus que sũt
ab ad dominum cum tribularer.
usq ecce nunc benedicite dñm.
Quindecim anni ezechie ad uitã
sunt adiuncti. Quindecim dieb
paulus cum petrose mansisse te¬
statur. conferens euuangłium
quod predicaturus erat gentib.
ne forte inuacuum curreret aut
cucurrisset. Septem ergo ad dona
septem sp̃c scĩ pertinent. octo ad
resurrectionem. Et quia eccłia ꝑ
uata didicit refurrectionem cre¬

Expanded text:
et tandiu in prece perseveret, et tandiu in prece perseveret, quoadusque a Domino cum muliere Chananaea audire mereatur: « Magna est fides tua, fiat tibi sicut vis. » Sed illud non est praetermittendum, quod mulier haec pro filia rogans, quinto decimo miraculo introducitur. Numerus enim iste sacramentis Ecclesiae arridet, propter mysterium hebdomadis et ogdoadis: constat vero ex septem et octo. Nam quarto decimo die post egressionem de Aegypto, populus Israeliticus Pascha jussus est celebrare. Quindecim cantica graduum in psalterio legimus, quae sunt ab « Ad Dominum cum tribularer , » usque « Ecce nunc benedicite Dominum . » Quindecim anni Jezechiae ad vitam sunt adjuncti. Quindecim diebus Paulus cum Petro se mansisse testatur, conferens Evangelium quod praedicaturus erat gentibus, ne forte in vacuum curreret aut cucurrisset. Septem ergo ad dona septem Spiritus sancti pertinent, octo ad resurrectionem. Et quia ecclesia ncti illuminata, didicit resurrectionem cre
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ mulieris chananiticdes que
a domino canib comparata ip̃a
se catellis comparauit. hanc hu¬
militatem habuit incorde qui
despectus ab aliis dicebat. Ludam
et uilior fiam plusqͣm factus sum:
et ero humilis in oculis meis. hĩc
etenim sapiens dixit. Quanto
significari diximus. Quamius nͨ
anima sine carne nec caro sine
anima peccare possit: tamen ft̃
quedam uitia que specialiter ad
carnem. quedamuero que ad ani¬
mam pertinere udentur. furtũ
quippe. adulterium. homicidiũ.
fornicatio. ebrietates. sacrilegium.
et hus similia: ad carnem perti¬
nent. At uero inuidia. ira. super¬
bia. odium. rancor. dolus. uana
gloria simulatio et hiis similia:
ad animam. Suie ergo animan
siue carnem contigerit in hus ui¬
ciis commatulari a finib suis eg̾¬
diebatur. idest preterita peccata
clampnando postponat:carnis
desideria mortificet. uoluptates
ꝓprias frangat. iciuniis. iugiliĩs
elemosinis et orationib insistat:

Expanded text:
hujus mulieris Chananitidis, quae hujus mulieris Chananitidis, quae a domino canibus comparata, ipsa se catellis comparavit. Hanc humilitatem habebat in corde, qui despectus ab aliis dicebat: « Ludam et vilior fiam plus quam factus sum, et ero humilis in oculis meis . » Hinc etenim sapiens dixit: « Quantsignificari diximus. Quamvis nec anima sine carne, nec caro sine anima peccare possit, tamen sunt quaedam vitia quae specialiter ad carnem, quaedam vero ad animam pertinere videntur. Furtum quippe, adulterium, homicidium, fornicatio, ebrietates, sacrilegium, et his similia ad carnem pertinent: at vero, invidia, ira, superbia, odium, rancor, dolus, vana gloria, simulatio, et his similia ad animam. Sive ergo animam, sive carnem contigerit in his vitiis commaculari, a finibus suis egrediatur, id est praeterita peccata damnanda postponat, carnis desideria mortificet, voluntates proprias frangat, jejuniis, vigiliis, eleemosynis et orationibus insistat,
Abbreviated transcription (Latin):
tamen nr̃is precib excitatusres¬
ponderit nolite michi molesti
ẽẽ: iamostium meum clausumĩ
et pueri mei mecum sunt incu¬
bili. non possum surgere et dais
uobis: si tamen instantissimẽ
nob uuiderit petentes et sinon dede¬
tu surgens eoquod amicus nr̃sit.
ꝑte: importunitatem tamensur¬
gt et dlabit nobis quotquot habe¬
mus necessarios. Iubetur enimin
prece ꝑsistere qui uult acuipere us¬
ꝙ ad cornu altaris. id est usq ad
fidem dicente psalmista. Con¬
strui te diem sollempnem in con¬
dempsis usq acd cornu altaris. Et
si ad impetrandum quod petimꝰ
non ydoneos ẽẽ sentimus. sp̃uali¬
uni fratrum orationes adiutoriũ
queramus: ut sicut ista mulier
apłis pro se interuenientib qd̾
petebat promeruitꝰ. ita nos com¬
munib precib magis qͣm ꝓpriis
et singularib aduuari credamꝰ.
habeamus humilitatem ut alii
de nob̾ maiora existimantib nor
minimos iudicemus in exẽplo

Expanded text:
tamen si nostris precibus excitatus restamen si nostris precibus excitatus responderit, nolite mihi molesti esse, jam ostium meum clausum est, et pueri mei mecum sunt in cubili, non possum surgere et dare vobis : si tamen instantissime nos viderit petentes, et si non dederit surgens eo quod amicus noster sit, propter importunitatem tamen surget, et dabit nobis quotquot habemus necessarios. Jubetur enim in prece persistere, qui vult accipere, usque ad cornu altaris, id est, usque ad fidem, dicente Psalmista: « Constituite diem solemnem, in condensis usque ad cornu altaris . » Et si ad impetrandum quod petimus nos idoneos esse non sentimus, spiritualium fratrum orationes ad adjutorium quaeramus, ut sicut ista mulier, apostolis pro se intervenientibus, quod petebat promeruit, ita nos communibus precibus magis quam propriis et singularibus adjuvari credamus. Habeamus humilitatem, ut aliis de nobis majora existimantibus, nos minimos judicemus, in exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
a domino canib eẽt comparata:
ip̃a de se humilius sentiens catu¬
lis se coequauit. Imitem᷑ ergo ee
nos hanc mulierem que prima
de gentib credendo mater ir̃a
in fide effecta est: qui ex gentilita¬
te uenimus. Habeamus fidem i
unum deum credentes quicqus
iuste ab eopetimus nosimpetrar
posse credamus: uixͣ ꝓmissits
illius dicentis. Amendico uobis
quicquid orantes petitis creaits
quia accipietis. et fiet uobis. Et
iterum. Sihabueritis fidem sint
granum synapis diceretis huic
monti transi hinc: et transiet.
Iustus enim ut ait scriptura ex
fide uiuit: et sine fide impossibi¬
le d̾̃o placere. Habeamus conftan¬
tiam ut siduuna dispensationi
preces nr̃as tardius exauclierit
tamdui preces precib uingamꝰ
quousq hoc quod petimus im¬
petremus: dicentes ei cũ psalm¬
sta. Dirige me inueritate tuaet
doce me. quia tues d̾s saluator
meus: et te sustinui tota die S
enim paterfamilias dormit. et

Expanded text:
m Domino canibus esset comparata, m Domino canibus esset comparata, ipsa de se humilius sentiens, catellis se coaequavit. Imitemur ergo et nos hanc mulierem, quae prima de gentibus credendo mater nostra in fide effecta est, qui ex gentilitate venimus. Habeamus fidem, ut unum Deum credentes, quidquid juste ab eo petimus, nos impetrare posse credamus, juxta promissionem illius dicentis: « Amen dico vobis, quidquid orantes petitis, credite quia accipietis, et fiet vobis ; » et iterum: « Si habueritis fidem sicut granum sinapis, diceretis huic monti: Transi hinc, et transiret . » -- « Justus enim ut ait Scriptura ex fide vivit, et sine fide impossibile est placere Deo . » Habeamus constantiam, ut si divina dispensatio preces nostras tardius exaudierit, tandiu preces precibus jungamus, quousque hoc quod petimus impetremus, dicentes ei cum Psalmista: « Dirige me in veritate tua et doce me, quia tu es Deus Salvator meus, et te sustinui tota die . » Sicut enim paterfamilias dormit, et
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Quod dominus intelligerẽ
pruclenter mulierem conspiciens
respondit ille. Omulier magna est
fides tua fiat tibi sicut urs. Et sa¬
nata est filia eius ex illa hora. ubi
ꝯsiderandũ quia ad peticionem
matris filia illuis a demonio libe¬
rata est: ut intelligamus quia par¬
uuli inbaptismo quiloqui ñ pos¬
sunt. fide parentum aborigina¬
li peccato ꝑbaptismum soluunt᷑.
Huius quoq fidem sicut centu¬
rionis dominus ammiratus est
cuidixit. Amendico uobis: non in¬
ueni tantam fidem in isrł. Et id̾o
quia fidem habuit hec mulier:
statim effectum sanitatis filie cõ¬
secuta est.Tres namq uirtutes
principales in uerbis siue oꝑib
huius mulieris cognoscimus:
ficlem constantiam atq humi¬
litatem. fidem habuit. quia cum
eẽt gentilis salutem filie sue a
dommno se impetrare posse ñ cdu¬
bitauit. Constantiam quia qͣmqͣm¬
eẽt repudiata tamduui in prece
ꝑseuerauit quousq quod petebat
acciperet. Humilitatem quia cũ¬

Expanded text:
runt. Quod Dominus intelligere runt. Quod Dominus intelligere prudentem mulierem conspiciens, respondit illi: « O mulier, magna est fides tua, fiat tibi sicut vis. Et sanata est filia illius ex illa hora. » Ubi considerandum quia ad petitionem matris filia illius a daemonio liberata est, ut intelligamus quia parvuli in baptismo qui loqui non possunt, fide parentum ab originali peccato per baptismum solvuntur. Hujus quoque fidem, sicut centurionis, Dominus admiratus est, cui dixit: « Amen dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel. » Et ideo quia fidem habuit haec mulier, statim effectum sanitatis filia consecuta est. Tres namque virtutes principales in verbis sive operibus hujus mulieris cognoscimus: fidem, constantiam, atque humilitatem. Fidem habuit, quia cum esset gentilis, salutem filiae suae a Domino se impetrare posse non dubitavit; constantiam, quia cum esset repudiata, tandiu in prece perseveravit, quousque quod petebat acciperet; humilitatem, quia cu
Abbreviated transcription (Latin):
extende sinum miscd̾ie tue usq ad
colligendas gentes: ut in quibus
habundauit peccatum. superha¬
bundet gr̃a tua: fiatq ꝑ mise¬
ricordiam tuam possibile. quod
ꝑ nr̃m meritum est impossibile.
Nam et catelli edunt de micis q̃
cadunt de mensa dominorum:
ut qui magna capere non possumꝰ.
saltem de minunis et suꝑflius paᷤ¬
camur: scilicet quinon sumꝰ dig¬
ni mense filiorum participarisal¬
tem de micis que cadunt de men¬
sa dominorum nutriamur. Men¬
sa autem in hoc loco scripturã sa¬
cram significat. que ꝓ capacitate
auditorum uarios habet cibos et
apparatus uerborum panẽ uite
nobis ministrans: de qua ꝑ pro¬
phetam dicitur Parasti in conspec¬
tu meo mensam: aduersus eos qui
tribulant me. Mica uero que inte¬
rior pars panis ẽ: spiritualem in¬
telligentiam in scripturis designat.
Catelli ergo edunt de mitis que
ip̃os sp̃ualem intelligentiam requi¬
runt: quam uidei accipere nolue¬

Expanded text:
extende sinum misericordiae tuae usque ad extende sinum misericordiae tuae usque ad colligendas gentes, ut in quibus abundavit peccatum, superabundet gratia tua , fiatque per misericordiam tuam possibile quod per nostrum meritum est impossibile. « Nam et catelli edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. » Ut qui magna capere non possumus, saltem de minimis et superfluis pascamur, scilicet qui non sumus digni mensae filiorum participari, saltem de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum, nutriamur. Mensa autem in hoc loco Scripturam sacram significat, quae pro capacitate auditorum varios habet cibos et apparatus verborum, panem vitae nobis ministrans, de qua per Prophetam dicitur: « Parasti in conspectu meo mensam, adversus eos qui tribulant me . » Mica vero, quae interior pars panis est, spiritualem intelligentiam in Scripturis designat. « Catelli ergo edunt de micis quaeipsos spiritualem intelligentiam requirunt quam Judaei accipere nolue
Abbreviated transcription (Latin):
de quib ꝑ ysaiam dicitur. Canes
nuti non ualentes latrare. Aliqͣn¬
do hereticos sicut apls ait. uidete
canes uidete malos operarios: ui¬
dete concisionem. Aliquando pecca¬
torem falsumq catholicum mala
sua iterantem: sicut salomon ait.
Sicut canis reuertitur ad uomitũ
suum: sic stultus adstulticiam su
am. Aliquando uideos: sicut per
psalmistam dicitur. Circumdede¬
runt me canes multi. Aliquando
gentiles sicut in hoc loco ut supͣ
dictum ẽ. Non est bonum sumere
panem filiorum: et mittere cani¬
b Ac si diceret. Non est bonum ut
doctrine panis a filiis ilest uiders
qui ab initio deum coluerunt et
adorauerunt subtrahatur. et uob̾
gintib qui multis spurcitiis et y¬
dolis deseriustis detur. Quod pru¬
denter mulier intellige ns: talĩq
se humilians dixit. Etiam dominẽ.
Ac sidiceret. Scio domine et credo qͥa
ita est. Nonenim sumus digni post
in mundum dignatus es uenire

Expanded text:
de quibus per Isaiam dicitur: « Canes de quibus per Isaiam dicitur: « Canes muti, non valentes latrare ; » aliquando haereticos, sicut Apostolus ait: « Videte canes, videte malos operarios, videte concisionem ; » aliquando peccatorem falsumque catholicum, mala sua iterantem, sicut Salomon ait: « Sicut canis revertitur ad vomitum suum, sic stultus ad stultitiam suam ; » aliquando Judaeos, sicut per Psalmistam dicitur: « Circumciderunt me canes multi ; » aliquando gentiles, sicut in hoc loco, ut supra dictum est: « Non est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus. » Ac si diceret: Non est bonum ut doctrinae panis a filiis, id est a Judaeis, quia ab initio Deum coluerunt et adoraverunt, subtrahatur, et vobis gentibus, qui multis spurcitiis et idolis deseruistis, detur. Quod prudenter mulier intelligens, taliterque se humilians, dixit: « Etiam, Domine. » Ac si diceret: Scio, Domine, et credo, quia ita est, non enim sumus digni post in mundum dignatus es venire,
Abbreviated transcription (Latin):
in ouium numero computent᷑
Ad quod dicendum quia quos¬
dominus perditos suo merito in
uenit: eos oues gr̃e sue ẽẽ fecit. de
quib per apłm petrum dicitur
Eratis sicut oues errantes: s con¬
uersi estis nunc ad pastorem et
errore errare se nouerat qui dice¬
bat. Erraui sieut ouis que ꝑiit
At illa mulier que ante repudia¬
ta fuerat nec audita ptꝰquam
discpulos ꝓse rogantes audiu
tandem resumpta fidutia ad de¬
um uenit: et adorauit eum di¬
cens. Domine adiuua me. Que
enim salutem requirebat: de po¬
testate non dubrtabat. Qui respõ¬
dens ait. Non est bonum sumere
panemfiliorum: et mittere cani¬
b fili quondam uider fuerunt.
de quib adomino per moysen pha¬
raoni dictũ ẽ. Dimitte filium me¬
um ists primogenitum. Canes ue¬
ro gentiles uocabat. propt̾ spurci¬
tam ydolatrie. Canis quoq in scͥp
nos doctores significat sicut per
psalmistam dititur. Lingua camĩ
tuorum ex inunicis ab ip̃o. Malos

Expanded text:
in ovium numero computentur. in ovium numero computentur. Ad quod dicendum, quia quos perditos suo merito Dominus invenit, eos oves gratiae suae esse fecit, de quibus per apostolum Petrum dicitur: « Eratis sicut oves errantes, sed conversi estis nunc ad pastorem et errore se noverat, qui dicebat: « Erravi sicut ovis quae periit . » At illa mulier, quae antea repudiata fuerat, nec audita, postquam discipulos pro se rogantes audivit, tandem resumpta fiducia ad Deum venit, et adoravit eum, dicens: « Domine, adjuva me. » Quae enim salutem requirebat, de potestate non dubitabat. « Qui respondens ait: Non est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus. » Filii quondam Judae fuerunt, de quibus a Domino per Moysen Pharaoni dictum est: « Dimitte filium meum Israel primogenitum . » Canes vero gentiles, propter spurcitiam idololatriae. Canis quoque in Scrinos doctores significat, sicut per Psalmistam dicitur: « Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso ; » malos,
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt ex hoc ouili: et illas o¬
portet me adducere et uoc̃e me¬
amaudient. et fiet unum oui¬
le et unus pastor. Ad quod dicen¬
dum quia de presentia sua cor¬
porali dixit : qm̃ neminem gen¬
tilium ꝑ semetip̃m docuisse legi¬
tur: exceptis duob dieb in sa¬
maria. ut occasionem non cre¬
dendi sicut supra dictum ẽ ui¬
deis auferret. Tamen cum int
iudeos ambularet. doceret. sig¬
nificaret salutem gentium fu¬
turam: predicabat dicens. Et
alias oues habeo que non sunt
ex hoc ouili. Et alibi. Malos ma¬
le perdet: et uineam suam lo¬
cabit aliis agricolis. Et id̾o qui
prius dicebat in uiam gentiũ
ne abieritis: et in ciuitates sama¬
ritanorum ne introieritis: p̾tea
dixit. euntes in mundum uniu̾̃¬
sum predicate euuangelium
omni creature. Quod impletũ
est pt eius ascensionem ad apso¬
rum predicationem. Quod ergo
non fecit corporaliter: pt resurte¬
ctionem ꝑ discipulos adimple¬
uit spiritualiter S illud preter¬
mittendum non est quare dĩ

Expanded text:
n sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet unum ovile et unus pastor . » Ad quod dicendum, quia de praesentia sua corporali dixit: quoniam neminem gentilium per semetipsum docuisse legitur, exceptis duobus diebus in Samaria, ut occasionem non credendi sicut supra dictum est Judaeis auferret. Tamen cum inter Judaeos ambularet, doceret, signa faceret, salutem gentium futuram praedicabat, dicens: « Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili; » et alibi: « Malos male perdet, et vineam suam locabit aliis agricolis . » Et ideo qui prius dicebat: « In viam gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne introieritis , » postea dixit: « Euntes in mundum universum, praedicate Evangelium omni creaturae . » Quod impletum est post ejus ascensionem, ad apostolorum praedicationem. Quod ergo non fecit corporaliter, post resurrectionem per discipulos adimplevit spiritu aliter. Sed illud praetermittendum non est, quare dix
Abbreviated transcription (Latin):
discipulorum ad miscdiam pro¬
uocaret. S absit ut absq miscd̃ia
eos fuisse credamus: qui cũ auc¬
tore miscłie gradiebantur. Quo¬
rum animos ad miscdiam com¬
motos euuangelista manifestat
cum subiunxit. Et accedentis
discipuli: rogabant eum. Roga¬
uerunt tunc discipuli ꝓ mulie¬
re chananitide. postea uero ꝓ
eccł̃ia ex gentib uocata qui nõ
tantum usq ad mortem se tra¬
diderunt sed etiam orationibus
cam domino commendauerũt:
sicut paulus apls quosdam di¬
cere. Dimitte peccata et dona uir¬
tutes. Quia clamat ptꝰ nos. Mu¬
lier pt apłos clamauit. qͥa ecł̃ia
non solum corum doctrinamdi¬
ligit s euam actiones imitatur
post aplos autem clamare est:
illorum uestigia sequi. Ip̃e autẽ
respondens art. Non sum missus:
nisi ad oues que perierunt dom᷑
isrł. Queritur quare non sit mis¬

Expanded text:
discipulorum ad misericordiam prodiscipulorum ad misericordiam provocaret. Sed absit ut absque misericordia eos fuisse credamus, qui cum auctore misericordiae gradiebantur. Quorum animos ad misericordiam commotos evangelista manifestat, cum subjunxit: « Et accedentes discipuli rogabant eum. » Rogaverunt eum tunc discipuli pro muliere Chanaritide, postea vero pro Ecclesia ex gentibus vocata, qui non solum usque ad mortem se tradiderunt, sed etiam orationibus eam Domino commendaverunt sicut Paulus apostolus quosdam dicere Dimitte peccata, et dona virtutes. « Quia clamat post nos. » Mulier post apostolos clamavit, quia Ecclesia non solum eorum doctrinam diligit, sed etiam actiones imitatur. Post apostolos autem clamare est illorum vestigia sequi. « Ipse autem respondens ait: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel. » Quaeritur aute
Abbreviated transcription (Latin):
sollicite inuigilat aliquando sua¬
dendo. aliquando exhortando.a¬
liquando eam acrius increpan¬
do: aliquando orationis opem im¬
pendendo. Nec solum magistri sͥ
subiectis correctionem impende¬
re debent: sed etiam orationem:
ut quos non possunt sermoni¬
b corrigere: saltem orationib
possint uiuare: uelut faciebat
apłs qui quorumdam discipło¬
rum lapsum suum reputans di¬
rebat. Quis infirmatur et egoñ
infirmor: Et iterum. filioli quos
lio scribarum et phariseorum qd̃
dominus mulieri clamanti nõ
respondit. s uarias obcausas
lprimum respondere distulit:
cui ꝑt̾modum non solum respõ¬
sum dedit. sedenam hoc quodpe¬
tebat benigue tribuit. Orimo.
ut constantia mulieris proba¬
retur utrum inprece perseuera¬
ret annon: secundo ut occasionẽ
non credendi uideis auferret:
ne forte dicerent xp̃c nobis pro¬
missus est et iste gentes docet.
gentes curat: et ideo nolumus
credere in ip̃m: tercio ut animo

Expanded text:
sollicite invigilat, aliquando suasollicite invigilat, aliquando suadendo, aliquando exhortando, aliquando eam acrius increpando, aliquando orationis opem impendendo. Nec solum magistri sibi subjectis correctionem impendere debent, sed etiam orationem, ut quos non possunt sermonibus corrigere, saltem orationibus possint juvare, velut faciebat Apostolus qui quorumdam discipulorum lapsum, suum reputans, dicebat: « Quis infirmatur, et ego non infirmor ? » Et iterum: « Filioli, quoslio Scribarum et Pharisaeorum, quod Dominus mulieri clamanti non respondit, sed varias ob causas ei primum respondere distulit, cui postmodum non solum responsum dedit, sed etiam hoc quod petebat benigne tribuit. Primo, ut constantia mulieris probaretur, utrum in prece perseveraret, an non; secundo, ut occasionem non credendi Judaeis auferret, ne forte dicerent: Christus nobis promissus est, et iste gentes docet, gentes curat, et ideo nolumus credere in ipsum; tertio, ut animos
Abbreviated transcription (Latin):
credidit cum dixit miserere me
uerum hominem cum aduinxt
fili dauid filium dauicl uocaur
quia de stirpe dauid saluator m̃
carnem assumpsit: dicente apli
Qui factus ẽ ei ex semine dauicd
secundum carnem. Et propha.
Ecce dies ueniunt dicit dominꝰ:
et suscitabo daiuid germen uistũ
et regnabit rex et sapiens erit.
Cum enim mater ꝓfilia domini
supplicauit dicens. filia mea a
demonio uexatur: manifestauss
quia illi qui pr̃ ex gentib credi¬
derunt ꝓliberatione eorum qui
adhuc inerrore detinebantur.
preces ad dominum fuderunt.
Sicut enim suꝑius diximꝰ mat̃
eccł̃iam significauit. filia quoꝙ
rius unamquamq peccatric̃e
prefigurauit animam. Que ma¬
le ademonio uexatur: quando
mintegro corpore uiciis et crimi¬
nib subiacet: qualia sunit adul¬
terium homicidium. furtũ. ra¬
pina. sacrilegium. et hiis similia.
Rogauit ergo mater pro filra:
quia eccl̃ia pro correctione eorum
qui peccatis uiciisq subiacent

Expanded text:
credidit, cum dixit: « Miserere mei. credidit, cum dixit: « Miserere mei. » Verum hominem, cum adjunxit: « Fili David. » Filium David vocat, quia de stirpe David Salvator noster carnem assumpsit, dicente Apostolo: « Qui factus est ei ex se Et propheta: « Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et suscitabo David germen justum, et regnabit rex et sapiens erit . » Cum enim mater pro filia Dominum supplicavit, dicens: « Filia mea a daemonio vexatur, » manifestavit quia illi qui prius ex gentibus crediderunt, pro liberatione eorum, qui adhuc in errore detinebantur, preces ad Dominum fuderunt. Sicut enim superius diximus, mater Ecclesiam significavit, filia quoque ejus unamquamque peccatricem praefiguravit animam. Quae male a daemonio vexatur, quando in integro corpore vitiis et criminibus subjacet, qualia sunt adulterium, furtum, homicidium, rapina, sacrilegium et his similia. Rogavit ergo mater pro filia, quia Ecclesia, pro correctione eorum qui peccatis et vitiis subjacent,
Abbreviated transcription (Latin):
lorum fermento quod acceptũ
mulier abscondit in farie satis
tͥb donec fermentaretur totũ.
Et iterum. Mulier cum parit tri¬
sticiam habet: quia uenit hora eiꝰ.
Hec autem mulier tot cotidie spi¬
ritualiter filios parit: quot fide¬
les ꝑundam baptismatis ⁊gra¬
tiam sp̃c sancti regenerat. Notan¬
dum autem quod mulier pͥmũ
a finib suis egressa post dominũ
clamasse dicitur: quia nisi eccle¬
sia prius pristios errores a nathe¬
matizasset: ad noticiam dĩ per¬
uenire non posset. Ordo namq
necessarius exposcit. ut prius
uiciis et criminib abrenuntiet:
qui uirtutes accipere desiderat.
Ut psalmista. Quis est homo qui
uult uitam diligere et uidere di¬
es bonos: Prohibeat linguamsi¬
am a malo et labia eus ne loqͣn¬
tur dolum. Declinet autema ma
lo et faciat bonum: inquirat pa¬
cem et sequatur eam. S qͥd cla-
mat audiamus. Miserere merdo¬
mine fili dauid. In quib uerbis
breuiter quidem. s pleniter cathi¬
licam filem comprehendit ssam

Expanded text:
lorum fermento, quod acceptum mulier abscondit in farinae satis tribus, donec fermentaretur totum . » Et iterum: « Mulier cum parit tristitiam habet, quia venit hora ejus . » Haec autem mulier tot quotidie spiritualiter filios parit, quot fideles per undam baptismatis et gratiam Spiritus sancti regenerat. Notandum autem quod mulier primum a finibus suis egressa, post Dominum clamasse dicitur, quia nisi Ecclesia prius pristinos errores anathematizasset, ad notitiam Dei pervenire non posset. Ordo namque necessarius exposcit, ut prius vitiis et criminibus abrenuntiet, qui virtutes accipere desiderat, ut Psalmista: « Quis est homo qui vult vitam diligere et videre dies bonos? prohibeat linguam suam a malo, et labia ejus ne loquantur dolum. Declo, et faciat bonum, inquirat pacem, et semat audiamus: « Miserere mei, Domine, Fili David. » In quibus verbis, breviter quidem, sed pleniter, Catholicam fidem comprehendit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
promeruit orta. quam etiã alius
euuangelista sirophenissam ap¬
pellat. pt᷑ dominum clamat. qͥa
non uenerat ip̃e uocare uistos s
peccatores ad penitentiam. Alle¬
gorice autem hec mulier chana¬
nea typum eccłie tenet ex genti¬
b collecte Mulier quoq eccł̃ie
comparatur. non ꝓpter molliciẽ
sed propter coniunctionem uici
et fecunditatem prolis: que ante
aduentum domini infecunda ⁊
sterilis ꝑmansit. S domino ue¬
niente coniuncta sibi eccłia spi¬
rituales filios gignere cepit: im¬
pleta prophetia que ait. Letare
sterilis que non paris. Hec ẽ enĩ
illa mulier de qua ꝑsalomonẽ
dicitur. Mulieremfortem quis
inueniet: Procul et de ultimis

Expanded text:
promeruit, orta, quam etiam alius promeruit, orta, quam etiam alius evangelista Syrophoenissam appellat, post Dominum clamat, quia non venerat ipse vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam . Allegorice autem haec mulier Chananaea typum Ecclesiae tenet ex gentibus collectae. Mulier quoque Ecclesiae comparatur, non propter mollitiem, sed propter conjunctionem viri et fecunditatem prolis, quae ante adventum Domini infecunda et sterilis permansit, sed Domino veniente, conjuncta sibi Ecclesia, spirituales filios gignere coepit, impleta prophetia quae ait: « Laetare, sterilis, quae non paris . » Haec est enim illa mulier de qua per Salomonem dicitur: « Mulierem fortem quis inveniet? procul et de ult
Abbreviated transcription (Latin):
uenator cum rapacissimis cami¬
b bestiam persequitur eius car¬
nes cupiens lacerare. sic diabolus
ante incarnationem euis genꝰ hu¬
manum persequebatur: ut ani¬
num ip̃ius adinterium mortis
pertraheret. Sed dominus fines
sydonis appropinquauit ut genꝰ
humanum de mutili uenatione
diaboli ad utilem pertraheret. ꝑ
eos scilicet uenatores de quib per
ꝓph̃am dicitur. Mittam piscato¬
res meos et piscabuntur eos: ue¬
natores et uenabuntur de omni
monte et de omni colle. Cum aũ
dominus uelictis scribis et pharise
nimirum situ corporis demonstͣ¬
uĩt uideos ꝓpter perfidiam relin¬
quendos et gentes ad fidem uocan¬
das: iuxta illud quod ip̃is uideis
non credentib alibi ait. Auferet᷑
a uob regnum dei et dabit᷑ gen¬
ti facienti fructus eus. Quod ꝓ¬
tims manifestatur cum subin¬
fertur. Et ecce mulier chananea a
finib illis egressa. Mulier ergo
chananea mulier gentilis destir¬
pe chananea que maledictionem

Expanded text:
venator cum rapacissimis canivenator cum rapacissimis canibus bestiam persequitur, ejus carnes cupiens lacerare: sic diabolus ante incarnationem ejus genus humanum persequebatur, ut animam ipsius ad interitum mortis pertraheret. Sed Dominus fines Sidonis appropinquavit, ut genus humanum de inutili venatione diaboli ad utilem pertraheret, per eos scilicet venatores, de quibus per Prophetam dicitur: « Mittam piscatores meos, et piscabuntur eos: venatores, et venabuntur de omni monte et de omni colle . » Cum autem rgens. Relictis Scribis et Pharisaenimirum situ corporis demonstravit Judaeos propter perfidiam relinquendos, et gentes ad fidem vocandas, juxta illud quod ipsis Judaeis non credentibus alibi ait: « Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus , » quod protinus manifestatur, cum subinfertur: « Et ecce mulier Chananaea a finibus illis egressa. » Mulier ergo Chananaea, mulier gentilis, de stirpe Cham, qui maledictionem
Abbreviated transcription (Latin):
fuit s tunc de eius sorte discessit
quando primus peccauit Dñs
autemfines tyri appropinqͣuit:
quando ꝓ redemptione generis
humanĩ inmundum uenit: qͣti¬
nus ip̃m genus humanum de sor¬
te cdiaboli ad sortem suam reuoca¬
ret. impleta prophetia que dicit.
uocabo non plebem meam plebem
neam. et non miscdiam consecu¬
tam miscł̾iam consecutam. Et
in loco ubi dictum est. non plebs
mea uos. ibi enim uocabuntur fi¬
lii d̃i. Et iterum. Postula a me et
dabo tibigentes hereditatem tu¬
am. Et gentes que non exquisie¬
runt te ad te current. Sydon au¬
tem et ip̃a asitu uel qualitate
loci dicitur: eo quod ibi multitu¬
dopiscium capiatur. Nam phe¬
nces sydon pisces appellãt. Ibi
etiã preciosissimi utri copia es¬
pia repperiri traditur Interpre¬
tatur autem in ñra lingua sydon¬
iutilis uenatio. Significat et
ip̃a genus humanum quodan¬
te incarnationem dñi a diabolo
inutiliter uenabatur. Sicut enĩ

Expanded text:
fuit, sed tunc de ejus sorte discessit, fuit, sed tunc de ejus sorte discessit, quando primus homo peccavit. Dominus autem fines Tyri appropinquavit, quando pro redemptione generis humani in mundum venit, quatenus ipsum genus humanum, de sorte diaboli ad sortem suam revocaret, impleta prophetia quae ait : « Vocabo non plebem meam, plebem meam: et non misericordiam consecutam, misericordiam consecutam. Et erit: In loco ubi dictum est: Non plebs mea vos, ibi enim vocabuntur filii Dei. » Et iterum: « Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . » Et gentes quae non exquisierunt te, ad te current. Sidon autem et ipsa a situ vel qualitate loci dicitur, eo quod ibi multitudo piscium capiatur. Nam Phoenices sidon pisces appellant. Ibi etiam pretiosissimi vitri copia reperiri traditur. Interpretatur autem in nostra lingua inutilis venatio. Significat et ipsa genus humanum quod ante incarnationem Domini a diabolo inutiliter venabatur. Sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
upra refert euuͣ¬
gelica lectio qua¬
liter dominus con¬
flictum cum pha¬
riseis et scribis ha¬
buit: et illis non credentib sel
insuper et blasphemantib egͥs
inde secessit in partes tẏri et h̃do¬
nis. Tyrus autem ⁊ sydon cuuta¬
tes fuere gentilium que populo
uideorum sorte date sunt. szab
eis minime possesse. quia habi¬
tatores carum minue credicde¬
rant. In corde enim maris site ñ
facile ab hostib capiuntur. Inhai
fuit hyram rex potentissimꝰ qui
salomoni ligna et lapiles addo¬
mum domini edificandã p̃buit
Contra quam ezechiel propheta
multa locutus est dicens eamsi¬
tam ẽẽ in corde maris: duuciislo¬
cupletem. s uiciis plenam: et ad
eius destructionem nabugodono
quod tyria idest preciosissima
purpura ibi repperiatur Inueni¬
untur quoq ibipisces quos con¬
cilia uocant qui ferro incisi gut
tatur autem tyrus in nr̃a lingua
sors domini significans genꝰ hu¬
manum quod ante preuaricati¬
onem pͥmi hominis in sorte dei

Expanded text:
upra refert evangelica lectio, qualiter Dominus conflictum cum Pharisaeis et Scribis habuit, et illis non credentibus, sed insuper blasphemantibus, egressus inde, secessit in partes Tyri et Sidonis. Tyrus autem et Sidon civitates fuere gentilium, quae populo Judaeorum sorte datae sunt, sed ab eis minime possessae, quia habitatores earum minime crediderant. In corde enim maris sitae, non facile ab hostibus capiuntur. In hac fuit Hiram rex potentissimus, qui Salomonis ligna et lapides ad domum Domini aedificandam praebuit , contra quam Ezechiel propheta multa locutus est , dicens eam sitam esse in corde maris, divitiis locupletem, sed vitiis plenam, et ad ejus destructionem Nabuchodonoquod Tyria, id est pretiosissima purpura ibi reperiatur. Inveniuntur quoque ibi pisces, quos conchylia vocant, qui ferro incisi, gutretatur autem Tyrus in nostra lingua sors Dei, significat genus humanum, quod ante praevaricationem primi hominis in sorte Dei
Abbreviated transcription (Latin):
sumatis dispensationib quas
omnia ueteris testamenti elo¬
quia nuntiarunt lugeat car¬
nalis uideus sed sp̃ualis gaude¬
at xp̃ianuᷤᷤ et festiuitas que ill
conuersa est in noc̃tem nob̾ co¬
dem est et credentium gloria et
noncredentium pena. Quamus
enim ꝑsequentium furor nich̾
aluid in dominum maiestatis o¬
peratus sit quam atrocem cru¬
delitatem et immitte suppliũ
redemptis tamen hac domini
passione uerior iustiorq est le¬
tandi ratio qͣm dolendi fuerit
tunc discipulorum extusabilis
pauor. Nec diffidentie culpam
apłicus meror inciderit quando
concurrentib ad unum scelus iu¬
deis iudeorumq principib suꝑ¬
bus taurorum pinguium tu¬
mor et ꝓterua uitulorum petu¬
lantra seiuebat quando sub ocu¬
lis ouium pastoris iustisangui¬
nem frementium bestiarum ra¬
bies expetebat quando deniq

Expanded text:
summatis dispensationibus quas summatis dispensationibus quas omnia veteris Testamenti eloquia 231 nuntiarunt, lugeat carnalis Judaeus, sed spiritalis gaudeat Christianus: et festivitas, quae illis conversa est in noctem, nobis codem est et credentium gloria, et non credentium poena. Quamvis enim persequentium furor nihil aliud in Dominum majestatis operatus sit, quam atrocem crudelitatem et immite supplicium; redemptis tamen hac Domini passione verior justiorque laetandi est ratio quam dolendi. Fuerit tunc discipulorum excusabilis pavor, nec diffidentiae culpam apostolicus moeror inciderit, quando concurrentibus ad unum scelus Judaeis Judaeorumque principibus, superbus taurorum pinguium tumor, et proterva vitulorum petulantia saeviebat; quando sub oculis ovium, pastoris justi sanguinem frementium bestiarum rabies expetebat; quando deniq
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi
dominice pas¬
sionis in salu¬
tem humani
generis ante temꝑa eterna dis¬
positum et ꝑ multas significa¬
nones omnib retro scłis nun¬
tatum non adhuc expectamus
manifestandum sediam ado¬
uamus impletum concurren
tib ad eruditionem nr̃am et
nouis testimoniis et antiquis
dum quod prophica cecinnit tu¬
ba euuangłica ꝑandit hysto¬
na. Et sicut scriptum est abys¬
sis abyssum inuocat in uoce ca¬
tharactarum tuarum qm̃ ad
euarrandam głam gre d̃i parib
sibi uocib utriusq testamenti
Alimũdo respondet. et quod erat
sib uelamine figurarum ꝓfum
sit reuelata luce ꝑspicuum.
li tamen inter illa miracula
Aaluatoris que sub populorum
Serebantur aspectu pauci ueri¬
Alis presentiam sentiebant. Ip̃i¬
ꝯ disci pili uoluntaria domins
passione turbati non euaserũt
scandalum cruuis sine tempta¬
tione formidinis. Unde fides nr̃a
intelligentiam sumeret unde
conscientia robur acciperet nisi
que facta cognoscimus predicta

Expanded text:
dilectissimi, Dominicae passionis in salutem humani generis ante tempora aeterna dispositum, et per multas significationes omnibus retro saeculis nuntiatum, non adhuc exspectamus manifestandum, sed jam adoramus impletum. Concurrentibus igitur ad eruditionem nostram et novis testimoniis et antiquis, dum quod prophetica cecinit tuba, evangelica pandit historia, et sicut scriptum est: Abyssus abyssum invocat, in voce cataractarum tuarum ; quoniam ad enarrandam gloriam gratiae Dei paribus sibi vocibus, utriusque Testamenti altitudo respondet; et quod erat sub velamine figurarum profundum, fit revelata luce perspicuum. Si tamen inter illa miracula Salvatoris, quae sub populorum gerebantur aspectu, pauci Veritatis praesentiam sentiebant, ipsique discipuli voluntaria Domini passione turbati, non evaserunt scandalum crucis sine tentatione formidinis; unde fides nostra intelligentiam sumeret, unde conscientia robur acciperet, nisi quae facta cognoscimus, praedicta
Abbreviated transcription (Latin):
lucas scribit euangelista: quia
erat quedam mulier in ciuita¬
te pectatrix ÷ sed quia dilexit
multum dimissa sunt ei pec

Expanded text:
Lucas evangelista: Quia erat quaedam mulier in civitate peccatrix, quae quia dilexit multum, dimissa sunt ei pec
Abbreviated transcription (Latin):
Dicebat iħx ad eos qui credide¬
runt in eum ex uideis. Si uos
manseritis in uerbo meo. Et reł.
stis qͥa cẽ ibi cepistis. Simanseri

Expanded text:
Dicebat Jesus ad eos qui crediderunt in eum ex Judaeis: Si vos manseritis in verbo meo, » et stis, quia esse ibi coepistis. Si manseri
Abbreviated transcription (Latin):
quam piscine turbatam sanabã¬
tur. qui eatenus iacuerant in
porticib egroti. legis siquidem lit¬
tereq nescientes quid agendũ
quid uitandum eẽt edocuit. Nec
tie prioris in porticib suis con¬
tinebat: nec sanabat langiuidoᷤ
Br̃a autem euuangelii que ꝑde
um ac ministerium dominicẽ
passionis sanat omnes languo
res iniquitatum nĩarum. a qui¬
b in lege moysi non potuimus
iustificari: quasi eiectos de porti¬
que lex ostenderat ꝑ aquã bap¬
tismatis abluit testante apło.
quia quicumq baptizati sumꝰ
inxp̃o iħ̃u. in morte ip̃ius bap¬
tizati sumus. Consepulti enim

Expanded text:
quam piscinae turbatam sanabanquam piscinae turbatam sanabantur, qui eatenus jacebant in porticibus aegroti. Legis siquidem littera, quae nescientes quid agendum, quid vitandum esset, docuit; nec tiae prioris, in porticibus suis continebat, nec sanabat languidos: gratia autem Evangelii, quae per fidem ac mysterium Dominicae passionis sanat omnes lares iniquitatum nostrarum, a quibus in lege Moysi non potuimus justificari, quasi ejectos de portiuae lex ostenderat per aquam baptismatis abluit, testante Apostolo, quia quicunque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus. Consepulti eni
Abbreviated transcription (Latin):
motum expectans: significat eo
seci erant qui necdum ꝑfectum
sidei lumen habebant. Claudi
qui bona que nouerant. oꝑan¬
ligressib implere non quibãt.
Aridi. qui quamlibet oculum
sientie habentes. pinguedine ta-¬
menspei et dilectionis egebant.
Tales in quinq porticib iacebãt.
s non nisi in piscina angło ueni¬
ente sanabantur: quia ꝑ legem
cognitio peccati: grã autem remis¬
est. Hunc designat angłs. qui in¬
uisibiliter descendens in piscinã.
ad suggerendum uim sanandi
mouebat aquam. Descendit enĩ
carne indutus magni consilii
angelus. ilest paterne uolunta¬
tis nuncius in populo uideorum.
et mouit peccatores factis ac doc¬
trina sua. ut occideretur iỹe qui
sua morte corporali non solum
spiritualiter languentes sana¬
re. sedet mortuos uiuificare suf¬
ficẽt. Motus ergo aque passioriẽ
Et quia ꝑeamdem passionem re¬
dempti sunt credentes a maledi¬
cto legis. quasi descendentes in a¬

Expanded text:
motum exspectans, significat eormotum exspectans, significat eorCaeci erant, qui necdum perfectum fidei lumen habebant; claudi erant, qui bona quae noverant, operandi gressibus implere nequibant; aridi, qui quamlibet oculum scientiae habentes, pinguedine tamen spei et dilectionis egebant. Tales in quinque porticibus jacebant, sed nonnisi in piscina angelo veniente sanabantur; quia per legem cognitio peccati, gratia autem remisest . Hunc designat angelus, qui invisibiliter descendens in 508 piscinam, ad suggerendam vim sanandi movebat aquam. Descendit enim carne indutus magni consilii angelus , id est, paternae voluntatis nuntius, in populum Judaeorum, et movit peccatores factis ac doctrina sua, ut occideretur ipse, qui sua morte corporali non solum spiritaliter languentes sanare, sed et mortuos vivificare sufficeret. Motus ergo aquae passionem et quia per eamdem passionem redempti sunt credentes a maledicto legis, quasi descendentes in a
Abbreviated transcription (Latin):
nicam presentiam uisibiliter
exhibitum sed utriꝰq nobis sunt
breuiter exposita myst̾ia:. ne ꝓ¬
lixe lectionis prolixa quoq ex¬
planatio cuiqͣm forte grauis
existat. Probatica piscina que
quinq porticib cingebat᷑ popi¬
lus est uideorum: legis undiq
custodia ne peccare debeat mu¬
nitus. Recte etenim lx que qll̃
libris moysi descripta est quina¬
no numero figuratur. Recte po
solebat immnundorum sp̃uum
temptamentis agitari ꝑ aquam
signatur piscine que nunc pla¬
cida uentis stare. nunc eis irru¬
entib turbari consueuerat. Et
bene piscina eadem probatica
uocatur Probatica quippe grece
oues dicuntur. quia erant nimi¬
rum in illo popło qui dicere do¬
muno uossent. Nos autem popłs
tuus et oues gregis tui confitebi¬
mur tͥ in secula. yulgo autemꝑ
batica udest pecualis piscina fert᷑
appellata: quod in ea sacerdotes
hostias lauare consuerant. Mul¬
titudo languentium que in me¬
moratis porticib iacebat aque

Expanded text:
nicam praesentiam visibiliter nicam praesentiam visibiliter exhibitum, sed utriusque nobis sunt breviter exposita mysteria, ne prolixae lectionis prolixa quoque explanatio cuiquam forte gravis existat. Probatica piscina, quae quinque porticibus cingebatur, populus est Judaeorum, legis undique custodia, ne peccare debeat, munitus. Recte etenim lex, quae quinque libris Moysi descripta est, quinario numero fisolebat immundorum spirituum tentamentis agitari, per aquam significatur piscinae, quae nunc placida ventis stare, nunc eis irruentibus turbari consueverat. Et bene piscina eadem probatica vocatur: probata quippe Graece oves dicuntur. Quia erant nimirum in illo populo, qui dicere Domino nossent: Nos autem populus tuus, et oves gregis tui, confitebimur tibi in saecula . Vulgo autem probatica, id est, pecualis piscina fertur appellata, quod in ea sacerdotes hostias lavare consueverint. Multitudo languentium, quae in memoratis porticibus jacebat, aquae
Abbreviated transcription (Latin):
est a diabolo mendax: ideoq fi¬
lius diabosi non natura s imi¬
tatione. Recedamus ergo a patre
mendatii: curramus ad patrẽ
ueritatis Amplectemur uu̾tatẽ.
ut accipiamus ueram libertatẽ.
Iudei apud patrem suum uide¬
rant quod loquebantur: quid
nisi mendatium: Dominus au¬
tem apud patrem suum uidit
qd̾ loq̃ret᷑ quid nisi scĩp̃m: Quid
nisi uerbum patris eternum:et
patri coeternum: Ideo subun¬
xit ego u̾itatem dico uob: et ñ
creditis mͥ. Nam mendax mendo¬
tium loquitur: sed ueritas uer¬
tatem profert. Diabolus mendax
tor: quia ex ueritatis ore nilali¬
ud poterit procedere nisi ueri¬
N illo tp̃r: Erat dies festus uides¬
rum: et ascendit iħx iherosolimi
Est autem iherosolimis suꝑ pn¬
batica piscina. Et reliqͣ. Sncl le¬
ergo uob et nunc de eu¬
uangłica lectione inqua duo
partter miracula humane sa¬
nitatis leguntur. unum in¬
uisibiliter. ꝑ angłicam amii¬
iustrationem: alterum ꝑ domi¬

Expanded text:
est a diabolo mendax. Ideoque fiest a diabolo mendax. Ideoque filius diaboli, non natura, sed imitatione. Recedamus ergo a patre 555 mendacii, curramus ad Patrem veritatis. Amplectamur veritatem ut accipiamus veram libertatem. « Judaei apud patrem suum viderant quod loquebantur: quid, nisi mendacium? Dominus autem apud patrem suum vidit quod loqueretur: quid, nisi seipsum? quid, nisi verbum Patris aeternum et Patri coaeternum? » Ideo subjunxit: Ego veritatem dico vobis, et non creditis mihi. Nam mendax mendacium loquitur, sed veritas veritatem profert. Diabolus mendax,tor: quia ex veritatis ore nihil aliud poterit procedere, nisi verillo tempore, erat dies festus Judaeorum, et ascendit Jesus Hierosolymam. Est autem Hierosolymis probatica piscina, et reliqua. » Lergo vobis et nunc de evangelica lectione, in qua duo pariter miracula humanae sanitatis leguntur, unum invisibiliter per angelicam administrationem, alterum per domi
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas. Si ergo iste in ueritate
inueritate non stetit quia ue¬
ritas in eo non est. Qui loquit᷑
quia mendax est et pater eiꝰ.
Diabolus autem a semet ipso
mendax fuit ⁊ et mendatiũ
suum ip̃e genuit: a nemine au¬
diuit prius mendatium. Quo
ueritatem: sic diabolus genu¬
it quasi filium mendatium.
Mendatium quia in ueritate
non stetit. Omnis enim qui ĩ
dõ manet inueritate manet.
quia ds ueritas est. Si quis ua
dõ recesserit mendax erit di¬
cente psalmographo. Omnis
homo mendax. In quantum uͦ
homo a dõ recedit. intaritum
mendax est dum sea ueritate
declinauerit. Et inde peccator
erit: quia omne peccatũ ñ ẽ
ueritas s mendatium: quia
recedendo a dõ non habet ueri¬
tatem. Diabolus uero bonꝰ crea¬
tus est: s ꝑ seip̃m malus factꝰ
est. declinando se a summo bo¬
no. Idõ ex propriis locutus est
mendatium: quia in seip̃o inue¬
nit unde eẽt mendax. Homo
uero deceptus adiabolo: factꝰ

Expanded text:
stus ipse sit veritas. Si ergo iste in veritate stus ipse sit veritas. Si ergo iste in veritate in veritate non stetit, quia veritas non equia mendax est et pater ejus. « Diabolus autem a semetipso mendax fuit, et mendacium suum ipse genuit, a nemine audivit prius mendacium. Quomodo veritatem; sic diabolus genuit quasi filium mendacium. » Mendacium genuit, quia in veritate non stetit. Omnis enim qui in Deo manet, in veritate manet, quia Deus veritas est. Si quis vero a Deo recesserit, mendax erit, dicente Psalmographo: Omnis homo mendax . In quantum vero homo a Deo recedit, in tantum mendax erit, dum se a veritate declinaverit, et inde peccator erit: quia omne peccatum non est veritas, sed mendacium, quia recedendo a Deo non habet veritatem. Diabolus vero bonus creatus est, sed per seipsum malus factus est, declinando se a summo bono. Ideo ex propriis locutus est mendacium, quia in seipso invenit unde esset mendax. Homo vero deceptus a diabolo, factus
Abbreviated transcription (Latin):
re hominem qui ueritatem uo
bis dico. Et ille inuidit homini:
et occidit hominem. Diabolus
autem cum inuideret homi¬
ni serpente indutus locutus
est mulierr et de muliere ue¬
nenauit et uirum. Mortu st̃
diabolum audiendo. quẽ ñ au-¬
dissent si deum audire uoluis¬
sent. Qui obtemperare debue¬
rant creatori: non deceptori.
Ergo ille homicida erat abini¬
tio. Uidete genus: homicida di¬
citur diabolus. Diabolus non
gladio armatus non ferro accine¬
tus acd hominem uenit: uerbũ
malum seminauit et occidit. No¬
li ergo putare te non ẽẽ homicida
des occidis. Audi psalmum. filii
hominum dentes eorum arma
et sagitte: et lingua eorum ma¬
chera acuta. uos ergo desideria
patris ur̃i facere uultis: idõ ser¬
uitis in carne quia ñ potestis
in mente. Ille homicida erat
ab initio: utiq in primo homi¬
ne ex illo ille homicida. Ex quo
potuit fieri homitidium: Ex qͦ
factus est homo. Non enim possit
occidi homo: nisi prius fieret ho

Expanded text:
re, hominem qui veritatem re, hominem qui veritatem bis dico, » et ille invidit homini, et occidit hominem. Diabolus autem cum invideret homini, serpentem indutus, locutus est mulieri, et de muliere venenavit et virum. Unde mortui sunt, diabolum audiendo, quem non audissent, si Deum audire voluissent, qui obtemperare debuerant Creatori, non deceptori. Ergo « ille homicida erat ab initio. » Videte genus, homicida dicitur diabolus. Digladio armatus, non ferro accinctus. Ad hominem venit: verbum malum seminavit, et occidit. Noli ergo putare, te non esse homicidam, des, occidis. Audi Psalmistam: Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Vos ergo desideria patris vestri facere vultis: ideo saevitis in carnem, quia non potestis in mentem. Ille homicida erat ab initio. Utique in primo homine, ex illo ille homicida. Ex quo potuit fieri homicidium? ex quo factus est homo: non enim posset occidi homo, nisi prius fieret hom