comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lius urus in ueno qd̾ cõtra patẽ
Ecerebat suisset extunctꝰ. qmͣui
magna tura mandau̾it suis ut
eũ quãtũ possẽt mium saluu
seruarẽt. ⁊ eẽt tui ponitẽti pa¬
t̾mis affectus ignosc̾et. qͥdei
pestitit nͥ ꝑditũ flore. ⁊ siure¬
gui pace ad qͣsita suã mesticiã
consolari Sic ergo tatholita
inatͣ lenantib aduersus eam
qd anud qm filiis suis q̾a utiq
et ip̃a magna artore q ram¬
orũ suoꝵ porrectione toto orbe
distundis. iste in affrica ramꝰcł¬
ui fraciꝰ est. cũ eos caritate pa¬
rturiat ut redeãt ad radicem
sine qua uerã uitam hr̃e nõ ꝑ¬
ossunt. si alioͦꝵ ꝓdicõne tam
młtos cetds cossegit. P̾sertim
qͥa isti nõ sicꝰ ab saon cãsu belli¬
cõ sed̃ spõtaneo magis int̾itu
as. frequẽtias. alacritates. ⁊ ad
yminos audiẽdos ⁊ cauẽdos ⁊ ad
u̾bũ dei ꝑcipiẽdũ celebres hi¬
lar esq conuẽtus młtoꝵꝙ meis cũ
colore magno recordatõne pcerm
crroris. ⁊ cũ gaudi cõndatonemꝰ

Expanded text:
lius ejus in bello quod contra patrem gerebat, fuisset exstinctus, quamvis magna cura mandaverit suis ut eum quantum possent vivum salvumque servarent, ut esset cui poenitenti paternus affectus ignosceret; quid ei restitit, nisi perditum flere, et sui regni pace acquisita suam moestitiam consolari . Sic ergo catholica mater, bellantibus adversus eam quid aliud quam filiis suis, quia utique ex ipsa magna arbore, quae ramorum suorum porrectione toto orbe diffunditur, iste in Africa ramusculus fractus est, cum eos caritate parturiat, ut redeant ad radicem, sine qua ueram uitam habere non possunt, si aliquorum perditione tam multos ceteros colligit, praesertim quia isti non sicut Absalon casu bellico sed spontaneo magis interituas, frequentias. alacritates et ad hymnos audiendos et canendos et ad uerbum dei percipiendum celebres hilaresque conuentus multorumque in eis cum dolore magno recordationem praeteriti erroris et cum gaudio considerationem
Abbreviated transcription (Latin):
helauit. qͥs ꝯd im noluisset¬
exactor exegit : qͥs eos qui
ꝓuocãdis in se gladus hõm̃.
qͦs ut ab eis ferirẽt᷑ mortet᷑¬
rebant. ilii ꝑ uaria p̃cipioa
alii ꝑ aguas⁊ alii ꝑ ignes se
in mortes uolũtatias mi us q¬
que uutcebant. aiãs ferales a
tuti ⁊ cũ in nocencie sue sufficb
arbitiẽt᷑ qd̾ sibi talia displisc̾¬
ent dicebat᷑ ess a catholicis. Si
innocẽtiam uestrã mala ista ñ
pollunt qͦmͦ dicitis orbẽ x̾añ
uel falsis uł cerie ignotis ce¬
ciliani ꝓccõtis eẽ pouutũ
qͦm uos nefario sccłe ab imita¬
te catholita tãquã ab arca do¬
ininica seꝑatis que usq ad
tẽ pꝰ uentilatõns necesse est
ut heat. ⁊ sruũtura in horreo
recõdẽd̾ ⁊ paleam ignib cõsu¬
debatur. ut aliqui adunitatẽ
catholitam eciã inimititias ꝑdi¬
toꝵ pati sustin̾e tnsirẽt: s plu¬
res quãnis id uellent. eos tañ
hoĩnes qͥb tanta fu̾at licencia

Expanded text:
helauit? qhelauit? qexactor exegit? quis eos qui provocandis in se gladiis hominum, quos, ut ab eis ferirentur, morte terrebant, alii per varia praecipitia, alii per aquas, alii per ignes se in mortes voluntarias usquequaque mittebant, et animas ferales a tuti; et cum innocentiae suae sufficere arbitrarentur quod sibi talia displicerent, dicebatur eis a catholicis: Si innocentiam vestram mala ista non polluunt, quomodo dicitis orbem christianum vel falsis, vel certe ignotis Caeciliani peccatis esse pollutum? quomodo vos nefario scelere, ab unitate catholica, tanquam ab area dominica separatis, quae usque ad tempus ventilationis necesse est ut habeat et frumentum in horreo recondendum, et paleam ignibus consudebatur, ut aliqui ad unitatem catholicam, etiam inimicitias perditorum parati sustinere, transirent; sed plures, quamvis id vellent, eos tamen homines, quibus tanta fuerat licentia
Abbreviated transcription (Latin):
eam qͣsq sicꝰ discebat ⁊ uolebat
i pot̾at. ex ipã ꝑte tãsibat. Cũ
aũt ap̃ illos ꝑditorũ hoĩnũ de¬
mentussum greges in diu̾sis ca¬
usis qͥetem i notẽciũ ꝑturba¬
m̾e compulsꝰ est si ad illorũ ꝑ¬
atrocimũ cõsugiss: qͥs euerso¬
ꝑi minari saltem audebat acto¬
ri. qͥs cõsimiptorẽ apothetar¬
umi.quis quẽlib potat exig̾¬
e detitorẽ auriliũ doꝵr defensio¬
nẽq poscentẽ. truore fuscium.
i in cendiorũ. mortiq p̾sentis.
ent tabule frangedont᷑. eror¬
ta debitorib cyrographa red¬
comrẽpserant. duriorib u̾be¬
rib qd indebant fꝯce̾ cogebũ¬
tur ad solũ. aut ignib crema¬
bantur Quidã patres famili¬
as honesto loco nati. ⁊ gn̾osoc¬
ultu educati. ux uiui pꝰ eoꝵ
cedes ablati sũt. uł iũcti adi
anꝙͣ iuũta comtẽptibilia u̾b̾e
ad acti sunt Quod em̃ de legi¬
bus auxiliũ decuilib potestan¬
b aduersꝰ eos. ilqd ualuit.
qͥs in p̾idncia eoꝵ officiał in¬

Expanded text:
discebat, et volebat, et poterat, ex ipsa parte transibat; cum tamen apud illos perditorum hominum dementissimi greges in diversis causis quietem innocentium perturbamere compulsus est, si ad illorum patrocinium confugisset? quis eversori minari saltem audebat? quis consumptorem apothecarum, quis quemlibet poterat exigere debitorem, auxilium eorum defensionemque poscentem? Timore fustium et incendiorum mortisque praesentis, ent, tabulae frangebantur. Extorta debitoribus chirographa redcontempserant, durioribus verberibus, quod jubebant, facere cogebtur ad solum aut ignibus cremabantur. quidam patres familias honesto loco nati et generoso cultu educati uix uiui post eorum caedes ablati sunt uel iuncti ad tamquam iumenta contemptibilia uerbere adacti sunt. quod enim de legibus auxilium a ciuilibus potestatibus aduersus eos aliquid ualuit? quis in praesentia eorum officialis an
Abbreviated transcription (Latin):
to ope iiscdie qd pro int̾a etͥna
ad ipscenda ⁊ pena et̾na intãda ho¬
minib debemꝰ imipend̾e indic¬
andũ est si pro salute ista nõ
tempꝰ enguũ lbanda. sic nos
hominub subuenire rõ uera ⁊¬

Expanded text:
icordiae, quod pro vita aeterna adipiscenda, et poena aeterna vitanda, hominibus debemus impendere, judicandum est; si pro salute ista non tempus exiguum liberanda, sic nos hominibus subvenire, ratio vera
Abbreviated transcription (Latin):
eis qui illa eẽ uolussent: sed
hoc pociꝰ cõstitu̾ent ut eoꝵ fu¬
riosas molencias ñ pat̾e̾ntur.
qui u̾itatẽ catholicã uł p̃dica¬
rent loquẽdo. uł legent. cõ¬
stituẽdo. ad eo mͦ fri aliq̃tenꝰ
posse arbitrabamur. si logcẽ
piissie memorre theoiocii
quã gn̾alit̾ in om̃s hetitosꝓ
decẽ libris auri młtataret᷑.
exp̾ssus in donatutis qͥ se ne¬
gabant h̾etitos: ita cõfir ma¬
rent ut nõ oũs multa feri¬
rent᷑. sed in qͥrũ regionib
aliq̾s uiolencias acłicis uł
circũcollionib. uł ppłis eoꝵ
eccłia cacholita pateret᷑.ut
scilic pꝰ ꝓtestatõn: catholico¬
rũ qͥ fuissont ita ꝑpessi. ram
cura ordiũ ad persoluẽdã tuł¬
tam epĩ siue minist᷑ ceterite¬
nerẽtur. Ita enĩ existimaba¬
niꝰ eis t̾ritis ⁊ nͥ tale fat̾e
audẽtib posse lidere doceri
⁊ teneri catholica su̾itatẽ. ⁊ ad
eam cogeret᷑ nem̃o sed eam

Expanded text:
 sed hoc potius constituerent, ut eorum furiosas violentias non paterentur qui veritatem catholicam vel praedicarent loquendo, vel legerent constituendo. Quod eo modo fieri aliquatenus posse arbitrabamur, si legem piissimae memoriae Theodosii, quam generaliter in omnes haereticos decem libris auri multaretur, expressius in Donatistas, qui se negabant haereticos, ita confirmarent, ut non omnes ea multa ferirentur, sed in quorum regionibus aliquas violentias a clericis, vel a Circumcellionibus, vel populis eorum, Ecclesia catholica pateretur: ut scilicet post protestationem Catholicorum qui fuissent ista perpessi, jam cura ordinum ad persolvendam multam episcopi sive ministri caeteri tenerentur. Ita enim existimabamus eis territis, et nihil tale facere audentibus, posse libere doceri et teneri catholicam veritatem, ut ad eam cogeretur nemo, sed eam
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ad imposicionis manꝰ aname
mas qͥb clausꝰ fu̾at inde cetid¬
isse seͥptura narraret. Ubiẽ
feriẽtẽ. ⁊ pea cõsolantẽ. Mirũ
est aut qm᷑ ille qͥ pena corꝑis ad¬
euͣngeliũ cactus intrauit. plꝰ il¬
lis oĩb qui solo u̾to uocati sũt
in enͣngelio laborauit. et quẽ
maior timor cõpulit ad carita¬
tem. eiꝰ ꝑfecta taritas foras imi¬
itit timorẽ. Cur gͦ nõ toget e¬
ccĩa ꝑ diios filios ut redirẽt si
ꝑditi filii coeglint anos ut pir¬
ent : qmͣus ⁊ illos qͦs nõ coeg̾¬
unt s tm̃mͦ sedux̾ũt. si ꝑterri¬
biles s salubres leges meiꝰ gre¬
mio renocẽtur. blãdiꝰ pia ma¬
ter amplectit᷑ ⁊ de illis młto
derat gratulat᷑. An non ꝑtinerz
ad diligenciã pastoralẽ eciã illas
oues que nõ molentͤ erepte s
blande leiterq seducte a gre¬
ge ab errau̾int. ⁊ ab alienis
cepint possideri. nuentas ad
omle dm̃cũ si resist̾e uolu̾int
flagellorũ t̾corib uel eciãdo¬

Expanded text:
impositionem manus Ananiae, mas, quibus clausus fuerat, inde cecidisse Scriptura narraret . Ubi est ferientem, et postea consolantem. Mirum est autem quomodo ille qeuangelium coactus intrauit, plus illis omnibus, qui solo uerbo uocati sunt, in euangelio laborauit et, quem maior timor compulit ad caritatem, eius perfecta caritas foras mittit timorem. Cur ergo non cogeret ecclesia perditos filios, ut redirent, si perditi filii coegerunt alios, ut perirent? quamuis etiam illos. quos non coegntum modo seduxerunt, si per terribiles sed salubres leges in eius gremium reuocentur, blandius pia mater amplectitur et de illis multo derat, gratulatur. an non pertinet ad diligentiam pastoralem etiam illas oues, quae non uiolenter ereptae sed blande leniterque seductae a grege aberrauerint et ab alienis coeperint possideri, inuentas ad ouile dominicum, si resistere uoluerint, flagellorum terroribus uel etiam do
Abbreviated transcription (Latin):
inde ista ꝑseq̾tur diligendo
illi seuiendo. Ista ut corrigat
illi ut eu̾tant. Ista ut reuocz
ab errore: illi ut p̃cipitent
in errorẽ. Demq ista ꝑseq̾tur
imimitos ⁊ cõp̾hendit donͤ def¬
iciant in natiuitate ut in n̾i¬
tate ꝓficiant. illi aũt retͥbu¬
entesͣ mala ꝓ bonis qͥa eis ꝯ¬
lem nob̾ conãt̾ auserre. sic
ꝯmantes homicidia : ut inse
ip̃is ea ꝑficiãt. qnͣ maliis ꝑ¬
petrare᷑ ñ possũt. Sicꝰ eñ ca¬
ritas laldrat eccẽ. sic eos ab
iia ꝑdicione libare. ut eoꝵ
nemo moriat᷑ sic eoꝵ latorat
furoe. aut nor occide ut sue
crudelitans pascant libidinẽ.
aut ĩ se ipos ne perdidisse in¬
deant᷑ occidendoꝵ hõimĩ potes¬
tatem Qinañt nesciĩt consu¬
etudinẽ illoꝵ. pucãt eos mͦ¬

Expanded text:
inde ista persequitur diligendo, illi saeviendo; ista ut corrigat, illi ut evertant; ista ut revocet ab errore, illi ut praecipitent in errorem: denique ista persequitur inimicos et comprehendit. donec deficiant in uanitate, ut in ueritate proficiant. illi autem retribuentes mala pro bonis, quia eis clem nobis conantur auferre sic amantes homicidia, ut in se ipsis ea perficiant, quando in aliis perpetrare non possunt. sicut enim caritas laborat ecclesiae sic eos ab illa perditione liberare, ut eorum nemo moriatur. sic eorum laborat furor aut nos occidere, ut suae crudelitatis pascant libidinem, aut etiam se ipsos, ne perdidisse uideantur occidendorum hominum potestatem. Qui autem nesciunt consuetudinem illorum, putant eos m
Abbreviated transcription (Latin):
tõstituũt : q̃ nõ faciebat. s pacie¬
bat᷑: maiores aũt mos ab ea dif¬
funitõ ne foras mittũt qͥ saciebat
nõ paciebant᷑. sed hoc ut dixi omi¬
tto. illdꝰ dico. si eccã uera ipã est
querãt ab apło quã eccłiam sig¬
inficabat sara qñ ꝑsecutõnẽ faci
nostrã celestem hierusale̾. idẽ.
uerã dei eccł̃iam. milla muliere
dicit cuisse figuratã. que afflige¬
ba ancillam. Si ã meliꝰ discuciamꝰ.
magis illa ꝑseq̃bat᷑ sarã suꝑbiẽdo.
quam illam sata coh̾cendo. Illaem̃
duẽ faciebat in iuriam: ista imp¬
onebat suꝑbie disciplinã. Deĩ¬
de siq̃ro si bom ⁊ scĩ nemini fa¬

Expanded text:
constituunt, qui non faciebat, sed patiebatur: majores autem suos ab ea definitione foras mittunt, qui faciebant, non patiebantur. 11. Sed hoc, ut dixi, omitto; illud dico: si Ecclesia vera ipsa est querant ab apostolo, quam aecclesiam significabat Sara, quando persecutionem fatielestem Jerusalem, id est veram Dei Ecclesiam, in illa muliere dicit fuisse figuratam, quae affligebat ancillam . Si autem melius discutiamus, magis illa persequebatur Saram superbiendo, quam illam Sara coercendo: illa enim dominae faciebat injuriam, ista imponebat superbae disciplinam. Deinde quaero, si boni et sancti nemini fa
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo in psalmo uox illa intelligẽ¬
da est uerorũ martirũ. uoł¬
enciũ se discerni a martirib
falsis. Iudica me deus. ⁊ dit̾¬
ne causã meã te gente ã scã.
Non dixit dic̾ne penam meã.
sed dic̾ne cansã meã. Potestin
impiorã simił eẽ pena. sed di¬
ssimilis est marcirũ causa:
quoꝵ eciã illa nox est. In iu¬
ste ꝑxrsecun sũt me adumame.
idco se dignam exitimauitꝗ
adiuuaret᷑ iuste. qͥ a ⁊ illi ꝑse¬
quebant᷑ iniuste. Nam si ius¬
te illi ꝑsequerentur nõ fu̾at ad¬
inuandus seo corrigend̾. Siã
putant qd̾ nemo possit iuste
alique ꝓsequi sicꝰ incollatone
dix̾unt. illam uerã eẽ ectlesi¬
am que ꝑ secutõnẽ patit᷑. ñ q̃
facit ointo die̾e qd̾ suꝑius coͣ¬
memoram. Quia si ita est ut
dicũt. cecilianꝰ ad uerã occłam
ꝑtinebat. qñ eũ maiores illo¬
rũ us ad im̃ꝑatoris iudiciũ at¬
cusando ꝑ seq̃bant᷑. Nos enĩ dici¬

Expanded text:
ideo in psalmo uox illa intellegenideo in psalmo uox illa intellegenda est uerorum martyrum uolentium se discerni a martyribus falsis: Iudica me, deus, et discerne causam meam de gente non sancta; non dixit discerne poenam meam" sed \'discerne causam meam. potest enim esse impiorum similis poena, sed dissimilis est martyrum causa, quorum et illa uox est: Iniuste persecuti sunt me, adiuua me; ideo se dignum existimauit, qui adiuuaretur iuste, quia illi persequebantur iniuste; nam si iuste illi persequerentur, non fuerat adiuuandus sed corrigendus. Si autem putant, quod nemo possit iuste aliquem persequi, sicut in conlatione dixerunt illam esse ueram ecclesiam, quae persecutionem patitur, non quae facit, omitto dicere, quod superius commemoraui, quia, si ita est, ut dicunt, Caecilianus ad ueram ecclesiam pertinebat, quando eum maiores illorum usque ad imperatoris iudicium accusando persequebantur. nos enim dici
Abbreviated transcription (Latin):
geni si a cõtẽpserũt ⁊ id qd̾ fu¬
crat cõstitiicũ m̾ito pessi sũt
debu̾ũt dice̾ qd̾ isti dicũt. se
iustos eẽ. q̃a ex lege regis ꝑ¬
socucionẽ paciebant᷑ Qnod uti
dit̾ent. si ita in sanirent sicut
isti in sanũt qui nudãt men¬
citer io nocenciam suã ⁊ ꝙͣ ñ
possunt a dño accipere ab hoĩ¬
nib querũt martirũ glãm.
irri. ã martir es illi sunt. deq̾¬
nem paciũtur ꝓp iusticiã. Non
gͦ qui pp̃ inq̾tatem: ⁊ ir̃ xp̃a¬
ne unitatis im̃piã diuisionẽ.
s qui ꝓpter iusticiã ꝑsecntio¬
nem paciũt᷑. hi martires ne¬
ri sunt. Nam ⁊ agar passa
rat sanctã que faciebat. illa
unqua que paciebat᷑. Nũqd
huit ꝑsecutõni quã passa est
agar comꝑandus est sc̃s dã¬
uid. quẽ ꝑsecutꝰ est miquo
saul: ualte utiq distat. ñ qͥa
pacie bat᷑. sed quia pp uuliciã
paciebatur. ⁊ ipe dñs cum lat᷑ͦ¬
nib cruciferus est. sed auos
passio iungebat cnusa seꝑadat.

Expanded text:
gem si qui contempserunt et id, quod fuerat constitutum. merito perpessi sunt, debuerunt dicere, quod isti dicunt. se iustos esse, quia ex lege regis persecutionem patiebantur. quod utique dicerent, si ita insanirent, sicut isti insaniunt. qui diuidunt memciter innocentiam suam et, quam non possunt a domino accipere, ab hominibus quaerunt martyrum gloriam. Yeri autem martyres illi sunt, de qunem patiuntur propter iustitiam. non ergo qui propter iniquitatem et pe unitatis impiam divisionem, sed qui propter justitiam persecutionem patiuntur, hi martyres veri sunt. Nam et Agar passa rat sancta quae faciebat, illa iniqua quae patiebatur. Numquid huic persecutioni quam passa est Agar, comparandus est sanctus David quem persecutus est iniquus Saül ? Valde utique distat, non quia patiebatur, sed quia propter iustitiam patiebatur. et ipse dominus cum latronibus crucifixus est; sed quos passio iungebat, causa separabat,
Abbreviated transcription (Latin):
tate p̾teudũ est. qd̾ templũ
sacerdociũ sacͥficium. ⁊ ani
quetũq ad hec pertinẽtia.
nisi um uero deo deberi nosset
dii falsi hoc est demones qui
sũt puaritatores angłi nũquã
hec sibi a cultorib sues quos
dccipiũt expetissent. Uerum h
cum ex hibentur deo scd̃m eius
inspiratõnem atq doct᷑nã uera
resigio est: Cum aũt demonib
scd̾m eoꝵ impiã suꝑbiã : noxia
aipersticio. Qua ꝓrter qͥ xp̃ianas
lr̃as utriusꝙ testam̃ti sciunt ñ

Expanded text:
tate praetereundum est, quod templum, tate praetereundum est, quod templum, sacerdotem, sacrificium et alia quaecumque ad haec pertinentia nisi uni uero deo deberi nossent dii falsi, hoc est daemones, qui sunt praeuaricatores angeli, numquam haec sibi a cultoribus suis, quos decipiunt, expetissent. uerum haec cum exhibentur deo secundum eius inspirationem atque doctrinam, uera religio est, cum autem daemonibus secundum eorum impiam superbiam, noxia superstitio. quapropter qui Christianas litteras utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
quã si res antiaͣ sacͥficiũ. qd̾ ñ
nͥ uni uero deo offerri oport̾e
ueratos ⁊ sacre lut̾e̾ monent. ñ
qd inlo egeat deus ꝯ meisdem ip̃
dis uel ꝑcipiendis ñ nͥ homimb
cõsulat. nobis .ii. ꝓdest colere
deũ nõ ip̃i deo. tum ergo inspi¬
solũ sua nlła indigentia facit.
s nr̃a maxima utilitate. Signi¬
ficatiua sũt aũt oĩa talia sacłicia
⁊ qͣrũdã rerũ similitudines qͥb
aminoueri nos oport ad ea ipã
qͥtũ similitudines sũt. siue scru¬
tanda siue nocenda. siue recolẽ¬
da. Se qua re quãtũ satis est
disserenda ñ breuis sermo flagi¬
tandꝰ est. auo nũc respõd̾e nob̾
arositũ est. p̾sertĩd̾a maliis
opusculis nostris de hac rem¬
ulta iam diximꝰ. Et ꝯm ante
nos dei eloqͥa trattau̾unt de si¬
militudinib sacrificõꝵ uet᷑tõ
testamenti. tamꝙͣ umbris figu¬
ris q futuroꝵ copiose locuti
sũt. hoc sanẽ nec in ista bre u¬

Expanded text:
quam sit res antiqua sacrificium, quod non quam sit res antiqua sacrificium, quod non nisi uni uero deo offerri oportere ueraces et sacrae litterae monent, non quod illo egeat deus, cum in eisdem ipsidis uel percipiendis non nisi hominibus consulat. nobis enim prodest colere deum, non ipsi deo. cum ergo inspisolum sua nulla indigentia facit sed nostra maxima utilitate. significatiua sunt autem omnia talia sacrificia et quarundam rerum similitudines, quibus admoneri nos oportet ad ea ipsa, quorum similitudines sunt, siue scrutanda siue noscenda siue recolenda. de qua re, quantum satis est, disserenda non breuis sermo flagitandus est, quo nunc respondere nobis propositum est, praesertim quia in aliis opusculis nostris de hac re multa iam diximus et, qui ante nos dei eloquia tractauerunt, de similitudinibus sacrificiorum ueteris testamenti tamquam umbris figurisque futurorum copiose locuti sunt. Hoc sane nec in ista breui
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. ⁊qͣm defuit dignꝰ nõ fuit.
et ab exordio gragatõnis hum¬
ane uique infinẽ qͥbdam ad p¬
miũ qͥbdam ad iudiciũ p̾dicat᷑.
At per hoc ⁊ qͥb om̃no ãnũcia¬
ta nͥ ẽ nõ credituri. p̾sciebãtur.
nũciata est. in illoꝵ exemplo
demõstrant᷑. Quib aũt credi¬
tur: his annũciat᷑ in regno ce¬
loꝵ ⁊ sanctoꝵ angeloꝵ societati
preparantur .iii.
de sacgificiorum distinctione
am uideamꝰ eom que sea̾tur
questionẽ. accusant inquit ri¬
tus socroꝵ. hostias. thura. ⁊ ce¬
tera. que templorũ cultꝰ exertuit.
cum idem culsꝰ ab ip̃ĩs inqͥuit uel
ꝯdeo ꝙͣ colũt exorsus est temporib
pͥstis cum in ducitur deꝰ p̾mitꝰ egin¬
sse. huic respõdetur. am̃ ex ino scp¬
turarũ nostrarũ loco hec questio ꝓ¬
posita agnostitur: ubi scͥptũ est chã
ex fructib terre. abel añt ex pri¬
inicinis oniũ obtulisse mumis
deo. hinc pociꝰ oẽ intelligendũ

Expanded text:
fuit, et, cui defuit, dignus non fuit. fuit, et, cui defuit, dignus non fuit. et ab exordio propagationis humanae usque in finem quibusdam ad praemium quibusdam ad iudicium praedicatur. ac per hoc et, quibus omnino adnuntiata non est, non credituri praesciebantur illorum exemplo demonstrantur; quibus autem credituris adnuntiatur, hi regno caelorum et sanctorum angelorum societati praeparantur. III. DE SACRIFICIORUM DISTINCTIONE. Iam uideamus eam, quae sequitur, quaestionem. <accusant\', inquit, \'ritus sacrorum, hostias, tura et cetera, quae templorum cultus exercuit, cum idem cultus ab ipsis, inquit, uel a deo, quem colunt, exorsus est temporibus priscis, cum inducitur deus primitiis eguisse.\' Huic respondetur, quoniam ex illo scripturarum nostrarum loco haec quaestio proposita agnoscitur, ubi scriptum est Cain ex fructibus terrae Abel autem ex primitiuis ouium obtulisse munus deo, hinc potius esse intellegendum,
Abbreviated transcription (Latin):
scie bat. n em̃ in credibile est.
tales fuisse tũc om̃s qͣles ab
ouis aduentu us ad ħ tẽpus.
tam młtos fuusse atq eẽ mira¬
mur. ⁊ tã abincio gen̾is hũam
alias occultiꝰ. alias enidẽtĩ sicꝰ ꝯgͥ¬
ere tẽporib dĩnitꝰ uisũ est. nec ꝓ¬
phetari destitit. nͨ qui in eũ crede¬
rent defuerũt. ab adam us ad
moysem ⁊ in ipõ ppło isrł que spe¬
ciaħi quodã mistio gens ꝓp ħeti¬
ca fuit ⁊ in aliis gentib añꝙͣ ue
nisset incarne cum enĩ nõ młlĩ
cõmemorãtur in sanctis hebrai¬
cis lib̾s iam ex tprẽ abrahe .iiͦ
de stirpe cariis eus. nec ex ppło
participts̃ fu̾ũt sur nõ credatnꝰ
⁊̃ in cet̾is hac atꝙ illa gẽtib ali¬
as alios fuisse quãius eos cõ¬
memoratos in endem auctori¬
tatib nõ legamꝰ. Ita salus re¬
ligionis hꝰ ꝑ quã solam ueram
solus uera ⁊ ieratiterꝙ prouiti¬
tur nulli unquã defuit q̃ dignꝰ

Expanded text:
aesciebat? neque enim incredibile est aesciebat? neque enim incredibile est tales fuisse tunc omnes, quales ab eius aduentu usque ad hoc tempus tam multos fuisse atque esse miramur. Et tamen ab initio generis humani alias occultius alias euidentius, sicut congruere temporibus diuinitus uisum est, nec prophetari destitit nec, qui in eum crederent, defuerunt ab Adam usque ad Moysen et in ipso populo Israhel,. quae speciali quodam mysterio gens prophetica fuivenisset in carne. Cum enim nonnulli commemorantur in sanctis hebraicis Libris jam ex tempore Abrahae, nec de stirpe carnis ejus, nec ex populo participes fuerunt, cur non credamus etiam in ceteris hac atque illac gentibus alias alios fuisse, quamuis eos commemoratos in eisdem auctoritatibus non legamus? ita salus religionis huius, per quam solam ueram salus uera ueraciterque promittitur, nulli umquam defuit, qui dignus
Abbreviated transcription (Latin):
secũtur. Senciũt emĩ ⁊ ip̃i neqͣ
hoc rͣte odici posse. uel sapien¬
cie philosophoꝵ uł eciã nmu
cepta mla altitudine sapiẽcie ⁊
scienciedei. ubi fortassis aliud
diuinũ cõsiliũ lõge secreciꝰ lat.
sine ꝑ indicio eciã aliarũ forte ca¬
usarũꝙ que a prudentib notiga¬
ri queunt . hoc solũ eis breuita¬
tis gtã in hui᷑ questionis dũpu¬
tatione dicamꝰ tũt uoluisse ho¬
p̾dicati doct᷑nã suã qñ sciebat¬
⁊ ubi sciebat eẽ qmi meũ suer¬
ant credituri his em̃ tempori¬
p̃dicatõne fucuros ẽe p̾sciebat.
ad huc crede̾. ⁊ molle huma¬
na a stucia resiste quã tã cla¬
re atq porspicue. tãq subli¬
mi ⁊ sublimter diffamate di¬
uine crede auctoritati. quã
diu paruus ⁊ in firmꝰ est in¬
teliectꝰ hominis diume cred̾e
ueritati Quid ergo mirũ si
ut eis apparere us ꝑdicari m¬
ito nollet. quos nec u̾bis nec
miracłis sius creditu ros g̃ẽ p̾¬

Expanded text:
sequuntur, sentiunt enim et ipsi nequaquam sequuntur, sentiunt enim et ipsi nequaquam hoc recte obici posse uel sapientiae philosophorum uel etiam nucepta illa altitudine sapientiae et scientiae dei, ubi fortassis aliud diuinum consilium longe secretius latet, sine praeiudicio etiam aliarum forte causarum, quae a prudentibus inuestigari queunt, hoc solum eis breuitatis gratia in huius quaestionis disputatione dicamus tunc uoluisse hopraedicari doctrinam suam, quando sciebat, et ubi sciebat esse, qui in eum fuerant credituri. His enim temporipraedicatione futuros esse praesciebat, adhuc credere, et malle humana astutia resistere, quam tam clarae atque perspicuae, tamque sublimi et sublimiter diffamatae diuinae cedere auctoritati, quam diu paruus et infirmus est intellectus hominis diuinae cedere ueritati. quid ergo mirum, si ut eis apparere uel praedicari merito nollet, quos nec uerbis nec miraculis suis credituros esse pr
Abbreviated transcription (Latin):
desinãt igit᷑ obic̾e nob̾ qd̾ oĩ
socte ⁊ omni noĩ religionis ob¬
ici potest. Cum enĩ nõ fortuito
labi sed diuina ꝓiidencia tprã
ordiari fateantur. qͥd cinꝙ tem¬
pori actu optum ⁊ oportunũ sit.
hũanũ consinũ p̾tergredit᷑. ⁊¬
illinc dis pertitur uñde ipã ꝓ¬
uidentia reb cõsulit. Si emĩ
dax̾int ꝓpterca ñ semꝑ nec uͥq
fuisse pythagoricã disciplinã.
quia pychagoras homo fuit.
n hoc inpotestate hr̃e potuit
temore : qnͣ fuit ⁊ t̾rarũ lo¬
cis ubi ia philo sophia iugu¬
it. om̃s qui eum potuerunt᷑ au¬
dire ⁊ cred̾e sectariq uoluisse.
ac per hoc mag̃ si tante potest¬
atis fuiset pythagoras. ut ubi
uellet ⁊ qñ ueliet sua dogniata
p̾dicaret ⁊ si haleret eciã ꝯ
ea potestate sũmã ierĩi p̾senti¬
amt misquã ⁊ m̃quã apparer
nͣ ubi ⁊ añ sibi homines creditu
biciant᷑ qd enis doctͥnan nõ om̃s

Expanded text:
desinant igitur obicere nobis, quod omni desinant igitur obicere nobis, quod omni sectae et omni nomini religionis obici potest. cum enim non fortuito labi sed diuina prouidentia tempora ordinari fateantur, quid cuique tempori aptum et opportunum sit, humanum consilium praetergreditur et illinc dispertitur, unde ipsa prouidentia rebus consulit. Si enim dixerint propterea non semper nec ubique fuisse Pythagoricam disciplinam,. quia Pythagoras homo fuit neque hoc in potestate habere potuit, tempore, quando fuit, et terrarum locis, ubi illa philosophia uiguit, omnes, qui eum potuerunt audire, etiam credere sectarique uoluisse? ac per hoc magis, si tantae potestatis fuisset Pythagoras, ut, ubi uellet et quando uellet, sua dogmata praedicaret, et si haberet etiam cum ea potestate summam rerum praescientiam, nusquam et numquam appareret, nisi ubi et quando sibi homines crediturbiciant, quod eius doctrinam non omnes
Abbreviated transcription (Latin):
sacris ⁊ sacram̃tis uł ꝓphetatur
intelligi. Quid aũ qñ fiat qd̾ ad
unã eademq fideliũ ⁊ pioꝵ lidũ¬
tõnem ꝑtineat. cõsi lium deo tͥ¬
buamꝰ. nob̾ obediẽciã teneanius
proinde alis tunc nominib ⁊ si¬
gnis. ałiis añt mũc. ⁊ p̾us occul¬
cius pꝰea maĩfestiꝰ. ⁊ pͥus a pau¬
ciorib pꝰ aplurib. iina tam̃e eã¬
demq uera religio signifitatur.
⁊ obser uat᷑. Nec nos eis obici¬
mꝰ ad̾ aliter numa põpiliꝰ deos co¬
lendos romanis instituit. atz ab
eis uel itał ancea cole bãtur. nͨ
qd̾ ꝑithagoreis temporib illa ꝑ¬
hilosophia celebrata est q̃ antea
uol om̃mo nõ erat. ueł inpauicis¬
sinus endem sencientib nõ tammĩ
eodem ritu uiuentib fortasse
lacitabat: S utrũ illi dii ueri
aut colendi siñt. ⁊ utrũ illa ꝑh¬
lo sophra saluti ammarũ aliqͥd
ꝓsit. hoc cum eis agimus
hoc inq̃stionẽ nocamꝰ. hos
disputando cõuellimus

Expanded text:
sacris et sacramentis uel prophetatur sacris et sacramentis uel prophetatur intelligi. Quid autem quando fiat quod ad unam eamdemque fidelium et piorum liberationem pertineat, consilium Deo tribuamus nobis obedientiam teneamus. Proinde aliis tunc nominibus et signis, aliis autem nunc, et prius occultius, postea manifestius, et prius a paucioribus, postea a pluribus, una tamen eademque uera religio significatur et obseruatur. Nec nos eis obicimus, quod aliter Numa Pompilius deos colendos Romanis instituit, atque ab eis uel Italis antea colebantur, nec quod Pythagoreis temporibus illa philosophia celebrata est, quae antea uel omnino non erat uel in paucissimis eadem sentientibus non tamen eodem ritu uiuentibus fortasse latitabat, sed utrum illi dii ueri aut colendi sint et utrum illa philosophia saluti animarum aliquid prosit; hoc cum eis agimus, hoc in quaestionem uocamus, hoc disputando conuellimus.
Abbreviated transcription (Latin):
gruençia temꝑoꝵ locoꝵ ꝙ admi¬
nistrat᷑ cui mod̾ande ⁊ gub̾nãde
quid añ ⁊ ubicirta eam fiori op¬
orteat. sapiẽcia ⁊ sciencia penes
repturꝰ est. ⁊ suaciq ret̾bu¬
turus: idem ipẽ est filius
dei patricoet̾nus ⁊ incõmutab¬
lis sapiencia. per quã ercata est
bniu̾sa natura. ⁊ cuius ꝑticipa¬
tõne omĩs rõnalis aiã sit beata
Itaq ab exhordio gen̾is hũa mn
q̾cũq meũ crediderũt. cumque ut¬
cumq intellexũt. ⁊ scdm eius p¬
cepta pie iusteq uixerũt. qͣnͣlib
⁊ ubilib fu̾i̾nt per eũ ꝓculdudio
salui facti sũt. Sicut em̃ nos m
cum credimꝰ ⁊ aput partẽ manẽ¬
tem. ⁊ aui ĩcarne iã uen̾it: sic ĩ
cũ cͤdebãt ãtiqui ⁊ aput patrẽ
manẽtẽ ⁊ in carne benturũ Nec
quia pro temꝑorũ uarietate mĩc
factũ annũtiat᷑. qd̾ tũc futurin
p̾nũciadat᷑. ideo fides uariata.
uel salus ipã diu̾sa est. Nec qͥa
una eadem q res aliis atq aliis

Expanded text:
gruentia temporum locorumque administratur, cui moderandae et gubernandae, quid, quando et ubi, circa eam fieri oporteat, sapientia et scientia penes rempturus est, et sua cuique retributurus, idem ipse est Filius Dei, Patri coaeternus, et incommutabilis sapientia, per quam creata est uniuersa natura et cuius participatione omnis rationalis anima fit beata. Itaque ab eiordio generis humani quicumque in eum crediderunt eumque utcumque intellexerunt et secundum eius praecepta pie iusteque uixerunt, quando libet et ubi libet fuerint, per eum procul dubio salui facti sunt. sicut enim nos in eum credimus et apud patrem manentem et qui in carne iam uenerit, sic in eum credebant antiqui et apud patrem manentem et in carne uenturum. nec, quia pro temporum uarietate nunc factum adnuntiatur, quod tunc futurum praenuntiabatur, ideo fides ipsa uariata uel salus ipsa diuersa est nec, quia una eademque res aliis atque aliis
Abbreviated transcription (Latin):
accusantib fuisse dãpnatum: ꝙ̃ad¬
modũ ã in ipã collatõne modis o¬
sũt gesta. ⁊ tibi aliis reb rom¬
ane pacis uecessariis ocũpato
inftu est ut legant᷑. bremaruũ
eoꝵ tibi legi sorsitan pot̾it: ad̾
acciꝑe ᵈe ecclia sitifensi. qũ qͥ
tate curis tuis forsitan hon̾osꝰ
est. hoc .ii. contigit donatintis.
cõu̾se sũt leges qͥb innocẽtẽ
furiosa ꝑnicie lib̾atos grãs
agũt. ⁊ qui ocerãt diligunt
molestasq sibi fuissẽ salub¬
rimas leges quãtũ minsa¬
mã detestabãt᷑. tãtũ recep¬
ta sanitate gͣtulant᷑. ⁊ une¬
siduos ꝯ q̾b fu̾ant ꝑituri.
iam simłi dilectõne nod̾tũ ut
ꝑter insemꝰ. ne illi poant er¬
citant᷑. Molestꝰ ẽ .i. ⁊ medic̾
surẽti srenetico. ⁊ pr̃ udis¬
ciplinato fiuio: ie ligando
iste cedendo: s amto diligẽ¬
to. Si a̾ illos negligãt ⁊ ꝑire
ꝑimiitant : ista pociꝰ falsam¬
ansuetudo crudeł ẽ. Si enĩ e¬

Expanded text:
damnatum? Quemadmodum autem in ipsa collatione modis osunt Gesta, et tibi aliis rebus Romanae paci necessariis occupato, multum est ut legantur, Breviarium eorum tibi legi forsitan poterit, quod accipere de ecclesia Sitifensi. quando tate curis tuis;; forsitan onerosus est. Hoc enim contigit Donatistis, conuersae sunt leges, quibus innocentem furiosa pernicie liberatos gratias agunt. et, qui oderant. diligunt molestasque sibi fuisse saluberrimas leges. quantum in insania detestabantur, tantum recepta sanitate gratulantur et in residuos, cum quibus fuerant perituri, iam simili dilectione nobiscum, ut pariter instemus, ne illi pereant, excitantur. molestus est enim et medicus furenti ciplinato filio: ille ligando, iste caedendo, sed ambo diligendo. Si autem illos negligant, et perire permittant, ista potius falsa mansuetudo crudelitas est.
Abbreviated transcription (Latin):
litatem. q̃ uerbũ caro factũ
est ⁊ hĩtauit in nob̾. sicꝰ apꝑa¬
ret eciam in eccłia eiũs. nõ
ĩ sola affrica. sicꝰ isti inpudẽ¬
tissima uanitate delirant. sed
quia ncã ceciliã quondã eccłie
cartaginẽsis ep̃i. cui c̾mmna ol¬
iecert que nec potuer̃t ꝓbare¬
nec possũt. se ab eccłia catholita.
hoc est ab unitate om̃iumgẽtiũ
dunsert᷑. quãins ⁊ si uera eisent
que ab eis abiecta sunt cecilia¬
no. ⁊ nobꝰ possent aliq̃do mõri

Expanded text:
caro factum est et habitauit in nobis. sic apparet etiam eius ecclesia non in sola Africa, sicut isti inpudentissima uanitate delirant, sed quia in causa Caeciliani, quondam ecclesiae Carthaginensis, episcopi, cui crimina obiecerunt, quae nec potunec possunt, se ab Ecclesia catholica, hoc est, ab unitate omnium gentium, diviserunt. Quamvis et si vera essent quae ab eis objecta sunt Caeciliano, et nobis possent
Abbreviated transcription (Latin):
tis diffe̾nciã Non enĩ ꝓpea illiꝰ
mine natꝰ ẽ : sicꝰ nec ip̃iꝰ pͥmi hõi¬
nis aliter exorta caro quã urã
q̃ndo qͥdem ille sine ꝑentib de t̾¬
ra creatꝰ ẽ. nos uͦ ex ꝑentib. ali¬
qͥd actulit ad differentiã mortis.
ut alit̾ ille moreret᷑ alit̾ nos Si¬
cut aũt ad mordis sic nͥ adre¬
surrectõis diffenciã ualet diu̾¬
sa natiuitas S ne hoc ip̃m qd̾ scͥp¬
tum de pͥmo hõme similiter infide

Expanded text:
tis differentiam. Non enim propterea illius mine natus est; sicut nec ipsius primi hominis aliter exorta caro quam nostra quandoquidem ille sine parentibus de terra creatus est, nos vero ex parentibus aliquid attulit ad differentiam mortis, ut aliter ille moreretur, aliter nos. Sicut autem ad mortis sic nec ad resurrectionis differentiam valet diversa nativitas. 4. Sed ne hoc ipsum quod script
Abbreviated transcription (Latin):
hen uoudos ⁊̃ uet̾e roma potens
S tͥ nate p̃cor. semper pat̾ auguati
occurset. cuactas urbis ad meccbras
Iilũ tãta ĩt̾ fragilis discͥmiã inte
Aspiciẽs. ⁊ hñs pͤtore tutuseris
Blande nom̃ honos. mala serunꝰ
exitus eger
Quem nũc nelle uiuat. mox
noluisse piget
Scand̾e celła iuuat. tremor
ost descõde celsis.cades.
Si titubes. sũma peiꝰ ab arte
pit om̃ib auris
mibit⁊ uitreo fert cana fa¬
ma simi
Ast ubi te magno dãp nosus tix̾it estu
Saltens. ⁊ sterił freg̾rit inde labor
Serus ⁊ incassũ spes accusabis man
et mͦ que nectis. rũꝑe ĩcla uolos
t unc reminisceris fiqut᷑ patͥs augti
Contẽpsisse dolons ueridicos monitꝰ
sartina leuis
Suane iugũ. xp̃i est uox pia: cͤde deo
ẽ caput adde nigis. da mollib oracapͥtͥ
Dimissosq lem subde hum̾os oneri
Nũc potes h. dũ lib̾ agit dũ nulla recẽtãt
hec bona lib̾tas xͦ seruire ⁊ impso
Omĩb ẽẽ sup᷑ non dominuis hõinũ

Expanded text:
Heu! ualidos etiam uertere Roma potens. Sed tibi, nate, precor, semper pater Augustinus Occurset cunctas urbis ad inlecebras. Illum tanta inter fragilis discrimina uitae Aspiciens et habens pectore tutus erisBlandum nomen honos, mala seruitus, exitus aeger, Quem nunc uelle iuuat, mox uoluisse piget. Scandere celsa iuuat, tremor est descendere celsis. Si titubes, summa peius ab arcepit omnibus auris Ambitus et uitreo fert caua fama sinu? Ast ubi te magno damnosus cinxerit emptus Balteus et sterilis fregerit inde labor, Serus et in cassum spes accusabis inanes Et modo quae nectis rumpere uincla uoles. Tunc reminisceris frustra patris Augustini Contempsisse dolens ueridicos monitus. sarcina leuis, Suaue iugum" Christi est uox pia, crede deo Et caput adde iugis, da mollibus ora capistris Demissosque leui subde humeros oneri. Nunc potes hoc, dum liber agis, dum nulla retentant pso Omnibus esse supra. non dominis hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
eum murmurare de beamꝰ Memine
rimꝰ ipĩs apłis dictũ. młtahabeo
nobꝰ dic̾e. sed ñ potestis illaportare
modo. In his qntũ ad me attinet ĩ
hoc deputẽ: Hec qͥ hoc sciã me indi¬
gner indignũ. ne hoc ipõ ⁊̃ cõnĩ¬
car indignior. młta eĩ alia simili¬
ter nescio. que cõmemorare uln
nn̾are ñ possñ. ex hoc tolerabilit̾
ignorarẽ. nͥ metuerẽ ne aliqna ista

Expanded text:
eum murmurare debeamus. Memini eum murmurare debeamus. Memini prius ipsis Apostolis dictum: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo . In his, quantum ad me attinet, etiam hoc deputem. Nec qui hoc sciam me indigner indignum, ne hoc ipso etiam convincar indignior. Multa enim alia similiter nescio, quae commemorare vel enumerare non possum. Et hoc tolerabiliter ignorare
Abbreviated transcription (Latin):
istã sartinã corruptibił caris ⁊ sup¬
plicia pẽdenda redeundũ sit Qua
opĩone qͥd horribiliꝰ cogitari possit
ignoro. Demde qͥds tandẽ i̾tus de¬
sunctꝰ ẽ deaͦ ñ si isti ueradicũt. so¬
lliciti ẽẽ debeamꝰ. ne insim abrahe
peccãs in flãmas illius diuitis dei¬
ti possit. si ⁊ añ potuit: Postremo
lõge aliud est madam pͣcasse. ñde
aluid est ẽtra adam nescio uͥ pet¬
casse. ⁊ idõ madam. id est. incar¬
nẽ que ex adam ꝓpagata est tãꝙͣ
incarcerẽ trudi. Illam uͦ opnõirẽ
qd̃ ex una fiant om̃s aĩe. nec discu¬
tẽ uolo nͥ necc̃e sit. Atq ñt istade
qua nũc agimꝰ siu̾a est. siͨ abste
ins aũ desiderẽ rogẽ nocis ardẽ¬
tib exoptẽ. ⁊ expectẽ. ut ꝑte mͥ do¬
minꝰ huiꝰ rei auferat ignorãciã:
tam̃ si ad̾ ab sit mimime meruero.
paciẽtiã mͥ petã a dño deo nr̃o. m
quẽ sic credidimꝰ. ut aliqͣ nob̾ nõ

Expanded text:
istam sarcinam corruptibilis carnis et supistam sarcinam corruptibilis carnis et supplicia pendenda redeundum sit, qua opinione quid horribilius cogitari possit, ignoro. deinde quis tandem iustus defunctus est, de quo non, si isti uera dicunt, solliciti esse debeamus, ne in sinu Abrahae peccans in flammas illius diuitis deiri possit, si et ante potuit r postremo lOnge aliua est m Adaaliud est extra Adam, nescio ubi peccasse: et ideo in Adam, id est, in carnem quae ex Adam propagata est, tanquam in carcerem trudi. Illam vero opinionem, quod ex una fiant omnes animae, nec discutere volo, nisi necesse sit. Atque utinam ista de qua nunc agimus, si vera est, sic abs te is autem desiderem, rogem, votis ardentibus exoptem et expetam, ut per te mihi Dominus hujus rei auferat ignorantiam: tamen si, quod absit, minime meruero, patientiam mihi petam a Domino Deo nostro: in quem si credimus, ut si aliqua nobis non
Abbreviated transcription (Latin):
do ut uerũ sit qd̾ uerũ nõ est. ⁊ am̃si
fifieri poss optarẽ ut hec sentẽtia
uera eẽt. sic ut opto. ut siuera eẽt
abste liqͥdissime atꝙ in uiclissime
defendat᷑: hec añt difficłtas ⁊̃ illos
mitti opinãt᷑ incorꝑa Nam ⁊ ab hiis
hͥ idem q̃rit᷑. Si aĩe inculpate obediẽ¬
ter ueniũt qͦ mittũt᷑ cur inꝑmilis
siñ baptizati uitã istã simer̃t puni¬
ũtur eadẽ prsus ut᷑ q sentẽtia diffĩ n¬
cultas est. Illi sibi indẽt᷑ de hac faci¬
lius exire q̃stionẽ qͥ aĩas asseuerant
ꝓm̾itis uite p̾oris singłas singłis cor¬
porib implicari. hoc eĩ putãt eẽ in
adam mori incarne scilic ã apagata ẽ
ex adam supplicia pendere. aquo rea
toꝵ pusillos ꝯmagnis. sed in ula
suꝑiori uita p̃careꝰ aiãs . in dep̃ci¬
pitari in carc̾es carneos ñ credo.
nescio qͦs cirtuitꝰ id agũt isti. ⁊ pꝰ
nescio qͣta uolumina scłoꝵ iterũ ad

Expanded text:
do, ut uerum sit, quod uerum non est, tamen, do, ut uerum sit, quod uerum non est, tamen, si fieri posset, optarem, ut haec sententia uera esset, sicut opto, ut, si uera est, abs te liquidissime atque inuictissime defendatur. Haec autem difficultas etiam illos mitti opinantur in corpora. nam et ab his hoc idem quaeritur: si animae inculpatae oboedienter ueniunt, quo mittuntur, cur in paruulis, si non baptizati uitam istam finierint, puniuntur? eadem prorsus in utraque sententia difficultas est. illi sibi uidentur de hac facilius exire quaestione, qui animas adseuerant pro meritis uitae prioris singulas singulis corporibus implicari. hoc enim putant esse in Adam mori, in carne scilicet, quae propagata est ex Adam, supplicia pendere, a quo reatorum pusillos cum magnis. sed in alia superiore uita peccare animas et inde praecipitari in carceres carneos non credo, nescio per quos circuitus id agunt isti, ut post nescio quanta uolumina saeculorum iterum ad
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ Nam uł tãtũdem nalet uł phꝰ
est forsitam creare quã fing̾e. ⁊ cum
scͥptũ est: cor mũdũ crea nine deus.
nec idõ putari põt aĩã hoc loto opta¬
re se fieri. pͥus quã aliquid ẽẽt Sicꝰ
gᵈ iã existens creat᷑ in nouatõne u̾sti¬
cie sic iam existens fingit̾ confirma¬
tõne doct᷑ne. nͨ illud qd̾ meccłiaae scͥp¬
tũ est tunc cõu̾tit᷑ int̾ra płuis sicꝰ
fuit. ⁊ sp̃s reu̾tet᷑ ad dñm aͥ dedit
illũ istam ꝯfmͥ̾at sentẽtiã ꝙͣ eẽ uolu¬
mꝰ nrãm. Plus eĩ hoc suffragat᷑ eis.
qui ex una putãt oẽs ẽẽ aĩas. Nã
sicꝰ cõu̾tit᷑ inq̾unt puluis int̾ram
sicꝰ fuit. ⁊ tam̃ caro d equa hoc dicm̃
est ad hõĩnẽ ñ reu̾tit᷑ ex quo ꝓpugata
quo illi datus est uerũ d̾a hoc testi¬
moniũ ita pro istis sonat. ut ñ om̃i
modo huic opĩoni quã defẽdi uo¬
didi prudeciã tuã. ne talib testimo¬
niis ex hiis augꝰstiis me coneris
eruere Nan licet nemo faciat optã¬

Expanded text:
am uel tantundem ualet uel plus est forsitan creare quam fingere et tamen scriptum est: cor mundum crea in me, deus. nec ideo putari potest anima hoc loco optare se fieri, priusquam aliquid esset. sicut ergo iam existens creatur innouatione iustitiae, sic iam existens fingitur conformatione doctrinae. nec illud, quod in Ecclesiaste scriptum est: tunc.conuertetur in terram puluis, sicut fillum, istam confirmat sententiam, quam esse uolumus nostram; plus enim hoc suffragatur eis, qui ex una putant omnes esse animas. nam sicut conuertitur, inquiunt, puluis in terram, sicut fuit, et tamen caro, de qua hoc dictum est, ad hominem non reuertitur, ex quo propagata quo illi datus est. uerum quia hoc testimonium ita pro istis sonat, ut non omni modo huic opinioni, quam defendi uodidi prudentiam tuam, ne talibus testimoniis ex his angustiis me coneris eruere. nam licet nemo faciat optan
Abbreviated transcription (Latin):
nã uł ꝑhẽdinam dñ passionẽ. cũ
ille añ tam młtos annios passus ħit.
nec om̃ino nͥ semel illa passio fcã
sit dempe ipõ die dnĩco dicimꝰ
hodie dñs resurrerit: cũ exã resur¬
rexit tot anni tnͣsierint. Curne¬
mo tã meptꝰ est. ut nos ita loq̃ntes
arguat eẽ nĩtitos. nͥ qͥa istos dies
dinẽ ñcupamꝰ. ut dicat᷑. ip̃ẽ dies
eius. ⁊ dicat᷑ illo die fieri ꝓpter sa¬
cͣmẽti celeb̾tõnẽ. qͦd ñ illo die sed
olim factũ est. Nõne semel mimo¬
meco ñ solũ ꝑ om̃s pasche sollep̃

Expanded text:
nam vel perendinam Domini passionem, cum nam vel perendinam Domini passionem, cum ille ante tam multos annos passus sit, nec omnino nisi semel illa passio facta sit. Nempe ipso die dominico dicimus, Hodie Dominus resurrexit; cum ex quo resurrexit tot anni transierint. Cur nemo tam ineptus est, ut nos ita loquentes arguat esse mentitos, nisi quia istos dies dinem nuncupamus, ut dicatur ipse est dies, ei, ut dicatur illo die fieri propter sacramenti celebrationem, quod non illo die, sed olim factum est. Nonne semel immoamento non solum per omnes paschae s
Abbreviated transcription (Latin):
sidatis. recordatꝰ sñ ne bridiũ am¬
icũ meũ qͥ cum eẽt rerũ obsturst¬
rũ ad doctͣnã pietatis maxĩe ꝑti¬
nẽtiũ diligẽtisssimꝰ ⁊ acerrimꝰ in¬
qͥsitor ualde ad orat de q̃stione m¬
agna respõsionẽ brenem: et qͥqs
id popostisset egerrime ferebat.
nabũdꝰ ⁊ uoce cohibebat. indig¬
nũ deputãs q̃ talia arͣret. qm̃ de
re tãta quã młta dici possẽt debe¬
pet̃q nesciret. S ego tͥ ñ similit̾
ut solebat ille succenseo. es ir e¬
piscopꝰ młtis curis occupatꝰ ⁊ ego.
unde nec tͥ facile natat ꝓlixũ ali¬
qͥd lege. nͨ mͥ scͥbere Nami ille tt̃
ad olescens atalia beemit̾ uolebat
tõne q̃rebat ab ocioso q̃rebat ocio¬
sus. tu uͦ cogitans nũc qͥs ⁊ aqͦi¬
sta flagites. breuit̾ de re tãta res¬
põd̾e me ibes. Ecce facio quãtũ
possim. dñs. id iniet. ut qd̃ postu¬
las poisim Nempe sepe ita loqͣm.
ut pascha ꝓpinquãte dicamꝰ crasti¬

Expanded text:
sideratis recordatus sum Nebridium amsideratis recordatus sum Nebridium amicum meum, qui cum esset rerum obscurarum ad doctrinam pietatis maxime pertinentium diligentissimus et acerrimus inquisitor, ualde oderat de quaestione magna responsionem breuem. et quisquis id poposcisset, aegerrime ferebat enabundus et uoce cohibebat indignum deputans, qui talia quaereret, cum, de re tanta quam multa dici possent deberentque, nesciret. sed egut solebat ille, succenseo: es enim episcopus multis curis occupatus, ut ego; unde nec tibi facile vacat prolixum aliquid legere, nec mihi scribere. Nam ille tunc adolescens, qui talia breviter nolebtione quaerebat, ab otioso quaerebat otiosus: tu vero cogitans nunc quis et a quo ista flagites, breviter de re tanta respondere me jubes. Ecce facio quantum possum; Dominus adjuvet ut quod postulas possim. 9. Nempe saepe ita loquimur, ut Pascha propinquante dicamus crasti
Abbreviated transcription (Latin):
futuuꝰ: sine dubio respõdebis nes
dices nescio. Sutaꝙ de morib eiꝰ
futuris nich̾ audes certi ꝓ mitere
⁊ te eiꝰ pͥsenti cogitatõnẽ. qd est uld̾
ad̾ qñ ad baptisinũ offerrũt᷑. ꝓ eis
pentes tãquã fide dictores respõ¬
etate que utͫ sit deꝰ ignorat. res¬
põdent credit. ⁊ ad cet̾a sic respõ¬
det᷑. singła que gerũt᷑ unde mir¬
or pentes in istis reb tam fidẽter
A pmlo respond̾ e. nt dicãt euin
fac̾e tãta hona. que ad horã qua
baptizant᷑ baptizator interrogat
tame eadẽ hora si subiciã erit castꝰ
qͥ baptizat᷑. qut ñ erit fur. nestio
ntͣ audet aliqͥs dice̾ aliaͥd horum
erit. aut ñ erit. sicꝰ mͥ sũ dubita¬
tõne respõdet. qͦd cͤdet indeũ ⁊ qͦd
se cõuertat ad deũ Deide tua scͤp¬
ta cõchudens ad nĩgis ⁊ dicis. ad
istas gͦ q̃stiones peto breuit̾ resp¬
ond̾e digneris. ita ut ñ mͥ decon¬
suetudiẽ p̾st̾bas. s rõnẽ reddas.
hiis int̾is tuis lectis ⁊ relictis.

Expanded text:
futurus? Sine dubio respondebis: nesDices: nescio. Si itaque de moribus ejus futuris nihil audes certi promittere, t de ejus praesenti cogitatione; quid est illud quod quando ad Baptismum offeruntur, pro eis parentes tanquam fidedictores responaetate, quae utrum sit Deus ignorat, respondent: Credit; et ad caetera sic respondetur singula quae quaeruntur. Unde miror parentes in istis rebus tam fidenter pro paruulo respondere, ut dicant eum facere tanta bona, quae ad horam, qua baptizatur, baptizator interrogat; tamen eadem hora si subiciam: Erit castus, qui baptizatur, aut non erit fur? nescio utrum audet aliquis dicere, aliquid horum erit aut non erit, sicut mihi sine dubitatione respondet, quod credat in deum et quod se conuertat ad deum.\' deinde tua scripta concludens adiungis et dicis: Ad istas ergo quaestiones peto breuiter respondere digneris, ita ut non. mihi de consuetudine praescribas, sed rationem reddas.\' His litteris tuis lectis et relectis
Abbreviated transcription (Latin):
taẽẽ uoluit. alia ã obscura sũt hõi¬
ni cõiectare cõcodit᷑. S ħ̾ inmaiori¬
b de ꝓuulis añ qͥd respõdaniꝰ edisse¬
re. si penis tantis nlła meis sũt pu¬
mẽda p̾cata Nam utiq nulla estĩ
illis etatib examinãda iusticia. De¬

Expanded text:
alia quae obscura sunt homini conjectare conceditur, sed hoc in majoribus. De parvulis autem quid respondeamus edissere, si poenis tantis nulla in eis sunt punienda peccata. Nam utique nulla est in illis aetatibus examinanda justitia.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpagentur. an singłis qͥbꝵq nous
eciã modo fiant. analitubi iã exi¬
stentes uł mittant᷑ diuinitꝰ ł spõ¬
te labant᷑ in corꝑa. ita putam¬
ẽẽ tractandas. ⁊ auelib earum
uera ess nõ iꝑediret intentõ¬
nẽ meã. aua tũt ad uersus eos
qũtis pot᷑am iurib agebam. qui
naturã mali suo pͥncipio p̾dcãm
aduersus deũ conantur induc̾e id est
ꝯͣ manicheos Nam de pͥscillianistis
ad huc uich̾ audierã: qui ñ młtũ
ab istis dissimiles blasphennas fa¬
bulant᷑. Ideo qͥntam opinionem
nõ addidi quam in tua epła int̾
cet̾as cõmemorasti. ne abanã pre¬
terires. uͥ de hac q̃stione int̾rogã¬
ti rescͥpsisti religiose memorie un¬
ro. nobisq in xp̃i caritate gratis¬
simo marcellino qͦd aiã sit pars
dei. pͥmo qͥa nõ de incaruatõne
eiꝰ sed denatura querit᷑ ꝯ hoc q̃ri¬
tur. deinde qͥa hoc sẽtiũt illi ꝯͣ qͦs
agebã ⁊ id inꝙẽie agebã ut crea¬

Expanded text:
propagentur, an singulis quibusque nouae propagentur, an singulis quibusque nouae etiam modo fiant, an alicubi iam existentes uel mittantur diuinitus uel sponte labantur in corpora, ita putaesse tractandas, ut, quaelibet earum uera esset, non inpediret intentionem meam, qua tunc aduersus eos, quantis poteram uiribus, agebam, qui naturam mali suo principio praeditam aduersus deum conantur inducere, id est contra Manicheos. nam de Priscillianistis adhuc nihil audieram, qui non multum ab istis dissimiles blasphemias fabulantur. ideo quintam opinionem non addidi, quam in tua epistula inter ceteras commemorasti, ne aliquam praeterires, ubi de hac quaestione interroganti rescripsisti religiosae memoriae uiro nobisque in Christi caritate gratissimo Marcellino, quod anima sit pars dei, primo quia non de incarnatione eius sed de natura quaeritur, cum hoc quaeritur, deinde quia hoc sentiunt illi, contra quos agebam, et id maxime agebam, ut crea