comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus est ꝓuirtute: Ꝙ
in quo tandem loco
mardyriũ ꝑtulerunt :
In urbe roma: quae
pͥncipatum & caput
optince nationum.
scilic& ut ubi caput
suꝑsticionis erat: illic
caput quiescerae scĩta¬
tis: & ubi gentilium
pͥnciped habitabant
illic aeccłarum prin¬
cipes morarentur:
Guiꝰ aut̃ merit sint
beatissimi petrud c
paulus. hinc possumud
intelligere : quod cum¬
dñs orientis regionem
ꝓpria illustrauerit pas¬
sione. occidentis plagã
ne quid minꝰ ẽet uice
sui. apłoꝵ sanguine
illuminare dign̾atꝰ est:
Et licae illiꝰ passio nobis
sufficiat ad salutẽ. tam̃
&iã horũ martyrium
nob̾ contulit ad exem¬
plum: Hodierna qͥ die.
beati apł̃i sanguinem
ꝓfuderunt: Sed uidea¬
mud causam. quare ista
ꝑpessi sunt: Scilicoe qd
inter cȩt̾a mirabilia & iã
magũ illũ symonẽ ora¬
tionibꝰ suis de aeris
uacuo precipitii ruina
ꝓstrauerint : Cum enĩ
idem symon se xp̃m
dicerae: tanquam filiũ
ad patrem asserer&e uo¬

Expanded text:
tus est pro virtute. Et tus est pro virtute. Et in quo tandem loco martyrium pertulerunt? In urbe Romana, quae principatum et caput obtinet nationum: scilicet ut ubi caput superstitionis erat, illic caput quiesceret sanctitatis; et ubi gentilium principes habitarent, illic Ecclesiarum principes morarentur. Cujus autem meriti sint beatissimi Petrus et Paulus, hinc possumus intelligere quod Dominus Orientis regionem propria illustraverit passione; Occidentis, ne quid minus esset, vice sui, apostolorum sanguine illuminare dignatus est; et licet illius passio nobis sufficiat ad salutem, tamen et amborum martyrium nobis contulit ad exemplum. Hodierna die igitur beati apostoli sanguinem profuderunt; sed videamus causam cur ista perpessi sunt, scilicet quod inter caetera mirabilia, etiam magum illum Simonem orationibus suis de aeris vacuo praecipiti ruina prostraverint. Cum enim idem Simon se Christum diceret, et tanquam filium ad patrem assereret vo
Abbreviated transcription (Latin):
nifestatione ꝓducitur:
Glauis inquam est quȩ
&e conscientiã ad confesionẽ
peccati aperit.
&e grãm ad aet̾nitatẽ
inysterii salutaris in
in cludit. Ambor hle
tiȩ. Diuitias in mortali¬
tatis ille dispensat. sci¬
entie thesauros iste
largitur : Sunt enim
scientie chesauri. sicut
scriptura est. In quo st̃
om̃s thesauri sapientie
& scientie abscondici.
Ergo beati petrus &
paulus eminent inter
uniũsos apłos. & peculi¬
ari quadam p̃rogatiua
precellunt: Uerũ int̃
ipsos qͥs cui preponat᷑.
incertum est. Puto
eni illos equales esse
meritis. quia aequales
sunt passione : & si mi¬
li eos fidei deuotione
uixisse . qͦs si mul ui¬
demus ad martyrii
enim sine causa
factum putemus. qd̃
una die uno in loco.
unius tyranni tolera¬
uere sententiam:
Ena die passi sunt. ut
rent. Uno in loco: ne
al teri roma de essce:
Sub uno ꝑsecutore.
ut ȩqualis crudelitas
utrumq confringer&e:
Dies gͦ ꝓ merito. locus
ꝓ gła. ꝑsecutor decre¬

Expanded text:
nifestatione producitur. nifestatione producitur. Clavis, inquam, quae et conscientiam ad confessionem peccati aperit, et gratiam ad aeternitatem mysterii salutaris 231 includit. Ambo igitutiae; divitias immortalitatis ille dispensat, scientiae thesauros iste largitur; sunt enim scientiae thesauri, sicut scriptum est, In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Ergo beati Petrus et Paulus eminent inter universos apostolos, et peculiari quadam praerogativa praecellunt. Verum inter ipsos quis cui praeponatincertum est. Puto enim illos aequales esse meritis, quia aequales sunt passione, et simili eos fidei devotione vixisse, quos simul videmus ad martyrii enim sine causa factum putemus, quod una die, uno in loco, unius tyranni toleravere sententiam. Una die passi sunt, ut rent; uno in loco, ne alteri Roma deesset; sub uno persecutore, ut aequalis crudeutrumque constringeret: dies ergo pro merito, locus pro gloria, persecutor decre
Abbreviated transcription (Latin):
ueneranda hodie passio
celebratur. horum hodie
concursu letissimo ex¬
colit roma martẏrium.:
E quoꝵ dudũ impia ꝑse¬
cuta est sanguinem.
eoꝵ nunc peculiari de¬
uota patrocinio głat¬
parem grãm apud
dm sc̃ĩtatis optineant.
nescio quo tam̃ pacto
petrus & paulꝰ uiden¬
tur pre cȩtis peculiari
quadã in saluatore
fidei uirtute precellere:
Quod qͥdem ex ipsius
dñi uiditio. possumus
ad ꝓbare. Nam petro sic̃
bono dispensatori clauẽ
regni cęlestis dedit. pau¬
lo tanquã idoneo docto¬
ri magisteriũ ȩccłasticȩ
institutionis in iunxit̾:
scilica ut qͦs iste erudie¬
rit ad salutem. ille susci
piat ad quietem: ut qͦꝵ
corda paulus patefece¬
rit doctrina uerboꝵ.
eoꝵ animabus petrus
aꝑiat regna cęloꝵ. Ela¬
uem enim quodam modo
accepit. E laiuis enim
dicenda est: qua ad fidẽ
pectorũ dura reserantur
Mentium secreta pan¬
duntur . & qͥcqͥd intrin¬
secus clausum tenetur.
in palam rationabili ma¬

Expanded text:
sum mundum veneranda hodie passio sum mundum veneranda hodie passio celebratur: horum hodie concursu laetissimo excolit Roma martyrium; et quorum dudum impia persecuta est sanguinem, eorum nunc peculiari devota patrocinio gparem gratiam apud Dominum sanctitatis obtineant, nescio quo tamen pacto Petrus et Paulus videntur prae caeteris peculiari quadam in Salvatore fidei virtute praecellere. Quod quidem ex ipsius Domini judicio possumus approbare. Nam Petro, sicut bono dispensatori, clavem regni coelestis dedit; Paulo, tanquam idoneo doctori, magisterium ecclesiasticae institutionis injunxit: scilicet ut quos iste erudierit ad spiat ad quietem; ut quorum corda Paulus patefecit doctrina verborum, eorum animabus Petrus aperiat regna coelorum. Clavem enim quodammodo accepit. Clavis enim dicenda est, qua ad fidem peccatorum dura corda reserantur, mentium secreta panduntur, et quidquid intrinsecus clausum tenetur, in palam rationabili ma
Abbreviated transcription (Latin):
sum. & audiuit archa
homini loqui. Quid hoc
apło magnificentiꝰ. cui
in medioꝰ mortaliũ cons¬
ticuto. & supra cȩlos
ire datũ . & ad terrad
redire concessum est.
Quid hoc beatius uiro.
qͥ int̾ secreta paradisi
ediscere meruit. quod
nec lingua hominis loqͥ
possit: nec qͥsquã mere¬
retur audire: Et cũ
tantȩ sint sublimitatis
illa quȩ docuit . &e com¬
prehendere ea mens hu¬
mana non possit. quan¬
te illud putamꝰ esse
rit non licere: Quid
ce de petro referam. cuiꝰ
tanta a do est adꝓbata
iusticia. tantaq ei po¬
testas attributa est¬
iudicandi. ut in arbitrio
eiꝰ poneretur cȩleste
iuditiũ: Perspicite gͦ &.
estimate quanto nobis
sit petrus apł̃s honore
reuerendud. cuiꝰ senten¬
tiã in t̾ris ꝓlatã. sempi¬
t̃ni iudicis ȩquitas non
repellit . Et ideo dili¬
genter intendite . quȩ
sit eiꝰ głe magnitudo.
cui dum claues regni cõ¬
mitcuntur acterni. cęlũ
illi claudere & aꝑire ꝑ¬
missum est: Horũ itaq

Expanded text:
sum, et audivit arcana homini loqui . Quid hoc Apostolo magnificentius, cui in medio mortalium constituto, et supra coelos ire datum, et ad terras redire concessum est? Quid hoc beatius viro, qui inter secreta paradisi ediscere meruit quod nec lingua hominis loqui possit, nec quisquam mereretur audire? Et cum tantae sint sublimitatis illa quae docuit, ut comprehendere ea mens humana non possit; quantae illud putamus esserit non licere? Quid etiam de Petro referam, cujus tanta a Deo est approbata justitia, tantaque ei potestas attributa judicandi, ut in arbitrio ejus poneretur coeleste judicium? Perspicite ergo, et aestimate quanto nobis sit Petrus apostolus honore reverendus, cujus sententiam in terris prolatam sempiterni judicis aequitas non repellit. Et ideo diligenter intendite quae sit ejus gloriae magnitudo, cui dum claves regni committuntur aeterni, coelum illi claudere et aperire permissum est. Horum itaque
Abbreviated transcription (Latin):
bimus : De ip̃sis quoq
iudicandis in hoc nume¬
ro duodenario similis
causa est: Non eni quia
dictum est iudicantes
duodecĩ tribus isrł: tri¬
bus leui & que tercia
decima est ab eis iudican¬
dͥa non erit. aut solũ
illũ popłm non & iam
gentes cȩt̾as udicabunt
Quod autem ait in re¬
generatione ꝓcul dubio
mortuoꝵ resurrectionẽ
nomine uoluit regene¬
rationis intelligi. Sic enĩ
caro nr̃ã regenerabitur

Expanded text:
bimus ? De ipsis quoque bimus ? De ipsis quoque judicandis in hoc numero duodenario similis causa est. Non enim quia dictum est, judicantes duodecim tribus Israel, tribus Levi, quae tertia decima est, ab eis judicanda non erit, aut solum illum populum, non etiam caeteras gentes judicabunt. Quod autem ait, in regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine voluit regenerationis intelligi. Sic enim caro nostra regenerabitur
Abbreviated transcription (Latin):
duodecim iudicantes
duodecĩ tribus isrł:
Hic dicimꝰ cũ suis discipłis
iudicaturũ iħm. Unde
& alibi iudeis dixit:
Si ego in be elzebub eicio
demonia. filii ur̃i in quo
eiciunt. Ideo ipsi iudi¬
ces ur̃i erunt: Nec qm
suꝑ duodecĩ sedes sessuros
ẽe̾ ait. duodecĩ solos ho-¬
mines cũ illo iudicatu¬
ros putare debemus.
Duode nario qͥppe nu¬
mero. uniũsa quȩdam
significata est iudican¬
trum multitudo: ꝓpt̃
duas partes numeri sep¬
tenarii quo significa
tur plerumq uniuer¬
sitas. Quȩ duȩ partes.
id est triã & quatuor.
multiplicatȩ duodecĩ
faciunt. Nam & qua¬
tuor de tria quater
duodecĩ sunt: &si qua
alia huiꝰ duodenari i
numeri quȩ adhoc uale¬
at . ratio reꝑitur: Alio¬
quin qm̃ in locum uide
traditoris apłm mathiã
legimꝰ ordinatũ. apłs
laborauit. ubi adiudican¬
dum sedeat ñ habebit
qui ꝓfecto cũ aliis scĩs
ad numerũ iudicũ se ꝑti¬
nere demonstrat cũ dicit
nescitis. qͥa angłos iudica¬

Expanded text:
cim, judicantes duodecim tribus Israel. Hic discimus cum suis discipulis judicaturum Jesum, unde et alibi Judaeis dixit: Si ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? ideo ipsi judices vestri erunt. Nec quoniam super duodecim sedes sessuros esse ait, duodecim solos homines cum illo judicaturos putare debemus, duodenario quippe numero universa quaedam significata est judicantium multitudo, propter duas partes numeri septenarii, quo signiftur plerumque uniuersitas: quae duae partes, id est tria et quattuor, multiplicatae duodecim faciunt. nam et quattuor ter et tria quater duodecim sunt, et Si qua alia huius duodenarii numeri quae ad hoc ualeat ratio reperitur. alioquin quoniam in locum Iudae traditoris apostolum Matthian legimus ordinatum, apostolus laborauit, ubi ad iudicandum sedeat non habebit. qui profecto cum aliis sanctis ad numerum iudicum se pertinere demonstrat, cum dicit: nescitis
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes. aliquando qui¬
dem suo exemplo xpĩa
nos fieri imitatores iu¬
boe dicendo: Imitatores
mei estote. sicut & ego
xp̃i . Aliquando quidem
de se resipiscens. ad ipsi
de monstrans qͥa nichil¬
ita hanc imitationem
pariat. quã si ita uiuit
aliquis ut bonũ eiꝰ in
cõmune ꝓficiat. atq
uniũsis utiliora ꝓuide¬
at : adiunxit: Ambula¬
te in caritate : Ideo
cũ dixiss& imitatores
mei estote: continuo
de caritate disseruit
quia hȩc p̃cipue uirtꝰ
homines do ꝓximos

Expanded text:
re. Aliquando quidem suo exemplo Christi nos fieri imitatores iubet dicendo: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi. Aliquando quidem de se resipiscens ad Deum, demonstrans, quia nihil hanc imitationem ita pariat, quam si ita vivat aliquis, ut bonum eius in commune proficiat atque universis utiliora praevideat, adiunxit: Ambulate in caritate. Ideo cum dixisset, Imitatores mei estote, continuo de caritate disseruit, quia haec praecipue virtus homines Deo proximos
Abbreviated transcription (Latin):
conspectu generis hu¬
mani mirabilet appa¬
qui preualendo defi¬
ciunt ꝑsequentes. oe
deficiendo preualent
interempti: Mec pocest¬
ullatenus explicari.
quibꝰ modis hec inter¬
fectio preciosa pense¬
tur: Moriuntur
abiecti. & orbid terra¬
rum capiunt pͥncipa¬
cum: Moriuntur mun¬
dane eruditionid igna¬
ri. & existunt doctri¬
riuntur captores pis¬
cium. & efficiuntur
hominũ piscatores:
Moriuntur soliti.
maria ꝑscrutari medi¬
ocris artis offitio. &
redduntur scłi exa¬
minatored ce iudices:¬

Expanded text:
conspectu generis humani mirabilis appaqua praevalendo deficiunt persequentes, et deficiendo praevalent interempti; quo ullatenus explicari, quibus modis haec interfectio gloriosa pensetur. Moriuntur abjecti, et orbis terrarum capiunt principatum. Moriuntur mundanae eruditionis ignari, et exeunt doctririuntur captores piscium, et efficiuntur hominum piscatores. Moriuntur soliti maria perscrutari mediocris artis officio, et redduntur saeculi examinatores et judices
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i & predicationem
euangelii om̃s affectos
contempserint atq di¬
uitias & scłi uolupta¬
tes. isti centuplum
recipient. &uitã aet̾nã
possĩdebunt. Et in occa¬
sione eiꝰ sclentiȩ qui dam
introducunt mille annos
post resurrectionẽ dicen¬
tes. Nob̾ tunc centuplum
om̃ium rerũ quas dimisi¬
mus. &uitam aeternam
ẽẽ reddendam. Non intel¬
ligentes qđsi in cętĩs dig¬
na sit reprosi misłiin uxoribꝰ
appareat curpitudo. uti
qͥ unã ꝓ dño dimiserit
centum recipiat in futu¬
ro. Sensus igitur iste est
qͥ carnalia ꝓ saluatore
dimiserit. sp̃italia recipi¬
et que cõparatione ce me¬
rito sui ita erunt qua¬
si parui numeri centena¬
rius numerꝰ cõparatur:
U̾nde dicit apłs. Quia
unã tantũ domũ ut umꝰ¬

Expanded text:
i et praedicationem Evangelii omnes affectus contempserint, atque divitias et saeculi voluptates, isti centuplum recipient et vitam aeternam possidebunt. Ex occasione hujus sententiae quidam introducunt mille annos post resurrectionem dicentes, nobis tunc centuplum omnium rerum quas dimisimus et vitam aeternam esse reddendam, non intelligentes quod si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus appareat turpitudo, ut qui unam pro Domino dimiserit centum recipiat in futuro. Sensus igitur iste est: qui carnalia pro Salvatore dimiserit, spiritalia recipiet, quae comparatione et merito sui ita erunt, quasi parvo numero centenarius numerus comparetur. Unde dicit et Apostolus, qui unam tantum domum et u
Abbreviated transcription (Latin):
Quia quod uni ex fide¬
libus meis ꝑsequendo
feceris : me̾ hoc scito
passurum: Quid
frustra insanis contra
nomen meũ. quia ia
olim om̃ium ude¬
or um manibus
occidisti martyrem
meũ stephanum: Olim
quidem debui ꝑdere
te : sed stephanus ms
orauit ꝓte: Et ille:
Quis es dñe: Ee dñs
ad illum Ego sum
ihs nazarenus quẽ
tu ꝑsequeris infi¬
delis. sed surge
&e ingredere ciui¬
tur qͥd te oporteat
facere: Et surgens ni¬
chil uidebat. & ita
erat tribus diebus
non uidens: & ñ mandu¬
cauit neq bibit.. Ad
hoc enim carnale istud
lumen aliquod tempo¬
ris ꝑdidit. ut spirita¬
le ueratiꝰ ꝑ hanc pęnã
ꝑciꝑe poss&e . Et hoc
ideo triduo ꝑdidit.
quia dnm̃ non credide¬
rat tercia die resur¬
rexisse : An anias qui¬
dam discipłs xp̃i erat
damasco. cui dixit dñs
Surge uade in uicũ
qui uocatur rectus.
& quere saulum : &e
accede ad eum . & sig¬
na eum caractere

Expanded text:
Quia quod uni ex fideQuia quod uni ex fidelibus meis persequendo feceris, me hoc scito passurum. Quid frustra insanis contra nomen meum, quia jam olim omnium Judaeorum manibus occidisti martyrem meum Stephanum? Olim quidem debui perdere te, sed Stephanus meus oravit pro te. Et ille: Quis es, Domine? Et Dominus ad illum: Ego sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris infidelis, sed surge et ingredere civitibi quid te oporteat facere. Et surgens nihil videbat, et ita erat tribus diebus non videns, et non manducavit neque bibit. Ad hoc carnale istud lumen aliquod temporis perdidit, ut spiritale veracius per hanc poenam percipere posset. Et hoc ideo triduo perdidit, quia Dominum non crediderat tertia die rerurrexisse. Ananias quidam discipulus Christi erat Damasco. Cui dixit Dominus: Surge, vade in vicum qui dicitur Rectus, et quaere Saulum, et accede ad eum, et signa cum c
Abbreviated transcription (Latin):
Ndiebꝰ illis : Saulus
adhuc spirans mina¬
rum: & cedis in dis¬
Resens lectio
actuum apłoꝵ
die festruitatẽ coli¬
predicator ce doctor
eo seuitiam. & reuiuis¬
cere fecit in eo man¬
suetudinem ueram:
Impleta est in eo ꝓphe¬
dia beati patriarche
iacob: qui cũ benia¬
min filium suũ bene¬
dicerce ait: Ben iamin
lupus rapax mane
comedit predam. &
uesꝑe diuidit spolia:
Qui enĩ nunc paulus
post conuersionem
dictus est: antea tũ
impietate extiterit
saulus uocabatur.:
Quia eũ cõmutauit
nomen. Erat de tri¬
bu ben iam in: Eratq
lupꝰ mane. id est pri
gentibꝰ mirifice euan¬
gelica sacramenta di¬
uisit: Au diamꝰ enim
mane comeden. Otem
predam: Saulus ad¬
huc spirans minarum.
& cedis in discipłos
dñi. Petut ce accepit
epłas a principibus
sacerdotum indamas¬
cũ: ubi iam magna pars¬
uitȩ uiros ac mulie¬
uinctos adducero
& subito circũ fulsit eũ
lux de celo : & cadens
in tͣra. audiu it uocẽ
dicendem sibi: Saule.
saule. qͥd me ꝑsequeris.

Expanded text:
diebus illis: Saulus adhuc spirans minarum et caedis in disPraesens lectio Actuum apostodie festivitatem colipraedicator et doctor eo saevitiam et reviviscere fecit in eo mansuetudinem veram: impleta est enim in eo prophetia beati patriarchae Jacob qui cum Benjamin filium suum benediceret ait: Benjamin lupus rapax mane comedit praedam, et vespere dividet spolia. Qui enim nunc Paulus post conversionem dictus est, antea cum in impietate exsisteret Saulus vocabatur, quia cum commutavit nomen. Erat enim de tribu Benjamin, eratque lupus mane, id est, prigentibus mirifice evangelica sacramenta divisit. Audiamus eum mane comedentem praedam; Saulus adhuc spirans minarum et caedis in discipulos Domini, petit et accepit epistolas a principibus sacerdotum in Damascum ubi jam magna parstianos viros ac mulieinctos adduceret  subito circulux de coelo, et cadens in terram audivit vocem dicentem sibi. Saule, Saule, quid me persequeris?
Abbreviated transcription (Latin):
habemꝰ. ipsũ medicum
audite. Non ueni uoca¬
re iustos. sed peccatores
ad penitentiam  Utili
tas rei gestę huiꝰ hȩc
est : apłs se cõmemorãt
in epłis suis: Dicit enĩ
ad hoc sibi ueniã datã
om̃iũ peccatoꝵ suoꝵ.
ut nemo de se disperce
qͥ fuerit in peccatis inuo¬
lutud. & In magnis sce¬
leribꝰ in retitus. quasi
ueniã non sit acceptu¬
rus: Si conũsus fuerit
ad eũ qui pendens in
cruce & ꝓꝑsecutoribꝰ
orauit dicend. pater
ignosce illis quia nesci

Expanded text:
habemus. Ipsum Medicum habemus. Ipsum Medicum audite: Non veni, inquit, vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam . Utilitas autem rei gestae hujus haec est: Apostolus ipse commemorat in Epistolis suis. Dicit enim ad hoc sibi veniam datam omnium peccatorum suorum, ut nemo de se desperet, qui fuerit magnis peccatis involutus, et in magnis sceleribus irretitus: quasi veniam non sit accepturus, si conversus fuerit ad eum qui pendens in cruce et pro persecutoribus oravit, dicens: Pater, ignosce illis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uas electionis est michi.
ut portae nom̃ meum
in gentibꝰ coram regibꝰ
& principibus terrͦȩ:
Ideo enim ꝓstrata est
in eo suꝑbia. ut eriga¬
tur humilitas: &. de¬
uotio obsequi i mei:¬
ꝓstrata sunt in eo iã
uitia. ut scĩtas eriga¬
tur: Uenit gͦ annani¬
as baptizauit saulũ
impium. & fecit nob̃
paulum predicatorẽ
pium: Baptizauit lu-¬
pum. & fecit agnum:
Postea cȩpimꝰ habere
eum predicatorem.
quẽ habuimus
antea ꝑsecutorem.
fortiter expugnauit:
Nunc patiebatͦur paulꝰ
quod fecerat saulus: Sau¬
lus lapidauit stephanũ
paulus lapidatus est ꝓp¬
nos uirgis cedit. paulus
dragenas una minus
ideo accepit : ut it̾um
cederetur ꝓ xp̃o: Nam
om̃ia que antea fideli¬
bus inrogarat supplicia.
multo maiora ipse pas¬
sus est ꝓxp̃o cormenta.
Si consideremus dilec
te. pati uenit sed głi¬
ficari: Contempni:
sed &iam exaltari: Mori.
sed & iam resurgere.
Ita cogitantes fr̃s hm̃i
non disperemus.
quia & si peccatores
sumꝰ magnum medicũ

Expanded text:
tionis est mihi, ut portet nomen meum in gentibus coram regibus et principibus terrae. Ideo enim prostrata est in eo superbia, ut erigatur humilitas, et devotio obsequii. Prostrata sunt in eo jam vitia, ut sanctitas erigatur. Venit ergo Ananias, baptizavit Saulum impium, et fecit nobis Paulum praedicatorem pium; baptizavit lupum et fecit agnum, postque coepimus habere eum praedicatorem, quem habuimus antea persecutorem; fortiter expugnavit; nunc patiebatur Paulus quod fecerat Saulus; Saulus lapidavit Stephanum, Paulus lapidatus est propnos virgis cecidit, Paulus dragenas una minus ideo accepit, ut iterum caederetur pro Christo. Nam omnia quae antea fidelibus irrogarat supplicia, multo majora ipse passus est pro Christo tormenta. Si consideremus, dilecte, pati venit, sed glorificari; contemni, sed etiam exaltari; mori, sed etiam resurgere. Ista cogitantes, fratres non desperemus; quia etsi peccatores sumus, magnum medicum
Abbreviated transcription (Latin):
ille exꝑsecutore pre¬
dicator ee doctor gen¬
tum: Qui prius fuit¬
inquit blasphemus &
ꝑsecutor & in iuriosud.
uides meritum pena
debetur. gͦ pȩna non
de peccatis nrn. largi¬

Expanded text:
ecutore praedicator et doctor Gentium. Qui prius, inquit, fui blasphemus, et persecutor et injuriosus . Vides meritum cui poena debebatur? Ergo poena non de peccatis nostris; largi
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa. E quia non
sufficit tantum relin¬
quere. iungit quod ꝑ¬
fectum est & secuti su¬
mus te : Fecimus quod
nobis premiiꝰ : lħ̃s aut̃
dixit illis: Amendico
uobis. quod uos qui

Expanded text:
it. Sed quia non sufficit tantum relinquere, jungit quod perfectum est, et secuti sumus te, fecimus quod dabis praemii? Jesus autem dixit illis: Amen dico vobis, quod vos, qu
Abbreviated transcription (Latin):
anania. merito iN
timorem de dares: si
fortis manu non ẽẽt cui
militares: Nam ideo pros¬
ternitur suꝑbia. ut eri¬
gatur scĩtas: Uenit ergo
ananias baptirauit sau¬
lum . & fecit paulum:
Baptirauit lupum. &
fecit agnum: Et cepimꝰ
habereꝰ predicatorem
ꝑsecutorem: Deniq cȩpit
p̃dicare xpm̃ cui ante
resistebat paratus pati
ꝓ eo: contra quẽ ante
pͥugnabat: Patitur pau¬
lus. qđ fecerat saulus:
Saulus lapidauit. paulꝰ
lapidatus est: Saulus xp̃i¬
anos uirgis affecit. pau¬
genas unaminꝰ accepit:
Saulud ꝑsecutꝰ est ȩccłam
dĩ. paulus sũmissus est
in sporta: Saulus uin
nuere numerũ xp̃ianoꝵ.
c iã ipse accessit ad
numerũ confessorum:
Et dũ infert aliið necẽ
tem: Dum intrat lupꝰ
rapax in stabula quieti¬
peccoris. subito & ipse
factus est ouid. Itaq
quid iam desꝑet de mag¬
nitudine criminis. aut
Nam istũ beatissimũ
petrũ piscatorem. cui
iribebat non dico cura¬
tor. sed infimus obso-¬
nator : modo genibus

Expanded text:
Anania, merito in timore trepidares, si fortis manu non esset cui militares. Nam ideo prosternitur superbia, ut erigatur sanctitas. Venit ergo Ananias, baptizavit Saulum, et fecit Paulum. Baptizavit lupum, et fecit agnum: et coepimus habere praedicatorem, rsecutorem. Denique coepit praedicare Christum, cui antea resistebat; paratus pati pro eo, contra quem antea pugnabat. Patitur Paulus quod fecerat Saulus. Saulus lapidavit; Paulus lapidatus est. Saulus Christianos virgis affecit; Paugenas una minus accepit. Saulus persecutus est Ecclesiam Dei; Paulus submissus est in sporta. Saulus vinxnuere numerum Christianorum, etiam ipse accessit ad numerum confessorum. Et dum infert aliis necem,tem. Dum intrat lupus rapax in stabula pecudis, subito et ipse factus est ovis. Itaque quis jam desperet de magniNam iste beatissimus Petrus piscator, cui jubebat, non dico curator, sed infimus obsonator, modo genibus
Abbreviated transcription (Latin):
migiũ totiꝰ aeccłȩ gubna¬
cula tradentur : Auit quan¬
cum in apłatud sui ministe¬
rio cõplacuisse xp̃õ cre¬
dimꝰ paulũ. qͥ tantũ pla¬
cere potuit ꝑsecutor.
Placuit. enĩ. quia ñ iniqui
pectoris studio. sed simpli¬
cis ignorantiȩ incauta de¬
uotione certabat: Deniq
ut pͥmũ sensibꝰ eiꝰ sp̃s ue
ritatis infusus est: osten¬
dit continuo ñ se xp̃i
seuisse odio. sed amore
pat̾ne legis innocenter
errasse. De quo qͥd ego
potissimũ dicã. cũ fide¬
lissimꝰ ipse sibi sit testis.
qͥ cũ nec suas uelit iactita¬

Expanded text:
migium totius Ecclesiae gubernamigium totius Ecclesiae gubernacula traderentur? Aut quantum in apostolatus sui ministerio complacuisse Christo credimus Paulum, cui tantum placere potuit persecutor? Placuit enim, quia non iniqui pectoris studio, sed simplicis ignorantiae incauta devotione certabat. Denique, ut primum sensibus ejus Spiritus veritatis infusus est, ostendit continuo, non se Christi saevisse odio, sed amore paternae legis innocenter errasse. De quo quid ergo potissimum dicam? cum fidelissimus ipse sibi sit testis: qui cum nec suas velit jacta
Abbreviated transcription (Latin):
petri & pauli inse¬
parabilem fidem. passio¬
nemq germanã. omi nos
deuotione fr̃s necesse est
celebrare . quia & laudabi¬
lis eos uita ad gloriossissi¬
mum ꝑduxit occasum. &
mirificus obitus ꝑ paeuã
transmisit ad uitã : Et lic&e
in petro fides emineat.
in paulo doctrina precellat.
& magisteriũ tam̃ pauli
fidei plenitudo est. &
credulitas petri doctrinȩ
fundamͣtũ. Quos tanta
celestis electionis digna¬
dio uisitauit. ut hic fie¬
rae de piscatore doctor. ille
de ꝑsecutore defensor:
Sed in hoc om̃ipotentis
dĩ atcollenda maiestas
est: qui in spiratione
mirabili docendi grãm
tribuit imꝑito. & inimi¬
cum fecit amare qđ ode¬
rat: & fidem quã impug¬
nabat adserere: Iilius
piscationẽ non abstulit
sed nutauit. Huiꝰ cȩca¬
uit occłos. ut purgatiori
recepto lumine. claris¬
simȩ mentis acie ultra¬
humanũ uidẽ possit aspec¬
tum: Quanti gͥ meriti apud
dm̃ suũ petrus erat : ut ei
post nauiculȩ paruȩ re¬

Expanded text:
Petri et Pauli inseparabilem fidem, passionemque germanam omni nos devotione, fratres, necesse est celebrare, quia et laudabilis eos vita ad gloriosissimum perduxit occasum, et mirificus obitus perpetuam transmisit ad vitam. Et licet in Petro fides emineat, in Paulo doctrina praecellat; et magisterium tamen Pauli fidei plenitudo est, et credulitas Petri doctrinae est fundamentum; quos tanta coelestis electionis dignatio visitavit, ut hic fieret de piscatore doctor, ille de persecutore defensor. Sed in hoc omnipotentis Dei attollenda majestas est, qui inspiratione mirabili 225 docendi gratiam tribuit imperito, et inimicum fecit amare quod oderat, et fidem, quam impugnabat, asserere. Illius piscationem non abstulit, sed mutavit; hujus caecavit oculos ut, purgatiore recepto lumine, clarissimae mentis acie ultrahumanum videre possit aspectum. Quantum igitur meriti apud Deum suum Petrus erat, ut ei post naviculae parvae re
Abbreviated transcription (Latin):
moduloꝰ nr̃o exemplũ
si imitari satagimus.
& nos cum illo beati
ce appellari & ẽe ua¬
lebimus. nobis quoq:
smonis hoc ẽ obedientis
simplicitatem fidei non
fictȩ acceptaq a dño grã
uir tutum. filii columbe
uocabimur: Eongaudensq
ipse spiritalibꝰ animȩ nr̃e¬
ꝓfecto dicerae. quã pul¬
chra es amica mea. quã
pulchra es: occuli tui
colũbarum. Sicq fit
ut nob̾ supra petram
fidei argentum lapides
p̃ciosos. hoc ẽ ꝑfecta
uirtutũ oꝑa constru¬
entibus. nil tribulati¬
onum ignis detrimenti
afferat: nulli temptati¬
onũ turbines p̃uale¬
ant : quin potiꝰ aduer¬
sitatibud ꝓbati accipi¬
enus coronam uitȩ
quã ille nob̾ ante scła¬
ꝓmisit : qui uiuit &

Expanded text:
modulo nostro exemplum si imitari satagimus, et nos cum illo beati et appellari et esse valebimus, nobis quoque Simonis, hoc est, obedientis simplicitatem fidei non fictae, acceptamque a Domino gratiam virtutum, filii columbae vocabimur, congaudensque ipse spiritualibus animae n dicet: Quam pulchra es, amica mea, quam pulchra es! oculi tui columbarum . Sicque fit ut nobis supra petram fidei aurum, argentum, lapides pretiosos, hoc est, perfecta virtutum opera construentibus, nil tribulationum ignis detrimenti afferat, nulli tentationum turbines praevaleant, quin potius adversitatibus probati, accipiamus coronam vitae, quam ipse nobis ante promisit, qui vivit et
Abbreviated transcription (Latin):
Seos łolici natalis
bus iocundamur. letior
de hoc scło ipsos fidei
patres & magistros mar¬
tyrũ trium phasse: Quid
enĩ insigniꝰ petro. qui in
carne positus mensurã
carnis egressus. Xpm̃ tħm
bat. p̾ma petri lingua no¬
uo est sermone confessa.
Quid fr̃s mei magnificen¬
tius petro. qͥ tante con¬
fessionis merito cum uer¬
ruptibili adhuc e̾e̾t in
corpore. & necdũ ipse
ascendissce incelũ.¬

Expanded text:
Apostolici natalis bus jucundamur, laetiorde hoc saeculo ipsos fidei patres et magistros martyrum triumphasse. Quid enim insignius Petro, qui in carne positus, mensuram carnis egressus, Christum bat, prima Petri lingua novo est sermone confessa. Quid, fratres mei, magnificentius Petro, qui tantae confessionis merito, cum corruptibili adhuc esset in corpore, et nec dum ipse ascendisse
Abbreviated transcription (Latin):
filius sp̃s scĩ. ex eo tem¬
pore quo ab ipso illumi¬
natus. gram diuine cog¬
nitionis accepit. Et qͥa
una uoluntas. eadem est
oꝑatio scȩ trinitatis:
Recte cum dixissce be¬
atus es sy mon barionã
id est filius grãe spiri¬
talis. ꝓtinus adiureit.
quia caro & sanguis ñ
reuelauit tibi. sed pat̃
qͥppe filio columbȩ re¬
uelauit . quia una est
gr̃a patris &. sp̃s scĩ. ea¬
dem quoq & filii : qđ
facillimis sacre scrip¬
turȩ ꝓbabitur exemplis:
Dicit namq: de patre
apłs. misit d̾s spm̃ filii¬

Expanded text:
filius Spiritus sancti ex eo temfilius Spiritus sancti ex eo tempore quo, ab ipso illuminatus, gratiam divinae cognitionis accepit. Et quia una voluntas, eadem est eratio sanctae Trinitatis, recte cum dixisset: Beatus es, Simon Bar Jona, id est, filius gratiae spiritualis, protinus adjunxit: Quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater quippe filio columbae revelavit, quia una est gratia Patris et Spiritus sancti, eadem quoque et Filii, quod facillimis sacrae Scripturae probabitur exemplis. Dicit namque de Patre Apostolus: Misit Deus Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
ace. latine dr filius
colũbe. Filius autem
colũbe recte uocatur
apłs p̾etrus . qͥa uideli¬
cor colũba multum
simplex est animal.
& ipse prudenti ac
pia simplicitate dñm
sequebatur : me mor
illiꝰ precepti quod cũ
suis condisciplis ab eo¬
dem magistro simplici¬
tatis ac ueritatis acce¬
pit : Estote pruden¬
des sicut serpentes.
& simplices sicut colũ¬
be: Wel certe qͥa sp̃s¬
be specie descendit:
r Recte filius columbe
nuncupatur. ꝗͥ sp̃itali
grã plenus extitisse mons¬
tratur: E iusta satis
laude dilectorem confes¬
soremq suũ dñs remu¬
nerat. cũ eum scĩ sp̃s fi¬
lium ẽẽ testatur : a quo
ipse di uiui filius assera¬
tur. quauis hoc ipsum
multum dissimiliter
fieri nullus fidelium
trus sicut &e cȩti electi
tus est. Apc̃ filius di
ante tempora. ipse est
enĩ d̃i uirtus & dĩ sapi¬
entia quȩ dicit: Dñs
possedit me initio uiarũ
suarũ. ante quã qͥc quã
facerae a pͥncipio: Petrꝰ

Expanded text:
ace, Latine dicitur filius ace, Latine dicitur filius columbae. Filius autem columbae recte vocatur apostolus Petrus, quia videlicet columba multum simplex est animal, et ipse prudenti ac pia simplicitate Dominum sequebatur, memor illius praecepti quod cum suis condiscipulis ab eodem magistro simplicitatis ac veritatis accepit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Vel certe, quia Spirbae specie descendit, recte filius columbae nuncupatur, qui spiritali gratia plenus exstitisse monstratur. Et justa satis laude dilectorem confessoremque suum Dominus remunerat, cum eum sancti Spiritus filium esse testatur, a quo ipse Dei vivi Filius asseveratur, quamvis hoc ipsum multum dissimiliter fieri nullus fidelium trus sicut et caeteri electi tus est. Christus Filius Dei ante tempora; ipse est enim Dei virtus et Dei sapientia, quae dicit: Dominus possedit me ab initio viarum suarum antequam quidquam faceret a principio . Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
e qui fecit nos: Sic ce
in euangłio dñs. multo
crebrius se filiũ homi¬
nis quã filium di appel¬
lare consueuit : ut nos
ãmoneat recolere dispensationẽ¬
carnis quã ꝓ nob̾ susce¬
pit: Sed nos necesse
est tanto humilius
diuinitatis eiꝰ alta ue¬
nerari. quanto illum
meminimꝰ ꝓ nr̃a exal¬
tatione ad humanita¬
tis infima descendisse:
Si enĩ inter sacram̃ta
incarnationis eiꝰ quib
redempti sumꝰ. poten¬
tiam diuinitatis qua
creati fumꝰ pia semꝑ
mente recolimus. fit
ut ipsi quoq: cũ petro
suꝑne beatitudinis
mercede donemur:
Nam confitente illo
deamꝰ quod sequitur:
Respondens autẽ iħs
dixit: Beatus es sy mon
bar iona: Conftat g
qͥa post ueram xp̃i
confessionem. uera
beatitudinis premia
prestant : sed intue¬
amur adtenti quale
quantum ue sit nomen
nom inis confessorem
głificat. ut huiꝰ & iam
nos ueracit᷑ esi confi¬
tendo meream᷑ ee̾ consor¬
tes Beatus es inqͥt sy mon
bariona: Bariona syri¬

Expanded text:
est qui fecit nos. Sic et est qui fecit nos. Sic et in Evangelio Dominus multo crebrius se Filium hominis quam filium Dei appellare consuevit, ut nos admoneat ejus dispensationis quam pro nobis suscepit. Sed nos necesse est tanto humilius divinitatis ejus alta venerari, quanto illum meminimus pro nostra exaltatione ad humanitatis infima descendisse. Si enim inter sacramenta incarnationis ejus, quibus redempti sumus, potentiam divinitatis qua creati sumus pia semper mente recolimus, fit ut ipsi quoque cum Petro supernae beatitudinis mercede donemur. Nam confitente illo deamus quid sequitur. Respondens autem Jesus, dixit: Beatus es, Simon Bar Jona. Constat ergo quia post veram Christi confessionem, vera beatitudinis praemia restant. Sed intueamur attente, quale quantumve sit nomen nominis confessorem glorificat: ut hujus etiam nos veraciter eum confitendo mereamur esse consortes. Beatus es, inquit, Simon Bar Jona. Bar Jona Syri
Abbreviated transcription (Latin):
quem me ẽẽ dicitis.
Quasi ab hominiĩ gene¬
ralitate illos sequestrans
cꝰ eos ac di filios per
adoptionem iam factos
insimuans : iuxta illud
psalmistȩ : Ego dixi dui
estis. & filii excelsi om̃s:
dixit: Tu es xp̃c filiꝰ di
lat ad distinctionem
faisoꝵ dorũ. qͦs uario
delusa errore gentili¬
tas. uł de mortuis sibi
hominibꝰ instituit. uel
maiore dementia. de
insensibili materia qͦs
adorarce creduit: De qua¬
libus canitur in psalmo:
Simulachra gentiũ argen¬
tum & aurum. oꝑa ma¬
nuũ hominũ: Os habent
& non loquentur. &¬
dio ur̃a. quã miranda
distinctione sit factũ.
ut cum de utraq eiꝰdẽ
dñi &e saluatoris nr̃i natu¬
ra ab ipso dño & a fideli
eiꝰ discipło ẽẽt ꝓferenda
sententia. dñs ipse humi¬
litatem adsumpte huma¬
nitatis ꝓfiteatur: disci¬
płiis excellentiam diui¬
ne aeternitatis osten¬
est. discipłs de dño inti¬
mat quod malus est:
Dñs de se qđ factus est
ꝓpt᷑ nos: discipłs decla¬
rat de dño. quia ip̃se

Expanded text:
quem me esse dicitis? Quasi ab hominum generalitate illos sequestrans, et deos ac Dei filios per adoptionem jam factos insinuans, juxta illud Psalmistae: Ego dixi: Dii estis, et filii Excelsi omnes . dixit: Tu es Christus Filius Dei lat, ad distinctionem falsorum deorum, quos vario delusa errore gentilitas, vel de mortuis sibi hominibus instituit, vel majore dementia de insensibili materia quos adoraret, creavit: de qualibus canitur in Psalmis: Simulacra gentium, argentum et aurum, opera manuum hominum. Os habent, et non loquentur, tio vestra quam miranda distinctione sit factum, ut cum de utraque ejusdem Domini et Salvatoris nostri natura, ab ipso Domino et a fideli ejus discipulo esset proferenda sententia, Dominus ipse humilitatem assumptae humanitatis profiteatur, discipulus excellentiam divinae aeternitatis ostenest, discipulus de Domino intimat quod majus est. Dominus de se quod factus est propter nos, discipulus declarat de Domino quia ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ds diligentibus se.
Qui cũ hec de hominibꝰ
hoc est humana solum
sapientibꝰ corde aure
& occło premitterae.
mox de se ac de suis
si milibꝰ qͥ generalẽ hu¬
manitatis scientiam
transcenderant adiecit:
nobis auit̃ reuelauit
eum dicerent ẽẽ homi

Expanded text:
Deus diligentibus se . Deus diligentibus se . Qui cum haec de hominibus, hoc est, humana solum sapientibus corde, aure et oculo, praemitteret, mox de se ac de sui similibus, quae generalem humanitatis sententiam transcenderent, adjecit: Nobis autem revelavit cum i
Abbreviated transcription (Latin):
quem homines esse¬
Non autẽ quasi nesci¬
ens sententiam de se.
uł discipłoꝵ uel extra¬
neoꝵ inquirit. sed ido
discipłos quid de se
sentiant interrogat
ut confessionem rectȩ
fidei illoꝵ digna mer¬
cede remuneret
Ham sicut inter roga¬
tis om̃ibꝰ generaliter
petrus respondit. u nꝰ
ꝓ om̃ibus. ita quod
petro dñs respondit
in petro omĩbus res¬
ponditAdeo qͥd alii
de se sentiant inquirit
ut expositis primo
sententi is errantium.
discipłi ꝓbarent ue¬
ritatem sue confessio¬
nis. non de opinione
uulgata. sed de ipso
ꝑcepisse dominicȩ re¬
uelationis archano
Quem inquit dicunt¬
ẽe homines filiũ ho¬
minis : Pulchre homi¬
ned appellat eos. qui ae
filio hominis tantum
loqui nouerant. qui
diumitatis eiꝰ archana
nesciebant: Nam qui
diu initatis eiud mys
teria capere norunt.
merito supra homines
ẽẽ dicuntur : apło
at testante qui ait:
Quod occłs ñ uidit.
nec auris audiuit: nec
in cor hominis ascen¬
dit . que preparauit

Expanded text:
Quem dicunt homines esseQuem dicunt homines esseNon autem quasi nesciens sententiam de se vel discipulorum vel extraneorum inquirit: sed ideo discipulos quid de se sentiant interrogat, ut confessionem rectae fidei illorum digna mercede remuneret. Nam sicut interrogatis generaliter omnibus Petrus respondit unus pro omnibus, ita quod Petro Dominus respondit, in Petro omnibus respondit. Ideo quid alii de se sentiant inquirit, ut expositis primo sententiis errautinm, discipuli probarentur veritatem suae confessionis non de opinione vulgata, sed de ipso percepisse Dominicae revelationis arcano. Quem, inquit, dicunt homines esse Filium hominis? Pulchre homines appellat eos qui de Filio hominis tantum loqui noverant, quia divinitatis ejus arcana nesciebant. Nam qui divinitatis ejus mteria capere norunt, merito supra homines esse dicuntur, Apostolo attestante, qui ait: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit
Abbreviated transcription (Latin):
quorumlib& in doctoꝵ
fide uł actibus ad ae¬
quemur : quibꝰ in littĩs
sacris unica est creden¬
di parit̾ & uiuendi re¬
gula prescripta. Sed
quotienscũq nob̾ erran¬
tium ingeruntur exem¬
pla : nos confestim auer¬
tentes occłos mentis
nr̃e ne uideant uanita¬
tem. magis quid ueritas
ipsa decernit sedulo cor¬
de scrutemur : sequen¬
tes exemplum beati
petri. qui spretis erran¬
tium sectis : uerȩ fidei
archanum quod cogno¬
uerat in dubia oris con¬
fessione ꝓtulit. insupe¬
rabili cordis cura serua¬
uit: Nam de fidutia
confessionis hoc loco
cognouimꝰ. de uirtute
autem unicȩ in xpm
dilectionis ipse alibi
testatur : qui cũ disce¬
derent ab eo quidam
ille adduodecim. num¬
quid & uos urultis au¬
dire Respondit eis¬

Expanded text:
quorumlibet indoctorum quorumlibet indoctorum fide vel actibus adaequemur, quibus in litteris sacris unica est credendi pariter et vivendi regula praescripta, sed quotiescunque nobis errantium ingeruntur exempla, nos confestim avertentes oculos mentis nostrae ne videant vanitatem, magis quid Veritas ipsa decernit, sedulo corde scrutemur, sequentes exemplum beati Petri, qui, spretis errantium sectis, verae fidei arcanum quod cognoverat indubia oris confessione protulit, inseparabilis cordis cura servavit. Nam de fiducia confessionis hoc loco cognovimus, de virtute autem unicae in Christum dilectionis ipse alibi testatur: qui, cum discederent ab eo quidam ille ad duodecim: Nunquid et vos vultis abire? respondit ei
Abbreviated transcription (Latin):
& quecũq solueritis
suꝑ terram: erunt solu¬
ta & in celo. Omi igit᷑
electoꝵ eccłȩ. iuxta̾ mo¬
dũ culparum uł peni¬
tentie. ligandi ac soluen¬
di datur auctoritas: Sed
ideo beatꝰ petrus qui
xpm̃ uera fide confessus.
uero e᷑ a morte sequutꝰ
specialit᷑ claues regni
celoꝵ & pͥncipatũ iudici¬
arie potestatis accipit
ut om̃s ꝑ orbem creden¬
ced intelligant: quia
quicũq ab unitate fi¬
dei uł societate illius
quoliba mͦ semae ipsos
segregant. tales nec
uinculis peccatoꝵ absol¬
ui. nec ianuam possint
regni celestis ingredi:
Onde nos necesse est
tota intentione fr̃s
sacramenta discere. &
congruentia fidei opa
demonstrare: Hecesse ẽ
om̃i uigilantia. multipli¬
ces subtilesq portarum
inferi cauere insidias
quatenꝰ iuxta psal mistȩ
uocem de his adiuuan¬
te dnõ eripi. atq ad ad¬
nuntiandas eiꝰ laudes
portas filiȩ syon hoc
est gaudia mereamur
Nec sufficere nob̾ ad sa¬
lutem arbitremur . si
turbis neglegentium uł

Expanded text:
s super terram, erunt soluta et in celo. Omni igitur electorum ecclesie iuxta modum culparum vel penitencie ligandi ac solvendi datur auctoritas. Sed ideo beatus Petrus, qui Cristum vera fide confessus, vero est amore secutus, specialiter claves regni celorum et principatum iudiciarie potestatis aut omnes per orbem credentes intelligant, quia quicunque ab unitate fidei vel societatis illius quolibet modo semetipsos segregant, tales nec vinculis peccatorum absolvi, nec januam possint regni coelestis ingredi, unde nos necesse est tota intentione, fratsacramcongruentia fidei opera demonstrare. Necesse est omni vigilantia multiplices subtilesque portarum inferi cavere insidias, quatenus, juxta Psalmistae vocem, de his adjuvante Domino eripi, atque ad annuntiandas ejus laudes, portas filiae Sion, hoc est gaudia supernae Nec sufficere nobis ad salutem arbitremur si turbis negligentium vel
Abbreviated transcription (Latin):
cum ẽẽ dicerent: De
qualibus dicit apłs:
Car nalis aut̃ homo
non ꝑcipit ea quȩ ft
sp̃s dĩ: Sequitur: Et
ego dico tibi qͥa tu es
petrus. & suꝑ hanc
petram edificabo eccłam
meam: Petrus qui sy mon
ante dicebatur obfor¬
titudinem fidei &e. con¬
fessionis suȩ constantiã
a dnõ petri nomen ac¬
cepit. quia uidelic et
illi firma ac denac i
mente adhȩsit : de quo
hanc petram. id est
suꝑ dnm saluatorem
ꝗͥ fideli suo cognitori.
amatori. confessori. par¬
ticipiũ fui nominis do¬
nauit : scilicae : a petra
petrus uocaretur: edi¬

Expanded text:
um esse dicerent; de qualibus dicit Apostolus: Carnalis autem homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei . Sequitur: Et ego dico tibi quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Petrus qui Simon antea dicebatur, ob fortitudinem fidei et confessionis suae constantiam, a Domino Petri nomen accepit, quia videlicet illi firma ac tenaci mente adhaesit de quo supra hanc petram, id est super Dominum Salvatorem, qui fideli suo cognitori, amatori, confessori participium sui nominis donavit, ut videlicet a petra Petrus vocaretur:
Abbreviated transcription (Latin):
uult spirat : qr ꝓfecto
celis est reuelauerit
filio columbe myfte¬
rium fidei . quod ei
caro & sanguis reuela¬
re nequibat: Caro aut̃
& sanguis recte intel¬
liguntur homines. sa¬
pientia carnis infla¬
ti columbine simpli¬
citatis nescii. ideoq
a sapientia sp̃s omni¬
modis auersi : de quibͣ
supradictum est quia
xpm̃ non intelligen¬
tes alu iohannem bap¬
tistam. alii aut̃ hely¬
am. alii uͦ iheremiã

Expanded text:
vult, spirat: quia profecto coelis est revelaverit Filio columbae mysterium fidei, quod ei caro et sanguis revelare nequibat. Caro autem et sanguis recte intelliguntur homines sapientia carnis inflati, columbinae simplicitatis nescii, ideoque a sapientia Spiritus omnimodis aversi. De quibus supra dictum est, quia Christum non intelligentes, alii Joannem Baptistam, alii autem Eliam, alii
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupatur: Uenien¬
tibꝰ gͦ noħ ad donrum
occurrit. id est congre¬
gatio scõꝵ : quȩ sangui¬
num martyrum glori¬
oso. uelut rosa precio
ꝑquã emundamur ab
om̃i sorde peccati. ut
mundi efficiamur:
tam eiꝰ grãm uocare¬
mur : Pie ac. iuste in
conspectu eiꝰ uiuere
& conuĩsare debemꝰ.
ut in aduentu głae
eiꝰ non cũ in mundis
& impiis penas : sed

Expanded text:
nuncupatur. Veniennuncupatur. Venientibus ergo nobis ad domum occurrit, id est congregatio sanctorum quae sanguine martyrum glorioso velut rosa pretiosper quam emundamur ab omni sorde peccati, ut mundi efficiamur. tam ejus gratiam vocaremur pie ac juste in conspectu ejus vivere et conversari debemus, ut in adventu ejus gloriae non cum immundis et impiis poenas, se
Abbreviated transcription (Latin):
diceñte apło: Sint lum¬
tate: Taltiamꝰ &e pedes
nr̃os. si gressud uitȩ nr̃ȩ
preceptis ȩuangłicis
ac uite fidei muniamꝰ.
ut securi spinad peccatoꝵ
& iniquitatis tribulos
conculcemꝰ: Operimꝰ
&e nos uestimentum
nrm. si uestem illam
nuptialem. id est gram
baptismi in degram con¬
seruamꝰ in nõbis: Si
hec itaq fideliter im¬
pleamꝰ. ftatim cadent
cachenȩ de manibus
nrĩs. id est cathenae
peccatoꝵ : quibꝰ cons¬
tricti & conligati scđ̃m
animã tenebamur.
Sed nec aliter de car¬
cere id est de mundi
huiꝰ errore euadere
possumus: nisi a dño
pangłm uisitemur:
Aperietur nob porta
ferrea. id est porta mor¬
tis & pene. quã filius
di passionis suȩ uirtu¬
te cõminuit: & tunc
uenimꝰ ad domũ ma¬
riȩ. id est ad eccłam¬
dñi habitat . & illic oc¬
currit nob puella¬
nomine hrode: Conue¬
nienter autem huius¬
modi nomen hr̾ode:
salutis nr̃e mẏsterrum
est: Hrode enim scđ̃m
littam grecam. rosa

Expanded text:
dicente Apostolo: Sint lumdicente Apostolo: Sint lumtate. Calceamus et pedes nostros, si gressus vitae nostrae praeceptis evangelicis ac fidei muniamus, ut securi spinas peccatorum et iniquitatis tribulos conculcemus. Operimus et nos vestimento nostro, si vestem illam nuptialem, id est gratiam baptismi integram conservamus in nobis. Si haec itaque fideliter impleamus, statim cadent catenae de manibus nostris, id est catenae peccatorum, quibus constricti et colligati secundum animam tenebamur. Sed nec aliter de carcere, id est de mundi hujus errore evadere possumus, nisi a Domino per angelum visitemur. Aperietur nobis poferrea, id est et porta mortis, et poena, quam Filius Dei passionis suae virtute comminuit; et tunc veniemus ad domum Mariae, id est ad EccDomini habitat, et illic occurrit nobis puellanomine Hrode. Convenienter autem hujusmodi nomen Hrode salutis nostrae mysterium est. Hrode enim secundum litteram Graecam rosa
Abbreviated transcription (Latin):
me: At ille surgens:
sequebatur eũ : Et cũ
uenissae ad portam fer¬
ream cũ angło. statim
ab se eadem porta aper¬
ta est eis: Nec mirũ sane.
si scõ petro porta ferrea
sponte apta est. qui
portas inferoꝵ iam in
potestate acceperat.
dicente dnõ ad eum:
Tu es petrus & super
hanc petram edificabo
ri : non preualebunt
aduersus eam: Et quȩ¬
cũq ligaueris suꝑ t̾ram.
erunt ligata &e in cęlo:¬
in cȩlo: Ille gͦ scõ petro
portã ferream aperuit.
qui portas inferi pate¬
fecit: Ille de morte pe¬
crum eripuit: qui mortẽ
circa nos quoq mystice
geri cognoscimꝰ : si fidem
petri sequamur: Sumꝰ
enĩ & nos in hoc mundo
uelut in carcere consti¬
cuti Si gͦ a đõ uisitari
mereamur. mittitur ad
nos angłs di. ce dicit
ad ł unũquẽq nr̃m:
Precͬingere & caltia
te cal tiamenta tua. &
oꝑi te uestimͣtũ tuũ¬
ce sequere me. Precin¬
gimꝰ enĩ nos: si lumbos
corporis nr̃i pudicitiae
cingulo circundamus:

Expanded text:
me; at ille surgens me; at ille surgens sequebatur eum. Et cum venisset ad portam ferream cum angelo, statim ab se eadem porta aperta est eis. Nec mirum sane, si sancto Petro porta ferrea sponte aperta est: qui portas inferorum jam in potestatem acceperat, dicente Domino ad eum: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo ri non praevalebunt adversus eam. Et quaecumque ligaveris super terram, 448 erunt ligata et in coeloin coelo . Ille ergo sancto Petro portam ferream aperuit, qui portas inferni patefecit. Ille de morte Petrum eripuit, qui mortem circa nos quoque mystice geri agnoscimus, si fidem Petri sequamur. Sumus enim et nos in hoc mundo velut in carcere constituti. Si ergo a Domino visitari mereamur, mittitur ad nos angelus Dei, et dicit ad unumquemque nostrum: Praecinge te, et calcea te calceamenta tua, et operi te vestimet sequere me. Praecingimus enim nos, si lumbos corporis nostri pudicitiae cingulo circumdamus,