comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tib electoꝵ dulcedo solet lau¬
dis celestis erumpere. ut dũ
illam libent̾ audiunt. dissolu¬
tionem carnis ab anima sen¬
tire minime p̃mittant. Un¬
de in omeliis quoꝙ eungelii
iam narrasse memenunt qui
in ea portieu que euntibz asd
eccł̾iam beati clementis est ꝑ¬
uia. fuit quidam seruulꝰ nomi¬
ne : cut ᷑ te quoq non ambigo
memrisse. Qui quidem pauꝑ
longa egritudo dissoluerat. Nã
ex quo illum scire potuimꝰ: usq
ad finem uite paraliticus ia¬
cebat. Quid dicam. qr stare nõ
poterat: qui nuniꝙͣ in lectulo suo¬
surgere uel ad sedendum ualebat:
Numqͣm manum suã ad os du¬
cere: numꝙͣ se potuit in latus ali¬
ud declinare. Huic ad sermendũ
mat̾ cum fr̃e aderat. ⁊ quicquid
ex elemosina potuiss accipere: ħ
eoꝵ manib pauperib erogabat.
Nequaqm litteras nouerat. sed
scripture sacre sibimet codices e¬
merat: ⁊ religiosos quosq in hos¬
pitalitate suscipiens. hos coram

Expanded text:
tibus electorum, dulcedo solet lautibus electorum, dulcedo solet laudis coelestis erumpere, ut dum illam libenter audiunt, dissolutionem carnis ab anima sentire minime permittantur. Unde in Homiliis quoque Evangelii jam narrasse me memini quod in ea porticu quae euntibus ad ecclesiam beati Clementis est pervia, fuit quidam, Servulus nomine, cujus te quoque non ambigo meminisse, qui quidem pauper longa aegritudo dissolverat. Nam ex quo illum scire potuimus, usque ad finem vitae paralyticus jacebat. Quid dicam quia stare non poterat, qui nunquam in lecto surgere vel ad sedendum valebat, nunquam manum suam ad os ducere, nunquam se potuit ad latus aliud declinare? Huic ad serviendum mater cum fratre aderat, et quidquid ex eleemosyna potuisset accipere, hoc eorum manibus pauperibus erogabat. Nequaquam litteras noverat, sed Scripturae sacrae sibimet Codices emerat, et religiosos quosque in hospitalitatem suscipiens, hos coram
Abbreviated transcription (Latin):
capite. aniruit dicens. Dimis¬
sa. ueni. S quia quandam
scĩmonialem feminam in eo¬
dem monasterio preceteris
diligebat: ilico galla subum¬
xit. Rogo ut soror bñdifta
mecum ueniat. Cui ille respõ¬
dit. Non. s illa talis ueniat
tecum. Hec uero qmͣ petis: die¬
te erit tricesimo secutura.
His gͥ expletis: uisio apłi̾
assistentis ⁊ colloquentis a
blata est. At illa ꝓtinus cũc¬
te congrogationis asscruit
matrem: eiq quid uiderit¬
quid ue audierit in dicauit.
Tertio autem die. cum ea q̃
uissa fuerat sorore defuncta
est. Illa uõ quam ip̃a poposce¬
rat: die est tricesimo subsecu¬
ta. Quod fc̃m. nunc usq meo¬
dem monasterio manet memo¬
rabile. Sicq hoc a p̃cedentib
matrib traditum. narrare
illic subtiliter solent iuniores
que nẽ sunt scĩmoniales uirgi¬
nos: ac si ilło tempore huic tã
grandi miraculo. ⁊ ip̃e affius¬
sent.
ed int̾ hec sciendum esti
qr sepe anumab exeun¬

Expanded text:
capite annuit, dicens: Dimiscapite annuit, dicens: Dimissa; veni. Sed quia quamdam sanctimonialem feminam in eodem monasterio prae caeteris diligebat, illico Galla subjunxit: Rogo ut soror Benedicta mecum veniat. Cui ille respondit: Non, sed illa talis veniat tecum; haec vero quam petis, die erit trigesimo secutura. His itaque expletis, visio apostoli assistentis et colloquentis ei ablata est. At illa protinus cunctae congregationis accivit Matrem, eique quid videritquidve audierit, indicavit. Tertio autem die cum ea quae jussa fuerat sorore defuncta est; illa vero quam ipsa poposcerat die est trigesimo subsecuta. Quod factum nunc usque in eodem monasterio manet 393 memorabile, sicque hoc a praecedentibus Matribus traditum narrare illic solent subtiliter juniores quae nunc sunt sanctimoniales virgines, ac si illo in tempore huic tam grandi miraculo et ipsae adfuissent.ed inter haec sciendum est uia saepe animabus exeun
Abbreviated transcription (Latin):
maretur. Mox gͦ ut eius cõ¬
iux de functus est. abiecto
scculari habitu: ad ommipo¬
tentis dei seruitium. sese a¬
pud beati petri apłĩ eccłiam
monasterio tradidit. Ibiq
multis anni simplicitati cor¬
dis atq orationi dedita: lar¬
Sa indigentib elemosinaꝵ
opera impendit. Cumq om¬
nrpotens ds ꝑhennem mer¬
cedem reddere eius laborib
decreuiss : cancri ulcere in
mamilla ꝑcussa est. Noctur¬
no aũt tempore ante lectum
illius duo candelabra lucere
consueuerant: qr indelicet a¬
mica lucis. nõ solum sp̃uales.
s etiam corporales tenebras
odio habebat. Que dum noc¬
te quadam ex hac eadem ia ce¬
ret infirmitate fangata: in¬
dit beatum petrsĩ apłm inter
utraq candelabra. añ suum
lectulum constitisse. Nec ꝑ ter¬
rita timuit: s ex amore sumẽs
audatiam exultauit. ei q dĩx̃.
Quid est dñe ñs: Dimissa st̃
mͥ pẽca mea: Cui ille benignis¬
simi uultus ut est inclinato

Expanded text:
maretur. Mox ergo ut ejus marmaretur. Mox ergo ut ejus maritus defunctus est, abjecto saeculari habitu, ad omnipotentis Dei servitium sese apud beati Petri apostoli ecclesiam monasterio tradidit, ibique multis annis simplicitati cordis atque orationi dedita, larga indigentibus eleemosynarum opera impendit. Cumque omnipotens Deus perennem jam mercedem reddere ejus laboribus decrevisset, cancri ulcere in mamilla percussa est. Nocturno autem tempore ante lectum ejus duo candelabra lucere consueverant, quia videlicet amica lucis, non solum spiritales, sed etiam corporales tenebras odio habebat. Quae dum nocte quadam ex hac eadem jaceret infirmitate fatigata, vidit beatum Petrum apostolum inter utraque candelabra ante suum lectum consistentem; nec perterrita timuit, sed ex amore sumens audaciam exsultavit, eique dixit: Quid est, Domine mi, dimissa sunt mihi peccata mea? Cui ille benignissimi ut est vultus, inclinato
Abbreviated transcription (Latin):
bitror. qd̾ mͥ ꝑsonaꝵ grauiũ
atq fidelium relatione comꝑ¬
tum est. Gothoꝵ namq ten¬
porib galla huiꝰ nͣbis nobilis¬
sima puella. simmachi consu¬
lis ac patriei filia: intra ado¬
lescentie tempora marito tra¬
dita in uniis specio. eus et
morte iuduata. Quam dum
feruente mundi copia. adirerã¬
dum thalamũ. ⁊ opes ⁊ eras uo¬
caret. elegit magis sp̃ualib nup¬
tiis copulari deo. in quib a luc¬
tu incipitur: s ad gaudia et̾niat
ꝑuenitur. qm carnalib nupti¬
is subici. que aleticia semꝑ in¬
cipiunt. ⁊ ad finem cum luctu
tendunt. Huic aũt cum ualde
ignea conspersio corporis in ess.
ceperunt medici dicere. qr insi
ad amplexus uiriles rediret:
calore nimio contra naturamt
barbas ess habitura. Qd̃ ita
quoq post fc̃m est. S sc̃a mu¬
lier nichil exterius deformita¬
tis timuit: qr interioris spon¬
si spetiem amauit. Nec uerita
est si hoc in illa fedaretur :
qd̃ a celesti sponso in ea nõ a¬

Expanded text:
sonarum gravium atque fidelium est relatione compertum. Gothorum namque temporibus Galla hujus urbis nobilissima puella Symmachi consulis ac patricii filia, intra adolescentiae tempora marito tradita, in unius anni spatio ejus est morte viduata. Quam dum, fervente mundi copia, ad iterandum thalamum et opes et aetas vocarent, elegit magis spiritalibus nuptiis copulari Deo, in quibus a luctu incipitur, sed ad gaudia aeterna pervenitur, quam carnalibus nuptiis subjici, quae a laetitia semper incipiunt, et ad finem cum luctu tendunt. Huic autem cum valde ignea conspersio corporis inesset, coeperunt medici dicere, quia nisi ad amplexus viriles rediret, calore nimio contra naturam barbas esset habitura, quod ita quoque post factum est. Sed sancta mulier nihil exterioris deformitatis timuit, quae interioris sponsi speciem amavit, nec verita est si hoc in illa foedaretur, quod a coelesti sponso in ea non a
Abbreviated transcription (Latin):
Nec pensabat quid ip̃e exteriꝰ.
s culpe reus qnͣtum ꝑdebat in¬
tus. Hunt itaq cum dies mor¬
tis egredi corpore urgeret. con¬
uenerunt multi. ut tam sc̃ẽ
anime de hoc mundo receden¬
ti suas animas cõmendarẽt.
Cumq lecto illuis hi qui cõ¬
uenerant om̃s assisterent.
alii ingredientes angelos
uiderunt. s dicere aliquid
nullomͦ potuerunt: alii oĩ

Expanded text:
nec pensabat quid ipse exterius, nec pensabat quid ipse exterius, sed culpae reus quantum perdebat intus. Hunc itaque cum dies 404 mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt multi, ut tam sanctae animae de hoc mundo recedenti suas animas commendarent. Cumque lecto illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt, alii o
Abbreviated transcription (Latin):
um fugiens. uacare semꝑ oreti¬
oui concupiscens. de quo unum
uirtutis bonum refero: ut ex ħ
uno ualeant eius mlta pensa¬
ri. Is namq cũ quodam die
messem qm̃ suai manu seuerat
decisam ad aream deduxisset.
nichilq aliud cũ discipulis
sius ad tocius anni sti pendiñ
haberet. quidam ꝑu̾se uolun¬
tatis uir antiqui hostis sti¬
mulis instigatus. eandẽ mes¬
sem igni subposito. ita ut erãt
in area incendit. Qd fc̃m dũ
alter aspiceret. eidem dei fa¬
mulo eucurrit ⁊ mintiauit.
Qd̾ postqm indicauit. ad iũ¬
xit dicens. Ue. ue. pat̾ stepha¬
ne qͥd t̾ͥ contigit. Cui ille statĩ
uultu ac mente placida. ilico
respondit. Ue. quid illi cõtigit.
qui hoc fecit: nam mͥ qͥd conti¬
git: In quib eius u̾bis osten¬
ditur. in quo uirtutis culmi¬
ne sedebat: qui unum qd̾ in
sumptum mundi habuerat.
tam secura ꝑdebat mente.
Magisq illi dolebao qͥ ꝑcc̃m
cõmiserat. qm̃ sibi qui pecca¬
ti illius dampna tolerabat.

Expanded text:
um fugiens, vacare semper oratium fugiens, vacare semper orationi concupiscens. De quo unum bonum virtutis refero, ut ex hoc uno valeant ejus multa pensari. Is namque cum quadam die messem quam sua manu severat decisam ad aream deduxisset, nihilque aliud cum discipulis suis ad totius anni stipendium haberet, quidam perversae voluntatis vir, antiqui hostis stimulis instigatus, eamdem messem, igne supposito, ita ut erat in area, incendit. Quod factum dum alter conspiceret, eidem Dei famulo cucurrit et nuntiavit. Quod postquam indicavit, adjunxit, dicens: Vae, vae, pater Stephane, quid tibi contigit? Cui statim vultu ac mente placida ille respondit: Vae illi contigit qui hoc fecit; nam mihi quid contigit? In quibus ejus verbis ostenditur in quo virtutis culmine sedebat, qui unum quod in sumptus mundi habuerat tam secura perdebat mente, magisque illi condolebat qui peccatum commiserat, quam sibi qui peccati illius damna tolerabat;
Abbreviated transcription (Latin):
irxit dicens. Mairri homines
ueneriit: qͥ me tollere uoluit.
Qui cum hoc dixiss. inauesta¬
tis nomen ꝓtinus blasphema¬
uit: ⁊ animam reddidit. Ut
enim omp̃c ds ostenderet pro
morientem ꝑmisit iterare. ut
qui dum ꝑ diuinitatis pati¬
entiam blasphemꝰ uixerat. qnͣ¬
doq ꝑ diuinitatis uidicium
blasphemaret ⁊ moreretur:
qͣtinus reatum suũ pater eius
agnosceret: qui paruuli filii
animam negligens. paruu¬
lum peccatorem gehenne igni¬
b nutriss. S interim hoc tri¬
ste seponentes: ad ea que nar¬
rare ceperam leta redeamus.
redicto ⁊ enim
probo aliisq religiosis¬
uris narrantib agnoui. ea q̃
indicare audientib ac uene¬
rabili patre stephano in omeli¬
is eungłis curaui. Fuit ⁊ enĩ
uir sicut idem prob ⁊ alii młti
destant᷑. nichil in hoc mundo
possidens. nichil querens. sola
cum deo pauꝑtatem diligens:
int᷑ adu̾sa semꝑ patientiam
amplectens conuentꝰ seculari¬

Expanded text:
unxit, dicens: Mauri homines unxit, dicens: Mauri homines venerunt, qui me tollere volunt. Qui cum hoc dixisset, majestatis nomen protinus blasphemavit, et animam reddidit. Ut enim omnipotens Deus ostenderet pro morientem permisit iterare; ut qui diu per Divinitatis patientiam blasphemus vixerat, quandoque per Divinitatis judicium blasphemaret, et moreretur; quatenus reatum suum pater ejus agnosceret, qui parvuli filii animam negligens, non parvulum peccatorem gehennae ignibus nutrisset. Sed interim hoc triste seponentes, ad ea quae narrare coeperamus laeta redeamus.edicto etenim Probo aliisque religiosis narrantibus viris agnovi ea quae indicare audientibus de venerabili Patre Stephano in Homiliis Evangelii curavi . Fuit enim vir, sicut idem Probus et multi alii testantur, nihil in hoc mundo possidens, nihil requirens; solam cum Deo paupertatem diligens, inter adversa semper patientiam amplectens, conventus saeculari
Abbreviated transcription (Latin):
tos atq in eadem infantia
morientes ingredi regnũ celeste
credendũ est: om̃s tam̃ ꝑuules
qui scilicet iam loqui possunt reg¬
na celestia ingredi credendũ ñ est:
qr nõ nullis ꝑunlis eiuscdem reg¬
ni celestis aditus a parentib clau¬
ditur. si male nutriant᷑. Nam qͥ¬
dam uir cunctis in hac urbe
notissimꝰ ante triennium filiũ
habuit annoꝵ sicut arbitror qͥn¬
q : ꝙ̃ nimis carnalit᷑ diligens
remisse nutriebat. atq idem
ꝑuulus qd̾ dictu graue est mex
ut eius animo aliqͥd obstitiss:
maiestatem dei blasphemare cõ¬
sueuerat. Qui in hac añ trienni¬
um mortalitate ꝑcussus: uenit
ad mortem. Cumq eum sius pa¬
ter in simi teneret. sicut hi tes¬
tati sunt. qui p̃sentes fuerunt:
malignos ad se uenisse sp̃c trem̃¬
tib oculis puer aspiciens. cepit
clamare. O bsta pat᷑. obsta pat̾.
Qui clamans declinabat factẽ.
ut se ab eis in simi patris abs¬
conderet. Quẽ cum ille trem̃te
requireret qͥd uideret: puer asd¬

Expanded text:
 atque in eadem infantia morientes ingredi regnum coeleste credendum est, omnes tamen parvulos qui scilicet jam loqui possunt, regna coelestia ingredi credendum non est, quia nonnullis parvulis ejusdem regni coelestis aditus a parentibus clauditur, si male nutriantur. Nam quidam vir cunctis in hac urbe notissimus, ante triennium filium habuit annorum, sicut arbitror, quinque; quem nimis carnaliter 401 diligens remisse nutriebat. Atque idem parvulus quod dictu grave est mox ut ejus animo aliquid obstitisset, majestatem Dei blasphemare consueverat: qui in hac urbe ante triennium mortalitate percussus, venit ad mortem. Cumque eum suus pater in sinu teneret, sicut hi testati sunt qui praesentes fuerunt, malignos ad se venisse spiritus trementibus oculis puer aspiciens, coepit clamare: Obsta, pater, obsta, pater. Qui clamans declinabat faciem, ut se ab eis in sinu patris absconderet. Quem cum ille trementem requireret quid videret, puer adj
Abbreviated transcription (Latin):
S idem uir dñi coram eo doloris
magni stimulis accensus. in p̃¬
catus est dicens. S pero in om̃i¬
potente deo. quia in hac uita
ante oculos omnium ex mali¬
tia sua iĩdictam recipiant : qͥ
nil se ledentem ursum meum
occiderunt. Cuiꝰ uocem protinꝰ
ultio diuina secuta est. Nam
quatuor monachi qui eundem
ursum ecciderunt. stanm ele¬
phantino morbo ꝑcussi sunt :
ut membris putrescentib in¬
terirent. Quod fc̃m uir dei fio¬
rentius uehe menter expaunit:
seq ita frĩb maledixisse perti¬
muit. Omni enim uite sue tp̃r
flebat quia exauditus fuerat:
se crudelem se in eoꝵ morte cla¬
mabat homicidam. Quod id¬
cico omnipotentem dñi fecis¬
se credimꝰ: ne uir mire simpli¬
citatis quanto libet dolore com¬
motus. intorquere ultra iacu¬
lum presumeret maledictionis.
nain ualde graue esse cre¬
dimus: si fortasse cuulibet exa¬
gitan iracundia maledicamꝰ :

Expanded text:
sed idem vir Domini, coram eo doloris sed idem vir Domini, coram eo doloris magni stimulis accensus, imprecatus est, dicens: Spero in omnipotenti Deo, quia in hac vita ante oculos omnium ex sua malitia vindictam recipiant qui nihil se laedentem ursum meum occiderunt. Cujus vocem protinus ultio divina secuta est. Nam quatuor monachi qui eumdem ursum occiderant statim elephantino morbo percussi sunt, ut membris putrescentibus interirent. Quod factum vir Dei Florentius vehementer expavit, seque ita fratribus maledixisse pertimuit. Omni enim vitae suae tempore flebat quia exauditus fuerat, se crudelem, se in eorum morte clamabat homicidam. Quod idcirco omnipotentem Dominum fecisse credimus, ne vir mirae simplicitatis, quantolibet dolore commotus, intorquere ultra praesumeret jaculum maledictionis. Nunquidnam valde grave esse credimus, si fortasse cuilibet exagitanti iracundia maledicam
Abbreviated transcription (Latin):
iussus rediret ad sextam. Cun¬
ꝙ hoc dui ageretur cepit in loco
tiquus hostis unde bouos ceruit
enitescere ad gl̾am. inde ꝑuer sos
ꝑ iuidiam rapit ad penam. q̃¬
tuor uiri ex discipulis uenerabi¬
lis euticn uehementer inuiden¬
tes qd̃ eoꝵ magister signa non
faceret: ⁊ is qui solus ab eo relictͦ
fuerat tanco hec miraculo clarꝰ
appareret. eundem ur sum in si¬
diantes occiderunt. Cumq hora
qua iussus fuerat non rediret:
uir dñi florentius suspicatus ẽ
rediturum. Quem usq ad ho¬
ram nesporam expestans. affi¬
gi cepit: qd̃ is quem ex simplici¬
tate multa frẽm uocare consue¬
uerat. ursus minime reuertere¬
tur. Die uero altera ꝑrexit ad
agrum: ursum pariter ouesq
quesiturus. Quem occisum rep¬
perit: s sollicite inquirens. citius
a quib fuerat occisus inuenit.
Tunc se se in lamentis de dit fra¬
trum magis maliciam quam
ursi mortem deplorans. Quem
uenerandus uir euticius ad se
deductum consolari studuit.

Expanded text:
jussus, rediret ad sextam. Cumjussus, rediret ad sextam. Cumque diu hoc ageretur, coepit in loco tiquus hostis unde bonos cernit enitescere ad gloriam, inde perversos per invidiam rapit ad poenam, quatuor viri ex discipulis venerabilis Eutychii vehementer invidentes quod eorum magister signa non faceret, et is qui solus ab eo relictus fuerat, tanto hoc miraculo clarus appareret, eumdem ursum insidiantes occiderunt. Cumque hora qua jussus fuerat non rediret, vir Dei Florentius suspectus est redditus, quem usque ad horam vesperi exspectans, affligi coepit, quod is quem ex simplicitate multa fratrem vocare consueverat ursus minime reverteretur. Die vero altera perrexit ad agrum, ursum pariter ovesque quaesiturus; quem occisum reperit. Sed sollicite inquirens, citius a quibus fuerat occisus invenit. Tunc sese in lamentis dedit, Fratrum malitiam magis quam ursi mortem deplorans. Quem venerandus vir Eutychius ad se deductum consolari studuit;
Abbreviated transcription (Latin):
atq ab ominipotente dño pe¬
tiit: ut ei illic aliquod ad ha¬
bitandum solatium uonare
dignaretur. Qui moxut com¬
pleuit orationem oratornim e¬
gressus ante fores ursum rep¬
perit stantẽ. Qui dum ad ter¬
ram caput deprimeret. nichil¬
q feritatis in sius motib de¬
monstraret. aperte dabat in¬
telligi. qd̾ ad uiri dei obsequi¬
um ueniss. Quod uit queq
dñi protinus agnouit. ⁊ qui¬
omnino de erat qui pasteret
⁊ custodiret: eidem urso precepit
dicens.Uade atqz has oues ad
pastum eice: ad sextam uero ho¬
ram reuertere. Cepit itaq inde¬
sinenter hoc agere. In iungebat᷑
urso cura pastoralis. ⁊ quas mã¬
ducare consueuerat. pascebat o¬
ues bestia ieuina. Cum uir dñi
ieuinare uoluiss ad nonam: p̃
cipiebat urso eadem hora cum
ouib reuerti. cum uero uolins¬
s ad sextam. Atq ita in omnib
mandato uiri dei obtemperabat
ursus. ut neq ad sextam iuissus
rediret ad nonam. neq ad noñã

Expanded text:
atque ab omnipotenti Domino peatque ab omnipotenti Domino petiit ut ei illic ad habitandum aliquod solatium donare dignaretur. Qui mox ut implevit orationem, oratorium egressus, ante fores ursum reperit stantem. Qui dum ad terram caput deprimeret, nihilque feritatis in suis motibus demonstraret, aperte dabat intelligi quod ad viri Dei obsequium venisset, quod vir quoque Domini protinus agnovit. Et quiomnino deerat qui pasceret et custodiret, eidem urso praecepit, dicens: Vade, atque oves has ad pastum ejice, ad horam vero sextam revertere. Coepit itaque hoc indesinenter agere. Injungebatur urso cura pastoralis, et quas manducare consueverat, pascebat oves bestia jejuna. Cum vir Domini jejunare voluisset, ad nonam horam praecipiebat urso cum ovibus reverti; cum vero noluisset, ad sextam. Atque ita in omnibus mandato viri Dei obtemperabat ursus, ut neque ad sextam jussus, rediret ad nonam, neque ad nonam
Abbreviated transcription (Latin):
eq hoc sileam: qd̃ ex regio¬
ne eadem uenerabilis uri
sanctuli pb̃ri narratione cog¬
noui. De cuius uerbis ip̃e nõ
dubitas: quia eius uitam fi¬
demq nurme ignoras.
odem quoq tempore in
duo iuiri inuita atq habitu sce
conu̾sationis habitabant: quox
uero florentius. dice batur. S
idem euticius in spñali zelo
atq in feruore uirtirtis excrene¬
rat: multoꝵq animas ad dñm
ꝑducere echortando satagebat.
Horentius uero: simplicitati
atq orationi deditam ducebat
uitam. Non longe autem erat
monasterium rexit quod resto¬
ris sui fuerat morte destitutũ:
ex quo sibi monachi eundem e¬
uticium preesse uoluerunt:
qui eoꝵ precib ad quiescens mł¬
tis annis monasterium rexit:
discipuloꝵq animas ĩstudio
sc̃e conuersationis exercuit. Ac
ne oratorium in quo prius ha¬
bitauerat solum remanere po¬
tiuiss: illic uenerabilem uirũ
florentium reliquit. In quo
dum solus habitaret die qua¬
dam se in orationem ꝓstraiit.

Expanded text:
Neque hoc sileam quod ex regione eadem venerabilis viri Sanctuli presbyteri narratione cognovi; de cujus verbis ipse non dubitas, quia ejus vitam fidemque minime ignoras. Eodem quoque tempore in uo viri in vita atque habitu sanctae conversationis habitabant, quorum vero Florentius dicebatur. Sed idem Eutychius in spirituali zelo atque in fervore virtutis excreverat, multorumque animas ad Deum perducere exhortando satagebat; Florentius vero simplicitati atque orationi deditam ducebat vitam. Non longe autem erat monasterium, quod rectoris sui morte erat destitutum, ex quo sibi monachi eumdem Eutychium praeesse voluerunt. Qui eorum precibus acquiescens, multis annis monasterium rexit, discipulorumque animas in studio sanctae conversationis exercuit. Ac ne oratorium in quo prius habitaverat solum remanere potuisset, illic 309 venerabilem virum Florentium reliquit. In quo dum solus habitaret, die quadam sese in orationem prostravit,
Abbreviated transcription (Latin):
qui ex ꝑsecutione mortuus
ñ est. De his autem talibus
tantis uiris quoꝵ superius me¬
moriam fecit cur dicamus: qr
si ꝑsecutionis tempꝰ existeret.
martyres ẽẽ non potuissent: qͥ
occulti hostis insidias toleran¬
tes. suosq in hoc mundo aduer¬
sarios diligentes. cunctisq car¬
nalib desideriis resistentes ꝑ
hoc qd̃ se omnipotenti deo ĩ corde
mastauerunt: etiam pacis
tempore martyres fuerunt:
dum nr̃is modo temporib ui¬
le quoq ⁊ secularis inte ꝑsonas
de quib nichil celestis głe pre¬
sumi posse uidebatur. oborta

Expanded text:
qui ex persecutione mortuus qui ex persecutione mortuus non est. De his autem talibus tantisque viris, quorum superius memoriam feci, cur dicamus quia si persecutionis tempus exstitisset, martyres esse potuissent, qui occulti hostis insidias tolerantes, suosque in hoc mundo adversarios diligentes, cunctis carnalibus desideriis resistentes, per hoc quod se omnipotenti Deo in corde mactaverunt, etiam pacis tempore martyres fuerunt, dum nostris modo temporibus viles quoque et saecularis vitae personas, de quibus nil coelestis gloriae praesumi pos
Abbreviated transcription (Latin):
ultos hor suspicor mar¬
tyrium subire potuisse: si eos
temꝑꝰ ꝑ secutionis inuenisset.
petre martyrii genera
unum in occulto: alterum qͦ¬
in publico. Nam ⁊ si ꝑsecictio
desit exterus. martyrii meri¬
tum in occulto est: cum uirtꝰ
ad passionem prompta fla¬
grat in animo. Quia enĩ esse
possit si ne aꝑta passione nair.¬
tyrium testatur in ennͣgłio do¬
minus. qui zebedei filiis adhx̃
pre infirmitate mentis ma¬
iora sessionis loca q̃rentibus
dicit. Potestis bibere calicem
quẽ ego bibiturꝰ sum: Cui ui¬
delicet cum responderent pos¬
sumꝰ: utrisq ait. Calicem qͥ¬
dem meum bibetis: sedere
aũt ad dexteram meam uel
sinistram ñ est meum dare
uob̾. Quid aũt calicis nomẽ
nisi passionis peculum sig¬
nar : Et cum nintrum cõstet.
quia iacob in passione occu¬
buit. ioħ̃es u̾o in pace ecclie
quieuit. in cunctanter colligi¬
tur eẽ ⁊ sine aꝑta passione
martyrium. quando ⁊ ille ca¬
licem dñi bibere dictus est:

Expanded text:
ultos horum suspicor martyrium subire potuisse, si eos tempus persecutionis invenisset. Petre, martyrii genera, unum in occulto, alterum in publico. Nam etsi persecutio desit exterius, martyrii meritum in occulto est, cum virtus ad passionem prompta flagrat in animo. Quia enim esse possit et sine aperta passione martyrium, testatur in Evangelio Dominus, qui Zebedaei filiis adhuc prae infirmitate mentis majora ses ionis loca quaerentibus dicit: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? Cui videlicet cum responderent: Possumus; ait utrisque: Calicem quidem meum bibetis; sedere autem ad dexteram meam vel sinistram, non est meum dare vobis . Quid autem calicis nomen, nisi passionis poculum signat? Et cum nimirum constet quia Jacobus in passione occubuit, Joannes vero in pace Ecclesiae quievit, incunctanter colligitur, esse et sine aperta passione martyrium, quando et ille calicem Domini bibere dictus est,
Abbreviated transcription (Latin):
qui cellarium tenebat: audi¬
uit quidem uibentis uerbis
implere distulit. Cumq post
paululum si id qd̃ usserat da¬
tum ess inquireret. respondit
monachus se minime dedisse:
quia si illud ei tribueret. omni¬
no nichil fr̃ĩb remaneret. Tũc¬
pit. ut hoc ip̃m uas uitreum ĩ
quo parum olei remansisse ui¬
debatuir ꝑfenestram proicerẽt:
ne incella a liquid ꝑmobedien¬
tiam remaneret. Fc̃mq est. Sb
fenestra autem eadem ingens
precipitium petebat: saxorum
molib asperum. Proiectum i¬
taq uas iutreum uenit ĩ saxis.
s sic mansit incolume: ac si ꝓ¬
iectum minime fuiss. ita ut
neq frangi. neq oleum effun¬
di potuiss. Quod uir dñi pre¬
cepit lauari : atq ut erat in¬
tegrum petenti tribui. Tunc
collectis frĩb. in obedientem
monachum de infidelitate su¬
a ⁊ suꝑbia coram omnib in¬
crepauit.

Expanded text:
qui cellarium tenebat audiqui cellarium tenebat audivit quidem jubentis verba, sed implere distulit. Cumque post paululum si id quod jusserat datum esset inquireret, respondit monachus se minime dedisse; quia si illud ei tribueret, omnino nihil fratribus remaneret. Tuncpit ut hoc ipsum vas vitreum in quo parum olei remansisse videbatur, per fenestram projicerent, ne in cella aliquid per inobedientiam remaneret. Factumque est. Sub fenestra autem eadem ingens praecipitium patebat saxorum molibus asperum. Projectum itaque vas vitreum venit in saxis, sed sic mansit incolume ac si projectum minime fuisset: ita ut neque frangi, neque oleum effundi potuisset. Quod vir Domini praecepit levari, atque, ut erat integrum, petenti tribuit. Tunc collectis fratribus, inobedientem monachum de infidelitate sua et superbia coram omnibus increpavit.
Abbreviated transcription (Latin):
ed ad ea nunc redeam q̃
eis discipulis in libri hu¬
ius ex ordio predictis referen¬
tib agnoui. Quidam uir gra¬
uissima abu̾sarii sui emula¬
tione laborabat. cuius ad hoc
usq odium prorupit: ut ci
nescienti in potu uenenum
daret. Qui qmius uitam au¬
colorem mittauit: ita ut dif¬
fusa in corpore euis uarietas.
lepre. morem imitari uideret᷑
S ad dei homiem deduftis
salutem pristinam citius recepit.
Nam mox ut eirm contigit: om¬
nem cutis illius uarietatem
fugauit.
odem quoq tempore quo
alimentoꝵ inopia cam¬
paniam grauiter affligebat uir
dei diuersis indigentib mona¬
sterii sui cuncta tribuerat: ut
pene nichil in cellario nisi parũ
qd̾ olei in uitreo uase remaneret.
Tunc quidam subdiaconus a¬
gapitus nomine aduenit. mag¬
nopere postulans: ut sibi ali¬
quantulum olei dari debuiss.
Uir autem dñi qui cuncta de¬
creuerat in t̾ra tribuere. ut in
celo omnia reseruaret: hoc ip̃m
parum qd̃ remanserat olei ius¬
sit dari petenti. Monachus u̾o

Expanded text:
ed ad ea nunc redeam, quae ejus discipulis in libri hujus exordio praedictis referentibus agnovi. Quidam vir gravissima adversarii sui aemulatione laborabat, cujus ad hoc usque odium prorupit, ut ei nescienti in potu venenum daret. Quod quamvis vitam aucolorem mutavit, ita ut diffusa in corpore ejus varietas leprae morem imitari videretur. Sed ad Dei hominem deductus salutem pristinam citius recepit: nam mox ut eum contigit, omnem cutis illius varietatem fugavit.Eo quoque tempore quo alimentorum inopia Campaniam graviter affligebat, vir Dei diversis indigentibus monasterii sui cuncta tribuerat, ut pene nihil in cellario nisi parum quid olei in vitreo vase remaneret. Tunc quidam subdiaconus Agapitus nomine advenit, magnopere postulans ut sibi aliquantulum olei dari debuisset. Vir autem Domini, qui cuncta decreverat in terra tribuere, ut in coelo omnia reservaret, hoc ipsum parum quod remanserat olei, jussit petenti dari. Monachus vero
Abbreviated transcription (Latin):
est deus. Petrꝰ¬
uid siquis dicat. iderrco
peccantib et̾nam penam
minatus est: ut eos a pcc̃oꝵ
ꝑ petratione compesceret:

Expanded text:
est Deus. --PETRuid, si quis dicat: idcirco peccantibus aeternam poenam minatus est, ut eos a peccatorum perpetratione compescat
Abbreviated transcription (Latin):
dem fuisse testatꝰ. q̃ carnis
quidẽ continentiã habuit:
s lingue ꝓcacitatẽ atq stul¬
ti loquium ñ declinauit.
Hec gͥ defuncta: atq in ec¬
clesia sepulta est. Nocte aũt
eadem euisclem eccl̾ie eustos
ꝑ reuelationẽ uidit. qr deduc¬
ta añ sacrũ altare ꝑ mediũ
secabat᷑: ⁊ pars una illius
igne cremabatur. pars aũt
altera intacta remanebat.
Cumq hoc surgens mane
frĩb narraret ⁊ locũ uellet
ostendere in quo fuerat igne
consumpta ip̃a flãme cõbus¬
tio. ita añ altare in marmori¬
b apparuit: ac si illic eadem
femina corporeo fuiss igne cõ¬
cremata. Ex qua re aꝑte dat᷑

Expanded text:
dem fuisse testatur, quae carnis dem fuisse testatur, quae carnis quidem continentiam habuit, sed linguae procacitatem atque stultiloquium non declinavit. Haec igitur defuncta, atque in Ecclesia sepulta est. Nocte autem eadem ejusdem Ecclesiae custos per revelationem vidit, quia ducta ante sacrum altare secabatur, et pars una illius igne cremabatur, pars autem altera intacta remanebat. Cumque haec surgens mane fratribus narraret, et locum vellet ostendere in quo fuerat igne consumpta, ipsa flammae combustio ita ante altare in marmoribus apparuit, ac si illic eadem femina corporeo igne fuisset concremata. Ex qua re aperte dat
Abbreviated transcription (Latin):
icut cuidam nr̃m nuꝑ
certũ est contigisse. qui
dũ somnia uehem̃ter attẽ¬
deret: ei ꝑ somniũ longa spa¬
tia huiꝰ uite ꝓmissa sunt.
Cũq multas pecunias ꝓ
longioris uite stipendiis
colligiss. ita repente defũc¬
tus est: ut intastas om̃s
re linq̃ret: ⁊ ip̃e secũ nichil
ex bono oꝑe portaret.
mini: s quesote eaq̃
epimꝰ exequam᷑. Putamus¬
ne animab aliqͥd ꝓdesse:
si mortuet corpora in eccl̾iis
fuerint sepulta: Gregͥ.
uos grauia pec̃a ñ de¬
pͥmunt. hor ꝓ dest mor¬
tuis si meccsiis sepeliantur.
qd̃ eoꝵ ꝓximi quoties ad ea¬
dem sacra loca cõueniunt.
snoꝵ quoꝵ sepulchra aspici
pcc̃a grauia depͥmũt. nõ ad
absolutionẽ potius qmͣ ałd
maiorem dampnationis cu¬
mulũ eoꝵ corpora in eccłiis
ponunt᷑. qd̾ melius ostendi¬
mꝰ. si ea q̃ dieb nr̃is gesta
sunt breuiter onarremus.
ir namq
uite uenerabilis felix
sabinensi ꝓuintia ortꝰ atq
nutritus est. Qͥ qnͣdam scĩ¬
monialem feminã in loco eo¬

Expanded text:
icut cuidam nostrum nuper certum est contigisse, qui dum somnia vehementer attenderet, ei per somnium longa spatia hujus vitae promissa sunt. Cumque multas pecunias pro longioris vitae stipendiis collegisset, ita repente defunctus est, ut intactas omnes relinqueret, et ipse secum nihil ex bono opere portaret. mini: sed, quaeso te, ea quae coepimus, exsequamur. Putamusne animabus aliquid prodesse si mortuorum corpora fuerint in Ecclesiis sepulta? GREGOR. Quos gravia peccata non deprimunt, hoc prodest mortuis si in ecclesia sepeliantur, quod eorum proximi quoties ad eadem sacra loca conveniunt, suorum quorum sepulcra conspiciupeccata gravia deprimunt, non ad absolutionem potius quam ad majorem damnationis cumulum eorum corpoponuntur. Quod melius ostendimus, si ea quae diebus nostris gesta sunt breviter enarremus. Vir namque vitae venerabilis Felix Sabinensi provincia ortus atque enutritus est, qui quamdam sanctimonialem feminam in loco eo
Abbreviated transcription (Latin):
getis more surrexerat. succisũ
aruit. Nam depopulate urbes.
euersa castra. concremate eccłi¬
e. destructa sunt monasteria
iuroꝵ atq feminaꝵ. de solata
ab hominib predia. atq ab
omni cultore destituta: in so¬
litudine uacat t̾ra. Nullus
hanc possessor in habitat : occu¬
pauerunt bestie loca. que priꝰ
Et quid in aliis mundi partib
agatur ignoro: nam in hac tͥ¬
ra in qua nos uiuimus. finẽ
s ostendit. Tanto gͦ nobis neces¬
se est instantius et̾na querere:
quanto a nobis cognoscimus
uelcciter temporalia fugisse.
Despiciendꝰ a nobis hic mundꝰ
fuerit etiam si blandiret᷑: si re¬
b prosperis demulceret animũ.
At post qm̃ tot flagellis p̾mit᷑.
tanta adu̾sitate fatigatur:
tot nob̾ cotidie dolores ingenn¬
nat. quid nobis aliud. qm̃ ne
diligatur clamat: Multa aũ
fuerãi. que adhuc de electoꝵ ftis
narrari debuissent: s hec silen¬
tio supprimo. qr ad alia festino.

Expanded text:
getis more surrexerat, succisum getis more surrexerat, succisum aruit. Nam depopulatae urbes, eversa castra, concrematae ecclesiae, destructa sunt monasteria virorum ac feminarum, desolata ab hominibus praedia, atque ab omni cultore destituta, in solitutudine vacat terra, nullus hanc possessor inhabitat, occupaverunt bestiae loca quae prius Et quid in aliis mundi partibus agatur, ignoro. Nam in hac terra, in qua nos vivimus, finem sed ostendit. Tanto ergo nos necesse est instantius aeterna quaerere, quanto a nobis cognoscimus velociter temporalia fugisse. Despiciendus a nobis hic mundus fuerat, etiam si blandiretur, si rebus prosperis demulceret animum; at postquam tot flagellis premitur, tanta adversitate fatigatur, tot nobis quotidie dolores ingeminat, quid nobis aliud quam ne diligatur clamat? Multa autem fuerant quae adhuc de electorum factis narrari debuissent, sed haec silentio supprimo, quia ad alia festino.
Abbreviated transcription (Latin):
me requisitus mͥ ip̃e narrabat.
aebat namq
quia quodam die dum.
ꝑrochias suas ex more circu¬
iret ꝑuenit ad eccłiam beati
mr̃is euthicii. Ad uesperascen¬
te autem die. stratum sibi fie¬
ri iuxta sepulchrum mr̃ts uo¬
luit: atq ibi post laborem qͥ¬
euit. Cum nocte media ut as¬
serebat. nec dormiebat. nec per¬
fecte ugilare poterat: s dep̾s¬
sus ut solet somno grauabat᷑
quodam pondere ingilans an¬
mus. atq ante eum idem bs
martyr enthicius astitit dicẽs.
Redempte uigilas: Cui respõ¬
dit Uigilo. Qui ait. Finis ue
uocem uisio martyris que eius
mentis oculis apparebat. euanu¬
it. Tunc uir dñi surrexit: s in
orationis lam̃tum dedit. Mox
enim illa t̾ribilia in celo signa
sunt secuta: ut haste atq acies
ignee ab aquilonis parte uide¬
rentur. Mox effera longobar¬
doꝵ gens de uagina sue habita¬
tionis educta. in nr̃a ceruice
grassata est: atq humanum
genus qd̾ in hac terra pre mul
titudine nimia quasi spisse se¬

Expanded text:
me requisitus mihi ipse narrabat. Aiebat namque, quia quodam die, cum parrochias suas ex more circuiret, pervenit ad ecclesiam beati martyris Iutici. Advesperescente autem die stratum sibi fieri iuxta sepulchrum martyris voluit atque ibi post laborem quievit, cum nocte media, ut adserebat, nec dormiebat nec perfecte sus, ut solet, somno, gravabatur quodam pondere vigilans animus, atque ante eum idem beatus martyr Eutychius astitit, dicens: Redempte, vigilas? Cui respondit: Vigilo. Qui ait: Finis venvocem visio martyris, quae mentis ejus oculis apparebat, evanuit. Tunc vir Dei surrevit, seque in orationis lamentum dedit. Mox enim illa terribilia in coelo signa secuta sunt, ut hastae atque acies igneae ab Aquilonis parte viderentur. Mox effera Langobardorum gens de vagina suae habitationis educta, in nostram cervicem grassata est atque humanum genus, quod in hac terra prae nimia multitudine quasi spissae se
Abbreviated transcription (Latin):
suo uir dñi soluerat eius disci¬
puli peterent. eamq funi ad¬
uingerent: atq in illam situ¬
lam ligarent. Ex quo iam tp̃r
contigit. ut idem funis ⁊ cotidi¬
e tingueretur aqua. ⁊ nullomͦ
rumperetur. Quia enim cate¬
nam uiri dei funis ille cõtigit:
ip̃e quoq ad tolerandam aqͣm
ferri in se fortitudinem traxit.
acta hec placent Petr
quia mira. ⁊ multũ quia¬
sunt recentia.
rĩs modo temporib quidã
quadrage simꝰ nomine bux¬
centine tecłie subdiaconus fuit:
qui ouium suaꝵ gregem pasce¬
re in einsclem aurelie partib
solebat. Cuiꝰ ualde ueracis iri
narratione res mira innotuit
que sec reto fuerat gesta. Is nã¬
q ut prediximus dum gregis
sui in aurelia curam gereret. ĩ
diebz euisclem uir fuit emonte
qui argentarius nocabatur
uenerabił uite: qui habitum
moriachi ꝙ̃ pretendebat spetie
morib explebat. Hic itaq ad
eccsiam beati petri apłoꝵ pͥnci¬
pis. ab eodem monte argentario

Expanded text:
suo vir Domini solverat ejus discisuo vir Domini solverat ejus discipuli peterent, eamque funi adjungerent, atque in illa situlam ligarent. Ex quo jam tempore contigit ut idem funis et quotidie tingeretur aqua, et nullo modo rumperetur. Quia enim catenam viri Dei funis ille contigit, ipse quoque ad tolerandam aquam, ferri in se fortitudinem traxit. PETR. Facta haec placent, quia mira; et multum, quia recentia.ris modo temporibus quidam vir, Quadragesimus nomine, Buxentinae Ecclesiae subdiaconus fuit qui ovium suarum gregem pascere in ejusdem Aureliae partibus solebat. Cujus valde veracis viri narratione res mira innotuit, quae secreto fuerat gesta. Is namque, ut praediximus, dum gregis sui in Aurelia curam gereret, in diebus ejusdem vir fuit e monte, qui Argentarius vocatur, venerabilis vitae, qui habitum monachi, quem praetendebat specie, moribus explebat. Hic itaque ad Ecclesiam beati Petri apostolorum principis ab eodem monte Argentario
Abbreviated transcription (Latin):
diuina ꝓuidentia disponi oĩa
fideliter credit.
ic cum prius in eodem
monte se contulit. nec dũ
c lauso specu habitans catena
sibi ferrea pedem legauit. eãq
saxo ex parte altera affixit. ne
ei ultra liceret progredi. qmͣ
catene euisdem qnͣtitas ten¬
debatur. Quod uir uite uene¬
rabilis benedictus audiens.
eidem ꝑ discipulum suum
mandare curanit. Si seruus
dei es. nõ te teneat catena fer¬
ri: s catena xp̃i. Ad quã uo¬
cem martinus protinus eã¬
dem compedẽ soluit. s nũqͣmͣ
post modum solutum tetendit
pedem ultra locum. quo hũc
tendere ligatum consueuerat.
Atq in tanto se spatio sine ca¬
tena coercuit in qnͣto ⁊ antea
ligatus mansit.
uidum se post modum ĩ
eursclem loci specu conclu¬
siss. cepit etiam discipulos
habere: qui ab eius specu seor¬
sum habitantes adusum inte¬
E
aqmͣ depureo haurire consue¬
rant. S funis in quo ad hauri¬
endam aqmͣ situla dependebat:
crebro rumpebatur. Unde fcm̃ ẽ
ut eandem catenam qmͣ ex pede

Expanded text:
divina providentia disponi omnia fideliter credit. Hic cum primum se in eumdem montem contulit, necdum clauso specu habitans, catena sibi ferrea pedem ligavit, eamque saxo ex parte altera affixit, ne ei ultra liceret progredi, quam catenae ejusdem quantitas tendebatur. Quod vir vitae venerabilis Benedictus audiens, ei per discipulum suum mandare curavit: Si servus Dei es, non teneat te catena ferri, sed catena Christi. Ad quam vocem Martinus protinus eamdem compedem solvit, sed nunquam postmodum solutum tetendit pedem ultra locum quo ligatum hunc tendere consueverat, atque in tanto se spatio sine catena coercuit, in quanto et antea ligatis mansit. Qui dum se postmodum in ejusdem loci specu conclusisset, coepit etiam discipulos habere, qui ab ejus specu seorsum habitantes, ad usum vitae aquam de puteo haurire consueverant. Sed funis in quo ad hauriendum aquam situla dependebat crebro rumpebatur. Unde factum est ut eamdem catenam quam ex pede
Abbreviated transcription (Latin):
rusticoꝵ multitudine ueniẽs
p̃cabatur. ut uir dei de specu
eodem dignaretur exire. qͣtrntꝰ
ip̃e riuturam rupem ex mon¬
te potuiss euellere: atq in
specu suo dei famulus iam se¬
curus habitaret. Cumq hoc
uir dei nequaqm ad quiescere
ei. qd poss ut faceret p̃cepit.
⁊ ip̃e incelle sue remotiori
parte se contulit. Si tamen
moles rueret. dubiũ nõ erat
qd̃ simul ⁊ specum destrueret:¬
⁊ martinum necaret. Itaq
dum ea que uenerat multi¬
tudo conaretur. si poss sine
periculo uiri dei ingens illoᷤ
qd desuꝑ incubuerat saxum
leuare cunctis uidentib ue¬
pente res ualde ammirabil
contigit: quia moles ip̃a ꝙͣ
conabantur euellere. subito
ab eisclem laborantib euul¬
sa. ne spelunce martini tectũ
tangeret saltum dedit: ⁊ qͣi
serui dei lesionem fugiens lon¬
gius cecidit. Quod ad iussum
onimpotentis dei angelico mi¬
nisterio actum intelligit: qui

Expanded text:
rusticorum multitudine veniens, rusticorum multitudine veniens, precabatur ut vir Dei de specu eodem dignaretur exire, quatenus ipse ruituram rupem ex monte potuisset evellere, atque in specu suo Dei famulus jam securus habitaret. Cumque hoc vir Dei nequaquam acquiesceret, ei quod posset ut faceret praecepit, et ipse in cellae suae remotiori se parte contulit. Si tamen ingens moles rueret, dubium non erat quod simul et specum destrueret, et Martinum necaret. Itaque dum ea quae venerat multitudo conaretur, si posset, sine periculo viri Dei, ingens illud, quod desuper incubuerat, saxum levare, cunctis videntibus, repente res valde admirabilis contigit, quia moles ipsa quam conabantur evellere, subito ab eisdem laborantibus evulsa, ne speluncae Martini tectum tangeret, saltum dedit, et quasi servi Dei laesionem fugiens, longius cecidit. Quod ad jussum omnipotentis Dei angelico ministerio actum intelligit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dit. ⁊ usq aduallem corrint: q̃
sub monte eodem sita quasi in
profundo conspicit᷑. In loco qͥp¬
pe eodem tanta mons ip̃e alti¬
tudine excreuit: ut arbusta ĩ¬
gentia q̃ ex eadem ualle ꝓdeunt.
ex monte aspicientib quasi
frutecta ẽẽ uideantur. ꝑtur¬
bati itaq sunt cuncti qui ue¬
mebant: summaq cura que¬
situm est. si cubi corpꝰ elapsi
pueri potuiss inueniri. Quis
enim aluid. nisi extinctum cre
dum inter positis ubiq scopu¬
lis in partib discerpi potuiss:
S requisitus puer in ualle ĩ¬
uentus est. non solum iiius:
s etiam incolumis. Tunt cunc¬
tis patenter innotuit. qd̾ id̾o
ledi nõ potuit: quia hunc in
casu suo martini oratio por¬
tauit.
Aspetu uero illius magna de¬
suꝑ rupis eminabat. que cum
ex parte exigua monti uideret᷑
affixa martini celle prominẽs.
casum snum cotidie ⁊ sllius in¬
teritum ruitura minabatur.
Ad hunc mascator illustris inri
armentarii nepos cum magna

Expanded text:
dit, et usque ad vallem corruit, quae, dit, et usque ad vallem corruit, quae, sub monte eodem sita, quasi in profundo conspicitur. In loco quippe eodem tanta mons ipse altitudine excrevit, ut arbusta ingentia, quae ex eadem valle prodeunt, ex monte aspicientibus quasi fruteta esse videantur. Perturbati itaque sunt cuncti qui veniebant, summaque cura quaesitum est sicubi corpus elapsi pueri potuisset inveniri. Quis enim aliud nisi exstinctum creddum interpositis ubique scopulis in partes discerpi potuisset? Sed requisitus puer in valle inventus est non solum vivus, sed etiam incolumis. Tunc cunctis patenter innotuit quod ideo laedi non potuit, quia hunc in casu suo Martini oratio portavit. In specu vero illius 317 magna desuper rupes eminebat, quae cum ex parte exigua monti videretur affixa, Martini cellae prominens, casum suum quotidie, et illius interitum ruitura minabatur. Ad hanc Mascator illustris viri Armentarii nepos, cum magna
Abbreviated transcription (Latin):
Gregoraꝰ.
ir iste uite uenerabił. in¬
clusionis sue temꝑore pri¬
mo decreuerat. ut ultra mulie¬
rem nõ uideret: nõ quia asper¬
nabatur sexum. s ex contempla¬
ta specie temptationis in cur¬
re metuebat uitium. Qd̃ que¬
dam mulier audiens. audaster
ascendit montem atq ad eius
specũ inpudenter prorupit At
ille paulo longuis intuens. et
uenientis ad se muliebria ues¬
timenta conspiciens. sese in ora¬
tionem dedit. int̾ram faciem
dep̾ssio. ⁊ eo usq prostratus
iacuit. quo impudens mulier
a fenestra cellule illius fatiga¬
ta recederet. Que die eodem mox
ut de monte descendit. uitaam
finiuit. ut ex mortis eiꝰ senten¬
tia daretur intelligi. quia ual¬
de omnipotenti do displicuit:
qd̃ eius famulum ausui improbo
contristaint.
lio qͦ tempore dum młti
adhunc religiosa deuotio¬
ne concurrerent atq arta ess
semita que in deuexo montis la¬
tere ad euis cellulam ꝓperantes
ducebat puer parnulus ĩ cante
gradiens ex eodem monte ceci¬

Expanded text:
GREGOR. Vir iste vitae venerabilis, inclusionis suae tempore primo, decreverat ut ultra mulierem non videret, non quia aspernabatur sexum, sed ex contemplata specie tentationis incurrere metuebat vitium. Quod quaedam mulier audiens, audacter ascendit montem, atque ad ejus specum impudenter prorupit. At ille paulo longius intuens, et venientis ad se muliebria indumenta conspiciens, sese in orationem dedit, in terram faciem depressit, et eo usque prostratus jacuit, quo impudens mulier a fenestra cellulae illius fatigata recederet. Quae die eodem, mox ut de monte descendit, vitam finivit, ut ex mortis ejus sententia daretur intelligi quia valde omnipotenti Deo displicuit, quod ejus famulum ausu improbo contristavit. Alio quoque tempore dum multi ad hunc religiosa devotione concurrerent, atque arcta esset semita quae in devexo montis latere ad ejus cellulam properantes ducebat, puer parvulus, incaute gradiens, ex eodem monte ceci
Abbreviated transcription (Latin):
cui redirent.
lio quoq tempore acces¬
serunt ad eum peregri¬
ni quidam miscd̃iam postu¬
lantes. scissis uestimentis pã¬
nis obsiti : ita ut pene nudi
uiderentur. Cumq hunc ue¬
stimenta peterent : eoꝵ u̾ba
uir dei tacitus auduuit. Qui
unum ex discipulis sins pro¬
tinus silenter uocauit: eiq
precepit dicens. uade aatq in
illa silua in rali loco cauam ar¬
borem require: ⁊ uestimenta
que in ea inueneris defer. Cũq
discipulus abiss. arborem sic̃
fuerat uissus exquisut: uesti¬
menta repperir. ⁊ latenter de tu¬
lit magistro. Que uir dei sus¬
crpiens. peregrinis midis. at¬
q petentib ostendit: ⁊ prebuit
dicens. Uenite quia nudi estis:
ecce tollite ⁊ ueftite uos. Hec il¬
li intuentes. recognouerunt. q̃
posuerunt. magnoq pauore con

Expanded text:
cui redirent. cui redirent. Alio quoque tempore accesserunt ad eum peregrini quidam misericordiam postulantes, scissis vestibus, pannis obsiti, ita ut pene nudi viderentur. Cumque hunc vestimenta peterent, eorum verba vir Domini tacitus audivit; qui unum ex discipulis suis protinus silenter vocavit, eique praecepit, dicens: Vade, atque in illa silva in loco tali cavam arborem require; et vestimenta quae in ea inveneris defer. Cumque discipulus abiisset, arborem sicut fuerat jussum requisivit, vestimenta reperit, et latenter detulit magistro. Quae vir Dei suscipiens, peregrinis nudis atque petentibus ostendit et praebuit, dicens: Venite, quia nudi estis, ecce tollite, et vestite vos. Haec illi intuentes, recognoverunt quae posuerant, magnoque pudore con
Abbreviated transcription (Latin):
rariis nr̃is pulmentum coq̃te :
lit mane pͥmo paratum sit.
sco autem mane fecit deferri
plilm̃tum : qd̃ parari iusse
tari preceperat : tot in eo la¬
borantes operarios inuenit.
Ingressi quippe fures fuerant.
s mutata mente ꝑ sp̃m adpͤ¬
henderunt uangas quas in¬
uenerunt. ⁊ ab ea hora qua ĩ¬
gressi sunt. quo usq uir dei ad
eos ueniret. cuncta orti illius
spatia que inculta fuerant co¬
luerunt. Quibz uir dei mox
ut ingressus est ait. Audite
fratres. multum laborastis:
iam quiescite. Quib ilico ali¬
menta que detulerat p̃buit:
eosq post tanti laboris fatiga¬
tionem refent. Sufficienter
autẽ refectis. dixit. Nolite
malum facere. quocies de hor¬
to aliquid uultis. ad horti
aditum. uenite tranqlle pe¬
tite: cum bñdictione accipi
te a furti prauitate cessata.
Quos statim collectis holeri¬
b onustari fecit. Actumq ẽ
ut qui ad hortum nocituri
uenerant: cum laborib suis
premio ⁊ repleti abeo ⁊ inno¬

Expanded text:
rariis nostris pulmentum coquite, rariis nostris pulmentum coquite, ut mane primo paratum sit. Facto autem mane, fecit deferri pulmentum quod parari jusseractari praeceperat, tot in eo laborantes operarios invenit. Ingressi quippe fures fuerant, sed mutata mente per spiritum apprehenderunt vangas quas invenerunt, et ab 305 ea hora qua ingressi sunt, quousque vir Domini ad eos veniret, cuncta horti illius spatia quae inculta fuerant coluerunt. Quibus vir Domini mox ut ingressus est, ait: Gaudete, fratres, multum laborastis, jam quiescite. Quibus illico alimenta quae detulerat praebuit, eosque post tanti laboris fatigationem refecit. Sufficienter autem refectis ait: Nolite malum facere, sed quoties de horto aliquid vultis, ad horti aditum venite, tranquille petite, cum benedictione percipite, et a furti pravitate cessate. Quos statim collectis oleribus onustari fecit. Actumque est ut qui ad hortum nocituri venerant cum laboris sui praemio et repleti ab eo et inno