comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qi adam supplantatꝰ adiabolo ÷ & uenenũ ei effusũ. ẽ supͣ pedes:
idõ lauas pedes. ut inea parte in q̃ insidiatꝰ ẽ. serpens maiꝰ sub sidiũ
scĩficationis accedat. qͦ postea te supplantare ñ possit. lauasgꝰ pedes
ut laues uenena serpentis. Adhumilitatem qͦq ꝓficit. ut in mrstĩo
ñ erubescamus. qđ dedignam̃ in obseqͥo. Seqͥt᷑ spũale signaculũ.
adinuocationem sacerdotis spĩ sp̃s sc̃s infundit᷑. sp̃s sapientiȩ. ⁊m¬
tellectus. sps consilii atq uirtutis. sp̃s cognitionis atq pietatis. sp̃s
sci timoris. Septẽ uirtutes. qͣsi septẽ sp̃s. & om̃s qͥdẽ uirtutes ad
spm̃ ꝑtinent s istȩ qͣs̃ cardinales s̃ qͣsi pͥncipales. Quidem̃ tã pͥnci¬
pale quã pietas: Quid tam pͥncipale. ꝗ cognitio dĩ: Quidtã pͥnci¬
pale. ꝗ uirtus Quid tam pͥncipale. ꝗ conilliũ dĩ: Quidtã pͥn¬

Expanded text:
quia Adam supplantatus a diabolo est , et venenum ei effusum est supra pedes, quia Adam supplantatus a diabolo est , et venenum ei effusum est supra pedes, ideo lavas pedes; ut in ea parte in qua insidiatus est serpens, majus subsidium sanctificationis accedat, quo postea te supplantare non possit. Lavas ergo pedes, ut laves venena serpentis. Ad humilitatem quoque proficit, ut in mysterio non erubescamus, quod dedignamur in obsequio. CAPUT II. ad invocationem sacerdotis Spiritus sanctus infunditur, Spiritus sapientiae et intellectus, Spiritus consilii atque virtutis, Spiritus cognitionis atque pietatis, Spiritus sancti timoris: septem quasi virtutes Spiritus . 9. Et omnes quidem virtutes ad Spiritum pertinent: sed istae quasi cardinales sunt, quasi principales. Quid enim tam principale, quam pietas? 364 quid tam principale, quam cognitio Dei? quid tam principale, quam virtus? quid tam principale, quam consilium Dei? quid tam prin
Abbreviated transcription (Latin):
utatis. aliud scĩscationis. Deniq audi qr mystĩum: & sanchacatio.¬
nͥ iauero tͥ pedes: ñ habeb mecũ partem. hoc idõ dico. ñ qd alios
rephendam. s mea officia ipse cõmendem. In om̃ibꝰ cupio. sequi
ȩccłam. romanam. s tam̃ & nos homines sensum habemꝰ. Idõ qd
alibi rectiꝰ seruat᷑. & nosrectiꝰ custodimꝰ. Ipsũ seqͥm. apłmpetrum.
ipsius inhȩremꝰ. deuotioni. Ad hoc ȩccła romana qͥd respond&: Utiq
ipse auctor . e. nob̃ huius assertionis. petrus apostolus qͥsac̾ dossuit.
ȩccłȩ romanȩ. ipse petrꝰ ait. Dnẽ. ñ solũ pedes s etiã manus & caput.¬
Uide sidem. Qdđ ante excusauit: numilitatis fuit. qd postea fuit obtu¬
lt. deuotionis & fidi. Respondit illi dñs qr dixerat manus. & caput.
Qui lauit ĩ necesse hab& itũm lauare. nͥ ut solos pedes lau&. Quare
hoc : Quia in baptismate omĩs culpa dilint᷑. Recedit gͦ cusspa. S

Expanded text:
litatis, aliud sanctificationis. Denique audi quod mysterium est et sanctificatiolitatis, aliud sanctificationis. Denique audi quod mysterium est et sanctificatioavero tibi pedes, non habebis mecum partem ; hoc ideo dico non quod alios reprehendam, sed mea officia ipse commendem. In omnibus cupio sequi Ecclesiam Romanam, sed tamen et nos homines sensum habemus, ideo quod alibi rectius servatur, et nos rectius custodimus. Ipsum sequimur apostolum Petrum, ipsius inhaeremus devotioni. Ad hoc Ecclesia Romana quid respondet? Utique ipse auctor est nobis hujus assertionis Petrus apostolus, qui sacerdos fuit Ecclesiae Romanae; ipse Petrus ait: Domine, non solum pedes, sed et manus . ante excusavit, humilitatis fuit: quod postea obtulit, devotionis et fidei. 7. Respondit illi Dominus, quia dixerat manus et caput: Qui lavit, non necesse habet iterum lavare, nisi ut solos pedes lavet . Quare hoc? Quia in baptismate omnis culpa diluitur. Recedit ergo culpa: sed
Abbreviated transcription (Latin):
fonte qͥd secutũ :: Audisti lectionem succintus sumussac̾dos
istuq mystiu : dudisti utiq qr dns cũ lauiss&e. disciplis alus
pedes uenit ad petrum. ⁊ ait illipetrus. Iu mͥ lauas pedes⁊
Hoc÷ hem atu dñs seruo lauas pedes: Tuimmaculatꝰ
mͥ laitas pedes: Tu auctor cȩlorũ mͥ lauas pedes: habes
ut tua quasi peccata de po-¬
nas qͥ peccatũ ñ feceris: Uide
omẽm iusticiam. uide humilitatem. uide gram̃. uide sancti¬
acationem. Nisi lauero inqͥt tͥ pedes: ñ habebis mecũ parte.
Honignoramuis qđ ȩccła romana hanc ẽsuetudinem n habeat.
cunis ty pum inom̃ibꝰ seqͥm᷑ & formam. Hanc tam consuetu¬
dinem non hab&. ut pedes lau&. Uide gͦ. ne forte ppt̾mil¬
titudinem delinauit. Sunt tam̃ qͥ dicant ⁊ exc usare conen
tur. qt hoc ñ inmystĩo. saciendum. ẽ non inbaptismate.
non in regeneratione s quasi hospiti pedes lauandis. Aiiud ÷ humi¬

Expanded text:
fonte, quid secutum est? Audisti lectionem. Succinctus summus sacerdos, fonte, quid secutum est? Audisti lectionem. Succinctus summus sacerdos, udisti utique quia Dominus cum lavisset discipulis aliis pedes, venit ad Petrum, et ait illi Petrus: Tu mihi lavas pedes ? Hoc est, tu dominus servo lavas pedes? tu immaculatus mihi lavas pedes? tu auctor coelorum mihi lavas pedes? Habes ut tua quasi peccata deponas, qui peccatum non feceris? Vide omnem justitiam, vide humilitatem, vide gratiam, vide sanctificationem: Nisi lavero, inquit, tibi pedes, non habebis mecum partem. 5. Non ignoramus quod Ecclesia Romana hanc consuetudinem non habeat, cujus typum in omnibus sequimur et formam: hanc tamen consuetudinem non habet, ut pedes lavet. Vide ergo, forte propter multitudinem declinavit. Sunt ttur, quia hoc non in mysterio faciendum est, non in baptismate, non in regeneratione, sed quia hospiti pedes lavandi sunt. Aliud est humi
Abbreviated transcription (Latin):
quiat ñ quando demorte adutam resurgimus Sie gcetni
sit resurrectionis. Recte itaq scam int̾pretationem apłipetri. sic̃
illa resurrectio regeneratio fuit: ita & ista resurrectio regene¬
ratio. ẽ. Sed qͥd dicis: Quia inaquam mergis. idõ ꝑegrinaris. ido
te dubitatio ten&: Legimus quidem. ꝓducat t̾ra ex se fructũ
mantia. ⁊ nata sunt animantia. Illa qͥdem inprincipio creatu¬
rȩ.s tͥ reseruatum . ẽ. ut aqͣte regener&e ad gram. sic̃ alia ge¬
nerauit. aduitam. Imitare illum piscem. qͥ minorem qͥde adeptꝰ
Inmari. ẽ & suꝑfluctus natat. In mari tẽpestas furit. stridunt
ꝓcellȩ. sed piscis natat. Non dimergit᷑. qr natare consueuit.
seuas tẽpestates. & tuesto piscis ut sđite unda ñ mergat Pul¬
chre aut̃ pat̾ dic̃ adalium. ego hodie genuite. Hoc÷ quando re¬
demisti popłm. quando adcȩli regnum. uocasti. quando ini¬
plesti uoluntatẽ meã. ꝓbasti meũ te. eẽ alliu: Astendistide

Expanded text:
quid est, nisi quando de morte ad vitam resurgimus? Sic ergo efit resurrectionis. Recte itaque secundum interpretationem apostoli Petri sicut illa resurrectio regeneratio fuit, ita et ista resurrectio regeneratio est. 3. Sed quid dicis quia in aquam mergis? Ideo peregrinaris, ideo te dubitatio tenet? Legimus quidem: Producat terra ex se fructum mantia Ibid, 20, et nata sunt animantia. Illa quidem in principio creaturae: sed tibi reservatum est, 362 ut aqua te regeneret ad gratiam, sicut alia generavit ad vitam. Imitare illum piscem qui minorem quidem adeptus as est: in mari est, et super fluctus natat. In mari tempestas furit, stridunt procellae: sed piscis natat, non demergitur; quia natare consuevit. saevas tempestates. Et tu esto piscis, ut saeculi te unda non mergat. Pulchre autem Pater dicit ad Filium: Ego hodie genui te , hoc est, quando redemisti populum, quando ad coeli regnum vocasti, quando implesti voluntatem meam, probasti meum esse te Filium. 4. Ascendisti de
Abbreviated transcription (Latin):
hoc scło diaboli fraus & mñdiȩ pualerent inuentũ: baptismum
De qͦ bapcismate audi quid dicat seriptura. mmo filiꝰ dĩ qr phari¬
seiqͥ noluer baptitari. baptismo iohannis: conslliũ dĩ sp̃uerunt.
qͦ mͦ homo uiuus moreretur: n uiuus resurger&. Quid: uiuus:
Hoc ÷ uita corꝑis irens. cũ uenir& ad fontem & mergeret᷑ infontem.
re. Quod mergis. soluitur sententia. illa t̾raes. ⁊ int̾rã ibis. Impleca
sententia: locus: beneficio remedioq cȩlesti. Ergo aqua ÷ t̾ra. Possi¬
bilitas aut̃ uite nre non admittebat. ut t̾ra operiremur. & det̾ra
resurgemꝰ. Deinde nt̾ra lauat. s aq̃ lauat. Id̾o sons quasi sepultura:¬
Int̾rogatus es credisinam̃ patrem omi potentem : Dixisti credo.
es consepultus. Qui em̃ xp̃o consepelit̾. cũ xp̃o resurg&. Tercio
int̾rogatꝰ es credis &̾ in spm scm̃ : Dixisti credo t̾cio mersisti. ut
multiplicem lapsũ suꝑioris ȩtatis absoluer&. trina confessio. De¬

Expanded text:
hoc saeculo diaboli fraus vel insidiae praevalerent, inventum est baptisma. De quo baptismate audi quid dicat Scriptura, immo Filius Dei, quia Pharisaei qui noluerunt baptizari baptismo Joannis, consilium Dei spreverunt .quomodo homo vivus moreretur, et vivus resurgeret. Quid est vivus? Hoc est vita corporis vivens, cum veniret ad fontem, et mergeretur in fontem. re. Quod mergis, solvitur sententia illa: Terra es, et in terram ibis ; impleta sententia, locus est beneficio remedioque coelesti. Ergo aqua de terra, possibilitas autem vitae nostrae non admittebat ut terra operiremur, et de terra resurgeremus. Deinde non terra lavat, sed aqua lavat; ideo fons quasi sepulturaInterrogatus es: Credis in Deum Patrem omnipotentem? Dixisti: Credo; es consepultus. Qui enim Christo consepelitur, cum Christo resurgit . Tertio, interrogatus es, Credis et in Spiritum sanctum? dixisti, Credo. Tertio mersisti, ut multiplicem lapsum superioris aetatis absolveret trina confessio. De
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓtectionis diuinȩ fier& ei tã sollicita & tuta custodia ꝗ
pupillȩ oculi. quã cutissimo quodam naturȩ uallo mimire
dignatus e snnul qr innocentia & integi.itas ieu sorde
aspsa uolat᷑ & grȩ suȩ mimus amictit. Et ido ꝓspitien

Expanded text:
ut protectioni? diuinae fieret ei tam sollicita et tuta custodia quam ut protectioni? diuinae fieret ei tam sollicita et tuta custodia quam pupillam oculi tutissimo quodam naturae uallo munire dignatus est, simul quia innocentia et integritas leui sorde aspersa uiolatur e
Abbreviated transcription (Latin):
tuti: ꝓpt̃ tutamen munus impediret᷑. Si inuertice: pate¬
rent adiniuriam. Itaq ne uł sui mimeris aliqͥđ decraheretur.
uł aliqͥd adꝓpulsandam iniuriam. ꝓspicereu: eo loco ocu¬
los constitint. cui suꝑcilia desuꝑ ñ minimum ꝓtectionis im
nicionis adiungant. interiorem partem sepiant nares.
exceriorem quȩq frontis malarumq se ibi exculerant.
lice cossuum cõpage conuexa & ȩquata confinia. circũual¬
lare uideantur. Int̾nȩc medii sunt oculorum orbes & cu¬
ti ad cauendum. & ad intuendum lib̾i. & decori ad grãm. ut¬
pote incristalli speciem refulgentes. Inquorũ medio pupil¬
le st. quȩ uidendi munus oꝑantur. ac nequa incidentis imu¬
riȩ: osfensione ledantur: pilis hinc inde consertis. uelut quo¬
dam uallo ꝑcirtũitum muniuntur. Unde tutũ sibi auxili¬
um postulans. ꝓpħa ait. custodi me dñe ut pupillam oculi.

Expanded text:
propter tutamen, munus inpediretur, si in uertice, patepropter tutamen, munus inpediretur, si in uertice, paterent ad iniuriam. itaque ne uel usu muneris aliquid detraheretur uel aliquid ad propulsandam iniuriam < non> diuidunt, eo loco oculos constituit, cui supercilia desuper non miuimumminimnitionis ad iungant, interiorem partem saepiant nares, exteriorem quoque frontis malarumque gibbi extuberantes et licet ossuum compage conexa et aequata confinia circumuallare uideantur. inter haec medii sunt oculorum orbes et tuti ad cauendum et ad intuendum liberi et decori ad gratiam utpote in crystalli speciem refulgentes. in quorum medio pupillae sunt, quae uidendi munus operantur. haec ne qua incidentis iniuriae offensione laedantur, pilis hinc inde consertis uelut quodam uallo per circuitum muniuntur. unde tutum auxilium. sibi postulans propheta ait: custodi me, domine, ut pupillam oculi,
Abbreviated transcription (Latin):
uoti explorator ascendit. & adhuc minsihilem reliqͥs naui¬
gantib eminus t̾ram salutat. At forte dicas. Si specula edi¬
cior necessaria fuit. cur ñ supͣ sũmum uerticem capitis ocu¬
constituti sunt. sicut cancris uł scarabeis insũmo sunt.
quib licet nullum caput appareat colla ac dorsa tam̃
cȩcero corꝑe celsiora sunt: S illis testa ualida. nec tam te¬
nuis menbrana sicut nob̾. quȩ facile possit offendi. ruboq
& cȩteris int̾scindi. sentib Aliis qͦq animantib huius modi
species. ẽ ut possint oculos. aut ad ceruicem conferre. ut
ȩqui & houes. ac ꝓpemodum oñis fere. aut alas suas ut a-¬
ues. qͦ tuta quiete potiantur. Nobis aut̃ & insũma ꝓpe¬
modũ corꝑis parte constitui. oculos oportuit tanquã iar¬
ce. & ab om̃iuł minima osfensione defendi. quȩ duo sibi
conpugnantia uidebantur. Ham si in humili. eent consti

Expanded text:
uoti explorator ascendit et adhuc inuisibilem reliquis nauiuoti explorator ascendit et adhuc inuisibilem reliquis nauigantibus eminus terram salutat. ac forte dicas: si specula editior necessaria fuit, cur non supra summum uerticem capitis ocuconstituti sunt sicut cancris uel scarabaeis in summo sunt, quibus licet nullum caput adpareat, colla ac dorsa tamen cetero corpore celsiora sunt ? sed illis testa ualida nec tam tenuis membrana sicut nobis, quae facile possit offendi ruboque et ceteris interscindi sentibus. aliis quoque animantibus huiusmodi species, ut possint oculos aut ad ceruicem conferre ut equi aut boues ac propemodum omnes ferae aut ad alas suas ut aues, quo tuta quiete potiantur. nobis autem in summa corporis parte constitui oculos oportuit tamquam in arce et ab omni uel minima offensione defendi, quae duo sibi conpugnantia uidebantur. nam si in humili essent
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ decapite sordidum. decidat. aut arenȩ pulius.
auc ros nebulȩ. aut humescentis uerticis sudor: excipi¬
tur suꝑcilio ne cenera offensa aciȩ. uisiones mollu̾m
ꝑturbentur. oculoꝵ. Adhȩrent itaq uelut qͥbusdã
montium suꝑciliis oculi. ut & ꝓtegente montis cacti¬
mine tutiores sint. & tãquã in sumo locati de qͣdam
scena suꝑiore uniuersa ꝓspectent. Neq enĩ oporte¬
bat eos humiles. eẽ sic̃ aures. uł os. ipsosq naruĩ inte¬
riores sinus. Specula enĩ sẽꝑ ex alto .ẽ. ut aditenientiũ
cat̾uarũ hostilium. explorari possit. aduentꝰ ne inꝓuiso
occupent ocio uacantem uł urbis popłm. ułimꝑacoris exer¬
citum. Siclatronũ qͦq cauent᷑ incursus. sexploratores in
ut desuꝑ spectent plana regionum. in qͥb insidiȩ lacronum
latere non possint. In mari qͦq positus. siquis t̾rȩ apꝓpin¬¬
quare se conicit inpsa mali fastigia. & celsa anteninarũ cornua

Expanded text:
enim de capite sordium decidat, aut arenae pulvis, enim de capite sordium decidat, aut arenae pulvis, aut ros nebulae, aut humescentis verticis sudor, excipitur supercilio, ne teneras offensa acie visiones mollium perturbet oculorum. 59. Adhaerent velut quibusdam montium superciliis oculi; ut et protegente montis cacumine tutiores sint, et tamquam in summo locati, de quadam scena subat eos humiles esse sicut aures uel os ipsosque narium interiores sinus. specula enim semper ex alto est, ut aduenientium cateruarum hostilium explorari possit aduentus, ne inprouiso occupent otiantem uel urbis populum uel imperatoris exercitum. sic latronum quoque diuidunt incursus, si exploratores in ut desuper spectent plana regionum, in quibus insidiae latronum latere non possint. in mari quoque positus si quis terrae adpropinquare se conicit, in ipsa mali fastigia et celsa antemnarum cornua
Abbreviated transcription (Latin):
risuo singła gracuito stipendio militare. Ala portant
alia pascunt. alia defendunt. uł ministeriuĩ suum exi¬
bent. Parent pͥncipi ancillant᷑ ut dño. unde uelut quȩ¬
dã ꝓcedit tessera quã debeant pedes adire regione.
quȩ militie munia manus cõsũmandis oꝑib ex hibe¬
ant quã uent̾ abstinendi uł edendi forman impositȩ
teneat. disciplinȩ. Huic frons lib̾a. nudis aꝑta tẽꝑibus
quȩ mentis habitum speciȩ sui ꝓdat nunc lȩxa nunc
tristior. nc̃ erecta ad seueritatem. nc̃ ad lenitatem re¬
missior. quae signis forensib int̾nam ex pͥmat uolun¬
tatem. Imago quȩdam quȩdã animi loqͥt̃ inuultu. fidĩ
bassis. in qua cotidie nom̃ dm̃ scribitur. ⁊ tenet̾. Fam
geminȩ sepes suꝑciliorũ sequuntur: quȩ oculis mimi¬
menta prȩtendunt. p̃tex unt gram. ut & uenustas de
coris arrideat. & elegantia ꝓtectionis assistat. Si qͥd

Expanded text:
ri suo singula gratuito stipendio militare. alia portant, ri suo singula gratuito stipendio militare. alia portant, alia pascunt, alia defendunt uel ministerium suum exhibent, parent ut principi, ancillantur ut domino. unde uelut quaedam procedit tessera, quam debeant pedes obire regionem, quae militiae munia manus consummandis operibus exequantur, quam uenter abstinendi uel edendi formam inpositae teneat disciplinae. huic frons libera, nudis aperta temporibus, quae mentis habitum specie sui prodat, nunc laeta, nunc tristior, nunc erecta ad seueritatem, nunc ad lenitatem remissior, quae signis forensibus internam exprimat uoluntatem. imago quaedam animi loquitur in uultu, fidei basis, in qua cotidie nomen domini scribitur et tenetur. eandem geminae saepes superciliorum secuntur, quae oculis munimenta praetendcoris arrideat, et diligentia protectionis assistat. Si quid
Abbreviated transcription (Latin):
aut apluuiis tegit. aut a sole desendit. lolle arboris co-¬
mam. tota arbor ingͣca . ẽ. Quanto gͥ maior humani ca¬
pitis ornatꝰ: qͥ cerebrũ nr̃m hoc ẽ. sedẽ. originẽq nr̃oꝵ
sensuum capillis munit. ⁊ uestit ne aut frigore uex et᷑
aut estu Illic enĩ fons uniũsorũ ÷ & idõ ubi iniuria no¬
cec: ibi gr̃a p̃minet. Quid sine capite . ẽ. homo. cũ tocꝰ
in capite sit: Cũ caput uid̾is: hominẽ & agnoscis. Sica¬
put desit: nulla agnitio adeẽ. potest. lacet truncus ig¬
nobilis. sine honore. sine nomine. Sola haere fusa pͥnci
cũ capita. & ducti uultꝰ de hȩre uł de marmore: ab hominib
ra menbra samulantur. & circũserunt illud seruili gesta-¬
mine sicut num̃. atq insullimi locatũ uehunt. Unde censo¬
ria potestate quo uult dirigit. qͦrumdã obseqͥa seruuloꝵ
& p̃cepta singulis obseruanda decernit. Uideas imꝑato¬

Expanded text:
aut a pluviis tegit, aut defendit a sole. Tolle arbori coaut a pluviis tegit, aut defendit a sole. Tolle arbori comam, tota arbor ingrata est. Quanto igitur major humani capitis ornatus est, qui cerebrum nostrum, hoc est, sedem originemque nostrorum sensuum capillis capitis munit et vestit; ne aut frigore vexetur aut aestu? Illic enim fons universorum est; et ideo ubi injuria nocet, ibi gratia praeeminet. Quid sine capite est homo, cum totus in capite sit? Cum caput videris, hominem agnoscis: si caput desit, nulla agnitio esse potest: jacet truncus ignobilis, sine hpum capita et ducti uultus de aere uel de marmore ab hominibus ra membra famulantur et circumferunt illud seruili gestamine sicut numen atque in sublimi locatum uehunt. unde censoria potestate quo uult dirigit quorundam obsequia seruulorum et praecepta singulis obeunda decernit. uideas imperato
Abbreviated transcription (Latin):
Speculatores qͥdã nr̃i. die ac nocte excubant. Nã & esopo¬
re m̃bris ceteris citius excitant᷑. & uigilantes circũspectant
om̃ia. Uiciniores enĩ sunt cerebro. unde om̃is manatus
qd̃ relicto uertice oculos p̃dicẽ cũ alienũ ñ sit sũmã rẽ
in parte laudare. Oculos enĩ cercii. ẽ eẽ. capitis portionẽ.
Caput itaq oculis explorat om̃ia. aurib oculta rimant᷑
cognoscit abscondita. audit qͥd aliis agatꝰ int̾ris. Ipse autẽ
uertex capitis. quã suauis & gͣtus. quã spetiosa cesaries.
quã reuerenda in senib quã ueneranda insacerdotibus.
quã t̾ribilis inbellatorib qua decora in adolescentib quã
compta inmulierib. quã dulcis inpueris. Aliũ sexũ cri¬
nita non decet. aliũ tonsa non non decae. Ex arborib li¬
cet quȩ humani sit gr̃a capicis estimare. In capite arbo¬
ris om̃is .ẽ. fructꝰ ibi. ẽ. om̃is pulchritudo. Iilius coma nos

Expanded text:
Speculatores quidam nostri die ac nocte excubant. Nam ex sopoSpeculatores quidam nostri die ac nocte excubant. Nam ex sopore membris caeteris citius excitantur, et vigilantes circumspectant omnia; viciniores enim sunt cerebro, unde omnis manat usus quod relicto vertice oculos praedicem, cum alienum non sit summam rem in parte laudare. Oculos enim certum est esse capitis portionem. Caput itaque oculis explorat omnia, auribus occulta rimatur, cognoscit abscondita, audit quid aliis agatur in terris. Ipse autem vertex capitis quam suavis et gratus, quam speciosa caesaries, quam reverenda 136 in senibus, quam veneranda in sacerdotibus, quam terribilis in bellatoribus, quam decora in adolescentibus; quam compta in mulieribus, quam dulcis in pueris? Alium sexum crinita non decet, alium tonsa non decet. Ex arboribus licet quae humani sit gratia capitis, aestimare. In capite arboris omnis est fructus, ibi omnis est pulchritudo, illius coma nos
Abbreviated transcription (Latin):
cap tupꝰ reliquos arcus nrĩ corpis cernmurenate re cort
ardo int̾ reliq̃ urbis moenia in hac arce regalẽ quanaa
habitare sapientiam. scđm ꝓpħicũ ditũ. qd otuli sapien¬
tis in capite eius hanc. ẽẽ cȩceris tutiorem ex ala qñib
mibri uigorem ꝓuidentiamq deserri. Quia eni robur
oe ualiditas uicertorũ ꝓficiat quid uelocitas pedu n capitis
uelut pͥncipis sui impialis quȩdã adniniculet᷑. potestas .
Sx boc em̃ aut destiuuntur uniuersa aut ouñia fulcuint᷑.
&and agat sorticudo nͥ oculo duce iratiu: a dpiliamil cuũ
ogori desse obtutus Carcer e totũ corpus a neb ro¬
so borrens scu nͥ occulorum illuminet aopectst euiebn¬
gͥ sola luna in cȩlo hoc sunt oculi in homint. Sel¬
&. iuna duo mundi luminaria. oculi autẽ quȩdã in corꝑe
syd̾a fulgent. desuꝑ. & inferiora claro illustrant lumi¬
ne. nec patiuntur noctis quib dã nos tenebris implicari.

Expanded text:
caput supra reliquocaput supra reliquoarcem inter reliqua urbis moenia. in arce hac regalem quandam habitare sapientiam secundum propheticum dictum quia oculi sapientis in capite eius, hanc esse ceteris tutiorem et ex illa omnibus membris uigorem prouidentiamque sine. quid enim robur et ualiditas lacertorum proficiat, quid uelocitas pedum. nisi capitis uelut principis sui imperialis quaedam adminiculetur potestas ? ex hoc enim aut destituuntur uniuersa aut omnia fulciuntur. Quid agat fortitudo, nisi oculo duce utatur ad praelium? Quid fuga, si desit obtutus? Carcer est totum corpus tenebroso inhorrens situ; nisi oculorum illuminetur aspectu. Quod ergo sol et luna in coelo, hoc sunt oculi in homine. Solet luna duo mundi lumina: oculi autem quaedam in carne sidera fulgent desuper, et inferiora claro illustrant lumine, nec patiuntur noctis quibusdam nos tenebris implicari.
Abbreviated transcription (Latin):
cam. quis ine uidec. aut factus pauꝑ. furtũ faciã. & piurẽ
du ne paup despẽt nec opulentus in solescat. ie iptim
catum. Na si credat qͦd accesno pecimiȩ aut fortiuti euen¬
tus. aue curpis astutiȩ. sit. ñ habet insolentia locu inquib
au nula laus & in anis labor. aut cupiditas in uericuda
sii qiodũ nesciens ponere uoluptati. Sas ee de ipso
aliqua dicenda sunt corꝑe hominis. qd̾ paana ue rso¬
tenis decoris grã. eẽ. qͥs abnuat. & Nã & siuna au eadẽ
om̃iũ t̾renoꝵ corpũ uideat᷑ et̃ substania tir auti ead
ia e ꝓceritas qͥbdam maior inbestus. forma tani
i netq enormis ꝓceritas sit neq uilis & abiecta pus¬
beluina uastitas horrori sit. nec gracilitas cenuis infirmi
tati de pͥmum om̃ium cognoscamꝰ humani corpis cabri¬
cam instar. eẽ mundi. Si quidem uccelumm eonpe aeri
tuis mariqi quȩ uelut quȩ dã m̃bra sunt numdi. ⁊ aeru

Expanded text:
cam: quis me uidet? aut factus pauper furtum faciam et iurem cam: quis me uidet? aut factus pauper furtum faciam et iurem di; ne pauper desperet, ne opulens insolescat. Scriptum catum. Nam si credat quod accessio pecuniae aut fortuiti eventus aut turpis astutiae sit, non habet locum insolentia in quibus aut nulla laus, et inanis labor, aut cupsit modum nesciens ponere uoluptati. Sed iam de ipso aliqua dicenda sunt corpore hominis, quod praestantius ceteris decore et gratia esse quis abnuat? nam etsi una atque eadem omnium terrenorum corporum uideatur esse substantia, firmitudo et proceritas quibusdam maior in bestiis, forma tamen ut neque enormis proceritas sit neque uilis et abiecta pauxt neque beluina uastitas horrori sit nec gracilitas tenuis nec. ac primum omnium cognoscamus humani corporis fabricam instar esse mundi, siquidem ut caelum eminet aeri terris mari, quae uelut quaedam membra sunt mundi, ita etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ris qͦd abundant auro. argento & pecunia. Quantis ab un¬
dant uides. quantis egeant ñ uides. Sed eburneis lectis
accũb̃e p̃ciosum putas. & non considas p̾ciosiorẽ. eẽ. t̃¬
ram. quȩ pauꝑithoros graminum sternit. inquibus
dulcis requies. suauis. ẽ somnus. quẽ ille aurea cõpositus
te ille beatiorem iudicat. uigilans quiescentem Iilud
p̃terea qđ multo .ẽ. p̃stantius. qm̃ ustus qui hic eguerit.
illic abundabit. & qͥ hic laborem tolerauerit: alic con¬
solationem habebit. Qui autẽ hic receꝑit bona: illicmer¬
ceden eorum sꝑare ñ poterit. Pauꝑ enĩ merced ẽ suani
reseruat. census ab sumit. Attende gͦ tͥ pauꝑ adtende di¬
ues. qr & inpauꝑtate. & indiuitiis tẽptamenta sunt. Idõq
sapiens dicit. Diuicias & pauꝑtatẽ ned edis mͥ. Et qua ratio.¬
tudinibq distendunt. Idõq: pait constitui sibi quȩ opus
sunt. & sufficientia. ne repletus inqͥt mendax fiam & di¬

Expanded text:
ris, quod abundant auro, argento, pecunia: quantis abunris, quod abundant auro, argento, pecunia: quantis abundant vides, quantis egeant non vides. Sed eburneis lectis accumbere pretiosum putas; et non consideras pretiosiorem esse terram, quae pauperi thoros graminum sternit, in quibus dulcis requies, suavis est somnus, quem ille aurea compositus te ille beatiorem judicat vigilans quiescentem! Illud praetereo, quod multo est praestantius: quoniam justus qui hic eguerit, illic abundabit; et qui hic laborem toleraverit, illic consolationem habebit: qui autem hic receperit bona, illic mercedem eorum sperare reseruat, census absumit. adtende ergo tibi, pauper, adtende, diues, quia et in paupertate et in diuitiis temptamenta sunt. ideoque sapiens dicit: diuitias et paupertatem ne dederis mihi. et qua ratiotudinibusque distendunt. ideoque petit constitui sibi quae opus sunt et sufficientia, ne repletus inquit mendax fiam et di
Abbreviated transcription (Latin):
quid latiora diuitum rura. quã spacia t̾rarum. Unde
adeos quidomum addomum. & uillam aduillã uingunt
donum tu habes. pauꝑ. in qua clamas & exaudiris. o
isrł inquit ⁊ͥ ꝓpħa qua magna .e. domus dĩ. ⁊ ingens
locus possessionis eiuis. magnus & non habet finem.
altus & inniensus. Domus di. diuitrẽ. cõmunis. & pan¬
ꝑi. Difficile. ẽ. tam̃ diuitem int᷑re in regnũ cȩlorũ
Sed forte doles. qđ nullũ tͥ auratorũ lichnorum
lumen. refulgeat. Sed multo illustrior. tͥ lumine
circũfuso iuna resplendet De bieme forsitant. quę¬
reris. ꝗc nulla tibi hypo chausta anhelantib ignibus
uaporentur. Sed habes solis calorem. qui tͥ orbem t̾rarũ
tẽpet & hybno te defendat afrigore. An illos beatos
putas. qui seruorum sequentium stipantur. cat̾uis: S
qui alienos pedes requirunt: suis uti nesciunt Deniq apau¬
cis p̾ceduntur. a plurimis portant᷑. Hisi forte illud mira¬

Expanded text:
quid latiora divitum rura, quam spatia terrarum? Unde quid latiora divitum rura, quam spatia terrarum? Unde ad eos qui domum ad domum, et villam ad villam jungunt,V, 8? Majorem domum tu habes: pauper, in qua clamas et exaudiris: O Israel, inquit propheta, quam magna est domus Dei, et ingens locus possessionis ejus! Magnus et non haltus et immensus . Domus Dei diviti est communis, et pauperi; difficile est tamen divitem intrare in regnum coelorum. Sed forte doles, quod nullum tibi auratorum lychnorum lumen refulgeat: sed multo illustrior tibi lumine circumfuso luna resplendet. De hyeme forsitan quereris, quia nulla tibi hypocausta anhelantibus ignibus vaporentur: sed habes solis calorem, qui tibi orbem terrarum temperet, et hyberno te defendat a frigore. An illos beatos putas, qui servitiorum sequentium stipantur catervis? Sed qui alienos pedes requirunt, suis uti nesciunt. Denique a paucis praeceduntur, a plurimis portantur. Nisi forte illud mira
Abbreviated transcription (Latin):
ne inopes ac potentes. Nudi om̃s nascimur. nudi morimur.¬
Nulla discrecio int̾cadauera mortuorum. nͥ forte qr guuis
fecent diuitum corꝑa. distenta iuxuria. Quẽ audisti p au-¬
perem cruditate defunctum : Prodest illi iopia sua.
exercet corpus. non oppͥmit. Nec tamen audiuimus iustũ
delictum. & semen eiꝰ quȩrens panem. qmͣ qui bene oꝑat᷑
in t̾ra sua. abundat alimentis. Attende gͦ tͥ diues. qr & tu
carnem portas. sicuc pauꝑ. Attende tͥ pauꝑ. qͥa aminia tua.
p̃tiosa ÷. Et si caro mortalis: diuturna anima. Et sitͥ de. ẽ.
pecunia: non deest gr̃a. Et si non . ẽ. domus ampla: ñ diffusa
possessio. cȩlũ patet t̾ra lib̾a.ẽ. om̃ib incõmune elem̃ta do na¬
ta. sunt patent ȩque diuitib atq pauꝑibus. ornamenta
mundi. Hunqͥd pulchriora p̃ciosissimarũ domorũ aurata
laquearia. quã cȩli facies stellis sulgentib insignita: Nun¬

Expanded text:
ne inopes ac potentes. Nudi omne inopes ac potentes. Nudi omnulla discretio inter cadauera mortuorum, nisi forte quia expleto fetent diuitum corpora distenta luxurie. quem audisti pauperem cruditate defunctum ? prodest illi iexercet corpus, non opprimit. Nec tamen audivimus justum derelictum, et semen ejus quaerens panem; quoniam qui bene operatur in terra sua, abundat alimentis. Attende ergo tibi, dives; quia et tu carnem portas sicut pauper. 134 Attende tibi, pauper; quia anima tua pretiosa est: et si caro mortalis, diuturna anima: et si tibi deest pecunia, non deest gratia: et si non est domus ampla, non diffusa possessio, coelum patet, terra libera est. Omnibus in commune elementa donata sunt, patent aeque divitibus atque pauperibus ornamenta mundi. Numquid pulchriora pretiosissimarum domorum aurata laquearia, quam coeli facies stellis insignita fulgentibus? Num
Abbreviated transcription (Latin):
Attende tͥ. qr carnem habes. quȩ cico labitur. Ueniat tͥ bomus
animarum medicus. sermo diuinus. asꝑgat ÷ͥ oracula dñi
tanquã medicam̃ta salubria. Attendetͥ nefiat uerbũ abscon¬
dicum. incorde tuo iniquum. Serpit enĩ sicut uenenũ. & lȩ¬
talia infert contagia. Attende tͥ ne obliuiscaris dm̃ qui te fe¬
cit. & ne nom eius inuanum accipias. Attende tͥlexdicit.
ne cũ manducaueris. & satiatus fueris. & domos edificaueris.
& habitare ceꝑis. & pecoribustuis replecus fueris. & auro
& argento abundaueris. & om̃ib quȩcũq tͥ fuerint inmul¬
titudine: ex altes te corde. & obliuiscaris dnm dm̃tuũ. Quid̃
enĩ habes homo. qđ non accepisti.: Honne bec om̃ia sicut umbra
ne tuipse escinis: Respice insepuchar homiũ. & uide
quid exte nͥ cinis & ossa remanebunt. hoc÷ ex corꝑetuo. Res¬
pice in quam. & dic michi quis ibi diues. quis pauꝑ sit. Discer¬

Expanded text:
Attende tibi; quia carnem habes, quae cito labitur: veniat tibi bonus Attende tibi; quia carnem habes, quae cito labitur: veniat tibi bonus animarum medicus sermo divinus, aspergat tibi oracula Domini tamquam medicamenta salubria. Attende tibi, ne fiat verbum absconditum in corde tuo iniquum: serpit enim sicut venenum, et lethalia infert contagia. Attende tibi; ne obliviscaris Deum qui fecit te, ne nomen ejus in vanum accipias. 51. Attende tibi, lex dicit ne cum manducaveris, et satiatus fueris, et domos aedificaveris, et habitare coeperis, et pecoribus tuis repletus fueris, et auro et argento abundaveris, et omnibus quaecumque tibi fuerint, in multitudine exaltes te corde, et obliviscaris Dominum Deum tuum . Quid enim habes, o homo, quod non accepisti? Nonne haec omnia sicut umbra ne tu ipse es cinis? Respice in sepulcra hominum, et vide quid ex te nisi cinis et ossa remanebunt, hoc est, ex corpore tuo: respice, inquam, et dic mihi quis ibi dives, quis pauper sit? Discer
Abbreviated transcription (Latin):
tuus tẽptamentorum machinas nectat. ñ indolo ꝓdat. ñ
maledico ꝓximun asꝑgat. obꝓbrio. Uenatorem tefecit
di non expugnatorem qui dixit. Ecce ego mitto uena-¬
tores multos uenatores non criminis s ab solutionis uena¬
eris homines uiuificans. Sic mitte retia tua. sic mitte ocu¬
los tuos. sic mitte sermones tuos. ut nullum oppͥmas. sed
alleues fluctuantem. Attende inquittͥ Sicsta necadas.
siccure ut adbrauium ꝑuenias siccertato ut sepe decernas.
qr legitimo debetur corona certamini. Miles es. hostẽ dili-¬
genter explora. ne tibi nocturnus irrepat. Athleca es
manibus adũsario ꝓpior esto quã uultu. ne oculum feri¬
at tuum. Lib̾ obtutus sit. argutus incessus. ut irruentẽ
essundas. cedentem occupes. uulnus uigilanti aspectu exe¬
as. forti congressu repellas. Quod si fueris uulneratus.
attende tͥ. curre admedicum. quȩre remediũ ponitentiȩ.

Expanded text:
tuus tentamentorum machinas nectat, non in dolo prodat, non tuus tentamentorum machinas nectat, non in dolo prodat, non maledico proximum aspergat opprobrio. Venatorem te fecit Deus, non expugnatorem, qui dixit: Ecce ego mitto venatores multos : venatores non criminis, sed absolutionis; venaeris homines vivificans . Sic mitte retia tua, sic mitte oculos tuos, sic mitte sermones tuos: ut nullum opprimas, sed alleves fluctuantes. Attende, inquit, tibi . Sic sta, ne cadas: sic curre, ut ad bravium pervenias: sic certa, ut saepe decernas; quia legitimo debetur corona certamini. Miles es, hostem diligenter explora; ne tibi nocturnus irrepat: athleta es, manibus adversario propior esto, quam vultu; ne oculum feriat tuum. Liber obtutus sit, argutus incessus; ut irruentem effundas, cedentem occupes, vulnus vigilanti aspectu exeas, forti congressu repellas. quod si fueris vulneratus, attende tibi, curre ad medicum, quaere remedium poenitentiae.
Abbreviated transcription (Latin):
detur.
Unde & incanticis habes dictum. Ego murus. ⁊ uba mea turres.
Alurus .ẽ. eccła turres etꝰ sunt sacerdotes. qͥb abundat & de na-¬
turalibus u̾bum. ⁊ demoralibus disciplina. Cognosce gͦte deco-¬
ra anima. ꝗc imago esdi. cognosce te homo. qr gła esdi. Audi
nis tua sapientia pͣdicatur. Dũ me intueor quẽ tuinipsis co-¬
gitationibus occultis & interiis affectibus dep̃hendis. scientiȩ
tuȩ. agnosco mỹsteria. Cognosce gͦ te homo quantus sis.
& attende tͥ nequando laqueis implicatus diaboli. fias p̃da
uenantis. ne forte in fauces t̾ribilis leonis. incurras. quiru
git & circuit quȩrens quẽ deuorec. Attende t ut consides
quid inte intret. quid exte exeat. Non decybo. dico. qui ab¬
sorbetur & egeritur. s decogitatione dico. de sermone as¬
sero. Non intret inte alien thori concupiscentia. non ir-¬
repat in tuam mentem. Non rapiat oculus tuus tͣnseuntis
feminȩ pulchritudinem. animus non illudatur non sermo

Expanded text:
detur. unde et in Canticis habes dictum: ego murus, et ubera mea turres. murus est ecclesia, turres eius sunt sacerdotes, quibus abundat et de naturalibus verbum, et de moralibus disciplina. Cognosce ergo te, decora anima; quia imago Dei es. Cognosce te, homo; quia gloria es Dei. Audi nis tua sapientia praedicatur. Dum me intueor, quem tu in ipsis cogitationibus occultis et internis affectibus deprehendis, scientiae tuae agnosco mysteria. Cognosce ergo te, o homo, quantus sis, et attende tibi; ne quando laqueis ivenantis; ne forte in fauces tetri illius leonis incurras, qui 133 rugit et circuit quaerens quem devoret. Attende tibi, ut consideres quid in te intret, quid ex te exeat. Non de cibo dico, qui absorbetur et egeritur, sed de cogitatione dico, de sermone assero. Non in te intret alieni thori concupiscentia, non irrepat in tuam mentem, non rapiat oculus tuus transeuntis feminae pulchritudinem, animus, non includat, non sermo
Abbreviated transcription (Latin):
in recessu hõĩs. reqͥeuit in eius m̃te atq ꝓposito. Recerat enĩ
hominẽ rationis. capacẽ. imitacorẽ sui. uircutũ emulato¬
rem. cupidũ cȩlestium grãrũ. In his requiescit ds qui ait
Aut suꝑ quẽ redescã nͥ suꝑ humilem: & quictũ &tre¬
mentem uerba mea Grãs ago dnõ do nr̃o. qͥ huiusmo¬
lunam & stellas. nec ibilego qd requieuerit. S lego qđ fece¬
rit:. hominem & tunc requieuerit. habens cin peccata dimit¬
terce. Aut forte tunc iã futurȩ dnĩcȩ bassionis p̾cessit mrsteri¬
um. qđ reuelatũ. ẽ qr requiescerce xp̃s in homine. qui redͥẽ

Expanded text:
in recessu hominis, requieuit in eius mente atque proposito; fecerat enim in recessu hominis, requieuit in eius mente atque proposito; fecerat enim hominem rationis capacem, imitatorem sui, uirtutum aemulatorem, cupidum caelestium gratiarum. in his requiescit deus, qui ait: aut super quem requiescam nisi super humilem et quietum et trementem uerba mea? gratias ago domino deo nostro, qui huiusmolunam et stellas, nec ibi lego quod requieuerit, sed lego quod fecerit hominem et tunc requieuerit habens cui peccata dimitteret. aut forte tunc iam futurae dominicae passionis praecessit mysterium, quo reuelatum est quia requiesceret Christus in homine,
Abbreviated transcription (Latin):
expͥmit humilitatis affectũ. & sedulȩ seruitutis obseqͥum.
fides ȩquat. filiũ patri. atq utriusq eandẽ głam conficetur.
Recte aut̃ ñ plures. s duo sunt homini pedes. Quat̾ni enĩ pe¬
des. feris ac bestiis sunt. Bimi auib & idõ imus qͣsi de uola¬
tilib . ẽ. homo. qͥ alta uisu petat. & qͦdã remigio uolitet sul¬
limiũ sagacitate sensuũ. Et idõ de co dictũ : renouabit᷑ est
sicut aquilȩ uiuentus tua. eo qđ ꝓpͥor sit cęlestib & sulli¬
mior. aqͥlis. qͥ possit dicere. nrã aut̃ cõuersatio in cȩł. ẽ.
Sed iã sinis sermoni nr̃o sit. qm̃ completꝰ.ẽ. diesseetꝰ. ⁊ m̃ũ¬
dam oꝑis sũma conclusa. ẽ. ꝑfecto uidelicet homine. in qͦ
pͥncipatꝰ .ẽ. animantiũ uniu̾sorũ. & sũma quȩdã uniũsita¬
tas & omis mundanȩ grã creaturȩ. Certe deferamꝰ silen¬
cium. qm̃ reqͥeuit ds̃ ab om̃ib mudi oꝑib Reqͥeuit aut̃

Expanded text:
exprimit humilitatis affectum et sedulae seruitutis obsequium, exprimit humilitatis affectum et sedulae seruitutis obsequium, fides aequat filium patri atque utriusque eandem gloriam confitetur. recte autem non plures, sed duo sunt homini pedes; quaterni enim pedes feris ac beluis sunt, bini auibus, et ideo unus quasi de uolatilibus est homo, qui alta uisu petat et quodam remigio uolitet sublimium sagacitate sensuum. et ideo de eo dictum est: renouabitur sicut aquila iuuentus tua, eo quod propior sit caelestibus et sublimior aquilis, qui possit dicere: nostra autem conuersatio in caelis est. Sed iam finis sermoni nostro sit, quoniam completus est dies sextus et mundani operis summa conclusa est, perfecto uidelicet homine, in quo principatus est animantium uniuersarum et summa quaedam uniuersitatis et omnis mundanae gratia creaturae. certe deferamus silentium, quoniam requieuit deus ab omnibus mundi operibus. requieuit autem
Abbreviated transcription (Latin):
possint. Uenarũ pulsus: uł infirmitatis int̾niituis. ul
nide atq intectȩ sunt. & ita lenib oꝑunit᷑ uiscerib
ut explorandi copia sit & celeritas sentiendi. qͣndo mil¬
la ÷ uiscerũ crassitudo. quȩ pulsum possit obduce¬
re. Ossa qͦq omia tenin oꝑta sunt uiscere. &. reumel¬¬
ta neruis. p̃cipuȩ tam̃ capitis leui teeta sunt: & quo
possint aliqd̃ adũsus ymbres & frigora hab̾e munim̃:
capillis densiorib uestunt᷑. Quid degenitalib loqͣr. quȩ
uenis e regione ceruicis ꝑrenes limibosq deductis. sus¬
cipiunt genitale seminium admunus & ad gram ꝓcrean-¬
di. Quid de officio pedũ. qͥ totũ corpus sine ulla sustineñ.
oneris inuria. Nexibile genu quo p̃cȩteris dni mitiga¬
tur offensa ira mulcet᷑. grã ꝓuocatuR. Hoc enĩ patris
fiteatur: qr dñs iesus xu̾s in gła . ẽ. dĩ patris. Duo enĩ
st̃. quȩ p̾cȩteris dm̃ mulcent humilitas. & fides. Spesitaq

Expanded text:
possint. Uenarum pulsus uel infirmitatis internuntius uel possint. Uenarum pulsus uel infirmitatis internuntius uel nudae atque intectae sunt et ita leuibus operiuntur uisceribus, ut explorandi copia sit et celeritas sentiendi, quando nulla est uiscerum crassitudo, quae pulsum possit obducere. ossa quoque omnia tenui operta sunt uiscere et reuta neruis, praecipue tamen capitis leui tecta sunt corio et, quo possint aliquod aduersus imbres et frigora habere munimen, capillis densioribus uestiuntur. quid de genitalibus loquar, quae uenis e regione ceruicis per renes lumbosque deductis suscipiunt genitale seminium ad munus et gratiam procreandi? quid de officio pedum, qui totum corpus sine ulla sustinent oneris iniuria? flexibile genu, quo prae ceteris domini mitigatur offensa, ira mulcetur, gratia prouocatur. hoc enim patris fiteatur quoniam dominus Iesus in gloria dei patris est. duo enim sunt quae prae ceteris deum mulcent, humilitas et fides. pes itaque
Abbreviated transcription (Latin):
fucus eiꝰ in reliq̾s corꝑis partes. eaq substantia artus
alunitur humani. quã uiuenes accipiunt ad increm̃tũ.
senes adꝑseuerantiã. Reliquũ aut̃ uelut suꝑfluũ ꝑin
testina deducit᷑. & ꝑ illud extͣnsũso ostiũ deriuat᷑. Deniq
etiã ingenesi archa noe ad fabricã humani corꝑis ordi-¬
natur. dequa dixit ds. fact archã ex lignis q̃dratis.
& indos facies in ea. & bituminabis eã intus &. foris bi¬
tumine. & sic facies archã. Ostiũ uͦ facies extͣnsuerso.
inferiora aut̃ arce bi camerata & tricamerata facies.
Hoc gͦ significat dñs. qdđ hostiũ exposteriore sit parte.
ꝑ qd̃ egerant᷑ cyborũ suꝑflua. Decore enĩ creator nr̃
ductus reliqͥ arii a uultu hominis aũtit. nedũ aluum
purgamus in quinaremꝰ aspectũ. Simul illud cõ¬
sida qđ ea m̃bra quȩ pudoris plena sunt eoloco
consticuta sunt. ubi oꝑta uestib dedecere non

Expanded text:
sucus eius m reliquas corporis partes eaque substantia artus sucus eius m reliquas corporis partes eaque substantia artus aluntur humani, quam Iosaphat accipiunt ad incrementum, senes ad perseuerantiam, relicum autem uelut superfluum per intestina deducitur et per illud ex transuerso ostium deriuatur. denique etiam in Genesi arca Noe ad fabricam humani corporis ordinatur, de qua dixit deus: fac tibi arcam ex lignis quadratis. et nidos facies in ea et bituminabis eam intus et foris bitumine. et sic facies arcam et: ostium uero facies ex transuerso, inferiora autem arcae bicamerata et tricamerata facies. hoc ergo significat dominus, quod ostium ex posteriore sit parte, per quod egerantur ciborum superflua. decore enim creator noster ductus reliquiarum a uultu hominis auertit, ne dum curuamur, inquinaremus aspectum. simul illud considera, quod ea quae pudoris plena sunt eo loco constituta sunt, ubi operta uestibus dedecere non
Abbreviated transcription (Latin):
assumit quo ipse pascat᷑: abstgit qͥcquid ibi sordidum
dep̃hendit ut ꝑsibras iecoris munitioris crborũ possine
tenues atq subtiles reliquiȩ tͣnsire. quȩ utant᷑ in sangui¬
nem. uiribq ꝓficiant & ñ cũ funi sordib egerantur.
Intestiorum uͦ circũplexi orbes. & sine aliquo licet no¬
do. sibi tam̃ inuicẽ nexi. qͥd aliud nͥ diuinam ꝓspicientiã
creatoris ostendunt ut ĩ cito esca ꝑtͣnseat & statim astoma¬
cho decurrat: Quod si sieret: iugis fames & continua uo¬
randi libido hominib gygneret᷑. Exmanitis enĩ uiscerib
& ex haustis. dũ mointaria effusione uacuarent᷑: necesse
erat in explebilem atq insatiabilẽ crbi & potus. gene¬
raricupiditatẽ. quã sine dubio mors matura sequeret᷑.
ldõq ꝓuide conficit᷑ pͥmũ esca inutero suꝑiore. de in de
iniecore coquit᷑. eiusq uapore digestus tnssunditur.

Expanded text:
adsumit quo ipse pascatur, abstergit quidquid sordium adsumit quo ipse pascatur, abstergit quidquid sordium deprehenderit, ut per fibras iecoris minutiores ciborum possint tenues atque subtiles reliquiae transire, quae uertantur in sanguinem uiribusque proficiant, non cum fimi sordibus egerantur. intestinorum uero circumplexi orbes et sine aliquo licet nodo sibi tamen inuicem nexi quid aliud nisi diuinam prospicientiam creatoris ostendunt, ut non cito esca pertranseat et statim ab stomacho decurrat? quod si fieret, iugis famis et continua uorandi libido hominibus gigneretur. exinanitis enim uisceribus et exhaustis, dum momentaria effusione uacuarentur, necesse erat inexplebilem atque insatiabilem cibi et potus generari cupiditatem, quam sine dubio mors matura sequeretur. ideoque prouide conficitur primum esca in utero superiore, deinde in iecore quoquitur eiusque uapore digestus transfunditur
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia. sicut ds dixit. omipotens. Nonne manus maã fecit
hȩc om̃ia Maniis. ẽ. tocius corꝑis ꝓpugnaculũ. capi¬
tis defensatrix. quȩ cũ sit loco inferior. totũ uertioẽ
comit. & honesto uenustat ornatu. Quisdigne expli-¬
cet pectoris cracẽ. uentrisq molliciem Auit̾ em̃ uisce¬
ra molliora non possent. foueri & intestinorũ sinus
duris haut dubiȩ ossib lederentur. Quid tã salutare
quã ut pulmo cordi finitimo limite uingeret᷑. ut cũ
ex arserit cor ira & indignatione. pulmonis sangume
atq bumore citius. temꝑet᷑. ldõq & mollis pulmo. ÷
qr madet sẽꝑ. simul ut rigorem indignationis emolli¬
at. Hȩc idõ striclim ꝑcurrimus. ut canquã indocti
omia ꝑstringere. ñ tanꝗ medici. plenius scrutari. ui¬
deamur. & ꝑsequi. quȩ naturȩ latibulis abstondica
sunt. Lien qͦq cũ iecore habet. uiciniã fructuosã. Quidũ

Expanded text:
omnia, sicut deus dixit omnipotens: nonne manus mea fecit omnia, sicut deus dixit omnipotens: nonne manus mea fecit haec omnia? manus est totius corporis propugnaculum, capitis defensatrix. quae cum sit loco inferior, totum uerticem comit et honesto uenustat ornatu. quia digne explicet pectoris cratem uentrisque mollitiam? aliter enim uiscera molliora non possent foueri et intestinorum sinus duris haut dubie ossibus laederentur. quid tam salutare quam ut pulmo cordi finitimo limite iungeretur, ut, cum exarserit cor ira et indignatione, pulmonis sanguine atque umore citius temperetur? ideoque et mollis pulmo est, quia madet semper, simul ut rigorem indignationis emolliat. haec ideo strictim percurrimus, ut tamquam indocti obuia perstringere, non tamquam medici plenius scrutare uideamur et persequi quae naturae latibulis abscondita sunt. Lien quoque cum iecore habet uiciniam fructuosam, qui dum
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis regiã. in qua sit licet. ꝙdã quantitas. portionis:
forma tam̃ unuĩsitatis. ẽ Sequitur guttur ꝑ. qđ toto
corꝑi uitale cõmertium. & sp̃s huius cõmeatus insundit᷑
Succedunt brachia & ualidi lacertorum thori. ualidȩ
adoꝑandum manus. & ꝓceriorib digitis habiles ad tenen¬
dum. Hinc aptior usus oꝑandi. hinc scribendi elegancia
& ille calamus scribe uelociter scribentis. quo diuinȩ.
uocis expͥmuntur oracula. Manus. ẽ quȩ eybũ ori
ministrat. manus. ẽ quȩ p̃claris enicec faclis. quȩ conci¬
liatrix diumȩ gr̃ȩ sacrisinsert᷑. altarib ꝑ quã offerimus . &.
sumimus sacramenta cęlestia. Manus ẽ quȩ oꝑat̾ parit̃
atq dispensat. diuina misteria. tunus uocabulo ñ dedigna-¬
tus . ẽ. se dĩ filius declarare dicente dauid. Dextã dñi fecit
uirtutem. dextã dñi ex altauit me. Alanus ẽ que fecit

Expanded text:
corporis regiam, in qua sit licet quaedam quantitas portionis, corporis regiam, in qua sit licet quaedam quantitas portionis, forma tamen ceteris est. Sequitur guttur, per quod toto corpori uitale commercium et spiritus huius conmeatus infunditur. succedunt brachia et ualidi lacertorum tori, ualidae ad operandum manus et procerioribus digitis habiles ad tenendum. hinc aptior usus operandi, hinc scribendi elegantia et ille calamus scribae uelociter scribentis, quo diuinae uocis exprimuntur oracula. manus est quae cibum ori ministrat, manus est quae praeclaris eminet factis, quae conciliatrix diuinae gratiae sacris infertur altaribus, per quam offerimus et sumimus sacramenta caelestia, manus est quae operatur pariter atque dispensat diuina mysteria, cuius uocabulo non dedignatus est se dei Helisaeus declarare dicente Dauid: dextera domini fecit uirtutem, dextera domini exaltauit me. manus est quae fecit