comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
causa uitȩ in futuro. & hẽ pax mentis.
uł ẽ uita. & pax .i. uita cũ pace q̃ erit in
fut᷑o. Uere prudentia carnis ẽ mors.
qm̃ sapientia carnis. scił q̃ adeo inten
cundũ carnẽ inimicꝰ ẽ do. quẽ s̃ finẽ
ñ constituit. uł qͥa nichil putat dm
posse. pret̃ qͦd in nat᷑is rerum uidet᷑
institutiõib dei ñ obedit. Nota qͦd hȩc
enum̃ando: deterret a carnis obedi
Non anima pot̃.¬

Expanded text:
is, vel est vita et pax, id est vita cum pace quae erit in futuro. Vere prudentia carnis est mors, quia sapientia carnis, scilicet quae adeo intendcundum carnem, inimicus est Deo, quem sibi finem non constituit, vel quia nil putat Deum posse praeter quod in ninstitutionibus Dei non obedit. Nota quod haec numerando deterret a carnis obedienon anima pot
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcarnẽ i ꝑ fomitẽ pecc̃i. scił ꝑ carnalitatẽ.
q̃mͦ rebellabat ⁊ audita lege ampliꝰ ẽ uitia¬
ta. ⁊ sic infirma ẽ lex lict̾e ꝑ carnẽ. ⁊ iõ ei e
enĩ. & cet̃a. Clere ambulans scd̾m carnẽ ñ
ẽ iꝰtus qͥa nec etiã ille qͥẽ scđ̾m eã. ⁊ ħẽ qͥe
nĩ scam st̃ .i. qͥm̃te consentiunt. carni: ñ
st̃ iͦti. Cur ñ: Qͥa sapiunt ea q̃ carnis st̾ i
intenti. & curiosi st̃ in carnalib caͣrnalia
ꝓ sũmis bonis concupiscentes. qͦd repug

Expanded text:
r fomitem peccati, scilicet per carnalitatem quae rebellabat, et audita lege amplius est incitata, et sic infirma est lex litterae per carnem, et ideo ei erenim etc. Vere ambulans secundum carnem non est justus, quia nec etiam ille qui est secundum eam. Et hoc id est qui mente consentiunt carni, non sunt justi. Cur non? Quia sapiunt ea quae carnis sunt, id est intenti et curiosi sunt in carnalibus, carnalia pro summis bonis concupiscentes; quod repug
Abbreviated transcription (Latin):
neq rugã .i. mundã. ⁊ simpli¬
cẽ. uł ñ habentẽ maculã neq
rugã. qͥa ꝑ actionẽ bonã munda ẽ a macula.
& ꝑ spem tensa ad suꝑiora. Dm̃ uestis eiꝰ ĩmor¬
in ligno crucis extensionẽ. extensa ẽ a ruga.
⁊ desidio ad celestia. Seqͥtur. Aut ñ hñtẽ ali¬

Expanded text:
undam et simplicem. Vel, non habens maculam neque rugam, quia per actionem bonam munda est a macula, et per spem tensa ad superiora. Proinde vestis ejus in mon per Christi in ligno crucis extensionem extensa est a ruga, et desiderio ad coelestia. Aut, non habentem, ali
Abbreviated transcription (Latin):
bere. Qͥgͦ continentia qͣdam ⁊ laborib ꝑse¬
qͥtur corpꝰ suũ. ñ id agit. ut ñ habeat corpꝰ.
nẽcessaria. Nlemo odit carnẽ suã dico. s
nutrit eã cibo & potu. ⁊ fouet eã indu
m̃tis. ita & uir uxorẽ suã ñ debet odio
habere. s fouere. qͣa caro eiꝰ ẽ: & de corꝑe suo
facta. Sicut. Qi. ita diligat. ⁊ nutͥat uir

Expanded text:
bere. Qui ergo continentia quadam et laboribus persebere. Qui ergo continentia quadam et laboribus persequitur corpus suum, non id agit ut non habeat, necessaria. Nemo odit carnem suam dico, sed nutrit eam, cibo et potu, et fovet indus ita et uxorem suam non debet vir odio habere sed fovere, quia caro ejus est, et de corpore suo facta. Sicut. Quasi dicat: Ita diligat et nutriat vir
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ macłata ꝑ corruptiõis remotionẽ. Sicut
gͥ xp̃c fudit sangͥnẽ ut lauaret maculam
eccłiş ⁊ extendit se in cruce. ut tolleret ru¬
gã. sic ⁊ uiri si opꝰ ẽ debent mori ꝓsaluan¬
dis uxorib ⁊ uerbo uite eas instruere. ut
exhibeant eas do. Item. Ita etiã debent ui¬
ri dilig̾e uxores suas. ut corꝑa sua .i. seip¬
sos. qͥa ambo una caro sc̃ ⁊ mulier portio
corꝑis uiriẽ. Et bñdixi. ut diligant uxo¬
res sicut sua corꝑa. qͥa qͥ diligit uxorẽ suã.
diligit seipsũ. qͥa uocor corpꝰ uiri ẽ. ⁊ uir ca¬
put uxoris. Nemo emĩ. Qͣ. uere debet dili¬
g̾e uxorẽ suã uir. q̃ carosua ẽ. nemo enĩ ũꝗͣ
carnẽ suã odio habuit. qͥ & si sc̃s macerat
carnc̃ suã ñ eam odit. s pecc̃m qͦd in ea ẽ.
Qͥ gͦ mauult eẽ sñ corꝑe. ñ corpꝰ s corrupti¬
ones eiꝰ. ⁊ pondꝰ odit. Nitaq nullũ corpꝰ.
s incorruptũ. ⁊ celerrimũ corpꝰ uult ha¬

Expanded text:
immaculata, per corruptionis remotionem. Sicut ergo Christus fudit sanguinem ut lavaret maculam Ecclesiae, et extendit se in cruce, ut tolleret rugam, sic et viri, si opus est, debent mori pro salvandis uxoribus, et verbo vitae eas instruere, ut exhibeant eas Deo. Item, ita etiam debent viri diligere uxores suas, ut corpora sua, id est seipsos, quia ambo una caro sunt, et mulier portio corporis viri est. Bene dixi, ut diligant uxores sicut sua corpora, quia qui diligit uxorem suam, diligit seipsum, quia uxor corpus viri est, et vir caput uxoris. VEgere uxorem suam quia caro sua est. Nemo enim unquam carnem suam odio habuit, quia et si sanctus macerat carnem non eam odit, sed peccatum quod in ea est. Qui ergo mavult esse sine corpore, non corpus, sed corruptiones ejus et pondus odit. Non itaque nullum corpus, sed incorruptum et celeberrimum corpus vult ha
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntũ ꝑtinet ad spacia horarũ. ordi¬
nati sc̃. Ducunt enĩ uices. agunc tẽ¬
pora. orit᷑ enĩ sol. ⁊ occidit. tͣnseunt.
tẽpora. Cui molesta st̃ tẽpora. si ho¬
mines sͥ ñ sint molesti : Dies gͦ dicũ¬
bet malicia ẽẽ cõmunis. Eoc qͦ enim
lapsus ẽ adam. ⁊ de ꝑadyso expul

Expanded text:
horarum ordinati sunt. Ducunt enim vices, agunt tempora. Oritur enim sol et occidit, transeunt tempora, cui molesta sunt tempora si homines sibi non sunt molestiae. Dies ergo dicunbet malitia esse communis. Ex quo enim lapsus Adam de paradiso expul
Abbreviated transcription (Latin):
ĩplenda st̃ oꝑe. uñ subdit can
instruere uos de bis. Et pꝰ locu¬
tionẽ hoꝵ. estote ipso actu can¬
tantes .i. d̾m laudantes.⁊ de et̃¬
nis exultantes. sic̃ hymnꝰ. ⁊ canti¬
cũ docet. & psallentes bono oꝑe.
ut psalmꝰ docet. & ħĩ cordibꝰ ur̃is.¬

Expanded text:
implenda sunt opere. Unde subdit: Caninstruere vos de his. Et post locutionem horum, estote ipso actu, cantantes, id est Deum laudantes, et de aeternis exsultantes, sicut hymnus et canticum docent, et psallentes, bono opere, ut psalmus docet: et hoc, in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
subiectȩ sint uiris suis ĩ om̃ibꝰ.
diligite uxores ur̃as. qͣrũ ca¬
put estis. sicut ⁊ xp̃c dilexit
eccłiam. cuiꝰ caput ẽ. ⁊ adeo di¬
lexit qͦd tͣdidit semetipsũ ꝓ ea.
ita ⁊ uos ꝓuxorib ur̃is facite.
si sit opꝰ. Tradidit dico. ut sc̃ifi¬
caret iliã. iͦticia bonȩ uite. pͥ¬
us mundans eã a pecc̃is. ⁊ hla

Expanded text:
ubjectae sint viris suis in omnibus, diligite uxores vestras, quarum caput estis, sicut et Christus dilexit Ecclesiam, cujus caput est: et adeo dilexit, quod tradidit semetipsum pro ea, ita et vos pro uxoribus vestris facite, si sit opus. Tradidit dico ut sanctificaret illam, justitia bonae vitae, prius mundans eam a peccatis; Ha
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ tempꝰ. Qd ẽ tẽpus redimere: Re¬
dimit ille tempus. qͥ ꝑdit .i. dat de
suo ut uacet do ñ litib. oiͣ. det nũ¬
mũ ꝓuino. Das enĩ nũmũ. ⁊ emis
panẽ. uł uinũ. uł aliqͥd aliud. das
⁊ accipis. aliqͥd amitis: aliqͥd adqui¬
ris. Sicud gͦ ꝑdis nũmos. ut emas
tͥ aliqͥd. sic ꝑdas de tuo ut emas tͥ
qͥetem: hoc ẽ tẽpꝰ redimere. Unde
dñs ait. Si qͥs uult iudicio tecũ con¬
tende. & tunicã tollere. dimitte ei
& palliũ. ut habeas qͥetũ cor. ne ꝑ¬
das tẽpus uacandi deo tuo. aquo
uult te auocare dãpno. ⁊ litib. Uł
alio. dimidiantes dies. qͦs impii
ñ dimidiant. Alii enĩ dimidiant.
alii implent dies. alii nec incipi¬
unt .i. alii moriunt᷑ in egypto.
mirũ si minꝰ fecistis. qm̃ dies ma¬
li st̃ i. in hac uita multa occurr̃t

Expanded text:
ergo tempus. Quid est tempus redimere? Redimit ille tempus qui perdit, id est dat de suo ut vacet Deo non litibus, quasi det nummum pro vitio. Das enim nummum et emis panem vel vinum, vel aliquid aliud; das et accipis, aliquid amittis et aliquid acquiris. Sicut ergo perdis nummos ut emas tibi aliquid; sic perdas de tuo, ut emas tibi quietem, hoc est tempus redimere. Unde Dominus ait: Si quis vult judicio tecum contendere, et tunicam tollere, dimitte ei et pallium, ut habeas quietum cor, ne perdas tempus vacandi Deo tuo, a quo vult te avocare damno et litibus. Vel alio, dimidiantes dies quos impii non dimidiant. Alii enim dimidiant, alii implent dies, alii nec incipiunt, id est alii moriuntur in Aegypto, mirum si minus fecistis, quoniam dies mali sunt, i
Abbreviated transcription (Latin):
hꝰmundi r. s magistratꝰ subtanto im¬
ratores. actoresq hꝰ mundi nicħ faciunt.
nͥ qͣntũ dñs sinit. iõ aic tͣdidi sathanȩ. ue¬
xandos. qͥa nicħ pot̃ sathanas nͥ ꝑmis¬
sus: qͥ uexat s datos. Tantȩ au potesta¬
tis erat apłs. tantãq gr̃am habebat. ut
recedentes a fide solo uerbo tͣderet dia¬
bolo. tditio aũ hec ẽ. qͥa cõmotus apłs
blas phemiis eoꝵ: sententiã ꝓtulit ĩ eos.
Dĩabolus aũ qͥ adħ paratꝰ ẽ. ut au̾sos a
d̾o accipiat in potestatẽ. audita sentes¬
mare. & intelligant se iõ penis affugi.
qͥa blas phemauer̃t. ñ in eugłio dñs
contingat ostendens causa pecc̃i aliq̃n
infirmitates inferri corꝑib. ⁊ qͥa minist᷑
diabolofiunt. declarauit dñs dicens us¬
ter multa. Hec aũ cũ sit filia abͣħe. qͣm
ne oportuit solui a uincło dĩe sabbati:¬

Expanded text:
ur, sed magistratus sub tanto imratores actoresque hujus mundi nihil faciunt nisi quantum Dominus sinit. Ideo ait: Tradidi Satanae vexandos, quia nihil potest Satanas, nisi permissus qui vexat sibi datos. Tantae autem potestatis erat Apostolus, tantamque gratiam habebat, ut recedentes a fide solo verbo traderet diabolo. Traditio autem haec est, quia commotus Apostolus blasphemiis eorum, sententiam protulit in eos. Diabolus autem qui ad hoc paratus est, ut aversos a Deo accipiat in potestatem, audita sentenmare, et intelligant se ideo poenis astringi, quia blasphemaverunt. Unde in Evangelio Dominus contingat . Ostendens causa peccati aliquando infirmitates inferri corporibus. Et quia ministro diabolo fiunt, declaravit Dominus, dicens inter multa: Haec autem cum sit filia Abrahae, quam n oportuit solvi a vinculo die Sabbati
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥnat᷑ aĩa. ꝑ cogitationẽ malã. ⁊ est
mundũ tñ corpꝰ. łoeoq sp̃m ĩ homĩe
mundũ dicit eẽ debere. si aũmalaui¬
ta. uł cogitatio int̃cedat. ñ erit integ̃
sp̃s. Ꝙ nota qͦd ait sñ q̃rela: ñ sñ pecc̃o.
Aliud ẽ enĩ eẽ sñ pec̾co. qͦo de solo m hac
uita unigenito dictũ ẽ: aliud eẽ sñ q̃¬
rela. qͦd de multis iustis. etiã ĩ hac uita
dici potuit. qͥa ẽ qͥdã modꝰ bonȩ uite.
de qͦ etiã ĩ ista conu̾̃satiõe nista q̃relacẽ
ñ possit. Qͥs enĩ ꝯq̃rit᷑ uste de hoĩe. qͥne¬

Expanded text:
inquinatur anima per cogitationem malam, et est mundum totum corpus: ideoque spiritum in homine mundum dicit esse debere; si autem mala vita vel cogitatio intercedat, non erit integer spiritus. Et nota quod ait, sine querela, non sine peccato. aliud, est esse sine peccato, quod de solo in hac uita unigenito dictum est, aliud esse sine querella, quod de multis iustis etiam in hac uita dici potuit, quoniam est quidam modus bonae uitae, de quo etiam in ista humana conuersatione iusta querella esse non possit
Abbreviated transcription (Latin):
& sicut dicitur ho
ignis et̃nus. ñ ta¬
men sicut deus. cu¬
ius solius immor¬
talitas. ipsa ẽ uera
eternitas. Sequit᷑.¬

Expanded text:
 sicut dicitur homignis aeternus, non tamen sicut Deus, cujus solius immortalitas ipsa est vera aeternitas. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
tiuĩ ipsũ tacitũ a mundi exordio.
cet̾a talia. q̃ et̃nis tẽporibꝰ erant
abscondita. qͥa licet ex aliqͣ par¬
te antiqͥs patͥbꝰ cognita fuissent.
plene tñ a nullo fuer̃c p̃scita. qͦ¬

Expanded text:
exordio. caetera talia, quae aeternis temporibus erant abscondita, quia licet ex aliqua parte antiquis Patribus cognita fuissent, plene tamen a nullo fuerunt praescita, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Aluid ẽ enĩ aliqͥd ñ
mutari. cũ posset
mutari: aliud autẽ
ñ posse prorsus mu¬
tari. Sicut gͦ dr ho¬
mobonus. ñ tam̃¬

Expanded text:
Aliud est enim aliquid non mutari, cum possit mutari; aliud autem non posse prorsus mutari. Sicut ergo dicitur homo bonus non ta
Abbreviated transcription (Latin):
re dictus ẽ. nisi filius. quia in¬
separabiles sunt pater. & fili¬
us. sic etiã si dictum ẽẽt soli
sapienti patri. similiter in¬
celligi deberet etiã filuis. et
sp̃s sc̃s. quia inseparabiles
st̃. Dico qͦd nunc myst̾ium pa¬
tefactum ẽ. & hoc ꝑiħ̾m xxp̃m.

Expanded text:
re dictus est, nisi Filius, quia inre dictus est, nisi Filius, quia inseparabiles sunt Pater et Filius, sic etiam si dictum esset soli sapienti Patri, simul intelligi deberet etiam Filius et Spiritus sanctus quia inseparabiles sunt. Dico quod mysterium patefactum est, et hoc per
Abbreviated transcription (Latin):
ut obediant fider.
bene operando.
Mysterii dico taci¬
niti soli sapienti do.
quia. & si modo sit
hominib reuelatũ.
tam̃ soli deo cogni¬
tum ẽ. qui solus
ꝑfecte nouit cur
ita factumẽ. in qͦ
inquisitores qui q̃¬
runt. curtantũ
distulit᷑ uenire. cͦ
tot gentes perire
ꝑmisit. In hoc au¬
tẽ qͦd ait. soli sa¬
pienti deo. error
qͥb dam subrepit
patrem hic signi¬
cart &ꝰ solum uere
sapientem esse. cũ
tanĩ non sit dic¬
tum. soli sapien¬
ti patͥ. s soli sapi¬
n entideo. & deus
. nitas. ut sic in¬
telligamꝰ solũ
deum sapientẽ.
sic̃ intelligimꝰ
solum potentẽ.
qui est unus ⁊
ee solus. cui soli seruire iubem᷑.
Si tam̃ dixisset apłs soli sapi¬
enti patri. nec sic tam̃ separa¬
ret filium. uł. sp̃m sc̃m: sicut
in apocalipsi de filio legit᷑.
qͦd habet nom̃ scͥptum. quod
nemoscit nͥ ipse: nec ideo tam̃
pater nescire dicit᷑ hoc nom̃.
a quo filius ẽ inseparabilis.
Sicut gͦ seit pater. qͦd nemosci¬

Expanded text:
iant fidei bene operando. Dico mysterii taciniti soli sapienti Deo, quia, etsi modo sit hominibus revelatum cum soli Deo cognitum est qui solus perfecte novit, cur ita factum est? In quo inquisitores qui quaerunt cur tantum distulit Deus venire, cur tot gentes perire permisit. In hoc autem quod ait, soli sapienti Deo, error quibusdam subrepit, Patrem signit solum vere sapientem esse, cum tamen non sit dictum soli sapienti Patri, sed soli sapienti Deo, et Deus nitas, ut sic intelligamus solum Deum sapientem, sicut intelligimus solum potentem, qui est unus et eus, cui soli servire jubemur. Si tamen dixisset Apostolus, soli sapienti Patri, nec si tamen separaret Filium vel Spiritum sanctum, sicut in Apocalypsi de Filio legitur, qui habet nomen scriptum quod nemo scit nisi ipse . Nec ideo tamen dicitur Pater nescire hoc nomen, a quo est Filius inseparabilis. Sicut ergo scit Pater quod nemo sci
Abbreviated transcription (Latin):
ria in se. quia ipse ẽ uera gła.
& beatitudo. & sũmum bonum.
&ꝰ hoc in secula seculoꝵ .i. sine
legi possint. Qͥdam autẽ leguis
sine cui. Si autẽ auferas cui.
absoluta ẽ lectio: s beatꝰ augͥti¬
nus dicit apponi. & tractat. qͦ¬
modo debeat accipi. ut ñ suꝑ¬
fluat. & legit᷑ aliomodo qͣm
pͥus dictum ẽ. sic. Ei autemqͥ

Expanded text:
a, et beatitudo, et summum bonum, et hoc, in saecula saeculorum, id est sine legi possint. Quidam autem legunt sine cui, si autem auferas cui, absoluta est lectio, sed beatus Augustinus dicit apponi, et tradit quomodo debet accipi ut non superfluat, et legit alio modo quam prius dictum est, sic: Ei autem. Q
Abbreviated transcription (Latin):
salutare illos. qͦd puto ñ ociose
dictũ. uł suꝑflue. Nichil enĩtan¬
tus uir suꝑfluũ posuit. s hic di¬
erat. Salutat uos erastꝰ arcariꝰ ei¬
uitatis athenensiũ. Archariꝰ dr

Expanded text:
salutare illos: Quod puto non otiose dictum, vel superflue, nil enim tantus vir superfluum posuit, sed hic dierat. Salutat vos Erastus arcarius civitatis Atheniensium. Haimo
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s. Hiiiͦ medii scił xͥ. beata mortalitas ii¬
t̃ueniendo ꝑducat. quẽ nec ñ fieri morta¬
lẽ oportebat: nͨ ꝑman̾e mortalẽ. Alorta¬
lis qͥ̃ppe factꝰ ẽ ñ infirmata u̾bi diumita¬
te. s carnis suscepta infirmitate. boniaũ
angłi. int̾ miseros mortales & beatũ im¬
mortalẽ. medii eẽ ñ posft̃. qͥa ita st̃ ipsi
beati & ĩmortales cũ deo. ut ñ sint mor¬
tales & miseri cũ hõib. Alali aũ angłi qͦ¬

Expanded text:
s: Hujus medii beata mortalitas interveniendo perducat, quem neque non fieri mortalem oportebat neque permanere mortalem. Mortalis quippe factus est non infirmata Verbi divinitate, sed carnis suscepta infirmitate. Boni autem angeli inter miseros mortales et beatum immortalem medii esse non possunt, quia ita sunt ipsi beati et immortales cum Deo, ut non sint mortales vel miseri cum hominibus. Mali autem angeli qu
Abbreviated transcription (Latin):
munda. & edenda. & hoc penes temet¬
ipsum .i. in corde. qͣm scilicet nullus
auferat. habe tm̃ coram deo. ñ coram
abstinente ne ei noceas. ut ita pacẽ
serues cum fratre. qͦd ẽ utile apuddm.
Ideo istud fac: quia beatus ẽ ille qͥ ñ
iudicat semet ipsum .i. qui ñ facit
se dãpnabilẽ. in eo qͦd probat .i. in eo
qͦd bonum ẽẽ iudicat. nocendo aliis

Expanded text:
munda et edenda, et hoc, penes temetmunda et edenda, et hoc, penes temetipsum, id est in corde, quam, scilicet nullus auferat. Habe, tantum, coram Deo, non coram abstinente ne ei noceas, ut ita pacem serves cum fratre, quod est utile apud Deum. Ambrosius. Ideo istud fac, quia beatus est ille qui non judicat semetipsum, id est qui non facit se culpabilem, in eo quod probat, id est in eo q
Abbreviated transcription (Latin):
ditatem ñ ꝓpter porcum. s ꝓpter po
s ꝓpter lenticulam ꝑdidit. Non qͦs im¬
munditiã obsonii timeo: s immundi¬
tiam eitpiditatis. Scio enĩ om̃e genus
carnis. qͦd cibo eẽt usui manducare
concessum. helyam cibo carnis refectũ.
Ioħem mirabili abstinentia p̃ditum.
animalib .i. locustis in escam ceden¬
tib ñ fuisse pollutum. & scio esau les¬
ticule concupiscentia deceptũ. & da¬
uid ꝓpter aquȩ desidium. a seipsore¬
p̃hensum: & regem nr̃m ñ de carne. s
de pane tẽptatum. Bonum ẽ. Qiͣ. ab
etiã ab omni carne & uino. Bonũ est
enĩ tͥ o homo ñ manducare carnẽ &
ñ bibere uinum: neq aliqͥd facere.
in quo frat̃ tuus offenditur pͣtur¬
ualizatur .i. contͥstatur. aut infirmat᷑
ut dubitet in fide. & si ñ offendit. Infir¬
mat᷑ enim qui ñ recedit: s dubitare ni¬
cipit. Cu fidem. Qiͣ. hoc bene potes face¬
re. qͥa de tuobono nichil ꝑdis. & hoc ẽ
tu habes fidem qua credis om̃ia esse¬

Expanded text:
ditatem; non propter porcum, sed propter pomsed propter lenticulam. Non ergo immunditiam obsonii timeo, sed immunditiam cupiditatis. Scio enim Noe omne genus carnis quod cibo esset usui manducare concessum, Eliam cibo carnis refectum, Joannem mirabili abstinentia praeditum animalibus, id est locustis in escam cedentibus non fuisse pollutum; et scio Esau lenticulae concupiscentia deceptum, et David propter aquae desiderium a seipso reprehensum, et Regem nostrum non de carne, sed de pane tentatum. Bonum est. Quasi detiam ab omni carne et vino. Bonum est tibi, o homo, non manducare carnem, et non bibere vinum, neque aliquid facere, in quo frater tuus offenditur, perturdalizatur, id est contristatur. Aut infirmatur, ut dubitet, etsi non offenditur. Infirmatur enim qui non recedit, sed dubitare incipit. Tu fidem. Quasi dicat: Hoc bene potes facere, quia de tuo bono nihil perdis, et hoc est, tu habes fidem, qua credis omnia esse
Abbreviated transcription (Latin):
tibus. Et nolite cont̾s¬
tare sp̃m scm̃ dei. in
quo signati estis indi¬
em redemptionisom¬
nis amaritudo. & ira.

Expanded text:
tibus. Et nolite contristare Spiritum sanctum Dei, in quo signati estis in die redemptionis. Omnis amaritudo, et ira
Abbreviated transcription (Latin):
sicut bonꝰ miles. uł iõ nemo se implic&
nͥ legitime militet. ut in agone fit.
Nlam & ille qui certat in agone qͦlib&i
ut expetit. lex agonis. qͦd nemo potest
nͥ ab om̃ib quȩ illũ agonẽ impedire
possc̃. abstineat. ⁊̃ qͣi. ille quereret. uñ
gͦ uiuam. cũ fode ñ possim. ⁊ mandica¬
re confundar. subdit. Laborantẽ agͥ
tñ uñ potes uiuere. qͥa oportet labo¬
rantẽ agͥcolam. Clel ita continua. di¬
co labora. ⁊ qͣmuis moneã te laborare.
ñ tñ uiias de oꝑe tuo. qͥa infirmꝰes
& minꝰ sufficiens uerbo di. qͥa oportet
in agro eccłiȩ ligone uerbi di excolit.
b. qͥa dignꝰ oꝑarius mercede sua. ut
agͥcola. uł uinitor pͥmos fructus la¬
boris sui degustat. ita apłs pͣus iubet
eũ sumere qͥa pͥmꝰ ẽ: & sic oet̾is dist̃¬
buere. Pramũ enĩ debet ille suã neces¬
sitatẽ implere. ex his quȩ accipit. &¬
post aliis de his quȩ suꝑst̃ munstͣre.

Expanded text:
sicut bonus miles, vel ideo nemo se implicetnisi legitime militet, ut in agone sit. Nam et ille qui certat in agone quolibet, id est prout expetit lex agonis, quod nemo potest nisi ab omnibus quae illum agonem impedire possunt abstineat. Et quasi ille quaereret: Unde ergo vivam, cum fodere non possim, et mendicare confundar? subdit: Laborantem agritamen unde potes vivere, quia oportet laborantem agricolam. Vel ita continua: dico, labora, et quamvis ita moneam te laborare, non tamen vivas de opere tuo, quia infirmus es, et minus sufficiens verbo Dei, in agro Ecclesiae ligone verbi Dei excolit cbus, quia dignus est operarius mercede sua . Ut agricola vel vinitor primos fructus laboris sui degustat, ita Apostolus prius jubet eum sumere qui primus est, et sic, caeteris distribuere. Primo enim debet ille suam necessitatem implere ex his qui accepit, et post, aliis de his quae supersunt ministrare.
Abbreviated transcription (Latin):
bore corꝑis: ut faciunt negotiatores
⁊ hꝰm̾i. Cura enĩ ñ manib oꝑant᷑. iõq¬
suũ animũ occupant hñdi sollicitu¬
dine. qͦd ne iste faceret. qͥa infirmꝰ labo¬
rare ñ pot̾at. ꝓhibet dicens. nemomili

Expanded text:
bore corporis, ut faciunt negotiatores, bore corporis, ut faciunt negotiatores, et hujusmodi. Cura enim non manibus operantur, isuum occupant habendi sollicitudine. Quod ne iste faceret, quia infirmus laborare non poterat, prohibet, dicens, nemo mili
Abbreviated transcription (Latin):
constitue. uñ subdit. & quȩ
audisti a me confirmata ꝑ
uita ⁊ scientia. ⁊ facundia. ⁊
alios docere. Illis eni cõmitti
apti st̃ illi officio. & tu ipse
labora in p̃dicando eũgłio
contͣ hostes fidei. sicut bonꝰ
miles xͥ. Si antẽ
bonꝰ miles ẽẽ iris.
ñ implices te scła¬
rib negotiis: qr
nemo in sp̃uanbꝰ
militans do. qͥ ñ
pot̾ diuidi duobꝰ
ꝯtͣriis serius: Si¬
se scłarib negotiis quib libet. Uł sp̃a¬
lit negotiũ scłare appellat. ut oiͣ. merca¬
tũ aͥs faciens. de sp̃ualib carnalia quȩ¬
rens. ⁊ ẽ ħ diffinitio bomimilitis. ut g sit
bonꝰ miles ñ implicet se scłarib negotiis
h ĩo dicit apłs scͥbens thymotheo. ne for¬
de cũ indig̾et thẏmotheus. ⁊ noll& uic̃¬
tu cotidiano ab eis sust̾ntari. qͥb eũgłi¬
um ministrabat. nͨ in oꝑe corꝑali la¬
borare posset. aliqͣ negotia sͥ quereret.
& illa negotia st̃ scłaria. cũ animꝰ oc¬
cupat᷑ collig̃ndȩ cura pecunȩ. sñ la¬

Expanded text:
constitue. Unde subdit: Et quae audisti a me confirmata per vita et scientia et facundia, et alios docere. Illis enim debet committi apti sunt illi officio. Et tu ipse, labora in praedicando Evangelio contra hostes fidei, sicut bonus miles Christi. Si autem bonus miles esse vis, non implices te saecularibus negotiis, quia nemo in spiritualibus militans Deo, qui non potest dividi duobus contrariis servis, sise saecularibus negotiis quibuslibet. Vel specialiter negotium saeculare appellat, ut quasi mercatum faciens quis de spiritualibus carnalia quaerens. Et est haec diffinitio boni militis: ut ergo sit bonus miles non implicet se saecularibus negotiis. Hoc ideo dicit Apostolus scribens Timotheo, ne forte cum indigeret Timotheus, et nollet victu quotidiano ab eis sustentari quibus Evangelium ministrabat, nec in opere corporali laborare posset, aliqua negotia sibi quaereret et illa negotia sunt saecularia, cum animus occupatur colligendae cura pecuniae sine la
Abbreviated transcription (Latin):
& magnificentia saluatoris.
securꝰ ẽ. qͥa qͦd cõmendat illi
cũ ceꝑit udicare. ut puni¬
mei. formã. Hic ostendit. qͦ
de se p̃dicta spectent. oaͣ. ita
laboro & in isto officio mͥ cre¬
dito. simiłr & tu hñs formã
sanoꝵ uerboꝵ quȩ a me ñ
a quocũq audisti. hñs dico
in fide. ⁊ dilectione .i. hñs bo

Expanded text:
et magnificentia Salvatoris securus est, quia quod commendat illi,cum coeperit judicare, ut punimei. Formam. Hic ostendit quo de se praedicta spectent. Quasi dicat: Ita laboro et insto officio mihi credito, similiter et tu habens formam sanorum verborum quae a me, non a quocunque, audisti, habens, dico, in fide et dilectione
Abbreviated transcription (Latin):
uit ex dilectione di ⁊ ꝓximi.
de qͣ addit. ⁊ dilectionis. qͣm so¬
bͥetas p̃cedit. de qͣ subdit. ⁊ so¬
brietatis .i. discretionis. Eoce a
sũmo dono .i. a dilectione. ad ⁊¬
mũ descendit: i. ad sobͥetatem.
Noli itaꝙ. Prius monuit ñti¬
mere. ad qͦd ualet uirtꝰ. ħ mo¬
nec ñ erubescere ad qͦd ualet di
li itaq erubescere testimoniũ

Expanded text:
it ex dilectione Dei et proximi, de qua addit, et dilectionis, quam sobrietas praecedit, de qua subdit, et sobrietatis, id est discretionis. Ecce a summo dono, id est a dilectione, ad unum descendit, id est ad sobrietatem. Noli itaque. Prius monuit non timere, ad quod valet virtus. Hic monet non erubescere, ad quod valet dili itaque erubescere testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
grãs cłomeo ago de ħ qͦd sine int̾mis¬
sione habeã memoriã tui mor̃onib
ad uft̃iora. o meo dico cui seruio quẽ
uio dico. inconscientia pura. sic sit¬
& tua. ego dico nocte ac die deside¬
firmatio. & sic qͥ gaudeo de te bono
implerer gaudio de te ꝑfecto: unde
iude. ut implear gaudio de tua per¬
fectione. & iõ qͥa memor sũ lacͥmaꝵ
tuarũ. fleuit enĩ thymotheus a pau¬
lo dimissus. parat᷑ cũ eo ire ad om̃ia
ꝑicula. qͦd gͦ p̃sens habuit. absens
teneat. ego dico accipiens etiã .i. hñs

Expanded text:
Gratias ago Deo meo, de hoc quod sine intermissione habeo memoriam tui in orationibus ad ulteriora. Deo meo, dico, cui servio, quem justorum. Servio, dico, in conscientia pura, sic sit et tua. Ego, dico, nocte ac die desideonfirmatio, et sic qui gaudeo de te bono, implerer gaudio de te perfecto. Unde desidero te videre, ut implear gaudio, de tua perfectione, et ideo quia memor sum lacrymarum tuarum. Flevit enim Timotheus a Paulo dimissus, paratus cum eo ire ad omnia pericula. Quod ergo praesens habuit, absens teneat. Ego, dico, accipiens, id es
Abbreviated transcription (Latin):
ex quib ẽ philenꝰ & hermo¬
fu̾ant cũ apło. ut addisc̾ent
uñ calũpniã illi facerent. s
postqͣm uid̾unt se manifesta¬
tos: recesser̃t ab eo. Det & cet̾a.
Qiͣ. illi recesser̾t a me. s dñs
liȩ onesifori asian: qͥa sepe
me refrig̾auit. ministnͣdo mͥ
necessaria. h̃c nnitare tu &
cathenã meã ñ erubuit. sic̃
hii qͥ recessert̃ a me. s cũ ue¬
nisset romã sollicite me q̃si¬
uit ut ei licer& ad me ing̾di.
& iuenit me: & iõ det illi
dñs pater inuenire mĩam¬
a dño .i. a filio. ĩ illo die uidi¬
cii. ⁊ ñ solũ romȩ s etiam &¬
ephesi. multa minstuit mͥ.
⁊ qͣnta. tu qͥ aderas nosti me¬

Expanded text:
ex quibus est Phyletus et Hermofuerant cum Apostolo, ut addiscerent unde calumniam illi facerent, sed postquam viderunt se manifestatos, recesserunt ab eo. Det, etc. Quasi dicat: Illi recesserunt a me, sed Onesiphori, Asiani, quia saepe me refrigeravit, ministrando mihi necessaria. Hunc imitare tu. Et catenam meam non erubuit, sicut hi qui recesserunt a me, sed cum venisset Romam sollicite me quaesivit, ut ei liceret ad me ingredi, et invenit me, et ideo det illi Deus Pater invenire mid est a Filio, in 221 illo die judicii; et non solum Romae, sed etiam Ephesi, multa ministravit mihi, et quanta tu qui aderas, nosti me
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sa. s & ꝓmissa distinctio ẽ passio xͥ in
cuiꝰ morte ꝯstat ñ t̾rena s et̾na ꝓmitti. In
morte enĩ unigeniti: necesse ẽ magna sꝑa¬
ri. Ulbi enĩ. Dixit. qͦd xp̃e ẽ dator noui te¬
stam̃ti. morte int̾cedente. nc qͦd ꝓ confirora¬
tione eiꝰdẽ oportuerit eũ mori ꝓbat consu¬
etudine humanȩ legis. pot̾ant᷑ ẽñ infirmi
ex eo qͦd xp̃c mortuus ÷ ñ cred̾e ꝓmissiões.
& iõ ħ ꝓbat humana ꝯsuetudine.oiͦ. rec¬

Expanded text:
diversa, sed et promissa, distinctio est passio Christi, in cujus morte constat non terrena, sed aeterna promitti. In morte enim Unigeniti necesse est magna sperari. Ubi enim dixit quod Christus est dator Novi Testamenti morte intercedente, nunc quod per confirmationem ejusdem oportuerit eum mori, probat consuetudinem humanae legis. Poterant enim infirmi ex eo quod Christus mortuus est non credere promissiones. Et ideo hoc probat humana consuetudine. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
x morte ꝯfirmatũ ẽ. Sic̃ gͦ testam̃tũ
morte testatoris ꝯfirmat᷑. sic & xp̃e ĩ
assertione eoꝵ. q̃ testabat᷑ se dat᷑m.
uoluit mori. ne qͥs de eis dubitaret.
nͦ alit̾ pot̾at nob eẽ uita. morte etiã
ȩuͣgłiũ in nob̃ confirmauit. ut qͥa ꝓ
nob̾ mortuus ÷ p̃cepta eiꝰ diligamꝰ.
& in auctoritate habeamꝰ. ⁊ ꝑ mortẽ gͣ

Expanded text:
 morte confirmatum est. Sicut ergo testamentum morte testatoris confirmatur, sic et tempus in assertione eorum quae testabatur se daturum voluit mori, ne quis de eis dubitaret, nec aliter poterat nobis esse vita, morte etiam Evangelium in nobis confirmavit, ut quia pro nobis mortuus est, praecepta ejus diligamus et in auctoritate h
Abbreviated transcription (Latin):
sangͥne xͥ confirmatũ ẽ. & uere ñ sñ
sangͥne uet̾is testam̃ti coͣnfirmatũ
ẽ. lecto enĩ pͥus a moyse uniu̾so ppło
om̃i mandato legis. om̃e legit ut to¬
tũ ꝯfirmaret. Lecto inqͣm accipiens
ipse moyses sangͥnẽ hẏcors. ⁊ uitu¬
loꝵ. mixtũ cũ aqͣ. q̃ sig̾cat munda
& passio xp̃i quȩ simul st̃. alterũ e¬
nĩ sũ altero ñ ualet. accipiens in qͣm
cũ aqͣ⁊ c̃ lana coccinea. ⁊ cũ ysopo. de
qͥb asꝑsoriũ fecit. ipsũ qͦ librũ legis.¬

Expanded text:
sanguine Christi confirmatum est, et vere non sine sanguine Vetus Testamentum confirmatum est. Lecto enim prius a Moyse universo populo omni mandato legis ut totum confirmaret. Lecto, inquam, accipiens ipse Moyses sanguinem hircorum et vitulorum mistum, cum aqua, quae significat mundatet passio Christi quae simul sunt; alterum enim sine altero non valet. Accipiens, inquam, cum aqua, et cum lana coccinea, et cum hyssopo, de quibus aspersorium fecit, ipsum quoque legis
Abbreviated transcription (Latin):
i apparurt & innotuit mͥ. nec tñ aic uixit.
s reuixit qͥa uix̾at aliq̃n in paradyso. q̃n
cont᷑ p̃ceptũ datum. satis apparebat admis¬
sũ S cũ hoĩes nati pecc̃ores. sine mandato
uiu̾ent. tanꝗͣ mortuũ latebat seq̃batuitꝙ
concupiscentias carnis. sine cognitione.
qͥa sine cohibitiõe S data lege. pecẽm in
noticiã nati hominis reuixit: qͦd in noti¬
ciã pͥmã facti hõĩs aliq̃n iam uix̾at. Ego

Expanded text:
ruit et innotuit mihi; nec tamen ait vixit, sed revixit, quia vixerat aliquando in paradiso, quando contra praeceptum datum satis apparebat admissum; sed cum homines nati peccatores sine mandato viverent, tanquam mortuum latebat, sequebaturque concupiscentias carnis sine cognitione, quia sine cohibitione; sed, data lege, peccatum in notitiam nati hominis revixit quod in notitiam primam facti hominis, aliquando jam vixerat. Ego
Abbreviated transcription (Latin):
tur ap̃ iudeos dies. quẽ dm̃icuĩ ap¬
ur̃m. reponat ap̃ se. ne dicatis ñ
ẽẽ fidelẽ ministrũ cui credatis.
Reponat dico qͦd ei bñ placuerit.
ñ qͦd gͣuet eũ recondens illd̾ĩusũ
sc̃oꝵ. & cauens ne iter̃ illd̃ sumat.
Hic÷ sensus hoꝵ uerboꝵ. Preci¬
pit apłs õmẽ plebẽ dñico die coꝵ¬
uenire ad ȩccłiã. & illuc deferre
qͦd uolebat unꝰqͥsq dare ad opꝰ
scõꝵ. ⁊ ne a malis ministris deꝑi¬
ret. si ap̃ eccłiã dimitc̃ent p̃cepit
ut secũ referrent. & tuto loco re¬
pon̾ent qͦ adusq ipse ueniret.
⁊ ħ ꝑ singłos dies dñicos faciebãt.
te. ut ñ cũ ueño tẽ collecte fiant.
qͥa gͣuaret eos. si subito cotums¬
mul cdarent. Cũ aũ p̃sens fuero.
t̃c̃ mittã illos uł hos qͦs ꝓbaũi¬

Expanded text:
tur apud Judaeos dies quem Dominicum apautem vestrum reponat apud se, ne dicatis non esse fidelem ministrum cui credatis: reponat, dico, quod ei beneplacuerit, non quod gravet eum retendens illud in usum sanctorum, et cavens ne iterum illud sumat. Hic est sensus horum verborum: Praecipit Apostolus omnem plebem Dominico die convenire ad ecclesiam, et illuc deferre quod volebat unusquisque dare ad opus sanctorum, et ne a malis ministris deperiret, si apud Ecclesiam dimitterent, praecepit ut secum referrent, et tuto loco reponerent, quoadusque ipse veniret. Et hoc per singulos dies Dominicos faciebant, te, ut non cum venero, tunc collectae fiant, quia gravaret eos si subito totum simul darent. Cum autem praesens fuero, tunc mittam illos, vel hos quos probaveri
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ꝑ om̃ia loca tͣnsiero usq mace¬
domiã. nã macedoniã ꝑtͣnsibo. uͥ
ñ opꝰ ẽ morari. Ap̃ uos aũ forsitas
manebo. uł etiã hyemabo. quia
multa corrigenda st̃ ibi. sicut me¬
dicꝰ ibi morã h̃t. uͥ plures egͦtas.
ueniã aduos dico. ut & uos me
deducatis qͦcũq iero. Dico ma¬
nebo ap̃uos. nolo enĩ in tͣnsitu
lũ tẽporis man̾e ap̃ uos: si dñs
ꝑmiserit. Pmanebo aũ ephesi
iñ misit epłam. usq ad pente¬
costen. Iõ ꝑmanebo ibi. enĩ .i. qr
ta corda hõiũ. adaudiendũ ꝑa¬
ta st̃. & euidens. qͥa ñ contͣdi¬
cunt p̃dicatiõi. Et qi. qͥs dice¬
ret. qͥd gͦ opus ẽ ibi morari: Res
pedire. Si aũ ueñit¬
uete ut sñ timore ste
ap̃ uos. forsitan iã ⁊¬

Expanded text:
Macedoniam. Nam Macedoniam pertransibo, ubi non est opus morari. Apud vos autem forsitan manebo, vel etiam hiemabo, quia multa corrigenda sunt ibi, sicut medicus ibi moram habet, ubi plures aegrotant. Veniam ad vos dico, ut et vos me deducatis quocunque iero. Dico manebo apud vos, nolo enim vos in transitu lum temporis manere apud vos, si Dominus permiserit. Permanebo autem Ephesi, inde misit Epistolam, usque ad Pentecosten, ideo permanebo ibi, enim, id estta corda hominum ad audiendum parata sunt. Et evidens, quia non contradicunt praedicationi. Et quasi quis diceret: Quid ergo opus est ibi morari? Resppedire. Si autem veneritvidete ut sine timore sit apud vos, forsitan jam i
Abbreviated transcription (Latin):
pacis. & hoc mnosculo sc̃o. scilicet uero
corde. E ut sciant euis ẽẽ hanc epłã.
subdit. salutatio mea scͥpta ẽ manu
pauli. hec salutatio ẽ ibi. Gratia do¬
mini. s premittit similit̃ manusua
scͥptum. hoc. Si quis. & cẽta. Qiͣ. fidelẽ
saluto. s si quis ñ amat dñm nr̃m.¬
& ẽ compositũ ex syro. & greco. mag̃q
syrum ẽ qͣm hebreum. Anathema uͦ
ratus. simul greco gͦ & syro utitur uer
mea sit cum om̃ib uobis .l. ea carita¬
te uos inuicem. uł deum diligite qua
Hic sermo confirmatio ẽ bñdictionis.

Expanded text:
pacis, et hoc in osculo sancto, scilicet vero corde. Et ut sciant ejus esse hanc Epistolam, subdit: Salutatio mea scripta est manu Pauli. Haec salutatio est ibi: Gratia Domini, sed praemittit similiter manu sua scriptum hoc: Si quis, etc. Quasi dicat: Fideles saluto, sed si quis non amat Dominumet est compositum ex Syro et Graeco, magisque Syrum est quam Hebraeum. Anathemaratus, Similis ergo Graeco et Syro utitur verbmea sit cum omnibus vobis, id est ea charitate vos invicem vel Deum diligite, quaem saeculi. Amen. Hic sermo confirmatio est benedictionis.
Abbreviated transcription (Latin):
ueri. obsecͦ inqͣm te de meo fi¬
lio onesimo. Alagnũ ẽ ꝙ las¬
uabile. ñ de humili uiro s de
sublimi si se inclinat & obse¬
crat. filio meo dico quẽ genui
in fide. cũ ẽẽm inuincłis. ⁊ iõ
teneriꝰ eum diligo qͥ tͥ aliq̃n
dum infidelis erat. fuit in¬
utilis. tua tollendo. ne autẽ
illũ ut mea uiscera. ut meũ
carissimũ filiũ. Uł ut mea
affectũ. Onesimũ ꝓfugũ de¬
currentẽ ad diuinũ auxiliũ
cũ eẽt in custodia baptirauit
apłs. uidens in illo utilita¬
tis spem. quẽ sic cõmendat
uit suũ ammũ in illo signifi¬
cet recipi.

Expanded text:
veri. Obsecro, inquam, te de meo filio Onesimo. Magnum est et laudabile, non de humili viro, sed de sublimi viro, si se inclinat et obsecrat. Filio meo, quem genui in fide, cum essem in vinculis. Et ideo tenerius eum diligo, qui tibi aliquando, dum infidelis erat, fuit inutilis, tua tollendo, nunc auteillum ut mea viscera, ut meum charissimum filium. Vel, ut mea affectum. Onesimum profugum decurrentem ad divinum auxilium, cum esset in custodia baptizavit Apostolus, videns in illo utilitatis spem, quem sic commendat ut suum animum in illo significet recipi.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfugit adapłm. ad ħ ut obli¬
dñs erat. ꝯtͣ seruũ suũ infla¬
ret᷑ humiliat eũ. dicens illũ
fr̃em ei ⁊ in carne. qͥa ex uno
adã sumꝰ om̃s. ⁊ in dño ꝑfi

Expanded text:
fugit ad Apostolum, ad hoc ut oblidominus erat, contra servum suum inflaretur, humiliat eum, dicens illum ei fratrem, et in carne, quia ex uno Ad
Abbreviated transcription (Latin):
luntariũ. ut tñ uelit d̾s facie.
bona uoluntate. Forsitan enĩ.
cendo forsitan. sententiã tem¬
ꝑat. ħ iõ dicit. qͥa om̃ia hu¬
mana st̃ dubia. ⁊ potuit alia
causa eẽ. qͣre d̾s sic fieri dĩpo¬
sũit. siue ꝑmiserit. peciꝑes
illũ dico iã ñ tm̃ ut sermis:¬

Expanded text:
luntarium, ut tamen velit Deus facit, bona voluntate. Forsitan enim. cendo forsitan, sententiam temperat. Hoc ideo dicit, quia omnia humana sunt dubia, et potuit alia causa esse quare Deus sic fieri disposuerit, sive permiserit. Reciperes illum, dico, jam non tantum ut ser
Abbreviated transcription (Latin):
nimȩ uestim̃tũ. ñ de t̾ra corruptibile. s de
celo .i. ĩ mortale. & ĩpassibile. ad similitudi
deposito corꝑe. & ñ inueniam᷑ nudi uͥtutibꝰ.¬
ita tñ si inueniam᷑ uestiti gła ꝓͥmissa. ñ
nudi. hõc enĩ desid̾ant sc̃i. ne resurgen¬
tes recepto corꝑe nudi .i. alieni a ꝓmissa
gła inueniant᷑ ħ enĩ opꝰ ẽ ut induti cor¬
pore suꝑ induant᷑ ⁊ gła. q̃ ẽ inmutatio

Expanded text:
nimae vestimentum, non de terra corruptibile, sed de coelo, id est immortale et impassibile, ad similitudindeposito corpore, et non inveniamur nuditamen si inveniamur vestiti gloria promissa, non nudi. Hoc enim desiderant sancti, ne resurgentes, recepto corpore, nudi, id est alieni a promissa gloria inveniantur. Hoc enim opus est, ut induti corpore superinduantur gloria, quae immutatio
Abbreviated transcription (Latin):
.i. parũ durans. ⁊ leue ad ferendum.
nit enĩ pondꝰ contͣ leue. & głe contͣ
tbulatiõis. Pondus dico et̾nũ. contͣ
ħ qd dixit mom̃taneũ. ⁊ supͣ modũ
t̾bulationũ contͣh qͦd dixit id. & in¬

Expanded text:
est parum durans, et leve, ad ferendum, nit enim pondus contra leve, et gloriae contra tribulationis. Pondus dico, aeternum, contra hoc quod dixit momentaneum, et supra modum tribulationum, contra hoc quod dixit, id tri
Abbreviated transcription (Latin):
dispositiõe .i. ab et̾no nob p̃paratã. Et illã ha¬
bebimꝰ in celis .i. int̾ celestes. scił. int̾ angłos.
Vł potiꝰ dr eterna. qͥa in ea sñ fine manebit᷑.
Phecͣ dat fidutiã ut ñ timeamꝰ dissolui de cor¬
pore iuolentia infideliũ. qͥa p̾parata ẽ ha¬
bitatio in celis. ȩt̃na ut de tẽporali. ⁊ terrena
expulsi. in ꝑpetua domo recipiam. Seqͥtur.

Expanded text:
dispositione, id est ab aeterno nobis praeparatam. Et illam habebimus in coelis, id est inter coelestes, scilicet inter angelos; vel potius dicitur aeterna, quia in ea sine fine manebitur. Per hoc dat fiduciam, ut non timeamus dissolvi de corpore violentia infidelium, quia praeparata est habitatio in coelis aeterna, ut de temporali et terrena expulsi in perpetua domo recipiamur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ułita. Alioqͥn. fuer̃c qͥdam imꝑiti qͥ bap¬
triabant᷑ ꝓ his qui de hac uita sine baptis¬
modecesserant: putantes illis prodesse.
Cimebant enĩ ne aut ñ resurg̃ent. aut
uus aliqͥs in nomine illiꝰ baptirabat᷑

Expanded text:
ita, alioquin: Fuerunt quidam imperiti qui baptizabantur pro his qui de hac vita sine baptismo discesserant, putantes illis prodesse. Timebant enim ne aut illi non resurgerent, aut vus aliquis in nomine illius baptizabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
illos. qͥ de resurrectĩõe dubitabant.
ħ enĩ dicit ꝓpt̾̃ eos. qͥ qͣi nicħ futurum
sit pꝰ mortẽ. uentͥ tm̃ student ut peco¬
ra. qͥ fidẽ asserentiũ resurrectionẽ ir¬
rident dicentes. Qs iñ uenit: N au¬
diui uocẽ cuiꝰꝗͣ in uenientis. ex qͦ po¬
sit᷑ ẽ ibi auusmeus. ex qͦ attauus me¬
us. ex qͦ pat̾ meus. nulliꝰ uocẽ audi¬
ii. Qb respondet᷑ stulte si pat̾ tuus re
surg̃et. credes. d̾s om̃iũ surrexit. & ñ
credis: Q uoluit mori & resurge. ut õs
uni credemꝰ. ne a multis deciꝑemur.
Credes patͥ tuo iter̃ morit᷑o. & ñ credis¬
xp̃o iã inmortali: Qetiã se contrectan¬
dũ discipłis p̃buit. qͥbꝰ uidentib ĩ ce¬
lũ ascendit cuiꝰ fidẽ de celo misso sp̃u
orb̾ recepit. qͥ deniꝙ testimoniũ h̃c
ĩ celo. testimoniũ ĩ tra: testimoniũ ab
angłis. testimoniũ ab inferis. qͥd gͦ re¬
mansit qͦd ñ clamet: Desinant gͦ mͦ¬
mura male loq̃ntiũ. & corrũpentiũ

Expanded text:
qui de resurrectione dubitabant. Hoc enim dicit propter eos qui quasi nihil futurum sit post mortem, ventri tantum student, ut pecora, qui fidem asserentium resurrectionem irrident dicentes: Quis inde venit? non audivi vocem cujusque inde venientis ex quo positus est ibi avus meus, ex quo atavus meus, ex quo pater meus, nullius vocem audivi; quibus responsurgeret, crederes? Deus omnium surrexit et non credis, qui voluit mori et surgere ut omnes uni crederemus, ne a multis deciperemur: crederes patri iterum morituro, et non credis jam immortali? Qui etiam se contrectandum discipulis praebuit, quibus videntibus in coelum ascendit, cujus fidem de coelo misso spiritu orbis recepit, qui denique testimonium habet in coelo, testimonium in terra, testimonium ab angelis, testimonium ab inferis. Quid ergo remansit quod non clamet? Desinant ergo murmura male loquentium, et corrumpentium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓderit illis qͥ resurrecturi ñ st̃ qͦd uiu
baptirant᷑ ꝓ eis: Nichil utiq. & si omĩno
mortui ñ resurgunt. ut qͥd etiã ꝓ illis bap¬
mutant᷑. nͥ causa fut᷑e resurrectioĩs: Qiͣ
diceret. Si stulti adeo certi st̾ de futura re¬
surrectiõe: uos ñ debetis dubitare. Seqͥt᷑
qͥ ñ stulti sicut p̃dicti. s sapientes uidem᷑.
hos enĩ discernit a p̃dictis dumait⁊ nos.
mur om̃i hora: E ñ solum ꝑicula patior.

Expanded text:
proderit illis qui resurrecturi non sunt quod vivi baptizantur pro eis? nihil utique. Et si omnino mortui non resurgunt, ut quid et baptimittantur nisi causa futurae resurrectionis? Quasi dicat: Si stulti adeo certi sunt de futura resurrectione, vos non debetis dubitare. Ut quidet nos, qui non stulti sicut praedicti, sed sapientes videmur? Hos enim discernit a praedictis, dum ait, et mur, omni hora? et non solum pericula patior,
Abbreviated transcription (Latin):
ciendis ad similitudinẽ mortis xp̃i. qͥd fa¬
cient. cũ ñ sint uitã habituri: lterati¬
dem aliis uerb̾ dicens. Si mortui om̃ino
ñ resurgunt: ut nec etiã xp̃c resirrreeit.
ut qͥd etiã baptirant᷑ ꝓ illis i. ꝓ peccatis.¬

Expanded text:
ciendis, ad similitudinem mortis Christi, quid facient, cum non sint vitam habituri? Iterat idem aliis verbis dicens, si mortui omnino non resurgunt, ut nec etiam Christus resurrexit, ut quid etiam baptizantur pro illis, id es
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. & si ego ad ħ paratꝰ sum: gͦ alt̾us culpa re¬
mansit. Quãuis se missũ dicat p̃dicare oĩb
gentib. ꝓmptũ tñ romanis se asserit euugłi¬
zare. ap̃ qͦs regni romani caput ẽ. & sedes. Ad
menbra enĩ ꝑtinet: si caput inqͥetũ ñ fuerit.
Id̾o romanoꝵ pacẽ optat. ut ñ multũ se iacꝰ¬
tet sathanas: & ut meliores habeat sui oꝑis¬

Expanded text:
Et si ego ad hoc paratus sum, ergo alterius culpa remansit. Quamvis missum se dicat praedicare omnibus gentibus promptum tamen Romanis se asserit evangelizare, apud quos regni Romani caput est, et sedes. Ad membra enim pertinet, si caput inquietum non fuerit. Ideo Romanorum pacem optat, ut non multum se jactet Satanas, et ut meliores
Abbreviated transcription (Latin):
Qsi dicet. Ido uolo fructũ
habere in om̃ib qͥa debi¬
tor sũ om̃ib euuangłiza¬
gentib. Grecos p̃posuit
qͥa ab eis om̃is phylophia mundana exordiũ sũp¬
sit. Barbaros uͦ eos dict. qͥ sunt qͣsi exleges. qui
mundialib rõnib eruditi erant. insipientes qͥ
illarũ rerũ imꝑiti erant. His aũ omib se de¬
bitorẽ testat᷑ qͥa missus ẽ ad om̃s. Nulli enĩ gn
sus fuit. ut om̃ib p̃dicaret. qͥ ad ħ accepit doc¬
tͥnã. ut aliis trad̾et. De iudeis aũ tacet. qͥa ma¬
gist̃ gentiũ er̃at. & sic̃ aliis debeo. ita & uob̾ qͥ

Expanded text:
si dicat: Ideo volo fructum habere in omnibus, quia debitor sum omnibus evangelizagentibus. Graecos praeposuit, quia ab eis omnis philosophia mundana exordium sumpsit; barbaros vero eos dicit, qui sunt quasi exleges, qui mundialibus rationibus eruditi erant, insipientes qui illarum rerum imperiti sunt. His autem omnibus se debitorem testatur, quia missus ad omnes; nusus fuit, ut omnibus praedicaret, qui ad hoc accepit doctrinam ut aliis traderet. De Judaeis autem tacet, quia magister gentium erat; et sicut aliis debeo, ita et vobis qui
Abbreviated transcription (Latin):
unt miracła. qͥb cõmendat᷑ doctͥna. Ca e¬
nĩ incredibile uidebat᷑. qͦd p̃dicabat᷑ iõ sig¬
nis & ꝓdigiis ab apłis factis confirmabatur
ba cedere. iõq ñ se dicit apłs erubescere  eu
uangłio dei. Illos aũ erubescere sig̃cat. qͥ qͦd
tͣdiderant in rep̃hensionẽ ueniebant. nec
dei. qͥa inuitat ad fidẽ. & dat salutẽ om̃i
credenti.dũ pecc̃a remittit. & iustificat.
ut a scd̾a morte detin̾i ñ ualeat. signatus

Expanded text:
unt miracula quibus commendatur doctrina. Quia enim incredibile videbatur quod praedicabatur, ideo signis et prodigiis ab apostolis factis firmabatur,ba cedere. Ideoque non se dicit Apostolus erubescere de Evangelio Dei; illos autem erubescere significat, quia quod diderant, in reprehensionem veniebat, nec est, quae invitat ad fidem, et dat salutem omni credenti, dum peccata donat, et justificat; ut a secunda morte detineri non possit signatus
Abbreviated transcription (Latin):
flagellat᷑. Alic̃ enĩ millus recipit᷑. &
qͥa flagellat omnẽ filiũ. io ꝑ seuera¬
te usq in finẽ. in disciplina pacien¬
ter ferendo. & debetis. qͥa in ħ qͦd dis¬
ciplinã dat. offert se tanqͣ filiũ d̾s .i.
patrẽ se eẽ ostendit. qͦd ꝓbat ꝑ sum¬
litudinẽ humanã. subdens. Qs enĩ¬
filius÷ quẽ ñ corripit pat̾ : ĩ. cuiñ
nã ut ñ auferat mĩam. cedit con
as flagellari:s ex heredari. Curre
sub manu pat̾s flagellantis. qͥa dñ
flagellat. erudit ad hereditatẽ. no¬
li ẽẽ iniqͦ sensu. & puerili. ut dicas.
plus amat pat̾ m̃s frẽm meũ. eui
ꝑmictit facere qͥcqͥd nult. qͣm me:
qͥa si me mou̾o ꝯtͣ uissionẽ eiꝰ. fla¬
gella muenio. potiꝰ gaude sub fla¬
gellis qͥa seruat᷑ tͥ hereditas. illis
ad tempꝰ parcit. qͦs inȩt̾nĩ dãpna¬
disciplinȩ participes facti st̾. om̃s
filii dei. gͦ estis adult̾i .i. adulterim
boli possessio ⁊ ñ filii di. Nota ñ
nire uocari patrẽ qͥ ex adult̾ioge¬

Expanded text:
 nullus recipitur. Et quia flagellat omnem filium, ideo perseverate usque in finem in disciplina, patienter ferendo: et debetis, quia in hoc quod disciplinam dat, offert se tanquam filiis, id est patrem se esse ostendit. Quod probat per similitudinem humanam, subdens: VEfilius est quem non corripit pater? id est cui non non auferat misericordiam. Caedit contas flagellari, sed exhaeredari. Curre sub manu patris flagellantis, quia dum flagellat, erudit ad haereditatem. Noli esse iniquo sensu et puerili, ut dicas: Plus amat pater meus fratrem meum, cui permittit facere quidquid vult, quam me, quia si me movero contra jussionem ejus, flagella invenio. Potius gaude sub flagellis, quia tibi servatur haereditas, illis ad tempus parcit quos et in aeternum damnapes facti sunt omnes filii Dei, ergo estis adulteri, id est adulterini boli possessio, et non filii Dei. Nota non jure vocari patrem qui ex adulterio ge
Abbreviated transcription (Latin):
ñ u̾tiq illa q̃ a discendo nom̃
accepit. ⁊ dici pot̾ scĩa. s illa q̃
ꝓ pecc̃is ẽ correctio. disciplina
enĩ quȩ g̃ce dr̃ phedia. ẽ erudi¬
tio ꝑ molestias. qñ ꝓ pecc̃is suis
mala qͥs patit᷑ ut corrigat᷑. q̃
ħ intelligit᷑. Est etiã disciplina
q̃ a discendo nom̃ accepit. quȩ
scientia dici pot̃. & dr grece epy
stemen. om̃is inqͣm disciplina
i p̃senti qͥdem ñ uidet᷑ ẽẽ gau¬
dii.s meroris. s ñ ẽ ita. si qͥs
mn cogitat fut᷑a. postea autẽ .i.
in alia uita. exercitatis ꝑ eã
discrplinã reddet deus
sticia meret᷑. fructu dico
qͥn erio sicut ẽ frctus

Expanded text:
n utique illa quae a discendo nomen accepit, et dici potest scientia, sed illa quae pro peccatis est correctio: disciplina enim, quae Graece dicitur paedia, est eruditio per molestias quando pro peccatis suis mala quis patitur, ut corrigatur, quae hic intelligitur: est enim disciplina, quae a discendo nomen accepit, quae s Omnis, inquam, disciplina in praesenti quidem non videtur esse gaudii, sed moeroris, sed non est ita. Si quis modo cogitat futura. Postea autem, id est in alia vita, exercitatis per eam disciplinam reddet Deus justitiam meretur. Fructus, dico, qui non erit sicut fructus