comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sed qͣre illa sola de supͣdictis euͣngelistis ex¬
posita fuerint qͦ hiis libͥs me cõtinent᷑ ⁊ que
iste sĩt: ꝓlogꝰ meus ad iũctis atq annnne¬
ratis eisdẽ qͣstionibꝰ ita ut qͥsq leg̾e qd̾ no¬
luerit numerus secutꝰ inueniatr sacis in¬
dicat. In pͥmo gͦ libͦ meo qd̾ positũ est. seor¬
Nã duodecim scͥptũ est ñ duobꝰ. In sad̾ uo¬
lens expon̾e qͦmͦ duo prẽs potuerit hr̃e. Io¬
ut ei semẽ scdm̃ legem suscitaret: idõ di¬
xieẽ ĩ firmũ. qm̃ qui nascͥ̾et᷑ nom̃ defũcti
lex eũ iubeat accipere: nõ ẽ uerũ. somẽ
.ni. defuncti qd̾ dictum ẽ. ad hoc lex ualere
p̃cepiti ut eiꝰ filiut drẽt᷑ ñ ut hoc qd̾ ille uo¬
caret᷑. Hoc opꝰ sic inceͥpit. hoc opus nõ ita scͥp¬

Expanded text:
stis exposita fuerint, quae his libris meis continentur, et quae ista sint, prologus meus adiunctis atque adnumeratis eisdem quaestionibus ita, ut quisque legere quod uoluerit numeros secutus inueniat, satis indicat. In primo ergo libro in eo, quod positum est, dominam duodecim scriptum est, non duobus. in secundo nolens exponere, quomodo duos patres potuerit habere Iout ei semen secundum legem suscitaret, ideo dixi esse infirmum, quoniam qui nasceretur nomen defuncti lex eum iubebat accipere. non est uerum; nomen enim defuncti, quod dictum est, ad hoc lex ualere praecepit, ut eius filius diceretur, non ut hoc quod ille uocaretur. Hoc opus sic incipit: Hoc opus non ita sc
Abbreviated transcription (Latin):
carnali: idõ tuns maritꝰ eẽ destiterat. In iio uͦ
tanto sanctiꝰ int̾ uos comuges manebatis. ꝙͣto
sanctiora concordit̾ placita serualutis. slich̾
gͦ de tua ueste. nͭ de auro. uł argento. uł qͣcq pe¬
cuia uł rebꝰ ullis t̾renis tuis sñ arbito eiꝰ facere
debuisti. ne scandalizares hoĩem qui deo tecum
maiora nouerat. ⁊ se abeo quod de tua curne
licita potestate poss exig̾e continent̾ abstule¬
rat. Demq fcm est. ut uĩculum cõtinentie¬

Expanded text:
carnali, ideo tuus maritus esse destiterat; immo uero carnali, ideo tuus maritus esse destiterat; immo uero tanto sanctius inter uos coniuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita seruabatis. nihil ergo de tua ueste, nihil de auro uel argento uel quacumque pecunia, rebus ullis terrenis tuis sine arbitrio eius facere debuisti, ne scandalizares hominem, qui deo tecum maiora uouerat et ab eo, quod de tua carne licita potestate posset exigere, se continenter abstinuerat. Denique factum est, ut uinculum continenti
Abbreviated transcription (Latin):
Omine religiosissime filie ec dicie:
augustinus in dño salutem. Lectis lu¬
teris reuentie tue et earum ꝓlatore interto
tium cõtinẽtie quod in eo iam cõstrui ceꝑat.
amissa ꝑ seuencia in adult̾ii ruinam mise¬
rabiliter lab̾et᷑. Cũ .n. lugendꝰ esset. si post
contͥi  n otũ deo. iamq actu ip̃o moribꝰq sus¬
ceptã. reu̾t̾etur ad coniugis carnem: qnͣto
magis nc̃ demersus ĩint̾itum ꝓfudiorẽ
lugendꝰ est. qͥtam abrupta dissolu  mechat᷑.
iratus tͥ. ꝑincõsus sibi tan qmͣ inte ac̾bius
seniat si ip̃e ꝑeat. hoc autẽ tm̃ mali accidit.
dũ cu eiꝰ aĩmũ ũ qua debiusti mod̾atõne tͣcͣ¬
tasti: qr tsi carnali consortõ iam ex cõsẽsu
et ip̃e susciꝑet. Sed r est quod minꝰ te obseruas¬
se cõtͥstor: qr tanto humilis ⁊ obedientiꝰ ei obse¬
qui in domestica cõu̾satõe debuisti. qnͣto ille re¬
ligiosius tͥ rem tã magnam ⁊̃ imitando cosen¬
serat. Nõ .n. qr ꝑiter tempabutis a cõmixtione

Expanded text:
E RELIGIOSISSIMAE FILIAE ECDICIAE AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Lectis litteris reuerentiae tuae et earum perlatore interrogcium continentiae, quod in eo iam construi coeperat, amissa perseuerantia in adulterii ruinam miserabiliter laberetur. cum enim lugendus esset, si post continentiam uotam deo iamque actu ipso moribusque susceptam reuerteretur ad coniugis carnem, quanto magis nunc demersus in interitum profundiorem lugendus est, qui tam abrupta dissolutione moechatur iratus tibi perniciosus sibi, tamquam in te acerbius saeniat, si ipse pereat! hoc autem tantum mali accidit. dum tu eius animum non, qua debuisti, moderatione tractasti, quia, etsi carnali consortio iam ei consensuet ipse susciperet. Sed illud est, quod minus te obseruasse contristor, quia tanto humilius et oboedientius ei obsequi in domestica conuersatione debuisti, quanto ille religiosius tibi rem tam magnam etiam imitando concesserat. non enim. quia pariter temperabatis a commixtione
Abbreviated transcription (Latin):
lĩa. quis est iste nͥ xͥanꝰ. Sic itaq sumꝰ uidei ñ
curnalit̾ s sꝑitalit̾ quẽ ad modum sumꝰ semĩ
abrahe. ñ scdm̃ carnem. sicut illi qui de ip̃o no¬
mine carnali suꝑbia głant᷑ sed scd̾m spm̃ fi¬
dei quod nõ illi. Scimꝰ .n. nos fuisse ꝓmissos:
qũ ei dixit deus. prẽm multarum gentium
posui te.et qmͣ multa de hac re dicat apłus
nouimꝰ. Dicunus .n. inquit. qm̃ deputita ẽ
abruhe fides ad iusticiam. Quomͦ gͦ deputata
est. cũ incirrumcisione eẽt an cũ eẽt in prepu¬
tiõ. Non incͥcumcisione: s inpreputio. Et sig¬
num accepit circumcisionis. signaculũ iusti¬
cie fidei que ẽ inp̃putio. ut sit pater om̃iumi
cͤdentium ut deputet᷑ et ilł ad iusticiam. ut
Sicut abraham inquit credidit deo. ⁊ depu¬
tandũ est illi ad iusticiam: ita intellige gͦ¬

Expanded text:
 10. Sic itaque sumus Judaei, non carnaliter, sed spiritualiter, quemadmodum sumus semen Abrahae non secundum carnem, sicut illi qui de ipso nomine carnali superbia gloriantur, sed secundum spiritum fidei, quod non illi. Scimus enim nos fuisse promissos, quando ei dixit Deus: Patrem multarum gentium posui te . Et quam multa de hac re dicat Apostolus novimus. Dicimus enim, inquit, quoniam deputata est Abrahae fides ad justitiam. Quomodo ergo deputata est? cum in circumcisione esset, an cum esset in praeputio? Non in circumcisione, sed in praeputio. Et signum accepit circumcisionis, signaculum justitiae fidei, quae est in praeputio: ut sit pater omnium tium, ut deputetur et illis ad iustitiam. ut Sicut Abraham, inquit, credidit deo et deputatum est illi ad iustitiam. intelleg
Abbreviated transcription (Latin):
na fiduciã confirmo. ita fucurum sit sꝑita
sp̃it neq .n. et ñc quia corpꝰ dicitur aĩale
corporis ualeat tũc sp̃s nost̾ nosse coͣrliã.
ueq .ii. et deus talia ꝑ sensus corͥs nouit.
et multa alia que in hac qͦstione mou̾e
possunt. fateor me ñdumm alicubi legisse
quod mͥ suffice̾ existimarem. siue addiscẽd̾
sine ad docendum. Hac ꝑ hoc si nõ displic
huic frutͥ mea qualiscũq cautela: int̾m
ꝓptꝰ quod scͥptum est. qm̃ uidebimꝰ deum
sicut est. ꝙͫ possumꝰ cor mundũ ad illam u¬
siõnem ip̃o adiuuante p̃pemus. De corꝑe

Expanded text:
na fiducia confirmo, ita futurum sit spiritna fiducia confirmo, ita futurum sit spiritspiritum — neque enim et nunc, quia corpus dicitur animale,corporis ualeat tunc spiritus noster nosse corporalia — neque enim et deus talia per sensus corporis nouit — et multa alia, quae in hac quaestione mouere possunt, fateor me nondum alicubi legisse, quod mihi sufficere existimarem sine ad discendum sine ad docendum. Ac per hoc, si non displicet huic fratri mea qualiscumque cautela, interim, propter quod scriptum est: Quoniam uidebimus eum, sicuti est, quantum possumus, cor mundum ad illam uisionem ip
Abbreviated transcription (Latin):
atq seruata. diligenti et tranquilla cona¬
deratõne querendũ. uł discendum. uł docẽ¬
dum. Neq .n. quoꝵlib disput᷑a ͤ ᷤ quãuis ca¬
tholicoꝵ et laudatoꝵ hoĩnũ uelut scͥpt᷑aͣs
caonicas hr̃e debemꝰ: ut nob̾. nõ liceat sal¬
ua honorificentia que illis debetur hoĩbus.
aliquid in eoꝵ scͥptis imꝑꝓbare atq respuere.
torum cõmemoraui. ambłi. hierominni.
athanasii. gregorii. et si qua alioꝵ talia le¬
ge̾ potu. que cõmemo longũ putam. dm̃
nõ eẽ corꝰ nͨ forme humane hr̃e m̃bͣ neo
eum eẽ ꝑ locoꝵ spacia. diuisiͭ ͤ ⁊ eẽ nͣ ĩcom
iisus eẽ narratur: maditorio diũ ĩ cõcus¬
se credo et ꝙͫ ip̃e donat intelligo. De spiri¬
tali aut̃ cor ͤ quod in resurrectõne hẽbiinꝰ.
qnͣtam capiat in melus cõmutationem:
ut ͫ iñ simpli ͭ ͤ sp̃scedat. ut totꝰ homo iam
sp̃s sit. an quod magis puto. sed ñdum ple¬

Expanded text:
atque seruata diligenti et tranquilla consatque seruata diligenti et tranquilla consideratione quaerendum uel discendum uel docendum. neque enim quorumlibet disputationes quamuis catholicorum et laudatorum hominum uelut scripturas canonicas habere debemus, ut nobis non liceat salua honorificentia, quae illis debetur hominibus, aliquid in eorum scriptis inprobare atque respuere, torum commemoraui, Ambrosii, Hieronymi, Athanasii, Gregorii, et si qua aliorum talia legere potui, quae commemorare longum putaui, deum non esse corpus nec formae humanae habere membra nec eumuisus esse narratur, in adiutorio domini inconcusse credo et, quantum ipse donat, intellego. De spiritali autem corpore, quod in resurrectione habebimus, quantam capiat in melius commutationem, utrum in simplicitatem spiritus cedat, ut totus homo iam spiritus sit, an, quod magis puto, sed nondum ple
Abbreviated transcription (Latin):
qui dñt deũ hr̃e menbra que ⁊̃ nos hẽmus.
u̾bi cã. Dr̃ deus habere oculos. oculi domimi
respiciunt oͣ. manus doͥ facit oͣ. et audiuit
inquit adam sonum pedumdoͥ de ambii ͭ ͥ ᷤᷤ
inparadiso. hͨ simplr̃ audiunt. ⁊ hunas in¬
becillitates ad dei magnificenciam referũt
Ego aut̃ dico qd̾ deus totꝰ oculus est. totꝰ ma¬
nus est. totꝰ pes est. totus ocłs est. quia omĩa
uidet. Totus manꝰ est quia oꝰ oꝑatur. Gotus
pes est. quia uͥq est. Ergo iudete quid dicat.
qͥ plantauit auren ñ iudiet: et nõ d ͭ qui
plantauit gͦ ip̃e aurem nõ ht̃. Nõ dixit.gͦ
rem nõ audiet. Qͥ fuxit oculos nõ conside¬
rat: menbͣ tulite efficiencias dedit. ħ omĩa
de lẽis eoꝵ. ⁊ latinorum et gcoꝵ qui pͥores
nob̾ incatho ecc̃a iuuentes diuina elaiͥa
tractauerunt: ideo cõmemoͫ. irbitͥtus sũ:
ut sciat iste frater si ꝙͥ alr̃ qmͣ isti sencit.
deposita dissensionis amaritudĩe et frat̾ue
caritatis suauitate in integrum resticuta

Expanded text:
qui dicunt deum habere membra, quae etiam nos habemus. uerbi causa dicitur deus habere oculos: oculi domini respiciunt omnia; manus domini facit omnia; et audiuit, inquit, Adam sonum pedum domini deambulantis in paradiso. haec simpliciter audiunt et humanas inbecillitates ad dei magnificentiam referunt. ego autem dico, quod deus totus oculus est, totus manus est, totus pes est. totus oculus est, quia omnia uidet; totus manus est, quia omnia operatur; totus pes est, quia ubique est ergo uidete, quid dicat: Qui plantauit aurem, non audiet? et non dixit qui plantauit, ergo ipse rem, non audiet? qui finxit oculum, non considerat? membra tulit, efficientias dedit. Haec omnia de litteris eorum et Latinorum et Graecorum, qui priores nobis in catholica ecclesia uiuentes diuina eloquia tractauerunt, ideo commemoranda arbitratus sum, ut sciat iste frater, si quid aliter quam isti sentit, deposita dissensionis amaritudine et fraternae caritatis suauitate in integrum restituta
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ qñ eis. nõ obedimꝰ. dum nõ regnat peccatũ
in nr̃o mortali cor ͤ ad obediendum desidiĩs
eius nͨ exhibemꝰ menbra nr̃a arma iniqͥ¬
tatis pcc̃o. In qua iusticia nõdum consũ¬
inata ꝑ seu̾ant᷑ ꝓficientes: ad eius consuma¬
cionem qñq ueniemꝰ: ubi pcc̃i concupu᷑¬
.ni. lex posuit. dicendo nõ concupisces. nõ qd̾
hic ualeamꝰ. s ad quod ꝓficiendo tendamꝰ
Uerum hoc fit nõ lege que hoc imꝑat. Nõ¬
lr̃a qu iubet᷑ s sp̃u quo donat᷑. Nõ gͦ m̾i¬
tis oꝑantis hoĩs. s largientis gͣ saluatoris.
Utilitas itaq legis est ut hoĩem de sua in¬
firm conuincat: et gr̃e medicinam que
in xp̃o est implorare compellat. Om̃is .n. qͥ
inuocauerit nͣdoͥ saluus erit. Quomͦ gͦ ĩ uo¬
cabunt inquem nõ crediderunt. Quomodo
credent ei quẽ nõ audierunt: unde paulo

Expanded text:
tum in nostro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius nec exhibemus membra nostra arma iniquitatis peccato. in qua iustitia nondum consummata perseueranter proficientes ad eius consummationem quandoque ueniemus, ubi peccati concupnim lex posuit dicendo: Non concupisces, non quod hic ualeamus, sed ad quod proficiendo tendamus. uerum hoc fit non lege. quae hoc imperat, ra. qua iubetur, sed spiritu, quo donatur, non ergo meritis operantis hominis sed largientis gratia saluatoris. utilitas itaque legis est, ut hominem de sua infirmitate conuincat et gratiae medicinam, quae in Christo est, implorare compellat. omnis enim, qui inuocauerit nomen domini. saluus erit. quo modo ergo inuocabunt, in quem non crediderunt? quo modo cr
Abbreviated transcription (Latin):
quos iudeat᷑ substãcia. que ñ ꝑ locoꝵ spatia
uł diffimdit᷑ uł finit᷑. alibi hñs aliam ꝑtẽ.
alibi aliam mmiore loco minorem. ĩ maio¬
re maiorem. s uͥq incorͣlit̾ tota est: longe
ta mortalitate atq corruptõne ⁊ ponderis
gͣuitate aᵈ erũt. s muͣtutem ip̃iꝰ m̃tis qͦdam
mͦ conu̾tentur: si iudere poterunt qͦmͦ tũc
menti. nc̃ autem nͨ ip̃i menti uidere cõces¬
sum est. Si .n. mutatis moribꝰ dicimꝰ hoĩen
nõ eẽ qui fuit: sidemq mutatis etatibꝰ ip̃
corpus dicimꝰ nõ eẽ qd̾ fuit: qͣnto magis ip¬
sum nõ erit tanta comu̾sione mutatũ. utt
nõ solum ĩ mortalit̾ uuat. uerũ ⁊̃ in iusi ͥ ͤ
uideat: Qua ꝓpt̾ si uidebũt deum ñ istiꝰ cołs
oculi indebut᷑ qr ⁊ in hoc ñ erit ip̃m corpꝰ
usq ad illã utm poͫ q mutatum. Et nõ ẽ
tũc in mortule. s uc̃ aggͣuans aĩam: tumo
ulło pontere ad omneni motum erit facil¬
luũ. Nd indenda uero ea que locoꝵ spaciis

Expanded text:
ur illa substantia, quae non per locorum spatia uel diffunditur uel finitur alibi habens aliam partem alibi aliam, in minore loco minorem in maiore maiorem, sed ubique incorporaliter tota est, longe ta mortalitate atque corruptione et ponderis grauitate aliud erunt, sed in uirtutem ipsius mentis quodam modo. conuertentur, si uidere poterunt, quo modo tunc menti nunc autem nec ipsi menti uidere concessum est. si enim mutatis moribus dicimus hominem non esse, qui fuit, si denique mutatis aetatibus ipsum corpus dicimus non esse, quod fuit, quanto magis ipsum non erit tanta conuersione mutatum, ut non solum inmortaliter uiuat, uerum etiam inuisibilem uideat! quoculi videbunt; quia et in hoc non erit ipsum corpus usque in illam vim potentiamque mutatum: et non est tunc immortale; nunc aggravans animam, tunc nullo pondere ad omnem motum erit facillimum: ad videnda vero ea quae locorum spatiis
Abbreviated transcription (Latin):
nõ accepissent: sed ⁊̃ p̃uaricatores quod nõ
essent. nͥ legem accepisent. Sic .ii. alio loco
d ͭ. Ubi lex non est: nͨ p̃naricatio: Lex gͦ sb̾¬
intͣuit. acuti iise alibi restat᷑: ut habũ daret
delictum. Ubi aut̃ habundauit delictũ sr̃¬
habũdauit. grã. Hec ẽ gͥ utilitas legis qr os¬
tendit hoĩem sibi ipm ut sciat in firmitatẽ
suam: ex uideat ꝙ̃ admodũ ꝑ pro hibitõnẽ
augeat᷑ pocius darnał cõcupiscẽçia qmͣ sa¬
net᷑. Appecũtur .n. ardencius qͦ uetantur:
dum io qd̾ spiritalit̾ iubetur carnalis obsꝰ¬
uare compellit̾. Ut aut̃ sit spiritalis. qui
legem impleat spiritulem: nõ fit ip̃a lege.
s gͣ. hoc est nõ imperio. sed beneficiõ: nõ
iubente lr̃̾a. s uiuante sp̃u. Incipit autẽ
homo scd̾m grãm in int̾iore hoĩe renoua¬
ri: ut m̃te agat quod amat. n ͨ carni con¬
sentiat. agenti quod odit. Id est. nõ ut oĩo

Expanded text:
non accepissent. sed etiam praeuaricatores, quod non non accepissent. sed etiam praeuaricatores, quod non essent. nisi legem accepissent sic enim alio loco dicit: Ubi lex non est. nec praeuaricatio. lex ergo subintrauit, sicut alibi ipse testatur, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit delictum, superabundauit gratia. Haec est igitur utilitas legis. quia ostendit hominem sibi. ipsum, ut sciat infirmitatem suam et uideat. quem ad modum per prohibitionem augeatur potius carnalis concupiscentia, quam sanetur. appetuntur enim ardentius. quae uetantur. dum id, quod spiritaliter iubetur, carnalis obseruare compellitur. ut autem sit spiritalis. qui legem impleat spiritalem. non fit ipsa lege sed gratia, hoc est non imperio sed beneficio, non inbente littera sed iuuante spiritu. incipit autem homo secundum gratiam in interiore homine renouari, ut mente agat, quod amat, nec carni consentiat agenti, quod odit, id est non ut omnino
Abbreviated transcription (Latin):
bam: nͥ lex dr̃et nõ concupisces. Occasione
autẽ accepta pcc̃m ꝑ mandatũ oꝑatum est
in me omnem cõcupi ͭ.ͣ sñ lege .n. peccatum
mortuum est. Ego autem niuebam sñ lege
mandatum qd̾ erat in uitam: hoc eẽ inmor¬
tem. peccatũ .n. occasione accepta ꝑ manda¬
tum fefellit me: ⁊ per i̾ occidit. Itaq lex qͥ¬
dem sc̃a. et mandatũ sauctum. et iustũ et bo ͫ.¬
est. morten: ut fiat suꝑ modũ peccatum
peccans ꝑmandatum. Scimꝰ .n. qr lex sꝑita¬
lis ẽ. gͦ aut̃ carnał sum uenũdatus sub pcc̃o.
Quod .n. opor ignoro. Nõ .ii. quod uolo hoc
ago: sed quod odi rᵈ fucio. Si aut̃ quod nolo
hoc facio. cõsentõ legi qm̃ bona est. uidemꝰ
itaq in hiis apl̾icis u̾b̾ legem nõ solũ nõ eẽ
pccͣ sed ĩ eẽ sanctam. et mandatum scm.
et iustum et bo ͫꝰ. quo dictum est ñ cõcupis¬
ces. Sed pcͥcͫ ꝑ bo ͫ fullit: et ꝑ r̾ occidit eos qui
cum sint carnales. putant sus iuiribꝰ legẽ

Expanded text:
occasione autem accepta peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam; sine lege enim peccatum mortuum est. ego autem uiuebam aliquandomandat u m, quod erat in uitam, hoc esse i n mortem. peccatum enim occasione accepta per mandatum fefellit me per illud occidit. itaque lex quidem sancta et mandatum sanctum et iustum et boest mortem; ut fiat supra modum peccatum peccans per mandatum. Scimus enim quia Lex spiritualis est; ego autem carnalis sum, venumdatus sub peccato. Quod enim operor, ignoro; non enim quod volo hoc ago, sed quod odi illud facio. Si autem quod nolo hoc facio, consentio Legi, quoniam bona est . 4. Videmus itaque in his apostolicis verbis Legem non solum non esse  sed etiam esse sanctam et mandatum sanctum et iustum et bonum, quo dictum est: Non concupisces. sed peccatum per bonum fallit et per illud occidit eos, qui cum sint carnales, putant suis uiribus legem
Abbreviated transcription (Latin):
Scd̾m deitatis aut̃ sue ꝓpͥetatem omĩno de¬
sicut moysi cũ quo facie ad faciem loqbat᷑.
alicuiꝰ conspicabilis mͦ dispositõne assũpta.
salua sua inuisibłitate iuderi potuisse. Hoc
est quod ⁊̃ nr̃ dicit ambrosius et ꝑrem ⁊ . fi.¬

Expanded text:
secundum deitatis autem suae proprietatem omnino desecundum deitatis autem suae proprietatem omnino desicut Moysi, cum quo facie ad faciem loquebatur, alicuius conspicabilis materiae dispositione adsumpta salua sua inuisibilitate uideri potuisse. hoc est, quod etiam noster dicit Ambrosius et patrem et fi
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. nõ solũ prĩs diuiuͭ ͤ. sed ne filii quiden t
sp̃s sanctꝰ qͥ una in tͥuitate nͣ ẽ posse oculoscar¬
nis aspic̾e. sed oculos m̃tis de quibꝰ ipe saluator¬
ait. Beati mundo corde: qm̃ ip̃i dm̃ iudebũt.
Quid hac maifestucõne lucidius: si. n tm̃
carnem iam nõ eẽ appellandam cum corpus
fuerit spiritale: Addendo gͦ et dicendo. sed o¬
culos m̃tis: ab om̃i gen̾e cor̾s alienauit huiꝰmõ
uisionem. ¶le quis autem putaret. eũ tãtũ
de p̃senti tempore locutum: subiecit ⁊̃ domi
sentis. s future uisionis ꝓromissio decłatur:
Beati mundo corde: qm̃ ip̃i deum uidebũt:
Deatissimꝰ quoq athanasius. alexand̾nus ep̃t
cum ag̾et adu̾sus arrianos qͥtm̃mꝰ deũ prẽm¬
inuisibilem dñt. filum u̾o ⁊ spm̃ sanctum
insibiles ꝑutant. equalem tͥnitatis inuisibi.
scͥpturam sanctarũ testimoniis et diligẽtia
sue disput᷑ ᷤ asseruit: in stantissime suadẽs
deum nõ esse uisum. nͥ assumptõne creat᷑e.

Expanded text:
imus, non solum Patris divinitatem, sed ne Filii quidem et Spiritus sancti, quia una in Trinitate natura est, posse oculos carnis aspicait: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt\'. quid hac manifestatione lucidius? si enim tantum carnem iam non esse appellandam, cum corpus fuerit spiritale. addendo ergo et dicendo \'sed oculos mentis\' ab omni genere -corporis alienauit huius modi uisionem. ne quis autem putaret eum tantum de praesenti tempore locutum, subiecit etiam dosentis sed futurae uisionis promissio declaratur: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt. Beatissimus quoque Athanasius, Alexandrinus episcopus. cum ageret adunt, filium uero et spiritum sanctum uisibiles putant. aequalem trinitatis inuisibilitatem scripturarum sanctarum testimoniis et diligentia suae disputationis adseruit instantissime suadens deum non esse uisum nisi adsumptione creaturae,
Abbreviated transcription (Latin):
solum hõ. nͨ an ᷝ ͥ nͨ throni. nͨ potestutes. nec
tura potest aspic̾e̾ catorem suũ. hiis u̾bis ui
doctissimꝰ satis ostendit. quid ⁊̃ de futuro scło
senserit. quod ad hanc rem ꝑtinet. Qnͣtũlib
.n. ocłĩ corporis nr̃i mutentur in meliuis: au¬
geloꝵ oculis equabuntur. Hic aut̃ et ip̃ĩs ⁊
nuu̾se om̃ino celesti creature. muisibilẽ
naturam d ͭ eẽ creatoris. Aut si ⁊ huic sit qͤstio.
et infert᷑ ulla dubitatio. ut  nõ sunꝰ flturi
a nͥ ᷤ potõres ip̃iꝰ domumi ẽ hĩc aperta sentẽcia.
uͥ ait de resurrturis in regnum erunt eqͣleᷤᷤ
angelis dei. Unde idem ipẽ sc̃s hie rominus
alibi sic d ͭ. Homo gͥ: dei faciem uidere non
potest. Augeli aut̃ ⁊̃ minimoꝵ in eccła sẽꝑ

Expanded text:
 nec angeli nec Throni nec Potestates nec tura potest aspicere creatorem suum\'. his uerbis uir doctissimus satis ostendit, quid etiam de futuro saeculo senserit, quod ad hanc rem adtinet. quantum libet enim oculi corporis nostri mutentur in melius, angelorum oculis aequabuntur. hic autem et ipsis et uniuersae omnino caelesti creaturae inuisibilem naturam dixit esse creatoris. aut si et hinc fit quaestio et infertur ulla dubitatio, utrum non simus futuri angelis potiores, ipsius domini est hinc aperta sententia, ubi ait de resurrecturis in regnum: Erunt aequales angelis dei. unde idem ipse sanctus Hieronymus alibi sic dicit: \'Homo igitur dei faciem uidere non potest; angeli autem etiam minimorum in ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ doceri potest quod caritas coͣrͣlibus oculis ali¬
qñ uidebit᷑: poterit fortassis et deꝰ. Si autem
ista nũqmͣ poterit. inulto nmꝰ ip̃e fons eius.
uł si quid dͥ excellentius et cõueniꝰ de tãta re
pocest. Magni quidem uiri. ⁊ in scͥptis scĩs doc¬
tissimi. qͥ płimũ ecclesiam et bona studia fi¬
delium suis lris adiuuerũt: uͥ eis occasio data
est. dixerunt inuisi ͤ dñi inuisi ͭ mnderi. Hoc ẽ¬

Expanded text:
ergo doceri potest, quod caritas corporalibus oculis aliergo doceri potest, quod caritas corporalibus oculis aliquando uidebitur, poterit fortassis et deus; si autem ista numquam poterit, multo minus ipse fons eius uel si quid dici excellentius et conuenientius de tanta re potest. Magni quidam uiri et in scripturis sanctis doctissimi, qui plurimum ecclesiam et bona studia fidelium suis litteris adiuuerunt, ubi eis occasio data est, dixerunt inuisibilem deum inuisibiliter uide
Abbreviated transcription (Latin):
fratres sumus. Ad locũ in quo hĩtat ideo
mͥ nõ putaui eẽ ueniendũ: ne spͤtaculum
fat̾emus. ridendin aliens. nris dolendũ.
nob̾ pudendum. Per tuam scĩt atem et
caritateni. totũ recte agi potest. Ab illo
quippe agitur: qui ꝑfiden suam hĩtat in
corde tuo. Quem credo quod nõ spernat
ite: cũ agnoscit inse. Ego certe ĩ hac cã
ipe ut asꝑo quode ͥ imꝑari nouit. ab eo
met᷑ ip̃is siquis adu̾sus aliquẽ habet qͦre¬
lam. sicut ⁊ deus in xp̃o tonauit uob̾. Ecto¬
te gͦ nuitatores dei sicut filii dilfissim. et
ambulate in caritate sicut ⁊ xp̃c dilexit uo̾.
In hac caritate ambulantes: sicut diligen¬
ciue possumꝰ. de sꝑitalicor ͤ qd̾ in resuri ͨ tõe
habebimꝰ concordit᷑ in quiramꝰ. Quia ⁊ siꝙͥ
alit᷑ sapmiꝰ:. Hoc qͦ nob̾ deus reuelabit. si
ĩ illo maneamꝰ. Qui aut̃ manet ĩ cartate.
in deo manet et d̾s ĩ illo manet. qr deus caritas

Expanded text:
corpore fratres sumus. Ad locum in quo habitat, ideo corpore fratres sumus. Ad locum in quo habitat, ideo mihi putavi non esse veniendum, ne spectaculum faceremus ridendum alienis, nostris dolendum, nobis pudendum. Per tuam sanctitatem et charitatem totum recte agi potest: ab illo quippe agitur, qui per fidem suam habitat in corde tuo; quem credo quod non spernit in te, cum agnoscit in se. Ego certe in hac causa, ipse, ut spero, quod sibi imperari nouit ab eo, metipsis, si quis adversus aliquem habet querelam, sicut Deus in Christo donavit vobis, itte ergo imitatores dei sicut filii dilectissimi et ambulate in caritate, sicut et Christus dilexit uos. in hac caritate ambulantes, si quid diligentius possumus, de spiritali corpore, quod in resurrectione habebimus, concordithoc quoque nobis deus reuelabit, si in illo maneamus. qui autem manet in caritate, in deo manet et deus in illo manet, quia deus carita
Abbreviated transcription (Latin):
Eut .n. istiꝰ erũt ⁊ nõ indebunt. aut ñ erũt
istiꝰ si uidebũt. qm̃ tanta cõmutatõne lõge
alt̾ͥus cor̃s erunti sed patus sum si ꝙ de hac
re melius nouit hic fr̃. uł ab ip̃o uł ab illo a
scͥpsi. In qua dum essem ĩ admonendo solli¬
citus qm̃ noĩbꝰ tacitis conscͥpsi. in corripiẽdo
inimꝰ atq in prouidus fui: nͨ frat̾nam nec
accuso: Ignoscatur peto. R ecordet᷑ nrãm
diltsnẽ pstinam: ⁊ obluuscatur offensionẽ
nouam. Faciat certe ꝙ me nõ fecisse suscẽ¬
suit. Hẽat leuitatẽ indanda uenia qmͣ ego
in illa epła conscͥbenda ñ hũi. Hoc ꝑtuam
caritatem rogo: qd̾ p̃sens p̾sentem rogare
uolueram. si eus hẽrem copiam. Quod cũ
conatꝰ essem: scͥbente ad eũ uiro uenerad
nobisq om̃ibꝰ honore p̃fe̾ndo uenire nolu.
tũ illic fac fidem ꝙͣ potes.: qui p̃sens faciliꝰ
sione aĩ euis tecũ fuerim collocutꝰ. Nomi̾t
qmͣ nõ eum contempnam: ⁊ ꝙͣͫ in illo dm̃

Expanded text:
ut non erunt istius, si uidebunt, quoniam tanta commutatione longe alterius corporis erunt. Sed paratus sum, si quid de hac re melius nouit hic frater, uel ab ipso uel ab illo, a scripsi. in qua dum essem in admonendo sollicitus, quamuis nominibus tacitis in corripiendo nimius atque inprouidus fui nec fraternam et accuso; ignoscatur, peto; recordetur nostram dilectionem pristinam et obliuiscatur offensionem nouam. faciat certe, quod me non fecisse suscensuit; habeat lenitatem in danda uenia, quam ego in illa epistula conscribenda non habui. hoc per tuam caritatem rogo, quod praesens praesentem rogare nolueram, si eius haberem copiam. quod cum conatus essem, scribente ad eum uiro uenerabili nobisque omnibus honore praeferendo uenire noluit tu illi fac fidem quantum potes, qui praesens faciliussione animi ejus tecum fuerim collocutus. Noverit quam non eum contemnam, et quantum in illo Deum
Abbreviated transcription (Latin):
noticiam qua innotescit. Et si quid a eadẽ
scͥptura tale cõmemorat: puto spiritalit̾
intelligendum. Neq hoc ego tĩ. aut ego
pͥor: sed om̃s qͥ qualicũq sꝑitali intelłi resi¬
stut eis. qui obhoc anthropomoͬphi noĩant᷑
Ex quoꝵ lr̃is ne multa cõmemo  maiores¬
moras fucig᷑m: Hoc unum scĩ hieronimi
ĩ t̾pono. ut nouit iste frat̾ nõ se de hac re me¬
cum magis qmͣ cũ pͥoribꝰ ag̾e̾ deb̾e. siquid eũ
contra ꝑmouet: Cũ gͦ ille uir inscͥptis doc¬
tissimus psalmũ expon̾et uͥ dcm est intel¬
ligice gͦ qui insipientes estis irppło. et stulti
aliqũ sapite. qui plantauit aurem ñ audi

Expanded text:
notitiam qua innotescit; et si quid aliud eadem notitiam qua innotescit; et si quid aliud eadem Scriptura tale commemorat, puto spiritualiter intelligendum. Neque hoc ego tantum, aut ego prior, sed omnes qui qualicumque spirituali intelligentia resistunt eis qui ob hoc Anthropomorphitae nominantur. Ex quomoras faciam; hoc unum sancti Hieronymi interpono, ut noverit iste frater non se de hac re mecum magis quam in prioribus agere debere, si quid eum contra permovet. Cum ergo ille vir in Scripturis doctissimus psalmum exponeret, ubi dictum est: Intelligite ergo, insipientes in populis, et stulti, aliquando sapite. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
indere. statim ut ostenͭ quare dixerit qui
um uidere impiꝰ. quia cor mundare non
uult quo ille uideri poterit: secutꝰ adiũxͥ
et ait. N ͨ i loco deus ur̃ sed corde mũdo.¬
uisu. nec tactu tenetur. nec auditur af¬
fatu. nͨ sentit᷑ incessu. Qͥbus u̾bis beatꝰ
ambrosuis uoluit admon̾e. quid debant
hoĩes pp̃are qui deum uolunt uidere: hoc
est. cor mundare ꝑ fidem que ꝑdilectionẽ
oꝑatur. dono sp̃c sancti: unde pignus ac¬
cepiius. quo illam uisionem desiderare
scͥptura cõmemorat. ne quisqmͣ scdm car¬
nic huiꝰ formam et figuram nos eẽ crede̾t
similes deo: ꝓpt̾ea eatem scͥptura et alas
hrẽ. dñi dixit: quas nos utiq ñ hẽmꝰ. Sic̃
gͦ alas cum audimꝰ. ꝓtectõnem intelligi¬
mus: sic ⁊ cũ audimus manꝰ. oꝑationẽ in¬
tellig̾e debemus. Et cum audimꝰ pedes: p̃¬
sentationem. Et cum audimus oculos: ni¬
sionem qua cognoscit. Et cũ audimꝰ fuciẽ:

Expanded text:
uidere, statim, ut ostenderet, qua re dixerit qui uidere, statim, ut ostenderet, qua re dixerit qui um uidere impius, quia cor mundare non uult, quo ille uideri poterit, secutus adiunxit et ait: \'Nec in loco deus uidetur sed mundoisu, nec tactu tenetur, nec auditur affatu, nec sentitur incessu . Quibus verbis beatus Ambrosius voluit admonere quid debeant homines praeparare qui volunt Deum videre; hoc est, cor mundare per fidem quae per dilectionem operatur, dono Spiritus sancti, unde pignus accepimus, quo illam visionem desiderare Scriptura commemorat, ne quisquam secundum carnis hujus formam et figuram nos esse crederet similes Deo, propterea eadem Scriptura et alas habere Deum dixit , quas nos utique non habemus. Sicut ergo alas cum audimus, protectionem intelligimus: sic et cum audimus manus, operationem intelligere debemus; et cum audimus pedes, praesentationem; et cum audimus oculos, visionem qua cognoscit; et cum audimus faciem,
Abbreviated transcription (Latin):
eũ. et ostendam illi me ip̃m. cũ añ oculos
hominũ conspicius loqu̾etur: uñ aut̃ i¬
uisi ͥ mdentur. nͥ oculis cordis. De quibꝰ paulo
añ dͥ quid hieroniiꝰ senserit ad uidendum
deũ: Huic ͤ ⁊̃. quod memoratus mediolanẽ¬
sis ep̃s in ip̃a resurr ectõne dixit. ñ facile
eẽdeum uidere nͥ hiis qui mundo sũt corde.
Et ideo scͥptum eẽ: beati mũdo corde. qr ip̃i
deum intebũt. Qnͣtos beatos inquit iã
numerau̾at: et tñ eis uidendi deum nõ
et d ͭ si gͦ hi qui mundo sũt corde deuitrui¬
debunt: utiq alii nõ uidebunt ⁊ ne alios¬
acciꝑemꝰ. de quibꝰ dictũ est. beati paupes.
beati m̃ites. et c̾. continuo sub iũxit. Neq
.n. indigni deum uidebũt. Indignos utiq
illos uolens intelligi. qui licet resurgãt
deũ uidere nõ poterut: qm̃ ad dampnati¬
onem resurgent. qr ꝑ fidem ueram que
ꝑdilectionem oꝑatur cormũdate nolue
noluerit. potest deum iudere. Deinde
quia occurrebat ⁊̃ om̃s impios uelle dm̃

Expanded text:
m illi, cum ante oculos hominum conspicuus loqueretur. unde autem inuisibilia uidentur nisi oculis cordis, de quibus paulo ante dixi, quid Hieronymus senserit ad uidendum deum? Hinc est, quod etiam memoratus Mediolanensis episcopus in ipsa resun-ectrone dixit non facile esse deum uidere nisi his, qui mundo sunt corde, et ideo scriptum esse: Beati mundo corde, quia ipsi deum uidebunt. quantos beatos\', inquit, iam numerauerat et tamen eis uidendi deum non ergo hi qui mundo sunt corde deum uidebunt, utique alii non uidebunt; nedictum est, Beati pauperes, Beati mites, continuo subjunxit: Neque enim indigni Deum videbunt. Indignos utique illos volens intelligi, qui licet resurgant, Deum videre non poterunt; quoniam ad damnationem resurgent, quia per fidem veram quae per dilectionem noluerit. potest deum uidere\'. deinde, -quia occurrebat etiam omnes impios uelle deum
Abbreviated transcription (Latin):
dubitamus. quod hõ int̾ior uidebit eum̃
qui mͦ solꝰ potest iudere caritatem que cũ
laudaret᷑ dcm̃ ẽ. deuscaritas ẽ: solus indere
potest pacẽ ⁊ scĩacationem. sñ qua nemo
pot̾it indere deum. Neq .ii. caritatẽ. pacẽ.
scificationem. et si qua similia. uidet modo
ullus ocłs carus. Que tñ oĩa iam uidet ꝙͣ
potest oculꝰ m̃tis. tanto purius qnͣto purior.
ut sñ dubitatione deum nos uisuros esse
credamꝰ. siue inueniamꝰ. siue nõ inuenianiꝰ.
quod de q̃li ͤ futuri corporis querimus: cũ tũ
cosꝰ resurrecturum. et ĩ mortale atq ĩcorrup
sentẽcias aꝑtissimas firmissimasq retinemꝰ.
diero docentem. ita ut ille qͦs placidus me au
mearimi qua eum nõ in merito offensũ eẽ
didici. ueniam mͥ ab illo impetres: ⁊ me res¬
cͥptis dño adiuuante letifices.

Expanded text:
dubitamus, quod homo interior uidebit deum, dubitamus, quod homo interior uidebit deum, qui modo solus potest uidere caritatem, quae cum laudaretur, dictum est: Deus caritas est, solus potest uidere pacem et sanctificationem, sine qua nemo poterit uidere deum. neque enim caritatem, pacem, sanctificationem et si qua similia uidet modo ullus oculus carnis; quae tamen omnia iam uidet, quantum potest, oculus mentis tanto purius quanto purior, ut sine dubitatione deum nos uisuros esse credamus, siue inueniamus siue non inueniamus, quod de qualitate futuri corporis quaerimus, cum tamen corpus resurrecturum et inmortale atque incorrupsententias apertissimas firmissimasque retinemus. diero docentem ita, ut ille quoque placidus me audmearum, qua eum non inmerito offensum esse didici, ueniam mihi ab illo impetres et me rescriptis domino adiuuante laetifices.
Abbreviated transcription (Latin):
inquisitio diligentior tantam futuram
corporis mutationem ut possit uidere ĩ¬
iusibilia: nõ ut opimor talis poͣ corꝑis. mẽ¬
ti auferret iusionem. ut ext̾ior hõ deum
uidere tunc possit. nõ possit interior. qͣsi
tm̃ foris sit deus ad hoĩem. et intus ñ sit
in hoĩe. cum aꝑtissime scͥptum at ut tͥ
deus oͦ in omĩbꝰ. Aut ita sit uitus ille qͥ
sñ ullis locoꝵ spacus uͥq totꝰ ẽ. ut foris tm̃
uideri ab ext̾iore hoĩe possit. intus aut̃
ab int̾iore nõ possit. Que si absurdissime
senciunt᷑ mag̾ .i. sancti pleni erint deo.
ñ manes int̾ͥnsetus ab cͥcumdabunt᷑ extͥn.¬
secus.nec ceci inttinsecus eum quo plemi er̃t
nõ iudebunt. et tñ formsecus oculati eum
quo cͥcudabunt᷑ iudebũt: restat ut ĩ t̾rm
de uisione dei scd̾m interiorem hoĩem cer¬
tissimi sumus. Si autẽ t̃ corpus mira cõmu¬
tatione hoc ualuerit. aliud accedet. ñ tͦal
scedet: Melius gͦ id affirmamꝰ uñ ñĩine

Expanded text:
inquisitio diligentior, tantam futuram corporis mutationem, ut possit uidere inuisibilia, non, ut opinor, talis potentia corporis menti auferet uisionem, ut exterior homo deum uidere tunc possit, non possit interior, quasi tantum foris sit deus ad hominem et intus non sit in homine, cum apertissime scriptum sit: Ut sit deus omnia in omnibus, aut ita sit intus ille, qui sine ullis locorum spatiis ubique totus est, ut foris tantum uideri ab exteriore homine possit, intus autem ab interiore non possit. quae si absurdissime sentiuntur — magis enim sancti pleni erunt deo, non inanes intrinsecus ab illo circumdabuntur extsecus nec caeci intrinsecus eum, quo pleni erunt, non uidebunt et tantum forinsecus oculati eum, quo circumdabuntur, uidebunt —, restat, ut interim de uisione dei secundum interiorem hominem certissimi simus. si autem etiam corpus mira commutatione hoc ualuerit, aliud accedet, non illud abscedet. Melius ergo id adfirmamus, unde minime
Abbreviated transcription (Latin):
formamur a gła igłam. tunqmͣ a domini
spũ. Licet faciem dei iuxta nat᷑e sue ꝓpͥetatẽ
nlła uideat creatura: et tũc m̃te cernatur
qñ inuisibił creditur. In hiis uerbis hoĩs dĩ
multa consid̾anda sunt. Primũ qr scd̾m a¬
ꝑtissimam domini sentenciam ⁊̃ ip̃e sentit.
tunc nos insuros faciem der. cum mangeloᷤ
ꝓfec̾imus. id ẽ angelis eqͣles ftĩ fuerimus qd̾
erit utiq in resurrtõne mortuoꝵ. De inde a
postolico testimono satis aꝑuit ñ ext̾ioris
sed interioris hoĩs faciem intelligendum c̃
indebimus facie ad faciem. De facie quippe
cordis loquebat᷑ apłs: cũ diceret quod hinc
cõmemorauit. slos aut̃ reuelata faciegłi¬
am doͥ speculances in eandẽ ymaginẽ tnͣsfor
eũdẽ locum. et attendat unde apłus loque¬
batur. De uelamine scilie quod manet in
lectione ueteris testamenti donec quisq
tnͣseat ad xp̃m ut auferat᷑ uelanĩ. Ibi qͥppe d ͭ
Nlos aut̃ reuelata facie głam doͥ speculãtes.

Expanded text:
oriam, quasi Al. tamquam a Domini spiritu . Licet faciem Dei juxta naturae suae proprietatem nulla videat creatura: et tunc mente cernatur quando invisibilis crmulta consideranda sunt: primum quia secundum apertissimam domini sententiam etiam ipse sentit tunc nos uisuros faciem dei, cum in angelos profecerimus, id est aequales aequales facti fuerimus, quod erit utique in resurrectione mortuopostolico testimonio satis aperuit non exterioris sed interioris hominis faciem intelligendam, cum videbimus facie ad faciem: de facie quippe cordis loquebatur Apostolus, cum diceret quod hinc commemoravit, Nos autem revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transforeumdem locum, et attendat unde Apostolus loquebatur; de velamine scilicet quod manet in lectione Veteris Testamenti, donec quisque transeat ad Christum, ut auferatur velamen. Ibi quippe dicit, Nos autem reuelata facie gloriam domini speculantes,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ẽ umbͣ futuroꝵ. uerũ ⁊̃ illa qͤ in lege itu
p̃cepta sũt ut ualeant ad informandos mo¬
res fidelium. id ẽ ut ab negantes ĩpietatem
cipit. sic ampletit᷑. ac obseruanda esse nõ
sit. merito querit᷑. Quod quidẽ si ñ carne
s spũ hoc ẽẽ intlłigit᷑: nõ debet ip̃m nom̃¬

Expanded text:
quod est umbra futurorum. uerum etiam illa, quae in lege ita quod est umbra futurorum. uerum etiam illa, quae in lege ita praecepta sunt. ut ualeant ad informandos mores fidelium. id est abnegantes impietatem cipit, sic amplectitur, sic obseruanda esse non sit, merito quaeritur. quod quidem si non carne sed spiritu hoc esse intellegitur, non debet ipsum nom
Abbreviated transcription (Latin):
quod ignorantes dei iusticiam ⁊ suam uolen¬
tes constituere. iusticie dei nõ sũt subiecti:
Dei quippe dixit iusticiam. que hoĩ ex deo ẽ.
suam uͦ qua putant sͥ suffic̾e ad facienda ñ¬
data sñ adiutorio ⁊ dono eius qui legem dedit.
uiribꝰ diuina exictiment impłe mãdata. Ac
si ⁊̃ ip̃i ignorantes dei iusticiam. ⁊ suam uo¬
lences constituere: iusticie dei nõ sũt subiͤti.
Et nõ quidẽ noĩe s tñ errore uidaizant. Hoc
qͥ recenti iudicio dei ꝑ diligentes ⁊ fideles ser
isto carnali et aiãli. atq ideo ñ in nu̾to rep̃¬
hensi ͥ atq dampnaͣ iudaistuo. eẽ querit alie¬
nus: ñ solum uet̾es illas obseruationes a se fa¬
cere de bet alienas. que iam reuelato testam̃to
nouo. postea qmͣ uenerũt ea que ꝑ illas signi¬
ficabantur eẽ uentura. ꝓcłdubio eẽ necessa¬
ria destiterũt. ut nõ iudicet᷑ incibo ⁊ ĩpotu.
et ĩꝑte diei festi. ⁊ neomenie et sabbatorũ

Expanded text:
quod ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. dei quippe dixit iustitiam, quae homini ex deo est. suam uero, qua putant sibi sufficere ad facienda mandata sine adiutorio et dono eius, qui legem dedit. uiribus diuina existiment implere mandata. ac sic etiam ipsi ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti et non quidem nomine sed tamen errore iudaizant. hoc qui recenti iudicio dei per diligentes et fideles seruisto carnali et animali atque ideo non inmerito reprehensibili atque damnabili Iudaismo esse quaerit alienus. non solum ueteres illas obseruationes a se facere debet alienas. quae iam reuelato testamento nono! posteaquam uenerunt ea. quae per illas significabantur esse uentura, procul dubio esse necessaria destiterunt, ut non iudicetur in cibo et in potu et in parte diei festi et neomeniae et sabbatorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ciam urãm. Scd̾m hͨ uerba apłica. ⁊̃ si se
ip̃e contin̾e uoluiss et tu uoluisses: debitũ
dampnaᷤ flagicium caderes. maritalem tͥ cõ¬
cubitum ñ negaret. Qnͣto mag̃ te qmͣ ma¬
gis subiectam eẽ decuerat. ne ipẽ qͦ in ad¬
ulterium diabolica tempta ͥ ͤrah̾etur. ĩ red¬
dendo hꝰmoĩ debito uoluntati eius obtemꝑa¬
re conuenerat: cũ tͥ uolũtatem conti᷑ accep¬
taret deus. qr ꝓpt̾ea nõ fac̾es ne piret maritꝰ.
s ut dixi omito quĩ postea tͥ nolenti s ad red
continentie pacta ip̃e consensit. et tecũ con¬
tinẽtissime diu uixit: suoq con sensu a pͨca¬
to illo quo ei debitũ carms negabas ipẽ te
ab soluit. Non gͦ iam in tua cã ista u̾titur qͦs¬
tio ut ͣ redͥre debeas ad concubitũ uiri. Quod.
.ni. deo prĩ consensu ambo noueratis. ꝑseue̾¬
usq nifnem redd̾e ambo debiustis. A quo ꝓ¬
posito si lapsus ẽ ille: tu salcem constantissi¬
me ꝑ seuerat ꝙ te ñ exortarer nͥ qr tͥ ad hoc

Expanded text:
iam uestram. secundum haec uerba apostolica. etiam si se ipse continere uoluisset et tu noluisses, debitum damnabile flagitium caderes, maritalem tibi concubitum non negaret; quanto magis te, quam magis snbiectam esse decuerat, ne ipse quoque in adulterium diabolica temptatione traheretur. in reddendo huius modi debito uoluntati eius obtemperare conuenerat, cum tibi uoluntatem continendi acceptaret deus, quia propterea non faceres, ne periret maritus! Sed hoc, ut dixi, omitto, quoniam postea tibi nolenti sibi ad redcontinentiae pacta ipse consensit et tecum continentissime diu uixit suoque consensu a peccato illo, quo ei debitum carnis negabas, ipse te absoluit. non ergo iam in tua causa ista uertitur quaestio, utrum redire debeas ad concubitum uiri. quod enim deo pari consensu ambo uoueratis, perseuein finem reddere ambo debuistis. A quo proposito si lapsus est ille, tu saltem instantissime persevera. Quod te non exhortarer, nisi quia tibi ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
locoꝵ interuallis uł spaciis diuisibilem uł ̃
uͥq totam ptale corꝰ udere possimꝰ. uolo ut
me toceat si uerũ sapit. Si aut̃ in hoc falsũ
erit ꝯͣria u̾bis meis que ĩ illa epła posui. Istiꝰ
nãq cors ocuos dͥ nõ iuisuds dm̃: hoc ĩ tuẽs
Qd̾ utiꝰ corͥs oculi omĩno ñ possũt cernere. nͥ

Expanded text:
locorum interuallis uel spatiis diuisibilem uel eubique totam per tale corpus uidere possimus, uolo, et me doceat, si uerum sapit; si autem in hoc falsum erit contraria uerbis meis, quae in illa epistula posui. istius namque corporis oculos dixi non uisuros deum hoc intuens, quod istius corporis oculi omnino non possunt cerner
Abbreviated transcription (Latin):
Et utiq si maritũ in fidelem fidelis habuis¬
ses: ag̾e ce cõu̾satõne subdita oportuit ut
eum dño lucrareris sic̃ apłi monuerunt.
Dinicto eũ quod ipãm cõtinẽtiam illo ñdũ
uolente ñ scd̾m sanam doctͥnam te susce¬
pisse cogͦui. Neq .n. cor ᷤ tui debito fraudãdꝰ
fuit: pͥus qmͣ ad iᵈ bonum qͦd superat pudi¬
titiam cõiugalẽ. tue uoluntati uoluntas
quoq eius acced̾e̾t. Nisi forte ñ legeras nec
audieras uł nõ attenderas dicentẽ apłm.¬

Expanded text:
et utique, si maritum infidelem fidelis habuisses, agere te conuersatione subdita oportuit. ut eum domino lucrareris, sicut apostoli monuerunt. Omitto enim, quod ipsam continentiam illo nondum uolente non secundum sanam doctrinam te suscepisse cognoui. neque enim corporis tui debito fraudandus fuit, priusquam ad illud bonum, quod superat pudicitiam coniugalem, tuae uoluntati uoluntas quoque eius accederet, nisi forte non legeras nec audieras uel non adtenderas ap
Abbreviated transcription (Latin):
paulo post. Nõ eum uiderũt inquid iudei ob¬
cecatum .n. erat insipiens cor eorum. Huic os¬
cẽdens unde uideat᷑. Item cum de spu sancto
loqu̾etur: int̾posuit u̾ba dm̃ dicentis. Roga
ñ pot̾ acciꝑe. quia nõ uidit eum. nͨ cognoscit
eum. Merito gͦ se iniquit incor᷑ demõstͣuit:
mꝰ: audiamꝰ. Et paulo post. Audiamꝰ gͦ ĩquit

Expanded text:
paulo post: Non eum uiderunt, inquit. Iudaei; obcaecatum enim erat insipiens cor eorum\' hinc ostendens. unde uideatur. item cum de spiritu sancto loqueretur, interposuit uerba domini dicentis: Rogabnon potest accipere, quia non uidet eum nec cognoscit eum. \'merito ergo ae, in quit, in corpore demonstrauit, mus, audiamus\'. et paulo post: \'Audiamus
Abbreviated transcription (Latin):
et nc̃ cõmoneo: ut frẽm uestrum de quo
collocuti sumꝰ uidere s iogare digneris. ut
ignoscat mͥ siquid durius ⁊ asperiũs ĩ se
nͨ uid̾e dm̃ nͨ ẽẽ isuros. Cam qͥppe aduĩxi
cur hoc dixeriur. ne stilic deus ip̃e corpeꝰ
ẽẽ credatur. et in loci spacio interualloꝵ
sic accipiatur. tanꝙͣm̃bris cors t̾minatus
sit deus. Ideo me gͦ iꝰ dixisse si penitet. ne
de ip̃o deo tam impie sentiamus. ut eũ ñ uͥ¬
q totum. s ꝑlocalia spatia diuisi ͤ existimemͦ
talia qͥrte hiis oculis nouimꝰ. Ceterũ nͨ tale de
deo sentiens: s enm in cõmut abilẽ et ĩ corͣ¬

Expanded text:
et nunc commoneo, ut fratrem nostrum, de quo conlocuti sumus, uidere et rogare digneris, ut ignoscat mihi, si quid durius et asperius in se nec uidere deum nec esse uisuros. causam quippe adiunxi, cur hoc dixerim. ne scilicet deus ipse corporeus esse credatur et in loci spatio interualloquesic accipiatur, tamquam membris corporis terminatus sit deus. ideo me ergo illud dixisse non paenitet, ne de ipso deo tam impie sentiamus. ut eum non ubique totum sed per localia spatia diuisibilem existimemus; talia quippe his oculis nouimus. Ceterum nihil tale de deo sentiens sed eum incommutabilem et incor
Abbreviated transcription (Latin):
Queso serua romanam. Tuos ut bonus
rege comes: nł de iuribꝰ ꝓpͥis p̃sumas. De au¬
ctore głare uͥtutũ ⁊ nlłm curabis penitus
de hac uita securꝰ ad celi regna iiguare:
sed nob̾ opus es fessis. in tantis ad huc peri¬
culis constitutis. Itaq om nob̃cum: ut tua
nobis salus aliqnͣtulum tẽꝑis cõdonetur

Expanded text:
quaeso, serva Romanam; tuos ut bonus rege comes: nihil de viribus propriis praesumas; de auctore gloriare virtutum, et nullum curabis penitus de hac vita securus ad coeli regna migrare; sed nobis opus es fessis, in tantis adhuc periculis constitutis. Itaque ora nobiscum, in tua nobis salus aliquantulum temporis condonetur
Abbreviated transcription (Latin):
candelabͣ cõspicuus. Eloqͥ̾a tua lumẽ
semitis nrĩs erũt : ⁊ oleo luc̾ne tue
inpniguabit᷑ caput nrm. a actẽde¬
tur fides. cũ de spũ oris tuis cibum
aneat indie illo. dñe pat̾ m̾itodi¬
lectissime uen̾abilis. ⁊ exoptatissi¬
me Benedictos scĩtatis me comites
et emulatores in dño frẽs. si dignã¬
tur nr̃os. tam in eccłiis ꝙͣ in monast̾iis
carthagini. tagaste hyppone regio. ⁊
totis procheis tuts. atq om̃ib cog¬
nitis tͥ ꝑ affricã locis dño catholid̾e
sermẽtes: młto affectu ⁊ obsedo sa¬
lutari rogamꝰ Si . ipãm m̃bra nã
scĩ dm̃ionis acceꝑis tnͣsc̾ptã nob̾ re¬
mut̾e dignan̾is. Et hoc rogo scͥbas
mͥ quẽ hyminim meũ agnou̾is: pa¬
nẽ ynũ scĩtati tue buitatis grãmi
simꝰ: in quo ⁊̃ t̾nitatis soliditas con¬
tinetur. Hunc panẽ eulogiã eẽ tu
facies dignatõ ne suẽdi

Expanded text:
candelabra conspicuus. Eloquia tua lumen candelabra conspicuus. Eloquia tua lumen semitis nostris erunt, et oleo lucernae tuae impinguabitur caput nostrum. Et accendetur fides, cum spiritu oris tui cibum aneat in die illo, domine pater merito dilectissime uenerabilis et exoptatissime. benedictos sanctitatis tuae comites et aemulatores in domino fratres, si dignantur, nostros tam in ecclesiis quam in monasteriis Carthagini Thagastae Hippone regio et totis parochiis tuis atque omnibus cognitis tibi per Africam locis domino catholice seruientes multo affectu et obsequio salutari rogamus. si ipsam membranam sancti Domnionis acceperis, transcriptam nobis remittere dignaberis. et hoc rogo scribas mihi, quem hymnum meum agnoueris. panem unum sanctitati tuae unitatis gratia misimus, in quo etiam trinitatis soliditas continetur. hunc panem eulogiam esse tu facies dignatione sumendi
Abbreviated transcription (Latin):
p uim in flãmate subito plebis
sacͣtꝰ sim : tũ ambrosii semꝑ idi¬
lectione ad fidẽ nut᷑tꝰ sũ ⁊ nũt
in sac̾totii ordine cõfoueor Qeni¬
q suo me clero uoluit m̃dicare
ut ⁊ si diu̾sis locis degam. ip̃ius
p̃sbit̾ censear Sed de me no qͥd ignor¬
es scias antiqͥssinũ p̾catorẽ. nõ ita
olim de teneb̾s ⁊ uubra mortis edu¬
ctũ sp̃m aure uitalis hausisse. nͣita
olim posuisse in aratro manũ ⁊ c̃¬
cem dñi sustulisse. quã ut infinẽ
ꝑferre ualeamꝰ orõnib tuis adiu¬
nem᷑. ac cumulabit᷑. hec m̾itis tuis
mertes: si interuẽtu tuo onera nrã
reuelau̾is. Sanctꝰ eĩ laborãtẽ adu¬
uãs. q̃a frẽm ñ audemꝰ dice̾. exalta¬
bitur sicꝰ tiuitas magna. Et tnqͥdẽ
sa suꝑ cande labrũ luc̾na in septiform
claritate colluces : nos submͦ p̃catoꝵ
delitescimꝰ. nisita luct̾is tuis . ⁊ ꝓfer
in lucẽ in qua ip̃e uersaris suꝑ aurea

Expanded text:
per uim inflammatae subito plebis per uim inflammatae subito plebis sacratus sim, tamen Ambrosii semper et dilectione ad fidem innutritus sum et nunc in sacerdotii ordinatione confoueor. denique suo me clero uoluit uindicare, ut, etsi diuersis locis degam, ipsius presbyter censear. Sed de me ne quid ignores, scias antiquissimum peccatorem non ita olim de tenebris et umbra mortis eductum spiritum aurae uitalis hausisse nec ita olim posuisse in aratro manum et crucem domini sustulisse, quam ut in finem perferre ualeamus, orationibus tuis adiuuemur. accumulabitur haec meritis tuis merces, si interuentu tuo onera nostra releuaueris. sanctus enim laborantem adiuuans, quia fratrem non audemus dicere, exaltabitur sicut ciuisa super candelabrum lucerna in septiformi claritate colluces; nos sub modio peccatorum delitescimus: visita litteris tuis, et profer in lucem in qua ipse versaris, super aurea