comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis ut circũ cidatis octauo die: accepistis in lege
ut uacetis septumo die. Si octauus dies illiꝰ qui
natus ẽ. occurrit ad diem septimũ sabbati: qͥd
facietis: Uacabitis ut seruetis sabbatũ: an circũ¬
cidecis ut impleatis sacramentũ diei octauie Sed
noui inquit quid facietis. Circũciditis hominẽ.
Quare: Quia curcũcisio ꝑtinet ad aliquod sig.¬
nũ salutis: &e non debent homines sabbato ua.¬
care asalute. Ergo nec michi irascamini: qr sal¬
uũ feci totũ hominẽ sabbato. Si circũcisionem
inquit accepit homo in sabbato ut ñ soluatur
lex moysi. aliquid enĩ ꝑ moysen in illa consti.¬
tutione circũcisionis salubrit᷑ institutũ est. mͥ
oꝑanti salutẽ in sabbato quare indignaminis
Forte enim illa circũcisio ipsũ dñm significabat:
cui isti curanti &e sananti in dignabant᷑. Iussa
est enĩ adhiberi octauo die circũcisio. Et quid
ẽ. circũcisio. nisi carnis expoliatio: Significat

Expanded text:
tis ut circumcidatis octavo die ; accepistis in Lege tis ut circumcidatis octavo die ; accepistis in Lege ut vacetis septimo die : si octavus dies illius qui natus est occurret ad diem septimum sabbati, quid facietis? Vacabitis, ut servetis sabbatum; an circumcidetis, ut impleatis sacramentum diei octavi? Sed novi, inquit, quid faciatis. Circumciditis hominem. Quare? Quia circumcisio pertinet ad aliquod signaculum salutis, et non debent homines sabbato vacare a salute. Ergo nec mihi irascamini, quia salvum feci totum hominem sabbato: si circumcisionem, inquit, accipit homo in sabbato, ut non solvatur lex Moysi aliquid enim per Moysen in illa constitutione circumcisionis salubriter institutum est, mihi operanti salutem in sabbato quare indignamini? 5. Forte enim illa circumcisio ipsum Dominum significabat, cui isti curanti et sananti indignabantur. Jussa est enim adhiberi octavo die circumcisio: et quid est circumcisio, nisi carnis exspoliatio? Significat
Abbreviated transcription (Latin):
mus tuȩ. & torrente uoluptatis tuȩ potabis
eos: qm̃ apudte est fons uice. & in lumine
tuo uidebimus lum̃. Hec est salus que adbo.¬
nos ꝑtinet quos appellauit filios hominũ:
cũ supra dixisset homines & ium̃ta saluos
facies dñe. Quid enĩ: illi homines ñ erant filii
hominũ. ut cũ dixisset homines sequeret᷑¬
& diceret. filii autẽ hominũ. quasi aluid essent
homines et aliud filii hominũ: Non tamen
arbitror sine aliqua significatione distinctio.¬
nis hoc dixisse sp̃m sc̃m. Homines ad primũ
adam: filii hominũ ad xp̃m. Forte enĩ homi¬
nes ꝑtinent ad primũ hominẽ: filii autẽ ho¬
minũ ꝑtinent ad filiũ hominis. Unũ opus feci:
& om̃s miramini. Et continuo iungit. ꝓ pt̃ea
moyses dedit uobis circũ cisionẽ. Bene factũ ẽ.
ut acciꝑetis circũcisionẽ amoyse. Non quia ex
moyse est: sed expatribus. Abrahã quippe pri.¬
mus accepit cucũcisionẽ adño. Et in sabbato cir.¬
cũciditis. Conuincit uos moyses. In lege accepis¬

Expanded text:
torrente voluptatis tuae potabis eos; quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . Haec est salus quae ad bonos pertinet, quos appellavit filios hominum; cum supra dixisset, Homines et jumenta salvos facies, Domine. Quid enim? illi homines non erant filii hominum, ut cum dixisset, Homines, sequeretur et diceret, Filii autem hominum; quasi aliud erant homines, et aliud filii hominum? Non tamen arbitror sine aliqua significatione distinctionis hoc dixisse Spiritum sanctum. Homines ad primum Adam, filii hominum ad Christum. Forte enim homines pertinent ad primum hominem: filii autem hominum pertinent ad Filium hominis. 4. Unum opus feci, et omnes miramini. Et continuo subjungit: Propterea Moyses dedit vobis circumcisionem. Bene factum est ut acciperetis circumcisionem a Moyse. Non quia ex Moyse est, sed ex Patribus. Abraham quippe primus accepit circumcisionem a Domino . Et in sabbato circumciditis. Convicit vos Moyses: in Lege accepis
Abbreviated transcription (Latin):
tem carnis hominib ium̃tisq cõmunẽ: nũ¬
quid nulla salus ẽ. quã seruas hominibus:
Est certe alia: quȩ nͣ solum cõmunis non ẽ. ho¬
minib & ium̃tis. sed nec ipsis hominib com¬
munis est bonis & malis. Deniq cũ ibi de ista
salute dixisset quã cõmunit̾ accipiunt pecora
& homines: propt̾ illã salutẽ quã sꝑare de.¬
bent homines s boni homines secutus adiun¬

Expanded text:
tem carnis hominibus jumentisque communem, numtem carnis hominibus jumentisque communem, numquid nulla salus est quam servas hominibus? Est certe alia quae non solum communis non est hominibus et jumentis, sed nec ipsis hominibus communis est bonis et malis. Denique cum ibi de ista salute dixisset, quam communiter accipiunt pecora et homines; propter illam salutem quam sperare debent homines, s
Abbreviated transcription (Latin):
lum bibamus. Unũ opus feci: & om̃s mira-¬
mini. Tanquã dicens. Quid si omĩa oꝑa mea
uidetis: Ipsius enĩ oꝑa erant. quȩ in mũdo
uidebant: & ipsum qui fecit omĩa non uide¬
bant. Fecit unam rem & turbati sũt: qr saluũ
fecit hominẽ sabbato: quasi uͦ si quisqͣ: eors¬
egrotus sabbato sinceraret. alius illũ sanum
fecisset. quam ille qui eos scandalizauit. quia unĩ
hominẽ sabbato saluũ fecit. Quis enĩ alius alios
saluos fecit quã ipsa salus: qui illam salutẽ qͣm
dedit huic homini dat & ium̃tis: Salus enim
corporalis erat. Salus carnis et reparat᷑ & morit᷑.¬
& cum reparat᷑ mors differtur non aufertur.
Tam̃ fr̃s etiã ipsa salus adnõ est. Perquẽ libet
detur. quocũq curante &e ministrante imꝑtiat᷑.
ab illo datur aquo ẽ. omĩs salus cui dicitur in
psalmo. homines & ium̃ta saluos facies dñe.
sicut multiplicasti miscłiam tuã ds. Quia enĩ
ds es: multiplicata miscdia tua ꝑuenit ȩtiam

Expanded text:
lum bibamus. Unum opus feci, et omnes admiramini. Tanquam diceret: Quid si omnia opera mea videretis? Ipsius enim opera erant quae in mundo videbant, et ipsum qui fecit omnia, non bant: fecit unam rem, et turbati sunt, quia salvum fecit hominem sabbato. Quasi vero si quisquam aegrotus sabbato sinceraret, alius illum sanum fecisset quam ille, qui eos scandalizavit, quia unum hominem salvum fecit sabbato. Quis enim alius alios salvos fecit quam ipsa salus; qui illam salutem quam dedit huic homini, dat et jumentis? Salus enim corporalis erat. Salus carnis et reparatur, et moritur; et cum reparatur, mors differtur, non aufertur. Tamen, fratres, etiam ipsa salus a Domino est, per quemlibet detur: quocumque curante et ministrante impertiatur, ab illo datur a quo est omnis salus, cui dicitur in Psalmo, Homines et jumenta salvos facies, Domine; sicut multiplicasti misericordiam tuam, Deus. Quia enim Deus es, multiplicata
Abbreviated transcription (Latin):
hendere: quid eis fecit: Exiit de manib
eorũ. Non eum apprehendunt: quia ma¬
nus fidei non habuerunt. Uerbũ caro fac̃.¬
tũ est: sed ñ erat magnũ uerbo eicere car.¬
nem suam de manib carnis. Mente uer.¬
cum ubi erat ioħs baptizans primũ. &
mansit ibi: & multi uenerunt ad eũ.
&e dicebant. qͥa ioħs quidẽ signũ fecit nul.¬
lucerna erat. & diei testimoniũ ꝑhibebat.
ostendit ioħs: ñ demonia fugauit. ñ ex.¬
pulit febrem. ñ cȩcos illuminauit. nõ
mortuos suscitauit. ñ tot milia hominũ
de quinq uel septem panib saciauit. ñ
suꝑ mare ambulauit. ñ uentis ce fluctib
imperauit. nichil hoꝵ fecit ioħs. Et totũ
quicqͥd dicebat. huic testimoniũ ꝑhi.¬
bebat. Per lucernã ueniamꝰ ad diem.Io.¬
hannes nullũ signũ fecit. Omĩa enim
quȩcumq dixit ioħs de hoc uera erant.
Ecce quid app̃hendunt. Non quomͦ ui.¬
dei uolebant app̃hendere discedentẽ:

Expanded text:
hendere, quid eis fecit? Exiit de manibus hendere, quid eis fecit? Exiit de manibus eorum. Non eum apprehenderunt, quia manus fidei non habuerunt. Verbum caro factum est: sed non erat Verbo magnum, ejicere carnem suam de manibus carnis. Mente Vercum ubi erat Iohannes baptizans primum et mansit illic et multi venerunt ad eum et dicebant quia Iohannes quidem signum fecit nullucerna erat, et diei testimonium perhibebatostendit Joannes: non daemonia fugavit, non expulit febrem, non caecos illuminavit, non mortuos suscitavit, non tot millia hominum de quinque vel septem panibus pavit, non supra mare ambulavit, non ventis et fluctibus imperavit; nihil horum fecit Joannes: et toquidquid dicebat, huic testimonium perhibebat. Per lucernam veniamus ad diem. Joannes nullum signum fecit. Omnia enim quaecunque dixit Joannes de hoc, vera erant. Ecce quid apprehenderunt, non quomodo Judaei volebant apprehendere discedentem,
Abbreviated transcription (Latin):
& ds̃ unũ sumꝰ numqͥd possumꝰ dicere:
In dõ es quia ds̃ te continet: dĩ ẽ. inte:
quia templũ dĩ factus es. Sed numquid
qr indõ es & ds̃ est inte. potes dicere qͥ
me uidet. dm̃ uidet.: quomͦ unigenitꝰ
dixit qͥ me uidet uidet &e patrẽ. ego et
pater unũ sumꝰ : Agnosce ꝓpriũ dñi: ce¬
munus serui. Propriũ dñi est ȩqualitaᷤᷤ
patris: munꝰ serui ẽ. participatio salua¬
toris. Quȩrebant gͦ eum apprehendere.
Utinã apprehendent: sed credendo & in.¬
telligñdo. ñ seuendo &e occidendo. Nam
modo fr̃s mei quando talia loquor infir¬
mus fortia. paruulus magna. fragilis so.¬
lida: & uos tamqͣ ex eadem massa unde
sum et ego ipse qui uob̃ loquor. si mul
om̃s apprehende uolumus xp̃m. Quid
est app̃hende.: Intellexisti: apprehen.¬
disti. Sed non sic iudei. Tu apprehendis ut
habeas: slli apprehendere uolebant ut ñ
haberent. Et quia sic uolebant eũ appre.¬

Expanded text:
et Deus unum sumus, numquid possumus dicere? et Deus unum sumus, numquid possumus dicere? In Deo es, quia Deus te continet; Deus est in te, quia templum Dei factus es: sed numquid quia in Deo es, et Deus est in te, potes dicere, Qui me videt, Deum videt: quomodo Unigenitus dixit, Qui me vidit, vidit et Patrem ; et, Ego et Pater unuoprium Domini, est aequalitas Patris: munus servi, est participatio Salvatoris. 11. Quaerebant ergo eum apprehendere. Utinam apprehenderent, sed credendo et intelligendo, non saeviendo et occidendo. Nam modo, fratres mei, quando talia loquor, infirmus fortia, parvus magna, fragilis solida, et vos tanquam ex eadem massa unde sum et ego, et ego ipse qui vobis loquor, simul omnes apprehendere volumus Christum. Quid est apprehendere? Intellexisti, apprehendisti. Sed non sic Judaei: tu apprehendisti ut habeas, illi apprehendere volebant ut non haberent. Et quia sic volebant appre
Abbreviated transcription (Latin):
uos deos facit sermo dĩ. quomͦ non ẽ. d̃s
uerbũ dĩ Pater gͦ sanctificauit filium
suũ: & misit in mundũ. Forte aliquis
it. Ut enim sanctus esset gignendo ei de.¬
dit: quia scm̃ eum genuit. Nam si qđ
sanctificat᷑ ante ñ erat scm̃: quomͦ dici¬
mus dõ patri scĩficet᷑ nom̃ tuũ: Si nõ
facio oꝑa patris mei: nolite credere mͥ¬
Si autem facio &e si michi ñ uultis crede
oꝑib credite: ut agnoscatis & credatis
quia in me est pater & ego in illo. Non
sic dicit filius in me est pater & ego in
illo: quomͦ possunt dicere homines. Si
enĩ bene cogitemus in dõ sumus: &e si
bene uiuamus ds̃ in nobis ẽ. Fideles
participantes eius gr̃am. illuminati ab
ipso: in illo sumus & ipse in nobis. Sed
ñ sic unigenitus filius. Iue in patre ce
pater in illo: tamꝙͣ equalis in eo cui est
equalis. Deniq nos aliqͣndo possumꝰ di.¬
cere. in dõ sumus & d̾s in nobis: ego

Expanded text:
vos deos facit sermo Dei, quomodo non est Deus vos deos facit sermo Dei, quomodo non est Deus Verbum Dei? Pater ergo sanctificavit Filium suum, et misit in mundum. Forte aliqit. Ut enim sanctus esset, gignendo ei dedit, quia sanctum eum genuit. Nam si quod sanctificatur, ante non erat sanctum, quomodo dicimus Deo Patri: Sanctificetur nomen tuum ? Si non facio oem facio, et si mihi non vultis credere, operibus credite, ut cognoscatis et credatis quia in me est Pater, et ego in illo. Non sic dicit Filius, in me est Pater, et ego in illo, quomodo possunt homines dicere. Si enim bene cogitemus, in Deo sumus; et si bene vivamus, Deus in nobis est: fideles participantes ejus gratiam, illuminati ab ipso, in illo sumus, et ipse in nobis. Sed non sic unigenitus Filius: ille in Patre, et Pater in illo, tanquam aequalis in eo cui est aequalis. Denique nos aliquando possumus dicere, In Deo sumus, et Deus in nobis: Ego
Abbreviated transcription (Latin):
Oportebat impleri omĩa quȩ scripta st̃
in lege & ꝓpħis et psalmis de me. Nunc
uͦ etiam psalmos legis nomine nuncu.¬
pauit. ubi scriptum ẽ. Ego dixi dii estis.
Si illos dixit deos ad quos sermo dĩ fac.¬
tus ẽ. & non potest solui scriptura: quẽ
pater sanctificauit &e misit in mundũ
uos dicitis blasphemas quia dixi filius
dĩ sũ: Si sermo dĩ factus ẽ. ad homines
ut dicerent᷑ dii: ipsum uerbũ dĩ qđ est
apud dm̃ quomͦ non ẽ. ds̃: Si ꝑ sermo¬
nem dĩ funt homines dii. si participã.¬
do fiunt dii: unde participant non est
ds̃: Si lumina illuminata diĩ sunt:
lum̃ qđ illuminat non ẽ.ds e Si calefac.¬
ti quodã mͦ igne salutari dii efficiuntur.
unde cale fiunt ñ est ds: Accedis ad lu¬
men & illuminaris: &e int̾ filios dĩ nu¬
meraris. Si recedis aliunine obscuraris: &e
intenebris computaris. Illud tam̃ lumen
nec accedit ad se: quia ñ recedit a se.Sigͦ

Expanded text:
Oportebat impleri omnia, quae scripta sunt Oportebat impleri omnia, quae scripta sunt in lege et prophetis et psalmis de me . Nunc vero etiam psalmos legis nomine nuncupavit, ubi scriptum est: Ego dixi: Dii estis. Si illos dixit Deos, ad quos sermo Dei factus eit et misit in mundum, vos dicitis, Quia blasphemas; quia dixi, Filius Dei sum? Si sermo Dei factus est ad homines ut dicerentur dii, ipsum Verbum Dei quod est apud Deum, quomodo non est Deus? Si per sermonem Dei fiunt homines dii, si participando fiunt dii, unde participant non est Deus? Si lumina illuminata dii sunt, lumen quod illuminat non est Deus? Si calefacti quodammodo igne salutari dii efficiuntur, unde calefiunt non est Deus? Accedis ad lumen et illuminaris, et inter filios Dei numeraris; si recedis a lumine, obscuraris, et in tenebris computaris: illud tamen lumen nec accedit ad se, quia non recedit a se. Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Sustulert᷑ lapides iudĩ: ut lapidarent illũ
Respondit eis iħc. Multa oꝑa bona osten.¬
di uobis ex patre meo: propt̃ quod eoꝵ
opus me lapidatis.ͦ Et illi respondunt. De
bono oꝑe ñ lapidanius te. sed de blasphe¬
mia: quia tu homo cum sis. facis te ip¬¬
sũ dm̃. Ad illud hoc respondunt. qđ dixe
rat ego &e pater unũ sumus. E ece iudei
intellexerunt: quod arriani ñ intelligt᷑.
Ideo enĩ irati sunt: qmͣ senserunt ñ pos¬
se dici ego & pater unũ sumꝰ. nͥ ubi ȩqͣli.¬
tas ẽ. patris et filii. Dñs autẽ uidete qͥd
respond̾it tardis. Uidet eos ñ ferre splen¬
uobis data: quia ego dixi dii estis: Ds̃
ego dixi dii estis. & legem appellauit
dominꝰ generalit᷑ om̃s illas scripturas.
quãuis alibi specialit̾ dicat legem a ꝓpħis¬
usq ad ioħm: & in his duob p̃ceptis tota
lex pendet et ꝓpħȩ. Aliquando autẽ in
tria distribuit easdẽ scripturas ubi ait.

Expanded text:
« Sustulerunt lapides Judaei, ut lapidarent illum. « Sustulerunt lapides Judaei, ut lapidarent illum. Respondit eis Jesus: Multa bona opera ostendi vobis ex Patre meo, propter quod eorum opus me lapidatis? Et illi responderunt: De bono opere non lapidamus te, sed de blasphemia, et quia tu homo cum sis, facis teipsum Deum. » Ad illud hoc responderunt quodrat: Ego et Pater unum sumus. Ecce Judaei intellexerunt quod Ariani non intelligunt. Ideo enim irati sunt, quoniam senserunt non posse dici: Ego et Pater unum sumus, nisi ubi aequalitas est Patris et Filii. Dominus autem vide quid responderit prvobis data: Quia ego dixi, dii estis? Deus Ego dixi: Dii estis ; et legem appellavit Dominus generaliter omnes illas Scripturas, quamvis alibi specialiter dicat legem, a prousque ad Joannem ; et in his duobus praeceptis tota lex et prophetae . Aliquando autem in tria distribuit easdem scripturas, ubi ait:
Abbreviated transcription (Latin):
calũpniarent᷑ quod sibi arrogaret regi¬
am podestatem. Plus ẽ. quod eis respõ.¬
dit. Illi de filio dauid uolebant calũp.¬
mari: ille filiũ dĩ se eẽ. respondit. Et
quomͦ: Audi. Respondit eis iħc. Loqͦr
uob̃: & ñ creditis. Oꝑa quȩ ego facio in
nomine patris mei: hȩc testimoniũ ꝑ

Expanded text:
calumniarentur quod sibi arrogaret regicalumniarentur quod sibi arrogaret regiam potestatem. Plus est quod eis respondit: illi de filio David volebant calumniari, ille Filium Dei se esse respondit. Et quomodo? Audite: Respondit eis Jesus: Loquor vobis, et non creditis; opera quae ego facio in nomine Patris mei, h
Abbreviated transcription (Latin):
Dauid. Sic enĩ legerant: & hoc solũ tene.¬
bant. quia diuinitatẽ eiꝰ legebant s ñ
intelligebant. Dñs autẽ ut eos suspende¬
ret ad quȩrendã eiꝰ diuinitatẽ cuius con¬
tempnebant infirmitatẽ. respondit eis.
Quomͦ gͦ dauid in sp̃u dicit eũ dñm di.¬
cens. dixit dñs dño meo sede ad dextris
meis. donec ponã inimicos tuos subpe.¬
dib tuis: Si gͦ dauid in sp̃ũ dicit eũ
dñm: quomͦ filius eius ẽ: Non nega.¬
uit s interrogauit: ne quis hoc cum
filiuĩ esse dauid. Filium dauid dñs xp̃e
s se negaret: cȩcos sic eũ inuocantes ñ illu¬
minaret. Transibat enĩ aliquando: &e du.¬
o ceci sedentes iuxta uiam clamauert᷑. mi.¬
serere nr̃i. fili dauid. Qua uoce audita mi
ei ex semine dauid scđm carnẽ: & ad ti-¬
motheum. memor esto xp̃m iħm resur¬
rexisse amortuis ex semine dauid scd̃m
engłium meũ. Quia de semine  Maria
semine dauid. Hoc ꝓ magno udei axp̃o
quod illi solũ sapiebant de semine daũ.

Expanded text:
nim legerant, et hoc solum tenebant: quia divinitatem ejus legebant, sed non intelligebant. Dominus autem ut eos suspenderet ad quaerendam ejus divinitatem, cujus contemnebant infirmitatem, respondit eis: Quomodo ergo David in spiritu dicit eum Dominum, dicens, Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponadibus tuis? Si ergo David in spiritu dicit eum Dominum, quomodo filius ejus est ? Non negavit, sed interrogavit. Ne quis hoc cum filium esse David. Filium David Dominus Christus si se negaret, caecos sic eum invocantes non illuminaret. Transibat enim aliquando, et duo caeci sedentes juxta viam clamaverunt: Miserere nostri, fili David. Qua voce auei ex semine David secundum carnem : et ad Timotheum, Memor esto Jesum Christum resurrexisse a mortuis ex semine David secundum Evangelium meum . Quia de semine David osemine David. 4. Hoc pro magno Judaei a Christo secundum quod illi solum sapiebant de semine David,
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse dies festus agebat᷑: cũ ea quȩ lecta
sunt locutus ẽ. dñs. Hyemps erat: & am.¬
bulabat dñs intemplo. inporticu salomo.¬
nis. Circũ dedert̃ gͦeũ iudei & dicebant
ei. Quo usq animam nr̃am tollis: Si tu
es xp̃c: dic nob̃ palani. Non ueritatẽ desi¬
derabant: s calũpniã preparabant. Hiempͦ
erat &e frigidi erant: ad illũ enĩ diuinũ
ignẽ accedere pigri erant. S accede ẽ. cre.¬
dere: qui credit accedit. qui negat recedit.
Non mouetͦ anima pedib s affectib. fr̃i¬
guerant adiligendi caritate: & ardebant
nocẽdi cupiditate. Longe aberant. et ibi
erant: ñ accedebant credendo. & p̃mebar
ꝑ sequendo. Quȩrebant audire ad omino
nem sapiebant. P redicauerunt enĩ ꝓpħȩ
ipso eugł̃io nec heretici intelligunt. qͣnto
minus iudei qͣm dui uelam̃ est suꝑ cor
eoꝵs: Deniq quodã loco sciens dñs iħe¬

Expanded text:
ipse dies festus agebatur, cum ea quae lecta ipse dies festus agebatur, cum ea quae lecta sunt, locutus est Dominus. 3. Hiems erat. Et ambulabat Jesus in templo in porticu Salomonis. Circumdederunt e animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam. Non veritatem desiderabant, sed calumniam praeparabant. Hiems erat, et frigidi erant: ad illum enim divinum ignem accedere pigri erant. Sed accedere est credere: qui credit, accedit; qui negat, recedit. Non movetur anima pedibus, sed affectibus. Friguerant a diligendi charitate, et ardebant nocendi cupiditate. Longe aberant, et ibi erant: non accedebant credendo, et premebant persequendo. Quaerebant audire a Domino, nem sapiebant. Praedicaverunt Prophetae Cipso Evangelio nec haeretici intelligunt; quanto minus Judaei, quamdiu velamen est super cor eorum ? Denique quodam loco sciens Dominus Je
Abbreviated transcription (Latin):
nolle nos semꝑ lacte nutriri.
s solido cibo uesci. Quisquis autẽ ad su.¬
m̃dũ cibũ solidũ uerbi di ad huc minus
idoneus est lacte fidei nutriat᷑ : & ũbuͣ
qđ intelligere ñ potest credere ñ cuncꝰte¬
tur. F ides enĩ meritũ ẽ: intellectus pre.¬
mium. In ipso labore intentionis desu.¬
dat acies mentis nr̃e : ut ponat sordicu¬
las nebulȩ humane. & serenet᷑ ad uerbũ
dĩ. Non gͦ recusetur labor: si ad est amor.
Nostis enĩ: qm̃ qui amat ñ laborat. Oñus
labor ñ amantib grauis ẽ. Si tantos la¬
bores cũ auaris portat cupiditas: nobiᷤᷤ.
dite. Facta sunt encenia in hierosolimis.
Encenia festiuitas erat dedicationis tem.¬
pli. Grece enĩ cenon dr᷑ nouũ. Quando¬
cũq nouũ aliquid fuerit dedicatũ: en.¬
cenia uocant᷑. lam ce usus habet hoc uer.¬
bũ.Si quis noua tunica induat᷑: ence-¬
mare dicit᷑. Illũ gͦ diẽ quo templũ dedi ui.¬
catũ est : iudei sollempnit᷑ celebrabant.

Expanded text:
nolle nos semper lacte nutriri, sed solido cibo vesci. Quisquis autem ad sumendum solidum cibum verbi Dei adhuc minus idoneus est, lacte fidei nutriatur, et verbum quod intelligere non potest, credere non cunctetur. Fides enim meritum est, intellectus praemium. In ipso labore intentionis desudat acies mentis nostrae, ut ponat sordiculas nebulae humanae, et serenetur ad Verbum Dei. Non ergo recusetur labor, si adest amor: nostis enim quoniam qui amat non laborat. Omnis enim labor non amantibus gravis est. Si tantos labores cum avaris portat cupiditas, nobiscumdite: Facta sunt autem Encaenia in Jerosolymis. Encaenia festivitas erat dedicationis templi. Graece enim καινὸν dicitur novum quandocumque novum aliquid fuerit dedicatum, Encaenia vocantur. Jam et usus habet hoc verbum: si quis nova tunica induatur, encaeniare dicitur. Illum enim diem quo templum dedicatum est, Judaei solemniter celebrabant:
Abbreviated transcription (Latin):
tam. Abundauit fletus. ubi ñ defecit af.¬
fectus: & fons hearitatis lauit uerba for¬
midinis. Nec tardũ est remediũ abo¬
litionis: ubi ñ fuit iuditiũ uoluntatiꝰ.
Cito itaq in soliditatẽ suã redist petra:
tantam recipiens fortitudinẽ. ut quod tẽ

Expanded text:
tam. Abundavit fletus, ubi non defecit aftam. Abundavit fletus, ubi non defecit affectus, et fons charitatis lavit verba formidinis: nec tardatum est remedium abolitionis, ubi non fuit judicium voluntatis. Cito itaque in soliditatem suam rediit petra, tantam recipiens fortitudinem, ut quod t
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ad laqueũ: & tam stulte imprꝰ
fuit. ut triginta argenteis & dñm uen.¬
deret & magistrũ. Cũ autẽ se ad exci¬
piendũ iniquitatis iuditiũ dĩ filius p̃.¬
buisset: beatus apl̃s petrus cuiꝰ fides
ea deuotione feruebat. ut clño & cõpa¬
ti paratus esset & cõmori. ancilla sac̃.
apparet hesuare ꝑmissus. ut in eccłie
principe remediũ penitentiȩ condere¬
tur: & nemo audet de sua uirtute cõ.¬
fidere. quando mutabilitatis ꝑiculũ
nec beatus petrus potuisset euadere.
cilium solo corꝑe tenebat᷑. trepidationẽ
discipłi foris positi diuino uidit intu¬
itu. & pauentis animũ mox ut respe.¬
xit erexit: & infletus pęnitudinis in.¬
citauit. F elices scẽ apłe lacrimȩ tuȩ:
que ad diluendã culpã negationis uir.¬
tutẽ. habuere baptismatis. Affuit enĩ
standi in ipso cadendi ꝑiculo recepisti.
Uidit inte dñs ñ fidẽ uictã. non dilecti¬
onẽ auersam: s constantiã fuisse turba¬

Expanded text:
ervenit ad laqueum. » ervenit ad laqueum. » fuit, ut triginta argenteis et Dominum venderet et Magistrum. Cum autem se ad excipiendum iniquitatis judicium Dei Filius praebuisset, beatus apostolus Petrus, cujus fides ea devotione fervebat, ut Domino et compati paratus esset et commori, ancilla sacerdapparet, haesitare permissus, ut in Ecclesiae principe remedium poenitentiae conderetur; et nemo auderet de sua virtute confidere, quando mutabilitatis periculum nec beatus Petrus potuisset evadere. cilium solo corpore tenebatur, trepidationem discipuli foris positi divino vidit intuitu; et paventis animum, mox ut respexit, erexit, et in fletus poenitudinis incitavit. Felices, sancte apostole, lacrymae tuae, quae ad diluendam culpam negationis, virtutem sacri habuere baptismatis. Affuit enim standi in ipso cadendi periculo recepisti. Vidit in te Dominus non fidem victam, non dilectionem aversam, sed constantiam fuisse turba
Abbreviated transcription (Latin):
lus intellexit. quod seuiendo in xp̃m.
suũ destrueret principatũ : qui antiq
frauois iura ñ ꝑderet. si se a dñi iħui san¬
guine contineret.S: malicia nocendi
auroa dũ irruit ruit. dũ capit capta ẽ:¬
& dũ ꝑsequit᷑ mortalẽ in cidit in auc̾.¬
torem. Inuenit sane in illo molimine
imprudentis audaciȩ dignũ cooꝑatorẽ.
dignũq consortem: cũ impius iudas ma¬
luit minister esse diaboli quã apłs xp̃i.
germina et quales fructus de auaritiȩ
stirpe nascant᷑. Quã merito apłs radicẽ¬
esse om̃ium maloꝵ definiuit: qr nul¬
lũ peccatũ sine cupiditate cõmittit᷑. et
om̃is illicitus appetitus. istuis auiditatiᷤ
ẽ morbus. Amori peccuniȩ uilis ẽ. om̃is
affectio : & anima lucri cupida. etiam ꝓ
exiguo ꝑire ñ metuit. Nullũq ẽ. iusticiȩ
in illo corde uestigiũ: in quo sibi aua.¬
ricia fecit habitaculũ. Hoc ꝑfidus u¬
das in ebriatꝰ ueneno. dũ sitit lucrũ ꝑ¬

Expanded text:
lus intellexit, quod saeviendo in Christum, lus intellexit, quod saeviendo in Christum, suum destrueret principatum, quia antiquae fraudis jura non perderet, si se a Domini Jesu sanguine contineret. Sed malitia nocendi avida, dum irruit, ruit; dum capit, capta est; dum persequitur mortalem, incidit in Salvatorem. Invenit sane in illo molimine imprudentis audaciae dignum cooperatorem, dignumque consortem, cum impius Judas maluit minister esse diaboli quam apostolus Cspicite quae germina et quales fructus de avaritiae stirpe nascantur, quam merito Apostolus radicem omnium malorum esse definivit ; quia nullum peccatum sine cupiditate commitomnis illicitus appetitus istius aviditatis est morbus. Amori pecuniae vilis est omnis affectio, et anima lucri cupida etiam pro exiguo perire non metuit, nullumque est justitiae in illo corde vestigium, in quo sibi avaritia fecit habitaculum. Hoc perfidus Judas inebriatus veneno, dum sitit lucrum, p
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc sanguis iusti abel mortẽ sũmi
pastoris eloquit᷑: & in parricidio iude¬
orũ cam interfector frĩs agnoscit᷑. Nũc
diluuiũ & noe archa manifestat quio
sit renouationis in baptismo: & qͥd sa¬
lutis in ligno. Nunc abrahã gentiũ pat̾
ꝓ missos ad quirit heredes: et in semine.
eius ñ germ̃ carnis s fid̃i propago bene¬
dicit᷑. Nunc ad p̃nuntiatũ festis om̃ib
festum: sacer nouoꝵ m̃sis enituit: uti
in quo accepit mundus exordiũ. in eo¬
dẽ haberet. xp̃iana creatura pͥncipiũ.
Quãuis igitur furentes iudei fecerũt
cepti hominis ueritatẽ nullis eoꝵ ausi¬
b potestas diuina subtraxerit: patien¬
tia tam̃ dñi consilii sui munꝰ impleũ.
ꝑtinatia sacrilege crudelitatis ꝓfecit
oꝑi saluatoris. quod ñ scribȩ nõ pharis.¬
ei. nec sũmi intellexere pontifices. Si
enĩ cognouissent: ñquã dñm maies.¬
tatis crucifixissent. Nec ipse itaq diabo¬

Expanded text:
Nunc sanguis justi Abel mortem summi Nunc sanguis justi Abel mortem summi Pastoris eloquitur, et in parricidio Judaeorum Cain interfector fratris 232 agnoscitur . Nunc diluvium et Noe arca manifestat, quid sit renovationis in baptismo, et quid salutis in ligno. Nunc Abraham gentium pater promissos acquirit haeredes; et in semine ejus, non germen carnis, sed fidei propago benedicitur . Nunc ad praenuntiatum festis omnibus festum sacer novorum mensis enituit, ut in quo accepit mundus exordium, in eodem haberet Christiana creatura principium. Quamvis igitur furentes Judaei fecerunt cepti hominis veritatem nullis eorum ausibus potestas divina subtraxerit; patientia tamen Domini consilii sui munus implevit, et pertinacia sacrilegae crudelitatis profecit operi Salvatoris: quod non Scribae, non Pharisaei, nec summi intellexere pontifices: Si enim cognovissent, numquam Dominum majestatis crucifixissent . Nec ipse itaque diabo
Abbreviated transcription (Latin):
qui pati uenerat de nr̃ȩ naturȩ cõmu¬
nione dicebat. tristis ẽ. anima meausq
ad mortẽ. Nunc aut̃ post quã ꝑ suscep.¬
tionẽ infirmitatis potentia ẽ. clarifica¬
ta uirtutis: nulla fideliũ mestitudi¬
ne paschalis est obscuranda sollẽpni.¬
tas. nec cũ tristicia nobis gestoꝵ ordo
recolendus ẽ. cũ ita dñs usus sit mali.¬
tia uideoꝵ. ut de intentione facinoris.
uoluntas sit impleta miserentis. Si aũt
in exitu isrł de egypto agni sanguis fuit
restitucio lib̃tatis. & sacratissima ẽ. fac̾ta
festiuitas quȩ ꝑ hostiam pecudis iram
auerteret uastatoris: quanta popłis. xp̃i.¬
anis concipienda sunt gaudia ꝓ quib
s pro nob̃ om̃ib tradidit eum. ut inoc.¬
cisione xp̃i pascha ẽẽt. uerũ & singu.¬
lare sacrificiũ. quo ñ ex dñatione pha¬
raonis unus popłs. s ex diaboli capti.¬
uitate totus mundus eruit᷑s Hoc gͦ
initio omĩia sunt famulata mysteria.

Expanded text:
qui pati venerat, de nostrae naturae commuqui pati venerat, de nostrae naturae communione dicebat: Tristis est anima mea usque ad mortem . Nunc autem postquam per susceptionem infirmitatis potentia est clarificata virtutis, nulla fidelium moestitudine paschalis est obscuranda solemnitas; nec cum tristitia nobis gestorum ordo recolendus est, cum ita Dominus usus sit malitia Judaeorum, ut de intentione facinoris, voluntas sit impleta miserentis. Si autem in exitu Israel de Aegypto agni sanguis fuit restitutio libertatis, et sacratissima est facta festivitas, quae per hostiam pecudis iram averteret vastatoris; quanta populis Christianis concipienda sunt gaudia, pro quised pro nobis omnibus tradidit illum ; ut in occisione Christi, Pascha esset verum, et singulare sacrificium, quo non ex dominatione Pharaonis unus populus, sed ex diaboli captivitate totus mundus eruitur. CAP. Iinitio omnia sunt famulata mysteria.
Abbreviated transcription (Latin):
a robur acciꝑet: nisi quȩ facta cognos.¬
cimus p̃dicta legeremus: Peracto igitꝰ
dilectissimi saluatoris triumpho. & cõ¬
sũmatis dispensationib quas omĩa ue.¬
teris testamenti eloquia nntiart̃. lu¬
geat carnalis udeus. s sp̾ualis gaude.
at xp̃ianꝰ: & festiuitas quȩ illis conũsa
est in noctẽ. nobis choruscet in lucẽ. qm̃
um furor nichil aluro in dño maiestatiᷤ
oꝑatus sit quã atrocẽ crudelitatẽ & im.¬
mite suppliciũ: redemptis tam̃ hac dñi
passione uerior iustiorq est letandi ra
cio quã dolendi. fuerit tunc disciploꝵ
excusabilis pauor. nec diffidentie cul¬
pã apłicus meror incidit. qͣndo concur¬
rentib ao unũ scelus iudeis uideoꝵ q
principib suꝑb tauroꝵ pinguiũ tumor.
& proterua uituloꝵ peculantia seuie¬
bat : quando sub oculis ouiũ pastoris
iusti sanguinem frem̃tiũ bestiarũ ra-¬
bies expetebat. quando deniq etiã ipse

Expanded text:
a robur acciperet, nisi quae facta cognosa robur acciperet, nisi quae facta cognoscimus, praedicta legeremus? CAP. II. Peracto igitur, dilectissimi, Salvatoris triumpho, et consummatis dispensationibus quas omnia veteris Testamenti eloquia 231 nuntiarunt, lugeat carnalis Judaeus, sed spiritalis gaudeat Christianus: et festivitas, quae illis conversa est in noctem, nobis coruscet in lucem; quonum furor nihil aliud in Dominum majestatis operatus sit, quam atrocem crudelitatem et immite supplicium; redemptis tamen hac Domini passione verior justiorque laetandi est ratio quam dolendi. Fuerit tunc discipulorum excusabilis pavor, nec diffidentiae culpam apostolicus moeror inciderit, quando concurrentibus ad unum scelus Judaeis Judaeorumque principibus, superbus taurorum pinguium tumor, et proterva vitulorum petulantia saeviebat; quando sub oculis ovium, pastoris justi sanguinem frementium bestiarum rabies expetebat; quando denique etiam ipse,
Abbreviated transcription (Latin):
acram̃tũ dilectissimi dñicȩ pas¬
sionis. in salutẽ humani gene¬
ris ante tempora ȩterna dispo¬
situm. & ꝑ multas significatio¬
nes om̃ib retro scłis nuntiatũ. non adhuc
expectamus manifestandũ sed iam ad ora.¬
mus impletũ. concurrentib ad eruditio¬
nẽ nr̃am & nouis testimoniis & antiquiᷤ.
dũ quod ꝓpħica cecinit tuba eugłica pan¬
dit historia. & sicut scriptũ est abissus a.¬
bissũ inuocat in uoce cataractarũ tuarũ.
qm ad enarrandã głam gratiȩ dĩ parib
sibi uocib utriusq testam̃ti altitudo res¬
pondet: uel ut quod erat sub uelamine
figurarũ ꝓfundũ. sit reuelata luce ꝑspi¬
cuũ. Sic tam̃ intͣ illa miracula saluato¬
ris quȩ sub popłoꝵ gerebant᷑ aspectu pau¬
ci ueritatis p̃sentiam sentiebant: ipsiq
discipłi uoluntaria dni passione turba.¬
ti. ñ euaserunt scandalũ crucis sine tẽp¬
tatione formidinis. Unde autẽ fides nr̃a
intelligentiã sumeret. unde conscienti.¬

Expanded text:
dilectissimi, Dominicae passionis in salutem humani generis ante tempora aeterna dispositum, et per multas significationes omnibus retro saeculis nuntiatum, non adhuc exspectamus manifestandum, sed jam adoramus impletum. Concurrentibus igitur ad eruditionem nostram et novis testimoniis et antiquis, dum quod prophetica cecinit tuba, evangelica pandit historia, et sicut scriptum est: Abyssus abyssum invocat, in voce cataractarum tuarum ; quoniam ad enarrandam gloriam gratiae Dei paribus sibi vocibus, utriusque Testamenti altitudo respondet; et quod erat sub velamine figurarum profundum, fit revelata luce perspicuum. Si tamen inter illa miracula Salvatoris, quae sub populorum gerebantur aspectu, pauci Veritatis praesentiam sentiebant, ipsique discipuli voluntaria Domini passione turbati, non evaserunt scandalum crucis sine tentatione formidinis; unde fides nostra intelligentiam sumeret, unde conscienti
Abbreviated transcription (Latin):
Quomꝰ & hora sexta et hora tercia potiit
dñs crucifigie De sexta enĩ ut fateam᷑
narratione ioħis urguem᷑: tertiã mar.¬
amilitib suspensũ dñm ñ a iudeis. sic̃
ioħs aꝑtissime dicit: occulte ostendere
uoluit eos magis crucifixisse qui cla.¬
mauert̃ ut crucifigeret᷑ quã illos qui
ministeriũ principi suo scd̾m suũ offi¬
ciũ p̃buerunt. Intelligit᷑ gͦ fuisse hora
t̃cia cũ clamauerunt uidi ut dñs cruci¬
figeret᷑ : & ueracissime demonstrat᷑ tc̃
eos crucifixisse quando clamauert̃.¬

Expanded text:
um et hora sexta et hora tertia potuerit dominus crucifigi. de sexta enim, ut fateamur, narratione Iohannis urguemur, tertiam Marmilitibus suspensum Dominum, non a Judaeis, sicut Joannes apertissime dicit, occulte ostendere voluit eos magis crucifixisse, qui clamaverunt ut crucifigeretur, quam illos qui ministerium principi suo secundum suum officium praebuerunt. Intelligitur ergo fuisse hora tertia cum clamaverunt Judaei, ut Dominus crucifigeretur, et veracissime demonstratur, tunc eos crucifixisse, quando clamaver
Abbreviated transcription (Latin):
se illuminatum. eẽ. ñ qui radiaret & illu¬
minaret. cognitus est ille qii illuminat.
cognitus.ẽ. qui illustrat. cognitus est qui
implet. Et quis est : Qui illuminat inqͥt
ominẽ hominẽ uenientem in hẽ inundũ.
Nam si illinc ñ recederet: ñ cẽt ullumi¬
nandus. Sed ido hic illuminandꝰ: qr illiue
recessit ubi liomo semꝑ poterat. eẽ. illumi¬
natus. Quid gͦ. si uenit huc ubi erat: In
hoc mundo erat. Et hic erat: & huc uenit.
hic erat ꝑ duunitatẽ & huc uenit ꝑ car¬
nem: qr cum hii eẽt ꝑ diuinitatẽ ab stul-¬
tis & cecis & iniquis uideri ũ poterat. Ipsi

Expanded text:
se illuminatum esse, non qui radiaret et illuminaret, cognitus est ille qui illuminat, cognitus est ille qui illustrat, cognitus est qui implet. Et quis est? Qui illuminat, inquit, omnem hominem venientem in mundum. Nam si illinc non recederet, non esset illuminandus: sed ideo hic illuminandus, quia illinc recessit, ubi homo semper poterat esse illuminatus. 8. Quid ergo? Si venit huc, ubi erat? In hoc mundo erat. Et hic erat, et huc venit: hic erat per divinitatem; huc venit per carnem: quia cum hic esset per divinitatem, ab stultis et caecis et iniquis
Abbreviated transcription (Latin):
lux lucet intenebris & tenebre eam nõ
comp̃hendunt. Eece hic est ꝙ mͦ. & hie
erat & semꝑ hic est: & munꝗͣ recedit.
nusquã recedit. Opus est ut habeas un¬
de uideas qd̾ tͥ uumquã recedit. Opus
est ut tu ñ receclas ab eo qui nusquã re-¬
cedit. Opus est ut tu ñ deseras. & nõ
desereris. Noli cadere: & ñ tͥ oc̃cilet.
Si tu feceris casum: ille tibi facit occa¬
sum. Si autem tustas: p̃sens est tibi .s.
ñ stetisti. Recorclare uncde cecideris:
unde te deiecit qui prior te cecidit. Deie¬
cit enim te ñ ui. ñ impulsu: s uoluntate
tua. Si enim malo ñ consentires: stares. il¬
luminatꝰ maneres. Modo autem qi iam ce¬
cidisti & factus es saucus corde uncde ui¬
deri illa lux potest: uenit ad te tasis qua¬
lem posses uidere. & talem se hoĩem ꝑbu¬
it ut ab homine quereret testimoniũ.
Ab homine quęrit testimoniũ ds : & ds
testem habet hominẽ. Habet d̾̃s testem
hoĩem: s ꝓpt̃ hominem. Tam infirmi su¬

Expanded text:
et in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt . Ecce hic est et modo, et hic erat, et semper hic est; et nunquam recedit, nusquam recedit. Opus est ut habeas unde videas quod tibi nunquam recedit; opus est ut tu non recedas ab eo qui nusquam recedit; opus est ut tu non deseras, et non desereris. Noli cadere, et non tibi occidet. Si tu feceris casum, ille tibi facit occasum: si autem tu stas, praesens est tibi. Sed non stetisti: recordare unde cecideris, unde te dejecit qui prior te cecidit. Dejecit enim te, non vi, non impulsu, sed voluntate tua. Si enim malo non consentires, stares, illuminatus maneres. Modo autem quia jam cecidisti, et factus es saucius corde, unde videri illa lux potest, venit ad te talis qualem posses videre; et talem se hominem praebuit, ut ab homine quaereret testimonium. Ab homine quaerit testimonium Deus, et Deus testem habet hominem; habet Deus testem hominem, sed propter hominem: tam infirmi su
Abbreviated transcription (Latin):
de fuscari. & ñ semꝑ indigeat expoliri. Qd̃
si etiã cautissimis animis necessarium est.
qͣnto illis est amplius expetendum iqͥ tota
forte anni spacia aut securius aut negligñ¬
tius transegerunt: Quos karitate debita cõ-¬
monemus: ut ñ id̾o sibimet blandiant᷑ qi
nob conscientiȩ singłoꝵ patere ñ possunt.
cum oculos d̾i simul cuncta cernentis ñ ab¬
dita locoꝵ ñ parietum sẽpta secludant. nec
solum ei acta & cogitata. uerum & agen¬
da & cogitanda sint cognita. Ista gͦ scientra
summi uidicis. iste est tremendus aspectꝰ:
cui ꝑuium est ome solidum & aꝑtũ omẽ
secretum: cui obscura clarent:ᷤ muta respõ¬
dent: silentium confitet᷑ & sine uoce mens
loquitur. Nemo patientiã bonitatis dei
de peccatoꝵ suoꝵ impunitate contẽpnat
nec id̾o illum estimet ñ offensum qi nec-¬
dum est exꝑtus iratum. N sunt longe¬
uitȩ mortalis induciȩ nec duturna est

Expanded text:
de fuscari, et non semper indigeat expoliri. Quod de fuscari, et non semper indigeat expoliri. Quod si etiam cautissimis animis necessarium est, quanto illis amplius est expetendum, qui tota forte anni spatia aut securius aut negligentius transegerunt? Quos charitate debita commonemus, ut non ideo sibimet blandiantur, quia nobis conscientiae singulorum patere non possunt: cum oculos Dei simul universa cernentis non abdita locorum, non parietum septa secludant; nec solum ei acta et cogitata, verum et agenda et cogitanda sint cognita. Ista ergo scientia summi judicis, iste est tremendus aspectus, cui pervium est omne solidum, et apertum omne secretum; cui obscura clarent, muta respondent; silentium confitetur, et sine voce mens loquitur. Nemo patientiam bonitatis Dei de peccatorum suorum impunitate contemnat: nec ideo illum aestimet non offensum, quia necdum est expertus iratum. Non sunt longae mortalis vitae induciae, nec diuturna est
Abbreviated transcription (Latin):
rimus: quã cum ipsa nob̃ sacramenta redẽp̃¬
tionis nr̃e. tempoꝵ lege referuntur: Que ut
dignius celebremus: saluberrime nos quad¬
raginta dierũ ieiuno sparamus. Non enĩ
hi tantum qui ꝑ mortis xp̃i resurrectionis¬
q mystĩum in nouã uitam baptismo sunt
regenerante uenturi: s etiã om̃s popłi rege¬
neratoꝵ & utilit̾ & necessarie p̃sidium sibi¬
ñdum habent accipiant: isti ut accepta cu-¬
stodiant. Dicente namq apło. qui stat ui-¬
deat ue cadat: nemo est tanta firmitate.
suffultus. ut de stabilitate sua debeat. eẽ. se
curus. Utamu gͥ dilectissimi salubrimi
temꝑis uenerabilib institutis: & sollicitiore
cura cordis nr̃i spicula t̾gamus. Quantũli¬
bet enim caste & sobrie mnortalis hȩc uita
ducatur: quodã tam̃ puluere terrenȩ con¬
u̾sationis asꝑgitiu: & nitor mentiũ ad d̾i
imaginem conditarũ ñ ita a fumo totius
uanitatis alienus est. ut nulla possit sor-¬

Expanded text:
rimus, quam cum ipsa nobis sacramenta redemprimus, quam cum ipsa nobis sacramenta redemptionis nostrae temporum lege referuntur? Quae ut dignius celebremus, saluberrime nos quadraginta dierum jejunio praeparemus. Non enim hi tantum qui per mortis Christi resurrectionisque mysterium in novam vitam Baptismo sunt regenerandi, sed etiam omnes populi renatorum utiliter sibi et necessarie praesidium nondum habent, accipiant; isti, ut accepta custodiant. Dicente namque Apostolo: Qui stat videat ne cadat , nemo est tanta firmitate suffultus, ut de stabilitate sua debeat ecurus. Utamur igitur, dilectissimi, saluberrimi temporis venerabilibus institutis, et sollicitiore cura cordis nostri specula tergamus. Quantumlibet enim caste et sobrie mortalis haec vita ducatur, quodam tamen pulvere terrenae conversationis aspergitur: et nitor mentium ad Dei imaginem conditarum non ita a fumo totius vanitatis alienus est, ut nulla possit sor
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiã magnos animos ista concutiant. & in
aliquid illicitȩ causationis murmur impel¬
lant: cũ siquidẽ istis uarietatib etiã excellen¬
tissimus ꝓpħa dauid usq ad ꝑicłm se turba¬
tum ꝓfiteatur. & dicat. Mei autẽ pene moti
sunt pedes. pene effusi sunt gressus mei: qi
delaui in peccatoribꝰ pacem peccatoꝵ uidens.¬
Unde quia paucoꝵ est tam solida fortitudo.
ut nulla inęqualitatũ ꝑturbatione quatian-¬
tur. & multos fidelium ñ adu̾sa tantum s
etiã scła corrumpant: sanandis uulnerib qͥbꝰ
humana infirmitas sauciat᷑ diligens. ẽ. ad hi-¬
benda curatio. Id̾o enim de piciis quibꝰ mun-¬
dus hic plenus est. quȩdã breuit᷑ ꝑcucurri: ut
dicente scͥptura. quis głabitur castum se hab̾e
cor. aut mundum se. cẽ. a peccato: om̃s sibi in¬
telligant delictoꝵ indulgentiã. & reꝑationis
necessariam. eẽ. medicinã. Quando autẽ dile

Expanded text:
ut etiam magnos animos ista concutiant, et in ut etiam magnos animos ista concutiant, et in aliquod illicitae causationis murmur impellant: siquidem istis varietatibus etiam excellentissimus propheta David usque ad periculum se turbatum profitetur et dicit, Mei autem pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei; quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum vidensUnde quia paucorum est tam solida fortitudo, ut nulla iniquitatum perturbatione quatiantur, et multos fidelium non adversa tantum, sed etiam secunda corrumpant; sanandis vulneribus, quibus humana infirmitas sauciatur, diligens est adhibenda curatio. Ideo enim de periculis quibus mundus hic plenus est, quaedam breviter percurri; ut dicente Scriptura, Quis gloriabitur castum se habere cor, aut mundum se esse a peccato ? omnes sibi intelligant delictorum indulgentiam et reparationis necessariam esse medicinam. 3. Poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
quam int̾ bonoꝵ maloꝵq confinia subtilis¬
simi discriminis potuerit seruare m̃suras.
difficile sit ut bene sibi consciã ꝓbitatem ob
trectantium lingua ũ mordeat. & iniquoꝵ
euadat opprobria cui est᷑ amica iusticia. Iam cũ
ad ipsas rerum temꝑalium uarietates cogita¬
tio humana conu̾titiu. quantȩ se opponunt cali¬
gines. quanti prauarũ opinionum oboriunt᷑
errores: ut de obiectu contrarioꝵ. sum̃atur ma-¬
teria quȩrelarũ. Nam licet omĩum fidelium
corda ñ dubitent. nullis mundi huius parti
nec de stellarum potestate quȩ nulla est scłari¬
um negotioꝵ pendere ꝓuentus. s ȩquissimo
& clementissimo sumini regis arbitrio cunc¬
ta cdisponi. qm̃ sicut scͥptum est. uniuersȩ
uiȩ diũ misccłia & ueritas: tamen cũ quȩdã
ñ scdm desideria nr̃a ꝓcedunt. & sub huma-¬
ni errore uidicii suꝑior est plerumq causa
quã usti: uicinum nimis atq contiguum. ẽ.

Expanded text:
quam inter bonorum malorumque confinia, subtilisquam inter bonorum malorumque confinia, subtilissimi discriminis potuerit servare mensuras, diffitrectantium lingua non mordeat, et iniquorum evadat opprobria, cui est amica justitia. Jam cum ad ipsas rerum temporalium varietates cogitatio humana convertitur, quantae se opponunt caligines, quanti pravarum opinionum oboriuntur errores; ut de objectu contrariorum sumatur materia querelarum! Nam licet omnium fidelium corda non dubitent, nullis mundi hujus partibnec de stellarum potestate, quae nulla est, saecularium negotiorum pendere proventus, sed aequissimo et clementissimo summi regis arbitrio cuncta disponi; quoniam sicut scriptum est, Universae viae Domini misericordia et veritas : tamen cum quaedam non secundum desideria nostra procedunt, et sub humani errore judicii superior est plerumque iniqui causa quam justi, vicinum nimis atque contiguum est
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo bono sine quo ñ potest bona: deficiat.
At siquid sibi impossibile aut arcduum ii
mandatoꝵ effectib exꝑitur. ñ in se remaneat.
s ad aduiuantẽ recurrat: qui id̾o dat p̃ceptũ
te enutriet. An forte quisꝗͣ tam insolent᷑ suꝑ¬
bit. & ita se illesum ita immaculatũ. tẽ p̃su¬
mit. ut nulluis iam renouationis indigeat :
fallitus ꝓrsus ista ꝑsuasio: t nimia uanitate
uetascit. quisqͥs int̾ temptationes istius uitȩ
ab omĩ se uulnere crecat immunẽ. Plena
omĩa piculis: plena sunt laqueis. Incitant
cupiditates: insidiant᷑ illecebrȩ. Blandiunt᷑
lucra: dampna det̾rent. Amarȩ sunt oblo¬
quentium lingue: nec semꝑ ueracia sunt
ora laudantium. Inde seuit odium. hinc de¬
cipit mendax osficium: ut facilius sit uita¬
re discordem. quã declinare fallacem. In ipsis aii¬
autem urtutib oꝑtinendis.tam dubius
modus & tam incerta discretio est: ut si quis¬

Expanded text:
ab illo bono, sine quo non potest bona esse, deficiat: ab illo bono, sine quo non potest bona esse, deficiat: ac si quid sibi impossibile aut arduum in mandatorum effectibus experitur, non in se remaneat, sed ad jubentem recurrat: qui ideo dat praeceptum, am, et ipse te enutriet . An forte quisquam ita insolenter superbit, et ita se illaesum, ita immaculatum esse praesumit, ut nullius jam renovationis indigeat? Fallitur prorsus ista persuasio, et nimia vanitate veterascit quicumque inter tentationes hujus vitae ab omni se vulnere credit immunem. Plena omnia periculis, plena sunt laqueis. Incitant cupiditates, insidiantur illecebrae, blandiuntur lucra, damna deterrent, amarae sunt obloquentium linguae, nec semper veracia sunt ora laudantium. Inde saevit odium, hinc decipit mendax officium: ut facilius sit vitare discordem, quam declinare fallacem. CAP. II. In ipsis autem virtutibus obtinendis tam 164 dubius modus et tam incerta discretio est, ut si quis
Abbreviated transcription (Latin):
elica dił̃mi doctrina nos am¬
monet: ut deponentes uete¬
rem hoĩcin cum actib suis: de
die in diem scã conu̾satione re
nouemu. Si enĩ templum d̾i
est. dicente apło: uos enim estis templumdi
uiui: multa nob uigilantia laberandum est.
ut cordis nr̃i habitacłm tanto huspite ñ sit
inclignum. Et sicut in domib manufactis la¬
udibili diligentia ꝓuidendum. ẽ. ut siqͥd aut
infusione imbrium. aut turbine ꝓcellarum.
uł ipsa fuerit antiquitate corruptum: cita
in integrum cura restituat: ita iugi oportet
sollicitudine p̃caueri. nequid in nr̃is animis
incompositum. neqͥd inueniatur immundũ.
Quãius enĩ ȩdificium nr̃m sine ope sui ñ sub¬
sistat artificis: nec fabrica nr̃a possit. ẽẽ. incolu¬
mis. nͥ ei ꝓtectio p̾fuerit conditoris: tam̃ quia
rationabiles lapides sumus & uiua mat̾ies. sic
nos auctoris nr̃i exstruxit manus. ut cuinopi¬
fice suo. etiã is qui reparatur oꝑetur. Grãgͥ .ii.
dei obeclientia se humana ñ subtrahat: nec

Expanded text:
issimi, doctrina nos admonet, ut deponentes veterem hominem cum actibus suis , de die in diem sancta conversatione renovemur. Si enim templum Dei est, dicente Apostolo: Vos estis templum Dei vivi , multa nobis vigilantia laborandum est ut cordis nostri receptaculum tanto hospite non sit indignum. Et sicut in domibus manufactis laudabili diligentia providetur ut si quid aut infusione imbrium, aut turbine procellarum, vel ipsa fuerit antiquitate corruptum, cita in integrum cura restituat; ita jugi oportet sollicitudine praecaveri ne quid in nostris animis incompositum, ne quid inveniatur immundum. Quamvis enim aedificium nostrum sine ope sui non subsistat artificis, nec fabrica nostra possit esse incolumis, nisi ei protectio praefuerit conditoris, tamen quia rationabiles lapides sumus et viva materies, sic nos auctoris nostri exstruxit manus, ut cum opifice suo etiam is qui reparatur, operetur. Gratiae igitur Dei obedientia se humana non subtrahat, nec