comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nc̃ ab augusti nomine sebastia
nuncupat᷑. Hec regio inter iudeam
et galileam media iacet: incipiens a
uico cui nom̃ ẽ eleas deficiens in t̾rã
acrabat. situs eiꝰ natura consimilis. nͦ
ullo diffe̾ns a iudea. Galilea regio pa¬
lestine uocata: q̃ gignat candidiores
hoĩes ꝗͣ palestina. Hec aut̃. dupplex
ẽ suꝑior et infi̾or. sibi tñ connexe. syriȩ.
et fenitiȩ adhentes. Terra earũ opima
& ferax: et fructibꝰ satis fecunda. Penta¬
poł regio inconfinio arabie et palesti¬
nȩ sita: dicta a qͥnq eiuitatibꝰ impio¬
rũ q̃ gelesti igne consumpte sunt: ter¬
ra ampliꝰ abiherosolimis olim uber¬
rima. nc̃ aut̃ deserta atq exusta. Nã
ꝓscełe incolarũ decelo descendit ignis.
qui regionẽ illã incineres et̃nos dissol¬
uit. cuiꝰ umbra q̃dam et spẽs in faui¬
llis et in arborib ip̃is etiam adhuc¬
uidet᷑. Nascunt᷑ enĩ ibi poma urentia
sub tanta speciȩ maturitatis. ut eden¬
di desid̾iũ gignant. Si carpas fatis¬

Expanded text:
nunc ab Augusti nomine Sebastia nuncupatur. Haec regio inter Iudaeam et Galilaeam media iacet, incipiens a vico cui nomen est Eleas, deficiens in terra Agrabath. Situs eius natura consimili nec ullo differens a Iudaea. Galilaea regio Palaestinae vocata quod gignat candidiores homines quam Palaestina. Haec autem duplex est, superior et inferior, sibi tamen conexae, Syriae et Phoeniciae adhaerentes. Terra earum opima et ferax et fructibus satis fecunda. Pentapolis regio in confinio Arabiae et Palaestinae sita, dicta a quinque civitatibus inpiorum quae caelesti igne consumptae sunt. Terra amplius ab Hierosolymis olim uberrima, nunc autem deserta atque exusta; nam pro scelere incolarum de caelo descendit ignis, qui regionem illam in cineres aeternos dissolvit. Cuius umbra quaedam et species in favillis et arboribus ipvidetur. Nascuntur enim ibi poma virentia sub tanta specie maturitatis, ut edendi desiderium gignant. Si carpas, fatis
Abbreviated transcription (Latin):
sia ex nomine cinꝰdam mulieris
est appellata: q̃ ap̃ antiqͦs ĩꝑiũ
tenuit orientis. Hec int̾cia orbis par¬
te disposita. abouente. ortu solis. a
meridie occeano. ab occiduo nr̃o ma¬
ri finit᷑: a septentrione meotide la¬
breuit nomina et sitꝰ expediã. sum¬
pto initio aꝑadiso. Padisus locꝰ ẽ in

Expanded text:
sia ex nomine cujusdam mulieris est appellata, quae apud antiquos imperium tenuit Orientis. Haec in tertia orbis parte disposita, ab Oriente ortu solis, a Meridie Oceano, ab occiduo nostro mari finitur, a Septentrione Maeotide labreviter nomina, et situs expediam, sumpto initio a Paradiso. 2. Paradisus est locus
Abbreviated transcription (Latin):
adis a iotunditate circli dictꝰ
qr sic̃ iota ẽ. Unde breuis etiam
p̃teala oibicłs appellat᷑. Uudiq enĩ oce¬
ñ dxumfluens. eiꝰ in cuxło̾ ambit fine̾.
ꝯuisis ẽ aut̃ tͥfariȩ. qͥbꝰ una pars asia.
Ata europa. tcia affrica nuncupat᷑.
ss partes orb̾. uet̾es ñ eqͣlit̾ diuiser̃t.
lam asia a meridie ꝑorientẽ usq ad
sptetrionẽ ꝑuenit. Euroꝑa uͦ aseptẽ¬
arione usq ad occidentẽ. atq in affri

Expanded text:
ate circuli dictus, quia sicut rota est; unde brevis etiam rotella orbiculus appellatur. Undique enim Oceanus circumfluens eius in circulo ambit fines. Divisus est autem trifarie: e quibus una pars Asia, altera Europa, tertia Africa nuncupatur. Quas tres partes orbis veteres non aequaliter diviserunt. Nam Asia a meridie per orientem usque ad septentrionem pervenit; Europa vero a septentrione usque ad occidentem; atque inde Afri
Abbreviated transcription (Latin):
clipsis lune ẽ. qͦciens in ũbrã
t̃re luna incurrit. Non enĩ
suũ lum̃ hab̾e̾. s a sole inlumi¬
nari putat᷑. ũn & defectũ patit᷑:
s int̃ ipsã & solẽ ũbra t̾re int̾ue¬
niat. Patit᷑ aut̃ hoc qͥnta decima
luna eo usq quãdiu scentrũ atq
ũbrã obstantis t̾re ereat: uideatq
solẽ uł asole uideat᷑. De diffentia
stellaꝵ sydum atq astroꝵs. xxx

Expanded text:
clipsis lunae est, quotiens in umbram terrae luna incurrit. Non enim suum lumen habere, sed a sole inluminari putatur, unde et defectum patitur si inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. Patitur autem hoc quinta decima luna eo usque, quam diu centrum atque umbram obstantis terrae exeat videatque solem, vel a sole videatur. De differentia stellarum, siderum, et astrorum
Abbreviated transcription (Latin):
lorũ tumores: et ad ext̃gendas lippitu¬
dines utiles. Candide sfungie cura fiunt.
Pestatẽ enĩ ad solẽ sternunt᷑ : et sic̃ cera¬
punica candorẽ bibunt. Aĩaliũ om̃iũ
ta qͣtuor plimiꝰ ait. diuisa in generib
beluarũ serpentiũ: cõmuniũ t̾rȩ et aq̃.
icancporũ. concarũ. locustarũ. pelori¬
du poliroũ bolearu lacrtonunt luls¬
go. ⁊ huic similia. ex qͥbꝰ multa quedam
natiux intellectu. ordinẽ tẽporũ suorũ
agnoscunt. q̃dã uͦ in suis locis sine muta¬
tione uagant᷑. Inpiscibꝰ aut̃ femininis
aliȩ cõmixtione mascłi concipiunt et
pariunt catulos. aliȩ ponunt oua sine
mascłi susceptione concepta. q̃ idem in¬
sequens sui seminis iactu ꝑfundunt᷑.
& q̃ hoc mun̾e̾ fu̾nt. afflata gen̾abi¬
seuerant aue putrescunt.
De auibꝰ.uii.

Expanded text:
lorum tumores, et ad extergendas lippitulorum tumores, et ad extergendas lippitudines utiles. Candidae sfungiae cura fiunt; per aestatem enim ad solem sternuntur, et sicPunica, candorem bibunt. 63. Animalium omnium V, Plinius ait, divisa in generibus belluarum, serpentium communium terrae, et aquae, cancrorum, concharum, locustarum, peloridum, polypo huic similia; ex quibus multa quodam naturae intellectu ordinem temporum suorum agnoscunt, quaedam vero in suis locis sine mutatione vagantur. In piscibus autem feminis aliae commixtione masculi concipiunt et pariunt catulos; aliae ponunt ova sine masculi susceptione concepta, qui idem insequens, sui seminis iactu perfunduntur; et quae hoc munere fuerint afflata generabierseverant aut putrescunt. De avibus .
Abbreviated transcription (Latin):
syhis quedã aquatioe dñr. q̃dã palustres.
qdã rubete. ob id qr in uep̾b uiuunt. ini¬
uine omniũ. et uiridissime mute.et si¬
ne uoce sunt. Agredulȩ rane paruȩ in
sicco uel agris morantes unde et nuncu¬
pate. Negant quidam canes latrare qui¬
hus in offa rana uiua fuerit data. Sfũ¬
ia a fingere id est nitidare et exterge¬
dicta. Aframꝰ. Accedo adte ut tͥ ceruicẽ
batur. Aĩal aut̃ ẽẽ docet᷑. cruore in he̾n¬
te petris: unde et dũ abscidit᷑ sangͥnẽ
remittit. Nã alia st̃ uiuentia in aquis.
⁊discurr̃t ut pisces. alia q̃ stant fixa ut
ostreȩ icinus sfungie. Ex his alias ma¬
res dici. eoqd̾ tenues sint fistule. spissi¬
oresq. Alias feminas q̃ maioribꝰ fistu¬
lis st̃: ac ꝑpetuis. Alias duriores : qͣs g̾ci
appellant tͣgos. ⁊ nos hircosas dicẽ possu¬
mꝰ ob asꝑitatẽ sui. Mollissimũ genꝰ eaꝵ
penicilli uocant᷑. eo qd̾ apte sint ad ocu¬

Expanded text:
Ex his quaedam aquaticae dicuntur, quaedam palustres, Ex his quaedam aquaticae dicuntur, quaedam palustres, quaedam rubetae, ob id, quia in vepmae omnium et viridissimae; mutae et sine voce sunt. Agredulae ranae parvae in sicco vel agris morantes; unde et nuncupatae. Negant quidam canes latrare, quibus in offa rana viva fuerit data. Sfungia a fingere, id est nitidare et extedicta. Afranius 415: Accedo ad te, ut tibi cervicem batur. Animal autem esse docetur cruore inhaerente petris. Unde et dum absciditur sanguinem remittit. Nam alia sunt viventia in aquis et discurrunt, ut pisces; alia, quae stant fixa, ut ostreae, echini, sfungiae. Ex his alias mares dici, eo quod tenues sint fistulae spissioresque; alias feminas, quae maioribus fistulis sunt ac perpetuis; alias duriores, quas Graeci appellant τράγους, et nos hircosas dicere possumus ob asperitatem sui. Mollissimum genus earum penicilli vocantur, eo quod aptae sint ad ocu
Abbreviated transcription (Latin):
testatos ostrea uocant. Ostrea aut̃ nor¬
trũ: carnes eiꝰ feminino dñr. Musculi
mascłi. selorides. a peloro ꝓmunctoua
siciliȩ ubi abundant. cognominates
pelori. Ungues a similitudine human¬
rũ unguiũ dicte. Testudo dicta: eõ qd¬
tegmine teste sit ad oꝑta. unicame̾ mo
rinȩ. lutariȩ. idẽ inceno et paludib¬
uiuentes. Quartũ genꝰ fluuiale testi
dinũ. q̃ indulei aqͣ uiuunt. Tradunt
aliqͥ qd̾ incredibile ẽ tardiꝰ ire nauigia
testudims pedem dextrũ uehentia. anꝰ
a cunestri icino nom̃ traxit. quẽ iuulguo
feuim uocat. euꝰ testula duplex spinis
pciuleata in modũ castanearũ qͣndo ad¬
huroꝑte de arboribꝰ cadt̃. caro eiꝰ mollis
iminio similis. Uris tribꝰ modis dr̃. ut
aestudo. ac peloris  conclia. nã ⁊ quod
odimꝰ & uͥ caro in est et utrũq dr̃ pelo¬
enuis. Nane agarrulitate uocate: eo qd̾
anta genitales strepunt paludes. et so¬
nos uocis in portunis clamoribꝰ reddt̃.

Expanded text:
testam ὀστραo vocant. Ostrea autem neutestam ὀστραo vocant. Ostrea autem neutrum, carnes eius feminino dicunt. Musculi masculi. Pelorides a Peloro promontorio Siciliae, ubi abundant, cognominatae Pelori. Ungues a similitudine humanarum unguium dictae. Testudo dictus, eo qtegmine teste sit adoperta; et time, lutarie, idest inviventes; quartum genus fluviales, quae in dulci aqua vivunt. Tradunt aliqui, quod incredibile est, tardius ire navigia testudinis pedem dextrum vehentia. Echinus a terrestre echino nomen traxit, quem vulgus iricium vocant; cuius testula duplex, spinis aculeata in modum castanearum, quando adhuc coopertae de arboribus cadunt. Caro eius mollis et minio similis, †uris† tribus modis: ut testudo ac peloris et cochlea. Nam et quod edimus et ubi caro inest utrumque dicitur peloris. Ranae a garrulitate vocatae, eo quod circa genitales strepunt paludes, et sonos vocis inportunis clamoribus reddunt.
Abbreviated transcription (Latin):
caeloe dñr. in qͣrũ carne p̃ciosus ealc as
solidat᷑. Deqͥbꝰ tiudunt hi qͥ de aninarts
scripsere naturis qd nocturno tp̃r lor
appetunt & excelesti rore margariũ on¬
cipiunt. unde et eceloe noĩantur. Mor
coclea ẽ maris. dicta ab acumine et ao¬
tate q̃ alio noĩe conchiliũ noĩat᷑. ꝓptꝰ p
itat. ex qͥbꝰ pͦpura tinguit᷑: et inde ostr̃
appellatũ. qd̾ hec tinctura ex ceste huni¬
re elicit᷑. Cancros uocari. quia conce sin
crura habentes. inunica ostreis aĩaba
Eorũ enĩ carnibꝰ uiuunt. miro ingens
Nam qr ualidam testam eiꝰ aꝑire ñ por
explorat qͦndo ostrea claustra testarimn
aꝑiat. Tunc cancer latent̃ lapillũ mĩ
atq impedita condusione ostreȩ cari¬
erodit. Tradunt qͥdam decẽ cancris a
ocuni manipulo alligatis: om̃s qͥibi
sunt scorpiones ad eũ locũ coituros. bno
sunt aut̃ genera cancrorũ. fluuiales
marini. Ostrea dicta ẽ a testis qͥbus mul¬
licies interior carnis munit᷑. Greci aut̾

Expanded text:
r, in quarum carne pretiosus calculus solidatur. De quibus tradunt hi qui de animantium scripsere naturis eo quod nocturno tempore litora appetant, et ex caelesti rore margaritum concipiunt; unde et †oceloe† nominantur. Murex cochlea est maris, dicta ab acumine et asperitate, quae alio nomine conchilium nominatur, pittat, ex quibus purpura tingitur, et inde ostrum appellatum, quod haec tinctura ex testae humore elicitur. 51. Cancri vocantur, quia conchae sunt crura habentes, inimica ostreis animalia; eorum enim carnibus vivunt miro ingenio. Nam quia valida testa ejus aperiri non potest, explorat quando ostrea claustra testarum aperiat; tunc cancer latenter lapillum injicit, atque impedita conerodit. Tradunt quidam, decem cancris cum ozimi manipulo alligatis, omnes, qui ibi sunt, scorpiones ad eum locum coituros. Duo sunt autem genera cancrorum: fluviales marini. Ostrea dicta est a testa, quibus mollities interior carnis munitur; Graeci enim
Abbreviated transcription (Latin):
um enĩ clausorũ maris aĩaliũ. atq cõ¬
carũ in crem̃to lune m̾bra turgescũt.
defectu euacuant᷑. luna enĩ cũ in au¬
gm̃to fu̾it : auget humorẽ. cũ uͦ inde¬
enĩ physici dicunt. Conce aut̃ pͥme po¬
sitionis nom̃ coclee uero ꝑ diminuti

Expanded text:
um enim clausorum animalium maris atque conum enim clausorum animalium maris atque concharum, incremento lunae membra turgescunt, defectu lunae evacuantur. Luna enim cum in augmento fuerit, auget humorem, cum vero in deenim physici dicunt. Concha autem primae impositionis
Abbreviated transcription (Latin):
uernas sub aꝙͣ. Polipꝰ id ẽ multipes: plu¬
rimos enĩ nexus habet. Iste ingenio¬
sus amũ appetens. brachiis cõplectit᷑
ñ morsu: nec pͥus dimittit quã escam
circum roserit. Torpedo uocata. eo qd̾
corpꝰ torpescere faciat si eã qͥsq uiuen¬
tẽ tangat. Narrat plimꝰ. sods ex indi¬
co mari torpedo etiam ꝓcul & e lon¬
ginqͦ uł si hasta uirgaq ad tingat᷑.
ꝙͣ uis p̃ualidos lacertos torpesc̾e̾. ꝙͣ li¬
bet ad cursũ ueloces alligare pedes.¬
Tanta enĩ uis eiꝰ ẽ ut etiã aura corꝑis
sui adficiat m̃bra. Sepia dr̃. qͥa sepiꝰ
int̾clusat faciliꝰ capit᷑. Incoeundo ob¬
scenũ genus : ore enĩ concipit sic̃ iuꝑa.
Cuiꝰ attramenti tanta iuis ẽ. ut lucer¬
ne additũ ȩthiopas inderi ablato pͥo¬
ri lumine qͥdam tradunt. Lulligo.
Tradunt in occeano mauritanie. ñ
ꝓcul alixo flumine. tantã multitu¬
dinẽ lulligiũ euocari ex aqͣ: ut eti¬
am naues dem̾gere possint. Conche
& coclee hac ex causa uocate. qr defici

Expanded text:
us . . . . . Polypus, id est, multipes; plurimos enim nexus habet. Iste ingeniosus hamum appetens brachiis complectitur, non morsu; nec prius dimittit quam escam circumroserit. 45. Torpedo vocata, eo quod corpus torpescere faciat, si eam quisquam viventem tangat. Narrat Plinius Secundus, « ex Indico mari torpedo etiam procul, et e longinquo, vel si hasta virgaque attingatur, quamvis praevalidos lacertos torpescere, quamlibet ad cursum Tanta enim vis eius est ut etiam aura corporis sui adficiat membra. Sepia dicitur, quia sepibus interclusa facilius capitur: in coeundo obscenum genus; ore enim concipit sicut vipera. Cuius atramento tanta vis est ut lucernae addito Aethiopas videri ablato priori lumine quidam tradant. Lulligo. Tradunt in Oceano Mauretaniae, non procul a Lixo flumine, tantam multitudinem lulliginum evolare ex aqua ut etiam naves demergere possint. Conchae et cochleae hac ex causa vocatae, quia defici
Abbreviated transcription (Latin):
toenis pedibꝰ gignere. Anguille uino
necate. qͥ ex eo bibi̾nt. tediũ uini hñt.
Oraco marinꝰ aculeos in branchiis ht̃.
ad caudam spectantes: qͥ dũ ꝑcusserit
quaꝗͣ ferit uenenũ fundit: uñ et uo¬
qͣd cõplicet se incirelos. Hane femi¬
nini tantũ lexus elle tradunt. et con¬
ciꝑe a serpente. Obid & apiscatoribꝰ tanꝗͣ.
a serpente sibilo euocat᷑. et capit᷑. Ictu aut̃
fustis difficult̃ interimit᷑. ferula ꝓtinꝰ.
Animã in cauda hab̾e certũ ẽ: nam ca-¬
pite ꝑcusso uix eã interimi. cauda sta

Expanded text:
tricenis pedibus gignere. Anguillae vino tricenis pedibus gignere. Anguillae vino necatae, qui ex eo biberint taedium vini habent. Draco marinus aculeos in branchiis habet ad caudam spectantes, qui dum percusserit, quaqua ferit, venenum fundit unde et voquod conplicet se in circulos. Hanc feminini tantum sexus esse tradunt et concipere a serpente: ob id a piscatoribus tamquam a serpente sibilo evocatur et capitur. Ictu autem fustis difficulter interimitur, ferula protinus. Animam in cauda habere certum est; nam capite percusso vix eam interi
Abbreviated transcription (Latin):
nauis tñ quasi radicata in mari stare
uidẽt᷑. nͨ moueri. ñ retinendo. s tantũ¬
mͦ adhendo. Hunc latini morã appel¬
lau̾nt: eoqd̾ cogat stare nauigia. Ura¬
nꝰ copus uocat᷑ ab ocło quẽ in capite ht̃.
qͦ semꝑ supͣ intendit. Millago noĩatꝰ
qr euolat suꝑ aquã. Quotiens aut̃ cer¬
nit᷑ extͣ aꝙͣ. uolitanf. tẽpestates mutare¬
designat. Squatꝰ dictꝰ. qd̾ sit squamis
cabat᷑. a pisce qͦdam qͥ ibi habundat :
quẽ lingua sua sar appellant. ex qͦ di¬
riuatũ ẽ. hꝰ similitudinis pisciculos sar¬
das. sardinasq uocari. Allec pisciculꝰ
ad liqͦrẽ salsam̃torũ idoneꝰ. unde et ñ¬
cupatꝰ. Aforꝰ piscicłs qͥ ꝓpt̃ exiguitatẽ
amo capi ñ pot̃. Anguille similitudo
anguis. nom̃ dedit. Origo hꝰ exlimo.
Un et qñ capit᷑. ad eo lenis ẽ ut qͣnto
fortiꝰ p̃sseris. tanto citiꝰ elabit᷑. Fert̃ aut̃
orientis fluuiũ gangen. anguillas

Expanded text:
navis tamen quasi radicata in mari stare navis tamen quasi radicata in mari stare videtur nec moveri, non retinendo, sed tantummodo adhaerendo. Hunc Latini moram appellaverunt, eo quod cogat stare navigia. Uranoscopus vocatur ab oculo, quem in capite habet, a quo semper supra intendit. Millago nominatus, quia evolat super aquam. Quoties autem cernitur extra aquam volitans, tempestates mutari. Squatus dictus, quod sit squamis cabatur a pisce quodam qui illic abundat, quem lingua sua 'sar' appellant; ex quo derivatum est huius similitudinis pisciculos sardas sardinasque vocari. Allec pisciculus ad liquorem salsamentorum idoneus; unde et nuncupatus. Aphorus pisciculus, qui propter exiguitatem hamo capi non potest. Anguillae similitudo anguis nomen dedit. Origo huius ex limo; unde et quando capitur, adeo lenis est ut quanto fortius presseris, tanto citius elabitur. Ferunt autem Orientis fluvium Gangen anguillas
Abbreviated transcription (Latin):
dunt aut̃ hunc ingeniosũ ẽẽ nãq inclu¬
sũ nassis ñ fronte erũꝑe. si intectis ui¬
minibꝰ cap̃ inserere. s adu̾sũ caude icti¬
bꝰ crebris laxare fores. atq ita retrorsũ
rdire. Quẽ luctatũ eiꝰ siforte aliꝰ escarus
extͥnsecꝰ uideat app̾hensa mordicꝰ cauda
adiuuare nisus enimpentis. Sparus
alancea missili nom̃ trax̃ qd̾ eiꝰdẽ figuix
sit errestria eñ pͥus inuenta sunt quã
marina. sam lpar ẽ telumiustieañ
missile: ab spargendo dictũ. Australis
piscis. siue quia aqͣrũ undam ore susci¬
pit. siue qͥa tc̃ piscis orit᷑ qͦ tp̃r tendere
in occasuĩ pliades ceꝑint. Hamio saxa¬
tilis. dextra sinistraq lateribꝰ uirgis
puniceis ꝑpetus. aliisq discoloribꝰ de¬
signat᷑. Dictꝰ hamio. qi ñ capit᷑ nisi ha¬
mo. Echinus paruꝰ & semipedalis pisci¬
culꝰ nom̃ sũpsit qd̾ nauẽ adhe̾ndo reti¬
neat. ruant licet uenti. seiuant ꝓcelle.

Expanded text:
dunt autem hunc ingeniosum esse; namque includunt autem hunc ingeniosum esse; namque inclusum nassis non fronte erumpere nec infestis viminibus caput inserere, sed aversum caudae ictibus crebris laxare fores atque ita retrorsum redire; quem luctatum eius si forte alius escarus extrinsecus videat, adprehensa mordicus cauda adiuvare nisus erumpentis. Sparus a lancea missile nomen traxit, quod eiusdem figurae sit. Terrestria enim prius inventa sunt quam marina. Nam sparus est telum rusticanum missile, ab spargendo dictum. Australis piscis, sive quia aquarum undam ore suscipit, sive quia tunc hic piscis oritur quo tempore tendere in occasum Pleiades coeperint. Hamio saxatilis dextra sinistraque lateribus virgis puniceis perpetuis aliisque discoloribus designatur; dictus hamio quia non capitur nisi hamo. Echenais, parvus et semipedalis pisciculus, nomen sumpsit quod navem adhaerendo retineat. Ruant licet venti, saeviant procellae,
Abbreviated transcription (Latin):
Mullus uocatꝰ qd̾ mollis sit atq tenerrimꝰ:
cuiꝰ cibo trad̃t libidinẽ in hiberi: ocłorũ
aut̃ aciẽ hebetari. Hoĩes uͦ qͥb sepe pastꝰ¬
ẽ ꝓiscẽ olent. Mullus in uino mecatus.
hi qͥ mde bibint tediũ uii hñt. Mugi¬
lis nom̃ ht̃ qd̾ sit multũ agilis. Nam uͥ
dispositas senserit piscatorũ insidias:
onfestĩ retrorsũ rediens. ita transilit re¬
te ut uolare piscẽ uideas. Melanuirus
coqd̾ nigrã caudam habeat. et penuas
nigras: et in corꝑe lineas ingras. Melã
eñ g̾ci nigrũ uocant. Glaucus a colore
dictus. qd̾̃ albꝰ sit. g̾ci enĩ albũ gleucon
dict. Hic estate raro apparet. nͥ tantum
mnubilo. Timallus ex flore nom̃ acce¬
pit.: tiũ qͥppe flos appellat᷑. Nã dũ sit
sp̃e gͣtus. et sapore iocundus : tñ sic̃ floᷤᷤ
fraglat et corꝑe odores aspirat. Escarꝰ di¬
ctus. eoqd̃ solus escam ruminare ꝑhibe¬
tͦ. Deniq alii pisces ñ ruminant. Tra¬

Expanded text:
Mullus vocatus, quod mollis sit atque tenerrimus. Mullus vocatus, quod mollis sit atque tenerrimus. Cuius cibo tradunt libidinem inhibere, oculorum autem aciem hebetari: homines vero, quibus saepe pastus, piscem olent. Mullus in vino necatus, hi, qui inde biberint, taedium vini habent. Mugilis nomen habet quod sit multum agilis. Nam ubi dispositas senserit piscatorum insidias, confestim retrorsum rediens ita transilit rete ut volare piscem videas. Melanurus, eo quod nigram caudam habeat et pinnas nigras et in corpore lineas nigras; μέλαν enim Graeci nigrum vocant. Glaucus a colore dictus, quod albus sit; Graeci enim album γλαυκὸν dicunt. Hic aestate raro apparet, nisi tantum in nubilo. Thymallus ex flore nomen accepit: thymum quippe flos appellatur: nam dum sit specie gratus et sapore iucundus, tamen sicut flos fraglat et corpore odores aspirat. Escarus dictus, eo quod solus escam ruminare perhibetur: denique alii pisces non ruminant. Tra
Abbreviated transcription (Latin):
ammal qͣdrupes in t̾ra. et in aqͥs uale
longitudine plerũq uigniti cubitoruĩ
dentiũ ⁊ unguiũ inmanitate armati
tanteq cutis duritia. ut ꝗqͣuis fortiuĩ
Nocte in aqͥs. die in humo qͥescit: a
interra fouet.mascłs ⁊ femina. uicel
nes serratã hñtes cristã. tenã uent̾um
desecantes int̾imunt. Solꝰ ex aĩalibis
suꝑiorẽ maxillã moue dr̃. Ippopotamꝰ
uocatꝰ qd̾ sit equo simił dorso. iuba et
hinnutu. rostro resupinato. aptis
destibꝰ unglis binis. cauda tortuola.
eina qͥs cõmoratur. nocte segetes depa¬
sas a hunc nilus gignit. Pagrũ quẽ
Sentes habeat. ita ut ostreis in maria¬
satui. Pentix ꝓmnultitudine & grandi¬
tate dentiũ dictꝰ. Lepꝰ a similitudine
capitis nuncupatꝰ. Lupũ ut dictũ ẽ
auiditas appellauit. piscẽ in capt᷑a in¬
geuosum. Deniq reti curũdatꝰ. fert᷑ are¬
has arare cauda. atq conditꝰ tͣnsire rete.

Expanded text:
animal quadrupes in terra et aquis valens, animal quadrupes in terra et aquis valens, longitudine plerumque viginti cubitorum, dentium et unguium inmanitate armatum, tantaque cutis duritia ut quamvis fortium Nocte in aquis, die humi quiescit. Ova in terra fovet: masculus et femina vices m serratam habentes cristam tenera ventrium desecantes interimunt. Solus ex animalibus superiorem maxillam movere dicitur. Hippopotamus vocatus, quod sit equo similis dorso, iuba et hinnitu, rostro resupinato, aprinis dentibus, cauda tortuosa. Die in aquis commoratur, nocte segetes depascitur: et hunc Nilus gignit. Pagrum, quem dentes habeat, ita ut ostreis in mari alatur. Dentix pro multitudine et granditate dentium dictus. Lepus a similitudine capitis nuncupatus. Lupum, ut dictum est, aviditas appellavit, piscem in captura ingeniosum: denique rete circumdatus fertur arenas arare cauda, atque ita conditus transire rete.
Abbreviated transcription (Latin):
drillos tenera uentriũ sequantes interi¬
munt. Porci marini. qͥ uulgo uocant᷑
siulli: qr dũ escam quer̃t moresius t
subaqͥs fodiunt. Circa gutt᷑ enĩ hñt o
officiũ. ⁊ nͥ rostrũ arenis inmergant. pa¬
stũ ñ collig̃t. Corui.a cordis uoce dictr
qr grĩiiint pectore suaq uoce ꝓditiea¬
piunt᷑. Tynni g̾cũ nom̃ hñt. hiingre¬
diunt᷑ ueris tp̃r. intrant dextro lat̾e leu
exeunt. Hoc iñ credit᷑. qd̾ dextͥs ocłis aci¬
tius uideant ꝗͣ sinistris. Gladiꝰ dr̃ eogo
rostro mucronato sit: obhoc naues pft¬
ssas mergit. Serra nuncupata. qr ser¬
ratã cristam ht̃. et subt̾natans nauẽ
secat. Scorpio dictꝰ qr ledit. dũ manu
tollit᷑. Tradt̃ decẽ cancris cũ ocuni ma¬
mpulo colligatis. om̃s qͥ ibi sunt scor¬
piones ad eũ locũ cong̾gari. Aranea ge¬
nꝰ piscis dictꝰ. qd aure feriat. Habet enĩ
stimulos: a quibꝰ ꝑcutit. Cocodrillus
acroceo colore dictus. gignit᷑ in nilo.

Expanded text:
dillos tenera ventrium secantes interidillos tenera ventrium secantes interimunt. Porci marini, qui vulgo vocantur suilli, quia dum escam quaerunt, more suis terram sub aquis fodiunt. Circa guttur enim habent oris officium, et nisi rostrum arenis inmergunt, pastum non colligunt. Corvi a cordis voce dicti, quia grunniunt pectore, suaque voce proditi capiuntur. Thynni Graecum nomen habent. Hi ingrediuntur veris tempore, intrant dextro latere, laevo exeunt. Hoc inde creduntur quod dextris oculis acutius videant quam sinistris. Gladius dicitur eo quod rostro mucronato sit: ob hoc naves perfossas mergit. Serra nuncupata, quia serratam cristam habet, et subternatans navem secat. Scorpio dictus, quia laedit dum manu tollitur. Tradunt decem cancris cum ocimi manipulo alligatis omnes qui ibi sunt scorpiones ad eum locum congregari. Aranea genus piscis, dictus quod aure feriat; habet enim stimulos e quibus percutit. Crocodillus, a croceo colore dictus, gignitur in Nilo,
Abbreviated transcription (Latin):
belua ꝑhibet᷑: hinc & muscłi coclea¬
rũ qͦrum lacte concipiunt ostree.
Ballene aut̃ sunt inm̃se magnitu¬
dinis bestie ab emittendo et funden¬
do aꝗͣs uocate. Cet̾is enĩ bestiis ma¬
ris altiꝰ iaciunt undas. Bali enĩ g̾ce
te.Sunt enĩ ingentia genã beluaꝵ.
et eqͣlia montiũ corꝑa qͣlis cetꝰ excep̃
ionam. cuiꝰ aluuis tante magnitu¬
dinis fuit. ut instar obtine̾t infer
sce. Bocas ẽẽ dic̃t boues marinos: qͣsi
boacas. Cerulei a colore appellati. nã
cełulũ ẽ uiride cũ nigro. ut ẽ mare.
Delfines certũ hñt uocabulũ: qđ uo¬
ces hõiũ sequant᷑. uł qd ad sympho¬
niã gregatĩ conueniunt. Nicħ in
mari ueloci iitis. Ilam pleꝵxq lalien¬
tes naues tͣnsuolant : gñ aut̃ pludiupt
in fluctibꝰ. & undarũ se molib saltu p̾e¬
piti feriunt: tẽpestates significare uion¬
tur. Hi ꝓpͥe simones noĩant᷑. Est et del¬
finũ genus in nilo dorso ferrato: qͥ coco

Expanded text:
bellua perhibetur. Hinc, et musculi cochleabellua perhibetur. Hinc, et musculi cochlearum, quorum lacte concipiunt ostreae. Ballenae autem sunt inmensae magnitudinis bestiae, ab emittendo et fundendo aquas vocatae; ceteris enim bestiis maris altius iaciunt undas; βάλλειν enim Graece tem. Sunt enim ingentia genera beluarum et aequalia montium corpora; qualis cetus excepit Ionam, cuius alvus tantae magnitudinis fuit ut instar obtineret infernscem. Bocas dicunt esse boves marinos, quasi boacas. Ccaeruleum est viride cum nigro, ut est mare. Delfines certum habent vocabulum, quod voces hominum sequantur, vel quod ad symphoniam gregatim conveniunt. Nihil in mari velocius istis: nam plerumque salientes naves transvolant. Quando autem praeludunt in fluctibus, et undarum se molibus saltu praecipiti feriunt, tempestates significare videntur. Hi proprie Simones nominantur. Est et delfinum
Abbreviated transcription (Latin):
equi fluuiales. secorib aut et bestis
& uolanlib antea hoĩes noĩa im¬
posuerunt quã piscib: qr prius ui¬
sa et cognita sunt. Piscium uero po¬
stea paulatim cognitis generibus
nomina constituta sunt. aut ex sum¬
litudine terrestrium aĩaliũ. aut exspẽ¬
similitudine t̃restͥũ: ut rane & iudi.⁊ leones
inigͥ meruli.⁊ paui. diu̾iso colore dorso ⁊ collo
picti. et turdi albouarii et cetera quȩ
sibi iuxta species terrestrium am¬
malium nomina uendi cauerunt¬
runt. ex moribꝰ t̾restriũ. ut canes in ma¬
ri. aterrenis canibꝰ ñcupati qd̾ morde¬
ant. ⁊ lupi qd̃ ĩpba uoracitate alios
ꝑsequantur. Acolore ut umbre. qͥa co¬
lore umbre sunt: ⁊ aurate qr in capite
auri colorẽ hñit. ⁊ uarii auariͨtate. qͦs
uulgo tructas uocant. Afigura ut
orb̃: qr rotundꝰ ẽ totusq in capite cõ¬
stat. ut solea. qd̾ sit instar calciam̃to¬
rũ soleis. Asexu ut muscłs qd̾ sit bal¬
lene mascłs. Eiꝰ enĩ coitu conciꝑe hec

Expanded text:
les. Pecoribus autem et bestiis t volatilibus antea homines nomina imposuerunt, quam piscibus, quae prius visa et cognita sunt. Piscium vero postea paulatim cognitis generibus nomina sunt instituta aut ex similitudine terrestrium animalium, ssimilitudine, ut rane et vituli, leones et nigri meruli et pavi diverso colore dorso et collpicti, et turdi 76 albovarii, et caetera quae sibi juxta species terrestrium animalium nomina vindicarunt. Ex moribus terrestrium, ut canes in mari a terrenis canibus nuncupati, quod mordeant. Et lupi, quod improba voracitate alios persequantur. 6. A colore, ut umbrae, quia colore umbrae sunt; et auratae, quia in capite auri colorem habent; et varii a varietate, quos vulgo tructas vocat. A figura, ut orbis, quia rotundus est, totusque in capite constat, ut solea, quod sit instar calciamentorum soliis. A sexu, ut musculus, quod sit balenae masculus, ejus enim coitu concipere haec
Abbreviated transcription (Latin):
a retinendis piscibꝰ siue a re¬
stib qͥbꝰ tenduntur. Minꝰ autẽ
tia tendunt᷑: circa unam et sũ¬
mã partẽ. Funda genus ẽ pisca¬
torie retis. dicta abeo qd̾ infun¬
dũ mittat᷑. Idem etiã aiactan
tis ab eo q̃d trahit᷑ nuncupatũ. Ip̃a
ẽ et uerricłm uerrere enĩ trahere ẽ.
slassa cassis genus uenatoue retis qd̾
capiat. Hinc ẽ qd̾ in cassũ dicimus.
id ẽ sine causa: quasi sine cassibus
sine qͥbꝰ uene̾tio inanis ẽ. Conopiũ
rete quo culices excludunt᷑: inmo¬
dũ temptorii qͦ magis alexandrini
utunt᷑. quia ibi exnilo culices copi¬
osi nascunt᷑. Uñ et conopiũ dr̃. Nã
cancipea egyptꝰ ẽ.
De fabroꝵs fornace.ui.

Expanded text:
a retinendis piscibus, sive a restibus quibus tenduntur. Minus autemtia tenduntur circa imam et summam partem. 2. Funda genus est piscatoriae retis, dicta ab eo quod in fundum mittatur. Eadem etiam tis ab eo, quod trahitur, nuncupatum. Ipsa est et verriculum; verrere enim trahere est. Nassa. Cassis genus venatoriae retis, quod capiat. Hinc est quod incassum dicimus, id est sine causa; quasi sine cassibus, sine quibus venatio inanis est. Conopium retia qua culices excluduntur in modum tentorii; quo magis Alexandrini utuntur, quia ibi ex Nilo culices copiosi nascuntur. Unde et conopeum dicitur; nam Canopea Aegyptus est. § 6 De fabro
Abbreviated transcription (Latin):
anñ .xl. archa testam̃ti capit᷑.
saul anñ.xl. omerus fuisse pu
adidone con dit᷑ gad nathon et
asaph ꝓpħauerunt. iĩii. clxiii
Salomon anñ .xl. templũ ierosoli¬
mis edificatur. iñi cein
Rob̾an anñ.xuii. regñ isrł et iuda
diuiditur. iĩii ce xxi.
Abia anñ.iii. sub qͦ ab imelech pon¬
tifex fuit. iĩii.ce xx iiii.
Asa anñ.xli. aggeus amos ieu io¬
hel & azarias ꝓpħau̾nt. IIII. cclxi.
O chorias anñ .i. helias rapit᷑. uũ cęxe
Tthalia anñ.uii. ioiadas
sac̾dos daruit. ⁊ĩii¬
oas anñ.xl. eliseus morit᷑ .iiii. cccxl
ͥmasias anñ.xxxiii¬
cartago condita ẽ.
Ozias anñ. Iii. olimpias agͥ̾cis insti¬
tuitur. inĩi.ccec xx uii.
Ioathan anñ.xui. romulus na¬
scitur. iiĩi.cccc.xl iiii.
caz anũ .xui. roma conditur. iiĩi.
sibilla samia claruit. ĩii.dxliii.
Ammon anñ .xii. census pͥmum
agitur. iiĩi. dlu.
Iosias anñ .xxxii. thales phylo¬
sophus agnoscitur .iiii. dłxxxui.
Toachim anñ.xi. nabuchodonos

Expanded text:
ann. XL. Arca testamenti capitur. Saul ann. XL. Homerus fuisse puta Didone conditur. Gad, Nathan et Asaph prophetaverunt. IVMCLXIV. Salomon ann. XL. Templum Hierosolymis aedificatur. IVMCCIV. Roboam ann. XVII. Regnum Israhel et Iuda dividitur. IVMCCXXI. Abia ann. III. Sub quo Abimelech pontifex fuit. IVMCCXXIV. Asab ann. XLI. Achias, Amos, Ieu, Iohel et Azarias prophetaverunt. IVMCCLXV. Ochozias ann. I. Helias rapitur. IVMCCXCIX. Athalia ann. VII. Ionadab sacerdos claruit. IVMCoasann. XL. Heliseus moritur. IVMCCCXLVI. Amasias ann. XXICarthago condita. Ozias ann. LII. Olympias a Graecis instituitur. IVMCCCCXXVII. Ioathan ann. XVI. Romulus nascitur. IVMCCCCXLIII. Acaz ann. XVI. Roma conditur. IVMCCCClla Samia claruit. IVMDXLIII. Amon ann. XII. Census primum agitur. IVMDLV. Iosias ann. XXXII. Thales philosophus agnoscitur. IVMDLXXXVII. Ioachim ann. XI. Nabuchodonosor
Abbreviated transcription (Latin):
stante crescant dies uł noctes. Equi¬
noctiũ appellatũ. qd tc̃ dies et nox
horarũ spacio eqͣli consistunt. Duo
kladarũ iuliarũ. de qͦ tp̃r remeare
sol ad inferiores incipit circłos. Ali¬
ud hiemale octauo kł ianuarias:
qͦ tẽpore altiores sol incipit circłos pet̾e.
Uñ hiemał solsticii dies minimꝰ.si c̃ &¬
estiui maximꝰ inuenit᷑. Itẽ duo sunt
kalendaꝵ apͥliũ. et octauo kłarum
octobriũ. qͥ annus olĩ in duas partes
diuidebat᷑. hoc ẽ in estiuũ et in hiema¬

Expanded text:
stante crescant dies vel noctes. Aequinoctium appellatum quod tunc dies et nox horarum spatio aequali consistunt. Duo Kal. Iul., de quo tempore remeare sol ad inferiores incipit circud hiemale, octavo Kal. Januar., quo tempore sol altiores incipit circulos petere. Unde et hiemalis solstitii dies minimus, sicut aestivi maximus invenitur. 3. Item duo sunt Kalend. April. et octavo Kalend. Octob., quia annus olim in duas partes tantum dividebatur, hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾as lib̾ales disciplinas medi¬
cine ars ñ contineat᷑. Proptẽa quia
ille singlares continent causas. ista
uͦ om̃iũ. Nam & gͣminaticã medicꝰ
scire iubet᷑: ut intellig̾e̾ uł exponẽ
possit q̃ legit. Similit̾ & rechorieã.
ut ueracib argum̃tis ualeat diffi¬
nire q̃ tractat. Necꝰa dialecticã ꝓpt̃
infirmitatũ causas ratione adhi
bita p̾scrutandas atq curandas. Sic
& arimeticã ꝓpt̾ numerũ horarũ
in ascensionibꝰ et ꝑiodis dierũ. Non¬
& alit̾ et geometricã ꝓpt̾ qualitates
regionũ et locoꝵs sitꝰ: in qͥbꝰ doceat.

Expanded text:
ceteras liberales disciplinas Medicinae ars non contineatur. Propterea, quia illae singulares continent causas, ista vero omnium. Nam et Grammaticam medicus scire debet, ut intellegere vel exponere possit quae legit. Similiter et Rhetoricam, ut veracibus argumentis valeat definire quae tractat. Necnon et Dialecticam propter infirbita perscrutandas atque curandas. Sic et arithmeticam propter numerum horarum in accessionibus et periodis dierum. 3. Non aliter et geometriam propter qualitates regionum et locorum situs in quibus doceat
Abbreviated transcription (Latin):
modulationis eripuit. Asclepiades
qͦ medicꝰ freneticũ quendã ꝑ sym¬
phoniã pͥstine sanitati restrtuit.
Postremo & astronomiã notam
habebit. ꝑ ꝙͣ contẽplet᷑ rationẽ
astrorũ & mutõnes tẽporũ. Nam si¬
cut ait qͥdam medicorũ cũ ip̃orũ
qualitatibus & nr̃a corꝑa mundã¬
tur. hinc ẽ qd medicina scd̃a phy¬
losophia dr̃. Utraq enĩ disciplina
totũ hominẽ sͥ uendicat. Nam sic̃
ꝑ illam animã ita ꝑ hanc corpus

Expanded text:
ades quoque medicus phreneticum quemdam per symphoniam pristinae sanitati restituit. 4. Postremo et astronomiam notam habebit, per quam contempletur rationem astrorum, et mutationem temporum, nam sicut ait quidam medicorum, cum ipsorum qualitatibus et nostra corpora commutantur. 5. Hinc est quod medicina secunda philosophia dicitur. Utraque enim disciplina totum sibi hominem vindicat. Nam sicut per illam anima, ita per hanc corpus
Abbreviated transcription (Latin):
id face̾. sed ante int̾fectꝰ ẽ. Paulatim
aũ antiq̃ leges uetustate atq meu¬
ria exsoluerunt. Quarũ & si nullus
iam usus ẽ: noticia tñ necessaria
uidet᷑. Noue a constantino cęsare
ceꝑunt. & reliqͥs succedentibꝰ: eranti
ꝑmixte & in ordinate. Postea theodoss
minor augustꝰ. ad similitudinẽ gregi¬
riani & ermogeniani codicẽ. factum
constitucionũ. a constantim tẽporibꝰ

Expanded text:
id facere, sed ante interfectus est. Paulatim id facere, sed ante interfectus est. Paulatim autem antiquae leges vetustate atque incuria exoleverunt, quarum etsi nullus iam usus est, notitia tamen necessaria videtur. Novae a Constantino Caesare coeperunt et reliquis succedentibus, eranpermixte et inordinate. Postea Theodosius minor augustus, ad similitudinem Gregoriani et Hermogeniani, codicem factum constitutionum, a Constantini temporibus,
Abbreviated transcription (Latin):
auctoribus legrm. primum cap̃.
oyses gentis hebree. pͥmus
omniũ diuinas leges sacris
litt̾i explicauit. Foroneus rex g̾eiᷤᷤ
pͥmꝰ leges iudiciaq constituit. Mer¬
curiꝰ trimegistꝰ. pͥmꝰ leges egyptiis
t̃didit. Solon. pͥmꝰ leges athemen¬
sibꝰ dedit. Ligurgus. pͥmꝰ lacedemo¬
niis uira ex appollinis auctorita¬
te concixit. Numa pompiliꝰ. qͥ ro¬
mulo successit in regno: pͥmꝰ leges ro¬
manis edidit. Dem̃ cũ ppls sediciosus
magistratꝰ ferre ñ posset. decẽ uiros
legibꝰ scribendis decreuit qͥ leges ex
libris solonis in latinũ sermonẽ tran¬
siatas .xii. tabulis exposuerunt. fie¬
rt̃ aut̃ hi. appiꝰ. claudius. gemitiꝰ. ue¬
t̾ius. iuliꝰ. maniliꝰ. sulpitiꝰ. sextius. q¬
ratiꝰ. iomiliꝰ. postumiꝰ. Hi decẽ uirile¬
gũ conscribendarũ electi sunt. leges
aut̃ redig̾e̾ in libris. pͥmꝰ consul pom¬
peiꝰ instituere uoluit. s ñ ꝑseuerauit
obstrectatorũ metu. Deĩn cepit cesar

Expanded text:
auctoribus legum . Moyses gentis Hebraeaeo primus omnium divinas leges sacris litteris explicavit. Phoroneus rex Graecis primus leges iudiciaque constituit. Mercurius Trimegistus primus leges Aegyptiis tradidit. Solon primus leges Atheniensibus dedit. Lycurgus primus Lacedaemoniis iura ex Apollinis auctoritate confinxit. Numa Pompilius, qui Romulo successit in regno, primus leges Romanis edidit; deinde cum populus seditiosos magistratus ferre non posset, Decemviros legibus sclibris Solonis in latinum sermonem translatas, de XII tabulis exposuerunt. Fuerunt autem hi, Apius Claudius, Genutius, Veterius, Iulius, Manilius, Sulpitius, Sextius, Curatius, Romilius, Postumius. Hi Decemviri legum conscribendarum electi sunt. Leges autem redigere in libris primus consul Pompeius instituere voluit, sed non perseveravit obtrectatorum metu. Deinde Caesar coepit
Abbreviated transcription (Latin):
a e d a o ti. so ẽ scdm totũ. soi
eni siẽ conuentiła hecicorũ in aliqͥbꝰ
cottions̃ partibꝰ coartatur. s ꝑ totũ
trarũ orbem dilatata diffundit᷑. Qd
etia apłs approbat ad romanos di¬
cens. gras ago dõ meo ꝓ om̃ĩbꝰ uob̾.
qͥa fides ur̃a adñtiat᷑ in uniu̾so mũ¬
do hinc et uniu̾sitas ab uno cog
una sit a iohanne septẽ scribunt᷑.
nisi ut una catholica septiformi ple¬
na sp̃u designet᷑: Sic̃ & de dño no¬
uimus dixisse salomonẽ. Sapien-¬
ta edificauit sͥ domũ. et excidit co¬
lumnas septẽ. Que tñ septẽ una ẽẽ
ñ ambigitur. dicente apł̃o. Eccłia
dĩ uiui: q̃ ẽ columna et firmam̃¬
tũ ueritatis. Inchoaut aut̃ eccłia
aloco uͥ uenit de celo sp̃c sõs: et un¬

Expanded text:
um. Non enim sicut conventicula haereticorum, aliquibus regionum partibus coarctatur: sed per totum terrarum orbem dilatata diffunditur. Quod etiam Apostolus approbat ad Romanos dicens : Gratias ago Deo meo pro omnibus vobis: quia fides vestra annuntiatur in universo mundo. Hinc et universitas ab uno cognuna sit, a Joanne septem scribuntur? nisi ut una Catholica septiformi plena Spiritu designetur: sicut et de Domino novimus dixisse Salomonem: Sapientia aedificavit sibi domum, excidit columnas septem . Quae tamen septem una esse non ambigitur, dicente Apostolo: Ecclesia Dei vivi, quae est columna et firmamentum veritatis . Inchoavit autem Ecclesia a loco u
Abbreviated transcription (Latin):
tone aut̃ p̃senti eccłia syon dr̃. eo
qd ab huiꝰ ꝑegͥnatiõis longitudine
posita. ꝓmissionẽ rerũ celestium spe¬
culetur: & id circo siõ id ẽ specula¬
tio nom̃ accepit. Pro futura enĩ pa
enĩ ꝓpͥe synagoga dici solet: qͣuis
clam siue discernendi causa. siue
qd̾ int̃ cong̾gationẽ unde synago¬
ga. et conuocationẽ un eccłia no¬
onsgari et pecora solent quoꝵ
& greges ꝓpͥe dicimꝰ. conuocari aut̃
magis ẽ utentiũ ratione: sic̃ sunt
hõies.
s. De Religione et fide

Expanded text:
e autem praesenti Ecclesia Sion dicitur, eo quod ab huius peregrinationis longitudine posita promissionem rerum caelestium speculetur; et idcirco Sion, id est speculatio, nomen accepit. Pro futura vero patenim proprie synagoga dici solet, quamvis clesiam, sive discernendi causa, sive quod inter congregationem, unde synagoga, et convocationem, unde ecclesia noicet congregari et pecora solent, quorum et greges proprie dicimus; convocari autem magis est utentum ratione, sicut sunt homines. § 2 De religio
Abbreviated transcription (Latin):
nõĩatus ẽ sonitu: qr sicca queq̃ et ari¬
da facile frangit. Procella ab eo q̃ ꝑcel¬
lat idẽ ꝑxutiat ⁊ euellat. Est enĩ uis
uenti cũ pluuia. Scelle enĩ aut destu-¬
minibꝰ aut deuentis fuint. Nicħ aut̃
uelotiꝰ uentis. Nñ & ꝓpt̾ celeritatẽ tã
uentos ꝗͣ flumina alata fingunt po
De aquis .xiii.

Expanded text:
nominatus est sonitu, quia sicca quaeque et arinominatus est sonitu, quia sicca quaeque et arida facile frangit. Procella ab eo quod percellat, id est percutiat et evellat; est enim vis venti cum pluvia. Procellae enim aut de fulminibus, aut de ventis fiunt. Nihil autem velocius ventis; unde et propter celeritatem tam ventos quam fulmina alata fingunt poeDe aquis .
Abbreviated transcription (Latin):
uenti ẽ: uñ et frigidus ẽ. Natura enti
niũ septẽtrionaliũ uentorũ frigidit
sicca ẽ: australiũ humida et calidasrã
b aut̃ uentis duo cardinales sunt. spt̃¬
trio ⁊ aust̃. E thesiȩ aut̃ flabra aqͥlonis
sunt qͥbꝰ nom̃ inditũ ẽ. qd̾ certo annie
flatꝰ agere incipiunt. Em authos en
aborea inegyptũ fert̃: qͥbꝰ aust̾ coni¬
ꝑ diriuationẽ ab alto id ẽ inari uoca¬
tus. nã alt̾ ẽ flatꝰ in ripis. quẽ diximꝰ
aurã. nã aura in terra ẽ. Turbo est
uolubilitas uentorũ. et turbo dictꝰ
a terra. qͦtiens uentꝰ consurgit: et t̃¬
rã incireuitũ mittit. Tempestas aut
dũ dicẽ ea tẽpestate. aut astatu cęli.
qr magnitudine sui multis diebus
orit᷑. Uerno aut̃ & autunnali tp̃r quã
q̃maxime funt tẽpestates. qͣndo nec
plena ẽ estas. nͨ plena ẽ hiemps. ũn
et medio & confinio utuꝰq tp̃ris. ex
conunctione aerũ contrarioꝵ effici¬
unt᷑ tẽpestates. fragor afractarũ reꝵ

Expanded text:
ti est; unde et frigidus est. Natura enim omnium septentrionalium ventorum frigida et sicca est, australium humida et calida. Ex omnibus autem ventis duo cardinales sunt: Septentrio et Auster. Etesiae autem flabra Aquilonis sunt, quibus nomen inditum est quod certo anni tempore flatus agere incipiunt; ἐνιαυτὸς enim a Borea in Aegypper derivationem ab alto, id est mari, vocatus. Nam alter est flatus in ripis quem diximus auram; nam aura terrae est. Turbo est volubilitas ventorum; et turbo dictus a terra, quotiens ventus consurgit et terram in circuitum mittit. Tempestas aut dum dicunt, "ea tempestate"; aut ab statu caeli, quia magnitudine sui multis diebus oritur. Verno autem et autumnali tempore quam maximae fiunt tempestates, quando nec plena est aestas, nec plena hiems; unde et medium et confine utriusque temporis ex coniunctione aerum contrariorum efficiuntur tempestates. Fragor a fractarum rerum
Abbreviated transcription (Latin):
lũ saxa et arbores uellat. s etiã cȩlũ
t̾rãq contͣber: maria cõmoueat.uẽ
torũ qͣtuor pͥncipales sp̃c sunt. qͦrũ
pͥmꝰ aboriente subsolanꝰ. a meridie
aust̃. ab occidente faboniꝰ. a septone
eiꝰdẽ nõis uentꝰ aspirat. hñtes gemi
stris autro affricũ. Faboniꝰ a parte de¬
xtra affricũ. a leua chorũ. Porro septẽ¬
trio a dextͥscirciũ: a sinistris aqͥlonẽ.
nata sunt. Nã subsolanis uocatus
eo qd̾ sub ortu soł nascat᷑. Eurꝰ. eo qd̃
ab eo flat. id ẽ ab oriente. Est enĩcon¬
pnctꝰ subsolano. Uulturnꝰ qd̾ alte
tonet. de qͦ lucretiꝰ. altitonans uult᷑¬
nꝰ. et aust̃ fulmine pollens olust̃ ab

Expanded text:
etiam coelum terramque conturbet, maria commoveat. 2. Ventorum quatuor principales spiritus sunt. Quorum primus ab Oriente Subsolanus, a Meridie Auster, ab Occidente Favonius, a Septentrione ejusdem nominis ventus aspirat, habentes geminstris Austroafricum; Favonius a parte dextra Africum, a laeva Corum. Porro Septentrio a dextris Circium, a sinistris Aquilonem. nata sunt. Nam Subsolanus vocatus, eo quod sub ortu solis nascatur. Eurus, eo quod ab Eoo flat, id est, ab Oriente. Est enim conjunctus Subsolano. 5. Vulturnus, quod alte tonat; de quo Lucretius: Altitonans Vulturnus, et Auster ful
Abbreviated transcription (Latin):
Affricꝰ a ppͥa regione uocatꝰ in as
enĩ mitiũ flandi sumit. Chor ẽ qͥlu
faciat. Hic aña caurꝰ dicłꝰ quẽ plen
argenten dict̃. ñ ut ĩprudens ulgi
agresten. Septemt̾o dictꝰ eo qd̾ a ams
septẽ stellarũ consurgit: qͣutente se
mundo resupinato in capite feri us¬
dent᷑. Circiꝰ dictꝰ eoqdͥ choro sit iuncti
hc̃ spani gallicũ uocant: ꝓpr̃ qd es
patte gallicie flat. A qͥlo dictus am
aqͣs stringat: et nubes dissipet. Et o
gelidꝰ uentꝰ et siccus idem ⁊ boreꝰ qud¬

Expanded text:
Africus a propria regione vocatus; in Africa enim initium flandi sumit. Corus est quifaciat. Hic antea Caurus dictus, quem plerique Argesten dicunt, non ut inprudens vulgus Agrestem. Septentrio dictus eo quod circulo septem stellarum consurgit, quae vertente se mundo resupinato capite ferri videntur. Circius dictus eo quod Coro sit iunctus. Hunc Hispani Gallicum vocant, propter quod eis a parte Galliciae flat. Aquilo dictus eo quod aquas stringat et nubes dissipet; est enim gelidus ventus et siccus. Idem et Boreas, qu
Abbreviated transcription (Latin):
De medicina.i. cap̾.¬
edicina ẽ. ꝗ̃ corporis uel tuet᷑
uł restaurat salutẽ. Cuiꝰ ma¬
municio q̃ nr̃m corpꝰ adu̾sũ ex¬
t̾nos ictus casusq seruat᷑. T¬
om̃ aut̃ medicine¬
amͦ. id ẽ. a temꝑam̃to ĩpositũ
estimat᷑. ut ñ satis s paulatĩ adhi¬
Ibeat᷑. Nam in multo contristat᷑
natura. mediocrit̃ aut̃ gaudet.
un & qͥ pigmienta et antidota sa¬
tis uł assidue biberint: uexant᷑.
Immod̾ãtio enĩ om̃is ñ salutẽ s¬
ꝑicłm affert.
De inuentoribꝰ eiꝰ. iii

Expanded text:
De medicina. Medicina est, quae corporis vel tuetur, vel restaurat salutem: cujus mamunitio, qua sanum corpus adversus externos ictus, casusque servatur. Nomen autem medici id est temperamento, inpositum aestimatur, ut non satis, sed paulatim adhibeatur. Nam in multo contristatur natura, mediocriter autem gaudet. Unde et qui pigmenta et antidota satis vel assidue biberint, vexantur. Inmoderatio enim omnis non salutem, sepericulum affert. De inventoribus medici
Abbreviated transcription (Latin):
pheton. phenonta. phyriona esꝑuo
stelbon. has romani nominibꝰ doꝵ
suoꝵ. id ẽ. iouis. sat᷑n. martis. uen̾is
& m̾curii sac̾u̾nt. Decepti enĩ et decix¬
uolentes in eorũ adulacione qͥ sibi al¬
quid scd̃m amorẽ p̾stitissent. sydera
ostendebant in celo dicentes. qd̾ iorss
ẽẽt illd̾ sydꝰ. et illud m̾curii: et conce¬
pta ẽ opinio uanitatis. Hanc opi¬
mionẽ errous diabolus confirmaui
bus signa dicunt᷑: in qͥbꝰ & animan¬
tiũ ymago de stellis formact᷑. ut ar¬
cton aries. taurꝰ. libͣ. ⁊ hmoĩ alia. hi
qͥ sydã ꝑuidunt. in numum stella¬
spẽm corporiᷤᷤ fr̃sticiosa uanitate ꝑm¬
ti finxert̃: ex causis qͥbꝰdã dõrũ suor
& ymagines ⁊ noĩa conformantes
Nam arietẽ pͥmũ signũ cui ut libi
mediã mundi lineam tͣdunt. ꝓpter
te qͥ simulacra faciunt: arietis cor¬
nua figunt. Qd̾ signũ gentiles ideo
in honore iouis: eo qd̾ in boue sit

Expanded text:
Phaeton, Phaetonta, Phyriona asperum, Phaeton, Phaetonta, Phyriona asperum, Stelbom. Has Romani nominibus deorum suorum, id est Jovis, Saturni, Martis, Veneris, atque Mercurii sacraverunt; decepti enim, et decivolentes in eorum adulationem, qui sibi aliquid secundum amorem praestitissent, sidera ostendebant in caelo, dicentes quod Iovis esset illud sidus et illud Mercurii: et concepta est opinio vanitatis. Hanc opinionem erroris diabolus confirmavitbus signa dicuntur, in quibus et animantium imago de stellis formatur, ut Arcton, ut Aries, Taurus, Libra et huiusmodi alia; hi, qui sidera perviderunt, in numerum stellaspeciem corporis superstitiosa vanitate permoti, finxerunt, ex causis quibusdam deorum suorum et imagines et nomina conformantes. 23. Nam Arietem primum signum, cui, ut Librae, mediam mundi lineam tradunt, propter ite qui simulacra faciunt Arietis cornua figunt. 24. Quod signum gentiles ideo in honorem Jovis, eo quod in bovem sit
Abbreviated transcription (Latin):
comas luminis ex se fundat. qd ge¬
nꝰ syderis qñ apparuerit: aut pesti¬
lentiã. aut fam̃. aut bella significat.
Cometes aut̃ latine crinite appellan¬
tur. qͥa ĩmodũ criniũ flãmas spar¬
quaꝵ noĩa & effectꝰ qͥdam astrolo¬
gi scripsert̃. Lucifer dictꝰ. eo qd̾ in¬
uat. S & splendor soł & lunȩ et ste¬
llarũ ubar uocatur: qd̾ inmodũ
iube radii ip̃orũ extendant᷑. Uesꝑu̾
stella ẽ occidentalis: qͣm cognomi¬
natã ꝑhibent auesꝑo hispanie re¬
ge. Est aũ & ipsa ex qͥnq stellis pla¬
netis: noctẽ ducens & solem sequeis.
fertur aut̃ qd̾ hec stella oriens luci¬
ferũ. occidens uesꝑum facit. De qua
statius. & alt̾no dep̃ndit᷑. unꝰ mo
tu. Planete stelle st̃ q̃ ñ st̃̾ fixe in ce¬
lo. ut relique. s in aere feruntur.
id ẽ. ab errore. Nam int̾dũ in au¬
strũ. interdũ in septẽtrionẽ. pler̃q
contra mundũ. ñ numꝗͣ. cũ mũ¬
do ferunt᷑. Quarũ nõia g̾ca sunt.

Expanded text:
comas luminis ex se fundat. Quod genus syderis, quando apparuerit, aut pestilentiam aut famem aut bella significat. Cometes autem Latine crinite appellantur, quia in modum crinium flammas sparquarum nomina et effectus quidam astrologi scripserunt». dat. Sed et splendor solis ac lunae et stellarum jubar ideo vocatur, quod in modum jubae radii ipsorum extendatur. Hesperus stella est occidentalis, quam cognominatam perhibent a Hespero Hispaniae rege. Est autem et ipsa ex quinque stellis planetis, noctem ducens, et solem sequens. Fertur autem quod haec stella oriens Luciferum, occidens vesperum facit. De quo Statius: Alterno dependitur unus in ortu. Planetae stellae sunt quae non sunt fixae in coelo ut reliquae, sed in aere feruntur. ης, id est ab errore: nam interdum in austrum, interdum in septentrionem, plerumque contra Mundum, non nunquam cum Mundo feruntur. Quarum nomina Graeca sunt.