comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tendũ ẽ. ne pariat res tanta fastidiũ. Reco¬
lite illud ego sũ qui sũ. & qui ẽ misit me:
& agnoscetis quid dictũ sit. tẽ cognoscetis qͥa
bat᷑. ne forte in eo qđ di xit tẽ cognoscetis qͥa
ego sũ subintͣret error sabellianor hoc ÷ patri¬
passianors. quẽ uobis errorẽ cõmendaui nõ
tenendũ s eauendũ. eoꝵ scilicet qui dixert̃
ipse ẽ pat̃. ipse ẽ filiꝰ. duo st̃ nomina s res una:
ꝓpt̾ istũ gͦ cauendũ errorẽ. cũ dirisset dñs
tẽ cognoscetis quia ego sũ. ne ipse intellige¬
ret᷑ pat̾ continuo subiunxit. Et a me ipso
facio nichil: s sicut docuit me pat̾ hȩc loqͦr:
lã gaudere cȩꝑat sabellianꝰ: erroris sui occa¬
sione reꝑta. Statĩ ut se tãꝗͣ in obscuro extu¬
lit: sequentis sententiȩ luce confusus ẽ. Puta¬
ueras enĩ e̾ẽ patrẽ. qr dixit ego sũ: audi qͥa
filius ẽ. ame ipso facio nichil. Quid ẽ ame ipso

Expanded text:
tendum est, ne pariat res tanta fastidium. Recotendum est, ne pariat res tanta fastidium. Recolite illud, Ego sum qui sum, et Qui est, misit me ; et agnoscetis, quid dictum sit, Tunc scietis quia batur, ne forte in eo quod dixit, Tunc cognoscetis quia ego sum, subintraret error Sabellianorum, hoc est Patripassianorum, quem vobis errorem commendavi non tenendum, sed cavendum, eorum scilicet qui dixerunt, Ipse est Pater, ipse est Filius; duo sunt nomina, sed res una: propter istum ergo cavendum errorem cum dixisset Dominus, Tunc cognoscetis quia ego sum; ne ipse intelligeretur Pater, continuo subjunxit, Et a meipso facio nihil, sed sicut docuit me Pater, haec loquor. Jam gaudere coeperat sabellianus, erroris sui occasione comperta: statim ut se tanquam in obscuro extulit, sequentis sententiae luce confusus est. Putaveras eum esse Patrem, quia dixit, Ego sum: audi quia Filius est, Et a meipso facio nihil. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
Ordine ur̃o cognoscetis qui sim. Nõ qr om̃s
tẽ erant credituri ex his qui audiebant:
id est pꝰ dĩi passionẽ. Nã paulo post dicit.
hec eo loquente multi eredidert̃ in eũ: &
nõdũ exaltatꝰ erat filius hominis. Exalta¬
tionẽ qͥppe dicit passionis nõ głificationis. cru-¬
cis nõ cęli: quia & ibi exaltatus ẽ quando pe¬
pendit in ligno. S illa exaltatio humili¬
tio fuit. Tc̃ enĩ factus obediens usq ad mortẽ
crucis. hoc oportebat impleri ꝑeoꝵ manꝰ qui
pꝰea fuerãt credituri: quib dicit. Cũ exalta¬
ueritis filiũ hominis. tẽ cognoscetis quia¬
ego sũ. Quare hoc : nͥ ut nemo desꝑaret in qͦ¬
cũq scelere sibi male cõscius. quãdo uidebat
eis donari homicidiũ. qͥ occiderant xp̃m: hos
gͦ in illa turba agnoscens dñs dixit. Cũ exal-¬
taueritis filiũ hominis: tẽ cognoscetis quia
ego sũ. Iã nostis quid sit sũ: nec assidue repe-¬

Expanded text:
ordine vestro cognoscetis qui sim. Non quia omnes ordine vestro cognoscetis qui sim. Non quia omnes tunc erant credituri ex iis qui audiebant, id est, post passionem Domini: nam paulo post dicit, Haec eo loquente, multi crediderunt in eum, et nondum exaltatus erat Filius hominis. Exaltationem quippe dicit passionis, non glorificationis; crucis, non coeli: quia et ibi exaltatus est, quando pependit in ligno. Sed illa exaltatio humiliatio fuit. Tunc enim factus est obediens usque ad mortem crucis . Hoc oportebat impleri per eorum manus qui postea fuerant credituri, quibus dicit, Cum exaltaveritis Filium hominisego sum. Quare hoc, nisi ut nemo desperaret in quocumque scelere male sibi conscius, quando videbat eis donari homicidium qui occiderant Christum? 3. Hos ergo in illa turba agnoscens Dominus, dixit, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Jam nostis quid sit sum; nec assidue repe
Abbreviated transcription (Latin):
tur audistis. Cũ exaltaueritis filiũ homi¬
nis. tunc cognoscetis quia ego sũ. et a me
ipso facio nichil: s sicut docuit me pater
hȩc loquor. Quid ẽ hoc : Nichil enĩ aliud uide¬
tur dixisse: nisi eos post passionẽ suã cogni
aliquos quos ipse nouerat. quos ipse cũ cet̾is
scĩs suis ante mundi constitutionẽ p̾sciendo
elegerat post passionẽ suã eẽ credituros. Ipsi
st̃ illi qͦs assidue cõmendamꝰ: & ad imitati¬
onẽ cũ magna exhortatione ꝓponimꝰ. Mis¬
surrectionẽ. & ascensionẽ. cũ miracła fierẽt¬
in eiꝰ nomine quẽ tamꝗͣ mortuũ ꝑsequen¬
tes iudei contempserant. conpuncti st̃ cor¬
de. &. qͥ seuientes occidert᷑ mutati credide¬
runt. & quẽ sanguinẽ seuiendo fuderũt.
credendo bibert᷑. illa tria milia & illa qͥn¬
q milia iudeoꝵ: quos ibi uidebat quãdo
dicebat. cũ exaltaueritis filiũ hominis tẽ
cognoscetis qr ego sũ. Lamꝗͣ dicens: differo
cognitionẽ urãm. ut impleã passionẽ meã.

Expanded text:
hominis, tunc cognoscetis quia ego sum, et a me ipso facio nihil: sed sicut docuit me Pater, haec loquor. « Quid est hoc? Nihil enim aliud videtur dixisse, nisi eos post passionem suam cognitaliquos quos ipse noverat, quos ipse cum caeteris sanctis suis ante mundi constitutionem praesciendo elegerat, post passionem suam esse credituros. Ipsi sunt illi quos assidue commendamus et ad imitationem cum magna exhortatione proponimus. Missurrectionem et ascensionem, cuin ejus nomine, quem tanquam mortuum persequentes Judaei contempserant, compuncti sunt corde; et qui saevientes occiderunt, mutati crediderunt; et quem sanguinem saeviendo fuderunt, credendo biberunt: illa tria millia, et illa quinque millia Judaeorum , quos ibi videbat, quando dicebat, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Tanquam dicens, Differo cognitionem vestram, ut impleam passionem meam:
Abbreviated transcription (Latin):
sti: ĩmo etiã conpello. Si fides in te uera est
talẽ. xp̃m cogita: sed ex maria uirgine. nõ
dõ patre. Talẽ cogita. Infans fuit. creuit ut
homo ambulauit ut homo. esuriuit sitiuit
homo. suspensus in ligno. occisus. sepultus
ut homo in eadẽ forma. resurrexit in eadẽ
forma. ante oculos discipłors ascendit in cȩ-¬
lũ. in eadẽ forma uenturus. ẽ. ad iudicium

Expanded text:
sti; imo etiam compello. Si fides in te vera est, sti; imo etiam compello. Si fides in te vera est, talem Christum cogita: sed ex Maria virgine, non de Deo Patre talem cogita. Infans fuit, crevit ut homo, ambulavit ut homo, esurivit, sitivit homo, suspensus in ligno, occisus, sepultus ut homo; in eadem forma resurrexit, in eadem forma ante oculos discipulorum ascendit in coelum, in eadem forma venturus est ad judicium.
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ aut̃ ẽ. sed nõ est de qͦ est. Quod gͦ addidit sic̃
docuit me pat̾ hȩc loquor: nemini ur̃m obre-¬
pat cogitatio carnalis fr̃s mei. Nõ enĩ pot̾ hu-¬
mana infirmitas cogitare: nͥ qđ cõsueuit face¬
re uel audire. Nolite gͦ uobis quasi duos ho¬
mines ante oculos ponere. unũ patrẽ alterũ
filiũ. & loquentẽ patrẽ ad filiũ. sic̃ facis cu
quando u̾ba aliqua dicis filio tuo. monens
eũ aut instruens eũ quomͦ loquat᷑ ut quȩcũ¬
q audit ate cõmendoe menioriȩ. cũ cõmen-¬
dauerit memoriȩ ꝓferat &e lingua. distin¬
guat ꝑ sonos: inferat aurib alienis qđ ꝑce-¬
pit in suis. Nolite ita cogitare: ne in corde
ur̃o idola fabricetis. humanã formã. huma¬
nors liniamĩta m̃brors. figurã carnis huma-¬
nȩ. sensus istos conspicuos. statuã motꝰq cor¬
poris. linguȩ officiũ. distinctiones sonor.
nolite in illa trinitate cogitare: nisi qđ ad
filiꝰ. cũ u̾bũ caro factũ ẽ ut habitaret ĩ nob̾

Expanded text:
Pater autem est, sed non est de quo est. 4. Quod ergo addidit, Sicut docuit me Pater, haec loquor; nemini vestrum obrepat cogitatio carnalis, fratres mei. Non enim potest humana infirmitas cogitare, nisi quod consuevit facere vel audire. Nolite ergo vobis quasi duos homines ante oculos ponere, unum patrem, alterum filium, et loquentem patrem ad filium: sicut facis tu, quando verba aliqua dicis filio tuo, monens eum et instruens eum quomodo loquatur, ut quaecumque audivit a te, commendet memoriae; cum commendaverit memoriae, proferat et lingua, distinguat per sonos, inferat auribus alienis quod percepit in suis. Nolite ita cogitare, ne in corde vestro idola fabricetis. Humanam formam, humanorum lineamenta membrorum, figuram carnis humanae, sensus istos conspicuos, staturam motusque corporis, linguae officium, distinctiones sonorum, nolite in illa Trinitate cogitare, nisi quod pFilius, cum Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tu qͣndo doces filiũ tuũ u̾ba facis: Quomodo
facit ũba u̾bo: quȩ uerba multa fierent uni¬
co u̾bo: uerbũ enĩ patris aurẽ habuit ad ospa¬
tris: Carnalia st̃ ista: ꝑeant de cordib ur̃is:
hoc enĩ dico. Ecce si intellexistis qđ ego dixi:
ego certe locutus sũ &e mea u̾ba sonuert sonis¬
q aures ꝑculerunt. & ꝑsensũ auditꝰ ur̃i ad
cor sententiã ꝑduxert᷑. Si intellexistis facite
aliquẽ audisse latinȩ linguȩ hominẽ: tantũ¬
mͦ audisse nec tam̃ intellexisse qđ dixi. Quan-¬
tũ ad strepitũ ꝑtinet emissũ exore meo: sic
eiꝰ ille particeps factus ẽ qͥ nõ intellexit qͦ mͦ
& uos. Eũ sonũ audiuit: eȩdẽ sillabȩ aures
eiꝰ ꝑcusserunt. sed in corde ipsiꝰ nichil genuert.
Quare: Quia nõ intellexit. Uos aut̃ si intelle¬
xistis unde intelleristis: Ego ad aurẽ sonui
Nũqͥd ego incorde lum̃ accendi : Rocul dubio

Expanded text:
tu, quando doces filium tuum, verba facis? Quomodo tu, quando doces filium tuum, verba facis? Quomodo facit verba Verbo? Quae verba multa fierent unico Verbo? Verbum enim Patris aures habuit ad os Patris? Carnalia sunt ista, pereant de cordibus vestris. Hoc enim dico, ecce si intellexistis quod ego dixi, ego certe locutus sum, et mea verba sonuerunt, sonisque aures pepulerunt, et per sensum auditus vestri ad cor sententiam perduxerunt, si intellexistis. Facite aliquem audisse latinae linguae hominem, tantummodo audisse, nec tamen intellexisse quod dixi: quantum ad strepitum pertinet emissum ex ore meo, sic ejus ille particeps factus est qui non intellexit, quomodo et vos; eum sonum audivit, eaedem syllabae aures ejus percusserunt; sed in corde ipsius nihil genuerunt. Quare? Quia non intellexit. Vos autem si intellexistis unde intellexistis? Ego ad aurem sonui; numquid ego in corde lumen accendi? Procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ in cȩlũ. Iuando aut̃ cogitas in pͥncipio
erat ũbũ. & u̾bũ erat apud dm̃. & ds̃ erat
u̾bũ: ꝑeat de corde tuo omĩs humana figͣa¬
pellat᷑ de cogitationib tuis qͥcquid fine corꝑeo
t̃minat᷑. quicquid loci spatio continet᷑. uel
ꝗͣtalibet mole diffundit᷑. De corde tuo fig¬
mentũ tale disꝑeat. Cogita si potes pulchri¬
cudinẽ sapientie: occurrat tibi pulchritu¬
do iusticiȩ. forma ẽ: Statura ẽ: Color ẽ. I u-¬
chil hors est: & tam̃ ẽ. Nã si nõ e̾e̾t nec amare-¬
tur nec merito laudaret᷑: nec amata nec lau-¬
data corde moribq teneret᷑. Nc̃ uͦ fiunt homi¬
nes sapientes. Unde fierent nͥ e̾e̾t sapientia:
Porro aut̃ o homo si sapientiã tuã uidẽ car¬
nis oculis nõ potes. nec tali imaginatione co¬
gitare quali corꝑalia cogitantur: sapientiȩ
dĩ audes ingerere humani corporis formã: Qd¬
ait. sic̃ docuit me pat̾ sic loqͦr.: Locutꝰ est illi
quando docuit pat̾ filiũ: uerba fecit quomͦ

Expanded text:
te fides: quando autem cogitas, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , pereat de corde tuo omnis humana figurpellatur de cogitationibus tuis quidquid fine corporeo terminatur, quidquid loci spatio continetur, vel quantalibet mole diffunditur; de corde tuo figmentum tale dispereat. Cogita, si potes, pulchritudinem sapientiae, occurrat tibi pulchritudo justitiae. Forma est? statura est? color est? Nihil horum est, et tamen est: nam si non esset, nec amaretur, nec merito laudaretur, nec amata nec laudata corde moribusque teneretur: nunc vero fiunt homines sapientes; unde fierent, nisi esset sapientia? Porro autem, o homo, si sapientiam tuam videre carnis oculis non potes, nec tali imaginatione cogitare quali corporalia cogitantur, sapientiae Dei audes ingerere humani corporis formam? ait Sicut docuit me Pater, haec loquor? Locutus est illi? Quando docuit Pater Filium, verba fecit, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ioħem quod gestare nos uidetis in
manibus. iã multa audiuit cari¬
tas ur̃a: quȩ dõ donante sicut
potiumꝰ disputauimꝰ. cõmendantes uobis
maxime istũ euangłistã de diuinitate¬

Expanded text:
Joannem, quod gestare nos videtis in manibus, jam multa audivit Charitas vestra, quae Deo donante sicut potuimus disputavimus, commendantes vobis maxime istum evangelistam de Domini
Abbreviated transcription (Latin):
siquis aduersus aliquẽ habet querelã si.¬
cut & dñs donauit uob̃ ita &e uos in uicẽ.
Itaq nob̃ delicta donemus. et pro nr̃is de-¬
lictis inuicem oremus: atq ita quodã mͦ in
uicem pedes nr̃os lauemiꝰ. Nr̃m ẽ. donante
ipso ministeriũ caritatis &e humilitatis ad¬
ẽ. interra soluimꝰ. soluat᷑ & in cȩlo. fi¬

Expanded text:
quis adversus aliquem habet querelam, sicut et Dominus donavit vobis, ita et vos . Invicem itaque nobis delicta donemus, et pro nostris delictis invicem oremus, atque ita quodammodo invicem pedes nostros lavemus. Nostrum est, donante ipso, ministerium charitatis et humilitatis adest, in terra solvimus, solvatur in coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
ui supra montem syon agnũ
stantem. Agnus ap̃c: de quo io¬
hannes ait: eoce agnus dei: ecce qͥ¬
tollit peccata mundi. Mons sy¬
dñ quȩ speculatio int̾p̾tatur in
hoc loco eccł̃ia intelligit᷑: suꝑ quẽ dñs iħe¬
tionem mysterii. blam tnario numero tri-¬
plicato fit nouearius: & quatnario qͣt᷑
ducto sedecim furat. Noiies autẽ seclecĩ:
centũ quadraginta quatuor adiplent᷑.
Quo numero uirginei examinis mystiee
insinuata. ẽ. plenitudo: ut cum de ipsis tã
copiosa dicit᷑ multitudo. de cet̾is eccłiȩ m̃¬
bris ñ dubitetur. Habentes nonien eius
& magne.. duutes & pauꝑes. liberos &
seruos. hab̾e karacterem suum in dextera
manu & in frontib suis: hic autẽ econt᷑rio
de sertus di netam uehementi ꝑsequutio¬
nis impetu uł succubuisse aliquẽ uł ꝑis¬
se animus uifirmus estimaret. subdit: ha¬
bentes nom̃ eius & nom̃ patͥs eus scͥptum
in frontib siuis. Qđ dicit᷑ nomen eius intelli¬

Expanded text:
i supra montem Sion agnum stantem. Agnus Christus, de quo Joannes ait: Ecce agnus Dei qui tollit peccata mundi. Mons Sion, qui speculatio interpretatur, hoc loco Ecclesia intelligitur, super quem Domitione mysterii. Nam ternario numero triplicato fit novenarius, et quaternario quater ducto sedecim faciunt. Novies autem decies sexies centum, quadraginta quatuor implentur, quo numero virginei examinis mystice insinuata est plenitudo, ut cum de istis tam copiosa dicitur multitudo, de caeteris Ecclesiae membris non dubitetur. Habentes nomen ejus, et magnos divites, et pauperes liberos, et servos habere characterem in dextera manu, et in frontibus suis. Hic autem e contrario de servis Dei, ne jam vehementi persecutionis impetu, vel succubuisse aliquem, vel periisse, infirmus animus aestimaret, subdit: Habentes nomen ejus, et nomen patris ejus scriptum in frontibus suis. Quod dicit, nomen, intelli
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis. Eccłia siquidẽ ad deuincenda gr¬
uamina pssurarũ sublimi contemplati¬
onis erecta gaudio: regis sui certamina
laude simul & imitatione concelehrat.
Hoc. ẽ. enim ueracit̾ agne stanti ꝑ allex e.
quã uocem tonitrin agni. Qͥap uot̃
aquarũ multiri. nͥ uoxit lligit᷑¬
omĩum p̃dicatoꝵ: Quid ꝑ uocem toni¬
do auint. Omĩs arbor quȩ ñ facit fru¬
ctum bonum: excidet᷑ & in ignẽ mit
tharedoꝵ citharizantium in citharis su¬
is. Cum citharistȩ ⁊̃ om̃s scĩ sint. qͥ car¬
nem suã crucifizentes cum uiciis & con¬
cupiscentiis laudant eum in scithr: qͣn

Expanded text:
am Ecclesiam, quae, ad devincenda gravamina pressurarum, sublimi contemplationis erecta gaudio, Regis sui certamina laude simul et imitatione concelebrat. Hoc est enim veraciter Agno stanti psallere. ocem tonitrui magni. Quid per vocem aquarum multarum, nisi vox intelligitur praedicatorum? Quid per vocem tonido aiunt: Omnis arbor, quae non facit fructum bonum, exciditur et in ignem mtharaedorum citharizantium in citharis. Cum citharistae Dei omnes sancti sint, qui carnem suam crucifigentes cum vitiis et concupiscentiis , laudant eum in psalter
Abbreviated transcription (Latin):
tate crecdant᷑ facta. & tam̃ ꝑ significationẽ
nob̾ aliquid innuant. Oꝑa quippe eius o
ꝑ potentiam aliud ostendunt: & ꝑ myste.¬
rium aliud loquunt᷑. Ecce enĩ qͥs iuxta
hystoriam cecus iste fuerit ignoramus:
s tam̃ quẽ ꝑ myst̾ium significet nouimꝰ.
Cecum quippe est genus humanum: qđ in
parente pͥmo a paradysi gaudiis expulsũ.
claritatem suꝑne lucis ignorans. dampnati¬
onis sue tenebras patitur. s tam̃ ꝑ redẽp¬
toris sui p̾sentiam illuminat᷑. ut internę
lucis gaudia iam ꝑ desidium uideat. atq
in uia uitȩ boni oꝑis gressus ponat. No
tandum uͦ est: qd̃ cum iħe ierico appropin-¬
quare dicitur. cecus illuminat᷑. Ierico qͥp-¬
eloquio ꝓ defectu ponitur carnis: qi dũ
menstruis momentis crescit atq decrescit.
defectum nr̃e mortalitatis designat. Dum
gͥ redemptor nr̃ appropinquat iericho.

Expanded text:
tate credantur facta, et tamen per significationem nobis aliquid innuant. Opera quippe ejus et per potentiam aliud ostendunt, et per mysterium aliud loquuntur. Ecce enim quis juxta historiam caecus iste fuerit ignoramus, sed tamen quem per mysterium significet novimus. Caecus quippe est genus humanum, quod in parente primo a paradisi gaudiis expulsum, claritatem supernae lucis ignorans, damnationis suae tenebras patitur; sed tamen per Redemptoris sui praesentiam illuminatur, ut internae lucis gaudia jam per desiderium videat, atque in via vitae boni operis gressus ponat. 2. Notandum vero est quod cum Jesus Jericho appropinquare dicitur, caecus illuminatur. Jericho quipeloquio pro defectu ponitur carnis, quia dum menstruis momentis decrescit, defectum nostrae mortalitatis designat. Dum igitur conditor noster appropinquat Hiericho
Abbreviated transcription (Latin):
miscdiam. de auaricia largitatem. Istȩ enĩ
sunt spinȩ corꝑis nr̃i quȩ p̃focant animã:
de quib ait scriptura. spinas & tͥbulos
germinabit tͥ terra. Germinat emin  tra
mea spinas: si me corꝑalis libidinis titilla¬
tione compungit. Generat mͥ tribulos:
cum me diuitiarũ scłarium cupiditate
discrutiat. Spina enĩ xpĩano auariciȩ suȩ
radix est: spina uiro bono ambitio hono¬
ris est. Uident᷑ ent̃ specie apud suos gra¬
ta.ẽẽ: s ledunt. His gͦ nͥ uigilando & ie¬
iunando curari ñ possumus. Quinpoti¬
us: ꝑ abstinentia ipse spinȩ u̾tentiur in rosã.
Adicit enĩ ieumando libido castimoniam:
suꝑbia humilitatẽ. sobrietas parcitatem.
lent: qͥ odorem bonũ spirant. Unde ait apo¬

Expanded text:
misericordiam, de avaritia largitatem. Istae enim misericordiam, de avaritia largitatem. Istae enim spinae sunt corporis nostri, quae praefocant animam, de quibus ait Scriptura: Spinas et tribulos tibi germinabit terra ; germinat enim mihi terra mea spinas, si me corporalis libidinis titillatione compungit: generat mihi tribulos, cum me divitiarum saecularium cupiditate discruciat. Spina enim christiano avaritiae suae radix est: spina viro bono honoris ambitio est; videntur enim specie apud suos grata esse, sed laedunt. 5. His ergo nisi vigilando et jejunando carere non possumus; quin potius per abstinentiam ipsae spinae vertentur in rosam. Producit enim jejunando libido castimoniam, superbia humilitatem, ebrietas parcitatem; lent, qui odorem bonum Deo spirant. Unde ait Apo
Abbreviated transcription (Latin):
altiora se subrigunt. Ita hoc eodemq tem¬
pore hoĩum spes int̾im mortua reiuiuiscit
in posterum. fides ꝑdita reꝑatiur in głam.
temꝑalis uita ꝓficit in ec̃nam: & omẽ hu-
manum genus ad celestia se subrigens. ab
inferis ad altiora consurgit. Modo ferrũ
gestans agricola sarmenta deputat uine-¬
arum: ita & nẽ cũgłm tractans ep̃s sordes
amputat popłoꝵ. Et isto quadragenario
curriculo uniu̾se hoc agunt creature: qua¬
tinus ebpositis suꝑfluis ornate uł comptȩ
ii paschi ꝓcedant. Modo omĩa sunt in par-¬
tu: ut te repgiant᷑ in fructu. Tẽ enĩ contra
nature speciem sp̃ina ꝑfert rosam: calamꝰ
fraglas lilium. suauitatẽ arida uirgulta
depmauit. Et ita cuncta florib adornaut᷑:¬
ut festiuitatem dici magnȩ creatura ipsa nito¬
re sui celebrare credatiur. Igit᷑ &. nos hoc eodẽ
ieiunoꝵ temꝑe ꝓducamus de sp̃inis nr̃is ro-¬
sas: hocaẽ. de peccatis iusticiã. de seueritate

Expanded text:
altiora se subrigunt: ita hoc eodem temaltiora se subrigunt: ita hoc eodem tempore hominum spes intermortua reviviscit in posterum, fides perdita reparatur in gloriam, temporalis vita proficit in aeternam; et omne genus humanum ad coelestia se subrigens, ab infimis ad altiora consurgit. Modo ferrum gestans agricola sarmenta deputat vinearum; ita et nunc Evangelium tractans episcopus, sordes amputat populorum, et isto quadragenario curriculo universae hoc agunt creaturae, quatenus depositis superfluis, ornatae vel comptae in pascha procedant. 4. Modo omnia sunt in partu, ut tunc reperiantur in fructu; tunc enim contra naturae speciem spina profert rosam, calamus fragrat lilium, suavitatem arida virgulta depromunt: et ita cuncta floribus adornantut festivitatem diei magni creatura ipsa nitore sui celebrare credatur. Igitur et nos hoc eodem jejuniorum tempore producamus de spinis nostris rosas, hoc est, de peccatis justitiam, de severitate
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. siñ uelut ꝑ istam deuotionẽ cuncta e¬
lementa uoluerit hab̾e ꝓfectum. Ccce enim
indicta quadragesima. constricta hiemalige¬
lu terra resoluitua: & aquarũ fluenta me-¬
atus suos glacie liquefacta recipiunt. Sic
quoq corpoꝵ nr̃oꝵ hoc eodẽ temꝑe contra-¬
cta scelerib peccata soluunt᷑: & uitȩ nr̃ȩ
purior cursus liquefacto rigore diaboli
meatum suũ pristinum recognoscit. Cerra
inꝙͣ indicta quadragesima asꝑitatem de-¬
ponit hiemis: ego indicta quadragesima
asꝑitatem reicio delictoꝵ. Illa t̾ra aratris
mea terra ieiuniis exaratu. ut cęlestib sit
congrua seminib. Sicut eñ reditum ub̃io¬
rem capit qui frequentius uexando exer¬
cet campum: ita & maiorẽ gr̃am ꝑcipit qͥ
exercet corꝑis sui campum sepius ieuinan¬
do. Ccce enĩ abstinentiȩ temꝑe herba sege¬
tum reuiuiscit in messem: surculus arbo¬
ris conatirr in fruticẽ. palmes uineȩ pu-¬
bescit in grininã: & omĩa de inferiorib ad

Expanded text:
Dominus, si non veluti per istam devotionem cuncta elementa voluerit habere profectum. Ecce enim indicta Quadragesima, constricta hiemali gelu terra resolvitur, et aquarum fluenta meatus suos, glacie liquefacta, recipiunt; sic quoque corporum nostrorum hoc eodem tempore contracta sceleribus peccata solvuntur, et vitae nostrae purior cursus, liquefacto rigore diaboli, meatum suum pristinum recognoscit. Terra, inquam, indicta Quadragesima, asperitatem deponit hiemis, ego, indicta Quadragesima, asperitatem relinquo delictorum. Illa terra aratris mea terra jejuniis exaratur, ut coelestibus sit apta seminibus. Sicut enim reditum uberiorem capit, qui frequentius vexando exercet campum; ita majorem gratiam percipit, qui exercet corporis sui campum saepius jejunando. Ecce enim abstinentiae tempore herba segetum revirescit in messem, surculus arboris conatur in fruticem, palmes vineae pubescit in gemmam, et omnia de inferioribus ad
Abbreviated transcription (Latin):
is fame u̾bi ꝑeuntib pane sacroscĩ corꝑis
& uiuifici sp̃c unctione recreat᷑: ꝓbat᷑q¬
dñs ñ ob suã impotentiã ciuib. sed obeoꝵ
inuidentiã uirtutũ dona negasse: atq hoc
ex emplo totã postremo gentẽ ñ quia non
amaretur. sed quia ipsa se amari ñ amaret
abeo derelictã: doctorib scł. inde obsalua¬
tionẽ gentiũ coto orbe disꝑsis. Sed qđ dñs
u̾bo de iudeis: hoc ipsi de se iudei facto

Expanded text:
is fame verbi pereuntibus, pane sacrosancti corporis is fame verbi pereuntibus, pane sacrosancti corporis et vivifici Spiritus unctione recreatur. Probatnus non ob suam impotentiam civibus, sed ob eorum invidentiam virtutum dona negasse, atque hoc exemplo totam postremo gentem, non quia non amaretur, sed quia ipsa se amari non amaret, ab eo derelictam, doctoribus scilicet inde ob salvationem gentium toto orbe dispersis. Sed quod Dominus verbo de Judaeis, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ solũ baptismi genus qđ ex sp̾u scõ re¬
generat saluat. Unde iure caro eius post
lauacrũ uelut caro pueri parui apparu¬
isse memorat᷑: siue quia cunctos in xp̃o
baptiratos in unã parit grã mat̾ infan¬
tiã. seu magis ille. lntelligendus puer. de
qͥ dictũ est. paruulus natꝰ.ẽ. nob̾ filius datus
ẽ nob̃: cuiꝰ corpori ꝑ baptismũ tota credentiũ
soboles adunatur. Et ut cuncta hic baptismi
scires sacram̃ta p̃monstrata: in quo abrenũ-¬
tiare satane. fidẽ confiteri p̃cipim᷑: negat
se naaman ultͣ diis alienis litaturũ: soli ꝑ
tollere gaudet: quia baptiratos oportet do-¬
minici quoq corporis participatione cõfir¬
mari. Merito gͥ naaman euiꝰ dũ aqua corpꝰ
abluit᷑. fide pectus purgat᷑. id est popłs gẽ¬
tiũ. iudeis lepra contumaciȩ squalentib
antefert᷑: merito uidua sareptana. idest
ȩccłia ligno crucis refici desiderans. iude-¬

Expanded text:
mirum solum baptismi genus, quod ex Spiritu sancto remirum solum baptismi genus, quod ex Spiritu sancto regenerat, salvat. Unde jure caro ejus post lavacrum, velut caro pueri parvi apparuisse memoratur. Sive quia cunctos in Christo baptizatos, in unam parit gratia mater infantiam, seu magis ille sit intelligendus puer, de uo dictum est: Parvulus natus est nobis, filius datus est nobis . Cujus corpori per baptismum tota credentium soboles adunatur. Et ut cuncta hic baptismi scires sacramenta praemonstrata, in quo abrenuntiare Satanae, fidem confiteri praecipimur, negat se Naaman ultra diis alienis litaturum, soli per secum tollere gaudet, quia baptizatos oportet dominici quoque corporis participatione confirmari. Merito igitur Naaman, cujus dum aqua corpus abluitur, fide pectus abluitur, id est, populus gentium, Judaeis lepra contumaciae squalentibus, antefertur. Merito vidua Sareptana, id est, Ecclesia, ligno crucis refici desiderans, Judae
Abbreviated transcription (Latin):
rina ñ defecit: cet̾is quȩ nõ credunt gen-¬
tib inopia panis diuini miseris. & uena¬
tui deditis inutili. Nã & ipsa pulcherrime
mysticũ sibi pͥusꝗͣ moreretur panẽ factu¬
ra: duo se ligna colligere uelle testatur:
nõ solo ligni nomine sed cẽ numero lignoꝵ
signũ crucis expͥmens: qͦ nobis est panis ui
tȩ p̃ꝑatus ȩt̃nȩ. Et multi leprosi erant in is¬
rael sub heliseo ꝓpħa: & nemo eor munda¬
tus ẽ. nͥ naaman sirus. Quia nota ẽ histo¬
ria: de mẏsterio necesse ẽ ꝓaucis intime¬
mus. Et naaman gͦ iste qui int̾precat᷑ decor.
popłm demonstrat nationũ: quondã ꝑfidiȩ
scelerũq lepra macłosũ: sed ꝑsac ram̃tũ bap¬
tismatis ab omi m̃tis & corꝑis fȩditate pur¬
gatũ. Qui captȩ consilio puellȩ hoc ͤ inspira¬
tionis suꝑnę gr̃a quã uideis conseruare ñ
ualentib gentes rapuere. salutẽ sꝑare cõ¬
monitus. septies lauari iubetur: qͥa ni-¬

Expanded text:
rina non deficit, caeteris quae non credunt genrina non deficit, caeteris quae non credunt gentibus, inopia panis divini miseris, et venatui deditis inutili. Nam et ipsa pulcherrime mysticum sibi prius quam moreretur panem factura, duo se ligna colligere velle testatur, non solo ligni nomine, sed etiam numero lignorum signum crucis exprimens, quo nobis est panis vitae praeparatus aeternae. Et multi leprosi erant in Israel sub Elisaeo propheta, et nemo eorum mundatus est, nisi Naaman Syrus. Quia nota est historia, de mysterio necesse est paucis intimemus. Et Naaman ergo iste Syrus, qui interpretatur decor, populum demonstrat nationum, quondam perfidiae scelerumque lepra maculosum, sed per sacramentum baptismatis ab omni mentis et corporis feditate purgatum. Qui captae consilio puellae, hoc est inspirationis supernae gratia, quam Judaeis conservare non valentibus, gentes rapuere, salutem sperare commonitus, septies lavari jubetur. Quia ni
Abbreviated transcription (Latin):
nutriebat id est u̾bo fructus exꝑte doce¬
bat: do nec adueniens sermo ꝓpħicus qui
exsiccato uellere isrłis utpote clausa cȩli
ianua fame ꝑiclitabat᷑ iudea. pasceretur
ibi simul &e pasceret: & receptus uidełc.
a credentib. & reficiens ipse credentes. Un de
bene hȩc ead̃ uidua insarepta sidoniȩ dicit᷑
.eẽ. morata. Sidonia qͥppe: uenatio inutilis.
sarepta uͦ incendiũ uel angustia panis in¬
terpretat᷑: quia ubi habundauit peccatum
suꝑhabundauit gr̃a. Ubi reb suꝑuacuis ad¬
quirendis quasi aucupandi cura impen¬
debat᷑. ubi dirȩ sicis incendiũ panisq sp̃u¬
alis antea fiebat angustia. ibi farina oleũ¬
q ore ꝓpħico benedicit᷑: id est fructus &
hilaritas karitatis. siue gr̃a corꝑis dñici
& crismatis unctio. indefectiuo u̾bi cȩle¬
stis munere fecundat᷑. Cuius hactenꝰ in .F.¬
uasis oleũ gaudii sp̃ualis &e benedictionis fa-¬

Expanded text:
nutriebat, id est, verbo fructus ex parte docenutriebat, id est, verbo fructus ex parte docebat, donec adveniens sermo propheticus, qui, exsiccato vellere Israelis, ut pote clausa coeli janua, fame periclitabatur in Judaea, pasceretur ibi simul, et pasceret, et receptus, videlicet, a credentibus, et reficiens ipse credentes. Unde bene haec eadem vidua in Sarepta Sidonis dicitur esse morata. Sidon quippe venatio inutilis, Sarepta vero incendium vel angustia panis interpretatur, quia ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia . Ubi rebus supervacuis acquirendis quasi aucupandi cura impendebatur, ubi dirae sitis incendium panisque spiritalis antea fiebat angustia, ibi farina oleumque ore prophetico benedicitur, id est fructus et hilaritas charitatis, sive gratia corporis dominici et chrismatis unctio, indefectivo verbi coelestis munere fecundabatur. Cujus hactenus in vasis oleum gaudii spiritalis et benedictionis fa
Abbreviated transcription (Latin):
fames magna in omĩ terra: & ad nullam
illarũ missus ẽ helias. nisi in sarepta sido¬
niȩ ad mulierẽ uiduã. Nõ inqͥt hoc qđ di¬
omnẽ t̾rã p̃mente nemo ẽ in iudea reꝑtus
heliȩ dignus hospicio. sed extere gentis ẽ. ui
dua quesita quȩ obfidei grãm a tanto ꝓpħa
uisitari deberet: de sicut multis ibide leꝓ-
sis naaman tantũ sirus quia deuote quȩ-¬
sierat ab heliseo ꝓpħa curari ꝓmeruit: sic
et uos nõ alia quã inuidiȩ ꝑfidiȩq causa
suꝑno munere pͥuabit. Quor si facta pro¬
pħarũ etiã allegorice discusseris: inueniesꝓ
fecto dñm in patria a qua receptus nõ est. ꝑfi¬
tur. gentiũ p̃dicasse salutẽ: ubi maiora
cotidie p apłos apłoꝵq successores nõ tam
incorpoꝵ quã in animarũ sanatione pa¬
trantur. Igit᷑ uidua ad quã helias missus
ẽ. gentiũ designat ȩccłiã. quȩ a suo diutiꝰ
conditore deserta. popłm recte fidei nes-¬
ciũ. quasi pauꝑem filiũ egena sti pe

Expanded text:
nullam illarum missus est Elias, nisi in Sarepta Sidoniae ad mulierem viduam. » Non, inquit, hoc quod diomnem terram premente, nemo est in Judaea repertus Eliae dignus hospitio, sed exterae gentis vidua est quaesita, quae ob fidei gratiam a tanto propheta visitari deberet. Et sicut multis ibidem exsistentibus leprosis, Naaman tantum Syrus, quia devote quaesierat, ab Elisaeo propheta curari promeruit: sic et vos non alia quam invidiae perfidiaeque causa superno munere privabit. Quorum si facta prophetarum etiam allegorice discusseris, invenies profecto Dominum in patria sua, a qua receptus non est perfitur, gentium praedicasse salutem, ubi majora os apostolorumque successores, non tam in corporum, quam in animarum sanatione patrantur. Igitur vidua ad quam Elias missus est, gentium designat Ecclesiam, quae, a suo diutius Conditore deserta, populum rectae fidei nescium, quasi pauperem filium egena stipe
Abbreviated transcription (Latin):
Lutũ de t̾ra. xp̃s est. sputũ de ore diuinitas
eiꝰ est: qͥa caput xp̃i ds̃. Sputũ luto inmixtũ
nos illuminat in nat᷑oria siloe baptizatos: qr
u̾bũ caro factũ est &e habitauit ĩnobis. Et ui¬
dimꝰ gloriã eiꝰ: quã prius tenebris arcentib¬
.Ii. comp̃hende nõ poteramꝰ. Per fabrũ gͦ xp̃m
creatus es ut esses: ꝑ medicũ. xp̃m recreatus
es. ut post uulnera sanꝰ esses. Qui ab irriden¬
tib qͥdẽ cuub seipsũ curare: hoc est in sua
patria uirtutes facere admonet᷑. Sed nõ oci¬
ose ab euãgłista alio excusat᷑: quia ñ poterat
ibi uirtutẽ facere ullã. nͥ paucos infirmos
incredulitatẽ illoꝵ. Ne fortasse quis uiliorẽ
triaq liuore priuabant. Ait aut̃. Am̃ dico
uob̾: quia nemo ꝓpħa acceptꝰ ẽ in patria
sua. Propħam dici in scripturis dnm xp̃m
ꝓpemodũ nat᷑alẽ ciues semꝑ ciuib inuidẽ:
Nõ enĩ considerant p̃sentia uiri oꝑa: sed fra-¬
gilẽ recordant᷑ infantiã: quasi ñ &e ipsi ꝑ-

Expanded text:
Christi est. Sputum de ore, divinitas ejus est, quia caput Christi Deus. Sputum luto immistum nos illuminat in natatoria Siloe baptizatos, quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, et vidimus gloriam ejus , quam prius, tenebris arcentibus, comprehendere non poteramus. Per fabrum ergo Christum creatus es, ut esses. Per medicum Christum recreatus es, ut post vulnera sanus esses. Qui ab irridentibus quidem civibus seipsum curare, hoc est, in sua patria virtutes facere monetur, sed non otiose ab Evangelista alio excusatur, quia non poterat ibi virtutem ullam facere, nisi paucos infirmos s operatus sit, ne fortassis aliquis uiliorem tria qui livore privabant. Ait autem: Amen dico vobis quia nemo propheta acceptus est in patria sua. Prophetam dici in Scripturis Dominum Cpropemodum naturale est cives semper civibus invidere. Non enim considerant praesentia viri opera, sed fragilem recordantur infantiam, quasi non et ipsi per
Abbreviated transcription (Latin):
uorim insana ꝑfidia sanã licet nes
faber est enĩ uerus: quia omĩa ꝑ ipsũ facta
st̃. Medicus ẽ. quia omĩa ꝑipsũ restaurata st̃
in cȩlis & int̾ra: & sic̃ de se ipse testat᷑: ñ habẽt
opꝰ sani medico. s male habentes. Et qi dixi¬
nus quo instrum̃to fabricandi: dicamꝰ & qͦ

Expanded text:
uorum insana perfidia, sanam licet nescFaber est enim verus, quia omnia per ipsum facta sunt. Medicus est, quia omnia per ipsum restaurata sunt in coelis et in terra. Et sicut de se ipse testatur: Non habent opus sani medico, sed male habentes . Et quia diximus quo instrumento fabricandi, dicamus et
Abbreviated transcription (Latin):
iniqͦ popło sanguinẽ iusti. a quo absti¬
nendũ sibi & intellectu ꝓprio senserat. &¬
somnio uxoris nouerat. Non purgint
contaminatũ animũ manꝰ locȩ : nec in
isꝑsis aqua digitis expiat᷑ quod famulan¬
te impii mente cõmittit᷑. Excessit quidẽ
pilati culpã facinꝰ uideoꝵ: qui illũ nomi¬
ne cesaris t̃ritũ. & inuidiosis uocib in¬

Expanded text:
iniquo populo sanguinem justi, a quo abstiiniquo populo sanguinem justi, a quo abstinendum sibi, et intellectu proprio senserat, et somnio uxoris noverat. Non purgant contaminatum animum manus lotae, nec in aspersis aqua digitis expiatur quod famulante impia mente committitur. Excessit quidem Pilati culpam facinus Judaeorum, qui illum nomine Caesaris territu
Abbreviated transcription (Latin):
inens gͥ inferri sibi dñs iħe. quicqͥd
sac̃dotũ incitam̃tis furor popłaris aui¬
debat: ad annã caiphȩ socerũ ac deinde ad
caiphan ex annȩ trans missione ꝑducit᷑.
Et post in sanas calumpniantiũ obiectio.¬
nes. post cõmenticias sub ornatoꝵ testium
falsitates: ad audientiã pilati. pontisicũ de¬
legatione transfertur. Qui diuino ure
neglecto. clamantes se regem ñ hab̃e nisi
cesarem. tãquã romanis deuoti legib om̃e
uidiciũ potestati p̾sidis reseruassent: ex¬
petierunt executorem magis seuiciȩ. quã
arbitrũ causȩ. Offerebant enĩ iħm duris
nexib uinctũ. colaphis & alapis frequen¬
tib cȩsum. sputis oblitũ. clamorib pre¬
dampnatũ: ut int̾ tot p̃iudicia quẽ om̃s
uellent ꝑire. ñ auderet pilatus absoluere.
Deniq nec in accusato eo repperisse culpã.
nec in sententia sua tenuisse constantiã
docet ipsa cognitio: in qua uidex quem
in nocentẽ ꝓ ñtiat dampnat. addicens

Expanded text:
inens igitur inferri sibi quidquid sacerdotum incitamentis furor popularis audebat, ad Annam Caiphae socerum, ac deinde ad Caipham ex Annae transmissione perducitur: et post insanas calumniantium objectiones, post commentitias subornatorum testium falsitates, ad audientiam Pilati pontificum delegatione transfertur. Qui, divino jure neglecto, clamantes se regem non habere nisi Caesarem , tamquam Romanis devoti legibus, omne judicium potestati praesidis reservassent, expetierunt exsecutorem magis saevitiae quam arbitrum causae. Offerebant enim Jesum duris nexibus vinctum, colaphis et alapis frequentibus caesum, sputis oblitum, clamoribus praedamnatum, ut inter tot praejudicia, quem omnes vellent perire, non auderet Pilatus absolvere. Denique nec in accusato eum reperisse culpam, nec in sententia sua tenuisse constantiam, docet ipsa cognitio: in qua judex, quem innocentem pronuntiat, damnat, addicens
Abbreviated transcription (Latin):
conuentio. hilaris congregatio: fulgens cõ¬
rata requies. In istam festinarunt ire om̃̃
d̃m diligentes: ad istam colligunt᷑ om̃s
ex gentib dño credentes: religiositatem
seruantes. In eam & nos onĩs ꝑgamus o
religiosi filii dei: ad istam om̃i uirtute
nr̃a festinemus. Nichil nos reuocet. nichil
nos retarelet: nichil nos impediat ad hbc
desiderabile ꝑpe rare coniuurũ. Omnem
negligentiam a nob̃ repellamus: omnẽq
desidiam ab anuno. & corꝑis impedũta
a nob̾ ꝓiciamus: ut huius beatitudinis
& requiei domestici efficiamur: quatinus
scẽ huius ut dictum est epilationis dig¬
ni inueniamur. Uade: & sicut credidisti
fiat tͥ. Sic fiet uere uniciuiq homini sic̃
crediderit: scdm mensurã fidei metiet᷑¬
ei. & ista a dño gr̃ã. Ideoq dixit ad illũ
dñs: sicut credidisti fiat tͥ. Crediclisti qi
ego omiã possum. credidisti quia ego dñs
remissionẽ nob̾ cunctoꝵ peccatorum eius in¬

Expanded text:
conventio, hilaris congregatio, fulgens conconventio, hilaris congregatio, fulgens conrata requies. In istam festinaverunt ire omnes Dominum diligentes, ad istam colliguntur omnes ex gentibus Domino credentes, religiositatem servantes. In eam et nos omnes pergamus, o religiosi filii Dei, ad istam omni virtute nostra festinemus. Nihil nos revocet, nihil nos retardet, nihil nos impediat ad hoc desiderabile properare convivium. Omnem negligentiam a nobis pellamus, omnemque desidiam ab animo et corporis impedimenta a nobis projiciamus, ut hujus beatitudinis et requiei domestici efficiamur, quatenus sanctae hujus, ut dictum est, epulationis digni inveniamur. Vade, sicut credidisti, fiat tibi. Sic fiet vere unicuique homini sicut crediderit: sei et ista a Domino gratia. Ideoque dixit ad illum Dominus: Sicut credidisti, fiat tibi. Credidisti, quia ego omnia possum; credidisti, quia ego sum remissionem nobis cunctorum peccatorum ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
nes enim trib hominũ ab inicio scłi uo¬
cate sunt : & pauci electi de multitudi¬
ne. Eteni ꝑ diu̾sas generationes & scła
diu̾sa pauci electi sunt: simul uͦ cõureui¬
I entes
& simul congregati in temꝑe uisitationiꝰ.
multi inuenientur: nimiumq innumera¬
biles. Multi uenient ab oriente & occiden¬
te. & recumbent ñ carnalit iacentes s spũ¬
aliter requiescentes: ñ temꝑalit᷑ potantes
s eterne epulantes. Recumbent in regno
dei ubi lur & spes. ubi leticia & exultatio:
ubi gła & benedictio: ubi lux oculoꝵ et
longeuitas uitȩ eternȩ: ubi om̃s iocun¬
dantur: ubi om̃s gaudent. ubi patres illi
beati recumbunt: ubi om̃s ꝓpħȩ requiesct.
ubi apłi & euangłistȩ suꝑ głosos sedent
thronos: ubi multitudo martyrum in e¬
terna gła głatur: ubi copiositas uirginum
in scła exultat: portans coronam imniacła¬
tȩ uirginitatis. O dulcissimi fr̃s. unanimiᷤ

Expanded text:
nes enim tribus hominum ab initio saeculi vones enim tribus hominum ab initio saeculi vocatae sunt, et pauci electi de multitudine. Etenim per diversas generationes et saecula diversa pauci electi sunt. Simul vero convenientes, et simul congregati in tempore visitationis multi inveniuntur, nimiumque innumerabiles. Multi enim venient ab oriente et occidente, et recumbent non carnaliter jacentes, sed spiritualiter requiescentes, non temporaliter potantes, sed aeternaliter epulantes. Recumbent in regno Dei, ubi lux est et spes, ubi laetitia et exsultatio, ubi est gloria et benedictio, ubi lux oculorum et longaevitas vitae aeternae, ubi omnes jucundantur, ubi omnes gaudent, ubi patres illi beati recumbunt, ubi omnes prophetae requiescunt, ubi apostoli et evangelistae super gloriosos sedent thronos, ubi multitudo martyrum in aeterna gloria gloriatur, ubi copiositas virginum in saecula exsultat, portans coronam immaculatae virginitatis. O dulcissimi fratres, unanimis
Abbreviated transcription (Latin):
ham & ysaac & iacob in regno cȩloꝵ. Di-
co uob̾: testificor uob̃. annuncio uob: p̃¬
dico uob: qd̾ multi uenient de quib iã pͥus
ꝓph̃a loquutus . ẽ. dicens: & uenient gen-¬
tes multe & dicent. uenite ascendamus
in montem dñi & in clomum d̾i iacob
ingrediamur: & ostendat nob̾ uiam suã
& ambulemus in ea. Multi uenient illi¬
de quib dñs ait: & alias oues habeo quȩ
ñ sunt ex hoc ouilii & illas adducam.
& erit unus grex & unus pastor. Multi
uenient: illi de quib dictum est. ut & fi¬
li dei qui erant disꝑsi congregarent᷑ in
unum. Isti gͦ om̃s uenient. Unde ueniẽt:
Au oriente & occidente: hoc est. ex omĩ
gente quȩ est sub sole ab oriente usq ad
occidentem. Sicut enim ꝑonis gentes ha-¬
bet hoc eu̾głmn p̃dicari: sic ex omĩb gen¬
tib uenturi sunt ad regnum cȩlorum.
modo alibi dicis o dulcissime dñe: multi
uocati. pauci electi: Multi ait uocati. Om¬

Expanded text:
ham, Isaac et Jacob in regham, Isaac et Jacob in regobis, annuntio vobis, praedico vobis, quod multi venient de quibus jam prius propheta locutus est, dicens: Et venient gentes multae, et dicent: Venite, ascendamus in montem Domini, et in domum Dei Jacob ingrediamur, et ostendat nobis vias suas, et ambulemus in eis . Multi venient de quibus ait Dominus: Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili, et illas adducam, et erit unus grex et unus pastor . Multi venient, de quibus dictum est: Ut et filii Dei qui dispersi sunt congregentur in unum . Isti ergo omnes venient. Unde venient? Ab oriente et occidente, hoc est, ex omni gente quOccidentem. Sicut enim per omnes gentes habet hoc Evangelium praedicari, sic ex omnibus gentibus venturi sunt ad regnum coelorum: modo alibi dicis, o dulcissime Domine, Multi vocati, pauci vero electi? Multi, ait, vocati. Om
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpłȩ & iusti inuenti sunt in isrł. Am̃ di¬
co uob: nec in isrł tantã fidem inueni si¬
cut in gentib sicut in barbaris: sicut
in aliꝰ enigenis. Gentes filium dei me inuo¬
cant: omĩpotentẽ unigenitum confitent᷑.
Dnm asserunt. & sicut dum diligunt:
& sicut bene omĩa dispensantẽ adorant:
& isrł me ñ cognouit: & popłs hic me ñ
intellexit. Id̾oq beekzebub & samarita¬
num appellant: & peccatorem estimant.
lairus isrłis princeps ꝓ filia sua me pe¬
tens ñ lixit dic uerbo: s ueni ait ue¬
lociter antequã moriatur filia mea. su¬
chodemus doctor isrł de fidei sacramento
audiens ait. Quomͦ potest hoc fieri: Ma¬
ria & martha me nimiũ diligentes dicut̃
tamquã dubitantes qd̃ ubiq ñ uelox sit
adẽẽ mea potentia. Id̾oq ñ inueui tantã
fidem in isrł: sicut in isto alienigena. Dico
autem uob̃: qđ multi ab oriente & occi¬
dente uenient & recumbent cum abra-¬

Expanded text:
prophetae et justi inventi sunt in Israel. Amen diprophetae et justi inventi sunt in Israel. Amen dico vobis, nec in Israel tantam fidem inveni, sicut in gentibus, sicut in barbaris, sicut in alienigenis. Gentes Filium Dei me invocant omnipotentem, unigenitum confitentur, Dominum asserunt, et sicut Dominum diligunt, et sicut bene omnia dispensantem adorant: et Israel me non cognovit, et populus meus hic me non intellexit, ideoque Beelzebub et Samaritanum appellant, et peccatorem aestimant . Jairus Israelis princeps, pro filia sua me potens, non dixit, Dic verbo, sed, veni, ait, velociter antequam moriatur filia mea. Nicodemus doctor Israel de fidei sacramento audiens, ait: Quomodo potest hoc fieri ? Maria et Martha me nimium diligentes dicunt: tanquam dubitantes quod ubique non velox sit adesse mea potentia. Ideoque non inveni tantam fidem in Israel, sicut in isto alienigena. Dico autem vobis quod multi ab oriente et occidente venient, et recumbent cum Abra
Abbreviated transcription (Latin):
diuitiȩ. nec regna. nec principatus. Ista om-¬
nia sunt in conspectu eius tamquã umbra:
& sicut nichil sicut flos decidens. Nichil gͦ
miraturꝰ. hanc honorificat: hanc sibi accep¬
tabilem estimat. Id̾oq conu̾tens se ad seq̃n¬
tes turbas ait. Am̃ dico uob̃. hoc est. uere
dico uob̾: ñ inueni tantã fidem in isrł. Ñ
in illo priore isrł beato iacob tantam fidẽ
eius iusticiam dimonstrauit: & manifestũ
Sic & hi qui de isrł ꝓcesserunt. isrł eium
& ipsi nominati sunt ꝓpħȩ & uisti: dauid.
ẏsaias. & iheremias: hi om̃s clare & mani¬
feste eius aduentum p̾nunciauert̃. Om̃s
namq hi habuerunt fidem: habuert̃
etum & ꝓpħiam. Et iste beatus centuri¬
o fidem habuit: s ꝓpħiam ñ habuit.
Id̾oq dñs ammirans magnificat fidem eiꝰ
suꝑ illum qui tc fuit isrł: hoc ẽ. suꝑ om̃s
qui tẽ fuerunt trib isrł. & ñ suꝑ illum qͥ
ab inicio fuit isrł. nec suꝑ eos qui postea

Expanded text:
divitiae, nec regna, nec principatus. Ista omdivitiae, nec regna, nec principatus. Ista omnia sunt in conspectu ejus tanquam umbra, et sicut nihil, sicut flos decidens. Nihil ergomiratur, hanc honorificat, hanc acceptabilem sibi aestimat. Ideoque convertens se ad sequentes turbas, dixit: Amen, dico vobis, hoc est, vere dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel. Non quod in illo priore Israel beato Jacob tantam abnegeejus justitiam demonstravit, et manifestum etasset? Sic hi qui de Israel processerunt. Israel etenim et ipsi nominati sunt prophetae et justi, David, Isaias et Jeremias. Hi omnes clare et manifeste ejus adventum praenuntiaverunt. Omnes namque hi habuerunt fidem, habebant et prophetiam. Et iste beatus centurio fidem habuit, sed prophetiam non habuit. Ideoque Dominus admirans, magnificat fidem ejus super illum qui tunc fuit Israel, hoc est, super omnes qui tunc fuerunt tribus Israel, et non super illum qui ab initio fuit Israel, nec super eos qui postea
Abbreviated transcription (Latin):
pis. Ego habeo sub potestate mea milites
& seruos: & tu habes soõs sub potestate
tua angłos sicut milites. & scõs om̃s ser¬
uos. Ego mando unicuiq & facit scđm p̾-¬
ceptum meum: & tu mandas qd̃ & sta-¬
tim completur. Qđ enim mandas & dicis
fit : mandas & sine mora ꝑficitur. Omĩs
enim creatura seruit tͥ: ideo dic uerbo c
ꝑficietur uelocit᷑: & saluabitur hic puer
m̃s. O fides uiri: o religiositas militis. Qͦ¬
modo te magnificemus o dulcissime amice
ueritatis: Le ammiratur dñs: & tuã in¬
deficientem magnificat fidem. Quomͦ de
tenebris gentium tantũ ꝓcessit lum̃:
quomͦ de errore eoꝵ dm ñ cognoscentium
tanta manifestata est iusticia: Quomͦ ex
ore stultoꝵ idolis seriuentium tam lim¬
pida refulsit fides: Audiens gͦ dñs ãmi¬
rabatur eum. Et qd̃ dñs unigenitus am¬
miratur quantũ sit aut quale:. menarra¬
bile & inestimabile: ꝑcipe sensu o km̃e qd̃
deo nichil est mirabile: nec aurum: nec

Expanded text:
s ego habeo sub potestate mea milites et servos et tu habes sub sanctos sub potestate tua angelos sicut milites et omnes sanctos servos. Ego mando unicuique et facit secundum praeceptum meum: et tu mandas quod et statim completur. Quod enim mandas et dicis, et fit. Mandas, et sine mora perficitur. Omnis enim creatura servit tibi, et ideo dic verbo, et perficietur velociter, et sanabitur puer meus. O fides viri, o religiositas militis, quanto te magnificemus, o dulcissime amice veritatis! Te admiratur Dominus, et tuam indeficientem magnificat fidem. Quomodo de tenebris gentium tantum lumen processit? Quomodo de errore eorum Deum non cognoscentium, tanta manifestata est justitia? Quomodo ex ore stultorum idolis servientium tam limpida effulsit fides? Audiens ergo Dominus admirabatur eum. Et quod Deus unigenitus miratur, quantum sit et quale, et quam inenarrabile et inaestimabile? Percipe sensu, o charissime! quod Deo nihil est mirabile, nec aurum, nec