comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Auro simplicia in italia fuisse noĩa ait. Existi¬
nacõies sue argumẽtum refert ꝙ romulus et remꝰ
et faustulus. neq p̾nomiẽ ullum neq cognomien hũerũt.
qui ab eo dissentiũt. aiuit̃ matrem eoiũ ream siliuã
uotatam auĩ. siliuũ numitorem frẽm eius amiliũ
riges. capetum siliuũ agrippam siluiũ posteriores q duces
metium suffetium/ et tutorem cloelium uocatos. nec con¬
tenti his ad sabmos transgoediuntur. et titum tacium
numã pompiliũ et patrem eius pompium pompilium
eiusdem q regionis principes enumerant. putulianũ laui¬
anũ uolesum ualensium metium cirofium aliũ su¬
musileaticum. E trustis recitant lartem porseñam.
ab equiculis septimũ medium primũ regem eorum. et
sertorem refium. qui primus ius feciale instituit. in hũc
modum uarronis sentencia subruitur. Romanos autem
arbitrandum est ab albanis et sabbinis multiplitando¬
rum nõim constitucõm traxisse: qm̃ ab illis orti sunt.

Expanded text:
arro simplicia in Italia nomina fuisse ait, existimationisque suae argumentum refert quod Romulus et Remus et Faustulus neque praenomen ullum neque cognomen habuerint. Qui ab eo dissentiunt, aiunt matrem eorum Ream Siluiam uocatam, auum Siluium Numitorem, fratrem eius Amulium reges Capetum Siluium Agrippam Siluium, posterioresque duces Mettium Fufetum et Tutorem Cloelium uocatos. Nec contenti his, ad Sabinos transgrediuntur: Titum Tatium, Numam Pompilium et patrem eius Pompium Pompilium, eiusdemque regionis principes enumerant Pustulanum Lauranum, Volesum Valensium, Mettum Curtium, Alium Fumusilleaticum. E Tuscis recitant Lartem Porsinnam, ab Aequiculis Septimum Modium, primum regem eorum, et Fertorem Resium, qui ius fetiale constituit. In hunc modum Varronis sententia subruitur. Romanos autem arbitrandum est maxime ab Albanis et Sabinis multiplicandorum nominum consuetudinem traxisse, quoniam ab illis orti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
facient urbes ubi eciam illa que constancie ⁊ mo-¬
deyacionis et grauitatis exumani s laudem uen¬
dicat. tam ingͣta adu̾sus: tam bene meritũ exti¬
tit. ¶ Detrahe athemẽsib thesea mille at̾ non
tam claye/ athene erũt. si quidẽ ille leucatu dis¬
ꝑfos ciues suos in suã unã urbem contraxit. se¬
ꝑatim qz et agresti more uiuenti ppło amplissime cuiͭ ͤ
formã. atq ymaginẽ ĩposuit: Idẽ seua potentissimi
regis minois imperia. uix dum etate pubestente / repu¬
lit: Idem effrenatã thebarum insolentiã domuit.
Idem opem liberis herculis tulit: Et quitqͥd ubiq
monstri aut sceleris fuit u̾rͭ ͤ aĩ. ac robore dext̾e¬
sue cõminuit. hꝰ tñ sumoti ab athemẽsib. ciros
insula mõr exulis ossa mortui cepit: Iam solon
qui tam preclaras. tam qz utiles athemẽsibz leges
dedit. ut si huis perpetuo uti uoluissent sempit¬
nũ hĩturi fuissẽt imperiũ. qui salaminẽ ueluti

Expanded text:
faciant urbes, ubi etiam illa, quae constantiae et mofaciant urbes, ubi etiam illa, quae constantiae et moderationis et grauitatis eximiam sibi laudem uindicat, tam ingrata aduersus tam bene meritum extitit? Detrahe Atheniensibus Thesea, nullae aut non tam clarae Athenae erunt, si quidem ille uicatim dispersos ciues suos in suam unam urbem contraxit, separatimque et agresti more uiuenti populo amplissimae ciuitatis formam atque imaginem inposuit. idem saeua potentissimi regis Minois imperia uixdum aetate pubescente reppulit: idem effrenatam Thebarum insolentiam domuit: idem opem liberis Herculis tulit et quidquid ubique monstri aut sceleris fuit uirtute animi ac robore dexterae comminuit. huius tamen summoti ab Atheniensibus Scyros, exule minor insula, ossa mortui cepit. Iam Solon, qui tam praeclaras tamque utiles Atheniensibus leges tulit, ut, si his perpetuo uti uoluissent, sempiternum habituri fuerint imperium, qui Salaminam uelut
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. qr tam ingͣto facto plus lucii sille uirib. ꝙͣ
ꝓpͥe indulsisti ueyecondia : ¶ At ne nr̃a confessis
alieigene urbis insultent: Carthagnẽses ham¬
balem qui pro illoyũ incolũtate ac uictoria tot
impatores tot qz ex̾citꝰ nros cuicidauerat: quot
gregarios milites hostium occidisset magne glorie
foret. e conspectu suo sũmoue̾ ĩ añi duxerũt:¬
¶ Neminẽ ligurgo ãt maiorem/ ãt utiliorẽ uirũ
lacedẽoniã genuit. ut pote cui apollo phicuis
oraculum petendi. respondisse fertur, nestire se
utiũ illũ hom̃ an deorũ nu̾o aggaret: huic tñ
neq uite sũme cinceritas. neq constantissimꝰ erga
pat̾am amor/ neq leges salutarit̾ crogare aupilio eẽ
potuerũt. qͦuiiꝰ ĩ festos ciues expeyiret᷑ sepe enim
lapidib petitus alñ furore eiectus pu ͦ eciã pri¬
uatus ocło ad ulti ͫ ip̃a pat̾ͥa pulsus est: quid alie

Expanded text:
bitur, quia tam ingrato facto plus L. Sullae uiribus quam bitur, quia tam ingrato facto plus L. Sullae uiribus quam propriae indulsisti uerecundiae. Ac ne nostra confessis alienigenae urbes insultent, Karthaginienses Hannibalem, qui pro illorum incolumitate et uictoria tot imperatores totque exercitus nostros trucidauerat, quot gregarios milites hostium si occidisset magnae gloriae foret, conspectu suo summouere in animum induxerunt. Neminem Lycurgo aut maiorem aut utiliorem uirum Lacedaemon genuit, utpote cui Apollo Pythius oraculum petenti respondisse fertur nescire se utrum illum hominum an deorum numero adgregaret. huic tamen neque uitae summa sinceritas neque constantissimus erga patriam amor neque leges salutariter excogitatae auxilio esse potuerunt quo minus infestos ciues experiretur: saepe enim lapidibus petitus, aliquando foro eiectus, oculo etiam priuatus, ad ultimum ipsa patria pulsus est. quid aliae
Abbreviated transcription (Latin):
tans caietam cucurrit ⁊ uirum omitto ꝙ am¬
plissime digni  ͤ certe salubritatis studio pre-¬
stantis officii. pͥuatim sͥ uenerandꝰ Iugulũ p̾bẽ
iussit. ac protinꝰ caput rõne eloꝙͣcie et pacis
clauissimã dext̾am. ꝑ sũmũ ⁊ securũ ocium¬
ocium amputauit: eaq sarcina tãꝙͣ opiuis spoliis
alacer in urbem reuersus est: neqz enĩ scelestiũ por-¬
tanti onꝰ succurrit: iᵈ se capud ferre: qd̾ pro capite
eius quõdam ꝑorauerat inualide ad hͦ mõstrum
suggillandũ liẽ. qm̃ qui talem cit̾onis casũ: satis
digne deplorare possit: alius cit̾o non extat ¶ Ruo
et omia maria fulgore suo occupauerat. Intueor
riunã eius maiorẽ ẽẽ ꝙͣ ut maũ mea actemptari
debeat nemini. si tñ nobis quoq tacentib: guen
carbonis aqͦ admod̾ adolescens de pat̾ins bomis ĩ
foro diicãs protectus es: iussu tuo int̾empti
mors aminis hom̃i non sine aliqua rep̾hencione obsiua¬

Expanded text:
tans Caietam cucurrit et uirum, mitto quod amtans Caietam cucurrit et uirum, mitto quod amplissimae dignitatis, certe † salubritate studio praestantis officii priuatim sibi uenerandum, iugulum praebere iussit ac protinus caput Romanae eloquentiae et pacis clarissimam dexteram per summum et securumium amputauit eaque sarcina tamquam opimis spoliis alacer in urbem reuersus est: neque enim scelestum portanti onus succurrit illud se caput ferre, quod pro capite eius quondam perorauerat. inualidae ad hoc monstrum suggillandum litterae, quoniam qui talem Ciceronis casum satis digne deplorare possit, alius Cicero non extat. Quo et omnia maria fulgore suo occupauerat, intueor et ruinam eius maiorem esse quam ut manu mea adtemptari debeat memini. sed tamen nobis quoque tacentibus Cn. Carbonis, a quo admodum adulescens de paternis bonis in foro dimicans protectus es, iussu tuo interempti mors animis hominum non sine aliqua reprehensione obuersa
Abbreviated transcription (Latin):
profugum. presidiũ suũ in fundo torqͥmensi cladis
condicione implorare beneficii Iura repeteye coac¬
tum. a sacois ꝑfide mense ⁊ altarib mefandoꝵ
penatũ auulsum. truculento uictori iugulandum
tradere nõ exhorruit finge accusatorem eiꝰ fortu¬
na pu. in supplicio nom̃ conu̾sum. tam luctuosã
illam opem genib adixum orasse cudelitꝰ tñ
repulsus uideretur. qr eciã quos Iniuyie Inu¬
sos faciũt. graciosos miserie reddũt. uerũ sex¬
tilius non accusa toyenz. si patronũ seuissime in¬
inici uiolencie suis manib obiecit. si metu mor-¬
picene regionis rogatu mrci cellii: nõ mĩore cu¬
ua. ꝙͣ eloquẽcia deffendit. eũq cã admod̾ dubia
fluctuantẽ saluũ ad penates suos remisit. hic
postea nec re. nec uerbo. a cicerone lesus: ultro
ꝑseꝙͣdum et Iugulandũ micteret᷑. impetratis¬
qz detestabilis ininisterii partib. gaudio exul¬

Expanded text:
profugum, praesidium suum in fundo Tarquiniensi cladis profugum, praesidium suum in fundo Tarquiniensi cladis condicione inplorare, beneficii iure repetere coactum, a sacris perfidae mensae et altaribus nefandorum penatium auulsum truculento uictori iugulandum tradere non exhorruit? finge accusatorem eius fortuna publica in supplicis nomen conuersum tam luctuosam illam opem genibus adnixum orasse, crudeliter tamen repulsus uideretur, quia etiam quos iniuriae inuisos faciunt, gratiosos miseriae reddunt. uerum Sextilius non accusatorem, sed patronum saeuissimae inimici uiolentiae suis manibus obiecit, si metu moratem Picenae regionis rogatu M. Caeli non minore cura quam eloquentia defendit eumque causa admodum dubia fluctuantem saluum ad penates suos remisit. hic Popilius postea nec re nec uerbo a Cicerone laesus ultro  persequendum et iugulandum mitteretur, impetratisque detestabilis ministerii partibus gaudio exul
Abbreviated transcription (Latin):
ua impetrata: hĩta qz concione qͣ a diis ĩ mortalib
peciit. ne umꝙͣ ad ing̃tum ppluĩ reu̾teretur. in
siciliã profectus est. ibi q ꝑseuerant᷑ morando cõ¬
potem se uoti fecit: quinz igit᷑. demũ cornelii totidẽ
sunt notissima ingrate patrie exempla atq horũ
quidem secessi uoluntarii: ¶Hala uero cũ magr̃m
equitũ spuriũ meliũ regnũ affectantem occidiss
custodite libertatis ciuũ exilio suo penas pepen¬
dit ¶ Seterum uti senatꝰ ppłiq meꝰ ĩ mod̾ subi¬
te tempestatis cõcitata leui querela ꝓsequẽda est.
ita singlõrum mgͣta facta liberiore indigͣcione
ꝓstindenda sũt: qr potentes consilii coi cũ utaĩq
¶ Quo eĩ nỹbo qua pocella u̾borũ imꝑiũ sextilii
caput obrui meretur: qd̵ gaium cesarem: a quo
tũ studiose tum eciam felicit̾ grauissum cͥmiius
reus deffensus fuerat. cĩnane prostͥpcõnis temꝑe

Expanded text:
ra impetrata habitaque contione, qua a dis inmortalibus ra impetrata habitaque contione, qua a dis inmortalibus petiit ne umquam ad ingratum populum reuerteretur, in Siciliam profectus est ibique perseueranter morando compotem se uoti fecit. quinque igitur deinceps Cornelii totidem sunt notissima ingratae patriae exempla. Atque horum quidem secessus uoluntari: Ahala uero, cum magister equitum Sp. Maelium regnum adfectantem occidisset, custoditae libertatis ciuium exilio suo poenas pependit. Ceterum ut senatus populique mens in modum subitae tempestatis concitata leni querella prosequenda est, ita singulorum ingrata facta liberiore indignatione proscindenda sunt, quia potentes consilii, cum utrumque t: quo enim nimbo, qua porcella uerborum impium Sextili caput obrui meretur, quod C. Caesarem, a quo cum studiose tum etiam feliciter grauissimi criminis reus defensus fuerat, Cinnanae proscriptionis tempore
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s domi inuenit. mortis puĩtorẽ in foro non
reperit: ¶ Quis ignorat tñi laudis scipionem
nasicam toga. ꝙͣtũ aymis utrum affritanũ
meruisse. qui pestisera tiberii gracti manu faucibus
oppressam rẽpu. strangulari passus non est. Red
is quoq ꝑ miquissimã uirtutũ suarũ apud cuies
estimacionẽ: sub titulo legationis ꝑgamũ secessit.
et quod uite suꝑfuit. ibi sine ullo ingiate patrie de¬
siderio ꝑegit: ¶ In eodem noĩe uersor: nec dũ
cornelie gentis querelas ex hausi publus nainz¬
lentulus clarissimꝰ et amantissimꝰ rei priᶜͬ ciuis: cum
in auentinũ gaii gracti nefayios conatus et aciem.
pia ac forti pugna magns uulnerib exceptis
fugassi. prelii illus quo leges pacem libertatẽ q
in suo statu retinuerat hanc mercedem tulit.
ne in nr̃a quidẽ urbe moreretur. si quidẽ Inuidia
et obtrectatõne compulsus. legaciõẽ a senatu libe¬

Expanded text:
spiritus domi inuenit, mortis punitorem in foro non spiritus domi inuenit, mortis punitorem in foro non repperit. Quis ignorat tantum laudis Scipionem Nasicam toga quantum armis utrumque Africanum meruisse, qui pestifera Ti. Gracchi manu faucibus conprehensam rem publicam strangulari passus non est? sed is quoque propter iniquissimam uirtutum suarum apud ciues aestimationem sub titulo legationis Pergamum secessit et quod uitae superfuit ibi sine ullo ingratae patriae desiderio peregit. In eodem nomine uersor necdum Corneliae gentis querellas exhausi: naLentulus clarissimus et amantissimus rei publicae ciuis, cum in Auentino C. Gracchi nefarios conatus et aciem pia ac forti pugna magnis uulneribus exceptis fugasset, proelii illius, quo leges, pacem libertatemque in suo statu retinuerat, hanc mercedem tulit ne in urbe nostra moreretur: si quidem inuidia et obtrectatione conpulsus legatione a senatu libe
Abbreviated transcription (Latin):
fecerũt eiuisq uoluntarii exilii acerbitatem nõ taci¬
tus ad inferos tulit. sepulcio suo inscrubi iubendo
ingͣta patͬa ne ossa quidẽ mea habes. quid ista aut
nctitate indiginꝰ aut querela Iustius aut ultioẽ
moderaciꝰ: cueres ei socios negauit: quã ĩ cie¬
res collabi passus nõ fu̾at. Igitur hanc unã sci¬
pionis uindictã scipionis aĩ ingiati aĩ urbs rõna
sensit. maiorẽ me hircule uiolenciã corrolani. ille
eñ prĩam metu pulsauit hic uerecondia de qͣ ue
nec q̃ri quidẽ tanta uere pietatis constantia nisi
post fata sustinuit. ¶ Calia passo: ciedo que fratu
q tumphꝰ ut pectulatꝰ reus fieret et in carcerẽ
duci iuberetur / cam̃ prebuit ¶Nichilo u̾i ͭ ͤ po-¬
sterior affricanꝰ at mĩor si ne exitu quidẽ infelicior
duab enĩ urbibus nuimã at carthagine imꝑio
rõno iuminẽtib ex rerũ natã depulsis. raptorẽ

Expanded text:
fecerunt. eiusque uoluntarii exilii acerbitatem non tacifecerunt. eiusque uoluntarii exilii acerbitatem non tacitus ad inferos tulit, sepulcro suo inscribi iubendo 'ingrata patria, ne ossa quidem mea habes'. quid ista aut necessitate indignius aut querella iustius aut ultione moderatius? cineres ei suos negauit, quam in cinerem conlabi passus non fuerat. igitur hanc unam Scipionis uindictam ingrati animi urbs Romana sensit, maiorem me hercule Coriolani uiolentia: ille enim patriam metu pulsauit, hic uerecundia. de qua re ne queri quidem—tanta uerae pietatis constantia—nisi post fata sustinuit. Talia passo, credo, quae fratri sque triumphus ut peculatus reus fieret et in carcerem duci iuberetur causam praebuit. Nihilo uirtute posterior Africanus auo minor, sed ne exitu quidem felicior: duabus enim urbibus, Numantia atque Karthagine, imperio Romano inminentibus ex rerum natura depulsis raptorem
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑: ¶ Uiriũ rõnorũ ⁊ increm̃tũ letissimũ et
tutella gͣtissima furus caillus: in urbe incoluĩtatẽ
suã tueri ualuit. cuiꝰ ip̃e salnĩ stabilierat felicitatẽ
auxerat. a lucio enĩ appulcio tribuno plebis tanꝙͣ
peculatoy uegentane prede, reus factus: duyis atq
ut ita dicã ferreis sentenciis in exiliũ missus ẽ÷
Equidẽ eo tempore quo optimo iuuene filio spoliatꝰ.
solatiis magis alleuandꝰ ꝙͣ cladib onerandꝰ erat.
si iumenior prĩa tanti uiri mariorũ m̾toꝵ. ex¬
equiis filii dampnacõem prĩs nĩpit. ati inquit
erario ab esse tubunꝰ plebis querebat᷑. quĩdecim
reyet. priore ad huc querela uibrante. alia dem¬
ceps exurgit ¶ Affricanus superior nõ solũ
contusam et confiactam belli piuĩci aymis rẽpu.
reddidit. cuiꝰ clarissima oꝑa iniuriis pensando.
ciuitatis ignobilis eum ac deserte paludis actolã

Expanded text:
sequitur. uirium Romanarum et incrementum laetissimum et sequitur. uirium Romanarum et incrementum laetissimum et tutela certissima, Furius Camillus, in urbe incolumitatem suam tueri non ualuit, cuius ipse salutem stabilierat, felicitatem auxerat: a L. enim Apuleio tribuno pl. tamquam peculator Veientanae praedae reus factus duris atque, ut ita dicam, ferreis sententiis in exilium missus est, et quidem eo tempore, quo optimo iuuene filio spoliatus solaciis magis adleuandus quam cladibus onerandus erat. sed inmemor patria tanti uiri maximorum meritorum exequiis filii damnationem patris iunxit. at, inquit, aerario abesse tribunus pl. querebatur xv i principe careret! Priore adhuc querella uibrante alia deinceps exurgit. Africanus superior non solum contusam et confractam belli Punici armis rem publreddidit. cuius clarissima opera iniuriis pensando ciues uici ignobilis eum ac desertae paludis accolam
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ois ppłm̃ rõnũ. et unã in ppło rõno scipionis
domũ nosse integra omĩa enuliano seruare eũ di¬
tot taniqz uarnis rebus se masmissa infatigabili
pietatis serie ad centesimiũ extendit annmũ ¶ Huis
et horũ similib exemplis beneficencia gn̾is huai
mitatur atqz augetur÷ hee sũt euis faces: hii
stimuli pp̃ quos Iunandi et emerendi cupiditate
flagrat et sane amplissime et speciosissime diui¬
cie sunt: felicit̃ erogͣtꝭ beneficiis late posse censeri.
quorũ qm̃ religiosum cultum institiumꝰ nũt ne¬
glectum suggillandi gr̃ã: qͦ sit gracior referemꝰ:
ab eo collocatꝰ in curia laceranit . nec duxit
nefas. s uitam adimie̾ qui eternũ rõno imꝑio
spm̃i ingenerauerat. rude minu i. ⁊ ferox sclm̃¬
quod conditoris sui ciuore fede maculatũ. ne sũma qͥdẽ
posteritatis dissimulare pietas p̃t hũc ingͣtum lapse
mẽtis eruorem consentanea ciuitatis nr̃e petitencia

Expanded text:
terris populum Romanum et unam in populo Romano Scipionis terris populum Romanum et unam in populo Romano Scipionis domum nossent, integra omnia Aemiliano reseruarent, eum ditot tamque uariis rebus se Masinissa infatigabili pietatis serie ad centesimum extendit annum. his et horum similibus exemplis benificientia generis humani nutritur atque augetur: hae sunt eius faces, hi stimuli, propter quos iuuandi et emerendi cupiditate flagrat. et sane amplissimae et speciosissimae diuitiae sunt feliciter erogatis beneficiis late posse censeri. quorum quoniam religiosum cultum instituimus, nunc neglectum suggillandi gratia, quo sit gratior, referemusab eo conlocatus in curia lacerauit, nec duxit nefas ei uitam adimere, qui aeternum Romano imperio spiritum ingenerauerat. rude nimirum illud et ferox saecuquod conditoris sui cruore foede maculatum ne summa quidem posteritatis dissimulare pietas potest. Hunc ingrate lapsae mentis errorem consentanea ciuitatis nostrae paenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
affrica si eciam cuncte gentes scroent aĩticiorem
cornelie familie atq urbi rõne ꝙͣ sibunet si suꝑeẽt
Ille cũ gͣui eaothagiẽsiũ bello p̾meretur: at
qr nepos affritam erat: bonã magnã q ꝑtem mi¬
midici ex̾citus: ꝙͣ luculo consuli a quo ad auxilia
petenda missus fuerat in hispanã ducet. prõp¬
tissima mente tradidit. pñti qz ꝑiculo respcum
pͥstim bñficii ante posuit: Ille cum iam etate
defficiente magnas regni opes 4ͦ et qͥnquaginta
filiorũ mĩo resinquẽs in sectuło labereturr⁊ marcũ mau¬
liũ qui pro consul affrcã obtinebat licteris obsecia¬
uit ut ad se scipionẽ emilianũ sub eo tũc militan¬
tem mitteretur. feliciorem mortẽ suã futurã ratus.
si in ꝯplexu dexte̾ eius suppremũ sp̃m̃ at mandata
posuisset: Ille aduentũ scipionis fatis suis pre-¬
currentib. hͥ uxori liberis qz preceꝑat unũ in

Expanded text:
Africa, sed etiam cunctae gentes scirent amiciorem Africa, sed etiam cunctae gentes scirent amiciorem Corneliae familiae atque urbi Romanae quam sibimet ipsi † superesse. ille cum graui Karthaginiensium bello premeretur ac quia nepos Africani erat, bonam magnamque partem Numidici exercitus, quam ad Lucullum consulem, a quo ad auxilia petenda missus fuerat, in Hispaniam duceret, promptissima mente tradidit praesentique periculo respectum pristini beneficii anteposuit. ille, cum iam aetate deficiente magnas regni opes quattuor et quinquaginta filiorum numero relinquens in lectulo laberetur, M'. Manilium, qui pro consule Africam obtinebat, litteris obsecrauit ut ad se Scipionem Aemilianum sub eo tunc militantem mitteret, feliciorem mortem suam futuram ratus, si in conplexu dexterae eius supremum spiritum ac mandata posuisset. ille aduentum Scipionis fatis suis praecurrentibus haec uxori liberisque praeceperat, unum in
Abbreviated transcription (Latin):
gratꝰ apparuit. qm̃ pro leonico acerrimo salutis
sue deffensore/ a ⁊hodis nauali pugͣ excepto. om̃s hostiũ
captiuos ꝑmutauit. sacius ẽẽ existimãs ab ĩiusissi¬
mis c̾cuiri. ꝙͣ bene merito gram nõ referre: ¶ Ribe¬
ralis populꝰ romanꝰ magnitudine muneris: ꝙ actalo re-¬
gi asiam dono tradidit. s actalus testamẽti eciam eqͥ¬
tate gratus. qui eandem afiam ppło romano lega¬
uit. Itaqz n ͨ eius mumfiten᷑ nec illiꝰ tam meõr
beneficii amicꝰ tot uerbit laudari p̃ti: ꝙ ãplissiẽ
ciutati uel amiticie date uel pietati reddite sũt¬
¶ Ceterum nescio an p̾cipue masmisse regis pectus
grati amini pignorib fuerit refertũ. bñficio eĩ
scipionis et ꝑsuasu regni modo liberiut auctꝰ.
mẽoriam incliti muneris ad ultiͫ uite finem:
longa eciam a diis ĩ mortalib senectute. donatꝰ:
constantissima fide ꝑduxit: adeo ut eũ nõ solũ

Expanded text:
gratus apparuit, quoniam pro Leonico, acerrimo salutis gratus apparuit, quoniam pro Leonico, acerrimo salutis suae defensore, a Rhodiis nauali pugna excepto omnes hostium captiuos permutauit satius esse existimans ab inuisissimis circumiri quam bene merito gratiam non referre. Liberalis populus Romanus magnitudine muneris, quod Attalo regi Asiam dono dedit. sed Attalus etiam testamenti aequitate gratus, qui eandem Asiam populo Romano legauit. itaque nec huius munificentia nec illius tam memor beneficii animus tot uerbis laudari potest, quot amplissimae ciuitates uel amice datae uel pie redditae sunt. Ceterum nescio an praecipue Masinissae regis pectus grati animi pignoribus fuerit refertum: beneficio enim Scipionis et persuasu regni modo liberalius auctus memoriam inclyti muneris ad ultimum uitae finem, longa etiam a dis immortalibus senectute donatus, constantissima fide perduxit, adeo ut eum non solum
Abbreviated transcription (Latin):
apparatꝰ sextertio nũmoꝵ ipĩs p̾bentib adicetur.
quorũ lauden adiecta lege condicio auget: magis
ꝙͣ extenuat. qm̃ qͥdem q̃stum cõtempserũt nulli alii
rei ꝙ̃ questui uacantes. ¶ Pace cinerum suoꝵ re¬
ges genciũ extarum s ͫ hũc tam cõtemptũ gregẽ¬
se refferri pacient᷑. qui autẽ nõ actingendꝰ aut nõ
nisi ultima ꝑte domesticorũ exemplorũ collocandus
fuit. si dum hoesti eciam ab infimis estis editi mẽo-
tis sanmi delectatus: curiosa contemplacione fecit.
ut ultio sͥ equidem a cupido dauetur cuiꝰ muneris: ꝙͣ
grata estimacio aĩo eius ẽẽt allapsa regno potitꝰ
ostendit. totam nãqz urbem et insulem sanmorũ
sillofonti: fruendam tradidit nõ enĩ p̾ciũ rei esti-¬
matun. si occasio liberalitatis honorata est mages¬
qz a quo donum proficisceretur: ꝙͣ ad quẽ ꝑueni¬
ret ꝓuisum: ¶ Metridates quoqz rex magnifice

Expanded text:
apparatus sestertio nummo ipsis praebendus addiceretur. apparatus sestertio nummo ipsis praebendus addiceretur. quorum laudem † adiecta lege condicio auget magis quam extenuat, quoniam quidem quaestum contempserunt nulli alii rei quam quaestui uiuentes. Pace cinerum suorum reges gentium exterarum secundum hunc tam contemptum gregem referri se patientur, qui aut non adtingendus aut non in ultima parte domesticorum exemplorum conlocandus fuit. sed dum honesti etiam ab infimis istis editi memoritis Sami delectatus curiosiore contemplatione fecit ut ultro sibi et quidem a cupido daretur. cuius muneris quam grata aestimatio animo eius esset adlapsa regno potitus ostendit: totam namque urbem et insulam Samiorum Sylosonti fruendam tradidit: non enim pretium rei aestimatum, sed occasio liberalitatis honorata est, magisque a quo donum proficisceretur quam ad quem perueniret prouisum. Mitridates quoque rex magnifice
Abbreviated transcription (Latin):
strepitum uͣ se iuris ciuilis exaudire nõ potuisse.
daneq tempꝰ id time erat quo magis deffendẽ ꝙͣ
audire leges oportebat, ¶Gan marii uestigia ubi¬
qz luciꝰ filla certamime laudis subsequit᷑. dictator
enĩ pͥuato pompeyo et caput ad aperuit et sella
assurrexit et equo destendit ea q̃ se libent̾ facere
in concõe p̾dicauit meõr ab eo duo de uigniti ãiis
nato partes suas ex̾citu paterno. aduitas multa
insignia pompeio. s nestio an h ͦ qͥtꝙͣ admirabiliꝰ
contigerit qd̵ magnitudiẽ bñficii sui silla obliuisti
coegit. ¶ Sit aliquis in sũmo splendore eciam sor-¬
dibus gratis locus mͣrco cornuto p̾tore funꝰ hirci
et pause iussu seatꝰ locante, qui tũc libitinã excebant.
tum Reyum suarũ usum. tũ mimst̾ium suũ gratuitũ
polliciti sũt. qr hii pro re pu ͣ dictantes occiderant¬
ꝑseueranti qz postulacõne / excuderũt. ut exeqͥarũ

Expanded text:
strepitum uerba se iuris ciuilis exaudire non potuisse. et strepitum uerba se iuris ciuilis exaudire non potuisse. et sane id tempus tunc erat, quo magis defendere quam audire leges oportebat. C. Marii uestigia ubique L. Sulla certamine laudis subsequitur: dictator enim priuato etiam Pompeio et caput adaperuit et sella adsurrexit et equo descendit eaque se libenter facere in contione praedicauit, memor ab eo duo de xx annos nato partes suas exercitu paterno adiutas. multa insignia Pompeio, sed nescio an hoc quicquam admirabilius contigerit, quod magnitudine beneficii sui obliuisci Sullam coegit. Sit aliquis in summo splendore etiam sordibus gratis locus. M. Cornuto praetore funus Hirti et Pansae iussu senatus locante qui tunc libitinam exercebant cum rerum suarum usum tum ministerium suum gratuitum polliciti sunt, quiatione extuderunt ut exequiarum
Abbreviated transcription (Latin):
prebuerũt. Illorũ quoqͣ duplicitꝰ om̃ib accep
libertatis statum Recuꝑauerũt.¶ Metellus uero pius
ꝑtinaci erga exulem patrem aõre: tam claris latͥmis
ꝙͣ aliis uictoriis cognonĩ assecutꝰ. est nõ dubitauit
consul pro quĩto calidio p̾tore candidato supplicare
ppło. ꝙ trubunꝰ plebis legem qͣ pater eus ĩ cuᵗͫ
restituera̾tur tulerat. qͥneciã pat̾nũ eũ domꝰ et
familie sue dictitauit. nec hac re de pͥncipatu quẽ
procul dubio obtinebat: qͥtquid decerpsit. qr nõ
humili si grato aĩo longe inferioris hoĩs maxĩo
merito exumã subunctebat digni ¶Iam gan quidẽ
marii non so ͫ precipuus s eciam prepotens grate
mẽtis fuit impetꝰ. duas enĩ camĩtium cohortes
mira uͭ ͤ uĩ cimbroꝵ sustinẽtes in ip̃a acie adu̾sus
condicionẽ federis cuii ͭ ͤ donauit. quodquid̃ factũ et
uere et egregie excusauit. dicendo Int̾ armorum

Expanded text:
praebuerunt. illorum quoque salus dupliciter omnibus acceptpraebuerunt. illorum quoque salus dupliciter omnibus acceptlibertatis statum recuperauerant. Metellus uero Pius pertinaci erga exulem patrem amore tam clarum lacrimis quam alii uictoriis cognomen adsecutus non dubitauit consul pro Q. Calidio praeturae candidato supplicare populo, quod tribunus pl. legem, qua pater eius in ciuitatem restitueretur, tulerat. quin etiam patronum eum domus et familiae suae semper dictitauit. nec hac re de principatu, quem procul dubio obtinebat, quicquam decerpsit, quia non humili, sed grato animo longe inferioris hominis maximo merito eximiam summittebat dignitatem. Nam C. quidem Marii non solum praecipuus, sed etiam praepotens gratae mentis fuit impetus: duas enim Camertium cohortes mira uirtute uim Cimbrorum sustinentis in ipsa acie aduersus condicionem foederis ciuitate donauit. quod quidem factum et uere et egregie excusauit dicendo, inter armorum
Abbreviated transcription (Latin):
subsidio fabii conseruatꝰ. et ip̃e eum prẽm appel¬
lauit et a sus legionib patronũ salutari uo¬
luit. aci depoĩto equalis imꝑii. Iugo magiste¬
uiũ equitũ sic̃ par eiat dictature subiecit Im¬
prudentis q uulgi eruorem grate mẽtis signifitatõe
spendidꝰ optimo exemplo affucam superioris cur¬
rum tumphantis: q captus a carthaginẽsib ab
eo fuerat recuꝑatꝰ: pilleũ capite gerens secutus
est actori enĩ libertatis sue tamꝙͣ pationo accep¬
ti beneficii confessionẽ spectante populo romano
merito reddidit: ¶ At flamimi de philippo re¬
ge t̾umphantis currum: non unus. sed duo milia
ciuium rõnorum pilleata cõcõĩtata sũt. q̃ hiis
puicis bellis mt̾cepta: eti in grecia seruiencia cu-¬
ra sua collecta in p̾stinũ gradũ restituerat ge¬
minũ ea re decus imꝑatori. a quo simł ⁊ deuic¬
ti hostes et conseruati cuies spectaculũ patrie

Expanded text:
subsidio Fabi conseruatus, et ipse eum patrem appelsubsidio Fabi conseruatus, et ipse eum patrem appellauit et ab legionibus suis patronum salutari uoluit ac deposito aequalis imperii iugo magisterium equitum, sicut par erat, dictaturae subiecit inprudentisque uulgi errorem gratae mentis significatione splendidus optimo exemplo Africani superioris currum triumphantis, quia captus a Karthaginiensibus ab eo fuerat recuperatus, pilleum capite gerens secutus est: auctori enim libertatis suae tamquam patrono accepti beneficii confessionem spectante populo Romano merito reddidit. At Flaminini de Philippo rege triumphantis currum non unus, sed duo milia ciuium Romanorum pilleata comitata sunt, quae is Punicis bellis intercepta et in Graecia seruientia cura sua collecta in pristinum gradum restituerat. † geminarum ea decus imperatoris, a quo simul et deuicti hostes et conseruati ciues spectaculum patriae
Abbreviated transcription (Latin):
ut tusculanis quorũ fides fines equi occupauerãt
p̾sidiũ ferrent: qr paucis ante mẽsib cõstan-¬
tissime ⁊ fortissime. Imperiũ ppłi rõm deffende¬
rant. gͦ qdͦ auditu nouũ est. ne prĩe grata uo¬
luntas cessasse uideretur. ex̾citꝰ se ipm conscͥpsit:¬
¶ Mlagnũ grati populi specimẽ in quĩto fabio maxi¬
mo enicuit. Nam cũ quĩqz consulib salutarit̾ rei
puͬ ͤ administratis decessissi: certatim es contulit.
quo maior ac speciosior funeris tuis pompa du¬
ceretur. Eleuet aͥs p̾mia uirtutis. cũ aĩadu̾tat
fortes uiros felitius sepeliri ꝙͣ uin̾e ignauos:¬
¶ Fabio eciam incolum sũma cũ glĩa gr̃a relata
est dictatori ei magister equitũ municius scito ple¬
bis. qd̾ nũꝙͣ anã factum fuerat. equatꝰ ꝑtito exͦ¬
citu separatim in sãpmo cũ hambali conflixerat.
ubi teme mito certannẽ pestiferũ habiturꝰ exitũ

Expanded text:
ut Tusculanis, quorum fines Aequi occupauerant, ut Tusculanis, quorum fines Aequi occupauerant, praesidium ferrent, quia paucis ante mensibus constantissime et fortissime imperium populi Romani defenderant? ergo, quod auditu nouum est, ne patriae grata uoluntas cessasse uideretur, exercitus se ipse conscripsit. Magnum grati populi specimen in Q. Fabio Maximo enituit: nam cum quinque consulatibus salutariter re publica administrata decessisset, certatim aes contulit, quo maior ac speciosior funeris eius pompa duceretur. eleuet aliquis praemia uirtutis, cum animaduertat fortes uiros felicius sepeliri quam uiuere ignauos. Fabio autem etiam incolumi summa cum gloria gratia relata est. dictatori ei magister equitum Minucius scito plebis, quod numquam antea factum fuerat, aequatus partito exercitu separatim in Samnio cum Hannibale conflixerat. ubi temere inito certamine pestiferum habiturus exitum
Abbreviated transcription (Latin):
nũ uicte discͥmen adiecit ꝑmisit qͦ hiis purpu-¬
rea ueste et aureis uti segm̃tis. suꝑ hͨ edẽ et
aram fortune muliebris loco. quo coriolanus ex¬
oratꝰ fuerat. faciendã curauit mẽorẽ bnficii a¬
amimũ suum exquifito religionis cultu testando.
quẽ scdĩ eciã pũiti belli tempore exhuit: ¶ Cum
em̃ a fuliuo capua obsideretur. at due campane mu¬
lieres beniuo. erga rõnos dimitte̾ ex annus noluis¬
sent. uesticia opida mat̾ familias ⁊ cliuua facula
metrix: quaꝵ alt̾a cotidie pro salute ex̾citꝰ nr̃i
sacuficauit. Altera captis militib rõnoꝵ almiẽ¬
ta submministrare nõ destitit. urbe illa oppressa
seuatꝰ huis et libertatem et bona resti. Et si
quid ampliꝰ p̾mii petiissent libent̾ se daturũ
asseuerauit. uacasse tanto gaudio patres cõ¬
scriptos duab humilmus femins. referye gratiã.
sulib. ultro uoĩa sua militari sacramẽto obtulit:

Expanded text:
uum uittae discrimen adiecit. permisit quoque his purpuuum uittae discrimen adiecit. permisit quoque his purpurea ueste et aureis uti segmentis. super haec aedem et aram Fortunae muliebri eo loco, quo Coriolanus exoratus fuerat, faciendam curauit, memorem beneficii animum suum exquisito religionis cultu testando. Quem secundi etiam Punici belli tempore exhibuit: cum enim a Fuluio Capua obsideretur ac duae Campanae mulieres beniuolentiam erga Romanos dimittere ex animis noluissent, Vestia Oppia mater familiae et Cluuia Facula meretrix, quarum altera cotidie pro salute exercitus nostri sacrificauit, altera captis militibus Romanorum alimenta subministrare non destitit, urbe illa oppressa senatus his et libertatem et bona restituit, et si quid amplius praemii petissent, libenter se daturum adseuerauit. uacasse tanto gaudio patribus conscriptis duabus humillimis feminis referre gratiam, sulibus ultro nomina sua militari sacramento obtulit,
Abbreviated transcription (Latin):
atq eciam hambalis admirabilẽ uocẽ pro funeri¬
bus rõnorũ ducũ arbittia statuentis expressit.
qr aliꝙͣto ei plus gloriẽ paulꝰ et gractꝰ et mar¬
cellus sepulti ꝙͣ oppressi actulerunt ¶ Si guidẽ il-¬
los puĩco astu decepit Romana mansuetudmne
honorauit: Uos quoqz fortes ac pie umbre nõ penitẽ¬
das sortite estis exequias Nam ut optabilius ĩ patͥa
ita speciosius pro patͥa collapse. suppremi officii detꝰ
infelicitate amissũ. uirtute recuperastis
signisi ͦ et ingrata facta libuit occulis subi¬
cere/ et uicio ac uirtuti Insta merces estimacõnis
ip̃a comꝑacõne accederet: sed qm̃ contrario propo ͤ
tum conantẽ: ad modo q portis urbis ingenti
uolstoꝵ ex̾titu fimꝰ ac tenebras rõͣno imꝑio im¬
dornauit. sauxit nãz ut feminis semita biri ce¬
derent/ confessus plus salutis rei puᶜ ͤ in scola ꝙͣ
in armis fuisse. uetustis q auriũ insignib nõ¬

Expanded text:
quae etiam Hannibalis admirabilem uocem pro funeriquae etiam Hannibalis admirabilem uocem pro funeribus Romanorum ducum arbitria statuentis expressit. quin aliquanto ei plus gloriae Paulus et Gracchus et Marcellus sepulti quam oppressi attulerunt, si quidem illos Punico astu decepit, Romana mansuetudine honorauit. uos quoque, fortes ac piae umbrae, non paenitendas sortitae estis exequias: nam ut optabilius in patria, ita speciosius pro patria conlapsae supremi officii decus infelicitate amissum uirtute recuperastis.significationes et ingrata facta libuit oculis subicere, ut uitio ac uirtuti iusta merces aestimationis ipsa comparatione accederet. sed quoniam contrario propositae conantem admotoque portis urbis ingenti Volscorum exercitu funus ac tenebras Romano imperio midornauit: sanxit namque ut feminis semita uiri cederent, confessus plus salutis rei publicae in stola quam in armis fuisse, uetustisque aurium insignibus no
Abbreviated transcription (Latin):
seuiendi nõ prebuissent : ¶Lacta mẽtione atͥrnui
hostis. mãsuetudinis eiꝰ operib ꝙͣ rõno noĩ p̾stitit.
locum qui int̾ manꝰ est. fiitã hanibal eĩ emlii
pauli apud cãnas cruadati quesitũ corpus ꝙͣtũ
in ip̃o fuit in hũatum Iacere passus nõ esti: Ha¬
nbal tiberium graccũ lucanoꝵ cͥcũuẽtũ insidiis
cũ sũmo hõre sepulture mandauit et ossa euis ĩ
pat᷑am portanda militib nrĩs tradidit: hambal
marcũ marcellũ in agͦ brucio: dum conatꝰ peno¬
rũ cupidius ꝙͣ consideraciꝰ speculat᷑ int̾emptum:
legittimo iure extulit. punico q sagulo. et corona
eciam mefferata barbayorũ ingenia penetrat.
orbos qz et tuices hostium molit occulos. ac uicto᷑.
Insolentissimos spũs flectit. nec illi arduũ ac
difficile est Int̾ arma cõtraria Int̾ districtos comꝰ
mucrones: placidum int̾ reꝑire unicit irã prost̾ut
odiũ hostilem q sanguinẽ hostilib lacrimis miscet.

Expanded text:
euiendi non praebuissent. Facta mentione acerrimi hostis mansuetudinis eius operibus, quam Romano nomini praestitit, locum, qui inter manus est, finiam: Hannibal enim Aemilii Pauli apud Cannas trucidati quaesitum corpus, quantum in ipso fuit, inhumatum iacere passus non est. Hannibal Ti. Gracchum Lucanorum circumuentum insidiis cum summo honore sepulturae mandauit et ossa eius in patriam portanda militibus nostris tradidit. Hannibal M. Marcellum in agro Bruttio, dum conatus Poenorum cupidius quam consideratius speculatur, interemptum legitimo funere extulit punicoque sagulo et corona ddo etiam in efferata barbarorum ingenia penetrat toruosque et truces hostium mollit oculos ac uictoriae insolentissimos spiritus flectit. nec illi arduum ac difficile est inter arma contraria, inter destrictos conminus mucrones placidum iter reperire. uincit iram, prosternit odium hostilemque sanguinem hostilibus lacrimis miscet.
Abbreviated transcription (Latin):
misit. Neq ignarus uerecundie maioꝵ nr̃op.
ne nollent acciꝑe in habitũ id uictorie formauit.
ut eos religione motos munificenͣ sua uti cogeret
uoluntate mittendi prius Iterũ prouidenͣ tauendi ne
Erat opibus precellens si multo eciam aĩo ꝙͣ diui¬
ciis locuplecior semper qz in eroganda pocius ꝙͣ in
corripienda pectunia occupatus: A deo ut domus
eius qͣi quedam munificenͤ officina crederetur: Il¬
lic enim publicis usibus apta monuͭ ͣ extruebãt᷑
none subsidia oriebantur. Et cum hͣ uniu̾sis: pri-¬
uatim alimẽta Inopia laborantib / dotes uirginib¬
ibexalitati quas apciores comites ꝙͣ hu¬
maintatem et clemenciam dederim: Lnm̃

Expanded text:
misit. neque ignarus uerecundiae maiorum nostmisit. neque ignarus uerecundiae maiorum nostrorum, ne aurum nollent accipere, in habitum id Victoriae formauit, ut eos religione motos munificentia sua uti cogeret, uoluntate mittendi prius, iterum prouidentia cauendi ne erat opibus excellens, sed multo etiam animo quam diuitiis locupletior semperque in eroganda potius quam in corripienda pecunia occupatus, adeo ut domus eius quasi quaedam munificenlinc enim publicis usibus apta monumenta extruebantnonae subsidia oriebantur. et cum haec uniuersis, priuatim alimenta inopia laborantibus, dotes uirginibiberalitati quas aptiores comites quam humanitatem et clementiam dederim, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
grecie urbes que sub ditiõe philippi Regis fuerũt.
liberas atqz iumunes ẽẽ Iubet. Quib auditis ma¬
ximo et ĩopiato gaudio honnẽs ꝑculsi: primo ue-¬
luti nõ audisse se que audierant credentes obticue¬
runt. Iterata deinde ꝓnũciacione preconis. tanta
celum claõris a la critate compleuerũt: ut certe constet
aues que suꝑuolabãt actonitas pauentesq decidisse.
magni amini fuisse a tot captĩoꝵ capitib seruitutẽ
detraxisse Ex tũt nobilissimis atq opulentissis ur-¬
bibus pplũs roãnus libertatem largitus est: Ad
auꝰ maiestatem ꝑtinet non solum que ip̃e benigne
tribuit. si eciam que alio tubuente sensit cõmẽorari.
ut enĩ illic cõmẽorate. Ita hic reddite laudis cõmẽ-¬
dacio est¶Hyero siracusarum rex audita clade qua
romani apud trãsimenũ lacum erant afflicti: tri¬
auri q ducenta et quadraͭ. pondo urbi nr̃e Inmne

Expanded text:
Graeciae urbes, quae sub dicione Philippi regis fuerunt, Graeciae urbes, quae sub dicione Philippi regis fuerunt, liberas atque inmunes esse iubet.' quibus auditis maximo et inopinato gaudio homines perculsi primo ueluti non audisse se quae audierant credentes obticuerunt. iterata deinde pronuntiatione praeconis tanta caelum clamoris alacritate conpleuerunt, ut certe constet aues, quae superuolabant, adtonitas pauentesque decidisse. magni animi fuisset a tot captiuorum capitibus seruitutem detraxisse, quot tunc nobilissimis et opulentissimis urbibus populus Romanus libertatem largitus est. Ad cuius maiestatem pertinet non solum quae ipse benigne tribuit, sed etiam quae alio tribuente sensit commemorari: ut enim illic meritae, ita hic redditae laudis conmendatio est. Hiero Syracusarum rex audita clade, qua Romani apud Trasimennum lacum erant adflicti, aurique ducenta et xl pondo urbi nostrae muneri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet: que aiãm̃ regib ⁊ urbib ⁊ gentib p̾stiteriti re-¬
cognosci ꝙ om̃e p̾clari facti decus crebra meoria in
se ip̃o reuirescit: Asiam bello captã attalo regi
muneris loco possidendam tradidit: eo excelsius ⁊ spe-¬
ciosus urbis nr̃e futurum imꝑiũ credens: si ditissimã
atz amenissiãm ꝑtem terrarum urbis in bñficio ꝙͣ in
fructu suo repone maluissi. ip̃a uictoria dñi feliciꝰ.
qr multũ occupasse inuidiam hr̃e potuit tantũ tri-¬
buisse gloria carere non potuit ¶Illuis uero rõne
liberali ͭ ͤ celestem spm̃ mille lictere satis dignis lau-¬
dibus proseꝙͣtur. philippo enĩ macedoĩe uepe suꝑato
cum ad a id tam mirũ sptaculum tota grecia cõue¬
nisset: titus qͥntiuis flamimus tube signo silencio
facto ꝑ p̾conem hec u̾ba reci ͭ ͤ iussit. senatꝰ pplũs¬
q Romanos et titus quintiꝰ flãmius imꝑator omes

Expanded text:
pertinet quem animum regibus et urbibus et gentibus praestiterit repertinet quem animum regibus et urbibus et gentibus praestiterit recognosci, quod omne praeclari facti decus crebra memoria in se ipso reuirescit. Asiam bello captam Attalo regi muneris loco possidendam tradidit, eo excelsius et speciosius urbi nostrae futurum imperium credens, si ditissimam atque amoenissimam partem terrarum orbis in beneficio quam in fructu suo reponere maluisset. ipsa uictoria donum felicius, quia multum occupasse inuidiam habere potuit, tantum tribuisse gloria carere non potuit. Illius uero Romanae liberalitatis caelestem spiritum nullae litterae satis dignis laudibus prosequentur: Philippo enim Macedoniae rege superato, cum ad Isthmicum spectaculum tota Graecia conuenisset, T. Quintius Flamininus tubae signo silentio facto per praeconem haec uerba reciQ. R. et T. Quintius Flamininus imperator omnes
Abbreviated transcription (Latin):
consternata repu ͣ ut ne a locupletib quidẽ debite
peciũe pp̃ tumultũ preciis possessionũ diunuitis
solui creditorib possent. Cum cencies atq quiqͣgies
sextercii sũmã in fenore haberet, neqz de sorte
quẽꝙͣ debitorũ suorũ / neq de usura appellari a
suis passus est Exͣtum q in ip̃o fuit: amaritudiẽz
puͭ ͤ confusionis pͥuata tranquilitate mitigauit: opor¬
tune mirifice q testatus se nũmoꝵ suorum: nõ cii¬
lis sanguinis esse feneratorem. Nam qui nũt p̾ci¬
pue negociatione delectantur cum pecumã domũ
cruentã Retulerũt: ꝙͣ improbando gladio exultent co-¬
gnostẽt. si diligent̃ senatꝰ consultum quo considio grẽ
acte sũt legere non fastidierunt ¶Queri mecũ iã
dudũ ppłs Romanꝰ uidetur. ꝙ cum singłorũ munficẽ¬
ciam consecter. de sua taceam ad sũmã enĩ eiꝰ laudẽ

Expanded text:
consternata re publica, ut ne a locupletibus quidem debitae consternata re publica, ut ne a locupletibus quidem debitae pecuniae propter tumultum pretiis possessionum deminutis solui creditoribus possent, cum centies atque quinquagies sestertii summam in faenore haberet, neque de sorte quemquam debitorum suorum neque de usura appellari a suis passus est, quantumque in ipso fuit, amaritudinem publicae confusionis priuata tranquillitate mitigauit, opportune mirificeque testatus se nummorum suorum, non ciuilis sanguinis esse faeneratorem: nam qui nunc praecipue negotiatione delectantur, cum pecuniam domum cruentam retulerunt, quam inprobando gaudio exultent cognoscent, si diligenter senatus consultum, quo Considio gratiae actae sunt, legere non fastidierint. Queri mecum iam dudum populus Romanus uidetur, quod, cum singulorum munificentiam consecter, de sua taceam: ad summam enim eius laudem
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc in pupinia ad dictus redactum. Si animo
prerogantis: om̃i pectiũa maiꝰ se enĩ pat̾momii ꝙͣ pat̾ã
fidei mopẽ ẽẽ maluit ¶ So quidẽ maiore cũ ꝯmẽda¬
cione: ꝙ prom studii cercius Iudiciũ est supra uires
niti ꝙͣ uirib ex facili uti. Alter enĩ qd p̃t p̾stat
alter plus eciã ꝙͣ p̃t ¶ Itaq eiusd̃ temporis feĩa busa
noĩe. Regionis aũt apule ditissima. merito quidem
liberaͤ testimoniũ receꝑit. s excellentes opes suas
fabiaĩs augustiis non comꝑauerit. Nlam et si circa
decem mille cuiũ nr̃orum canniẽsis prelii reliquias
beingnissime intia camisma menia alimẽtis substẽ¬
tauit: saluo tñ statu fortunaꝵ suarũ munificã se
ppło Romano p̾stitit. fabus in honore patrie pau-¬
per ͭ ͤ iopia mutauit  ¶In quĩto quoq confidio sa¬
luberrimi exempli nͨ sine paruo ip̃ius fructu. li¬
beralitas annotata est. Qui catilme furoye ita

Expanded text:
et hoc in Pupinia addictis redactum, si animo † et hoc in Pupinia addictis redactum, si animo † praerogantis, omni pecunia maius: se enim patrimonii quam patriam fidei inopem esse maluit, eo quidem maiore cum commendatione, quod proni studii certius indicium est supra uires niti quam uiribus ex facili uti: alter enim quod potest praestat, alter plus etiam quam potest. 8 Itaque eiusdem temporis femina Busa nomine, regionis autem Apulae ditissima, merito quidem liberalitatis testimonium receperit, sed excellentes opes suas Fabianis rei familiaris angustiis non conparauerit: nam etsi circa x ciuium nostrorum, Cannensis proelii reliquias, benignissime intra Canusina moenia alimentis sustentauit, saluo tamen statu fortunarum suarum munificam se populo Romano praestitit: Fabius in honorem patriae paupertatem inopia mutauit. In Q. quoque Considio saluberrimi exempli nec sine paruo ipsius fructu liberalitas adnotata est. qui Catilinae furore ita
Abbreviated transcription (Latin):
cupletes calamitatibz Inmortales funerib. sed illi
qͣtenus aliems incõmodis suoꝵ huic exꝑtes insul-¬
tent. optima uindex insolencie uarietas hunane
condicionis uiderit
ostrum opus pio egressu ad ꝓpriu dolorẽ
prouectũ. in suũ ordinẽ reuocetur: liberaliͭ¬
q cõmẽoracõni uacemꝰ. Cuiꝰ duo sũti maxime ꝓ¬
babiles fontes: uerũ iudiciũ/ et honesta bemuolen.
Nam cũ ab hiis orit᷑. tũc demũ ei Racio constat
dono aũt ipĩ gr̃ã et magmi᷑. quidẽ sua s efficatio¬
rem aliꝙͣta oportunitas consiliat:¶Accedit enĩ
precio Rey. In estimabile momẽtũ occasionit. Que
fabiũ maximũ tot ante sclã payua pectiũe sõma
erogata: ad hͦ usq tempꝰ lauda bilem fecit: Cap
ceꝑat. Qui cum a seãtu non p̾starentur misso
Ii urbem filio fundũ quẽ unicum possidebat uen¬
didit eiꝰ qz p̾ciũ hambali protinꝰ nũauit S ad
calculos reuocetur: paruum ut pote septem Iugibz.

Expanded text:
cupletes calamitatibus, immortales funeribus. sed illi cupletes calamitatibus, immortales funeribus. sed illi quatenus alienis incommodis suorum adhuc expertes insultent optima uindex insolentiae uarietas humanae condicionis uiderit. DE LIBERALITATE Nostrum opus pio egressu ad proprium dolorem prouectum in suum ordinem reuocetur, liberalitatisque conmemorationi uacemus. cuius duo sunt maxime probabiles fontes, uerum iudicium et honesta beniuolentia: nam cum ab his orietur, tunc demum ei ratio constat. dono autem ipsi gratiam et magnitudo quidem sua, sed efficaciorem aliquanto opportunitas conciliat: accedit enim pretio rei inaestimabile momentum occasionis. quae Fabio Maximo tot ante saecula paruam pecuniae summam erogatam ad hoc usque tempus laudabilem fecit. captreceperat. qui cum a senatu non praestarentur, misso in urbem filio fundum, quem unicum possidebat, uendidit eiusque pretium Hannibali protinus numerauit, si ad calculos reuocetur, paruum, utpote septem iugeribus
Abbreviated transcription (Latin):
cõuemat michi pompeiũ meũ instar ẽẽ alexandri:
cũ illi efestio suus altꝰ fui̾t alexander. ego uero gͣ¬
uissimo comim sim obnoxius: constantis benigne
amicicie exempla sine ulla eius mẽcione transgssꝰ.
cuiꝰ in aĩo uelut in parentũ amãtissimoꝵ pretore:
letior uite mee status uiguit. tristior acquieuit.
a quo om̃i cõmodoꝵ inciemẽta ultro obligata cepi.
per quem tucior aduersus casus steti. qui nr̃a stu¬
dia ductu et auspitiis suis lucidiora et alacriora
reddidit. Itaq pani iniuidiã quopd̃ optimi amici
Iactura. uidelz. quia fructum torserã: nõ quidem
meo merito. graciam meã ꝙtacũq fuit cũ huis
qui ea uti uoluerũt ꝑtitꝰ. uerum tam nulla modesta
felicitas est que malignitatꝭ deutes uitare possit. et
quo secessu quosdam fugeris aut quibz insulis mĩe
ꝑmulseris.: ne aliems malis ꝑuideat bonis suis le-¬
tent᷑/ et gestient. diuites sũt aliorũ Iacturis. lo¬

Expanded text:
conueniat mihi Pompeium meum instar esse Alexandri, conueniat mihi Pompeium meum instar esse Alexandri, cum illi Hephaestio suus alter fuerit Alexander. ego uero grauissimo crimini sim obnoxius, constantis et benignae amicitiae exempla sine ulla eius mentione transgressus, cuius in animo uelut in parentum amantissimorum pectore laetior uitae meae status uiguit, tristior adquieuit, a quo omnium commodorum incrementa ultro oblata cepi, per quem tutior aduersus casus steti, qui studia nostra ductu et auspiciis suis lucidiora et alacriora reddidit. itaque paui inuidiam quorundam optimi amici iactura, uidelicet quia fructu torseram, non quidem meo merito, gratiam meam, quantacumque fuit, cum his, qui ea uti uoluerunt, partitus. uerum nulla tam modesta felicitas est, quae malignitatis dentes uitare possit. et quo secessu quosdam fugeris aut quibus infulis misericordiae permulseris, ne alienis malis perinde ac bonis suis laetentur et gestiant? diuites sunt aliorum iacturis, lo