comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deberet solaꝵ .x. doducẽ.⁊
extrancis dena tribuc̃. Qũ
igitur hoc fecit. nec intlli¬
gendus ẽ ẜuum a se libe̾ras¬
ieco ꝙ quiq ad huc noĩe
cius tributoria actõc p̃sta¬
tunus sit. quarc sl agidpe

Expanded text:
deberet sola decem deducere, extraneis dena tribuere. cum igitur hoc fecit, nec intellegendus est seruum a se liberasse eo, quod quinque adhuc nomine eius tributoria actione praestaturus sit
Abbreviated transcription (Latin):
est. ant cã cutent. aut unsio¬
ns data opa distraxit uła
qb eptorb p̃cium nõ erege¬
ne locus sit. ⁊ ẽ uenor labco¬
nis sña tributotiam locur
negare. ¶ Hec actõ ⁊ ppe¬

Expanded text:
aut uilioris data opera distraxit uel si ab emptoribus pretium non exegeriae locus sit: et est uerior Labeonis sententia tributoriam locum negare.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quoꝵ admittedum̾ ẽ
nam inumamdns patino
debet᷑. hect intributum uo¬
catur. Qd̾ tñ si dñs tribucre
nolit. nec hãc molestiami
suscipe s pecculio uł mcibdi
codcit pqratus sit. peds refẽt
audicdum cũ. que stñah̃t
cqtatem. ⁊ płmq arbicum
inhac iem p̾tor deb̾e darc. er¬
ius int̾uentu tribuatur mͥ¬
ces peccłiares. ¶Sicuisdo¬
lomalo fẽm ẽ quominus
ita tribuereti. incũ tribu¬
toriadatur. ut quato mus
tributũ sit qua dcbuĩt pret.
que actõ dolũmabũ eohen¬
cet dñi. ¶Oinuis qñtti

Expanded text:
oc quoque admittendum est: nam iniuriam dominus pati non debet, licet in tributum uocatur.Quid tamen si dominus tribuere nolit nec hanc molestiam suscipere, sed peculio uel mercibus cedere paratus sit?Pedius refert audien dum eum, quae senttatem: et plerumque arbitrum in hanc rem praetor debebit dare, cuius interuentu tribuantur merces peculiares.Si cuius dolo malo factum est, quo minus ita tribueretur, in eum tributoria datur, ut quanto minus tributum sit quam debuerit, praestet: quae actio dolum malum coercet domini. minus aut
Abbreviated transcription (Latin):
p Quod in hrdem aicum
idem ent ⁊ mect̾is fuccesso¬
actõc exꝑiat᷑ut. ntrũ ec pec¬
culio antributoria cũ sciti
sibi regrestum ad aliamñi
futurum planc siꝗs uelit
ex aliãca trbutoria agert.
ex alia causa depecculio au¬
dicdus erit. ¶ Siruo testa¬
mento mamisso pecculium
legatum sit. nõ dehe b̾rdem
tributoria teneri. quasin

Expanded text:
in herede dicimus, idem erit et in ceteris successoactione experiatur, utrum de peculio an tributoria, cum scit sibi regressum ad aliam non futurum. plane si quis uelit ex alia causa tributoria agere, ex alia causa de peculio, audiendus erit.Si seruo testamento manumisso peculium legatum sit, non debere heredem tributoria
Abbreviated transcription (Latin):
naue decesfuiit. aut si aliq¬
se precipitauttint.. ¶ Giq̃¬
exuectoribo soluc̃do no sint.
hoc degrim̃tum magñ nauis
nõ enit. S Cec enĩ fortimãs
cuiusq nauta excutere de¬
bet. ¶Sires que iacte sũt
appanunt. ex hoc̾ratur colla¬
sit. tuc hnquisolugruntag̃
cxlocito cum magistro. utr
egerit iectlat. ¶Res añt

Expanded text:
naue decesserint aut aliqse praecipitauerint.Siex uectoribus soluendo non sit, hoc detrimentum magistri nauis non erit: nec enim fortunas cuiusque nauta excutere debet.Si res quae iactae sunt apparuerint, exoneratur collasit, tunc hi qui soluerint agent ex locato cum magistro, ut exegerit reddat.Res aut
Abbreviated transcription (Latin):
bigm̃ qũa ad bucimm
babuit incionator. alius
cius quã transtiberiincqs¬
simum puto scꝑatim trib¬
utioẽm faciendam ne exal¬
tenus re. mcẽue. alii indẽp¬
nes fiant. alu dãpnum sẽ¬
ciants plane si incadẽ tab̾¬
nam̃ces deferebãtur licet
hec que exestent ex unuis
creditoris peccĩa sint cõꝑa¬
te dicodum cut om̃s intri¬
bricum ilcĩre qusi fuĩnt cre¬
di mhecii mcani uendẽndã.
sit intributum me uccori.
⁊ siqdem in creditum ci ha¬
bii tributo locũ habrb eni¬
uero si nõ habi. quia res it̃¬
dite nõ alias desinũt cẽ mee
quams uẽclidẽro. nil berr
soluto uł fideiussore dato.
uł alias satisfacto. dioalũ
etit uendicare me posse¬
¶Tributio aũt fit prata cui
quodciq debeatur ⁊ ido si
unus creditor ueĩat defide¬
mris cribui intogram porti
ut alius quoꝵ. uł alii existe
possint. mͥcis peccłians cre¬
ditorscauẽ dehet erglitor
istr prata se refussinm. si tõ
cut depecdio ꝯcupãtis me¬

Expanded text:
ia quam ad Bucinum habuit ratiocinator, alius eius quam trans Tiberim, aequissimum puto separatim tributionem faciendam, ne ex alterius re merceve alii indemnes fiant, alii damnum sentiant. Plane si in eadem tabrna merces deferebantur, licet hae quae extent ex unius creditoris pecunia sint comparatae, dicendum erit omnes in tributum uenire, nisi fuerint credi mercem meam uendendam et sit in tributum me uocari. et si quidem in creditum ei abit, tributio locum habebit: enimuero si non abit, quia res uenditae non alias desinunt esse meae, quamuis uendidero; nisi aere soluto uel fideiussore dato uel alias satisfacto, dicendum erit uindicare me posse.Tributio autem fit pro rata eius quod cuique debeatur, et ideo, si unus creditor ueniat desiderans tribui, integram portiout alius quoque uel alii exsistere possint mercis peculiaris creditores, cauere debet creditor iste pro rata se refusurum, si fortc ut de peculio occupantis me
Abbreviated transcription (Latin):
tra. si scapha cum parte mci¬
um saluac. nauis pient. m¬
tiobr̃ nõ debet cor quima
uem ꝑdiderunt / quia iactũ
nituibutum naue saluau̾eĩt.¬
Or si nauis que intempestat
iactu mcium unius mcato¬
ns leuata ẽ in alioleco sub¬
ciis cuius mces innauiga¬
tioẽ leuade nauis oĩ iacte st̃
ab his qui postea suas piñ

Expanded text:
tra si scapha cum parte mercium salua est, nauis periit, ratio haberi non debet eorum, qui in naue perdiderunt, quia iactus in tributum naue salua uenit.Sed si nauis, quae in tempestate iactu mercium unius mercatoris leuata est, in alio loco sumeius, cuius merces in nauigatione leuandae nauis causa iactae sunt, ab his, qui postea sua per
Abbreviated transcription (Latin):
re cum magistro nauis debe
at donce portioem dãpnp̾¬
stent. ⁊̃mino ⁊ si nõ retiner
merees magister. ultro cx
locato hiturus ẽ actioẽm ẽ
uectorib. Quid eñ si uoc¬
tores sint qui nullas sarci¬
nas hant. plane cõmodiu
est. si sint retinẽ cas. aut siñ.
çes suas saluashaberent.
¶Siofuatis mcibo det̾ior fcã
sit nauis. aut siquid exar¬
mar̃t. nlła faciendaẽ col¬
latio quia dissimil caꝵ rey
onisa sit que nauis grapar¬

Expanded text:
debere, at, donec portionem damni praestent. immo etsi retineat merces magister, ultro ex locato habiturus est actionem cum uectoribus: quid enim si uectores sint, qui nullas sarcinas habeant? plane commodius est, si sint, retinere eas. at si non ces suas saluas haberent.Si conseruatis mercibus deterior facta sit nauis aut si quid exarmauerit, nulla facienda est collatio, quia dissimilis earum rerum causa sit, quae nauis gra
Abbreviated transcription (Latin):
gencra con plos m̾̇catores
c̾ccissent. pretercaq mlti uoc¬
tores ẜuilibenq inca nauig¬
gnrẽt. tẽpestate graui ortanc
c̾cessans iactura fc̃a erat. q̃si¬
ta deinde sunt hec. anomino
iacturam pr̃are opoitoit. ⁊ si
qͥdẽm ꝗ talos mces imposu¬
isset quib nauis nõ hoc̾rar¬
tur. ueluti gc̃mas margn¬
tum ꝗdem intfuiss iocturam
tiqr dñm ⁊̃ nauis ꝓportit o

Expanded text:
genera complures mercatores coegissent praetereaque multi uectores serui liberique in ea nauigarent, tempestate graui orta necessario iactura facta erat: quaesita deinde sunt haec: an omnes iacturam praestare oporteat et si qui tales merces imposuissent, quibus nauis non oneraretur, uelut gemmas margarum interfuisset iacturam t
Abbreviated transcription (Latin):
sclia caueturi
ut si leuander
nanis graiac¬
factus ẽ. omium ꝯtributoe
mini. si mces uchendas ocu¬
uerãt erlocitocum magro
nauis agͣe debent/is dem̃de

Expanded text:
Rodia cauetur, ut, si leuandae nauis gratia iacfactus est, omnium contributione mini, si merces uehendas locauerant, ex locato ‹c›um magistro nauis agere debent: is deinde
Abbreviated transcription (Latin):
I. ructus hoĩs mo
p̃is ꝯsistit. ⁊ ietro in fructũ
hõis ope sũt.⁊ ur incetis
reb fructus deductis necc¬
sarus impensis intelligi¬
turita ⁊ ĩ eopis suor.

Expanded text:
i.Fructus hominis in operis constitit et retro in fructu hominis operae sunt. et ut in ceteris rebus fructus deductis necessariis impensis intellegitur, ita et in operis seruorum.
Abbreviated transcription (Latin):
sniãm. ⁊ tubeo. ꝓbat. si cn
eciam in qlmum recipe pos¬
sit ap̃ labonem memini tc̃¬
tatum libro postioꝵ ⁊ꝯit.
lab̾ꝰ. eũ qui ip̃e habitat in¬
quilinũ posse reciꝑe id̾e et
ospites et lib̃tos suos.
p̃ ¶ccerum sine conce
hos qͥdem habitar possei¬
s̃pcuł aũt deinalino notat.
nolle inqlinum dici qui
cum eo habitat.⁊ scamb
et si pẽsionem recipiat. dũ
ip̃e quoꝙ in habitat no ẽ¬
nt ei inuidẽdum. quid eĩ¬
si tam spatiose domus u¬
sus sit relictus hõi medi¬
oeri utportiuncula ꝯtẽp¬
tus sit /s ⁊ cum his quo
habitabit. licet lib̾i sint
aut si usus relictus ait. p̃¬
se cam ⁊ cum maĩto hita¬
reqntus mutius primus

Expanded text:
iam et Tubero probat. sed an etiam inquilinum recipere possit, apud Labeonem memini tractatum libro posteriorum, et ait Labeo eum, qui ipse habitat, inquilinum posse recipere: idem et hospites et libertos suos 3  ceterum sine eo ne hos quidem habitare posse.Proculus autem de inquilino notat non belle inquilinum dici, qui cum eo habitet. secundum haec et si pensionem percipiat, dum ipse quoque inhabitat, non erit ei inuidendum: quid esi tam spatiosae domus usus sit relictus homiocri, ut portiuncula tus sit? sed et cum his, quos habitabit, licet liberi sint tem si usus relictus sse eam et cum marito habitatus Mucius primus
Abbreviated transcription (Latin):
qua manus imectio ꝑlanc
si prior lex manus bt micc¬
tionem. postior lib̾tatem. fa¬
uorabilius dicetur. lib̾am
phylam ⁊ sticum. uẽditioĩ
infuit pactũ ꝯuẽtum. ut
ne cadem macipia paphyla
et stichus. quos mĩato pte¬
tio uẽdidit. Altius fuitutẽ.
quã seuͣ paterẽtur. post mor¬
tem qr eius inlib̾tate mora¬
rentur. quesitũ est. anhec
mancipia de ꝗbo int empto¬
rem ⁊ uẽditorem ꝯuẽit. p̃t
mortem ep̃toris ip̃o uire li¬

Expanded text:
quam manus iniectio. plane si prior lex manus habeat iniectionem, posterior libertatem, fauor‹a›bilius dicetur liberam philam et Stichum, venditioni inseruit pactum conventum, uti ne eadem mancipia Pamphila et Stichus, quos minorato pretio vendidit, alterius servitutem quam Seii paterentur post mortemque eius in libertate morarentur: quaesitum est, an haec mancipia, de quibus inter emptorem et venditorem convenit, post mortem emptoris iure ipso li
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ed et si caniscũ ducere¬
tur ab aliquo. asꝑitate sua
euafit ⁊ alicuidampnu
decłĩt si contini firmius ab
alio pot̾it.ul si ꝑ eũ locum
indrci nõ debuit. Hec actõ
cessabit. ⁊ tenchitur qui
canem tenebat.
si instigatu alt̾ius. fera ⁊¬
dampnu declit: cessat kec
actio ⁊ gñaliter hec actõ
locum b̃t tociẽs quotiens
cc̃ naturam fera mota pa¬
upiem dedit. Noꝙ si equuᷤ
dolore ꝯcitatu̾s calee pet̾ie¬
rit. cessare istam actioẽm . s
cum qui equims pusir a

Expanded text:
ed et si canis, cum duceretur ab aliquo, asperitate sua evaserit et alicui damnum dederit: si contineri firmius ab alio poterit vel si per eum locum induci non debuit, haec actio cessabit et tenebitur qui canem tenebat. Sed et si instigatu alterius fera damnum dederit, cessabit haec actio. Et generaliter haec actio locum habet, quotiens contra naturam fera mota pauperiem dedit: ideoque si equus dolore concitatus calce petierit, cessare istam actionem, sed eum, qui equum percusserit
Abbreviated transcription (Latin):
uelit sũb ind̾ mutare nieh
phibet qtq si ita diuisus
est fũdus ut qualibet eus
ptem cque ire atq agi pos
fuissẽt ut altera retiner
altera nd utẽdo possit depe¬
tire nec me fallit alieno ł¬
dem ius ei ĩ alt̾am̾ ꝑtem ⁊¬
fime retinẽtur. cẽ illud cõ¬
modum accessisse cicuuui¬
a debebatur qd pduas i̾¬
parit ur agẽ possit. bisq i
oet nos imporrectũ bissero
denos in anfractum.
catur tm̃ul uno ñse que¬
nitur. queadmodũ nõ utẽ¬
do amittatur. quia nõ est
cõtunuum tp̃s quo cũ uti
nõ põt nõ sit ususãtaq
et ul altuis annis uł men

Expanded text:
el subinde mutare nihil prohibet atque ita divisus est fundus: si per quamlibet eius partem aeque ire atque agi possfuissent, ut altera retineri, altera non utendo possit deperire. Nec me fallit alieno dem ius ei in altera parte fundi retineretur: contra illud commodum acessisse ei cui via debebatur, quod per duas as ire agere possit bisque octonos in porrectum et senos denos in anfractum. catur tantum vel uno mense, quaeritur quemadmodum non utendo amittatur, quia non est continuum tempus, quo cum uti non potest, non sit usus. itaque et si alternis annis vel men
Abbreviated transcription (Latin):
.Si stillicidiũ ĩmittẽ¬
di ius habeam inaieam
sero tibi in eo loco ꝑquez
michiuia debebatur alid
facerr. amittitur ius uie.
His qui ꝓpartẽ itinens ñ¬
it ius totum usilpare ũr.

Expanded text:
Si stillicidii immittendi ius habeam in areamsero tibi in eo loco, per quem via mihi debetur, aliquid facere, amitto ius viae. Is qui per partem itineris it totum
Abbreviated transcription (Latin):
missioẽm usus fuĩt amis¬
sit noctumã suirutr̃ quã
usus nõ est. I dẽ in eo qui
certis hons aque ductu
habens baeͥ aliis usus fu

Expanded text:
missionem tempus usus fuerit, amisit nocturnam servitutem, qua usus non est. idem est in eo, qui certis horis aquae ductum habens aliis usus fu
Abbreviated transcription (Latin):
redemerit nõ ido minus ca
r̾e fundo altius fuitus per¬
manebit. nec uido qui id
ab sude ꝯsecuturũ sit ea
sniam fundo altero manẽ¬
te suo. simo ⁊ abinstõ po¬
tuit angustior ꝯstitu in
temissa suitus nõ est. ut
suffitiat uie q̃d siminus
loci suꝑest qua me. n suf¬
ficiat ut̃q fundus liber¬
bitur alt pꝑ redemptioẽm
alter quia ꝑ eũ locum qui
suipest ua ꝯstitm nõ põt.¬

Expanded text:
redemerit, num ideo minus ea re fundi alterius seruitus permanebit? nec uideo, quid absurde consecuturum sit eam sententiam fundo altero manente seruo: si modo et ab initio potuit angustior constitui remissa seruitus non est, ut sufficiat uiae: quod si minus loci superest quam uiae sufficiat, uterque fundus liberabitur, alter propter redemptionem, alter, quia per eum locum qui superest uia constitui non pot
Abbreviated transcription (Latin):
multũ refert. equalit idfac¬
cum ẽ. an in equalr tũc ma¬
net idẽ ius fuitutis qd fũ¬
do indiiso fiñt. nec aut r¬
nsu detineri. aut nõ utendo
pur nisi tota ma fͦter ñec
si forte inciderit ut semel¬

Expanded text:
qualiter id factum est an inaequaliter, tunc manet idem ius servitutis, quod fundo indiviso fuerat, nec aut usu detineri aut non utendo deperire nisi tota via poterit: nec si forte inciderit, ut sem
Abbreviated transcription (Latin):
sus fũdus ẽ int̾ socios re¬
gionib qd ad fuitutẽ at¬
t̾met que ei fundo debebat.
pinde ẽ ac si ab inito duo
tem. sibi no utẽcio deꝑdit.
nec amplius in eare cause
fit ĩnuia eicuus fiidus
fuit. inimo siquo melior
si is fũdus qui fuent ita
duñsus ẽ plusculũ dubi¬
tatiois ea res ht nansic¬
tus ac finitus me locus ẽ

Expanded text:
sus est fundus inter socios regionibus, quod ad servitutem attinet, quae ei fundo debebatur, perinde est, atque si ab initio duotem, sibi non utendo deperdit nec amplius in ea re causae fit ulla iniuria ei cuius fundus servit, immo si quo melior,si is fundus qui servierit ita divisus est, plusculum dubitationis ea res habet: nam si certus ac fin
Abbreviated transcription (Latin):
Nul. Qui iter ⁊ accũ ht
si statutõ tp̃r tantũ ierit.¬
nõ ꝑisse actũ s manẽ sa¬
binus cassius octauenus
aũt. nam ire quoꝙ ꝑ se c¬
um posse ꝗ accum habet.¬

Expanded text:
um Qui iter et actum habet, si statuto tempore tantum ierit,se actum, sed manere Sabinus Cassius Octavenus aiunt: nam ire quoque um posse qui actum habe
Abbreviated transcription (Latin):
Si isqui ne potem
exfilło ht et inepotis loco a¬
iiquẽ adoptam̃t. nõ puto.i
mortuo auorurrasagiin¬
datis int̾ nepotes futͥura c̾ẽ.⁊¬
D si sic adoptauit. ut cciã
une legis nepos suus cẽt. qĩ
exlutio. puta filio mo ⁊ exx
matre f. lia cius natus cetꝰ¬
ꝗĩatoptoẽm datus ead pa
tus michi filius mn potesta

Expanded text:
epotem ex filio habet, in nepotis loco aliquem adoptauit, non puto mortuo auo iura consanguinitatis inter nepotes futura esse. sed si sic adoptauit, ut etiam iure legis nepos suus esset, quasi ex Lucio puta filio suo et ex matre familias eius natus essin adoptionem datus est, ad pattus mihi filius in potesta
Abbreviated transcription (Latin):
rerum diuis¬
o induos ar¬
ticulos dedu
ni diuiniiuris sũt. ueluti ⁊¬
res sacre ⁊ religiose. Gante
quoq res ueluti muri ⁊ porte
quodam m̃o diuini uiris sũt
uoc aũt diuiniiuris ẽ. id
nullius in bonis ẽ ⁊duõ qd̾

Expanded text:
rerum diuisio in duos articulos deducni. diuini iuris sunt ueluti res sacrae et religiosae. sanctae quoque res, ueluti muri et portae, quodammodo diuini iuris sunt. quod autem diuini iuris est, id nullius in bonis est: id
Abbreviated transcription (Latin):
stipulanti ꝓmifit ꝑcrtorem
isqui exceptioe tutus eãt. noc
soluat cogetur cisolliẽ. ⁊ habe¬
bit alitioem adusus mulic¬
itm au̾patie uter coru delega¬
unt. ob id qd̾ ĩ debitũ manto
ꝑmisit aut soluit.
dit ⁊ moritur negat funus dy¬
tem ad patr̃e iruͣti. ⁊ ego cũ ẜ¬
mo sẽtio. quia nõ pot ind̾i
ab eo ꝑfecta quia nich̾ ex hi
sui huiss. ¶Pat filic no¬
mine .e. doti ita ꝓmisit cũ cõ¬
modissimũ cẽt. anteius sc̃p¬

Expanded text:
stipulanti promisit per errorem is qui exceptione tutus erat ne soluat, cogetur ei soluere et habebit condictionem aduersus mulierem aut patrem, uter eorum delegauit, ob id quod indebitum marito promisit aut soluit. dit et moritur. negat Seruius dotem ad patrem reuerti et ego cum Seruio sentio, quia non potest uideri ab eo profecta, quia nihil ex his sui habuisset.Pater filiae nomine centum doti ita promisit 'cum commodissimum esset'.Ateius sc
Abbreviated transcription (Latin):
Omp̃. Cum dos filie nõie
datur. optimũ c̃ pactum ꝯuẽ¬
tum. cũ utroq genetli faccit.
quãq̃ initio dotis dande legẽ
quã uelit cciã cit ꝑsona mu¬
lictis is qui dat dicẽ possit si
uõ post datã paciscinelitu
triusq ꝑsona ĩpaciscendo ne
lieridos tum oc̃t. Quoca su
si solus ꝑat̾ pactus eẽt sinc
lia siic solus agat. siue ad¬
iuncta filie ꝑsona cisolino¬
tice si sola filia agat ncqr pcl¬
rit. neq noccbit ci. Siũo fili

Expanded text:
m.Cum dos filiae nomine datur, optimum est pactum conuentum cum utroque generum facere, quamquam initio dotis dandae legem quam uelit etiam citra personam mulieris is qui dat dicere possit. si uero post datam pacisci uelit, utriusque persona in paciscendo necita mulieri dos tum esset. quo casu si solus pater pactus esset sine filia, siue solus agat siue adiuncta filiae persona, ei soli nonec, si sola filia aget, neque proderit neque nocebit ei. si uero fili
Abbreviated transcription (Latin):
nec illa qdem pacta ẜuãda
sũt. ne obres donatas uel
ammotas agetur. quia al¬
tero pacto. ad furãdum mi¬
lieres inint̃atur. Alt̾o ius
cunle imprignat᷑. ⁊ siꝯue¬
nerit. ne obimpesas neces¬
sirias ageti tale pactũ ñ
est fuadum. qui tales ĩpen¬
sc. dotem ipo iurc mimuit.
uis pacisci poscit ne sit picu¬
lo cius nom̃ debitoris quier
dotem ꝓmisit. Haniut sit
dos pielo mulicris pacisci eu

Expanded text:
ne illa quidem pacta seruanda sunt, ne ob res donatas uel amotas ageretur, quia altero pacto ad furandum mulieres inuitantur, altero ius ciuile impugnatur.Et si conuenerit, ne ob impensas necessarias ageretur, pactum non est seruandum, quia tales impensae dotem ipso iure minuunt. muis pacisci possit, ne sit periculo eius nomen debitoris qui ei dotem promisit: nam et ut sit dos
Abbreviated transcription (Latin):
Acisci post imp¬
tias ccia si nichil
ante ꝯueit lieet¬
spacta que denti¬
denda dote fint
int̃ om̃s ficri oꝑtẽt qui repe¬
Otei dotem ⁊ aquib repeti po¬
bitrum cognoscẽtis pactũ ñ¬

Expanded text:
acisci post nuptias, etiamsi nihil ante conuenerit, licet.Pacta quae de reddenda dote fiunt, inter omnes fieri oportet, qui repetere dotem et a quibus repeti po, apud arbitrum cognoscentem pactum n
Abbreviated transcription (Latin):
bogestor nouiciat᷑. ⁊ ido pses
ex fide coꝵ q̃ ꝓbabũtur. Ne po¬
tẽtiores uirihumilios inin¬
riis affiant. neue defesores co¬
rum calupniosis criminib in
sub p̃textu adiuuatuim mili¬
tares uiros. ad cõcutiendos ho¬
mines ꝓcedẽtia ꝓhibe̾. ⁊ depir¬
hesa coberẽ p̃ses ꝓuĩcie curnt.
Et sub sp̃e tributoꝵ illicitas ex¬
actod̾s fi ꝓbibeat neq licita ne¬
gotiatoc aliquos ꝓhib̾i neq ꝓb¬
bit᷑a ex̾oeri. neq inocẽtibo penas
irrogar. ad sollicitudinẽ suam
p̃ses ꝓuĩcie reuocet. Ne tenu¬
is uite hoĩes. subp̃textu aduẽtꝰ
officioꝵ. uł militũ lumine uni¬
couł bieui suppellectili. ad alio¬
rum usun traslatis. ĩumiis t.¬
uexetur. p̃ses ꝓũcie ꝓuidebit.¬
neqd sub noĩe militũ qd̃ adu¬
tilitates coꝵ icoẽ no ꝑtinet: aq¬

Expanded text:
gestarum non uitiatur: et ideo praeses ex fide eorum quae probabuntur.Ne potentiores uiri humiliores iniuriis adficiant neue defensores eorum calumniosis criminibus insub praetextu adiuuantium militares uiros ad concutiendos homines procedentia prohibere et depraehensa coercere praeses prouinciae curet, et sub specie tributorum illicitas exactiones fieri prohibeat.Neque licita negotiatione aliquos prohiberi neque prohibita exerceri neque innocentibus poenas irrogari ad sollicitudinem suam praeses prouinciae reuocet.Ne tenuis uitae homines sub praetextu aduentus officiorum uel militum, lumine unico uel breui suppellectili ad aliorum usus translatis, iniuriis uexentur, praeses prouinciae prouidebit.Ne quid sub nomine militum, quod ad utilitates
Abbreviated transcription (Latin):
sit. paul. inimo. qd ad ex̃ne¬
um attinet semꝑ hoc ũi est.
Cet̾m si manẽte affinitate
dotẽ ꝓmissã gener asocero pe¬
tit. utiq in quãtum face̾ po¬
test. socer ꝯdepnabitur. Si
direpto matrimoĩo petituꝵ
excausa et ꝑsoã id tribuẽdtũ¬

Expanded text:
sit. Paulus: immo quod ad extraneum attinet, semper hoc uerum est. ceterum si manente adfinitate dotem promissam gener a socero petit, utique in quantum facere potest socer condemnabitur. si dirempto matrimonio petitur, ex causa et persona id tribuendu
Abbreviated transcription (Latin):
Ecuol. Eudum filie no¬
mine ꝑat indotẽ declit hiñ
h̾rrli filic exasse cirditorib
urgetib patris. ntilius ui¬
detur potius fũdum qdota¬
lis ẽ listrahert qͥd minus ⁊¬
fructuosus fit. ⁊ alios hiclita¬
nos ubioreᷤ irlitu retinẽ. ma¬
titus ꝯsensit. siulla ĩcare
captio sit futura. q̃ro. an ca

Expanded text:
filiae nomine pater in dotem dederat: huius heredi filiae ex asse creditoribus urguentibus patris utilius uidetur potius fundum qui dotalis est distrahere, quod minus fructuosus sit, et alios hereditarios uberiore reditu retinere: maritus consentit, si nulla in ea re captio sit f
Abbreviated transcription (Latin):
dominiũ in eo los uidexꝯ
perit. ¶In iuditio finiũ
regũdoꝵ eciã eius ratio fit
utilitatem ex eo loco ꝑcepe¬
rit qũeuicin ẽẽ apparrat.
an mnique dapnatio eo ro¬
mine fiet ¶S S⁊ simẽ¬
sor ab alto solo aluctusst.
ꝯdempnatõ erit facienda
eius qui nõ ꝯdux̃ in ꝑtem
mercedis. ¶ Bost litem a¬
aũt ꝯtestatam eciã fructꝰ
uenient in hoc uiditio.na
et culpa ⁊ dolus ex inde
fide pceꝑit ⁊ luchan etm
opoitet. si eos ꝯsũpsit aũt
iudici nõ partat. in succi¬
denda arbore uł edifitio

Expanded text:
dominium in eo loco iudex compererit.In iudicio finium regundorum etiam eius ratio fit utilitatem ex eo loco percepit, quem uicini esse appareat? ‹non› inique damnatio eo nomine fiet. sed et si mensor ab altero solo conductus sit, condemnatio erit facienda eius, qui non conduxit, in partem mercedis.Post litem autem contestatam etiam fructus uenient in hoc iudicio: nam et culpa et dolus exinde fide percepit, et lucrari eum oportet, si eos consumpsit, aut iudici non pareat in succidenda arbore uel aedificio
Abbreviated transcription (Latin):
ficet sepulcrum op̃ nouu
tu nũtiare potis. s scõ ope
nullam heb̾actioem insiq̃
uiaut clam. ¶Sippredi
fficium alienum intlgit¬
crmnũ mod̃ mortuus sit il¬

Expanded text:
fic‹et› sepulchrum, opus nouum tu nuntiare poteris, sed facto opere nullam habebis actionem nisi quod ui aut clam.Si propius aedificium alienum intra legitimum modum mortuus il
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectũ ẽẽ dr̃ reliquie hoĩs
condite sunt neh impel¬
it quominus id ꝑficiatur
S religiosus locus iam
fcõ sic pontifices exploaeͣ
deberet qtenus salua re¬
ligione defiderio reficien¬
dioperits medendum ẽ¬

Expanded text:
fectum esse dicitur, reliquiae hominis conditae sunt, nihil impedit quominus id perficiatur. Sed si religiosus locus iam factus sit, pontifices explorare debent, quatenus salva religione desiderio reficiendi operis medendum
Abbreviated transcription (Latin):
tur pati. ¶ Sriꝗs aliquẽ
cuitis magiafinm forte ĩ
tab̾na pxima se mussiss ĩ
biq a cane feirce lesus eẽt
nõ posse agi cams noĩs q¬
dam putant ãt si soluiti
dubitatur. eciã lideratum
psoarum noĩe agi posse fõ¬
te si patrem. f au̾t film
familias nulricraũt qua¬
drupes .s. ut ñ d̾ftrmitatis
ratio habeatur cũlibin cõ¬
pus existunatiom nonti¬
piat. si impẽsatum in cuta¬

Expanded text:
is aliquem euitans, magistratum forte, in taberna proxima se immississet ibique a cane feroce laesus esset, non posse agi canis nomine quidam putant: at si solutus dubitatur etiam liberarum personarum nomine agi posse, forte si patrem familias aut filium familias uulnerauerit quadrupes: scilicet ut non deformitatis ratio habeatur, cum liberum corpus aestimationem non recipiat, sed impensarum in cura
Abbreviated transcription (Latin):
euterit. Hec actio cessabit.⁊
dampniq inuir agetiur.
od et sicanisnuĩ aucei¬
tur ib aliquo asꝑirate sua
cuaẜit. ⁊ alicuidampnu
dedit. si contim̃ fumius ab
alio pot̾it. uł si ꝑ eũ locum
induci nõ debuit. kec actõ
cessabit ⁊ tenebitur qui
cmem tenebat. ¶ O et
si instigatu alt̾rus fera i¬
dampnu dedit cessat kec
acnio s qñaliter hec actõ

Expanded text:
erterit, haec actio cessabit damnique iniuriae agetur. Sed et si canis, cum duceretur ab aliquo, asperitate sua euaserit et alicui damnum dederit: si contineri firmius ab alio poterit uel si per eum locum induci non debuit, haec actio cessabit et tenebitur qui canem tenebat. Sed et si instigatu alterius fera damnum dederit, cessabit haec actio. Et generaliter haec act
Abbreviated transcription (Latin):
animal extita est hec acti¬
pluriũ sit animal. adusu
singłos erit insolidum no¬
xasis actõ sicuti in hoĩe est.
ñcõueietur. ut noxe delat.
si cciam in soliasiut pu¬
ta sunuure int̾rogatus an
sua qua drupes ẽer .pr. no

Expanded text:
animal, extincta erit actiplurium sit animal, aduersus singulos erit in solidum noxalis actio, sicuti in homine. non conuenietur, ut noxae dedat, sed etiam in solidum, ut puta si in iure interrogatus, an sua quadrupes esset, respo
Abbreviated transcription (Latin):
dretor par piem fecissesꝑa¬
upies ẽdampnũ fine nu¬
ria facic̃tio ditũ nec enim
põt qral insuriam fecisse¬
aici qo sensu caret. itaq
ut fuius serib̾. tũc hec ac¬
tiolocum ht̃ cum mota fe¬
ntate nocuit quadiupes
puta sicquus caleitrosus
calce ꝑcufit ant bos coꝵ¬
nu petere sobtus pener.
aut nul ⁊ pp n mian fẽro¬
aut si plus usto horrata

Expanded text:
ecisse'. pauperies est damnum sine iniuria facientis datum: nec enim potest animal iniuria fecisse, quod sensu caret. Itaque, ut Seruius scribit, tunc haec actio locum habet, cum commota feritate nocuit quadrupes, puta si equus calcitrosus calce percusserit, aut bos cornu petere solitus petierit, aut mulae propter nimiam feroaut p
Abbreviated transcription (Latin):
diem legato tuo inftũme¬
fortr saluus sitmic usus¬
fructus quasi añ cuemoe¬
dentem capitis cuminuto
intueniat. qdbenigne dici
potit sisp adeo asit capiti¬
cdiminutio eũ demũusum
fructum pimit qui iam. ⁊¬
stiitutus est ut si insin gu

Expanded text:
diem legato tuo inforte saluus sit mihi ususfructus, quasi ante diem cedentem capitis minutio in‹ter›ueniat: quod benigne dici poterit. Usque adeo autem capitis minutio eum demum usum fructum peremit, qui iam constitutus est, ut s
Abbreviated transcription (Latin):
one ntussus legar põt. ut
te minutus eĩt. do lego. uł
sic quotios amissus eĩt ⁊
tũc si capitis qrtuinutioe
ãmittatur. iepetitus inte¬
bitur. Qn tractatũ est sicu¬
iqua dinuiat ususstuctꝰ¬

Expanded text:
legari potest, ut te minutus erit, ei lego', uel sic 'quotiens amissus erit': et tunc, si capitis minutione amittatur, repetitus uidebitur. unde tractatum est, si cui quamdiu uiuat usus fruct
Abbreviated transcription (Latin):
aut andiem cedẽtem. ꝗs¬
capite diminutus õꝯstat
non admiti.¶Sitibifun¬
fructum michi rogatus es
restituẽ. nidẽdum erit sica
pite minutus fuero intra

Expanded text:
ante diem cedentem qucapite minutus est, non amitti. Si tibi funfructum mihi rogatus es restituere, uidendum erit, si pite minutus fuero intra
Abbreviated transcription (Latin):
fert. quobs simulaltnis ã¬
ne legetur. qđ sanc ult
pot̾it. nõ magis qua fui
legatus ita fuisst. an sĩgu¬
lis. Munis alt̾̃nis na fico n¬
currere uelit. auit inpedi¬
tem aut siea nõ restagabr.
singuloꝵ annoꝵ fruetus:¬

Expanded text:
rt, duobus simul alternis annis legetur quod sane ultra poterit, non magis quam si uni legatus ita fuisset an singulis alternis annis: nam si concurrere uolent, aut impeditem aut, si ea non refragabitur, singulorum annorum fructus
Abbreviated transcription (Latin):
i getium originem sump¬
om̃s liberi nasce̾ntur. nec
dẽt nõta manumisslocun
postea quam nue gentum
funitus inuasit. secutumẽ
nonat᷑ali noĩe onis boies
appllanmur: mirgetum

Expanded text:
e gentium originem sumpomnes liberi nascerentur nec esset nota manumissio, cum posteaquam iure gentium servitus invasit, secutum est uno naturali nomine homines appellaremur, iure gentium
Abbreviated transcription (Latin):
pprium .÷ ciuile effiennus.
aut ex scripto. auͣt sine scp¬
to. ut aꝑud grecos.¬
nit. Ius pretoriumẽ. qđ p̃¬
tores intiotuxetut. adiu¬

Expanded text:
id est ciuile efficimus. aut ex scripto aut sine scripto, ut apud Graecosnit. Ius praetorium est, quod praetores introduxerunt adiu
Abbreviated transcription (Latin):
situdinem pofuł. lege sub qu¬
gusto eidatuẽ q̃ alexairiã
mgssus sit successor eislicet ĩ
ꝓuinciamuenĩt. ⁊ ita madatis
cius ꝯtinetur. De offitiom.

Expanded text:
litudinem proconsulis lege sub Agusto ei datum est, quam Alexandriam ingressus sit successor eius, licet in prouinciam uenerit: et ita mandatis eius continetur. DE OFFICIO
Abbreviated transcription (Latin):
leganter ceistis dit̃¬
finit. ius c̃ arͥs bom
⁊ cqui/ cuniis meĩto
quis nos sꝙterdotẽ
appellat. Iusticiam
ñqr colimus⁊ bo
n⁊ equi noticiamp

Expanded text:
leganter Celsus diffinit, ius est ars boni et equi, cuius merito quis nos sacerdotes appellat. Iustitiam namque colimus et boni et equi notitiam
Abbreviated transcription (Latin):
stituende sũt. fi mdiasti. e¬
cundum ministium ⁊ ita
uolũtatis uł affectiois Ex¬
timatio nõ hebitur. uelu¬
tisi dilexerit cũ dñs aut ĩ
tis nocessariis impẽsis. fi¬
et existimatio. Dusu ⁊ hĩ¬

Expanded text:
stituendae sunt, sed mediastini secundum ministerium: et uoluptatis uel affectionis aestimatio non habebitur, ueluti si dilexerit eum dominus aut in tis necessariis impensis fiet aestimatio. D
Abbreviated transcription (Latin):
cciam nudusn usus .i. si
ne fructu qui ⁊ ip̃e cisdes
uti pot. frui nõ nõ põt. sic
¶Domus usus relictus c̃.
milia quoq sua an̾cum
lib̾tis fuit Questioĩs. et¬
celsus scripsit. ⁊ cũlib̾tis

Expanded text:
iam nudus usus, id est sine fructu: qui et ipse isdem uti potest, frui non potest. Domus usus relictus est milia quoque sua. an et cum libertis, fuit quaestionis, etCelsus scripsit, et cum libertis
Abbreviated transcription (Latin):
sniãm. ⁊ tubeo. ꝓbat. si cn
eciam in qlmum recipe pos¬
sit ap̃ labonem memini tc̃¬
tatum libro postioꝵ ⁊ꝯit.
lab̾ꝰ. eũ qui ip̃e habitat in¬
quilinũ posse reciꝑe id̾e et
ospites et lib̃tos suos.
p̃ ¶ccerum sine conce
hos qͥdem habitar possei
s̃pcuł aũt deinalino notat.
nolle inqlinum dici qui
cum eo habitat.⁊ scamb
et si pẽsionem recipiat. dũ
ip̃e quoꝙ in habitat no ẽ¬
nt ei inuidẽdum. quid eĩ¬
si tam spatiose domus u¬
sus sit relictus hõi medi¬
oeri utportiuncula ꝯtẽp¬
tus sit /s ⁊ cum his quo
loco suor inopis habet¬
habitabit. licet lib̾i sint
uł alienfui. ¶ Adulier¬
aut si usus relictus ait. p̃¬
se cam ⁊ cum maĩto hita¬
reqntus mutius primus

Expanded text:
iam et Tubero probat. sed an etiam inquilinum recipere possit, apud Labeonem memini tractatum libro posteriorum, et ait Labeo eum, qui ipse habitat, inquilinum posse recipere: idem et hospites et libertos suos 3  ceterum sine eo ne hos quidem habitare posse. Proculus autem de inquilino notat non belle inquilinum dici, qui cum eo habitet. secundum haec et si pensionem percipiat, dum ipse quoque inhabitat, non erit ei inuidendum: quid esi tam spatiosae domus usus sit relictus homiocri, ut portiuncula tus sit? sed et cum his, quos loco seruorum in operis habethabitabit, licet liberi sint ui alieni. Muliertem si usus relictus sse eam et cum marito habitatus Mucius primus
Abbreviated transcription (Latin):
poĩt qͥ sine d̾nõ sit fiti ¶setio.
¶ Sifuus meus rem tuam
subtrit etueaident. tuq t
nũmos quos ex pretio ha¬
betrit ei exeutis locus ent
furti actioi ultro cłtioq rã
et adu̾sus me fuiti agis no¬
xali sui noĩe. ⁊ ego adusus

Expanded text:
i sine domino sit, furti sit actio. Si seruus meus rem tuam subtraxerit et uendiderit tuque nummos quos ex pretio habebat ei excusseris, locus erit furti actioni ultro citroque: nam et tu aduersus ‹m›e furti ages noxal
Abbreviated transcription (Latin):
fent. Qmigitur musta aidõ¬
tractus uanos ꝑtinentiauut
sub hoctitulo prctorinscrnt.
Idorenim creditanum titłm
premisit. omnes enim ectũ
dendi grneralis appllo e ic
sub haxtitulo prctor.⁊ deco¬
modato ⁊ ce pignorẽ edixia
cuicinꝙ rei assencianus. a¬
lienam fidem sccutiãox Re¬
ceptim quid ex hee actu crede
dicimin. ¶L eiquoq u.¬
bum ut generale p̾tor elesit
receptiminon candei specie
quam dedimus. alioquin a¬
ut commodatum ent aut
depositum. s⁊ idem genus. ⁊ñ
naliud genus uelutiat si
ꝓ intico uimmirecipiagnus.¬

Expanded text:
tur multa ad contractus uarios pertinentia iura sub hoc titulo praetor inseruit, ideo rerum creditarum titulum praemisit: omnes enim contraedendi generalis appellatio est: ideo sub hoc titulo praetor et de commodato et de pignore edixit. nam cuicumque rei adsentiamur alienam fidem secuti mox recepturi quid, ex hoc contractu credere dicimur. rei quoque uerbum ut generale praetor elegirecepturi non eandem speciem quam dedimus alioquin commodatum erit aut depositum, sed idem genus: nam si aliud genus, ueluti ut pro tritico ui
Abbreviated transcription (Latin):
tuã.pͥ. acrpi ͭa gaio scio sub
pignore cullcor istos cullcos
cum scius ĩhoriro habetimĩ¬
sus abofficio annonc oe̾tu¬
no. cullcos ad annona su¬
stulit. ac postea instãtia ga¬
iscii credicoris recuꝑritisit.
queto int̾ trituram que eroꝵ¬

Expanded text:
tuam accepit a Gaio Seio sub pignore culleorum: istos culleos cum Seius in horreo haberet, missus ex officio annonae centurio culleos ad annonam sustulit ac postea instantia Gaii Seii creditoris reciperati sunt: quaero, intertrituram, quae ex op
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃to cauit. ut alter exfi¬
liis sins hret cunifundum.
micũ nõ emiss hoc testamẽ¬
tum int ccͣteros signauit. ⁊
pactum ut cditorceititp̃ris
fructũ caꝑet. herẽnius mod̾.¬
qd debitor testam̃tum cirdi¬
toriinquosc emisse pignui¬

Expanded text:
filiis suis haberet eum fundum mi', cum non emisset: hoc testamentum inter ceteros signauit et pactum, ut creditor certi temporis fructus caperet.Herennius Modquod debitor testamentum creditoris, in quo se emisse pignu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ tritico uinum recipiamus.
non erit mutium. Mutui
datio consistitin his reb que
pondere numero. menẜaue s¬
sistunt quoniam earum da¬
tõ possumus in creditumire.
quia in suo genere fimctõem
recipiunt ꝑ solutioẽm magq̃
ꝑspeciem nam inceteris rebꝰ
ideo uicreditum ire nõ possu¬
mus. qr aliud ꝓ alio inuito
creditori soluinon põt̾.
¶Appellara est autem mutui
datio abco quod de meo tͥuũ
fuit. ⁊ id̾o sinon fiat tumi. Nõ
nascitur obligatio creditũ
ergo amutuo eo differtut. qͦ
genus aspecie. nam creditu
consistit extraeas res q̃ pon¬
dere numero mensuraue coz¬
tinentur. sicut si eandemre

Expanded text:
o tritico uinum recipiamus, non erit mutuum.Mutui datio consistit in his rebus, quae pondere numero mensura consistunt, quoniam eorum datione possumus in creditum ire, quia in genere suo functionem recipiunt per solutionem quam specie: nam in ceteris rebus ideo in creditum ire non possumus, quia aliud pro alio inuito creditori solui non potest. Appellata est autem mutui datio ab eo, quod de meo tuum fit: et ideo, si non fiat tuum, non nascitur obligatio. Creditum ergo a mutuo differt qua genus a specie: nam creditum consistit extra eas res, quae pondere numero mensura continentur sic, ut, si eandem re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcuctio extimãt̾iois cuis. cõ¬
pus cũ ip̃m p̃starino po̾tis¬
tur. cuiꝰ tpns exumatiofiat.
spetrandum quores umiqũ
pluminifuit maxime cumd¬
itnorem itm fcãm fur dando
fur tacẽ iundctur. ¶ Rouissi¬
sactioncucnit¬

Expanded text:
o aestimationis eius: corpus enim ipsum praestari non potestur, cuius temporis aestimatio fiat, spectandum, quo res umquam plurimi fuit, maxime cum deteriorem rem factam fur dando fur facere uidetur.Nouissiactione ueni
Abbreviated transcription (Latin):
necobest qd filius familias. ⁊
scruus dates pecculiares nũ¬
moꝵ obligat¶¶ demin taleẽ
qualo siunoluntatt mea tudes
actio adquintur. licetami nũ¬
minon fuerint ¶erbis
quoq cirdimus quedam ac¬
pandam int̾põito ueluti scipx¬

Expanded text:
st, quod filius familias et seruus dantes peculiares nummos obligant: id enim tale est, quale si uoluntate mea tu des actio adquiritur, licet mei nummi non fuerint.Uerbis quoque credimus quodam acmparandam interposito, ueluti stipu
Abbreviated transcription (Latin):
IDdest. Sisine ueĩa edicti ĩ¬
petrata lib̾tus pationũ̃ miri
uocam̃t. ex querela patroni.
sus castigatur. simopia dig̾¬
scitur laborare.

Expanded text:
in.: Si sine venia edicti impetrata libertus patronum in jus vocaverit, ex querela patroni viosus castigatur, si inopia dignoscitur laborare.
Abbreviated transcription (Latin):
pm̃ Lib̃tus aꝑatronor¬
nus ostitutus. qui sc defende
patus ꝓtribunali p̃sidem p̃¬
sidem ꝓuĩtis frcqͥuẽter inter¬
pellat. patronu accatorem in
num dedit libelirm ñdissi¬
si addesideriũcius rescribatur.
neq cm̃ ꝗ libellum pr̃icipi.i
pupilli ndĩc. patronã sulã si¬
possit. rendieũ de quo qͣritur.
It eũ qui ap̃ act̾aexhibitutsi

Expanded text:
us a patrono reus constitutus, qui se defendere paratus pro tribunali praesidem prouinciae frequenter interpellat, patronum accusatorem in num dedit libellum non dissisi ad desiderium eius rescribatur, nim qui libellum principi vel pupilli nomine patronam suam sipossit. respondi eum, de quo quaeritur, item eum qui apud acta exhibiturum
Abbreviated transcription (Latin):
a stipłatione ⁊ in possessio¬
nem mitt̾e. iniꝑii mag̾ est
quam iurisdictionis
tioẽm mãdare possit. quieã
suo iure nõ alic̃o bñfitõ hret

Expanded text:
a stipulatione et in possessionem mittere imperii magis est quam iurisdictionis.tionem mandare possit, qui eam suo iure, non alieno beneficio habet
Abbreviated transcription (Latin):
bogestor nouiciat᷑. ⁊ ido pses
ex fide coꝵ q̃ ꝓbabũtur. Ne po¬
tẽtiores uirihumilios inin¬
riis affiant. neue defesores co¬
rum calupniosis criminib in
sub p̃textu adiuuatuim mili¬
tares uiros. ad cõcutiendos ho¬
mines ꝓcedẽtia ꝓhibe̾. ⁊ depir¬
hesa coberẽ p̃ses ꝓuĩcie curnt.
Et sub sp̃e tributoꝵ illicitas ex¬
actod̾s fi ꝓbibeat neq licita ne¬
gotiatoc aliquos ꝓhib̾i neq ꝓb¬
bit᷑a ex̾oeri. neq inocẽtibo penas
irrogar. ad sollicitudinẽ suam
p̃ses ꝓuĩcie reuocet. Ne tenu¬
is uite hoĩes. subp̃textu aduẽtꝰ
officioꝵ. uł militũ lumine uni¬
couł bieui suppellectili. ad alio¬
rum usun traslatis. ĩumiis t.¬
uexetur. p̃ses ꝓũcie ꝓuidebit.
neqd sub noĩe militũ qd̃ adu¬
tilitates coꝵ icoẽ no ꝑtinet: aq¬

Expanded text:
estarum non uitiatur: et ideo praeses ex fide eorum quae probabuntur. Ne potentiores uiri humiliores iniuriis adficiant neue defensores eorum calumniosis criminibus insub praetextu adiuuantium militares uiros ad concutiendos homines procedentia prohibere et depraehensa coercere praeses prouinciae curet, et sub specie tributorum illicitas exactiones fieri prohibeat. Neque licita negotiatione aliquos prohiberi neque prohibita exerceri neque innocentibus poenas irrogari ad sollicitudinem suam praeses prouinciae reuocet. Ne tenuis uitae homines sub praetextu aduentus officiorum uel militum, lumine unico uel breui suppellectili ad aliorum usus translatis, iniuriis uexentur, praeses prouinciae prouidebit. Ne quid sub nomine militum, quod ad utilitates
Abbreviated transcription (Latin):
irmalio ꝑ p̃sidem obuia eundũ
estsscil ut in carcẽ ꝯtineantut.
et ita dunispius rescripsit. ¶sa¬
ne excutiẽdum diuiftes puta¬
um admisat. utrũ simulador
furẽ. facinꝰ adm̃issu sitan nõ

Expanded text:
remedio per praesidem obuiam eund‹u›m est: scilicet ut carcere contineantur. et ita diuus Pius rescripsit. sane excutiendum diui fratres putaum admiserat, utrum simulato furore facinus adm
Abbreviated transcription (Latin):
Lp. ¶ongruit bono ⁊ gtam.
presicuturare. ut pacata atqr
quicta pm̃cia sit. q̃ irgit. qd̾ ñ
difficile optinebit. si sollicite
irs coquirere debet. ⁊ p̾ut ꝗsqpõ

Expanded text:
lis Congruit bono et gravi praesidi curare, ut pacata atque quieta provincia sit quam regit. quod non difficile optinebit, si sollicite res conquirere debet et prout quisque
Abbreviated transcription (Latin):
tłs offitium latissimu Ie¬
est p̃iam ⁊ bonoꝵ posses¬
sionem darẽ põt.⁊ ĩpos¬
sessioẽm mitt̾e. pupilliᷤ
nõ hñtib turores con¬
stiture iudices litigan¬
tibus dare.

Expanded text:
tis officium latissimum est: nam et bonorum possessionem dare potest et in possessionem mittere, pupillis non habentibus tutores constituere, iudices litigantibus dare.
Abbreviated transcription (Latin):
sa cognita nficr e ꝓopellat. ⁊ ad¬
ñsus detractatem. ꝯpetẽti reme¬
dio d̾formitati auxiliũ ferat.
innecc̃itatem pꝯsuli. ł legato
cius uł p̃sici ꝓũcie. suscipien

Expanded text:
sa cognita reficere ea compellat et aduersus detractantem competenti remedio deformitati auxilium ferat. i necessitatem proconsuli uel legato eius uel praesidi
Abbreviated transcription (Latin):
predio fõo .s. simaiores sũptus¬
quam fructus funsset. quos un
expalio ꝓcepit. ⁊ cm̃ in ea qua¬
titate proprium mulier uego
ił rpotixcas suscepit. at̾q i¬
ta pecciam soluit si madati a¬
gat uł cumco agatur. exeplo
eneditoris. ccia culpam estima
pignore estudato ꝓpoitur. cõr¬
uenirino potest.
.ͥ. Hisuꝑatus sit debitor
qui irm stiũ uẽclicabat qd̾ suã
no pbat eque fuada erit credi¬
ton actio fuiana. pbati res in
bonis co tp̃r quo pignus ccha¬
batur illius fuisse. E it si uie¬
tus ẽ debito uedicans hraita¬
tem. iudex. ictiois finane. ne¬
glecta de brclitate ddicta siĩa pi¬
gnoris causam inspice debep.
ut qn aliud inlegatis ⁊ inlib̾ta¬

Expanded text:
si maiores sumptusquam fructus fuissent, quos uir ex praedio percepit: etenim in ea quantitate proprium mulier negotuel hypothecas suscepit atque ita pecunias soluit, si mandati agat uel cum eo agatur, exemplo creditoris etiam culpam aestimari pignore dato proponitur, conuen.Si superatus sit debitor, qui rem suam uindicabat, quod suam non probaret, aeque seruanda erit creditori actio Seruiana probanti res in bonis eo tempore, quo pignus contrahebatur, illius fuisse. sed ‹et› si uictus sit debitor uindicans hereditatem, iudex actionis Seruianae neglecta de hereditate dicta sententia pignoris causam inspicere debebit. atquin aliud in legatis et liberta
Abbreviated transcription (Latin):
cendipnẽ hoc eni accid̾e potui¬
sc ccia sie uolũtate clitoris ue¬
didisr. ¶Ereditor quoq si pi¬
gnus aistraxit. ⁊ exucditione
recessum fuĩt. ul homo redibi¬
tus᷑ dñium addebitorem iru̾n¬

Expanded text:
e potuissent, etiamsi non uoluntate creditoris uendidisset.Creditor quoque si pignus distraxit et ex uenditione recessum fuerit uel homo redhibitus, dominium ad debitorem reuer
Abbreviated transcription (Latin):
uer solẽ si qͣliscũq possessor
offerie uellet neq enidebet q̃ni
deunt possessoris. cũ ius petito
iurauit debitor. se dare nõ opõ¬
tere pignus libatur q pinde
habetim. atq snũdito absolu¬
tus cet. Nam ⁊ si auidice q̃uis
pinumam ab solutus sit obi

Expanded text:
ueri solere, si qualiscumque possessor offerre uellet: neque enim debet quaeri de iure possessoris, cum ius petitoriurauit debitor se dare non oportere, pignus liberatur, quia perinde habetur, atque si iudicio absolutus esset: nam et si a iudice quamuis per iniuriam absolutus s
Abbreviated transcription (Latin):
antiꝗorem elitorem ꝯsemiẽtẽ.¬
cum debitor cãdem remtito cir¬
ditori obligaret. ius suum pi¬
gnoris remisisse uidi. nõ cciam
tercium ilocum cius successissẽ
et idomedueutoris meliorer
cimeffectam. Idem obsuadũ

Expanded text:
antiquiorem creditorem consenticum debitor eandem rem tertio creditori obligaret, ius suum pignoris remississe uideri, non etiam tertium in locum eius successisse, et ideo medii creditoris meliorem causam effectam. idem obseruandum
Abbreviated transcription (Latin):
ditor. ẜ recte uẽisse dicẽdumẽ.
bec eni subtilitatos a iudicib
nõ adm̃itutur. ¶ S idebitor
forte acessa uenaitiõc desicĩt pꝰ¬
sidere ⁊ nouus possessor uẽdi¬
derit. anduret pignus quasi
gisc̃. nam si nouo possessori
nõ debiton aquo ypothecam
ꝯcceꝑit. ocessit cͥditoruendeme.
diec̃dum c̃ nocẽ ei exccptionem.

Expanded text:
editor. sed recte uenisse dicendum est: hae enim suptilitates ab iudicibus non admittuntur.Si debitor forte concessa uenditione desierit possidere et nouus possessor uendiderit, an duret pignus, quasi gis est: nam si nouo possessori, non debitori a quo hypothecam accepit, concessit creditor uendere, dicendum est nocere ei exceptione
Abbreviated transcription (Latin):
pignori. atqide titius sẽp̃mo
et sciognio fundum cũdem in
asseri uẽdidit qbo pignori. an
dedat in solidum singlis. q̃ro
anuenditõe intposita.auis pi¬
gnoris extĩctum sit. ac si phoc
solum ius cp̃tionis apud am¬
adcos de quib queĩtur.eptio¬
tuo uenditõidedisse ꝓponatis
inoempignoratiam accioẽ
cos nõbm. ¶ Titius seio pec¬
cuniam subp̃ignort fũdide¬
derat. qui fũdus cũ ec̃t iri pu¬
bliac an obligatus. sod̃s cir̃¬

Expanded text:
us Sempronio et Gaio Seio fundum eundem in assem uendidit, quibus pignori ante dederat in solidum singulis. quaero, an uenditione interposita ius pignoris exstinctum sit ac per hoc ius solum emptionis apud amad eos de quibus quaeritur emptiotuo uenditioni dedisse proponantur, inuicem pigneraticiam actionem on habere. Titius Seio pecuniam sub pignore fundi dederat: qui fundus cum esset rei publicae ante obligatus, secundus cr
Abbreviated transcription (Latin):
quo queritur ꝯsensit. minime
gnus debitor ueclident. ⁊ posta̾
placuit int̾ cum ⁊ cp̃torem ut
auenditionc dicedcient. inspi¬
gnoꝵ salm̃ cit cditoĩnã sic̃ dbi¬
toiita. ⁊ cͥditoĩ pstinus restitint.¬

Expanded text:
quo quaeritur consensit, minime gnus debitor uendidit et postea placuit inter eum et emptorem, ut a uenditione discederent. ius pignorum saluum erit creditori: nam sicut debitori, ita et creditori pristinum ius restituit
Abbreviated transcription (Latin):
legita qd̾ aliter naler no possit
quam si testam̃tum ratum esse
constaret. enĩ nõ fieri pot. ut et
pignus recte sit acceptuto. noc
iuriam sit uictus apud inditi¬
umi. iemq̃m petierat. postipig̾
nobligauit. nõ plus hĩe erecu¬
tor põt. qua ht̃ qui pignus de¬
dit. ergo sũmouebitur rei iudi¬
cate exceptioẽtam ⁊ simaxime
nlłam. ppriam quiuicit actio¬
nem exctẽ possit. nõ eñi qd̾ illi

Expanded text:
legata quidem aliter valere non possunt, quam si testamentum ratum esse constaret: enimvero fieri potest, ut et pignus recte sit acceptum nec iniuriam victus apud iudicium rem quam petierat postea pignori obligavit: non plus habere creditor potest, quam habet qui pignus dedit. ergo summovebitur rei iudicatae exceptione, tametsi maxime nullam propriam qui vicit actionem exercere possit:
Abbreviated transcription (Latin):
snipeaut neł ailiene collata ꝯ¬
u̾entioe sino fuit ei qui pignuᷤ
dabat debita. postea debitondo¬
minio quesito. dificilius credi¬
tori quinõ ignoramt alicnũ.
utilis actiodabitur. ẜ facilior
erit possidẽd ietetio. ¶ Mero
pignoridato. peculium cius ẽ¬

Expanded text:
autem alienae rei collata ‹c›onuentione, si non fuit ei qui pignus dabat debita, postea debitori dominio quaesito difficilius creditori, qui non ignorauit alienum, utilis actio dabitur, sed facilior erit possidenti retentio.Seruo pignori dato peculium eius