comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Otraq diuino agitur Iudicio ut semꝑ
electos suꝑna ⁊ interiora sequi faciat
semꝑ q reprobos ut infua et exterio¬
ra delectentur deserendo ꝑmittat Sicut
ignorat houo terminũ lucis ⁊ tenebr
ul utriusq ret quis finis sit ita plane
nescit quis. aute finẽ suũ luce iusticie
preuematur ul quis pcc̃oꝵ tenebris
usq ad suum t̾mmũ obsturetur aut qͥe
post lapsum tenebraꝵ conuersus resur¬
gat ad lucem. Guncta hͭ deo patent
tio in hac uita probabilis sit Incertũ tũ ho¬
minib ẽẽ ad quẽ sint finẽ p̃destinati sed
omia reseruari futuro examini Mira ẽ
uistus amplius Iustificatur. Impius am.¬
pliue sordidatur Malus ad bonũ qñq̃
conuertitur. bomis ad malum qñ re-¬
flectitur. Uułt quis ẽẽ bonus ⁊ nõ ualet
uolt alter ẽẽ malus ⁊ nõ ꝑmittitur
interire. Datur ei qui uult cẽ bonus.
alius n ͨ uult n ͨ datur ei ut sit bonus
Iste nascitur in orrore ⁊ moritur Ille
in bono quo cepit. usq in fiẽ ꝑdurat

Expanded text:
r al., agitur judicio, ut semper electos superna et interiora sequi faciat, semperque reprobos, ut infimis et exterioribus delectentur, deserendo permittat. Sicut ignorat homo terminum lucis et tenebrarum, vel utriusque rei quis finis sit, ita plenius nescit quis ante suum finem, luce justitiae praeveniatur, vel quis peccatorum tenebris usque in suum terminum obscuretur, aut quis post lapsum tenebrarum conversus resurgat ad lucem. Cuncta haec Deo patent,tio in hac vita probabilis sit, incertum tamen hominibus esse ad quem sint finem praedestinati; sed omnia reservari futuro examini. Mira diper quam hic justus amplius justificatur, impius amplius sordidatur? Malus ad bonum aliquando convertitur, bonus ad malum aliquando reflectitur. Vult quis esse bonus, et non valet; vult alter esse malus, et non permittitur interire. Datur ei qui vult esse bonus; alius nec vult, nec datur ei ut sit bonus. Iste nascitur in errore, et moritur; ille in bono quo coepit, usque in finem perdurat.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ opinatione consistit. melior ẽ autẽ
ex scĩa ueniens ꝙͣ ex opinatione sinã
Nlam illa uerai Ista dubia Ad maioris
culpe cumulũ ꝑtinet scire ꝙ̃ꝙͣ. quod
sequi debeat. ⁊ sequi nolle quod sciat.
unde ⁊ dñs. Serius inquit stiens uo¬
luntatẽ dñi sui ⁊ nõ faciens digͣ ua
pulabit multis Et iacobus Scienti¬
inquit bonũ ⁊ nõ facienti pctm̃ ẽ illi
Simplicitatẽ cumi ignauia uocari stul¬
ticiam. simplicitatẽ uero rum prudẽ¬
cia. uocari sapientiã. Utile ẽ multa
scire ⁊ rc̃e uiuere Qd̾ si utrumq nõ
ualemꝰ. meluis ẽ ut bene uiuendi stu¬
magnũ beate uiuere Nichil prodesse
omnẽ scire prudenciã mundi cũ ignorã¬
cia deti. ⁊ nichil obẽẽ scientib deum

Expanded text:
et opinatione consistit. Melior est autem ex scientia veniens quam ex opinatione sententia. Nam illa vera est, ista dubia. 9. Ad majoris culpae cumulum pertinet scire quemquam quod sequi debeat, et sequi nolle quod sciat. Unde et Dominus: Servus, inquit, sciens voluntatem Domini sui, et non faciens, digne plagis vapulabit multis . Et Jacobus: Scienti bonum et non facienti, peccatum est . 10. Simplicitatem cum ignavia vocari stultitiam, simplicitatem vero cum prudentia vocari sapientiam. 11. Utile est multa scire et recte vivere. Quod si utrumque non valemus, melius est ut bene vivendi stumagnum beate vivere. 13. Nihil prodesse omnem scire prudentiam cum ignorantia Dei, et nih
Abbreviated transcription (Latin):
Uite. cũ innocentie opere Nullus sapi¬
enciã dei plens recipit nisi qui se ab õi
abstrahẽ actionũ cura centendit. Unde ⁊
scriptũ ẽ Sapienciã scrbe in tempe
Non ad ꝑue intelligentie arcem ꝑuenisse¬
dicitur qui scit secreta dei se penetrare
Interdum qued̾ nescire cõuenit Nuliꝰ

Expanded text:
vitae cum innocentiae opere. 4. Nullus sapientiam Dei plene recipit, nisi qui se ab omni abstrahere actionum cura contendit. Unde et scriptum est: Sapientia scribae in tempore Non ad parvae intelligentiae arcem pervenit, qui scit secreta Dei se penetrare Interdum quaedam nescire convenit. Nullus
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ nõ mensiũ ac tempoꝵ cursu pẽ¬
satur. sed pena qͣ anma cruciatur¬
⁊ saro mortificatur. Hii uero qui
penitenciã gerunt proiide capillos
⁊ barbam nutriũt ut demõstrent habũ¬
danciã c̾minũ quibus caput pct̃oꝵ gra¬
uatur Capilli pro uiciis accipiũtur.
sicut scriptum ẽ Et crinb pctoꝵ suoꝵ
unusquisq constringitur uir quippe

Expanded text:
ac temporum cursu pensatur, sed poena, qua anima cruciatur, et mortificatur caro. Hi vero, qui poenitentiam gerunt, proinde capillos et barbam nutriunt, unde monstrent abundantiam criminum, quibus caput peccatoris gravatur. Capilli enim pro vitiis accipiuntur.scriptum est: Crinibus peccatorum suorum unusquisque constringitur . Vir quippe
Abbreviated transcription (Latin):
tatis excessib sine quib in hac uita ẽẽ
nõ possumꝰ Ioꝵ dum taxat dignitate
seruata. ata ut sacerdotib ⁊ leuitis deo
tñ testificata. Ceter uero attestante ro¬
ram deo solempnter sacerdote ut hot
agat fructuosa confessio quod temera¬
riꝰ appetitꝰ aut ignorancie notatur
contraxisse neglectꝰ. Ut sicut in baptis
martiriũ nulli credimꝰ pcciũ iputari
Ita penitencie compunctione fructuosa¬
unuersa fateamur deleri pctã. Lac̾me
.ii. penitentiu apud deum pro baptis¬
mate reputantur. unde ⁊ ꝙͣtũlib suit

Expanded text:
tatis excessibus, sine quibus in hac vita esse tatis excessibus, sine quibus in hac vita esse non possumus: horum duntaxat dignitate servata, ita ut a sacerdotibus et Levitis, Deo tantum teste, fiat; a caeteris vero, antestante coram Deo solemniter sacerdote, ut hoc tegat fructuosa confessio quod temerarius appetitus aut ignorantiae notatur contraxisse neglectus. martyrium nulli peccatum credimus imputari, ita poenitentiae compunctione fructuosa fateamur deleri peccata. Lacrymae enim poenitentium apud Deum pro baptismate reputantur.
Abbreviated transcription (Latin):
futuros Unde gͦ ronfitẽtes i cilicio
priosterminur tanꝙͣ dicentes ⁊ pctm
meum cont᷑ me ẽ semꝑ Ꝙ autẽ cine
asꝑguntur. uelud sut memores quia
facti sunt .i. impii facti sunt Unde ⁊
preuaricatores p̾mi hominos reçedẽ¬
tes a deo malis q suis factis offendẽ¬
tes creatorẽ in pulue̾m unnde sumpti
sunt redierũt. bene gͦ in tilicio ⁊ cnĩe
penitentes deplorant ꝓtt̃a quia in cili¬
cio asꝑitas ⁊ compunctio pctor. In ri¬
nere autẽ puluis ostenditur mortuoꝵ
que ꝑ culpam cõmisimꝰ ⁊ ꝑ flagella
ciueris ꝑpendamꝰ mortis sentenciam
ad quã peccando ꝑuemiiuꝰ penitentie
autem ⁊rmediũ ecciã catholita in spe
indulgentie fideliter alligat Hhec gͦ¬
excercenda ẽ post unũ baptisini sacmẽtũ
quod in singulari tradicione cõmẽdatũ
sollicite prohibetur iterand̾ et meditinali
remedio penitencie subrogat adiumentũ
Cuꝯ remedio egere se cuncti agnostẽ
debent pro cotidianis humane fragili¬

Expanded text:
 cilicio prosternuntur, tanquam dicentes: Et peccatum meum contra me est semper . Quod cinere asperguntur; vel ut sint memores, quia facti sunt, id est, impii facti sunt. Unde et illi praevaricatores primi homines recedentes a Deo, malisque factis offendentes Creatorem, in pulverem, unde facti sunt, redierunt. Bene ergo in cilicio et cinere poenitens deplorat peccatum, quia in cilicio asperitas et compunctio peccatorum; in cinere autem pulvis ostenditur mortuorum. quae per culpam commisimus; et per favillam cineris perpendamus mortis sententiam, ad quam peccando pervenimus. Poenitentiae autem remedium Ecclesia catholica in spe indulgentiae fidenter alligat exercendos homines, et post unum baptismi sacramentum, quod singulari traditione commendatum sollicite prohibet iterandum, medicinali remedio poenitentiae subrogat adjumentum, cujus remedio egere se cuncti agnoscere debent pro quotidianis humanae fragili
Abbreviated transcription (Latin):
cognitionẽ dei habent ⁊ oꝑib obsturãtur
exemplũ balaam sequũtur qui cadens
opere aꝑtos oculos habuit ꝑ contempla¬
cionis fidem Carnales fidem. nõ pro
uirtute aĩ sed pro cõmodo querere tem
dum stdm̃ enuangelu doctimã nõ uiuit
eriã ipam̃ fidem quã ꝟbo colit oborta
ni sunt. Opere uero a xana doctrina dis¬
senciũt Multi quoq fidem x ex corde nõ
amant. sed humano heriore eandẽ per
y poc̾sim tenere se simulant Et qui ẽẽ
nẽ pñt aꝑte mali ꝑ terrorẽ ficte boni
noscuntur. Amatores mundi aqñ
pugnant pro fide. ⁊ aliis quid̃ proficiũt
Ip̃i uero terreno amore Implicati relestia
non requirũt. sed ꝟbo tñ fidẽ defendũt
Quidẽ pro fide eciã h̾eticos insecũtur
sed per arroganciã eos qui intͣ ecciam
sũr contẽpnũt. Aduersarios quidẽ fidei
confritant pro infidelitate sed fideles pre
uideantur ẽẽ ꝑticipes. tamẽ quia
priuantur a caritate fr̃ne dilcõnis.¬

Expanded text:
cognitionem Dei habent, et operibus obscurantur, exemplum Balaam sequuntur; qui cadens opere, apertos oculos habuit per contemplationis fidem. 11. Carnales fidem non pro virtute animi, sed pro commodo quaerere tempdum secundum Evangelii doctrinam non vivit, etiam ipsam fidem, quam verbo colit, oborta ni sunt, opere vero a Christiana doctrina dissentiunt. Multi quoque fidem Christi ex corde non amant, sed humano terrore eamdem per hypocrisim tenere se simulant. Et qui esse non possunt aperte mali, per terrorem ficte boni noscuntur. 14. Amatores mundi pugnant aliquando pro fide, et aliis quidem proficiunt; ipsi vero, amore terreno implicati, coelestia non requirunt, sed verbo tantum fidem defendunt. 15. Quidam pro fide etiam haereticos insequuntur, sed per arrogantiam eos qui intra Ecclesiam sunt contemnunt. Adversarios quidem fidei confutant pro infidelitate, sed fideles premvideantur esse participes, tamen, quia privantur charitate fraternae dilectionis
Abbreviated transcription (Latin):
tem ad puiam conuertũtur. ꝑturbari
nõ debent. sed rursum pꝰ emundacionẽ
relicta uicia corda pulsent. diun non
pñt bone conuersationi nocere si talis
cogitatio nõ erumpat /in consensu et
finẽ suũ ꝑ penitenciã desunt eẽ malus
nõ ideo deb ẽẽ desperatꝰ quia in t̾mi¬
respicit quales fiuimꝯ. sed quales circa
finẽ uite existimꝰ Ex fine n suo unũ¬
queniqz aut iustificat aut condempnat
Sicut scriptũ ẽ. Ipe iudicat extrema
terre Et alibi. Uniuersoꝵ finẽ conside¬
rat Proide nõ dubitamꝰ circa finem¬

Expanded text:
tentiam convertuntur, perturbari non debent, si rursus post emendationem, relicto vitio, corda pulsentur; dum non possunt bonae conversationi nocere, si talis cogitatio non erumpat in consensu vel in sinat esse malus, non ideo debet desperare, quia in termirespicit quales antea fuimus, sed quales circa finem vitae existimus. 9. Ex fine enim suo unumquemque aut justificat, aut condemnat, sicut scriptum est: Ipse judicat extrema terrae ; et alibi: Universorum finem ipse considerat . Proinde non dubitamus circa fine
Abbreviated transcription (Latin):
¶ De contmencia . xl.
deo datur continentia sed petite
⁊ accipietis Tunc autẽ tribiutia
qñ deus gemitu interno pulsatur. Pre¬
latam cẽ uirginitatem copule nuptiaꝵ
Illud .n. bonũ hoc optimũ Coniugiumm
concessum ẽ. uirginitas admonita tamẽ

Expanded text:
 De continentia. 1. A Deo datur continentia; sed petite, et accipietis . Tunc autem tribuitur, quando Deus gemitu interno pulsatur. 2. Praelatam virginitatem esse nuptiis. Illud enim bonum, hoc optimum. Conjugium concessum
Abbreviated transcription (Latin):
operis boni fecunditate qui rc̃e de uirgi¬
nitate gaudent si aliis piue oꝑib nõ
inseruirent Qui se contmẽtẽ profitetur
⁊ ab aliie terrenis desiderus nõ substra¬
hitur ꝙͣuis hunc luxuria rarnis non
polluat. diuersa tamẽ mundane cõuer¬
sationis oꝑatio maculat. Uirgines de
suis meritis gloriantes ypocritis cõ¬
parantur qui gloriã bom oꝑis foris appetũt¬
quã intra conscientiã humiles habere
debuerunt Tales igitur ad promissa
celestia nõ ꝑueniũt quia ip̃i sibi ꝟgini¬
tatis meritum ꝑ elationis uiciũ aufer̃t
hoc ẽ .n. in euuangelio nõ habere uir
gnies in uasis oleum a. nõ seruare intͬ
conscienciã boni oꝑis restimoniũ sed ĩ
facie gloriari apud homines nõ in cor¬
de apud deum. Ruina adulterii excipit᷑¬
clandestinatione matrimomi. meluisq
ẽ uyorẽ ducere ꝙͣ̃ per libidinis ardorẽ
perire Quid̃ comugale decus nõ pro
gignendis filiis delectantur. sed hoc

Expanded text:
operisque boni fecunditate; qui recte de virgioperisque boni fecunditate; qui recte de virginitate gaudinservirent. Qui se continentem profitetur, et ab illis terrenis desideriis non subtrahitur; quamvis hunc luxuria capolluat, diversa tamen mundanae conversationis operatio maculat. 11. Virgines de suis meritis gloriantes hypocritis comparantur, qui gloriam boni operis foris appetuntquam intra conscientiam humiles habere debuerunt. Tales igitur ad promissa coelestia non perveniunt, quia ipsi sibi virginitatis praemium per elationis vitium auferunt. Hoc est enim in Egines in vasis oleum, id est, non servare intra conscientiam boni operis testimonium, sed in facie gloriari apud homines, non in corde apud Deum. 12. Ruina adulterii excipitur destina matrimonii; meliusque est 248 uxorem ducere quam per libidinis ardorem perire. 13. Quosdam conjugale decus non pro gignendis filiis delectat, sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cꝯ dogustata de bectacio dultior muenitur
ꝙͣ carnis Castitas .n. fructꝰ suauitatis
ẽ palcpritudo muolata scõz Castitas
ris abstinenciã exercuisse ne xotutẽ libi¬
dine frangerẽt. luxuriosa nãq uicia
carnẽ tito debilitant fractamq celerit̾
ducũt ad senectutẽ Omne pctm̃ ꝑ peni
nitas si labitur. nullatenꝰ reꝑatur
Nam ꝙ̃uis penitudo uenie fructũ recipiat
Incorruptionẽ tũ nullatenꝰ recipit p̾stinã
Uirgo carne nõ mente. nuillũ p̃iũ h
in repromissieue. Unde ⁊ insipientib uir¬
ginb saluator in iudicium ueniens dicit
Amen dico uobis nestio uos. Ubi .n. iudi¬
cans mentẽ coruptã inuenerit carius
preculdubio incorruptionẽ dampnabit.
Nichil prodest incorruptio carnis. ubi nõ
ẽ iregritas mẽtis. nichil ꝙ ualet mũdͥ
ẽẽ corpore eũ qui pollutꝰ ẽ mente Multi
sunt reproboꝵ qui carnalis corruptele.
contagiũ nesciũt qui sicut infecundi st̃
corpore ita steriles manẽt in mente et

Expanded text:
electatio dulcior invenitur quam carnis. Castitas enim fructus suavitatis est, et pulchritudo inviolata sanctorum. Castitas ris abstinentiam exercuisse, ne virtutem libidine frangerent. Luxuriosa namque vita carnem cito debilitat, fractamque celeriter ducit ad senectutem. 6. Omne peccatum per nitas si labitur, nullatenus reparatur. Quamvis poenitudo veniae fructus recipiat, incorruptionem tamen nullatenus recipit pristinam. Virgo carne, non mente, nullum praemium habet in repromissione. Unde et insipientibus virginibus Salvator in judicio veniens, dicit: Amen, dico vobis, nescio vos . Ubi enim judicans mentem corruptam invenerit, carnis procul dubio incorruptionem damnabit. 8. Nihil prodest incorruptio carnis, ubi non est integritas mentis. Nihilque valet mundum esse corpore eum qui pollutus est mente. 9. Multi sunt reproborum, qui carnalis corruptelae contagium nesciunt; qui sicut infecundi sunt corpore, ita steriles manent mente,
Abbreviated transcription (Latin):
male existunt ulocent .i. nuptie nocẽt
⁊ ptates sed ꝑ id quod eie iuxta pomtur
nõ ꝑ se. exemplo iteneris rc̃ĩ inxͣ mod
spiue nascuntur que surgent a latere
nocent eos qui rc̃to itniere nõ gradiñtur

Expanded text:
malae sunt. Nocent igitur nuptiae, nocent et potestates, sed per id quod eis juxtaponitur, non per se: exemplo itineris recti, juxta quod spinae nascuntur, quae surgentes e latere nocent eis, qui recto itinere gradiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
probatur autẽ hoc apłico exemplo. qͥ
datã s̾ ptãtõ eciã nͨ ad hor usus ẽ
qued licebat ued dum posset uti licita
honorib scłi aut prosꝑitatib mundi
instanter desudat labore ⁊ hic ⁊ in futu¬
ro uacuus iuenitur a requie. tantoq
sarcinis pctoꝵ granatur ꝙͣto a bonis

Expanded text:
Probatur autem hoc apostolico exemplo, qui Probatur autem hoc apostolico exemplo, qui data sibi potestate, etiam nec ad hoc usus est quod decebat, sed, dum posset uti, licita honoribus saeculi aut prosperitatibus mundi instanti desudat labore, et hic et in futuro vacuus invenitur 338 a requie; tantoque sarcinis peccatorum gravatur, quanto a bonis
Abbreviated transcription (Latin):
¶ De subditis xluii.
ropter pctm̃ primi homuis hũno
generi pena diuinitꝰ illata ẽ ser¬
ũtutis Ita ut quib aspicis nõ con
deus ideo distreuit homĩbus uitam alios
seruos constituens alios dnõs ut licẽna
quis eẽt qui a malis quẽpiã cohiberet
inde ⁊ in gentib principes reges q eltĩ
sunt ut terrore suo ppłos a malo co¬
hercerent /. Atq ad rc̃e uiuend̾ legib
subderent. Quãtũ attinet ad ronem
nõ ẽ ꝑsonaꝵ acreptio apud deũ qui
mundi elegit ignobilia ⁊ contẽptibilia
et que non sunt ut ea que sut. Eͬ¬
destrueret ne glorietur omĩe cabo
hoc ẽ carnalto pofẽcialiil  corã illo
Unus enĩ dominꝰ. equaliter dins fert cõ¬
sultũ ⁊ seruis Melior subiecta serutꝰ ꝙ̃
elata libertas. Multi .n. muemũtur deo
libere seruiẽtes sub dm̃s constituti flagi¬
ciosie qui ⁊ si subiecti sunt illis corpore
exuitur aut si ãqua cingitur nõ
sub ilła curuatur ut suꝑbus tumeat
sed eã sibi subicit ut humilior ĩnotestar

Expanded text:
 De subditis. 1. Propter peccatum primi hominis humano generi poena divinitus illata est servitutis, ita ut quibus aspicit non congDeus ideo discrevit hominibus vitam, alios servos constituens, alios dominos, ut licentia quis esset qui a malis quempiam prohiberet? Inde et in gentibus principes, regesque electi sunt, ut terrore suo populos a malo coercerent, atque ad recte vivendum legibus subderent. 2. Quantum attinet ad rationem, non est personarum acceptio apud Deum , qui mundi elegit ignobilia et contemptibilia, et quae non sunt ut ea quae sunt destrueret, ne glorietur omnis caro, 337 hoc est, carnalis potentia coram illo. Unus enim Dominus aequaliter et dominis fert consultum, et servis. 3. Melior est subjecta servitus quam elata libertas. Multi enim inveniuntur Deo libere servientes sub dominis constituti flagitiosis, qui, etsi subjecti sunt illis corpore,exuitur, aut si aliqua cingitur, non sub illa curvatur, ut superbus tumeat, sed eam sibi subjicit, ut humilior innotescat.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cũ ip̃i maximis c̾mib obuoxii teneãtur
minora pct̃a fr̃ib nõ dimittunt. ypoc̾to
trabẽ in oculo suo consistentẽ nõ sencint
⁊ hentẽ festucã in liuẽ frie intendũt
facilue. rep̃hendimꝰ uicia aliena ꝙ¬

Expanded text:
et cum ipsi maximis criminibus obnoxii teneantur, et cum ipsi maximis criminibus obnoxii teneantur, minora peccata fratribus non dimittunt. Hypocritae trabem in oculo suo consistentem non sentiunt, et haerentem festucam in lumine fratris intendunt. Facilius reprehendimus vitia aliena
Abbreviated transcription (Latin):
eos iitando deliquerant corrigãtur¬
et dum unus corripitur plurimi e¬
mẽdẽtur Necesse ẽ .n. ut pro multoꝵ¬
unius licenciã multi ꝑiclitentur. Ita
erga delinquẽtẽ sermo ẽ proferendꝰ
sicut eius qui corrigitur expostulat
salus ⁊ cum opus ẽ aliquã medica¬
menti salutem xͥbo dure increpatiois
aspergero. Iemntatẽ tamnẽ corde opꝰ
e retme̾ Doctores nõnũꝙͣ duris fe¬
riũt increpationib subditos qui tñ a
caritate eoꝵ quos corripũt nõ re¬
cedũt Sepe eccĩo censura arrogan¬
tibus uidetur ẽẽ suꝑbia. ⁊ ꝙ a bome
pie fit. crudeliter fieri putatur a
prauis. qr nõ disternũt rr̃o oculo
seriptũ ẽ In qua mẽsura mẽsi fuerit
remecietur uobis Cotidie .n. omẽ ae liuq̾nis
⁊ in multis errorib labimur Qui. n in
uriẽ delictie clementes suma in alieuo
pc̃to rigorẽ tenere nequaꝙͣ debemus
Multi alioꝵ uicia cernũt sua nõ aspicũt

Expanded text:
eos imitando deliquerant, corrigantureos imitando deliquerant, corrigantur. Dum unus corripitur, plurimi emendantur. Necesse est enim, ut pro multorunius licentia multi periclitentur. Ita erga delinquentem sermo est proferendus, sicut ejus qui corripitur expostulat salus. Quod si opus est aliquam medicamenti salutem verbo increpationis aspergere, lenitatem tamen corde opus est retinere. Doctores nonnunquam duris feriunt increpationibus sucharitate eorum quos corripiunt non recedunt. 17. Saepe Ecclesiae censura arrogantibus videtur esse superbia; et quod a bonis pie fit, crudeliter fieri putatur a pravis, quia non discernunt recto oculo, scriptum est: In qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis . 19. Quotidie namque omnes in multis erroribus labimur. Qui enim in nostris delictis clementes sumus, in alieno peccato rigorem tenere nequaquam debemus. Multi aliorum vitia cernunt, sua non aspiciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uisitastis eos ecce ego uisitabo
super uos maliciã studioꝵ ur̃oꝵ. Bo
norũ scudio sacerdotũ / multa dilicẽtia
eciã pna plebiũ facta ꝑquirũt ut dũ
in minimis subditoꝵ pctĩe se acerrimos
p̃stant. a maiorib malis cautos sibi
subditos ac sollicitos faciant Sicut
medici morbos ĩminẽtes rurandos sus¬
cipiũt. futuros uoro ne irripiant me¬
dicine obiectu quad̾ p̃sciencia antecedt̃
ita ⁊ doctores boni sic ea que male ac¬
ta sunt resecant ut ea que admitti pñt
ne ꝑpetrentur doctrina succurrente pre¬
ueniant Qui blando xbo castigatus
nõ corrigitur acrius necesse ẽ ut ar¬
guatur Cum dolore .n. abscindenda st
que leuiter sanari nõ pñt Qãmor¬
arguendꝰ ẽ ut uuluꝰ quod occulte sa¬
nari nescit manifeste debeat emendai
mamfesta pctã nõ sunt occulta cor¬
rectione purganda Palam .i. sunt
arguendi qui palam nocent ut dum
aꝑta obuirgatione sanãtur hn qui

Expanded text:
non visitastis eos: ecce ego visitabo non visitastis eos: ecce ego visitabo super vos norum studia sacerdotum, multa diligentia etiam parva plebium facta perquirunt: ut dum in minimis subditorum peccatis se acerrimos praestant, de majoribus malis cautos sibi subditos, ac sollicitos faciant. Sicut medici morbos imminentes curandos suscipiunt, futuros vero, ne irrepant, medicinae objectu quadam praescientia antecedunt: ita et doctores boni sic ea, quae male acta sunt, resecant, ut ea quae admitti possunt, ne perpetrentur, doctrina sua succurrente praeveniant. Qui blando sermone castigatus non corrigitur, acrius necesse est ut arguatur. Cum dolore enim abscindenda sunt, quae leniter sanari non possunt. Admonnegligit, ut vulnus quod occulte sanari nescit, manifeste debeat emendari. Manifesta peccata non sunt occulta correctione purganda. Palam enim sunt arguendi, qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, hi qui
Abbreviated transcription (Latin):
nõ recipiũt sed despitiũt ⁊ sꝑuũt n ͨ
alterius delictum tanꝙ̃ propriũ nige¬
miscunt de talib ꝑ ysaiam dñs cõ¬
minans ait. Qui dicunt recede a me
uõ appropnques michi qr ĩnundus es
Isti ur fumꝰ erũt in furore meo ignis
sed compassionis miseratione .S. ut
ita uicia aliena fleret ꝙ̃ad mod si tłi
et ipe implicaretur er rore Dom pasto¬
res pplĩ debent delicta flere ⁊ totos se
planctib tradere. Imirantes Iẽmiam
prophetã dicẽtem Quis dabit capiti
meo aquã ⁊ oculis meis fontẽ lat̾maꝵ
⁊ plorabo die ac nocte interfectos
populi mei Tanꝙͣ propria igitur
delicta plebie sacerdos pͥctã flere deb
sed affectu compaciendi nõ actione cõ¬
missi nonnulli p̃sules gregis quosd ꝓ
quali sorte uuiere debeant ad melius
exortando nõ uisitant Quib rõgrue
sermo diuinꝰ merepans cõminatur
pascores qui pascitis ppliũ meũ uos
disꝑsistis gregem meum. eiecistis ⁊

Expanded text:
non recipiunt, sed despiciunt et spernunt, nec non recipiunt, sed despiciunt et spernunt, nec alterius delictum, tanquam proprium, ingemiscunt. De talibus per Isaiam Dominus comminans, dicit: Qui dicunt, Recede a me: non appropinques mihi, quia immundus es: isti fumus erunt in furore meo, ignis sed compassionis miseratione; scilicet, ut ita vitia aliena fleret, quemadmodum si tali et ipse implicaretur errore. 7. Boni pastores populi debent delicta deflere et totos se planctibus tradere, imitantes Jeremiam prophetam dicentem: Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum, et plorabo die ac nocte interfectos populi mei ? Tanquam propria igitur delicta plebis peccata sacerdos flere debet, sed affectu compatiendi, non actione commissi. 8. Nonnulli praesules gregis quosdam quali sorte vivere debeant, ad melius exhortando non visitant. Quibus congrue sermo divinus increpans comminatur: « Pastores, qui pascitis populum meum, vos dispersistis gregem meum, ejecistis, et
Abbreviated transcription (Latin):
acerdotes pplori miquitate domp¬
nantur si eos aut ignorãtes nõ
erudiũt aut peccantes non arguant
testante dño ad propham̃ Epeculatorẽ
ut se custodiat impiꝰ a uia sua. ille ĩ¬
miquitate sua morietur. sanguinẽ aut
eus de manu tua requirã. Sic .i.
hely sacerdos pro filioꝵ miquitate dãp¬
natus ẽ. et licet eos delinquẽtes ãmo¬
nuerit sed tamẽ nõ ut oꝑtebat redar¬
probare iuxta testimonũ dñi ad Ie̾miã
loquentis Probatorẽ inquit dedi te in
ꝓplo meo. obustum ⁊ scies ⁊ probabis
uias coꝵ Sacerdotes studio rorrigendi
facta ꝑstrutari debent subditoꝵ ut
emendatoe luc̾facere possit Sicut antẽ
pctorẽ conuenit argui ita iustum non
exulcerari Sacerdos curam deb habere
Atrociter argnũtur qui decipiendo
peccantes nõ solum nõ arguũt ꝓ pcc̃o
sed eciã adulanter decipĩt dicente pro¬
pheta Et erut qui br̃ificant ppłm istũ
seducentes et beatificantur precipitati
Atrociter quid̃ arguũtur qui p̾cantẽ

Expanded text:
acerdotes pro populorum iniquitate damnantur, si eos aut ignorantes non erudiant, aut peccantes non arguant, testante Domino per prophetam: Speculatorem ut se custodiat impius a iniquitate sua morietur; sanguinem vero ejus de manu tua requiram . Sic enim Heli sacerdos pro filiorum iniquitate damnatus est, licet eos delinquentes admonuit, sed tamen non ut oportebat redarprobare juxta testimonium Domini ad Jeremiam loquentis: Probatorem, inquit, dedi te in populo meo robustum: et scies, et probabis vias eorum . Sacerdotes studio corrigendi facta perscrutari debent subjectorum, ut emendatos lucrifacere possint. Sicut autem peccatorem convenit argui, ita justum non exulcerari. Sacerdotes curam debent habere Atrociter arguuntur, qui decipiendo peccantes, non solum non arguunt pro peccato, sed etiam adulanter decipiunt, dicente propheta: Et erunt qui beatificant populum istum, seducentes: et qui beatificantur, praecipitati . Atrociter iterum arguuntur, qui peccantem
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ꝑ propham̃ de quibusd̾ pt̃ãtibus
dicit. Ip̃i regnauerũt sed nõ ex me.
irato. Unde inferuis ꝑ eund̃ propham̃
dicit. Dabo inquit tibi ⁊ egẽ in furore
meo qui te mamfescus illuder. Uonã
malam q ptatẽ a deo ordinari sed bo¬
nã piopicius malam iratꝰ. Reges qñ
bom sũt muneris ẽẽ dei. qñ uero mali¬
sũt. sceleris ẽẽ ppłi Scdm̃ meritũ ple

Expanded text:
nus per prophetam de quibusdam potestatibus nus per prophetam de quibusdam potestatibus dicit: Ipsi regnaverunt, sed non ex me ?irato. Unde et inferius per eumdem prophetam addidit: Dabo, inquit, tibi regem in meo. Quo manifestius elucet, bonam, malamque potestatem a Deo ordinari: sed bonam propitius, malam iratus. Reges quando boni sunt, muneris esse Dei: quando vero mali, sceleris esse populi. Secundum meritum e
Abbreviated transcription (Latin):
annttitur Nam ⁊ uiros sanctos promde
reges uocari in sacris eloquue muenimꝰ¬
eo ꝙ recte agant. sensus q proprios
bene regant ⁊ motꝰ resistentes sibi racio¬
nabili discretione componãt Rc̃e igitu
reges uocantur qui tã semenpõe ꝙͣ sub¬
iectos bene regendo modificare nouert
Quid ip̃m nomẽ regininis ad ĩmam¬
tatem trafferunt crudelitatis. dumq
ad culmẽ pt̃atis uenerint in apostasiã
statim labuntur. tanto q se tumore
cordis extollunt ur cunctos subditos
in sui comꝑacione despiciant. eos q
quib p̃esse contingit nõ aguostant
quibus congrue ꝑ ecclesiasten dr. Ducẽ
blimiores se ceteris senciãt mortales tñ
se ẽẽ agnoscant. nͨ regni gloriã qua
in sclo sublimãtur inspiciant. sed opꝰ
quod secũ ad inferos deportant intẽdãt
Si gͦ carebunt huiꝰ scli gloria illa agãt
que post finẽ sine fine possideant Dñ
aplẽ dicat nõ ẽ ꝑtas nisi a dio. quõ¬

Expanded text:
amittitur. Nam et viros sanctos proinde amittitur. Nam et viros sanctos proinde reges vocari in sacris eloquiis, eo quod recte agant, sensusque proprios bene regant, et motus his resistentes sibi rationabili discretione componant. Recte igitur illi reges vocantur, qui tam semetipsos, quam subjectos bene regendo modificare noverunt. Quidam ipsum nomen regiminis, ad immanitatem transvertunt crudelitatis: dumque ad culmen potestatis venerint, in apostasiam statim labuntur, tantoque se tumore mentis extollunt, ut cunctos subditos in sui comparatione despiciant, eosque quibus praeesse contigit, non agnoscant. Quibus congrue per Ecclesiasten dicitur: Ducem blse esse cognoscant: nec regni gloriam, qui in seculo sublimantur, aspiciant, sed opus quod secum ad inferos deportant, intendant. Si ergo carebunt hujus temporis gloria, illa agant, quae post finem sine fine possideant. Dum Apostolus dicat: Non est potestas, nisi a Deo. Quom
Abbreviated transcription (Latin):
citur. quib sublimitatis gradu p̃pom ᷑
Nam ut quidꝰ prm̃ ait Oine quod
suꝑeminet plus merorib afficitur
ꝙ̃ honorib gandet Quanto quisqz
curis mundi maiorib occupatur tãto
ualet pcta aninꝰ deuitare quietue
ꝙͣto minꝰ occupatione sclari deuinctꝰ¬
Non .n. satis utile ẽ omne ptãtis insi¬
gne. sed tunc uere ẽ utile si bene ge¬
ratur. tunc autẽ bñ geritur qñ sub¬
iectis prodest quib terrem honores p̃¬
feruntur potestas bona ẽ quando a
deo donata ẽ ut malũ timore coherteat
nõ ut temere malũ cõmittat. Nichil
autẽ peius ꝙͣ ꝑ ptãtem p̾candi libertu¬
rẽ habere. nichil q infeliciuis male
bene temporaliter iꝑat sine fine in
ꝑpetuũ regnat. et de gloria secult huiꝰ
ad ecernã trãsineat gloriam Q uero
p̃ue regnũ excercent. post uestẽ sulgẽ¬
tem ⁊ lumina lapilloꝵ nudi ⁊ miseri
ad inferna torquendi descendũt. Reges
a recte regendo uocati sunt. Ideo utẽ
faciendo regis nomẽ tenetur p̾cando

Expanded text:
citur, quibus sublimitatis gradu praeponitur. Nam, ut quidam Patrum ait: Omne quod supereminet plus moeroribus afficitur quam honoribus gaudet. 4. Quanto quisque curis mundi majoribus occupatur, tanto valet peccata animus devitare quietus, quanto minus occupatione saeculari devinctus? 5. Non statim utile est omne potestatis insigne, sed tunc vere est utile, si bene geratur. Tunc autem bene geritur, quando subjectis prodest, quibus terreno honore praefertur. Potestas bona est, quae a Deo donante est, ut malum timore coerceat, non ut temere malum committat. Nihil autem pejus quam per potestatem peccandi libertatem habere; nihilque infelicius malebene temporaliter imperat, sine fine in perpetuum regnat, et de gloria seculi hujus, ad aeternam transmeat gloriam. Qui vero prave regnum exercent, post vestem fulgentem, et lumina lapillorum, nudi et miseri ad inferna torquendi descendunt reges a recte agendo vocati sunt, ideoque rect faciendo regis nomen tenetur, peccando
Abbreviated transcription (Latin):
in maternis uteris sunt. ⁊deo cũ mr̃e
baptizari nõ pñt. quia qui natus adh
poterit. quẽ gnãtio nõ p̃cessit. Qui
nnitra ecciam̃ nõ ex dignitate eccĩe ui¬
uũt sed fidem quã ꝟbo tenent oꝑibus
destruñt de ipĩs legitur. multiplicati
sũt suꝑ numeꝵ ut subaudias in regno
clesia. ⁊ cõitare nõ desmũt putãtes
se tali coĩone mundari: Distant nich
ad emundationẽ profitere sibi dicẽte
propheta. Quid ẽ ꝙ dilctõ meus in
domo mea facit stelera multa: nĩquid
rarnes sancte auferẽt a te malicias tuas

Expanded text:
in maternis uteris sunt ideo cum matre in maternis uteris sunt ideo cum matre baptizari non possunt, quia qui natus adhupoterit quem generatio non praecessit. 6. Qui intra Ecclesiam non ex dignitate Ecclesiae vivunt, sed fidem, quam 177 verbo tenent, operibus destruunt, de ipsis legitur: Multiplicati sunt super numerum , ut subaudias, in regno clesia, et communicare non desinunt, putantes se tali communione mundari, discant nihil de mundatione proficere, sibi dicente Propheta: Quid est, quod dilectus meus in domo mea fecit scelera multa? Nunquid carnes sanctae auferent a te malitias tu
Abbreviated transcription (Latin):
am doctrina ꝙͣ uita clare̾ debet
ecclesiasticꝰ doctor. Nam doct̾na
sine uita arrogantẽ reddit. Uita sine
doctrina anttilẽ mutilẽ facit S acerdotie
predicatio. oꝑib confirmanda ẽ ita
ut qd̃ docet ubo instruat exemplo. Uera
em̃ ẽ illa doctrina quã uiuendi seguctur
forma Nam nichil turpius ẽ ꝙͣ si boͫ
negligat Tunt .ii. predicatio utiliter¬

Expanded text:
a, etc. quam vita clarere debet ecclesiasticus doctor. Nam doctrina sine vita arrogantem reddit, vita sine doctrina inutilem facit. Sacerdotis praedicatio operibus confirmanda est, ita ut quod docet verbo instruat exemplo. Vera enim est illa doctrina quam vivendi sequitur forma. Nam nihil turpius est, quam si negligat. Tunc enim praedicatio utilit
Abbreviated transcription (Latin):
ne p̃dicationis deb habere studiũ Nã
alterum sine altero nõ facit profectũ
sed p̃cedat iustꝰ bene agere ut sequẽter
ita in oĩ doctore ecclesiastito quid seqͣt᷑
quid doreat. quomõ uiuat. ꝑ qualitatẽ
uero metalli doctrmna. ꝑ figurã simili¬
tudo prm̃ ꝑ pondꝰ hiũlitas designatur
Qui gͦ in hiis trib discrepauorit nõ¬

Expanded text:
edicationis habere debet studium. Nam alterum sine altero non facit perfectum, sed praecedet justus bene agere, ut sequenter ita in omni doctore ecclesiastico quid sequatur, quid doceat, quomodo vivat. Per qualitatem igitur metalli doctrina, per figuram similitudo patrum, per pondus humilitas designatur. Qui vero ab his tribus discrepaverit, no
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotale assequi prohibentur
Ita indocti ⁊ imꝑiti a tali officio re¬
trahuntur.. Illi .n. exemplie suis uitã
nat locũ docendi suscipere qui nescit
docere. Ignorancia quippe p̃sulum uite
non congruit subiectoꝵ Cecus .n. si ceco
ducatũ p̃beat. ambo in foueã radunt
scierunt in quit. uniuersi canes muti
nõ ualẽtes latrare. hoc ẽ plebes cõ¬
missas nõ ualentes resistendo nalis ꝑ
ubum doctrine defendere.

Expanded text:
sacerdotale assequi prohibentur, ita indocti et imperiti a tali officio retrahuntur. Illi enim exemplis suis vitam nat locum ducendi suscipere, qui nescit docere. Ignorantia quippe praesulum vitae non congruit subjectorum. Caecus enim si caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt scierunt, inquit, universi canes muti, non valentes latrare: hoc est, plebes commissas non valentes, resistendo malis, per verbum doctrinae defendere.
Abbreviated transcription (Latin):
dctas ut falsa uerie mala qz bome ꝑ¬
misceant. salutaribz ꝙ rebus pleꝵq
erroris sui uirus interserant. quo faci¬
luis possint pͣmtatẽ ꝑuersi dogmatis
sub spe ꝑsuadere ueritatis poseꝵ q sub
nomine catholicoꝵ doctoꝵ heretici sua
dicta conscubũt ut indubitãtor lecta
credantur Nõnũꝙͣ eciã blasphemias
suas latenti dolo in libris moꝵ inserũt
doctrinã q ueram adulterando torrũ¬
punt i .s. uel aditiendo que impia sũt
uel auferendo que pia sũt. Caute me¬
ditanda. cauto q sensu probanda. slit
que leguntur. ut iuxta apłica monita
⁊ teneamꝰ que rcã sunt. ⁊ refutemꝰ
que contraria ueritati existũt. sicq ĩ¬

Expanded text:
ditas, ut falsa veris, malaque bonis perditas, ut falsa veris, malaque bonis permisceant, salutaribusque rebus plerumque erroris sui virus interserant, quo facilius possint pravitatem perversi dogmatis sub specie persuadere veritatis. 7. Plerumque sub nomine catholicorum doctorum haeretici sua dicta conscribunt, ut indubitanter lecta credantur. Nonnunquam etiam 295 blasphemias suas latenti dolo in libris nostrorum inserunt, doctrinamque veram adulterando corrumpunt, scilicet vel adjicendo quae impia sunt, vel auferendo quae pia sunt. 8. Caute meditanda cautoque sensu probanda sunt quae leguntur, ut, juxta apostolica monita , et teneamus quae recta sunt, et refutemus quae contraria
Abbreviated transcription (Latin):
E quaꝙͣ legem intelligit qui carna¬
liter ꝟba legis ꝑcurrit. sed is qui
eam sensu interioris intelligencie ꝑspiat
Nam qui litterã legis intendũt eius
occulta penetrare nõ pñt multi .ii. nõ
intelligendo spiritualiter scripturas nõ
eas rc̃ẽ senciendo in ħ̾esim deuoluti sũt
Atq in multis errorib defluxerũt. In so¬
lis fidelib religata ẽ lex . Testante dnõ ꝑ
prophetam Bigna testimoniũ Signa le¬
gem in discipulis meis. ne sam aut iu¬
deus intelligat aut hẽtita quia nõ ẽ xͥ
discipulus. Wintatem quippe pacis quã
ip̃e xp̃e docuit non sequũtur Te qua idẽ
dns̃ dicit. In hoc cognostent om̃s. quia
telligencie ducunt. Neq senretipõs eaꝵ
fensib subdunt. sed eas ꝑuerse ad errotẽ¬
propriũ ꝑtrahũt Doctores erroꝵ p̃ius
ꝑsuasionb deceptos ita ꝑ argumenta
Fraudulencis illigant auditores ut eos
quasi in laberintho implitent a que
exire uix ualeant Tanta ẽ h̾e̾ticor calli¬

Expanded text:
quam legem intelligit qui carnaliter verba legis percurrit, sed is qui eam sensu interioris intelligentiae perspicit. Nam qui litteram legis intendunt, ejus occulta penetrare non possunt. 2. Multi enim non intelligendo spiritualiter Scripturas, nec eas recte sentiendo, in haeresim devoluti sunt, atque in multis erroribus defluxerunt. 3. In solis fidelibus religata est lex, testante Domino per Prophetam: Liga testimonium, signa legem in discipulis meis ; ne eam aut Judaeus intelligat, aut haereticus, quia non est Christi discipulus. Unitatem quippe pacis, quam Christus docuit, non sequuntur; de qua 294 idem Dominus dicit: In hoc cognoscent omnes quia ntelligentiae ducunt; neque semetipsos earum sensibus subdunt, sed eas perverse ad erroreproprium pertrahunt. 5. Doctores errorum pravis persuasionibus ita per argumenta fraudulentiae illigant auditores, ut eos quasi in labyrinthum implicent, a quo exire vix valeant. 6. Tanta est haereticorum calli
Abbreviated transcription (Latin):
cur nati sunt sed consuetudine beluina
decenti luxurie tm̃ tota die epulis q in¬
seruunt Clamat Iohel propheta hue
qui ebrietati deseruiunt dicens Exꝑgis¬
cimim ebrii ⁊ flete ⁊ ulutate om̃s qui
bibitis uinũ in dulcedine Quo in testi¬
momo nõ ait tm̃ flere oms qui bibitis
uinũ ut bibere oĩo nõ liteat. sed adie¬
çit in dulcedine quod ad uoluptuosam
ꝑtinet ⁊ prodigam effusionẽ Nã ꝙͣtũ
facis ẽ necessitati edocet thimotheum
bibere aplõ dicene Modico uino utere
Non solũ ex uino mebriantur hoĩẽs
sed eciã ex reteris porandi generib
que uario mõ cõficiũtur Unde ⁊ na¬
z areis qui se sancrificabant dño p̃cep¬
tum ẽ uinũ ⁊ sicerã non bibere Utraz
n. statũ mẽtie euertunt ⁊ ebros faci¬
unt. luxuriã quoq carms utraq equa¬
liter gignũt Quid̾ cõtinẽtes sicut pa-¬
nẽ cũ pondere edunt ita aquã cũ mẽ¬
sura sumũt asserentes ad rastimomã

Expanded text:
cur nati sunt; sed, consuetudine belluina detenti, luxuriae tantum tota die epulisque inserviunt. 6. Clamat Joel propheta his qui ebrietati deserviunt, dicens: Expergiscimini, ebrii; et flete, et ululate, omnes qui bibitis vinum in dulcedine . Quo testimonio non ait tantum: Flete, omnes qui bibitis vinum, ut bibere omnino non liceat; sed adjecit, in dulcedine, quod ad voluptuosam pertinet et prodigam effusionem. Nam quantum satis est necessitati, edocet Timotheum bibere Apostolus, dicens: Vino modico utere. 7. Non solum ex vino inebriantur homines, sed etiam ex caeteris potandi generibus, quae vario modo conficiuntur. Unde et Nazaraeis, qui se sanctificabant Domino, praeceptum est vinum et siceram non bibere. Utraque enim statum mentis evertunt, et ebrios faciunt; luxuriam quoque carnis utraque aequaliter gignunt. 8. Quidam continentes, sicut panem cum pondere edunt, ita et aquam cum mensura sumunt, asserentes ad castimo
Abbreviated transcription (Latin):
formcatio ⁊ ebrietas auferũt cor. Ffor¬
incatio autem sicut ait salomom infatuat
sapientem. Ebrietas sicut in loth sẽsq
rõnem captiuat unde ⁊ in prouer bris
potentes inquid qui iracundi sł uiiũ
non bibant ne cum biberint obliuistant᷑
sapienciam pleris q laus ẽ multũ bibe̾
⁊ nõ mebriari Audiant hn aduersum
se dicentẽ prophetam Ue qui potẽtes
estis ad uibend̾ uinũ ⁊ uiri fortes ad mis¬
cendam ebrietatẽ. Uino multo deditos

Expanded text:
Fornicatio et ebrietas auferret cor. Fornicatio enim, sicut ait Salomon, infatuat sapientem. Ebrietas, sicut in Loth sensus rationem captivat. Unde et in Proverbiis: Potentes, inquit, qui iracundi sunt, vinum non bibant, ne, cum biberint, obliviscantur sapientiam. Plerisque laus est multum bibere, et non inebriari. Audiant hi adversum se dicentem prophetam: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum. et viri fortes ad miscenda
Abbreviated transcription (Latin):
tis qui/ nesciant corrigi in si alios
uiderint flagellari Sicq proficiũt cõ¬
paratione maloꝵ dũ id sͥ accidere timẽt
in quo perire alios uident Quosd̾ ui
dens deus nolle proprio uoto rorruti.
aduersitatũ tangit stimulis Quosd̾.n.
presciens. multũ posse p̾care. ĩ salure
flagellat corporis infirmitate ne peccẽt
ut cis. utilius sit ĩmergi languorib ad
nationẽ. Uisitacio dei nͨ semꝑ in bono
accipitur n ͨ semꝑ in malo In bono at
cipitur sicut ẽ illud Uisita nos in salutai
tuo. In malũ uero Iuxta illud. In tẽpoe
uasitationis sue ꝑibunt. Tribus ex can¬
sis infirmitates accidũt corpori id ẽ
ex pcto. ex temptatione ⁊ ex intẽpera¬
sola pietas diuine miẽ Qͥ ualẽciores¬

Expanded text:
homines, qui nesciant corrigi, nisi alios viderint flagellari; sicque proficiunt comparatione malorum, dum sibi id accidere timent, in quo deperire alios vident. 2. Quosdam Deus videns nolle proprio voto corrigi, adversitatum tangit stimulis. Quosdam etiam praesciens multum peccare posse, in salutem flagellat eos corporis infirmitate, ne peccent, ut eis utilius sit frangi languoribus adnationem. 3. Visitatio Dei nec semper in bonum accipitur, nec semper in malum. In bonum enim accipitur, sicut est illud: Visita nos in salutari tuo . In malum vero, juxta illud: In tempore visitationis suae peribunt . 4. Tribus ex causis infirmitates accidunt corporis, id est, ex peccato, ex tentatione, et ex intemperasola pietas divinae misericor
Abbreviated transcription (Latin):
utiliter mutatur in carne ut senciatur
atq intellcã emendetur. Nam ciciue
uulnera carnis senciũtur ꝙͣ anime Ideo 
per carns flagellum errãtes cicius cor¬
riguntur hoc indicant in pauli oculis
squame infidelitatis que dũ mutate sunt
ꝑ increpationẽ in oculis carnis cõfestĩ
resoluta ẽ duricia mẽtis Est ꝑniciosa
sanitas que ad mobedienciã hominẽ
ꝑducit Est et salubris infirmitas q̃ ꝑ
diunã correptiõ mẽtẽ a duricia fid̃git

Expanded text:
utiliter mutatur in carne, ut sentiatur atque intellecta emendetur. Nam citius vulnera carnis sentiuntur quam animae; ideoque per carnis flagella errantes citius corriguntur. Hoc quippe indicant in Pauli oculis squamae infidelitatis, quae dum mutatae sunt per increpationem in oculis carnis, confestim resoluta est duritia sanitas quae ad inobedientiam hominem ducit. Est et salubris infirmitas quae per divinam correptionem mentis duritiam frangit.
Abbreviated transcription (Latin):
correctionẽ suã officiũ caritatis exis¬
tincant pleriq uero hoc ip̃m̃ ꝙ ex
caritate corripiũtur ad ĩiuri̾e ꝯtume
liã trahunt. unde euenit ut ex eo dete¬
riores efficiãtur ꝑ quod emendari
quociens de suis excessib arguũtur

Expanded text:
correptionem suam officium charitatis exiscorreptionem suam officium charitatis existimant. Plerique vero hoc ipsum, quod ex charitate liam trahunt. Unde evenit ut ex eo deteriores efficiantur, per quod emendari quoties de suis excessibus arguuntur
Abbreviated transcription (Latin):
On deb aliena uicia cor̾ripere
qui adhuc uicioꝵ contagionib
seruit᷑. Improbũ .n. ẽ orguere quidqiͣ ĩ
alio quod adhuc reprehendit in semet¬
ip̃o Qui ueraciter uult fr̃na corripe
ac sanare infirmitatẽ talẽ se p̃stare
fr̃ne utilitati studeat. ut eũ quẽ torri¬
pere cupit hũili corde ãmoneat. et hoc
faciat ex compassione quasi tuudꝰ coĩs
pericub ne forte subiciatur ⁊ ip̃e tẽp¬
tationi. Sicut uiri spirituales aliem
pct̃i emendationẽ expecta̾n̾it. ita pro¬
terui delinquẽtib deridendo insultant
mant. Nonnũꝙͣ accidit ut inter amicos
aliqua redargutionis enutrita distordia
maiorẽ pꝰ caritatẽ enutriat ꝑturi̾at
ut pote cũ corrigũtur ea q̃ displicere
in amico uidentur ⁊ hoc quid̾ p̾mũ nõ
sine quad̾ emulatione ãmonitꝰ suscipit
sed correctus post modum grãs agit
At contͣ multi pro ꝑua lesione uini
caritatis rescidũt ⁊ ab amore dilcõis
sese ꝑhempniter retrahũt. pleriq

Expanded text:
on debet vitia aliena corripere, qui adhuc vitiorum contagionibus servit. Improbum est enim arguere quemquam in alio quod adhuc reprehendit in semetipso. 2. Qui veraciter fraternam vult corripere, ac sanare infirmitatem, talem se praestare fraternae utilitati studeat, ut eum quem corripere cupit humili corde admoneat, et hoc faciens ex compassione quasi communis periculi, ne forte et ipse subjiciatur tentationi. 3. Sicut viri spirituales alieni peccati emendationem exspectant, ita protervi delinquentibus deridendo insultant,mant. 4. Nonnunquam accidit ut inter amicos aliqua redargutionis enutrita discordia majorem postea charitatem parturiat, utpote dum 320 corriguntur ea quae displicere in amico videntur, et hoc quidem primum non sine quadam aemulatione admonitus suscipit, sed correptus postmodum gratias agit. At contra multi pro parva laesione vim charitatis rescindunt, et ab amore dilectionis sese perenniter retrahunt. 5. Plerique
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ in malũ similes defendũt ⁊ procimo
suo puos contͣ correptiõ bonoꝵ susti¬
piunt ne unde displicent emendẽtur
adiciẽtes in se aliena delicta ut nõ
tm̃ de suis malis sed eciã de alioꝵ faci¬
norib pumãtur quoꝵ pct̃a defendñt¬

Expanded text:
 in malum defendunt, et patrocinio suo pravos contra correptionem bonorum suscipiunt, ne, unde displicent emendentur: adjicientes in se aliena delicta, ut non tantum de suis malis, sed etiam de aliorum facinoribus puniantur, quorum peccata defendunt
Abbreviated transcription (Latin):
sor qui dũ pro suis facinorib arguũtur
et ad sui solaciũ pro cẽsura declinãda
iudicari se ab homĩbus Iniquis molesta
ẽ ueritas ⁊ amara disciplina iusticie
nec delectantur nisi placencia proprie
nbecillitatis. ĩusticie fecundi ⁊ steri¬
les ueritati. ceci ad contuendã lucem
et oculati ad tenebraꝵ aspiciend̾ errorẽ
Corda reproboꝵ lubrica sũt ad male
consenciendũ ⁊ fluxa. ad bene cõsen¬
ciend durissima probat salomõ ⁊ iusti
emendationẽ correpti ⁊ stulti obstina¬
cionẽ ãmoniti dicens. Doce iustũ ⁊
festmabit accipers de stulto autẽ ait
Qͥ erudit derisorẽ ꝓp̃e sibi facit ĩiuriã
Nõnullos .n. ẽẽ pͣuitatis homines qui
dũ ip̃i a mals ⁊ corrigi negligunt
correctoꝵ ꝟba falsa c̾minacõe detrat¬
tent et ad sui steleris solaciũ usurpãt
si ul falsa comꝑerit quod ad infanã
bonoꝵ obiciant. Situt ẽ illud qꝵ salo¬
moue bona in malũ cõuertit impus
⁊ in electie ponit maculam. Ue autẽ ti¬

Expanded text:
dum pro facinoribus suis arguuntur, m justorum pro censura declinanda judicari se ab hominibus contemnunt. Iniquis molesta est veritas, et amara disciplina justitiae; nec delectantur, nisi placentia propriae imbecillitatis: injustitiae fecundi, et steriles veritati; caeci ad contuendam lucem, et oculati ad tenebrarum aspiciendum errorem. 9. Corda reproborum lubrica sunt ad male consentiendum, et fluxa; ad bene consentiendum, durissima. 10. Probat Salomon et justi emendationem correpti, et stulti obstinationem admoniti, dicens: Doce justum, et festinabit accipere. De stulto autem ait: Qui erudit derisorem, ipse sibi facit injuriam . 11. Nonnullos tantae esse pravitatis homines, qui dum ipsi a malo corrigi negligunt, correctorum vitam falsa criminatione detrectant; et ad sui sceleris solatium usurpant, si vel falso compererint quod ad infamiam bonorum objiciant, sicut est illud ex Salomone: Bona in malum convertit impius, et in electis imponit maculam . 321 Vae autem il
Abbreviated transcription (Latin):
girgem relinquere amplius refornudo
Ondiq miser metuo. ⁊ in tantũ rei
distrimẽ quid sequar ignoro Uniꝰ tꝯq
lũ sequenciũ delictoꝵ Pleriq sacerdotes
sue magis utilitatis cã ꝙͣ gregis p̃esse
desiderant. n ͨ ut prosint p̃sules fieri cu¬
piũt sed. magis ut diuites fiant. ⁊ hono¬
rẽtur Duscipiunt enĩ sublummitatis cul¬
mẽ nõ pro pastorali regiune sed pro
opere dignitatis soliã nominis appetũt
dignitatem. dum mali sacerdotes deo
ignorante nẽ fiant tñ ignorãtur a deo
ip̃o ꝑ prophetam dicente Principes ex¬
niterũt sed nõ cognoui Sed hic nes¬
¶ De indoctis prepositis.. ⁊h.

Expanded text:
gregem relinquere, amplius reformido: gregem relinquere, amplius reformido: undique miser metuo, et in tanto rei discrimine quid sequar ignoro. 323 um sequentium delictorum. Plerique sacerdotes, suae magis utilitatis causa quam gregis, praeesse desiderant: nec ut prosint, praesules fieri cupiunt: sed magis, ut divites fiant et honorentur. Suscipiunt enim sublimitatis culmen, non pro pastorali regimine, sed pro opere dignitatis, solam nominis appetunt dignitatem. Dum mali sacerdotes Deo ignorante non fiant, tamen ignorantur a Deo, ipso per Prophetam testante: Principes exstiterunt, sed non cognovi ; sed hoc nes. CAPUT XXXV. De indoctis praepositis. 1.