comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ubi est mors contentio tua. ubi est mors aculeus tuus: Aculeus aut̃
mortis. peccatum. Uirtus uͦ peccati. lex. Qm̃ lex ꝓhibendo auget
peccati cupiditatem. nisi diffundat sp̃s caritatem. quȩ plena & ꝑfecta
tunc erit. cum uidebimus facie ad faciem. & hoc inquit dicendum est.
Certe iustus ds̃. Negari enim non potest. Imputat aut̃ as homini om̃e
peccatum. & hoc quoq confitendum puto. quia neq peccatum: quie¬
quid non imputabitur in peccatum. Et si est aliquod peccatum quod
uitari non possit. quomodo iustus ds̃ dicitur si imputare cuiquam
creditur quod uitari non possit: Respondemus iam olin contra
suꝑbos esse clamatum. beatus cui non imputabit dñs peccatum.
Non enim imputat his qui fideliter ei dicunt. dimitte nobis debita
nr̃a. sicut & nos dimittimus debitorib nr̃is. Ꝙ iuste non imputat.
quia iustum est quod ait. in qua mensura mensi fueritis. in eadem

Expanded text:
ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? aculeus autem ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? aculeus autem mortis peccatum, uirtus uero peccati lex, quoniam lex prohibendo auget peccati cupiditatem, nisi diffundat spiritus caritatem quae plena et perfecta tunc erit, cum uidebimus facie ad faciem. \'Et hoc\', inquit, dicendum est: certe iustus deus — negari enim non potest — imputat autem deus homini omne peccatum. et hoc quoque confitendum puto, quia neque peccatum est quicquid non imputabitur in peccatum. et si est aliquod peccatum, quod uitari non possit, quomodo iustus deus dicitur, si imputare cuiquam creditur, quod uitari non possit?\' respondemus iam olim contra superbos esse clamatum: beatus cui non imputabit dominus peccatum. non enim imputat his qui fideliter ei dicunt: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. et iuste non imputat, quia iustum est quod ait: in qua mensura mensi fueritis, in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
tate uiciatam. sine dei grã non posse sanari. Iterim ait. Quȩrendum ÷
si non potest homo sine peccato esse. cuius culpȩ est. ipsuis ne hominis.
an cuiꝰ libet alterius: Si ipsius hominis. quomodo culpa hominis est
si hoc non est quod esse non potest. Respondemus. ideo esse hominos
culpam quod ñ est sine peccato. quia sola hominis uoluntate factum ÷.
ut ad istam necessitatem ueniret. quam sola hominis uoluntas supe¬
rare non possit. Iterũ ait. Querendum est si natura hominis bona :
quod nullus negare nisi marcion aut manicheris audebit. Quomͦ
igitꝰ bona est. si malo ei non est carere possibile: Omne enim pecca-¬
tum malum esse quis dubitet: Respondemus. & naturam bominis
bonam esse. & eam malo carere posse. Nam ideo clamamus libera nos
a malo. quod non ꝑficitur quam dui corpus quod corrumpitur ag.¬
grauat animam. Sed hoc agitur gr̃a ꝑ fidem ut aliquando dicatur.

Expanded text:
tate uitiatam sine dei gratia non posse sanari. \'Iterum\', ait, \'quaerendum est, tate uitiatam sine dei gratia non posse sanari. \'Iterum\', ait, \'quaerendum est, si non potest homo sine peccato esse, cuius culpa est: ipsiusne hominis an cuiuslibet alterius. si ipsius hominis, quomodo culpa hominis est, si hoc non est quod esse non potest?\' respondemus ideo esse hominis culpam, quod non est sine peccato, quia sola hominis uoluntate factum est, ut ad istam necessitatem ueniret, quam sola hominis uoluntas superare non possit. \'Iterum\', ait, \'quaerendum est, si natura hominis bona est, quod nullus negare nisi Marcion aut Manicheus audebit: quomodo igitur bona est, si malo ei non est carere possibile? omne enim peccatum malum esse quis dubitet?\' respondemus et naturam hominis bonam esse et eam malo carere posse. nam ideo clamamus: libera nos a malo. quod non perficitur, quamdiu corpus, quod corrumpitur, adgrauat animam. sed hoc agitur gratia per fidem, ut aliquando dicatur:
Abbreviated transcription (Latin):
quidem adiuuante dei grã negandum non est. sed etiam ꝑfacile posse
uoluntatem uoluntate mutari. cum dicat apłs caro concupiseit aduer
ea quȩ uultis faciatis. Non enim ait hȩc iuicem aduersantur. ut quȩ
potestis facere nolitis. sed ut non ea quȩ uultis faciatis. Cur ergo con¬
cupiscentia cariis quȩ utiq culpabilis atq uiciosa. nichilq est aliud
quam desiderium peccati. quod idem apłs p̾cipit ne regnet in nr̃o mor¬
tali corpore. ubi satis ostendit. ẽẽ. tamen in nr̃o mortali corpore quod
permittendum non sit ut regnet: cur ergo ista concupiscentia non muta¬
ta est ea uoluntate. quam uoluntatem satis enidenter expressit apłs di¬
cens. ut non ea quȩ uultis faciatis. si facile potest uoluntas uoluntate mu¬
tari : Nec sane isto modo naturam siue animȩ siue corporis quam ds
creauit. & quȩ tota bona est accusamus. sed eam dicimus ꝓpria uolun-¬

Expanded text:
quidem adiuuante dei gratia negandum non est — sed etiam perfacile posse quidem adiuuante dei gratia negandum non est — sed etiam perfacile posse uoluntatem uoluntate mutari, cum dicat apostolus: caro concupiscit ea quae uultis faciatis. non enim ait: haec inuicem aduersantur, ut quae potestis facere nolitis, sed ut non ea quae uultis faciatis. cur ergo concupiscentia carnis — quae utique culpabilis atque uitiosa est nihilque est aliud quam desiderium peccati, quod idem apostolus praecipit, ne regnet in nostro mortali corpore, ubi satis ostendit esse tamen in nostro mortali corpore, quod permittendum non sit ut regnet — cur ergo ista concupiscentia non mutata est ea uoluntate, quam uoluntatem satis euidenter expressit apostolus dicens: ut non ea quae uultis faciatis, si facile potest uoluntas uoluntate mutari? nec sane isto modo naturam siue animae siue corporis, quam deus creauit et quae tota bona est, accusamus; sed eam dicimus propria uolun
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ad faciendum bonũ. Non concupiscendo enĩ uetustate expoliam᷑:
& nouitate in diumur diligendo. Sed nec quisquã esse potest conti-¬
nens nisi ds̃ det: & caritas dei diffundat᷑ in cordib nr̃is. non ꝑ nos
ipsos: sed per sp̃m scm̃ qui datus est nobis. Hoc aut̃ fit de die in diẽ
in his qui uolendo & credendo & inuocando ꝑficiunt: & p̾terita obli¬
uiscentes in ea quȩ ante sunt extenduntur. Ad hoc eni lex ista p̃ci¬
pit. ut cum in his implendis homo defecerit. non se extollat superbia
tumidus. sed ad grãm confugiat fatigatus. Aesic eum lex terrendo.
ad ap̃m diligendũ pedagogi perducat officio. Iterum quȩrenduni
est inquit quomͦ non potest homo esse sine peccato. uoluntate an
natura : Si natura. peccatum non est. Si uoluntate: ꝑ facile potest
uoluntas uoluntate mutari. Respondemiis. admonentes. eẽ. cogi¬
tantdum quanta sit ista p̾sumpsio. qua dr̃ non solum posse quod

Expanded text:
hoc ad faciendum bonum. non concupiscendo enim uetustate expoliamur hoc ad faciendum bonum. non concupiscendo enim uetustate expoliamur et nouitate induimur diligendo. sed nec quisquam esse potest continens, nisi deus det, et caritas dei diffunditur in cordibus nostris non per noipsos, sed per spiritum sanctum., qui datus est nobis. hoc autem fit de die in diem in his qui uolendo et credendo et inuocando proficiunt et praeterita obliuiscentes in ea quae ante sunt extenduntur. ad hoc enim lex ista praecepit, ut, cum in his implendis homo defecerit, non se etumidus, sed ad gratiam confugiat fatigatus ac sic eum lex terrendo ad Christum diligendum paedagogi perducat officio. \'Iterum quaerendum est\\ inquit, \'quomodo non potest homo esse sine peccato: uoluntate an natura. si natura, peccatum non est; si uoluntate, perfacile potest uoluntas uoluntate mutari\'. respondemus ammonentes esse cogitandum quanta sit ista praesumptio, qua dicitur non solum posse — quod
Abbreviated transcription (Latin):
fecit suꝑ terram. in duob prȩceptis dixit legem ꝓpħasq pendere.
ut intelligeremus quicquid aliud diuinitus p̾ceptum est in his dnobus
habere finem. & ad hȩc duo esse referendum. Diliges dnm dm̃ tuum
ex toto corde tuo. & ex tota anima tua & ex tota mente tua. & diliges
proximũ tuũ tanquã teipsum. In his inquit duob pceptis. tota lex
pendet & ꝓpħȩ. Quicquid gͦ dei lege prohibemur. & quicquid iubemꝰ
facere. ad hoc ꝓhibeniur & iubemur. ut duo ista compleamus. & forte
generalis ꝓhibitio est non concupisces. & generalis iussio diliges. Unde
breuit᷑ & apłs paulus quodam loco utrunq complexus est. Prohibitio
est enim. nolite conformari huic scło. Iussio aut̃. sed reformamini in no-¬
uitate mentis ur̃ȩ. Illud ꝑtinet ad ñ concupiscere. hoc ad diligere.
Illud ad continentiam. hoc ad iusticiam. Illud ad declinandum a malo.

Expanded text:
fecit super terram, in duobus praeceptis dixit legem prophetasque pendere, fecit super terram, in duobus praeceptis dixit legem prophetasque pendere, ut intellegeremus quicquid aliud diuinitus praeceptum est in his duobus habere finem et ad haec duo esse referendum: diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua, et: diliges proximum tuum tamquam te ipsum. in his, inquit, duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. quicquid ergo dei lege prohibemur et quicquid iubemur facere, ad hoc prohibemur et iubemur, ut duo ista compleamus. et forte generalis prohibitio est: non concupisces, et generalis iussio: diliges. unde breuiter et apostolus Paulus quodam loco utrumque complexus est. prohibitio est enim: nolite conformari huic saeculo, iussio autem: sed reformamini in nouitate mentis uestrae. illud pertinet ad non concupiscere, hoc ad diligere; illud ad continentiam, hoc ad iustitiam; illud ad declinandum a malo,
Abbreviated transcription (Latin):
nec factus est nec ei pceptum est. si negemus eum bonu posse ese
quod factus est & qđ ei ut faceret imꝑatũ est.: Respondemus.
Quia ergo non se ipse homo sed ds bonum hominẽ fecit. ds eu non
se ipse ut sit bonus reficit. dum uolentem. credentem. inuocantem li¬
berat a malo quod sibi ipse fecit. Hoc aut̃ fit dum gr̃a dei ꝑ iħm
piternam non pęnam sed uitã resurgat homo exterior nouissimo die.
Iterum ait. Quȩrendum est quot modis constat om̃e peccatũ. Duob
quã quȩ p̾cepta sunt ꝑfici. Nam frustra aut ꝓhiberet᷑ aut iuberet᷑
quod uel caueri uel impleri non posset. & quomꝰ negabimus posse
esse hominem sine peccato. cum confiteri necesse sit eum tam om̃ia¬
illa quȩ uetantur posse cauere. quam quȩ imperantur efficere : Respon¬
demus multa esse in scripturis scis diuina prȩcepta quȩ om̃ia comine¬
morare nimis oꝑosum est. Sed dñs qui uerbum consũmans & breuians

Expanded text:
nec factus est nec ei praeceptum est, si negemus eum bonum posse esse, nec factus est nec ei praeceptum est, si negemus eum bonum posse esse, quod factus est et quod ei ut faceret imperatum est!\' respondemus: quia ergo non se ipse homo sed deus bonum hominem fecit, deus eum, non se ipse ut sit bonus reficit, dum uolentem, credentem, inuocantem liberat a malo, quod sibi ipse fecit. hoc autem fit, dum gratia dei pepiternam non poenam sed uitam resurgat homo exterior nouissimo die. \'Iterum\', ait, \'quaerendum est, quot modis constet omne peccatum. duobus, quam quae praecepta sunt perfici. nam frustra aut prohiberetur aut iuberetur, quod uel caueri uel impleri non posset. et quomodo negabimus posse esse hominem sine peccato, cum confiteri necesse sit eum tam omilla quae uetantur posse cauere quam quae impe- rantur rantur efficere?\' respondetur multa esse in scripturis sanctis diuina praecepta, quae omnia commemorare nimis operosum est; sed dominus, qui uerbum consummans et breuians
Abbreviated transcription (Latin):
ri eritis. Uicta enim uicio in quod cecidit uoluntate. caruit liber¬
tate natura. Hinc alia scriptura dicit. A quo enim quis deuictus
est. huic & seruus addictus est. Sicut gͦ non est opus sanis medicus.
sed male habentibus ita non est opus liberis liberator. sed seruis. ut
ei dicat gratulatio libertatis. saluam fecisti de necessitatib animã meã
psa enim sanitas est uera libertas. quȩ non ꝑisset si bona ꝑmansisse:
uoluntas. Quia uero peccauit uoluntas. secuta est peccantem pecca¬
tum habendi dura necessitas. donec tota sanetur infirmitas. & ac¬
cipiatur tanta libertas. in qua sicut necesse est permaneat beate
uiuendi uoluntas. ita ut sit etiam bene uiuendi & nunquã pecean.¬
di uoluntaria felixq necessitas. Proinde inquit. ds bonũ hominem
fecit. ꝙ pret̾ quam illum bonum fecit. bonum ei insuꝑ ut faceret
imꝑauit. Quam impium ut confiteamur homine malii esse. qđ

Expanded text:
ri eritis. uicta enim uitio in quod cecidit uoluntate caruit liberri eritis. uicta enim uitio in quod cecidit uoluntate caruit libertate natura. hinc alia scriptura dicit: a quo enim quis deuictus est, huic et seruus addictus est. sicut ergo non est opus sanis medicus, sed male habentibus, ita non est opus liberis liberator sed seruis, ut ei dicat gratulatio libertatis: saluam fecisti de necessitatibus animam meam. ipsa enim sanitas est uera libertas, quae non perisset, si bona permansisset uoluntas. quia uero peccauit uoluntas, secuta est peccantem peccatum habendi dura necessitas, donec tota sanetur infirmitas et accipiatur tanta libertas, in qua sicut necesse est permaneat beate uiuendi uoluntas, ita ut sit etiam bene uiuendi et numquam peccandi uoluntaria felixque necessitas. Proinde\\ inquit, \'deus bonum hominem fecit et praeterquam illum bonum fecit, bonum ei insuper ut faceret imperauit. quam inpium, ut confiteamur hominem malum esse, quod
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatẽ. an ꝑ arbitrii libertatem: Si ꝑ
naturȩ necessitatẽ. culpa caret. Siꝑ arbitrii libertatẽ. quȩrendum
est a quo ipsam arbitrii libertatem acceꝑit. Procul dubio. a deo.
s aut̃ qđ dedit. certe bonũ est. Negari enĩ non potest. Qua gͥ ria.¬
tione bonum ꝑbatur. si magis ad malũ quã ad bonum ꝓnum est.
Magis enim ad malum quã ad bonum ꝑnũ est. si homo ꝑ illud po¬
test esse cum peccato. & ñ potest. ẽẽ. sine peccato. Respondet᷑
ꝑ arbitrii libertatẽ factũ ut essec homo cũ peccato. sed iam pę¬
nalis uiciositas subsecuta. ex libertate fecit necessitatẽ. Unde
ad eum fides clamat. De necessitatib meis educ me. Sub quib
positi uel non possumus quod uolumus intelligere. uel quos intellere.¬
rimus uolunus nec ualenus implere. Nam & ipsa libertas credentib
a liberatore ꝓmittitur. Si uos inquit filius uberauerit. tunc uere libe¬

Expanded text:
necessitatem, an per arbitrii libertatem. Si per necessitatem, an per arbitrii libertatem. Si per naturae necessitatem, culpa caret; si per arbitrii libertatem, quaerendum est a quo ipsam arbitrii libertatem acceperit. Procul dubio a Deo: Deus autem quod dedit, certe bonum est, negari enim non potest. Qua igitur ratione bonum probatur, si magis ad malum quam ad bonum pronum est? magis enim ad malum quam ad bonum pronum est, si homo per illud potest esse cum peccato, et non potest esse sine peccato. Respondetur per arbitrii libertatem factum, ut esset homo cum peccato; sed iam poenalis uitiositas subsecuta ex libertate fecit necessitatem. unde ad deum fides clamat: de necessitatibus meis educ me. sub quibus positi uel non possumus quod uolumus intellegere uel quod intellexerimus uolumus nec ualemus inplere. nam et ipsa libertas credentibus a liberatore promittitur. si uos, inquit, filius liberauerit, tunc uere libe
Abbreviated transcription (Latin):
uult esse cum peccato. Quanta hȩc impietatis blasphemia sit
cogitandum est. ut dicatur hominem posse esse cum peccato. qđ
ds non uult. & negetur posse ee. sine peccato quod ds uult. quasi quẽ
ad hoc ds creauerit ut possee esse quod nolit. &ͫ posset esse quod
uelit. & ut contra suam magis quam ut scđm suam existeret uolun¬
tatem. Iam suꝑius responsum est. Sed addendum uideo quod spe
salui facti sumus. Spes autẽ quȩ uidetur. non est spes. Quod e¬
nim uidet quis. quid sꝑat: Si autem quod non uidemus sꝑamus.
ꝑ patientiam expectamus. Tunc gͦ plena est iusticia. quando plena
sanitas. Tunc plena sanitas. quando plena caritas. Plenitudo gͦ le¬
gis caritas. Iunc autẽ plena caritas. quando uidebimus eũ sicuti est.
Neq eni non erit quod addatur ad dilectionem: cum fides ꝑuenerit
ad uisioneni. lterũ quȩrendũ est inquit. ꝑ quid efficit᷑ homo cũ pec

Expanded text:
uult esse cum peccato. quanta haec inpietatis blasphemia sit, uult esse cum peccato. quanta haec inpietatis blasphemia sit, cogitandum est, ut dicatur hominem posse esse cum peccato, quod deus non uult, et negetur posse esse sine peccato, quod deus uult; quasi quem ad hoc deus creauerit, ut posset esse quod nolit et non posset esse quod uelit et ut contra suam magis quam ut secundum suam existeret uoluntatem\'. iam superius responsum est, sed addendum uideo, quod spe salui facti sumus; spes autem, quae uidetur, non est spes; quod enim uidet quis, quid et sperat? si autem quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus. tunc ergo plena iustitia, quando plena sanitas; tunc plena sanitas, quando plena caritas — plenitudo enim legis caritas — tunc autem plena caritas, quando uidebimus eum sicuti est. neque enim non erit quod addatur ad dilectionem, cum fides peruenerit ad uisionem. \'Iterum quaerendum est\\ inquit, per quid efficitur homo cum pec
Abbreviated transcription (Latin):
sit homini sine peccato esse. Aut enĩ non potest & p̃ceptum ñ est.
aut quia p̾ceptum est potest. Nam cur prȩciperetur quod fieri
omino non possec : Respondetur consultissime homini prȩcipi ut
rectis passib ambulet. ut cum se non posse ꝑspexerit. medicinam
requirat. quȩ interioris hominis ad sanandam peccati claudica
est an uelit hominem ds̃ sine peccato esse. Procul dubio uult. &
ꝓcul dubio potest. Quis enim tam demens ut uel dubitet ficm
posse. quod dm̃ uelle ñ dubitet: Respondetur. Si nollet ds̃
hominem sine peccato esse non mitteret filium suum sine peccato.
qui sanaret homines a peccatis. Hoc fit in credentib & ꝓficientib re.¬
nouatione interioris hominis de die in diem. donec fiat ꝑfecta iusti¬
cia tanquam sanitas plena. Item ait. Quȩxendum est quomͦ uult
ds hominem esse: cum peccato an sine peccato : Procul dubio non

Expanded text:
sit homini sine peccato esse. aut enim non potest et praeceptum non est sit homini sine peccato esse. aut enim non potest et praeceptum non est aut, quia praeceptum est, potest. nam cur praeciperetur, quod fieri omnino non posset\'? respondetur consultissime homini praecipi, ut rectis passibus ambulet, ut cum se non posse perspexerit medicinam requirat, quae interioris hominis ad sanandam peccati claudicatest, an uelit hominem deus sine peccato esse. procul dubio uult et procul dubio potest. quis enim tam demens, ut uel dubitet fieri posse, quod deum uelle non dubitet\'? respondetur: si nollet deus hominem sine peccato esse, non mitteret filium suum sine peccato, qui sanaret homines a peccatis. hoc fit in credentibus et proficientibus renouatione interioris hominis de die in diem, donec fiat perfecta iustitia tamquam sanitas plena. \'Item\', ait, \'quaerendum est, quomodo uult deus hominem esse, cum peccato an sine peccato. procul dubio non
Abbreviated transcription (Latin):
peccato esse. Procul dubio debet.Si debet. potest. Si non potest. gͦ
nec debet. & si non debet homo esse sine peccato. debet gͦ esse cum
peccato. & iam peccatum non erit. si illud haberi constiterit. Aut
si hoc etiam dici absurdum est. confiteri necesse est debere hominẽ
sine peccato esse. & constat eum non aliud debere quam potest.
espondetur eadem similitudine qua suꝑius iam respondimus. Cun
enim uidemus claudum qui sanari potest. recte utiq dicimus. de¬
bet esse homo iste sine claudicatione. & si debet potest. nec tamen
cum uult continuo potest. Sed eum fuerit adhibita curatione sanatꝰ
& medicina adiuuerit uoluntatẽ. Hoc fit in in teriore homine qđ
ad peccatũ attinet. tanquã eius claudicationẽ. ꝑ euis grãm qui ue¬
nit non uocare iustos sed peccatores. quia ñ est opus sanis medicus.
sed male habentibus. Iterũ ait. Querendũ ÷ utrune p̃ceptum

Expanded text:
peccato esse. procul dubio debet. si debet, potest; si non potest, ergo peccato esse. procul dubio debet. si debet, potest; si non potest, ergo nec debet. et si non debet homo esse sine peccato, debet ergo esse cum peccato; et iam peccatum non erit, si illud haberi constiterit. aut si hoc etiam dici absurdum est, confiteri necesse est debere hominem sine peccato esse et constat eum non aliud debere quam potest\\ respondetur eadem similitudine, qua superius iam respondimus. cum enim uidemus claudum, qui sanari potest, recte utique dicimus: debet esse homo iste sine claudicatione; et si debet, potest. nec tamen cum uult, continuo potest, sed cum fuerit adhibita curatione sanatus et medicina adiuuerit uoluntatem. hoc fit in interiore homine, quod ad peccatum attinet tamquam eius claudicationem, per eius gratiam qui uenit non uocare iustos sed peccatores, quia non est opus sanis medicus, sed male habentibus. \'Iterum\', ait, \'quaerendum est, utrumne praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
uere accus est uitari potest. Respondemus. peccatum qͥdem ac ũ
dici & esse. non rem. Sed etiam in corpore claudicatio. eadem
rauone actus est non res. Qm̃ res. pes ipse uel corpus. uel homo
est qui pede uiciato claudicat. nec tam̃ uitare potest el audicatio¬
nem nisi habuerit sanatũ pedem. Quod etiam in interiore homi¬
quo claudicat homo. nec pes est nec corpus. nec homo. nee ipsa elau¬
dicatio quȩ utiq non est quando ñ ambulat. eum tam̃ insit uiciuuĩ
quo sit cdaudicatio. quando ambulat. Quȩrat gͦ quod eidem uicio
nom̃ imponat. utrũ rem uelit dicere an accũ. an rei potius quali¬
utatem malam. qua deformis actus existit. Sic & in homine in teri¬
ore animus res est. rapina accus est auaricia uicium est. id est qua¬
pisces. seq uituperat & tamen auarus manec. sed ꝑ fidem renouat᷑.
id est sanatur de die in diem. nec tamen nisi grã dei ꝑ iħm xp̃m

Expanded text:
quia actus est, uitari potest". Respondemus peccatum quidem actum quia actus est, uitari potest". Respondemus peccatum quidem actum dici et esse, non rem. sed etiam in corpore claudicatio eadem ratione actus est, non res, quoniam res pes ipse uel corpus uel homo est, qui pede uitiato claudicat, nec tamen uitare potest claudicationem, nisi habuerit sanatum pedem. quod etiam in interiore homium sane uitium, quo claudicat homo, nec pes est nec corpus nec homo nec ipsa claudicatio, quae utique non est, quando non ambulat, cum tamen insit uitium, quo fit claudicatio, quando ambulat. quaerat ergo, quod eidem uitio nomen inponat, utrum rem uelit dicere an actum an rei potius qualitatem malam, qua deformis actus existit. sic et in homine interiore animus res est, rapina actus est, auaritia uitium est, id est quapisces seque uituperat et tamen auarus manet; sed per fidem renouatur, id est sanatur, de die in diem nec tamen nisi gratia dei per Iesum
Abbreviated transcription (Latin):
tis est. peccatum non est. Si uoluntatis est. uitari potest. Respon¬
demus quod supra. & ut sanemur. in uocamus eum cui dicitur in
psalmo. De necesitatib meis educ me. Iterum inquit quȩ rendũ
est quid est peccatũ. naturale an accidens: Si naturale. peccatũ
non est. Si aut̃ accidens est: & recedere potest. Et quod recedere
potest. uitari potest. & quod uitari potest. potest homo sine eo
eẽ. qđ ui tari potest. Respondet᷑ naturale non ẽẽ peccatũ. sed
naturȩ p̃sertim uiciatȩ unde facti sumus natura filii irȩ. parum
ẽẽ ad non peccandum uoluntatis arbitrium. nisi aduita sanetur
est peccatum. actus an res. Si res est. auetorem habeat necesse est.
& si auetorẽ habere dicitur.iam alter p̃ter dm̃ rei alicuiꝰ auctor
in duci uidebitur. At si hoc dici impiuni est: & confiteri necesse
est peccatũ omne actum. eẽ. non rem. Si gͥ accus est immo quia

Expanded text:
tis est, peccatum non est; si uoluntatis est, uitari potest." Respontis est, peccatum non est; si uoluntatis est, uitari potest." Respondemus quod supra et, ut sanemur, inuocamus eum cui dicitur in psalmo: de necessitatibus meis educ me.- III. "Iterum" inquit "quaerendum est: quid est peccatum, naturale an accidens? si naturale, peccatum non est. si autem accidens est, recedere potest, et quod recedere potest, uitari potest, et quod uitari potest, potest homo sine eo esse quod uitari potest." Respondetur naturale non esse peccatum, sed naturae praesertim uitiatae — unde facti sumus natura filii irae — parum esse ad non peccandum uoluntatis arbitrium, nisi adiuta sanetur ait "quaerendum est: quid est peccatum, actus an res ? si res est, auctorem habeat necesse est, et si auctorem habere dicitur, iam alter praeter deum rei alicuius auctor induci uidebitur. at si hoc dici impium est, et confiteri necesse est peccatum omne actum esse, non rem. si igitur actus est, immo uero
Abbreviated transcription (Latin):
spongeo. quis poterit quemadmodũ responderim uidicare: Conabor
tamen quantura ualuero adiuuantib me apud dñi miscd̾iam etiam
orationib uris. ut non ultra quã necesse est mes sermo ꝓcurrat
Ante omia inquit iuterrogandus est qui negat homine sine peccato esse
posse. quid sit quodcunq peccrti. Qod uitar potest. an quod ui.¬
tari non potest: Si quod uitari non potest. peccatum ñ est. S quod
uitari potest. potest homo sine peccato esse quod utri potest. Nlul¬
la enim ratio uel iusticia patitur saltem dici peccat ĩ quod uitari
nullo mͦ pocest. Respondemus intari possȩ peccatũ sin uia uicuca
in quantum id quod faciendum est. aut cecitate non uidet. aut
infirmitate non implec. Dum caro concupiscit aduersus sp̃m. &
fp̾s aduersus carnem. ut ea quę uult homo non faciat. Iterũ quȩ¬
rendũ est inquit. Peccatũ uoluntatis an necessitatis est: Si necessita¬

Expanded text:
spondeo, quis poterit quemadmodum responderim iudicare? conabor spondeo, quis poterit quemadmodum responderim iudicare? conabor tamen, quantum ualuero, adiuuantibus me apud domini misericordiam etiam orationibus uestris, ut non ultra quam necesse est meus sermo procurrat. \'Ante omnia\', inquit, \'interrogandus est qui negat hominem sine peccato esse posse, quid sit quodcumque peccatum: quod uitari potest an quod uitari non potest. si quod uitari non potest, peccatum non est; si quod uitari potest, potest homo sine peccato esse, quod uitari potest. nulla enim ratio uel iustitia patitur saltem dici peccatum, quod uitari nullo modo potest\'. respondemus uitari posse peccatum, si natura uitiata in quantum id quod faciendum est aut caecitate non uidet aut infirmitate non implet, dum caro concupiscit aduersus spiritum et spiritus aduersus carnem, ut ea quae uult homo non faciat. II. "Iterum quaerendum est" inquit "peccatum uoluntatis an necessitatis est. si necessita
Abbreviated transcription (Latin):
antas ur̃a quȩ inuobis tanta est & tam
sc̃a. ut eciam iubenti seruire delectet. petunt
ut definirionib quȩ dicuntur celestii esse res¬
pondeam. Sic enim prȩnotata. ẽ. eadẽ cartu¬
la quam dedistis. definitiones ut dicitur
celestii. Quȩ prȩnotatio credo quod non
illius. ie⁊ eorũ sit qui hoc attulerunt de sici
Dubi celestius non eñe ꝑhibetur: sed multi talia garrientes. &
sicut ait apłs ipsi errantes. & alios in erinre mittentes E x illiꝰ
tanen hec esse doctrina uel etiam quorundam sociorũi eius & nosos¬
sumus arbiiri. Ham neq istȩ breues definitione Quel pot uis rai.¬
aunationes ab illius abhorrent ingeuo. quod in oꝑȩ ailio eius inspexi.
cuius eũ esse constat auctorem. ꝙ non frustra istos fr̃s qui hȩc ace¬
lerunt n sicilia existimo audisse. quoc ipse docuerit ista uel scripie it.
Uellem aut̃ si possem ita optemꝑare urȩ fraternȩ beniuolentiȩ. ut eti¬
am ego tam breuit̾ responderem. Sedͥ nisĩ & illa cõmemorem quib re¬

Expanded text:
tas uestra, quae in uobis tanta est et tam sancta, ut etiam iubenti seruire delectet, petiuit, ut definitionibus quae dicuntur Caelestii esse respondeam. sic enim praenotata est eadem chartula quam dedistis: definitiones, ut dicitur, Caelestii. quae praenotatio credo quod non illius, sed eorum sit, qui hoc attulerunt de Sicilia, ubi Caelestius non esse perhibetur, sed multi talia garrientes et, sicut ait apostolus, ipsi errantes et alios in errorem mittentes. ex illius tamen haec esse doctrina uel etiam quorundam sociorum eius et nos possumus arbitrari. nam neque istae breues definitiones uel potius ratiocinationes ab illius abhorrent ingenio, 1 quod in opere alio eius inspexi, cuius eum esse constat auctorem, et non frustra istos fratres qui haec attulerunt in Sicilia existimo audisse, quod ipse docuerit ista uel scripserit. uellem autem, si possem, ita obtemperare uestrae fraternae beniuolentiae, ut etiam ego tam breuiter responderem. sed nisi et illa commemorem quibus re
Abbreviated transcription (Latin):
estis in popło. & stulti aliquando sapite. Eo ipso quippe qͦ ꝓceptũ
atq imꝑatũ est ut intelligamꝰ atq sapiamus: obedientiã nr̃am reqͥrit
quȩ nulla potest eẽ. sine libero arbitrio. Sed si posset hoc ipsum
sine adiutorio gr̾ae fieriꝑ liberũ arbitriũ. ut intelligerem atq
saperemꝰ: non diceretur dõ. Da mͥ intellectũ ut discam mandata cua
eq in euangłio scriptũ esset. tunc aꝑuit illis sensum ut intellige¬
rent scripturas. nec ia cob apłs diceret. si quis autẽ ur̃m indigec
sapientia. postulet a dõ qͥdat om̃ib affluent̃ & ñ improꝑat. &¬
dabitur ei. Potens ÷ aut̃ dñs qͥ & uobis donet & nobis. ut de ura
pace & pia consensione nuntiis celerrimis gaudeamꝰ. Saluto
uos non solum meo nomine. sed etiam fr̾m qͥ mecũ sunt .&. rogo
ut pro nobis concorditer atq instanter oretis. Sit uobiscum dñ a¬

Expanded text:
estis populo, et stulti aliquando sapite. eo ipso quippe, quo praeceptum atque imperatum est. ut intellegamus atque sapiamus, oboedientiam nostram requirit, quae nulla potest esse sine libero arbitrio. sed si posset hoc ipsum sine adiutorio gratiae fieri per liberum arbitrium, ut intellegeremus atque saperemus. non diceretur deo: Da mihi intellectum, ut discam mandata tua, neque in euangelio scriptum esset: Tunc aperuit illis sensum, ut intellegerent scripturas, nec Iacobus apostolus diceret: Si quis autem uestrum indiget sapientia. postulet a deo. qui dat omnibus affluenter dabitur ei . Potens est autem Dominus qui et vobis donet et nobis, ut de vestra pace et pia consensione nuntiis celerrimis gaudeamus. uos non solum meo nomine sed etiam fratrum. qui mecum sunt, et rogo, ut pro nobis concorditer atque instanter oretis. sit uobiscum d
Abbreviated transcription (Latin):
pondeam. Sic eiuim prenotata c̃. cadẽ cartu¬
li quam dedistis. definitiones ut dicitur
celestũ. Quȩ prxnotatio redo quod non
illius. sed eorũ sit qui hoc attulerunt de sici¬
D. tibi celestius non es̃e ꝑhibetur: sed multi talia garrientes. ꝙ
sicrt ait apłs ipsi errantes. & alios in erare̾ mittentes. Ex illiꝰ
taier hec esse doctrina uel eciam quorundam sociorũ eius & nos pos¬
sumus arbit iri. Ham neq istȩ breues defintion uel potus rau¬
eunationes ab illius abhorrent ingetio. quod in oꝑe Hlio cris inspexi
cuius eũ esse constat auc torem. & non frcistra istos frs que hȩc at¬
lerunc n sicilia existimo audisse. quoc ipse docucrit ista uel scoipre
ellem aut̃ si possem ita optempare ure fraterne beniuolentie. ut eti¬
am ego tam breuit᷑ responderem Sed nisi & illa cõmemorem quib re¬
spondeo. quis poterit quemad modũ responderim uidicare: Conabor
tamen quantum ualuero adiuuantib me apud dñi miscdiam etiam

Expanded text:
ata est eadem chartula quam dedistis: definitiones, ut dicitur, Caelestii. quae praenotatio credo quod non illius, sed eorum sit, qui hoc attulerunt de Sicilia, ubi Caelestius non esse perhibetur, sed multi talia garrientes et, sicut ait apostolus, ipsi errantes et alios in errorem mittentes. ex illius tamen haec esse doctrina uel etiam quorundam sociorum eius et nos possumus arbitrari. nam neque istae breues definitiones uel potius ratiocinationes ab illius abhorrent ingenio, 1 quod in opere alio eius inspexi, cuius eum esse constat auctorem, et non frustra istos fratres qui haec attulerunt in Sicilia existimo audisse, quod ipse docuerit ista uel scripserit. uellem autem, si possem, ita obtemperare uestrae fraternae beniuolentiae, ut etiam ego tam breuiter responderem. sed nisi et illa commemorem quibus respondeo, quis poterit quemadmodum responderim iudicare? conabor tamen, quantum ualuero, adiuuantibus me apud domini misericordiam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Querũꝙ em̃ bona beuedĩt eiꝰ exroyitari indent᷑ iuge¬
uo: s ab eiꝰ moribꝰ abi alieua sunt cCos itaꝙ dĩx deus
sinare uerba sua qui bomi uolũt iuderi loquẽdo q̃ dĩ sunt:
cum mali suit fatiendo q̃ sua sunt. Aec saue ipẜa ditũt
boua q̃ dicũt. si diligeñt actendas. Quomiͦ dicũt ubis
qudd uegant factis. nõ em̃ frust de talibꝰ ait apłs tõfi¬
lent᷑ se nosse dñi: factis aute uec̃t. Mlodo gͦ quodam.
facite. q̃ autẽ faciũt fãtẽ uolite: hoc ẽ quod exore illoꝵ
auditis farite ꝙ in oꝑe indetis facẽ nolite. dicũt eñ inqͣt
et nõ fatũt. Er go ꝙͣuis nõ fatiant: dicũt tauĩe. S alio

Expanded text:
it, ejus excogitari videntur ingenio, sed ab ejus moribus aliena sunt. Eos itaque dixit Deus furari verba sua, qui boni volunt videri, loquendo quae Dei sunt; cum mali sint, faciendo quae sua sunt. Nec sane ipsi dicunt bona quae dicunt, si diligenter attendas. Quomodo enim dicunt verbis, quod negant factis? Non enim frustra de talibus ait Apostolus: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Modo ergo quodam ifacite; quae autem faciunt, facere nolite; hoc est, Quod ex ore illorum auditis, facite; quod in opere videtis, facere nolite: dicunt enim, inquit, et non faciunt . Ergo quamvis non fa
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo taiĩe deo nestro eratias ago quod in hũs qͣtuor
libris nõ quãł ego ẽẽm cui multa desũt s qualis ec̃
debeat qui in doctua saua id est xp̃iana nõ solum sibi
s aliis etiam laborare stũdet: p̃ntulacũ potin facul

Expanded text:
Ego tamen Deo nostro gratias ago, quod in his quatuor Ego tamen Deo nostro gratias ago, quod in his quatuor libris non qualis ego essem, cui multa desunt, sed qualis esse debeat, qui in doctrina sana, id est christiana, non solum sibi, sed etiam aliis laborare s
Abbreviated transcription (Latin):
aut potuerint legendum est dictatur9: oret ut deꝰ ẜmouẽ
uonũ det i os en. di eñ regiua orauit ester. ꝓsue
gentis teꝑa salute loqutura apud regem ut in
os en deꝰ cõrr s̾monẽ daoret quãto magis orore
debet ut tale muuꝰ accipiat. qͥ petua hõruũ salute in
uerbo et in doct᷑ua laborat: Illi n᷑ qui ea dicturi st
q̃ ab aliis acceꝑũt. et aũtꝙͣ accipiãt orent ⁊ eis aqͥbꝰ
accipiũt ut eis det᷑ quod ꝑ eos accipe uolũt et cũ acre
puit. orent et ixsi ꝓferãt et illi ad qͦs ꝓfẽr suuant
et depsꝑo exitu dictioiis cidem gras agant. aquo id
se accepisse nõ dubitart: ut qm głiat in illo głiet᷑
in tiꝰ mauꝰ sũt et nos et ẜrmoues nr̃i. Congior
euasit liber hit qͣmi uolibam. qͣmiq putauera: s legẽti
uł audienti tui igtus est longꝰ nõ ẽ. Cm ante longus
est ꝑ ꝑtes cũ lenyat qui habere uult cogutũ. quc̃
uero corgintionis eiꝰ piget de long.tudĩe nõ q̃ratur

Expanded text:
aturus; oret ut Deus sermonem bonum det in os ejus. Si enim regina oravit Esther, pro suae gentis temporaria salute locutura apud regem, ut in os ejus Deus congruum sermonem daret ; quanto magis orare debet, ut tale munus accipiat, qui pro aeterna hominum salute in verbo et doctrina laborat? Illi vero qui ea dicturi sunt quae ab aliis acceperunt, et antequam accipiant, orent pro eis a quibus accipiunt, ut eis detur quod per eos accut bene et ipsi proferant, et illi ad quos proferant sumant; et prospero exitu dictionis, eidem gratias agant, a quo id se accepisse non dubitant: ut qui gloriatur, in illo glorietur in cujus manu sunt et nos, et sermones nostrmque putaveram. Sed legenti vel audienti, cui gratus est, longus non est: cui autem longus est, per partes eum legat, qui habere vult cognitum; quem vero cognitionis ejus piget, de longitudine non queratur.
Abbreviated transcription (Latin):
nestiũt. Uude colligit᷑ illa duo gũa quod efficere
intendũt. hoc eis cẽ maxĩe recessariu quisapient et do¬
quẽter nolũt dicẽ. Illud uero quod agit᷑ gũe tẽꝑato
id et ut eloquẽtia ipsa delecter nõ est pp̃t se ipsum usurpandũ
ẜ ut rebꝰ que utilit honesteq ditunt᷑ si uec docente in¬
dicieũt eloquio uec mouẽte quia et stientes et fauẽtes au¬
ditores habent aliꝓͣto ꝓuitiꝰ exdelectatione ipsa elotutio¬
uis accendat uł tenatiꝰ adherestat asseusus. llam cum
eloquẽtie fit mnũ sale offitiuã in quotũq istoꝵ tͥu gũe

Expanded text:
et. 55. Unde colligitur illa duo genera quod efficere intendunt, hoc eis esse maxime necessarium, qui sapienter et eloquenter volunt dicere Illud vero quod agitur genere temperato, id est, ut eloquentia ipsa delectet, non est propter seipsum usurpandum; sed ut rebus quae utiliter honesteque dicuntur, si nec docente indigent eloquio nec movente, quia et scientes et faventes auditores habent, aliquanto promptius ex delectatione ipsa elocutionis, accedat vel tenacius adhaerescat assensus. Nam cum eloquentiae sit universale officium, in quocumque istorum trium ge
Abbreviated transcription (Latin):
apud alios ꝓfitet᷑: nerum et inhuis que laudant sine uitu¬
pant istis appetendis uł firuꝰ teuendis: illis aute deutan¬
dis uł respuedis uult uotiꝑ obedieũt audiu. di aũte nõ au¬
diat᷑ intelligent: nec libenter potest Proide illa tria
ut intelligant qui audiut. ut deletent᷑. ut obediant et
in hot ꝯũt agendum et ubi tenet delectatio p̾ucipatum
Iam uero uͥ mouere et flectere g̃ndi gue opus est au¬
ditorẽ qi̾do tũtꝭ est opus quando et ueratiter dicit et sua¬
inter tõfitetur et tame nõ uult fatẽ quod dicit᷑. dicẽ¬
dini est. protul dubio grandĩt. D quis moriet᷑ si ne¬
suit quod dĩ: aut quis teuet᷑ ut audiat si nõ delectat᷑.
Wude et in isto gñe u ad obedientiã cor durũ dictro¬
mx̃ taditate flectendiui ẽ. nͥ et et inteligẽter etlibẽter
ami dicit audiat᷑. nõ potest obedieũt audiri. Habet ãt¬

Expanded text:
apud alios profitetur; verum etiam in iis quae laudat, sive vituapud alios profitetur; verum etiam in iis quae laudat, sive vituperat, istis appetendis vel firmius tenendis, illis autem devitandis vel respuendis, vult utique obedienter audiri. Si autem non auditur intelligenter, nec libenter potest. Proinde illa tria, ut intelligant qui audiunt, ut delectentur, ut obediant, etiam in hoc genere agendum est, ubi tenet delectatio principatum. 58. Jam vero ubi movere et flectere grandi genere opus est auditorem quod tunc est opus, quando et veraciter dici et suaviter confitetur, et tamen non vult facere quod dicitur, dicendum est procul dubio granditer. Sed quis movetur, si nescit quod dicitur? aut quis tenetur ut audiat, si non delectatur? Unde et in isto genere, ubi ad obedientiam cor durum dictionis granditate flectendum est, nisi et intelligenter et libenter qui dicit audiatur, non potest obedienter audiri. CAPUT XXV
Abbreviated transcription (Latin):
nncit errorẽ et docet falsum ẽẽ quod ab illo diti uidebat
in iuctũ : maxĩe qͣndo ad ẽ eiꝰ queddam decꝰ nõ appetitũ sed
quodam modo naturale. et nõ nella nõ iactanticła s quasi
ncessaria. atq ut ita dica ipsis rebꝰ extorta nriuositas
clausulaꝵ. tartas ac clauationes excitat ut iux intlligat᷑ eẽ
sũ isa Nam em̃ quia neq incedit ornata neq armata
sed tauꝙͣ iuida tõcredit᷑. iõ nõ aduersariũ nerius lac̃tis q
coelidit et obsistentẽ subruit: at dstruit iubris fortissiuũt
faltitatem. Dude aut̾ẽ crebro et multũ ac clauiat᷑ ita di¬
centibꝰ nͥ quia ueritas sit demestrata. sic deffensa fit in
et dictor id agere debet. ut nõ solum intelligeñt uerum
et libenter et obedieũt audiat᷑. Illa quoꝵ eloq̃ntia gius teꝑati
apud eloquẽtem eccłiastitũ net in ornata ⁊clinguit᷑ uec i¬
uecent᷑. oruat᷑ nec solum hoc appetit ut delectet quid solũ

Expanded text:
vincit errorem, et docet falsum esse, qvincit errorem, et docet falsum esse, qinvictum; maxime quando adest ei quoddam decus non appetitum, sed quodammodo naturale, et nonnulla, non jactanticula, sed quasi necessaria, atque, ut ita dicam, ipsis rebus extorta numerositas clausularum; tantas acclamationes excitat, ut vix intelligatur esse submissa. Non enim quia neque incedit ornata, neque armata, sed tanquam nuda congreditur, ideo non adversarium nervis lacertisque collidit; et obsistentem subruit ac destruit membris fortissimis falsitatem. Unde autem crebro et multum acclamatur ita dicentibus, nisi quia veritas sic demonstrata, sic defensa, sic invicta et dictor id agere debet, ut non solum intelligenter, verum etiam libenter et obedienter audiatur. 57. Illa quoque eloquentia generis temperati apud eloquentem ecclesiasticum, nec inornata relinquitur, nec indecenter ornatur: nec solum hoc appetit ut delectet, quod solum
Abbreviated transcription (Latin):
urpil intelligent ad temꝑatum libent. ad c̃yude ꝑtiuoit obe¬
uient̃ audriy s sit potiꝰ ut hec tria semꝑ inteudat: et ꝙ̃tũ
potest agat et cum in illoꝵ sungło quop usatuꝵ. Nolumꝰ
em̃ fastidin et quad sũ misse dicimꝰ: at phet uliuꝰ nõ
sarm intelligẽter uerũ et libent audrii. Quũ aute agnuꝯ
Duiis testimonus docendo quod dicumꝰ u ut obediẽter
auduau ⁊e est ut cridat᷑ eis opitalante illo im dictũ
est testimomia tra credita facta sunt ualde. Quuid et q̃rit
i. si crodi quid aliguid lic sũiuso eloquio distentibꝰ uorrat
Et quis eñ uelit audire insi aud.torẽ nõ nulla et frantate
detiueat. Nam si nõ intellicat᷑ quis nestrat uec libent eũ
psse nec obedĩter audiri: plerũes autẽ dictio ia sũ missa
Cũ seluit difficilliuas qestiones et icopinata maisestatiõe
demostrat dñi sententias acutssimas de ul uestio qͥbꝰ quasi
cauerius nude nõ sꝑabat᷑ eruit et estendit dũ aduersoriĩ cõ¬

Expanded text:
atum libenter, ad grande pertineat obedienter audiri; sed sic potius ut haec tria semper intendat, et quantum potest agat, etiam cum in illorum singulo quoque versatur. Nolumus enim fastidiri, etiam quod submisse dicimus; ac per hoc volumus non solum intelligenter, verum etiam libenter audiri. Quid autem agimus, divinis testimoniis doaudiamur, id est ut credatur eis, opitulante illo cui dictum est, Testimonia tua credita facta sunt valde ? Quid etiam cupit nisi credi, qui aliquid, licet submisso eloquio, discentibus narrat? et quis eum velit audire, nisi auditorem nonnulla etiam suavitate detineat? Nam si non intelligatur, quis nesciat nec libenter eum posse, nec obedienter audiri? Plerumque autem dictio ipsa submissa, dum solvit difficillimas quaestiones, et inopinata manifestatione demonstcavernis, unde non sperabatur, eruit et ostendit, dum adversarii con
Abbreviated transcription (Latin):
ut in calice fferendo dñica ⁊ditio seruet᷑ noq aliud fiat
uinũ. noꝑs pestpõt uideri sanguis eiꝰ qͦ redẽpti et unũ¬
ficati suuꝰ ẽẽ in calice qͣndo ud uinũ desit caliti quo
xp̃i sancgnis estendit᷑ qui scripturax õius satͣment o
ac tostimonio p̃dicat᷑ In neuiurꝰ eũ in genssi circa satra
mẽtum noe hoc ĩdem p̃tut᷑risse et ficxm dĩice possionis
illic extitisse quod uniũ uibit quod inebriatꝰ est quod iu
domo sua nudatꝰ est quod fuit ⁊ etubaus nudis et patẽtibꝰ
femoribꝰ quod inditas illa patris amedio filio deuotata
est exsermi cum satis sit hoc solum cõplati quod noe typũ
fut̾e ueritatis osterdeus nõ aꝙͣ ẜ uniũ uiberit et sit ma¬
giũe dñite passionuis exp̃ssenit. Item i fat̾dote melchi
stuiptua dinina testit᷑ et dint. Et mdchisedech rex salem
ꝓtulit panẽ o uniũ fuit aute sacdos dĩ sũiui. et bendd̃re

Expanded text:
ut in calice offerendo dominica traditio seruetur neque aliud fiat sed uinum. nec potest uideri sanguis eius, quo redempti et uiuificati sumus, esse in calice, quando uinum desit calici, quod Christi sanguis ostenditur, qui scripturarum omnium sacramento ac testimmentum Noe hoc idem praecucurrisse et figuram dominicae passionis illic extitisse quod uinum bibit, quod inebriatus est, quod in domo sua nudatus est, quod fuit recubans nudis et patentibus femoribus, quod nuditas illa patris a medio filio denotata est exsequi, cum satis sit hoc solum conplecti quod Noe typum futurae ueritatis ostendens non aquam sed uinum biberit et sic imaginem dominicae passionis expresserit. Item in sacerdote Melchisscriptura diuina testatur et dicit: et Melchisedech rex Salem protulit panem et uinum. fuit
Abbreviated transcription (Latin):
sdos solita cetꝰ uiroꝵ ã iuisere quos nustõĩa nõ erube¬
steret ne que p̃terrret ueretundia: nichil tornũ ĩ occłis
nchil in uerb ꝓcax nchil inactu ĩ uerecũdum: nõ yestꝰ
fractior. nõ in cess solurior nõ nox perulantior: ut ĩpa
rorꝑis speties simulatrũ fiuĩt mẽtis et figura ꝓbitatis
Bona quippe domꝰ ur ipso nestibulo debet aguesti. at
pͥmo p̃tendat iu ñssu iichil intus latere tenebraꝵ tauquã
Iucerue lux intꝰ posita foris luteat. Quid inͦ exep̃i tiboꝵ
paisimomiã efitioꝵ ⁊dundantiã altum ultra uatura
suꝑ fuusse alRum pene ipsi nature defusse allit uilla ñt¬
iissa tp̃ria: hnt cõcreminoti ieurmo uies et si pudo resiti¬
endi successiss uolitos: cibꝰ plerũ domꝰ qui morłe ar¬
ceret nõ delitias ministraret. hec autẽ ꝓp̃tra ĩ exemplo hu¬

Expanded text:
solos solita coetus virorum invisere, quos misericordia non erubesceret, neque praeteriret verecundia. Nihil torvum in oculis, nihil in verbis procax, nihil in actu inverecundum; non gestus fractior, non incessus solutior, non vox petulantior, ut ipsa corporis species simulacrum fuerit mentis, et figura probitatis. Bona quippe domus in ipso vestibulo debet agnosci, ac primo praetendat ingressu nihil intus latere tenebrarum, tanquam lucernae lux intus posita, foris luceat. Quid ego exsequar ciborum parcimoniam, officiorum redundantiam: alterum ultra naturam superfuisse, alterum pene ipsi naturae defuisse: 165 illic nulla intermissa tempora, hic congeminatos jejunio dies? Et siquando reficiendi successisset voluntas, cibus plerumque obvius, qui mortem arceret, non delicias ministraret. Dormire non
Abbreviated transcription (Latin):
debita. Cm iͥbutũ tributũ. cm nectigal uectigal. cmi tuuo¬
rem tiuorẽ. cni honore honore. Que iuebrati fusa clau¬
dunt᷑ et ipso cͥcuitu quẽ duo mẽbra cetexũt: nenum
quicꝙ debeatis uͥ ut ĩ uruicẽ diligatis. Et post parli¬
lum. Nox p̃tessit inquit. dies aute apropiuguabit abi¬
ciamꝰ itaꝑ oꝑa tenebraꝵ et induamꝰ nos arma lucis
situt iudie honeste ambulemꝰ. Alon ĩ comesationibꝰ et

Expanded text:
 tributum, tributum: cui vectigal, vectigal: cui timorem, timorem: cui honorem, honorem. Quae membratim fusa clauduntur, etiam ipso circuitu, quem duo membra connectunt. Nemini quicquam debeatis, nisi ut invicem diligatis: Et post paululum: Nox praecessit, inquit, dies autem appropinquavit: abiiciamus itaque opera tenebrarum, et induamur arma lucis, sicut in die honeste ambulem
Abbreviated transcription (Latin):
nouis ad uirgĩẽs sermo est: quaꝵ quo subliuor głia¬
est maior et tura est flos et ille eccliastiti gerinis
Detus acq oruauĩtum gr̃e spũalis leta indolos laudis etho¬
noris opus intergrum acẜ in corruptum dĩ uuago respon¬
deus ad sc̃imoniam diũ: illustroꝵ portio g̃gis xp̃i.¬

Expanded text:
nobis ad virgines sermo est, quarum quo sublimior gloria, major et cura est. Flos est ille ecclesiastici germinis: decus, atque ornamentum gratiae spiritualis. Laeta indoles laudis et honoris, opus integrum atque incorruptum Dei: imago respondens ad sanctimoniam Domini, illustrior portio gregis Chri
Abbreviated transcription (Latin):
Datis eñ ẽ ei p̃t quod agit᷑ ut uerla cõtyruẽtia nõ oris eli¬
yxut᷑ industria : s pectoris seguãtur ardorem. Nam si aurato
thẽmato ꝙ serro ur fortis ariet᷑ ĩ tents suuꝰ pugue agit
quidem illis ariis quod agit nõ quia p̾trosa ẜ quia ariua
sunt: idem ipse est tamẽ et ualet pluuiũ et cũ riuãti
mala hiiꝰ ep̃us cũ solario donoꝵ dei omĩa tolerant᷑. Illaqua
res est et gudĩt acit᷑. nec de sunt oruanõta discendi . Ecce
iuquit nũc tempꝰ acceptabile. etce nũt dies salutis nullam in
quoꝙ dautes offensionẽ ut nõ rẽphendat᷑ miinsteriũ. s an

Expanded text:
Satis enim est ei propter quod agitur, ut verba congruentia, non oris eliSatis enim est ei propter quod agitur, ut verba congruentia, non oris eligantur industria, sed pectoris sequantur ardorem. Nam si aurato gemmatoque ferro vir fortis armetur, intentissimus pugnae, agit quidem illis armis quod agit, non quia pretiosa, sed quia arma sunt: idem ipse est tamen, et valet plurimum, etiam cum rimanti mala hujus temporis cum solatio donorum Dei omnia tolerentur. Magna res est, et granditer agitur, nec desunt ornamenta dicendi: Ecce nunc, inquit, tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis. Nullam in quoquam dantes offensionem, ut non reprehendatur ministerium n