comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnatura inoleuit: Si uicium ꝓnacura inole-¬
uit: scđm mentem omis homo cȩcus ẽ. natus.
Si enim uidet: non opus habet ductore.Si opus
habet ductore. & illuminatore. Cȩcus ẽ. gͦ anati-¬
uicate. Uenit dñs. Quid fecit: Magnũ mysteriũ
cõmendauit. Expuit interrã. De saliua sua lutũ
fecit. quia uerbũ caro factum ẽ: & inunxit ocu.¬
tit illũ ad piscinam quȩ uocatur syloe. Perti.¬
nuit autem ad eugłistam cõmendare nob̃ nom̃
huiꝰ piscinȩ. & ait. Quod int̾pretatur missus.
Iam quis sit missus. agnoscitis. Nisi enĩ ille
fuisset missus: nemo nr̃m fuisset ab iniquita.¬
te dimissus. Lauit gͦ oculos in ea piscina quȩ
interp̃tat᷑ missus: baptizatus ẽ. in xp̃o. Si ergo
quando eum in se ipso quodã modo baptizauit.
tunc illuminauit: quando in unxit fortasse
catecuminũ fecit. Potest quidẽ aliter atq alit̃
s hoc sufficiat karitati uestrȩ. Audistis gͣnde
mysteriũ. Int̾roga hominẽ. Xp̃ianus es: Res-¬

Expanded text:
natura inolevit? Si vitium pro natura inolevit, secundum mentem omnis homo caecus natus est. Si enim videt, non opus habet ductore; si opus habet ductore et illuminatore, caecus est ergo a nativitate. 2. Venit Dominus: quid fecit? Magnum mysterium commendavit. Exspuit in terram, fecit, quia Verbum caro factum est. Inunxit ocutit illum ad piscinam, quae vocatur Siloe. Pertinuit autem ad evangelistam commendare nobis nomen hujus piscinae, et ait: Quod interpretatur missus. Jam quis est missus, agnoscitis: nisi enim ille fuisset missus, nemo nostrum fuisset ab iniquitate dimissus. Lavit ergo oculos in ea piscina, quae interpretatur missus, baptizatus est in Christo. Si ergo quando eum in se ipso quodammodo baptizavit, tunc illuminavit, quando inunxit, fortasse catechumenum fecit. Potest quidem aliter atque aliter sed hoc sufficiat Charitati vestrae; audistis grande mysterium. Interroga hominem, Christianus es? Res
Abbreviated transcription (Latin):
confitentiũ a suꝑbis se uidere putantib & ido
grauius excecatis. tanquã dixerit ei peccator
confitens. & medicũ querens. Iudica meds
& discerne causam meam de gente ñ sc̃a:
illoꝵ scilicet qui dicunt uidemus. & illoꝵ
peccatũ manet. Non aũt illud iudiciũ iam
intulit mundo: quode uiuis et mortuis in
fine scłi iudicabit. Scđm hoc enĩ dixerat ego
ñ iudico quẽ quã: qm̃ priꝰ uenit ñ ut iudicet
mundũ. s ut saluet᷑ mundus ꝑ ipsũ. FR.Uͣ.

Expanded text:
confitentium a superbis, se videre putantibus, et ideo confitentium a superbis, se videre putantibus, et ideo gravius excaecatis; tanquam dixerit ei peccator confitens et medicum quaerens, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta : illorum scilicet qui dicunt, Videmus, et eorum peccatum manet. Non autem illud judicium jam intulit mundo, quo de vivis et mortuis in fine saeculi judicabit. Secundum hoc enim dixerat, Ego non judico quemquam : quoniam prius venit, non ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum .
Abbreviated transcription (Latin):
Audi iam quid ẽ. quod mouebat: & qͥ uident
oeci fiant. Dixit eis iħe. Si çeci eẽtis. ñ habere¬
tis peccatũ: cum sit cecitas ipsa peccatũ. Si ceci
essetis. id ẽ si uos cecos ad uerteretis. si uos cȩcos
diceretis. & ad medicũ curreretis: si ergo ita
cȩci essetis ñ haberetis peccatũ. quia ego ueni
auferre peccatum. Nunc uero dicitis quia in-¬
demus : peccatũ ur̃m manet. Quare: Quia
dicendo uidemus. medicũ non queritis: incȩ¬
citate ur̃a remanetis. Hoc ẽ. ergo quod pau-¬
lo ante ñ intellexeramus qđ ait. ego ueni ut
qui ñ uident uideant. Quid ẽ. ut qui ñ ui-¬
dent uideant: Qui se ñ uidere confitent᷑: &
medicũ quęrunt ut uideant. Et qui uident.
cȩci fiant. Quid ẽ. qui uident cȩci fiant: Qui
se putant uidere & medicum ñ quer̃: insua
cȩcitate ꝑmaneant. E rgo istam discretionẽ uo¬
cauit iudiciũ cum ait. in iudiciũ ueni in hũc
mundũ: qđ discernat causam credentiũ et

Expanded text:
Audi jam quid est quod movebat, Et qui vident, Audi jam quid est quod movebat, Et qui vident, caeci fiant. Dixit eis Jesus: Si caeci essetis, non haberetis peccatum. Cum sit caecitas ipsa peccatum. Si caeci essetis, id est, si vos caecos adverteretis, si vos caecos diceretis, et ad medicum curreretis; si ergo ita caeci essetis, non haberetis peccatum: quia veni ego auferre peccatum. Nunc vero dicitis, Quia videmus: peccatum vestrum manet. Quare? Quia dicendo, Videmus, medicum non quaeritis, in caecitate vestra remanetis. Hoc est ergo quod paulo ante non intellexeramus quod ait, Ego veni, ut qui non vident, videant: quid est, ut qui non videntmedicum quaerunt, ut videant. Et qui vident, caeci fiant: quid est, qui vident, caeci fiant? Qui se patant videre, et medicum non quaerunt, in sua caecitate permaneant. Ergo istam discretionem vocavit judicium, cum ait, In judicium veni in hunc mundum, quo discernit causam credentium et
Abbreviated transcription (Latin):
iam facie lota cordis & mundata conscientia
agnoscens illum ñ filiũ hominis tantũ qđ
ante credidat sed iani filium dĩ qui carnem
susceꝑat: ait. Credo dñe. Parum ẽ. credo: uis
uidere qualem credat: & procidens: adora.¬
uit eum. Et dixit ei iħc. Modo dies ille est.
int̾̃ lucem & tenebras discernens. In iudi¬
cium ego in hunc mundũ ueni: ut qui ñ
uident uideant & qui uident cȩci fiant. Qͥo
est hoc dñẽ: Magnã questionẽ fessis intu.¬
listi: sod erige uires nr̃as ut possimus intel.¬
ligere quod dixisti. Uenisti: ut qui nonui.¬
dent uideant. Recte quia lum̃ es. recte quia
dies es: recte quia de tenebris liberas. Hoc
omĩs anima accipit: om̃is intelligit. Qͥd
est quod sequit᷑ ce qui uident cȩci fiant:
Ergone qi uenisti cȩci fiuint qͥ uidebant:
Audi quod sequitur. & fortassis intelliges. Cõ.
moti sunt enim ũbis istis quidã exphariseis:
& dixerunt ei. Numquid ce nos cȩci sumus:

Expanded text:
jam facie lota cordis et mundata conscientia, jam facie lota cordis et mundata conscientia, agnoscens eum non filium hominis tantum, quod ante crediderat, sed jam Filium Dei qui carnem susceperat, ait: Credo, Domine. Parum est, Credo; vis videre qualem credat? Procidens adoravit eum. 16. Et dixit ei Jesus. Modo dies ille est, inter lucem et tenebras discernens. In judicium ego in hunc mundum veni, ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant. Quid est hoc, Domine? Magnam quaestionem fessis intulisti: sed erige vires nostras, ut possimus intelligere quod dixisti. Venisti ut qui non vident, videant: recte, quia lumen es; recte, quia dies es; recte, quia de tenebris liberas: hoc omnis anima accipit, omnis intelligit. Quid est hoc quod sequitur, Et qui vident, caeci fiant? Ergone quia venisti, caeci fient qui videbant? Audi quid sequitur, et fortassis intelliges. 17. Commoti sunt ergo verbis istis quidam ex Pharisaeis, et dixerunt ei: Numquid et nos caeci sumus?
Abbreviated transcription (Latin):
constanter. ueracit᷑. Hȩc enim quȩ facta sunt
adño: aquo fierent nisi adño: Aut quando a
discipłis talia fierent: nisi in eis dñs habutaret:
Respondunt &e dixerunt ei. In peccatis natus
es cotus. Quid ẽ. tocus: nisi cũ oculis clausis:
Sed qui aꝑuit oculos: saluat ce totũ. Ipse da¬
bit ad dexterã resurrectionẽ: qui in facie dedit
illuminationẽ. Inpeccatis natus es totus: &
tu doces nos: & eiecerunt eum foras. Ipsi illũ
magistrũ fecerant. ipsi ut discerent totiens in-¬
terrogauerant: et ingrati docentẽ ꝓiecerunt.
Sed quod dixi iam dudũ fr̃s: illi pellunt.
dñs suscipit. Magis enĩ quia expulsus est
eum foras: & cũ inuenisset eum dixit ei.
Tu credis in filiũ dĩ: Modo lauat faciem
corois. Respondit ille & dixit quasi ad huc
in unctus. Quis ẽ: dñe ut credam in eumꝰ
Et dixit ei iħc. Et uidisti eum: & qui loqͥt᷑
tecum ipse est. Missus ẽ. ille: istȩ lauat faci-¬
em in silo e quod interp̃tatur missus. Deniq

Expanded text:
confessus est veritatem. Haec enim, quae facta sunt a Domino, a quo fierent, nisi a Domino? aut quando a discipulis talia fierent, nisi in eis Dominus habitaret? Responderunt, et dixerunt: In peccatis natus es totus. Quid est totus? Cum ocSed qui aperuit oculos, salvat et totum: ipse dabit in corde resurrectionem, qui in facie dedit illuminationem. In peccatis totus natus es, et tu doces nos? Et ejecerunt eum foras. Ipsi illum magistrum fecerant, ipsi ut discerent; toties interrogaverunt, et ingrati docentem projecerunt. Sed ut dixi jamdudum, fratres, illi pellunt, Dominus suscipit: magis enim, quia expulsus est, eum foras, et cum invenisset eum dixit ei: Tu credis in Filium Dei? Modo lavat faciem cordis. Respondit ille, et ait, quasi adhuc inunctus, Quis est, Domine, ut credam in eum? Et dixit ei Jesus: Et vidisti eum, et qui loquitur tecum, ipse est. Missus est ille, iste lavans faciem in Siloe, quod interpretatur Missus. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
minũ dñm dicentẽ. Si credetis moysi: credetis
& michi. De me enĩ ille scripsit. Itane sequi¬
mini seruũ. et dorsum ponitis contra dñm:
Sed nec seruum sequimim: nam ꝑillũ ad do¬
muiũ duceremini. Respondit ille homo &
dixit eis. In hoc mirabile ẽ. quia uos nescitis
quia peccatores ds non audit: sed siquis di
cultor est & uoluntatẽ eius facit hunc exau.¬
dit. Adhuc in unctus loquit᷑: nam &e peccato
res exaudit ds. Si enĩ peccatores d̾s ñ exaudi¬
ret: frustra ille publicanus oculos interram
dimitens & pectus suũ ꝑcutiens diceret.
Dñe: propicius esto mͥ peccatori. Et ista con¬
fessio meruit iustificationem: quomͦ istȩ

Expanded text:
minum dicentem: Si crederetis Mosi, crederetis minum dicentem: Si crederetis Mosi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit . Itane? sequimini servum, et dorsum ponitis contra Dominum? Sed nec servum sequimini, nam per illum ad Dominum duceremini. Respondit ille homo, et dixit eis: In hoc mirabile est, quia vos nescitis quia peccatores Deus non audit; sed si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit. » Adhures exaudit Deus. Si enim peccatores Deus non exaudiret, frustra ille publicanus oculos in terram dimittens, et pectus suum percutiens diceret: Domine, propitius esto mihi peccatori . Et ista confessione meruit justificationem, quomodo iste
Abbreviated transcription (Latin):
Gocauerunt gͦrursũ hominẽ qui fuerat gcus:
& dixerunt ei. Da glam dõ. Quid ẽ. da gloriã
dõ: Nega quod accepisti. Hoc plane non ẽ. deo
głamdare: sed diñ potius blasphemare. Da in¬
quiunt gloriã dõ. Nos scimus quia hic homo
peccator est. Dixit ergo ille. Si peccator ẽ. nescio:
unũ scio quia cecus cũ ẽẽm modo uideo. Dixer̃¬
gͦ illi. Quid fecit tibi: quomͦ aꝑuit tibi oculos e¬
& ille iam stomachans ad uersus duriciã iu¬
deorum. & exçȩco uidens non ferens cecos: res.¬
pondit eis. Dixi uob̃ iam & audistis: qͥd iterũ
uultis audire: Nũquid et uos uultis discipłi¬
discipłs euis sis. Tale maledictũ suꝑ nos ⁊ suꝑ
filios nr̃os. Maledictũ est enim si cor discutias:
ñ si uerba ꝑpendas. Nos autẽ moysi discipuli
sumus Nos scimus quia moysi locutus ẽ. ds:
istum autẽ nescimus unde sit. Utinã sciretis.¬
Si sciretis quia moysi locutus ẽ: ds: sciretis
quis ꝑ moysen p̃dicatus ẽ. ds̃. Habetis enĩ do¬

Expanded text:
Vocaverunt ergo rursum hominem qui fuerat caecus, et dixerunt ei: Da gloriam Deo. Quid est, Da gloriam Deo? Nega quod accepisti. Hoc plane non est gloriam Deo dare, sed Deum potius blasphemare Da, inquiunt, gloriam Deo. Nos scimus quia hic homo peccator est. Dixit ergo ille: Si peccator est, nescio; unuergo illi: Quid fecit tibi? quomodo aperuit tibi oculos? Et ille jam stomachans adversus duritiam Judaeorum, et ex caeco videns, non ferens caecos, respondit eis: Dixi jam vobis, et audistis; quid iterum vultis audire? Numquid et vos vultis discipudiscipulus ejus sis. Tale maledictum super nos et super filios nostros. Maledictum est enim si cor discutias, non si verba perpendas. Nos autem Moysi discipuli sumus: nos scimus quia Moysi locutus est Deus, istum autem nescimus unde sit. Utinam sciretisiretis quia Mosi locutus est Deus! sciretis quod per Mosen praedictus est Deus. Habetis enim Do
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ nũc uideat nescimus. Et dixerunt. Ipsũ
int̾rogate: etatem habet ipse de se loquatur.
geremur loqui ꝓ infante. quia ipse prose
loqui ñ posset. Olim loquit᷑. modo uidet:
cȩcum a natiuitate nouinus. loquentẽ olu
scimus. uidentẽ mͦ uidemus. Ipsum int̾roga¬
te ut instruamini. Quid nobis calũpniamine
Hȩc dixert̃ parentes eius: qr tunebant iudeos.
lam enĩ conspirauerant iudei: ut si quis eũ

Expanded text:
ruit oculos, nos nescimus. Et dixerunt: Ipsum interrogate, aetatem habet, ipse de se loquatur. geremur loqui pro infante, quia ipse pro se loqui non posset: olim loquitur, modo videt; caecum a nativitate novimus, loquentem olim scimus, videntem modo videmus: ipsum interrogate, ut instruamini; quid nobis calumniamini? Haec dixerunt parentes ejus, quia timebant Judaeos. Jam enim conspiraverant Judaei, ut si qui
Abbreviated transcription (Latin):
e homine quẽ dñs iħe illuminauit
qui cecus natus fuit: prolixa lec.¬
tio recitata ẽ. Quã si uniuersam ꝑ¬
tractare conemur. pro sui dignitate
sicut ualemus singula considerantes: ñ sufficit
dies. Proinde peto &e ad moneo caritatem ur̃am:
ut in his quȩ aꝑta sunt. sermonẽ nr̃m ñ requi¬
ratis. Nam nimis longum erit in singulis inmo¬
rari. B̾ reuiter gͦ cȩci huiꝰ illuminati cõmendo
mysterium. Ea quippe quȩ fecit dñs nr̃ ih̃c xp̃c
stupenda atq miranda: & oꝑa et uerba sunt. Oꝑa.
quia facta sunt: uerba. quia signa sunt. Si ergo
quid significet hoc quod factum ẽ. cogitemꝰ: genꝰ
humanũ est istȩ cecus. Hȩc enim cȩcitas conti.¬
git in primo homine ꝑ peccatum: de quo om̃s
originem duximus. non solum mortis s ȩtiam
iniquitatis. Si enim cęcitas est infidelitas. & il. iͦ.¬
luminatio fides. quẽ fidelem quando uenit xp̃e
inuenit: quando quidẽ apłs natus in gente ꝓ.¬
pħica dicit. fuimus enim &e nos aliquando na¬

Expanded text:
e homine quem Dominus Jesus illuminavit, qui caecus natus fuit, prolixa lectio recitata est: quam si universam pertractare conemur, pro sui dignitate, sicut valemus, singula considerantes, non sufficit dies. Proinde peto et admoneo Charitatem vestram, ut in iis quae aperta sunt, sermonem nostrum non requiratis: nam nimis longum erit in singulis immorari. Breviter ergo caeci hujus illuminati commendo mysterium. Ea quippe quae fecit Dominus noster Jesus Christus stupenda atque miranda, et opera et verba sunt: opera, quia facta sunt; verba, quia signa sunt. Si ergo quid significet hoc quod factum est cogitemus, genus humanum est iste caecus: haec enim caecitas contigit in primo homine per peccatum, de quo omnes originem duximus, non solum mortis, sed etiam iniquitatis. Si enim caecitas est infidelitas, et illuminatio fides; quem fidelem quando venit Christus invenit? Quandoquidem Apostolus natus in gente Prophetarum dicit: Fuimus et nos aliquando na
Abbreviated transcription (Latin):
lapidib edificatũ fuisset. suffossis tumuli
fundam̃tis ablatus furto diceretͦ. Quod aut̃
in sepulchro ponendus ẽẽt: ꝓpħȩ testimo¬
niũ est dicentis. Hic habitabit in excelsa
spelunca petrȩ fortissime. Statimq post du.¬
os ũsiculos seqr᷑. Regem cũ gła uidebitis . fi̾x. iiͣi.¬

Expanded text:
lapidibus aedificatum esset, suffossis tumuli lapidibus aedificatum esset, suffossis tumuli fundamentis, ablatus furto diceretur. Quod autem in sepulcro ponendus esset, prophetae testimonium est, dicentis: Hic habitabit in excisa spelunca petrae fortissimae . Statimque post duos versiculos sequitur: Regem cum gloria videbitis .
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ceteris corꝑib remanentib surrexisse
aliꝰ fingeretur. Potest auͣt & nouũ sepul¬
chrũ mariȩ uirginis uterũ demonstra.¬
re: saxũ q ostio appositũ & saxũ mag̃.¬
nũ ostendere. ñ absq auxilio plurimo¬
rũ sepulchrũ potuis se reserari. Erat au¬
tẽ ibi maria magdalene & altera maria
sedentes contra sepulchrũ. Ceteris relin¬
ideo meruerunt primȩ uidere resurrec¬
tionẽ. qr. qͥ ꝑseuerauerit usq in finẽ. hic
eiꝰ & furent᷑ eum. Non suffecerat pͥncipi.¬
b sac̃dotũ &e scribis ac phariseis crucifi¬
xisse dnĩm saluatorẽ. nisi sepulcrũ cus¬
todissent:cohortẽ acciꝑent:signarent la¬
pidẽ: & quantũ in illis ẽ. manũ oppone¬
rent resurgenti: ut diligentia eoꝵ nr̃e
fidĩ ꝓficeret. Qnͣto enĩ ampliꝰ seruat᷑.
tantomagis resurrectionis ipsiꝰ uirtus os.¬
tendit᷑. Unde & inmonum̃to nouo qđ exci¬
sũ fuerat inpetra conditꝰ ẽ: ne si ex multis

Expanded text:
nem, caeteris corporibus remanentibus, resurrexisse nem, caeteris corporibus remanentibus, resurrexisse alius fingeretur. Potest autem et novum sepulcrum Mariae virginalem uterum demonstrare: saxumque ostio appositum, et saxum magnum ostendere absque auxilio plurimorum sepulcrum non potuisse reserari. Erat autem ibi Maria Magdalene et altera Maria, sedentes contra sepulcrum. Altera ideo meruerunt primae videre resurgentem, quia qui perseveraverit usque in finem, hic  custodibus. Non suffecerat principibus sacerdotum, et Scribis ac Pharisaeis crucifixisse Dominum Salvatorem, nisi sepulcrum custodirent, cohortem acciperent, signarent lapidem, quantum in illis est, manum opponerent resurgenti, ut diligentia eorum nostrae fidei proficeret: Quanto enim amplius reservatur, tanto magis resurrectionis virtus ostenditur. Unde et in monumento novo, quod excisum fuerat in petra, conditus est: ne si ex multis
Abbreviated transcription (Latin):
dat causã. quare apilato corpus iħu po¬
tuerit impetrare. Pauꝑes enĩ &e igno¬
ti ñ erant ausi ad pilatũ presidẽ roma¬
ne potestatis acced̾e: &e crucifiri corpꝰ¬
impetrare. In alio eugłio ioseph istȩ buli¬
tes appellatur id ẽ. confiliarius: & de ipso
quidã putant primũ psalmũ fuisse com¬
positũ. beatus uir qui non abiit in consi¬
uit illud in sindone munda. Ex simplici
sepultura dñi ambitio diuitũ condẽpnat᷑.
qui nec intumulis quidẽ possunt carere
diuiciis. Possumꝰ aut̃ iuxta intelligentiã
spũalem & hoc sentire: qđ corpus dñi nõ
auro ñ gemmis &e serico s linteamine pu.¬
ro obuoluendũ sit: quã quã &e hoc signi¬
ficet quod ille in sindone munda in uol.¬
uat iħm. qui pura eũ mente susceꝑit. Et
posuit illud in monum̃to suo nouo qđ
excidat inpetra: & aduoluit saxũ mag¬
num ad hostiũ monum̃ti & abiit. Inno¬
uo ponit᷑ monum̃to: ne post resurrectio.¬

Expanded text:
dat causam quare a Pilato corpus Jesu podat causam quare a Pilato corpus Jesu potuerit impetrare. Pauperes enim et ignoti non erat ad Pilatum praesidem Romanae potestatis accedere, et crucifixi corimpetrare. In alio Evangelista Joseph iste βουλευτὴς appellatus, id est, consiliarius, et de ipso quidam putant primum psalmum esse compositum: Beatus vir qui non abiit in consivit illud in sindone munda. Ex simplici sepultura Domini ambitio divitum condemnatur, qui ne in tumulis quidem possunt carere divitiis. Possumus autem juxta intelligentiam spiritalem hoc sentire quod corpus Domini non auro, et gemmis et serico, sed linteamine puro obvolvendum sit; quanquam et hoc significet quod ille in sindone munda involvat Jesum, qui pura eum mente susceperit. Et posuit illud in monumento novo, exciderat in petra, et advolvit saxum magnum ad ostium monumenti, et abiit. In novo ponitur monumento, ne post resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
ei. Consuetudinis urdaice fuit nec
ducebat᷑ in culpã more gentis antiquo.
ut mulieres de substantia sua uic̾tũ
atq uestitum p̃ceptorib ministrarent.
Hoc qr. scandalũ poterat facere in natio¬
nib paulus abiecisse memorat᷑. Dicit
enĩ ipse. Num qͥd ñ habemꝰ potestatẽ so¬
substantia sua. ut meteret eoͣꝵ carnalia
cuiꝰ ille metebant sp̃ualia: ñ qđ indi¬
geret cibis dns creaturarũ. s ut typũ
ostendet magistroꝵ. quod uictu atq
uestitu ex discipłis deberent ẽẽ. conten¬
ti. S uideamus qͣles comites habuerit.
Int̾quas erat maria magdalena. & ma¬
ria iacobi &e ioseph mat̾. & mat̾ filioꝵ
zebedei. Mariã magdalenã aqua sep¬
tem demonia eiecerat. & Mariã lacobi
postularat. & alias quas in cetͣis eugł̃iis
nit homo quidã diues ab arimathia
nomine ioseph. qui &e ipse discipłs erat
iħu. Diues refertur ñ de iactantia scrip¬
toris. qui uirũ nobilẽ atq ditissimũ.
referat iħu fuisse discipłm: s ut ostẽ.¬

Expanded text:
ei. Consuetudinis Judaicae fuit, nec ducebatur in culpam more gentis antiquo, ut mulieres de substantia sua victum atque vestitum praeceptoribus ministrarent. Hoc quia scandalum facere poterat in nationibus, Paulus abjecisse se memorat. Dicit enim ipse: Numquid non habemus potestatem sosubstcujus illae metebant spiritualia. Non quo indigeret cibis Dominus creaturarum, sed ut typum ostenderet magistrorum, quod victu atque vestitu ex discipulis deberent esse contenti. Sed videamus quales comites habuerit. Inter quas erat Maria Magdalene, et Maria Jacobi, et Joseph mater, et mater filiorum Zebedaei. Maria Magdalena a qua septem daemonia ejecerat, et Maria Jacobi, postularat, et aliae quas in caeteris Evangeliis homo aives ab Arimathia nomine Joseph, qui et ipse discipulus erat Jesu. Dives refertur, non de jactantia scriptoris, qui virum nobilem atque ditissimum referat Jesu fuisse discipulum, sed ut osten
Abbreviated transcription (Latin):
Quando uͦ dr᷑ apparuerunt multis: os¬
tendit᷑ ñ generalis fuisse resurrectio ꝙͣ
om̃ib apparet. s specialis ad plurimos
ut hi uiderent qui cernere merebant᷑.¬
Centurio aut &. qui cũ eo erant custodi¬
entes iħm: uiso t̾re motu & his qͣ fiebars
timuert᷑ ualde dicentes. Uere dĩ filiꝰ erat
iste. In alio eugłio post terre motũ ma¬
nifestior causa miraculi centurionis
exponit᷑ : qđ cũ uidisset eũ sp̃m dimi¬
sisse dixerit. uere dĩ filiꝰ erat istȩ. Nullꝰ
enĩ habet potestatẽ dimittendi sp̃m: nͥ
ille qui animarũ conditor ẽ. Sp̃m au.¬
tem in hoc loco ꝓ anima intelligamꝰ:
seu quod sp̃uale̾ & uitale corpus faciat.
seu qđ animȩ ipsius substantia sp̃c sit.
uixta illud qd̾ scriptũ est auferes sp̃m
eoꝵ & deficient. Et hoc considandũ qd
centurio ante crucẽ in ipso scandalo
passionis uere dĩ filiũ confitet᷑: & ar.¬
rius in eccłia p̾dicat creaturã. Erant¬

Expanded text:
dicit « apparuerunt multis, » ostenditur non generalis fuisse resurrectio quae omnibus appareret, sed specialis ad plurimos ut ii viderent qui cernere merebanto erant custodientes Jesum viso terrae motu, et his quae fiebant, timuerunt valde, dicentes: Vere Filius Dei erat iste. In alio Evangelio post terrae motum manifestior causa miraculi centurionis exponitur, quod cum vidisset eum spiritum dimisisse dixerit: Vere Filius Dei erat iste. Nullus enim habet potestatem dimittendi spiritum, nisi ille qui animarum conditor est. Spiritum autem in hoc loco pro anima intelligamus, seu quod spiritale et vitale corpus faciat, seu quod animae ipsius substantia spiritus sit, juxta illud quod scriptum est, Auferes spiritum eorum et deficient . Et hoc considerandum qcenturio ante crucem in ipso scandalo passionis uere dei filium confiteatur. Et Arrius in ecclesia praedicat creaturam'. Ar
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixi sint. Ex quo apparet caluariã
ñ sepulcrũ primi hominis s locũ signi¬
ficare decollatoꝵ: ut ubi habundauit
peccatũ. suꝑ habundaret gra. Adã uero
sepultũ iuxta hebron & arbeȩ̃ in iħu
filii naue uolumine legimꝰ. Et dedert̃
ei uinũ bibere cũ felle mixtũ. & cum
gustassec. noluit bibere. Os loquitur
ad iherłm. Ego te plantaui uineã ue.¬
ram: quomͦ mutata es in amaritudi¬
nẽ uitis alienȩ: A mara uitis amarũ
impleat᷑ quod scriptũ est. dedunt in
cibum meũ fel. & in siti mea potatie.¬
gustauerit quidẽ ꝓnob̃ mortis amari¬
tudinẽ s tercia die resurrexit. Post quã

Expanded text:
crucifixi sint? Ex quo apparet Calvariam crucifixi sint? Ex quo apparet Calvariam non sepulcrum primi hominis, sed locum significare decollatorum, ut ubi abundavit peccatum, superabundaret gratia . Adam vero sepultum juxta Hebron et Arbee, in Jesu filii Nave volumine legimus . Et dederunt ei acetum bibere cum felle mixtum, et cum guad Jerusalem: Ego te plantavi vineam veram; quomodo mutata es in amaritudine vitis alienae? Amara vitis amarum impleatur quod scriptum est: « Dederunt in cibum meum fel, et in siti mea potavegustaverit quidem pro nobis mortis amaritudinem, sed tertia die resurrexit. Quod enim
Abbreviated transcription (Latin):
portat ignominiam saluatoris. Et uene¬
runt ad locũ qui dr᷑ golgotha. quod ẽ.
caluariȩ locus. Audiui quendã expo¬
suisse caluariȩ locũ in quo sepultus ẽ.
adam: & ideo sic appellatũ quia ibi an.¬
tiqui hominis sit conditũ caput. & hoc
eẽ. qđ apłs dicat. surge qui dormis &
exurge a mortuis &e illuminabit te
xp̃e. Fauorabilis interp̃tatio. & mulcenᷤ
aurem popłi: nec tam̃ uera. Extraur.¬
bes enim & foris portas loca st̃ inquib
truncant᷑ capita dãpnatoꝵ : & caluariȩ
id est decollatoꝵ sumpsere nom̃. Prop.¬
terea aut̃ ibi crucifixus ẽ. dñs: ut ubi
prius erat area dampnatoꝵ ibi erigerẽ¬
tur uexilla martyrii. Et quomͦ ꝓno
bis maledictũ crucis factus est &r flagel¬
latus & crucifixus: sic ꝓ omĩum salu¬
te quasi noxius int̾ nox̾ios crucifigit᷑
Sin aut̃ quispiã contende uoluerit ido
ibi d̃nm crucifixũ ut sanguis illiꝰ suꝑ
eum quare & alii latrones in eodẽ loco

Expanded text:
portat ignominiam Salvatoris. Et veneportat ignominiam Salvatoris. Et venerunt in locum qui dicitur Golgotha, quod est Calvariae locus. Audivi quemdam exposuisse Calvariae locum, in quo sepultus est Adam, et ideo sic appellatum esse, quia ibi antiqui hominis sit conditum caput, et hoc esse quod Apostolus dicat: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te. Favorabilis interpretatio et mulcens aurem populi, nec tamen vera. Extra urbem enim et foras portam, loca sunt in quibus truncantur capita damnatorum, et Calvariae, id est, decollatorum sumpsere nomen. Propterea autem ibi crucifixus est Dominus, ut ubi prius erat area damnatorum, ibi erigerentur vexilla martyrii. Et quomodo pro nobis maledictum crucis factus est, et flagellatus est, et crucifixus: sic pro omnium salute quasi noxius inter noxios crucifigeretur. Sin autem quispiam contendere voluerit, ideo ibi Dominum crucifixum, ut sanguis ipsius eum, quare et alii latrones in eodem loco
Abbreviated transcription (Latin):
quassatã non confringet. & post quã il¬
luserunt ei exuerunt eũ clamidẽ. &
in duerunt eũ uestim̃tis suis: et duxer̃
ut crucifigerent. Qnͣdo flagellat᷑ ihe et
conspuitur & irridet᷑ non habet ꝓpria
uestim̃ta: s ea quȩ propt̾ nr̃a peccata
sumpserat. Cum aut̃ crucifigit᷑ &e illu¬
sionis atq irrisionis pompa p̃terie¬
rit. tunc pristinas uestes recipit. & ꝓpͥ¬
um assumit ornatũ: statimq elemẽ.
um ereatura. E xeuntes autẽ inuene.¬
runt hominẽ cyreneũ nomine simo.¬
nem. Hunc angariauer̃ ut tolleret
crucẽ eius. Ne quis putet huic loco
portasse crucẽ suã: matħs autẽ refert
quod inuenerint hominẽ cyreneũ no.¬
mine symonẽ. quẽ angariantes impo¬
suert̃ ei crucẽ iħu. S hoc intelligñdũ
qđ egrediens de p̃torio iħc. ipse porta¬
uerit crucẽ suã: postea obuiũ habuerit
symonẽ. cui portandã crucẽ imposuerĩt.
Iuxta anagogen uero erucẽ dñ suscipi¬
unt nationes: & peregrinus obediens

Expanded text:
postquam illuserunt ei, exuerunt eum chlamyde, et induerunt eum vestimentis ejus, et duxerunt eum, ut crucifigerent. Quando flagellatur Jesus, et conspuitur, et irridetur, non habet propria vestimenta: sed ea quae propter nostra peccata sumpserat. Cum autem crucifigitur, et illusionis atque irrisionis pompa praeterierit, tunc pristinas vestes recipit, et proprium assumit ornatum: statimque elementcreatura. Exeuntes autem, invenerunt hominem Cyraeneum, nomine Simonem: hunc angariaverunt, ut tolleret crucem ejus. Ne quis putet huic loco portasse crucem suam; Matthaeus autem refert quod invenerunt hominem Cyrenaeum, nomine Simonem, quem angariantes imposuerunt ei crucem Jesu. Sed hoc intelligendum est quod egrediens de praetorio Jesus, ipse portaverit crucem suam: postea obvium habuerint Simonem, cui portandam crucem imposuerint. Juxta anagogen vero, crucem Jesu suscipiunt nationes, et peregrinus obediens
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis moleuit. Quid enĩꝑ colorẽ buxe¬
um nͥ abstinentie pallor expͥmitur: Cui¬
ipse se tenacit adherere testatur dicens.
Castigo corpus meum & scruitut subicio:
ne forte aliis p̃dicans ipse reꝑbus efficiar. Qui
diuinȩ legis eruditione p̃ditus. dum alioꝵ in¬
gluuiem redarguit: cornu elefantos in uentrẽ
ferit. In uentrem quippe elefantos ꝑcusserat:
uͦm dicebat. Multi ambulant quos sepe di¬
cebam uob̃ nc̃ autem & flens dico mimicos
crucis xp̃i: quoꝵ finis iteritus. quoꝵ ds uen¬
ter est. & gla in confusione ipsorum. Et rur-
sum. Huiusmodi xp̃o dño ñ seruiunt: s suo
uentri. Cornu suo gͥ rinocerus iste ñ iam ho¬
mines s bestias ꝑcutit: quando illa paulus
doctrinȩ suȩ fortitudine nequaquã ꝑ imendos
humiles impetit. s suꝑbos uentris cultores oc¬
cidit. Quȩ gͦ in paulo scripta cognouimus: su-¬

Expanded text:
virtutis mollivit. Quid enim per colorem buxevirtutis mollivit. Quid enim per colorem buxeum, nisi abstinentiae pallor expipse se tenaciter adhaerere testatur, dicens: Castigo corpus meum, et servituti subjicio, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar . Qui divinae legis eruditione praeditus, dum aliogluuiem redarguit, cornu elephantos in uentrem ferit. In uentremque elephantos percusserat, cum dicebat: "Multi ambulant," quos saepe dicebam vobis, nunc autem & flens dico, inimicos crucis Christi: quorum finis interitus, quorum Deus venter est, & gloria in confusione sum: Hujusmodi Christo Domino non serviunt, sed suo ventri . Cornu suo igitur rhinoceros iste non jam homines, sed bestias percutit, quando illa Paulus doctrinae suae fortitudine nequaquam perimendos humiles impetit, sed superbos ventris cultores occidit. Quae ergo in Paulo scripta cognovimus, su
Abbreviated transcription (Latin):
qr nullus tc̃ fidelium crederet. qd̾ ad iu-¬
gum d̾s suȩ formidinis uim tantȩ elatio¬
nis inclinaret. Unde & annanias hc̃ post¬
timuit dicens. Dnẽ : audiui a multis de
uiro hoc quanta mala scĩs tuis fecerit
in ierłm. Qui tam̃ repente commutatus.
ab hoste p̾dicator efficitirr: & in cunctis
mundi partib redemptoris sui nomen in¬
sinuat. Supplicia ꝓ ueritate tolerat: pa¬
ti se quȩ irrogauerat exultat. Alios blandi¬
mentis uocat: alios ad fidem terrorib reuo¬
cat. Itis regnum pollicetir cęlestis patriȩ:
illis minatur ignes gehenne. Hosꝑ auctori-¬
tatem corrigit: illos ad uiam rectitudinis
ꝑ humilitatem trahit. Aqq in omĩ latere:
ad manum se sui rectoris inclinauit. Et tan¬
ta arte dei aream congregat: quanta illã
prius elatione uentilabat. S neq hoc ab-
Quia enim uiuere sub rigore legis assue¬
uit: artius in illum cet̾is custodia uniꝰciuiꝰq

Expanded text:
quia nullus tunc fidelium crederet, quod ad juquia nullus tunc fidelium crederet, quod ad jugum Deus suae formidinis vim tantae elationis inclinaret. Unde et Ananias voce dotimuit dicens: "Domine, audiui a multis de uiro hoc, quanta mala sanctis tuis fecerit in Ierusalem." Qui tamen repente commutatus, ab hoste prtedicator efficitur, et in cunctis mundi partibus redemptoris sui nomen insinuat, supplicia pro ueritate tolerat, pati se quae irrogauerat exultat. Alios blandimentis uocat, alios ad fidem terroribus reuocat. Istis regnum pollicetur caelestis patriae, illis minatur ignes gehennae. Hos per auctorem corrigit, illos ad uiam rectitudinis per humilitatem trahit, atque in omni latere ad manum se sui rectoris inclinat. Et tanta arte Dei aream congregat, quanta illam prius elatione uentilabat. Sed neque hQuia enim vivere sub rigore legis assuevit, arctius in illo caeteris custodia uniuscujusque
Abbreviated transcription (Latin):
delium legis duriciam redarguendo con¬
triuit: quid aliud quã in ualle post do-¬
minum glebas fregit: Ne uidelicet gra-¬
na seminum quȩ excisus aratro fidei sul¬
cus cordis exciꝑet: ꝑ custodiam litterȩ
p̃ssa deꝑirent. De quo bene adhuc subdi¬
tur. Numqͥd fiduciam habebis in mag-¬
res tuos: In rinoceratis huius fortitudi-¬
ne fiduciam ds habuit: quia quanto
illum crudelius dura sibi inferentem
ꝑtulit. tanto ꝓ se constantius tolerantẽ
adusa p̃sciuit. Cui labores etiã quos ipse¬
in carne ꝑtulerat dereliquit: quia conu̾sũ
illum usq ad imitationẽ ꝓpriȩ passionis tra-¬
xit. Unde & ꝑ cundem rinoceratã dicitur.
Suppleo ea quȩ desunt passionum xp̃im
crecdes ei qd̃ reddat sementem tͥ: & aream tu-¬
fuerit cum ab ipsa adolescentia lapidan¬
tium aduitor existeret. cum alia eccliȩ lo-
sufficeret. s semꝑ ad alioꝵ interitum aliis
extinctis anhelaret: & ꝓfecto cognoscimus.

Expanded text:
 mente fidelium legis duritiam redarguendo con mente fidelium legis duritiam redarguendo contriuit, quid aliud quam in ualle post Dominum glebas fiegit, ne uidelicet grana seminum quae excussus aratro fidei sulcus cordis exciperet, per custodiam litterae pressa deperirent. De quo adhuc bene subditur: "Numquid fiduciam habebit.rhinocerotis huius fortitudine fiduciam Deus habuit, quia quanto illum crudelius dura sibi inferentem pertulit, tanto pro se constantius tolerantem aduersa praesciuit. Cui labores etiam, quos ipsein carne pertulerat, quia conuersum illum usque ad imitationem propriae passionis traxit. Unde et per eumdem rhinocerotem dici« Suppleo ea quae desunt passionum Christi in credes ei quod reddat sementem tibi, et aream tufuerit, cum ab ipsa adolescentia lapidantium adjutor existeret, cum alia Ecclesiae losufficeret, sed semper ad aliorum interitum aliis exstinctis anhelaret ; et profecto cognoscimus
Abbreviated transcription (Latin):
ex u̾bi pabulo uires optinuit. & calcem
suꝑbie amisit. Loris quoq dei ñ tantum a
feritate stringitur. s qd̾ magis sit mirabi¬
le ad arandum ligatiur: ut ñ solum homi¬
nes crudelitatis cornu ñ impetat. s eorum
etiã refectioni seriuiens aratrum p̃dicatio¬
nis trabat. Ipse quippe de euangłirantib
quasi de arantib dicit. Debet enim in
spe qui arat arare: & qui triturat in spe
fidelib irrogauerat: & ꝓ fide postinodũ
flagella libent̾ porcat: qui scͥptis etiam
epłis humilius ac despectius p̃dicat. quod
dudum terribilis impugnabat: ꝓfecto be¬
ne ligatus sub aratro desuclat ad segetem.
qui uiuebat in campo male liber: a timo¬
re. De quo recte dicitur. Aut confringet¬
quoꝵdã mentes intrauerat: qui illũ ue-¬
raciter humani generis redemptorem
credebant. Qui tam̃ cum nequaꝗͣ a pristi¬
na obseruatione recederent. cum dura lit-¬
tere pdicamenta custodirent: eis p̃dicator

Expanded text:
ex uerbi pabulo uires obtinuit, et calcem ex uerbi pabulo uires obtinuit, et calcem superbiae amisit. Loris quoque Dei non tantum a feritate restringitur, sed quod magis sit mirabile, ad arandum ligatur: ut non solum homines crudelitatis cornu non impetat, sed eorum etiam refectioni seruiens, aratrum praedicationis trahat. Ipse quippe de euangelizantibus quasi de arantibus dicit: "Debet enim in spe qui arat, arare, et qui triturat, in spe fidelibus irrogaverat, et pro fide postmodum flagella libenter portat; qui scriptis etiam epistolis humilis ac despectus praedicat, qui dudum terribilis impugnabat, profecto bene ligatus sub aratro desudat ad segetem, qui vivebat in campo male a timore liber. De quo recte dicitur: Aut confringetquorumdam mentes intraverat, qui illum veraciter humani generis Redemptorem credebant. Qui tamen cum nequaquam a pristina observatione recederent, cum dura litterae praedicamenta cus
Abbreviated transcription (Latin):
eta est dicens. Saule. saule. qͥd ine ꝑsequeris:
Qui ꝓstratus in terra dicebat. Quis es dñe :
Cui ilico dicitur. Ego sum iħ̾e nazarenus:
que tu ꝑsequeris. Uirgo nimirum rinoceraꝰ¬
te sinum suũ aꝑuit: cum saulo incorrup¬
ta d̾i sapientia incarnationis sue myst̾ium
loquendo de cęlo patefecit. Et fortitudinẽ
suam rinoceriis ꝑdidit: quia ꝑstratus hu¬
mi om̃e qd suꝑbum tumebat᷑ amisit. Qui
dum sublato ocuiloꝵ lumine ad ananiam
duciturr. patet etiã rinocerus iste quibꝰ d̃i
loris astringitur: qr uidelicet uno in temꝑe
cecitate p̃ticatione baptisinate ligatur. Qͥ
etiam ad dĩp̃sepe moratus est: quia rumi¬
nare uerba euangłii declignatus ñ est. Ait
enim. Ascendi ierosolimã cum barnaba:
assumpto & tẏto. Ascendi autẽ scđm reue¬
lationem: & contuli cum eis eu̾głm. Et¬
qui prius ieunus audierat. durum est
tibi contra stimulum calcitrare: mira
postmodum uirtute p̾sidentis pressus

Expanded text:
cta est, dicens: Saule, Saule, quid me persequeris? cta est, dicens: Saule, Saule, quid me persequeris? Qui prostratus in terra respondit: Quis es, Domine? Cui illico dicitur: Ego sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris . Virgo nimirum rhinoceroti sinum suum aperuit, cum Saulo incorrupta Dei sapientia incarnationis suae mysterium de coelo loquendo patefecit; et fortitudinem suam rhinoceros perdidit, quia prostratus humi, omne quod superbum tumebat amisit. Qui dum, sublato oculorum lumine, manu ad Ananiam ducitur, patet jam rhinoceros iste, quibus Dei loris astringitur, quia videlicet uno in tempore caecitate, praedicatione, baptismate ligatur. Qui etiam ad Dei pnare verba Evangelii dedignatus non est. Ait enim: « Ascendi Jerosolymam cum Barnaba, assumpto et Tito, ascendi autem secundum revelationem, et contuli cum eis Equi prius ieiunus audierat: "Durum est tibi contra stimulum calcitrare?" mira postmodum uirtute praesidentis pressus
Abbreviated transcription (Latin):
Huius autẽ rinoceratis fortitudinẽ omĩs
uenator extimuit: qr sȩuiciã sauli unus¬
quisq p̃dicator expauit. Scͥptũ namq.
Saulus autem adhuc spirans minas & cedes
cerdotum & petiit ab eo epłas in damascum
ad sẏnagogas. ut si quos inuenisset huiꝰ uiȩ
uiros ac mulieres uĩctos ꝑduceret in ierłm.
Cum flatus nare redlendus trabituR: inspi¬
ratio uocatur. Et illud sepe ꝑ odorem nare
dep̾hendimus qd̃ oculis ñ uidemus. Rino¬
cerus gͦ iste nare gestabat cornui quo ꝑcu
quã p̃sentes int̾fecerat. ab sentes quexebat.
S ecce omĩs ante illum uenator abscondi¬
tur: omĩs homo id est rationale sapiens
opinione timoris eius effugat᷑. Ut gͦ hc̃ ri¬
noccratam capiat: sinum suũ uirgo id est
secretum sium ipsa ꝑ se inuoluta carne dei
sapientia expandat. Scriptum quippe est :¬
qł cum damascum ꝑgeret subito circum¬
fulsit eum die mecdia lux de cęlo. & uor fa¬

Expanded text:
Huius autem rhinocerotis fortitudinem omnis Huius autem rhinocerotis fortitudinem omnis uenator extimuit, quia Sauli saeuitiam unusquisque predicator expauit. Scriptum namque est: "Saulus autem adhuc spirans minarum et caedis n Damascum ad synagogas, ut si quos invenisset hujus viae viros ac mulieres, vinctos perduceret in Jerusalem . Cum flatus nare reddendus trahitur, spiratio vocatur, et illud saepe per odorem nare deprehendimus, quod oculis non videmus. Rhinoceros ergo iste nare gestabat cornu quo percutquam praesentes interfecerat, absentes quaerebat. Sed ecce omnis ante illum venator absconditur, id est omnis homo rationale sapiens opinione timoris ejus effugatur. Ut ergo hunc rhinocerotem capiat, sinum suum virgo, id est secretum suum ipsa per se inviolata in carne Dei sapientia expandat. Scriptum quippe est quod cum Damascum pergeret; subito circumfulsit illum die media lux de coelo, et vox fa
Abbreviated transcription (Latin):
rinocerus seruire tibi:. Ac si aꝑtius dicatur.
Numqͥd illum popłm quẽ suꝑbire in necẽ
fidelium stulta sua elatione consicłas. sub u
re tuȩ p̃dicationis inclinas: subaudis ut ego
qui & contra me illum singłari cornu ex¬
tolli conspicio. & tam̃ mͥ cum uoliero ꝓti¬
nus subdo: S hoc melius ostendimus: si
de genere ad speciem transeamus. Illegͦ ex
paulus declucatur: qui dum contra d̃m se
quasi de custodia legis nesciens extulit. cor¬
nu in nare gestauit. Unde & hoc ipsum na¬
ris cornu ꝑ humilitatem postinodũ ineli¬
nat dicens. Qui priuss blasphemus & ꝑse¬
quutor & contumeliosus: s misccłiam con¬
sequutus sum qi ignoratis feci. In nare cor¬
nu gestabat: qui placiturum se d̾o de cru¬
delitate confidebat. sicut ipse postmodũ
semetipsum redarguit dicens. Et ꝑficie¬
bam in uidaismo supra multos coetaneoᷤᷤ
neos in genere meo: abuidantius ẽmula
tor eristens pat̾narum mearũ tracditioni

Expanded text:
rhinoceros servire tibi? Ac si apertius dicatur: rhinoceros servire tibi? Ac si apertius dicatur: Nunquid illum populum, quem superbire in nece fire tuae praedicationis inclinas? subaudis: ut ego, qui et contra me illum singulari cornu extolli conspicio; et tamen mihi, cum uoluero, protinus subdo. Sed hoc melius ostendimus, si de genere ad speciem transeamus. Ille ergo Paulus deducatur, qui, dum contra Deum se quasi de custodia legis nesciens extulit, cornu in nare gestauit. Unde et hoc ipsum naris cornu per humilitatem postmodum inclinans dicit: "Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus, sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci . In nare cornu gestabat, qui placiturum se Deo de crudelitate confidebat, sicut ipse postmodum semetipsum redarguens dicit: Et proficiebam in judaismo supra multos coaetaneos meos in genere meo, abundantius aemtor existens paternarum mearum traditionum."
Abbreviated transcription (Latin):
indomitȩ omĩno naturȩ est: ita ut si qͣndo
captus fuerit teneri nullatenus possit.
dinis dicitur: ut nulla uenantiũ uirtute
uenienti sinum aꝑit. in quo ille omĩ fero¬
citate deposita caput deponit. Sicq ab eis
a quib capi quęritur: repente uelut e¬
neruis inuenitur. Burei quoq coloriᷤ. eẽ.
describitur. Qui etiã cum elefantis qͣndo
certamen aggreditur: eo cornu qd̃ imma¬
ne singłarit̃ gestat: uentrem adu̾santiũ
ferire ꝑhibetiu. ut cum ea quȩ molliora
sunt uulnerat. impugnantes se facile
telligi: qui dum de accepta lege ñ oꝑa s
solam uit̃ cunctos homines elationẽ stĩp¬
sit. quasi int̃ oct̃as bestias cornu singłare
nis: & a cornib unicorniũ humilitatẽ
meam. Tot quippe in ula gente unicornes
uł certe rinoceratȩ fuerunt: quot contra p̃¬
dicamenta ueritatis de legis oꝑib singłari &
fatria elatione confisi sunt. Hͤato gͥ iob scẽ ex¬
clesiȩ typum tenenti dicitur. numqͥd uolet

Expanded text:
indomitae omnino naturae est; ita ut si quando captus fuerit, teneri nullatenus possit. dinis dicitur, ut nulla uenantium uirtute uenienti sinum aperit, in quo ille omni ferocitate deposita caput deponit. Sicque ab eis, a quibus capi quaeritur, repente uelut eneruus inuenitur. Buxei quoque coloris esse describitur. Qui etiam cum elephantis quando certamen ingreditur, eo cornu quod in nare singulariter gestat, uentrem aduersantium ferire perhibetur; ut cum ea quae molliora sunt uulnerat, imputelligi, qui dum de accepta lege non opera sed solam inter cunctos homines elationem sumpsit, quasi inter caeteras bestias cornu singularenis, et a cornibus unicornium humilitatem meam . Tot quippe in illa gente unicornes vel certe rhinocerotes exstiterunt, quot contra praedicamenta veritatis de legis operibus singulari et fatua elatione confisi sunt. Beato igitur Job sanctae Ecclesiae typum tenenti dicitur: Nunquid volet
Abbreviated transcription (Latin):
in quo laborem erga se apłicum ꝑedidunt.
Uos autem sicut hucusq ꝓ diuino timo¬
re fecistis abhorrete uanaꝰ refugite fal-¬
sai impia declinate: ut & ad domum
d̾i conficlenti semꝑ corde uenire possitis.
& in fide ur̃a gentium magister & iu¬
dex doctrine suȩ fructum paulus in¬

Expanded text:
in quo laborem erga se apostolicum perdiderunt. in quo laborem erga se apostolicum perdiderunt. Vos autem, sicut huc usque pro Dei timore fecistis, abhorrete vana, refugite falsa, impia declinate; et ut ad domum Dei confidenti semper corde venire possitis; et in fide vestra gentium magister, et judex doctrinae suae fructum Paulus in
Abbreviated transcription (Latin):
nouum appellent annum: qm̃ ꝑ ne-¬
fandas ferias honestate depulsa. tur¬
pitudo & ꝑu̾sitas innouatur. Nouũ
uocant annum: quasi noui aliquid
aut celum tẽ ostendat aut terrai
holum annũ iauuarias appellant
kalendas: cum uetusto semꝑ errore et
hortore sordescant. Auspicia etiam uanis¬
siumi colligere se dicunt: ac statum uite
sue inanib indiciis estimantes. ꝑ in ania
aiuium feraruimq signa imminentis an¬
ni futura rimantur: cum utiq apud
dm solum sit noticia futuroꝵ. & lega¬
lis auctoritas ista ꝓhibeat dicens. Ne
auspicemini: ne auguriis intendatis.
S miseri ac miserandi homines rapti
errorib paganoꝵ. & minus ꝓuido corde
cecatiꝰ cum impietate de domib sius ꝓ¬
ci: qui in tali obseruatione uidit se ꝑfi
dum nec obseruare nec querere: mani-¬
festa relatione cognoui. Et reuera ñ st̃
a nob̃ penitus inquirenda qui omĩpo¬
tenti deo credimus: qui ꝓ qualitate
meritoꝵ aut fidei ꝓbatione cunctis

Expanded text:
novum appellant annum, quoniam per nenovum appellant annum, quoniam per nefandas ferias pro honestate falsa turpitudo et per versitas innovantur. Novum vocant annum, quasi novi aliquid aut coelum tunc ostendat, aut terra. Novum annum Januarias appellant 47 calendas, cum vetusto semper errore et horrore sordescant. Auspicia etiam vanissimi colligere se dicunt, ac statum vitae suae inanibus indiciis aestimantes, per incerta avium ferarumque signa imminentis anni futura rimantur; cum utique apud Deum solum sit notitia futurorum, et legalis auctoritas ista prohibeat dicens: Ne auspiceminí, ne auguriis intendatis . Sed miseri ac miserandi homines rapti erroribus paganorum, et minus provido corde caecati cum impietate de domibus suis pci, qui in tali observatione vidit se perfdum nec observare nec quaerere manifesta relatione 48 cognovi. Ac revera non sunt a nobis penitus inquirenda, qui omnipotenti Deo credimus, qui pro qualitate meritorum, aut fidei probatione cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
illum. ẽẽ. qđ uir est: Numqͥd ñ uniu̾¬
sa ibi falsa sunt & insana. cum se a d̾o
formati homines. aut in pecudes aut
in feras aut inportenta transformant:
Numqͥd ñ omnẽ excedit insaniã. cum
decorem uultꝰ humani. di specialit᷑ ma¬
nib in omnẽ pulchritudinẽ figuratũ.
squalore sordium & adult̾ina feditate
deturpant: Quomͦ ñ sauum sapientib
patet nichil dei ineẽ sanitatis: ubi im¬
pia ubi inhonesta inu̾saq omiã & faci¬
unt & loquinit᷑: ñ audientes clamantẽ
cotidie in eccłia beatum dauid & dicen¬
tem. filii hominũ usq qͦ graui corde.
ut quid diligitis uanitatem & queritiᷤ
mencdacium: Graue utiq eorum cor . ẽ.
atq omi impietate dep̃ssum: qui ꝑ sa¬
crilegos iocos diuinis monitis illuden¬
tes. uana diligunt & falsa sectantur.
Et post omĩa: ad offensionis plenitu¬
dinem dies ipsos annum nouum uo¬
cant. Quãꝙͣ ñ inconuenient᷑ scdm se

Expanded text:
illum esse, quod vir est? Nunquid non univerillum esse, quod vir est? Nunquid non universa ibi falsa sunt et insana, cum se a Deo formati homines, aut in pecudes, aut in feras, aut in portenta transformant? Nunquid non omnem excedit insaniam, cum decorem vultus humani Dei specialiter manibus in omnem pulchritudinem figuratum, squallore sordium et adulterina foeditate deturpant? Quomodo non sunum sapientibus patet, nihil ibi inesse sanitatis, ubi impia, ubi inhonesta, universaque omnia et faciunt et loquuntur; non audientes clamantem quotidie in Ecclesia beatum David et dicentem: Filii hominum, usquequo gravi corde; ut quid diligitis vanitatem et quaeritis mendacium ? Grave utique eorum cor est, atque omni impietate depressum, qui per sacrilegos jocos divinis monitis illudentes et vana diligunt, et falsa sectantur; et post omnia, ad offensionis plenitudinem, dies ipsos annum novum vocant. Quanquam non inconvenienter secundum se
Abbreviated transcription (Latin):
uicia mundando ꝑsulcans incedit ad
dei regnum: si aspectum suum ad im¬
pia & uana conuterit. & iugales su-¬
os hoc .ẽ. corpus & animã uulnera-
bit. & optimi itineris ꝑicłosum ni¬
mis incurret errorem. Et ñ respexit
inquit in uanitates & insanias men-¬
daces. Quomͦ beatus dauid falsas insa-¬
nias dicit: cum uere insaniant qui
abiecto rettorsum timore d̾i. ad demo¬
num respiciunt uanitates: S uir
fidelis ꝓpͥe naturã impiȩ falsitatis
exp̃ssit: qr insana sunt omiã quecũq
diaboli fallente mendacio. di in se non¬
.II Ii. habent ueritatem. Et illoꝵ grauior
atq umedicabilis languor est: qui
suꝑstitionum furore. & ludoꝵ suauita¬
te decepti. sub specie sanitatis insanuit᷑.
Anñ omĩa quȩ a ministris demonum il¬
lis agunt᷑ dieb falsa sunt & insana: cũ
uir uirium suarũ uigore mollito. to¬
tum se frangit in feminã: tantoq illud
ambitu atq arte agit. quasi peniteat

Expanded text:
vitia mundana persulcans incedit ad vitia mundana persulcans incedit ad Dei regnum, si aspectum suum ad impia et vana converterit, et juges suos, hoc est corpus atque animam, vulnerabit, et optimi itineris periculosum incurret errorem. Et non respexit, inquit, in vanitates et insanias falsas. Quomodo beatus David falsas insanias dicit; cum vere insaniant, qui abjecto retrorsum timore Dei, ad daemonum respiciunt vanitates? Sed vir fidelis proprie naturam impiae falsitatis expressit: quia insana sunt omnia quaecunque, diaboli fallente mendacio, Dei in se non habent virtutem. Et illorum gravior atque immedicabilis languor est, qui superstitionum furore et ludorum suavitate decepti, sub specie sanitatis insaniunt. An non omnia quae a ministris daemonum illis aguntur diebus falsa sunt et insana, cum vir, virium suarum vigore mollito, totum se frangit in feminam, tantoque illud ambitu atque arte agit, quasi poeniteat