comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adhibuit. Et qui aliunde peccati plagã habiuimꝰ:
aliunde habuimus ⁊ peceati medelam. Nunc
uͦ quia ꝓpͥa uoluntate ⁊ in ꝑfecta etate pecca¬
iumus. ꝑcussione opus. ẽ. i. cordis contricione.
Et si curari uolumus. iã ñ queramꝰ oliuȩ oleum
uel quodlibet aliud unguentũ: qm̃ ignitum
gus penitentie ferrum necessariũ.ẽ: quo nr̃oꝵ
uratur rubigo peccator. Nemo umquã pꝰ ꝓpetͣ¬
tum uel semel criminale peccatum. illam utilem
sibi confessionem. scu penitentiã credat: quam
sp̃c contribulatꝰ cor contͥtum ⁊ humiliatum ñ
p̃cedit. Quia ubi ñ ẽ. uera cordis conuersio : non se¬
quitur plena remissio. Debet gͥ quisq: nr̃m scđm fal
missum: ⁊ quadam sollicitudine turbare scipsum :
qͣtinꝰ suꝑ extinctã aĩa.dare ualeat gomitꝰ p̃cordiales. ⁊ lacͥma¬
biles planctꝰ. ut uł sic dĩ miseratiõe reuiuiscat. Apc̃ enĩ ꝗͣdo

Expanded text:
adhibuit, et qui aliunde peccati plagam habuimus, adhibuit, et qui aliunde peccati plagam habuimus, aliunde habuimus et peccati medelam. Nunc vero quia propria voluntate, et in perfecta aetate peccavimus, percussione opus est, id est cordis contritione, et si curari volumus, jam non quaeramus olivae oleum, vel quodlibet aliud unguentum, quoniam ignitum gravis poenitentiae ferrum necessarium est, quo nostrorum uratur rubigo peccatorum. Nemo unquam post perpetratum vel semel criminale peccatum, illam utilem sibi confessionem, seu poenitentiam credat, quam spiritus contribulatus, cor contritum, et humiliatum non praecedit, quia ubi non est vera cordis conversio, non sequitur plena remissio. Debet igitur quisque nostrum, missum, et quadam sollicitudine turbare seipsum, quatenus super exstinctam animam dare valeat gemitus praecordiales et lacrymabiles planctus, ut vel sic Dei miseratione reviviscat. Christus enim quando
Abbreviated transcription (Latin):
multi alii inutroq sexu. xp̃m uenturum redem¬
ptorem sꝑauerunt: ⁊ quod nos factum credimus:
ipsi expectando futurum credider̃. Et quia iam
redempti. Omnes etiam quicumq: uiso saluatore
apud inferos. de illo sꝑauerunt salutem : de pę¬
nis inferni liberati sunt. Nos autem ⁊ illi beati nr̃i
p̃decessores. qui nos p̃cesserunt ad sydereas mansioẽs
qm̃ expͥmis parentib traximus offensam. ꝑ gr̃am
redemptoris quasi quibusdam unguentis de eiꝰ sanguine fa
sanati sumus. ut qui alioꝵ infidelitate ⁊ p̃uarica¬
compassione ⁊ miseratione resurgeremus aduitã.
Quib uerbis manifeste ostendit. quia leue non ÷
iterare crimina: quȩ sunt semel xp̃i passione re¬
dempta. Reus erit in quam reus erit : ñ modice
rei.s passionis ⁊ fanguinis xp̃i : qui iterum occidit
animam xp̃i passione ⁊ fanguine amorte redẽp¬
ꝓpͥum atransgressione parentum nos dominus sa¬
nauit: sed illis uulnerib nr̃is quasi unguentum

Expanded text:
multi alii in utroque sexu Christum venturum Redemptorem speraverunt, et quod nos factum credimus, ipsi exspectando futurum crediderunt, et quia jaredempti. Omnes etiam quicunque, viso Salvatore, apud inferos de illo speraverunt salutem, de poenis inferni liberati sunt. Nos autem, et illi beati nostri praedecessores, qui nos praecesserunt ad sidereas mansiones, quoniam ex primis parentibus traximus offensam, per gratiam Redemptoris, quasi quibusdam unguentis de ejus sanguine factis, sanati sumus, ut qui aliorum infidelitate et praevaricacompassione et miseratione resurgeremus ad vitam.Quibus verbis manifeste ostendit quia leve non est iterare crimina, quae sunt semel Christi passione redempta. Reus erit, inquam, reus erit non modicae rei, sed passionis sanguinis Christi, qui iterum occidit animam, Christi passione et sanguine a morte redempsanguinem proprium a transgressione parentum nos sanavit, sed illis vulneribus nostris quasi unguentum
Abbreviated transcription (Latin):
& discretus pat̾ benedictus illorũ statuta tanquã dure legis auste¬
ritatẽ tẽꝑans: nos nouȩ grẽ filios ꝓcreauit. Illa quasi uetera pe¬
ne uel penitꝰ om̃ia transierunt : & ecce ascõ benedicto facta sunt
noua . Illa etiã tanquã ũbra & figura futurȩ monasticȩ uitę
fuisse uident᷑. sed ꝑlaudabilẽ patr̃e benedictũ cooꝑante spũ scõ est
ueritas reuelata. Ipse tam̃ ꝓsua magna humilitate scĩ bafilii
& p̃cedentiũ uitã & oꝑa patrũ. uł sua tacens uł quasi modica dicens.
laudat & mirat᷑ : bonꝰ optimũ discipłs magistrũ imitatus : qͥ taceri
p̃cipiebat cũ ea quȩ sine ipso nemo alius facere pot̾at oꝑabat᷑. Et illi
qͥdẽ nr̃i scĩ p̃decessores qͥ nos p̃cesser̃ ad sidereas mansiones. & religio¬
se uixerunt. & religiose scripserunt: sed sic̃ post beatos tres eũglis¬
scripsit: qua tanquã dulcioris caritatis cem̃to uiuo lapidi. xp̃o

Expanded text:
et discretus Pater Benedictus illorum statuta tanquam durae legis auctoet discretus Pater Benedictus illorum statuta tanquam durae legis auctoritatem temperans, nos novae gratiae filios procreavit. Illa quasi vetera pene vel penitus omnia transierunt, et ecce a S. Benedicto facta sunt nova. Illa etiam tanquam umbra et figura futurae monasticae vitae fuisse videntur, sed per laudabila. Ipse tamen pro magna sua humilitate S. Basilii et praecedentium vitam et opera Patrum, vel sua tacens, vel quasi modica dicens, laudat et miratur. Bonus optimum discipulus Magistrum imitatus, qui taceri praecipiebat, cum ea, que sine ipso nemo alius facere poterat operabatur. Et quinostri sancti praedecessores, qui nos praecesserunt ad sidereas mansiones, et religiose vixerunt, et religiose scripserunt. Sed sicut post beatos tres evangelisscripsit, qua tanquam dulcioris charitatis caemento, vivo lapidi Christo
Abbreviated transcription (Latin):
cere minime possunt . qͥ nec illa nec alia bona facere sine spĩa-¬
lis patris uoluntate deuouer̃: & fide suȩ ꝓfessionis firma uert.
Quã uidelicet sue ꝓfessionis fidẽ. scđ̾m regulã scĩ benedicti tenen¬
dã corã dõ & scĩs eiꝰ ꝓmiserunt. Licet etiã mulieri si uoluerit nu-¬
bere. q ei bene concedit᷑. sed si uirginitatẽ uouerit & postea nub.¬
serit : rea tenebitur. Honũ .ẽ. tam̃ coniugiũ: sed coniugio uir
ginitas melior. Sic scor p̃cedentiũ patrũ om̃is institutio.ẽ. qui¬
dẽ bona: sed uenerabilis benedicti longe p̃stantior. Quȩ ante
illũ patres sancti constituerunt: uelud lex morsi dura & as.¬
ꝑa fuerunt. Sapientis uͦ benedicti institutio scã suauis & le¬
uis . ẽ. & matre uirtutũ discretione uidelicet plena. Antiquoꝵ
sanctio patr̃u quasi ueteris legis cultores habuit. Pius autem

Expanded text:
cere minime possunt, qui nec illa, nec alia bona facere sine spiritcere minime possunt, qui nec illa, nec alia bona facere sine spiritualis patris voluntate devoverunt, et fide suae professionis firmaverunt, quam videlicet suae professionis fidem, secundum Regulam S. Benedicti, tenendam coram Deo, et sanctis ejus promiserunt. Licet etiam mulieri, si voluerit, nubere, quia ei bene conceditur. Sed si virginitatem voverit, et postea nupserit, rea tenebitur. Bonum est tamen conjugium, sed conjugio 410 virginitas melior. Sic sanctorum praecedentium Patrum omnis institutio est quidem bona, sed venerabilis Benedicti longe praestantior. Quae ante illum Patres sancti constituerunt, velut lex Moysi, dura et aspera fuerunt. Sapientis vere Benedicti institutio sancta, suavis et levis est, et matre virtutum discretione videlicet plena. Antiquo rum sanctio Patrum, quasi veteris legis cultores habuit. Pius autem
Abbreviated transcription (Latin):
radiso parentib: primis primus instituit. qͥcũ om̃s alias paradisi
arbores eis concessisset. unã int̃ dix̃ : quatinꝰ uidelicet ipsi agnos¬
cerent. qđ dñm & magistrũ suꝑse habebant : cuiꝰ uoluntati obȩ¬
dire debebant. Qui ñ ideo peccauer̃. qr malũ. eẽt pomũ qđ come¬
derunt : s quia qđ bonũ erat. contra int̃dictũ dñi tetiger̃.
huiꝰ obȩdientiȩ uirtutẽ sc̃s benedictꝰ pleniꝰ agnouit. quã ante
illũ qͥ lib& abbatũ aut noluit reuelare aut minꝰ intellex̃ . Ro¬
manꝰ gͥ in illo suo facto merito laudat᷑: qr ista & quedã alia
monachis tunc licebant. quȩ nc̃ ꝓhibent᷑. Sunt & enĩ quedã
bona quȩ pͥus qͥdẽ licere posst̃. sed illicita postea fiunt.
Nã monachis illiꝰ tẽporis illa humanitatis oꝑa licebant : quia
sẽ ñ ab illis oꝑib: abstinere ꝓmiserant. Modernis uͦ sic illa li-¬

Expanded text:
radiso parentibus primis primus instituit; qui cum omnes alias paradisi radiso parentibus primis primus instituit; qui cum omnes alias paradisi arbores eis concessisset, unam interdixit, quatenus videlicet ipsi agnoscerent quod Dominum et magistrum super se habebant, cujus voluntati obedire debebant. Qui non ideo peccaverunt, quod malum esset pomum quod comederunt, sed quia quod bonum erat conHujus obedientiae virtutem S. Benedictus plenius agnovit, quam ante illum quilibet abbatum aut noluit revelare, aut minus intellexit. Romanus igitur in illo suo facto merito laudatur, quia ista et quaedam alia monachis tunc licebant, quae nunc prohibentur. Sunt etenim quaedam bona, quae prius quidem licere possunt, sed illicita postea fiunt. Nam monachis illius temporis illa humanitatis opera licebant, quia se non ab illis operibus abstinere promiserant. Modernis vero sic illa li
Abbreviated transcription (Latin):
chorũ leges statuer̃. s pat̾ ac legifer nr̃ benedictus. sic̃ adõ maio.¬
rẽ gr̃ãm ꝓcepit. ita meliorẽ legẽ instituit : nã qͥcqͥd illi minus
uł ãpliꝰ faciendũ p̃dixer̃ uł fieri ꝑmiser̃. ipse post alos correx̃.
nde monachis ut oꝑa bona sine sp̃ualis patris licentia minime
faciant id cirto nc̃ ꝓhibet᷑. nec qͥsqua eoꝵ ꝓpͥã uoluntatẽ sub spe¬
cie pietatis uł cuiꝰ lib& bone oꝑationis sequat᷑. Et ꝑhoc maxime
qualis & quanta sit uirtus obȩdientiȩ ostendatur: qua ñ solũ
mala uitare sed etiã aqͥb dã bonis oꝑib subditis abstinere p̃ci-¬
pitur. Cũ igit᷑ alligati funib obȩdientiȩ subditi. ea ñ faciunt
quȩ sibi bona uident᷑. necesse . ẽ. ut hi qͥ eis p̃sst̃ ex sua parte bo¬
na de monstrent : quȩ oꝑent᷑. Hanc obȩdientiȩ formã dñs in pa:¬

Expanded text:
chorum leges statuerunt, sed Pater ac legifer noster Benedictus, sicut a Deo majochorum leges statuerunt, sed Pater ac legifer noster Benedictus, sicut a Deo majorem gratiam percepit, ita meliorem legem instituit. Nam quidquid illi minus vel amplius faciendum praedixerunt, vel fieri permiserunt, ipse post illos correxit. Unde monachis, ut opera bona sine spiritualis Patris licentia minime faciant, idcirco nunc prohibetur, ne quisquam eorum propriam voluntatem sub specie pietatis, vel cujuslibet bonae operationis, squanta sit virtus obedientiae ostenditur, qua non solum mala vitare, sed etiam a quibusdam bonis operibus subditis abstinere praecipitur. Cum igitur alligati 409 funibus obedientiae subditi ea non faciunt quae sibi bona videntur, necesse est, ut hi qui eis praesunt, ex sua parte bona demonstrent, quae operentur. Hanc obedientiae formam Dominus in pa
Abbreviated transcription (Latin):
quã docuit : om̃s scõs ac uenerabiles patres qͦt qͦt abinitio
scłi fuert̃ imitatꝰ ueracit̃ agnoscit᷑. qͥ aut ȩquale aut
opus simile qđ illi fecer̃t fecisse minime dubitat᷑. Unde
merito ñ om̃iũ iustorũ sp̃m habuisse tantũ. sed om̃iũ ius¬
torũ sp̃u plenꝰ fuisse in scđo libro dialogorũ scĩ gregorii
laudabilis inte doctoris qͥ uenerabilẽ uitã illi scripsit p̃di¬
dicat᷑. Hulla ratione silendũ . ẽ sed ueritate dicendũ
quomͦ romano monacho tunc licebat sine sui ab̃b̃is licentia
qđlibet opus bonũ patrare cũ monachis modo ñ liceat. Hoc
utiq fatis agnoscitur si tẽpus & tẽporis ordo diligent̃ pensat᷑.
Fuer̃ nãq ante scm̃ benedictũ abbates & abbatũ institutiones:
sic̃ ante xp̃m legis lator extitit moỹ sẽs. Bonã quidẽ & scãm iui-¬
meliorẽ . Ita scĩ uiri illiꝰ tẽporis scđm datã sibi adeo gr̃am. mona-¬

Expanded text:
quam docuit. Omnes sanctos ac venerabiles Patres, quotquot ab initio quam docuit. Omnes sanctos ac venerabiles Patres, quotquot ab initio saeculi fuerunt, imitatus veraciter agnoscitur, qui aut aequale, aut opus simile, quod illi fecerunt, fecisse minime dubitatur. Unde merito non omnium justorum spiritum 408 habuisse tantum, sed omnium justorum spiritu plenus fuisse in secundo libro Dialogorum sancti Gregorii laudabilis vitae doctoris, qui venerabilem vitam illius scripsit, praedicatur. Nulla ratione silendum est, sed veritate dicendum quomodo Romano monacho tunc licebat, sine sui abbatis licentia quodlibet opus bonum patrare, cum monachis modo non liceat. Hoc utique satis agnoscitur, si tempus, et temporis ordo diligenter pensatur. Fuerunt namque ante sanctum Benedictum abbates et abbatum institutiones, sicut ante Christum legislator exstitit Moyses. Bonam quidem et sanctam Jumeliorem. Ita sancti viri illius temporis secundum datam sibi a Deo gratiam mona
Abbreviated transcription (Latin):
głiosa festiuitate. Pret̾ea ad nõ missus sũ: ut quẽ mͥ cibũ
parauer̃ã tibi debeã ministrare. Benedicentes itaq dnm̃
& parit̾ cibũ sum̃tes post ex pletã refectionẽ & scãm collocu-¬
tionẽ. quẽ ds̃ hominib exẽplũ bene uiuendi uoluit demons.¬
trare: prbt adeccłiã quã regebat ueniens. nec potuit occul-¬
tare nec uoluit. fama igit᷑ discurrente scẽ conuersationis
illiꝰ benedicti nom̃ ñ mediocrit̃ mundo innotuit: quia
posita suꝑ candelabru lucerna latere ñ potuit. quȩ
in hominib peccatorũ tenebras fugans. & eoꝵ m̃tes splen¬
dore bone actionis irradians in amorẽ sui creatoris conuer.¬
tit. Uir iste laudabilis uite mira sunt. sed fidei admiratio¬
ne miranda quȩ in hoc mundo dño cooꝑante ꝑegit: nã
p̃t̃ regulã monachorũ ubi inuenitur om̃is ꝑfectio hominũ.
quã dictante spi sco scripsit. nec ipse quidẽ minꝰ ꝑ fecte uix̃.

Expanded text:
gloriosa festivitate. Propterea a Domino missus sum, ut quem mihi cibum gloriosa festivitate. Propterea a Domino missus sum, ut quem mihi cibum paraveram tibi debeam ministrare. Benedicentes itaque Dominum et pariter cibum sumentes, post expletam refectionem et sanctam collocutionem, quem Deus hominibus exemplum bene vivendi voluit demonstrare presbyter, ad Ecclesiam quam regebat veniens, nec potuit occultare nec voluit. Fama igitur discurrente sanctae conversationis illius, Benedicti nomen non mediocriter mundo innotuit, quia posita super candelabrum lucerna latere non potuit, quae in hominibus peccatorum tenebras fugans et eorum mentes splendore bonae actionis irradians, in amorem sui Creatoris convertit. Vir iste laudabilis vitae, mira sunt, sed fidei admiratione miranda quae in hoc mundo, Domino cooperante, peregit. Nam praeter Regulam monachorum, ubi invenitur omnis perfectio hominum, quam dictante Spiritu sancto scripsit, nec ipse quidem minus perfecte vixit
Abbreviated transcription (Latin):
Qui licet & locũ & illũ dñi seruũ ignoraret stat̃ surrex̃: &
quicqͥd ad manducandũ sibi parauerat. dĩ hominẽ cibatur:
secũ assũpsit. Et qm̃ ammonicioni diuinȩ obȩdire minime
distulit: scõ spũ sui itineris duce carere ñ potuit. Quo p̃uio
ꝑuenit ad locũ inquo uir sc̃s se occultans latitabat. qui
soli dõ placere cupiens ñ solũ notitie hominũ. sed etiã eoꝵ
quȩ in mundo fiebant adeo expers erat. qđ quando pascha uł
quelibet sollẽpnitas ageret᷑ penitꝰ ignorabat. facta itaq: ora¬
sic scm̃ alloquit᷑. Surge & ambo parit̃ sumamꝰ cibũ: quia
hodie paschalis sollẽpnitas cęlebrat᷑. Cui uir dĩ ꝓtinꝰ respon-¬
dit. Noui quia pascha. ẽ. qm̃ humilitas mea uidere te
meruit Honorabilis uite prbt itẽ asseruit. Ueracit̃ ho-¬
die dies. ẽ resurrectionis dñicę: abstinere tͥ ñlicet intã

Expanded text:
Qui licet et locum, et illum Domini servum ignoraret, statim surrexit, et Qui licet et locum, et illum Domini servum ignoraret, statim surrexit, et quidquid ad manducandum sibi paraverat, Dei hominem cibaturus secum assumpsit. Et quoniam admonitioni divinae obedire minime distulit, sancto Spiritu sui itineris duce carere non potuit. Quo praevio pervenit ad locum, in quo vir sanctus se occultans latitabat. Qui soli Deo placere cupiens, non solum notitiae hominum, sed etiam eorum, quae in mundo fiebant adeo expers erat quod, quando Pascha, vel quaelibet solemnitas ageretur, penitus ignorabat. Facta itaque orasic sanctum alloquitur: Surge, et ambo pariter sumamus cibum, quia hodie paschalis solemnitas celebratur. 407 Cui vir Dei protinus respondit: Novi quia Pascha est, quoniam humilitas mea videre te meruit. Honorabilis vitae presbyter item asseruit: Veraciter hodie dies est resurrectionis Dominicae; abstinere tibi non licet in tam
Abbreviated transcription (Latin):
set agnoscere : ad se romanũ cũ pane uenisse. Sed inimicus
amicorũ dĩ diabolus. quatinꝰ & in romano ignẽ caritatis extin-¬
gueret. & abona intentione benedicti animũruł fame cogen¬
te reuocaret: lapidẽ iactauit. & qđ funi fuerat in sertũ tin¬
tinnabulũ fregit. Bonꝰ tam̃ romanꝰ. opꝰ caritatis qđ cȩꝑat: ñ
tor : cũ beato uiro benedicto incuiꝰ corde & corpore mundus
& flos eius patriȩ cȩlestis amore ꝓrsus aruerat in hoc scło cen¬
tuplũ reddere decreuisset. ut prima ꝓmissione cõpleta.
scdam uitã uidelicet ȩt̾nã ꝑfectꝰ mundane imꝑfectionis
contẽptor se recepturũ in dubitant̃ agnosceret: cuidã reli¬
gioso prb̃o qͥ sibi indie paschȩ cibos parabat. dñs ꝑuistĩ appa¬
rere dignat᷑ : eũq diligent̃ sollicitat dicens. Tu tibi cibos de¬
licatos parastr & seruus meus benedictus fame cruciatur.

Expanded text:
set agnoscere, ad se Romanum cum pane venisse. Sed inimicus set agnoscere, ad se Romanum cum pane venisse. Sed inimicus amicerum Dei diabolus, quatenus et in Romano ignem charitatis exstingueret, et a bona intentione Benedicti animum vel fame cogente revocaret, lapidem 406 jactavit, et quod funi fuerat insertum tintinnabulum fregit. Bonus tamen Romanus opus charitatis, quod coeperat, non rtor, cum beato viro Benedicto, in cujus corde et corpore mundus et flos ejus, patriae coelestis amore prorsus aruerat, in hoc saeculo centuplum reddere decrevisset, ut prima promissione completa, secundam, vitam videlicet aeternam, perfectus mundanae imperfectionis contemptor se recepturum indubitanter agnosceret, quidam religioso presbytero, qui sibi in die Paschae cibos parabat, Dominus per visum apparere dignatur: eumque diligenter sollicitat dicens: Tu tibi cibos delicatos parasti, et servus meus Benedictus fame cruciatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tis alterius de rogator sed piꝰ consiliator simul & ad iutor
extitit : & ei cuiꝰ uirtutẽ iã m̃te conceꝑat religionis ha¬
bitũ tradidit. Cultor autẽ dĩ & sui contẽptor benedictus
ad locũ qui sublacus uocat᷑ ꝑueniens. int̾ petrarũ scissu¬
ras inquendã artissimũ specũ se contulit. ubi desidia
carnis m̃tis ratione mortificans: trib: annis nulli homi-¬
nũ notꝰ excepto romano monacho mansit. Romanꝰ uͦ abbis
sui ad deodati nomine aspectib horis quib pot̾at se pie ab¬
sentabat: & quẽ suo corpori subtrahebat panẽ benedicto
portabat. Ad p̃dictũ antrũ qđ dĩ famulus ꝓpatria possi¬
debat. quia nimis grauis erat ascensus. romanus uenire ñ
ualebat: sed in rupe quȩ de suꝑ eminebat longissimũ copula¬
uerat funẽ. in quo panẽ ligabat : ubi etiã paruũ inseruit
tintinnabulũ ad cuius uidelicet tintinnabuli sonĩi uir sc̃s̃ pos¬

Expanded text:
tis alterius derogator, sed pius conciliator simul et adjutor tis alterius derogator, sed pius conciliator simul et adjutor exstitit, et ei, cujus virtutem jam mente conceperat, religionis habitum tradidit. Cultor autem Dei, et sui contemptor Benedictus, ad locum, qui Sublacus vocatur, perveniens, inter petrarum scissuras, in quemdam arctissimum specum se contulit, ubi desideria carnis mentis ratione mortificans, tribus annis nulli hominum notus, excepto Romano monacho, mansit. Romanus vero abbatis sui, Adeodati nomine, aspectibus, horis quibus poterat, se pie absentabat, et quem suo corpori subtrahebat panem Benedicto portabat. Ad praedictum antrum, quod Dei famulus pro patria possidebat, quia nimis gravis erat ascensus, Romanus venire non valebat; sed in rupe, quae desuper eminebat, longissimum copulaverat funem, in quo panem ligabat, ubi etiam parvum inseruit tintinnabulum, ad cujus videlicet tintinnabuli sonum vir sanctus pos
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ licet stupe facta miraculo fuisset illã tam̃ capisteriũ
sanũ uehem̃t̃ lȩtificat: qđ ñ mediocrit̃ mestificauerat fractũ.
Rẽ itaq gestã: cũ eiꝰdẽ loci incole ñ quidẽ fine magna admiratio¬
ne agnouissent. suꝑ fores ȩccłiȩ quȩ ibi in honore beati petri
edificata fuerat . uas ipsũ suspenderunt. quatin om̃s agnosce¬
rent p̾sentes scilicet & futuri: fidelis seruus dñi benedictus
aquanta ꝑfectione ei cȩꝑit famulari. Tẽplũ aũ sp̃s scĩ grã¬
repletũ. laudes hominũ & uituꝑationes eoꝵ eodẽ animo suss¬
cipiens. nutricẽ suã occulte deseruit: deserti loci se cessũ petens
amicũ religioni. Quodũ tenderet: c̃uidã monacho romano
nomine obiuauit. a quo diligent̃ inquisitꝰ. pie uoluntatis
secretũ ei tandẽ sub nomine confessionis aꝑuit. Cuiꝰ deuotã
xp̃o animã cũ romanꝰ monacꝰ cognouisset ñ sic̃ in uidus scĩta¬

Expanded text:
Quae licet stupefacta miraculo fuisset, illam tamen capisterium Quae licet stupefacta miraculo fuisset, illam tamen capisterium sanum vehementer laetificat, quod non mediocriter moestificaverat fractum. Rem itaque gestam cum ejusdem loci incolae, non quidem sine magna admiratione, agnovissent, super fores Ecclesiae, quae ibi in honore B. Petri aedificata fuerat, vas ipsum suspenderunt, quatenus omnes agnoscerent, praesentes scilicet et futuri, fidelis servus Domini Benedictus a quanta perfectione ei coeperit famulari. Templum autem Spirrepletum, laudes hominum et vituperationes eorum eodem animo suscipiens, 405 nutricem suam occulte deseruit, deserti loci secessum petens amicum religioni. Quo dum tenderet, cuidam monacho, Romano nomine, obviavit; a quo diligenter inquisitus, piae voluntatis secretum ei tandem sub nomine confessionis aperuit. Cujus devotam Christo animam cum Romanus monachus cognovisset, non sicut invidus sanctita
Abbreviated transcription (Latin):
isset : uas ipsũ suꝑ m̃sã ñ bene collocatũ cecidit. Et ita confrac¬
tũ. ẽ: ut induas partes inueniret᷑ diuisũ. Quȩ cũ p̃stitũ sibi
capisteriũ fractũ conspiceret. & gentẽ regionis illiꝰ tenacem
& inportune qđ suũ .ẽ. repetentẽ agnosceret. nec omĩno habet
unde dã pnũ reparare posset alienũ: flerecepit & domũ inqua
hospitati fuerant. lacrimosis uocib replere. Puer aũ piꝰ & sẽs
illiꝰ anxietatẽ. suã faciens cõpassionis affectu. duas fracti ca-¬
pisterii partes accepit &cũ lacrimis orationis sacrificiũ. tota
m̃tis deuotione dño obtulit. Qđ cõpleta oratione ita fanũ
& in tegr̃ũ inuentũ. ẽ ac siminime fractũ fuisset. Qđ re¬
ligiosa anima om̃ipotenti dõgr̃as referens accepit : & nutri¬
cẽ suã sc̃is & humilib uerbis consolatꝰ ei capisteriũ reddidit.

Expanded text:
isset, vas ipsum super mensam non bene 404 collocatum cecidit, et ita confracisset, vas ipsum super mensam non bene 404 collocatum cecidit, et ita confractum est ut in duas partes inveniretur divisum. Quae cum praestitum sibi capisterium fractum conspiceret, et gentem regionis illius tenacem, et importune quod suum est repetentem agnosceret, nec omnino haberet unde damnum reparare posset alienum, flere coepit, et domum in qua hospitati fuerant, lacrymosis vocibus replere. Puer autem pius et sillius anxietatem suam faciens compassionis affectu, duas fracti capisterii partes accepit, et cum lacrymis orationis sacrificium tota mentis devotione Domino obtulit. Quod completa oratione ita sanum et integrum inventum est, ac si minime fractum fuisset. Quod religiosa anima omnipotenti Deo gratias referens accepit, et nutricem suam sanctis et humilibus verbis consolatus, ei capisterium reddidit.
Abbreviated transcription (Latin):
& delicata carom̃tis constantia & iugore sp̃s roborabatur :¬
& si uolentia opꝰ fuit. eã sibi inferre ñ distulit : ut oruci fixus
crucifixũ dnm sequeret᷑: Hunc dñi seruũ sola nutrix sua
quȩ eũ tenere nutrierat. & quã ipse fatis pie diligebat:
secuta .ẽ. ñ qͥdẽ scĩtatis amore. flagrans : sed ei etiã nolenti
carnalis affectionis studio ministrate desiderans. Sed uir
beatꝰ dõ potiꝰ ministrare uolebat: ñ sibi ministrari ab ho¬
mine. Etat tam̃ in utriusq pectore pietas. at diuersa ualde
intentio licet amica uidẽt᷑ : dũ illa carni. ille spũi seruire
meditatur. Ibant ambo simul tanquã mat̾ & filiꝰ: donec
uentũ .ẽ. ad locũ qui effide dr̃. Quo in loco a quodã paupe
Putrac uero illiꝰ cũ auicinis mulierib capisteriũ accepisset quo
modicũ tritici qđ eis ꝓdĩ amore collatũ fuerat. purgare debu¬

Expanded text:
et delicata caro mentis constantia et vigore spiritus roboratur, eet delicata caro mentis constantia et vigore spiritus roboratur, et si violentia opus fuit, eam sibi inferre non distulit, ut crucifixus crucifixum Dominum sequeretur. Hunc Domini servum sola nutrix sua, quae eum tenere nutrierat, et quam ipse satis pie diligebat, secuta est, non quidem sanctitatis amore flagrans, sed ei etiam nolenti carnalis affectionis studio ministrare desiderans. Sed vir beatus Deo potius ministrare volebat, non sibi ministrari ab homine. Erat tamen in utriusque pectore pietas; at diversa valde intentio, licet amica videretur, dum illa carni, ille spiritui servire meditatur. Ibant ambo simul tanquam mater et filius, donec ventum est ad locum, qui Effide dicitur. Quo in loco a quodam pauperNutrix vero illius cum a vicinis mulieribus capisterium accepisset, quo modicum tritici, quod eis pro Dei amore collatum fuerat, purgare debu
Abbreviated transcription (Latin):
deuotione celebrantes. gaudeamꝰ : de cuiꝰ beata & amica socie¬
tate. angłos & archangelos & om̃s cȩlorũ ordines. gauđe
& dei filiũ collaudare. minime dubitamꝰ. Ex grã suꝑne bene¬
dictionis benedictꝰ benedictũ nom̃ accepit : seduir sc̃s gr̃e
ingratꝰ ñ extitit. Nã cũ adhuc puer. ẽẽt opus qđ libet pue¬
rile contẽpsit sed solũmodo inpio pectore humilitatẽ. patien¬
tiã. & in nocentiã retinens: mundi relicta conũsatione. se
totũ dño cũm̃dauit. Despectis itaq: lit t̃arũ studiis qͥb
a parentib traditꝰ fuerat. ne amor parentũ siue diuitiȩ
eoꝵ. uite melioris ꝓpositũ inmutarent : eos tanquã odisset
fugiens dũ xp̃i diuitias pauꝑe uita lucrari desidat: uanũ
& quasi impiũ reputat qđ multis aliis carũ & piũ uidet᷑.
Dic dĩ famulus inspiratione diuina replet: eiꝰ ad huc tenera

Expanded text:
devotione celebrantes, gaudeamus, de cujus beata et amica sociedevotione celebrantes, gaudeamus, de cujus beata et amica societate angelos et archangelos et omnes coelorum ordines gaudere, et Dei Filium collaudare minime dubitamus. Ex gratia supernae benedictionis Benedictus benedictum nomen accepit, sed vir sanctus gratiae ingratus non exstitit. Nam cum 403 adhuc puer esset, opus quodlibet puerile contempsit; sed solummodo in pio pectore humilitatem, patientiam et innocentiam retinens, mundi relicta conversatione, se totum Domino commendavit. Despectis itaque litterarum studiis, quibus a parentibus traditus fuerat, ne amor parentum, sive divitiae eorum vitae melioris propositum immutarent, eos, tanquam odisset, fugiens, dum Christi divitias paupere vita lucrari desiderat, vanum et quasi impium reputat, quod multis aliis charum et pium videtur. Sic Dei famulus inspiratione divina repletur; ejus adhuc tenera
Abbreviated transcription (Latin):
icet dilec tissimi fr̃s aliorũ scõrũ festut s benedicti¬
tates celebrare pio debeamꝰ amore: beatissimi patris nĩi
benedicti hec scã sollẽpnitas: a nobis quasi exdebito p̃cepuũ
honorẽ exigit & deuotionẽ. Gliosus & enĩ iste sc̃s. nr̃ȩ sede¬
regenerationis inuentor parit̃ extitit. & scriptor. Mo¬
nastica in quã religio quã ipse instituit. scđa regeneratio
iure nominatur : & etiã pontificali cenfirmationi ñ im ne¬
rito cõparatur. huiꝰ nãq uite obseruatione & p̃terita pec¬
cata sicut inbaptismate delent᷑. & contra futura uelirt
in confirmatione xp̃ianꝰ munit᷑. Hac beata uita qͥ pͥus
in scłari conciersatione peccando mortui fuerant uiuif¬
cantur ÷ hac postea dũ correctone districta peccandi licen¬
tia morit᷑. obtime munit᷑ anima xp̃iana: cui solũ modo
facultas bene oꝑandi relinquit᷑. Huiꝰ igit᷑ scissimi & ho¬
norabilis uirt diem festũ. debita ueneratione & speciali

Expanded text:
icet, dilectissimi fratres, aliorum sanctorum festivitates celebrare pio debeamus amore, beatissimi Patris nostri Benedicti haec sancta solemnitas a nobis, quasi ex debito, praecipuum honorem exigit et devotionem. Gloriosus etenim iste sanctus nostrae seregenerationis inventor pariter exstitit et scriptor. Monastica, inquam, religio, quam ipse instituit, secunda regeneratio jure nominatur et etiam pontificali confirmationi non immerito comparatur. Hujus namque vitae observatione et praeterita peccata, sicut in baptismate, delentur, et contra futura, velut in confirmatione, Christianus munitur. Hac beata vita, qui prius in saeculari conversatione peccando mortui fuerant, vivificantur; et hac postea, dum correctione districta peccandi licentia moritur, optime munitur anima Christiana, cui solummodo facultas bene operandi relinquitur. Hujus igitur sanctissimi et honorabilis viri diem festum debita veneratione et speciali
Abbreviated transcription (Latin):
exponere ceꝑit : cũ in sẽ ꝓlatã tristẽ & immutabilẽ sue
dapnationis sententiã ab illo susceꝑit. Igit᷑ dũ licet &
agendȩ penitentiȩ tẽpus concedit᷑. nos otiari ñ decet.
nec nimiũ . eẽ securos: qͥb ꝓmeritis singuloꝵ post uitã
quȩ breuis. ẽ. & eiꝰ breuitas incerta. aut sempit̾na feli¬¬
citas reseruat᷑. aut miseria sine fine mansura. Ea m̃tis
intentione pęnitentiã agamꝰ. ut inde ñ affectemꝰ laudes
hominũ. s soli dõ debono pemitentiȩ placeamꝰ: cui displice-

Expanded text:
e damnationis sententiam ab illo susceperit. Igitur dum licet, et agendae poenitentiae tempus conceditur, nos otiari non decet, nec nimium esse securos; quibus pro meritis singulorum, post vitam, quae brevis est, et ejus brevitas incerta, aut sempiterna felicitas reservatur, aut miseria sine fine mansura. Ea mentis intentione poenitentiam agamus, ut inde non affectemus laudes hominum, sed soli 333 Deo de bono poenit
Abbreviated transcription (Latin):
mittit: s qͥa mortẽ dilexert̃ eos penitꝰ excludit auita.
Eo agenda . ẽ. penitentia tẽpore qͦ salus corporis manet.
qͦ sua qͥsq utit᷑ potestate. Ad agendã penitentiã ñ debe¬
mus expectare uitȩ nr̃ȩ extremũ diẽ : qm̃ qͥ usq infinẽ¬
pęnitentiã differt̃. uix aut nũquã ꝑueniunt ad salutẽ.
tẽ carnis expendit᷑. s cũ repente uoluptas ipsa subtra¬
hit᷑ cũ caro infirmitate atterit᷑. cũ iã egredi anima
urgȩt᷑: tc̃ qͣsi ad bene uiuendũ salus amissã ab illis reqͥ¬
rit᷑ quib ꝓuoluptate breui ꝑpetua pęna debet᷑. Certe¬

Expanded text:
ermittit sed, quia mortem dilexerunt, eos penitus excludit a vita. ermittit sed, quia mortem dilexerunt, eos penitus excludit a vita. Eo agenda est poenitentia tempore quo salus corporis manet, quo sua quisque utitur potestate. Ad agendam poenitentiam non debemus exspectare vitae nostrae extremum diem quoniam, qui usque in eenitentiam differunt, vix aut nunquam perveniunt ad salutem.  voluptatem carnis expenditur sed cum repente voluptas ipsa subtrahitur, cum caro infirmitate atteritur, cum jam egredi anima urgetur, tunc quasi ad bene vivendum salus amissa ab illis requiritur, quibus pro voluptate brevi perpetua poena debetur. De t
Abbreviated transcription (Latin):
nulla ab eis digne festa celebrant᷑. Dicamus prius qͥd. ẽ.
pęnitentia . qͦ agenda sit fructu. qͦ tẽpore & qua m̃tis
intentione. Pȩnitentia . ẽ. p̃teritoꝵ humił satesfactio pec¬
catoꝵ. & cauendoꝵ ꝓuida sollicitudo futuroꝵ: fimis & odus
mali. qđdã inittũ &amor boni. Fructus penitentie .ẽ. ma¬
gnus: utilis parit̾ & necessarius. Nã pęnitentia p̃cedente
bonitate diuina. ut iustꝰ fiat uertit peccatorẽ. hominẽ
a diabolo uictũ diaboli fac̃ uictorẽ delicta lasciuȩ nuen¬
tutis dm̃ meminis se ñ sinit. nec ignorantias pueritiȩ: se¬
nes etiã longa peccandi consuetudire deceptos reparat.
s. uirtute potiꝰ m̃tis quã corporis nouitate. Penitentia siqͥdi
more fidelis hostiariȩ gerens officiũ. hostã paradrsi pa¬
cantib clausũ qͣndo uult aꝑit. & qͦs pęnitentes agnoscit
recixit intͣ. impęnitentes uͦ nec p̃ce nec p̃cio int̾re ꝑ¬

Expanded text:
nulla ab eis digne festa celebrantur. Dicamus prius quid est nulla ab eis digne festa celebrantur. Dicamus prius quid est poenitentia, quo agenda sit fructu, quo tempore, et qua mentis intentione. Poenitentia est praeteritorum humilis satisfactio peccatorum, et cavendorum provida sollicitudo futurorum, finis et odium mali, quoddam initium et amor boni. Fructus poenitentiae est magnus, utilis pariter et necessarius. Nam poenitentia, praecedente bonitate divina, ut justus fiat, vertit peccatorem; hominem a diabolo victum, diaboli facit victorem. Delicta lascivae juventutis Deum meminisse non sinit, nec ignorantias pueritiae; senes etiam longa peccandi consuetudine deceptos reparat, sed virtute potius mentis, quam corporis novitate. 332 Poenitentia siquidem more fidelis ostiariae gerens officium, ostium paradisi peccantibus clausum, quando vult, aperit; et quos poenitentes agnoscit, recipit intra; impoenitentes vero nec prece, nec pretio intrare p
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ medicina. eẽ debuit animȩ suꝑbimꝰ. Sed misericors
& omp̃s dĩ deuulnere nr̃o medicinã oꝑat᷑. cũ inluxu¬
riã corruentes. ñ qͥa sit luxuria suꝑbia grauior. s
qͥa turpior. eẽ. uidet᷑. nos humiliat. & sic in nob uulnꝰ
deuulnere sanat. Iste ueracit̾ uerus & plenꝰ pietatis
uiscerib medicꝰ nr̃ȩ infirmitati om̃mo cõpatiens. ꝓ
exhibenda nob infirmis sanitate nullũ exigit p̃ciũ.
s si tantũ abillo sanari desid̾amꝰ mercedẽ ꝓmitat.
se ipsũ uidelicet & tribuit. Uenit de cȩlis cȩloꝵ conditor
ꝓtulit dãpnationis: & pęnitentib hominib: attulit ab.¬
solutionis remediũ. licet fr̃s Rñ hunc sacratissimũ diẽ in
laudẽ dñicȩ natiuitatis totũ debeamꝰ celebrare festuũ. &
in hac tã iocunda sollẽnitate tristitia tẽporali seu merori
sĩ placet qđ satis placere debet aliqͥd uł parũ loquam̃ de
pęnitentia. sine qua peccatorib: nulla ꝓsunt sacram̃ta.

Expanded text:
debuit animae, superbimus. Sed misericors et omnipotens Deus de vulnere nostro medicinam operatur, cum in luxuriam corruentes, non quia sit luxuria superbia gravior, sed quia turpior esse videtur, nos humiliat; et sic in nobis vulnus de vulnere sanat. Iste veraciter verus et plenus pietatis visceribus medicus, nostrae infirmitati omnino compatiens, pro exhibenda nobis infirmis sanitate nullum exigit pretium; sed, 331 si tantum ab illo sanari desideramus, mercedem promittit, seipsum videlicet et tribuit. Venit de coelis coelorum Conditor protulit damnationis et poenitentibus attulit absolutionis remedium. Licet, fratres charissimi, hunc sacratissimum diem in laudem Dominicae nativitatis totum debeamus celebrare festivum, et in hac tam jucunda solemnitate tristitia temporali, seu moerore si placet, quod satis placere debet, aliquid vel parum loquamur de poenitentia, sine qua peccatoribus nulla prosunt sacramenta,
Abbreviated transcription (Latin):
sus. ẽ. mortẽ. cotidiȩ peccantẽ patit᷑. diu expectat. & ut
reuertat᷑ ad ipsũ non solũ ueniã s mercedẽ pollicetur.
homini itaq peccanti sed pęnitenti. ñ qͥa peccauit. s qͥa
pęnituit dñs indulget: qͥ si ñ peccasset nũquã penitere
depeccato potuisset. & qͥd creaturȩ creator dimitteret
ñ hab̾et. Est igit᷑ bonũ hominẽ peccare qͥ pęnitet :
Non in quã. s bonũ. ẽ. eũ penitere qͥ peccauit & ñ peccet.
nec iterũ peccabimꝰ ut dr̃ ignoscat : Absit. Sed peccata
quȩ fecimꝰ ut deleat confessione ꝓdamꝰ. & tegamꝰ peni¬
tentia ne ipse agnoscat. Aliqͣndo tam̃ bonꝰ & pius dñs
ad ostensionẽ suȩ bonȩ uoluntatis qͣ semꝑ circa peccato-¬
res quaũ qͦdã pii patris affectu hȩret: ne ad penã tra-¬

Expanded text:
sus est mortem, quotidie peccantem patitur, diu 330 exspectat, et, ut sus est mortem, quotidie peccantem patitur, diu 330 exspectat, et, ut revertatur ad ipsum, non solum veniam, sed mercedem pollicetur. Homini itaque peccanti, sed poenitenti, non quia peccavit, sed quia poenituit, Dominus indulget, qui si non peccasset, nunquam poenitere de peccato potuisset et quid creaturae Creator dimitteret, non haberet. Est igitur bonum hominem peccare qui poenitet? Non, inquam, sed bonum est eum poenitere qui peccavit, et non peccet. Nec iterum peccabimus, ut Deus ignoscat: absit. Sed peccata quae facimus, ut deleat, confessione prodamus, et tegamus poenitentia, ne ipse agnoscat. Aliquando tamen bonus et pius Dominus, ad ostensionem suae bonae voluntatis, qua semper circa peccatores, quasi quodam pii Patris affectu haeret, ne ad poenam tra
Abbreviated transcription (Latin):
Fruc tuosa. ẽ ualde. si de dñi pietate p̃sũptio. cũ priꝰ pę¬
ntendo accusat᷑ anima & sanat᷑. ꝓdit᷑ peccatũ & delet᷑.
& qͥ ante peccator extiterat. expeccatore iustꝰ efficit᷑.
Talis nãq p̃sũptio iudicẽ mitigat ñ ꝓuocat. cuiꝰ ẽ in-¬
tentio ab accusatore diabolo accusatũ hominẽ lib̾are
neꝑeat. Et si aliquando pius dñs nob̾ peccantib indig¬
nans irascit᷑ ad hoc fac̃ ut suȩ indignationis t̾rore nos
conũtat. & eiꝰ ira uł indignatio ñ executio ultionis. s
magis peccatoꝵ nr̃oꝵ absolutio fiat. Uere bonꝰ & beni-¬
gnus. ẽ. ꝑ om̃a dñs. cuiꝰ indignatio artẽ ex hibet piȩ
& cõpatientis iustitiȩ. & eiꝰ ira. ẽ. opatio ustȩ consũ¬
lentis miscđiȩ. Huiꝰ pi issimi redẽptoris nr̃i. ẽ incõparabi¬
lis amicitia. in cõp̃hensibił pacientia. qͥ hominẽ ꝓqͦ pas¬

Expanded text:
Fructuosa est valde, sed de Domini pietate praesumptio, cum prius poenFructuosa est valde, sed de Domini pietate praesumptio, cum prius poenitendo accusatur anima et sanatur, proditur peccatum et deletur, et qui ante peccator exstiterat, ex peccatore justus efficitur. Talis namque praesumptio Judicem mitigat, non provocat cujus est intentio ab accusatore diabolo accusatum hominem li erare, ne pereat. Et si aliquando pius dominus nobis peccatoribus indignans irascitur, ad hoc facit ut suae indignationis terrore nos convertat et ejus ira vel indignatio, non exsecutio ultionis, sed magis peccatorum nostrorum absolutio fiat. Vere bonus et benignus est per omnia Dominus, cujus indignatio artem exhibet piae et compatientis justitiae et ejus ira est operatio juste consulentis misericordiae. Hujus piissimi Redemptoris nostri est incomparabilis amicitia, incomprehensibilis patientia; qui hominem, pro quo pas
Abbreviated transcription (Latin):
niens decȩlo Natꝰ. ẽ. itaq defemina uirgine om̃ipotentia dunita.¬
tis ordinẽ naturȩ transgrediens: & honorẽ sue hones.¬
tissimȩ matris pudicitiȩ & uirginitatis sigillo custodi¬
ens. Non .ẽ. iã amplius miseris desꝑandũ deuemia. si
tantũ admissoꝵ peniteant. quib hodie inhumana
carne nascit᷑ deuirgine miscđia. Hodie medicina de
cȩlo dat᷑ mundo. ꝑquã infirmȩ & peccatrices animȩ
sanant᷑. & dãpnata atq: facta deformis peccato hu.¬
manȩ conditionis natura instatũ pristinũ reforma¬
tur. Hodie desplendida stella radius satis fplendidior
ad tenebras ꝓcessĩt. qͥ imibi residentes homines mag¬
no & admirabili fulgore irradians. honorans creatu¬
rã & consumens culpã. ad patriȩ cȩlestis claritatẽ ꝓuex̃.
Hec dilectissimi fr̃s denr̃i saluatoris om̃ipotentia &
pietate diligent̃ consid̾antes. ñ desꝑemꝰ magis de nr̃is
excessib: quã de illiꝰ bonitate pęnitentes p̃sumamus.

Expanded text:
emina virgine, omnipotentia divinitatis ordinem naturae transgrediens, et honorem suae honestissimae matris, pudicitiae et virginitatis sigillo custodiens. Non est jam amplius miseris desperandum de venia, si tantum admissorum poeniteant, quibus hodie in humana carne nascitur de Virgine misericordia. Hodie medicina de coelo datur mundo, per quam infirmae et peccatrices 329 animae sanantur, et damnata atque facta deformis peccato humanae conditionis natura, in statum pristinum reformatur. Hodie de splendida stella radius satis splendidior ad tenebras processit, qui inibi residentes homines magno et admirabili fulgore irradians, honorans creaturam, et consumens culpam, ad patriae coelestis claritatem provexit. Haec, dilectissimi fratres, de nostri Salvatoris omnipotentia et piexcessibus quam de illius bonitate poenitentes praesumamus.
Abbreviated transcription (Latin):
hibuit caritatis. Nec tc̃ multũ humił dispensator nr̃e
salutis tã uitis uł aquȩ calicẽ: quã popłi se int̾ficientis
peccatores benignitas.o ineffabił miscđia. o humilitas

Expanded text:
hibuit charitatis. Nec tunc multum humilis 335 dispensator nostrae hibuit charitatis. Nec tunc multum humilis 335 dispensator nostrae salutis, tam vitis vel aquae calicem, quam populi se interficientis sti circa peccatores benignitas! o ineffabilis mis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmissa om̃ino impotens. audi & intellige quȩ ꝓ te & a
te ꝑtulit dr̃ om̃ps. Iuis execrandis manib qͣs faciens il-¬
le sacrauerat ñ. ẽ. alligatꝰ cruci s clauis affixus: ut ma¬
iori dolore eũ constringeres. qͥ uenerat ut te abȩt̾nis
dolorib lib̾aret. & gͣuiorẽ in eũ exerceres uindictã. qͥ nul¬
lã cõmiserat culpã. Tu qͥdẽ contͣ eũ impie sẽuiens. s in hoc
etiã ipse tͥ pie cõpatiens. idcirco sustinut gͣuiora tuȩ cru.¬
delitatis torm̃ta : ut tͥ qͥ eũ oderas sine causa maiorẽ
dilectionẽ ostendet . & ꝑ memoriã tã in iuriosẽ pasnonis
qͣsĩ quibdã miscdiȩ clauis animã tͣns figerẽt peccatri¬
cẽ. ut uł sic reuocaret errantẽ ne ꝑrret. Pius ac benignꝰ
dĩ cũ incruce sẽ sitire ꝑhib̾et. & abillo infideli popło
accepisset a maritudinẽ fellis. ꝓillis orans dulcedinẽ ex-¬

Expanded text:
permissa, omnino impotens, audi et intellige quae pro te et a permissa, omnino impotens, audi et intellige quae pro te et a te pertulit Deus omnipotens. Tuis exsecrandis manibus, quas faciens ille sacraverat, non est alligatus cruci, sed clavis affixus, ut majori dolore eum constringeres, qui venerat ut te ab aeternis doloribus liberaret, et graviorem in eum exerceres vindictam, qui nullam commiserat culpam. Tu quidem contra eum impie saeviens, sed in hoc etiam ipse tibi pie compatiens, idcirco sustinuit graviora tuae crudelitatis tormenta, ut tibi, qui eum oderas sine causa, majorem dilectionem ostenderet et per memoriam tam injuriosae passionis, quasi quibusdam misericordiae clavis animam transfigeret peccatricem, ut vel sic revocaret errantem, ne periret. Pius ac benignus Deus, cum in cruce se sitire perhiberet, et ab illo infideli populo accepisset amaritudinem fellis, pro illis orans dulcedinem ex
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tercundũ : quȩ sola medicina peccati hominib re
nr̃a ñ mereat᷑ & facundia adloquendũ ñ suppetat. & pa-¬
rũ uł nichil pęnitꝰ scientia nr̃a suffraget᷑. tam̃ dedulcis¬
sima dnĩ caritate & pia eiꝰ patientia ampliꝰ p̃sum̃tes quã
denrã desꝑantes imꝑfectione : ꝓut ipse qͥ indignis sepe
tribuit digna loqui donauerit: ꝓsequem. Sollẽnitas
hec quȩ hodie axpĩana religione annua celebrat᷑. iocun-¬
ditatẽ m̃tis magis quã carnis afflictionẽ reqͥrit : qͥa
hodierna die ualde iocundari &letari oportet . qͣ homo
ꝑditꝰ inuentꝰ. ẽ. & qͥ mortuus fuerat reuixit. Natꝰ ẽ. ho-¬
die dĩ factꝰ homo. ꝓ nob̾ modico tẽpore multas passus
iniurias. qͥ cũ in cruce positꝰ. eẽt. ab illis ꝓ qͥb uenerat de
facratissimo eiꝰ latere lancea uulnerato : unda potiꝰ pie¬
tatis exiuit quã sanguinis. Ohumana impietas nͥ a dõ

Expanded text:
praetereundum; quae sola medicina peccati hominibus repraetereundum; quae sola medicina peccati hominibus restra non mereatur, et facundia ad loquendum non suppetat et parum vel penitus nihil scientia nostra suffragetur, tamen de dulcissima Domini charitate, et pia ejus patientia amplius praesumentes, quam de nostra desperantes imperfectione prout ipse quo indignis 334 saepe tribuit, digna loqui donaverit, prosequemur. Solemnitas haec quae hodie a Christiana religione annua celebratur, jucunditatem mentis magis quam carnis afflictionem requirit quia hodierna die valde jucundditus inventus est, et qui mortuus fuerat, revixit. Natus est hodie Deus factus homo, pro nobis modico tempore multas passus injurias. Qui cum in cruce positus esset ab illis pro quibus venerat, de sacratissimo ejus latere lancea vulnerato, unda potius pietatis exivit quam sanguinis. O humana impietas, nisi a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
re ueracit̃ p̾enstentes. & sine penitentia placere ulla rati-¬
one peccantes Ita p̃terita peccata nr̃a plangamꝰ: ut nul-¬
la deinceps plangenda. auxiliante pietate duina faciamꝰ.
Pietas enĩ diuina auxiliari desidat. si homo ñ differat pe¬
nitens confiteri. Occasionẽ quȩrit uas confractũ repa¬
randi : ñ conterendi quas satũ. Et ut peccator ad dm̃ conũ¬
tat᷑ patient̃ expectat : ut se ds̃ ad peccatorẽ conũtat. Nrõs
gemitꝰ optat s tẽporales: ut remittat ꝑpetuos. Ab oculis
nr̃is breuis huiꝰ tẽporis lacrimas exigit : ut scĩ fp̃s unc¬
tionẽ suꝑ nos effundat. quȩ & a nob̾ inp̃senti omẽm ma-¬
culã. & ab oculis nr̃is infuturo omẽm lacrimã tergat
Nom ẽ fr̃s dedño tantȩ pietatis desꝑandũ. nec abillo s¬
adillũ fugiendũ : qͥ magis uoluntariꝰ credit᷑ adignoscen¬
dũ quã diabolus ad suggerendũ fuerit. uł homo ad
peccandũ. Iđ hic a nob̾ dictũ . ẽ. de penitentia ñ erat

Expanded text:
unt poenitentes, et sine poenitentia placere ulla ratione peccantes. Ita praeterita peccata nostra plangamus, ut nulla deinceps plangenda, auxiliante pietate divina, faciamus. Pietas enim divina auxiliari desiderat, si homo non differat poenitens confiteri, occasionem quaerit vas confractum reparandi, non conterendi quassatum, et ut peccator ad Deum convertatur, patienter exspectat, ut se Deus ad peccatorem convertat. Nostros gemitus optat, sed temporales, ut remittat perpetuos. Ab oculis nostris brevis hujus temporis lacrymas exigit, ut sancti Spiritus unctionem super nos effundat; quae et a nobis in praesenti omnem maculam, et ab oculis nostris in futuro omnem lacrymam tergat. Non ead illum fugiendum, qui magis voluntarius creditur ad ignoscendum quam diabolus ad suggerendum fuerit, vel homo ad peccandum. Quod hic a nobis dictum est de poenitentia, non erat
Abbreviated transcription (Latin):
militate. patientia & castitate imploremꝰ: cuiꝰ bonita-¬
tis & miscdiȩ ñ. ẽ. numerꝰ. Utinã enĩ tã cito unꝰqͥsq nrm
sẽ pęnitendo agnosceret reũ : quã cito dĩ ignosceret
reatũ. Utinã tã cito conũterem᷑ ad pęnitentiã: quã ci-¬
to pius conditor nr̃ etiã p̃fmitã de nob̵ prȩsto. eẽt. mu-¬
tare sententiã. Mutat᷑ sententia in cõmutabilis condi¬
toris ꝓconũsione & bona conũsatione peccatoris : & eui
peccanti ante ꝓsua iniqͥtate minabat᷑ mortẽ. eidẽ con¬
dulcissima caritate. miscđia ac bonitate nob̵ donare
dgnet᷑: qͥ cũ patre & spũ scõ uiuit & regnat ꝑ om̃ia

Expanded text:
itate imploremus, cujus bonitatis et misericordiae non est numerus. Utinam enim tam cito unusquisque nostrum se poenitendo agnosceret reum, quam cito 336 Deus ignosceret reatum. Utinam tam cito converteremur ad poenitentiam quam cito pius Conditor noster etiam praefinitam de nobis praesto esset mutare sententiam. Mutatur sententia incommutabilis Conditoris pro conversione, et bona conversatione peccatoris et cui peccanti ante pro sua iniquitate minabantur mortem, eidem condulcissima charitate, misericordia ac bonitate nobis donare dignetur, qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat per omnia
Abbreviated transcription (Latin):
gnitas siue miscdđia. humilitas uł patientia peccatorib
ex hibi potuit quã ut ipse dĩ se contẽpnentis fieret p̃ciũ
hominis. ita ut contͣ dm̃ peccaret homo. & ds̃ pęnitentiã
faceret ꝓpeccato : homo etiã contͣ dm̃ sȩuiret. sȩuenti
etiã dr̃ ꝓpiciaret : Formã serui cȩli & t̃rȩ dñs as sume-¬
ret. in qua ipse panis uerꝰ esurtret. fons uiuus sitiret.
uirtꝰ firmissima infirmaret᷑. immorta ł uita ꝓ suo
in t̃fectore moreret᷑ : Quicqͥd boni int̃ra exhibuit dĩ
ꝓhomine fec̃: & qͥcqͥd mali sustinuit ab homine & ꝓho-
mine fuit. Quid ad hȩc fr̃s cogitabimꝰ qͥd dicemꝰ. qͥd faciemꝰ.
cũ dĩ tał sĩt cirea nos qđ melior. eẽ. ñ possit. & nos taler
contͣ eũ simꝰ qđ pene peiores. eẽ. ñ possumꝰ : Quo ibtmꝰ. qͦ¬

Expanded text:
gnitas, sive misericordia, humilitas vel patientia peccatoribus exhiberi potuit quam ut ipse Deus se contemnentis fieret pretium hominis ita ut contra Deum peccaret homo, et Deus poenitentiam faceret pro peccato, homo etiam contra Deum saeviret, saevienti etiam Deus propitiaret, formam servi coeli et terrae Dominus assumeret, in qua ipse panis verus esuriret, fons vivus sitiret, virtus firmissima infirmaretur, immortalis vita pro suo interfectore moreretur? Quidquid boni in terra exhibuit Deus, pro homine fecit; et quidquid mali sustinuit, ab homine et pro homine fuit. Quid ad haec, fratres, cogitabimus? quid dicemus? quid faciemus, cum Deus talis sit circa nos, quod melior esse non possit; et nos tales cont