comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
semetipsos segregant. tales nec iunculis pecca.¬
tors absolui. nec ianuã posse regni cȩlestis
ingredi. Unde nos necesse est tota intentiõe
cere: et congrua fidi oꝑa demonstrare.
Necesse est om̃i uigilantia multiplices sub-¬
tilesq portarũ inferi cauere insidias: qua-¬
tinus iuxta psalmiste uocem de his adiu¬
uante dño eripi. atq ad anntintiandas eiꝰ
laudes. portas filiȩ syon hoc est gaudia me.
ficere nobis ad salutẽ arbitremur. si tur¬
bis negligentiũ uel quoꝵs libet in doctoꝵs
fide uel actib ad equemur: quib in lute.¬
ris sacris unica est credendi parit᷑ &e ui¬
uendi regula prescripta: sed quotiens-¬
cumq nobis errantiũ ingerunt᷑ exempla.
nos confestim aũtentes oculos m̃tis nr̃e
ne uideant uanitatẽ. magis quid ueritaᷤ
ipsa dec̃nat sedulo corde scrutem᷑. seq̃ntes
exemplũ beati petri. qui spretis erranti.¬
um sectis. uerȩ fidĩ arcanũ qͦd cognoue-¬

Expanded text:
semetipsos segregant, tales nec vinculis peccasemetipsos segregant, tales nec vinculis peccatorum absolvi, nec januam possint regni coelestis ingredi. Unde nos necesse est tota intentione,cere, et congruentia fidei opera demonstrare. Necesse est omni vigilantia multiplices subtilesque portarum inferi cavere insidias, quatenus juxta Psalmistae vocem, de his adjuvante Domino eripi, atque ad annuntiandas ejus laudes, portas filiae Sion, hoc est gaudia supeficere nobis ad salutem arbitremur, si turbis negligentium, vel quorumlibet indoctorum fide vel actibus adaequamur, quibus in litteris sacris unica est credendi pariter et vivendi regula praescripta; sed quotiescunque nobis errantium ingeruntur exempla, nos confestim avertentes oculos mentis nostrae ne videant vanitatem, magis quid veritas ipsa decernit, sedulo corde scrutemur, sequentes exemplum beati Petri qui, spretis errantium sectis, verae fidei arcanum quod cognove
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝑpetuȩ mortis miserando ab soluant.
quos uͦ inpeccatis quȩ egerant ꝑsistere
cognouerint. illos ꝑhennib suppliciis
obligandos insinuent. Unde alias dñs
de correpto semel &e iterũ act̾cio sed nõ
pęnitente fix̃ p̃cipit dicens. Si autẽ acła
non andierit: sit tibi sicut ethincus & publi.¬
cantis. Et ne leue quisquã putaret ȩccliȩ iu-¬
dicio condempnari: mox t̾ribilit᷑ ad iunxit.
Amen dico uobis: quȩcũq alligaueritis
suꝑterrã erunt ligata & in cęlo. et quȩc̃q
solueritis suꝑ tram: erunt soluta & inceli.
Om̃i igit᷑ electoꝵ eccliȩ iuxta modũ culpa¬
rũ uel penitentiȩ ligandi ac soluendi datur
auctoritas. Sed ideo beatus petrus qͥ xp̃m
nera fide confessus est uero amore secutus.
specialit claues regni cęloꝵ & principatũ
iudiciariȩ potestatis accepit: ut om̃s ꝑ orbẽ
credentes intelligant. qui cumq ab uni
tate fidĩ uel societatis illius quolibet mͦ

Expanded text:
perpetue mortis miserans absolvit, perpetue mortis miserans absolvit, quos vero in peccatis, que egerint, persistere cognoverit, illos perhennibus suppliciis obligandos insinuet. Unde alias dominus de correpto semel et iterum ac 3, sed non penitente fratre precepit dicens: Sin autem ecclesiam non audierit: Sit tibi sicut ethnicus et publicanus. Et ne leve quisquam putaret ecclesie se iudicio condempnari, mox terribiliter adiunxit: Amen dico Vobis, quecumque alligaveritis super terram, erunt ligata et in celis, et quecumque solveritis super terram, erunt soluta et in celo. Omni igitur electorum ecclesie iuxta modum culparum vel penitencie ligandi ac solvendi datur auctoritas. Sed ideo beatus Petrus, qui Cristum vera fide confessus, vero est amore secutus, specialiter claves regni celorum et principatum iudiciarie potestatis accepit, ut omnes per orbem credentes intate fidei vel societatis illius quolibet modo
Abbreviated transcription (Latin):
tione. xp̃m sequi. sed t̾renã quã libet fragi¬
lemq obcausã. habitũ pretendisse xp̃iani.
Sequit᷑. Et tibi dabo claues regni celors.
Qui regem cȩloꝵs maiori pre cetis deuotio.¬
ne confessus est: merito p̃ ceteris collatis
clauib regni cȩlestis donatus est: ut cons.
C laues autem regni cȩlorũ ipsã discernẽ¬
di scientiã potentiãq nominat: qua dig¬
nos reciꝑe in regnũ. indignos secludere
debet aregno. Unde manifeste suib iungit.
Et quod cũq ligaueris suꝑt̾rã. erit ligatũ
& incelis: et quod cũq solueris suꝑ terrã.
erit solutũ & incelis. Quȩ soluendi acli.¬
gandi potestas. quãuis soli petro data .ii.¬
deatur adomino: absq ulla tam̃ dubietate
tante. qui post passionis resurrectionisq
suȩ triumphũ apparens. eis insufflauit &e
peccantiũ causis. quoscũq humiles ac ue.
re penitentes aspexerint. hos iam atimo.

Expanded text:
tione Christum sequi, sed terrenam quamlibet fragitione Christum sequi, sed terrenam quamlibet fragilemque ob causam habitum praetendisse Christiani. Sequitur: Et dabo tibi claves regni coelorum. Qui regem coelorum majori prae caeteris devotione confessus est, merito prae caeteris ipse collatis clavibus regni coelestis donatus eClaves autem regni coelorum ipsam discernendi scientiam potentiamque nominat, qua dignos recipere in regnum, indignos secludere deberet a regno. Unde manifeste subjungit: Et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis: et quodcunque solveris super terram, erit solutugandi potestas, quamvis soli Petro data videatur a Domino, absque ulla tamen dubietate teste, qui post passionis, resurrectionisque suae triumphum apparens, eis insufflavit et peccantium re penitentes aspexerit, hos iam a timore
Abbreviated transcription (Latin):
est xp̃c iħc. Et portȩ inferi ñ preualebur
aduersus eam. Portȩ inferi doccrine sunt
nequã. quȩ seducendo imprudentes ad in.¬
feros trahunt. Portȩ quoq inferi &e torm̃ta
& blandim̃ta st̃ ꝑsecutoꝵ: quȩ infirmos
quosq detrendo uel emolliendo ãstabilitate
fidei. introitũ eis ȩternȩ mortis aꝑtunt. Sed
& praua infideliũ oꝑa ineptãq colloqͥa.
portȩ utiq sunt inferi: in quantũ siuis uel
auctorib uel sequacib iter ꝑdicionis osten.¬
dunt. Nam & fides si ñ habeat oꝑa mortua
est in semetipsa: & corrũpunt bonos mo¬
res colloquia mala. Multȩ itaq st̃ porte
inferi: sed ex his nulla eccliȩ quȩ suꝑ perã
fundata ẽ. preualet. quia qui fidẽ xp̃i inti.
tempnit. At quicũq credentiũ fidẽ uł ope¬
uel negatione depranatus ꝓdidit: nonhie
edificasse. sed uixta alterius loci parabolã.
suꝑ harenã sine fundam̃to posuisse creden¬
dus est: hoc est nõ simplici ac uera inten¬

Expanded text:
esus . Et portae inferi non praevalebunt adversus eam. Portae inferi doctrinae sunt nequam, quae seducendo imprudentes ad inferos trahunt. Portae quoque inferi et tormenta et blandimenta sunt persecutorum, quae infirmos quosque deterrendo vel emolliendo a stabilitate fet prava infidelium opera ineptaque colloquia portae utique sunt inferi in quantum suis vel auctoribus, vel sequacibus, iter perditionis ostendunt. Nam et fides si non habeat opera, mortua est in semetipsa ; et: Corrumpunt bonos mores colloquia mala . Multae sunt itaque portae inferi, sed harum nulla Ecclesiae quae supra petram fundata est, praevalet, quia qui fidem Christi inttemvel negatione depravatus prodidit, non hicprofessionis aedificasse, sed juxta alterius loci parabolam, super arenam sine fundamento posuisse credendus est : hoc est, non simplici ac vera inten
Abbreviated transcription (Latin):
quillitate maris reddita quȩ post ninuas
procellas uiterdũ & casu fieri solet nautȩ
atq uectores uere dĩ filiũ conficent᷑: & arriꝰ
in ȩccłia p̃dicat creaturã. Et cũ transfretas¬
sent: uenerunt int̾rã genesareth. Si scire.¬
mus quid in nr̃a lingua resonaret genesa-¬
reth: intelligeremus quomͦ iħe ꝑ typum
fragio liberatã transducat ad litus. & in
tranquillissimo portu faciat requiescere.

Expanded text:
quillitate maris reddita, quae post nimias quillitate maris reddita, quae post nimias procellas interdum et casu fieri solet, nautae atque vectores vere Dei Filium confitentur, et Arius in Ecclesia praedicat creaturam. Et cum transfretasset, venerunt in 109 terram Genesareth. Si sciremus quid in nostra lingua resonaret Genesareth, intelligeremus quomodo Jesus per fragio liberatam transducat ad littus, et in tranquillissimo portu faciat requiescere.
Abbreviated transcription (Latin):
quia suꝑ molles aquas molle aereũq ices¬
serit: respondeant quomͦ ambulauerit pe-¬
trus. quẽ utiq uerũ hominẽ ñ negabunt.
Uidens uͦ uentũ ualidũ timuit: &x cũ cepis¬
set mergi clamatuit dicens. Dñe saluũ me
fac. Ardebat animi fides: sed humana
fragilitas inꝓfũ. dũ trahebat. Paululũ gͦ
relinquit᷑ temptationi: ut augeatur fides.
&e intelligat se non facilitate postulationis
sed potentia dñi conseruatũ. Et continuo¬
ihc extendens manũ apprehendit illũ: &e ait¬
illi. Modice fidĩ quare dubitasti s si apło
petro de cuiꝰ fide & arlore inentis supra di¬
ximus. qui confident᷑ rogauerat saluatorẽ
dicens. dile si tues iube me uenue ad te suꝑ
aquas. quia paululũ timuit dictt᷑ modi.¬
cȩ fidĩ quare dubitasti. quid nobis dicen¬
dũ est. qui huiꝰ modice fidei ne munimã
uicula erant uenerunt & adorauert᷑ eum
dicentes. Uere filius dĩ es do unũ signũ tr̃ã¬

Expanded text:
quia super molles aquas, molle et aereum incesquia super molles aquas, molle et aereum incesserit, respondeant quomodo ambulaverit Petrus, quem utique verum hominem non negabunt.Videns vero ventum vatiaum timuit. Et cum coepisset mergi, clamavit dicens: Domine, salvum me fac. Ardebat animi fides, sed humana fragilitas in profundum trahebat. Paululum ergo relinquitur tentationi, ut augeatur fides, et intelligat se non facilitate postulationis, sed potentia Domini conservatum. Et continuo extendens manum apprehendit eum. Niilli: Modicae fidei, quare dubitasti? Si apostolo Petro, de cujus fide et ardore mentis supra diximus, qui confidenter rogaverit Salvatorem dicens, Domine, si tu es, jube me venire ad te super aquas, quia paululum timuit, dicitur ei, Modicae fidei, quare dubitasti? Quid nobis dicendum est, qui hujus modicae fidei nec minimam vicula erant, venerunt et adoraverunt eum dicentes: Vere Filius Dei es. Ad unum signum, tran
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ aquas. In om̃ib locis ardentissimȩ
fidei inuenit᷑ petrus. Introgatis discipłis
quẽ homines dicerent iħm: dĩ filium
conficetur. uolente ad passionẽ ꝑgere.
licet erret in retam̃ non errat in affectu.
nolens eũ mori quẽ filiũ dĩ fuerat pau.¬
loante confessus. In monte cũ saluatore in¬
ter primos primus ascendit: & in pas¬
sione solus sequit᷑. Peccatũ negationis
quod ex repentino timore dscendat: ama-¬
ris statim abluit lacrimis. Post passionẽ
cũ essent in lacu genesareth & piscarẽt᷑
&e dñs staret in littore: aliis paulatim ad¬
nauigantih ille nõ patitur: moras. sed accin¬
ctus epen ete suostatim p̃cipitat᷑ influct᷑.
Eodẽ igitur fidei ardore quo senꝑ. nunc
quoq ceteris tacentib petrus se posse facere credit¬
ꝑ uoluntatẽ magistri. quod ille poterat per
naturã. Iube me uenire adte suꝑ aquas.
Tu p̃cipe : & ibico solidabunt᷑ unde. leue
fiet corpus quod ꝑ se grane est. Et descendeas .f.

Expanded text:
 Veni. In omnibus locis ardentissimae fidei invenitur Petrus. Interrogatis discipulis, quem homines dicerent Jesum, Dei filium confitetur. Volente ad passionem pergere, licet erret in re, tamen non errat in affectu; nolens eum mori quem filium Dei fuerat paulo ante confessus. In montem cum Salvatore inter primos primus ascendit, et in passione solus sequitur, 108 peccatum negationis quod ex repentino timore descenderat, amaris statim abluit lacrymis. Post passionem cum essent in lacu Genesareth, et piscarentur, et Dominus staret in littore, aliis paulatim navigantibus, ille non patitur moras, sed accinctus ependyte suo, statim praecipitatur in fluctus. Eodem igitur fidei ardore quo semper, nunc quoque, caeteris tacentibus, credit se posse facere per voluntatem magistri, quod ille poterat per naturam. Jube me venire ad te super aquas. Tu praecipe, et illico solidabuntur undae: et leve fiet corpus quod per se grave est. Et descendens Petr
Abbreviated transcription (Latin):
nes & iungiliȩ nilitares. int̾na horarũ spa-¬
cia diuidunt᷑. Quando gͦ dicit quarta ui¬
gilia noctis uenisse ad eos dñm. ostendit
tota nocte ꝑiclitatos: & extremo noctiᷤ atq
in consũmatione mundi eis auxiliũ p̃bitũ.
Et uidentes eũ supra mare ambulantẽ. ix¬
turbati sunt: dicentes quia fantasma est.
Si iuixta marcionẽ & manicheũ dñs ñr
non est natus ex uirgine sed uisus ĩfan¬
tasmate: quomͦ nunc apłi timent ne
fantasina uideante Et p̃timore clamaue¬
runt. Confusus clamor & incerta uox:
magni timoris indiciũ ẽ. Statĩq iħe lo.¬
cutus est eis dicens. Habete ficluciã: ego sũ.¬
Quod primũ ũsabat᷑ in causa hoc curat:
& timentib p̃cipit dicens. habete fiduciã
nolite timere. Et quod sequit᷑ ego sũ nec
subiungit quis sit: uel ex uoce sibi no.¬
ta poterant eũ intelligere qui ꝑ obscurã
noctis tenebras loquebat᷑. uel ipsũ esse

Expanded text:
nes et vigiliae militares in terna horarum spanes et vigiliae militares in terna horarum spatia dividuntur. Quando ergo dicit, quarta vigilia noctis venisse ad eos Dominum, ostendit tota nocte periclitatos, et extrema parte noctis, atque in consummatione mundi eis auxilium praebiturum. Et videntes eum supra mare ambulantem, turbati sunt, dicentes: quia phantasma est. Si juxta Marcionem et Manichaeum, Dominus noster non est natus ex Virgine, sed visus in phantasmate: quomodo nunc apostoli timent ne phantasma videant? Et prae timore clamaverunt. Confusus clamor et incerta vox, magni timoris indicium est. Statimque Jesus locutus est eis, dicens: Habete fiduciam, ego suQuod primum versabatur in causa, hoc curat et timentibus praecipit, dicens: Habete fiduciam, nolite timere. Et quod sequitur: Ego sum, nec subjungit quis sit: vel ex voce nota poterant eum intelligere, qui per obscuras noctis tenebras loquebatur, vel ipsum esse
Abbreviated transcription (Latin):
transfrecare: & cõpellit ut ascen.¬
dant nauiculã. Quo sermone ostẽ¬
ditur in uitos eos ad nõ recessisse: dũ ano.¬
yre
p̃ceptoris ne punctũ quidẽ temꝑis ab eo
uolunt separari. Et dimissa turba ascendit
in montẽ solus orare. Si fuissent cũ eo dis
cipłi petrus &e iacob et ioħes. qui uiderant
glani transformati: forsitan ascendissent
in montẽ cũ eo. Sed turba ad sublimia se¬
qui non potest: nisi docuerit eam iuxta
mare in littore. & aluerit indeserto. Qđ uiii.
autẽ ascendit solus orare. ñ ad eum refe.¬
recessit in solitudinẽ: non quo ꝑsonam
quasi inuiti &e retractantes apłi adño re.¬
cesserant: ne illo absente naufragia susti¬
nerent. Deniq dño in montis cacumine
cõmorante. statim uentus contrarius orit᷑.
ce turbatur mare ce ꝑiclitant᷑ aplĩ: ce tam
di immimens naufragiũ ꝑseuerat. quã diu
ihe ueniat. Quarta autẽ uigilia noctis ue.¬
nit adeos ambulans supra mare. Statio.¬

Expanded text:
transfretare, et compulit ut ascenderent naviculam: quo sermone ostenditur invitos eos a Domino recessisse: dum amore praeceptoris ne punctum quidem temporis ab eo volunt separari. Et dimissa turba, ascendit in montem socipuli Petrus, et Jacobus, et Joannes, qui viderant gloriam transformati, forsitan ascendissent in montem cum eo; sed turba ad sublimia sequi non poterat, nisi docuisset eam juxta mare in littore, et aleret in deserto. Quod autem ascendit solus orare, non ad eum refesecessit in solitudinem: non quo personam quasi inviti et retractantes apostoli a Domino recesserant, ne illo absente naufragium sustinerent. Denique Domino in montis cacumine commorante, statim ventus contrarius oritur, et turbatur mare, et periclitantur apostoli, et tam diu imminens naufragium perseverat, quamdiu Jesus veniat. Quarta autem vigilia noctis venit ad eos ambulans supra mare. Statio
Abbreviated transcription (Latin):
uã merito: quã religiosis quib dã seniorib enar¬
tãtibꝰagnoui. Gothorũ tempore matrona quȩdã
fuit ualde religiosa: que ad horũ marty¬
rũ eccłam crebro ueniebat. Quadã die
dũ ex more ad orandũ uenisset: egrediens.
duos stantes sub ꝑegrino habitu monachos
in uenit. Peregrinos eredidit: dari eis
aliquid ȩlemosinȩ p̃cepit. Sed prius ꝙͣ euis
erogator eis ad largiendã elemosinã ꝓpinqͣs¬
set: astitert illi uicinius & dixerunt. Tu nos
modo uisitas: nos te in die iudiciĩ require¬
mus. & quicquid possumus p̃stabimꝰ tibi.
Quo dicto: ab oculis eius ablati sunt. Ter¬
rita illa adorandũ rediit: seseq in lacri¬
mis ꝓ lixius effudit. Et facta ẽ. post hoc tan¬
to instantior in p̃ce: quanto certior de ꝓ¬
missione. Si autẽ uixta pauli uocẽ est fi
des sꝑandarũ substantia rerũ. argum̃tũ
ñ apparentũ: nequaquã iam dicimus ut

Expanded text:
vam merito, quam religiosis quibusdam senioribus narvam merito, quam religiosis quibusdam senioribus narrantibus agnovi. Gothorum tempore matrona quaedam fuit valde religiosa, quae ad horum martyrum ecclesiam crebro veniebat. Quadam die dum ex more ad orandum venisset, egrediens, duos stantes sub peregrino habitu monachos invenit, peregrinos credidit, dari eis aliquid eleemosynae praecepit. Sed priusquam ejus erogator eis ad largiendam eleemosynam propinquasset, astiterunt illi vicinius, et dixerunt: Tu nos modo visitas, nos te in die judicii requiremus, et quidquid possumus, praestabimus tibi. Quo dicto, ab oculis ejus ablati sunt. Territa illa ad orandum rediit, seseque in lacrymis prolixius effudit. Et facta est post hoc tanto instantior in prece, quanto certior de promissione. Si autem, juxta Pauli vocem, Fides est sperandarum substantia rerum, argumentum non appare
Abbreviated transcription (Latin):
quirant. Sic gͦ hoc loco rudib discipłis ue-¬
ricas loquens. uidendũ regnũ dĩ ꝓmittit
in t̾ra: ut hoc ab eis fidelius in cęlo p̃suma¬
tur. Ex ipso itaq regno quod iam uidemꝰ
in mundo sublimatũ: sꝑemus regnũ qđ
in glo credimus ꝑcipiendũ. Nã sunt non
nulli qui xp̃ianitatis ñ habent fidẽ. Sola
esse uisibilia estimant: in uisibilia ñ appe¬
tunt quia nec esse suspicant᷑. Ad scoꝵ mar¬
tyrũ corpora consistimus fr̃s mei. Nũqͥd
isti carnẽ suã in morte darent: nisi eis cer¬
tissime constitisset. esse uitã pro qua mori
debuissent. Et ecce qui ita credidert̃ mi¬
raculis choruscant. Ad extincta naniq eoꝵ
corpora uiuentes egri ueniunt. & sanan¬
tur. Periuri ueniunt & a demonio uexã¬
tur: demoniaci ueniunt et lib̃ant᷑. Quo¬
mͦ ergo uiuunt illic uibi uiuunt: si in
tot miracuilis uiuunt hic ubi mortui st̃
Rem fr̃s leuũ dico breuẽ uerbo sed ñ par¬

Expanded text:
quirant . Sic ergo hoc loco rudibus discipulis Vequirant . Sic ergo hoc loco rudibus discipulis Veritas loquens, videndum regnum Dei promittit in terra, ut hoc ab eis fidelius in coelo praesumatur. Ex ipso itaque regno quod jam videmus in mundo esse sublimatum speremus regnum quod in coelo credimus percipiendum. Nam suntistianitatis non habent fidem. Sola esse visibilia aestimant, invisibilia non appetunt, quia nec esse suspicantur. Ad sanctorum martyrum corpora consistimus, fratres mei. Nunquid isti carnem suam in mortem darent, nisi eis certissime constitisset esse vitam pro qua mori debuissent? Et ecce qui ita crediderunt, miraculis coruscant. Ad exstincta namque eorum corpora viventes aegri veniunt et sanantur, perjuri veniunt et a daemonio vexantur, daemoniaci veniunt et liberantur. Quomodo ergo vivunt illic ubi vivunt, si in tot miraculis vivunt hic ubi mortui sunt? 7. Rem, fratres, dico brevem verbo, sed non par
Abbreviated transcription (Latin):
tis p̃cepta ederet: quid necessariũ fuit
ut ad hanc subito pmissionẽ ueniret: Qđ
si subtilit attendamus: quanta dispensa¬
tione pietatis agat᷑ agnoscimus. Discipłis
enĩ rudib etiã de p̃senti uita aliquid ꝓ¬
mittendũ fuit: ut possent robustius in
futuro solidari. Sic isrłitico popło ex egyp¬
ti t̃ra lib̃ando repmissionis terra ꝓmittt᷑:
& cũ uocandus esset ad dona çȩlestia. t̾re¬
nis ꝓmissionib suadetur. Cur hoc: Ut dĩ
esset aliquid quod de uicino ꝑciperet: illud
iam fidelius credet. qđ de longinquo audi-¬
re potuisset. Carnalis & enĩ popłs: si par¬
ua ñ acciꝑet magna ñ crederet. Om̃ps gͦ d̃s
largiendo t̾rena suadet ad cȩlestia: ut ꝑcipi¬
ens quod uideret. sꝑare disceret quod mini¬
me uidebat: & tanto solidior de inuisibi¬
lib fieret. quanto eum ad spei certitudinẽ
uisibilia ꝓmissa fulcirent. Unde recte qͦq
ꝑ psalnustã dicit᷑. Dedit eis regiones genti-

Expanded text:
tis praecepta ederet, quid necessarium fuit ut ad hanc subito 1591 promissionem veniret? Quod si subtiliter attendamus, quanta dispensatione pietatis agatur agnoscimus. Discipulis enim rudibus etiam de praesenti vita aliquid promittendum fuit, ut possent robustius in futura solidari. Sic Israelitico populo ex Aegypti terra liberando repromissionis terra promittitur, et cum vocandus esset ad dona coelestia, terrenis promissionibus suadetur. Cur hoc? Ut dum esset aliquid quod de vicino perciperet, illud jam fidelius crederet quod de longinquo audire potuisset? Carnalis etenim populus si parva non acciperet, magna non crederet. Omnipotens ergo Deus largiendo terrena, suadet ad coelestia, ut percipiens quod videret, sperare disceret quod minime videbat; et tanto solidior de invisibilibus fieret, quanto eum ad spei certitudinem visibilia promissa fulcirent. Unde recte quoque per Psalmistam dici
Abbreviated transcription (Latin):
respuit. Et plerũq ipse homo qui iras¬
citur discordanti sibi reconciliari appetit:
sed ire ad satisfaciendũ prior erubescit.
Pensemus facta ueritatis: ut uideamus
quo iacent nĩȩ prauitatis actiones. Si enĩ
menbra sũmi capitis sumus: imitari eũ
cui conectim᷑ debeuius. Q uid namq ad
nr̃ȩ eruditionis exemplũ paulus egregius
p̃dicator dicit. Pro xp̃o legatione fungim.
tanquã dõ exhortante ꝑ nos: obsecramus
ꝓxp̃o. reconciliamini dõ. Ecce int̾ nos
dm̃ discordiã peccando fecimus: et tamen
ad nos ds suos legatos prior misit. ut nos
ipsi qui peccauimus. ad pacẽ dĩ rogati ue¬
niamus. Erubescat gͦ humana suꝑbia. con¬
fundat᷑ quisq si ñ satis faciat prior ꝑximo:
quando post culpã nr̃am ut ei reconcilia.¬
ri debeamus & ipse qui offensus ẽ legatis
int̾uenientib obsecrat ds. Sequit᷑. Dico

Expanded text:
respuit. Et plerumque ipse homo qui irasrespuit. Et plerumque ipse homo qui irascitur discordanti sibi reconciliari appetit, sed ire ad satisfaciendum prior erubescit. Pensemus facta Veritatis, ut videamus quo jacent nostrae pravitatis actiones. Si enim membra summi capitis sumus, imitari eum cui connectimur debemus. Quid namque ad nostrae eruditionis exemplum Paulus egregius praedicator dicit? Pro Christo legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos; obsecramus pro Christo, reconciliamini Deo . Ecce et Deum discordiam peccando fecimus, et tamen ad nos Deus suos legatos prior misit, ut nos ipsi, qui peccavimus, ad pacem Dei rogati veniamus. Erubescat ergo humana superbia. Confundatur quisque si non satisfaciat proximo, quando post culpam nostram, ut ei reconciliari debeamus, et ipse qui offensus est, legatis intervenientibus, obsecrat Deus. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
nes dicunt. Nos iam dñm & sermones eiꝰ
ñ erubescimus : quia aꝑta eũ uoce ꝑfite¬
mur. Quib ego respondeo: quod in hac
plebe xp̃iana sunt ñ nulli qui xp̃m ideo
confitent᷑. quia cunctos xp̃ianos esse cons¬
piciunt. Nam si nom̃ xp̃i in tanta hodie
fessio generalitatis. E st tañ ubi se quisq
int̾roget: ut in confessione xp̃i se ueracit
ꝓbet. si non iam nomen eius erubescit.
si plene uirtuti m̃tis humanũ pudorẽ
subdidit. Certe enĩ ꝑsecutionis temꝑe e
rubescere poterant fideles substantiis nu¬
dari. de dignitatib deici. ũberib affligi:
pacis autem temiꝑe quia hec a nr̃is ꝑsecu-¬
tionib desunt est aliud ubi ostendam᷑ no¬
bis. Uerem᷑ sepe aꝑximis despici: dedig¬
namur in uirias uerbi tolerare. Si contĩ¬
gat uirgiũ forte cũ ꝓximo: erubescimus
priores satis facere. Cor quippe carnale.
dũ huiꝰ uitȩ głam quęrit: humilitatẽ

Expanded text:
nes dicunt: Nos jam Dominum et sermones ejus nes dicunt: Nos jam Dominum et sermones ejus non erubescimus: quia aperta eum voce profitemur. Quibus ego respondeo quod in hac plebe Christiana sunt nonnulli qui Christum ideo confitentur, quia cunctos Christianos esse conspiciunt. Nam si nomen Christi in tanta hodie fessio generalitatis. Est tamen ubi se quisque interroget, ut in confessione Christi se veraciter probet, si non jam nomen ejus erubescit, si plena virtute mentis humanum pudorem subdidit. Certe enim persecutionis tempore erubescere poterant fideles, substantiis nudari, de dignitatibus dejici, verberibus affligi. Pacis autem tempore quia haec a nostris persecutionibus desunt, est aliud ubi ostendamur nobis. Veremur saepe a proximis despici, dedignamur injurias verbi tolerare; si contingat jurgium fortasse cum proximo, erubescimus priores satisfacere. Cor quippe carnale dum hujus vitae gloriam quaerit, humilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ad colligendũ: quando stare ñ potest ipse
qui colligit: Cursũ gͦ suũ quisq considẽt:
& cognoscit sibi posse sufficere parua quȩ
habet. S ed fortasse mecuit: ne in hui uitȩ
itinere sũptus desint. Longa nr̃a desidia in¬
crepat breiis uia. In cassum multa portant᷑:
cũ uxta est quo ꝑgitur. Plerũq autẽ et
auariciã uincimus: sed aohuc obstat quod
uias rectitudinis minori tenemus custodia
ꝑfectionis. Nã sepe labentia cuncta despicimꝰ:
usu p̃pedimur. ut reccitudinẽ. quã serua¬
Y mus
inmente: ñdũ exprimere ualeainus in uo-¬
ce. Et tanto dĩ faciem ad iusticie defensi¬
onẽ negligimus: quanto humanas facies
eontra iusticiã ueremur. Sed huic quoq
uulneri congruũ sub iungit᷑ medicam̃tũ:
cũ dñs dicit. Qui me erubuerit & meos
sermones: hunc filius hominis erubesca
cũ uenerit in maiestate sua. & patris et
scõꝵ angłoꝵ. Sed ecce nunc aputo se homi

Expanded text:
ad colligendum, quando stare non potest ipse, ad colligendum, quando stare non potest ipse, qui colligit? Cursum ergo suum quisque consideret et cognoscet sibi sufficere parva, quae habet. Sed fortasse metuit, ne in huius vitę itinere sumptus desit. Longa nostra desideria increpat via brevis, in cassum multa portantur, cum avaritiam vincimus, sed adhuc obstat quod vias rectitudinis minori tenemus custodia perfectionis. Nam saepe labentia cuncta despicimus, su praepedimur, ut rectitudinem quam servamus in mente nondum exprimere valeamus in voce; et tanto Dei faciem ad justitiae defensionem negligimus, quanto humanas facies contra justitiam veremur. Sed huic quoque vulneri congruum subjungitur medicamentum cum Dominus dicit: Qui me erubuerit et meos sermones, 1590 hunc Filius hominis erubescet cum venerit in majestate sua, et Patris, et s
Abbreviated transcription (Latin):
me: saluã faciet eam. Sic dicit᷑ fideli. qui
uoluerit animã suã saluã facere ꝑdet eã.
& qui ꝑdidit animã suã propt̃ me saluã
faciet eam: ac si agricole dicatur. frum̃tum
si seruas ꝑdis. si seminas renouas. Quis eñ
nesciat quod frum̃tũ cũ in semine mittit᷑
in puluere: inde uiri descit in renouatio¬
ne. Quia uͦ scã eccła aliud tempus habet
ꝑ secutionis atq alud pacis: redẽptor nr̃
ipsa eius tempora distinguit in p̃ceptis.
Nam ꝑsecutionis tempore ponenda est
anima: pacis autem temꝑe ea quȩ ampli¬
us dominari possunt frangñda sunt de¬
sideria t̃rena. Unde & nunc dicit᷑. Quid
eñ ꝑficit homo si lucret᷑ totũ mundũ:
se autẽ ꝑdat & detrim̃tũ sui faciat: Cũꝑ
secutio ab aduersariis deest: ualde uigi¬
lantius cor custodiendũ est. Nã pacis tẽpe
quia licet uiuere: libet etiã ambire. Quȩ
ꝓfecto auaricia bene cõpescit᷑: si ipse statꝰ¬
ambientis sollicite considetur. Nã curstet

Expanded text:
fideli: Qui voluerit animam suam salvam facere, perdet eam; et qui perdiderit animam propter me, salvam faciet eam, ac si agricolae dicatur: Frumentum si servas, perdis; si seminas, renovas. Quis enim nesciat, quod frumentum cum in semine mittiturin pulvere, inde viridescit in renovatione. Quia vero sancta Ecclesia aliud tempus habet persecutionis, atque aliud pacis. Redemptor noster ipsa ejus tempora designavit in praeceptis. Nam persecutionis tempore ponenda est anima, pacis autem tempore ea quae amplius dominari possunt frangenda sunt desideria terrena. Unde et nunc dicitur: Quid enim prodest homini, si lucretur totum mundum, se autem perdat, et detrimentum sui faciat? Cum persecutio ab adversariis deest, valde vigilantius cor custodiendum est. Nam pacis tempore quia licet vivere, libet etiam ambire. Quae profecto avaritia bene compescitur, si ipse statambientis sollicite consideratur. Nam cur instet
Abbreviated transcription (Latin):
runt ut quęrant᷑. hos ergo ad iutores ur̃is
orationib querite: hos ꝓtectores ur̃i rea¬
tus inuenite: quia ne punire peccatores
debeat rogari uult & ipse qui iudicat.
Unde & tam longo tempore cõminatur.
iram: & tam̃ miscditer expectat. Sic autẽ nos
et miscdia eius refoueat ut nullomͦ negli¬
gentes reddat: sic peccata nr̃a ꝑturbent.
ut mens in desꝑationẽ non pruat. Q uia
& si p̃sumentes metuimus & metuentes sꝑa¬
mus. ȩternũ regnũ citius ad epturi sumus:¬

Expanded text:
runt, ut quaerantur. Hos ergo adiutores nostrae runt, ut quaerantur. Hos ergo adiutores nostrae orationis quaeramus, hos protectores nostri reatus inveniamus, quia ne punire peccatores debeat, rogari vult et ipse, qui iudicat. Unde et tam longo tempore comminatur iram et tamen misericorditer expectat. Sic autem nos misericordia eius refoveat, ut nullo modo neglegentes reddat. Sic peccata nostra perturbent, ut mens in desperationem non proruat, quia etsi praesumentes metuimus et metuentes speramus, aeternum regnum citius adepturi sumus
Abbreviated transcription (Latin):
ter p̃sentant᷑. Quod enĩ uideri potest: me¬
lius sciri dicitꝰ quã credi. Uenturã gͦ uitã
nos dñs magis uoluit scire quã credere:
qui eos quos in uisibilit recipit. apud se
uiriere nobis etiã uisibilit̃ ostendit. Hos gͦ¬
fr̃s kõi in causa ur̃i ex aminis quã cũ dis¬
tricto udice habetis patronos facite: hos in
die tanti terroris illius defensores adhibete.
Certe si apud quendã magnũ uidicẽ causa
quelibet ur̃a esset die crastino uentilanda:
totus hodiernus dies incogitatione duceret᷑.
Patronũ ur̃a frat̃nitas quęreret: magnisq
p̃cib ageret. ut apud tantũ iudicem sibi de¬
fensor ueniret. E cce districtus uidex iħe uen¬
turus est: tanti illius angłoꝵ archangłoꝵq
concilii terror. adhibetur: in illo conuen¬
tu causa nr̃a discutit᷑: & tam̃ nos patronos
modo ñ quęrimus. quos tunc defensores
habeamus. Assunt defensores nr̃i scĩ marty¬
res. rogari uolunt: atq ut ita dixerĩ. quȩ¬

Expanded text:
ideri potest, melius dicitur sciri, quam credi. Venturam ergo vitam nos Dominus 1592 magis voluit scire, quam credere, qui eos quos invisibiliter recipit, apud se vivere nobis etiam visibiliter ostendit. 8. rissimi, in causa vestri examinis, quam cum districto judice habetis, patronos facite, hos in die tanti terroris illius defensores adhibete. Certe si apud quemdam magnum judicem causa quaelibet vestra esset die crastino ventilanda, totus hodiernus dies in cogitatione duceretur, patronum vestra fraternitas quaereret, magnis precibus ageret ut apud tantum judicem sibi defensor veniret. Ecce districtus judex Jesus venturus est, tanti illius angelorum archangelorumque concilii terror adhibetur. In illo conventu causa nostra discutitur, et tamen nos patronos modo non quaerimus, quos tunc defensores 1593 habeamus. Adsunt defensores nostri sancti martyres, rogari volunt, atque, ut ita dixerim, quae
Abbreviated transcription (Latin):
mus quomͦ paulus se abnegauerat qui di¬
cebat. U iuo autẽ iam ñ ego. Extinccus qͥppe
fuerat seuus ille ꝑsecutor: & uuere cȩꝑat
p̃dicator pius. Si enĩ ipse ẽẽt: pius ꝓfecco
non eẽt. Sed qui se uiuere denegat: dicat
clamat. Protinus subdit. Uiuit uͦ in me

Expanded text:
mus quo modo se Paulus abnegaverat, qui dimus quo modo se Paulus abnegaverat, qui dicebat: Vivo autem jam, non ego . Exstinctus quippe fuerat saevus ille persecutor, et vivere coeperat praedicator pius. Si enim ipse esset, pius profecto non esset. Sed qui se vivere denegat, dicat clamat. Protinus subdit: Vivit vero in me
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos relinquimꝰ: quo ibimus extra nos:
Uel quis est qui uadit si se deseruito Sed
aliud sumus ꝑ peccatũ lapsi: aliud ꝑ natu¬
rã conditi. Aliud quod fecimus: aliud qđ
facti sumus. Relinquamus nos mecipsos¬
quales peccando nos fecimus: & manea¬
mus nos ipsi quales ꝑ gr̃am facti sumus.
Ecce & enĩ qui suꝑb fuit si conũsus ao
xp̃m humilis factus est: semetipsũ reli
uitã mutauit: ab negauit utiq qđ fuit.
largiri didicit propria qui prius aliena
rapiebat: ꝓcul dubio semetipsũ reliqͥt. Ipse
quidẽ est ꝑ naturã: sed ñ est ipse ꝑ malici¬
am. Hinc enĩ scriptũ est. Uerte impios &
ñ erunt. Conũsi namq impii ñ ert̃: nõ
quia onĩno ñ erunt in essentia. sed ñ erũt
scilicet in impietatis culpa. Tunc gͦ nosmet¬
ipsos relĩquimus. tunc nos ipsos abnegamꝰ:
cũ uitamus quod ꝑ uetustatẽ fuimus. & a
hoc nitimur quo ꝑ nouitatẽ uocam᷑. P ense¬

Expanded text:
metipsos relinquimus, quo ibimus extra nos? metipsos relinquimus, quo ibimus extra nos? Vel quis est qui vadit, si se deseruit? Sed aliud sumus per peccatum lapsi, aliud per naturam conditi; aliud quod fecimus, aliud quod facti sumus. Relinquamus nosmetipsosquales peccando nos fecimus, et maneamus nosmetipsi quales per gratiam facti sumus. Ecce etenim qui superbus fuit, si conversus ad Christum humilis facttam mutauit, abnegauit quod fuit; largiri didicit propria qui prius aliena rapiebat, procul dubio semetipsum reliquit. Ipse quidem est per naturam, sed non est ipse per malitiam. Hinc enim scriptum: Verte impios, et non erunt. --Conversi namque impii non erunt, non quia omnino non erunt in essentia, sed scilicet non erunt impietatis culpa. Tunc ergo nosmetipsos relinquimus, tunc cum vitamus quod per vetustatem fuimus, et ad hoc nitimur quo per novitatem vocamur. Pense
Abbreviated transcription (Latin):
tione dicat audiamꝰ. Qui uult post me
uenire: abneget semetipsũ. Ibi dr᷑ ut ab
nr̃a: hic dicit᷑ ut ab negemus nos. Et fortas¬
se laboriosũ non est homini relinquere
sua: sed ualde laboriosũ est relinquere se¬
metipsũ. Minus quippe est abnegare quod
pit ut renunciemus nr̃is: quia qui adfi¬
dei agonẽ uenimus. luctã contra malignos
sp̃c sumimus. Nichil autẽ malignus sp̃s
in hoc mundo ꝓpriũ possidet. Nudi gͦ cũ
nudo luctari debemus. Nam si uestitus
quisq cũ nudo luctat᷑. citius ad terrã dei¬
cit᷑ : quia habet unde teneat᷑. Quid enĩ
sunt terrena om̃ia: nisi quȩdã corporis
indum̃ta: Qui gͦ contra diabolũ ad certam̃
ꝓperat: uestim̃ta abiciat ne succumbat.
Nichil in hoc mundo amando possideat.
nullas rerũ labentiũ delectationes requi-¬
rat: ne unde ad uotũ tegit᷑. ad casũ inde
teneat᷑. Nec tam̃ sufficit nr̃a relinquere:
nisi relinquamus &r nos. Quid ẽ. qđ di-¬
cimus relinquamus et nos: Si enĩ nos¬

Expanded text:
 Qui vult post me venire, abneget semetipsum. Ibi dicitur ut tra, hic dicitur ut abnegemus nos. Et fortasse laboriosum non est homini relinquere sua, sed valde laboriosum est relinquere semetipsum. Minus quippe est abnegare quod pit ut renuntiemus nostris, quia quicunque ad fidei agonem venimus, luctamen contra malignos spiritus sumimus. Nihil autem maligni spiritus in hoc mundo proprium possident. Nudi ergo cum nudis luctari debemus. Nam si vestitus quisquam cum nudo luctatur, citius ad terram dejicitur, quia habet unde teneatur. Quid enim sunt terrena omnia, nisi quaedam corporis indumenta? Qui ergo contra diabolum ad certamen properat, vestimenta abjiciat, ne succumbat. Nihil in hoc mundo amando possideat, nullas rerum labentium delectationes requirat, ne unde ad votum tegitur, ad casum inde teneatur. Nec tamen sufficit nostra relinquere, nisi relinquamus et nos. Quid est quod dicimus, Relinquamus et nos? Si enim nos
Abbreviated transcription (Latin):
semetipsũ : quia nisi quis asemetipso de¬
ficiat. ad eum qui suꝑ ipsũ est ñ apppin¬
quat. Nec ualet app̃hendẽ quod ultra ipsũ
est: si nescierit mactare quod est.Sie ho¬
lerũ plantȩ transponuntur ut ꝓficiant:
atq ut ita dicã eradicant᷑ ut crescant. Sic
rerũ semina interre ad mutione defi¬
ciunt: & in reparatione sui generis ub̃i¬
us surgunt. Unde enĩ uident᷑ ꝑdidisse qd̃¬

Expanded text:
Quia nisi quis a semetipso deficiat, ad eum qui super ipsum est non appropinquat; nec valet apprehendere quod ultra ipsum est, si nescierit mactare quod est. Sic olerum plantae transponuntur ut proficiant, atque, ut ita dixerim, eradicantur ut crescant. Sic rerum semina in terrae admistione deficiunt, ut in reparatione sui generis uberius assurgant. Unde enim
Abbreviated transcription (Latin):
inuentus in itinere. crucem dñicã in an¬
garia portat. Aliena quippe onera in an¬
garia portant᷑: quando ꝓ uanitatis studio
aliquid geritur. Qui gͦ ꝑsy monẽ designã¬
tur: nisi abstinentes & arrogantes: qui
ꝑ abstinentiã quidẽ carnẽ afficiunt: s
fructũ abstinentiȩ int̃ius non requirt̃.
Crucẽ gͦ dñi in angaria simon portat:
quia cũ ad opus bonũ ex bona uoluntate
non ducit᷑. rem iusti sine fructu peccator
oꝑatur. Unde isdẽ symon crucẽ portat sed
uunt. Compassionẽ uͦ animi plerũq laten.¬
ter obsiclet pietas falsa: ut hanc ñ nũquã
usq ad condescendendũ uiciis trahat. dũ ad
culpas quisq ñ debeat compassionẽ exerce-¬
re sed zelum. Compassio quippe homini &
reccitudo uiciis debet᷑ ut in uno eodẽq
homine & diligamus bonũ qdđ factũ ẽ. & ꝑ¬
sequam᷑ mala quȩ fecit. ne dũ eulpas incaute
remittimus. non iam ꝑcaritatẽ compati s

Expanded text:
inventus in itinere , crucem dominicam in aninventus in itinere , crucem dominicam in angaria 1589 portat. Aliena quippe onera in angaria portantur, quando per vanitatis studium aliquid geritur. Qui ergo per Simonem designantur, nisi abstinentes et arrogantes? Qui per abstinentiam quidem carnem afficiunt, sed fructum abstinentiae interius non requirunt. Crucem ergo Domini in angaria Simon portat, quia cum ad opus bonum ex bona voluntate non ducitur, rem justi sine fructu peccator operatur. Unde idem Simon crucem portat, sedvunt. Compassionem vero animi plerumque latenter obsidet pietas falsa, ut hanc nonnunquam usque ad condescendendum vitiis pertrahat, cum ad culpas quisque non debeat compassionem exercere, sed zelum. Compasrectitudo vitiis debetur, ut in uno eodemque homine et diligamus bonum quod factum est et persequamur mala que fecit, ne, dum culpas incaute remittimus, non iam per caritatem compati, sed
Abbreviated transcription (Latin):
rat: qui dicebat. Castigo corpus meũ et ĩ
seruitutẽ redigo: ne forte aliis p̃dicans
ipse rȩpb efficiar. E cce in afflictione corꝑis
audiuimus crucẽ carnis. audiamꝰ nunc in
cõpassione ꝓximi crucẽ mentis. Ait enim.
Quis infirmat᷑ & ego ñ infirmor: quis scan¬
daliratur et ego non uror: ꝑfectus qͥppe
p̃dicator. ut exemplũ daret abstinentiȩ
crucẽ portabat in corpore: & quia in se
trahebat dãpna infirmitatis alienȩ. crucẽ
portabat in corde. Sed quia ipsis uirtuti¬
bus quȩdã uicia uxta sunt: dicendũ nob̃
est quod uiciũ abstinentiã carnis. & qđ
obsideat cõpassionẽ mentis. E uicino nãq
abstinentiã carnis ñ nũquã uana gła ob¬
sidet: quia dui tenuitas in corpore dũ pal¬
lor in uultu respicit᷑ uirtus patefacta
laudat᷑. Et tanto se celerus foras fundit:
quanto ad humanos oculos ꝑ ostensũ pal¬
lorem exit. & plerũq fit: ut qd causa dĩ
Quod bene symon ille significat: qui

Expanded text:
t, qui dicebat: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar . Ecce in afflictione corporis audivimus crucem carnis, audiamus nunc in compassione proximi crucem mentis. Ait enim: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror? Perfectus quippe praedicator, ut exemplum daret abstinentiae, crucem portabat in corpore. Et quia in se trahebat damna infirmitatis alienae, crucem portabat in corde. 3. Sed quia ipsis virtutibus quaedam vitia juxta sunt, dicendum nobis est quod vitium abstinentiam carnis et quod obsideat compassionem mentis. E vicino namque abstinentiam carnis nonnunquam vana gloria obsidet, quia dum tenuitas in corpore, dum pallor in vultu respicitur, virtus patefacta laudatur; et tanto se celerius foras fundit, quanto ad humanos oculos per ostensum pallorem exit. Et plerumque fit ut hoc quod causa Dei Quod bene Simon ille significat, qui,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sens eccła uocat᷑. Unde scriptũ est. Mutet
filius hominis angłos suos: &e colligent de
regno eius om̃ia scandala. Ha illo quippe
regno scandala ñ erunt: ubi ꝓfecto reꝑbi
non ad mutent᷑. Q uo uidelicet exemplo
colligitur: quod hoc loco regnũ dĩ p̃sens
eccłia uocatur. Et quia ñ nulli ex discipt¬
lis usq ad eo corpore uicturi erant ut eccle¬
siã dĩ constructã conspicerent. & cont᷑ mũ¬
di huius głam erectã: consolatoria ꝓnus¬
sione nunc dicitur: sunt quidã de hie

Expanded text:
Unde scriptum est: Mittet Filius hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala . In illo quippe regno scandala non erunt, ubi profecto reprobi non admittuntur. Quo videlicet exemplo colligitur quod hoc loco regnum Dei praesens Ecclesia vocatur. Et quia nonnulli ex discipulis usque adeo in corpore victuri erant ut Ecclesiam Dei constructam conspicerent, et contra mundi hujus gloriam erectam, consolatoria promissione nu
Abbreviated transcription (Latin):
cipienda est qua pater diligit filiũ sic̃ gr̃a
est qua nos diligit filius: cũ simus nos
filiĩ gr̃a ñ natura. unigenitus autẽ natu¬
ra non gr̃a  An hoc etiã in ipso filio ad
hominẽ referendũ est. Ita sane. Nã dicen-¬
do sicut dilexit me pater & ego dilexi uos.
gr̃am mediatoris ostendit: mediator autẽ
dĩ & hominũ non in quantũ ds sed inqͣn¬

Expanded text:
telligenda est qua Pater diligit Filium, sicut gratia telligenda est qua Pater diligit Filium, sicut gratia est qua nos diligit Filius, cum simus nos filii gratia, non natura: Unigenitus autem, natura, non gratia? An hoc etiam in ipso Filio ad hominem referendum est? Ita sane: nam dicendo, sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos: gratiam Mediatoris ostendit. Mediator autem Dei et hominum, non in quantum Deus, sed in quan
Abbreviated transcription (Latin):
dilectione: utrũ qua eũ diligimus. an
qua ipse nos diligit. Sed ex ũbo suꝑiori
dinoscit᷑. Dixerat quippe ego dilexi uos: cui
uerbo continuo subiunxit. manete in di-¬
lectione mea. Illa gͦ qua dilexit nos. Quid
est gͦ manete irdilectione mea: nͥ mane¬
ce in grã mea Et quid est si p̃cepta mea
seruaueritis manebitis in dilectione mea.
nisi ex hoc scietis quod in dilectione mea
qua uos diligo manebitis si p̃cepta mea¬
seruabitis: Non gͦ ut nos diligat. pͥus
euis p̃cepta seruamus: sed nisi nos dili¬
p̃cepta eius seruare ñ possumus. Hȩc ẽ. grã
quȩ humilib patet: suꝑbos lacet.Sed quid
patris intelligi uoluit: qua eũ diligit
pater. Ita quippe dixerat. sicut dilexit
ine pater & ego dileri uos: atq his ũbis
illa subiunxit. manete in dilectione mea.
Illa procul dubio qua dilexi uos. Ergo
quodait etiã de patre. maneo in eius dile¬
ctione. illa scilicet accipiendũ est: qua di¬
lexit eum pater. Sed nũquid & hic gr̃a ac¬

Expanded text:
dilectionem, utrum qua eum diligimus, an qua ipse diligit nos: sed ex verbo superiore dignoscitur. Dixerat quippe, Et ego dilexi vos; cui verbo continuo subjunxit, Manete in dilectione mea: illa ergo qua dilexit nos. Quid est ergo, Manete in dilectione mea, nisi, manete in gratia mea? Et quid est, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, nisi, ex hoc scietis quod in dilectione mea qua servabitis? Non ergo ut nos diligat, prius ejus praecepta servamus, sed nisi nos dilipraecepta ejus servare non possumus. Haec est gratia quae humilibus patet, superbos latet. Sed quidPatris intelligi voluit qua eum diligit Pater. Ita quippe dixerat, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; atque his verbis illa subjunxit, Manete in dilectione mea: illa procul dubio qua dilexi vos. Ergo quod ait etiam de Patre, maneo in ejus dilectione, illa scilicet accipienda est, qua dilexit eum Pater. Sed nunquid et hic gratia in
Abbreviated transcription (Latin):
opib sͣ fide iustificatur. ut ex dõ illi sit etiã qdđ
dixit non potest ferre fructũ a semet¬
ipso. Si enĩ in hoc clarificatus ẽ. d̾s pat̃
uc fructũ plurimũ afferamus & effici¬
buamus. tanquã hoc ex nob̾ ip̃sis habe¬
amus. Euis est enĩ hȩc gr̃a: & ideo in
hoc ñ nr̃a sed eius gła est. Unde et alibi
cũ dixissẽt. sic luceat lum̃ ur̃m corã ho¬
minib ut uideant bona oꝑa ur̃a : ne
a semet ipsis putarent ẽẽ. bona oꝑa sua
mox addidit. et głificent patrẽ ur̃m qͥ
in celis est. In hoc enĩ głificat᷑ pat̾ ut fru¬
ctum plurinũ afferamus: & efficiam᷑
xp̃i discipłi. A quo efficimur: nisi ab
illo cuiꝰ miscđia p̃uenit nos: Ipsius em̃
sumus figm̃tũ: creati in xp̃o iħu inoꝑi¬

Expanded text:
 ex fide justificatur, ut ex Deo illi sit quod etiamdixi, non potest ferre fructum a semetipso . Si enim in hoc clarificatus est Deus Pater ut fructum plurimum afferamus, et efficibuamus, tanquam hoc ex nobis ipsis habeamus. Ejus est enim haec gratia: et ideo in hoc non nostra, sed ejus est gloria. Unde et alibi cum dixisset, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona : ne a semetipsis putarent esse bona opera sua, mox addidit, Et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . In hoc enim glorificatur Pater, ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli. A quo efficiamur, nisi ab illo cujus misericordia praevenit nos? Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
monstret᷑ Tanquã diceret. Nolite uos pu¬
tare manere in dilectione mea: si ñ serua¬
tis p̃cepta mea. Si enĩ seruaueritis mane¬
bitis: hoc est hinc apparebit quod in dilec¬
tione mea manebitis. si mea p̃cepta ser
uabitis. ut nemo se fallat dicendo qđ eum
diligat. si eius p̃cepta ñ seruat. Nã in tan.¬
tũ eũ diligimus in quantũ eius p̾cepta
seruamus: in quantũ autẽ minus p̃cepta¬

Expanded text:
monstretur. Tanquam diceret, Nolite vos pumonstretur. Tanquam diceret, Nolite vos putare manere in dilectione mea, si non servatis praecepta mea: si enim servaveritis, manebitis. Hoc est, hinc apparebit quod in dilectione mea manebitis, si praecepta mea servabitis. Ut nemo se fallat, dicendo quod eum diligat, si ejus praecepta non servat. Nam in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamus: in quantu
Abbreviated transcription (Latin):
mea. E cce unde sunt nob̃ oꝑa bona. Na
unde nobis ẽẽnt. nisi quia fides ꝑ dile¬
ctionẽ oꝑat᷑. Unde autẽ diligeremus.
nisi prius diligeremur: Aꝑtissime hoc
in epła sua idem ipse eugłista dixit. Nos
Q uod autẽ ait sicut dilexit me pat̃ et
ego dilexi uos: non ȩqualitatẽ nature
ostendit nr̃e & sue. sicut est patris et
ipsus: sed gr̃am qua mediator dĩ &e homi
pater utiq diligit & nos sed in ipso: quia
in hoc glificatur pater ut fructũ afferamꝰ
in uite. hoc est in filio. & efficiam᷑ eius dis.¬
cipuli. Manete uiquit in dilectione mea.
Quom manebimus : Audi quod sequit᷑. Si
p̃cepta mea seruaueritis inquit: manebi¬
tis in dilectione mea. Nũquid dilectio fac̃
p̃cepta seruari. an p̃cepta seruata faciunt
dilectionẽ:  Sed quis ambigat quod dilec¬
tio p̃cedit: Unde enĩ precepta seruet ñ ha¬
bet qui ñ diligit. Q uod gͦ ait si p̃cepta mea
seruaueritis manebitis in dilectione mea:
ostendit ñ unde dilectio generet᷑. s unde

Expanded text:
unde sunt nobis opera bona. Nam unde nobis essent, nisi quia fides per dilectionem operatur ? Unde autem diligeremus, nisi prius diligeremur? Apertissime hoc in Epistola sua idem iste evangelista dixit: Nos Quod autem ait, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; non aequalitatem naturae ostendit nostrae et suae, siipsius, sed gratiam qua mediator est Dei et hPater utique diligit et nos, sed in ipso; quia in hoc glorificatur Pater, ut fructum afferamus in vite, hoc est in Filio, et efficiamur ejus discipuli. Manete, inquit, in dilectione mea. Quomodo manebimus? Audi quid sequitur: Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea. Dilectio facit praecepta servari, an praecepta servata faciunt dilectionem? Sed quis ambigat quod dilectio praecedit? Unde enim praecepta servet non habet, qui non diligit. Quod ergo ait, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, ostendit non unde dilectio generetur, sed unde
Abbreviated transcription (Latin):
to claritatẽ dĩ uicinius contemplant᷑.
Alia uero ita dõ conuncta sunt angłoꝵ
agmina: ut int̃ hec &e dm̃ nulli aliĩ¬
sp̃s int̾sint. Et tanto magis ardent amo¬
re: quanto subtilius claritatẽ duum¬
tatis eius aspiciunt. Talib ut diximꝰ
a primordio incipientis uidȩ beatorũ
spũum distinctionib: suꝑna cęloꝵ
regna a dõ conditore inꝑpetuũ mira¬
bilit̃ collocata subsistunt. His om̃ib

Expanded text:
to claritatem Dei vicinius contemplantur; to claritatem Dei vicinius contemplantur; alia vero ita Deo conjuncta sunt angelorum agmina, ut inter haec et Deum nulli alii intersint, et tanto magis ardent amore, quanto subtilius claritatem Divinitatis ejus aspiciunt. Talibus, ut diximus, a primordio incipientis vitae beatorum spirituum distinctionibus, superna coelorum regna a Deo Conditore, in perpetuum mirabil