comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mulquam singula. Sicergo ⁊ ipsa
trinitas nonẽ maius aliquid quã
una quamq ibi ꝑsõa s taminagr¬
umquamsingula. Honemmibit
maiorẽ. queueriornonẽ. ubupsa
u̾itas ẽ magnitudo. Eccemodocõ¬
uenienti.⁊ rõẽ catholica ostensum
ẽ. quomo indifferrens sit magnit¬
Qd̾ deus non ẽ dicendus triplex set
Reterea cum deus dicatur trinus.¬
trinus. nontũ debet dicitriplex. Ibi
enimnonẽ triplicitas ubi sumina
sunt. insingulis. ⁊ omnia insingu
omnia. Ecce iamostendimus suf¬
fitient̃ qualit intrinitate aliqua ꝑ¬
sona aliamũ suꝑet magnitudine.

Expanded text:
mul quam singula. Sic ergo et ipsa Trinitas non est majus aliquid quam una quaeque ibi persona, sed tam magnum quam singula; non enim ibi major est quae verior non est, ubi ipsa veritas est magnitudo. Ecce modo convenienti et ratione catholica ostensum est quomodo indifferens sit magnitQuod Deus non est dicendus triplex, sed trinus. Praeterea cum Deus dicatur trinus, non tamen debet dici triplex; ibi enim non est triplicitas, ubi summa sunt in singulis, et omnia in singuomnia. Ecce jam ostendimus sufficienter, qualiter in Trinitate aliqua persona aliam non superet magnitudine.
Abbreviated transcription (Latin):
xpm. esse unumu̾umdeum. Cur
toquia consequens ẽ. ut ubicum¬
q nominatur unus sicut ⁊ pat̾ et
fuiustanta pace um adherens in¬
teiugatur. etiamipapax. quamxis
noncommemoretur. uno ergoer
istorum nominatoctiam reliqui
intelliguntur. qd̾ inpluribscripi¬
ture locis occurrit.

Expanded text:
m, esse unum verum Deum. Cur to, quia consequens est ut ubicumque nominatur unus, sicut Pater et Filius, tanta pace uni adhaerens intelligatur etiam ipsa pax, quamvis non commemoretur; uno ergo istorum nominato, etiam reliqui intelliguntur, quod in pluribus Scripturae locis occurrit.
Abbreviated transcription (Latin):
ppłosuo quia pactum meumir¬
diẽ cucuncidebant. sine peccõ fil
mus quesunt bar¬
tisinus confirmatõ
pams budictionis
i. eucharistia penitentia unctior¬

Expanded text:
pulo suo, quia pactum meum irridiem circumcidebant sine peccato filiomus; quae sunt Baptismus, Confirmatio, panis benedictio, id est, Eucharistia, Poenitentia, Unctio
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰdcus interius aĩ  purgat.
cumueram penitũtiã inuctit. dẽ
tencbris et interriori calligine sa¬
usfacilie c̃ intelligere et res pondẽ
Cumenimquis mortalit̾ delimi¬
ꝗd et. gr̃a ututis priuatur.siqua
precessit ⁊ naturalium bõrum elisi¬
onem patitur. Unde intellectusob¬
tunditur. ⁊ totus hõ intior obtere¬
braturita ⁊ quasi caliginequa is¬
dam mens obuoluit: quecaligo.
peccati pena ẽ. Hanc uero deus pelliz
cumpeintentiã inmittit. ꝓquam
boã ꝑdita restituit ⁊ utiata reꝑat¬
Unde ꝓph̾a nebulam sicut cynerẽ
spargit. Sz que c̃ macula peccĩ aqͣ
aiamlauat: Ecceenm quis uolu¬
it facere homicidium ⁊ patrauit
quo patrato desunt tamuclł quã
faccre nondum tũ uere ⁊ humilit̃
penitet nec confiteri proponit. qre

Expanded text:
quibus Deus interius animam purgat, cum veram poenitentiam immittit. De tenebris et interiori caligine satis facile est et intelligere, et respondere. Cum enim quis mortaliter delinquit, et gratia virtutis privatur, si qua praecessit, et naturalium bonorum elisionem patitur. Unde et intellectus obtunditur, et totus homo interior obtenebratur; et ita quasi caligine quadam mens obvolvitur, quae caligo peccati poena est. Hanc vero Deus pellit, cum poenitentiam immittit, per quam perdita bona restituit, et vitiata repa 147: Nebulam sicut cinerem spargit. Sed quae est macula peccati, a qua animam lavat? Ecce enim quis voluit facere homicidium, et patravit; quo patrato desinit tam velle, quam facere; nondum tamen vere et humiliter poenitet, nec confiteri proponit. Q
Abbreviated transcription (Latin):
manducandi.Unr
solibonimanducant.⁊indeaug.¬
ducare non ẽ hoc soluminsacram̃¬
to corpus ciuis accipere. Muitienĩ
inunitatexpĩetccclie quam sacra¬
mentum significat manz. Nam
qui discordãt axp̃o nec carnem x¬
⁊ manoucat nec sagnez bibit. et
sictante reisacram̾entum adui¬
dicium suicotidie accipiet sp̃ua

Expanded text:
manducandi, unusoli boni manducant, secunmanducare? Non est hoc solum in sacramento corpus ejus accipere, sed Christi et Ecclesiae quam sacramentum significat, manet. Nam qui discordat a Christo, nec carnem Christi manducat nec sanguinem bibit, etsi rei tantae sacramentum ad judicium quotidie accipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
b̃t .ai. remissionemꝑecc̃orum proq̃
uideturorancumdicitur per fiti¬
ant innob̾ domine quesumusi
tua sacramenta quod continent
ut quod nunc spe gerimus itru
ueritate capiamus. Rcrumueri¬
tatemdicit ipã effitientia. qua¬

Expanded text:
t, remissionem peccatorum, pro qua videtur orari cum dicitur: Perficiant in nobis, Domine, quaesumus, tua sacramenta quod continent, ut quod nunc specie gerimus, rerum veritate capiamus. Rerum veritatem dicit ipsam efficientiam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Ar c deuotoinspi¬
tiamis. Notumesti
testificatio quedam ꝓ¬
missionis spontarec
deisunt. propric ficridebet. Sunta
tñ ⁊ uota stultorum que frangñda
sunt. Deuo rum differrentus.R
Ciendum ucro quoduotum alud
comune auũ singurelaẽ. cõe ut il
lud inbaptõ. omnes fatiunt cum
spondentrenuntiae diabolo et põ¬
piscius. Singuiare. ut cumaliqs
sponteꝓmittit ẜuare uirginitatẽ
uł continentiam uł auquid hiurc¬
moĩ. Itẽ singulare uotum auũ est
priuatum. auũ sollempne. Prira¬
tum ẽ inabscondito factum.Sol
lempne inconspectu eccłie factu
Item priuatum uotum suuoletur
peccatumẽ mortale souempne u̾o
iuoiare. peccatũ ẽ ⁊ scandalum. q
priuatum fatiunt uotum continẽ¬

Expanded text:
c de voto inspiciamus. Votum est testificatio quaedam promissionis spontaneae, Dei sunt, proprie fieri debet. Sunt tamen et vota stultorum, quae frangenda sunt. 2. De votorum differentiis. Sciendum vero quod votorum aliud est commune, aliud singulare. Commune, ut illud quod in Baptismo omnes faciunt, cum spondent renuntiare diabolo, et pompis ejus; singulare, ut cum aliquis sponte promittit servare virginitatem vel continentiam, vel aliquid hujusmodi. Idem singulare votum, aliud est privatum, aliud solemne. Privatum est, in abscondito factum; solemne vero, in conspectu Ecclesiae factum. Item privatum votum si violetur, peccatum est mortale; solemne vero violare, peccatum et scandalum est. Qui privatum faciunt votum contine
Abbreviated transcription (Latin):
la intelligari a qua purgatur ĩ
penit. Hoc aũ solns deus qui facit
qui soluis suscitat aĩam ⁊ illnii¬
hunt ⁊ ꝯfitebuntur tibi. Quod
exponens aug. ait. Dom doctores
recte medici dicimur quinuintes
curarc ministĩo possunt. s nomõ¬
tuos suscitãe. sola enim gr̾a dei re¬

Expanded text:
la intelligitur, a qua purgatur in Poenitentia. Hoc autem solus Deus facit, qui solus suscitat animam et illumibunt, et confitebuntur tibi? quod exponens Aug. ait: Boni doctores recte medici dicuntur, qui viventes curare ministerio possunt, sed non mortuos suscitare. Sola enim Dei
Abbreviated transcription (Latin):
inpenitñtia purgatur. Pollutaꝗ
erat duminea praua erat uolun¬
tas. Sicuterm qui tangit morti
tur sicut suit dumtamgrt Ita pꝰ
accum pecẽ ita polluta reman dĩc
sicut fuit impoactu pecc̃ĩ qma ita
longe ẽ. adeo ꝑdissimilitiroinẽ. ꝗ

Expanded text:
in Poenitentia purgatur? Polluta erat, dum in ea prava erat voluntas. Sicut enim qui tangit mortictur, sicut fuit dum tangeret; sic post actum peccati ita polluta remanet anima, sicut fuit in ipso actu peccati, quia ita est longe a Deo per dissimilitudinem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Iua aut apostolus opera le¬
gis dicit quctantum significat¬
digrã. ut in honus instituta st̃.
Decausa institutionis sac̃m̃torũ.

Expanded text:
ant. Illa autem Apostolus opera legis dicit, quae tantum significandi gratia, vel in onus instituta sunt. 3. De causa institutionis sacramentorum.
Abbreviated transcription (Latin):
inuestiga tõe nob̃ dignũ iudetur
quare inscriptura spũi .s. hoc opis
tus et natus memorctur. Honeĩ

Expanded text:
investigatione dignum videtur, quare in Scriptura Spiritui sancto hoc opus  conceptus et natus memoretur? Non
Abbreviated transcription (Latin):
cdicendum ẽ. quod auũ ẽ. formi¬
catio. auud struprum.auũ adul¬
tium aliud incestus alud raptix
Eornicatiol sit genus omnns il¬
liciti coitus qui fit ex uxorẽ tñi
sp̃alit̃ intelugitur musuuidua¬
rum. Struprum proprie. ẽ uug¬
inum ulicita defloratio ¶ Adulti¬
um ẽ alic̃i thori uolatio. Und a¬
dultium dicitur qĩ alt̾ius thoria¬
cessio. ¶Incestus ẽ consanguine¬
arum uł affinium abusus. unĩ

Expanded text:
dicendum est quod aliud est fornicatio, aliud stuprum, aliud adulterium, aliud incestus, aliud raptus. Fornicatio, licet sit genus omnis illiciti coitus qui fit extra uxorem, tamen specialiter intelligitur in usu viduarum. Stuprum proprie est virginum illicita defloratio. Adulterium est alieni thori violatio, unde adulterium dicitur quasi alterius thori accessio. Incestus est consanguineorum, vel affinium abusus. Un
Abbreviated transcription (Latin):
lins hoc appllatur. essentia quam
greciusamuocant. Sicut enimab
eoqued est sapere dicta ist sapiẽtia
⁊ ab eoquod est scire dicta est scĩai
ta abeo qd estesse dicta est eentia
quis magis est quamiile quidix̃¬
me aduos ⁊p̾e uere acpoprie dici¬
lus qui exordium non Habet. uere
essentie nomentenuit quia meire
comꝑationem quiu est. qui in¬
commutabils est. quasinon sũt
que mutabilia sunt. Dequoen
dicitur fuit nonẽ ⁊ xquodicitur
erit nondum est. deus aũt tãtum
est qui nonnouit fuisse uel futuꝵaẽ.
Solusigitur. deus uere est cuius.

Expanded text:
lius dicatur, essentia, quam Graeci ουσίαν vocant. Sicut enim ab eo, quod est sapere, dicta est sapientia, et ab eo quod est scire scientia, ita ab eo, quod est esse, dicta est essentia. Et quis major est illo qui dixime ad vos . Ipse vere ac proprie dicilus, qui exordium non habet, vere essende nomen tenuit, quia in eius comparacione, qui vere est, qui incommutabilis est, quasi non sunt, que mutabilia sunt, de quo enim dicitur: Fuit, non est, et de quo dicitur: Erit, dum non est. Deus autem tantum est, qui non novit fuisse vel futurum esse. Solus igitur deus vere est, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionem tñhũit
maior ee nonualet ꝗ excaritat. ex¬
umia aninmamposuit proamicis
et uumicis. Huit enimincorde caĩ¬
tatem quamoperenob exhibuitr̃
exbibitionis formanos addiligẽ¬
duminstituẽt. hic aliquid dicen¬
dumẽ. decaritat. ⁊ mõ ẽtordine di¬
ligendi deum acꝓximum. Suid¬
Tacit hoc mandatum ut cursori
quiddcum añt ominaet p̃om̃ibꝰ
alterum mandatum in altoest
Cumaut due sint precepta carita¬
tis proutroq scpcunum ponitur.
Nec mmncrito quia nec teus sine
proximo. nec proximus sine deo
diligipõt. Unde apostolus omne
mandatum leg. dicit instauratla

Expanded text:
dilectionem tamen habuit major esse non valet, qui ex charitate eximia animam posuit pro amicis et inimicis. Habuit enim in corde charitatem quam opere nobis exhibuit, ut exhibitionis forma nos ad diligendum instrueret. Hic aliquid dicendum est de charitate, et modo, et ordine diligendi Deum et proximum. Facit hoc mandatum ut cursor, qui Deum ante omnia et prae omnibus alterum mandatum in altero est. Cum autem duo sunt praecepta charitatis, pro utroque saepe unum ponitur; nec immerito quia nec Deus sine proximo, nec proximus sine Deo diligi potest. Unde Apostolus, omne mandatum legis dicit instaurari, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
primun quid incodiugnisideu
ipã ẽ ducctio. ab omni dilectione¬
mundana discreta quamdistin¬
gueus dominus ait Sicut dile¬
rinos. quid emmnnisi deumn duex̃
unnoł nonquẽbibamus s ut ha¬
beremus. sicut medicus egros et
quit incis dilig̃. insisaluter. qta
cupit reuecare mensi morbum ꝗ
uenit expellere. Sicanos inuicem
diligamus ut quantum possum

Expanded text:
proximum, quid in eo diligit nisi Deum? Ipsa est dilectio ab omni mundana dilectione discreta, quam distinguens Dominus ait: Sicut dilexi vos. Quid enim nisi Deum dilexit in nobis non quem habebamus, sed ut haberemus, sicut medicus aegrotos? et quid in eis diligit nisi salutem, quam cupit revocare, non morbum quem venit expellere? Sic et nos invicem diligamus, ut quantum possumus
Abbreviated transcription (Latin):
Unc quiboliccat bap¬
tizare addamus.De
stat baptisma sol sa¬
cerdotib essetraditũ
cuisq mi nsteriumnec ip̃isdiat¬
comboimpłe est licitum absq e
ab sentibo ⁊ ultunalangoris cog¬
at neccessitas. qd ⁊ laycis fidelib

Expanded text:
unc quibus liceat baptizare addamus. Destat Baptismum solis sacerdotibus esse traditum; ejusque ministerium nec ipsis diaconibus implere est licitum absque eabsentibus, ultima languoris cogat necessitas; quod etiam laicis fidelib
Abbreviated transcription (Latin):
uit deus decosta uiri. sicut pt
plantatum paradisum hoĩe
ꝙ meo positum ⁊ postunuer¬
sa aialia ad cum ducta susq
nomimb designata subnec¬
tit scriptura. In misit deus sa¬
poreminadam.Cumq obdor¬
Miss tulit unam decostis eius ⁊
formauit caminmulicrẽ. Hic attẽ¬

Expanded text:
it Deus de substantia viri; sicut post plantatum paradisum, hominemque in eo positum, et post universa animalia ad eum ducta, suisque nominibus designata, subnectit Scriptura, Gen. 2: Immisit Deus soporem in Adam. Cumque obdormisset, tulit unam de costis ejus, et formavit eam in mulierem. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
signum est gratie der ⁊ iniusibit
grẽ forma ut ipius ymaginẽ ge¬
rat⁊ causacxistat᷑. Nonigitur sigͥ¬
ficandi tantum grã sacram̃ta in¬
stituta sunt. s ⁊ significandi. que
emmsignificãdi grã tantumin¬
stituta sunt. solum signa sunt. &
nonsacratamenta sicut fuerint
sacrifitia carnalia. ⁊ obẜuatieceri¬
moniales uet̾is legis quenumꝙ̃
poterant iustos facere offerrentes

Expanded text:
signum est gratiae Dei, et invisibilis gratiae forma, ut ipsius imaginem gerat et causa existat. Non ergo significandi tantum gratia sacramenta instituta sunt, sed etiam sanctificandi. Quae enim significandi gratia tantum instituta sunt, solum signa sunt, et non sacramenta; sicut fuerunt sacrificia carnalia, et observantiae caeremoniales veteris legis, quae nunquam poterant justos facere offerentes,
Abbreviated transcription (Latin):
parti non preidicans studiosot
lectori iuditium relunquo addens
michi tutum fore ac saliti propĩ¬
quum sub mensa dominorumMi¬
cased̾e. Quid sit hic sacram̃tum .R
Ost predcã restat inuestagare. ꝗdĩ
actione penitentie sit sacram̃tu⁊
res.sacramentumenim signum ẽ

Expanded text:
parti non praejudicans, studioso lectori judicium relinquo, addens mihi tutum fore ac saluti propinquum, sub mensa dominorum micas edere. 3. Quid sit hic sacramentum et res. Post praedicta, restat investigare quid in actione poenitentiae sit sacramentum et res. Sacramentum en
Abbreviated transcription (Latin):
it nõ eẽ d̾s qr eẽ deu et posse ulle
iniquitatẽ simul eẽ nequeunt. ħ
distinctioẽ opus. ẽ utrũ depersõa
andenatura agatur. Sienim deꝑ
sõa agitur. manifestumẽ. quiãt
peccare nõ potuit. nec deus nonẽe
potuit. Siuerodenatura discutiẽ¬
dumẽ. utrumagatd̾ ea ut unita
uerbo. an deeatamq̃ nonunita u̾¬

Expanded text:
esse Deum, et posse velle iniquitatem, simul esse nequeunt. Hic distinctione opus est, utrum de persona, an de natura agatur. Si enim de persona agitur, manifestum est quia peccare non potuit, nec Deus non esse potuit. Si vero de natura discutiendum est, utrum agat de ea ut Verbo unita, an de ea tanquam non unita Ve
Abbreviated transcription (Latin):
filius non babet potentiamgene¬
randiquam pater habet. duplicit᷑
nerandum .i. ut genucrit uelgnẽt
sicut pater. Uerum est. Siuicro intl¬
ligatur sic non b̃t potentiamqua
possit gigni uelgenitus ẽẽqua ca¬
dem pater potens est. ut genuit. ul
ut generet. falsum est. Sicut dicit̃
pater habet potentiam quapõt eẽ
pater fiuus nero non haret poten¬
namquapossit cẽpater. Et cconuẽ¬
sofuuis habet potentiam quapõt ⁊¬
fuius ⁊ econuerso absit. quiaeadẽ
potentiapatris quapotesse pater.
et fiui qua potessefilius. Itaetiam
cadem est uoluntas. qͣpater uulteẽ
paternonfilius ⁊ fuius uultee fili
non pat̾. ⁊ cademest uoluntas. filii¬

Expanded text:
Filius non habet potentiam generandi quam Pater habet, dupliciternerandum, id est, ut genuerit vel ut generet sicut Pater, verum est; si vero intelligatur sic, non habet potentiam qua possit gigni vel genitus esse, qua eadem Pater potens est ut genuerit, vel ut generet, falsum est. Sicut dicitur: Pater habet potentiam qua potest esse Pater, Filius vero non habet potentiam qua possit esse Pater; et e converso, Filius habet potentiam qua Filius, et e converso. Absit, quia eadem est potentia Patris, qua potest esse Pater; et Filii, qua potest esse Filius. Ita etiam eadem est voluntas, qua Pater vult esse Pater, non Filius; et Filius vult esse Filius, non Pater; et eadem es
Abbreviated transcription (Latin):
nec tangntinonobẽ.sinon ẽ ꝓhi¬
betur. neccuilib sitangatur ĩo põ¬
hioctur.ut ꝑse bonum obedientie
⁊ malum oheclientie monstretur.
Sicut primus homo aic bona pro¬
hibitus penamincurnt.ut nõ ex
mala s cxinobedientia pena cẽꝙõ

Expanded text:
nec tangenti obest si non prohibetur, nec cuilibet si tangatur; et ideo prohibetur, ut per se bonum obedientiae et malum inobedientiae monstretur. Sicut primus homo a re bona prohibitus poenam incurrit; ut non ex re mala, sed ex inobedientia poena e
Abbreviated transcription (Latin):
luntates boas s purocorum ma¬
Las adcum pocius ꝓtinebant qyi
nolebant qd nolebat quamuui ꝑ
quos uolentes factumẽ quodro¬
lebat. qr idipsummala uolunta¬
te feccrunt. quod deus honauolũ¬
tate uoluit. Ita ⁊mpassiõe xp̃i fa¬
ctumẽ. Qiidenm deus uoluit h.¬

Expanded text:
luntates bonas, sed per Judaeorum malas; et ad eum potius pertinebant qui nolebant quod volebat, quam illi per quos volentes factum est quod volebat, quia idipsum mala voluntate fecerunt quod Deus bona voluntate voluit. Ita et in passione Christi factum est, quod enim Deus
Abbreviated transcription (Latin):
Num mensiumerat etasxp̃i inꝗra
mortuus ẽ ⁊ resurreeit.non autẽ
fas ẽ. dicere quod inresurrectioẽ ⁊¬
cedat corporis magnitudo quar

Expanded text:
um mensium erat aetas Christi, in qua mortuus est, et resurrexit. Non est autem fas dicere quod in resurrectione accedat corpori magnitudo, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Slent aũt ñnulli ꝑ¬
cunctari.⁊querere a
ineadem etate et sta¬
turacorporis om̃s
resurrecturisint . q¬
damputauerunt omnes resur¬
rect̾os secundum m̃suram etatis
stature xp̃i. Idoquia apostolus a

Expanded text:
lent autem nonnulli percontari et quaerere an in eadem aetate et statura corporis omnes resurrecturi sint. Quidam putaverunt omnes resurrecturos secundum mensuram aetatis et staturae Christi, ideo quia Apostolus a
Abbreviated transcription (Latin):
refragabit uerum ẽ.
qd̾ deus pat̾genuit fi¬
sium. Idõpate queritur u̾trum cõ¬
cedendumsit. qd deus genuit deũ
Sienim deus genuit deumuidet
aut sedeum. aut aliũdcum genu¬
crit. Siuero alium deum genuit ñ
ẽtantum unus deus. Si aũt se ip̃o

Expanded text:
rum est, quod Deus Pater genuit Filium. Ideo quaeritur utrum concedendum sit quod Deus genuit Deum. Si enim Deus genuit Deum, videtur quod aut se Deum, aut alium deum genuerit. Si vero alium deum genuit, non est tantum unus Deus. Si autem seipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ullgocunsoiceun sacramentun
cc̃ ittrandum neciniuiria ei fatien¬
darationẽ dicti referras ad sancti¬
ficatione reiqua sacram̃tum exp¬
letur deomnisacram̃to gn̾alit̃.id
uerumẽ.Sicro adsusceptionẽ sa¬
cramenti.dequibdã ueru ẽ. qd̃
noniteratur crebra susceptione.d̾
aliis ueroquibodam nonqr freqyẽ¬

Expanded text:
go cum dicitur sacramentum non esse iterandum, nec injuria ei esse facienda, rationem dicti referas ad sanctificationem rei qua sacramentum expletur, de omni sacramento generaliter id verum est; si vero ad susceptionem sacramenti, de quibusdam verum est quod non iterantur crebra susceptione, de aliis vero quibusdam non; quia frequen
Abbreviated transcription (Latin):
o.acsidiceret. Habeo lib̾tatẽ natu¬
re. s non hẽo lib̾tatẽ gre. Ideonon
ẽ. apud me ꝑfectiobom: namuol¬
untas hominis quamnaturalit̃
b̃t nonualz erigi ad bonum effica¬
cit uolendouł opere implendum
nisi ꝑ grãm liberetur⁊ adiuuetur
Libeturquidem ut uelit.⁊ adiure¬
tur ut ꝑfitiat. quia ut ait apłs rõ¬
rere .i. operari miserentis dei quio¬
peratur innobis uelle ⁊ operari bo¬
num. cuius grãm non aduocat ho¬
minis uoluntas uł operatio s ipã
gr̃a uoluntatem preuent preper¬
ando ut uelit bonum ⁊ p̃peratam

Expanded text:
beo libertatem natused non habeo libertatem gratiae; ideo non est apud me perfectio boni. Nam voluntas hominis quam naturaliter habet, non valet erigi ad bonum efficaciter volendum vel opere implendum, nisi per gratiam liberetur et adjuvetur: liberetur quidem, ut velit; et adjuvetur, ut perficiat; quia, ut ait Apostoperari; sed miserentis Dei, qui operatur in nobis velle et operari bona; cujus gratiam non advovocat hominis voluntas vel operatio, sed ipsa gratia voluntatem praevenit praeparando ut velit bonum, et praeparatam
Abbreviated transcription (Latin):
Anc diligent inuesti¬
garioportet quamgra¬
tiam ut potentiam̃ha¬
buit. homo anteca sr̃
⁊ utrum peam potuĩt
stare uelnon. Sciendum c̃. igiturꝙ
homini increatoe. sicut de angłis
diximus datum c̃ ꝑ grãm auxilli¬
uin ⁊ coliata potentia ꝑquam pote¬
rat. stare.i. non declinare. ab coqd̃
acceperat. s non poterat proficere
intantum ut pgr̃am creationis sĩ¬
ne aliqua mercri salute ualeret. S¬

Expanded text:
nc diligenter investigari oportet quam gratiam vel potentiam habuerit homo ante casum; et utrum per eam potuerit stare vel non. Sciendum est ergo quod homini in creatione, sicut de angelis diximus, datum est per gratiam auxilium, et collata est potentia per quam poterat stare, id est, non declinare ab eo quod acceperat; sed non poterat proficere in tantum, ut per gratiam creationis sine alia mereri salutem valeret.
Abbreviated transcription (Latin):
caritas que ddesripot̾.numquã
iii.caritas ẽ fons proprius ⁊ sing¬
ularis bonorum cuinoncomuni¬
cat alienus. alien suntomnesq
audituri.sunt. nonnouiuos. De
hoc fonte scriptura ait. Tons aq̃
acomunicet tibi. Si aut alienis
uos fieri uoluit. S nonom̃s sal¬
uifacti sunt ⁊ itand ẽ factum qd̾
optauit. s nõ est ignorandumĩ
eo fuisse caritatẽ uixta modũ pa¬
trienoniue eumq ordinẽ diligẽ¬
deoplacet. Ac ꝑhaoc illorum tantr̃
uult cosq solos sicut se diligunt.
Ita ⁊ xpx̃ electos tantum sicut sedi¬
lexit corumq salutem optauit.

Expanded text:
Charitas quae deseri potest, nunquam haritas est fons proprius et singularis bonorum, cui non communicat alienus. Alieni sunt omnes qui audituri sunt: Non novi vos . De hoc fonte Scriptura ait, Prov. 5: communicet tibi. Si autem alieni vos fieri voluit, sed non omnes salvi fiunt, et ita non est factum quod optavit. Sed non est ignorandum in eo fuisse charitatem juxta modum patriae, non viae; eumque ordinem diligenDeo placet; ac per hoc illorum tantum vult, eosque solos sicut se diligunt; ita et Christus electos tantum sicut se dilexit, eorumque salutem optavit.
Abbreviated transcription (Latin):
tiosit ĩ mutabit. ⁊ et̾na aliuo
tamen mag̾.aliũminusdili¬
hensibilis e duectio atq minuta¬
bilis quadeus muno quoq nost¬
rum amat. quod fecit sic̃ ⁊odit qd̃
etiamquando oditdilignos. Ets̾
quidẽ inomnibꝰ intelligi põt q:
ergodigne potent eloquiquantũ
diligat menbra unigentisui et
quanto amplius ungenitum
ras cantate suadiligat. quia sc̃p¬
tum ẽ nichil odisti corum que fe¬

Expanded text:
erna, alium tamen magis, alium minus diliehensibilis est dilectio Dei atque immutabilis, qua Deus in unoquoque nostrum amat quod fecit, sicut et odit quod etiam quando odit, diligit nos. Et hoc quidem in omnibus intelligi potest. Quis ergo digne potest eloqui quantum diligat membra Unigeniti sui, et quanto amplius Unigenitum ras suas diligat, quia scriptum est: Nihil odisti eorum quae fe
Abbreviated transcription (Latin):
Rlud quoq non ẽ pret̾eund
quodquib dam asẜuĩt cari¬
tatem semel bĩtam ab aliqyo
non posse excidere nullumq
dampnandum hancqui ali¬
quando hr̃e quihãc traditio¬
nem subditis muniunt te¬

Expanded text:
lud quoque non praetereundum, quod quidam asserunt charitatem semel habitam ab aliquo non posse excidere, nullumque damnandum hanc aliquando habere; qui hanc traditionem subditis muniunt te
Abbreviated transcription (Latin):
celebratasunt itasimbolacorur
subiunctis anathatibꝰ sanctita
ut nulli detrinitatis. fide aliũ doc
uł aut̃ predicare quamibi con

Expanded text:
 eos celebrata sunt, ita symbola eorum subjunctis anathematibus sancita sunt, ut nulli de Trinitatis fide aliud docere vel aliter praedicare quam ibi con
Abbreviated transcription (Latin):
Est hec superc̃ inuestigare utrum
fices et spes inxpofucrint. undetra¬
tatus iste sumpsit exordium quibꝰ¬
dam non indocte indetur fidẽ nute¬
tẽ et spemineo fuisseñ sicut insac̃¬
tis iambeatificatis ur manange¬
des uł spes uurtus ẽ. quia ⁊deo per
spem contemplando friuntus. et
inteiu̾bo resurrecteem futuram sĩ
tes preclarissime inspitiunt. Sie̾

Expanded text:
st hoc superest investigare utrum fides et spes in Christo fuerint; unde tractatus iste sumpsit exordium. Quibusdam non indocte videtur fidem virtutem et spem in eo non fuisse, sicut in sanctis jam beatificatis, vel in angedes vel spes virtus est, quia et Deo per speciem contemplando fruuntur, et in Dei Verbo resurrectionem futuram sive te, sed praeclarissime ins
Abbreviated transcription (Latin):
spes. ita et xp̃c inquo fueruant bora
patrie credidit quidẽet spauit resũ¬
rectionẽ. t̾tiodie futura proqua et
patremrogauit. nec trifidẽ rurtutẽ
uel spembuĩt quia ñenginaticã
et specularems clarissimamdeea
cognitionẽ habuit. ꝗa non ꝑfecti
eamcognout preteritamquain¬
tellexit futuram. Sꝑauit tñ xp̃c

Expanded text:
s. Ita et Christus, in quo fuerunt bona patriae, credidit quidem et speravit resurrectionem tertia die futuram, pro qua et Patrem oravit, nec tamen fidem virtutem et spem habuit, quia non aenigmaticam et specularem, sed clarissimam de ea cognitionem habuit, quia non perfectius eam cognovit praeteritam, quam intellexit futuram. Speravit tamen C
Abbreviated transcription (Latin):
iouerumẽ. cos fidembre crgoeas
sumata post uiditiumsimilit̾ et
fidembr dicentur. quia crederent.
eampreteritã. ⁊ sicut tunc crctent.
nectnfidemquefideles facit hebyt
quianoncredent absqsciã queño

Expanded text:
ere; ergo ea consummata post judicium similiter et fidem habere dicentur, qui credent eam praeternam. Sed sicut tunc credent, nec tamen fidem quae fideles facit, habebunt; quia non credent absque
Abbreviated transcription (Latin):
ait firmisseimetene ⁊ nuuatenne
dubites noncarnexp̃isine diumni¬
tatececeptaminuto uirginis pri¬
usquam susciperetur. aubos ip̃a
uerbumdeum sue carrus accepti¬
mediatornisi ẽẽt idemdeus. icem
deus. Idem homo ⁊ inutroq unus
ctuerus. quamẜuilem formãaso¬
iofilo su sceptam totatrinitascu¬
iusuna ẽ uoluntas ⁊ operatio fecit.
nõ aut inuto uirginis priuscaro
proprienature. fact est caro. ⁊ ꝑfec¬
tus homo .i. inucritate carnis ⁊ ã¬
inuto moxintrauterumubunca

Expanded text:
m: «Firmissime tene et nullatenus dubites, non carnem Christi sine divinitate conceptam in utero Virginis priusquam susciperetur a Verbo, sed ipsum Verbum Deum sue carnis acceptimediator, nisi esset idem Deus, idem homo, in utroque unus et verus: quam servilem formam a solo Filio susceptam tota Trinitas, cujus est una voluntas et operatio, fecit. » Non ante in utero Virgproprie nature, factum est caro et perfectus homo, id est in veritate carnis et ain utero, mox intra uterum
Abbreviated transcription (Latin):
aturam adquoddu¬
cipot hoc simplicit᷑. ⁊ absq deter¬
minatõe minus congruent dici.
p cis locutionibꝰnonẽ recta arg¬
um̃tatiõis processio.Illa aũt lo¬

Expanded text:
aturam. Ad quod dici potest hoc simpliciter et absque determinatione minus congruenter dici. picis locutionibus non est recta argumentationis processio. Illa autem lo
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas inquantum ordinata
c̃. peccatumẽ. quare ergo intellectꝰ
ordinata sunt. peccata ñsunt. Inõ¬
dinata uerosunt sicut uoluntas
cumadrectum fiñc ñ tñdunt coꝵ¬
q actus prenaricationis cxistunt.
Ad quod ulidicũt uoluntatis noĩ¬
ne. auqñ mim .s. naturalẽ potenti¬
am.s iuim. uolndi aliqñ accusip̃iꝰ
uis significari.Uis aũt ip̃a natuã¬
lit̾ aĩe insita nuniquã peccatumẽ
sicut necius memorandi uł in tel¬
ligñdi.s actus huius iusqui⁊ uo¬
uuntas dicitur tunc peccatum ẽ q
Qrͣ actus uolũ¬
tatis sit peccatum siactus aliarũ
pentiarum non sunt peccata.mix.¬
Et adhuc querit qr̃ huius natuã

Expanded text:
voluntas, in quantum inordinata voluntas, in quantum inordinata est, peccatum est, quare ergo intellectus, ordinata sunt, peccata non sunt? Inordinata vero sunt, sicut voluntas, cum ad rectum finem non tendunt, eorumque actus praevaricationes existunt. Ad quod illi dicunt voluntatis nonaturalem potentiam volendi, aliquando actum ipsius vis significari. Vis autem ipsa naturaliter animae insita, nunquam peccatum est, sicut nec vis memorandi vel intelligendi, sed actus hujus vis qui voluntas dicitur, tunc peccatum est, Quare actus voluntatis sit peccatum, si actus aliarum potentiarum non sint peccata. Sed adhuc quaeritur quare hujus natu
Abbreviated transcription (Latin):
suprauoluntatẽ incẽ
naturalit̾ homini.siẽ
intellectus ⁊memoriaque aut hoĩ
naturalia suntquatumcumq ui¬
tientur boã tameneẽ non desimit.
Quianonual intium bonitater
inquadeus eamfecit penitus con¬
⁊ ingeniumac memoria que ⁊ sixi¬
tus ⁊ peccĩs obnubilentur. ⁊ corrũ¬
panturbona tam̃sunt nec peccã io¬
minantur. Sic̃ aũg. deratione q̃ ẽ
catiqua cetis anmimalib presũt
que creatura in rebcreatis excellẽ¬
tissima cum deoistificatur adfor¬
miforma. ⁊ informosam mutatur
formam. Erat enimint̾ uitia natr¬
raboã. Hec aũt ymago ratioẽ uł iy¬
tellectus. Cumergo uoluntas dya¬
turalibsit. qrq̃r. ip̃ã non semper
iaceat. Ad hoc facille respondent ꝙ
dicunt omina quesunt. in quantẽ
sunt.boã cẽ. quia ⁊ ipamuolunta¬
teminquantum c̃. uł inquantũ yo¬
luntas ẽ. ut supra posumius boỹ
cẽ asẜunt s inquantum uoluntas¬
mordinata est. mala ẽ. ⁊ peccatum
ubi põt abeis ratioabilit̾ queri. si

Expanded text:
oluntatem inesse naturaliter homini, sicut intellectus et memoria. Quae autem homini naturalia sunt, quantumcumque vitientur, bona tamen esse non desinunt, quia non valet vitium bonitatem in qua Deus eam fecit, penitus conet ingenium, ac memoria, etsi vitiis ac peccatis obnubilentur et corrumpantur, bona tamen sunt, nec peccata nominantur; sicut Augustinus de ratione quae est creati, qua caeteris animalibus praesunt; quae creatura in rebus creatis excellentissima, cum a Deo justificatur, a deformi forma in formosam mutatur formam. Erat enim etiam inter vitia natura bona. Haec autem imago, ratio est vel intellectus. Cum ergo voluntas de naturalibus sit, quare ipsa non semper jaceat? Ad hoc facile respondent qui dicunt omnia quae sunt, in quantum sunt, bona esse; quia et ipsam voluntatem, in quantum est, vel in quantum voluntas est, ut supra posuimus, bonum esse asserunt; sed in quantum inordinata est, mala est et peccatum. Ubi potest ab eis rationabiliter quaeri si
Abbreviated transcription (Latin):
batitiroo sanctorrim maior ĩt
⁊futura postiuditum quarm
timsineonm scrupulo credn¬
dumt̃ eos bitines maiorem gla
postiub ituiquamañ quia et
supratestatus c̃ aug. ctamplior¬

Expanded text:
atitudo sanctorum major sit futura post judicium quam interim. Sine omni scrupulo credendum est eos habituros majorem gloriam post judicium quam ante; quia et supra testatus est August
Abbreviated transcription (Latin):
scusib hominib mentẽ et post
mortem ipa carne depõite nonsic
itcͣ posset incõmntabilẽ subar¬
alatũtiori causa siue iõ qr inest
cinꝯ turalis ꝯuidemappetituscor¬
pus domini amiministrandi qre
ictardatur quodammõne tota ĩ¬
numut celum donec ule. appetit
conquiescat. Porro sitale sit cor¬
pus cuius sit difficiiliset granis
amiminstratiosic̃ hoc caro que
corrumpitur: multo mag̾ auer¬
titur mens abillo uisione sũmi
corpusiamnõannmi male set
fectum Rebit naturesuc modu
obediens ⁊ imperans uiuificata
et uuificas tã ineffabili facilli¬
tato ut sit ciglĩe ꝙ fuit sarcine.
Ic ori

Expanded text:
sensibus hominis mentem, et post mortem ipsa carne deposita non sic videre posse incommutabilem subia latentiori causa, sive ideo, quia inest ei naturalis quidam appetitus corpus administrandi, quo retardatur quodammodo, nec tota inummum coelum, donec ille appetitus conquiescat. Porro si tale sit corpus, cujus sit difficilis et gravis administratio, sicut haec caro quae corrumpitur, multo magis avertitur mens ab illa visione summi corpus jam non animale, sefectum naturae suae modum, obediens et imperans, vivificata et vivificans, tam ineffabili facilitate, ut sit ei gloriae, quod fuit sarcinae.Hic ori
Abbreviated transcription (Latin):
iuui ⁊mortui accipiuntur iusti
diualeat omnes resurrecturos cre¬
dendum estetiam quod os resur¬
gunt incorupti non utiq inpas¬
sibiles. quia mortẽ patientur et̾¬
nam. s sine dumnutione membõ¬
rumomnna humam corporis bĩ¬
turi corporis membra.nec tñ glo¬
ria. ac spẽmpassibili tatis indre¬
tur.
Slent aũt ñ nului ꝑ¬
cunctari.⁊querere ã
meademetate et sta¬
tura corporis om̃s
eadem resurgñtib assignatur sta¬
tura srctas. Smnes enim ineadẽ
ctate resurgunt inqua xp̃e mortu¬
us ẽ et resurrexit. cuiuscumq eta¬
tis mortuifui̾nt. Uirumaũt pos¬
uit non ut distingueret sexums
ut significaret perfectionẽ uiriu
quamtunc hebunt. S nonom̃s
candem staturam corporis obtie̾
Qum mensium erat ctas xp̃i inqya
mortuus ẽ ⁊ resurrerit. non autẽ
fas ẽ. dicere quod inresurrectioẽ x¬
cedat corporis magnitudo qua

Expanded text:
i et mortui accipiuntur, justiedi valeat omnes resurrecturos, credendum est etiam quod omnes resurgent incorrupti; non utique impassibiles, quia reprobi mortem patientur aeternam, sed sine diminutione membrorum, omnia humani corporis habituri membra, nec tamen gloria ac spe impassibilitatis induentur.Solent autem nonnulli percontari et quaerere an in eadem aetate et statura corporis omnes eadem resurgentibus assignatur statura sed aetas. Omnes enim in eadem tate resurgent, in qua Christus mortuus est et resurrexit, cujuscumque aetatis mortui fuerint. Virum autem posuit, non ut distingueret sexum, sed ut significaret perfectionem virium quam tunc habebunt; sed non omnes eamdem staturam corporis obtinebum mensium erat aetas Christi, in qua mortuus est, et resurrexit. Non est autem fas dicere quod in resurrectione accedat cor
Abbreviated transcription (Latin):
Rima aũt distinctõ¬
ns operatio fuit for¬
matiolucis sicut ost¬
endit scriptura que
commemorata rerũ
informitate corum disposi¬
PDixit deus. fiat lux. Et fc̃a est
lux. Et diuis it lucẽ atenebs
appuauitq lcẽ diẽ ⁊ teneba
noctẽ. Et factumẽ uespere. et
mane ⁊ die sumus.Congrue
¶mundiornatus. aluce cep̾it.
Unde ceterea que creanda erant ri¬
dentur.
Qual fuit lux ila corpoã

Expanded text:
rima autem distinctionis operatio fuit formatio lucis, sicut ostendit Scriptura Genes., quae commemorata rerum informitate, earum disposiDixit Deus: FIAT LUX, et facta est lux: etappellavitque lucem diem, et tenebras noctem. Et factum est vespere et mane dies unus. Congrue mundi ornatus a luce coepit, unde caetera quae creanda erant viderentur. 2. Qualis fuerit lux illa, corpo
Abbreviated transcription (Latin):
moꝑe carnali obser¬
uãda
sunt tpra. s etiamin
cclebrandis nuptus
tuagessima usqr moctauam pasce
et trbedomadib̾ añ festumsanc
tuoh̾is et abaduntu domini usq¬

Expanded text:
e carnali observanda sunt tempora, sed etiam in celebrandis nuptiistuagesima usque in octavam Paschae, et tribus hebdomadis ante festum S. Joannis, et ab Adventu Domini usq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ hoc sicut nr̃a scientia dissim¬
quodnascitur. denr̃a scĩa. dissimi¬
lis ẽ. illi u̾bo quodnatum ẽ. depa¬
trescĩa. Exac auctoritate clarcost¬
enditur scĩam dei omnino inuaĩ¬
abilem eẽ sicut ipa ẽẽntia dei om¬
nino ⁊ inuariabiler ⁊ qued patẽ
et filius cum spũ sanctosimulo¬
niasciunt et uident. Sicut ergo
Pudentiam ergo eteura mn unuie¬
salit̃. decunctis queꝯdidit habet
q recte inuendi legem p̾scripsiti
ac premia ꝓmisit hac puidentiã
aidat. Scititaq deus quantat
sit multitudopulicumculicum
⁊ mnuscarum. acpiscium et quot
nascanturquoduemoriantur.s
ñ scit hoc ꝑmomenta singula im
onabilib⁊rationabilib. Rõna¬
bilib enma precepta dedit ⁊ an¬
gelos adcustodiam delegauit. E¬

Expanded text:
 dissimquod nascitur de scientia nostra, dissimile est illi Verbo quod natum est de Patre scientia. Ex hac auctoritate clare ostenditur scientiam Dei omnino invariabilem esse, sicut ipsa essentia Dei omnino invariabilis est; et quod Pater et Filius cum Spiritu sancto simul omnia sciunt et vident. Sicut ergo identiam ergo et curam universaliter de cunctis quae condidit habet, que recte vivendi legem praescripsit, ac praemia promisit. Hanc providentiam luviam dat. Scit itaque Deus quanta sit multitudo pulicum, culicum et muscarum et piscium, et quot nascantur quotve moriantur; sed non scit hoc per momenta singula; imo onabilibus. Rationabilibus enim et praecepta dedit, et angelos ad custodiam delegavit.
Abbreviated transcription (Latin):
sapere. hoc ẽ et ctiam ⁊ esse. Ideoq ix¬
uit omnia u̾bum quenouitomiã
pater. s ei nosse depatre ẽ sicut esse
patrisicut et̃ non põt ẽ afiuo. itat
dicens pat̾ genuit u̾hum sibicqͣ̃i¬
ie perominiã non enim se ip̃minte¬
grepfecteq dixiss. si alquid inui
aut amplius cc̃inilus ũbo qrã
inseipo. hocestergo omnino uerby
quod pat̾nontamcnpat̾ est. quia
uicem pat᷑ ⁊ filius. s ile gignendo
uroet. non particulatim aut sigil¬
latim uelut alt̾nantes spectu hĩc
illuca inde hucarursus iñ. uel m̾
inaliud atq aliudinaliqua uidẽ.
non possit nisi non uidens alia. s¬
omna simul uidet quorum mi¬
lumc̃. quod non semperuidat uł
sciat.Eius itaq scientia inamissi¬
bilis ⁊ inuariabilis ẽ. nr̃a uerasci¬
entia ⁊ amissibilis ẽ⁊ receptibilis

Expanded text:
sapere, hoc est et esse. Ideoque novit omnia Verbum, quae novit Pater; sed ei nosse de Patre est, sicut esse;Patri sicut esse non est a Filio, ita dicens Pater genuit Verbum sibi coaequale per omnia. Non enim seipsum integre perfecteque dixisset, si aliud minus aut amplius esset in ejus Verbo quam in seipso. Hoc est ergo omnino Verbum quod Pater, non tamen est Pater, quia vicem Pater et Filius: sed ille gignendo,videt; non particulatim aut singillatim, velut alternante conspectu hinc illuc, et inde huc, et rursus inde vel inde in aliud atque aliud, ut aliqua videre non possit nisi non omnia simul videt, quorum nullum est quod non semper videat et sciat. Ejus itaque scientia inamissibilis et invariabilis est. Nostra vero scientia, et amissibilis, et variabilis
Abbreviated transcription (Latin):
quis hodie lectunis quendeus d̾s¬
scit iecturum. at põtẽẽ ut legat ñ.
Ergopõt deus non scire buc̃ lectuꝵ.
Potest igitur nonscirealiquidqd̾
scit. Ergo potest minuieuis scĩa uł
mutari. Ad quod dicimus qr dei si¬
entia omniamimutabił ẽ. nec. ar¬
geripõt. ułminui. namut ait au¬

Expanded text:
quis hodie lecturus quem Deus scit lecturum. At potest esse ut non legat; ergo potest Deus non scire hunc lecturum; potest ergo non scire aliquid quod scit; ergo potest minui ejus scientia vel mutari. Ad quod dicimus quia Dei scientia omnino immutabilis est, nec augeri potest vel minui. Nam, ut ait Au
Abbreviated transcription (Latin):
se ambulare.⁊ neq boc posse nisiꝑ
mittatur. uolare aũt non posse. qͥ
sipmittatur. Sic⁊illi angłi potẽ¬
tia quedampossunt faceresiꝑmit¬
tanturabangłis potñtiorib exin¬
periodei quedam nõ possunt etia
si abeis ꝑmittantur. quiaule nõ
ꝑmittit. aquoill ẽ tał. nature mo¬
dus ꝯmietiamꝑangłos suos illa
plerumq nõ ꝑmittitq̃ ꝯcessit ut

Expanded text:
sse ambulare, et neque hoc posse nisi permittatur; volare autem non posse etiam si permittatur. Sic et illi angeli quaedam possunt facere, si permittantur ab angelis potentioribus ex imperio Dei; quaedam vero non possunt, nec si ab eis permittantur, quia ille non permittit a quo illis est talis naturae modus, qui etiam per angelos suos et illa plerumque non permittit, quae concessit ut
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ꝑgrãm quod peccare nequeũt
Mali uero ꝑmalitiã ad cosunt obsti¬
nati.quod bona uoluntatẽ br̃e si¬
uebene uelle nonualent. ⁊sibonũ
sit.quo aliqñ uolunt.Nolunt enĩ

Expanded text:
sunt per gratiam, quod peccare nequeunt. Mali vero per malitiam adeo sunt obstinati, quod bonam voluntatem habere, sive bene velle non valent, etsi bonum sit quod aliquando volunt. Volunt e
Abbreviated transcription (Latin):
hensibilis ẽ dilectio atq inimuta¬
bilis quadeus muno quoq nost¬
rum amat. quod fecit sic̃aodit qd̃
fecimus nuro igitur⁊ diuino mo
etiamquando odit.dilig̃ nos. Eth̾
quidẽ inomnibꝰ intelligi põt ꝗs
ergo digne poterit eloqui quantũ
diligat menbra unigenitisui et
quanto amplius unigenitumi
ras caritate sua diligat.quia scͥp¬
tumẽ nichil odisti corum que fe¬

Expanded text:
mutabilis, qua Deus in unoquoque nostrum amat quod fecit, sicut et odit quod fecimus. Miro ergo et divino modo etiam quando odit, diligit nos. Et hoc quidem in omnibus intelligi potest. Quis ergo digne potest eloqui quantum diligat membra Unigeniti sui, et quanto amplius Unigenitum iras suas diligat, quia scriptum est: Nihil odisti eorum quae fe
Abbreviated transcription (Latin):
et filie loth patre cbrio use sunt. Cỹ
enĩ ceteris ydolatria relictis abraã
et filios eius inpecculiarẽ. sibi pplr
dominus clegiss rite multarumi
fecunditate mulicrum populidi
dei multiplicatio querebatur qr
insuccessione sangniserat succes¬
sio religionis. Undectiam miege
maledicta erat stenł. quenon reur¬
quebat semensuper tram. hinc eti¬
amsacerdotib coniugia decreta st̃
quia insucessione famile succcssio
deliquid quia pret uxorẽ filios ex
ancilla quesuit. Nec illorum exer¬
pio preter coniugalẽ debitum fecũ¬
ditatẽ maliqua licet alicui querere
cum ilorum coniugia nr̃orum eq̃¬
tur uirginitati. ⁊ inmoderatus usus
conuigu nr̃itprĩs. turpitudinẽ fe¬
re unitetur fornicationis inus

Expanded text:
et filiae Loth patre ebrio usae sunt. Cum et filiae Loth patre ebrio usae sunt. Cum enim caeteris in idololatria relictis, Abraham et filios ejus in peculiarem populum sibi Dominus elegisset, rite multarum fecunditate mulierum populi Dei multiplicatio quaerebatur, quia in successione sanguinis erat successio religionis. Unde etiam in lege maledicta erat sterilis, quae non relinquebat semen super terram. Hinc etiam sacerdotibus conjugia decreta sunt, quia in successione familiae successio deliquit, quia praeter uxorem filios ex ancilla quaesivit; nec tamen illorum exemplo praeter conjugale debitum fecunditatem in aliqua licet alicui quaerere, cum illorum conjugia nostrorum aequentur virginitati, et immoderatus usus conjugii nostri temporis, turpitudinem fere imitetur fornicationis illius
Abbreviated transcription (Latin):
b quipiuires simul leguntur ha¬
buisse uxores uł cõcubinas utrur
peccauerunt. Adquod diñs qd̾ põ
uarictate ip̃muaria inuenitur dis¬
penspensatio  condictiors. Ab exõ¬
dio cnimtprĩs int duos tantum
una et sccundumincoationis mo¬
dum interduos tantumpomine
stitiss posteorum uerocopulã filii
et filie corum matrimonio coninẽ¬
tisunt. s unusunitantum sunt. Iõ
aut fr̃s sororib tunc sunt copula¬
ti. qr non erant alie muueres uel
uiri quibdade filii uł filie iunge¬
ret̃ Primus ommumlemech du¬
as legitur simul huisse uxores et
hoc ineo arguitur. quiap expletioẽ
carnał uoluptatis idfecisse ꝓhibe¬
turPosteauero cumiam pene oẽs
bomines falsis diis ẜuirent paucis
incultu deu remanentib ꝯsultum
ẽ adcoplures inmatrimoniumco¬
pulare sibine illis paucis defitien¬
tib cuitus notitia deideficẽt. Unde
abraamdeuuuente uxore adacu¬
lamintrauit. ⁊ ex eagenuit. Iacob
etiamubis et anculis secopulauiz

Expanded text:
 qui plures simul leguntur habuisse uxores vel concubinas, utrum peccaverint. Ad quod dicimus, pro varietate temporum varia invenitur dispensatio Conditoris. Ab exordio enim temporis inter duos tantum,una, » et secundum inchoationis modum inter duos tantum per omnstitissent. Post eorum vero copulam filii et filiae eorum matrimonio conjuncti sunt, sed unus uni tantum. Ideo autem fratres sororibus tunc sunt copulati. quia non erant aliae mulieres vel viri, quibus Adae filii vel filiae jungerentur. Primus omnium Lamech duas legitur simul habuisse uxores; et hoc in eo arguitur, quia pro expletione carnalis voluptatis id fecisse perhibetur. Postea vero cum jam pene omnes homines falsis diis servirent, paucis in cultu Dei permanentibus, consultum est a Deo plures in matrimonio copulare sibi, ne illis paucis deficientibus, cultus et notitia Dei deficeret. Unde Abraham vivente uxore ad ancillam intravit, et ex ea genuit. Jacob etiam liberis et ancillis se copulavit;
Abbreviated transcription (Latin):
dicerenturomnna ceuideo an alia
rõe hoc diceret scriptura. Huuuscr¬
goquestionis occasiomp̃missar
dit ad propositum repetens suꝑiꝰ
dicta ut addat alia.iubricamru.
cigo ad propositum

Expanded text:
dicerentur omnia esse in Deo an alia ratione hoc diceret Scriptura. Hujus ergo quaestionis occasio in praemissam DIT AD PROPOSITUM, REPETENS SUPERIUS DICTA UT ADDAT ALIA. 1. Nunc ergo ad propositum
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate. quimaiorẽ⁊ indona¬
ti confessionequiaunumsunt. Ma¬
ioritaꝙ pat̾ filio ẽ⁊ plancmaior c
tantum doãtesse. quantus ẽ ipse ẽ
innascibilitatis esseymaginemsa¬
cram̃tonatiuitatis imꝑtit.quẽqx
se informasuagenerat. Audistilc̃¬
torquid suꝑ hoc dicat hyl. cuius u¬
baubicumq occurrunt. diugent
notapieq intellige.Demissione.¬

Expanded text:
auctoritate quia major est, et in donati confessione quia unum sunt. Major itaque Pater Filio est, et plane major: cui tantum donat esse, quantus est ipse, cui innascibilitatis esse imaginem sacramento nativitatis impartit, quem ex se in forma sua generat. Audisti, lector, quid super hoc dicat Hilar., cujus verba ubicumque occurrerint diligenter nota, pieque intellige. DISTIN
Abbreviated transcription (Latin):
oportet utrum carox̾
et aĩa una cademq cỹ
uerbodebeant adorati
intelligitur ẜuitus siuecul¬
tus solicreatori debitus cu
aĩa xp̃i. uel card creatura tã¬
tum sit creature exhibetur
quodsoli creatori debetur.Ꝙ
adoret. S quia adoret ñ tr̾amu
tuctur. s illum pocius cuius sca¬
belium ẽ. ꝓpt̾quemadorat. Hiis
auccoritatib premisse inuestig¬
atioĩs absolutio explicatur. An¬

Expanded text:
oportet utrum caro Christi et anima una eademque cum Verbo debeant adoratiointelligitur servitus, sive cultus soli. Creatori debitus; cum anima Christi vel caro creatura tantum sit; creaturae exhibetur, quod soli Creatori debetur, adoret; sed qui adorat, non terram intuetur, sed illum potius cujus scabellum est, propter quem adorat. His auctoritatibus praemissae investigationis absolutio explicatur.
Abbreviated transcription (Latin):
demdicitur. S similisẽ patri pre¬
pt̾unuitatẽcentie. Est eigo appit¬
atio tantum relatiua. Similitui
do indifferrentia eẽntia. Unde qui¬
bodamnonindocte uidetur. nomi¬
neequalitatis nel similitudinis
terunitatem cẽntie. Ita ⁊ sunilis.
dicitur. quia nec diu̾sus nec alien
nec inaliquodissimilis. ⁊ hoc ꝓpt̃¬

Expanded text:
st Patri propter unitatem essentiae. Est ergo appellatio tantum relativa, similitudo vero indifferens essentia. Unde quibusdam non indocte videtur nomine aequalitatis vel similitudinis ter unitatem essentiae. Ita et similis dicitur, quia nec diversus, nec alienus, nec in aliquo dissimilis, et hoc p
Abbreviated transcription (Latin):
incestuosidicuntur. qui ⁊ consã¬
guineisetaffinib siuis ab utunt
Raptus ad mittuntur cum puel¬
la uiolent̾ adomo patris educitur
ut corrupta inuxorẽ hatur. siue py¬
ius illata constit̾it. hic mortemł¬
tatur. S si ad eccłia cum rapta

Expanded text:
incestuosi dicuntur, qui consanguineis vel affinibus suis abutuntur. Raptus admittitur, cum puella violenter a domo patris educitur, ut corrupta in uxorem habeatur. Sive puis illata constiterit, hic morte mulctatur; sed si ad Ecclesiam cum rapta