comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
carne mutata nulla est terrene cor¬
ruptionis infirmitas. Chorꝰ laucdat¬
dm̃: qñ eum laudat pacata societaᷤ.
laudate eum in cordis ⁊ organo. Cor¬
das habet psalt̾uim eythara:. que su¬
ꝑius commemorata sunt. Organum
autem generale nomen est uasorũ
omnium musicorum: quanuis iã
obtinuerit consuetudo. ut organap¬
prie dicantur que inflantur follibꝰ.
quod genus significatum hic non¬

Expanded text:
 jam in carne mutata nulla est terrenae corruptionis infirmitas: de cDominum, quando eum laudat pacata societas. Laudate eum in chordis et organo: chordas habet et psalterium, et cithara, quae superius commemorata sunt. Organum autem generale nomen est vasorum omnium musicorum. Quamvis jam obtinuerit consuetudo, ut organa proprie dicantur ea quae inflantur follibus. Quod genus significatum hic
Abbreviated transcription (Latin):
nauerunt me gratis. Sieut enĩ
pii gratis amant xpm̃: sic impũ
gratis oderunt. Quia sicut u̾itas
nullo extra eã ꝓposito commodo
ꝓpter se ipsam expetitur: ab op¬
timis: ita iniquitas a pessimis.
Unde ⁊ apud auctores scłariũ
litterarum dicitur de quodam
pessimo:. gratuito potius malus
ut me diligerent: detrahebans
michi. Dilectionem quippe tan¬
tis domini beneficiis debebas
quam non solum minime red¬
debant. uerum etiam ꝓbono
interficiebãt:. s detrabebant.
Ideo quippe interfecerunt. quia
detraxerunt. negantes filium
dei ÷ &e dicentes quod in pͥncipe
& cet᷑a talia. Qua detractione
ab illo au̾tebant eos : quorum
conu̾sionem ille querebat. Et
ideo potius hoc dixit. ut osten¬
deret magis eos nocere qui xp̃o
detrahunt. &e ꝑ hoc animas inter¬
ficiunt: quam qui eius mortalẽ
carnem mox resurrecturam per
dem detrahebant. quando uelut
homini quem quasi uicerant il¬
ludebant᷑. de qua cruce ille dice¬
bat. Pater ignosce illis: quia nes¬

Expanded text:
naverunt me gratis.» Sicut autem pii gratis amant Christum, sic impii gratis oderunt; quia sicut veritas nullo extra eam proposito commodo propter seipsam expetitur ab optimis, ita iniquitas a pessimis. Unde et apud auctores saecularium litterarum dictum est de quodam pessimo: «Gratuito potius malus «ut diligerent me, detrahebant mitis Domini beneficiis; quam non solum minime reddebant, verum etiam pro illo interficiebant me; sed, detrahebant mihi. Ideo quippe interfecerunt, quia detraxerunt, negantes Filium Dei, et dicentes quod in principe t caetera talia. Qua detractione ab illo avertebant eos quorum conversionem ille quaerebat: et ideo potius hoc dixit, ut ostenderet magis cos nocere qui Christo detrahunt, et per hoc animas interficiunt, quam qui ejus mortalem carnem, mox praesertim rmaxime detrahebant, quando velut homini quem quasi vicerant illudebant, de qua cruce ille dixit: Pater ignosce illis, quia nes
Abbreviated transcription (Latin):
diffusa. Hideamus ergo hic quid
ammoneamur: &e unde gratule¬
mur. ce unde gemamus. & unde
auxilium postulemꝰ⁊ unde dese¬
ramur. unde nobis subueniat᷑:
quid sumus ꝑ nos. quio ꝑ miseri

Expanded text:
unum . Videamus ergo hic quid admoneamur, et unde gratulemur, et unde gemamus, et unde auxilium postulemus; unde deseramur, unde nobis subveniatur; quid simus per nos, quid per miser
Abbreviated transcription (Latin):
n subditur. Hȩc requies mea in scłm
scłi: hic habitabo qm̃ elegi eam. Iã
ut quia nos requiescimꝰ. se dicat re¬
quiescere. Nonenim ipse aliqͣndo
turbatur. ut sic requiescat: s se di¬
cit requiescere. quia nos in illo reqͥ¬

Expanded text:
navit’. Haec requies mea in saeculum saeculi, hic habitabo quoniam elegi eam. Iam ut quia nos requiescimus se dicat requiescere. Non enim ipse aliquando turbatur, aut sic requiescit; sed ibi se dicit requiescere, quia nos in illo requ
Abbreviated transcription (Latin):
tuam. Recte autem ꝑ archam uni-¬
u̾sa eccł̃a designatur. que ad huc
inmultis carnalib lata ẽ: in pau¬
cis sp̃italib angusta. Et quia ad
unum hominem qui est sine pec¬
eato colligitur.: quasi in uno eu¬
singulariter sum ego donec tran¬
seam: qui solus cum patre &e spũ
to consummatur archa: quia u¬
nus est auctor ⁊ redemptor scẽ eccłe
sine peccato. ad quem et ꝑquem õs
ꝓficiunt. qui se eẽ peccatores noue¬

Expanded text:
t. Recte per arcam universa Ecclesia designatur, quae adhuc in multis suis carnalibus lata est, in paucis spiritualibus angusta. Et quia ad unum hominem, qui est sine peccato, colligitur, quasi in uno cuSingulariter sum ego donec transeam . Qui solus cum Patre et sanctto consummatur arca, quia unus est auctor et Redemptor sanctae Ecclesiae sine peccato, ad quem et per quem omnes proficiunt, qui se esse peccatores nove
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑ cłi in animo est. non inse¬
culo. Procedit aliqñ homo habe̾s
plenam domum. ubes terras. mul¬
ta p̾dia. multum auri ⁊ argenti:
nouit quia in his ñ ẽ p̾sum̃dũ.¬
humiliat se deo: facit inde bene.
Ita cor ipsius erigitur addm̃. ut no¬
uerit quia non solum nichil illi
ꝓsunt diuitie ipse. s impediunt:

Expanded text:
per Dei in animo est, non in sacculo. Procedit aliquande homo habens plenam domum, uberes terras, multa praedia, multum auri et argenti, novit quia in ipsis non est praesumenhumiliat se Deo, facit inde bene; ita cor ipsius erigitur ad Deum, ut noverit quia non solum nihil illi prosunt divitiae ipsae, sed et impediunt
Abbreviated transcription (Latin):
mus que inuenta est in campis
silue: inspeculo audita ẽ. Specu¬
lum quippe: imaginem habet.
Omnis autem ꝓphetia: imago ÷¬
futurorum. Domꝰ gͦ dĩ futura: in
imagine ẽ ꝓphetie p̾dicata. Sed¬

Expanded text:
mus quae inventa est in campis saltuum, in speculo audita est. Speculum imaginem habet: omnis prophetia imago futurorum. Domus ergo Dei futura, in imagine prophetiae praedicata e
Abbreviated transcription (Latin):
eius. qui conam᷑ facere uolunta¬
tem eius: ingemiscimus petente.
ut aduiuet quo impleamus qđ
iubet. Nunquid iam sedemꝰ in
illis sedib beatitudinis. que nob̾
ꝓmittunt᷑. Non. S mandata tene¬
mus: sperantes hoc futurum. Et¬
ipsa spes tanquam in filus dataẽ:
quia hominis in hac uita uiuen¬
tis spes. filii sunt. Dictum est gͦ &¬
eales fructꝰ habebunt ut spes eoꝵ
non fallat: ut illue ueniant quo
sperant se uenturos. Modo gͦ tan¬
quam patres sunt homines spei
future. Cũ autem adepti fuerint
qd sperant. filii sunt: quia illa
qđ adipiseunt᷑. pepererunt &e ge¬
nuerunt in oꝑib suis bonis. Et
hoc illis seruatur inpostͥum. qͥd
& ipsa postitas in filiis solet appella
ri. Aut si filios ipsos homines uo¬

Expanded text:
umque conamur facere voluntatem ipsius, et ingemiscimus petentes ut adjuvet nos, quo impleamus quod jubet; numquid jam sedemus in illis sedibus beatitudinis, quae nobis promittuntur? Non: sed mandata tenentes speramus hoc futurum. Ipsa spes tanquam in filiis dicta est; quia hominis in hac vita viventis spes filii sunt, fructus tales fructus habebunt, ut spes eos non fallat, ut illuc veniant quo sperant se venturos. Modo ergo tanquam patres sunt, homines spei futurae: cum autem adepti fuerint quod sperant, filii sunt; quia illud quod adipiscuntur, pepererunt et generaverunt in operibus suis. Et hoc illis servatur in posterum, quia et ipsa posteritas in filiis appellari solet. 20. Aut si filios ipsos homines
Abbreviated transcription (Latin):
deris requiem timporib tuis: nõ
uenit somnus. Cum gͦ ceꝑit te a¬
liquid temporale delectare ad pec¬
eatum: iam grauantur timpora tͥ.
his eiugilare:⁊ non dormire nec
dormitare: Noli te credere. tali
delectationi. M aiores dolores habe¬
bit. quam suauitates. Et ea cogita¬
tione quasi confricans frontem
excutis somnum. & paras locum
dicitur tab̾naculum d̃i domus
dei &e domus cdi tab̾naculum di:
stem cum guo pugnemus: taber¬
naculum deo facimus. Cum autẽ
transierit tempꝰ pugne. ⁊ uen̾it
pax xp̃i que precellit omnẽ intel¬
lectum. sicut dicit apłe quantũ¬
cumq enim cogitaius de pare
illa. minus eam capit animus
adhuc in ista corporis gͣuedine
constitutus: eum illa patria ue¬
uit. iam domus erit. Nullus ad¬
u̾sarius temptabit: ut tab̃nacu¬
lum uincatur. Non ꝓcedemus
ad pugnandum: s ꝑmanebimꝰ
de. In tab̾nalum ad huc gemimꝰ.
in domo laudabimꝰ. Quia gemi¬
tus est ꝑegͥnantium: laudatio
lam in patria cominanentiũ.

Expanded text:
derint requiem temporibus suis, non venit somnus. Cum ergo coeperit te aliquid temporale delectare ad peccatum, jam gravantur tibi tempora. Vis evigilare, et non dormire, nec dormitare? Noli te credere tali delectationi; majores dolores habebit quam suavitates. Ista cogitatione quasi confricans frontem, excutis somnum, et paras locum dicitur tabernaculum Dei domus Dei, et domus Dei tabernaculum Dei: stem cum quo pugnemus, tabernaculum Deo facimus. Cum autem transierit tempus pugnae, et venerit pax illa quae praecellit omnem intellectum, sicut dicit Apostcumque enim cogitaveris de pace illa, minus eam capit animus adhuc in ista corporis gravedine constitutus: cum venerit illa patria, jam domus erit, nullus adversarius tentabit, ut tabernaculum vocetur. Non procedemus ad pugnandum, sed permanebimus Deum. Tabernaculum. Adhuc gemimus. In domo laudabimus, quia gemitus est peregrinantium; laudatio jam in patria commorantium.
Abbreviated transcription (Latin):
lectum. Tab̾nacłmn quippe cons¬
truitur: ut ab estu corpus oe fri¬
gore defendatur. Quid itaq ħ
loco tabͥnacłi nomine. nisi edi¬
ficatio terrene felicitatis expri¬
mitur ⁊ ꝑ quam suꝑse reꝓbi
casura multiplieant. ut se apre¬
sentis uite necessitatib quasi
ab estu ⁊ imbrib defendant: Ho¬
norib namq ex erescere ambiũt:¬
ne despecti uideantur. Terrena
aggregando exaggerant: ne in¬
opie frigore tabeseant. Studers¬
nomen dilatare ne lateant: oe
si cuncta addesiderium suppe¬
tant. munitos se in omnib
et felices putant: Intaberna¬

Expanded text:
um. --Tabernaculum quippe construitur ut ab aestu corpus et frigore defendatur. Quid itaque hoc loco tabernaculi nomine nisi aedificatio terrenae felicitatis exprimitur, per quam super se reprobi casura multiplicant, ut se a praesentis vitae necessitatibus quasi ab aestu et imbribus defendant? Honoribus namque excrescere ambiunt,ne despecti videantur. Terrena aggregando exaggerant, ne inopiae frigore tabescant. Contenomen dilatare, ne lateant; et si cuncta ad desiderium suppetant, munitos se in omnibus et felices putant. Ubi er
Abbreviated transcription (Latin):
gescit: non stant pedes eius. S quid̃
usq infinem: saluus erit. Eece in qͥb
steterunt pedes eius. In eo loco adora.
id÷ de talib esto. inquib steterunt
pedes eus. Si autem de ipsa domo
intelligere uolueris ubi steterunt pe¬
des euis: pedes tui in xp̃ostent. Tunc
autem stabunt pedes: si ꝑseueraĩs

Expanded text:
 quid usque in finem, hic salvus erit» . Ecce in quibus steterunt pedes ejus: in eo loco adora, id est, de talibus esto in quibus steterunt pedes Domini. 14. Si autem de ipsa domo intelligere volueris, «Ubi steterunt pedes ejus» domus; pedes tui in Christo stent. Tunc autem stabunt pedes, si pers
Abbreviated transcription (Latin):
Inde enim erant duodecim apłi.
nem. Inde tot milia baptirata: q̃
p̃eia rerum suarum ante pedes
apłoꝵ ponebant. Ergo implecum
est: quod hic rogatus ẽ ds. S qͣre¬

Expanded text:
inde erant duodecim Apostoli, nem ; inde tot millia baptizata, quae pretia rerum suarum ante pedes Apostolorum ponebant . Ergo impletum est quod hic rogatus est Deus, «Pr
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ diei sumus: uigilemus &e sobrii
simus. Nam qui dormiunt: nocꝰ
quitatem: in qua illi dormunt
Et sicut qui uidet thesauros in
sõnis dormiẽs diues ẽ s cũ euigila¬
uerit pauꝑ erit: sic omnia uana
gilabunt qñ nolunt. si non mo¬
do uigilant qñ utile est. Et inue¬
nient sompnia fuisse illa. ee tran¬
nium surgentium: dñe inciui¬
tate tua imaginem ipsorum ad
est somnus. &e nichil inuenerurs
bant diuicias transituras: Sunt
mitant: aliqndo retrahunt se
ab amore temporalium. oe rursus
reuoliuintur in eum. quasi dor-¬
mitantes caput crebro inclinãt.
Eurgila. excute somnum: dormi-¬
tando casurus es: Nonuult p̾s
uenire locum domino. Unde et¬

Expanded text:
 diei sumus, vigilemus, et sobrii simus: nam qui dormiunt, noctequitaet quomodo qui videt thesauros in somniis, dormiens dives est? sed vigilabit et pauper erit: sic omnia vana gilabunt qdo evigilant quando utile est; et invenient somnia fuisse illa, et trannium surgentium Domine in civitate tua imaginem ipsorum ad est somnus, «et nihil invenerunt bant divitias transitorias. Iste mitant. Aliquantum retrahunt se ab amore temporalium, et rursus revolvuntur in eum; quasi dormitantes, caput crebro inclinant. Evigila, excute somnum; dormitando casurus es. Non vult Psavenire locum Domino. 9. ver
Abbreviated transcription (Latin):
mansuetus: ut nec ꝑsequutori
suo sauli malum ꝓ malo reddi¬
dit. Seruauit autem erga eum
tantam humilitatem: ut illũ
regem fateretur.se autẽ canem.
Et nec ꝓtͣue. nec suꝑbe cum ẽẽt
indeo potentior respondebat re¬
bat humilitate. quam concita¬
re suꝑbia. In potestate datus est
ei sauil: &r hoc a dño do. ut ei fa¬
c̃et quicquid uellet. S quia p̃
ceptum non illierat ut occid̾et.
s tantum in potestate illi datꝰ
erat: adlenitatem potiꝰ deflex̃.
qđ ei d̃s concessit. Qui siuellet
occidere: careret inimico. Sed
quomodo diceret dimitte mi¬
chi debita: sicut ⁊ ego dimitto
debitorib meis:. Hoc sedm rerũ¬
mis non ad litteram attende¬
re. sicut in omni ꝓpħia:. s per
litteram scrutari myst̾ia. E me¬
minit caritas ur̃a. quia cuius¬
dam hominis uocem in omni¬
b psalmis solemus audire. qͥ
unus habet caput incelo: corpꝰ¬
nis mansuetudinis eus. Ad qͣm

Expanded text:
mansuetus ut nec persecutori suo Saüli malum pro malo reddiderit. Servavit autem erga eum tantam humilitatem, ut illum regem fateretur, se autem canem: et non proterve nec superbe, cum esset in Deo potentior, respondebat rebat humilitate, quam concitare superbia. Etiam in potestate datus est ei Saül, et hoc a Domino Deo, ut ei faceret quidquid vellet: sed quia non praeceptum illi erat ut occideret, sed tantum in potestate datus illi erat lquod ei Deus concessit. Qui si vellet occidere, careret inimico: sed quomodo diceret, Dimitte mihi debita, sicut et ego dimitto debitoribus meis . In spelumis non ad litteram attendere, sicut in omni prophetia, sed per litteram scrutari mysteria. Et meminit Charitas vestra quia cujusdam hominis vocem in omnibus Psalmis solemus audire; qui unus habet caput et corpnis mansuetudinis ejus.» Ad quam
Abbreviated transcription (Latin):
tentis. Ergo ad hoc memento: ut
impleat qđ ꝓmisit. Ipse dauid uo¬
uit tanquam in potestate habẽs:
⁊ rogat dm̃ ut impleat qđ uouit.
Est deuotio uouentis: s est humi¬
litas p̾cantis. Nemo p̃sumat iuri¬
bus suis: se reddere quoct uou̾it.
Qui te hortatur ut uoueas: ipse
adiuuat ut reddas. Quid gͦ uo¬
uit uideamꝰ. oe hinc intelligamꝰ
quemadmodum accipiendus sit¬
manufortis. Erat enim magnus
belligerator: p̃sumens quidem de
quemadmodum se habebat illiꝰ
imperii dispensatio. p̃figurans
tam̃ fortem manu quendam ad
debellandos inimicos. diabolũ
⁊ angelos eius. Hos autem ini¬
micos ȩccłia debellat. & quomͦ
debellat ⁊ Mansuetudine enim
rex noster uicit diabolum. Se¬
uebat ille: ille sufferebat. Hicł
est qui seuiebat: uicit qui suffe¬
rebat. In ista mansuetudine: con
xpisti qđ est ȩccłia uicit inimicos.
Sit manu fortis: oꝑando uincat.

Expanded text:
 Ergo ad hoc memento, ut impleat quod promisit. Ipse David vovit tanquam in potestate habens, et rogat Deum ut impleat quod vovit: est devotio voventis, sed est humilitas deprecantis. Nemo praesumat viribus suis se reddere quod voverit: qui te hortatur ut voveas, ipse adjuvat ut reddas. Quid ergo vovit videamus, et hinc intelligimus quemadmodum sit accipiendus rpretatur, Manu fortis. Erat enim magnus belligerator. Praesumens quidem de quemadmodum se habebat illius imperii dispensatio; praefigurans tamen fortem manu quemdam ad debellandos inimicos, diabolum et angelos ejus. Hos autem inimicos Ecclesia debellat. Et quomodo debellat? Mansuetudine. MRex noster vicit diabolum. Saeviebat ille; iste sufferebat: victus est qui saeviebat; vicit qui sufferebat. In ista mansuetudine corpus Christi, quod est Ecclesia, vincit inimicos. Sit manu fortis, operando vincat.
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est non penitebit. Nonmu¬
tabit. Non enim dolorem peni¬
tentie patitur d̾s. aut in alio ali¬
quo fallitur: ut uelit corrigere
fecit. sic ubi audis penitet dm̃. m¬
homo. ut peniteat eum. Cum
gͦ mutat oꝑa sua ꝑ incominuta¬
bile consilium suum: ꝓptͣ ipãm
non consilii s oꝑis mutationẽ

Expanded text:
Quid est, «non poenitebit eum?» Non mutabit. Non enim dolorem poenitentiae patitur Deus, aut in aliquo fallitur, ut velit corrigere fecit; sic ubi audis quia poenitet Deum, mhomo, ut poeniteat eum» . Cum ergo mutat opera sua per incommutabile consilium suum; propter ipsam, non consilii, sed operis mutationem,
Abbreviated transcription (Latin):
Inem. Si custodierint filii tui testa¬
mentum meum: et testimonia
mea hec que docebo eos. & filis¬
eoꝵ usq in scłm sedebunt super
sedem tuam. Id est hic erit frue¬
tus eorum: ut sedeant suꝑ sedem
tuam. Modo enim om̃s quilabo¬

Expanded text:
atem. Si custodierint filii tui, testamentum meum: Et testimonia mea haec quae docebo eos. C Dicieorum sedebunt super sedem tuam:» id est, hic erit fructus ipsorum, ut sedeant super sedem tuam. Modo enim, fra
Abbreviated transcription (Latin):
templum. domus. et ciuitas dei.
Et ille qui est caput corporis: est
habitator domus. ⁊ sanctificator
templi. et rex ciuitatis. Quomodo
ȩccłia omnia illa: sic xp̃e om̃ia
ista. Quid gͦ uouimus deo÷ ni¬
siut simꝰ templum łiͦ. Nichil

Expanded text:
templum, et domus, et civitas; et ille qui caput corporis est, et habitator domus est, et sanctificator templi est, et rex civitatis est: quomodo Ecclesia omnia illa, sic Christus omnia ista. Quid ergo vovimus Deo, nisi ut simus templum Dei? Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
legem non habentes. ipsi sibist̃
non habentes. sñ lege peccauert̃.
et sine lege ꝑibunt. Scd̃m u̾o
quod ait ipsi sibi sunt lex: non
in m̾ito p̾uaricatores estimantur
omnes peccatores terre. Nullus
est qui faciat alt̾i in iuiriam. nͥ qͥ
fieri nolit sibi. ⁊ in hoc transgͣ¬
diatur naturalem legem quã
non sinitur ignorare: dumid
qd̾ facit non uult pati. Multoma¬
gis gͦ p̃uarieatores sunt lege di¬
uina: qua naturał illa siue in¬
staurata. siue acta. siue firmata
est.Iamu̾o siin omnib peccato¬
rib terre non incongrue depu¬
tantur oe paruuli ꝓpt̾ originał
uincula peceati. etiam ipsi insi¬
militudine p̃uaricationis adȩ.
ad illam puaricationem ꝑtin̾e
monstrant᷑: que data lege in ꝑa-¬
diso pͥma commissa est. Ae ꝑ hoc
recte nullo prorsus excepto:. pre¬
uaricatores estimantur omnes

Expanded text:
legem non habentes, ipsi sibi sunnon habentes;» sine lege peccaverunt, et sine lege peribunt: secundum id vero quod ait, «Ipsi sibi sunt lex;» non immerito praevaricatores aestimantur omnes peccatores terrae. Nullus enim est qui faciat alteri injuriam, nisi qui fieri nolit sibi: et in hoc transgreditur naturae legem, quam non sinitur ignorare, dum id quod facit non vult pati. Numgis ergo praevaricatores facti sunt lege divina, qua naturalis illa sive instaurata, sive aucta, sive firmata est. 5. Jamvero si in omnibus peccatoribus terrae non incongrue deputantur et parvuli, propter originalis vincula peccati, etiam ipsi in similitudine praevaricationis Adae , ad illam praevaricationem pertinere monstrantur, quae, data lege in paradiso, prima commissa est : ac per hoc recte, nullo prorsus excepto, praevaricatores aestimantur omn
Abbreviated transcription (Latin):
dis quidem laqueus cum diuitie
ꝓmittuntur: cum honores. cum
amicieie tyrannorum. Quigͦ hȩc
euaserit. & ad martyriũ potuent
ꝑuenire: recte dicit. Posuerunt
peccatores laqueũ michi. ce de¬

Expanded text:
dis laqueus, cum diuitiae promittuntur, cum honores, cum amicitiae tyrannorum. qui ergo haec euaserit et ad martyrium potuerit peruenire, recte dicit: \'posuerunt peccatores laqueum mihi, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tatur eius bono ⁊ s carnaliter
malum metuit quod minatur.
Eimore autem casto ipsaq̃ hune
timorem foras mittit peccare
timet caritas. etiam si sequatur im¬
punitas: quia nec impitnitatem
iudicat seqiuituram. qñ amore
iusticie peccatum ipm̃ deputat
penam. Tali timore carnes cruei¬
figuntur: qñ carnales delectatio¬
nes que legis litta uerantur po¬
tuis quam uitantur ⁊ spĩtalium
bonorum delectatione uincun.
cẽ eadem usq ad ꝑfectionem ere¬
seente uictoria ꝑimuntur. Confi
ge gͦ inquit timore tuo carnes
meas. a uidicũs enim tius timus
hoc est da michi castum timorem ad
quem petendum me tanquam
pedagogus timor legis ille ꝑdux̃:
quo timore. a iudiciis cuistimuy¬

Expanded text:
tatur ejus bono, sed carnaliter tatur ejus bono, sed carnaliter malum metuit quod minatur. Timore autem casto ipsa, quae hunc timorem foras mittit, peccare timet charitas, etiamsi sequatur impunitas; quia nec impunitatem judicat secuturam, quando amore justitiae peccatum ipsum deputat poenam. Tali timore carnes crucifiguntur; quoniam carnales delectationes, quae legis littera vetantur potiusquam vitantur, spiritualium bonorum delectatione vincuntur, et eadem usque ad perfectionem crescente victoria perimuntur. «Confi inquit, «a timore tuo carnes meas; a judiciis enim tuis timui:» hoc est, Da mihi castum timorem, ad quem petendum me tanquam paedagogus timor legis ille perduxit, quo timore «a judiciis tuis timu
Abbreviated transcription (Latin):
fugere tunore compellit. ꝑquẽ
peccatorum deleatur uniu̾sitas:
ce recte factorũ caritas inspiret᷑.
ꝓpt̾ea inquit dilexi testimonia
testantia iusticie di. qua iustifi¬
camur gratis. Hic sunt et no¬
stra testimonia necessaria: ꝓ
quib ipsam que hie agitur
itaq di gr̃a. que sola lib̾at a pre-¬
uaricatione que legis cognitio¬
ne committitur: orando dicit.
desiłia compͥmantur. Aiuidiciis
Tenimtuis tumui: eum michi lex
ininaretur penam. que mͥ non
potãt dare iusticiam. S hune
timorem quo pena metuitur. con¬
summata caritas foras mittit: q̃
non timore pene. s delectatione
iusticie lib̃os reddit: Timor nam¬
q iste quo non amatur uisticia
s timetur pena. seriuł est. qͥa car¬
nalis est: &e ideo non crucifigit
carnem. Uiuit enim peccandi uo-
pena creditur sequutura: laten¬
ter uiuit. uiuit tam̃. Maller enĩ
licere. & dolet non licere quod
lex uetat: qñ non spĩtalit̾ delec¬

Expanded text:
fugere timore compellit, per quem fugere timore compellit, per quem peccatorum deleatur universitas, et recte factorum charitas inspiretur: «Propterea,» inquit, «dilexi testimonia testantia justitiae Dei, qua justificamur gratis: hic sunt et nostra testimonia necessaria, pro quibus ipsam quae hic agitur, itaque Dei gratia, quae sola liberat a praevaricatione, quae legis cognitione committitur, orando dicit: diciis enim tuis timui,» cum mihi lex minaretur poenam, quae mihi non poterat dare justitiam. Sed hunc timorem, quo poena metuitur, consummata charitas foras mittit ; quae non timore poenae, sed delectatione justitiae liberos reddit. Timor namque iste, quo non amatur justitia, sed timetur poena, servilis est, quia carnalis est; et ideo non crucifigit carnem. Vivit enim peccandi volupoena creditur secutura, latenter vivit: vivit tamen. Mallet enim licere, et dolet non licere quod lex vetat; quia non spiritualiter delec
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ pͥuaricatores grã saluatoris
inuenit: alios magis. alios
minus. Quanto enim legis ma¬
to minor peceati excusatio ⁊ tan¬
to manifestior p̃uarieatio. Res¬
tabat gͦ ut hominib ñ suas
di. id est adeo donata iusticia
subueniret. Unde ait apłs. ꝑ
legem cognitio peccati. Non gͦ
ablatio: s cognitio. Nunc autẽ¬
sine lege inguit iusticia dei ma¬
nifestata est: testificata ꝑ legemoe
ꝑpħas. Promide etiam iste subiũ¬
xit. ꝓpterea dilexi testimonia tu¬
a. Eanguam diceret. Qm̃ lex siue
in paradiso data. suie naturalit̾
insita. suie in luteris ꝓmulga¬
ta. p̾uaricantes fecit om̃s peccato¬
res terre: ꝓpt̾ea dilexi testimonia
tua. que sunt in lege tua de gr̃a
tua: ut nonsit in me usticia me¬
a s tua Lex enim ad hoc ꝓdest:
ut muttat ad grãm. Non solum i
quod atrestatur manifestande
iusticie d̃i que sine lege est. uer̃
etiam hoc ipsum quod pͣuaricã¬
tes facit ita ut etiam littera oe¬
cidat. adiuuificantem spm̃ cõ¬

Expanded text:
aricantes gratia Salvatoris invenit, alios majus, alios minus: quanto enim legis mato minor peccati excusatio, tanto manifestior praevaricatio. Restabat ergo ut hominibus non sua, sed Dei, id est, a Deo donata justitia subveniret. Unde ait Apostolus: Per legem cognitio peccati: non ergo oblatio, sed cognitio. Nunc autesine lege, inquit, justitia Dei manifestata est, testificata per legem et prophetas. Proinde etiam iste subjunxit, propterea dilexi testimonia, tanquam diceret: Quoniam lex, sive in paradiso data, sive naturaliter insita, sive in litteris promulgata, praevaricantes fecit omnes peccatores terrae; propterea dilexi testimonia tua, quae sunt in lege tua de gratia tua, ut non sit in me justitia mea, sed tua, lex enim ad hoc prodest ut mittat ad gratiam. Non solum enim quod attestatur manifestanda justitiae Dei, quae sine lege est; verum etiam hoc ipso quod praevaricantes facit, ita ut etiam littera occidat; ad vivificantem Spiritum con
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus. non recedunt nec decli¬
nant a nob s instant̾ urgent. p̃¬
cantur. tumultuant᷑: extorquent
ut ipsis potius ad ista que diligt̾.
quam serutandis mandatis dei¬
que diligimuis occupemur. O qͣn¬
to tedio turbarum turbulentaꝵ.
oe quanto desiderio diuinorum
eloguiorum dictũ est. declinate
a me maligni: &e scrutabor mã¬

Expanded text:
 quando dicimus, non recedunt nec decli quando dicimus, non recedunt nec declinant a nobis; sed instant, urgent, precantur, tumultuantur, extorquent, ut ipsis potius ad ista quae diligunt, quam scrutandis Dei mandatis quae diligimus occupemur. O quanto taedio turbarum turbulentarum, et quanto desiderio divinorum eloquiorum dictum est, «Declinate a me, maligni, et scrutabor ma
Abbreviated transcription (Latin):
ret nonse in hominib iniquis o¬
disse naturam qua homines sũt.
s iniquitatem qua legi qũa dilig̃
ad bona facienda: susceptor ad ma¬
la euadenda. Qd̃ autem ad iung̃.
filiu ĩ ꝓmissionis loquitur. S guid
te a me maligni. oe scrutabor mã¬
re desidat: eosq etiam compellen-¬
do ãse abigit. Nam maligni exer¬
cent ad facienda mandata: ab seru¬
tandis autem auoeant. Non solũ
cum ꝑsequunt᷑ aut litigare nobẽ
dis ut occupemur: et eis nr̃a tẽ¬
pora impendamꝰ efflagitant. Aut
certe infirmos p̾munt. de eausas
suas ad nos defferre compellunt: qͥb
dicere non audemꝰ. Dic homo:.quis
me constituit iudicem aut diuiso¬
rem inter uos: Constituit enim
talib causis eccłiasticos apłs cog¬
nitores: inforo ꝓhibens uirgare
xp̃ianos. Nec illis quidem qui
non aliena rapunt. s suaex cu¬
piditate repetunt: dicimus ea¬
uete ab omni auarieia ⁊ constitu-¬
entes eis ante oeulos hominem

Expanded text:
ret, non se in hominibus iniquis oret, non se in hominibus iniquis odisse naturam, qua homines sunt; sed iniquitatem, qua legi quam diligitad bona facienda; «susceptor,» ad mala evadenda. Quod autem adjungit, filius promissionis loquitur. 3. «verte a me, maligni, et scrutabor manre desiderat, eosque etiam compellendo a se abigit. Nam maligni exercent ad facienda mandata, a scrutandis autem avocant; non solum cum persequuntur, aut litigare nobiscdis ut occupemur, et eis nostra tempora impendamus, efflagitant; aut certe infirmos premunt, et causas suas ad nos deferre compellunt: quibus dicere non audemus, «Dic, homo, quis me constituit judicem aut divisorem inter vos» ? Constituit enim talibus causis ecclesiasticos Apostolus cognitores, in foro prohibens jurgare Christianos . Ne illis quidem qui non aliena rapiunt, sed sua cupide repetunt, dicimus, Cavete ab omni cupiditate, constituentes eis ante oculos hominem
Abbreviated transcription (Latin):
mentum. Quid est audi&
Nonociose dicitur. quod commune
est omnib. oe suppetit uniu̾sis. ipõ
iure nature. Et ideo non est ocio¬
sum quod ammon̾is ut audias. eũ
etiam inuiti ad aliud agentes: soñ
tam̃ aut uocem audire solemus.
S quia non est solum audire hoc
quod suppetit officio nature. s eti¬
am illud quod maius est ut audi¬
as non usu tantum corporis. quan¬
tum intellectu mentis. ideo diligẽ¬
dius considera istuis lit̾e int̾p̾ta¬
donem. seriemq u̾suum qui seqͣn¬
tur. ut nou̾uis mysticumẽẽ audire
lit audias. oẽ intelligas mystĩa: m̾i
to hanc litteram firmam̃tum alii
intp̃tatist̃. quod eũ supiore int̾p¬
tatione cucurrit. Nisienun gitisq
Audierit quid sequidebeat: nemo
Niquos odio habur: S amech:¬
&e legem tuam dilexi: Nonait iniqͦs
odio habui & iustos dilexi. aut un¬
quitatem odio habui et legẽ tuã
dileri. s cum dixiss iniquos odioha¬
bui. exposuit quare. addendo et
legem tuam dilexi: ut demonstra¬

Expanded text:
ntum\'. quid est \'audi\'? non otiose dicitur quod commune est omnibus et suppetit uniuersis ipso iure naturae. et ideo non est otiosum, quod admoneris ut audias, cum etiam inuiti et aliud agentes sonum tamen aut uocem audire solemus. sed quia non est solum audire hoc quod suppetit officio naturae, sed etiam illud quod maius est, ut audias non usu tantum corporis quantum intellectu mentis, ideo diligentius considera istius litterae interpretationem seriemque uersuum qui secuntur. Ut noueris autem mysticum esse audire, ut audias et intellegas mysteri hanc litteram firmamentum alii interpretati sunt: quod cum superiore interpretatione concurrit; nisi enim unusquisque audierit quid sequi debeat, nemo «Iniquos odio habui, et legem tuam dilexi.» Non ait, Iniquos odio habui, et justos dilexi; aut, Iniquitatem odio habui, et legem tuam dilexi: sed cum dixisset, «Iniquos odio habui,» exposuit quare, addendo, «et legem tuam dilexi,» ut demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
quidem que oꝑaniur circa proximo¬
rum uecessitates. ȩtna eẽ non possũt:
sicut nec ipse necessitates. S si non
diligendo ista faciamꝰ: nulla ẽ iustifi¬
catio. Si autẽ diligendo. ȩt̾na est ip̃a
butio. ꝓpt̾ quam retributionem di¬
eit inclinasse eor suũ ad faciendas

Expanded text:
quidem quae operamur circa proximoquidem quae operamur circa proximorum necessitates, aeterna esse non possunt, sicut nec ipsae necessitates: sed si non diligendo ista faciamus, nulla est justificatio; si autem diligendo, aeterna est ipsa ibutio; propter quam retributionem dicit se inclinasse cor suum ad faciend
Abbreviated transcription (Latin):
acquisierit hereditate: testimonia
inquit cua Quid uolens intelligi
nisi ut testis di fieret. eiusq testimo¬
nia confiteretur: id÷ ut martyr
di fieret ut euis martyna disceret.
potuerunt. nisi qui uoluerunt. qͥa
ñ potussent sidi testimonia nega¬
re uoluissent: s etiam ipsorum p̃¬
parata ẽ uoluntas a dño. Ideo he
reditate se acquisisse ipse testatur.
Q hoc inȩt̾num: quia non est in
eis gla temporalis hominum ua¬
na querentium ⁊ s eterna est gła
breui tempore patientium. ⁊ sine
fine regnantium. Unde seguitur.
Qm̃ exultatio cordis mei sunt. Et¬
si afflictio corꝑis: exultatio tamẽ
cor meum ad faciendas iustificati¬
ones tuas inȩt̾num: ꝓpter retribu¬
tionem. Qui dieit inclinaui corme¬
um: ipse lam dix̾at inelina eor meũ
intestimonia tua: ut intelligamus si¬
mul hoc eẽ &e diuini mun̾is. &̃ ꝓprie
uoluntatis. S nunquid inetͣnum fa-¬
cturi sumꝰ iustificationes di: Oꝑa illa

Expanded text:
quisierit «haereditate; Testimonia,» inquit, «tua.» Quid volens intelligi, nisi, ut testis Dei fieret, ejusque testimonia confiteretur; id est, ut martyr Dei fieret, atque ejus martyria diceret, potuerunt, nisi qui voluerunt; quia non potuissent, si Dei testimonia negare voluissent. Sed etiam ipsorum praeparata est voluntas a Domino. Ideo haec haereditate se acquisisse iste testatur, et hoc «in aeternum;» quia non est in eis gloria temporalis hominum vana quaerentium, sed aeterna gloria est brevi tempore patientium, et sine fine regnantium. Unde sequitur, «Quoniam exsultatio cordis mei sunt:» etsi afflictio corporis, exsultatio tamen cor meum ad faciendas justificationes tuas in aeternum, propter retributionem.» Qui dicit, «Inclinavi cor meum;» ipse jam dixerat, «Inclina cor meum in testimonia tua;» ut intelligamus simul hoc esse et divini muneris et propriae voluntatis. Sed numquid in aeternum facturi sumus justificationes Dei? Opera illa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uuiam: ce non confunlas me
ab expectatione mea. Qui iam
dixerat susceptor m̃s : poseit ma¬
gis magisq suscipi : & ad illud
ꝓpter quod tolerat tam multa mole¬
sta ꝑducr. uerius ibi quam inistis
humanar rerum somniis fidens
se ẽẽ uicturum. Sic enim de futuro
dictum est ⁊ uiuam: tanquam in
hoc corpore non uiuatur. Corpus
enim mortuum est ꝓptͣ peccatũ.
ce expectantes redemptionẽ corꝑis¬

Expanded text:
et vivam; et ne confundas me ab exspectatione mea.» Qui jam dixerat, «Susceptor meus,» poscit magis magisque suscipi, et ad illud propter quod tolerat tam multa molesta, perduci; verius ibi se, quam in istis humanarum rerum somniis fidens esse victurum. Sic enim de futuro dictum est, «et vivam,» tanquam in hoc corpore mortuo non vivatur. Corpus enim mortuum est propter peccatum: et exspectantes redemptionem corp
Abbreviated transcription (Latin):
inusta cogitatio eorum ẽ. Ibi ac¬
ceditur: ĩbi disceditur. Omnia
peedunt. In cogitatione quisq in¬
nocens. incogiratione reus est: ꝓ¬
pt̾ quod scͥptum est. Cogitatio scã
seruabit te. & alibi legitur. In co¬
gitationib impii: interrogatio e¬
rit. Et apłs. Cogitationib ait ac̃¬
cusantib: aut eciam defendenti¬
b. Ubi autem felix est. qui in co¬
gitatione miser ÷. Aut quomodo
ibi non miser est. qui ad nichilũ
redactus est Magna guippe est
st̾ilitas: iniquitas Alerito quoq¬
dictum est. Confundant᷑ iniqui
facientes uana: id ÷ mnaniter. tan¬
s quam redacti in nichilum. Pre¬

Expanded text:
uit, «cogitatio eorum.» Ibi acceditur, ibi disceditur. Omnia itatione procedunt: in cogitatione quisque innocens, in cogitatione reus est. Propter quod scriptum est: «Cogitatio sancta servabit te» : et alibi legitur: «In cogitationibus impii interrogatio erit» : et Apostolus: «Cogitationibus,» ait, «accusantibus aut etiam defendentibus» . Ubi autem felix est qui in cogitatione miser est? aut quomodo ibi non miser est qui ad nihilum redactus est? Magna quippe est sterilitas, iniquitas. Merito dictum est: «Confundantur iniqui facientes vane» ; id est, inaniter, tanquam redacti ad nihilum.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is ꝑ sp̃m̃ scm̃ qui datus est nobis:
ꝓpt̾ quem larguis accipiendũ cla¬
ei responsum fu̾it insilentio. si nõ
uis confundi ab expectatione tua.
non utmittas meditari iustificatio¬
nes meas: sentiens istam medita¬
tionem plerumq amme languo¬
rib impedirr: aduiua me inguit
⁊ saluus ero. ⁊ meditabor in uistifi¬
cationib tuis semꝑ. Spreuisti om̃s
uł qđ de greco diligentius uide¬
tur exp̃ssum. ad nichilum dedu¬
xisti om̃s discedentes auuistieiis¬

Expanded text:
ritum sanctum qui datus est nobis . Propter quem largius accipiendum claei responsum fuerit in silentio, Non vis confundi ab exspectatione tua? non intermittas meditari justificationes meas: sentiens istam meditationem plerumque animae languoribus impediri, «Adjuva me,» inquit, «et salvus ero; et meditabor in justificationibus tuis uod de graeco diligentius videtur expressum, «Ad nihilum deduxisti omnes discendentes a justifica
Abbreviated transcription (Latin):
multa ⁊ gͣuissima mala ꝑtulit¬
me. ut humilitatem que in p̾cep¬
to est. intelligi sit necee. s ait hum¬
iliatus sum usq ualde: maximas
seilieet passus ꝑsequutiones ꝑ eo qd̵
iurauit ⁊ statuit eustodire iudicia
iꝰticie di. Et ne intanta humiliatio¬
ne fides ipsa deficeret: addidit. Hi
bum ꝓmissionũ di. lucerna ẽ pedi¬
mei beneplacita facdñe. hoc est
placeant tibi: noli reꝓbare s ap¬
proba. Bene autan intelliguntur
oris uoluntaria. sacrificia laudis:
confessione caritatis non timore.
necessitatis oblata. Unde dictũ est.
Noluntarie sacrificabo tͥ. S quid
est quod ad iungit ⁊ ce iudieia tu¬
a doce me÷. Nonne ipse inu̾su
ea nouerat.: Porro si nou̾at ⁊ qͦmͦ
hic dicit iudicia tua doce mes. An
sicut illud est. suauitatem fecisti
cum seruo tuo. &e postea dicit sua¬
uitatem doce me: Quod ita expo¬
siumus ut intelligeremus uer¬
ba ꝓficientis: ⁊ addi s ad id qđ
acceꝑat postulantis: Anima mea

Expanded text:
multa et gravissima mala multa et gravissima mala me; ut humilitatem quae in praecepto est, intelligi sit necesse: sed ait, «Humiliatus sum usque valde;» maximam scilicet passus persecutionem, pro eo quod juravit et statuit custodire judicia justitiae Dei. Et ne in tanta humiliatione fides ipsa deficeret, addidit, «Dorbum promissorum Dei lucerna est pedimei beneplacita fac, Domine:» hoc est, placeant tibi; noli reprobare, sed approba. Bene autem intelliguntur «oris voluntaria,» sacrificia laudis, confessione charitatis, non timore necessitatis oblata: unde dictum est, «Voluntarie sacrificabo tibi» . Sed quid est quod adjungit, «Et judicia tua doce me?» Nonne ipse in versea noverat? Porro si noverat, quomodo hic dicit, «Et judicia tua doce me?» An sicut illud est, «Suavitatem fecisti cum servo tuo;» et postea dicit, «Suavitatem doce me?» Quod ita exposuimus, ut intelligeremus verba proficientis, et addi sibi ad id quod acceperat postulantis. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c s u̾bum xp̃i. dequo scͥptum est.
fides ex auditu. auditus autem per
lucerne comparans apłs petrus.
habemus inquit cerciorem ꝓpħicũ
sermonem: eui benefacitis atten¬
dentes. uelut lucerne lucenti in
caliginoso loco. Quod itaq hie ait.
lucerna pedib meis u̾bũ tuũ. ⁊lu¬
men semitis meis: u̾bum est qđ ĩ
scͥpturis seĩs om̃ib continetur. Iu¬
raui ⁊ statui eustoilire iudicia uis¬
ticie tue. Tanquam bene ambu-¬
lans ad illam lucernam: & rectas
semitas habens. Sequenti autẽ
ubo: illud quod antecedit expo¬
situm est: Quasi enim quereremꝰ
quid eẽt uiraui: aduunxit ⁊ sta¬
tui. hoc enim appellauit uiram̃¬
dum quod statuit per sacramen¬
tum: quia ita lebet mens fixa eẽ
incustodiendis uidiciis ustieie dĩ:
ut sit omnino ꝓ uiratione quod
statuit. fide autem custodiuntur
iudicia iusticie di: eum sub deo
iusto iudice. nec recte factum in¬
fructuosum. nec peccatum credit᷑
impunitum. S ꝓhac fide quia

Expanded text:
 verbum Christi, de quo scriptum est, «Fides ex auditu, auditus autem per lucernae comparans apostolus Petrus: «Habemus,» inquit, «certiorem propheticum sermonem, cui benefacitis intendentes, velut lucernae lucenti in obscuro loco» . Quod itaque hic ait, «Lucerna pedibus meis verbum tuum, et lumen semitis meis,» verbum est quod in Scripturis s statui custodire judicia justitiae tuae:» tanquam bene ambulans ad illam lucernam, et rectas semitas habens. Sequenti autem verbo illud quod antecedit expositum est. Quasi enim quaereremus quid esset, «Juravi;» adjunxit, «et statui.» Hoc enim appellavit juramentum quod statuit per sacramentum; quia ita debet esse mens fixa in custodiendis judiciis justitiae Dei, ut sit omnino pro juratione quod statuit. 3. Fide autem custodiuntur judicia justitiae Dei; cum sub Deo justo judice, nec recte factum infructuosum, nec peccatum creditur impunitum: sed pro hac fide quia
Abbreviated transcription (Latin):
homo cũ diuiciis &e uoluptati¬
b: Noncapit laqueus: nsi añ
esea te ceꝑit: Dum p̃dam petis:
lagueo ipse te nectis: Esea laqͣi:
auaricia est. Escadiaboli luxuria
est: quib nos uult inescare noi

Expanded text:
homo, cum deliciis ac uoluptatibus ? non capit laqueus, nisi ante esca te ceperit; dum praedam petis, laqueo ipse te nectis. esca laquei auaritia est, esca diaboli luxuries est, quibus nos uult inescare, non
Abbreviated transcription (Latin):
sam: id ÷ dominiei corporis sangui¬
nem. Bona etiam pascua libri sunt
scͥpturarũ cȩlestium: in quib eoti¬
diana lectione pascimur. in quib
recreamur ac reficimur ⁊ cum ea
que scͥpta sunt degustamus id est
summoore libata freguentius ru¬
minamꝰ. his pascius. grex dñi sagi¬
natur. Bonaetiam xp̃i pascua. qui
pascit in liliis insplendore scõrum.¬

Expanded text:
sam, hoc est, Dominici corporis sanguisam, hoc est, Dominici corporis sanguinem. Bona etiam pascua libri sunt Scripturarum coelestium, in quibus quotidiana lectione pascimur, in quibus recreamur ac reficimur; cum ea quae scripta sunt, degustamus, vel summo ore libata frequentius ruminamus. His pascuis grex Domini saginatur. 3. Bona etiam Christi pascua, qui pascit in liliis, in splendore sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
un. litt̃a hebrea ẽ
quartadecima: cuius in¬
litt̾e. testificantur dnm iħm xp̃m
ẽẽ unicum patris filiũ: u̾bũ der.
ideo per litteras hebreorum psal¬
mum hunc ẽẽ digestum: ut hõ
nr tanquã paruulus. ⁊ ab infã¬
tia ꝑ litterarum elem̃ta forma¬
tus: quib etas puerilis assuenit:
usq ad maturitatem uirtutis
excrescat. Littere autem singłe
uelut tituli sunt eorum u̾suũ.
qui sub hisdem litt̾is ascribunt᷑.
seriem et continentiam declaran¬
tes. sicut hic unicum significat
litt̾a: cẽ de unigenito d̾i filio at¬
q euis et̾ni luminis claritate. psal¬
ini euis portio ꝓpħatur. Nec sane
ab ista abhorret: etiam illa in a¬
lio reꝑta codice littere hiuus in¬
t̃pͣtatio. Que sunt enim paseua
pascuis se collocatum ꝓpħa letatus
est dicens. in loco pascue ibi me collo¬
cauit: Ipse enim nos paseit ce re¬
na sunt. Carpis illic nouum florẽ:
qui bonum odorem dedit resur¬
rectionis. Carpis lilium: in quo¬
sit splendor eternitatis. Carpis ro¬

Expanded text:
un littera hebraea est quarta decima cujus inlitterae testificantur Dominum Jesum esse unicum Patris Filium, Verbum Dei.ideo per litteras Haebraeorum psalmum hunc esse digestum; ut homo noster tamquam parvulus, et ab infantia per litterarum elementa formatus, quibus aetas puerilis assuevit, usque ad maturitatem virtutis excrescat. Litterae autem singulae velut tituli sunt eorum versuum, qui sub iisdem litteris ascribuntur, seriem et continentiam declarantes, sicut hic unicum significat littera, et de unigenito Dei Filio, atque ejus aeterni luminis claritate psalmi hujus portio prophetat. 2. Nec sane ab ista abhorret etiam illa in alio reperta codice litterae hujus interpretatio. Quae sunt enim pascua pascuis se locatum Propheta laetatus est, dicens: In loco pascuae ibi me collocavit . Ipse enim nos pascit, et renta sunt. Carpis illic novum florem, qui bonum odorem dedit resurrectionis. Carpis lilium, hoc est, splendorem aeternitatis. Carpis ro
Abbreviated transcription (Latin):
bum illud. qđ inpͥncipio erat deus
s lucerna ñ ẽ. Lucerna quippe cre¬
atura ẽ ñ creator: que participatio¬
ne incommutabilis lucis accendr̾.¬
tionabilis ee intellectualis a se ipsa
illuminatur: s partiecipatione sem¬
pit̾ne u̾itatis accenditur. Quid gͥ ẽ¬

Expanded text:
m illud quod in principio erat Deus sed lucerna non est. Lucerna quippe creatura est, non Creator, quae participatione incommutabilis lucis accenditionalis et intellectualis, a seipsa illuminatur, sed participatione sempiternae veritatis accenditur: etiamsi
Abbreviated transcription (Latin):
meas et conũti pedes meos intes¬
nas lapsus atq peccati ⁊ ce udeo
ut ueniam peccatorum possim
ꝓmereri. meorum conu̾satione.
studioq uirtutum conũti pedes
meos intestimonia tua: ut iam nõ
ut ante meos actus cogitationib
p̾uenirem: ne inconsulte progres¬

Expanded text:
in tesnas lapsus atque peccati, et ideo ut remissionem peccatorum possim mereri, morum conversione, studioque virtutum. Averti pedes meos in testimonia tua, ut non jam ut ante meos actus cogitationibus praevenirem, ne inconsulta ope
Abbreviated transcription (Latin):
Nidi uolunt iusticum ñ sint.
⁊ necee̾ ẽ ut quem uidint uerũ
iustum inuideant illi: & cum eo
agant quomodo amittat un¬
de glatur. Inde ueniunt omnes
seductionẽs. ⁊ supplantationes.
hoc pͥor ipse diabolus egit: qui
cadens stanti homini inuidit.
Et quia ipse amisit regnum
celorumr. hominem illuc ꝑue
homo illuc non ꝑueniat: und̾

Expanded text:
i volunt justi, cum non sint; et necesse est ut quem viderint verum justum, invideant illi, et hoc cum illo agant, quomodo amittat unde gloriatur. Inde veniunt omnes seductiones et supplantationes. Hoc prior ipse diabolus voluit, qui cadens stanti homini invidit: et quia ipse amisit regnum coelorum, hohomo illuc non perveniat, unde
Abbreviated transcription (Latin):
ci huius. Omnis amor
aut descendit: aut ascendit. Desi¬
dio enim bono leuamiur addm̃:
⁊ desidio malo adima p̃cipitamͦ.
S quia iam malo desiderio lapsi
cecudimus: suꝑ : nobis ut bono

Expanded text:
is. Omnis amor aut ascendit, aut descendit. Desiderio enim bono levamur ad Deum, et desiderio malo ad ima praecipitamur. Sed quia jam malo desiderio lapsi cecidimus; superest nobis, si agno
Abbreviated transcription (Latin):
eci uidicium et iustieiam:
antibus me. Non mirũ
est eum fecisse iudicium &e uistici¬
am: quia suꝑus poposcerat ati¬
nr̃m impedire udicium. Quan¬
uis autem siue rectum siue pra¬
uum in nr̃isermonis usu iudici¬
um nuncupetur. unde homini¬
b in eugłio dicitur nolite uidi¬
care ꝑsonalit̾. s rectum iudiciũ
uidicate: tamen hoc loco ita po¬
situm est uidicrum. tanquam
si rectum non fu̾it. non debeat
iudicium nominari Aliogiun
ñ suffic̾et dic̾e feci uidicium: s di¬
linquitis gͣuiora legis: iudiciũ
&e misediam. & fidem. Et hic i
uidicium. sic positum est: tanqͣ.
non sit iudicium si ꝑu̾sũ esizde
multis diuinanum scͥpturarum
locis. ita ponitur. Iusticia u̾o non¬

Expanded text:
eci judicium et justitiam; ntibus me.» Non mirum est eum fecisse judicium et justitiam, qui superius poposcerat a tinostrum impedire judicium. Quamvis autem sive rectum, sive pravum, in nostri sermonis usu judicium nuncupetur unde hominibus in Evangelio dicitur, «Nolite judicare personaliter, sed rectum judicium judicate» : tamen hoc loco ita positum est judicium, tanquam si rectum non fuerit, non debeat judicium nominari; alioquin non sufficeret dicere, «Feci judicium,» sed diliquistis graviora Legis; judicium, et misericordiam, et fidem» . Et hic enim judicium sic positum est, tanquam non sit judicium, si perversum est. Et multis divinarum Scripturarum locis ita ponitur, quale illud
Abbreviated transcription (Latin):
a nobis mortuum calumpnan¬
tur coli Humilitas quippe ipsa
xp̃iana. xp̃i amorte insinuatur:
commendaturq diuinitus. Hȩc
autem calumpnia: utrisq infi-¬
delib id est. iudeis gentilibq cõ-¬
tinua ẽ. Habent calumpnias su¬
as etiam heretici: singulis quib¬
q heresib ꝓpͥas. Habent ce scis¬
matici. Quos om̃s. suꝑbia de ñ¬
broꝵ xp̃i compage p̃cidit. Ipsiuꝰ
lumpnie suꝑborum. tanquam
colubrosa uenena uincuntur : eũ
uigilantissima et diligentissima
pietate. xp̃c erucifixus attendit᷑.
Propter quod p̾figurandum. moy¬
ses deo miserante ac uibente. ex¬
altauit in heremo similitudinẽ
serpentis in ligno: ut similitudo
carnis peceati crucifigenda p̾fig᷑a¬
retur in xp̃o. Hanc intuentes salu¬
tiferam crucem:omne calumpni¬
antium suꝑborum uirtus expelli¬
mus. Quam prorsus etiam iste qͦ¬
dãmoilo ualde intente intuens:
ait. Ocłi mei defecerunt in saluta¬
re tuum: ce mneloquium iustieie¬

Expanded text:
a nobis mortuum calumniana nobis mortuum calumniantur coli. Humilitas quippe ipsa christiana, Christi morte insinuatur, commendaturque divinitus. Haec autem calumnia utrisque infidelibus, id est, Judaeis Gentibusque communis est. Habent calumnias suas etiam haeretici, singulis quibusque haeresibus proprias: habent et schismatici, quos omnes superbia de membrorum Christi compage praecidit. Ipsius lumniae superborum tanquam colubrorum venena vincuntur, cum vigilantissima et diligentissima pietate Christus crucifixus attenditur. Propter quod praefigurandum Moyses Deo miserante ac jubente exaltavit in eremo similitudinem serpentis in ligno , ut similitudo carnis peccati crucifigenda praefiguraretur in Christo. Hanc intuentes salutiferam crucem, omne calumniantium superborum virus expellimus: quam prorsus etiam iste quodammodo valde intente intuens, ait, «Oculi mei defecerunt in salutare tuum, et in eloquium justiti