comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ solum uocatur xp̃ranus a xp̃o: s etiam
xp̃i uices agere creditur. Sciendũ uͦ quod hic ł
ubicumq de electione & consecratione ep̃i agit᷑.
canonicam necesse . ẽ. electionẽ & liberam coñ¬
setrationẽ intelligi: ut qui canonice eligitur.
&libere consecret᷑. alioqͥn fit quedã praua simu¬
latio in ȩccłia: & ȩccłasticȩ dignitatis illusio ñ par¬
ua. Quicũq gͥ canonice ñ electus quasi sacrandꝰ acce¬
dit. uel qͥ ñ .e. lib̾e c̃secratꝰ. etiã si canonica p̃cesserit
electio: execratꝰ recedit. Nã sic̃ ubi ñ.ẽ. uera cordis
conũsio ñ seqͥt᷑ plena remissio: ita ubi ñ seqͥt᷑ lib̾a
consecratio. etiã si cinonica electio p̃cedat. minime¬
ꝓdest. cũ neutra sola ep̃m creare sufficiat. Nec. ẽ.
illa libera consecratio quã p̃cedit factũ sine nudi¬
cio & iusticia iuram̃tũ. cũ beatus ieronimꝰ suꝑ iere.¬
miã dicat. iuram̃tũ ñ eẽ faciendũ: ubi ñ .ẽ. iusticia

Expanded text:
qui non solum vocatur Christianus a Christo, sed etiam Christi vices agere creditur. Sciendum vero quod hic vel ubicunque de electione et consecratione episcopi agitur, canonicam necesse est electionem, 419 et liberam consecrationem intelligi, ut qui canonice eligitur, et libere consecretur. Alioquin fit quaedam prava simulatio in Ecclesia, et ecclesiasticae dignitatis illusio non parva. Quicunque igitur canonice non electus quasi sacrandus accedit, vel qui non est libere consecratus, etiam si canonica praecesserit electio, exsecratus recedit. Nam sicut ubi non est vera cordis conversio, non sequitur plena remissio, ita ubi non sequitur libera consecratio, etiamsi canonica electio pprodest, cum neutra sola episcopum creare sufficiat. Nec est illa libera consecratio, quam praecedit factum sine iudicio et iusticia iuramentum, cum beatus Hieronimus super Ieremiam dicat: Iuramentum non esse faciendum, ubi non est iusticia
Abbreviated transcription (Latin):
creant ep̃m. Et sic̃ aqua sola. aut sola inuocatioẽ
sc̃ĩ sp̃c nec baptismus fieri potest. nec homo eẽ xp̃i¬
anus : ita sola electione. aut sola consecratione nemo
ordiari uel fieri ualet ep̃c. Magnum quidẽ et baptiᷤ¬
matis & electionis & consecrationis ep̃i facram̃tum :¬

Expanded text:
creant episcopum. Et sicut aqua sola, aut sola invocatione creant episcopum. Et sicut aqua sola, aut sola invocatione sancti Spiritus, nec baptismus fieri potest, nec homo esse Christianus, ita sola electione, aut sola consecratione nemo ordinari vel fieri valet episcopus. Magnum quidem et baptismatis et electionis et consecrationis episc
Abbreviated transcription (Latin):
uindocinensis monasterii humilis seruus
suo p̃cordiali amico petro leonis scȩ roma¬
nȩ ȩccłȩ cardinali catholicã fidem toto corde dilige¬
re . & eos qui ei contradicunt. totis uirib impugnare
Tuę petitionis & meȩ ꝓmissionis ñ minemor. siñ ut
debui faltem ut potui temptaui soluere. & qͦd ate
ep̃i & deinuestitura laicoꝵ. In pͥmis firmit̾ credere
nos oportet & nullatenus dubitare. ut quemadmodũ
baptisinus xp̃ianũ facit: ita electio & consecratio fac̃
ep̃m. Et sic̃ impossibile. ẽ. sine baptismate xp̃ranũ
fieri: ita .ẽ. impossibile ep̃m sine electione & conseera.¬
tione creari. In ordinatione ep̃i electio & consecratio
fic ẽ. utraq necessaria. quod consecratio sine electioẽ.
& sine consecratione electio. epm̃ face sola ñ suffic̃.
Nam sic in baptismate aqua & inuocatio sp̃c scĩ sunt
necessaria quȩ faciunt xpianũ: ita inordinando ep̃o
electio & consecratio sunt necessitate comuncta quȩ

Expanded text:
indocinensis monasterii humilis servus, suo praecordiali amico Petro Leoni S. Romanae Ecclesiae cardinali, catholicam fidem toto corde diligere, et eos qui contradicunt totis viribus impugnare. Tuae petitionis et meae promissionis non immemor, si non ut debui, saltem ut potui, tentavi solvere, et quod a episcopi et de investitura laicorum. In primis firmiter credere nos oportet et nullatenus dubitare ut quemadmodum baptismus Christianum facit, ita electio et consecratio facit opum, et sicut impossibile est sine baptismate Christianum fieri, ita est impossibile episcopum sine electione et consecratione creari. In ordinatione episcopi electio et consecratio sic est utraque necessaria, quod consecratio sine electione, et sine consecratione electio episcopum facere sola non sufficit. Nam sicut in baptismate aqua et invocatio Spiritus sancti sunt necessaria, quae faciunt Christianum, ita in ordinando episcopo electio et consecratio sunt necessitate conjuncta, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ce. Miser ȩccłiȩ scȩ̃ minist᷑ tracta apđ te qͥd bonꝰ
dñs fecerit tͥ. &tu qͥd fecisti. Multa bona contulit
t & tu multa mala cõmisĩsti. hanc retributionẽ
ipse te ñ docuit: nec tu ab alio sic doceri debuisti.
Debitor dĩ& tui deceptor. mem̃to ꝓmissonũ quas
sũmo dño sepiꝰ fecisti & ñ bene tenuisti. Ipsẽ inudtũ
patient̃ te du expectauit. & tu contẽpsĩst. Ipsẽ te
uocauit & uocat. & tu ad ipsũ redire noluisti. Ipse te
fugientẽ sequit᷑. ñ ꝓpt̃ peccata tua ꝑseqͥt᷑. & ut ad eũ
reũtaris pat̾no affectu blandit᷑ dicens: nolo mortẽ
peccatoris. s tantũ peniteat & uitã conseqͣt᷑. Iterator

Expanded text:
ce. Miser Ecclesiae sanctae minister, tracta apud te quid bonus ce. Miser Ecclesiae sanctae minister, tracta apud te quid bonus Dominus fecerit tibi, et tu quid fecisti: multa bona contulit tibi, et tu multa mala commisisti. Hanc retributionem ipse te non docuit, nec tu ab alio sic doceri debuisti. Debitor Dei et tui deceptor, memento promissionum, quas summo Domino saepius fecisti, et non bene tenuisti. Ipse multum patienter te diu exspectavit, et tu contempsisti; ipse te vocavit, et vocat, et tu ad ipsum redire noluisti; ipse te fugientem sequitur, non propter peccata tua persequitur, et, ut ad eum revertaris, paterno affectu blanditur, dicens: Nolo mortem peccatoris, sed tantum poeniteat, et vitam consequatur . Iterator
Abbreviated transcription (Latin):
nat. Nã illũ id circo nobis specialit̃ misit ds̃. ut ipse forma¬
te & formosȩ uitȩ suȩ exẽplo nos ꝓpͥȩ & singularit̃ infor¬
maret : atq suȩ doctrina sapientiȩ nobis quȩ st̃ bona
familiarit̃ nunciaret . Illũ etiã post se p̃cipuũ patrẽ.
pastorẽ. medicũ & magistrũ de creuit. eẽ. monachorũ.¬
ore supplicit̃ exoremꝰ. quatinꝰ pat̃. pastor. medicꝰ & magester
sic nr̃. eẽ dignet᷑ : ut pia pat̃nitate nos nutriat. animas
nr̃as pascat pane uirtutũ. uulnerib peccatoꝵ & crimi¬
nũ nr̃orũ medetur & suo magisterio diligent̃ edocti quȩ
bona sunt oꝑem᷑ : & ad ipsũ ꝑuenire mereamur qui .ẽ. da¬
eccator agnosce & pęnitentiã age qͣnta p̾suptio¬
ne cont᷑ creatorẽ tuũ & redẽptorẽ egisti. quã te-¬
pide & negligent̃ inscõ ac sacro ordine longo tẽpore
uixisti. Serue inutilis recole beneficia dĩ &dilige. ap-¬
pende peccata tua inqͣntũ appendi posst̃ & expaues:¬

Expanded text:
natus. Nam illum idcirco nobis specialiter misit Deus ut ipsae formatae et formosae vitae suae exemplo nos proprie et singulariter informaret, atque suae doctrina sapientiae nobis quae sunt bona familiariter nuntiaret. Illum etiam post se praecipuum Patrem, pastorem, medicum et magistrum decrevit eore suppliciter exoremus, quatenus Pater, pastor, medicus et magister sic noster esse dignetur, ut pia paternitate nos nutriat, animas nostras pascat pane virtutum, vulneribus peccatorum et criminum nostrorum medeatur, et suo magisterio diligenter edocti, quae bona sunt operemur, et ad ipsum pervenire mereamur, qui est daiam age, qua praesumptione contra Creatorem tuum et Redemptorem egisti, quam tepide et negligenter in sancto ac sacro ordine longo tempore vixisti. Serve inutilis, recole beneficia Dei, et dilige. Appende peccata tua in quantum appendi possunt, et expaves
Abbreviated transcription (Latin):
quȩdã alia sine qͥb: hominũ & ȩccłiarũ consecrationes
fieri ñ posst̃. sibi ius xp̃i usurpat & potestatẽ. & qͦdã mͦ
se dĩ filio p̃dicat altiorẽ. Nã dũ illa ȩccłiȩ scẽ sacram̃ta
bent : per consecrationis ministrum adei filio dant᷑
a quo uniuersa fiunt sacm̃ta &aqͦ tribuunt᷑.. Unde ds̃
pat̃ ad ioħem loqͥt᷑ dicens. Suꝑ quẽ uidis fp̃m descenden¬

Expanded text:
iarum consecrationes fieri non possunt, sibi jus Christi usurpat et potestatem, et quodammodo se Dei Filio praedicat altiorem. Nam dum illa Ecclesiae sacramenta bent, per consecrationis ministrum, a Dei Filio dantur, a quo universa fiunt sacramenta, et a quo tribuuntur. Unde Deus Pater ad Joannem loquitur dicens: Super quem videris Spiritum descenden
Abbreviated transcription (Latin):
re. Res etiã quȩ sẽmel ȩccłiȩ datȩ st̃. reges iterũ eas dare
uł deipsis inuestire nec debent nec conuenient̃ posit: Nã
alicui illud dare qđ habet. & de hoc inuestire aliquẽ qđ ille
Illa ex diumo iure habet᷑: ista exiure humano. Subtra
possones amittit qͥb ipse corporalit̃ sustentat᷑. Non enĩ
possessiones habet ȩccłia nͥ sibi a regib donarent᷑. & abꝙ
sis ñ qͥdẽ diuinis sacͣm̃tis s possessionib t̾renis inuestiret᷑.
Ex iure diuino regib: qͥdẽ & imꝑatorib dñam̃ : ipsis tam̃

Expanded text:
are. Res etiam quae semel Ecclesiae datae sunt, reges iterum eas dare, are. Res etiam quae semel Ecclesiae datae sunt, reges iterum eas dare, vel de ipsis investire, nec debent nec convenienter possunt. Nam alicui dare quod habet, et de hoc investire aliquem quod illIlla ex divino jure habetur, ista ex jure humano. Subtrahus humanum, possessiones amittit, quibus ipse corporaliter sustentatur. Non enim possessiones haberet Ecclesia, nisi sibi a regibus donarentur, et ab ipsis non quidem divinis sacramentis, sed possessionibus terrenis investirentur. Ex jure di
Abbreviated transcription (Latin):
onsit imꝑatorib: & regib: molestũ qđ dicimꝰ. nec consu¬¬
etudine sibi uindicare nitant᷑ qđ eis ueritate negat᷑.
Cũ laicis etiã religiosis disponendarũ ȩccłiarũ uł ȩccłiasti¬
carũ rerũ om̃is facultas ab apłis ꝓhibeat᷑. manifestũ . ẽ.
qđ eis inuestitura negat᷑ ab ipsa ueritate a xp̃o uidelicet
ueritas. nec unquã ego sũ consuetudo dixerit: qͥ xpĩanꝰ.ẽ.¬
xp̃m. & qͥ rex ẽ. regẽ regũ ppsã scilicet ueritatẽ seqt᷑. ñ consu¬¬
etudinẽ. I nȩccłiasticis possessionib ꝗͣius nec inlegib nec in
canonib inueniat᷑. tam̃ ꝓpt̾ scandalũ & scisma uitandũ tał
regib inuestitura concedat᷑. ut nec ipsi ꝓpt̾ hoc ꝑeant. nec
scã ȩccłia detrim̃tũ patiat᷑. Inuestiturã ꝑuirgã & anulũ
acciꝑe nͥ a suo consecͣtore manifestũ. ẽ eẽ. dãnosũ : qͥa nulli
laico licet illa ȩccłiȩ sac̾m̃ta dare. sic̃ ei ñ licet ep̃m consec᷑¬

Expanded text:
on sit imperatoribus et regibus molestum quod dicimus, nec consuetudine sibi vindicare nitantur, quod eis veritate negatur. Cum laicis, etiam religiosis, disponendarum Ecclesiarum vel ecclesiasticarum rerum omnis facultas ab apostolis prohibeatur, manifestum est quod eis investitura negatur ab ipsa Veritate, a Christo videlicet, veritas , nec unquam, Ego sum consuetudo, dixerit; quiegem regum, ipsam scilicet veritatem, sequatur, non consuetudinem. In ecclesiasticis possessionibus, quamvis nec in legibus, nec in canonibus inveniatur, tamen propter scandalum et schisma vitandum, talis 284 regibus investitura conceditur, ut nec ipsi propter hoc pereant, nec sancta Ecclesia detrimentum patiatur. Investituram per virgam et annulum accipere, nisi a suo consecratore, manifestum est esse damnosum, quia nulli laico licet illa Ecclesiae sacramenta dare, sicut ei non licet episcopum consecr
Abbreviated transcription (Latin):
munione parit̃ & regia dignitate pͥuat᷑: a roma no
uͦ pontifice multis qͥ sibi seruire debuerant necessita-¬
te cogente seruit᷑. &qͥ a pontifice docendus erat &¬
ducendus a rege : rex & pontifex popłm seqͥt᷑. Habe¬
at aut̃ ȩccłia pacẽ & regnũ iustitiã. habeat rex con-¬
suetudinẽ s bonan. & ñ quã male reposcit: s quã supͣ
diximꝰ inuestiturã. Habeat ȩccłia suã libtatẽ.s sum-¬
oꝑe caueat ne dũ nimis emunxerit eliciat sangui-¬
nẽ. & dũ rubiginẽ de uase conatur erade : uas ipsũ
frangat᷑. Hoc est p̃cipuũ discretionis m̃brũ nequis
qͣlibet actione eccłiȩ asathana circũ ueniat᷑. Tune
enĩ asatana qͥs circũuenit᷑. qͣndo sub spetiȩ iustitiȩ illũ

Expanded text:
munione pariter et regia dignitate privatur, a Romano munione pariter et regia dignitate privatur, a Romano vero pontifice multis, qui sibi deservire debuerant, necessitate cogente, servitur. Et qui a pontifice docendus erat, et ducendus a rege, rex et pontifex populum sequitur. Habeat autem Ecclesia pacem, et regnum justitiam; habeat rex consuetudinem, sed bonam, et non quam male reposcit, sed quam supra diximus investituram. Habeat Ecclesia suam libertatem, sed summopere caveat, ne dum nimis emunxerit, eliciat sanguinem, et dum rubiginem de vase conatur eradere, vas ipsum frangatur. Hoc est praecipuum discretionis membrum, ne quis qualibet actione Ecclesiae a Satana circumveniatur. Tunc enim a Satana quis circumvenitur, quando sub specie justitiae ill
Abbreviated transcription (Latin):
& consecrationẽ ꝑ inuestiturã regalẽ in ȩcłiasticis pos¬
sessionib concessionẽ. auxiliũ & defensionẽ epo dare.
qđ qͦlibet signo factũ extiterit. regi uł pontifici seu
catholice fidei ñ nocebit. Uoluit bonꝰ dñs & magister
nt̃ xp̃c sp̃ualẽ gladiũ & materialẽ. eẽ. indefensione
ȩccłiȩ. Quod si alt̃ ab alt̃õ retundit᷑: hoc fit contͣ illiꝰ
uoluntatẽ. Hac occasione deregno iustitia tollit᷑. & pax
deȩccłia. scandala fuscitant᷑ & scismata. & fit anima-¬
rũ ꝑditio simul & corpoꝵ. Et dũ regnũ & sacerdotiũ
unũ ab alto impugnat᷑. ꝑiclitat᷑ utrũq. Nã rex &
romanꝰ pontifex. cũ unꝰ contͣ aliũ. alt̃ ꝓregni consũ-¬
etudine. alt̃ ꝓęccłiȩ lib̾tate erigit᷑: regnũ illã confu-¬
etudinẽ optinere nec potest nec pot̾it. & ȩccłia suȩ
lib̵tatis amitat plurimũ. Rex p̃terea sacroscã cõ-¬

Expanded text:
tituram regalem in ecclesiasticis postituram regalem in ecclesiasticis possessionibus concessionem, auxilium et defensionem episcopo dare, quod quolibet signo factum exstiterit, regi vel pontifici, seu catholicae fidei non nocebit. Voluit bonus Dominus et magister spiritualem gladium et materialem esse in defensione Ecclesiae. Quod si alter ab altero retunditur, hoc fit contra illius voluntatem. Hac occasione de regno justitia tollitur, et pax de Ecclesia, scandala suscitantur et schismata, et fit animarum perditio simul et corporum. Et dum regnum et 286 sacerdotium, unum ab altero, impugnatur, periclitatur utrumque. NRomanus pontifex cum unus contra alium, alter pro regni consuetudine, alter pro Ecclesiae libertate erigitur, regnum illam consuetudinem obtinere non potest, nec poterit, et Ecclesia suae libertatis amittit plurimum. Rex praeterea sacrosancta com
Abbreviated transcription (Latin):
possessiones habentꝰ. Si uͦ dexeris. qͥd mͥ & regi  noli iã
dicere possessiones tuas. qͥa ad ipsã iura qͥb possessiones
possident᷑ renuntiasti. Nã scđ̾m ius imꝑatoꝵ : possides
trena. Tolle imꝑatoꝵ iura. qͥs audet dicere mea. ẽ.
illa uilla. aut m̃s. ẽ. iste seruus aut mea . ẽ ista domꝰ:
Quo iure defendis uillas: diuino anhumano: ðiui-¬
nũ ius inscripturis habemꝰ : humanũ ius in legib re-¬
gũ. Unde qͥsq posũdet qđ possidet : Nonne iure hu¬
mano : Nã iure diuino : dni . ẽ. t̾ra & plenitudo eiꝰ.
Pauꝑes & diuites dĩ deuno luto fec̃. & diuites & pau-¬
ꝑes una t̾ra supportat. Iure tam̃ humano dicis hȩc
uilla mea.ẽ. hec domꝰ mea. hic seruus m̃s ẽ. Iure gͦ hu¬
mano. Iure imꝑatoꝵ qͣre : Quia ipsa iura humana
ꝑ imꝑatores & reges scłi. ds̃ distribuit ȩcłiȩ suȩ. Pos-
sunt itaq sine offensione reges pꝰ electionẽ canonicã¬

Expanded text:
Quid mihi et regi? noli jam dicere possessiones tuas, quia ad ipsa jura, quibus possessiones possidentur, renuntiasti. Nam secundum jus imperatorum possides terrena. Tolle imperatorum jura, quis audet dicere, Mea est illa villa, aut Meus est iste servus, aut Mea est ista domus? Quo jure defendis villas? divino, an humano? Divinum jus in Scripturis habemus, humanum jus in legibus regum. Unde quisque possidet, quod possidet, nonne jure humano? nam jure divino: Domini est terra et plenitudo ejus . Pauperes et divites Deus de uno luto fecit, et divites et paupes una terra subportat. Iure tamen humano dicitur: Hęc villa mea est, hęc domus mea, hic servus meus est. Iure ergo humano, iure imperatorum. Quare? Quia ipsa iura humana per imperatores et reges seculi Deus disunt itaque sine offensione reges post electionem canonica
Abbreviated transcription (Latin):
niũsali pappe calexto bono dño suo & p̃cordiali ammico
s. abbas uindocinensis beatȩ priscȩ cardinalis.
qđ patri filiꝰ & dnõ seruus. Cũ sr̃monia & laicoꝵ mies¬
titura hȩresis dicat᷑ qͣre utraq sit hȩresis & merito hi¬
resis appellari debeat. p̃senti breuiq satis epła monis-¬
altam alta minorẽ uł mauorẽ asserrt᷑ . Igeẽ simon
magus n tantu hereticꝰ s hereticoꝵ pͥmꝰ & pessimꝰ get¬
tit. qͥ ñ solũ a natris eqͣlitate separari posse spm̃ sepo
existmauit s etiã ipso spũ scõ maior. cẽ. p̃supotuosẽ tẽp¬
tando concupuit. Nã cũ se posse pecuna posside pom̃¬

Expanded text:
niversali papae Calixto, bono domino suo et praecordiali amico, Goffridus abbas Vindocinensis, beatae Priscae cardinalis, quod patri filius et domino servus. Cum Simonia et laicorum investitura haeresis dicatur, quare utraque sit haeresis, et merito haeresis appellari debeat, praesenti brevique satis epistola monsmon Magus non tantum haereticus, sed haereticorum primus et pessimus exstitit; qui non solum a Patris aequalitate separari posse Spiritum sanctum existimavit, sed etiam ipso Spiritu sancto major esse praesumptuose tentando concupivit. 282 Nam cum se posse pecunia posside
Abbreviated transcription (Latin):
fic̃ & tribuit sacͣm̃ta. Laicꝰ aut̃ qͣndo contͣ dĩ filiũ sic p̃su¬
mit . si ñ ampliꝰ ñ minꝰ tam̃ quã symon magus intumu.
it & ipsẽ intumescit. qͥ incollatione sacͣm̃toꝵ sẽ dĩ filio an-¬
te ponit. Et qͥa dõ dĩ filio ñ solũ sui patris eqͣlitatẽ demere
nitit᷑. s se ipsũ dĩ filio suꝑiorẽ sua impra actione significa-¬
re uidet᷑: recto nomine & ipse hȩreticꝰ. & eiꝰ inuestitura

Expanded text:
tribuit sacramenta. Laicus autem, quando contra Dei Filium sic praesumit, si non amplius, non minus tamen quam Simon Magus intumuit, et ipse intumescit, 283 qui in collatione sacramentorum se Dei Filio anteponit. Et quia Deo Dei Filio non solum sui Patris aequalitatem demere nititur, sed seipsum Dei Filio superiorem sua impia actione significare videtur, recto nomine et ipse haere
Abbreviated transcription (Latin):
fides castitas & lib̾tas ei simul aufert᷑: & quȩ uitã ñ
habet. nec immerito mortua credit᷑. Huiꝰ mortis
auctorẽ uł nouissimũ ȩccłiȩ membrũ crede. etiã¬
si pastor uideat᷑: errare. ẽ. Huic errori qͥcũq inhȩ

Expanded text:
fides, castitas et libertas ei simul aufertur, et quae vitam non fides, castitas et libertas ei simul aufertur, et quae vitam non habet nec immerito mortua creditur. Huius mortis auctorem vel novissimum aecclesiae membrum credere, etiamsi pastor videatur, errare est.
Abbreviated transcription (Latin):
tate iã ꝓpinquauerant retro pedẽ dare negando uo-¬
luissent constantia patris & ratio sp̃ui ꝓpitiare potiꝰ
debuerat quã carni. eosq infide scã exhortatione fir¬
ȩccłia. cartã fidei. castitatis ac lib̾tatis ꝑdet. quã sil-¬
uator ore suo dictatã & sigillatã in cruce manib ꝓ-¬
priis xp̃ianis om̃ib: tͣdiðit impignꝰ & tenorẽ dilec¬
tionis Et qm̃ culpa hȩc in excusabił nullatenꝰ du-¬
bitat᷑. & excusando augeri potest ñ minui: relicto
errore scient̃ cõmisso sine dilatione corrigat᷑. ne
mat̃ nr̃a sp̃ualis quȩ qͣsĩ nouissimũ sp̃m trahit
om̃ino moriat᷑. Fide. castitate ac libtate uiuit ac
iuget ȩccłia : quȩ si ñ habet languet: & separat᷑
auita. Nã fide fundat᷑. ornat᷑ castitate : libtate
tegit᷑. Sed cũ laicã inuestiturã quȩ scđm tͣditiones
corrũpit᷑ ipiã munerib. cũ scłari potestati subicit᷑.

Expanded text:
tate jam propinquaverant, retro pedem dare negando votate jam propinquaverant, retro pedem dare negando voluissent: constantia patris et ratio spiritui propitiare potius debuerat quam carni, eosque in fide sancta exhortatione firEcclesia chartam fidei castitatis ac libertatis perderet, quam Salvator ore suo dictatam et sigillatam in cruce manibus propriis Christianis omnibus tradidit in pignus et tenorem dilectionis. Et, quoniam culpa haec inexcusabilis nullatenus dubitatur, et excusando augeri potest, non minui; relicto errore scienter commisso sine dilatione corrigatur, ne mater nostra spiritualis, quae quasi novissimum spiritum trahit, omnino moriatur; fide, castitate ac libertate vivit, ac viget Ecclesia: quae si non habet, languet et separatur a vita. Nam fide fundatur, ornatur castitate, libertate tegitur. Sed, cum laicam investituram, quae secundum traditiones corrumpitur ipsa muneribus, cum saeculari potestati subicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
pass̃o credet᷑ infructuosa qđ spontanea minime ui-¬
det᷑ & iterũ. pęna martỹrẽ ñ fac̃ s causa : causa utiq
idonea & multũ idonea erat. qͥa causã fidȩi qͣ melior
ñ pot̾at inueniri. Pro hac etiã si alit̾ ñ possent cont᷑
suã uoluntatẽ mori debuissent : qͥa nec sic martyris
palma fraudari potuissent. In nocentes & enĩ scĩ ꝗͥ
nec uoce nec uoluntate mar tyriũ quęsisse legunt᷑. qm̃
scã ȩccłia ñ solũ martyres. eẽ : uerũ etiã martyrũ flores
confitet᷑. Unde firmit̾ credendũ . ẽ. & nullatenꝰ dubitan¬
dũ. qđ suppliciũ mortis ꝓfide xp̃i homini collatũ. etiã
si ꝓcarnis infirmitate noluerit. & tam̃ ñ negauerit :
martyris uindicat nom̃ & p̃miũ. Si aut̃ ad eo fuissent
degeneres filii qđ a porta paradrsi cui ñ teutonici
regis impietate. s qͥ bene malis uti consueuit drĩ pie-¬

Expanded text:
passio crederetur infructuosa, quod spontanea minime vidpassio crederetur infructuosa, quod spontanea minime videretur; et iterum : Poena martyrem non facit, sed causa, causa utique idonea et multum idonea erat, quia causa fidei, qua melior non poterat inveniri. Pro hac etiam, si aliter non possent, contra suam voluntatem mori debuissent; quia nec sic martyrii palma fraudari potuissent. Innocentes etenim sancti, qui nec voce nec voluntate martyrium quaesiisse leguntur, quosancta Ecclesia non solum martyres esse, verum etiam martyrum flores confitetur. Unde firmiter credendum est et nullatenus dubitandum quod supplicium mortis pro fide Christi homini collatum, etiam si pro carnis 15 infirmitate noluerit, et tamen non negaverit, martyris vindicat nomen et praemium. Si autem adeo fuissent degeneres filii, quod a porta paradisi, cui non Teutonici regis impietate, sed qui bene malis uti consuevit, Domini pie
Abbreviated transcription (Latin):
uitauit mortẽ in aliqͦ fidẽ ñ lesit. neq deseruit uerita¬
tẽ : & se morti magis reseruasse credit᷑ quã subtraxis-¬
sẽ. ut fructũ deinceps faceret potiorẽ. Unde nec iusti¬
tiȩ nec miscđiȩ fuisse consiliũ ueracit᷑ agnoscit᷑. sed
satanȩ incitam̃tũ : eos subtͣxissẽ morti quȩ diu de. eẽ.
ñ potest mortalib qͥ cũ utilitate totiꝰ ȩccłiȩ uitȩ statĩ
sociari potuissent ȩt̃nȩ. O quã uenerabił & quã p̃ciosa
.eet̃. in conspectu druĩ mors. immo uita illoꝵ. qͥb sĩ pa¬
ti ꝓfide datũ fuis set desuꝑ. uł in t̾ra ꝑmissũ : sca ȩccłia
hȩretica pͣuitate suꝑata. suo sponso qui ꝓ ea mortuus
.ẽ. & resurrex̃ usq infinẽ scłi fideles filios ꝓcreasset.
nec frangi nec flecti deinceps fides catholica potius-¬
sẽt. Si obicit᷑ qđ inuiti forsitan paterent᷑. & idcirco eoꝵ

Expanded text:
vitavit mortem, in aliquo fidem non lesit neque deseruit veritavitavit mortem, in aliquo fidem non lesit neque deseruit veritatem: et se morti magis reservasse creditur quam subtraxisse, ut fructum deinceps faceret potiorem. Unde nec iustitiae nec misericordiae fuisse consilium veraciter agnoscitur, sed satanae incitamentum, eos subtraxisse morti, quae diu deesse non potest mortalibus, qui cum utilitate totius aecclesiae vitae statim sotiari potuissent aeternae. O quam venerabilis et quam preciosa esset in conspectu Domini mors, immo vita illoti pro fide datum fuisset desuper, vel in terra permissum, sancta Ecclesia haeretica pravitate superata, suo sponso, qui pro ea mortuus est et resurrexit, usque in finem saeculi fideles filios procreasset, nec frangi, nec flecti deinceps fides catholica potuisset! Si objicitur, quod inviti forsitan paterentur, et idcirco eorum
Abbreviated transcription (Latin):
lẽnia celebrare. ẽ. utile & religiosũ : se piis eoꝵ p̃cib
cõm̃dare. utile parit̃ & necessariũ. A quoꝵ sorte
beata qͥ in eoꝵ sede residens & alit̃ agens se pͥuauit.
factũ suũ dissoluat: & uelut alt̃ petrus lacriman-¬
do corrigat qđ fec̃. Si metu mortis titubauit ad
horã carnis infirmitas. in corrigendis carnis oꝑib:
m̃tis integritas ꝑseueret. & emendare ñ erubescat.
causans de carne uelit nolit moritura qđ acqͥsita im¬
mortalitate uitare potuis sẽt.Si uͦ timore mortis filioꝵ
ab ominatꝰ. ẽ. atq sacricanones penitꝰ execrant᷑. nullo
uelamine tegi potest uulnꝰ tã manifestũ. qͥa pat̾ sic fi-¬
lus ꝓpiciare ñ potuit: s salutẽ impedire filioꝵ. Mor¬
tẽ siqͥdẽ quȩ fructũ fac̃ meliorẽ differre subito mo-¬
rituris. & in ȩt̃nũ uicturis uitã a dõ paratã auferre :¬
nulla nos docent exẽpla scõꝵ. Nã si paulus ad horã

Expanded text:
lemnia celebrare est utile et religiosum; se piis eorum precibus lemnia celebrare est utile et religiosum; se piis eorum precibus commendare utile pariter et necessarium. A quorum sorte beata qui in eorum sede residens et aliter agens se privavit, factum suum ipse dissolvat, et velut alter Petrus lacrymando corrigat quod fecit. Si metu mortis titubavit ad horam carnis infirmitas, in corrigendis carnis operibus mentis integritas perseveret, et emendare non erubescat, causans de carne, velit nolit, moritura, quod acquisita immortalitate vitare potuisset. Si vero timore mortis filiorum abominatus est, atque sacri canones penitus exsecrantur, nullo velamine tegi potest vulnus tam manifestum: quia pater sic filiis propiciare non potuit, sed salutem impedire filiorum. Mortem siquidem, quae fructum facit meliorem, differre subito morituris et in aeternum victuris vitam a Deo paratam auferre nulla nos docent exempla sanctorum. Nam si Paulus ad horam
Abbreviated transcription (Latin):
uerat. paterent᷑ auferri. Isti sc̃ȩ̃ memoriȩ & uene¬¬
rabilis itȩ martẏres suo capiti ap̃o fidelit̾ in heren-¬
tes. quã ueracit eiꝰ membra fuert̃ mori potiꝰ ꝓillo
quã contͣ illũ uiuere eligentes. factis ampliꝰ quã uer-¬
bis clamauert̃. Quoꝵ uictorioso sanguine laureata
sc̃ã romana ȩccłia. olĩ suꝑatis hostib triũphauit.
sionib cũ suo dño iã exultant : ubi ꝓmorte tẽpora¬
libeatã immortalitatẽ adepti. sũos s ñ degeneres
successores ȩxpectant. Qđ si alicui eoꝵ uictoria ñ af-¬
fuit passionis : ñ illud timor negauit. nec tã pasũo
defuit quã dies certaminis. Talib patronis t̃ra lȩta-¬
tur. celũ exultat. & qͥa felix eoꝵ uita mortẽ meru¬
it głiosa. hinc scã illoꝵ sollẽna plebs xp̃ĩana cele-¬
br̾ando frequentat. & ꝑsupplicabiles ppsoꝵ p̃ces sẽ
tota deuotione suo creatori cõm̃dat. Hoꝵ itaq sol-¬

Expanded text:
verat, paterentur auferri. Isti sanctae memoriae et veneverat, paterentur auferri. Isti sanctae memoriae et venerabilis vitae martyres suo capiti Christo fideliter inhaerentes, quam veraciter eius membra fuerunt, mori potius pro illo quam contra illum vivere eligentes, factis amplius quam verbis clamaverunt. Quorum victorioso sanguine laureata sancta Romana aecclesia olim superatis hostibus triumphavit, sionibus cum suo Domino iam exultant, ubi pro morte temporali beatam immortalitatem adepti suos, sed non degeneres successores expectant. Quod si alicui eorum victoria non affuit passionis, non illud timor negavit; ne tam passio defuit, quam dies certaminis. Talibus patronis terra laetatur, caelum exultat, et quia felix eorum vita mortem meruit gloriosam, hinc sabrando frequentat, et per supplicabiles ipsorum preces se tota devotione suo Creatori commendat. Horum itaque so
Abbreviated transcription (Latin):
erroris fluctib intolerabilit̃ opp̃ssa subcũbat. & sic
credentiũ om̃iũ multitudo scillã & caribdĩ cũ illa pa-¬
paulo ȩccłiȩ dedisse pͥncipatũ. Petrũ fidȩi catholicȩ
pͥncipẽ fer̃: paulũ doctrinȩ. Quoꝵ unũ elegit ad-¬
huc int̾ra corporalit̃ manens: aliũ uͦ incęlo iã
residens. Int̾ra qͥdẽ petrũ elegit ut ȩccłiã suã eiꝰ
fidei robore firmaret : paulũ postea decȩlo. qͣtinꝰ
eiꝰ scã doctrina fide firmatã ȩccłiam exornaret.
Isti głiosi triũphatores oꝑib ueritati fidẽ seruantes
ñ sanguni maluert̃ alt̃ obȩdient̃ subire patibulũ cru-¬
cis alt̾ ensẽ sũsciꝑe diligent submisiã ceruice. unde
ampliꝰ lactis exiuit quã sanguinis: quã ȩccłiȩ sibi
cõmisse uirtutẽ fidei & lib̾tatẽ quã bonꝰ eoꝵ magist̃
& dñs fuso sanguinẽ sui sacratissimi corporis cõpara¬

Expanded text:
erroris fluctibus intolerabiliter oppressa subcumbat, et sic erroris fluctibus intolerabiliter oppressa subcumbat, et sic credentium omnium multitudo Scillam et Caribdim cum illa paPaulo, Ecclesiae dedisse principatum. Petrum fidei catholicae principem fecit; Paulum doctrinae. Quorum unum elegit adhuc in terra corporaliter manens; alium vero in coelo jam residens. In terra quidem Petrum elegit, ut Ecclesiam suam ejus fidei robore firmaret; Paulum postea de coelo, quatenus ejus sancta doctrina fide firmatam Ecclesiam exornaret. Isti gloriosi triumphatores operibus veritati fidem servantes non sanguini, maluerunt alter obedienter subire patibulum crucis, alter ensem suscipere diligenter submissa cervice; unde amplius lactis exivit quam sanguinis; quam Ecclesiae sibi commissae virtutem fidęi et libertatem, quam bonus eorum magister et Dominus fuso sanguine sui sacratissimi corporis compara
Abbreviated transcription (Latin):
entiã Optime nostis pat̾ optime nauĩ petri petrũ
simul & udã habuisse. & sic̃ beatꝰ ambrosius dicit.
quãdiu inea udas fuit semꝑ passa ẽ. tẽpestatẽ s illo
filio ꝑditionis foras expulso tͣnqͥllitatẽ habuit &
qͥetẽ. Iudȩ siqͥdẽ ꝑũsitas exigebat ut naui quȩ utrũq
petrũ uidelicet & ipsũ uehebat suscitaret tẽpestatẽ.
s̃ fides & pietas beati petri apd dñm optinebat.
ne collisionẽ incurreret uł subinersionẽ. Et qͥa nr̃is
tẽporib alt̃ iudas parturiente diabolo contͣ scam
ȩccłiam natꝰ agnoscit᷑. qͥ catholicã fidẽ. lib̾tatẽ &
beatã eiꝰ castitatẽ modis om̃ib detestanda p̃sũptio¬
ne sibi auferre conat᷑. ualde necesse. ẽ. ut nc̃ etiã fi¬
des beati petri insua speciali sede quȩ nũꝗͣ errare
consueuit tantũ uigeat. qͣtinꝰ in pͥmis suȩ sc̃ȩ̃ ro-¬
manȩ ȩccłiȩ & acollisione ꝓuideat. & eã a submer-¬
sione defendat: neforte qđ absit satana triũphante

Expanded text:
is, pater optime, navim Petri Petrum simul et Iudam habuisse, et sicut beatus Ambrosius dicit, quamdiu in ea Iudas fuit, semper passa est tempestatem: sed illo filio perditionis foras expulso tranquillitatem habuit et quietem. Iudae siquidem perversitas exigebat, ut navi, quae utrumque, Petrum videlicet et ipsum, vehebat, suscitaret tempestatem, sed fides et pietas beati Petri apud Dominum optinebat, ne collisionem incurreret vel submersionem. Et quia nostris temporibus alter Iudas parturiente diabolo contra sanctam aecclesiam natus agnoscitur, qui catholicam fidem, libertatem et beatam eius castitatem modis omnibus detestanda praesumptione sibi auferre conatur, valde necesse est, ut nunc etiam fides beati Petri in sua speciali sede, quae nunquam errare consuevit, tantum vigeat, quatinus inprimis suae sanctae Rornanae aecclesiae et a collisione provideat et eam a submersione defendat, ne forte, quod absit, satana triumphante
Abbreviated transcription (Latin):
p̃decessor nr̃ ñ potuit ad eũ uenire uł noluit. qͣndã
nob abstulit obȩdientiã. quã me postea uiginti qͥnq
milia solidoꝵ redimere oportuit. In qͥb tam̃ me ab
ex cõmunicato me debeo abstinere si ei cõmumicaui
uł qͣndiu fuerit ex cõmunicatꝰ cõmunicauero: ñ ꝗͣ
mͥ adõ illiꝰ peccati fiat remissio. Hȩc & si quȩlibet
alia uob̃ deme dicta st̃ amara. credite firiit̃ ea
fallacit̃ & inuidiose fuisse inuenta. Unde si iustũ
.ẽ. cõpetens t̃minꝰ ponat᷑. & qͥ me sagittant in occul¬
to notificent᷑. contͣ qͦs scilicet ca nonice me p̃para¬
re debeã. & deqͥb forsitan aliqͥd dicã. & sine mi-¬
sericor dia uidicem᷑. Ueritatẽ dulcis sime pat̃ atten
dite . ñ uerboꝵ relationẽ. Emulant᷑ enĩ me qͥdã :
s diaboli ȩmulatione. Qũoꝵ falsis detractionib
cõpellor palã ꝓfiteri ueritatẽ quã satis tacere uo¬

Expanded text:
praedecessor noster non potuit ad eum venire vel noluit, quamdam praedecessor noster non potuit ad eum venire vel noluit, quamdam nobis abstulit obedientiam, quam me postea viginti quinque millia solidorum redimere oportuit. In quibus tamen me ab excommunicato debeo abstinere, si ei communicavi; vel quandiu fuerit excommunicatus, communicavero, nunquam mihi a Deo illius peccati fiat remissio. Haec et si quaelibet alia vobis de me dicta sunt amara, credite firmiter ea fallaciter et invidiose fuisse inventa. Unde, si justum est, competens terminus ponatur; et qui me sagittant in occulto, notificentur contra quos scilicet canonice me praeparare debeam, et de quibus forsitan aliquid dicam, et sine misericordia judicemur. Veritatem, dulcidite, non verborum relationem. Aemulantur enim me quidam, scilicet diaboli aemulatione. Quorum falsis detractionibus compellor palam profiteri veritatem, quam satis tacere vo
Abbreviated transcription (Latin):
in uenire potuit. Quẽ ego ñ solũ tristẽ. uerũetiã p̃ni-¬
mia angustia lacrimantẽ confpexisse. cȩpi & ipse
flere. & flens accessi ad eũ dicens ut secure cũ ferru-¬
chio iniret pactũ. ibi aurũ & argentũ. nũmos mu-¬
las & eqͦs expendi & sic lateranense habuimꝰ & in tͣui-¬
mus palatiũ. ubi ego pͥmꝰ osculatꝰ sũ dm̃ papȩ pedẽ.
in sede uidelicet apłica inqͣ longe ante catholicꝰ ñ
sedat papa.
merui. Peruenit enĩ ad aures urãs nescio cuiꝰ relatio-
cipare. qđ dĩ scit nũquã feci. nec pat̃nitatẽ urãm
optassẽ de merẽ huiꝰmodi credidisse. Hȩc nãq: semina-¬
uit in imicꝰ homo: & fallatiȩ fp̃i erat in eo. Monas-
uiumꝰ. int̾ra comitis pictauiensis noscit᷑ hab̃e. Et idõ
mutare ñ possũ qͥn aliqͣndo cũ eo loquar. s testẽ in
animã meã inuoco spm scm̃. hoc necessitate fit mo-

Expanded text:
invenire potuit. Quem ego, cum non solum tristem, verum etiam prae niinvenire potuit. Quem ego, cum non solum tristem, verum etiam prae nimia angustia lacrymantem conspexissem, coepi et ipse flere, et flens accessi ad eum dicens, ut secure cum Ferrachio iniret pactum. Ibi aurum et argentum, nummos, mulas et equos expendi; et sic Lateranense habuimus, et intravimus palatium. Ubi ego primus osculatus sum domini papae pedem, in sede videlicet apostolica, in qua longe ante catholicus non sederat papa. merui. Pervenit enim ad aures vestras nescio cujus relationecipare; quod Deus scit, nunquam feci; nec paternitatem vestram optassem de me rem hujusmodi credidisse. Haec namque seminavit inimicus homo, et fallaciae spiritus erat in eo. Monastevivimus, in terra comitis Pictaviensis noscitur habere. 22 Et ideo mutare non possum, quin aliquando cum eo loquar; sed testem in animam meam invoco Spiritum sanctum; hoc necessitate fit mona
Abbreviated transcription (Latin):
romã tam̃ ueni illiꝰ ꝑsecutionũ & laboꝵ uolens par.¬
tceps fieri & suã ꝓposse meo desidams supplere in.¬
opiã qđ & dĩ grã feci. Mala quȩ mnitinere & incunta¬
te passus sũ nr̃oꝵ ꝑ om̃ia ne agnoscerer fact samulus
famuloꝵ. lorgũ ẽ. enarrare. Quasi alt̃ nichodemꝰ
ad domtxm papã indomũ p̃dicti ioħis noc te uem.
ubi eũ pene om̃ib: tẽporalib: bonis nudaitũ & aliero
eie nimis opp̃ssũ oruem. Ibi ꝑ quadragesimã manss
cũ llo & sĩ fas ẽ ꝓfiteri ueritatẽ eiꝰ honera inqͣntũ
potui caritatis humeris supportaui. Qumdecĩ uͦ dieb
ante pascha ferruchiꝰ quẽ lateranensis palatii custo¬
dẽ guitbtꝰ fecerat. ꝑ int̃nuntios locutꝰ ẽ cũ dño papa.
querens ab eo peccuniã. & ipse reddet illi turrĩ &
domũ illã. Unde dñs papa cũ ep̃is & cardinalib qͥ secũ
erant locutꝰ abipsis pecuniã quȩ sunt. s modicũ qͥd
a pd ipsõs qm̃ ꝑsecutione & pauꝑtate simul p̃mebant᷑

Expanded text:
Romam tamen veni, illius persecutionum et laborum volens particeps fieri, et suam pro posse meo desiderans supplere inopiam: quod et Dei gratia feci. Mala quae in itinere et in civitate passus sum, nostrorum per omnia, ne agnoscerer, factus famulus famulorum longum est enarrare. Quasi alter Nicodemus ad dominum papam in domum praedicti Joannis nocte veni: ubi eum pene omnibus temporalibus bon. Ibi per Quadragesimam mansi cum illo; et, si fas est profiteri veritatem, ejus onera in quantum potui, charitatis humeris supportavi. Quindecim vero diebus ante Pascha, Ferruchius, quem Lateranensis palatii custodem Guitbertus fecerat, per internuntios locutus est cum domino papa, quaerens ab eo pecuniam et ipse redderet illi turrim et domum illam. Unde Dominus papa cum episcopis et cardinalibus, qui secum erant, locutus, ab 21 ipsis pecuniam quaesivit; sed modicum quid apud ipsos, quoniam persecutione et paupertate simul premebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
me diligant & mecũ cont᷑ meos adũsarios clipeũ
defensionis opponant. Int̃ cȩt̃a quȩ mea humilitas
romanȩ ȩccłiȩ insua neces sitate fec̃ seruitiã. unũ
qͥa celȩb̾rimũ fuit. nec possũ nec debeo silere. qͦ au¬
dito qͥ catholicã fidẽ diligit. me nũꝙ pot̾it ñ ama¬
re Prtmo anno qͦ dõ uolente uł ꝑmittente nom̃
abbis sscepi. auduu piȩ recordationis dnm̃ papã ur¬
barũ indomo ioħis frica panẽ latitare & cont᷑ guibꝰ

Expanded text:
20 me diligant, et mecum contra meos adversarios elypeum 20 me diligant, et mecum contra meos adversarios elypeum defensionis opponant. Inter caetera, quae mea humilitas Romanae Ecclesiae in sua necessitate fecit servitia, unum, quia celeberrimum fuit, nec possum, nec debeo silere: quo audito, qui catholicam fidem diligit, me nunquam poterit non amare. Primo anno, quo, Deo volente vel permittente, nomen abbatis suscepi; audivi piae recordationis dominum papam Urbanum in domo Joannis Fricapanem latitare, et co
Abbreviated transcription (Latin):
qđ cont᷑ nos fecerat ita retractauit. qđ ȩccłiam de
qua quȩrela manet. & qͥcqͥd p̃decessores sui monastĩo
nr̃o firmauerant. sine exceptione firmauit. Un-¬
de dilectissime pat̃ discretã pat̃nitatẽ urãm ñ ad-¬
optiuus. s ꝓpriꝰ & specialis filiꝰ ur̃ p̃cat᷑ humilit̾ ne
ꝓsit illis qͥ deiustitia diffidunt si aduentũ p̃uenerint
suis alodiũ ei datũ extitit & patrimoniũ. Ab ipiõ nr̃e
congregationis initio p̃decessores nr̃i scȩ̃ romanȩ
ȩccłiȩ optime seruiert̃. & si głiari oportet immo qͥa
salua ueritate ꝓfiteor qđ postꝗͣ monasteriũ regendũ
suscepi tredecĩ milia solidoꝵ nr̃ȩ monetȩ in romanȩ
ȩccłiȩ seruitiũ expendi.sola uidelicet dilectione. ñ mea
qualibet necessitate. Hȩc aut̃ dico dĩ scit ñ fallacit᷑
ex ꝓbrando s dilectionẽ nram erga romanã ȩccłiã
ueracit̃ apꝓbando. ut qͥ romanã ȩccłiam diligt̃ &

Expanded text:
quod contra nos fecerat ita retractavit, quod Ecclesiam de quod contra nos fecerat ita retractavit, quod Ecclesiam de qua querela manet, et quidquid praedecessores sui monasterio nostro firmaverant, sine exceptione firmavit. Unde, dilectissime Pater, discretam paternitatem vestram, non adoptivus, sed proprius et specialis filius vester precatur humiliter, ne prosit illis quae de justitia diffidunt, si adventum praevenerint suis alodium ei datum exstitit, et patrimonium. Ab ipso nostrae congregationis initio praedecessores nostri sanctae Romanae Ecclesiae optime servierunt: et, si gloriari oportet, imo quiasalva veritate, profiteor quod, postquam monasterium regendum suscepi, tredecim millia solidorum nostrae monetae in Romanae Ecclesiae servitium expendi, sola videlicet dilectione, non mea qualibet necessitate. Haec autem dico, Deus scit, non fallaciter exprobando; sed dilectionem nostram erga Romanam Ecclesiam veraciter approbando: ut, qui Romanam Ecclesiam diligunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
sentia ur̃a usq ad festiuitatẽ om̃iũ scõꝵ mͥ iustitiã
exequeret᷑ decreto urẽ auctoritatis ammonere.
Quid ipse olĩ contͣ sedẽ apłicã fecerit: beatitudo ura
meliꝰ nouit. Nc̃ aut̃ uob̾ in obȩdiens. eẽ . ñ audet. qm̃
si adistã uocationẽ urãm ñ ueniret. comes andega-¬
uensis possessionẽ quã monachi beati albim ꝑsub-¬
reptionẽ abstulert̃. monastĩo nr̃o restitueret. Ego
uͦ ad p̃dictũ t̃minrũ in euitabili monastũi nr̃i necessi-¬
tate detentꝰ sic̃ p̃dicto abbi ante dixi uenire ñ po-¬
tero. Sed si ds̃ uitã & ꝓsꝑitatẽ mͥ concesserit. usq
ad festiuitatẽ scĩ clem̃tis beatã faciẽ urãm uisitabo.
de abbe & demonachis beati albini iustitiã acceptu-¬
rus & qͥa uenerabił memoriȩ dñm papã urbanũ
decepert̃. multis auctoritatib scõꝵ romanoꝵ ponti-
ficũ ꝓbaturꝰ Ipse pꝰea dñs papa uisis pͥuleguis nr̃is
se fuis se deceptũ asseruit : & auctoritate pͥulegii sui

Expanded text:
sentia vestra usque ad festivitatem omnium Sanctorum mihi justitiam exsequeretur, decreto vestrae auctoritatis admonere. Quid ipse olim contra sedem apostolicam fecerit, beatitudo vestra melius novit. Nunc autem vobis inobediens esse non audet; quoniam si ad istam vocationem vestram non veniret, comes Andegavensis possessionem, quam monachi B. Albini per subreptionem abstulerunt, monasterio nostro restitueret. Ego vero ad praedictum terminum inevitabili monasterii nostri necessitate detentus, sicut praedicto abbati ante dixi, venire non potero. Sed, si Deus vitam et prosperitatem mihi concesserit, usque ad festivitatem sancti Clementis beatam faciem vestram visitabo, de abbate, et 19 de monachis B. Albini justitiam accepturus; et quia venerabilis memoriae dominum papam Urbanum deficum probaturus. Ipse postea dominus papa, visis privilegiis nostris, se fuisse deceptum asseruit, et auctoritate privilegii sui,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃decessoꝵ ur̃oꝵ alexandri scdi udelicet & gregorii sep¬
timi auctoritate nob̵ donatũ. ẽ. & sub eoꝵ anathemate
firmatũ & postea ꝓfidelitate romanȩ ȩełiȩ aguitbto
hȩretico ab latũ extitit aromana ȩcđia nob̾ redderet
quȩ mala ꝓbonis redđe ñ consueuit. Hec ẽ. enĩ retribr¬
tio quã dĩ ñ docuit: nec beatꝰ petrus agnouit. Deguit.

Expanded text:
estrorum, Alexandri secundi videlicet et Gregorii septimi auctoritate nobis donatum est, et sub eorum anathemate firmatum, et postea pro fidelitate Romanae Ecclesiae a Guitberto haeretico ablatum exstitit, a Romana Ecclesia nobis redderetur, quae mala pro bonis reddere non consuevit. Haec est enim retributio quam Deus non docu
Abbreviated transcription (Latin):
Quoꝵ stateris dolosis uiris fidei ñ appendit᷑ : hos enĩ
custodit dĩ sp̃s qͦ regunt᷑. Frs isti utinã si fieri pos¬
set fr̃s catholici. qͥ ñ a suo consecratore. s contͣ cla-¬
ues ȩccłiȩ alaicis inuestiturã fuscepert̃ uł suscipi¬
unt : dũ quelibet auctorẽ huiꝰ criminis moliunt᷑
defende. sub illiꝰ defensione se. s qͣsi ꝓductis ueren-
suscitare fallacit̃ conant᷑: se faciunt ampluus
manifestos. Sed qͥa hȩreticꝰ hȩretici testimonio in eo
heresis genere qͦ conueniunt minime dãpnat᷑ .
mirũ ñ .ẽ. si tã nefanda locunt᷑. In eũ aut̃ qͥ talia
credit & ꝓfitet᷑. defaretra ueritatis dauid rex & ꝓ-¬
pħa hoc mͦ iaculat᷑. Non .ẽ. ds̃ inconspectueiꝰ : in qͥ
natȩ st̃ iuȩ illiꝰ mom̃ tẽpore. Et illud. Uerba oris
eiꝰ iniqͥtas & dolus: noluit intelligere ut quȩ st̃ fidȩi

Expanded text:
Quorum stateris dolosis viris fidei non appenditur: hos enim Quorum stateris dolosis viris fidei non appenditur: hos enim custodit Dei spiritus, quo reguntur. Fratres isti, utinam, si fieri posset, fratres catholici, qui non a suo consecratore, sed contra claves aecclesiae a laicis investituram susceperunt vel suscipiunt, dum quemlibet auctorem huius criminis moliuntur defendere, sub illius defensione se, sed quasi productis verendisuscitare fallaciter conantur, se faciunt amplius manifestos. Sed quia hereticus hȩretici testimonio in eo hȩresis genere, quo conveniunt, minime dampnatur, mirum non est, si tam nefanda locuntur. In eum autem, quia talia credit et profitetur, de faretra veritatis David rex et propheta hoc modo iaculatur: Nnatae sunt viae illius in omni tempore ; et illud: Verba oris ejus iniquitas et dolus : noluit intelligere ut quae sunt fidei
Abbreviated transcription (Latin):
siqͥs alit̃ senserit. ñ . ẽ. catholicꝰ. manifestet᷑. & uerita:¬
tis argum̃to ꝓbabit᷑. eẽ. hȩreticꝰ. Tolerandus qͥdẽ ẽ.
pastor ut canones dicunt : ꝓrȩꝓbis morib. Si uͦ exor.¬
bitauerit a fide. iã ñ .ẽ. pastor s adũsariꝰ : a qͦlibet pec-¬
catore tantũ catholico detestandus. Licet eñ scđm
munẽ eccłiȩ fidẽ quã suã credit & confitet᷑ defende.
Multo gͥ ampliꝰ atq ꝑfectiꝰ religiosũ catholicũ decet
hȩreticã pͣuitatẽ impugnare. nec xpĩanȩ legis ue¬
ritatẽ qͥ xpĩanꝰ.ẽ. intali negotio debet occultare.
Sunt qͥdã ep̃i qͦs nec derꝰ nec popłs degit : s eos tan-¬
tũ laica ꝑsona inuestaut. Hii contͣ catholicoꝵ sta:
tuta patrũ. & maxime contͣ ueridicã heati grego-¬
rii septimi papȩ uocẽ qͥ ꝓdefensione huiꝰ fedei mor¬
tuus.ẽ. mexilio inuestiturã palliantes eã negarent
heresĩ. eẽ. uerbis ad seducendũ cõpositis s̃ possent.

Expanded text:
s aliter senserit, non est catholicus, manifestetur et veritatis argumento probabitur esse hęreticus. Tolerandus quidem est pastor, ut canones dicunt, pro reprobis moribus: si vero exorbitaverit a fide, iam non est pastor, sed adversarius, a quolibet peccatore tantum catholico detestandus. Licet enim secumunem aecclesiae fidem, quam suam credit et confitetur, defendere: multo igitur amplius atque perfectius religiosum catholicum decet hereticam pravitatem impugnare: nec christianae legis veritatem qui christianus est in tali negotio debet occultare. Sunt quidam episcopi, quos nec clerus nec populus elegit, sed eos tantum laica persona investivit. Hii contra catholiam beati Gregorii septimi papae vocem, qui pro defensione huius fidei mortuus est in exilio, investituram palliantes, eam negarent hęresim esse, verbis ad seducendum compositis, si possent.
Abbreviated transcription (Latin):
re iudices eccłiȩ docuert̃. Quoꝵ unꝰ meretrices liti:¬
gantes audire minime contẽpsit: s earũ causas
diligent̃ discutiens prudent̃ t̃minauit. Alt̃ uͦ in
adultĩo dep̃heniã & apd se accusatã: sapient̃ &¬
& misericordit̃ li̵auit. His quȩ supͣ diximꝰ & aliis gͣua-¬
minib p̃dictꝰ fr̃ uehem̃t̃ opp̃ssus scam apłicã sedẽ¬
quȩ matris pietate opp̃ssis om̃ib subuenire consueuit
appellauit. & ad eã sic̃ ad matrẽ filiꝰ consiliũ & auxiliũ
petiturꝰ confugit. Sed nec sua electio nec scȩ̃ sedis appel-¬
latio quȩ qͦndã ꝓdesse solebat: ad huc sib ꝓdesse potu¬¬
it. Et qͥa matris iniuriã silere ñ conuenit filio. scẽ ma¬
tris romanȩ ȩccłiȩ in iuriã cuiꝰ filiꝰ ego sũ licet indignꝰ
occultare nec posiũ nec debeo. Archẽbalđ & monachi
q̃ sustinent partes eiꝰ. om̃ia quȩ depagano eis p̃cepit ro-¬

Expanded text:
re judices Ecclesiæ docuerunt. Quorum unus meretrices litire judices Ecclesiæ docuerunt. Quorum unus meretrices litigantes audire minime contempsit ; sed earum causas diligenter discutiens prudenter terminavit. Alter vero in adulterio deprehensam et apud se accusatam sapienter et misericorditer liberavit. His quæ supra diximus, et aliis gravaminibus prædictus frater vehemomnibus subvenire consuevit, appellavit ; et ad eam, sicut ad matrem filius, consilium et auxilium petiturus confugit. Sed nec sua electio, nec Sanctæ Sedis appellatio, quæ quondam prodesse solebat, adhuc sibi prodesse potuit. Et quia matris injuriam silere non convenit filio, sanctæ matris Romanæ Ecclesiæ injuriam, cujus filius ego sum, licet indignus, occultare nec possum nec debeo. Archembaldus et monachi qui sustinent partes ejus, omnia quæ de Pagano eis præcepit Ro