comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
miracła. ꝑq̃ in p̾dicatiõe milita¬
mꝰ. ñ st̃ carnalia debilitate. s st̃
ant consilia hominũ. seu demo¬
nũ diũsis calliditatib munita.
consilia destruentes. ci. uere pos
hominũ. ⁊ demonũ. ⁊ omnẽ al¬
titudinẽ .i. ꝓfunditatẽ intellec¬
tus. tamlegis ꝑitoꝵ. qͣm phylo¬
sophoꝵ Altitudinẽ dico extollen¬
tẽ se adu̾sus scientiã dei .i. quȩ de
dõẽ. ut dũ impugnãt partũ uͥgi¬

Expanded text:
r quae in praedicatione militamus, non sunt carnalia debilitate, sed sunt ant consilia hominum seu daemonum diversis calliditatibus munita, consilia destruentes. Quasi dicat: hominum et daemonum, et omnem altitudinem, id est profunditatem intellectus, tam legis peritorum quam philosophorum. Altitudinem, dico, extollentem se adversus scientiam Dei, id est quae de Deo est. Ut dum impugnant partum virgi
Abbreviated transcription (Latin):
dicare. ut solent. Aut qͥs instruxit eũ.
ut dicat. qͥd hoc fecisti sic: Qtͣ nullus.
Si aũ ñ possunt cognoscere sensũ dñ
gͦ nec nr̃m: qͥa nos qͥ iam ult᷑ hominẽ
sumꝰ unus sp̃s cum do habemꝰ sensũ

Expanded text:
dicare, ut solent. Aut quis instruxit eum, ut dicat quid hoc fecisti sic? Quasi dicat, nullus. Si autem non possunt cognoscere sensum Domini, ergo nec nostrum, quia nos qui jam ultra homines sumus, unus spiritus cum Deo, habemus sensum
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾. fuit uobis ci. lactis potus. ñ
solidus cibus. Sicut enĩ crux xp̃i.
aliis stulticia÷. aliis scandalũ. uo¬
catis aũ sc̃s ẽ uirtꝰ dei ⁊ sapĩa. ita
idẽ aliis ẽ lao aliis ẽ cibus. scdm qͦt
capacitas eoꝵ plus uł minꝰ capit
ut hi qͥ dicunt ego sũ illiꝰ. uł illius.
alit̃ acceꝑunt de crucifixo qͣm ille qͥ
dixit. Michi aũ absit głari. nͥ in cruce

Expanded text:
vobis, fuit vobis quasi lactis potus, non solidus cibus. Sicut enim crux Christi, aliis stultitia, aliis scandalum, vocatis autem sanctis est virtus Dei et sapientia, ita idem aliis est lac, aliis est cibus, secundum quod capacitas eorum plus vel minus capit, ut hi qui dicunt, ego sum illius, vel illius, aliter acceperunt de crucifixo, quam ille qui dixit: Mihi absit gloriari nisi in cruce
Abbreviated transcription (Latin):
lus qͥ maiorẽ: Sunt ne ipsi gr̃ȩ q̃
in sacm̃tis datur auctores: Non
in deo głandum ÷ ñ in eis. Almistͥ
st̃ dico. ⁊ hoc ñ facunt uno eodẽq
mͦ. s sicut dñs dedit unicuiq .i.
sicut diuisit officia singłis. Nam
ego paulus. plantaui .i. p̃dicatio¬
ne ad fidẽ conu̾ti. apollo rigauit
baptismo. S d̾s ñ nos increm̃tũ
dedit. mun̾is. Et qͥa ds tm̃ dat
increm̃tũ ex se: Itaꝙ aliqͥd neꝙ qͥ¬

Expanded text:
lus, qui major est? Suntne ipsi gratiae quae in sacramentis datur auctores? non in Deo gloriandum est, non in eis. Ministri sunt, dico, et hoc non faciunt uno eodemque modo, sed sicut Dominus dedit unicuique, id est sicut divisit officia singulis. Nam ego Paulus plantavi, id est praedicatione ad fidem converti; Apollo rigavit baptismo; sed Deus, non nos, incrementum dedit muneris. Et quia Deus tantum dat incrementum ex se, itaque neq
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ualib. & cet̾a. qͦd ẽ dicere ñ potu¬
istis q̃ dicebã intellig̾e ut sp̃uales.
s ut carnales. Si enĩ sp̃uales essent̾.
ñ dicerent ego sũ pauli. Nondũ
edocti estis. scił. a pseudo. Adhuc
enĩ estis carnales. Arguit eos hic
ualde. qͥ q̃rebant᷑ se dudũ ñ audis¬
se sp̃ualia. cũ adhuc indigni ẽẽnt
les. cãrnalis a carne. animalis ab a
bis. ñne carnales estis eo qͦd aliqͥd ab
ambulatis .i. in peius proficitis:
Utiq Cum enĩ quis. Ecce expositio

Expanded text:
ualibus, etc.; quod est dicere, non potuistis quod dicebam intelligere, ut spirituales, sed ut carnales. Si enim spirituales essent, non dicerent: Ego sum Pauli. Nondum edocti sitis, scilicet a pseudo. Adhuc enim estis carnales. Ambrosius Arguit eos hic valde qui querebantur se dudum non audisse spiritualia, cum adhuc indigni essent les; carnales a carne, animales ab anbis, nonne carnales estis, eo quod ab homine ambulatis? id est in pejus proficitis? utique. Cum enim quis. Ecce expositio
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi in dando ñ differ̃t. s in labore ⁊
mercede ⁊ hoc ẽ qͦd ait Unꝰ quisꝙ
aũ ꝓpͥam mercedẽ accipiet. scdm su¬
um laborem: forinsecus minist̾ͣn¬
di. Bñdixi mercedẽ: sumus eni ad¬
iutores dei. in colendo agro dñico.
ñ aepͣuatores ut qͥdam auint. Et
tio impositiõe nirtutũ. Aꝑtissime
ostendit᷑ ex his uerbis qͦd deus est
agricola. nos aũ dei agricultura
sumꝰ. qui colit nos ad fructũ. &
dei ed̃ificium. qͥa qui colit nos ha¬
bitat innobis. ⁊ ita idem ÷ ager ⁊
edificiũ. qͦd ñ ẽ in reb uisibilibus.
qm̃ nec hoc de suo habent. s sicut
ds dedit unicuꝙ rectius ipse dicit᷑
uirib¬

Expanded text:
 differunt, sed in labore et mercede, et hoc est quod ait: Unusquisque autem propriam mercedem accipiet secundum suum laborem, forinsecus ministrandi. Bene dixi, mercedem. Sumus enim adjutores Dei, in colendo agro Dominico, non depravatores, ut quidam aiunt. Et tio, impositione virtutum. Apertissime ostenditur ex his verbis quod Deus est agricola, nos autem Dei agricultura sumus, quia colit nos ad fructum, et Dei aedificium, quia qui colit nos, habitat in nobis; et ita idem est ager, et aedificium, quod non est in rebus visibilibus. quoniam nec hoc de suo habent, sed sicut Deus divisit unicuique, rectius ipse dicitur virib
Abbreviated transcription (Latin):
de ẽẽ iusticiã: qͥa ñ ẽ ex alio. Nam his qͥst̃¬
enĩ qui in xp̃o uolunt uiuere. uͥtutes ap¬
petendȩ st̃. & uitia fugienda. media ue¬
ro q̃ int̃ u̾ͥtutes & uitia st̃. nec fugienda
st̃ nec appetenda. ut cͥcuncisio. & p̃puti¬
um. q̃ nichil ualent in .xp̃o. s fides. ñ
utiq ociosa. Qa fides sñ oꝑib ñ saluat.
s que oꝑatur ꝑ caritatẽ dei. & ꝓxum.
Opͥus fidei: ipsa dilectio ẽ. Sine dilectio¬
ne fides manis ẽ. fides cum dilectione
cxp̃iani ẽ: alia .i. fides sñ dilectione de¬
monis ẽ: nam & demones credunt. et
contremiscunt. Qͥ aũ ñ credunt. tardio

Expanded text:
de esse justitiam, quia non est ex alio, nam his quenim qui in Christo volunt vivere virtutes appetendae sunt, et vitia fugienda; media vero, quae inter virtutes et vitia sunt, nec fugienda sunt, nec appetenda, ut circumcisio et praeputium quae nihil valent in Christo, sed fides, non utique otiosa, quia fides sine sed quae operatur per charitatem Dei et proximi. Opus fidei, ipsa dilectio; sine dilectione inanis est fides; cum dilectione, Christiani est. Alia, id est fides sine dilectione, daemonis. Nam et daemones credunt et contremis
Abbreviated transcription (Latin):
ua inciꝑec p̃dicatio oportũit cͥcuncidi
ñc aũ lege fidei succedente nichil ꝓderit
fideli addita ccuncisio: s oberit. Ma̾nus
em̃ malũ ẽ. ex libero fieri seruũ: qͣm nas¬
ci. Testificor aũ. Aiͣ. si c̾cuncidamini. nii
olim añ fidem om̃i homini iudeo uel
gentili eͥcuncidenti se ꝓ habenda iusti¬
cia. qm̃ debitor ẽ uniu̾se legis faciende .i.¬
ex debito om̃ia legalia debet implere: qͦd
exigit cͥcuncisio. Ut enĩ baptismꝰ suã: sic
cͥcuncisio suã exigit iustificationẽ. Hõc
iõ ait. ut uł terrore tam innum̃abiliũ ob¬
seruationũ q̃ in lege scͥpta st̃. ne om̃s im¬
plere cogerent᷑. qͦd nec ipsi iudei. nec pa¬
tres eoꝵ. implere potuert̃. sicut petrꝰ ait.
abstiñent ab his: quib eos aliqui subice¬
re cupiebant. Euacuati. Qiͣ uere xp̃c ñ pro¬

Expanded text:
va inciperet praedicatio oportuit circumcidi, va inciperet praedicatio oportuit circumcidi, nunc autem lege fidei succedente nihil proderit fideli addita circumcisio, sed oberit; majus enim malum est ex libero fieri servum quam nasci. Testificor. Quasi dicat: Si circumcidamini nihilolim ante fidem, omni homini, Judaeo vel gentili circumcidenti se, pro habenda justitia, quoniam debitor est univeex debito omnia legalia debet implere, quod exigit circumcisio. Ut enim baptismus suam, sic circumcisio suam exigit justificationem. Hoc ideo ait, ut vel terrore tam innumerabilium observationum quae in lege scriptae sunt, ne omnes implere cogerentur, quod nec ipsi Judaei, nec patres eorum implere potuerunt, sicut Petrus ait, abstinerent ab his quibus eos aliqui subjicere cupiebant. Evacuati. Quasi dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
nidei. Uñ ẽ illud apħ. Dico uob̾. qͥa si cir¬
cuncidamini. ut spem salutis in cͥcunc¬
sione habeatis: xp̃c nichil ꝓderit uobis.
Licebat gͦ his quos fides quȩ reuelata ẽ eis.
iã imbutos inuen̾at. illa tenere: ne uideaꝵ¬
tur imꝓbata potiꝰ. qͣm t̾minata. Gentib
uͦ ñ sunt imponenda. ne uideant᷑ aut ñ
causa ꝓmittendi xxp̃i instituta. aut ad huc
ꝓmittere. s cessando iam appareant sig¬
na futi fuisse. quȩ cũ honore paulatim
deserendo erant sepelienda. ñ ut sacͥlegi¬
agentiũ fugienda. Postea uͦ tanqͣm cũ
honore sepulta sint: a xp̃ianis om̃ib in¬
reꝑabilit̾ deserenda. Iheronimꝰ aũ ista le¬
galia pꝰ cp̃i passionẽ siue in eis spes po¬
natur siue ñ: obseruantib noxia esse di¬
cit ñ dispensatorie cistodiant᷑ & scđm ħ:
ita hic locus exponit᷑. Si cͥcuncidamin.
solum ñ ꝓdest. s etiam obest: Nñqͣm no¬

Expanded text:
Judaei. Unde est illud Apostoli: Dico vobis quia, si cirJudaei. Unde est illud Apostoli: Dico vobis quia, si circumcidamini, ut spem salutis in circumcisione habeatis, Christus nihil proderit vobis. Licebat ergo his quos fides quae revelata est eis, jam imbutos invenerat, illa tenere, ne videantur improbata potius quam terminata. Gentibus vero non sunt imponenda, ne videantur aut non causa promittendi Christi instituta, aut adhuc promittere, sed cessando jam appareant signa futuri fuisse, quae cum honore paulatim deserendo erant sepelienda, non ut sacrilegia gentium fugienda. Postea vero tanquam cum honore sepulta sint, a Christianis omnibus irreparabiliter deserenda. Hieronymus autem ista legalia post Christi passionem sive in eis spes ponatur sive non, observantibus noxia esse dicit, nisi dispensatorie custodiantur; et secundum hoc ita hic locus exponitur. Si circumcidamini solum non prodest, sed etiam obest. Antequam no
Abbreviated transcription (Latin):
nis causa p̃cepta sc̃. quȩ gr̃e reuelatione latiꝰ
innotescente. necesse fuerat aboleri. iustifi¬
care neminẽ pot̾ant. ñ iõ tñ fuerant tanqͣ
diabolica gentiũ saclegia fugienda. etiã
cũ ipsa gr̃a iam ceꝑat reuelari. q̃ umbris
talib fuerat p̾mintiata. Inde ẽ qͦd tymothe¬
um iudea matre. & greco patre natũ cͥcun¬
cidit apłs. & ipse morẽ huiꝰmodi custodiuit.
ñ simulatiõe fallaci: s consilio prudenti.
Circuncisio enĩ & cet̾a legalia. ita natis &
institutis ñ erant noxia. licet iã ñ essent.¬
significandis futuris necessaria. magis
hominib. usq ad qͦs durare debuerant
Gentiles uͦ ex diũso ueluti pariete ad eun¬
dẽ lapidẽ angularẽ uenientes: ñ erant ad
talia cogendi. Si qͥ uͦ his qͥ ex c̾cuncisiõe
uen̾ant. talibq sacram̃tis adhuc dediti
erant. ultͦ uellent sicut tymotheus. con¬
ferre congruentiã ñ erant ꝓhibendi. s
s in his confidebant. erant ꝑditi. sic &

Expanded text:
nis causa praecepta sunt, quae gratiae revelatione latius innotescente necesse fuerat aboleri, justificare neminem poterant: non ideo tamen fuerant tanquam diabolica gentium sacrilegia fugienda, etiam cum ipsa gratia jam coeperat revelari quae umbris talibus fuerat praenuntiata. Inde est quod Timotheum Judaea matre et Graeco patre natum circumcidit Apostolus, et ipse morem hujusmodi custodivit, non simulatione fallaci, sed consilio prudenti. Circumcisio enim et caetera legalia ita natis et institutis non erant noxia, licet jam significandis futuris necessaria non esshominibus, usque ad quos durare debuerant. Gentiles vero ex diverso veluti pariete ad eumdem lapidem angularem venientes, non erant ad talia cogendi. Si qui vero his qui ex circumcisione venerant talibus sacramentis adhuc dediti erant ultro vellent sicut Timotheus conferre congruentiam, non erant prohibendi; sed si in his confidebant, erant perditi sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
uos dico qͥ in lege iustificamini .i. creditis
iustificari. Alit̃ enim ñ noceret cͥcuncisio.
misistis. Qui enĩ in lege iustificari uult
post fidem. amittit grãm. qͥa ad hoc ue¬
nit donũ dei. & gr̃a. ut cessante onere
legis. iustificet credentes quam qͥ redu¬
confidit amittit gr̃am. qͦd ex contͣrio
rat iusticia. scił. uitam ȩt̃nam. Uł spes¬
des enĩ esuriens. & sitiens iusticiã spe¬
rat in ea renouari: & ꝓficere. Uł spe iꝰti

Expanded text:
os dico in lege justificamini, id est creditis justificari. Aliter enim non noceret circumcisio. misistis. Qui enim in lege justificari vult post fidem, amittit gratiam, quia ad hoc venit donum Dei et gratia, ut cessante onere legis justificet credentes: Quod qconfidit, amittit gratiam, quod ex contrario rat justitia, scilicet vitam aeternam, vedes enim esuriens et sitiens justitiam sperat in ea renovari et proficere. Vel, spes justi
Abbreviated transcription (Latin):
uñ in ueste legalis pontificis erat
coccus bistinctꝰ. qui habet sp̃em
ignis. Ignis aũ duo facit. urit. &
lucet. ita & pontifex gladio p̃di¬
cationis. scił. ignito eloqͥo urere
debet. mordaci increpatione. ⁊ me¬
tuenda cõminatione. ⁊ lucere blaii¬
dis fouendo. ⁊ delectabilia ꝓmit¬
tendo. Ioeo de manna đi: qͦd indu

Expanded text:
unde in veste legalis pontificis erat coccus bis tinctus, qui habet speciem ignis. Ignis autem duo facit: urit, et lucet; ita et pontifex gladio praedicationis, scilicet ignito eloquio, urere debet mordaci increpatione, et metuenti comminatione: et lucere blandis, fovendo et delectabilia promittendo. Ideoque de man
Abbreviated transcription (Latin):
cum illo. ex uirtute dei. & ita infrr¬
i penes uos. qͥa si aꝑfidis inframabã¬
tur: apud credentes ñ erat hec infironi¬
tas. s profectꝰ. qͥa hinc potentiores fi¬
unt fideles. Mors gͦ illata a perfidisui¬
ta ẽ. erga credentes. qͥa uirtute dei re
endi potestatẽ babeo. ideo tẽptate.i.
consid̾ate ꝑ actus uosmet ipsos. ut
qͥsq seipsũ considet. Considerate inꝗͣ
si estis infide. ⁊ si estis infide ipsi pro¬
bate uos. an sitis inoperib bonis. ra
quib debent ẽẽ fideles. Deinde: Qs.¬
sese considerantib ait. Anñ. & cete¬
ra. Quasi. iõ probate dico. quia an ñ
tiq. nͥ forte reprobi estis: ab eo qͦd pͥ¬
us habuistis. S pero autẽ. Quasl.
dico qͥa cum cognoscitis xp̃m esse
muobis. nͥ. reprobi estis. s
qͥcqͥd de uobis sit spero qͥa ex ui¬
ta qͣm inter uos egi. cognosei¬
tis. qͥa nos ñ sumus reprobi. nec a

Expanded text:
ute Dei, et ita infirid est penes vos. Quia, si a perfidis infirmabantur apud credentes, non erat haec infirmitas, sed profectus, quia hinc potentiores fiunt fideles. Mors ergo illata a perfidis, vita est erga credentes, quia virtute Dei resendi potestatem habeo, ideo tentate, id est considerate per actus vosmetipsos, ut quisque seipsum consideret; considerate, inquam, si estis in fide, et si estis in fide, ipsi probate vos, an sitis in operibus bonis in quibus esse debent fideles. Deinde quasi se considerantibus ait, an non, etc. Quasi dicat: Ideo probate dico, quia an nontique, nisi forte reprobi estis, ab eo quod prius habuistis. Spero autem. Quasi dicat: Cognoscetis Christum esse in vobis, nisi reprobi estis; sed, quidquid de vobis sit, spero quia ex vita, quam inter vos egi, cognoscetis quia nos non sumus reprobi, nec a
Abbreviated transcription (Latin):
xi: ut pseudo repellatis. Om̃ia
ꝓpt̃ uos feci. timeo enĩ ne forte
eũ ueño aduos. inueniã uosta¬
les qͣles ñ uolo .i. incorreptos.
nõ p̃pate uos ut tales inuens¬
amini qͣles uolo. ⁊ tuneone
lẽ me ñ uultis .i. cont̾stans et
puniens. scilicet timeo ne for¬
te sint inter uos contentio¬
nes dem̃itis p̃latoꝵ. ut de baptis¬
tis emulatiões .i. inuidiȩ. in his qͥ
minꝰ bñt animositates in repeti¬
tiõe rerũ. ⁊ ultione dissensiones.
.i. odia m̃ orta. susurratiões. cũ la¬
tent̃ seminant discordias. detrac¬
tiões. detͣhit quis eiquẽ odit infla¬
tiões. ut inflabant᷑ illi qͥ maiora
dona habebant. seditiões scił. tu¬
meo ne ego tales uos inueniã. ne
iterũ sicut pͥus humiliet ds. id

Expanded text:
xi: ut pseudo repellatis, omnia propter vos feci. Timeo enim ne forte, cum venero ad vos, inveniam vos, tales quales non volo, id est incorrectos. Ideo praeparate vos ut tales inveniamini quales volo. Et timeo ne lem me non vultis, id est contristans et puniens; sed timeo ne forte sint inter vos contentiones de meritis praelatorum, ut de baptistis, aemulationes, id est invidiae in his qui minus habent, animositates in repetitione rerum et ultione, dissensiones, id est odia inde orta, susurrationes, cum latenter seminant discordias, detractiones, detrahit quis ei quem odit, inflationes, ut inflabantur illi qui majora dona habebant, seditiones, tuIdeo timeo ne tales vos inveniam, ne iterum hu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ infirmꝰ s potens apparuit ex
his quȩ int̾ eos fecit. cũ dona de¬
dit qͦd exꝑti ne dubitent se ab
eo posse puniri. qͥã uider̃c inno¬
mine eiꝰ mortuos suscitatos. de¬
mones fugatos. surdis auditũ.
mutis affatũ. claudis gressũ.
cecis uisũ ẽẽ redditum. Et uere poteis.
ẽ. Nam& si crucifixꝰ ẽ ex infirmitate

Expanded text:
n infirmus, sed potens apparuit ex his quae inter eos fecit, cum dona dedit, quod experti non dubitent se ab eo posse puniri. Quia viderunt in nomine ejus mortuos suscitatos, daemones fugatos, surdis auditum, mutis affatum, claudis gressum, caecis visum esse redditum. Et vere potens est: nam, etsi cru
Abbreviated transcription (Latin):
Qiͣ. bñ dico qͦd uiuit ⁊ si pͥus infirmꝰ fu¬
erit. nam & nos multominores illom
firmi sumꝰ in illo .i. ad imitationẽ eiꝰ
multa patim᷑. s tamen licet infirim
simus uiuemus in illo. uł. cum illo ex
uitute dei .i. ꝑ eum habebimꝰ potesta¬
tem. a deo in uobis iudicandis. & hic.
& infuturo. Uel ita infirim sumꝰ in
illo. hoc ñ mutatur. s uiuimus cum
eo .i. in simili beatitudine. cumeo. et
hoc ex uirtute dei. qͦd tale ẽ inuobis.
.i. in conscientiis ur̃is. Huic sensui con¬
cordat alia littera. quȩ ẽ ergauos. ubi

Expanded text:
 Bene dico, quod vivit et prius infirmus fuerit, nam et nos, multo minores illo, infirmi sumus in illo, id est ad imitationem ejus multa patimur. Sed tamen, licet infirmi sumus, vivemus in illo, vel, cum illo ex virtute Dei, id est per eum habebimus potestatem a Deo in vobis judicandis, et hic, et in futuro. Vel ita infirmi sumus in illo. Hoc non mutatur. Sed vivit cum eo, id est in simili beatitudine cum eo. Et hoc ex virtute Dei, quod tale est in vobis, id est in conscientiis vestris. Huic sensui concordat alia littera quae est erga vos, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
qui pꝰ peccauert̃. Qͥdam codices
ñ hñt. his. s subintellig̃r. Ideo
dicit se ñ pairere. qͥa tot correcti¬
ones. si ñ se em̃dant ñ debet par¬
ci eis. Hoc aũ ut p̃sens bis pre¬
dixi. ita & ñc etiã absens p̃dico.
Et qiͣ qͥs quereret pot̾is ne: Sub¬
dit. An q̃ritis exꝑimentũ eiꝰ xp̃i.¬

Expanded text:
qui prius peccaverunt. Quidam codices non habent qui, sed subintelligitur. Ideo dicit se non parcere, quia post correctiones si non emendant, non debet parci eis. Hoc autem, ut praesens bis praedixi, ita et nunc etiam absens praedico. Et quasi quis quaereret, poterisne, subdit: An quaeritis experimentum ejus Chri
Abbreviated transcription (Latin):
etiã hoĩes penitentiã. si pꝰ bap¬
tismũ ita pecrau̾int. ut excõmu¬
nicari ⁊ postea reconciliari m̾e¬
ant᷑. sicut agunt in om̃ib eocle¬
siis illi qͥ ꝓpͥe penitentes appellã¬
tur. Est etiã penitentia bonoꝵ
& humiltũ fideliũ pene cotidi¬
ana. in qͣ pectora tundunt. dicea¬
tes. dimicte nobis debita nr̃a. ⁊¬
cet̾a. Non enĩ nobis ea dimitti pe¬
timꝰ. q̃ dimissa ñ dubitamꝰ in bap¬
tismo. s illa q̃ humane fragili¬
tati ꝗͣuis parua tñ crebra subre¬
punt. q̃ si collecta contͣ nos fue¬
rint. ita nos gͣuabunt & oppri

Expanded text:
etiam homines poenitentiam, si post baptismum ita peccaverint, ut excommunicari, et post reconciliari mereantur, sicut agunt in omnibus Ecclesiis illi qui proprie poenitentes appellantur. Est etiam poenitentia bonorum et humilium fidelium pene quotidiana, in qua pectora tundunt, dicentes: Dimitte nobis debita, etc. . Non enim nobis ea dimitti petimus, quae dimissa non dubitamus in baptismo, sed illa quae humanae fragilitati, quamvis parva, tamen crebra subrepunt: quae si collecta contra nos fuerint, ita nos gravabunt et oppri
Abbreviated transcription (Latin):
piuł. cͥcunueni uos. Hõc dicit. qi
forte suspicarent᷑ iõ eum contẽp¬
sisse. qͥa parua offerebant᷑. ut ma¬
iora conseq̃ret᷑. & iõ illos misisse.
ut intimarent eis maiora dare.
nt illos. Ut factũ eẽt. si dicerent.
si uultis paccatũ habere apłm.
qͥ parua respuit digna date. qͦd
adu̾so ꝓponi possunt. se ꝑ om̃ia¬
onẽ egit apud eos. s in sĩplicita
dolose s simplicit̃ rogaui tytũ.
uenire a duos. ⁊ misi cũ illo fr̃em
barnabã. uł. lucã.⁊ nũqͥd tytus
sco. uł eadẽ uoluntate ego ⁊ ipse
tycꝰ ambulaiumꝰ. nõne eisdẽ ues¬
ligiis .i. eisdẽ oꝑationib: Quȩ di¬
cunt᷑ uestigia. qͥa ꝑ eas apparet
uoluntas anbona sit an mala.
um̃ a fructib eoꝵ cognoscetis eos.
sa excusatiois.xi. reus dicã qͦdñ
gͣuaui uos. s loqͥmur ħ corã do. l

Expanded text:
cit, quia forte suspicarentur ideo eum contempsisse, quia parva offerebantur ut majora consequeretur, et ideo illos misisse ut intimarent eis majora dare: ni illos, ut factum esset si dicerent, si vultis paratum habere Apostolum, qui parva respuit, digna date: quod adverso proponi possunt, se per omniionem egit apud eos, sed in simplicitatdolose, sed simpliciter. Rogavi Titum venire ad vos, et misi cum illo fratrem Barnabam vel Lucam. Et nunquid Titus itu, vel eadem voluntate, ego et ipse Titus ambulavimus? Nonne eisdem vestigiis? id est eisdem operationibus quae dicuntur vestigia, quia per eas apparet voluntas, an bona sit, an mala: Unde: A fructibus eorum cognoscetis eos Osa excusationis quasi reus dicam, quod non gravavi vos. Sed loquimur hoc coram Deo, id
Abbreviated transcription (Latin):
rauit. Uł ñ ascendit in cor hominis .i.
alicuiꝰ carnalis. tc res dicit᷑ ascend̾e ĩ cor.
cũ bñ intellecta placet. Quȩ p̃parauit.
scił. ea q̃ ds p̃parauit in p̃miũ. his qui
dilig̃t illũ. Hec ẽ sapientia di .i. xp̃c¬

Expanded text:
 non ascendit in cor hominis, id est alicujus carnalis. Tunc res dicitur ascendere in cor, cum bene intellecta placet. Quae praeparavitscilicet ea quae Deus praeparavit, in praemium his qui diligunt illum. Haec est sapientia Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
ferntũ res modica uidet᷑ & nichili. s
farine consꝑsum totã massã suo ingo¬
re corrũpit. in illiꝰ uim tͣnsit omneqͦd
mixtũ ẽ ita & doctͥna ꝑu̾sa ab uno mnci¬
piens. uix duos. aut tres. pͥmũ in exor¬
dio reꝑit auditores. s paulatĩ ut cancer
serpit in corꝑe. &ꝰ macta uulgare ꝓuer¬
bium. uniꝰ pecudis scabies totũ cõma¬
culat gregem.
G &e scintilla.
statĩ cũ appa

Expanded text:
est , res modica videtur et nihili; sed cum farinae conspersum, totam massam suo vigore corruperit, in illius vim transit omne quod mixtum est: ita et doctrina perversa ab uno insipiens vix duos aut tres primum in exordio reperit auditores; sed paulatim ut cancer serpit in corpore, et juxta vulgare proverbium, unius pecudis scabies, totum commaculat gregem. Igitur et scintilla statim ut appa
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. Currebatis. Hic laudat galathas⁊
eos ꝑ qͦs inducti ft̾ ut iudairare uellentui¬
tuꝑat ⁊ ne illis consentiant monet. Qiͣ fi
fuit in uobis. qͥa olim currebatis ꝑ oꝑa
rit: Exercitiũ illoꝵ in oꝑa fidei bonũ fu¬
isse testat᷑ s neqͥtia maloꝵ impeditos.
ne cursũ suũ efficatia ꝑseu̾ante consũ¬
marent. Uñ ut nulli eoꝵ credant. horta¬
tur subdens. s uos nemini illoꝵ dein¬
ceps consenseritis. saltẽ eos audiendo.
obedire ñ sinentes. Psuasio enĩ. Qiͣ. ideo¬
ne consenseritis. qͥa ꝑsuasio hec qͣuolus
uos mittere sub iugum legis. ñ ẽ ex eo. sei¬
licet do qͥ uocauit uos aduitã. s ex di
abolo. Ioeo etiã ne consenseritis: quia
modicũ ferm̃tũ .i. illi. pauci. & acidi.
qͥ ad illos uemebant ut ista suadent.
ca legis. corrũpit totã massã .i. congre¬
gatio fidelium. uł uͥtutũ. Sensus itaq
iste ẽ. ne putetis piucoꝵ hominũ esse¬
insidias contẽpnendas. Ut enĩ scintil

Expanded text:
Christum. Currebatis. Hic laudat Galatas, et eos per quos inducti sunt, ut judaizare vellent, vituperat; et ne illis consentiant monet. Quasi dfuit in vobis, quia olim currebatis per oprit? Exercitium illorum in opera fidei bonum fuisse testatur, sed nequitia malorum impeditos, ne cursum suum efficacia perseverante consummarent. Unde ut nulli eorum credant hortatur, subdens, sed vos nemini illorum, deinceps consenseritis, saltem eos audiendo qobedire non sinentes. Persuasio enim. Quasi dicat: Ideone consenseritis, quia persuasio haec qua volunt vos mittere sub jugum legis, non est ex eo, scilicet Deo, qui vocavit Ideo etiam ne consenseritis, quia modicum fermentum, id est illi pauci et acidi qui ad illos veniebant ut ista suaderentca legis corrumpit totam massam, id est congregationem fidelium vel virtutem. Sensus itaque iste est: Ne putetis paucorum hominum insidias contemnendas. Ut enim scintilla
Abbreviated transcription (Latin):
rã .i. aꝑtã iolentiã. dũ contendi¬
tis ⁊ fraudatis. dũ iudices corrũ
donis. & hoc facitis fr̃ib qͦs iuuare de¬
beretis. hec facitis. & sic regnũ ꝑditis.
⁊ penis ẽ qͥa scientes. Nam annescitis.
qͥa mniqͥ quilibet. ñ possideb̾t regnũ di:
Ergo nec salutẽ. qͥa ñ ẽ salus pret̾ reg¬
nũ. Nolite errare. qͣi de miscdia confi¬
si. qͥa neq fornicarii. neq ydeꝰ ierui¬
entes. singła hoꝵ sufficiunt ad regnũ

Expanded text:
apertam violentiam, dum contenditis; et fraudatis, dum judices corrumpitis donis; et hoc facitis fratribus, quos juvare deberetis. Hoc facitis, et sic regnum perditis. Et pejus est quia scientes. Nam an nescitis quia iniqui quilibet non possidebunt regnum Dei? Ergo nec salutem, quia non est salus praeter regnum. Nolite errare, quasi de misericordia confisi, quia neque fornicarii, neque idolis servientes; singula horum sufficiunt ad regnum
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ infirmantiũ negotia fundit᷑
deserant. s hȩc aliis quib dignũ est
tractanda cõmitant uł ꝑ segerani.
Sic ñ ẽ. Redit ad illud qͦd supͣ redar¬
guit. scił qͦd ad infideles iudices:

Expanded text:
m infirmantium negotia funditus deserant; sed haec aliis quibus dignum est tractanda committant vel per se gerant. Sic non est. Redit ad illud quod supra redarguit, scilicet quod ad infideles judices
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ eẽ ferendũ. qͣm causas male a¬
gere. ne qͥs putet sua nullomͦ repe¬
cent .i. licita st̃ repeti .i. omĩa mea li¬
impediunt. Itẽ. ꝑ aliã causã idemos¬
cita st̃ s tñ ego ñ repetã. qͥa cũ sim
lib̾. sub nulliꝰ potestate redigar ho¬
minis uł rei .i. nolo redigi sub potes¬
tate iudicis. uł nolo eẽ sub dñio ali¬
cuiꝰ rei. ut causa eiꝰ fr̃em offendam.
qͥa esca debet᷑ uentͥ. ꝓ qͦ creata ẽ. Refi¬
qmꝰ enĩ cotidianas riunas corporis.
edendo & bibendo. Per escã notat
necessaria nat᷑e. & uent̾ debet᷑ escis.
qͥa alit ñ potest sustentari. & iõ li¬

Expanded text:
potius ferendum esse, quam causas male agere, ne quis putet sua nullo cent, id est licita sunt repeti, id est omnia mea lieum, sed impediunt. Item per aliam causam idem oscita sunt; sed tamen ego non repetam, quia cum sim liber, sub potestate nullius redigar hominis vel rei, id est nolo redigi sub potestate judicis, vel nolo esse sub dominio alicujus rei, ut causa ejus fratrem offendam. quia esca debetur ventri, pro quo creata est. Reficimus enim quotidianas ruinas corporis edendo et bibendo. Per escam, nota necessaria naturae; et venter debetur escis, quia aliter non potest sustentari; et ideo li
Abbreviated transcription (Latin):
qͥͣdem .i. aliq̃n tales fiuistis. s abluti
estis in baptismo. & io turpiꝰ si redi¬
tis. & ñ solum abluti. s sanctificati
coniunctionẽ. ñ paruũ pondꝰ dare
sentenciȩ. Sequit᷑. In nomine. Qͣsi
abluti estis. & hoc in nomine dm̃¬

Expanded text:
quidem, id est tales, fuistis, sed abluti estis in baptismo, et ideo turpius est, si reditis. Et non solum abluti, sed sanctificati conjunctionem non parvum pondus dare sententiae. In nomine. Quasi dicat: Abluti estis, et hoc in nomine D
Abbreviated transcription (Latin):
Qiͣ. qͥa contentiose & ap̃ infideles ur̃a
repetitis ñ simplicit̃. iã qͥdẽ om̃ino
delictũ ẽ in uobis .i. ex hoc solo delic̃¬
modi habetis int̾ uos: int̾ qͦs ñ dece¬
ret. Pecc̃m ẽ enĩ lit̾igare: cũ pax eẽ
debeat. Ex hoc apparet qͥa iudiciũ
cuses. qͦd iuste hoc agis. qͥa pateris
iniuriã. qͣm iudicii sententia uis
a te remoueri: occurrit & ait. Qua¬
re ñ magis inuriã .i. aꝑtam uioles¬
tiã accipitis: Qͣne ñ magis fraudem
tius hoc facitis. U̾ñ & dñs ait. Si qͥs
uoluerit tunicã tuã tollere. & iudi¬
cio tecũ contende. dimitte ei. & palliũ.
concedit. cum sinit in ȩccłia talia iu¬
gͥ licet repet̾e sua simplicit̃ scił sñ
causa. sine lite. sine iudicio. s ñ licet
eis iñ mou̾e causã añ iudicẽ. Infir¬
mis uͦ licet repet̾e sua. mouendo cau

Expanded text:
contentiose et apud infideles vestra repetitis non simpliciter. Jam quidem omnino delictum est in vobis, id est ex hoc solo delicmodi habetis inter vos, inter quos non decet. Peccatum enim est litigare 80 cum pax esse debeat. Ex hoc apparet, quia peccatucuses quod juste hoc agis, quia pateris injuriam quam judicii sententia vis a te removeri, occurrit et ait: Quare non magis injuriam, id est apertam violentiam, accipitis? Quare non magis occultam tius hoc facitis. Unde et Dominus ait: Si quis voluerit tunicam tuam tollere, et judicio tecum contendere, dimitte ei et pallium . concedit, cum sinit in Ecclesia talia juigitur licet sua repetere simpliciter, scilicet sine causa, sine lite, sine judicio; sed non convenit eis inde movere causam ante judicem. Infirmis vero licet repetere sua, movendo c
Abbreviated transcription (Latin):
iñ putet᷑ ñ ab illo ẽẽ pena maloꝵ q̃ utiq
malũ ÷ his qͥ puniunt᷑. S hoc ita dixi. qͥ¬
adinodũ dictum: d̾s mortẽ ñ fecit. cũ ali¬
bi scͥptum sit. mors & uita a dño deo. Ma¬
det̾ior. s uitiũ uoluntatis ÷ qͦ hõ ẽ deterior
qͦd uitiũ longe ÷ a dei uoluntate. Deo aũ
auctore cũ dr: deo uolente dr. Seqͥt᷑ Qͦd aũ.¬

Expanded text:
hinc putetur non ab illo esse poenam malorum, quae utique malum est iis qui puniuntur. Sed hoc ita dixi quemadmodum dictum est, Deus mortem non fecit ; cum alibi scriptum sit: Mors et vita a Domino Deo deterior, sed vitium voluntatis est quo homo est deterior, quod vitium longe est a Dei voluntate. Deo autem auctore cum dicitur, Deo volente dicitur. Quod au
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ait ambͦsiꝰ. nicħ falsũ putandũ ẽ in sa¬
cͥficio u̾itatis. uł sicut fit in magoꝵ p̃sti¬
giis. uͥ delusiõe qͣdã fallunt᷑ oculi. ut ui¬
deant ẽẽ qͦd ñẽ. No qͦd illi dicunt. Nors
fallit nos uis n fallit᷑ qͦo ẽẽc si crecd̾et᷑ sic frangiait
uidet᷑. nec illuisio ẽ qͥa adutilitatẽ fidei ñ ad aecep¬
tionẽ sic fit. alii dicunt qͦd ibi sit fractio. ñ qͥ dẽ uħꝰ
partes de illo facimꝰ. ⁊ qͣd ĩ sacͣm̃to sic fit. Itẽ unꝰ qͥg¬

Expanded text:
quod ait Ambros.: Nihil falsi putandum est in sacrificio veritatis; vel sicut fit in magorum praestigiis, ubi delusione quadam falluntur oculi, ut videant esse quod non est. Ad hoc illi dicunt: Non fallit nos visus, nec fallitur; quod esset, si crederetur ita frangi, ut videtur; nec illusio est, quia ad utilitatem fidei, non ad deceptionem sic fit. Alii dicunt quod ibi fit fractio, non quidem in partes de illo facim
Abbreviated transcription (Latin):
ttat᷑. ne scandalũ passus a caritate q̃
ẽ mat̃ om̃iũ uirtutũ. recedat. Dico qͦd
in suo sensu sit habundans. & ita faci¬
diem dño sapit .i. ad honorẽ dñi facit.
qͥã deo placere in hoc se putat. & simi¬
lit̃ qͥ manducat omĩa. manducat dño.
t᷑as credit mundas. & qͥa ei seruit. illis
sustentat᷑ & qͦd dño manducet. effectꝰ
indicat. Grãs enĩ agit deo ꝓ bonis cre¬
at᷑is: qͥb sustentat᷑ & pascit᷑ Ee simi¬

Expanded text:
ttatur ne scandalum passus, a charitate quae ttatur ne scandalum passus, a charitate quae est mater omnium virtutum recedat. Dico quod in suo sensu sit abundans. Et ita faciDomino sapit, id est ad honorem Domini facit, quia Deo placere in hoc se putat. Et similiter qui manducat omnia, manducat Domino, id ta credit munda; et quia ei serviturus illis sustentatur, et quod Domino manducet, effectus indicat; gratias enim agit Deo, pro omnibus creaturis quibus sustentatur et pascitur. Et simi
Abbreviated transcription (Latin):
ere illũ: de quo nulli ẽ ambiguum.
Per hoc aũ qͦd ait stat aut cadit. osten¬
dit se nescire quo animo ille se agat
indubiis. Cum uͦ addit. stabit autẽ:
hinc innuit. qͦd ambigua debemꝰ tñ
meliorẽ partẽ uertere. & plus salutẽ
qͣm mortẽ reoꝵ optare. & in futuro
spem boni habere. & si aliter sit in p̃¬
senti. Nam alius. Supͣ dixit. qͦd alii
om̃ia manducant. alii ñ om̃ia. de ge¬
nerib ciboꝵ agens. hic dicit. qͦd alii
om̃i. alii aliquo certo tẽpore abstinen.
stabit. & potest credi staturꝰ eẽ. qͥa qͦd a¬
git. ex iudicio deiagit: & hoc est qͦdait.
Nam alius iudicat diem. ẽe elig̃ndũ
in abstinentia int̃ positum int̃ diem.
elig̃ndũ in abitinentia.i. qͥdam certis
dieb. qͥdam om̃i tẽpore putant ẽẽ ab¬
stinendũ. Cnꝰ quisq aũ eoꝵ in suosen¬
su. i. scd̾m suam conscientiã habun¬
det in melius. ut qui edit cũ gr̃arũ
actione edat & qͥ abstinet. ꝓ deo faciat.
Clel in suo sensu .i. in sũo consilio dumni¬

Expanded text:
ere illum, de quo nulli est ambiguum. Per hoc autem quod ait, stat aut cadit, ostendit se nescire quo animo ille se agat in dubiis. Cum vero addit, stabit autem, hic innuit quod ambigua debemus in meliorem partem vertere, et plus salutem quam mortem reorum optare, et in futuro spem boni habere, etsi aliter sit in praesenti. Nam alius judicat. Supradixit quod alii omnia manducant, alii non omnia, de generibus ciborum agens; hic dicit quod alii omni, alii aliquo certo tempore abstinent,stabit, et potest credi staturus esse, quia quod agit ex judicio Dei agit, et hoc est quod ait: Nam alius judicat, dicit esse eligendum in abstinentia interpositum, inter diem eligendum in abstinentia, id est quidam certis diebus, quidam omni tempore putant esse abstinendum. Unusquisque autem eorum in suo sensu, in sua conscientia, abundet, in melius, ut qui edit cum gratiarum actione edat, et qui abstinet pro Deo faciat. Vel, in suo sensu, id est in suo consilio dimi
Abbreviated transcription (Latin):
peccato. in baptismo semꝑ uiuamꝰ do.
Cel ita. Nemo enĩ uiuit tẽporalit sci¬
licet coniunctiõe animȩ. & corpons:
ne anunȩ & corporis. sibi .i. ad laudẽ
suã. s dei. Sicut enĩ magnitudinis
eiꝰ ñ ẽ finis: sic nr̃e laudis ñ erit finis.
Non enun cũ mortui fuerimꝰ. in hac car¬
ne. desinemꝰ laudare dm. & scđm hoc.
de fidelib cm̃ agit. uł sibi .i. a se iudi¬
candus. s a dño. & scđ̃m hoc de bonis.¬
& de malis accipit᷑. & uere nemosibi ui

Expanded text:
peccato in baptismo, semper vivamus Deo. Vel ita: Nemo enim vivit temporaliter, scilicet conjunctione animae et corporis, oris, sibi, id est ad laudem suam, sed Dei. Sicut enim magnitudinis ejus non est finis, sic nostrae laudis non erit finis. Non enim cum mortui fuerimus in hac carne desinemus laudare Deum, et secundum hoc de fidelibus tantum agit. Vel sibi, id est a se judicandus, sed a Domino, secundum hoc debonis ac malis accipitur.
Abbreviated transcription (Latin):
scilꝰ. in uͥtutib. sibi .i. suȩ uoluntati.
Qͥ enĩ lege frenatur. & regit᷑ ñ s ui
uit. s deo qͥlegẽ dedit. qͥa si lex ñ eẽt
sibi quisq uiueret Aut nemo nr̃m
moritur uitiis. sicut fit in baptis¬
mo. sibi .i. ut sibi placeat. s dño. Uł¬

Expanded text:
scilicet in virtutibus, sibi, id est suae voluntati Qui enim lege frenatur et regitur, non sibi vivit, sed Deo qui legem dedit. Si lex non esset, sibi quisque viveret, aut nemo nostrum moritur, vitiis sicut fit in baptismo; sibi, id est ut sibi placeat: sed Domi
Abbreviated transcription (Latin):
iudicandi sumꝰ. Curgͦ iudicat homo:
sangͥnis emit nos. nec tenebit mors
illũ ꝓ quo mortuus ẽ liber in mortuis.
& hoc ẽ qͦdait. In hoc enĩ xp̃c mortuus
ẽ & resurrexit. ut dñetur .i. intelliga¬

Expanded text:
udicandi. Cur ergo judicat homo? sanguinis eruit nos, nec tenebit mors illum pro quo mortuus est liber in mortuis. Et hoc est quod ait: In hoc enim Christus mortuus est et resurrexit ut dominetur, id est intelliga
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ꝑfidie ꝓfessionẽ. De incredulo e¬
nĩ agit. & iõ in aĩam dixit. ut sp̃uales
penas intelligas. qͥa anima increduli
ꝓ ꝑfidia artabit᷑. spũali pena ĩ om̃ẽ¬
maxime. qͥa etiã scͥptam legẽ habuit.
p̃rogatiua patrũ. ut aut coronet᷑ pͥmꝰ.
aut dãpnet᷑ gͣuius. qͥ credens ꝓp̃ abrahã
honorificentior ẽ. Diffidens aũ peiꝰ trac¬
tandus ẽ.: qͥa donũ ꝓmissũ patͥb refu¬
tauit. Gła aũ & honor & pax pax qͦd¬

Expanded text:
etiam perfidiae professionem. De incredulo enim agit, et ideo in animam dixit, ut spirituales poenas intelligas, quia anima increduli pro perfidia arctabitur spirituali poena. In ommaxime, quia etiaraerogativa Patrum, ut aut coronetur primus, aut damnetur; quia credens propter Abraham honorificentior est, diffidens autem pejus tractandus est, quia donum promissum a Patribus refutavit. Gloria autem et honor et pax
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa irrisus. ⁊ crucifixꝰ fuit. ⁊ iõ potest
cõpati. tẽptatũ dico ꝑ om̃ia. gen̾a
tẽptationũ. & ħ ꝓ similitudine car¬
nis pecc̃i .i. qͥa similis adhuc erat ho¬
ne .i. ut exẽplũ daret aliis similia

Expanded text:
potest compati. Tentatum dico per omnia genera tentationum: et hoc pro similitudine carnis peccati, id est quia similis adhuc erat hod est ut exemplum daret aliis similia
Abbreviated transcription (Latin):
ta .i. manifesta. qͥa ex om̃i parte plene
subdit. ad quẽ dei filiũ nobis ẽ sermo.
.i. cui oportet nos redde rõnem. de oꝑi¬
b & cogitatiõib. ⁊ intentiõib nr̃is.
Habentes gͦ. Hlic incipit ag̾e deponti¬
fice xp̃o. ostendens qͦmͦ sit sufficiens

Expanded text:
t manifesta, quae ex omni parte plenae  his omnibus? subdit: Ad quem Dei Filium nobis est sermo, id est cui oportet nos reddere rationem de operibus et cogitationibus et intentionibus vestris. Habentes ergo. Hic incipit agere de pontifi
Abbreviated transcription (Latin):
b qͥeuit. & qͥa hȩc ẽ uera reqͥes. festine¬
mꝰ gͦ ingredi ꝑ fidem & bona oꝑa. in il
tis .i. i eandẽ incredulitatẽ in qͣ pat̾s
fuer̃t. quȩ ẽ uob̾ exemplũ. uñ perus ẽ:
plũ incredulitatis. i. in penã talem qͣ¬
lem illi ꝑ incredulitatẽ meruert̃. Etcẽ¬
plũ aũ dicit. ut mentẽ nr̃am illic ha
a pena patrũ mcreduloꝵ qͥa sermodi
.i. filiꝰ dei. qui a regalib sedib ueniti
ẽ uiuus quẽ infideles mortuũ putar̃.
s uere uiuus ẽ. & ita in eo uiuetis .i.i
dem qͥ illos iudicauit. uob̾ udex ẽ scił.¬

Expanded text:
bus suis. Et quia hoc, et vera requies, festinemus ergo ingredi, per fidem et bona opera, in illtis, id est in eamdem incredulitatem in qua patres fuerunt, quae est vobis exemplum; unde pejus est psum incredulitatis exemplum in poenam talem qualem illi per incredulitatem meruerunt. Exemplum autem dicit, ut mentem nostram illic haba poena incredulorum, quia sermo Dei, id est Filius Dei qui a regalibus sedibus venit, est vivus, quem infideles mortuum putant; sed vere vivus est, et ita in eo vivetis, id est qui illos judicavit vobis judex est, sci
Abbreviated transcription (Latin):
talis sermo di ẽ gͦ teneamꝰ confessionẽ.
.i. fidẽ cordis cũ confessione oris. ut fi¬
des sit etiã more. quȩ fides & confessio
ꝗͣ sꝑamꝰ. ⁊ m̾ito ten̾e debemꝰ. qͥa sdem
ipse sermo di pontifex nobis ẽ. qͥ ob¬
tulit se scdm qd̾ homo. & ħ ẽ qͦd ait.
.i. penitꝰ intͣuit ut seqͥ possimꝰ. ñ dico
scã scõꝵ templi s celos. Quẽ: Scilicis.¬

Expanded text:
talis sermo Dei est, ergo teneamus confessionem, id est fidem cordis cum confessione oris, ut fides sit etiam in ore: quae fides et confessio ito tenere debemus, quia idem ipsae sunt: imo Dei pontifex nobis est qui obtulit se secundum quod homo, et hoc est quod ait, id est penitus intravit ut sequi possimus, non dico Sancta sanctorum templi, sed coelos, quem scilic
Abbreviated transcription (Latin):
ac sp̃s .i. rõnalitatis. qͥa cõgnoscit di
filius. qͦmͦ diuidat᷑ sensualitas a rõ¬
ne. & ipsa eadẽ a se dum plus dedita
infimis reb inferior ẽ. uł ab his reuo¬
cata dignior. sic etiã uidet. qͦmͦ sp̃s a
serpso diuidat᷑. dũ uł in d̾m inhiat.
de diuina usia cogitans. uł inferiꝰ ce¬
lestia consid̾at uł in terra inferiꝰ de
mundanis recte agendis ꝑtͣctat. uł
cernit᷑. dũ qͦd in se .i. in rõne inferiꝰ est

Expanded text:
id est rationalitatis, quia cognoscit Dei Filius quomodo dividatur sensualitas a ratione, et ipsa eadem a se, dum plus dedita infimis rebus inferior est, et ab his revocata dignior: sicut etiam videt quomodo spiritus a se dividatur, dum vel in Deum inhiat de divina usia cogitans vel inferius coelestia considerat, vel in terra inferius de mundanis recte agendis pertractat, cernitur, dum quod in se, id est in ratione inferius est,
Abbreviated transcription (Latin):
cohereant. in aliqͦ. uł qͦmͦ hȩc & illa .i.
ratio & sensualitas in suis differentiis
litatis consentiendo conuenit cũ dif¬
& captiua aliq̃n consentit. inferiori dif¬
ferentiȩ sensualitatis. Aledulla uͦ quȩ¬
nit̾ior: dr qͥcqͥd int̾ius uł subtiliꝰ ẽ in
anima uł sp̃u qͦd etiã uidet filiꝰ di. ⁊ n¬
mũsalit̃ dico ñ in parte. ipse ẽ discretor
cogitationũ. ⁊ intentionũ cordis .i. dis
cerint etiã cogitationes cordis. scił. q̃
diu̾sa diu̾si cogitent disceriit etiã in¬
tentiones earũ cogitationũ. scił. qͦ sin

Expanded text:
cohaereant in aliquo, vel hoc et illa, id est ratio et sensualitas, quomodo in suis differentiis litatis consentiendo convenit cum difet captiva, aliquando consentit inferiori differentiae sensualitatis. Medullarum. Meidquid interius vel subtilius est in anima vel spiritu, quod etiam videt Filius Dei. Et universaliter dico, non in parte, ipse est discretor cogitationum et intentionum cordis, id est etiam discrevit cogitationes cordis, scilicet quae diversi diversa cogitant. Discrevit etiam intentiones earum cogitationum, scilicet quo sin
Abbreviated transcription (Latin):
ammo. scđm humanã tñ fragilitatẽ in
aliqͦ labit᷑ consilio. uł cũ irritat᷑ in fra¬
angłi sumꝰ. quib in resurrectiõe eqͣbimͦ.
si ñ ẽ in nob̾ ꝑfectio angłi. ñ sit p̃sũptio¬
diaboli. iõ ait Tẽptatio uos ñ app̃hen¬
dat. ⁊ si fiat qͣ ꝑmittit ds ꝑsathanan
fieri. ad ꝓbandos uł exercendos bonos.
⁊ puniendos malos. Non app̃hendat
ipse dat tẽptatis mĩam. Ita facit pro¬
uentũ. ut possitis ꝑseu̾ant̃ sustinere.
ne deficiatis in lucta. s uincatis. qͦd fit
ꝑ humilitatẽ. Humilitas enĩ custodit
ĩ om̃i tẽptatiõe: ut illi ñ crepent ĩ for

Expanded text:
animo secundum humanam tamen fragilitatem in aliquo labitur consilio, vel cum irritatur in fraangeli sumus, quibus in resurrectione aequabimur, si non est in vobis perfectio angboli. Ideo ait, tentatio vestra non apprehendat, et si fiat, quam permittit Deus per Satanam fieri ad probandos vel exercendos bonos, et puniendos malos; non apprehendat,ipse dat tentatis misericordiam. Ita facit proventum, ut possitis perseveranter sustinere, ne deficiatis in lucta, sed vincatis, quod fit per humilitatem. Humilitas enim custodit in omni tentatione, ut illi non crepe
Abbreviated transcription (Latin):
dit punit᷑ ⁊ qͥa auxiliũ di ñ deest. ꝓpt
qͦd o carissimi mͥ. fugite abydoloꝵ cul¬
tura .i. abstinete ab om̃i societate ydo¬
latͥe. ne ꝑ ħ n̾ascat᷑ in dm tẽptatio. Ne¬
mo gͦ sit assiduus in ydolio: nil speret
de eo. De eo enĩ sꝑare. ẽ de d̃o dubitare.
ut ⁊ saul relicto d̃o qͥ ei fuerat ꝓdelic¬
to iratus. ad ydolatͥam rediit. sꝑans ali¬
qͥd de ea. cui ⁊ inp̃senti obfuit. & in fu¬
turũ gehennã ultͥcem gen̾auit. Ioeo a¬
ydolothita. cũ offendiculo infirmoꝵ
qͥb ydolatrȩ uiderent᷑. uł. ne ipsi infir¬
mi ydolatrȩ sint. edendo subydoliue¬
n̾atione. ⁊ putando ydolũ aliqͥd esse.
Etut fugiatis:¬

Expanded text:
dit punitur, et quia auxilium Dei non deest, propter quod, o charissimi mihi, fugite ab idolorum cultura, id est abstinete ab omni satietate idololatriae, ne per hoc nascatur in Deum tentatio. Nemo ergo sit assiduus in idolio, nil speret de eo. De eo enim sperare est, de Deo dubitare, ut Saul, relicto Deo qui ei fuerat pro delicto iratus, ad idololatriam rediit sperans aliquid de ea, cui et in praesenti obfuit, et in futuro gehennam ultricem generavit. Ideo Aidolothyta cum offendiculo infirmorum, quibus idololatrae videntur. Vel ne ipsi infirmi idololatrae sint, edendo sub idoli veneratione, et putando idolum aliquid esse. Et, ut fugiatis
Abbreviated transcription (Latin):
uiro mulier excludat᷑ a salute. neq admis¬
sa muliere uir excludat᷑. Reddit aũ causã
qͣre alt̾o admisso. alt̃ ñ sit excludendꝰ. sub¬
dens. Nã sicut mulier de uiro: ita & uis
ꝓmulierẽ h ñ mutat᷑ yos aũ. Qa corinthii
censet. uͥ dicit laudouos & cet̾a. iã ñ ex tͣdi

Expanded text:
viro, mulier excludatur a salute, neque, admissa muliere, vir excludatur. Reddit autem causam quod, altero admisso, alter non sit excludendus, subdens, nam sicut mulier de viro, ita vir per mulierem. Hoc non mutatur. Vos autem. Quia Corinthii censet, ubi dicit: Laudo vos, etc. Ideo non
Abbreviated transcription (Latin):
lectioĩs uet̾is testam̃ti. hec aũ tonsura. re¬
uelationẽ eugłice gr̃ȩ significat. Coma gͦ
samuelis & ꝓpharũ. ꝓ uelamine uet̾is tes¬
tam̃ti olim habita. n̾c in reuelatiõe euͣge¬
lii deponit᷑ de qua dicit apłs. Cũ tͣnsie¬
si comã nutͥat gła ẽ illi. iõ gła ẽ mulie

Expanded text:
lectionis Veteris Testamenti. Haec autem tonsura revelationem evangelicae gratiae significat. Coma ergo Samuelis et prophetarum pro velamine Veteris Testamenti olim habita, nunc in revelatione Evangelii deponitur. De qua dicit Apostolus: Cum transiesi comam nutriat glori
Abbreviated transcription (Latin):
nimis in ext̃iora ꝓlabit᷑ consentiente capite suo. scił
rõne .i. ñ eã cohibente atꝙ refrenante illa q̃m spe
et̃noꝵq uisio abipso etiã uiro cũ conuige adinstar
pͥmoꝵ parentũ uetitũ manducante subthit᷑ ut
lum̃ oculoꝵ eiꝰ ñ sit cum illo. ⁊ sic abilla illustͣtiõe
u̾itatis mox amx o nudati aꝑtis ocłis conscien¬
tie ad uidendũ ꝗͣ indecori & inhonesti sc̃. tãqͣ folia
dulciũ fructuũ sñ ipsis fructib .i. sñ bonis oꝑib
bona u̾ba contexunt ut male iiuentes bñ loq̃ndo
enĩ ẽ uir .i. rõ ex muliere .i. sensualitate. ut a sen¬
suali portiõe regat᷑ rõnalis. s mulier .i sensuali¬
tas ẽ ex uiro. scił ut ab eo regat᷑ Ac si diceret. Distͥ¬
butio utͥusq indicat. ut qͦd sp̃uale ẽ regat illõ qͦd
ut subseruiat rõni. ⁊ iõ mulier debet hab̾e uelam̃
suꝑ caput. scił. ad ħ sig̃candũ qͦd sensualitas debet

Expanded text:
nimis in exteriora prolabitur consentiente sibi capite suo, id est non eam cohibente atque refrenante illa quae in aeternorumque visio ab ipso etiam viro cum conjuge ad instar primorum parentum vetitum manducante subtrahitur, ut lumen oculorum ejus non sit cum illo, et sic ab illa illustratione veritatis mox ambo nudati apertis oculis conscientiae ad videndum quam indecori et inhonesti sunt, tanquam folia dulcium fructuum sine ipsis fructibus, id est sine bonis operibus bona verba contexunt, ut male viventes bene loquendo id est ratio. Ex muliere, id est sensualitate, ut a sensuali portione regator rationalis, sed mulier; id est sensualitas est, ex viro, scilicet ut ab eo regatur. Ac si diceret, distributio utriusque indicat, ut quod spirituale est regat illud quod ut subserviat rationi: et ideo mulier debet habere velamen super caput, scilicet ad significandum quod sensualitas debet
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ inditiũ uelaminis ẽ. iõ nat᷑alit̾ ħ ho¬
nestũ ẽ. ut uelata sit mulier. ⁊ obediat. ut
nat᷑e uoluntas addatur. q̃ ad ħ ht̃ uela¬
men. ut reã se cognoscat. ⁊ subditã. &
iõ gła ẽ illi. si comã habet. qͥa nat᷑aliter

Expanded text:
enim indicium velaminis est, ideo naturaliter hoc honestum est ut velata sit mulier, et obediat, ut naturae voluntas addatur, quae ad hoc habet velamen ut ream se cognoscat, et subditam, et ideo gloria est illi, si comam habet, quia naturaliter
Abbreviated transcription (Latin):
sint. uos ipsi iudicate istd̃. an decet mulie¬
rẽ ñ uelatã. orare dͥm: Nec ipsa nat᷑a docet
nut̾at. ignominia ẽ illi. ħ scd̃m legẽ locut᷑ ẽ.
q̃ ꝓhibet uirũ eẽ comatũ. Qͦo si qͥs opponat
de samuele. & ꝓpħis uet̾is testam̃ti qͥ capita
sua ñ tondebanti cogitet qͥd int̾sit int̃ ilło
uelam̃tũ mysticũ. ⁊ hanc tonsurã. illd̃ e

Expanded text:
sint, vos ipsi judicate istud, an decet mulierem non velatam, orare Deum? nec ipsa natura docet nutriat, ignominia est illi. Hic secundum legem locutus est, quae prohibet virum esse comatum. Quod si quis opponat de Samuele, et prophetis Veteris Testamenti qui capita sua non tondebant, cogitet quod intersit inter illud velamentum mysticum et hanc tonsuram. De
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tẽ. lͥi potest ẽẽ agnitio di. uͥ nullꝰ sexus ẽ. scił. in
sp̃u m̃tis. s id ẽ ibi femina cũ iuro. ⁊ mulier eũ
ipsa humana. & ad ymaginẽ ci facta ẽ & yma¬
go diẽ: & ipsa tota ẽ ymago di qͥa inutͦq sexu.
ymago dei cõplet᷑. a qua ymagine femina ñ se

Expanded text:
mentem; ubi potest esse cognitio Dei, ubi et nullus sexus est, scilicet in spiritu mentis, sed idem est ibi femina cum viro, et mulier cum ipsa humana et ad imaginem Dei facta est et imago Dei, et ipsa tota est imago Dei, quia in utroque sexu imago Dei co