comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
substantie ueritate ꝑuenio. Neq enĩ insuis motibꝰ qͦs nẽ optimos. nc̃ pes¬
simos eẽ sentimꝰ: aĩẽ nr̃e nataͣ consistit. Nã si ꝑ cogitationes suas constare
credenda ẽ: cur eis interdũ euanescentibꝰ atq ꝑeuntibꝰ ipsa in sui ugore
atq a lacritate ꝑdurat: Quante in nob̃ frequentissi me cogitationes
& cure etiã salubrit̾ moriunt᷑. & magis uitã lib̾tatis int̾ioris oꝑantur:¬
si ipsis aĩa constaret. absq dubio ipsis ꝑeuntibꝰ suꝑeẽ non posset. Unde
hoc magis ipsa conscientiis nr̃is ratio loquit᷑. qd̾ unaqueq aiã. aut mul¬
tipliciaᷤ cogitata rerũ causis intra se concepta parturiat. aut quedã
claui corꝑis semel de eo exita requiescat. Qnamobrẽ localẽ eẽ illã ut
de uno sufficiens ꝓferamꝰ exemplũ: nonne aĩa lazari manente uita
intra corpꝰ fuit. recedente aũ uita de habitacłõ corporis exulauit. & i

Expanded text:
substantiae meae ueritate peruenio. neque enim in suis motibus, quos nunc optimos nunc pessubstantiae meae ueritate peruenio. neque enim in suis motibus, quos nunc optimos nunc pessimos esse sentimus, animae nostrae natura consistit. nam si per cogitationes suas constare credenda est, cur eis interdum euanescentibus atque pereuntibus ipsa in sui uigore atque alacritate perdurat? quantae ergo in nobis frequentissimae cogitationes et curae etiam salubritSi ipsis anima constaret, absque dubio ipsis pereuntibus superesse non posset. Unde hoc magis ipsa conscientiis nostris ratio loquitur, quod unaquaeque anima aut multiplicia cogitata rerum causis intra se concepta parturiat, aut sensus clavi corporis sui semel de eo exitura requiescat. Quamobrem localem esse ipsam, ut denuo sufficiens proferamus exemplum. Nonne anima Lazari, maneintra corpus fuit, recedente autem uita de habitaculo corporis exulauit et
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ localit̾ agit. a siue uͦrbẽ siue quamcumq regionẽ cogitet: ibiu
tantũ sensu commemorante figitur. quo aĩ intentione rapitur. Imagna¬
risibi aliqua potest. complecti omĩa simul ñ potest. Cũ uͦ aĩa alexan¬
driam uel hierosolimam cogitauit: siuere illic tota sui p̾sentia.lti
arbitraris intersuit. reserat nobis sitꝰ locoꝵ. uultꝰ hominũ. ritꝰ ađͦꝙ¬
popłoꝵ. S hoc ipsũ quod nc̃ int̾ nos commertio sermonũ. mutua sp̃s
actione miscemꝰ: loqui me uobiscum. s apud conscientiã sentio. ad
uͦ me accessisse ñ sentio. Nam si uere aĩa cum suis ferri sensibus eredi¬
tur. & his quoꝵ reminiscim᷑ ipsa ꝑse suis cogitationibus presentatur.
ecce ꝑ hec presentis temporis momenta uos cogito: & aĩo reminiscen¬
orationi uacetis ignoro. S hoc ideo euenit. quia aduos cordis affectu. ñ ipsa

Expanded text:
ipsud localiter agit. et siue urbem siue quamcumque regionem cogitet, ibi ipsud localiter agit. et siue urbem siue quamcumque regionem cogitet, ibi tantum sensu commorante defigitur, quo animi intentione raptatur. imaginari sibi aliqua potest, conplecti omnia simul non potest. cum ergo anima Alexandriam uel Hierosolymam cogitauit, si uere illic tota sui praesentia, ut arbitraris, interfuit, referat nobis situs locorum, uultus hominum, motus aorum. sed hoc ipsud, quod nunc inter nos commercia sermonum mutua spiritus actione miscemus, loqui me uobiscum sed apud conscientiam meam sentio, ad uos uero me accessisse non sentio. nam si uere anima cum suis ferri sen- . sibus creditur, et his, quorum reminiscitur, ipsa per se suis cogitationibus praesentatur. ecce per haec praesentis temporis momenta uos cogito et animo reminiscenorationi uacetis, ignoro. sed hoc ideo euenit, quia ad uos cordis affectu, non ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
anime statꝰ aliud is qͥ de aĩa nascit᷑ cogitationis affectus. Quam obrẽ
hoc potiꝰ existimandũ ẽ. quod si qͣndo sibialiqͥd imaginat᷑ : magis cũi
sins intra semet ipsam motibꝰ occupatur. Q siqͥd aliud ẽ qd̾ aspice
uidet᷑. magis in recordationis specło describat᷑. llam quando absentẽ
carum sium cogitat: nũqͥ d uelut ipso conspecto desid̾i̾o satisfecit.
Aut cum uerbi grã petͥ aut pauli sibi spẽm intra mentis archana
depingit: numqͥd statim intimas paradisi sedes. uͥeos eẽ nouimꝰ pene¬
trauit: Aut cum sibi incorde diuitis illiꝰ flãmas ex lectione pro¬
posuit: numqͥd iam adtormentoꝵ loca. eiꝰ ac uiiis in accessabilia
inferi ꝓfunda descendit: Hec omia ꝓcul dubio aut secũ intra pec¬
toris archana ꝑuarias similitudines fingit: aut certe siextra
anime sedem instabilis cogitatio lubrico motũ agitata discurrit. hoc

Expanded text:
animae status, aliud is, qui de anima nascitur, cogitationis affectus. quamobrem aut animae status, aliud is, qui de anima nascitur, cogitationis affectus. quamobrem aut hoc potius aestimandum est, quod, si quando sibi aliquid imaginatur, magis cum suis intra semet ipsam motibus occupetur et, si quid aliud est, quod aspicere uidetur, magis ei in recordationis speculo describatur. nam quando absentem carum suum cogitat, numquid iam uelut ipso conspecto desideriis satisfecit? aut cum uerbi gratia Petri aut Pauli speciem intra mentis arcana depingit, numquid statim intimas paradisi sedes, ubi eos esse nouimus, penetrauit? aut cum sibi in corde diuitis illius dammas ex lectione proposuit, numquid iam ad tormentorum eius loca ac uiuis inaccessibilia inferi profunda descendit? Haec omnia procul dubio aut secum intra pectoris arcana per uarias similitudines fingit aut certe, si extra animae sedem instabilis cogitatio lubrico motu agitata discurrit, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
omnes intellectuales eẽ sub̃as. Que cũ ita sint: opponis. obicis mͥ ideo
aiãm non eẽ corpoream. quia ut dictũ est. nec localis sit. nec qualitati
aut quantitati subsistat. Qd̾ cuiꝰ ꝑiclĩ sit ita credere: insequentibꝰ de¬
monstrabit᷑. Nunc uͦ in hoc tractatus nr̃i statꝰ habita discussione pen¬
debit. ut sic nec localis sit nec quantitati subiaceat. ẽẽ eam hau du¬
bie incorporeã concedamꝰ. Siuͦ eã demonstra uerimꝰ quantitate deter¬
minari loco ue concludi: consequent̾ eam et corpore contineri. nec ip¬
se iã dubites. Quomodo ñ localis ẽ. que inserta menbris & ulligata
uisceribꝰ solis motibꝰ uaga. conditione sub̃e tenet᷑ inclusa: Quodsi
localem ñ esse aĩam ideo asserendum putes. qd̾ ꝑ diu̾sa sensibꝰ euage¬
tur et cogiationibus differatur: pͥmũ intelligendũ ẽ. qd̾ aliud siͦt

Expanded text:
omnes atque intellectuales esse substantias. quae cum ita sint, obicis mihi, ideo omnes atque intellectuales esse substantias. quae cum ita sint, obicis mihi, ideo animam non esse corpoream, quia, ut dictum est, nec localis sit nec qualitate aut quantitate subsistat. quod cuius periculi sit ita credere in subsequentibus demonstrabitur; nunc vero in hoc tractatus nostri status, habita discussione, pendebit, ut, si nec localis sit nec quantitati subiaceat, esse eam haud dubie incorpoream concedamus; si vero eam demonstraverimus quantitate determinari locove concludi, consequenter eam etiam corpore contineri, nec ipse iam dubites. quomoduisceribus solis motibus uaga conditione substantiae tenetur inclusa? quodsi localem non esse animam ideo adserendum putes, quod per diuersa sensibus euagetur et cogitationibus differatur, primum intellegendum est, quod aliud sit
Abbreviated transcription (Latin):
tuaĩam negas ẽẽ corporeã: qͥa nixta aliqͦꝵ opinionẽ nec localis sit. nec
qualitati aut qntitati subsistat. Qd̾ de sola dĩ maiestate credi deb̾e: ma-¬
nifestũ ẽ. Legimꝰ in quodã receptissimo patrũ tcͣtatu. Ingredi inquit
& implere omĩa: soli ẽ possibile trinitati. Que sic uniuer se intellec¬
tualis nate. efficit᷑ penetratͥr: ut ñ solũ circũplecti eaatq ãbire. s ⁊̃
mꝰ ñ nullas ẽẽ spũales nat᷑as. ut sunt angłi. archangłi. cetereq uir-¬
tutes. ipsa qͦq aĩa nra. uel certe aer isteᷤ subtił: tam̃ incorporea nul¬
latenꝰ existimanda s̃. Habent enĩ scd̾m se corpꝰ qͦ subsistant. licet mul¬
& corpora celestia & corpora t̾restria. Quibꝰ ꝓ manifesto colligit᷑: nichil
eẽ incorporeũ. nͥ dm̃ solũ. & idcuco ipsi tantummodo posse penetrabiles

Expanded text:
xta aliquorum opinionem nec localis sit nec xta aliquorum opinionem nec localis sit nec qualitate aut quantitate subsistat, quod de sola dei maiestate credi debere manifestum est. legimus enim in quodam receptissimo patrum tractatu: ingredi, inquit, et implere omnia soli est possibile trinitati, quae sic uniuersae intellectualis naturae efficitur penetratrix, ut non solum circumplecti eam atque ambire, sed mus, nonnullas esse spirituales naturas, ut sunt angeli, archangeli, caeteraeque virtutes et ipsa quoque anima nostra, vel certe aer iste subtilis. tamen incorporeae nullatenus aestimandae sunt. Habent in se corpus, quo subsistant, licet mulet corpora caelestia et corpora terrestria. quibus pro manifesto colligitur, nihil esse incorporeum nisi solum deum et idcirco ipsi tantummodo posse penetrabiles
Abbreviated transcription (Latin):
Recipis ut respondeã. que in rebus humanis corporea.
que ue incorporea sentienda sint. Ad hec aliqua ꝓ sensꝰ
tim cũ hec animã ledere nonꝰ possint᷑. et nutrire ad fidem possĩt.
e usq ad id qͦ patri filiꝰ equalis appareat contra arrianas arma¬
re atiperig̾e ualeant pͣuitates. Ergo quando de tractatu altiore collatio
ẽ. ad subtiliorẽ intellectũ sensus & animꝰ p̃parandꝰ est. Nonnulli
eruditissimi patrũ: alia asserunt ẽẽ inuisibilia. alia uͦ incorpo¬
rea. Quicqͥd creatũ est mat̾iam uideri: & factori suo cõprehensibile
& corporeum ẽẽ de finiunt. Nã et aĩarũ & angłoꝵ naturã. asserunt
ẽẽ corporeã. ꝓ eo qd̾ et initio circũ scribant᷑ & sͦpatio. Nã sicut in quo¬
dam sc̃i iheronimi tractatu legimꝰ. globos inquit syderũ corporatos
ẽẽ sp̃c arbitra t᷑. Q itẽ. Siangłi inquit celestia etiã corpora ad cõꝑa¬
tionẽ dĩ immunda eẽ dicunt᷑. qͥd pittas homo dicendꝰ est : S int̾im ideo¬

Expanded text:
ecipis, quae in rebus humanis corporea quaeue incorporea sentienda sint. ad haec aliqua non protim cum haec animum laedere non possint et ad fidem nutrire possint et usque ad id, quo patri filius aequalis appareat, contra Arrianas armare atque erigere ualeant prauitates. Ergo quando de tractatu altiori conlatio est, ad subtiliorem intellectum sensus et animus praeparandus est. nonnulli eruditissimi patrum alia adserunt esse inuisibilia, alia uero incorporea. quicquid creatum est materiam uideri et factori suo conpreheusibile et corporeum esse definiunt. nam et animarum et angelorum naturam adserunt esse corpoream pro eo, quod initio circumscribatur et spatio. nam sicut in quodam sancti Hieronymi tractatu legimus: globos, inquit, siderum poratos esse spiritus arbitrantur, et item: si angeli, inquit, caelestia etiam corpora ad conparationem dei inmunda esse dicuntur, quid putas homo aestimandus est? sed inter hae
Abbreviated transcription (Latin):
ribrũ de statu aĩe tribꝰ uoluminibꝰ illustrem. maminertꝰ clau
totis sectate phylosophie menbͥs artibus partibusq comere et ex¬
colere curauit: nouem quas uocant musas. disciplinas aꝑiens eẽ
non feminas. Namq in paginis eiꝰ uigilax lector inueniet ueri¬
ora nomina famenarũ: que ꝓpriam de se sibi pariunt nuncu¬
pationẽ. Iilic enĩ et grãmatica diuidit. & oratoria declamatis
arithinethica numerat. & geometrica metit᷑. & musica pon¬
derat. & dialectica disputat᷑. et astrologia prenoscit. & archi¬
tectorica struit. et metrica modulat᷑. huiꝰ lectionis nouitate
letatꝰ. excitatusq maturitate: raptim recensendam. tranfferendamq
ut uideras petisti. ut petieras impetrasti. sub sponsione cite redibitio¬
nis. Nec me falli: nec te fallere decet. Tempꝰ ẽ commodata restitui.
quia liber ipse si placuit debuit exibere sacietatem: si displicuit
debuit mouere fastidium. T uautẽ quicqͥd illud ẽ. fidem tuã cele¬

Expanded text:
ibrum de Statu animae, tribus voluminibus illustrem, Mamertus Claudius eruditorum totis sectatae philosophiae membris, artibus, partibusque comere et excolere curavit, novem quas vocant Musas, disciplinas aperiens esse, non feminas. Namque in paginis ejus vigilax lector inveniet veriora nomina Camoenarum, quae propriam de se sibi pariunt nuncupationem. 130 Illic enim et grammatica dividit, et oratoria declamat, et arithmetica numerat, et geometria metitur, et musica ponderat, et dialectita disputat, et astrologia praenoscit, et architectonica struit, et metrica modulatur. Hujus lectionis novitate aetatus, excitatusque maturitate, raptim recensendam transferendamque, ut videras, petisti, ut petieras impetrasti, sub sponsione citae redhibitionis. Nec me falli, nec te fallere decet. Tempus est commodata restitui: quia liber ipse, si placuit, debuit exhibere satietatem, si displicuit, debuit movere fastidium. Tu autem quidquid illud est, fidem tuam cele
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur. Quando uero elongat᷑ a sole incipit parum splendoris
admodũ gracilis cornu apparere. diciturq monoides. quantoq
plus elongat᷑ a sole. plus splendoris descendit. ita quod septimo
Post septem dies usq ad quartum decimũ diẽ est amphicirtos.
minor uidelicet plena. maior dimidia. quarta decima die quia

Expanded text:
videtur. Sed quando elongatur a sole, incipit parum splendoris ad modum gracilis cornu apparere, dicitur monoides; quantoque plus elongatur a sole, plus splendoris descePost septimam vero diem usque ad quartam decimam est amphicirtos, id est, minus plena et maior dimidia. Quarta decima vero die, quia
Abbreviated transcription (Latin):
splendorem. Si enimi propriũ calorem haberet. cum uicina sit t̾re
atq ꝑ singulos menses ascendat ad cancrum. descendat ad capri¬
cornum. ꝑ singulos menses feruorem estatis. & frigus hiemis in
terris ageret. tamq rontinuis inequalitatibꝰ nichil in eis¬
asole tamen suꝑposito ill ustratur. non semꝑ apud nos equaltt̃.

Expanded text:
cenditur. Si enim proprium haberet calorem, cum vicina sit terrae, et per singulos menses ascendat ad Cancrum, descendatque ad Capricornum, per singulos menses aestum caloris et frigus hiemis in terram ageret, tamque continuis inaequalitatibus nihil via sole tamen superposito illustratur, non tamen semper aequal
Abbreviated transcription (Latin):
planetis. Pħsiat. Summꝰ itaq planetarum saturnus dicit᷑ in per¬
agratione ⁊odiaci. fere.xxͣx. annos consumens. unde infabulis
senex fingit᷑. hec stella frigida & nociua ẽẽ dicitur. hanc ẽẽ frigi¬
in cancro terras adurere: sentiebant. in aliquo anno minus soli¬
to hoc contingere. Scientes autem ex natura solis hoc non ẽẽ:
quesierunt quis planeta in eodem signo ẽẽt cum illo. reꝑientesq
saturnum: dixerunt ipsum causam frigiditatis esse. Du Cũ om
dam sunt coniuncte. Ut igitur est quoddam igneum calidum et
non splendidum: sic est quoddam splendidum & non calidum. Il
libus ubiest aer spissior magnũ exercet feruorem. In altissimis mon-
tibus propter aeris subtilitatem. feruorem minime oꝑatur. cuiuis
rei sunt indicium niues ibi ꝑpetuo existentes. hac eadem ratione su-¬

Expanded text:
planetarum incipiamus. Summus itaque planetarum Saturnus dicitur in peragratione zodiaci, fere triginta annos consumens, unde in fabulis senex fingitur. Haec stella frigida et nociva dicitur ein Cancro terras adurere, videbant in aliquo anno minus solito hoc contingere; scientes autem ex natura solis hoc non contingere, quaesierunt, quis planeta esset in eodem signo cum sole reperientesque Saturnum, dixerunt ex eo causam frigiditatis esse. Sed dicet sdam divisae. Ut igitur est quoddam igneum et calidum, et non splendidum, ita est quoddam splendidum, et non calidum. Diclibus, ubi aer spissior est, magnum exercet calorem, in altissimis vero montibus propter aeris subtilitatem non exercet. Cujus rei sunt indicium nives perpetuo ibi existentes, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
niam inter saturnũ et martem que sunt stelle maliuole est
ratur illoꝵ nociuitas. minuit᷑ eius beniuolentia. inde in fabulis
dicitur. iupiter patrem saturnum regno expulisse. quia uicinior
factus saturno naturalem aufert ei nociuitatem. dicit᷑ etiam adul
minari. quia calorem et siccitatem ex quibus est impetus et animo¬
sitas confert. Calidi namq et sicci sunt animosi. D Cum naturalis

Expanded text:
67v inter Saturnum et Martem, que sunt stelle nociue, si ratur eorum nocivitas, minoratur eius benevolentia. Inde est quod in fabulis dicitur Iuppiter Saturnum patrem regno expulisse, quia Saturno vicinior factus naturalem nocivitatem ei aufert. Dicitur etiam adultminari, quia calorem et siccitatem, ex quibus est animositas, confert, calidi enim et sicci sunt animosi. Quartus
Abbreviated transcription (Latin):
de terra. & aliquid deaqua in corporibus stellarum contineri. Quod
tamen humidus. unde non potuit quod in se erat desiccando spissare. &
tatur. Si autem alicui calido & humido ueluti alteri aque bullienti
er igne. aqua humida ex aere. s frigida ex se. terra uero ex se sicca est:
s frigida ex aqua. Quod uero alicui in est ex se preualet iui quod ex
it in eo humiditas unde non potuit desiceando corpora stellarum crea¬
re. uel quod maius est non fuit uoluntas creatoris stellas in aere cre¬
are. Cum enim uicinus sit terre. si in eo stelle essent. ex uicinitate terrã
incenderent. nec aliquid in ea uiuere posset. D Stellas creatas esse in
Corporibus stellarum sic creatis quia ignee sunt nature ceperunt mo
ueri. atq ex motu aera sibi subditum calefacere. quo mediante aqua
sunt creata. quoꝵ quedam que plus habuerunt suꝑioꝵ elementorum

Expanded text:
on tamen et humidus: non ergo potuit desiccando spissare, et stantiam: sin autem alicui calido et humido superponatur, ut aquae bullientiex igne. Aqua humida ex aere, frigida ex se. Terra vero ex se sicca est, sed frigida ex aqua. Quod vero in unoquoque est ex se, plus in it in eo humiditas, nec poterat desiccando corpora stellarum creare. Iterum quod majus est, fuit voluntas Creatoris, stellas in aere esse: cum enim incenderent nec aliquid in ea vivere posset. XIII DE CREATIONE ANCorporibus stellarum sic creatis, quia igneae sunt naturae, coeperunt se movere, et ex motu subditum aera calefacere. Quo mediante aqua sunt creata; quorum quaedam, quae plus habuerunt superiorum elementorum,
Abbreviated transcription (Latin):
corruptione sapientie. ait. Miraris si nondũ sapi¬
entia omne opus suum impleuit : Nondum se to
tam nequicia ꝓtulit. ad huc nascit᷑. huic tamen om¬
nes oꝑam damꝰ. huic ocłi nr̃i. huic manꝰ seruiunt.
Ad sapientiam quis accedit. quis dignam iudicat.
nisi quam intransitu nouerit: Quis phylosophũ
aut ullum liberale studium respicit. nisi cum ludi interscalant᷑. cũ ali¬
quis pluuiꝰ interuenit dies quem ꝑdere libet: Itaq tot familie phẏ¬
losophoꝵ sine successore deficiunt. Hec seneca. Utinã dux illustrissi¬

Expanded text:
orbum suum exerceat, legit. Miraris si nondum sapientia omne opus suum impleuit? Nondum tota se nequitia protulit: adhuc nascitur, et huic omnes operam damus, huic oculi nostri, huic manus seruiunt. Ad sapientiam quis accedit? Quis dignam iudicat nisi quam in transitu nouerit? Quis philosophum aut ullum liberale respicit studium, nisi cum ludi intercalantur, cum aliquis pluuius interuenit dies quem perdere libet? Itaque tot familiae philosophorum sine successore deficiunt: Academici et ueteres
Abbreviated transcription (Latin):
cum ad suꝑiora dirigit᷑. nec est ibi obstaculum quo reꝑeutiatur de¬
ficit. deficiendoq spissatur. cum autem transit ꝑ oculum inquo est
stellas esse infixas infirmamento. in eodem ẽẽ.xi. circulos. in uno
Pħ Tribus modis loquunt᷑ auctores de suꝑioribus. uidelicet fabu¬
lose. astrologice. astronomice. fabulose inde loquit᷑ innenroth. egi¬
nus. aratus. taurum illuc esse translatum. et in signum mutatũ
asserentes. et similia. Quod genꝰ tractandi marime est necessariũ.
eo enim scimus de uno quoqͦ signo in qua parte celi sit. quot sta¬
le sint ineo et quomodo disposite. Astrologice uero de eisdem tractare est.
uidentur ẽẽ que ibi non sunt: quia fallitur uisus. Sic de eis tranctant mar

Expanded text:
um, ad superiora dirigitur, nec est ibi obstaculum, quo repercutiatur, deficit et deficiendo spissatur; sed quia transit per oculum, in quo esstellas esse infixas in firmamento, in eodem undecim esse circulos, in uno . Tribus igitur modis loquitur auctoritas de superioribus: fabulose, astrologice, astronomice. Fabulose loquitur inde Nemroth, Higinus, Aratus, Taurum illuc esse translatum, et in signum mutatum dicentes, et sic de aliis. Quod genus tractandi maxime est necessarium. Non enim scimus de unoquoque signo, in qua parte coeli sit, et quot stellae in eo sint, et qualiter dispositae. Astrologice vero tractare, est videntur esse quae ibi non sunt, quia fallitur visus. Sic tractat tractat Iuliu
Abbreviated transcription (Latin):
montibꝰ oppositis. orienti. septentrioni. occidenti. ẽ clausa.
In estate pessima. Si uͦ econtrario. inhyeme ẽ mala. in estate
bona. Pars uͦ orienti exposita et aliis clausa. calida et humi¬
da ẽ. et inde bona. Econtrario frigida et sicca in autũpno.
me bone. Septentrionales econtrario. Hinc erat qd antiqͥ
triclinia australia. & borealia faciebant. Ut in australi in
hỹeme. in boreali in estate discumberent. Hec nr̃a habitabilis

Expanded text:
montibus oppositis orienti, septentrioni clausa sit, et occidentin aestate pessima; si vero ex contrario, in hieme mala, in aestate bona: pars vero orienti exposita et aliis clausa, est calida et humida, et inde bona. E contrario frigida et sicca, in autumno me bonae; septentrionales e contrario. Inde erat quod antiqui inter limina australia et borealia faciebant, ut in australi in hieme, in boreali aestate discumberent. Et quoniam de hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Quantũ non noxia corpora tardant. In prima uͦ etate nec pre¬
cessit usus exꝑientiã. nec ẽ etas doctrine conueniens. Iua & enĩ
etas cũ sit calida et humida statim cibũ digerit. et aliũ appetit
unde frequenti influxione et effluxione indiget. spissusq et
discernendi et intelligendi officiũ. ipsam tͦbat. S cũ ad uiuentutẽ que

Expanded text:
Quantum non noxia corpora tardant? In prima vero aetate, nec praecessit usus, nec experientia, nec est tempus doctrinae conveniens. Cum enim illa aetas sit calida, et humida, statim cibum digerit et appetit, unde frequenti influxione indiget, et effluxione spissusque discernend
Abbreviated transcription (Latin):
enda & quando fitrienda. & quis ordo discendi dicamꝰ. Talis
gͥ ut doceat querendus est. qui neq causa laudis. neq spe
temporalis emolumenti. s solo amore sapientie doceat. Si
em̃ ꝓpriã laudẽ diligit: numquã discipulũ ad ꝑfectionẽ su¬
uenire uoluerit. Subtrahet enim doctrinã: ne in eo quod
plus diligit equet᷑ uel suꝑet᷑. Sin autẽ spe temporalis com¬
modi conductꝰ doceat. ñ curabit quid dicat: dũ numinũ extor¬
queat. Sepe autẽ plus placent nuge quã utilia. S si amore
scientie ad docendũ accesserit: necͦ propt̾ iniuidiã doctͥnam
subripiet. nec ut aliqͥd extorqueat ueritatẽ cognitã fugiet.¬
eẽ aliqͥd cũ nichil sit: qͥ magistrũ ut patrẽ diligat. uel etiam
plusꝗͣ patrẽ. A qͦ enim maiora & digniora accepimꝰ: magis di

Expanded text:
enda, et quando finienda, quis sit ordo discendi. Talis igitur ut doceat quaerendus est, qui neque causa laudis, nec spe temporalis indumenti, sed solo amore sapere doceat. Si enim propriam laudem diligit, nunquam discipulum ad sui perfectionem venire volet. Subtrahit enim doctrinam, ne in eo quod plus diligit aequetur vel superetur. Si iterum temporalis commodi spe inductus doceat, non curabit quid dicat, dum nimium extorqueat. Saepe enim placent nugae magis quam utilia. Sed si amore scientiae ad docendum accesserit, nec propter invidiam doctrinam subtrahet: nec ut aliqur aliquid esse, cum nihil sit, qui magistrum ut patrem diligat, vel etiam plus quam patrem. A quo enim maiora et digniora accipimus accipimus
Abbreviated transcription (Latin):
tentias: quod tradit rethorica. Initiandi gͦ sumꝰ a gramatica. de¬
inde indialectica. postea in rethorica. quibus instructi & utar¬
mis muniti adstudiũ phylosophie debemꝰ accedere. Cuiꝰ hic odo
tercio ingeometria. quarto in astronomia. deinde in diuina
pagina. quippe cũ ꝑ cognitionẽ creature ad cognitionẽ creato¬
ris per ueniaoru .o.¬

Expanded text:
tentias, quod tradit rhetorica. Initiandi ergo sumus in grammatica, detentias, quod tradit rhetorica. Initiandi ergo sumus in grammatica, deinde in dialectica, postea in rhetorica; quibus instructi, et ut armis muniti, ad studium philosophiae debemus accedere. Cujus hic ordo tertius in geometria, quartus in astronomia. Deinde in divina pagina. Quippe cum per cognitionem creaturae ad cognitionem Creatoris perveniamus.
Abbreviated transcription (Latin):
doctores diligant᷑ s utile. ut sententie illiꝰ & uerba nobis pla¬
ceant: quia quem nos diligimꝰ. in eo sepe etiã bona nobis dis¬
plicent. illaq fugunꝰ dum studemꝰ ñ imitari illos quos non
quippe in omnibus temperata. tamen in omni aliqͥs ꝑfectꝰ ẽẽ potest
labore. quia labor improbus uincit omnia. Principio uͦ doctrine
re que nimis mollis fit. nec figuras recipit nec retinet. Similiter
ueniens est doctrine. Terminꝰ uͦ doctrine: mors. Unde quidã sapiens
cũ abeo quereret᷑ ubi ẽẽt terminꝰ discendi: respondit. ubi & uite.
Quidam uͦ phylosophus cum nonagenarius. moreretur. inquisitꝰ
a quodam discipulo si de morte doleret: ait sic. doleo. Quo interro¬
discendi talis ẽ. ut quia ꝑ eloquentiã omĩs fit doctrina. prius
instruam᷑ in eloquentia. Cuiꝰ sunt tres partes. Recte scrib̾e et
recte pronuntiare scripta: quod confert gramatica. Probare id¬
quod probandũ est: quod confert dia lectica. Ornare uerba & sen¬

Expanded text:
cf Theaet. 191c ile, ut sententiae illius et verba nobis placeant, quia in eo, quem non diligimus, saepe etiam bona nobis displicent illaque fugimus, dum studemus non imitari illos, quos nonquippe in omnibus temperata, tamen in omni aliquis perfectus cum labore potest esse, quia "labor improbus omnia vincit". Principio vero doctrinae s est cerae, quae, si nimis mollis sit, nec figuram recipit nec retinet. Similiter,s, nec nimis dura conveniens est doctrinae. Terminus vero doctrinae est mors; unde quidam sapiens , cum ab eo quaereretur ita: Ubi est terminus discendi? respondit: Ubi et vitae. Quidam vero philosophus cum nonagenarius moreretur, inquisitus a quodam discipulo suo, an de morte doleret, ait: Sic. Quo interrodiscendi talis est ut, quia per eloquentiam omnis sit doctrina, prius instruatur in eloquentia. Cujus sunt tres partes, recte scribere, et recte pronuntiare scripta, quod confert grammatica; probare quod probandum est, quod docet dialectica; ornare verba et sen
Abbreviated transcription (Latin):
renibus. Sangins uͦ p̃dicto modo in epate generatꝰ. ꝑ uenas ad om¬
nia transit menbra. quoꝵ calore digestus. in eoꝵ similitudinem
transit. Suꝑfluitas uero partim ꝑ sudorẽ exit. alia pars ad epas
reuertitur: ibiq decocta cum urina exit. sedimenq uocatur. S sun
tia. qͥd ex colore. dicere ñ est huiꝰ oꝑis. Si autem hoc scirẽ desideras¬

Expanded text:
renes. Sanguine vero praedicto modo in hepate generato, per venas ad omnia transit membra, calore quorum digestus, in eorum similitudinem transit; superfluitas vero partim per sudorem exit, alia vero pars ad hepar revertitur, ibitia et calore, dicere non est nostrum. Si quis vero hoc scire desidera
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ se continentẽ. conceptũ creat. ne alique suꝑfluitates illi se
cominiscentes uiũ corrumpant. Hic folliculus cũ puero crescit
gutte sanguinis in suꝑficie folliculi apparere. Tercia septima¬
na ad ipsum: conceptionis humorẽ se demergunt. Quarta in qui¬
dam liquida soliditate. uelut. int̾ carnẽ et sanguinẽ coagulat᷑.
Quinta uͦ si puer in septimo mense nasci debet. s si in nono. sep
gidum ⁊ humidũ infleginatiea ut ẽ pulmo. qd̾ calidũ et siccũ
incolerica ut ẽ cor. qd̾ calidũ et humidũ insanguinea ut ẽ epa¬
Deinde sequit᷑ uirtus concauatiua. que manꝰ concauat. nares
ferre. hic motꝰ .ixxͦ. die aconceptu incipit si puer uiiͦ. mense
uiuunt cibo aliquo indigent. sequit᷑ uirtus pascitiua. queusq

Expanded text:
intra se conceptum continentem creat, ne aliquae superfluitates se illi miscentes, illum corrumpant, hic folliculus cum puero crescit, guttae sanguinis in superficie folliculi incipiunt apparere. Tertia septimana ad ipsum conceptionis humorem se demergunt; quarta in quadam liquida soliditate, velut inter carnem et sanguinem coagulatur; quinta vero si puer in septimo mense nasci debeat, sgidum et humidum in phlegmatica, ut est pulmo; quod est calidum et siccum, inDeinde sequitur virtus concavativa. Hujus est officium manus ferre. Hic motus emporaliter vivunt, cibo aliquo indigent, sequitur virtus pascitiva, quae usque
Abbreviated transcription (Latin):
edax et ꝑemptoria. altera mulcebris &e innoxia habenti. Huic gͥ ex qͥ
lux diẽ innehens pandit᷑. domesticũ & familiare corpꝰ ocłoꝵ diẽ po¬
testates coniuncte sũt. Intimũ siquidẽ nr̃i corꝑis ignẽ ut pote ger¬
manũ ignis ꝑlucidi sereni et defricati liquoris ꝑ ocłos fluere. ac de¬
manare uoluerunt. ut serenꝰ ignis ꝑ eandẽ flueret medietatẽ. Itaq¬
c̃ diurnũ iubar applicat se uisus fusioni. tunc ne mirũ incurram
acies contigue imaginis occursu reꝑcutit᷑. Totũ gͥ hoc similem
eandemq sortitũ passionẽ eiusq passionis effectũ cũ quid aliud tatigit.
uei quid ab alio tangit᷑. tactum motu diffundens se ꝑ omine arpꝰ. ꝑꝙ
et aqͥs paulopost. ait. Si quidẽ utriꝰq ignis tã uttmi quã extraposi¬

Expanded text:
edax et peremptoria, altera mulcebris innoxio lumine. Huic igitur, ex qua lux diem inuehens panditur, domesticum et familiare corpus oculorum diuinae potestates commentae sunt, intimum siquidem nostri corporis ignem, utpote germanum ignis perlucidi sereni et defaecati liquoris, per oculos fluere ac demanare uoluerunt, ut per leues congecum diurnum iubar applicat se uisus fusioni, tunc nimirum incurrentia acies contiguae imaginis occursu repercutitur. Totum igitur hoc similem entem similitudinem eiusdem passionis effectum; cum quid aliud tangit uel ipsum ab alio tangitur, tactuum motu diffundens se per omne corpus p assecutio est, siquidem utriusque ignis tam intimi quam extra posi
Abbreviated transcription (Latin):
motum earum oculis nostris sentiri. quia tantũ spatii in pera¬
gratione suoꝵ circuloꝵ consumunt. quod uita hominis que bre-¬
uis est. etiam adbreue punctum tam tarde accessionis comprehen
uel ꝑ immobile. uel ꝑ minus mobile discernit᷑. Cum enim aliquid mo¬
uetur. si aliud immobile uel minꝰ mobile uideat᷑. cum illud preteri
modo enim sub hoc signo. modo sub alio uidentur. Suꝑ predictas ue¬
rostellas nichil est uisibile. ideoq non est quomotus earum discer
ni possit. Mouentur igitur. s infixe dicuntur: quia motꝰ earum

Expanded text:
eorum motuum ab oculis nostris sentiri: quia tantum spatii in peragratione suorum circulorum consumunt, quod vita humana, quae brevis est, et ad breve punctum tam tardae accessionis comprehendvel per immobile, vetur, si aliquid mobile, vel minus mobile videmus, cum illud praeteriquia modo sub hoc signo, modo sub alic videntur. Super praedictas vero stellas nihil est visibile nec est ideo, quo motus earum possit discerni. Moventur ergo, sed infixae dicuntur, quia motus earum
Abbreviated transcription (Latin):
arietem ad cancrum ascendens. de cancro ꝑ libram ad capricornum des¬
cendit. Descendere et ascendere uirta nostrum situm intellige. huiꝰ¬
inqua parte celi sit sol. et alii planete. & quam erierint et ad quã
debeant ꝑuenire. que quoniam nominibus animalium titulata
sunt. ut aries. taurus. et cetera. circulus qui ea continet ⁊ odiacus
dicitur. Toe enim est animal. Si causas nominum illoꝵ signoꝵ que¬
ione. Deinde leo obliquando descendit. uersus orientem. post uirgo.
Dein de libra in medio torride ⁊ one existens. ultra quam est scor¬
pius. Deinde sagitarius. post quem est capricornus a nobis remo¬
tissimus. deinde oblique ascendendo est aquarius. Post illum pis¬
ces. deinde aries in medio torride libre oppositus. supra quen est

Expanded text:
Arietem ad Cancrum ascendens, de Cancro per Libram ad Capricornum descendit. Descendere vero et ascendere, juxta nostrum situm, intellige hin qua parte coeli sit sol et alii planetae, et ad quam exierint, et ad quam debeant pervenire. Quae signa quia nominibus animalium titulata sunt, ut Aries, Taurus, etc., circulus qui ea continet, Zodiacus dicitur. Ζωὴ enim est animal. Si quis autem causas nominum quaeae. Deinde Leo aliquanto descendit versus Orientem, post Virgo; deinde Libra, in medio torridae zonae existens; ultra quam es Scorpius, deinde Sagittarius; post quem est Capricornus, a nobis remotissimus; deinde oblique descendendo est Aquarius, postea Pisces; deinde Aries, in medio torridae zonae Librae suppositus, supra est
Abbreviated transcription (Latin):
Cum igitur sol ꝑ medium latitudinis ⁊ odiaci semꝑ currat. si i¬
eiusdem. tunc est sic recto modo posita inter terrã et solem. Quodsili¬
ris et terreni. ut in hac figura.
Sic igitur luna interposita facit radios solis eli
di. quod ad terram non possunt descendere. Inde est
quod numquam nisi in xu. aut quarta decima luna

Expanded text:
Cum ergo sol per medium latitudinis semper currat, si isdem latitudinis, tunc est, si recto modo posito inter terram et solem; quod si lilaris corporis, ut in hac figura. Sic i, quod objectu ejusdem ad terram non possunt descendere. Inde est quod nunquam nisi in tricesima luna
Abbreviated transcription (Latin):
mida. in principio tamen ẽ¬
magis frigida. minus humi¬
da. in fine magis humida.
minus frigida. in medio equa¬
liter. Uer autem est in prin¬
cipio magis humidum. mi¬
nus calidum. in fine magis
calidum. minꝰ humidum.¬
in medio equalit̾. Estas in
principio magis calida.
Autumnus in principio magis siccus. minus frigidus. In fine:¬

Expanded text:
mida, in principio tamen magis est frigida, minus humida, in fine magis humida, minus frigida, in medio aequaliter. Ver autem in principio magis humidum, minus calidum, in fine magis calidum, minin medio aequaliter. Aestas vero in principio magis calida; Autumnus in principio magis siccus, minus frigidus; in fine
Abbreviated transcription (Latin):
pet. inde est quod infabulis poetarum. quatuor equi phebo attri¬
buuntur. nomina predictis proprietatibus conuenientia habentes
Primiis nempe eritheus id est rubens dicitur. secundus acteus. idẽ
splendens. tercius lampus. idest ardens. quartus philogeus. id est
amans terram. In his usualibus diebus tres in ano contingunt
diuersitates. aliquando namq sunt equales noctibus. aliquando
sol est in hiemalibus signis. tumor terre quiest in medio torride
do est in cancro et in aliis estiualibus signis. quia eitra tumo¬
rem terre nascitur. in mane cito uidetur. & tarde oculis aufert᷑.
inde est prolirus splendor suꝑ terram. umbra breuis. Codem ue¬
ro in ariete uel in libra existente: quia equaliter distat a nobis.
equa lit̾ est suꝑ terram et sub terra. unde equales sunt splen¬

Expanded text:
mperatur. Inde est quod in fabulis quatuor equi Phoebo attrimperatur. Inde est quod in fabulis quatuor equi Phoebo attribuuntur, nomina praedictis proprietatibus convenientia obtinentes. Primus nempe Erytheus, id est, rubeus dicitur; secundus Acteus, id est, splendens; tertius lampas, id est, ardens; quartus Philogeus, id est, amans terram. In istis usualibus diebus tres in anno contingunt diversitates. Aliquando namque sunt aequales noctibus, aliquando usa. Cum sol est in hiemalibus signis, tumor terrae, qui est in medio torridae do est in Cancro et in aliis aestivalibus signis, quia rem terrae nascitur, cito in mane videtur et tarde ab oculis aufertur, inde prolixus est splendor super terram et brevis umbra. Eodem vero in Ariete vel in Libra existente, quia aequaliter distat a nobis, aequaliter super terram et sub terra est. Inde est aequalis splen
Abbreviated transcription (Latin):
tumni. hiemis. careremꝰ. Qu De naturali motu solis et eis que agit
obliq̃ ascendendo & descendendo satis dixisti. restat igit᷑ ut de
motu ab occidente ad orientem contra firmamentũ nititur. co¬
tidie tamen a firmamento ad occasum refertur. existensq suꝑ
terram agit splendorem qui dicit᷑ dies. eodem uero existente sub
terra in suꝑiori parte est obscuritas que nox uocatur. S attende
tium.xxiiii. horarum. continens usualem diem et noctem. iurta hoc¬
dicimuis.xxxͦ. dies conficere mensem. cum in eo sint dies et noctes.ꝙ
usq ad terciam diei usualis illum eẽ calidum & humidũ dicentes.
a teria parte usualis diei usq ad nonam eiusdem calidum et siccũ.
ad nonam partem noctis frigidum et humidum. Inde contingit
quod quedam infirmitates in diuersis partibus eiusdem meluis
et peuis se habent scđm predictam rationem de temporibus. U sua¬
lis dies est spatium quo sol ab ortu ad occasum refertur. quẽ ut
naturalem physici in quatuor diuiserunt. Prima enim parte

Expanded text:
tendamus. Quoniam de naturali motu solis et de eis quod agit oblique ascendendo et descendendo satis docuimus, consequemotu ab Occidente in Orientem contra firmamentum nitatur, quotidie tamen a firmamento ad occasum refertur, existensque super terram, agit splendorem, qui dicitur dies. Eodem vero existente sub terra, in superiori parte est obscuritas, quae nox vocatur. Attendenviginti horarum continens usualem diem et noctem, unde dicimus trigihta dies esse in mense, cum in eo sint dies et noctes. usque ad tertiam diei usualis calidum et humid um esse dicentes; a tertia diei usualis usque ad nonam calidum et siccum; ad nonam, frigidum et humidum. Inde contingit quod quaedam infirmitates in diversis partibus ejusdem pejus et melius, secundum praedictam rationem de temporibus, s dies est spatium quo sol ab ortu ad occasum refertur, hunc vero naturalem in quatuor diviserunt. Prima enim parte
Abbreviated transcription (Latin):
oritur duabus horis et dimidia. et sexta parte hore. Similiter
libra occidit hora et tercia parte. At scorpiꝰ diminuit ortum.¬
& auget occasum. Oritur enim horis duabus. et terera parties. ꝯui
cidit hora senus & serta parte hore. Sagittarius britr horis du¬
abus. et duodecima parte hore. occidit hora &e deunce. Hec augem

Expanded text:
oritur horis duabus et dimidia et sexta parte horae, similiterque Libra, occiditque hora et tertia parte. at Scorpius diminuit ortum auget occasum. Oritur enim horis duabus et tertia parte horae, occidit hora semis et sexta parte horae. At sagittarius oritur horis duabus et duodecima parte horae, occidit hora et deunce horae.
Abbreviated transcription (Latin):
nostri ds̃ et uita sit. Quoniam alterinsecꝰ contemꝑtionũ tibibarũ¬
periculum fecimꝰ exꝑire. scilicet ueritatis uis quanta sit in excidio fal¬

Expanded text:
nostri deus et uita sit, quioniam altrinsecus continostri deus et uita sit, quioniam altrinsecus contipericulum fecimus, experiere scilicet, ueritatis uis quanta sit in excidio fal
Abbreviated transcription (Latin):
quisq ille es aduersus cuiꝰ scripͦta nosmet imuriũ scriptoꝵ tu¬
oꝵ dicere compulit: oro quesoq non obirascaris michi. Neq enĩ
conuiciũ retuli. neq rependi maledictũ: solã tibi profalsitate
ueritatẽ. haut pari ssitudine reponderaui. Illis ego que qͦ
magis tibi tua. nagis noxia sunt: aduersarius sum. eroq.
atq uti eisdẽ ipse quoq aduersere causatui suadeo. Pauca hec
et exilia prout artũ temporis siuit responsa redibui: tutecũ utrũ¬
q pensato. et inter me teq ꝑsonam uidicis sumito. adhibetoq iusti¬
cie libram. Si lance nr̃a pronior et uero grauior: nonpigeat neq pu¬
deat atranffugio refugiũ facere. et afalutate sub ueritate cedere.
Sinquod ego nolim nexͦ faxis ꝑsuasũ. Istuc uti obstinatio ẽ: edito ꝓsententi
aliquid publicitꝰ lectitandum. neq nomen ocule. cũ modo compos

Expanded text:
quisque ille es aduersus cuius scripta nosmet iniuria scriptorum tuquisque ille es aduersus cuius scripta nosmet iniuria scriptorum tuorum dicere conpulit, oro quaesoque non obirascaris mihi, neque enim conuicium rettuli neque rependi maledictum. solam tibi pro falsitate ueritatem haud pari uicissitudine reponderaui, illis ego quae, quo magis tua, tibi magis noxia sunt aduersarius sum eroque atque uti eisdem ipse quoque aduersere causa tui suadeo. pauca haec et exilia, prout arctum temporis siuit, responsa redhibui, tu tecum utrumque pensato et inter me teque personam iudicis sumito adhibetoque iustitiae libram. si lanx nostra pronior et uero grauior, non pigeat neque pudeat a transfugio refugium facere et a falsitate sub ueritate cedere. sin, quod ego nolim nec faxis persuasu istuc, utique obstinatio est, edito pro sententia tua aliquid publicitus lectitandum neque nomen occulito: modo compos
Abbreviated transcription (Latin):
uno quidem hoc ille uerbo negauerit᷑. s non id uno item uerbo uel¬
timeus astruxerit. Proinde quicquid ampliuscule illud sermo¬
cinati sumus. non modo sola falsi confutatio. s ueri etiam coegit
astructio. Quippe diuersum est de docere noxia: et utilia docere.
Nec hoc idem est sentem solo uellere. qd frugem iacere. Non gͦ idip¬
sum est eruere uiciũ: qd̾ serere uirtutem. Multo gͥ ampliꝰ opere
insumendũ est in utroq hoꝵ: quam in alterutrum. P orro autẽ
cum utraq agitare micbi prouinciasu̾it: intam p̃dicto negotio
presertim. magis mira est parcitas quã prolixitas. Nam cͦum se¬
se und̾ und̃ clarescentes atq ostentantes proderent. aliꝗsq multi¬
plices progignerent: lacius dicende cause ꝑscripsi numerũ. mo¬
dum statiu. Simitẽ fixi. ne uel in aciem plures necessario ꝓferrẽ:
uel diutius rato certarẽ. uel longuis iusto procederem. Te nunc

Expanded text:
uno quidem hoc ille uerbo negauerit, sed non id uno item uerbo ueluno quidem hoc ille uerbo negauerit, sed non id uno item uerbo uelstruxerit. proinde quidquid illud ampliuscule sermocinati sumus, non modo sola falsi confutatio, sed ueri etiam coegit adstructio. quippe diuersum est dedocere noxia et utilia docere, nec hoc idem est sentem solo uellere, quod frugem iacere, non ergo id ipsum est eruere uitium, quod serere uirtutem. multo igitur amplius operae insumendum est in utroque horum, quam in alterutrum. porro autem cum utraque agitare mihi prouincia fuerit, in tam praepedito negotio praesertim magis mira est parcitas quam prolixitas. nam cum sese undeunde clarescentes atque ostentantes proderent aliasque multipliciter progignerent, latius dicendae causae praescripsi numerum, modum statui, limitem fixi, ne uel in aciem plures necessario proferrem uel diutius rato certarem uel longius iusto proceder
Abbreviated transcription (Latin):
ma. Et quousq ex omni scilicet disputationũ nr̃arum parte con-¬
me recapitulauimꝰ. nisi premissis disputationibus fieri proba¬
bile nonquiuit. Quamquã sinegotiũ assertor i doneus nactus
eẽt: non siciti egomet dignitatem cause admodum impari orati¬
one dehonorauisset. Neq uero ipse: aliquanto latius prolixiusq a
hãc eandem questionẽ agitare non potui. Uerũ scił par fuit
qͦ ad aduersarius renitiua luit. et usq preliari aut quoad infugã
cessit: tergum prebere et manu captum plumbris pugionibus eͦx¬
armare. Ult̾iꝰ porro ꝓg̾di & in auras tela iacẽ & sine hoste pugnare: cassa
contentio est. et uirium frustratio: qͦdita erit ingloriũ. ut laboriosũ.
Quid tu igit᷑ ait aliquis. ꝑ hec tria uolumina aduersus breuẽ
paginã spatiatꝰ es. si uerbũ uerbo satis: S non id negotii est. fal¬
laciam struere: qd̃ destruere. Neget quispiam speram ẽẽ mundũ:

Expanded text:
II. En quousque ex omni scilicet disputationum nostrarum parte conII. En quousque ex omni scilicet disputationum nostrarum parte conme recapitulavimus, nisi praemissis disputationibus fieri probabile non quivit. Quanquam si negotium tantum assertor idoneus nactus esset, non, sicuti egomet, dignitatem causae admodum impari oratione dehonoravisset. Neque vero ipse aliquanto latius prolixiusque hanc eamdem quaestionem agitare non potui. Verum scilicet par fuit quoad adversarius reniti valuit, eo usque praeliari; aut quoad in fugam cessit, tergum praebere, et manu captum plumbeis pugionibus exarmare. Ulterius porro progredi et in auras tela jacere, et sine hoste pugnare; cassa contentio est, et virium frustratio, quod ita erit inglorium, ut laboriosum. Quid tu igitur, ait aliquis, per haec tria volumina adversus brevem paginam spatiatus es, si verbum verbo satis? Sed non id negotii est fallaciam struere, quod destruere. Neget quispiam sphaeram esse mundum.
Abbreviated transcription (Latin):
rationalis: et substantia lit̾ in est anime ratiocinari. Et ratio in cor
poralis atq inloralis est. Igit᷑ incorporalis est anima. Item uolun
ria in localis quedam capacitasꝰ est: que nec multitudine recordabi¬
lium distendit᷑. nec paucitate tenuat᷑. et incorporalit̾ etiã corpora¬
liũ reminiscit᷑. Et cũ meminit animꝰ: totꝰ meminit. et totꝰ memo¬
ria ẽ quimemut totꝰ. Et memoria corpus non est. Non ꝙͥ corpꝰ est
modi uero sensus in localis est. R omne in locale incorporeum ẽ. Incorpo¬
rea gͦ est omnis anima. Item corpus nec appropinquat deo: nec re¬
cedit a deo. Animꝰ autem & proximat et longinquat in localiter:
latitudo. altitudo. incorpore sunt. Et quicquid hisce caret.: corpꝰ
nistrum. sursum. deorsum. anterius. et posterus: in omni sunt
corpore. In nulla autem sunt anima. Incorporea gͥ est omnis ani-

Expanded text:
rationalis est, et substantialiter inest animae ratiocinari, et ratio incorationalis est, et substantialiter inest animae ratiocinari, et ratio incoporalis atque inlocalis est: igitur incorporalis est anima. 4. De uolunria inlocalis quaedam capacitas est, quae nec multitudine recordabilium distenditur nec paucitate tenuatur et incorporaliter etiam corporalium reminiscitur. et cum meminit animus, totus meminit et totus memoria est qui meminit totus et memoria corpus non est: non igitur corpustit, huius modi uero sensus inlocalis est et omne inlocale incorporeum est: incorporea ergo est omnis anima. 7. cedit a Deo. Animus autem et proximat et longinquat illocaliter: ilatitudo, et altitudo in corpore sunt: et quidquid hisce caret, corpus dextro et sinistro. --Dextrum, sinistrum; sursum, deorsum; anterius et posterius in omni sunt corpore; in nulla autem sunt anima: incorporea igitur omnis est anima.
Abbreviated transcription (Latin):
si sumꝰ: et aliqnͣto. forsapłołm espondere michi prouincia fuit. Qd̃
recte ne ansecus fecerim: equus et doctꝰ arbiter iudicabit. Uerũ
uimus nonusq faciliter memoria complecti cognitor potest. que disper-¬
Isim edissertata. queq uti arbitror euicta sunt. collectim strictimq¬
et uelitti punctatim sub mentis oculũ redigi. et reuisenda simul
nusꝰ animꝰ. qm̃ ad similitudinẽ et imaginem dei factꝰ est. homo. Em̃¬
uero imago incorporei corpꝰ eẽ non potest. Igit᷑ quia imago dei est hu¬
uiuit pars corporis minima: quã totũ corpꝰ. Tantum gͦ uite in parte
corporis ẽ: quantũ in toto corpore. Et uita hec anima est. Nec locale
ẽ quod tam magnũ ẽ in toto quam in aliquo: et tam magnũ in
paruo quã inmagno. Non gͥ localis est. Et quicquid in locale est.
corporeũ non ẽ. Igitur anima corpus non est. Item ratiocinat᷑ anima

Expanded text:
si sumus, et aliquanto forsan plusculum respondere mihi prouincia fuit: quod si sumus, et aliquanto forsan plusculum respondere mihi prouincia fuit: quod rectene an secus fecerim, aequus et doctus arbiter iudicabit. XVI. Suimus, non usque faciliter memoria conplecti cognitor potest, quae sparsim edissertata quaeqet veluti punctatim sub mentis oculo redegi, et revisenda simul nus animus: quoniam ad similitudinem et imaginem Dei factus est homo. Enimvero imago incorporei corpus esse non potest. Igitur quia imago Dei est huuiuit pars minima corporis, quam totum corpus. tantum ergo uitae in parte corporis est, quantum in toto corpore, et uita haec anima est, nec locale est quod tam magnum est in toto quam in aliquo et tam magnum in paruo quam in magno. non igitur localis est animus, et quidquid inlocale est corporeum non est: igitur anima corpus n