comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bus lata sunt. Et notandum
quod recdemptorem nr̃m. cum
iam ꝑfecte esset etatis eisdem
gentib apłi p̾dicant. eumq
paruulum. et necdum ꝑ hu¬
mani corꝑis officium loquen¬
tem. stella gentib denuntiat:
quia nimirum rationis ordo
poscebat. ut loquentem. iam¬
dñm loquentes nobis p̾dicato

Expanded text:
us . Et notandum quod Redemptorem nostrum cum jam perfectae esset aetatis eisdem gentibus apostoli praedicant, eumque parvulum et necdum per humani corporis officium loquentem stella gentibus denuntiat. Quia nimirum rationis ordo poscebat ut et loquentem Dominum loquentes nobis praedicato
Abbreviated transcription (Latin):
icut in lectio Le.ixͣ.
quia nimirum terrena alti¬
tudo confunditur.cum celsi¬
tudo celestis aꝑitur. Sed que¬
rendum. nobis est.quid nam
sit quod redemptore nato pa¬
storib in iudea angelus appa¬
ruit: atq ad adorandum hũc
ab oriente magos. non angłs
sed stella ꝑduxit. Quia uideli¬
cet iudeis tanquam ratione
utentib rationale animal. id
est angłs preclicare debuit.
gentiles uero quia uti ratio¬
ne nesciebant. ad cognoscen¬
dum dñm non ꝑ uocem sed

Expanded text:
icut in lectione evangeatus est, quia nimirum terrena altitudo confunditur cum celsitudo coelestis aperitur. Sed quaerendum nobis est quidnam sit quod, Redemptore nato, pastoribus in Judaea angelus apparuit, atque ad adorandum hunc ab Oriente magos non angelus, sed stella perduxit? Quia videlicet Judaeis, tanquam ratione utentibus, rationale animal, id est angelus, praedicare debuit; gentiles vero, quia uti ratione nesciebant, ad cognoscendum Dominum non per vocem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
eo crudum quid: Qbi et adclitur.
Neq coctum aqua. Sed quid aqua:
nisi humanam. scientiam designat:
Iuxta hoc ꝑ salomonem sub hereti

Expanded text:
eo crudum quid, ubi et additur: neque coctum aqua. Sed quid aqua, nisi humanam scientiam designat, juxta hoc quod per Salomonem sub haereti
Abbreviated transcription (Latin):
ad seruiendũ dõ uiuenti: & ideo
noui testam̃ti mediator est. ut
morte intercedente mredẽptione
earũ p̃uaricationũ quȩ erant sub
priore testam̃to repmissionẽ acci¬
piant qui uocati sunt etene here¬
Iditatis
bi enim testamentũ. mors uiii
necesse est intercedat testatoris.
Testamentũ enim: in mortuis
confirmatũ est. Alioquin: non¬
dum ualet dũ uiuit qui testatuˢ
est. Unde nec primũ quidem:
sine sanguine dedicatũ est. Leclo
enim om̃i mandato legis a moy se
uniuerso populo: accipiens san¬
guinẽ uitulorũ & hyrcorũ cũ
aqua & lana coccinea & bysopo.
ipsum quoq librũ & om̃em po¬
pulum aspersit dicens. Hic san.¬
guis testam̃ti qͦd mandauit ad
uos dõ. E tiam tab̾naculũ & om¬
na uasa ministerii sanguine

Expanded text:
eo novi testamenti mediator est, ut morte intercedente in redemptionem earum praevaricationum quae erant sub priore testamento repromissionem accipiant qui vocati sunt aeternae haereditatis. bi enim testamentum est, mors necesse est intercedat testatoris. Testamentum enim in mortuis confirmatum est. Alioquin nondum valet, dum vivit qui testatus est. Unde nec primum quidem sine sanguine dedicatum est. Lecto enim omni mandato legis a Moyse universo populo, accipiens sanguinem vitulorum et hircorum cum aqua et lana coccinea et hyssopo, ipsum quoque librum et omnem populum aspersit, dicens: Hic sanguis testamenti, quod mandavit ad vos Deus. Etiam tabernaculum et omnia vasa ministerii san
Abbreviated transcription (Latin):
dalene. uidit dñin¬
resurgentem:. & iohes
euangłista refert manc
una sabbati eam iuxta sepulchrũ
flere: Una sabbati. dies dm̃ea
intelligenda est: quia om̃is ebdo¬
mada. in sabbatũ. & in primã. &
in scd̾am. & in tertiam. et quartã.
& quintã. et sertam sabbati di¬
uiditur: quã ȩdinici. idolorum
& elementorũ nominib appellant
Deniq & apłs collectam pecunis
quȩ indigentib preparatur. in
unam sabbati p̃cipit congregandã
ee putandũ est matheum et i¬
ioħem diuersa sensisse: sed unum
atq idem tempus mediȩ noctis
& gallorum cantus. diuersis ap¬
pellasse nominib Matheus enĩ
scribit uespere sabbati idest scip
non incipiente nocte. sed iani
profunda & magna ex parte ctui¬
acta. apparuisse dñm marie mas¬
dalenȩ & apparuisse uespe sabbati
illuce scente. in unã sabbati. seipll̃

Expanded text:
ne uidit dominresurgentem et Iohannes euangelista refert mane una sabbati eam iuxta sepulchrum flere ?— Una sabbati dies dominica intellegenda est, quia omnis ebdomada in sabbatum et in primam et secundam et tertiam et quartam et quintam et sextam sabbati diuiditur, quam ethnici idolorum et elementorum nominibus appellant. denique et apostolus collectam pecuniae, quae indigentibus praeparatur, in una sabbati praecepit congregandam. nec putandum est Matheum et Iohannem diuersa sensisse, sed unum atque idem tempus, mediae noctis et gallorum cantus, diuersis appellasse nominibus — Matheus enim scribit \'uespere sabbati\', id est sero, non incipiente nocte, sed iam profunda et magna ex parte transacta apparuisse dominum Mariae Magdalenae et apparuisse uespere sabbati inlucescentis
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipsi ñ uiderent dm̃. & dirert̃.
quis nos uidet: Uidebat & ille
quẽ crucifigebant. Illi deficiendo:¬
bant: nec illum dĩ filiũ nec pa¬
trem uidebant. Si ergo & ille ui¬
debat. quare. se patiebat᷑ teneri
ab eis. occidi ab eis: Quare: Quia¬
se uidebat. uoluit consilia eorũ
preualere inse. Quare:Quia
homo erat ꝓpter hominẽ & ds̃
latens in homine: quia uenerat
nescientib exemplũ fortitudiniᷤᷤ
dare: ideo ipse sciens om̃ia susti

Expanded text:
ut ipsi non viderent Deum; et dixerunt: ut ipsi non viderent Deum; et dixerunt: Quis nos videt? Videbat et ille quem crucifigebant; illi deficiendo, nec illum Filium, nec Patrem videbant. Si ergo et ille videbat, quare se patiebatur teneri ab eis, occidi ab eis? Quare si videbat, voluit consilia eorum praevalere in se? Quare! Quia homo erat propter hominem, et Deus latens in homine, qui venerat nescientibus exemplum fortitudinis dare; ideo ipse sciens omnia susti
Abbreviated transcription (Latin):
stitia recedebant. tanto plus de¬
ficiebant ꝑscrutantes ꝑscrutatio¬
nes. Magnum consiliũ in nocen¬
tiȩ. Quando ipsum iudam peni¬
illis pęcuniam quã dederat: illi
noluerunt eam mittere in gazo¬
tium: Archa dĩ: ubi colligebant̃
ea quȩ ad indigentiam seruorũ
dĩ mittebantur. uI
homo cor tuum sit potius archa
dĩ. ubi habitent diuitiȩ dĩ. ubi
sit nũmus dĩ. mens tua habens
imaginem imꝑatoris tur. Cum
hec ergo ita sint:. qualis illa in no¬
centie simulatio fuit. pęcuniam
sanguinis ñ mittere in archan
& ipsum sanguinẽ mittere in
conscientiã : Sed quideiꝰ conti¬
git:. Defecerunt scrutantes seru¬
tationes. Unde: Quia dicebant.
quis uidebit eas: Idest qͥa nemo
eas uidebit. Hoc dicebant. hoc
apud se oꝑinabant᷑. quod nemo
tos uideret. Uide qͥd contingat
anime male. Recedit a luce ueri¬
tatis. & qͥa ipsa non uidet dm̃
putat se non uideri a dõ. Sic & isti
recedendo ierunt in tenebras.

Expanded text:
stitia recedebant, tanto plus destitia recedebant, tanto plus deficiebant, scrutantes scrutationes. Magnum consilium innocentiae: quando ipsum Judam poeniillis pecuniam quam dederant, illi noluerunt eam mittere in gazocium? Arca Dei, ubi colligebantur ea quae ad indigentiam servorum Dei mittebantur. O homo, cor tuum sit potius arca Dei, ubi habitent divitiae Dei, ubi sit nummus Dei, mens tua habens imaginem Imperatoris tui! Cum ergo haec ita sint, qualis illa innocentiae simulatio fuit, pecuniam sanguinis non mittere in arcam, et ipsum sanguinem mittere in conscientiam? 12. Sed quid eis contigit? Defecerunt scrutantes scrutationes. Unde? Quia dicit, Quis videbit eos? id est, quia eos nemo videbat. Hoc dicebant, hoc apud se opinabantur quod nemo eos videret. Vide quid contingat animae malae; recedit a luce veritatis, et quia ipsa non videt Deum, putat se non videri a Deo. Sic et isti recedendo ierunt in tenebras,
Abbreviated transcription (Latin):
erserutati sunt iudei iniqͥ¬
tatem. defecerunt scrutantes seru¬
tationes. idest acerba. & acuta con¬
silia. Hon tradat᷑ ꝑ nos: sed per
discipłm suũ. Non occidatur a
nobis: sed a iudice. Totũ nos faci¬
amus: & nichil fecisse uideamur.
& ubi est clamor lingue. crucifige
crucifige: Sic ceci estis. ut & surdi
sitis. Simulata innocentia. non
est innocentia. Simulata equita.
non est equitas. sed duplex iniqͥti.
quia & miquitas est. & simulatio
Ibi ergo isti defecerunt: scrutantis
scrutationes. Quanto acutius
sibi excogitare uidebant᷑. tanto
magis deficiebant. quia a lumine
ueritatis & aequitatis in ꝓfunda
consiliorũ malignorũ demeige.
lucem suam. quȩ ꝑfundit & illu.¬
strat animã inherentẽ sibi Anima
uero auertens se a luce iustitiȩ. qͣnto
magis querit quid inueniat contra
iustitiam. tanto plus a luce repellit᷑:
& in tenebrosa demergitur. Meri¬
to ergo & isti ꝑscrutantes quod
contra iustum moliebantur. a ui¬
stitia recedebant: & quantoa iu¬

Expanded text:
erscrutati sunt iniquitatem; defecerunt scrutantes scrutationes: id est acerba et acuta consilia. Non tradatur per nos, sed per discipulum suum: non occidatur a nobis, sed a judice: totum nos faciamus, et nihil fecisse videamur. Et ubi est clamor linguae: Crucifige, crucifige? Sic caeci estis, ut et surdi sitis. Simulata innocentia non est innocentia: simulata aequitas non est aequitas, sed duplex iniquitas; quia et iniquitas est, et simulatio. Ibi ergo isti defecerunt scrutantes scrutationes. Quanto acutius sibi excogitare videbantur, tanto magis deficiebant; quia a lumine veritatis et aequitatis in profunda consiliorum malignorum demergebantur. lucem suam; perfundit, et illustrat animam inhaerentem sibi: anima vero avertens se a luce justitiae, quanto magis quaerit quod inveniat contra justitiam, tanto plus a luce repellitur, et in tenebrosa demergitur. Merito ergo et isti perscrutantes quod contra justum moliebantur, a justitia recedebant; et quanto a ju
Abbreviated transcription (Latin):
huius uolumina significat: in
quib praui quilibet iniuste. dele.¬
ctati quasi ꝓfundo dediti pisces.
galilee idest rota cognominatur.
quia nimirũ amor labentis scłi.
quȩ ad phennus uitȩ desideria erigi¬
non ꝑmittit. De qualib psalmista.
in circuttu inquit impii ambu¬
lant. Sed abeuntem trans mare.
galileȩ ih̃m multitudo maxima
Sequebatur. quȩ doctrine. sanatio¬
gens uidea sequebatur credendo
Post quã uero ꝑ incarnationis suȩ
dispensationẽ fluctus uitȩ corru¬
ptibilis adut. calcauit. transut:
maxima mox eum multitudo
credentium secuta est nationũ.
sp̃ualiter instrui. sanari ac satiari
desiderans. & cũ psalmista depre¬
cans. Dñe. ad te confugi. doce me
facere. uoluntatẽ tuam: miserere.

Expanded text:
hujus volumina significat; in quibus pravi quilibet injuste delectati, quasi profundis dediti pisces, Galilaeae, id est, rota cognominatur, quia nimirum amor labentis saeculquae ad perennis vitae desideria non permittit erigi. De qualibus Psalmista: In circuitu, inquit, impii ambulant . Sed abeuntem trans mare Galilaeae Jesum multitudo maxima sequebatur, quae doctrinae, sanatiogens Judaea sequebatur credendo; postquam vero per incarnationis suae dispensationem fluctus vitae corruptibilis adiit, calcavit, transiit, maxima mox eum multitudo credentium secuta est nationum, spiritaliter instrui, sanari, ac satiari desiderans, et cum Psalmista deprecans: Domine ad te confugi, doce me facere voluntatem tuam . Et iterum:
Abbreviated transcription (Latin):
in renussionem pcc̃orum. Cun
ctis legentib liquet. quia io
tamen baptismum suum in
remissionem peccatorum dare
non potuit. Remissio etenim
peccatorum: in solo nobis bap¬
tismo xp̃i tribuitur. Notandũ
itaq quod dicitur. p̃dicans
baptismum penitentie in re¬
mssionem peccatorum: qm̃
baptismum quod peccata sol¬
ueret. quia care non poterat
predicabat: ut sicut incarna¬
tum uerbum patris precurre¬
kat uerbo p̾dicationis: ita baptiᷤ¬
mum penitentie quo peccata
soluuntur. precurreret suo uap¬
tismate quo peccata solui ñõ
possent: ut quia cius sermo p̾¬
curcebat presentiam redempto¬
ris. ipsum quoq eius baptis¬
ma p̾cedendo. fieret umbra
ueritatis. Dequitur. Sicut scͥp¬
tum est in libro sermonum
ysaie ꝓphete. Uox clamantis
in deserto in deserto: parate

Expanded text:
in remissionem peccatorin remissionem peccatorctis legentibus liquet quia Joatamen baptismum suum in remissionem peccatorum dare non potuit. Remissio enim peccatorum in nobis solo baptismo Christi tribuitur. Notandum itaque quod dicitur praedicans baptismum poenitentiae in remissionem peccatorum, quoniam baptismum, quod peccata solvebat, quia dare non poterat, praedicabat: ut sicut incarnatum Verbum Patris praecurrebat verbo praedicationis, ita baptismum poenitentiae, quo peccata solvuntur, praecurreret suo baptismate, quo peccata solvi non possunt; ut quia ejus sermo praecurrebat praesentiam Redemptoris, ipsum quoque ejus baptisma praecedendo fieret umbra veritatis. Sequitur: 3. Sicut scriptum est in libro sermonum Isaiae prophetae: Vox clamantis in d
Abbreviated transcription (Latin):
ne tecrarcha. sub principibus
sacerdotum anna et caipha.
factum est u̾bum domini suꝑ
iohannem ⁊acharie filium
inteserto. Quia enim illum
p̾dicare ueniebat. qui ex iudea
quosdam et multos ex genti.¬
bus redempturus erat: ꝑ regẽ
gentium et principes uideoꝵ.
p̃dicationis eius temꝑa desig¬
nantur. Quia autem genti¬
litas colligenda erat. et ui¬
dea pro culpa ꝑfidie disꝑgen¬
la. ip̃a quoq descriptio ter¬
rent principatus ostendit:
q̃m et in romana republica u
nus presuisse describitur. et
iniudee regno ꝑ quartam
parcem plurimi principabã¬
tur. Uoce enim nr̃i redempto¬
ris dicitur. Onne regnum
in seipsum diuisum desola¬
bitur. Liquet ergo quod ad fi¬
nem regni uidea ꝑuenerat. q̃
tot regib diuisa subiacebat. Apte
quoq non solum quib regibus:
rex et sacerdos existeret: lucas
euangłista p̾dicationis eius
temꝑa. ꝑ regnum et sacerdoti¬
um designauit. Et uenit in
omnem regionem iordanis: p̃¬
dicans baptismum penicentie

Expanded text:
sub principibus sacerdotum Anna et Caipha, factum est verbum Domini super Joannem, Zachariae filiunt in deserto. Quia enim illum praedicare veniebat, qui et ex Judaea quosdam, et multos ex gentibus redempturus erat, per regem gentium et principes Judaeorum praedicationis ejus tempora designantur. Quia autem Gentilitas colligenda erat, et Judaea pro culpa perfidiae dispergenda, ipsa quoque descriptio terreni principatus ostendit, quoniam et in Romana repubnus praefuisse describitur, et in Judaeae regno per quartam partem plurimi principabantur. Voce enim nostri Redemptoris dicitur: « Omne regnum in seipso divisum, desolabitur . » Liquet ergo quod ad finem regni Judaea pervenerat, quae tot regibus divisa subjacebat. Apte quoque non solum quibus regibus, rex et sacerdos exsisteret. Lucas Evangelista praedicationis ejus tempora, per regnum et sacerdotium designavit. « Et venit in omnem regionem Jordanis, praedicans baptismum poenitentiae,
Abbreviated transcription (Latin):
stellȩ. scĩ diuersas mansiones diuerse.
claritatis tanquã in cęlo sorciunt᷑
in regno: sed ꝓpter unũ denariũ
nullus separatur a regno. Atq ita
ds̃ erit om̃ia in om̃ib: ut qm̃ dẽ
caritas est: ꝑ caritatem fiat. ut
quod habent singuli: commune
sit om̃ib. Sic enim quisq etiam
ipse habet: cum amat in altero
quod ipse non habet. Non erit
itaq aliqua inuidia imparis ela¬
ritatis: qm̃ regnabit in om̃ib

Expanded text:
stellae enim sancti diversas mansiones diversae claritatis tanquam in coelo sortiuntur in regno, sed propter unum denarium nullus separatur a regno. Atque ita Deus erit omnia in omnibus, ut quoniam Deus charitas est, per charitatem fiat ut quod habent singuli, commune sit omnibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero quod ipse non habet. Non erit itaque aliqua invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
tione recreantur: certi ac fidentes.
etiam post pericula temptationũ
se apud dm̃ cum xp̃o esse man¬
suros: qͥa & si alius est alio fortior.
alius alio sapientior. alius alio u¬
stior. alius alio sanctior: indomo
patris mei mansiones multȩ sunt.
Nullus eorum alienabit᷑ ab illa
domo: ubi mansionẽ ꝓ suo quisq
accepturus est merito. Denarius
quidem ille equalis est om̃ib. quẽ
pater familias eis qui oꝑati sunt mn
uinc a iubet dari om̃ib ñ ideo
discernens qui minus & qui am¬
plus laborarunt. Quo ũtique
denario uita significatur eterna.
ubi amplius alio nemo uiuit: qm̃
uniendo ñ est diuersa in ȩt̾nitate
Imensura.
Sed multe minsiones: diuersas xii

Expanded text:
tione recreantur, certi ac fidentes tione recreantur, certi ac fidentes etiam post pericula tentationum se apud Deum cum Christo esse mansuros. Quia etsi alius est alio fortior, alius alio sapientior, alius alio justior, alius alio sanctior; in domo Patris mansiones multae sunt; nullus eorum alienabitur ab illa domo, ubi mansionem pro suo quisque accepturus est merito. Denarius quidem ille aequalis est omnibus, quem paterfamilias eis qui operati sunt in vinea jubet dari omnibus, non in eo discernens qui minus et qui amplius laborarunt : quo utique denario vita significatur aeterna, ubi amplius alio nemo vivit, quoniam vivendi non est diversa in aeternitate mensura. Sed multae mansiones, di
Abbreviated transcription (Latin):
homines timerent. & ideo turba¬
rentur: consolatur eos. etiam se¬
dm̃ esse contestans. Creditis inqͥt
in dm̃. & in me credut: Consequens
est enim: ut sim dm̃ creditis. & in
me credere debeatis. Quod ñ eet
consequens: srp̃c non esset doꝰ.
neditis in am̃. & in eum creditt.
cui natura est. non rapina. esse
equalem dõ. Semet ipsum enim
exmaniuit: non tamen formã dĩ
amittens. sed formã serui. accipiens
Mortem metuitis hiuc formȩ serui:
nõn turbetur cor ur̃m. suscitabit
illam forma dĩ. Sed quid est quod
sequitur. in domo patris mei man¬
siones multȩ sunt: nisi quia & sibi
metuebant. unde. audire debuerañs
non turbetur cor ur̃mꝰ. Quisenĩ
eorum ñ metueret. cum petro
dictum esset fidentiori atq prõp¬
tiori. non cantabit gallus. donec
ter me neges: Tanquã ergo essent
ab illo perituri:. merito turbabant᷑
ed cum audiunt in domo xi.¬
patris mei multȩ mansionessunt.
si quominus. dirissem uobis quia
uado parare uobis locum a turba¬

Expanded text:
homini timerent, & ideo turbarētur, consolatur eos, & Deum se esse contestans, Creditis, inquit, in Deum? & in me credite. Consequens est enim, vt si in Deum creditis, & in me credere debeatis. Quod non esset consequens, si Christus non esset Deus. Credite in Deum, & in eum credite: cui natura est, non rapina, esse aequalem Deo: semetipsum enim xinanivit; non tamen formam Dei amittens, sed formam servi accipiens . Mortem metuitis huic formae servi; non turbetur cor vestrum, suscitabit illam forma Dei. 2. Sed quid est quod sequitur, In domo Patris mei mansiones multae sunt, nisi quia et sibi metuebant? Unde audire debuerunt, Non turbetur cor vestrum. Quis enim eorum non metueret, cum Petro dictum esset fidentiori atque promptiori, Non cantabit gallus donec ter me neges ? Tanquam ergo essent ab illo perituri, merito turbabantur: sed cum audiunt, In domo Patris mei mansiones multae sunt: si quo minus, dixissem vobis quia vado parare vobis locum; a perturba
Abbreviated transcription (Latin):
uenio & accipiam uos ad me ipsũ:
ut ubi ego sum & uossitis. Et quo¬
si iam multȩ mansiones sunt :
Si quominus: dirisset uado pa¬
rare. Aut si adhuc parandus ẽ:
cur non merito dirisset. uado
parare: An istȩ mansiones. &
sunt. & parandȩ sunt:Si quo
minus essent: dixisset uado parare

Expanded text:
os ad me ipsum, ut ubi ego sum et vos sitis. Quosi jam multae mansiones sunt? Si quo minus, dixisset, Vado parare. Aut si adhuc parandus est, cur non merito dixisset, Vado parare? An istae mansiones et sunt, et parandae sunt? Si quo minus enim essent, dixisset, Vado parare
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ ambulauit in luce:
suius fructus est in omni bonita¬
te et iusticia et ueritate. Sicq in
sc̃arum uirtutum ꝑseuerans ꝓ¬
posito: expletis septuaginta qua¬
tuor incolatus sui annis .iiiͦi. idͤ
maii diu desiderato potita. uotoꝵ
gaudio. corpusculum terre sc̃am
uero animam reddidit ceio. ł.uii.
to honorifice a dei sacer dotibz
aliisꝙ in eccliastice dignitatis or¬
dine ipsi militantib. seu etiam
quam puirimis xp̃iane religionis
uiris. ad exequias tante matris
undiq confluentib: de temporali
quidem eius absentia merentib:¬
sed de ecerna qua cumxp̃o fruitur
gloria gaudentib. Et nunc cum
spe in effabilis graculationis pre¬
stolatur magnum diem potioris
sue glorificationis:. quando il¬
lud quod seminatum est in cor¬
ruptione. surget in incorruptione:
et quod seminatum est in igno¬
uilitate surget in gła: et quod in
infirmitate surget in uirtute: tũi
deniq illa felici resurrectione du¬

Expanded text:
semper ambulavit in luce, semper ambulavit in luce, cujus « fructus est in omni bonitate et justitia et veritate . » Sicque in sanctarum virtutum perseverans proposito, expletis septuaginta quatuor incolatus sui annis, quarto Idus Maii, diu desiderato potita votorum gaudio, corpusculum terrae, sanctam vero animam reddidit coelo, anno co honorifice a Dei sacerdotibus aliisque in ecclesiasticae dignitatis ordine ipsi militantibus seu etiam quamplurimis Christianae religionis viris ad exsequias tantae matris undique confluentibus, de temporali quidem ejus absentia moerentibus, de aeterna qua cum Christo fruitur gloria gaudentibus. Et nunc cum spe ineffabilis gratulationis praestolatur magnum diem potioris suae glorificationis, quando illud « quod seminatum est in corruptione, surget in incorruptione; et quod seminatum est in ignobilitate, surget in gloria; et quod in infirmitate, surget in virtute . » Tunc denique illa felici resurrectione du
Abbreviated transcription (Latin):
ed ut ad ea que cepimus re¬
deamus explicanda. rictru¬
dis de uotissima dei famula. toto
nisu mentis. doto famulatu corꝑis
bonis oꝑibus dedita. ambulaus de
uirtute in uirtutem. cdilatato cor
de infatigabiliter cucurrit uiam
mandatorum dei. in stadio fidei¬
et iusticie: patula hauriens aure.
curtite dum lucem habetis: ut dig¬
na haberetur accipere brauium ce¬
leste. Et ut in omnibz se exhiberet
ꝑfectissimam illius imitanone qͥ
dixit. non ueni facere uoluntatem
meam. se quoq alterius regimini
subdens. cius imꝑiis obedientissi¬
me paruit: ceterisq famularum
more famulans. illud quod dicbũ
est non ueni ministrari sed mini¬
strare pre oculis semꝑ attendit:
nec usquam uel unquam septa
monasterii egrediens. exemplum
bonorum oꝑum seipsam cundis
prebuit: inhumilitate. in obedien¬
tia in patientia. in castitate in
ieiuniis in iugiliis. et orationib
continuis in longanimitate. in
mansuetudine. in modestia et be¬
t quid multa. Ut filia diei

Expanded text:
ed ut ad ea quae coepimus redeamus explicanda, Rictrudis devotissima Dei famula toto nisu mentis, toto famulatu corporis bonis operibus dedita, ambulans de virtute in virtutem, dilatato corde cucurrit infatigabiliter viam mandatorum Dei, in stadio fideet justitiae, patula hauriens aure: Currite dum lucem habetis; ut digna haberetur accipere bravium coeleste, et ut in omnibus se exhiberet perfectissimam, illius imitatione qui dixit: Non veni facere voluntatem meam ; se quoque alterius regimini subdens, ejus imperiis obedientissime paruit, caeterisque famularum more famulans, illud quod dictum est: Non veni ministrari, sed ministrare , prae oculis semper attendit, nec usquam vel unquam septa monasterii egrediens, exemplum bonorum operum seipsam cunctis praebuit in humilitate, obedientia, in patientia, in castitate, in jejuniis, in vigiliis, et orationibus continuis, in longanimitate, in mansuetudine, in modestia et bet quid multa? Ut filia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
scimus: utrum cras liceat ignoramꝰ.
festinantes ergo pascha cõmecdi¬
te: idest ad sollempnitatem patrie
celestis anhelate. Nemo in huius
uite itinere. torpeat: ne in patͥa
locum ꝑdat. Nemo moras ad ap¬
petenda studia innectat. sed cep¬
ta ꝑficiat: ne minime liceat im¬
plere quod inchoat. Si ad amo¬
rem dei pigri non sumus: adiu¬
dominus ñr: qui uiuit et regnat
cum patre in unitate spiritus
sancti deus. ꝑ omnia secula secu

Expanded text:
scimus, utrum cras liceat ignoramus. scimus, utrum cras liceat ignoramus. Festinantes ergo pascha comedite, id est ad solemnitatem patriae coelestis anhelate. Nemo in hujus vitae itinere torpeat, ne in patria locum perdat. Nemo moras ad appetenda studia innectat, sed coepta perficiat, ne minime liceat implere quod inchoat. Si ad amorem Dei pigri non sumus, adjuDominus noster, qui vivit et regnat cum Patre in unitate Spiritus sancti Deus, per omnia saec
Abbreviated transcription (Latin):
pedes nr̃i: nisi oꝑa: Quid uero
calciamenta: nisi pesles mortuorũ
animalium: Calciamenta autem
pedes muniunt. Que uero sunt
mortua animalia ex quorum pel¬
lib nr̃i muniantur pedes: nisi an¬
tiqui patres. qui nos ad eternam
patriam precesserunt: Quorum
dum exempla conspicimus: nr̃i
oꝑis pedes munimus. Calciamen¬
ta ergo in pedib habere. mortuorũ¬
est uitam conspicere: et nr̃a. uesti¬
gia a pecrati uulnere custodire.
Tenentes baculos manib. Quid
lex ꝑbaculum: nisi pastoralem
custodiam designat. Et notandũ
quod prius precipinur renes ac¬
cingere. post modum baculos tene¬
re: quia illi debent curam pasto¬
ralem susciꝑe. qui iam in suo cor¬
pore sciunt fluxa luxurie domare:
ut cum aliis fortia predicant. ip̃i
de sideriis mollib eneruiter non
succumbant.¶ Bene autem subdit᷑.
et comecdetis festinantes. Notate
tes. Maudata dei. mysteria redemp¬
toris celestis patrie gaucdia. cum
enim adhuc hoclie licet bene agere.

Expanded text:
pedes nostri, nisi opera? Quid vero calceamenta, nisi pelles mortuorum animalium? Calceamenta autem pedes muniunt. Quae vero sunt mortua animalia, ex quorum pellibus nostri muniuntur pedes, nisi antiqui patres, qui nos ad aeternam patriam praecesserunt? Quorum dum exempla conspicimus, nostri operis pedes munimus. Calceamenta ergo in pedibus habere est mortuorum vitam conspicere, et nostra vestigia a peccati vulnere custodire. Tenentes baculos in manibus . Quid lex per baculum nisi pastoralem custodiam designat? Et notandum quod prius praecipimur renes accingere, postmodum baculos 1537 tenere, quia illi debent curam pastoralem suscipere, qui jam in suo corpore sciunt fluxa luxuriae edomare, ut cum aliis fortia praedicant, ipsi desideriis mollibus enerviter non succumbant. Bene autem subditur: Et comedetis festinantes . Notatetes. Mandata Dei, mysteria Redemptoris, coelestis patriae gaudia, cum enim adhuc hodie licet bene agere
Abbreviated transcription (Latin):
ro est mulier: itiuente uiro al¬
ligata est legi. Si autem. mor¬
tuus fuerit uir eius: soluta est
a lege uiri. Igitur uiuente ui¬
ro. uocabitur adultera: si fu̾it¬

Expanded text:
ro est mulier uiuente uiro ligata est legi, si autem mortuus fuerit uir, soluta est a lege uiri. igitur uiuente uiro uocabitur adultera, si
Abbreviated transcription (Latin):
ad usum tamen scłi pͥor est multi¬
tudo gentium quam synagoga.
paulo attestante. qui ait: quia ñ
prius quod sp̃uale est. sed quod anĩ
significatur ȩccła gentium᷑: ꝑ ui¬
niorem iohannẽ synagoga udeoꝵ
Cucurrerunt ambo simul: quia
ab ortus sui tempore usque ad
occasum pari & cõmuni uita. &¬
si non pari & cõmuni sensu. genti¬
litas cum synagoga decucurrit.
Uenit synagoga priorad monu¬
mentũ sed minime intrauit: qͥa
legis quidẽ mandata ꝑcepit. pro¬
phetias de incarnatione ac passio¬
ne dominica audiuit. sed credere
in mortuum noluit. Uidit enĩ
ioliannes posita linteamina ñ tam̃
introiit: quia uidelicet sy nago¬
ga &e si scripture sc̃ȩ sacram̃ta cog¬
nouit. tamen ad fidem passionis
dominę credendo intrare distulit
Quem dui longeq ꝓphetauit. prȩ.¬
sentem uidit & renuit. hominẽ
esse desperit: dm̃ carne mortalẽ
stũ credere noluit. Qd gͦ est nisi qͥa
& citius cucurrit. & tam̃ ante mo¬

Expanded text:
ad usum tamen saeculi prior est multiad usum tamen saeculi prior est multitudo gentium quam Synagoga, Paulo attestante, qui ait: Quia non prius quod spiritale est, sed quod animale . significatur Ecclesia gentium, per juniorem vero Joannem Synagoga Judaeorum. Cucurrerunt ambo simul, quia, ab ortus sui tempore usque ad occasum, pari et communi via, etsi non pari et communi sensu, gentilitas cum Synagoga cucurrit. 3. Venit Synagoga prior ad monumentum, sed minime intravit, quia legis quidem mandata percepit, prophetias de incarnatione ac passione Dominica audivit, sed credere in mortuum noluit. Vidit enim Joannes posita linteamina, non tamen introivit, quia videlicet Synagoga et Scripturae sacrae sacramenta cognovit, et tamen ad fidem passionis dominicae credendo intrare distulit. Quem diu longeque prophetavit, praesentem vidit, et renuit; hominem esse despexit, Deum carne mortalem factum credere noluit. Quid ergo est, nisi quia et citius cucurrit, et tamen ante mo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ requirentis signatur intelligen¬
tia. Maria enim auctorẽ om̃ium
quẽ in carne uiderat. mortuum
quȩrebat in monum̃to: & qͥa hunc
minime inuenit. furatũ credidit
Adhuc ergo erant tenebrȩ. cum
uenit ad monum̃tũ. Cucurrit
citius. discipulis nuntiauit. Sed
illi prę cȩteris cucurrerunt. qui
pre cȩteris amauerunt. uidelicet
petrus & iohes. Currebant autẽ
duo simul: sed ioliannes p̾cucurrit
citius petro. Uenit prior ad mo¬
numentũ. sed ingredi ñ presũpsit.
uenit uͦ posterior petrus. & intra¬
uit. Qd fr̃s. quid cursus iste signi¬
ficat : Nũꝗͥdnam hec tam subtilis
euanglistȩ descriptio a mysteriis
uacare credenda est: Minime
Neque enĩ se iohannes preisse &
non intrasse diceret: siin ipsa sua
trepidatione. mysterium defuisse
nisi synagoga. quid ꝑ petrũ. nisi
eccła designatur: Nec mirũ esse
uideatur qͦd ꝑ iuniorem synagoga.
be tur: quia & si ad cultum dĩ pͥor
est synagoga quam ȩccła gentium:

Expanded text:
cum requirentis signatur intelligencum requirentis signatur intelligentia. Maria etenim auctorem omnium, quem carne viderat mortuum, quaerebat in monumento; et quia hunc minime invenit, furatum credidit. Adhuc ergo erant tenebrae cum venit ad monumentum. Cucurrit citius, discipulisque nuntiavit. Sed illi prae caeteris cucurrerunt, qui prae caeteris amaverunt, videlicet Petrus et Joannes. Currebant autem duo simul, sed Joannes praecucurrit citius Petro, et venit prior ad monumentum, sed ingredi non praesumpsit. Venit vero posterior Petrus, Et intravit. Quid, fratres, quid cursus iste significat? Nunquid haec tam subtilis evangelistae descriptio a mysteriis vacare credenda est? Minime. Neque enim se Joannes et praeisse et non intrasse diceret, si in ipsa sua trepidatione mysterium defuisse nisi Synagoga, quid per Petrum nisi Ecclesia designatur? Nec mirum esse videatur quod per juniorem Synagoga, betur, quia etsi ad Dei cultum prior est Synagoga quam Ecclesia gentium,
Abbreviated transcription (Latin):
Ractes longa molestia
stomachus. diu me carita¬
ti ur̃e de lectionis euan¬
gelicȩ loqui expositione
a clamoris uirtute subcumbit.¬
& quia a multis auliri non ualeo.
loqui fateor intex multos erubesco:
sed hanc in mȩ utrecundiam. &
ipse rep̃hendo. Qd enĩ: ⁊umqͥo
si multis ꝓdesse nequeo. nec paucis
curabo: & si ex messe portare ma¬
mpulos multos non possum. nũ¬
quidnã debeo ad aream uacuus
redire: Quãuis enim quantos de¬
beo ferre non ualeo: certe. uł paucos
certe uel duos. certe. uel unũ ferã
Habet namq ipsa infirmitatis
intentio mercedis suȩ certitudinẽ:
quia supnus arbiter nr̃. & si pon¬
dus considerat in retributione.
ramen uires pensat in pondere:
Iectio scĩ euangelui quã modo fr̃s
audistis. ualde in suꝑficie histori¬
ca est aꝑta: sed eius nobis sunt my¬
steria sub breuitate requirenda.
Maria magdalene cum adhuc-
tenebrei essent uenit ad monu¬
mentũ. Iuxta historiam notat᷑
hora. uxta intellectũ uero mysti¬

Expanded text:
ractus longa molestia stomachus diu me charitati vestrae de lectionis evangelicae expositione a clamoris virtute succumbit; et quia a multis audiri non valeo, loqui, fateor, inter multos erubesco. Sed hanc in me verecundiam et ipse reprehendo. Quid enim? Nunquid si multis prodesse nequeo, nec paucis curabo? Et si ex messe portare manipulos multos non possum, nunquidnam debeo ad aream vacuus redire? Quamvis enim quantos debeo ferre non valeo, certe vel paucos, certe vel duos, certe vel unum feram. Habet namque ipsa infirmitatis intentio mercedis suae certitudinem, quia supernus arbiter noster, etsi pondus considerat in retributione, tamen vires pensat in pondere. 2. Lectio sancti Evangelii quam modo, fratres, audistis valde in superficie historica est aperta, sed ejus nobis sunt mysteria sub brevitate requirenda. Maria Magdalene, cum adhuc tenebrae essent, venit ad monumentum. Juxta historiam notatur hora, juxta intellectum vero mysti
Abbreviated transcription (Latin):
uus erit. Et p̃cepto legis. cauda
hostiȩ in sacrificio iubet᷑ offerri.
In cauda quippe: finis ẽ corporis.
& ille bene immolat: qui sacrifici¬
um boni operis. usq ad finem de¬
bite ꝑducit actionis. Hinc ioseph
inter reliquos fr̃s talarem tunicam
habuisse describitur. Tunica quip¬
pe usq ad talum: est opus bonũ
usq ad consummationẽ. ii N¬
monumentũ uacuum uiderat: iã
sublatũ dñm nuntiauerat. Qd est
quod se iterum melinat. iterũ ui¬
dere desiderat: Sed amanti semel
asperisse non sufficit: quia uis
amoris intentionẽ multiplicat
inquisitionis. Quesiuit gͥ prius
et minime. inuenit: ꝑseuerauit
ut quereret. unde & contigit ut
inueniret. Actumq est ut desi¬
deria dilata crescerent. & crescen¬
tia caperent quod inuenissent
Hinc est enĩ qͦd de eodem sponso
ȩccła in canticis canticorũ dicit
In lectulo meo ꝑ noctes quęsiui
quem dilexit anima mea. Quęsi

Expanded text:
vus erit, et precepto legis cauda vus erit, et precepto legis cauda hostiae in sacrificio iubetur offerri. In cauda quippe finis est corporis, et ille bene immolat, qui sacrificium boni operis usque ad finem debitae perducit actionis. Hinc Ioseph inter reliquos fratres talarem tunicam habuisse describitur. Tunica quippe usque ad talum est opus bonum usque ad consummationem. Smonumentum vacuum viderat, jam sublatum Dominum nuntiaverat; quid est quod se iterum inclinat, iterum videre desiderat? Sed amanti semel aspexisse non sufficit, quia vis amoris intentionem multiplicat inquisitionis. Quaesivit ergo prius, et minime invenit; perseveravit ut quaereret, unde et contigit ut inveniret, actumque est ut desideria dilata crescerent, et crescentia caperent quod invenissent. Hinc est enim quod de eodem sponso Ecclesia in Canticis canticorum dicit: Iu lectulo meo per noctes quaesivi quem diligit anima mea; quaesi
Abbreviated transcription (Latin):
maculas eriminis &
uox ueritatis impletur qua cdier
Dimissa sunt ei peccata multa.
quia cdilexit multũ. Quȩ enim
prius frigida peccando itmanserit
postmodũ amando fortiter ardebat
Nam postquã uenit ad monum̃tũ.
ibiq corpus dominicũ non inuenit
sublatum credidit: atq discipulis
nuntiauit. Qui uenientes uider̃t:
atq ita esse ut mulier direrat. ere.¬
diderunt. Ꝙ de eis ꝓtinus scriptũ
est. Abierunt ergo discipuli ad
semet ipsos. Acdeinde subiungitur
Maria autem stabat ad monum̃tũ
dum est huius mulieris mentem
quanta iis amoris accenderat: quȩ
a monum̃to dñi etiam discipulis
recedentib non recedebat. Exqui¬
rebat quem ñ inuenerat: flebat
inquirendo. & amoris sui igne sue¬
censa. eius quem ablatũ credidit
ardebat desiderio. Vnde. contigit
ut eum sola tunc uideret. quȩ re¬
mansit ut quȩreret: quia nimirũ
uirtus boni operis ꝑseuerantia est
Et uoce ueritatis dicit᷑. Qui autẽ¬
ꝑseuerauerit usq in finem: hic sal¬

Expanded text:
iminis: et vox Veritatis impletur, qua dicitur: Dimissa sunt ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Quae enim prius frigida peccando remanserat, postmodum amando fortiter ardebat. Nam postquam venit ad monumentum, ibique corpus dominicum non invenit, sublatum credidit, atque discipulis nuntiavit. Qui venientes 1545 viderunt, atque ita esse ut mulier dixerat crediderunt. Et de eis protinus scriptum est: Abierunt ergo discipuli ad semetipsos. Ac deinde subjungitur: Maria autem stabat ad monumentum dum est hujus mulieris mentem quanta vis amoris accenderat, quae a monumento Domini, etiam discipulis recedentibus, non recedebat. Exquirebat quem non invenerat, flebat inquirendo, et amoris sui igne succensa, 1546 ejus quem ablatum credidit ardebat desiderio. Unde contigit ut eum sola tunc videret, quae remansit ut quaereret, quia nimirum virtus boni operis perseverantia est, et voce veritatis dicitur: Qui perseveraverit usque in finem, hic sal
Abbreviated transcription (Latin):
uero galilee qͥo mysterii salutariꝰ
contineat. crebra patrum expositio¬
ne notissimum est. Sed non ab re
quippe: transinigratio facta. uł re¬
uelatio dicitur. Utraq autem in
respicit. Si quidẽ supra legimus.
dirisse angłm mulierib. ite dici¬
te discipulis eius quia surrexit. &
ecce prȩcedet uos ingalileam ibi

Expanded text:
vero Galilaeae quid mysterii salutaris vero Galilaeae quid mysterii salutaris contineat, crebra Patrum expositione notissimum est. Sed non ab re quippe transmigratio facta, vel revelatio, dicitur. Utraque autem  respicit. Siquidem supra legimus dixisse angelum mulieribus: Ite, dicite discipulis ejus quia surrexit, et ecce p
Abbreviated transcription (Latin):
ram gaudio plenare.¬
fulget. qͥa triumphũ
redemptoris nr̃i simul & redẽp¬
tionis nr̃e dona pleno sermone.
describit: & si hanc enueleatius
ꝑtractare uelimus. gratiorem in
littera fructũ spiritalis sensus
inditũ esse comperimꝰ. Sermo
et enĩ dĩ aromatũ more quo sub¬
tilius quasi terendo & cernendo
discutitur: eo maiorem internȩ
Planũ namq est & dulce ad audi¬
endum piis quod discipuli abiert̃
in galileam in montẽ ubi consti¬
tuerat illis ihĩc: & uidentes eum
adorauerunt. Sed ñ uacat a my
sterio: quod dñs in galilea post
resurrectiont̃. uł qͦd in monte
discipulis apparuit. In monte
& enim apparuit: ut significaret
quia corpus qͦd de cõmuni huma¬
ni generis terra nascendo susce¬
perat. resurgendo iam suꝑ terrena
om̃ia subleuatum celesti uirtute¬
apparuit: ut admoneret fideles
si illic celsitudinem resurrectionis
eius cupiunt uidere. hic ab infi¬
mis cupiditatib ad suꝑna stude¬
ant desideria transire. Nomen

Expanded text:
na refulget, quia triumphum Redemptoris nostri, simul et redemptionis nostrae dona plano sermone describit. Et si hanc enucleatius pertractare velimus, gratiorem in littera fructum spiritualis sensus inditum esse comperimus. Sermo etenim Dei, aromatum more, quo subtilius quasi terendo et cernendo discutitur, eo majorem internae Planum namque est et dulce ad audiendum piis, quod: Discipuli abierunt in Galilaeam in montem ubi constituerat illis Jesus, et videntes eum adoraverunt. Sesterio, quod Dominus in Galilaea post resurrectionem, vel quod in monte discipulis apparuit. In monte etenim apparuit, ut significaret quia corpus, quod de communi generis terra nascendo susceperat, resurgendo jam super terrena omnia sublevatum coelesti virtuteapparuit, ut admoneret fideles, si illic celsitudinem resurrectionis ejus cupiunt videre, hic ab infimis cupiditatibus ad superna studeant desideria transire. Nomen
Abbreviated transcription (Latin):
medius: et diffusa sunt om̃ia uis¬
cera eius. & notum factum est
om̃ib habitantib hierłm: ita
ut appellaretur ager ille. lingua
eorum acheldemach. hoc est ager
sanguinis. Seriptum est enĩ in
libro psalmorum. fiat habitatio
eius deserta. & non sit quihabitet

Expanded text:
mnia viscera ejus. Et notum factum est omnibus habitantibus Hierusalem, ita ut appellaretur ager ille, lingua eorum, Acheldemach, hoc est, ager sanguinis. Scriptum est enim in libro Psalmorum: Fiat commoratio ejus deserta, et non sit, qui habitet
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis. sequuntur illi. ut uidentes
eum adorant. nisi quia. xp̃c resur.
rexit a mortuis pͥmitiȩ dormien¬
tium. sequuntur autẽ hi qui sunt
xp̃i. & ipsi in suo ordine ad uitã
de morte transmigrant. ibique
eum uidentes adorant: quia in
tes sine fine. collaudant: Cui
uisioni congruit illud qͦd galilea
etiam reuelatio interp̃tatur
Tuncꝰ enim reuelata facie sicut
apłs testatur głam dñi speculan¬
tes in eandem imagint̃ transfor¬
maniur: quicũq modo reuelamꝰ
ad eum uiam nr̃am eiusq uesti¬
gã fide sequimur non ficta Et
uidentes inquit eum adorauer̃
quidã autem dubitauerunt
Si querimꝰ unde dubitauerunt.
qui uidentes dñm adorauerunt:
nulla magis causa occurrit. quam
ea cuius lucas meminit. cum ipso
resurrectionis sueͣ ᷤ disc ipulis eum
apparuisse narraret. conturbati
uero inquit et conterriti ex istima¬
bant se sp̃m uidere. Uidentes gͦ
dñm cognoscunt: & quia hunc
dm̃ esse didicerant. dimissis in
terram uultib adorant. Sabso.¬

Expanded text:
ab eis, sequuntur illi et videntes eum adorant, nisi quia surrexit Christus a mortuis, primitiae dormientium ? Sequuntur autem hi qui sunt Christi, et ipsi in suo ordine ad vitam de morte transmigrant, ibique eum videntes adorant, quia  Ates sine fine collaudant. Cui visioni congruit illud, quod Galilaea etiam revelatio interpretatur. Tunc etenim revelata facie, sicut Apostolus testatur, gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformamur, quicunque modo revelamus ad eum viam nostram, ejusque vestigia fide sequimur non ficta. Et videntes, inquit, eum adoraverunt: quidam autem dubitaverunt. Si quaerimus unde dubitaverint, qui videntes Dominum adoraverunt, nulla magis causa occurrit, quam ea cujus Lucas meminit cum ipso resurrectionis suae die discipulis eum apparuisse narraret, conturbati vero Al. add. inquit et conterriti existimabant se spiritum videre . Videntes ergo Dominum cognoscunt, et quia hunc Deum esse didicerant, dimissis in terram vultibus adorant. S
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ingeminat dicens. Quȩsiui
illum: & non inueni. Sed qͥa diu
iuentio non elongat. si inquisitio
non desistat: adiungit. Inuene¬
runt me uigiles: qui custodiunt

Expanded text:
tionis ingeminat dicens: Quaesivi illum et non inveni. Sed quia diu inventio non elongat, si inquisitio non desistat, adjungit: Invenerunt me vigiles qui custodiunt
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. Tunc ergo placuit õt li¬
bus una in sp̃u sc̃o accepto cõ¬
silio. simul cum regis imꝑio.
ut nullus precio dato. ad sacer¬
dotale officium admitteretur:
neq eos qui ut lupi rapaces
munera dando. mercanda cen¬
sebant dona sp̃c sc̃i: sed hos po¬
tuis qui essent boni testimo¬
nii uiri. et irreprehensibilis

Expanded text:
verunt. Tunc ergo placuit omniverunt. Tunc ergo placuit omnibus uno in Spiritu sancto accepto consilio simul cum regis imperio, ut nullus pretio dato ad sacerdotale officium admitteretur, neque eos qui ut lupi rapaces munera dando, mercanda censebant dona Spiritus sancti, sed hos potius qui essent boni testimonii viri et irreprehensibilis
Abbreviated transcription (Latin):
ligius itaq olim iã¬
in palatio militaue¬
rat sub seculari. ha¬
uitĩ regi eterno: omniumq
principi xp̃o. Fuerat quoq a
temporib lotharii mediani
mansueti regis francorum. ⁊
toto tempore dagoberti incly¬
ti principis. necnon et clodo¬
uei filii eius: et usq ad initi¬
um regni iunioris lotharii
mansit in corpore. Sed crude¬
liter in dieb illis symonia¬
ca heresis pullulabat. in ur.¬
bibus et incunctis finibus
regni franchorum. maximeq
a temporid brunechildis in¬
felicissime regine. usq ad te¬
pus dagoberti. regis: uiola¬
bat hoc contagum fidem ca¬
tholicam. Sollicite taren
pro hoc uigilabant sancti ui¬
ri: eligius et audoenus. Et cõ lc̃o ii¬
muni cum ceteris uiris ca¬
tholicis habito consilio: sug¬
gesserunt principi et optima¬
tibus eius. ut hoc mortiferũ
uirus cito deleretur de corpore
xp̃i. que est uniuersalis eccłia
Habuit itaq effectum pia eo
rum petitio: et libenter obti¬
nuerunt quod deuote roga¬

Expanded text:
ligius itaque olim jain palatio militaverat sub saeculari habitu Regi aeterno omniumque principi Christo; fuerat quoque de temporibus Lothari mediani, mansueti regis Francorum, et toto tempore Dagoberti inclyti principis, necnon et Clodovei filii ejus, et usque ad initium regni junioris Lotharii mansit in corpore; sed crudeliter in diebus illis Simoniaca haeresis pullulabat in urbibus, et in cunctis finibus regni Francorum; maximeque de temporibus Brunichildae infelicissimae reginae, usque ad tempora Dagoberti regis violabat hoc contagium catholicam fidem. Sollicite tamen pro hoc invigilabant sancti viri Eligius et Audoenus, et communi cum caeteris viris catholicis habito concilio, suggesserunt principi et optimatibus ejus ut hoc mortiferum virus cito deleretur de corpore Christi, quod est universalis Ecclesia; habuit itaque effectum eorum pia petitio, et libenter obtinuerunt quod devote roga
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑicula temptationum. indi¬
cat: a quibz se suosqz subie¬
ctos omnes qui ꝑfecte uigi¬
lant custodire non desistunt.
Et bene nato domino pastores
supra. gregem suum uigilant:
ille etenim natus est qui di¬
cit. Ego sum. pastor bonus.
Bonus pastor: animam su¬
am dat pro ouib suis. Sed
et tempus imminebat: quo
idem pastor summe bonus
missis in mundum pastori¬
bus. oues suas que longe
lateq disꝑse errabant. ad
semꝑ uirentia celestis uite
pascua reuocaret: quorum
curam summo pastori pre¬
cepit. Si diligis me: pasce
oues meas. Quod aꝑiens a

Expanded text:
icula tentationum indicat, a quibus se suosque subjectos omnes qui perfecte vigilant, custodire non desistunt. Et bene nato Domino pastores super gregem suum vigilant. Ille etenim natus est, qui dicit: Ego sum pastor bonus: bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis . Sed et tempus imminebat quo idem pastor summe bonus, missis in mundum pastoribus, oves suas, quae longe lateque dispersae errabant, ad semper virentia coelestis vitae pascua revocaret. Quarum curam summo pastori praecepit: Si diligis me, pasce oves meas . Quod ape
Abbreviated transcription (Latin):
lam putant. Sed si euange¬
lii uerba pensamus. quib de
eadem stella dicitur. usq dũ
ueniens staret suꝑ ubi erat
puer: dum non puer ad stel¬
lam sed stella ad puerum cu¬
currit. si dici liceat nõ stella
fatum pueri. sed fatum stelle
is qui apparuit puer fuit. S
Uitam quippe hominum: so¬
lus hanc conlitor qui crea¬
uit administrat. Neq enim
ꝓpter stellas homo: sed stel¬
le ꝓpter hominem facte st̃.
Et si stella fatum hominis
dicitur: ipsis suis ministe¬
riis subesse homo ꝑhibet᷑.

Expanded text:
lam putant. Sed si Evangelam putant. Sed si Evangelii verba pensamus, quibus de eadem stella dicitur: Usque dum veniens staret supra ubi erat puer, dum non puer ad stellam, sed stella ad puerum cucurrit, si dici liceat, non stella fatum pueri, sed fatum stellae is qui apparuit puer fuit. SedVitam quippe hominum solus hanc conditor qui creavit administrat. Neque enim propter stellas homo, sed stellae propter hominem factae sunt. Et si stella fatum hominis dicitur, ipsis suis ministeriis subesse homo perhibet
Abbreviated transcription (Latin):
ed natiuitate regis no¬
stri cognita. herodes ad
callida argumenta conu̾tit᷑.
ne terreno regno priuaretur.
Renuntiari sibi ubi puer in¬
ueniretur postulat. adorare uel¬
le se simulat: ut quasi hunc si¬
inuenire possit extinguat. Sed
quanta est humana malitia:
contra consilium diuinitatis:
Scriptum. quippe est. Non est
sapientia. non est prucdentia:
non est consilium contra dm̃.
Nam ea que apparuit magoᷤ
stella ꝑducit. natum regem
repperiunt. munera detule¬
runt. et ne redire ad herodem
debeant in sompnis admonẽ¬
tur. Sicq fit: ut ih̾m quem
querit herodes inuenire non
possit. Cuius ꝑsona:qui alii
quam hypocrite designant᷑.
Qui dum ficte querunt: in¬
uenire dñm numquam me¬
rentur. Sed inter hec sciendũ:
quod prscillianiste hereti¬
ci. nasci unumquemq homi¬
nem sub constitutionib stel¬
larum putant: et hoc in ad¬
iutorium sui erroris assu¬
munt quod noua stella exiit
cum dominus in carne ap¬
paruit: cuius fuisse fatum.
eandem que apparuit stel¬

Expanded text:
ed nativitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer ineniretur postulat, adorare eum velle se simulat, ut quasi hunc invenire possit exstinguat. Sed quanta est humana malitia contra consilium divinitatis? Scriptum quippe est: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum . Nam ea quae apparuit stella magos perducit; natum Regem reperiunt, munera deferunt, et ne redire ad Herodem debeant in somnis admonentur; sicque fit ut Jesum, quem quaerit Herodes, invenire non possit. Cujus persona qui alii quam hypocritae designantur, qui dum ficte quaerunt, invenire Dominum nunquam merentur? 4. Sed inter haec sciendum quod Priscillianistae haeretici nasci unumquemque hominem sub constitutionibus stellarum putant; et hoc in adjutorium sui erroris assumunt, quod nova stella exiit cum Dominus in carne apparuit, cujus fuisse fatum eamdem quae apparuit stel