comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etiam se appellauit ꝓph̃am dic̃es.
Non est propha sine honore: ni¬
siin patria sua. Et non capit ꝓ
lee dicitur ẽẽ ÷ quia ibi nutritꝰ
est: postqͣm de egypto rediit. Al¬
legorice autem iherłm summam
significat uisionem ꝑacis: cele-¬
stem uidelicet patriam. Cum gͦ
cum ꝑascensionis myst̾ium pe¬
netraret celos: commotus est ex̃¬
citus supernarum uirtutũ in
aduentu illiuis dicens. Quis est
hic: Quodd psali. usta apertiꝰ expo¬
nit dicens: e psona angelicarum
uirutum dixisse Quis est iste
rex glorie: Et respondentes illi q̃
tum domino gradiebant᷑. dixe¬
runt. Dominus uirtutũ ip̃e est
rex glorie. Quodysaias licet ali¬
ls uerbis tamen eandem signi¬
sicationem pronuntiat dicens.
Quis est iste qui uenit de ẽdom.
tinctis uestib de bosra: Et statim

Expanded text:
etiam se appellavit prophetam, dicens: « etiam se appellavit prophetam, dicens: « Non est propheta sine honore, nisi in patria sua . » Et: « Non oportuit laeae dicitur esse, quia ibi nutritus est postquam de Aegypto rediit. Allegorice autem Jerusalem significat summam visionem pacis, coelestem videlicet patriam. Cum ergo cum per ascensionis mysterium penetraret coelos, commotus est exercitus supernarum virtutum in adventu illius dicens: Quis est hic? Quod Psalmista apertius exponit, dicens ex persona angelicarum virtutum: « Quis est iste rex gloriae? » Et respondentes illi qui cum Domino gradiebantur, dixerunt: « Dominus virtutum ipse est rex gloriae . » Quod Isaias, licet aliis verbis, tamen eadem significatione pronuntiat, dicens : « Quis est iste qui venit de Edom, tinctis vestibus de Bosra? » Et statim
Abbreviated transcription (Latin):
Cum intrasset. ihc iherosoliman
commota est uniuersa cuitas
dicens. Quis est hic: Et reliqua¬
Agressus fuerat dominus inib¬
rłm cum frequentia turbarsi
hymnos et laudes ei decantan¬
tium. uidens ergo populus qui
ad festiuitatem confluxerat di¬
minum cum frequentia turbi¬
rum aduenisse in iherłm: com¬
motus est dicens. Quis est hic:
Quod autem dixit commota est
uniu̾sa ciuitas metonomiceẽ
intelligendum: ꝑ id quod con¬
tinet id quod continetur osten¬
dens: hoc est ꝑ ciuitatem popi¬
lum habitantem. Interrogant
ergo dicentes. Quis est hic: Po¬
puli autem ilest uulgares tile
tur dixerunt: hic est iħx ꝓpħa
a nazareth galylee. Aminore il¬
cipientes ad maius ꝑtenduns
suam responsionem: hic est inl
pientes et non perfecte in eum
credentes: sed non errabant ex to¬
to siam et ip̃e ꝑ moysen ꝓpheta
fuerat appellatus: dicente moy¬
se Oropham suscitabit uobis do¬
minus deus ũr ex fratrib ur̃is:
tanqͣm meip̃m audietis. Et ip̃e

Expanded text:
cum intrasset Jesus Hierosolymam, commota est universa civitas dicens: Quis est hic? » et reliquagressus fuerat Dominus Jerusalem cum frequentia turbarum, hymnos et laudes ei decantantium: videns ergo populus, qui ad festivitatem confluxerat, Dominum cum frequentia turbarum advenisse in Jerusalem, commota est, dicens: Quis est hic? Quod autem dixit: commota est universa civitas, metonymicos est intelligendum, per continens id quod continetur ostendens, hoc est, per civitatem, populum habitantem, interrogant autem dicentes: Quis est hic? « Populi autem, » id est « dixerunt: Hic est Jesus propheta a Nazareth Galilaeae. » A minore incipientes ad majus pertendunt suam responsionem. Hic est inqpientes, et non perfecte in eum credentes, sed non errabant ex toto. Nam et ipse per Moysen propheta fuerat appellatus, dicente Moyse: « Prophetam suscitabit vobis Dominus Deus vester ex fratribus meis, tanquam me, ipsum audietis . » Et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tenuerit: eternitatis accipiet reg¬
num. Graue ẽ enim hominẽ in¬
structum delinquere. grauiꝰ iam
absolutum peccare. Seruo peior ẽ
qui ꝑatronum pt datam liberta¬
tem offendit: beneficii ingratus
est qui datorem tumoris arrogan¬
tia despicit. Quare aut salutem
de exemplo adquire. aut de consor¬
tio similem sententiam metue:
ne seuerum sentias udicem qui
benignum contempseris ꝑsuasorẽ.

Expanded text:
tenuerit, aeternitatis accipiet regtenuerit, aeternitatis accipiet regnum. Grave est enim hominem instructum delinquere, gravius jam absolutum peccare. Servo pejor est qui patronum post datam libertatem offendit. Beneficiis ingratus est, qui datorem tumoris arrogantia despicit. Quare aut salutem de exemplo acquire, aut de consortio similem sententiam metue, ne severum sentias judicem, qui benignum contempseris persuasorem.
Abbreviated transcription (Latin):
tum restitutus. Habes in moni¬
lis quod exerceas: habes exẽpla
que timeas. Adam enim nec fal¬
latiam diaboli norat nec decep¬
ti cuiusqͣm casum deflerat qui
quidem forsitan posset euadere
nisi prior cum hoste dum confli¬
gi: occumberet. Te iam instruit
dominus: tibi gestorum exempla
ꝓposuit. Ecce inquit sanus factꝰ¬
es iam noli peccare: ne quid tibi
deterius fiat. Noli inquit pec¬
care post ueniam:noli uulnera¬
ri post curam. noli sordidari ptꝰ
gr̃am. Cogita inquit o homo gͣuio¬
rem culpamẽẽ post ueniam: re¬
nouatum uulnius peius dolere
post curam. molestius hominem
sordidari post gr̃ãm. Quare indul¬
gentie ingratus est qui post ueni¬
am peccat. sanitatis indignꝰ est
qui semet postqͣm curatus ẽ uul¬
nerat: nec mundari meretur qͥ
seip̃m post gr̃am sordidat. Porro
qui post absolutionem ñ peccat:
meretur et premium. Qui post
curam cautus est. sanitatis pos¬
sidet donum. Qui gr̃am illesam

Expanded text:
tum restitutus: habes in monitum restitutus: habes in monitis quod exerceas, habes exempla quae timeas. Adam enim nec fallaciam diaboli notat, nec decepti cujusquam casum defleverat. Qui quidem forsitan posset evadere, nisi prior cum hoste dum confligit occumberet. Te jam instruit Dominus, tibi gestorum exempla proposuit. Ecce, inquit, sanus factus es, noli jam peccare, ne quid tibi deterius fiat . Noli, inquit, peccare post veniam, noli vulnerari post curam, noli sordidari post gratiam. Cogita, inquit, o homo, graviorem culpam esse post veniam, renovatum vulnus pejus dolere post curam, molestius hominem sordidari post gratiam. Quare indulgentiae ingratus est, qui post veniam peccat; sanitate indignus est, qui semetipsum postquam curatus est vulnerat, nec mundari meretur qui semetipsum post gratiam sordidat. Porro qui post absolutionem non peccat, meretur et praemium; qui post curam cautus est, sanitatis possidet donum; qui gratiam illaesam
Abbreviated transcription (Latin):
poris merore monstrentur: si
uexatus ẽ animus lugeat corpꝰ
qm̃ quotiens corpꝰ in causa est.
animus mesticia condolescit. Ces¬
te quale est corporis uicia sins
animi compassione ẽẽ non posls
ne pͥuari. Pariter contristentur
qm̃ utrosq simul aut beneficio
foueri. aut iniuria uexari necesse
est. Nec enim aliud est homo qͣm
corporis animi q concreatio: ħ
enim duo qͣntum diffinitiomi¬
b differunt tantum hominem
dum iunguntur efficiunt. Utenĩ
inuita seꝑari non possunt: ita
nunqͣm boni maliq merito se¬
parantur. Ut enim non potest a
corporis bonis animus separari:
ita a malis corpus non potest dis¬
sociari. Sienim indi iudicio utre¬
q substantie aut supplicio aut
premio expurgentur. cur non ⁊
inisto seculo pariter aut mesticia
aut leticia ꝑfruuntur. Unde tͥ
xp̃iane excusatio nulla est: qui
post seruitutem liberatus es ptꝰ
captiuitatem redemptus post
uexationem curatus: post interi¬

Expanded text:
poris moerore monstrentur. Si poris moerore monstrentur. Si vexatus est animus, lugeat corpus, quoniam quoties corpus in causa est, animus moestitia condolescit. Certe quale est corporis vitia sine animi compassione esse non posse,non privari. Pariter contristentur, quoniam utrosque simul aut beneficio foveri, aut injuria vexari necesse est. Nec enim aliud homo est quam corporis animique concretio. Haec enim duo quantum diffinitionibus differunt, tantum hominem dum junguntur efficiunt. Ut enim in vita separari non possunt, ita nunquam boni malique merito separantur. Ut enim non potest a corporis bonis animus separari, ita ab animi malis corpus non potest dissociari. Si enim in Dei judicio utraeque substantiae aut supplicio aut praemio expurgentur, cur non et in isto saeculo pariter aut moestitia aut laetitia perfruantur? Unde tibi, Christiane, excusatio nulla est, qui post servitutem liberatus es, post captivitatem redemptus, post vexationem curatus, post interi
Abbreviated transcription (Latin):
clementer̃ doluit. qui deceptus ẽ.
Beniq dominus ds. ubi es inquit
adam: ttd confessionem ꝓuocat
dum int̃rogat: uult eum fateri
peccatum dum ab eo inquirit
admissum. Querit misereri dum
cum reo de culpa colloquitur. ui¬
niam cogitat qui causam contẽp¬
te legis incusat. Obuirgat culp̃a
ut possit retribuere ueniam: ut
quos formare instruendo non po¬
tuit. eos poss confitendo purga¬
re. Accipunt indumenta pellica
ut qui confessi delictum iam fue¬
rant ueniam cultus humilita¬
te perciperent. Ostendit dominꝰ
quib officiis possint delicta pur¬
gari: ostendit confessione et de¬
formitate cultus ueniam posse
facillime impetrare. Ut enĩ con¬
tumatia est celare quod d̃o teste
commiseris: sic periculosum si
splendore cultus animi innocen¬
tiam mentiaris. Nemo itaq ne¬
mo peccatoꝵ uitia desperata le¬
ticia contegat. nemo infecto de¬
lictis animo dissimulationis
uirus infundat. Animi uicia cr¬

Expanded text:
clementer doluit qui deceptus est. clementer doluit qui deceptus est. Denique Dominus Deus, Ubi es, inquit, Adam? Ad confessionem provocat dum interrogat. Vult eum fateri peccatum, dum ab eo inquirit admissum. Quaerit misereri, dum cum reo de culpa colloquitur. Veniam cogitat, qui causam contemptae legis incusat. Objurgat culpam, ut possit retribuere veniam, ut quos formare instruendo non potuit, eos possit confitendo purgare: accipiunt indumenta pellicea, ut qui confessi jam delictum fuerant, veniam cultus humilitate perciperent. Ostendit Dominus quibus officiis possint delicta purgari, ostendit confessione et deformitate cultus veniam posse facillime impetrari. Ut enim contumacia est celare quod Deo teste commiseris, sic periculosum si splendore cultus animi innocentiam mentiaris. Nemo itaque, nemo peccatorum vitia desperata laetitia contegat, nemo infecto delictis animo dissimulationis virus infundat. Animi vitia, cor
Abbreviated transcription (Latin):
ens. Sꝑnuntur salutaria monita:
et recipiunt᷑ uenenata colloquia.
Unde addicitur homo excontẽp¬
tu morti: qui maluit obedire ser¬
penti.Spoliantur gloria. dignita-¬
te priuantur. facti sunt quod nõ
erant. dum admittunt qd̃ fuerãt.
Aoeo gaudet serpens perpetrasse
quod uoluit: letatur ꝑemisse ho¬
minem quõd optauit. Exultat ma-¬
litie effectus in hominis deceptio¬
nem implesse et nescit infe¬
lix uulneratum semet dum uul¬
nerat. trucidatum dum trucidat
dum hominem ꝑimit seip̃m eẽ
ꝑemptum. Contristatur et deus
hominem sententiammeruisse
tempsisse qͣm mortem: s tam̃ plꝰ
malitia serpentis qͣm hominis
contemptu commotus ẽ. Plus
fallatiam diaboli qͣm hominis ꝑ¬
fidiam denotauit. Noco dominus
ds et seuitiam execratus est bostis
et casum miseratus est hominis.
Crudelitatem hostis exhorruit.
et deceptum hominem paterna
pietate condoluit. Inimici atro¬
citate ꝑmotus est: et hominem

Expanded text:
ens. Spernuntur salutaria monita, ens. Spernuntur salutaria monita, et recipiuntur venenata colloquia. Unde addicitur homo ex contemptu morti, qui maluit obedire serpenti. Spoliantur gloria, dignitate privantur, facti sunt quod non erant, dum amittunt quod fuerant. Adeo gaudet serpens perpetrasse quod voluit, laetatur hominem peremisse, quod optavit. Exsultat malitiae effectus hominis deceptionem implesse. Et nescit infelix vulneratum semet, dum vulnerat; trucidatum dum trucidat, dum hominem perimit, seipsum esse peremptum. Contristatus est Deus hominem sententiam mortis oriam contempsisse quam mortem, sed tamen plus malitia serpentis quam hominis contemptu commotus est, plus fallaciam diaboli quam hominis perfidiam denotavit: adeo Dominus Deus et saevitiam exsecratus est hostis, et casum miseratus est hominis: crudelitatem hostis exhorruit, et deceptum hominem paterna pietate condoluit, inimici atrocitate permotus est, et hominem
Abbreviated transcription (Latin):
uirus infligeret. Accessit inqͣm
ut uniꝰ consensu utrisq nocerẽ
potuisset. Soli persuadet: qd̾ am¬
bob obẽet Utrisq obfuit: qd̾ uniꝰ
animum malicia serpentis infe¬
cit. Deniq consentiens mulier
talis circa uirum extitit qualẽ
circa se maliciam serpentis inue¬
nit. Adeo ꝑsuasa ẽ et ꝑsuasit: in¬
fecta est et infecit. decepta est et
decepit. Que quidem mulier fe¬
ritur sententia duplici: altera ꝓ¬
qua filios parere indolore p̃cepta
est. communi. qua cum uiro mor¬
ti addicta est. Altera. qua serpenti
assensit. altera qua marito per¬
suasit. De consensu enim morns
sententiam incidit: de ꝑsuasu in
dolore filios parere in dolore me¬
ruit. Hanc igitur sententiam
et qui non nouit dum pa titur
discit: et quinescit dum expungit᷑
sentit. et qui ignorat dum expeti¬
tur agnoscit. Pronefas. p̃ceptũ
domini contempnitur. et ꝑsuasio
serpentis auditur. Despicitur d̃s
ꝓuidens: et serpens audit᷑ decipi¬

Expanded text:
virus infligeret. Accessit, inquam, virus infligeret. Accessit, inquam, ut unius consensu utrique nocere potuisset. Sed soli persuadet, quod ambobus obesset: utrisque obfuit quod unius animum malitia serpentis infecit. Denique consentiens mulier talis circa virum exstitit, qualem circa se malitiam serpentis invenit. Adeo persuasa est et persuasit, infecta est et infecit, decepta est et decepit. Quae quidem mulier feritur sententia duplicqua filios parere in dolore praecepta est; communi, qua cum viro morti addicta est. Altera qua serpenti assensit, altera qua marito persuasit. De consensu enim in mortis sententiam incidit, de persuasu in dolore filios parere meruit. Hanc igitur sententiam, et qui non novit, dum patitur discit; et qui nescit, dum expungitur sentit; et qui ignorat, dum experitur agnoscit. Proh nefas! praeceptum Domini contemnitur, et persuasio serpentis auditur. Despicitur Deus providens, et serpens auditur decipi
Abbreviated transcription (Latin):
luntatem cognosceret: et quedcon¬
tẽpnẽti euenire posset addisceret.
Qui quidem homo incautus dũ
diabolo ꝑsuadenti quam dño u¬
benti consensit. sic et uitam qͣm
habuit perdidit et mortẽ quam
ignorabat accepit. Stabat adam
iuter uxorem et diabolum inter
euam et hostem: inter mulierẽ
et serpentem. Diabolus ꝑsuadet
ut noceat: eua consentit ut pere¬
at Diabolus mulierem astutia
fallenti circumuenit: mulier
incauta serpentinum uirus ex¬
cepit. Diabolus quod ꝑse non po-¬
tuit. ꝑ uxorem adam prothopla¬
stum circumuenit. Adam uero ꝑ
uxorem inuenit int̾itum quam
ado acceꝑat in auxilium. Sdo¬
lor prospera incontrarium ceclt̃:
utilia ꝑnitiem operantui: Deni¬
ꝙ plus adam domesticis quam
inimici iaculis leditur. pł ꝓprio
qͣm hostili ense ꝑunitur. plus
mulieris qͣm externo gladio uul¬
neratur. Accessit enim serpens sub¬
tilis ut falleret. et accessit non
ut uiro s ut mulieri serpentinũ

Expanded text:
luntatem agnosceret, et quid conluntatem agnosceret, et quid contemnenti evenire posset, addisceret. Qui quidem homo incautus, dum plus diabolo persuadenti quam Deo jubenti consensit, et sic vitam quam habuit perdidit, et mortem quam ignorabat accepit. Stabat Adam inter uxorem et diabolum, inter Evam et hostem, inter mulierem et serpentem. Diabolus persuadet ut noceat, Eva consentit ut pereat. Diabolus mulierem astutia fallendi circumvenit, mulier incauta serpentium virus accepit. Diabolus quod per se non potuit, per uxorem Adam protoplastum circumvenit. Adam vero per uxorem invenit interitum, quam a Deo acceperat in auxilium. Proh dolor! prospera in contrarium cedunt, utilia perniciem operantur. Denique plus Adam domesticis quam inimici jaculis laeditur, plus proprio quam hostili ense perimitur, plus mulieris quam externo gladio vulneratur. Accessit enim serpens subtilis ut falleret, et accessit, non ut viro, sed ut mulieri serpentinum
Abbreviated transcription (Latin):
hic peccata dampnando iusticiã
quam non amabat exercebat.
Iustus meliorata uita proficiat
peccator corrigatur ut uiuat. Il¬
le bonis tribuat salutare exemplũ
hic malis ostendat correctionis
remedium. Ille premia meriti scĩ
expectet. hic supplicia semet corri¬
gendo declinet. Sic fit ut et uist̃
gloriam bene uiuendo adquirat:
et peccator correctus indulgenti¬
am diuina pietate percipiat.
at principioho¬
minem sic a dõ
plasmatum ut
instrueretur p̃¬
dentia consilio formaretur. rati¬
onis capax diuina prouidentia
redderetur. Instrueret᷑ inquam
prudentia qu a hostis calliditatĩ
iutaret consilio quo salurarra
ac recta perquireret: ratione qua
deo genitori parendum ẽẽ eogrose¬
Et eium dominus ds uidens ho¬
minem innocentem quem fecerat
instruxit monuit et armauit.
Qiuppe qui cum diabolo fuerat
pugnaturus: uelut quibdã ar¬
nus hoc est prudentia. consilio
ratione fuerat instruendus. To¬
didit preterea legem qua dei uo¬

Expanded text:
hic peccata damnando, justitiam hic peccata damnando, justitiam quam non amabat exerceat. Justus ad meliora vitae proficiat, peccator corrigatur et vivat. Ille bonis tribuat salutare exemplum, hic malis ostendat correctionis remedium. Ille praemia meriti sancti exspectet, hic supplicia semet corrigendo declinet. Sic fit ut et justus gloriam bene vivendo acquirat, et peccator correctus indulgentiam divina pietate percipiat. at principio hominem sic a Deo plasmatum ut instrueretur prudentia, consilio formaretur, rationis capax, divina providentia redderetur. Instrueretur, inquam, prudentia qua hostis calliditatem vitaret; consilio, quo salutaria ac recta perquireret; ratione, qua Deo genitori parendum esse cognosceret. Etenim Dominus Deus videns hominem quem fecerat innocentem, instruxit, monuit et armavit, quippe qui cum diabolo fuerat pugnaturus, velut quibusdam armis, hoc est prudentia, consilio, ratione, fuerat instruendus. Addidit praeterea legem qua Dei vo
Abbreviated transcription (Latin):
Nec dignum te iudicabis eo
quod frueris si intelligas qd̾ mere¬
ris. Igitur de beneficiis innume¬
ris diuina in te pietate collatis.
elige quod libuerit unum:. huic
tuum compensari totum non
poterit meritum. Ceterum obtũ¬
ditur sensus. confunditur ani
pensari obsequia: si diuina com¬
loquimur qui semet peccare non
patitur qui iudicium sue m̃tis
examinans contendit ut place¬
at ut promereatur instat ut
seruiat elaborat. Ceterum quem
aut peccare delectat aut ꝓprie
mentis segnitia. aut inconside¬
ratione actus aut uanitas uite
sic manupat uicus ut sit mate¬
ria delictorum. minister culpaꝵ.
seminarium peccatoꝵ: ita in se
duplex scelꝰ et geminum crimen
admittit et quod debita domi¬
no seruitutis non reddit obse¬
quia et qd innumera beneficia
peccando eiꝰ pensare nitit᷑ contu¬
melia. Quare nitatur uistus
merita ꝓpria beneficiis celestib
coequare: nitatur et peccator u¬
cia que exercebat horrere. Ille
augmentis sancte uite increscat.

Expanded text:
nec dignum te judicabis eo quod fueris, si intelligas quod mereris. Igitur de beneficiis innumeris divina in te pietate collatis elige quod libuerit unum, huic tuum compensari totum non poterit meritum. Caeterum obtunditur sensus, confunditur animpensari obsequia, si divina benloquimur qui semet peccare non patitur, qui judicium suae mentis examinans, contendit ut placeat, ut promereatur instat, ut serviat elaborat. Caeterum quem aut peccare delectat, aut propriae mentis segnitia, aut inconsiderati actus, aut vanitas vitae sic mancipat vitiis, ut sit materia delictorum, minister culparum, seminarium peccatorum, ita ut in se duplex scelus et geminum crimen admittat, et qui debita Domino servitutis non reddit obsequia, et qui innumera beneficia peccando ejus pensare nititur contumelia. Quare nitatur justus merita propria beneficiis coelestibus coaequare, nitatur et peccator vitia quae exercebat horrere. Ille incrementis sanctae vitae increscat,
Abbreviated transcription (Latin):
tur ab hominib. hoc est ut hu¬
manam inde laudem conseqͣn¬
tur. Tu autem cum ieiunas un¬
ge caput tuum.hoc est dum ie¬
uinas festuum te exhibe. Pale
et preciosis unguentis fouebãt
Et est sensus. Cum iciunas festi¬
uum te exhibe et hylarem. quasi
non uidearis ieuinare. sed potiꝰ
sollempnitatem celebrare. Alle¬
gorice uero oleum sicut ponit᷑

Expanded text:
tur ab hominibus. » Hoc est, ut hutur ab hominibus. » Hoc est, ut humanam inde laudem consequantur. « Tu cum jejunas, unge caput tuum. » Hoc est, dum jejunas, festivum te exhibe. Palaeet pretiosis unguentis fovebant. Et est sensus: Cum jejunas, festivum te exhibe et hilarem, quasi non videaris jejunare, sed potius solemnitatem celebrare. Allegorice vero oleum sicut ponit
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ieiunatis nolite fieri sicut
hẏpocrite tristes. Et reliqua.
Piunium quippe omnipotenti
deo gratum est ita dum taxat
si digne et in reprehensibileter fi¬
at. Erant quidam scͥbe et pħa¬
risei qui tempore ieuinii sui ext̃¬
minabant facies suas. quatinꝰ¬
apparerent hominib ieuman¬
tes. Si ergo hypocrite erant illi
qui ideo facies suas ext̾minabãt
ut hominib ieuinantes appare¬
rent: constat quia qui aliud te¬
net incorde et aluid agit opere:
hypocrita est sicuti scribe et pha¬
risci quia cum haberent leticiã
inmente de uana gloria. tristici¬
am tamen preferebant in uul¬
tu. Exterminant enim facies
suas. Pro eo u̾bo quod inconsue¬
tudine legimus exterminant.
beatus iheronimus docet ẽẽ le-¬
gendum demoliuntur. Nam
exterminare est extra proprios
terminos educere. Uerius gͦ le¬
gitur demoliuntur facies suas.
hoc est deprauant et ñ lauãt
se. pallorem ergo continuum fa¬
cietenus pretendunt ut uideã¬

Expanded text:
Cum jejunatis, nolite fieri sicut Cum jejunatis, nolite fieri sicut hypocritae tristes, et reliqua. » Jejunium quippe omnipotenti Deo gratum est, ita duntaxat, si digne et irreprehensibiliter fiat. Erant quidem Scribae et Pharisaei, qui tempore jejunii sui exterminabant facies suas, quatenus parerent hominibus jejunantes. Si ergo hypocritae erant illi, qui ideo facies suas exterminabant, ut hominibus jejunantes apparerent, constat quia qui aliud tenet in corde, et aliud agit in opere, hypocrita est, sicut Scribae et Pharisaei, qui cum haberent laetitiam in mente de vana gloria, tristitiam tamen praeferebant in vultu. « Exterminant enim facies suas. » Pro eo verbo quod in consuetudine legimus, exterminant, beatus Hieronymus docet esse legendum: demoliuntur. Nam exterminare est extra proprios terminos educere. Verius enim legitur: demoliuntur facies suas, hoc est, depravant, et non lavant se, pallorem etiam continuum facietenus praetendunt. « Ut videan
Abbreviated transcription (Latin):
non pepercisti filio propt̾ dm̃:
eundem tecum constitiusti do¬
mino gloriosum. Qua re te bene¬
dictionib cumulem.⁊ infinitã
filiorum multitudinem ex eotͥ
prouenire confirmem. Statim
procuratur aries: qui proysaac
sanctissimo mereretur octidi.
Nec enim fas erat ut ysaac qui
Typum xp̃i portabat a patre hoc
in tempore mactaret᷑. quia ꝑfe¬
cta sacrificii hostia xp̃o domino
seruabatur. Procuratur inqͣm
aries qui pro ysaac mereretur
occidi: ut et promissum pairis
de hostia compleretur: et ꝑfecto
sacrificio patri ysaac incolumis
redderetur. Tunc uterq letus de
monte descendit: pater quod sa¬
crificii uotum filio saluo perfece¬
rit. filius. quod iussa patris liben¬
ter. optasset. Gaudet de patre filiꝰ.
de filio pater. Gaudent ꝓpinqui:
familia cuncta letatur. Gaudent
inqͣm quod et opus tantum ꝑfe¬
ctum sit: et quod patrem cũ filio
incolumes illis dominus reuoca¬
Nillo tp̃r: Dixit iħc discipłis suis.

Expanded text:
non pepercisti filio tuo propter Deum, non pepercisti filio tuo propter Deum, eumdem tecum constituisti Domino gloriosum. Quare te benedictionibus cumulabo, et infinitam filiorum multitudinem ex eo tibi provenire confirmabo. Statim procuratur aries, qui pro Isaac sanctissimo mereretur occidi. Nec enim fas erat ut Isaac, qui typum Christi portabat, a patre hoc in tempore mactaretur, quia perfecta sacrificii hostia Christo Domino servabatur. Procurabatur, inquam, aries, qui pro Isaac mereretur occidi, ut et promissum patris de hostia compleretur, et perfecto sacrificio, patri Isaac incolumis redderetur. Tunc uterque laetus de monte descendit: pater, quod sacrificii votum salvo filio perfecerit; filius, quod jussa patris libenter optasset. Gaudet de patre filius, de filio pater. Gaudent propinqui, familia cuncta laetatur: gaudent, inquam, quod et opus tantum perfectum sit, et quod patrem cum filio incolumes illis Dominus revocaillo tempore dixit
Abbreviated transcription (Latin):
immolari. Non est enim hoc pa¬
ricidium: non est crudelitatis
admissum quia uotum est ser
tibi fili a genitore mois miserali¬
da infertur: s utrisq nob̃ salu¬
briter prouidetur. Tanto eris al¬
ceptabilis hostia. quanto libers
imple. Ego enim non renuo. nlel
recuso. Quõd uolueris uolo. qd̃
optas opto. quod desideras et ip̃e
desidero. Beniq eo uoto istã mor¬
tem excipio. quo te eam michi in¬
ferre uelle cognosco. Hec et si ut̃¬
ꝙ non dixit: tamen cuncta ista
in actu ostendit. Mox pater ex¬
tensa manu gladium sumit:
dexteram erigit Iugulare filiũ.
sacrificium perficere. iussa do¬
mini uoluit deuotus implere.
Et pendenti iam atq imminẽ¬
ti mucrone. parce inquit dñs
parce. fidem tuam quesiui nõ
filium ut iugulares optaui:
nec amabile pignus ł subtrahe¬
re s deuotionem tuam uolui
ꝑtemptare. Nunc cognoui quia
amas dñm magis qͣm filiũ.
Immo magis amas filium qͥa
diligis dominum. quia dum

Expanded text:
immolari. Non est enim hoc parimmolari. Non est enim hoc parricidium, non est crudelitatis admissum, quia votum est. Nec tibi, fili, a genitore mors miseranda infertur, sed utrisque nobis salubriter providetur. Tanto eris acceptabilis hostia, quanto libenteimple. Ego enim nec renuo, nec recuso, quod volueris volo, quod optas exopto, quod desideras et ipse desidero. Denique eo voto istam mortem excipio, quo te eam mihi inferre velle cognosco. Haec etsi uterque non dixit, tamen cuncta ista in actu ostendit. Mox pater extensa manu gladium sumit, dexteram erigit, jugulare filium, sacrificium perficere, jussum Domini voluit devotus implere: et pendenti jam atque imminenti mucrone, Parce, inquit Dominus, parce; fidem tuam quaesivi, non filium ut jugulares optavi: nec amabile pignus tibi subtrahere, sed devotionem tuam volui pertentare. Nunc cognovi quia amas Dominum magis quam filium, imo magis amas filium, quia diligis Dominum: quia dum
Abbreviated transcription (Latin):
concidit. pueros secum adducit.
Cumq ad ciuitatem uenisset
estote istic inquit. ego et puer
iste ibimus soli: et cum adoraue¬
rimꝰ dominum reuertemur ad
uos Statim pater cum filio ꝓfi¬
ciscitur solus. Ao quem idẽ filiꝰ
Dater inquit ligna uideo. cultr̃
et ignem conspicio. hostiam quã
unmolaturus es quero. Desine
inquit. desine istud querere fili
qd̃ sibi dominus ad horam ꝓcura¬
uit. Desine querere: quod sibi do¬
minus iam prouidit. Magnum
presagium promittentis. mag¬
na innocentia inquirentis. Ia¬
ac hostia de hostia patrem. int̃¬
rogat sacrificii effectus desiderat
Ouis ab eo que deerat queritur.
ne ip̃e qui loquitur immoletur
At ubi ad locum uentum est. utt¬
q montem ascendit. Aram pat̃
exstruit. ligna composuit. filiũ
colligauit. Patere me inquit fi¬
li. patere uotum ꝑficere. patere
inqͣm ꝑ te iussionem domini
adimplere. Ds̃ enim qui te con¬
didit expetit qui dedit. querit
qui te creauit. te sibi desiderat

Expanded text:
concidit, pueros secum adducit. concidit, pueros secum adducit. Cumque ad civitatem venissent, Estote istic, inquit, ego et puer iste ibimus soli: et cum adoraverimus Dominum, revertemur ad vos. Statim pater cum filio proficiscitur solus. Ad quem idem filius: Pater, inquit, ligna video, cultrum et ignem conspicio, hostiam quam immolaturus es quaero. Desine, inquit, desine istud quaerere, fili, quod sibi Dominus ad horam procurabit: desine quaerere quod sibi Dominus jam praevidit. Magnum praesagium promittentis, magna innocentia inquirentis. Isaac hostia, de hostia patrem interrogat, sacrificii effectus desiderat. Ovis ab eo quae deerat quaeritur, ne ipse qui loquitur immolet. Ast ubi ad locum ventum est, uterque montem ascendit. Aram pater exstruxit, ligna composuit, filium colligavit. Patere me, inquit, fili, patere votum perficere, patere, inquam, per te jussionem Domini adimplere. Deus enim qui te condidit, expetit; qui dedit, quaerit; qui te creavit, te sibi desiderat
Abbreviated transcription (Latin):
ris respiciebat. qui iussionem ut
ꝑficeret cogitabat. Totos enĩ affe¬
ctus conuertit in dm̃ cui se iam
nouerat mancipatum. Seniq
illam fidem seruabat in sese cum
filium iuberetur offerre qua do¬
minum promeruerat cum eum
mereretur accipere. Aoest ysaac
patris quidem etati dissimilis.
s fide ac deuotione equalis. Adẽ
inqͣm ysaac qui siquid pater dis¬
poneret. ip̃e fierilibenter opta¬
ret.Ita enim filius paruit patri
ut pater diuine obtemꝑauerat
ussiom: ut de consensu filii pat̃
securus existeret. et uoluntati
patris sese filius manciparet.
Erat enim in utrisq unus ani¬
mus. par sensus. et similis circa
deum affectus ut generositatem
patris infilium transfusam cõ¬
spiceres et innocentiam filii pa¬
tri non deesse uideres: ut et pat̃¬
ne fidei particeps filius extitis¬
set. et simplicitate filiĩ. patris
sublimitas redundaret. Qua se¬
curitate abraham fretus sterinit
asinam sibi ad sacrificiũ ligna

Expanded text:
ris respiciebat, qui jussionem ut ris respiciebat, qui jussionem ut perficeret, cogitabat. Totos enim affectus convertit in Deum, cui jam se noverat mancipatum. Denique illam fidem servabat in sese, cum filium juberetur offerre, qua Deum promeruerat, cum eum mereretur accipere. Adest Isaac patri quidem aetate dissimilis, sed fide ac devotione aequalis. Adest, inquam, Isaac, qui si quid pater disponeret, ipse fieri libenter optaret. Ita enim filius paruit patri, ut pater divinae obtemperaret jussioni: ut de consensu filii pater securus existeret, et voluntati patris sese filius manciparet. Erat enim in utrisque unus animus, par sensus, et similis circa Deum affectus, ut generositatem patris in filium transfusam conspiceres, et innocentiam filii patri non deesse videres, ut et paternae fidei particeps filius existeret, et simplicitate filii patris sublimitas redundaret. Qua securitate Abraham fretus, sternit sibi asinam, ad sacrificium ligna
Abbreviated transcription (Latin):
lerili mater fecunda in filio:
fecundior futura ex ip̃o. Redit iu¬
uentus insenem. marcens etas
reparatur in iuuenẽ: et manente
senectutis etate iuuenilia gerun¬
tur a matre. Deniq blanditur
nutrit et lactat. et consequentia
complet officia que iam forsitan
obliuisceretur.si suo tempore sare
parere concederetur. Tunc locutꝰ
est dominus ad abraham dicens.
Accipe filium tuum quem diligi
ysaac: et uade in unum montiũ
et offer michi illum sacrificium.
Mox abraham tam celeriter decer¬
nit uissis celestib ẽẽ parendum:
quam fuerat diuinitus imꝑa¬
tum. Urebatur enim ne uotum
mora offenderet aut iussionem
tarditas impediret. Deniq ꝓpe¬
rat quõd iussum est ꝑficere. fe¬
stinat quod preceptumest ad¬
implere. Fuit enim letus cũ eum
acciperet. letior cum eum immo¬
landum dominus postularet. O¬
stendit abraham carissimũ qui¬
dem sibi ẽe filium. s multo cari¬
orem filio existere dominum: nͨ
dulcedinem aut affectus pigno¬

Expanded text:
sterili mater fecunda in filio, sterili mater fecunda in filio, fecundior futura ex ipso. Redit juventus in senem, marcens aetas reparatur in juvenem, et manente senectutis aetate, juvenilia geruntur a matre. Denique blanditur, nutrit et lactat, et consequentia complet officia, quae jam forsitan oblivisceretur, si suo tempore Sarae parere concederetur. Tunc locutus est Dominus ad Abraham, dicens: Accipe filium tuum quem diligis, Isaac, et vade in unum montium, et offer mihi illum in sacrificium . Mox Abraham tam celeriter decernit jussis coelestibus esse parendum quam fuerat divinitus imperatum. Verebatur enim ne votum mora offenderet, aut jussionem tarditas impediret. Denique properat quod jussum est perficere, festinat quod praeceptum est adimplere. Fuit enim laetus cum eum acciperet, laetior cum eum immolandum Dominus postularet. Ostendit Abraham charissimum quidem sibi esse filium, sed multo chariorem filio existere Dominum. Nec dulcedinem aut affectus pigno
Abbreviated transcription (Latin):
ne completur. Steriles filios ha¬
lert non possunt:sed hoc posse tue
urtutes efficiunt. Natura qui¬
dem negat: s potentia imꝑat.
fias prohibet: sed tua potestas
ostendit Impossibile quidem
istud uidetur nob̃ non tibi: ho¬
mini non tue dñe maiestati.
Nature non do. seruis non dño.
Unde credo pater. credo domine
istud te facturum ẽe quod dicis:
quia hiis uirtutib cunctis gen¬
tib innotescis. Tunc sara conte¬
pit mauterum et peperit filium:
patrem multarum gentium
destinatum. Nascitur ysaac or¬
uamentum generis. parentũ
gloria ꝓpinquorum leticia. fa¬
milie decus. hereditatis spes. fi¬
dei p̃cium. promisse sobolis te¬
stimonium. In cui natiuitate
et dominus promissum reddi¬
dĩ et abiaham uotum quod op¬
tauit accepit. Gaudent omnes.
cuncti letantur. fit enim ysaac
dulus cum nascitur: dulcior cũ
nutritur. Nec enim poterat ẽe
non dulcis quem et patris fides
andierat. et propria innocentia
commendabat. Fit et sara ex

Expanded text:
ne completur. Steriles filios hane completur. Steriles filios habere non possunt, sed hoc posse tuae virtutes efficiunt. Natura quidem negat, sed potentia imperat. Aetas prohibet, sed tua potestas ostendit. Impossibile quidem illud videtur nobis; non tibi; homini, non tuae, Domine, majestati; naturae, non Deo, servis, non Domino. Unde credo, Pater, credo, Domine, istud te facturum esse quod dicis, quia his virtutibus cunctis gentibus innotescis. Tunc Sara concepit in utero, et peperit filium, patrem multarum gentium destinatum. Nascitur Isaac ornamentum generis, parentum gloria, propinquorum laetitia, familiae decus, haereditatis spes, fidei pretium, promissae sobolis testimonium. In cujus nativitate et Dominus promissum reddidit, et Abraham votum quod optavit, accepit. Gaudent omnes, cuncti laetantur. Fit enim Isaac dulcis cum nascitur, dulcior cum nutritur. Nec enim poterat esse non dulcis, quem et patris fides condierat, et propria innocentia commendabat. Fit et Sara ex
Abbreviated transcription (Latin):
in filio conspexit: et in stellaꝑ¬
numerum suam sobolem redũ
Deniq unus ab abraham filius¬
exoptatur:et immensa ei multi¬
tudo promittitur. Solatiũ uniꝰ
heredis conquiritur: et innume¬
rabilis soboles destinatur Nescis
inquit dominus nescis abrahã
quid destinatum sit tibi. S ulc¬
co nescis: quia quid merearis
non respicis. Tantum enumde me
tua meruit fides. tantum tua
obsequia ualuerunt: ut et qͥd
desideres norim. et facere quod
mereris decreuerim. Namq tibi
nascetur filius cuiꝰ semen diffum¬
detur in milia: ut similitudim
syderum coequetur. et harene im¬
mensitatib comparetur. Credo
inquit abraham domine credo
quia potes. facturum te confido
quod spondes. Nec enim confec
iugis sterilem effetamq condi¬
tionem attendo. s tue maiesta¬
tis potentiam tracto. nec cui
talia ꝓmittant᷑ s a qͦ ꝓmittãt᷑
agnosco Gentrare eni filioͦ senilꝰ al
non patitur. s tua domine uissio¬

Expanded text:
in filio conspexit, et in stellain filio conspexit, et in stellarum suam sobolem numerum Denique unus filius Abrahae exoptatur, et immensa ei multitudo promittitur. Solatium unius haeredis conquiritur, et innumerabilis soboles destinatur. Nescis, inquit Dominus, nescis Abraham quid destinatum sit tibi, sed idcirco nescis quia quod merearis non respicis. Tantum enim de me tua meruit fides, tantum tua obsequia valuerunt, ut et quid desideres norim, et facere quod mereris decreverim. Namque tibi nascetur filius, cujus semen diffundetur in millia, ut et similitudini siderum coaequetur, et arenae immensitatibus comparetur. Credo, inquit Abraham, Domine, credo quia potes, facturum te confido quod spondes. Nec enim confectconjugis sterilem effetamque conditionem attendo, sed tuae majestatis potentiam tracto, nec cui talia promittantur, sed a quo promittantur agnosco. Generare enim filios senilis aetas non patitur, sed tua, Domine, jussio
Abbreviated transcription (Latin):
de fide abrahã et immolatione ysaac
ides est religio¬
nis sanctissime
fundamentũ:
caritatis uincu¬
lum. amoris sub¬
sidium. Hec scĩtatem firmat: ca¬
stitatem roborat. dignitates exor¬
nat In pueris splendet. in uiue¬
nib floret: in prouectis apparet
bub̾nat sexus. gradus prouehit.
officia cuncta custodit. In pauꝑe
grata est in mediocre leta. in locu¬
plete honesta. fides amicitias ser¬
uat collegia copulat. artes com¬
mendat. Hullum despicit. nul¬
lum contempnit nulli deest ni¬
si forte qui ei defuerit. Fides man¬
missa consummat. Fides familra¬
res efficit dõ. amicos constituit
xp̃o Neq enim quisquam fidei
ꝓmissa ꝑficiet. nisi professionẽ
actib seruet. aut premiorũ po¬
test compos existere. qui ꝓmissã
aut impleta fidei merces homini
repensetur.aut iuiolate pena cõ¬
petens tribuatur. Huiꝰ fidei abra¬
ham ducamus exordium: qui cũ
in occidua constitutus etate fili¬
um a dõ promissum se crederet
accepturum et fidei precium

Expanded text:
De fide Abraham et de immolatione Isaac. Fides est religionis sanctissimae fundamentum, charitatis vinculum, amoris subsidium. Haec sanctitatem firmat, castitatem roborat, dignitates exornat. In pueris splendet, in juvenibus floret, in provectis apparet. Gubernat sexus, gradus provehit, officia cuncta custodit. In paupere grata est, in mediocri laeta, in locuplete honesta. Fides amicitias servat, collegia copulat, artes commendat. Nullum despicit, nullum contemnit, nulli deest, nisi qui ei forte defuerit. Fides manmissa confirmat consummat. Fides familiares efficit Deo, amicos constituit Christo. Neque enim quisquam fidei promissa percipiet, nisi professionem actibus servet; aut praemiorum potest compos existere, qui promissam aut impletae fidei merces homini recompensetur, aut violatae poena competens tribuatur. Hujus fidei ab Abraham ducamus exordium, qui cum in excidua constitutus aetate, filium a Deo promissum se crederet accepturum, et fidei pretium
Abbreviated transcription (Latin):
ratus. Baude innocentia et exul¬
ta: gaude inqͣm quia ubiq illesa
es: ubiq secura. Sitemptaris pro¬
ficis: si humiliaris erigeris. sipug¬
nas uincis: si occideris coronaris.
Tu in seruitute libera es: in peri¬
culo tuta: in custodia leta. Tibi
omnis reatus addicntur: t uniũ¬
sa malicia subiuigatur. Te poten¬
tes honorant suscipiunt princi¬
pes: magnati exquirunt: etiam
illi te non numqͣm desiderant qͥ
impugnant. Tibiboni parent.
mali inuident. Zelant einuli. im¬
mici luccumbunt: Nec umqͣm po¬
teris uictrix non ẽe: etiam si tibi
inter homines uidex ustus defiie¬

Expanded text:
o . Gaude, innocentia, et exsulta; gaude, inquam, quia ubique illaesa es, ubique secura: si tentaris, proficis; si humiliaris, erigeris; si pugnas, vincis; si occideris, coronaris. Tu in servitute libera es, in periculis tuta, in custodia laeta. Tibi omnis reatus addicitur, tibi universa malitia subjugatur. Te potentes honorant, suscipiunt principes, magnates exquirunt, etiam illi te nonnunquam desiderant qui impugnant. Tibi boni parent, mali invident. Zelant aemuli, inimici succumbunt, nec unquam poteris victrix non esse, etiamsi tibi inter homines judex justus defue
Abbreviated transcription (Latin):
ditauit: istos adoptauit. Isti sũt
de quib alio loco a ioh̃e baptista
dictum est. Potens est ds de lapi¬
dib istis suscitare filios abrahe
Illi erunt filii abrahe: qui fidẽ
abrahe imitantur: It̃o subiunx̃
dominus dicens. Si filii abrahe
stis: oꝑa abrahe facite. fãctis ꝓ¬
bate nobiltatem: non uerbis. S
queritis me interficere hominem
qui uitatem locutus sum uobis
quam audiui a do: hoc abrahã
non fecit. uos facitis oꝑa patris
ur̃i. Et adhuc non dicit quis est
iste pat eoꝵ. Mͦ illi qui responde¬
runt ceperunt enim ut cumq
cognoscere non de carnis genera¬
tione dominum loqui: sed de
uite institutione. Et quia consue¬
tudo scripturarum est qua lege¬
bant fornicationem sp̃ualiter
appellari. cum diis mutis ⁊ fal¬
sis anima tanqͣm prostituta
subicitur: ad hoc responderunt.
Dixerunt itaq ei. Nos ex fornica¬
tione non sumus nati: unum
patrem habemus deum. Iam ui¬
luit abraham. repulsi sunt enĩ:

Expanded text:
ditavit, istos adoptavit. » Isti sunt ditavit, istos adoptavit. » Isti sunt de quibus alio loco a Joanne Baptista dictum est: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Illi erunt filii Abrahae, qui fidem Abrahae imitantur. Ideo subjunxit Dominus, dicens: Si filii Abrahae estis, opera Abrahae facite. Factis probate nobilitatem, non verbis. Sed quaeritis me interficere, hominem qui veritatem locutus sum vobis quam audivi a Deo, hoc Abraham non fecit. Vos facitis opera Patris vestri; et adhuc non dicit quis est iste pater eorum. « Modo illi quid responderunt? Coeperunt enim utcunque cognoscere, non de carnis generatione Dominum loqui, sed de vitae institutione: et quia consuetudo Scripturarum est quam legebant, fornicationem spiritaliter appellari, cum diis multis et falsis anima tanquam prostituta subjicitur, ad hoc responderunt: Dixerunt itaque ei: Nos ex prostitutione non sumus nati, unum Patrem habemus Deum. Jam viluit Abraham: repulsi sunt enim,
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentes quia carnalis legis
decreta paulatim erant sp̃uali in¬
terpretatione mutanda apparen¬
te illo qui non tantum legis lator
sed et finis legis ẽ xp̃c ad iusticiam
omni credenti: neq animadu̾ten¬
tes quia conditor indie septima
non ab opere mundane guberna¬
ne s anoua creaturarum institu¬
tione cessauit. Quod uero dicit᷑.
requieuit d̾s die septimo ab oĩb
oꝑib suis. ita intelligendum est
cessasse deum a nouarum conditio¬

Expanded text:
intelligentes quia carnalia legis intelligentes quia carnalia legis decreta paulatim erant spiritali interpretatione mutanda, apparente illo qui non tantum legislator, sed et finis legis est Christus, ad justitiam omni credenti ; neque animadvertentes quia conditor in die septima non ab opere mundanae gubernane, sed a nova creaturarum institutione cessavit. » Quod vero dicitur, Requievit Deus in die septimo ab omnibus operibus suis, ita intelligendum est, cessasse Deum a novarum conditio
Abbreviated transcription (Latin):
lium quem recipit. Quibusdam
uero infirmitas pro gloria di da-¬
tur. ut de ceco nato uel de laza¬
ro legitur. Nouit dominus ꝓ qͦ
quemlibet iubeat infirmari uel
lunittat. Sepe occulto in homini¬
b agit iudicio sed numqͣm iniu¬
sto. d cdiscamus flagellis piissimi
redemptoris nr̃i humiliter subst̃¬
ni arbitrantes nos minus pati.
qͣm meremur: semper illiꝰ senten¬
ue memores quia beatus homo
qui corripitur a domino. Et ip̃e
in apocalypsi. Ego inquit quos
amo. arguo et castigo. Longeuo
autem languenti interius exteriꝰ¬
q sanato. idest et aflagellis aꝑte
castigationis et a peccatis quib
hec merebatur erepto: iudei econ¬
tra male intus languidi deteriꝰ
iam egrotare incipunt. persequẽ¬
Do uidelicet ih̃m qui hec faceret
in sabbato. ꝑsequebantur autem
eum quasi legis auctoritatem si¬
mul et diuine operationis exem¬
pla secuti: quia dominus sex die¬
b mundi perfecta creatõne die
ri. septimo uacari preceperit:non

Expanded text:
lium quem recipit . Quibusdam lium quem recipit . Quibusdam vero infirmitas pro gloria Dei datur, ut de caeco nato vel de Lazaro legitur : novit Dominus pro quo quemlibet jubeat infirmari, vel dimittat. Saepe occulto in hominibus agit judicio, sed nunquam injusto. Sed discamus flagelli piissimi Redemptoris nostri humiliter substerni, arbitrantes nos minus pati quam meremur, semper 510 illius sententiae memores: Quia beatus homo, qui corripitur a Domino . Et ipse in Apocalypsi: Ego, inquit, quos amo, arguo et castigo . Longaevo autem languenti, interius exteriusque sanato, id est, et a flagellis apertae castigationis et a peccatis quibus haec merebatur erepto; Judaei e contra male intus languidi jam deterius aegrotare incipiunt, persequendo videlicet Jesum, qui hoc faceret in sabbato. Persequebantur autem eum quasi legis auctoritatem simul et divinae operationis exempla secuti; quia et Dominus sex diebus mundi perfecta creatione, sepri, septimo vacare praeceperit; non
Abbreviated transcription (Latin):
tione precemur: immo etiamiͦ
templum d̃i sanctum in quo ui¬
nire et mansionem facere digns
existere curemus audientes ab
apło. qͥa corpora ur̃a templumẽ
sp̃e sancti qui in uobrs est. Inter
que ẽ diligentius intuendum
fratres mei quod inueniens in
templo quem sanauerat dominꝰ
ait illi. Ecce sanus factus es. ul
noli peccare: ne deterius t̃ aliqͥo
contingat. Quib uerbis apertẽ
monstratur quia propter peccata
languebat. nec nisi dimissis eisdẽ
poterat sanari. S qui forrs ab
infirmitate ip̃e etiam intus sal¬
uauit a scelere. Unde et caute pre¬
monuit ne amplius peccando.
grauioris sibi sententiam damp¬
nationis contraheret. Quod non
ita sentiendum est. quasi omĩs
qui infirmatur. ob peccata infir¬
metur. Sepe infirmatur homone
extollatur indonis d̃i sicut de
paulo apl̃o legitur: sepe ut ꝓbetͣ
tribulatur. sicut beati iob pati¬
entia tribulata et probata est.
Sepe infirmitas ꝓ castigatione
datuiz flagellat deus omnem fi¬

Expanded text:
tione precemur. Imo etiam ipsi tione precemur. Imo etiam ipsi templum Dei sanctum, in quod venire et mansionem facere dignetur, existere curemus, audientes ab Apostolo: Quia corpora vestra templum est Spiritus sancti, qui in vobis est . Inter quae diligentius intuendum, frattemplo quem sanaverat Dominus, ait illi: « Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat. » Quibus verbis aperte monstratur quia propter peccata languebat, nec nisi dimissis eisdem poterat sanari. Sed qui foris ab infirmitate, ipse etiam intus salvavit a scelere. Unde et caute praemonuit, ne amplius peccando gravioris sibi sententiam damnationis contraheret. Quod non ita sciendum est, quasi omnis qui infirmatur, ob peccata infirmetur. Saepe infirmatur homo, ne extollatur in donis Dei, sicut de Paulo apostolo legitur , saepe ut probetur tribulatur, sicut beati Job patientia tribulata et probata est : saepe infirmitas pro castigatione datur. Flagellat enim Deus omnem fi
Abbreviated transcription (Latin):
bati non solum surgere. uerum
etiam grabatum tollere et am¬
bulare precepit. udelicet insimu¬
aus eos qui longo uiciorum lan¬
guore tabescunt. et dei et ꝓximi
uitiis posse resurgere. eorumq
discusso torpore cum fraterne di¬
lectionis honore ad uisionem debe
sui properare conditoris. Quodau¬
tem is qui sanatus est iħm ñ in
turba adhuc positus sed post in
templo cognoscit. mystice nos in¬
stͣituit: ut si uere conditoris nr̃i
gr̃am cognoscere. si eius amore
confirmari. si ad eius uisionem
peruenire desideramus: fugiamꝰ
sollicite turbam non solumtur¬
bantium nos cogitationum af¬
fectumq prauorum uerum en¬
am hominum nequam qui nr̃e
sinceritatis possunt impedire ꝓ¬
positum uel mala uidelicet exen¬
plo suo monstrando. uel bona nr̃a
opera deridendo uel prohibendo.
Confugiamus seduli addomum
orationis ubi secreta libertate do
minum inuocantes et de ꝑceptis
abeo beneficiis gratias agamin
et de percipiendis humili deuo¬

Expanded text:
bati non solum surgere, verum bati non solum surgere, verum etiam grabatum tollere et ambulare praecepit: videlicet insinuans eos qui longo vitiorum languore tabescunt, et Dei et proximvitiis posse resurgere, eorumque discusso torpore, cum fraternae dilectionis fervore ad visionem debere sui properare Conditoris. Quod autem is, qui sanatus est, Jesum non in turba adhuc positus, sed post in templo cognoscit, mystice nos instituit, ut si vere conditoris nostri gratiam cognoscere, si ejus amore confirmari, si ad ejus visionem pervenire desideramus, fugiamus sollicite turbam non solum turbantium nos cogitationum, affectuumque pravorum, verum etiam hominum nequam qui nostrae sinceritatis possunt impedire propositum, vel mala, videlicet exemplo suo monstrando, vel bona nostra opera deridendo, vel prohibendo. Confugiamus seduli ad domum oratminum invocantes, et de perceptis ab eo beneficiis gratias agamus, et de percipiendis humili devo