comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& eas cũ dĩ duxilio adeffectũ ꝑcurrimꝰ id nobis ad &ernȩ remunerat¬
onis p̃mia capessenda ꝓfuturũ liqͥdo credimꝰ Igit᷑ notũ eẽ uolumꝰ
sagacitati fideliũ nr̃orũ p̃sentium uidelic& & futurorũ nec pon
suc cessorũ nr̃orũ Quia adiens serenitatẽ nrãm aldricꝰ cenomannicȩ¬
ad eo humiliata & rebus suissit exinanita ut & thesaurꝰ ipsius ȩccł̃iȩ
axp̃ianissimis principib dõ ablatꝰ & quȩdam strum̃ta cartarũ ꝑquȩ
res & mancipia eidẽ ȩccłiȩ fuerant delegate diuersorũ casuum
euentib magna exparte ibideꝑierint necnon pauꝑtatis causa
p̃pediente diuini cultus officiũ miserabilit̾ fuerit destiaitũ & in eao
misera bili conlapsionẽ Immodestitutione tãdiũ ipsa ꝑstterit ecđia
donec inspirante dõ dõnꝰ & genitor nr̃ sçȩ̃ memoriȩ karolus
nobilissimꝰ orthoderus impr̃ aliqͣ monasteriola & uillas quasdã iuris eiꝰdẽ

Expanded text:
id nobis ad æternæ remunerationis præmia capessenda profuturum liquido credimus. Igitur notum esse volumus sagacitati fidelium nostrorum, præsentium videlicet et futurorum, necnon successorum nostrorum, quia adiens serenitatem nostram Jonas, Aurelianadeo humiliata et rebus suis sit exinanita, ut et thesaurus ipsius ecclesiae a christianissimis principibus de ea ablatus, et quaedam strumenta chartarum, per quae res et mancipia eidem ecclesiae fuerant delegatae, diversorum casuum eventibus magna ex parte ibi deverierunt, nec non paupertatis causa praepediente divini cultus officium miserabiliter fuerit destitutum, et in eadem miserabili collapsione, imo destitutione tandiu ipsa perstiterit ecclesia, donec inspirante Domino domnus et genitor noster sanctae memoriae Carolus nobilissimus orthodoxus imperator aliqua monasteriola et villas quasdam juris ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
Instiuale .i. Ad mansiones uixta furcã burgast .i. infraxnido in belsu
co .i. In rufiaco suꝑ sartã .i. ad curt unuelt unũ Inbrimo .i. inuilla maura¬
ne .i. In breniaco inbrus londinse .s. In brinnaico in oxominse uiii. Ad ceruia
i. Adcurt cardrici .i. Ad piscosã .i. Ad gaure .i. Insarciniaco suꝑ fluuiũ
meduanã .i. In cambion .i. In bosingas in aut lingua saxoniȩ .i. in alona .i.
luxta campũ sigilaici .s. Inbrisciola .i. In molindaredingres .i. Inmont¬
mercantin .÷. infinib: culturensib iuxta truecto sursũ in illo morite econ-¬
tra mont cuc .i. insilua carnida .u. inpoua ulla inapidecauo .i. incãpo
ent dom unacũ sia eccłi .i. incultura quȩ monastriolus uoct᷑ .i. luillo mera¬

Expanded text:
in Stiviale unum, ad mansiones juxta furcam Burgast unum, in Fraxinido in Belsa co unum, in Rufiaco super Sartham unum, ad Curtunvelt unum, in Brimo unum, in villa Maurane unum, in Breniaco in Bruslondinse unum, in Brinnaico in Exominse quatuor, ad Cervias unum, ad Curt Cardrici unum, ad Piscosam unum, ad Gaure unum, in Sarcinaco super fluvium Meduanam unum, in Cambion unum, in Bolsingas unum, in Autlingua Saxoniae unum, in Alona unum, juxta campum Sigelaici unum, in Brisciola unum, in Molindareslingres unum, in Montmercantin unum, in finibus Culturensibus juxta Truecto sursum in illo monte e contra Montcue unum, in silva Carnida quinque, in Novavilla in Audecavo unum, in campo Seutdom una cum sua ecclesia unu
Abbreviated transcription (Latin):
quoq eiꝰ quando dñs uoluerit similit̃ constituit Et supplicit̃ dep̃cat᷑.
dicta die decanitent deuotissime unusquisq missã uña &rdiquus
mereatur sẽpit̃ nct am̃ Porro similit̃ constituit ut indie xi bł. ianua¬
riarũ dedicationis matris & senioris ȩcdiȩ ciuitatis sacer dotes & cle¬
rici missas & psalmodia sicut & indedicatione ȩcđiȩ sc̃i saluatoris
iamdicti monasterii ꝓ aldrico ep̃ostudiosissime decantent Id ÷̃ unus¬
quisq sacerdos missam unã uel eo amplius silibuerit & unusquisq.
ut anima ipsius uita sempiterna ꝑ frui & requie &ernã mereat᷑ am̃¬

Expanded text:
quoque ejus, quando Dominus voluerit, similiter constituit et suppliciter deprecatuquoque ejus, quando Dominus voluerit, similiter constituit et suppliciter deprecatusacerdotes in jam dicta die decantent devotissime unusquisque missam unam, et reliquus mereatur sempiternam. Porro similiter constituit ut in die XI Cal. Januar. dedicationis matris et senioris ecclesiae civitatis sacerdotes et clerici missas et psalmodia sicut et in dedicatione ecclesiae Sancti Salvatoris jam dicti monasterii pro Aldrico episcopo studiosissime decantent, id est, unusquisque sacerdos missam unam vel eo amplius, si libuerit, et unusquiut anima ipsius vita sempiterna perfrui et requie aeterna mereatur. Am
Abbreviated transcription (Latin):
famulantib deuotissime ab omnib ꝑficiat᷑ Et post uesꝑas in ipsius
dedicationis uigilia p̃dicti canonici inrefectorio cũ ipsis monachis
talẽ refectionem sicut ipsis monachis una cũ eis habeant Missa uͦ
crastina indie ipsiuis sollẽpnitatis ca nonice & sollẽpnit̃ ꝑ acta facian
ipsi canonici utrũ ep̃s uł magistrieorũ meluis & racionabilius iudica¬
uerint aut in ip̃so monasterio reficiant plenit᷑ aut p̃dicta stipen¬
dit adeorũ refectoriũ famulieorũ deferant Inquo & ipsiplenit᷑
& decent̾ reficiant l&antes quippe & gicudentes dep̃dic et sollepni
tite Constituit &iam p̃dictus aldricꝰ iã dictȩ cuuitatis ep̃see humi¬
lit̃ dep̃catus ÷ ut in p̃fixe sollẽpnitatis die unus quisq tã cuutatos
sacerdos quã & suburbanꝰ siue p̃fati monasterii prbruna decanta¬
r& dũ in p̃senti ꝑegrinatione uixerit ꝓeo uiuente missam Postobitĩ

Expanded text:
famulantibus devotissime ab omnibus perficiantur, et post vesperas in ipsius famulantibus devotissime ab omnibus perficiantur, et post vesperas in ipsius dedicationis vigilia praedicti canonici in refectorio cum ipsis monachis talem refectionem sicut ipsi monachi una cum eis habeant. Missa vero crastina in die ipsius solemnitatis canonice et solemniter peracta, faciant ipsi canonici utrum episcopus vel magistri eorum melius et rationabilius judicaverint, aut in ipso monasterio reficiant pleniter, aut praedicta stipendia ad eorum refectorium famuli eorum deferant, in quo et ipsi pleniter et decenter reficiant, laetantes quippe et gaudentes de praedicta solemnitate. XIX. Constituit etiam praedictus Aldricus, jam dictae civitatis episcopus, et humiliter deprecaam et suburbanus sive praefati monasterii presbyter unam decantaret, dum in praesenti peregrinatione vixerit, pro eo vivente missam, post obitum
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemoratũ ÷ censuit supͣdictis canonicis & dĩ seruis matri & seniori
ciuitatis ȩccłiȩ famulantib dare deiam dicto monasterio scĩ saluatoris
depane optimo mođ iii. Et de uinooptimo mođ iii. & quartũ depoti-¬
one optima friscingas uͦ ueruecinas .ii. & porcinas simił .uI.
Constituit &iam ut iamdicti caponici plenit̃ & decent̃ uenirent
cũ silentio id ÷ cũ crucib & reliquis diuinis obsequus & ornam̃tis ut det&
nobilib aduesꝑas & uigilias iamdictȩ festiuictitis & dedicationis dñi saluato¬
ris & ipsius monasteru ȩcđiȩ inquantt̃i uesꝑtinale quã & matutinale seu
missale officiũ dedicationis ȩccłiȩ sicut insacram̃torio & lectionario siue
antiftnario atq inceteris sc̃orũ patrũ institutis & rationabilit̃ ordina¬
tis a prudentib scȩ̃ dĩ ȩcłiȩ cultorib inuenit᷑ agat᷑ & plenit̃ decent̃q
rationabilit̃ atq sollempnit̃ una cũ monachis Ibidẽ degenab & dño

Expanded text:
is et Dei servis matri et seniori civitatis ecclesiae famulantibus dari de jam dicto monasterio sancti Salvatoris de pane optimo modios quatuor, et de vino optimo modios tres, et quarum de potione optima, friscingas vero vervecinas duas et porcinas similiter duas. Constituit etiam ut jam dicti canonici pleniter et decenter venirent cum psallentio, id est cum crucibs jam dictae festivitatis et dedicationis Domini Salvatoris et ipsius monasterii ecclesiae, in qua tam vespertinale quam et matutinale seu missale officium dedicationis ecclesiae, sicut in sacramentario et lectionario sive antiphonario atque in caeteris sanctorum Patrum institutis et rationabiliter ordinatis a prudentibus sanctae Dei Ecclesiae cultoribus invenitur, agatur, et pleniter decenterque et rationabiliter atque solemniter una cum monachis ibidem degentibus et Domino
Abbreviated transcription (Latin):
famularitib dent plenã refectionẽ quȩ & in subsequentib cõmemorabit᷑
censuit Quȩ &iam similit̃ in honore dñi saluatoris & scẽ euisdẽ dĩ
genitricis mariȩ siue scorũ martirũ geruasu & ꝓthasũ atq scĩ stephani

Expanded text:
famulantibus dent plenam refectionem, quae et in subsequentibus commemorabitur. famulantibus dent plenam refectionem, quae et in subsequentibus commemorabitur. censuit; quae etiam similiter in honore Domini Salvatoris et sanctae ejusdem Dei genitricis Mariae, sive sanctorum martyr
Abbreviated transcription (Latin):
deuilla cañ & medi&atẽ deuilla beruis & illas culturas duas uixta p̃fatum.
monasteriũ in fraillã siluam coniacentes una cũprato exalia parte monasteru.
consistente sicut termini ipsorũ monachorũ diuidunt & illa molina duo uixta
monasteriĩ supͣ fluuiũ sartȩ constructũ & uillã salnariã cũ aliis uillulis uiata
monasteriũ consistit ł loc totũ p̃fixe ȩccłiȩ & predicto altari indotẽ siue¬
imꝑatoris & ep̃orũ multorũ in axime conpuincialiũ & consacerdotũ suorũ
monachis ibidẽ degentib ꝑp&ualit̃ ad possidendũ contradidit dep̃cans
ac contestans humilit̃q implorans ut nemo ea inde auferat sed plura
ad augeat & sicut uult unusquisq ut eapia facta stabilia ꝑmaneant
ita & nr̃a lic& fauca ꝑp&ualit̾ manere in conuulse ꝑmittat in quodie
& inqua sollempnitate constituit ut monachi in ipso monasterio degentes
& regularit̃ uiuentes fr̃ib canonicis matri & seniori ciuutatis ȩcđiȩ

Expanded text:
medietatem de villa Bernis, et illas culturas duas juxta praefatum monasterium infra illam silvam conjacentes, una cum prato ex alia parte monasterii consistente, sicut termini ipsorum monachorum dividunt, et illa molina duo juxta monasterium supra fluvium Sarthae constructumonasterium consistit. Hoc totum praefixae ecclesiae et praedicto altari in dotem axime comprovincialium et consacerdotum suorum, monachis ibidem degentibus perpetualiter ad possidendum contradidit, deprecans et contestans humiliterque implorans ut nemo ea inde auferat, sed plura adaugeat, et sicut vult unusquisque ut sua pia facta stabilia permaneant, ita et nostra, licet pauca, perpetualiter manere inconvulsa permittat. In quo die et in qua solemnitate constituit ut monachi in ipso monasterio degentes et regulariter viventes fratribus canonicis matri et seniori civitatis ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
euuangłium & ꝑ p̃dictũ calicẽ aureũ dõq sacratũ una cũ ceteris
epĩs & consacerdotib manib: eorum desuꝑ imponentib & cunctis
reliquis consentientib ac exortoitib ibidẽ dereb suȩ sedis ȩccłiȩ
cũ consultu omiũ contradidit multis testib coram adstantib: nobilib & libis
hominib uidentib id ÷ uillã apicicũ inqua sc̃s ulfacius confessor ap̃i requiescit

Expanded text:
licem aureum, Deoque sacratum, una cum caeteris episcopis et consacerdotibus manus eorum desuper imponentibus, et cunctis reliquis consentientibus ac exorantibus, ibidem de rebus sitae sedis ecclesiae cum consultu omnium contradidit, multis testibus circumastantibus nobilibus et liberis hominibus videntibus; id est: villam Apiacum, in qua sanctus Ulfacius
Abbreviated transcription (Latin):
mirabilit̾ & decenter construait & regularit̃ ordinauit
monachisq ad in habitandũ contradidit᷑. In ipso ergo loco beł
maias fundam̃ta ȩccłiȩ & daustri coepit ponere & construere
in quo oꝑe mira & magna uirtꝰ dĩ ÷ declarata qm̃ quȩ induos
aut tres annos minimẽ puttibant eẽ consummata in quatuor
ȩccłia ÷ consecrata & ipsi monachi indormitorio in ibi nouoceꝑunt.
dormire & in refectorio inibi nom anducare quȩ nullo modo fieri

Expanded text:
mirabiliter et decenter construxit et regulariter ordinavit, mirabiliter et decenter construxit et regulariter ordinavit, monachisque ad inhabitandum contradidit. In ipso ergo loco Calend. Maii fundamenta ecclesiae et claustri coepit ponere et construere; in quo opere mira et magna virtus Dei est declarata, quia quae in duos aut tres annos minime putabant esse consummata, in quatuor ecclesia est consecrata, et ipsi monachi in dormitorio inibi novo coeperunt dormire, et in refectorio inibi novo manducare, quae nullo modo fieri
Abbreviated transcription (Latin):
teas & deauratas desuꝑ configere p̃cepit sicut ac tenꝰ a conspiciẽntib
p̃dictũ opꝰ intuetur : Hic nãq fecit in loco inquo olim canes & mere-¬
trices siue latrones habitare solebant monasterium supͣ fluuiũ
sartȩ miliario & semis aiamdicta urbe distante in honore sci
cõpositũ fecit & in ipso dormitorio absidã in orientadi parte
p̃dicto altare indie iiii lduũ septẽbriũ uina cũ sus reliquus
in honore scĩ benedicti confessoris p̃cipu sollempnit̃ consecrauit
& ubi antea latratꝰ canũ & ululatus pauꝑm quialatronib
inibi in habitantib expoliabant resonabant ibi hymnos
angłicos & ꝓpheticos siue ceterarũ diuinarũ scripturarum
laudes decantare & resonare die noctuq dño constituit
Fecit quoq in ipso monasterio refeotoriuĩ nouũ & nobilit̃ cõposi.¬
tũ & cetera officina frm̃ tam cellaria quã & alia officina

Expanded text:
teas et deauratas desuper configere praecepit, sicut hactenus a conspicientibus teas et deauratas desuper configere praecepit, sicut hactenus a conspicientibus praedictum opus videtur. Hinc namque fecit in loco in quo olim canes et meretrices sive latrones habitare solebant monasterium supra fluvium Sarthae milliario et semis a jam dicta urbe distante in honore sancti compositum fecit, et in ipso dormitorio absidam in orientali parte praedicto altare in die IV iduum Septembris, una cum suis reliquiis, in honore S. Benedicti confessoris praecipui solemnit ubi antea latratus canum et ululatus pauperum qui a latronibus inibi inhabitantibus exspoliabantur resonabant, ibi hymnos angelicos et propheticos sivae caeterarum divinarum Scripturarum laudes decantare et resonare die noctuque Domino constituit. Fecit quoque in ipso monasterio refectorium novum et nobiliter compositum, et caetera officina fratrum, tam cellaria quam et alia officina
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑari dignat᷑ ÷ Cui ÷ honor & gła inscła scłorũ am̃ in p̃dicto
ititq monasterio ȩcłiam mirifice & ordinabilit cõpositã
a nouo construrit inqua & quatuordecim altaria erexit
Quorũ nom̃
suꝑ ea actenꝰ ad scripta eẽ uident᷑ ipsa ergo
ut p̃fixũ ÷ in honore dpũ saluatoris & scȩ̃ eiusdẽ dĩ genitricis mariȩ¬

Expanded text:
n praedicto itaque monasterio ecclesiam mirifice et ordinabiliter compositam a novo construxit, in qua et quatuordecim altaria erexit,quorum nomina super ea hactenus adscripta esse videntur. Ipsam ergo ut praefixum est, in honore D
Abbreviated transcription (Latin):
futuris tẽporib eẽ uolumꝰ iterũ iterũq uibentes p̃cipimꝰ ut pullus exfide.¬
lib nrĩs aut uidex publicꝰ uel &iã quȩ lib& inmissa uł subrogatit ꝑsonu
aliquam inqui&udinẽ aut iniustã contrari&atẽ dẽp̃dictis monasteriolis
siue cellulis & reb & mancipiis ac censib necnon & dehis quȩ siuiȩ a nobis
siue a successorib nr̃is uł areliquis dm̃ tim̃tib eidẽ ȩcđiȩ diuina pietas

Expanded text:
ipimus ut nullus ex fidelibus nostris, aut judex publicus, vel etiam quaelibet immissa vel subrogata persona, aliquam inquietudinem aut injustam contrarietatem de praedictis monasteriolis sive cellulis et rebus et mancipiis ac censibus, nec non et de his quae sive a nobis sive a successoribus nostris vel a reliquis Deum timentibus eidem ec
Abbreviated transcription (Latin):
tufiaco & manasteriũ scĩ ioħis & scĩ trethii inbuxiolo & monasteriolũ
scĩ martini indiablentico & monasteriũ sc̃ȩ̃ mariȩ inaurionno
& monasteriũ buxido & cellulã sciuiliaco & monasteriũ caladon
hȩc om̃ia sicut diligent̃ inquisitũ habemꝰ cũ om̃ib ad se ꝑtinentib
& inscriptis autenticis scĩ geruasu inuenimꝰ ad p̃dictã ȩcłiam scĩ
geruasii uiste & legalit̃ ꝑtinent Ex quib uibentes p̃cipimus ini
festiuitatib illorũ scorũ inquorũ memorus ipsa cȩnobia dicata eẽ
noscunt᷑ ꝑ singulas annos ad p̃fixam matrẽ & ciuitatis ȩccłiam
census abipsi qui eadem cenobia nr̃o beneficiotenent libenter ad opꝰ¬

Expanded text:
Tussiaco, et monasterium Sancti Joannis et Sancti Trechii in Buxiolo: et monasteriolum Tussiaco, et monasterium Sancti Joannis et Sancti Trechii in Buxiolo: et monasteriolum Sancti Martini in Diablentico, et monasterium Sanctae Mariae in Aurionno, et monasterium Buxido, et cellulam Semiliaco, et monasterium Caladon. Haec omnia, sicut diligenter inquisitum habemus, cum omnibus ad se pertinentibus  in scriptis autenticis sancti Gervasii invenimus, ad predictam aecclesiam sancti Gervasii iuste et legaliter pertinent. Ex quibus iubentes precipimus, ut festivitatibus illorum sanctorum, in quorum memoriis ipsa cenobia dicata esse noscuntur, per singulos annos ad prefixam matrem et civitatis aecclesiam census ab ipsis, qui eadem cenobia nostro beneficio tenent, libenter ad op
Abbreviated transcription (Latin):
temporib iniure & dñatione iamdictt̃ ȩcđiȩ cũ om̃i integricate ꝑmaneat
id ÷ monasteriũ sci p&ri qđ bertramnꝰ ep̃s edificauit cũ monasteriolo
uł sinado chio scĩ martini inponteleuua & monasteru scĩ uicturu in quo
ipse dõnꝰ uicturius requiescit in corpore Et monasteriũ scȩ̃ marie qđ ÷
constructũ intramurũ ciuitatis & fluuum sartȩ Cũ monasteriolo scĩ
ric miri ultra fluuum sargȩ adeũ ꝑtinente & monasteriũ scȩ̃ scolasticȩ
& monasteriolũ scĩ germani ultra fluuiũ sartȩ & monasteriolũ uł
sinadochiũ scẽ mariȩ in quo dõnꝰ paduinꝰ requiescit in corpore & monaste-¬
riolũ scĩ uiliani in quo ipse requiescit incorpore & cellulã scĩ uicturi
infra ciuitatẽ & monasteriũ scĩ Karilephi in quo ipse donmꝰ requiescit
incorpore & monasterĩ scĩ georgii & monasteriũ illidi & monasteriũ

Expanded text:
temporibus in iure et dominatione iam dictę aecclesię cum omni integritate permaneant : temporibus in iure et dominatione iam dictę aecclesię cum omni integritate permaneant : id est monasterium sancti Petri, quod Bertrannus episcopus aedificavit, cum monasteriolo vel sinadochio sancti Martini in Ponteleua et monasterium sancti Victurii, in quo ipse domnus Victurius requiescit in corpore, et monasterium sancte Marie, quod est constructum intra murum civitatis et fluvium Sarte, cum monasteriolo sancti Ricmiri ultra fluvium Sarte ad eum pertinente et monasterium sanctę Scolastice et monasteriolum sancti Germani ultra fluvium Sarte et monasteriolum vel sinadochium sanctę Marie, in quo domnus Paduinus requiescit in corpore, et monasteriolum sancti Iuliani, in quo ipse requiescit in corpore, et cellulam sancti Victurii infra civitatem et monasterium sancti Karileffi, in quo ipse in corpore, et monasterium Sancti Georgii, monasterium Illidi, et monasterium
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ plenit̃ & absq ulla dilatione ꝑsoluerentur Et edificia eiusdẽ
ȩcłiȩ siue domꝰ episcopalis ac frm̃ in ibi dõ degentium refactȩ
& restauratȩ fiere̾nt insuꝑ humilit̾ flagitantes postulauerunt
ut uillarũ nomina exquib nonȩ & decimȩ ad supͣdictã ȩccłiam
ꝑsolui debent innr̃ȩ auctoritatis p̃cepto nominatim ad scribi
p̃cipissemꝰ nealiquo malo ingenio aut qua lib& calliditate¬
aut potentia abiciuius diuitis uł potentis hȩuillȩ uel heres auire eusdem
eccłiȩ alienate futuris fierent temporib autnonȩ ł decimȩ sue census
uel restaurationes iamdictȩ ȩccłiȩ ablate fieri possent. Quorũ dep̃cati.¬
ones ꝓpter amorẽ dĩ libent̃ audiuimꝰ & sicut dep̃atti sunt monasteria
uł cellulas seuuicos uel uillas quas nr̃a largitione exiurȩ p̃fixe ȩccłiȩ
nr̃ĩ fideles hab̾e dinoscunt᷑ nominatĩ in hoc p̃ceptũ inserere iussimꝰ ut fucuris

Expanded text:
ię pleniter et absque ulla dilatione persolverentur et aedificia eiusdem aecclesię sive domus episcopalis ac fratrum inibi deo degentium refacte et restaurate fierent. Insuper humiliter flagitantes postulaverunt, ut villarum nomina, ex quibus none et decime ad supradictam aecclesiam persolvi debent, in nostre auctoritatis precepto nominatim adscribi precepissemus, ne aliquo malo ingenio aut qualibet calliditateaut potentia alicuius divitis vel potentis he ville vel he res a iure eiusdem aecclesię alienate futuris fierent temporibus aut none vel decime sive census vel restaurationes iam dicte aecclesię ablate fieri possent. Quorum deprecationes propter amorem dei libenter audivimus et, sicut deprecati sunt, monasteria vel cellulas seu vicos vel villas, quas nostra largitione ex iure prefixe aecclesię nostri fideles habere dinoscuntur, nominatim in hoc precepto inserere iussimus, ut futuris
Abbreviated transcription (Latin):
tis fidelib scȩ̃ di ȩccłiȩ & nr̃is p̃sentib scilic& & futuris Quia aldrioꝰ uenerabilis
cenomannicȩ urbis ep̃s suggessit nr̃ȩ excellentiȩ monasteriũ scȩ mariȩ & scĩ
p&r sitũ extra muros memorate urbis adecessore suo in nocente quondã ep̃o inreb
& exreb sui epii fundatũ atq. constructũ deinceps quib dã in ceruenientib
causis auire iam dictȩ suȩ sedis subtractũ & ab illisis dñatione actenꝰ fuisse dila¬
tũ ut quoq. qdasserebat ueracit̾ nobis patescer& deculit obtutib maiestatis
nr̃ȩ quȩdã cartarũ monim̃ta regũq. decessorũ uidelic& nr̃orũ auctorita tes

Expanded text:
ilis Cenomanicae urbis episcopus suggessit nostrae excellentiae monasterium sanctae Mariae et sancti Petri situm extra muros memoratae urbis, a decessore suo Innocente quondam episcopo in rebus et ex rebus sui episcopii fundatum atque constructum, deinceps quibusdam intervenientibus causis a jure jam dictae suae sedis subtractum, et ab illius dominatione hactenus fuisse dilatum. Utque quod asserebat veraciter nobis patesceret, detulit obtutibus majestatis nostrae quaedam chartarum monumenta regumque decessorum videlicet nostrorum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepti qđ sepedictus dõnus aldricꝰ dereb: & demonasteriolił suie cellulis
atq uicis nec non & uilluł singillatĩ nominatis subemuniatis tuitiorie
& gubnatione suȩ sedis ȩccłiȩ quam reedificauit & quasi a nono restruxit
atq in meliorauit in maiorauitq & in honore scĩ dnĩ saluatoris & beatȩ
euisdẽ dĩ genitricis mariȩ atq. scõrũ mr̃ geruasu & ꝓthasu seue scĩste
phani sollẽpnit̃ consetrauit & p̃ceptũ istuis exemplaris adõ nohludo uico
piissimo Impr ꝑciꝑe meruit sicut in eo continet᷑ insertũ ita & enĩ in eo

Expanded text:
praecepti quod saepedictus domnus Aldricus de rebus et de monasteriolis sive cellulis atque vicis, necnon et villulis sigillatim nominatis sub emunitatis tuitione et gubernatione suae sedis ecclesiae, quam reaedificavit, et quasi a novo restruxit atque inmelioravit, immajoravitque, et in honore sancti Domini Salvatoris et beatae ejusdem Dei genitricis Mphani solemniter consecravit, et praeceptum istius exemplaris a domno Ludovico piissimo imperatore percipere meruit, sicut in eo continetur insertum. Ita etenim in eo
Abbreviated transcription (Latin):
& infestiutate dedicationis ȩccłiȩ scĩ saluatoris infra monasteriũ mo¬
nachorũ qđ aldricꝰ sepedictus ep̃s supͣ fluuiũ sartȩ a nouo fundauit
& inqͦ monachos habitare & regularit̃ uiuere constituit Et infestiui-¬
tate sacrationis ȩcđiȩ scĩ stephani quã umdictꝰ aldricꝰ ep̃s intraclaustrũ
canonicorũ a nouo fundauit quȩ est .u. iduũ nouembriuĩ & infestuui-

Expanded text:
fra monasterium monachorum quod Aldricus supradictus episcopus supra fluvium Sarthae a novo fundavit, et in quo monachos habitare et regulariter vivere constituit, et in festivitate sacrationis ecclesiae Sancti Stephani quam jam dictus Aldricus episcopus intra claustrum canonicorum a novo fundavit, quae
Abbreviated transcription (Latin):
supͣdiximꝰ exsequenda & ꝑficienda. Et ut hȩc nr̃ȩ concessionis tradicionisue
auctorittis sui uigoris ꝑ p&uã obtineat firmitatẽ manu ꝓpria subter eam

Expanded text:
supra diximus exsequenda et perficienda. Et ut haec nostrae concessionis traditionisve supra diximus exsequenda et perficienda. Et ut haec nostrae concessionis traditionisve auctoritas sui uigoris perpetuam obtineat firmitatem manu propria subter eam
Abbreviated transcription (Latin):
geruasu & ꝓthasu atq sũ stephani ubi p̃senti tẽpore uiruenerabilis
nobisq fidelis aldricꝰ ep̃s pastor & rector eẽ dinoscit᷑ nr̃a lar gitione
tradere atq concedere & nr̃o iure inuis acpotestatẽ illius sollẽpni
donatione trans ferre Eauidelic& ratione ut famuł seruisq dĩ in ibi con¬
sistentib &stipendia necessaria uberius ministrentur & ecessita tes
eiusdẽ ȩccł̃iȩ tũ exterius quã & interius facilius ꝓcurent᷑ ꝑhanc quoq
auctoritatẽ nr̃am ꝑquam memoratã cellã cũ om̃ib ad se ꝑtinentib sic̃¬
supius dictum ÷ p̃scriptȩ matris & ciuitatis ȩccłiȩ acp̃fatial drici eidẽ sedis
epĩ delegtmꝰ Precipientes int̃dicimꝰ ut nullus autnris aut successorũ nr̃oꝵ
tẽporib eandẽ cellam inde abstrahere usurpare aut inuadere p̃sumat
Sed in sȩpedict ȩcłiȩ & in antedicti aldrici eiusdẽ ȩccłiȩ pontificis suc¬
cessorũq suorũ pontificũ dicꝰtione uire ꝑp&uo consistat adeaquȩ

Expanded text:
et Protasii atque sancti Stephani, ubi praesenti tempore vir venerabilis nobisque fidelis Aldricus episcopus pastor et rector esse dignoscitur, nostra largitione tradere atque concedere, et de nostro jure in jus ac potestatem illius solemni donatione transferre, ea videlicet ratione ut famulis servisque Dei inibi consistentibus et stipendia necessaria uberius ministrentur, et necessitates ejusdem ecclesiae tam exterius quam et interius facilius procurentur. Per hanc quoque auctoritatem nostram, per quam memoratam cellam cum omnibus ad se pertinentibus, sic matris et civitatis ecclesiae ac praefati Aldrici ejusdem sedis episcopi delegamus, praecipientes interdicimus ut nullus aut nostris aut successorum nostrorum temporibus eamdem cellam inde abstrahere, usurpare aut invadere praesumat, sed in saepedictae Ecclesiae et antedicti Aldrici ejusdem ecclesiae pontificis successorumque suorum pontificum ditione jure perpetuo consistat ad ea
Abbreviated transcription (Latin):
curte busane & denouiomo Et scomoiaco Et camiliaco Et comiaco
Et corma & nouiomoo Et bostibaco uicis publicis Hecautẽ om̃ia quȩ nomi¬
natim supͣ inserta sunt ut iam dictũ ÷ eiudeatĩ & diligent̃ inuestignotu
habemꝰ & inautenticis eiusdem ȩcdiȩ scriptis ipsis dericis nob̵ ostenden¬
tib reperimꝰ siue alias uillas quȩ ꝓpt̃ ꝓlixitatẽ uel ꝓpt̃ ignorantiã

Expanded text:
curte Busane et de Noviomo et Scomiaco et Camiliaco et Comiaco curte Busane et de Noviomo et Scomiaco et Camiliaco et Comiaco et Corma et Novivico et Hostiliaco vicis publicis. Haec autem omnia, quę nominatim supra inserta sunt, ut iam dictum est, enucleatim et diligenter investigatum habemus et in autenticis eiusdem aecclesię scriptis ipsis clericis nobis ostendentibus repperimus sive alias villas, que propter prolixitate
Abbreviated transcription (Latin):
domnoiorio & partẽ defraxinido mandaria droigeto uillare
deuerno deuiricio & camilia co Detaxinarias & cocciaco uico publico
Etuilla autoniaco deuilla bonalfa & deom̃ib uillis quȩ ad cellã
scĩ martini in fra murũ ciuitatis ꝑtinent & cangiaco uicopublico
& deuilla limbriaco & uerincella & uerniaco & deham deferci-¬
aco & deponciaco decariliaco priliaco Deuigra & de beneficio
hadingi & deuillare & deualle bouonis & debreniaco & decar¬
bonariis & de ruiliaco & de sidrego & depaciago portũ suꝑ
garonnã & degaureco & decella longolin uocat᷑ &̃ de gaiureco
& de floreto & deuico diablentico & decella arciacas. & deuilla
camariaco & cuiriaco & calla & cõmoriaco & deuuilla andoliaco
& deuilla gruuaco & martinico & linerolas & sisciaco & decella domo¬
regis & depago ardunense inquo sunt manentes mille scigeruasii & de

Expanded text:
Domnoiorio, et partem de Fraxinido, Mandaria, Dirigeto, villare Domnoiorio, et partem de Fraxinido, Mandaria, Dirigeto, villare de Verno, Clermicio et Camiliaco, de Traximarias, et Coxiaco vico publico, et villa Antoniaco, de villa Bonalfa, et de omnibus villis quae ad cellam Sancti Martini infra murum civitatis pertinent, et de Caugiaco vico publico, et de villa Limbriaco, et Verincella, et Verniaco, et villa de Ferciaco, et de Ponciaco, de Cariliaco, Priliaco, de Vigra, et de beneficio Hadingi, et de villare et de valle Bovonis, et de Breviaco, et de Carbonariis, et de Ruiliaco, et de Sidrego, et de Paciaco portu super Garronam, et de Gaureco, et de cella quae Longolin vocatur, et de Gajureco et de vico Diablentico et de cella Arciacas et de villa Camariaco et Eviriaco et Calla et Comoriaco et de villa Andoliaco et de villa Griviaco et Martiniaco et Linerolas et Sisciaco et de cella Domnoregis et de pago Ardunense, in quo sunt manentes mille sancti Gervasii, et de
Abbreviated transcription (Latin):
& pleniter ꝓ soluant᷑ & ȩdificia eiusdẽ ȩcłiȩ siue domorũ ad eam
infra ciuitatẽ ꝑtinentiũ reedificare uel restaurare faciant id est
deuilla tanida deuilla lugduno deiulla baladon deuulla quȩ
brogilus uel nouaulla nuncupatur deulla pradellis demurniaco
deuilla guilis decercia parte decella sci alt miri Et tercia parte
decella sci ulfacu & detercia parte decella sc̃ĩ rigauri deuuilla
bonlido deangono de solemnasiulla & uico & cella iirmero & deulla
apiliaco & de alnido & claucido denouiliaco Et fauisnonia & cãpo¬
sigirico luciaco & monte & decomnis cella scĩ leo degarii angor &
bonlir deuino gabron cũ sus appendiciis & ailino uicõ publico & brus lor
& sogonna uicis publicis & siliuaco. & deuilla uiliaco & triciono
& silgraco & sabololio & iiuonio uico publico & deuilla longua aqͣ
Et deuilla campaniaco & deconedralio degeneda uicis publicis & de

Expanded text:
et pleniter persolvantur et aedificia eiusdem aecclesię sive domorum ad eam et pleniter persolvantur et aedificia eiusdem aecclesię sive domorum ad eam infra civitatem pertinentium aedificare vel restaurare faciant : id est de villa Tanida, de villa Lucdono, de villa Baladon, de villa quę Brolius vel Novavilla nuncupatur, de villa Pradellis, de Morniaco, de villa Guilis, de tercia parte de cella sancti Almiri et tercia parte de cella sancti Ulfacii et tercia parte de cella sancti Ricmiri, de villa Bonlido, de Angono, de Solemnis villa et vico et cella Virmero et de villa Apiliaco et de Alnido et Claucido, de NoSigirico, Luciaco, et monte, et de Commis cella Sancti Leodegarii, Angor, et Boulir, de Vinogabron cum suis appendiciis, et Ailino vico publico, et Bruslor et Sogonna vicis publicis, et Silviaco, et de villa Viliaco et Triciono, et Silgiaco, et Sabololio, et Vinonio vico publico, et de villa longua, et de villa Campaniaco, et de Tonedralio, de Geneda vicis publicis, et de
Abbreviated transcription (Latin):
ris tẽporib ꝑsoluant᷑ & refectio canonicis sci geruasu optima ab eodẽ
abbate quupsũ coenobiũ tunc tẽporis hab̾e iudet᷑ in p̃dicta festiuitate
libenti animo fiat sicut nrãm gram & ipsa beneficia hab̾e uoluerint
ut nob̵ seu decessorib uł genitorib nr̃is ꝓpt̃ ablationẽ uelminorati¬
onẽ harũ rerum iam dictȩ ȩcłiȩ aliquod detrim̃tũ aut ꝑiculum
regni ad crescat. Sed ꝑ hennis tẽporib subiure eiusdẽ ȩcłiȩ ꝑmaneant
ducis enim canonicis om̃ib & ȩccł̃us baptis malib in p̃dictȩ urbis parrodna
consistentib cuuscũq uiris sint census cunctos tã moleo quã incera siue
denariis plenit̃ partib p̃fatȩ ȩcdiȩ sicut inplenaris & breuiarus eiꝰdẽ
matris ȩ ccłiȩ continet᷑ ꝓ singulos annos absq ulla contradictionen
eicłiȩ quasfideles nr̃i nr̃a largitione habent Omnino p̃cipimꝰ ut nonȩ
& decimȩ partib p̃scriptȩ matris ȩcdiȩ abeisdẽ fidelib nrĩs libent̃

Expanded text:
s persolvantur, et refectio canonicis Sancti Gervasii optima ab eodem abbate qui ipsum coenobium tunc temporis habere videtur, in praedicta festivitate libenti animo fiat, sicut nostram gratiam et ipsa beneficia habere voluerint; ut nobis seu decessoribus vel genitoribus nostris propter ablationem vel minorationem harum rerum jam dictae ecclesiae aliquod detrimentum aut periculum regni non accrescat, sed perennis temporibus sub jure ejusdem ecclesiae permaneant. Divitis enim canonicis omnibus et ecclesiis baptismalibus in praedictae urbis parochia consistentibus, cujuscunque juris sint, census cunctos tam in oleo quam in cera sive denariis pleniter partibus praefatae ecclesiae, sicut in plenariis et breviariis ejusdem matris ecclesiae continentur, per singulos annos absque ulla contradictione aecclesię, quas fideles nostri nostra largitione habent, omnino precipimus, ut none et decime partibus prescripte matris aecclesię ab eisdem fidelibus nostris libenter
Abbreviated transcription (Latin):
titutũ ÷ sollẽ pnit̃ agere parit̃ & sollẽpnit̃ conuenirent & ipsa
officia sollẽpnit̃ cũ ipsis canonicis & deuotissime ꝑ a¬
ꝑ agerent
Et post uesꝑas ꝑ actas inrefectorio una cũ ipsius
canonicis ter bibent & ad nocturnas uł ad matutinas pleniter
postea uenirent Et matutinale sinaxin una cũ ipsis canonicis
sollempnit̃ & decent̾ ꝑ agerent Impsius quippe sollempnitatis
die constituit atq sangat una cũ sapientissimis ep̃is & sicerdotib
ut mane prima om̃s sacerdotes tam urbani qũa & suburbapu
reuestiti in fra ipsã onatrẽ & seniorẽ ȩccłiã conueniant
Et reliquus clerus una cũ eis adueniat & unus quisq prbr

Expanded text:
titutum est solemniter agere, pariter et solemniter convenirent, et in ipsa titutum est solemniter agere, pariter et solemniter convenirent, et in ipsa officia solemniter cum ipsis canonicis et devotissime peragerent, et post vesperas peractas in refectorio una cum ipsius canonicis ter biberent, et ad nocturnas vel ad matutinas pleniter postea venirent, et matutinalem synaxim una cum ipsis canonicis solemniter et decenter peragerent. In ipsius quippe solemnitatis die constituit atque sanxit una cum sapientissimis episcopis atque sacerdotibus ut mane prima omnes sacerdotes tam urbani quam et suburbani revestiti infra ipsam matrem et seniorem ecclesiam convenirent, et reliquus clerus
Abbreviated transcription (Latin):
strũ caponicorũ iamdictꝰ aldricꝰ ep̃s a nouo construait decretũ ÷
ut p̃dicti canonia & ipsius ciutatis dĩ serui & subur bani om̃s prbri & derici
ad ipsã sollempnitatẽ dedicationis ȩccłiȩ scĩ stephani mane prima reues.¬
titi conuenientes unus quisq sacerdos in ipsa ȩcđia ꝓ anima p̃dicti
al drici pontificis cant& missã unã Et si amplius uoluerit. In ipsius erit
benignitate & potestate ut faciat Et unꝰquisq dericꝰ psadmos.L. & si
amplius uoluerit in psius erit benignitate & miscđia siuere munera-¬
tione & potestate orantes autẽ & dep̃cantes dñi miscđia obnixe ut
anima ipsius aldrici ep̃ĩ quiete &erna fruiualeat & requiẽ sempi-¬
t̃nã una cũ scĩs & electis dĩ hab̃e mereatur am̃ :Sancxit quoq¬
sedis ȩccłiȩ considerauit ut indie ordinationis eiꝰ om̃s prbri tam
urbani quã & suburbani siue monasteriales reliqui as clerꝰ ad
uesꝑas & uigilias ipsus festiuitatis sicut innattliciis ep̃orũ cons.¬

Expanded text:
am dictus Aldricus episcopus a novo construxit, decretum est ut praedicti canonici et ipsius civitatis Dei servi et suburbani omnes presbyteri et clerici ad ipsam solemnitatem dedicationis ecclesiae sancti Stephani mane prima revestiti convenientes, unusquisque sacerdos in ipsa ecclesia pro anima praedicti Aldrici pontificis cantet missam unam; et si amplius voluerit, in ipsius erit benignitate et potestate ut faciat. Et amplius voluerit, in ipsius erit benignitate et misericordia sine remuneratione et potestate, orantes et deprecantes Domini misericordiam obnixe ut anima ipsius Aldrici episcopi quiete aeterna frui valeat, et requiem sempiternam una cum sanctis et electis Dei habere mereatur. Amsedis ecclesiae, consideravit ut in die ordinationis ejus omnes presbyteri tam urbani quam et suburbani, sive monasteriales relisquunque clerus ad vesperas et vigilias ipsius festivitatis, sicut in natalitiis episcoporum cons
Abbreviated transcription (Latin):
quã indomib iuxta eim adiacentib in tegum̃tis & restaurationib
ꝓpossibilitate rerũ quas in beneficiũ exinde possid& facere nor
negligatis sigrãm nrãm & eadẽ beneficia unusquisq ur̃m babe
uoluerit Pre scripta uͦ beneficia uolo ut fideles nr̃i supͣdicto cen-¬
su cũ consensu & beniuolentia eiusdẽ ȩcđiȩ ep̃i teneant usq dũ illa
dño restitui atq redere meream᷑ Et hoc om̃ib uobis notũsit quisi
aliquis ur̃m extiterit quihanc uissionem nr̃am aut contẽpnendo
aut negligendo adimplere distulerit Quia uolum atq p̃cipimꝰ
ut p̃scriptȩ urb ep̃s in uire eiusdẽ ȩcłiȩ suȩ insuã uel canonicorũ

Expanded text:
quam domibus juxta eam adjacentibus, in teguminibus et restaurationibus quam domibus juxta eam adjacentibus, in teguminibus et restaurationibus pro possibilitate rerum, quas in beneficium exinde possident, facere non negligant, si gratiam nostram et eadem beneficia unusquisque habere voluerit. Praescripta vero beneficia volo ut fideles nostri sub praedicto censu cum consensu et benevolentia ejusdem ecclesiae episcopi teneant, usque dum illa Domino restitui atque reddere mereamur. Et hoc omnibus vobis notum sit, quod si aliquis vestrum exstiterit, qui hanc jussionem nostram, aut contemnendo, aut negligendo adimplere distulerit, volumus atque praecipimus ut praescriptae urbis episcopus in jure ejusdem ecclesiae, sive in suam ve
Abbreviated transcription (Latin):
iuste & legalit̃ ꝑtinere suꝑ quib has nr̃ȩ auctoritatis littera fieri
decreuimꝰ ꝑ quas statuentes omib qui in p̃senti tẽpore aut futuris
tẽporib exmemoratȩ matris ȩccłiȩ reb beneficia afsecuti sunt
aut assequi potuerint precipimꝰ ut de om̃ib conlaborationibus
terrȩ tã foeni quã & annonȩ omiũ generum tam desua dominicato
quã & deuas allorũ suorũ deuinericuis quoq & ꝑdonato depastionib
& pascuarus de erbaticis & pullis depiscationib & pastionaticis
d ÷ deglandaticis demelle & conlaborationib quȩ in ortis fiunt
de nutriminib animaliũ & caseis quifiunt de uecaritus dominica¬
tis acdeom̃ib redditionib quas ab hominib memoratȩ matris ȩcdiȩ
recipiunt᷑ excepto hostilense id ÷ debub & coniecto ad carros cons¬
truendos dehis autẽ om̃ib p̃cipimꝰ ut censũ legitimũ & nonas&deci¬
mas annis singulis partib p̃scriptȩ matris ȩcđiȩ absq ulla marri¬

Expanded text:
inere cognoscitur. Super quibus has nostre auctoritatis litteras fieri decrevimus, per quas statuentes omnibus, qui in presenti tempore aut futuris temporibus ex memorate matris aecclesię rebus beneficia adsecuti sunt aut adsequi potuerint, precipimus, ut de omnibus conlaborationibus terre, tam feni quam et annone omnium generum, tam de sua dominicata quam et de vasallorum suorum, de vinericiis quoque et perdonato, de pastionibus et pascuariis, de erbaticis et pullis, de piscationibus et pastionaticis id est de glandaticis, de melle et conlaborationibus, quę in ortis fiunt, de nutriminibus animalium et caseis, qui fiunt de vaccariciis dominicatis, ac de omnibus redibitionibus, que ab hominibus memorate matris aecclesię recipiuntur, excepto hostilense id est de bobus et coniecto ad carros construendos. De his autem omnibus precipimus, ut censum legitimum et nonas et decimas annis singulis partibus prescripte matris aecclesię absque ulla marri
Abbreviated transcription (Latin):
ea hoc causectio orta fuerit & p̃dicta p̃cepta aliquo ingenio ablata
uł ꝑadita fuerint. Exemplaria amborũ in his repprant᷑ scedulis p̃ceptorũ
& in hoc inueniant᷑ insertit libello Quatenꝰ ex hoc ꝓcuratores iam diotȩ
sedisecłiȩ sinecessitts fuerit adiutoriũ & recuꝑationẽ habe ualeant

Expanded text:
ex hoc causatio orta fuerit, et praedicta praecepta aliquo ingenio ablata ex hoc causatio orta fuerit, et praedicta praecepta aliquo ingenio ablata vel perdita fuerint, exemplaria amborum in his reperiantur schedulis praeceptorum, et in hoc inveniantur inserta libello, quatenus ex hoc procuratores jam dictae sedis ecclesiae, si necessitas fuerit, adjutorium et recuperationem habere valea
Abbreviated transcription (Latin):
rentiã sc̃orũ suie ꝓpt̃ dilectionẽ & amorẽ p̃dicti aldrici supͣ scriptȩ¬
a scor urbis epĩ ad matrẽ & cuttitis seniorẽ ecł̃iam potestatiue
reconcilauit Congregatis scilic& ep̃is atq sacerdotib multis
lic& absentiũ multorũ & innumerabiliũ nobiliũ ep̃orũ p̃dictĩ matrẽ
ȩcđiam insupͣdictorũ memorus consecrare sollempnit̃ acstudiosissome
meruit Primo siquidẽ hoc accepit p̃ceptũ qm̃ putabat qđ p̃dictũ
monasteriolũ donatioregũ & fiscus eẽt imꝑatorũ Sed post quã
inuenit tradiciones & p̃carias siue pruulegia &strum̃ta multa¬
rũ cartarũ inuestigario siue armario p̃dictȩ ȩccłiȩ qualit̃ p̃facũ
monas teriolũ scȩ̃ mariȩ ad iamdictam matrẽ & ciuitatis ȩcłiam ad õ
deuotis & libis atq nobilib utruisq sexus hominib traditũ fuerat
Alud inde accepit p̃cepit p̃ceptũ sicuti in eo continet᷑ insertum
Idcircohoc facere studuit ut si quod absit futuris tẽporib aliqua

Expanded text:
rentiam sanctorum sive propter dilectionem et amorem praedicti Aldrici suprascriptae urbis episcopi ad matrem et civitatis seniorem ecclesiam potestative reconciliavit, congregatis scilicet episcopis atque sacerdotibus multis sentium multorum et innumerabilium nobilium episcoporum praedictam matrem ecclesiam in supradictorum memoriis consecrare solemniter ac studiosissime meruit. Primo siquidem hoc accepit praeceptum, quoniam putabat quod praedictum monasteriolum donatio regum et fiscus esset imperatorum. Sed postquam invenit traditiones et precarias sive privilegia et strumenta multarum chartarum investigario sive armario praedictae ecclesiae, qualiter praefatum monasteriolum Sanctae Mariae ad jam dictam matrem et civitatis ecclesiam a Deo devotis et liberis atque nobilibus utriusque sexus hominibus traditum fuerat, aliud inde accepit praeceptum, sicuti in eo continetur insertum. Idcirco hoc facere studuit ut si, quod absit, futuris temporibus aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
siue decensib tammonasteriorũ quã & cellularũ siue uillarũ quȩ regia
largitione uasalli dominici adipisci lic& iniustȩ & contra canonicã
auctoritatẽ meruerunt Namoblatio fideliũ ab̃ ep̃is & ministris eorum
scđm canonicã institutionẽ dispensanda & gubnanda ÷ & non alaicis
uel scłcribus hominib qm̃ qui hoc facere ex scłarib uel laicis hominib¬
aut agere p̃sumpserint sub anathematis nomine ascĩs patrib districte
feriuntur illis quoq hoc ualde cauendum ÷ ne ꝓtemporalib quod absit

Expanded text:
sive de censibus tam monasteriorum quam cellularum et villarum quae largitione regia vassalli dominici adipisci, licet injuste et contra canonicam auctoritatem, meruerunt. Nam oblatio fidelium ab episcopis et ministris eorum secundum canonicam institutionem dispensanda et gubernanda est, non a laicis et saecularibus hominibus; quoniam qui hoc facere ex saecularibus vel laicis hominibus praesumpserint, sub anathematis nomine a sanctis Patribus districte feriuntur. Illis quoque hoc valde cavendum est, ne pro temporalibus hujus
Abbreviated transcription (Latin):
tib cartam legtlẽ fecit & fide iussores ex eodẽ ꝓpro nobiles & elecstos
condonauit Istaigit᷑ miracula nisi instinctudĩ nullomͦ fieri possent
Id circo & et hic inseruimus ut cuncti seruidĩ ꝓeis quihȩc legerint orent
Quisuis uotis dñi famulatũ amplificare magnificareq atq. ad implere
cuipiunt siue cupierunt: Consetrationẽ igitur sollempnit̃ & canonice
ꝑ acta ad ipsã ȩccłiam siue ad ipsũ altare quod in p̃dictorũ honore
sc̃orũ consecrauit & ad fulciendã fr̃m necessitatẽ ibidẽ dño seruientiũ
una cũ suis consacerdotib & clericis scȩ̃ uiuentib cũ consultu & con-¬

Expanded text:
tibus chartam legalem fecit, et fidejussores ex eodem proprio nobiles et electos tibus chartam legalem fecit, et fidejussores ex eodem proprio nobiles et electos condonavit. Ista igitur miracula nisi instinctu Dei nullo modo fieri possent. Idcirco et ea hic inseruimus, ut cuncti servi Dei pro eis qui haec legerint orent qui suis votis Domini famulatum amplificare magnificareque atque adimplere cupiunt sive cupierint. XVII. Consecratione igitur solemniter et canonice peracta, ad ipsam ecclesiam sive ad ipsum altare quod in praedictorum honore sanctorum consecravit, et ad fulciendam fratrum necessitatem ibidem Domino servientium, una cum suis consacerdotibus et clericis sancte viventib
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o & asuis ministris p̃parabat᷑ mirares & minime cesarida accidit
Uenit quoq quidam homo nemine monente homirũ dut uocaite
sed diuina dem̃tiu inspirante compunctꝰ nomine salahardus nobilis
genere adp̃fatũ locũ & adiamdictũ ep̃m & ad ipsã congregatioriẽ
quidixit seuelle suũ tradere ꝓpriũ ad eandẽ deuotionẽ & ad p̃fixũ
locũ & suos filios binos ad supͣdictã ȩcdiã tradere seruituti ut &
ibi sidño placuerit monachi fierent & cunctis dieb uitȩ illorũ inibi
dño deseruirent. Qđitit post consetrationẽ supͣ dictã ꝑ actã dño
annuente factũ ÷ Tradidit itaq p̃fixus uir multis nobilibus
corã adstantib p̃fixo ep̃o unacũ suis sacerdotib & monachis supͣ
p̃scriptũ altare scĩ saluatoris uotũ eiuis suscipieitib deꝓprio suo
quantũ ut reor cũ mille solidis argenti p̃ciosi Nemo emere poterat
Vnde p̃dicto ep̃o & suis stcerdotib atq monachis in ibi dño famulan.¬

Expanded text:
episcopo et a suis ministris praeparabatur, mira res et minime celanda accidit. Venit quoque quidam homo, nemine movente hominum aut vocante, sed divina clementia inspirante compunctus, nomine Salahardus, nobilis genere, ad praefatum locum et ad jam dictum episcopum, et ad ipsam congregationem, qui dixit se velle suum tradere proprium ad eamdem devotionem et ad praefixum locum et suos filios binos ad supradictam ecclesiam tradere servituti, ut et ibi, si Domino placuerit, monachi fierent, et cunctis diebus vitae illorum inibi Domino deservirent. Quod ita post consecrationem supradictam peractam, Domino annuente, factum est. Tradidit itaque praefixus vir, multis nobilibus coram astantibus, praefixo episcopo una cum suis sacerdotibus et monachis supra praescriptum altare sancti Salvatoris votum ejus suscipientibus de proprio suo quantum, ut reor, cum mille solidis argenti pretiosi nemo emere poterat. Unde praedicto episcopo et suis sacerdotibus atque monachis inibi Domino famulan
Abbreviated transcription (Latin):
distȩ eccłie res uł beneficia nr̃a largitione babebant in nrãm ueniant
p̾sentiã ꝓeadẽ negligentia atq contẽptu rationes reddere & hoc p̃ui-¬
deat unus quisq ne illã ibi audiat sententiã qui negligit censũ ꝑdat
agrũ Et ꝑhanc auctoritatẽ siue ꝓeorũ negligentia uł contemptu
ipsaꝑdant beneficia Et huit hȩc iussio nr̃a ueruis credat᷑ & diligen¬
tius conseruet᷑ atq ꝑom̃ia auobis ꝑficiat᷑ & firmius futuris tẽporib

Expanded text:
res vel beneficia nostra largitione habebant in nostram veniant praesentiam pro eadem negligentia atque contemptu rationes reddere. Et praevideat unusquisque ne illam ibi audiat sententiam, Qui negligit censum, perdat agrum, et per hanc auctoritatem, sive pro eorum negligentia vel contemptu ipsa perdant beneficia. Et ut haec jussio nostra verius credatur et diligentius conservetur, atque per omnia a vobi
Abbreviated transcription (Latin):
quia nos deaquitania reuertentes cũ in urbe cenomannis ꝑuenis-¬
semus quã aldricus uenerabilis ep̃s regere uidetur clerici ac dĩ
serui inibi consistentes in ñam aduenerunt p̃sentiã ac conquestis
qđ nonas & decimas unde necessarios sumptus habe debebant fideles
nr̃i quires scĩ geruasu beneficiario munere possidebant aut negle-¬
gentef ꝑsoluerent aut poenitꝰ reddere differrent P&ieruntq
ac supplicit̃ dep̃cati sunt nos ut nr̃a imꝑialis potestas efficer&¬

Expanded text:
de Aquitania revertentes, cum in urbem Cenomanis pervenissemus, quam Aldricus venerabilis episcopus regere videtur, clerici et Dei servi inibi consistentes in nostram advenerunt praesentiam, et conquesti sunt quod nonas et decimas , unde necessarinostri, qui res sancti Gervasii beneficiario munere possidebant, aut neclegenter persolverent aut penitus reddere differrent a. Pecieruntque ac suppliciter deprecati sunt, ut nostra imperialis potestas efficer