comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
istatis potentia radiantẽ: cuiꝰ splen-
tu sereno me uocans ad se. diĩ Noli
it credulitatis indicia diuina pietas
runt Primus speusippus dix̃ Uidebã me
ireȩ quȩ mamillã suã plenã. lactȩ la-¬
biis meis infundens. dicebat: Speusip.¬
pe bibe lac: qm̃ in agone & certamine
cũ ueneris. quanto plus biberis: tanto
fortius & uelocius uinces: Et hȩc cum
dixisset speusippus: eleusippꝰ ait: Cre-¬
dite & me huiuscemodi uidisse usi¬
onem: Uidi incelum suꝑ sedẽ magnã
sedentẽ quasi ex electro & geminis ma-¬

Expanded text:
statis potentia radiantem, cujus splendotu sereno me vocans ad se, dixit: Nolit credulitatis indicia divina pietas verunt. Primus Speusippus dixit: Videbam me meae, quae mamillam suam plenam lacte labiis meis infundens, dicebat: Speusippe, bibe lac, quoniam in agone et certamine cum veneris, quanto plus biberis, tanto fortius et velocius vinces. Et haec cum dixisset Speusippus, Eleusippus ait: Credite et me hujuscemodi vidisse visionem: vidi in coelo super sedem magnam sedentem, quasi ex electro et gemmis, ma
Abbreviated transcription (Latin):
ingenii: fons loquendi: thesaurꝰ scien¬
tiae: lux doctrinae. defensor. aeccłiȩ.
hostium propugnator: Cuiꝰ dicta qui
legerit: non credet dicere sed tonare
hoc fuit ultra homines sapere: cũ tan
caute de religione censere: Sed qͥ uilt
eum agnoscere: eiꝰ ȩxilia memoro:
merita respiciat: uolumina relega
dicta ꝑpendat: signa quotidiana ꝑ¬
censeat: Qui dũ suꝑstes fuit in scło: aut
scripsit ȩccłasticȩ fidĩ docum̃ta. aut pi¬
gnando. calcauit heretica crimina:
aut petenti tribuit miraculoꝵ suffra¬
gia: Quȩ uolente dño usq in hodieriũ
diẽ eiꝰ orationib ꝑseuerant Sed mea ln
gua non sufficit: singulati de scõ spũ
quȩ peum & oꝑatꝰ est & locutꝰ. sic̃ illi
dignũ ẽ. cuncta ꝓferre: Det michi pu
ueniã : quia multa p̃terii: quia uix¬
pauca conscripsi: Ita beatissimi hỹa¬
rii dep̃senti scõ uita. ualente & ua¬
lentiniano regnantib cũ gła migra.¬

Expanded text:
ingenii, fons loquendi, thesaurus scieningenii, fons loquendi, thesaurus scientiae, lux doctrinae, defensor Ecclesiae, hostium oppugnator. Cujus dicta qui legerit, non credet dicere, sed tonare. Hoc fuit ultra hominem sapere, tam caute de religione censere. 15. Sed qui vult ipsum cognoscere, ejus exsilia memoret, merita respiciat, volumina relegat, dicta perpendat, signa quotidiana percenseat. Qui dum superstes fuit in hoc saeculo, aut scripsit ecclesiasticae fidei documenta, aut pugnando calcavit haeretica crimina, aut petenti tribuit miraculorum suffragia; quae volente Domino usque in hodiernum diem ejus orationibus perseverant. Sed mea lgua non sufficit singula de sancto spiritu qui per eum et operatus est et locutus, sicut illi dignum est, cuncta proferre. Det mihi pius veniam, quia multa praeterii qui pauca conscripsi. Ita beatus Hilarius de praesentis saeculi vita, Valente et Valentiniano regnantibus, cum gloria migra
Abbreviated transcription (Latin):
hanc destinauit ad regnũ. & quod
bat. haec immaculata finierat.
Qđ̃ cum uidisset mat̾ aprae beatȩ.
a pontifice postulat ut & ipsa si me-¬
reretur erepta de mundi crimine
cum filia p̃sentaret᷑ ad regnũ: Cuiꝰ
uota considãns. assidua oratione
& ipsam ante se transmisit ad gl̃am:
Quis estimaturꝰ ẽ. talem uirũ ita di¬
lexisse dum. coniugis & filiae uiuen¬
di affectu contempto: Iam̃ in hoc
magis illas amasse cognoscit᷑. cũ
ꝑ ipsum lumit ꝑpetuo transfe
re: aut eiꝰ uerba uerbis ualeat
ex aequare qualit̃ ille indiuisae
trinitatis libros stilo tumente
contexut: aut scripta dauitici
carminis sermone coturnato ꝑsin¬
gula reserauit: quã fuit indisser¬
tione prouidus: intractu ꝓfundus:
ꝑlicteraturã eloquens: ꝑ uirtutem
mirabilis : in complexionib multi¬
plex: in resolutione subtilis: astutꝰ
iuxta ꝓpħam. immo prudens iuxta
dñi uocem ut serpens. columbȩ sim-¬
plicis grãm non amittens: conditi sal

Expanded text:
hanc praedestinavit ad regnum: nisi quod hanc praedestinavit ad regnum: nisi quod bat, haec immaculata finierat. Quod cum vidisset mater beatae Abrae, a pontifice postulat, ut et ipsa, si mereretur, erepta de mundi crimine, cum filia praesentaretur ad regnum. Cujus vota considerans, assidua oratione et ipsam ante se transmisit ad gloriam. Quis aestimaturus est, talem virum ita dilexisse Dominum, conjugis et filiae affectu contempto? Tamen in hoc magis illas amasse cognoscitur, cum per ipsum lumini perpetuo transferre, aut ejus verba verbis valeat exaequare? Qualiter ille indivisae Trinitatis libros stylo tumente contexuit, aut scripta Davidici carminis sermone cothurnato per singula reseravit? quam fuit in dissertione providus, in tractatu profundus, per litteraturam eloquens, per virtutem mirabilis, in complexionibus multiplex, in resolutione subtilis, astutus juxta prophetam, imo prudens, juxta Domini vocem ut serpens , columbae simplicis gratiam non amittens. Ipse conditi sal
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo poterat dulcedo patris
& facundia oratoris: Quid dicã : allo¬
quitur illã hylariꝰ Cuiꝰ eloquentiȩ
post ipsum comparare aliquẽ uix¬
audemus. nͥ qui fuerit spũ diuino
ut ille repletus.: Temptat eiꝰ animũ
desideranterq ut celerit̾ ei iunge.¬
retur optabat Cuiꝰ uoluntatẽ pat̾
pius agnoscens. intentꝰ orationibus
non cessauit donec sine dolore. sine
contagio. se p̃sente filia de mundi
ludibrio migraroe ad xp̃m: Quã
ꝓpriis manib ut decuit uenerandȩ
tradidit sepulturȩ: O funeris gła.
quȩ melior habet᷑ quã uita Quia
quod terrȩ subripuit. incelũ trans¬
misit: Uere ut ego considero. plus
fuit quã resuscitari sic mori Certa¬
enĩ salus est. non contaminari peccatis:
Quanti cuperent rebus cum uita
traditis talem transitũ comparare.
si mercatorẽ forsitan inuenirent:
Quid distat inter uiuificati infantis
& filiȩ mortificatȩ misteriũ nͥ quod¬
illum resusfitauit ad baptismum.

Expanded text:
quomodo poterat dulcedo patris quomodo poterat dulcedo patris et facundia oratoris. Quid dicam? alloquitur Hilarius, cuius eloquentiae post ipsum comparare aliquem audemus, nisi qui fuerit Spiritu divino, ut ille, repletus: tentat ejus animum, desideranterque, ut celeriter ei jungeretur, optabat. Quam voluntatem pius pater agnoscens, intentus orationibus non cessavit, donec sine dolore, sine contagio, se praesente, filia de mundi ludibrio migraret ad Christum: quam propriis manibus, ut decuit, venerandae tradidit sepulturae. O funeris gloria, quae melior habetur quam vita: quia quod terrae subripuit, in coelum transmisit! Vere, ut ego considero, plus fuit, quam resuscitari, sic mori. Certaenim salus est, non contaminari peccatis. Quanti cuperent, rebus cum vita traditis, talem transitum comparare, si mercatorem forsitan invenirent? Quid distat inter vivificati infantis, et filiae mortificatae mysterium? Illum resuscitavit ad baptismum,
Abbreviated transcription (Latin):
Mlox paulatim defuncti pallor inru.¬
borem conuertitur. frigida m̃bra
reuocato sp̃u intepescunt: oculi aꝑ-¬
tis palpebrarũ ianius peregrinum
lumen agnoscunt: uox adducto aere.
de pectoris domicilio conflata ꝓfert᷑.
gressus suis uestigiis rediuiuus osten¬
ditur: atq in anterioris fundam̃ti
statum tota fabrica renouat᷑ Quid
plura: tamdii iacuit sacerdos inpul¬
uere. donec parit̃ surgerent. senex
de oratione. infans de morte Eoce ui¬
ta laudabilis: quȩ de alterius corpo¬
re necem p̃cib effugauit: spoliauit
tartarum spem habens in xp̃o: Mors
ibi iura non tenuit: ubi hylarius
uim orationis ingessit Sed tanta
res. non potest nr̃is uerbis plus orna¬
ri quã eius meritis Hunc uero me¬
morandum est quod supra preter¬
misimus qualit̾ miracula reliqua
hoc subiecto miraculo cumulauit:
Deniq cũ beatissimã aprã filiam
suã aquã de exilio destinauit epłam
in columen inuenissec: alloquit᷑ eã

Expanded text:
Mox paulatim defuncti pallor in ruMox paulatim defuncti pallor in ruborem convertitur, frigida membra revocato spiritu intepescunt, oculi apertis palpebrarum januis peregrinum lumen agnoscunt, vox adducto aere de pectoris domicilio conflata profertur, gressus suis vestigiis redivivus extenditur, in anterioris fundamenti statum tota fabrica renovatur. Quid plura? Tamdiu jacuit sacerdos in pulvere donec pariter surgerent, senex de oratione, infans de morte. Ecce vita laudabilis, quae de alterius corpore necem precibus effugavit, spoliavit tartarum spem habens in Christo. Mors ibi jura non tenuit, ubi Hilarius vim orationis ingessit. Sed tanta res non potest nostris verbis plus ornari, quam ipsius meritis. Nunc vero memorandum est, quod supra praetermisimus , qualiter mhoc miraculo cumulavit. 46 Denique cum beatissimam Abram filiam suam, ad quam de exilio destinavit epistolam, incolomem invenisset, alloquitur
Abbreviated transcription (Latin):
terrã hominibꝰ. quia in loco beluę
incola transiigrauit
Sed reuertamur ad ordinẽ: Cũ de
exilio regressus introuut pictauime
summo fauore plaudebant om̃s par
eo quod ȩccłia recepisset poncisicẽ g
pastorem: Ac si om̃s cum ipso tc̃
redissent ad patriam. ita sine illo
se exules fuisse deflebant: ltaq
nortuum suscitare: Deniq post ali.¬
quos dies infans quidam sine bap-¬
scłi non carebat: Iunc mater extin¬
cti. quȩ iam mat̾ non erat dũ filiũ
non haberꝙ: ꝓuoluta ad pedes scĩ
hylarii p̃cedentib lacrimis. nati
sui corpus effudit exclamans Mar¬
tinus ad huc incipiens catecuminũ
mortuum reuocauit aduitã: tu pon¬
tifex redde rogo filium. aut michi
aut baptismo: Qui pat̾ popłi agnos.¬
ceris: ut ego mat̾ uocer quęso op.¬
tineas: Sic illa plus lacrimis peten¬
te quã uerbis: commotus est pietate
uir dĩ: & spectante populo ad consue¬
ta arma recurrens. interrã ꝓsternit᷑:

Expanded text:
terram hominibus, quia in loco belluae terram hominibus, quia in loco belluae incola transmigravit. Sed revertamur ad ordinem. 11. Cum, de exsilio regressus, introivit Pictavis, summo favore plaudebant omnes pariter, eo quod ecclesia recepisset pontificem, grex pastorem; et ac si omnes cum ipso tunc redissent ad patriam, ita sine illo se exsules fuisse deflebant. 12. Itmortuum suscitare. Deinde post aliquot dies infans quidam sine bapsaeculi non carebat. Tunc mater extincti, quae jam mater non erat dum filium non habebat, provoluta ad pedes sancti Hilarii, praecedentibus lacrymis, nati sui corpus effudit, exclamans, Martinus adhuc incipiens, catechumenum mortuum revocavit: Tu, pontifex, redde, rogo, filium aut mihi aut baptismo: qui populi pater agnosceris, ut ego mater vocer, quaeso obtineas. Sic illa plus lacrymis petente quam verbis, commotus est pietate vir Dei et spectante populo ad consueta arma recurrens, in terram prosternitur.
Abbreviated transcription (Latin):
quã africa. Quo audito uir dĩ. sentieis
sibi debestiali pugna uenire uictoriã
in nomine dñi p̃cedente crucis auxilio
descendit in insulam Eoq uiso serpen¬
tes. infugã conuersi sunt: non toleran¬
tes eius aspectũ: Tc̃ baculũ figens uit̃.¬
ram quasi metã quo usq deberent ex¬
currere. iurtutis potentia designaut:
llec ampliꝰ libertas illis ẽ. occupare qđ
sed pelagus. dum semꝑ illã partẽ ue¬
rentur attingere faciliꝰ erat illis ni¬
re transire quã uocẽ Oincommutabili
terminum de sermone plantatũ. ap¬
paro quantũ ẽ. melior adã secund
antiquo Ille serpenti paruit: iste
seruos hab&. qui possunt serpentib
imperare Ille ꝑbestiã de sede para¬
disi proiectus ẽ. iste de suis cubilibus
serpentes exclusit Deposuit angiuis
antiquũ mendatiũ. qui didicit im¬
plere mandatũ O hylari dulcedo
medicam̃tũ & meritũ. ante quẽ sine
mora uenena fugata sunt Ad didi

Expanded text:
quam Africa. Quo audito, vir Dei sentiens quam Africa. Quo audito, vir Dei sentiens sibi de bestiali pugna venire victoriam, in nomine Domini, praecedente crucis auxilio, descendit in insulam; eoque viso, serpentes in fugam conversi sunt, non tolerantes ejus aspectum. Tunc baculum figens in terram, quasi metam, quo usque deberent excurrere, virtutis potentia designavit; nec amplius libertas est illis occused pelagus; quia dum semper illam partem verentur attingere, facilius erat illis mare transire quam vocem. O immutabilem terminum, de sermone plantatum! Apparet quantum est melior Adam secundus antiquo. Ille serpenti paruit; iste servos habet, qui possunt serpentibus imperare. Ille per bestiam de sede paradisi projectus est, iste de suis cubilibus serpentes exclusit. Deposuit anguis antiqui mendacium, qui didicit implere mandatum. O Hilarii dulcedo, medicamentum, et meracum, ante quem sine mora venena fugata sunt! Addidit
Abbreviated transcription (Latin):
nã factum fuisse martire̾. uel ãpliꝰ
scĩssimã animã & si gladiꝰ ꝑsecutoris¬
non abstulit: palmã tam̃ martyrii
non amisit: Itaq dum regrederetur
ad ꝓpria. tunc beatus martinus a qͦ
meritoꝵ lumine non absconsus. qͥ ab
eodem scõ hylario exorcista ẽ. postea
insticutus: cognito eiꝰ aduentu romã
festinant̃ occurrit Quẽ cũ iã p̃teris¬
se cognoscer&: usq ad gallias consecutꝰ
est: Neq enĩ martinus qui ad huc cati-¬
cuminus xp̃m clamide sua tectũ ui¬
dere meruit illi deuotꝰ occurreret:
nisi ꝑ omĩa mysteriis plenũ meo spm̃
uidit in pauꝑe. postea ipsum habita¬
re cognoscero indoctore Illud etiam
nob̾ non conuenit tam nobile mira
uicinorum agnouit ibidem ingentia
serpentiũ uolumina. sine numero ꝑua¬
gari: Et obhoc quam uis illis hȩc insula
uideretur uicina: ꝓpt̾ in accessibilẽ ta¬
men locum longius illis uidebat᷑ eẽ.

Expanded text:
o vita aeterna factum fuisse martyrem, vel amplius o vita aeterna factum fuisse martyrem, vel amplius sanctissimam animam etsi gladiusnon abstulit, palmam tamen martyrii non amisit. 9. Itaque dum regrederetur ad propria, tunc beatus Martinus, aeque meritorum lumine non absconsus, qui ab eodem sancto Hilario exorcista est postea constitutus, cognito adventu ejus, Romam festinanter occurrit. Quem cum jam praeteriisse cognosceret, usque ad Gallias consecutus est. Neque enim Martinus, qui adhuc catechumenus Christum chlamyde sua tectum videre meruit, illi devotus occurreret, nisi per omnia mysteriis plenum in eo spividit in paupere postea illum habitare cognosceret in doctore. 10. Illud etiam nobis non convenit tam nobile praetagnovit vicinorum, ibidem ingentia serpentium volumina sine numero pervagari, et ob hoc quamvis illis haec insula videretur vicina, propter inaccessibilem tamen locum longius illis videbatur esse
Abbreviated transcription (Latin):
sterni. sollicitant imperatoris animũ
tam maligna parte captiuũ. ut ipsũ
dicentes illo p̃sente heretica non posse
machinam̃ta proficere Quo optentu.
ad gallias compulsus reuertit᷑. putans.
ampliꝰ se pati exilium: quod illic ꝑtur¬
bationẽ aeccłe relinquebat. termino
disceptationis non obsecuto Oheatum
pontificẽ. qui insummo discrimine mni¬
mico eciã sibi iudice adiit tribunal¬
imperui sine timore torm̃ti Uere totis
uiscerib diligebat xp̃i regnum. qͥ non
formidabat inprincipatũ constantiũ
Nam quod se pro dño sic ingerebat aꝑ¬
to periculo. optabat martiriũ si non
defuisset ꝑcussor Et tam̃ animus sũp¬
sit głam. & si tempꝰ non intulit poenã
Sed hunc ipsum diuino nutu seruatũ
testificor ꝓcorrectione cunctoꝵ Iã
pene totũ mundum graui errore
confusum factis synodis ingallia sepiꝰ
ꝑhylarium fuisse aduam ueritatis
ad ductũ confitetur lingua multoꝵ

Expanded text:
sterni, sollicitant imperatoris animum, sterni, sollicitant imperatoris animum, tam maligna parte captivum, ut ipsum dicentes, illo praesente, haeretica non posse machinamenta proficere. Quo obtentu, ad Gallias compulsus revertitur, putans amplius se pati exsilium, quod illic perturbationem Ecclesiae relinquebat, termino disceptationis non consecuto. O beatum pontificem, qui in summo discrimine, inimico etiam sibi judice, adiit tribunalimperii, sine timore tormenti! Vere totis visceribus diligebat Christi regnum, qui non formidabat in prinNam quod se pro domino sic ingerebat aperto periculo, optabat martyrium, si non defuisset percussor: et tamen animus sumpsit gloriam, etsi tempus non intulit poenam. 31 Sed hunc ipsum divino nutu servatum testificor pro correctione cunctorum. Nam pene totum mundum gravi errore confusum factis saepius in Gallia synodis per Hilarium fuisse ad viam veritatis adductum confitetur lingua multorum
Abbreviated transcription (Latin):
iniunctum. metuens ne ad huc contra reli¬
gionis dognata respirass& damnata ꝑfi¬
dia. Sed disserere longum ẽ. qualit̃ in ari-¬
minensi synodo composita mentione ali¬
ud ex alio referens fraus heretica. serpen¬
tino lapsu subrepserit. & quomͦ post ea
legatis seleucensib ꝑimperatoris iniqͥtatẽ.
ipsa ẽ. in lata calumnia. Quod tam̃
apud ariminũ diabolũ p̃ualuisse m̃da¬
ciũ : intantũ ut orientales partes similit̃
composito pͣuitatis fuco inficer&. impera.¬
tori trib libellis oblatis p̃ces effudit. ut
inconspectu eiꝰ collectis aduersarus eẽt
ei contra hereticos disceptandi de reli-¬
gione licentia. ne ueritatẽ falsitas ob-¬
umbrarꝙꝵ. ne equitati iniquitas p̃uale¬
erꝙ. ne imperator dõ resister&. ne
fidĩ ꝑfidia rebellarꝙ Unde ualens &
ursatus conscientiȩ reatu ꝑterriti: qm̃
si daretur facultas certandi mox se reco¬
gnoscebant hylarii contentione pro-¬

Expanded text:
injunctum, metuens ne adhuc contra reliinjunctum, metuens ne adhuc contra religionis dogmata respiraret damnata perfidia. Sed disserere longum est qualiter in Ariminensi synodo, composita mentione aliud ex alio referens, fraus haeretica serpentino lapsu subrepserit, et quomodo postea legatis Seleucensibus per imperatoris iniquitatem ipsa est illata calumnia. Quod tamenapud Ariminum diaboli praevaluisse mendacium, in tantum ut et Orientales partes similiter composito pravitatis fuco inficeret. Imperatori autem tribus libellis oblatis, preces effudit ut, in ejus conspectu collectis adversariis, esset ei contra haereticos disceptandi de religione licentia, ne veritatem falsitas obumbraret, ne aequitati iniquitas praevaleret, ne imperator Deo resisteret, ne fidei perfidia rebellaret. Unde Valens et Ursacius, conscientiae reatu perterriti, quoniam, si daretur facultas certandi, mox se recognoscebant Hilarii contentione pro
Abbreviated transcription (Latin):
loco data sibi ꝑgendi euectione ad sy¬
nodum uenire compellitur: Qui quoddã
castellum dum adissꝙ. die dominico in¬
gressus ẽ. templum Aloxq florentia pu.¬
ella gentilis irrumpens multitudinein
populi. uoce magna seruũ dĩ illuc adue¬
nisse testata ẽ. & ad pedes eius occurrens
non cessauit petere. nisi signũ crucis
ab ipso sibi fieri fideliter impetrassec
Quã florentiꝰ pat̾ secutꝰ & cuncta fami¬
la: in nomine dnĩ meruer̃ parit̾ bapti¬
rari: Quȩ florentia relictis parentibus
uestigiis eiꝰ inherens. usq pictauis ꝑdu¬
cta ẽ: Pat rem uͦ se habere ñ aquo ge-¬
acunctis exceptus ẽ. eo quod diuina mi-¬
sccdia talem uirum prudentissimũ &
singulari eruditione comꝑtũ inspecta.¬
culum mundi ꝓduxerit. ubi erat de fi¬
de censendũ: Hinc post examinationem
agnitis hostib & opp̃ssis decretis in
scripto conditis. prosꝑa gerens synodi
ꝑrexit sc̃s hilarius quamius ei non fuisset

Expanded text:
loco, data sibi pergendi evectione, ad syloco, data sibi pergendi evectione, ad synodum venire compellitur. Qui quoddam castellum dum adisset, die Dominico ingressus est templum; moxque Florentia puella gentilis, irrumpens multitudinem populi, voce magna servum Dei illuc advenisse testata est, et ad pedes ejus accurrens non cessavit petere, nisi signum crucis ab ipso sibi fieri fideliter impetrasset. Quam Florentius pater secutus est, et cuncta familia in nomine Domini meruerunt pariter baptizari. Quae Florentia, relictis parentibus, vestigiis ejus inhaerens, usque Pictavos perducta est; patrem vero se habere, non a quo gea cunctis exceptus est, eo quod divina misericordia talem virum prudentissimum, et singulari eruditione compertum, in spectaculum mundi produxerit, ubi erat de fide censendum. Hinc post examinationem agnitis hostibus et oppressis, decretis in scripto conditis, prospera gerens synodi perrexit sanctus Hilarius, quamvis ei non fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
primer&e. ornam̃ta in estimabili fulgas
uernarent: Diuitiȩ intra se regna con-¬
cluderent. sapientia in cõp̃hensibilis
emanaro. duleedo faui mella post pos¬
ro& Pudicitia incontaminata ꝑsisteret.
odor suauitate fraglaroꝵ. thesauri sine
defectione constarent: Addit gͦ mond
ut filia nulli se prius amatre diusa
coniungera. quã ut patrẽ expectant¬
sibi pollicitũ. & sponsum pariter cun
ꝓmissione uenturũ. Qđ apra duleies
ercipiens. & quasi sponsum futurũ in epła
patris amplectens ammonitionẽ secuta ẽ.
nulli inconiungio se resoluens. s qualiter
ad illum sponsum ꝑuenerit. locus inse-¬
quenti seruatur: Interea cum toto orbe
arrianȩ heresis ꝑuersitas pullailar&:
dato generalit̾ imperatoris edicto. ius
sum est ut om̃s orientales ep̃i apud sele¬
utiam isauriȩ oppidum conuenirent:
disceptaturi quid sentirent defidei ue¬
ritate: Ic̃ inter reliquos quarto iã exilu
anno. de frisia sc̃s hylarius inp̃dicto

Expanded text:
primeret, ornamenta inaestimabili fulgore primeret, ornamenta inaestimabili fulgore vernarent, divitiae intra se regna concluderent, ejus sapientia incomprehensibilis emanaret, dulcedo favi mella postponeret, pudicitia incontaminata persisteret, odor suavitate fragraret, thesauri sine defectione constarent. Addit ergo monitis ut filia nulli se prius a matre divisa conjungeret, quam ut patris exspectaret pollicitum, et sponsum pariter cum promissione venturum. Quod Abra dulciter excipiens, et quasi sponsum futurum in epistola patris amplectens, admonitionem secuta est, nulli in conjugio se resolvens. Sed qualiter ad illum sponsum pervenerit, locus in sequenti servatur. 7. Interea cum toto orbe Arianae haeresis perversitas pullularet, dato generaliter imperatoris edicto, ut omnes Orientales episcopi apud Seleuciam, Isauriae oppidum, convenirent, disceptaturi quid sentirent de fidei veritate, tunc inter reliquos, quarto jam exsilii anno de Phrygia sanctus Hilarius in praedicto
Abbreviated transcription (Latin):
rat proferre. nec responsionib curre¬
re: sed quasi natans inpelagis ante
fructum eiꝰ eloquentiȩ mergebatur:
bat de solo proprio. tantum merebatur
quod illi diuinitus concessum est Nlam
eo tempore scõ sibi spũ reuelante cogno¬
uit. quod beatissimã aprã filiã suã quã
cum matre pictaus reliquerat. quidam
iuuenis nobilissimus p̃diues pulcherri¬
mus coniugii uinculo sibi quereret ad¬
nectendam. sed ipsuni. interuentu orati¬
onis assidue celestem illi sponsum sirie
contaminatione prouiderat: Mox opor¬
tuntate reꝑta. manu propria subsen¬
ptam filiae direxit epłam. sufficienti
sale conditam. & uelut aromaticis un.¬
guentis infusam quȩ tenetur pictaus
ꝓmunere conseruata: indicaus ei qua
talem sponsum anxius pat̾ illi ꝓuids¬
sec: cuius nobilitas cȩlos ascenderet.
Pulchritudo rosarum & lilu comꝑat¬
onem prȩceder&. oculi gemiarũ luñ
obnubilarent. uestis candorẽ niuus op¬

Expanded text:
rat proferre, nec responsionibus currerat proferre, nec responsionibus currere; sed quasi natans in pelago, ante fluctum ejus eloquentiae mergebatur. bat de solo proprio, tantum merebatur quod illi divinitus concessum est. Nam eo tempore, sancto sibi Spiritu revelante, cognovit quod beatissimam Abram filiam suam, quam cum matre Pictavis reliquerat, quidam juvenis nobilissimus, praedives pulcherrimus, conjugii vinculo sibi quaereret annectendam. Sed ipse interventu orationis assiduae coelestem illi sponsum sine contaminatione providerat. Mox opportunitate reperta, manu propria subscriptam, filiae direxit epistolam, sufficienti sale conditam, et velut aromaticis unguentis infusam, quae tenetur Pictavis pro munere conservata, indicans ei quod talem sponsum anxius pater illi providisset, cujus nobilitas coelos ascenderet, pulchritudo rosarum et lilii comparationem praecederet, oculi gemmarum lumen obnubilarent, vestis candorem nivis op
Abbreviated transcription (Latin):
taenta circumiectas tantũ gallias illu¬
strare.: sed exteras nationes & regiones
implebat. meritoꝵ grã ꝑcurrente: Idq
actum est. ut in toto orbe uelocit᷑ beati
tu imperatoris tempore. cũ arriana
heresis uenenata de radice floris toxici
pullularo. tunc uir sc̃issimus timore
nudus. fidĩ feruore uestitus: quasi signi-¬
fer belligerator ꝑmedias acies inter
hostiles fremitus. inter hereticos gladi¬
Nichil de sua morte formidans. illud
hinc aualente & ursatio epĩs. qͥ pͣua
credulitate aeccłam dĩ turbare ꝑti.¬
naciter insistebant. imperatori ꝑ sua¬
sum est. ut uirum eruditissimũ de quo
loquimur. & dionisium mediolanensẽ.
& eusebium uebcellensem. exilio condẽ¬
pnar& Nichil enim poterat ante insu.¬
perabilem scĩ hylarii facundiã. here-¬
ticus optinere: S perabat enim hostis
fidĩ aliquas se nebulas splendori catho¬
lico posse p̃tendere: si retrusus exilio
ac si mutus & claudus nec uerba pote.¬

Expanded text:
tenta circumjectas tantum Gallias illutenta circumjectas tantum Gallias illustrare, sed exteras nationes, et regiones implebat, meritorum gratia percurrente; sicque actum est ut in toto orbe velociter beati tii Imperatoris tempore, cum Ariana haeresis, venenata de radice flore toxico pullularet; tunc vir sanctissimus timore nudus, fidei fervore vestitus, quasi signifer belligerator per medias acies inter hostiles fremitus, inter haereticos gladiritate securus, nihil de sua morte formidans, illud Hinc a Valente et Ursacio episcopis, qui prava credulitate Ecclesiam Dei turbare pertinaciter insistebant, imperatori persuasum est ut virum eruditissimum, de quo loquimur, et Dionysium Mediolanensem, et Eusebium Vercellensem, exsilio condemnaret. Nihil enim poterat ante insuperabilem sancti Hilarii facundiam haereticus obtinere. Sperabat enim hostis fidei aliquas se nebulas splendori catholico posse praetendere, si retrusus exsilio ac si mutus et claudus, nec verba pote
Abbreviated transcription (Latin):
co fultus ȩxemplo. necũ hęreticis m̃sã
participando. fieret illi inscandalũ
Oquã ꝑfectissimũ laicũ cuiꝰ imitato.¬
res ipsi etiã eẽ. desid̾ant sacerdotes:
Cui non fuit aliud uiuere. nisi xp̃m
cũ dilectione timere: & cũ timore
diligere Cuiꝰ sequaces currunt ad
głam diuertentes ad poenã: Creden¬
ti succedunt p̃mia recusanti torm̃¬
ta: Qui om̃s depio religionis oꝑe
commonens. nc̃ alios de confessione
in estimabilis scẽ trinitatis confor¬
mans. nunc reliquos ꝓmissione regni
celestis inuitans ñ cessabat in plebe
uerba ueritatis fructũ fidĩ redun¬
dantia seminare: Quo cognito de scõ
sec latere non potuit: quippe ne
transferret. concordante fauore
popłi. aut potiꝰ dĩ spũ ꝓclamante.
uir olim mysteriis deputatus. aliꝗdo
sacris altarib sacerdos electꝰ est
Crescebat in eo quotidie opinio famula.¬
trix uirtutum. nec erat eius fama con¬

Expanded text:
suffultus exemplo, ne cum haereticis mensam suffultus exemplo, ne cum haereticis mensam participando, fieret illi in scandalum. O quam perfectissimum laicum, cujus imitatores ipsi etiam esse desiderant sacerdotes; cui non fuit aliud vivere, nisi Christum cum dilectione timere, et cum timore diligere, cujus sequaces currunt ad gloriam, divertentes ad poenam; credenti succedunt praemia, recusanti tormenta! Qui omnes de pio religionis opere commonens, nunc alios de confessione inaestimabilis sanctae Trinitatis informans, nunc reliquos promissione regni coelestis invitans, non cessabat in plebem verba veritatis, fructum fidei redundantia, seminare. 4. Quo cognito de sancto set, latere non potuit, quippe nectransferret, concordante favore populi, aut potius Dei Spiritu proclamante, vir olim mysteriis deputatus, aliquando sacris altaribus sacerdos electus Crescebat in eo quotidie opinio, famulatrix virtutum; nec erat fama ejus con
Abbreviated transcription (Latin):
igionis aquitanicae oriundus. quae ab
atano britannico fere milib nonagin¬
ta se iungitur. apud gallicanas uero
familias nobilitatis lampade. non obs-¬
utus: quasi refulgens lucifer inter
atia processit Cuius acunabulis tan¬
si sapientia primitiua lactabatur
nfantia: ut iã tune potusset intelli-
gi ap̃m insuis causis prooptinenda
uietoria. necessarium sibi iussisse mi¬
litem ꝓpagari: Deniq coniugẽ ha¬
bens & filiam. ita plenitudinẽ dñi
uenerabiles animos aeccłiasticȩ regu¬
lȩ tradidit informandos: ut ad huc
inlacali ꝓposito consticutꝰ. diuirio
nitu pontificis grãm possidera Ita
seipsum propria disciplina coercebat.
intonsus: quasi futurã speciẽ indicans.
ut irrep̃hensibilis intemplo xp̃i p̃pa¬
raret᷑ sacerdos ħam quod inter morta.
ci cibo suspendat. adeo. uir scĩssimus
hostes catholicȩ religionis abhorruit:
ut non solum dicã conuiuiũ. sed neq
salutatio fuerit cum his pretertun¬
tib communis Uitabat hȩc dauiti-

Expanded text:
gionis Aquitaniae oriundus fuit, quae ab Oceano Britannico fere millibus nonaginta sejungitur; apud Gallicanas vero familias nobilitatis lampade non obs quasi refulgens Lucifer inter astra, processit. Cujus a cunabulis tanta sapientia primitiva lactabatur infantia, ut jam tunc potuisset intelligi Christum in suis causis, pro obtinenda victoria, necessarium sibi jussisse militem propagari. Denique conjugem habens, et filiam, ita plenitudine Domini venerabiles animos ecclesiasticae regulae tradidit informandos, ut adhuc in laicali proposito constitutus, divino nutu, pontificis gratiam possideret; ita se ipsum propria disciplina coercebat intonsus, quasi futuram speciem indicans, ut irreprehensibilis in templo Christi praepararetur sacerdos. Nam quod inter mortaleel haereticis cibo suspendat, adeo vir sanctissimus hostes catholicae religionis abhorruit, ut non dicam convivium, sed neque salutatio ei fuerit cum his praetereunti communis. Vitabat haec, Davidico
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitatẽ suã sanguinẽ eiꝰ de ma-¬
pore scriptũ ẽ: Prudens intempus
usq tacebit quia tẽpꝰ ẽ pessimum:
Quando enĩ auditores despiciunt
uerbum. lingua enĩ eciã doctoris
audita predicatio despiciatur:

Expanded text:
e mapore scriptum est: Prudens in tempore illo tacebit, quia tempus pessimum est . Quando enim auditores despiciunt verbum, lingua doctoris audita praedicatio despici
Abbreviated transcription (Latin):
diu iacens. iurorum nobilium uel ip¬
sius reuerentissimi regis uisitatione
frequentateest Ipsiq ab ore illiꝰ sermo¬
nibus grãe condimentũ uitȩ assume¬
bant aeternȩ. Et sic p̃sentia relinqueis
ad ȩterna commigrauit regna octauo de¬
cimo keł februarui Corpus uero illiꝰ ab
illustre uiro herconaldo patricio accep¬
quã sibi magnopere construxerat: in lo
ipsiuis ȩccłiȩ dedicatio inter triginta pa¬
rabatur dies. inquodam loco prȩfato in
porticu imterim corpus scm̃ summa cũ
diligentia custodiebatur: Ac post tantos
dies ita illesum reptũ est. quasi eadẽ hora
de hac luce fuiss& egressus Reuerenter
ergo uixta morẽ ꝓpe altare reconditur.
ibiq annis quatuor demoratur: Constru¬
cta uero adorientẽ altaris partẽ domun-¬
cula. ibi post tot annos immaculatũ corpꝰ¬
a reuerentissimas subuectum ep̃is. id est
eligio & autb̃to tranffertur sine ulla
etiam recta fide petentib merita illiꝰ
clarescunt diuinis uirtutibus: adiuuan-¬

Expanded text:
diu iacens, virorum nubilium vel ipsius reverentissimi regis visitatione frequentatus, ab ore illius sermonibus gratiae condimentum vitae adsumebat aeternae, et sic praesentia relinquens , ad aeterna conmigravit regna. vero illius ab inlustri vero Erchynoaldo patricio requam sibi magnopere construxerat, in vilipsius eclesiae dedicatio inter triginta parabatur dies, in quodam loco in porticu interim corpus sanctum summa cum diligentia custoditur ac post tantos dies ita inlaesus invenitur, acsi eadem hora de hac luce fuissit egressus. Reverenter ergo iuxta morem prope altare reconditur, ibique fere annis quatuor demoratur. Constructus vero ad orientalem altaris partem domuncolam, ibi post tot annos inmaculatum corpus reverentissimis subvectus episcopis Eligio et Audopertho transfertur sine ulla etiam recta fide petentibus merita illius clarescunt divinis virtutibus, adiuvan
Abbreviated transcription (Latin):
seculi atq ab ipsius monasteru cu-¬
ra alienare se cupiens. cum sapien-¬
uit Habuit enim secũ reuerentis¬
& in monasterii ꝓbatione & indiũ¬
sis laborib uiae ad humilitatis &
karitatis gram ꝓfecerunt: Int̃ qͦs
etiam germanos ꝓpͥos habuit. eqͥb¬
& animarum reliquit Alterum uero¬
nomine ultanum. diuturna monaste¬
rii ꝓbatione adheremitalẽ uitam a¬
multis iam annis ab eodem electum.¬
qui derelictis omnib curis & rebus
nudus ad frẽm suum qui iam theori¬
cam pascebat uitam solus ꝑfectus ẽ
Labori quotidiano & orationib con¬
tinuis de seruientes annum integrũ
ibidem phylosophantur: Tunc quib¬
dam causis in grauescentib a po-¬
pulo uel rege. uir altioris ingeni
ad consilium uocatus. immo etiã
compulsus: desideratũ sibi heremi.
dimisit locum Omniaq animo ꝑui-¬
gili tractans. ac turbatã eẽ. ꝓuinciã
gentilium incursione ꝓspiciens. nec

Expanded text:
saeculi atque ipsius monasterii cusaeculi atque ipsius monasterii cura alienare se cupiens, cum sapienvit, Habuit enim secum reverentiset in monasterii probatione et in diversis laboribus vitae ad humilitatis et caritatis gratiam proficerunt. Inter quos etiam germanus proprius habuit: Fet animarum dereliquit curam; alterum vero Ultanum, diuturna monasterii probatione ad heremitalem vitam multis iam annis ab eodem electum. Derelictis omnibus curis et rebus, nudus ad fratrem suum, qui iam theoricam pascebat vitam, solus profectus est. Labore cottidiano et orationibus continuis deservientibus, annum integrum ibidem phylosophantur. 9. Tunc, quibusdam causis ingravantibus, ad populo vel regi altiores ingeni ad consilium vocatus, immo etiam conpulsus, desideratum sibi herimi dereliquids locum. Omniaque animo pervigili tractans ac turbatam esse provintia gentilium incursione perspiciens nec
Abbreviated transcription (Latin):
omnib sine ꝑsonarum acceptione ũbũ
dĩ annuntians. irruentiũ populoꝵ mul¬
titudines non ferens. aliquantoꝵ etiam
animos in uidia stimulante. contra se com¬
motos eẽ. dep̃hendit Relictisq om̃ib
quȩ habere uidebatur. paucis secum
assumptis fr̃ib ad insulam quandã
paruulam in mari ꝓfectus est: Atq
ex inde non multopost. primo de yb̾¬
nia peregrina littora petens: ꝑbri-¬
tannias. insaxoniã transuectus est.
Ubi honorifice asigeb̾to rege suscep¬
tus angłica fruitur usione Ubi etrã
de p̃dicationis instantia ammonitus.
nullum uiuendi finẽ audiuit: Cer-¬
tum diem tacendo euangłicũ am-
scitis diem neq horã. Qđ uir deo
plenus intelligens. locum monaste¬
rii ap̃dicto sibi rege traditũ ac-¬
celerauit. construere. Iuod monaste¬
siluarum & maris uicinitate amȩ¬
num rexgentis illius ac nobiles
quiq tectis atq munerib ad orna¬
runt His rite gestis. uir sc̃s ab omĩ

Expanded text:
omnibus sine personarum acceptione verbum omnibus sine personarum acceptione verbum Dei adnontians, inruentium popolorum multitudines non ferens, aliquantorum etiam animos, invidia stimulante, contra se commotus esse deprehendens, relictis omnibus quae habere videbatur, paucis cum fratribus ad insolam quandam parvolam in mare profectus est atque exinde non multum post de Hibernia pericrina litora petens per Britannias in Saxoniam transvectus est, ubi honorifice a Siggiberctho rege susceptus, angelica fruitur visione, ubi etiam praedicationis instantiam admonitur, nullum vivendi finem audivit; certum diem tacendo euangelicum prascitis diem neque horam. Quod vir Deo plenus intellegens, loco monasterii a praedicto sibi rege traditum adceleravit construere. Quod monastesilvarum et maris vicinitate amoenum rex gentis illius Anna ac nubiles quique tectis et muneribus adornarunt. 8. His rite gestis, vir sanctus ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
bum di p̃dicabat. & ea quȩ uiderat uel
audierat om̃ib populis scottoꝵ annun-¬
tiabat: Erat uero in illo in comparabilis
gra. nichil terrenũ cuiq petens. omni
petenti cum hylaritate tribuens. Prae¬
latis & subditis aqualis. magnatib & regib
timendus humilib & comtemptorib
seculi mitis. tantum omnib bonis ama.
sis enim corporib demonia effugabat.
& pauperes recreabat: Dumq unius
anni spacio yberniae insulȩ populos
ꝑdoctrinȩ studium circum ir&: insta.¬
bat anniuersarii dies quo uisionẽ a
corpore sublatus uiderat. memorans
semꝑ unius diei iter sibi fuisse in iun-¬
ctum: Multis enim sapientib ac reli-¬
giosis comitantib uiris. eadẽ nocte
molestia corporali correptꝰ. insolo tan.¬
tum pectusculo uita palpitabat: Uiditq
angłm dñi ea quȩ ad opus p̃dicatio¬
nis sunt congrua sibi annuntiantẽ: &
unius diei iter exponentem. ac duodecĩ
annos in oꝑe p̃dicationis complendos p̃¬
dicantẽ: Completis uero decem annis.

Expanded text:
bum Dei praedicabat et ea quae viderat vel audierat omnibus populis Scottorum adnuntiabat. Erat vero in illo inconparabilis gratia, nihil terrenum cuiquam petens, omni petenti se tribuens, praelatis et subditis equalis, magnatis et regibus timendus, humilibus et contemptoribus saeculi imitandus, omnibus bonis amabisis enim corporibus daemonia fugabat et pauperes recreabat. 5. Dumque unius anni spatio Hiberniae insoli populos per doctrinae studium circumiret, instabat anniversarius, quo visione a corpore sublatus vidibat, memorans semper, unius diei iter sibi fuisset iniunctum. Multis enim sapientibus ac religiosis comitantibus viris, eadem nocte molestia corporale correptus, in solo tantum pectusculo vita palpitante, vidit angelum Domini ea quae ad opus praedicationis sunt congrua sibi adnuntiantem et unius diei iter exponentem hac duodecim annos in opere praedicationis completurum ps vero X annis,
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabiles uiros illiꝰ ꝓuinciae
in qua uir dnĩ furseus hȩc iudens
cunctoꝵ memoria usq ad nr̃a
tempora celebrati Propus uͦ ac
cedentes. ac familiarit̾ ꝓpria di¬
centes nomina. qui beoanus & me¬
danus uocabant᷑: loqui cũ eo ce-¬

Expanded text:
venerabiles viros illius provinciae, in qua vir Domini Furseus haec videns cunctorum memoria usque ad nostra tempora clebratos, propius ad se accedentes ac familiariter propria edicentes nomina, qui Beoanus et Meldanus vocabantur, loqui cum eo coe
Abbreviated transcription (Latin):
Nimio enim in sius nepotib ducebant᷑
affectu Unde factum est. ut ab a grestino
chromatio urbis romȩ p̃fecto triginta
dierum inducias impetrarent: inqͦrũ
spacio ageretur cum eis. quatinus ad
turificandũ idolis consentirent Acceden¬
tes itaq amici eorum ad eos. cȩper̃ dice¬
re. Unde tam dura mens. tamq ferreũ
pectus. qđ caniciem patris patimini:
abicere. & matri iam decrepitȩ. nouos
dolores partus afferre: Nam illa partꝰ¬

Expanded text:
nimio enim in suis nepotibus ducebantur nimio enim in suis nepotibus ducebantur affectu. Unde factum est, ub ab Agrestio Chromatio urbis Romae praefecto triginta dierum inducias impetrarent, in quorum spatio ageretur cum eis, quatenus ad thurificandum idolis consentirent. 5. Accedentes itaque amici eorum ad eos, coeperunt dicere: Unde vobis tam dura mens, tamque ferreum pectus, quod canitiem patimini patris abjicere, et matri jam decrepitae novos dolores partus afferre? Nam illa part
Abbreviated transcription (Latin):
quos intormentis uidebat deficere
confortarae. ⁊ dõ redderet animas quas
diabolus conabatur auferre: Deniq post¬
quam multas martyrum mentes atimo.¬
re passionis eripuit. quia lumen ꝑpetuȩ
ruit. quia lumen intenebris latere non
potuit Clarissimis igitur uiris marcel
tidie solatium exhibebat Et tam ipsis
quã etiã seruis eorum cum quib tenti
fuerant. salutaria fidĩ consilia minist᷑.¬
bat: quib fugitiua scł̃i blandimenta
respuerent. & momentanea torm̃toꝵ
uerba carnificum animo ꝑseueranti
transirent: capitalem iussi suntssenten¬
tiã Ca uidelicet ratione. ut si eodẽ mo-¬
mento quo decollandi erant sacrifici.¬
is consensissent: & parentib suis &e con¬
iugib & filiis & facultatib redderent᷑:
Erant enim non solum ut diximus gene-¬
re clarissimi uiri. sed & facultatib dita¬
ti Quorum erat pat̾ tranquillinus no-¬
mine. & martia. uocabatur: qui illos
sequebantur cum uxorib eorum & filus.

Expanded text:
quos inter tormenta videbat deficere, quos inter tormenta videbat deficere, confortaret, et Deo redderet animas quas diabolus conabatur auferre. 3. Denique postquam multas martyrum mentes a timore passionis eripuit, et ad coronam perpetuae ruit, quia lumen in tenebris latere non potuit. Clarissimis igitur viris Marcelltidie solatium exhibebat; et tam ipsis quam etiam servis eorum, cum quibus tenti fuerant, salutaria fidei consilia ministrabat: quibus fugitiva saeculi blandimenta respuerent, et momentanea tormentorum verbera carnificum animo perseveranti transirent, capitalem jussi sunt subire sententiam: ea videlicet ratione, ut si eodem momento quo decollandi erant sacrificiis consensissent, et parentibus suis et conjugibus et filiis et facultatibus redderentur. Erant enim non solum, ut diximus, genere clarissimi viri, sed et facultatibus dilatati; quorum erat pater Tranquillinus nomine, et mater Marcia vocabatur; qui illos sequebantur cum uxoribus eorum et filiis;
Abbreviated transcription (Latin):
Sebastianus uiraxp̃ia¬
nissimus modiolanen¬
sium partib eruditꝰ
ciuis uero narbonen¬
sis. diocletiano & mari¬
miano imperatorib
ita karus erat: ut pͥn¬
cipatũ ei prime cohor¬
tis traderent. ꝙ suo eũ
conspectui iuberent
semꝑ astare: Erat enĩ
uir totius prudentiae
insermone uerax. ita
iudicio iustus. inconsilio
prouidus. in commisso
fidelis. in interuentu
strenuus. in bonitate
conspicuus. in uniũsa
morum honestate
p̃clarus Hunc mi¬
lites acsi patrẽ ue¬
ne rabantur. hunc
uniuersi qui p̃¬
gerant palatio
karissimo uene¬
rabant᷑ affectu
Erat enim uerus dĩcultor Et neces¬
se erat ut quẽ dĩ ꝑfuderat grã. ab omĩ¬
bus amaretur Yp̃o igitur quodidie
sedulum exhibebat officium. Sed
agebat quatinus hoc sacrilegis regib
eẽt occultũ Non passionis cimore ꝑt̃¬
ritus. nec patrimonii sui amore con¬
strictus: sed ad hoc tantũ subelamide
terreni imperii xpĩ militẽ tegebat
absconditum. ut. xpĩanoꝵs animos

Expanded text:
Sebastianus vir christianissimus Mediolanensium partibus eruditus civis vero Narbonensis, Diocletiano et Maximiano imperatoribus ita charus erat, ut principatum ei primae cohortis traderent, et suo eum conspectui juberent semper astare. Erat enim vir totius prudentiae, in sermone verax, in judicio justus, in consilio providus, in commisso fidelis, in interventu strenuus, in bonitate conspicuus, in universa morum honestate praeclarus. Hunc milites ac si patrem venerabantur; hunc universi, qui preerant palatio, charissimo venerabantur affectu: erat enim verus Dei cultor, et necesse erat ut, quem Dei perfuderat gratia, ab omnibus amaretur. 2. Christo igitur quotidie sedulum exhibebat officium, sed agebat quatenus hoc sacrilegis regibus esset occultum, non passionis timore perterritus, nec patrimonii sui amore constrictus, sed ad hoc tantum sub chlamyde terreni imperii Christi militem agebat absconditum, ut Christianorum animos,
Abbreviated transcription (Latin):
liane. quia tu es par mortis. & consimilis
patris tui diaboli Dii autẽ qͥb mͥ sacrifi.¬
care dicis uani sunt. nec ipsos qͥ adorant
eos adiuuare possunt lu autẽ tanꝗ stultꝰ
adoras eos Utinã audires me & adorares
dm̃ meũ qui fecit cȩlũ & terrã. qͥ potesta¬
te habet liberare te de igne. & dimitte.
re omĩa peccata tua Ipse autẽ tamquã
stultus cogitabat infra se dicens: Quomͦ
possũ istud facere. quia tu int̾ feras nu.¬
rare te nisi ꝑ exquisita torm̃ta: Iunc uissit

Expanded text:
dagne .| quia tu es patris mortis . et coniux+ patris tui dia| boli . dii autem quos mihi sacrificare dicis uani| sunt . nec ipsis qui adorant eos adiuuare possunt| Dii autem qui adoras eos utinam audires me| et adoraris deum qui fecit caelum et terram| quia in potestatem habet liberare te de igne et demit| tere peccata tua. Ipsi autem tamquam stultus rex| cogitans intra se dicebat . quomodo possum istum| qui inter feras nurare nisi exquisita| turmenta int
Abbreviated transcription (Latin):
summasti hos famulos tuos ad głam nomi¬
lactentiũ ꝑfecisti laudẽ Et sic osculatus
ẽ. singulos. & tradidit eos questionariis. ut¬
in eius p̃sentia ꝑcuterent᷑ Q cũ fuissent
ꝑcussi. post modũ semet ipsũ tradidit Sic
quoq & euis ablatũ ẽ. caput & positũ est
cũ infantibꝰ Martiriratꝰ ÷ autẽ beatissi

Expanded text:
summasti hos paruolos tuos .| ad gloriam nomilactantium perficisti laudem+ . et sic os| culatum est singulos+ . tradidit eos quaescionariis . ut eius| praesentia percuterentur. Cum+ fuissent percussi postmodum| semetipsum tradidit. Si quoque et eius ablatum est capud| et positum est cum infantibus martyri
Abbreviated transcription (Latin):
mittens se inmediã flammã. dirit. haec
torm̃ta quȩ mͥ infers. intua turpitudinie
Cum haec dix issaꝵ p̃multitudine ignis scãmĩ
flamma. & erat facies eius tanꝗ rosa & lilium¬
cor cecidit infaciẽ suã atimore magno abho¬
ra pͥma usq in horam nonã Postꝗ sũrrexit. dix̃
adeũ Fera mala. non tͥ sufficiunt peccata ani-
marum quas errare fecisti. & non ꝑmisisti sacri-
faciant di mei & sic michi reddant. si merasti¬
nũ ista hora non ꝑdidero animã tuã & adex¬
emplum omniũ faciã te ꝑuenire: Alia autẽ

Expanded text:
s de media| flamma . et dixit . hec tormenta que mihi infris in| tua turpitudine . Cum haec dixisset . de multitudinem ignis| scamnus ntem erat facies eius tamquam rosa. Vicidit in faciem suam a timore magno . ab hora| prima usque in hora nona. Postquam surrexit dixit| ad eum . fera mala non tibi sufficiunt peccata ani| marum . quas errare fecisti . et non permisisti sacrififaciant dei mei et sic mihi| reddant . si non crastinum ista hora perdedero ani| mam tuam . et ad exemplum omnium facio te per| uenire. Alia autem
Abbreviated transcription (Latin):
sustinere. ut spẽ suꝑ spem mererentur
accipere. Scientes qm̃ tribulatio patien.¬
tiam oꝑatur. patientia probationẽ: ꝓba-¬
tio spem. spes aut̃ ñ confundat. & quod
si is qui foris ẽ. nr̃ homo corrumpatur:
ille qui intus ẽ innouetur. & inp̾sentiarũ
mom̃taneũ & leue tribulationis nr̃e aet̃nȩ
glae pondus oꝑat᷑ in nob̃: ñ aspicientibꝰ quae
uidentur sed quae ñ uident᷑. Quae enĩ uiden-¬
cur temporalia sunt. quȩ aut̃ ñ uidentur
aet̾na: Nec longũ forte tempus etiã si hu¬
manȩ impatientiae tardũ uideatur. quin
dĩ statim sequat᷑ auxiliũ dicentis. Tempore
oportuno exaudiui te. & indie salutis au¬
xiliatꝰ sum tui. Nec delosa labia & lin-¬
guas inimicoꝵ eẽ. metuendas: cũ dño ad¬
iutore laetem̃. & ipsũ audire debeamꝰ mo-¬
nentẽ. ꝑpatientiã ur̃am possidebitis ani¬
mas urãs. & non sunt condigue passiones

Expanded text:
sustinere, ut spem super spem mererentur sustinere, ut spem super spem mererentur accipere scientesquoniam tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes autem non confundat,\' quod, si is, qui foris est, noster homo corrumpitur, ille, qui intus est, innouetur. et in praesentiarum momentaneum et leue tribulationis nostrae aeternae gloriae pondus ope-ratur in nvidentur, sed quae non videntur. Quae enim videntur, temporalia sunt, quae autem non videntur, aeterna . Nec longum fore tempus, etiam si humanae impatientiae tardum videatur, quin Dei statim sequatur auxilium dicentis: Tempore oportuno exaudiui te et in die salutis auxiliatus sum tui. nec dolosa labia et linguas iniquorum esse metuendas, cum domino adiutore laetemur et ipsum audire debeamus monentem: per patientiam uestram possidebitis animas uestras et: non sunt cond