comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&. iusticiã appellant:
E non inuenientes qua
parte illũ inferrent p̃
turba. ascenđunt supra
tectũ ꝑtegulas deside¬
rant paraliticũ xp̃o of¬
ferre. sed turba inter¬
posita ab om̃i parte re¬
cludunt᷑. Quia sȩpe
anima post infimi tem¬
poris desidiam ad dm̃
resipiscens. suꝑ nȩq grȩ
remedio cupiens in noua.¬
ri: priscę consuetudinis
obstaculo retardatur:
Sepe int̾ ipsas orationes
secretȩ dulcedinis. o
quasi suaue cũ dño
colloquiũ. turba cogita¬
tionum interlensꝰ aci¬
em mentis ne xpc̃ uidea¬
tur intercludit. S quid
int̾ hȩc agendũ: Non utiq ĩ
infimis extius qua turbȩ
tumultuantur remanen¬
dũi. sed tectũ domꝰ in qua
est sacrȩ scripturȩ sublimi¬
tas e appetenda. lexq dni
cũ psalmista die noctuq
meditanda. In quo enim
corrigit iuuenior uiam
suã : in custodiendo sermo¬
nes tuos & submiserunt
illũ cũ lecto in mediũ
ante ib̃m: Patefacto tecꝰ¬
to. eger ante iħm submit¬

Expanded text:
ustitiam appellant. Et non invenientes qua parte illum inferrent prae turba, ascenderunt supra lectum per tegulas. Desiderant paralyticum Christo offerre, sed turba interposita, ab omni parte recluduntur: quia saepe anima post infirmi corporis desidiam ad Deum resipiscens, supernaeque gratiae remedio cupiens renovari, priscae consuetudinis obstaculo retardatur. Saepe inter ipsas orationes secretae dulcedinis, et quasi suave cum Domino colloquium, turba cogitationum interveniens aciem mentis, ne Christus videatur, intercludit. Et quid inter haec agendum? non utique in infimis exterius qua turbae tumultuantur remanendum, sed tectum domus in qua est, sacrae Scripturae sublimitas est appetenda, lexque Domini cum Psalmista die noctuque meditanda. In quo enim corrigit junior viam suam? In custodiendo, inquit, sermones tuos . Et submiserunt illum cum lecto in medium ante Jesum. Patefacto tecto aeger ante Jesum submit
Abbreviated transcription (Latin):
te feriatur admittat. E
confestim surgens corã iltis.
tulit in quo iacebat : ce
abiit indomũ suã magnifi.¬
cans dm̃. E cętͣa. Mira
diuinȩ potentie uirtus.
ubi nulla temporis interue¬
niente morula. iussa
saluatoris salus festina co¬
mitatur: Merito qui
ad fuerant. dãprati blas¬
phemiȩ iaculis : ad laudẽ
tante maiestatis stupen¬
tia corda conuertunt:¬

Expanded text:
te feriatur, admittat. Et te feriatur, admittat. Et confestim surgens coram illis, tulit lectum in quo jacebat, et abiit in domum suam magnificans Ddivinae potentiae virtus, ubi nulla temporis interveniente morula, jussa Salvatoris salus festina comitatur. Merito qui adfuerant damnationis blasphemiae jaculis, ad laudem tantae majestatis stupentia corda convertunt
Abbreviated transcription (Latin):
cata. Si &e d̾s est uxta me¬
moratũ ȩsaie testimoniũ.
filius hominis potestatem
hab&e in t̾ra dimittendi
peccata Ergo idem ipse
mori. ait paralitico libi
dico surge. Tolle lectum
tusi. & uade indomũ tuã:
Spiritalit᷑ dilecto surgere
est. animã se a carnalibꝰ
desideri is. ubi ȩgra quies¬
cebat abstrahere. Lectũ
u tollere est: ipsam quoq
carnem ꝑ continentiȩ frena
correpta. spe cȩlestiũ premi¬
orũ. deliciis pͥuare terrenis:
Ipse est enĩ lectus. qͥ ꝑ singłas
noctes lauatur ã dauid: id
digno pęnitentiȩ flum ine
castigatur. Sublato autẽ
lecto. domũ ire ad paradisũ
redire est: Ipsa est enĩ uera
pit. non iure ad missa sed
fraude. tandemq restituta
ꝑ eũ : qui fraudulento. nichil
debuit Aliter sanus qui
languebat. lectũ reportat
domũ cũ anima peccatoꝵ
remissione accepta : ad int̾¬
nam sui custodiã cũ ipso
se corpore refert: ne post
ueniam qͥd unde itum ius¬

Expanded text:
cata. Si et Deus est, juxta mecata. Si et Deus est, juxta memoratum Isaiae testimonium, Filius hominis potestatem habet in terra dimittendi peccata , ergo idem ipse mori. Ait paralytico: Tibi dico, surge; tolle lectum tuum. et vade in domum tuam. Spiritaliter de lecto surgere, est animam se a carnalibus desideriis, ubi aegra quiescebat, abstrahere. Lectum vero tollere est, ipsam quoque carnem per continentiae frena correptam, spe coelestium praemiorum deliciis privare terrenis. Ipse enim lectus qui per singulas noctes lavatur a David, id digno poenitentiae flumine castigatur. Sublato autem lecto domum ire, ad paradisum redire est. Ipsa est enim vera pit, non jure amissa, sed fraude, tandemque restituta per eum qui fraudulento hosti nihil debuit. Aliter. Sanus qui languebat, lectum reportat domum, cum anima peccatorum remissione accepta, ad internam sui custodiam cum ipso se corpore refert, ne post veniam quid, unde iterum jus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ non credunt: Sed multo
dementiꝰ errant arriani. qui
ant. nichilominꝰ tam̃ dm̃
negare non timent᷑ i ac
ipse ꝑfidos saluare deside¬
rans .&. occultoꝵ cogitatio¬
ne & uirtute oꝑum dm̃
se ẽẽ manifestat. Respondens
enĩ. dixit ad illos Quid co¬
gitatis in cordibus ur̃is :
sum ego sum: ipse qͥ deleo
iniqͥtates tuas. Sapientissi¬
mus adorator ait Su enĩ
solus nosti corda om̃ium
filioꝵ hominũ. Eadem gͦ
inquit maiestate & potenꝰ¬
tia qua cogitationes ur̃as
intueor. possum & homi¬
nibꝰ delicta dimittere.
ex uob̾ intelligite quid
paraliticꝰ consequatur:
Quid est faciliꝰ dicere di¬
mittunt᷑ tͥ peccata tua.
an dicere surge & ambu¬
la: Utrũ sint paralitico
peccata dimissa: Solus
nouerat qui dimittebat:
Surge aut̃ & ambula. Iam
ille qui surgebat. quã hii
qͥ surgentem uidebant ad¬
ꝓbare poterant: Eit qͥ car¬
nale signũ. ut ꝓbetur spiri¬
tale. Ut aut̃ sciatis quia
filius hominis potestatem
habae in t̾ra dimittere pec¬

Expanded text:
e non credunt. Sed multo dementius errant Ariani, qui ant, nihilominus tamen Deum negare non timent. At ipse perfidos salvare desiderans, et occultorum cognitione, et virtute operum, Deum se esse maenim dixit ad illos: Quid cogitatis in cordibus vestris? Eisum, ego sum ipse qui deleo iniquitates tuas, sapientissimus adorator ait: Tu enim solus nosti corda omnium filiorum hominum. Eadem ergo, inquit, majestate et potentia qua cogitationes vestras intueor, possum et hominibus delicta dimittere. Ex vobis intelligite, quid paralyticus consequatur. Quid est facilius dicere, Dimittuntur tibi peccata, an dicere, Surge et ambula? Utrum sint paralytico peccata dimissa, solus noverat qui dimittebat. Surge autem et ambula, tam ille qui surgebat, quam ii qui surgentem videbant, approbare poterant. Fit igitur carnale signum, ut probetur spiritale. Ut autem sciatis quia Filius hominis potestatem habet in terra dimittere pec
Abbreviated transcription (Latin):
tio illiꝰ indicetur: Euiꝰ
manifestata luce a cre¬
dentiũ turbis inquirit᷑
& in gentiũ deserto in¬
uentus ne abeat detine¬
tur. Maxime cum hȩc
pͥma sabbati quo resur¬
rectio celebrata ẽ: egres¬
sio questio & inuentio
contigerit. DO Me¬

Expanded text:
tio illius indicetur? Cujus tio illius indicetur? Cujus manifestata luce a credentium turbis inquiritur, et in gentium deserto inventus, ne abeat detinetur. Maxime cum haec prima Sabbati, quo resurrectio celebrata est, egressio, quaesitio, et inventio contigerit.
Abbreviated transcription (Latin):
deis eũ crucifigere ꝑsuasit
qͥa xp̃m siue di filium non
ẽẽ putauit : sed qͥa se mor¬
te illiꝰ ñ preuidit ẽẽ dãp¬
nandũ . Uere enĩ de hoc
misterio a scłis abscondito
aut̃ demonia dñs se loqui
phibeat. psalmista manifes
errantẽ. Improbus enim
magister est diabolus. qui
falsa ueris sȩpe ꝑmiscet
ut specie ueritatis testimo¬
nium fraudis obtexat:
Alias aut non soli demones
qui inuiti confidebant᷑
iubentur silere de xp̃o
sed & illi qui ab eo sanati
sponte confiteri uolebant.
immo ipsi apłi qͥ eum post
resurrectionẽ toto erant
orbe predicaturi. ante
passionem eiꝰ precipruntur
om̃ino reticere de illo.
ne diuina uidelicae maies¬
tate predicata passionis
dispensatio differretur . &
dilata passione salus mundi
quȩ ꝑhanc futura erat
negara. Pacta aut̃ die.
egressus ibat in desertum
locũ: & turbȩ reqͥrebant
eũ. & uenerunt usq ad
ipsum. Si occasu solis
dni mors expͥmitur. quare
ñ die redeunte resurrec¬

Expanded text:
daeis eum crucifigere persuasit, quia Christum sive Dei Filium non esse putavit, sed quia se morte illius non praevidit esse damnandum. Vere enim de hoc mysterio a saeculis abscondito autem daemonia Dominus de se loqui prohibeat, Psalmista manifesterrantem. Improbus enim magister est diabolus, qui falsa veris saepe permiscet, ut specie veritatis testimonium fraudis obtexat. Alias autem non soli daemones qui inviti confitebantur jubentur silere de Christo, sed et illi qui ab eo sanati sponte confiteri volebant. Imo ipsi apostoli, qui eum post resurrectionem toto erant orbe praedicaturi, ante passionem ejus praecipiuntur omnino reticere de illo, ne, divina videlicet majestate praedicata, passionis dispensatio differretur, et, dilata passione, salus mundi quae per hanc futura erat negaretur. Facta autem die, egressus ibat in desertum locum, et turbae requirebant eum, et venerunt usque ad ipsum. Si occasu solis Domini mors exprimitur, quare non die redeunte resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ sequere. mundũ relinque
ubi hunc nisi ad cęna
dñicam uocamꝰ. Sed cum
responda ora ꝓme qͥa pecca
tor sum: humilitatem insi¬
nuat: Sub iungens autẽ
conũti non possum: suꝑbiã
demonstrat: Rogando igit᷑
excusat. qͥ ae humilitatẽ
suꝑ ducit in uoce. c
suꝑbiam exercoe in acti¬
one: Alius aut̃ dixit i
Uxorem duxi : & ideo
non possum uenire: Quid
ꝑ uxorem. nisi uoluptas
carnid accipitur : Nam
quãuis bonũ sit coniu¬
gium atq ad ꝓpagandã
sobolem ꝓuidentia diui¬
na constitutum: non nul¬
li tamͣ non ꝑ hoc fecun¬
ditatem ꝓlis. sed desideria
expetunt uoluptatis: Ꝙ
idcirco ꝑ rem iustam sig¬
nificari potest. ñ in con¬
grue res in iusta: Ad
uiuii sũmus pat̾ fami¬
lias inuitat: Sed dum
alius auaritie. alius
curiositati. alius uolup¬
tati carnis e deditus.
nimirũ reꝓbi simul
om̃s excusant. Dum
hunc terrena cura oc¬
cupat. ullũ alieni act
sagax cogitatio deuastat
altius aeiã mentẽ uolup¬

Expanded text:
Deum sequere, mundum relinque, Deum sequere, mundum relinque, ubi hunc nisi ad Dominicam coenam vocamus? Sed cum respondet: Ora pro me, quia pector sum, humilitatem insinuat; subjungens autem: Converti non possum, superbiam demonstrat. Rogando ergo excusat, qui et humilitatem superinducit in voce, et superbiam exercet in actione. 5. Alius autem dixit: Uxorem duxi, et ideo non possum venire. Quid per uxorem nisi voluptas carnis accipitur? Nam quamvis bonum sit conjugium, atque ad propagandam sobolem providentia divina constitutum, nonnulli tamen non per hoc fecunditatem prolis, sed desideria expetunt voluptatis, et idcirco per rem justam significari potest non incongrue res injusta. Ad vivii summus paterfamilias invitat; sed dum alius avaritiae, alius curiositati, alius voluptati carnis est deditus, nimirum reprobi simul omnes excusant. Dum hunc terrena cura occupat, illum alieni actus sagax cogitatio devastat, alterius etiam mentem volup
Abbreviated transcription (Latin):
natur: quȩ dũ alienã quȩ¬
rit uitam discutere : semꝑ
sua intima nesciens. stud&e
extiora cogitare: Oraue
nãq curiositas ẽ uitium:
Quȩ dũ cuiꝰ libae mentẽ
ad inuestigandã uitaͬ ꝓximi
ext̾ius ducit. semꝑ ei sua
in tima abscondit: ut alie¬
na sciens se nesciat. E cu-¬
riosi animꝰ quanto ꝑitus
fuerit alieni meriti: tanto
fit ignarꝰ sui. Propt̃. naͣmq¬
& de eisdem quinq iugis
boum dr̃: Go ꝓbare illa.
rogo te habe me excusatũ :
Ipsa enĩ excusantis uerba
a uitii sui significatione
non discrepant. dũ dicit
eo ꝓbare illa: Quia uide¬
licae aliquando ꝑtinere
ꝓbatio ad curiositatem
humilitatis u̾ba ꝑmiscoe
dicens. Rogo te habe me
excusatum: Dum enĩ dicit
rogo te & tam̾ uenire con¬
tempnit : humilitas sonat
in uoce. suꝑbia in actione:
& ecce hoc di iudicat prauus
qͥsq cũ audit. nec tam̃ ea
quȩ di iudicat agere desistit:
Nam dum cuilib&e ꝑuerse
agenti dicimꝰ conuertere.

Expanded text:
natur, quae dum alienam quaenatur, quae dum alienam quaerit vitam discutere, semper sua intima nesciens, studet exteriora cogitare. Grave namque curiositatis est vitium, quae dum cujuslibet mentem ad investigandam vitam proximi exterius ducit, semper ei sua intima abscondit, ut aliena sciens, se nesciat. Et curiosi animus quanto peritus fuerit alieni meriti, tanto fit ignarus sui. Propter hoc namque de eisdem quinque jugis boum dicitur; eo probare illa, rogo te habe me excusatum. Ipsa enim excusantis verba a vitii sui significatione non discrepant, dum dicitur, eo probare illa; quia videlicet aliquando pertinere probatio ad curiositatem humilitatis verba permiscet, dicens: Rogo te, habe me excusatum. Dum enim dicit Rogo te, et tamen venire contemnit, humilitas sonat in voce, superbia in actione. Et ecce haec dijudicat pravus quisque cum audit, nec tamen ea quae dijudicat agere desistit. Nam dum cuilibet perverse agenti dicimus Convertere,
Abbreviated transcription (Latin):
ne refectionis conuiuium.
& uocari crꝑuenire gra¬
tulamur. E oquentes uob̃
talia mentes urȩ. uerũ
dicunt : si non plus ter¬
rena quã cȩlestia dili¬
gunt. si non amplius
rebus corporalibꝰ quam
sp̃italibꝰ occupantur
Unde hic qͦq ipsa excu¬
santrum causa sub iun¬
gitur. cũ ꝓtinꝰ sub infer¬
tur. Primus dixit. Uillã
emi. & necesse habeo exi¬
re &e uidere illã: Rogo
te : habe me excusatũ:
Quid ꝑ uillam. nisi terre¬
na substantia designa¬
tur : Exit gͦ uidere illã
qͥ sola ext̾iora cogitat
ꝓptͣ substantiã: Alter
dixit :Auga boum emi
quinq: &e eo ꝓbare¬
illa: Rogo te habe me ex¬
cusatum: Quid in quinq
iugis boum. nisi quinq
corporis sensus accipimꝰ:
Qui recte qͦq iuga uocati
sunt: qr in utroq sexu ge¬
minantur: Qui uidelicae
corporales sensus qͥa int̃na
comprehende nesciunt.
sed sola extͣiora cognoscunt
& deserentes intima ea
quȩ extra st̃ tangunt.
recte ꝑ eos curiositas desig¬

Expanded text:
ernae refectionis convivium ernae refectionis convivium et vocari et pervenire gratulamur. 4. Loquentes vobis talia mentes vestrae verum dicunt, si non plus terrena quam coelestia diligunt, si non amplius rebus corporalibus quam spiritalibus occupantur. Unde hic qsantium causa subjungitur, cum protinus subinfertur: Primus dixit ei: Villam emi, et necesse habeo exire et videre illam: rogo te, habe me excusatum. Quid per villam nisi terrena substantia designatur? Exit ergo videre villam, qui sola exteriora cogitat propter substantiam. Et alter dixit: Juga boum emi quinque illa, rogo te, habe me excusatum . Quid in quinque jugis boum, nisi quinque sensus corporis accipimus? qui recte quoque juga vocati sunt; quia in utroque sexu geminantur: qui videlicet corporales sensus, quia interna comprehendere nesciunt, sed sola exteriora cognoscunt, et deserentes intima, ea quae extra sunt, tangunt, recte per eos curiositas desig
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ alimentũ conuerse
sunt: Ad abstergendum
namq mentis ur̃e fastidiũ.
in cena di ille uob̃̾ singula¬
ris agnꝰ occisus est: Sed quid
agimꝰ. qui hoc qd̃ subiungit᷑
adhuc a multis fieri uide¬
mus: E cȩꝑunt om̃s siniul
excusare Offert d̃s qd
rogari debuit. Non roga¬
tus dare uult. qđ uix
sꝑari pot̾at. qͥa dignare¬
tur largiri postulatus :
dilicias refectionis aeter¬
nȩ denunciat. & tamen
simul om̃s excusant. Po¬
namꝰ ante oculos mentis
minima. ut possimꝰ digne
pensare maiora: Siquis¬
ne gaudero.Responsũ
humile redderae. uestẽ
mutar&e. Ire quam¬
totrus festinar&e. ne
pͥor se ad potentis con¬
uiuiũ alter occurrera:
homo gͦ diues inuitat.
& paupꝰ occurrere festi¬
nat old di inuitamur
conuiuiũ. & excusamꝰ
Sed ecce inter hȩc estima¬
re possumꝰ. qͥd sibi corda
urã respondeant : Occul¬
tis enĩ fortasse sibi cogita¬
cionibꝰ dicunt: Excusare
nolumꝰ ad illum enĩ suꝑ¬

Expanded text:
vobis alimentum conversae vobis alimentum conversae sunt. Ad abstergendum namque mentis vestrae fastidium in coena Domini ille vobis singularis agnus est occisus. 3. Sed quid agimus, qui hoc quod subjungitur adhuc fieri a multis videmus? Et coeperunt omnes simul excusare. Offert Deus quod rogari debuit; non rogatus dare vult quod vix sperari poterat quia dignaretur largiri postulatus, vero delicias refectionis aeternae denuntiat, et tamen simul omnes excusant. Ponamus ante oculos mentis minima, ut possimus digne pensare majora. Si quisne gauderet, responsum humile redderet, vestem mutaret, ire quantocius festinaret, ne prior se ad potentis convivium alter occurreret? Homo ergo dives invitat, et pauper occurrere festinat; ad Dei invitamur convivium, et excusamus. Sed ecce inter haec aestimare possum quid sibi corda vestra respondeant. Occultis enim fortasse sibimet cogitationibus dicunt: Excusare nolumus, ad illud enim sup
Abbreviated transcription (Latin):
familias: Eũ uos ammoneo
ad contemptũ scłi. in uitare
uos uenio ad cȩnã dii Nemo
ꝓpt̃ me : me in loco hoc des¬
piciat.. Et si adinuitandũ
nequaꝗͣ dignꝰ appareo. sed
tamenꝰ magnȩ sunt diliciȩ
quas ꝓmitto: Sepe fr̃s mei
sol&e euenire quod dico. ut
ꝑsona potens famulũ habeat
despectum. Cumq ꝑ eum
siis forte uł extraneis aliqd̃
responsum mandat. non
dispicitur ꝑsona loquentis
serui: qͥa seruatur in corde
reuerentia mittentis dnĩ
Mec pensant qui audiunt
ꝑquẽ sed quid uł ã quo au¬
diant᷑. Ita gͦ fr̃s. ita uos agi¬
te : ut si nos forsitan digne
despicitis. in mente tam̃
urã uocantis dñi reueren¬
tiam seruate . Eonuiuȩ
fieri sũmi patris familias
libent᷑ obedite. corda urã
discutite : atq ex eis mortale
fastidiũ pellite. Ad repel¬
landum nãq fastidiũ urm̃
iam parata sunt omĩa.
Sed si adhuc carnales estis
fortasse epulas carnales
inquiritis : Ecce ipse car¬
nales epulȩ in spiritale

Expanded text:
familias. Cum vos admoneo ad contemptum saeculi, invitare vos venio ad coenam Dei. Nemo me propter me hoc in loco despiciat. Et si ad invitandum nequaquam dignus appareo, sed tamen magnae sunt deliciae quas promitto. Saepe, fratres mei, solet evenire quod dico, ut persona potens famulum habeat despectum; cumque per eum suis forte vel extraneis aliquod responsum mandat, non despicitur persona loquentis servi, quia servatur in corde reverentia mittentis domini. Nec pensant qui audiunt per quem, sed quid vel a quo audiant. Ita ergo, fratres, ita vos agite, et si nos forsitan digne despicitis, in mente tamen vestra vocantis Domini reverentiam servate. Convivae fieri summi patrisfamilias libenter obedite. Corda vestra discutite, atque ex eis mortale fastidium pellite. Ad repellendum namque fastidium vestrum jam parata sunt omnia. Sed si adhuc carnales estis, fortasse epulas carnales inquiritis. Ecce ipsae carnales epulae in spiritale
Abbreviated transcription (Latin):
batur cotidie splendide.
nisi iudaicũ popłm signat.
qͥ cultum uitȩ ext̃ius
habuit. qͥ acceptę legis
delitiis ad nitorem usus
ẽ non ad utilitatem
Quẽ uͦ lazarus ulceribꝰ
plenus. nisi gentilem
popłm figuralit̾ expri¬
mit : qui dũ conũsus
ad dm. peccata fua con¬
fiteri non erubuit. huic

Expanded text:
tidie splendide, nisi Judaicum populum significat? qui cultum vitae exterius habuit, qui acceptae legis deliciis ad nitorem usus est, non ad utilitatem. Quem autem Lazarus ulceribus plenus, nisi gentilem populum figuraliter exprimit: qui dum, conversus ad Deum, peccata sua confiteri non erubuit, hui
Abbreviated transcription (Latin):
duxit eũ ad iħm. Nonde¬
dignatur maior minorẽ
sequi quiañ erat ordo aeta¬
tis. ubi erat meritũ fidei.
Intuit᷑ aut eũ iħc dixit.
Tues symon filius iohanna.
tu uocaberis cephas quod
int̃ pretatur petrus. Nec¬
dũ aliꝗd petrus fecerat.
cit ut afratre plus accipe¬
r&. Quid maiꝰ fecerat:
Minorẽ fr̃m secutus ẽ. et
quẽ habebat discipulum.
non dedignatus ẽ: habere
magistrum. Tues symon fi¬
lius iohanna. Iohanna lin¬
gua nr̃a dr̃ columba. lues
ergo filius iohanna.tues
filius sp̃c sẽĩ. filius ergo dr̃¬

Expanded text:
duxit eum ad Jesum. Non dedignatur major minorem sequi, quia non erat ordo aetatis, ubi erat meritum fidei. Intuitus autem Jesus eum dixit: Tu es Simon filius Jona: ut vocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus. Necdum aliquid Petrus fecerat, cit, ut a fratre plus acciperet? Quid majus fecerat? Minorem fratrem secutus est, et quem habebat discipulum, non dedignatus est habere magistrum. Tu es Simon filius Jona. Jona lingua nostra dicitur columba. Tu es ergo filius Jona, tu es filius Spiritus sancti. Filius ergo d
Abbreviated transcription (Latin):
Et constituã principes tuo
sicut antea : & consiliario
tuos sicut abinitio. Ette
uocaberis ciuitas iusticiae
rũ fidelis syon. Propter
quasdã tales similitudines.

Expanded text:
Et constituam principes tuos, sicut prius, et consiliarios tuos sicut ab initio. Et tunc vocaberis civitas justitiae, rum fidelis Sion. Propter quasdam igitur similitudines
Abbreviated transcription (Latin):
at saluator. Ut cũ ille o¬
stenderit inquib xp̃c ha¬
bito. talesse exhibeant
inquib possit dñs habita¬
re. Et dicit eis uenite & ui¬
dete. Uultis uidere habi¬
taculũ meũ. Sermone ex¬
plicari ñ potest. opere de¬
monstratur. Uenite & uide¬
te. Isti quia detestimonio
legis uenerant. quaa statim
in ipso nõe confitent᷑. Etdi¬
cunt rabbi qđ int̃p̃tatur
magister. Iħc aũt respondens
eis dixit. Uos autẽ qui estis¬
discipuli ioħis qui exipso¬
nõe c̃fessionẽ ur̃am demon¬
die illo. Quia credebant
ñ innocte manser: sed indie
Nox illa tenebras ñhabebat
ubi erat fides ueri luminis.
Et apud eũ manser̾ die illo.
hora erat qua si decima. Ex
lege ueniebant ad ȩuangłm.
Adfidem xp̃i mittebat illoꝰ
legis decalogus. Frat aut¬
andreas fr̃ simonis petri un
exduob qui audier̃ aioħe
& secuti suer̃ iħm Infide
ñẽ ordo. Ubicũq fidelis ẽ
anima. ibi annoꝵ multitu¬
do ñqueritur nec paucitas.

Expanded text:
at Salvator, ut cum ille oat Salvator, ut cum ille ostenderit in quibus Christus habitet, tales se exhibeant, in quibus possit Dominus habitare; et dixit eis: Venite, et videte. Vultis videre habitaculum meum? Sermone explicari non potest, opere demonstratur. Venite, et videte. Isti quidem testimonio legis venerant, quia statim in ipso nomine confitentur, et dicunt Rabbi, quod interpretatur magister. Jesus autem respondens eis, dixit: Vos autem, qui discipuli nomine confessionem vestram demondie illo. Quia credebant, non in nocte manserunt, sed in die. Nox illa tenebras non habebat, ubi erat fides veri luminis. Et apud eum manserunt die illo. Hora erat quasi decima. Ex Lege veniebant ad Evangelium; ad fidem Christi mittebat illos legis decalogus, qumonis Petri, unus ex duobus, qui audierant a Joanne, et secuti fuerant eum. In fide non est ordo: ubicunque fidelis est anima, ibi annorum multitudo non quaeritur, nec paucitas.
Abbreviated transcription (Latin):
cuti sunt ȩuangeliũ: ut te¬
stimonio uterent᷑ elege.
dens eos. discipuli ioħis
cominꝰ & corã et antetessu
iħm uidere ñ poterant. seȩ
tergũ illius sequebantur ut
uiderent. Ergo illi discipuli
faciem dñi uidere non po¬
terant. Conuertit se & quo¬
dãmodo desua maiestate
descendit ut possint disci¬
puli contẽplari faciem illi¬
us. Conũtit se ut exlege adi¬
scipulis cerneretur. Conuer¬
sus autẽ & uidens eoꝰ sequen
tes dixit. Quid queritis.
Non quasi ignorans inter
ant respondentes quid que¬
ritis : nec dix̃ quẽ queritis.
Nese uideret᷑ ostendẽ. Quid
rogat ut illi ꝑsonãt ignifi¬
cent. Quid queritis. Qui
dixerunt. Rabbi. Ipsa apel¬
latio responsionis. in di¬
cium ẽ fidei. Quando enĩ
dicunt rabbi qđ intellegit᷑
magister. & sequunt᷑ eum
utiq magistrum sequunt᷑¬
& dicunt. Ubi habitas.
Dicit eis. Uenite & uidete.
Uolunt habitaculũ nosse
Nu. uolunt sibi oftendi
qualẽ habitationẽ habe¬

Expanded text:
cuti sunt Evangelium, ut tecuti sunt Evangelium, ut testimonio uterentur e lege. dens eos. Discipuli Joannis cominus et coram antecessu Jesum videre non poterant, sed tergum illius sequebantur, ut viderent. Ergo illi discipuli faciem Domini videre non poterant. Convertit se, et quodammodo de sua majestate descendit, ut possent discipuli contemplari faciem illius. Convertit se, ut ex lege a discipulis cernerentur. Conversus autem, et videns eos sequentes se, Dixit: Quid quaeritis? Non quasi ignorans interrant respondentes. Quid quaeritis? Non dixit, Quem quaeritis? ne se videretur ostendere; sed Quid rogat, ut illi personam significent. Quid quaeritis? Qui dixerunt ei: Rabbi. Ipsa appellatio responsionis indicium est fidei. Quando enim dicunt Rabbi, quod intelligitur magister, et sequuntur eum, utique magistrum sequuntur, et dicunt: Ubi habitas? Dicit eis: Venite, et videte. Volunt habitaculum nosse Jesu, volunt sibi ostendi qualem habitationem habe
Abbreviated transcription (Latin):
TABAT IONANÑ ET
ex discipulis eius duo.
Stabat ioħs quia cre¬
debat in dño. & duo disci¬
puli eius. Statim enĩ cre¬
dider̃. & secuti sunt ambu
lantẽ. Et respiciens iħm
ambulantẽ. Debemꝰ singu¬
la scripturaꝵ uerba tracta¬
ambulans dr̃. Et aspiciens
iħm ambulantẽ dic̃. Ecce
agnus dĩ. Lex dat testimo¬
nium. Ecce agnus dĩ. agnꝰ
inmaculat᷑: agnꝰ agniculus
agnꝰ quitollit peccata mun¬
di. Agnus qui exterminato¬
rẽ aegipti ppłm isrł ꝑcutere
ñsinit. Ecce agnus dĩ. Et au
dicere ecce: Quando dr̃
ecce. quodãmodo ille qui
ostenditur digito demon¬
stratur. Dicit ergo ad disci¬
pulos eius. Quid me seꝗ¬
mini quid me putatis ma¬
gistrum habere. Ecce
agnus dĩ illũ sequimini.
Illum oporta crescere: me
aut minui. Nemo pruden¬
tũ eum qui minuitur. seꝗt̃:
Et relinquit eũ qui crescit.
imperium sunt secuti. Te¬
stimoniũ ioħis fides ẽ disci¬
puloꝵ. Etsecutist iħm. Se¬
quentes iħ̾m. reliquerunt
legem amiser. Sic tam̃ se¬

Expanded text:
tabat Joannes et ex discipulis ejus duo. Stabat Joannes, quia credebat in Domino, et duo ex discipulis ejus; statim enim crediderunt, et secuti sunt Jesu Et respiciens Jesum, ambulantem. Debemus singula Scripturarum verba tractaambulans dicitur: Et aspiciens Jesum ambulantem, dicit: Ecce agnus Dei. Lex dat testimonium: ecce agnus Dei, agnus immaculatus, agnus anniculus, agnus qui tollit peccata mundi, agnus qui exterminatorem Aegypti populum Israel percutere non sinit. Ecce agnus Dei. VERS. dicere, ecce? Quando dicitur ecce, quodammodo ille qui ostenditur, digito demonstratur. Dicit ergo ad discipulos suos: Quid me sequimini? Quid me putatis magistrum habere? Ecce agnus Dei. Illum sequimini, illum oportet crescere, me autem minui. Nemo prudentum eum qui minuitur, sequitur, et relinquit eum qui crescit. imperium sunt secuti. Testimonium Joannis fides est discipulorum. Et secuti sunt Jesum. Sequentes Jesum, reliquerunt legem amiserunt. Sic tamen se
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ erat fundãt᷑a aeccła.
& secuti fuerant dm̃. Inue¬
nit hic pͥmus fratrẽsuum.
Ouera pietas. Statim ut
inuenit iħm . statim ut in¬
uenit margaritã. statim
ut inuenit thes aurũ. fr̃i
bebat germanitate & san
uoluit hab̾e ce
fide germanũ. Etdicit ei.
Inuenimꝰ messiã. Nemo in¬
uenit nisi quiquerit. Iste
qui inuenisse dicit. osten¬
dit quia dui quesierit. In¬
uenimꝰ messiã qđ est inter¬

Expanded text:
a fundanda Ecclesia. et secuti fuerant eum. Invenit hic primum fratrem suum. O vera pietas! Statim ut invenit Jesum, statim ut invenit margaritam, statim ut invenit thesaurum, fratri bebat germanitate et sanguine, voluit habere et fide germanum; et dicit ei: Invenimus Messiam. Nemo invenit, nisi qui quaerit. Iste qui invenisse dicit, ostendit quia diu quaesierit. Invenimus Messiam, quod est inter
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uidemꝰ inistis mundia¬
at sibi regem quẽ elegit.
Sed cũ rex ille fuerit factus
& confirmat᷑ in regno: iam
eius deceruice sua repelle¬
re. Nã pͥmũ quidem in po¬
testate populi ẽ facere sibi
regem quẽ uult. factũ
aut deregno repellere iã
ñẽ in potestate sua. etsic
uoluntas populi postea in
necessitatẽ c̃ uertitur. sic
& hõ priusquã pecc& libe¬
rũ hab& arbitrium: utrũ
uelit sub regno ee diaboli.
Cum aũt peccando se tra¬
sius exire. sed sic pͥma uo¬
luntas eius innetessitarẽ

Expanded text:
 videmus in istis mundiaat sibi regem, quem elegit. Sed cum rex ille fuerit factus et confirmatus in regno, iam eius de cervice sua repellere. Nam primum quidem in potestregem quem vult, factum autem de regno repellere, jam non est in potestate ejus, et ita voluntas populi in necessitatem convertitur; sic homo priusquam peccet, liberum habet arbitrium, utrum velit sub regno esse dyaboli. Cum autem peccando se traeius exire. Et sic prima voluntas eius in neccessitatem eius
Abbreviated transcription (Latin):
homines antequã peccem.
lib̃um quidẽ habem arbi¬
trium. siuolum seꝗ uolun¬
tatẽ diaboli annon. Qd
si semel peccantes oblia
bernaculo illuc ducitur
ubi tẽpestas uoluerit. sic
& homo diuinae grae au¬
xilio ꝑdito ꝑpeccatũ. Non

Expanded text:
Homines antequam peccemus, liberum quidem habemus arbitrium, si volumus sequi voluntatem dyaboli, an non. Quod, si semel peccantes voluntbernaculo illuc ducitur, ubi tempestas compellit, sic et homo divine gracie auxilio perdito per peccatum non
Abbreviated transcription (Latin):
hic dequo
ifta narraui abipso mor¬
tis articulo redinꝰ detnã
uitã. Nemo gͦscit quid dese
moccultis dĩ iuidiciis agat
Quia multist uocati pauci
uero electi. Quia igitur
nulli dese certũe electum
se ẽẽ: restat ut om̃s trepident
Om̃s desua actione formident
Om̃s insola diuina masericor¬
dia gaudeant. nullus de
suis uirib presumat. est qui
ꝑficiat fiduciã nr̃am ille
scilic& qui inse dignat᷑ ẽ ad¬
sumere naturã nr̃am. Qui

Expanded text:
hic, de quo ista narravi, ab ipso mortis articulo rediit ad aeternam vitam. Nemo ergo scit quid de se in occultis Dei judiciis agatur; quia multi sunt vocati, pauci vero electi. Quia ergo nulli de se certum est electum se esse, restat ut omnes trepident, omnes de sua actione formident, omnes in sola divina misericordia gaudeant, nullus de suis viribus praesumat. Est qui perficiat fiduciam nostram, ille scilicet qui in se dignatus est assumere naturam nostram, Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce mundus ꝗdiligit᷑ fugit.
Scĩ isti adquoꝵ tumbam
c̃sistimꝰ florentẽ mundũ
mentis dispectu calcaue¬
runt. Erat uita longa: sa¬
lus ẽtinua. opulentia in
reb. fecunditas in ꝓpagi¬
ne. tranquillitas indiutur¬
na pace. et tam̃ cũ inse ip¬
so florer&. iã ineoꝵ cordi¬
b mundus aruerat. Ecce
iã mundus in se ipso aruit
flor&. Ubiq mors. ubiq
luctus. ubiq desolatio. Un¬
diq ꝑcutim̃. undiq ama¬
ritudinib replem̃. ettamen
ceca m̃te carnalis c̃cupiscen¬
tiȩ. ipsas eiꝰ amaritudines ama¬
mus. fugientẽ seꝗm̃. Labenti
inheremꝰ. et ꝗalabentẽ retine¬
re ñ possumꝰ : cũ ipso labimur

Expanded text:
Ecce mundus qui diligitur fugit. Ecce mundus qui diligitur fugit. Sancti isti, ad quorum tumbam consistimus, florentem mundum mentis despectu calcaverunt. Erat vita longa, salus continua, opulentia in rebus, fecunditas in propagine, tranquillitas in diuturna pace; et tamen cum in seipso floreret, jam in eorum cordibus mundus aruerat. Ecce jam mundus in seipso aruit, floret. Ubique mors, 1569 ubique luctus, ubique desolatio, undique percutimur, undique amaritudinibus replemur; et tamen caeca mente carnalis concupiscentiae ipsas ejus amaritudines amamus, fugientem sequimur, labenti inhaeremus. Et quia labentem retinere non possumus, cum ipso labimur,
Abbreviated transcription (Latin):
apud dm inimo ẽ. quanto
hominib in altũ. Ethumi¬
litas cordisnr̃i tanto apud
dm̃ in alto ẽ: quanto homi¬
nib inimo. Despiciamus
gͦ siquid bonigerimꝰ: nulla
nos nr̃a inflo oꝑatio. non
rerũ abundantia. non
gła extollat. siquib lib &¬
bonis affluentib intus
intumescimꝰ. dõ dispecti
sum. Quo contra psal¬
mista dehumilib dicit
custodiens paruulos dñs.
Quia paruulo humiles
apellat. postquã senten¬
uingit. Nã quasi quaere¬
remꝰ quid ipse adhaec fa¬
cer&. ad uinxit. Humilia¬
tussum & lib̃auit me. ħ¬
intentione pensate. No¬
lite in ꝓximis uris mun¬
di huus bona uenerari.
hoc ꝓpt̃ dm̃ honorate in ho¬
minib quib tam̃ cõmissi
ñ estis qđ factisunt ad ima¬
ginẽ dĩ. Quod tunc ꝓximis
uere seruatis : si apud uos¬
metipsos p̾us incorde non
tumescitis. Nam quise ad¬
huc ꝓreb transitoriis ex¬
tollit. nescit in ꝓximo ue¬
nerari qđ maneat. Nolite
ergo inuob̾ metipsis pensa¬
re qđ habetis: sed ꝗd estis.

Expanded text:
o est, quanto hominibus in alto; et humilitas cordis nostri tanto apud Deum in alto est, quanto hominibus in imo. Despiciamus ergo si quid boni gerimus; nulla nos inflet operatio, non rerum abundantia, non gloria extollat. Si quidem ex bonis affluentibus intus intumescimus, Deo despecti sumus: quo contra Psalmista de humilibus dicit: Custodiens parvulos Dominus . Qui quia parvulos humiles appellat, postquam sentenjungit. Nam quasi quaereremus quid ipse ad haec fecerit, adjunxit: Humiliatus sum et liberavit me intentione pensate. Nolite in proximis vestris mundi hujus bona venerari. Hoc propter Deum honorate in hominibus, quibus tamen commissi non estis, quod facti sunt ad imaginem Dei. Quod tunc proximis vere servatis, si apud vosmetipsos prius in corde non intumescitis. Nam qui se adhuc pro rebus transitoriis extollit, nescit in proximo venerari quod maneat. Nolite ergo in vobismetipsis pensare quod habetis, sed quid estis.
Abbreviated transcription (Latin):
circa eosunt: ꝓfecto interio¬
ra minime p̃uidemꝰ. Dum
ea c̃sideramꝰ quȩ incorpori¬
nr̃ ut ostender& quia quae
alta sunt hominib: scĩs dis¬
picienda sunt. & quae dispec¬
tasunt hominib : scĩs dispici¬
enda ñsunt: Ad filiũ reguli
turionis ire paratus fuit . In¬
crepataẽ ergo suꝑbia nr̃a
quae nescit pensare homines
ꝓpt homines. sola ut diximꝰ
que circũ stant hominibus
pensat. Naturã ñ aspicit.
honorẽ dĩ in hominib non
cognoscit. Ecte ire ñuult
filius dĩ ad filiũ reguli: &
tam̃ ire parat ẽ adsalutẽ
serui. Certe sinos cuiuspiã
seruus rogar& ut adeum
bia incogitatione tacita
responder& dicens. Non
eas : qui temetipsum dege¬
neras. Honor tuus dispici¬
tur. locus uilescit. Ecce
decaelo uenit quiseruo oc¬
currere intra ñdespicit.
et tam̃ humiliari intra c̃¬
tẽpnimꝰ qui deterra sumus.
Quid uero apud dm̃ uilius.
quid ẽe dispectius potest
quã seruare honorẽ apud

Expanded text:
circa eos sunt, profecto interiocirca eos sunt, profecto interiora minime praevidemus, dum ea consideramus quae in corporir, ut ostenderet, quia quae alta sunt hominibus, sanctis despicienda sunt, et quae despecta sunt hominibus, despicienda non sunt; ad filium reguli um centurionis ire paratus fuit. Increpata est ergo superbia nostra, quae nescit pensare homines propter homines, sola, ut diximus, quae circumstant hominibus, pensat, naturam non aspicit, honorem Dei in hominibus non agnoscit. Ecce ire non vult Filius Dei ad filium reguli, et tamen venire paratus est ad salutem servi. Certe si nos cujuspiam servus rogaret ut ad eum s nostra superbia in cogitatione tacita responderet dicens: Non eas, quia temetipsum degeneras, honor tuus despicitur, locus vilescit. Ecce de coelo venit, qui servo occurrere in terra non despicit; et tamen humiliari in terra contemnimus, qui de terra sumus. Quid vero apud Deum vilius, quid esse despectius potest, quam servare honorem apud
Abbreviated transcription (Latin):
ra qui a ñ eetlocus ubi nẽet
ds̃. Exmagna enĩ parte dif¬
fisus ẽ : quia honorẽ ñdedit
maiestati sedp̃sentiae corpo¬
rali. Salutẽ itaq filio petut
et tam̃ infide dubitauit.
quia adeũ adquẽ uenerat
& potente adcurandũ cre
tẽ putauit. Sed dñs quiro¬
gatur ut uadat quia ñdesit
ubi inuitat indicat. solo ius¬
su salutẽ reddidit qui uolun¬
tate omĩa creauit. Qua inre
hoc ẽ nob̃ solerter intuendũ
quodsicut euangelista alio
testante didicimꝰ: Centurio
ueniã et curabo eũ. Quid
ẽ qđ regulus rogat ut ad eiꝰ
filiũ ueniat ettam̃ ire cor¬
poralit̃ recusat: Ad seruuuͦ
centurionis ñ inuitat et
tam̃se corporalit̃ ire pollice¬
tur. Reguli filio ꝑcorpora¬
lem p̃sentiã ñdignat᷑ ad eẽ:
Centurionis seruo ñ dedignat᷑
occurrere. Quid ẽhoc: nisi¬
qđ suꝑbia. nr̃a retunditur.
qui inhominib ñnaturã
qua adimaginẽ dĩ factist̃
sed honores & diuitias uene¬
ramur : Cumq: pensamꝰ quȩ

Expanded text:
ret quia non esset locus ubi non esset Deus. Ex magna ergo parte diffisus est, quia honorem non dedit majestati, sed praesentiae corporali. Salutem itaque filio petiit, et tamen in fide dubitavit, quia eum ad quem venerat, et potentem adtem putavit. Sed Dominus, qui rogatur ut vadat, quia non desit ubi invitatur indicat, solo jussu salutem reddidit qui voluntate omnia creavit. 2. Qua in re hoc est nobis solerter intuendum, quod, sicut evangelista alio testante didicimus, centurio veniam et curabo eum . Quid est quod regulus rogat ut ad ejus filium veniat, et tamen ire corporaliter recusat; ad servum vero centurionis non invitatur, et tamen se corporaliter ire pollicetur? Reguli filio per corporalem praesentiam non dignatur adesse, centurionis servo non dedignatur occurrere. Quid est hocquod superbia nostra retunditur, qui in hominibus non naturam, qua ad imaginem Dei facti sumus, sed honores et divitias veneramur: cumque pensamus quae
Abbreviated transcription (Latin):
sate gͦ quã nulla sunt quȩ
tẽporalit curr̃. finis tẽpora¬
liũ ostendit: ꝗtr̃a nichilsit
qđ transire potuit. Casus
rerũ indicat quia restran¬
sate : inaẽtnitatis amore cor
figite: ut dũ terrena culmi¬
na adipisci c̃tẽpnitis. ad¬
ueniatis ad głam quã ꝑfidẽ

Expanded text:
ergo quia nulla sunt quae temporaliter currunt. Finis temporalium ostendit quam nihil sit quod transire potuit. Casus rerum indicat quia res transate, in aeternitatis amore cor figite; ut dum terrena culmina adipisci contemnitis, perveniatis ad gloriam, quem per fidem
Abbreviated transcription (Latin):
coni addeuorandũ datꝰ
sum qui ꝓpt̾ uram prae¬
sentia deuorare me non
potest. Caput meũ iã in
suo ore absorbuit. date lo¬
cum ut ñme amplius cru¬
ci&. sed faciat ꝙ facturus
ẽ. siei addeuorandũ datus
sũ: quare ꝓpt̃uos moras pa¬
tior: Tunc fr̃s coepert̃ ei di¬
cere. Quid ẽ ꝙ loqueris fr̃.
signũ tibi scẽ crucis impri¬
me. respondebat ille ut
poterat dicens. Uolome
signare sed non possũ. ꝗa
adracone premor.Cũq h
fr̃s audirent ꝓstrati intrã
cũlacrimis coeperunt pro
ereptione illius uehemen¬
tius orare. Et ecce subito
coepit meliorat eger ꝗb
ualebat uocib exultare
dicens. gratias dõ eccȩ dra¬
to quime ad deuorandũ
acceꝑat fugit. orationib
ur̃is expulsus ẽ stare non
potuit. Propeccatis meis
modo int̃cedite quia con¬
uerti paratussum. et secula¬
rem uitã funditus relin¬
quere. Homo ergo quisic̃
iam dictũ ẽ abextrema cor¬
põis fuerat parte p̃mortuus.
reseruat aduitã toto ad

Expanded text:
coni ad devorandum datus coni ad devorandum datus sum, qui propter vestram praesentiam devorare me non potest. Caput meum jam in suo ore absorbuit; date locum ut me amplius non cruciet, sed faciat quod facturus est. Si ei ad devorandum datus sum, quare propter vos moras patior? Tunc fratres coeperunt ei dicere: Quid est quod loqueris, frater? Signum tibi sanctae crucis imprime. Respondebat ille ut poterat, dicens: Volo me signare, sed non possum, quia a dracone premor. Cumque hoc fratres audirent, prostrati in terra cum lacrymis coeperunt pro ereptione illius vehementius orare. Et ecce subito coepit melioratus aeger quibus valebat vocibus exsultare, dicens: Gratias Deo, ecce draco qui me ad devorandum 1645 acceperat fugit, orationibus vestris expulsus stare non potuit. Pro peccatis meis modo intercedite, quia converti paratus sum, et saecularem vitam funditus relinquere. Homo ergo, qui, sicut jam dictum est, ab extrema corporis fuerat parte praemortuus, reservatus ad vitam, toto ad
Abbreviated transcription (Latin):
leuis eloꝗo.
prauus actione. cultus. ue¬
stib morib incultus. ferre
uero non poterat siquis quã
illi descĩ habitus conuer¬
satione loqueret. facta
aute fuerat uita illiuscunc¬
tis fr̃ib uisu grauis. sedtam̃
erat cunctis tolerabilis. As¬
ꝑnabatur ualde siquissibi
aliquid de prauitatͥes suae
correptione loqueretur.
Bona ñsolum facere. sed etiã
audire non poterat. Num¬
qua se ad scae c̃uersationis
habitũ uenire. iuurando
irascendo. deridendo te¬
stabatur. In hac aut pe¬
ftilentia que nuꝑ huius
urbis populum magna
spiritũ ager& conuenert
fr̃s ut egressum illius oran¬
do ꝓtegerent. lam corpꝰ
eius abextrema fuerat
parte praemortuũ in so¬
lũ tantũmodo pectore
uitalis adhuc calor an¬
helabat. Cuncti autẽ
xiuis orare : quanto eum
iam uidebant sub caeleri¬
tate discedere. Cũ repen¬
te coepit eisdem fratrib
ad sistentib adnisu quo
poterat clamare. & oratio¬
nes eoꝵ interrũpere dic̃s
recedite recedite ecce dra.¬

Expanded text:
levis eloquio, pravus actione, cultus vestibus, moribus incultus; ferre vero non poterat si quisquam illi de sancti habitus conversatione loqueretur. Facta autem fuerat vita illius cunctis fratribus visu gravis, sed tamen, erat cunctis tolerabilis. Aspernabatur valde si quis sibi aliquid de pravitatis suae correctione loqueretur. Bona non solum facere, sed etiam audire non poterat. Nunquam se ad sanctae conversationis habitum venire, jurando, irascendo, deridendo, testabatur. In hac autem pestilentia, quae nuper hujus urbis populum magna spiritum ageret, convenerunt fratres, ut egressum illius orando protegerent. Jam corpus ejus ab extrema fuerat parte praemortuum, in solo tantummodo pectore vitalis adhuc calor anhelabat. Cuncti autem enixius orare, quanto eum jam videbant sub celeritate discedere. Cum repente coepit eisdem fratribus assistentibus adnisu quo poterat clamare, et orationes eorum interrumpere, dicens: Recedite, recedite, ecce dra
Abbreviated transcription (Latin):
cuius unctione signati sumꝰ
in die redemptionis. qui ubi
uult spirat. & ubicũq spirat:
continuo flãmam eiusdem
diuinae dilectionis accendit.
Eredamus ipsũ patrem. & filiũ
exaltemus nomen eiꝰ in inuicẽ
cui est gła imꝑium a&e potestas

Expanded text:
cujus unctione signati sumus in die redemptionis, qui ubi vult spirat, et ubicunque spirat, continuo flammam ejusdem divinae dilectionis accendit. Credamus ipsum Patrem, et Filiumexaltemus nomen ejus invicem, cui est gloria, imperium et potestas
Abbreviated transcription (Latin):
autem quia qd̃ de carnali
dixit. hoc & iam de spiritali
est generatione sentiendum.
nequaquã uidelicae eã. pꝰquã
semel explora fuerit posse repoe i.
Siue enĩ hereticus. siue scisma¬
ticus. siue facinorosus quisq
inconfessione sc̃e trinitatis
baptizet . non ualae ille qui
ita baptizatus est. abonis ca¬
tholicis rebaptizari. ne confes¬
sio uł inuocatio tanti nomi¬
nis uideatur adnullari.
dnĩ responsionẽ sollicitꝰ. quomͦ
sit intelligenda diligenter
inquirit: Meretur iam ple¬
nius instrui. & qͥa scda nati¬
uitas ñ rarnalis sed sit spiri¬
talis audire. Respondit namq¬

Expanded text:
autem quia quod de carnali autem quia quod de carnali dixit, hoc etiam de spiritali est regeneratione sentiendum: nequaquam videlicet eam, postquam semel expleta fuerit, posse repeti. sicut sive hęreticus sive scismaticus sive facinorosus quisque in confessione sanctę trinitatis baptizet, non valet ille, qui ita baptizatus est, a bonis catholicis rebaptizari, / ne confessio vel invocatio tanti nominis videatur adnullari, Domini responsionem sollicitus, quomodo sit intelligenda diligenter inquirit, meretur jam planius instrui, et quia secunda nativitas non carnalis est, sed spiritalis, audire; respondit namq
Abbreviated transcription (Latin):
apticis cunctis fidelibꝰ lucae.
iuanto constat qͥa sine huiꝰ
i.⁊ fideles esse nequeunt.
Dir .s & enĩ sine lauacro
egry ritionis remissionem
ueccatoꝵ cense .iiii. & regnũ
ua utrare celorum.
Sed nichodemus qͥ nocte
uenit ad tħm: nec dumlucis
mysteria capere nouerat. Hã
& nox in qua uenit: ipsam eiꝰ
qua p̾mebatur ignorantiam
designat. necdũ enĩ eorum
numero sociatus erat: quib
ait apłs. Eiustis aliquando
tenebrae. nunc autẽ lux
in dño: sed inter eos potius
remanebat. qͥbus loquitur
est. Respondit gͦ dño & ait.
Quomͦ potest homo nasci cũ
senex sit: Nłiquid potest in
uentrem matris suae iterato
introire & nasci: Quia enĩ
scđae natiuitatis adhuc nes¬
cr is ꝑseuerabat. de salute
autẽ sua iam sollicitꝰ extite¬
rat. Necessarto de una quã
noterat natiuitate an pos¬
sor iterari. uł quo ordine
regeneratio possoe impleri que¬
rebat. ne huiꝰ pers rema¬
iendo uitae cȩlestis particeps
asse nequirce. Hotandum

Expanded text:
apertius cunctis fidelibus lucet, apertius cunctis fidelibus lucet, quanto constat quia sine hujus luce fideles esse nequeunt. Quis enim sine lavacro regenerationis remissionem peccatorum consequi, et regnum valet intrare coelorum? Sed Nicodemus, qui nocte venit ad Dominum, necdum lucis mysteria capere noverat. Nam et nox, in qua venit, ipsam ejus qua premebatur ignorantiam designat. Necdum enim eorum numero sociatus erat quibus ait Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino , sed inter eos potius remanebat, quibus loquitur est . Respondit ergo Domino, et ait Quomodo potest homo nasci, cum sit senex? Nunquid potest in ventrem matris suae iterato introire, et renasci? Quia enim secundae nativitatis adhuc nescius perseverabat, de salute autem sua jam sollicitus exstiterat, necessario de una quam noverat nativitate, an posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat, ne hujus expers remanendo, vitae coelestis particeps esse nequiret. Notandum
Abbreviated transcription (Latin):
distis. princeps iud eorum
uenit ad ih̃m nocte. cupiens
secreta eius allocutione
plenius discere mysteria
fidei. cuiꝰ aꝑta ostensione
signorũ. aliquatenꝰ iam
rudimenta ꝑc eperat. Qui
qm̃ prudenter eã quae ab
ab illo querebat: inuestigare
ꝓmeruit. Rabbi inquit. sci¬
mus qͥa a dõ uenisti magister:
nemo enim potest haec signa
facere quae tu facis: nisi fu
nisse ad magisteriũ cęleste
dentibꝰ intellexit. necdũ tam̃
ipsũ dm̃ esse cognouit. Sed
quia quẽ magistrum nouerat
ueritatis. studiose docendus
adiit: merito ad agnitionem
diuinitatis eiꝰ ꝑfecte doctus
subiit. merito utriusq natiui¬
tatis eiꝰ. diui ne scilicet & hu¬
manae: sed & passionis atq as¬
cenionis ipsius archana ꝑcepit
nerationis. ingressũ regni cȩ¬
lestis. aliaq ꝑplura doctrinȩ
euangłicae sacramenta dnõ
reuelaate didicit. Respondit
enĩ iħs: & dixit ei. Amen am̃
dico tibi: nisi qͥs renatꝰ fuerit
denuo. Ñ potest uidere regnũ
uͦ Quae sententia tanto

Expanded text:
distis, princeps Judaeorum venit ad Dominum nocte, cupiens secreta ejus allocutione plenius discere mysteria fidei, cujus aperta ostensione signorum aliquatenus jam rudimenta perceperat. Qui quoniam prudenter ea quae ab ab illo quaerebat investigare promeruit. Rabbi, inquit, scimus quia a Deo venisti magister. Nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuesum venisse ad magisterium coeleste dentibus intellexit, necdum tamen ipsum Deum esse cognovit. Sed quia quem magistrum noverat veritatis, studiose docendus adiit, merito ad agnitionem divinitatis ejus perfecte doctus subiit, merito utriusque nativitatis ejus, divinae scilicet et humanae, sed et passionis atque ascensionis ipsius arcana percepit: nerationis, et ingressum regni coelestis, aliaque perplura doctrinae evangelicae sacramenta, Domino revelante, didicit. Respondit Jesus, et dixit ei: Amen amen dico tibi, nisi quis natus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei. Quae sententia tanto
Abbreviated transcription (Latin):
tur dicens. Soluite templũ
hoc: & in tribus diebus exci¬
tabo illud. Non tam̃ credebant
uerbo quod dixit. sed ne hoc
quidem intelligere ualebant.
quia non de alio quam de
templo corporis sui dicerce.
Qui gͦ terrena audientes
non capiebant. quantominꝰ
ad cȩlestia. id est diuinaẽ
generationis capienda myste¬
ria sufficiunt: Addit aut̃
adhuc dñs. & de caelestibus
sacramentis. & de terrenis
instruere eum. quẽ uidae
sapienter ac diligent̃ his
quae audiuit intendere.
Cȩlestis nãq est ascensio eiꝰ.
ad uitam sempiternam.
Terrena uͦ exaltacio eiꝰ. ad

Expanded text:
tur, dicens: Solvite templum tur, dicens: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud; non tamen credebant verbo quod dixit; sed ne hoc quidem intelligere valebant, quia non de alio, quam de templo corporis sui diceret. Qui ergo terrena audientes non capiebant, quanto minus ad coelestia, id est divinae generationis capienda mysteria sufficiunt? Addit autem adhuc Dominus et de coelestibus sacramentis, et de terrenis instruere eum quem vidit sapienter ac diligenter his quae audiret intendere. Coelestis namque est ascensio ejus ad vitam sempiternam; terrena