comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
extum lectionis eũ
ad loquendum lar¬
guis uacare. Sed
querendum prius ẽ an hȩc apud matħm
ipsa sit lectio quȩ apud lucam sub appel¬
latione cȩne describit᷑. Et quidẽ sunt ñ¬
nulla quȩ sibi dissona ẽẽ uident᷑. quia
hic prandiũ. illic cena memorat᷑. Hic
qui ad nuptias non dignis uestib intra¬
uit repulsus ẽ: illic nullus qui intrauit¬

Expanded text:
extum lectionis evanad loquendum largius vacare. Sed quaerendum prius est an haec apud Matthaeum ipsa sit lectio quae apud Lucam sub appellatione coenae describitur . Et quidem sunt nonnulla quae sibi dissona esse videntur, quia hic prandium, illic coena memoratur; hic qui ad nuptias non dignis vestibus intravit repulsus est, illic nullus qui intra
Abbreviated transcription (Latin):
hominib:ut mos loquendi se se habet hu¬
manus. An non cotidie dicimus.iam non ẽ
hic: de aliquo: hinc q̃m totius abituro: Et
maxime hoc demorituris solet dici: qͣm qͣm
& ipse dñs tanq̃m preuidens. quid lecturos
mouere posset. adiecit. ego adte uenio: sic ex¬
ponens quodammodo cur dixerit.iam non

Expanded text:
hominibus, ut mos loquendi sese habet humanus. An non quotidie dicimus, Jam non est hic, de aliquo quantocius abituro? Et maxime hoc de morituris solet dici. Quanquam et ipse Dominus tanquam praevidens quid lecturos movere posset adjecit, Et ego ad te venio: sic exponens quodammodo cur dixerit, Jam non
Abbreviated transcription (Latin):
sẽs moyses ante ãm animal irrationa¬
ie se ꝓficetur. dauid publicẽ se sepe
cõre inorat. S magis illud accipiendũ
puto: qm̃ uermis nulla extrinsecus am¬
mixtione alieni corporis. sed de sola
& pura terra procreatur. ido illũ com
ia a pura maria generatur. Legimꝰ
etiam in libris moysi de manna uer¬
miculos procreatos. Digna plane et
iuista comparatio. Si quidem de man
na uermiculus gignitur: et dñs. xp̃e
de uirgine ꝓcreatur. Quin potius ip¬
sam mariao manna dixerimꝰ quia ẽ
subtilis. splendida. suauis. & uirgo.
que uelut cęlitus ueniens. cunctis
eccłarum populis cibũ dulciorem mel¬
le defluxit. Quem qui edere ac man¬
aucare neglexerit. uitam in semet ipso
habere non poterit: sicut ipse dñs ait.
Nisi quis manducauerit. meam car¬
nem. & biberit meũ sanguinem. ñ
habebit uitam in semet ipso: s potius
ipse cibus in iudicium conuercedr: si¬
cut apłs dicit: qui manducat & bi

Expanded text:
sanctus Moyses ante Deum animal se irrationasanctus Moyses ante Deum animal se irrationabile profitetur, David pulicem se saepe commemorat. Sed magis illud accipiendum puto: quoniam vermis nulla extrinsecus admixtione alieni corporis, sed de sola ac pura terra procreatur, ideo illum cde sola et pura Maria generatur. Legimus et in libris Moysi de manna vermiculos procreatos . Digna plane et justa comparatio. Siqna vermiculus gignitur, et Dominus Christus de Virgine procreatur. Quin potius ipsam Mariam manna dixerim, quia est subtilis, splendida, suavis et virgo; quae velut coelitus veniens, cunctis Ecclesiarum populis cibum dulciorem melle defluxit, quem qui edere et manducare neglexerit, vitam in semetipso habere non poterit, sicut ipse Dominus ait: Nisi quis manducaverit meam carnem, et biberit meum sanguinem, non habebit vitam in semetipso ; sed potius ipse cibus in judicium convertetur, sicut Ap
Abbreviated transcription (Latin):
suos misit. qui nos de nocte tecerrima
delinquentiȩ liberarent: & paulatim
resolutis in nobis tenebris peccatorum.
matutina susceptione consuescerent.
ut ꝑfecti facilius possimus toler. o
lis ardorem. hoc est prius nos precep¬
tis simpliciorib erudirent: quo capa¬
ciores efficerent cȩlestium secretorum.
Huius itaq solis iusticis matutino pec¬
catorum caligo cota ꝑimitur. siit ip¬
se ꝓphera ait ex ꝑsona dñi. In no

Expanded text:
suos misit, qui nos de nocte teterrima suos misit, qui nos de nocte teterrima delinquentiae liberarent, et paulatim, resolutis in nobis tenebris peccatorum, matutina nos susceptione consuescerent; ut perfecti facilius possimus tolerare solis ardorem, hoc est primum nos praeceptis simplicioribus erudirent, quo capaciores efficerent coelestium secretorum. Hujus itaque solis justitiae matutino, peccatorum caligo tota perimitur, sicut ipse propheta ait ex persona Domini: In
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi fallor. si sceptio matutina. solis or¬
tum semꝑ anceuenir: & sriusquã orbẽ
radiorũ clarus splendor slumi et inacu¬
tinum. noctũ: tenebris terminum po¬
nit: acresolitia sensim caliginis cecita¬
te. rebus cunctis facies quȩdam. ac lum̃
infunditur: & cum uebiti sub una ma¬
teriȩ tenebrarum. mundus in confusi¬
one iacuerit: imeruem⁊ mauci¬
no. diuersa sprcierũ uarietate distin¬
guitur : hoc et cum omĩa ceca fuerint.
oculi om̃ium reparantur. Nox nun
quodammͦ aufert oculos munde. au¬
rora restituit: atq ita ante. mitina
susceptione ꝑfruimur: ut głosust¬
modum solis splendore potiami r. Sed
qm̃ sicut dicit apłs. lex spiritalis est. &
spiritalib spiritalia comparanda sunt.
solem hic iustici: arbitror designari.
hoc est xp̃m dñin. qui nobis ignorantiȩ
tenebris & peccatoꝵ cȩcitate submersis.
cȩlestis doctrin: suȩ lumen infudit: &
que. non habebamus oculos cordis in¬
seruit. & uelui radios quosdam apłos

Expanded text:
Nisi fallor, susceptio matutina solis ortum semper antevertit, et priusquam orbem radiorum clarus splendor illuminet, matutinum noctium tenebris terminum ponit; ac resoluta sensim caliginum caecitate, rebus cunctis facies quaedam ac lumen infunditur; et cum veluti sub una materie tenebrarum mundus in confusione jacuerit, interveniente matutino, diversa specierum varietate distinguitur; hoc est, cum omnia caeca fuerint, oculi omnium reparantur. Nox enim quodammodo aufert oculos mundo, aurora restituit; atque ita ante matutina susceptione perfruimur, ut gloriosius postmodum solis splendore potiamur. Sed quoniam, sicut dicit Apostolus: Lex spiritualis est, et spiritualibus spiritualia comparanda sunt , solem hic justitiae arbitror designari; hoc est Christum Dominum, qui nobis ignorantiae tenebris, et peccatorum caecitate submersis, coelestis doctrinae suae lumen infudit; et quos non habebamus, oculos cordis inseruit, et velut radios quosdam apostolos
Abbreviated transcription (Latin):
Quos autem predestinauit:ipsos & uocauit.
Et quos uocauul: ipsos & iustificauit. Quoᷤ
autem iustificauit: ipsos & glorificauit.
Si deus pro nob̃ quis contra nos: Adde ad¬
huc. Qui ꝓpͥo filio suo non peꝑcit: sed
ꝓ nobis omnib tradidit illum. Quomͦ
non & cum illo nob̃ omnia donauit ÷
Sed quib nob̃: Prescitis. predestinatis
iustificatis. glificatis. de quib sequitur
Quis accusabit aduersus electos dei: Nouit

Expanded text:
ipsos et vocavit; et quos vocavit ipsos et justificavit? quos autem justificavit, ipsos et glorificavit. Si Deus pro nobis, quis contra nos? » Adde adhuc: « Qui proprio Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, quomodo non et cum illo omnia nobis donavit? » Sed quibus « nobis? » Praescitis, praedestinatis, justificatis et glorificatis. De quibus sequitur: « Quis accusabit adversus electos Dei . » « Novit
Abbreviated transcription (Latin):
e illuminato illo qui natͦ
est cecus. sermo adiudeos
domini ex ortus est.
Huic itaq lectioni. ho¬
diernam ẽẽ concextam
scire debuit. & commo¬
neri caritas ur̃a. Cum enim dñs dixisset.
in uidicium enim ego in hunc mundum¬
ueni. ut qui non uident uideant. & qui
uident ceci fiant: quod eo temp̃r qͣndo
exphariseis dixerunt. Nunquid̃ & nos ceci
sumus: Quib respondit. Si ceci eẽtis. ñ
haberetis peccatum. Nunc autem dicitis
quia uidemus. peccatum ur̃m manet.
His uerb̾ subiũrit ea quȩ hodie cum reci¬
tarentur audiuimus. Amen amen dico uo¬
bis qui non intrat ꝑ ostium in otule ourum
ses asendit aliunde ille fur ẽ & latro. Dixe¬
runt enim se cecos non eẽ. Hidere autem tcͤ
possent: si ouies xp̃i ẽẽnt. Unde sibi usurpa¬
bant lumen. qui furebant contra diemꝰ. Ept̾
illorum gͦ uanam & suꝑbam & insanabi¬
lem arrogantiam dñs iħc ista contexuit:
in quib nos salubriter si aduertamur am¬
monuit. Culti enim sunt pagani qͥ¬

Expanded text:
e illuminato illo qui natus est caecus, sermo ad Judaeos Domini exortus est. Huic itaque lectioni hodiernam esse contextam, scire debuit et commoneri Charitas vestra. Cum enim Dominus dixisset, In judicium ego veni in hunc mundum, ut qui non vident, videant; et qui videntex Pharisaeis dixerunt, Numquid et nos caeci sumus? Quibus respondit: Si caeci essetis, non haberetis peccatum; nunc autem dicitis, Quia videmus: peccatum vestrum manet . His verbis subjunxit ea quae hodie cum recitarentur, audivimus. 2. Amen, amen dico vobis, qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro. Dixerunt enim se caecos non esse: videre autem tunc possent, si oves Christi essent. Unde sibi usurpabant lumen qui furebant contra diem? Propter illorum ergo vanam et superbam et insanabilem arrogantiam Dominus Jesus ista contexuit: in quibus salubriter nos, si advertamus, admonuit. Multi enim sunt qui secu
Abbreviated transcription (Latin):
cui dictum ẽ: hodie mecum eris inpara¬
diso. Quomͦ autem ipse sit ostium. ipse
pastor. ut ꝑ se ipsum quodammꝰ etiam
ipse ingredi & egredi intelligatur. & quis¬
nam sit ostiarus. longum est hodie que¬
rere: & disserendo sicut ipse donauerit

Expanded text:
cui dictum est, Hodie mecum eris in paracui dictum est, Hodie mecum eris in paradiso . Quomodo autem ipse sit ostium, ipse pastor, ut per seipsum quodammodo etiam ipse ingredi et egredi intelligatur, et quisnam sit ostiarius, longum est hodie quaerere, et disserendo sicut ipse donaverit
Abbreviated transcription (Latin):
doccor bonus quodamm᷑ nos ammonuit
quemadmodum intelligere debeamus qͦd
ait. ingredietur & egredietur. & pascua in¬
ueniet: cum secutus adiunxit. F̾r non ue¬
nit nisi ut furet᷑: & mactet & ꝑdat. E go
uem ut uitam habeant. & habundantiꝰ
habeant. Uidet᷑ enim michi dixisse ut ui¬
tam habeant ingredientes. & habundan¬
tius habeant egredientes. Non autem
ꝑ ipsum ostium. hoc ẽ ꝑeundẽ xp̃m
in eccłiam euis quod ẽ ouile eius intra¬
uerit ad uitam temporalem. quȩ est
infide. Ideo ait. Ego ueni ut uitam
habeant. hoc ẽ fidem quȩ ꝑ dilectionẽ
oꝑat᷑. ꝑ qͣm fidem in ouuile ingrediunt᷑
ut uiuant: quia iustus exfide uiuit. Et
habundantius habeant. qui ꝑseuerando
Et habundantius habebunt uitam: ueni¬
endo quo pastor ille precessit: ubi num¬
qͣm deinde moriant᷑. Quamuis gͦ & hic
in ipso ouili non desunt pascua: qm̃ ad
in gressum tamen tunc uere pascua in¬
uenient. ubi saturent᷑ qui esuriunt &
sitiunt iusticiam. qualia pascua inuenit

Expanded text:
doctor bonus quodammodo nos admonuit, quemadmodum intelligere debeamus quod ait: « Ingredietur et egredietur, et pascua inveniet, » cum secutus adjunxit: « Fur non venit, nisi ut furetur et mactet et perdat. Ego veni ut vitam habeant, et abundantius habeant. » Videtur enim mihi dixisse, Ut vitam habeant ingredientes, et abundantius habeant egredientes. Non autem per ipsum ostium, hoc est per eumin Ecclesiam ejus, quod est ovile ejus, intraverit ad vitam temporalem, quae est in fide. Ideo ait: « Ego veni ut vitam habeant, » hoc est, fidem quae per dilectionem operatur, per quam fidem in ovile ingrediuntur ut vivant, quia justus ex fide vivit . Et abundantius habeant, qui perseverando et abundantius habebunt vitam, veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desint pascua quoniam ad egressum: tamen tunc vera pascua invenient, ubi saturentur qui esuriunt et sitiunt justitiam ; qualia pascua invenit
Abbreviated transcription (Latin):
ouilis dm̃ici societatem rursus in errorem
pristinum reuoluti sunt: oues erant an
non erant: Utiq catholici erant. Si oues
tuerunt: cum dñs dicat non audierunt
eos oues: Audistis fr̃s altitudinẽ q̃stionis.
Dico gͦ. Nouit dñs qui sunt eius. Nouit
prescitos: nouit predestinatos. De illo qͥp

Expanded text:
ovilis dominici societatem rursus in errorem ovilis dominici societatem rursus in errorem pristinum revoluti sunt, oves erant an non erant? Utique catholici erant. Si cathotuerunt, cum Dominus dicat, non audierunt eos oves? 12. Audistis, fratres, altitudinem quaestionis. Dico ergo: Novit Dominus qui sunt ejus . Novit praesc
Abbreviated transcription (Latin):
reuocastis. Quomͦ errat & ouis est: Nocẽ
alieni audiuitꝰ Certe non audierunt
eos oues. Deinde modo multi colligunt᷑
adouile. xp̃i. & exhereticis fiunt catholici.
Afuribus tolluntur: pastori reduntur: &
aliqͣndo murmurant. tedium patiunt᷑
ad reuocantem. & non intelligunt igu¬
lantem. Uerumptam̃ etiam cum reniten¬
tes uenerint quȩ oues sunt agnoscunt
uocem pastoris. & se uenisse lȩtant᷑. & er¬
rasse erubescunt. Quando gͦ in illo erro¬
re tanqͣm inueritate głabantur. & utiq
non audiebant uocem pastoris. & alienũ
ideo sequebant᷑: oues erant an non erant:
Si oues erant: quomodo alienũ oues non
audiunt: Si oues non erant: quare ob¬
nuirgant᷑ illi quib d̾r. errantem ouem ñ
reuocastis: In ipsis etiam iam factis catho¬
licis xp̃ianis bonȩ spei fidelib aliquando
mala contingunt. Seducunt᷑ in errorem:
& pꝰ errorem reuocant᷑. Quando seducti st̃
inerrorem & rebaptitati sunt. aut post

Expanded text:
revocastis. Quomodo et errat, et ovis est? Vocem revocastis. Quomodo et errat, et ovis est? Vocem alieni audivit? Certe non audierunt eos oves. Deinde modo multi colliguntur ad ovile Christi, et ex haereticis fiunt catholici; a furibus tolluntur, pastori redduntur: et aliquando murmurant, taedium patiuntur ad revocantem, et non intelligunt jugulantem; verumtamen etiam cum renitentes venerint quae oves sunt, agnoscunt vocem pastoris, et se venisse laetantur, et errasse erubescunt. Quando ergo in illo errore tanquam in veritate gloriabantur, et utique non audiebant vocem pastoris, et alienum ideo sequebantur, oves erant an non erant? Si oves erant, quomodo alienos oves non audiunt? si oves non erant, quare objurgantur illi quibus dicitur, Errantem ovem non revocastis? In ipsis etiam jam factis catholicis Christianis, bonae spei fidelibus, aliquando mala contingunt; seducuntur in errorem, et post errorem revocantur: quando seducti sunt in errorem, et rebaptizati sunt, aut post
Abbreviated transcription (Latin):
ut quodammͦ querens uob̃cum. reuelan¬
te illo uob̃cum merear inuenire. Quid
gͦ me moueat aspicite. ꝑ ihezechielem ꝓ¬
pham dñs obiurgat pastores. & dicit int̾
cetera de ouib. Errantem ouem non reuo¬
castis. Et errantem dicit. & ouem appellat.
Si qͣndo errabat. ouis erat:÷ cuius uocem ut
erraret audiebat: ꝓculdubio enim non
erraret. si uocem pastoris audiret. Sed
ideo errauit quia uocem audiuit aliem.
uocem furis & latronis audiuit. Certe la¬
tronum uocem non audiunt oues. Qui
uenerunt inquit & intelligimus preter
me: idẽ qui uenerunt preter me. fures
sunt & latrones. & non audierunt eos oueᷤ.
Dñe. si non audierunt eos oues : quomͦ
erant oues: Si oues non audiunt nisi
te. tu autem ueritas es: quisquis ueritatẽ
audit. non utiq errat: illi autem errat
& oues appellantur: Nam si in errore
ipso oues non appellarentur: non dice¬
retur ꝑ iherechielem.erantem ouem non

Expanded text:
ut quodammodo quaerens vobiscum, revelanut quodammodo quaerens vobiscum, revelante illo vobiscum merear invenire. Quid ergo me moveat, accipite. Per Ezechielem prophetam Dominus objurgat pastores, et dicit inter caetera de ovibus, Errantem ovem non revocastis . Et errantem dicit, et ovem appellat. Si quando errabat ovis erat, cujus vocem ut erraret audiebat? Procul dubio enim non erraret, si vocem pastoris audiret: sed ideo erravit, quia vocem audivit alieni; vocem furis et latronis audivit. Certe latronum vocem non audiunt oves: Qui venerunt, inquit, et intelligimus, Praeter me; id est, Qui venerunt praeter me, fures sunt et latrones, et non audierunt eos oves. Domine, si non audierunt eos oves, quomodo errant oves? Si oves non audiunt nisi te; tu autem veritas es: quisquis veritatem audit, non utique errat. Illi autem errant, et oves appellantur. Nam si in errore ipso oves non appellarentur, non diceretur per Ezechielem, Errantem ovem non
Abbreviated transcription (Latin):
omnes audierunt. Sed quid putamus
Qui audierunt. oues erant. Ecce audiuit
uidas & lupus erat:. sequebat᷑: sed pelle
ouina tectus. pastori insidiabat᷑. Aliqui
uero eõrum qui xp̃m crucifixertnt. non
audiebant: & oues erant. Ipsos enim uide¬
bant in turba. qͣndo dicebat. Cum exalta¬
ueritis filium hominis. tunc cognoscetis
quia ego sum. Quomodo enim ista solui¬
tur questio audiunt non oues. & non
audiunt oues Sequunt᷑ uocem pasto¬
ris quidam lupi. & ei quedam contradi¬
cunt oues.I: Postremo. pastorem occidt̃
oues: doluitur questio. Respondet enĩ
aliquis. & dicit. S qͣndo non audiebant.
oues nondum erant: tunc lupi erant.
Uox audita eos mutauit. & ex lupis oues
fecit. Quando autem factȩ sunt oues
audierunt. & pastorem inuenerunt:
pastoremq secutȩ sunt. & pastoris ꝓmissa
sꝑauerunt. quia ussa fecerunt. Soluta
est ut cumq ista questio: & cuiqͣm forte
sufficiat. Me autem adhuc mouet. Et
quid me moueat communico uob̃cum:

Expanded text:
omnes audierunt. Sed quid putamus? omnes audierunt. Sed quid putamus? qui audierunt, oves erant? Ecce audivit Judas, et lupus erat: sequebatur, sed pelle ovina tectus pastori insidiabatur. Aliqui vero eorum qui Christum crucifixerunt, non audiebant, et oves erant: ipsos enim videbat in turba, quando dicebat, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Quomodo enim ista solvitur quaestio? Audiunt non oves, et non audiunt oves; sequuntur vocem pastoris quidam lupi, et ei quaedam contradicunt oves; postremo pastorem occidunt oves. Solvitur quaestio: respondet enim aliquis, et dicit, Sed quando non audiebant, oves nondum erant, tunc lupi erant; vox audita eos mutavit, et ex lupis oves fecit: quando ergo factae sunt oves, audierunt, et pastorem invenerunt, pastoremque secutae sunt; pastoris promissa speraverunt, quia jussa fecerunt. 11. Soluta est utcumque ista quaestio, et cuiquam forte sufficiat. Me autem adhuc movet, et quid me moveat communico vobiscum,
Abbreviated transcription (Latin):
nitur. Et illi pro magno sacramento eiꝰdẽ
xp̃i biberunt aqͣm ꝑfluentem de petra:
nos quid bibamus norunt fideles. Si spe¬
ciem usibilem intendas: aliud est. si in¬
telligibilem significationẽ: eundem potũ
spiritalem biberunt. Quotquot autem
illo tempore crediderunt uel abrahȩ. uel
ysaac uel iacob. uel moysi. uł aliispatar¬
oues erant: & xp̃m audierunt. Non aliẽ¬
nam uocem. sed ipsius audierunt. Iudex
fuerat in precone: quia & qͣndo iudex loqͥt᷑.
ꝑ preconem. exceptor non facit. preco dixit.
sed uidex dixit. Alii gͦ sunt quos non
audierunt oues. in quib non erat uox
xp̃i. errantes. falsa dicentes. in ania garri¬
antes. uana fingentes. miseros seducentes.
Quid ẽ gͦ quod dixi. maior questio. est:
Quid habet obscurum: & ad intelligendum
difficile: Audite obsecro. Ecce dñs ipse
ore pastoris. Si enim ꝑ ꝓpħas uox pa¬
storis erat: qntomagis uocem pastoris.
proferebat ipsa lingua pastoris: Fon

Expanded text:
nitur. Et illi pro magno sacramento ejusdem nitur. Et illi pro magno sacramento ejusdem Christi biberunt aquam profluentem de petra; nos quid bibamus norunt fideles. Si speciem visibilem intendas, aliud est: si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem biberunt. Quotquot ergo illo tempore crediderunt vel Abrahae, vel Isaac, vel Jacob, vel Moysi, vel aliis Patriaroves erant, et Christum audierunt: non alienam vocem, sed ipsius audierunt. Judex fuerat in praecone. Quia et quando judex loquitur per praeconem, exceptor non facit, Praeco dixit; sed, Judex dixit. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentes. 10. Quid est ergo quod dixi, Major haec est quaestio? Quid habet obscurum et ad intelligendum difficile? Audite, obsecro. Ecce Dominus ipore pastoris. Si enim per Prophetas vox pastoris erat, quanto magis vocem pastoris proferebat lingua ipsa pastoris? Non
Abbreviated transcription (Latin):
nes in moyse baptirati sunt in nube ꝙ in
mari: & omnes eandem escam spiritalem
manducauẽrunt. & omnes eũdem potum
spiritalem bibẽrunt. Mare rubrum sig¬
m̃ficat baptismum. Moyses ductor ꝑ ma¬
re rubrum: significat xp̃m. Popłs transi¬
ens: significat fideles. Mors egyptiorum:
significat abolitionem peccatorum. In signis
diuersis. ẽadem fides. Sic insignis diuersis.
quomͦ in uerbis diuersis: quia uerba sonos
mutant ꝑtempora. & utiq nichil sunt
alitd uerba qͣm signa. Significando enim¬
enim uerba sunt. Tolle significationẽ uerbo:
strepitꝰ inanis ẽ. Significata sunt gͦ omĩa.
N unquid non ẽadem credebant ꝑ quos hȩc
signa ministrabant᷑ ꝑ quos ea quȩ credi¬
mus ꝓpħata prenuntiabant᷑: Utiq cre¬
idebant sed illi uentura ẽẽ. nos autem ue¬
nisse. Ideo & sic ait. Fundem potum spiri¬
talem biberunt.Spiritalem eundem. nam
torporalem non eundem. Quid enim il¬
li bibẽbant: Bibebant enim de spiricali

Expanded text:
nt, in nube et in mari, et omnes eamdem escam spiritualem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Mare Rubrum significat Baptismum; Moyses ductor per mare Rubrum significat Christum; populus transiens significat fideles; mors Aegyptiorum significat abolitionem peccatorum. In signis diversis eadem fides: sic in signis diversis, quomodo in verbis diversis; quia verba sonos mutant per tempora, et utique nihil aliud sunt verba quam signa. Significando enim verba sunt: tolle significationem verbo, strepitus inanis est. Significata ergo sunt omnia. Numquid non eadem credebant, per quos haec signa ministrabantur, per quos eadem quae credimus, prophetata praenuntiabantur? Utique credebant: sed illi ventura esse, nos autem venisse. Ideo et sic ait, Eumdem potum spiritualem biberunt. Spiritualem eumdem, nam corporalem non eumdem. Quid enim illi bibebant? Bibebant enim de spirituali
Abbreviated transcription (Latin):
milis uenit in carne precesserunt iusti:
sic in eum credentes uentũrum. quomodo
nos credimus in eum qui uenit. Tempora
uariata sunt non fides. quia & ipsa uerba
pro tempore uariant᷑. cum uarie declinant᷑.
uenturus ẽ & uenit: ẽadem tamen fides
utrosq comungit. & eos qui uenturum
ẽẽ. & eos qui eum uenisse crediderunt.
Duiersiᷤ quidem temporib sed utrosq ꝑ
passum ẽẽ resurrexisse. in celum ascen¬
disse. Totum hoc sicut uerba auditis p̃¬
teriti temporis. impletũ eẽ iam crẽdimꝰ.
In eius sunt fidei societãte tob̃cum. &
illi patres qui crediderunt de uirgine
nasciturum. passurum. resurrecturum.
in cȩlos ascensurum. Illos enim ostendit
apłs ubi ait. Habentes autem eundẽ
sp̃m fidei sicut scriptum ẽ. credidi ꝓpter
quod locutus sum: & nos credimꝰ propter
quod & loquimur. Propħa dixit. Credidi
propt᷑ quod locutꝰ sum: apłs dicit. & nos
credimus propt̾ quod & loquimur. Ut

Expanded text:
milis venit in carne, praecesserunt justi, milis venit in carne, praecesserunt justi, sic in eum credentes venturum, quomodo nos credimus in eum qui venit. Tempora variata sunt, non fides. Quia et ipsa verba pore variantur, cum varie declinantur:venturus est, et venit: eadem tamen fides utrosque conjungit, et eos qui venturum esse, et eos qui eum venisse crediderunt. Diversis quidem temporibus, sed utrosque per passum esse, resurrexisse, in coelum ascendisse: totum hoc, sicut verba auditis praeteriti temporis, impletum esse jam credimus. In ejus sunt fidei societate nobiscum et illi patres, qui crediderunt de Virgine nasciturum, passurum, resurrecturum, in coelum ascensurum: illos enim ostendit Apostolus ubi ait, Habentes autem eumdem spiritum fidei, sicut scriptum est, Credidi, propter quod locutus sum; et nos credimus, propter quod et loquimur . Propheta dixit, Credidi, propter quod locutus sum : Apostolus dicit, Et nos credimus, propter quod et loquimur. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc audiat. nisi credidẽritis. non in¬
telligetis. Quare ista commendo. Ca
etiam cum uerba hȩc obscura sicut pos¬
sum exposuero. aut quia ualde sunt
abdita. uel ego eorum non apprehendõ
intelligentiam. uel explicandi quod in¬
telligo non habuero facultatem. uel tam
fuerit quisq tardus ut etiam exponen¬
tem non sequatur. non de se desꝑet: ma¬
neat in fide. ambulet in iua: audiat apł̃m
dicentem. Et si quid aliter sapitis: hoc qͦq
uob̃ ds̃ reuelauit. Uerumptamen inquod
ꝑuenimus. in eo ambulemus. Incipiamꝰ
g audire exponentẽ: quem audiuimus
proponentem. Dixit gͦ eis iterum iñc
A men amen dico uob̃ quia ego sum ostiũ.
Ecce ipsum ostium quod clausum posu
Omnes quotquot uenerunt: fures fuẽtunt
Cum illo gͦ uenerunt. qui cum uerbo dei ue¬
nẽrunt. Ego sum inquit uia. & ueritas
& uita. Si ipse ẽ ueritas: cum illo uenert
qui ueraces fuerunt. Quotquot gͦ precer
illum fures & latrones idẽ ad furandum

Expanded text:
adhuc audit, Nisi credideritis, non inadhuc audit, Nisi credideritis, non intelligetis . Quare ista commendo? Quia etiam cum verba haec obscura, sicut possum, exposuero, aut quia valde sunt abdita, vel ego eorum non apprehendero intelligentiam, vel explicandi quod intelligo non habuero facultatem, vel tam fuerit quisque tardus, ut etiam exponentem non sequatur; non de se desperet: maneat in fide, ambulet in via, audiat Apostolum dicentem, Et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit: verumtamen in quod pervenimus, in eo ambulemus . 8. Incipiamus ergo audire exponentem, quem audivimus proponentem. Dixit ergo iterum eis Jesus: Amen, amen dico vobis, quia ego sum ostium ovium. Ecce ipsum ostium quod clausum posueOmnes quotquot venerunt, fures sunt et Cum illo ergo venerunt, qui cum verbo Dei venerunt. Ego sum, inquit, via et veritas et vita . Si ipse est veritas, cum illo venerunt qui veraces fuerunt. Quotquot ergo praeter illum, fures et latrones; id est, ad furandum
Abbreviated transcription (Latin):
quuntur. sed fugiunt ab eo: quia non
nouerunt uocem alienorum. lecta sunt
hȩc. plena questionib. grauida sacram̃tis.
Sequamur gͦ & audiamus magistrum
ex his obscuris aliquid aꝑientem: & ꝑ id
quod aꝑit. nos forte intrare facientem
Hoc ꝓuerbium dixit illis iħe. Illi autem
non cognouerunt quid loqueretur eis.
Forte nec nos. Quid gͦ inter ẽ inter illos
& nos: ante qͣm ista uerba agnoscamꝰ &
nos: Quia nos pulsamus ut aꝑiatur
nobis: illi autem .xp̃m negando. nolebãt
intrare seruandi. sed foras remanere per¬
dendi. Quod gͦ nos audimus hȩc piȩ.
quod anteqͣm illa intelligamts. credimꝰ
uera ẽẽ atq dimĩna. magna ab istis di¬
uersitate distãmus. Cum enim duo au¬
diunt uerba ȩuuangelii unus impius
alcer pius. & talia sunt. ut forte ambo
non intelligant: unus dicit. nichil dix̃:
alius dicit. uerum dixit: & bonum est
quod dixit: sed nos non intelligimus.
ste quia credit iam pulsat. & dignus ẽ
cui aꝑiatur. si pulsare ꝑsistat. Ille uero

Expanded text:
ugiunt ab eo; quia non noverunt vocem alienorum. Tecta sunt haec, plena quaestionibus, gravida sacramentis. Sequamur ergo et audiamus magistrum ex his obscuris aliquid aperientem; et per id quod aperit, nos forte intrare facientem. 7. Hoc proverbium dixit illis Jesus; illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis. Forte nec nos. Quid ergo interest inter illos et nos, antequam ista verba agnoscamus et nos? Quia nos pulsamus ut aperiatur nobis; illi autem Christum negando nolebant intrare servandi, sed foris remanere perdendi. Quod ergo nos audimus haec pie, quod antequam illa intelligamus, credimus vera esse atque divina, magna ab istis diversitate distamus. Cum enim duo audiunt verba Evangelii, unus impius, alter pius, et alia sunt ut forte ambo non intelligant, unus dicit, Nihil dixit; alius dicit, Verum dixit, et bonum est quod dixit, sed nos non intelligimus: iste quia credit jam pulsat, et dignus est cui aperiatur, si pulsare persistat; ille vero
Abbreviated transcription (Latin):
suas. idẽ furto ablatas. non ut saluet. sed
ut occidat. Ergo fur ẽ. quia quod alie¬
num ẽ. suum dicit latro quia & quod ẽ
furatus occidit. Qui autem intrat per
ostium pastor est õtuum. Huic hostiariꝰ
aꝑit. De ostiario isto tunc queramus.
qͣndo ab ipso dño audierimus quod sit
ostium: & qui sit pastor. Et oues uocem
eius audiunt. & propͥas oues uocat no¬
minãtim. Habet enim nomina earum
scripta in libro uitȩ. Proprias oues uocat
nominatim. Hinc dicit apłs. Nouit

Expanded text:
suas, id est, furto ablatas, non ut salvet, sed suas, id est, furto ablatas, non ut salvet, sed ut occidat. Ergo fur est, quia quod alienum est, suum dicit: latro, quia et quod est furatus, occidit. Qui autem intrat per ostium, pastor est ovium: huic ostiarius aperit. De ostiario isto tunc quaeramus, quando ab ipso Domino audierimus quod sit ostium, et qui sit pastor. Et oves vocem ejus audiunt, et proprias oves vocat nominatim. Habet enim nomina earum scripta in libro vitae. Proprias oves vocat nominatim. Hinc dicit Apostolus: Novit
Abbreviated transcription (Latin):
intrare in ouile: ꝑ ostium intret. xp̃m
uerum prẽdicet. Non solum ap̃m ue
rum predicet: sed xp̃i głam querat non
suam. Nam multi querendo głam suã.
oues xp̃i sparserunt potius qͣm congrega¬
liet se.: ut sano capite possit intrare. Qui
autem se non humiliat sed extollit: ꝑ
Tecte tamen adhuc loquit᷑ dñs iũc: non¬
dum intelligit᷑. Nominat ostium. nomi¬
nat ouile nominat oues.commendat
hȩc omnia: sed nondum exponit. Legã¬
mus gͦ. quia uenturus est ad ea uerba:
inquib nob̃ aliqua quȩ dixit dignet᷑
expõnere. Ex quorum expositione dabit
nobis fortasse etiam illa quȩ non expo¬
suit intelligere. Pascit enim manifestis:
exercet obscuris. Qui non intrat ꝑ ostiũ
in ouile ouium. sed ascendit aliunde: ue
misero. quia casurus est. Sit gͦ humił.
ꝑ ostium intret. plano pede ueniat. &
non offendet. Ille inquit fur ẽ & latro.
Ques suas uult dicere oues alienas: adhoc

Expanded text:
intrare in ovile, per ostium intret, id intrare in ovile, per ostium intret, id verum praedicet. Non solum Christum verum praedicet, sed Christi gloriam quaerat, non suam: nam multi quaerendo gloriam suam, oves Christi sparserunt potius quam congregaliet se, ut sano capite possit intrare. Qui autem se non humiliat, sed extollit, peTecte tamen adhuc loquitur Dominus Jesus, nondum intelligitur: nominat ostium, nominat ovile, nominat oves; commendat haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo, quia venturus est ad ea verba in quibus nobis aliqua quae dixit dignetur exponere: ex quorum expositione dabit nobis fortasse etiam illa quae non exposuit, intelligere. Pascit enim manifestis, exercet obscuris. Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde. Vae misero, quia casurus est! Sit ergo humilis, per ostium intret: plano pede veniat, et non offendet. Ille, inquit, fur est et latro. Oves suas vult dicere oves alienas: ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
intrant ꝑ ostium: qui ipsius xp̃i nomine
głantur. In numerabiles enim sunt. qui
se uidentes non solum iactant. sed a xp̃o
illuminatos uideri uolunt: sunt autem
heretici. forte ipsi ꝑ ianuam intrauerunt:
Absit. Sabellius dicit. Qui filius ẽ. ipse ẽ
pater. Sed si filius non ẽ pater: non intt¬
ꝑ ostium qui filium dicit patrem. Arrianꝰ
dicit. Aliud ẽ pater. aliud est filius. Recte
diceret. si diceret alius non aliud. Quan¬
ddo enim dicit aliud. ei contra dicit: a qͦ
audit ego & pater unum sumus. Nec
ipse gͦ ꝑ ostium intrat. Predicat enim
xp̃m qualem sibi fingit. non qualem
ueritas dicit. Nomen habet: tem ñ ht̃.
licuius rei nomen ẽ ap̃c. Tene ipsam rẽ.
si uis prodẽsse tibi nomen. Aliꝰ nescio
unde sit. sicut fo tinus. xp̃c homo ẽ. in¬
quit. deus non ẽ. Nec ipse intrat ꝑ ostiũ.
quia xp̃c & homo & deus ẽ. Et quid opͦ
ẽ multa ꝑcurrere: & multa uana hẽresũ

Expanded text:
intrant per ostium, qui ipsius Christi nomine intrant per ostium, qui ipsius Christi nomine gloriantur. 5. Innumerabiles enim sunt, qui se videntes non solum jactant, sed a Christo illuminatos videri volunt: sunt autem haeretici. Forte ipsi per januam intraverunt? Absit. Sabellius dicit, Qui Filius est, ipse est Pater: sed si Filius, non est Pater. Non int ostium qui Filium dicit Patrem. Arius dicit: Aliud est Pater aliud esdiceret, si diceret Alius; non, aliud. Quando enim dicit, Aliud, ei contradicit a quo audit, Ego et Pater unum sumus . Nec ipse ergo per ostium intrat: praedicat enim Christum qualem sibi fingit, non qualem veritas dicit. Nomen habes, rem non habes. Alicujus rei nomen est Christus: tene ipsam rem, si vis prodesse tibi nomen. Alius nescio unde, sicut Photinus: Christus homo est, inquit; Deus non est. Nec ipse intrat per ostium, quia Christus et homo et Deus est. Et quid opus est multa percurrere, et multa vana haeresum
Abbreviated transcription (Latin):
les homines etiam ꝑsuadere hominibus
aliam partem uolunt ascendere. raꝑe.
& occidere: non ut pastor conseruare atꝙy
saluare. Euerunt quidam philosophi de
uirtutib & uiciis subtilia multa tractan¬
tes. diuidentes. definientes ratiocinationes
acutissimas conludentes. libros implentes
suam sapientiam buccis crepantib uenti¬
lantes. qui etiam dicere auderent hominibꝰ.
Nos sequimini: sectam nrãm tenete. si uultis
beate iiuere. Sed non intrant ꝑostium.
ꝑdere uolebant. mactare & occidere. Quid
de istis ddicam: Ecce ipsi pharisei legebans.
& in eo quod legebant ap̃m sonabant.
N enturum sꝑabant: presentem non agnos¬
cebant. Iactabant se etiam ipsi inter uiden¬
tes. hoc ẽ inter sapientes. & negabant. xp̃m.
& non intrabant ꝑ ostium. Ergo & ipsi
si quos forte seducerent. mactandos & oc¬
cidendos non liberandos seducerent. Et
hos dimittãmus. Uideamus illos si forte

Expanded text:
les homines etiam persuadere hominibus les homines etiam persuadere hominibus aliam partem volunt ascendere, rapere et occidere; non ut pastor, conservare atque salvare. Fuerunt ergo quidam philosophi, de virtutibus et vitiis subtilia multa tractantes, dividentes, definientes, ratiocinationes acutissimas concludentes, libros implentes, suam sapientiam buccis crepantibus ventilantes; qui etiam dicere auderent hominibus, Nos sequimini, sectam nostram tenete, si vultis beate vivere. Sed non intrarant per ostium: perdere volebant, mactare et occidere. 4. Quid de istis dicam? Ecce ipsi Pharisaei legebant, et in eo quod legebant, Christum sonabant, venturum sperabant, et praesentem non agnoscebant: jactabant se etiam ipsi inter videntes, hoc est inter sapientes, et negabant Christum, et non intrabant per ostium. Ergo et ipsi, si quos forte seducerent, mactandos et occidendos, non liberandos seducerent. Et hos dimittamus: videamus illos si forte ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
minȩ. mnocentes. & quasi obseruantes ea
quȩ in lege precepta sunt. deferentes ho¬
norem parentib suis. non mechantes. ñ
homicidium ꝑpetrantes. non furtum faci¬
entes. non falsum aduersus quemquam
testimonium ꝑhibentes. & cȩtera quȩ in lege
mandata sunt. uelut obseruantes xp̃iam
non sunt: & plerumq se iactant quomo¬
do pharisei. nunquid & nos ceci sumus:
Quia uero ista omnia qui faciunt. & nes¬
ciunt ad quem finem referant. maniter
faciunt: dñs de grege suo. & de ostio quo
intrat᷑ adouile similitudinẽ ꝓposuit in
bodierna lectione. Dicant gͦ pagani bene
eis prodest unde głantur: Ad hoc enim
debet unicuiq prodesse bene uiuere. ut
detur illi semꝑ uiuere. Nam cii non da¬
tur semꝑ uiuereiquid prodest bene uiu̾e:
Quia nec bene uiuere dicendi sunt. qui finẽ
bene uiuendi. uel cȩcitate nesciunt. uel in¬
fiatione contempnunt. Non ẽ autem cui-¬
qͣm spes uera & certa semꝑ uiuendi. nisi
intret inouile. Querunt gͦ plerumq ta¬

Expanded text:
ea quae in lege praecepta sunt; deferentes honorem parentibus suis, non moechantes, non homicidium perpetrantes, non furtum facientes, non falsum adversus quemquam testimonium perhibentes, et caetera quae in lege mandata sunt velut observantes, christiani non sunt: et plerumque se jactant quomodo isti, Numquid et nos caeci sumus? Quia vero ista omnia quae faciunt, et nesciunt ad quem finem referant, inaniter faciunt, Dominus de grege suo, et de ostio quo intratur ad ovile, similitudinem proposuit in hodierna lectione. Dicant ergo Pagani: Bene  prodest eis unde gloriantur? Ad hoc enim debet unicuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper vivere: nam cui non datur semper vivere, quid prodest bene vivere? Quia nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam spes vera et certa semper vivendi, nisi intret in ovile. 3. Quaerunt ergo plerumque ta
Abbreviated transcription (Latin):
etiam egressus bonus. ꝑ ostium bonum qͦd
est xp̃c. Sed quis iste laudabilis & beatꝰ
ingressus: Possem quippe dicere ingredi
nof qͣndo interius aliquid cogitamus: egͦ¬
di autem qͣndo exterius aliquid oꝑamꝰ:¬

Expanded text:
etiam egressus bonus etiam egressus bonus est Christus. Sed quis est ille laudabilis et beatus egressus? Possum quidem dicere ingredi nos, quando interius aliquid cogitamus: egredi autem, quando exterius operam
Abbreviated transcription (Latin):
quia scrunt uocem eius. Quis enim aliꝰ
oues proprias uocat nominatim. & educ̃
eas hinc ad uitam ȩternam: isi qui no¬
uit nomina predestinatorum: Unde ait
discipłis suis. Gaudete: quia nomina ur̃a
scripta sunt in celo. Hic eas uocat nomi¬
natim. Et quis alius eas emittet: nisi qui
carum peccata dimittet: ut eum sequi du¬
ris liberate uinculis possint: Et qui eas
precessit quo eum sequant᷑ nisi qui sur¬
gens amortuis iam non moritur. & mors
disti michi uolo ut ubi ego sum. & ipsi
sint mecum. Unde illud quod ait. ego
sum ostium. ꝑ me siquis introierit salua¬
bitur & ingrediet᷑ & egrediet᷑ & pascua
inueniet: in hoc euident̾ ostendit non
Exire autem de eccł̃ia. sicut ait iste ipse
ioħs ȩuuangłista in epła sua. ex nobis
exierunt sed non erant ex nob̃: non ẽ
uciq bonum. Talis gͦ egressus non possec
abono pastore laudari ut diceret. & ingre¬
dietur & egredietur & pascua inueniet
Est gͦ aliquis non solum ingressus. uerum.

Expanded text:
ejus? » Quis enim alius oves proprias vocat nominatim, et educit eas hinc ad vitam aeternam, nisi qui novit nomina praedestinatorum? Unde ait discipulis suis, Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo : hinc enim vocat eas nominatim. Et quis alius eas emittit, nisi qui earum peccata dimittit, ut eum sequi duris liberatae vinculis possint! Et quis eas praecessit quo eum sequantur, nisi qui surgens a mortuis jam non moritur, et mors disti mihi, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum » ? Unde illud est quod ait: « Ego sum ostium: per me si quis introierit, salvabitur; et ingredietur, et egredietur; et pascua inveniet. » In hoc evidenter ostendit, non exire autem de Ecclesia, sicut ait iste ipse Joannes evangelista in Epistola sua, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis ; non est utique bonum. Talis ergo egressus non posset a bono pastore laudari; ut diceret, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Est ergo aliquis non solum ingressus, verum
Abbreviated transcription (Latin):
rit. non nichil ꝑdit. Currendum gͦ
nobis est fidei gressibus. miscđiȩ oꝑi¬
bus. amore iusticiȩ: ut diem redemp¬
tionis nr̃ȩ spiritalit̾ celebrantes. non

Expanded text:
rit, nonnihil perdit. Currendum ergo nobis est fidei gressibus, misericordiae operibus, amore justitiae, ut diem redemptionis nostrae spiritaliter celebrantes, non
Abbreviated transcription (Latin):
plurime dnõ turbe cũ palmis
occurrerent: et multi propler illũ
abirent ex iudris et crederẽt ĩ
ihesũ Quartũ uero mortuũ
dũs nũtiante discipulo. aignoscił:
sed quia qui pro eius creptione
dñm precarent᷑ uiui desuerãt
dimitte ĩquit ut mortui sepe¬
liant mortuos suos. idest mali
malos noxiis laudibus grauẽt:
et quia nõ. idest iustus qui
corripiat in miseritordia.

Expanded text:
plurimae domino turbae cum palmis occurrerent, et multi propter illum abirent ex Judaeis, et crederent in Jesum. Quartum vero mortuum dominus, nuntiante discipulo, agnoscit; sed quia, qui pro ejus ereptione Dominum precarentur, vivi defuerant: Dimitte inquit ut mortui sepeliant mortuos suos ; id est, mali malos noxiis laudibus gravent, et quia non adest justus, qui corripiat in misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c cum latrone reserauit. Hodie di¬
xit xp̃e ad angłos. Aꝑite mͥ portas iusti¬
ciȩ. & ingressus confitebor dño. Quȩ
cum semel aꝑta ẽ. nũquam credenti¬
b clauditur. Ex eo tempr̃ quo pas¬
sus ẽ dñs usq ad p̾sentem diẽ. hȩc
porta & clausa ẽ & reserata. Clausa
est peccatorib & incredulis: reserata
est iustis & credentib. Phan̾c ingres
ingrediunt᷑. Duȩ enĩ sunt porte. por
ta paradysi & porta ȩccłȩ. ꝑ portam
eccłe intramus in portã parady suIta
gͦ debemꝰ uiuere. ne eiciamur de
domo illa. & eiecti foras abestiis de¬
uoremur. Quas in alio loco ꝓpheta
formidans ait. Ne tradas bestiis animã
confitentẽ tͥ. Ecce nunc dñs stans in
paradysi ianua loquitur ad nos qui
sumus in domo ipsius congregati. &
dicit. Hȩc ẽ porta dñi. iusti intrabunt
ꝑ eam. Quod ipse prestare dignetur:
qui uiuit & regnat in scła scłoꝵ am̃.

Expanded text:
Christus cum latrone reseravit. Hodie diChristus cum latrone reseravit. Hodie dixit Christus ad Angelos: Aperite mihi portas justitiae, ingressus in eas confitebor Domino; quae cum semel aperta est, nunquam credentibus clauditur. Ex eo tempore quo passus est Dominus usque ad praesentem diem, haec porta et clausa est et reserata: est peccatoribus et incredulis. Reserata est justis et credentibus. Per hanc ingressuingrediuntur. Duae portae sunt, portta paradisi, et porta Ecclesiae: per portam Ecclesiae intramus in portam paradisi. Ita ergo debemus vivere, ne ejiciamur de domo illa, et ejecti foras a bestiis devoremur: quas in alio loco propheta formidans, commemorans ait, Ne tradas bestiis animam confitentem tibi . Ecce nunc Dominus stans in paradisi janua loquitur ad nos qui sumus in domo ipsius congregati, et dicit: Haec est porta Domini; justi intrabunt per eam . Quod ipse praestare dignetur, qui vivit et regnat in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
ut non refrigescat caritas di. Iili ꝑ diem
sabb̾i ñ ambulabant in itinere ꝑdidẽ¬
runt em̃ eum qui dixit. ego sum uia.
Nos autẽ dicimus. Beati in macłati in
uia: qui ambulant in lege dm̃i. Et ite¬
rum. Uiam ueritatis elegi. Et uiã iusti¬
ficationũ tuarum doce me. Illi de spi
namus. Caput imꝑatoꝵ scłi istius or¬
nant diademata. nos iđo in capite re¬
gis nr̃i impõnim᷑. ut ornem᷑ a capite.
Ili non receperunt xpm̃ & suscepturi
sunt antixp̃m: nos recepimus filium¬
di humilẽ. ut habeamꝰ postea trium¬
phantẽ. Et ad extremum nr̃ hẏrcus
ante dñi immolatur altare. illoꝵ hyr¬
cus antixp̃c consputus & maledictus
picitur in solitudinẽ ꝑNr̃ latro cum
dño ingressus est paradysum: illorũ
latro homicida & blasphemus morit᷑
cantemus. Hec. ẽ dies quã fecit dñs.
exultemus & letemur in ea. Egnitam
illam rumphẽam & paradysi ianuã
quã nullus potuit effringere: hodie

Expanded text:
, ut non refrigescat charitas Dei. Illi per diem , ut non refrigescat charitas Dei. Illi per diem sabbati non ambulant in itinere; perdiderunt enim eum qui dixit, Ego sum via : nos autem dicimus, Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini; et iterum, Viam veritatis elegi; et, Viam justificationum tuarum doce me . Illi de spinnamus. Caput imperatorum saeculi istius ornant diademata: nos igis nostri imponimur, ut ornemur a capite. Illi non receperunt Christum, et suscepturi sunt Antichristum; nos recipimus filium humilem, ut habeamus postea triumphantem. Et ad extremum noster hircus ante Domini immolatur altare; illorum hircus Antichristus consputus et maledictus projicitur in solitudine. Noster latro cum Domino ingressus est in paradisum; illorum latro homicida, atque blasphemus moritur cantemus: Haec est dies quam fecit Dominus, exsultemus et laetemur in ea . IV. Ignitam illam romphaeam et paradisi januam quam nul
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑscribitur ꝓ octaua. Nec ẽ dies in
qua synagoga finitur. & eccła nascitur.
hec incuius numero octo animȩ ser¬
uatę sunt in arca noẽ. Et quid neces¬
se ẽ infinita replicare: Hes mͥ deficiet.
si uoluero omne diei istius exponere sa¬
uersa sabbi grã & antiqua illa festiui¬
tas popłi uideoꝵ diei istius sollempni¬
tate mitata ẽ. Illi in sabbato ñ faci¬
ebant opus seruile: nos in die dñica.
hoc ẽ in die resurrectionis opus seriu¬
le ñ fãcimꝰ: quia peccatis & uitiis non
seruimus. Qui enim facit peccatũ.: ser¬
uus ẽ peccati. Illi de domib siuis nou
egrediebantur. & nos de domo. xp̃i ñ
e gredimur. sumꝰ enĩ in eccła. Illi ñ ac¬
cendebant ignẽ in die sabbi. nos e con¬
trario accendamus in nob̾ ignẽ sp̃c sc̃ĩ:
& omẽ uitiũ excoquamus peccatorũ.
De qͦ igne dñs ait. Ignem ueni mitdere
in terrã. & quid uolo nisi ut ardeat :
Desiderat dñs istũ ignẽ ardere uire in

Expanded text:
superscribitur, Pro octava . Haec est dies in superscribitur, Pro octava . Haec est dies in qua Synagoga finitur, et Ecclesia nascitur: haec in cujus numero octo animae servatae sunt in arca Noe. Et quid mihi necesse est infinita replicare? Dies me deficiet, si voluero omne diei istius exponere saversa sabbati gratia et antiqua illa festivitas populi Judaeorum diei istius solemnitate mutata est. Illi in sabbato non faciebant opus servile: nos in die dominica, hoc est in die resurrectionis, opus servile non facimus; quia peccatis et vitiis non servimus: Qui enim facit peccatum, servus est peccati . Illi de domibus suis non egrediebantur: et nos de domo Christi non egrediamur; sumus enim in Ecclesia. Illi non accendebant ignem in die sabbati: nos e contrario accendamus in nobis ignem Spiritus sancti, et omne vitium excoquamus peccatorum; de quo igne Dominus ait: Ignem veni mittere in terram; et quid volo, nisi ut ardeat ? Desiderat Dominus istum ignem ardere in
Abbreviated transcription (Latin):
mente concipio ore ꝓ¬
ferre: & cordis mei lȩ¬
ticiam lingua non ex¬
plicat. Hoc autẽ non
solũ ego patior qui
cupio narrare quȩ sentio. sed etiam &¬
uos mecũ patimini plus exultantes in
conscientia quã in eloquio ꝓferentes.
Widet᷑ mͥ hȩc dies ceteris dieb ẽẽ luci¬
dior. sol multo clarior mundo illuxis¬
se. astra quoq omĩa uel elem̃ta letari.
Et quȩ paciente dño ꝓpriũ lum̃ detra¬
xerant. & noluerant creatorẽ suum
sue ꝓuocant obsequio. Eredit cȩlum.
credit terra. & sagẽna que totũ mundũ
piscata ẽ iudȩos tenere non potuit.
Hec ẽ dies quam fecit dñs. exultemus
& letemur in ea. Quomͦ maria uirgo
mater dñi inter om̃s mulieres pͥncipa¬
tum tenet: ita & inter ceteros dies. hȩc
om̃iũ dierum mat̾ ẽ. Dem nouam di¬
co. sed quȩ scripturarũ uocib compbat᷑.
Hec dies & una de septem & extra septẽ
est. Hȩc ẽ dies quȩ appellatur octaua.
Unde & in quibdam psalmoꝵ titulus

Expanded text:
mente concipio ore proferre, et cordis mei laetitiam lingua non explicat. Hoc autem non solum ego patior, qui cupio enarrare quod sentio, sed etiam vos mecum patimini, plus exsultantes in conscientia quam in eloquio proferentes. Videtur mihi haec dies caeteris diebus esse lucidior, sol mundo clarior luxisse, astra quoque omnia vel elementa laetari, et quae patiente Domino proprium lumen detraxerant, et noluerant creatorem suum suae prosequuntur obsequio. Credit coelum, credit terra, et sagena quae totum mundum piscata est, Judaeos tenere non potuit. Haec est dies quam fecit Dominus, exsultemus et laetemur in ea . Quomodo Maria virgo mater Domini inter omnes mulieres principatum tenet; ita et inter caeteros dies haec omnium dierum mater est. Rem novam dico, sed quae Scripturarum vocibus comprobatur. Haec dies et una de septem, et extra septem est: haec est dies quae appellatur octava; unde et in quibusdam Psalmorum titulis
Abbreviated transcription (Latin):
uidit. Expauit populus post resur¬
rectionẽ. uidendo nouũ pꝰ inferos sa¬
nũ. & pꝰ clauos & mortẽ iterum ad
patrẽ uehiculo lucis usq ad cȩlos ele¬
uatum. Popłs supinis uultib ado¬
rabat. & ne totus abiret ꝑ sacram̃tũ
corporis in nr̃is corporib sese diuisit.
dum eũ intra conscientiam nr̃ãm ꝑ
fidem portamꝰ. Martyria quidem ꝑ¬
sanguinẽ. uirginitas ꝑ pudorẽ. cuii

Expanded text:
vidit. Expavit populus post resurvidit. Expavit populus post resurrectionem videndo novum, post inferos sanum, et post clavos et mortem ipsum iterum ad Patrem vehiculo lucis usque ad coelos evolare, populus supinis vultibus adorabat: et ne totus abiret, per sacramentum corporis in nostris cordibus se divisit. Dum eum intra conscientiam nostram per fidem portamus, martyria per sanguinem, virginitas per pudorem, toti