comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ase emittunt: quibus impeditur
iter ad patriã ascendendi caelestẽ.
Atq ꝑ illam malã uoluntatẽ deqͣ
ꝓcedunt semine nequiciae in qͥ¬
nantur multi. quia modicum
fermentũ totã massam corrũpit:
atq imitationẽ nequã ut diximꝰ
referatur. & corigrue peccatũ
amarũ dixit. eẽ: qm̃ nihil. ẽ ama¬
rius illo postqũa fuerit ꝑpetrãũ
Qđ experim̃to agnoscunt qͥ post
demissum delictum conscientiȩ
metore macerant᷑. diraq satis
a maritudine consumunt᷑. iN
tantũ ut a maritudo ipsius delic.¬
ti ipsũ intellectũ ipsamq
rationẽ aliquotieris subuertat.
sicut decam legimꝰ qui indesꝑati.¬
one ruit. Nequis fornicator¬
n aut ꝓphanus ut esau. qͥ propt̃
s ȩscã uendidit primogenita sua
F ornicator appellatur esau qui
contra uoluntatẽ patris &matris
uxores alienas duxit. Prophanꝰ
autẽ ꝓprie dicit᷑ pareligiosus
quasi porro id÷ longe afano.
margo siue ꝓillo quf utile ꝓ i

Expanded text:
a se emittunt, quibus impeditur a se emittunt, quibus impeditur iter ad patriam ascendendi coelestem: atque per illam malam voluntatem, de qua procedunt semina nequitiae, inquinantur multi: quia modicum fermentum totam massam corrumpit, atque intentionem nequam, ut diximus, referatur. Et congrue peccatum amarum dixit esse, quoniam nihil amarius est illo postquam fuerit perpetratum. Quod experimento agnoscunt, qui post admissum delictum, conscientiae moerore macerantur, diraque satis amaritudine consumuntur in tantum ut amaritudo ipsius delicti, ipsum intellectum, ipsamque rationem aliquoties subvertat, sicut de Cain legimus qui in desperationem ruit. Ne quis fornicator aut profanus ut Esau, qui propter unam escam vendidit primogenita sua. Fornicator appellatur Esau, qui contra voluntatem patris et matris uxores alienigenas duxit . Profanus autem proprie dicitur irreligiosus, quasi porro, id est longe a fano margo, sive pro illo qui utile pro
Abbreviated transcription (Latin):
considerantef Nequis ur̃m desit
grãe dĩ sic loquitur cũ eistamqꝙ
cũ uatorib qui cũ numero & comi¬
tatu lor iga itinera ꝑmeant.
quib sol& dicere isqui pre es ⁊
Uidete nequis. uł aliquis remaneat
qͥ non ꝑgat nobiscũ. El uti sidicera&
Non hoc tan̾tũ requiro ut uossoli
grãm consequamiN n. patriamq
caeleste intretis. secd& iam ut i¬
spiciatis & c&eros Grãm autem
dicit dĩ fidẽ. spem. & caritatem.
ꝑ quas meret᷑ homo grãm dĩ in
uerure quia cũ istis hab& &reli.¬
quias. Sine grãm dĩ dicit remissi¬
one peccatoꝵ quȩ nob gratis
datur adõ irbaptismo Uidete
inquit nequis ur̃m alietͦ sit
gr̃am dĩ quȩ datur inbaptis mate
malam uoluntate prauamq
intentionẽ unde ꝓcedit peccatũ
a maritudirus: Nam sicut radix
amara fruc tus dulces non potest
ꝓferre. sed sui miles boo es ⁊
amaros sulphurtus qͦ ꝗ fonsa quas
non habiles adbibendũ. ita mala
uoluntas &intentio praua. malam
oꝑationẽ &peccatum amaritudinis

Expanded text:
considerantes, ne quis vestrum desit gratiae Dei. Sic loquitur cum eis, tanquam cum viatoribus, qui cum numero et comitatu longa itinera permeant: quibus solet dicere is qui praeest: Videte ne aliquis remaneat qui non pergat vobiscum, veluti si diceret: Non hoc tantum requiro, ut vos soli gratiam consequamini, patriamque coelestem intretis: sed etiam ut inspiciatis et caeteros. Gratiam dicit fidem, spem et charitatem, per quam meretur homvenire, quia cum istis habet, et reliquas. Sive gratiam Dei dicit remissionem peccatorum, quae nobis gratis datur a Deo in baptismo. Videte, inquit, ne quis vestrum alienas sit a gratia Dei, quae datur in baptimate, malam voluntatem pravamque intentionem, unde procedit peccatum amaritudinis; nam sicut radix amara fructus dulces non potest proferre, sed sui similes, hoc est amaros: sulphureus quoque fons aquas non habiles ad bibendum: ita mala voluntas et intentio prava malam operationem et peccatum amaritudinis
Abbreviated transcription (Latin):
fugere. aut in marierant peritur¬
.ri. aut in matꝰ aegyptioꝵ inci¬
derent. Halterites autẽ fidem: cunc¬
ta uicerunt. Fide enĩ qua credidit
moyses dõ. aduerbũ illius ꝑcussit
mare. & diuisit illud induodecim
diuisiones. uixta qđ inpsalmo dr̃
Credentesq om̃s ille tribus sicco
uestigio posse transire mare in
Iu̾da inquit princeps cũdõ it
mari. Qua ꝓpter illud mare he.¬
breis fuit adextris & asinistrisꝓ
muro. p̃bens eis sic.cũ iter & egyp.¬
tiossũ mersit. Urde dicit apłs.
quia exꝑti illud egeptii deuoratis:¬
Allegorice autẽ mare rubrum
baptismus ÷ rubore sanguitus
xp̃i consecratus. Hebrei qͥ exier̃t
de egepto. & transierunt ꝑmare
rubrũ fideles sunt. qui derelin¬
quentes tenebras infidelitatis. gran.¬
sierunt ꝑfontẽ baptismatis. sharao
& aegyptu mortui sunt it imariqr¬

Expanded text:
fugere, aut in mari erant peritufugere, aut in mari erant perituri, aut in manus Aegyptiorum inciderent: habentes autem fidem, cuncta vicerunt. Fide enim, qua credidit Moyses Deo, ad verbum illius percussit mare, et divisit illud in duodecim divisiones: juxta quod in psalmo dicitur: Credentesque omnes illae tribus sicco vestigio posse transire, mare inLauda, inquit, princeps, cum Deo in mari: quia propter illud mare Hebraeis fuit a dextris et sinistris pro muro, praebens eis siccum iter, Aegyptios submersit. Unde dicit Apostolus: Quia experti illud Aegyptii devoratiAllegorice autem mare Rubrum baptismus est, rubore sanguinis Christi consecratus. Hebraei qui exierunt de Aegypto, et transierunt per mare Rubrum, fideles sunt, qui derelinquentes tenebras infidelitatis, transierunt per fontem baptismatis. Pharao et Aegyptii mortui sunt in mari
Abbreviated transcription (Latin):
resꝑsi illo sanguine. multo amplius
saluabis nos sanguis ueri agni. hoc. ẽ
xp̃i quoꝵ hostia id ẽ frontes munite
s̃ signio passionis xp̃i. Limuit erum
illũ sanguinẽ angłs. intelligeris ibi
dominicã mortẽ. ac ꝓpterea ñ tetigit
postes. lic& qđ fiebat nichil ess& sed
qđ ꝑ illud fiebat magnũ erat. Sangui¬
ne agni illuminant᷑ israhelitarum̃
postes: ne uastator angłs audeat
inferre mortẽ. Signant᷑ dominicȩ
passionis signo fideles popłi in
frontib ad tutelã salutis. ut ab in¬
teritu liberent᷑. fide transierunt i
mare rubrũ taquã paridã t̾ram is¬
qđ exꝑti aegyptii deuoratisunt.
Acsi dicer& illis quib ista screbebat:
intantũ fidẽ firmit̃ sperare debe-¬
mus ut quat ido indesꝑationem
aliquã animꝰ nr̃ fluctuat: tunc
Quȩ nã sp̃es poterat esse illis: ex
una enĩ parte erat mare. exalta
cingebant᷑ altissimis montibus.
atercia erant hostes. Siuellent

Expanded text:
respersi illo sanguine, multo amplius respersi illo sanguine, multo amplius salvabit nos sanguis viri agni, hoc est Christi, quorum ostia, id est frontes munita sunt signo passionis Christi. Timuit enim illum sanguinem angelus, intelligens ibi Dominicam mortem, ac propterea non tetigit postes, licet quod fiebat nihil esset: sed quod per illud fiebat, magnum erat. Sanguine agni illinuntur Israelitarum postes, ne vastator angelus audeat inferre mortem; signantur Dominicae passionis signaculo fideles populi in frontibus ad tutelam salutis, ut ab intemare Rubrum, tanquam per aridam terram: quod experti Aegyptii, devorati sunt. Ac si diceret illis quibus ista scribebat: Intantum fidem firmiter tenere debemus, ut quando in desperationem aliquam animus noster fluctuat, tunc Quaenam spes poterat esse illis? ex una enim parte erat mare, ex altera cingebantur altissimis montibus, a tertia erant hostes: si vellent
Abbreviated transcription (Latin):
reputat᷑ quasi ñ timuiss&: id circo
et ũ noluit ibi manere. necausa
iactantiae uideret᷑ se inaꝑtum
periculũ p̃cipitare. act̾eptare dñm
dm̃ suũ: qđ omnino diabolicũes ⁊
imitari dñm suũ. quifrequenter
locũ dedit uidȩis. audiens qđ ipse
p̃cepit diceris. Cum uos ꝑ secuti
fuerint inciuitate una. fugite in
aliã. Fuga ergo morsi tota exterior
fuit.: qm̃ maximã fidem dedĩ aucilio
& ita semꝑ de eius ꝓtectione securus
erat. tamquã omnipotenitẽ dm̃ qͥ
natura inuisibilis. ẽ semꝑ presentem
aspicer&. fide cęl ebra it pascha ex
sanguinis effusione. nequi uastabat.
primitiua tangero: eos: Fide qua
moyses credidit ꝑ illum sanguinem
saluandũ esse popłm caelebrauit
pascha & sanguiruis effusione quo
liniuit postes ne angłs qui uastabat
primitiua egyptioꝵ: affligeret
Si sanguis agni typici in medio ȩgyp̃.¬
tioꝵ & intanta deuastatione illesos
seruauit iudȩos quoꝵ potes fuert̃

Expanded text:
reputatur, quasi non timuisset. Idcirco reputatur, quasi non timuisset. Idcirco enim noluit ibi manere, ne causas jactantiae videretur se in apertum periculum praecipitare, ac tentare Dominum Deum suum, quod omnino diabolicum est.imitari Dominum suum, qui frequenter locum dedit Judaeis, audientes quod ipse praecipit dicens: Cum vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam. Fuga ergo Moysi tota fuit exterior: quoniam maximam fidem de Dei auxilio et ita semper de ejus protectionerat, tanquam omnipotentem Deum qui natura est invisibilis, semper praesentem aspiceret. Fide celebravit Pascha et sanguinis effusionem, ne qui vastabat primitiva, tangeret eos. Fide qua Moyses credidit per illum sanguinem salvandum esse populum, celebravit Pascha et sanguinis effusionem quo linivit postes, ne angelus qui vastabat primitiva Aegyptiorum, affligeret Si sanguis agni typici in medio Aegyptiorum, et in tanta devastatione illaesos servavit Judaeos, quorum postes fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
asuis ꝓpinquis Sicut etum im
uenerat redimere quando ei dixer̃
bat liberare. Dicebant eisĩ ei Quis
int̾fecisti heri aegyptiũ : similiter¬
quando quilib& adomesticis uł abeis
quib beneficiũ prestitit im ꝓperiũ
sustin&: imꝓperiũ xp̃i patitur Aspr¬
memoriã quã remunerationẽ ad nõ¬
S ex inde sit recepturus: fide reliqͥt¬
N egoptũ non ueritus animositatem¬
n regis. inuisibilẽ enĩ tamꝗ p̃sentem¬
⁊ constituit. Legimus in exodio. quia
cũ moysi dictũ ess& a quodã hebreo
qui faciebat in iuriã fratri quem
moyses uoluit increpare. nũquid
interficere me uis sicut interfecis
ti egyptiumꝰ fugit moyses inuer¬
bo isto. eo qđ pharao audito hoc.
querer& eũ int̾ficere. Sed c̃u mani¬
festũ sit fugisse illum inmadian.
quid ÷ qđ beatus apłs dicit ñ ueritꝰ
animositatẽ regis: quid ergo fugit.
p̃tendit ex terius timorẽ. cũ interi.¬
us nullũ haber& metũ. idõq sic ei

Expanded text:
a suis propinquis. Sicut enim Chra suis propinquis. Sicut enim Chrs venerat redimere, quando ei dixerunbat liberare: dicebat enim ei unus intquando quilibet a domesticis, vel ab eis quibus beneficium praestitit, improperium sustinet, improperium Christi patitur. Aspimemoriam quam remunerationem a Domino exinde sit recepturus. Fide reliquit, Aegyptum, non veritus animositatem regis: invisibilem enim tanquam praesentem sustinuit. Legimcum Moysi dictum esset a quodam Hebraeo qui faciebat injuriam fratri, quem Moyses voluit increpare: Nunquid interficere ut me vis sicut interfecisti heri Aegyptium? Fugit Moyses in verbo isto, eo quod Pharao audito hoc quaereret eum interficere: sed cum manifestum sit fugisse illum in Madian, quid est quod beatus Apostolus dicit: Non veritus animositatem regis? Sit praetendit exterius timorem cum interius nullum haberet metum, ideoque sic ei
Abbreviated transcription (Latin):
diuitias aestimans thesauro egypti.¬
S oꝵ im ꝓperiũ xp̃i. Aspiciebat enĩ¬
S inremunerationẽ. Iamꝗ sidicer&
adeosquib scribebat. Nullus ur̃m
dimisit aulam regiã. amplã & clarã
neq thles thesauros. neq cũposs&¬
abnegauit. Caelo quippe p̃posito:
Noluit ammirari a egyptiam
regni pulchritudinẽ. magis
aula regis. letitia temporalifruers.
suosq fr̃s intribulatione relinquer&
Non affligi in quã cũ aliis. peccatum
esse putauit Siigitur ille nor
sunt qui congregationẽ fidelium
deserunt uos inquit ꝓuobis ipsis
patimini. ille autẽ non solũmodo
ꝓspiciens in remunerationẽ. sed &iã
ꝓalus hoc elegit. ut maiorẽ merce.¬
dẽ reciper&: ultroq se ꝓiecit iN
tanta pericula. cũ eilicer& & quiete
uiuere. secularibq bonis ꝑfrui.
Maiores inquit diuitias aestimanis
thesauro aegyptioꝵ improperium
xp̃o sustinuit moyses improperiũ
qͥunis essentiae scđm diuiutatẽ
cũ patre ẽ: Siue improperiũ xp̃i

Expanded text:
hesauro Aegyptiorum improperium Christi: aspiciebat enim in remunerationem. Tanquam si diceret ad eos quibus haec scribebat: Nullus nostrum dimisit aulam regalem amplam et claram, neque tales thesauros, neque cum possabnegavit. Coelo quippe praeposito, noluit admirari Aegyptiaci regni pulchritudinem, magis maneret in aula regis, laetitia temporali fruens, suosque fratres in tribulatione relinqueret. Non affligi, inquam, cum aliis peccatum esse judicavit. Si igitur ille novasunt, qui congregationem fidelium deserunt? Vos, inquit, pro vobisipsis patimini, ille autem non solum pro se solo, aspiciens in remunerationem, sed etiam pro aliis hoc elegit, ut majorem mercedem reciperet, ultroque se projecit in tanta pericula, cum ei liceret pie vivere, et saecularibus bonis perfrui. Majores, inquit, divitias aestimans tChristo sustinuit Moyses improperium, qui unius essentiae secundum divinitatem cum Patre est: Sive improperium Christi
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. Dicitur autẽ generalit̃ dĩ t̃rae.
& ds caeli. Siquidẽ ÷ &dsgentium.
& non solũ gentiũ sed&iam totius
mun idi: eo qđ ipse condidit omĩa.
N inquit illis ciuitatẽ. hierusalem
scilic& caelestem: idõq nondedit
illis inp̃senti scło hereditatẽ uł & iã
non erubescit uocari dl illoꝵ qm̃

Expanded text:
Deus. Dicitur autem generaliter Deus terrae Deus. Dicitur autem generaliter Deus terrae et Deus coeli, siquidem et Deus gentium, et non solum gentium, sed etiam totius mundi, eo quod ipse condidit omnia. , inquit, civitatem illis: Hierusalem scilicet coelestem, ideoque non dedit illis in praesenti Ecclesia haereditatem. Vel etiam ideo non erubescit vocari Deus il
Abbreviated transcription (Latin):
ciscendo dictus ÷ Peragrare enũ
ꝑ ambulare dicimus: Nam qui
intaberna culis habitabant. qui
sepulc̾ra pecunuis emebant. certũ
ut &iam ubi suos sepelirent non
haberent. Qua ꝓpter prima uir¬
tus ẽ peregrinum. ẽẽ mundi huiꝰ
& hospitẽ. nichilq cõmune habere
cũ regib huilis scłi sed remoueri
abeissicut peregrinũ: idõ non
confunditur idẽ non erubescit
illis ciuitatẽ idõ inquit quia illi
dõ crediderunt nibilq deterrenis
sibi p̃sumpserunt ad hoc ut millis
sp̃e suã ponerent iccirco nor
Sic enim ipse dicit Egosum ds̃ abrahã
ds̃ isaac. & ds̃ iacob. ꝑfidem uidelic&
uitaeq meritũ sicut enĩ glorificat᷑
quardo benignoꝵ & optimorum
hominũ ds̃uocatur incolentium
uirtutẽ: sic contrario confundit᷑
& erubescit inactis nefandorum.
si in uocatur abillis. Unde dicit
clari uirtutib. ita confidentia
pleru ut non confunderet᷑ sedpo.¬
tius glorificaretur cũ eoꝵ uocaret᷑

Expanded text:
ciscendo dictus est. Peragrare enim ciscendo dictus est. Peragrare enim perambulare dicimus. Nam qui in tabernaculis habitabant, qui sepulcra pecuniis emebant, certumqut etiam ubi suos sepelirent non haberent. Quapropter primo justius est peregrinum esse mundi hujus et hospitem, nihilque commune habere cum regibus hujus saeculi, removeri ab eis, sicut peregrinus. Ideo non confunditur. Id est non erubescit. illis civitatem. Ideo, inquit, quia illi Deo crediderunt, nihilque de terrenis sibi praesumspem suam ponerent, idcirco non Sic enim ipse dicit: Ego sum Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob , per fidem videlicet vitaeque meritum. Sicut enim glorificatur quando benignorum et optimorum hominum Deus vocatur et colentium virtutem, sic econtrario confunditur et erubescit in actis nefandorum si invocatur ab illis. Unde dicit clari virtutibus et confidentia pleni, ut non confunderetur, sed potius glorificaretur, cum illorum vocaretur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter me: centuplũ accipiet: &
uitã aeternã possidebit. Istam
ꝓmissionẽ non sunt consecutu lli
ante diũ aduentu. lic& omĩa sua
reliquissent. sicut & apłi Siue
&iam ꝓmissiones de dñi aduentu
non sunt consecuti. qm̃ lio& eis
ꝓmissus ess&: tamen non uidert̃
p̃sentẽ in munido. Salutabant
quoq easdẽ ꝓmissiones id t̃ obta¬
bant & desiderabant sicut dt̃is
ait in euangelio. Multi reges &
ꝓpħȩ uoluerunt uidere quae
uos uidetis& non uider̃. & audire
quȩ auditis & ñ audier̃. Exmeta¬
fora nauigantiũ dixit salutantes.
qͥ alonge ꝓspicientes desideratas
ciuitates antequa eas ingrediantur
salutatione p̃ueniunt & absq sibi
familiares efficiunt. Aspiciebat
infide stas ꝓmissiones. salutabaNł
desiderio. & confitebant᷑ sermone
qđ peregrini essent iuxta quod
psalmista dicit. Qm̃ peregrinus¬
sũ apud te sicut om̃s patres mer
Peregrinus aperegre id ÷ longe ꝓfi¬

Expanded text:
propter me, centuplum accipiet, et propter me, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit . Istam promissionem non sunt consecuti illi ante Domini adventum, licet omnia sua reliquissent, sicut et apostoli: sive etiam promissiones de Domini adventu non sunt consecuti, quoniam, licet eis promissus esset, tamen non viderunt eum praesentem in mundo. Salutabant quoque easdem promissiones, id est optabant et desiderabant, sicut Dominus ait in Evangelio: Multi reges et prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae auditis et non audierunt. Ex metaphora navigantium dixit, salutantes, qui a longe prospicientes desideratas civitates, antequam ingrediantur, eas salutatione praeveniunt, easque sibi familiares efficiunt. Aspiciebant autem in fide istas promissiones, salutabant desiderio, confitebantur sermone, quod perigrini essent, juxta quod Psalmista dicit: Qsum apud te, sicut omnes patres mei . Peregrinus a peregre, id est a longe profi
Abbreviated transcription (Latin):
pit siquidẽ henoc non uider&
mortem. accepit noe ut saluaret᷑:
acceperunt & ali plurimi. Sed
haec quedã erant illis libamina.
quedã erant & prime degustatio¬
nes futuroꝵ: non plenitudo ꝓ¬
missionũ. Ds enĩ nobis non solum
quȩ futura sunt largitur. sed &iam¬
quȩ huius uitae sunt necessaria
p̃stat sicut discipulis suis dicebat.
Prim̃u querite regnũ dĩ & iustitiã
eius & haec omĩa temporalia iN
quantũ uob expediunt: adiciun.¬
tur uobis: In hoc enĩ quia inp̃senti
scło exparce laudẽ iustitiae ꝓ¬
meruerunt. nec cum ipus perie.¬
.runt. locupletesq fuerunt bonis
tẽporalib lic& poregrini essent
ut pote legitur de abraham qđ
erat diues in argento & auro. ali¬
quas degustationes ꝓmissionum
ꝑceperunt: In hoc uero quia ple¬
nã ꝓmissionẽ patriȩ caelestis
non sunt consecuti: quasi non ꝑ¬
ceperunt ꝓmissiones. Delonge
tamen aspiciebant ꝓmissiones
aut sorores. aut patrẽ. aut matrẽ.

Expanded text:
pit siquidem Enoch, ne videret pit siquidem Enoch, ne videret mortem, accepit Noe, ut salvaretur, acceperunt et illi plurimi. Sed haec quaedam erant illis libamina, quaedam erant et primae degustationes futurorum, non plenitudo promissionum. Deus enim non solum quae futura sunt nobis largitur, sed quae hujus vitae sunt necessaria praestat, sicut discipulis suis dicebat: Primum quaerite regnum Dei et justitiam et haec omnia, temporalia vitae, inquantum expediunt, adjicientur vobis . In hoc enim quia in praesenti saeculo ex parte laudem justitiae promeruerunt, nec cum impiis perierunt locupletesque fuerunt bonis temporalibus, licet peregrini essent, ut pote legitur de Abraham, quia erat dives in argento et auro, aliquas degustationes promissionum perceperunt. In hoc vero quia plenam promissionem patriae coelestis non sunt consecuti, quasi non perceperunt promissiones, de longe tamen aspiciebant promissioneaut sorores, aut patrem, aut matrem
Abbreviated transcription (Latin):
N quia peregrini s̃ suꝑ terrã. signifi.¬
.N.cant se patriã querere & siquidẽ¬
U illuis subaudis trae meminissent¬
N dequa exierunt adhoc ut uellent¬
N reuerti: habebant utiq tempus¬
N reuerteridi. Nunc autẽ dum
nolunt reuerti ad cã dequa exier̃
sedmorantur ialiena quasi pere.¬
R grini: meliorem appetunt. id est
ncaelestem. Duo quȩdam hic dignum. ẽ
querere. Cumenim supra dixiss&
superius dixit deabel quia testi.¬
moniũ consecutus ẽ qđ ess& iustus:
& dehenoc quia translatus ẽ denoe
quoq quia saluatus. ẽ decondẽpna¬
tione munidi. Deabrahã isa ac
Quae duo huius modi solutione
egent. Qđ primũ dixit om̃s isti
mortuis cũ fide: ita. ẽ intelli¬
gendum qđ om̃s illi mortui sunt
p̃ter solũ henoc: quẽ nouimus. ẽẽ
trans latũ. Qd uero subintulit non¬
enĩ accepisse eos repromissiones.
manifestũ est quia in quibusdam
rebus acceperunt: inquibusdam
minime neq plenitudinẽ. Acce¬

Expanded text:
 quia peregrini sunt super terram, signifi quia peregrini sunt super terram, significant se patriam inquirere. Et siquidem illius terrae meminissent de qua exierant, ad hoc ut vellent reverti, habebant utique tempus revertendi: nunc autem, quia nolunt reverti ad eam de qua exierunt, sed morantur in aliena quasi peregrini, meliorem appetunt, id est coelestem. Duo quaedam hic dignum est quaerere. Cum enim supradixisset, superius dixit de Abel, quia testimonium consecutus est quod esset justus: et de Henoch, quia translatus est. De Noe quoque quia salvatus est de condemnatione mundi, de Abraham, etiam Isaac Quae duo hujusmodi solutione egent. Quod primum dixit, omnes isti mortui sunt cum fide, ita est intelligendum: Omnes isti mortui sunt, praeter solum Enoch, quem novimus esse translatum. Quod vero subintulit, non accepisse eos repromissiones, manifestum est quia in quibusdam rebus acceperunt, in quibusdam minime, neque plenitudinem. Acce
Abbreviated transcription (Latin):
innumerabiles popłi. His uerbis.
uoluit osterdere quia non solum
genuit isaac. uerũ &iam & plures
quã aliqua fecundarũ mulierum.
Unũ aut̃e corpus dicit habere illos
quia erunt duo incarne una. Ad¬
n. didit quoq ad huoa hoc inqͥeni¬
n corpore emortuo nati sunt no.
uita mortuo: sed semine. Sene x
enĩ homo semen quidẽ tantũ fun
dere potest sed tamen soliditate
centula ut aluferunt. Sicut side¬
N. ra in quit cęli uł harena maris:
caeli boni intelligendi s̃. exutroq
populo filui abrahȩ ꝑfidem. At
uero ꝑharenã maris reprobi ac-¬
cipiunt᷑ ex iudaico popło filu
abrahȩ ꝑ carnẽ qui t̃rena semꝑ
querentes pondere peccatoꝵ
grauant᷑. & si homirub stellae
caeli siue harena maris. uł &iã
illi qui designatisunt ꝑ hoc i¬
numerabiles s̃: dõ autẽ ciu omĩa
patent: numerabiles ex istunt:
Iuxta fidẽ idȩ cũ fide. defunctis
om̃s isti non acceptis repromissi¬
Quienim haec dicunt subaudis¬

Expanded text:
innumerabiles populi. His verbis innumerabiles populi. His verbis voluit ostendere quia non solum genuit Sara, verum etiam et plures quam aliqua fecundarum mulierum. Unum autem corpus dicit habere illos,i: Quia erunt duo in carne una. Addidit quoque adhuc: Et hoc, inquiens, corpore emortuo nati sunt, non vita mortuo, sed semine. Senex enim dere potest: sed tamen soliditate centula, ut alii fuerunt. Sicut sidera, inquit, coeli vel arena maris. coeli, boni intelligendi sunt ex utroque populo filii Abrahae per fidem, at vero per arenam maris reprobi accipiuntur ex Judaico populo filii Abrahae per carnem, qui terrena semper quaerentes, pondere peccatorum gravantur. Et si hominibus stellae coeli, sive arena maris vel etiam illi qui designati sunt per hoc, innumerabiles sunt, Deo autem cui omnia patent numerabiles existunt. Juxta fidem, id est cum fide, defuncti sunt omnes isti, non acceptis repromissirram. Qui enim haec dicunt, sig
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo angeli solidata. ẽ infide. &
euacuata dubitationis causa: intro.
mortificata erat aetate fterilis
Duplex erat enim p̃clusio. Una tem¬
poris senuerat quippe iam. Alia
uero exnatura. sterilis enim erat.
sed ad suscipiendũ & retinendum
semen accepit uirtutẽ. Mulieres
namq ex duab p̃cipue rebus steri¬
les esse solent. siue quia inuulua
uirtutẽ caloris non habent quȩ
excoquat semen qđ insenectute
euenit cum deficiunt muliebria:
siue quando uulua corduditur
&iam iniuiuentute. ut non pueniat
semen ad loca conceptionis: intra
ftabilitatẽ & senectutẽ. Adlocũ
& enĩ conceptionis satis ꝑuenit sem̃
&postquã ꝑuenit: dedit parcus
soliditatẽ mulieri. factaq est ex
fidei soliditate utero & hoc emortuo
tamꝗ sydera caeli inmultitudinẽ.
& sicut harenã quȩ. ẽ ad orã maris
innumerabilis. Propter hoc inqͥt:
quia uterq uera fidẽ habuit.
abraham uidelic& & sara abuNon
corpore abrahae & sacae ortisunt n¬

Expanded text:
verbis angeli solidata est in fide, et verbis angeli solidata est in fide, et evacuata dubitationis causa, introdum mortificata erat aetate, sterilis: duplex enim erat praeclusio, una temporis, senuerat quippe jam; alia vero naturae, sterilis enim erat: sed ad suscipiendum et retinendum semen accepit virtutem. Mulieres namque ex duabus praecipue rebus steriles esse solent, sive quia in vulva virtutem caloris non habent, qua excoquant semen viri, si in senectutem venit, cum deficiunt muliebria; sive quando vulva concluditur etiam in juventute, ut non veniat semen ad loca conceptionis. Contra sterilitatem et senectutem. Ad locum etenim conceet postquam pervenit, dedit partus soliditatem mulieri. Factumque est ut fidei soliditate uteri insolida cosidera coeli in multitudinem, et sicut arena quae est ad oram maris, innumerabilis. Propter hoc, inquit, quia uterque veram habuit fidem, Abraham videlicet, et Sara, ab uno corpore Abrahae et Sarae orti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
N tabat eñ fundam̃ta habentẽ ciui¬
Utatẽ. cuius artifex & conditor dens.
Ciuitas suꝑna fundam̃ta habere dr̃.
ꝓpter stabilitatẽ firmitatẽq sui
inqua qui semel locũ inuenerit.
nũquã poterit exhereditari neq
euelli. neq Idõ inquit illi fide
morati sunt int̾ra repromissionis
quasi in aliena. quia repromissiones
int̾ra non attendebant: sed futurã
querebant quietẽ. Ostenderunt
enĩ se ipsos maioribus eẽ dignos.
ic circo non ꝑmisit eos accipere ista.
qui maiora dare uolebat. lide &¬
N ipsa sara sterilis. uirtutẽ incon.¬
S ceptionẽ seminis accepit. &iam
Npret̃ tempus aetatis. qm̃ fidelem
Ucredidit ipsa qui repromiserat.
Questio hic oritur quare dicat fide
accepisse saram uirtutẽ in conci¬
piendo. cũ abangelo rep̃hensa sit
curris erit causa infidelitatis
Ri sus ille &iam sigaudu fuit.
planȩ fidĩ non fuit. Risus autera
abrabȩ & gaudu & planȩ fidei
fuit. Quȩ ita soluit᷑ quia & si pri.¬
mũ dubitauit. post modũ tamen

Expanded text:
fundamenta habentem civitatem, cujus artifex et conditor Deus. Civitas superna fundamentum habere dicitur, propter stabilitatem firmitatemque sui: in qua qui semel locum invenerit, nunquam poterit exhaeredari neque evelli. Ideo, inquit, illi fide morati sunt in terra repromissionis, quasi in aliena. Repromissiones in terra factas non attendebant, sed futuram quietem quaerebant. Ostenderunt enim seipsos majoribus esse dignos: idcirco non permisit eos accipere ista, quia majora dare volebat. Fide et ipsa Sara sterilis virtutem in conceptione seminis accepit, etiam praeter tempus aetatis; quoniam fidelem credidit esse eum qui promiserat. Quaestio hic oritur: Quare dicit, fide accepisse Saram virtutem concipiendi, cum ab angelo reprehensa sit cur riserit, causa infidelitatis? Risus enim ille etiamsi gaudii fuit, plenae fidei non fuit: risus autem Abrahae et gaudii et plenae fidei fuit, quae ita solvitur: Quia et si primum dubitavit, postmodum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
nihilo deputata uerecundia qm̃
sine erubescentia & uerecundia
illud obꝓbriũ sustinuit: Gaudiũ
namq maximũ fuit illi qđ ꝓnob̾
est passus ut uoluntatẽ dĩpatris
impler& ꝓqua post ea potentiã
suꝑ omnĩe creaturã accepit.
UNde ipse dicit. Desiderio desidera¬
ui hoc pascha manducare uobcũ
Siigitur ille qͥnullã habuit neces¬
sitatẽ ut crucifigeret᷑ crucifixus 
ꝓpt̃ nos. quantõmagis nob̃ iustũ
ẽ omĩa fortiter tolerale i adhoc
itaq: dr̃is apparuit incarnie
ut humana uita admoriendo
excitar&: Exempla p̃bendo affen¬
der& moriendo redimer&. resur
existimare głam quȩ abhominib:¬
booẽ in prosperitate acternȩ uitȩ.:¬
& plenitudinȩ paternȩ maiestatis:
Smulla ess& alia ꝓmissio &exhor.¬
tatio. istud solum exemplũ debu¬
erat efficert qđ ini hoc loco dexp̃o
osteridit apłs ad ꝑsuadendum
omĩa pacienter tolerale ut cum
xp̃o meream᷑ consedere ingła.
ecogitate eũ qui talem susti

Expanded text:
nihilo deputata verecundia, quoniam nihilo deputata verecundia, quoniam sine erubescentia et pudore illud opprobrium sustinuit. Gaudium namque maximum fuit illi quod pro nobis est passus, ut voluntatem Dei Patris impleret, qua postea potentiam super omnem creaturam accepit: unde ipse dicit: Desiderio desideravi hoc pascha manducare vobiscum. Si igitur ille, qui habuit nullam necessitatem ut crunobis justum est omnia fortiter tolerare? Ad hoc itaque Dominus apparuit in carne, ut humanam vitam admonendo excitaret, exempla praebendo accederet, moriendo redimeret, resurexistimare gloriam quae ab hominibu in prosperitate aeternae vitae et plenitudine paternae majestatis. Si nulla esset alia Dei promissio et exhortatio, istud solum exemplum debuerat sufficere, quod in hoc loco de Christo ostendit Apostolus ad persuadendum omnia adversa patienter tolerare, ut cum Christo mereamur considere in ecogitate, eum qui talem s
Abbreviated transcription (Latin):
inquit ꝑ secuti sunt. & uos ꝑsequent᷑
& si patr̃e familias belzebuꝰ uoca¬
uerunt quanto magis domesticos
eius: atteridamus ergo in xp̃m.
& accipiamus iNullo exemplum
pacientiae. qͥ dixit. Qui ꝑseuera.¬
uerit usq infinẽ hic saluus erit:
Ipse namq est auctor fidei &¬
consũmator Auctor fidei nob̃
est. quia ipse nob fidẽ infundit:
Noner ũ possumus credere Nisi ab
illo p̃ueruam᷑ Nnde ipse fidelib
dicit: Nonuos me elegistis. sed ego
elegiuos. Ipse consũmator fidei
ut infide ꝑscueremus. Siue in
hoc t̃ ꝑfector fidei quia dat uolun.¬
tatẽ atq possibilitatẽ ꝑficiendi
boriũ quo ipsa fides ornet᷑. Nam
oñe habemꝰ. qui ꝓposito sibigau.¬
dio sustinuit cruẽe. Ipse filiusdĩ
ꝓponens sibi boc ẽ inp̃sentia sua¬
statuens gaudiũ resurrectionisatq
ascerisionis incȩlũ. totius głae qua
ꝑcoepit. post resurrectionẽ. susti¬
nuit crucẽ. ꝓpter hoc qđ inpos.¬
tremo uidebat sibi ꝓfuturum
confusione contẽpta hoc ẽ pro

Expanded text:
sunt, et vos persequentur: et, Si patrem familias Beelzebub vocaverunt, quanto magis domesticos ejus? Attendamus ergo in Christum, et accipiamus in illo exemplum patientiae, qui dixit: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. Ipse namqconsummator. Auctor fidei nobis est, quia ipse nobis fidem infundit. Non enim possumus credere, nisi ab illo praeveniamur. Unde ipse fidelibus suis dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Ipse consummator fidei,ut in fide perseveremus. Sive in hoc perfector est fidei, quia dat voluntatem atque possibilitatem perficiendi bonum, quo ipsa fides exornetur. Nam onem habemus qui proposito sibi gaudio sustinuit crucem. Ipse Filius Dei proponens sibi, hoc est in praesenti statuens gaudium resurrectionis atque ascensionis in coelum, totiusque gloriae quam percepit post resurrectionem, sustinuit crucem propter hoc quod in postremo videbat sibi profuturum. Confusione contempta, hoc est pro
Abbreviated transcription (Latin):
quã scĩ martyres ab hoc seculo
deficiunt. crescunt ꝑ miracula
Sicq uirtute miraculoꝵ con¬
tur. scilio& aut fidei se subden-
do. aut &iam atormentis cessan¬
do. uicti timore signoꝵ. Illud
quoq ñ uacat amisterio. qđ
gedeone orante uellus primũ
madidũ fuit. & tota terra sicca:
Postea uero uellus siccũ & tota
t̃ra madida Uellus enĩ figurã
ten& popłi iudaici. tirra autẽ
omniũ gentuaĩ. Iure ergo uellus
primũ madidũ fuit. terra manen.¬
te sicca qr quando iudaicus
popłs rore sugne sapientiae fuit
hume factus ante dñi aduentũ

Expanded text:
quam sancti martyres ab hoc saeculo quam sancti martyres ab hoc saeculo deficiunt, crescunt miraculo; sicque virtute miraculorum contur: scilicet, aut fidei subdendo eos, aut etiam a tormentis cessando, victi timore signorum. Illud quoque non vacat a mysterio, quod Gedeone orante vellus primo madidum fuit, et tota terra sicca: secundo vero vellus siccum, et tota terra madida. Vellus enim figuram tenet populi Judaici, terra autem omnium gentium. Jure ergo vellus primo madidum fuit, terra autem manente sicca, quia quando Judaicus populus rore supernae sapientiae fuit humefactus ante Domini adventum,
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriã ex hostib Allegoricȩ
autẽ gedeon qͥ interp̃tatur
xp̃m. qui ꝑ incarnationis miste.¬
riũ inutero uirgirus collocatꝰ
plenitudine diuinitatis qua
om̃ĩa repl& totũ mundum
quimanib aquã hauserunt: &¬
accepto igne in lagerus contra
madian. ꝓfectisut confractisq
lagenis igrus resplenduit tubis.¬
que increpuerunt. si mulq
hostes infugam uersi sunt tẏpũ
tenent sc̃oꝵ p̃dicatoꝵ qͥ fidẽ
sc̃ȩ trinitatis habentes. signo
dominice passionis insigniti s̃.
qđ designatur ꝑ tau litteram.
primit & quȩ apud ueteres iu¬
dȩos similitudinẽ crucis habe.¬
bat: lagene autẽ quȩ sunt uasa
fictilia significant corpora
eorundẽ predicatoꝵ infirmꝓe
dequib idẽ egregius p̃dicator
dicit. habemus thesaurũ istum
INuasis fictilib: Sonꝰ tubarũ.
uoce p̃dicatoꝵ exprimit: Frac¬
tis ergo lagerus ignis resplendu
.it. hostesq infugã uersi sunt¬
madiamte. qui typũ tenent

Expanded text:
victoriam ex hostibus. Allegorice victoriam ex hostibus. Allegorice autem Gedeon, qui interpretatur m, qui per incarnationis mysterium in utero Virginis collocatus, plenitudine divinitatis, qua omnia replet, totum mundum qui manibus aquam hauserunt, accepto igne in lagenis contra Madian profecti sunt, confractisque lagenis ignis resplenduit, tubisque increpuerunt, simulque hostes in fugam versi sunt, typum tenet sanctorum praedicatorum, qui fidem sanctae Trinitatis habentes, signo dominicae passionis insigniti sunt: quod designantur per Tau litteram, primit, et quae apud veteres Judaeos similitudinem crucis habebat. Lagenae autem, quae sunt vasa fictilia, significant corpora eorumdem praedicatorum infirma, de quibus idem egregius praedicator dicit: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus. Sonus tubarum vocem praedicatorum exprimit. Fractis ergo lagenis resplenduit ignis, hostesque in fugam Madianitae typum tenent
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃ta. fidelis effecta reliquit
fornicationẽ idolatriȩ sicq
saluata ẽ & saluatur cotidie ne
pereat cũ infidelibꝰ uc usq
narrauit delegis latore & patri¬
bus antiquis. nunc dicturus :
de iudicib qui fuerunt post
iosue nomina eoꝵ tantũ modo
cõmemoraris ꝓpter breuitatẽ
sermonis qͥ ꝑfidẽ pugna uerunt.¬
& gentes plurimas uĩcerunt: &
quid adhuc dicã: defici& enĩ
me tẽpus enarrentẽ. hoc es
defici& me tempus destinatũ
adscribendũ epłam. si cuncta
eoꝵ facta ꝓsequi uoluero qͦs
actenus cõmemoraui siue quȩ
narrare possum deis que suc-
cessores illoꝵ fuerunt degedeon
barac. sanson gepthȩ. dauid
samuel. & ꝓphetis qui ꝑfidem
uicerunt regna.
memorat. illud . ẽ: qđ singuloꝵ
oꝑa eadẽ fide acta sunt quia
oñĩs illi simul ꝑfidẽ uicerunt ⁊¬
regna. E edeon siquidẽ acci
macdian: inuellere quoq humi.¬
do & sicco. fide repletꝰ ꝓstrauit
zebeȩ & salmana. & accepit

Expanded text:
Testamenta, fidelis effecta, reliquit Testamenta, fidelis effecta, reliquit fornicationem idololatriae, sicque salvata est, et salvatur quotidie, ne pereat cum infidelibus. Hucusque narravit de legislatore et de patribus antiquis; nunc dicturus est de judicibus, qui fuerunt post Josue, nomina eorum tantummodo commemorans, propter brevitatem sermonis: qui per fidem pugnaverunt et gentes plurimas vicerunt. Et quid adhuc dicam? deficiet enim me tempus enarrantem. Hoc est, deficiet me tempus destinatum ad scribendam epistolam, si cuncta illorum facta prosequi voluero, quos hactenus commemoravi: sive quae narrcessores illorum fuerunt, de Gedeon, Barac, Samson, Jephte, David, Samuel, et prophetis qui per fidem vicerunt regna. memorat, illud est quod singulorum opera eadem fide acta sunt: quia omnes illi per fidem simul vicerunt regna. Gedeon siquidem accipMadian, in vellere quoque humido et sicco, fide repletus prostravit Zebee et Salmana, accepitque
Abbreviated transcription (Latin):
exploratores cũ pace. Magnam
corisolationẽ aexhortatior iem
beatus apłs isto in loco omnibus
p̃b&. ut si moretrix itifidelis & ido.¬
latra sola fide saluata ẽ multo.
magis illi saluabunt᷑. qui ad graui¬
ora criminia nonisunt ꝓlapsi.
Acsi patenter dicer&. In honestum
est si meretrice inifideliores estis.
Illa tantũ homines nunciantes
audiuit. confestim q credidit.
uos autẽ non solũ homines auditis.
uerũ &iam uoces ꝓphetarum
quȩ ꝑ ome sabbatũ leguritur.
& insuꝑ ipsum filiũ dĩ. aduosmis¬
sũ cognoscitis. Nam & inraab:
affectus fidei consecutus ÷ Omĩb
quippe pereuntib sola saluata
est. Raab aute quȩ interpretat᷑
dilatata: figurã ten& aeccłae.
quȩ dilatata ẽ aboriente in
occidentẽ. abaquilone in meri
onem fundat. & ben̾e extraneis
atq alienis gentib erat. uiueris
indesiderus carius. & fornicatio.¬
misit ad eam duos exploratores.
hoc ẽ petrũ & paulũ. siue duo

Expanded text:
exploratores cum pace. Magnam exploratores cum pace. Magnam consolationem et exhortationem beatus Apostolus isto in loco omnibus praebet: quia si meretrix infidelis et idololatra, sola fide salvata est, multo magis illi salvabuntur, qui ad graviora crimina non sunt prolapsi, ac si patenter diceret: Inhonestum est, si meretrice infideliores estis. Illa tantum homines nuntiantes audivit, confestimque credidit: vos autem non solum homines auditis, erum etiam voces prophetarum quae per omne sabbatum leguntur; et insuper ipsum Filium Dei ad vos missum non agnoscitis: nam et in Raab effectus fidei consecutus est: omnibus quippe pereuntibus, sola salvata est. Raab autem, quae interpretatur dilatata, figuram tenet Ecclesiae, quae dilatata est ab Oriente in Occidentem, ab aquilone in meridonem fundat. Et bene de extraneis atque alienis gentibus erat vivens in desideriis carnis, ac fornicatiomisit ad eam duos exploratores, hoc est, Petrum et Paulum, sive duo
Abbreviated transcription (Latin):
corruerut it circuitu dierũ septẽ.
Nonenĩ tubarũ sonitꝰ muroꝵ saxa
credider̃t dõ deiecerunt illos: legi¬
mus qđ drio p̃cipiente iosue. pre¬
cepit archam deportari ꝑseptem
dies incircuitu iericbo ac ꝑsonare
tubis. Septimo autẽ die cũ crepu.¬
issent tubis. corruer̃ muri iericho.
qđ amagno m ysterio nonuacat.
Iericho quȩ interp̃tatur luna speciẽ
huius mundi ten&. quia sicut luna
marcha uero: aeccła figuratur.
In tub autẽ aenis. p̃dicatores fortes
aeneis tubis clangentib circũ eunt.
& muri eius ꝑ archȩ p̃sentiã atq
erearũ tubarũ sonitu cadunt: q
in hoc tẽpore qđ sept̃t dierũ uicissi.¬
tudine uoluit᷑. dũ fertur archa
idẽ dũ orbẽ t̃rarũ circiuetis mo.¬
uet᷑ aeccła ad p̃dicantiũ uoces qͣsi
ad turbarum sonitũ muri iericho
id ÷ elati huius munidi & princi.¬
pes ac suꝑba itifidelitatis ob¬
stacula corruunt. donec t̃poꝵ
destruatur: fide raab meretrixn
nonꝑ ut cũ incredulis. excipiers

Expanded text:
. Non enim tubarum sonitus murorum saxa crediderunt Deo, dejecit illos. Legimus quod Domino praecipiente, Josue praecepit arcam Dei portari per septem dies in circuitu Hiericho ac personare tubis. Septimo autem die cum increpuissent tubis, corruerunt muri Hiericho quod a magno mysterio non vacat. Hiericho quae interpretaur luna, speciem hujus speciem tenet, quia sicut luna In arca vero Ecclesia figuratur, in tubis autem aereis praedicatores fortes elitae aeneis tubis clangentibus circumeunt, et muri ejus per arcae praesentiam, atque aerearum tubarum sonitu cadunt; quia in hoc tempore quod septem dierum vicissitudine volvitur, dum fertur arca, id est, dum orbem terraruEcclesia ad praedicantium voces: quasi ad tubarum sonitum muri Hiericho, id est elati hujus mundi et principes, ac superba infidelitatis obstacula corruunt, donec in finimica destruatur. Fide Raab meretrix non periit cum incredulis, excipiens
Abbreviated transcription (Latin):
mo ses. q adhuc fieri non poterat.
sed fide parentũ suoꝵ patris uide.¬
lic& ac matris quifidem habentes
qđ om̃ps dis poss& eũ libare & custo¬
Deinde uero cũ non potuissent eum
cȩlare ꝓpt̃ uagitus ipsius posuert̃
eũ infiscillam scirpeam. posuert̃q
incarectũ fluminis Edictũ huiꝰ.
flumine iactarentur. Sed qͥđ ẽ qđ
dicit nontimuisse eos regis edictũ
si non timuerunt quare custodi¬
erunt: In hoc ergo timuerunt.
quia non sunt ausi retinere eũ :
INhoc uero quasi nontimuerẽ
quia ñ ꝓiecerunt illũ maꝑtũ
fluuiũ. sed infiscellam posuert̃
eũ sicq inmiserunt carecto flu.¬
ꝓpter acsi nontimuissent: ita re.¬
putatur illis. Vnde ergo isti spera.¬
uerunt saluare puerũ nisi per¬
fidem: uderunt in qua elegant̃ẽ
infantẽ. Siquidẽ abortu natiuita.¬
tis magna fuit illi infusa gratia
uenustatis. non natura hoc oꝑante
qđ natus. ẽ honestus infantusus
sed gr̃a diuina donante. Quȩ & iam

Expanded text:
Moyses qui adhuc fari non poterat: Moyses qui adhuc fari non poterat: sed fide parentum suorum, patris scilicet ac matris, qui fidem habentes otens Deus posset eum liberare et custodeinde vero cum non potuissent eum celare propter vagitum ipsius, posuerunt eum in fiscellam scirpeam, posueruntque eum in carectum fluminis. Edictum enim eflumine jactarentur. Sed quid est, quod dicit, non timuisse eos regis edictum? Si non timuerunt, quare custodierunt? In hoc ergo timuerunt, quia non sunt ausi retinere eum. In hoc vero quasi non timuerunt, quia non projecerunt illum in apertum fluvium, sed in fiscella posuerunt eum, sicque immiserunt carecto flu illum: quapropter ac si non timuissent reputatur illis. Unde ergo isti speraverunt salvari puerum, nisi fide? Viderunt, inquit, elegantem infantem: siquidem ab ortu nativitatis magna fuit illi infusa gratia venustatis: non natura hoc operante, quod natus est honestus infantulus, sed gratiae divinae dono, qui etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tos dies. auferte ossa mea hinc
uob̃cum: QNon solum tribus
ioseph ossa patris su deportauer̃
secũ ꝑdesertũ int̾ram repromissi.¬
onis. sed &iam reliquiae tribus
omniũ patriarcharũ ossa secum
detalerunt. sepelieruntq ea it
sicht̃ quȩ euenit inpossessione
sepultisunt cũ sara & rebecca et
lia. ubi & adam cum eua sepultus
qui escebat. fortassis uero querit
aliquis. quȩ causa extiterit ut
om̃s illi scĩ patres int̾ra repromis¬
sionis maluerunt sepeliri. ꝗalio
in loco. Cui respondendũ estR
curam agendo sepulchroꝵ hoc¬
sepeliri optabant quatinꝰi eo resur.¬
gente: pariter cũ eo resurgerent.
Nos autẽ nondebemꝰ pus illanimes
fieri ubi cũq sepeliamur. cum
plurimoꝵ marterrũ nesciamꝰ ubi
corpora eoꝵ gloriosa iaceant
humata. fide moꝵses natus occul¬
tatus. ẽ mensib: trib aparentib¬
suis eo qđ uiderant elegantẽ in¬
fantẽ. & non timuerunt regisedic
tũ. Nonsua fide occultatũs :

Expanded text:
s multos: efferte ossa mea hinc s multos: efferte ossa mea hinc vobiscum . Et non solum tribus Joseph ossa patris sui deportaverunt secum per desertum in terram repromissionis, sed etiam reliquae tribus: omnium patriarcharum ossa secum detulerunt, sepelieruntque ea in Sichem, quae evenit in possessionem sepulti sunt cum Sara et Rebecca et Lia, ubi et Adam cum Eva sepultus quiescebat. Fortassis vero quaerit aliquis quae causa exstiterit, ut omnes illi sancti patres in terra repromissionis maluerint sepeliri quam alio in loco? Cui respondendum est, non curam gerendo sepulcrosepeliri optabant, quatenus eo resurgente pariter cum eo resurgerent. Nos autem non debemus pusillanimes fieri ubicunque sepeliamur, cum plurimorum martyrum nesciamus ubi corpora eorum gloriosa jaceant humata. Fide Moyses natus occultatus est tribus mensibus a parentibus, eo quod vidissent elegantem infantem, et notum. Non sua fide occultatus est
Abbreviated transcription (Latin):
flatus ia cob cognouit designari
fastigium uero id ẽ sũmitatem
uirgae potentiã & honorẽ regni
xp̃i dequa psalmista dicit. uirga
recta ẽ uirga regnitui Ergor
uirgam ad orauit ꝓdõ scdłm ritũ
gentilium qui idola colebant sed
inuirga xp̃m. cuius regnũ & po.¬
tentiam p̃uidebat figuri in illa.
Quantũ uero adlitteram ꝑtinet
fortassis scđm consuetudinem
illius tẽporis adorauit uirgam
ioseph. quẽ uidebat dñm esse to.¬
tius trae egypti. ea scilic& ratione
qua ester legitur ad orasse uirgã
Nassueri. Fide ioseph moriens depro¬
S. fectione filioꝵ isrł memoratus¬
N est & deossibus suis mandauit: de
ꝓfectione filioꝵ isrł locutus ẽ:
credens omĩa uera. ẽẽ quȩ ꝓmise.
rat patrib corũ. precipue quod
dixerat ad abrahã. Scito p̃noscens
quia peregrinũ erit semen tuum
ossibus mandar& ioseph. nisiplena
fide sperar& reditũ eoꝵ interrã
repromissionis Dicit enĩ eis
isitans iusitab uosdñs post mul¬

Expanded text:
tus Jacob, cognovit designari fastigium vero, id est summitatem virgae potentiam et honorem regni Christi, de qua Psalmista ait: Virga recta est virga regni tui . Ergo non virgam adoravit pro Deo secundum ritum gentilium qui idola colebant, sed in virga Christum, cujus regnum et potentiam praevidebat praefigurari in illa. Quantum vero ad litteram pertinet, fortassis secundum consuetudinem illius temporis adoravit virgam Joseph, quem videbat Dominum esse totius terrae Aegypti, ea, scilicet ratione qua Esther legitur adorasse virgam Assueri . Fide Joseph moriens de profectione filiorum Israel memoratus est, et de ossibus suis mandavit. De profectione filiorum Israel locutus est, credens omnia vera esse quae promiserat Deus patribus eorum, praecipue quod dixerat ad Abraham: Scito praenoscens quia peregrinum erit semen tuum ossibus mandaret Joseph, nisi plena fide speraret reditum eorum in terram repromissionis. Dicit enim eis visitans: Visitabit vos Dominus post die
Abbreviated transcription (Latin):
Sineũ. Patem sequimini cũ omnib¬
u subaudis. bonif& scĩmoniã sirie
qu a nemo uidebit dm̃. Plurima
quidẽ sunt quȩ formã discretio¬
nẽq ap̃ianitatis osteadunt.
sed plus omnib acmelius carita¬
tis mutuȩ affectus & pax quae
hominũ corda consociat. Qua¬
ꝓpter dicit ipsa ueritas. Pacem
relinquo uob̃. &iterũ. In hoc
cognoscent om̃s quia mei es ⁊is
discipłi. sidilectionẽ babueritis
ad inuicẽ. Fropterea &iam & apłs

Expanded text:
in eum. Pacem sequimini cum omnibuin eum. Pacem sequimini cum omnibus. Subaudi bonis. Et sanctimoniam, sine ququidem sunt, quae formam discretionemque christianitatis ostendunt, sed plus omnibus ac melius charitatis mutuae affectus et pax, quae omnium hominum corda consociat. Quapropter dicit ipsa Veritas: Pacem relinquo vobis ; et iterum: In hoc cognoscent omnes quia mei estis discipuli, si dilectionem habueritis ad
Abbreviated transcription (Latin):
quia disciplinȩ mercedis p̃mium
redditur gaudiũq sub sequitur.
uł ꝓpterea ut possitis hereditatẽ
suꝑnã cumbonis filus ꝑcipere.
remissas manus abono opere et
torpentes otio pigritiae & soluta
genua erigite adbona oꝑa agenda.
Ppedes autẽ & genua debemus
oꝑa quȩ ꝑfectũ intellectũ habeant.
ꝙꝓbona initentione fiant. Recte
inquit ambulate. neclaudicatio
plus adcrescat. sedpotius adstatũ
rectitudinis erigat. Remissas ma¬
nus &genua solłta mandat eri:¬
gere. sicut & isaias ꝓp̃cipit dicets
Confortate manus dissolutas & genua
debilia. roborate. Vt non claudi¬
cans quis err& id est ut non hesi.¬
tans quis infide bonisq opibus
ert& auia rectitudinis. magis
autẽ sanet᷑ appeccatis credendo
recte in idm̃. Acsi dicer&. Qui r̃i
credit recte. melius ÷ ut firmius
& teneatius credat quatinius
om̃ĩb modis inueniat medicinã
animȩ suȩ: Hlisaut̃e uerbis hesi.¬
tatione scõꝵ tangit ad boc ut
sine aliqua dubitatione credent

Expanded text:
disciplinam mercedis praemium redditur, gaudiumque subsequitur; vel propterea ut possitis haereditatem supremam cum bonis filiis percipere. Remissas manus a bono opere, et torpentes otio pigritiae. Et soluta genua erigite, ad bona opera agenda. Per pedes autem et genua debemus ite quae perfectum intellectum habeant, quod bona intentione fiant; Recte, inquit, ambulate; nec laudatio plus accrescat, sed potius ad statum rectitudinis erigat. Remissas manus et genua soluta mandat erigere, sicut Isaias praecipit, dicens: Confortate manus dissolutas et genua debilia roborate, ut non claudicans quis erret: id est ut non haesitans quis in fide bonisque operibus, erret a via rectitudinis: magis autem sanetur a peccatis credendo recte in Deum; ac si diceret: Qui non credit recte, melius est ut firmius et tenacius credat quatenus omnibus modis inveniat medicinam animae suae. His autem verbis haesitationes eorum tangit, ad hoc ut sine aliqua dubitatione crederent