comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pingũ condiuntꝰ unde ꝓcedit iiqͥtas
ħ elysei pharina dulcoratꝰ. q̃÷ caritas. Illoꝵ
tũ dulce qd pͥꝰ amarũ extit̾at. heliseꝰ qui
solaris int̾p̃tat᷑. ip̃m designat. cocꝰ doc toreᷤᷤ
pulm̃tũ u̾bũ dĩ. farina caritatẽ. Ponit gͣ
heliscꝰ farinã inpulm̃to qñ aliqͥs ꝑ hũn¬
dantẽ caritatẽ uisitat᷑ a dño. ut cui gros
frugalitatẽ seqtꝰ inimic̃ diligat. Abundat
sit mori ꝓ ꝓrimo. Nemo n maiorẽ car.ħ.¬

Expanded text:
pinguium condiuntur, unde procedit iniquitas, haec Elisei farina dulcoratur, quae est charitas. Illarum tum est dulce, quod prius amarum exstiterat. Eliseus qui solaris interpretatur. Christum designat, cocus doctores, pulmentum verbum Dei, farina charitatem. Ponit ergo Eliseus farinam in pulmento, quando aliquis per abundantem charitatem visitatur a Domino, ut cui grossfrugalitatem sequatur, inimicum diligat. Abundat sit mori pro proximo. Nemo enim char
Abbreviated transcription (Latin):
sias. m̃sura ut apposita suntãtatõi ñ delec¬
tatõi susficiant. mi̾s: ut ex aliqͦ appositoꝵ
reficiant᷑. ne abstinentia nimia caro af¬
flicta deficiat. aut satitate huxłet. In m̃¬
sura debet eẽ eqͣlitas. sĩ qͣntitas. s sufficiẽ¬
lit̾ ualctis õs. ħ ĩ eq̃litas ÷ eqͣlitaᷤ. ñ qͣntitaaᷤ¬
si sufficientie. dc̃ res eqͣlit̾ diui dit ͫ cum
ille qui dundit: ꝓut cuiq opꝰ ÷ sĩgłis ꝑtitͦ.
In ħ mlti młtotiens decipuntur: cũ delicati¬
unt diuites laboriosi: siant pauꝑes dlicati.
hũ m̃surã q̃runt uoluptatis: ñ neccͣtis.

Expanded text:
ut apposita sustentatione non delectationi sufficiant; numerus, ut ex aliquo appositorum reficiantur, ne abstinentia nimia caro afflicta deficiat, aut saturitate luxurietur. In mensura debet esse aequalitas, non quantitatis, sed sufficienalitividitur, cum ille, qui dividit, prout cuique opus est, singulis partitur. In hoc multi multoties decipiuntur, cum delicatiunt divites laboriosi, fiant pauperes delicati. Hi mensuram quaerunt volupt
Abbreviated transcription (Latin):
neccͣti nuscd̾it̾ addit. neccas debitũ in di¬
m̃suris uti una qͣ uendentes sua distͥbuũt.
parritatis uasculo subt᷑tis minist̾ͣnt. ip̃i
aut̃ pleno suꝑfluitatis utuntꝰ modio.
paratatẽ p̃dicant subiꝰtis: s ip̃i uolup¬
tatẽ sequntꝰ. St̃ ⁊ alii m̾catores qͥ rͨtis
utentes m̃suris. em̃ti munꝰ ex sola beni
utamꝰ gͥ in domo religiõis: m̃sura dis

Expanded text:
misericorditer addit, necessitas debitum indiduabus mensuris uti: una, qua vendentes sua distribuunt,parcitatis vasculo subjectis ministrant, ipsi autem pleno superfluitatis utuntur modio. Parcitatem praedicant subjectis, sed ipsi voluptatem sequuntur. Sunt et alii mercatores, qui rectisnitUtamur igitur in domo religionis mensura dis
Abbreviated transcription (Latin):
locus aut pauꝑtas qd̾ ꝯcedimꝰ negau̾it: huis
q̃ regio aut possessio ministuiti sũ mꝰme
abstinentiã. q̃ dẽ õĩb abor gñib solũ carnis
excludit usum. cet̾a uͦ ꝯcedit. ac benigne
sbminist᷑t. In hũs ciboꝵ gñib q̃ neccͣti fr̃ũ¬

Expanded text:
locus aut paupertas quod concedimus negaverit, iis, quae regio aut possessio ministraverit, sine abstinentiam, quae de omnibus ciborum generibus solum carnis excludit visum, caetera vero concedit, et benigne subminist
Abbreviated transcription (Latin):
lar beda attestante aptissime. multitu¬
dinẽ p̃noꝵ designat. cuutatẽ iudelicet
diaboli. ad bonoꝵ in ħ scło dorm̃ta sẽꝑ
ox̾citatiua Sic̃ u interculari p̃mitur
uua. p̃mitꝰ ⁊ expͥmit᷑. separat᷑ ab asanis.¬

Expanded text:
lar, Beda attestante, aptissime multitular, Beda attestante, aptissime multitudinem pravorum designat, civitatem videlicet diaboli, ad bonorum in saeculo tormenta semper exercitatam. Sicut enim in torculari premitur uva, premitur et exprimitur, separat
Abbreviated transcription (Latin):
platiqñ frũm discordiã ⁊ cucͣrit dd̾ ad locũ
ctaminis ⁊ int̾rogabat si oĩa tͤre ag̾entur:
gͣ srẽs suos. Currunt p̃lati tã m̃tis affec tu
qͣ gͤssib pedũ. solliciti de salitte suoꝵ inuesti¬
gantes si rͨta sint oꝑa eoꝵ. an adhuc corri¬
genda uideantꝰ. Inqͥrunt mores. discunt uisu
⁊ auditu: q̃ sit discordie cã. uñ beda super
samuelẽ. Nc̃ qͦ in qͥt ꝑ sua m̃bͣ dsis ad ip̃m
ag̾e ñ cessat. c̃ bonos a malis disc̾nens his
sua mun̾a partitͦ.llos dimittit inanes.
nus ascũdens golias noĩe philistcus de geth.
ex castͥs philisti noꝵ. loq̃te uͦ aliqͦ iusto. ⁊ do¬
cente q̃ recta sunt. ⁊ inqͥrente qͥd noceat.
apparet ibi ille spuriꝰ .i. diabolꝰ in corde alic
ꝯscendñs. uñ: a cogitati maliguo ad
n᷑ cogitationes eiꝰ. Philistens de gech. phi¬
listeus cadens potiõe int̾p̃tat᷑. cadens ab als¬
titudĩe suꝑbie potione desꝑatõis inbitꝰ
⁊ oblitus mis cd̾se. Gech qͥ interp̃tatꝰ torcu¬

Expanded text:
atrum discordiam. Et cucurrit David ad locum certaminis, et interrogabat si omnia recte agerentur erga fratres suos. Currunt praelati tam mentis affectu quam gressibus pedum, solliciti de salute suorum, investigantes si recta sunt opera eorum, an adhuc corrigenda videantur. Inquirunt mores, discunt visu et auditu quae sit discordiae causa. Unde Beda super Samuagere non cessat, cum bonos a malis discernens, his sua munera partitur, illos dimittit inanes. rius ascendens, Goliath nomine Philisthaeus de Geth et castris Philisthinorum. Loquente vero aliquo justo et docente quae recta sunt, et inquirente quid noceat, apparet ille spurius, id est, diabolus in corde alicujus descendens. Unde? A cogitatu maligno ad mus cogitationes ejus. Philisthaeus de Geth. Philisthaeus, cadens potione interpretatur. Cadens ab altitudine superbiae, potione desperationis imbutus, et oblitus misericordiae. Geth, quod interpretatur torcu
Abbreviated transcription (Latin):
les efficuntꝰ. Irã ꝓscũitate. amari¬
tudinẽ ꝓ dulcedie. ꝓ reclitudiẽ c̃de¬
litatẽ ostendunt. ⁊ sic ꝯfundit᷑ uultꝰ
religionis. ubi ex flãma cuidelita¬
tis ignescunt oculi. pallor luori mniᷤ
cet᷑. qͥ ꝓcedunt ex ira ⁊ amaritudĩe.
Ira p̃lati p᷑cantẽ tͦbat. a maritudo
ꝑseqͥ ᷤ crudelitas affligit. Ira p̃lati
iraĩ. Due st̃ spẽs ꝑu̾sitatis. aꝑte .s.¬

Expanded text:
itate, amaritudinem pro dulcedine, pro rectitudine crudelitatem ostendunt, et sic confunditur vultus religionis, ubi ex flamma crudelitatis ignescunt oculi, pallor miscetur livori, quia procedunt ex ira et amaritudine. Ira praelati peccantem turbat, amaritudo persequitur, crudelitas affligit. Ira praelati iram. Duae sunt species perversitatis, s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣlibet iustũ. ⁊ aliqd̾ d ĩaboli m̃¬
bisi. Precessit in re. contigit
i mist̾io. habet᷑ ⁊ nc̃ in moribꝰ.
clicens. fiitr̃s cuos iuisitabis si recte agant.
⁊ cũ quib ordinati sunt disce. Genit gͦ in¬

Expanded text:
emlibet justum et aliquod diaboli membrum. Praecessit in re, contigit in mysterio, habetur et nunc in moribus. dicens: Fratres tuos visitabis si recte agant et cum quibus ordinati sunt disce. Venit
Abbreviated transcription (Latin):
discipłs disciplo. dũ peccanti orando ꝯ pa¬
tit᷑. aut qñ inter se ⁊ illũ solũ corripit.
eru̾sis est seuera riligio. Seruat
honestatẽ seu̾itas. leuratẽ cassigat.
tuet᷑ ab indoctis. Ipsa ÷ decor senum.
nuinenũ uuga. Ornat p̃latoꝵ ꝑsonas.
candori si cõpetẽter disponat᷑. Faciẽ gͣtã
realit aspicientib: sic sen̾itas miita
rectitudini. si dulcediue cõdiat᷑. uultũ
tas leuitatẽ patitꝰ. nͦ dulcedo dissolu¬
tionẽ. nͦ rectitudo lineã iusticie tͣns¬

Expanded text:
discipulus discipulo, dum peccanti orando compatitur, aut quando inter se et illum corripit, ersis est severa religio. Servat enim honestatem severitas, levitatem castigat, timetur ab indoctis: ipsa est decor senum, juvenum virga, ornat praelatorum personas, candori, si competenter disponatur, faciem gratam reddit aspicientibus, sic severitas mista rectitudini, si dulcedine condiatur, vultumtas levitatem patitur, nec dulcedo dissolutionem, nec rectitudo lineam justitiae trans
Abbreviated transcription (Latin):
d̾cꝰ uibenti obediendo. s ñ cedunt cupi
di. in dolore amitñdi. in coactõe desendi.
carnalitati. ñ plꝰ i amauit tobiaᷤᷤ filiũ
suũ ꝙͣ debuit. nͨ carnalitatẽ p̃posuit s
sbposuit spualitati. p̃sentẽ filiũ bona do¬

Expanded text:
jubenti obediendo. Sic non cedunt cupiddi, in dolore amittendi, in coactione deserendi. carnalitati. Non plus enim amavit Tobias filium quam debuit, nec carnalitatem praeposuit sed supposuit spiritualitati, p
Abbreviated transcription (Latin):
Aestat nc̃ ut de illis qͥ fortes sunt aĩo aliqͥ
dicamꝰ. St̃ n qͥdã fortes alii uͦ fortioros.
alii fortissimi. fortis tobias. fortior iob.
fortissimꝰ abham. Duobꝰ modis ꝓbatur
aĩ fortitudo. Cupiditate. s. ⁊ carnalita¬
te. non cessit tobias cupiditati qũ gabe¬
lo ꝯtͥbuli suo egenti pondꝰ argenti ꝯmisit.
nͦ plus amauit pecuniã ꝗͣ ꝓxinrum.

Expanded text:
Restat nunc ut de illis qui sunt fortes animo, aliquid dicamus. Sunt enim quidam fortes, alii fortiores, alii fortissimi. Fortis Tobias , fortior Job , fortissimus Abram . Duobus modis probatur animi fortitudo, cupiditate scilicet et carnalitate. Non cessit Tobias cupiditati, quando Gabelo consobrino suo egenti pondus argenti commisit, nec plus amavit pecuniam quam proximum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutꝰ÷ hostẽ. nͨ ꝓ morte filioꝵ ad odiũ qd̾
mors aĩe cor inclinauit. Qͥ uult ã fortissi¬
unꝰ cẽ sic̃ ab̃hã: qui ñ amisit sua s dimis¬
talis dico renũciet oĩb q̃ possidet ⁊ ĩmo¬
let gladio u̾bi dĩ. illos quos carnali
ab ham sua dimisit. laurentiꝰ disꝑsit dedit.
setp̃m ꝓ filio dĩ. hic ignẽ parat. filiũ col¬
ligat. gladiũ euaginat. s angłm audit
ꝓhibentẽ ne ꝑficiat. Ille ad ignẽ positꝰ
xp̃m p̃dicat. carnifices urgentes carboneᷤᷤ

Expanded text:
st hostem, nec pro morte filiorum ad odium quod est mors animae cor inclinavit. Qui vult autem fortissimus esse sicut Abram, qui non amisit sua, sed dimistalis dico renuntiet omnibus quae possidet, et immolet gladio verbi Dei illos quos carnalitam enim sua dimisit, Laurentius sua dispersit. s pro Dei Filio seipsum. Hic ignem parat, filium colligat, gladium evaginat, sed angelum audit prohibentem ne perficiat, ille ad ignem positus Christum praedicat, carnifices urgentes, carbones
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ humana nat᷑a laborẽ tołare. S mo¬
d̾atꝰ labor ⁊ a bstinentia cibi delicati ⁊ sta¬
tute a sc̃is patͥb uigilie corꝑi ⁊ aĩe: me¬
delã ꝯferunt sanitatis. qͥ ã sic uiuunt
seipsos amantes. sectant᷑ ociũ. uacant
fabuł. Tales accusant᷑ de furto. de ra-¬
pina. de mendatio. fu̾res sunt. qr ꝯmu¬
ui necessitati subt̾hunt. qd̾ ꝯmune fe¬
c̾ant c̃ renuntiarent mundo. se ⁊ sua
abnegantes. Raptores sunt corã deo.
qͥ eo uidente. qͥ nouit occłta cordiũ.
cõmuni uite. qd̾ sciuint aut ꝙ possunt iͦ¬
Decipiunt frẽs suos iguoiantes qͥd posst̃.
offendunt dm̃ cuiꝰ oclis nuda ⁊ aꝑta sunt

Expanded text:
potest humana natura laborem tolerare, sed moderatus labor, et abstinentia cibi delicati, et statutae a sanctis Patribus vigiliae, corpori et animae medelam conferunt sanitatis. Qui autem sic vivunt, seipsos amantes, sectantur otium, vacant fabulis. Tales accusantur de furto, de rapina, de mendacio. Fures sunt quia communi necessitati subtrahunt quod commune fecerant cum renuntiarent mundo, seipsos abnegantes. Raptores sunt coram Deo, quia, eo vidente qui novit abscondita cordium, communi vitae quod sciunt aut possunt vDecipiunt ergo fratres ignorantes quod possint, offendunt Deum, oculis cujus nuda et aperta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
eta sunt quicum grossioribus cibis itipos¬
sent : nolum si diu̾sa ⁊ exgueta ferculactur¬
rentes responclent uentri. ⁊ petenti obediun.
abstinentia. s. saturiate. seͤcl enum paterfi¬
lũ lenginantis prauos mores uł rya castigat.
sic ꝑ abstinentiam uentris ⁊ gule: castigat¬
luptuosus restringitur affectus. Salici¬
cum me readit cura uentris. ñc oͥs. nc̃

Expanded text:
cati sunt illi qui cum grossioribus cibis uti poscati sunt illi qui cum grossioribus cibis uti possunt nolunt; sed diversa et exquisita fercula quaerentes, respondent ventri et petenti obediunt. abstinentia. Sicut enim pater filii lenocinantis pravos mores virga castigat, sic per abstinentiam ventris et gulae voluptuosus restringitur affectus. Sollicitum me reddit cura ventris, nunc hos, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
dine implere se fatent᷑. s nͥ fallor: ĩplent
totũ. Infirmitatis claustro coartantꝰ.
disciplinant᷑ anxietate. uirgis spinis
doloꝵ. ieuinant. uigilant. laborant.
qr abũ sum̃e ⁊⁊ qͥetẽ infirmitaᷤ negat. Et ñ si
paret᷑ lectulꝰ suauior. si cogant᷑ sñ caligis dor¬
mire. quasi aliqd cͥminale ꝯmiserint in
hꝰ sccmodi uitã tim̃t finire. Gales indi gent
ꝯsolatione. ne uł molestia corꝑis uł int̾ioris
hõis afflictione deficiant. Audiant isti qͥd
dicat angłs petro. p̃cing̾e ⁊ calciate cali¬
gas tuas. uñ bedai suꝑ actus apłoꝵ. Tuo
nice inqͥt ꝯ petiꝰ ligam̃ta pp̃ rigorẽ careis
ad horã relax̾au̾at. ut auinica cͥca pedes
plũ pbñs sfirmis. cũ molestia corporali
sunt enim ad noftram doctͥnam. ħ sunt
que infirmitatis diu̾sitatib ut eiimꝙ
cliximns. nunc qͦm sit infurmis larga
uelotius qͣm alicii de omnib habus
tion suit delicatorũ speces. scł. uolimm¬
tate. usu genere et natura. Uoluncate deli¬

Expanded text:
dine implere se fatentur; sed, nisi fallor, implent totum. Infirmitatis claustro coarctantur, disciplinantur anxietatum virgis et spinis dolorum; jejunant, vigilant, laborant; quia cibum, somnum, quietem infirmitas negat: et tamen si paretur lectulus suavior, si cogantur sine caligis dormire, quasi aliquid criminale fecerint, in hujusmodi vitam timent finire. Tales indigent consolatione, ne molestia corporis vel interioris hominis afflictione deficiant. Audiant isti quid dicat angelus Petro: Praecingere, et calcea te caligas tuas . Unde Beda super actus Apostoi Petrus ligamenta propter rigorem carceris ad horam relaxaverat, ut tunica demissa circa plum praebens infirmis, quod cum molestia corporali enim sunt ad nostram doctrinam. Haec sunt quae de infirmitatis diversitatibus, utcunque diximusvelocius quam alicui de omnibus fratribus, tuor sunt delicatorum species, scilicet voluntate, usu, genere et natura. Voluntate deli
Abbreviated transcription (Latin):
re.⁊ abundare ⁊ penuriã pati c̃ beato
sitas petat. ⁊ sic excludat  delicata uo¬
luntas. Usu uͦ delicati s̃ młti licet suit
de plebe. qͥ c̃ in scło essent des̾iuiebãt
nentri. iii eccłia uͦ positi usũ soliti ci¬
bi mutare nolunt. ne seq̃t᷑ infrrmi¬
tas. Infirmitatẽ corꝑis timent ⁊ aĩ e
sue mortẽ ꝯferunt. In possibilitatis sue
usũ uite p̃cedñtis fore cam testint᷑. s.

Expanded text:
re, et abundare et penuriam pati cum beato sitas petat, et sic excludatur delicata voluptas. » Usu vero delicati sunt multi, licet sint de plebe: qui cum in saeculo essent, serviebant ventri; in Ecclesia vero positi, usum soliti cibi mutare nolunt, ne sequatur infirmitas. Infirmitatem timent, et animae suae mortem inferunt. Impossibilitatis suae, usum vitae praecedentis e
Abbreviated transcription (Latin):
requoscãt. inclinãt aĩ rigorẽ. ⁊ corpꝰ cogt
seruire suo c̾atori. Onã frm̃ a solãdo por¬
tãt. corruentes alleue  docẽdo. ⁊ sicerru¬
erint ip̃i cito resurgt̃ ne scãdalũgeñent.
qr sapientes s̃. Duio gͣuiaportãt. aĩiũ s.¬

Expanded text:
oscunt inclinant animi rigorem, et corpus cogunt servire suo Creatori, onera fraterna consolando portant, corruentes allevant docendo, et si corruerint ipsi, cito resurgunt, ne scandalum generent, quia sapientes sunt. Duo gravia portant, animum
Abbreviated transcription (Latin):
sic mitis ut patiatꝰ in iꝰta. nͨ sic m̃te quicta:
ut bonũ ñ cogiaet otiosa. nͨ sic sec᷑a: ut dm̃
ñ timeat. s sic seca ut ꝓtimore humano
ab oꝑe bono ñ desistat keligio assimilat᷑
mulieri caste. q̃ ab aliqͦ diligit᷑ ut ducat᷑ s
illiꝰ delectet᷑. ⁊ de nobilitate silioꝵ głoriet᷑. ut
augeantꝰ sua illiꝰ censu. ⁊ suent ᷤᷤ sensu. huic¬

Expanded text:
 sic mente quieta, ut bonum non cogitet; nec sic secura, ut Dominum non timeat; sed sic secura, ut pro timore humano ab opere bono non desistat. Religio assimilatur mulieri castae, quae ab aliquo diligitur ut ducatur in illius delectetur, et de nobilitate filiorum glorietur, ut augeantur sua illius censu, et s
Abbreviated transcription (Latin):
ligent̾ intimat᷑. Compatiunt᷑ ⁊ magistꝰ.
ediat in agenda sui cura. ut c̃ iuisũ fu̾it ft̾i
cõgruũ. ałb̾em suum in esu carnium. seu
maliqͦ tali cͥ ip̃i cõdescend̾e fatut. ne ngor
p̃lationis frãgat humirã fragilitatẽ. ⁊ ħ ⁊ ꝯ¬

Expanded text:
ligenter intimant. Compatiuntur et magistro, ediat in agenda sui cura, ut cum visum fuerit fratri congruum, abbatem suum in esu carnium seu in aliquo tali sibi ipsi condescendere faciat, ne rigor praelationis frangat humanam fragilitatem, et
Abbreviated transcription (Latin):
cri necessaria ñ auferre
miliat. ouꝰ qd̾ thitꝰ suꝑbiã carnis q̃ qͣli ex adi¬
pe ꝓcedit domat. Sic ngũ xp̃i eͥuicositatem
ur̃am indinat. ne simꝰ qͣ bos cormipeta q̃ ef¬
fundit sangͥnẽ. Dnꝰ ã eiꝰ carnẽ nr̃am mac̾¬
at. ne lasciuiens in luxiam defluat. ant ua

Expanded text:
cri necessaria non subtrahmiliat; onus quod trahitur, superbiam carnis quae quasi ex adipe procedit domat. Sic jugum Christi cervicositatem nostram inclinat, ne simus quasi bos cornupeta, qui effundit sanguinem. Onus autem ejus carnem nostram macerat, ne
Abbreviated transcription (Latin):
Dic isõ deficiã. sui credã. Credo
qr qͥ potuit hõien fac̾e. potuit q refic̾e. uenite
inqͥt qͥ laboratis. laboratis dico in luto ⁊ lat̾e.
lutũ egẏpti tenax. fetrdũ. nuxtũ sangͥne:
lat̾es eĩus indissolubiles: igne cupiditatis.
⁊ flãma libidis cocti. In his laborant diui¬
tes. labor diuitũ gͣndis. tigilant insidi¬
antes pauꝑi. hinc fgꝰ. hinc tenues pãni.
hinc lorice pondꝰ sũstinet. Ille gͣditꝰ in¬
ermis int̾ tela. leuior laborc laustͥci tñ ti¬
met᷑ leuiꝰ÷ pondꝰ tunice: ꝗͣ lorice. tricꝰ clau¬
strã ꝗͣ castrũ. tutior abb̃is obedĩa: qͣ regis
iussio. ħ int̾ gladios mittit. Illa ꝑiculũ
uitat. Laborant multi: s ñ ꝓdest eii. la¬
borͣ laul ⁊ agar rex amalech. s labor eoꝵ
cassus. Laborauit ddđ̃ ⁊ salomon. hic pu¬
guando. ille edificando. Utił labor utͦq
Pugnauit dd ut uinc̾et. edificauit salo¬

Expanded text:
it homo, deficiam: cui credam? Credo quia qui potuit hominem facere, possit et reficere. Venite, inquit, qui laboratis, laboratis dico in luto et latere . Lutum Aegypti tenax, fetidum, mistum sanguine, lateres ejus indissolubiles, igne cupiditatis et flamma libidinis cocti. In his laborant divites. Labor divitum grandis, vigilant insidiantes pauperi. Hinc frigus, hinc tenues panni. Hic loricae pondus sustinet, ille graditur inermis inter tela. Levior est labor claustri, et t tunicae quam loricae. Tutius est claustrum quam castrum. Tutior abbatis obedientia, quam regis jussio. Haec inter gladios mittit, illa periculum vitat. Laborant multi, sed non prodest eis. Laboravit Saul et Agag rex Amalech, sed labor eorum cassus. Laboravit David et Salomon, hic pugnando, ille aedificando, utilis labor utriusque . Pugnavit David ut vinceret, aedificavit Salo
Abbreviated transcription (Latin):
mediocri sufficiens. tolabił diuiti. in¬
firmis larga delicatis conpatiẽs. fatio¬
rib mocd̾ata. penitentib misericors. ꝑ¬
religionis. Immnorem᷑ gͥ diligentiꝰ in
ꝗͥ pauꝑes ⁊ letent᷑. audiant ⁊ obediant.
Ẽgent u rebꝰ. ⁊ egent bona uoluntate. qͣ dicꝰ
nioħ̾ eẽ pocest. Ni oħ n diciꝰ bona uoluntate.
St̃ ⁊ alii qͥ rebuᷤ habundant. sunt tñ
uitat. Sapiens gͥ erat salomon qͥ aliã¬
cessaria. q̃ ÷ illa: Mediocͥtas. Est i hec
t̾cia sp̃es. hanc uocant philosophi fru¬
galitatẽ. Uñ senecca in eplis ad luciliũ
c̃ laudaret pauꝑtatẽ uoluntariã ait.

Expanded text:
mediocri sufficiens, tolerabilis diviti, infirmis larga, delicatis compatiens. fortioribus moderata, poenitentibus misericors, religionis. Immoremur igitur diligentius in igitur pauperes et laetentur, audiant et obediant. Egent enim rebus et egent bona voluntate, qua ditius nihil esse potest. Nihil enim ditius bona voluntate. Sunt et alii qui rebus abundant, sunt tamevitat. Sapiens autem erat Salomon, qui aliacessaria, quae est illa? mediocritas . Est enim haec tertia species, hanc vocant philosophi frugalitatem. Unde Seneca In epistola ad Lucium cum laudaret paupertatem voluntariam ait:
Abbreviated transcription (Latin):
Nlaudarent iez abetͥ si uelles. nulierem
fornicariã ⁊ iõ uidiciũ eoꝵ reũtetꝰ in ca¬
pud eoꝵ. ⁊ descũdet angłs dñi ut seccet
eos medios. St̃ ⁊ alii qͥ cũ t̾rã ñ uideant
offendant. licet toto corꝑe nutent. ñ ostũ¬
dunt cñ lingͣ. ñ irutant aĩo. tacñt uoxia.
qd̾ instruit narrant hoĩem int̾iorem
labori sb̾ponunt: c̃ ñ possint ex̾t̾iorẽ.

Expanded text:
el mulierem fornicariam, et ideo judicium eorum revertetur in caput suum: et descendet angelus Domini ut secet eos medios . Sunt et alii qui, cum terram non videant offendant, licet toto corpore nutent, non offendunt tamen lingua, non nutant animo, tacent noxia, quod instruit narrant, hominem interiorem labori supponunt, cum non possint exteriorem
Abbreviated transcription (Latin):
nate᷑ q̃ritꝰ. Uat gͥ mediocͥtas satis. ⁊ dat gͣtis.
Mecliocͥtas ÷ qͣsi u a plana inqͣ nͨ celsi¬
tudo diuitiaꝵ lapsũ minatꝰ as cñ dñtibꝰ
uͨ ꝓfunditas: egestatis cadũtib resur¬
gendi spem negat. ħ ÷ una regia de qͣ
dns dix̃ ad moysen ut incecłet uia
regia ne declinaret a dertͥs neq a si
pauꝑ. mediocͥs. ⁊ diies. mediocͥtiᷤ ⁊ ui¬

Expanded text:
at gratis. Mediocritas est quasi via plana, in qua nec celsitudo divitiarum lapsum minatur ascendentibus, nec profunditas egestatis cadentibus resurgendi spem negat. Haec est via regia, de qua dicit Dominus ad Moysen, ut incederet via regia, nec declinaret a dextris sive a sipauper, mediocris et dives. Mediocritas
Abbreviated transcription (Latin):
b̾ales qñ eccłias utͣnt q̃ largis habũ¬
dant possessiõib. q̃runt ut in eccłns
possint houorari. qͥ in sua domo ñ nͥ
ꝯtẽptibiles ẽẽ potuerunt. Qui si forte
eccliam in qͣ pauꝑtas amat᷑ intͣu̾int
ilico de discessu cogitant. cãs finguii.
intollerabilẽ dicunt illiꝰ loci ꝯsuetu¬
Aliq̃m de frĩb opponunt sͥ. q̃ cũ nolũs
pat̾i dicunt qd̾ ñ possunt. ⁊ ħ docũ cal¬
possint eccłiam. qiͣ humilit̾ rogant
a uincło ꝓfessionis absolui. miscũais
blandis asꝑa. minant᷑ i scãdalũ. si ma
uͦꝰ ad ulti mũ neget᷑ qd̾ postulant: ⁊c̃
audires qͣlit̾ erigt̃ c̾uicẽ coͣ eos ad
qͣs foris accecłe ñ audebant. tc̃ uid̾reᷤᷤ
qͥlit̾ illic diuites humiliantꝰ. ⁊ pauꝑ-¬
es illi: inflant᷑. Respondent abbati
suo fronte lib̾a. accusant frẽs qͦsdã
cant. Qͥd pła: d̾and̾ fracto ꝓpositi sin
uoto discedunt. honorari gaudent.
abiectionis pͥstine obliuis ꝯt ꝰ. genꝰ suũ

Expanded text:
andoque Ecclesias intrant quae largis abundant possessionibus, ut in Ecclesia possint honorari, qui in sua domo nonnisi contemptibiles esse potuerunt. Qui si forte ecclesiam in qua paupertas amatur, intraverint, illico de discessu cogitant, causas fingunt, intolerabilem dicunt illius loci consuetualiqua de fratribus opponunt sibi, quae cum nolint pati, dicunt quod non possunt, et hoc totum caltransire Ecclesiam, quasi humiliter rogant a vinculo professionis absolvi, miscentes blandis aspera: minantur enim scandalum, si malvero ad ultimum negetur quod postulant, tunc audires qualiter erigunt cervices contra eos, ad quos foris accedere non audebant. Tunc videres qualiter illic divites humiliantur, et pauperes illic inflantur. Respondentes abbati suo fronte libera, accusant fratres quosdam, ant. Quid plura? Tandem fracto propositi sui voto discedunt, honorari gaudent, abjectionis pristinae obliviscuntur, genus suum
Abbreviated transcription (Latin):
Mori ꝓ proximo ꝑtimescunt. ⁊ ꝓtem¬
porali lucͦ. cotidie moriunt᷑. Nõne leue
pond̾e cliuiciar᷑ religio. ñ acdratͣ cum
cupiditate ñ possidet c̃ amore. ñ lolet
suaue nigũ inponitꝰ᷑ c̾uib nr̃is. Dilige

Expanded text:
Mori pro Christo pertimescunt, et pro temporali lucro quotidie moriuntur. Nonne est pondere divitiarum religio, non acquirit cum cupiditate, non possidet cum amore, non dolet suave jugum imponitur cervicibus nostris. Dilige
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽq sĩq̃tãt. quar̃ in mundicia confestĩ
eos qͥb duãnt᷑ excecat. Qͣsi n nido hirim¬
dinũ suppositꝰ dormit: qui leuitati atq
suꝑbie m̃dẽ incaute subicit. huis gͥ modiᷤᷤ
suꝑbia religiosis illudit. q̃ ut aĩt beatꝰ
augustinꝰ inbonis oꝑib insidiatꝰ ut
ꝑeant. Sic̃ fi longe suꝑiꝰ de duobꝰ so¬
ciis discreco .s. ⁊ indiscͤto euenire posse
monst̾uimꝰ. sic homo int̾ior insidiis
suꝑbie resistens mundane prudentie
respuens mun̾a pulcͥtudĩs tẽꝑał ñ ad¬
qͥescũs blandim̃tis. delectat̃õis carnal
minas ꝯtẽpuens. saciũ uidł hoĩem erc̃ĩorẽ hor¬

Expanded text:
figurant quarum immunditia confestim eos quibus dominatur, excaecat. Quasi enim nido hirundinum suppositus dormit, qui levitati ac superbiae mentem incautus subjicit. » His ergo modis superbia religiosos illudit, « quae, ut ait beatus Augustinus, etiam bonis insidiatur ut pereant. » Sicut fratres longe superius de duobus sociis discreto et indiscreto evenire posse monstravimus, sic homo interior superbiae insidiis resistens, mundanae prudentiae respuens munera, pulchritudinis temporalis non acquiescens blandimentis, delectationis carnalis minas spernens, socium
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si aliqũ qͥetẽ corꝑi suo uelit inferre: stãdo
latꝰ indinet ad arborem. ⁊ sic sõpno utatur
⁊ quiece. S hõies regionis illiꝰ in qͣ habitant
huiꝰ bestie: in die solent arborẽ succindere.
ut cũ nocte uen̾it: cadat ut̾q ⁊ int̾ficiat᷑
el ephas. utr̃q fit. sucaidit᷑ arbor. Int̾ficitur
bestia. Oĩa ista suꝑbie ꝯueniunt. ⁊ tał est
eiꝰ ꝯpositio. Mbra suꝑbie inflexibilia sunt.
Cũ i aliqͥs suꝑb loqͥtͤ. si inp onas ei silen¬
ciũ ñ acqͥescit. s ut ait salomon totum

Expanded text:
 si aliquando quietem corpori suo velit inferre, stando latus inclinat ad arborem, sic et somno utitur et quiete. Sed homines regionis illius in qua habitant hujusmodi bestiae, in die solent arborem succidere, ut cum nocte venerit, cadat uterque, et interficiatur elephas. Utrumque fit: succiditur arbor, et interficitur bestia. Cuncta ista superbiae conveniunt, et talis est ejus compositio. Membra superbiae inflexibilia sunt. Cum enim aliquis superbus loquitur, si imponas ei silentium, non acquiescit, sed, ut ait Salomon, totum
Abbreviated transcription (Latin):
designat. qui cessant a bono oꝑe. scͥpt̾:
n de tobia. fatigat᷑ a sepult᷑a tobias ue¬
nit in domũ suã. ⁊ cũ iactass se suꝑ
iuxta ꝑietẽ ⁊ obdormiss: ex uido huũ¬
dinũ calida sf̾cora ceciderunt in oculoᷤᷤ

Expanded text:
designat qui cessant a bono opere. Scriptum enim est de Tobia: Fatigatus a sepultura Tobias, venit in domum suam, et cum jactasset se juxta parietem et obdormisset, ex nido hirundinum calida stercora ceciderunt in oculos e
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbie. Stat semꝑ ut de elephante dixi¬
miͦ. S qͥ sic stat male stat. ad ꝓͥam uo¬
luntatẽ: qi ad arborẽ latꝰ in clinat
suꝑbꝰ ut qͥetẽ recipiat. Qd̃ n ꝑ disposi¬
tionẽ ꝓpͥe uoluntatis agimꝰ N quieto
suscipimꝰ aĩõ. Si aut̃ alit̾ ordinet᷑ pro
bestia suꝑbiẽ. S ut diximꝰ cauend̾ nobiᷤ:
sis insidiat᷑ suꝑbia. Religiosis uͦ tͥb modis
uł qñ nimiũ de tͦticia ꝯfidit. uł qñ cessat
runt. ꝓpħas tuos occiderunt. ⁊ ego solꝰ¬

Expanded text:
semper stat, ut de elephante diximus, sed qui sic stat, male stat. Ad propriam voluntatem quasi ad arborem latus inclinat superbus, ut quietem recipiat. Quod enim per dispositionem propriae voluntatis agimus, hoc quieto suscipimus animo; si autem aliter ordinetur, pro bestia superbiae. Sed, ut diximus, cavendum est nobis, er conversis insidiatur superbia. Religiosis vero tribus modis uando nimium de justitia confidit, vel quando cessat runt, prophetas tuos oeciderunt, et ego
Abbreviated transcription (Latin):
mens hõis qñ speliuica latromũ. fit domꝰ
negotiationis. fit m̃etͥcis ꝓstibulũ. fit spelũ¬
ca latͦnũ: qñ aliqͥs iniuidꝰ fr̃i suo ut detͥhat
unsidiatꝰ. ⁊ ultirtũ spoliet indum̃tis. Sit domꝰ
uoris foꝵ freq̃tamꝰ. ⁊ ibid̾ em̃tes uendenteᷤ
laudẽ ꝓ uon̾o oꝑe qͣ stulti m̾ catores re¬
apimꝰ. fit m̾etͥcis ꝓstibulũ. qñ ĩ thalamo
caste m̃tis lubanar libidinose dlectat̃o¬
nis erigit᷑. ħ qd̾ dico scłares ꝑtimes cunt.
⁊ fiłitudĩem ꝗͣ du ob sociis assignanimꝰ
p̃tendunt. ue c̃ intͣu̾int religionis

Expanded text:
mens hominum quandoque spelunca latronum, fit domus negotiationis, fit meretricis prostibulum. Fit spelunca latronum, quando aliquis invidendo fratri suo ut detrahat insidiatur, et virtutum spoliat indumentis. Fit domus  et vendentes, laudem pro bono opere quasi stulti mercatores recipimus. Fit meretricis prostibulum, quando in thalamo castae mentis, lupanar libidinosae delectationis erigitur. Hoc quod dico saeculares pertimescant, et similitudinem quam de duobus sociis assignavimus praetendant, ne, cum intraverint religionis
Abbreviated transcription (Latin):
mund̃i fastꝰ repudiant ꝑ limilitatẽ ꝑ elephã¬
tẽ suꝑbia mundi designat᷑. Uũ n uestiᷤᷤ asꝑi¬
tatẽ libñt̾ patimꝰ. tũ tenues amamꝰ pãnõ.
dũ iulib utim᷑ cibis. dũ labore collosasqͤlet
manꝰ. ⁊ cutis frigore riget ⁊ sole ingrescit.
tẽ eleararꝰ occidit elephantẽ. Cũ uͦ in hiꝰ
nem. Elephantis nͦ tał eẽ dicitꝰ. ut ossa illiꝰ¬

Expanded text:
mundi fastus repudiant per humilitatem. Per elephantem superbia mundi designatur. Dum enim vestis asperitatem libenter patimur, dum tenues amamus pannos, dum vilibus utimur cibis, dum labore callosa squalet manus, et cutis frigore riget, et sole nigrescit, tunc Eleazarus occidit elephantem. Cum vero in hunem. Elephantis natura talis esse dicitur, ut ossa
Abbreviated transcription (Latin):
.iii. rotis enͣngłii. bonũ aurigã portan¬
tes u̾bũ dĩ. Cuiꝰ flagello fugantꝰ ille¬
cebre seculares. ⁊ mundi istiꝰ pͥncipes
ext̾minantꝰ. Mira res. Rota intͣ rotã
curre bat ⁊ ñ inpediabat᷑ cutrꝰ cełitaᷤ.
Intͣ illd̾ currebat ꝑ qđ annuntiabat᷑.

Expanded text:
quatuor rotis Evangelii bonum aurigam portantes verbum Dei. Cujus flagello fugantur illecebrae saeculares, et mundi istius princeps exterminatur. » Mira res. Rota intra rotam currebat, et non impediebatur currus celeritas, intra ill
Abbreviated transcription (Latin):
uolant ignea tela. ꝯfligunt hostes eminꝰ mori¬
claustralib u̾nittit ut t̾reat eos ꝑ alios blan¬
dit᷑ ut decipiat. ꝑ aliqͦs ꝓmittit ut ꝑñtat. ꝑ
reliquos ĩsicliat᷑ ut rapiat. S q̃ st̃ qͥ minant᷑¬

Expanded text:
volant ignea tela, confligunt hostes eminus, morivolant ignea tela, confligunt hostes eminus, moriclaustralibus minatur ut terreat eos, per alios blanditur ut decipiat, per alios promittit ut pervertat, per reliquos insidiatur ut rapiat. Sed qui sunt qui minant
Abbreviated transcription (Latin):
S̾ ꝯtingit qm̃ fr̾s: ut pi̾ tͣhat᷑ ad p̾miũ: s sepiꝰ
euenisse ꝯͣriũ. ĩ hc societate euenisse cognonimꝰ.
Mira res. Iste qui tał añ fuerat ouiꝰ ꝓbitas lic
dãpnosa añ ertitisset: ab hostib laudari m̃uit.
cuiꝰ ꝓuidentia socioꝵs mnurꝰ extit̾at. Iste tał
dico assiduitate qͣdã a socio uictꝰ. pigro ꝯsen¬
tit. ĩ discretũ patit᷑. uagante seqͥt᷑. Escce
frs pig̾ erpeditũ luctando deicit. diseretuᷤ i¬
discretũ decipit. Sic uagantes extͣ claust᷑
ab hostib capitint᷑ recipiunt ꝓ mun̾e penã.
ꝑ labore supplictũ. Ad aptet᷑ gͥ ꝓportionalis
simłitudo. ostendat᷑ ĩ hoĩe ext̾iori. ⁊ tͣciori. qd̾
sua discretũ & expeditũ benrgnitas creatoris
miuant᷑ cit it̾eant. blandiunt᷑ mt̃ti ut detipiant.
ꝓinitunt etiã aliqͥd. ut ꝑu̾tant. ĩsidiant᷑ fere
omĩs uͥ rapiant. Simł̃ om̃s u̾utiles feĩ ft̃ .n .e.¬
obstrepit. ĩtꝰ uͦ sagittant᷑ ĩ occulto recti corde.

Expanded text:
tres, ut piger trahatur ad praemium, sed saepius invenisse contrarium in hac societate cognovimus. Mira res! Iste, qui talis ante fuerat, cujus probitas licet damnosa eis exstitisset, ab hostibus tamen laudari meruit; cujus providentia sociorum murus exstiterat, iste talis, dico, assiduitate quadam a socio victus, pigro consentit, indiscretum patitur, vagantem sequitur. Ecce, fratres, piger expeditum luctando dejicit, discretum indiscretus decipit. Sic vagantes extra castrum ab hostibus capiuntur, recipiunt pro munere poenam, pro labore supplicium. Adaptetur igitur proportionalis similitudo, ostendatur in homine interiori et exteriori quod sua discretum, et expeditum, benignitas Creatoris minantur ut terreant, blandiuntur multi ut decipiant, promittunt etiam aliqui ut pervertant, insidiantur fere omnes ut rapiant, simobstrepit; intus vero sagittantur in occulto recti corde:
Abbreviated transcription (Latin):
assiduitatẽ oportunitas q̃ ÷ in malũ pͥuet᷑.
ꝑ uoluntariã pauꝑtatẽ effectꝰ pecunie
ad nichiletꝰ Istis utitꝰ hõ uit̾ior. ⁊ eit̾ior
ad defensionẽ ne ꝑ pulctudinẽ rr̃ tp̃raliũ
corrũpuntꝰ. finẽ exp̾tant. płctudinis a¬
mtitunt florẽ. bonitatis fructu pͥuãtͦ
Celestia uͦ t̾mino carent. ñ corr̃puntꝰ
ĩfirmitate. iĩ fnͣguntꝰ senio. ñ adnichi¬
lantꝰ uetustate. felix cc̾nitat q̃ corrup¬
tione caret. felix illa ꝙͣ comitatꝰ et̾nałr
corruptionis defect. q̃ iõ durat ut cru¬
ciet. iõ et̾nalit̾ cruciat᷑. qr sñ fine p̾carẽt
spiritalẽ: ut uideat regẽ ĩ decore suo.

Expanded text:
n malum privetur; per voluntariam paupertatem, affectus pecuniae annihiletur. Istis utatur homo interior et exterior ad defensionem, ne per pulchritudinem rerum temporalium corrumpuntur, finem exspectant, pulchritudinis amittunt florem, bonitatis fructu privantur. Coelestia vero termino carent, non corrumpuntur infirmitate, non fraguntur senio, non annihilantur vetustate. Felix aeternitas quae corruptione caret, infelix illa quam comitatur aeternaliter corruptionis defectus, quae ideo durat ut crucietur, ideo aeternaliter cruciatur, quia sine fine peccarent spiritalem, ut videat Regem in decore suo.
Abbreviated transcription (Latin):
parationẽ fieri ꝯtingͥat. In seꝑatde
ũ ip̃i loch dat᷑ electio. s ut diꝰ de fec¬
tentib auro amica ÷ iac tantia. hine
est ꝙ diabolus cũ in pͥma cͤatione
reatũ incurrisse legitꝰ. Inde ⁊ loch

Expanded text:
parationem fieri contingat. In separatione vero, ipsi Loth datur electio; sed, ut dicitur, deflectentibus a vero amica est jactantia. Hinc est quod diabolus cum in prima creatione reatum incurriss
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. ⁊ hortat᷑. In nocte uͦ excubras ponit. disc᷑¬
rit ꝑ iugiles. sõpnolentos ĩcrepat. & p̃ cet̾is septs¬
sime sociũ ercitat: qr pig̾ ẽ. docet: qr indiscretꝰ ÷.
Si aut̾ ꝓpiꝰ hostes accedant: machinam̃ta belli
p̾parent. aries ianuã płs. tc̃ exit armatꝰ. susti¬
net hostes uirib hostrũ ĩ cꝰ repellit: qr expe¬
ditꝰ ÷ ꝓuidentia machinam̃ta dissipat: qr dis¬
cretus ÷. Sic agit discretꝰ ñ ad tẽpꝰ s asfidue.
ne adi̾sarus tͣclat᷑ castr̃m. ne & ipẽ capiat᷑. tͣtlat᷑
exactori. mittat᷑ ĩ carcerẽ. tͣdat᷑ ad torm̃ta. Istiꝰ
uita mores ĩstruit atidientiũ. loqͥ de d̾o etiam
debłiũ intib p̃b ãffeñi. Audire enĩ bontm¬
diligent̾ & uelle fieri magna pars bõĩtatis
ẽ. Hoc ⁊̃ fr̃s officiũ discreti. & expediti. Indiscͤti
aut̃ ꝙ piggri offm̃ ÷ impedire discretũ. tardare
expeditũ. Hc̃ talia agentẽ labor expediti. dis-¬

Expanded text:
aedicat, et hortatur. In nocte vero excubias ponit, discurrit per vigiles, somnolentos increpat, et prae caeteris saepissime socium excitat, quia piger est, et docet, quia indiscretus est. Si autem propius hostes accedant, machinamenta belli praeparat, aries januam pulsat; tunc exit armatus, sustinet hostes, viribus hostium incursus repellit, quia expeditus est, providentia machinamenta dissipat, quia discretus est. Sic agit discretus non ad tempus, sed assidue, ne adversariis tradatur castrum, ne et ipse capiatur, et tradatur exactori, mittatur in carcerem, trahatur ad tormenta. Istius vita mores instruit audientium, loqui de eo etiam debi, et velle fieri, magna pars bonitatis est. Hoc est, fratres, officium discreti et expediti. Indiscreti autem et pigri officium est, impedire discretum, tardare expeditum. Hunc talia agentem, labor expediti, dis
Abbreviated transcription (Latin):
ritudine m̃tis cogitare ceꝑit. tc̃ mnundi huiꝰ
pͥuceps ꝑ delc̃atõem tẽꝑaliũ minas ĩcutit. ꝑ
uoluptatũ uarietates t̾rores accumulat.
minari u desinat: notũ fieri forsan ñ erte
ĩutile.

Expanded text:
are coeperit, tunc mundi hujus princeps per delectationem temporalium minas incutit, per voluptatum varietates terrores accumulat. minari non desinat, notum fieri forsitan non erit inutile.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstriuint. pictos delcãnt᷑ hr̃e thalamos. uesti¬
unt᷑ imagiues ibi p̃ciosis coloꝵ indum̃tis. pauꝑ
aut̾ sine ueste ĩcedit. & uacuo uentre clamat
arina. hectori clypeus auro splendens. pau¬
ꝑt uͦ ad iamiã clamanti ũ porrigit᷑ panis. ꝙ
stiant᷑ lapides & ligna Oinant ptoria co
lũpnis.fores domib añpont᷑. q̃ utinã pariꝑes
ĩcludent ñ excliderent Ciues urbuł suar̃
munttões studiose dispont̃. ⁊t sic hostium
ĩc̃suᷤ repellant. excubias ordinant. uertes
ferreos portis ĩsert᷑. Portas suas muniunt

Expanded text:
lamos, vestiuntur ibi imagines pretiosis colorum indumentis. Pauper item sine vestibus incedit, et vacuo ventre clamat arma, Hectori clypeus datur auro splendens, pauperi vero ad januam clamanti non porrigitur panis, et, oliantnis, fores domibus anteponunt, quae utinam pauperes includerent, non excluderent. « Cives urbium suarum monitiones studiose disponunt, ut sic incursus hostium repellant, excubias ordinant, vectes ferreos portis inserunt, portas suas muniunt
Abbreviated transcription (Latin):
net ⁊ hortat᷑. Inde scͥpt᷑a⁊ in dic̃. Oculi
pͥma tela ĩ adułte. Solent¶hõĩes tͥb
g̃nib armoꝵ utiad defensi onẽ. telis
uidelicet. hasta. ⁊ clipeo. long̾e positi uul¬
n̾ant᷑ teł. in iltꝰ qͥ cuspide tangi neq̃unt:
pudicitia. ad expugnand̾ hoĩem ext̾iorẽ.
ad̾iio.. seph patarcha uet̾is aose testam̃ti
ꝯtigisse narrat historia. uꝰ ait u scͥ¬
pt᷑a. Et inmisit uxor dñi sui oculos
suos in ioseph. ħ s̃ inpudicitie dela. qͥb
uuln̾aut᷑ mlt̾i licet longe posta. his delis
Noli intñde fallaci mulieri. ne capiaris
oculis. neq rapiaris palpebͥs. Petulanꝰ:
a libido. de qͣ petulantia oculoꝵ dic̃
petulantiã in aliqͦ uestrũ adut̾itis.sta¬
tĩ amotiete ne suscepta ꝓgrediat᷑. s de
ꝓumo corrigat᷑. Nͦ tm̃ petulans: libi¬

Expanded text:
net et hortatur. » Unde Scriptura dicit: Oculi prima tela sunt adultera . Solent homines tribus generibus armorum uti ad defensionem, telis videlicet, hasta et gladio. Longe positi vulnerantur telis in illos qui cuspide tangi nequeunt;pudicitia ad expugnandum hominem exteriorem, quod in Joseph patriarcha Veteris Testamenti contigisse narrat historia. Ait enim Scriptura: Et immisit uxor domini sui oculos suos in Joseph . Haec sunt impudicitiae tela, quibus vulnerantur multi, licet longe positi. His telis Noli intendere mulieri fallaci, ne capiaris oculis, neque rapiaris palpebris ejus. Petulans enim libido est. » De qua petulantia oculorum dicpetulantiam in aliquo vestrum adverteritis, statim admonete, ne coepta progrediatur, sed de proximo corrigatur. Nec t
Abbreviated transcription (Latin):
hĩtꝰ amor ext̾minat. Nemo n qui uere
hẽat pͥi habitꝰ ꝯtẽptũ. alieno delectat᷑
ornat᷑u. S ⁊ loci oportunitatẽ ne tẽpta¬
tioni sit ꝯgrua claustͥ assiduitas exclu¬
dit. Qui ⁊i discurrt̃ ꝑ alienas domos

Expanded text:
e habet proprii habitus contemptum, alieno delectatur ornatu. Sed et loci opportunitatem, ne tentationi sit congrua, claustri assiduitas excludit. Qui enim discurrunt per alienas domos,
Abbreviated transcription (Latin):
ieuinus ⁊ labore continuo sub ñuari
int̾siciunt regem iabin. Qui cananeoꝵ
habitantiũ in maritimis cõmotionẽ
non timent: qͥ suꝑbis habitantibꝰ in
montanis: ñ cedunt. nͨ uoluptuosis
cãpoꝵ planicie gaudentib ꝯmiscũtꝰ.
a quib ñ exaudit᷑ supͣdictꝰ simeon. nͦ¬

Expanded text:
iis et labore continuo subnervari.interficiunt labin, qui Chananaeorum habitantium in maritimis commotionem non timent, qui superbis habitantibus in montanis non cedunt, nec voluptuosis camporum planitie gaudentibus commiscentur, a quibus non exauditur supradictus Simeon, n
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fieret ꝑficit᷑. ꝓpt̾ ornam̃tũ turpis
placet. q̃ sñ ornatu uidentib displic̾et.¬
⁊ eẽt despꝰtui. In oportuno uͦ loro res ad finẽ
thitͦ ꝙͣ inoportuntas impediret. s licet
ila tͥa ꝯfluant. licet pulcħ sis iꝑornatis
uestib incedas. si tñ peciia desit inue¬
niet᷑ ab illa. competũs dilationis occasio.
Restat gͥ ut ꝑ pecuniã cepta t̃ptatio finẽ
recipiat. Bethsabee uxor urie ẽchei p̃p̃ pł

Expanded text:
pter ornatum corporis placet, quae sine ornatu videntibus displiceret. In opportuno vero loco res ad finem trahitur, quam importunitas impediret. Sed licet illa tria confluant, licet pulcher sis, et perornatis vestibus incedas, si tamen desit pecunia, invenietur ab illa competens dilationis occasio. Restat igitur ut per pecuniam coepta tentatio finem recipiat. Bersabee, Uriae Ethei uxor,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩt̃p̃tat᷑ seniꝰ. siue pꝰdñtia. assur uͦ aula
.i. mundꝰ. Mutit gͦ ad cananeos qui
hĩtant in maritimis locis. uicinos
cham int̾p̾tatꝰ calor chanaan uͦ ꝯmo¬
Mntit ad montana .i. ad illos: qͥ glori¬
antꝰ in sb̾limib. ⁊ ambulant ĩ magniꝰ
⁊ mirabilib suꝑ se. nittit ⁊ ad cãpos .i.
ad eos qͥ t̾rena sapiunt. qui planicie
uoluptatũ delectantꝰ. qͥ sunt qiͣ perora
cãpipni ad uicia. Mittit ⁊ ad regem
sime̾on qͥ ic̃ptat᷑ erauditio.ĩ bonam

Expanded text:
ensus sine prudentia. Asor vero aula, id est, mundus. Mittit ergo ad Chananaeos qui habitant in maritimis locis, vicinos Cham interpretatur calor, Chanaan vero commoet ad montana, id est, ad illos qui gloriantur in sublimibus, et ambulant in magnis et mirabilibus super se. Mittit et ad campos, id est, ad eos qui terrena sapiunt, qui planitie voluptatum delectantur, qui sunt quasi pecora campi, proni ad vitia. Mittit et ad regem Simeon, qui interpretatur exauditio. In bonam
Abbreviated transcription (Latin):
loch ab abraham regioẽm asperit iordanis.
q̃ irraggabat᷑ sic̃ ꝑ adysus dñ & loci płchxi¬
tudinẽ ntilitati p̾posuit. Infirmiceeni
ut ait batꝰ ambrꝰ. amena diligit. utilia
fastidit. Sic ũ tm̃ captꝰ loci pulcͥtudine

Expanded text:
am, regionem aspexit Jordanis, quae irrigabatur sicut paradisus Domini, et loci pulchritudinem utilitati praeposuit. « Infirmior enim, ut ait beatus Ambrosius, amoena eligit, utilia fastidit. » Sic non tantum captus loci pulchritudine,
Abbreviated transcription (Latin):
m̃t̾ sororẽ suã dilexiss: oporcumtatẽ lo¬
ci q̃siuit. ⁊ inuenit. Infirmũ se eẽ m̃titꝰ:
impetͣt a pat᷑ sororis sue aduentũ. solꝰ
solã agg̾dit᷑. poscit coitũ. negat illa. ne¬
gantẽ oppͥmt. uĩ infens opp̃sse. Uoceat
gͥ nos thamar oportunitatẽ loci fugẽ
ne in ip̃o fiat p̃meditata tẽptatio S̾ iłr¬
⁊ uidas scariotes oportunitatẽ q̃rebat ut

Expanded text:
mar sororem suam diligeret, opportunitatem loci quaesivit et invenit, infirmum se esse mentitus est, impetrat a patre suo sororis adventum, solus solam aggreditur, poscit coitum, negat illa, negantem opprimit, vim inferens oppressae . Doceat igitur nos Thamar opportunitatem loci fugere, ne in ipso fiat praemeditata tentatio. Similiter: Judas Scariotes opportunitatem quaerebat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gtia an aliquod eoꝵ q̃ sequunt᷑. Nemo
gͥ nos a caritate separet. Qui enĩ caritatẽ
hr̃e potuerit: antiqͥ hostis minas ti̾e n᷑
pot̾it qr caritas foras mittit timorẽ. nͦ im¬
pugnatoĩb delo̾atõm cedet. qui caritatis
nitit᷑ dipeo. qr caritas patient̃ oia sustim.¬

Expanded text:
gustia , an aliquid eorum quae sequuntur? Nemo igitur a charitate nos separet. Qui enim charitatem habuerit, antiqui hostis minas timere non poterit, quia charitas foras mittit timorem , nec impugnationibus delectationum cedet qui charitatis utitur clypeo, quia charitas patienter omnia susti
Abbreviated transcription (Latin):
guis exaudit p̃ceptũ duboli. Solec
i. dic̾e. Si ꝓcidens adoraueris me:
dabo tͥ ħ omĩa. ⁊t̃ ad euam dixisse
legit᷑. Eritis inquit sicut dñi. ꝓ mi¬
sit ẽẽ deos. ut fac̃et reos Qi sic erau¬

Expanded text:
quis exaudit praeceptum diaboli. Solet enim dicere: Si procidens adoraveris me, dabo tibi haec omnia . Et ad Evam dixisse legitur: Eritis sicut dii . Promisit esse deos, ut faceret reos. Et inde di
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑatis huiꝰ modi hostib. equos eoꝵ.
igne conburant. Est in hoc ex̾citu
elationis currꝰ. in quo ꝑ similitudi¬
nẽ rotas quib ferat᷑. quos qui ipm
tͣhant. aurigã qui regat. qui ue se¬
deat in ip̃o curru assignare possumꝰ.

Expanded text:
superatis hujusmodi hostibus equos eorum igne comburant. Est in hoc exercitu elationis currus, in quo per similitudinem rotas quibus feratur, equos qui ipsum trahant, aurigam qui regat, quive sedeat in ipso curru, assignare possumus.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃misimꝰ. nc̃ aut̃: qͣlit̾ uitari q̃ant ꝓ mo¬
dulo nr̃e inbecillitatis assignemꝰ. Pulcͥtu¬
dinẽ gͥ mulier̃. ⁊ delectatõem carnalem
q̃ inde ꝓcedit. ꝑ ocłoꝵ ꝙ cordis pudiciciã
ne noceat uitare possumꝰ. Ad ħ ꝑtinet illd̾ qd̾
in regła cłicor scͥptũ a beato augustino le¬
grꝰ. Inpudicꝰ inqͥt oculus: inpudici cord is
 nuntiꝰ. Qui dãpnat inpudicitiã. laudat¬
pudicitiã Pudicꝰ ocłs ianitor cordis. sedet

Expanded text:
aemisimus. Nunc autem qualiter vitari queant, pro modulo nostrae imbecillitatis assignemus. Pulchritudinem igitur mulierum et delectationem carnalem, quae inde procedit, per oculorum et cordis pudicitiam ne noceat, vitare possumus. Ad hoc pertinet illud quod in Regula clericorum scriptum a beato Augustino legitur: « Impudicus, inquit, oculus impudici cordis est nuntius. Qui damnat impudicitiam, pudicitiam
Abbreviated transcription (Latin):
sͨ quidã t᷑res edificant: ut sec̾tꝰ rapiant. Alii
sola delc̃atõe & srfluitate gaudent. Aliĩ neces¬
sitate & tinore: ne opprimant᷑ a potentib
uͥ diximꝰ laborare ñ desint᷑. Elaustra autẽ
qͣi castra diñ alii dnõ ꝯpont̾. Q sic̃ regum
ministri t᷑riũ istaurata numifone secius
antiqͥ hostis t̾idias. ꝙ tẽꝑaliũ rr̃ fragiles
effuguint. Util̃e itaq eẽ credimꝰ ut intro

Expanded text:
 quidam turres aedificant, ut securius rapiant, alii sola delectatione, et superfluitate gaudent. Alii necessitate, et timore, ne opprimantur a potentibus ut diximus, laborare non desinunt. Claustra vero quasi castra Domini alii Domino componunt, et sicut regum ministri turrium instaurata munitione securius antiqui hostis insidias, et temporalium rerum fragiles casus effugiunt. Utile igitur esse credimus ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓni sunt ad ea q̃ loci oportunttas sb̃mi¬
nistͣt. Sec᷑a gͥ ÷ claustri assiduitas. ꝙͣ caᷤ
rei familiaris ñ tͦbat. ꝙͣ ñ sollicitant
accessus hõiũ. Ibi int̾ fr̃ss altiꝰ ad alt̾m
dilig̃ñs hẽtꝰ custodia. Ibi p̃latoꝵ sb̾iectis
discca p̃uidet solłtia. Ibi silũtiũ ꝯfabu

Expanded text:
opportunitas subministrat. Secura est ergo claustri assiduitas, quam cura rei familiaris non turbat, quam non sollicitant accessus hominum. Ibi inter fratres, alterius ad alterum diligens habetur custodia, ibi praelatorum subjectis discreta providet solertia, ibi silentium au
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ płcͣtudĩem rer̃ blandiat᷑ ei. ne disce¬
dens a socio: capiat᷑ ab hostib. Plac̾et
fortassis alicui si de adducto exẽplo
exqͥsraꝰ loq̃remꝰ. Iudiat gͦ diligens
lector. qͥ ñ qͦs uult. ł qñ iuilt: ẽpͥlana¬
tionũ pot̾ hr̃e libros audiat ñ me
s b̾atũ ãbrosiũ. auꝰ hͥ auctoritatem
seqͥ uolumꝰ. ł sensũ u̾bis aliis uel
eiꝰd u̾ba ponentes. q ut maiorẽ instͥc¬
nonẽ loqͥ ualeamꝰ. int̾p̾tationes
nõiũ ñ sit annotari difficile. Abͣhã
descñsio. ħ oĩa in hoĩe possunt ad apta¬

Expanded text:
tudinem rerum blandiatur ei, ne discedens a socio capiatur ab hostibus. Placeret forsitan alicui, si de adducto exemplo exquisitius loqueremur. Audiat ergo diligens lector qui non quos vult, vel quando vult, explanationum potsed beatum Ambrosium, cujus auctoritatem hic sequi volumus, vel sensum verbis aliis, vel ejusdem verba ponentes. Et ut ad majorem instructionem loqui valeamus, interpretationes nominum non sit annotari difficile. Abram descensio. Haec omnia in homine possunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
sio de mari renuntiatõe scłi. Insula q̃ mari
qui ubo p̾dicatõis frigidos ac pigros fr̃s. & ex un¬
dis mundane tẽpestatis abstractos excitant
ad amorẽ ⁊ͥ sarm̃ta exhortatioi̾s u̾ba. ignis ca¬
ĩmundꝰ spc̃ su detractores u̾itatis designant᷑.
Que ĩuasit manũ parili .i. opꝰ doct̾ne spiritał
unpedire nitit᷑ detͣctiois morsus ĩferendo. ⁊
iniudie uitꝰ ĩfundendo. Hanc uiꝑã fr̃ exhor
ex ĩsipĩa actoris. ⁊ ꝑsoẽ iulitate oꝑis nr̃i laboe
uilescat. & ne uiꝑa cuiꝰ manũ ĩuade̾ debeat¬

Expanded text:
sio de mari renuntiationem mundi, insula quae mari verbo praedicationis frigidos ac pigros fratres, et ex undis mundanae tempestatis abstractos excitat ad amorem Christi. Sarmenta exhortationis sunt verba, ignis chaus sive detractores veritatis designantur. Quae invadit manum Pauli, id est opus doctrinae spiritualis impedire nititur, detractionis morsus inferendo, et invidiae virus infundendo. Hanc viperam, frater, exhorrex insipientia auctoris et personae vilitate, operis nostri labor vilescat, et ne vipera cujus manum invade