comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nunquid pro pisce serpentem dabit illi:
Non ẽ tim̃dum. ne si spem bonorum cȩlestiũ
ꝑ qͣm presentia aduersa simul & prospera
contempnere possimus. a domino postulemꝰ.
ille auditum auertat ac nos desꝑatione
futurorum retro respicete. idẽ ea quȩ reliqͥ¬
mus paciat᷑ labentis seculi commoda ui¬
tulenta requirere. Dete namꝙ immutato
bom propositi nociua. & concupiscentiȩ
carnalis repeticio. ueneno scorpionis. quod
retro idest incauda gestat. comparatur
cum dicit᷑. Ant si petierit õuum: nunqͥd
porriget illi scorpionem: Hȩc itaq petamꝰ
a dño fr̃s km̃i: ut scilicet alim̃tum nobis
purȩ caritatis. sincere fidei. certe spei tri¬
buat. ut duriciam odiorum. ut ꝑfidiȩ ui¬
rus. ut aculeum nobis desperationis qui
ad caduca retraherẽ solet auferat: & absq
ulla dubietate quod petimus accipiemus.
bis fidutiam datꝰ impetrandi que recte pẽ¬
timus: cũm subiungit. Si gͦ uos cum sitis

Expanded text:
nunquid pro pisce serpentem dabit illi? nunquid pro pisce serpentem dabit illi? Non est timendum ne si spem bonorum coelestium, per quam praesentia adversa simul et prospera contemnere possimus, a Domino postulemus; ille auditum avertat et nos desperatione futurorum retro respicere, id est, ea quae reliquimus patiatur labentis saeculi commoda virentia requirere. Recte namque immutatio boni propositi nociva, et concupiscentiae carnalis repetitio, veneno scorpionis, quod retro est, quod in cauda gestat, comparatur, cum dicitur: Aut si petierit ovum, nunquid porriget ei scorpionem? Haec itaque petamus a Domino, fratres, ut, scilicet, alimentum nobis purae charitatis, sincerae fidei, certae spei tribuat, ut duritiam odiorum, ut perfidiae virus, et aculeum nobis desperationis qui ad vitam caducam retrahere solet auferat, et absque ulla dubietate quod petimus accipiemus. bis fiduciam dat impetrandi quae recte petimus, cum subjungit: Si ergo vos cum sitis
Abbreviated transcription (Latin):
rere debemꝰ. fides uidelicet spes & caritas:
quia sicut scriptum ẽ. iustꝰ ex fide uiuit.
Sꝑantes autem in dño: miscłia circumdabit.
Et plenitudo legis ẽ dilectio. Omnis enim
lex. in uno sermone implet᷑. Diliges ꝓirimũ
tuum: sicũt te ipsum. Et itum . Dilectio.
ꝓrimi: malum non õꝑat᷑. Non ẽ autem
metuendum: ne si grãm dilectionis a dño
pia deuotione queramꝰ. si intimo excorde di¬
camus. panem nr̃m cotidianum da nobis
hodie. ille cor nr̃m rigore odorum constrin¬
gi ꝑmittat. Hunc & enim rigorem. ꝑdu¬
ritiam lapidis insinuat. cum dicit. Quis
autem ex uob̃ patrem pecit panem: nunqͥd
lapidem dabit illi: Non ẽ formidandum:
ne si fortitudinẽ fidei contra hostis antiqui
temptam̃ta precemur toto excorde dicentes.
dñe. auge nobis fidem. ille nos infidelita¬
tis sinat interire uenẽnis. Iure & enim no¬
mine serpentis uirus infidelicatis. quod
ꝑ ipsum generi humano asꝑsum ẽ. expri¬
mitur. cum dicitur. Aut si piscem petit:

Expanded text:
icet, spes, charitas, quia sicut scriptum est: Justus ex fide vivit . Sperantes autem in Domino misericordia circumdabit , et: Plenitudo legis est dilectio . Omnis enim lex in uno sermone impletur: Diliges proximum tuum sicut teipsum . Et iterum: Dilectio proximi malum non operatur . Non est autem metuendum ne si gratiam dilectionis a Domino pia devotione quaeramus, si intimo ex corde dicamus: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie ; illorum cor nostrum rigore odiorum constringi permittat. Hunc etenim rigorem per duritiam lapidis insinuat, cum dicit: Quis autem ex vobis patrem petit panem, nunquid lapidem dabit illi? Non est formidandum ne si fortitudinem fidei contra hostis antiqui tentamenta precemur, toto ex corde dicentes: Domine, auge nobis fidem, ille nos infidelitatis sinat interire venenis. Jure enim nomine serpentis virus infidelitatis, quod per ipsum generi humano aspersum est, exprimitur, cum dicitur: Aut si piscem petit,
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃os. benefacite his qui odunt uos: orate
proꝑseqͤntib & calumpniantib uos. ut sitis
filii patris ur̃i qui incȩlis ẽ. In pisce autem.
fides non ficta exprimit᷑. Quomͦ enim pis¬
cis subtegum̃to aquarum nascit᷑. uiuit &
alit᷑ : sic & fides quȩ in dm̃ ẽ. quȩ alterius
uitȩ gaudia. ꝑ lamenta presentia fletũsq
ne deficiat nutrit᷑. inuisibilium premioꝵ
intuitu queq ualet bona oꝑat᷑: memor
illius apłici. quia quȩ uident᷑ temporalia
sunt: quȩ autem non uident᷑ eternasunt.
Possumus & hoc dicere. quia pises in eo fi¬
dei typum tẽneat: quod sicut ille crebris
firma qͣntislibet aduersantis mundi pres-¬
suris impugnet᷑. inconuulsa ꝑsistat. immo
etiam de certamine glosior existat. adiuuan¬
te illo qui missis ad predicanda eiusdem
fidei dona. discipulis ait. In mundo pres¬
suram habetis. sed confidite ego uici mundũ.
Dorro ꝑ ouum spei nr̃e certitudõ figurat᷑:
quia in ouo nondum fetus cernit᷑. sed fuc᷑e

Expanded text:
ui oderunt vos. Orate pro persequentibus et calumniantibus vos, ut sitis filii Patris vestri qui in coelis est . In pisce autem fides non ficta exprimitur. Quomodo enim piscis sub tegmento aquarum nascitur, vivit, et alitur; sic et fides quae in Deum est, quae alterius vitae gaudia per lamenta praesentia fletusque ne deficiat nutritur, invisibilium praemiorum intuitu quaeque valet bona operatur, memor illius apostolici quia ea quae videntur temporalia sunt, quae autem non videntur aeterna sunt . Possumus et in hoc dicere, quia piscis in eo fidei typum teneat, quod sicut illecebris  firma, quantislibet adversantis mundi pressuris impugnetur, inconvulsa persistat, imo etiam de certamine gloriosior existat, adjuvante illo qui missis ad praedicanda ejusdem fidei dona discipulis ait: In mundo pressuram habebitis, sed confidite, ego vici mundum . Porro per ovum spei nostrae certitudo figuratur, quia in ovo nondum fetus cernitur, sed futurae
Abbreviated transcription (Latin):
riente decarcere mortis huius eripi. ac por¬
tam meream᷑ patriȩ cȩlestis ingredi. Ne
mo de innocentia sibi blandiat᷑. nullus
siris fidens actibr. quasi misericordia.
uisti conditoris non egeat a precib ces¬
set: quin potius etiam cum se aliquid
bomi quis egisse cognouerit. quia qua
hoc districtione iudicet᷑ ignorat: tremens
cum ꝓpħa proclamet. neitres iniudici¬
um cum seruo tuo. quia non iustifica¬
bitur. in conspectu tuo omnis uiuens. et
cum beato iob.si ustificare me uoluero:
os meum condempnabit me.si innocen¬
tem ostendero. prauum me compbabit.

Expanded text:
riente, de carcere mortis hujus eripi ac porriente, de carcere mortis hujus eripi ac portam mereamur patriae coelestis ingredi. Nemo sibi de innocentia blandiatur, nullus suis actibus quasi qui misericordia justi judicis non egeat a precibus cesset; quin potius, etiam cum se aliquid boni quis egisse cognoverit, quia qua hoc districtione judicetur ignorat, tremens cum Propheta proclamet: Ne intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Et cum beato Job: Si justificare me voluero, os meum condemnabit me; si innocentem ostendero, pravum me comprobabit .
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlorum: Neq aliquid ꝓdest bona incho¬
asse: si non quisq studeat ea que bene
inchoauerat. usq ad finem firmã ꝑdũcere.
Qumn immo melius erat non cognoscere ui¬
am iusticiȩ: qͣm pꝰ agnitionẽ retrorsum
conuerti. Unde necesse ẽ fr̃s mei ut pẽta-¬
mus seduli: sine intermissione oremus.
ꝓcidamꝰ ante dm̃. ploremꝰ coram domino
qui fecit nos. Et ut mereamur exaudiri.
tudeamus solliciti. qualiter nos uiuere
uelit: quid nos facere iusserit. qui nos¬
fecit. Queramꝰ dñm & confirmem᷑: que¬
ramus faciem ẽius semꝑ. Et ut hunc in¬
uenire ac uidere mereamur. mundemus
nos ab omm inquinam̃to carnis a  sp̃c:
quia non nisi casti corpore in die resur¬
rectionis ad cȩlos subleuari. non nͥ mun¬
di corde głam ualent diuinȩ maiestatis
intueri. Pulsemꝰ infatigabili desiderio
eternȩ beatitudinis. aures pii conditoris:
nec deficiamus a ceptis. priusqͣm illo ape¬

Expanded text:
coelorum . Non aliquid prodest bona inchocoelorum . Non aliquid prodest bona inchoasse, si non quisque studeat ea quae bene inchoaverat usque ad finem firma perducere; quin imo melius erat non cognoscere viam justitiae, quam post agnitionem retrorsum converti; unde necesse est, fratres mei, ut petamus seduli, sine intermissione oremus, et procidamus ante Dominum, ploremus coram Domino, qui fecit nos. Et ut exaudiri mereamur, videamus sollicite qualiter nos vivere velit, quid nos facere jusserit qui fecit nos. Quaeramus Dominum et confirmemur, quaeramus faciem ejus semper; et ut hunc invenire et videre mereamur, mundemus nos ab omni inquinamento carnis et spiritus, quia nonnisi casto corpore in die resurrectionis ad coelos sublevari, nonnisi mundo corde gloriam valent divinae Majestatis intueri. Pulsemus et infatigabili desiderio aeternae beatitudinis aures pii Conditoris, nec deficiamus a coeptis priusquam, illo ape
Abbreviated transcription (Latin):
& dabit᷑ uobis. querite & inuenietis. pul¬
sate & aꝑiet᷑ uob̃. Comparatio ẽ amino¬
re. Si gͦ amicꝰ homo surgit delecto. &
dat. non amicitia sed tedio compulsus.
qͣntomagis dat ds. qui sine tedio lar¬
gissime donat quod petitur e Dñs & enĩ¬
saluator nr̃ ad celestis regni gaudia nos ꝑ¬
uenire desiderans. & nos eadem gaudia
a se petere docuit: & nobis pȩtentib se
hec daturum ẽẽ promisit. Petite inquit
regnum celorum non ociosis & uacantib
sed petentib. querentib. pulsantib dan¬
dum.inueniendum. & aꝑiendum esse
testatur: Retenda ẽ gͦ ianua regni orando
querenda recte uiuendo. pulsanda ꝑseue¬
rando. Non enim sufficit uerbis tantũ¬
modo rogare dm̃. si non etiam quesieri¬
mus diligentius qualit̾ nob̾ sit uiuendũ.
ut digni simus impetrare quȩ poscimus.
ipso atcestante qui ait. Non omnis. qui
dicit michi dñe dũe intrabit in regnum
celorum. sed qui facit uoluntatẽ patris
mei qui incelis ẽ: ipse intrabit in regnũ

Expanded text:
 dabitur vobis. Quaerite, et invenietis. Pulsate, et aperietur vobis. Comparatio est a minore. Si enim amicus homo surgit de lecto, et dat non amicitia sed taedio compulsus, quanto magis dat Deus qui sine taedio largissime donat quod petitur? Sester ad coelestis regni gaudia nos pervenire desiderans, et nos eadem gaudia a se petere docuit, et nobis petentibus se haec daturum esse promisit. Petite, inquitregnum coelorum non otiosis et vacantibus; sed petentibus, quaerentibus, pulsantibus dandum, inveniendum et aperiendum, esse testatur. Petenda est ergo janua regni orando, quaerenda recte vivendo, pulsanda perseverando. Non enim sufficit verbo tantummodo rogare, si non etiam quaesierimus diligentius, et qualiter nobis sit vivendum ut digni simus impetrare quae poscimus, ipso attestante qui ait: Non omnis qui dicit mihi: Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum; sed qui facit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse intrabit in regnum
Abbreviated transcription (Latin):
conterriti. existimabant se sp̃m uide¬
re. Uidentes gͦ dñm cognoscunt.¬
& quia hunc dm ẽẽ didicerant. de¬
missis in terram uultib adorant. S
inerat mentib eoꝵ ñ contempnen¬
da dubietas : quia se non corpus in
quo passus ẽ resuscitatũ. sed sp̃m quẽ
finita passione tradidit. solum uide¬
re putabant. Unde confestim ma-¬
gister pius. & eos qui iam credide¬
runt in fide confortat. & illos qui
adhuc dubitauerunt ad fidi grãm
conuocat: om̃ib scilicet intimans.
ad quantã głȩ magnificentiã assũp¬
ta ꝓ hominibus. & morti data huma¬
nitas resurgendo ꝑuenerit. Data est
loquit᷑ humanitate. quam suscipi
lominus & inqua resurgendo a mor¬
tuis. gła et honore coronatus est.
& constitutus suꝑ oꝑa manuũ pa¬
tris: ommaq subiecta sub pedib
quȩ ei ad tempus p̃ualere uisa est :
eius pedib substrata ẽ. Quod ergo
psalmista de dño resurgente a mor¬

Expanded text:
conterriti existimabant se spiritum videconterriti existimabant se spiritum videre . Videntes ergo Dominum cognoscunt, et quia hunc Deum esse didicerant, dimissis in terram vultibus adorant. Sed inerat mentibus eorum non contemnenda dubietas, quia se non corpus in quo passus est resuscitatum, sed spiritum, quem finita passione tradidit, solum videre putabant. Unde confestim Magister pius et eos qui jam crediderunt in fide confortat, et illos qui adhuc dubitaverunt ad fidei gratiam convocat, omnibus, scilicet, intimans, ad quantam gloriae magnificentiam assumpta pro hominibus et morti data humanitas resurgendo pervenerit. Data est loquitur humanitate, quam suscipiengelis, et in qua resurgendo a mortuis, gloria et honore coronatus est, et constitutus super opera manuum Patris, omniaque subjecta sub pedibusquae ei ad tempus praevalere visa est, ejus pedibus substrata est. Quod ergo Psalmista de Domino resurgente a mor
Abbreviated transcription (Latin):
puli in galileam: & uidentes eum
adorauerunt. Quid ẽ gͦ quod dñs
iħc p̃cedit discipulos in galileam
ut uideatur ab eis. sequuntur illi.
& uidentes eum adorant: nisi quia
dormientium. sequuntur autẽ hi
qui sunt xp̃i: Et ipsi in suo ordi¬
ne ad uitam de morte transmigrant:
ibiq eũ uidentes adorant : quia
in specie suȩ diuinitatis contẽplan¬
tes sine fine collaudant. Cui uisio¬
ni congruit illud. quod galilea
etiam reuelatio interp̃tat᷑. Tunc¬
et enim reuelata facie sicut apłs¬
testatur głam dñi speculantes in
eandem imaginẽ transformamur.
quicũq mͦ reuelamꝰ ad eum uiam
nrãm. eiꝰq uestigia fide sequimur
non ficta. Et uidentes inquit eum
adorauerunt. quidã autẽ dubitaue¬
runt. Si querimus unde dubitaue¬
rint qui uidentes dñm adorauert̃:
nulla magis causa occurrit quã ea
cuiꝰ lucas meminit: cũ ipso resurre¬
ctionis suȩ diȩ discipłis eũ apparus¬
se narraret. Conturbati uͦ inquit &¬

Expanded text:
 in Galilaeam, et videntes eum adoraverunt. Quid est ergo quod Jesus praecedit discipulos in Galilaeam, ut videatur ab eis, sequuntur illi et videntes eum adorant? nisi quia dormientium. Sequuntur autem hi qui sunt Christi, et ipsi in suo ordine ad vitam de morte transmigrant, ibique eum videntes adorant, quia in specie suae divinitatis contemplantes, sine fine collaudant. Cui visioni congruit illud quod Galilaea etiam revelatio interpretatur. Tunc enim revelata facie sicut Aptestatur, gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformamur, quicunque modo revelamus ad eum viam nostram, ejusque vestigia fide sequimur non ficta. Et videntes, inquit, eum adoraverunt: quidam autem dubitaverunt. Si quaerimus unde dubitaverint, qui videntes Dominum adoraverunt, nulla magis causa occurrit, quam ea cujus Lucas meminit cum ipso resurrectionis suae die discipulis eum apparuisse narraret, conturbati vero
Abbreviated transcription (Latin):
di sublimitas apłicis ẽ subdita uestĩ¬
giis. Apparuit piscantib. eosq appã-¬
rens diuinis adiuuit beneficiis: ad¬
erit & nobis cum necessaria uitȩ tẽ.¬
poralis recta intentione curamus.
iustisq nr̃is laborib subsidiũ suȩ
pietatis adiungit. Apparuit recũ¬
bentib. aderit & nobiscum iuxta
apłi monita. siue manducamus si¬
ue bibimus. siue aliud quid agimꝰ.
omnia in głam d̃i facimus. Apparu¬
it pͥmo in iudea. deinde in galilea
post hȩc rursum in uidȩa: die quo
ascendit in cęlum. Aderat eccłiȩ cũ
primo solius uideȩ terminis clau¬
deretur. ad ẽ mͦ cum iudeis obculpã
ꝑfidiȩ derelictis transinigrauit ad
gentes. Aderit in futuro: cũ ante fi
apłs ait. intrante gentiũ multitu¬
dine sic om̃is isrł saluus erit. Nouis¬
sime illis apparuit ascendens in cę¬
lum : aderit & nobis. ut eũ pꝰ mortẽ
sequi mereamur ad cęlos: si ante
mortẽ eũ in bechaniam unde ascen¬

Expanded text:
di sublimitas apostolicis est subdita vestidi sublimitas apostolicis est subdita vestigiis. Apparuit piscantibus, eosque apparens divinis adjuvit beneficiis: aderit et nobis, cum necessaria vitae temporalis recta intentione curamus, justisque nostris laboribus subsidium suae pietatis subjungit. Apparuit recumbentibus; aderit et nobis cum juxta apostoli monita sive manducamus, sive bibimus, sive aliud quid agimus, omnia in gloriam Dei facimus. Apparuit primo in Judaea, deinde in Galilaea, post haec rursum in Judaea, die quo ascendit in coelum: aderat Ecclesiae cum primum solius Judeae terminis clauderetur; adest modo cum, Judaeis ob culpam perfidiae derelictis, transmigravit ad gentes, aderit in futuro, cum ante finut Apostolus ait: Intrante gentium multitudine, sic omnis Israel salvus erit . Novissime illis apparuit ascendens in coelum: aderit et nobis ut eum post mortem sequi mereamur in coelos, si ante mortem eum in Bethaniam, unde ascen
Abbreviated transcription (Latin):
gaudemus. Apparuit in fractione
panis his qui se peregrinũ putan¬
tes ẽẽ ad hospicium uocauerunt :
aderit & nobis cum peregrinis &
pauꝑib quecũq possumus bona
libent̃ impendimus : aderit & no¬
bis in fractione panis. cum sacram̃
ta corporis eius. uidelicet panis ui¬
ui. casta ac simplici conscientia su¬
mimus. Apparuit in abdito de sua
resurrectione loquentib: adẽ &
nobis modo eius dono id ẽ agenti¬
bus: aderit nobis semꝑ cum ab ex¬
trinsecis oꝑib ad tempus uacantes
de eius grã locuturi conuenimus.
Apparuit cũ foribus clausis intus ui¬
dȩoꝵ metu residerent: apparuit cũ
minorato eode metu aꝑtis eum gres-¬
sibus in montis uertice quererent. Af¬
fuit quondam confortaturus suo spũ
eccłam. cũ ab infidelib p̃meretur: &
ad publicũ uenire ac dilatari ꝓhibe¬
retur: ad ẽ eidem & mnc eum incli-¬
nato ad fidem culmine regali. ter¬
ror quieuit ꝑsecutionis. & omĩs mun-¬

Expanded text:
gaudemus. Apparuit in fractione gaudemus. Apparuit in fractione panis his qui se peregrinum esse putantes ad hospitium vocaverunt ; aderit et nobis cum peregrinis et pauperibus, quaecunque possumus, bona libenter impendimus. Aderit et nobis in fractionta corporis ejus, videlicet panis, vivificata ac simplici conscientia sumimus. Apparuit in abdito de sua resurrectione loquentibus: adest et nobis modo ejus dono idem agentibus, aderit nobis semper, cum ab extrinsecis operibus ad tempus vacantes, de ejus gratia locuturi convenimus. Apparuit, cum foribus clausis intus Judaeorum metu residerent. Apparuit cum minorato eodem metu apertis eum gressibus in montis vertice quaererent. Adfuit quondam confortaturus suo Spiritu Ecclesiam, cum ab infidelibus premeretur, et ad publicum venire ac dilatari prohiberetur: adest eidem et nunc cum inclinato ad fidem culmine regali terror quievit persecutionis, et omnis mun
Abbreviated transcription (Latin):
sẏmoni. Nam plenius alibi quan¬
do symoni apparuerit non legit᷑.
Quinto apparuit eis in eodem loco ia¬
to post dies octo: quando erat cum¬
timo piscantib ad mare tyberiadis.
Octauo in monte galilee. quod ho-¬
dierna lectione auduiimus. Nono
recumbentib illis undecim apparu¬
it : die quo ascendit in cȩlũ. Decimo.
uiderunt eum ipsa die ñ iam in terra
positum. sed eleuatum in aera. cȩlos¬
q petentem dicentib sibi angłis: sic
ueniet quẽ ad modum uidistis eum
ascendentẽ in cȩlum. Hac gͦ frequen¬
tia corporalis suȩ manisestationis
ostendere uoluit dñs ut diximus.
in om̃i loco se bonoꝵ desideriis diui¬
nitus ẽẽ p̃sentem. Apparuit namq
ad monumentũ lugentib : aderit¬
& nobis absentie eius recordatione
salubrit᷑ contristatis. Occurrit re¬
uertentib a monumento. ut agnita
resurrectionis gaudia p̃dicarent.
aderit & nobis dum bona quȩ no¬
uimus ꝓximis fidelit̾ annuntiare

Expanded text:
Simoni. Nam plenius alibi quanSimoni. Nam plenius alibi quando Simoni apparuerit, non legitur. Quinto, apparuit eis in eodem loco jato, post dies octo, quando erat cutimo, piscantibus ad mare Tiberiadis. Octavo, in monte Galilaeae, quod hodierna lectione audivimus. Nono, recumbentibus illis undecim apparuit, die quo ascendit in coelum. Decimo, viderunt eum ipsa die non jam in terra positum, sed elevatum in aera, coelosque petentem dicentibus sibi angelis: Sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum. Hac ergo frequentia corporalis suae manifestationis ostendere voluit Dominus, ut diximus, in omni loco se bonorum desideriis divinitus esse praesentem. Apparuit namque ad monumentum lugentibus ; aderit et nobis absentiae ejus recordatione salubriter contristatis. Occurrit revertentibus a monumento, ut agnita resurrectionis gaudia praedicarent ; aderit et nobis, dum bona quae novimus proximis fideliter annuntiare
Abbreviated transcription (Latin):
me autẽ om̃ium tanquã ab ortiuo:
uisus ẽ & mͥ. Quib enĩ locis uł tem¬
porib factȩ sunt uisiones quas cõ¬
memorat ignoramus : tantũ scimꝰ.
quia quod sibi nouissime uisum ẽẽ
dñm confirmat : post ascensionem
eius factũ ẽ : uel quando illum de
cȩlo alloquens. de ꝑsecutore docto¬
rẽ eccłiȩ fecit: uł quando in para¬
disum. & tertiũ cęlum raptus au¬
diuit archana uerba. quȩ non li¬
cebat homini loqui. & sicut alibi
dicit. mysterium euuangłii quod
ab homine ñ accepi. sed ꝑ reuelati¬
onem iħu xp̃i didici. Decies uero
die resurrectionis suȩ quinquies
apparuisse legitur. Primo quide
mariȩ magdalene flenti ad mo-¬
numentũ : deinde eidem mariȩ
& alteri eiusdem nominis feminȩ
re gredientib a monumento nun-¬
tiare discipłis quȩ ibi cõpererant
occurrens apparuit: tertio symoni
ibidem in panis fractione cognitꝰ
ẽ : qui mox reuersi iherosolunam
inuenerunt discipłos loquentes.
quia surrexit dñs uere & apparuit

Expanded text:
me autem omnium tanquam abortivo visus est et mihi. Quibus enim locis vel temporibus factae sunt visiones, quas commemorat, ignoramus. Tamen scimus quia quod sibi novissime visum esse Dominum confirmat, post ascensionem ejus factum est: vel quando illum de coelo alloquens, de persecutore Ecclesiae doctorem fecit; vel quando in paradisum et tertium coelum raptus, audivit arcana verba, quae non licet homini loqui , et sicut alibi dicit mysterium Evangelii, quod ab homine non accepit, per revelationem Jesu Christi didicit. Decies vero  resurrectionis suae die quinquies apparuisse legitur. Primo quidem Mariae Magdalenae flenti ad monumentum; deinde, eidem Mariae, et alteri ejusdem nominis feminae, regredientibus a monumento nuntiare discipulis quae ibi compererant, occurrens apparuit; tertio, Simoni ibidem in panis fractione cognitus est. Qui mox reversi Hierosolymam, invenerunt discipulos loquentes: Quia surrexit Dominus vere, et apparuit
Abbreviated transcription (Latin):
lum ds exaltauit. Ueniemus ibidẽ
& nos. si quod ille monet agimus. qͦd
promisit intendimus. Esto ait fidelis
qui nobiscum usq ad uitȩ huius ter¬
minum manet. post hanc nos uitã
ad uidenda secũ uitȩ cęlestis p̃mia
subleuet: in qua uiuit & regnat cũ
patre d̾s in unitate sp̃c scĩ. ꝑ omĩa

Expanded text:
illum exaltavit . Venimus ibidem et nos, si quod ille monet agimus, quod promisit intendimus. Esto, ait  Al., qui nobiscum usque ad vitae hujus terminum manet, post hanc nos vitam ad videnda secum vitae coelestis praemia sublevet, in qua vivit et regnat cum Patre, Deus, in unitate Spiritus sa
Abbreviated transcription (Latin):
Et dñs quidẽ iħc post quã locutꝰ ẽ
eis. assumptꝰ ẽ in cęlũ. & sedit a
dextris dei. Quia enĩ ipse d̃s et
homo ẽ. assumptꝰ ẽ in celũ huma¬
nitate quã de terra susceꝑat: ma¬
net cũ sc̃is in terra diuinitate. qua

Expanded text:
« Et Dominus quidem Jesus postquam locutus est « Et Dominus quidem Jesus postquam locutus est eis assumptus est in coelum, et sedet a dextris Dei . » Quia enim ipse Deus et homo est assumptus in coelum humanitate quam de terra susceperat; manet cum sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
struat᷑ : quia neq indoctus quisq
& ignarus xp̃ianȩ fidei potest eiꝰ¬
dem fidei sacramentis ablui. neq
lauachro baptismmi a peccatis emun¬
dari sufficit : si ñ post baptisma stu¬
deat quisq bonis oꝑib insistere. Priꝰ
gͦ docere gentes idẽ scientia uerita¬
tis instruere. ac sic baptizare p̃cepit :
quia & sine fide impossibile ẽ place¬
re do. et nisi quis renatus fuerit ex
aqua & spũ scõ: non potest introire
in regnũ dei. Ad extremũ uͦ subiun¬
git. docentes eos seruare omĩa quȩ¬
cũq mandaui uobis: quia sicut cor¬
pus sine spũ mortuũ ẽ: ita & fides
sine oꝑibꝰ mortua ẽ. Quanta autẽ
merces pie conuersationis. quale
pignus future beatitudinis. etiam
in p̃senti fideles maneat. subsequen¬
t̃ insinuat dicens. Et ecce ego uo-¬
biscũsũ om̃ib dieb usq ad consum¬
mationẽ scłi. Libet autẽ conferre
huic testimonio. quod marcus ait.

Expanded text:
struatur. Quia neque indoctus quisque struatur. Quia neque indoctus quisque et ignarus Christianae fidei potest ejusdem fidei sacramentis ablui, neque lavacro baptismi a peccatis emundari sufficit, si non post baptisma studeat quisque bonis operibus insistere. Prius ergo docere gentes, id est, scientia veritatis instruere, ac sic baptizare praecipit, quia et: Sine fide impossibile est placere Deo ; et: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest introire in regnum Dei . Ad extremum vero subjungit: Docentes eos servare omnia quaecunque mandavi vobis. Quia sicut corpus sine spiritu mortuum est, ita et fides sine operibus mortua est. Quanta autem merces piae conversationis, quale pignus futurae beatitudinis etiam in praesenti fidelibus  Al., fideles maneat, subsequenter insinuat, dicens: Et ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Libet autem conferre huic testi
Abbreviated transcription (Latin):
iure se subditas homini. quẽ a suo
conditore specialit᷑ assumptũ ẽẽ ui¬
debant : sed ceci in terra homines de¬
dignabant᷑ ei subici: quẽ cõmuni
secũ mortalitate cognouerant indu-¬
tum. Contempnebant eius uirtutẽ
in miraculis intelligere diuinam.
cui infirmitatẽ in passionib inesse
cernebant humanã. Propt̃ quod
benigne mediator ipse cłi & homi¬
nũ etiam hominib in terra notum
fieri uolens quia data sit ei omĩs
potestas in cę̧lo & in terra. quatinꝰ
possent habere ꝑennẽ: misit doc¬
tores qui cunctis ꝑ orbem nationib
uerbũ uite p̃dicarent. Euntes in-¬
tes eos in nomine patris & filii. et
sp̃c scĩ: docentes eos seruare omĩa.¬
quecũq mandaui uobis. Rectissimꝰ
autẽ ordo p̃dicandi. & modernis qͦ¬
q p̃dicatorib eccłȩ diligentissime
sectandus : ut primo quidẽ doceat᷑
auditor. deinde fidei sacramentis
imbuatur. deinde seruandis dñi
mandatis ex tempore liberius in¬

Expanded text:
 se subditas homini, quem a suo Conditore specialiter assumptum esse videbant; sed caeci in terra homines dedignabantur ei subjici, quem communi secum mortalitate cognoverant indutum. Contemnebant ejus virtutem in miraculis intelligere divinam, cui infirmitatem in passionibus inesse cernebant humanam. Propter quod benigne Mediator ipse Dei et hominum, etiam hominibus in terra notum fieri volens quia data sit ei omnis potestas in coelo et in terra, quatenuspossent habere perennem, misit doctores qui cunctis per orbem nationibus verbum vitae praedicarent. MATTH. tes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, docentes eos servare omquaecunque mandavi vobis. Rectissimus autem ordo praedicandi et modernis quoque praedicatoribus Ecclesiae diligentissime sectandus, ut primo quidem doceatur auditor, deinde fidei sacramentis imbuatur, deinde servandis Domini mandatis ex tempore liberius in
Abbreviated transcription (Latin):
iudere : hic ab infimis cupiditatibꝰ
ad suꝑna studeant desideria transi¬
re. Nom̃ uͦ galileȩ quid misterii sa¬
lutaris contineat : crebra patrum
expositione notissimũ ẽ. Sed non
abre ẽ sepius in uerbo repetere: qͦd
semꝑ necesse ẽ animo retinere. Ea-¬
lilea quippe. transmigratio facta
uł reuelatio dicitur. Utraq autem
interp̃tatio nominis. ad unũ finẽ
respicit. Si quidẽ supra legimus di¬
xisse angłm mulierib. ite dicite
discipłis eius quia surrexit: et ecce
p̃cedet uos in galileam. ibi eũ uide

Expanded text:
videre, hic ab infimis cupiditatibus videre, hic ab infimis cupiditatibus ad superna studeant desideria transire. Nomen vero Galilaeae quid mysterii salutaris contineat, crebra Patrum exposabs re est saepius verbo repetere, quod semper necesse est animo retinere. Galilaea quippe transmigratio facta, vel revelatio dicitur. Utraque autem interpretatio nominis ad unum finem respicit, siquidem supra jam legimus dixisse angelum mulieribus: Ite, dicite discipulis ejus quia surrexit; et ecce praecedet vos in Galilaeam, ibi eum
Abbreviated transcription (Latin):
Rñ qͦuam mͦ audi¬
uimus. & iuxta lit¬
teram gaudio ple¬
na refulget: quia triumphum redẽp¬
toris nr̃i. simul & redemptionis nr̃e
dona plano sermone describit: & si
hanc enucleatius ꝑtractare uelimꝰ.
gratiorem in litera fructum spiri¬
talis sensus inditum ẽẽ comperiniꝰ.
Serino et enĩ dei aromatũ more qͦ
subtilius quasi terendo et cer¬
cendo discutitur: eo maio..rem
reddit. Planũ namq ẽ & dulce ad
audiendum piis. quod discipuli a-¬
bierunt in galileam. in montẽ ubi
constituerat illis iħe: & uidentes eũ
adorauerunt. Sed non uacat a mi
sterio. quod dñs in galilea post re¬
surrectionẽ. uel quod in monte dis¬
cipłis apparuit. In monte et enĩ appa¬
ruit. ut significaret quia corpꝰ quod
de cõmuni humani generis terra nas¬
cendo susceperat : resurgendo iam
suꝑ terrena omĩa subleuatũ. cȩlesti
uirtute induerit. Ii monte apparuit
ut ammoneret fideles si illic celsitu¬
dinẽ resurrectionis eius cupiunt

Expanded text:
 quam modo audivimus, et juxta litteram gaudio plena refulget, quia triumphum Redemptoris nostri, simul et redemptionis nostrae dona plano sermone describit. Et si hanc enucleatius pertractare velimus, gratiorem in littera fructum spiritualis sensus inditum esse comperimus. Sermo etenim Dei, aromatum more, quo subtilius quasi terendo et cernendo discutitur, eo majorem reddit. Planum namque est et dulce ad audiendum piis, quod: Discipuli abierunt in Galilaeam in montem ubi constituerat illis Jesus, et videntes eum adoraverunt. sterio, quod Dominus in Galilaea post resurrectionem, vel quod in monte discipulis apparuit. In monte etenim apparuit, ut significaret quia corpus, quod de communi generis terra nascendo susceperat, resurgendo jam super terrena omnia sublevatum coelesti virtute induerit. In monte apparuit, ut admoneret fideles, si illic celsitudinem resurrectionis ejus cupiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ipse sibi testis ẽ. qͦd m̃brum summi sacer¬
dotis non ẽ. Hinc rursus pisces qui pen¬
nulas non habent ab esu fidelis populi
prohibent᷑. Pisces quippe qui pennulas
squamarum habent. dare saltus etiam
suꝑ aquas solent. Quid gͦ pennatis pis¬
cibus. nisi electe ammȩ figurant᷑ Quȩ
profecto sole incȩlestis eccłe corpꝰ transeut:
quȩ mͦ uirtutũ pennulis fulte. saltus da¬
re ꝑ celestȩ desiderium sciunt: ut suꝑna
ꝑ contemplationẽ appetant. qͣmuis in se¬
ipsis iterum exmortali carne relabant᷑.
Ponatur ante oculos mulier curua. & ar¬
bor infructuosa. Reminiscam᷑ malorum
q̃ fecimꝰ. mittamꝰ ad radicẽ cordis cophi¬
num stercoris: ut tc̃ in retributionis fruc¬
tu ping uescat. quod nobis hic ꝑpeni¬
tentiã fecebat. Et si uirtutũ summa oꝑa¬
ri ñ possumꝰ. ipsõ ds̃ nr̃o gaudet lam̃to.
Ex ipsa ei iusticiȩ inchoatiõe
placebimꝰ. qui iniusta quȩ fecimꝰ punimꝰ

Expanded text:
ipse sibi testis est quod membrum summi saceripse sibi testis est quod membrum summi sacerdotis non est. Hinc rursus pisces qui pennulas non habent, ab esu fidelis populi prohibentur . Pisces quippe qui pennulas squamarum habent, dare etiam saltus super aquas solent. Quid ergo pennatis piscibus nisi electae animae figurantur? Quae profecto solae in coelestis Ecclesiae corpus transeunt, quae, modo virtutum pennulis fultae, saltus dare per coeleste desiderium sciunt, ut superna per contemplationem appetant, quamvis in seipsis iterum ex mortali carne relabantur. Ponatur ante oculos mulier curva, et arbor infructuosa. Reminiscamur malorum quae fecimus, mittamus ad radicem cordis cophinum stercoris, ut tunc in retributionis fructu pinguescat quod nobis hic per poenitentiam fetebat. Et si virtutum summa operari non possumus, ipse Deus nostro gaudet lamento. Ex ipsa enim justitiae inhoatione ei placebimus, qui injusta quae fecimus punimus.
Abbreviated transcription (Latin):
Transire namq eorum ẽ: immunda illi
desideria spargere. Dicunt gͦ incurua¬
re ut transeamus. quia si ipsa se ad ima
appetenda non deicit. contra hanc il¬
lorum ꝑuersitas nullatenus conualescit.
Et transire ꝑ eam nequeunt. qͣm contra
i nobis spiritib damus. cum terrena
concupiscimus. cum ad temporalia ap¬
petenda curuamur. Pudeat gͦ terrena¬
concupiscere & dorsa mentium ascenden¬
tibus aduersariis prebere. Terram semꝑ
intuetur qui curuus ẽ. & quo premio fit¬
redemptus non meminit. qui ima qͤrit.¬
Hinc etiam ꝑ moysen dicitur. ut qui gib¬
bo premitur. ne quaqͣm ad sacerdotiũ
promoueatur. Et quot quot ap̃i sangui¬
ne redempti sumus. menbra eiusdẽ summi
sacerdotis efficimur. Unde nobis & ꝑ pe¬
trum dr̃. Hos autem genus electum. rega¬
le sacerdotium. Sed qui gibbum tolerat.
ima semꝑ intuetur. A sacerdotio gͦ repelli¬
tur: quia quisquis solis t̾rens intentus ẽ

Expanded text:
Transire namque eorum est immunda illi Transire namque eorum est immunda illi desideria spargere. Dicunt ergo Incurvare ut transeamus, quia si ipsa se ad ima appetenda non dejicit, contra hanc illorum perversitas nullatenus convalescit; et transire per eam nequeunt, quam contra in nobis spiritibus damus, cum terrena concupiscimus, cum ad temporalia appetenda curconcupiscere, et dorsa mentium adversariis ascendentibus praebere. Terram semper intuetur, qui curvus est; et quo pretio redemptus sit, non meminit qui ima qHinc etiam per Moysen dicitur, ut qui gibbo premitur, nequaquam ad sacerdotium provehatur . Et quotquot Christi sanguine redempti sumus, membra ejusdem summi sacerdotis 1586 efficimur. Unde et nobis per Petrum dicitur: Vos autem genus electum, regale sacerdotium . Sed qui gibbum tolerat, ima semper intuetur. A sacerdotio ergo repellitur, quia quisquis solis terrenis intentus est,
Abbreviated transcription (Latin):
Incuruatus sum. & humiliatus sum usq¬
quaq. Contemplatur quippe quod ad
suꝑnam lucem intuendam homo condi¬
tus fuerat: sed peccatis exigentib foras
missus. mentis suȩ tenebras portat. Suꝑna
& hoc quod de suo genere doluit. inse¬
ipso exclamauit dicens: incuruatus sum
& humilitus sum usq quaq. Contem¬
plationem namq celestium ꝑdens. si sola
carnis necessaria homo cogitaret. incurua¬
tus & humiliatus eẽt: sed tamen usq qͣq
non ẽẽt. Quem gͦ a suꝑnis cogitationib
non solum necessitas deicit. sed etiam
uoluptas illicita sternit. non solum in¬
curuatꝰ. sed usq quaq incuruatus est.
Hinc alius propħa de immundis spiritib
dicit. Qui dixerunt animȩ tuȩ: incurua¬
re ut transeamus. Recta quppe stat
anima. cum suꝑna desiderat: & nequa¬
qͣm flectitur ad ima. Sed maligni sp̃c
cum hanc in sua recutudine stare con¬
spiciunt: ꝑ eam transire. non possunt.

Expanded text:
Incurvatus sum et humiliatus sum usquIncurvatus sum et humiliatus sum usquequaque . Contemplatus namque quod ad supernam lucem intuendam homo, conditus fuerat, sed peccatis exigentibus foras missus, mentis suae tenebras portat, superna  versat, et hoc quod de suo genere doluit, in seipso exclamavit, dicens: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque. Contemplationem namque coelestium perdens, si sola carnis necessaria homo cogitaret, incurvatus et humiliatus esset, sed tamen usquequaque non esset. Quem ergo a supernis cogitationibus non solum necessitas dejicit, sed etiam voluptas illicita sternit, non solum incurvatus, sed usquequaque incurvatus est. Hinc alius propheta de immundis spiritibus dicit: Qui dixerunt animae tuae, Incurvare ut transeamus . Recta quippe stat anima cum superna desiderat, et nequaquam flectitur ad ima. Sed maligni spiritus cum hanc in sua rectitudine stare conspiciunt, per eam transire non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nata sursum respicere nequaqͣm potest.
Sequitur. Hanc cum uideret iħc uocauit
ad se & ait illi. Mulier dimissa es ab
infirmitate tua. Et imposuit illi ma¬
num. & confestim erecta ẽ. Uocauit. &¬
erexit: quia illummauit & adiuuit.
Nocat. sed non erigit: quandoquidem
ꝑ eius grãm illuminamur: sed exigen¬
tib nr̃is meritis adiuuari non possumꝰ.
Plerumq enim uidemus quȩ agenda st᷑:
sed hȩc oꝑe non implemus. Nitimur
& infirmamur. Mentis uidicium reccitu¬
dinem conspicit. sed ad hanc oꝑis fortitu¬
do succumbit: quia nimirum iam de pę¬
na peccati ẽ. ut ex dono quidem possit
bonum conspici : sed tamen ab eo qͦd
aspicit᷑. contingat ꝑ meritum repelli.
Usitata & enim culpa obligat mentem.
ut nequaqͣm surgere possit ad rectitudi¬
nem. Conatur & labitur. quia ubi spon¬
te diu ꝑstitit: ibi & cum noluerit coacta
cadit. Bene de hac nr̃a incuruatione ex
tẏpo humani generis ꝑ psalmistam dr.

Expanded text:
nata sursum respicere nequaquam potest. 7. nata sursum respicere nequaquam potest. 7. Sequitur: Hanc cum vidisset Jesus, vocavit ad se, et ait illi: Mulier, dimissa es ab infirmitate tua. Et imposuit illi manum, et confestim erecta est. Vocavit et erexit, quia illuminavit et adjuvit. Vocat, sed non erigit, quando quidem per ejus gratiam illuminamur, sed, exigentibus nostris meritis, adjuvari non possumus. Plerumque enim videmus quae agenda sunt, sed hoc opere non implemus. Nitimur, et infirmamur. Mentis judicium rectitudinem conspicit, sed ad hanc operis fortitudo succumbit, quia nimirum jam de poena peccati est ut ex dono quidem possit bonum conspici, sed tamen ab eo quod aspicitur contingat per meritum repelli. Usitata etenim culpa obligat mentem, ut nequaquam surgere possit ad rectitudinem. Conatur, et labitur, quia ubi sponte diu perstitit, ibi et cum noluerit coacta cadit. Bene de hac nostra incurvatione ex typo humani generis per Psalmistam dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ad curuam mulierem signat. Sexto enim
die homo factus ẽ: atq eodem sexto die
oꝑa domini cuncta ꝑfecta sunt. Senariꝰ
autem numerus intrigonum ductus decẽ
& octo facit. Quia gͦ homo qui sexto die
factus ẽ ꝑfecta oꝑa habere noluit sed añ
legem. sub lege. att in exordio inchoantis
gr̃e infirmus extitit: decem & octo annis
mulier curua fuit. Et erat inclinata. nec
omnino poterat sursum respicere. Om¬
nis peccator terrena cogitans. cȩlestia. ñ
requirens. sursum respicere non ualet:
quia dum desideria inferiora sequitur.
a mentis suȩ reccitudine curuatur: & hoc
semꝑ uidet. quod sine cessatione cõgitat.
nibus incogitationib ur̃is uoluatis semꝑ
inspicite. Alius de honorib. alius de
pecuniis: alius de predioꝵ ambitu cogi¬
tat. Cuncta hȩc in imo sunt. Et qͣndo
mens talib implicatur: ab status sui recci¬
tudine flectitur. Et quia ad cȩleste deside¬
rium non assurgit. quasi mulier inli¬

Expanded text:
ad curvam mulierem signat. Sexto enim ad curvam mulierem signat. Sexto enim die homo factus est , atque eodem sexto die opera Domini cuncta perfecta sunt. Senarius autem numerus in trigonum ductus decem et octo facit. Quia ergo homo, qui sexta die factus est, perfecta opera habere noluit, sed ante legem, sub lege, atque in exordio inchoantis gratiae infirmus exstitit, decem et octo annis curva mulier fuit. Et erat inclinata, nec omnino poterat sursum respicere. Omnis peccator terrena cogitans, coelestia non requirens, 1585 sursum respicere non valet, quia dum desideria inferiora sequitur, a mentis suae rectitudine curvatur, et haec semper videt, quod sine cessatione cogitat. nibus in cogitationibus vestris volvatis semper aspicite. Alius de honoribus, alius de pecuniis, alius de praediorum ambitu cogitat. Haec cuncta in imo sunt, et quando mens talibus implicatur, a status sui rectitudine flectitur. Et quia ad coeleste desiderium non assurgit, quasi mulier incli
Abbreviated transcription (Latin):
reformat: quasi ꝑtactum stercoris redit
ad fecunditatem oꝑis radix cordis. Plan¬
git quod fecisse se meminit. displicet
sibi qualem se fuisse recolit: intentionem
contra se dirigit. atq ad meliora animũ
accendit. Ex fecore gͥ ad fructum reuiuis¬
cit arbor: quia de consideratione peccati.
ad bona se oꝑa resuscitat animus. Et
sunt pleriq qui increpaciones audiunt.
& tamen ad penitentiam redire contemp¬
nunt: & in fructuosi deo in hoc seculo ui¬
rides stant. Sed audiamus quid ficulneȩ
cultor. adiungat. Siquidem fecerit
fructum: sin autem in futuro succides
eam Quia ꝓfecto qui hic non uult ad fe¬
cunditatem pinguescere ꝑ increpationem.
qͣmuis hic sine fructu uiridis stare uide¬
atur. Erat autem docens insinagoga sabba¬
tis. Et ecce mulier quȩ habebat sp̃m in¬
firmitatis annis decem & octo. Paulo anͣ
iam diximus. quia hoc erat trinus aduen¬
tus domini ad infructuosam ficulneam:
quod decem & octo annorum numerus

Expanded text:
reformat, quasi per tactum stereodris redit reformat, quasi per tactum stereodris redit ad fecunditatem operis radix cordis: plangit quod fecisse se meminit, displicet sibi qualem fuisse se recolit: intentionem contra se dirigit, atque ad meliora animum accendit. Ex fetore ergo ad fructum reviviscit arbor, quia de consideratione peccati ad bona se opera resuscitat animus. Et sunt plerique qui increpationes audiunt, et tamen ad poenitentiam redire centemnunt, et, infructuosi Deo, in hoc saeculo virides stant. Sed audiamus quid ficulneae cultor adjungat: Si quidem fecerit fructum: sin autem, in futuro succides eam. Quia profecto qui hic non vult ad fecuquamvis hic sine fructu viridis stare videatur. Erat autem docens in synagoga eorum Sabbatis. Et ecce mulier quae habebat spiritum infirmitatis annis decem et octo. Paulo ante jam diximus, quia hoc erat trinus adventus domini ad infructuosam ficulneam, quod decem et octo annorum numerus
Abbreviated transcription (Latin):
Et nimirum increpatio dum mentem sibi
demonstrat humiliat. Quociens gͦ de
exculture debito circa infructuosam ar¬
borem fodimus Post fossionem uero qͥd
dicatur audiamus. Et mittam chophinũ
stercoris. Quid ẽ chophinus stercoris: nͥ
memoria peccatorum: Peccata & enim
carnis: stercora uocantur. Unde & ꝑ ꝓpħam
dicitur. Computruerunt iumenta inster¬
core suo. Iumenta quippe instercore suo
computrescere ẽ: carnales quosq infetore
luxuriȩ uitam finire. Nos itaq quo¬
ciens carnalem mentem de suis peccatis
increpamus. quotiens ad eius memoriam
uitia ante acta reducimus: quasi infruc¬
tuose arbori cophinum stercoris uersamꝰ.
ut malorum quȩ egit memoriam recolat.
& ad compunctionis grãm quasi de fetore
pinguescat. Mictitur gͦ cophinꝰ st̾coriᷤ ad
radicẽ arboris: qͣndo prauitatis suȩ con¬
scientia tangitur memoria cogitationis.
Cumq se ꝑpenitentiam ad lamenta mens
excitat. cumq adbone oꝑationis grãm

Expanded text:
Et nimirum increpatio dum mentem sibi Et nimirum increpatio dum mentem sibi demonstrat, humiliat. Quoties ergo alex culturae debito circa infructuosam arborem fodimus. Post fossionem vero quid dicatur audiamus. Et mittam cophinum stercoris. Quid est cophinus stercoris, nisi memoria peccatorum? Peccata etenim carnis stercora vocantur. Unde et per prophetam dicens: Computruerunt iumenta in stercore suo. Iumenta quippe in stercore suo computrescere est, / carnales quosque in fętore luxurię vitam finire. Quotiens itaque carnalem mentem de suis peincrepamus, quoties ad ejus memoriam vitia anteacta reducimus, quasi infructuosae arbori cophinum stercoris versamus, ut malorum quae egit memoriam recolat, et ad compunctionis gratiam quasi de fetore pinguescat. Mittitur ergo cophinus stercoris ad radicem arboris quando pravitatis suae conscientia tangitur memoria cogitationis. Cumque se per poenitentiam ad lamenta mens excitat, et ad bonae operationis gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
tatis eius premunt᷑. Stat desuꝑ arbor in¬
fructuosa. & subter terra sterilis iacet. In¬
fructuose arboris de suꝑ timbra densatur.
& solis radius ad terram descendere nequa¬
qͣm ꝑmittitur: quia dum subiecti quilibet.
patroni ꝑuersi ꝑuersa exempla conspici¬
unt: tpsi quoq infructuosi remanentes.
ueritatis lumine priuant᷑. Et pressi um¬
bra calorem solis non accipiunt:quia in¬
de remanent adeo frigidi:unde in hoc
seculo male proteguntur.Sed de hoc ꝑ¬
uerso quolibet & potente. pene iam requi¬
sitio deo non ẽ. Postqͣm enim seꝑdidit
querendum solummodo ẽ. cur & alios
premit.Unde bene eiusdem uinee dñs
dicit. Ut quid etiam terram occupat:
Terram quippe occupat: qui mentes alie¬
nas grauat. Terram occupat: qui locum
dimitte illam & hoc anno: usq dum fo¬
diam circa illam. Quid ẽ circa ficulne¬
am fodere. nisi infructuosas mentes in¬
crepareꝰ Omnis quippe fossa. in io ẽ.

Expanded text:
tatis ejus premuntur. Stat desuper arbor intatis ejus premuntur. Stat desuper arbor infructuosa, et subtus terra sterilis jacet. Infructuosae arboris desuper umbra densatur, et solis radius ad terram descendere nequaquam permittitur, quia dum subjecti quilibet patroni perversi perversa exempla conspiciunt, ipsi quoque, infructuosi remanentes, veritatis lumine privantur. Et, pressi umbra, calorem solis non accipiunt, quia 1584 inde remanent a Deo frigidi, unde in hoc saeculo male proteguntur. Sed de hoc perverso quolibet et potente pene jam requisitio Deo non est. Postquam enim se perdidit, quaerendum solummodo est cur et alios premat. Unde bene ejusdem vineae dominus dicit: Ut quid etiam terram occupat? Terram quippe occupat qui mentes alienas gravat, terram occupat qui locum dimitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam. Quid est circa ficulneam fodere, nisi infructuosas mentes increpare? Omnis quippe fossa in imo est.
Abbreviated transcription (Latin):
nec inspirata lex naturalis corrigit: nec
precepta erudiunt: nec incarnationis eiꝰ
miracula conuertunt. Quid uͦ ꝑcultorẽ
uineȩ: nisi prepositorum ordo exprimit᷑
Qui dum presunt eceliȩ nimirum do¬
minice uinee curam gerunt. Huius enĩ
uineȩ primus cultor petrus apls extitit:
hunc nos in digni sequimur. in qͣntum
pro eruditione ur̃a docendo.predicando.
increpando laboramus.Sed cum magno
iam timore audiendum ẽ. quod cultori
uineȩ de infructuosa arbore dicitur. Suc¬
cide eam. Ut quid etiam terram occupat
Unusquisq iuxta modum suum inquan¬
tum locum uitȩ presentis tenet. si fruc¬
tum bone oꝑationis non exhibet. uelut
infructuosa arbor terram occupat:quia
m eo loco in quo ipse ẽ. & aliis oꝑandi oc¬
casionem negat. Sed in hoc seculo potens.i
quilibet si fructum non habet bone oꝑ¬
ationis. etiam impedimentum prestat cȩte¬
ris. quia quicumq sub ipso sunt. exem¬
plo prauitatis illius quasi umbra ꝑuersi¬

Expanded text:
nec inspirata lex naturalis corrigit, nec nec inspirata lex naturalis corrigit, nec praecepta erudiunt, nec incarnationis ejus miracula convertunt. Quid vero per cultorem vineae, nisi praepositorum ordo exprimitur? Qui dum praesunt Ecclesiae, nimirum dominicae vineae curam gerunt. Hujus enim vineae primus cultor Petrus apostolus exstitit. Hunc nos indigni sequimur, in quantum pro eruditione vestra, docendo, deprecando, increpando, laboramus. 4. Sed cum magno jam timore audiendum est quod cultori vineae de infructuosa arbore dicitur: Succide illam; ut quid etiam terram occupat? Unusquisque juxta modum suum, in quantum locum vitae praesentis tenet, si fructum bonae operationis non exhibet, velut infructuosa arbor terram occupat, quia in eo loco in quo ipse est, et aliis operandi occasionem negat. Sed in hoc saeculo potens quilibet, si fructum non habet operationis bonae, etiam impedimentum praestat caeteris, quia quicunque sub ipso sunt, exemplo pravitatis illius, quasi umbra perversi
Abbreviated transcription (Latin):
plantata ẽ sicut ficus. & bene creata sicut
mulier: sed inculpam ꝓpriam sponte
lapsa. neq fructum seruauit oꝑationis.
neq statum reccitudinis. Ad peccatum
quippe ex uoluntate corruens. quia fruc¬
tum obedientiȩ ferre noluit. statum recti¬
tudinis amisit. Quȩ ad dei similitudi¬
nem condita. dum in sua dignitate ñ
ꝑstitit. quod plantata uel creata fuerit.
seruare contempsit. Tercio dominus u .ii.¬
neȩ ad ficulneam uenit:quia naturam
generis humani. ante legem. sub lege.
stb gr̃a. expectando. ammonendo. uisi
querens inficulnea hac: & non inuenio.
U enit ante legem: quia ꝑ naturalem intel¬
lectum quid unusquisq exemplo sui qͣ¬
liter erga proximum agere debuisset
innotuit. Uenit in lege:quia precipien¬
do docuit. Uenit post legem ꝑ grãm.
quia pietatis suȩ presentiam exhibendo
monstrauit.Sed tamen intrib annis
fructum se non inuenisse conqueritur:
quia quorumdam prauorum mentes.

Expanded text:
plantata est sicut ficus, et bene ta sicut plantata est sicut ficus, et bene ta sicut mulier; sed in culpam propria sponte lapsa, neque fructum servat operationis, neque statum rectitudinis. Ad peccatum quippe ex voluntate corruens, quia fructum obedientiae ferre noluit, statum rectitudinis amisit. Quae ad Dei similitudinem condita, dum in sua dignitate non perstitit, quod plantata vel creata fuerat, servare contempsit. Tertio dominus vineae ad ficulneam venit, quia naturam generis humani ante legem, sub lege, sub gratia, exspectando, admonendo, visitquaerens in ficulnea hac, 1583 et non invenio. Venit ante legem, quia per naturalem intellectum quid unusquisque exemplo sui qualiter erga proximum agere debuisset innotuit. Venit in lege, quia praecipiendo docuit. Venit post legem per gratiam, quia pietatis suae praesentiam exhibendo monstravit. Sed tamen in tribus annis fructum se non invenisse conqueritur, quia quorumdam pravorum mentes