comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a non ͣ errore: neq ex inmunditia
neq indolo: sed sic̃ ꝓbatisumus adõ.
ut crederetur nobis eũglm. ita &¬
loquimur: ñ quasi hominib placen¬
tes. sed dõ. qui ꝓbat corda nr̃a .u.
Deq enĩ aliquando insermone adu¬
Tlationis fuimus sic̃ scitis: neq in oc¬
casione auaritiȩ: ds̃ testis est. Neq ab¬

Expanded text:
ra non de errore neque de inmunditia neque in dolo: sed sicut probati sumus a deo, ut crederetur nobis euangelium, ita loquimur, non quasi hominibus placentes, sed deo, qui probat corda nostra. quit, aliquando in sermone adulationis fuimus, sicut scitis, neque in occasione cupiditatis, deus testis est, neq
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ stetit incetu dĩ. iudeos.
in medio dõs iudicat. Us queqͦ
iudicatis iniquitatẽ. & facies impi¬
oꝵ suscipitis semꝑ. Iudicate pau¬
peri & ꝓupillo. egeno & mopi iuste
facite. Saluate in opẽ & pauperẽ
de manu impioꝵ libate. Non cog¬
noscunt neq in tellegunt. intene¬
bris ambulant mouebunt᷑ om̃a
fundam̃ta terrae. Ego dyx diĩ estĩ
uos. & filii excelsi om̃s. Uos g qͣsi
adam moriemini & quasi unus de
principib cadetis. Surge dñe iudici
tr̃am. qm̃ tu hereditabis om̃s gentẽ.

Expanded text:
s stetit in coetu Dei: in medio deos judicat. Usquequo judicatis iniquitatem, et facies impiorum suscipitis. SEMPER. Judicate pauperi et pupillo, egeno et inopi juste facite. Salvate inopem et pauperem: de manu impiorum liberate. Non cognoscunt, nec intelligunt, in tenebris ambulant: movebuntur omnia fundamenta terrae. Ego dixi, dii estis vos, et filii excelsi omnes vos. Ergo quasi Adam moriemini, et quasi unus de principibus cadetis. Surge, Deus, judica terram: quoniam tu haereditabis in omnes gentes.
Abbreviated transcription (Latin):
Saudate dm̃ fortitudinẽ nr̃am.
iubilate dõ iacob Assumite carnẽ
& date timpanũ. citharã cũ psalte¬
posuit cũ egrederetur de t̾ra egy¬
pti. labiũ qđ nesciebam audiui. A¬
moui abonere humerũ eius. manꝰ
ui te. mabscondito tonitrui. ꝓba
te isrł. si audieris me isrł. Non sit
inte ds alienus. & ñ adoreᷤ dm̃ pe¬

Expanded text:
antate Deo fortitudini nostrae: jubilate Deo Jacob. Assumite carmen, et date tympanum: citharam decoram cum psalteposuit, cum egrederetur de terra Aegypti: labium quod nesciebam, audivi. Amovi ab onere humerum ejus: manusvi te in abscondito tonitrui: probte: Israel si audieris me. Non sit in te deus alienus, et non adores deum pe
Abbreviated transcription (Latin):
ueniret qui fugerat: aꝑuiq os meũ.
donec uenir& ad me mane: & aꝑto
ore meo ñ silui amplius. Et factum ẽ
uerbum dñi adme dicens Fli ho¬
minis: qui habitant in riunosis. hui
erst abrahã. & hereditate possedit t̾¬
Nobis data ẽ terra in possessionem
Iocirco dices ad eos. Hec dicit dũs ds
Qui in sanguine ur̃o comeditis. & o¬
culos ur̃os leuatis ad inmundicias
uras. &. sanguinẽ funditis: nũquid
terrã hereditate possidebitis. Steti¬
stis ingladiis ur̃is: fecistis ab homina¬

Expanded text:
veniret qui fugerat: Aperuitque os meum donec veniret ad me mane, et aperto ore meo, non silui amplius. Et factum est verbum Domini, ad me dicens: Fili hominis, qui habitant in ruinosis his erat Abraham, et haereditate possedit tnobis data est terra in possessionem idcirco dices ad eos haec dicit Dominus Deus qui in sanguine comeditis et oculos vestros levatis ad inmunditias vestras et sanguinem funditis numquid terram hereditate possidebitis stetistis in gladiis
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ds̃. quia ꝓeo quod facti sunt gre¬
ges mei in rapinã. & oues meȩ in direp¬
tionẽ omium bestiarũ agri. eo quod ñ
esset pastor. neq enĩ quesier̃ pastores
gregẽ meũ. sed pascebant pastoreᷤ se¬
met ipsos. & greges meos. ñ pascebant.:
ꝓpt̾ea pastores audite uerbum dñi
Hec dicit dñs ds̃. Ecce ego ipse suꝑ pasto

Expanded text:
s, quia pro eo quod facti sunt greges mei in rapinam, et oves meae in devorationem omnium bestiarum agri, eo quod non esset pastor: neque enim quaesierunt pastores gregem meum; sed pascebant pastores semetipsos, et greges meos non pascebant. Propterea, pastores, audite verbum Domini: Haec dici
Abbreviated transcription (Latin):
in tempore illo scrutabor ierłm in
lucernis. & uisitabo suꝑ uiros defixos
in fecib suis. qui dicunt in cordibus
suis non faciat dñs bene. & ñ faciat
male. Et erit fortitudo eoꝵ indirep¬
tionẽ. & domꝰ eoꝵ indesertũ: & edifi¬
cabunt domos & ñ habitabunt. &
plantabunt uieas. & ñ bibent uinũ

Expanded text:
illo scrutabor Hierusalem in lucernis et visitabo super viros defixos in fecibus suis qui dicunt in cordibus suis non faciet bene Dominus et non faciet male et erit fortitudo eorum in direptionem et domus eorum in desertum et aedificabunt domos et non habitabunt et p
Abbreviated transcription (Latin):
Abstulit dñs iudiciũ tuũ auertit ini¬
micos tuos rex frł. dñs in medio tui:
ntimebis malũ ultra. Indie illa dicȩt̃
tis ip̃se saluabit gaudebit suꝑte in
leticia silebit indilecꝰtione tua exulta¬
bit suꝑ te in laude. Nugas qͥa lege re¬
cesserant congregabo quia exte erant.
ut ñ ultra habeas suꝑ eis obꝓbrium.
Ecee ego int̾ficiã om̃s qui afflixerunt
te in tempore illo & saluabo claudi¬
cantẽ. & eam qua eiecta fuerat congre¬
gabo: & ponã eos in laudẽ & in nom̃

Expanded text:
avertit inimicos tuos rex Srahel. Dominus in medio tui: non timebis malum ultra. In die illa dicetur tis: ipse salvabit te. Gaudebit super te in laetitia silebit in dilectione tua exultabit super te in laude nugas qui a lege recesserant congregabo quia ex te erant ut non ultra habeas super eis obprobrium ecce ego interficiam omnes qui adflixerunt te in tempore illo et salvabo claudicantem et eam quae eiecta fuerat congregabo et ponam eos in laudem et i
Abbreviated transcription (Latin):
ritas. ad roboranda illa que in con¬
tentionẽ ueniunt. minꝰ idonea iudi¬
catur. Caldeo tam̃ sermone conscri¬
ptus: int̾ historias computatur. Sed
quia hunc librũ sinodus nicẽna in
numero scãrũ scripturaꝵ legitur
computasse. ad quiem petitioni ur̃ae
immo exactioni: & post positiᷤᷤ occu¬
pationib quib uehem̃t̃ artabar huic
unã lucubraciunculã didi: magis
sensũ e sensu. quã ex uerbo uerbũ
tranferens. Multoꝵ. codicũ uarieta¬
tẽ uiciosissimã amputaui: sola ea
qu& intelligentia integra in uerbis
caldeis inuenire potui. latinis ex¬
pressi. Accipite iudit uiduã casti¬
tatis exemplũ: & triumphali lau¬
de ꝑpetuis eã prȩconiis declarate.
Hanc eñĩ non solũ feminus. sed &
uiris imitabilẽ dedit: qui castitatiᷤᷤ
eius remunerator. uirtutẽ talem

Expanded text:
contentionem veniunt, minus idonea judicatur. Chaldaeo tamen sermone conscriptus, inter historias computatur. Sed quia hunc librum Synodus Nicaena in numero sanctarum Scripturarum legitur computasse, acquievi postulationi vestrae, immo exactioni: et sepositis occupationibus, quibus vehementer arctabar, huic unam lucubratiunculam dedi, magis setatem vitiosissimam amputavi: sola ea, quae intelligentia integra in verbis Chaldaeis invenire potui, Latinis expressi. Accipite Judith viduam, castitatis exemplum, et triumphali laude, perpetuis eam praeconiis declarate. Hanc enim non solum feminis, sed et viris imitabilem dedit, qui castitatis ejus remunerat
Abbreviated transcription (Latin):
fias. Mala aurea in lectis argenteis
qui loquitur uerbum intempore
suo. In auris aurea & margaritũ ful¬
zens: qui arguit sapientẽ & aurẽ ob¬
edientem. Sic̃ frigus niuif indie mes¬
sis. ita legatꝰ fidelis ei qui misit eum
animã illuis requieseere facit. Alubes
& uentus & pluuiae ñ sequenteᷤ: uir
głosus & ꝓmissa non complens. Pati¬
entia lemetur princeps. & lingua mol¬
lis confringet duriciã. Mel in uenisti
comede qđ sufficit tͥ: ne forte saciatꝰ¬

Expanded text:
. Mala aurea in lectis argenteis, qui loquitur verbum in tempore suo. Inauris aurea, et margaritum fulgens, qui arguit sapientem, et aurem obedientem. Sicut frigus nivis in die messis, ita legatus fidelis ei, qui misit eum, animam ipsius requiescere facit. Nubes, et ventus, et pluviae non sequentes: vir gloriosus, et promissa non complens. Patientia lenietur princeps, et lingua mollis confringet duritiam. Mel invenisti, comede quod sufficit t
Abbreviated transcription (Latin):
in scłm scl̃i suꝑ eam. Os iusti medita¬
bitur sapientiã. & lingua eius loque¬
tur iudiciũ. Lex dĩ eius incorde eius.
ñ deficient gressus eiꝰ. Considerat im¬
pius iustũ. &. quęrit ut occidat eum.
Oñs non derelinqu&e eũ inmanibus
euis. & ñ condempnabit eũ cũ uidica

Expanded text:
 Os justi meditabitur sapientiam, et lingua ejus loquetur judicium. Lex Dei ejus in corde ejus: non deficient gressus ejus. Sade. Considerat impius justum, et quaerit, ut occidat eum. Dominus non derelinquet eum in manu ejus, et non condemnabit eum cum judica
Abbreviated transcription (Latin):
Non confundent᷑ intempore malo.
& indieb famis saturabunt᷑. Quia im¬
pii peribunt & mimici dñi głanteᷤ
ut monocerotes consũment᷑. sic̃ fumꝰ
consumitur. Fenus accepit impiꝰ & ñ
reddit ei iustus aut̃ donat & tribuit
Quia qui benedicti fuerint abeo he¬
reditabunt tr̾am. & qui maledicti
allidetur. quia dñs sustentat manũ
eius. Puer fui si quidẽ senui. & non
uidi iustũ derelictum. neq sem̃ eius

Expanded text:
Non confundentur in tempore malo, et in diebus famis saturabuntur. Caph. Quia impii peribunt, et inimici Domini gloriantes ut monocerotes. consumentur, sicut fumus consumitur. Lamed. Fenus accipit impius, et non reddet: justus autem donat, et tribuit. Quia qui benedicti fuerint ab eo, haereditabunt terram. et qui maledicti,allidetur: quia Dominus sustentat manum ejus. Nun. Puer fui siquidem et senui, et non vidi justum derelictum: neque semen ejus
Abbreviated transcription (Latin):
di simplicitatẽ & uide rectũ. quia ẽ¬
rit ad extremũ uiro pax. iniqui aut̃¬
delebunt᷑ parit̾ & nouissimũ impioꝵ
xiliabitur eis dñs & saluabit eos. &
eripiet eos abimpiis quia sꝑaueruni¬

Expanded text:
di simplicitatem et uide rectum: quia erit ad extremum uiro pax. In eribunt pariter, et novissimum impiorum xiliabitur eis Dominus, et salvabit eos et eripiet eos ab impiis et salvab
Abbreviated transcription (Latin):
mulaueris facientes iniquitatem.
Qm̃ sic̃ herba uelocit̾ conterent᷑ &
sic̃ holus uiride marcescent. Sꝑa in
dño & fac bonũ peregrinare interra
dm̃ uiã tuã. & confide ineo & ipse fa¬
ci& &educa sic̃ lum̃ iusticiã tuã. Et ui¬
diciũ tuũ sic̃ meridiẽ tace dño & ex¬
pecta eum: Noli contendere aduersũ
eum. qui ꝓficit in uia sua. Aduersũ
facias. qm̃ qui male faciunt interib̾t
Expectantes aut̃ dnm. ipsi hereditabt᷑
terrã. Adhuc enĩ modicũ & ñ erit mi¬
pus. &. cogitabis de loco eius & ñ sub

Expanded text:
muleris facientes iniquitatem. quoniam sicut herba uelociter conterentur et sicut holus uiride marcescent. spera in domino et fac bonum, peregrinare in terra dominum uiam tuam et confide in eo, et ipse faciet. et educet sicut lumen iustitiam tuam, et iudicium tuum sicut meridiem. tace domino et expecta eum: nolui contendere adersus eum qui proficit in uia sua, aduersus facias. quoniam qui male faciunt interibunt, expectantes autem dominum ipsi hereditabunt terram. adhuc enim modicum, et non erit impius: et cogitabis
Abbreviated transcription (Latin):
consistas. Fili ne in multis sint actus
tui: & si diues fueriꝰ non eris immu¬
nis apeccato. Si enĩ secutꝰ fueris non
apprehendeᷤ: & ñ effugies si p̾eucur¬
reris
Est homo laborans & festmans & do¬
lens impius. & tantomagis ñ habun¬
dat. Est homo marcidus egens recu¬
pationẽ plus deficiens uirtute. &¬
ħ abundans pauꝑtatẽ. & ocłs dñi reᷤ¬
pex illũ mnbono: & erex̃ illũ abhu¬

Expanded text:
consistas. Fili mi, ne in multis sint actus consistas. Fili mi, ne in multis sint actus tui, et si dives fueris, non eris immunis a delicto. Si enim secutus fueris, non apprehendes; et non effugies, si praecurreris. Est homo laborans et festinans, lens impius, et tanto magis non abundat. Est homo marcidus, egens recuperatione, plus deficiens virtute, et abundans paupertate: et oculus Dei respexit illum in bono, et erex
Abbreviated transcription (Latin):
per głatur ꝑ disciplinã & timorẽ suũ:
& est homo qui honorificat᷑ ꝓpt̾ sub¬
stantiã. Qui głatur inpauꝑtate quan¬
tomagis in substantia: Et qui głatur
in substantia: pauꝑtatẽ uereatur. Sa¬
pientia humiliati exaltabit caput
illiꝰ. & in medio magnatoꝵ consedere
illũ faciet. Non laudes uirũ inspecie
sua: nec sꝑnas hominẽ in uisu suo.
Breuis in uolatilib ẽ apis: & initiũ
dulcoris hab& fructus illiꝰ. Inuesti¬
tu ne głeris umquã. nec indie hono
ris tui extollaris: qm̃ mirabilia oꝑa
altissimi solius. & głosa & absconsa &
in uisa oꝑa illiꝰ. Multi tyranni seder̃
inthrono: & in suspicabilis portauit
diadema. Mlulti potentes opp̾ssi sunt
ualide: & głosi traditi sunt in manus
alteroꝵ. Prius quã int̾roges ne uitupe¬
res quẽquã: & cũ int̾rogaueris corri¬
pe iuste. Priusquã audias ne respon¬
deas uerbũ: & in medio senioꝵ. ne ad¬
icias loqui. De ea re qua ñ molestat
ne ceteris: & in iudicio peccantiũ ne

Expanded text:
plinam et timorem suum et est homo qui honorificatur propter substantiam suam qui gloriatur in paupertate quanto magis in substantia et qui gloriatur in substantia paupertatem vereatur sapientia humiliati exaltabit caput illius et in medio magnatorum consedere illum fasua, neque spernas hominem in uisu suo. breuis in uolatilibus est apis, et initium dulcoris habet fructus illius. in uestitu ne glorieris umquam, nec in dieris tui extollaris; quoniam mirabilia opera Altissimi solius, et gloriosa, et absconsa, et invita opera illius. Multi tyranni sederunt in throno, et insuspicabilis portavit diadema. Multi potentes oppressi sunt valde, et gloriosi traditi sunt in manus alterorum. Priusquam interroges, ne vituperes quemquam: et cum interrogaveris, corripe juste. Priusquam audias, nec respondeas verbum, et in medio seniorum ne adjicias loqui. De ea re quae te non molestat, ne certeris, et in judicio peccantium ne
Abbreviated transcription (Latin):
ab occursu faciei cognoscitur sensatꝰ.
Amictus corporis. & risus dentiũ.
& in gresus hominis. enuntiant de
illo. Est correptio m̃dax in ira contu¬
meliosi: & ẽ indiciũ qđ ñ ꝓbatur
Quã bonũ est arguere quã irasci: &
confitentẽ inoratione non ꝓhibere.
Concupiscentia spadonis de uirgina¬
iudiciũ iniquũ. Quã bonũ est çor¬
repto manifestare penitentiã: sic
eñi effugies uoluntariũ peccatum.
Est tacens qui inuenit̃ sapiens  ẽ
odibilis qui ꝓcax ẽ ad loquendum.
Est aut̃ tacens ñ habens sensũ loque

Expanded text:
sensatus amictus corporis et risus dentium et ingressus hominis enuntiant de illo est correptio mendax in ira contumeliosi et est indicium quod non probatur quam bonum est arguere quam irasci et confitentem in oratione non prohibere concupiscentia spadonis devirginajudicium iniquum. Quam bonum est correpto manifestare poenitentiam, sic enim effugies voluntarium peccatum. Est tacens qui invenitur sapiens, et est odibilis qui procax est ad loquendum. Est autem tacens non habens sensum loq
Abbreviated transcription (Latin):
tempus: lascuius aut̃ & imprudenꝰ
non seruabt̃ tempꝰ. Qui multis utit
uerbis ledet animã suã: &. qui po¬
testatẽ sibi assumit in iuste: odiet᷑.
Est ꝓsperitaᷤᷤ in malis uiro indisci¬
plinato: & ẽ inuentio in de trimen¬
tũ. Est datũ quod ñ sit utle: & est
datũ cui retributio duplex. Est ꝓpt̃
głam minoratio: & ẽ qui ab humili
tate leuabit caput. Est qui multa
redimat modico p̾tio: & est restitu¬
ens ea in septuplũ. Sapiens inuerbis
se ipsũ amabuẽ faini. gr̃e ant̃ fatuoꝵ
effundent᷑. Datũ insipientis ñ erit
utile tibi: ocłi enĩ illiꝰ septemplicẽ
sunt. Exigua dabit & multũ imp¬
perabit: & aꝑtio oris uliꝰ inflania¬
tio ẽ. Hodie fenerat᷑ quis & crasex

Expanded text:
 inprudens non servabunt tempus qui multis utitur verbis laedit animam suam et qui potestatem sibi adsumit iniuste odietur est processio in malis viro indisciplinato et est inventio in detrimentum est datus qui non sit utilis et est datus cuius retributio duplex est propter gloriam minoratio tate levabit caput. Est qui multa redimat modico pretio, et est restituens ea septuplum. Sapiens in verbis seipsum amabilem facit, gratiae autem fatuorum effundentur, datum insipientis non erit utile tibi. Oculi enim illius septemplices sunt. Exigua dabit, et multa improperabit, et apertio oris illius inflammati
Abbreviated transcription (Latin):
nario: fr̃s. sunt. Snus edificans &.
unus destruens: quid ꝓdest illiꝰ ni¬
si labor Enus orans & unus male¬
dicens cuiꝰ uocẽ exaudi& ds̃ Qn
baptitatur amortuo & iterũ tangit
eum: quid ꝓficit lauatio illiꝰ Sic
homo qui ieiunat in peceats suis.
& iterũ eadem faciens quid ꝓficit
humiliando se: Orationẽ illius quis
ex audiet: Qui conseruat legem: mul¬
tiplicat oblationẽ. Sacrificiũ saluta¬
re ẽ attendere mandatis. & discedere
abom̃i iniquitate: & dep̾catio pro
peccatis recedere ab in iusticia Retri¬
buit grãm qui offert similaginem:
& qui facit miscđiam offert sacrifi¬
cium. E eneplacitum ẽ dño recedere
abiniquitate : & dep̃catio recedere
ab in iusticia. Non apparebis ante
conspectum dñi uacuus. hec enĩ om̃a
ꝓpt̃ mandatũ dñi fiunt. Oblatio ui¬
sti impinguat altare: & odor suaui¬
tatis ẽ inconspectu altissimi. Sacri¬
ficiũ iusti acceptum ẽ: & memoriã
micias frugũ tuarũ. In om̃i dato hi¬

Expanded text:
nario, fratres sunt. Unus aedificans, et unus destruens; quid prodest illis nisi labor? Unus orans, unus maledicens; cujus vocem audiet Deus? baptizatur a mortuo, et iterum tangit eum, quid proficit lavatio ipsius? Sic homo, qui ieiunat in peccatis suis et iterum eadem facit, quid proficit humiliando se? orationem eius quis exaudiet? Qui conseruat legem, multiplicat orationem. sacrificium salutare adtendere mandatis et discedere ab omni iniquitate. et depeccatis recedere ab injustitia. Retribuit gratiam qui offert similaginem, et qui facit misericordiam, offert sacrificium. Beneplacitum est Domino recedere ab iniquitate; et deprecatio, recedere ab injustitia. Non apparebis ante conspectum Dei vacuus. Haec enim omnia propter mandatum Domini fiunt. Oblatio justi impinguat altare, et odor suavitatis est in conspectu altissimi. sacrificium iusti acceptum est, et memoriam mitias manuum tuarum. in omni dato hi
Abbreviated transcription (Latin):
Multã głam fecit᷑ dñs magnificen¬
tia sua ascło. Dominantes in pote¬
statibus suis. homines magni uir¬
tute. & prudentia sua prȩditi nun
dentiae̾ popłi scĩssima uerba. In pe¬
ritia sua requirenteᷤᷤ modos musi¬
cos: & narranteᷤ carmina scriptu¬
rarũ. Homineᷤᷤ diuiteᷤᷤ in uirtute:
pulchritudinis ftudiũ habentes:
pacificantẽ in domib suis. Omneᷤ
isti in generationibus gentis su&e
ad epti sunt głam: & in dieb suis
habentur in laudib Qui de illis na¬
ti sunt: reliquer̃ nom̃ narrandi
laudes eoꝵ. Et sunt quoꝵ ñ ẽ me¬
moria: perier̃ quasi non fuerint.
& nati sunt quasi ñ sint nati & fi¬
LII ipsoꝵ cũ illis. Sed illi uiri misc¬
đi& sunt. quoꝵ pietateᷤ ñ defuer̃.
& cũ semine ipsoꝵ ꝑseuerat bona
hereditas. Nepotum illoꝵ sem̃ in
eoꝵ: & gła illoꝵ non derelinquetur.
Corpora ipsoꝵ in pace sepulta sunt.
& nom̃ eoꝵ uiuet in generatione &
generationeᷤ. Sapientiã ipsoꝵ nar¬

Expanded text:
gnificentia sua a saeculo. Dominantes in potestatibus suis, homines magni virtute, et prudentia sua praediti, nundentiae populis sanctissima verba. In pueritia sua requirentes modos musicos, et narrantes carmina scripturarum. Omnes divites in virtute, pulchritudinis studium habentes pacificantes in domibus suis omnes isti in generationibus gentis suae gloriam adepti sunt et in diebus suis habentur in laudibus qui de illis nati sunt reliquerunt nomen narrandi laudes eorum et sunt quorum non est memoria perierunt quasi non fuerint et nati sunt quasi non nati et filii ipsorum cum illis sed illi viri misericordiae sunt quorum pietates non defuerunt et cum semine ipsorum perseverat bona hereditas nepotum illorum et in eorum et gloria eorum non derelinquetur corpora ipsorum in pace sepulta sunt et nomen eorum vivet in generationes et generationes sapientiam ipsorum nar
Abbreviated transcription (Latin):
re: & ñ ẽ maior illo qui tima dm̃.
Seruo sensato liberi seruiunt : &
uir prudens & disciplinatꝰ non mur¬
murabit: correptus & inscius ñ hono¬
rabitur. Nolite extollere infaciendo
oꝑe tuo: & noli cunctari intempore
angustie. Melior ẽ qui oꝑatur & ha¬
bundat inom̃ib: quã qui głatur &
eget pane. Fili in mansuetudine ser¬
ua animã tuã: & da illi honorẽ scdm
meritũ suũ. Peccantẽ in animã suã
quis iustificabri: Et quis honorifi

Expanded text:
et non est major illo qui timet Deum. Servo sensato liberi serviunt, et vir prudens et disciplinatus non murmurabit correptus, et inscius non honorabitur. Noli te extollere in faciendo opera tua, et noli cunctari in tempore angustiae. Melior est qui operatur et abundat in omnibus quam qui gloriatur et eget pane. Fili, in mansuetudine serva animam tuam et da illi honorem secundum meritum suum. Peccantem in animam suam qui
Abbreviated transcription (Latin):
hement̃. Aperui os meũ & locutus sũ.
Comparate uobis sine argento sapien¬
tiã. & collũ urm subicite iugo eius:¬
& suscipiat anima ur̃a disciplinã. Inꝓa¬
mo ẽ enĩ inuenire eam. Widete ocłis
ur̃is qm̃ modicũ laboraui: & inueni mͥ¬
multã requiem. Assumite uos discipli¬
nã in multo numero argenti: & copio¬
sũ aurũ possidete in ea. Letetur ani¬
mini inlaude ipsius. Oꝑamini opus
ur̃m ante tempus: & dabit uobis mei¬
cedem urãm in tempore suo.

Expanded text:
ementer. Aperui hos meum et locutus sum: ementer. Aperui hos meum et locutus sum: comparate vobis sine argento sapientiam et collum vestrum subicite iugo. Et suscipiet anima vestra disciplina: in proximo est enim inveniuoniam modicum laboravi,  et inveni multam requiem. Assumite disciplinam in multo numero argenti,  et copiosum aurum possidete in ea. Laetetur animini in laude ipsius. Operamini opus vestrum ante tempus,  et dabit vobis mercedem vestram in tempore suo.
Abbreviated transcription (Latin):
me: & eripiusti me de tempore mi¬
quo. Proptea confitebor & laudem
dicã tibi: & benedicã nom̃ tuũ dñe
cũ adhuc iunior sum. Priusquam
oberrarẽ: quȩsiui sapientiã palam
inoratione mea. Ante tempꝰ postula¬
bam ꝓilla. & usq in nouissimis in qui¬
ram eam. & florebit tanquã precox
uua : lȩtatũ ẽ cor meũ in ea. Ambu¬
tiã dabo głam. Consiliatus sũ enim
ut facerẽ illã: zelatus sũ bonũ & ñ
confundar. Colluctata ẽ: anima mea
milla: & infaciendo illã confirmatus
sum. Manus meas extendi in altũ &
meas illuminauit. Animã meã dire¬
ꝓi ad illã: & in agnitione inueni eã
Possedi cũ ipsis cor abinitio. Propt᷑ hoc
non relinquar: uent᷑ m̃s conturbatꝰ
est querendo eam: ꝓptẽa possidebo
bonam possessionẽ. Bedit enĩ mͥ dñs
linguã mercedẽ meã: & in ipsa lauda¬
bo eum. Apꝓpinquate ad me indoc¬
Ti: & congregate uos in domũ discipli-¬
n&. Quid ad huc retardatis. & quid di¬
citis inhis: Anima ur̃a sitiant ue¬

Expanded text:
sti me de tempore iniquo propterea confitebor et laudem dicam tibi et benedicam nomen Domini cum adhuc iunior sum priusquam oberrem quaesivi sapientiam palam in oratione mea ante tempus postulabam pro illa et usque in novissimis inquiram eam defloriet tamquam praecox uva laetatum est cor meum in ea ambtiam dabo gloriam consiliatus sum enim ut facerem illam zelatus sum bonum et non coin illa,  et in faciendo eam confirmatus sum. Mameas illuminavit. Animam meam direxi ad illam: et in agnitione inveni eam. Possedi cum ipsis cor ab initio: propter hoc non relinquar. Venter meus conturbatus est querendo eam: propterea possidebo bonam possessionem. Dedit enim mici Dominus linguam mercedem meam: et in ipsa landabo eum. Adpropinquate ad me indocti: et congregate vos in domum discipline. Quid adhuc retardatis: aut quid dicitis in his, anime vestre sitiunt ve
Abbreviated transcription (Latin):
& uigilabis. Omĩ uita tua dilige
dm̃: & in uoca eũ insalute tua. Omẽ
animal diligit simile sibi: sic & om¬
nis homo ꝓaimũ sibi. Om̃is caro ad
similẽ sibi coniungitur: & om̃is ho¬
mo simili sibi sociatur. Si cõmunica¬
uit lupus agno aliquando: sic pec¬
cator iusto. Qua cõmunicatio scĩ
hominis ad canẽ: aut qua pars

Expanded text:
et vigilabis. Omni vita tua dilige et vigilabis. Omni vita tua dilige Deum, et invoca eum in salute tua. Omne animal diligit simile sibi, sic et omnis similem sibi conjungetur, et omnis homo simili sui sociabitur. Si communicabit lupus agno aliquando, sic peccator justo. Quae communicatio sancti hominis ad canem? » Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
bit suꝑ te:. Si necessarius illi fue¬
ris supplantabit te: & subridens
spẽ dabit. narrans tͥ bona & dicit.
Quid ẽ opus tibi. Et confunde te
incibis suis donec exinaniet te¬
bis & ter. & in nouissimo derideat
te. Postea uidens derelinquet te &
caput suũ mouebit contͣ te. Humi¬
liare dõ & expecta manꝰ ens. atten¬
de ne seductus in stulticia humili¬
eris. Noli eẽ humilis in sapientia
tua: ne humiliatꝰ in stulticiã sedu¬
caris. Ad uocatus apotentiori dis¬
cede: ex hoc enĩ magis te aduocabit.
ne longe sis abeo & eas mobliuio.¬
nẽ. Ne retineas loqui exequo cum
illo: ne credas multis uerbis illius.
Eamulta enĩ loquela temptabit te:
& subridens in t̾rogabit te de ab¬
sconditis tius. Immitis animus illiꝰ
conseruabit uerba tua. & ñ parc&
de malicia: & de unculis caue tibi.
& attende diligent̃ auditui tuo. qm̃
cũ sub uersionẽ tua ambulas. Au¬
diens uͦ illa quasi in somnis uide.

Expanded text:
bit super te si necessarius illi fuebit super te si necessarius illi fueris subplantabit te et subridens spem dabit narrans tibi bona et dicet quid opus est tibi et confundet te in cibis suis donec te exinaniat bis et ter et in novissimo derideat te postea videns derelinquet te et caput suum movebit ad te are Deo. et expecta manus ejus. Attende, ne seductus in stultitia humilieris. Noli esse humilis in sapientia tua, ne, humiliatus, in stultitiam seducaris. Advocatus a potentiore, discede: ex hoc enim magis te advocabit. et longe abesto ne eas in oblivionem ne retineas ex aequo loqui cum illo ne credas multis verbis illius ex multa enim loquella temptabit te et subridens interrogabit te de absconditua, et non parcet de malitia, et de vinculis. Cave tibi, et attende diligenter auditui tuo, quoniam in subversione tua ambulas. Audiens vero illa quasi in somnis, vide
Abbreviated transcription (Latin):
nib qui appropinquant bestiis:
sic & qui comitat᷑ uiro iniquo. &
obuolutus ẽ inpeccatis eiꝰ. Una ho¬
ueris ñ subportabit. In labiis suiᷤ
in ducat inimicꝰ: & incorde suo in¬
sidiatur ut subuertat te in foueã.
In ocłis suis lacrimatur inimicus:
& si inuenerit tempus ñ saciabi¬
tur sanguine. Si incurrerint tibi
mala in uenies eũ illic priorem:
tas tuas. Caput suu̾ mouebit &
plaudebit manu: & multa susur¬
rans cõmutabit uultũ sun᷑. Qui
tetigerit picẽ in quinabitur abea:
& qui cõmunicauerit suꝑbo indu¬
etur suꝑbia. Pondus suꝑ se tollit
qui honestiori se cõmunicat: &¬
ditiori te ne sotius fueris. Quid cõ¬
municabit cacab cũ olla: Quando¬
enĩ se colliserint confringet᷑. Diueᷤ
in iuste egit & fremebit: pauper
aut̃ lesus taceb̾. Si largitus fueriᷤ¬
ei assum& te: & si nͨ habueris de¬
relinquet te. Si habes conuiua te¬
cũ: & euacuabit te. & ipse ñ dole¬

Expanded text:
nibus qui appropiant bestiis? nibus qui appropiant bestiis? Sic et qui comitatur cum viro iniquo, et obvolutus est in peccatis eius una hoveris non subportabit in labiis suis indulcat inimicus et in corde suo insidiatur ut subvertat te in foveam in oculis suis lacrimatur inimicus et si invenerit tempus non satiabitur sanguine si incurrerint tibi mala invenies eum illic priorem itas tuas caput suum movebit et plaudebit manu et multa susurrans commutabit vultum suum qui tetigerit picem inquinabitur ab illa et qui communicaverit suetur superbia. Pondus super se tollit, qui honestiori se communicat. Ditiori te ne fueris socius. Quid communicabit cacabus ad ollam? Quando se colliserint, confringetur. Dives injuste aget et fremet, pauper autem laesus tacebit. Si largitus fueris, assumet te; et si non habueris, derelinquet te si habes convivet tecum et evacuabit te et ipse non dole
Abbreviated transcription (Latin):
catores. & misertus ẽ penitentibus.
Da misericordi & ne suscipias pec¬
catorẽ: & impiis & peccatorib red¬
de uindictã custodiens eos indie
undictae: Da bono &. ñ receperis
peccatorẽ: bene fac humili. & non
dederis impio. Prohibe illi panes
dare ne inipsis potentior te sit: nã
duplicia mala in uenies inom̃ibus
altissimus odio hab& peccatores.
noscetur in bonis amicꝰ. & ñ abscon¬
detur in malis in imicus. In bonis ui¬
ri mimici illiꝰ: in tristicia & mali¬
cia illius amicus agnitus ẽ. Noncre¬
das iniico tuo in et̾nũ: sic̃ eni
erramentũ eruginat nequitia il¬
lius. Et si humiliatus uadat cur¬
uus: affirma animũ tuũ & custo¬
di te abillo. Non statuas illũ peneᷤᷤ
te. ne conuersus sta in loco tuo nec
uersus in locũ tuũ in quirat cathe¬
drã tuã: & in nouissimo cognoscaᷤᷤ
uerba mea & in sermonib meiᷤ sti¬
muleris. Quis medebitur incan¬
tatori a serpente ꝑcusso. & inom¬

Expanded text:
catocatosericordi et ne suscipias peccatorem et impiis et peccatoribus reddet vindictam custodiens eos in die vindictae da bono et non receperis peccatorem benefac humili et non dederis impio prohibe panes illi dare ne in ipsis potentior te sit nam duplicia mala invenies in omnibus Altissimus odio habet peccatores noscetur in bonis amicus et non abscondetur in malis inimicus in bonis viri inimici illius in tristitia et in malitia illius amicus agnitus est non credas inimico tuo in aeternum sicut enim aeramentum eruginat nequitia illius et si humiliatus vadat curvus adice animum tuum et custodi te ab illo non statuas illum penes te necversus in locum tuum, inquirat cathedram tuam, et in novissimo agnoscas verba mea, et in sermonibus meis stimuleris. Quis miseribetur incantatori a serpente percusso, et om
Abbreviated transcription (Latin):
deᷤᷤ hominẽ quẽ quã: qm̃ infiliis suiᷤᷤ
agnoscitur uir. Non omnẽ hominẽ
in ducas in domũ tuã: multȩ enĩ
in sidie sunt dolosi. Sic̃ enĩ eructam
precordia fetantiũ: sic̃ eñĩ ꝑdix
in ductt᷑ in caueã. & ut caprea in
laqueũ. sic & cor. suꝑboꝵ: & sic̃ ꝓs
pec tator uidens casũ ꝓami sui.
Bona en̾i in mala conuertit insidi¬
ator: & in electis imponit maculã.
Ab scintilla enĩ una augetur igniꝰ
& ab uno doloso augetur sanguis.
homo uͦ peccator in sidiatur san¬
giuni. Attende te a pestifero. fabri¬
cat enĩ mala: ne forte inducat suꝑ
te subsannationẽ in ꝑpetuũ. Ad¬
mitte ad te alienigenã & subuer¬
tet te in turbore: & ab alienabit
te atius ꝓrimis benefeceris scito
cui feceris: & erit grã in bonis tuiᷤ
multa. Bene fac iusto & in uenies
retribitionẽ magnã : & si ñ abip¬
so certe adõ. Non ẽ ei bene qͥ assi¬
duus malis. & elemosinã non dan¬
ti: qm̃ & altissimꝰ odio habet pec¬

Expanded text:
am in filiis suis agnoscitur vir. Non omnem hominem inducas in domum tuam, multae enim insidiae sunt dolosi. Sicut enim eructant praecordia foetentium et sicut perdix inducitur in caveam, et ut caprea in laqueum, sic et cor superborum, et sicut prospector videns casum proximi sui. Bona in malum convertit insidiator, et in electis imponit maculam. ab scintilla una augetur ignis et ab uno doloso augetur sanguis. homo uero peccator sanguini insidiatur. adtende te a pestifero: fabricat enim mala ne forte inducat super te subsannationem in perpetuum admitte ad te alienigenam et subvertet te in turbore et abalienabit te a tuis propriis si benefeceris scito cui feceris et erit gratia in bonis tuis multa benefac iusto et invenies retributionem magnam et si non ab ipso certe a Domino non est ei bene qui adsiduus est malis et elemosynam non danti quoniam et Altissimus odio habet pec
Abbreviated transcription (Latin):
maledicet ipse animã suã. Susur¬
ro co inquinabit animã suã & in
om̃ib odietur. & qui manserit odi¬
osus erit: tacitus & sensatus hono¬
rabitur. In lapide luteo lapidatus ẽ
piger: & om̃s loquentur suꝑ aꝑna-¬
tionẽ illiꝰ. Destercore boum lapida¬
tus ẽ piger: & omĩs qui tetigerit
eũ excutiet manꝰ. Confusio patris
ẽ defilio indisciplinato: infilia aut̃¬
fatua di minoratio fiet. Filia¬
aut̃ prudens herditas uiro suo: nã
qua& confundit in contumeliã fit
genitoris. Patrẽ & uirũ confundit
audax & ab impiis ñ minorabit᷑.
ab utrisq aut̃ in honorabit᷑. Musica
in luctu importuna narratio. Fla¬
gella & doctrina inomĩ tempore¬
dant sapientiã. Qui doc& fatuum:
quasi qui conglutinet testam. Qui
narrat uerbũ non audienti: quasi
qui excitat dormientẽ degraui sõ¬
no. Cũ dormiente loquitur qui
narrationis dicit quis ẽ hic. Supra
mortuũ plora. deficit enĩ lux eius

Expanded text:
maledicit ipse animam suam. Susurmaledicit ipse animam suam. Susurro coinquinabit animam suam, et in omnibus odietur; et qui manserit, odiosus erit: tacitus et sensatus honorabitur. XXII. In lapide luteo lapidatus est piger, et omnes loquentur super aspernationem illius de stercore boum lapidatus est piger et omnis qui tetigerit eum excutiet manus confusio patris est de filio indisciplinato in filia autem in deminoratione fiet filia prudens hereditas viro suo nam quae confundit in contumeliam fit genitoris patrem et virum confundit audax et a inhonorabitur. Musica in luctu, importuna narratio: flagella et doctrina, in omni tempore sapientia. Qui docet fatuum, quasi qui conglutinat testam. Qui narrat verbum non attendenti, quasi qui excitat dormientem de gravi somno. Cum dormiente loquitur, qui fine dicit, Quis est hic? Super mortuum plora; deficit enim lux ejus
Abbreviated transcription (Latin):
quodeũq audiuit in seius: laudabit¬
& ad se adiciet. Audiuit linuriosus
& displicuit illi: & ꝓici& illũ post dor.¬
sũ suũ. Narratio fatui quasi sarema
in uia: nã in labis sensati in ueniet᷑
grã. Ds prudentis querit᷑ inecła &
uerba illiꝰ cogitabunt incordib suis.
Tanquã domus ext̾minata sic fatuo
sapientia: & scientia insensati m enar¬
rabilia uerba. Compedes inpedib
stulto docꝰtrina: & quasi uincula ma¬
nuũ suꝑ manũ dexterã. fatuus in
aureũ prudentiũ docꝰtrina: & quasi
brachiale inbrachio dextro. Pes fatui
facilis in domo ꝓximi: & homo pe¬
ritus confundetur aꝑsona potentis.
Stultus a fenestra respicit indomo.
uir aut̃ eruditus foris stabit. Stul¬
ticia hominis audire ꝑ ostiũ: &
prudens grauabitur contumelia.
Labia in prudentiũ stulta nar¬
rabt᷑: uerba aut̃ prudentiũ state¬
ra ponderabunt᷑. Et more fatuoꝵ
cor illoꝵ: & in corde sapientiũ os¬
illoꝵ. Dũ maledicit impiꝰ ⁊abulũ.

Expanded text:
quodcumque audierit scius, laudabit et ad se adiciet: audiet luxuriosus et displicebit illi et proiciet illud post dorsum suum. narratio fatui quasi sarcina in uia: nam in labiis sensati inuenietur gratia. os prudentis quaeritur in ecclesia, et verba illius cogitabunt in cordibus suis tamquam domus exterminata sic fatuo sapientia et scientia insensati inenarrabilia verba conpedes in pedibus stulto doctrina et quasi vincula manuum supra manum dexteram fatuus in aureum prudenti doctrina et quasi brachiale in brachio dextro pes fatui facilis in domum proximi et homo peritus confundetur a persona potentis stultus a fenestra respiciet in domum vir autem eruditus foris stabit stultitia hominis audire per ostium et prudens gravabitur contumelia labia inprudentium stulta narrabunt verba autem prudentium statera ponderabuntur et in ore fatuorum cor illorum illorum. Dum maledicit impius diabolum,
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ eius. Consũmatio timoriᷤ dĩ
sapientia & sensus: ñ erudiet᷑ qui
ñ est sapiens in bono. Est aut̃ insi¬
pientia quae habundat in malo &
non ẽ sensus ubi habundat amari¬
tudo. Scientia sapientis tanquam
in undatio habundabit: & consiliũ
illiꝰ sic̃ fons uite ꝑmanet. Cor fatui

Expanded text:
imoris Dei sapientia et sensus non erudietur qui non est sapiens in bono est autem insipientia quae abundat in malo et non est sensus ubi abundat amaritudo scientia sapientis tamquam inundatio abundabit et consilium illius sicut fons vitae permanet cor fatui
Abbreviated transcription (Latin):
tacuer & uerbũ illiꝰ usq ad nubes
ꝑducent. Pauꝑ locutus ẽ & dicunt
quis ẽ hic & si offenderit subuer¬
tunt illũ. Bona ẽ substantia eui non
ẽ peccatũ inconscientia: & nequissima
pauꝑtas more impii. Cor hominis
immutat faciem illiꝰ. sie inbona si¬
ue in bona siue in mala. Sestigium
cordis boni & faciem bonã: difficilȩ
in uenies & cũ labore. Beatus uir qͥ
ñ est lapsus uerbo exore suo & non
ẽ stimulatus intristicia delicti. felix
qui ñ habuit animi su tristiciam:
& ñ excidit ab spe sua. Siro cupido
& tenaci sine ratione substantia est:¬
& homini liuido ad quid aurũ. Qui
aceruat ex animo suo in iuste aliis
congregat: & in bonis illiꝰ alius lu¬
xuriabitur. Qui sibi neꝗͣ ẽ. cui ali
bonꝰ erit. Q ñ iocundabitur in bonĩ
sius. Qui sibi in uidet nichil ẽ illo¬
nequius: & hec ẽ redditio maliciȩ illiꝰ.
Et si benefecerit ignorant᷑ & ñ uolens
facit: & in nouissimo manifestat ma¬

Expanded text:
et verbum illius usque ad nubes perducent. Pauper locutus est et dicunt: Quis est hic? Et si offenderit, subvertunt illum. Bona est substantia, cui non est peccatum in conscientia, et nequissima paupertas in ore impii. Cor hominis immutat faciem illius, sive in bona sive in mala vestigium cordis boni et faciem bonam difficile invenies et cum labore beatus vir qui non est lapsus verbo ex ore suo et non est stimulatus in tristitia delicti felix qui non habuit animi sui tristitiam et non excidit ab spe sua viro cupido et tenaci sine ratione est substantia et homini livido ad quid aurum qui acervat ex animo suo iniuste aliis congregat et in bonis illius alius luxuriabitur qui sibi nequa est cui alii bonus erit et non iucundabitur in bonis suis qui sibi invidet nihil ee illius et si bene fecerit ignoranter et non volens facit et in novissimo manifestat ma
Abbreviated transcription (Latin):
cõpta: a ñ eircũspicias speciẽ alienã.
Propt᷑ speciẽ mulieris multi ꝑierurs.
& ex hoc concupiscentia quasi ignis
exardescit. Om̃is mulier quae ẽ for¬
ncaria: quasi stercus in uia concul¬
catur. Spetiẽ mulieris aliene mul¬
N amirati reꝓbi facti sunt: colloqͥ¬
um eni illiꝰ quasi ignis ardescit. Cũ
muliere aliena ñ sedeas om̃ino. nec
accũbas cũ ea suꝑ cubitũ: & ñ alter¬
ceris. cũ illa in umo. ne forte decli¬
net cor tuũ in illã. & sanguine tuo
micũ antiquũ : nouus enĩ non erit
similis illi. Uinũ nouũ amicꝰ nouiuᷤ:
ueterasca. & cũ suauitate bibes illid.
Non eeles głam & opes peccatoris:
ñ enĩ scis qua futura sit illiꝰ subuer¬
sio. Non placeat tͥ in iuria in iustoꝵ
sciens qm̃ usq adinferos ñ placebit
impius. Longe abesto abhomine
potestatẽ habente occidendi & non
rem mortis. Et si accesseris adillũ:¬

Expanded text:
pta et non circumspicias speciem alienam propter speciem mulieris multi perierunt et ex hoc concupiscentia quasi ignis exardescit omnis mulier quae est fornicaria quasi stercus in via conculcatur speciem mulieris alienae multi admirati reprobi facti sunt conloquium enim illius quasi ignis exardescit cmuliere ne sedeas omnino nec accumbas cum ea super cubitum, et non alterceris cum illa in vino, ne forte declinet cor tuum in illam, et sanguine tuo micum antiquum: nouus enim non erit similis illi. uinum nonum amicus nouus: ueterescet et cum suauitate bibes illud. non zeles gloriam et opes peccatoris: non enim scis quae futura sit ipsius subuersio. non placeat tibi sciens quoniam usque ad inferos non placebit impius longe abesto ab homine potestatem habente occidendi et non rem mortis
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ & metũ & approbationẽ in ducet
suꝑ illũ: & cruciabit illũ in tribulatio¬
ne doc trina suae donec temptet illũ
in cogitationib illiꝰ. & credat animae
illtus: & firmabit illũ. Et it̃ adduc&
denudabit absconsa sua illi: & thesau¬
rirat suꝑ illũ scientiã. & in tellec tum
iusticiae. Si aut̃ oberrauerit. derelin¬
qua ȩũ: & tradet eũ in manꝰ inimici
sui. fili conserua tempus. & deuita a
malo: & ꝓ anima tua ñ confundaris
dicere uerũ. Est enĩ confusio addu¬
cens peccatũ: & est confusio ad ducenᷤ

Expanded text:
rem et metum et probationem inducet super illum et cruciabit illum in tribulatione doctrinae suae, donec temptet illum in cogitationibus illius et credat animae illius. et firmabit illum et iterum adducet denudabit abscondita sua illi et thesaurizat super illum scientiam et intellectum iustitiae. si autem oberrauerit, derelinquet illum et tradet eum in manus inimici sui. fili, conserua tempus et deuita a malo. pro anima tua non confundaris dicere uerum. est enim confusio adduce
Abbreviated transcription (Latin):
Abipsis enĩ disces doctrinã intellec¬
tus: & seruire magnatis sine quere¬
la. Non te p̃tereat narratio senioꝵ.
& ipsi enĩ didicer̃ apatrib suis: qm̃
abipsis disces intellectũ. & intem¬
pore necessitatis dabis responsum
Non incendas carbones peccatoris
arguens eos: ne incendaris flãma
ignis peccatoꝵ illoꝵ. Ne contra faci¬
em stes contumeliosi: ne sedeat qͣsi
insidiator ori tuo. Noli fenerari ho¬
mini fortiori te: quod si feneraueriᷤ
tamquã ꝑditũ habeto. Non spondeaᷤᷤ
suꝑ. uirtutẽ tuã: quod si spoponde¬
ris quasi restituens cogita. Non ui-¬

Expanded text:
Ab ipsis enim disces doctrinam intellecAb ipsis enim disces doctrinam intellectus, et servire magnatis sine querela. Non te praetereat narratio seniorum; et ipsi enim didicerunt a patribus suis. Quoniam ab ipsis disces intellectum, et in tempore necessitatis responsum non incendas carbones peccatoris arguens eos ne incendaris flamma ignis peccatorum illorum ne contra faciem stes contumeliosi ne sedeat quasi insidiator ori tuo noli fenerare homini fortiori te quod si feneraveris tamquam perditum habe non spondeas super virtutem tuam quod si spoponderis quasi restituens cogita non iu
Abbreviated transcription (Latin):
in rogatione: & cũ lugentib ambula.
Non te pigeat uisitare in firmũ. ex
his enĩ in dilectione firmaberis. In
om̃ib oꝑib tuis memorare nouissi¬
ma tua: & inet̾nũ non peccabis.
Non litigeᷤᷤ cũ homine potente: ne
forte incidas in manꝰ illius. Hon
contendas cũ uiro locuplete: ne for¬
te ȩcontra consistat litem tibi. Oul¬
tos eñi ꝑdidit aurũ atq argentũ:
& usq ad cor. regũ extendit & con¬
uertit. Non litiges cũ homine. ling̃
to: & ñ strues inignẽ illiꝰ ligna. Non
cõmunices hõmini in docto: ne ma¬
le de ꝓgenie tua loquatur. Nedes¬
picias hominẽ auertentẽ se. a pec¬
cato: neq imꝓpereᷤ ei. Alem̃to qm̃ om̃s
sumus incorreptionẽ. Non sꝑnas ho¬
minẽ insua senecta: & enĩ ex nobis
senescunt. Noli de morte inimici tui
gaudere: sciens qm̃ om̃s morimur.
& ingaudiũ nolumꝰ uenire. Nedes¬
picias narrationẽ p̃sbiteroꝵ. sapien
tiũ: & in ꝓuerbiis illoꝵ conuersare

Expanded text:
nrogatione et cum lugentibus ambula. non te pigeat uisitare infirmum: ex his enim in dilectione firmaberis. in omnibus operibus tuis memorare nouissima tua, et in aeternum non peccabis. Non litiges cum homine potente, ne forte incidas in manus illius non contendas cum viro locuplete ne forte contra consistat litem tibi multos perdidit aurum atque argentum et usque cor regum extendit et convertit non litiges cum homine linguato et non strues in igne illius ligna non communices homini indocto ne male de progenie tua loquatur ne despicias hominem avertentem se a peccato neque inproperes ei memento quoniam omnes sumus in correptionem ne spernas hominem in sua senecta etenim ex nobis senescunt noli de mortuo gaudere sciens quoniam omnes morimur et in gaudium nolumus venire ne despicias narratium, et in proverbiis illorum conversare.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs: Qui credunt in dño. ñ erunt
in credibiles uerbo illus: &. qui dili¬
gunt illũ. conseruabunt uiã illius.
Qui timent dnm̃. inquirent qua be¬
ne placita sunt illi: & qui diligunt
eũ. replebunt᷑ lege ipsius. Qui timet
dnm̃. p̃parabunt corda sua: & incons¬
pectu illius. scĩficabunt animas suaᷤ.
Qui timent dñm. custodient man¬
data illiꝰ & pacientiã habebunt usq
ad inspectionẽ illiꝰ: dicentes. si peni¬
tentiã non egerimus. in cidemusm
eñi magnitudinẽ illius. sic & mise¬
dia ipsius cũ ipso. Filii sapientiae
eccła iuftoꝵ. & natio illoꝵ obedientia
& dilectio. Iudiciũ patris audite filis
dilecti. & sic facite ut salui sitas Ds

Expanded text:
unt incredibiles uerbo illius: et qui diligunt illum, conseruabunt uiam illius. qui timent dominum, inquirent quae beneplacita sunt illi: et qui diligunt eum, replebuntur lege ipsius. qui timent dominum, parabunt corda sua et in conspectu illius sanctificabunt animas suas. qui timent domdata illius et patientiam habebunt usque ad inspectionem illius dicentes si paenitentiam non egerimus incidemus enim magnitudinem illius sic et misericordia ipsius cum ipso filii sapientiae ecclesia iustorum et natio illorum obaudientia et dilectio iudicium patris audite filii dilecti et sic facite
Abbreviated transcription (Latin):
Fatuo ñ erit amicꝰ. & ñ exit grã boniꝰ
illiꝰ. Qui eni edunt panẽ illius false
lingua sunt: quotiens & quanti irri¬
debt eum. Heq enĩ quod habendum
erat directo sensu distribuit similit̃
se lingua quasi qͥ a pauim̃to caders
sic casus maloꝵ festinant̾ ueniunt.
Homo ingratꝰ quasi fabula uana: &
more in disciplinatoꝵ assidue erit
Erore fatui repbabitur parabola ñ

Expanded text:
n erit amicus, et non erit gloria bonis illius. Qui enim edunt panem illius, falsae linguae sunt, quoties et quanti irridebunt eum! neque enim quod habendum erat directo sensu distribuit, similiter sae linguae quasi qui pauimento cadens, sic casus malorum festinanter uenit. homo acharis quasi fabula uana in ore indisciplinatorum adsidua erit. ex ore fatui reprobabitur parabola:
Abbreviated transcription (Latin):
laus: & more fideli habundabit.
& dominator ds̃ dabit eã illi. Non
dixeris ꝑdm̃ abest: qu& odit enĩ
ne feceris. Non dicas ille me inplan¬
tabit: ñ enĩ ne cessarii ft̃ illi homi¬
nes impii. O mẽ execramentũ erro¬
ris odit ds̃: & ñ erit amabile tim̃¬
tib illũ. Ds̃ abinitio constituit ho¬
minẽ. & reliquit illũ in manu con

Expanded text:
ore fideli abundabit, et dominator dabit eam illi. non dixeris: per deum abest : quae odit enim ne feceris. non dicas: ille me inplanauit: non enim necessarii sunt illi homines impii. omne execramentum erroris odit deus, et non erit amabile timentibus illum. deus ab initio constituit hominem et reliquit
Abbreviated transcription (Latin):
tribue illis quomͦ illi & tibi. In tota
anima tua time dñm: & sacerdoteᷤᷤ
illius scĩfica. In om̃i uirtute dilige
eũ qui fecit te: & ministros eius ñ
relinquas. Honora. dñm extota ani¬
ma tua & honorifica sacerdoteᷤ: &

Expanded text:
tribue illis quomodo et illi tibi in tota tribue illis quomodo et illi tibi in tota anima tua time Deum et sacerdotes illius sanctifica in omni virtute dilige eum qui te fecit et ministros eius non derelinquas honora Deum ex tota anima tua et honorifica sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
& rusticationẽ ab altissimo creatã.
Non te reputes in multitudine in¬
pecunia differenti: neq frẽm caris¬
simũ auro sp̃ueris. Noli discedere
amuliere sensata & bona. quam
sortitus es intimore dĩ: grã enim
uerecundiȩ illiꝰ suꝑ aurũ. Non ledã
seiũ oꝑantẽ in ueritate. neq mer¬
cennariũ dantẽ in oꝑe animã suã
Serius sensatus sit tibi dilectus
quasi anima tua. Non de fraudes
illĩ libertate: neq in opẽ derelim¬
quas illũ. Pecora tͥ sunt attende
alis: & si sunt utilia ꝑseuerent a¬
pud te. filitibi sunt: erudi illos
&e curua illos apueritia illoꝵ. Filiae
tibi sunt serua corpꝰ illarũ: & non
ostendas hilarẽ faciem tuã adillaᷤ.
Trade filiã & grande opus feceris:
& homini sensato da illã. Mulier si
est tibi scdđm animã. tuã nonpiciaᷤᷤ
illã: & odibili ñ credas te intoto cor.¬
de. Honora patrẽ tuũ: & gemitus
matris tua ne obliuiscaris. Mem̃¬
to enĩ qm̃ nisi ꝑ illos ñ fuisses: & re¬

Expanded text:
 rusticationem ab Altissimo creatam non te reputes in multitudine inpecunia differenti neque fratrem carissimum auro spreveris noli discedere a muliere sensata et bona quam sortitus es in timore Dei gratia enim verecundiae illius super aurum non laedas servum operantem in veritate neque mercennarium dantem animam suam servus sensatus dilectus quasi anima tua non defraudes illum libertate neque inopem derelinquas illum pecora tibi sunt adtende illis et si sunt utilia perseverent apud te filii tibi sunt erudi illos et curva illos a pueritia illorum filiae tibi sunt serva corpus illarum et non ostendas hilarem faciem tuam ad illas trade filiam et grande opus feceet homini sensato da illam. mulier si est tibi secundum animam tuam, non proicias illam, et odibili non credas te in toto corde. honora patrem tuum et gemitus matris tuae ne obliviscaris memento quoniam nisi per illos non fuisses et re