comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fantes nec ȩtate grandes salui fieri possunt. ñme¬
ritis redditur sed gratis datur ꝓpt̾ quod gr̃a no¬
minatur. Iustificati in qͥt gratis ꝑ sanguint᷑ ipsius.
nde hi qͥ nꝑillã liberantur siue quia audiri
non dũ potuerunt siue quia oboedire noluerunt.
siue enia cũ ꝑȩtatẽ audire ñpossent. lanacrũ re¬
generationis qđ accipere possent ꝑ qđ salui fie¬
rent ñ acceperunt. iuste utiq dãpnant. ꝙ sine
peccato ñ sunt uł qđ orignalit̾ tratert̃. uel qd
malis morib ad diderunt. Om̃s em̃ petcaueri
siue madã siue in se ipsis. et egent gła di.
Umuersa igitur massa poenas debet᷑. Et si om̃ib
debitũ dãpnationis supplitiũ redderet᷑. ñ muiᷤ¬
te ꝓculdubio redderetur.Qui gͦ inde ꝑ gram li¬

Expanded text:
fantes nec aetate grandes salui fieri possunt, non meritis redditur, sed gratis datur, propter quod et gratia nominatur: iustificati, inquit, gratis per sanguinem ipsius. unde hi qui non per illam liberantur, siue quia audire nondum potuerunt siue quia oboedire noluerunt siue etiam cum per aetatem audire non possent, lauacrum regenerationis quod accipere possent, per quod salui fierent, non acceperunt, iuste utique damnantur: quia sine peccato non sunt, uel quod originaliter traxerunt uel quod malis moribus addiderunt, omnes enim peccauerunt, siue in Adam siue in se ipsis et egent gloria dei. Vniuersa igitur Massa poenas debet; et si omnibus debitum damnationis supplicium redderetur, non iniuste procul dubio redderetur. qui ergo inde
Abbreviated transcription (Latin):
llo tẽpore qͦ saluator nr dixit. siquis ñrenatꝰ fuerit
sacram̃to baptismatis p̃ter eoᷤ qͥ in eccła catholica sine
baptismate ꝓ &p̃o sanguinẽ fundunt nec regnũ cęloꝵ
otest quisquã accipere nec uitã ęt̾nã. quia siue in
catholica siue inheresi quacũꝙ uł scismate quisquã in
nomine patris et filii et sp̃s sci baptismi sacramentũ
acceperit in tegrũ sacram̃tũ accipit.se salutẽ quę
urtus ẽ sacram̃ti ñhabebit si extra eccłam eatholi¬
cam ipsũ sacram̃tũ babuerit. Ergo idõ debet ad ee¬
clȩsiã redire. ñ ut sacram̃tũ baptismatis iterũ acci¬
piat uł quod quia nemo debet in quolibet homine
baptrzato repetere. sed ut in societate catholico
uitã etnã accipiat. ad quã obtinendã nũq. potest
eẽ idoneus qui cũ sacram̃to baptismatis ab eccła catholica re¬
manserit altemis. Qui si et elemosinas largas faciat et ꝓno

Expanded text:
illo tempore quo Salvator noster dixit, Si quis renatus non fuerit illo tempore quo Salvator noster dixit, Si quis renatus non fuerit sacramento Baptismatis, praeter eos qui in Ecclesia catholica sine Baptismate pro Christo sanguinem fundunt, nec regnum coelorum potest quisquam accipere, nec vitam aeternam. Quia sive in Catholica, sive in haeresi quacumque vel schismate quisquam in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti Baptismi sacramentum acceperit, integrum Sacramentum accipit; sed salutem, quae virtus est Sacramenti, non habebit, si extra catholicam Ecclesiam ipsum Sacramentum habuerit. Ergo ideo debet ad Ecclesiam redire, non ut sacramentum Baptismatis iterum accipiat, quod nemo debet in quolibet homine baptizato repetere; sed ut in societate catholica vitam aeternam accipiat, ad quam obtinendam nunquam esse potest idoneus, qui cum sacramento Baptismatis ab Ecclesia catholica remanserit alienus. Qui si et eleemosynas largas faciat, et pro
Abbreviated transcription (Latin):
dient uocẽ eiꝰ et ꝓcedent. Qui bona fecerunt in resurreetio¬
nem intȩ. qui uͦ mala egerunt in resurrectionẽ uiditi
ut scilicet qui mala egerunt erunt᷑ in cõbustionẽ et̾nã
cũ diabolo semꝑ arsuri principe omĩum malꝙ. qͥ uͦ bona fe¬
cerunt eant inuitã ȩt̾nã regnaturi sine fine cũ ap̃o rege¬
om̃ium scłoꝵ. Illi aũt cũ xp̾o regnabunt. quos d̾s gratint᷑a
bonitare sua p̾destinauit ad regnũ. Qui enĩ eo ᷤᷤ tales p̃destina¬
uit. p̃parauit ut regno digni e̾ent. łrȩparauit utiq scđm ꝓ
positũ uocandos. ut obeiliant. p̾paraut uistificandos uta¬
cepta grã recte credant et bene uiuant. Prȩparauit etiã
glorificandos. ut xp̃i coheredes effecti regnũ cęlꝙ sine
fine possideant. Ad quod regnũ diuersis temporib ꝑsacra¬
ñta quȩ ad fidem in carnationis suȩ xp̃s instituit illi p¬
uenerunt. quos d̾s gratis nillo bonȩ uoluntatis uł boni
operis merito p̾cedente saluaiit. Quẽ ad modũ et ex

Expanded text:
ent, qui bona fecerunt, in resurrectionem vitae; qui vero mala egerunt, in resurrectionem judicii , ut scilicet qui mala egerunt, eant in combustionem aeternam, cum diabolo semper arsuri principe omnium malorum; qui vero bona fecerunt, eant in vitam aeternam, regnaturi sine fine cum Chromnium saeculorum. Illi autem cum Christo regnabunt, quos Deus gratuita bonitate sua praedestravit ad regnum. Quia enim eos tales praedestinando praeparavit, ut regno digni essent; praeparavit utique secundum propositum vocandos, ut obediant; praeparavit justificandos, ut accepta gratia recte credant, et bene vivant; praeparavit etiam glorificandos, ut Christi cohaeredes effecti, regnum coelorum sine fine possideant. 43. Ad quod regnum diversis temporibus per Sacramenta, quae ad fidem incarnationis suae Christus instituit, illi pervenerunt, quos Deus gratis nullo bonae voluntatis, vel boni operis merito praecedente salvavit. Quemadmodum et ex
Abbreviated transcription (Latin):
In eccła gͥ tantũmꝰ catholica potest uncinꝙ ꝓdesse et ꝑcepcio
baptismatis et opera miscdĩȩ et nominis xp̃i gloriosa c̃ fessio.
si tam̃ mercła catholica bene uiuat. Sic̾ enim sine excłȩ c
tholicȩ societate nec baptismus alicui ꝓdesse potest nec oꝑa
putetur. sic intra eccłam catholicã ꝑ solũ baptismũ uita ȩt̃¬
na ñ ad quiritur si pꝰ baptismũ male inuat᷑. Nã et illi qu
bene uiuunt debent operib miscđĩȩ in desmnent᷑ insiste¬
re. scientes se licet leuia ñnulla tam̃ cotidiȩ c̾trahere
peccata. ꝓquib etiã scĩ et iusti semꝑ deo dicere debent.

Expanded text:
ur tantummodo catholica potest unicuique prodesse, et perceptio Baptismatis, et opera misericordiae, et nominis Christi gloriosa confessio: si tamen in Ecclesia catholica bene vivatur. Sicut enim sine Ecclesiae catholicae societate nec Baptismus alicui potest prodesse, nec oputetur: sic intra Ecclesiam catholicam per solum Baptismum vita aeterna non acquiritur, si post Baptismum male vivatur. Nam et illi qui bene vivunt, debent operibus misericordiae indesinenter insistere: scientes se licet levia, nonnulla tamen quotidie contrahere peccata, pro quibus etiam sancti et justi semper in hac vita
Abbreviated transcription (Latin):
contendit. Quorundã sane exempla quoᷤ peccasse legimus ñ ideo
cripta dic̃ qui sanum sapit ut ad desperationẽ ñ peccandi ualean
et securitatẽ peccandi nob̾ quodãmͦ p̾bere iudeantur. sed ut disce¬
remis uł pęnitendi humilitatẽ. uel ctiã intalib lapsib ñ desperan¬
clam salutẽ. Quidã enĩ inpeccata ꝓlapsi. desperatione plus pert¬
unt. nec solũ pęnitendi neglegunt medicꝗgnam. sed ad ex plendam
mhonesta et nefaria desideria serui libidinum et sceleratarũ eupidita¬
tũ fiunt. quasi ꝑdant si non fecerint qđ instigat libido. cũ eoᷤᷤ ĩã ma¬
neat certa dampnatio. Ad uersus huanc morbũ mimũ periculosũ et
exitiabiłe ualet cõmemoratio peccatorũ enã inqua iusti scĩq plapsi
sut. Sed accute incdetur int̾rogare. qͦmͦ istoᷤᷤ scõs de hac uita abisse

Expanded text:
contendit. \'Quorundam\' sane \'exempha, quos peccasse legimus\', non\'ideo scripta\' dicit, qui sanum sapit, \'ut ad desperationem nou peccandi ualeant et securitatem peccandi nobis quodammodo praebere uideantur\'. sed ut disceremus uel paenitendi humilitatem uel etiam in talibus lapsibus 11011 desperandam salutem. quidam enim in peccata prolapsi desperatione plus pereunt nec solum paenitendi neglegunt medicinam, sed ad explenda inhonesta et nefaria desideria serui libidinum et sceleratarum cupiditatum fiunt; quasi perdant, si non fecerint quod instigat libido, cum eos iam maneat certa damnatio. aduersus hunc morbum nimium periculosum et exitiabilem ualet commemoratio peccatorum etiam in quae iusti sanctique prolapsi sunt. Sed acute uidetur interrogare
Abbreviated transcription (Latin):
platione beati sunt. Plane ex duplici eos ẽẽ substantia asserunt
magni et docti uiri. idẽ ex spũ incorporeo. qͦ acłi ẽtẽplatione
nũquã rececdunt. et excorpore ꝑ qđ extempore hominib. appa¬
rent. ad ꝓbantes hoc ex illo loco psalm ubi dic. uufac̃ angłossi¬
os sp̃s. & ministros suos ignẽ urentẽ. Corpꝰ gͦ aethereũ idẽ igneum¬

Expanded text:
platione beati sunt. CAPUT IX. Plane ex duplici eos esse substantia asserunt platione beati sunt. CAPUT IX. Plane ex duplici eos esse substantia asserunt magni et docti viri, id est ex spiritu incorporeo, quo a Dei contemplatione nunquam recedunt, et ex corpore, per quod ex tempore hominibus apparent, approbantes hoc ex illo loco psalmi ubi dicit: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Corpus ergo aethereum, id
Abbreviated transcription (Latin):
ab eiꝰ contemplatione deiecta. seruatur inuiditio pumenda.
petro apło dicente. Ds angłis peccantib. ñpepercit. sed catenis
inferm detractis intartarũ. tradidit in uiditiũ reseruari ex¬
ciandos. Merito inquit pena ignis ȩt̃ni inꝑpetuũ pumentur.
quia si uoluissent insua ꝑ seuerare beatitudine.suffragabat eis
utiq. uoluntas libera. ꝑ quã uoluntatẽ ad seipsos ñ ad̾ dm̃ c̃ũsi.
effecti ꝑ suꝑbiã tenebrosi. et inhuiꝰ aeris ima detrusi. seruantur in ui¬
ditiũ pumendi. nullũ meis bonȩ uoluntatis remansit ueftigium.
Illi aũt quiseruauerunt id qđ facti sunt ꝑ cunͥdẽ liberũ arbitri¬
um. dõ scilicet creatori suo incessant̃ ad herentes. ꝓid qđ ftete¬
uint. gr̃a lĩ beatiores effecti sunt. Sic etiã ut uoluntas eoꝵ sicct᷑
turam. inmutabiles sunt facti ꝑ gram. Stabiles etiã et certi de
sua beatitucdine. mullatenus amittenda fruutur dõ. cuiꝰ contem¬

Expanded text:
ab ejus contemplatione dejecta servatur in judicio punienda, ab ejus contemplatione dejecta servatur in judicio punienda, Petro apostolo dicente: Deus angelis peccantibus non pepercit; sed catenis inferni detractos in tartarum tradidit in judicium reservari cruciandos . Merito quippe poena ignis aeterni in perpetuum punientur: quia si voluissent in sua perseverare beatitudine, suffragabatur eis utique voluntas libera. Per quam voluntatem ad seipsos, non ad Deum conversi, effecti per superbiam tenebrosi et in hujus aeris ima detrusi servantur in judicium puniendi: nullum in eis voluntatis bonae remansit vestigium. Illi autem qui servaverunt id quod facti sunt per idem liberum arbitrium, Deo scilicet creatori suo incessanter adhaerentes, per id quod steterunt gratia Dei beatiores effecti sunt: sic etiam ut voluntas eorum, naturam, immutabiles sunt facti per gratiam: stabiles etiam et certi de sua beatitudine nullatenus amittenda, fruuntur Deo, cujus contem
Abbreviated transcription (Latin):
Uoluntas enĩ tua. amor tuus ẽ. hoc enĩ recordaris. qđ amando
in cogitatione tua adducis. Tria sunt. memoria. consiliũ. et uo¬
luntas. Quod diximꝰ ẽeamorẽ. et in separabilia sunt. et unũ sunt:
Et alterũ sine altero ẽẽ nequeant. Qndam etiam patrũ. elegant̃ hȩc tria
m ẽe clixit. ammȩ cũ dm̃ oraret. Meminerĩ te. intellegate. diligamit.
Cñ in his di imaginẽ ẽẽ docuit. snago quippedĩ. humana anima non
enita sed creata. non ȩqualis. sed fimilis. hȩc ꝓpterea breuit᷑ insi
in reb creatis et trimitas et unitas sit. ipsã trinitatẽ quȩ ds ẽ. inum¬
tate naturȩ ẽẽ non credant. huiꝰ scilicet formȩ atq in cõmutabilis
trimtas potentia. creata sunt omã. Sed ex cellentiorẽ ac pͥmam
increaturis ortã repperimꝰ rationalem angłoꝵ naturã. de łi sin
dono beatã. ac ꝓlibero arbitrio beatificͦsboᷤ. non uigit᷑ adherentẽ.
exquib. quȩdã pars angłoꝵ nolens sui ereatoris facere uolutatẽ.

Expanded text:
oluntas enim tua amor tuus est. Hoc enim recordaris, quod amando in cogitatione tua adducis. Tria sunt, memoria, consilium, et voluntas, quam diximus esse 335 amorem, et inseparabilia sunt, et unum sunt, et alterum sine altero esse nequit. Quidam etiam Patrum eleganter haec tria inesse dixit animae, cum Deum oraret: « Meminerim te, intelligam te, diligam te; » et in his Dei imaginem esse docuit. Imago quippe Dei humana anima, non genita, sed creata; non aequalis, sed similis. CAPUT VIII. Haec in rebus creatis et Trinitas et unitas sit, ipsam Trinitatem quae Deus est in unitate naturae esse non credant. Hujus scilicet aeternae atque incommutabilis Trinitatis potentia creata sunt omnia; sed excellentiorem ac primam in creaturis ortam reperimus rationalem angelorum naturam, de Dei sui dono beatam, et per liberum arbitrium beatificatam non jugiter adhaerentem. Ex quibus quaedam pars angelorum, nolens sui creatoris facere voluntatem,
Abbreviated transcription (Latin):
rgo pꝰlapsũ maloꝵ et stabilitatẽ bonoꝵ. placuit omĩpotenti dõ.
aliã conelere creaturã rationalẽ. libero arbitrio exornatã. ꝑ ꝗ
numerus ille angłoꝵ decelo labentiũ qͥ perierat suppleretur.
hominũ clico primoꝵ scdm̃animã ex nihilo. scłm corpꝰ ex limo
s mort̾e in id qđ desiturꝰ dõ. hanc etiã accepit in carne. Uinꝰa
intellect fuictꝰ atq. format᷑. lege accepit quã trans grediendo

Expanded text:
malorum, et stabilitatem bonorum, placuit omnipotenti Deo aliam condere creaturam rationalem, libero arbitrio exornatam, per quam numerus ille angelorum de coelo labentium qui perierat suppleretur. Hominum dico primorum, secundum animam ex nihilo, secundum corpus ex limo spiritus morte in id quod deseritur a Deo, hanc etiam accepit in carne: quia sintellectum fictus atque formatus, legem accepit, quam non transgrediendo
Abbreviated transcription (Latin):
Et ideo alii ñbaptizati in eadẽ etate mori. quia et ipsoꝵ
p̃̾scita sunt merita futura sed malaᷤ. Non eoꝵ uitã bonã
uł malã dõ remumerante uł dãpnante sed nullã: Apłs
quidẽ lumtẽ fixit. quẽ trans gredi ñ debeat hominis ut
mitius loquar in cauta suspicio. Ait enĩ. Om̃s astabrmnus
ante tribunal xp̃i. ut ferat unꝰ quisq scđm ea quȩ ꝑcorp
gessit hominẽ iudicandũ. eũ gerantur multa solo animo ñ
ꝑ corpꝰ nec ꝑullũ corporis mẽbrũ : Et plerũq tã magna
ut talib cogitationib poena iustissima debeatur. Sicuti
tempore qͣ i corpore fuit. ut ꝑ corpus intellegamus per
corporis tempꝰ. Post corpus aut nemo erit incorporenda
resurrectione nouissima. ñ adulla merita corporanda.
sed ad recipienda ꝓbonis meritis p̾mia. ꝓmalis luenda
supplicia. hoc aũt mecho tẽpore int̃ depositionẽ et recep¬

Expanded text:
et ideo alii non baptizati in eadem aetate mori, quia et ipsorum et ideo alii non baptizati in eadem aetate mori, quia et ipsorum praescita sunt merita futura, sed mala, non eorum uitam bonam uel malam deo remunerante uel damnante, sed nullam? apostolus quidem limitem fixit, quem transgredi non debeat hominis, ut mitius loquar, incauta suspicio. ait enim: omnes: astabimus ante tribunal Christi, ut ferat unusquisque secundum ea quae per gessit hominem judicandum, cum gerantur multa solo animo, non per corpus, nec per ullum corporis membrum; et plerumque tam magna, ut talibus cogitationibus poena justissima debeatur: sicuti tempore quo in corpore fuit, ut per corpus intelligamus, Per corporis tempus? Post corpus autem nemo erit in corpore, nisi resurrectione novissima; non ad ulla merita comparanda, sed ad recipienda pro bonis meritis praemia, pro malis luenda supplicia. Hoc autem medio tempore inter depositionem et recep
Abbreviated transcription (Latin):
possit. nec poscit ignosci. Quod si absurdũ ẽ magis eͦ fu¬
turis si dui uiuerent peccatorib cũ inparua ętate mo¬
acturos fuisse poenitentiã si uiuerent. attendant et uide¬
ant si ita ẽ. misedam in paruulis sine baptismate morien

Expanded text:
possit, nec possit ingosci. Quod si absurdum est; magis ergo fupossit, nec possit ingosci. Quod si absurdum est; magis ergo futuris, si diu viverent, peccatoribus, cum in parva aetate moacturos poenitentiam fuisse, si viverent: attendant et videant, si ita est, non jam in parvulis sine Baptismate morien
Abbreviated transcription (Latin):
corporis ꝑtinet etiã qđ pelagiani negant. sed apiec
cła confitet᷑ origmale peccatũ. Suo sinͣe soluto ꝑ dei
tram siuie ꝑ dĩiudiciũ ñ soluto cũmoriuntur infantes.
Hoc catholicafides nouit. in hoc etiã ñulli hereticisine
ulla contractione consentiunt. Iudicari aũt quaẽ quã
ñ scđm merita quȩ habuit quandui fuit incorpore.
sed scđ̃m merita quȩ fuerat habiturus si diotius inaris¬
set in corpore unde opinari potuerunt homines quo
in genia n ee contẽptibilia ur̃e indicant literedei¬
pans restuens repperire ñ possũ nec credere a ndete
nuobis nec redere ñ auderẽ. Sed spero ad futurũ m̃
ut commiti cito indeant ea que dicunt᷑ fataro fuissepu
neria etia bigia baptrratis posse dimitu. uicũq enũ
dicit puniri tantũ dõ uidicantpͥe futura percata. dimit¬
ti aũt dõ miserante ñ posse. cogitare deb& quantã deo
faciat gr̃ȩq eiꝰ in uiriã. quasi futurãu peccatũ p̾nosei

Expanded text:
negant, sed Christi Ecclesia confitetur, originale peccatum: quo sive soluto per Dei gratiam, sive per Dei judicium non soluto, cum moriuntur infantes, Hoc catholica fides novit: in hoc etiam nonnulli haeretici sine ulla contradictione consentiunt. Judicari autem quemquam non secundum merita quae habuit quamdiu fuit in corpore, sed secundum merita quae fuerat habiturus si diutius vixisset in corpore, unde opinari potuerint homines, quorum ingenia non esse contemptibilia vestrae indicant litterae, mirans et stupens reperire non possum: nec credere auderem, nisi vobis non credere non auderem. Sed spero adfuturum Deum, ut commoniti cito videant, ea quae dicuntur futura fuisse ratiam baptizatis posse dimitti. Quicumque enim dicit, puniri tantum posse Deo judicante futura peccata, dimitti autem Deo miserante non posse, cogitare debet quantam Deo faciat gratiaeque ejus injuriam; quasi futurum peccatum praenosci
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ.si hoc fecerimꝰ oblato : Absit hoç ut placeat partic¬
pib. et defensorib gr̃ȩ.pelagianoꝵ ẽ error iste dãpnabi¬
lis. Quoꝵ mar apłs ora obstrmxit adumgens. ⁊uotquot
enĩ spũ dĩaguntur. hifilii sunt dei. ne facta mortificare¬

Expanded text:
vitae, si hoc fecerimus, oblato? Absit ut hoc placeat particvitae, si hoc fecerimus, oblato? Absit ut hoc placeat participibus et defensoribus gratiae. Pelagianorum est error iste damnabilis: quorum mox Apostolus ora obstruxit, adjungens, Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ ÷ utraq in certa sit.cur ñ homo fimiori quã infir¬
miori fidẽ suã. spem. karitatẽ q cõmttit : Sed cudi¬
citur in quiunt si credideris saluus eris. unũ horũ
enigitur. alterũ offert᷑. Quod exigitur in homiuus
qđ offertur in die potestate. Cur non utrũq in dei
et qđ iubet et qđ offert. rogat᷑ enĩ ut det qđ uibet. Rogant
credentes ut sibi augeat᷑ fides. rogant ꝓn̾credentib ut eis
donctur fides. Et in suis g incrementis & in suis initiis. des
tur. Si sp̃ũ facta carnis mortificaueritis. uuetis. Nã et hic
exhis duob umũ exigit᷑. alterũ offertur. Si spũ inquit fac¬
ta carnis mortificaue̾ritis. uiuetis. Ut gͦ spu facta carnis
mortificemꝰ erigitur. ut aũt uiuam offertur. Non gͥ plac&
ut facta carnis mortificare donũdi ñ e̾e dicamus : Neq¬
eñĩ donũ dĩ ẽe fateamur. qm̃ exigi audimꝰ a nobis p̾mio

Expanded text:
Cum igitur utraque incerta sit, cur non homo firmiori quam infirCum igitur utraque incerta sit, cur non homo firmiori quam infirmiori fidem suam, spem, charitatemque committit? 22. « Sed cum dicitur, » inquiunt, « Si credideris, salvus eris ; unum horum exigitur, alterum offertur. Quod exigitur, in hominis; quod offertur, in Dei est potestate » . Cur non utrumque in Dei, et quod jubet, et quod offert? Rogatur enim ut det quod jubet: rogant credentes, ut sibi augeatur fides; rogant pro non credentibus, ut eis donetur fides: et in suis igitur incrementis, et in suis initiis Dei tur, Si Spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. Nam et hic ex his duobus unum exigitur, alterum offertur. Si Spiritu, inquit, facta carnis mortificaveritis, vivetis: ut ergo spiritu facta carnis mortificemus, exigitur; ut autem vivamus, offertur. Num igitur placet ut facta carnis mortificare non donum Dei esse dicamus; neque id donum Dei esse fateamur, quoniam exigi audimus a nobis praemio
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt. sed ut ꝓmnteret qđ ipse faẽ. illã p̃sciuit homi¬
nes e̾e facturos : Non quidẽ sic apłs loquitur. filios¬
ꝯ quoq ds̃ ꝓmisit abrahȩ qui fidei eiꝰ uestigia sectarentur.
et om̃e qđ ñẽ exfide peccatũ ẽ. & sine fide impossibil
ẽ placere nihilominꝰ ut impleat qđ ꝓmisit ds̃ in hominũ
ẽ potestate. Nisi enĩ homo faciat quod dõ donante ad homi¬
nẽ ꝑtinet. ñ faciet ipse qđ donet. hoc ẽ nͥ habeat homo fidẽ
exsemet ipso. ñ implet ds̃ qđ ꝓmisit. ut oꝑa iusticiȩ den¬
tur ex dõ. ac ꝑ hoc ut ꝓmissa sua ds̃ possit implere̾. ñ ẽ
in dĩ sed in homini potestate. Suod si ueritas et pietas
nos credere uetat. credamꝰ cũ abrahã qm̃ quȩ ꝓmisit pa¬
dicat ideo exfide utͦ scđ̾m gr̃am firma sit ꝓmissio. miroi
homines in firmitati suȩ se malle cõmittere. qua fir mi¬
certa ẽ:  Nec times qͥ uidet᷑ stare timeat necadat :

Expanded text:
faciunt, sed ut promitteret quod ipse facit, illam praesciuit homifaciunt, sed ut promitteret quod ipse facit, illam praesciuit homines esse facturos? non quidem sic apostolus loquitur. filios quippe deus promisit Abrahae, qui fidei eius uestigia sectarentur; et: omne, quod non est ex fide, peccatum est, et: sine fide impossibile est placere — nihilominus, ut impleat quod promisit deus, in hominum est potestate. nisi enim homo faciat quod deo non donante ad hominem pertinet, non faciet ipse quod donet, hoc est: nisi habeat homo fidem ex semet ipso, non implet deus quod promisit, ut opera iustitiae dentur ex deo. ac per hoc, ut promissa sua deus possit implere, non est in dei, sed in hominis potestate. quod si ueritas et pietas non credere uetat, Credamus cum Abraham, quoniadicat, Ideo ex fide, ut secundum gratiam firma sit promissio; miror homines infirmitati suae se malle committere, quam firmicerta est, nec times, Qui videtur stare, videat ne cadat ?
Abbreviated transcription (Latin):
ratio. Grã uͦ ẽ ipsius p̃destinationis effect. iꝰ uando
g promisit d̾s abrahȩ in semine eiꝰ fidẽ gentiũ dic̃s.
Patrẽ multarũ gentiũ posuite. Unde dic̃ apłs ideo
ea fide ut scdm grãm firmasit ꝓmissio om̃i semini.
non de nr̃ȩ uoluntatis potestate. sed de sua p̾destinatione
ꝓmisit. Promisit enĩ quod ipse facturꝰ fuerat. ñ qđ ho¬
mines. qr et si faciunt homines bona quȩ ꝑtinent ad
colendũ dm̃. ipse fac̃ ut illi faciant quȩ p̾cepit.ñ illifa¬
ciunt ut ipse faciat qđ ꝓmisit. Alio quin ut dĩ ꝓmissa
cõpleant᷑. ñ in dĩ sed in hominũ ẽ potestate. & quodadno
ꝓ missũ ẽ. ab ipsis redditꝰ abrahȩ Nonaũt sic credidit
na facta potest p̃dicere atq p̾scire. sed potens ẽ et facere.
acꝑhoc facta naliena sed sua. Anforte opera bona genti¬
um d̾s ꝓmisit abrahe insemine ipsius ut hoc ꝓmitte̾ret
qđ ipse fac̃. ñ aũt ꝓmisit fidẽ gentiũ quã sibi homines

Expanded text:
effectus. Quando ergo promisit Deus Abrahae in semine ejus fidem gentium, dicens: Patrem multarum gentium posui te; unde dicit Apostolus, Ideo ex fide, ut secundum gratiam firma sit promissio omni semini; non de nostrae voluntatis potestate, sed de sua praedestinatione promisit: promisit enim quod ipse facturus fuerat, non quod homines, quia etsi faciunt homines bona quae pertinent ad colendum Deum, ipse facit ut illi faciant quae praecepit, non illi faciunt ut ipse faciat quod promisit; alioquin ut Dei promissa compleantur, non in Dei, sed in hominum est potestate: et quod a Deo promissum est, ab ipsis redditur Abrahae. Non autem sic credidit, na facta potest praedicere atque praescire, sed ait, Potens est et facere, ac per hoc facta non aliena, sed sua. An forte opera bona gentium Deus promisit Abrahae in semine ipsius, ut hoc promitteret quod ipse facit; non autem promisit fidem gentium quam sibi homines
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ uoluisse hominib apparere xp̃m et apud eos p̃dica¬
ri doctrinã suã quando et ubi sciebat e̾e qͥelecti fue¬
rant in ipso ante mundi c̃stitutionẽ. Sed qm̃ si ita
diceretur lectorẽ faceret intentũ ad ea requirenda
quȩ nẽ ex ad monicione pelagiami erroris necesse
c̾copiosius et laboriosius disputari. uisũ mͥẽ qđ tr̃
satis erat breuit̾ ẽẽ dicendũ. ex cepta ut dixi latitu¬
dine sapientie et scientie dĩ. et sine p̃iudicio aliarũ
defuisse qui dignus fuit. et dignum nfinsse cui defuit.
discutiat᷑ et queratur unde quisq sit dignꝰ. ñ de sunt
qͥ dicant uoluntate humana. Nos aũt dicimꝰ gr̃a uł p̃¬
destinatione diuina. In t̃ grãm porro et p̃destinationẽ.
hoc tantũ int̾ ẽ. qđ p̃destinatio ẽ gre p̃paratio. gra¬

Expanded text:
 voluisse hominibus apparere Christum, et apud eos praedicari doctrinam suam, quando sciebat et ubi sciebat esse qui electi fuerant in ipso ante mundi constitutionem . Sed quoniam si ita diceretur, lectorem faceret intentum ad ea requirenda, quae nunc ex admonitione Pelagiani erroris necesse est copiosius et laboriosius disputari; visum mihi est, quod tunc satis erat, breviter esse dicendum, excepta, ut dixi, altitudine sapientiae et scientiae Dei, et sine praejudicio aliarum defuisse qui dignus fuit, et dignum non fuisse cui defuit; » si discutiatur et quaeratur unde quisque sit dignus, non desunt qui dicant, voluntate humana: nos autem dicimus, gratia vel praedestinatione divina. Inter gratiam porro et praedestinationem hoc tantum interest, quod praedestinatio est gratiae praeparatio, gra
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse. quãuis eos cõmemoratos in eisdẽ auetoritatib ñ
legamus: Ita salus religionis huiꝰ ꝑ quã solã uera sal
uera ueraeit᷑q ꝓmittit. milli umqua defuit qui dignus
fint. &. cui defuit dignus ñ fint. et ab ex ordio ꝓpagitionis
humane usq infine quibusdã ad p̾mũ quibusda adiud¬
eui pꝰdicatur. Acꝑhoc et quib. omĩno ad nuneiata nonẽ
neredituri p̃sciebantur. et quib ñ credituris tam ad¬
nuncita ẽ in illoꝵ exemplũ demonstrant᷑. quib cre¬
dituris ad nunciatur inregno cȩloꝵ et scõꝵ angeloꝵ

Expanded text:
fuisse, quamvis eos commemoratos in eisdem auctoritatibus non fuisse, quamvis eos commemoratos in eisdem auctoritatibus non legamus? Ita salus religionis hujus, per quam solam veram salus vera veraciterque promittitur, nulli unquam defuit qui dignus fuit; et cui defuit, dignus non fuit. Et ab exordio propagationis humanae usque in finem, quibusdam ad praemium, quibusdam ad judpraedicatur. ac per hoc et, quibus omnino adnuntiata non est, non credituri praesciebantur et, quibus non credituris tamen adnuntiata est, in illorum exemplo demonstrantur; quibus autem credituris adnuntiatur, hi regno caelorum et sanctorum angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
ne cetłe auctoritati. quãdiu paruulꝰ et infirmus ẽ in¬
tellectus hominis diuine accede ueritati. Quid gͦ mi
nouerat. ut eis apparere uł p̾dicari merito nollet. quos
uerbis nec miraculis suis credituros eẽ p̃sciebat: Neꝙ
enĩ in credibile ee tales fuisse t̃c. quales ab eiꝰ ad uentu
tio generis humani altius occultius alias euidentius. sic̃
c̃gruere tẽporib diuinitꝰ uisũ ẽ. nec ꝓphetari destitit
dec qui in eũ crederent defuerunt. et ab adã usq ad
moẏsen et in ipso popło isrł qͥspeciali quodã mysterio
gens ꝓphetica fuit. & in alus gentib anteq uenisset
in carne. Cũ enĩ ñnulli cõmemorantur in sc̃is hebraicis
libris. iã eatẽpore habrahȩ nec destirpe carnis eius
nec expopulo isrł nec aduenticia societate in populo
ifrł. qui tam̃ huiꝰ sacram̃ti participes fuerunt. Cur non
redamꝰ etiã in cęteris hac atq illac. gentib alias alio

Expanded text:
nae credere auctoritati, quandiu parvus et infirmus est innae credere auctoritati, quandiu parvus et infirmus est intellectus hominis divinouerat, ut eis apparere uel praedicari merito nollet, quos nec uerbis nec miraculis suis credituros esse praesciebat? neque enim incredibile est tales fuisse tunc omnes, quales ab eius aduentu tio genercongruere temporibus divinitus visum est, nec prophetari destitit, nec qui in eum crederent defuerunt, et ab Adam usque ad Moysen, et in ipso populo Israel, quae speciali quodam mysterio gens prophetica fuit; et in aliis gentibus antequam venisset in carne. Cum enim nonnulli commemorantur in sanctis Hebraicis libris, jam ex tempore Abrahae, nec de stirpe carnis ejus, nec ex populo Israel, nec ex adventitia societate in populo Israel, qui tamen hujus sacramenti participes fuerunt; cur non credamus etiam in caeteris hac atque illac gentibus alias alios
Abbreviated transcription (Latin):
Prounde in quã cũ xp̃o ñ obiciant:. qđ eiꝰ doctrinã ñ om̃s se¬
quunt᷑. Sentiunt eñ et ipsi nequaquã hoc recte obici
posse. uł sapientiȩ phylosophoꝵ uł etiã numini deoꝵ suoꝵ
uid respondebunt si excepta illa altitudine sapientie &
seientiȩ dĩ ubi fortassis longe aliud diuinũ c̃siliũ. longe
secretius latet. sine p̃iudicio etiã aliarũ forte causarum
quȩ aprudentib uestigiri queunt. hoc solũ eis breuita¬
ts gra in huiꝰ questionis disputatione dicamꝰ. tẽ uoluisse
hominib apparere ap̃m. et apđ eos p̃dicari aeatolnmn¬
suã qdo sciebat et ubi sciebat ee qͥ ineũ fuerant credituri:
runt. qui in eũ nec suscitatis ab eo mortius credere uo
luerunt. iuales etiã nẽ multos uidemꝰ. cũ tanta manifes¬
tatione de illo cõpleant᷑ p̃conia ꝓphetarũ nolle ad huc
cređe. et malle humana astutia resistere. quã tã clare
atq ꝑspicuȩ tãquã sublimi et sublimit᷑ diffamatę diui¬

Expanded text:
proinde, cum Christo non obiciant, quod eius doctrinam non omnes sequuntur, sentiunt enim et ipsi nequaquam hoc recte obici posse uel sapientiae philosophorum uel etiam numini deorum suorum, quid respondebunt, si excepta illa altitudine sapientiae et scientiae dei, ubi fortassis aliud diuinum consilium longe secretius latet, sine praeiudicio etiam aliarum forte causarum, quae a prudentibus inuestigari queunt, hoc solum eis breuitatis gratia in huius quaestionis disputatione dicamus tunc uoluisse hominibus apparere Christum et apud eos pquando sciebat, et ubi sciebat esse, qui in eum fuerant credituri. li fuerunt, qui in eum nec suscitatis ab eo mortuis voluerunt credere. Quales etiam nunc multos videmus, cum tanta manifestatione de illo compleantur praeconia prophetarum, nolle adhuc credere, et malle humana astutia resistere, quam tam clarae atque perspicuae, tamque sublimi et sublimiter diffamatae divi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is. Quȩ peccata qmm reb licitis et ado̾ concessis frequen¬
ter hominib. subrepunt. et quanto magis forciorib. cibis
corpus imletur et carnalibus cor hominis actib affec¬
tibusq implicat᷑ tanto frequentior culpa in hac mor¬
talitate contrahitur. Propterea humiles seria xp̃i qui
cupiunt dño suo sine impedim̾to. absꝙ animi noria oc¬
cupatione seruare. coniugia om̃ino ñ appetunt et acarmb
ac uno abstinent. in quantũ corporis ualitudo ꝑmittit.
ñ quia peccatũ ẽ aut conuigẽ habere. aut uinũ carnesue

Expanded text:
niam etiam in rebus licitis et a Deo concessis frequenter hominibus subrepunt, et quanto magis fortioribus cibis corpus impletur, et carnalibus cor hominis actibus atque affectibus implicatur, tanto frequentior culpa in hac mortalitate contrahitur: propterea humiles servi Christi, qui cupiunt Domino suo sine impedimento et absque animi noxia occupatione servire, conjugia omnino non appetunt, et a carnibus ac vino abstinent, in quantum corporis valetudo permittit. Non quia peccatum est aut conjugem habere, aut vinum carnesve
Abbreviated transcription (Latin):
apłi sententiã dignũ ẽ ut uxori uir debitũ reddat᷑. simili
t̃ uoor uiro. quia siquis acceperit udorẽ ñ peccat. et si u¬
gomipserit ñ peccat. Ita scđm eiusdẽ apłi dictũ qui statu¬
it incorde suo firmꝰ ñ habenᷤ necessitatẽ. potestatẽ aũt ha¬
betͦssuȩ uoluntatis & uouerit continentiã dõ debet eam
usq infinẽ tota m̃tis sollicitudine custodire. nedãnatio¬
nẽ habeat si pͥmã fidẽ irritã fecerit. Similit̾ et c̃uigati in¬
ri et coniuigate mulieres. si ex consensu ꝑhennẽ uouerint
continentiam. nouerint se uoti si obnoarios detineri.
trosunt et inanteriora ea tendenᷤ se ipsũ. scđm quod n
psalmis dicitur uouete et reddite oño dõ uro. quod scit
ẽẽ licitũ et ad ꝓfectũ melioris uite ꝑtinere cognoscit.
et libent̃ uoueat et celerit᷑ reddat. et in hoc qr na u¬
tũ reddit meliorẽ semꝑ conatu ꝑficiat. Onm̃ enĩ uo¬
uenti dõ et reddenti qutt uouit᷑. ipse quoq ds̃ redder

Expanded text:
i sententiam , dignum est ut uxori vir debitum reddat, similiter et uxor viro, quia si quis acceperit uxorem non peccat, et si virgo nupserit non peccat, ita, secundum ejusdem Apostoli dictum, qui statuerit in corde suo firmus non habens necessitatem, potestatem autem habens suae voluntatis, et voverit continentiam Deo, debet eam usque in finem tota mentis sollicitudine custodire, ne damnationem habeat, si primam fidem irritam fecerit. Similiter et conjugati viri, vel conjugatae mulieres, si ex consensu perennem Deo voverint continentiam, noverint se voti sui obnoxios detineri, tro sunt, et in anteriora extendens seipsum, secundum quod in Psalmis dicitur: Vovete, et reddite Domino Deo vestro , quod scit esse licitum, et ad profectum melioris vitae pertinere cognoscit, et libenter voveat, et celeriter reddat, et in hoc quod votum reddit, meliore semper conatu proficiat. Omni enim voventi Deo, et reddenti quod vovit, ipse quoque Deus reddet
Abbreviated transcription (Latin):
sempit̾nũ e̾ẽ. łropt̃ quiꝰa scriptũ ẽ. in principio erat uerbũ.¬
Apud dm̃. Hec denuo sempit̾nitaᷤᷤ in timatur in etͦ ͤ ubi dici¬
tur. ds aut rea ñr ante scła. Et alio loco. sempit̾na quoo

Expanded text:
In principio erat Verbapud Deum . Haec denuo sempiternitas intimatur in psalmo, ubi dicitur: Deus autem rex noster ante saecula . Et alio loco: Sempiterna quo
Abbreviated transcription (Latin):
in eo quia acarnib abͣstinent. ñ tã quã res immundas re¬
fugut sed mundioris uitȩ instituta sectantur. Et mn
eo quia coniugia ñ habent ñ nuptiarũ bonũ crim̃ e̾e
xistimant. sed continentiã ugẽ honis nupniis meliorẽ
ẽẽ ñ dubitant. Isto quã madxime tẽpore quando dicit᷑
de continentia qͥ potest capere capiat. de nuptus uero
dicitur qui se ñ continet mibat. In una enĩ ratione
uirtus exeritur. ialtera infirmitas remedio subleuatia
Unde quia egritudim semꝑẽ consulendũ ꝓpterea si cui
pͥmo contigerit pͥuari coniugiosi uoluerit scdas uł etiã
t̾rias mire nuptias nullũ de illis peccatũ habebit si eas
caste seruauerit. idẽ siunꝰ et una legitime dũ tadat co¬
umcti fidẽ seruant ut nec ille mulieri p̾t uaorem nec
illa uiro p̾ter maritũ ullatemis misceatur. In talil. et si fue¬
rit aliquis conugilis excessus qui tam̃ legitimũ ñ uolat
thorũ habebit ñnullũ sed ueniale peccatũ. sed illoꝵ sunt qͥ¬

Expanded text:
 et vino abstinent, non tanquam res immundas refugiunt, sed mundioris vitae instituta sectantur, et in eo quod conjugia non habent, non nuptiarum bonum crimen esse existimant, sed continentiam jugem bonis nuptiis meliorem esse non dubitant: isto quam maxime tempore, quando dicitur de continentia: Qui potest capere, capiat ; de nuptiis vero dicitur: Qui se non continet, nubat . In uno enim hortatione virtus erigitur, in altero infirmitas remedio sublevatur. Unde quia aegritudini semper est consulendum, propterea si cui primo contigerit privari conjugio, si voluerit secundas, vel etiam tertias inire nuptias, nullum de illis peccatum habebit, si eas caste servaverit, id est, si unus et una, legitime duntaxat conjuncti, fidem servant, ut nec ille mulieri praeter uxorem, nec illa viro praeter maritum ullatenus misceatur. In talibus etsi fuerit aliquis conjugalis excessus, qui tamen legitimum non violet torum, habebit nonnullum, sed veniale peccatum. 44. Contine
Abbreviated transcription (Latin):
defendimꝰ. nec tam̃ eis obedientiã p̃dicantib et ad eã
sicut quisq ꝓoterat feruent̃ hortantib ullomͦ recte
diceretur. Si ñ uultis obȩdientiã ad quã nos accendi¬
tis in nr̃o corde frigescere. nolite nobis istã dĩ gãm
p̃dicare. qua dm̃dare fatemini quȩ ut nos faciamus

Expanded text:
ntiam praedicantibus, et ad eam sicut quisque poterat ferventer hortantibus, ullo modo recte diceretur, Si non vultis obedientiam, ad quam nos accenditis, in nostro corde frigescere, nolite nobis istam Dei gratiam praedicare, qua Deum dare fatemini, quae ut nos faciamus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dm̃ tantũ dicimꝰ xp̃m sic̃ heretici fotiniani. nec
mã intẽ rationalẽ. siue carnẽ ñdefemina suptã.
sed factã deuerbo in carnẽ ẽ uerso atq mutato.
quȩ om̃a tria falsa et uana hȩreticꝙ apollonistarũ
tres partes uarias diuersasq fecerunt. sed dicimꝰ
tẽporis. eundẽq hominẽ uerũ natũ de homine
matre certa plenitudine tẽporis. nec eiꝰ huma¬
nitatẽ qua maior ẽ pat̃ minuere aliquid eiꝰ di¬
uinitati qua ȩqualis ẽ patri. Hoc aũt utrũq
pat̾ imũ sumꝰ. et scđm hominẽ uerissime dix̃ pat᷑
maior me ẽ. Qui ghunc fec̃ e& semine dauid ho

Expanded text:
nem tantum, sicut haeretici Photiniani; nec ma mentem rationalem, sive carnem non de femina sumptam, sed factam de Verbo in carnem converso atque mutato, quae omnia tria falsa et vana haereticorum Apollinaristarum tres partes varias diversasque fecerunt. Sed dicimustemporis, eumdemque hominem verum, natum de homine matre, certa plenitudine temporis. Nec ejus humanitatem, qua minor est Patre, minuere aliquid ejus divinitati, qua aequalis est Patri. Hoc autem utrumquPater unum sumus : et secundum hominem verissime dixit, Pater major me est . Qui ergo hunc fecit ex semine David
Abbreviated transcription (Latin):
pͦse ẽ eni. deqͦ alio loco dic̃. Misit ds̃ sp̃m filu sui incor¬
da nr̃a. clamantẽ abba pat̃. Et hic quid ẽ clamantẽ. nͥ
lamare facientẽ. tropo illo qͦ dicimꝰ lȩtũ diẽ qͥ lȩtos fac̃
Q uod alibi manifestat ubi dic̃. Non em̃ accepist̾is sp̃m
seruitutis iterũ intimore. sed ac cepistis sp̃m ad optionis
filio. in quo clamamꝰ abba pat̃. Ibi dixẽ clamantẽ. hic
mantẽ. idẽ sic̃ iã exxposui clamare facientẽ. Ubi in¬
tellegimꝰ et hoc ipsũ ee̾ donũ dĩ. ut ueraci corde et sp̃ua¬
lit̾ clamemꝰ ad dm̃. Ad tendant gͦ qͦm fallunt᷑ qͥ putant ei
anobis ñ dari nobis ut petamꝰ. queramꝰ. pulsemꝰ. et hoc ẽe
dicunt qđ grã p̃cedit᷑ merito nr̃o. ut sequat᷑ illa cũ acci¬
pimꝰ petentes et inuenimꝰ querentes. aperitq pulsantibiᷤ.
nec uolunt intellegere etiã hoc diuini e̾e mimeris ut

Expanded text:
m Filii sui in corda nostra, clamantem, Abba, Pater . Et hic quid est, clamantem, nisi, Clamare facientem; tropo illo quo dicimus laetum diem, qui laetos facit? Quod alibi manifestat, ubi dicit: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore; sed accepistis Spiritum adoptionis filimantem, id est, sicut jam exposui, clamare facientem. Ubi intelligimus, et hoc ipsum esse donum Dei, ut veraci corde et spiritualiter clamemus ad Deum. Attendant ergo quomodo falluntur, qui putant esse a nobis, non dari nobis, ut petamus, quaeramus, pulsemus: et hoc esse dicunt, quod gratia praeceditur merito nostro, ut sequatur illa, cum accipimus petentes, et invenimus quaerentes, aperiturque pulsantibus: nec volunt intelliger
Abbreviated transcription (Latin):
hendite salub̃rimã disciplinã. Quod tam̃ c̃ufece¬
ceritis. nolite extolli quasi deoperib ur̃is aut
głiari quasi hoc ñ acceperitis. Ds̃ enĩ ẽ qui opera¬
tur in uobis et uelle et operari ꝓbona uoluntate
uoluntate. et adño gressus ur̃i diriguntur ut uiã
eius ueutis. De ipso aũt cursu ur̃o bono rectoq ẽ¬
discite uos ad p̃destinationẽ diumȩ grȩ ꝑtmere.¬

Expanded text:
hendite saluberrimam disciplinam: quod tamen cum fehendite saluberrimam disciplinam: quod tamen cum feceritis, nolite extolli quasi de operibus vestris, aut gloriari quasi hoc non acceperitis; Deus est enim qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona voluntate ; et a Domino gressus vestri diriguntur, ut ejus viam velitis : de ipso autem cursu vestro bono rectoque condiscite vos ad praedestinationem divinae gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
superius int̃posui. Ita se habẽt de p̃destinatione de¬
finita sententia uoluntatis dĩ. ut alu ex uobis de
infidelitate accepta obediendi uoluntate ueneri¬
tis ad fidẽ. Quid opꝰ ẽ dici alii ex uobis: Si enĩ eccłȩ
dĩ loquim. si credentib loquimur. cur alios eoꝵ ad
fidẽ uenisse dicentes cęteris facere uideam in uiri¬
am. cũ possimꝰ c̃ gruentius dicere ita se habet de
p̃destinatione definita sententia uoluntatis dĩ ait
ex infidelitate ueneritis ad fidẽ accepta uolunta¬
te obediendi. et accepta ꝑseuerantia ꝑmaneatis ir
fide : Nec illud quod sequit᷑ ẽ omĩno dicendũ idẽ
cȩteri uͦ qui in peccatoꝵ delectatione rememora¬
mini ideo ñ dũ surrexistis. quia nec dũ uos adua¬
toriũ gr̃ȩ miserantis ereoeit. cũ bene et conueni¬
ent̃ dici possit ac debeat. Si qui aũt adhuc inpecca¬
tix dãpnabiliũ delectatione remoramin. ad p̃¬

Expanded text:
superius interposui: « Ita se habet de praedestinatione desuperius interposui: « Ita se habet de praedestinatione definita sententia voluntatis Dei, ut alii ex vobis de infidelitate, accepta obediendi voluntate, veneritis ad fidem. » Quid opus est dici, « alii ex vobis? » Si enim Ecclesiae Dei loquimur, si credentibus loquimur, cur alios eorum ad fidem venisse dicentes, caeteris facere videamur injuriam; cum possimus congruentius dicere: Ita se habet de praedestinatione definita sententia voluntatis Dei, ut ex infidelitate veneritis ad fidem accepta voluntate obediendi, et accepta perseverantia permaneatis in fide? 59. Nec illud quod sequitur, est omnino dicendum, id est: « Caeteri vero qui in peccatorum delectatione remoramini, ideo nondum surrexistis, quia necdum vos adjutorium gratiae miserantis erexit. » Cum bene et convenienter dici possit et debeat, Si qui autem adhuc in peccatorum damnabilium delectatione remoramini, appre
Abbreviated transcription (Latin):
alio m dĩ p̃scientia p̃dicari potest. ut hominis
segnita repellat᷑. Quãuis gͦ ita se habeat de p̃destinatio¬
ne difmita sententia uoluntatis dĩ ut alii ex infideli¬
tate accepta uoluntate oboediendi ẽuertamt᷑ ad fidẽ
uł ꝑseuerent infide. cęteri uͦ q in peccatq dãpnabili¬
ũ delectatione remorantur. si et ipsi p̃destinati sunt
deo ñdũ surrexerint quia ñdũ eos ad iutoriũ gr̃ȩ mi¬
serantis erexit. siqui enĩ ñ sunt uocati quos gr̃a sua p̃¬
destinauit eligendos. accipient eandẽ grãm qua elec¬
ti e̾e uelint et sint. Siqui aũt̃ obędiunt sed in regnũ
eiꝰ et głam p̃destinati ñsunt. tẽporales sunt. nec usq
infinẽ in eadẽ obędientia ꝑmanebunt. Quãuis gͦ hȩc
uera sint. ñ tam̃ isto mͦ dicenda sunt audientib. mul¬
tis. ut sermo ad ipsos etiã conũtantur eisq dicantur
illa istoꝵ uerba quȩ urĩs litteris indidistis. & que

Expanded text:
alio modo Dei praescientia praedicari potest, ut hominis alio modo Dei praescientia praedicari potest, ut hominis segnitia repellatur. 58. Quamvis ergo ita se habeat de praedestinatione definita sententia voluntatis Dei, ut alii ex infidelitate, accepta voluntate obediendi, convertantur ad fidem, vel perseverent in fide; caeteri vero qui in peccatorum damnabilium delectatione remorantur, si et ipsi praedestinati sunt, ideo nondum surrexerunt, quia nondum eos adjutorium gratiae miserantis erexit: si qui enim nondum sunt vocati, quos gratia sua praedestinavit eligendos, accipient eamdem gratiam, qua electi esse velint et sint; si qui autem obediunt, sed in regnum ejus et gloriam praedestinati non sunt, temporales sunt, nec usque in finem in eadem obedientia permanebunt: quamvis ergo haec vera sint, non tamen isto modo dicenda sunt audientibus multis, ut sermo ad ipsos etiam convertatur, eisque dicantur illa istorum verba, quae vestris litteris indidistis, et quae
Abbreviated transcription (Latin):
ne inferat᷑ intẽptationẽ. Int̾ initiũ aũt fidei et ꝑfectio¬
nem ꝑseuerantiȩ. media sunt illa quib recte uiutm s̃.
quȩ ĩpsi etiã donari nobis adõ fide impetrante con¬
sentiunt. Hȩc aũt omã. initiũ scilicet fidei et cetęra
usq infinẽ dona sua ds̃ largiturũ se uocatis suis e̾e
p̃sciuit. Humiȩ gͥ contentionis ẽ p̃destinationi c̃tra¬
tellegentiȩ multitudinẽ redargui quodammͦ ipsa
sua p̃ dicatione uideat᷑. sicut redargui uidet᷑ et p̃sci¬
entia dĩ quã certe negare ñpossunt. si dicat᷑ homi¬
nib siue curratis sue Sormiatis. quod uos p̾scut
qui falli ñ potest hoc eritis. dolosi aut̃ uł imperit
medici ẽ. etiã utile medicam̃tũ sic alligare ut
aut ñ ꝓsit aut obsit. sed dicendũ ẽ. sicͦ currite
ut cõphendatis. atq ut ipso cursu ur̃o ita uose̾e
p̃cognitos noueritis ut legitime curreretis. et siqͦ

Expanded text:
ne inferatur in tentationem. Inter initium autem fidei et perfectione inferatur in tentationem. Inter initium autem fidei et perfectionem perseverantiae, media sunt illa, quibus recte vivimus, quae ipsi etiam donari nobis a Deo fide impetrante consentiunt. Haec autem omnia, initium scilicet fidei, et caetera usque in finem dona sua, Deus largiturum se vocatis suis esse praescivit. Nimiae igitur contentionis est, praedestinationi contratelligentiae multitudinem redargui quodam modo ipsa sua praedicatione videatur: sicut redargui videtur et praescientia Dei quam certe negare non possunt, si dicatur hominibus, « Sive curratis, sive dormiatis, quod vos praescivit qui falli non potest, hoc eritis. » Dolosi autem vel imperiti medici est, etiam utile medicamentum sic alligare, ut aut non prosit, aut obsit Sed dicendum est, Sic currite, ut comprehendatis , atque ut ipso cursu vestro ita vos esse praecognitos noveritis, ut legitime curreretis: et si quo
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓpterea me diledcerunt quia ꝑuenit ad eos
antequã me diligerent aliqua meilaboris utilitas
nolo existere ingratꝰ. quantomagis dõ quẽ ñ dili¬
geremꝰ nͥ prius dileceisset nos et fecisset dilectores
suos Qm̃ caritas exipso ẽ. sic̃ dixerunt quos feẽ
magnos ñ solũ amatores uerũ etiã p̃dicatores suos.
Qiud ẽ aũt in gratius quã negare ipsã gr̃am dĩ. dicen¬
do eã scđm merita nr̃a dari : Quod in pelagianis
fides catholica exorruit. quod ipsi pelagio capito¬
le crim̃ obieẽ. qđ ipse pelagus ñ quidẽ amore
ueritatis dĩ sed tam̃ sue dãpnationis timore dãp¬
nauit. Quisquis aũt dicere grãm dĩ seđm merita
nrã dari sicut catholicꝰ fidelis exorret. nec ipsam
fidẽ subtrahit dĩ gr̃ȩ qui misctłĩam c̃secutus ẽ ut
fidelis eẽt. Ac ꝑ hoc gr̃ȩ dĩ tribuat ꝑseuerantiã qͦq
asq: infinẽ. quiã miscdiam consequit᷑ quã poscit cotidię

Expanded text:
qui propterea me dilexerunt, quia pervenit ad eos, qui propterea me dilexerunt, quia pervenit ad eos, antequam me diligerent, aliqua mei laboris utilitas, nolo existere ingratus: quanto magis Deo, quem non diligeremus, nisi prius dilexisset nos, et fecisset dilectores suos? quoniam charitas ex ipso est : sicut dixerunt quos fecit magnos, non solum amatores, verum etiam praedicatores suos. Quid est autem ingratius, quam negare ipsam gratiam Dei, dicendo eam secundum merita nostra dari? Quod in Pelagianis fides catholica exhorruit, quod ipsi Pelagio capitale crimen objecit: quod ipse Pelagius, non quidem amore veritatis Dei, sed tamen suae damnationis timore damnavit. Quisquis autem dicere gratiam Dei secundum merita nostra dari, sicut catholicus fidelis exhorret; nec ipsam fidem subtrahat Dei gratiae, qua misericordiam consecutus est ut fidelis esset: ac per hoc gratiae Dei tribuat perseverantiam quoque usque in finem, qua misericordiam consequitur, quam poscit quotidie,