comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quod nisi fallor ñ opus esset dicere. si nunquã uel in lapsu linguȩ. uel
in oblectanda cogitatione eiꝰdem peccati desideriis aliquantulũ con¬
sentiremus. Sed tantũmͦ dicendũ eẽt ne nos irferas in tẽptationẽ. sed
libera nos a malo. Nec iacobus apłs diceret. in multis offendimus
om̃s. Non enim offendit: nisi eui mala concupiscentia contra iu¬
sticiȩ rationem appetendo seu uitando. faciendũ uel dicenqdum
uel cogitandum aliquid quod non debuit. siue fallens siue fra¬
lens ꝑsuaget. Postremo si excepto illo capite nr̃o sui corporis salua¬
tore asseruntꝰ uel fuisse in hac uita uel esse aliqui homines iusti
sine aliquo peccato siue nunquã consentiendo desideriis eius. siue
quia ꝓ nullo peccato habendum ÷ quod tantũ est ut hoc pietati
non imputet ds̃ quãuis alit̾ sit beatus sine peccato. alit̾ aut̃ beatꝰ

Expanded text:
quod, nisi fallor, non opus esset dicere, si numquam uel in lapsu linguae uel quod, nisi fallor, non opus esset dicere, si numquam uel in lapsu linguae uel in oblectanda cogitatione eiusdem peccati desideriis aliquantum consentiremus, sed tantummodo dicendum esset: ne nos inferas in temptationem, sed libera nos a malo, nec Iacobus apostolus diceret: in multis offendimus omnes. non enim offendit, nisi cui mala concupiscentia contra iustitiae rationem appetendo seu uitando faciendum uel dicendum uel cogitandum aliquid, quod non debuit, siue fallens siue praeualens persuadet. postremo, si excepto illo capite nostro, sui corporis saluatore, asseruntur uel fuisse in hac uita uel esse aliqui homines iusti sine aliquo peccato, siue numquam consentiendo desideriis eius siue quia pro nullo peccato habendum est, quod tantum est, ut hoc pietati non imputet deus — quamuis aliter sit beatus sine peccato, aliter autem beatus
Abbreviated transcription (Latin):
ueni uocare iustos: sed peccatores. Quisquis aut̃ dicit poft acce¬
ptam remissione peccatoꝵ. ita quenquã homine iuste uixisse
in hac carne uel iuiuere ut nullum habeat omino peccatum.
contradicit apło ioħi qui ait. Si dixerimꝰ quia peccatũ non ha-¬
habumiꝰ sed habemus. Quod si quisquã asserit de illo peccato
dictum qͥ habitat in carne mortali nr̃a scđm uiciũ quod peccan¬
tis primi hominis uoluntate contractũ est. cuiꝰ peccati deside
riis ne obȩdiamus paulus apłs p̃cipit. non aut peccare qͥ eidẽ
peccato quauis in carne habitanti ad nullu opus malũ om̃ino con¬
sentit uel facti. uel dicti uel cogitati. quãuis ipsa concupiscentia mo¬
ueat᷑. quȩ alio mͦ peccati nom̃ accepit. quod ei consentire peccare sit
nob que moueat᷑ inuitis: subtilit̾ quidem ista disceruit. Sed uideat
quid agat᷑ de dominica oratione. ubi dicimus dimitte nob̾ debita nr̃a

Expanded text:
veni vocare justos, sed peccatores . Quisquis autem dicit, post acceveni vocare justos, sed peccatores . Quisquis autem dicit, post acceptam remissionem peccatorum ita quemquam hominem juste vixisse in hac carne, vel vivere, ut nullum habeat omnino peccatum, contradicit apostolo Joanni qui ait: Si dixerimus quia peccatum non ham ait \'habuimus\', sed habemus. quod si quisquam asserit de illo peccato dictum, quod habitat in carne mortali nostra secundum uitium quod peccantis primi hominis uoluntate contractum est, cuius peccati desideriis eri i s ne oboediamus Paulus apostolus praecipit, non autem peccare, qui eidem peccato quamuis in carne habitanti ad nullum opus malum omnino consentit, uel facti uel dicti uel cogitati, quamuis ipsa concupiscentia moueatur, quae alio modo peccati nomen accepit, quod ei consentire peccare sit nobisque moueatur inuitis: subtiliter quidem ista discernit, sed uideat quid agatur de dominica oratione, ubi dicimus: dimitte nobis debita nostra.
Abbreviated transcription (Latin):
omino infirmitate peccati. Quod non solum uult d̃s ueru̾etiam
ut impleatur facit atq adiuuat. E hoc nob̾cum agit gr̃a dei ꝑ
etiam spu scõ ꝑ quem latent̃ diffundit᷑ caritas in cordib nr̃is.
quȩ int̾pellat gemitib inenarrabilib donec in nob̾ sanitas ꝑfici¬
atur. & ds sicuti est uidendus in ȩt̾̃na ueritate monstretut. Quis¬
quis gͦ fuisse uel esse in hac uita aliquẽ horninẽ uel aliquos homi¬
nes putat. excepto uno mediatore dei & hominũ quib necessaria
n fuerit remissio peccatoꝵ: contrariꝰ ÷ diumȩ scripture ubi apłs
dicit. E unũ hominẽ peccatũ intrauit in mundũ. & ꝑ peccatum
mors : & ita in om̃s homines ꝑtranxiit. in quo om̃s peccauer̃t.
Q necesse est ut impia contentione asserat. eẽ. posse homines qͥ sine
mediatore xp̃o lib̾ante atq saluante sint liberi saluiq peccato.
cum ille dixerit non ÷ opꝰ sanis medicus sed male habentibus. Non

Expanded text:
omnino infirmitate peccati, quod non solum uult deus, uerum etiam omnino infirmitate peccati, quod non solum uult deus, uerum etiam ut impleatur facit atque adiuuat. et hoc nobiscum agit gratia dei etiam spiritu sancto, per quem latenter diffunditur caritas in cordibus nostris, quae interpellat gemitibus inenarrabilibus, donec in nobis sanitas perficiatur et deus, sicuti est, uidendus in aeterna ueritate monstretur. Quisquis ergo fuisse uel esse in hac uita aliquem hominem uel aliquos homines putat excepto uno mediatore dei et hominum, quibus necessaria non fuerit remissio peccatorum, contrarius est diuinae scripturae, ubi apostolus dicit: per unum hominem peccatum intrauit in mmors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Et necesse est ut impia contentione asserat, esse posse homines, qui sine mediatore Christo liberante atque salvante sint liberi salvique a peccato; cum ille dixerit, Non est opus sanis medicus, sed male habentibus. Non
Abbreviated transcription (Latin):
Uidete quẽ admodũ noluerit dicere si d̾s̾ adiuuet. potest. Cui dicitur.
adiutor meus esto ne derelinquas me. Hon utiq ad corporalia
bona capessenda & mala cauenda: sed adgerendã ꝑficiendãq
iusticiam. Propter quod dicimus ne nos inferas in temptationm
sed lib̾a nos a malo. Nec adiuuatꝰ: nisi ipse qui aliquid agit.
Adiuuatꝰ aut̃ si inuocat. si credit. si scd̾m ꝓpositũ uocatus est. Qm
quos ante p̾seiuit. & p̃destinauit conformes imaginis filui sui
ut sit ipse primogenitus in multis fr̾ibris. Quos aut̃ predestinauit.¬
illos & uocauit. Quos aut̃ uocauit. illos & iustificauit. Quos aut̃ iusti¬
ficauit. illos & głificauit. Currimus gͦ cum ꝓficimus. dum sanitas nra
in ꝓficientib currit. sicut etiam cicatrix currere dicit᷑. quando bene
uulnus diligent᷑q curat᷑ ut om̃i ex parte ꝑfecti. sine ulla simus

Expanded text:
uidete quemadmodum noluerit dicere: si deus adiuuet, potest, cui dicitur: uidete quemadmodum noluerit dicere: si deus adiuuet, potest, cui dicitur: adiutor meus esto, ne derelinquas me, non utique ad corporalia bona capessenda et mala cauenda, sed ad gerendam perficiendamque iustitiam. propter quod dicimus: ne nos inferas in temptationem, sed libera nos a malo. nec adiuuatur, nisi qui et ipse aliquid agit; adiuuatur autem, si inuocat, si credit, si secundum propositum uocatus est, quoniam quos ante praesciuit, et praedestinauit conformes imaginis filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratriillos et uocauit; quos autem uocauit, illos et iustificauit; quos autem iustificauit, illos et glorificauit. currimus ergo, cum proficimus, dum sanitas nostra in proficientibus currit — sicut etiam cicatrix currere dicitur, quando bene uulnus diligenterque curatur omni ex parte perfecti sine ulla simus
Abbreviated transcription (Latin):
aduenit. In cuꝰ grãm etiã iusti antiqui crediderunt. eadẽ iꝑ sa
gra eiꝰ adiuti. ut gaudentes eum p̃noscerent & quidam etiã prę¬
nunciarent. e̾c̃. uenturum. Uel in illo popło isrł sicut moyses &
resunaue. & samuhel & dauid & çȩceri tales. uel extra ipsuĩ poplm
sicut iob uel ante ipsũ popłm sicut abrabam. sicut noe. & qui¬
cunq alii sunt quos ud cõmemorat uel tacet scriptura diuina.
Unus enĩ ds̃ & unus mediator dei & hominum homo xp̃s ihe. sine
cuiꝰ gra nemo a condemnatione liberat᷑. siue quã traxit ex illo
in quo om̃s peccauerunt. siue quã postea suis iniquitatib addi¬
dit. Quale est aut̃ qͦ iste posuit in extremo: Si quis inquit¬
dixerit potest fieri ut homo uel in uerbo non peccet. responden
Si quis dixerit fieri potest ut homo ñ in cogitatione delinquat.
respondendũ est. Si uult ds. potest. Uult enim ds̃. Ergo potest.

Expanded text:
aduenit. in cuius gratiam etiam iusti antiqui crediderunt eadem ipsa aduenit. in cuius gratiam etiam iusti antiqui crediderunt eadem ipsa gratia eius adiuti, ut gaudentes eum praenoscerent et quidam etiam praenuntiarent esse uenturum, uel in illo populo Israel, sicut Moyses et Iesus Naue et Samuhel et Dauid et ceteri tales, uel extra ipsum populum, sicut Iob, uel ante ipsum populum, sicut Abraham, sicut Noe et quicumque alii sunt, quos uel commemorat uel tacet scriptura diuina. unus enim deus et unus mediator dei et hominum, homo Christus Iesus, sine cuius gratia nemo a condemnatione liberatur, siue quam traxit ex illo in quo omnes peccauerunt siue quam postea suis iniquitatibus addidit. Quale est autem, quod iste posuit in extremo, si quis dixerit: potest Si quirespondendum est: si uult deus, potest; uult enim deus, ergo potest\'.
Abbreviated transcription (Latin):
datũ a patre meo. Magnum aut̃ aliqͥd ꝓ sua causa se inuenisse
arbitratus est. apud ysaiã ꝑpħam quia ds̃ dixit. si uolueritis
& audieritis me. quȩ bona sunt t̾rȩ manducabitis. Si aut̃ nolu¬
eritis & ñ audieritis me: gladius uos comedet. Os enĩ añ loquu¬
tũ ÷ hȩc. Quasi non lex tota huiꝰmodi conditionib plena sit.
aut ob aliud suꝑbis p̃cepta ista data sint. nisi quia lex p̃uarica¬
tionis grã posta est. donec ueniret semen eui ꝓmissum est. Unde
sub intrauit ut abundaret delictum. & ubi abundauit delictum. su¬
perabundauit gra. Ia est ut acciperet homo pcepta suꝑbe de sins
uirib fiders. in quib deficiens & factus etiam puarieator libeitorẽ
saluatoremq reqͥreret atq ita eũ timor legis humilem factum
tanquã pedagogus ad fidem gramq ꝑduceret. Ita multiplicatis in¬
firmitatib postea accelerauerunt. quib sanandis oportune aps

Expanded text:
datum a patre meo. Magnum autem aliquid pro sua causa se inuenisse datum a patre meo. Magnum autem aliquid pro sua causa se inuenisse arbitratus est apud Esaiam prophetam, quia deus dixit: si uolueritis et audieritis me, quae bona sunt terrae manducabitis; si autem nolueritis et non audieritis me, gladius uos comedet; os enim domini locutum est haec. quasi non lex tota huius modi condicionibus plena sit aut ob aliud superbis praecepta ista data sunt, nisi quia lex praeuaricationis gratia posita est, donec ueniret semen cui promissum est, unde subintrauit ut abundaret delictum; et ubi abundauit delictum, superabundauit. gratia: id est ut acciperet homo praecepta superbe de suis uiribus fidens, in quibus deficiens et factus etiam praeuaricator liberatorem saluatoremque requireret atque ita eum timor legis humilem factum tamquam paedagogus ad fidem gratiamque perduceret. ita multiplicatis infirmitatibus postea accelerauerunt, quibus sanandis oportune Christus
Abbreviated transcription (Latin):
uabunt te. quasi non debeat deo gras agere quia p̾cepta uoluit.
qui defertꝰ om̃i lumine ueritatis hȩc uelle non posset. Positis
ante hominem igne & aqua quo uult quidem porrigit manũ.
S ed altior est qui uocat altius qua om̃is humana cogitatio. quan¬
doquidẽ iniciu corrigendi cor: fides ÷ sicut scriptum est. uenies
& ꝑtransies ab inicio fidei. & quisq ita eligit bonũ. sicut uni¬
cuiq ds̃ partitus est mensura fidei. & nemo potest ad me ueni¬
re ait princeps fidei : nisi pat̾ qui misit me traxerit eũ. Quod
de fide dictum. eẽ. qua in eum credit᷑. postea satis eiuident̾ expla-¬
nat ubi dicit. Uerba quȩ ego loquutus sum uob̾. sp̃s & uita sunt.
Sed sunt quidã ex uob̾. qui non credunt. Sciebat enĩ ab inicio
iħs qui essent credentes. & quis traditurus e̾e̾t eũ & dicebat.
P ropt̾ea dixi uob̾: quia nemo potest uenire ad me. nisi fuerit ei

Expanded text:
uabit te, quasi non debeat deo agere gratias, quia praecepta uoluit, uabit te, quasi non debeat deo agere gratias, quia praecepta uoluit, qui desertus omni lumine ueritatis haec uelle non posset. positis ante hominem igne et aqua, quo uult quidem porrigit manum, sed altior est qui uocat altius quam omnis humana cogitatio, quandoquidem initium corrigendi cor fides est, sicut scriptum est: uenies et pertransies ab initio fidei, et quisque ita eligit bonum, sicut unicuique deus partitus est mensuram fidei, et: nemo potest ad me uenire, ait princeps fidei, nisi pater qui misit me traxerit eum. quod de fide dictum esse qua in eum creditur postea satis euidenter explanat, ubi dicit: uerba, quae ego locutus sum uobis, spiritus et uita sunt. sed sunt quidam ex uobis qui non credunt. sciebat eniturus esset eum. et dicebat: propterea dixi uobis, quia nemo potest uenire ad me, nisi fuerit ei
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. quod uult faciat ibi ut arbitror ubi sequit᷑ & dicit. ñ peccat si nu¬
bat. quasi ꝑ magno habendum sit uelle nubere. ubi de adiutorio di
nisi ds ꝓuidentia qua gub̾nat om̃ia. marẽ feminãq coniuagit. Aut
qmi ad filemonem scripsit apłs. ut non quasi ex necessitate bonum
eius esset. sed uoluntariũ. quasi alit̾ sit uoluntarium bonũ. nisi cum
ds̃ oꝑatur in nob̾ & uelle & oꝑari ꝓ bona uoluntate. Aut quia in
deuterononio scriptũ est uitam & mortẽ dedit ante faciem
hominis bonũ & malii: & ad monuit ut eligeret uitam. qua¬
si & ipsa admonitio ñ de miscdia ueniat. uel aliquid ꝓdesset
eligere uitã. nisi dĩ eligendi caritatẽ inspiraret. & electã habe¬
re prȩstaret. de quo dictum est. qm̃ ira in indignatione eiꝰ. &
uita in uoluntate eius. Aut quia dictũ est. si uoles p̾cepta ser¬

Expanded text:
apostolus: quod uult faciat, ibi, ut arbitror, ubi sequitur et dicit: non peccat, nuapostolus: quod uult faciat, ibi, ut arbitror, ubi sequitur et dicit: non peccat, nubat — quasi pro magno habendum sit uelle nubere, ubi de adiutorio diunisi deus prouidentia, qua gubernat omnia, marem feminamque coniungat — aut quoniam ad Philemonem scripsit apostolus: ut non quasi ex necessitate bonum eius esset, sed uoluntarium, quasi aliter sit uoluntarium bonum, nisi cum deus operatur in nobis et uelle et operari pro bona uoluntate; aut quia in Deuteronomio scriptum est: uitam et mortem dedit ante faciem hominis, bonum et malum et ammonuit ut eligeret uitam, quasi et ipsa ammonitio non de misericordia ueniat, uel aliquid prodesset eligere uitam, nisi deus eligendi caritatem inspiraret et electam habere praestaret, de quo dictum est: quoniam ira in indignatione eius et uita in uoluntate eius; aut quia dictum est: si uoles praecepta, ser
Abbreviated transcription (Latin):
tegant. aꝑiunt᷑. Declarant enĩ se contra dei gram uel miscd̾iam dis¬
putare. quã uolumus impetrare cti dicimꝰ. fiat uoluntas tua sicut in
celo & in t̾ra. uel ne nos inferas in temptationẽ. sed lib̾a nos a malo.
Utquid enĩ ista orando tanto gemitu petimus. si uolentis & currentis
hominis. non miserentis est dĩ. Non quia hoc sine uoluntate nr̃a
agitur: sed quia uoluntas non implet quod agit. nͥ diuinitꝰ adiuuet᷑
Hȩc est fidei sanitas quȩ nos facit quęrere ut inueniamꝰ. petere ut acci¬
piamus. pulsare ut aꝑiatꝰ nob̃. Contra istam qui disputat. contra
seipsum claudit ostium miscđiȩ dei. Nolo plura dicere de re tanta.
quia meliis eam cõmitto fideliũ gemitib quã sermonib meis. Uide¬
te tam̃ obsecro quale sit ideo uolenti & currenti miscđiam dei non
necessariam quȩ illũ etiam p̃uenit ut curreret. quia de quodam att

Expanded text:
tegant, aperiuntur. Declarant enim se contra Dei gratiam vel misericordiam distegant, aperiuntur. Declarant enim se contra Dei gratiam vel misericordiam disputare, quam volumus impetrare cum dicimus, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra; vel, Ne nos inferas in tentationem, sed libera nos a malo . Utquid enim non miserentis est dei? non quia hoc sine uoluntate nostra agitur, sed quia uoluntas non implet quod agit, nisi diuinitus adiuuetur. haec est fidei sanitas, quae nos facit orare: quaerere, ut inueniamus, petere, ut accipiamus, pulsare, ut aperiatur nobis. contra istam qui disputat, contra se ipsum claudit ostium misericordiae dei. nolo plura dicere de re tanta, quia melius eam committo fidelium gemitibus quam sermonibus meis. Videte tamen, obsecro, quale sit ideo uolenti et currenti misericordiam dei non necessariam, quae illum etiam praeuenit, ut curreret. quia de quodam ait
Abbreviated transcription (Latin):
quod uult faciat. Item inquit ad filemonẽ de onesimo. Que ego uo¬
lueram apud me detinere. ut ꝓte mͥ ministraret. sed sine consilio tuo ni¬
chil uolui facere: ut non quasi ex necessitate bonũ tuii esset. sed uolun¬
tarium. Itẽ in deutero nomio. Uita & mortẽ dedit ante faciẽ tua. bonũ
& malũ. dige uitã ut uiuas. Item apud salomonẽ. Ds ab inicio consti¬
tuit hominẽ. & reliqͥt eũ in manu consilii sui. adiecit ei mandata & p̾-¬
cepta. Siuoles p̾cepta seruabunt te & in posterii fidem placita facere.
Apposui tͥ aquã & ignem. Ad quod uis porrige inanii tuam. Ante ho¬
minem bonũ & malum. uit e mors Pauꝑtas & honestas a dño deo sunt
Item apud isaiam. Qsi uolueritis & audieritis me. quȩ bona sunt t̾rȩ
manducabitis. Si aut̃ nolueritis nec obaudieritis me. gladius uos co¬
medet. Os eni dñi loquotũ est hȩc. Hic uere quantulibet isti se ob¬

Expanded text:
Quod vult faciat . Item, » inquit, « ad Philemonem de Onesimo: Quem ego voQuod vult faciat . Item, » inquit, « ad Philemonem de Onesimo: Quem ego volueram apud me detinere, ut pro te mihi ministraret; sed sine consilio tuo nihil volui facere, ut non quasi ex necessitate bonum tuum esset, sed voluntarium . Item in Deuteronomio: Vitam et mortem dedit ante faciem tuam, bonum et malum; elige vitam, ut vivas . Item apud Salomonem: Deus ab initio constituit hominem, et reliquit eum in manu consilii sui: adjecit ei mandata et praecepta; si voles praecepta, servabunt te, et in posterum fidem placitam facere. Apposuit tibi aquam et ignem, ad quod vis porrige manum tuam. Ante hominem bonum et malum, vita et mors, paupertas et honestas a Domino Deo sunt . Item apud Isaiam: Et si volueritis et audieritis me, quae bona sunt terrae manducabitis; si autem nolueritis nec obaudieritis me, gladius vos comedet. Os enim Domini locutum est haec » . Hic vero, quantumlibet isti se ob
Abbreviated transcription (Latin):
diei possit scđ̾m uisionẽ & cognitionẽ quȩ adhuc in fide . ẽ.
ñ uidit eũ neq cognouit eum. Sed intelligendũ arbitror quia
renouatio ꝑficienda uidet & cognoscit. insirmitas uͦ absumen¬
qͥa nec uidet nec cognoscit eũ. in cuiꝰ quantiscunq reliqͥis
interiꝰ constitutis. si dixerimus quia peccatũ ñ habemꝰ. nos
ipsos seducimꝰ. & ueritas in nob̾ ñ est. Cum gͦ ꝑ gr̃am reno¬
uationis filii dei simus: tam̃ ꝓpt̾ reliqͥas infirmitatis nondũ
apparuit quod erimus. Scimus qm̃ cum apparuerit similes
ei erimus. qm̃ uidebimus eum sicuti est. Iunc peccatũ nullũ
erit : quia infirmitas nec interior nec exterior ulla remanebit.
scĩficat scõs suos. cuiꝰ scĩficationis ꝑfectio quȩ nunc ꝑficit &
Icrescit de die in diẽ. om̃s infirmitatis reliquias ablatura est.
Quib respondendũ. eẽ. dicit quod idem apłs alibi de quodã ait.¬

Expanded text:
dici possit: secundum uisionem et cognitionem, quae adhuc in fide est, dici possit: secundum uisionem et cognitionem, quae adhuc in fide est, non uidit eum neque cognouit eum. sed intellegendum arbitror, quia renouatio perficienda uidet et cognoscit, infirmitas uero absumenda nec uidet nec cognoscit eum, in cuius quantiscumque reliquiis interius constitutis si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est. cum ergo per gratiam renouationis filii dei simus, tamen propter reliquias infirmitatis nondum apparuit quod erimus. scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. tunc peccatum nullum esanctificat sanctos suos: cujus sanctificationis perfectio, quae nunc proficit et crescit de die in diem, omnes infirmitatis reliquias ablatura est. Quibus « respondendum esse » dicit, « quod idem apostolus alibi de quodam ait
Abbreviated transcription (Latin):
sumus ꝑ que peccatũ intrauit in mundũ & ꝑ peccatu mors
& ita in omnes homines ꝑtransiit: sine peccato non sumus. quial
sine illius infirmitate nondĩ sumus. donec illa renouatione que
fit de die in diem qm̃ scđm ipsam ex deo nati sumus infirmitas
tota sanet̾. in qua ex primo homine nati sumus. & in qua sine
peccato ñ sumus. cinꝰ reliquiis in homine interiore manentib
quauis de die in diẽ minuant᷑ in ꝓficientibus: si dixerimus qͥa
peccatũ non habemus. nos ipsos seducimus. & ueritas in nobis
non est. Quomͦ enĩ uerũ est om̃is qui peccat ñ uidit eũ neq
cognouit eũ. cũ scđ̾m uisionẽ & cognitionẽ quȩ erit in specie.
nemo eũ in hac uita uideat atq cognoscat scđ̾m uisionẽ aut̃
& cognitionẽ quȩ ÷ in fide multi sunt qͥ peccant: Ce te ipsi
apostatȩ. qui tam in eũ aliquando credider̃. ut de nullo eoꝵ

Expanded text:
sumus, per quem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors, sumus, per quem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, sine peccato non sumus, quia sine illius infirmitate nondum sumus, donec illa renouatione, quae fit de die in diem, quoniam secundum ipsam ex deo nati sumus, infirmitas tota sanetur, in qua ex primo homine nati sumus et in qua sine peccato non sumus. cuius reliquiis in homine interiore manentibus, quamuis de die in diem minuantur in proficientibus, si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est. quomodo enim uerum est: omnis qui peccat non uidit eum neque cognouit eum, cum secundum uisionem et cognitionem quae erit in specie nemo eum in hac uita uideat atque cognoscat? secundum uisionem autem et cognitionem quae est in fide multi sunt, qui peccent, certe ipsi apostatae, qui tamen in eum aliquando crediderunt, ut de nullo eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tio dei conseruat cũ & malignus non tangit eũ. Itẽ illic inqͥt
ubi de saluatore ait. Qm̃ ille apparuit ut peccata tolleret
O nus qͥ in eo manet n peccat. Omis qui peccat non uide̾t eũ nec
cognouit eũ. Item illic. Carissimi nunc filii dei sumus. &
nondum apparuit quid erimus. Scimus qm̃ cũ apparuerit
similes ei erimus. qm̃ uidebimus eũ sicuti est. & omis qͥ habet
spem hanc in eũ scificat se. sicut & ipse ses est. & tam cũ hȩc
omia testimonia uera sint. uerũ est & illud quod ꝑposuit a ñ
soluit. quod si dixerimus quia peccatũ non habemus nos ipsos
seducimus. & ueritas in nob̾ ñ est. Ac ꝑ hoc scãm id quod ex
deo nati sumus. in eo qui apparuit ut peccata tolleret. id:
in xp̃o manemus. & non peccamus. Hoc ÷ aut̃ quod interior re¬
nouatur de die in diem. Scđ̃m aut̃ quod de homine illo nati

Expanded text:
tio dei conseruat eum, et malignus non tangit eum. \'item illic\', inquit, tio dei conseruat eum, et malignus non tangit eum. \'item illic\', inquit, \'ubi de saluatore ait: quoniam ille apparuit, ut peccata tolleret. omnis qui in eo manet non peccat; omnis qui peccat non uidit eum nec cognouit eum. item illic: carissimi, nunc filii dei sumus, et nondum apparuit quid erimus. scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. et omnis qui habet spem hanc in eum sanctificat se, sicuti et ipse sanctus est.5 et tamen cum haec omnia testimonia uera sint, uerum est et illud quod proposuit et non soluit quod si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est. ac per hoc secundum id, quod ex deo nati sumus, in eo qui apparuit, ut peccata tolleret, id est in Christo manemus et non peccamus — hoc est autem, quod interior renouatur de die in diem — secundum autem quod de homine illo nati
Abbreviated transcription (Latin):
uiuens. Apta quippesententia est de suꝑiore uersu illu¬
strius dedarata. Ne intres inquit in uidicnĩ cum seruo tuo: qm̃ ni
iustificabit᷑ in conspectu tuo omis uiuens. Iudiciũ timet: quia mi¬
scdiam desiderat quȩ suꝑexaltat iudicio. Hoc est enĩ ne intres
in uidicio cũ seruo tuo. noli me iudicare scđm te qͥ es sine peccato
qm̃ non iustificabit᷑ in conspectu tuo omnis uiuens. Quoo de
bac uita dictum sine difficili questione intelligit᷑ & quod ait
non iustificabit᷑: ad illam ꝑfectionẽ iusticiȩ retulit que in
hac uita ñ est. Item dicunt inquit. Si dixerimus quia peccatũ
non habemus: ipsi nos seducimus. & ueritas in nob non est.
Et hiuc erudentissimo testimonio quasi contrariis testimonus
Hoc aut̃ dico fr̃s. ut non peccxis. Omis qui natus ÷ ex deo pec¬
catũ non facit: quia seỹi ipsius in eo manet. & ñ potest pec¬
care ltem illic. Qui natus est ex deo non peccat. quia genera

Expanded text:
uiuens. aperta quippe sententia est de superiore uersu inluuiuens. aperta quippe sententia est de superiore uersu inlustrius declarata. ne intres, inquit, in iudicium cum seruo tuo, quoniam non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. iudicium timet, quia misericordiam desiderat, quae superexsultat iudicio. hoc est enim ne intres in iudicium cum seruo tuo: \'noli me iudicare secundum te, qui es sine peccato\', quoniam non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens, quod de hac uita dictum sine difficili quaestione intellegitur. et quod ait: non iustificabitur, ad illam perfectionem iustitiae retulit, quae in hac uita non est. \'Item dicunt\', inquit, \'si dixerimus quiapeccatum non habemus, ipsi nos seducimus. et ueritas in nobis non est\\ et huic euidentissiHoc autem dico, fratres, ut non peccetis. Omnis qui natus est ex Deo, peccatum non facit, quia semen ipsius in eo manet, et non potest peccare ; item illic: Qui natus est ex Deo, non p
Abbreviated transcription (Latin):
modu sua peccata mundarent. Nlam tacharias qđ de om̃i sacer¬
dote ex hominib accepto in epła ad hebreos dicit᷑: etiã ꝑ suis
peccatis utiq hostias offerebat. Quomꝰ aut̃ intelligendũ sit
quod dicitꝰ sine querela: iam sup̃ satis quantũ opinor ostendimꝰ.
E beatus inquit apłs ait ut simus scĩ & imaculati in conpectu
eius. Hoc agit᷑ ut hoc simus. si immaculati intelligendi sunt
ꝗͥ omino sine peccato sunt. Si aut̃ immaculati sunt sine cri¬
minẽ. etiã in hac uita fuisse. atq esse negare ñ possumus
quia ñ ideo sine ullo peccato ÷ aliquis. qm̃ non habet ma¬
culam criminis. Unde & apłs cũ ministros eligeret ordi¬
nandos non ait si quis sine peccato quod inuenire ñ posset
sed ait.si quis sine crimine. quod utiq posset. Nec tamen
iste oftendit quẽ admodũ scđm suã causam debeamꝰ accipe
quod seriptũ est. qm̃ non iustificabitꝰ in conspectu tuo om̃is

Expanded text:
modum sua peccata mundarent. nam Zacharias, quod de omni sacermodum sua peccata mundarent. nam Zacharias, quod de omni sacerdote ex hominibus accepto in epistula ad Hebraeos dicitur, etiam pro suis peccatis utique hostias offerebat. quomodo autem intellegendum sit quod dicitur sine querella, iam supra satis, quantum  \'apostolus ait: ut simus sancti et inmaculati in conspectu eius\'. hoc agitur, ut hoc simus, si inmaculati intellegendi sunt qui omnino sine peccato sunt; si autem inmaculati sunt qui sunt sine crimine, etiam in hac uita fuisse atque esse negare non possumus, quia non ideo sine ullo peccato est aliquis, quoniam non habet maculam criminis. unde et apostolus cum ministros eligeret ordinandos, non ait: si quis sine peccato — quod inuenire non posset — sed ait: si quis sine crimine, quod utique posset. nec tamen iste ostendit, quemadmodum secundum suam causam debeamus accipere quod scriptum est: quoniam non iustificabitur in conspectu tuo omnis
Abbreviated transcription (Latin):
mis. quia dns de sco iob att. Nunquid considerasti serui meui
iob Non enim est er similis quisquam in terris. homo sine que¬
rela. uerus dei cultor abstinens se ab om̃i malo. unde iam sugiꝰ
diseruimus. nec tam̃ iste ostendit nob̾ quomͦ & iob si hec uerba
ita intelligenda sunt sine ullo peccato fuerit in terra & uerũ
sit queo scriptii esse dixit. ñ ÷ homo iustus in t̾ra qui faciat
bonũ & non peccet. Itẽ dicunt inqͥt. quia ñ iustificabit᷑ in cor¬
spectu tuo om̃is uiuens. & huic testimonio quasi respondit
Ad nichil aliud nisi ut scripturȩ scȩ̃ int̾ se litigare uidcant᷑.
Quarũ concordiam nos debemꝰ ostendere. Ait enĩ qͥbuis respon
aut ⁊acharias & elisabeth uxor eiꝰ iusti ambo in conspectu dñi.
& incedentes in oiñib mandatis & iustificationib dñi sine que¬
rela. Qui iusti ambo utiq legerant int̾ ipsa mandata. quẽ ad¬

Expanded text:
niis, quia dominus de sancto Iob ait: numquid considerasti seruum meum niis, quia dominus de sancto Iob ait: numquid considerasti seruum meum Iob? non enim est ei similis quisquam in terris, homo sine querella, uerus, dei cultor, abstinens se ab omni malo. unde iam superius disseruimus. nec tamen iste ostendit nobis quomodo et Iob, si haec uerba ita intellegenda sunt, sine ullo peccato fuerit in terra et uerum sit quod scriptum esse dixit: non est homo iustus in terra, qui faciat bonum et non peccet. \'Item dicunt\', inquit, \'quia non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens\', et huic testimonio quasi respondit ad nihil aliud, nisi ut scripturae sanctae se litigare uideantur, quarum concordiam nos debemus ostendere. ait enim: \'quibus respautem Zacharias et Elisabeth uxor eius iusti ambo in conspectu domini et incedentes in omnibus mandatis et iustificationibus domini sine querella\'. qui iusti ambo utique legerant inter ipsa mandata, quemad
Abbreviated transcription (Latin):
tessigendũ quod dictũ est: bona ẽ substantia. eui n. perea tii
in conscienta. Tunc enĩ erit uere bona substantia ididuere dii
cedit a renouat᷑ de die in diẽ. & dirigat manus iti oꝑe misedie.
& ab om̃i delicto mundet corsiuui. Misereatur: ut quoa restat ꝑ
ueniam dimittatur: Hoc enim salubrit̾ & sine uana inaniq. iactan¬
tia bene intelligit᷑ in eo quod dix̃ ses ioħs. Si cor nrm̃ nos non re
p̃bendat : fiduciam babemus auͥ am̃. & quȩcunq petierimus accipi¬
emus ab eõ. Hoc eni uidet᷑ iste loco admonuise. ne cor nr̃m nos in
ipa oratione a petitione rephendat. boc ÷ ne forte cum cepunus
dicere diitte nob si ut ꝙ nos dimittimus compungamur non
fauere quos dicimus. aut etiã non andeamus dicere quod nonła
moriũ scripturarũ qđ eis dici solet quia ñ ÷ homo iustus mitra
qurtariat bonui & non peccet.  quasi responant aliis testimo¬

Expanded text:
tellegendum quod dictum est: bona est substantia, cui non est peccatum tellegendum quod dictum est: bona est substantia, cui non est peccatum in conscientia. tunc enim erit uere bona substantia, id est ueraecedit et renouatur de die in diem, et dirigat manus in opere misericordiae et ab omni delicto mundet cor suum, misereatur, ut quod restat per ueniam dimittatur. hoc enim salubriter et sine uana inanique iactantia bene intellegitur in eo quod dixit sanctus Iohanneendat, fiduciam habemus ad Deum, et quaecumque petierimus, accipiemus ab eo. Hoc enim videtur isto loco admonuisse, ne cor nostrum nos in ipsa oratione et petitione reprehendat: hoc est, ne forte cum coeperimus dicere, Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus; compungamur non facere quod dicimus, aut etiam non audeamus dicere quod non famonium Scripturarum, quod eis dici solet, Quia non est homo justus in terra qui faciat bonum, et non peccet . Et quasi respondit aliis testimo
Abbreviated transcription (Latin):
enim p̃destinauit. illos & uocauit. & quos uocauit. ipsos & iustificauit.
Quos aut̃ iustificauit: illos & glorificauit. In hoc mysterio dictum
arbitror. E cce eicio demonia. & sanitates ꝑficio hodie soeriisor
ar tercia die consumor io: ꝑficior. Dixit enim hoc sen pson. cor¬
poris sui quoo est eccła dei. ponens ꝑ distincas ordinatisq teiti¬
porib quos & in sua resurrectione significauit in triduo. Puto
aut intesse inter rectum corde & mundũ corde. Sulam ol recton
corderin ea que ante sunt extenait᷑. ea quȩ recro sunt obilauiscen.¬
ur fecto cursu atq intentione ꝑueniat ubi habitet mundus con¬
de sicut illa singula readenda sunt singulis ubi dictum. esiro
Quis asen det in montẽ dñi aut quis stabit in loco ses eius. ⁊ mo¬
cens manib & mundts corde Innocens manib ascendet. & muin¬
aus corde stabit. Illud in oꝑe ẽ illua infine. Ꝙ illic magis in¬

Expanded text:
enim praedestinauit, illos et uocauit; et quos uocauit, ipsos et iustificauit; enim praedestinauit, illos et uocauit; et quos uocauit, ipsos et iustificauit; quos autem iustificauit, illos et glorificauit. in hoc mysterio dictum arbitror: ecce eicio daemonia et sanitates perficio hodie et cras et tertia consummor, id est perficior: dixit enim hoc ex persona corporis sui, quod est eccporibus quod et in sua resurrectione significavit in triduo. Puto autem interesse inter rectum corde et mundum corde: nam et rectus corde in ea quae ante sunt extenditur, ea quae retro sunt oblrecta fide atque intentione perueniat, ubi habitet mundus corde. sicut illa singula reddenda sunt singulis, ubi dictum est: quis ascendet in montem domini? aut quis stabit in loco sancto eius? innocens manibus et mundus corde — innocens manibus ascendet et mundus corde stabit: illud in opere est, illud in fine — et illic magis in
Abbreviated transcription (Latin):
in tantis malis. in tantis scandalis. in tanta ꝑmixtione hominum
pessimoꝵ. in tantis opꝓbriis impioꝵ. dicendũ ÷ eã esse głosam quia
reges ei seruiunt ubi÷ ꝑiculosior maiorq temptatio. Sed tunc
potius głosa erit. quando fiet qđ idem ait apłs. Cum xp̃s ap¬
paruerit uita ur̃a. tunc & uos cũ ipso apparebitis in gła. Cũ eni
diis ipse scđm forma serui ꝑ quã se mediator coniunxit ȩccłȩ ñ
fuerit głorificatus nisi resurrectionis gła unde dictũ ÷. sp̃s aut̃
non erat datus quia iħs nondũ fuerat glorificatus. quomͦ dicen¬
da est ante resurrectionẽ suã ȩccła eius. ee głosa: Mundat gͦ
eam nunc lauachro aquȩ in uerbo abluens peccata p̾terita. & pel¬
lens ab ea dominationẽ maloꝵ angeloꝵ. Deinde ꝑficiens eiꝰ sani¬
tates. facit eam occurrere in illa głosam sine macula & ruga. Quos

Expanded text:
in tantis malis, in tantis scandalis, in tanta permixtione hominum in tantis malis, in tantis scandalis, in tanta permixtione hominum pessimorum, in tantis obprobriis inpiorum dicendum est eam esse gloriosam, quia reges ei seruiunt, ubi est periculosior maiorque temptatio, sed tunc potius gloriosa erit, quando fiet quod idem ait apostolusuerit, uita uestra, tunc et uos cum ipso apparebitis in gloriam. cum enim dominus ipse secundum formam serui, per quam se mediator coniunxerit ecclesiae, non fuerit glorificatus nisi post resurrectionis gloriam — unde dictum est: spiritus autem non erat datus, quia Iesus nondum fuerat glorificatus - quomodo dicenda est ante resurrectionem suam ecclesia eius esse gloriosa? mundat ergo eam nunc lauacro aquae, in uerbo abluens peccata praeterita et pellens ab ea dominationem malorum angelorum; deinde perficiens eius sanitates facit eam occurrere in illam gloriosam sine macula et ruga. quos
Abbreviated transcription (Latin):
& quod iustus uidex cum in trono sederit occultii inuenerit minusq
mundatũ. eius miscđ̾ia remittat᷑. ut deo uidendo totũ sanũ mundũq
reddatur. Iudiciũ enĩ sine miscd̾ia: sed illi qui ñ facit miscđiam. Suꝑ¬
exaltat aut̃ miscđia iudicio. Quod si ñ esset. quȩ spes esset. quando qͥ¬
dem cum rex iustus sederit in throno quis gloriabit᷑ castũ se habe¬
re cor. aut quis głabitur mundũ se ẽẽ a peccato. Iunc gͦ ꝑ eius
miscđiam iusti plene ꝑfecteq mundati fulgebunt in regno patris sui
sicut sol. Tunc plene atq ꝑfecte erit ȩccła. ñ habens maculam aut
rugã. aut aliquid huiꝰmodi. quia tunc etiam erit uere gloriosa. Cũ
enim ñ tantũ ait ut exhiberet sibi ȩccłam ñ habentẽ maculã aut ru¬
ga sed addidit głosam: satis significauit quando erit sine macula-
& ruga aut aliquid riꝰmodi. Iunc utique: quando głosa. Non eninͦ

Expanded text:
et quod iudex iustus, cum in throno sederit, occultum inuenerit minusque et quod iudex iustus, cum in throno sederit, occultum inuenerit minusque mundatum eius misericordia remittatur, ut deo uidendo totum sanum mundumque reddatur; iudicium enim sine miseraxaltat autem misericordia judicio. Quod si non esset, quae spes esset? Quandoquidem cum Rex justus sederit in throno, quis gloriabitur se castum habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? Tunc ergo per eius misericordiam iusti plene perfecteque mundati fulgebunt in regno patris sui sicut sol, tunc plene atque perfecte erit ecclesia non habens maculam aut rugam aut aliquid huius modi. quia tunc etiam erit uere gloriosa. cum enim non tantum ait, ut exhiberet sibi ecclesiam non habentem maculam aut rugam, sed addidit gloriosam, satis significauit, quando erit sine macula et ruga aut aliquid eius modi: tunc utique, quando gloriosa. non enim modo
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quȩ respondendo subiecit. quod saluator ait in euangelio.
Beati mundocorde qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Ꝙ quod dauid dicit.
Qascendet in montẽ dñi. aut quis stabit in loco scõ eius: In nocens
manib & mundus corde. & alibi. Benefac dñẽ bonis & rectis corde.
tẽ apud salomonem. Bona ÷ substantia. cui ñ est peccatũ in consci¬
entia. ltem illic. Auerte te a delicto. & dirige manus: & ab om̃i
delicto munda cor tuũ. Item in epła ioħis. Si cor nr̃m nos non re-¬
p̾hendat : fiduciam habemus ad dm̃. & quȩcunq petierimus accipi-¬
emus ab eo. Hoc enĩ agitur uoluntate. credendo. sꝑando. diligendo.
corpus castigando. elemosinas faciendo. iniurias ignoscendo. instant̾
orando. & ꝓficiendi uires p̾cando. ueracit̾q dicendo. Dimitte nob̾
sicut & nos dimittimus. & ne inferas nos in temptationẽ. sed libera nos
a malo. Hoc ꝓrsus agitur: ut cor mundet᷑ & peccatũ omne tollatur.

Expanded text:
sunt, quae respondendo subiecit, quod saluator ait in euangelio: sunt, quae respondendo subiecit, quod saluator ait in euangelio: beati mundicordes. quoniam ipsi deum uidebunt, et quod Dauid dicit: quis ascendet in montem domini? aut quis stabit in loco sancto eius? innocens manibus et mundus corde; et alibi: benefac, domine, bonis et rectis corde; item apud Salomonem: bona est substantia, cui non est peccatum in conscientia; item illic: auerte te a delicto et dirige manus et ab omni delicto munda cor tuum; item in epistula lohannis: si cor nostrum nos non reprehendat. fiduciam habemus ad deum et quaecumque petierimus accipiemus ab eo. hoc enim agitur uoluntate, credendo, sperando, diligendo, corpus castigando, elemosynas faciendo, iniurias ignoscendo, instanter orando et proficiendi uires precando ueraciterque dicendo: dimitte nobis, sicut et nos dimittimus, et: ne inferas nos in temptationem, sed libera nos a malo, hoc prorsus agitur, ut cor mundetur et peccatum omne tollatur
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniis uolens ostendere posse esse in homine castum cor. nec ta¬
men dicit quomͦ accipiendum sit quod ꝓposuit contra se dici. quis
głabitur castum se habere cor ne seriptura diuina in hoc testimo.¬
nio & in his ꝑ quȩ respondit sibi ipsa adu̾saria uideatur. Hos aut̃
huic respondentes dicimus ideo sequutũ esse quis głabitur castum
se habere cor. qm̃ p̾cessit cum rex iustus sederit in throno. Quan¬
talibet enĩ iusticia sit p̾ditus homo: cogitare debet ne aliquid
in illo quod ipse non uidet inueniat᷑ esse culpandũ cum rex iustus se¬
derit in throno. cuiꝰ cogitationẽ fugere delicta non possunt. nec
illa de quib dictũ est. delicta qͥs intelligit: Cum gͦ rex iustus se.¬
derit in throno. quis głabitur castũ se habere cor: Aut quis gła¬
bitur mundum se esse a peccato. nisi forte isti qui uolunt iniusti¬
cia sua ñ in ipsius iudicis miscđia gloriari: Iamen etiã illa uera

Expanded text:
testimoniis uolens ostendere posse esse in homine castum cor nec tatestimoniis uolens ostendere posse esse in homine castum cor nec tamen dicit quomodo accipiendum sit, quod proposuit contra se dici: quis gloriabitur castum se habere cor? ne scriptura diuina in hoc testimonio et in his per quae respondit sibi ipsa aduersaria uideatur. nos autem huic respondentes dicimus ideo secutum esse: quis gloriabitur castum se habere cor? quoniam praecessit: cum rex iustus sederit in throno. quantalibet enim iustitia sit praeditus homo, cogitare debet, ne aliquid in illo, quod ipse non uidet, inueniatur esse culpandum, cum rex iustus sederit in throno, cuius cogitationem fugere delicta non possunt nec illa, de quibus dictum est: delicta quis intellegit? cum ergo rex iustus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor, aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato, nisi forte isti, qui uolunt in sua iustitia, non in ipsius iudicis misericordia gloriari? Tamen etiam illa uera
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi etiã filii dei cõparati sibi ipsis quales in illa ꝑfectione ȩt̃na
futuri sunt. ita boni sunt ut adhuc & mali sint. Quod de illis
dicere non auderem. quis enim auderet dicere malos ẽẽ quoꝵ pat̾
est as̃ nisi ipse dñs diceret. si gͦ uos cum sitis mali nostis bona data
dare filuis ur̾is. quanto magis pater ur̃ qͥ in celis est dabit bona pe¬
tentib se: Cum ait utiq pater u̾r. filiuͦs dei iam. eẽ. monstrauit.
quos tam̃ adhuc malos. cẽ. non tacuit. Ille tam̃ non soluit quomͦ
& isti boni sint: ut neno sit bonus nisi unus ds. Unde est ille
admonitus qui int̾rogauerat quid boni faceret: ut illũ quȩreret
ciuuꝰ grã bonus esset. Cui bonũ esse : hoc ÷ ipsum esse. quia in cõmu
tabilit̾ bonus. non potest omino malus esse. Item dicunt in qͥt
quis głabitur castum se habere cor. & ad hoc respondit multis

Expanded text:
ipsi etiam filii Dei comparati sibi ipsis quales in illa perfectione aeterna ipsi etiam filii Dei comparati sibi ipsis quales in illa perfectione aeterna futuri sunt, ita boni sunt, ut adhuc et mali sint. Quod de illis dicere non auderem quis enim audeat dicere malos esse, quorum pater est Deus, nisi ipse Dominus diceret, Si ergo vos cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris; quanto magis Pater vester, qui in coelis est, dabit bona petentibus se ? Cum ait utique, Pater vester; filios Dei jam esse monstravit, quos tamen adhuc malos esse non tacuit. Ille tamen non solvit, quomodo et isti boni sint, et nemo sit bonus, nisi unus Deus: unde est ille admonitus, qui interrogaverat quid boni faceret, ut illum quaereret cujus gratia bonus esset, cui bonum esse, hoc est ipsutabiliter bonus non potest omnino malus esse. \'Item dicunt\', inquit, quis gloriabitur castum se habere co r?\' et ad hoc respondit multis
Abbreviated transcription (Latin):
lem suũ oriri facit suꝑ bonos & malos. & alibi scriptũ est inquit.
Bona bonis creata sunt ab inicio. & iterũ. Qui sunt boni. erunt habi¬
tatores terrȩ. Cus srespondendum est: ut & illud intelligat᷑ quomodo
dictũ sit. nemo bonus nisi unus ds̃. Siue quia om̃ia quę creata sunt
quãuis ea ds̃ fecerit bona ualde: creatori tam̃ comparata nec bo¬
na sunt. cui cõparata nec sunt. Altissime quippe & ꝓprio modo
quodã de seipso dixit. Ego sum qͥ sum. Sic dictũ est nemo bonus
nisi unus: quẽ ad modum de ioħe dictũ est. non erat ille lum̃. cũ
dñs eum dicat᷑ lucernã. sicut disepłos quib dixit. Uos estis lum̃
mundi. Nemo accendit lucerna & ponit eam sub modio. Seđd in
cõparatione luminis illiꝰ quod ÷ lum̃ uerũ illuminas omnẽ ho¬
minẽ uenientẽ in hunc mundu non erat ille lum̃. Siue quia

Expanded text:
lem suum oriri facit super bonos et malos. <et alibi scriptum est\', inquit, lem suum oriri facit super bonos et malos. <et alibi scriptum est\', inquit, <bona bonis creata sunt ab initio, et iterum: qui sunt boni, erunt habitatores terrae\'. cui sic respondendum est, ut et illud inteliegatur quomodo dictum sit: nemo bonus nisi unus deus. siue quia omnia quae creata sunt, quamuis ea deus fecerit bona ualde, creatori tamen comparata nec bona sunt, cui comparata nec sunt — altissime quippe et proprio modo quodam de se ipso dixit: ego sum qui sum. sic dictum est: nemo bonus nisi unus deus, quemadmodum de Iohanne dictum est: non erat ille lumen, cum dominus eum dicat esse lucernam sicut discipulos, quibus dixit: uos estis lumen mundi; nemo accendit lucernam et ponit eam sub modio; sed in comparatione luminis illius, quod est lumen uerum inluminans omnem hominem uenientem in hunc mundum, non erat ille lumen — siu
Abbreviated transcription (Latin):
pat. in quo nec unus erat qui faceret bonum dum uolunt remanere filii
hominum. & n esse filii dei. cuiꝰ grã homo fit bonus ut faciat bonum.
De illo enim bono dictũ hic debemus acciꝑe. quod ibi ait. Ds de cȩlo
resperit suꝑ filios hominii: ut uideat si est intelligens aut reqͥrens
dm̃. Hoc gͦ bonum quod est requirere dm̃ non erat qͥ faceret. non
erat usq ad unum. sed in eo genere hominũ quod p̃destinatũ est ad
interitum. Suꝑ hos enĩ respexit dei p̾scientia ꝓtulitq sententiam.
Item dicunt inquit illud qđ saluator ait. Quid me dicis bonum.
Nemo bonus nisi solus ds̃. Hanc item ꝓpositionẽ omino non soluit. sed
opposuit uelut ex aduerso alia testimonia quib ꝓbaret esse & homi¬
nem bonũ. Dixit enim. ẽẽ. respondendũ. quod idem dñs alibi ait.
Bonus homo. de bono thesauro cordis sui ꝓfert bona. & iterũ. Qui so¬

Expanded text:
pat, in quo nec unus erat qui faceret bonum, dum uolunt remanere filii pat, in quo nec unus erat qui faceret bonum, dum uolunt remanere filii hominum et non esse filii dei, cuius gratia homo fit bonus, ut faciat bonum? de illo enim bono dictum hic debemus accipere, quod ibi ait: deus de caelo respexit super filios hominum. ut uideat si est intellegens aut requirens deum. hoc ergo bonum, quod est requirere deum, non erat qui faceret, non erat usque ad unum, sed in eo genere hominum, quod praedestinatum est ad interitum. super hos enim respexit dei praescientia protulitque sententiam. \'Item dicunt\', inquit, \'illud quod saluator ait: quid me dicis bonum? nemo bonus nisi solus deus\'. hanc item propositionem omnino non soluit, sed opposuit uelut ex aduerso alia testimonia, quibus probaret esse et hominem bonum. dixit enim esse respondendum quod idem dominus alibi ait: bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona, et iterum: qui so
Abbreviated transcription (Latin):
& fecerimus bona. Uerissime tunc erunt homini multa bona. cũ
recesserit ab om̃i peccato. Tunc enĩ ei nulla erunt mala. ut non op
habeat dicere libera nos a malo. Quãuis & nunc om̃is qui ꝓficit.
recta intentione ꝓficiens recedit ab om̃i peccato. & tanto inde fit
longinquior. quanto plenitudini iusticiȩ ꝑfectioniq ꝓpinquior
Quia & ipsa concupiscentia quod ÷ peccatũ habitans in carne nr̃a. & si
manet adhuc in membris mortalib. minui tam̃ non desinit in ꝓfi¬
cientib. Aliud. ẽ gͦ recedere ab om̃i peccato quod nunc in oꝑe est.
aliud recessisse ab omi peccato qđ in illa ꝑfectione tunc erit. Sed ta¬
m̃ & qͥ iam recessit. & qui adhuc recedit. n est negandus facere bonũ.
Quomͦ ergo dictũ est ñ ÷ qͥ faciat bonũ ñ est usq ad unũ. quod ille ꝓpo-¬
suit & non solutũ reliquit. nisi quia populũ quendam psalmus ille cu¬

Expanded text:
et fecerimus bona . Verissime tunc erunt homini multa bona, cum et fecerimus bona . Verissime tunc erunt homini multa bona, cum recesserit ab omni peccato. Tunc enim ei nulla erunt mala, ut non opus habeat dicere, Libera nos a malo . Quamvis et nunc omnis qui proficit, recta intentione proficiens, recedit ab omni peccato, et tanto inde fit longinquior, quanto plenitudini justitiae perfectionique propinquior: quia et ipsa concupiscentia, quod est peccatum habitans in carne nostra, etsi manet adhuc in membris mortalibus, minui tamen non desinit in proficientibus. Aliud est ergo, recedere ab omni peccato, quod nunc in opere est; aliud, recessisse ab omni peccato, quod in illa perfectione tunc erit. Sed tamen et qui jam recessit, et qui adhuc recedit, non est negandus facere bonum. quomodo ergo dictum est: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum, quod ille proposuit et non solutum reliquit, nisi quia populum quendam psalmus ille cul