comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ACIBIESISERGO
fecit lucẽ. ut cẽtera omina pꝰ¬
modum facerx in luce Migni¬
ficauit enim nob se nõ amare
opa que intenebris fiunt q̃nr
mala sunt. quia om̃is qui male
act᷑ odit lucem. & nonuenet
as lucem. ut ñ arguant᷑ op eiꝰ¬
quia mala sunt.¬
t. Qui aut̃ fac̃ ũitatẽ ueñ
ad lucẽ : ut manifestẽt᷑ oꝑa eius quia in do
turꝰ. suit. in tenebris oꝑari noluit: sed ue¬
nit ad lucẽ et fec̾ lucẽ. ut se manifestane
plucẽ. Non enĩ id̾o fec̃ lucẽ ut iꝑse uid̾oe ꝑlucẽ.
sed ut oꝑi sua manifesturet ꝑ luce. qr ĩđo¬

Expanded text:
ncipiens ergo fecit lucem, ut caetera omnia postmodum faceret in luce. Significavit enim nobis se non amare opera quae in tenebris fiunt, quoniam mala sunt. Quia omnis qui male agit odit lucem; et non venit ad lucem, ut non arguantur opea sunt. Qui autem facit veritatem venit ad lucem, ut manifestentur opera sua, quia in Deo turus fuit, in tenebris operari noluit; sed venit ad lucem, et fecit lucem, ut se manifestaret per lucem. Non enim ideo fecit lucem ut ipse videret per lucem; sed ut opera sua manifestaret per luce
Abbreviated transcription (Latin):
simplici nutu iusticie sue approbat ut ad ef¬
fectum ꝓcedant & fuint. & ꝑficit᷑ & consumat᷑
& manifestat᷑ duobꝰ. his que subsecunt᷑ in tp̃re
ꝑmissione & oꝑacione diuina: que & ipsa reꝵ
om̃iũq̃ effectũ capiunt uł subsistunt uniuer¬
sittitẽ complectunt᷑. & respondent illi quod unũ
est in utroq &: dissimile ad dissimilia omĩa he.¬
neplacitr̃greatoris E⁊ ꝓptereti & iam ipsa
duo uolurtat dicunt᷑. & est uolutas dei
beneplacitũ eips & uolunitis eus oꝑacio eiꝰ.¬

Expanded text:
simplici nutu justitiae suae approbat ut ad efsimplici nutu justitiae suae approbat ut ad effectum procedant et fiant; perficitur et consummatur, et manifestatur duobus his quae subsequuntur in tempore permissione et operatione divina, quae et ipsa rerum omnium quae effectum capiunt vel subsistunt universitatem complectuntur, et respondent illi quod unum est in utroque, et indissimile ad dissimilia omnia beneplacitum Creatoris. Et propterea etiam ipsa duo voluntates dicuntur. Et est voluntas Dei beneplacitum ejus, et voluntas ejus operatio e
Abbreviated transcription (Latin):
laciti ꝓpsius inse dicimus quia beneplacitr
eius est uoluntts euis. &e signii heneplacra eiꝰ.
uocamus uoluntaitẽ eius. Et neutrum est
utrumq. & utrumq uere dr̃. Sed benepla.¬
citum eius et̾nũ est. nec potest nõ ẽẽ quicqͥd
tillo est. Et quicquid millo nõ est. eẽ non
potest. Nec contiti ipsum nec extiti ipsum.
nec smne ipso aliquid est. in om̃i quod est:
& constat ipsum & ititum est. nec cassari pot̾
aliqño quod iipso est. Oma quecumq uo¬
luit fecit in hoc ꝓbtũ est. quia non casscit᷑
olunttis ciꝰ. & uoluntati eius quis resistit
in hoc ꝓbatũ est: quia non impedit᷑ beneplaci¬
tum ip̃suis. Itti consonat reꝵ effectibꝰ. be¬
neplacitũ ipsiꝰ. & ipsi effectꝰ reꝵ non discor¬
dant ab illo. Eit enim om̃e quod uult. & om¬
ne quod non uult non fit : & om̃e quod uult
semꝑ uult ut fict quod nõ semꝑ est aliqũo qd
uult. Et hoc beneplacitũ imiuersale quo ęt̃.¬
num est & om̃ia que sunt tp̃ribꝰ. suis parit̾

Expanded text:
quod beneplacitum ejus est voluntas ejus. Et signum beneplaciti ejus vocamus voluntatem ejus, Et verum est utrumque et utrumque vere dicitur; sed beneplacitum ejus aeternum est, nec potest non esse quidquid in illo est, et quidquid in illo non est, esse non potest. Nec contra ipsum, nec extra ipsum, nec sine ipso aliquid est, in omni quod est. Et constat ipsum et ratum est; nec cassari potest aliquando quod in ipso est, Omnia quaecunque voluit fecit , in hoc probatum est, quia non cassatur voluntas ejus. Et voluntati ejus quis resistit? In hoc probatum est quod non impeditur beneplacitum ipsius. Ita consonat rerum effectibus beneplacitum ipsius: et ipsi effectus rerum non discordant ab illo. Fit enim omne quod vult, et omne quod non vult non fit, et omne quod vult semper vult ut fiat, quod non semper est aliquando quod vult. Et hoc beneplacitum universale quod aeternum est, et omnia quae fiunt temporibus suis pariter
Abbreviated transcription (Latin):
educcit siue oꝑacione siue ꝑ missipne ut ꝑ bonũ
est ẽẽ & beneplacitũ quod futurum est ante¬
quam est. ꝑreceptum aut̃ et ꝓibicio innupt̃
taintũ qm̃ ita est. in uoluntate iubentis ut
fict siue non fiat & dmonstiticionẽ faiciunt
qua iustũ & piũ est non aliunde credere illũ
cui fit. & iã & si aliud est millo a quo fit
E tp̃cipit᷑ sepe ut fiat quod futurum non est
nec fiet. & ꝓibet᷑ ut non fiat quod fut᷑ũ est et
fiet oe non est in beneplcicito nisi hoc solum
aluid quam fiet sine oꝑcicione dei quod bonũ
est siuie ꝑmissione quod malum est qd̾ totũ
ẽẽ honũ est Et non respondet p̃ceptum eiui
ẽt ꝓhibicio eius beneplacito eius. sic̃ oꝑacio
euis. & ꝑmissio eus. sed ꝓcedunt ex aduer¬

Expanded text:
evidentiam sive operatione, sive permissione, ut bonum evidentiam sive operatione, sive permissione, ut bonum est esse et beneplacitum quod futurum est antequam est. Praeceptum autem et prohibitio innuunt tantum quod ita est in voluntate jubentis ut fiat, sive non fiat. Et demonstrationem faciunt quod justum est et pium non aliud credere illum cui fit etiam si aliud est in illo a quo fit. Et praecipitur saepe ut fiat quod futurum non est, nec fiet. Et prohibetur ut non fiat quod futurum est, et fiet, et non est in beneplacito nisi hoc solum t non aliud quam fiet sive operatione Dei quod bonum est, sive permissione quod malum est; quod totum esse, bonum est. Et non respondet praeceptum ejus et prohibitio ejus beneplacito ejus, sicut operatio ejus et permissio ejus; sed
Abbreviated transcription (Latin):
sicut oꝑicio & ꝑ missio.
ꝑmissio eius ꝑ om̃ĩa tendunt᷑.:
quia smne his non fit aliquid.
racionem cretituram dirigunt᷑ hec duo tã.¬
tum. que sola caꝑax est p̃cepti & ꝓibicio.¬
nis incautti scđm insitam nicionem ad
utrumq. Itaq signa sunt ex parte hec
qe non ꝑtinẽt ad om̃ia: neq uniũsalit̃ so¬
inam uoluntatem &e que in eti sunt omnia
educunt ad manifestticionẽ: sicut ꝑacio &
quem admodum oꝑticio & pmissio eius certa
acione uł ꝑmissione ꝓbet᷑ cũ factũ fuerit. Tũc
enim certum est. cum hoc fecerit ds̃ siue ꝑmise.¬
rit ut ficit. & factũ fuerit. qm̃ in beneplacito
et̾no iti fuit ut ẽẽt. uł faictũ est scdm quod uo-¬
lunttirie fecit siue ꝑmisit. ut fieret quod factr̃
est. qm̃ ita bonũ est eẽ ut est. Cum aut̃ pcep¬
um fuerit uł ꝓhibitum ciliquid non dum con¬
tait adhuc quid de ipso diffinitũ sit in benepla.¬
cito et̃no : donec illud reꝵ effectꝰ. in eiudenciam

Expanded text:
icut operatio et permissio. permissio ejus, per omnia tenduntur, quia sine illis non fit aliquid, rationalem creaturam diriguntur hic duo tantum, quae sola capax est praecepti et prohibitionis cauta secundum insitam rationem ad utrumque. Itaque signa sunt ex parte haec quae non pertinent ad omnia neque universaliter summam voluntatem et quae in ea sunt omnia educunt ad manifestationem, sicut operatio et quemadmodum operatio et permissio ejus certa eratione vel permissione probetur cum factum fuerit. Tunc enim certum est cum hoc fecerit Deus, sive permiserit ut fiat, et factum fuerit: quod in beneplacito aeterno ita fuit ut esset ut factum est, secundum quod voluntarie fecit sive permisit ut fieret quod factum est; quoniam bonum ita est esse, ut est. Cum autem praeceptum fuerit vel prohibitum aliquid, nondum constat adhuc quid de ipso definitum sit in beneplacito aeterno, donec illud rerum effectus educat in
Abbreviated transcription (Latin):
in prectpitticione quinta in proibicione.
ESCQUIT URad¬
huc p̃ceptũ euis &t ꝓibicio
tas eius: quia cum quid fiers
ĩcipit : monstint se uelle
ut ficit : oe cum quid fieri
ꝓibet monstrat se uelle ut
non fiat. Et id circo dicuntur. hec similit̾
uoluntas eius quia signa quedam sunt uolr̃¬
ttis eus. sic̃ oꝑacio eius & ꝑmissio eius.s
dissimilit. & ciłio quodam modo significan¬
ciai uoluntatẽ eius & signa ex parte. Quod

Expanded text:
quinta in prohibitione. Et sequitur adhuc praeceptum ejus et prohibitio tas ejus. Quia cum quid fieri praecipit monstrat se velle ut fiat; et cum quid fieri prohibet monstrat se velle ut non fiat. Et idcirco dicuntur haec similiter voluntas ejus; quia signa quaedam sunt voluntatis ejus, sicut operatio ejus et permissio ejus. Sed dissimiliter et alio quodammodo significantia voluntatem ejus et signa ex parte. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
est solũ bonũ : s nõ sũmũ. In medio. unꝰ. in qͦ ẽ bonũ &
malũ. Neutrũ. sumũ. Incelo ẽ solũ bonũ & summũ
Ininferno est. solũ malũ & sũmũ. In paradiso solũ bonũ.
nõ fumũ. Inigne purgatorio : solũ malũ nõ summum
In mũdo ẽ bonũ & inalum. neutrũ sũmũ. Parcidisꝰ ẽ locꝰ
in cocĩtiũ & in meliꝰ ꝓficientiũ. & ideo solũ bonũ eẽ de

Expanded text:
on summum, in medio unus, in quo est et bonum et malum, neutrum summum. In coelo est solum bonum et summum; in inferno est solum malum et summum; in paradiso est solum bonum sed non summum; in igne purgatorio solum malum, sed non summum; in mundo est bonum et malum, neutrum summum. Paradisus est locus inchoantium et in melius proficientium; et id
Abbreviated transcription (Latin):
& id̾o solũ malũ hałe debuit. ut pore peior eẽt .ubi &
malũ & bonũ simul consistit. Mundꝰ est locꝰ enãcir̃
& repcaũdoꝵ. ⁊ id̾o sinł bonũ ⁊ malũ in eo ordinatũ ẽ. ut
ꝑ bonũ qͥdẽ cõsolaciõẽ accipiãt. ꝑ malũ uͦ conectiõe. Nõ tñ
sumũ bonũ aut sumũ malũ ibi ẽ. ut sit. qͦ & ꝑfistẽteᷤᷤ

Expanded text:
et ideo solum malum habere debuit ut priore pejor esset ubi et malum simul et bonum consistit. Mundus est locus errantium et reparandorum; et ideo simul bonum et malum in eo ordinatum est, ut per bonum quidem consolationem accipiant; per malum vero correctionem. Non tamen summum bonum aut su
Abbreviated transcription (Latin):
ad utrumq & lib̾um arbitriũ dicit᷑ uoluntttis.
U̾ olimtarie cuit̃ moueri & ferri sponitineo cippe.¬
titu.oc est potestate eligere. & liberltite uidica¬
re in quo constat liberum arbitriũ Et ꝓpt̃ hoc
erũtamẽ
d̾ pͥmũ eint in illis in ciꝑe moueri non erat.n
eligere neq con cupiscere. qm̃ simplex erat &
pͥncipiũ pͥmũ. & tam̃ liberum airbitriũ iam tuc
ercit. qm̃ uoluntas erat. cui in erat hoc. & ex
qua hoc sub sequelut᷑. qm̃ ex hoc motti est sititim.¬

Expanded text:
ue, et liberum arbitrium dicitur voluntatis. Voluntarie autem moveri et ferri spontaneo appetitu, hoc est potestate eligere et libertate judicare, in quo constat liberum arbitrium. Et propter erumtamen quod primum erat in illis, incipere moveri non erat; neque eligere, neque concupiscere, quoniam simplex erat et principium primum; et tamen liberum arbitrium jam tunc erat, quoniam voluntas erat cui inerat hoc et ex qua hoc subsequebatur; quoniam ex hoc mota est statim
Abbreviated transcription (Latin):
lnt᷑. uelle erat & auoluntate erat que libere mo¬
uebat᷑. quia ꝑ se mouebat᷑. & nõ impulsu alieno.
Et hoc ipsum meritũ erat. & uacibat᷑ bonũ uł ma¬¬
lum quia liberum enit. & ex se erat. E t ex¬
tunc mereri ceꝑunt ex quo uoluntate moueri
cepunt. & hoc post pͥmũ pͥncipiũ enit. & apͥmo
ꝑncipio eitit. & non impso qm̃ ab ipso ttartũ erit
x quo cuit̃ uolunttis erat. libtas eit. quia
uoluntatis est lib̾ttis qm̃ potens enit. ꝑ se moueri
ut ultra iret. huc uel illuc. sine cociccione uel ad¬
uitti uel delicdti. qm̃ liberlts est uolunititis ex qͦ
est uoluntas ipsa in ipso pͥmo pͥncipio. E ropter

Expanded text:
batur velle erat; et a voluntate erat, quae libere mobatur velle erat; et a voluntate erat, quae libere movebatur, quia per se movebatur et non impulsu alieno. Et hoc ipsum meritum erat et vocabatur bonum vel malum, quia liberum erat et ex se erat. Et extunc mereri coeperunt, ex quo voluntate moveri coeperunt. Et hoc post primum principium erat; et a primo principio erat; et noEx quo autem voluntas erat, libertas erat, quia voluntatis est libertas; quoniam potens erat per se moveri ut ultra iret huc vel illuc sine coactione vel adjuta vel derelicta; quoniam libertas est voluntatis ex quo est voluntas ipsa in ipso primo principio. Propter
Abbreviated transcription (Latin):
NIIIIS aut̃ quod erat pͥmum in ciꝑe uelle
non eint. cuit facere. qui ad uolendum
faciendum tantũ facti erant. non uolentes aut
faicientes. U elle enim aut facere motũ ha.¬
boe. & de hoc millud & successum ad moram. q
in cipientis pͥncipii ȩẽ non potest quod in cipit
tantũ. & ampliꝰ. nõ est ad huc. sed pͥmũ est &e nõ
deincebs. U elle aut̾ uoluntate est uelle. cinn
oriet᷑ uoluntas & oꝑat iam aliquid. & est ib
hoc & illud. & aͥ hoc in illud. qd̾ p̃cessit uoluntaᷤ
ex qua uelle erat. cum ad huc uelle non erint.
seo uolunitis entit tamẽ ut exea uelle ȩẽt. qd̾ in¬
cipientis non erat aut facere. Non ergo sic̃ in¬
telligendum est simplex principiũ. & pͥma origo
nascentis nat᷑e. sed unũ ipsum &e hoc tantum. &.
non amplius sine spacio. & motu oe mora. que
omnici subsecunt᷑ posteti in quibꝰ uelle constat
⁊ facere & ꝓcessus motuũ & oe accionũ. post pri.¬
mum pͥncipiũ. E x quo aut̃ uoluntas moue.¬

Expanded text:
illis autem quod erat primum incipere, velle non erat aut facere, qui ad volendum et faciendum tantum facti erant non volentes aut facientes. Velle enim aut facere motum habet, et de hoc in illud, et successum et moram; quod incipientis principii esse non potest, quod incipit tantum amplius non est adhuc, sed primum est et non deinceps. Velle autem voluntate est velle, cum movetur voluntas et operatur jam aliquid; et est ibi hoc et illud; et de hoc in illud quod praecessit voluntas ex qua velle erat cum adhuc velle non erat; sed voluntas erat tantum ut ex ea velle esset quod incipientis non erat aut facere. Non ergo sic intelligendum est simplex principium et prima origo nascentis naturae. Sed unum ipsum et hoc tantum et non amplius sine spatio et motu et mora, quae omnia subsequuntur postea, in quibus velle constat et facere, et processus motuum et actionum post primum principium. Ex quo autem voluntas move
Abbreviated transcription (Latin):
xxx. complent. In qͥbꝰ corpꝰ. diuine pa¬
gine consumat᷑. Scriptue patrum in
corpore textꝰ. nõ conputtnt᷑. quia non
ciluid cidiciut. sed id ipsum qd̃ insupiti¬
dictis continet᷑ ex planando. & latuis ma¬
nifestiusq tractando extendunt

Expanded text:
triginta complent, in quibus corpus divinae paginae consummatur. Scriptura Patrum in corpore textus non computantur; quia non aliud adjiciunt, sed idipsum quod in supradictis continetur explanando et latius manifestiusque tractando extendunt
Abbreviated transcription (Latin):
uitti iustoꝵ ad salutẽ. quot lit̾is linguci dis¬
cenciũ ad eloqueciã in struit᷑ S unt p̃t̾eti
in uet̾i testam̃to alii quidã libri qui legũ¬
t᷑ quidẽ sed in corpore te̾stus uel in canone
quctoritatis nõ scribunt᷑. ut est lib tobie
I rdit & machabeoꝵ. &e qui inscribitur

Expanded text:
ad salutem, quot litteris lingua discentium ad eloquentiam instruitur. Sunt praeterea in Veteri Testamento alii quidam libri qui leguntur quidem, sed in corpore textus vel in canone auctoritatis non scribuntur. Ut est liber Tobiae et Judith, et Machabaeorum et qui inscribitur
Abbreviated transcription (Latin):
OSc̃Q UA M D e monstrauimꝰ
que sit mat̾ici diuinaꝵ scriptura¬
rum & qualit̃ d subiectt sibi mat̾ia tͣc¬
tent in triplici sensu. historie. allego¬
rie. tropologie. nunc ostende conueñ
i quibꝰ libris eti que iure diumnitti¬
tis m̃ĩe censent᷑ scripturci cõsistat
Duo sunt testam̃tti que omne diuiaꝵ¬

Expanded text:
ostquam demonstravimus quae sit materia divinarum Scripturarum et qualiter de subjecta sibi materia tractent in triplici sensu, historiae, allegoriae, tropologiae, nunc ostendere convenit in quibus libris ea quae jure divinitatis nomine censetur, scriptura consistat. Duo sunt Testamenta quae omne divi
Abbreviated transcription (Latin):
de spũ cretito comodius dictũ.¬
i ad in tell genciã hoc accomo.¬
datiꝰ eẽ futem: ut nõ solũ in
macalẽ uero qm̃ cum sit alicubi nõ ubiq
muenitur. O m̃e enĩ quod diffinitũ ezt
scdm aliquid locale est . qm̃ in eo ipso qd̾
finẽ & t̾minũ haboe. locũ haboe. & det᷑¬
minat locũ. sic̃ determinatũ est in lacͦ.
Sed corpus quod dimensionẽ habet.
cipiũ. & mediũ finis assignat᷑. Sp̃suͦ
ne sola tminat᷑. circũ scriptionẽ quidẽ
non recipit loci. & ttum̃ loco quodam¬
modo concludit᷑: qm̃ cũ hic alicubi p̾¬
sens fit totus: alibi nõ in uenitur.
loccilis & ipse iurẽ nominatur. S p̃s¬

Expanded text:
tu creato hoc commodius dictu et ad intelligentiam hoc accommodatius esse fatemur, ut non solum in localem vero quoniam cum sit alicubi non ubique invenitur. Omne enim quod definitum est, secundum aliquid locale est; quoniam in eo ipso quod finem et terminum habet locum habet, et determinat locum sicut determinatum est in loco. Sed ccipium medium et finis assignantur. Spirine sola terminatur circumscriptionem quidem non recipit loci; et tamen loco quodammodo concluditur, quoniam cum hic alicubi praesens sit totus, alibi non invenitur. localis et ipse jure nominatur Sp
Abbreviated transcription (Latin):
sfinicione. et in om̃i loco sine
cirxum scripcione: et in oĩ tp̃re
sine uicissitudine ł mutuacioẽ.
ENS emus aut̃. & om̃ino
itt oporte approbamꝰ. multo sanius &̾ cõ¬
modius uerti cit̃ affirmãdũ : qm̃ ds substãlu¬

Expanded text:
finitione; et in omni loco, sine circumscriptione; et in omni tempore, sine vicissitudine vel mutatione. Censemus autem et omnino ita oportere approbamus multo sanius et commodius veraciter affirmandum quod Deus substa
Abbreviated transcription (Latin):
mẽ loco comprehendit᷑ ullo. qm̃ om̃mno in¬
circũscriptibilis est. E st ergo ubi est
totũ. que continet totũ. & penetrat to¬
tũ. nec sine eti ẽẽ potest aliquid ex oĩbꝰ.
que sticiti sunt abeti que nec ꝓ sui sim¬
plicitate diuidi. nec ꝓ sui imensitate ul

Expanded text:
men loco comprehenditur ullo, quoniam omnino inmen loco comprehenditur ullo, quoniam omnino incircumscriptibilis est. Est ergo ubi est totum quae continet totum et penetrat totum; nec sine ea esse potest aliquid ex omnibus quae facta sunt ab ea, quae nec pro sui simplicitate d
Abbreviated transcription (Latin):
dicio id quod &iam ad dictũ comodiuiᷤ
& pulcriꝰ. suscipit᷑ confiteri: qm̃ alicu.¬
bi est. Qui enĩ uocibꝰ. seruire elegerũt
pociꝰ. quã uerittiti: & id solũ respuentẽ
puta ut quod aures uulgarittitis ab¬
onent. iustũ est ut in hoc tͥ sentẽcia sua
nõ de clinent Dicant gͦ si hoc auribꝰ.
efferre p̃sumũt. qm̃ ds̃ nusquã est. & nõ
statm ex eo consequi arbitrentur. qm̃i
quod nusquã est ips ũ om̃mo nichil est
Siergo cõueniẽt dici non potest quia d̃s
nusquã est. quẽ ẽẽ & ueriꝰ. ominibꝰ. que
sunt eẽ necesse est credi : dicãt ubi est
i enĩ alicubi est. &e ubiq nõ est. est ubi
est. & ubi non ẽ &riã localis fit d̾s & t̾mͥ¬
no & fine concludit᷑. quod omnino in possi¬
bile est. Fatendũ est ittq. & sine dubi.¬
tatione confitendũ: qm̃ diuina natinti
que ꝓ immensitate sui nusquã de ẽẽ pot̃:
in om̃i loco uerti cit̾ &e efsencialit᷑ ẽ. nec tai¬

Expanded text:
dicio id quod ad dictum etiam commodius dicio id quod ad dictum etiam commodius et pulchrius suscipitur, confiteri quod alicubi est. Qui enim vocibus servire elegerunt potius quam veritati, et id solum respuendum putant quod aures vulgaritatis obhorrent, justum est ut in hoc quoque a sententia sua non declinent. Dicant ergo si hoc auribus efferre praesumant quod Deus nusquam est; et non statim ex eo consequi arbitrentur, quoniam quod nusquam est ipsum omnino nihil est. Si ergo convenienter dici non potest quod Deus nusquam est, quem esse et verius omnibus quae sunt esse necesse est credi, dicant ubi est. Si enim alicubi est, et ubique non est, est ubi est, et est ubi non est; et jam localis fit Deus; et termino et fine concluditur quod omnino impossibile est. Fatendum est itaque et sine dubitatione confitendum quod divina natura quae pro immensitate sui nusquam deesse potest in omni loco veraciter et essentialiter est; nec ta
Abbreviated transcription (Latin):
carem sapiẽter. & que carnis sunt soli
considerãtes estimãt. qucsi corporaliũ sor¬
diũ & pollucionũ in quinaciones dm̃ con¬
ting̃e possint. si rebꝰ om̃ibꝰ. essencialit᷑ uel
subsitincialit᷑ in eẽ dicat᷑. tam friuolũ est
ut nec responsiõe sit dignũ. Cum & ipse sps
cretitꝰ. corporeis sordibꝰ in quinari nõ
possit. Si enĩ sp̃s sordes corporeȩ conting¬
ũt. dicc̃t ipsi quomodo am̃a humana incar¬
ne positti.m mtculatt eẽ possit: cũ carnis
humane sordibꝰ. nulla in quisicio uel pollu.¬
leꝓsi ciuus eticim contactũ homo sine honore
sustiñe nõ potest. quomodo animã sc̃am &
iusttm non in quinet. que in ttintum
meti sine pollucione iuuit. ut execi oeniã
apolluciõe emũdetur. Postremo respon.¬
decĩt d pociꝰ. concedendũ de do estimant. uł¬
quia nusquã sit ds̃. uel quia ubiq sit
Quod si abfurtlũ om̃ino est confiteri qm̃
d̾s slusquã est. cagt̃it᷑ necesse est ipsi suo ui¬

Expanded text:
solum considerantes existimant quasi corporalium sordium et pollutionum inquinationes Deum contingere possint si rebus omnibus essentialiter vel substantialiter inesse dicatur; tam frivolum est ut nec responsione sit dignum cum et ipse Spiritus creatus corporeis sordibus inquinari non possit. Si enim spiritus sordes corporeae contingunt, dicant ipsi quomodo anima humana in carae posita immaculata esse possit, cum caulla inquinatio vel polluleprosi cujus etiam contactum homo sine horrore sustinere non potest quomodo animam sanctam et justam non inquinet, quae in tantum in ea sine pollutione vivit, ut ex ea etiam a pollutione emundetur? Postremo respondeant utrum potius concedendum de Deo existimant, quod nusquam sit Deus, an quod ubique sit. Qunecesse est, ipsi suo ju
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ scd̃m dimensionẽ solum ce circum¬
scriptionẽ corporalẽ locũ constare ꝓlu¬
uerũt. sed hoꝵ ut suprtidiximꝰ. consi.¬
dertitio nimis a comuni estimcitione
& possibilitate reccessit: Oagis aut
eti ponenda in usit loquendi. que
sponte accõmodent: & nichil alatere
in gerãt alienũ auerittite

Expanded text:
um et circumscriptionem corporalem locum constare probaverunt. Sed horum, ut supra diximus, consideratio nimis a communi existimatione et possibilitate recessit. Magis autem ea ponenda in usum loquendi quae se sponte accommodant; et nihil a latere ingerant alienum a veritate
Abbreviated transcription (Latin):
OTERAt̃ utiq homo ꝑ p̃ceptũ natͥc
conseruare bonũ tp̃rale quod habuit᷑.
sed ꝑ illud non potuit ęt̾nũ illud bonũ
quiod nec dum habuit adipisci. neq enĩ
ad uittm suꝑiorem obtinendã meritum
ill for &. si cuit iuttu hiuic uite maxͥa
cuit que stilubrici sunt. apeterr. siue ad
utumliboe mediis uteret᷑. qm̃ in his omnibus.
non tum p̃cipientis affectum. qͣm comodum
obedientis atenderie. Litiq ut homo suꝑ hãc
uittĩ aliquid m̃eret᷑. necessariũ fuit. ut pcepto
nat᷑e p̃ceptũ discipline adderet᷑. et ut mipsuis¬
p̃cepti ex secucione. H omo tam nõ p̃cepti uti.¬
littitem. quã p̃cipientis dileccionẽ ampleti ꝓba.¬
retͥ. S ed quid erit ampliꝰ. quod ad exꝑiendam
obedienciã hõis illi p̃cipiatur. cum totũ qd̃ ad ui¬
tam ꝑtinos humanã. in p̃cepto nate continecit᷑:
Q uecũq enim ꝓpt̾ hominẽ facta sunt. ad ne.

Expanded text:
oterat itaque homo per praeceptum naturae conservare bonum naturale quod habuit, sed per illud non potuit aeternum bonum illud quod necdum habuit adipisci. Neque enim ad vitam superiorem obtinendam meritum illi foret, si aut vitaret huic vitae noxia, aut quae salubria sunt appeteret, sive ad utrumlibet mediis uteretur, quoniam in his omnibus non tam praecipientis affectum quam commodum obedientis attenderet. Itaque ut homo super hanc vitam aliquid mereretur, necessarium fuit ut praecepto naturae praeceptupraecepti exsecutione homo non tam praecepit utilitatem quam praecipientis dilectionem amplecti probaretur. Sed quid erit amplius quod ad experiendam obedientiam hominis illi praecipiatur, cum totum quod ad vitam pertinet humanam, in praecepto naturae contineatur? Quaecunque enim propter hominem facta su
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ gr̃a in salute cresceret . ⁊ eadẽ gr̃a in sacra¬
mentis foris ⁊ signis sius se eiudentiꝰ mani¬
festaret . Qua ꝓpt̾ pͥmũ ꝑ oblacionẽ. & postea
pcircumcisionẽ. ad ultimũ ꝑ baptisinũ expiacioĩs
& iustificacionis sacram̃tũ formari institutum
est. quia ciusdẽ mũdatiõis forma & similitudo in
oblacione quidẽ xccultar in uenitͥ. ineircũcisione
uero eiudeneiꝰ expͥmit᷑. ꝑluptisiũ aut̃ manifes.¬
ta d clarat᷑. Primã namq institucionẽ accepit
homo ut ꝓmediis salutis. ext̃ioris substancie partẽ
offeiret deo. partẽ adusum ꝓpͥiũ retineiet. quatinꝰ in
hac fticto dic̃et eti que in trinsecꝰ bona erat̃ do tͥbuere.
que uero mala sibi imputare. Denariꝰ quippe nu.

Expanded text:
et gratia in salute cresceret; et eadem gratia in sacraet gratia in salute cresceret; et eadem gratia in sacramentis foris, et signis suis, evidentius se manifestaret. Quapropter primum per oblationem; et postea per circumcisionem, ad ultimum per baptismum, expiationis et justificationis sacramentum formari institutum est, quia ejusdem mundationis forma et similitudo, in oblatione quidem occulte invenitur, in circumcisione vero evidentius exprimitur, per baptismum autem manifeste declaratur. Primam namque institutionem accepit homo ut pro remediis salutis exterioris substantiae partem offerret Deo, partem ad usum proprium retineret, quatenus in hoc facto disceret ea quae intrinsecus bona erant Deo tribuere, quae vero mala, sibi imputare. Denarius quippe qu
Abbreviated transcription (Latin):
licoe si cudẽ salutis effectũ tam ꝑ p̃cedeneia
quã ꝑ subsequentia gm̃ contulit. diuina iusfio
ritũ antiquoꝵ ꝑinstucionem succedentiũ abde¬
uit. Nam si eadẽ uirtus in illis sagamentis
fuit qͥd̾ necesse erat ulla cessarent.⁊ ista suc¬
cederent:S sciendũ qđ diuine dispensacioĩs
ordo. ⁊ racio. ħ ꝓoposeit. ut sic̃ ab uucio pro¬
iente tp̃r magis semꝑ ac magis adueni
saluatoris appropinquauit. sic semꝑ magis
ac magis effectꝰ salutis cresceret. ⁊ cognicio
u̾itatis. ꝙ pt̃ qd ⁊ ipsei signa salutis ꝑͦ succes¬
sionẽ tempoꝵ alia pꝰ alia mutari debuerũt.
⁊ cũ effeetus gr̃ẽ diuine in salutẽ cresceret.
simul quoq ⁊ ipsa significacio in ipsis signis
saluator eadẽ grã. eadẽ fides. illic uenturi
hic exibiti. S̃ qe ipse ꝑ quẽ salꝰ dabatur lon¬
ge eat eiusdẽ salutis signa obscura eẽ debuer
Postea uero paulatĩ eiꝰ ad uentũ ꝓpinquante
oportebat ut codẽ ordine.⁊ fides in cognicioẽ

Expanded text:
ntia quam per subsequentia, gratia contulit; divina jussio ritum antiquorum per institutionem subsequentium abolevit. Nam si eadem virtus in illis sacramentis fuit, quid necesse erat, ut illa cessarent et ista succederent? Sed sciendum est quod divinae dispensationis ordo et ratio hoc poposcit, ut sicut ab initio, procurrente tempore, magis ac magis adventus salvatoris appropinquavit; sic semper magis ac magis effectus salutis cresceret, et cognitio veritatis. Propter quod et ipsa signa salutis per successionem temporum; alia post alia mutari debuerunt, ut cum effectus gratiae divinae in salutem cresceret, simul quoque et ipsa sanctificatio in ipsis signis salvator, eadem gratia, eadem fides, illic venturi, hic exhibiti. Sed quia ipse per quem salus dabatur, longe erat, ejusdem salutis signa obscura esse debuerunt. Postea vero paulatim ejus adventu appropinquante, oportebat ut eodem ordine, et fides in cognitione,
Abbreviated transcription (Latin):
tetit᷑. S ħ signũ quasi d longe sumptũ mag̃ docuit
hõĩẽ qͥd eẽt quã quid fieret. Igit᷑ cũ tempꝰ adue¬
nisset quo u̾ittis d claniri debuerat datũ est reme.¬
diũ ꝑcircũcisionis saciam̃tũ ubi dũ de int̾iori
suba hoĩs pars nõquidẽ natͣalit̾ suꝑflua. s eius¬
q suꝑfluum ẽ fig̾a p̃cidit᷑ im manifestiꝰ illa pẽci
circũcisio quã int̾iori hoĩe gã ꝑfic̃ d̾monstint᷑
uia aut̃ cicũcisio ext̾iores sordes. & enormi¬
tes que foris sunt resecat ablucio aut̃ maculas¬
tate in ad uentu ap̃i eircũcisio cessare debuit. ut

Expanded text:
ed hoc signum de longe sumptum magis docuit hominem quid esset quam quid fieret. Igitur cum tempus advenisset quo veritas declarari debuerat, datum est ei remedium circumcisionis sacramentum, ubi dum ab interiori substantia hominis pars non quidem naturalitnifestius illa peccati circumcisio, quam in interiori homine gratia perficit, demonstratur. Quia autem circumcisio exteriores sordes et enormitates quae foris sunt resecat; ablutio autem intetate in adventu Christi c
Abbreviated transcription (Latin):
poncat deum : Fiusdẽ rei argum̃tũ. foris
in ceatuRis.
OC aut̃ incio in uentũ inse ꝓbat.
& in his que uidet extra se quia
ortum & occasum habencia eũc¬
ta. sine auctore nec originem ha.¬
bere possent. nec oꝑacionẽ. Qu̾e in toto
aliqño cepisse idento dubiũ ẽẽ non pot̃:
qĩ in pã tibꝰ. suis sine cesscicioẽ cotidie
X oriri uidet᷑ qd̾ ñ est: & p̃terire quodẽ
Oiñe aut̃ qd̾ muttibile est. aliq̃no non
fuisse necesse est : quia quod stare nonpo.¬
tuit cum p̾sens fuit: in dicat se aliqño
non fuisse pruis quam fuit. Sic respon¬
dent que foris sunt. his que intꝰ. uidẽ.¬
tur ad u̾itatẽ comꝓbandam: et autorẽ
suum natura clamat. que se ab illo fac.¬

Expanded text:
 Ejusdem rei argumentum foris in creaturis. oc autem ratio inventum in se probat, et in his quae videt extra se; quia ortum et occasum habentia cuncta, sine auctore nec originem habere possent nec reparationem. Quae in toto aliquando coepisse idcirco dubium esse non potest; quia et in partibus suis sine cessatione quotidie et oriri videtur quod non est et praeterire quod est. Omne autem quod mutabile est, aliquando non fuisse necesse est; quia quod stare non potuit cum praesens fuit, indicat se aliquando non fuisse priusquam fuit. Sic respondent qui foris sunt iis quae intus videntur ad veritatem comprobandam et auctorem suum natura clamat quae se ab illo fac
Abbreviated transcription (Latin):
primꝰ. hõo adiabolo seductꝰ est ut pecca.¬
ire. Si aut̃ interiꝰ considerare uolueri.¬
mꝰ. quoniodo peccatũ in cũ uenit aut
& quid sit ipsum peccatũ quđ naturã
bonã uiciauit & tollit pulcritudinẽ in
tegritatis illiꝰ. quedam de in terioris ho¬
minis qualitate. que ad hanc con sidem.¬
cionẽ necessaria uidebunt᷑. in mediũ ꝓpoñe

Expanded text:
ut peccaut peccaret. Si autem interius considerare voluerimus quomodo peccatum in eum venit, quid aut etiam fit ipsum peccatum quod naturam bonam vitiat, et tollit pulchritudinem et integritatem illius, quaedam de interioris hominis qualitate quae ad hanc considerationem necessaria videantur in medium proponere
Abbreviated transcription (Latin):
et ne hac̃ habere potuss&: ipsum crecitorem in¬
uidici łtictum: lignũ hoc uetuisse puitiut.
olunttiria entgo malicia se contra crecitorẽ
suum erexit. ꝑ uerse contra ipsum uolendo
& impie de ipso senciendo. A dam uero nõ
est seductꝰ. quia quod diabolꝰ ꝓmisit. fulsũ
ẽẽ scielut. neq iccuco pomũ uetitum come.¬
dit. quasi ꝑ illam comestionẽ deo parificar se
posse crederẽt. uł &iam parificari uellet.
sed itintum ne mulieris animũ que sibi per
affectum dileccionis sociatti fuert. eius peti¬
cioni & uoluntuti resistendo contristarx
Maxime quia puttuut se &mulieri
miorem gerere. & postea ꝑ penitenciam et
uenie postulcicionem crecitori posse placere.
U ere gͥ dictum est. quia minꝰ peccauit
qui de penitencia et incđa cogitauit. P ecca¬
uit tam̃ quia peccãti cõ sensit & pecaatẽ
non correxit . & iccuro que ii peccato
dem quia peccauit. in istũ uero quia
peccanti consensit. et peccato illiꝰ consẽ¬
ciendo. suũ fecit. & hoc modo quidem¬

Expanded text:
ere potuisset, ipsum Creatorem invidia tactum lignum hoc vetuisse putavit. Voluntaria ergo malitia se contra creatorem suum erexit; perverse contra ipsum volendo, et impie de ipso sentiendo. Adam vero non est seductus, quia quod diabolus promisit falsum esse sciebat. Neque idcirco pomum vetitum comedit, quasi per illam comestionem Deo parificari se posse crederet, vel etiam parificari vellet; sed tantum ne mulieris animum quae sibi per affectum dilectionis sociata fuerat, ejus petitioni et voluntati resistendo contristaret. Maxime quia putavit se et mulieri morem gerere; et postea per poenitentiam et veniae postulationem Creatori posse placere. Vere igitur dictum est quia minus peccavit qui de poenitentia et misericordia cogitavit; peccavit tamen quia peccanti consensit et peccantem non correxit. Et idcirco quae in peccato dem quia peccavit in istum, quia peccanti consensit et peccatum illius consentiendo suum fecit. Et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
o RRo sciendum est duo eẽ
t̃piticionũ gener. Unum exte¬
ruis. aliud interiꝰ. Exterior temptacio
est. qño nob̾ extrinsecꝰ malũ siue usibilit̾
siue in uisibilit̾ faciendum suggeritur.
Interior temꝑtticio est : qño ex motu
pitue deledaciois. intꝰ am̃us ad pecandũ
sollicitat᷑. Hec aut̃ temptacio difficilius
uincit᷑. quia in teriꝰ obpugnans. de nr̃o
ti nos roboraitur. P roptereti diabolꝰ
ueniam nom meruit. quia sine ulla tẽ.¬
ꝑtacione peccauit. H. omo uero quia sola
ex teriori tempiticione pulsatꝰ cecidit. iũ.¬
to grauiꝰ plectendꝰ ercit. quanto leiuori
impulsu ꝓstratꝰ fuercit. Et tcm̃ quia ali¬
m quamuis modicã ad cauendum &cca¬
sionem hcibuit : ic circo hunc tundem dei¬
gn̾a ad ueniam erexit. Nos uero quanto¬
graui orem in peccando temptacioĩs iuolenciã
paitimꝰ. tanto leiuori piaculo ad gĩam amiᷤ
seducta est. quia ueꝵ eẽ credit: quđ̃ dicibo¬
lus dixit. et iccirro nõ solum in ordmate si-¬

Expanded text:
orro sciendum est duo esse tentationum genera, unum exterius, alterum interius. Exterior tentatio est quando nobis extrinsecus malum sive visibiliter sive invisibiliter faciendum suggeritur. Interior tentatio est quando ex motu pravae delectationis intus animus ad peccandum sollicitatur. Haec autem tentatio difficilius vincitur, quia interius oppugnans de nostro contra nos roboratur. Propterea diabolus veniam non meruit, quia sine ulla tentatione peccavit. Homo vero quia sola exteriori tentatione pulsatus cecidit, tanto gravius plectendus erat, quanto leviori impulsu prostratus fuerat; et tamen, quia aliquam quamvis modicam ad cadendum occasionem habuit, idcirco hunc tandem ad veniam Dei gratia erexit. Nos vero quantograviorem in peccando tentationis violentiam patimur, tanto leviori piaculo ad gratiam amiseducta est, quia verum esse credit quod diabolus dixit. Et idcirco non solum inordinate si
Abbreviated transcription (Latin):
Alii in his quȩ audiũt alt̾ã quãcũq partẽ eligunt
cid estimacionẽ. s nõ ciꝓꝓbãt ad affirmacionẽ. Quãui
enĩ unũ eduobꝰ magis ꝓbabile in telligũt utrũ itim̃
ad huc id ipsũ ueꝵ sit: asserer̃nõ p̃sumũt. Hiĩ sunt
estimãtes. Alii sic aliã partẽ ꝯꝓbãt. ut eiꝰ ꝯꝓbaciõe
&̃ asserciõẽ assumãt. Hii sunt credẽtes. ł ost
ista gener cagnicionis illud ꝑfectiꝰ seq̃r. cũ res nõ
ciꝰ enĩ agnoscũt. qui ipsã rẽ ut ẽ in sua p̃sencia com.¬
p̃hedũt. Hiĩ sunt scientes. Primi gͦ sunt negã.¬
tes. Scdi dubitãtes. Terciĩ estimãtes. Quarti ere¬
dentes. Quinti sciẽtes. E x his gͦ conci pot̃. Qua.¬
re fidẽ certitudinẽ appellauimꝰ.qm̃ ubi ad huc est du.¬
bitticio: fides nõ est. Patet & qr̃ ipsã certitudinẽꝙͣ

Expanded text:
 partem eligunt ad existimationem, sed non approbant ad affirmationem. Quamvis enim unum ex duobus magis probabile intelligunt, utrum tamen adhuc idipsum verum sit asserere non praesumunt: hi sunt opinantes. Alii sic alteram partem approbant, ut ejus approbatione assertionem assumant: hi sunt credentes. Post ista genera cognitionis illud perfectius sequitur cum res non tius enim agnoscunt qui ipsam rem ut est in sua praesentia comprehendunt, hi sunt scientes. Primi ergo sunt negantes, secundi dubitantes, tertii opinantes, quarti credentes, quinti scientes. Ex his ergo conjici potest quare fidem certitudinem appellamus, quoniam ubi adhuc dubitatio est fides non est. Patet etiam quare ipsam c
Abbreviated transcription (Latin):
Quãius non nũquã &̃ ipsa quę exp̃senti con¬
templacionẽ nascit᷑ certitudo ab usiue fides appelletͥ
De illa aut̃ que ꝓpͥe appellat fides: dictũ est. Nã
si uides nõ est fides.

Expanded text:
am nonnunquam ipsa quae ex praesenti contemplatione nascitur certitudo, abusive fides appelletur. De illa autem quae proprie appellatur fides, dictum est: « Nam si vides, non est fides.
Abbreviated transcription (Latin):
dũ p̃sencia sunt. iã ꝑ fidẽ in cordibꝰ nr̃is subsistũt.
& ipsa fides eoꝵ in nob̾ ẽ subsistencia eoꝵ. Cũ enĩ
res q̃libee apud nos subsistãt. uł ꝑ actũ qño uide¬
licoe p̃sentes sensu comp̃hendyt᷑. uł ꝑ intellectum
qño absentes. uł & nõ exu̾tentes in fimilitudine

Expanded text:
dum praesentia, sunt jam per fidem in cordibus nostris subsistunt; et ipsa fides eorum in nobis subsistentia eorum est. Cum enim res quaelibet apud nos subsistant; vel per actum, quando videlicet praesentes sensu comprehenduntur, vel per intellectum, quando absentes; vel etiam non existentes in similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
descripcione nõ quid sit fides. s qͥd faciat fides osten¬
dit᷑. nec eti q̃ de p̃t̃itis uł dep̃sentibꝰ. habetͥ fides diffmi.¬
tur : siquis plenã ac genenilẽ diffinicionẽ fidei sig.¬
nare uoluerit: dic̾ẽ pot̃ fidẽ ẽẽ c̃̾titudinẽ quãdam
cinimi de rebꝰ absentibꝰ. supra opimionẽ & infra sciẽ

Expanded text:
descriptione non quid sit fides, sed quid faciat fides ostenditur; nec ea quae de praeteritis vel de praesentibus habetur fides diffinitur, si quis plenam ac generalem diffinitionem fidei signare voluerit dicere potest: « Fidem esse certitudinem quamdam animi de rebus absentibus, supra opinionem
Abbreviated transcription (Latin):
ut non facile audecimus hoc
uł hoc ailiquid affirmare.
quia ds̃ fieri p̃cepit quod noluit. uł quod no.¬
luit fieri ꝑmisit. Et enim e duobꝰ uum
faciliꝰ approbamꝰ quia uoluit qd p̃cep̃ bonum
quam malum quod ꝑmisit. cum itm̃ quod
precepit fcictũ non sit bonĩ sed malũ qd ꝑmi¬
sit. Leue enim est & sine consciencie sery.¬
pulo dicit᷑ ds̃ uult bonũ. Et cum dicitur
bene soncit ds̃ uult bonum. S iuero dicit᷑
ds̃ uult malũ graue est auditu & non
facile rec ͥpit. hoc pia mens de hono quia
malum uult. S idet̾ enĩ hoc solũ dicicỹ
dr̃ ds̃ uult malum quia bonis incilum dili¬
git & approlat. quod piauũ est. & amicã
sibi reputat miquitatem. & gaudet qua

Expanded text:
ut non facile audeamus hoc vel hoc aliquid affirmare, vel quod Deus fieri praecepit quod noluit, vel quod quae noluit, fieri permisit. Et tamen e duobus unum facilius approbamus, quod voluit quod praecepit bonum, quam malum quod permisit, cum tamen quod praecipit factum non sit bonum, sed malum quod permisit. Leve enim est et sine conscientiae scrupulo dicitur: Deus vult bonum, et cum dicitur, bene sonat: Deus vult bonum Si vero dicitur: Deus vult malum, grave est auditu et non facile recipit hoc pia mens de bono quod malum vult. Videtur enim hoc solum dici cum dicitur Deus vult malum, quia bonus malum diligit et approbat quod pravum est, et amicam sibi reputat iniquitatem, et gaudet
Abbreviated transcription (Latin):
Qiua ergo in prte ꝓ exemplo uniuersiti¬
tis hunuliatꝰ est incionalis sp̃s. usq ad cõ¬
sorciũ treni corꝑoris. ne forte hoc ipsum
ad depssionẽ eius. ꝑtmere uideret᷑. A¬
uinexit ꝓuidencia dei ut postinodũ eum
minus ex dispensacione creatoris sui ac¬
ceꝑit conditꝰ ꝑ gñam eiusdẽ postmnodum
accipde głificandus. Sic igitur conditor
ds̃ nicionales sp̃s quos. fecerait uaria sorte
ꝓ arbitrio om̃iptis uoluntafis sue disposuit
illis quos in suci purtitite reliquerat sursũ
in celo mansionẽ constituens. illos uero quos
corporibꝰ trenis sociauerat. deorsum in t̃re¬
na habitacione disponens. S̾ trisq regulam
ad id ubi non erant ascenderr̃e. S̾t cum
id qd̾ facti erant. aut id ad quod facti erant.
ꝑ tingeñe ut cũ eo ẽẽnt aquo facti enint.
F ecit ntiq ds hominẽ ex duplici substã¬
cia corpus scđm mat̾iã de t̾ra sumens. aĩã
uero sine mat̾ia. de nichilo fingens. Qualit
Qualit

Expanded text:
rgo in parte pro exemplo universitatis humiliatus est rationalis Spiritus usque ad consortium terreni corporis, ne forte hoc ipsum ad depressionem ejus pertinere videretur, adjunxit providentia Dei ut postmodum cum minus ex dispensatione creatoris sui acceperat conditus, per gratiam ejusdem postmodum acciperet glorificandus. Sic erDeus rationales spiritus quos fecerat, varia forte pro arbitrio omnipotentis voluntatis suae disposuit; illis quos in sua puritate reliquerat, sursum in coelo mansionem constituens; illos vero quos corporibus terrenis sociaverat deorsum in terrena habitatione disponens. Utrisque regulam ad id ubi non erant ascenderent, ut cum id quod facti erant ad id ad quod facti erant pertingerent, ut cum eo essent a quo facti erant. Fecit itaque Deus hominem ex duplici substantia: corpus secundum materiam de terra sumens; animam vero sine materia de nihilo fingens. CAP. II. Qualit
Abbreviated transcription (Latin):
licc hostenderet᷑. quia quod tune euit in
condicione corpꝰ sp̃iu . hoc scđm aliquid post¬
modum futurꝰ. erat ex dignacione: assumptꝰ.
sp̃s sibi. Comprobauit engo ds̃ poteneiam suã
& gium hostendit. pͥmũ fingendo hominem.
quã posteti exibiturꝰ erat. hominẽ głificando.
ut seurx homo. quia si potuit ds̃ iam dispa¬
rem naturam corporis & anime. ad unã
fedeiticionẽ atq amiciciã coniungere: ne¬
quaquam ei impossibile fuit mteionalis oira.¬
ture humuilitatem. lico longe in feriorem.
cid sue głe parlicipacionẽ sublimare. Rursũ

Expanded text:
licet ostenderetur quia quod tunc erat in licet ostenderetur quia quod tunc erat in conditione corpus spiritui: hoc secundum aliquid postmodum futurus erat ex dignatione assumptus spiritus sibi. Comprobavit ergo Deus potentiam suam et gratiam ostendit. Primo fingendo hominem, quam postea exhibiturus erat hominem glorificando. Ut sciret homo quod si potuit Deus tam disparem naturam corporis et animae ad unam foederationem atque amicitiam conjungere, nequaquam ei impossibile futurum, rationalis creaturae humilitatem licet longe inferiorem ad suae gloriae participationem
Abbreviated transcription (Latin):
possibilitatẽ nr̃am tractauimꝰ : & iecnro nũc
supest ut ad scđam partem. in qua apositũ
est. qualis cretitꝰ. sit homo. & qualit̃ disposit.
discuciendam transetimꝰ. D s om̃potens.
cuiꝰ. bectitudo. nec augeri potest om̃ino
la hearitate. nulla sui necessitate. raciona.¬
lem sp̃m creciuit. ut eum illiꝰ. boni quod ꝑꝑ¬
sc̃ eitit. & quo ipse beat. erat. pirticipeni su.¬
ceret. Uerimi quia hoc ad felicitatis illsi
augincntũ ꝑ tinuit. ut gr̃am conditeris su
ꝑ qnam guificand eit agoscerae. iuuolurt
ppse conditor prius eum sua condicione ostẽ¬
dere: quod postinodum faicturus erat.Q
dignacione. E reciturĩ ergo icionalem
quã feccitit. iussit partim in sua purente
p sistere. partim eam corporeis in dumentis
& trenis mansionibꝰ. copulcnis. litercent
materiam fecit. ad iuite sensum uegture
H &c quidem ꝓ exemplo futͥe societatis. que
int̾ ipsum & spm̃ incionalem. in głificacõe
cuisdem ꝓficiendci fuerant ꝓposita ut uide¬

Expanded text:
possibilitatem nostram tractavimus. Et idcirco nunc superest ut ad secundam partem in qua propositum est qualis creatus sit homo, et qualiter dispositus: discutiendam transeamus. Deus omnipotens cujus beatitudo nec augeri potest omnino, la charitate, nulla sui necessitate, rationalem Spiritum creavit, ut eum illius boni quod ipse erat, et quo ipse beatus erat, participem faceret. Verum quia hoc ad felicitatis illius augmentum pertinuit ut gratiam conditoris sui per quem glorificandus erat agnosceret, voluit ipse conditor prius ei in sua conditione ostendere quod postmodum in ipso facturus erat ex dignatione. Creaturam ergo rationalem quam fecerat, jussit partim in sua puritate persistere; partim eam corporeis indumentis et terrenis mansionibus copulans, luteam materiam fecit ad vitae sensum vegetare. Hoc siquidem pro exemplo futurae societatis quae inter ipsum et Spiritum rationalem in glorificationem ejusdem perficienda fuerat proposito ut vide
Abbreviated transcription (Latin):
E cognominacione sp̃uum. lioc hic
p̃cipue comemorandũ puttimꝰ. qr
nomina illis non ꝓpt̾ se sed ꝓpt̾ noꝰ
data sunt. Qui enĩ sibi noti sunt con templa.¬
cione nobis in notescunt cognommacione.
Llla ergo donci gr̃erꝵ. i singulis de nottnt᷑.
ex nomine. non que singularit. sed que excel¬
lent̃ data sunt in participacione. Ln illa
enĩ celesti patrici. ubi plenitudo boni est.
lic& quedam datti sint excellent̃ nichil poᷤ¬
sidet᷑ singularit᷑. O mĩa enim in om̃ibꝰ
sunt: sed non quidem equalit̾. quia alia
aliis quedam sublimiꝰ. possidõe. sed cominiit̃.
quia omĩa om̃s habent. Ltem sciendum

Expanded text:
e cognominatione spirituum hoc hic praecipue commemorandum putamus, quia nomina illis non propter se sed propter nos data sunt. Qui enim sibi noti sunt contemplatione, nobis innotescunt cognominatione. Illa ergo dona gratiarum in singulis denotantur ex nomine; non quae singulariter sed quae excellenter data sunt in participatione. In illa enim coelesti patria ubi plenitudo boni est, licet quaedam data sint excellenter, nihil possidetur singulariter. Omnia enim in omnibus sunt non quidem aequaliter quia alii aliis quaedam sublimius possident, sed communiter, q
Abbreviated transcription (Latin):
qns nucii sunt qͥuomedo quidam assistere
angłi siue anthangłi nominant᷑. alios ex tp̃re &
causa. ex tra comunẽ dispensacionẽ ab orta.
qui o ipsi quoq ci angłoꝵ ministerium ex
p̃re suscipunt. m ministerio assimũt sicut
scriptũ est. qui stic̃ angłos suos sp̃s. quia uidelico
qui semꝑ nata sp̃s sunt. pro tp̃re & officio ali.¬
qño angłi. idẽ nimcis fuint. Alii dicunt
& tronos ad sola diunia & interna conuersionẽ
habere semꝑq crecitori assistere. In feriores
aut̃ tres ad exteriora acgenda & nuncianda
miti. Tres aut̃ medios non solum digntate
uł loco sed officio & inter utrosq consistere
aferunt ad inferiores : Ac ꝑ hoc cum supre.

Expanded text:
omnes nuntii sunt, quomodo quidam semper assistere omnes nuntii sunt, quomodo quidam semper assistere angeli sive archangeli nominantur; alios ex tempore et causa extra communem dispensationem oborta. Qui et ipsi quoque cum angelorum ministerium ex tempore suscipiunt, nome. Quia videlicet qui semper natura spiritus sunt, pro tempore et officio aliquando angeli, id est nuntii fiunt. Alii dicunt bim, et thronos ad sola divina et interiora conversionem habere, semperque Creatori assistere. Inferiores autem tres ad exteriora agenda et nuntianda mitti. Tres autem medios non solum dignitate vel loco, sed officio etiam inter utrosque consistere; eferunt ad inferiores.
Abbreviated transcription (Latin):
estimatͥ ttm dileccionẽ quam cognicienẽ
diuntatis. & ceterti iurtutũ dona. ceteris om̃ibꝰ.
sublimiꝰ. ꝑcipit. & tam̃ ab excellenciori dono.
id̾t bearitite uocabulum trahens cet̾ti sequẽ¬
tibꝰ post se ordinibꝰ. ad de nominacionẽ relm¬
quid. Preximꝰ post hunc ondo. aproximo
dono: dt cagnicione ueritatis cherubin ap¬
pellatꝰ est. quod plenitudo sciencie interpreta
a sequentib̾. in telligendum est ordinibꝰ¬
Utrũ om̃s celestes sp̃s muttintur
cianda mitant᷑. Quidam putãt
alies &e milla multitudme: qui foras pro
ossicio ad exteriora nuncianda excunt alio
qui intꝰ semp cissistunt. Sic scriptũ et:
Malit miliũ nunistrabant ei. & decies milieᷤ
centena milio tissistelunt e Ae ultr
cellenerẽ filii comendans pre angiłis. om̃s
ad nanistratorios sp̃ cẽ in ministeriunꝰ
misses ant̾ eqs qũi heredittẽ capunt saluns
consinnat H me questio nascipur quemdo
om̃s mitunt᷑. si quidam semꝑ affistunt. Sͫ si

Expanded text:
ognitionem divinitatis, et caetera virtutum dona caeteris omnibus sublimius percipit, tamen ab excellentiori dono, id est charitate vocabulum trahens, caetera sequentibus post se ordinibus ad denominationem reliquit. Proximus post hunc ordo a proximo dono, id est cognitione veritatis cherubim appellatus est, quod plenitudo scientiae similiter de sequentibus intelligendum est ordinibestes mittantur. tianda mittantur. Quidam putat alios esse in illa multitudine qui foras pro officio ad exteriora nuntianda exeunt, alios qui intus assistunt, sicut scriptum est: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei . cellentiam Filii commendans pro angelis omnes administratorios spiritus esse in ministerium missos, propter eos qui haereditatem capiunt salutis confirmat. Hinc quaestio nascitur quomodo omnes mittuntur si quidam semper assistunt, et si
Abbreviated transcription (Latin):
de mͣisteriis angelicis
INIsteRia angłoꝵ & offiera qui:¬
tmm ita int̾pretantur. ut totũ inĩ.¬
dũ id̾t non solum uittĩ humanam.
sed om̃ia que ad innnanã iuitã. ꝑ¬
tinae. scđm dei dispensacione sab qermi :¬
ad ministrari putt̃e sub do ce scđm deume
Omalos nit pa officio potesttitem non habe.
seo aliqns ex ꝑmissione potestutemi a hec sunt

Expanded text:
De ministeriis angelicis. Ministerium angelorum et officia quidam ita interpretantur, ut totum mundum, id est, non solum vitam humanam sed omnia quae ad humanam vitam pertinent secundum Dei dispensationem ab angelis ministrari putent, sub Deo et secundum Deum. Malos autem ex officio potestatem non habere, sed aliquando ex permissione potest