comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cogebat enim eã magna necessitas: ut prȩter iussũ regis & p̃ter
ordinem suũ ad illũ auderet intrare. Et uidete qͥd scriptura
dicat. Et intuitus ẽ eam tanꝗ taurus impetu indignationis suȩ
& timuit regina. & conuersus ÷ color eiꝰ ꝑ dissolutionẽ. & inelina¬
uit sc suꝑ caput delicatȩ suȩ quȩ p̃cedebat eam. & conutit ds̃ &
transtulit indignationẽ eiꝰ in lenitatem. Scriptũ ẽ & in ꝓuer.¬
biis. salomonis. Sicut impetus aquȩ sic cor regis in manu di. quo.¬
cunq uoluerit declinabit illud. Et in psalmo centesimo qͣrto
legitur dictũ de aegyptiis qͥd eis fecerit as̃. Et conu̾tit cor eoꝵ
ut odissent popłm eiꝰ. ut dolum facerent in seruos eiꝰ. In litteris
etiam apłicis. uidete quȩ scripta st̃ in epła eauli apłi ad romanoᷤ.
Propterea tradidit illos in desideria cordis eoꝵ in immunditiam.

Expanded text:
cogebat enim eam magna necessitas, ut praeter jussum regis et praeter cogebat enim eam magna necessitas, ut praeter jussum regis et praeter ordinem suum ad illum auderet intrare . Et videte quid Scriptura dicat: Et intuitus est eam tanquam taurus impetu indignationis suae, et timuit regina, et conversus est color ejus per dissolutionem, et inclinavit se super caput delicatae suae, quae praecedebat eam: et convertit Deus, et transtulit indignationem ejus in lenitatem . Scriptum est et in Proverbiis Salomonis: Sicut impetus aquae, sic cor regis in manu Dei; quocumque voluerit, declinabit illud . Et in psalmo centesimo quarto legitur dictum de Aegyptiis, quid eis fecerit Deus: Et convertit cor eorum ut odissent populum ejus, ut dolum facerent in servos ejus . In Litteris etiam apostolicis videte quae scripta sunt; in Epistola Pauli apostoli ad Romanos: propterea tradidit illos deus in desideria cordis eorum in immunditiam;
Abbreviated transcription (Latin):
in domo tua. Quid ꝓuocas in malũ. & cadis tu & iuda tecũ: Demde
seciptura subiunxitꝰ. Et non audiuit amasias. qm̃ a dõ erat ut tra.¬
aeretur in manũ. qm̃ quȩsierunt dõs edom. Ecce ds̃ idolatriȩ
peccatũ uolens uindicare: hoc oꝑatus ẽ in eiꝰ corde. cui utiq
iuste irascebatur ut admonitionẽ salubrem ñ audiret: sed ea
contẽpta iret in bellũ ubi cum suo exercitu caderet. ꝑ ezechielẽ
ꝓpħam dicit ds̃. Et ꝓpħa si errauerit & locutus fuerit: ego
añs seduxi ꝓpħam illũ. Ꝙ extendam manũ meã suꝑ eũ: &
exterminabo eũ de medio popłi mei isrł. In libro hester seri-¬
ptum est: quȩ mulier ex popło isrł in terra captiuitatis fac ta
erat uxor alienigenȩ regis asueri. Ergo in eiꝰ libro scriptũ ẽ:
qđ cum haberet necessitatem int̾ueniendiꝓ popło suo. quem
rex ubicunq in regno eiꝰ e̾et iusserat trucidari: orauit ad dñm.

Expanded text:
in domo tua. Quid provocas in malum, et cadis tu et Juda tecum ? Deinde in domo tua. Quid provocas in malum, et cadis tu et Juda tecum ? Deinde Scriptura subjunxit: Et non audivit Amessias; quoniam a Deo erat ut traderetur in manus, quoniam quaesierunt deos Edom . Ecce Deus idololatriae peccatum volens vindicare, hoc operatus est in ejus corde, cui utique juste irascebatur, ut admonitionem salubrem non audiret, sed ea contempta iret in bellum, ubi cum suo exercitu caderet. Per Ezechielem prophetam dicit Deus, Et propheta si erraverit et locutus fuerit, ego Dominus seduxi prophetam illum, et extendam manum meam super eum, et exterminabo eum de medio populi mei Israel . In libro Esther scriptum est, quae mulier ex populo Israel in terra captivitatis facta erat uxor alienigenae regis Assueri: ergo in ejus libro scriptum est, quod cum haberet necessitatem interveniendi pro populo suo, quem rex, ubicumque in regno ejus esset, jusserat trucidari, oravit ad Dominum:
Abbreviated transcription (Latin):
dissipandam sine sua uoluntate uenerunt : Aut sic uener̃
dum eorũ spͥm suscitauit: Immo utrunq uerũ est : quia &
etiam motum uoluntatis eoꝵ: ut ꝑ eos agat qđ ꝑ eos agere
ipse uoluerit. qͥ om̃ino iniuste aliqͥd uelle ñ nouit. Quid ÷ ꝗͥ
homo dixit ad amasiam regem. ñ ueniat tecum exercitues
isrł. non enim ẽ dñs cum isrł om̃ib filiis effrem. qm̃ si puta.¬
ueris optinere in illis: infugam conuertet te ds̃ ante inimi-¬
cos. qm̃ est uirtus dõ uł adiuuare uł in fugam uertere:
Quomͦ uirtus dĩ alios iuuat in bello dando eis fidutiã. alios im¬
misso timore uertit in fugam. nisi qͥa ille qͥ in cęlo & in terra
omia quȩcunq uoluit fecit etiam in cordib hominũ oꝑatur.
Legimꝰ qͥd dexerit ioas rexisrł. mittens nuntiũ ad amasiã regem
uolentem pugnare cum illo. Nam post aliqua direit. Nunc sede

Expanded text:
dissipandam sine sua voluntate venerunt, aut sic venerunt dissipandam sine sua voluntate venerunt, aut sic venerunt dum eorum « spiritum suscitavit? » Imo utrumque verum est, quia et etiam motum voluntatis eorum, ut per eos agat quod per eos agere ipse voluerit, qui omnino injuste aliquid velle non novit. Quid est quod homo Dei dixit ad Amessiam regem, Non veniat tecum exercitus Israel, non est enim Dominus cum Israel, omnibus filiis Ephrem: quoniam si putaveris obtinere in illis, in fugam convertet te Deus ante inimicos, quoniam virtus est Deo vel adjuvare vel in fugam vertere ? Quomodo virtus Dei alios adjuvat in bello dando eis fiduciam, alios immisso timore vertit in fugam, nisi quia ille qui in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit , etiam in cordibus hominum operatur? Legimus quid dixerit Joas rex Israel, mittens nuntium ad Amessiam regem volentem pugnare cum illo. Nam post aliqua dixit: Nunc sede
Abbreviated transcription (Latin):
minacit̾ quib lenit̃ debuit. Unde hoc nͥ ꝓpria uoluntate:
Sed hinc ab eo recesserunt decem trib isrł: & alium regẽ sibi
consticuer̃ ieroboam ut irati dĩ uoluntas fieret. qd etiam futurũ
et̃ prȩdixerat. Quid enim scriptura dicit: & non audiuit rex
plebem qm̃ erat conuersio a dño ut statueret uerbũ suum q̃
locutus ẽ. in manu achiae selonitȩ de ieroboam filio nabath.
N empe sic factum ẽ & illud ꝑ hominis uoluntatẽ. ut tamer
conuersio eẽt a dño. Legite libros paral ypomenon & inue.¬
piet is in seđo libro scriptum. Et suscitauit dñs sp̃m suꝑ ioram
spm philistiim & arabum qͥ finitimi erant aethiopibus. &
ascerder in terram iuda & disipauer̃ eam. & cȩꝑunt om̾em
substantiam quȩ in domo regis inuenta est. Nio ostenditur
đm suscitare hostes eis terris uastandis: quas tali poena iudi¬
cat dignas. Nunqͥd tam̃ philistei & arabes in terram iudeam

Expanded text:
minaciter quibus leniter debuit. Unde hoc, nisi propria voluntate? minaciter quibus leniter debuit. Unde hoc, nisi propria voluntate? Sed hinc ab eo recesserunt decem tribus Israel, et alium regem sibi constituerunt Jeroboam, ut irati Dei voluntas fieret, quod etiam futurum esse praedixerat. Quid enim Scriptura dicit? Et non audivit rex plebem, quoniam erat conversio a Domino, ut statueret verbum suum quod locutus est in manu Achiae Selonitae de Jeroboam filio Nabath . Nempe sic factum est illud per hominis voluntatem, ut tamen conversio esset a Domino. Legite libros Paralipomenon, et invenietis in secundo libro scriptum: Et suscitavit Dominus super Joram spiritum Philistiim et Arabum qui finitimi erant Aethiopibus, et ascenderunt in terram Juda, et dissipaverunt eam, et ceperunt omnem substantiam, quae in domo regiDeum suscitare hostes eis terris vastandis quas tali poena judicat dignas. Nunquid tamen Philistiim et Arabes in terram Judaeam
Abbreviated transcription (Latin):
necessariũ ut eo modo ageret᷑ nobiscũ. Nunqͥd non sua uolun.¬
tate abessalon elegit consiliũ qd sibi oberat: & tamen ideo
fecit. qͥa exaudierat dñs eiꝰ patrem orantẽ ut hoc fieret. pter
qđ ait scriptura. & dñs mandauit dissipare consiliũ achito¬
fel bonũ. ut inducat dñs suꝑ abessalon om̃ia mala. Bonum
consiliũ dixit: qđ ad tempus ꝓderat causȩ. qͥa pro ipso erat con.¬
tra patrem eiꝰ contͣ quẽ rebellauerat ut eũ posset opprimere:
nͥ dñs consiliũ dissipasset qđ dederat achitofel agendo in corde
abessalon ut tale consiliũ repudiaret. & aliud qđ ei non expe.¬
diebat eligeret. Quis ñ ista diuina iudicia contremiscat qͥb
eiᷤ tamen scđm merita eoꝵ: Roboam filius salomonis res.¬
puit consiliũ salubre senioꝵ qđ ei dederant ne cum popło du-¬
re ageret. & uerbis coȩuoꝵ suoꝵ. potius acqͥeuit. respondendo

Expanded text:
necessarium, ut eo modo ageretur nobiscum. Numquid non sua volunnecessarium, ut eo modo ageretur nobiscum. Numquid non sua voluntate Abessalon elegit consilium quod sibi oberat? Et tamen ideo fecit, quia exaudierat Dominus ejus patrem orantem, ut hoc fieret. Propter quod Scriptura ait: Et Dominus mandavit dissipare consilium Achitophel bonum, ut inducat Dominus super Abessalon omnia mala . Bonum consilium dixit, quod ad tempus proderat causae, quia pro ipso erat contra patrem ejus, contra quem rebellaverat, ut eum posset opprimere, nisi Dominus consilium dissipasset quod dederat Achitophel, agendo in corde Absalom, ut tale consilium repudiaret, et aliud quod ei non expediebat eligeret . Quis non ista divina judicia contremiscat, quibus eis tamen secundum merita eorum? Roboam filius Salomonis respuit consilium salubre seniorum, quod ei dederant, ne cum populo dure ageret, et verbis coaevorum suorum potius acquievit, respondendo
Abbreviated transcription (Latin):
rit dñs huic homini maledicere dauid: qͥuis sapiens & intel.¬
liget : Non enim iubendo dixit ubi oboedientia laudaret᷑.
sea qd eius uoluntatẽ ꝓpriam uitio suo malam in hoc peccatum
iudicio suo iusto & occulto inclinauit: ideo dic tum ẽ. dñ eiadñs
Nam s̃i iubenti obtemperasset dõ: laudandus potius quã puniendꝰ
eẽt. sicut ex hoc peccato postea nouimꝰ ẽẽ punitũ. Nec causa taci
ta: cur ei dñs isto modo dixerit maledicere dauid. hoc ⁊ cor eiꝰ
mea &. retribuat mͥ bona ꝓmaledic to eiꝰ in die isto. Ecce quomꝰ
pbatur dm̃ uti cordib & maloꝵ. ad laudem atq adiumentũ bonoꝵ.
SIe usus ẽ iuda tradente xpͥm. sic usus ẽ iudaeis erucifigentibꝰ. xpͥm.
Et quanta inde bona prȩstitit popłis credituris: Qui & ipso diabolo
utitur pessimo. sed optime ad exercendam & ꝓbandam fidẽ & pie.¬
tatem bonoꝵ. ñ sibi qͥ om̾ia scit anteꝗ fiant: sed nobis qͥbus erat

Expanded text:
rit Dominus huic homini maledicere David, quis sapiens et intelrit Dominus huic homini maledicere David, quis sapiens et intelliget? Non enim jubendo dixit, ubi obedientia laudaretur; sed quod ejus voluntatem proprio vitio suo malam in hoc peccatum judicio suo justo et occulto inclinavit, ideo dictum est, dixit ei Dominus. Nam si jubenti obtemperasset Deo, laudandus potius quam puniendus esset, sicut ex hoc peccato postea novimus esse punitum. Nec causa tacita est, cur ei Dominus isto modo dixerit maledicere David, hoc est, cor emeam, et retribuat mihi bona pro maledicto ejus in die isto. Ecce quomodo probatur, Deum uti cordibus etiam malorum ad laudem atque adjumentum bonorum. Sic usus est Juda tradente Christum, sic usus est Judaeis crucifigentibus Christum. Et quanta inde bona praestitit populis credituris! Qui et ipso diabolo utitur pessimo, sed optime, ad exercendam et probandam fidem et pietatem bonorum, non sibi, qui omnia scit antequam fiant, sed nobis, quibus erat
Abbreviated transcription (Latin):
bat iesusnaue. sua uoluntate pugnarunt: & tamen dicit scri.¬
ptura qͥa ꝑ dñm factum ẽ confortari cor eoꝵ ut obuiam
irent ad isrł ad bellũ ut exterminarent᷑. Dunqͥd ñ sua uolun.¬
tate homo improb filius gͥemini maledicebat regi dauid: & tam̃
qͥa ait ad plenus uera & alta & pia sapientia: Quia ait illi qui
maledicentẽ ꝑcutere uoluit: Quid mͥ inqͥt & uobis filii saruiae
Dimittite eũ ut maledicat. qͥa d̃s aixit illi maledicere dauia. Et qͥs
dicet ei quare fecisti sic: deinde scriptura diuina plenã sententiam
regis uelut ab alio initio repetendo cõmendans. & dixit inqͥt dd
ad abisai & ad om̃s pueros eiꝰ. Ecce filius m̃s qui exiit de utero meo
querit animã meã. & adhuc modo filius iemini. Sinite illũ¬
ut maledicat qm̾ dixit illi ds̃. ut uideat dñs humilitatẽ meã
& retribuat mͥ bona ꝓ maledicto eiꝰ in die isto. Quomͦ dixe.¬

Expanded text:
bat Jesus Nave, sua voluntate pugnarunt? Et tamen dicit Scribat Jesus Nave, sua voluntate pugnarunt? Et tamen dicit Scriptura, quia per Dominum factum est confortari cor eorum, ut obviam irent ad bellum ad Israel, ut exterminarentur . Numquid non sua voluntate homo improbus filius Gemini maledicebat regi David? Et tamen quid ait David, plenus vera et alta et pia sapientia? quid ait illi qui maledicentem percutere voluit? Quid mihi, inquit, et vobis, filii Sarviae? Dimittite eum, et maledicat; quia Dominus dixit illi maledicere David. Et quis dicet ei, Quare fecisti sic? Deinde Scriptura divina plenam sententiam regis velut ab alio initio repetendo commendans: Et dixit, inquit, David ad Abessa et ad omnes pueros ejus: Ecce filius meus qui exiit de utero meo; quaerit animam meam, et adhuc modo filius Gemini? Sinite illum, maledicat, quoniam dixit illi Dominus, ut videat Dominus humilitatem meam, et retribuat mihi bona pro maledicto ejus in die isto . Quomodo dixe
Abbreviated transcription (Latin):
ingerendas. sicut ipse iudicat occultissimo qͥdem iudicio: sed sine
aubitatione iustissimo. Nam inuenimꝰ aliqua peccata etiã pę.¬
nos eẽ alioꝵ peccatoꝵ. sicut st̃ uasa irae quȩ ꝑfecta dic̃ apłe¬
in ꝑditionẽ. sic̃ est induratio pharaonis. cuiꝰ & causa dr̃ ad osten¬
dendam in illo uirtutẽ dĩ. Sicuti ẽ fuga israhelitarũ a facie ho¬
stium de ciuitate gai. In animo enim factus ẽ timor ut fuge.¬
rent. Et hoc factũ ẽ: ut uindicaret᷑ peccatũ eo modo quo fue¬
rat uindicandũ. Inde dicit dñs ad iesum naue. Non poterius
filii urł subsistere a facie inimicoꝵ suoꝵ. Quid ÷ non poterurs
subsistere: Quare ñ subsistebant ꝑ liberũ arbitriũ. sed ꝑtimorẽ
turbata uoluntate fugiebant nisi qͥa ds̃ dñatur & uolunta.¬
tibus hominũ. & quos uult in formidinẽ conuerait iratus:
Nunqͥd non hostes israhelitarũ aduersus popłm dĩ quẽ duce.¬

Expanded text:
ingerendas, sicut ipse judicat, occultissimo quidem judicio, sed sine ingerendas, sicut ipse judicat, occultissimo quidem judicio, sed sine ulla dubitatione justissimo. Nam invenimus aliqua peccata etiam poenas esse aliorum peccatorum, sicut « sunt vasa irae, » quae dicit Apin perditionem : sicut est induratio Pharaonis, cujus et causa dicitur, ad ostendendam in illo virtutem Dei : sicut est fuga Israelitarum a facie hostium de civitate Gai; in animo enim factus est timor ut fugerent, et hoc factum est ut vindicaretur peccatum et modo, quo fuerat vindicandum: unde dicit Dominus ad Jesum Nave, Non poterunt filii Israel subsistere ante faciem inimicorum suorum . Quid est, Non poterunt subsistere? Quare non subsistebant per liberum arbitrium, sed per timorem turbata voluntate fugiebant; nisi quia Deus dominatur et voluntatibus hominum, et quos vult in formidinem convertit iratus? Numquid non hostes Israelitarum adversus populum Dei, quem duce
Abbreviated transcription (Latin):
do est Et legimꝰ sp̃m scientiȩ & pietatis. legimꝰ sp̃m uirtutis
& caritatis & continentiȩ. Sed maius ẽ donũ caritas quã scien.¬
tia. Nam scientia quando ẽ in homine: caritas ÷ necessaria
aĩ uchement᷑ oppugnant: qua uoluntas humana ñ tollitur.
sed ex mala mucatur in bonã. & cũ bona fuerit adiuuatur.
Et sic disputasse ut ñ magis ego quã diuina ipsa uobiseũ seri.¬
ptura locuta sit. euidentissimis testimoniis ueritatis. Quae
scriptura diuina si diligent̾ inspiciat᷑: ostendit non solas
bonas hominũ uoluntates quas ipse facit ex malis. & a se
factas bonas in actus bonos & in ȩt̾num dirigit uitã: ue.¬
rum etiam illas quȩ conseruant scłi creaturam ita ẽẽ iN
dĩ potestate ut eas quo uoluerit quando uoluerit faciat ineli.¬
nari. uł ad beneficia quibdã prȩstanda. uł ad pęnas qͥb dam

Expanded text:
Deo est, » et legimus spiritum scientiae et pieDeo est, » et legimus spiritum scientiae et pieet charitatis et continentiae . Sed majus est donum charitas quam scientia: nam scientia quando est in homine, charitas est necessaria,Dei vehementer oppugnant, qua voluntas humana non tollitur, sed ex mala mutatur in bonam, et cum bona fuerit adjuvatur; et sic disputasse, ut non magis ego, quam divina ipsa Scriptura vobiscum locuta sit evidentissimis testimoniis veritatis: quae Scriptura divina si diligenter inspiciatur, ostendit non solum bonas hominum voluntates quas ipse facit ex malis, et a se factas bonas in actus bonos et in aeternam dirigit vitam, verum etiam illas quae conservant saeculi creaturam, ita esse in Dei potestate, ut eas quo voluerit, quando voluerit, faciat inclinari, vel ad beneficia quibusdam praestanda, vel ad poenas q
Abbreviated transcription (Latin):
xpianam dilectionẽ haberent: scirent & unde haberent. sic̃
sciebat apłs qͥ dicebat: Nos autẽ non sp̃m huiꝰ mundi accepimꝰ:¬
sed sp̃m qͥ ex dõ est. ut sciamꝰ quȩ a do donata st̃ nobis. Iohes dicte.
as dilectio est. & pelagiani etiam ipsũ dm ñ ex dõ sea ex semet¬
uosis babere se dicunt. a: cũ scientiã legis ex dõ nobis eẽ fatearit᷑
carit atẽ ex nob ipsis uolunt. Nec audiunt apłm dicentẽ scien.¬
tu inflat. caritas aut̃ aedificat. Q uid÷ ineptius. immo uͦ qͥd ẽ.
amencius & ab ipsa scĩtate caritate alienus quã conficeri ex
dõ eẽ scientiã quȩ sine caritate inflat. & ex nob̾ ẽẽ caritatem¬
ex dõ eẽ scientiam quȩ subdenda ẽ caritati. & ex hominib
caritatẽ quȩ suꝑeminet scientiȩ : fidem autẽ ueram &
doctrinã sanam ambas eẽ dicit ex dõ. qͥa scriptũ ÷. A facie eiꝰ.
scientia & intellectus ꝓcedit. Et scriptũ est. Caritas autẽ exx

Expanded text:
christianam dilectionem haberent, scirent et unde haberent; sicut christianam dilectionem haberent, scirent et unde haberent; sicut sciebat Apostolus, qui dicebat, Nos autem non spiritum hujus mundi accepimsed spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Joannes dicit, Deus dilectio est . Et Pelagiani etiam ipsum Deum non ex Deo, sed ex semetipsis habere se dicunt: et cum scientiam legis ex Deo nobis esse fateantur, charitatem ex nobis ipsis volunt. Nec audiunt Apostolum dicentem, Scientia inflat, charitas autem aedificat . Quid est ineptius, imo vero quid est amentius, et ab ipsa sanctitate charitatis alienius, quam confiteri ex Deo esse scientiam, quex Deo esse scientiam, quae subdenda est charitati, et ex hominibus charitatem, quae supereminedoctrina sana ambas esse dicit ex Deo, quia scriptum est: « A facie ejus scientia et intellectus procedit, » et scriptum est: « Charitas autem ex
Abbreviated transcription (Latin):
ibe: animã ꝑdere in gehennam. Ita dico uobis. hunc timete.
Hociautẽ dixit : ne illo timore negaremꝰ eũ quo turbatus est
ieetrus. P unc enim auferri uoluit a nobis. cũ prius dixit.
Holite timere eos qͥ corpus occidunt. & postea ñ habent q facians
a Huius timoris ñ accepimꝰ sp̃m. sed uirtutis & caritatis.
.& continentiȩ. De quo spu idem ipse ad romanos ait. Gł amͣ¬
ł in tribulatiobꝰ scientes qm̃ cribulatio patientiam oꝑatur pa.¬
s̃tientia ꝓbationem. ꝓbatio spem. Spes autẽ non confundit: qͥa
quã donũ dĩ esse manifestat ut cribulatio ñ auferat. sed po.¬
tius oꝑetur patientiam. Ad efesios etiam. pax inqͥt fr̾ibus &
caritas cũ fide. Magna bona. sed dicat unde. A dõ inqͥt patre.
comprehendunt. In iohanne lux dicit. ecce qͥulem dilectionẽ
dedit nobis pater ut filii dĩ uocemur & simꝰ: & in pelagianis
tenebrȩ dicunt. dilextio nobis ex nob̾ est Quã si ueram idest

Expanded text:
perdere in gehennam: ita dico vobis, hunc timete. Hoc autem dixit, ne illo timore negaremus eum, quo turbatus est Petrus. Hunc enim auferri voluit a nobis, cum prius dixit: Nolite timere eos qui corpus occidunt, et postea non habent quid faciant . Hujus timoris non accepimus spiritum, sed virtutis et charitatis et continentiae. De quo spiritu idem ipse ad Romanos ait: Gloriamur in tribulationibus; scientes quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatioquam Dei donum esse manifestat, ut tribulatio non auferat, sed potius operetur patientiam. Ad Ephesios etiam, pax, inquit, fratribus et charitas cum fide. Magna bona: sed dicat unde? a Deo, inquit, Patrcomprehendunt . In Joanne lux dicit, Ecce qualem dilectionem dedit nobis Pater, ut filii Dei vocemur et simus . Et in Pelagianis tenebrae dicunt, Dilectio nobis ex nobis est. Quam si veram, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
ut sentiret uas electionis. Eui cũ dixisset quodã loco in xpͥo enĩ
iñ neq circuncisio aliqͥd ualet neq p̾̃putiũ: mox addidit. sed fi.¬
des quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑatur. Ipͥsa ẽ. fides quȩ fideles dĩ separat ab
ex qua iustus uiuit. id÷ quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑatur: ut reddat ei deus
sunt. a quo nobis & fides: & dilectio: ꝓpterea idem ipse doctor.
inde non parua quęstio. quȩ dño donante soluenda est. Si enim
uita aeterna bonis oꝑibus redditur sicut aꝑtissime dicit script᷑a.

Expanded text:
ut sentiret Vas electionis: qui cum dixisset quodam loco, In Christo enim ut sentiret Vas electionis: qui cum dixisset quodam loco, In Christo enim Jesu neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium; mox addidit, sed fides quae per dilectionem operatur . Ipsa est fides quae fideles Dei separat ab ex qua justus vivit, id est, quae per dilectionem operatur, ut reddat ei Deus sunt, a quo nobis et fides est, et dilectio, propterea idem ipse Doctor GII. 19. Et nascitur inde non parva quaestio, quae Domino donante solvenda est. Si enim vita aeterna bonis operibus redditur, sicut apertissime dicit Scriptura,
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ aꝑtissime docet dicens. Gr̾a salui facti estis ꝑ fidem: & hoc ñ ex uob̾
sed dĩ donũ est. Possent enim dicere ideo accepimꝰ gr̾am qͥa credidimꝰ.
tanꝗ sibi fidem cribuentes. gr̃am dõ. Propter hoc apłs cũ dixisset ꝑ
fidem: & hoc inqͥt non ex uobis sed dĩ donũ est. Rursus ne dicereNT¬
se suis oꝑib donũ tale meruisse: continuo subiecit. Non ex oꝑibus.
ne forte qͥs extollatur. Non qͥa negauit aut euacuauit opera
ex fide. non ex oꝑibus fides. Ae ꝑhoc ab illo sunt nobis oꝑa iusti¬
tiae. a quo ÷ ipsa fides de qua dictũ est. iustus ex fide uiuit. homi¬
nes aut̃ non intelligentes qđ ait ipse apłs. arbitram᷑ iustificari ho-¬
minem ꝑ fidem sine oꝑib legis: putauer̃ eũ dicere sufficere ho.¬
mini fidem. etiam si male uiuat & oꝑa bona ñ habeat. Qđ absit

Expanded text:
Quod apertissime docet, dicens, Gratia salvi facti estis per fidem, et hoc non ex vobis, Quod apertissime docet, dicens, Gratia salvi facti estis per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est. Possent enim dicere, Ideo accepimus gratiam, quia credidimus; tanquam sibi fidem tribuentes, gratiam Deo: propter hoc Apostolus cum dixisset, per fidem; et hoc, inquit, non ex vobis, sed Dei donum est. Rursus, ne dicerent suis operibus se donum tale meruisse, continuo subjecit, Non ex operibus, ne forte quis extollatur . Non quia negavit aut evacuavit opera ex fide, non ex operibus fides; ac per hoc ab illo sunt nobis opera justitiae, a quo est ipsa fides, de qua dictum est, Justus ex fide vivit . 18. Homines autem non intelligentes, quod ait ipse Apostolus, Arbitramur justificari hominem per fidem sine operibus legis ; putaverunt eum dicere sufficere homini fidem, etiamsi male vivat et bona opera non habeat. Quod absit
Abbreviated transcription (Latin):
tamen. nͥ sequatur uictoria: & qͥs dat uictoriã. nisi ille de
qm̃ ꝓpter te mortificam᷑ tota die. deputati sumꝰ ut oues occisi.¬
onis. subiecit atq ait. Sed in his om̃ib suꝑuincimꝰ ꝑ eum qui
dilexit nos. Non ergo ꝑ nos: sed ꝑ eum qui dilexit nos. Beinde
arxit. Cursũ consũmaui. Sed ille hoc dixit: qͥ alio loco dicit.
gitur ñ uolentis neq currentis. sed miserentis ẽ. dĩ. Quae
sententia ñ ullo modo potest etiam sic conuerti. ut dicatur
ñ miserentis dĩ sed uolentis & currentis ẽ hominis. Quisquis
enim hoc ausus fuerit dicere. aꝑte se oftendit apło contradicere.
Postremo dixit fidem seruaui Sed ille hoc dixit qui alibi ait.
Miscd̃iam consecutus sũ. ut fide sem. Non enim drx̃ mi scđiam
consecutus sũ qͥa fidelis eram: sed ut fidelis essem. Hinc ostendens
etiam ipsam fidem haberi nisi dõ miserante ñ posse. & ẽẽ donum dĩ.

Expanded text:
tamen, nisi sequatur victoria? Et quis dat victoriam, nisi ille de tamen, nisi sequatur victoria? Et quis dat victoriam, nisi ille de Quoniam propter te mortificamur tota die, deputati sumus velut oves occisionis; subjecit atque ait, Sed in his omnibus supervincimus per eum qui dilexit nos : non ergo per nos, sed per eum qui dilexit nos. Deinde dixit, Cursum consummavi: sed ille hoc dixit, qui alio loco dicit, Igitur non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei . Quae sententia nullo modo potest etiam sic converti ut dicatur, Non miserentis Dei, sed volentis et currentis est hominis: quisquis enim hoc ausus fuerit dicere, aperte se ostendit Apostolo contradicere. 17. Postremo dixit, Fidem servavi; sed ille hoc dixit, qui alibi ait, Misericordiam consecutus sum, ut fidelis essem . Non enim dixit, Misericordiam consecutus sum, quia fidelis eram; sed, ut fidelis essem: hinc ostendens etiam ipsam fidem haberi nisi Deo miserante non posse, et esse donum Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
Ntiq de caelo. Inde etiam uenit sp̃s sc̃s. quando it̃c ascendit uns
altũ captiuauit captiuitatẽ. dedit dona hominibꝰ. Si ergo dĩ
dona st̃ bona merita tua : non ds̃ coronat merita tua tanꝗ
dona sint dĩ. Bonũ inqͥt certam̃ certaui. cursũ consũmaui. fidẽ
seruaui. Primo ista bona oꝑa si non ea p̃cessissent cogitationes bonȩ:
nullȩ eẽnt. Attendite itaq qͥo de ipsis cogitationib dicat. Ait
enim scribens ad corinthios. Non qͥa idonei sumꝰ cogitare ali.
singula inspiciamus. Bonũ inqͥt certam̾ certaui. Quȩro qua
uirtute certauerit. utrũ quȩ illi ex semet ipso fuerit. a
quȩ desuꝑ data sit. Sed absit ut tantꝰ doctor gentiũ ignora.¬
uerit legem dĩ: cuiꝰ uox est in deuteronomio. Ne dicas in
corde tuo fortitudo mea & potentia manꝰ meae fecit michi
uirtutẽ magnam hanc: seo inemoraberis dñi dĩ tui. qͥa ipse
tͥ dat fortitudinẽ facere uirtutẽ. Quid enim ꝓdest bonũ cer-¬

Expanded text:
quando Jesus ascendit in altum, captivavit captivitatem, dedit dona hominibus . Si ergo Dei dona sunt bona merita tua, non Deus coronat merita tua tanquam dona sint Dei. Bonum, inquit, certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi. Primo ista bona opera, si non ea praecessissent cogitationes bonae, nulla essent. Attendite itaque quid de ipsis cogitationibus dicat: ait enim scribens ad Corinthios, Non quia idonei sumus cogitare aliqo est . Deinde singula inspiciamus: Bonum, inquit, certamen certavi. Quaero qua virtute certaverit; utrum quae illi ex semetipso fuerit, an quae desuper data sit. Sed absit ut tantus doctor ignoraverit legem Dei, cujus vox est in Deuteronomio: Ne dicas in corde tuo, Fortitudo mea et potentia manus meae fecit mihi virtutem magnam hanc: sed memoraberis Domini Dei tui, quia ipse tibi dat fortitudinem facere virtutem . Quid autem prodest bonum cer
Abbreviated transcription (Latin):
slam uͦ sapientiam repellite a uobis: & orate ut ñ sit in uobis
quã detestatus ẽ. ubi ait. Qđ si ⁊elum amarũ habetis & com.¬
temptiones in uobis sunt: non ẽ ista sapientia de sursũ descen¬
dens. seo terrena. animalis. diabolica. Ubi enim zelus & contem¬
ptio est: ibi in constantia & om̃e opus prauũ. Quȩ autem de¬
sursũ ẽ sapientia: primũ qͥdem pudica ẽ. deinde pacifica. mo¬
desta. suadibilis. plena miscdia & fructib bonis. inestimabilis.
sine simulatione. Quid boni gͦ non habebit. qͥ hanc sapien.¬
tiam postularit & impetrarit a dr̃o : & hinc intelligite gr̾am:
qͥa si ex nobis e̾ẽt ista sapientia desursii ñ ẽẽt. nec ab ipso qͥ
mos crrauit dcͦ p ostul anda eẽc. Ers orate & pro nobis ut cẽpe¬
banten s pie & iuste uiuamꝰ in hoc scło expectantes a ulae

Expanded text:
e ut non sit in vobis, quam detestatus est, ubi ait: Quod si zelum amarum habetis, et contentiones in vobis sunt, non est ista sapientia desursum descendens; sed terrena, animalis, diabolica. Ubi enim zelus et contentio est, ibi inconstantia et omne opus pravum. Quae autem desursum est sapientia, primum quidem pudica est, deinde pacifica, modesta, suadibilis, plena misericordia et fructibus bonis, inaestimabilis, sine simulatione Quid boni ergo non habebit, qui hanc sapientiam postularit et impetrarit a Domino? Et hinc intelligite gratiam; quia si ex nobis esset ista sapientia, desursum non esset, nec ab ipso qui nos creavit Deo postulanda esset. Fratres, orate et pro nobis, ut temperanter et pie et juste vivamus i
Abbreviated transcription (Latin):
uobis ds̃ reuelabit. & si non in hac uita: certe in altera. Nichil
ẽ enim occultũ qđ non reuelabitur. Quando gͦ auditis dicen
obdurat mala eiꝰ merita credite. in eo uͦ cuiꝰ miseret᷑ gr̾am
dĩ non reddentis mala ꝓ malis : sed bona ꝑ malis fidelit̾ &
indubitant᷑ agnoscite. Nec ideo auferatis a faraone liberum
arbitriũ: qͥa multis locis dicit ds̃ ego induraui faraonem.
ues induraui aut maurabo cor faraonis. Don erum pocerea ipse
tei ao ñ indurauit cor suui. Ham & hoc de illo legit᷑ quindo ablata
cub aegiptis cinomia. dicente scriptura. Et ingrauaui fordo
ꝓficientes ꝑseueretis usq in finem. ds enim qͥ modo illis quos
liberat ñ redait scãm oꝑa eoꝵ: cunc reddet unicuq scđm oꝑa eiꝰ.
Reodet omino dẽ & mala ꝓ malis qm iustus ẽ. & bona ꝓmalios¬

Expanded text:
deus uobis reuelabit, etsi non in hac uita, certe in altera. nihil deus uobis reuelabit, etsi non in hac uita, certe in altera. nihil est enim occultum, quod non reuelabitur. quando ergo audistis dicentobdurari mala eius merita credite, in eo uero cuius miseretur gratiam dei non reddentis mala pro malis, sed bona pro malis fideliter et indubitanter agnoscite. nec ideo auferatis a Pharaone liberum arbitrium, quia multis locis dicit deus: ego induraui Pharaonem uel: induraui aut indurabo cor Pharaonis. non enim propterea ipse Pharao non indurauit cor suum. nam et hoc de illo legitur, quando ablata est ab Aegyptiis cynomyia dicente scriptura: et ingrauauit Pharaproficientes perseueretis usque in finem. deus enim, qui modo illis quos liberat non reddit secundum opera eorum, tunc reddet unicuique secundum opera eius. reddet omnino deus et mala pro malis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ricordiam & iudiciũ cantabo tͥ dñe. Prius itaq ñ ideo uenit
filius hominis in mundũ ut iudicet mundũ : sea ut saluetur
tempore ipsa saluatio ñ fiat sine iudicio sed occulto. Ideo ait:
In udiciũ ueni in hunc mundũ. ut qui ñ uident uideant. &
qͥuident cȩci fiant. Ad occulta gͦ dĩ iudicia reuocate. quando
uidetis in una causa quã certe habent om̃s paruuli hereditariũ
malũ trahentes ex adam: huic subueniri ut baptizet᷑ illi non
subueniri ut in ipsa obligatione moriatur. Illum baptiratum
relinqͥ in hac uita quaẽ prȩsciuit ds̃ impiũ futurũ: istum uͦ
baptizatũ rapi ex hac uita ne malitia mutet intellectũ cius.
Et nolite in istis dare iniustitiam uł insipientiã dõ. apud quẽ
iustitiȩ fons ẽ & sapientiȩ. Sed sicut uos exhortatus sũ ab inicio
sermonis huiꝰ : in qđ ꝑuenistis in eo ambulate. & hoc quoq

Expanded text:
ricordiam et iudicium cantabo tibi, domine. prius itaque non ideo uenit ricordiam et iudicium cantabo tibi, domine. prius itaque non ideo uenit filius hominis in mundum, ut iudicet mundum, sed ut saluetur tempore ipsa saluatio non fiat sine iudicio, sed occulto; ideo ait: in iudicium ueni in hunc mundum, ut qui non uident uideant et qui uident caeci fiant. Ad occulta ergo dei iudicia reuocate, quando uidetis in una causa, quam certe habent omnes paruuli, hereditarium malum trahentes ex Adam, huic subueniri, ut baptizetur, illi non subueniri, ut in ipsa obligatione moriatur, illum baptizatum relinqui in hac uita, quem praesciuit deus impium futurum, istum uero baptizatum rapi ex hac uita, ne malitia mutaret intellectum eius, et nolite in istis dare iniustitiam uel insipientiam deo, aput quem iustitiae fons est et sapientiae, sed, sicut uos exhortatus sum ab initio sermonis huius, in quod peruenistis, in eo ambulate, et hoc quoque
Abbreviated transcription (Latin):
diuitiarũ sapientiȩ & scientiȩ dĩ. quã inserutabilia st̃ iudicia
eiꝰ & inuestigabiles uiȩ eiꝰ. Hȩc enim iudicia inscrutabilia &
inuestigabiles uias ꝑuersi homines ñ cogitantes. & ꝓcliues adre.¬
prehendendũ non idonei ad intelligendũ. putabant & iacta.¬
bant apłos dicere. Faciamꝰ mala. ut ueniant bona. Qđ̃ absit
ut apłi dicerent. Sed homines ñ intelligentes hoc putabant
dici. quando audiebant qđ dixit apłs. L. ex autẽ subintrauit.
ut abundaret delictum. Ubi aut̃ abundauit delictũ. super¬
abundauit gr̾a. Sed utiq gr̾a id agit. ut iam fiant bona ab
ens qͥ fecer mala: non ut ꝑseuerent in malis & reddi sibi existi.¬
ment bona. Don itaq debent dicere faciamꝰ mala ut ueni¬
ant bona. sed fecimꝰ mala & uener bona. Iam faciam bona:
uimi futuro scł̃o recipiamus ꝓbonis bonã qͥ in hoc scło rece¬
pimus ꝓmalis bona. Propter qđ scriptũ est in psalmo. Mise.¬

Expanded text:
uitiarum sapientiae et scientiae dei! quam inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius! haec enim iudicia inscrutabilia et inuestigabiles uias peruersi homines non cogitantes et procliues ad reprehendendum, non idonei ad intellegendum putabant et iactitabant apostolos dicere: faciamus mala, ut ueniant bona. quod absit ut apostoli dicerent, sed homines non intellegentes hoc putabant dici, quando audiebant quod dixit apostolus: lex autem subintrauit, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit it delictum, superabundauit gratia. sed utique gratia id agit, ut iam fiant bona ab eis qui fecerant mala, non ut perseuerent in malis et reddi sibi existiment bona. non itaque debent dicere: faciamus mala, ut ueniant bona, sed: "fecimus mala, et uenerunt bona; iam faciamus bona, ut in futuro saeculo recipiamus pro bonis bona, qui in hoc saeculo recipimus pro malis bona." propter quod scriptum est in psalmo: mise
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorans. dicit. Fuimꝰ enim stulti & nos aliquando & iN.¬
creduli. errantes. seruientes desideriis & uoluptatibꝰ uariis
in malitia & inuidia agentes. abominabiles. inuicem odio
habentes. Quid istis tam malis meritis. nͥ pęna utiq debebatur:
Sed dõ reddente bona ꝓ malis ꝑ gr̾am quȩ non scđm merita nr̃a
datur. factum ẽ. qđ deinde subiunxit & dicit. Cum aut̃ benigni¬
tas & humanitas illuxit saluatoris nr̃i dĩ. non ex oꝑibus iustitiȩ

Expanded text:
os aliquando et increduli, errantes, servientes desideriis et voluptatibus variis, in malitia et invidia agentes, abominabiles, invicem odio habentes. Quid istis tam malis meritis nisi poena utique debebatur? Sed Deo reddente bona pro malis, per gratiam quae non secundum merita nostra datur, factum est quod deinde subjungit et dicit: « Cum autem benignitas et humanitas illuxit Salvatoris nostri Dei, non ex operibus justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
iam erat qđ eis ut eẽt optauerat: gr̾as inqͥt agere debemꝰ dõ
de tanto bono qđ ex dõ habebant: tanꝗ ex se ipsis id habentes
extollerent᷑. Quod gͦ suꝑcrescit fides ur̃a inqͥt. & abundat cari.¬
ñ ita uos laudare tanꝗ hoc habeatis ex uob̾. Et ad timotheũ dic̃.
Non enim dedit nobis ds̃ sp̃m timoris: sed uirtutis & caritatis
& continentiȩ. In quo sane apłi testimonio cauere debemꝰ
ne nos arbitrem᷑ non accepisse sp̃m timoris dĩ: qđ sine dubio
magnũ ẽ dĩ donũ. De quo dicit ꝓpħa isaias. Reqͥescet

Expanded text:
jam erat, quod eis ut esset optaverat: Gratias, inquit, agere debemus Deo jam erat, quod eis ut esset optaverat: Gratias, inquit, agere debemus Deo de tanto bono, quod ex Deo habebant, tanquam ex seipsis id habebant al., habentes, extollerentur. Quod ergo supercrescit fides vestra, inquit, et abundat chari. Et ad Timotheum dicit: Non enim dedit nobis Deus spiritum timoris, sed virtutis et charitatis et continentiae . In quo sane Apostoli testimonio cavere debemus, ne nos arbitremur non accepisse spiritum timoris Dei, quod sine dubio magnum est Dei donum, de quo dicit propheta Isaias:
Abbreviated transcription (Latin):
is dixit dñs. ñ uos me elegistis sed ego uos elegi: nichil aliud
indicat nobis. Si enim nos priꝰ dileximꝰ ut hoc merito nos ipse di.¬
ligeret: prius illũ nos elegimꝰ ut ab illo eligi mereremur.
Sed ipse qͥ ueritas ẽ aliud dicit. & huic uanitati hominũ aꝑtis.¬
sime contradicit. Non uos me elegistis in qͥt. Si ergo ñ elegi.¬
stis: sine dubio nec dilexistis. Quomͦ enim eũ eligerent quẽ
ñ diligerent: Sed ego inqͥt uos elegi. N unqͥd non & ipsi postea
elegerunt eũ. & om̃ib bonis huiꝰ scłi p̃tulerunt : Sed qͥa electi
sc̃ elegerunt. ñ qͥa eleger̃ electi sc̃. Eligentiũ hominũ meritũ
benedicens colosenses: uos inqͥt dñs multiplicet & abundare
faciat in caritate in inuicem & in om̃s. Hanc benedictionem
dedit ut nos inuicẽ diligeremꝰ: qͥ legem dederat ut inuicem dili.¬
gamus. Deniq alio loco ad eosdem qͥa sine dubio in qͥbusdam eoꝵ

Expanded text:
is dicit Dominus, Non vos me elegistis, sed ego elegi vos ; nihil aliud is dicit Dominus, Non vos me elegistis, sed ego elegi vos ; nihil aliud indicat nobis. Si enim nos prius dileximus, ut hoc merito nos ipse diligeret; prius illum nos elegimus, ut ab illo eligi mereremur. Sed ipse qui veritas est, aliud dicit, et huic vanitati hominum apertissime contradicit: Non vos me elegistis inquit. Si ergo non elegistis, sine dubio nec dilexistis: quomodo enim eum eligerent, quem non diligerent? Sed ego, inquit, vos elegi. Numquid non et ipsi postea elegerunt eum, et omnibus bonis hujus saeculi praetulerunt? Sed quia electi sunt, elegerunt: non quia elegerunt, electi sunt. Eligentium hominum meritum benedicens Thessalonicenses: Vos, inquit, Dominus multiplicet, et abundare faciat in charitate in invicem et in omnes . Hanc benedictionem dedit ut nos invicem diligeremus, qui legem dederat ut invicem diligamus. Denique alio loco ad eosdem, quia sine dubio in quibusdam eorum
Abbreviated transcription (Latin):
itaq ex nobis. sed ex dõ est. Cur gͦ dic tũ est diligamꝰ inuicem
qͥa dilectio ex dõ est. nisi qͥa p̾cepto admonitũ ẽ. liberũ arbi.¬
trium ut quęreret dĩ donũ. qđ qͥdem sine suo fructu ꝓrsus
admoneretur. nͥ prius acciꝑet aliqͥd dilectionis ut addi sibi
quereret unde qđ iubebatur impleret: Cũ dicit᷑ diligamus¬
inuicem: lex est. Cum dr̃ quia dilectio ex dõ est: gra est. Sapien.¬
ia quippe dĩ. legem & miscd̾iam in lingua portat. Unde scriptũ
ẽ in psalmo. E tenim benedictionẽ dabit qui legem dedit.
Nemo gͦ uos fallat fr̾s mei. qͥa non diligeremꝰ am̾ nisi nos prior
ipse diligeret. Ia̾em ioħs aꝑtissime hoc ostendit & dic̃. Nos dili.¬
gamus. qͥa ipse pͥor. dilexit nos. Gr̾a nos facit legis dileetores: lex
uͦ ipsa sine gr̾a non nͥ prȩuaricatores facit: Et quod discipłis su.¬

Expanded text:
itaque ex nobis, sed ex Deo est. Cur ergo dictum est, Diligamus invicem, itaque ex nobis, sed ex Deo est. Cur ergo dictum est, Diligamus invicem, quia dilectio ex Deo est; nisi quia praecepto admonitum est liberum arbitrium, ut quaereret Dei donum? Quod quidem sine suo fructu prorsus admoneretur, nisi prius acciperet aliquid dilectionis, ut addi sibi quaereret unde quod jubebatur impleret. Cum dicitur, Diligamusinvicem, lex est: cum dicitur, quia dilectio ex Deo est, gratia est. Sapientia quippe Dei legem et misericordiam in lingua portat . Unde scriptum est in Psalmo: Etenim benedictionem dabit qui legem dedit . 38. Nemo ergo vos fallat, fratres mei: quia nos non diligeremus Deum, nisi nos prior ipse diligeret. Idem Joannes apertissime hoc ostendit, et dicit, Nos diligamus, quia ipse prior dilexit nos . Gratia nos facit legis dilectores, lex vero ipsa sine gratia nonnisi praevaricatores facit. Et quod discipulis su
Abbreviated transcription (Latin):
mei estis: si dilectionẽ habueritis ad inuicem. Hȩc om̃ia prę¬
cepta dilectionis. id÷ caritatis quȩ tanta & talia st̃ ut qͥcquid¬
homo se puta uerit facere bene. si fiat sine caritate nullo modo
fiat bene: Hȩc gͦ p̃cepta caritatis. inanit̾ darent᷑ hominibꝰ nor.
habentib liberũ uoluntatis arbitriũ. Sed qͥa ꝑ legem dantu&
& ueterem & nouam quanuis in noua uenerit gr̾a quȩ ꝓmit.¬
tebatur in uetere: lex autẽ sine gr̾a littera ẽ occidens. In gr̾a
uero sp̃s uiuificans. unde ÷ in hominib caritas dĩ & ꝓximi. nͥ
ex ipso dõ: Nam si non ex dõ sed ex hominibꝰ: uicer̃ pelagiani.
Si autẽ ex dõ: uicimꝰ pelagianos. Sedeat gͦ inter nos iudex apłs
ioħs & dicat nobis. Rm̃i. diligamꝰ inuicem. In his uerb̾ ioħis
cũ se illi extollere coeꝑint & dicere. ut qͥd nobis hoc p̃cipit᷑.
nisi qͥa ex nobis habemꝰ ut inuicem diligamꝰ : seqͥtur continuo
idem ioħs confundens eos & dicens. qͥa dilectio ex dõ ẽ. Non

Expanded text:
c omnia praecepta dilectionis, id est charitatis, quae tanta et talia sunt, ut quidquid se putaverit homo facere bene, si fiat sine charitate, nullo modo fiat bene; haec ergo praecepta charitatis inaniter darentur hominibus, non habentibus liberum voluntatis arbitrium: sed quia per legem dantur et veterem et novam quamvis in nova venerit gratia quae promittebatur in vetere, lex autem sine gratia littera est occidens, in gratia vero spiritus vivificans, unde est in hominibus charitas Dei et proximi, nisi ex ipso Deo? Nam si non ex Deo, sed ex hominibus, vicerunt Pelagiani: si autem ex Deo, vicimus Pelagianos. Sedeat ergo inter nos judex apos dicat nobis: Charissimi, diligamus invicem. In his verbis Joannis cum se illi extollere coeperint et dicere, Utquid nobis hoc praecipitur, nisi quia ex nobis habemus ut invicem diligamus? sequitur continuo idem Joannes, confundens eos et dicens, quia dilectio ex Deo est . Non
Abbreviated transcription (Latin):
colosenses. Suꝑ om̃ia autẽ hȩc caritatẽ quȩ ÷ uinculũ ꝑfectioĩs.
& ad timotheũ. E inis in qͥt p̃cepti ẽ caritas. Et adiungens qualis
caritas. de corde inqͥt puro & conscientia bona & fide non fieta
A a counthios autẽ cum dic̃ om̃ia ur̃a cũ caritate fiant: satis osten¬
dit eciam ipsas correptiones quas asꝑas & amiaras sentiunt qui
corripiunt᷑ cũ caritate eẽ faciendas. Unae & alibi cũ adixiset
corripite inqͥetos. consolamini pusillanimes. suscipite infirmo es.
patientes estote ad om̃s: mex subiunxit. Uidete ne qͥs malum
ꝑ malo alicui reddat. Ergo & quando corripiunt᷑ inquiet: Ñ
malũ ꝓ malo sed potius bonũ redditur: Hȩc autẽ om̃ia quȩ
inter uos caritatẽ ꝑpetuo habentes. qͥa caritas cooꝑit multitudi.¬
nem peccatoꝵ. Dicit etiam apłs iacobus. Si tamen legem ꝑfici.¬

Expanded text:
 omnia autem haec charitatem, quae est vinculum perfectionis . Et ad Timotheum, Finis, inquit, praecepti est charitas: et adjungens qualis charitas, de corde, inquit, puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Ad Corinthios autem cum dicit, Omnia vestra cum charitate fiant ; satis ostendit, etiam ipsas correptiones, quas asperas et amaras sentiunt qui corripiuntur, cum charitate esse faciendas. Unde alibi cum dixisset, Corripite inquietos, consolamini pusipatientes estote ad omnes; mox adjunxit, Videte ne quis malum pro malo alicui reddat . Ergo et quando corripiuntur inquieti, non malum pro malo, sed potius bonum redditur. Haec autem omnia quae inter vos charitatem perpetuam habentes, quia charitas cooperit multitudinem peccato
Abbreviated transcription (Latin):
usq in diem xp̾i it. Ut gͦ uelimꝰ. sine nobis oꝑatur. Cũ autẽ
uolumus & sic uolumꝰ ut faciamus: nobiscũ cooꝑatur. TameN
sine illo uł oꝑante ut uelimus uł cooꝑante cũ uolumꝰ: ad bona
pietatis oꝑa nichil ualemus. De oꝑante illo ut uelimus. dictũ ẽ.¬
s̃ est enim qͥ oꝑatur in uobis & uelle. De cooꝑante illo cũ iam uo.¬
lumus & uolendo facimus: scimus inqͥt qm̃ diligentib dm̃ omia
cooꝑantur in bonũ. Quid ÷ om̃ia. nisi & ipsas terribiles seuasq passi.¬
ones: Sarcina quippe illa quȩ infirmitati grauis est: leuis effi.¬
citur caritati. Talibus enim dñs dixit ẽẽ suã sarcinam leuem:
qualis setrus fuit quando passus ẽ ꝓ xp̾o. non qualis fuit quando
uoluntatẽ cõmendans apłs dicit. Quis nos separabit a caritate
xp̃i: Tribulatio an angustia. ꝑsecutio an fames. annuditas. an

Expanded text:
usque in diem Christi Iesu. ut ergo uelimus, sine nobis operatur; cum autem uolumus et sic uolumus, ut faciamus, nobiscum cooperatur. tamen sine illo uel operante, ut uelimus, uel. cooperante, cum uolumus, ad bona pietatis opera nihil ualemus. de oDeus est enim qui operatur in vobis et velle. De cooperante autem cum jam volumus et volendo facimus: Scimus, inquit, quoniam diligentibus Deum omnia cooperatur in bonum . Quid est, omnia, nisi et ipsas terribiles saevasque passiones? Sarcina quippe illa Christi, quae infirmitati gravis est, levis efficitur charitati. Talibus enim Dominus dixit esse suam sarcinam levem , qualis Petrus fuit quando passus est pro Christo, non qualis fuit quando voluntatem commendans Apostolus, dicit: Quis nos separabit a charitate Christi? tribulatio? an ang
Abbreviated transcription (Latin):
Don irritat᷑ non cogitat malũ. Non gaudet suꝑ iniqͥtate. con.¬
gaudet autẽ ueritati. Om̾ia tolerat. om̃ia credit. om̃ia sperat.
om̃ia suffert Caritas nunꝗ cadit. Et paulo post. Manet in qͥt
fides. spes. caritas. tria haec. Aaior. aut̃ hoꝵ caritas. Sec tamini
caritatẽ. Itẽ dicit ad galathas. Uos enĩm libertatẽ uocati estis
fr̃s: cantũ ne libertatẽ ad occasionẽ carnis detis. sed ꝑ caritatẽ
seruite inuicem. Om̃is enim lex in uno sermone implet᷑.
in eo qđ diliges ꝓximũ tuũ tanꝗ te ipsũ. Hoc ÷ qđ ad romanos¬

Expanded text:
non irritatur, non cogitat malum, non gaudet super iniquitate, congaudet autem veritati; omnia tolerat, omnia credit, omnia sperat, omnia suffert; charitas nunquam cadit. Et paulo post: Manet, inquit, fides, spes, charitas, tria haec; major autem horum charitas: sectamini charitatem . Item dicit ad Galatas: Vos enim in libertatem vocati estis, fratres; tantum ne libertatem in occasionem carnis detis, sed per charitatem servite invicem. Omnis enim lex in uno sermone impletur, in eo quod diliges proximum tuu
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit etiam ipse dñs in duob p̾ceptis dilectionis dĩ & dilectionis
ꝓximi. totam legem ꝓphetasq pendere. De quib duobꝰ p̾ceptis
in euangelio scd̃m marcũ scriptũ est. Et accessit unꝰ de scribis
qͥ audierat illos ꝑquirentes: & uidens qm̃ bene illis respondent
interrogauit eũ qđ esset pͥmũ om̃ium mandatũ. Iesas audẽ

Expanded text:
Dominus Jesus, in duobus praeceptis dilectionis Dei et dilectionis proximi totam Legem Prophetasque pendere . De quibus duobus praeceptis in Evangelio secundum Marcum scriptum est: Et accessit unus de scribis qui audierat illos perquirentes, et videns quoniam illis bene responderit, interrogavit e
Abbreviated transcription (Latin):
sermone recapitulatur. Diliges ꝓximũ tuũ: tanquã te ipsum.
Dilectio ꝓximi. malũ non oꝑatur. Plenitudo gͦ legis: dilectio. Ipsam
caritatẽ apłs setrus nondũ habuit. quando timore dñm ter ne.¬
gauit. Timor. enim ñ est in caritate sicut ait ioħs euangelista i
epła sua: sed ꝑfecta caritas foras mittit timorem. Et tamen quaniuis
parua & imꝑfecta: non deerat quando dicebat dño. animam meã
ꝓte ponam. Putabat enim se posse. qđ se uelle sentiebat. Et qͥs
istam & si paruam dare coeꝑat caritatẽ. nisi ille qͥ prȩparat uo.¬
luntatẽ. & cooꝑando ꝑficit qđ oꝑando incipit : qm̃ ipse ut ue.¬

Expanded text:
ur: diliges proximum tuum tamquam te ipsum. dilectio proximi malum non operatur: plenitudo ergo legis dilectio. ipsam caritatem apostolus Petrus nondum habuit, quando timore dominum ter negauit. timor enim non est in caritate, sicut ait Iohannes euangelista in epistula sua, sed perfecta caritas foris mittit timorem. et tamen, quamuis parua et inperfecta, non deerat, quando dicebat domino: animam meam pro te ponam. putabat enim se posse quod uelle sentiebat. et quis istam etsi paruam dare coeperat caritatem nisi ille, qui praeparat uoluntatem et cooperando perficit quod operando incipit, quoni