comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uĩe qqđ scũario. qd̾ toti iuclaice strpiusꝙ in hodiernũ accidit: p̃dict̃ uł descͥb̾e ñ omisit. Redite gͦ ad
aimoꝵ num̃um. & abhac daniheł uisione usq ad xp̃m ñ solũtẽp. s & ipsũ in qͦnitꝰ ẽ. accipite annũ.
Si ne farte modernirelatoris u̾ba uob̃ uilescant: accipite cundẽ num̃um. ñ amoderno s ab antiqͦ &
doctissimio uiro tectulliano. Cuilicit de nr̃is sucrit. ñi ciede ñ poteritis: cũ ex pͥncipũ tp̃r. & u̾a̾ciũ
historiatũ fide. ab eo uitati cede coacti futritis. Rudice gͦ ipsũ. Unde in qͥt ostñcdimꝰ. ꝙ xp̃c uenit
Dicit enĩei. Intellige & conice: appħatione sermonis respond̾e me t̾hec. Unde apͥmo amo darii
uno. Aliꝰ dariꝰ qͥ e medꝰ uoĩatꝰ ẽ: annis .xx. duobꝰ. Alexander macedo: annis .xiiͥ. Dem̃ pꝰ alexandrũ
regnans annis .xxͦx.uiͦi. Post hunc: euergetes regnauit annis.xx.uͦ. Deuide philophator: annis

Expanded text:
uod sanctuario, quod toti Iudaicę stirpi vsque in hodiernum accidit, prædicere vel describere non omisit. Redite ergo ad annorum numerum, & ab hac Danielis visione vsque ad Christum, non solum tempus, & ipsum, in quo natus est, accipite annum. Sed ne forte moderni relatoris verba vobis vilescant, accipite eumdem numerum non a moderno, sed ab antiquo, & doctissimo viro Tertulliano. Cui, licet de nostris fuerit, non credere nō poteritis: cum ex Principum tempore, & veracium historiarū fide, ab eo veritati cedere coacti fueritis. Audite ergo ipsuDicit enim: Et intellige, et conjice ad perfectionem sermonis respondente me tibi haec. Unde a primo anno Darii uno. Alius Darius, qui et Melas nominatus est, annis XXI. Alexander Macedo annis XII. Deinde post Alexandrum, regnans annis XXXVIII. Post hunc Evergetes regnavit annis XXV; deinde Philopator, annis
Abbreviated transcription (Latin):
bene habebt̃. Nonẽ iuder numierꝰ xͥ anoꝵ signoꝵ. ñ c̃ numerꝰ mirandoꝵ x anȩ fidei oꝑm. Infinitꝰ
plane ẽ numerꝰ oꝑm. infinitꝰ ẽ numtrꝰ oꝑantiũ. Etit̾ moisen. iosue. gedeonẽ. sonsonẽ. samuhelẽ.
ysaiã. heliã. heliscũ. ionã. miris oꝑib insignitos. paucos habet lix tua: innumabiles miracłoꝵ
exhibitores fides habet & habuit xͥ ana. Qͥd gͥ ultͣ susurtas: qͥd musitas: Da tandem. da maũ xp̃o.
quẽ dnfiliũ quẽ dm̃. quẽ regẽ ec̾nũ. quẽ iã carto & longe añ p̃dicto qp̃r uenisse. tot auctoritatib
sacris. tot rationib indubiis. tot cantisq ꝓcligioꝵ signis ꝓbasti. Noli ult᷑ ꝯqueri lege̾ moysiacã¬

Expanded text:
ianæ fidei operum. Infinitus plane est numerus operum, infinitus numerus operantium. Præter Moysem, Iosue, Gedeonem, Samsonem, Samuelem, Esaiam, Heliam, Helisæum, Ionam, miris operibus insignitos, paucos habet lex tua, innumerabiles miraculorum exhibitores fides habet & habuit Christiana. Quid igitur vltra susurras? Quid mussitas? Da tandem, da manus Christo, quem Dei filium, quem Deum, quem regem æternum, quem iam certo, & longe ante prædicto tempore venisse, tot auctoritatibus sacris, tot rationib
Abbreviated transcription (Latin):
uernite & illõ qd̾ seqͥt᷑ in ꝓpħia. & in ea qͥdẽ p̃dictũ. s clariꝰ in uob̾ impletũ legite. ñ erit i ppłs: qͥ
filii alieni inuet̾atis. & claudicauer̃ asemitis suis. Ꝙ impletũ ẽ. in uob̃. qd̾ talib uinr̃o eu̾głio¬
ipseminat᷑. Qui negau̾it me eora hoĩb: negabo cũ corã angłis d̃i. Negastis cũ q̃n occidistis. iregasti
eũ qn lapidẽ qͥ iã factꝰ ẽ incaput anguli reꝓbastis. negastis eũ qn iudici dicenti regẽ ur̃m cruci¬
sigam: Respondistis ñ habemꝰ regẽ ñ cesatẽ. Hinc agnoscite p̃dictũ de uob̃ abangło. dictũ a

Expanded text:
obis impletum legite: Non erit eius populus, qui filij alieni inueterati sunt, & claudicauergabo eum coram Angelis Dei. Negastis eum quando occidistis, negastis eum quando lapidem, qui iam factus est in caput anguli, reprobastis, negastis eum quando Iudici dicenti, Regem vestrum crucifigam, respondistis, Non habemus regem nisi Cæsarem. Hinc agnoscite, prædictum de vobis ab Angelo, dictum a
Abbreviated transcription (Latin):
consuisc̾et. & ad beatã tt̾nitatẽ aqua ꝯtumax excidat: obediendo rediret. E qi nouis bominib in
ipsiꝰ mundi nouitate exortis. & diumarũ rerũ omĩno ignaris. simł omĩa ꝓfundenda ũ eraut: rariꝰ
ȩt̾nitas hec in pentaheuco uł eptatico legit᷑. freq̃ntiꝰ a ꝓpħis cõm̃dat᷑. freqͣntissime immo assidue ꝑ¬
xͥ eu̾głum p̃dicat᷑. S qͦusq eu̾głio adqͥescas: ñ ẽ rationabile de pugłio contͣ te rationẽ ꝓferte. Sed
audi tuos: qͦs ñ audire ñ potes. Audi ipsũ iacob. magnũ patrẽ & patͥarchã tuũ: audi cũ bñdicentẽ
ioseph filio suo. Benedictiores ait. patͥs tui ꝯfortate s̃. bñdictionib pattũ eiꝰ. donec uenitet deside¬
rium colliũ et̾noꝵ. Rudi &̃ ipsũ moysen. qͥd simile dicat. bñdicens tribui ioseph. De bñ dictione

Expanded text:
consuesceret, & ad beatam æternitatem, a qua contumax exciderat, obediendo rediret. Et quia nouis hominibus in consuesceret, & ad beatam æternitatem, a qua contumax exciderat, obediendo rediret. Et quia nouis hominibus in ipsius mundi nouitate exortis, & diuinarum rerum omnino ignaris, simul omnia profundenda non erant: rarius æternitas hæc in Pentatheuco vel Heptatico legitur, frequentius a Prophetis commendatur, frequentissime, immo assidue elium prædicatur. Sed quousque Euangelio adquiescas, non est rationabile de Euangelio contra te rationem proferre. Sed audi tuos, quos non audire non potes. Audi ipsum Iacob magnum Patrem, & Patriarcham tuum, audi eum benedicentem Ioseph filio suo. Benedictiones, ait, patris tui confortatæ sunt benedictionibus patrum eius, donec veniret desiderium collium
Abbreviated transcription (Latin):
muniu̾sis gen̾is sui conpatet᷑ ium̃tis & simił fiat ilł. Nam si ita cẽt: si hec bona carnalia solũ modo
d̃s homini conferret. qui plus boue qͥd asno. qͥd qͦlibet u̾me uilissimo. honio iniserrimꝰ possid̾it:
Ab et̾no niũ ad gt̾nitatẽ ciratꝰ. qͣ uis culpe sue metito ad tempꝰ eã amiserit: spem tam̃ recuꝑandi ñ
ꝑdidit. Hinc ẽ qd̾ lactans te uelud puerũ ds̃. & carnalib beneficiis ad spititalia tẽꝑalib paulatĩ
nutriens ad et̾na: bona tͥ tͣnsitoria pͥmo tp̃r contulit ut bis inductꝰ. legem dĩ seruare disceres. &
inde ꝓficiens ad sꝑanda atq amanda celestia & gt̾na tͣnsires. Hec et̾nitas. illoꝵ tã sublimiũ in rracłoꝵ
causa extitit. ut ppłs ille rudis hinc beneficus illectꝰ. inde mirandis oꝑib ꝓuocatꝰ: ꝯditori obedire

Expanded text:
in vniuersis generis sui comparetur iumentis, & similis fiat illis. Nam si ita esset, si hec bona carnalia solummodo in vniuersis generis sui comparetur iumentis, & similis fiat illis. Nam si ita esset, si hec bona carnalia solummodo Deus homini conferret: quid plus boue, quid asino, quid quolibet verme vilissimo, homo miserrimus possideret? Ab æterno enim ad æternitatem creatus, quamuis culpæ suæ merito ad tempus eam amiserit, spem tamen recuperandi non perdidit. Hinc est, quod lactans te velut puerum Deus, & carnalibus beneficiis ad spiritualia, temporalibus paulatim nutriens ad æterna, bona tibi transitoria primo tempore cōtulit: vt his inductus, legem Dei seruare disceres, & inde proficiens, ad speranda atque amanda cœlestia, & æterna transires. Hæc æternitas, illorum tam sublimium miraculorum causa extitit, vt populus ille rudis, hinc beneficiis illectus, inde mirandis operibus prouocatus, Conditori obedire
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ uł scõꝵ eiꝰ głificatio sentiri ualeat. p̃dicat᷑. Qd̃ sinec in hac finienda uita. nec in illa quȩ hanc
in futura uita regnare cognosce: ꝑ manifestã glam. Certe sicũ homine. ñ cũ pecude mͥ sermo ẽ. ĩspice
diligent̾. & si de gr̃a uiuetit adũtes. legis. ꝓpħar. totꝰq canonis tui fmalẽ causã nullã aliã cẽ: ꝙͣ¬
sttrteres. ista facta s̃: Ninqͥd ut tutantũ uoluptatib oꝑam dares. libidinib difflueres. ista facta s̃:
Nunqͥd ut tu tantũ diuitiis abundares. auro. argento. młtisq thesauris archas impleres. suꝑbo
dñantis fastu suꝑ subiectos te extolleres. ista oĩa facta s̃: Absit. ab sit hoc ab humanis m̃tibꝰ longe
sit ab animis rationis capacib: ꝓ cul receclat acunctis dm̃ scientib. Non suscipit hoc ratio ꝯtͣdicit
&̃ ipsa iusticia: ut bomo qͥ cunctis irtationalib creaturis. acceatore p̾latꝰ ẽ: licet de qͥbꝰdã hoc ꝯtingat

Expanded text:
rum ejus glorificatio sentiri valeat, praedicatur. Quod si nec in hac finienda vita, nec in illa, quae hanc in futura vita regnare cognosce per manifestam gloriam. Certe si cum homine, non cum pecude, mihi sermo est, inspice diligenter: &, si Dei gratia iuuerit, aduertes, Legis, Psterteres, ista facta sunt? Numquid vt tu tantum voluptatibus operam dares, libidinibus difflueres, ista facta sunt? Numquid vt tu tantum diuitiis abundares, auro, argento, multisque thesauris arcas impleres, superbo dominantis fastu, super subiectos te extolleres, ista omnia facta sunt? Absit, absit hoc ab humanis mentibus, longe sit ab animis rationis capacibus, procul recedat a cunctis Deum scientibus. Non suscipit hoc ratio, contradicit & ipsa iustitia, vt homo, qui cunctis irrationalibus creaturis a Creatore prælatus est, licet de quibusdam hoc contingat,
Abbreviated transcription (Latin):
& e hoc qd subait᷑ in omĩ loco sacficat᷑ e offeit᷑ nomini meo eblatio munda. qͥd dicam: Quid dicã
templũ ur̃m ia ab antiqͦ subũsi ẽ: Nonne altare suffossũ: Nonne sacͥficia subtͣcta: Nonne holo¬
causta sub lata: Hic ecelis iudaica deficit. hic ꝓriꝰ cetuicositas indurata subcũbit. Uides iudee
qd iegare ĩ potes: uides qd more tuo. alit̾ uł alit̾ int̾p̃tati ñ p̃uales. Nide gͦ & illud: q̃m in omni
so co offert᷑ do oblatio muncda. Uide exstructas ꝑuniu̾sũ orbẽ xp̃i eccł̃ias. altaria in oi loco sac̃ta.
agnũ di qͥ in cruce ꝑ emisti. in eisdem ecłus suꝑ eadẽ altatia omĩpotenti pat incessant̾ ꝓ mundi
salute offerri. Cernis in his oĩb hec ꝓpħica u̾ba cõplita. hoc t̃ munꝰ ñ suscipiã de manib utis: &
alua ii onĩi loco offert᷑ nomini meo oblatio mũda. Cessa gͥ amodo tã insulse desiꝑe. ut sp̃tis

Expanded text:
& de hoc quod subditur, in omni loco sacrificatur, & ossertur nomini meo oblatio munda, quid dicam? Quid dicam templum vestrum iam ab antiquo subuersum est? nonne altare suffossum? nonne sacrificia subtracta? nonne holocausta sublata? Hic certe lis Iudaica deficit, hic prorsus ceruicositas indurata succumbit. Vides, Iudæe, quod negare non potes: vides quod more tuo aliter, & aliter interpretari non præuales. Vide ergo & illud, quomodo in omni loco offertur Deo oblatio munda. Vide exstructas per vniuersum orbē Christi Ecclesias, altaria in omni loca sacrata, Agnum Dei, quem in cruce peremisti, in eisdem Ecclesiis super eadem altaria omnipotenti patri incessanter pro mundi salute offerri. Cernis in his omnibus hæc Prophetica verba cōpleta, hoc est, Munus non suscipiam de manibus vestris, & illud, In omni loco offertur nomini meo oblatio munda. Cessa igitur amodo tā insulse desipere, vt spretis
Abbreviated transcription (Latin):
S uoui q credis noui q ꝯfiteris. Hoc enĩ & atiuis tã antiqͥs qͣ modernis doctorib habes. & hoc te
insle aꝑta &e nłti plex diuine scͥpture auctaitas cogit. Unde hales in psalmis. Caro mea: reqeset
i spe. Qii ii spe. eerde. aut alia: aut resurrectionis. S in qua alia spe caro reqͥesce̾ pocest nisi
resuirectionis: Quid enĩ aliud caro miortua sꝑare potest. quã uiuificationẽ: Quid ex anunis.

Expanded text:
Sed novi quia credis; novi quia confiteris. Hoc enim, et a tuis tam antiquis quam modernis doctoribus habes, et hoc te Sed novi quia credis; novi quia confiteris. Hoc enim, et a tuis tam antiquis quam modernis doctoribus habes, et hoc te credere, aperta et multiplex divinae Scripturae auctoritas cogit. Unde habes in Psalmis: Caro mea requiescet in spe . Quod si in spe, certe aut alia, aut resurrectionis. Sed in qua alia spe caro requiescere potest, nisi resurrectionis? Quid enim aliud caro mortua sperare potest, quam vivificationem? Quid exanimis,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥmͦ in ꝑpetuũ: Quomͦ in sepit̾iũ : Ita eni ue dixi : ii scͥptũ ẽ. Dauid seruus m̃s.: p̃nceps eoꝵ un
petuũ. Qt ꝯtinuo. Putiã illis fed̾ pacis. pactũ sempit̾nũ. Si carnale regnũ inceligis sigrenũ pͥu¬
patũ ex pestas. dic qualt᷑ in t̾ra ñ etna. in mundo finiendo: dauid iste regnare poterit. Qs eñi fui
dert suꝑ cor. Qd̾ siñ ert̃ in memora pͥora. siñ ascendent suꝑcor: utiq regna t̾rena utiq pͥncipat
mortalit̃ ñ solũ ñ ꝑmianeb̾. ũ solt̃ ñ subsistent: s nec ert in memoria. nec asencdent suꝑ cor hoc qm
in tesiagabile ẽ. qũibis coneͣlici in uicta u̾itatis ratione obuiante ñ potest. mitor si amodo t pił
regni cogitatio. si deinceps c̾reni pͥncipatꝰ qͥntũ ad xp̃m spectat expestatio. incor cuii ascendit si
cor desipe iã ceset. & saꝑe incipiat: dic utrũ resurrectionẽ humanȩ carnis ereclas. utrũ ꝯfitearis

Expanded text:
. Dauid seruus meus, Princeps eorum in perpetuum. Et continuo. Percutiam illis fœdus pacis, pactum sempiternum. Si carnale regnum intelligis, si terrenum Principatum expectas: dic qualiter in terra non æterna, in mundo finiendo, Dauid iste regnare poterit. Quod cum n ascendent super cor: vtique Regna terrena, vtique Principatus mortalium, non solum non permanebunt, non solum non subsistent, sed nec erunt in memoria, nec ascendent super cor. Hoc quoniam irrefragabile est, quoniam his contradici inuicta veritatis ratione obuiante non potest: miror si amodo temporalis regni cogitatio, si deinceps terreni Principatus, quantum ad Christum spectat, expectatio in cor tuum ascenderit, si cor desipere jam cesset, et sapere incipiat, dic utrum resurrectionem humanae carnis credas, utrum confitearis.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ tale regnũ ꝓ gĩa & uirib ꝑting̾e festinamꝰ. Ad hoc regnũ: nos qͥdem tali pacto iudeo in uitanꝰ.
S ipsi qͣntum intis ẽ: nos om̃isq degentib ortos repellunt. Dicunt enĩ s tantum dm̃ locutĩ s
opa ferisse. sic non minꝰ stolidũ & pecuale ẽ: sentire. uniu̾sitatis auctorẽ gentib post positis. di
geitiũ infinitatẽ abic̾ẽt & uelut ad se ñ ꝑtinentes: ꝑ etor de uia ad ꝑdditionis ꝓfunda qpetuo¬
delabi ponicc̃ea. Ne cebite et̃i qui omẽ mortaliũ genꝰ condidat. omĩũ congruo tp̃t inisereti as
uiden nequitia nla ungente repulsis: plenitudinẽ gentiũ ad salutẽ larga benignicate uocare.
Ad simore tuo iucle. &iam cont ista garrut p̃sumis. & peculiatẽ te adeo uocari ppłim iactas.
audi tuesutm sept̃am tiã. Q ñte soluitm adeo electũ uł uocatũ. agnosce. Relege usum psaln dui
iaclabi Eredicit g a doraturas dm̃. Nec solum hoc: s oĩs gs. E ut nullagens ab hoc ĩtellesa

Expanded text:
eius tale regnum, pro gratia & viribus pertingere festinamus. Ad hoc regnum nos quidem Iudæos tali pacto inuitamus. Sed ipsi quantum in eis est, nos, omnesque de gentibus ortos repellunt. Dicunt enim sibi tantum Deum loquutopera fecisse: sic non minus stolidum & pecuale est, sentire, vniuersitatis Auctorem gentibus postpositis, de gentium infinitatem abjiceret, et velut ad se ncebat eum, qui omne mortalium genus condiderat, omnium congruo tempore misereri: & Iudæis nequitia propria vrgente repulsis, plenitudinem gentium ad salutem larga benignitate vocare. Quod si more tuo, Iudæe, etiam contra ista garrire præsumis, & peculiarem te a Deo vocari populum iactas: audi rursum scripturam tuam, & non te solum a Deo electum, vel vocatum agnosce. Relege versum Psalmi tiactabis? Prædicit gentes adoraturas Deum. Nec solum hoc, sed & omnes gentes. Et vt nulla gens ab hoc intellectu
Abbreviated transcription (Latin):
simul ds̃ & hõ. S psalmi u̾ba supͣscͥpta. nulli ꝯgruere posst̃: nͥ hoĩ dõ. Non gͥ de qͦlibet alio

Expanded text:
simul Deus & homo. Sed Psalmi verba suprascripta nulli congruere possunt nisi homini Deo. Nō igitur de quolibet aliosimul Deus & homo. Sed Psalmi verba suprascripta nulli congruere possunt nisi homini Deo. Nō igitur de quolibet alio
Abbreviated transcription (Latin):
Uidetis adhuc ñ solũ impiũ. s & blasphemũ esse ꝗͣ libet ista de salomone sentire: Nec uos p̾t̾eat.
scqns uersiculꝰ. Q bñdicent᷑ in ipso õs tͥb t̾re. In qͦ: in salomone: Non decet nos manifestissimiᷤᷤ
ĩmorari. qd̾ me. qd̃ oĩ disputatore tacente. falsissimũ ẽẽ facillimũ c̃ conꝓbati. Quid post: Oĩ gs
magnificalt̃ cũ. Quẽ : Salomonẽ: Nec hic tempꝰ occupandũ ẽ: qd̃ nec ẽẽ. nec fuisse. uniu̾sis notũ
c̃. Quetite gͦ oiudei. q̃rite aliũ de qͦ ista oĩa possint intelligi. de qͦ diuinũ psalmũ scͥptũ esse:
possit aꝑte ꝓbari. E quẽ uiuenire pot̾itis: Hullũ certe nullũ. plane nullũ. &̃ si pennis ad astra
scͥbunt᷑. ista sentiunt᷑. ista p̃dicant᷑. Hoc qͦmͦ: Quia nulli posst̃ ea ad aptari: nͥ hoĩ dõ. Non soli

Expanded text:
Videtis adhuc non solum impium, sed et blasphemum esse, quemlibet ista de Salomone sentire? Nec vos praetereat Videtis adhuc non solum impium, sed et blasphemum esse, quemlibet ista de Salomone sentire? Nec vos praetereat sequens versiculus, Et benedicentur in ipso omnes tribus terrae . In quo? In Salomone? Non decet nos manifestissimis immorari, quod me, quod omni disputatore tacente, falsissimum esse facillimum est comprobari. Quid post? Omnes gentes magnificabunt eum . Quem? Salomonem? Nec hic tempus occupandum est, quod nec esse, nec fuisse, universis notum est. Quaerite ergo, o Judaei, quaerite alium, de qpossit aperte probari. Et quē inuenire poteritis? Nullū certe, nullū plane, nullū etiā si pēnis ad astra scribūtur, ista sentiūtur, ista prædicātur. Hoc quomodo? Quia nulli possunt aptari, nisi homini Deo. Nō soli
Abbreviated transcription (Latin):
audice qd̾ post paucos u̾sꝰ seqͥt᷑. Sic nom̃ eiꝰ bñdictũ in scła. Cuiꝰ nom̃: Iuxta uos salomonis.
Relegite omnẽ scͥpturarũ scãꝵ seriem. & uix aut nusꝗͣ de alicuiꝰ hoĩs nõĩne. hoc uł sunile qͥd
dici. sit nom̃ eiꝰ bñdictũ in scła: inuenietis. De solo enĩ dõ. de solo noĩne dĩ. hoc scͥpt᷑a dice ꝯsueuit:
ut ẽ illud. Benedictũ nom̃ inaiestatis eiꝰ in et̾num. E nos qͥ uiuimꝰ: bñdicimꝰ dño. & bñdictꝰ dñs
ds̃ isrł. qͥ facit mirabilia solꝰ. Et his młta similia. Nude hoc qd̃ dr̃. sit nom̃ eiꝰ bñdictũ in scła. ñ
de illo salomone tantũ hoĩe: s de aliqͦ płꝰꝗͣ hoĩe. accipi necesse ẽ. Hoc lucide indicat: qd̃ seqͥt᷑. Añ
ante solẽ ꝑmansit: Nũqͥd salonion solẽ p̃cessit: Nũqͥd ante ipsũ creatꝰ ẽ : Nũqͥd añ ipsũ noĩatꝰ c:

Expanded text:
audite, quod post paucos versus sequitur. Sit nomen eius benedictum in secula. Cuius nomen? Iuxta vos, Salomonis. audite, quod post paucos versus sequitur. Sit nomen eius benedictum in secula. Cuius nomen? Iuxta vos, Salomonis. Relegite omnem scripturam sacrarum seriē, & vix aut nusquam de alicuius hominis nomine hoc vel simile quid dici, Sit nomen eius benedictum in secula, inuenietis. De solo enim Deo, de solo nomine Dei hoc scriptura dicere consueuit, vt est illud. Benedictum nomen maiestatis ei qui facit mirabilia solus . Et his multa similia. Unde hoc quod dicitur, Sit nomen ejus benedictum in saecula, non de illo Salomone, tantum homine, sed de aliquo plusquam homine accipi necesse est. Hoc lucide indicat quod sequitur: Ante psum creatus est? nunquid ante ipsum nominatus est?
Abbreviated transcription (Latin):
dñatũ ñ fuisse usq ad t̾minos oib t̾iarũ. s longe infra breuiꝰ t̾re spatiũ regnasse. ꝙͣ młtos reges
orb̃ crarũ Innuiñabiles enĩ olim reges fuert. qͥcũ ñ regnatent suꝑ uniu̾sũ orbẽ t̾rarũ. angustias
illiꝰ salomonici regni uicer̃. młta amplitudine regnoꝵ suoꝵ. Clarũ ẽ gͦ cunctis: q ñ ẽ dĩatꝰ salomor
ille amari usq ad mare. & aflumine. usq ad t̾mmos orb t̾re Ececlice hinc: & duob tantũ u̾sibꝰ
int̾missis. t̾uiũ legite. Q adorabt̃ eũ õs reges. õs g̃s seruient ei. Nũqͥd illi salomomi: Non. ñ. ñ:
clamat orb̃ t̾rarũ. Nã ñ dico pauci. s nulli uspiã regũ. salomonẽ adorasse legunt᷑. Qd̾ õs g̃s ei
seruierint. nec resistendũ ẽ: ꝙr qd ñ seruierint. sole clariꝰ ẽ. Ecurrite psalmũ. & uł legite uł

Expanded text:
dominatum non fuisse usque ad terminos orbis tertarum, sed longe infra brevius terrae spatium regnasse, quam multos reges dominatum non fuisse usque ad terminos orbis tertarum, sed longe infra brevius terrae spatium regnasse, quam multos reges orbis terrarum. Innumerabiles enim olim reges fuerunt, qui cum non regnarent super universum orbem terrarum, angustias illius Salomonici regni vicerunt multa amplitudine regnorum suorum. Clarum est ergo cunctis quia non est dominatus Salomon ille a mari usque ad mare, neque a flumine usque ad terminos orbis terrae. Procedite hinc, et duobus tantum versibus intermissis, tertium legite. Et adorabunt eum omnes reges, omnes gentes seruient ei. Nunquid illi Salomoni? Non, non, non: clamat orbis terrarum. Nam non dico pauci, sed nulli vspiam regum Salomonem adorasse leguntur. Quod omnes gentes ei seruierint, nec resistendum est, quia quod non seruierint Sole clarius est. Percurrite Psalmum, & vel legite, vel
Abbreviated transcription (Latin):
a mari usq ad mare: & aflumine usq ad t̾minos orb t̾re. Et qͥs ñ uideat hoc adsalomonc̃
illũ ꝑtinẽ ñ posse : Aqͦ mari usq ad qd̾ mare dñatꝰ ẽ. cuiꝰ regnũ breuibꝰ siriȩ t̾minis coartatũ ẽ
Qđ si dixericis a lacu asphaltico. qd̃ uxta idioma linguȩ ur̃e mare uocat᷑. usq ad mare qd̃ qͥntũ ad
sitũ palestine occidentale dr̃. & anob̾ tirrenũ uł medit̾rancũ uocat᷑. illũ regnasse: breuiore quã
suerit spatio: regnũ eiꝰ artabitis. Lacꝰ & enĩ in medio galileȩ ẽ: & ipse salomon ariuo egypti. qui
ultra lacũ illũ aliqͦ dicrũ spatio. int̾iacente fluit. usq ad maris medit̾ranei ꝓxima loca regnasse
Dicunt᷑ enĩ t̾mini orb t̾rarũ. ubi funt᷑ orbis t̾rarũ. S uniu̾sis gentib notũ ẽ: salomonẽ illũ ñ solũ

Expanded text:
a mari usque ad ma mari usque ad mpertinere non posse? A quo mari, vsque ad quod mare dominatus est, cuius regnum breuibus Syriæ terminis coartatum est? Quod si dixeritis, a lacu Asphaltico, quod iuxta idioma linguæ vestræ, mare vocatur: quod quantum ad situm Palæstinæ occidentale dicitur, & a nobis Tyrrhenum fuerit spatio regnum ejus arctabitis. Locus etenim ille in medio Galilaeae est; et ipse Salomon a rivo Aegypti, qui ultra lacum illum aliquo dierum spatio interjacente fluit, usque ad maris Mediterranei proxima loca, regnasseDicuntur enim termini orbis terrarum, ubi finitur orbis terrarum. Sed universis gentibus notum est Salomonem illum, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
ortaẽ. & pacis abundantia q̃ dieb ipsiꝰ blandiꝰ iudeos demulserat. qͥnto anno roboam filii eiꝰ¬
mͦ p̃misso extincta ẽ. Taceo discessionẽ decẽ tͥbuũ aroboã. Taceo bella pene ꝯtinua int̾ utrũq
regnũ. qͣd peccatis iudaicis ꝓm̾e̾ntibꝰ. de simplici duplex factũ fuerat. hoc ẽ iude & isrł. Continica
uere uł pene ꝯtinua. ab ipso uidelicet roboã rege iuda: usq ad salmanasar regẽ assirioꝵ. Subpͦ
nelis tã diut᷑na ꝓlixiꝰ extendet᷑. ipso .xͨ. tribꝰ de .xii. hebres stirpis tribub captiuante. factũ est
ħ siuera ft̃. q̃ uera ñ cẽ nulla qͥntalibet illa fuerit iudaica ꝑu̾sitas negare pot̃: claret uidentibꝰ.
tia pacis. Et istud q illi salomoni ꝯgruere ñ posse ꝑspicuũ ẽ: legite u̾sũ seq̃ntẽ. Et dñabit᷑

Expanded text:
orta est, et pacis abundantia, quae diebus ipsius blandius Judaeos demulserat, quinto anno Roboam filii eorta est, et pacis abundantia, quae diebus ipsius blandius Judaeos demulserat, quinto anno Roboam filii ejus exstincta est . Taceo discessionem decem tribuum a Roboam; taceo bella pene continua inter utrumque regnum, quod peccatis Judaicis promerentibus de simplici duplex factum fuerat, hoc est, Judae et Israel. Continua vero vel pene continua ab ipso videlicet Roboam rege Juda, usque ad Salmanasar regem Assyriorum. Sub quo ne lis tam diuturna prolixius extenderetur, ipso decem tribus de duodecim Hebrææ stirpis tribubus captiuante factū est. Hæc si vera sunt, quæ vera non esse nulla quantalibet illa fuerit Iudaica peruersitas negare potest, claret videntibus, tia pacis. Et istud quia illi Salomoni congruere non posse perspicuum est, legite versum sequentem: Et dominabitur
Abbreviated transcription (Latin):
liber. in anno qͥnto regni roboam. abundantiã salomonice pacis extinctã. Excinctã in qͣ: rege egypͥti
sesac cũ mille cduicentis currib & lx milib eqͥtũ. ac uulgo cuiꝰ ñ erat numtrꝰ. in iudtã suꝑueniente.
extinctã eo cũ libico exercitu trogo ditis & echiopib. ciuitates municissimas in uida capiente. ex¬
tinctã uelut mitiꝰ loqͥr int̾ruptã. illo sublatis thisauris domꝰ dñi & domꝰ regis. cunctisq supͣ¬
scͥptis. cũ opima p̃da inregnũ ꝓpͥũ ꝯcedente. Qd̃ si qͥnto anno regni roboam filii salomonis
ista facta st̃: falsũ ẽ qđ de psalmis ueridicis salomoni illi adaptare uoluistis. otiet᷑ in dieb eiꝰ¬
iꝰticia. & abundantia pacis. donec auferat᷑ luna. Nã iꝰticia & añ ipsũ ex parte. & pꝰ ipsũ maxime

Expanded text:
liber, in anno quinto regni Roboam abundantiam Salomonicæ pacis extinctam. Extinctam, inquam, rege Ægypti liber, in anno quinto regni Roboam abundantiam Salomonicæ pacis extinctam. Extinctam, inquam, rege Ægypti Sesac cum mille ducentis curribus & lx. millibus equitum, ac vulgo, cuius non erat numerus, in Iudæam superueniente: extinctam, eo cum Libyco exercitu Trogloditis & Æthiopibus ciuitates munitissimas in Iuda capiente, extinctam, vel, vt mitius loquar, interruptam, illo sublatis thesauris domus Domini & domus regis, cunctisque suprascriptis cum opima præda in regnū proprium concedente. Quod si quinto anno Regni Roboam filij Salomonis ista facta sunt, falsum est quod de Psalmis veridicis Salomoni adaptare voluistis. Orietur in diebus eiitia, et abundantia pacis, donec auferatur luna. Nam justitia et ante ipsum ex parte, et post ipsum maxime
Abbreviated transcription (Latin):
filĩ dẽ. ñ solũ pꝰ patrẽ. s & pꝰ młtas mortaliũ gen̾ationes natꝰ ẽ: Quonͦi gͦ ꝑmansit. uł ꝑmanet cũ¬
nente. ante pluriina tp̃ra mortuus ẽ & luna iã existente. pꝰ młta scła natꝰ ẽ: S tã claris: diu
immorandũ ñ ẽ. ꝑcurrite psalmũ. & u̾su int̾posito. legite. Oriet᷑ in dieb eiꝰ ĩticia & abundantia
pacis. S hoc : ut cũq uxta uos stare potest. S qͦmͦ stabit qd̃ seqͥt᷑. donec aufirat᷑ luna: Nonne
adhuc luna ꝑmanet. & abundantia pacis q̃ tp̃r salomonis in regno tantũ iudeoꝵ fuerat. eo
mortuo cũ eo extincta ẽ: Qđ utrũ uerũ sit: audite. Audite scͥpturã ur̃am in .iiͦi. regũ libro loq̃ntẽ.
In qͥnto inqͥt anno regni roboam. ascendit sesac rex egypti in iherusalẽ. & culit thesauros domꝰ̃ cdñi

Expanded text:
filius Dauid, non solum post patrem, sed & post multas mortalium generationes natus est? Quomfilius Dauid, non solum post patrem, sed & post multas mortalium generationes natus est? Quomnēte, ante plurima tēpora mortuus est, & Luna iam existente post multa secula natus est. Sed tam claris diu immorādum nō est. Percurrite Psalmū, & versu interposito legite. Orietur in diebus eius iustitia, & abundantia pacis. Sed hoc vtcunque iuxta vos stare potest. Sed quomodo stabit quod sequitur, donec auferatur Luna? Nonne adhuc Luna permanet, & abundantia, quæ tēpore Samortuo cum eo exstincta est? Quod utrum verum sit, audite: audite Scripturam vestram, in medio Regum libro loquentem. In quinto, inquit, anno regni Roboam, ascendit Sesac re
Abbreviated transcription (Latin):
Responditis. Salomon. & additis. Hoc indicat psalmi quẽ ꝓponis titułꝰ. qͥtał ẽ. Psalmꝰ dd̾
insalomonẽ. qͣ scd̃m uos: de salomone filio suo loqͥt᷑ dd̾. in hoc psalmo. Hideamꝰ gͥ si oĩa psalmi
huiꝰ: saloniomi ꝯgruunt. Ee ut int̾mittã aliqͦ. quȩ iuidaica int̾pͣtatione. salomoni aliqͦ mͦ co¬
aptari posse uident᷑: respondete. & ꝑmanebit cũ sole & añ lunã in gen̾ationes genãtionum.
NLonne cotidie solem incelo ceruitis: Nonne salomonẽ ante duo milia annoꝵ defecisse
agnoscitis: Apite apite ocłos. & ut dixi. aspicite solẽ in celo. recolite salomonẽ positũ in sepulchio.
Quomͦ gͥ salomon ꝑmansit. uł ꝑmane̾ potuit cũ sole: Adtendite & ante lunã. Ꝙ hoc ñne longe
absurdsꝰ: Nonne luna ñ tantũ ante salomonẽ. s & ante omẽm hoĩcm creata ẽ: Nonue ille salomoti

Expanded text:
Respondetis: Salomon. Et additis: Hoc indicat psalmi, quem proponis, titulus, qui talis est: Psalmus David Respondetis: Salomon. Et additis: Hoc indicat psalmi, quem proponis, titulus, qui talis est: Psalmus David in Salomonem. Ergo secundum vos, de Salomone filio suo loquitur David in hoc psalmo. Videamus igitur si omnia psalmi hujus Salomoni congruunt. Et ut intermittam aliqua, quae Judaica interpretatione Salomoni aliquo modo coaptari posse videntur, Respondete. Et permanebit cum Sole & ante Lunam, in generationes generationum, annis regnauit? Nonne quotidie Solem in cœlo cernitis? Nonne Salomonem ante duo millia annorū defecisse agnoscitis? Aperite, aperite oculos, &, vt dixi, aspicite Solem in cœlo, recolite Salomonem positum in sepulcro. Quomodo igitur Salomon permansit, vel permanere potuit cum Sole? Attēdite, & ante Lunam. Et hoc nōne longe absurdius? Nonne Luna non tantum ante Salomonem, sed & ante omnem hominem creata est? Nonne ille Salomon
Abbreviated transcription (Latin):
iant. Dunte colles ego parcuriebar. Adhuc t̾ram ñ fecerat & flumina. & cardines orb̾ t̾re. huiꝰ gͦ
sapientiȩ. huiꝰ filii dĩ. qͥ scłm catiiẽ in bethletm natꝰ ẽ: scm dĩtatẽ egressio apatre. ab initio.
adieb ct̾nitatis ẽ. Qͣ si quẽlibet ouidei. aliũ de qͦ ista dici possint habctis: ꝓfrcte. S ñ habetis
Ergo si ꝓpħe ur̃o creditis: istũ uos necesse ẽ susciꝑe. Post istũ: ille qͥ ad tẽpꝰ uiꝰ fuerat retessisse
manu fortis dauid redeat. & cuinunꝗͣ ullꝰ inimicoꝵ resiste̾ potuit: iã sͥ inimicos factõ iude̾
debellet. Cessit & peritt lapide eiꝰ ictꝰ philistr̃. cedat & ꝑeat iactu sicroꝵ u̾boꝵ eiꝰ. peior philisteq:
hostis iudtus. Ds̃ inqͥt iudiciũ cuũ regida: & iꝰticiã tuã filio regis. Qͥs loqͥt᷑ iudei: Respondetis
Dauid. Cui loqͥt᷑ : Deo. de qͦ loqͥt᷑: Oe rege ac filio regis. Ꝙ qs ẽ iste. qͥ & tix ẽ & filiꝰ regis:

Expanded text:
es orbis terræ. Huius ego Sapientiæ, huius Filij Dei, qui secundum carnem in Bethleem natus est, secundum Deitatem egressio a patre ab initio, a diebus æternitatis est. Quod si quemlibet, o Iudæi, alium, de quo ista dici possint, habetis, proferte. Sed non habetis. Ergo si Prophetæ vestro creditis, istum vos necesse est suscipere. Post istum, ille qui ad tempus visus fuerat recessisse, manu fortis Dauid redeat: & cui nunquam vllus inimicorū resistere potuit, iam sibi inimicos factos Iudæos debellet. Cessit & periit lapide eius ictus Philistę9: cedat & pereat iactu sacrorum verborum eius, peior Philistæo hostis Iudæus. Deus, inquit, iudicium tuum Regi da, & iustitiam tuam filio Regis. Quis loquitur, Iudęi? RDavid. Cui loquitur? Deo. De quo loquitur? De rege ac filio regis. Et quis est iste qui et rex est, et filius regis?
Abbreviated transcription (Latin):
erat. qi more dauid. licet plusꝗͣ dauid. & alit̾ qͣ dd̾. in iudicio & iusticia. omĩq eqͥtate suꝑ ppłm
suũ quẽ apeccatis & hostib cunctis saluat. regnaturꝰ erat: dauid dr̃. Unde & ieremias. Non

Expanded text:
erat, quia more Dauid, licet plusquam Dauid, & aliter quam Dauid, in iudicio & iustitia, omnique æquitate super populum erat, quia more Dauid, licet plusquam Dauid, & aliter quam Dauid, in iudicio & iustitia, omnique æquitate super populum suum, quem a peccatis & ho
Abbreviated transcription (Latin):
usq in sep̃it̾nũ: & dauid seruus m̃s pͥnceps eoꝵ in ꝑpetuũ. & ꝑcutiã ilł fedꝰ pacis. pactũ sẽpit̾nũ
erit eis. Quid & ad ista dicis: Expone mͥ dauid. expone & ꝑpetuũ pͥncipatũ dauid. Nonue añ qͥn¬
gentos fere ꝗͣ ista dic̾e̾nt᷑ annos. dauid mortuũ legis: Quomͦ gͦ ille cuiꝰ regnũ iã p̃cesserat. qͥ illud
morte finierat. pͥncipaturꝰ. qͦmͦ regnaturꝰ dr̃: Nã & in eadẽ u̾boꝵ serie. ab eodẽ ꝓpħa qͥ nc̃ pͥnceps¬
dr̃ : rex qͦq paulo ante uocat᷑. Et ert̃ ait mͥ ppłs. & ego ero eis ds̃. & setuus m̃s dauid tex suꝑ eos.
& pastor unꝰ erit oĩũ eoꝵ. Quis ẽ. qͥs ẽ istt dauid. qͥ a ꝓpħa isto post młtos mortis dauid annos nato
& pͥnceps. & rex. & pastorunꝰ regni iudaici futurꝰ dr̃: S noui. qi de nullo hoc nͥ de xp̃o: qͥutaliba
iudaica ꝑu̾sitas int̾p̾tari potest. Quia enĩ xp̃s de stirpe. immo de ipsa domo & familia dd̃ nascitut

Expanded text:
sempiternum, & Dauid seruus meus princeps eorum in perpetuum. Et percutiam illis fœdus pacis, pactum sempiternum erit eis. Quid & ad ista dices? Expone mihi Dauid, expone & perpetuum principatum Dauid. Nonne ante quingentos fere quam ista dicerentur annos, Dauid mortuum legis? Quomodo ergo ille, cuius regnum iam præcesserat, qui illud morte finierat, principaturus, quomodo regnaturus dicitur? Nam & in eadem verborum serie, ab eodem Propheta, qui nunc P & seruus meus Dauid Rex super eos, & Pastor vnus erit omnium eorum. Quis est, quis est iste Dauid, qui a Propheta isto post multos mortis Dauid annos nato, & Princeps, Rex & Pastor vnus regni Iudaici futurus dicitur? Sed noui, quia de nullo hoc, nisi de Christo, quantalibet Iudaica peruersitas interpretari potest. Quia enim Christus de stirpe, immo de ipsa domo, & familia Dauid nasciturus
Abbreviated transcription (Latin):
credidis. si ꝓfessꝰ fueris. S stultꝰ ẽ hic timor tuus. in anis ꝓrsꝰ ẽ. hȩc formido uł suspicio tua.
uł aĩe humane sceleribꝰ. in ꝯtaminabilẽ credat inqͥnari. inpassibilẽ pati. in moitalẽ mori. itł
humanis percatis pollui. nec penis uł miseriis ꝯdẽpnatȩ nature posse affligi. Qut hoc tͥ aliqͥ
ex rebꝰ uisibilib similitudine tracta. clariꝰ ostendã: nũqͥd lux ipsa sid̾um. uł diurna soł. i
noctna lune. aut nubib oppositis adumbta. aut lib̃is radiis serenata. cũ q̃libet &iam ualde
sordida uł sordentia loca illustrat. inqͥuati pot̾: Nũ qͥd si milies gladiis uł securibꝰ uebem̃ti
annisu ꝑmane actis. feriri uł scindi uideat᷑. ledi aut uuln̾ari pot̾: Tali mͦ dĩcatis entiã¬

Expanded text:
credideris, si professus fueris. Sed stultus est hic timor tuus, inanis prorsus est hęc formido vel suspitio tua. credideris, si professus fueris. Sed stultus est hic timor tuus, inanis prorsus est hęc formido vel suspitio tua. vel animæ humanę sceleribus incōtaminabilem credat inqhumanis peccatis pollui, nec poenis vel miseriis condemnatae naturae posse affligi. Et ut hoc tibi aliqua ex rebus visibilibus similitudine tracta clarius ostendam, nunquid lux ipsa siderum, vel diurna solis, vel nocturna lunae, aut nubibus oppositis adumbrata, aut liberis radiis serenata, cum quaelibet etiam valde sordida vel sordentia loca illustrat, inquinari potest? Nunquid si millies, gladiis vel securibus vehementi adnisu per inane actis, feriri vel scindi videatur, laedi aut vulnerati potest? Nunquid vel a
Abbreviated transcription (Latin):
nuit. Esto gͦ iã uidee iudtus. ũ ꝑfida obstinatione. s ueraci ꝯfessione. ut qͥfateris dm̃ de infi¬
rioub aut ꝑ inferiores creat᷑as tuis locucũ pat̾b. ꝯsitearis eundẽ ꝑ assũptã maiorẽ. hoc est
humanã nat᷑am. & apparuisse & locutũ ẽẽ hoĩb. S fortassis adhuc scandalũ pat̾is. & ne dñ
sordib humani corꝑis inuolui. uł pollui sentire cogaris. incarnatũ seu de uͥgine natũ. ꝯftceri
resugis. Uereris. ne si ꝯfessꝰ fueris incarnatũ: ꝯfiteri qͦq cõpellaris. suscepta carne pollucũ. & uł
corꝑalib ut dictũ ẽ. uł sp̃ualib peccati sordib inqͥnatũ. Times insuꝑ blasphemꝰ uid̾i. si dm̃
laborasse. si esurisse. si sitisse. si flcusse. si tandẽ passũ. si mortuũ. si sepultũ fuisse senseris. si

Expanded text:
nuit. Esto ergo jam, Judaee, Judaeus, non perfida obstinatione, sed veraci confessione, ut qui fateris Deum de infenuit. Esto ergo jam, Judaee, Judaeus, non perfida obstinatione, sed veraci confessione, ut qui fateris Deum de inferioribus, aut per inferiores creaturas tuis locutum patribushumanam naturam, & apparuisse, & loquutum esse hominibus. Sed fortassis adhuc scandalum pateris, & ne Deum sordibus humani corporis inuolui vel pollui sentire cogaris, incarnatum, seu de virgine natum, confiteri refugis. Vereris, ne si confessus fueris incarnatum, confiteri quoque compellaris suscepta carne pollutum, & vel corporalibus, vt dictum est, vel spiritualibus peccati sordibus inquinatum. Times insuper blasphemus videri, si Deum laborasse, si esurisse, si sitisse, si fleuisse, si tandē passum, si mortuum, si sepultum fuisse senseris, si
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. & cui oĩa adeo subiecta se. inferior uł par ipsis mͦ qͦlibet ficri potest. Qd̾ si rec minor nec pat ẽ i
utiq maior ẽ. Credis gͦ de minori uł ꝑ minorẽ cieaturã. dm̃ hoĩb loqͥ potuisse & ñ credis ꝑ maẽ
tisdẽ hoĩb loqͥ uoluisse: Si de rubo. si de ꝓpiciatorio. si de atre insensibili. mortalib responsa dedise
credit᷑. cur ꝑ assũptã rationalẽ aĩam. & carnẽ sensibilẽ. mortalib locutꝰ fuisse uegat᷑  & ꝗͣ uit
corꝑa illa de qͥbꝰ uł ꝑ que locutꝰ ẽ. ñ eo mͦ ut hoĩem assũpsecit. ñ sibi ut naturã humanã in etnũ
uiuerit. ñ eã ut hoĩem assũptũ deificarit. tam̃ qͥ de rubo uł ꝓpitiatorio auditꝰ ẽ: qͥ ꝑ aeriũ conꝰ
locutꝰ ẽ: ipse ꝑt̾renũ. sensibile. & ũatũ corpꝰ hoĩ apparuit. hoĩb corꝑali & audibili uoce inso¬

Expanded text:
sunt, et cui a Deo omnia subjecta sunt, inferior vel par ipsis modo quolibet fieri potest. Quod si misunt, et cui a Deo omnia subjecta sunt, inferior vel par ipsis modo quolibet fieri potest. Quod si mi de minori vel per minorem creaturam, Deum hominibus loqui potuisse, et non credis per majorem eisdem hominibus loqui voluisse? Si de rubo, si de propitiatorio, si de aere insensibili, mortalibus responsa dedisse creditur, cur per assumptam rationabilem animam et carnem sensibilem mortalibus lcorpora illa, de quibus vel per quae locutus est, non eo modo ut hominem assumpserit, non sibi ut naturam humanam in aeternum unierit, non ea ut hominem assumptum deificarit, tamen qui de rubo vel propitiatorio auditus est, qui per aerium corpus locutus est, ipse per terrenum, sensibile, et animatum corpus hominibus apparuit, hominibus corporali et audibili voce inso
Abbreviated transcription (Latin):
inde sublimiꝰ admrandũ. laudandũ. głificandũ. te debuit tͣhere: p̃cunctis oꝑib eiꝰ. hoc plane
opꝰ eiꝰ ut dictũ ẽ iuidee. licet int̾ oĩa oꝑaes excellens & p̃cipuum sit: mirũ ẽ qd̾ te adtã obstinatã
incredulitatẽ cõmouit. Cur enĩ ad scancdalũ cõmouet hominẽ. ꝙ dͥs̃ hoĩb loqͥ uoluit ꝑ hoiem:
Belege exodũ. & de rubo uł flãma rubi. inuenies dm̃ moisi collocutũ. Reuolue & ꝯseqͥntes libto.
ac de aureo ꝓpiciatorio qd̃ erat. int̾ duo cherubin. reꝑies ipsũ ꝯsulentibꝰ sepe responsa reddentẽ.¬
Nec miente exudat. qd ꝑ aeria Angłoꝵ corꝑa freq̃nt̾ ds pat̾b appatuerit. freq̃nt̾ & iã locut sit.
S nec tub uec flãma eiꝰ nec aurea illa ꝓpiciatorii tabula. uec corpꝰ aeriũ ad mom̃tũ ab angłis siptũ.
homini paria st̃. Excellit homo ut nosti tã his qͣ cunctis t̾restrib creatis. nec ille cuiꝰ causa illa feã

Expanded text:
inde sublimius admirandum, laudandum, glorificādum, te debuit trahere, præ cunctis operibus eius. Hoc plane opus eius, vt dictum est, Iudęe, licet inter omnia opera eius excellens & præcipuum sit: mirum est, quod te ad tam obstinatam incredulitatem commouit. Cur enim ad scandalum commouet hominem, quia Deus hominib. loqui voluit per hominem? Relege Exodum, & de rubo vel flamma rubi inuenies Deum Moysi collocutum. Reuolue & consequentes libros, ac de aureo propitiatorio, quod erat inter duo Cherubim, reperies ipsum a angelorum corpora, frequenter Deus patribus apparuerit, frequenter etiam locutus sit. Sed nec rubus, nec flamma ejus, nec aurea illa propitiatorii tabula, nec corpus aerium, ad momentum ab angelis sumptum, homini paria sunt. Excellit homo, ut nosti, tam his quam cunctis terrestribus creaturis; nec ille cujus causa illa facta
Abbreviated transcription (Latin):
abeis captꝰ. erutis ocłis. in babilonẽ captiuus ductꝰ ẽ. Uidete. uttũ alicui ex illis. scͥptua
hec ꝯueniat. Honutiq ut cernitis ut ꝑspicuũ ẽ alicui ex tpsis ꝯgruit. nec tpsi bono reguose.
cui qͥdã ex uris ut olim audiui. sacͣ ista u̾ba q̃ p̾missa st̃: sompniantes applicare ꝯtenduꝰ.
simiꝰ finis secutꝰ ẽ: Nonnc & ipse breuissimo tp̃r regnans. in campo maiedo. arege egyptior
nechao. int̾fectꝰ ẽ: Nonne eo int̾fecto. cũ uita eiꝰ. & pax imꝑii eiꝰ finita ẽ: Nã paucis anns
elapsis. secuta ẽ urbis ur̃e uastitas. tẽpli dĩ exustio. uideoꝵ captiuitas. & in babilonẽ tͣus¬
inigracio. Falsissimũ ẽ g. & stolidisimũ: hec ꝓpħica u̾ba suꝑ iosia exponi. Ridiculũ prse ne
humanis aurib tolerandũ. uł dde iosia. uł de qͦlibet iudeoꝵ. uł aliqͥtũ gentiũ rege. ista q̃ ñ¬

Expanded text:
ab eis captus, erutis oculis, in Babylonem captivus ductus est . Videte, utrum alicui ex illis Scriptura ab eis captus, erutis oculis, in Babylonem captivus ductus est . Videte, utrum alicui ex illis Scriptura haec conveniat. Non utique ut cernitis, ut perspicuum est, alicui ex ipsis congruit. Nec ipsi bono regi Josiae, cui quidam ex vestris ut olim audivi, sacra ista verba, quae praemissa sunt, somniantes applicare contendunt. simus finis secutus est? Nonne et ipse brevissimo tempore regnans, in campo Magedo, a rege Aegyptiorum Nechao interfectus est? Nonne eo interfecto, cum vita ejus et pax imperii ejus finita est? Nam, paucis annis elapsis, secuta est urbis vestrae vastitas, templi Dei exustio, Judaeorum captivitas, et in Babylonem transmigratio. Falsissimum est ergo et stolidissimum haec prophetica verba super Josia exponi. Ridiculum prorsus est, nec humanis auribus tolerandum, vel de Josia, vel de quolibet Judaeorum, vel aliquarum gentium rege
Abbreviated transcription (Latin):
ad uos: Si ñ habent nomina illa greri libri: habent hebraici. Si ñ habet ea grecꝰ: habet
hebreꝰ. Relegite ysaiam. scrutamini u̾ba ista & ñ uerb̾ meis s litt̾is ur̃is credite. ñ libtis
alienis. s ꝓpriis adqͥescite. His p̃missis: ꝓcedite ad seq̃ntia. Multiplicabit᷑ eiꝰ imꝑium.
Cuiꝰ imꝑiũ  Paruuli supͣdicti. Quid seqͥt᷑: & pacis ñ erit fiiis. & hic figite gressũ. iudei:
Qđ ẽ hioc impiũ qđł ita młtipli candũ sc̾bit᷑. ut pucis eiꝰ ñ sit fiuus: Qͥs ẽ paruułꝰ iste. qͥs ẽ. filꝰ ist¬
soluite. huiꝰ q̃stionis uincłm ex pedite. Alultiplicabit᷑ eiꝰ imꝑiũ. & pacis ñ erit finis. Et qd ẽ
uersos reges destirpe dd̾. ab ipso dd uł salomone filio eiꝰ. usq ad ultimos plis dauitice reges
ioachini dico. uł sedechiũ. qͦꝵ pͥmꝰ teguo de posito. sponte se babiloniis tͣdidit. alt̾ in bellica

Expanded text:
ad vos? Si non habent nomina illa Graeci libri, habent Hebraici. Si non habet ea Graecus, habet ad vos? Si non habent nomina illa Graeci libri, habent Hebraici. Si non habet ea Graecus, habet Hebraeus. Relegite Isaiam, scrutamini verba ista, et non verbis meis, sed litteris vestris credite; non libris alienis, sed propriis adquiescite. His pręmissis, procedite ad sequentia. Multiplicabitur eius imperium. Cuius imperium? Paruuli supradicti. Quid sequitur? Et pacis non erit finis. Et hic figite gressū, Iudæi. Quod est hoc imperium, quod ita multiplicandusoluite, huius quæstionis vinculū expedite. Multiplicabitur eius imperium, & pacis non erit finis. Et quod est, te, numerate universos reges de stirpe David, ab ipso David vel Salomone filio ejus usque ad ultimos prolis Davidicae reges: Joachim dico vel Sedechiam, quorum primus regno deposito, sponte se Babyloniis tradidit . Alter vi bellica
Abbreviated transcription (Latin):
pagnias sacras. & siñ falior: ñ nͥ dõ nomina hec ad aptati uidebitis. Hoc q uerũ ẽ: ñ nͥ ds̃ a
dicet. ut illã uclut ꝓpã suã discipłis. iã iãq passurꝰ & moriturꝰ. donaret: dicens. Pacẽ meã dlo
apparens. hoc eodẽ pacis nomine. pͥma uoce sollẽpnitꝰ uiꝰ ẽ: dicens. Pax uob. Hec latec nos. qđ
uos forte ignoratis. lxx. qͣnclã int̾pretes. qͦs ũr iosephꝰ refert aponcifice eleataro. ad tͣnsferendaᷤᷤ
de lingua ebraica in grecã. scͥptas sacras. ptholomeo regi egypcioꝵ directos. sex ista tã sub.¬
limia nati paruuli nõina reticuisse: & ꝓ illis magni ꝯsilii angłm tͣnstulisse. S ficert̃ illi
qnouit᷑ cultũ ydoloꝵ abiecerat. tursũ obiecta hoĩs xͥ dĩtate. dũ tanti misterii altitudinẽ
penetͣre ñ poss ñ tã erudirent ꝗͣ ꝑtͣbarent. S siue hoc siue alio animo hoc illi frc̾int. qͥd

Expanded text:
paginas sacras, &, si non fallor, non nisi Deo nomina hæc adaptari videbitis. Hoc quia verum est, non nisipaginas sacras, &, si non fallor, non nisi Deo nomina hæc adaptari videbitis. Hoc quia verum est, non nisidiceret: vt illam velut propriam suis discipulis, discipulis apparens, hoc eodem pacis nomine prima voce solemniter usus est, dicens: Pax vobis . Nec latet nos quod vos forte ignoratis septuaginta Interpretes, quos vester Josephus refert, a pontifice Eleazaro ad transferendas de lingua Hebraica in Graecam Scripturas sacras, Ptolemaeo regi Aegyptiorum directos, sex ista tam sublimia nati parvuli nomina reticuisse, et pro illis, magni consilii angelum transtulisse. Sed fecerunt illi qui noviter cultum idolorum abjecerat, rursum objecta hominis Christi deitate, dum tanti mysterii altitudinem penetrare non posset, non tam erudirent quam perturbarent. Sed hoc, sive alio animo, hoc illi fecerint, quid
Abbreviated transcription (Latin):
credat᷑. Qađ si forte iudaica uersutia paruulũ illũ illiꝰ scłi dictũ patrẽ dixeritis. uii quo qͥa
regnaturꝰ erat. pat̾ eiꝰ cdictꝰ ẽ. qd̾ q ñdũ erat. utique fut᷑m erat: nec sic uallebit. nec sic stare
iot̾it iudaicꝰ sensꝰ. Iartellectũ enĩ hunc: p̃cedentia ꝓrsꝰ destruunt. hoc qͦmͦ : Qa d̃s uocat᷑
ullũ aũ t̾renũ regẽ. nullũ tr̃poralẽ pͥncipẽ. dñ eẽ potuisse. uł posse: &̾ ipsi fatemini. Un
ac &iam uxta intellectũ ur̃m seqͥt᷑. qđ qͥ ds̃ dictꝰ ẽ: rex tẽporał uł pͥnceps huiꝰ scł̃i appłia dictꝰ
s̃ ẽ hoc siuetũ ẽ: pat̾ fut᷑i scłi. de hoc instanti scło dictũ ñ ẽ. Princeps pacis. Nec istud. nͥ de
dõ accipi pocest. Hã amator pacis. amicꝰ pacis. sectator pacis. filiꝰ pacis. & his similia: homo
qͥlbet dici potest. Princeps uͦ pacis. pat̾ pacis. auctor pacis: ñ nͥ ds accipi potest. Reuoluite

Expanded text:
 illius saeculi dictum Patrem dixeritis, in quo, quia regnaturus erat, Pater ejus dictus est. Quod quia nondum erat, utique futurum erat; nec sic valebit, nec sic stare poterit Judaicus sensus. Intellectum enim hunc praecedentia prorsus destruunt. Hoc quomodo? quia Deus vocatur. Nullum autem terrenum regem, nullum temporalem principem Deum esse potuisse vel poss dictus est, rex temporalis vel princeps huius seculi, a Propheta dictus non est. Hoc si verum est, Pater futuri seculi, de hoc instanti seculo dictum nō est. Princeps pacis. Nec istud nisi de Deo accipi potest. Nam amator pacis, amicus pacis, sectator pacis, filius pacis, & his similia: homo quilibet dici potest. Princeps vero pacis, Pater pacis, auctor pacis, non nisi Deus accipi potest. Reuoluite
Abbreviated transcription (Latin):
ipħ̾a sollicitari debuerit: impletũ uł implendũ ostende. aut si ñ uales: opꝰ hoc tã timendũ.
taͥ optabile. in dĩ filio qñ ꝓsalute hominũ. hoĩs uat᷑am assũpsit: ꝯsũmatũ agnosce. Hoc opꝰ
qr cunctis oꝑib dĩ excellentiꝰ ẽẽ uidit: & admitatꝰ ẽ & extimuit. Ꝙ ne putaret᷑ uolendo uł re¬

Expanded text:
propheta sollicitari debuerit, impletum vel implendum ostende; aut si non vales, opus tam timendum, propheta sollicitari debuerit, impletum vel implendum ostende; aut si non vales, opus tam timendum, tam optabile, in Dei Filio, quando pro salute hominum hominis naturam assumpsit, consummatum agnosce. Hoc opus, quia cunctis operibus Dei excellentius esse vidit, et admiratus est, et extimuit. Et ne putaretur nolendo
Abbreviated transcription (Latin):
nioni ꝯtͣdicunt u̾ba seq̃ntia. In medio inqͥt annoꝵ uiuifica illud. Ꝙ certe cęli uł t̾re opꝰ. siue
eoꝵ q̃ infra st̃ iã ab antiqͦ facta fuerant. iã iuxta partium ꝯgruentẽ differentiã uiuificata
etant. Est gͥ aliud opꝰ qd̃ hic timet. qd̾ expauescit. qđ in medio annoꝵ uiuificari rogat. nec
solũ uiuificati togat. s &iã notificandũ esse p̃dicit: cũ subdit. In medio annoꝵ: notũ facies:
Quere iuder. qd̃ possit eẽ hoc opꝰ. qd̾ abacuc ꝓpħa mitat᷑. & qd̵ tantoꝑe impleri p̃cat᷑. Certe uniu̾sa
ap̃ iudeos olim facta miracła. uł miranda oꝑa: ꝓpħ̃am istũ p̃cesset̾ant. Nec aliqͦ ex ilł. quȩ in
canone ur̃o legentes admitari solitis: residua era̾t. Aut gͥ opꝰ aliud tã mirabile. ꝓ qͦ adeo

Expanded text:
nioni contradicunt verba sequentia. In nioni contradicunt verba sequentia. In illorum quæ infra sunt, iam ab antiquo facta fuerant, iam iuxta partium congruentem differentiam viuificata erant. Est igitur aliud opus, quod hic timet, quod expauescit, quod in medio annorum viuificari rogat. Nec solum viuificari rogat, sed etiam notificandum esse prædicit, cum subdit. In medio annorum notum facies. Quære, Iudæe, quod possit esse hoc opus, quod Abacuk Propheta miratur, & quod tantopeapud Judaeos olim facta miracula vel miranda opera prophetam istum praecesserant. Nec aliqua ex illis quae in Canone vestro legentes, admirari soletis, residua erant. Aut igitur opus aliud tam mirabile, pro quo adeo