comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
monendo. agendorestituere. Ueraquidem paxest. ubinihil repugnat
Qua propter & sinobis pacatisumus. Sollicite consideremus. nea scificatione
nominisdi in aliquodiscrepemus: Sed patris nomeni in filii sdedicatum. uita
& morib: ostendatur. Undeoramus. scĩ fic&ur pomentuum. reuera
ut& nossc̃isimus Igitur paxista ponnisi uoluntatebona piuertur
Quod bene inortu saluatoris angelicecinerunt. gloriain excelsisdõ. & interra
pax hominibus bonȩuoluntatis. Hancquippemundus dare nonpotest
pacem. Hanciħs quasi hereditatem & testamentum adoptionis. reliquit
heredibus. Paceminquitdo uobis. pacemmeam relinquo uobis
Etueremagnum hereditatiscommertium. quo filii patris efficimur.
& regnosortimur a &erno. Sed quaerendum pax quam suis distribuit
discipulis. utrum neillasit dequadicit apłs. paxdĩquae exsuperat omnem

Expanded text:
movendo, agendo, restituere. Vera quidem pax est, ubi nihil repugnat. movendo, agendo, restituere. Vera quidem pax est, ubi nihil repugnat. Quapropter, etsi nobis pacati sumus, sollicite consideremus ne a sanctificatione nominis Dei in aliquo discrepemus. Sed patris nomen in filiis dedicatum, vita et moribus ostendatur. Unde oramus: Sanctificetur nomen tuum, revera ut et nos sancti simus. Igitur pax ista non nisi voluntate bona nutritur, quod bene in ortu Salvatoris angeli cecinerunt: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Hanc quippe mundus dare non potest pacem. Hanc Jesus quasi haereditatem et Testamentum adoptionis suis reliquit haeredibus: Pacem, inquit, do vobis, pacem relinquo vobis . Et vere magnum haereditatis commercium, quo filii Patris efficimur et regnum sortimur aeternum. Sed quaerendum pax quam suis distribuit discipulis, utrumne illa sit de qua dicit Apostolus: Pax Dei quae exsuperat omnem
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiam quaem aximadonorum est ordinateperuenit. qua pacatusdo tranquil¬
lus adoptionebeata fruatur. Sedhacc primum a nobis recteincipitur. quiadonec
lexcarnis repugnat legementis. pa catinon modo alteri uerum pecnobis esse
possumus. Interdum autem inoffense. medicinam aliis ferrenequimus quidius.
in nobis intusciuilibello uastamur. Idcircoprius sud indi sunt omnes apimi
motus carnisq frenan deꝰ Deinde componamus subicientes eos spiritui men¬
tiq acrationi. calcantes domando omnes concupiscentiarum rimas. itaut
disciplinis. Tum recte fonspacis ad alios diriuatur cumin nobis manauerit.
&omnes pastes animȩ c̃orporis occupatas tenuerit O post&ergo quantumex
nobisest & cumomnib hominib pacem habere. deindeinterse & in se dis¬
sidentes iustitiȩ affectu singulosinse &cumomnibus pacatos exhortando.

Expanded text:
sapientiam, quae maxima donorum est, ordinate pervenit, qua pacatus Deo tranquilsapientiam, quae maxima donorum est, ordinate pervenit, qua pacatus Deo tranquillus adoptione beata fruatur. Sed haec primum a nobis recte incipitur, quia, donec lex carnis repugnat legi mentis, pacati non modo alteri, verum nec nobis esse possumus. Interdum autem inoffense medicinam aliis ferre nequimus, qui divisi in nobis intus civili bello vastamur. Idcirco prius sedandi sunt omnes animi motus carnisque frenandi, deinde componamus subjicientes eos spiritui, mentique ac rationi, calcantes domando omnes concupiscentiarum rimas, ita utdisciplinis. Tunc recte fons pacis ad alios derivatur, cum in nobis manaverit, et omnes partes animae ac corporis occupatas tenuerit. Oportet ergo, quantum ex nobis est, et cum omnibus hominibus pacem habere. Deinde inter se et in se, dissidentes justitiae affectu, singulos in se et cum omnibus pacatos exhortando,
Abbreviated transcription (Latin):
Necdubium quod beatimundo cordesdicuntur. quorummentes premis¬
sa beatitudinum exerttia inlustrant. & earum munditia directionem
cordis adxpmngubernat. Nimium quoquemiserisunt & infelices. quos
adhucinteptio uitiorum çȩcat Quia sicut fastidientes: esuriem iustitiae
uitaliter ponreripiunt. Itacecati peccaticaliginelucemlic& fulgentem uidere
uequeunt  BEATIN QuIT pacifici quõ filii diuo
cabuxtur. Pacificorumigitur beattudo. Ad optionis est merces
qua expectatur ut simus filii quodspeiam dicimur. Nihilergo nobisam¬
plius autperfectius rȩꝓmittitur: Et ideo summusest i stegradus adquem
purgatusquisquesemper intendit. & inlustratus dirigitur Qui uerita¬
ti pecseipsum quidem confest. Neceumquemsicut seipsumdiligit. Ita ut neq
placendistudio: Neq ullius commoditatis uoluptatis lucro. Autceste aduersita¬
as periculo frangatur. uel d&erreatur auero. Talisnempe adhanc & ad sp̃s

Expanded text:
Nec dubium quod beati mundicordes dicuntur, quorum mentes praemisNec dubium quod beati mundicordes dicuntur, quorum mentes praemissa beatitudinum exercitia illustrant, et earum munditia directionem cordis ad Christum gubernat. Nimium quoque miseri et infelices, quos adhuc intentio vitiorum caecat. Quia, sicut fastidientes esuriem justitiae vitaliter non recipiunt, ita caecati peccati caligine, lucem licet fulgentem videre nequeunt. Beaticabuntur. Pacificorum igitur beatitudo adoptionis est merces, qua exspectatur ut simus filii, quod spe jam dicimur. Nihil ergo nobis amplius aut perfectius repromittitur. Et ideo summus est iste 246 gradus, ad quem purgatus quisque semper intendit, et illustratus dirigitur. Qui veritati nec seipsum quidem confert, nec eum quem sicut seipsum diligit. Ita ut neque placendi studio, neque ullius commoditatis voluptatisque lucro, aut certe adversitatis periculo frangatur vel deterreatur a vero. Talis nempe ad hanc, et ad spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
Infuturo autem quiusq ad hunc attigerinit gradum. Iammundicordes.
dm̃sicuti est mentis oculo uidebunt. Et ideo sp̃s intelligentiae huic
graduiiureaptatur. Quõ intellectus oculus meptis est. Itaq expletio
mandatorumdi intellectum aperit. Sicut ꝓph&acanit. amandatistui sintel¬
lexi: Unde constat cormundaridebere: &ui tam uistutib in lustrari. ut si¬
mus lux indño. Quibus respersi uotis inlucem nobis clarescant omnia & af¬
fectib prosequantur: talequippecor regnum iurediciturdĩ. et ideo ut fiat
innobis. oramus adueniat regnumtuum. Rogumitadĩ munda pos¬
sessio est. Et tanto integrior. quanto plenior uistutib & purgatior
uitiis. Quiaut dixiquam diumentem uitiorum caligo torporq ignauiae
cȩcat. Nondicoluxesse. Sed nec noslucem uiderepossedubito
Uerum quod nec aliis oculis uidebiturds̃ trinitas. quam oculo mentis

Expanded text:
In futuro autem, qui usque ad hunc attigerint gradum, jam mundicordes In futuro autem, qui usque ad hunc attigerint gradum, jam mundicordes Deum, sicuti est, mentis oculo videbunt. Et ideo spiritus intelligentiae huic gradui jure aptatur, quoniam intellectus oculus mentis est; itaque expletio mandatorum Dei intellectum aperit, sicut Propheta canit: A mandatis tuis intellexi. Unde constat cor mundari debere, et vitam virtutibus illustrari, ut simus lux in Domino. Quibus respersi votis, in lucem nobis clarescant omnia, et affectibus prosequantur; tale quippe cor regnum jure dicitur Dei, et ideo ut fiat in nobis oramus: Adveniat regnum tuum. Regnum itaque Dei munda possessio est, et tanto integrior, quanto plenior virtutibus et purgatior vitiis. Quia ut dixi, quandiu mentem vitiorum caligo torporque ignaviae caecat, non dico lucem esse, sed nec nos lucem videre posse dubito. Verum nec aliis oculis videbitur Deus Trinitas quam oculo mentis.
Abbreviated transcription (Latin):
nedum tartara liquerit. fas sit in eamlumina flectere. Undequidam
quicumq ad superumdiem: mentem ducerequerit. & tartareum inspecus
uietus lumina flectit quicquid precipuum trahit lucis. perdit dũiuid&
inferos. Qua propterquinq premissis gradib purgandus est mentisoculus.
ne forte inuno mandatorum animus offensus. fiat omnium reus. Id circo uere
beatitudinis amator. ab omnilabentium rerum iocunditate sescextrahat. et
auertensse conuestatur addilectionem a&ernorum: contempl&ur exdesi¬
derio incominutabilem & in mensam unitatem dĩ eandemq trinitatem destatis
in capabilem fidei intellectu conprehendat. Obcuius amorem expl&is gradib
abomnis trepiturerum & appau concupiscentiarum alienũ sefaciat. quo ad
uid& inquantũ saeculomoritur Uid& inquam perspeculum & enigma¬
tequodam modocestior quia iocundior ei specieslucis incipit apparere

Expanded text:
ne, dum tartara liquerit, fas sit in eam lumina flectere. Unde quidam: ne, dum tartara liquerit, fas sit in eam lumina flectere. Unde quidam: Quicunque ad superum diem mentem ducere quaerit, et tartareum in specus victus lumina flectit, quidquid praecipuum trahit lucis, perdit dum videt inferos. Quapropter quinque praemissis gradibus, purgandus est 245 mentis oculus, ne forte in uno mandatorum animus offensus, fiat omnium reus. Idcirco verae beatitudinis amator ab omni labentium rerum jucunditate sese extrahat, et avertens se convertatur ad dilectionem aeternorum. Contempletur ex desiderio incommutabilem et immensam unitatem Dei, eamdemque Trinitatem Deitatis incapabilem fidei intellectu comprehendat. Ob cujus amorem, expletis gradibus ab omni strepitu rerum, et appetitu concupiscentiarum alienum se faciat, quoad pvidet inquantum saeculo moritur. Videt, inquam, per speculum et aenigmate quodammodo certior, quia jucundior ei species lucis incipit apparere.
Abbreviated transcription (Latin):
imitantur: Atuero econtra illis iudicium sinemiericordia. qui noluerint in hoc
saeculo egentibusmiserer BEXTIMVNDOCORDE. quoips,
dm̃ uIDEBUΝT Quampulchre sextolo cocordismunditia ponitur.
ut homosensim quis extodie conditus est. ꝑhancredeat adimaginem creatoris.
quam ꝑfecto non nisi caligouitiorum obliterauit. Sedhisdepulsis. precepta
Salutis recte exsequimur. ut rursus inluminatidm̃ uidere possimus
Preceptuminquit ꝓph&adnĩ lucidum. Inluminans oculos. Lux de¬
niq preceptorũ. non potest lucereindomo tenebrarum. Idcircopellant᷑
uitia nostriscordib ut in lustremur lucemandatorũ dĩ. Sed forte uult
aliquis sicoperari plurima uirtutum opera. uthabeat adhuc inpectore alicuius
uitiorum caliginem. quam necdum uelit luce fugari ueritatis. Huic ꝓfecto
lex illa congruit de coniuge carmine empta. cuiusnimirum uirolexdat᷑.

Expanded text:
imitantur. At vero econtra illis judicium sine misericordia, qui noluerint in hoc imitantur. At vero econtra illis judicium sine misericordia, qui noluerint in hoc saeculo egentibus misereri. Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Quam pulchre sexto loco cordis munditia ponitur, ut homo sensim, qui sexto die conditus est, per hanc redeat ad imaginem Creatoris. Quam profecto non nisi caligo vitiorum oblitteravit. Sed his depulsis praecepta salutis recte exsequimur, ut rursus illuminati Deum videre possimus. Praeceptum, inquit Propheta, Domini lucidum illuminans ocolus . Lux denique praeceptorum non potest lucere in domo tenebrarum. Idcirco pellantur vitia nostris cordibus, ut illustremur luce mandatorum Dei. Sed forte vult aliquis sic operari plurima virtutum opera, ut habeat adhuc in pectore alicujus vitiorum caliginem, quam necdum velit luce fugari veritatis. Huic profecto lex illa congruit de conjuge carmine redempta, cujus nimirum viro lex datur
Abbreviated transcription (Latin):
post sententiam inquantum nostriest misereri. discr&emisereamur
Profecto uistus misericordiȩ multas efficientiarum hab& materias.
Sednulla carum maior ab iminentemortis periculo qualiberant᷑ animȩ:
& fucura uenu fratribus puid&ur. Quacut possithic in de bonis cotadianis ad¬
crescert: Spũeg& consilii sinequo alteri nemoadueniã iuris consultu circũ specte
insser&ur: Etideo in defessis precib orandum nobis est ut fiat interra sicuti
est incelo diuoluntas. quõ non est sientia Nonest consilium coptradñm
Quappter uoluntatem dniconisulentes a gendum est in alterutro miserendo
quatinus amali s omnibus liberentur. Ordo tamen misericordiarũ. ut a se
ꝓpriisq humeris sanguinis sui medicina sanatos ad patriam reuexit:
Vnde quiasuo exemplo tantam prestrat misericordiam. iurebeati qui cum

Expanded text:
post sententiam in quantum nostri est misereri, discrete misereamur. post sententiam in quantum nostri est misereri, discrete misereamur. Profecto virtus misericordiae multas efficientiarum habet materias. Sed nulla earum major ab imminente mortis periculo, qua liberantur animae, et futura venia fratribus providetur. Quae ut possit hinc inde bonis quotidianis accrescere, spiritu eget consilii, sine quo alteri nemo ad veniam juris consultu circumspecte miseretur. Et ideo indefessis precibus orandum nobis est, ut fiat in terra sicuti et in coelis, Dei voluntas, quoniam non est scientia, non est consilium contra Dominum. Quapropter voluntatem Domini consulentes, agendum est in alterutro miserendo, quatenus a malis omnibus liberemur. Ordo tamen misericordiarum, ut a se propriisque humeris, sanguinis sui medicina sartos ad patriam revexit. Unde, quia suo exemplo tantam praestitit misericordiam, jure beati qui eum
Abbreviated transcription (Latin):
miseriis. Dequarec temisericordia dñs alibidicit. estoteergo misericordes.
sicut& pateruester misericorsest. Ac sidicer& ad hoc miseremini ꝓximis.
ad quod &in quibusmiser&ur pater. Scilic& utbonitas redund& incunctis
Quimalis id eomiser&ur & prestat beneficia: ut tandem bonitateuincantur
conuestanturq ad cum quo possit eis largire quaeseruatbonis. Et notandũ
quod inhuius uistutis negotio priusiustitia precedit. deindemi sericordĩter¬
ninatur. E trecte. quianemoiustus sinemisericordia. Sicut e con¬
trario. nemomisericors sineiustitia. Igitur iustitię lumen misericor¬
dia. Sicut misericordiarumuistus iustitia aestimatur. Uerum tamen
inquibus nobis iudicium nonest. deb& &iam nostra misericordia dila¬
tari. & mentis affectuscrescere. ut iustitiȩ ueritas apestius commend&᷑
A tuero quorum causas iurediscutimus. Non iniudiciomisereamur. Sed

Expanded text:
miseriis. De qua recte misericordia Dominus aliubi dicit: Estote ergo misericordes, miseriis. De qua recte misericordia Dominus aliubi dicit: Estote ergo misericordes, sicut et Pater vester misericors est . Ac si diceret: ad hoc miseremini proximis, ad quod et in quibus miseretur Pater, scilicet ut bonitas redundet in cunctis, qui malis ideo miseretur et praestat beneficia ut tandem bonitate vincantur convertanturque ad eum, quo possit eis largiri quae servat bonis. Et notandum quod in hujus virtutis negotio prius justitia praecedit, deinde misericordia terminatur, et recte, quia nemo justus sine misericordia, sicut e contrario nemo misericors sine justitia. Igitur justitiae lumen misericordia: sicut misericordiarum virtus justitia aestimatur. Verumtamen in quibus nobis judicium non est, debet etiam nostra misericordia dilatari, et mentis affectus crescere, ut justitiae veritas apertius commendetur. At vero quorum causas 244 jure discutimus, non in judicio misereamur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
possumus. ualdenecessarium est nefastidio torpentes. famepp&ua moriamur
BEATIMISERICORDES. QUOIPSIMISERICORDIAMCONSEQUENTUR
Misericordiaautem. ponnisi de precedentibus nascitur gradibus  Namplena
&uera conpassio miserorũ Nonest. Nisi precesserit uerahumilitas. & naturae
communio. Dcindemansuescatanimus diuinis semꝑlegibus subiacere:
& incipiat suos c&erorumq: casus & miserias conpatiendo deflere. acposteapurga¬
tus quantis per iustitiam esurire Quarum deꝑceptu uera misericordia
generatur. quasquis habuerit miserias hominum curabit suis efficere
Viribus quoque quib poterit omnib subuenire. Cuisi facultasdesit subue¬
niendi Nonergo conpassiomiseriarum deerit. Ab hocquippemisericordia
dicta est. ut in cordemiserias aliorum nostras faciamus. Dsuero & simiseri¬
corsdicatur. nulla in cum passio cadit. Sed qui aclementer nr̃is subuenit.

Expanded text:
possumus, valde necessarium est, ne fastidio torpentes fame perpetua moriamur. possumus, valde necessarium est, ne fastidio torpentes fame perpetua moriamur. Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur. Misericordia autem non nisi de praecedentibus nascitur gradibus. Nam plena et vera compassio miserorum non est, nisi praecesserit vera humilitas et naturae communio, deinde mansuescat animus divinis semper legibus subjacere, et incipiat suos caeterorumque casus et miserias compatiendo deflere, ac postea, purgatus, quantisper justitiam esurire. Quarum de perceptu vera misericordia generatur, quas qui habuerit, miserias hominum curabit suas efficere, viribus quoque quibus poterit omnibus subvenire. Cui si facultas desit subveniendi, non ergo compassio miseriarum deerit. Ab hoc quippe misericordia dicta est, ut in corde miserias aliorum nostras faciamus. Deus vero, etsi misericors dicatur, nulla in eum passio cadit, sed clementer nostris subvenit
Abbreviated transcription (Latin):
usue in rebussufficimur. cauendum est nedimittamur Quia xp̃s
esurientes repleuitbonis. diuites autem dimisit inanes. E surientes inquã
& nontorpentes neq in se aut in suis quibq reb. affluentes. Uerumiustitia
non minus quamtrib. inpastib. adimpl&ur. Cum aut naturȩ nostrae sua
iura legediuina seruamus. Autcum fratrib cestatim. eaquae nobis fieriuo¬
lumus opponentes nosinpendimus. neinquib. possumus nezotiis patian¬
tur malis. Porro indo iustitiam tenemus. cum quaedĩ sunt ardentiani¬
mo exsoluimus. Vndeidem. Red diteinquit cȩsari quaesunt çesaris.
& quae suntdidõ. Quod sanciustitiarũ culmen pequaquam prius comple¬
bitur in nobis quamsitds̃ omnia in omnibus. & nosei ex toto subiectisimus
Propterea hicesurirepossumus. Satiaritamennequimus. quia necdũ nos dõ
reluctante sacculo ut dignum est restituereualemus. Sed quia satiari hic non

Expanded text:
usve in rebus sufficimur, cavendum est ne dimittamur: quia Christus usve in rebus sufficimur, cavendum est ne dimittamur: quia Christus esurientes replevit bonis, divites autem dimisit inanes . Esurientes, inquam, et non torpentes, neque in se aut in suis quibusque rebus affluentes. Verum justitia non minus quam tribus in partibus adimpletur, cum aut naturae nostrae sua jura lege divina servamus, aut cum fratribus 243 certatim ea quae nobis fieri nolumus opponentes, nos etiam impendimus, ne in quibus possumus negotiis, patiantur in malis. Porro in Deo justitiam tenemus, cum quae Dei sunt ardenti animo exsolvimus. Unde idem: Reddite, inquit, Caesari quae sunt Caesaris, et quae sunt Dei Deo . Quod sane justitiarum culmen nequaquam prius complebitur in nobis, quam sit Deus omnia in omnibus, et nos ei ex toto subjecti simus. Propterea hic esurire possumus, satiari tamen nequimus; quia necdum nos Deo, reluctantes saeculo, ut dignum est restituere valemus. Sed quia satiari hic non
Abbreviated transcription (Latin):
tibus rogamus dimitti debitanostra quibus rite tenemur. ulibestaterecepta
ad patrem securi quantotius repedemus. Atuero esuries &iustitiae sitis. quan¬
doq utadati& atem pestingat fulciatur spũ fortitudinis. pelassescat in uia iugi¬
terrogandum. fulcitauero ut inter defectus alatur uarios & inpatria sati&ur
orandum panem nostrum cotidianum danobis hodie Taliigitur panerefecti.
non noxiam sitimuscrapulam. Sed ea quibus tantis ꝓpotamur scripturarum
uberius. ex quore ficimur corporis acsanguinissa cramento diuipitus ad spirati
Sed haecquoq nonsinespssc̃i gratia degustantur Quia profectosicut nonsine
eius gratia intelloruntur. It anec sineillo digne accipiuntur. Undemploran¬
dus est sp̃s fortiuidinis. quatinus ꝑeum esuriendo adsati & atem quandoq ueniam:
AUlio quin siamin nobis. aut quasi ex nobis apud nosm & intus in animo exteri¬

Expanded text:
tibus, rogamus dimitti debita nostra, quibus retinemur, ut libertate recepta, tibus, rogamus dimitti debita nostra, quibus retinemur, ut libertate recepta, ad Patrem securi quantocius repedemus. At vero esuries et justitiae sitis quandoque ut ad satietatem pertingat, fulciatur spiritu fortitudinis, ne lassescat in via jugiter rogandum, fulcita vero ut inter defectus alatur varios, et in patria satietur, orandum: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie . Tali igitur pane refecti, non noxiam sitimus crapulam, sed ea quibus tantis perpotamur Scripturarum uberibus, et quo reficimur corporis ac sanguinis sacramento divinitus aspirati. Sed haec quoque non sine Spiritus sancti gratia degustantur. Quia profecto, sicut non sine ejus gratia intelliguntur, ita nec sine ullo digne accipiuntur. Unde implorandus est spritus fortitudinis, quatenus per eum esuriendo, ad satietatem quandoque veniamus. Alioquin cum in nobis, aut quasi ex nobis, apud nosmet intus in animo exteri
Abbreviated transcription (Latin):
cipiantur. Docenteueritatis magistro. ea in orationedominica septem precib
oraremonemur. Namineo quodoramus liberanos amalo. Nihil
aliud dicimus. nisiut sputimori sdĩ intus omnistimor elationis & inflatio suꝑ¬
biȩ. Necnon &omnia noxiarerum exterius depellantur. quatinus sub
spu paupestatis. beateuiuere possimus. Sic quippe sapientia dĩ patris hȩccuncta
ꝓuidit. ut & uirtus beatitudinis ꝑcipiatur exdono. & donum scĩsp̃s preceora¬
tionis quamipse conposuit in p&r&ur. Nemo igitur mitis. pisiquem
sp̃s pi&atis in rorauerit. Et ut haecuirtus continua seru&ur. p&imusapud
cum penosinducas in temptationem Deindelugentes scientiaespũ inlus¬
tramur ut scirepossimus quib malis inuoluimur: et ad quam patriam suspi¬
rantes lugendo quantotius festinaredebeamus. Sedutlacrimȩ proficiant lugen¬

Expanded text:
cipiantur, docente veritatis magistro ea in oratione Dominica septem precibus cipiantur, docente veritatis magistro ea in oratione Dominica septem precibus orare monemur. Nam in eo quod oramus, Libera nos a malo , nihil aliud dicimus nisi ut spiritu timoris Dei, intus omnis tumor elationis, et inflatio superbiae, nec non et omnia noxia rerum exterius depellantur, quatenus sub spiritu paupertatis beate vivere possimus. Sic quippe sapientia Dei Patris haec cuncta providit, ut et virtus beatitudinis percipiatur ex dono, et donum sancti Spiritus prece orationis, quam ipse composuit, impetretur. Nemo igitur mitis, nisi quem spiritus pietatis irroraverit: et ut haec virtus continua servetur, petimus apud eum: Et ne nos inducas in tentationem. Deinde lugentes scientiae spiritu illustramur, ut scire possimus quibus malis involvimur, et ad quam patriam suspirantes lugendo quantocius festinare debeamus. Sed ut lacrymae proficiant lugen
Abbreviated transcription (Latin):
deposuit causatimorisdĩ. & morescorrexit mansu&udinis affectu. delictaquoq
flerestuduit & lug& perdesiderium. succensus cȩlestis patriȩ amore. potest iam
nonesuriieiustitiam & sitire. Sed prius dumadhucezer grauipremer&ur
morbo. esurirenequiuerat. qui abonęuitae fastidium. iustitiȩ sitim esuriẽq
pellebat: Iustitianamq multarum pastium uistutib integratur. Est enim
quasigenusc&erarum uirtutum. quib: constare uid&ur. Iustitia ergo est.
Suaunicuiq tribuere. Hincpat& quod non ꝓsetantum agit. uerum & aliis
subuenire gaud&. Sequoquedõ reformariparat. & communecum ꝓximis offi¬
cioseuiuere. Quaenimirum uirtus numquam sinespũ fortitudinis adimpl&
Unde prudens lector diligenter inspice. quia singulȩistȩ beatitudines ut im¬
pleripossint. Suffragium totidem donorũ postulant. Et uthȩcdonaper¬

Expanded text:
deposuit causa timoris Dei, et mores correxit mansuetudinis affectu, delicta quoque deposuit causa timoris Dei, et mores correxit mansuetudinis affectu, delicta quoque flere studuit, et luget per desiderium, succensus coelestis patriae amore; non potest jam non esurire justitiam et sitire. Sed prius, dum adhuc aeger gravi premeretur morbo, esurire nequiverat, quia bonae vitae fastidium, justitiae sitim esuriemque pellebat. Justitia namque multarum partium virtutibus integratur. Est enim quasi genus caeterarum virtutum, quibus constare videtur. Justitia ergo est sua unicuique tribuere. Hinc patet quod non pro se tantum agit, verum et aliis subvenire gaudet, se quoque Deo reformari parat, et communi cum proximis officio se vivere. Quae nimirum 242 virtus nunquam sine spiritu fortitudinis adimpletur. Unde, prudens lector, diligenter inspice, quia singulae istae beatitudines, ut impleri possint, suffragium totidem donorum postulant. Et, ut haec dona per
Abbreviated transcription (Latin):
do confecta pastibus. aut presentes lauat sordes uitiorum. Aut futurȩuitae
succendit acrius amatores. Quaenimirum uistus quia trinita sds̃ peccata con¬
donat. bene testio consecratur loco. ut ex affectu amoriseius uitia relaxent᷑.
& futura contemplatiopulsantibus post lacrimas concedatur. Beati quoq
pon obhocdicuntur qui a plorant & flent in termiserias. Sedquia exuti
malis. a&ernisconsolabuntur gaudiis. satiatiiam felicitate perp&ua. Causa
itaq harumbeatitudinum non presentiarum est fructus. ut secundum eabeati
dicamur. Sed futurorum reꝓmissio quasinguli axpo beatificantur
Enimuerocausa tantebeatitudinis solaxpĩgratiaest. & laborũ sollicita concesta¬
tio BEATIQUIESURIV UT & sitiunt iustitiam. quõ ipsi satu¬
buntur. Hocigitur locoiure succedit iustitiae esuritio. quiaqui peccata

Expanded text:
do confecta partibus, aut praesentes lavat sordes vitiorum, aut futurae vitae do confecta partibus, aut praesentes lavat sordes vitiorum, aut futurae vitae succendit acrius amatores. Quae nimirum virtus, quia Trinitas Deus peccata condonat, bene tertio consecratur loco, ut ex affectu amoris ejus vitia relaxentur, et futura contemplatio pulsantibus post lacrymas concedatur. Beati quoque non ob hoc dicuntur, quia plorant et flent inter miserias, sed quia, exuti malis, aeternis consolabuntur gaudiis, satiati jam felicitate perpetua. Causa itaque harum beatitudinum, non praesentium est fructus, ut secundum ea beati dicamur, sed futurorum repromissio, qua singuli a Christo beatificantur. Enimvero causa tantae beatitudinis sola Christi gratia est, et laborum sollicita concertatio. Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur. Hoc igitur loco jure succedit justitiae esuritio; quia qui peccata
Abbreviated transcription (Latin):
lic& nemoqui recte sapit huncquãdam modo adbeatitudinem pestinere dubit&
Diitaq munere prestatur pi&atis gratia quapossimus peccata deflere. &erunas
presentiarum in hianter lugere. aliorumq miserias dilectionis a morenras facere
E&erum illa la crimarum in undatio quae ab in riguo superius nascitur. ma¬
gis ex desiderio patri ecelestis fit dumrecordamur illius felicitatis. & dulcedo
suauitatis eius quodam modo intellegendosentitur: Hincquoq dauid ait¬
Euerunt mihi lacrimȩmçȩpanes dic a cnocte. Dumdicitur mihi cottidie ubi est
in eo nitorepulchritudinis flagrant. Non aliud quam carnis laquedeputant᷑:
Vnderernuit consolari uiriscĩ anima factaq ẽ iocunditatis delectato solius
recordatiodĩ. At uero talis interimlacrimis refectus. Suꝑ xp̃mspesola
innititur. Donecuisionequandoq inpatria fruatur. Vnde suis hȩcbeatitu¬

Expanded text:
licet nemo qui recte sapit, 241 hunc quodammodo ad beatitudinem pertinere dubitet. licet nemo qui recte sapit, 241 hunc quodammodo ad beatitudinem pertinere dubitet. Dei itaque munere praestatur pietatis gratia, qua possimus peccata deflere, et aerumnas praesentium inhianter lugere, aliorumque miserias dilectionis amore nostras facere. Caeterum illa lacrymarum inundatio quae ab irriguo superius nascitur, magis ex desiderio patriae coelestis fit, dum recordamur illius felicitatis, et dulcedo suavitatis ejus quodammodo intelligendo sentitur. Inter quauerunt mihi lacrimae meae panes die ac nocte, dum dicitur mihi cottidie: ubi est in eo nitore pulchritudinis flagrant, non aliud quam carnis laquei deputantur; unde renuit consolari viri sancti anima, factaque est jucunditatis delectatio, solius recordatio Dei. At vero talis interim lacrymis refectus, super Christum spe sola innititur, donec visione quandoque in patria fruatur. Unde suis haec beatitu
Abbreviated transcription (Latin):
qui non habeat quos deplor&mortuos. peccata scilic& sua uel aliorum
Nam quomodo nostra delictorum facinorac. flerenosoporteat. dauid ex se
ostendit dicens. Lauabo persingulas noctes lectum in eum. lacrimismeis
stratum meum rigabo. E&erum aliorum delicta hieremias in lamentationibus
ut sualug&: Vnde ait. Quisdabit capitimeo aquam. & oculismeis fontem
lacrimarum Ex quo pat& quod simembra simus corporis. Aliorũ uul nerae
quasi nrã curaredebemus Porrosamu̾el lugebat saul. & paulus multos
exhisqui antepeccauerunt: & nonegerunt penitentiã. Sed&dan iel nimio
luctuꝓpeccatis afficitur aliorum. Vndein haclacrimarum ualle interlaque¬
os & ruinarum hostes. qui anemo extrancus amiseria. Nemo alienus deb& esse
a fl&u. &ploratu cordis. Sinon uult inposterum esse absq ullo consolationis affectu
Verum tameniste adhucdua rum pastium luctus de in riguo inferius generat᷑.

Expanded text:
qui non habeat quos deploret mortuos, peccata scilicet sua vel aliorum. qui non habeat quos deploret mortuos, peccata scilicet sua vel aliorum. Nam quomodo nostra delictorum facinora flere nos oporteat, David ex se ostendit, dicens: Lavabo per singulas noctes lectum meum, lacrymis meis stratum meum rigabo . Caeterum aliorum delicta Jeremias in Lamentationibus ut sua luget. Unde ait: Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum? Ex quo patet quod, si membra sumus corporis, aliorum vulnera quasi nostra curare debemus. Porro Samuel lugebat Saul, et Paulus multos ex his qui ante peccaverunt et non egerunt poenitentiam. Sed et Daniel nimio luctu pro peccatis afficitur aliorum. Unde et in hac lacrymarum valle, inter laqueos et ruinarum hostes, quia nemo extraneus a miseria, nemo alienus debet esse a fletu et ploratu cordis, si non vult in posterum esse absque ullo consolationis effectu. Verumtamen iste adhuc duarum partium luctus de irriguo inferius generatur;
Abbreviated transcription (Latin):
cideris : Sed huius incendii materia. uixadpurum d&rahitur: ideoq in nobis
quam sȩpe istamansu&udo corrumpitur. Vndequam bene beatiquilugen
testio sacratur loco. Quõ & siquaemundi sunt. morosq imꝓbos abiecimus
& preclaraiam xpĩuestigia sectantes honestatemorum uqstimur. restat
rimarum alluuionem cotadianis fl&ibus purgemus
Luctus sanebeatus nonuno eodemq modo semꝑaccipitur. et ideo non pom¬
niluctu futura consolatio. immomagis offensio generatur. Solus igitur
illeluctus beatitudine fulcitur. quo pastibussuis hincinde perfecte
caelestiameditamur. Cuius extrema pars est pr&eritorum maculas
deflere: media autem presentiarum lapsus & miserias interquas uersamur
aliorumq casus & calamitates. caritatis affectu acriter condolere quosq
mortuos. interdum mostuosplangere. quia ꝑfecto rarus inuenitur

Expanded text:
cideris? Sed hujus incendii materia vix ad purum detrahitur, ideoque in nobis cideris? Sed hujus incendii materia vix ad purum detrahitur, ideoque in nobis quam saepe ista mansuetudo corrumpitur. Unde quam bene: Beati qui lugent, tertio sacratur loco. Quoniam etsi, quae mundi sunt, moresque improbos abjecimus, et praeclara jam Christi vestigia sectantes, honestate morum vestimur, restat rimarum alluvionem quotidianis fletibus purgemus. Luctus sane beatus non uno eodemque modo semper accipitur; et ideo non pro omni luctu futura consolatio, imo magis offensio generatur. Solus igitur ille luctus beatitudine fulcitur, quo partibus suis hinc inde perfecte coelestia meditamur. Cujus extrema pars est praeteritorum maculas deflere; media autem praesentiarum lapsus, et miserias inter quas versamur, aliorumque casus et calamitates, charitatis affectu acriter condolere, quosque mortuos interdum mortuos plangere. Quia profecto rarus invenitur
Abbreviated transcription (Latin):
piterna. si quis primum benecontempserit saccularia. Neq enĩ potest quis¬
piam praemiu regniclestis ad sequi. sicupiditatemundi pressus. respirandi
adsublimia non habuerit sacultatem Ratusitaq ordomentorũ ut primũ
beata paupestas suos expoli& sectatores ab omnilabepeccati & suꝑbiȩ fastu. deinde
eos exterius soluat ab omni concupiscentia mundi. Utdeponant hincinde
tunicam primiparentis. mores quoq temper& mansu& u do & mitescat animꝑ
igitur namqueest. extra ordinem secundum gradum ascendere. nisi primũ
ad prehenderis. & nequaquam mitis essepoteris. Nisiprius pauper spũ fueris
factus Quomodo interdiuitias positus. intercuras & sollicitudines. Inter
lites & contentiones. ex quib. irae. rixȩ. & odia sinein termissione Nascuntur.
animus poterit essemitis & lenis: pisi priusomnes discordiarum occasiones pre¬

Expanded text:
piterna, si quis primum bene contempserit saecularia. Neque enim potest quispiterna, si quis primum bene contempserit saecularia. Neque enim potest quispiam praemium regni coelestis assequi, si, cupiditate mundi pressus, respirandi ad sublimia non habuerit facultatem. Rectus itaque ordo meritorum, ut primum beata paupertas suos intus exspoliet sectatores ab omni labe peccati et superbiae fastu. Deinde eos exterius solvat ab omni concupiscentia mundi, ut deponant hinc inde tunicam primi parentis; mores quoque temperet mansuetudo, et mitescat animus. mque est extra ordinem secundum gradum ascendere, nisi primum apprehenderis: et nequaquam mitis esse poteris, nisi prius pauper spiritu fueris factus. Quomodo inter divitias positus, inter curas et sollicitudines, inter lites et contentiones ex quibus irae, rixae, et odia sine intermissione nascuntur, animus poterit esse mitis et lenis, nisi prius omnes discordiarum occasiones prae
Abbreviated transcription (Latin):
ram ibis. Mansu &i suero quod ipsihereditabunt terram. & delectabuntur
inmultitudine pacis. Igitur non in conuenienter hanc plurimis dixi constare
pastib quando quidem intermansu&os &mites. humiles abenignos.
magnamorum affinitas regnat. quorum uita bonorum hominũ apta probat᷑
consortio. Idcirco haec non modica estimandaest. ad cuius magisterii formã
prelectus uirtute xp̃segregia doctorem seobtulit. & uitȩpreconiis precipuam
dedlarauit. Huicsanebenepi&atissp̃scoaptatur. quia pi&as sc̃arumscrip¬
turarum cuncta credit eloquia. Nammitis non resistit. neq aud & contra¬
dicere quicquidineis adnuntiatur. Immocedit imꝓbitatibus. & constanter
uincit in bonomalum. Felixnimium huius modi ascensio. &ordinata uistutũ
dispensatio. Vt primabeatitudosit contemptussaeculi. Cui iure dantur sem¬

Expanded text:
ram ibis ; mansuetis vero, quod Ipsi haereditabunt terram, et delectabuntur ram ibis ; mansuetis vero, quod Ipsi haereditabunt terram, et delectabuntur in multitudine pacis . Igitur non inconvenienter hanc plurimis dixi constare partibus; quandoquidem inter mansuetos et mites, humiles atque benignos, magna morum affinitas regnat, quorum vita bonorum hominum apta probatur consortio. Idcirco haec non modica aestimanda est, ad cujus magisterii formam praelectus, virtute Christus egregia doctorem se obtulit, et vitae praeconiis praecipuam declaravit. Huic sane bene pietatis spiritus coaptatur, quia pietas sanctarum Scripturarum cuncta credit eloquia. Nam mitis non resistit, neque audet contradicere, quidquid in eis annuntiatur. Imo cedit improbitatibus, et constanter vincit in bono malum. Felix nimium hujusmodi ascensio, et ordinata virtutum dispensatio. Ut prima beatitudo sit contemptus saeculi, cui jure dantur sem
Abbreviated transcription (Latin):
contentio. Nontan cor aut asperitasmentis uelfellis amaritudo. seucon¬
cupiscentiarum liuor afficit aut stigat: Sedsimplicitas fidei ad omnem inuriã
sustinendam patienter praeceptis euangelicis in format Consummatacñ
uistus est & pfectamorum possessio. Dequasaluator. Disciteinquit ame
quiamitissum & humiliscorde. Quaȩ ꝓfectosi summae poness& ꝓfectio¬
nisuia Nequaquam hanc ase specialiter magister ueritatis disci iuber&
mansu & udinis eius. Deniq & morses id circomaximam gratiam iamdudũ
apuddm habuit quiamitis fuit. Vnde ad ꝑfectionis laudemerat inquit
morses mitissimussu ꝑomnes quimorabantur in terra Fe lix reuera
uistus ꝓquacredentib nonterra quaema ledietionib: subiac& quam nemo
hominum ꝑmansu&udinem possid&. Sedterra utiq uiuentium in posses¬
sionem largitur. Namprimohomini poenaliter dictum est. terraes & inter¬

Expanded text:
contentio, non rancor, aut asperitas mentis, vel fellis amaritudo, seu concontentio, non rancor, aut asperitas mentis, vel fellis amaritudo, seu concupiscentiarum 239 livor, afficit aut fatigat; sed simplicitas fidei ad omnem injuriam sustinendam patienter praeceptis evangelicis informat. Consummata enim virtus est, et perfecta morum possessio, de qua Salvator: Discite, inquit, a me quia mitis sum et humilis corde . Quae profecto si summae non esset perfectionis via, nequaquam hanc a se specialiter magister veritatis disci juberetmansuetudinis ejus . Denique et Moyses idcirco maximam gratiam jamdudum apud Deum habuit, quia mitis fuit. Unde ad perfectionis laudem: Erat, inquit, Moyses mitissimus super omnes qui morabantur in terra . Felix revera virtus, pro qua credentibus, non terra quae maledictionibus subjacet, quam nemo hominum per mansuetudinem possidet, sed terra utique viventium in possessionem largitur. Nam primo homini poenaliter dictum est: Terra es, et in ter
Abbreviated transcription (Latin):
ritumquam presentis uitae pau peribus calorum regnum ꝓmittere
Ut quixpm paupestate sequi & seruitutis iugo subire decreuerint. diuites
futurorum regna felicesq possideant. SEQUITUR
BEATIMITES. quõ ipsi possidebunt terram. Intermitem autem
& mansu&um atq modestum. nihil nisi uerba solum modo dista reuident᷑
Quialic& singillatim quibusq in locis quasi propriaponantur. tameN
nonuna carum sine altera ꝑficitur. quam quã ea quidam uelint distinguere.
quod mansu &ussit quinullum lȩserit. modestus quinec lȩsus alteriuicem
rependit. mitisuero quihumiliter haeccuneta aequanimiter tulit
Seduerius una eademq uirtus non modotrib istis predicatur uocabulis.
uerum lenitas acsuauitas aliȩq huiusmodiuistutes. hanc unã ȩdificant.
ut possit quisq legibusmitis uocari. Mitemitaq nonira. ponrixae. Non

Expanded text:
ritum, quam praesentis vitae pauperibus coelorum regnum promittere: ritum, quam praesentis vitae pauperibus coelorum regnum promittere: ut qui Christum paupertate sequi, et servitutis jugum subire decreverint, divites futurorum regna felicesque possideant. Sequitur: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram. Inter mitem autem et mansuetum, atque modestum, nihil nisi verba solummodo distare videntur. Quia, licet singulatim quibusque in locis quasi propria ponuntur, tamen non una earum sine altera perficitur, quanquam ea quidam velint distinguere; quod mansuetus sit, qui nullum laeserit, modestus qui nec laesus alteri vicem rependit, mitis vero qui humiliter haec cuncta aequanimiter tulit. Sed verius una eademque virtus, non modo tribus istis praedicatur vocabulis, verum lenitas ac suavitas, aliaeque hujusmodi virtutes, hanc unam aedificant, ut possit quisque legibus mitis vocari. Mitem itaque, non ira, non rixae, non
Abbreviated transcription (Latin):
Quõsicut in itium sapientiae timordñi.
ita sp̃s paupestatis primabeatitũdoponitur. Nam spm̃contritum & humi¬
uatumds̃ ponspernit. E&erum quos presumptio sp̃s inflat &tamquam
uento distendit suꝑbia. lam iur&imoris supplicium hac inuitapenaliter uas¬
tat. Sed &rebus pauperes ipsiquoq iurebeat accipiuntur. quianec habere
ant aliis largiuntur. Quam lib& harumacceperis paupestatem. recteexordi¬
um beatitudinis sentientib humilia dñs ꝓmisit. Quinihil nisi quod com¬
munis natura doc& app&unt. & adnullam altitudinum in solentiam erigere
secupiunt. Immosola qua &imorissunt & uerehumilitatis semꝑ excolunt
Detalibu s enim proph&a exꝑsonasaluatoris ait Onsunxit me ꝓpter
quod euangeliz are pauperib misit me. Etbenequasi ex officio primum
eisdem premium beatitudinis reꝓmitat. quõ nihil magis congruebat ad me¬

Expanded text:
Quod, sicut initium sapientiae est timor Domini, Quod, sicut initium sapientiae est timor Domini, ita spiritus paupertatis prima beatitudo ponitur. Nam spiritum contritum et humiDeus non spernit. Caeterum quos praesumptio spiritus inflat, et tanquam vento distendit superbia, jam jure timoris supplicium hac in vita poenaliter vastat. Sed et rebus pauperes, ipsi quoque jure beati accipiuntur, quia nec habere rent, aliis largiuntur. Quamlibet harum acceperis paupertatem, recte exordium beatitudinis sentientibus humilia Dominus promisit: qui nihil nisi quod communis natura docet appetunt, et ad nullam altitudinum insolentiam erigere se cupiunt. Imo sola quae timoris sunt et verae humilitatis, semper excolunt. De talibus enim Propheta ex persona Salvatoris ait: Dominus unxit me, propter quod evangelizare pauperibus misit me . Et bene quasi ex officio primum eisdem praemium beatitudinis repromittit; quoniam nihil magis congruebat ad me
Abbreviated transcription (Latin):
tamquam nihil habentes omnia possident. quoresperituras & adinlicita desi¬
deria suas non recognoscunt. & tamenadcuncta quaesunt utilia sua somnino
esseppendunt. Haecdeuna electorum paupestate breuiter dicta sint. Nunc
pauꝑest. qui&iam cumbonaagit semꝑseinutilem adtendit. Illespupau¬
perest quicum plures uistute & scĩtatesuper&. cunctisseipsum inferiorem
meritis ꝑpendit. cuiusnimirum uox in psalmis resonat dicens: Egoegen
& pauꝑsum. Et rursum. Egenssumego & in laborib: Aiuentutemeac
Sedtalis ꝓfecto paupestas ualdel ocuples iamregni premiodatur cuius portio
& ideoquan quambeatosdicant eos quibus haec quaemundisunt affluunt.
ditame iudicio beati pauperes spũ predicantur Pauperes autem spũ
humiles &timentesdm̃ intelliguntur Quõsicut in itium sapientiae timordñi.¬
humiles &timentesdm̃ intelliguntur

Expanded text:
tanquam nihil habentes, omnia possident, quo res perituras, et ad illicita desitanquam nihil habentes, omnia possident, quo res perituras, et ad illicita desideria sua non recognoscunt, et tamen ad cuncta quae sunt utilia, suas omnino esse perpendunt. Haec de una electorum paupertate breviter dicta sint, nunc pauper est qui, etiam cum bona agit, semper se inutilem attendit. Ille spiritu pauper est qui cum plures virtute et sanctitate superet, cunctis seipsum inferiorem meritis perpendit; cujus nimirum vox in Psalmis resonat dicens: Ego egenus et pauper sum . Et rursum: Egenus sum ego, et in laboribus a juventute mea . Sed talis profecto paupertas valde locuples 238 jam regni praemio datur, cujus portio s est . Et ideo, quanquam beatos dicant eos quibus haec quae mundi sunt affluunt, Dei tamen judicio beati pauperes spiritu praedicantur. Pauperes autem spiritu, humiles et timentes Deum intelliguntur. Quod, sicut initium sapientiae est timor Domihumiles et timentes Deum intelliguntur.
Abbreviated transcription (Latin):
usqͥ necessarios uti uidentur. Quamquam enim ponnulli electorũ multas
pecunias possideant. tamenqui aut diximus ponex desiderio carnis. sed
exuotopi&atis atq instinctu necessitatis ab eispossidentur pauperes ꝓculdu¬
bio essȩꝓbantur. Anpauperes nonsunt quicuncta terrena nontam quã
ꝓpria sedͥtam quam aliena dispensant. sedunde pauperes inde diuites fiuN
Quianimirum undeinterris temporales pecunias indigentib erogant. indesibi
a&ernas in caclis diuitias congregant. Utrisq autemillis pauli sententia
potest aptari quadicitur. Tamquamnihilhabentes. & omnia possidentes
Quasienim nihilhabentes. omnia possident qui terrenas diuitias penitus
abicientes caelestes ꝑfidem iamtenent. Quasinihil habentes omnia possi¬
dent qui&ia mistis inusum uelopus misericordie r&entis illas indelectatio¬
nem quandoq sehabiturossperant. uel ceste ut dehorũ ꝑsonaloquamur. in eo

Expanded text:
usus necessarios uti videntur. Quanquam enim nonnulli electorum multas usus necessarios uti videntur. Quanquam enim nonnulli electorum multas pecunias possideant, tamen quia, ut diximus, non ex desiderio carnis, sed ex voto pietatis atque instinctu necessitatis ab eis possidentur, pauperes procul dubio esse probantur. An pauperes non sunt qui cuncta terrena, non tanquam propria, sed tanquam aliena dispensant? Sed unde pauperes, inde divites fiunt. Quia nimirum, unde in terris temporales pecunias indigentibus erogant, inde sibi aeternas in coelis divitias congregant. Utrisque autem illis Pauli sententia potest aptari, qua dicitur: Tanquam nihil habentes et omnia possidentes ; quasi enim nihil habentes omnia possident qui, terrenas divitias penitus abjicientes, coelestes per fidem jam tenent; quasi nihil habentes omnia possident, qui etiam istis in usum vel opus misericordiae retentis, illas in delectationem quandoque se habituros sperant. Vel certe ut de horum persona loquamur, in eo,
Abbreviated transcription (Latin):
Profector quia nonnessitas paupestatis facitesse aliquembeatum. Sed fides
& scãdeuotio paupestatis. Hosutiq pauperes iure significat essebeatos quicon¬
temptis rebusmundi. huic sȩculomoriuntur ut dõuiuant & coram eo diuites
adocupl&es habeantur: Dequanimirum paupestate in apocalrpsi angelo
ecclesiae smrrnȩdicitur. Haecdicit primus & nouissimus. qui fuit mor¬
tuus & uiuit. Scio tribulationem tuam & paupestatemtuam sed diueses
Om̃ĩ fariam igitur pauꝑtatẽ intellegeredebemus. cumun us euangelis¬
tarum. beati pauperes tantum dicat quaenimirũ paupestas duab: consta
re uid&ur pastib: Interrenarum scilic& rerum abdicatione atq in sp̃s
contricione. & quidem harum unampaupestatem quae in abdicatione
terrenarum consistit paucihabereꝓbantur. Alteram uero quaeincoꝵ¬
tritiones psest omnes elati haberepossunt qu m&illi facultates

Expanded text:
Profecto, quia non necessitas paupertatis facit esse aliquem beatum, sed fides Profecto, quia non necessitas paupertatis facit esse aliquem beatum, sed fides sancta devotio paupertatis. Hos utique pauperes jure significat esse beatos, qui contemptis rebus mundi huic saeculo moriuntur ut Deo vivant, et coram eo divites ac locupletes habentur. De qua nimirum paupertate in Apocalypsi 237 angelo Ecclesiae Smyrnae dicitur: Haec dicit primus et novissimus, qui fuit mortuus et vivit: scio tribulationem tuam et paupertatem tuam, sed dives es . Omnifariam igitur paupertatem intelligere debemus, cum, unus Evangelistarum, beati pauperes tantum dicat. Quae nimirum paupertas duabus constat evidenter partibus: in terrenarum scilicet rerum abdicatione, atque in spiritus contritione. Et quidem harum unam paupertatem, quae in abdicatione terrenarum consistit, pauci habere probantur. Alteram vero, quae contritione spiritus est, omnes electi habere possunt; qua et illi facultates
Abbreviated transcription (Latin):
dictiones dabit legis lator. Atq ut aꝑtius gratiam apostolorum designar&
addidit dicens: ibuntdeuirtute in uirtutem uidebitur ds̃ deorum insion
Pat& plane quodidem in hocmonte benedictiones apłis dedit eisq gradus quosdam
firmissimos exlapidibus p̃tiosissimisstrauit. quidudum in montesrna morsi
legzemdedit. Sedibiintabulis lapideis eam descripsit. hic uero testamentũ
Nouum secundum hieremiam dequo inquit. Scribam legesmeas incordib eorũ
& insensum eorum scribam eas. ibideniq quasi seruos hicautemquasi filios
affatur. Undemiro principio usus illinc aterrore incipit hic uero abe¬
nera premia rȩꝓmitat. Beatipauperesspũ. quõ ipsorum est regnũ cȩlorũ
Et notandum quod non sineaddimento ait beatipauperes. Pluresergo
scimus reb egere sed nonquia pauperessunt ilicobeati essepossunt

Expanded text:
dictiones dabit legislator. Atque ut apertius gratiam apostolorum designaret, dictiones dabit legislator. Atque ut apertius gratiam apostolorum designaret, addit dicens: Ibunt de virtute in virtutem, videbitur Deus deorum in Sion. Patet plane quod idem in hoc monte benedictiones apostolis dedit, eisque gradus quosdam firmissimos ex lapidibus pretiosissimis stravit, qui dudum in monte Sina Moysi legem dedit. Sed ibi in tabulis lapideis eam descripsit; hic vero Testamentum Novum, secundum Jeremiam, de quo inquit: Scribam leges meas in cordibus eorum, et in sensu eorum scribam eas . Ibidemque quasi servos, hic autem quasi filios affatur. Unde miro principio usus, illic a terrore incipit, hic vero a beeati, inquit, pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum. Et notandum quod non sine additamento ait, beati pauperes. Plures ergo scimus rebus egere, sed non quia pauperes sunt, illico beati esse possunt.