comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
labatur ⁊ colaphis cedebatur: spu¬
tis detur pabatur ⁊ spinis corona¬
batur: leuabatur in lignũ: cla
re hoc: Nunquid ea uirtute qͣ
d̾s erat lib̾are se non poterate
potͣa plane: s nolebat. uolebat
mori: uolebat nos redinere:
uobebat nos exemplo suo infor¬
mare: ut uł sie dignaretur hu¬
mana suꝑbia humilitatem d̃i
luit fieri. obꝓbrium hominũ.
& abiectio plebis. Obꝓbrium
hominum ꝓpter crucem: abie¬
ctio plebis. quia abiecerunt eũ.
⁊petierunt barraban. S lam¬
audiamus inpsalmo: quanta
subautis illi qui uenerant ad
uidendum. aderucifigendum:
habuerunt me derisui in corde
suo. & labus locuti sunt deriso¬
ria u̾ba: ut est illud. Aue rabi.
Et mouerunt capita dicentes.
ua qui destrius templumder.
oe intribus dieb reedificas. huic
ꝓphie concordat eugłista: uͥ ait.
Et p̃t̾euntes illudebant ei: mo
uentes capita sua. Locuti sunt
piat eum. hinc eigłista ait. Con¬
fidit indm̃: liberet eum siuult.

Expanded text:
labatur, colaphis caedebatur, spulabatur, colaphis caedebatur, sputis deturpabatur, spinis coronabatur, levabatur in lignum, clamiebat. Quare hoc? Nunquid ea virtute, qua Deus erat, liberare se non poterat? Poterat plane, sed nolebat. Volebat mori, volebat nos redimere, volebat nos exemplo suo informare: ut vel sic dignaretur humana superbia humilitatem Dei luit fieri opprobrium hominum, et abjectio plebis. Opprobrium hominum, propter crucem: abjectio plebis, quia abjecerunt eum, et petierunt Barrabam, qui erasubaudis, illi qui venerant ad videndum, ad crucifigendum, habuerunt me derisui in corde suo: et labiis locuti sunt derisoria verba: ut est illud, Ave rabi. Et moverunt caput, dicentes, Vah, qui destruis Templum Dei, et in tribus diebus reaedificas . Huic prophetiae concordat Evangelista, ubi ait, Et praetereuntes illudebant Ibidem. Et moventes capita sua locuti sunt piat eum. Hinc Evangelista ait, Confidit in Deum, liberet eum si vult .
Abbreviated transcription (Latin):
tationib. atribulationib. Ad te
clamauerunt intempore tribu¬
lationis: & saluifactisunt. Inte
sꝑauerunt ⁊ non sunt confusi.
Sꝑauerunt. ut dares eis terram
ꝓmissionis: & acceperunt. No¬
uimꝰ & legimus quam multos
patres nr̃os sperantes i eru¬
it dñs. Eruit ppłm ifrł de tͥra
eggypti: eruit tres pueros de ea¬
minor eruit damelem de lacu
leonum: eruit susannam de
falso cͥmine. Sꝑauerunt : cla¬
mauerunt: cr̃ salui facti sunt.
Q illi peccatores ⁊ pueri homi¬
nes fuerunt. Ego autẽ sũ ues¬
mis ⁊ non homo. Ego antẽ iã
carnatus sum. Uermis qr mortał:
qr de carne natꝰ. qr sine coitu.
& sine semine gen̾atꝰ Non homo
subaudis tantum s ds: ut eẽm
in homine ultra homines. Ego
talis sine semine sñ peccato: sũ¬
factus obꝓbriũ hominum i abiecti¬
o plebis. Ecce tot patres sꝑaue¬
runt oe clamauerunt: & conti¬
nuo lib̾ati ⁊ saluati sunt. Ipsi
tamen ut dixi. puri homines erãt:
ce peccatores. Dñs autem flagel¬

Expanded text:
d te clamaverunt. In tempore tribulationis. Et salvi facti sunt. In te speraverunt, et non sunt confusi. Speraverunt ut dares eis terram promissionis, et acceperunt. Novimus et legimus, quam multos patres nostros sperantes in se eruit Dominus. Eruit populum Israel de terra Aegypti : eruit tres pueros de camino : eruit Danielem de lacu leonum : eruit Susannam de falso crimine . Speraverunt, clamaverunt, et salvi facti sunt. Et illi peccatores et puri homines fuerunt. 7. Ego autem sum vermis et non homo. Ego autem Ex carnatus, sum vermis, quia mortalis, quia de carne natus, quia sine coitu, et sine semine generatus. Non homo, subaudis tantum, sed Deus, ut essem in homine ultra homines. Ego talis, sine semine, sine peccato, factus sum Opprobrium hominum et abjectio plebis. Ecce, tot patres speraverunt et clamaverunt, et continuo liberati et salvati sunt. Ipsi tamen ut dixi puri homines erant, et peccatores. Dominus autem flagel
Abbreviated transcription (Latin):
Induantur confusione & reue¬
rentia: qui maligna locuntur
suꝑ me. Id ÷ & illi similiter conũ¬
tantur. erubescentes malasua.
⁊ mͥ reu̾entiam exhibentes. qui
si non facto. uel u̾bo peccauert̃
suꝑ me. Id̾o dix̃ induant᷑. ut ꝑ
penitentiam pͣtita mala teg̾en᷑.
Quo contͣ: exultent ⁊ letentur
qui uolunt iusticiam meam.
Ad corpus simul ⁊ animam ꝑti¬
net exultatio. Leticia tm̃ ad an¬
mum. Exultare itaq & letari
ẽ: ext̾ius ⁊ int̾uis gaudio repleri.
Quiuolunt declinare ãmalo
⁊ fac̾e bonũ: hi sunt qui uolũt
iusticiam di. Et notandũ qdđñ
ait qui faciunt : s qui uolunt.
Multi enim facuint oꝑa iusticie
Inon ex uoluntate. Nemo autem
inuitus benefacit: etiam siboũ :
qđ facit. Namsi actio uidetur bo¬
na: uoluntas tamen tenietur
rea. Iusticie u̾o uͥtus. non macͦ¬
tione est: s in uoluntate. Bene

Expanded text:
confusione et reverentia, qui maligna loquuntur super me. Id est, et illi similiter convertantur, erubescentes mala sua, et mihi reverentiam exhibentes, qui si non facto, vel verbo peccaverunt super me. Ideo dixit, Induantur, ut per poenitentiam praeterita mala tegerentur. Quo contra, 28. Exultent et laetentur, qui volunt justitiam meam. Ad corpus simul et animam pertinet exultatio: laetitia tantum ad animum. Exultare itaque et laetari, est exterius et interius gaudio repleri. Qui volunt declinare a malo, et facere bonum , hi sunt, qui volunt justitiam Dei. Et notandum, quod non ait, Qui faciunt, sed, qui volunt. Multi enim faciunt opera justitiae, non ex voluntate. Nemo autem invitus bene facit, etiam si bonum est, quod facit. Nam si actio videtur bona, voluntas tamen tenetur rea. Justitiae vero virtus non in actione est, sed in volun
Abbreviated transcription (Latin):
factũ. Et ne putaretur iudici¬
um attendi deb̃e scd̾m peuã:
qui es creator m̃s &e redẽptor m̃s.
intende non in penam. s inear¬
sam meam. Non in id quod mec̃
habet latro cõmune: s in illd̃ qd̃
beati qui ꝑsecutionẽ patiuntur
ꝓpt̾ iusticiam. Hȩc enim causa
discretaest: nam pena similis
est bonis ⁊ malis. Itaq martyrẽ
non facit pena. s causa. Ꝙ ĩo subd̃.
Iudica me scd̃m iusticiam tuam

Expanded text:
factum. Et ne putaretur judicifactum. Et ne putaretur judicium attendi debere secundum poenam, qui es creator meus et redemptor meus, intende non in poenam, sed in caussam meam. Non in id, quod mecum habet latro commune, sed in illud quod beati, qui persecutionem patiuntur propter justitiam. Haec enim caussa discreta est. Nam poena similis est bonis et malis. Itaque martyrem non facit poena, sed caussa. Et ideo subdit: 25. Judica me secundum justitiam meam,
Abbreviated transcription (Latin):
erat ineruce: non potnͣtiã ꝑdi¬
dat: s patientiã de monstrabat.
Quid enim illi erat magnũ de
eruee descendẽ ÷ qui potuit post¬
ea de sepulchro resurgͥeᷤ S cees¬
sisse uidetur insultantib: et
hoe oportebat ut resurgens fuis
se ostenderet. &e non illis: quiare¬
surrectioipsius uitam nouam sig¬
nificabat. Uita autem noua ami¬
cis nota est. non inimicis. uidis¬
yti dñe insultationes &e obꝓbͥa
illorum. Cognouisti eorũ neqͥci¬
am. & meam innocentiam neã:
Et io ne sileas. s ꝓfer sententiam.
Qui non siles a p̃cepto: ne sileas
a iuiditiõ. Dñe ne discedas ame.
Qiis sit securus. quod ab eo nõ
discedat ds. una enim ꝑsona ĩ
duabus naturis homo &e u̾bũ:
tam̃ quia fcit se nichil habere
ex humanitate. orat ut det aliis
eremplũ orandi: qui nichil pror¬
sus inhumanitate sua debent
contid̾e. Dico ne discedas: s po¬
tius exurge aduiuando me. Q
intende iudicio meo: id est con¬
sid̾a quale sit iudicium de me

Expanded text:
erat. In cruce non potentiam perdiderat, sed patientiam demonstrabat. Quid enim illi erat magnum de cruce descendere, qui potuit postea de sepulchro resurgere? Sed cessisse videretur insultantibus. Et hoc oportebat, ut resurgens suis se ostenderet, et non illis: quia resurrectio ipsius vitam novam significabat: vita autem nova amicis nota est, non inimicis. 23. Vidisti, Domine, Insultationes et opprobria illorum. Cognovisti eorum nequitiam, et meam innocentiam. Et ideo, Ne sileas. Sed profer sententiam. Qui non siles a praecepto, ne sileas a judicio. Domine, ne discedas a me. Quanvis sit securus, quod ab eo non discedat Deus una enim persona in duabus naturis Homo et Verbum, tamen, quia scit se nihil habere ex humanitate, orat, ut det aliis exemplum orandi, qui nihil prorsus in humanitate sua debent confidere. Dico ne discedas, sed potius, 24 Exsurge, adjuvando me: et intende judicio meo. Id est, considera quale sit judicium de me
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e. nec dicant deuorauimus eñ:
id: omĩno deleiumꝰ. Quod quidẽ
nec fac̾e potuerunt: qnͣ eũ resur¬
rexisse audierunt. hec quoq ño
dubuis de se orat. s ut nobis exeͥ¬
plũ oranqdi ꝓponat. De talib etiã
lit conũtantur postulat cum sub¬
ditur. Erubescant ⁊ reu̾eantur
simul: qui gratulant᷑ mał meis.
Acsi dicet. peniteant & honorent
me: qui de mea gauisi sunt pas¬
sione. Hinc ẽ etiam qd̃ nos admo¬
net pus dñs in engłio suo dicẽs
Si diligitis eos qui uos dilig̃t tĩ:¬

Expanded text:
e: nec dicant, Devoravimus eum . Id est, omnino delevimus. Quod quidem nec facere potuerunt, quando eum resurrexisse audierunt. Haec quoque non dubius de se orat, sed ut nobis exemplum orandi proponat. De talibus etiam, ut convertantur, postulat: cum subditur: 27. Erubescant et revereantur simul, qui gratulantur malis meis. Ac si diceret, Poeniteant et honorent me, qui de mea gavisi sunt passione. Hinc est etiam, quod nos admonet pius Dominus in Evangelio suo dicens, Si diligitis eos, qui vos diligunt tan
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sa dixit. nequis se exceptum pu¬
det.sieut ait apls: momnem a¬
nimam oꝑantis malum. Iingua
magniloqua est: lingͣ alta ⁊ suꝑ¬
baloguens. Hec omnia uerba
competunt suꝑbis: que secunt᷑.
Qui dixerunt linguam nr̃am
magnificabimus: labia nr̃a a
nobis funt quis nr dñs est: Hoc
suꝑbi habent ꝓpͥum. ut inquã¬
tum possunt. dñi uideri appetat᷑:
dominium magistratus suꝑse des¬
pieiant. magnifice loquant᷑ qͥeqͥo
ex suo sensu trauxerint ex tumore
suꝑbie. quasi ex ratione defendat᷑.
Cauendum est gͦ nob uieium lo-¬
quacitatis & suꝑbie: ce ne inhis
que a nobis ꝓferimus. uelimꝰ ꝑti¬
naciter ꝑmanere: ne quod ab sit
ex eorum nim̾o sumus. quos ꝓptͣ
huius modi uicia disꝑdidit dñs.
Suꝑbia enim confusionem habce:
sicut econtrario bumilitas exal¬
tationem. Scͥptum est enim. qm̃
suꝑbis resistit ds : humilibꝰ autẽ¬

Expanded text:
dem, ne quis se exceptum putet: sicut ait Apostolus, In omnem animam operantis malum . Lingua magniloqua est lingua alta et superba loquens. Haec autem verba competunt superbis, quae sequuntur: 5. Qui dixerunt, Linguam nostram magnificabimus: Labia nostra a nobis sunt: quis noster Dominus est? Hoc superbi habent proprium, ut inquantum possunt, domini videri appetant: dominium magistratus super se despiciant: magnifice loquantur: quicquid ex suo sensu traxerunt, ex tumore superbiae quasi ex ratione defendant. Cavendum est ergo nobis vitium loquacitatis et superbiae, et ne in his quae a nobis proferimus, velimus pertinaciter permanere: ne quod absit ex eorum numero simus, quos propter hujusmodi vitia disperdidit Dominus. Superbia enim confusionem habet, sicut econtrario humilitas exaltationem. Scriptum est enim, Quoniam superbis resistit D
Abbreviated transcription (Latin):
Oꝑentates a filiis hominũ: ad illoᷤ tẽpꝰ
uudetur ꝓspicere. quo non erat dux
neq ꝓpħa in isrł: &e unus guisq qd̃
bonum erat in ocłis suis faciebat.
unde inosee dr̃. Diebusmultis sede¬
bunt filii isrł sine rege. sine pͥnci¬
pe. sine sacrificio. sine altari. sine
sacerdocio: sine manifestationib.
Qđ autem ait diminute sunt ue¬
ritates. non ideo ait quod uerita
S qm̃ multe sunt anime ⁊ in ip¬
sis multe ueritates dici possunt:
sicut ab una facie. multe inspe¬
culis imagines apparent. Ubi aut̃
deficit u̾itas: ibi necesse ẽ abun¬
det uanitas. U̾de et seguitur. Ua¬
na loeuti sunt unusqiusq ad ꝓri¬
inum suum: labia dolosa incorde
&e corde locitti sunt. Proximũ om
nem hominem oportet intelligi.
quia nemo est cum quo sit oꝑan¬
dum malum. & dilectio ꝓximi
malum non oꝑatur. Qdͣbis ait. in
corde oe corde: duplex eor significat.
Exhis gͦ u̾bis ostenditur. filios ho¬
minum ita ẽẽ au̾itate diminu¬

Expanded text:
veritates a filiis hominum. Ad illud tempus videtur prospicere, quo non erat dux neque propheta in Israel: et unusquisque quod bonum erat in oculis suis, faciebat . Unde in Osee dicitur: Diebus multis sedebunt filii Israel sine rege, sine principe, sine sacrificio, sine altari, sine sacerdotio, sine manifestationibus . Quod autem ait, Diminutae sunt veritates; non ideo ait Ex AugustinSed quoniam multae sunt animae, in ipsis multae veritates dici possunt: sicut ab una facie multae in speculis imagines apparent. 3. Ubi autem deficit veritas, ibi necesse est abundet vanitas. Unde et sequitur: Vana locuti sunt unusquisque ad proximum suum: labia dolosa, in corde et corde locuti sunt. Proximum Ex eodem omnem hominem oportet intelligi, quia nemo est cum quo sit operandum malum. Et dilectio proximi malum non operatur . Quod bis ait, in corde et corde, duplex cor significat. Ex his ergo verbis ostenditur, filios hominum ita esse a veritate diminu
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. Ipse misericors pater ꝓpter
inopes ⁊ pauꝑes idẽ. inopia et
pauꝑtate bonoꝵ spũalium egẽ¬
tes: filium suum dignatus est
mittere. Inde autem incipit ser¬
mo eiꝰ apud matħm in monte:
cum dicit. Beati pauꝑes spũ: qm̃
salutarr:. fiducialiter agam ineo.
Non dixit quid pon̾et: s quia
in salutari dixit. id est inxp̃o. se¬
intelligitur in eo posuisse. quod
ad miseriam inopum auferendã.
⁊ gemitum pauꝑum consolan-¬
dum ꝑtinet. In eo etiam fiducia¬
liter egit: iuxta illud ineugłio.
Erat enim docens eos tanquam pote¬
statem habens: non sicut scribe eoꝵ.
De cuius potestate daniel sic locutꝰ:

Expanded text:
stino misericors Pater propter inopes et pauperes, id est, inopia et paupertate bonorum spiritualium egentes, Filium suum dignatus est mittere. Inde autem incipit sermo ejus apud Matthaeum in monte, cum dicit, Beati pauperes spiritu,salutari, fiducialiter agam in eo. Non dicit quid poneret. Sed quia in salutari dixit, id est, in Chrisintelligitur in eo posuisse, quod ad miseriam inopum auferendam, et gemitum pauperum consolandum pertinet. In eo etiam fiducialiter egit, juxta illud in Evangelio: Erat enim docens eos tanquam potestatem habens , non sicut scribae eorum . De cujus potestate Daniel sic locut
Abbreviated transcription (Latin):
bitat in eis peccatum. In eo enĩ
quod sꝑant indeo: iam nonftͥ
incarne. s inspũ. Quod si caro ẽ¬
cupiscit ⁊ ipsi qui in spũ sunt.
non consentuint: ce iõ non delĩ¬

Expanded text:
bitat in eis peccatum. In eo enim quod sperant in Deo, jam non sunt in carne, sed in spiritu . Quod si caro concupiscit , ipsi qui in spiritu sunt, non consentiunt: et ideo non delin
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. In pͥncipio erat uerbũ:
⁊ u̾bum erat apud dm̃: ⁊ d̾s erat
u̾bũ. Ipsum gͦ u̾bum qd̃ d̾s erat:
caro factum est. Siscepit mortẽ
ꝓ nob̃ : ⁊ nos fecit corpus suum:
ꝓ quo orat ad patrem cumdicit.
D̾s d̾s m̃s respice mnine. quare
me dereliquisti: Acsi diẽet. Ods
om̃ium ꝑ potentiam. specialit̾
autẽ ds m̃s ꝑ gr̃am: respice in
me. id: in meos. respectu tue mi¬
scđie. Quare me. id÷ meos dere¬
liquisti: Longe asalute mea.
uerba delictorum meorum. Qͦm
dicit delictoꝵ meoꝵ. qui pecca¬
ta nonfecit. nisi ginia ille ꝓde
lictis nr̃is p̾catur: & delicta nr̃a
sua fecit ⁊ ut iusticiam suam no¬
stram faceret : D̾s m̃s clama¬
bo ꝑdiem. oe non exaudies: &
noete & non ad insipientiam
michi. Oicit hoc de me. de ce.
de illo. Corpꝰ enum suum gere¬
bat. id÷ ȩccłiam. Clamabo per
ut non mutentur ÷ nec exaudi¬
es: quia u̾bis delictorum meo¬
rum ad te clamabo. Et nocte.
id: in adu̾sis huiuis uite clamabo.

Expanded text:
tum est, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Ipsum ergo Verbum quod Deus erat, caro factum est. Suscepit mortem pro nobis, et nos fecit corpus suum, pro quo orat ad Patrem, cum dicit, Deus, Deus meus, respice in me, quare me dereliquisti? ac si diceret, O Deus omnium per potentiam, specialiter autem Deus meus per gratiam, respice in me, idest, in meos, respectu tuae misericordiae. Quare me, idest, meos dereliquisti? Longe a salute mea verba delictorum meorum. Quomodo dicit delictorum meorum, qui peccata non fecit, nisi quia ille pro delictis nostris precatur, et delicta nostra sua fecit, ut justitiam suam nostram faceret? 3. Deus meus, clamabo per diem: et non exaudies: et nocte, et non ad insipientiam mihi. Dixit hoc de me, de te, de illo. Corpus enim suum gerebat, idest, Ecclesiam. Clamabo per ut non mutentur: nec exaudies, quia verbis delictorum meorum ad te clamabo. Et nocte, est, in adversis hujus vitae clamabo,
Abbreviated transcription (Latin):
rire ⁊ nonne ꝑ compassionẽ so¬
let dolere ce geme: S lam tunc
actoris sin uisticie cõiunctus tan¬
ta rectitudine constͥigitur: rt
nulla adreꝓbos compassione mo¬
ueatur. Uidebunt gͦ usti penas
pecc̃õrum: oe gaudebunt quia
tales non erunt. Quaire serẽdu
asset. quos inet̾num ꝑitos p̾seissoe :
nisi aliquos ex eis usus bonos pͣ¬
uidisset. Quorum quidem iiqͥ¬
tas sicut modo ꝓdest bonis ad
augm̃tum scĩtatis: sic ipsorum
pena eisdem iustis ꝓc̃it ad intre¬
m̃tum beatitudinis. Nam ex re¬
ꝓborumdamnatione cognoscẽt
electi quid ꝑiusticiam merue¬
rint: ⁊ ex sua saluatione senti¬
ent. quid ꝑ grãm receꝑit. Tanto¬
q amore ardentiori adħebunt
diuine bonitati: qͣnto euis gͣtuz¬
to dono. oe ꝓm̃itam non sentiẽt
penam⁊ & inm̾itam ꝑcipient

Expanded text:
rire, nonne per compassionem sorire, nonne per compassionem solet dolere et gemere? Sed jam tunc auctoris sui justitiae conjunctus, tanta rectitudine constringitur, ut nulla ad reprobos compassione moveatur. Videbunt ergo justi poenas peccatorum, et gaudebunt , quia tales non erunt. Qua in re scienasset, quos in aeternum perituros praescisset, nisi aliquos ex eis usus bonos praevidisset. Quorum quidem 171 iniquitas sicut modo prodest bonis ad augmentum sanctitatis, sic ipsorum paena eisdem justis proderit ad incrementum beatitudinis. Nam ex reproborum damnatione cognoscent electi, quid per justitiam meruerint: quia ex sua salvatione sentient, quid per gratiam receperint. Tantoque amore ardentiori adhaerebunt divinae bonitati, quanto ejus gratuito dono et per meritum non sentient poenam, et immeritam percipien
Abbreviated transcription (Latin):
sirũ inmanibus impĩ. si illũ fa¬
cͥet consentire eũ impio. Nibi all
dimittit iustum suum: s de carne
capta educit ammaminuictam.
Et licet flagelletur oe occidatur
ext̾ius: semꝑ tam̃ custoditur intͫ.
Nec dampnabit eum cum iudica.¬
bitur illi: id÷ cum iuditiũ fiet de
illo. Oñs enim astabimꝰ aute tri¬
bunal xͥ: ut illic recipiat inꝰqͥsq
qd̃ ꝑ corpꝰ gessit siue bonũ fiue
malũ. Qñ gͦ adillud rudiciũ tien¬
tum fu̾it. &e dñs iustisui eausam
aucdierit: iam non damnabit ce si
mͦ dampnari ab homine uideat᷑.
teste apło. qui ait. Michi uindic¬
tam: ⁊ ego retribuam dicit ̃ĩais.
&̾ custoddi uiam eius: id÷ serua
madata. Ꝙ exaltabit te de iuciis
adurtutes: de terrenis ad eelestia.
Ut hereditate capias terram: illã
scilicet qm tibi nullus auferre
pot̾it. Cum ꝑierint peccatores ui¬
debis. S que gła iusto erit: quia
peccatorem ꝑire uidebit: Cum
modo uidet aliquẽ exrare et pe¬

Expanded text:
suum in manibus impii, si illum fasuum in manibus impii, si illum faceret consentire cum impio. Non ibi autem dimittit justum suum, sed de carne capta educit animam invictam. Et licet flagelletur et occidatur exterius, semper tamen custoditur interius. Nec damnabit eum cum judicabitur illi. Idest, cum judicium fiet de illo. Omnes enim adstabimus ante tribunal Christi, ut illic recipiat unusquisque quod per corpus gessit, sive bonum sive malum . Quando ergo ad illud judicium ventum fuerit, et Dominus justi sui caussam audierit: jam non damnabit etsi modo damnari ab homine videatur.teste Apostolo, qui ait: Mihi vindictam, et ego re tribuam, dicit Dominus . Et custodi viam ejus. Idest, serva mandata. Et exaltabit te. De vitiis ad virtutes, de terrenis ad coelestia. Ut haereditate capias terram. Illam scilicet quam tibi nullus auferre poterit. Cum perierint peccatores, videbis. Sed quae gloria justo erit, quia peccatorem perire videbit? Cum modo videt aliquem errare et pe
Abbreviated transcription (Latin):
tñ diligirit. Laudando ex agg̃afł.
iiuendo calcant. Quo contra iust̃
qͥa u̾bumda ⁊ meditando dilig̃.
⁊ diligendo complet: m̾ito dictũ
est. Lex d̃ienis in corde ipsuis: &e
quid ei ꝑdest : Sequitur: idicit.
⁊ non supplantabuntur gͦssus
eius. Liberat ab omni temptatiõe
u̾bum di in corde. Uñ alibi dici¬
tur. Incorde ineo abscondai eloqͥa
tua: ut non peccemtͥ. Tecumẽ.
euius u̾bum ate non recedit. Qd
autem malipatitur. quẽ eusto¬
dit ds:. Nam uide qͥd seguitur.
Consid̾at peccator uistum. ut eũ
supplantet: euisq detorgueat
gressus. Dicit qd̃ in libro sapien.¬
tie p̾dictum est. Grarus ẽ nob̃ ⁊̃
aduidendum: qm̃ dissimilis ẽ
aliis uita ipsius. dẽ ioͥ guerit mor¬
tificare enm. Quob moctis que¬
rit mortificare bonum malus.
Primum ut ei consentiat. ⁊ sic oe¬
cidat eum in anima: deinde sin̾
consenserit. querit ut occidat eũ
incorpore. S quid sequitur : Dñs
autem non delingiret eum in

Expanded text:
tamen diligunt: laudando exaggerant, tamen diligunt: laudando exaggerant, vivendo calcant. Quo contra justus: quia verbum Dei et meditando diligit, et diligendo complet, merito dictum est, Lex Dei ejus in corde ipsius. Et quid ei prodest? sequitur, et dicit: Et non supplantabuntur gressus ejus. Liberat ab omni tentatione verbum Dei in corde: unde alibi dicitur: In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi . Tecum est, cujus verbum a te non recedit. Quid autem mali patitur, quem custodit Deus? Nam vide quid sequitur: 32. Considerat peccator justum. Ut eum supplantet, ejusque detorqueat gressus. Dicit quod in libro Sapientiae praedictum est, Gravis est nobis etiam ad videndum, quoniam dissimilis est aliis vita ipsius . Et ideo quaerit mortificare eum. Duobus modis quaerit mortificare bonum malus. Primum ut ei consentiat, et sic occidat eum in anima. Deinde si non consenserit, quaerit ut occidat eum in corpore. Sed quid sequitur? 33. Dominus autem non derelinquet eum in
Abbreviated transcription (Latin):
benedicit : quia possessores ce do¬
mimiterre illius erunt. Noli gͦ
istam transitoriam herecditatem
diligere: inquadui non potes
habitarẽ. Despiciencla sunt cum¬
cta que transeunt. Inla sola amã¬
da est. que tnͣsire non potest. eu¬
sus uia est sapientia: de qua sub¬
ditur. Os iusti medtitabitur sapi¬
n entiam. Es int̾ioris hominis est
cornrm. Sic̃ enim ore corporis
logiuimur hominib: itacorde
logurimir o. Sm̃ĩs autem ꝓ¬
fectus sp̃alis ex meditatione ꝓ¬
cedit. Ecce est ille panis de quo
re possit u̾bum bonum. Unde
⁊ subdit. & uingua euis loqͤt᷑
iuditiũ. Iudicium logui est:
discretum ꝓferre sermonem.
Prius incorde suo tractat uistꝰ
quid loqui. ⁊ qutid tac̾e debeat.
&̃ euntacet qd̵ tacendũẽ. et
dicit qd̃ dicendumest: lingua
eius loquit᷑ uidiciũ. Ostñdit
antem illam sapĩam qͣ ustus
meditatur. ñ mundanã ẽẽ s
ndiuinam: cum subiungit. lex
q̃ euis meorde ipsuis. Habent e
non in corde. Uerba di ꝓferunt : nͨ

Expanded text:
bene dicit: quia possessores et domini terrae illius erunt. Noli ergo istam transitoriam haereditatem diligere, in qua diu non potes habitare. Despicienda sunt cuncta quae transeunt: illa sola amanda est, quae transire non potest: cujus via est sapientia, de qua subditur: 30. Os justi meditabitur sapientiam. Os interioris hominis, est cor nostrum. Sicut enim ore corporis loquimur hominibus, ita corde loquimur Deo. Omnis autem profectus spiritualis ex meditatione procedit: et est ille panis, 170 dere possit verbum bonum : unde et subdit, Et lingua ejus loquetur judicium. Judicium loqui, est discretum proferre sermonem. Prius in corde suo tractat justus, quid loqui, et quid tacere debeat: et cum tacet, quod tacendum est: et dicit, quod dicendum est, lingua ejus loquitur judicium. Ostendit autem illam sapientiam, quam justus meditatur, non mundanam esse, sed divinam, cum subjungit: 31. Lex Dei ejus in corde ipsius. Habent et non in corde. Verba Dei proferunt, nec
Abbreviated transcription (Latin):
& incipiet narrare oꝑa miscłȩ.¬
in quib uisti dño benedirerũt:
qnͣ ad honorem eius illa imple¬
uerunt. Maledicentes autem
ei disꝑibunt. Audit᷑i enĩ sunt.
Ite maledicti in ignem etͣnũ. Isti
noluerunt ꝑsoluere que mutuo
acceꝑunt. Ñ quia male iuuen¬

Expanded text:
Et incipiet narrare opera misericoEt incipiet narrare opera misericordiae, quibus justi Domino benedixerunt, quando ad honorem ejus illa impleverunt. Maledicentes autem ei disperibunt. Audituri sunt enim, Ite, maledicti in ignem aeternum . Isti noluerunt persolvere, quae mutuo acceperunt. Et quia male viven
Abbreviated transcription (Latin):
tem: dat ipãm caritiuᷤtẽ. Si non
habet: dat beniuolentiã ⁊ p̾stut
consilum: dat auxilium si pot᷑
Si non potest. ł uoto adiuuat : ł
ꝓcontribulato orat: ⁊ forte mag̃
hoc ualet: quanisi panẽ porrige¬
ret. Uacare non pot̾ bona uolũ¬
tas. Ipsi inter se paupes prant
sibi de bona uoluntate. Hides ce¬
cum ã uidente duci÷ qͥa nĩrmoᷤ
non habet quos det: cõmodat
ocłos non habenti Iñ hoc fem̃
est: nͥ quia intꝰ est uoluntas bo¬
na. que est thesaurus pauꝑumꝰ.
Qͥ aut̃ miseretur ce tribuet: mͣ¬
cedem bonam recipiet. Nã sub¬
ditur. Qa benͤdicentes ei here¬
ditabunt t̾ram. Qͥ bene iuuũt
⁊ bona que possunt aliis cum
gr̃arũ actione tribuunt: ipsi ftͣ
quidño bñdicunt. Talibus in
uidicio dicturus est. Uenite be¬
nedicti patris mei. ꝑcipite reg.¬
nũ quod uobis paratum eꝰ ab
origine mundi. Ecce illa t̾ra ꝙͣ
iusti ħeditabt᷑. Quare: Esuriiui
inquit: & dedisti mͥ manducare.

Expanded text:
tem, dat ipsam charitas. Si non tem, dat ipsam charitas. Si non habet, dat benevolentiam, praestat consilium, dat auxilium, si potest. Si non potest, vel voto adjuvat, vel pro contribulato orat: et forte magis hoc valet, quam si panem porrigeret. Vacare non potest bona voluntas. Ipsi inter se pauperes praestant sibi de bona voluntate. Vides caecum a vidente duci, quia nummos non habet, quos det, commodat oculos non habenti. Unde hoc factum est, nisi quia virtus est voluntas bona, quae est thesaurus pauperum? Qui autem miseretur et tribuet, mercedem bonam recipiet. Nam subditur: 22. Quia benedicentes ei haereditabunt terram. Qui bene vivunt, et bona quae possunt, 168 aliis cum gn judicio dicturus est, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum, quod vobis paratum est ab origine mundi . Ecce illa terra, quam justi haereditabunt. Quare? Esurivi, inquit, et dedistis mihi manducare .
Abbreviated transcription (Latin):
dam peregre ꝓficiscens. uoca¬
uit seruos suos. &ẽ tradidit ulis
honasua. Et uni dedit quinq
talenta: abii duo: alii u̾o unũ
Ecce pecumam dm̃serui mutu¬
o acceperunt. Qui aut̃ in hoc
seculo fidelit̾ eam dispensau̾it.
cẽ cum usura dño reu̾tenti solu̾e
pot̾it: hoc ei adño dicetur. Euge
serue bone ⁊ fidelis: intrain
gaudiũ dm̃tui. Fidelit̾ dispen¬
sant diuites: Cum de diuiciis ele¬
mosinas faciunt. Fideliter dispen-¬
sant doctores: cum recte docent.
& bene uiuunt. Peccatores u̾odi-¬
uitias ⁊ sapientiam. uirtutes et
intellectum adño muituantes.
neq ei gr̃as refert : neq pauꝑib
que habent tribuunt: nec bene
uuendo ꝑsoluunt que debent:
oe iosic̃ fumus deficient. Iustus
autem miseretur ÷ id est pia af¬
fectione erga afflictos mouetur:
⁊ tribuit. Habet semꝑ unde det:
cuiꝰ pectus plenumest earitateis.
Ipsa ẽ caritas. que dr̃ ⁊ uolun¬
tas bona. Si habet foris faculta¬

Expanded text:
idam peregre proficiscens vocaidam peregre proficiscens vocavit servos suos, et tradidit illist quinque talenta, alii duo, alii vero unum . Ecce pecuniam Domini servi mutuo acceperunt. Qui autem in hoc saeculo fideliter eam dispensaverit, et cum usura Domino revertenti solvere poterit, hoc ei a Domino dicetur: Euge, serve bone et fidelis, intra in gaudium Domini tui . Fideliter dispensant divites, cum de divitiis eleemosynas faciunt. Fideliter dispensant doctores, cum recte docent, et bene vivunt. Peccatores vero divitias et sapientiam, virtutes et intellectum a Domino mutuantes, neque ei gratias referunt, neque pauperibus, quae habent tribuunt, nec bene vivendo persolvunt quae debent. Et ideo sicut fumus deficient. Justus autem miseretur, idest, pia affectione erga afflictos movetur: Et retribuet. Habet semper unde det, cujus pectus plenum est charitatis. Ipsa est charitas quae dicitur et voluntas bona . Si habet foris faculta
Abbreviated transcription (Latin):
us satientur in patͥa. Ꝙ quia su.¬
pra dixͥat. brachia peccatorum
contͬentur: ꝓbat hoc cum sub.¬
infertur: quia peccatores ꝑibt̃.¬
Qm Seguitur. ⁊ dicit. Inimi¬
ciu̾o domini. io ẽ ipsi peccato¬
res mox ut honorificati fuerĩt
in reu̾entia habiti ⁊ & exaltat.
ꝑ potentias idignitates deficiẽ¬
tes cotidie de malo ĩpeiꝰ. ꝗ̃ ad modũ
fumus deficient. Fumus aloeo
ignis erumpens. in alto extolli¬
tur ⁊ & ipsa elationein globum
magnum intumescit: &e qu̾ato
fuerit ille grandior tãtofit ua¬
nior. Sic iniqui quanto plus st̃
erecti⁊ quanto extensi: quanto
rindiq in maiorem ambitum
diffusi. tanto fiunt exiliores. ce
deficientes. ⁊ non apparentes.
Sie ꝑ multas partes est ostñsũ.
ꝯd̃ melior ẽ uistimodicitas. ꝙͣ
diuitie peecatorum. Deinde po¬
nit causam quare peccatorde¬
ficiat: cuin subdit. Mutuabit᷑
peccator ⁊ non soluet. Nichil hi
homo. quod mutuo non accep̃.

Expanded text:
us satientur in patria. Et quia suus satientur in patria. Et quia supra dixerat, Brachia peccatorum conterentur, probat hoc, cum infertur: 20. Quia peccatores  sequitur et dicit, Inimici vero Domini, Idest, ipsi peccatores: Mox ut honorificati fuerint, in reverentia habita, Et exaltati, per potentias et dignitates, Deficientes quotidie de malo in pejus, quemadmodum fumus deficient. Fumus a loco ignis erumpens in alto extollitur, et ipsa elatione in globum magnum intumescit. Et quanto fuerit ille grandior, tanto fit vanior. Sic iniqui, qui quanto plus sunt erecti, quanto extensi, quanto undique in majorem ambitum diffusi: tanto fiunt exiliores, et deficientes, et non apparentes. Sic per multas partes est ostensum, quod melior est justi modicitas, quam divitiae peccatorum. Deinde ponit caussam, quare peccator deficiat, cum subdit: 21. Mutuabitur peccator, et non solvet. Nihil habet homo, quod mutuo non accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
immaculatorum. Nouit em̃ qͦmͦ
iux̾int: & inguib uitam fine¬
rint. Uł nouit: qrua dilexit.
unde econtra malis dicturus
est. Am̃ dico nob̃: nescio uos.
Om̃is enim quiignorat: ignora-¬
bitur. Qẽ io hereditas eorum ĩ
Set̾mimerit. Esto gͦ purꝰ ⁊ mun¬
dus omnibus diebus uite tue:
ut placeas dño d̾o tuo in om̃i
tua conu̾satione. & cum dies
istos finieris: inet̾num heredi¬
tabis. Non confundentur ĩtẽ
÷÷ pore malo: &e in diebus famis
satirabuntur. Modo est tempꝰ
malum. inquo laborant iusti:
unde cotidie dicunt in oratio¬
ne. lib̾a nros amalo. In hoc tp̃r
elati quiq dum suam głam qͥ¬
runt: si inurie ł contirmelie
sibi illate fuerint erubescunt.
Quo contra sc̃i uiri qui nonqͥ¬
runt glam suam s di sideri¬
dentur ⁊ si contumelus ⁊ penis
in diebus famis. pabulo u̾ita¬
tis: & celestibus sacram̃tis. In
hac enim fame ubi sc̃idm̃
esuruint. int̾imu̾bum suum
in cibum assumunt. ne defici¬
ant inuia: donec uisione ipsi¬

Expanded text:
immaculatorum. Novit enim quomodo vixerint, et in quibus vitam finierint. Vel novit quia dilexit. Unde econtra malis dicturus est, Amen dico vobis, nescio vos . Omnis enim qui ignorat, ignorabitur: et ideo Haereditas eorum in aeternum erit. Esto ergo purus et mundus omnibus diebus vitae tuae, ut placeas Domino Deo tuo in omni tua conversatione . Et cum dies istos finieris, in aeternum haereditabis. 19. Non confundentur in tempore malo, et in diebus famis saturabuntur. Modo est tempus malum, 167 in quo laborant justi. Unde quotidie dicunt in oratione, Libera nos a malo . In hoc tempore elati quique, dum suam gloriam quaerunt, si injuriae vel contumeliae sibi illatae fuerint, erubescunt. Quo contra sancti viri qui non quaerunt gloriam suam, sed Dei, si deridentur, si contumeliis et paenis in diebus famis, pabulo veritatis, et coelestibus sacramentis. In hac enim fame, ubi sancti Domini esuriunt, interim verbum suum in cibum assumunt, ne deficiant in via: donec visione ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃siui eũ. & ñ est inuentus locus
euis: suꝑ exaltatus ⁊⁊ eleuatus
sic̃ cedrꝰ libam iudetur impiꝰ.
qnͣ corde tumens. ⁊ uͥtute ⁊ gła
cet̾os etiam altos scłi p̾cellens
cernntur elatus. S si m̃te trã¬
seas. & diligenter qd̵ fut᷑um est
animactu̾tas: uidebis ocłis fid̾i
qd̃ nulla sit. etiam cũ aliqͥd ẽẽ
uidetur gła uel potentia impũ
Locus quoq eius non inuenit᷑.
cum status urte p̃sentis ꝓ nichilo
computatur. Et hoc quidem inces¬
santer contugit. Nam modoeer

Expanded text:
i eum, et non est inventus locus ejus. Superexaltatus et elevatus sicut Cedrus Libani videtur impius, quando corde tumens, et virtute et gloria caeteros etiam altos saeculi praecellens, cernitur elatus. Sed si mente transeas, et diligenter quod futurum est animadvertas, videbis oculis fidei, quod nulla sit, etiam cum aliquid esse videtur, gloria, vel potentia impii. Locus quoque ejus non invenitur, cum status vitae praesentis pro nihilo computatur. Et hoc quidem incessanter contingit. Nam modo cer
Abbreviated transcription (Latin):
reficienda &e confirmanda corda
eorum ne deficiant inuia. ẽalipa-¬
ne nutritur iustus. ut in o uiuat:
&e bona que potest prorinus im¬
pendat. Unde ⁊ subditur. eota
cdie miseretur ⁊ cõmodat. Hociã
expositum est. Bene autem dixit
commodat: qͥa qđ dispensat. sibi
redd̃i non a paupere s a dño ex¬
pectat. Unde ꝓtinus ad uingit.
dẽ sem̃ illius in benedictione
erit. Semen iuisti sunt bona oꝑa:
de quibus apłc ait. Bonum autẽ
facientes non deficiamꝰ tempore
enim suo metemus. Itaq dum
tp̃s habemꝰ ait: oꝑennur bonũ
ad om̃s. Ꝙ itm. Qui parte seminat:
parce oe metet. Ꝙ qui seminat in
beneddctionib: de benedictioni¬
bus ⁊ metet. hinc alibi dicitur.
E uutes ibant ⁊ flebant: mitten¬
des semrna sua. Auduumꝰ senẽ:
audiamꝰ huiꝰ seminis fut᷑am be.¬
nedictionẽ. Wenientes autem
uenient cum exultatione: portã¬
des manipulos suos. Uide gͦ quod

Expanded text:
reficienda et confirmanda corda reficienda et confirmanda corda eorum, ne deficiant in via. Tali pane nutritur justus, ut in Deo vivat, et bona quae potest, proximis impendat. Unde et subditur: 26. Tota die miseretur et commodat. Hoc jam expositum est. Bene autem dixit, Commodat, quia quod dispensat sibi reddi, non a paupere, sed a Deo expectat. Unde protinus adjungit: Et semen illius in benedictione erit. Semen justi sunt opera bona, de quibus Apostolus dicit, Bonum autem facientes non deficiamus, tempore enim suo metemus . Itaque dum tempus habemus, ait, operemur bonum ad omnes. Et iterum, Qui parce seminat, parce et metet: et qui semitat in benedictionibus, de benedictionibus et metet . Hinc alibi dicitur: Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua . Audivimus semen: audiamus hujus seminis futuram benedictionem. Venientes autem venient cum exultatione portantes manipulos suos . Vide ergo qu
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ urñ uͥtus q̃i amittitur. inde cerci¬
us possidetur. ꝓbat aũ quod non
collidetur iustus: cum subiungit.
Iunior fui ce enrm senur. ce nonui¬
di iustum d̾elictũ. nec sem̃ eius gue¬
rens panem. Loguitur hic corpus
xp̃i. tanquamumis homo. quiiu¬
nior fuit inpͥmis etatib: seniorali
innouissimis temꝑib÷ oe in canto
spatio ñ uidit iustum derelictũ
itaut ꝑiret: nec semen eius idest
aliquẽ fidelem imitatorẽ ipsius
qui panẽ que reret. Si corporalem
panẽ accipimus. hũc quertre ml¬
tos etiam uistos inuemmꝰ: oe ian
sententia sccł̃m litt̾am n̾erit uera.
slecesse ẽ gͦ panem sp̃italem intel¬
ne uiuit homo: s in om̃iũbo qd̵
ꝓcedit de ore d̾i. Hunc panem non
cessauit dñs fidelib suis distribu¬
ere. taminpͥmis etatib qmͣ inul¬
dimis: loquens eis ꝑ angłos ⁊ per
patriarchas: ꝑ ꝓpħas: deinde ꝑ
filiũ suũ ⁊ ꝑ aplos ⁊ ꝑ doctores. ad

Expanded text:
Et unde virtus quasi amittitur, inde certiEt unde virtus quasi amittitur, inde certius possidetur; probat autem quod non collidetur justus, cum subjungit: 25. Junior fui, etenim senui: et non vidi justum derelictum, nec semen ejus quaerens panem. Loquitur hic corpus Christi tamquam unus homo, qui junior fuit, in primis aetatibus, senior autem in novissimis temporibus: et in tanto spatio non vidit justum derelictum, ita ut non periret, nec semen ejus, idest aliquem fidelem invitatione ipsius, qui panem quaereret. Si corporalem panem accepimus, hunc quaerere multos etiam justos invenimus. Et jam sententia secundum literam non erit vera. Necesse est ergo panem spiritualem intelne vivit homo, sed in omni verbo quod procedit de ore Dei . Hunc panem non cessavit Dominus fidelibus suis distribuere tam in 169 primis aetatibus, quam in ultimis: loquens eis per angelos, per patriarchas, per prophetas. Deinde per Filium suum , per Apostolos, per doctores: ad
Abbreviated transcription (Latin):
am: quã ꝑ illam quaipse urit.
Fortasse uidetur durã s secura.
Alia forte delicias ht̃: s latͦnibus
plena ẽ. Melius ẽ mͦ uiam diũi
uelle ten̾e ieumando ⁊ orando:
patiendo ⁊ ut postmodũ in patͥa
gaudeamꝰ: quã uelle ten̾e uiam
scłi. ridendo. delectando ⁊ carnẽ
suam segñdo: ut pꝰmodũ inet̾na
pena lugeamꝰ. Ꝙ̃ quia in hac ȩtil
petrus. s ñ ẽ collisus. Nam dñs
manum suam supposuit: atq eũ
⁊ fleuit amare. S gͣre ꝑmisit do¬
minꝰ cade electum suumꝰ. Ut ui-¬
delicet intemptatione disceret se:
qui añtemptationẽ p̾sũpserat
de se. Hoc cotidie inelectis siis do¬
mimis facere noncessat. Magna¬
rũ uiriũ hõ se cred̾et: si semper
in uirtute fixus ꝑman̾er. Pie gͦ dñs
aligñ grãm suam subtrahit: ⁊ pͥsu¬
mnti qualiter infirmetur. ostñdit.
Qͥ cum intemptatione labitur: ꝑ
eandem temptationem prudent᷑
eruditur. Nam cũ temptatꝰ cadit:
eo post u̾rus quo humilius siregit.

Expanded text:
am per illam, qua ipse ivit. Fortasse videtur dura, sed secura. Alia forte delicias habet, sed latronibus plena est. Melius est modo viam Domini velle tenere, jejunando, orando, patiendo, ut postmodum in patria gaudeamus, quam velle tenere viam saeculi, ridendo, delectando, carnem sequendo, ut postmodum in aeterna poena lugeamus. Et quia in hac etiam Petrus , sed non est collisus. Nam Dominus manum suam supposuit, atque eumet flevit amare . Sed quare? Permisit Dominus cadere electum suum, ut videlicet in tentatione disceret se, qui ante tentationem praesumserat de se. Hoc quotidie in electis suis Dominus facere non cessat. Magnarum virium homo se crederet, si semper in virtute fixus permaneret. Pie ergo Dominus aliquando gratiam suam subtrahit, et praesumenti, qualiter infirmetur, ostendit. Qui cum in tentatione labitur, per eamdem tentationem prudenter eruditur. Nam cum tentatus cadit, eo post verius quo humilius, surgit.
Abbreviated transcription (Latin):
phica scͥptura. Modo nos erudit
u̾bis. mͦ informat exemplis. hine
ꝓponit nobis reꝓborũ penam :
illinc iustoꝵ głam: qͣtinꝰ illa nos
t̾reat. atq ab amore huiꝰ scłi cõ¬
pescat÷ ⁊ ista nos excitet. atq ad
amorem patͥe cȩlestis inuitet. Uñ
⁊ subdit᷑. Iusti autem h̾editabt̃
t̾ram uiuentiũ: ⁊ hoc ñ ad tp̃s.

Expanded text:
rophetica Scriptura. Modo nos erudit rophetica Scriptura. Modo nos erudit verbis, modo informat exemplis. Hinc proponit nobis reproborum poenam, illinc justorum gloriam: quatenus illa nos terreat, atque ab amore hujus saeculi compescat: et ista nos excitet atque ad amorem patriae coelestis invitet. Unde et subditur: 29. Justi autem haereditabunt terram, viventium. Et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
bonum. dẽ in habita in seclm se¬
culi. Nbi: In eccłia: inunitate:
inu̾itate⁊ indo: in recto iudicio.
Quia dñs amat iudicim. idest
discretionem. qua sepatur bonũ
amalo⁊ falsirm ã uero: tẽꝑale ab
et᷑no. sẽ non delinquet scõs suos:
quos flagellat ad tp̃s. Inet̾mim
conseruabunt᷑. Ego inquit dñs
quos amo: arguo &e castigo. Hinc
paulus ait. Omnis disciplina in
pͣsentinon uidetur ẽẽ gaudũ sed
meroris: postea autem fructum
pacatissimũ ex̾citatis ꝑeam red¬
det iusticie. Id̾o sc̃i uiri ad tp̃s fla¬
gellantur. ⁊ tanquam grana in
area inter paleas triturantur:
ut post mocdum pͣgati. inet᷑no hor¬
reo conseruentur. Iniusti autem
punientur: id ÷ et̾ualit̾ dampna¬
buntur. o semen impiorũ ꝑibit:
id ÷ opris eorum nullũ fructum
habebit. Id̾o dicturi sunt inuidi¬
cio. Quid nobis ꝓfuit suꝑbia :
aut guid diuitiarumi actantia
contulit nob̃ : Tnͣsiert̃ oĩa illa tã¬
quam umbra. Undiq cͥcinue¬
nit infirmitatem nr̃am hec ꝓ¬

Expanded text:
n saeculum saeculi. Ubi? in Ecclesia, in unitate, in veritate, in Deo, in recto judicio. 28. Quia Dominus amat judicium, idest, discretionem, qua separatur bonum a malo, falsum a vero, temporale ab aeterno. Et non derelinquet sanctos suos, quos flagellat ad tempus. In aeternum conservabuntur. Ego, inquit Dominus, quos amo, arguo et castigo . Hinc Paulus ait: Omnis disciplina in praesenti non videtur esse gaudii, sed moeroris: postea autem fructum pacatissimum exercitatis per eam reddet justitiae . Ideo sancti viri ad tempus flagellantur, et tamquam grana in area inter paleas triturantur : ut postmodum purgati in aeterno horreo conserventur. Injusti autem punientur, idest aeternaliter damnabuntur. Et semen impiorum peribit, Idest, opus eorum nullum fructum habebit. Ideo dicturi sunt in judicio: Quid nobis profuit superbia? aut quid divitiarum jactantia contulit nobis? Transierunt omnia illa tamquam umbra. Undique circumvenit infirmitatem nostram haec p
Abbreviated transcription (Latin):
corde cogitationes intelligimus.
Inuano autem animani suam
accipit: quisquis infructuose uri¬
uit. Inuano ammas suas acceꝑãt :
quib paterfamilias dicebat. Quid
hic statis totadie ociosi : Qui ne o¬
cio uacarent uanitatis. continuo
audierunt. Ite ⁊ uos inuineam
meam: &e quod iustum fuerit da¬
bo uobis. Quisquis adbñ oꝑandũ
se p̾parat: hic est qui non acce¬
pit inuano animam suam. Prori¬
mo suo indolo iirrare est: uerũ
eiꝓfalso aut falsum ꝓuero af¬
sirmare. Indolo proximo uirat:
qui ea uerba affirmando denrũ¬
tiat. quib eum decipiat. Qui gͦ
sic bona agit. ut in oꝑe. T̃cogita¬
tione. ⁊ inuerbo in noeuus sit:
hic accipiet bonedictionẽ a dño.
et miscd̃iam a do salutari suo.
Inter illos enim erit. quib indie
iudieii dicturus est dominus.
uenite benetlicti patris m̃i. & ħ
benedictio nonerit exm̃itis sius.
s ex miscdia sui saluatoris: qͥ nõ
ex oꝑib uisticie nr̃e. s ꝓpter suam
mised̾iam saluos nos fecit. Hȩc ẽ.

Expanded text:
corde cogitationes intelligimus. In vano autem animam suam accipit, quisquis infructuose vivit. In vano animas suas acceperant, quibus paterfamilias dicebat: Quid hic statis tota die otiosi? Qui ne otio vacarent vanitatis, continuo audierunt, Ite, et vos in vineam meam, et quod justum fuerit dabo vobis . Quisquis ad bene operandum se praeparat, hic est qui non accepit in vano animam suam. Proximo suo in dolo jurare, est verum ei pro falso, aut falsum pro vero affirmare. In dolo proximo suo jurat, qui ea verba affirmando denuntiat, quibus eum decipiat. Qui ergo sic bona agit, ut in opere, in cogitatione, et in verbo innocuus sit, 5. Hic accipiet benedictionem a Domino, et misericordiam a Deo salutari suo. Inter illos enim erit, quibus in die judicii dicturus est Dominus, Venite, benedicti Patris mei . Et haec benedictio non erit ex meritis suis, sed ex misericordia sui Salvatoris qui non ex operibus justitiae nostrae, sed propter suam misericordiam salvos nos fecit . 6. Haec est
Abbreviated transcription (Latin):
it÷ qͦmͦ pugnat contͣ eamqm ñ
odit:. Iste malicia trahitur: nec
repugnat. St̃ autem qui pittg¬
nare incipiunt: s quia de uiri¬
b suns p̾sumunt. eadt̃. & sunt
qͥ pugnant ce non uincuntur ⁊ qͥa
autem subiungit: conu̾tendo
di una est quam cõmunit̾ hic
p̾stat bonis ⁊ malis. sicut est fa¬
cultas rerum : sanitas corporũ :
scientia: doctrina ⁊ ꝓph̃ia. ⁊ alia
huiiꝰmodi. S quia hec sunt tnͣsi
p̾stat ds solis bonis ⁊ sanctis: sicͥ
est remissio peceatorũ : diuina
karitas: et̾na uita. Hec quiddem ñ
t̾rena. s cȩlestis:. nontransitoria sed
ȩtͥna est. S qͦm hec annuntiata ẽ:¬
n seguitur oe dicit. Et u̾itas tua usq
ad nibes: id est cognitio tue ueri¬
tatis uenit ad p̾dicatores. Pdica¬
tores isti ꝑ quos p̾dicatur eugłm
d̾i: nubes d̾i sunt. Tonant miniꝰ:

Expanded text:
it, quomodo pugnat contra eam, quam non it, quomodo pugnat contra eam, quam non odit? Iste malitia trahitur, nec repugnat. Sunt autem, qui pugnare incipiunt, sed quia de viribus suis praesumunt, cadunt. Et sunt, qui pugnant, et non vincuntur, quia autem subjungit, convertendo Dei. Una est quam communiter hic praestat bonis et malis, sicut est facultas rerum, sanitas corporum, scientia, doctrina, prophetia, et alia hujusmodi. Sed quia haec sunt transitpraestat Deus solis bonis et sanctis: sicut est remissio peccatorum, divina caritas, aeterna vita. Haec quidem non terrena, sed caelestis: non transitoria, sed aeterna est. Sed quomodo haec annuntiata est? sequitur et dicit, Et veritas tua usque ad nubes. Id est, cognitio tuae veritatis venit ad praedicatores. Praedicatores isti per quos praedicatur Evangelium Dei, nubes Dei
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sum seipsum corhumanum:
ut quod poss intellig̾e sibona uo¬
luntas accedẽt. non intelligat :
non quia difficile est. s quia uo¬
luntas au̾sa est. Ꝙ illud guidem
infirmitas est. hoc a sũma iniqͥ¬
tas. illud inualitudo. hoc delibe.¬
ratio. S adhuc de illo iniusto qͥd
⁊subrungat audiamꝰ. Iniqͥtatẽ
meditatus est in cubili suo: id ÷
insecͥtario cordis sui. Astitit om̃z
Ilbi est fructus: ibi finis. Nonpo¬
tes ñ hab̾e maliciam: ueloderis
illam. Cum enim odistullam. irix
tͥ surrepit ut aliquid mali facias.
Est enimpeceatum in mortali cor¬
pore. S quiddicit apłs: Non reg¬
uet peccatum unuro mortali cor¬
pore: ad obediendum desidͥiis eiꝰ.
Aliud est non pugnare. ⁊ ẽẽ in pa¬
ce u̾a atq: ꝑpetira: Aliud pugnare oe
uũcͥe⁊ aluid pugnare ⁊ uĩci: aliud nͦ
pugnare. s trahi. St̃ eñĩ hoĩnes
prorsus gui non puggnant: qual
est iste de quo loguitur. Cũ enĩ
dix̃ maliciam autẽ nodio habu¬

Expanded text:
adversum seipsum cor humanum, ut quod posset intelligere, si bona voluntas accederet, non intelligat: non quia difficile est, sed quia voluntas adversa est. Et illud quidem infirmitas est: hoc autem summa iniquitas. Illud invalitudo, hoc deliberatio. Sed adhuc de illo injusto, quid subjungat, audiamus. 5. Iniquitatem meditatus est in cubili suo. Id est, in secretario cordis sui. Astitit omni  non odivit. Ibi est fructus, ibi finis. Non potes, non habere malitiam? vel oderis illam. Cum enim odisti illam, vix tibi subrepit, ut aliquid mali facias. Est enim peccatum in mortali corpore. Sed quid dicit Apostolus? Non regnet peccatum in vestro mortali corpore, ad oAliud est non pugnare, et esse in pace vera atque perpetua. Aliud pugnare, et vincere. Aliud pugnare et vinci. Aliud nec pugnare, sed trahi. Sunt enim homines prorsus, qui non pugnant, qualis est iste de quo loquitur. Cum enim dixit, Malitiam autem non odio habu
Abbreviated transcription (Latin):
bis pes suꝑbie. ⁊ cadamꝰ. Sic gͦ ĩ¬
irit iniustus ut nondelin¬
quat insemet ipso. Muiti
hoe dicunt. non possumꝰ eẽ sine
peccato: talis est nat᷑a nr̃a : tales
nos fecit d̾s: supse non uellet. ñ
peccaremꝰ. Quare hoc dicit unꝰ¬
tus: Non ẽ timor dĩ aute ocłos
eiꝰ. Si dm̃ tim̾et. non hoc dicerox:
ĩmo accusaret se ip̃m ñ dm̃. ubiñ
est timor. ibi est dissolutio ani¬
mr. timor autẽ d̃i frenũ est prccati.
Quia gͦ talem se uult absconde deo
qualis ẽ: recte de illo subiunctũ ẽ.
odium̃. Dolose agit in conspectu
d̾i: quisquis uult ei abseond̾e pec¬
catũ suũ. Et hec ẽ iniquitas quã
ds odit: oe uehem̃ter punit. Qñ
hõ peccat. ⁊ deinde penitet ⁊ re¬
cognoscit se male egisse. nullũ
alium inerepans uel accusans
nͥ semet ipm̃ ⁊ oe inde toto corde.
d̾i. talis iniquitas do ad odiũ nõ
inuenitur. imino facile ⁊ remit¬
titur. Qui autem non solum ma¬
le uiuit. s etiam malã uitã suꝑ

Expanded text:
biae et cadamus . Sic ergo inixit injustus, ut delinquat in semetipso. Multi hoc dicunt: Non possumus esse sine peccato . Talis est nostra natura. Tales nos fecit Deus. Si ipse non vellet, non peccaremus. Quare hoc dicit injustus? Non est timor Dei ante oculos ejus. Si Deum timeret, non hoc diceret: imo accusaret seipsum, non Deum. Ubi non est timor, ibi est dissolutio animi. Timor autem Dei fraenum est peccati. Quia ergo talem se vult abscondere Deo, qualis est, recte de illo subjunctum est:odium. Dolose agit in conspectu Dei, quisquis vult ei abscondere peccatum suum. Et haec est iniquitas, quam Deus odit, et vehementer punit. Quando homo peccat, et deinde poenitet, et recognoscit se male egisse, nullum alium increpans, vel accusans, nisi semetipsum:, et inde toto corde, ricordiam Dei: talis iniquitas Deo ad odium non invenitur. Imo facile ei remittitur. Quia autem non solum male vivit, sed eti