comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mulier acceptã amarito pec¬
cumã. insportulas ꝓcognato
suo ordini erogam̃t. an dõa¬
tio ualeat. ⁊ ait ualẽ. nec uid̾¬
ri locuplectiorẽ mulierẽ fcãm
quãuis mutuã pecc̃ĩam eẽtac¬
ceptura. ⁊ ꝓaffine erogatura.
¶Indonatioĩb aũt iure ciui¬
łi impeditis. hactenis iruo¬
catur ab eo uł ab ea cuidona¬
tum ẽ. ut si ꝗdem estet resuẽ¬
dicetur. ñ ꝯsũpta sit. ꝯdica¬
tur hactenus quateñ locu
pletior ꝗs eoꝵ factus est.¬
Ulius. ¶uia qd̃ ex nõ ocesa
donatioe retinetur. id aut si¬
ne causa. aũ eximustacã reti
neri intlligitur. ex ꝗb causis
tp̃s litis ꝯtestate.an rei iudica
ri optere. idq imꝑator ñr cũ
patre rescripsit. ¶Simaritꝰ
peccĩam uxon inunguẽta d̾¬
derit. camq pecc̃iam crediton
suo soliñt. mox eade sua pec¬
cuma ungu̾eta emeĩt. nõ u¬
deri locupietiorẽ fcãm. marc̃¬

Expanded text:
mulier acceptam a marito pecuniam in sportulas pro cognato suo ordini erogauerit, an donatio ualeat? et ait ualere nec uideri locupletiorem mulierem factam, quamuis mutuam pecuniam esset acceptura et pro adfine erogatura. In donationibus autem iure ciuili impeditis hactenus reuocatu‹r› donum ab eo ab eaue cui donatum est, ut, si quidem exstet res, uindicetur, si consumpta sitlier acceptam a marito pecuniam in sportulas pro cognato suo ordini erogauerit, an donale. quia quod ex non concessa donatione retinetur, id aut siri locupletiorem mulierem factam, neri intellegitur: ex quibus causis tempus litis contestatae an rei iudicari oportere idque imperator noster cum patre rescripsit. Si maritus pecuniam uxori in unguenta dederit eaque eam pecuniam creditori suo soluerit, mox ea de sua pecunia unguenta emerit, non uideri locupletiorem factam Marc
Abbreviated transcription (Latin):
mag̾ plemore offitio sidi pre¬
qr mag̃ fide̾ ex soluũt in hũc
caum quãdonat. nec de suo
putãt ꝓficissi. qd de alieno
plemius restitui̾t uolũratẽ d̃¬
fũcti secuti. nec in mẽito sepe
credimus aliqd defuctum ⁊¬
uoluisse. ⁊ t̾m nõ rogasse. q̃ sẽ¬
tentia ht roem. magis in eoꝗ
nõ erat deducta q̃ita rogatus
restituẽ. ⁊ tm̃n integr̃a fidem p̃¬
stitit omisso scãtus ꝯsultiꝯ
modo. hiceniuere fidẽ ex sol¬
uit uolũtatem testatoris ob¬
secutus. Hoc ita si nõ ꝑerrorẽ
calculi fecit. cet̾m indebiti fid̾¬
icõmissi cẽ repetitioẽm. nlła
dubitatõ ẽ. cũ igit̾ nich de
bonis enogatur. recte dicit

Expanded text:
magis pleniore officio fidei praeque magis fidem exsolvunt in hunc casum quam donant nec de suo putant proficisci, quod de alieno plenius restituunt voluntatem defuncti secuti: nec immerito saepe credimus aliquid defunctum voluisse et tamen non rogasse. quae sententia habet rationem magis in eo, qui non erat deducta quarta rogatus restituere et tamen integram fidem praestitit omisso senatus consulti commodo: hic enim vere fidem exsolvit voluntatem testatoris obsecutus. hoc ita, si non per errorem calculi fecit: ceterum indebiti fideicommissi esse repetitionem nulla dubitatio est. Cum igitur nihil de bonis erogatur, recte dicit
Abbreviated transcription (Latin):
sit snĩa recepta. qui putat tẽ
fieri ẜuu eius cui dõatur cũ
ceꝑit lib̾tas impõi. id̾oq nec
siuclit mulr post exactũ tp̃s.
possit manumitt̾e. recte dici.
nõ esse ꝯstitutioĩ locũ. nec uo¬
luntate mariti posse ostituti¬
oni locũ face̾. Gũ ꝓprium ser¬
uum possit manumitte. qre
auẽditor. siue donator nõsi¬
bi uult leg̾e impõi. nec pͤsit.¬

Expanded text:
sit sententia recepta, ‹q›ui putat tunc fieri seruum eius cui donatur, cum coeperit libertas imponi ideoque nec si uelit mulier post exactum tempus possit manumittere, recte dici non esse constitutioni locum nec uoluntatem mariti posse constitutioni locum facere, cum proprium seruum possit manumittere: quae a uenditor siue donator non sibi uult legem imponi nec pot
Abbreviated transcription (Latin):
donatioẽm uale. neq enĩ pau̾¬
pior fit. quinõ acqrit/ S⁊ q
de patrimoĩo suo deposuit. re¬
pucdiatõ aũt mariti mulicri
ꝓdest. silic substituta sit mu¬
lier. uł eciã ab intestato hrs fu¬
tura. Simili mo ⁊ silegatu
repudiet. placet nobis ualere
donatioẽm. si mulier sb̃stitu¬
ta sĩinlegato. uł eciã si ꝓporat
eam hrdem institutã. ¶ Qx
quis rogatus sit. ꝑcepta certa

Expanded text:
donationem ualere: neque enim pauperior fit, qui non adquirat, sed qui de patrimonio suo deposuit. repudiatio autem mariti mulieri prodest, si uel substituta sit mulier uel etiam ab intestato heres futura. Simili modo et si legatum repudiet, placet nobis ualere donationem, si mulier substituta sit in legato uel etiam si proponas eam heredem institutam. Si quis rogatus sit praecepta c
Abbreviated transcription (Latin):
dum. q̃ si locupletior ex ea ĩso¬
liclum frã sit. utputa siemit
ꝗdem rem mulier. ⁊ debeat pe¬
cuniam. maritus. at. auẽcli¬
tore eam libauerit. Quid eĩ
infest c̾ditori soluat. anuen¬
donauit ẜuũ itaut eũ intra

Expanded text:
dum, quasi locupletior ex ea in solidum facta sit: ut puta si emit quidem rem mulier et debebat pecuniam, maritus autem a uenditore eam liberauit: quid enim interest, creditori soluat an uendonauit seruum ita, ut eum intra
Abbreviated transcription (Latin):
D ec ẽẽt eis studiũ li
Asepe futurũ eẽt ut discut̾en¬
tur matrimoiasmno doṅarz
is qui poss atq ea r̃e euẽtu¬
rura art. ut uenaliciaeenti
matrunõia.

Expanded text:
 cesset eis studium libsaepe futurum esset, ut discuterentur matrimonia, si non donaret is qui posset, atque ea ratione euenturum, ut uenalicia essent matrimonia.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbat. uẽditionem donationi
causa int̾ uirum ⁊ uxorẽ fac¬
tam. nlłius cẽ mom̃ti. simodo
cum anim̃u mai̾tus uẽdẽcdi
nõ hr̃et: idcuro uẽditionem
commotus sit ut dõaret. em̃i¬
uõ sicũ animũ uẽdendi hĩet
exp̃tio rei remisit. uenditõem.

Expanded text:
robat uenditionem donationis causa inter uirum et uxorem factam nullius esse momenti, si modo, cum animum maritus uendendi non haberet, idcirco uenditionem commentus si‹t›, ut donaret: enimuero si, cum animum uendendi haberet, ex pretio ei remisit, uenditionem
Abbreviated transcription (Latin):
lo illata. licet morte enis fi¬
nitum ẽ eius matrimõiũ. fa¬
uorabilit̾ tm̃ dicetur locũ reli¬
giosum fieri. ꝓud̃ ⁊ si mant̾
adoblatioẽm dei uxori dona¬
uerit.ul locũ inquo opus pr¬
publicam dedicaret. fiet locus
sacer. Gor ⁊ siꝗd ei detur. ut do¬
num deo detur. uł ꝯsecietur.
dubium nõ est qndeb̾at ua¬
lere. qr. ⁊ sioleum ꝓ ea mede
sacras posuit ualet doatio.

Expanded text:
lo illata, licet morte eius filo illata, licet morte eius finitum est matrimonium, fauorabiliter tamen dicetur locum religiosum fieri. Proinde et si maritus ad oblationem dei uxori donauit, uel locum, in quo opus pupublicam, dedicaret, fiet locus sacer. sed et si quid ei det, ut donum deo detur uel consecretur, dubium non est, quin debeat ualere: quare et si oleum pro ea in aede sacra posuerit, ualet donatio
Abbreviated transcription (Latin):
mortis causa tͣcliturum m̃
iufẜim uxori tradẽ. nec refer¬
re cõualiũt doãtor an mõtu¬
us sit. neq existimãdum ẽ
si diximus uase donatioẽm.
fuĩt. rem quã hĩturus eram
inbonis meis desiria ꝑꝑ dõa
turus tradidit titõ. ut isspõ¬
se daret. deĩn tirius tradicłit
post nuptias secutas. siqd̃
cum int̾posuerit maitus do¬
ras nuptias ꝑficiat᷑. Siuo
mulier eũ intposueritiam¬

Expanded text:
mortis causa traditurum mihi iusserim uxori tradere, nec referre, convaluerit donator an mortuus sit. neque existimandum est, si dixerimus valere donationem, fuerit, rem, quam habiturus eram, in bonis meis desinam propter turus tradiderit Titio, ut is sponsae daret, deinde Titius tradiderit post nuptias secutas: si quidem eum interposuerit maritus, doractas nuptias perficiatur: si vero mulier eu
Abbreviated transcription (Latin):
¶ nouẽs priugͥno /nunis soc
peccĩam dotis noĩe cledit. noq
nupsit. cessair elictio p̾nia far¬
cie uidetur. qm̃ uist gentĩ in¬
çestum cominitat aomni
uł magis in es spece nula cã
dotis date fuit. ditiogopett:¬

Expanded text:
Nouerca priuigno, nurus socero pecuniam dotis nomine dedit neque nupsit. cessare condictio prima facie uidetur, quoniam iure gentium incestum committitur: atquin uel magis in ea specie nulla causa dotis dandae fuit, co
Abbreviated transcription (Latin):
itaut affirmares intẽgͥnim.
si id integrum nõ sit. ⁊ idqd̾
eo noĩe pliderim. pr̃abis mi¬
chi. siuonidactũ sit. ut in¬
tegrum piestes. dolum male
dũtaxat. pr̃are te debe. labeo
cc̃ putat. ⁊ illud solum obf¬
uandum ⁊ nisi incc̃rium id
pedisseᷤ mutitus refert. ¶ S̾i
tibi iter uẽdidero. ita demumꝰ
aucrorẽ me landare poteris.
situus fuit fundus cui acq¬
rere fuitute uoliũs. iniquũ
est enĩ teneri me sipphoc acq¬
uicini fũdi nõ fũis. Or siti
bi fũdum uẽdidero. ⁊ ei fun¬
do iter accessurum aixoom̃i¬
m̃o tenebor itinens noĩe. qr
utriusq rei quasiunus uedi¬
tor obligatus sũ. ¶ Si fili
familias rem uẽdidit michi
et t̃ciderit. sicut pãt. .F. tene¬
bitur. ¶Eidolo malo ali

Expanded text:
ita, ut adfirmares integrum, si id integrum non sit, etiam id, quod eo nomine perdiderim, praestabis mihi: si vero non id actum sit, ut integrum praestes, dolum malum dumtaxat praestare te debere. Labeo contra putat et illud solum obseruandum, ut, nisi in contrarium id respondisse Minicius refert. Si tibi iter uendidero, ita demum auctorem me laudare poteris, si tuus fuerit fundus, cui adquirere seruitutem uolueris: iniquum est enim me teneri, si prouicini fundi non fueris. Sed si fundum tibi uendidero et ei fundo iter accessurum dixero, omnimodo tenebor itineris nomine, quia utriusque rei quasi unus uenditor obligatus sum. Si filius familias rem uendiderit mihi et tradiderit, sic ut pater familias tenebitu
Abbreviated transcription (Latin):
eo iuditõ exstiman opter.i
ut id qd pr̃aturum se eẽ pol¬
licitus sit uẽditor. emptoi̾
pr̃an oportrat. ¶Oiuẽdi¬
tor sciens alienũ aut obli¬
gatum uedidissi. ⁊ adiectũ
eius que sẽꝑ abeẽ optetm
iuditis ep̃ti eo qd̾ bone fidei

Expanded text:
estimari oportet, ut id, quod praestaturum se esse pollicitus sit uenditor emptori, praestari oporteat. Si uenditor sciens obligatum aut alienum uendidisset et adiectum eius, quem semper abesse oportet in iudicio empti, quod bonae fidei
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃et. si ⁊ hic placuit nich̾
facẽ eris alieni nom̃ cum
nõ loci sit. es alienum. si
unu̾sarum facultatũ. es ẽ
alienũ patrimõnum totũ
imminuẽ ꝯstitit nõ certi
loci facultates qd tñ sifõ¬
te c̾tis honeib destinatũ
sit. id patrimoium. ut pu¬
ta aluntis prandis que
rom᷑e prestari pat famili¬
as iuffat. uł tributis uel
tum ẽ. ut ⁊ illic fidicõmis¬
sum petatur: uhi domieil¬
lium h̃rs ht. quoties au¬

Expanded text:
ret. sed et hic placuit nihil facere aeris alieni nomen, cum non loci sit aes alienum, sed uniuersarum facultatium: aes enim alienum patrimonium totum imminuere constitit, non certi loci facultates. quid tamen si forte certis oneribus destinatum si‹t› id patrimonium, ut puta alimentis praestandis quae Romae praestari pater familias iusserat, uel tributis uel tum est, ut illic fideicommissum petatur, ubi domicilium heres habet. quotiens au
Abbreviated transcription (Latin):
pationis. s ⁊ siponas q¬
busdam clarissimis uiri.
argẽti uł auri pondo relic¬
ta ⁊ sit suffitiens ad hu¬
iusmõi fidicommssi ro¬
me patrimõium. uct ma¬
ior pars totius patrimo¬
rome ẽẽ prandum. rec
tam modica fideicõmissa.
in ꝓiũtia pr̃ari uoluisse.
Giea res que ꝑfidicõmiᷤ¬
sum relicta ẽ. eoloci sit di¬
cendum ẽ nõ deb̾e prescri¬
bi ei qui petit quasi maiõ
pairs brditatis alibi sit.

Expanded text:
ationis. Sed et si proponas quibusdam clarissimis viris argenti vel auri pondo relicta et sit sufficiens ad huiusmodi fideicommissa Romae patrimonium: licet maior pars totius patrimoRomae esse praestandum: nec tam modica fideicommissa, in provincia praestari voluisse. Si ea res quae per fideicommissum relicta est eo loci sit, dicendum est non debere praescribi ei qui petit, quasi maior pars hereditatis alibi sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ce apud que res int̾ petito¬
rem ⁊ ep̃torem cepta ẽ. ad
suum iudicẽ reuocarespa¬
poris iudicẽ sequi solere.
EQuaices apreside datiso¬
lent eciã in tp̃s suocessorũ
eius qurare ⁊ cogi pnu̾tia¬

Expanded text:
, apud quem res inter petitorem et emptorem coepta est, ad suum iudicem revocare. Paemptoris iudicem sequi solere. Iudices a praeside dati solent etiam in tempus successorum eius durare et cogi pronuntia
Abbreviated transcription (Latin):
onem ꝯpllendus ⁊ itamł¬
tis ost tutõib cauetur ut
ibi petati fidicominissũ.
ubimaior pars hrditatĩ
est is ꝓbetur coloco no¬
luisse testatore. fidicom¬
missũ pr̃ari bi petitur.¬
Tractats est sere alieno

Expanded text:
onem compellendus: et ita multis constitutionibus cauetur, ut ibi petatur fideicommissum, ubi maior pars hereditatis est: nisi si probetur eo loco uoluisse testatorem fideicommissum praestari, ubi petitur.Tractatum est de aere alieno:
Abbreviated transcription (Latin):
Ap. Solemus ꝗdem diõe
id ueire minclitiũ dequor
accum ẽ intluiGãtes. si cel¬
sus ait. ꝑiculosum ẽẽ exꝑ
sona rei. hoc metiti. ꝗ semp
ne stẽpnerur boc aicet nõ
conuẽisse.qd ergomelius
est cuicẽ idueĩrẽ in iuditiũ
nͣo dequo actum ẽ ut ueni¬
tẽr lis expedirĩ põt. qͣm sial¬
ter petitor alt possessor sit.
eẽ em debet qui hõera petito¬
ris sustineat ⁊ qui cõmodo
possessoris fungatur.
alium. si cũ sãt datõe nec i¬
ule uidetiir defendi quiqd̃
sudicatũ est nõ soluit.

Expanded text:
mus quidem dicere id venire in iudicium, de quo actum est inter litigantes: sed Celsus ait periculose esse ex persona rei hoc metiri, qui semper ne condemnetur hoc dicet non convenisse. quid ergo? melius est dicere id venire in iudicium non de quo actum est ut veniter lis expediri potest, quam si alter petitor, alter possessor sit: esse enim debet qui onera petitoris sustineat et qui commodo possessoris fungatur. alium, sed cum satisdatione: nec ille videtur defendi, qui quod iudicatum est non solvit.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ manumissos cẽ placi¬
ti fidem adseueat. lBeciã
eẽ iussus siratões redlide¬
tioĩb excutiẽdis. recte pe¬
tet. s ⁊ siqs fidem alicui
elegent. ut nũmis eius
reclimatur atq bis solu¬
tis manumittat᷑. neq il¬
lem oblatã peccĩam susci¬
pere uelle dicat. contẽtus
sidem detegẽdi suo potestã¬
ciusam ad se trahit.
cessore datũ est in nũo tri¬
um edictoꝵ cõ nũar debet.
plane lier omis ab ancesso¬
re nũs finitus sit. solẽt suc¬
cessor inũ ecuctum dare.

Expanded text:
non manumissos contra placiti fidem adseuerent. liber etiam esse iussus si rationes reddidetionibus excutiendis recte petet. sed et si quis fidem alicuius elegerit, ut nummis eius redimatur atque his solutis manumittatur, nec ille oblatam pecuniam suscipere uelle dicat, contractus fidem detegendi seruo potestacausam ad se trahit. cessore datum est, in numero trium edictorum connumerari debet. plane licet omnis ab antecessore numerus finitus sit, solet successor unum edictum dare.
Abbreviated transcription (Latin):
totius minor ẽ. agicumuẽ¬
ditore põt. s eciã de ꝑtib eiꝰ.
nt puta si diciume. uinee i
iugera tot eẽ. uł oliueti tot¬
et minus inuẽiatur. id̃oq¬
exhis cãib ꝓbonitate loci
rit. dereliqs que ꝑ ꝯsequẽtiã¬

Expanded text:
totius minor est, agi cum uentotius minor est, agi cum uenditore potest, sed etiam de partibus eius, ut puta si dictum est uineae iugera tot esse uel oliueti et minus inueniatur: ideoque his casibus pro bonitate loci rit, de reliquis, quae per consequentia
Abbreviated transcription (Latin):
uenit: uł quo lis inꝯdẽp¬
nationem deducitur. It quo
loco pluns fuit. uł quoue¬
nit. uł ubi agatur. qd si
peptorem mora fuiss. ex¬
stimari oporcet pietͣiũ qd
sit. cũ agatur. ⁊ quo locomi¬
noris sit. mora au̾t uidetur
eẽ siniilla clifficultas uẽdito¬
rem impediat. quominus
tradet. prestm siom̃i tp̃r i
paratus fuit trad̾e. It̃ nõ
oportet eius soti pretia spec¬
tari. inquoagatur. s eius
ubi uina tradioportet. nã
qd̃ abruncusio uinũ uenit.
et si uẽditio alibi fcã sit. brũ¬
disii tradi oportet.
lut. S ifuum michiigro¬
ranti sciens furem ut noxi¬
um eẽ uenꝗdĩs. quauis ⁊¬
auplam ꝓmiẜis. teneris ⁊¬
michi exempto. quãti mea
int̾erit. sciuisse/ quia exsti¬
pulatu eo noĩe agẽ tecum
nõ ꝑossit ante qua miebi
qd abcẽt. ¶Mimodus a¬
griminor inueĩatur. ꝓnr̃o
iugerũ auctor obligãt᷑łis
est. qr ubi modus minor
inuenitur nõ põt exstima¬
ribonitas loci qui nõ extat.
si nõ solum simodus agri

Expanded text:
enit vel quo lis in condemnationem deducitur, item quo loco pluris fuit, vel quo venit vel ubi agatur. Quod si per emptorem mora fuisset, aestimari oportet pretium quod sit cum agatur, et quo loco minoris sit. mora autem videtur esse, si nulla difficultas venditorem impediat, quo minus traderet, praesertim si omni tempore paratus fuit tradere. item non oportet eius loci pretia spectari, in quo agatur, sed eius, ubi vina tradi oportet: nam quod a Brundisio vinum venit, etsi venditio alibi facta sit, Brundisi tradi oportet.um. Si seruum mihi ignoranti, sciens furem uel noxium esse, uendideris, quamuis duplam promiseris, teneris mihi ex empto, quanti mea intererit scisse, quia ex stipulatu eo nomine agere tecum non possum antequam mihi quid abesset. Si modus agri minor inueniatur, pro numero iugerum auctor obligatus est, quia, ubi modus minor inuenitur, non potest aestimari bonitas loci qui non exstat. sed non solum si modus agri
Abbreviated transcription (Latin):
minorẽ fundi modum eẽ.
Qoi uẽdiit in sulam tibi¬
certa peccĩa. ⁊ ut aliam ĩsu¬
iam meam reficẽs agam ex
uendito ut refitias. Si au¬
tem hoc solum ut refirias.
eam ꝯuẽiss. no intlłigit᷑ur
emptõ ⁊ uẽduitio fr̃a. ut re
ratius scripsit. G si areã
tibi uẽtidi certo preto ⁊ tra
didi. ita ut insula ecuficata
ꝑtem dimidiã michi retra¬
das. um̃ est ⁊ ut edifices agr̃
me posse exuedito. aut edifi¬
catam michi retradas. qua¬
din em̃ aliqd ex re uẽdita a¬
pud re suꝑeẽt. exuẽdito ne
hĩe actoe̾m ꝯstat. ¶Si loe
sepulcri emeris. ⁊ ꝓpriuͥs eñ
locum añ qua mortuus si¬
bi inferratur edificatũm a
uẽditore fuĩt. pot̾is ad eũ
reuerti. ¶Si uas aliqḋ
miehi uẽdideris ⁊ clix̾is ẽ¬
tam m̃suram cape. uł cer¬
tum ponclus hr̃e. exẽpto
recũ agam. siminu̾s preste.¬

Expanded text:
minorem fundi modum esse. Si uendidi tibi insulam certa pecunia et ut aliam insulam meam reficeres, agam ex uendito, ut reficias: si autem hoc solum, ut reficeres eam, conuenisset, non intellegitur emptio et uenditio facta, ut et Neratius scripsit. Sed si aream tididi, ita ut insula aedificata partem dimidiam mihi retradas, verum est et ut aedifices agere me posse ex vendito et ut aedificatam mihi retradas: quamdiu enim aliquid ex re vendita apud te superesset, ex vendito me habere actionem constat. Si locum sepulchri emeris et propius eum locum, antequam mortuus ibi inferatur, aedificatum a uenditore fuerit, poteris ad eum reuerti. Si uas aliquod mihi uendideris et dixeris certam mensuram capere uel certum pondus habere, ex empto tecum agam
Abbreviated transcription (Latin):
aius. emo ex socus plus
parte sua põt aliẽare. ⁊ sitoto¬
rumbonoꝵ iociisit.¶ Illud
queritur utrum is demũ face̾
uidetur quominus face̾ pos¬
sit. qui erogat boa sua in frau¬
dem futur actõis. an ⁊ quio¬
casicõẽ acqĩdinõ ntitur. s ueĩ¬
us ẽ. deeo sentue pͣeusulem. ꝯr
crogat bõa sua. idqr ex inter

Expanded text:
ale. Nemo ex sociis plus parte sua potest alienare, etsi totorum bonorum socii sint. Illud quaeritur, utrum is demum facere uidetur quo minus facere possit, qui erogat bona sua in fraudem futurae actionis, an et qui occasione adquirendi non utitur. sed uerius est de eo sentire proconsulem, qui erogat bo
Abbreviated transcription (Latin):
ab ouicino fũdum puteo¬
lanum lege cõminoria e
partẽ aimidiam no soluis¬
set in ep̃tus eẽt. It si intra
alios duos m̃ses relieum
pretium nõ numerass p
militer eẽt inemptus. intͣ
priores duos m̃ses defũc¬
to lugiano. rutiliana pu¬
pillaris etatis fuccessat cy¬
ius tutores in solutõe cessa¬
ũ aũt ieditor denotationi¬
b tutorib sepe datis post
amiu eãdem possessioẽm
rat pupilla mintegr̃u resti¬
tui desdabat uictatã ap̃ p̃¬
torem q̃ apud prefectũ uR¬
ne iudicatũꝙͣs pat̾ eius nõ
motus e. qd dies cõmut̾e̾¬
di in tp̃s pupille ineidisset
eiq effeciss ne paretur le¬
gi in uenditois dĩcebã po¬
se maͥgis ẽ ea rõe restituie¬
am qd ueditor renutiando
post diem quo placuerat ẽẽ
cõmissum ⁊ pretiũ petendo.
recessisse a lege sua uideret᷑
nõ me mouet qd̾ cdies post
si creditor pignus distraxi¬
set post mortẽ debitoĩs ai¬
es solutois finita quia tñ
lex cõmissoria displiceb̾at

Expanded text:
ab Ovinio fundum Rutilianum lege commissoria empartem dimidiam non solvisset, inemptus esset, item si intra alios duos menses reliquum pretium non numerasset, similiter esset inemptus. intra priores duos menses Lariano defuncto Rutiliana pupillaris aetatis successerat, cuius tutores in solutione cessaverunt. venditor denuntiationibus tutoribus saepe datis post annum eandem possessionemrat. pupilla in integrum restitui desiderabat: uicta tam apud praetorem quam apud praefectum urne iudicatum, quod pater eius, non motus est, quod dies committendi in tempus pupillae incidisset eaque effecisset, ne pareretur legi uenditionis. dicebam posse magis ea ratione restitui eam, quod uenditor denuntiando post diem, quo placuerat esse commissum, et pretium petendo recessisse a lege sua uideretur: non me moueri quod dies postsi creditor pignus distraxisset, post mortem debitoris die solutionis finita. quia tamen lex commissoria displicebat
Abbreviated transcription (Latin):
penam iudicẽ ꝓduxerit.
Qyꝵ ut ad legisulie de ad.¬
ultis eoh̾rcendis precepta
uẽiamus utiq nlła dpre¬
cato adulti pene est. si se
minor. an. adult̾ium fe¬
eoꝵ commirit que ꝓ adul¬
terio eadẽ lex punit ueluti
si adult̾u dãpnatam seies
uxore qu̾xit aut in adul¬
terio deprehesam uxorẽ ñ
dim̃isit q̃stumue de ad

Expanded text:
erit. sed ut ad legis Iuliae de adulteriis coercendis praecepta ueniamus, utique nulla deprecatio adulterii poenae est, si se minor annis adulterum feorum commiserit, quae pro adulterio eadem lex punit, ueluti si adulterii damnatam sciens uxorem duxerit, aut in adulterio deprehensam uxorem non dimiserit, quaestumue de ad
Abbreviated transcription (Latin):
tor quan e̾dite peccunie fe¬
cerat. mĩtegru restitu põt.
ꝯrua partã ex eausa iudca¬
ti ꝑsecurõem. nouo ẽc̾tu ad
initiũ alt̾ius petitõis red¬
degerat. ¶Bredia patris
ta ratois tutele alior qua
pat̾ administraũt insoly¬
tum in ꝯsułte dedit. ad suã
rum compẽsatis.
iussit fũdum restitui eũq
pretiũ emꝑtõi rectle ⁊ bic
nolit uti hac inĩtegrum re¬
stitutõe penitẽtia acta. ex¬
ceptioẽm utilem adu̾sus
perẽtem pretiũquan exc̃a
iudicati adoleseẽs hr̃e pote¬
rit quia unicuiꝙ licet eon¬
tẽpnere hec que ꝓ se intro¬
ducta sũt. nec queĩ poterit
ueñaltõ ñ restitutus fui̾t ĩ

Expanded text:
editae pecuniae fecerat. in integrum restitui potest, quia partam ex causa iudicati persecutionem novo contractu ad initium alterius petitionis redegerat. Praedia patris ta rationis tutelae aliorum, quam pater administraverat, in solutum inconsulte dedit: ad suam rum compensatis. iussit fundum restitui eumque pretium emptori reddere, et hic nolit uti hac in integrum restitutione paenitentia acta, exceptionem utilem adversus petentem pretium quasi ex causa iudicati adulescens habere poterit, quia unicuique licet contemnere haec, quae pro se introducta sunt. nec queri poterit venditor, si restitutus fu
Abbreviated transcription (Latin):
calũpnia uir accusare mr¬
lierem adultu põt. deNega¬
tur ei mĩtegrum restituto
qd ius omissum ⁊ n nũc
repet̾e uult. qd̾ aliud qũa
precatur: ⁊ cũneq indlictis

Expanded text:
calumnia vir accusare mulierem adulterii potest, denegatur ei in integrum restitutio: quod ius omissum si nunc repetere vult, quid aliud quam eprecatur? et cum neque in delictis
Abbreviated transcription (Latin):
fundus admaĩtum ꝑueit.
amissa ẜuitute. ⁊ id̾o nõ põt
iud̃i ꝑ maritũ ius fũdi deteri¬
us factũ. qd ergo ẽ officõ de
dote iudicãtis ꝯtincb̾r. ut re¬
dinteg̃ta ẜuitute iubeat fũ¬
sdum mulien uł hrdiciꝰ reali.

Expanded text:
uenit amissa seruitute et ideo non potest uideri per maritum ius fundi deterius factum. quid ergo est? officio de dote iudicantis continebitur, ut redintegrata seruitute iubeat fundum mulieri uel heredi eius reddi.
Abbreviated transcription (Latin):
ił. Nundus dotali ẜuo
legatus. ad legẽ.iul. ꝑtinet
qua si dotalis. Totiẽs aũt ñ
pot̃ aliẽari fũdus. quot̃. nx
lieri acitõ de dote ꝯpetit. a oĩ¬
s. Lex uilia que do
tali predio ꝓspexit. ne id ma¬
rito liceat obligare.  alica¬
re.plenius int̾pretãda ẽ. ut
eciam de spõso idẽ uiris sit. ꝙ
de marito.
sit. nẽq ẜuitutes fũdo debi¬
tas posse maritũ ammittere.
neq ei alias imponere.
tis urbano p̃clio dotali debi

Expanded text:
m.Fundus dotal‹i› seruo legatus ad legem Iuliam pertinet quasi dotalis.Totiens autem non potest alienari fundus, quotiens mulieri actio de dote competit a Lex Iulia, quae de dotali praedio prospexit ne id marito liceat obligare aut alienare, plenius interpretanda est, ut etiam de sponso idem iuris sit quod de marito.sit neque servitutes fundo debitas posse maritum remittere neque ei alias imponere. tis urbano praedio dotali debi
Abbreviated transcription (Latin):
matrimõnum dissoluitur:di¬
uortio fr̃o nec instaurato r¬
matrimoĩo. nõ ꝯfirmabitu
int̾uirum ⁊ uxorẽ fc̃a dona¬
tio. nec int̾ patronum ⁊ liber¬
tam. si ab eo munto diu̾tere ñ
licet fc̃a aonatio seꝑatur. cũ
int̾ hos diuortiũ int̾cedat.
puide eñi id qd̾ donatum est
hẽtur. diuortõ int̾cedente. ac
si donatum nõ fuiss.¬

Expanded text:
matrimonium dissoluitur.Diuortio facto nec instaurato matrimonio non confirmabitur inter uirum et uxorem facta donatio: nec inter patronum et libertam, si ab eo inuito diuertere non licet, facta donatio separatur, cum inter hos diuortium intercedat. perinde enim id quod donatum est habetur diuortio intercedente ac si donatum non fuiss
Abbreviated transcription (Latin):
fumĩs causa suptus fẽs erit
cius recupandi noĩe in euz
ad q̃ ea res ꝑtinet iuditiur
dabo. ¶Hoc eclietum iusta
ex causa ꝓpoĩtum ẽ. ut qui
funerauit. ꝑseq̃tur id qd̾ ĩ¬
pendit. sic enĩ fieri. ne inse¬
pulta corꝑa iacent ne ueq̃
de alieno funẽtur ¶Coũp¬
q̃ decedens elegĩt. s siñ ille
fecit. nullam eẽ hiꝰ reipenã¬

Expanded text:
is causa sumptus factus erit, eius reciperandi nomine in eum, ad quem ea res pertinet, iudicium dabo.' Hoc edictum iusta ex causa propositum est, ut qui funerauit persequatur id quod impendit: sic enim fieri, ne insepulta corpora iacerent neue quis de alieno funeretu decedens elegit: sed si non ille fecit, nullam esse huius rei poena
Abbreviated transcription (Latin):
impr ant̾. cũ patre rescrip¬
sit. It̾ ad sepuleru peti preca¬
rio ⁊ ꝯcedi solere. ut quoti¬
ens nõ debetur. impetrets̃
abeo qui fũdum adinctũ
h̃t nõ tñ hoc rescriptũ qd im¬
petradidat facultatẽ eciam
actoẽm ciuilẽ induc̾. s extͣ
ordine intpellet. preses eciã
ꝯpelle debet iusto preto iter
detrim̃tum. ¶Senatus a¬

Expanded text:
inus cum patre rescripsit iter ad sepulchrum peti precario et concedi solere, ut quotiens non debetur, impetretur ab eo, qui fundum adiunctum habeat. non tamen hoc rescriptum, quod impe trandi dat facultatem, etiam actionem ciuilem inducit, sed extra ordinem interpelletur praeses et iam compellere debet iusto pretio iter detrimentum. Senatus
Abbreviated transcription (Latin):
Suls Iuia semꝑ c̾ta ẽ ecia.
sinulgo ꝯcepit. Pat uero is
est. quem nup̾tie demõstãnt.
ius uocare nemo põt. una ẽ
eni om̃ibꝰ parẽtib fuãda re

Expanded text:
um. quia semper certa est, etiam si uolgo conceperit: pater uero is e‹s›t, quem nuptiae demonstrant. ius uocare nemo potest: una est enim omnibus parentibus seruanda re
Abbreviated transcription (Latin):
Mdest̾ Si sine ueĩa edicti ĩ¬
petrataliotus patronũ mii
uocam̃t exquerela patroni.
sus castigatur. si in opia ligͦ¬
sseitur laborare.

Expanded text:
fin.: Si sine venia edicti impetrata libertus patronum in jus vocaverit, ex querela patroni vsus castigatur, si inopia dignoscitur laborare.
Abbreviated transcription (Latin):
uł parens ⁊ totũb& causa ⁊¬
cognita debet face̾. na int̾dum
eciã exeã famosa. ut pechius
putat. ꝑmit̾e debet patronũ
inius nocari alibto. si esigra¬
uissima in iria affecit. flage¬
llis forte cecidit. ¶ Semp
dum. ⁊ si quasi tutor uł cuã
tutor uł cuãtor intueniat.
impune posse cos iniusuo¬
cari. pop̃. sctibit. ⁊ ueus ẽ.

Expanded text:
uel parentes. et totum hoc causa cognita debet facere: nam interdum etiam ex causa famosa, ut Pedius putat, permittere debet patronum in ius uocari a liberto: si eum grauissima iniuria adfecit, flagellis forte cecidit. Semper dum, etsi quasi tutor uel curatutor uel curator interueniat, impune posse eos in ius uocari Pomponius scribit et uerius est.
Abbreviated transcription (Latin):
detur. indi. nõ puto ad hũc ea¬
sum. edictũ pretoris ꝑtiner.
neq enĩ ꝗ libellum pr̃icipi. ł
pupilli noĩt̾ĩius nocaie pat᷑¬
nam suã potuisse sine pmissu
It eñ qui ap̃ acra exhibiturui
se eẽ quẽ ꝓmisit. ⁊ sioffitioñ

Expanded text:
detur? respondi non puto ad hunc casum edictum praetoris pertinere. neque enim qui libellum principi uel pupilli nomine etiam in ius uocare patronam suam potuisse sine permissitem eum qui apud acta exhibiturum se esse quem promisit, etsi officio non
Abbreviated transcription (Latin):
uert cẽ pretoris edc̃m filium
patiõi su. quẽ ipẽ patronus
in poᷤtãte ht. ꝓbadum ẽ absẽ¬
te patre. subuẽiendũ ẽẽ filio
ꝗ in potãte ẽ. ⁊ ei pẽalem ĩ fac¬
tum actoẽm. idest qnq̃ginta
aureoꝵ adu̾sus lib̾tum ꝯpe

Expanded text:
uerit contra praetoris edictum filium patroni sui, quem ipse patronus in potestate habet: probandum est absente patre subueniendum esse filio qui in potestate est et ei poenalem in factum actionem, id est quinquaginta aureorum, aduersu
Abbreviated transcription (Latin):
patronu. patronã. libos. pa¬
rẽs qr patioi. patroẽ. ĩius si¬
ne ꝑmissum̃o neꝗs uocet.
Paretes hic utriusqr sexus
accipe. ẜ an in ĩfinitum.que¬
xitur. quidam. parẽtes us ad
tritauum applłari.aiunt su
gaius eassĩ om̃s in ĩfimitum
parẽtes dicit. qd̾ hõestius est.
zet merito optinuit. ¶Pdaren¬
tes eciã eos accipi. lab̾o exrsti¬
mat. qui ĩẜuitute suscepint.¬

Expanded text:
patronum patronam, liberos parentes patroni patronae in ius sine permissu meo ne quis uocet'. Parentem hic utriusque sexus accipe: sed an in infinitum, quaeritur. quidam parentem usque ad tritauum appellari aiunt, suGaius Cassius omnes in infinitum parentes dicit, quod et honestius est et merito optinuit. Parentes etiam eos accipi Labeo existimat, qui in seruitute suscep
Abbreviated transcription (Latin):
sulem. Neqr cer̾os magratus
qui imp̾rum bñt.qui⁊ eoer¬
cefe alique possũt. ⁊ iubere
mnenrẽ duci. nec pontĩfic̃em
dum sac̃ facit. nec eos qui pp
loci religioẽm ind se mouerr
nõ pdssũt. E nec eũ qui equo
publico ĩ causa publica tr̃as¬
uehatur. p̃terea ĩius uocari
nõ debet qui uxorẽ dũcat. aũ
dum qs ap̃ pretorẽ cãm ag̃
nẽq funus ducẽtem tamili¬
are. Inͣstaue mortuo faciẽtẽ
secũtur. qd̾ ecia uidetur exre¬

Expanded text:
sulem neque ceteros magistratus, qui imperium habent, qui et coercere aliquem possunt et iubere in carcerem duci: nec pontificem dum sacra facit: nec eos qui propter loci religionem inde se mouere non possunt: sed nec eum qui equo publico in causa publica transuehatur. praeterea in ius uocari non debet qui uxorem ducat aut eadum quis apud praetorem causam agit: neque funus ducentem familiare iustaue mortuo facientem:rosequuntur, quod etiam uidetur ex re
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ isquẽ in adopticẽm acce¬
pit quã diu tñ infamilia eiꝰ
manet. Emantipatus uẽo.
nom̃e filii e mãtipatione a¬
mittit. ¶A seãtore in ado¬
ptionem filius datus ei qui

Expanded text:
quem in adoptionem accepit, quamdiu tamen in familia eius manet: emancipatus uero nomen filii emancipatione amittit. A senatore in adoptionem filius datus ei qui
Abbreviated transcription (Latin):
tas lib̃is: ꝑo casũ patris remoti
bemus nõ tr̃seatoꝵ filios. ue¬
rum eciã om̃s qui ꝑgenitiex ip̃i.
uł exlib̾is corclic̃atur. siue natu¬
rales. siue adoptun sĩt. lib̾i sena¬
toꝵ ex qbnati dicũtur.E si ex fi¬
lia seatoris natus sit. spectare
debemus patris eius Mietioem.
bedomibilium hie uideatur tã¬
domicilium intsłigũntur. qrdi
gnitas. domicilu adiecrioẽm po¬
tius dedisse. q̃ ꝑmutasse uidet᷑.
ro impetre solet a pr̃icipe.q̃uis
praro. ut nupte it̾m minoris
dignitatis inio. nicħominus

Expanded text:
tas liberis propter casum patris remoti tas liberis propter casum patris remoti bemus non tantum senatorum filios, uerum omnes, qui geniti ex ipsis exue liberis eorum dicantur, siue naturales siue adoptiui sint liberi senatorum, ex quibus nati dicuntur. sed si ex filia senatoris natus sit, spectare debemus patris eius condicionebe domicilium habere uideantur, tamdomicilium intelleguntur, quia dignitas domicilii adiectionem potius dedisse quam permutasse uidetur.ro impetrare solent a principe, quamuis perraro, ut nuptae iterum minoris dignitatis uiro nihilominus
Abbreviated transcription (Latin):
scribit. ⁊ eum qui post mõtẽ
si senatoris filium eẽ. set eũ
qui postea quam patereius
de sẽatu motus ẽ. ꝯcipitur⁊
nascitur: ꝓcul ⁊ pegasus oppi¬
n.intur:.nõ eẽ quasi sẽatoris
filium. quoꝵ snĩa uera ẽ. nec
em̃ ꝓprie sc̃atoris filiusriis di¬
cetur: cuiꝰ pater sẽatu motus
siquis xeptus quidẽ sit antẽ¬
quam patereius seãtu mo¬
ueatur. Natꝰ aũt p̾t patris
amissam dignitaten mag̾
est. ut quañ sẽatoris filius ĩ¬
⁊ telligatur. tp̃s eñ ceptõis i¬
spectandum. plerisq placuit.
quasi nepos seatoris ĩtlligit.
debeat ut aui potius ei dignita
ꝓsit. quã obsit easus patris.
narum appłłãtione ꝯtmẽtur.
Clansimaꝵ femmarum noĩe.
seãtoꝵ filie. nisi que uiros cla¬
copulate. Tamdius igitur cdla¬
rissima femina eĩtꝰ. qͣndni sena¬
torimptaẽ. uł clarissimo au se¬
ꝑata ab eo. alii ĩferioris digni¬
ratis nõ nupsit.
tus lib̾ti secutam: patris casu̾s¬
nõ facit urorẽ. nã quesita digni¬

Expanded text:
iam eum, qui post mortem senatoris filium esse. sed eum, qui posteaquam pater eius de senatu motus est, concipitur et nascitur, Proculus et Pegasus opinantur non esse quasi senatoris filium, quorum sententia uera est: nec enim proprie senatoris filius dicetur is, cuius pater senatu motussi quis conceptus quidem sit, antequam pater eius senatu moueatur, natus autem post patris amissam dignitatem, magis est ut quasi senatoris filius intellegatur: tempus enim conceptionis spectandum plerisque placuit. quasi nepos senatoris intellegitur. debeat, ut aui potius ei dignitas prosit, quam obsit casus patris. narum appellatione continentur. clarissimarum feminarum nomine senatorum filiae, nisi quae uiros clacopulatae: tamdiu igitur clarissima femina erit, quamdiu senatori nupta est uel clarissimo aut separata ab eo alii inferioris dignitatis non nupsit. nus libnon facit uxorem: nam quaesita digni
Abbreviated transcription (Latin):
negotia meagerad ueliit
fundum michiemes. uety
pme fideiubeas. Qsienatm̃
neluti si tibi mandem. ut
titii negocia gerẽs uł ut fun¬
dum eiemies. ułlit ꝑcofide¬
iubeas. mea ⁊ alic̃a uelutisi
tibimandem. ut mea ⁊ titi¬
inegocia gereres. uelut mi¬
cbi ⁊ titiõ fundum emeres.
uelut. ꝓme ⁊ titio sideubeas¬
tua ⁊ mca uelutisimadẽ cibi.
ut subusuris credes ei quin
rem meam mutuaretur tuo
⁊ alicaueluti sitibimãdem.i
ut titio subusitis credes. q̃

Expanded text:
as uel ut fundum mihi emeres uel ut pro me fideiubeas.Aliena ueluti si tibi mandem, ut Titii negotia gereres uel ut fundum ei emeres uel ut pro eo fideiubeas.Mea et aliena, ueluti si tibi mandem, ut mea et Titii negotia gereres uel ut mihi et Titio fundum emeres uel ut pro me et Titio fideiubeas.Tua et mea, ueluti si mandem tibi, ut sub usuris crederes ei, qui in rem meam mutuaretur.Tua et aliena, ueluti si tibi mandem, ut Titio sub usuris crederes: quod
Abbreviated transcription (Latin):
birtesetur. situam eẽ ꝓbasse.
siminus ut tito rectleretim
posse  dicicũeo apd̾quem de¬
põitieet incͥtiagẽ. idest adex¬
bibelum. ⁊ eehibitam uedi¬
care quia ẜuus indeponendo
quamnuimmis ateaccepts.
depositum irlere uoluerit

Expanded text:
etur, si tuam esse probasses, si minus, ut Attio redderetur. posse dixi cum eo, apud quem deposita esset, incerti agere, id est ad exhibendum, et exhibitam vindicare, quia servus in deponendo quam nummis a te acceptis depositum reddere voluerit
Abbreviated transcription (Latin):
qd geritur. ꝑtuiet exẽpli lo¬
co. satio spolia q̃ nich abstu¬
lit deposinit ap̃seum insꝗi¬
ũ demalicia deponẽtis. i¬
trum latroni in puchi resti¬
tuere seius debeat. si ꝑ secdã¬
tem atipietemqr intuemu
bec c̃bonafdes ut cominis¬
samrem iecipiat is qui dedit
stcrius reicquitate que gx
om̃ibo pionis que negoga
sto ꝯtiguntur imꝑletium
icctenda sunt quotdo sce¬
lestissimo adepta sũt.⁊ ꝑ
bohac eẽ iustitiam. qͥ suit
cunq it ãtribuit. ut nd dist¬
hatur abullius ꝑioẽ iusti¬
ore penitoe. quod siego ad
petenda ea nõ ueiañ. me
ominus ei restituenda sũt
qui depo suit. q̃uis male qre¬
sitadeposuit. qd ⁊ mare̾. in
predone ⁊ fuir sc̃rib̾/ sitam̃e
ignorans lacto cunus filio

Expanded text:
et? exempli loco latro spolia quae mihi abstulit posuit apud Seium inscium de malitia deponentis: utrum latroni an mihi restituere Seius debeat? si per se dantem accipientemque intuemur, haec est bona fides, ut commissam rem recipiat is qui dedit: si totius rei aequitatem, quae ex omnibus personis quae negotio isto continguntur impletur, mihi reddenda sunt, quo facto scelestissimo adempta sunt. et Probo hanc esse iustitiam, quae suum cuique ita tribuit, ut non distrahatur ab ullius personae iustiore repetitione. quod si ego ad petenda ea non veniam, nihilo minus ei restituenda sunt qui deposuit, quamvis male quaesita deposuit. quod et Marcellus in praedone et fure scribit. si tamen ignorans latro cuius
Abbreviated transcription (Latin):
memptioes predioꝵ colloce̾
cinus gnis mandatum ma¬
gis ꝯicilium ẽ. q̃ mandatur
⁊ obidño ẽ obligatorium. qͥ¬
a nemo exꝯsilio obligatura
eciam sino expediat eicuida¬
ex plorate. anexpediat sibi
conscilum.

Expanded text:
emptiones praediorum colloces: cuius generis mandatum magis consilium est quam mandatum et ob id non est obligatorium, quia nemo ex consilio obligatur, etiamsi non expediat ei cui daexplorare, an expediat sibi consilium.
Abbreviated transcription (Latin):
is extit̾it ꝓculdubio in teroe¬
dit. suscipit eñ alicnam in
scobligoem. quupe cum er¬
hac re subeat ꝯdepñatõem p̃¬
patĩem ꝑmittitur mulieride
fendat qui dãpnatus regͥssũ
ad eambãt. neluticũ ueli¬
torem b̾iditatis sibiuẽdite¬
ul tidcussorẽ suum defcndat.
iteitede non indetur¬

Expanded text:
t, procul dubio intercedit: suscipit enim in m obligationem, quippe cum ehac re subeat condemnationempatrem permittitur mulieri de si eum defendat, qui damnatus regressum ad eam habeat, ueluti cum uetorem hereditatis sibi uenditl fideiussorem suum defendat, intercedere non uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
uure getium ꝯsistei depoitu
cuiꝰ hec ẽ potestas. ut aluis
am fur q̃ meignorate sub¬
ctunicius ignoratem depe¬
slũt. recte dicetur nõ ce̾hid̾¬
positum. quiano ẽ exfidbo¬
na rem suam dum ꝑdonire
abignorate dñotraditasit.
et. ꝓculo displicebat. michi
uetissimmi udetu. na ⁊ si
qͥs̃ nõ ad eum in olum quẽ
hõmumi nata desidat diligẽ

Expanded text:
ure gentium consistet depositum, cuius haec est potestas, ut alii, am fur, quam me ignorante subctum eius ignorantem deposuerit, recte dicetur non contrahi depositum, quia non est ex fide bona rem suam dominum praeab ignorante domino tradita sit esse, Proculo displicebat, mihi verissimum videtur. nam et si quis non ad eum modum quem hominum natura desiderat diligens
Abbreviated transcription (Latin):
portatusẽ. bona euis pu¬
blicata sũt. ntrĩi nẽ ip̃ihee
nenda. auinpublicum
le. ⁊ getium ius intueami.
eiqm̃i dedit. restituendast.
si cuuleius ⁊ legumordirẽ.
magis inpublicuidefet¬
renda sũt snam male meri¬
tus publicent exẽplo ali¬
io ad detrenda maleficia sit
cciam egestate laborare i¬
debet sin cuntit bic ⁊ aliã
mare debemus. an respectu

Expanded text:
na eius publicata sunt: utrumne ipsi haec reddenda an in publicum le et gentium ius intuemur, ei qui dedit restituenda sunt: si civile ius et legum ordinem, magis in publicum deferenda sunt: nam male meritus publice, ut exemplo aliis ad deterrenda maleficia sit, etiam egestate laborare debet. Incurrit hic et alia istimare debemus an respectu
Abbreviated transcription (Latin):
iluedicauła nnẽt anqua¬
libet suam icm infolͣtu det i
nam ⁊ nuẽdidẽnt remsu am.
Aue p̃cim ꝯcceptum. ꝑ alio
soluit siue ep̃torem delega¬
int c̾citori alieño nd putoi¬

Expanded text:
causa numeret an quamlibet suam rem in solutum det: nam et si uendiderit rem suam, siue pretium acceptum pro alio soluit siue emptorem deleditori alieno, non puto
Abbreviated transcription (Latin):
os tacẽ. q qd momibo reb
aĩaduto id ꝑfectum eẽ qd ił
exom̃ib sius partib ilnsꝰ¬
staset ⁊ ccite cuuisqiri potẽ¬
tissima pars principium est.
nefas ut ita dixim indetur⁊
exponẽ. quãtomagis in t̾pec¬
tatoem ꝓmit̾tẽtibo inoueni
ensent. omissis inicuis. atz
origine nõ repetita. atq il¬
lotis ut itadixim mambp.
tinus iateniam in t̾pretati¬
ons tc̃tare. Hamq nͥ fallor
iste prefatoẽs. ⁊ libetius no
adlectoem ꝓpoite materie ꝑ¬
ducũt. ⁊ cum ibi uenenmus
nobis uidet᷑ ip̃ius iuns ori¬
ginem. atq ꝓcessum demo

Expanded text:
 rebus animaduerto id perfectum esse, quod ex omnibus suis partibus constaret: et certe cuiusque rei †potissima pars principium est. icentibus nefas ut ita dixerim uidetur exponere: quanto magis interpretationem promittentibens erit omissis initiis atque origine non repetita atque illotis, ut ita dixerim, manibus protinus materiam interpretationis tractare? namque nisi fallor istae praefationes et libentius nos ad lectionem propositae materiae producunt et cum ibi uenerimusnobis uidetur ipsius iuris originem atque processum demon
Abbreviated transcription (Latin):
stituit. omĩa qrm̃ ani are¬
gibo gubnabantur. p̾tta ãt
aucta ad aliquẽ modum i¬
uit᷑ate. ip̃m nomulum. tra
taleges quasdam⁊ ip̃e cu¬
niatas ad ppłiitulit. En¬
lerũt ⁊ sequetos leges. qre
om̃s ꝯscripte extant. in
libro .ui.papii. qui fint il

Expanded text:
stituit omniaque manu a regibus gubernabantur. Postea aucta ad aliquem modum ciuitate ipsum Romulum tradita leges quasdam et ipse curiatas ad populum tulit: tulerunt et sequentes reges. quae omnes conscriptae exstant in libro Sexti Papirii, qui fuit il
Abbreviated transcription (Latin):
ibideslio adiecit. si qd lege
sinc ordine la tas mmnũ
composuit. ¶ Ex actisde¬
inde rogͣib. lege tribunaĩ
aom̃s leges exoleuetũt. Iit¬
to magis iurr aꝯsuetudine
iet. placuit publica auc̃te
rẽtur leges agrecis ciuiti¬
tib. ⁊ cuntas fundaretim
legib. quas intabłas ebo¬
iras pscriptaᷤ prostriscor¬
posuerunt. ut possinit lege
aptins ꝑcipi . datũqr ẽ eis

Expanded text:
ibi adiecerit, sed quod leges sine ordine latas, in unum composuit. Exactis deinde regibus, lege Tribunitia omnes eorum leges exoleverunt. Iteto magis iure et consuetudine ret, placuit publica auctorirentur leges a grecis civitatibus et civitas fundaretur legibus: quas in tabulis eboreis prescriptas, pro rostris composuerunt, ut possent leges apertius percipi.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ satsram collectũ. ⁊ ulc cũ
mutilib mixtũ. maxia paꝵ¬
doaut anno p̃postera orcdiã¬
tione hĩta. prima pͥars legũ
eitradebatur. ꝗbdam certis
tituł ab ea exceptis. cũ erat e¬
norme. post ĩstitutioẽs aliqd
lege q̃ q̃ in legib ⁊ primu
po̾itum ẽ.⁊ istã nuncupatio¬
nem meruit. Cost eoꝵ ueõ
lectioẽm neq illã ꝯtinuã. s
ꝑticularẽ. ⁊ ex magna ꝑte
mutilẽ ꝯstitutã. tituli alii¬

Expanded text:
 saturam collectum et utile cum inutilibus mixtum, maxima parndo autem anno praepostera ordinatione habita prima pars legum eis tradebatur, quibusdam certis titulis ab ea exceptis: cum erat enorme post institutiones aliquod legere, quam quod in legibus et primum positum est et istam nuncupationem meruerit. post eorum vero lectionem neque illam continuam, sed particularem et ex magna parte inutilem constituta
Abbreviated transcription (Latin):
nec nõ quartus de testam̃ tis
et legatis ꝯmĩabãtur. quos
nec totos pꝯsequẽtias acci¬
piebãt. s mltas ꝑtes eorũ
quasi suꝑuacuas p̃teribant.
et primoanno hoc opꝰ tradeba

Expanded text:
nec non quartus de testamentis et legatis connumerabantur: quos nec totos per consequentias accipiebant, sed multas partes eorum quasi supervacuas praeteribant. et primi anni hoc opus
Abbreviated transcription (Latin):
suum. aũt triees cẽtenami¬
lia extendebãt nieh̾ aliud⁊
ꝯfusos. ⁊ iurautilia in se ꝓ¬
raro hñtes auoce magistra
studio accipiebant. Teteris
iam desuetis. iã om̃ib inui¬
is¶In his aut .ui. lib. gan¬

Expanded text:
uum autem tricies centena extendebatur, nihil aliud confusos et iura utilia in se perraro habentes a voce magistra studiosi accipiebant, ceteris iam desuetis, iam omnibus inviis. in his autem sex libris Ga
Abbreviated transcription (Latin):
ut ex hoc optimiatq erudi¬
tissimi efficiãtur. idopresen¬
tem adiumã oratioem ad uõ
tem in om̃e cuum exceit ma¬
luetĩt. nrĩs regulis obyuati
inclita uia erlitiois legiti¬
me possint abulare. ¶taq
stitutiones in om̃ib stucti¬
is primũ sibiuẽdicar loc̃.
ut pote prima uestigia cuniᷤ¬
q sa cͣtie medioerit tradetes.

Expanded text:
ut ex hoc optimi atque eruditissimi efficiantur: ideo praesentem divinam orationem ad vos tem in omne aevum exercere maluerint, nostris regulis observatis inclutam viam eruditionis legitimae posstitutiones in omnibus studiis primum sibi vindicare locum, utpote prima vestigia cuiusque scientiae mediocriter tradentes.
Abbreviated transcription (Latin):
ter adinitẽtes diffinire.ia ꝓ
nĩas or̾atioẽs. tã in̾grecalin¬
guaq̃ in roanoꝵ quas. ⁊ eter¬
nas fieti optamus explicita
ꝓfessores legitim sactie ꝯsti¬
tutos. eciã hoc ꝯportueãt sci

Expanded text:
admittentes, definire, iam per nostras orationes tam Graeca lingua quam Romanorum, quas aeternas fieri optamus, explicita fessores legitimae scientiae constitutos etiam hoc oportuerat sci
Abbreviated transcription (Latin):
cciam ip̃m romulum. ⁊ num¬
mam popiliumibitios q̃store
buisse. quos ip̃i nõ suauoce. E
ppłi suffragio cirañtitfest. set
sicii dubim ẽ. an iomulo et
nũma rognãtibo q̃stor fui̾t. ⁊ta

Expanded text:
iam ipsum Romulum et Numam Pompilium binos quaestores habuisse, quos ipsi non sua voce, sed populi suffragio crearent, refert. sed sicuti dubium est, an Romulo et Numa regnantibus quaestor fuerit, ita
Abbreviated transcription (Latin):
qd ĩ fc̃m ẽ decimo druso ⁊ porci¬
na ꝯsulibo. Sane nõ om̃s qͥsto¬
res puĩdias sortiebãtur. nĩn ex¬
ceptierãt candidati principis.
bii. ⁊ em̃ solis libris pricipalibo
inscitu legẽdis uacaͣit. hodicq
optinuit. indefẽter questo es
c̾tan tampatricios qua plcb̾cio
ingͥssu̾s e cm̃. ⁊ qͣsi primordur

Expanded text:
quod factum est Decimo Druso et Porcina consulibus. sane non omnes quaestores provincias sortiebantur, verum excepti erant candidati principis: hi etenim solis libris principalibus in senatu legendis vacant. Hodieque optinuit indifferenter quaestores creari tam patricios quam plebeios: ingressus est enim et quasi primordium
Abbreviated transcription (Latin):
tẽtiores uiri humilioẽs inin¬
riis affiant. neue defẽsores eo¬
rum. calũpniosis criminib in
sub p̃textu adiuuãtium mili¬
tares uiros. ad cõcutiendos ho¬
mines ꝓcedẽtia ꝓhibe.⁊ depre¬
hẽsa coherce̾ p̃ses ꝓuĩcie curret.
Et sub sp̃e tributoꝵ illicitas ex¬
actoẽs fiꝓhibeat neq licita ne¬
gotiatõe aliquos ꝓhib̾i. neq ꝓhi¬
bit᷑a ex̾ceri. neq ĩnocẽtib penas
ir hogari. ad sollicitudinẽ suam
p̃ses ꝓuĩcie reuocet.Ne tenu¬
is uite hoĩes. subp̃textu aduẽtꝰ
officioꝵ. uł militũ lumine uni¬
couł breui suppellectili ad alio

Expanded text:
tentiores uiri humiliores iniuriis adficiant neue defensorerum calumniosis criminibus insub praetextu adiuuantium militares uiros ad concutiendos homines procedentia prohibere et depraehensa coercere praeses prouinciae curet, et sub specie tributorum illicitas exactiones fieri prohibeat. Neque licita negotiatione aliquos prohiberi neque prohibita exerceri neque innocentibus poenas irrogari ad sollicitudinem suam praeses prouinciae reuocet. Ne tenuis uitae homines sub praetextu aduentus officiorum uel militum, lumine unico uel breui suppellectili ad alio