comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
denti Fuus ñ consumens: sed ꝑficiens:
Duob enĩ modis dicimꝰ finẽ. Uł qđ sit
ut ñsit qderat: uł qđ sit ut ꝑfectũ sic
ex poni pontest. sidicat᷑ excessus. Excessus
aut̃ m̃tis ꝓpͥe dici solet extasis In excessu
uͦ m̃tis quo intelligunt᷑. Aut pat̾. aut in¬
tentio adsuꝑna: ita ut quodã mͦ ad memo
riã labant᷑ int̾na. In hȩc extasi fuer̃ om̃s scĩ
quib archana dĩ mundũ istũ excidenciare¬
uelata s̃. De hoc m̃tis excessu. id ẽ. ex tasi. pau¬
lus cũ loqueret᷑.: se ipsũ insinuans ait: Siue
enĩ m̃te excessimꝰ. siue tẽꝑantes sumꝰ uobis
caricas enĩ xpĩ conpellit nos Hoc ẽ. siea tan¬
ta agere uellemꝰ. & ea tantũ contẽplari. quę
m̃tis ex cessu intuem᷑. uob̾ cũ ñ eẽ mus: seq
essemꝰ insuꝑnis. tanquã contẽptis uob̾. Et
quando nos ad illa suꝑiora a interiora in¬
firmo passu sequerem ini: nisi rursũ con¬

Expanded text:
s: duobus enim modis dicimus finem; vel quo fit ut non sit quod erat, vel quo fit ut perfectum sit exponi potest, si dicatur excessus: excessus autem mentis proprie solet ecstasis dici. In excessu vero mentis duo intelliguntur; aut pavor, aut intena: in hac ecstasi fuerunt omnes sancti, quibus arcana Dei mundum istum excedentia revelata sunt. De hoc mentis excessu, id est ecstasi, Paulus cum loqueretur, seipsum insinuans, ait: Sive enim mente excessimus Deo, sive temperantes sumus vobis, charitas enim Christi compellit nos . Hoc est, si ea tantum agere vellemus, et ea tantum contemplari quae mentis excessu intuemur, vobiscum non essemus, sed essemus in supernis, tanquam contemptis vobis: et quando nos ad illa superiora et interiora infirmo passu sequeremini, nisi rursus com
Abbreviated transcription (Latin):
sic agere qđ p̃ceptũ. ẽ. Sentite dednõ inboni¬
tate : & insĩplicitate cordis quęxite illu.: Ista
enĩ multiplicitas illi sĩplicitati uehement̃
aduersa est. Et idõ istis relictis qͥ multis multi¬
plicati scilicet tẽporaliũ cupiditate & dicunt.
qͥs ostendit nob bona : quȩ ñocuł foris sedintꝰ
cord̾ sĩplicitate quęxendas. uir fideł exultat
Recte enĩ sꝑat᷑ atalib omi mͦ m̾tis ab alienatio.
a mortalib reb & miseriarũ scłi buiꝰ obliuio.
quȩ nomine obdormitionis & sõmi decent̃ &
ꝓpħica exp̃ssione significat᷑: ubi sũma pax
nullo tu multu int̾pellari potest: Sed hoc non
iã tenet᷑ inhac uita: sed pꝰ hanc uitã. sꝑandũ
est.: Hoc etiã ipsa ũba ostende̾nt: quȩ futu¬
risunt tẽporis.: Nonenĩ dictũ ÷ auc obdormur.
aut sõnũ coepi. auc obdormio as sõnũ capio:
sed obdormiã & sõnũ capiã. Tunc incorrup¬
tihile hoc induet᷑ incorruptione : & mortale

Expanded text:
ceptum est: Sentite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum ; ista enim multiplicitas illi simplicitati vehementer adversa est. Et ideo istis relictis qui multi sunt, multiplicati scilicet temporalium cupiditate et dicunt, Quis ostendit nobis bona, quae non oculis foris, sed intus cordis simplicitate quaerenda sunt, vir fidelis exsultat Recte enim speratur a talibus omnimoda mentis abalienatio a mortalibus rebus et miseriarum saeculi hujus oblivio, quae nomine obdormitionis et somni decenter et prophetice significatur, ubi summa pax nullo tumultu interpellari potest. Sed hoc jam non tenetur in hac vita, sed post hanc vitam sperandum est. Hoc etiam ipsa verba ostendunt, quae futuri sunt temporis: non enim dictum est, aut, Obdormivi et somnum cepi; aut, Obdormio et somnum capio; sed, Obdormiam et somnum capiam. Tunc corruptibile hoc induetur incorruptione, et mortale
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. qͥs ostendit nob̾ bona: Qui sermo.
& quȩ incrogatio cotidiana .ẽ. omĩũ stul¬
torũ &s iniquoꝵ: siue pacẽ & tranqͥllitate̾ uicȩ
mani ñ inuenientiũ.: Qui etiã cęci accusare au¬
dent ordinẽ rerũ. cũ in uoluti suis meritis putant
tẽpora eẽ peiora quã p̃terita fuer̃: siue deipsa
futura uita quę nob ꝓmutic᷑ dubitantiũ uł des¬
qͥsuenit ab inferis. uc ista nuntiarec: Magnifi¬
ce igͥ & breuic̃. sed intrinsecꝰ uidentib qͥs osten¬
dit quȩbona quȩrenda sint: respondens illoꝵ
introgationi. qͥdicunt. qͥs ostendit nob bona:
Signatũ.e̾. in qͥt suꝑnos lumꝰ uultꝰ tui dn̾e.: Hoc
lumꝰ .e. totũ hominis. & ueru̾ bonii: qđ ñ oculis
sedmte conspicit᷑.: Signatũ aut̃ dix̃ in nob̾. tan¬
quã denariꝰ signatꝰ regis imagine ⁊ Homo enim
factꝰ.ẽ. adimaginẽ & similicudinẽ dĩ.: quã pec¬
cando corrũpit. Bonu̾ gͦ eiꝰ. ẽ. uerũ atq ac̃nũ:

Expanded text:
dicunt: Quis ostendit nobis bona? Qui sermo, dicunt: Quis ostendit nobis bona? Qui sermo, et quae interrogatio quotidiana est omnium stultorum et iniquorum; sive pacem et tranquillitatem vimani non invenientium, qui etiam caeci accusare audent ordinem rerum, cum involuti meritis suis putant tempora esse pejora quam praeterita fuerunt; sive de ipsa futura vita, quae nobis promittitur, dubitantium vel desquis venit ab inferis ut ista nuntiaret? Magnifice igitur et breviter, sed intrinsecus videntibus, ostendit quae bona quaerenda sint, respondens illorum interrogationi qui dicunt: Quis ostendit nobis bona? Signatum est, inquit, in nobis lumen vultus tui, Domine. Hoc lumen est totused mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine: homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei , quam peccando corrupit: bonum ergo ejus est verum atque aeternum,
Abbreviated transcription (Latin):
sacrifitiũ iustitiȩ. qđ fit ꝑpenitentiã. : Quid
enĩ iustius. quã ut sus qͥsq potiꝰ peccatis
quã alienis irascat᷑. seq ipsũ puniens mactec
do  An sacrifitiũ iustitię oꝑa iustas̃ post
penitentiã : Nã os int̾ positũ dia psalma
non ab surde fortassis insinuat. etiã transi¬
tũ deuita ueteri aduicã nouã. ut extincto
uł infirmato ꝑpęnitentiã ueteri homine
sacrificiũ ustitę scđm regenerationẽ noui
lominis offenit᷑ dõ. cũ se offerc ipsa anima
iã abluta. & inponit in altari fidĩ diuino
sensus: Sacrificate sacrificiũ iusticiȩ. &sꝑa¬
te in dño. idẽ. recte uiuite. & sꝑate donũ
Spant᷑ aucͥ. qͥo nisi bona: sedqr unusquisq
idbonũ uult adõ impetrare qđ diligit: nec
gendas : cetĩs aut ad necessitatẽ utendũ.
n ad gauduĩ ꝑfruendũ: restat ad miribilit̃
eũ dixisse. sꝑate indño.: Subiecit. ⁊ Multi

Expanded text:
sacrificium justitiae, quod fit per poenitentiam. Quid sacrificium justitiae, quod fit per poenitentiam. Quid enim justius, quam ut suis unusquisque peccatis, quam alienis potius irascatur, seque ipsum puniens mactet Deo? An sacrificium justitiae opera justa sunt post poenitentiam? Nam et interpositum diapsalma, non absurde fortassis insinuat etiam transitum de vita veteri ad vitam novam: ut exstincto vel infirmato per poenitentiam vetere homine, sacrificium justitiae secundum regenerationem novi hominis offeratur Deo, cum se offert ipsa anima  et imponit in altari Fidei, divino sensus, Sacrificate sacrificium justitiae, et sperate in Domino, id est, Recte vivite, et sperate donum Sperantur autem quae, nisi bona? Sed quia unusquisque id bonum vult a Deo impetrare quod diligit, nec genda sunt, caeteris autem ad necessitatem utendum, non ad gaudium perfruendum; admirabiliter cum dixisset, Sperate in Domino, subjecit: Multi
Abbreviated transcription (Latin):
agite penitentiã. idẽ. irascimini uob ipsis
de p̃teritis peccatis: & ulteriꝰ peccare desinice
Quȩdicitis incordib uris. sub audit᷑ dicite: ut sic
plena sentencia.: Quȩdicitis in cordib uris di¬
cite : idẽ. nolite eẽ popłs deqͦ dictum est :
Labus me lionoric: coraut eor longe. ẽ. ame
Incubilib ur̾is conpungimini.: Hoc .ẽ. qđ iã diccũ
est incordib⁊ Haec eiũs̃ cubilia: deqͥb & dnis mo¬
nec. ut inc̾ oremꝰ dausis hostus. ⁊Conpungimin
autꝰ auc ad pęnitentię dolore refert᷑. utse ip¬
sa anima puniens conpungat. ne indĩ uidi¬
tio dã pnata torqueat᷑ : aut ad excitationẽ
ut eiugilemꝰ aduidendã lucẽ xpĩ. tanquã
stimulis adhibitis.: Nonnulli aut̾. nͥ conpun¬
gimini. sed aperimini dicunt meliꝰ legi. qm
qđ refert᷑ adiliã dilectionẽ cordis. ut excipiat᷑
in alio psalmo.: Sacrificiũ dõ sp̃s concribula¬
tus.: Quare nͥ absurde hic accipit᷑ hic eẽ.

Expanded text:
vobis ipsis de praeteritis peccatis, et ulterius peccare desinite. Quae dicitis in cordibus vestris: subauditur, dicite; ut sit plena sententia: Quae dicitis, in cordibus vestris dicite; id est, nolite esse populus de quo dictum est: Labiis me honorant, cor autem eorum longe est a me . In cubilibus vestris compungimini: hoc est quod jam dictum est, in cordibus; haec enim sunt cubilia de quibus et Dominus monet, ut intus oremus clausis ostiis . Compungimini autem, aut ad poenitentiae dolorem refertur, ut se ipsam anima puniens compungat, ne in Dei judicio damnata torqueatur; aut ad excitationem, ut evigilemus ad videndam lucem Christi, tanquam stimulis adhibitis. Nonnulli autem non compungimini, sed aperimini, dicunt melius legi; quoniam od refertur ad illam dilatationem cordis, ut excipiatur in alio psalmo: Sacrificium Deo spiritus contribulatus. Quare non absurde hic accipitur ipsum esse
Abbreviated transcription (Latin):
Q m̃ cudnẽ singularit̃ inspe constitiustime: Hic non
dix̃ facies : sed fecisti.: Inqͦ gͦ iã ista spesiẽ: eric
ꝓfecto etiã qđ sꝑat᷑: Ec bene ait singulariter::
P otest eiũ referri aduersꝰ illos multos. qͥ multipli¬
cati atẽpore frum̾ti. uni & olei sui dicunt.
qͥ sostendit nob̾ bona: Perit enĩ hȩc multiplici¬
tas & singularicas tenet᷑ insci̾s: deqͥb dicit᷑ in ac¬
tib apłoꝵ.. Multitudini auc̾ credentiũ erat
anima una. & cor unũ.: Singulares gͦ & sĩpli¬
ces. idẽ. secreti amultitudinẽ ac turba nascenti¬
um rerũ atq morientiũ. amatores at̾nitatis
& unitatis eẽ debemꝰ : siuni dõ & dnõ nr̃o cupi¬
mꝰ inherere . Exelicit eSALAA QUARTIS N¬

Expanded text:
mine, singulariter in spe habitare fecisti me. Hic non dixit, Facies; sed, Fecisti. In quo ergo jam ista spes est, erit profecto etiam quod speratur. Et bene ait, singulariter: potest enim referri adversus illos multos qui, multiplicati a tempore frumenti vini et olei sui, dicunt: Quis ostendit nobis bona? perit enim haec multiplicitas, et singularitas tenetur in sanctis, de quibus dicitur in Actibus Apostolorum: Multitudinis autem credentium erat anima una et cor unum . Singulares ergo et simplices, id est, secreti a multitudine ac turba nascentium rerum ac morientium, amatores aeternitatis et unitatis esse debemus; si uni Deo et Domino nostro cupimus inh
Abbreviated transcription (Latin):
cȩsar a uob̾ exigit inp̃ssionẽ imaginis suȩ: sic
& ds̃.: Ut quẽ ad modũ illi reddit᷑ nũ mͦ: sic dõ
anima lumine uultꝰ eiꝰ illustrata. atq signa¬
ta. Dedisti lecitiã incorde meo .: Non gͦ foris
quȩrenda. ẽ. lȩcitia abhis qͥ adhuc gnaiues
corde diligunt uanitatẽ. & quęr̃ mͥdatium:
sedintꝰ ubi signatũ .e̾. lumine uultꝰ dĩ.: In in¬
teriore enĩ homine habitat xp̾c: utait apłs
rit Egosũ ueritas Et cũ loquębat᷑ in apło
id ÷ iillo cubili ubi orandũ ÷ loquebatur:¬
Sedhomines cẽporalia sectantes. qͥcerte multis:
nichil alud nouer̃ dicere. nisi qͥs ostendic
nob̾ bona: Cũ uera & certa bona incra se¬
met ipsos uidẽ ñ possint.: Itaq consequent̃
dehis rec̾issime dr̃ qđ ad uingit. Atẽpore
frum̾ti. uini & olei sui multiplicatis. Non¬

Expanded text:
sar a vobis exigit impressionem imaginis suae, sic et Deus; ut quemadmodum illi redditur nummus, sic Deo anima lumine vultus ejus illustrata atque signata. Dedisti laetitiam in cor meum. Non ergo foris quaerenda est laetitia, ab his qui adhuc graves corde diligunt vanitatem et quaerunt mendacium, sed intus ubi signatum est lumen vultus Dei: in interiore enim homine habitat Christus , ut aitrit: Ego sum veritas . Et cum loquebatur in Apostolo id est, in illo cubili ubi orandum est , loquebaturralia sectantes, qui certe multi sunt, nihil aliud noverunt dicere, nisi Quis ostendit nobis bona? cum vera et certa bona intra semetipsos videre non possint. Itaque consequenter de his rectissime dicitur, quod adjungit: A tempore frumenti, vini et olei sui multiplicati
Abbreviated transcription (Latin):
graues corde: Saltẽ usq in aduentũ inqͥt filu
dĩ. ur̃ error durauerit : qͥo gͦ ultra graues
corde estis: quando habituri finẽ fallaciarũ
siueritatis p̃sentiã ñ habetis: Ut qͥd diligitis
uauitatẽ & quę̧ricis mdatul : Ut qͥd uultis be¬
ati eẽ deinfimis : sola ueritas facit beatos: ex
&omã uanitas.: Quȩ ab undantia homini in omĩ
labore suo. quo ipse laborat subsole : Nt qͥo¬
gͦ tẽporaliũ rerũ amore detinemini : ut qͥd tan¬
quã pͥma extrema sectamini. qđ iẽ. uanitas
& m̾datiũ : cupicis enĩ ꝑ manere ista uob cum.
quȩ omã transeunt tanquã umbra.: Et sciate¬
quẽ suscitauit a mortus. & incęlo ad dexteram
collocauit: Increpat᷑ gͦ genꝰ humanũ: ut ad
eũ se tandẽ ab huiꝰ mundi amore conuertat.:¬
S ed si quẽ mouet conuinctio suꝑ addita qđ ait.
oꝰ scitote : facile. ẽ. ut inscripturis anĩaduertat
huiꝰ locutionis genꝰ familiare ẽẽ. illi linguę
qua ꝓphecę locuti sunt.: Nã sȩpe inuenis ia

Expanded text:
graves corde? saltem usque in adventum, inquit, Filii Dei vester error duraverit; quid ergo ultra graves corde estis? Quando habituri finem fallaciarum, si veritate praesente non habetis? Utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium? utquid vultis beati esse de infimis? Sola veritas facit beatos, ex et omnia vanitas. Quae abundantia homini in omni labore ejus, quo ipse laborat sub sole ? Neqid temporalium rerum amore detinemini, ut quid tanquam prima extrema sectamini, quod est vanitas et mendacium? Cupitis enim permanere vobiscum, quae omnia transeunt tanquam umbra. VERS. 4.quem suscitavit ab inferis, et in coelo ad dexteram collocavit? Increpatur ergo genus humanum, ut ad eum se tandem ab hujus mundi amore convertantSed si quem movet conjunctio superaddita, quod ait, Et scitote, facile est ut in Scripturis animadvertat hujus locutionis genus familiare esse illi linguae qua Prophetae locuti sunt. Nam saepe invenis ita
Abbreviated transcription (Latin):
tis ac suauitatis causa facta. ẽ. mirũ cur pͥmũ
tanquã indicare uoluit hominib exauditũ
se eẽ. & pꝰ ea cõpellare exauditore̾ suu. nisi
forte cũ indicassec quẽ ad modũ exaudicꝰ sit:
in ipsa dilatatione cordis maluit cũ deo loqͥ.
ut etiã hoc mͦ ostendet qͥdsit corde dilaca¬
ri. id .ẽ. iã corde habe infusũ dm̃ cũqͦ in¬
trinsecꝰ loquat᷑.: Qđ in ꝑsona eiꝰ qͥcredens
in xp̃m inluminatꝰ.e. recte accipit̃: Inipsiꝰ

Expanded text:
atis causa facta est, mirum cur primum tanquam indicare voluit hominibus exauditum se esse, et postea compellare exauditorem suum. Nisi forte cum indicasset quemadmodum exauditus sit in ipsa dilatatione cordis, maluit cum Deo loqui; ut etiam hoc modo ostenderet quid sit corde dilatari, id est, jam cordi habere infusum Deum, cum quo intrinsecus colloquatur. Quod in persona ejus qui credens in
Abbreviated transcription (Latin):
am de ista repentina dilatatione cordis. po¬
test idẽ dñs ꝓfidelib sius loqͥ: qͦrũ ꝑsonã
sibi inposuit etiã cũ ait.: E suriui: & ñcibastis
sius colloquenti cũ dõ. cuiꝰ caritatẽ diffusã ha¬
bet in corde ꝑsp̾m sc̃m qͥdatꝰ.ẽ. nob̾: Misere

Expanded text:
am de ista repentina dilatatione cordis potest idem Dominus pro fidelibus suis loqui, quorum personam sibi imposuit etiam cum ait: Esurivi, et non cibastis suis colloquente cum Deo, cujus charitatem diffusam habet in corde per
Abbreviated transcription (Latin):
dilatasti mͥ. Ab angustiis
tristitię : in latitudine̾ gaudior me duxisti.:
T ribulatio enĩ & angustia in omne̾ anima ho¬
minis oꝑantis malũ.: Quiauc̃ dic̾ gaudemus
in tribulationib. scientes q̾m tribulatio paci¬

Expanded text:
justitia mea, ab angustiis tristitiae in latitudinem gaudiorum me duxisti: Tribulatio enim et angustia in omnem animam hominis operantis malum. Qui autem dicit: Gaudemus in tribulationibus, scientes quoniam tribulatio pati
Abbreviated transcription (Latin):
sẽꝑ ub̾tatẽ significat: & ñ plerũq exiguitatẽ
cũ dedita tẽpouilib uoluptatib anima semꝑ
exardescic cupiditate. nec satiari potest Et
multiplici atq erũpnosa cogicatione distenta:
simplex bonũ uide ñsinit᷑. Quał illa ÷: deqͣ¬

Expanded text:
ignificat, et non plerumque exiguitatem: cum dedita temporalibus voluptatibus anima semper exardescit cupiditate, nec satiari potest, et multiplici atque aerumnosa cogitatione distenta, simplex bonum videre non sinitur; qualis e
Abbreviated transcription (Latin):
sententia ñ p̃cesserit cui consequens ad nectat᷑.
mirabilit̃ fortassis insinuat ꝓlationẽ uerita¬
tis
inuoce. cũ ea uisione quȩ fit in corde cẽ coniuine¬
tam: Quã quã hic dici possit. qđ suꝑior senten¬
tia. utqͥo diligitis uanitatẽ & queritis m̾datium.
ita posita iẽ: Ac si diceret᷑.: N olite diligere
uanitatẽ: & quęrere m̾datul. quo ita posito. rec¬
tissima locutione seqͥt: Ec scitote qm admiribile
fec̃ dñs sc̃m suũ.: Sedint̃ positũ dia psalma ue¬
tat istã cũ suꝑiore conuingi. Siue eiũ hebreu̾¬

Expanded text:
sequens annectatur, mirabiliter fortassis insinuat prolationem veritatis in voce cum ea visione quae fit in corde esse conjunctam. Quanquam hic dici possit, quod superior sententia, Utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium? ita posita est ac si diceretur, Nolite diligere vanitatem, et quaerere mendacium; quo ita posito, rectissima locutione sequitur: Et scitote quoniam admirabilem fecit Dominus sanctum suum. Sed interpositum diapsalma vetat istam cum su
Abbreviated transcription (Latin):
siue grecũ qđ significat᷑ int̃ uallũ psallendi. ut
psalma sit qđ psallit᷑. dia psalma uͦ int̾ positũ
inpsallendo silentiũ. ut quẽ ad modũ si inpsal¬
ma dicit uocũ copulatio incantando: ita dia¬
psalma disiunctio earũ ubiquedã reqͥes disiunc¬
tȩ continuationis ostendic̃: siue gͦ illuo. siue
hoc. siue aliuo aliqͥo sit. certe aluo ꝓbabile
iẽ. ñ recte continuari & coniungi sensũ ubi
mauero adeũ.: Hic nos ammoneri credo: ut mag¬
na intentione cordis. idẽ int̾no ꝙ incorporeo
damore. auxiliũ imploremꝰ dĩ.: Im̃ sic̃ gra¬
tulandũ.ẽ. de inluminatione in hac uita: ita
orandũ ꝓreqͥę pꝰ hanc uitã.: Qua ꝓpt̾ aut
ex ꝑsona fidelis euangelizantis. aut exipsius
est dignꝰ ex audiri : auc qͦmͦ ñ frustta clamat
peccator addmin: Ergo irascimini inqͥt. &
nolite peccare: Quod duob modis: incelli¬
gi pocest.: Aut eciã si uascimini nolite
peccare : id e. etiã si surgit iã motꝰ animi.

Expanded text:
se grecum et significat intervallum psallendi, ut psalma sit quod psallitur, diapsalma vero interpositum in psallendo silentium, ut, sicut simpsalma dicitur vocis copulatio in cantando, ita diapsalma disiunctio earum ubi quedam requies distincte continuationis ostenditur, scilicehoc, sive aliud aliquid sit, certe illud probabile est, non recte continuari et conjungi sensum, ubi mavero ad eum: hic nos admoneri credo, ut magna intentione cordis, id est, interno et incorporeo clamore auxilium imploremus Dei; quoniam sicut gratulandum est de illuminatione in hac vita, ita orandum pro requie post hanc vitam. Quapropter aut ex persona fidelis evangelizantis, aut ex ipsius est dignus exaudiri, aut quomodo non frustra clamat peccator ad Dominum? Ergo Irascimini, inquit, et nolite peccare; quod duobus modis intelligi potest: aut, Etiam si irascimini, nolite peccare; id est, Etiam si surgit mo
Abbreviated transcription (Latin):
lica societate dis uingic̃: D ns intẽplo scõ suo:
dns incȩlo sedes eiꝰ: Sicȩlũ acceꝑis iustũ. sic̃ t̾rã
dũ dictũ ẽ. dñs incęlo sedes eiꝰ: O culi eiꝰ in pau¬
ꝑem respiciunt: quippe cui deliccꝰẽ. pauꝑ.
& qͥ factꝰẽ. refuguĩ pauꝑi Et idõ seditiones
om̃s & tumultꝰ infra ista recia donec adducan¬
tur adlitꝰ. deqͥb nob̾ in ꝑniciẽ suã. & ad suã¬
& ad niãm correctionẽ insultant heretici. ꝑ eos
homines fiunt qͥ pauꝑes xpĩ eẽ. nolunc.: Sꝰ
nũ qͥd ab eis qͥhoc ee uolunt aũtunt oculos
di : Oculi enĩ eiꝰ in pauꝑẽ respiciunt: Nũqͥd¬
metuendũ ẽ. ne inũba diuitũ paucos pauꝑes
uide ñpossit. qͦs in ecđȩ cacholicȩ gremio
custoditos enutriat: Palpebrȩ eiꝰ int̾ro¬
gant filios hominũ.: Hic filios hominum
illa regula libent̃ acceꝑim. de ueterib re¬
generatos ꝑfidẽ Hi qͥppe qͥb dã scripturarũ
locis obscuris. tanꝗ dausis ocut dĩ exercent᷑

Expanded text:
ate disjungitur. Dominus in templo sancto suo, Dominus in coelo sedes ejus. Si coelum acceperis justum, sicut terram dum dictum est, Dominus in coelo sedes ejus. 8. Oculi ejus in pauperem respiciunt. Quippe cui derelictus est pauper, et qui factus est refugium pauperi . Et ideo seditiones omnes et tumultus intra ista retia, donec perducantur ad littus, de quibus nobis in perniciem suam et ad nostram correctionem insultant haeretici, per eos homines fiunt qui pauperes Christi esse nolunt. Sed numquid ab eis qui hoc esse volunt, avertunt oculos Dei? Oculi enim emetuendum est ne in turba divitum paucos pauperes videre non possit, quos in Ecclesiae catholicae gremio custoditos enutriat? Palpebrae ejus interrogant filios hominum. Hic filios hominum, illa regula libenter acceperim, de veteribus regeneratos per fidem. Hi quippe quibusdam Scripturarum locis obscuris, tanquam clausis oculis Dei, exercentur
Abbreviated transcription (Latin):
supplicus. ꝑ diuinã ꝓuidentiã fieri arbi¬
trem᷑ Et idõ tanꝗ rationẽ reddens. quare
uident᷑ eẽ. cũ sit una dĩ cuiꝰ om̃s partici¬
panc.
canquã si una facies intueat᷑ plura specula. qͦt qͦt
inilla singulare ẽ. de illis plurib pluralit̃ red¬
dit᷑: ꝓ ptẽa rursus ad singularitatẽ sẽ refert
dicendo.: Aeqͥtatẽ uidic facies eiꝰ: Fortasse ꝓeo
sic positũ. aeqͥcatẽ udic facies eiꝰ : acsi diceretur
Aeqͥcas uisa ẽ. in facie eiꝰ. id ÷ ineiꝰ notitia: Facies
enĩ dĩ ẽ: potentia quadignis innotescet: Auc
certe aeqͥcatẽ uidit facies eiꝰ: qr ñse p̃bec cog¬
noscendũ mał. sꝯ bonis: & ipsa ẽ. aequitas re

Expanded text:
suppliciis, per divinam providentiam fieri arbisuppliciis, per divinam providentiam fieri arbitremur. Et ideo tanquam rationem reddens quare ividentur esse, cum sit una Dei, cujus omnes participant: tanquam si una facies intueatur plura specula, quod in illa singulare est, de illis pluribus pluraliter redditur. Propterea rursus ad singularitatem se refert, dicendo, Aequitatem vidit facies ejus: fortasse pro eo sit positum, Aequitatem vidit facies ejus, ac si diceretur, Aequitas visa est in facie ejus, id est in ejus notitia; facies enim Dei est potentia qua dignis innotescit: aut certe, Aequitatem vidit facies ejus, quia non se praebet cognoscendum malis, sed bonis; et ipsa e
Abbreviated transcription (Latin):
trã. Eadẽ aut̃ nube idẽ. diuina scriptura
utrũq factũ ẽ:. Itẽ dñs dic̃.: Nonqđ intrac
in õs urm̃ uoscoinqͥnat: sꝯ qđ exit: Audit
hoc peccator: & gulã parat uoracitati.:
Audit hoc uistꝰ: & acrborũ discernendorũ
suꝑstitione munit᷑: Ethinc igit᷑ eadẽ scrip¬
turarũ nube ꝓsuo cuiꝰq merito. & peccato¬
ri pluuia laqueorũ. & iusto pluuia ub̃ta¬
tis infusa ẽ.: Ignis & sulphur. & sp̃s ꝓcellȩ̨
parscalicis eorũ.: Haec pena eorũ ẽ. acq exi¬
tus. ꝑ qͦs blas phemat᷑. nom̃ dĩ. ut pͥmo cu¬
piditatũ suarũ igne uastent᷑: de inde ma¬
lorũ oꝑũ fetore. acetu beatorũ abiciant᷑.
Postremo abrepti atq sub mersi in effabiles
pęnas luanc Haec enĩ pars ẽ. calicis eorũ:
sic̃ iustorũ calix totꝰ inebrians quã p̃clarꝰ.
In ebriabunt᷑ enĩ abub̾tate domꝰ cue.. Cali¬
cẽ aut̃ ꝓptẽa puto appellatũ: neqͥd p̃c̃
modũ acq m̃surã. uł in ipsis peccatorum

Expanded text:
divina Scriptura, utrumque factum est. Item Dominus dicit: Non quod intrat in os vestrum, vos coinquinat, sed quod exit . Audit hoc peccator, et gulam parat voracitati: audit hoc justus, et a ciborum discernendorum superstitione munitur. Et hic igitur eadem Scripturarum nube, pro suo cujusque merito, et peccatori pluvia laqueorum, et justo pluvia ubertatis infusa est. 11. Ignis et sulphur et spiritus procellae pars calicis eorum. Haec poena eorum est atque exitus, per quos blasphematur nomen Dei, ut primo cupiditatum suarum igne vastentur, deinde malorum operum putore a coetu beatorum abjiciantur, postremo abrepti atque submersi, ineffabiles poenas luant. Haec enim pars est calicis eorum; sicut justorum calix tuus inebrians quam praeclarus ! Inebriabuntur enim ab ubertate domus tuae . Calicem autem propterea puto appellatum, ne quid praeter modum atque mensuram, vel in ipsis peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ: Palpebre eiꝰ introgant filios homi¬
nũ. Oꝑtionẽ atq ad aꝑtionẽ oculorũ. qđ
nomine palpebrarũ ꝓbabile ẽ. positum:
mortẽ resurrectionẽq eiꝰ acciꝑe possumus.
ubi ꝓbabit filios hominũ discipłos suos. &
t̾ritos sua passione acresurrectione lȩtifica¬
tos.: Dns int̾rogat iustũ & impiũ: Iã decę¬
lo gub̾nans aeccłam: qͥ auẽ diligit iniqͥta¬
tẽ odit animã suã: Quare hoc itasic: con

Expanded text:
minem. Palpebrae ejus interrogant filios hominum. Opertionem atque adapertionem oculorum, quod nomine palpebrarum probabile est positum, mortem resurrectionemque ejus accipere possumus, ubi probavit filios hominum discipulos suos, et territos sua passione, et resurrectione laetificatos. Dominus interrogat justum et impium: jam de coelo gubernans Ecclesiam. Qui autem diligit iniquitatem, odit an
Abbreviated transcription (Latin):
um.: Quid gͦ : metuimꝰ nealiqͥd nob obsinc
impii. si forte nob̾cũ sacram̃ta ñ since̾ro
corde cõmunicant: Quando ille int̾ro gat
odit aniiã suã :: Id est ñ ei qͥcredidit dõ. &
ꝓpħȩ intelligunt᷑ siue boni siue mali. qͥ
sectandos incidit. nisi peccator. siue ad p̃¬
ꝑationẽ extremi supplicu. siꝑ seuerare
inpeccando maluerit. siue addesudandã¬
suꝑ biam. sialiquando dm̃ cura sinceriore quęsi¬
uerit.: Si auc̃ nubes ñnisi boni & ueri ꝓphȩ̨
intelligunt᷑. & de his manifestũ est suꝑ pecca¬
cores laqueos pluere dm̃. quãuis dehis etiã pi¬
os adfructificandũ inrigec: qͥbdã inqͥc sumꝰ

Expanded text:
etc. Quid ergo metuimus, ne aliquid nobis obsint impii, si forte nobiscum sacramenta non sincero corde communicant, quando ille interrogat odit animam suam: id est, non ei qui credit Deo et Prophetae intelliguntur, sive boni, sive mali, qui  eos sectandos incidit nisi peccator; sive ad praeparationem extremi supplicii, si perseverare in peccando maluerit; sive ad desuadperbiam, si aliquando Deum cura sinceriore quaesiverit. Si autem nubes nonnisi boni et veri Prophetae intelliguntur; et de his manifestum est super peccatores laqueos pluere Deum, quamvis de his etiam pios ad fructificandum irriget: Quibusdam, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
catores sagutare ꝑ auer̃ rectos corde.: Non
enĩ uno modo dici obscura luna pocest.:
Nã & cũ finit᷑ menstruis cursib : Mcũ eiꝰ ful¬
gur nubilo int̾ polat᷑. & cũ plena deficit.
dici potest obscura luna: Pocest gͦ & deꝑ
secutorib marcirũ intelligi: qđ sagitare
uoluer̃ inobscura luna rectos corde: Siue
adhuc inȩccłȩ nouitate qr ñdũ t̾ris maior
effulserat. nec a gentiliũ suꝑstitionũ te¬
nebras uicerat: siue linguis blasphemorũ
& xpĩanorũ nom̃ male diffamantiũ. qͣsi
nebuł cũ t̾ra obtegeret᷑. uidĩ ꝑspicua lu¬
na ñpoterat. id ÷ aeccła. Siue ipsorum
nrm̃ cedib & tanta effusione sanguinis.
tanꝗ illo effectu & obscuratione quacru¬
entã faciẽ luna uidet᷑ ostendẽ. anomine
xpĩano dec̾rebant̃ infirmi: In quo t̾rore:
uerba dolosa & sacrilega iaculabantur.
peccatores. ut etiã rectos corde ꝑ uerte¬
rent Potest & dehis peccatorib incelligi.

Expanded text:
catores sagittare paraverunt rectos corde. Non catores sagittare paraverunt rectos corde. Non enim uno modo dici obscura luna potest: nam et cum finitur menstruis cursibus, et cum ejus fulgor nubilo interpolatur, et cum plena deficit, dici potest obscura luna. Potest ergo et de persecutoribus martyrum intelligi, quod sagittare voluerint in obscur a luna rectos corde novitate, quia nondum terris major effulserat, et gentilium superstitionum tenebras vicerat: sive linguis blasphemorum et christianum nomen male diffamantium, quasi nebulis cum terra obtegeretur, videri perspicua luna non poterat, id est Ecclesia: sive ipsorum martyrum caedibus et tanta effusione sanguinis, tanquam illo defectu et obscuratione qua cruentam faciem luna videtur ostendere, a nomine christiano deterrebantur infirmi; in quo terrore verba dolosa et sacrilega jaculabantur peccatores, ut etiam rectos corde perverterent. Potest et de his peccatoribus intelligi,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ cõmune lum̃ ẽ. carnuis homunũ acq muscarũ.
sensꝰ simpliciũ conant᷑ aũtere: & ñnullorũ auer¬
tunt: quiquã diu ñ poss̃ interiorẽ lucẽ uerica¬
tis m̃te contueri: sunplici fide cacholica contẽp¬
ti eẽ nolunc. quȩ una paruuł sał ẽ & quo
uno lacte adfirmitate̾ solidioris cibi certo
robore ꝑuenit̾. Quęlibet gͦ duarũ istarum
opinionũ uerasic: congruent̃ accipit᷑ allegori¬
ce luna ȩccła: Auc sunistis obscuritatib ma¬
gis negotus quã fructuosis exercere animum.
aut ñ libet aut ñuacat. aut animꝰ ipse ñua¬
lec : satis ẽ. lunã popularib ocuł intueri.
& ñ querere obscuras causas. sꝯ cũ omĩb m
increm̃ta eiꝰ. & cõ plementa. & detrimenta
sentire. Quęsi ꝓptẽã deficit ut renouet᷑:
etiã ipsi imperite multitudini de monstrat
aeccłȩ figurã. in qua credic᷑ resurrectio mor¬
tuorũ.: Deinde quęrendũ ẽ. qͥd in hoc
psalmo accipiat᷑ obscura luna. in qua pec¬

Expanded text:
 commune lumen est carnis hominum atque muscarum, sensus simplicium conantur avertere, et nonnullorum avertunt, qui quamdiu non possunt interiorem lucem veritatis mente contueri, simplici fide catholica contenti esse nolunt, quae una parvulis salus est, et quo uno lacte ad firmitatem solidioris cibi certo robore pervenitur. Quaelibet ergo duarum istarum opinionum vera sit, congruenter accipitur allegorice luna, Ecclesia. Aut si in istis obscuritatibus, magis negotiosis quam fructuosis exercere animum aut non libet, aut non vacat, aut animus ipse non valet, satis est lunam popularibus oculis intueri, et non quaerere obscuras causas, sed cum omnibus et incrementa ejus et complementa et detrimenta sentire. Quae si propterea deficit ut renovetur, etiam ipsi imperitae multitudini demonstrat Ecclesiae figuram, in qua creditur resurrectio mortuorum. 4. Deinde quaerendum est quid in hoc psalmo accipiatur obscura luna, in qua pec
Abbreviated transcription (Latin):
in rigantes nubes dici poss̃: Quicũ male intelli¬
gunt᷑: pluit ds̃ suꝑ peccatores laqueos ignis.
Cũ auc̃ bene intelligunt᷑: fęcundat pectora
piorũ atq fideliũ. sic̃ exẽp̃li grã qđ scrip¬
cũ ẽ.: Et er̃ duo in carne una : Si adlibidinẽ
qͥsq inẽp̃tet᷑. laqueũ pluit suꝑ peccatorẽ:
Si aut̃ intelligas sic̃ ille qͥait. ego aut̃ dico in

Expanded text:
: qui cum male intelliguntur, pluit Deus super peccatores laqueos; cum autem bene intelliguntur, foecundat pectora piorum atque fidelium. Sicut exempli gratia, quod scriptum est, Et erunt duo in carne una , si ad libidinem quisque interpretetur, laqueum pluit super peccatorem; sin autem intelligas, sicut ille qui ait, Ego autem di
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore tradicionis & macharianȩ inuidiȩ ñ
nouer̃: Quȩ causa ẽ. ut xpĩanos de mesõpo¬
tamia uenientes. qͥ ceciliani & donati nec no¬
men audier̃. Mrebaptirare audeas. & ne¬
ges eẽ xpĩanos: siaut̃ illos polluunt aliena
peccata quȩnesciunt: tene tereũ qͥcquid
ꝑsingulos dies in parte urã tẽ nesciente cõ¬
mict̾it᷑. Imꝑatorũ constitutiones frustra
obicientẽ cacholicis. cũ inurĩscas¬
tris pͥuati fustes. ignesq sic seuiant:
Ecce adqđ lapsisunt: quicũ uiderent in
catholica peccatores. ñ potuer̃ dicere
indnõ confido: & spẽ suã in homine po¬
suer̃: Qd̾ omĩno dicerent: si non aut ipsi
sacrilega suꝑbia seꝑare ase uelle fin xe
confido qͦ mͦ dic̃itis animȩ meę. transmi¬
gra in montẽ sic̃ passer: Qm̃ ecce peccatores in

Expanded text:
carianae invidiae non carianae invidiae non noverunt? Quae causa est ut christianos de Mesopotamia venientes, qui Caeciliani et Donati nec nomen audierunt, rebaptizare audeas, et neges esse christianos? Si autem illos polluunt aliena peccata quae nesciunt, tenet te reum quidquid per singulos dies in parte vestra te nesciente committitur, imperatorum constitutiones frustra objicientem Catholicis, cum in vestris castris privati fustes ignesque sic saeviant. Ecce quo lapsi sunt, qui cum viderent in Catholica peccatores, non potuerunt dicere, In Domino confido, et spem suam in homine posuerunt. Quod omnino dicerent, si non aut ipsi,sacrilega superbia separari se velle finxeruconfido; quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montes sicut passer? Quoniam esse peccat
Abbreviated transcription (Latin):
cũ multa quȩ ñ uult in aeccta uidet. qͥse intra
illa retia plena piscib bonis & mał natare.
adhuc sentit. donec adfinẽ maris ueniatur.
ubi mali segregent᷑ ab onis: Isti aut̃ qͥd respon¬
dent si alicui eorũ dicat ille quẽ baptrant.
qͦ mͦ me iubes p̃sumere : nãsi & dantis ꝙ acci¬
piencis ẽ. meritũ. sit dantis dĩ. & accipientis
conscientiȩ meę Haec enĩ duo ñ mͥ incertas:
bonitas illiꝰ & fides mea: Quidte int̃ ponis de
quo certũ scire nichil possũ : sineme dicere
indnõ confido.: Nãsi inte confido. unde con¬
fido : si nchil mali ista nocce fecisti: Post¬
tremo suus ut credã tͥ. nũqͥo possũ ampliuꝰ
quã dece gaudẽ : Unde gͦ confido ineis
qͥb heri cõ municasti. & hodie cõmunicas.
& cras cõmunicab̾. utrũ uł isto triduo ichil
mali cõmiserint : qđ si nec me necte polluit
qđ nescimꝰ quȩ causa ẽ. ut rebaptires eos qͥ¬

Expanded text:
cum multa quae non vult, in Ecclesia videt, qui se intra cum multa quae non vult, in Ecclesia videt, qui se intra illa retia plena piscibus bonis et malis natare adhuc sentit, donec ad finem maris veniatur, ubi mali segregentur a bonis. Isti autem quid respondent, si alicui illorum dicat ille quem baptizant: Quomodo me jubes praesumere? Nam si et dantis et accipientis est meritum, sit dantis Dei, et accipientis conscientiae meae: haec enim duo non mihi incerta sunt, bonitas illius, et fides mea. Quid de interponis, de quo certum scire nihil possum? Sine me dicere, In Domino confido. Nam si in te confido, unde confido si nihil mali ista nocte fecisti? Postremo si vis ut credam tibi, numquid possum amplius quam de te credere? Unde ergo confido in eis quibus heri communicasti, et hodie communicas, et cras communicabis, utrum vel isto triduo nihil mali commiserint? Quod si nec te nec me polluit quod nescimus, quae causa est ut rebaptizes eos q
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃ta si ꝑ scõs homines dent᷑.: Itaq cũ ab eis
quȩ̨rit᷑ qͥsinc scĩ: crubescunt dicere
nossumꝰ. Qui eciã sulli ñ erubescunt hoc
dicere. hi quiaud uint ꝓ ipsis erubescunt:
Itaq isti cogunt eos qͥ accipiunt sacramenta
spẽ suã inhomine ponere. cuiꝰ cor uidẽ
ne ponie.. Quid ÷ enĩ dicere. ego qđ do
potes : ubi uidebo qđ sc̃s es: Anforte
dices qđ scriptũ ẽ. ex oꝑib eorũ cognosce¬
tis eos : Uidebo plane mira oꝑa. cotidi¬
anas uiolentias circũ cellionũ. sub epĩs.
& pres biteris. ducib circũ quaq uolita¬
re. & tribiles fustes israheles uocari:
Quȩ bomines qͥnunc uiuunt: cotidie uidenc o senai¬
łnc Machariana uꝰ tẽpora deqͥb inuidiã fa¬
ciunt: ꝙ plurimi ñ uider̃. & nemo nunc uidet:
Et qͥsqͥs ea uidit cacholicꝰ: pocuit dicere sidĩ ser¬
uus cẽ. uellet. indnõ confido: qđ & nunc dicit

Expanded text:
sacramenta, si per sanctos homines dentur. Itaque cum ab eis sacramenta, si per sanctos homines dentur. Itaque cum ab eis quaeritur, qui sint sancti, erubescunt dicere, Nos sumus; quin etiam si illi non erubescant hoc dicere, hi qui audiunt pro ipsis erubescunt. Itaque isti cogunt eos qui accipiunt sacramenta, spem suam in homine ponere, cujus cor videre n homine . Quid est enim dicere, Ego quod dpotes, ubi videbo quod sanctus es? An forte dices quod scriptum est, Ex operibus eorum cognoscetis eos Video plane mira opera, quotidianas violentias Circumcellionum sub episcopis et presbyteris ducibus circumquaque volitare, et terribiles fustes Israeles vocare, quae homines qui nunc vivunt, quotidie vident et sentiunt. Macariana vero tempora, deidet: et quisquis ea vidit catholicus, potuit dicere, si Dei servus esse vellet, In Domino confido; quod et nunc dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
in obscura luna factũ ẽ: nc̃ catholico nomine
toto orbe diffuso. atq celebrato. qͥd mͥ ẽ. incog¬
nitis ꝑ turbari: In dnõ confido: nec audio dĩ¬
centes animȩ meȩ. transmigra in montẽ sicut
passer.: Qm̃ ecce peccatores intender̃ arcũ. ut
sagittent in obscura luna rectos corde.: Aut si¬
& nc̃ illis luna uidet᷑ obscura. qr incertũ uo¬
lunt efficere quęsit cacholica. & eã peccatis
carnaliũ hominũ. qͦs multos continet conant᷑
arguere. qͥd ad eũ ꝑtinet qͥuere dic̃. induõ
confidt̃ in homine. & de parte hominis se eẽ.
sermone ab eis quęrit᷑ cuiꝰ cõmunionis suic:
nisi de parte illuꝰ se eẽ. dicant. ñ possunt
agnosci Dic qͥ isti faciunt cũ illis cõmemo¬
rant᷑ ta innumerabilia & cotidiana peccata.
& scelera eorũ qͥb plena ẽ. illa societas: nũ¬
qͥd poss dicere indnõ confido. qͦmͦ dicitis a¬
nuȩ meȩ. trans migra in montẽ sic̃ passer:
Non enĩ confidunt indnõ. qͥcunc eẽ dicunt scã

Expanded text:
in obscura luna factum est, nunc catholico nomine toto orbe diffuso atque celebrato, quid mihi est incognitis perturbari? In Domino enim confido; nec audio dicentes animae meae: Transmigra in montes sicut passer. Quoniam ecce peccatores intenderunt arcum, ut sagittent in obscura luna rectos corde. Aut si et illis nunc luna videtur obscura, quia incertum volunt efficere quae sit catholica, et eam peccatis carnalium hominum, quos multos continet, conantur arguere; quid ad eum pertinet qui vere dicit: In Domino confidunt in homine, et de parte hominis se esse sermone ab eis quaeritur, cujus communionis sint, nisi de parte illius se esse dicant, non possunt agnosci. Dic quid isti faciunt, cum illis commemorantur tam innumerabilia et quotidiana peccata et scelera eorum, qquid possunt dicere. In Domino confido; quomodo dicitis animae meae: Tramsmigra in montes sicut passer? Non enim confidunt in Domino, qui tunc esse dicunt sancta
Abbreviated transcription (Latin):
fec̃. qͥ eundẽ traditorẽ suũ quẽ diabolũ
nominauit. qͥ ante traditionẽ nec loculis
diũcis fidẽ potuic ex hib̾e cũ cetĩs discipulis
ad p̃dicandũ regnũ cęlorũ misit. ut de¬
monstraret dona dĩ ꝑ uenire adeos qͥcũ fide
accipiunt etiã sicał sit ꝑ quẽ accipiunt qͣt

Expanded text:
 qui eumdem traditorem suum, quem diabolum nominavit , qui ante traditionem Domini nec loculis dominicis fidem potuit exhibere , cum caeteris discipulis ad praedicandum regnum coelorum misit ; ut demonstraret dona Dei pervenire ad eos qui cum fide accipiunt, etamsi talis sit per quem accipiunt, qualis
Abbreviated transcription (Latin):
tũ impsis ẽ. destruxer̃ laudẽ : quã exore
infantiũ & lactentiũ ꝑ fecit ds̃. dũ questio¬
nib uarus & scrupulosis exaggitant par¬
uulos enutriri fidĩ lacte ñsinunt: Quasi gͦ
dictũ sic huic animę. quare isti cͥ dicunt
trans migra in montẽ sic̃ passer. quare tẽ de
peccatorib t̾rent qͥ intender̃ arcũ ad sagit¬
tandũ in obscura luna rectos corde : respon¬
det. Idõ utiq me t̾renc: qm̃ quȩ ꝑ fecisti
destruxer̃: Ubi nisi in conuenticuł suis
ubi paruulos & interioris lucis ignaros.
ñ lacte nutriunc sꝯ uenenis necant: Iustꝰ¬

Expanded text:
s est, destruxerunt laudem, quam ex ore infantium et lactentium perfecit Deus , dum quaestionibus vanis et scrupulosis exagitant parvulos, et eos nutriri fidei lacte non sinunt. Quasi ergo dictum sit huic animae, Quare isti tibi dicunt, Transmigra in montes sicut passer? quare te de peccatoribus terrent, qui intenderunt arcum ad sagittandos in obscura luna rectos corde? Respondet: Ideo utique me terrent, quoniam quae perfecisti destruxerunt. Ubi, nisi in conventiculis suis, ubi parvulos et interioris lucis ignaros, non lacte nutriunt, sed venenis necant? Just
Abbreviated transcription (Latin):
conũtere qua inlustrat᷑ donec ad cornua re¬
deat. atq inde omĩno ñ appareat: qr nunc
illa pars quȩ inlustrat᷑ sursũ ẽ. ad cȩlum.
adt̾rã aut̃ illa quã radi are sol ñ potest.¬
Ergo & scđm hanc opinionẽ luna intelligi¬
tur aeccta. qđ suũ lum̃ ñ habeat: sꝯ abu¬
nigenito dĩ filio qͥ multis locis inscripcuris

Expanded text:
conuertere, qua non inlustratur, donec ad cornua reconuertere, qua non inlustratur, donec ad cornua redeat atque omnino inde non appareat, quia tunc illa pars, quae inlustratur, sursum est ad caelum, ad terram autErgo et secundum hanc opinionem, luna intelligitur Ecclesia, quod suum lumen non habeat, sed ab unigenito Dei Filio, qui multis locis in sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ luna in allegoriã significat aeccłam.
qđ exparce spu̾ali lucet ȩccła. ex parte
pars inbonis oꝑib apparet hominib
t in conscientia latet.
adõ cantũ mͦ nota ÷. Cũ solo corpore ap¬
parec hominib sic̃ contuigit cũ oramꝰ ui
corde. & quasi nchil agere uidemͣ. dũ
ñ adc̃rã sed sursũ corhab̾e iubem addiñ.
Alu aut̃ dicunt ñhab̾e lunã lum̃ ꝓpͥum:
sꝰ asole inlustrari.: Sed quando cũ illo ẽ.
eã partẽ ad nos hab̾e. quanos inlustiat᷑.
& idõ nichil mea lucis uidi.: Cũ auẽ incipit
ab illo recede in lustrari ab eo ẽtiã partẽ
quã habet adt̾rã. ꝙ necessaria incipere
acornib donec fiat qͥnca decima contra
solẽ.:Tuuc enĩ sole occidente orit᷑: utqͥs¬
qͥs occidentẽ solẽ obseruauerit. cũ eũ cȩ¬
ꝑit ñ uide. conũsus adorientẽ lunã surꝰ¬
gere uideat: atq inde exalia parce
cũ ei cȩꝑit ꝓpinquare illã partẽ ad nos

Expanded text:
nem luna in allegoria significat Ecclesiam, nem luna in allegoria significat Ecclesiam, quod ex parte spirituali lucet Ecclesia, ex parte ritualis pars in bonis operibus apparet hominibus; m in conscientia latet, ac Deo tantummodo nota est, cum solo corpore apparet hominibus; sicut contingit, cum oramus in corde, et quaad terram, sed sursum cor habere iubemur ad dominum. alii autem dicunt non habere lunam lumen proprium, sed a sole inlustrari; sed quando cum illo est, eam partem ad nos habere, qua non inlustratur, et ideo nihil in ea lucis uideri; cum autem incipit ab illo recedere, inlustrari ab ea etiam parte, quam habet ad terram, et necessario incipere a cornibus, donec fiat quinta decima contra solem — tunc enim sole occidente oritur, ut quisquis occidentem solem obseruauerit, cum eum coeperit non uidere, conuersus ad orientem lunam surgere uideat — atque inde ex alia parte, cum ei coeperit propinquare, illam partem ad nos
Abbreviated transcription (Latin):
le me arbitror posse hominẽ scire: Cũ
enĩ quęrit᷑ unde habeat lum̃. alii dicunt
suũ hab̾e: sꝯ globũ eiꝰ dimidiũ luce̾re. di¬
nudiũ auc̃ obscurũ eẽ. Dũ aut̃ mouet᷑ in
circulo suo. eandẽ partẽ qualucet pau
& si facias pilã. & dimidia parte candidã.
ocꝰ ex dimidia obscurã: sieã partẽ qua
obscura ẽ. ance oculos habeas. nich il can¬
doris uides Et cũ cȩperis illã candidã
partẽ adoculos conũtere : si paulatim
facias pͥma cornua candoris uidebis.
Deinde paulatĩ crescic donec tota pars
conũtẽ. incipit obscuritas apparere. & can¬
dor minui: donec itũm ad cornua redeat.
ꝙ pꝰ tremo totꝰ ab ocuł aũtat᷑. aut rursꝰ obs¬
cura illa pars sola possit uidi. Qđ fieri
dicunt cũ lum̃ lunȩ̨ uidet᷑ crescere. usq ad
qͥntã decimã: & rursꝰ usq adcricesimã mi¬
nui. & redire ad cornua donec ineã nichil
penitꝰ lucis apparat. Scđm hanc opiuo¬

Expanded text:
llime arbitror posse hominem scire. Cum llime arbitror posse hominem scire. Cum enim quaeritur unde lumen habeat, alii dicunt suum habere, sed globum ejus dimidium lucere, dimidium autem obscurum esse; dum autem movetur in circulo suo, eamdem partem qua lucet, pauparere. Nam et si facias pilam ex dimidia parte candidam, et ex dimidia obscuram; si eam partem quae obscura est ante oculos habeas, nihil candoris vides, et cum coeperis illam candidam partem ad oculos convertere, si paulatim facias, primo cornua candoris videbis, deinde paulatim crescit, donec tota pars  paulatim convertere, incipit obscuritas apparere, et candor minui, donec iterum ad cornua redeat, et postremo totus ab oculis avertatur, ac rursus obscura illa pars sola possit videri: quod fieri dicunt, cum lumen lunae videtur crescere usque ad quintamdecimam lunam, et rursus usque ad tricesimam minui, et redire ad cornua, donec penitus nihil in ea lucis appareat. Secundum hanc opinio
Abbreviated transcription (Latin):
inmontẽ sic̃ passer: Qnĩ ecce peccatores incen¬
der̃ arcũ : ꝑ auer̃ sagutas suas in pharetra. ut
sagutent in obscura luna rectos corde: Terro¬
res istisunt cõminantiũ nob̾ depeccatorib: ut
adse tanꝗ adiustos transeamꝰ ecce inqͥunt
peccato res intender̃ arcũ. Credo scripturas
quas illi carnalit̃ in c̃p̃tando uenenatas inde
sententias emittunt Parauer̃ sagictas inpha¬
retrã eadẽ ũba scilicet quȩ scripturarũ auc¬
toritate iaculaturis incordis occulto. Pauer̃
ut sagitent in obscura luna rectos corde:
ut cũ senserint aecdȩ lumini ꝓpt̃̾ mulatu¬
dinẽ imꝑitorũ & carnaliũ obscuraco non se
posse coniunci. corrũpunt mores bonos
collo qͥa mala.: Sed contra istos om̃s t̾rores
dicendũ ẽ: in dnõ confido.: Luna uͦ quã
congruent̾ significet aeccłam: meminime
ꝓmisisse in hoc psalmo considacurum.:
Duȩs de lima opiniones ꝓbabiles: harum
aut̃ quȩ uerasit. aut ñ omĩno. aut diffici¬

Expanded text:
ecce peccatores intenderunt arcum, paraverunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscura luna rectos corde. Terrores isti sunt comminantium nobis de peccatoribus, ut ad se tanquam ad justos transeamus. Ecce, inquiunt, peccatores intenderunt arcum: credo, Sripturas, quas illi carnaliter interpretando, venenatas inde sententias emittunt. Paraverunt sagistas suas in pharetra: eadem verba scilicet, quae Scripturarum auctoritate jaculaturi sunt, in cordis occulto paraverunt. Ut sagittent in obscura luna rectos corde: ut cum senserint, Ecclesiae lumine propter multitudinem imperitorum et carnalium obscurato, non se posse convinci, corrumpant bonos mores colloquiis malis . Sed contra omnes istos terrores dicendum est: In Domino confido. 3. Luna vero quam congruenter significet Ecclesiam, memini me promisisse in hoc psalmo consideraturum. Duae sunt de luna opiniones probabiles: harum autem quae vera sit, aut non omnino, aut diffici
Abbreviated transcription (Latin):
NONO CONFIOO. eUO MobO diciris
ammȩ meȩ. trans migra in montẽ.
sic̃ passer.. Unũ moncẽ teneo in
quo confido. qͦ mͥ dicitis ut aduos
tran seã. tanꝗ multisinc x pĩ: aut
suos montes eẽ. dicitis ꝑ suꝑbiã.
oportec qͥdẽ passerẽ ee pennatã
uitutib  p̃ceptis dĩ: Sedea ipsa ꝓhibent uola¬
re uistos in monces. & insuꝑb̾ hominib spẽ collo¬
care. Habeo domũ ubi reqͥescã: qr indno con¬
fido. Nã & passer uiuenit sibi domũ: & factꝰẽ.
dĩs refugiũ ꝑauꝑi. Dicamꝰ gͦ tota fidutia. ne

Expanded text:
no confido, quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montes sicut passer? unum montem teneo in quo confido, quomodo dicitis ut ad vos transeam, tanquam multi sint Christi? Aut si vos montes esse dicitis per superbiam, oportet quidem esse passerem pennatum virtutibus et praeceptis Dei; sed ea ipsa prohibent volare in istos montes, et in superbis hominibus spem collocare. Habeo domum ubi requiescam, quia in Domino confido: nam et passer invenit sibi domum , et factus est Dominus refugium pau
Abbreviated transcription (Latin):
fido qͦ mͦ dicitis animȩ meę. trans migra in
moncẽ sic̃ passer. pt̃ t̾rores scilicet eorũ
qͥ illũ adp̃ hendẽ & crucifigere cupiebant:
cũ peccatores sagutare uolentes rectos corde.
id ÷ qͥ xp̃o credid̾ant in obscura luna. id ÷ re¬
pleta peccatorib sinagoga ñ absurde incel¬
ligit᷑: Cui congruit & qđ dicit᷑. Dñs intẽ¬
plo scõ suo. dñs incęlo sedes eiꝰ: uł ũbũ in ho¬

Expanded text:
nimae meae: Transmigra in montes sicut passer? propter terrores scilicet eorum, qui illum apprehendere et crucifigere cupiebant: cum peccatores sagittare volentes rectos corde, id est qui Christo crediderant, in obscura luna, id est repleta peccatoribus synagoga, non absurde intelligitur. Cui congruit et quod dicitur, Dominus in templo sancto suo, D
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ conexũ & conpactũ ꝑ omne tactũ
sub ministrationis. scđm oꝑacionẽ inm̃su¬
rã unius cuiꝰq partis increm̃tũ corporis fa¬
cit in ȩdificationẽ sui incaritate: In hoc
tẽplo scõ suo dñs ẽ: qđ constat multis nĩ¬
bris suis.: Sua qͦq offitia gerentib iNu¬
nã aedificationẽ caritate constructis qđ
uiolat: qͥsqͥs causa principatꝰ sui acatho

Expanded text:
corpus connexum et compactum per omnem tactum subministrationis, secundum operationem in mensuram uniuscujusque partis incrementum corporis facit, in aedificationem sui in charitate . In hoc templo sancto suo Dominus est; quod constat multis membris suis, sua quaeque officia gerentibus, in unam aedificationem charitate constructis; quod violat, quisquis causa principatus sui a catho