comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
leges dñr ab his qͥ condiderunt.
Ut consulares. tͥbunicis. iulie. corne¬
liȩ. Nam & sub octouiano cęsare
suffecti consules papiꝰ. et põpeiꝰ. legẽ
tulu̾nt q̃ a nõib eorũ appellat᷑ papia
pompeia. continens patrũ p̃mia pro
suscipiendis libis. Subeodem qͦ ĩꝑa¬
tore. falcidiꝰ tͥbunꝰ plebis legẽ fecit. ne
qͥs plus in extraneis testam̃to legaret.
quã ut qͣrta pars sr̃ eẽt hẽdibꝰ Ex cꝰ
noĩe lex falcidia nuncupata ẽ. Aqͥliꝰ
qͦ legem condidit. q̃ actenus aqͥlia.
atura uͦ lex ẽ. quȩ de pluribꝰ simł
reb eloqͥt᷑. Dicta a copia rerum
ẽ. poemata uaria conde̾. ut oratii.
odie leges naualiũ cõmertiorũ
Ast ab insula rodo cognominate.
in qua antiqͥtus m̾catorũ usus fuit.
riuilegia. De priuilegiis.xuiii.
aut̃ st̃ leges pͥuatorũ. qͣi pͥuate
mĩs aut̃ lex. aut ꝑmittit aliqͥd
ut uir fortis petat p̃miũ. aut
nulli petere liceat. Aut punit. ut
qͥ cedem fecit capite plectat᷑. Eius

Expanded text:
leges dicuntur ab his qui condiderunt, ut consulares, tribuniciae, Iuliae, Corneliae. Nam et sub Octaviano Caesare suffecti consules Papius et Poppaeus legem tulerunt, quae a nominibus eorum appellatur Papia Poppaea, continens patrum praemia pro suscipiendis liberis. Sub eodem quoque imperatore Falcidius tribunus plebis legem fecit, ne quis plus in extraneis testamento legaret quam ut quarta pars superesset heredibus. Ex cuius nomine lex Falcidia nuncupata est. Aquilius quoque legem condidit, quae hactenus Aquilia Satura vero lex est quae de pluribus simul rebus elest poemata varia condere, ut Horatii, odie leges navalium commerciorum sunt, ab insula Rhodo cognominate, in qua antiquitus mercatorum usus fuit.rivilegiis. 1. Privilegia autem sunt leges privatorum, quasi privatae Omnis autem lex, aut permittit aliquid, ut vir fortis petat praemium; aut nulli petere liceat; aut punit, ut: caedem fecit, capite plectatur.' Eius
Abbreviated transcription (Latin):
Rit aut̃ lex honesta. iusta. possi¬
bilis scd̃m nat᷑am. scd̃m consue¬
tudinẽ patriȩ. loco tẽporiq conue¬
iuens. necessaria. utilis manifesta
qͦ ne aliqͥd ꝑ obscruritatẽ in capti¬
one contineat. nullo pͥuato cõmo¬

Expanded text:
rit autem lex honesta, iusta, possibilis secundum naturam, secundum consuetudinem patrie, loco temporique conveniens, necessaria, utilis, manifesta quoque, ne aliquid per obscuritatem in captione contineat, nullo privato commo
Abbreviated transcription (Latin):
usui. in qͦ propͥe tipsane fieri et pigñ¬
ta concidi solent. Uarro aut̃ refert pͥlu¬
rinũ q̃ndã initalia fuisse. qͥ pisendis
p̃fuit aruis. Uñ & pilunni et pistores.
Abhoc gͥ pilum & pilam inuentã qͥbꝰ
far ꝑinset᷑ e ex eiꝰ noĩe ita appellata.
silũ aut̃ ẽ ũn contundit᷑. quicqͥd in
pila mittit᷑. Mortariũ qd ibi iam se¬
mina in puluerẽ redacta: & mortua
condiant᷑. Citicła ẽ in qͤ tircũducta
coliria resoluuntur. Erit enĩ lenis iã
asꝑa frangit. potiꝰ ꝗͣ resolui colliriũ
facit.
De odoribꝰ & unguentis.xii.

Expanded text:
usui, in quo proprie ptisanae fieri et pigmenusui, in quo proprie ptisanae fieri et pigmenta concidi solent. Varro autem refert Pilumnium quendam in Italia fuisse, qui pinsendis praefuit arvis, unde et pilumni et pistores. Ab hoc igitur pilum et pilam inventam, quibus far pinsitur, et ex eius nomine ita appellata. Pilum autem est unde contunditur quidquid in pila mittitur. Mortarium, quod ibi iam semina in pulverem redacta et mortua condiantur. Coticula est in qua circunducta collyria resolvuntur. Erit enim lenis. Nam aspera frangi potius quam resolvi collyrium facit. De odoribus et unguentis .
Abbreviated transcription (Latin):
forismꝰ ẽ sermo bre ¶nalibꝰ .x.¬
uis integrũ sensũ ꝓposite rei seri¬
bens. Prognostica p̾uisio egͥtudinũ in¬
cata ap̃noscendo. Oportet enĩ medũ
et p̃t̾i̾ta agnosoe̾. et p̃sentia sene. et fu¬
tura p̃uide. Dinamidia potestas herba¬
rũ idẽ ius & possibilitas. Nam inher
et dinamidia nuncupat᷑. uͥ eorũ me¬
dicine scribunt᷑. Butanicũ herbariũ
dr̃: qd ibi herbe notent᷑. De instrum̃¬
ron enĩ grece manꝰ uocat᷑. Fleutomiũ¬
uocatũ ab incisione. Nam incisio gͥe
tomelȩ. Guua q̃ a latinis asimilitu¬
dine cucurbite. asuspirio uentosa uo¬
catur. Deniq animata sp̃u ꝑ ignicu¬
lũ dehinc p̃ciso corpori suꝑposita. om¬
ne qd intͣ cutẽ uł altiꝰ estuat. siue hu¬
morẽ siue sangͥnẽ euocat insuꝑficiẽ.
Clist̾. Pila apisendis seminib io ẽ te¬
rendis. hinc & pigm̃ta eo qd̾ inpila
et pilo agunt᷑. qiͣ piligm̃ta. Est aut̃
pila uas concauũ et medicorũ aptũ

Expanded text:
forismus est sermo brevis, integrum sensum propositae rei scribens. Prognostica praevisio aegritudinum, vocata a praenoscendo. Oportet enim medicum et praeterita agnoscere, et praesentia scire, et futura praevidere. Dinamidia, potestas herbarum, id est vis et possibilitas. Nam in her unde et dinamidia nuncupatur, ubi eorum medicinae scribuntur. Butanicum herbarum dicitur quod ibi herbae notentur. De instrumείρ enim Graece manus vocatur. Phlebotomum ab incisione vocatum; nam incisio Graetomele. Guva, quae a Latinis a similitudine cucurbita, a suspirio ventosa vocatur. Denique animata spiritu per igniculum, dehinc praeciso corpori superposita omne, quod intra cutem vel altius aestuat, sive humorem, sive sanguinem, evocat in superficiem. Clistere. Pila a pisendis seminibus, id est terendis. Hinc et pigmenta, eo quod in pila et pilo aguntur, quasi piligmenta. Est enim pila vas concavum et medicorum aptum
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ius legibus & moribꝰ constat. l
ẽ constitutio scripta. Mos ẽ uetullis¬
te ꝓbata consuetudo: siue lex ñ ses
Nam lex a legendo uocata: qͥa scripta est.
Mos aut̃ longa consuetudo ẽ. de moribꝰ
tcta tĩndẽ. Consuetudo aut̃ ẽ ius. qd̾dã
moribꝰ institutũ. qd̾ ꝓ lege suscipit᷑ cum¬
confistat: qñ & legẽ ratio cõm̃dat. Lorro
siratione lex constat. lex erit omẽ iam
qd̾ ratioẽ constiti̾t. dũ tarat qd̾ religioĩ
congruat. q̃d discipline conueniat. q̃d

Expanded text:
 Ius legibus et moribus constat. Lex est constitutio scripta; mos est vetustate probata consuetudo, sive lex non scripta. Nam lex a legendo vocata, quia scripta est; mos autem longa consuetudo de moribus tracta. Consuetudo autem est ius quoddam moribus institutuconsistat, quando et legem ratio commendat. § 2. Porro si ratione lex constat, lex erit omne jam, quod ratione constiterit, duntaxat quod religioni conveniat quod disciplinae congruat, q
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s aut̃ leges. aut diume sunt.
aut humane. Diuine natura
humane moribꝰ. constant. Ideoq he
discrepant. qm̃ alie aliis gentibus
placent. fas lex diuma ẽ. Ius ley
humana. Transire ꝑ alienũ fas ẽ.
ius ñ est.
Qͥd differunt int̾ se
ius leges & mores. iii.¬

Expanded text:
s autem leges aut divinae sunt, aut humanae. Divinae natura, humanae moribus constant; ideoque haec discrepant, quoniam aliae aliis gentibus placent. Fas lex divina est, ius lex humana. Transire per alienum fas est, ius non est. Quid differunt inter se ius, leges
Abbreviated transcription (Latin):
Q iccirco mundꝰ ẽ appellatꝰ. qͥa sẽꝑ
ĩmotu ẽ. Nulla enĩ reqͥes eiꝰ elem̃tiᷤᷤ
concessa ẽ.
oncessa ẽ. De forma mundi.uii.
orma mundi ita demonstrat᷑.
australẽ. caput aut̃ et qͣsi facies.
orientalis ẽ regio. ultima pars se¬
ptentonalis ẽ.
Uelum phylosophi. rotundum
uolubile atq ardens ẽẽ dixe¬
ruñt. uocatũq hoc noĩe eoqd̾
tanꝗͣ. uas celatũ in p̃ssa signa habe¬
at stellarũ. dist ixit enĩ eum
ds̃ claris luminib et impleuit
sole scił et lune orbe fulgente &
astrorũ micantiũ splendentib
signis adornauit. Hoc auẽ g̾ce

Expanded text:
co mundus est appellatus, quia semper in motu est; nulla enim requies ejus elementis concessa est. CAPUT XXX. De forma mundi. 1. Formatio mundi ita demonstratur.Australem. Caput autem ejus, et quasi facies, orientalis regio ptentrionalis est. Caelum philosophi rotundum, volubile atque ardens esse dixerunt; vocatumque hoc nomine, eo quod tamquam vas caelatum inpressa signa habeat stellarum. Distinxit enim eum Dsole scilicet et luna orbi fulgentibus, et astrorum micantium splendentibus signis adornavit. Dicitur e
Abbreviated transcription (Latin):
dictus. ẜpͥe aut̃ flum̃ ipsa aqͣ. fluuiꝰ
cursus aquar̃. friꝰ aut̃ flum̃ ꝗͣ. fluuiꝰ.
id ẽ pͥor aꝗͣ ꝗͣ. decursus. Duo sunt aũ
ens cũ impetu. Dictꝰ aut̃ torrens. qͥa
pluuia crescit. siccitate torrescit: id
ẽ arescit. Deqͦ pacubiꝰ. Flamineo ua¬
pore torrens torret. Cui g̾ci abhieme
nom̃ dedu̾nt. nos ab estate. Illi a tẽꝑe
qͦ succrescit: nos a tp̃r qͦ siccat᷑. Amnis
fluuius ẽ nemore ac frondib redimi¬
tus: et ex ipsa amenitate amnis uo¬
catus. Decursus ꝓpͥe finis cursus siue
aquarũ sit. seũ quarũlibet rerum.
Riui dicti: q̃ diriuent᷑ ad in rigandũ:
idẽ ad inducendũ aquas in agris nã
in rigare inducere ẽ. Gurges pprie la¬
cus altꝰ in fiumine. Pureus ẽ lacus
deossex qͥ haurt᷑ aqͣ apotatione didt
fons cap̃ ẽ aqͣ nascentis: qͣi aqͣs fun¬
uens. Quidã aut̃ fluinorũ ꝓpͥis ex cau¬
sis noĩa acceꝑunt: ex qͥbꝰ ñ nulli no

Expanded text:
tus. Proprie autem flumen ipsa aqua, fluvius cursus aquae. Prius autem flumen quam fluvius, id est prior aqua quam decursus. Duo autem ens cum impetu. Dictus autem torrens quia pluvia crescit, siccitate torrescit, id est arescit. De quo Pacuvius13: Flammeo vapore torrens torret. Cui Graeci ab hieme nomen dederunt, nos ab aestate; illi a tempore quo succrescit, nos a tempore quo siccatur. Amnis fluvius est nemore ac frondibus redimitus, et ex ipsa amoenitate amnis vocatus. Decursus proprie finis cursus, sive aquarum sit seu quarumlibet rerum. Rivi dicti quod deriventur ad inrigandum, id est ad inducendum aquas in agris; nam inrigare inducere est. Gurges proprie locus altus in flumine. Puteus est locus defossus ex quo hauritur aqua, a potatione dictus. Fons caput est aquae nascentis, quasi aquas fundens. Quidam autem fluviorum propriis ex causis nomina acc
Abbreviated transcription (Latin):
Rodanꝰ gallie fluuiꝰ ab oppido rodo
cognominat᷑ ẽ qd̾ coloni rodioꝵ uo¬
cauer̃t. qͥ rapido concitꝰ cursu tir¬
reni ȩqͦris firta scindens. ñ modicũ
sepe nauigantiũ fac̃ ꝑicłm dũ int̾
se maris fluctꝰ et amnis fluenta de¬
certant. Renꝰ a rodam societate fer¬
ꝓuincia exorst᷑. Est aut̃ g̾maniȩ
fluiuꝰ int̾ tres europe maximos flu¬
uios cõputatꝰ. qͥ a iugo alpiũ usq
in occeam ꝓfunda cursus suos dirigit.
Iberus amnis qͥ et qͦndam totiꝰ hispa¬
nȩ nom̃ dedit. Mineus fluuiꝰ gala¬
tiȩ. nom̃ acalore pigm̃ti sũpsit: qd̾
in eo płimũ inuenitur. Doriꝰ a g̾cis
quasi doricꝰ. Tagũ fluuiũ carchago
spaniȩ nuncupauit: ex qͦ ortꝰ ꝓcedit.
fuuiꝰ arenis auriferis copiosus: et
obhoc getis lluiũ ispaniarũ p̃latꝰ.
dedit. De qͦ marciał. Betis oliuiferei cͥ¬
nẽ redimite corona aurea. qͥ nitidis
uellera tingͥsaqͥs. eoqd ibi lane pul¬

Expanded text:
Rhodanus Galliae fluvius ab oppido Rhodo Rhodanus Galliae fluvius ab oppido Rhodo cognominatus, quem coloni Rhodiorum locaverunt; qui rapido concitus cursu, Tyrrheni aequoris freta scindens, non modicum saepe navigantium facit periculum, dum inter se maris fluctus et amnis fluenta decertant. Rhenus a Rhodani societate ferovincia oritur. Est autem Germaniae fluvius inter tres Europae maximos fluvios conputatus, qui a iugo Alpium usque in Oceani profunda cursus suos dirigit. Iberus amnis, qui quondam totius Hispaniae nomen dedit. Mineus fluvius Galliciae nomen a colore pigmenti sumpsit, qui in eo plurimus invenitur. Durius a Graecis, quasi Doricus. Tagum fluvium Cartago Hispaniae nuncupavit, ex qua ortus procedit; fluvius harenis auriferis copiosus, et ob hoc ceteris fluviis Hispaniarum praelatus. dedit. De quo Martialisinem redimite corona, aurea qui nitidis vellera tingis aquis; eo quod ibi lanae pul
Abbreviated transcription (Latin):
filio q̃m fecontẽ dict. qͥ fulmine ꝑcu¬
sus. in eodẽ fluino deiectꝰ ẽ & extinctꝰ.
Auget aut ez omti camis liosentib
niuibꝰ: et cũ accessione tͥginta flumi¬
nũ circa rauennã in adriaticũ mare
defertur. Tib̃is italiȩ flumꝰ. a tib̾ino
rege albanorũ dr̃ appellatꝰ. qͥ in hunc
fluiũ gecidit. et de exitu suo nom̃
dedit. Nam antea albula antiquũ
nom̃ acalore habuit q̃d̾ inuibꝰ albꝰ
sit. Ipse ẽ aut̃ tibris qͥ et tib̾is. s tib̾is
in cotidiano sermone: tibris in u̾su
dr̃. Danubiꝰ g̾man̾e fluuiꝰ uocari fer¬
tur aniuium copia: qͥbꝰ mag̾ auge¬
tur. Iste ẽ qͥ in europa plꝰ om̃ibꝰ ht̃
famã. idem ⁊ hister qr dũ ꝑ innume¬
ras uadit gr̃s. mutat & nom̃: et ma¬
iores sibi ambiendo colligit uires
Orit᷑ ab g̾manicis iugis. et occiden¬
talibꝰ partibꝰ barbaroꝵs. ꝑgens con¬
tra orientẽ sexaginta inse fluios
recipit. septẽ hostiis in pontũ influit.

Expanded text:
filio, quem Phaethontem dicunt; qui fulmine percufilio, quem Phaethontem dicunt; qui fulmine percussus in eodem fluvio deiectus est et extinctus. Augetur autem exortu Canis liquescentibus nivibus, et cum accessione triginta fluminum circa Ravennam in Adriaticum mare defertur. Tiberis Italiae fluvius a Tiberino rege Albanorum dicitur appellatus, qui in hunc fluvium cecidit, et de exitu suo nomen dedit. Nam antea Albula antiquum nomen a colore habuit, quod nivibus albus sit. Ipse est autem Tibris, qui et Tiberis; sed Tiberis in quotidianoo sermone, Tibris in versu dicitur. Danubius Germaniae fluvius vocari fertur a nivium copia quibus magis augetur. Iste est qui in Europa plus omnibus habet famam. Idem et Ister, quia dum per innumeras vadit gentes, mutat et nomen et maiores sibi ambiendo colligit vires. Oritur a Germanicis iugis et occidentalibus partibus barbarorum, pergens contra orientem: sexaginta in se fluvios recipit: septem ostiis in Pontum influit.
Abbreviated transcription (Latin):
tenuis ẽ & qͥetꝰ. Illas fluuiꝰ asie. Pactolꝰ
suiuꝰ asiȩ. arenas aureas trahens: de
qͦ uirgiliꝰ. Pactolusq inrigat auro
quẽ ꝑaurato fluore alii crisortiũ uo¬
cant᷑. Ermꝰ fluuiꝰ asie qͥ smirneos se¬
cat cãpos: & ipse fluctibꝰ aureis et are¬
nis plenꝰ: a qͦ et smirna uocata ẽ. Me¬
Aleander aut̃ uocatꝰ q̃ sit flexuosus et
scitarũ pͥmꝰ a qͦ taneꝰ fert᷑ fluuiꝰ ñcupa¬
tus. qͥ ex rifeis siluis ueniens. dirimit
europam ab asia. int̾ duas mundi
partes mediꝰ currens: atq inpontũ
fiuens. In achꝰ achaie amnis argoli¬
cos inrigans campos. q̃m rex in achꝰ
ase noĩauit qͥ exordiũ argue genti pͥ¬
mꝰ dedit. ibi & erimantꝰ aberimanto
monte dimissus. Padꝰ italie fluuiꝰ a
iugis alpiũ fusus. ex tͥbꝰ fontibꝰ oritur
ex qͥbꝰ uni uocabłm ẽ ꝑadꝰ. qͥ diffusus
ĩmodũ stagni amnẽ sinu digerit:
a qͦ et padꝰ ẽ nuncupatꝰ. Hic ag̾cis eri¬
uanꝰ cognominatꝰ ẽ ab eridano solis

Expanded text:
tus. 21. Hylas fluvius Asiae. Pactolus fluvius Asiae, arenas aureas trahens. De quo Virgilius: Pactolusque irrigat auro: quem pro aurato fluore alii Chrysorhoam vocant. 22. Hermus fluvius Asiae, qui Smyrneos secat campos, et ipse fluctibus aureis et arenis plenus, a quo Smyrna vocata est. Maeander autem vocatus quod sit flexuosus et Scytharum primus, a quo Tanais fertur fluvius nuncupatus, qui ex Riphaeis silvis veniens dirimit Europam ab Asia, inter duas mundi partes medius currens atque in Pontum fluens. Inachus Achaiae amnis Argolicos inrigans campos, quem rex Inachus a se nominavit, qui exordium Argivae gentis primus dedit. Ibi et Erymanthus ab Erymantho monte demissus. Padus Italiae fluvius a iugis Alpium fusus ex tribus fontibus oritur; ex quibus uni vocabulum est Padus, qui diffusus in modum stagni amnem sinu digerit; a quo et Padus est nuncupatus. Hic a Graecis Eridanus cognominatus, ab Eridano Solis
Abbreviated transcription (Latin):
diidit iudeã &e arabiã. qͥ ꝑ mltos cir¬
alł iuxta iherico in mare mortirum
fuit Eusis caucaseis montibꝰ fusus
alpluribꝰ aliis in eusinũ sese p̃cipitat
mauer ũn &e nuncupat᷑. Cignus am
Mciliciȩ ex tauro monte ꝓgdiens mi¬
eã aquarũ hñs suauitatẽ: et qͥa qͥcqͥd¬

Expanded text:
dividit Iudaeam et Arabiam; qui per multos cirdividit Iudaeam et Arabiam; qui per multos circuitus iuxta Iericho in mare Mortuum influit. Eusis Caucaseis montibus fusus cum pluribus aliis in Eusinum se praecipitat mare; unde et nuncupatur. Cydnus amnis Ciliciae e Tauro monte progrediens, miram aquaru
Abbreviated transcription (Latin):
cedinẽ habeat. ad eo ut ꝑfici reges ꝙ. du
int̾ ripas ꝑsidis fluit. sibi ex eo pocla uo¬
dicarunt. Ex hoc amne qͥdam aigni
cilitiȩ fluuiũ diriuari existimant.
Araxis annis armeniȩ qui ab uno mõ
pacitate cuncta ꝓsternat. Uñ & cun
alexander eũ tͣnsg̾di uellet ponte fa¬
bricato: tanta ui mnundauit ut pon¬
tẽ dirueret. Hic breuibꝰ int̾uallis ab
eufratis ortu cap̃ tollit: ac demñ caspi¬
um fert᷑ in mare. fluuiꝰ syriȩ qͥ uocat
orientis iuxta antiochie muros deci¬
rens. qͥ a solis ortu oriens ñ longe ab
urbe in mare condit᷑. quẽ de origiis
sue tractu orientẽ uete̾s latini appela¬
oribꝰ & ⁊ ephiris assidue ibi spirantibꝰ
tota ciuitas mom̃tis ꝓpe om̃ibꝰ refrigi¬
rat᷑. Iordanis uidee fluuꝰ a duobꝰ foni¬
bus noĩatꝰ. qͦrũ alt̃ uocat᷑ ior. alt̃ dal
His gͥ ꝓcul a se distantibꝰ inumnũ alue¬
um federatis iordanis deinceps appe¬
llat᷑. Nascit᷑ aut̃ sub libano montã s

Expanded text:
cedinem habeat, adeo ut Persici reges quamdiu inter ripas Persidis fluit, sibi ex eo pocula vindicarunt. Ex hoc amne quidam Cydnum Ciliciae fluvium derivari existimant. Araxis amnis Armeniae, qui ab uno monts quod rapacitate cuncta prosternit. Unde et cum Alexander eum transgredi vellet, ponte fabricato, tanta vi inundavit ut pontem dirueret. Hic brevibus intervallis ab Euphratis ortu caput tollit, ac deinde Caspium fertur in mare. Fluvius Syriae qui vocatur Orontes iuxta Antiochiae muros decurrens, qui a solis ortu oriens non longurbe in mare conditur, quem de originis suae tractu Orientem ueteres appellaioribus, et zephyris assidue ibi spirantibus tota civitas momentis prope omnibus refrigeratur. Iordanis Iudaeae fluvius, a duobus fontibus nominatus, qu procul a se distantibus in unum alveum foederatis, Iordanis deinceps appellatur. Nascitur autem sub Libano monte, et
Abbreviated transcription (Latin):
rant᷑. Geon fluuiꝰ deꝑadiso exiens. at¬
q uniu̾sã ethiopiã eingens uocatus
hoc noĩe: qd̾ increm̃to suȩ ex undati¬
onis t̾rã egyptunriget. Ge enĩ g̾ce.
latine t̾ram significat. Hic ap̃ egy¬
ptios nilus uocat᷑. ꝓpt̾ limũ quẽ tra¬
hit. qͥ efficit fecunditatẽ. Uñ & m
lus dictꝰ ẽ qͣi Niaͥ rͦi uͥ a ioͦN. nam
aña nilus latine. nilemelo dicebat᷑.
Apparet aut̃ innilide lacu de qͦ inme¬
ridiẽ u̾sus excipit᷑. exgypto uͥ aqͥloniᷤᷤ
flatibꝰ reꝑcussus. aqͥs retro luctantibꝰ
intumescit: et indationẽ egypti fa¬
cit. Ganges fluuꝰ quẽ phison scã scͥp¬
t᷑a cognominat: exiens de ꝑadiso
ad indie regiones ꝑgit. Dictus aut̃
phison idẽ cat̾ua qi decẽ fluminibꝰ
magnis sibi adiunctis ĩplet᷑. et effi
gangaro indie.Fert᷑ aut̃ nili mͦ ex
altari: et suꝑ orientis terras erumꝑe.¬

Expanded text:
t. Gion fluvius de paradiso exiens atque universam Aethiopiam cingens, vocatus hoc nomine, quod incremento suae exundationis terram Aegypti irriget. Ge enim Graece, Latine terram significat. Hic apptios Nilus vocatur propter limum quem trahit, qui efficit fecunditatem. Unde et Nilus dictus est, quasi neaniai naaion. Nam antea Nilus Latine NelApparet autem in Nilide lacu, de quo in meridiem versus excipitur Aegypto, ubi aquilonis flatibus repercussus aquis retro luctantibus intumescit et inundationem Aegypti facit. Ganges fluvius, quem Phison sancta Scriptura cognominat, exiens de Paradisoad Indiae regiones pergit. Dictus autem Phison, id est caterva, quia decem fluminibus magnis sibi adjunctis impletur, et contGangaro Indiae. Fertur autem Nili modo sese exaltare, et super Orientis terras erumpe
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ animadu̾tit. alit̾ de ꝑadisi flumim¬
bꝰ int̾lligendũ. Indꝰ fluuiꝰ orientis qͥri
bro mari accipit᷑. Stalpes fuit medoꝵ
rex antiqͥssimꝰ. ex qͦ annis orientis nom̃
accepit : qͥ nc̃ idaspis dicit᷑. De qͦ lucanꝰ¬

Expanded text:
 animadvertit aliter de Paradisi fluminibus intellegendum. Indus fluvius orientis, qui Rubro mari accipitur. Hystaspes fuit Medorum rex antiquissimus, ex quo amnis orientis nomen accepit, qui nunc Hydaspes dicitur. De quo Lucan
Abbreviated transcription (Latin):
tos curuitꝰ in mare. mortuũ influens.
Uocatꝰ aut̃ hoc noĩe ꝓpt̃ ue locitatẽ:
instar bestiȩ tigridis ninia ꝑnicita¬
te currentis. Eufrates fluuiꝰ mesopo¬
tamie deꝑãdiso exoriens: copiosissi¬
mus gẽmis qͥ ꝑ mediã babiloniã in¬
fluit. Hic afrugibꝰ uł abub̃tate nom̃
accep̃. Nã hebraice eufrata fertilitas
int̾pretat᷑. Mesopotamiã et enĩ in qͥ¬
bꝰdam locis ita inrigat: sic̃ nilus ale-¬
xandriã. Salustiꝰ aut̃ auctor certi¬
ssimꝰ asserit. tigrin & eufraten uno
tonte in anare in armenia. q̃ ꝑdiua
euntes longiꝰ diuidunt᷑. spacio melioꝵ

Expanded text:
tos circuitus in mare Mortuum influens; vocatus autem hoc nomine propter velocitatem, instar bestiae tigridis nimia pernicitate currentis. Euphrates fluvius Mesopotamiae, de paradiso exoriens, copiosissimus gemmis, qui per mediam Babyloniam influit; hic a frugibus vel ab ubertate nomen accepit, nam Hebraice euphrata fertilitas interpretatur: Mesopotamiam etenim in quibusdam locis ita irrigat sicut Nilus Alexandriam. Sallustius autem auctor certissimus asserit, Tigrin et Euphraten uno fonte manare in Armenia, qui per diversa euntes longius dividuntur spatio medio
Abbreviated transcription (Latin):
An cũmn menbris suꝑm capitis unusqͥsq qd ñ acce¬
pit sic in alt̾o possideat: ut alteri qd̃ habet possi¬
dendũ scrat. tu foesitan idõ nob̃ parcꝰ existis qr ꝙ
mutue a nob̃ resumas ñ inuenis:. S si tu habenti
das. tantille mercedis fructũ reportas. Sin uͦ
ñ habenti tͥbuis p̃ceptis eu̾głicis satisfacis. ut
reddat᷑ tͥ in retͥbutione iustoꝵ. Pm̃q ego remor¬
deor c̃scientia. eo qd̃ in me nichil cõmunicabile

Expanded text:
An cum in membris superni capitis unusquisque quod non acceAn cum in membris superni capitis unusquisque quod non accepit sic in altero possideat ut alteri quod habet possidendum sciat, tu forsitan ideo nobis parcus existis, quia quod mutuo a nobis resumas non invenis? Sed si habenti das, tantillae mercedis fructum reportas. Sin vero non habenti tribuis, praeceptis evangelicis satisfacis, ut reddatur tibi in retributione justorum. Proinde et ego remordeor conscientia, eo quod in me communicabile
Abbreviated transcription (Latin):
scientie tue ingero. nͨ stulta iactatione nouiali¬
qͥd sugg̾ere insipiens ꝑfecto p̃sumo: ñ tnͣ erubes¬
accipe cdamoees calũpnie. Cur rogo talentoꝵ dis¬
tributionẽ. ꝙ eybarioꝵ dispensationẽ tͥ creditam
hucusq retentas: Iam solue manũ. imꝑtite fa¬
melicis: ne inopia pereant famis. Nosti qͥd credi¬
tor ueniens reposcat a te: ñ minuet᷑ tͥ quicqͥd de¬
deris nobis. Memor esto parus panib multitu¬
dinẽ satiatam:. ꝙ suꝑasse reliqͥas fragñitoꝵ mul¬
titudinẽ panũ. An putas donũ tͥco llatũ ꝓte so¬
lũ mͦ esse datũ. & ur̃m ẽ. et nr̃m. Cõmune est᷑ non
pͥratũ. Et qͥs difere uł insanꝰ p̃sumat ut pͥuato
tuo gaudeas. qͥ de cõmitni tmͣ inculpabilĩt gau¬
dere scias: Ham cũ tͥ ds̃ economiã thesauri sui¬
& diuiciaꝵ salutis sapientie ꝙ scientie ten̾e c̃cesse¬
rit: cur larga manu ñ effundis qd dando ñ minitis:

Expanded text:
scienti tua ingero, nec styli jactatione novi aliscienti tua ingero, nec styli jactatione novi aliquid suggerere insipiens perfecto praesumo. Nec tamen erubesaccipe clamores calumniae. Cur rogo talentorum distributionem et cibariorum dispensationem tibi creditam hucusque retentas? Jam solve manum, impertire familiis, ne inopia pereant famis. Nosti quid creditor veniens reposcat a te. Non minuetur tibi quidquid dederis nobis. Memor esto parvis panibus multitudinem satiatam, et superasse reliquias fragmentorum magnitudine panum. 5. An putas donum tibi collatum pro te solummodo esse datum? Et vestrum est, et nostrum commune est, non privatum. Et quis dicere vel insanus praesumat, ut privato tuo gaudeas, qui de communi tantum inculpabiliter gaudere scias? Nam cum Deus tibi oeconomiam sui thesauri et divitiarum, salutis, sapientiae et scientiae tenere concesserit, cur larga manu non effundis quod dando non minues?
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ꝙ p̃sentem me frustratũ esse. & absenti nicħ¬
uos in de rescͥpsisse. sed subtili dilatione mͦ nec¬
dũ esse ꝑfectos. mͦ nec dũ scͥptos. mͦ meas litteras
intridisse. aliaq multa opponens. ad hanc usq
diẽ ꝑuenimts. ꝙ sine peticionis effectu manemꝰ.
Ob hoc & ego uertam p̃ces in querelã: ut qd̃ sup¬
plicatione nequiui. uł calũpniis lascessendo ua¬
leam adipisci Sepe nãq solet mẽdico ꝓdesse
uociferatio. Quo eirca cur queso de muidñe. si nõ
tͥbuas qd̃ rogaris. unũ scias ñ dimittã quasi fin¬
gens me nolle negata. s queram ꝙ instanter
queram. quo usq aut accipiã aut eliciam: prssi¬
mo redẽptore iubente. querite⁊ inuenietis. et
aditiciente. pulsate ꝙ aꝑietur uob̃. Qicesiuiq quero
ꝙ iãpulso: uñ ꝙ damito ut aꝑias. Nam huiꝰ me
arguĩti solatur inuentio: qi qͥ c̃tẽpsisti postu
lantẽ: exaudias forte calũpniantẽ. hinc  ego

Expanded text:
modo praesentem vos me frustratum esse, et absenti nimodo praesentem vos me frustratum esse, et absenti nihil inde vos rescripsisse, sed subtili dilatione modo necdum esse perfectos, modo necdum scriptos, modo meas litteras intercidisse, aliaque multa opponentes ad hanc usque diem pervenimus, et sine petitionis effectu manemus. Ob hoc et ego vertam preces in querelam: ut, quod supplicatione nequivi, vel calumnia lacessendo valeam adipisci. Saepe namque solet mendico prodesse vociferatio. Quocirca cur, quaeso te, mi domine, non tribuas quod rogaris? Unum scias, non dimittam, quasi fingens me nolle negata. Sed quaeram, et instanter quaeram, quousque aut accipiam, aut eliciam, piissimo Redemptore jubente: Quaerite et invenietis: et adjiciente: Pulsate et aperietur vobis. Quaesivi, et quaero, etiam pulso. Unde et clamito ut aperias. Nam hujus argumenti me consolaturlantem, exaudies forte calumniantem. 4. Hinc et ego
Abbreviated transcription (Latin):
olet impleri leticia interior hõ ac spiri¬
talis: cũ inquisitione fungit᷑ amantis.
Ob id uelle meum ẽ. mi dñe reuerentissime. nisi
culpaꝵ meaꝵ maceria obsistat. & benigne. et in¬
quisitionẽ meã amplecti: & querelaꝵ calũpni¬
am patient̃ acciꝑe. Utrũq enĩ ago. et officiũ
in quisitiõis ꝑsoluo: et tͥ contra te causaꝵ meaꝵ
necessitates dirigo. Qd̵ ut benignissime audi
tui tuo admittas. in ingressu huiꝰ dictationis
portuq ꝓstratus peto. aculmine ur̃i apostolatꝰ.
et qͣmꝗͣ uacillet calũpme obiectio. ubi lacri¬
maꝵ ẽ int̾cessio. cũ lacrime ñ sint signa calũp¬
nie: et tñ sint opto ꝙ lacrimabiles calũpnie. &
calũpniabiles lacrime: s utrũq ꝓlicentiosa a¬
moris p̾sũptione. ñ aũ ꝓ arrogantie temeritate.
S iam causam exordior Septimũ nisi fallor an¬
nũ temꝑa girant. ex qͦ memini melibros a te
conditos. originũ postulasse. et uario diuersoq

Expanded text:
olet repleri laetitia homo interior ac spiritualis, cum inquisitione fungitur amantis: ob id velle meum est, mi domine reverentissime, nisi culparum maceria mearum obsistat, et benigne te inquisitionem meam amplecti, et querelarum calumniam patienter accipere. Utrumque enim ago, et officium inquisitionis persolvo, et tibi contra te causarum mearum necessitates dirigo, quod ut benignissime tuo auditui admittas, in ingressu hujus dictationis portuque prostratus peto a culmine vestri apostolatus: et quanquam vacillet calumniae objectio, ubi lacrymarum est intercessio, cum lacrymae non sint signa calumniae, tamen sint opto et lacrymabiles calumniae, et calumniabiles lacrymae. Sed utrumque pro licentiosa amoris praesumptione, non autem pro arrogantiae temeritate. Sed jam causam exordiar. Septimum, ni fallor, annum tempora gyrant ex quo me memini libros a te conditos Originum postulasse, et vario diversoque
Abbreviated transcription (Latin):
fodis stimuł u̾ecundie. & ignanie mee locũ de¬
deris uenie. qd̃ que diligebas q̃mlibet ĩmerito
ñ iusseris repbare. ꝙ ignoniosũ ualde udetͣ
ac iule. sindũ saciatꝰ qͥs caritate ab eo quẽ amabat
inuenit᷑ recedẽ. Obseqͥo aũ mee fuitutis depo¬
nendo iura salutis: queso pietatẽ sc̃issime
ur̃e potestatis. ut ꝓ me orare digneris. qͥtinis cotidie
fluctuantẽ animã ininalis tuo int̃cessu lucreris. q
ꝙ abscandalis. Dulce mͥ fuit diu ad te loqͥ qͥsi corã
positus uultũ uidẽm tue facier: idõ nͨ u̾bositatem
habui. & tem̾itatẽ foctassis incurri:s aut hoc aut

Expanded text:
foderis, stimulis verecundiae, et ignaviae meae locum defoderis, stimulis verecundiae, et ignaviae meae locum dederis venon jusseris reprobare, quia ignominiosum valde videtur, ac vile, si necdum satiatus quis charitate ab eo quem amabat invenitur secedere. 13. Obsequio autem meae servitutis dependo jura salutis, et quaeso pietatem sanctissimae vestrae potestatis, ut pro me orare digneris; quatenus quotidie fluctuantem animam in malis tuo intercessu lucreris, et et a scandalis. Dulce mihi fuit diu ad te loqui, 580 quasi coram positus vultum viderem tuae faciei. Ideo nec verbositatem cavi, et temeritatem fortassis
Abbreviated transcription (Latin):
sunt oĩa. S & si qua suꝑflua. si qua negligenter.
siqua miꝰ humilit aut inutilit pocius esfudi.
qͣmdixi: cuncta queso benigne suscipias cunc¬
ta ignoscas: cuncta ores ut ds̃ ignoscat. Ergoq
hoc notesco libros echimolograꝵ qͦs ate dño meo
posco: ꝙ si detrũcatos corrososq iam amultis
haberi audio. inde rogo ut eos mͥ tͣnsscuptos.
integros. emendatos. & bñ coaptatos dignemini
mitt̾e: ne raptꝰ auiditate. in ꝑuersũ cogar uicia
ꝓu̾tutib ab aliis sum̾e. Ego aũ opto qͣmuis nul¬
lius egeas. & ultronee dicant᷑ putere m̃cedes. ut
dignatio ur̃e benignitatis imꝑet nob̃inid qd
mͥ questiones desacͥs diuinisq paginis. quaꝵ mͥ
ciposicionẽ coedis uri lum̃ aꝑiret: si tñꝙ nob̃ ubes
resplendẽ & diuine legis obscura reserare. Nec si
ista qͦ peto ꝑceꝑo de illis silebo: s urã reseras ca¬
piende fiducie cũ in hac pͥma fronte ñ me con¬

Expanded text:
sunt omnia. Sed et si qua superflua, si qua negligenter, sunt omnia. Sed et si qua superflua, si qua negligenter, si qua minus humiliter, aut inutiliter potius effudi quam dixi, cuncta, quaeso, benigne suscipias, cuncta ignoscas, cuncta ores, ut Deus ignoscat. Ergo et hoc notesco, libros Etymologiarum, quos a te domino meo posco, etsi detruncatos corrososque, jam a multis haberi 11. Inde rogo ut eos mihi transcriptos integros, emendatos et bene coaptatos digneris mittere, ne raptus aviditate in perversum cogar vitia pro virtutibus ab aliis sumere. Ego autem opto, quamvis nullius egeas, et ultroneae dicuntur putere merces, ut dignatio vestra benignitatis imperet nobis in id quod  quaestiones de sacris divinisque paginis, quarum mihi expositionem cordis vestri lumen aperiret, si tamen et nobis jubes resplendere, et divinae legis obscura reserare. Nec si ista quae peto percepero, de illis silebo, sed viam reseras capiendae fiduciae, cum in hac prima fronte non me con
Abbreviated transcription (Latin):
necessarii qm̃ que uident᷑ m̃bra coeꝑis infirmiora c̾e.
necessaria sunt:⁊ que putant᷑ ignobiliora e̾e. his
honorẽ abundatiorẽ circlĩdamꝰ: ꝙ que in honesti¬
ora sunt ntͣa. maiorẽ habent honestatẽ. Sic itaq
creator ñt ac dispensator cuncta modãtur. qͣ cũ
malto alt̾idona diuina qͦ inse ñ ꝑcepit possida¬
da tͥbuunt᷑. caritas cumulet᷑. Beniq t̾c bñ multi¬
formis gr̃a dispensat᷑: qñ acceptũ donũ ꝙ eis qui
hoc ñ habent credit᷑. qñ ꝓpter eũ cui impendit᷑
datũ putat᷑u. hoc apli capitłm a nob̾ in parte p̃¬
missũ. optime nouit prudentia sc̃itatis ur̃e huic
rei c̃gruere totũ. & qͥcqͥd sũmatĩ tetigi. te ꝓcul
dubio nosse meluis latet nullũ. Itaq hoc solum
suꝑ ẽ. qd̃ ꝙ magno ꝑe peto. ut pͣstes postulata. et
siñ ꝓme. saltem ꝓ ipsacaritate diuinitꝰ imꝑtita: ꝓ
qua nubemͣ ꝙ nosse et p̃stare oĩa. ꝙ sine qua nich

Expanded text:
necessarii, quoniam quae videntur membra corporis infirmiora esse necessariora sunt, et quae putantur ignobiliora esse, his honorem abundantiorem circumdamus, et quae inhonestiora sunt nostra, majorem honestatem habent. Sic itaque Creator noster ac dispensator cuncta dispensat, ut cum in altero alteri dona divina quae in se non percipit possidenda tribuuntur, charitas cumuletur. Denique tunc bene multiformis gratia dispensatur, quando acceptum donum et eis qui hoc non habent creditur, quando propter eum cui impenditur datum putatur. Hoc Apostoli capitulum a nobis in parte praemissum, optime novit prudentia charitatis vestrae huic rei congruere totum, et quidquid summatim tetigi, te procul dubio nosse melius latet nullum. Itaque hoc solum superest, quod et magnopere peto, ut praestes postulata, et si non pro me, saltem pro ipsa charitate divinitus impertita. Pro qua jubemur et nosse et praestare omnia, et sine qua n
Abbreviated transcription (Latin):
suram fidei in una cõpage menbroꝵ debet eã
ot̾is partib cõmunicare: qi hec oĩa oꝑatur unꝰ
atq idem sp̃c diuidens singlis ꝓut uult Sed
ad unũ ac peculiare subsidiũ qd̃ p̃misi recur¬
to: adinportunitatẽ scilic⁊ amicã amicitia desti¬
tutis. ac nulla menbroꝵ honestoꝵ gr̃ã decoratis.
Iccͥco audiuocẽ meã tot int iacentib t̾ris redde
lic sis mnaior omniũ nr̃m: et quã ntͣi causa tͥ col¬
latã ꝑsentis grͣ̃am sitientib animis. scientieq fame
cruciatis. imꝑtire ñ dedigneris. Nõsũ saltẽ pes qui
ad iniuncta discutrens possim aluo ecclẽ. men¬
broꝵ scilicet udici obedientie discursu parere: nec
pͥncipatui capitis imꝑanti. obseque ndo placere.
Qnce si de honesticrib m̃bris me ẽe sciã. sufficiat qr
que te constat a capite ꝑcepisse. ꝑ me ẽ dignũ
egerere: nec te me ñ egere qmus minimo. xͥ tñ¬

Expanded text:
 debet eam caeteris partibus communicare; quia haec omnia operatur unus atque idem Spiritus dividens singulis prout vult. Sed ad unum ac peculiarem subsidium, quod praemisi, recurro, ad importunitatem scilicet amicam amicitia destitutis, ac nulla membrorum honestorum gratia decoratis. Idcirco audi vocem meam tot interjacentibus terris. Redde,lic sis major omnium nostrum, et quia nostri causa tibi collatam persentis gratiam, sitientibus animis scientiaeque fame cruciatis impertiri non dedigneris. Non sum saltem pes, qui ad injuncta discurrens possim alvo Ecclesiae, membrorum scilicet judici, obedientiae discursu parere, nec principatui capitis imperanti obsequendo placere? Quin et si de inhonestioribus membris me esse sciam, sufficiat quia quae te constat a capite percepisse per me est dignum egerere, nec te, me non egerere, quamvis minimum,
Abbreviated transcription (Latin):
q ideosi qͥd in hoc displicerit. sͥ imputet: qͦ tm̃
amat ut timorẽ tollat. Ham ꝑfecta caritas. foras
mittit timorẽ. Speciali qͦ gr̃a fretus. speciali
eusebius metropolitanus ñr decessit. habeas mĩe
curã. et hoc filio tuo dño nt̃o suggeras: ut illi illu
loco p̃ficnt cuiꝰ doctͥnaꝙ sc̃itas cetis sit uite forma.
Hunc aũ filiũ p̃sentem beatissime potestatis ur̃e
ꝑ or̃a cõmendo: & tam de his que hic suggessimus.
eũ illustrari mereamur. Itẽ. Isid
Itẽ. Isidorus braulioni.
dño suo. ⁊ dĩ seruo braulioni. ep̃o: Isidorus:

Expanded text:
Et ideo si quid in hoc displicuerit, sibi imputet quae tantum amat, ut timorem tollat. Nam perfecta charitas foras mittit timorem. Speciali quoque gratia fretus speciali dEusebius noster metropolitanus decessit, habeas misericordiae curam. Et hoc filio tuo, nostro domino suggeras ut utilem illi loco praeficiat, cujus doctrina et sanctitas caeteris sit vitae forma. Hunc autem filium praesentem beatissimae potestati vestrae per omnia commendo, ut tam de his quae hic suggessimus, eum illustrari mereamur. EPISTOLA VI. ISIDORI AD BRAULIONEM. Domino meo et Dei servo Braulioni episcopo, Isidorus
Abbreviated transcription (Latin):
taq mitia terris. frum̃ta sunt ui
q̃ aristas hñt: fruges aut̃ reliqͣ. ri¬
ta aut̃ uł fruges a frum̃do hoc eaui
scendo dicta: nã frum̃ dr̃ sũma pas
gulȩ. Primitie ꝓpriȩ st̃ q̃ frugibꝰ puos
cõmolit᷑ et terit᷑. far dr̃ eo qd̾ abinmo
frangeret᷑. Ap̃ antiqͦs enĩ molarum
usus nundũ erat. s frum̃tũ inpla
missũ frangebant. et hoc erat genis
molendi. Ad oreum tritiei genꝰ qd̾
idem uulgo semen dr̃ ador qͦndan
appellatũ abedendo. qͥa eo pͥmũ ui
sunt hoĩes. siue qͥa in sacͥficio ipsus
geni̾s panis ad aras offe̾bat᷑. unde
adorea sacrificia dñr. Siligo gen̾t
tici a selecto dictũ: nã inpane spaua
cupatũ: qr satũ pꝰ tres m̃ses colligitur.
Nam ubi ꝓpt̃ aquã aliam ue causam
matura satio omissa ẽ p̾sidiũ abhe
gena. Primũ exaticũ uocat᷑ eoquod
spica eiꝰ sex ordines habeat: qd̃ qͥdam
quã malũ triticũ. Altum disbicũ¬

Expanded text:
mentaque mitia terris. Frumenta sunt proprie mentaque mitia terris. Frumenta sunt proprie quae aristas habent, fruges autem reliqua. Frumenta autem vel fruges a frumendo, hoc est a vescendo, dictae; nam frumen dicitur summa pars gulae. Primitiae proprie sunt quae frugibus conmolitur et teritur. Far dicitur eo quod initio frangeretur; apud antiquos enim molarum usus nondum erat, sed frumentum in pila missum frangebant; et hoc erat genus molendi. Adoreum tritici genus, quod idem vulgo semen dicitur. Ador quondam appellatum ab edendo, quia primo eo usi sunt homines, sive quia in sacrificio ipsius generis panis ad aras offerebatur. Unde adorea sacrificia dicuntur. 7. Siligo genus tritici a selecto dictum. Nam in pane species satum post tres menses colligitur: nam ubi propter aquam vel aliam causam matura satio omissa est, presidium ab hoc genera. Primum hexaticum vocatur, eo quod spica ejus sex ordines habeat, quod quidaquam malum triticum. Alterum distic
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ uulgo letam̃ uocat᷑ eoqd̾ suo nut¬
m̃to leta faciat g̾mina redd̃atq ar¬
ua pinguia et fecunda. Ocatio ẽ cũ
rustici satione facta bobus dimissis.
grandes glebas cȩdunt. ac ligonibus
frangunt. et dicta occatio qi obceca¬
tio qd̾ oꝑiat semina. Occare gͥ ẽ oꝑi¬
re t̾ra semina uites uł arbores. Runca¬
tio ẽ aterra herbas uellere. nã nis t̾ra
ẽ Sulcꝰ a sole uocatꝰ. qd̾ pscissus solem
capiat. Ueractũ dictũ qͣiͣ uere actũ.
idẽ uerno aratũ. Proscissio ẽ aratio pͥ¬
ma cũ adhuc durꝰ ager ẽ.Satio dicta
qͣi seminis actio: qͣi satoꝵ actio. Sere¬
re actũ uocatũ quia hoc sereno gelo
faciendũ ẽ ñ ꝑ imbres. Hinc ẽ et illd̾
Mellis a metendo idẽ arcitona
dicla. Seges aut̃ de semine dictdeni
cunꝰ siue a sectione. De frume isi
Nma ceies cepit uti frugibꝰ inꝯ
cia. et habere segetes translatsa
uit aratro.Prima dedit frugos ali¬

Expanded text:
quod vulgo laetamen vocatur, eo quod suo nutquod vulgo laetamen vocatur, eo quod suo nutrimento laeta faciat germina reddatque arva pinguia et fecunda. Occatio est cum rustici satione facta bubus dimissis grandes glebas caedunt ac ligonibus frangunt: et dicta occatio quasi obcaecatio, quod operiat semina. Occare igitur est operire terra semina, vites vel arbores. Runcatio est a terra herbas evellere; nam rus terra est. Sulcus a sole vocatus quod proscissus solem capiat. Vervactum dictum quasi vere actum, id est verno aratum. Proscissio est aratio prima, cum adhuc durus ager est. Satio dicta quasi seminis actio, quasi satorum actio. Serere autem vocatum, quia hoc sereno caelo faciendum est, non per imbres. Hinc est et illudMessis a metendo, id est a recidendo, dicta. Seges autem de semine dicta quod iacimus, sive a sectione. De frumentis . Prima Ceres coepit uti frugibus in Graecia et habere segetes translatis ovit aratro, prima dedit fruges ali
Abbreviated transcription (Latin):
ta agriculture reppit. pm̃q agros
putaunt. ut maiorẽ illi nobilitatem
facerent hoc nomine: qͦ splendide so¬
naret. et dignitatẽ tituli compararet.
tur. ab incolendo uocata. Diuitie enĩ
antiqͦx inhis duobꝰ erant. bene pasc̾e
et bene arare. Cult᷑a agͥ. cinis aratio.
int̃missio incensio stipularũ. sterrora¬
tio. occatio. runcatio. Cinis ẽ incendiũ
ꝑ qd̾ ager inutilem humorẽ exudat.
Aratio dicta qr de ere pͥus t̾re cult᷑am
ex̾cebant. añꝗͣ ferri fusset usus reꝑtꝰ.
Dupplex ẽ aut̃ aratio uernał et autun¬
nalis. Int̾missio ẽ qͣ alternis annis ua¬
cuus ageruires recipit. Stercoratio est:
letaminis asꝑsio. Stercꝰ aut̃ uocatum
uł qr sternit᷑ in agris. uł qr ext̾gi opor¬
teat qd̾ sordidũ inciuitate redundat.
siue qd̾ ueriꝰ ẽ abstertẽ qͥ et stercuus di¬
ctus. Idem et fimus ẽ qͥ ꝑ agros iacitur.
et dictꝰ fimꝰ qd̾ fiat mus. idẽ stercus.

Expanded text:
ta agriculturae reperit, primusque agros ta agriculturae reperit, primusque agros putaverunt, ut majorem illi nobilitatem facerent hoc nomine, quo splendide sonaret, et dignitatem tituli compararet. tur, ab incolendo vocata. Divitiae enim antiquorum in iis duobus erant, bene pascere et bene arare. Cultura agri, cinis, aratio, intermissio, incensio stipularum, stercoratio, occatio, runcatio. 2. Cinis est incendium, per quod ager inutilem humorem exsudat. Aratio dicta, quia de aere prius terrae culturam exercebant, antequam ferri fuisset usus repertus. Duplex est autem aratio: vernalis et autumnalis. Intermissio est qua alternis annis vacuus ager virsparsio. Stercus autem vocatum vel quia sternitur in agris, vel quia extergi oporteat quod sordidum in civitate redundat sive, quod verius est, ab Sterce qui et Sterculus dictus. Idem et fimus est, qui per agros iacitur. Et dictus fimus quod fiat mus, id est stercus
Abbreviated transcription (Latin):
De auctoribꝰ reꝵ¬
Erwm srusticaru .i.
rusticaꝵ scribendi soler¬
tiam apud g̾cos pͥmus
esiodus boetius huma¬
nis studiis contulit. deinde demo¬
critꝰ. Magnꝰ qͦ cartaginensis in ui¬
ginti octo uoluminibꝰ studiũ agri¬
ctationis conscripsit. Ap̃ romanos
aut̃ de agri cultura pͥmꝰ cato insti¬
tuit quã deinde marcꝰ terentiꝰ expo¬
liuit. mox uirgiliꝰ laude carminũ
extulit. Nec minꝰ studiũ habuerunt
p̾modum corneliꝰ celsus et iulius a¬
cticus emilianꝰ. siue colomella insi¬
gnis orator. qͥ totũ corpꝰ discipline
eiꝰdem cõplexus ẽ. Primũ ad aratrũ
boues iunxisse ferunt quendam pͥ¬
uatũ hominẽ et fulminatũ nomi¬
ne homogirũ. Quidam aut̃ osirim
dicunt esse artis huiꝰ inuentorẽ: qͥdã
triptolemũ. E hic questio ẽ qͦmͦ pͥma
mere aut arato. Stercorandi agri
rationẽ pͥmꝰ induxit qͥdam nomine
stercutꝰ. in italia: cuiꝰ ara apico de¬
dicata ẽ rome. Hic plura instrum̃¬

Expanded text:
De auctoribus rerum rusticarum. Rerum rusticarum scribendi sollertiam apud Graecos primus Hesiodus Boeotius humanis studiis contulit; deinde Democritus. Mago quoque Carthaginiensis in viginti octo voluminibus studium agricolationis conscripsit. Apud Romanos autem de agricultura primus Cato instituit; quam deinde Marcus Terentius expolivit; mox Vergilius laude carminum extulit. Nec minorem studium habuerunt postmodum Cornelius Celsus et Iulius Atticus, Aemilianus, sive Columella insignis orator, qui totum corpus disciplinae eiusdem conplexus est. Primum ad aratrum boves iunxisse ferunt quendam privatum hominem et fulminatum, nomine Homogirum; quidam autem Osirim dicunt esse artis huius inventorem; quidam Triptolemum. Et hic quaestio est quomodo prima mere aut aratro. Stercorandi agri rationem primus induxit quidam nomine Stercutus in Italia, cuius ara a Pico dedicata est Romae: hic plura instrume
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Stipulȩ sunt folia seu uagine qͥbꝰ
culmꝰ ambit᷑ atq fulcit᷑ ne pondere fru¬
gis curuet᷑: quȩ ambiunt culmũ. Et di¬
cta stipula qͣi usta et qͣiͣ ustipula. Sti¬
pula dicta abusto collecta enĩ messe
urit᷑ ꝓpt̃ cltaͣm agͥ. Itẽ stipła ł qr pars
eiꝰurit᷑. parᷤ int̾dũ ꝓpalea p̃cidit᷑. Palea
a quibꝰdã uocari dr̃ qd̾ pala uentilet᷑.
ut frum̃ta pͣgent᷑. Gentiles aut̃ pale¬
am a quadam pale frugũ inuentͥce
memoranda canemꝰ. Itẽ alii a pabulo.
mincupatã dicunt paleã qd ea pͥmũ
lola inpalenclis anima lisꝰ p̃bebatur
cuiꝰ natura ex contrario tanto ẽ frigida.
ut obrutas niues fluere ñ sinat. Ad eo
calida ut maturescere poma cõpellat.
De leguminibꝰ .iiii.

Expanded text:
tur. Stipulae sunt foliae seu vaginae, quibus tur. Stipulae sunt foliae seu vaginae, quibus culmus ambitur atque fulcitur ne pondere frugis curvetur, quae ambiunt culmum: et dicta stipula quasi usta, et quasi ustipula. Stipula dicta ab usto; collecta enim messe uritur propter culturam agri. Item stipula vel quia pars eius uritur, pars interdum pro palea praeciditur. Palea a quibusdam vocari dicitur quod pala ventiletur ut frumenta purgentur. Gentiles autem paleam a quadam Pale frugum inventricememoranda, canemus. Item alii a pabulo nuncupatam dicunt paleam, quod ea primum sola in pascendis animalibus praebebatur. Cuius natura ex contrario tantum est frigida ut obrutas nives fluere non sinat, adeo calida ut maturescere poma conpellat. De leguminibus.
Abbreviated transcription (Latin):
lig̃r. Scindula adiuisione uocata du¬
pplex ẽ enĩ scinditumq id ẽ diuiditur.
Sentenũ appellatũ eo qd̾ implerisq lo¬
eis iactus seminis eiꝰ: inincrem̃tũ fru¬
gis centesimũ renascat᷑. Hinc et miliũ
amultitudine fructꝰ uocatũ. Panitiũ
dictũ qd̾ multis in regionibꝰ ex eo pa¬
nis uiçe hoĩes sustentent᷑ qͣi pane uiti¬
um. Pistũ apasto. Sisanũ gͥcũ nomen.
farrago a farre dicta. Est enĩ herba
ordeatia adhuc uiridis nͨdũ granis ad
maturitatẽ turgentibꝰ. Spicam de
maturis frugib ab usiue dicimꝰ. nã
ꝓpriȩ spica ẽ cũ ꝑ culmi folliculũ so ẽ
extremũ tumorẽ.ariste adhuc tenues
inmodũ spiculi eminent. Arista appe¬
ilata qd̾ priꝰ ipsa arescat. Gulmꝰ ẽ ip̃e
calamꝰ picȩ. qͥ aradicibꝰ nascit᷑. et dictꝰ
culmꝰ qͣiͣ calamꝰ. folliculũ ẽ teca fru
cam nulło instructa munim̃ p̃ten¬
dit. ne auiũ minorũ morsibꝰ spica su¬
is fructibꝰ exuat᷑: aut uestigiis ꝓtera¬

Expanded text:
ione vocata; duplex est enim scanditurque, id est dividitur. Centenum appellatum eo quod in plerisque locis iactus seminis eius in incrementum frugis centesimum renascatur. Hinc et milium a multitudine fructus vocatum. Panicium dictum quod multis in regionibus ex eo panis vice homines sustententur, quasi panivicium. Pistum a pasto. Sisamum Graecum nomen est. Farrago a farre dicta: est enim herba hordeacea adhuc viridis, necdum granis ad maturitatem turgentibus. Spicam de maturis frugibus abusive dicimus; nam proprie spica est cum per culmi folliculum, id est extremum tumorem, aristae adhuc tenues in modum spiculi eminent. Arista appellata quod prius ipsa arescat. Culmus est ipse calamus spicae qui a radicibus nascitur: et dictus culmus quasi calamus. Folliculum est theca cam vallo instructa munimen praetendit, ne avium minorum morsibus spica suis fructibus exuatur aut vestigiis protera
Abbreviated transcription (Latin):
tudine stagminũ dicta: ẜum.¬
cuius diriuatiuũ ẽ. telaria. Insu¬
buli qr infra et supͣ sunt. uł qr n
stibulant᷑. Radii dicti. qr radendo
fiunt. Pectines qd̾ plexa fila reddant
et inpͥmant. Colum qd st̾m longi¬
tudine et iytunditate. qͣiͣ colũna.
fusum qd̾ ꝑ ip̃m fundat᷑. qd̾ ne¬
uum ẽ. Aubrum qd̾ in eo lib̾ant᷑
fua id ẽ soluant᷑. Calatũ enĩ leuȩ
gestam̃ ex ligno uł canna aut ex
iunco factũ. in qͣ uł pensa ponũ¬
tur. uł legunt᷑ flores. Cala enĩ gͥo¬
lignũ ẽ. a qͦ diriuatũ ẽ calatum.
tur aurũ. Pensũ mulierũ appenden¬
do dictũ. uñ pensa et inpensa. Necũ
fila dicta uł qi expilis aĩaliũ sunt:
uł qr lanesiciũ filis tenuibꝰ constat.
inmodũ pilorũ. idẽ qi filors. Mata¬
xa qi metaxa. a cireuiti scilicet filo¬
eis panni texant᷑. Ip̃i enĩ discurrunt
ꝑ telam. Stam̃ qdictũ qr rectũ stat Tra¬
ma qd̃ uia recta tͣnsmittat᷑ ꝑ telam.
Est enĩ filũ intra stam̃ currens. licia

Expanded text:
tudine staminum dicta, cuius dirivativum est telaria. Insubuli, quia infra et supra sunt, vel quia insubulantur. Radii dicti quia radendo fiunt. Pectines, quod pexa fila reddant et inpremant. Colum, quod sit in longitudine et rotunditate quasi columna. Fusum, quod per ipsum fundatur quod netum est. Alabrum, quod in eo librentur fila, id est volvantur. Calatum, leve gestamen ex ligno vel canna, aut ex iunco factum, in quo vel pensa ponuntur, vel leguntur flores; cala enim glignum est, a quo dirivatum est calathum. tur aurum.' Pensum mulierum a pendendo dictum; unde pensa et inpensa. Netum. Fila dicta vel quia ex pilis animalium sunt, vel quia lanificium filis tenuibus cin modum pilorum, id est, quasi filorum. 6. Mataxa, quasi metaxa, a circuitu, scilicet, filoeis panni texantur. Ipsae enim discurrunt per telam. Stamen dictum, quia rectum stat. Trama, quod via recta transmittatur per telam. Est enim filum intra stamen currens. Licia
Abbreviated transcription (Latin):
exeat fututũ tempꝰ ne ꝑimperitiã qͥs dicat
liboꝵ idõ dicta. qr gignunt. Nã ⁊ actiuo adi¬
cis. R ⁊ gignit passiuũ. Rursũ passiuo ad imꝰ.
&. ⁊ parit actiuũ. Ipsa aũ actiua dñr. q agunt
ut u̾bero:⁊ passiua q paciunt᷑ ut u̾beror.
Neutraliꝰ qꝑ nͨ agunt nͨ patiut᷑. ut raceo sede¬
o. hissi .R. litt̾am dadicis ñ st̃latina. Cõmu¬
nua dñr. qr ⁊ agunt ⁊ paciunt᷑ ut ampletor.
ficatione passiua. qd exit indus ut glorrandus.
De ad uerbio.

Expanded text:
exeat futurum tempus, ne per inperitiam quis dicat verborum ideo dicta, quia gignant. Nam activo adicis R et gignit passivum; rursum passivo adimis R et parit activum. Ipsa autem activa dicunt et passiva, quia patiuntur, ut 'verberor'; neutralia, quia nec agunt nec patiuntur, ut 'iaceo', 'sedeo'. His si R litteram adicis, non sonant Latine. Communia dicuntur quia et agunt et patiuntur, ut 'amplector'. ficatione passiva, quod exit in 'dus', ut 'gloriandus'. § 10 De adverbio.