comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ dñ pue intelligentib mortẽ opat etnam. Qͥ m & uos seductores & auob scduai
nisi itsipiscatis parit̾ incurristis. qñ contͣ unicũ ȩccli̾a baptisma homuntiones mistrrimos rebapti¬
tastis. Id tam immane qͥppe scelus. qͥd uos aliud qͣm ꝑ uerse accepta euglica sententia impulit.
qͥ ñ crelidit condempnabit᷑: Purastis enĩ teneri paruulos isto uincło. it qͥa credẽ ñ ualebant. nec
es aliqͥd baptuari ualeret. S ñ ita ÷. Ostendunt hoc ipsa sac᷑ uerba. ostendunt ñ cecis. s uiden¬
concdempnãt innocenter feriunt iniqͥtatem: brutã ñ accusant ecatem. ꝑimunt contẽptores gr̃ȩ:
ñ condempnant simplicitatẽ nat̾e. Hoc indicat uerbum qd̵ lr. p̃dicate. Qͥ mͦ enim paruuł p̃di

Expanded text:
verbum Domini prave intelligentibus mortem operatur aeternam. Quam et vos seductores, et a vobis seducti, verbum Domini prave intelligentibus mortem operatur aeternam. Quam et vos seductores, et a vobis seducti, nisi resipiscatis, pariter incurristis, quando contra unicum Ecclesiae baptisma, homunciones miserrimos rebaptizastis. Ad tam immane quippe scelus, quid vos aliud quam perverse accepta Evangelica sententia impulit: Qui non crediderit, condemnabitur? Putastis enim teneri parvulos isto vinculo, ut quia credere non valebant, nec eis aliquid baptizari valeret. Sed non ita est. Ostendunt hoc ipsa sacra verba; ostendunt non caecis, sed videncondemnant innocentes. Feriunt iniquitatem, brutam non accusant aetatem. Perimunt contemptores gratiae, non condemnant simplicitatem naturae. Hoc indicat verbum quod dicitur, praedi
Abbreviated transcription (Latin):
tiam partis. hinc & similes locutionũ modos abhumana consuecaidine trasto & scli sapieat᷑
eũgłium om̃i c̃ature. Iã si istud conceditis qͦd ñ concedłe nͥ negato eũglio ñ potestis. soli hõi
p̃dicandũ cẽ eũgłiũ necessario ꝯcedetis. hoc ꝯcesso: alitt̾a occidente ad sp̃m unnficantẽ t̃nsib¬
tic. & ñ semꝑ sonũ lutȩ. s magis qͣndoq sensũ litt̾e seqͣndũ eẽ ad i̾tetis. Ad qͥd ista: Qm si
istud actend̾e si sensũ ur̃m scͥpturis. ñ sensu ur̃o scͥpturas in clinare. si cũ tumore acdeas
inqͦm ñ fuissetis asꝑnati: nec nouã ħesim conde nec uos ip̾os famosos ħesiarchas consticuert
uob̾ aliqͣtenꝰ libuiset.S nec illã qͣm sepe it̾aui eu̾głi sentenciã. deqͣ hec uia hisi oia et
ron ur̃o ancillari. & humane ꝑditioni serune cogͥetis. Sic̃ enĩ corpꝰ dñi ĩdignt sum̃tib sic

Expanded text:
tiam partis. Hinc et similes locutionum modos ab humana consuetudine tractos, et saeculi sapientes, tiam partis. Hinc et similes locutionum modos ab humana consuetudine tractos, et saeculi sapientes, elium omni creaturae. Jam si istud conceditis, quod non concedere nisi negato Evangelio non potestis, soli homini praedicandum esse Evangelium necessario concedetis. Hoc concesso, a littera occidente ad spiritum vivificantem transibitis, et non semper sonum litterae, sed magis quandoque sensum litterae sequendum esse advertetis. Ad quid ista? quoniam si istud attendere, si sensum vestrum Scripturis, non sensui vostro Scripturas inclinare; si cum timore, non cu inquam, aspernati non fuissetis, nec novam haeresim condere, nec vos ipsos famosos haeresiarchas constituere, vobis aliquatenus libuisset. Sed nec illam, quam saepe iteravi, Evangelii sententiam, de qua ha sic
Abbreviated transcription (Latin):
doctores ȩcclt̃ qͦs ut cliri nesando ausu abiecistis. qͥa om̃is creaturȩ aliqͥd ht̃ homo. om̃is cita¬
turȩ nomine signat᷑ homo. Aut eo locutionis notissimo & usitatissimo mͦ qͦ totũ ꝓ parte
accipit. & q̃ pene assidue ipsũ uulgꝰ utitur. tota massa tociꝰ creaturȩ solus qͥ eũglio saludr¬
Dꝰerat decdaratꝰ ẽ homo. Nam qͥs in loqͥndo hunc modũ ñ cotidie freqͥntat. immo continuat.
totũ ꝑdidisti. totũ confudisti. totũ reꝑasti. rotũ saluasti. om̃e bonũ facis. om̃e bonũ facisti. om̃es te
irqͥit᷑. om̃es te amant. cũ ille qͥ hoc dicit & ille ciu dr̾ simul in telligant. Hoc ñ uniũsalit̃ s
particularit᷑ dici: Stit plane & loqͤns ⁊audiens. nec totũ qͥcqͥd ẽ ab uno homine ꝑdditũ. ncc to¬
tũ confusum. nec totũ reꝑatum. nec totum saluatũ. nec om̃e bonũ. ab illo uno factum nes
ab om̃ib illum unũ reqͥri. nec ab om̃ib amati. s nõĩe uniu̾sitatis qͣndã intelligit excellen.¬

Expanded text:
doctores Ecclesiae, quos, ut dixi, nefando ausu abjecistis, quia omnis creaturae aliquid habet homo, omnis creaturae nomine signatur homo; aut eo locutionis notissimo et usitato modo, quo totum pro parte accipitur, et quo pene assidue ipsum vulgus utitur, tota massa totius creaturae, solus qui Evangelio salvandus erat, declaratus est homo. Nam quis in loquendo hunc modum non quotidie frequentat, imo continuat; totum perdidisti, totum confudisti, totum reparasti, totum salvasti, omne bonum facis, omne bonum fecisti, omnes te requirunt, omnes te amant, cum ille qui hoc dicit, et ille qui dicitur, simul intelligant, hoc non universaliter, sed particulariter dici? Scit plane et loquens et audiens, nec totum quidquid est ab uno homine perditum, nec totum confusum, nec totum reparatum, nec totum salvatum, nec omne bonum ab illo uno factum, nec ab omnibus illum unum requiri, nec ab omnibus amari; sed nomine universitatis quamdam intelligit excellen
Abbreviated transcription (Latin):
m̃e qͦs uĩa impia fatuitas & fatua impietas hactenꝰ saire ñ mecuit. aliqͥd plemꝰ clicam. sic̃ ip̃a
testat antiqͥtas. & asc̃ĩs uiris nob̾ relict tradunt historiȩ. ñ solum nos uerũ etiã om̃es xͥani
pplĩ. pusilli cũ iaiorib. scncs cũ iuniorib uiãm insaniã itricdentes cercissime tenent. qd̵̾ hire¬
ncus luglum. litseno uicinȩ. Ut sinꝰ bitungio. paułꝰ narbone. Satueninꝰ tolost austremomus
aonerna mn au d ali: Lemoriio. dipeoegale ce pistauis. fr̃onto petingoris.Tiitͥpiꝰ sanctonis. Satanꝰ ua
tords aeiranꝰ cenomatnis. Patisũ dioroꝰ. Senonis potincianꝰ. ⁊ daumianꝰ beluati licianꝰ Ndui an¬

Expanded text:
tenus scire non meruit, aliquid plenius dicam, sicut ipsa testatur antiquitas, a sanctis viris nobis relictae tradunt historiae: non solum nos, verumetiam omnes Christiani populi, pusilli cum majoribus, senes cum junioribus, vestram insaniam irridentes, certissime tenent: quod Ireneus Lugduni, Crescens Viennae, Ursinus Biturigis, Paulus Narbonae, Saturninus Tolosae, AustremoAruernis, Martialis Lemouicis, Burdegalæ, & Pictauis, Fronto Petragoris, Eutropius Xanctonis, Gatianus Turonis, Iulianus Cenomannis, Parisij Dionysius, Senonis Potentianus & Sauinianus, Beluaci Lucianus, Æduæ An
Abbreviated transcription (Latin):
Falsum ẽ gͥ qd̵ ꝓposuistis nec baptismꝰ sine ꝓpͥa fide. nec ꝓpͥa fides sine baptismate saluat¬
& ut multo agg̾t sentenciarũ nefanda senitacia obtuat᷑. audite acdhuc apłitã tubam. tanto
sonitu in clamantẽ. ut cũ in omẽm teriã sonꝰ eiꝰ exerit.: ualde sit mirũ si aures uĩas p̃tire
potuit. Disputans enim de reatu pͥm ade mundũ condempnante. & de iusticia scd̃i ade nuim¬
tlum saluante. ant intee cectra in epła ad romanos. Si enĩ uniꝰ delicto mors regnaut ꝑ unui¬

Expanded text:
Falsum est ergo quod proposuistis: Nec baptismus sine propria fide, nec propria fides sine baptismate salvat. Et ut multo aggere sententiarum nefanda sententia obruatur, audite adhuc apostolicam tubam, tanto sonitu inclamantem, ut cum in omnem terram sonus ejus exierit, valde sit mirum si aures vestras praeterire potuit. Disputans enim de reatu primi Adae mundum condemnante, et de justitia secundi Adae mundum salvante, ait inter caetera in Ep
Abbreviated transcription (Latin):
tem umbra illtꝰ obumbraret qͥnq̃m illoꝵ. & lib̾abant᷑ ab infirmitatib suis. & subdit. soncurre

Expanded text:
tem umbra illius obumbraret quemquam illorum, et liberarentur ab infitem umbra illius obumbraret quemquam illorum, et liberarentur ab infi
Abbreviated transcription (Latin):
mundant᷑ apec̃cis aĩȩ inuisibili uirtute spͣc. & qͥs potest uniu̾sa his similia de tu̾głio colli¬
gere: Drat astanciũ fides ꝓfebricitanti socru petri dñm. qͥ stans suꝑ illã imꝑat febri &
dimitut eam. & qͥd seqͥt: Cum sol autẽ occidisset. om̃es qͥ habebant infirmos uatũs lan¬
guorib ducebant illos ad eum & curabant᷑. Neq hic in tanta infirmoꝵ nultitudine. aliqͣ
ꝓpͥa fides manifeste monstrat᷑. s eos ad salutis largitorẽ adducentiũ cͥdulitas aꝑte cõmendet᷑
pꝰ modũ de herodis custodia. & catenis ȩccłiȩ fide & oratione exiuit. Qntũ plane fides alie¬
na aliĩs ꝓdese ualeat. ihrł̃m plateȩ in dicant. in q̃s ut scͥpt̃a illa ait. multitudo cͥoentiũ
uirorũ ac mulierũ eitiebant infirmos & ponebant in lectulis & grabatis. ut uemente pecio sal¬

Expanded text:
mundantur a peccatis animae invisibili virtute spiritus. Et quis potest universa his similia de Evangelio collimundantur a peccatis animae invisibili virtute spiritus. Et quis potest universa his similia de Evangelio colligere? Orat astantium fides pro febricitante socru Petri Dominum, qui stans super illam imperat febri et dimittit eam. Et quid sequitur? Cum sol autem occidisset, omnes qui habebant infirmos variis languoribus, ducebant illos ad eum, et curabantur . Neque hic in tanta infirmorum multitudine, aliquorum propria fides manifeste monstratur, sed eos ad salutis largitorem adducentium credulitas aperte commendapost modum de Herodis custodia et catenis, Ecclesiae fide et oratione exivit . Quantum plane fides aliena aliis prodesse valeat, Jerusalem plateae indicant, in quas, ut Scriptura illa ait: Multitudo credentium virorum ac mulierum ejiciebant infirmos, et ponebant in lectulis et grabbatis, ut, veniente Petro, sal
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd & illud. amen dico uob̾ qͥa qͥcqͥd orantes petitis. crecdite qͥa accipietis. & fiet uob̾. Qd & ils
notissimũ si habueritis fidem sic̃ granum sinapis. dicetis monti transi in mare. & tͣnsibite
Si om̃ia certe uni credenti possibilia sunt. uniu̾so orbi ꝓparuuł baptitatis credenti & oranti
impossibilia ẽẽ ñ possunt. Credit regłs & saluat᷑ filiꝰ eiꝰ. credit martha & suscitat᷑ lacarꝰ credͥit
mundꝰ. & saluat᷑ paruusꝰ. Creclit pater & resurgit filia. cdit chananea & a demonio purgat᷑
filia. cͤͣdit ȩccł̃ia: & apectatis mundat᷑ anima. Credit centurio & ñ solum puer eiꝰ eurał᷑.s.
& fides eiꝰ istacli p̃ponit᷑. Edunit ꝑalitici delatores posse axp̃o eiꝰ curari corpꝰ. &curat᷑ eiꝰ c aĩa
& corpꝰ. credunt cotidie paruuloꝵ delatores ꝓ eis. & dum ꝑfundit᷑ uisibili baptismate corpuis.

Expanded text:
Quid et illud: Amen dico vobis, quia quidquid orantes petitis, credite quia accipietis, et fiet vobis? Quid et illud Quid et illud: Amen dico vobis, quia quidquid orantes petitis, credite quia accipietis, et fiet vobis? Quid et illud notissimum: Si habueritis fidem sicut granum sinapis, dicetis monti: Transi in mare, et transibit? Si omnia certe uni credenti possibilia sunt, universo orbi, pro parvulis baptizatis credenti et oranti, impossibilia esse non possunt. Credit regulus, et salvatur filius ejus. Credit Martha, et suscitatur Lazarus. Credit mundus, et salvatur parvulus. Credit pater, et surgit filia. Credit Chananaea, et a daemonio purgatur filia. Credit Ecclesia, et a peccatis mundatur anima. Credit centurio, et non solum puer ejus curatur, sed et fides ejus Israeli praeponitur. Credunt paralytici delatores posse a Christo ejus curari corpus, et curatur ejus et anima et corpus. Credunt quotidie parvulorum delatores pro eis, et dum perfunditur visibili baptismate corpus,
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ potestatẽ interra dimittendi peccata: ait ꝑalitico. Surge. tolle lectum tuũ: & uade indo¬
mũ tuam. & surrexit: & abiit in domũ suam. Qͥd uos ad ista: E cce hoc ñ de aucustino: s
de eu̾gli̾o ꝓtuli. Oui cũ maxĩe uos crelere dicatis. aut alioꝵ fide. alios tandẽ posse saluati
concedite. aut de eu̾głio ẽẽ que posui si potestis negate. Ecce reguli ficdes ñ ꝓse. s ꝓpucro hu¬
milit̾ int̾ueniens. ñ tantum audit᷑. s & singłari laude effect᷑ arthisinagogi filia. ñ sua sed
patris fide resurgit. demoniacꝰ ñ sua s patris fide curatur. martha qͥa credit dĩ glam resurgeo
fide illoꝵ qͥ actulerant. xp̃e ꝑaliticum ñ tantũ curat. s etiã pec̃ca ei remitat. plenaq mised̾ia sal¬
fides baptiatis paruuł nichil ualebit: Eit qͥd÷ qͦd supͣscͥpsi. dixisse dñm om̃ia possibilia creden.¬
ti: Qͥd ÷ & illud qd̾ alibi ait. si qͥs ñ hesitauerit in corde suo qͥa qͣdtumq dperit fiat. fiet ei:

Expanded text:
alytico: Surge, tolle lectum tuum, et vade in domum tuam. Et surrexit, et abiit in domum suam . Quid vos ad ista? Ecce hoc non de Augustino, sed de Evangelio protuli. Cui cum maxime vos credere dicatis, aut aliorum fide alios tandem posse salvari concedite, aut de Evangelio esse quae posui, si potestis, negate. Ecce reguli fides non pro militer interveniens, non tantum auditur, sed et singulari laude effertur. Archisynagogi filia, non sua, sed patris fide resurgit. Daemoniacus non sua, sed patris fide curatur. Martha quia credit, Dei gloriam resuFide illorum qui attulerant Christus paralyticum non tantum curat, sed etiam peccata ei remittit; plenaque misericordia Salfides baptizatis parvulis nihil valebit? Et quid est quod supra scripsi dixisse Dominum: Omnia possibilia credenti? Quid est et illud quod alibi ait: Si quis non haesitaverit in corde suo, quodcunque dixerit, fiat, fiet ei?
Abbreviated transcription (Latin):
cipit᷑ hoc de iustificatis accipiat᷑. & qd̾ de mortuis ceͣlit᷑. hoc nichilominꝰ de uiuficatis cst.
S nec uos p̃cedentẽ particłam negatis. omnes scilicet hoĩes absq ulla exceptione i adaco mo¬

Expanded text:
cipitur, hoc de justificatis accipiatur; et quod de mortuis creditur, hoc nihilominus de vivificatis credatur. cipitur, hoc de justificatis accipiatur; et quod de mortuis creditur, hoc nihilominus de vivificatis credatur. Sed nec vos praecedentem particulam negatis, omnes scilicet homines absque ulla exceptione in Adam mo
Abbreviated transcription (Latin):
senistumẽ os loqͣntium iniqua: An hoc uno & solo apłido telo caninũ guitar confossum unq̃
deinceps lattart audebit: Mortẽ dic̃ irenasse ꝑunũ. accipientes ũ abuindantiã gĩe in uita iuis̃¬
nare ꝑ unũ ih̾m xp̃m. Puntꝰ hõis delistum om̃es homines condẽpnatos ꝑ uniꝰ iusticiã. om̃es
hões i ustificatos. In adam om̃os mortuos. in xp̃o om̃es uiuificatoꝵ dttendit. & ꝑdentẽ uos ꝑt¬
natiã ddeponit. Om̃es dicit. nullũ ectipit. Uniu̾ salit̾ loqͥt᷑ ñ particłarit᷑. Nlon ẽ hio fig̃a de q̃ suꝑe
egi qͣ totũ ꝓparte accipit᷑. Qn ut binc excludet: similitudinẽ dedit. Sic̃ ait indm̃es honinco
in condẽpuationẽ. sic in omnẽs hoĩes in iustificõnos uitȩ & sic̃ om̃es moriunt᷑. ita om̃es usti¬
ficabunt᷑. Uñ unxta uerbum & intellestũ. apli sic̃ om̃es condempniari sic om̃e iustificari
& sic̃ om̃es mori ita omẽs necesse ẽ iuisti łicati. Cogit enim similitudo. ut qd̾ dedãpnatis at¬

Expanded text:
structum est os loquentium iniqua? An hoc uno et solo apostolico telo caninum guttur confossum, unquam deinceps latrare audebit? Mortem dicit regnasse per unum, accipientes vero abundantiam gratiae in vita regnare per unuhomines justificatos; in Adam omnes mortuos, in Christo omnes vivificatos. Attendite, et perdentem vos pertinaciam deponite. Omnes dicit, nullum excipit. Universaliter loquitur, non particulariter. Non est hic figura de qua superius egi, qua totum pro parte accipitur. Quam ut hinc excluderet, similitudinem dedit: Sicut, ait, in omnes homines in condemnationem, sic in omnes homines in justificationem vitae. Et sicut omnes moriuntur, ita omnes vivificabuntur . Unde, juxta verbum et intellectum Apostoli, sicut omnes condemnari, sic omnes justificari; et sicut omnes mori, ita omnes necesse est vivificari. Cogit enim similitudo, ut quod de damnatis ac
Abbreviated transcription (Latin):
gũ legis alleuiatũ ut sic̃ carnis pena carnis culpã gepiabat. sic absq carns uiln̾e leuis aquȩ
a sꝑsio peccata purgaret. Adauctimi ẽ suꝑna gĩa largiente collatum beneficiũ. ut sic̃ cutũ¬
cisione totꝰ popls̃ iudeoꝵ ita xp̃i baptismate totꝰ saluet᷑ orb̾ terrarũ. Uñ qͥa ñ potꝰ ũtura
corpore figiua ueritate aliqͦ pacto excellentior apparere. necessario uos opoaret confiti xsu¬

Expanded text:
gum legis leviatum, ut sicut carnis poena carnis culpam expiabat, sic absque carnis vulnere, levis aquae gum legis leviatum, ut sicut carnis poena carnis culpam expiabat, sic absque carnis vulnere, levis aquae aspersio peccata purgaret. Adauctum est superna largitate collatum beneficium, ut sicut circumcisione totus populus Judaeorum, ita Christi baptismate totus salvetur orbis terrarum. Unde quia non potuit umbra corpore, figura veritate, aliquo pacto excellentior apparere, necessario vos oportet confit
Abbreviated transcription (Latin):
uabunt᷑ paruuli xp̃ianoꝵ sacram̃to baptismatis e Credit uideus. & a peccato mundat᷑ filiꝰ
ce isti aliena ⁊ fide cũ suscepto baptismate. Rͤ gͦ uob̾ ultta uox ẽe pot̾it slunqͥd tante auctei¬
tatis mole oppressa. unqͣm deinceps musitare audebit: Si homines estis: rõm cedite. Si xp̃iam:
auctoritati ad qͥescite. Si uidentes lumen. aguoscite.Si ceci: etiam in tenebris palpett. Taͥm eui¬
dens sane ẽ ueritas uos conuincens. ut ñ tantũ ꝓbari. s si ueltts etiã possit palpari.
Nitẽ baptismi tircũlisionẽ tenuisse. om̃ib notũ ẽ. Qdꝰ enĩ baptismꝰ in eu̾głio: hoc inuet̾ testam̃to
circũcisio conferebat. nͥ qd regnũ cȩloꝵ ñ statim circũcisis aꝑiebat. Seruabat᷑ hoc illi. qͥ educit uins¬
tum de domo tarceris. qͥ aꝑit & nemo claudit. claudit & nemo aꝑit. qͥ solꝰ erat expestacio gentiũ.
& qͥ rex erat regni cęloꝵ. Mutatũ ẽ xp̃o adueniente sacram̃tũ sacͣmento. & ab auctore gr̃ȩ ui¬

Expanded text:
vabuntur parvuli Christianorum sacramento baptismatis? Credit Judaeus, et a peccato mundatur filius et isti aliena fide cum suscepto baptismate. Quae ergo vobis ultra vox esse poterit? Nunquid tantae auctoritatis mole oppressa unquam deinceps mussitare audebit? Si homines estis, rationi cedite: si Christiani, auctoritati acquiescite; si videntes, lumen agnoscite; si caeci, etiam in tenebris palpate. Tam evidens sane est veritas vos convincens, ut non tantum probari; sed, si velitis, etiam possit palpari. Vicem baptismi circumcisionem tenuisse omnibus notum est. Quod enim baptismus in Evangelio, hoc in Veteri Testamento circumcisio conferebat: nisi, quod regnum coelorum non statim circumcisis aperiebat. Servabatur hoc illi, qui educit vinctum de domo carceris, qui aperit et nemo claudit, claudit et nemo aperit ; qui solus erat Exspectatio gentium, et qui rex erat regni coelorum . Mutatum est, Christo adveniente, sacramentum sacramento, et ab auctore gratiae ju
Abbreviated transcription (Latin):
eo supbi fuercts ñ capittis ñ nꝰ in loco illo adhoc ut dni electo. sacͥficia sieri ꝑ mesit. ntarale
u ꝓ magno delicto imputit septura etã bonis &e laudatis regib iude. qd eu ulala et comien
tultũ onũno in reguo ꝓpo annullassent. in excelsis tñ in alis sał locis qͣm teplo. subiaiti
tamen excella ñ abstulit. Adhic ppłs sacͥficabat. & acdolebat in censũ mercelsis. Sirã cutũti
locũ culture culpando. ostendit scͥptura noluisse dm̃ passim ubiq illiꝰ ip̃nos sat celebrari qt
& oertos umnistros deputare & certũ locũ uoluit dedicare. Ad hunc udi om̃co multiqr oeit¬
lium adhrne magni reges uł ꝓphe uł iussas hostias uł uotado p pa ob sturi uamebeatit
d qͥm utt ũ uer erechias pꝰ eg̾tudinẽ ẽet ascensurꝰ in uisa sclis om̃ibꝰ sols uletefioneradeo repͥ

Expanded text:
et superbi fueritis non capietis; non nisi in loco illo ad hoc, ut dixi, electo, sacrificia fieri permisit, in tantum, ut pro magno delicto imputet Scriptura etiam bonis et laudatis regibus Judae, quod cum idola et eorum cultum omnino in regno proprio annullassent, in excelsis tamen, in aliis scilicet locis quam templo subjectum lsa non abstulit. Adhuc populus sacrificabat, et adolebat incensum in excelsis . Sic non cultum, sed locum culturae culpando ostendit Scriptura, noluisse Deum passim ubique sacra illius temporis celebrari, quibus et certos ministros deputare, et certum locum voluit dedicare. Ad hunc Judaei omnes multique gentilium, ad hunc magni reges et prophetae vel jussas hostias, vel vota Deo propria oblaturi veniebant. Ad quem utrum rex Ezechias, post aegritudin
Abbreviated transcription (Latin):
miscõia & ueritas. neq paruulos excludatis a regno celoꝵ. de qͥb ipse dicit. taliũ ẽ regnum
legia dart ppło seruitutis. quȩ negant᷑ filiis lib̾tatis. Ieq em̃ lex eũgli̾o uł moyses xp̃o p̃¬
pond̾are potest. tũ ille ut fideł̾ seruus hic uixta apłm ut unicꝰ fuerit filiꝰ in domo. Circunci¬
debant᷑ p̃cepto diuino octaua die bebrem pariuili. & purgabant᷑ pect̃o originali. Q ibi fides

Expanded text:
misericordia et veritas , neque parvulos excludatis a regno coelorum, de quibus ipse dicit: Talium est enim rmisericordia et veritas , neque parvulos excludatis a regno coelorum, de quibus ipse dicit: Talium est enim rlegia dare populo servitutis quae negantur filiis libertatis. Neque enim lex Evangelio, vel Moyses Christo praeponderare potuit, cum ille ut fidelis servus, hic, juxta Apostolum, ut unicus fuerit filius in domo . Circumcidebantur praecepto divino octava die Hebraeorum parvuli , et purgabantur peccato originali. Quae ibi fides
Abbreviated transcription (Latin):
s m uͭ ait apłs de mainib etatis hominib in uocabunt in qͣm ñ c̾lidait: Aut qͦmͦ credent ci
qͣmi ũ aiglicit᷑. Si utiq cͥdere ñ possunt qͥ ñ hñt p̃dicatorem. nec cͥd̾e possunt qͥ ñ hñt cre¬
dendi gatem. Qd si illi aculpa ꝑsidie extusant᷑ ꝓpt̾ p̃dicatoris absintiam. excusant᷑ & isti
ꝓpt᷑ minꝰ accõmodam p̃dicõni infantiam. Nã si fides ex auditu. auditus autẽ ꝑucbum di
dit qͥdem a salute ñ baptitatos paruulos peccatũ originale ꝓpellit multomagis ab ea suꝑ¬
additum acꝰtuale. s spͣece fidĩ reatꝰ quã quia non audierũt neq spernere potuer̃.
neutros p̃uelet condempnare. Iustus ẽ enĩ dñs & iusticias dilexit. qͥ nũqͣm ab aliqͦ exgit qd̵
ñ cõmisit. nec cõpellit aliqͣm in clebita soluere. qͥ sepe solet maxima etiã debita indulgere.
Temꝑate gͥ nimiã qͣm assumpsistis seueritatẽ. neq iustiores illo inleri uelitis. cuiꝰ om̃os iuȩ

Expanded text:
in quem non crediderunt? Aut quomodo credent ei, quem non audierunt? Si utique credere non possunt qui non habent praedicatorem, nec credere possunt qui non habent credendi aetatem. Quod si illi a culpa perfidiae excusantur, propter praedicatoris absentiam, excusantur et isti, propter minus accommodam praedicationi infantiam. Nam si fides ex auditu, auditus autem per verbumdit quidem a salute non baptizatos parvulos peccatum originale, propellit multo magis ab ea, superadditum actuale, sed spretae fidei reatus, quam quia non audierunt, neque spernere potuerunt, neutros praevalet condemnare. Justus est enim Dominus, et justitias dilexit , qui nunquam ab aliquo exigit quod non commisit, nec compellit aliquem indebita solvere, qui saepe solet maxima etiam debita indulgere. Temperate igitur nimiam, quam assumpsistis, severitatem, neque justiores illo videri velitis, cujus omnes viae
Abbreviated transcription (Latin):
audite xpm dicentẽ. Qcũq confessus fucrit me corã hominib. conficebor & ego cũ corã patit
meo se qͥ ocdit ammã suã in hoc mundo: in uitã ȩt̾nam custodit eã. & beati eritis cũ uos od̾int

Expanded text:
audite Christum dicentem: Quicunque confessus fuerit me coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre audite Christum dicentem: Quicunque confessus fuerit me coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre meo ;
Abbreviated transcription (Latin):
Dreistis. Nlec bapasmꝰ sine ꝓpͥa fide. nec ꝓpͥa fides sine baptismo aliqͥd pot̾. Neutrũ em̃ sine alt̾o
saluat. Ad qͥd ego. Qd baptismꝰ aliqͣndo sine ꝓpͥa fide saluare possit: sapientib arbitor ꝑ suasum.
d ũ ꝓpͥa fides aliqñ sine baptismate saluet: auctoritate uł rõne eastimo ꝑ suadendũ. Legimꝰ mr̃es
plutimos passionis p̃occupatos. adbaptismũ ꝑuenire ñ potuisse. & añ lauactũ salutare. struenti
fide morti ꝑxp̃o animas exponentes de uita excessisse. Qꝰ gͥ uos doctores egregũ. qͥd eu̾glicoꝵ utr¬
boꝵ uenatores ad ista dicetise Nũqͥd cũ om̃i tem̾̃itate ur̃a etiã mĩts scõs condempnarẽ audebitis:
Nũqͥd p̃claros cȩli in colas de suꝑnis descende. & apd̾ inferos çculare cogetis: Parcite inqͣm parci¬
de saltẽ istis. nec xp̃m belial. nec lucẽ tenebris. nec scõs impiĩs cõmiscere ueltts. hoc si ñ placet:

Expanded text:
o aliquid potuit. Neutrum enim sine altero salvat. Ad quod ego: Quod baptismus aliquando sine propria fide salvare possit, sapientibus arbitror persuasum. Quod vero propria fides aliquando sine baptismate salvet, auctoritate vel ratione existimo persuadendum. Legimus martyres plurimos passionis interventu praeoccupatos, ad baptismum pervenire non potuisse, et ante lavacrum salutare, ferventi fide morti pro Christo animas exponentes, de vita excessisse. Quid ergo vos, doctores egregii, qui evangelicorum verborum veneratores ad ista dicetis? Nunquid cum omni temeritate vestra etiam martyres sanctos condemnare audebitis? Nunquid praeclaros coeli incolas de supernis descendere, et apud inferos exsultare cogetis? Parcite, inquam, parcite, saltem istis; nec Christum Belial, nec lucem tenebris, nec sanctos impiis commiscere velitis. Hoc si non placet,
Abbreviated transcription (Latin):
ferebat: Audite tam̃ eum etiam testimonia de cisdem libris ꝓferentẽ. & inde magis magise
eoiũ auctoritatẽ cõmendantẽ. Nam discipłis ciꝰ euntib sabbo ꝑsata ac uellentib spicas &man

Expanded text:
ferebat? Audite tamen eum etiam testimonia de eisdem libris proferentem, & inde magis magisque ferebat? Audite tamen eum etiam testimonia de eisdem libris proferentem, & inde magis magisque eorum auctoritatem commendantem. Nam disci
Abbreviated transcription (Latin):
gia saluatoris ab ipso dauid sic̃ in eungłio sic in eisdem libtis usq ad babilonis cratis mig̃tionẽ
clesẽpta est. An necesse erit ipsa uctba saluatoris in medium ꝓduc̾c. & de ip̃is auctortattea illorum
firmare. d qͥd fatigait nos impudens aut imprudens temeratas: Ad eam gͥ magis magisꝙ con¬
sundendam & confutandã utmant ueniant inqͥo saluatͥais uetitatis uerba & ꝑdendis nͥ rcs̃ipuc.¬
tu mendacib de libris utracib testimonia ꝓfetant. Nonne qͣndo pueri in templo clamabant
osanna filio dd̃. & phatisei xp̃o dicebant. audis qͥd isti dicunt. ipseq eis respondebat. mĩqͣni
legistis exore in fantium & lactentium ꝑfecisti laudem & pueronrũ uerba confirmabat. & sed̾
filium eẽ docebat. & dauid extollebat. & libris qͥ gesta eiꝰ continent austoritatẽ cationicam con.¬

Expanded text:
gia Saluatoris ab ipso Dauid sicut in Euangelio, sic in eisdem libris vsque ad Babylonis transmigrationē gia Saluatoris ab ipso Dauid sicut in Euangelio, sic in eisdem libris vsque ad Babylonis transmigrationē descripta est? An necesse erit ipsa verba Saluatoris in mediū producere, & de ipsis auctoritatem illorum firmare? Sed quid fatigat nos impudens aut imprudens temeritas? Ad eam igitur magis magisque confundendā & confutandam, veniant: veniant, inquā, saluatricis Veritatis verba; & perdendis, nisi resipuerint, mendacibus, de libris veracib9 testimonia proferāt. Nōne quando pueri in templo clamabant, Osanna filio Dauid? & Pharisæi Christo dicebant, Audis quid isti dicunt, ipseque eis respondebat, Nunquid legistis? Ex ore infantium & lactentium perfecisti audem, & puerorum verba confirmabat, & se Dauid filiū esse docebat, & Dauid extollebat, & libris, qui gesta eius continent, auctoritatem canonicam con
Abbreviated transcription (Latin):
china euertit᷑. cum ꝑtotum orbem cũgłica ac cȩlesti uoce legit᷑. liber gen̾ationis ibu p̃i filũ
dauid: Nam cũ filius clĩ filtꝰ dauid ẽẽ predicat᷑. qͥd sublimiꝰ uł ipsũ d̾d̃ excollit. uł de eo scͥpam
historitam cõmeudat. S licet magnũ sit ad cõmendandam ꝑsonam .& de eo scptam histeriara
qd̾ eũngłista iħ̃m xp̃m dauid filiũ eẽ narrat. maꝰ tam̃ imio maximũ est qd idẽ di filiꝰ eiꝰ se filiũ
confirmat. Nam interrogaus phariseos cuiꝰ xpm̃ filium dice̾nt. respondentib illis dauid ꝓposu¬
it de dentate xp̃i enigma qd̾ qͥa illi ñ intelligentes soluere ñ potuect̾. ut cilngłium laqt᷑. nemo
poterat respondere ei uerbum. Non inqͥm ad plenissimã libroiũ illoꝵ auctoritatẽ sufficit. qd̵ de
tanto iuro tam sublimi rege. tam diuino ꝓpħa. tora pene series eoꝵ respsa÷. uł qd tota genealo.¬

Expanded text:
china euertitur, cū per totum orbem Euāgelica ac cœlesti voce legitur Liber generationis Iesu Christi filij china euertitur, cū per totum orbem Euāgelica ac cœlesti voce legitur Liber generationis Iesu Christi filij Dauid? Nam cum filius Dei filius Dauid esse prædicatur, quid sublimius vel ipsum Dauid extollit, vel de eo scriptam hii filius, eius se filium confirmat. Nā interrogans Pharisæos, cuius Christum filium dicerent, respondētibus illis Dauid, proposuit de diuinitate Christi ænigma: quod quia illi non intelligentes soluere non potuerunt, vt Euangelium loquitur, nemo poterat respondere ei verbum. Non, inquam, ad plenissimam librorū illorum auctoritatē sufficit, quod de tanto viro tam sublimi rege, tam diuino Propheta tota pene series eorum respersa est, vel quod tota genealo
Abbreviated transcription (Latin):
alios patros fidem uichicũ istoꝵ predicantẽ. & eidem libro auctoritatẽ canonicã daritẽ. cũdicit
Et qͥd adhuc dicam: Deficiet enim me tempꝰ enarrantẽ de gedeaon. barach. samson. ⁊ epte. qui
cerce anteqͣm reges iudeis p̃eẽnt. eisdem iudeis ñ regum s iudicũ nomine p̃furit᷑.
e hinc paruus s ab ipso eu̾ngłio confirmatus liber ruth seqͥtur: sic̃ in gentalogia
saluatoris legit᷑. bo ot inqͥt: genuit obet exruth. Q cum aliemgena c̾et qͣlit̾ uiro uideo
uncta sit liber tantũ ille exponit. qͥ sic̃ dictũ ÷ canonicam auctoritatem ab eũngłio metuit.
inc ad samuedis & regum libros stilus festinet. & credentib parit̾ atq
monstret. Noune solo pͥncipio eu̾głũ qͦntalibet uł qͣntũlibet munita resistentiũ hostium ma¬

Expanded text:
alios Patres, fidem Judicum istorum praedicantem, et eidem libro auctoritatem canonicam dantem, cum dicit: alios Patres, fidem Judicum istorum praedicantem, et eidem libro auctoritatem canonicam dantem, cum dicit: Et quid adhuc dicam? Deficiet enim me tempus enarrantem de Gedeocerte antequam Reges Iudæis præessent, eisdem Iudæis non Regum, sed Iudicum nomine præsuerūt. De hinc paruus, sed ab ipso Euangelio confirmatus liber Ruth sequitur, sicut in genealogia legitur Saluatoris. Booz inquit, genuit Obeth ex Ruth. Quę cum alienigena esset, qualiter viro Iudæo iuncta sit, liber tantum ille exponit, qui sicut dictum est Canonicam auctoritatem ab Euangelio meruit. Hinc ad Samuelis & Regum libros, stylus festinet, & credētibus pariter atqumonstret. Nonne solo principio Euangelij quantalibet vel quātumlibet munita resistentium hostium ma
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ longo pͥcum uirert᷑ tp̃r. & qͥ nouerant omĩa oꝑa clm̃ ꝗͥ feceiat in iscł: utiq pͥncipes &
iudices qͥ pꝰ eum israeli pͥncipati sunt designans. Huic iudicum libro & sepe nominati
psalmi austoritatis testimoniũ dant: cũ alienigenas. & in illo iudicũ tp̃r oppressores
ppłi łi exparte enumerant. Nã sic in eis legit᷑. Simul aduersus te testam̃tum disposue¬
rt̃. taberuacła idumeoꝵ & ismaelite. soab & agareni. gebal. & ammon & amalech. ali¬
enigene cũ habitantib tyrum. Et enim assur uenit cũ illis. ftcĩ sunt in adiutoriũ filiis
loth fac illis sic̃ macdian & sisare sic̃ iabin intorrente cison. Disꝑeetunt in endor fc̃ĩ sunt ut stetẽ teriꝑ
Pone pͥncipes eorũ sic̃ oreb & teb. & tebee & salmana. d si & apłs consulat᷑ cuiꝰ uerb om̃ib uostior
integram dart sic̃ sup̃ ꝓbatum est necessitas ipsa compellit. Audietis eum in epła acl hebreosintet

Expanded text:
um vixerunt tempore, & qui nouerant omnia opera Domini quæ fecerat in Israel: vtique Principes & Iudices, qui post eum Israeli principati sunt, designans. Huic Iudicum libro & sæpe nominati Psalmi auctoritatis testimonium dant, cum alienigenas & in illo Iudicum tempore oppressores populi Dei ex parte enumerant. Nam sic in eis legitur. Simul aduersus te testamentum disposuerunt, tabernacula Idumæorum & Hismaelitæ. Moab & Agareni, Gebal, & Amon, & Amalech: alienigenæ cum habitantibus Tyrum. Etenim Assur venit cum illis, facti sunt in adiutorium filiis Loth. Fac illis sicut Madian & Sisaræ: sicut Iabim in torrente Cison. Disperierunt in Endor, facti sunt vt stercus terræ. Pone principes eorum sicut Oreb, & Zeb, & Zebee, & Salmanintegram dare, sicut supra probatum est, necessitas ipsa compellit, audietis eum in Epistola ad Hebraeos inter
Abbreviated transcription (Latin):
libris ĩ epła ad romanos. Michi uindictam & ego retribuam. S & regum liber. qͣm sic̃ suꝑiꝰ
ostendi in arte canonica xp̃c constituit. eidẽ salomonis singłari sapĩȩ ac sepedictis eiꝰ libtis testi¬
moniũ recddit. Salomoni: ut ẽ illud. Dedit d̾s sapientiam & prucdentiã salomoni multã nimis.
& latitudinẽ cord. qͦͣsi harenam qͣ ẽ in littore maris. Et p̃cedebat sapientia salomonuis sapiãm om-

Expanded text:
libris, in Epistola ad Romanos. Mihi vindictam, & ego retribuam. Sed & Regum liber, quem, sicut superius libris, in Epistola ad Romanos. Mihi vindictam, & ego retribuam. Sed & Regum liber, quem, sicut superius ostendi, in arce Canonica Christus constituit, eidem Salomonis singulari sapientiæ ac sæpe dictis eius libris testimonium reddit Salomoni, vt est illud. Dedit Deus sapientiam & prudentiam Salomoni multam nimis, & latitudinem cordis quasi arenam, quæ est in littore maris. Et præcedebat sapientia Salomoni
Abbreviated transcription (Latin):
roborat. cũ dic̃. hec omnia locutꝰ ẽ iħs ad turbas in parabolis. & sine paraboł ñ loq̃bu¬
dita a constitutiont mi̾tidi.
It qͥa psaliditilꝰ acictorinas tam his qͣm in num̾is aliis testib & testimoniis. uelut
asũmo cȩli cartłne fulget. pꝰ dd̾ & psalmos eiꝰ. ad salomonẽ & libros eiꝰ stilꝰ festinet. eiꝰq
magno festiuitatis stans in templo clamabat dicens. Si qͥs sitit uemiat ad me & bibat.¬
& delibris salomonis sũpto testimonio. qͥ credit in me inqͥt sic̃ dic̃ scͥptura flumina
de uentre eiꝰ fluent aquȩ uiuȩ. Et apłs in epła ad hebreos de ꝓu̾buꝰ qͣłã assumens.
ait. fili mi noli negligͥ̾e disciplinam patͥs tui. neq fatigeris dum ab eo argueris. Qm enim
diligit ds̃: castigat. Flagellat enĩ om̃em filiũ qͣm recipit. Itemq idem de eisdẽ salomonis

Expanded text:
roborat, cum dicit. Hæc omnia locutus est Iesus ad turbas in parabolis, & sine parabolis non loquebaroborat, cum dicit. Hæc omnia locutus est Iesus ad turbas in parabolis, & sine parabolis non loquebadita a constitutione mūdi. Et quia Psalmorum auctoritas, tam his quam innumeris aliis testib. & testimoniis, velut a summo cœli cardine fulget: post Dauid & Psalmos eius ad Salomonem & libros eius stylus festinet, eiusqumagno festiuitatis stans in templo clamabat, dicens. Si quis sitit, veniat ad me, & bibat. Et de libris Salomonis sumpto testimonio. Qui credit in me, inquit, sicut dicit scriptura, flumina de ventre eius fluent aquneque fatigeris dum ab eo argueris. Quem enim diligit Deus, castigat. Flagellat autem omnem filium quem recipit. Itemque idem de eisdem Salomonis
Abbreviated transcription (Latin):
tem & resurectionẽ suã nauftagio & euasioni eiꝰ comꝑans. ait udeis. signũ ñ cdabi
uob̾ nͥ signũ Ione ꝓpħȩ. sic̃ enim fuit ionas inuentre cȩci trib dieb & trib noctib¬

Expanded text:
tē & resurrectionem suam naufragio, & euasioni eius comparans, ait Iudæis. Signum non dabitur tē & resurrectionem suam naufragio, & euasioni eius comparans, ait Iudæis. Signum non dabitur vobis nisi signum Ionæ Prophetæ. Sicut enim fuit Ionas in ventre ce
Abbreviated transcription (Latin):
firmatus. testimoniũ. dat. Nam quod in hoc ꝓoħia factum. in libro ullo legitur p̃dictũ.
Sic etum ait ist. Suꝑ trib scelerib damasci. & suꝑ quatuor ñ conu̾tam eum. eo qd̾ triturau̾it
in plaustris fitrtis gala ad. & mitã ignem in domũ atael. & deuorabit domos benadab
& conteram uectem damasci. De his in libro regum. sic loqͥtur ipsi ataeli helyseus ꝓpbi.
Scio inquit que facturꝰ es filũs isrł mala. Ciuitates corũ munitas igne succendes. & iure¬
nes eoꝵ interficies gladio: & paruulos eorum elides. & p̃gnantes diuides. De benadab
quoq & damasco & malis arahelis quib pene atriuit isrł plene ibidem legit᷑. Abidias¬
e asdia etiam ait idem apłs. inpͥma epłã ad chorurthios. ꝑdam sapientiam sapitnt¬
um. & prudentiam prudentiũ reꝓbabo o¬
t iona ũ quis ñ audiuit quis ñ imo pectore recondidit. qͥd saluator in eũgłio mor¬

Expanded text:
firmatus, testimoniū dat. Nam quod in hoc Propheta factum, in libro illo legitur prædictum. firmatus, testimoniū dat. Nam quod in hoc Propheta factum, in libro illo legitur prædictum. Sic enim ait iste. Super tribus sceleribus Damasci, & super quatuor non conuertam eum, eo quod triturauerit in plaustris ferreis Galaad: & mittā ignem in domū Azahel, & deuorabit domos Benadab, & conteram vectem Damasci. De his in libro Regum sic loquitur ipsi Azaheli Helisæus Propheta, Scio, inquit, quæ facturus es filiis Israel mala. Ciuitates eorum munitas igne succendes, & iuuenes eorum interficies gladio, & paruulos eorū elides, & prægnantes diuides. De Benadab quoque & Damasco, & malis Azahelis, quibus pene attriuit Israel, plene ibidē legitur. De Abdia etiam ait idem Apostolus in I. Epistola ad Corin. Perdam sapientiam sapientium, & prudentiam prudentium reprobabo. De Iona vero quis non audiuit, quis non imo pectore recondidit, quod Saluator in Euangelio mor
Abbreviated transcription (Latin):
ost hos magnos ce uelut pͥncipales ꝓpħas. ꝓcedamꝰ simił & ad .xii. qui minores dicunt᷑.
non inferiorr auetatate s librorũ quantitate & uniuersos non simul naq confuse. sea
singillatim & distincte canonicos esse ꝓbemus. Et ut eo ordine quo apatrib ordinati
sunt & quo ab eccłia recitantur singuli ꝓferantur ꝓferat misericors saluator in ex̾głio
misciam uolo & ñ sacrificiũ. Quod ꝓpħa ille ita intulit. quia mĩam uolui & non
sacrificiũ. & scientiã dei plusquã holo causta. Et apłs de eodem. Uocabo ñ plebem
mea plebem meã. & non mĩam consecutã. mĩam consetutam. Et erit in loco ubi dictũ¬
est eis non plebs mea uos: ibi uocabuntur filii dei
meo suꝑ om̃em carniem. & ꝓphabunt filii ur̃i & filiȩ uĩx. luuenes ur̃i uisiones
iudebunt. & senes ur̃i somnia somniabunt: & reliquia quȩ ꝓlixitatis causa ñ scribo.
Imos ꝓpħȩ qui hiuc iungitur. liber ille regum sepe dictus & eu̾głica auctoritate.

Expanded text:
telligat . Post hos magnos et velut principales prophetas, procedamus simul et ad XII qui minores dicuntur, non inferiori auctoritate, sed librorum quantitate, & vniuersos nō simul, neque confuse, sed sigillatim, & distincte canonicos esse probemus. Et vt eo ordine quo a Patribus ordinati sunt, & quo ab Ecclesia recitantur singuli proferantur, proferat misericors Saluator in Euāgeliomisericordiam volo, & nō sacrificium. Quod Propheta ille ita intulit. Quia misericordiam volui & nō sacrificium, & scientiam Dei plusquam holocausta. Et Apostolus de eodem. Vocabo non plebem meam, plebem meam, & non misericordiam conseest eis: Non plebs mea vos; ibi vocabuntur filii Dei meo super omnem carnem, & prophetabunt filij vestri & filiæ vestræ. Iuuenes vestri visiones videbunt & senes vestri somnia somniabunt, & reliqua quæ prolixitatis causa non scribo. Amos Prophetæ qui huic iungitur, liber ille Regū sæpe dictus, & Euangelica auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
& deuotione tribum & genꝰ ipsiꝰ aliĩs tribubus & toti genti p̃lati. Samuelẽ. ysaiam. ieremiaco.
Damelem & ctt̾os fide & conu̾satione sua infidelis ppłi infredulitatẽ & pͣutatẽ subportantes.
iob sc̃m̃ ꝓfiliĩs fide & cotidians hostuĩs deo supplicantẽ. machabeos ꝓppło dĩ fidelit̾ pliantes
& om̃es om̃ino ittͥusq testam̃ti pat̾s hoc studuisse ut ꝑfectione fidi & caritatis suȩ inꝑfictiõts

Expanded text:
et devotione, tribum et genus ipsius aliis tribubus et toti genti praelatam; Samuelem, Isaiam, Jeremiam, et devotione, tribum et genus ipsius aliis tribubus et toti genti praelatam; Samuelem, Isaiam, Jeremiam, Danielem, et caeteros fide et conversatione sua, infidelis populi incredulitatem et pravitatem supportantes; Job sanctum pro filiis fide et quotidianis hostiis Deo supplicantem; Machabaeos pro populo Dei fideliter praeliantes, et omnes omnino utriu
Abbreviated transcription (Latin):
curabant᷑ om̃es. ñ utiq tantũ ꝓpͥa qͣntũ affentiũ fide popłoꝵ. Saluatur ait apłs uir in¬
fidelis ꝑ mulierẽ fidelem. & saluat᷑ muliet inficdelis ꝑ uirum fidelem. Qͦ d si uiri fide
infidelis mulier. & mulieris fide infideł uir saluat᷑. cur uiri parit̾ & mulieris fide. ut̾usq fi¬
lꝰ ñ saluat᷑it᷑. Si illi gemina consincti catena. mutua fide soluunt᷑. cur originali solum nexu
cõpelitꝰ qͣntũ ad se in nocens paruulꝰ utͥusq partntis & tociꝰ ut dixi ȩccłiȩ fide ñ soluit᷑: Alioqͥn
scdm hunc etiã intellectum filĩ eoꝵ ĩmundi t̾ent. sunc aũ sc̃i s̃. Immundi enĩ cẽnt si nullũ
parentẽ uł ꝓparente haberent. qͦ mediatore sac̃mentis fidei imbui. & ab immundicia pecẽoꝵ expur¬
gari ualerent. Si ũ ad uetꝰ testamentũ accedam. ostendam uniꝰ abrahe fide. gentem maximam
ad̾o electam assumptã. saluatã. umꝰ moysi p̃cib & fide. eandẽ sepe amorte ereptam. uniꝰ dd̃ fide

Expanded text:
 ait Apostolus, vir infidelis per mulierem fidelem, et salvatur mulier infidelis per virum fidelem . Quod si viri fide infidelis mulier, et mulieris fide infidelis vir salvatur, cur viri pariter et mulieris fide, utriusque filius non salvabitur? Si illi gemina constricti catena, mutua fide solvuntur, cur originali solum nexu compeditus, quantum ad se innocens parvulus, utriusque parentis et totius, ut dixi, Ecclesiae fide non solvitur? Alioquin, secundum hunc etiam intellectum, filii eorum immundi essent . Nunc autem sancti sunt. Immundi enim essent, si nullum parentem, vel pro parente haberent, quo mediatore sacramentis fidei imbui, et ab immunditia peccatorum expurgari valerent. Si vero ad Vetus Testamentum accedam, ostendam unius Abrahae fide gentem maximam a Deo electam, assumptam, salvatam; unius Moysi fide et precibus, eamdem saepe a morte ereptam; unius David fide
Abbreviated transcription (Latin):
& głosos terrȩ humiliabo. Portas ereas conterã. & uectes firreos consringam. & clabo tͥ thesauros
absconditos. & archana secretorũ. subditq causam. cur tantã ei pottaciam conferat. Ut scias ait
qi ego sum qͥ uoco nom̃ tuũ. ds̃ isrł ꝓpt̾ seruũ meũ iacob & isrł electũ ieũ. Ut scilicet septuage¬
nariã babiloniȩ captiuitatẽ absoluat. & popło isrł ab eo ad patͥam remisso. urbem ibrłm. & tem¬
plũ acaldeis destructum tursꝰ edificari & fundari faciat. sic̃ p̃missũ testimoniũ confitmat. qͣ
ait d̾s. qͥ clico ihrłm edificab̾is. & templo fundab̾is. Hȩc om̃ia sic impleta. liber esdit seriatim ex.¬
ponit. totũq inde historiȩ suȩ textum contexit. Qm ciuitatis & templi reedific̾nem pꝰ .lxx. capti¬
uitatis annos. & ieremias p̃diariat. sic̃ legentibꝰ clatũ ẽ. ꝓpħiam gͥ isaiȩ & iecemiȩ esdͥias suo tp̃t¬

Expanded text:
eram, et vectes ferreos confringam. Et dabo tibi thesauros absconditos, et arcana secretorum . Subditque causam, cur tantam ei potentiam conferat: Ut scias, aitinus, qui voco nomen tuum Deus Israel, propter servum meum Jacob et Israel electum meum . Ut scilicet septuagenariam Babyloniae captivitatem absolvat, et populo Israel ab eo ad patriam remisso, urbem Jerusalem, et templum a Chaldaeis destructum, rursus aedificari et fundari faciat, sicut praemissum testimonium confirmat, quo ait Deus. Qui dico Hierusalem, ædificaberis: & templo, fundaberis. Hæc omnia sic impleta, liber Esdræ seriatim exponit, totumque inde historiæ suæ textum contexit. Quam ciuitatis & templi reædificationem post lxx. captiuitatis annos, & Hieremias prædixerat, sicut legentibus clarum est. Prophetiam igitur Esaiæ
Abbreviated transcription (Latin):
non uidet᷑ uob̾ certa carũ auctoritas. cũ apłicȩ dicant᷑. & ab eis scͥptȩ credant᷑: & hic

Expanded text:
Et non videtur vobis certa earum auctoritas, cum apostolicae dicantur, et ab eis scriptae Et non videtur vobis certa earum auctoritas, cum apostolicae dicantur, et ab eis scriptae
Abbreviated transcription (Latin):
nullas se crede suffectiuas ȩtates. ad litterarum illarũ altitudine̾ capiendam: Nonne &
illa crudelis bestia nero. his codem philosopho recita̾te auditis. mirari se dix̃. un̾ honin¬
ut dicebat in cdocto tanta scientia in ẽẽ potuit: Hoc certe hoc solũ uĩa mendacia uen¬
tati subicit. hoc uires om̃es heretici corporis eneruat. ut in qͦ tota tocłꝰ mundi eccła. &
ip̃oꝵ etiam qͥ extͣ ȩccłãm su̾t pars consentit. ab illo paucoꝵ ⁊ pene nulloꝵ hominũ te¬
m̾itas aliqͣ dissentire ñ audeat. Si autẽ qͦd tantis auctoritatibꝰ munitũ ẽ. etiam ro̾¬
ne robora qͤritis: audite. Eũgłium ut supͣ dixi uos susciꝑe: consonans fama ẽ. Alias
canonis diuini scͥptuias uos aut renuere. aut dubias dic̾e: certũ ẽ. S int̾rogo uos.
pitis: Respondetis. Qͥa ñ ad eo certa nob̾ earũ ẽ auctoritas: ut fidẽ eis dare uelimꝰ.

Expanded text:
nullas se credere suffecturas aetates ad litterarum illarum altitudinem capiendam? Nonne et nullas se credere suffecturas aetates ad litterarum illarum altitudinem capiendam? Nonne et illa crudelis bestia Nero, his vt dicebat, indocto, tanta scientia inesse potuit? Hoc certe, hoc solum vestra mendacia veritati subiicit: hoc vires omnes hæretici corporis eneruat, vt in quo tota totius mundi Ecclesia, & ipsorum etiam qui extra Ecclesiam sunt, pars consentit, ab illo paucorum & pene nullorum hominum temeritas aliqua dissentire non audeat. Si autem quod tantis auctoritatibus munitum est, etiam ratione roborari quæritis, audite. Euangelium, vt supra dixi, vos suscipere, fama cōsonans est: alias Canonis diuini scripturas vos aut renuere, aut dubias dicere certum est. Sed interrogo vos. pitis? Respondetis: Quia non adeo certa nobis earum est auctoritas, ut fidem eis dare velimus.
Abbreviated transcription (Latin):
trina. ad eum uerticem dignitatis illa epłarũ scͥptura ꝓuecta ẽ ut pꝰ eu̾glium cęt̾is uet̾ib
ac nouis scͥpturis clariꝰ ꝑ totũ muncdũ resonet. firmiꝰ credat᷑. sollempniꝰ recitet᷑. deuocꝰ
audiatur. Nonne apd̃ ipõs p̃cessores ur̃os. antiqͦs dico b̃eticos tanti habita ẽ ut extam
les. ñ cherintꝰ. ñ montanꝰ antiqͥores. hoc ñ arriꝰ. ñ nouatus. ñ sabelliꝰ recentiores herctic̃. nͥ
ipłe cet̾is deteslabilior manicheꝰ. Qui cũ inanissimis fabulis intentꝰ. incogitacionib suis euanuss
⁊ cũ toto uet̾i testamento ipsũ ex maxima parte euuangl̃iũ ab ieciss. apło tñ paulo ⁊ scͥpdᷤ¬
eiꝰ se crede ñ negabat. eiꝰq epłãs cũ honore suscipiebat. S qͥd de ħericis loqͥr: Nonne & ipsos
epłarum ut legit᷑ lectio ꝑcellebat: Honne ip̃i paulo famosus ille philosophus seneca dñ

Expanded text:
trina, ad eum verticem dignittrina, ad eum verticem dignitac Novis Scripturis clarius per totum mundum resonet, firmius credatur, solemnius recitetur, devotius audiatur? Nonne apud ipsos praedecessores vestros, antiquos dico haereticos, tanti habita est, ut ex tamles, non Cerinthus, non Montanus antiquiores, hoc non Arius, non Novatus, non Sabellius recentiores haeretici, nec ipse caeteris detestabilior Manichaeus, qui cum inanissimis fabulis intentus, in cogitationibus suis evanuisset, et cum toto Veteri Testamento ipsum ex maxima parte Evangelium abjecisset, apostolo  se credere non negabat, ejusque Epistolas cum honore suscipiebat. Sed quid de haereticis loquor? Nonne et ipsos apostolicarum Epistolarum, ut legitur, lectio percellebat? Nonne ipsi Paulo famosus ille philosophus Seneca dixit
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃a st̃ suꝑ uos. in om̃i patientia signis & ꝓdigñs. & uirtutib Qͦd luicas de eiꝰ labori.¬
b carcerib lapidationib plagis naufragiis. uincłis insidiis. & multimodis mor¬
tium gen̾ib hoc paulos. plus ego in laborib plurimis. in carcerib abundantiꝰ. in pla¬
gis supra modũ. in mortib fequent᷑ & reliqua que series epłe enum̾̃at. Q & ip̃e enu
mn̾arem ñͥ fieqͥnti eccłȩ lectiotie. pene om̃ib nota credẽm. ħ pauca de mulas. Cũ gͦ
tanta euidentia cũgłiste ⁊ apłi uerba conueniant. ut qd̾ ille historico. hoc iste epłari stilo gesuĩ
referat. & ut̾q tam concors sibi inuicem ueritatis testimoniũ ꝑhibeat. qͥd ultra qͣretis: Nonne
sufficientem auctoritatẽ. eu̾nglicꝰ lib̾ apłicis litt̾is conferre uidet᷑: S qͥd de singłari fama.
& celebri earundẽ epłarum auctoritate dicet᷑.: Honne sita celesti & quȩ suꝑ hominẽ ẽ cloc̃¬

Expanded text:
 super vos, in omni patiētia, signis, & prodigiis, & virtutibus. Quod Lucas de eius laboribus, carceribus, lapidationibus, plagis, naufragiis, vinculis, insidiis, & multimodis mortium generibus: hoc Paulus, Plus ego in laboribus plurimis, in carceribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus frequēter, & reliq lectione, pene omnibus nota crederē. Hęc pauca de multis. Cum ergo tanta euidentia Euangelistæ & Apostoli verba conueniant, vt quod ille historico, hoc iste Epistolari stylo gestum reserat, & vterque tam concors sibi inuicem veritatis testimoniū perhibeat, quid vltra quæritis? Nonne sufficientem auctoritatem Euangelicus liber Apostolicis literis conferre videtur? Sed quid de singulari fama, & celebri earundem Epistolarum auctoritate dicetur? Nonne sua cœlesti, & quæ super hominem est, doc