comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
d. ñAꝑtissimi iuris E. ucc̃ litigatoi¬
e setis stãtũ e. nocessitatẽ imꝑori. uidice¬
u minore.ł ap̃ arbitõs. seu exconpmi¬
mõ ꝗdẽ uirtute sua. onĩꝙ ope. ꝙ ui
stũ. ⁊ uerũ cxistimauernt. clientar st̃
infere ꝓcurent nicħstudu gelmquẽtẽ.¬

Expanded text:
. Apertissimi iuris est licere litigatoriae sedis statutum est necessitatem imponi iudiceu minore vel apud arbitros sive ex compromiquidem virtute sua omnique ope quod iustum et verum existimaverint clientibus suis inferre procurent, nihil studii relinquentes
Abbreviated transcription (Latin):
que exac causa oritur. ad tutores. ⁊ cura¬
⁊ om̃s quor in hac causa legitane int ẽ
retũdare. Sin aut̃ ñ sufficiat pupilliss
ł mmorib coꝵ substantia. tc̃ mid in quo
fuernt detrãtũ ꝑpensi min eis auxili¬

Expanded text:
quae ex hac causa oritur, ad tutores et curaet omnes, quorum in hac causa legitime interest, redundare: sin autem non sufficiat pupillis vel minoribus eorum substantia, tunc in quo fuerint detrimentum perpessi, in i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓme̾ condẽpnationẽ ñcesset que ad ef¬
fectũ ꝑctucatur. ⁊ ꝑres. ⁊ facultates fugiẽ¬
tis inctori satisfiat. siũ ⁊ ipẽ uidex exsu¬
A iuri dictioẽ ħ facere potest siũ ꝑrelati¬
onẽ ad maiorẽ uidicem ħ referant᷑. exeo
legitima uia cẽres contumacis apiatur
nuia licentia ei ł alii ꝑsonã eius solam
p̃tendenti c̃cedenda cͣclicendi. cũ mnposses¬
sionẽ ex buimõĩ causa actor mitatur.
nec si reu̾sus fuit reus. ⁊ uoluit fideuus¬
siones dare. ⁊ possessionẽ rocuꝑare audi¬
atur. In huĩmoĩ it casib omc̃m ei cont̃¬
dictionẽ excludinꝰ. Cũ aũt ermoditiuo
uontilatur. siũ pactorr. siũ prro exannã¬

Expanded text:
promere condemnationem non cesset, quae ad effectum perducatur: et per res et facultates fugientis victori satisfiat, sive ipse iudex ex sua iurisdictione hoc facere potest, sive per relationem ad maiorem iudicem hoc referatur et ex eo legitima via contra res contumacis aperiatur: nulla licentia ei vel alii personam eius solam praetendenti concedenda contradicendi, cum in possessionem ex huiusmodi causa actor mittitur: nec si reversus fuerit et voluerit fideiussiones dare et possessionem recuperare, audiatur: in huiusmodi etenim casibus omnem ei contradictionem excludimus. Cum autem eremodicium ventilatur sive pro actor
Abbreviated transcription (Latin):
rit ꝙ reũdere antea cdispositũ ẽ.S. qr ue¬
rem̃ ne forsitan ꝗdã collusione aliqua
utentes. retatere uideant᷑ sibi huiusm̃o
sacram̃tũ. ⁊ cxp̃dicta disimulatiõe tiram
sanctionẽ deludãt. sanccimꝰ om̃s uidices
licet ex cõꝓmisso cognoscant. iugorẽ suũ
pati tale sa cram̃tũ remitti. s omĩmõ ħ ⁊ aͣc¬
tore. ⁊ affugiente exigi ne paulatĩ uideat᷑
hmõi res defrũdari. ⁊ sacram̃tũ ⁊ pͥncipaliũ
mutilan. ħ ĩ iã huic iogi adendũ eẽ. sanc

Expanded text:
 reum dare antea dispositum est. Sed quia veremur, ne forsitan quidam collusione aliqua utentes remittere videantur sibi huiusmodi sacramentum et ex praedicta dissimulatione nostram sanctionem deludant, sancimus omnes iudices, licet ex compromisso cognoscant, vigorem suum pati tale sacramentum remitti, sed omnimodo hoc et ab actore et a fugiente exigi, ne paulatim videatur huiusmodi res defraudari et sacramentum vel principalium mu
Abbreviated transcription (Latin):
ta acticẽ qĩ imp litigator. ⁊ trstitia ui¬
dicũ ei cũ sũma intminatioẽ occũrat.
⁊ auicditio eũ quã lõgnissime expellat.
Sin aũt reus h sacram̃tũ subire recusa¬
uit. in his capłis que pnarratiõe cõp̃hẽ¬
rei qualitas suggessit. sic uñlites solũ.
s. ⁊̃ iã calumuatores inuenlentur. sic
ꝑuidiciis putabunt se se om̃s insacia¬
ris sisti. Sictũ ⁊ ip̃e pͥncipales litiganti¬
ũ partes ꝑuiram̃tũ lites exẽntant. ⁊ cau¬
sarũ patrom p̃beant sacram̃tũ. ⁊ ipsiui¬
dices ppositas sc̃is scͥptaris tã cause totui¬

Expanded text:
litigator, et tristitia iudicum ei cum sancta interminatione occurrat et ab iudicio eum quam longissime expellat. Sin autem reus hoc sacramentum subire recusaverit, in his capitulis, quae narratione comprehenrei qualitas suggesserit. Sic enim non lites solum, sed etiam calumniatores minuentur, sic pro iudiciis putabunt sese omnes in sacrariis sisti. si enim et ipsae principales litigantium partes per iuramentum lites exerceant et causarum patroni praebeant sacramentum et ipsi iudices pro
Abbreviated transcription (Latin):
testatã iã ꝓpe finẽ uetuant. ut seme¬
stiue tẽp̾ im̃ ei suꝑsit: lic̾entiã ẽnt᷑ ui¬
dici ꝑ cxecutores negeui actore requirẽ.
parte fugiente. cxnna parte actoris ab¬
sentiam maisante. ⁊ uidicib omimõ
suas aures huĩmoĩ questioni resciasiti

Expanded text:
eniant, ut semenstre tempus tantum ei supersit, licentia erit iudici per exsecutores negotii actorem requirere, parte fugiente ex una parte actoris absentiam incusante et iudicibus omnimodo suas aures huiusmodi quaestioni reseranti
Abbreviated transcription (Latin):
lare. Pcna ei exoffitio uidicis imimẽte
qui contra hanc suplicaui̾t sanctionem.
uisũ ẽ. nelites fiant pene inmortales.
⁊ utte hom᷑uũ modũ excedant. Cũ cra¬
nales quide causas iã nr̃a lexbicio co¬
clusit ⁊ pecuniane cause sraquentigres
sunt. ⁊ sepe matĩam crminalib geart

Expanded text:
lare: poena ei ex officio iudicis imminente, qui contra hanc supplicaverit sanctionem visum est, ne lites fiant paene immortales et vitae hominum modum excedant, cum criminales quidem causas iam nostra lex biennio conclusit et pecuniariae causae frequentiores sunt et saepe
Abbreviated transcription (Latin):
causa diferendi huiꝰ moĩ ꝓposuit aue¬
gatione. Nã sacram̃ti timore contenti¬
osa litigantiũ instatitia cõpescit᷑ Ne
uenientes sui animi gudelitatẽ exerte¬
poscunt. ad hoc uenur. ł auidicib auctirri
n pͥus tactis sacroscĩs scupturis depͥonant.¬

Expanded text:
causa differendi huiusmodi proposuit adlegationes: nam sacramenti timore contentiosa litigantium instantia compescitur. Ne venientes sui animi crudelitatem exerceposcunt ad hoc venire vel a iudicibus audiri, nisi prius tactis sacrosanctis scripturis deponant
Abbreviated transcription (Latin):
turpisimi lucri grãm ł ꝑ aliud ꝗd quã
uitiũ ꝙ miscrimus animis huimoĩ uiti¬
dignitate usq ad ulustratas gractus.x.
ubras auri pͥratis nris largitionib in¬
ferre ꝑscoiã poatinoꝵ conpellatur. sĩ

Expanded text:
turpissimi lucri gratia vel per aliud quicquam vitium, quod miserrimis animis huiusmodi iudidignitate usque ad illustratus gradum, decem libras auri privatis nostris largitionibus inferre per scholam palatinam compellat
Abbreviated transcription (Latin):
quoh artabunt᷑. Et ħ dealterutra parte
litigantiũ ⁊ ꝯtumacit absente. nob̾sta¬
tune uisũ ẽ adcꝗtatis rationẽ omĩa cõ¬
rigentib. Sin aut̃ utraq parte imminẽ¬
te. ⁊ litẽ pagẽ cupiente iuder eas accipxre

Expanded text:
oartabuntur. Et haec de alterutra parte litigantium contumaciter absente nobis statuere visum est ad aequitatis rationem omnia corrigentibus. Sin autem utraque parte imminente et litem peragere cupiente iudex eam accipere
Abbreviated transcription (Latin):
staantũ: Nec idõ infirmati ꝙ testes ne¬
sciant que mco scͥpta st̃ testam̃to. Qd
si litteras testator ignoret. ł subscͥbẽ
nequeat octauo sub scͥptore ꝓcocidhi¬
bito eadẽ ẜuan dccernimꝰ. EIn omĩb
aũ testam̃tis que p̃scntib: ł absentib¬
pore exigerr testatorẽ. ⁊ testes adhib̾e
⁊ dictatr suũ arbitrũ ⁊ finire testam̃¬
pferatur testam̃tũ sufficri. umno eodẽ¬
ꝙ cdie millo actu int̾ueniente. testes
oñĩs udelicet sumil nec du̾sis tẽpoĩ¬
b. subscrib̾e signareq testam̃tãm.

Expanded text:
stamentum nec ideo in firmari, quod testes nesciant quae in eo scripta sunt testamento. Quod si litteras testator ignoret vel subscribere nequeat, octavo subscriptore pro eo adhibito eadem servari decernimus. In omnibus autem testamentis, quae vel absentibpore exigere testatorem et testes adhibere et dictare suum arbitrium et finire testamproferatur testamentum, sufficiet uno eodemque die nullo actu interveniente testes omnes, videlicet simul nec diversis temporibus, subscribere signareve testamentum.
Abbreviated transcription (Latin):
monia. ⁊ falsibaãc reos tencri precipi.¬
mus si cũ scͥpte ũtit ac sollẽpnut̃ deficientiũ
extitiñt uoluntates. ñ scͥꝑtũ aliquid subno¬
stroꝵ nominũ iñticẽ fauio adsfrtiereꝰ mol¬
antuar. Nemo itaꝙ relictus heres ł legib
ad successionẽ uocat᷑. nrm potentiũ nomẽ
horrescat. nemoferre testimonia inhũc mo¬
ctũ. ł susciꝑe gestis huĩmoĩ uoces hłteat.¬

Expanded text:
neri praecipimus, si, cum scriptae iure ac sollemniter deficientium extiterint voluntates, non scriptum aliquid sub nostrorum nominum mentione falso adstruere moliantur. Nemo itaque relictus heres vel legibus ad successionem vocatus nostrum vel potentium nomen horrescat: nemo ferre testimonia in hunc modum vel suscipere gestis huiusmodi voces audeat
Abbreviated transcription (Latin):
tate liberis alia fit extranea mixta ꝑso¬
dũtaxat ꝑmixtam ꝑscãm ꝓnulloh¬
ab̾i. s. lib̾is ad crescere: ¶ Pernũcupa¬
tionẽ quoꝙ hẽ siñ scͥptura testam̃ta.
si alias uałe sanctimꝰ. ñ scp̃tẽ testes ut
sup̃dictũ ẽ. simul ud̃ eodẽq tp̃r collec¬
ti. testatons uolũtatẽ testam̃tũ sine
scͥptura facientis aucdient. S ¶siss aũ
testam̃to ure ꝑfecto. postea ad aluid
uenĩt testam̃tũ. ñ alias quod factũ ẽ

Expanded text:
ea mixta persodumtaxat permixtam personam pro nullo haberi, sed liberis adcrescere. Per nuncupationem quoque, hoc est sine scriptura, testamenta non alias valere sancimus, nisi septem testes, ut supra dictum est, simul uno eodemque tempore collecti testatoris voluntatem ut testamentum sine scriptura facientis audierint. Si quis autem testamento iure perfecto postea ad aliud pervenerit testamentum, non alias quod ante factum est
Abbreviated transcription (Latin):
cessaria s̃ mom̃ta u̾boꝵ quȩ forte semineci
ibalbutiẽs lingua ꝓfudit. ⁊ impostremĩ
ꝙ uidicus orctiñadis amota erit sollẽpniũ
ẜ monli necessitas. ut ꝗ facuitates ꝓͥas cupi¬
unt orclinare: in quacũq instrum̃ti mat̾i
a ꝯscͥbere. quib cũꝙ uerb uti: lib̾am habe

Expanded text:
aria sint momenta verborum, quae forte seminecis et balbutiens lingua profudit. Et in postremis ergo iudiciis ordinandis amota erit sollemnium sermonum necessitas, ut, qui facultates proprias cupiunt ordinare, in quacumque instrumenti materia conscribere et quibuscumque verbis uti liberam habe
Abbreviated transcription (Latin):
sũst. andebat ex nr̃a ꝯstitutioe pars logitin¬
A. p̃ cuictionẽ supleri. ł si cxlege falcitia
miguant legata ł ficłi cõmissa ł mortis
causa doãtioes. debet tam̃ exł casu suplcm̃¬
tũ intrluci. netũ totã falcidiã accipe hr̃o
uititur. ⁊ iatotũ cõmatũ in citttis t ꝓr¬

Expanded text:
fuerit, an debeat ex nostra constitutione pars legitima post evictionem suppleri: vel si ex lege Falcidia minuantur legata vel fideicommissa vel mortis causa donationes, debet tamen ex hoc casu supplementum introduci: ne, dum totam falcidiam accipere heres nititur, etiam totum commodum
Abbreviated transcription (Latin):
castresis peculii st̃ uttima cocłe sccłm le¬
ges tam̃ posse elogia. ħ nicħilominꝰ eis
adclito pͥiulegio. ut neq eoꝵ testam̃ta de
inoffitiost querela expugnet. si enĩ patͦ¬
nis adusus res quas ub̃tus ei excastris que¬
siuit sui niris indubitant̃ istitut᷑. p̃terit᷑
fuĩt abmgrato lib̾to. tam̃ oc̃ hui moĩ pocu

Expanded text:
castrensis peculii sunt, ultima condere  secundum leges tamen posse elogia: hoc nihilo minus eis addito privilegio, ut neque eorum testamenta de inofficioso querella expugnentur. 1g . Si enim patronus adversus res, quas libertus eius ex castris quaesivit sui iuris indubitanter constitutus, praeteritus fuerit ab ingrato liberto, tam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ. cdtffinitũ e. tc̃ cũ tãtum̃o disinẽ. cũ usu¬
ffuctuariꝰ. ł respercat. ⁊ tantumo eu cum
anima ł tei substãtia expirare. ñplictu
exeptionis uigor reclamauit. exepta ui¬
delicet talicapitis diminutioe que ł lib̾ta¬
tẽ. ł ciuitatẽ romanã possit adimere. ⁊¬

Expanded text:
 tunc eum tantummodo desinere, cum usufructuarius vel res pereat, et tantummodo eum cum anima vel rei substantia expirare, nisi praedictae exceptionis vigor reclamaverit Excepta videlicet tali capitis deminutione, quae vel libertatem vel civitatem romanam possit adimere:
Abbreviated transcription (Latin):
sit. licet intestato ei fuit succeilli ͫ se¬
natus  suito retentionis moẜuato. fa¬
milie herciscunde iudicio adictũ iudi¬
c̃ soꝗ uoluntate oportere. uuris aucto¬
ntate significatur.
d.aa. Nol rdib diuisione int̾ se
facientib lum absentis. ⁊ ignorantis
mimie derogari. ac pindiuso porti¬
onẽ esi que itio ip̃fuit inomib co¬
munib reb retinere certissunue. ¶uñ
portionẽ tua cũ redditib arbitrio fami¬
ue herciscunde: ꝑciꝑe potes. exfacta inĩ¬

Expanded text:
sit, licet intestato ei fuerit successum, ex senatus consulto retentionis modo servato familiae erciscundae iudicio aditum iudicem sequi voluntatem oportere iuris auctoritate signi. Coheredibus divisionem inter se facientibus iuri absentis et ignorantis minime derogari ac pro indiviso portionem eum, quae initio ipsius fuit, in omnibus communibus rebus retinere certissimum est. Unde portionem tuam cum reditibus arbitrio familiae erciscundae percipere potes, ex facta in
Abbreviated transcription (Latin):
S. aaf. cu patruo uto h ac cditione
dinisionc fecistis. ut se nullũ dolũma¬
lũ adł ibuisse iuraret. nec fide placi¬
tis exhibu̾it. quominꝰ res mduusas
itꝗrit᷑is. coꝵ placitum que indiuisi.¬
nẽ uenem̃t. nicħ uob̾ noce potest.

Expanded text:
. Si cum patruo vestro hac condicione divisionem fecistis, ut se nullum dolum malum adhibuisse iuraret, nec fidem placitis exhibuit, quominus res indivisas requiratis, eorum placitum quae in divisionem venerunt nihil vobis nocere potest.
Abbreviated transcription (Latin):
d. ũ. Slona ꝑ rossessignẽ martia¬
⁊ cosciento luristi. suitute cxepiorer¬
tui ei usus tibi int̾tictus ẽ. frustra sũp¬
tus meare factos pstan t postuias. cu in
alicna possessioẽ oꝑis facti tĩum quo¬
ad incade causa manct. ad cũ ꝑtinet
cuius est possessio.¬
d.ã. Et in puintiali p̃ctio institu ser¬
uitus aquectuctus .ł. slic seruitutes possẽ
sica pcesscrit ques uititẽ o stituunt. ti¬
c cui placita inter cotrahertes debent.¬
¶ Quarc ñignorab sipores possessores aquã:
dẽ oncit ꝑferendo suitutis transirr ad eps¬
tores eadẽ p̃clia posse:¬

Expanded text:
nem martialis eo sciente duxisti, servitutem exemplo rertium eius usus tibi interdictus est, frustra sumptus in ea re factos praestari tibi postulas, cum in aliena possessione operis facti dominium, quoad in eadem causa manet, ad eum pertinet, cuius est possessio. Et in provinciali praedio constitui servitus aquaeductus vel aliae servitutes possunt, si ea praecesserint, quae servitutem constituunt: tueri enim placita inter contrahentes debent. Quare non ignorabis, si priores possessores aquam eodem onere perferendae servitutis transire ad emptores eadem praedia posse
Abbreviated transcription (Latin):
amilis ncitiscunde i cõmu¬
n diuidũdo uidiciũ itademũ si coꝑa
mancant comunia agi potest.
aut oia diuisa cõtinent. quominus
yes quaꝵ testator n fecit m̃tionẽ. sirds

Expanded text:
amiliae erciscundae vel communi dividundo iudicium ita demum, si corpora maneant communia, agi potest. aliter omnia divisa continentur, quominus res quarum testator non fecit mentionem heredes
Abbreviated transcription (Latin):
ciurdẽ usũ fractũ ñ petierit ususfiuctua¬
rius ut sic ꝑsoãlis actio tollat ut̃cantil.¬
¶ Sid ħ uos diet dertoe. sanccim. ñ solu accio¬
ne que pusu fructu uascit. s nec ipsum
uisũ frrctũ ñ utendo cadere nͥ tantũ mo
me̾te usufructuarii. ⁊ ip̃ ici interitu. sed
usũ fructũ quẽ sibi. iliꝗs acquisunt ha

Expanded text:
eundem usum fructum non petierit usufructuarius, si personalis actio tollitur, altercantibus Sed nos haec decidentes sancimus non solum actionem quae pro usu fructu nascitur , sed nec ipsum usum fructum non utendo cadere, nisi tantummodo morte usufructuarii et ipsius rei interitu, sed usum fructum, quem sibi aliquis a
Abbreviated transcription (Latin):
cudo ꝗnquennio ꝑ eãuiã ñ itũ ẽ. cande
suitutẽ penit tolli. quasi ꝑbicniuum
ea niutendo deꝑctita singulo dic qnque¬
tuui. ꝓ anno numerando. ¶ Auis auã
sentẽtiã cligentib. nob̾ placuit ita cau¬

Expanded text:
cundo quinquennio per eam viam non itum est, eandem servitutem penitus tolli quasi per biennium ea non utendo deperdita, singulo die quinquennii pro anno numerando, aliis aliam sententiam eligentibus, nobis placuit ita cau
Abbreviated transcription (Latin):
cui simił ẽ. utrũnc usuił usufructin. ã
rã sortita ẽ habitatio. postea aut̃ si po̾¬
sit is cui habitatio logata ẽ. cande loca¬
re.ł dnniũ sibi uendicare. auctoꝵ iragi¬
si decidentos cõpenctioso respõso omẽm
huimõi dubitationẽ resecamꝰ ⁊ siꝗdẽ
habitationc reliquent. adhumamorẽ

Expanded text:
ilis est, utrumne usui vel usui fructui an ram sortita est habitatio, postea autem si possit is cui habitatio legata est eandem locare vel dominium sibi vindicare, auctorum iurgium decidentes compendioso responso omnem huiusmodi dubitationem resecamus. Et si quidem habitatio
Abbreviated transcription (Latin):
ł ide p̃diũ comune cẽ ceꝑit. comuni cdi¬
uicdũdo iudicio ꝯsiste ea acticẽ. aut
uniũsu pliũ sulicitatioe incens ex soluta
socio partrͣ pcu optineb. aut p̃cu portionẽ
si auus meliorẽ ꝯditionẽ adtulit c̃seq̃r.
¶ Od si cdiusio p̃ctu sin cuiquã iniuria cõ¬
mode ficri potĩt. portione ss finit tibi
adiudicatã possideb̾. ħ uidelicit custodi¬
endo.ut plitis ꝯ testatiõne nemo partem

Expanded text:
 idem praedium commune esse coepit, communi dividundo iudicio consiste: ea actione aut universum praedium, si licitatione viceris, exsoluta socio parte pretii obtinebis aut pretii portionem, si alius meliorem condicionem attulerit, consequeris. Quod si divisio praedii sine cuiusquam iniuria commode fieri poterit, portionem suis finibus tibi adiudicatam possidebis: hoc videlicet custodiendo, ut post litis contestationem nemo nec partem
Abbreviated transcription (Latin):
possibile. cũ morte usũ fuictũ penitus
extinqui. iuns indubitati ẽ. Sin aut̃
tas fuerat. incerta c̃ctitio donec infuroc̃
si quide respͥuent filius ł alius ꝓ quoħ¬
Sin aut adhuc infurore is ꝯstititus de¬
cessert. te qĩ musu fructuarii uita eo
relicto. manẽ usũ fructũ ap̃cũ. cum
cñĩ possibile erat. usꝙ ad omẽ uite tps̃
usu fructuaru ñ ad suã m̃tẽ uenut fu¬
ientẽ.ł ꝯditionẽ impleri. humanissi¬
mũẽ aduitã eoꝵ usũ fiuctũ extendi.
quẽ ad moctu ⁊ n si decesserit usuftuct̾¬
arius ante cõpletã c̃ditionẽ. ł furoreo.
finitũ extinguit̾ ususfruct̾. nahuma¬
nũ ẽ extendicũ imisufructuarui uitã.

Expanded text:
le, cum morte usum fructum penitus extingui iuris indubitati sit. Sin autem talis fuerit incerta condicio, 'donec in furoresi quidem resipuerit filius vel alius, prosin autem adhuc in furore is constitutus decesserit, tunc quasi in usufructuarii vitam eo relicto manere usum fructum apud eum. Cum enim possibile erat usque ad omne vitae tempus usufructuarii non ad suam mentem venire furentem vel condicionem impleri, humanissimum est ad vitam eorum usum fructum extendi. Quemadmodum etenim, si decesserit usufructuarius ante completam condicionem vel furorem finitum, extinguitur usus fructus, ita humanum est extendi eum in usufructu
Abbreviated transcription (Latin):
antotus tollatur. ł ex parte minuat᷑. cx
bitaticẽ tres sententie utebant. una que
dicebat exparticulan alicnatiõe ẜuitotũ
usũ fructũ cdiminui. Alia intantũ usum
ftictũ dimunu inquãtũ ⁊ seruus alie¬
natur. t̃tia que diffaebat partẽ quidẽ
Fui posse alienari. usũ fructũ ai tonĩ
ap̃cũ remane̾. ꝗ ante suũ insolidũ ha¬
bebat ⁊ ninouissimã sententiã. ⁊ sũmũ¬

Expanded text:
an totus tollatur vel ex parte deminuatur, ex bitatione tres sententiae vertebantur, una, quae dicebat ex particulari alienatione servi totum usum fructum deminui, alia in tantum usum fructum deminui, in quantum et servus alienatur, tertia, quae definiebat partem quidem servi posse alienari, usum fructum autem totum apud eum remanere, qui ante servum in solidum habebat. et in novissimam sententia
Abbreviated transcription (Latin):
exerceri potest. p̃scriptioni lẽgi tpis ñ sum¬
moucri nemini incognitũ ẽ cũmixte ꝑ¬
sonał actionis ratio hec respõdere cãpellat.
acetens aũt. tantũ specialib inrẽ actioib
uendicari posse manifestũ ẽ. siũ agentiꝰ
intentio ꝑusũ capionẽ ł lõgu tp̃s exp̃lo¬
Iib̾ nec ne fucrit testator. ante
omĩa disquiri debet. cũ ħrditas petatur.

Expanded text:
exerceri potest, praescriptione longi temporis non submoveri nemini incognitum est, cum mixtae personalis actionis ratio hoc respondere compellat. A ceteris autem tantum specialibus in rem actionibus vindicari posse manifestum est, si non agentis intentio iber nec ne fuerit testator, ante omnia disquiri debet, cum hereditas petatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. ꝗdex quo spi euicte nrclitaras resti¬
tui debeat. ñ solũ adfisci causas. ẜ idad
ras uõ pocuniarũ ante litis ꝯtestatioẽ
exchie uenditioĩs ħr̃dit᷑ariaꝵ reru abe
eo facte. ꝗ antea pꝰsidebat coulectas. ñoc

Expanded text:
quid et ex quo tempore evicta hereditate restitui debeat, non solum ad fisci causas, sed etiras vero pecuniarum ante litis contestationem ex die venditionis hereditarium rerum ab e
Abbreviated transcription (Latin):
facuitates patris tui exanstas at. cũ deq
patrẽ urm̃ eaqqͦ suꝑ fucrant codicillis in¬
Fuiuos diuicdisse ꝓpoãs. siuoluntatim
cs ñ agnoi̾usti. nec benefitio ctatis adũs
ħ inuari potis. nec tantũ dos apatre cata
⁊ ficłi cõmissũ cõtinent. quatũ adsũmo

Expanded text:
facultates patris tui exhaustas esse eundemque patrem vestrum ea quae superfuerant codicillis inter vos divisisse proponas, si voluntatem eius non agnovisti nec beneficio aetatis adversus haec iuvari poteris nec tantum dos a patre data et fideicommissum continent, quantum a
Abbreviated transcription (Latin):
cu usuris ex nurra centaiiuc parte cui¬
rentib ł agri cu fructib quos ꝑcepit. tł
tensise ante necessarus ⁊ utilib doctu¬
ctis ł si ipẽ aluit lite ꝗde cõtestari expetͤ¬
tart aut sirlitatis petitionis euentũ. ħ ei li¬
reat face̾. ut restitutio sicopetiret culegiti¬
mis augm̃tis logatano ł fidi comissario
accrdat. Sin aut exacctib defuncti agatur.
cc̃. possessoit ẜrclitatis. ⁊ cuis rei dequa agi¬
cditatis petitionis memoratũ iudicium.
qͥuc̃ ad motũ sipfenerata pecunia. ł stia

Expanded text:
usuris ex quarta centesimae parte currentibus, vel agrum cum fructibus quos percepit, vel pensis antea necessariis et utilibus deductis: vel si ipse maluerit litem quidem contestari, expectare autem hereditatis petitionis eventum, hoc ei liceat facere, ut restitutio, si competeret, cum legitimis augmentis legatario vel fideicommissario accedat. Sin autem ex contractibus defuncti agatur contra possessorem hereditatis vel eius rei de qua agiditatis petitionis memoratum iudicium, quemadmodum, si pro fenerata pecunia vel a
Abbreviated transcription (Latin):
d.aã. Siliqueat matre tuã int uer¬
tende questionis inoffitiosi cã palmo¬
niũ suũ donis inum̃ĩ filiũ collatis exa¬
ius sup̃mũ uidiciũ anticipare cõtẽctũt.
iacticẽs filioꝵ exhaurunt. aditũ que¬

Expanded text:
. Si liqueat matrem tuam intervertendae quaestionis inofficiosi causa patrimonium suum donationibus in unum filium collatis exhaliis supremum iudicium anticipare contendunt et actiones filiorum exhauriunt, aditum que
Abbreviated transcription (Latin):
tos nepotib tuis ꝙ cos dicis inpotestate tua
et̃. pett̾ abhis hrditates filu tuiemacipati
ñmorens. cuĩ comodũ ad te ꝑtincre dicis
uidice statuturo. anap̃sidilib actis disce¬
cendũ sit ꝗ eis tutores dedit cũ intua po¬
testate negarent᷑ et̃¬

Expanded text:
ate tua esse, petere ab his hereditatem filii tui emancipati non moreris, cuius commodum ad te pertinere dicis, iudice statuturo, an a praesidalibus actis discedendum sit, qui eis tutores dedit, cum in tua potestate negarentur e
Abbreviated transcription (Latin):
grodit. ut siħ fucrint sub socuta si tantũ
inco ꝙ testator uoluit cũ restiturre con¬
dẽpnet᷑ .s. ⁊ iã alia stia partẽ quãtitatis q̃
fuerat intestat̃to derelicta motis om̃ib
reddc ut auantia cĩ legitimis ictib fenat
auis om̃ib que incode testam̃to. ł elogio
scripta st̃. ꝓsui trnore adeffacta ꝓduaer¬
dis. ¶ logis aũt̃ iniquitatẽ touentes. ut
lus in suis scͥpsit questiomb Acpussima
aggiolim sanctice̾. cũ n infintẽ suũ nõ
odio alius s̃gr̾auct᷑ renit᷑ delenctũ cẽ sac̃¬
cm̃. ut hiũ moi causa lib̾is ñ tantũ ĩfar¬

Expanded text:
antum in quod testator voluit eum restituere condemnetur, s ed etiam aliam tertiam partem quantitatis, quae fuerat in testamento derelicta, modis omnibus reddere, ut avaritia eius legitimis ictibus feriatur: aliis omnibus, quae in eodem testamento vel elogio scripta sunt, pro sui tenore ad effectum perducendis. Legis autem veteris iniquitatem tollentes, ut lus in suis scripsit quaestionibus, hanc piissimam adgredimur sanctionem. Cum enim infantem suum non odio alius praegravetur, penitus delendum esse sancimus et huiusmodi causam liberis non tantum infa
Abbreviated transcription (Latin):
amatir indote dicant̃ etuusta. ccor¬
dar i oib pmitu e. unt ad eremplum
inoffctiosi testam̃ti. adu̾sus dotẽ im¬
modicã exercende actionis copiatribi¬
at᷑. ⁊ filiis ꝯ⁊ querentib emolum̃ta de¬

Expanded text:
as dote dicatur exhausta, concordare legibus promptum est, ut ad exemplum inofficiosi testamenti adversus dotem inmodicam exercendae actionis copia tribuatur et filiis conquerentibus emolumenta de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯp̃p. dicciꝰSimanifeste doceri pos
functis irri gandi causa exhibe̾. ꝓcuratõ
nr̃ nequid cotͣ ueteĩn formã atq sollẽs¬
nẽ moit innouctur ꝓuidebit.
. ia. Niciuis quide clificia tollete.
si domi ⁊̃ uitutẽ ñ deb̾rt. dñs ciꝰ minine
phibct. Enparicte uo tuo sifenestram:

Expanded text:
nus . Si manifeste doceri possfundis inrigandi causa exhibere, procurator noster, ne quid contra veterem formam atque sollemnem morem innovetur, providebit. . Altius quidem aedificia tollere, si domus servitutem non debeat, dominus eius minime prohibetur. In pariete vero tuo si fenestram
Abbreviated transcription (Latin):
cessũ ẽ. quia militatib ꝗde ⁊ uettranis te¬
staanta face. in castresi poculio undiq cõ¬
cessũ fũit. s militib ꝗdc incipeditione
c̃stitutis iure suo. Ieteranis aut uire con¬
piulegiũ sacceper si possint testari dubi¬
tatũ fua̾t. ut puta uiris disertissimis pa¬
tronis causaꝵ. iurisq deuortõsimis me¬
monalib ⁊ agentib inreb noc ñ magi¬
stns stuctioꝵ libaliũ archiatrs q̃r ⁊ om̃ib¬

Expanded text:
oncessum est: quia militibus quidem et veteranis testamenta facere in castrensi peculio undique concessum fuerat, sed militibus quidem in expeditione constitutis iure suo, veteranis autem iure comprivilegium hoc acceperunt, si possint testari, dubitatum fuerat, ut puta viris disertissimis patronis causarum virisque devotissimis memorialibus et agentibus in rebus nec non magistris studiorum liberalium, archiatr
Abbreviated transcription (Latin):
d.aã. ¶ sufructu matu te p̃dioꝵ
⁊ man̾cipioꝵ relicto. tã alicnatio quã
manumissio int̾dicta ẽ. Sane matici¬
pia quoꝵ testam̃to mi̾nisteriũ mam
relictũ ẽ. cũ sͣis dm̃ũ ñ hab̾t nec tradedo

Expanded text:
. Usu fructu matri tuae praediorum et mancipiorum relicto tam alienatio quam manumissio interdicta est. Sane mancipia, quorum testamento ministerium matri relictum est, cum in his dominium non habet, nec
Abbreviated transcription (Latin):
allegatis mat̾ ut̃a ad deludeda̾ moffitio¬
si querclã pene umũsas facuitates sua
dũ ageret inreb humanis. factis doatio¬
nib siũ in quos & libos. siũ inertrancos
ciausit. acpostea exdũabꝰ uncus fecit
hĩ d̾s. casꝙ legatis ⁊ ficdi cõmissis exmani¬
regestiuit. ñ inuiriauista strmã siꝙ in¬
offitioso testamto ꝯstitutoꝵ subu̾eniruo¬
b ut pote quartã partẽ ñ habentib desid

Expanded text:
adlegatis, mater vestra ad deludendam inofficiosi querellam paene universas facultates suas, dum ageret in rebus humanis, factis donationibus sive in quosdam liberos sive in extraneos exhausit ac postea vos ex duabus unciis fecit heredes easque legatis et fideicommissis exinanire gestivit, non iniuria iuxta formam super inofficioso testamento constitutorum subveniri vobis utpote quartam partem non habentibus desid
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ã: Cu antiquis legib. declaratũ e. ut mai¬
utaria testamta deinosfitioso querelã euadet.
multi alii casus enigunt. inꝗb dubitati ce
exortas sopui nccessee. ncastrensib ⁊n pe¬
culus introctucta ẽ. ⁊ alia subdusio.⁊ petub¬

Expanded text:
. Cum antiquis legibus declaratum est, ut militaria testamenta de inofficioso querellam evadant, multi alii casus emergunt, in quibus dubitationes exortas sopiri necesse est. In castrensibus etenim peculiis introducta est et alia subdivisio et
Abbreviated transcription (Latin):
d. aã. Hitotas facultates tras ꝑ doãti¬
cẽs uacũas fccisti. quas ionãciptos t¬
lios c̃tulisti. id ꝙ adsũmonendas moffi¬
tiosi testam̃ti querelas ñ ingratis lib̾is re¬
linꝗ nocessc ẽ. ex factis doãtionib dctras.¬

Expanded text:
. Si totas facultates tuas per donationes vacuefecisti, quas in emancipatos filios contulisti, id, quod ad submovendas inofficiosi testamenti querellas non ingratis liberis relinqui necesse est, ex factis donationibus detrac
Abbreviated transcription (Latin):
d.a: Siquis suo testam̃to maximam
ꝗdc̃ portionẽ libo relinquat mimusculã
aist alii. ł alis. desua stirpe ꝓgenitis. ipsã
tam̃ iogitimã. siũ inhrditate ł inlegato
t fidi comisso. ut ñ possit letus demoffiti

Expanded text:
. Si quis suo testamento maximam quidem portionem libero derelinquat, minusculam autem alii vel aliis de sua stirpe progenitis, ipsam tamen legitimam sive in hereditate vel in legato vel in fideicommisso, ut non possit locus
Abbreviated transcription (Latin):
niat xͥanos paimoꝵ locoꝵ uolumꝰ hiũ
rei sollicitudinẽ gerere. curiaies qua
gis nrẽ auxiliũ d̾ferendũ. ita ut noue¬
rint rectores unuĩsi decẽ lbras auri a
se. ⁊ tãtundẽ assuis apparitoib exigendũ

Expanded text:
istianos proximorum locorum volumus huius rei sollicitudinem gerere: curiales quoqgis nostrae auxilium deferendum: ita ut noverint rectores universi decem libras auri a se et tantundem a suis apparitoribus exigendum,
Abbreviated transcription (Latin):
ditioĩ suppoĩta ẽ. ħoptincre. Neq enĩ
opp̃tet cos ꝗ abmnitio infantes eicciͣt. ⁊
mortis fõte spẽ cͥcacos habu̾it. inͣt eos
ꝯstitutos siqui eos susceꝑtit. hos nmͣ
ac se reuocare ocãri. ⁊ ẜuili necessitate
subiugate. neq hii ꝗcos pietatis rati

Expanded text:
dicioni supposita est, haec obtinere. Neque enim oportet eos, qui ab initio infantes abegerunt et mortis forte spem circa eos habuerunt, incertos constitutos, si qui eos susceperunt, hos iterum ad se revocare conari et servili necessitati subiugare: neque hi, qui eos pietat
Abbreviated transcription (Latin):
tate filioꝵ tuoꝵ nõe p̃clia incensũ de¬
ut hanc impieri pudat.
nat. U̾nde sids fũdo ñ ccgitasti. cuiꝰ ue¬
lud dõatioĩs ꝯstĩsisse te cdtinetur instr¬

Expanded text:
tate filiorum tuorum nomine praedia in censum deut hanc impleri providenat. unde si de hoc fundo non cogitasti, cuius velut donationi consensisse continetur instr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmissis ⁊ d̾uxẽ missione tollẽda.
actionẽ hr̃e nostunt᷑. quis ł uẽclitio¬
gatoꝵ. subtilitatẽ ꝓnoaiõ aminit¬
tet. ꝗͣ posteritas optimis rationib u¬
sa. nec facile suscep̃. nec in extricabił
cirtuitus laudauit. ꝗb inrẽmissiõib
scrupulosis utat̃ ãbagib. rectiuᷤ gͥ
ẽẽ censemꝰ. inrẽ ꝗdẽ missicem̃ penitꝰ
dicare. in rẽ actioẽ instituenda.⁊ infr̃¬

Expanded text:
missis et de in rem missione tollenda. actionem habere noscuntur, quis vel vindicgatorum subtilitatem prono animo admittet, quam posteritas optimis rationibus usa nec facile suscepit nec inextricabiles circuitus laudavit? quis in rem missionis scrupulosis utatur ambagibus? Rectius igitur esse censemus in rem quidem missionem penitus dicare in rem actione instituenda,
Abbreviated transcription (Latin):
eãtẽ inpublicũ ꝓtͣhat cũ certũsit debita
blicis necessitatib p̾se seruari. ꝙsiquis
igẽti ã capitali pena plectentur.
unt᷑ honortficentiã cẽ debitã prãdã nec in sub
tione mulctanda cuiꝰ heccura ẽ.¬

Expanded text:
eandem in publicum protrahat, cum certum sit debita blicis necessitatibus posse servari. Quod si quis lgentiam capitali poena plectetur.untur, honorificentiam esse debitam praestandam, nec in subsitione multanda, cuius haec cura e
Abbreviated transcription (Latin):
uidicii mutandti causa celebrata mi¬
restitutio edicto ꝑpẽtuo ꝑmittit᷑ intel¬
ligis ꝙ sirẽ ne secũ agatur qui pꝰside¬
bat uemĩidedit ⁊ ẽptori tradiflit quẽ
elegeris. conueniendi ł tributã eẽ uirt̾
op. añt: Exsententia arbitri excõ¬
inde p̃stari potest. ⁊ obhoc inincẽ peã
ꝓmittitur ut metu eiꝰ aplacitis ñre¬
cedat᷑. ¶S siultra diem cõ ꝓmisso con¬
p̃hensum uidicatũ ẽ. sententia nul¬
la ẽ. nec ullã penã ꝯmitut ꝗeiñparu

Expanded text:
udicii mutandi causa celebrata irestitutio edicto perpetuo permittatur, intellegis, quod, si rem, ne secum agatur, qui possidebat venumdedit et emptori tradidit, quem elegeris conveniendi tibi tributam esse iure . Ex sententia arbitri ex cominde praestari potest et ob hoc invicem poena promittitur, ut metu eius a placitis non recedatur. Sed si ultra diem compromisso comprehensum iudicatum est, sententia nulla est, nec ullam poenam committit qu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃p.hoñ. P recipimꝰ neqñ curiał ut pri¬
uate ꝯditiois hoiẽs admilitare exibeant᷑
mꝑ̃.ab. Nemodebis ꝗuiroꝵ spectabilrũ
ducũ offitiis militaurnt. scole agentiũ inre¬
b quacũꝙ subreꝑticẽ pꝰ ꝯpletã militiam
societ᷑ nec agendiuice uri clarissimi pͥnci
çia spoliatus ꝓscriptionis pena ꝓparteto¬
noꝵ tertia constringatur

Expanded text:
. Praecipimus, ne quando curiales vel privatae condicionis homines ad militare exhibeantur rum spectabilium ducum officiis militaverint, scholae agentum in rebus quacumque subreptione post completam militiam societur, ne agendi vices viri clarissimi principtia spoliatus proscriptionis poena pro parte bonorum tertia constringatur
Abbreviated transcription (Latin):
pellatur imꝓbitas. nullaq ꝯuẽtio
sit cͥca cosmueꝵ sordidoꝵ ⁊ cũne¬
ꝯgessent id inusum pauꝑm atq egẽ¬
tium ministrari oporteat. aut idꝙ exe
oꝵ dẽ ergastenis uł tab̾nis ꝯquin potu¬
erint: ⁊ colligi. collectũ adreligionis exti¬
mẽt luciã. Uerum ĩ hoĩb eoꝵ dem quiope¬
genitoris statita. multimoda õbs uaticẽ cã¬
uer̾̃ ut idẽ cłici pͥuilegiis płib redũ darent.
Itaq extra orclinarioꝵ munerũ ap̃lictis ne¬
cessitas atq oĩs molestia ꝯ quiescat. adꝓan¬

Expanded text:
pellatur improbitas nullaque conventio sit circa eos munerum sordidorum. Et cum necongesserint, in usum pauperum atque egentium ministrari oportet aut id, quod ex eorundem ergasteriis vel tabernis conquiri potuerit et colligi, collectum id religionis aestiment lucrum. Verum etiam hominibus eorundem, qui ope est nostri genitoris, statuta multimoda observatione caverunt, ut idem clerici privilegiis pluribus redundarent. Itaque extraordinariorum a praedictis necessitas atque omnis molestia conquiescat. Ad paran
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ã. Ut int̾ dũimũ pũblicũqius ⁊ pri¬
uata cõmoda ꝯpetens discretiosit. scimꝰ siꝗs
aliquã reliqui rit ħrditatẽ uł legatũ uł fi̾¬
ddĩcõmissum. ut doãtioĩs titulo alid dederit.
uł uendicłit siue insacroscĩs eccłus siue
monastiis masculoꝵ uł uͥginũ. uł orpha

Expanded text:
. Ut inter divinum publicumque ius et privata commoda competens discretio sit, sancimus, si quis aliquam reliquerit hereditatem vel legatum vel fideicommissum vel donationis titulo aliquid dederit vel vendiderit sive sacrosanctis ecclesiis sive m
Abbreviated transcription (Latin):
maliis ꝗͣ ꝑsois suũ robur optinente. Inpãte
aũt eccłastica uł aliaꝵ domuũ quȩ piis cõ¬
sortiis deputate sũt suũ iugorẽ pietatis in¬
tuttu mitigante. Cur ii ñfaciamꝰ discrtmẽ
int̃res dimnas ⁊ humanas: ⁊ qr ñcõ peten
p̃regatiua celesti fauore ꝯseruet᷑: que opõtet¬

Expanded text:
m personis suum robur obtinente, in parte autem ecclesiastica vel aliarum domuum, quae piis consortiis deputatae sunt, suum vigorem pietatis intuitu mitigante. Cur enim non faciamus discrimen inter res divinas et humanas, et quare non competens praerogativa caelesti favori conser
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. diccł ebu̾quas alius detinet.
impͥmere signa nemini licet. ⁊̃ si suas
ł obligatas sibieas eẽ. aliꝗs adstrmet.
Nefiscus uł res publica ꝓcurationẽ

Expanded text:
. Rebus, quas alius detinet, imprimere signa nemini licet, etiam si suas vel obligatas sibi eas esse aliquis adfirmet. NE FISCVS VEL RES PVBLICA PROCVRATIONE
Abbreviated transcription (Latin):
in causas ad quas ipã noluit distribuħe.
⁊ siꝗdẽ in dotali instrum̃to. hypothece ꝓh
is noĩatĩ amarito scripte sint. his eẽ muli¬
erẽ ad cautelã suã c̃tentã. Sin aut̃ mini¬
me ħ scͥptũ inueniatur. ex p̃senti nrã le¬
ge hab̾at hypothecã cc̃ res mariti. ex quo
pecunias ille exegit. antea. ⁊ enĩ habat ip̃a
muler facuitatẽ siuoluit. siũ ꝑ maritũ.
siũ ꝑalias ꝑsonas easdẽ mouẽ actiones.
⁊ suas pecunias ꝑcipere. ⁊ ipsas cautiones
amarito rẽciꝑx securitate ei competente
facienda: cdũ aut ap̃ maritũ remanent
eȩ dẽ acticẽs. dolũ ⁊ diligentiã maritus
cͥca eas p̃stare debet. qualẽ circasuas res
hab̾e inueñitur. ne ex eiꝰ malignitate uł
desicdia aliqua mulieri accedat iactura.
ꝙ si euenĩt. ipẽ eandẽ depͥo resarcire compel

Expanded text:
in causas, ad quas ipsa voluerit, distribuere. Et si quidem in dotali instrumento hypothecae pro his nominatum a marito scriptae sunt, his esse mulierem ad cautelam suam contentam. Sin autem minime hoc scriptum inveniatur, ex praesenti nostra lege habeat hypothecam contra res mariti, ex quo pecunias ille exegit Antea enim habeat ipsa mulier facultatem, si voluerit, sive per maritum sive per alias personas easdem movere actiones et suas pecunias percipere et ipsas cautiones a marito recipere, securitate ei competente facienda. Dum autem apud maritum remanent eaedem cautiones, et dolum et diligentiam maritus circa eas praestare debet, qualem circa suas res habere invenitur ne ex eius malignitate vel desidia aliqua mulieri accedat iactura. Quod si evenerit, ipse eandem de proprio resarcire compel
Abbreviated transcription (Latin):
trice auxilio senat̾ ꝯsuiti uti potes: ¶Q d̾
s ipatientiã p̃stitisti. ut quasi suas res
mantꝰ obligaret. decipe uoliusti mutu¬
ã pecuniã dantẽ. ⁊ idõ tͥ ñ succurret᷑ seãt᷑
ꝯsulto. quo infirmitati ñ calditati mu¬
lierum consultum ẽ.¬

Expanded text:
trice, auxilio senatus consulti uti potes. Quod si patientiam praestitisti, ut quasi suas res maritus obligaret, decipere voluisti mutuam pecuniam dantem et ideo tibi non succurretur senatus consulto, quo infirmitati, non calliditati mulierum consultum e
Abbreviated transcription (Latin):
d.ã. Sisine uolũtate tua res tue a
manto tuo pigneri date st̃. ñ tenentur.
Ad̾ si cõsensisti obligationi sciente credi¬
trice auxiliosenat᷑ ꝯsuiti uti potes. ¶Qd
s ipatientiã p̃stitisti. ut quasi suas res.
marit̾ obligaret. deciꝑe uoliusti mutu¬
ã pecuniã dantẽ. ⁊ ido t ñ succurret᷑ seat᷑
ꝯsuito. quo infirmitati ñ cauditati mu

Expanded text:
oluntate tua res tuae a marito tuo pignori datae sunt, non tenentur. Quod si consensisti obligationi sciente creditrice, auxilio senatus consulti uti potes. Quod si patientiam praestitisti, ut quasi suas res maritus obligaret, decipere voluisti mutuam pecuniam dantem et ideo tibi non succurretur senatus consulto, quo inf
Abbreviated transcription (Latin):
s imputet. siq sepuis cogitare potãt. ⁊ eui¬
tare. ñfecit. s. ultro firmauit: uidet᷑. ⁊ n ex
tione se illigare. s. ꝓsua causa auꝗd agẽ.
⁊tã exsała cautice se obnoxiã facẽ inq̃ͣ¬
tũ ħ fecit. quã pignꝰ aut int̾cessionẽ urii¬

Expanded text:
 imputet, si, quod saepius cogitare poterat et evitare, non fecit, sed ultro firmavit: videtur etenim tione se illigare, sed pro sua causa aliquid agere et tam ex secunda cautione sese obnoxiam facere, in quantum hoc fecit, quam pignus aut
Abbreviated transcription (Latin):
mariti siũ muueris. eandẽ partẽ ñ pecuniȩ
quatitatẽ taniurũ ex dote qͣ mulierẽ exante
nuptias dcãticẽ lucrari decernimꝰ. ułti sima¬
rituis mille solidoꝵ ant̃ nuptias dc̃ãtionem
c̃fecerit. licebit mulieri ⁊ minoris. ⁊ amplio¬
ris quãtita̾tis dotẽ offerre. ⁊ marito suniliter
ant̃ nuptias doãtionẽ. ħ tm̃ obseruandũ ẽ.
ut quãtã partẽ mulier stipulet sibi lucro
cecłe exante nuptias doãticẽ. sipͥorẽ maritũ
mor cõtingerit. tantã marit᷑ exdote partem
ñ petune quantitatẽ stipuietur sibi. si c̃stãte
mom̃ pͥor mulier infata collapsa fuit. ⁊ si
pactũ cẽuccitũ fui̾t subsecutũ infirmũ atꝙ
inualidũ ħ eẽ. ut nulla exeo ꝓcełe posit
exadio scipimꝰ. eandẽ custodui censemus. si¬
ue pat̃ filiosĩ mat̃ siũ ipse ducturus uxo

Expanded text:
 mulieris eandem partem, non pecuniae quantitatem, tam virum ex dote quam mulierem ex ante nuptias donatione lucrari decernimus. Veluti si maritus mille solidorum ante nuptias donationem confecerit, licebit mulieri et minoris et amplioris quantitatis dotem offerre et marito similiter ante nuptias donationem: hoc tamen observandum est, ut quantam partem mulier stipuletur sibi lucro cedere ex ante nuptias donatione, si priorem maritum mori contigerit, tantam et maritus ex dote partem, non pecuniae quantitatem, stipuletur sibi, si constante matrimonio prior mulier in fata collapsa fuerit. Et si pactum contra vetitum fuerit subsecutum, infirmum atque invalidum hoc esse , ut nulla ex eo procedere possit praecipimus. Eadem custodiri censemus, sive pater pro filio sive mater sive ip
Abbreviated transcription (Latin):
xx.u. annis siũ masculus. sui femina.
dotẽ ł pouicitus sit. ł sꝑꝙõdenit ꝓ quali
En oꝙ n ferenctũ ẽ. quãi casu fõtuit o int¬
ueniente mulierẽ fieri indotatã ⁊ sic a
iuro forsitan repelli. ⁊ ctistrai maum.¬
et cũ. ⁊ n scimꝰ fauore dociũ. ⁊ antiquos
uins ꝯlitores seueritatẽ legis sepus m¬

Expanded text:
ue annis sive masculus sive femina dotem vel pollicitus sit vel spoponderit pro qualibNeque enim ferendum est quasi casu fortuito interveniente mulierem fieri indotatam et sic a viro forsitan repelli et distrahi matrimonium. Cum enim scimus favore dotium et antiquos iuris conditores severitatem legis saep
Abbreviated transcription (Latin):
op.Etatuas sepui chro suꝑim¬
ponere. ł monum̃to. ꝙ te extructu¬
sũ ꝓfitis ornam̃ta que putas suꝑ ad¬
de ñ ꝓhib̾is. Cũ mure suo eoꝵ que
minus ꝓhibita st̃. unicuiꝙ facuita

Expanded text:
tatuas sepulchro superimponere vel monumento, quod te extructurum profiteris, ornamenta quae putas superaddere non prohiberis, cum in iure suo eorum quae minus prohibita sunt unicui
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ã Si sepuicrũ monum̃ti appel¬
latioẽ significas. scire debes iuie dñi
id nullũ uendicart posse. ẜ si familia¬
re fuit. uis eiꝰ ad oñs ħrds ꝑtinere.
nec diuisicẽ ad unũ ħrde recdigi potu¬
isse. ꝓ phana tñ loca quȩ carra id sũt.
sisenꝑ uicinis edificiis usiu hominũ
destinatis cessert̃. eł st. au illa quoꝵ pã¬
tes eẽ iusse st̃ excliuisione optigert᷑.¬
d. ã. Militis uoluntatẽ quã crca
monuinitũ sibi faciendum testam̃¬
to exp̃sit. ⁊ mat ⁊ pat̃ ħras eius ne¬
glegere ndebent. Mlã ⁊ si deiatio s nomĩe
p̃teritis ꝯ stitutionib amota ẽ. in ui¬
diã tam̃. ⁊ cõscientiã cita omissũ

Expanded text:
. Si sepulchrum monumenti appellatione significas, scire debes iure dominii id nullum vindicare posse, sed et, si familiare fuit, ius eius ad omnes heredes pertinere nec divisione ad unum heredem redigi potuisse. Profana tamen loca, quae circa id sunt, si semper vicinis aedificiis usui hominum destinatis cesserunt, eius sunt, cui illa, quorum partes esse visae sunt, ex divisione obtiger . Militis voluntatem, quam circa monumentum sibi daciendum testamento expressit, et mater et pater heredes eius neglegere non debent. Nam etsi delatio hoc nomine praeteritis constitutionibus amota est, invidiam tamen et consci
Abbreviated transcription (Latin):
uitatib u̾sac̃ palatia uł p̃toria sũt liceat re¬
lictis his pͥuatoꝵ s̃domos adhabitandũ ut¬
ti p̃toĩa uẽdicaẽ ẜi sac̃tissima mecdis oĩb in¬
habitare palatia seu p̃toriaut ħ necessitate
ũ ẽ. ⁊ p̃toiũ palatiũ ꝗ habitatioĩ p̃sidis. p̃to

Expanded text:
uibus sacra palatia vel praetoria sunt, liceat relictis his privatorum sibi domus ad habitandum veluti praetoria vindicare, sed sacratissima modis omnibus inhabitare palatia seu praetoria, ut hac necessitate um est et praetorium, palati
Abbreviated transcription (Latin):
cabulo cõponẽdo. inquẽ colligrtam
uellas pꝰeos positas constitutioẽs opõ¬
tet. Iõq ad hoc maximũ ⁊ ad ip̃ĩus
ꝵ tanteq solicitudini sufficientes.
ioħemurrũ excellentissimũ ex que¬
storẽ nrripalatii consularẽ. atq patri¬
tiũ. leontiũ uirũ sublimissimũ expre¬

Expanded text:
cabulo componendo, in quem colligi tam vellas post eos positas constitutiones oportet. Ideoque ad hoc maximum et ad ipsius rum tantaeque sollicitudini sufficientes Iohannem virum excellentissimum ex quaestore sacri nostri palatii consularem atque patricium, Leontiu
Abbreviated transcription (Latin):
tas. ⁊ breuisermoẽ conscͥptas. exhisdẽ tͥb
codicib nouellis. ⁊̃constituti oĩb leges
conponẽ. ⁊ congriris subdere tituł. adhiti
oĩb disꝑsasũt. ⁊ sensũ eaꝵ clariorẽ effici¬
entes ita tñ ut ordotpoꝵ ear demconsti¬
tutionũ ñ solũ exadiectis dieb ⁊ ⁊ csulib
q̃ in pͥmoloco. postiorib uõ in sccło ponen¬
dis ⁊ sique eaꝵ sine die ⁊ consule. inue¬
tib codicib uł in his inquib nouelle cõ¬

Expanded text:
evi sermone conscriptas ex isdem tribus codicibus, novellis etiam constitutionibus leges componere et congruis subdere titulis, adiciibus dispersa sunt, et sensum earum clariorem efficientes, ita tamen, ut ordo temporum earundem constitutionum non solum ex adiectis diebus et consulibquidem in primo loco, posterioribus vero in secundo ponendis et, si quae earum sine die et consule in veteribus codicibus vel in his, in quib
Abbreviated transcription (Latin):
et quȩ necessario corrigenda ẽẽ mł¬
tis retro pͥncipib uisa sunt. int̾im
tñ nullus eoꝵ hoc adeffectũ ducẽ
ausus ẽ: inp̃sentireb donare cõib
auxilio dĩ oĩpotentis censurmꝰ. ⁊ ꝓ¬
lixitatẽ liciũ amputare. multitu¬
dine ꝗ cõstitutionũ que tͥb codicib
gregoriano.i ermogenianoatq the¬
odosiano continebant᷑. Illaꝵ ĩ que

Expanded text:
 quae necessario corrigenda esse multis retro principibus visa sunt, interea tamen nullus eorum hoc ad effectum ducere ausus est, in praesenti rebus donare communibus auxilio dei omnipotentis censuimus et prolixitatem litium amputare, multitudine quidem constitutionum, quae tribus codicibus Gregoriano et Hermogeniano atque Theodosiano continebantur, illarum e
Abbreviated transcription (Latin):
mulieris ꝑsoã cauliditate creditoris sũp¬
sert pmõdiũ. decretũ patrũ ꝙ de intcessi¬
one feminaꝵ factũ ẽ. ꝑtinere. oclicto ꝑ¬
petuo declarat᷑. si tm̃ creclitor ꝗ c̃traħere
cuauo prosuerat. mulieris ꝑ sonã eleg̃.

Expanded text:
mulieris persona calliditate creditoris sumpserunt primordium, decretum patrum, quod de intercessione feminarum factum est, pertinere edicto perpetuo declaratur, si tamen creditor, qui contrahere cum alio proposuerat, mu
Abbreviated transcription (Latin):
tercessionẽ ẽscripsent. ł pignus. aut int̾¬
cessorẽ p̃stiti̾t. sanccimꝰ antiqua legũ uaĩ¬
etate cessante. siquidẽ intrabiennaie iuge

Expanded text:
tionem conscripserit vel pignus aut intercessorem praestiterit, sancimus, antiqua legum varietate cessante, si quidem intra biennale iuge
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis pupillis relicta fidłi cõmissa uideã¬
tur. suꝑfidi ꝯmissis p̃ses ꝓuincie cogno¬
efficiet. idẽ si inficiet᷑ adus iurandũ ut
uiris uuancti religione generis ⁊ inge¬
niutatis questionẽ detidi p̃ses ꝓuinci¬
e. iuxta decrẽtũ arbiti. aduoluntatis
nr̃e placitũ amite tue filuis ꝯsulet.
d̾.aã. Nec filius nec ꝗquã alus ne¬
q utigando neq paciscendo s nec uis ui¬
ranctũ cc̃ uolũtatẽ dñi rei referendo. p̃¬
uidiciũ ei facere potest. ¶Uñ si cc̃ man¬
datũ tuũ aliꝗd erga rẽ tuã tuus filius
gessit. nec hoc tatum habusti. nicħ ł o¬
iure uirando siurauĩt. ł ei remissum
fu̾i̾t sacram̃tũ. adsimilitudinẽ uidi¬
cati infactũ actio cõpetit.

Expanded text:
missa videantur, super fideicommisso praeses provinciae cognoefficiet. idem, si infitietur, ad iusiurandum, ut iurisiurandi religione generis et ingenuitatis quaestionem decidi, praeses provinciae iuxta decretum arbitri ad voluntatis vestrae placitum amitae tuae filiis consulet.. Nec filius nec quisquam alius neque litigando neque paciscendo, sed nec iusiurandum citra voluntatem domini rei deferendo praeiudicium ei facere potest. Unde si citra mandatum tuum aliquid erga rem tuam filius tuus gessit nec ratum habuisti, nihil iureiurando, si iuraverit vel ei remissum fuerit sacramentum, ad similitudinem iudicati in factum actio competit.