comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
michi .s. E cce amaritudo. Postea uenientes
discipuli escasq quas emerant deferentes mira.¬
bantur quod cum muliere loquebatur. Sille
ostendere uolens qui d inbutrio eligeret. &
quid repbaret postulantib ad mandu cancdũ
acesere at.Ego cibum habeo quem uos nesci¬
to ⁊ d aincept statim. Meus inquit cibus est
re sattam uduntatem patris mei. Hic demõ¬
reꝓbare. Uideamus adhuc alibi butrum. ma¬
iorem amaritudinem hñs. Alio quodam tp̃re
cum doceret turbas iudeorum ait. Amen
S ad est amaritudo. Et illi. nunc cognouimꝰ
inquiunt. quia demonium h̃s. Abraham mor¬
ad esum buty ri se conuertens ait. Amen am̃
mali. Iħc autem abscondit se & eriuit de tem¬
plo. adhuc uideamus alibi. ambulauit in
porticu salomonis. Et circumdederunt eum
dicentes. Quouzq aninam nr̃am tollis: Si
tu es. xp̃c dic nobis palam. ce ille. Loquor uob̾
& non creditis. Opera quȩ ego facio innomine.

Expanded text:
mihi bibere . Ecce amaritudo. Postea venientes mihi bibere . Ecce amaritudo. Postea venientes discipuli, escasque quas emerant deferentes, mirabantur quod cum muliere loquebatur . Sed et ille ostendere volens quid in butyro eligeret, et quid reprobaret, postulantibus ad manducandum accedere ait: Ego cibum habeo quem vos nescitis . Et deinceps statim: Meus, inquit, cibus est ut faciam voluntatem Patris mei . Hic demoreprobare. Videamus adhuc alibi butyrum majorem amaritudinem habens. Alio quodam tempore cum doceret turbas Judaeorum, ait: AmenSed adest amaritudo. Et illi: Nunc cognovimus, inquiunt, quia daemonium habes. Abraham morad esum butyri se convertens, ait: Amen amemali. Jesus autem abscondit se, et exivit de templo . Adhuc videamus alibi: Ambulavit in porticu Salomonis. Et circumdederunt eum, dicentes: Quousque animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam , et ille: Loquor vobis, et non creditis. Opera quae ego facio in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
gustasset ꝑ exꝑientiam non nouissec. Gͦ come¬
dit & gustauit. Gustando sensit & agnouit.
Quid comedit: Bittsrum ⁊ mel. Inbutito ali¬
quid amaritudinis mixtum erat Ingustu
mellis nchil amaritudinis inueniri pot̾at.
Et ꝓptirea illic inuentum est quod merito
reꝓbari. hic autem nichil nisi quod iure eligi
debuisset. Uideamus nunc amaritudinem
butrri. F ilius dĩ ꝑhumanitatem inmundũ
ueniens. multa oꝑa pietatis humano geueri
exhibuit. uerbo docuit exemplo prouocauit.
Etut postremo saluatorem mundi se indu-¬
bitanter astrueret mentib humanis assidinᷤ
urtutib & miraculis occultam incarne suȩ
diuinitatis maiestatem aꝑuit. Totum hoc
buty rum erat. Qubi est amaritudo: Omĩa
gͣ hec faciendo butirum comedit.S quia cũ
natura eciam infirmitatem assumpserat
ista agendo cum affectu pietatis infame. &
tudinem passionis. Iħc quodam tempore fa-¬
tigatus exitinere. sedebat suꝑ fontem ⁊ ueni-¬
ente samaritana. potum petiit dicens. Da

Expanded text:
gustasset, per experientiam non novisset. Ergo comedit, et gustavit; gustando sensit et agnovit. Quid comedit? Butyrum et mel. In butyro aliquid amaritudinis mistum erat. In gustu mellis nihil amaritudinis inveniri poterat. Et propterea illic inventum est quod merito reprobari; hic autem nihil, nisi quod jure eligi debuisset. Videamus nunc amaritudinem butyri. Filius Dei per humanitatem in mundum veniens, multa opera pietatis humano generi exhibuit, verbo docuit, exemplo provocavit. Et ut postremo Salvatorem mundi se indubitanter astrueret, mentibus humanis assiduis virtutibus et miraculis occultam in carne suae divinitatis majestatem aperuit. Totum hoc butyrum erat, et ubi est amaritudo. Omnia ergo haec faciendo butyrum comedit. Sed quia cum natura etiam infirmitatem assumpserat ista agendo cum affectu pietatis in fame et tudinem passionis. Jesus enim quodam tempore fatigatus ex itinere sedebat super fontem, et veniente Samaritana, potum petiit, dicens: Da
Abbreviated transcription (Latin):
Comẽdit ñ ut se ieum um reficeret: s ne pleñ
fastidiret. Comedit butyrum non ut uͥtutem
caritatis in se ꝑ oꝑa augeret s ut minos eus af.¬
fectum esfunderet. Comedit mel suꝑnorum
dulcedinem nec ꝓignorantia requirens. nec ꝓ-
defertu appetens: s presentem semꝑ plenissi-¬
ma cognitione aspiciens: ⁊ possessa ꝑfectissnna
caritate utens. Non gͦ adrefectionem. s ad de¬
lestationem comedit qui plentudinẽ possides.
iec̃ ppse ꝑtectio fuit. Butrum comedit qͣndo
impleuit quod de eo p̃dictum fuerat ꝓpsal¬

Expanded text:
Comedit non ut se jejunum reficeret, sed ne plenuComedit non ut se jejunum reficeret, sed ne plenus jejunos fastidiret. Comedit butyrum, non ut virtutem charitatis in se per opera augeret, sed ut in nos ejus affectum effunderet. Comedit mel supernorum dulcedinem, nec pro ignorantia requirens, nec pro defectu appetens, sed praesentem semper plenissima cognitione aspiciens, et possessa perfectissima charitate utens. Non ergo ad refectionem, sed ad delectationem comedit qui, plenitudinem possidens, idem ipse perfectio fuit. Butyrum comedit, quando implevit quod de eo praedictum fuerat per Psal
Abbreviated transcription (Latin):
nitudinem sp̃c accepit ⁊ sicit homo sułs pn
carnem oꝑa untutum echibuit. Butrrũ eñ
S alius a drefectionem cõmedit. alins ad de¬
lectationem. Qͥi plenitudine uirtutis uel
ĩ dum habita. uł amisa acectum patitur.
iste ciboindiget ut refectione roboratis solide¬
tur. Qui autem in plenitudie sua defectum
siue diminntionem non ircipit iste qibuni ad-
rrfectionem non requirit. Nos gͦ qui puri ho-¬
mines sumus. ⁊ pacessum temporis ad aug-¬
mentum nirtutis ꝓficimus ꝓ necessitate
nr̃i defectus. butyrum ⁊ mel non solum add de-¬
lectationem. s eciam adrefectionem manducanꝰ.
Putgrũ ut in nobis ꝑ oꝑa pietatis foris excrteat᷑
amor ꝓximi. Mel ut ꝑ contemplationẽ ui̾tatĩ
intus mitriat᷑ amor di. S ille homo adrefecti.¬
onem butiro & melle non eguit inqͦ apͥncipio¬
sue conceptionis ex quo homo eẽ cepit. om̃iũ
semꝑ plenitudo uirtutum fuit. Comedit ⁊am̃
homo extpre qui ipse cib fuit ds̃ exȩt̾nitate.

Expanded text:
nitudinem spiritus accepit, et sicut homo subter per carnem opera virtutum exhibuit. Butyrum enim onem exercere. Sed alius ad refectionem comedit, alius ad delectationem. Qui in plenitudine virtutis vel nondum habita vel amissa defectum patitur, is cibo indiget, ut refectione roboratus solidetur. Qui autem in plenitudine sua defectum sive diminutionem non recipit, is cibum ad refectionem non requirit. Nos igitur qui puri homines sumus, et per accessum temporis ad augmentum virtutis proficimus, pro necessitate nostri defectus, butyrum et mel non solum ad delectationem, sed etiam ad refectionem manducamus. Butyrum, ut in nobis per opera pietatis foris exerceatur amor proximi. Mel, ut per contemplationem veritatis intus nutriatur amor Dei. Sed ille homo ad refectionem butyro et melle non eguit in quo a principio conceptionis suae, ex quo homo esse coepit, omnium semper plenitudo virtutum fuit. Comedit tamen homo ex tempore, qui ipse cibus fuit Deus ex aeternitate.
Abbreviated transcription (Latin):
corporali non indiguit. tamen ut demonstraret
qͦd suit comedit uoluntate. non necessitate.
Omia itaq bene sedẽrent si obtulissent eibutr̃
& fauunm mellis insi forte idem piscis nobis sig¬
inficet. quia bugrum sine frixura non sumit᷑.
Lam i nos cotidie adhuc inbutro amaritudi¬
nem ad mixtam inuenimus inmelle puram
dulcedinem ꝑcipimus quia inoꝑe pietatis
labore asficimur. ingaudio contemplationis
dulcedine refouemur: & hoc totum fit ut sciamꝰ
mus quantum presens uita inqua nec bonuni
sine dolore fieri potest fugienda. Sit: & futura
inqua dolor non est appetenda. ꝑ dñm nr̃m

Expanded text:
et cibo corporali non indiguit; tamen ut demonstraret quod fuit, comedit voluntate, non necessitate. Omnia itaque bene cederent, si obtulissent ei butyrum et favum mellis, nisi forte idem piscis nobis significet, quia butyrum sine frixura non sumitur. Nam et nos quotidie adhuc in butyro amaritudinem admistam invenimus, in melle puram dulcedinem percipimus, quia in opere pietatis labore afficimur, in gaudio contemplationis dulcedine refovemur. Et hoc totum fit ut sciamusmus quantum praesens vita, in qua nec bonum sine dolore fieri potest, fugienda sit; et futura, in qua dolor non est, appetenda. Per Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
indeficiens tribuisti. ut exilliꝰ plenitudine efun¬
deretur: quo ⁊ lampades nr̃e extinctȩ illumina¬
tentirr: ⁊ uasa uacua replerentur. Sic gr̃a plena
fuisti. cum de terra carnis tue fons gr̃ȩ erupit
ut manaret suꝑ omnem t̾ram u ir rigaret aridã
isterilem fecundaret. Exhac plenitudine gr̃ȩ
⁊ulla acceꝑat quȩ sterilis conceꝑat. quȩ iunginẽ
quia informa scrui dominus maiestatis aduenit.
Qmi enim natus ẽ homo idem erat ⁊ ds̃ exeo qͦd
assuptum est filius uirginis ereo autem quod
assumpsit filis maiestatis. Idem tamen ⁊ filiᷤ
unigis ⁊ filuis maiestatis. Et ꝓpt̾ea qui assup¬
tus est homo nat᷑alis ẽ filius dĩ ꝓpter eum qui
assuimpsit. uerus est filius hominas ꝓycrium
quem ad sumpsit. Ilemo gͥ dicat xp̃m filium abr¬

Expanded text:
indeficiens tribuisti, ut ex illius plenitudine effunindeficiens tribuisti, ut ex illius plenitudine effunderetur, quo et lampades nostrae exstinctae illuminarentur et vasa vacua replerentur. Si gratiae plena fuisti, cum de terra carnis tuae fons gratiae erupit: ut manaret super omnem terram, et irrigaret aridam, et sterilem fecundaret. Ex hac plenitudine gratiae et illa acceperat quae sterilis conceperat, quae et Virginem quia in forma servi Dominus majestatis advenit. Qui enim natus est homo, idem erat et Deus. Ex eo quod assumptus est, filius Virginis; ex eo autem quod assumpsit, Filius majestatis. Idem tamen et filius Virginis, et Filius majestatis. Et propterea qui assumptus est homo, naturalis est Filius Dei, propter eum qui assumpsit; verus est filius hominis, propter eum quem assumpsit. Nemo igitur dicat Christum
Abbreviated transcription (Latin):
accepert inuasis suis cum lampadib tu pru-¬
dentissima ungo. i ungo uirginum ñ unum
t̃n uns habuisti oleo gre repletum quo lampa¬
dem tuam mextinguibiliter ardentem nitͥres
S aliuto gestabas uas reclundans indeficiens
ex quo effuso oleo misericordie omium lampades
illuminares: ⁊ uasa. om̃tuim usq adsumum &
ꝑfectum impleres: ⁊ millo nehil minueres.
Prudens gͦ finsti ut tibi ꝓuideres. nec tunida
ut aliis subuenires. nec dixisti ne forte ñ suffici¬
at michi & uobis.s sciens quia sufficcret ⁊tibi
⁊ nobis. ⁊ sufficienter retinuisti: ⁊ sufficient̾ tri¬
buusti. l umien inlampade fuit incarne uugini¬
tas. oleum inuase incorde humilitas. Et erat
aliud uas humanitas uerbi initero tuo gratia
plena. excinꝰ plentudine tu qͦꝙ accepisti: ilum̃
iurguntatis incarne. ⁊ oleum humilitatis incorde.
Postei aũ partu intemerato nobis ꝓpinans ipsũ

Expanded text:
acceperunt in vasis suis cum lampadibus ; tu, pruacceperunt in vasis suis cum lampadibus ; tu, prudentissima Virgo, et Virgo virginum, non unum tantum vas habuisti oleo gratioe repletum, quo lampadem tuam inexstinguibiliter ardentem nutrires, sed aliud gestasti vas redundans et indeficiens, ex quo effuso eleo misericordiae omnium lampades illuminares, et vasa omnium usque ad summum et perfectum impleres, et in illo nihil minueres. Prudens ergo fuisti ut tibi provideres, nec timida ut aliis subvenires. Nec dixisti: Ne forte non sufficiat mihi et vobis , sed sciens quod sufficeret et tibi et nobis, sufficienter retinuisti et sufficienter tribuisti. Lumen in lampade fuit in carne virginitas; oleum in vase in corde humilitas. Et erat aliud vas humanitas Verbi in utero tuo gratiae plena, ex cujus plenitudine tu quoque accepisti et lumen virginitatis in carne et oleum humilitatis in corde. Postea autem partu intemerato nobis propinans ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
austorem gr̾e sine mascło concepit & peperit
femina. ut idem sexus initium gr̃ȩ eẽt qui pec.¬
cati origo extiterat. Proptẽa ait. Aue gratia
plena dominus tecũ. Uere enim maria gratia
plena fuit ꝑ quam gr̃a descendit super omnes
filios hominum. pͥmum gr̃a suꝑ eam. postea
onem. mea adfecunditatem exea ad saluatio¬
nem. Uenit enun gr̃a ut humanam naturã
uisitaret: ⁊ intrauit ad eam ubi exierat. ꝑfeminã
enm exierat: ⁊ ꝑfeminam intrauit. Et uenit
g̃a primum impsa. dem̃ descendit millud qͦd
erat exipsaci sumpsit de carne uirginis nat᷑am
hostiam ꝓnatura. quam liberam ꝓliberandis
offerret. ut priꝰ impsam totum effundẽt. quod
ꝑ ipsam postmodum redemptis om̃ib exhib̾e̾t.
Ideo gr̃a plena de qua ortus est fons gr̃ȩ Et ideo
est qui natus ẽ exte. Gratia plena. intantum
plena ut extuo redundante totus hauriat.
mundus.Si enim prudentes iurgies oleũ

Expanded text:
auctorem gratiae sine masculo concepit et peperit auctorem gratiae sine masculo concepit et peperit femina, ut idem sexus initium gratiae esset, qui peccati origo exstiterat. Propterea ait: Ave, gratia plena, Dominus tecum . Vere enim Maria gratia plena fuit, per quam gratia descendit super omnes filios hominum. Primum gratia super eam, postea onem; in ea, ad fecunditatem; ex ea, ad salvationem. Venit enim gratia ut humanam naturam visitaret, et intravit ad eam unde exierat. Per feminam enim exierat, et per feminam intravit. Et venit gratia primum in ipsam, deinde descendit in illud quod erat ex ipsa, et sumpsit de carne Virginis naturam, hostiam pro natura, quam liberam pro liberandis offerret, ut prius in ipsam totum effunderet, quod per ipsam post modum redemptis omnibus exhiberet. Ideo gratia plena, de qua ortus est fons gratiae. Et idest qui natus est ex te. Gratia plena, intantum plena, ut ex tuo redundante, totus hauriat mundus. Si enim prudentes virgines oleum
Abbreviated transcription (Latin):
bonum face ñ pocest. Quomam omĩs abor
ee frictu sno cognoscit᷑. Radix intagra: ranꝰ
mncorruptus huiꝰ g̃ aduentꝰ gabrid mintus
misis ẽ ut nouam incarne fili dei naturta.¬
tem predicaret inqua tormna serui domus
sociata hostem potenter deuicit forts iillon
non tam̃ uiolenta adinferendam inuiriam.
s aficax aciusticiam optinendam. Proptea
gibriel misus ẽ qͥd foraitudo dei interprecat.
quia ip̃sa ⁊ infirmitas fortitudo fuit. qͣm in
ea suꝑatus est inimicus: ⁊ capta preda. auo¬
lento reducta est. Tres enim pierant: sub secutꝰ
de mascło ⁊ femina. qͣtus sine mascło  femina.
Adam quippe nec de mascło nec. de femina
erit. C ua autem de mascło sine femina. Qui
intem de illis erant de mascło simul ⁊ femina
rant. Et ceciderunt pͥmi mascłs ⁊ femina. &
ꝑtos qui pꝰ eos erant om̃s de mascdo i femina.
Et quia primꝰ auctor culpȩ deiectus ẽ afemina.

Expanded text:
bonum facere non potest . Quoniam omnis arbor bonum facere non potest . Quoniam omnis arbor ex fructu suo cognoscitur, radix integra, et ramus incorruptus. Hujus ergo adventus Gabriel nuntius missus est, ut novam in carne Filii Dei nativitatem praedicaret, in qua forma servi, domino sociata, hostem potenter devicit. Fortis in illo, non tamen violenta ad inferendam injuriam, sed efficax ad justitiam obtinendam. Propterea Gabriel missus est, quod fortitudo Dei interpretatur, quia ipsam etiam infirmitatis fortitudo fuit, quoniam in ea superatus est inimicus, et capta praeda a violento reducta est. Tres enim perierant, et subsecde masculo et femina; quartus sine masculo de femina. Adam quippe nec de masculo nec de femina erat; Eva autem de masculo sine femina: qui autem de illis erant, de masculo simul et de femina erant. Et ceciderunt primi masculus et femina, et per eos qui post eos erant omnes de masculo et femina. Et quia primus auctor culpae dejectus est a femina,
Abbreviated transcription (Latin):
buerat ꝓpt̾ea mater uirgo electa est. ut de
munda unmaculatus nasceret᷑. ut sic̃ incelo
ads hũit patrem manortalem eternꝰ. sic int̾ra
hrẽt matrem uirginem incorruptus. Gincelo
quał pater talis filiꝰ. ⁊ interra qualis mater
talis filius. Incęlo cuni patre ȩternuis inmens:
interra cum matre immaculatus ⁊ mansuetꝰ.
Incȩlo cum patre incorruptus ⁊ sublunis. m
terra cum matre uirgo ⁊ humilis. Incelo mago
patris: interra imitator matris. Mat̾ inrgo
erat inhumilitate exultabat. filius intguus
ungo humilitatem cõmencdabat. Ialis gͦ agiꝰ
qualis mater agni. exmunda mundꝰ exiurgine
incorruptus ꝑuirginem ueniens adnos per
inrginitatem precedens nos. ꝑincorruptionẽ
ueniens ut peccatum tolleret. ꝓ uirgrtu¬
tem precedens ut iurcutem aemonstrareti
Uemeis ut conferret remedium: pircelens in
daret ec cmiplum. Non entm potut arborbona
feuetum malum face̾ sic̃ arbor mala stustũ

Expanded text:
buerat. Propterea mater Virgo electa est ut de buerat. Propterea mater Virgo electa est ut de munda immaculatus nasceretur, ut sicut in coelo Deus habuit Patrem immortalem aeternus, sic in terra haberet matrem Virginem incorruptus. Igitur in coelo qualis Pater talis Filius, et in terra qualis mater talis filius. In coelo cum Patre aeternus et immensus, in terra cum matre immaculatus et mansuetus. In coelo cum Patre incorruptus et sublimis, in terra cum matre virgo et humilis. In coelo imago Patris, in terra imitator matris. Mater virgo erat, et in humilitate exsultabat. Filius Virginis virgo humilitatem commendabat. Talis ergo Agnus, qualis mater Agni; ex munda mundus, ex Virgine incorruptus. Per Virginem veniens ad nos: per virginitatem praecedens nos. Per incorruptionem veniens ut peccatum tolleret, per virginitatem praecedens ut virtutem demonstraret. Veniens ut conferret remedium, praecedens ut dala fructum
Abbreviated transcription (Latin):
mentra deorłum lac erit in amuimitatt pxnas.
ibiromantate las dic enim ꝓparuli sealup
lac huma latis nutriti sunt ar obor atusuit
so panem dlilicatis. nt idem ipiciatiod iq ⁊t¬
ficẽt uesiciendo languidos adincotup tonen
repararet. Dedit gͦ reparandis ad incorruipti¬
onem alim̃tum incorruptionis. Pariilis
quidẽ immaculatam carnem qͣm sumpsit
de uirgine matre. ꝓfectis aũ icorruptibilẽ
diuinitatẽ quam hũit de eterno patre. Istis
ut interim non deficerent inuia. illis ut posta
ꝑficerent᷑ in patͥa. Istis ad consolationem illis
adglificationem. Propter hoc gͦ cl̃i filiꝰ ꝓredem¬
ptione hominum homo fẽs e ut caro ꝑ carnẽ
liberaret᷑ i genĩ humano de suo sumet᷑ prcũ
redemptionis quatinꝰ iñ remedium fieret im̃
intium contractum fuerat ⁊ in eodem mon¬
straretur: & peritia medici. ⁊ iusticia redempti
quando de suo ⁊ sanando inuenit᷑ remeclium.
⁊ precium redimendo. Quia uero ãcorruptione
precium redemptionis incorruptum ẽc̃ de-¬

Expanded text:
entia deorsum lac erat. In divinitate panis, in humanitate lac. Sic enim parvuli sensu per lac humanitatis nutriti sunt, et roborati sunt ad panem divinitatis, ut idem ipse utrobique reficeret, et reficiendo languidos ad incorruptionem repararet. Dedit ergo reparandis ad incorruptionem alimentum incorruptionis. Parvulus quidem immaculatam carnem quam sumpsit de Virgine matre, perfectis autem incorruptibilem divinitatem quam habuit de aeterno Patre. Istis ut interim non deficerent in via, illis ut postea perficerentur in patria. Istis ad consolationem, illis ad glorificationem. Propter hoc ergo Dei Filius pro redemptione hominum homo factus est, ut caro per carnem liberaretur, et generi humano de suo sumeretur pretium redemptionis, quatenus inde remedium fieret, unde vitium contractum fuerat, et in eodem monstraretur et peritia medici et justitia redempti, quando de suo et sanando invenitur remedium, et pretium redimendo. Quia vero a corruptione pretium redemptionis incorruptum esse de
Abbreviated transcription (Latin):
est quod diues ille intormentis potitus ꝓtrib
sollicitatur ut ei ad miseriȩ cumulum acccdẽt.
quod eum insua pena ⁊̃ aliena miseria crucia.¬
ret. Abraham autem ⁊ cruciatum uidit ⁊ tam̃
sine compassionis dolore ingandio felicitatis
ꝑsistens eum ꝑiustician repulit dicens. Fili
recepisti bona inuita tua: &e laarus similiter
mala. Hinc ẽ eciam qͦd psalmista preuidens
quemadmodum in illo eternitatis gaudio cn¬
da ustorum diuine iusticiȩ ꝑueritatis amoẽ
imutabiliter inherentia non aliud appettre
uel approbait̃ potii unt nsi hoc solum quod
secundum illam eẽ cognoscunt. ait. Intioiboui.
potentiam domini. domine memorabor t̃ticis
tuȩ soluis. In hac autem uita ubi eidem diuiuȩ
iusiciȩ sententiam ꝑfecte. nec sare nec pͥscene

Expanded text:
est quod dives ille in tormentis positus pro fratribus est quod dives ille in tormentis positus pro fratribus sollicitatur, ut ei ad miseriae cumulum accederet, quod eum in sua poena etiam aliena miseria cruciaret. Abraham autem etiam cruciatum vidit, et tamen sive compassionis dolore in certitudine felicitatis persistens , eum per justitiam repulit dicens: Fili, recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala . Hinc est etiam quod Psalmista praevidens quemadmodum in illo aeternitatis gaudio corda justorum divinae justitiae per veritatis amorem immutabiliter inhaerentia, non aliud appetere vel approbare poterunt, nisi hoc solum quod secundum illam esse cognoscunt ait: Introibo in potentiam Domini; Domine, memorabor justitiae tuae solius . In hac autem vita ubi ejusdem divinae justitiae sententiam perfecte nec
Abbreviated transcription (Latin):
posuonem exeiceatur bonitas. hoc si quidem
adbonitatem ꝑtinet uite mortalis. ut scini
aliĩs conditionis suȩ accomimodet. & alidic pes¬
sionis ꝑcompassionem particeps efficiatu&:
Ut sicut id quod patitur necessitatis est rea i
quod compatitur opus sit bonitatis. Ubi autĩ
pati non erit. compati non erit. Non tamon qura
crudelitas erit inpęna aliena. s quia crucatiᷤ
non inerit exaliena miseria. Hic compati uͥtitd
est: illic non compati felicitatis. Hic compat̾is
noluntate. moueris pietate. condoles bonitat.
Illic non compatis felicitate. ñ moueris ȩttrm¬
tate non condoles impasuibilate. Sic itaq com¬
pati ẽẽ non potest nisi illic tm̃ ubi pati ẽt pot̾:
quoniam & ipsum compati patiẽ. Sane qui
illic pati non exeunt. compati non deporunt:
quia sicut ꝓsua miquitate corruptibiliter pati-¬
untur ita ꝓaliena infelicitate scłm untȩ mor-¬
talis affectum carnaliter compatutur hĩc

Expanded text:
assionem exerceatur bonitas. Hoc siquidem assionem exerceatur bonitas. Hoc siquidem ad bonitatem pertinet vitae mortalis, ut se in aliis conditioni suae accommodet, et alienae passionis per compassionem particeps efficiatur, ut sicut id quod patitur necessitatis est, ita id quod compatitur opus sit bonitatis. Ubi autem pati non erit, compati non erit. Non tamen quia crudelitas erit in poena aliena, sed quia cruciatus non inerit ex aliena miseria. Hic compati virtutis est; illic non compati, felicitatis. Hic compateris voluntate, moveris pietate, condoles bonitate. Illic non compateris felicitate, non moveris aeternitate, non condoles impassibilitate. Sic itaque compati esse non potest, nisi illic tantum ubi pati esse potest, quoniam et ipsum compati, pati est. Sane qui illic pati non exuunt compati non deponunt; quia sicut pro sua iniquitate corruptibiliter patiuntur, ita pro aliena infelicitate secundum vitae mortalis affectum carnaliter compatiuntur. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
ne miseroꝵ miscditer noluit. nequaqͣm contra
deum idiuste uolentem noluit.s quod siim
erat amauit miscłiam: & tamen quod suum fi
erat non imꝓbauit iusticiam. Sane sciendum
quia id quod caro mortalis timore passionis urt᷑.
ce pietas amore compassionis passibiliter mo¬
uetur prescnti tm̃ uite debitum est. inqua ⁊ ma
compassio debetur quamdiu corrigi possunt
e bonis passio non tollitur qͣnidi meliores ẽt̃
possant. Cum autem mortale hoc inducrio mi¬
mortalitatem: ⁊ corrnptibile hoc in corruptionẽ
tunc utiq ficut carnem neq passo nẽq timor
passionis ullus affliget: sicrens nullam excom¬
passione alieni doloris penam suscipiet. Iilic qͥpe
&e caro habebit contra passionem securitaten
& anuna habebit in piecate purtratem. Seciritã
carnis erit eximpasuibilitate: puritas matis
pati autem preceptum ẽ ꝓbonitate. Iustum et
erum ce diuuni coram deo ut qui patit᷑ compatia¬

Expanded text:
ne miserorum misericorditer noluit, nequaquam contra ne miserorum misericorditer noluit, nequaquam contra Deum id juste volentem noluit; sed quod suum erat amavit misericordiam, et tamen quod suum non erat non improbavit justitiam. Sane sciendum quod id quod caro mortalis timore passionis uritur, et pietas amore compassionis passibiliter movetur, praesenti tantum vitae debitum est, in qua et malis compassio debetur, quandiu corrigi possunt; et bonis passio non tollitur quandiu meliores esse possunt. Cum autem mortale hoc induerit immortalitatem, et corruptibile hoc incorruptionem ; tunc utique sicut carnem nec passio neque timor passionis ullius affliget; sic mens nullam ex compassione alieni doloris poenam suscipiet. Illic quippe et caro habebit contra passionem securitatem, et anima habebit in pietate puritatem. Securitas carnis erit ex impassibilitate, puritas mentispati autem praeceptum est pro bonitate. Justum est enim et aequum coram Deo, ut qui patitur compatia
Abbreviated transcription (Latin):
uitrtes diaxioluntis hmantatio niscodłan¬
Uoluntas carins natͣam. Neqy altera contraria alt̃i¬
erat s unaqueq quod suum erat appetũt: ut
quamuis ad aliud eẽt. alteri tamen contraria
ñ eẽt. Hoc est. ut licet ad aliud uelle hr̃et adaliam
tamen nolle non hr̃et. Sicut enim diuinitati na¬
ura erat iusticiam non deserere sic carni iustum
erat naturam seruare: &e pietati alienam nuscriã
non amare. Sic ita ꝙ inxp̃o uoluntas fut cliuim¬
tatis iusticiam dictans. uoluntas rõnis ĩ ticiam
approbans uoluntas humanitatis ꝑquam muil¬
li malum uoluit. uoluntas carnis ꝑquam sͥ
pęnam noluit. Iustum itaq carm erat qͥd passio¬
nem suam noluit quia hoc erat scãm naturamt.
⁊ iustunt deo erat qͦd passionem ille uoliuit quia
hoc erat scd̾m iusticiam. Neq enim idcrrco caro
noluit quia deus uoluit: sicut & d̾s id crroñ n
uoluit. quia caro noluit. Similiter &e pietas qͥa
scđ̃m affectum compassionis inpena uł ꝑditio.¬

Expanded text:
humanitatis misericordiavoluntas carnis naturam. Neque alia alii contraria erat, sed unaquaeque quod suum erat appetiit, ut quamvis ad aliud esset, alii tamen contraria non esset. Hoc est ut licet ad aliud velle haberet, ad aliam tamen nolle non haberet. Sicut enim divinitati natura erat justitiam non deserere, sic carni justum erat naturam servare; et pietati alienam miseriam non amare. Sic itaque in Christo voluntas fuit divinitatis, justitiam dictans; voluntas rationis, justitiam approbans; voluntas humanitatis, per quam nulli malum voluit; voluntas carnis, per quam sibi poenam noluit. Justum itaque carni erat, quod passionem suam noluit, quia hoc erat secundum naturam, et justum Deo erat, quod passionem illius voluit; quia hoc erat secundum justitiam. Neque enim idcirco caro noluit, quia Deus voluit, sicut et Deus idcirco non voluit, quia caro noluit. Similiter et pietas quod secundum affectum compassionis in poena vel perditio
Abbreviated transcription (Latin):
sũmum bonum d̾s ẽe Si g̾ cduo sũma bona sunt.
dnoutiq dñ sunt. Et fortasse qͦd ait apłs. siqui¬
dem dũ multi sunt. & dĩ multi. hoc ipsum
significare uoluit. quia illic quisq scd̃m aliquẽ
modum non inconuenient̃ ̃s dictt᷑. ubi insui
generis bono sũmus inuenitur. Nob̾ autem ait
unus ds est. Quid est nobis: ⁊endentib ad sũmũ
bonum. Adsũmum bonum tendentib unꝰ ẽ.
aduerum bonum tendentib uerus ẽ. Ininferi¬
orib postis quib aduerum bonum ꝑuenire
non datur alia quedam suma bona sunt. quȩ
uere simita non sunt. ndeo uera ñsint. sumina
tam̃ insumo gradi & ordine constiata. & quod
cuiq summum ẽ. hocilli deus ẽ. E cce inquit
dm pharaom constitui te. Ecre duo di. immo
est phaponem: Hegatorem &e contradictorem.
Pnaragniter pretat᷑ negans eum .a. deu. domnũ
inquit non cognour⁊ istael ñ duniitam. Inhor

Expanded text:
summum bonum Deus est? Si ergo duo summa bona sunt, summum bonum Deus est? Si ergo duo summa bona sunt, duo utique dii sunt. Et fortasse quod ait Apostolus: Si quidem dii multi sunt et domini multi , hoc ipsum significare voluit, quia illic quique secundum aliquem modum non inconvenienter Deus dicitur, ubi in sui generis bono summus invenitur. Nobis autem ait, unus Deus est . Quid est nobis? Tendentibus ad summum bonum. Ad summum enim bonum tendentibus unus est. Ad verum bonum tendentibus verus est. Inferioribus positis quibus ad verum bonum pervenire non datur, alia quaedam summa bona sunt quae vere summa non sunt, et ideo vera non sunt, summa tamen in suo gradu et ordine constituta. Et quod cuique summum est hoc illi Deus est. Ecce, inquit, Deum Pharaonis constitui te . Ecce duo dii, imo est Pharaonem? Negatorem et contradictorem. Pharao interpretatur negans eum, id est Deum. Dominum, inquit, non cognovi, et Israel non dimittam . In hoc
Abbreviated transcription (Latin):
a qua ⁊ ꝑ qm̃i que recta sunt om̃ia: iformans̃
ut reta sint : er ꝓbantur si sint. Que ẽ autem
smia rectitudo: nisi summa ueritas. isum¬
ma bonitas: Sumina ueritas regła om̃ĩs ueri¬
tatis: sũma bonitas regła omĩs bonitatis.
dime gͥ bonum iudicat᷑ sc̃m sũmũ bonum.
Quale bonum ipsum ẽ ⁊ quantum bonũ. Est
auitem qͦddam sũmum bonum. uere sũmum
nere bonum:⁊ omĩa quȩ adipsum bona sunt.¬
uerabona sunt. E st item qͦddam suminum
bonum. nec uere sũmuni. nec uere bonum: &
soco ommia quȩ adipsum bona sunt ñ uera bona.
sunt. onmia tam̃bona tantum bona sunt. qͣn¬
tum adsũmum bonum bona sunt. Quod uere
sũmum bonum ẽ unitier saliter sũmũ ẽ. Quod
autẽ non uere summum bonum ẽ. ñ uniu̾salit̾
s insuo gencre tm̃ sũmũ bonum ẽ. Sunt itaꝙ
duo qued̃am sũma. bona. aliud uere sũmum.
&e uere bonum. aliud insuo gen̾e sũmnum. in suo
tantum gen̾e bonum. S quid dicenꝰ: Nonne

Expanded text:
quam quae recta sunt omnia et formantur ut recta sint, et probantur si sunt. Quae est autem summa rectitudo nisi summa veritas et summa bonitas? Summa veritas regula omnis veritatis. Summa bonitas regula omnis bonitatis. Omne igitur bonum judicatur secundum summum bonum. Quale bonum ipsum est, et quantum bonum est. Est autem quoddam summum bonum vere summum et vere bonum, et omnia qum quoddam summum bonum nec vere summum nec vere bonum; et ideo omnia quae ad ipsum bona sunt, non vera bona sunt. Omnia tamen bona, tantum bona sunt, quantum ad summum bonum bona sunt. Quod vere summum bonum est, universaliter summum est. Quod autem non vere summum bonum est, non universaliter, sed in suo genere tantum summum bonum est. Sunt itaque duo quaedam summa bona; aliud vere summum et vere bonum; aliud in suo genere summum et in suo tantum genere bonum. Sed quid dicemus? Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ malum putare. Hoc ẽ iudicium falsum inqͦ
⁊ malum bonunr ⁊ bonum malum d̃r Aluis
dicit bonumẽ. alius dicit malum ẽ ⁊ contenduił
homines errorib suis excecati. quia sp̃m ñ h̃t
runt. Cuncta fecit bona intempore suo. ⁊ mim¬
dum tradidit disputationi eoꝵ Ideo litigant
homines contendentes iudicio. ⁊ non possunt
recte iudicare debono: quia neq bonũ inueri-¬
tate. neq uerum ibonitate cognouerunt. Et.
quia uere ñ cognoscunt quid sit bonum. non
possunt recte iudicare dc bono. Omis enm qui
aliquid iudicat. setundum aliquio uidicat. Alio.¬
quin nichil iudicat᷑. isi aliud sit certum: inotũ.
cuꝰ comparatione siue collatione ipsum qͦd du-¬
bumm e discernat᷑. Et ipsum quidem scđ̃m quod
aliud iudicatur quasi regula est cui illid quod

Expanded text:
et malum putaro, hoc est judicium falsum, in quo et malum putaro, hoc est judicium falsum, in quo et malum bonum et bonum malum dicitur. Alius dicit: Bonum est; alius dicit: Malum est; et contendunt homines erroribus suis excaecati, quia spiritum nonrunt. Cuncta fecit bona in tempore suo, et mundum tradidit disputationi eorum . Ideo litigant homines contendentes judicio, et non possunt recte judicare de bono, quia neque bonum in veritate, neque verum in bonitate cognoverunt. Et quia vere non cognoscunt quid sit bonum, non possunt recte judicare de bono. Omnis enim qui aliquid judicat, secundum aliquid judicat. Alioquin nihil judicatur, nisi aliud sit certum et notum, cujus comparatione sive collatione ipsum quod dubium est discernatur. Et ipsum quidem, secundum quod aliud judicatur, quasi regula est cui illud qu
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut lumen istito corporeum dno mse hte splicn¬
dorem ⁊ardorem ⁊ ꝑsplendorem quidem ilumi¬
nare pardorem autem accendere uł caleficat
ht̃ uc sũmum bonum mentem qrã teplt.
iad cognitionem ueritatis illuminat:⁊ as
amorem bonitatis infilaminat. Utrumꝙ m¬
nistrat sp̃c unus. cogintionem scilicet & cules
tionem. Cognitio prestat iudicium ueritatis.
dilectio prestat iudicium bonitatis. Initiroq
errant homines. Quidam errant inuidicio
ueritatis excecati ꝑ ignorantiam quidam
eriant inuidicio bonitatis excecati ꝑmaliciã.
Quid ẽ malicia: Uoluntas mala Inuoluntate
mala. dilectio mala. Sicut enim bona dilectio
mentem illuminat. sic dilectio mala mentẽ
excecat. Omni homini bonum udetur quod
diligit Scͥptura dicit. Uehis qui dicunt bo¬
num malum: ⁊ m̃alum bonum. Maltunbonũ
dicinit qui malum diligunt. ⁊ rursum bonũ
malum dicunt qui bonum odunt. Quid cst
diligere: Approbare. Qui appbat laudat. ⁊ bo¬
num putat qͦd ꝓbat. Quid est odire: Imꝓbare

Expanded text:
Sicut lumen istud corporeum duo in se habet, splendorem et ardorem, et per splendorem quidem illuminare, per ardorem autem accendere vel calefacere habet, sic summum bonum mentem quam replet et ad cognitionem veritatis illuminat, et ad amorem bonitatis inflammat. Utrumque ministrationem. Cognitio praestat judicium veritatis, dilectio praestat judicium bonitatis. In utroque errant homines. Quidam errant in judicio veritatis excaecati per ignorantiam, quidam errant in judicio bonitatis excaecati per malitiam. Quid est malitia? voluntas mala. In voluntate mala dilectio mala. Sicut enim bona dilectio mentem illuminat, sic dilectio mala mentem excaecat. Omni homini bonum videtur quod diligit. Scriptura dicit: Vae iis qui dicunt bonum malum, et malum bonum . Malum bonum dicunt qui malum diligunt, et rursum bonum malum dicunt quod bonum odiunt. Quid est diligere? Approbare. Qui approbat laudat, et bonum putat quod probat. Quid est odire? Improbare
Abbreviated transcription (Latin):
apfs isabimdanit miquitas suꝑ abundauit gr̃a.
⁊i quidͥim ecħ occasionem sinnere conarent᷑. quasi
id cire homini malum faciendum eẽt. qͣtinꝰ exeo
et eꝰ malo postei q̃s benefacit. homo quid ẽ ꝓeo
Ed malefacit iuste dampnat᷑. ds autẽ ꝓ co qͥd de.
malo bonun facit uiste clarificat᷑. ᵈ̾ malum ẽ
hominis e qͥd ermalo bonum ẽ aĩ ẽ ꝓ yterea tu
malum cane. qr si malum feceris exeo bonum
fae iñ pͥotes. Similiter qͣminis exuꝰ bono aliqͣndo
uer̃ malima oriat᷑ ñ ideo tͥ bonum uitandum ẽ
intira ad huc potestate: ut malum ñ fuat ꝓpt̃ hoc
nec malum facias ꝓpterbonum. q intua poteftute
seet ut eemalo bonum frat: nec bonum dimittã
ꝓoter malum q ⁊ facto bono itua ad hue pores¬
aate neinaltum fut E t hoc quidem deuero bono
ucrs malo initealigentum ẽ Sane denon uero

Expanded text:
 abundavit iniquitas, superabundavit et gratia , et quidam ex hoc occasionem sumere conarentur quasi idcirco homini malum faciendum esset, quatenus ex eo ex ejus malo postea Deus benefacit, homo quidem pro eo quod malefacit juste damnatur; Deus autem pro eo quod de malo bonum facit juste clarificatur. Quod malum est, hominis est; quod ex malo bonum est, Dei est. Propterea tu malum cave, quia si malum feceris, ex eo bonum facere non potes. Similiter quamvis ex vero bono aliquando verum malum oriatur, non ideo tibi bonum vitandum est, in tua adhuc potestate est ut malum non fiat. Propter hoc ne malum facias propter bonum, quia in tua potestate non est, ut ex malo bonum fiat; nec bonum dimittas propter malum, quia etiam, facto bono, in tua adhuc potestate est ne malum fiat. Et hoc quidem de vero bono et vero malo intelligendum est. Sane de
Abbreviated transcription (Latin):
poti pauionem incarue & compassionem im̃te
portauit. Inqua tam mͦ adimmutabilitatem
cramslata nee pati potest admcorruptionem nec
de oiamea sicut ciemium aruerunt d ies ⁊ eie¬
corurte poter passionem ossa aruerunt ꝓpter
compalionem. Pyter passionem nortuare car
prter eoipassionem arefacta ẽ anima. dolor
coi paetioiis quasi fticura quedam animȩ fuit
olla mebotir mniseratione premebat᷑ compassi¬

Expanded text:
et passionem in carne et compassionem in mente portavit. In qua tamen modo ad immutabilitatem translata nec pati potest ad corruptionem, nec et ossa mea sicut cremium aruerunt . Dies defecerunt propter passionem; ossa aruerunt propter compassionem, propter passionem mortua est caro, propter compassionem arefacta est anima. Dolor compassionis quasi frixura quaedam animae fuit, qua urebatur miseratione, premebatur compassi
Abbreviated transcription (Latin):
petentam talumut omont hoc s tremꝑlui
uoluntatis diuine inxp̃o. Ppter uoluntatem
tõnis. quȩ uoluntati dimne ꝑ obedientiam su-¬
tem pasioni renitebat᷑. dixit. caro infirma. Sp̃c
promptus erat ꝑuoluntatem rõnis. dispositi.¬
onem duinȩ uoluntatis inpassione carius
sue sequendo: caro autem infirma. ꝑnat᷑alem
ꝓuidentiam. qua malum suum odire acceꝑat.
passiom renitendo. Scdm uoluntatem. itaꝙꝙ
dectatis indispositione precedentem ⁊ scd̃m
uoluntatem rõuis diumam dispositionem
apꝓbanten & subseq̃ntem xp̃c pati uoluit.

Expanded text:
emplum voluntatis divinae in Christo. Propter voluntatem rationis, quae voluntati divinae per obedientiam subtem passioni renitebatur dixit: Caro autem infirma . Spiritus promptus erat per voluntatem rationis dispositionem divinae voluntatis in passione carnis suae sequendo. Caro autem infirma, per naturalem providentiam qua malum suum odire acceperat, passioni renitendo. Secundum voluntatem itaque deitatis in dispositione praecedentem, et secundum voluntatem rationis divinam dispositionem approbantem et subsequentem Christ
Abbreviated transcription (Latin):
turbauit ihc: Pietas ipsa miseratio ipsa fuit
turbatio. Bona turbatio Bene turbabatur qui
pietate monebatur łurbauit seinecipsum Mi¬
seratio turbauit eum: ipse semetipsum turba¬
utt qui miserationem sponte susceptt. Sicut tia¬
didit seietipsum qn iudas tradidit eum: Sic
curbauit semetipsumi. q̃ñ miscratio turbautt cũ
Lotum est hoc ⁊ freqͥnti usu ꝓbatum dicit̃ homi¬
ni quando aliquid patiturtute ipsum turbasti.
tu tibi facisti malum hoc Sic iħc senictipsumtur.¬
bauit. qñ miseratio turbauit cum quam sponte
suscepat & scinetipsum tiadidit. q̃n ile tradioit
cu ad tiadeudum potestatem concessetat. Sic itaq¬

Expanded text:
turbavit Jesus? Pietas ipsa, miseratio ipsa fuit turbatio. Bona turbatio, bene turbabatur qui pietate movebatur? Turbavit seipsum. Miseratio turbavit eum, et ipse semetipsum turbavit, qui miserationem sponte suscepit. Sicut tradidit semetipsum, quando Judas tradidit eum: sic turbavit semetipsum quando miseratio turbavit eum. Notum est hoc et frequenti usu probatum. Dicitur homini quando aliquid patitur: Tu teipsum turbasti; tu tibi fecisti malum hoc. Sic Jesus semetipsum turbavit, quando miseratio turbavit eum quam sponte susceperat; et semetipsum tradidit, quando ille tradidit cui ad tradendum potestatem concesserat. Sic itaq
Abbreviated transcription (Latin):
non est homo s uerbum dei deus ẽ.
Sicut uerbum cordis cor est. ⁊ de corde uerbum
exit.⁊ non est aliud uerbum cordis qͣm ipsum
cor: sic uerbum dei alud ẽẽ non potest qͣm ds̾.
Sapientia ẽ uerbum cordis. quȩ de corde nasci¬
tur: & acorde non separatur Ipsum cor sapientia
est:⁊ de corde ipso sapientia ẽ:i una sapientia cor
ce sapientia. Sua. Sic q̃s sapientia ẽ. ⁊ de ipso deo
sapientia ẽ. & est una sapientia ds & sapientia
sua. Sapientia dei uerbum dei ẽ. Ipsum uerbũ
caro factum est. Quid est caro: Homo factum est
caro factum ẽ homo. Quomodo factum ẽ homo:
Assumendo hominem. Uerbum quippe homi¬
nem assumpsit. naturam non psonam. Nlon it
assumpsit hominem ꝑsonam. s assumpsit
hominem inꝑsonam. Intellige quod dico. fir.¬
ma est fides eatholica. Uerbum ꝑsona assump¬
sit hominem. non ꝑsonam. s naturam. Quare
non dicimus ꝑsonam assumptam. sicut dicimꝰ
pionam assumentem: Ne dias psonas predi¬
semuis inxp̃o. & ne quaternitatem inducere

Expanded text:
non est homo, sed verbum Dei Deus est. Sicut verbum cordis cor est, et de corde verbum exit, et non est aliud verbum cordis quam ipsum cor, sic verbum Dei aliud esse non potest quam Deus. Sapientia est verbum cordis; quae de corde nascitur, et a corde non separatur. Ipsum cor sapientia est, et de corde ipso sapientia est, et una sapientia cor et sapientia sua. Sic Deus sapientia est, et de ipso Deo sapientia est, et est una sapientia Deus et sapientia sua. Sapientia Dei verbum Dei est. Ipsum Verbum caro factum est. Quid est caro? Homo. Factum est caro, factum est homo. Quomodo factum est homo? Assumendo hominem. Verbum quippe hominem assumpsit naturam, non personam. Non enim assumpsit hominem personam, sed assumpsit hominem in personam. Intellige quod dico. Firma est fides catholica; Verbum persona assumpsit hominem non personam, sed naturam. Quare non dicimus personam assumptam, sicut dicimus personam assumentem? Ne duas personas praedicemus in Christo, et ne quaternitatem inducere
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ꝙͣ a deo recesserũt. felices qͥ semꝑ cũ deo ꝑmnã¬
serũt. felices qui ⁊ eiꝰ obseqͣo fideles et deuoti
ꝑstiterũt. Nam infelices ⁊ miseri illi sunt qui
ab ilło elongnuerũt ⁊ cũ ilło ꝑseu̾are uolueĩt
ulꝰ qui post ad illũ nõ redieuĩt. Grãs illi ꝙͣtũ
ꝓpe sum elongare nolo. qnͣtũ longe sum redire
lectionis est surgens ex laudatione. Itẽ exẽplũ
alt̾iꝰ. Cogitaui mecũ qnͣta eẽt potẽtia dei ac deiũ
admirau cepi uesaniã hoĩm qui mor tales sũt
⁊ tñ uolũtati eius obuiare nõ ꝑtimescũt. Ex
hac itaq admiacõe cõpulsus sũ exclamare ⁊ dice.¬
Qͣre frem̃ .g. ⁊ ẽ admuatio mixta ĩdigna cõi qͣ
uesaimã admiram᷑ p̃sũpcõi ĩ dignam᷑ uł ceite
⁊ nob̾ mecipis dũ foris assultꝰ uicioꝵ cuebros
⁊ importunos aspicimꝰ ⁊ intñsecus dedei abiu¬
torio p̾simimꝰ ipãm tẽptationũ nĩãꝵ mole:
densꝰ. ut ꝑ dei potẽtiã ⁊fumati ĩsolentes ⁊ adu̾¬

Expanded text:
sserunt, felices qui semper cum eo permanserunt, felices qui in ejus obsequio fideles et devoti perstiterunt? Nam infelices et miseri illi sunt, qui se ab illo elongaverunt, et cum illo perseverare noluerunt, vel qui post ad illum non redierunt. Gratias illi qui prope sum elongare nolo, quantum longe sum redire  igitur iste dilectionis est surgens ex laudatione. Item exemplum alterius. Cogitavi mecum quanta esset potentia Dei, ac deinde admirari coepi vesaniam hominum, qui mortales sunt, et tamen voluntati ejus obviare minime pertimescunt. Ex hac itaque admiratione compulsus sum exclamare et diceadmiratio mista indignationi, quia vesaniam admiramur, praesumptioni indignamur, vel certe in nobismetipsis dum foris assultus vitiorum crebros et importunos aspicimus, et intrinsecus de Dei adjutorio praesumimus, ipsam tentationum nostrarum molestdens, ut per Dei potentiam confirmati, insolentes adve
Abbreviated transcription (Latin):
bona sint siue mala que sustinet omnia adusum
bonitatis inclinet. Adusum ueri bom. non
uerum bonum uel non uerum malum infles¬
titur: quando homo uel inuita uitutem exer¬
cet uel inmorte premium uirtutis meretur
Adnsum non ueri bom non uer̃ bonum uł non
uerum malum inflectitur: quando ea quȩ in
uita uł suauia uł amara sunt ad sanitatim cor¬
poris seruandam uł ieparandam disponunt᷑.
S hec omnia quando aduerũ bonum homini
ꝓficiunt. ꝑficitur cooꝑante gr̃a: quando non
aduerum bonum cooꝑante uatur a.¬

Expanded text:
bona sint sive mala quae sustinet, omnia ad usum bonitatis inclinet. Ad usum veri boni, non verum bonum, vel non verum malum inflectitur, quando homo vel in vita virtutem exercet, vel in morte praemium virtutis meretur. Ad usum non veri boni non verum bonum vel non verum malum inflectitur, quando ea quae in vita vel suavia vel amara sunt, ad sanitatem corporis servandam vel reparandam disponuntur. Sed haec omnia quando ad verum bonum homini proficiunt? Proficiunt cooperante gratia, quando ad non verum bonum cooperante natur
Abbreviated transcription (Latin):
dei facta sunt. ad ipsam aũ sapientiam
facta ñ sunt nisi illa solum quȩ sapientia
fru possunt. Hec autem st̃ rõne utentia ⁊ intelli¬
gentiam sensumq ꝑcipiendi boni maliq sugi¬
endi habentia. Quoꝵ pars sursum erat condita
mangłis. pars deorsum in hominib ordinata.¬
sapientiam dei factus erat ut beate eẽt. ut illa
uidł frueret᷑ eo sensu quo sapientia ꝑcipi potest
S quia peccando sensum amisit quo sapientia
frui debuisset. oblitus ẽ homo cõmedere panẽ
suum. ⁊ refectionem illam qua uiunt animȩ
incorporalem comimutauit ddelestationem lerit.¬
nis gͥ ⁊ corporalib sensu ⁊ affectu inmersus non
potuit se ad̃sp̃ualium cogitationem siue amorẽ
engere s sola ea quȩ carns sunt sapiens spuali¬
un iocunditatem non agnouit Ipla autem dei
saprarda noluit ꝑdere homineni qui ꝓpt᷑ ipsam
tassus suerat. Et cum ipia ursum et Ale. Ioa¬

Expanded text:
Dei facta sunt; ad ipsam autem sapientiam facta non sunt, nisi illa solum quae sapientia frui possunt. Haec autem sunt ratione utentia, et intelligentiam sensumque percipiendi boni malique fugiendi habentia. Quorum pars sursum erat condita in angelis, pars deorsum in hominibus ordinata.sapientiam Dei facvidelicet frueretur eo sensu quo sapientia percipi potest. Sed quia peccando sensum amisit quo sapientia frui debuisset, oblitus est ipse comedere panem suum, et refectionem illam qua vivunt animae in corporalem commutavit delectationem. Terrenis igitur et corporalibus sensu et affectu immersus, non potuit se ad spiritualium cogitationem sive amorem erigere, sed sola ea quae carnis sunt sapiens, spiritualium jucunditatem non agnovit. Ipsa autem Dei sapientia noluit amittere hominem qui propter ipsam factus fuerat. Et cum ipsa sursum e
Abbreviated transcription (Latin):
maxime siuerum ẽ bonum uł malum quod fit.
siue uerum siue ñ uerum sit exquo fit. Quia gͦ
ut exuero malo uerum bonum ꝓueniat. ñ pote.¬
statis huinanȩ s duinȩ bonitatis opꝰ est. nũqͣm¬

Expanded text:
maxime si verum est bonum vel malum quod fit, maxime si verum est bonum vel malum quod fit, sive verum sive non verum sit ex quo fit. Quia ergo ut ex vero malo verum bonum proveniat non potestatis humanae, sed divinae bonitatis opus est, nu
Abbreviated transcription (Latin):
potionis: sanitas bonum ẽ in adeptione curati¬
onis. Exuero item bono ñ uer̃ bonũ ⁊ non uerum
malũ oritur: sicut qn excontinentia mentis: ⁊ cor-¬
pus abeddendi suꝑfluitate cohibitum insua sa¬
ntate conseruat᷑.: i caro ꝑ abstinentiã macerata.
ipsa ĩ boni oꝑis executione affligit᷑. Ex uͭ simiłr
malo ñ uer̃ bonum iñ uer̃ malũ oritur: qͣndo id
Ed continentia face dicimꝰ idem ipsum siue insam¬
tate corpis siue in maceratione carnis auaricia
oꝑature x non uero bono⁊iuer̃bonum ⁊ uer̃malũ
nasctur sicut qñ animꝰ exfomento carins siuie
aduirtutem siue aduitium inflamat. E xñ uero
parit̾ ⁊ malum ꝓueniat qs ex bono bonĩ ceex
malo malũ ortur ip̃sa quidem boni ⁊malina¬
tura opatur. Qdautẽ exbono malum uł cxmalo
boni ꝓuenit: atius uł malicia uł bonitas tac:
Illic abutentis bono. hic bñutentis malo adbonũ.

Expanded text:
potionis, sanitas bonum est in adeptione curatipotionis, sanitas bonum est in adeptione curationis. Ex vero item bono non verum bonum; et non verum malum oritur, sicut quando ex continentia mentis et corpus ab edendi superfluitate cohibitum in sua sanitate conservatur, et caro per abstinentiam macerata, ipsa etiam boni operis exsecutione affligitur. Ex vero similiter malo non verum bonum et non verum malum oritur, quando id, quod continentia facere dicimur, idem ipsum sive in sanitate corporis, sive in maceratione carnis avaritia operatur. Ex non vero bono et verum bonum et verum malum nascitur, sicut quando animus ex fomento carnis sive ad virtutem, sive ad vitium inflammatur. Ex non vero pariter et malum proveniat, quod ex bono bonum, et ex malo malum oritur, ipsa quidem boni et mali natura operatur. Quod autem ex bono malum vel ex malo bonum provenit, alterius vel malitia vel bonitas facit, illic abutentis bono, hic bene utentis malo ad bonum,