comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ignẽ. nihil mali patiebat᷑ Illi autẽ subito
casurũ & repente moriturũ eũ putabant: Sed
cũ uiderent nihil mali contingere ei : conuer¬
tentesse dicebant eũ dm̃ eẽ Alioquin uel hoꝵ
exẽplo omniũ mortaliũ infelicissime ꝑfidiã
tuã coarguere ipse debueras. ut si tibiscanda¬
lũ mouerat qđ maxtinus flãma ignis uidebat᷑
at tactꝰ. hunc rursũ at tactũ admerita illius
& uirtutẽ referes qđ circũ septus ignib non
periss&: Agnosce enĩ miser. agnosce qđ nescis.
om̃s fere scõs magis in signes periculoꝵ suorũ
fuisse uirtutib: Cideo quidẽ petrũ fide po¬
tent̾ẽ rerũ obstante natura mare pedib suꝑ¬
gressũ. in stabiles aquas corporeo pressisse
uestigio : Sed non ideo minor mihi uidetur
gentiũ p̃dicator quẽ fluctꝰ dbsorbuit. & post
triduũ totidẽq noctes emergentẽ ȩꝓfundo
unda restituit. attꝰ a uscio anpene plus fuerit

Expanded text:
ignem nihil mali patiebatur. illi autem subito ignem nihil mali patiebatur. illi autem subito casurum et repente moriturum eum putabant, sed cum uiderent nihil mali contingere ei, conuertentes se dicebant eum Deum esse. adquin uel horum exemplo, omnium mortalium infelicissime, perfidiam tuam coarguere ipse debueras, ut si tibi scandalum mouerat, quod Martinus flamma ignis uidebatur adtactus, hunc rursum adtactum ad merita illius et uirtutem referres, quod circumsaeptus ignibus non perisset. agnosce enim, miser, agnosce quod nescis, omnes fere sanctos magis insignes periculorum suorum fuisse uirtutibus. uideo quidem Petrum fide potentem rerum obstante natura mare pedibus supergressum et instabiles aquas corporeo pressisse uestigio. sed non ideo mihi minor uidetur gentium praedicator, quem fluctus absorbuit et post triduum totidemque noctes emergentem e profundo unda restituit. adque nescio an paene plus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ESTERNA Dit cũ adme pleriq monachi
enissent. inter fabulas iuges longũq
sermonẽ mencio incidit libelli mei quẽ de
amultis legi libentissime audiebã: In terea
indicat᷑ mihi dexisse quendã malo sp̃ũ susc̃i¬
tatũ sur martinus Quimortuos suscitasse
flãmas domib depulisi&e . ipse nuꝑ adustus
incendio periculosȩ fuisse obnexius passioni:
O istũ quisquis est miserũ : uideoꝵ inuerbis eius
ꝑfidiã & dicta cognoscimus. qui in cruce
positũ dñm his uerbis increpabant: Alios
saluos fecit. se ipsũ saluu facere non potest
Uere plane iste quicũq est siillis tẽporibus
ergo: quisquis es marTINuS ideo ñ potens. ideo
non sc̃s. quia est periclitatꝰ incendio : Obeatũ
& ꝑ omnia similẽ a postolis. &iam in his conuicus
uirũ : Nẽpe hoc & de paulo gentiles cũ uipera
momor diss&. sensisse referunt᷑: Hic homo
deb& homicida. eẽ. quẽ saluũ factu de marifata
uiuere ñ si uerunt: At ille ex cussa uipera in

Expanded text:
esterna die, cum ad me plerique monachi uenissent, inter fabulas iuges longumque sermonem mentio incidit libelli mei, quem de a multis legi libentissime audiebam. interea indicatur mihi dixisse quendam malo spiritu suscitatum, cur Martinus, qui mortuos suscitasset, flammas domibus depulisset, ipse nuper adustus incendio periculosae fuisset obnoxius passioni. o istum, quisquis est, miserum! Iudaeorum in uerbis eius rfidiam et dicta cognoscimus, qui in cruce positum Dominum his uerbis increpabant: alios saluos fecit, se ipsum saluum facere non potest. uere iste, quicumque est, illis temporibus ergo, quisquis es, Martinus ideo non potens, ideo non sanctus, quia est periclitatus incendio? o beatum et per omnia similem Apostolis etiam in his conuiciis uirum! nempe hoc et de Paulo gentiles, cum eum uipera momordisset, sensisse referuntur : hic homo debet homicida esse, quem saluum factum de mari fata uiuere non siuerunt. at ille excussa uipera in
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e uirtutẽ Vt aut̃ p̃tereã cȩtera. que
eũ uniuerso orbi mirabilẽ faciunt. unũ
illud qđ ad om̃s eiꝰ sufficit laudes. Quis
ualeat aestimare quantasit głe. qđ cũ
int̾ hoĩes ager&. speciali quadã diuinitatis
gra: & paradysus illi penetrabił & cȩlũ
ꝑuiũ fuit. Quid ergo fr̃s hoc doctore
ꝑfectius. qui inçelo didicit qđ docer&
in t̾ris. Quid hoc teste ueratius cui eleuato
cessũ. ẽ. qđ post modu ꝓmit ter& credi
stupenda merita : ꝑ hec incedentes miraculi
apostolatũ sitũ dño ac dõ nr̃o effusione
deuoti sanguis c̃secrareͣnt

Expanded text:
habere virtutem. Ut autem praeteream caetera quae habere virtutem. Ut autem praeteream caetera quae eum universo orbi mirabilem faciunt, unum illud, quod ad omnes ejus sufficit laudes, quis valeat aestimare quantae sit gloriae, quod cum inter homines ageret, speciali quadam Divinitatis gratia, et paradisus illi penetrabilis, et coelum pervium fuit? Quid ergo, fratres, hoc doctore perfectius, qui in coelo didicit quod in terris doceret? Quid hoc teste veracius, cui elevato cessum est quod postmodum promitteret creditstupenda merita; per haec incedentes miracula apostolatum suum Domino ac Deo nostro effusione devoti sanguinis consecrarunt
Abbreviated transcription (Latin):
certe infirmitatis corporeȩ : qđ paulo
post timuit. qͥs tam̃ ãbigat inimitabił
fuisse fidei. qđ eũ descendentẽ de naui
tremusa & c̾cessa humanis gressibꝰ maris
unda sustinuit: Sed iã ueniamꝰ adbeatissi¬
mũ paulũ cuiꝰ tanta. ẽ. nichil ominꝰ fidei
plenitudo. ut qui peculiarẽ quodãmodo eũ
sibi duc̃ẽ ad illuminanda gentiũ corda.
cunctoꝵ prescius saluator eliger& Erat
eñ tã p̃cipius indoctrina. animi uirtute
tã potens. in nocentię & integritate tã sc̃s.
ut uno eodẽq tẽpr̃ hinc eũ sacerdotes. ac
pͥncipes iudeoꝵ. ꝑemulationẽ legis antiqꝙ
data inxp̃ianos ꝑsequendi auctoritate¬
diligerent: hinc illũ ad eccłẽ solatium
adꝙ omniũ credentiũ firmam̃tũ xp̃s uoca¬
r& ecelo: Cuiꝰ obhoc st̃ ad nõ cecati oculi
ut suscepta grã ueritatis. cęlesti acie &
lumine clariore fulgerent. parit᷑ꝙ ad
xp̃m quẽ ꝑsequeba tͥ cecandi illuminandiꝙ

Expanded text:
223 certe infirmitatis corporeae, quod paulo 223 certe infirmitatis corporeae, quod paulo post timuit; quis tamen ambigat inimitabilis fidei fuisse, quod eum descendentem de navi, tremula, et inconcussa humanis gressibus maris unda sustinuit? Sed jam veniamus ad beatissimum Paulum; cujus tanta est nihilominus plenitudo fidei, ut peculiarem quodammodo eum sibi ducem ad illuminanda gentium corda cunctorum praescius Salvator eligeret. Erat enim tam praecipuus in doctrina, animi virtute tam potens, innocentia et integritate tam sanctus, ut uno eodemque tempore hinc eum sacerdotes ac principes Judaeorum per aemulationem legis antiquae, data in Christianos lum ad Ecclesiae solatium atque omnium credentium firmamentum Christus vocaret e coelo; cujus ab hoc sunt a Domino caecati oculi, ut, suscepta gratia veritatis, coelesti acie et lumine clariore fulgerent; pariterque Christum, quem persequebatur, caecandi illuminandique
Abbreviated transcription (Latin):
pauli : quoꝵ hodie beatissimis passiombꝰ
exultat eccła Que lic& omiiũ se scõꝵ
martẏrio certasit ad ornari: hoꝵ tamen¬
uid& de hoc scło ipsos fidei patres & magis¬
tros martyrũ. triũphasse Quidenĩ insig¬
niꝰ petro qui in carne positꝰ m̃surã carnis
latebat: prima petri lingua. nouo est
sermone c̃fessa: Quid fr̃s mei magnificen¬
tius petro. qui tante c̃fessionis merito
cũ corruptibili adhuc.eẽt. incorpore. &
nec dũ ipse ascendiss& incȩlũ: regnũ illi
cȩleste & claudẽ et apire ꝑmissũ. ẽ. Quid¬
eiꝰ sublimiꝰ fide. qui gradiente dñõ suꝑ
aquas humane c̃dicionis oblitꝰ. uiã sibi in
fluctibꝰ dari & poposcit & meruit : tan¬
taq m̃tis eiꝰ c̃fidentia fuit. ut crederet
se posse ꝑfidẽ qđ sciebat hoĩni in posũbile
ꝑnat᷑am: Nã quia postea mergebatur̃. ut
michi uidet᷑ necessariũ fuit. ne tante sub¬
limitatis miraculi inꝑniciem forte sui equata
xp̃o. carnis fragilitas suꝑbir&: Fuerit

Expanded text:
ssimis passionibus exsultat Ecclesia; quae licet omnium se sanctorum martyrio certa sit adornari; quanvidet de hoc saeculo ipsos fidei patres et magistros martyrum triumphasse. Quid enim insignius Petro, qui in carne positus, mensuram carnis pectus latebat, prima Petri lingua novo est sermone confessa. Quid, fratres mei, magnificentius Petro, qui tantae confessionis merito, cum corruptibili adhuc esset in corpore, et nec dum ipse ascendisset in coelum, regnum illi coeleste et claudere et aperire permissum est? Quid sublimius ejus fide qui, gradiente Domino super aquas, humanae conditionis oblitus, viam sibi in fluctibus dari et poposcit et meruit; tantaque mentis ejus confidentia fuit, ut crederet se posse per fidem quod sciebat homini impossibile per naturam? Nam quia postea mergebatur, ut mihi videtur, necessarium fuit, ne tanti sublimitate miraculi in perniciem forte sui aequata Christo carnis fragilitas superbiret. Fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
dus. donũq cȩlestis degustare liquoris
Nã & gustu suauis ẽ. & tactu salubris:
Deniꝙ ñ nulli post longas febriũ flãmas.
hanc austã stillã cȩleri confestĩ refri¬
cõꝓbant᷑: Mlaxime tamen eiusdem
natalis die cũ de ꝓuinci is circũquaꝙ¬
positis plus solito conflua tba c̃currit
& angelicȩ uirtutis maior quodã mͦ
credit᷑ ad eẽ frequentia: ut qđ spirita¬

Expanded text:
dus donumque caelestis degustare liquoris. dus donumque caelestis degustare liquoris. Nam et gustu suavis est et tactu salubris. Denique nonnulli post longas foebrium flammas hac austa stilla celeri confestim refricomprobantur, maxime tamen ejusdem die natalis, cum et de provinciis circumpositis plus solito conflua turba recurrit, et angelicae virtutis major quodammodo creditur adesse frequentia, ut quod spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
sepius inminentibus asꝑata scopilis. culmi
uertice tangi. alibi manu uix possit
at tingi Credo docente archangło
dñi ñ ornatũ lapidũ. sen cordisquȩ rere
& diligere puritatẽ: Vertex uͦ montis
extrinsecus: part̃ĩ cornea silua tegitur.
partĩ uirecti planitia dilatat᷑: Missarũ
itaq celebratione cõpleta: magno at¬
sacerdotũq officio & mansione construe¬
ta : omniũ ibidẽ cotidie psalmoꝵ missa¬
rũq cursũ congrub p̃cepit ordine
celebrare Nullus autẽ huc noctur no¬
ẽ. tẽpore ausus ingredi. sed aurora
trans acta : matutinis ibidẽ decantant
hymnos: Exipso aut̃ saxo quo saera
contegit᷑ edes. ad aquilonẽ altaris.
dulcis & nimiũ lucida gut tatĩ aqua
delabit᷑: quã in cole stillã uocant: Ob
hoc & uitreũ uas eiusdẽ receptui p̃pa¬
ratũ. argentea pend&. catena suspen¬
sũ: Morisq ẽ. yopulo cõmunicato.
singulos ad hoc uas culũ ascendere ꝑgra¬

Expanded text:
sepius eminentibus asperata scopulis, culminsepius eminentibus asperata scopulis, culmin, quod hic vertice tangi, alibi manu vix posset adtingi; credo docente archangelo Domini, non ornatus lapidum, sed cordis quaerere et diligere puritatem. Vertex vero montis extrinsecus partim cornea silva tegitur, partim virenti planitiae dilatatur. 6. Missarum itaque caelebratione conpleta, magno atsacerdotumque offitio, et mansione constructa, omnem ibidem cotidie psalmorum missarumque cursum congruo precepit ordine celebrari. Nullus autem huic nocturno tempore est ausus ingredi, sed aurora transacta matutinos ibidem cantant ymnos. Ex ipso autem saxo, quo sacra contegitur aedis, ad aquilonem altaris dulcis et nimium lucida guttatim aqua delabitur, quam incolae stillam vocant. Ob hoc et vitreum vas eiusdem receptui preparatum argentea pendit catena suspensum, morisque est populo communicato singulos ad hoc vasculum ascendere per gra
Abbreviated transcription (Latin):
hel epõ sepontino ꝑuisionẽ apparens: Non
ficaui dedicare eccłam: ipse enĩ qui con-¬
didi. etiam dedicaui: Vos tantũ intrate.
& me adstante patrono p̃cibus locum
frequentate: & te quidẽ cras ibi missas
celebrante : populus iuxta morẽ cõmuni-¬
c& meũ autẽ erit ostendere quomodo ꝑ¬
me & locũ consecrauerĩ illũ:
dueniunt mane cũ oblationibus & magna
instantia praecũ: intrant regiã austra-¬
lẽ & ecce longa porticus inaquilone
porrecta : atq illã at tingens posterulã
extra quã uestigia marmori diximus
in pressa Sed prius quã huc ꝑuenias.
appar& ad orientẽ basilica ꝑgrandis
qua ꝑgradus ascendit᷑: Haec cũm ipsa
porticu sua .d. fere homines caꝑe uidebat᷑:
altare uenerandũ. rubroq contectũ
palliolo. ꝓpe mediũ parietis meridiane
ostendens Erat autẽ ipsa domꝰ angulo¬
sa. ñ inmorẽ operis humani parietibꝰ
erectis: sed instar speluncȩ p̃cipitis et

Expanded text:
el episcopo Sepontino per visionem apparens: 'Non el episcopo Sepontino per visionem apparens: 'Non ficavi dedicare basylicam. Ipse enim qui condidi etiam dedicavi. Vos tantum intrate et me adstante patrono precibus locum frequentate. Et te quidem cras ibi missas caelebrante, populus iuxta morem communicet; meum autera erit ostendere, quomodo m locum consecraverim illum'. 5. At veniunt mane cum oblationibus et magna instantia precum, intrant regiam australem, et ecce longa porticus in aquilonem porrecta atque illam attingens ianuam, extra quam vestigia marmori diximus inpressa; sed priusquam huc pervenias, apparet ad orientem basylica grandis, qua per gradus ascenditur. Haec cum ipso porticu suo quingentos fere homines capere videbatur, altare venerandum rubroque contectum palliolo prope medium parietis meridiani ostendens. Erat autem ipsa domus angulosa, non in morem operis humani parietibus erectis, sed instar speluncae preruptis et
Abbreviated transcription (Latin):
& iam beate sẽꝑ uirginis Mariȩ scĩque
baptistȩ ioħis altaria statunt: T UI.¬
andẽ antistes salubre reꝑto consilio.
romanũ epm quiddehis agendũ sit ꝑ
nuncios sciscitabat᷑. quitunc forte in
monte fere quinquagesimo miliario
aromana urbe distante. quẽ incole
ipse ibi quandã exul abierat & ꝓfidei
ꝑsecutione dilituerat inserapti monte
taliaq mandata remittit: Si hominis. ẽ.
illã dedicare eccłam. hoc maxime die
quo uictoria data ẽ. fieri oport& : Si aut̃
alias scõ ꝓuisore placuerit. eodẽ p̃cipue
die illius in hoc uoluntas est quȩrenda:
hoc ergo & tẽpore imminente agamꝰ ãbo
triduanũ cũ ciuibus nr̃is ieiuniũ. scãm trini¬
tatẽ rogantes ut munera quȩ summũ sue
sedis ministrũ conferre dignatus est :
ad certũ usq finẽ ꝑducat: Factũꝙ est.
ut suggesserat antistes Noctẽ uͦ constitu¬
ti ie iunii supprema : archangłs dñi micha¬

Expanded text:
etiam beatae semper virginis Mariae sanctique etiam beatae semper virginis Mariae sanctique baptistae Iohannis altaria statuunt. Tandem antistes, salubri reperto consilio, Romanum episcopum, quid de his agendum sit, per nuntios sciscitabatur. Qui tunc forte in monte fere quinquagesimo miliario a Romana urbe distante degebat, quemipse ibi quondam exulaverat et pro fidei persecutione delituerat in Zirapti monte, taliaque mandata remittit: 'Si hominis est illam dedicare basylicam, hoc maxime die quo victoria data est fieri oportet; sin autem alias provisori placuerit, eodem precipue die illius in hoc voluntas est quaerenda. Hoc ergo et tempore inminente agamus ambo triduanum cum civibus nostris ieiunium, sanctam Trinitatem rogantes, ut munera, quae per summum suae sedis ministrum conferre dignatus est, ad certum usque finem perducat'. Factumque est ut suggesserat antistes. Nocte vero instituti ieiunii supprema angelus Domini Micha
Abbreviated transcription (Latin):
igniferis inpulã sagittis & neapolĩ usq
sequentibus & extrema que q̃ cedentibus
aduersariis: moenia tandẽ suȩ urbis mori
bundi sub intrant: Qui autẽ euasere peri-¬
culũ. coꝑto qđ angłs dĩ in adiutoriũ uene¬
rit cristianis : nã & .dc ferme suorum
fulmine uidebant interemptos. Regi
regũ xp̃o continuo colla submit tentes:
armis induunt᷑ fidei: Cũꝙ domũ reuersi
uictores. uota dnõ graciarũ ad templũ
referrent archangło: uident mane
iuxta ianuã septẽ trionalẽ quã p̃dixi.
instar posterulȩ pusillȩ : quasi hominis ues¬
tigia marmori arcius impressa: Agnos¬
cunt ꝙ beatũ michahelẽ : hoc p̃sentiae
suae signũ uoluisse monstrari. ubi postea
culmen ad positũ. & altare ĩpositum:
de hoc loco agerent: & aut intrare
uel dedicare illuc deberent eccłam:
Vnde conlatione facta : adorientẽ loci
illiꝰ beati petri apłoꝵ principis nomine
condunt eccłam & dedicant: In qua

Expanded text:
gniferis inpulsi sagittis, et Neapolim usque gniferis inpulsi sagittis, et Neapolim usque sequentibus atque extrema quaeque cedentibus adversariis, moenia tandem subundi subintrant. Qui autem evasere periculum, comperto quod angelus Dei in adjutorium venerit Christianis, nam et sexcentos ferme suorum fulmine videbant interemptos, Regi regum Christo continuo colla submittentes, armis induuntur fidei. Cumque domum reversi victores vota Domino gratiarum ad templum referebant archangeli, videntes mane iuxta ianuam septemtrionalem, quam predixi, instar posteruli pusilla quasi hominis vestigia marmori artius inpressa, agnoscuntque, beatum Michaelem hoc presentiae suae signum voluisse monstrare. Ubi postea culmen adpositum et altare inpositum, de loco agerent, et ubi intrari vel dedicari illa debeat ecclesia. Unde conlatione facta, ad orientem loci illius beati Petri apostolorum principis nomine condunt ecclesiam et dedicant. In qua
Abbreviated transcription (Latin):
nibus uacabant:
Nt᷑ hec neapolite paganis ad huc ritibus ob¬
eprantes: se pontinos & beneuentanos qui
ducentis quinquaginta milibiis a seponto
distant. bello lacessere tẽptant: Qui antisti
tis sui monitis edocti : triduo petunt induci¬
as. ut triduano ieuo indicer&: quasi
fidele patrociniũ scĩ micha helis implorare
p̃sidiũ Quo tẽpore. pagani ludis scenicis:
falsoꝵ inuitant auxilia deoꝵ: Ecce autẽ
nocte ipsa que p̃ceder& diem: ad est initi-¬
sione sc̃s michahel. antistis p̃ces dixit. Ex¬
auditas Spond& se ad futurũ: & quarta
diei hora. bello p̃mon& hostibus
occurrendũ. Leti ergo mane & de ange
spũ. obuiant xp̃iani paganis. Atq in primo
belli apparatu : garganus in m̃so tremore con¬
cutit᷑. fulgura crebra uolitant : & caligo
tenebrosa totũ montis cacum̃ obduxit:
Iinpleta ꝓphȩcia quȩ dñm laudans: qui facit
angłossuos sos .& ministros suos flãmã ignis ¬
u ł ugiunt pagani. partĩ ferro hostiũ: partim

Expanded text:
ni vacabant. Inter haec Neapolitani paganis adhuc ritibus aberrantes, Sepontinos et Beneventanos, qui centum quinquaginta milliaribus a Seponto distant, bello lacessere tentant. Qui antitis sui monitis edocti, triduo petunt indutias, ut triduano ieiunio liceret eis quasi fideli patrocinio sancti Michaelis implorare presidium. Quo tempore pagani ludis scenicis falsorum invitant auxilia deorum. Ecce autem nocte ipsa quae belli precederet diem adest in visione sanctus Michael antistiti, preces dixit exauditas, spopondit se affuturum, et quarta diei hora bello premonet hostibus occurrendum. Laeti ergo mane et de angelspiritu, obviant christiani paganis, atque in primo belli apparatu Garganus inmenso tremore concutitur; fulgura crebra volant, et caligo tenebrosa totum montis cacumen obduxit, impleta prophetia, quae Dominum laudans dicit: 'Qui facit angelos suos spiritus et ministros suos flammam ignis'. Fugiunt pagani, partim ferro hostium, partim
Abbreviated transcription (Latin):
sunt fugati : ita ut positis edictis innulla
consistere sede sinerent᷑ Illud me ad¬
modũ ꝑmouebat. qđ hieronimꝰ uir maxime
catholicꝰ & sacrȩ legis peritis simus
origenẽ secutus primo tempore putabat᷑ .
quẽ nunc idẽ p̃cipue uel omĩa illiꝰ scripta
dãnara: Nec uero ausus de quoqu̾a teme¬
re iudicare Prestantissimi tam̃ uiri
& doctissimi ferebant᷑ in hoc certamine
dissidere. Si tamen siue illud error
est ut egosentio siue heresis ut putat᷑
ñ solũ reprimi non potuit multis anim¬
aduersionib: sacerdotũ. si &ͥ nequaqu̾a
late se potuiss& effundere. nisi contentio¬
ne creuiss&e: Istius modi ergo turbatio¬
ne cũ ueni alexandriã fluctuabat Me
quidẽ ep̃s illiꝰ ciuitatis benigne ad modũ
& melius quã opinabar excepit & secũ
tenere teptabat : Sed non fuit animus
ibi consistere. ubi recens frat̾ne cladis
feruebat inuidia: Nã & si fortasse uide¬

Expanded text:
sunt fugati, ita ut propositis edictis in nulla sunt fugati, ita ut propositis edictis in nulla consistere sede sinerentur. Illud me admodum permovebat, quod Hieronymus, vir maxime catholicus et sacrae legis peritissimus, Origenem secutus primo tequi nunc idem praecipue uel omnia illius scripta damnaret. nec uero ausim de quoquam temere iudicare, praestantissimi tamen uiri et doctissimi ferebantur in hoc certamine dissidere. sed tamen siue ille error est, ut ego sentio, siue haeresis, ut putatur, non solum reprimi non potuit multis animaduersionibus sacerdotum, sed nequaquam tam late se potuisset effundere, nisi contentione creuisset. istius modi ergo turbatione, cum ueni Alexandriam, fluctuabat. me quidem episcopus illius ciuitatis benigne admodum et melius, quam opinabar, excepit et secum tenere temptauit, sed non fuit animus ibi consistere, ubi recens fraternae cladis feruebat inuidia. nam etsi fortasse uide
Abbreviated transcription (Latin):
ut inea parte qua ꝓbat᷑ neminẽ post
apostolos habeat aequalẽ: in ea uero
quẽ iure rep̃hendit᷑ nemo de formius
doceat᷑ errasse Nã cũ abepiscopis excerp¬
ta in libris illius multa legerent᷑ quȩ
contra catholicã fidẽ scrip̃ta constaret.
locus ille uel maximã parabat inuidiã
in quo editũ legebat᷑ quia dñs iħc sicut
predẽptione hominis in carne ueniens.
crucẽ ꝓ hominis salute ꝑpessus. mortẽ
ꝓ hominis aeternitate gustass& : ita
ee̾t eodẽ ordine passionis & ĩa diabolũ
redẽpturus. Quia hoc bonitati illius pietatiq
congruer&. ut qui ꝑditũ homin̾e refor¬
mass& : ꝓlapsũ quoq angłm liberar& :
Cũ hȩc atq alia istius modi ab ep̃is ꝑderent᷑
exstudiis partiũ horta seditio est: Que
cũ reprimi sacerdotu auctoritate ñ posse
Ceuo exẽplo ad regendã eccłe discipli¬
nã praefectus assumit᷑: Cuius terrore
dispsi fr̃s. ac ꝑdiuersas horas monachi

Expanded text:
ut in ea parte qua probatur, neminem post ut in ea parte qua probatur, neminem post Apostolos habeat aequalem; in ea vero quae jure reprehenditur, nemo deformius doceatur errasse. VII. Nam cum ab episcopis excerpta in libris illius multa legerentur, quae contra catholicam fidem scripta constaret, locus ille vel maxime parabat invidiam, in quo editum legebatur, quia Dominus Jesus, sicut pro redemptione hominis in carne uenisset et crucem pro hominis salute perpessus mortem pro hominis aeternitate gustasset, ita esset eodem ordine passionis etiam diabolum redempturus: quia hoc bonitati illius pietatique congrueret, ut, qui perditum hominem reformasset, prolapsum quoque angelum liberaret. cum haec adque alia ex studiis partium orta est seditio: quae cum reprimi sacerdotum auctoritate non posset, scaevo exemplo ad regendam Ecclesiae disciplinam praefectus assumitur, cujus terrore dispersi fratres, ac per diversas oras monachi
Abbreviated transcription (Latin):
& iam reliqua. ẽẽ. damnanda : cũ legentiũ
fides facile possit habere discrimen ne falsa
ta sequerent᷑. & tamen catholicae disputata
retiner : Non esse autẽ mirũ si inlibris neu¬
tericis & recens scriptis fraus heretica fuisse
operata : quae inquibusdã locis nontimiuss&
incidere euuangelicã ueritatẽ: Aduerꝰ¬
sũ hec episcopi obstinatius renitentes.
propotestate cogebant: recte etiamuni-¬
uersa cũ prauis & cũ ipso auctore dãnare:
quia satis suꝑq sufficerent libri quos
eccła recepiss&. Respuendã. eẽ. pęnitus
lectionẽ quȩ plus ẽẽt nocitura insipientib
quã ꝓfutura sapientib: Mihi autẽ ex
libris illis quȩdã curiosius indaganti.
ad modũ multa placuerunt: sed ñ nulla
rep̃hendi in quib illũ praua sensisse non
dubiũ ẽ. quae defensores eius falsata con¬
tendunt: Ego miror unũ eundemꝙ
hominẽ tã diuersũ a se esse potiusse.

Expanded text:
etiam reliqua esse damnanda; cum legentium etiam reliqua esse damnanda; cum legentium fides facile possit haa sequeretur, et tamen catholice disputata retineret. Non esse au tem mirum, si in libris neotericis et recenter scriptis fraus hoperata, quae in quibusdam locis non timuisset incidere Evangelicam veritatem. Adversum haec episcopi obstinatius renitentes, pro potestate cogebant recta etiam universa cum pravis et cum ipso auctore damnare: quia satis superque sufficerent libri quos Ecclesia recepisset: respuendam esse penitus lectionem, quae plus esset nocitura insipientibus, quam profutura sapientibus. Mihi autem ex illius libris quaedam curiosius indaganti, admodum multa placuerunt: sed nonnulla deprehendi, in quibus illum prava sensisse non dubium est, quae defensores ejus falsata contendunt. Ego miror unum eumdemque hominem tam diversum a se esse potuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
furtũ nesciunt: Aur̃u atq argentũ
quae prima mortales putant: neꝙ habent
neq habere cupiunt: Nã cũ ego prb̃o illi
decẽ nũmos aureos obtulissem : refugit
altiore consilio ꝓtestatus eccłam auro
nonstrui. sed potius destrui Aliquantu.¬
lũ ei uestimentoꝵ indulsimus : Qđ cũ
ille benigne accipiss&: reuocantibus nos
ad mare nautis discessimus:III¬
ROSEEROq cursu septimo die alexan-¬
driã ꝑuenimus. ubi foeda int̾ epõs
atq monachos certamina gerebantur
ex ea occasione uel causa quia congrae¬
gati inunũ sȩpius sacerdotes. frequentib
de creuisse si nodis uidebant᷑: nequis ori¬
genis libros leger& aut haber&e. qui
tractator scripturarũ sacrarũ peritissimus
habebat᷑ Sed epi qua edã in libris ipsius
in sanius scripta memorabant: quȩ asserto¬
res eius defendere non ausi abhereticis
potius fraudulent᷑ inserta dicebant: et ideo
ñ ꝓpt̃ illa quȩ in rep̃hensione merito uocarent᷑

Expanded text:
furtum, nesciunt; aurum atque argentum, furtum, nesciunt; aurum atque argentum, quae prima mortales putant, neque habent, neque habere cupiunt: nam cum ego presbytero illi decem nummos aureos detulissem, refugit, altiore consilio protestatus, Ecclesiam auro non instrui, sed potius destrui. Aliquantulum ei vestimentorum indulsimus. VI. Quod cum ille benigne accepisset, revocantibus nos ad mare nautis, discessimus, prosperoque cursu septimo die Alexandriam pervenimus, ubi foeda inter episcopos atque monachos certamina gerebantur, ex ea occasione vel causa, quia congregati in unum saepius sacerdotes frequentibus decrevisse synodis videbantur, ne quis Origenis libros legeret aut haberet: qui tractator sacrarum scripturarum peritissimus habebatur. Sed episcopi quaedam in libris ipsius insanius scripta memorabant, quae assertores ejus defendere non ausi, ab haereticis potius fraudulenter inserta dicebant: et ideo non propter illa quae in reprehensionem merito vocarentur,
Abbreviated transcription (Latin):
sũ galli sumus: Sed ꝑgat hic potius expli¬
care sui cyrenensis hẏstoriã: Enĩ uero
postumianꝰ cauebo post hȩc cuius quã
abstinentiã p̃dicare: negallos nr̃os arduũ
Penitꝰ offendat exẽplũ: Statuerã autẽ
etiã caenã cirenensis illius uel consequen¬
tia. septẽ enĩ diebus apud ipsũ fuimus re¬
ferre conuiuia : sed suꝑ sedendũ est ne
gallus se ȩstim& fatigari: Caeterũ postero
die cũ aliqui ex in colis ad nos uisendos
confluere cȩpissent : cognoscimus illum
latione caelauerat: De inde cũ ipso ad ec¬
cłam ꝓcessimꝰ: quȩ fere duob milib ab.¬
erat a conspectu nr̃o inter iectu montis
exclusa : Erat autẽ uilib texta uirgultus.
non multo abiciosior quã nr̃i hospĩtis tab̾na.¬
culũ : in quo nisi in curuus qͥs non poterat
consistere: Cũ hominũ mores quaereremꝰ:
illud p̃clarũ anĩ aduertimꝰ. nihil eos neꝙ
emere neq uendere Quid sit fraus aut

Expanded text:
sum, Galli sumus. Sed pergat hic potius explisum, Galli sumus. Sed pergat hic potius explicare sui Cyrenensis historiam. V. Enimvero, Postumianus ait, cavebo posthac cujusquam abstinentiam praedicare; ne Gallos nostros arduum penitus offendat exemplum. Statueram autem etiam coenam Cyrenensis illius, vel consequentia septem enim diebus apud ipsum fuimus referre convivia: sed supersedendum est, ne Gallus se aestimet fatigari. Caeterum postero die, cum aliqui ex incolis ad nos visendos confluere coepissent, cognoscimus illum latione celaverat. Deinde cum ipso ad ecclesiam processimus, quae fere duobus millibus aberat, a conspectu nostro interjectu montis exclusa. Erat autem vilibus texta virgultis, non multo ambitiosis quam nostri hospitis tabernaculum, in quo nisi incurvus quis non poterat consistere. Cum hominum mores quaereremus, illud praeclarum animadvertimus, nihil eos neque emere neque vendere. Quid sit fraus aut
Abbreviated transcription (Latin):
Fasciculũ &iam herbae intulit cuiꝰ nomen
excidit: quȩ m̃te similis exuberans folus
saporẽ mellis p̃stabat: huiꝰ p̃dulci ad modũ
suauitate delectati. atꝙ ea satiati sumus:
Adhȩc subridens ego ad gallũ meũ. quid
inquã galle. placae ne tibi prandium
fasciculus herharũ & panis dimidius
uiris quinq : Tũ ille sicut ẽ. uerecundissimꝰ
aliquantulũ erubescens dũ fationẽ meã
accepit. facis inquit sul pici tuo more: qui
millam ocasionẽ siqua tibi porrecta fuerit
omittis. quinnos aedacitatis fatiges.
Sed facis inhnuimanȩ quinos gallos homines
cogis exẽplo angłoꝵ uiuere. quãquã ego
studio manducandi &iã angłos manducare
credã : Nam istũ dimidiũ ordeaceũ. timeo
uel solus attingere: Sed contentus sit hoc
cirenensis ille. cuiuel necessitas uel nat᷑a
eͥ esurire : uel postremo isti quib credo
marina iactatio in ediã cibi fecerat. Nos
pcul amari absumus. & qđ tibi sepe testatꝰ

Expanded text:
Fasciculum etiam herbae intulit, cujus nomen Fasciculum etiam herbae intulit, cujus nomen excidit; quae menthae similis exuberans foliis, saporem mellis praestabat: hujus praedulci admodum suavitate delectati atque exsatiati sumus. Ad haec subridens ego ad Gallum meum, Quid, inquam, Galle? placetne tibi prandium, fasciculus herbarum et panis dimidius viris quinque? Tum ille, sicut est verecundissimus, aliquantulum erubescens, dum fatigationem meam accepit, Facis, inquit, Sulpici, tuo more, qui nullam occasionem, si qua tibi porrecta fuerit, omittis, quin nos edacitatis fatiges. Sed facis inhumane, qui nos Gallos homines cogis exemplo angelorum vivere quamquam ego studio manducandi etiam angelos manducare credam: nam istum dimidium hordeaceum timeo vel solus attingere. Sed contentus sit hoc Cyrenensis ille, cui vel necessitas vel natura est esurire; vel postremo isti, quibus, credo, marina jactatio inediam cibi fecerat. Nos procul a mari absumus, et quod tibi saepe testatus
Abbreviated transcription (Latin):
facit : quã qđ om̃s tributo liberi sunt Extrema
siquidem cyrenoꝵ hora ẽ. de sertoilli contigua.
qđ int̃ aegyptũ & africã interiac&. ꝑ qđ olĩ
cato caesarẽ fugiens duxit exercitum
Ergo ad tuguriũ illud qđ eminus conspexerã
ꝑtendi: inuenio senẽ inueste pellicła. molã
manu uertentẽ: Consalutatus accepit nos
benigne Eiectos nos in illud litus exponimꝰ:
& ne stat̃i repetere cursũ possimus maris mol¬
licia at tineri. Egresstis in terrã ut . ẽ. mos
humani ingenii naturã locoꝵ cultũꝙ pos
habitantium uoluisse cognoscere. xp̃ianos ẽẽ.
solitudines xp̃iani: Tũ uero ille flens gaudio:
ad genua nr̃a ꝓuoluit᷑. Iterũ nos ac sepius
exosculatos: inuitat ad orationẽ: De inde
positis int̾ra ueruecũ pellibus: facit nos
discũbere: Ap. ponit prandiũ sane locu¬
pletissimũ : dimidiũ panẽ ordeaceũ: Eramꝰ
autẽ nos quat tuor. ipse erat quintus:

Expanded text:
facit, quam quod omnes a tributo liberi sunt. extrema facit, quam quod omnes a tributo liberi sunt. extrema siquidem Cyrenorum ora est, deserto illi contigua, quod inter Aegyptum et Africam interiacet, per quod olim Cato Caesarem fugiens duxit exercitum. Ergo ad tugurium illud, quod eminus conspexeram, pertendi: ibi inuenio senem in ueste pellicia. molam manu uertentem. consalutatos accepit nos benigne. eiectos nos in illud litus exponimus, et ne statim repetere cursum possimus, maris mollitie detineri: egressos in terram, ut sit mos humani Ingenii, naturam locorum cultumque habitantium uoluisse cognoscere: Christianos nossolitudines Christiani. tum uero ille flens prae gaudio ad genua nostra prouoluitur: iterum nos ac saepius exosculatus inuitat ad orationem: deinde expositis in terra ueruecum pellibus facit nos discupletissimum, dimidium panem hordeaceum. Eramus autem nos quatuor, ipse erat quintus.
Abbreviated transcription (Latin):
erat. contiguũ terre satis firmis tabulatis
constratũ. Non qđ ibi uis imbriũ ulla timeat᷑.
fuisse autẽ illic pluuiã ne quandoquidẽ auditũ
ẽ : sed qđ uentoꝵ eauis est ut siquando uel
clementiore caelo aliquantulus spirare flatꝰ
caeperit: maius in illis terris quã inullo mari
naufragiũ sit : Nulla ibi germina. sata nulla
ꝓueniunt : Quippe instabili loco harentib:
harenis ad omñẽ motũ uentoꝵ cadentibus:
Uerũ ubi auersa qu&dã amari ꝓmunctoria
uentis resistunt : terra aliquantulũ solidior
herbã rarã atꝙ hispidã gignit. ea ouibus e̾.¬
pabulũ satis utile: in colȩ lacte uiuunt : qui
solertiores sunt. uelut ita dixerĩ diciores:
or deaceo pane utunt᷑ Ea ibi sola mesũs ẽ. quȩ
caeleritate ꝓuentus. ꝑnaturã solis siue aeris
uentoꝵ casus euadere sol&: Quippe fertur
adie iacti seminis tricesimo die maturesce¬
re: Consistere autẽ ibi homines non alia ratio

Expanded text:
erat, contiguum terrae, satis firmis tabulatis erat, contiguum terrae, satis firmis tabulatis constratum, non quod ibi uis imbrium ulla timeatur — fuisse autem illic pluuiam, ne quando quidem auditum est —, sed quod uentorum ea uis est, ut si quando uel clementiore caelo aliquantulus spirare flatus coeperit, maius in illis terris quam in ullo mari naufragium sit. nulla ibi germina, sata nulla proueniunt, quippe instabili loco arentibus harenis ad omnem motum uentorum cedentibus. uerum ubi auersa quaedam a mari promuntoria uentis resistunt, terra aliquantulum solidior herbam raram adque hispidam gignit: ea ouibus pabulum est satis utile. incolae lacte uiuunt: qui autem sollertiores sunt uel, ut ita dixerim, ditiores, hordeacio pane utuntur. ea ibi sola messis est, quae celeritate prouentus per naturam soli saeuientium uentorum casus euadere solet: quippe fertur a die iacti seminis tricensimo die maturescere. consistere autem ibi homines non alia ratio
Abbreviated transcription (Latin):
fiat postumianus : Qđcũ dixiss&e : paululum
om̃s conticumꝰ. De in ciliciũ cui insederat
adme ꝓpius ad mouit : atꝙ ita exorsus est¬
Ante hoc trienniũ quo tẽpore tibi sul pici hinc
abiens ualedixi. ubi narbonȩ nauẽ solumꝰ.
quinto die portũ africȩ intrauimus: Adeo
ꝓsꝑa dĩ nutu nauigatio fuit : Libuit animo
adire cartaginẽ. Loca uisitare scoꝵ. & p̾ci¬
pue ad sepul chrũ cypriani martẏris ad orare:
Quinto decimo die ad port̃u regressi. ꝓuectiꝙ
in altũ. alexandriã petentẽs: reluctante
austro paene insyrtes ib lati sumus: Qđ puidi
nautȩ cauentes. iectis nauẽ anchoris sistunt:
Suboculis autẽ terra continens erat inquã
sca phis egressi. cũuacua ab humano cultu
omnia cerneremus:¬
ao studiosius explorandoꝵ locorũ gratia
longius ꝓcessi: Trib fere alitore milib
paruu tuguriũ int̃ arenas conspicio. cuiꝰ tectũ
sicut salustius ait: quasi arecarina nauis

Expanded text:
fiat, Postumianus; quod cum dixisset, paululum fiat, Postumianus; quod cum dixisset, paululum omnes conticuimus. Dein cilicium cui insederat, ad me Ante hoc triennium, quo tempore tibi, Sulpici, hinc abiens ualedixi, ubi Narbone nauem soluimus, quinto die portum Africae intrauimus: adeo prospera Dei nutu nauigatio fuit. libuit animo adire Carthaginem, loca uisitare sanctorum et praecipue ad sepulchrum Cypriani martyris adorare. quinto decimo die ad portum regressi prouectique in altum, Alexandriam petentes, reluctante austro paene in Syrten inlati sumus: quod prouidi nautae cauentes iactis nauem anchoris sistunt. sub oculis autem terra continens erat, in quam scaphis egressi cum uacua humano cultu omnia cerneremus,go studiosius explorandorum locorum gratia longius processi. tribus fere a litore milibus paruum tugurium inter harenas conspicio, cuius tectum, sicut Salustius ait, quasi carina nauis
Abbreviated transcription (Latin):
desiderare te uideo. Sed quȩ so prius exte
audiã anisti om̃s quos hic reliquerã sacerdo¬
tes. talessint quales eos anteq proficiscerer
noueramus : Tũ ego. Absit te inquã ista
quȩrere. quae aut una mecũ ut puto nosti
aut signoras ñ audire sit melius: Illud
reticere non possũ : non solũ illos de quibus
interrogas nibil meliores quã noueras factos:¬
sed unũ illũ nr̃i quondã amant̾ẽ in quo res¬
pirare ab istoꝵ insectationib solebamuf
asperiorẽ nobis fuisse quã debuit Nec uero
quicquã in illũ inclementius dicã : quia &
amicũ colui. & tunc & iam amaui cũ putabat᷑
inimicus. Me autẽ haec tacitis cogitationib
re uoluentẽ amodũ dolor iste coñpungre
paene nos sapientis & religiosiuiri. amicitia
destitutos. Illũ quondã tã amicũ nobis tã
amarũ innos. ee̾. potuisse: uerum haec
quae meroris plena sunt relinquamus: te
potius ut dudũ spoponderas audiamus Itã in qͥt

Expanded text:
desiderare te uideo. sed quaeso prius ex te desiderare te uideo. sed quaeso prius ex te audiam, an isti omnes, quos hic reliqueram sacerdotes, tales sint, quales eos antequam proficiscerer noueramus. Tum ego, absiste, inquam, ista quaerere, quae aut una mecum ut puto nosti, aut si ignoras, non audire sit melius. illud reticere non possum, non solum illos, de quibus interrogas, nised unum illum nostri quondam amantem, in quo respirare ab istorum insectationibus solebamus, asperiorem nobis fuisse quam debuit. Nec vero quidquam in illum inclementius dicam, quia et amicum colui, et tunc etiam amavi cum putabatur inimicus. Me autem haec tacitis cogitationibus resolventem admodum dolor iste compungit pene nos sapientis et religiosi viri amicitia destitutos, illum quondam tam amicum nobis, tam amarum in nos esse potuisse. Verum haec, quae moeroris plena sunt, relinquamus: te potius, ut dudum spoponderas, audiamus. Ita, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
Maxime cũ ex maenni sit disciplina. Neq
grauabor quãlib& conserte. uobiscũ ut posci¬
tis fabulari. quippe. cũ ꝓpter hoc uenerĩ ut
me huius sul picii mei. me aute utraq manu
conplectebatur desiderio. etiã uerbosus inpen¬
derẽ: Eñi uͦ inquã satis ꝓbasti quantũ pius
amor possit. qui nr̃i causa tot maria. tantũꝙ
terrarũ emensus a sũmo ut ita dicam solis
egressu. usꝙ in eius occidua uenisti Age
ergo quia & se creti inter nos. nec occupati
sumus: & sermoni tuo uacare debemus. edissẽ¬
ras nob̵ uelĩ omnẽ tuȩ peregrinationis histo¬
riã. qualit̃ in oriente fides xp̃i floreat. quȩ
sit scõꝵ quies. quȩ instituta monachoꝵ. quan¬
tisq signis acuirtutibus inseruis suis xp̃c oꝑet᷑ :
Nam certe quia mhis regionib inter ista que
uiuimus ipsa nobis uitã fastidio est: libenter
exte audiemꝰ. si uel in heremo uiuere. xp̃ianis
lic&e: Adhȩc postumianus. faciã inquit ut

Expanded text:
maxime cum ex Martini sit disciplina. neque maxime cum ex Martini sit disciplina. neque grauabor quamlibet conserte uobiscum, ut poscitis, fabulari, quippe cum propter hoc uenerim, ut me huius Sulpicii mei — me autem utraque manu conplectebatur — desiderio etiam uerbosus inpenderem. Enimuero, inquam, satis probasti, quantum pius amor possit, qui nostri causa tot maria tantumque terrarum emensus a summo, ut ita dicam, solis egressu usque in eius occidua uenisti. age ergo, quia et secreti inter nos nec occupati sumus et sermoni tuo uacare debemus, edisseras nobis uelim omnem tuae peregrinationis historiam, qualiter in Oriente fides Christi floreat , quae sit sanctorum quies, quae instituta monachorum, quantisque signis ac uirtutibus in semis suis Christus operetur. nam certe, quia in his regionibus inter ista quae uiuimus ipsa nobis uita fastidio est, libenter ex te audiemus, si uel in eremo uiuere Christianis licet. Ad haec Postumianus, faciam, inquit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
appulsus: in de huc decimo ꝑuenerĩ : Adeo
ꝓsꝑa nauigatio piȩ a ffuit uoluntati: Tu modo
ꝓpter quẽ tot maria trans nauigamꝰ. tantum
terrȩ trans cucurrimus: conplectendũ ꝑfruen¬
dũq te remotis omnib trade: Ego uero inquã.
etiam cũ tu inaegypto morareris. totus tecũ
sẽꝑ animo & cogitatione uersabar: meq de te
dies acnoctes cogitantẽ totũ tua caritas possi¬
debat. ne dũ modo me tibi aestimes puncto
tẽporis de futurũ quominus amore tuo pen¬
dens te intuear. te audiã. tecũ loquar: nullo
penitus in secretũ nr̃m qđ nobis hȩc
remotior cellula prestat ad misso: Nam huiꝰ
nr̃i ut arbitror galli p̃sentiã ñ moleste feras:
quia hoe aduentui tuo ut uides ꝑ inde atq ego
triũphat gaudio: Recte plane inquitł postũ-¬
mianus insocietate nr̃a gallus iste retine¬
bit᷑ : quia & simihi parũ cognitus e̾. ꝓeo tamen
qđ tibi ẽ. carissimus ñ potest mͥ ñ eẽ. carus.

Expanded text:
adpulsus, inde huc decimo perueni: adeo adpulsus, inde huc decimo perueni: adeo prospera nauigatio piae adfuit uoluntati. tu modo, propter quem tot maria transnauigauimus, tantum terrae transcucurrimus, conplectendum fruendumque te remotis omnibus trade. Ego uero, inquam, etiam cum tu in Aegypto morareris, totus tecum semper animo et cogitatione uersabar, meque de te dies ac noctes cogitantem totum tua caritas possidebat, nedum modo me tibi aestimes puncto temporis defuturum, quominus ab ore tuo pendens te intuear, te audiam, tecum loquar, nullo penitus in secretum nostrum, quod nobis haec remotior cellula praestat, admisso. nam huius nostri, ut arbitror, Galli praesentiam non moleste feres, qui hoc aduentu tuo, ut uides, perinde adque ego triumphat gaudio. Recte plane, inquit Postumianus, in societate nostra Gallus iste retinebitur : qui etsi mihi parum cognitus est, pro eo tamen, quod tibi est carissimus, non potest mihi non esse carus,
Abbreviated transcription (Latin):
cim In uqͥm uoc cim eso
& gallus nr̃ conuenissemus:
uir mihi & ꝓpt̃ aerni me¬
moriã ex illiꝰ enĩ discipulis erat: & ꝓpter
sua merita carissimus. interuenit nob postu-¬
mianꝰ m̃s nr̃i causa ab oriente quo se ante
trienniũ patriam relinquens contulerat
Regressus conplexi hominẽ amantissimum.
ex osculatiq genua & pedes eius. cũ uno
atq altero spatio stupe facti. inuicẽ flentes
gaudio de ambulassemus: iẽctis int̾rã cilicus
consedimꝰ : Tum prior postumianus me mn-¬
tuens Cũ essem in remotis aegẏpti: libuit
ut amare usq ꝓcederẽ. Nauẽ illic onerariã
offendi: que cũ mercib narbonã petens
sd uere parabat Eadẽ nocte mihi in somnis
adstare unsus es: & iecta me manu trahere
ut nauẽ illã conscenderẽ: Mox tenebras
rũpente diluculo. cũ e loco in quo qui eue¬
rã surrexissem somniũ meũ ipse mecũ reputans
tanto ti desiderio subito eorreptustur᷑: ut nihil
cunctatus nauẽ coniscenderẽ tricẽsimo die massiluã

Expanded text:
Cum in unum locum ego et Gallus conuenissemus, uir mihi et propter Martini memoriam — ex illius enim discipulis erat — et propter sua merita carissimus, interuenit nobis Postumianus meus, nostri causa ab Oriente, quo se ante triennium patriam relinquens contulerat, regressus. conplexi hominem amantissimum exosculatique genua et pedes eius, cum uno adque altero spatio quasi obstupefacti, inuicem flentes prae gaudio, deambulassemus, expansis in terram ciliciis consedimus. tum prior Postumianus me intuens ait: cum essem in remotis Aegypti locis, libuit ad mare usque procedere. nauem ibi onerariam inueni, quae cum mercibus Narbonam petens soluere parabat. eadem nocte mihi in somnis adstare uisus es et iniecta me manu trahere, ut nauem illam conscenderem. mox tenebras rumpente diluculo, cum eo loco, in quo quieueram, surrexissem, somnium meum ipse mecum reputans tanto tui desiderio subito correptus sum, ut nihil cunctatus nauem conscenderem. tricensimo die Massiliam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sp̃m scm omniũ locutione linguarũ inbu¬
endũ euangelio mundũ distributis sibi t̾raria
partib suscepissent : beatissimꝰ petrus. pͥnceps
apłici ordinis ad arcẽ romani destinat᷑ ymꝑii.
Vt lux ueritatis. quȩ in omniũ gentium
reuelabit᷑ salutẽ : efficatius se ab ipso capite
ꝑtotũ mundi corpus effundera: Cuius
aut̃ nationis hoĩes in hac tc̃ urbe ñ essent.
aut quȩ usquã gentes ignorassent qđ roma
didiciss& : hic colluctantes phylosophiȩ
opimiones. hic dissoluende erant terrenȩ
sapientiȩ uanitates Hic ẽfutandi de monũ
cultꝰ hic omniũ sacrificioꝵ impietas
destruenda. ubi diligentissima habebatur¬

Expanded text:
 sanctum omnium locutione linguarum, imbuendum Evangelio mundum, distributis sibi terrarum partibus, suscepissent, beatissimus Petrus princeps apostolici 323 ordinis, ad arcem Romani destinatur imperii: ut lux veritatis quae in omnium gentium revelabatur salutem, efficacius se ab ipso capite per totum mundi corpus effunderet. Cujus autem nationis homines in hac tunc urbe non essent? aut quae usquam gentes ignorarent quod Roma didicisset? Hic conculcandae philosophiae opiniones, hic dissolvendae erant terrenae sapientiae vanitates, hic confutandus daemonum cultus, hic omnium sacrificiorum impietas destruenda, ubi diligentissima super
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑceptio fier& felicitatis aet̾ne: Preciosa
ergo .ẽ. in conspectu dni. mors sc̃oꝵ eiꝰ: nec
ullo credulitatis genere destri porest
sacram̃to crucis xp̃i fundita religio Non
Dũ grana que singula cadunt. Multiplicata
nascunt᷑ : Vnde duo ista p̃clara liuini seminis
germina : inquantã sobolẽ pullularint. beatoꝵ
exmultarũ honore gemmaru. c̃serto uno
diuinitꝰ nob̾ ad exẽplũ pacientiȩ. & c̃firma¬
tionẽ fidei. p̃parato uniuersalit quidem
inomniũ scoꝵ cõmemoratione laetandũ ẽ:
Sed in hoꝵ excellentia patrũ. merito.ẽ. exul¬
qui caput xp̃s. ẽ: quasi geminũ c̃stituera
que omnẽ loqueneli suꝑant facultatẽ. Nichil
diuersũ. niłnl debemꝰ sentire discretũ. quia
illos & electio pares. & labor similes. et
finis fecit aequales:¬

Expanded text:
ieret felicitatis aeternae. Pretiosa est ergo in conspectu Domini mors sanctorum ejus ; nec ullo crudelitatis genere destrui potest sacramento crucis Christi fundata religio. Non dum grana, quae singula cadunt, multiplicata nascuntur. Unde duo ista praeclara divini seminis germina in quantam sobolem pullularint, beatoruex multarum honore gemmarum conserto uno divinitus nobis ad exemplum patientiae et confirmationem fidei praeparato, universaliter quidem in omnium sanctorum commemoratione laetandum est, sed in horum excellentia patrum merito est exsulcui caput est Christus , quasi geminum constituerit quae omnem loquendi superant facultatem, nihil diversum, nihil debemus sentire discretum: quia illos et electio pares, et labor similes, et finis fecit aequales
Abbreviated transcription (Latin):
p̃t̃ illã reuerentiã quã toto t̃rarũ orbe
meruit spẽciali & ꝓpria nrẽ urb exul¬
tatione ueneranda ẽ: & ubi p̃cipuorum
aplaꝵ. glorifiertus.ẽ. exitus ibi indie
resplenduit : et quȩ eras magistra erroris.
facta es discipła ueritatis Isti st̃ scĩ patres
tui ueriq pastores. qui te regnis cȩlestibꝰ
inserendã. multo meliꝰ multoꝙ felicius con¬
didert̃: quã illi quoꝵ prima studio menioꝵ¬

Expanded text:
rentiam quam toto terrarum orbe promeruit, speciali et propria nostrae urbis exsultatione veneranda est: ut ubi praecipuorum apostolorum glorificatus est exitus, ibi in die sti, Roma, resplenduit; et quae eras magistra erroris, facta es discipula veritatis. Isti sunt sancti patres tui verique pastores, qui te regnis coelestibus inserendam multo melius multoque felicius condiderunt, quam illi quorum studio pri
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas ignorans suȩ ꝓuectionis auctorem.
cũ pene omnib dominaret᷑ gentib omniũ
gentiũ seruiebat erroribꝰ & magnã sibi
uidebat᷑ suscepisse religionẽ : quia nullam
respuerat falsitatẽ: Vnde quantũ erat
ꝑdiabolũ tenacius illigata : tanto ꝑ xp̃m¬

Expanded text:
m, cum pene omnibus dominaretur gentibus, omnium gentium serviebat erroribus, et magnam sibi videbatur suscepisse religionem, quia nullam respuerat falsitatem. Unde quantum erat per diabolum tenacius illigata, tantum p
Abbreviated transcription (Latin):
gens seã. popłs electꝰ. ciuitas sacerdotalis.
& regia ꝑsacrã beati pȩtri sedẽ. caput orbis
effecta lacius p̃sideres. religone diuina.
quã dominatione t̾renaQuãuis enim
multi aucta uictoriis. ius ymperii tui
t̾ra mariq ꝓtuleris : minꝰ tam̃ ẽ. qđ tͥ
bellicus labor subdidit. quã qđ p̾ax
omp̃s. qui miscdĩam suã humano generi
nũ quã negauit: Om̃sq in cõmune morta¬
les ad cognitionẽ sui abundantissimis
sẽꝑ beneficiis erudiuit. uoluntariã errar¬
tiũ ceritatẽ & ꝓcliuẽ indeteriora nequi¬
ciã. se cretiore c̃silio & altiore pietate
miseratꝰ.ẽ: mittendo uerbũ suũ equale
sib adq coet̾nũ qđ caro factũ ita diuinã¬

Expanded text:
s electus, civitas sacerdotalis et regia, per sacram beati Petri sedem caput orbis effecta, latius praesideres religione divina quam dominatione terrena. Quamvis enim multis aucta victoriis jus imperii tui terra marique protuleris, minus tamen est quod tibi bellicus labor subdidit quam quod pax otens, qui misericordiam suam humano generi numquam negavit, omnesque in commune mortales ad cognitionem sui abundantissimis semper beneficiis erudivit, voluntariam errantium caecitatem et proclivem in deteriora nequitiam secretiori consilio et altiori pietate miseratus est, mittendo Verbum suum aequale sibi atque co