comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ones adasnm et salutationes frater nas et collo quia spre¬
talia cuomnis humanitas ut monastica dictat noro
cidem uiro scõ cũ suis omnib fiuis sec exhibita: quos
uelutiangelas ses lantbertus susceperat abba. ati
Aliquot dieb inprefato moraretur coenobio aotaor
patru dulcib frueret᷑ alloquiis: demũ beat coeriu
pati suicordis aperiens dixit non satis sibiuiderius
roligionis scitate sudare sinon et aliis quoq inpdie
diont ac religioni humiliter ꝑ quirendũ deliberads
unccubenedtictione & ꝓmis su predicti patris aed
un dequane r egressus acnauim ingressus. nauuis
minsula dio c abulo belcmnacã uicinã fisco arelaus
que sindq ambniebat᷑ fluuio sequane Nuamde nar
que ssiss astianddo cirecuibat: a moenitatẽq ae sec q
lociattentissime mirabatur: orans cunctipotentẽ oñio
ut ipsũ locũ suo clement̃ largiri digna recur famulo Sut

Expanded text:
tiones ad Dominum et salutationes fraternas et colloquia spiritiones ad Dominum et salutationes fraternas et colloquia spiritalia, cum omnis humanitas, ut monastica dictat norma, eidem viro sancto cum suis omnibus fuisset exhibita, quos veluti angelos sanctus Lantbertus susceperat abba, atque aliquot diebus in prefato moraretur coenobio ac tantorum patrum dulcibus frueretur alloquiis, demum beatus Condedus, votum sui cordis aperiens, dixit, non satis sibi videri in religionis sanctitate solum sudare, si non et aliis quoque in prevotioni ac religioni humiliter perquirendum deliberabat. Tunc cum benedictione et permissu predicti patris ad fluvium Sequanae regressus ac navim ingressus, navigavit in insulam vocabulo Belcinnacam vicinam fisco Arelauno, quae undique ambiebatur fluvio Sequanae. Quam de navi egressus lustrando circuibat amoenitatemque ac secretum loci attentissime mirabatur, orans cunctipotentem Dominum, ut ipsum locum suo clementer largire dignaretur famulo. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
sequanȩ. atq scđa nauigans aqua. arelaunũ prediũ
pueit. Illicq uelis depositis: inportu eiusdem predu
conseedie. Cumq apuo quandã religiosam matronam
hospitandi gr̃ã diuertis set. aliis in eodem predio beluino
more uiuentibus. nec eũ recipientibus: post indulta cor¬
poris necessaria ac diuinas decantatas laudes quietu
menbra dedissec una cũaliquib discipulorũ indomus¬
cula sibi seputata prefata mulier fidelis intempesta
noctis quiete interrũpens torporẽ somniapiens qu
fenestrã cubiculi. aspicit subito supra tectum inqui
miles ap̃i requiescebat faram igneã mire magnitu¬
dims alta cęli sublimiter scandere. Patet namꝙ ẽui
sp̃u uiriste plenus fuerit Limirũ illius qui indese
Ioco poprisũ gradientẽ quadraginta annis incolurms
nubis ꝑdiem. et in colum naignis preibat innochate
Ienit quoq uir sc̃s admonasteriũ fontanelle & post ora¬

Expanded text:
Sequanae, atque secunda navigans aqua, Arelaunum regium pSequanae, atque secunda navigans aqua, Arelaunum regium predium pervenit, illicque, velis depositis, in portu eiusdem predii consedit. Cumque apud quandam religiosam matronam hospitandi gratia divertisset, aliis in eodem predio beluino more viventibus nec eum recipientibus, post indulta corporis necessaria ac divinas decantatas laudes quieti menbra dedisset una eum aliquibus discipulorum in domuncula sibi deputata, prefata mulier fidelis intempesta noctis quiete interrumpens torporem somni aperiensque fenestram cubiculi, aspicit subito supra tectum, in quo miles Christi requiescebat, farum igneam mire magnitudinis alta caeli sublimiter scandere. Patet namque, cuius spiritu vir iste plenus fuerit, nimirum illius qui in deserti loco populum gradientem quadraginta annis in columna nubis per diem et in columna ignis preibat in nocte. 3. Venit quoque vir sanctus ad monasterium Fontanellae et post ora
Abbreviated transcription (Latin):
tiplices scĩ labores. & in locoregiminis
coenobii fontanellȩ subrogato uene¬
rando lantberto abbate: eodẽ tẽpore
nere bricto. natus in occeani insula britcannica cui
quondã albion nomen fuerat: artioris uitȩ ardore
succensus. et peregrinationis amore incitatus. & scõrũ
conuersatione instigatꝰ: Relicta prefata insulaꝓpria
uidelicet patria. obcȩlestis patriȩ amorẽ: galliarum
deuenit in partes. Ac primũ postquã oceani aequor
transuectꝰ ẽ : in loco qui uocabat᷑ fontana uualarici.
aliquot annis dulcis simos suꝑnȩ contẽplationis fructꝰ.
sclonudus dõq plenus. solitaria cotidie hauriebat conuer¬
satione Ediscens autẽ fama ꝑuolante sc̃i patris
lantberti coenobii fontanellȩ congregationem non
minus ceteris religionis uenustate clarescere: disposuit
animo eorũ se uniri consortio. Eo deinde recto loco
mare ingressus. ac diuina comitante gubernatione
prospo cursu actus: nec mora hostio appulit fluui

Expanded text:
tiplices saeculi labores et in loco regiminis coenobii Fontanellae subrogato venerando Lantberto abbate, eodem tempore nere Britto, natus in Oceani insula Brittannica, cui quondam Albion nomen fuerat, artioris vitae ardore succensus et peregrinationis amore incitatus et sanctorum conversatione instigatus, relicta prefata insula, propria videlicet patria, ob caelestis patriae amorem, Galliarum devenit in partes. Ac primum, postquam Oceani aequor transvectus est, in loco qui vocatur Fontana Walarici aliquot annis dulcissimos supernae contemplationis fructus saeculo nudus Deoque plenus solitaria cotidie hauriebat conversatione. 2. Ediscens autem, fama pervolante sancti patris Lantberti, coenobii Fontanellae congregationem non minus ceteris religionis venustate clarescere, disposuit animo eorum se uniri consortio. Eo deinde relicto loco, mare ingressus ac, divina comitante gubernatione, prospero cursu actus, nec mora, hostio appulit fluvii
Abbreviated transcription (Latin):
fius set. ac ꝑannũ et sex mensiũ spacia in redeundo
moram faceret. p̃dicto geruoldo sepefatũ coenobium
collatũ est Causa autem legationis erat suꝑruatruos
filia magni Karoli. quam isdem imꝑator constantinus
ad coniugiũ petebat. Sedillo hac legatione proqua
directꝰ fuerat strenuissime functo ac reuerso. monas¬
teriũ scĩ sergii quod interritorio andegaue urbis
sitũ est a domno ac inuictissimo rege eidẽ noscitus
adtributũ. quod postea ꝑ plurimos felicit̃ R exit
annos. Geruoldus uero ut p̃fati sumꝰ huiꝰ fontinel¬
lensis coenobii constituitur rec tor. anno domins

Expanded text:
fuisset ac per annum et sex mensium spacia in redeundo fuisset ac per annum et sex mensium spacia in redeundo moram faceret, praedicto Gervoldo sepefatum coenobium collatum est. Causa autem legationis erat super Ruatrude, filia Magni Karoli, quam isdem imperator Constantinus ad coniugium petebat; sed illo hac legatione pro qua directus fuerat strenuissime functo ac reverso, monasterium Sancti Sergii, quod in territorio Andegave urbis situm est, a domno ac invictissimo rege eidem noscitur adtributum; quod postea per plurimos feliciter rexit annos. Gervoldus vero, ut praefati sumus, huius Fontinellensis coenobii constituitur rector anno domin
Abbreviated transcription (Latin):
ERUOLDUS EXPATREUUALCBARIO MAIRC
uero nomine uualda Rexit istu coenobiũ annis fere¬
&d octo. Hic ex nobilib parentib ortus. de inlericus
effectꝰ atq ad palatiũ ꝑductꝰ bertradȩ reginȩ capellanꝰ
efficitur. Cuiꝰ obtentũ ebroicinȩ ciuitatis sedes defuncco
eiusdẽ urbis p̃sule ad omno rege Karolo attributa est
ed& reb humanis exempto p̃fato uiudonelaico. idem
ger uoldus suggestione sua adõno ac iniuctis simo
Rege Icarolo prefatũ coenobiũ episcopatu deserto im¬
petrauit anno uidelicet iam tertio. postquã bertrada
matrona obierat. Sepe faconamq uiudoni laico erat
nepos idest sororis suȩ filius nomine uiutboldiis glori¬
osissimi regis karolitũ tẽporis capellanus. ciui p̃fatũ
monasteriũ post auunculi sui Reces sũ adregendum
promissũ fuerat: Seddũ is ad constantinũ imꝑatorem
grecorũ achyrenem adomno rege Karolo cumalio
legatario nomineiohanne causa legationis directꝰ

Expanded text:
ervoldus, ex patre Walchario, matre vero nomine Walda, rexit istud coenobium annis fere 18. Hic ex nobilibus parentibus ortus, dein clericus effectus atque ad palatium perductus, Bertradae reginae capellanus efficitur. Cuius obtentu Ebroicinae civitatis sedes, defuncto eiusdem urbis praesule, a domno rege Karolo ei attributa est. Sed et rebus humanis exempto praefato Widone laico, idem Gervoldus suggestione sua a domno ac invictissimo rege Karolo praefatum coenobium, episcopatu deserto, impetravit, anno videlicet iam tertio postquam Bertrada matrona obierat. Sepefato namque Widoni laico erat nepos, id est sororis suae filius, nomine Witboldus, gloriosissimi regis Karoli tum temporis capellanus, cui praefatum monasterium post avunculi sui recessum ad regendum promissum fuerat; sed dum is ad Constantinum imperatorem Grecorum ac Hyrenem a domno rege Karolo cum alio legatario nomine Iohanne causa legationis directus
Abbreviated transcription (Latin):
pini fegis annus. 2ͥ ᷤᷤ. Sepultusq est inaeccła beati
Petri iuxta beatos xp̃i confessores. in absida eiꝰ dem
basilicȩ admeridianã plagam. Namberegaudus
monachus quieũ sepulturȩ traoidit Referre erat
solitꝰ. qm̃ dumeũ posuis set insarco fago more mortuoꝵꝰ.
subito conuersũ fuisse : seq indextrolatere colloca¬
uis se: sicuti moris ẽ uiuorũ instratu agere. uiuentisq
effinxisse speciem. Rexit istud coenobium primo
annis quinq Sedo id est post pecdicũ sui dcexilio. annis¬

Expanded text:
pini regis annus quintus. Sepultusque est in aecclesia beati Petri iuxta beatos Christi confessores, in absida eiusdem basilicae ad meridianam plagam. Nam Bertgaudus monachus, qui eum sepulturae tradidit, referre erat solitus, quoniam, dum eum posuisset in sarcofago more mortuorum, subito conversum fuisse seque in dextro latere collocavisse, sicuti moris est vivorum in stratu agere, viventisque effinxisse speciem. Rexit istud coenobium primo annis quinque, secundo, id est post reditum sui de exilio, annis
Abbreviated transcription (Latin):
deniq amministratione coenobii. dũgloriosissimus
pippinus rex ad sepulchrũ almifici patris nr̃iuuan¬
dregisili accessis set orationis grã. illam in anem pos¬
tulationẽ fr̃s nr̃i eidẽ suggesserunt. quȩ ominib ẽ notis¬
sima. quanquã ipse prediũ quoddã eis largiri dispo

Expanded text:
denique amministratione coenobii dum gloriosissimus denique amministratione coenobii dum gloriosissimus Pippinus rex ad sepulchrum almifici patris nostri Wandregisili accessisset orationis gratia, illam inanem postulationem fratres nostri eidem suggesserunt, quae omnibus est notissima. Quamquam ipse praedium quoddam ei
Abbreviated transcription (Latin):
quieͥ annus ugesimꝰ gloriosissimi bca poli ꝑegis
francorum. & quintꝰ decimꝰ adriania postolici. Segultus
autẽ iaeccła beati apłi petri. subtus arcũ introitꝰ absidȩ:
ꝗaecuero ẽ sũma dereb eiusdẽ coenobii quȩ precepto in¬
uictis simi haroli Regis adnumerata ẽ alandrico abbate
gẽmetico. ac richardo comite anno uigesimo Regni sui
qui e obitꝰ p̃dicti patris Primitꝰ & enim dehis quȩ ad
usus proprios frm̃q stipendia ꝑtinerȩ uidentur. Sunt
laxati sunt mansi integri numero duo milia centũ xa¬
lendina xx.iiiiͦ. Sũma nãq uniuersitatis p̃sentium
perũ inter integros. medios. atq manoperarios. Repti
uuido laicus aut Regiis hominib contradidit. aut etiã
subusu fruc tuario aliis concessit: quod omnimodis
facere non debuerat. Duos etiam annos accepit regim̃
coenobii uiudo laicus. antequã Remigius cathedram
epis copalem Ratumagensis subiret Eratq ipsep̃sul
atq prefatꝰ pater. amicitiȩ iure coniuncti. Huius

Expanded text:
qui est annus vigesimus gloriosissimi Karoli regis Francorum et quintus decimus Adriani apostolici. Sepultus autem in aecclesia beati apostoli Petri subtus arcum introitus absidae est. aec vero est summa de rebus eiusdem coenobii, quae praecepto invictissimi Karoli regis adnumerata est a Landrico abbate Gemmetico ac Richardo comite anno vigesimo regni sui, qui est obitus praedicti patris. Primitus etenim de his quae ad usus proprios fratrumque stipendia pertinere videntur sunt laxati sunt mansi integri numero 2120, medii lendina 24. Summa namque universitatis praesentium rerum inter integros medios atque manoperarios reperti Wido laicus aut regiis hominibus contradidit aut etiam sub usufructuario aliis concessit; quod omnimodis facere non debuerat. Duos etiam annos accepit regimen coenobii Wido laicus, antequam Remigius cathedram episcopalem Ratumagensis urbis subiret. Eratque ipse praesul atque praefatus pater amicitiae iure coniuncti. Huius
Abbreviated transcription (Latin):
Sepulturȩ ẽ traditus Hȩc ex relatione cuius dã patris
qui ipsũ uidere poterat didici quod ita uitȩ decesserit.
Quietiã uiudo coenobiũ scĩ uedasti quodest sitũ inatre¬
batensi territorio ut superius declaratũe̾: unacũ isto
annũ fere unũ postgogis leum iure rectoris tenuisse
dicit᷑. Cui successit Romanus in ipsocoe nobio ꝑannos. ui
Huic uuidoni largitꝰ e̾ quidã pater familias nomine Ra¬
ginfridus portionẽ aliquam deuilla quędicit᷑ laxtra
rimo eiꝰdẽ Regis hilderici. quȩ sita ẽ inpago con¬
stantino
GESTARAGINFRIDI ARCHIEPISCORI

Expanded text:
sepulturae est traditus. Haec ex relatione cuiusdam patris, sepulturae est traditus. Haec ex relatione cuiusdam patris, qui ipsum videre poterat, didici, quod ita vitae decesserit. Qui etiam Wido coenobium Sancti Vedasti, quod est situm in Atrebatensi territorio, ut superius declaratum est, una cum isto annum fere unum post Gogisleum iure rectoris tenuisse dicitur. Cui successit Romanus in ipso coenobio per annos tres. Huic Widoni largitus est quidam paterfamilias nomine Raginfridus portionem aliquam de villa quae dicitur Laxtra, anno primo eiusdem regis Hilderici; quae sita est in pago Constantino. 12. Gesta Raginfridi archiepiscopi
Abbreviated transcription (Latin):
uido sortitur locum Regiminis. ab anno dominicae. in¬
carnationis. dec xXcͦX .uIIͦ. quierat annus primus hilde¬
rici nouis simi Regis. Karoli autẽ principis   ꝑ annũ.iͥ
teriũ sc̃i uedasti quod est in atrebatensi territorio iure
Regiminis tenuit annũ unũ sicut & istum. Erat autem
desecularib clericis. gladioq quẽ semi spatiũ uocant sẽꝑ
accinctꝰ. sagũq procappa utebat᷑: parũq aecclesiasticae
disciplinȩ imperiis parebat. Nam copiãcanũ multiplicẽ
sẽꝑ habebat. cũ qua uenatorio operias sidue insistebat:
Sagittatorq precipuus in arcub ligneis ad aues feriendas
erat hisq operib magisquam aecclesiasticis se exercebat:
Accusatꝰ uero apud principẽ Karolũ quod conspirationẽ
aduersus illũ cũ alus meditatꝰ ẽe̾t. iuissu eiusdẽ exarchi.
ad regiam domũ compellitur migrare. Quidũ ꝑgeret
cũ satellitib Regiis. uenientes in territorio ueroman¬
densi: capitis p̃cisione damnatuꝵ ibidemq digno in loco

Expanded text:
ido sortitur locum regiminis ab anno dominicae incarnationis 738, qui erat annus primus Hilderici novissimi regis, Karoli autem principis vicesimus sexterium Sancti Vedasti, quod est in Atrebatensi territorio, iure regiminis tenuit annum unum sicut et istum. Erat autem de secularibus clericis gladioque quem semispatium vocant semper accinctus sagoque pro cappa utebatur parumque aecclesiasticae disciplinae imperiis parebat. Nam copiam canum multiplicem semper habebat, cum qua venatorio operi assidue insistebat, sagittatorque praecipuus in arcubus ligneis ad aves feriendas erat hisque operibus magis quam aecclesiasticis se exercebat. Accusatus vero apud principem Karolum, quod conspirationem adversus illum cum aliis meditatus esset, iussu eiusdem exarchi ad regiam domum compellitur migrare. Qui dum pergeret cum satellitibus regiis, venientes in territorio Veromandensi, capitis praecisione damnatur ibidemque digno in loco
Abbreviated transcription (Latin):
meffabilis fraglantiȩ odor produt: ut mira dulcedine
non solũ inaeccła circũ stantẽ populũ. uerũ inatrus sitã
petri. et positi in absida eiusdẽ in orientali parte. ubisig¬
nis et miraculis coruscant presule xp̃o. ciuie̾ cum dõ
patre inunitate. sp̃s scĩ omnis honor etgła. ꝑcuncta scła

Expanded text:
ineffabilis fraglantiae odor prodiit, ut mira dulcedine ineffabilis fraglantiae odor prodiit, ut mira dulcedine non solum in ęcclesia circumstantem populum, verum in atriis sitam Petri et positi in absida eiusdem in orientali parte, ubi signis et miraculis coruscant praesule Christo, cui est cum Deo patre in unitate Spiritus sancti omnis honor et gloria per cuncta sa
Abbreviated transcription (Latin):
carnis anima scã. ducentib angłis aeter nȩ felicitatis
gaudia ecconsortia ciuium petiit suꝑnorum. Obiit uero
uenerandus pontifea. aͦii. kalendarũ aprilium die
anno dominice incarnationis. d ͫ ͦ mͦ. Sepultusq est
primo quidem inaeccła beati Pauli apłi. iuxta sacerdotẽ
dñi uuandregisilũ indextera parte. inquo loco iacuit ꝑ
annos. uIiii. Sc̃s quoq pater uuandregisilus Requieuit
baino ep̃o urbis taruennȩ & rectore. fontanellensis coe¬
nobii. sub anno regiminis suiquinto.querat abincarna¬
tione dñi d̾ ͥ ᷤᷤ qtus. Quiita integri abomni corrup¬
tione cũ uestimentis quib induti fuerant reꝑti sunt: quasr
eodẽ fuissent he sepulturȩ traditi. Haec ergo diescunc¬
torũ uotis prestolata aduenerat. Sacerdotes. monachi
clericorũq cori. una cũ fidelib aderant plebibus. Iunc
cũ himnorũ laudib tumuli aperiunt᷑. Dequib tantus

Expanded text:
carnis anima sancta, ducentibus angelis, aeternae felicitatis carnis anima sancta, ducentibus angelis, aeternae felicitatis gaudia et consortia civium petiit supernorum. 14. Obiit vero venerandus pontifex XIII. Kalendarum Aprilium die anno dominicae incarnationis DCCXX sepultusque est primo quidem in ecclesia beati Pauli apostoli iuxta sacerdotem Dei Wandregisilum in dextera parte, in quo loco iacuit per annos VIIII. Sanctus quoque pater Wandregisilus requievit po urbis Tarvennae et rectore Fontanellensis coenobii sub anno regiminis sui quinto, qui erat ab incarnatione Domini DCCXXVIIII. Qui ita integri ab omni corruptione cum vestimentis quibus induti fuerant reperti sunt, quasi eodem die fuissent sepulturae traditi. Haec ergo dies cunctorum votis praestolata advenerat. Sacerdotes, monachi clericorumque chori una cum fidelibus aderant plebibus. Tunc cum ymnorum laudibus tumuli aperiuntur, de quibus tantus
Abbreviated transcription (Latin):
et priuatim docere non preter mittebat. Ammoneba
nãq eos. ut uirtutẽ dilectionis & pacis ad inuicẽ & ad
omnes seruarent. Instituta quoq disciplinȩ regularis
quȩ a scȩ̃ recordationis patre uuandregisilo didicerant
uel in ipso uidis sent inpatrũ precedentiũ factis siue
dictis inuenissent: indefessa instantia sequerentur
Deinde subiunxit diẽ siuobitꝰ iã proximo imminere
Cumq haec & huiꝰ modi plura sc̃ę exortationis uerba
inter sacra missarũ sollẽpnia eis loqueretur. atq ꝑ¬
cepta eiꝰ benedictione de suo tãcito responso tristes
flentesq ex isterent: redut ad stratũ quẽ iuxta aeccłas
scĩ stephani martyris in mansiuncula fr̃seidẽ p̃paraue¬
rant Ibiq languore corporis quẽdiu protraxerat pe
dies in grauescente. septimo ut sibi diuinitꝰ promissum
fuerat die. postquã obitũ suũ dominici corporis et
sanguinis ꝑceptionemuniuit. soluta abergastulo

Expanded text:
et privatim docere non praetermittebat. Ammonebat et privatim docere non praetermittebat. Ammonebat namque eos, ut virtutem dilectionis et pacis ad invicem et ad omnes servarent, instituta quoque disciplinae regularis, quae a sanctae recordationis patre Wandregisilo didicerant vel in ipso vidissent in patrum que praecedentium factis sive dictis invenissent, indefessa instantia sequerentur. Deinde subiunxit diem sui obitus iam proximo imminere. Cumque haec et huiusmodi plura sancta exhortationis verba inter sacra missarum sollempnia eis loqueretur, atque percepta eius benedictione, de suo tam cito responso tristes flentesque existerent, rediit ad stratum, quem iuxta ęcclesiam sancti Stephani martyris in mansiuncula fratres eidem praeparaverant, ibique languore corporis, quem diu protraxerat, per dies ingravescente, septimo, ut sibi divinitus promissum fuerat, die, postquam obitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, soluta ab ergastulo
Abbreviated transcription (Latin):
illos inuectione corrigebat. atq ad elemo sinasoꝑumq
bonorũ executionẽ et uerbis excitabat et ac tibu s
Deniq cũ sacrificium dõ uictimȩ Salutaris offerret: noN
ȩlata in altũ uoce. Sed profusis eximo pectore lacrimis
dño uota sua cõmendabat: Cumq indocendo uerbũ dĩ
in p̃fata prouintia degeret occupatꝰ. diuino ammonitꝰ
oraculo. redut aduenerabile coenobiũ fontanellȩ: quui
diem suȩ resolutionis iam proxime in stare cognouer
sicut ipse quoq tẽpore eodẽ non nullis sed uerbis obsei¬
riorib quȩ postea manifeste intellegerent. solita sibi
benignissima dilectione pandebat: quib dã hoc idem
etiã manifeste reuelabat. Reuerso autẽ eo ad coenobiũ
fontanellȩ. acri coepit ardore febriũ fatigari: & per
aliquod tẽpus eadẽ corporis laborabat molestia In
quo toto ipso tẽpore & conditori grãs agere. et fr̃s publiꝗ

Expanded text:
illos invectione corrigebat atque ad elemosinas operumque illos invectione corrigebat atque ad elemosinas operumque bonorum executionem et verbis excitabat et actibus. Denique cum sacrificium Deo victimae salutaris offerret, non elata in altum voce, sed profusis ex imo pectore lacrimis Domino vota sua commendabat. 13. Cumque in docendo verbum Dei in provincia praefata degeret occupatus, divino ammonitus oraculo, rediit ad venerabile coenobium Fontanellae, quia diem suae resolutionis iam proxime instare cognoverat, sicut ipse quoque tempore eodem nonnullis, sed verbis obscurioribus, quae postea manifeste intellegerent, solita sibi benignissima dilectione pandebat, quibusdam hoc idem etiam manifeste revelabat. Reverso autem eo ad coenobium Fontanellae, acri coepit ardore febrium fatigari et per aliquot tempus eadem corporis laborabat molestia. In quo toto ipso tempore et conditori gratias agere et fratres publice
Abbreviated transcription (Latin):
meruis set incolumitati mox pristinȩ reddebatuꝵ
irnamq uenerandus bertgaudus monachus patruus
scilic& uuandonis abbatis ex ea passione quȩ grecoelo¬
quio paralisis dicit᷑: ita subito menbrorũ dis solutione.
ꝑcussus fuerat: ut et loquelã pariter & omne amitter&
officiũ corporis. Adquẽ cum beatus xp̃i pontifex uul¬
frannus uisendũ uenisset. et eũ oleo pontificali benedic¬
tione consecrato tetigisset: fugata ẽ ilico omnis molestia
morbi. ec pristinȩ sanitati redditus est. His & huiꝰ modi
miraculorũ signis. qualis fuerit eiꝰ uita: inter nꝰ arbiter
edocuit. Cuius etiã doc trina idmaxime cõmendabat
omnibus: quia nonaliter uuebat quã docebat. Nil
enim huius mundi quȩrere nilamare curabat. Cuncta
quȩ sibi aregib uel diuitib scłi donabantur. mox paupe¬
rib hilariter erogabat. Nũquam diuitib honoris siue
timoris grã siqua deliquissent reticebat: Sed aspera

Expanded text:
meruisset, incolomitati mox pristinae reddebatur. 12. meruisset, incolomitati mox pristinae reddebatur. 12. Vir namque venerandus Bertgaudus monachus, patruus scilicet Wandonis abbatis, ex ea passione, quae Greco eloquio paralysis dicitur, ita subito membrorum dissolutione percussus fuerat, ut et loquelam pariter et omne amitteret officium corporis. Ad quem cum beatus Christi pontifex Vulframnus visendum venisset et eum oleo pontificali benedictione consecrato tetigisset, fugata est ilico omnis molestia morbi, et pristinae sanitati redditus est. His et huiusmodi miraculorum signis, qualis fuerit eius vita, internus arbiter edocuit. Cuius etiam doctrinam id maxime commendabat omnibus, quia non aliter vivebat quam docebat. Nil enim huius mundi quaerere, nil amare curabat. Cuncta, quae sibi a regibus vel divitibus saeculi donabantur, mox pauperibus hylariter erogabat. Numquam divitibus honoris sive timoris gratia, si qua deliquissent, reticebat, sed aspera
Abbreviated transcription (Latin):
Pippim quoq principis Annius quartus
Quod opus perannos quinq infatigabi liter pegit. adfen¬
tanellam monasteriũ sepius reuertens. ubi& monachi
as sumpserat habitũ. In eadẽ deniq p̃dicatione uerbi
dĩ occupatꝰ. et in maiori senectute iampositus. nã & pedi
dolors frequenter uexabat᷑. ortinato inepiscopatii scn¬
nicȩ urbis gerico uenerando pontifice. Secessit ad p̃fatum
fontanellȩ monasteriũ: ibiq regularib subditꝰ disciplinis
coronã ex pec tabat aeternã. Nam et in hoc monasterio
basilicam inhonore scĩ stephani primi martiris ȩdifi¬
cauit: iuxta quãmansionẽ eidẽ p̃parauerant fratres.
ubi diuinocultui deditꝰ. sollicitius operis dĩcuram
ex hibebat. Quȩ distabat abasilica scĩ apłi pauli passib
fere axͣx. Annis itaq plurimis expers erat lectuli:
cuius corpus sub monachili tunica cilicium tegebat. Nam
etegrotis medelam ita conferebat ut quocũq quis languore
detentus fius sec siabeo uisitari. benedici. ac contrectari

Expanded text:
Pippini quoque principis annus XIII. Quod opus per annos quinque infatigabiliter peregit, ad Fontanellam monasterium sepius revertens, ubi et monachicum assumpserat habitum. In eadem denique praedicatione verbi Dei occupatus et in maiori senectute iam positus, – nam et pedum dolore frequenter vexabatur, – ordinato in episcopatu Senonicae urbis Gerico venerando pontifice, secessit ad praefatum Fontanellae monasterium, ibique regularibus subditus disciplinis, coronam expectabat aeternam. Nam et in hoc monasterio basilicam in honore sancti Stephani primi martyris aedificavit, iuxta quam mansionem eidem praeparaverant fratres, ubi, divino cultui deditus, sollicitius operis Dei curam exhibebat, quae distabat a basilica sancti apostoli Pauli passibus fere triginta. Annis itaque plurimis expers erat lectuli, cuius corpus sub monachili tonica cilicium tegebat. Nam et egrotis medelam ita conferebat, ut, quocumque quis languore detentus fuisset, si ab eo visitari, benedici ac contrectari
Abbreviated transcription (Latin):
traiectũ nuncupatur Benignus deniq Pursum
Regiminis huiꝰ coenobii sortitur gradũ ꝑannos. iIͦĨ I
idest usq ad annũ theoderici iunioris Regis tertium.
benigni abbatis propinquus sc̃s gennardiis uice dominꝰ
aeccłe patumagensis & abbas coenobii flauiacensis
extitit. qui post recessum ipsius gennardi flauiacensis

Expanded text:
Traiectum nuncupatur. Benignus denique rursum Traiectum nuncupatur. Benignus denique rursum regiminis huius coenobii sortitur gradum per annos quatuor, id est usque ad annum Theodorici iunioris regis tertium, Benigni abbatis propinquus sanctus Gennardus vicedominus aecclesiae Ratumagensis et abbas coenobii Flaviacensis extitit. Qui post recessum ipsius Gennardi Flaviacensis
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i paschȩ. quierat primꝰ annꝰ gregorii scđi papae
qui nonagesimꝰ primꝰ abeato petro apostolatũ eiusdẽ
tenuit urbis. Nam in prefato proelio uuandocumꝰ
faganfrido & hilperico Rege inter fuit benignus
uero partib Haroli fauebat. Cumq post ꝑactã cedẽ
raganfridus cũ hilperico fugã arripuis set tandena
post multiplicẽ fuge lapsũ ad nouionũ huiꝰ nrãe aeccle
uillã ꝑueniens. uuandonis equum quẽ ibi in pastocon¬
sticutũ pepperit exteplo as supsit: atq cursupapido
ad portũ qui uocatur deuenna penetrauit. Illic namq
transmisso Sequana. adandegauis urbem aufugit. Inse¬
quebatur enim alcaroli satellitibus. Cũ uero cõperis s&
lcarolus asibi dicentib quod scilicet Raganfridus per
equũ uuano onis aufugis set: iussit eũ ilico decoe nobii
huiꝰ regimine proici. et intraiecto castro exiliotrudi:
quod antiquo gentiũ illarũ uerbo uiltaburg idest
oppidũ uiltorũ uocabat᷑. Nunc uero linguagallica

Expanded text:
sancti paschae; qui erat primus annus Gregorii secundi papae, qui nonagesimus primus a beato Petro apostolatum eiusdem tenuit urbis. Nam in praefato praelio Wando cum Raganfrido et Hilperico rege interfuit. Benignus vero partibus Karoli favebat. Cumque post peractam caedem Raganfridus cum Hilperico fugam arripuisset, tandem post multiplicem fugae lapsum ad Noviomum huius nostrae aecclesiae villam perveniens, Wandonis equum, quem ibi in pasto constitutum reperit, extemplo assumpsit atque cursu rapido ad portum qui vocatur Devenna penetravit. Illic namque transmisso Sequana, ad Andegavis urbem aufugit; insequebatur enim a Karoli satellitibus. Cum vero comperisset Karolus a sibi dicentibus, quod scilicet Raganfridus per equum Wandonis aufugisset, iussit eum ilico de coenobii huius regimine proici et in Traiecto castro exilio trudi, quod antiquo gentium illarum verbo Viltaburg, id est oppidum Viltorum, vocabatur, nunc vero lingua Gallica
Abbreviated transcription (Latin):
mansionilem ad pratũ faciendum. Deinde ad petram¬
fictã. secus illam uiam publicã quȩ dicit᷑ ad duos pontes
& adbracũ qui dicit᷑ bricilionem. Deinde etiã secus illum
bracũ qui dicit᷑ ad castellũ luporũ. quie̾ suꝑ illũ bracũ
Anteriorem dirginis. Haec quidem largitio licet abisto
Rege sit firmior aedita. ab ante cessore tamen suo glori¬
oso rege hildeberto maxima pars concessa iamfuerat
decessori istius benigni abbatis almȩ Recordationis
baino ep̃o. Nedita est autem haec donatio siue confir¬
matio a p̃fato rege dagoberto ab anno dominicȩ iN
die dominica. Fodẽ anno ipse dagobertus r ex mortuus ẽ.
uotem pore terra hattuariorũ a saxonib depopulata ẽ.
Sedipsi non multo post dignas suae ꝑfidiȩ poenas a fran¬
corum populis ꝑpessi sunt: eorũq terra usq uiuseram
fluuium incendiis. Rapinis. interfectionib attrita est
DEMUNERIBUS ACREBUS BEHIGHIABBATIS:

Expanded text:
mansionilem ad pratum faciendum. Deinde ad Petrammansionilem ad pratum faciendum. Deinde ad Petram-fictam secus illam viam publicam quae dicitur Ad-duos-pontes et ad bracum qui dicitur Bricilionem. Deinde etiam secus illum bracum qui dicitur Ad-castellum-luporum, qui est super illum bracum anteriorem Dirginis. Haec quidem largitio licet ab isto rege sit firmior aedita, ab antecessore tamen suo, glorioso rege Hildeberto, maxima pars concessa iam fuerat decessori istius Benigni abbatis. almae recordationis Baino episcopo. Aedita est autem haec donatio sive confirmatio a praefato rege Dagoberto ab anno dominicae incdie dominica. Eodem anno ipse Dagobertus rex mortuus est. Quo tempore terra Hattuariorum a Saxonibus depopulata est; sed ipsi non multo post dignas suae perfidiae poenas a Francorum populis perpessi sunt, eorumque terra usque Wiseram fluvium incendiis, rapinis, interfectionibus attrita est. 7. De muneribus ac rebus Benigni abbatis
Abbreviated transcription (Latin):
uirorũ hoc incoenobio extitit
quartã partẽ dear launo foreste anno quinto Regnisi
suggerente teodaldo maiore dom Regiȩ ꝑlocadesignt
idest ꝑ quintionẽ montẽ deinde ꝑpetrosam uallem.
& exinde ꝓ profundã uallẽ. nec nonetiã ꝑmortuam¬
uaccã. Aliȩ uero terminationis fines sunt ater mino
itemse deualle tabellis ꝑillũ lacũ qui uadit ad locũ
qui nuncupat᷑ caput caballinũ inde adillã salcosa
cisternã. quȩ dicituꝵ sarcouos. Indeq ad tenebrican
ualliculã addexterã manũ ꝑuerticẽmontis. usq ad
ꝓfunda uallẽ quȩdicit᷑ mortuauacca deinde ꝑcasalis
usq ad fines bonaricenses in dextra ꝑsũ mum illius
pigatũ ex sartũ usq ad fines glaccolinsem. Deinoe
ꝑillũ mansionilem qui uocatuꝵ pomaritꝰ infra ipsam
forestem arnlaunum. et est ꝑ loca designata. hoc est de
uno latere bracus. Siue uallis quȩ dicitur dirginis. usq
ad eũ locũ quȩdicit᷑ petra ficta. & ipsũ bracum ad ipsũ

Expanded text:
irorum hoc in coenobio extitit.quartam partem de Arlauno foreste, anno quinto regni sui, suggerente Teodaldo maiore domus regiae, per loca designata, id est per Quintionem montem, deinde per Petrosam vallem, et exinde per Profundam vallem, necnon etiam per Mortuam-vaccam. Aliae vero terminationis fines sunt a termino Itcinse de valle Tabellis per illum lacum qui vadit ad locum qui nuncupatur Caput-caballinum, inde ad illam salcosam cisternam quae dicitur Sarcovos, indeque ad Tenebricam valliculam ad dexteram manum per verticem montis usque ad profundam vallem quae dicitur Mortua-vacca. Deinde per Casalis usque ad fines Bovaricenses in dextra per summum illius pigatum exsartum usque ad fines Glaccolinses. Deinde per illum mansionilem qui vocatur Pomaritus infra ipsam forestem Arnlaunum, et est per loca designata, hoc est de uno latere bracus sive vallis quae dicitur Dirginis usque ad eum locum quae dicitur Petraficta, et ipsum bracum ad ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
copia metalli. informa qua futurũ sperabat᷑ signum. ex
parte aliqua deforme deficiente copia metalliquȩante qua
liquȩ facta foret Sublata fuerat minusq est pedditũ.
Sic tamen turriculȩ impositum. Deniq quacũq hora
diei pulsatũ sonitũ dabat: p̃dictꝰ artifex qui illuo me¬
tallum furti sustulerat. inamentiã uertebatur. uerbaq
inepta ac latratus canum more dabat.
Erat nãq idem ermharius scđm carnis originẽ deapoliaco
Euilla. fautor tamen acamator Regulȩ castȩq religionis
Nisi uram correxeritis uitã ac mores. ermhariũ meumꝰ
p̃positũ ex fontinella huc adducã. quia ratra ur̃arectũ
doceat sulcare. Expletis autẽ idem ermharius curri¬
culis dierũ suorũ defunctus ac inbasilica beati petri
Apłorũ principis in introitueiꝰdẽ basilicȩ ante ostium
a qui lonaleterrȩ conditꝰe: sub nobili uidelic& eiusdem

Expanded text:
copia metalli in forma qua futurum sperabatur signum, ex copia metalli in forma qua futurum sperabatur signum, ex parte aliqua deforme, deficiente copia metalli quae, antequam liquęfacta foret, sublata fuerat, minusque est redditum, sic tamen turriculae impositum. Denique quacunque hora diei pulsatum sonitum dabat, praedictus artifex, qui illud metallum furtim sustulerat, in amentiam vertebatur verbaque inepta ac latratus canum more dabat. Erat namque idem Ermharius secundum carnis originem de Apoliaco villa, fautor tamen et amator regulae castaeque religionis. lesiae: 'Nisi vestram correxeritis vitam ac mores, Ermharium, meum praepositum, ex Fontinella huc adducam, qui aratra vestra rectum doceat sulcare'. Expletis autem idem Ermharius curriculis dierum suorum, defunctus ac in basilica beati Petri apostolorum principis, in introitu eiusdem basilicae ante ostium aquilonale terrae conditus est, sub nobili videlicet eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
basilicã beatissimi archangeli micha elis. licet modico
pulcherrimo tamen oꝑe. allatis uidelicet petris po¬
litis deulio bona castro quondã nobilis simoaefirmis¬
simo. ad construendos arcus seu frontispiciũ eiusdem templi.
Haec namq ciuitas fert᷑aedificata fore Agaio iulio imꝑatore
Romanorũ ante aduentũ dñi dũ gallias uastando circiur&.
psũ nãq castrũ caletus antea uocabat᷑: quod destructum
& inmaiori eligantia Reparatũ. ex suo Nomine iulio bona
uocare placuit. Deniq constructa idem p̃positꝰ hac
basilica. cam panã inturricula eius dẽ collocandãut moris
ẽ aecclesiarũ opifici in hacarte erudito facere precepit
Qui dũ in iunctũ sibi opus ꝑficere contender&: Suadente
inimico bumani generis desufficienti metallo unde pa¬
trandũ erat signũ copiaeiꝰdẽ imminuta partimabstulit
partim incaccabo lique fiendũ cõposuit. Proiectaq eadẽ

Expanded text:
basilicam beatissimi archangeli Michaelis, licet modico, basilicam beatissimi archangeli Michaelis, licet modico, pulcherrimo tamen opere, allatis videlicet petris politis de Iuliobona, castro quondam nobilissimo ac firmissimo, ad construendos arcus seu frontispicium eiusdem templi. Haec namque civitas fertur aedificata fore a Gaio Iulio imperatore Romanorum ante adventum Domini, dum Gallias vastando circumiret. Ipsum namque castrum Caletus antea vocabatur, quod destructum et in maiori elegantia reparatum, ex suo nomine Iuliobona vocare placuit. Denique constructa idem praepositus hac basilica, campanam in turricula eiusdem collocandam, ut moris est aecclesiarum, opifici in hac arte erudito facere praecepit; qui dum iniunctum sibi opus perficere contenderet, suadente inimico humani generis, de sufficienti metallo, unde patrandum erat signum, copia eiusdem imminuta, partim abstulit, partim in cacabo liquefiendum composuit. Proiectaque eadem
Abbreviated transcription (Latin):
sarracenorũ nomine ad thima cum satellitib suis ibidem
peclusit. Haec audientes maiores natu sarracenorum
qui morabantur in regione hispaniȩ collecto exercitu
cũ alio Rege nomine amormacha. aduersus karolum
armacorripiunt. Contra quos inuictꝰ Karolus princeps
ciuitate narbona sub custodia de relicta: in locoquiuo¬
catur bẏrra septimo aburbe miliario intrepidus occurrit.
Vbi diuina miscđia succurrente pugna acerrima cõmissa.
Harolus princeps uic tor extitit. Negẽ p̃fatũ sarrace¬
norum interemit exercitũq eiꝰ penitꝰ usq ad int̾nitionẽ
deleuit. Spoliis innumerabilib ditatꝰ cunctadepopu¬
lata gotia. diruptisq ciuitatib deuictisq uniuersis
hostib preter eos quos in narbona incluserat urbe eadẽ
subcustodia derelic ta cũ magnotriũ phoremeauit infrantiã.
Subhuiꝰ deniq tempore ermharius p̃positus eiꝰȩdficauit

Expanded text:
Sarracenorum nomine Adthima cum satellitibus suis ibidem Sarracenorum nomine Adthima cum satellitibus suis ibidem reclusit. Haec audientes maiores natu Sarracenorum, qui morabantur in regione Hispaniae, collecto exercitu, cum alio rege nomine Amormacha adversus Karolum arma corripiunt. Contra quos invictus Carolus princeps, civitate Narbona sub custodia derelicta, in loco qui vocatur Byrra septimo ab urbe miliario intrepidus occurrit; ubi, divina misericordia succurrente, pugna acerrima commissa, Karolus princeps victor extitit, regem prefatum Sarracenorum interemit exercitumque eius penitus usque ad internitionem delevit, spoliis innumerabilibus ditatus, cuncta depopulata Gotia, diruptisque civitatibus, devictisque universis hostibus praeter eos quos in Narbona incluserat, urbe eadem sub custodia derelicta, cum magno triumpho remeavit in Frantiam. Sub huius denique tempore Ermharius, praepositus eius, aedificavit
Abbreviated transcription (Latin):
sunt paganis. qm̃ si paganus locũ igne cremauerit
terrã tamen secũ non tollit: talẽ uitã finientes excipi¬
untur abhis quigreco eloquio uocant᷑ checy pocchonoe
Dui anno niu. quie dominicȩ incarnationis. dce ax̃a¬
nuntiatũ ẽ inuicto karolo principi. quod seua gens sarra¬
cenorũ obtenta Septimania & gotia in partes iam prouintiȩ
irruis sent. castrumq munitissimũ auinionem ꝑfraudẽ
quorundam prouintialium comitatũ illũ obtinuis sent.
Qua propter exercitũ congregans. illuc iter dirigebat. Pre¬
missisq quib dam exercitus sui principib qui castrum
obsiderent. ipse prosecutus e̾: p̃dictãq urbẽ obsidione
circũdat. machinisq com positis urbem munitissimam
deruit: ipsamq cũ habitatorib suis igne & gladio consumit.
Rodanũ dehinc fluuiũ transut: gothorũ fines penetrauit.
Narbonã urbẽ celeberrimã castriscircũcinxit. Regem

Expanded text:
sunt paganis, quoniam, si paganus locum igne cremaverit, sunt paganis, quoniam, si paganus locum igne cremaverit, terram tamen secum non tollit. Talem vitam finientes excipiuntur ab his qui Greco eloquio vocantur theo ypocthonyoe. Huius anno quarto, qui est dominicae incarnationis 7nunciatum est invicto Karolo principi, quod seva gens Sarracenorum, obtenta Septimania et Gotia, in partes iam Provintiae irruissent castrumque munitissimum Avinionem per fraudem quorundam provintialium comitatum illum obtinuissent. Quapropter exercitum congregans, illuc iter dirigebat, praemissisque quibusdam exercitus sui principibus, qui castrum obsiderent, ipse prosecutus est praedictam que urbem obsidione circumdat; machinisque compositis urbem munitissimam diruit ipsamque cum habitatoribus suis igne et gladio consumit. Rodanum dehinc fluvium transiit, Gothorum fines penetravit, Narbonam, urbem celeberrimam, castris circumcinxit, regem
Abbreviated transcription (Latin):
curricula emendationem non recepit. Qualiter enim
Sesuo elemosinã ualet facere. quialienas restollit. cum
racheus ille statura pusillus dicat ad dñm. Dñe ecce dimi¬
duimbonorũ meorũ do pauꝑib & sialiquid iniustȩ alicui
abstuli. feddo inquadruplum. Et si de hominib qui res
aliorũ hominũ aut pecuniã inuadunt. ut in quadruplũ
reddant. iuxta exemplũ ipsius zachei euangeliũ ꝓnuntia
& tunc elemosinã proximis impendant. quid dicendũ est
dehis quires aecclesiarũ & ipsius dĩ aet̾ni aufer unt: et
iterũ scło contradunt: Ueniet enim illis quod dñs pes
prophetã impis cõminatur dicens. Uisitabo suꝑuos
mala. & quiescere faciam Suꝑbiam impiorũ. & arro¬
gantiam fortium humiliabo. Necenim poterit eosaurũ
Aut argentũ liberare. neq diuitiȩ quȩ nunc in angulis
Abscondunt & exquib arrogantes effecti. salutẽ suam
obliuiscuntur Talesquippe rectores. nequiores

Expanded text:
curricula emendationem non recepit. Qualiter enim curricula emendationem non recepit. Qualiter enim de suo elemosinam valet facere, qui alienas res tollit, cum Zacheus ille statura pusillus dicat ad Dominum: Domine, ecce dimidium bonorum meorum do pauperibus, et si aliquid iniuste alicui abstuli, reddo in quadruplum? Et si de hominibus qui res aliorum hominum aut pecuniam invadunt, ut in quadruplum reddant, iuxta exemplum ipsius Zachei euangelium pronuntiat, et tunc elemosinam proximis impendant, quid dicendum est de his qui res aecclesiarum et ipsius Dei aeterni auferunt et iterum seculo contradunt? Veniet enim illis quod Dominus per prophetam impiis comminatur dicens: Visitabo super vos mala et quiescere faciam superbiam impiorum et arrogantiam fortium humiliabo? Nec enim poterit eos aurum aut argentum liberare neque divitiae, quae nunc in angulis abscondunt, et ex quibus arrogantes effecti, salutem suam obliviscuntur. Tales quippe rectores nequiores
Abbreviated transcription (Latin):
lata. deiure aeccłiarũ accoenobiorũ ab lata dominati¬
oni contradunt potentiũ acdominiorũ hominũ. Qui
deproprio quidem niltribiunt. sed hȩc ipsa quȩ lap¬
gitaaiustis fuerant. gratũ sibi ac tẽporalẽ adquirentes
þonorẽ gregẽ sibi cõmissũ in p̃cipitiũ mitcunt pro
quorũ casib districtã inhe nouis simo exsoluent pęnã
Nempe melius fuisset ea die. quando p̃fatȩ Res deisto coeno¬
bio fuerunt sublatȩ ut ignis ibi accenderet᷑ qui uniuersa
aedificia funditꝰ consũpsis set qm̃ decies anteaquisset
reedificari. quãtales Res adquirere. Namunde milites
xp̃i alimoniã consequebantuꝵ inde nunc pastus exbi¬
betur canibus. & unde lumen ante arã xp̃i inaeccła
lucere solebat. inde armillȩ baltei. & calcares fabri¬
cantur. nec nonsellȩ equinȩ auro argentoq decorantur.
In una enim die iste infelixoꝑatꝰ eͥ malũ hoc: sedintotanno

Expanded text:
lata de iure aecclesiarum ac coenobiorum ablata dominatilata de iure aecclesiarum ac coenobiorum ablata dominationi contradunt potentium ac dominiorum hominum, qui de proprio quidem nil tribuunt, sed haec ipsa quae largita a iustis fuerant, gratum sibi ac temporalem adquirentes honorem, gregem sibi commissum in praecipitium mittunt, pro quorum casibus districtam in die novissimo exolvent poenam. Nempe melius fuisset ea die, quando praefatae res de isto coenobio fuerunt sublatae, ut ignis ibi accenderetur, qui universa aedificia funditus consumpsisset, quoniam decies antea quisset reaedificari quam tales res adquirere. Nam, unde milites Christi alimoniam consequebantur, inde nunc pastus exhibetur canibus, et unde lumen ante aram Christi in aecclesia lucere solebat, inde armillae, baltei et calcares fabricantur necnon sellae equinae auro argentoque decorantur. In una enim die iste infelix operatus est malum hoc, sed in tot annorum
Abbreviated transcription (Latin):
Bectone curte suꝑ fluuio eora. Sunt uillȩ uigintiocto
exceptis adiacentuis aliquarũ. quȩ ponuntuꝵ induob
pagis. tellau scilicet & uimnau. Hȩcnãq patrimonia
idem comes Ratharius a p̃dicto teut sindo iure precarii
accepit: unde censũ leuauit omni anno ad festiuitatem
sc̃ĩ patris nr̃i uuandregisili inluminarib aeccłae solidoꝵs
sexaginta ꝑsoluendũ. Factũ est hoc p̃cariũ inistocoeno¬
bio hocannoquiẽ abincarnatione dñi nr̃i iħu xp̃i. dce
xN inͦi. indictione .nͣ. Subdie tertio nonarũ maiarum.
aduuit laici abbatis tẽpora omni anno partib istius
coenobii. absq ulla retractatione ꝑsoluebat᷑. deulmiro
uidelicet acuuarinna. quo sc̃s ricbertꝰ corpore requiescit
Hinc ꝑpendant Rectores acp̃lati coenobiorũ quam nequit̃
ac infeliciter contra salutẽ animȩ suȩ agant. qui predia
ac res abonis acdm̃ timentib hominib: coenobiis sunt col¬

Expanded text:
Bettone-curte super fluvio Eora; sunt villae viginti octo, Bettone-curte super fluvio Eora; sunt villae viginti octo, exceptis adiacentiis aliquarum, quae ponuntur in duobus pagis, Tellau scilicet et Vimnau. Haec namque patrimonia idem comes Ratharius a praedicto Teutsindo iure precarii accepit, unde censum levavit omni anno ad festivitatem sancti patris nostri Wandregisili in luminaribus aecclesiae solidorum sexaginta persolvendum. Factum est hoc precarium in isto coenobio hoc anno, qui est ab incarnatione domini nostri Ie indictione 2, sub die tertio Nonarum Maiarum, ad Witlaici abbatis tempora omni anno patribus istius coenobii absque ulla retractione persolvebatur, de Ulmiro videlicet ac Warinna, quo sanctus Ricbertus corpore requiescit. Hinc perpendant rectores ac praelati coenobiorum, quam nequiter ac infeliciter contra salutem animae suae agant, qui praedia ac res a bonis ac Deum timentibus hominibus coenobiis suis col
Abbreviated transcription (Latin):
lantbtus abba arege glorioso hilderico: suadente regma
sua blithilde nec non & aliis illustrib uiris. quorum
hȩc sunt onomata. Leo degarii ep̃i demũq martiris
egregii. niuonis & er monis. fulco aldi. a malrici uulfo¬
aldimaioris domꝰ regiȩ. Bauonis. uuaningi ad alberti
gerini. sicut ingestis p̃fati lantb̾ti patris eximu ple¬
nissime scriptũ fore constat. Si militer alia patrimonia
ineisdem pagis sita idest Sonnardũ pontẽ nialcham
hos diniũ. balliolũ in pago uimnau cũ ad iacentusearũ
adse ꝑtinentes. Nec non & mediecatẽ deedremau. qułi
fuit gesonis. Moriacũ. acbraciacũ quȩ sunt suꝑ fluuiosedanna.
Balciniũ in pago uimnau quȩ fuerat ambremari& berto aldi
& bociliacas. ruboridũ. pos batiũ. Gamapium uillam
pulcherrimã suꝑ fluuio sedanna. Uictriacũ Suꝑfluuio
dimo sitã in monte. Aionecurte. Gãmapiolũ. Rũquarias.
Muriacũ qui dicitur uallis cucunioli in pago uimnau.

Expanded text:
Lantbertus abba a rege glorioso Hilderico, suadente regina Lantbertus abba a rege glorioso Hilderico, suadente regina sua Blithilde, necnon et aliis illustribus viris, quorum haec sunt onomata: Leodegarii episcopi demumque martiris egregii, Nivonis et Ermonis, Fulcoaldi, Amalrici, Wulfoaldi maioris domus regiae, Bavonis, Waningi, Adalberti, Gerini, sicut in gestis praefati Lantberti patris eximii plenissime scriptum fore constat. Similiter alia patrimonia in eisdem pagis sita, id est Sonnardum pontem, Nialcham, Hosdinium, Balliolum in pago Vimnau, cum adiacentiis earum ad se pertinentibus. Necnon et medietatem de Edremau, qui fuit Gesonis, Moriacum ac Braciacum, quae sunt super fluvio Sedanna, Balcinium in pago Vimnau, quae fuerat Ambremari et Bertoaldi, et Bociliacas, Ruboridum, Rosbatium. Gamapium villam pulcherrimam super fluvio Sedanna, Victriacum super fluvio Duno sitam in monte, Aionecurte, Gammapiolum, Rumquarias, Muriacum qui dicitur vallis Cucunioli in pago Vimnau,
Abbreviated transcription (Latin):
minib ad possidendũ contradidit: quȩusq nunc deisto coe¬
nobio ꝑmanent ablatae: Sicuti omnib priuilegia ac lar¬
gitiones quȩ inscriniis nr̃i coenobii Retinentur Reuoluen¬
tib in promptue̾: quȩ nimis longumẽ narrarȩ ꝑsingula
Sed unũ eplurib admedũ dedcã precariũ quod cuida
comiti nomine Rathario edidit. obmemoriã aeter nam
qualiter ipsȩ res de hoc coenobio sint ab latę pordinẽ
describere ratũ duxi. Fidẽ namq pathario comiticon¬
tradidit ulmirũ & uuar innã.fiscos duos qui sunt in pago
tellau. iuxta fluuios tellas & uuarinna. cũ achacentus
eorũ. ⁊dest crisciaco. Seda. magneroto. toscarios. & item
magneroto. Simulq terrã suꝑlitꝰ maris. &areas salinari
piscationumq quȩ ibidẽ institutȩ erant. Uineas etiam
inuuarnaco suꝑ fluuio sequana sitas in pago ueliocas¬
sino quȩ impetrauerat. Sanctissimȩ recordationis

Expanded text:
minibus ad possidendum contradidit, quae usque nunc de isto coeminibus ad possidendum contradidit, quae usque nunc de isto coenobio permanent ablatae, sicuti omnibus privilegia ac largitiones, quae in scriniis nostri coenobii retinentur, revolventibus in promptu est; quae nimis longum est narrare per singula. Sed unum e plurimis ad medium deducam, precarium, quod cuidam comiti nomine Rathario edidit; ob memoriam aeternam, qualiter ipsae res de hoc coenobio sint ablatae, per ordinem describere ratum duxi. Eidem namque Rathario comiti contradidit Ulmirum et Warinnam fiscos duos, qui sunt in pago Tellau iuxta fluvios Tellas et Warinna, cum adiacentiis eorum, id est Crisciaco, Seda, Magneroto, Toscarios et item Magneroto simulque terram super litus maris et areas salinarum piscationumque quae ibidem institutae erant; vineas etiam in Warnaco super fluvio Sequana sitas in pago Veliocassino, quae impetraverat sanctissimae recordationis