comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
desid̾abili & in xp̃i ho¬
nore suauissimo fr̃i se¬
bastiano: augustinꝰ in dño sa¬
lutem. Quanus ab animo
nr̃o nullomͦ separatum essee¬
ꝑmittat dulce uinculum cari¬
tatis: & in desmnenter tuos scõs
mores atq colloquia recolamꝰ
tam̃ benefecisti. & gr̃as agimꝰ
quod nob̾ etiam corporalis sa¬
lutis tuȩ nuntios apices mit¬
tendo nos plurimum exhila¬
rasti. Sensi autẽ in epła tua
quod tediũ te detinuerit a pec¬
catorib relinquentib legẽ dei
Illo enim sp̃u uiuis quo dictũ
ẽ. uidi insensatos & tabescebã
Pia ẽ ista tristitia: & si dicipo¬
test beata miseria. uiciis alie¬
nis tͥbulari. ñ implicari: me¬
rere. ñ habere. dolore contrahi
ñ amore attrahi. Hec ẽ ꝑsecutio
quam patiuntur om̃s qui uo¬
lunt in xp̃o pie uiuere: scd̃m
apłicam mordacem ueramq
sententiam. Quid enim sic ꝑ¬
sequitur uitam bonoꝵ. quã
uita iniquoꝵ: Non cum cogit
iutari quod displicet:⁊ s cũ
cogit dolere quod uidet: qm̃

Expanded text:
DESIDERABILI ET IN CHRISTI HONORE SUAVISSIMO FRATRI SEBASTIANO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quamuis ab animo nostro nullo modo te separatum esse permittat dulce uinculum caritatis et indesinenter tuos sanctos mores atque conloquia recolamus, tamen bene fecisti et gratias agimus, quod nobis etiam corporalis salutis tuae nuntios apices mittendo nos plurimum exhilarasti. sensi autem in epistula quod taedium te detinuerit a peccatoribus relinquentibus legem dei; illo enim spiritu uiuis, quo dictum est: Vidi insensatos et tabescebam. pia est ista tristitia et, si dici potest, beata miseria uitiis alienis tribulari non implicari, maerere non haerere, dolore contrahi non amore adtrahi, haec est persecutio, quam patiuntur omnes, qui uolunt in Christo pie uiuere secundum apostolicam mordacem ueracemque sententiam. quid enim sic persequitur uitam bonorum, quam uita iniquorum. non cum cogit imitari. quod displicet, sed cum cogit dolere. quod uidet, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
memoraui dixisse aplm: quia
uiuere. ꝑ secutionẽ patiuntur
& tanto a mariꝰ. qͣnto interiꝰ
donec diluuiũ transeat. ubi
archa continet coruum & co¬
lumbam. S inhere fr̃ illi a qͦ
audisti: qui ꝑseuerauerit usq
in finem. hic saluus erit. Con¬
iungere dño: ut crescat in no¬
uissimis tua tuta. Scio enim
ñ deesse recreationem cordis
de fr̃ib bonis. Huic adiunge
ꝓmissiones dĩ fideles: magnaᷤ
certas. sempiternas: ipsiusq
tolerantie imꝑturbabilem
meffabilemq mercedem: et
uide quam uerum dño canteᷤᷤ
scd̃m mulcitudinẽ doloꝵ me¬
oꝵ in corde meo: consolationẽ
tuȩ iocundauert̃ animã meã
Mitte fr̃i tuolitceras nr̃as. Sc̃i¬
tatem tuam & familiam dĩ
que tuo ministerio guberna¬
tur. fr̃s & sorores que apud
nos sunt. nobiscum in dno
te salutant. Et alia manu.
Incolumes ꝓ nobis orate: dile¬
ccissimi & sci fr̃s. Ego alipius
impensissime saluto sinceri¬
tatem tuam: om̃sq tͥ in dño
coniunctos: atq hanc tanꝗͣ

Expanded text:
m. quia uiuere, persecutionem patiuntur et tanto amarius quanto interius, donec diluuium transeat, ubi -area continet coruum et columbam. Sed inhaere, frater, illi, a quo audisti: Qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit; coniungere domino. ut crescat in nouissimis tua uita. scio enim non deesse recreationem cordis de fratribus bonis. huc adiunge promissiones dei fideles, magnas, certas. sempiternas ipsiusque tolerantiae inperturbabilem ineffabilemque mercedem et uide, quam uerum domino cantes: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo consolationes tuae iucundauerunt animam meam. mitte fratri Firmo litteras nostras. sanctitatem tuam et familiam dei, quae tuo ministerio gubernatur, fratres et sorores. quae apud nos sunt, nobiscum in domino resalutant. Et alia manu: i Incolumes pro nobis oretis, dilectissimi et sancti fratres. Ego Alypius inpensissime saluto sinceritatem tuam omnesque tibi in domino coniunctos atque, ut hanc tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
ne intuere ut cepisti fortissima
detumescens: assurge in illũ
qui ñ uentose alleuat conuer¬
sos ad se. s certis fidĩ passib
innitentes atq ascendentes
collocat in sempiterno fastigio
cȩlestis atq angłice dignitatis.
ꝑquem te obsecro ut rescribas
mͥ: tuosq om̃s quos in sinisten¬
si uel ipponensi habes ad com
benigne adhorteris: in cuius
gremio etiam tium patrem
laudabilem & egregium uirũ
abs te genitum ẽẽ cognoui. Quẽ
ut debito m̃tis eiꝰ a me officio
salutes peto: & nos uisere non
graueris. Quod etiam ꝓpter
rem tuam. quam hic habes me¬
liorem apud dm̃ faciendam: ñ
impudenter exposco. Oñi mise¬
ricordia de circumplectatur: et
ab om̃i iniquitate conseruet.

Expanded text:
ne, intuere, ut coepisti. fortissima ne, intuere, ut coepisti. fortissima detumescens adsurge in illum, qui non uentose alleuat conuersos ad se, sed certis fidei pas- » sibus innitentes atque ascendentes conlocat in sempiterno fastigio caelestis atque angelicae dignitatis. per quem te obsecro, ut rescribas mihi tuosque omnes, quos in Sinitensi uel in Hipponiensi habes, ad catbenigne adhorteris. in cuius gremio etiam patrem tuum, laudabilem et egregium uirum, abs te genitum esse cognoui. quem ut debito meritis eius a me officio salutes peto et nos uisere non graueris. quod etiam propter rem tuam, quam hic habes, meliorem apud deum faciendam non inpudenter exposco. dei misericordia te circumplectatur et ab omni iniquitate conseruet.
Abbreviated transcription (Latin):
magis eos aurib meis se dedisse
& uera de te spargere crederem
Ibi enim ẽ a uanitate remota
laudatio: ubi etiam uituꝑatio
ab offensione secura ẽ. Uerun
tam̃ o fr̃ eximie. & sincerissima
dilectione honorabilis. ñ nc̃ do¬
cendus es. s fortasse ammonen¬
dus. omnem istam głam. famã¬
q popularem. ñ in ore uulgiẽe
letabilem: s in reb ipsis. Que
etiam si uulgo displiceant: pro¬
prio tam̃ fulgore ac pondere ñ
imꝑitoꝵ comiñdatione precio¬
se ft̃: magisq miserandus ẽ qͥ
talia imꝓbat. quam ille qui
detalib imꝓbatur iudicandꝰ
miser. Cum uͦ placent. & sibi
debita laude populariter qͦq
predicantur. ne sic quidẽ ipse¬
maiores melioresq fiunt alieno
iudicio q̃m integrantur intima
u̾itate: & soluis conscientie robo¬
re solidantur: unde magis ho¬
minib recte existimantib quã
ei de quo bene uulgus existimat
aliquid ex eo felicitatis accidit.
Quȩ cum optime noueris uirbo¬

Expanded text:
magis eos auribus meis se dedisse magis eos auribus meis se dedisse quam uera de te spargere crederem. ibi enim est a uanitate remota laudatio, ubi etiam uituperatio ab offensione secura est. uerum tamen, o frater eximie et sincerissima dilectione honorabilis, non nunc docendus es, sed fortasse admonendus tamen omnem istam gloriam famamque popularem non in ore uulgi esse laetabilem sed in rebus ipsis, quae, etiam si uulgo displiceant, proprio tamen fulgore ac pondere non inperitorum commendatione pretiosae sunt, magisque miserandus est, qui talia inprobat, quam ille, qui de talibus inprobatur, iudicandus miser. cum uero placent et sibi debita laude populariter quoque praedicantur, ne sic quidem ipsmaiores melioresque fiunt alieno iudicio, quoniam integrantur intima ueritate et solius conscientiae robore solidantur. unde magis hominibus recte existimantibus quam ei, de quo bene uulgus existimat, aliquid ex eo felicitatis accedit. Quae cum optime noueris, uir bo
Abbreviated transcription (Latin):
ñõ exino & sincerissi¬
ma dilectione honora¬
bili fr̃i donato: augu¬
stinus in dño salutem. Quod te
amministrantem multum de¬
siderans. etiam cum tibilini
uenisses uidere ñ potui: credo
propterea factum ẽẽ. ut ammo
tuo curis publicis expedito po¬
tius fruerer. quam illa saluta¬
tio me apud te ocioso & te nego¬
tioso. neutri nr̃m quantũ satis
ẽẽt desid̾ium temꝑaret. Recolets
unte etate indolis tue habun¬
danter idoneum pectus tuum
existimo: cui se xp̃c largissime
infundat. ut fructus ei afferas
ȩterna & cȩlesti gła quam tem¬
porali & terreno preconio dig¬
niores. A multis enim immo
prorsꝰ ab omnib quos uel per¬
cunctari. uel ultro etiam predi¬
cantes audire potui. castitatem
uirtutemq ad ministrationis tue
constanter omnino laudantib
atq preferentib ÷ & sine ulloscru¬
pulo dissone uarietatis accepi.¬
& eo quo certius ignorabant ne¬
cessitudinem nr̃am: & utrum
te uel tenuiter nossem. penitus
nesciebant predicatores tui. ne

Expanded text:
NO EXIMIO ET SINCERISSIMA DILECTIONE HONORABILI FRATRI DONATO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quod te administrantem multum desiderans, etiam cum Tibilim uenisses, uidere non potui, credo propterea factum esse, ut animo tuo curis publicis expedito potius fruerer, quam ut illa salutatio me apud te otioso et te negotioso neutri nostrum, quantum satis esset, desiderium temperaret. recolens unte aetate indolis tuae abundanter idoneum tuum pectus existimo, cui se Christus largissime infundat, ut fructus ei adferas aeterna et caelesti gloria quam temporali et terreno praeconio digniores. A multis enim, immo prorsus ab omnibus, quos uel percontari uel ultro etiam praedicantes audire potui, castitatem uirtutemque administrationis tuae constanter omnino laudantibus atque praeferentibus et sine ullo scrupulo dissonae uarietatis accepi et eo certius, quod ignorabant necessitudinem nostram et, utrum te uel tenuiter nossem, penitus nesciebant s praedicatores tui, ne
Abbreviated transcription (Latin):
rebaptizare nolumus. Nos oues
ur̃as insidiantibus morsibꝰ lupoꝵ
more depredemur: uos si boni pa¬
stores estis tacete. Quid enĩ aliud
mandauit ꝓculianꝰ si uere ipse
mandauit: sixp̃ianus es serua
hoc iudicio dĩ. nͥ nos faciamꝰ tu
tace: Ausus etiam idem prb̃r ho¬
mini rusticano conductori fun¬
di eccłie comminari. Hec quoq
omnia ꝑ te queso nouerit ꝓculi¬
anus coherceat insaniã clerico¬
rum suoꝵ: unde honorabilis
eusebi ñ apud te tacui. Digna¬
beris itaq nunquid tu debis oi¬
bus sentias: ne tͥ arbitreris a
me iudicis onus imponi: s qͥd
illi respondeant mͥ rescribe. Mi
scd̃ia dĩ te incolumem tueatur
dñe exinne. & merito suspien¬
de. ac dilectissime fr̃.¬

Expanded text:
rebaptizare uolumus; nos oues rebaptizare uolumus; nos oues uestras insidiantibus morsibus luporum more depraedemur, uos, si boni pastores estis, tacete — quid enim aliud mandauit Proculianus, si uere ipse mandauit? —; si Christianus es, serua hoc iudicio dei, nisi nos faciamus; tu tace. ausus etiam idem presbyter homini rusticano conductori fundi ecclesiae comminari. Haec quoque omnia per te, quaeso, nouerit Proculianus; coherceat insaniam clericorum suorum, unde, honorabilis Eusebi, non apud te tacui. dignaberis itaque, non quid tu de his omnibus sentias, ne tibi arbitreris a me iudicis onus inponi, sed quid illi respondeant, mihi rescribere. misericordia Dei te incolumem tueatur, domine eximie et merito suscipiende ac dilectissime fr
Abbreviated transcription (Latin):
so. om̃ia derrena regna su biecit.
Nam cũ eccłie quidam colonus
filiam suam. que apud nos fue¬
rat cathecumina. & ab illis sedu¬
cta ẽ. inuitis parentib ut ibi bap¬
tizata etiam sc̃ionialis formã
susciꝑet. ad communionem ca¬
tholicam paterna uellet seu̾ita¬
de reuocare: & ego feminam cor¬
rupte m̃tis. nͥ uolentem & lib̾o
arbitͥo meliora diligentem sus¬
cipi uoluissem: ille rusticꝰ etiam
plagis instare cepit. ut sͥ filia
consentiret. Quod statim fieri
num transeuntib nob̃ prb̃r
ipsius stans in medio fundo
catholice aclaudabilis femine:
uoce impudentissima post nos
clamauit: qͦd traditores & ꝑsecu¬
tores ẽẽmus. Quod conuicium
etiam in illam feminam iacu¬
latus ẽ. que commumonis est
nr̃e: in cuiꝰ medio fundo stabat.
multitudinem que mͥ comita¬
batur compescui. Et tam̃ si dicã
queratur qui sint. uel fuerint
traditores. uel ꝑsecutores. respoi¬
decur mͥ. Disputare uolumꝰ: et

Expanded text:
so omnia terrena regna subiecit. so omnia terrena regna subiecit. Nam cum ecclesiae quidam colonus filiam suam, quae apud nos fuerat catechumena et ad illos seducta est inuitis parentibus, ut ibi baptizata etiam sanctimonialis formam susciperet, ad communionem catholicam paterna uellet seueritate reuocare et ego feminam corruptae mentis nisi uolentem et libero arbitrio meliora deligentem suscipi noluissem, ille rusticus etiam plagis instare coepit, ut sibi filia consentiret. quod statim omni mnum transeuntibus nobis presbyter ipsius stans in medio fundo catholicae ac laudabilis feminae uoce inpudentissima post nos clamauit, quod traditores et persecutores essemus, quod conuicium etiam in illam feminam iaculatus est, quae communionis est nostrae, in cuius medio fundo stabat. multitudinem, quae mihi comitabatur, compescui. et tamen si dicam: quaeratur, qui sint uel fuerint traditores uel persecutores, respondetur mihi: disputare nolumus et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuadeatur eis ut ad lauacrum al¬
terum ueniant: atq ut id acciꝑe
mereantur: paganos se ẽẽ respon¬
derant. Que uor ne ꝓcederet de
ore xp̃iano.tantus sanguis mar¬
tyrum fusus ẽ: deinde quasi re¬
nouati. & quasi scĩficati discipli¬
na. quam ferre ñ potuert̃ det̾i¬
ores facti. sub specie noue gr̃e. sa¬
crilegio noui furoris insultent.
aut si malefacio: ꝑtuam beni¬
uolentiam ista corrigenda cura¬
re: de me nullus queratur. fi hec
illi ꝑferri in notitiam ꝑ codices
publicos fecero: qui mͥ negari
ut arbitror in romana ciuitate
ñ posst̃. Nam cum ds̃ imꝑet
ut loquam᷑. & p̃dicemꝰ uerbum
& docentes que ñ oporteat refel¬
lamus: & instemus oportune¬
oportune atq importune. sicu
nullus hominum mͥsilentiũ
de rebus bis ꝑsuadendum ar¬
bitretur. uiolenter autem uel
latrocinantes si quid audendũ
putau̾int. ñ deerit dñs ad tu¬
endam eecłiam suam. qui iugo
suo in gremio eiꝰ toto orbe diffu¬

Expanded text:
persuadeatur eis, ut ad lauacrum alpersuadeatur eis, ut ad lauacrum alterum ueniant atque, ut id accipere mereantur, paganos se esse respondeant, quae uox. ne procederet de ore Christiano, tantus sanguis martyrum fusus est, deinde quasi renouati et quasi sanctificati disciplinae, quam ferre non potuerunt, deteriores facti sub specie nouae gratiae Sacrilegio noui furoris insultent. aut si male facio per tuam beniuolentiam ista corrigenda curare, de me nullus queratur, si haec illi perferri in notitiam per codices publicos fecero, qui mihi negari, ut arbitror, in Romana ciuitate non possunt. nam cum deus imperet, ut loquamur et praedicemus uerbum et docentes, quae non oporteat, refellamus et instemus opportune atque importune. sicutnullus hominum mihi silentium de his rebus persuadendum arbitretur. uiolenter autem uel latrocinanter si quid audendum putauerint, non deerit dominus ad tuendam ecclesiam suam, qui iugo suo in gremio eius toto orbe diffu
Abbreviated transcription (Latin):
rebaptizate st̃. & nc̃ cum gregib
crrcumcellionum. inter uagabun¬
dos greges femmarum que ꝓpt̾ea
maritos habere noluert̃.ne ha¬
beant disciplinam indeͬstabilis
uinolentie baccationib suꝑbus
exultat: gaudens latissimã aꝑtã
unde in catholica ꝓhibe̾atur. Q
hoc fortasse ꝓculianus ignorat.
Ergo ꝑ tuam grauitatem atq
modestiam: eidem in notitiam
ꝑferatur. Iubeat eum qui ñ obali¬
ud illam communionem delegit
nͥ quia in clericatũ catholica ami¬
serat. ꝓpter mobedientiam & per¬
ditos mores: a sua communione
remoueri. Etenim ego si dño pla¬
cet istum modum seruo. ut qͥsqͥs
apud eos ꝓpterdisciplinam de¬
gradatus ad catholicam transi¬
re uoluerit. in humiliatione pe¬
nitentiȩ recipiatur: quod & ipsi
fortasse eum cogerent. si apud eos
manere uoluisset. Ab eis uͦ consi¬
dera queso te quam execrabilit̾
fiat. ut quos male uiuentes ec¬
clesiastica dsciplina corripimus:

Expanded text:
rebaptizatae sunt et nunc cum gregibus rebaptizatae sunt et nunc cum gregibus Circumcellionum inter uagabundos greges feminarum, quae proterue maritos habere noluerunt, ne habeant disciplinam, in detestabilis uinolentiae bacchationibus superbus exultat gaudens latissimam sibi aunde in catholica prohibebatur. et hoc fortasse Proculianus ignorat. ergo per tuam grauitatem atque modestiam eidem in notitiam perferatur. iubeat eum, qui non ob aliud illam communionem delegit, nisi quia in catholica clericatum amiserat propter inoboedientiam et perditos mores, a sua communione remoueri. I Etenim ego, si domino placet. istum modum seruo, ut, quisquis apud eos propter disciplinam degradatus ad catholi-cam transire uoluerit, in humiliatione paenitentiae recipiatur, quo et ipsi eum forsitan cogerent, si apud eos manere uoluisset. ab eis uero considera, quaeso te, quam execrabiliter fiat, ut, quos male uiuentes ecclesiastica disciplina corripimus,
Abbreviated transcription (Latin):
cere ñ graueris: quia litteras
meas sicut etiam exꝑtus sum
ñ uult accipere. Quod si noluis¬
set: ñ utiq ꝑ tuam eximietatẽ
id agerem. Cum autem id non
uult. quid possum mitiꝰ agere¬
quam ut ꝑte talem uirum. et
qui eum diligis interrogetur
aliquid. uñ me tacere mẽa sar¬
cina ꝓhibet: Quod autẽ mater
a filio cesa tue pietati displicu¬
it: s ille dixisti si sciret a cõmu¬
mone sua tam nefarium iuue¬
nem ꝓhibiturꝰ ẽẽt. breuiter re¬
spondeo: mͦ cognouit. mͦ ꝓhibe¬
at. Ad do etiam aliud. Subdia¬
conus quondam spaniensis
eccłie uocabulo pͥmus. cum ab
accessu indisciplinato scimoni¬
alium ꝓhiberetur. atq ordina¬
ta & sacra precepta contempne¬
ret. a dericatir remotus ẽ. & ip¬
se irritatꝰ aduersꝰ disciplinã dĩ
transtulit se ad illos. & rebapti¬
tizatus ẽ. Ouas etiam scimoni¬
ales concolonas suas de fundo ca¬
tholicoꝵ xp̃ianorũ. siue idem tͣn¬
stulit: siue illum secute etiam

Expanded text:
cere non graueris, quia litteras cere non graueris, quia litteras meas, sicut etiam expertus sum, non uult accipere. quod si uoluisset, non utique per tuam eximietatem id agerem. cum autem id non uult, quid possum mitiquam ut per te talem virum, et qui eum diligis, interrogetur aliquid, unde me tacere mea sarcina prohibet? Quod autem mater a filio caesa, tuae gravitati displicuit; Sed ille, dixisti, si sciret, a communione sua tam nefarium juvenem prohibiturus esset, breviter respondeo: modo cognovit, modo prohibeat. 2. Addo etiam aliud: Subdiaconus quondam Spaniensis Ecclesiae, vocabulo Primus, cum ab accessu indisciplinato sanctimonialium prohiberetur, atque ordinata et sana praecepta contemneret, a clericatu remotus est, et ipse irritatus adversus disciplinam Dei transtulit se ad illos, et rebaptizatus est. Duas etiam sanctimoniales concolonas suas de fundo catholicorum Christianorum, sive idem transtulit, sive illum secutae, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nõ eximio meritoq
suspitiendo & dileccis¬
simo fr̃i eusebio: aug̃.
Non ego recusanti uoluntati
tue iudicium sicut dicis inter
ep̃os subeundum: molestus ex¬
hortator. aut deprecator impo¬
sui. Quod quidem etiam sisua¬
dere uoluissem. possem fortasse
facile ostend̃e quam ualeas ui¬
dicare inter nos in tam mani¬
festa atq aꝑta causa: & quale
sit illud quod facis. ut ñ audi¬
tis iam partib ferre ñ dubites
ꝓ una parte sententiã: qui iu¬
dicium reformidas. S hoc ut
dixi: interim omitto. Nichil
autem rogaueram aliud ho¬
norabilem benignitatẽ tuã
quod queso tandem in hac
saltem epła digneris ad uert̾e:
nͥut quereres a ꝓcul iano. u¬
trum hoc ipse dixerit uictori
publicum officium renunti¬
auit: an forte qui missi fc̃. ñ
tota ipsa questione int̾ nos
discutienda inderetur. Arbitror
autem ñ iudicẽ fieri eũ qͥ rogat᷑. ut
interroget aliquem. & qͦd ei re¬
sponsum fuerit rescribere digne¬
tur. Hoc gͦ etiam nc̃ rogo. ut fa¬

Expanded text:
NO EXIMIO MERITOQVE SUSCIPIENDO ET DILECTISSIMO FRATRI EUSEBIO AUGUSTINUS. non ego recusanti uoluntati tuae iudicium, sicut dicis, inter episcopos subeundum molestus exhortator aut deprecator inposui. quod quidem etiam si suadere uoluissem, possem fortasse facile ostendere, quam ualeas iudicare inter nos in tam manifesta atque aperta causa et quale sit illud, quod facis, ut non auditis partibus iam ferre non dubites pro una parte sententiam, qui iudicium reformidas. sed hoc, ut dixi, interim omitto. nihil autem rogaueram aliud honorabilem benignitatem tuam, quod quaeso tandem in hac saltem epistula digneris aduertere, nisi ut quaereres a Proculiano, utrum hoc ipse dixerit Victori publicum officium renuntiauit, an forte, qui missi sunt, non tota ipsa quaestione inter nos discutienda uideretur. arbitror autem non iudicem fieri eum, qui rogatur, ut interroget aliquem et, quod ei responsum fuerit, rescribere dignetur. hoc ergo etiam nunc rogo, ut fa
Abbreviated transcription (Latin):
atur. putetq se suis fraudib ro¬
manicis ducib ꝓfuturũ. et in
meo uerset᷑ exitio. integrum de
suis sensib det tue beatitudini
sacram̃tum. si nullus in eiꝰ cor
uertitur dolus. Ego autẽ ꝑ om̃ia
incolumem acsublimem. italiȩ
romeq reddam: ꝑfrustratis eiꝰ¬
mimicis & domitis Hostis autẽ
erit sue anime.si aliquid in eosi¬
nistre partis inuenero.lxxiiii. Epła¬
insigni meritoq subli¬
mi filio bonifacio: atio᷑.¬
ep̃c. Hir illustrissimꝰ castinꝰ sacra¬
m̃to se ꝓdidit: qͦd sit ab om̃i cul¬
pa & errorib alienꝰ. Quentͥ ut
dicit fed̾atus illesonia adhucte
in palatio positum. falsis sugge¬
stionib concitabat. S ne totũ
quod tc̃ agebatur mittat᷑ in me¬
dium: detur ꝓlixitati compen¬
dium. Dauid ille opilio regnãt¬
regnum parcendo inimicis op
crucis patibulo confixert̃. pa¬
trem ne irasceretur rogauit: &¬
indignis hominib ueniã mi¬
sericors condonauit. Crede gͥ ho¬

Expanded text:
atur, putetque se suis fraudibus Roatur, putetque se suis fraudibus Romanis ducibus profuturum, et in meo versetur exitio; integrum de suis sensibus det tuae Beatitudini sacramentum, si nullus in ejus corde vertitur dolus. Ego autem per omniincolumem ac sublimem Italiae Romaeque reddam, perfrustratis inimicis ejus et domitis. Hostis autem erit suae animae, si aliquid in eo sinistrae partis invenero. EPISinsigni meritoque sublimi Filio BONIFACIOrissimus Castinus sacramento se prodidit, quod sit ab omni culpa et erroribus alienus. Quem tibi, ut dicit, foederatus ille Sonia, adhuc te in palatio posito, falsis suggestionibus concitabat. Sed ne totum quod tunc agebatur, mittatur in medium, detur prolixitati compendium. David ille opilio regnum parcendo inimicis obtcrucis patibulo confixerunt, Patrem, ne irasceretur, rogavit, et indignis hominibus veniam misericors condonavit. Crede igitur ho
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabili scõ patri
augustino ep̃o: bonifa¬
cuis. Castinꝰ ille pͥuatꝰ ex consu¬
le. uite mee ac nominis. om̃ib
ut notum ẽ ꝑsecutor: peiores com¬
mittens ac fingens factiones: qͣsi
mearum a me gestarum imme¬
morem dacium. italiam fugiens
meis se in affricam defensionib
tradidit commitcendum. Omit¬
to beatissime pater olim mͥ ab co¬
dem ingestas miserias: ostensa
ꝑicula. fugiens eum: nc̃ usq ui¬
uo. Thrax natus: uix scytam eua¬
si. Duraui inuido sub consule mi¬
les. S diuina potentia que nouit
planare sublimia. & altiꝰ eleua¬
re ꝓstrata: fecit de suꝑbo quod
uoluit: & hostem meũ me quie¬
to uictoria mͥ qua nouit ad dixit.
Sufficit ꝓ funere uicti: tanta de¬
iectio. Ad orauit saracam clamis.
Tnruit senator barbarũ caput.
łremuit militem dux. Doloris
dicunt᷑ ista pater sc̃ẽ coturno.
Nam ueneror illustrissimũ con¬
sulem. & pͥmum conspicio sena¬
torem. S ne consueta fallacia ma¬
li erga me ut solet aliquid moli¬

Expanded text:
enerabili sancto patri AUGUSTINO episcopo, BONIFACIUS. Castinus ille, privatus ex consule, vitae meae ac nominis, omnibus ut notum est, persecutor, pejores committens ac fingens factiones, quasi mearum a me gestarum immemor donationum, Italia fugiens, meis se in Africa defensionibus tradidit committendum. Omitto, beatissime pater, olim mihi ab eodem ingestas miserias, ostensa pericula; fugiens eum nunc usque vivo. Thrax natus, vix Scytham evasi; duravi invido sub consule miles. Sed divina potentia, quae novit planare sublimia, et altius elevare prostrata, fecit de superbo quod voluit; et hostem meum, me quieto, victoria mihi, qua novit, addixit. Sufficit pro funere victi tanta dejectio; adoravit saracam chlamys, timuit senator barbarum caput, tremuit militem dux. Doloris dicuntur ista, pater sancte, cothurno: nam veneror illustrissimum consulem, et primum conspicio senatorem; sed ne consueta fallacia mali erga me, ut solet, aliquid moli
Abbreviated transcription (Latin):
brosii sententiam: ñ iam eius
auctoritate s u̾itate firmatã.
quia ꝑ illiꝰ os potissimum me
dñs ab errore liberauit: & per
illiꝰ ministeriũ mͥ grãm bap¬
tismi salutaris indulsit: tanqͣ
plantatori & rigatori meo nimi¬
um faueam: s quia de hac re c
ipse dixit. hoc. quod pie cogitan¬
ti. & recte intelligenti loquitur
etiam ille qui increm̃tum dat
ds̃. In ipsa gͦ resurrectione ñ faci¬
le ẽdm̃ uidere nͥ his qui corde¬
sunt mundo: & ideo beati mun¬
Quantos beatos iam enume¬
rauerat. & tam̃ uidendi hisdĩn
ñ ꝓmiserat facultatem. Sigͦ hi
qui mundo st̃ corde dm̃ uidebt̃:
utiq alii ñ uidebunt. Neq enĩ
indigni dm̃ uidebunt: neq is

Expanded text:
brosii sententiam iam non eius brosii sententiam iam non eius auctoritate sed ipsa ueritate firmatam.. quia per illius os potissimum me dominus ab errore liberauit et per illius ministerium gratiam mihi baptismi salutaris indulsit, tamquam plantatori et rigatori meo nimium faueam, sed quia de hac re et ipse hoc dixit, quod pie cogitanti et recte intellegenti loquitur etiam ille, qui incrementum dat, deus. \'in ipsa\' ergo resurrectione non facile est deum uidere nissunt mundo. Et ideo ait: Beati mun. Quantos beatos jam numeraverat, et tamen videndi his Deum non promiserat facultatem! Si ergo ii qui mundo sunt corde, Deum videbunt; utique alii non videbunt. Neque enim indigni Deum videbunt, neque is
Abbreviated transcription (Latin):
ralem faciem cogitemꝰ cũ dicit
dixit. nc̃ scio ex parte: tẽ autem
cognoscam inquit sicut & cog¬
nitus sum. Sigͦ tc̃ corporalidm̃
facie cognoscemꝰ: corporali nẽ eiꝰ
facie cogniti sumꝰ. Tunc enim
cognoscam inquit: sic̃ & cogni¬
ti sumꝰ. Unde quis eum ñ intel¬
ligat. eo loco etiam nr̃am faciẽ
qua dicit alio loco: nos autem
tio qua int̾ior homo renouatur
de die in diem: de quo & apłs pe¬
trus cum eum moneret orna¬
ri. ñ que aforis inquit ornant᷑
capilloꝵ. in crispationib aut
auro &e margaritis: uł ueste p̃¬
ciosa: s ille absconditus cordisho¬
mo. qui ẽ ante dm̃ diues. In qua
retur uelam̃: ea nos facie reue¬
lata in eandem imaginẽ tnͣs¬
formamꝰ. Aꝑtissime autẽ dicit.
uelam̃ suꝑ corda eoꝵ positum
ẽ. Ibi ẽ gͥ facies. qua reuelata
nc̃ in fide. quanus ꝑspeculũ
& in enigmate contuem᷑ : tẽ
autẽ facie ad faciem. Que si ap¬
ꝓbas: tene mecum scĩ uiri am¬

Expanded text:
ralem faciem cogitemus, cum diciralem faciem cogitemus, cum dicidixit: Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam, sicut et cognitus sum. si ergo tunc corporali deum facie cognoscemus, corporali nunc eius facie cogniti sumus; tunc enim cognoscam, inquit, sicut et cognitus sum. unde quia eum non intellegat eo loco etiam nostram faciem qua dicit alio loco: Nos autem tio, qua interior homo renouatur de die in diem, de quo et apostolus Petrus, cum eum moneret ornari: Non quae aforis, inquit, ornantur capillorum incrispationibus aut auro et margaritis uel ueste{ pretiosa, sed ille absconditus cordis homo, qui est ante deum diues. in qua retur uelamen, ea nos facie reuelata in eandem imaginem transformamur. apertissime autem dicit: Velamen super corda eorum positum est. ibi est igitur facies, qua reuelata nunc in fide quamuis per speculum et in aenigmate contuemur tunc autem facie ad faciem. Quae si adprobus, tene mecum sancti uiri Am
Abbreviated transcription (Latin):
substantia sp̃s. si et corpus sp̃s
erit: aut si unꝰ erit sp̃s hominiᷤᷤ.
ita ut commutato & conu̾so
in sp̃m corpore. neq ingemi¬
natione. neq increm̃to condu¬
plicet᷑: nec omnino ulliꝰ acces¬
su quantitatis augeat᷑: metu¬
endum ẽ ne nichil aliud dici
uideatur. quã corpora ñ nulla
mutatione immortalia man¬
sura: s nulla potiꝰ futura: et
om̃ino ꝑitura. Quaꝓpter do¬
nec diligenti inquisitione si
dñs adiuuerit reppat᷑. quid
scd̃m scͥpturas de sp̃itali corpo¬
re quod in resurrectione ꝓmit¬
titur. ꝓbabilius sentiendũ sit:
int̾im nob̃ sufficiat qͦd unigeni¬
tus filius. idemq mediator dei
& hominum. homo. rp̃s iħc ita¬
uidet patrem. sicut uidet᷑ a pa¬
tre. Nos autem ad illam uisio¬
nem dĩ que nob̃ in resurrectio¬
nẽ ꝓmittit᷑. ñ ex hoc mundo istã
concupiscentiam ocłoꝵ transfer¬
re conem᷑: s mundandis cordib
pio studeamꝰ affectu. Nec corpo

Expanded text:
substantia spiritus, si et corpus spiritus substantia spiritus, si et corpus spiritus erit, aut, si unus erit spiritus hominis, ita ut commutato et conuerso in spiritum corpore neque geminatione neque incremento conduplicetur nec omnino ullius accessu quantitatis augeatur, metuendum est, ne nihil aliud dici uideatur quam corpora non illa mutatione inmortalia mansura, sed nulla potius futura et omnino peritura. quapropter donec diligenti inquisitione, si minus adiuuerit, reperiatur, quid secundum scripturas de spiritali corpore, quod in resurrectione promittitur, probabilius sentiendum sit, interim nobis sufficiat, quod unigenitus filius idemque mediator dei et hominum homo videt Patrem sicut videtur a Patre. Nos autem ad illam visionem Dei, quae nobis in resurrectione promittitur, non ex hoc mundo istam concupiscentiam oculorum transferre conemur, sed mundandis cordibus pio studeamus a
Abbreviated transcription (Latin):
lucem quia bona ẽ: & firmam̃¬
tum: & mare: & aridam. & om̃e
fenum: atq om̃e lignum: solẽ.
lunam: stellas: reptilia anima¬
rum uiuarum: uolatilia celi:
animam uiuam: Postremo
uidit ds̃ om̃ia que fecit: & ecce
bona ualde. Quod cũ ꝑ quas¬
q creaturas totiens scͥp¬
tura repetisset: miror unde
nata fuisset illa opmio. qua
putatum ẽ tantum ad corpora
ꝑtinere uisionẽ. Que opinio deqͦ¬
cunq loquendi more orta sit:
scͥpture tam̃ scẽ ñ sic loqui soleñ:
que nͥ ñ tantum corpori. uerũ
etiam sp̃ui. magisq sp̃ui quã
corpori uifionem tͥbuerent: ñ
ꝓpħas ꝓprie uidentes appellas¬
sent: qui ñ corpore s sp̃u etiam
futura uidert̃. S cogitandũ ẽ
ne quid insolenter audeamus:
si dixerimꝰ corpꝰ ñ solum morta¬
litatem. & corruptibilitatem.
uerumetiam hoc ipsum quod
corpus ẽ: ꝑ głam resurrectioĩs
amittere: &e sp̃m fieri. Eo mo¬
do quippe. aut conduplicabit᷑

Expanded text:
lucem, quia bona est, et firmamelucem, quia bona est, et firmamentum et mare et aridam et omne faenum atque omne lignum, solem, lunam, stellas, reptilia animarum uiuarum, uolatilia caeli, animam uiuam? postremo uidit deus omnia, quae fecit, et ecce bona ualde. quod cum per quasque creaturas totiens scriptura repetisset, miror, unde nata fuerit illa opinio, qua putatum est tantum ad corpora pertinere uisionem. quae opinio de quocumque loquendi more orta sit, scripturae tamen sanctae non sic loqui solent, quae nisi non tantum corpori uerum etiam spiritui magisque spiritui quam corpori uisionem tribuerent, non prophetas proprie uidentes appellauissent, qui non corpore sed spiritu etiam futura uiderunt. Sed cogitandum est, ne quid insolenter audeamus. si dixerimus corpus non solum mortalitatem et corruptibilitatem uerum etiam hoc ipsum, quod corpus est, per gloriam resurrectionis amittere et spiritum fieri. eo modo quippe aut conduplicabitur
Abbreviated transcription (Latin):
enim dictum ẽ nͥ de oculis cor¬
poralib qͦd tc̃ ñ ert̃. sicorpꝰ ipsũ
sp̃s erit. Ac ꝑ hoc corporei oculi
nunꝗͣ dm̃ uidebt̃: quia cum ui¬
debitur. sp̃s eum ñ corpꝰ uidebit
Tota gͥ questio iam remansit
de corpore sp̃itali: quatiñ indu¬
at incorruptionẽ & immortalita¬
tem. hoc corruptibile atq mor¬
tale: & quatinꝰ ex animali in
sp̃itale mutetur: que diligentiꝰ
solliciciꝰq tractanda ẽ. maxime
ꝓpter corpꝰ ipsiꝰ dñi: qui tranffi¬
gurat corpꝰ humilitatis nr̃e coi¬
forme corpori głȩ sue: ut possit
sibi subicere om̃ia. Cum enĩ
& ds̃ pater uideat filium. ꝙ fi¬
lius patrem: ꝓculdubio ñ st̃
audiendi qui uisionem nolt̃
tͥbuere. nͥ corporib. Neq enim
dici fas ẽ. qͦd filium pater ñ ui¬
deat. aut & ut ipse uideat cor¬
pore indutus ẽ: si ñ nͥ ad corpuᷤ
ꝑtinet uisus. Quid qd ipsomun¬
di exordio. anteꝗͣ filio eẽt ulla
forma serui suscepta uidit ds̃

Expanded text:
enim dictum est nisi de oculis corenim dictum est nisi de oculis corporalibus, quod tunc non erunt, si corpus ipsum spiritus erit, ac per hoc corporei oculi numquam deum uidebunt, quia, cum uidebitur, spiritus eum, non corpus uidebit. Tota igitur quaestio iam remansit de corpore spiritali, quatenus induat incorruptionem et inmortalitatem hoc corruptibile atque mortale et quatenus ex animali in spiritale mutetur. quae diligentius sollicitiusque tractanda est maxime propter corpus ipsius domini, qui transfigurat corpus humilitatis nostrae conforme corpori gloriae suae, ut possit sibi subicere omnia. cum enim et deus pater uideat filium et filius patrem, procul dubio non sunt audiendi, qui uisionem nolunt tribuere nisi corporibus. neque enim dici fas est, quod filium . pater non uideat, aut, et ipse ut uideat, corpore indutus est, si nonnisi ad corpus pertinet uisus. quid, quod in ipso mundi exordio, antequam a filio esset ulla forma serui suscepta, uidit deus
Abbreviated transcription (Latin):
ferre. Sunt enim quidã qui dm̃
ipsum omnino corpꝰ eẽ p̃sumuñ:
putantes quicqͥd corpꝰ ñ ẽ. nul¬
iam prorsꝰ ẽẽ substantiam ÷ istos
om̃imͦ adu̾sandos censeo. Sunt
autem alii dm̃ quidem ipsum
corpus ñ ẽẽ minime dubitanceᷤ.
s ideo eos qui ad uitam et̾nam
resurgent. etiam ꝑcorpꝰ uisuros¬
dm̃ putant: qm̃ talem sꝑant
spĩtalis corporis qualitatẽ: ut
etiam ipsa que caro fuerat. sp̃s
fiat. Quod si ita ẽ: quantum
distet a suꝑiore opinione. & qͣ
hoc fit. tolerabiliꝰ etiam siuerũ
ñ sit: puto facillime iudicari.
Primo quia multum int̾est
utrum de creatore. an de creat᷑a
aliquid aliter sentiat᷑. quam
ueritas habet. Deniq quia co¬
natus m̃tis utcunq ferendꝰ ẽ
uolentis in corpꝰ conu̾tere sp̃m
ñ in corpꝰ dm̃. Postremo qͥa id
qͦd in illa epła mea dixi de istis
nr̃e carnis ocłis. quia neq nẽ
possunt. neq tc̃ poter̃t dm̃ ui¬
dere: etiam sic uerum ẽ. Non

Expanded text:
ferre. sunt enim quidam, qui deum ferre. sunt enim quidam, qui deum ipsum omnino corpus esse praesumunt putantes, quicquid corpus non est, nullam prorsus esse substantiam. istos omni modo auersandos censeo. sunt autem alii deum quidem ipsum corpus non esse minime dubitantes, sed ideo eos, qui ad uitam aeternam resurgent, etiam per co putant, quoniam talem sperant spiritalis corporis qualitatem, ut etiam ipsa, quae caro fuerat, spiritus fiat. quod si ita est, quantum distet a superiore opinione et quam hoc sit tolerabilius, etiam si uerum non sit, puto facillime iudicari: primo, quia multum interest, utrum de creatore an de creatura aliter aliquid sentiatur. quam ueritas habet; deinde, quia conatus mentis\'� utcumque ferendus est un in corpus deum; postremo, quia id, quod ego in illa epistula mea dixi de istis nostrae carnis oculis, quia neque nunc possunt neque tunc poterunt deum uidere, etiam sic uerum est; non
Abbreviated transcription (Latin):
de a Erint qui hoc possuns
astruere: me plus mouet il¬
lius
sententia. qui nec ipsa
resurrectione hoc corporalib ocu¬
lis. s mundis cordib tͥbuit. Et de
sp̃itali quidem corporis qualita¬
te. qͦd resurrecturis ꝓmitcit᷑. uel
discere aliquid adhuc. uel quere¬
re ñ recuso: si tam̃ de hac re dispu¬
tantes illis uiciis carere possimꝰ.
que plerumq studiis humaniꝰ
& concertationib excitant᷑. dũ
supra quam scͥptum ẽ unꝰ ꝓ alt̾o
infletur. aduersꝰ alterum: nedũ
pacem sc̃ificationemq ꝑdamꝰ.
sine qua nemo pot̾it uidere dm̃
qd ipse au̾tat a cordib nris. ut ea
sue contemplationi munda red¬
dat atq custodiat. Illud tam̃
quia ñ dubito. ñ requiro: qd̾ dĩ
natura nunꝗͣ uideat᷑ in loco.
Iam utrum possit huiꝰ corporiᷤᷤ
oculis uideri aliquid qd̾ in loco
ñ uidet᷑: ab eis qui ualent disse¬
rendo monstrare. cum pace di¬
lectionis audire paratꝰ sum. &
qͦd me mouet in commune con¬

Expanded text:
derint, qui hoc possunt derint, qui hoc possunt adstruere; me plus mouet illius sententia, qui nec in ipsa resurrectione hoc corporalibus oculis sed mundis cordibus tribuit. Et de spiritalis quidem corporis qualitate, quod resurrecturis promittitur, uel discere aliquid adhuc uel quaerere non recuso, si tamen de hac re disputantes illis uitiis carere possimus, quae plerumque studiis humanis et concertationibus t\'xcitantur, dum supra, quam scriptum est, unus pro altero infletur aduersus alterum, ne, dum pacem sanctificationemque perdamus, sine qua nemo poterit uidere deum; quod ipse auertat a cordibus nostris, ut ea suae contemplationi munda reddat atque custodiat. illud tamen quia non dubito, non requiro, quod dei natura numquam uideatur in loco. iam utrum possit huius corporis oculis uideri aliquid, quod in loco non uidetur, ab eis, qui hoc ualent disserendo monstrare. cum pace dilectionis audire paratus sum et, quod me monet, in commune con
Abbreviated transcription (Latin):
test cui uoluerit apparere:qͥ
ex nichilo creauit om̃ia. atq
in se manens innouat om̃ia:. ad
eam uͦ uisionem qua uidebimꝰ
dm̃n sicuti ẽ: mundanda corda cõ¬
monuit. Quia enim corpora coi¬
suetudine loquendi uisibilia no¬
minant᷑: ꝓptea ds̃ inuisibilis
dr̃. ne corpꝰ ẽẽ credatur: ñ quia cor¬
da munda sue substantiȩ contẽ¬
platione fraudauit: cum hec
colentib & diligentib ꝓmittat᷑.
dicente ipso dño. quando corpo¬
ralib oculis uisibiliter appare¬
bat: & inuisibilem se contuendũ
mundis cordib ꝓmittebat. Qui
diligit me diligetur a patre meo:
& ego diligam eum: & ostendã
meipsum illi. Hec quippe nat᷑a
eiꝰ equaliter cum patre inuisibi¬
lis: sicut equaliter incorrupti¬
bilis ẽ. Que sicut supradictũ ẽ
continuatim apłs posuit: diui¬
nam substantiam qua potu¬
it hominib predicatione com¬
m̃dans. Quam si ocłi corporales
in resurrectione mutata corpo¬
rũ qͣli tate conspicient: ui¬

Expanded text:
test, cui uoluerit, apparere, qui test, cui uoluerit, apparere, qui ex nihilo creauit omnia atque in se manens innouat omnia! Ad eam uero uisionem, qua uidebimus . deum, sicuti est, mundanda corda commonuit. quia enim corpora consuetudine loquendi uisibilia nominantur, propterea deus inuisibilis dicitur, ne corpus esse credatur, non quia corda munda suae substantiae contemplatione fraudabit, cum haec colentibus et diligentibus promittatur dicente ipso domino, quando corporalibus oculis uisibiliter apparebat et inuisibilem se contuendum mundis cordibus promittebat: Qui diligit me, diligetur a patre meo et ego diligam eum et ostendam me ipsum illi. haec quippe natura eius aequaliter cum patre inuisibilis sicut aequaliter incorruptibilis est, quae, sicut supra dictum est, continuatim apostolus posuit diuinam substantiam, qua potuit, hominibus praedicatione commendans. quam si oculi corporales in resurrectione mutata corporum qualitate conspicient, ui
Abbreviated transcription (Latin):
poralib ocłis querit᷑. nec circũ¬
scribitur uisu. nec tactu tenet᷑.
nec auditur affatu: nec sentit᷑
incessu. Unde quia & muisibi¬
lis in scͥpturisscĩs eiꝰ substantia
comm̃dat᷑. & uisus eiꝰ aplurib
ꝑ corpꝰ &e corporalib locis. in eis¬
dem auctoritatib iuenitur.
aut sp̃u quo corporales cernuis¬
imagies ꝑ aliquã licet incor¬
poream tam̃ similitudinẽ cor¬
poris. sicut in somnis uł in ex¬
tasi: secreuit ille uir sc̃s dĩna¬
turam ab huiꝰmodi uisionib
easq dixit ẽẽ quas dĩ uoluntaᷤᷤ
elegisset: ñ quas natura formas¬
set. facit enim ista ds̃. quibus
uult ut uult. cui uult. qͣndo
uult: ut appareat. sua latente
atq in se incommutabiliter
manente substantia. Si enim
uoluntas nr̃a apud se manens
& latens sine ulla sui commu¬
tatione. ꝑ quas se utcunq ostñ¬
dat expͥmit uoces: qͣnto faciliꝰ¬
ds̃ omp̃c sua latente natura at¬
q in commutabiliter manen
te. in qua uoluerit specie po¬

Expanded text:
oralibus oculis quaeritur, nec circumscribitur visu, nec tactu tenetur, nec auditur affatu, nec sentitur incessu. Unde quia et invisibilis in Scripturis sanctis ejus substantia commendatur, et visus esse a plurimis per corpus et corporalibus locis in eisdem auctoritatibus invenitur, aut spimagines, per aliquam licet incorpoream, tamen similitudinem corporis, sicut in somnis vel in exstasi, secrevit ille vir sanctus, Dei naturam ab hujusmodi visionibus, easque dixit esse quas Dei voluntas elegisset, non quas natura formasset. Facit enim ista Deus quibus vult, ut vult, cui vult, quando vult, ut appareat sua latente atque in se incommutabiliter manente substantia. Si enim voluntas nostra apud se manens et latens, sine ulla sui commutatione, per quas se utcunque ostendat, exprimit voces: quanto facilideus omnipotens sua latente atque incommutabiliter manente natura, in qua uoluerit specie, po
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem dñi sui & farecer¬
ciens digna plagis: uapulabit
multa. Quid gͦ mirum si xp̃ianis
temporib iste mundꝰ tanꝗͣser¬
uus iam sciens uoluntatem
dñi sui: & faciens digna plagis.
uapulabit multa: Attendunt
quanta celeritate eugłium p̃di¬
catur: & ñ attendunt qͣnta ꝑu̾¬
sitate contempnit᷑. Serui autẽ
dĩ humiles &e sc̃i. qui duplicit̾
mala temporalia patiunt᷑. qͥa
& ab ipsis impiis & cum ipsis pa¬
tiunt᷑: habent consolationes
suas. & spem futuri scłi: unde
dicit apłs. Non st̃ condigne pas¬
siones huiꝰ temporis: ad futu

Expanded text:
uoluntatem domini sui et fauoluntatem domini sui et faciens digna plagis uapulabit multa. quid ergo mirum, si Christianis temporibus iste mundus tamquam seruus iam sciens uoluntatem domini sui et faciens digna plagis uapulat multa? adtendunt, quanta celeritate euangelium praedicatur, et non adtendunt, quanta peruersitate contemnitur. serui autem dei humiles et sancti, qui dupliciter mala temporalia patiuntur, quia et ab ipsis impiis et cum ipsis patiuntur, habent consolationes suas et spem futuri saeculi, unde dicit apostolus: Non sunt condignae passiones huius temporis ad fu
Abbreviated transcription (Latin):
miranda: & exclamandum ad
liberet nos. Nam quid utiq
sꝑandum sit gen̾i humano: cũ
hec & in ꝓpħis & in euangelio
tanto ante p̃dicta sint: Non
itaq debemꝰ tam nob̃ ipsis esse
& queramur quando compleis.
s potiꝰ & illi qui increduli fue¬
rant cum hec in scĩs libris con¬
scͥpta legerent.uł audirent: nẽ
saltem credere debent cũ com¬
pleri iam uideant: ut de his tã
magnis pressuris. tanꝗͣ in tor¬
culari dñi dĩ nr̃i. sicut amurca
infidelium murmurantium
& blasphemantiũ fluit: ita ole¬
um quoq fidelium confitenti¬
um & orantium. expͥmi & li¬
quari ñ cesset. Iuis enim qui
contra xp̃ianam fidem quere¬
las impias iactare ñ quiesct.
dicentes. qͦd anteqͣ ista doctͥna
ꝑmundum p̃dicaret᷑. tanta
mala ñ patiebat᷑ genꝰ huma¬
num: facile ẽ ex euangłio respoi¬
dere. Dñs enim dicit. Seruus nes¬
ciens uoluntatem dñi sui. & fa¬
ciens digna plagis: uapulabit
pauca. Seruus autẽ sciens.

Expanded text:
miranda, et exclamandum ad miranda, et exclamandum ad liberet nos. nam quid utique sperandum fuit generi humano, cum haec et in prophetis et in euangelio tanto ante praedicta sint? non itaque debemus tam nobis ipsis esse  queramur, quando complentur, sed potius et illi, qui increduli fuerant, cum haec in sanctis libris conscripta legerent uel audirent, nunc saltem credere debent, cum compleri iam uident, ut de his tam magnis pressuris tamquam in torculari domini deinostri, sicut amurca infidelium murmurantium et blasphemantium fluit, ita oleum quoque fidelium confitentium et orantium exprimi et liquari non cesset. illis enim, qui contra Christianam fidem querelas impias iactare non quiescunt dicentes, quod ante, quam ista doctrina per mundum praedicaretur, tanta mala non patiebatur genus humanum, facile est ex euangelio respondere; dominus enim dicit: Seruus nesciens uoluntatem domini sui et faciens digna plagis uapulabit pauca, seruus autem sciens
Abbreviated transcription (Latin):
Iam uͦ que mͦ in regionib italie.
que in galliis nefaria ꝑpetra¬
ta sint: etiam uos latere ñ arbi¬
tror. De hispanus quoq tot pro¬
uincus quȩ ab his malis diu ui¬
debant᷑ intacte: cepert̃ talia nun¬
tiari. S quid longe imꝰ: Ecce in
regione nr̃a hypponensi. qm̃
eam barbari ñ attigert̃: cleri¬
coꝵ donatistarum. & circumcel¬
lionum latrocinia sic uastant
eccłias: ut barbaroꝵ facta for
tasse mitiora sint. Quis enim
barbarus excogitare potuit.
qͦd isti ut in ocłos clericoꝵ nr̃oꝵ
calcem & acetum mitterent:
quoꝵ m̃bra etiam cet̾a plagis
horrendis uuln̾bꝰq. sauciart̃:
Dep̃dant᷑ etiam domos aliquas
& incendunt: fructus aridos
diripiunt. humidos fundun:
& talia cet̾is comminando. mul¬
tos etiam rebaptizari compel¬
lunt. Pridie quam ad te ista
dictaui: ex uno loco ꝑ huĩ¬
modi terrores quadraginta et
octo anime in rebaptizate renui.¬
tiate st̃. Plangenda sunt hec. ñ

Expanded text:
Jamvero quae modo in regionibus Italiae, Jamvero quae modo in regionibus Italiae, quae in Galliis nefaria perpetrata sint, etiam vos latere non arbitron; de Hispanis quoque tot provinciis, quae ab his malis diu videbantur intactae, coeperunt jam talia nuntiari. Sed quid longe imus? Ecce in regione nostra Hipponensi, quoniam eam barbari non attigerunt, clericorum donatistarum et Circumcellionum latrocinia sic vastant ecclesias, ut barbarorum fortasse facta mitiora sint. Quis enim barbarus excogitare potuit quod isti, ut in oculos clericorum nostrorum calcem et acetum mitterent, quorum membra etiam caetera plagis horrendis vulneribusque sauciarunt? Depraedantur etiam domos aliquas et incendunt, fructus aridos diripiunt, humidos fundunt, et talia caeteris comminando, multos etiam rebaptizari compellunt. Pridie quam ista ad te dictavi, ex uno loco per hujusmodi terrores quadraginta et octo animae mihi rebaptizatae nuntiatae sunt. Plangenda sunt haec, non
Abbreviated transcription (Latin):
ocłi corporales. S hec iam satis
dicta sint: que ab mitio huius
opusculi mei diligent̾ B.ͦ lec¬
ta & relecta considerans:sine
ulla fortasse dubitatione ꝓspi¬
cies ad uidendum dm̃ ꝑ eiꝰauxi¬
lium cor mundum te debere
p̃parare. de corpore uͦ sp̃italisi
dñs iuuerit. oꝑe alio erpiem᷑.
quid disputare ualeamꝰ. il.
nõ dilectissimo & desideraa¬
tissimo fr̃i & comprb̃ro ui¬
ctoriano: augustinꝰ in dño sa¬
lutem. Litterȩ tuȩ impleuert̃
grandi dolore cor nr̃m.quib
petisti. ut ꝓlixo opere aliqua
responderẽ: cum talib malis
magis ꝓlixi gemitꝰ. & fletus ꝗͣ
ꝓliri libri debeant᷑. Totus qͥppe
mundꝰ tantis affligitur cladi¬
bus: ut pene pars nulla terra¬
rum sit. ubi ñ talia qualia scͥp¬
sisti committant᷑ atq plangañ
Nam ante paruum tempꝰ etiã
in illis solitudinib egypti. ubi
monasteria separata ab omni
strepitu quasi secura delegerañ.
abarbaris interfecti sunt frẽs.

Expanded text:
oculi corporales. sed haec iam satis oculi corporales. sed haec iam satis dicta sint, quae ab initio huius opusculi mei diligenter lecta et relecta considerans sine ulla fortasse dubitatione perspicies ad uidendum deum per eius auxilium cor mundum te debere praeparare. de corpore uero spiritali, si dominus iuuerit, opere alio experiemur, quid disputare ualeamus. no dilectissimo et desiderantissimo fratri et compresbytero VICTORIANO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Litterae tuae impleverunt grandi dolore cor nostrum, quibus petisti ut prolixo opere aliqua responderem; cum talibus malis magis prolixi gemitus et fletus, quam prolixi libri debeantur. Totus quippe mundus tantis affligitur cladibus, ut pene pars nulla terrarum sit, ubi non talia, qualia scripsisti, committantur atque plangantur. Nam ante parvum tempus, etiam in illis solitudinibus Aegypti, ubi monasteria separata ab omni strepitu, quasi secura delogerant, a barbaris interfecti sunt fratres.
Abbreviated transcription (Latin):
quidem nec sp̃s sc̃i. quia una mn
tͥnitate natura ẽ. possunt oculi
carnis aspicere. s ocłi m̃tis: de qͥbꝰ
ipse saluator ait. beati mundo
corde. qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Nã¬
q sic̃ alibi idem iheronimꝰ breui¬
ter ac ueraciter definiuit: res in¬
corporalis corporalib oculis noi
uidetur. Has sententias de re
tanta uiroꝵ tantoꝵ ñ obhoc in¬
derponere uolui. ut cuiꝰꝗͣ homi¬
nis sensum. tanꝗͣ scͥpturȩ cano¬
nice auccoritatem sequendũ
arbitreris: s ut illi qualiter
sapiunt. conent᷑ m̃te uidere qͦd
uerum ẽ. & in simplicitate cor¬
dis querere dm̃: ne tam doccos
diuinoꝵ eloquioꝵ tractatores¬
temere rep̃hendant. Nec te mo¬
ueat qͦd a quibusdam minꝰ con¬
corporales. si dm̃ ñ uidebt̃: an for¬
de ceci er̃t uel sine causa ert̃. Neq
enim attendunt qui hoc locuñ.
quia siñ er̃t corpora: ꝓfecto illi
ocłi ñ er̃t corporales. Si autẽ er̃t¬
corpora: erit quod uidere possi ĩ

Expanded text:
quidem nec spiritus sancti, quia una in quidem nec spiritus sancti, quia una in trinitate natura est, possunt oculi carnis aspicere sed oculi mentis, de quibus ipse saluator ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt. namque, sicut alibi idem Hieronymus breuiter ac ueraciter definiuit, \'res incorporalis corporalibus oculis non uidetur. Has sententias de re tanta uirorum tantorum non ob hoc interponere uolui, ut cuiusquam hominis sensum tamquam scripturae canonicae auctoritatem sequendum arbitreris, sed ut illi, qui aliter sapiunt, conentur mente uidere, quod uerum est, et in simplicitate cordis quaerere deum, ne tam doctos diuinorum eloquiotemere reprehendant. Nec te moveat quod a quibusdam minus concorporales, si Dominum non videbunt? An forte caeci erunt, vel sine causa erunt. » Neque enim attendunt qui haec loquuntur, quia si non erunt corpora, perfecto illi oculi non erunt corporales; si autem ercorpora, erit, quod uidere possint