comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quare septem annis edificata sit
domus dñi: quia nimirum scã eccłia.
toto huius seculi tempore qͦd septẽ
dierum circuitu ꝑ agitur. ex electis
construitur animab: & cum fine
seculi suum quoq crementum ad
finem ipsa ꝑducit. Uel certe annis
septem edificatur ob significatio¬
nem grẽ sp̃ualis: ꝑ quam eccłia so¬
lum ut sit eccłia ꝑcipit. Septẽ qͥppe
dona scĩ sp̃c enumerat ysayas: sine
quib nemo uł fidelis effici uł fidẽ
seruare. uel merito fidei ad coronã
potest ꝑuenire iusticie. Quod au¬
tem inoctauo anno. et in octauo eiꝰ
mense. ꝑfecta est domus dñu nom
ni oꝑe suo. & inuniuersis utensilib.
ãd futurum seculum diẽꝙ iudicii
ꝑtinet: quando ad tantam iam ꝑ¬
fectionem scã eccłia ꝑueniet. utt qͥd
ei amplius addi possit. inueniri
ñ possit. habebit enim tunc qͦd
pius ille desiderator. supplex a dño
querebat dicens. Dñe ostende nob̾
patrẽ: &e sufficit nobis. Constat

Expanded text:
quare septem annis aedificata sit quare septem annis aedificata sit domus Domini, quia nimirum sancta Ecclesia toto hujus saeculi tempore, qui sex dierum circuitu peragitur, ex electis construitur animabus, et in fine saeculi suum quoque incrementum ad finem ipsum perducit. Vel certe septem annis aedificatur, ob significationem gratiae spiritalis, quam Ecclesia sola, ut sit Ecclesia, percipit. Septem quippe dona sancti Spiritus enumerat Isaias, sine quibus nemo fidelis, vel fidem servare, vel merito fidei ad coronam potest venire justitiae. Quod autem in septimo anno et in octavo ejus mense perfecta est domuni opere suo, et in universis utensilibus, ad futurum saeculum diemque judicii pertinet, quando ad tantam jam perfectionem sancta Ecclesia perveniet, ut quid ei amplius addi possit inveniri non possit. Habebit enim tunc, quod pius ille desiderator supplex a Domino quaerebat, dicens: Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis . Constat
Abbreviated transcription (Latin):
Siligere debeat dinoscat᷑. U nus autẽ
ordolignorũ cedri. ipsa ẽ bona oꝑ
atio ac sine corruptione simula¬
tionis exbibita: sine cuius suꝑad¬
ectione. fides. spes. caritas. uera ẽẽ
non ualẽt. Dictũ nãꝙ est sepius qͦd
ligna cedri ꝓpter odoris grãm. et
imputribilem sue nature potente¬
am: ꝑseuerantiam famãꝙ pie de¬
signent actionis. Ad hoc atumusqꝙ
unuiersi conscendunt electi: qui
fide. spe. dilectione. atq oꝑe deo pla¬
cere appetunt. hoc alta meritorum
gr̃a transcendunt ꝑfecti. cum in
tanto uirtutum culmine ꝓficiunt:
ut dicere suis auditorib possinti
mitatores nr̃i estote: sicut & nos
xp̃i. Glorianturꝙ et dicunt. Nes
templum sit edificatum . xuii.¬
nno quarto fundata ẽ domus
domuni in mense zio. & in an¬
no undecumo mense ebul. ipse est
mensis octauus: ꝑfecta ẽ domus
inomni oꝑe suo & inuniuersis
utensilib. E dificauitq eam an¬
nis septem. Patet allegorie sensus.

Expanded text:
diligere debeat, dignoscat. Unus autem diligere debeat, dignoscat. Unus autem ordo lignorum eratio sine corruptione simulationis exhibita, sine cujus superadjectione, fides, spes, charitas, vera esse non valet. Dictum namque est saepius quod ligna cedri propter odoris gratiam, et imputribilem suae naturae potentiam, perseverantiam, famamque piae designent actionis. Ad hoc atrium usque universi conscendunt electi, qui fide, spe et dilectione, atque opere, Deo placere appetunt. Hoc alta meritorum gratia transcendunt perfecti, cum in tantum virtutum culmine proficiunt, ut dicere suis auditoribus possint: Imitatores nostri estote, sicut et nos Christi ; glorianturque et dicunt: Nesctemplum sit aedificatum. AnnDomini, in mense Zio, et in anno undecimo, mense Ebul ipse est mensis octavus perfecta est domus in omni opere suo et in universis utensilibus. Aedificavitque eam annis septem.
Abbreviated transcription (Latin):
uulgi et sacerdotum mediũ erat
diuisionem significat illam. que
carnales in scã eccl̃ia. nuꝑ quidem
incipientes uiam iusticie. ab am
ꝑfectorum ñ quidẽ sorte electionis
s meritorũ quantitate secernit.
Namq carnales sufficere sibi cre¬
dunt. si fidem. spem. & caritatẽ oꝑ¬
um quoꝙ munditiam habeant:
ꝑfecti autẽ et hec habent. et insuꝑ
uerbo p̃dicando laborant. pauꝑii
omnia sua tribuunt. uigiliis. ieu¬
niis. hymius. et canticis sp̃u alibu
sacris quoq lectionib oꝑam dant
ꝑsequutiones. ꝑicula ꝓp̾tẽr iusticã
tolerant: & cetera que se fecisse cum
sociis paulus gloriatur. prompta
deuotione mentis exequunt᷑. Unde
bene atum sacerdotum trib ordi¬
nib lapidum politorũ: et uno or¬
dine lignorum cedri. edificatum
ẽẽ memoratur. Tres quippe or dins
sunt lapidum ꝑ olitorũ: fides. spe
caritas. Et recte politorũ: qͥa ceti
hicessaria ẽ discendi sollertia. qͦ quisꝙ

Expanded text:
vulgi et sacerdotum medium erat, vulgi et sacerdotum medium erat, divisionem significat illam quae carnales in sancta Ecclesia, nuperque incipientes viam justitiae, ab arce perfectorum, non quidem sorte electionis, sed meritorum quantitate secernit. Namque carnales sufficere sibi credunt, si fidem, spem et charitatem, operum quoque munditiam habeant. Perfecti autem et haec habent, et insuper verbo praedicando laborant, pauperibus omnia sua tribuunt, vigitiis, jejuniis, hymnis et canticis spiritalibus, sacris quoque lectionibus operam dant, persecutiones, pericula propter justitiam tolerant; et caetera quae fecisse cum sociis Paulus gloriatur, prompta devotione mentis exsequuntur. Unde bene atrium sacerdotum, tribus ordinibus lapidum politorum, et uno ordine lignorum cedri, aedificatum esse memoratum. Tres quippe ordines sunt lapidum politorum, fides, spes et charitas. Et recte politorum, quia certe necesse est discendi solertia, ut quisque
Abbreviated transcription (Latin):
dentium. qui relictis possessionib
uno corde et anima dño seruie¬
bant. ipsa ẽ templum di et locus
intra atum sacerdotum: specialit
illi consecratus. Porro basilica gͣnͣ¬
dis. & orantes in ea cura atrium sa-¬
ẽdotum ingyro. figuram gestant
eorum. qui eodem tempore crede¬
bant ex gentib insyria & authio¬
chia. ceterisq proiunciis. & cuu¬
tatib: quib apłi & seniores qui
erant in iherosoluis. nichil am¬
plius imponebant oneris: quã¬
ut abstinerent se ab ydolis immo¬
lato. & sanguine. & suffocato & for¬
nicatione. Quorũ tam̃ oblationib
uolebant pauꝑes scõrum qͥ erant
in iherosolimis sustentari: qͣtinus
eis carnalia sua ministrantes.
sp̃ualium ⁊ eorum possent fieri
participes. Barnabas uͦ & pau¬
lus cum sociis sius. qui oblationes¬
eorum accipientes. ierosolimam di¬
ferebant. ipsi sunt sacerdotes. qui
illis orare deb̾ent attulerunt. at¬
um gͦ quod positum inter locũ

Expanded text:
dentium, qui, relictis possessionibus, dentium, qui, relictis possessionibus, uno corde et anima Domino serviebant, ipsa est templum Dei, et locus intra atrium sacerdotum specialiter illi consecratus. Porro basilica grandis, et orantes in ea circa atrium sacerdotum in gyro, figuram gestant eorum qui eodem tempore credebant ex gentibus in Syria et Antiochia, caeterisque provinciis et civitatibus, quibus apostoli et seniores qui erant in Jerosolymis nihil amplius imponebant oneris, quam abstinerent se ab idolis immolato et sanguine, et suffocato, et fornicatione. Quorum tamen oblationibus volebant pauperes sanctorum qui erant in Hierosolymis sustentari; quatenus eis carnalia sua ministrantes, spiritalium eorum possent fieri participes. Barnabas vero et Paulus cum sociis suis, qui oblationehorum accipientes Hierosolymam deferebant, ipsi sunt sacerdotes, qui illis orare deberent, attulerunt. Atrium ergo quod positum inter locum
Abbreviated transcription (Latin):
consumi: quia magna oꝑum pre
as hostias ad atrium sacerdotũ.
offerendas dño ꝑ illos: dum bona
que p̃ualent oꝑantes. maiorũ ac
doctorum et firmantur exhorta¬
tione. & intercessione commendan¬
tur. Offerunt etiã tunc hostias su¬
as sacerdotib. ꝑ eos dño cominen¬
dandas: cum scĩs quib q egentib
necessaria mundi huius quibus
ipsi abundant. summe mercedis
intuitu tribuũt: dño ammonen¬
te ac dicente. Facite amicos de mam¬
mona inquitatis: ut cum defece¬
ritis recipiant uos ꝯ ineterna
tab̾nacula. Et quicunꝙ inquit po¬
tum dederit uni ex minimis meis
calice aque frigide tantum in nomi¬
ne discipuli: amen dico uobis ñꝑdec
mercedem suam. Ac sic utrorũꝙ ho¬
stias unus idẽq in altari dĩ ignis
absumit: cum dñs elemosinas diui¬
tum quib ministrauerunt scĩs. u¬
na cum magnis eorundẽ scõiũ uir¬
tutib. suo intuitu ac retͥbutione
dignas iudicat. Multitudo gͦ cre¬

Expanded text:
consumi, quia magna operum praemconsumi, quia magna operum praemas hostias ad atrium sacerdotum offerendas Domino per illos, dum bona quae praevalent operantes, majorum ac doctiorum et firmantur exhortatione, et intercessione commendantur. Offerunt etiam tunc hostias suas sacerdotibus per eos Domino commendandas, cum sanctis quibusque egentibus necessaria mundi hujus, quibus ipsi abundant, summae mercedis intuitu tribuunt, Domino admonente ac dicente: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula . Et quicunque inquit potum dederit uni ex minimis meis, calicem aquae frigidae tantum in nomine discipuli, amen dico vobis, non perdet mercedem suam . Ac sic utrorumque hostias unus idemque in altari Dei ignis absumit, quando Dominus eleemosynas divitum, quibus ministraverunt sanctis, una cum magnis eorumdem sanctorum virtutibus suo intuitu ac retributione dignas judicat. Multitudo ergo cre
Abbreviated transcription (Latin):
cia ꝓloquuntur. Non enĩ audeo
aliquid loqui eorum que ꝑ me
ñ efficit xp̃c in obedientia gentiũ
uerbo et factis. Ot it̃um. Bonum
certamen certaui: cursum consum¬
maui. fidem seruaui: de reliquo
reposita ẽ mͥ corona iusticie. Accede¬
bat quidẽ uulgus usq ad atum
sacerlotum. et hostias suas ad hu¬
uis usꝙ ad ianuam deferebat: sus¬
ceptas a sacerdotib. atq in altari
oblatas oculis prosequebat᷑: in ip¬
sum etiã templũ cum aꝑiebatur.
intuitum suum a longe dirige¬
bat: nec tamen alum saceudotum
intrandi facultatẽ habebat. uerum
de inferiorib clamabat ad dñm: quia
nec carnalium in eccłia simplicitas
adño despicitur. quando fidelit ea
que ualent. illi uota pietatis offert̃.
Dirigunt enim uisus alonge in
templum di. cum uitam sublimiũ
discere. et ammirari sedulo gaudent.
et quos urtutis imitatione sequi
nequeunt. pie uenerationis am¬
plectuntur affectũ. Uident hostias
sacerdotum in altari igne sacroscõ

Expanded text:
cia proloquuntur. Non enim audeo cia proloquuntur. Non enim audeo aliquid loqui eorum quae per me non efficit Christus in obedientiam gentium, verbo et factis . Et iterum: « Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi: de caetero reposita est mihi corona justitiae . Accedebat quidem vulgus usque ad atrium sacerdotum, et hostias suas ad hujus usque januam deferebat susceptas a sacerdotibus, atque in altari oblatis oculis prosequebatur. In ipsum etiam templum cum aperiebatur, intuitum suum a longe dirigebat, nec tamen atrium sacerdotum intrandi facultatem habebat; verum de inferioribus clamabat ad Dominum, quia nec carnalium in Ecclesia simplicitas a Domino despicitur, quando fideliter ea quae valent vota pietatis offerunt. Dirigunt enim visus a longe in templum Dei, cum vitam sublimium discere et imitari sedulo congaudent, et quos virtutis imitatione sequi nequent, piae venerationis affectu amplectuntur. Vident hostias sacerdotum in altari igne sacrosancto
Abbreviated transcription (Latin):
cob: et annuntiabis filiis isrł. Et
paulo post. Et uos eritis mͥ regnũ
sacerdotale & gens scã. Basilica uero
grandis. que erat extra atͥum sacet¬
dotum. in qua omnis ppłi multitu¬
do adorare. siue ad uerbũ audien¬
dum confluere solebat: carnalium
siguraliter insinuat: qualib dici
lib: tanqͣm pariuilis in xp̃o las
uobis potum dediñescam. Quibe¬
ne ꝑ basilicam grandem designant᷑:
quia absꝙ ulla dubietate. multo
maior ẽ in scã eccłia talium quam
ꝑfectorum numerus: s quantum
numero p̃stant. tantũ succumbt̃
meritõ. unde apte basilica hec gͣn¬
dis. et si plurimos capit. ñ eos tam
inuit̾iora templi deaurati. ñ ad al¬
taris officium. ñ in ipsum saltem
atum sacerdotum intromittit. qͥa
carnales quiꝙ atꝙ infirmi adbuc
in eccł̃ia. & si ob meritum caste ficd̃i
ac pietatis deo deuoti. adelectorũ
sortem ꝑtinent: longe tam̃ abest
ut illis equentur. qui cum fidu¬

Expanded text:
cob, et annuntiabis filiis Israel. » Et cob, et annuntiabis filiis Israel. » Et paulo post: « Et eritis vos mihi regnum sacerdotale, et gens sancta . » Basilica vero grandis, quae erat extra atrium sacerdotum, in qua omnis populi multitudo adorare sive ad verbum audiendum confluere solebat, carnalium figuraliter insinuat, qualibus dicit libus: tanquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam. » Qui bene per basilicam grandem designantur, quia absque ulla dubietate multo major est in sancta Ecclesia talium quam perfectorum numerus. Sed quantum numero praestant, tantum succumbunt merito. Unde apte basilica haec grandis etsi plurimos capit, non eos tamen in interiora templi deaurati, non ad altaris officium, non in ipsum saltem atrium sacerdotum intromittit: quia carnales quique atque infirmi adhuc in Ecclesia, etsi ob meritum castae fidei ac pietatis Domino devotae ad electorum sortem pertinent, longe tamen abest ut illis aequentur, qui cum fidu
Abbreviated transcription (Latin):
uõd dicitur debanaia. & ip̃e
descendit & ꝑcussit leonem
inmedia cisterna dieb niuis.
quomͦ sit factum iosephus nar¬
rat aꝑtius: quod uidelicet cister¬
na fuerit nimium ꝓfunda. que
tempore hyemis cum eẽnt om¬
nia niuib plena. ipsa quoꝙ
nimio niuium aggestu fuerit
coequata. Quam cum leo suꝑuem¬
ens picuili necius incidisset. ibidẽ
conclusus. grandi rugitu clama¬
ret: accurrebant homines uidere
quid eẽt. Et dum cum aliis adta¬
le spectaculum aduenisset & ban¬
ias: desiliuit statim incist̾nam.
et aggressum mediis inniuibue
ꝑcussit et interfecit leonẽ .xi.
uod in constructione tẽpli
dicitiur in libro regum quod
habebat tͥginta cubitos in alti¬
tudine. cum in libro parali pome¬
non scͥptum sit. porro altitudo.
discrepare. sutrũꝙ uerum esse
noscendum ẽ. Nam ut iosephi
refert hystoria triginta erant cu¬
biti a paiumento usq ad meli¬
um cenaculum: tͥginta rursus
a medio usq ad tercium. quousꝙ

Expanded text:
uod dicitur de Banaia: Et ipse descendit, et percussit leonem in media cisterna diebus nivis , quomodo sit factum, Josephus narrat apertius, quia videlicet cisterna fuerit nimium profunda, quae tempore hiemis, cum essent omnia nivibus plena, ipsa quoque nimio nivium aggestu fuerit coaequata. Quam cum leo superveniens, periculi nescius, incidisset, ibidemque conclusus grandi rugitu clamaret, accurrebant homines videre quid esset. Et dum cum aliis ad tale spectaculum advenisset et Banaias, desilivit statim in cisternam, et aggressum mediis in nivibus percussit et interfecit leonem. uod in constructione templi dicitur in libro Regum, quia habebat triginta cubitos in altitudine, cum in libro Paralipomenon scriptum sit: Porro altitudo cdiscrepare, sed utrumque verum esse noscendum est. Nam ut Josephi refert historia, triginta erant cubiti a pavimento usque ad medium coenaculum, triginta rursus a medio usque ad tertium, quo usque
Abbreviated transcription (Latin):
udei. qui semꝑ cultii diuino
insudabant: ab assiduitate uo¬
cati: dictiq assidei quasi assidur:
qualis iudas et sui auxiliatores
incultura dĩ et obseruatione
legis ipsius fuere. Alii uero. assi¬
deos amunditia uocatos asse¬
runt: quasi mundos iudeos: eo
qͦd se abi abidolatria &ẜ aritu
gentilium seꝑabant. Ad spartas:
demoniis.piramides genus se¬
pulchrorũ: quadratũ et fastigi¬
atum ultra omnẽ excelsitatem.
mensuram umbrarũ egresse: nul¬
lam habere umbram dicuntur
tali edificio surgit. ut a lato inci¬
piant: et in angusto finiant. si¬

Expanded text:
udaei qui semper cultui divino insistebant, ab assiduitate vocati dictique Assidaei, quasi assidui; quales Judas et sui auxiliatores in cultura Dei et observatione legis ipsius fuere. Alii vero Assidaeos a munditia vocatos asserunt, quasi mundos Judaeos, eo quod se ab idololatria et a ritu gentilium observarent. Demetrius entur. Pyramides genus sepulchrorum quadratum et fastigiatum ultra omnem excelsitatem mensuram umbrarum egressae, nullam habere umbram dicuntur. Tali autem aedificio surgunt, ut a lato incipiant, et in angusto finiantur, si
Abbreviated transcription (Latin):
de posteris noe: & cichimam
yprus. ut iosephus testis ẽ: et ab
eo omnes insule. & maritima lo¬
ca. cechim hebraice nominantur.
cebatur philosophia: & sapien¬
tie exercebatur studiũ. Nam
exercitium dr. hoc ẽ meditatio.
s & balneȩ &e loca cursorũ & atb¬
letarum.gimnasia uocant᷑: eo
qͦd illic homines insue artis stu¬
dio exercentur. libatoria: uasa

Expanded text:
de posteris Noe, hoc est, fiCyprus, ut Josephus testis est, et ab ea omnes insulae et maritima loca Cethim Hebraice nominantur. cebatur philosophia et sapientiae exercebatur studium; nam exercitium dicitur, hoc est meditatio. Sed et balnea et loca cursorum et athletarum gymnasia sunt, eo quod illic homines in suae artis studio exercitentur. Capitolium Roma
Abbreviated transcription (Latin):
decẽ. Pastoforia grece. dicuntur
thalami.uł cubilia: quib leuite
excubabant. in atruis domus dm̃i.¬
Scorpio. sagitta uenenato arcu.
uł tormentis excussa: que dum
ad homnẽ uenerit. uirus quoq
figit. & infundit. Unde & scorpio
nomen accepit. Balista genus¬
tormenti: ab emittendo iacula
dicta. Balim grece: mittere d̃r.
Torquetur enim uerbe neruoꝵ
& magna ui iacit aut hastas. aut
saxã unde & fundibulus: quasi
fundens. ⁊ emittens. Conductici:¬

Expanded text:
ruta. Pastophoria Graece dicuntur thalami, vel cubicula, in quibus Levitae excubabant in atriis domus DomiScorpio sagitta venenata est, arcu vel tormentis excussa, qui dum ad hominem venerit, virus quos figitur infundit; unde et scorpio nomen accepit. tormenti, ab emittendo jacula dicta: ballein enim Graece mittere dicitur. Torquetur enim verbere nervorum, et magna vi jacit aut hastas aut saxa: inde et fundibalus, quasi fundens et emittens, dici
Abbreviated transcription (Latin):
Tallos dicunt uasa eẽ offertoria
uixta modum turriũ facta: cũ
bant: quorũ similitudohacte¬
nus inquibꝰdam locis habetur.
dicunt. Quedam greca nomina
inlatinum paulo inflectunt᷑:
ꝓpter romanũ eloquium. Scifi.¬
sunt genera. ex quib cimbia
pocula dicta. ex similitudine

Expanded text:
 dicuntur vasa offertoria esse, juxta modum turrium facta, cum bant; quorum similitudo hactenus in quibusdam locis habentur. ellant. Quaedam enim Graeca nomina in Latinum paulo inflectuntur propter Romanum eloquium. Sisupocula dicta sunt ex similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
Nam geminulli idẽ castor & polli
grece dioscori uocantur. Cuius
aurigis facła. ex eorũ noie diose
cognominata est .ANam dioscori:
die saxa monstrantur p̃celsa. in
litore maris sita: in quibus an¬
dromeda religata. ꝑsei quondã¬
uiri sui fertur lib̾ata fuisse p̃si¬
dio. Tubianeos iudei illos nun¬
cupant. qui exalienigenis con¬
uocati. anadutorium iude ue¬
nerunt: & dictos tubianeos.
quasi alienis turbis conduc¬

Expanded text:
Nam Gemini, id est Castor et Pollux, Graece Dioscori vocantur. Cujus aurigis fracta, et eorum nomine Dioscori cognominata est. Nam Dioscori die saxa monstrant praecelsa, in littore maris sita, in quibus Andromeda religata, a Perseo quondam fertur liberata fuisse. Sntem Tubianaeos Judaeos illos nuncupari qui, alienigenis convocatis, in adjutorium Judae venerunt, et dictos Tubianaeos quasi alienis tubis conduc
Abbreviated transcription (Latin):
iebus dicta ẽ. Cum uero in ea dauid
locum holo caustiemeret. cum salo¬
mon in ea templum dño edificaret.
ñ iam iebus s ihrłm uocata ẽ: quia
nimirum gentilitas qͣndiu diui¬
cabatur & illudebatur ab immun¬
dis spiritib. ad simulachra muta
prout ducebatur sequens: cum uͦ
illam grã sui conditoris respexit.
continuo pacis in se et locum inue¬
nit et nomen: dicente de ipsa dño.
Beati pacifici: qm̃ filii diuocabun¬
tur. Cum gͦ ornan in hac cuuta¬
te regnum adbuc hab̾et.iebus
uocabatur: cum autẽ locũ arce
sue cum bobus actribulis da¬
iud regi uenderet. nomen ihtłm
accepit: quia ꝑsistens in sua ad
huc obstinatione gentilitas. con¬
culcabatur quasi uilis & abiecta
a malignis spiritib. P orro cum
omnia sua uendere ac uͦ regi of¬
ferre didicit. ñ ultra conculcari
a demonib ac uitiis potuit:s
interne pacis quamcum suo con¬
ditore haberet magis compos

Expanded text:
Jebus dicta est. Cum vero David in ea Jebus dicta est. Cum vero David in ea locum holocausti emeret, cum Salomon in ea templum Domino aedificaret, non jam Jebus, sed Hierusalem vocata est; quia nimirum gentilitas, quandiu divicabatur et illudebatur ab immundis spiritibus ad simulacra muta, prout ducebatur sequens. Cum vero illum gratia sui Conditoris respexit, continuo pacis in se; et locum invenit et nomen, dicente de ipsa Domino: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . Cum ergo Ornan in hac civitate regnum adhuc haberet, Jebus vocabatur; cum autem locum areae suae cum bobus ac tribulis David regi venderet, nomen Hierusalem accepit; quia persistens adhuc in sua obstinatione gentilitas conculcabatur, quasi vilis et abjecta, a malignis spiritibus. Porro cum omnia sua vendere ac vero regi offerre didicit, non ultra conculcari a daemonibus ac vitiis potuit, sed internae pacis, quam cum suo Conditore haberet, magis compos
Abbreviated transcription (Latin):
diceret. leuate ocłos ur̃os & iudete
locumr: quia paratus ẽ iam adedi¬
ficandam domum diũ. Et quiedi¬
ficat docendo. mercedem accipit. et
congregat lapides preciosos inui¬
tam et̃nam: ut & qui parat locũ
edifitio simul gaudeat & qui edi¬
ficat: id est ꝓpħa uenturum pre¬
dicens. & apłs uenientem p̃dicans
dñĩn. una simul in illo mercede
potiantur. Bene idem locus in
area erat ornam iebusei: quia
eccł̃ia aree uocabulo solet desig¬
nari. dicente iohanne de dño.
Cuius uentilabrũ in manu sua:
et ꝑ mundabit aream suam. Or¬
nam qui int̃p̃tatur illuminat᷑.¬
et erat natione iebuseus. natio¬
ne quidem gentiles significat:
nomine autẽ eosdem illustran¬
dos a d̾ño. atꝙ in filios eccłie cõ¬
mutandos ostendit: quib m̃ito
dicat apłs. fiustis aliqͣndo tene¬
bre. nunc autẽ lux in dño. Iebus
eadem ẽ ciuitas que & ihrłm: et ie¬
bus quidem int̃p̃tatur conculca¬
ta. iħ̾rłm autẽ uisio pacis. Inqua
quandiu ornan gentilis regnabał:

Expanded text:
dicit: Levate oculos vestros et videte locum qui paratus est ad aedificandam domum, et qui aedificat docendo, mercedem accipit, et congregat lapides pretiosos in vitam aeternam: ut et qui parat locum aedificio simul gaudeat et qui aedificat; id est propheta venturum praedicens, et apostolus venientem praedicans Dominum una simul in illo mercede potiantur. Bene idem locus in area erat Ornan Jebusaei, quia ecclesia areae vocabulo solet designari, dicente Joanne de Domino: Cujus ventilabrum in manu sua, et permundabit aream suam . Ornan, qui interpretatur illuminatus, erat natione Jebusaeus. Natione gentiles quidem significat, nomine autem eosdem illuminandos a Domino, atque in filios Ecclesiae commutandos ostendit, quibus merito dicat Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Jebus eadem est civitas, quae et Hierusalem. Et Jebus quidem interpretatur conculcata; Hierusalem autem visio pacis: in qua quandiu Ornan gentilis regnabat,
Abbreviated transcription (Latin):
suiꝰ ad dext̾am. de rupe montis oli¬
ueti excisa ⁊ siꝑata domꝰ duo cauata
ht̃ sepulchra: hoc ẽ symeoniᷤ seniᷤ
lapideo tabulatu discreta. suiꝰ in
suꝑiorib . iiͦii. altaria. in ĩferiorib
unũ habet᷑. ĩ orientali plaga: ⁊ ad
eiꝰ dext̾am monum̃tũ uacuũ. in
quo sc̃a maria aliqͣndiu pausas¬
se dr: s a qͦ uł qñ. inde sit sublata
nescitur. Hanc intͣntes uident
ad dext̾am insertã parieti petrã.
ĩ qͣ dñs nocte qͣ tͣdebat᷑ orauit. uesti¬
giis genuũ qͣsi cera molli ĩpressis.

Expanded text:
cuius ad dexteram de rupe montis Olicuius ad dexteram de rupe montis Oliueti excisa et separata domus duo cauata habet sepulchra, hoc est Symeonis senis lapideo tabulatu discreta, cujus in superioribus quatuor altaria, in inferioribus unum habetur in orientali plaga, et ad ejus dexteram monumentum vacuum, in quo sancta Maria aliqse dicitur, sed a quo uel quando sit ablata, nescitur. Hanc intrantes uident ad dexteram insertam parieti petram, in qua Dominus nocte, qua tradebatur, orauit, uestigiis genuum quasi cera molli inpressis.
Abbreviated transcription (Latin):
nerat᷑. qd̾ fert᷑ a sc̃a maria ꝯtextũ:
gines: uno latere rubro. ⁊ alt̾o
uiridi De locis circa iherłm. &
osa cernunt᷑ loca. Hinc qͦ
septẽtrionẽ u̾sus. usq ad arima¬
thiam: t̾ra petrosa ce asꝑa ꝑint̾¬
ualla monstrat᷑. Ualles qͦ spino¬
se usq ad tamniticã regionẽ pa¬
tentes. Ad cesareã uͦ palestine ab
helia. qͣnuis aliqͣ repꝑiant᷑ angu¬
sta ꝙ breuia asꝑa loca. p̃cipue tñ
planicies campoꝵ int̾positis oliue¬
tis. Distant aũ . Lxxu. milib pas¬
suũ. Longitudo t̾rȩ repmissionis
adan usq bersabee. tendit᷑ sꝑa¬
cio .e. lx. miliũ. Ab ioppe usq beth
trionali plaga in austrũ porrecta:
ꝑquã torrens cedron. si q̃n pluii¬
arũ aquã recipit. decurrit. Hec
uallis ⁊ parua campi planicies
irrigua ⁊nemorosa.plena q
deliciis: locũ in se qͦndam baali
sacrũ habuit. In hac tris ẽ regis
iosaphath. sepulchrũ eiꝰ ꝯtinens.

Expanded text:
neratur. quod fertur a sancta Maria contextum, neratur. quod fertur a sancta Maria contextum, gines, uno latere rubro et altero uiridi. V. DE LOCIS CIRCA HIERVSALEMosa cernuntur loca. Hinc quoque septemtrionem uersus usque ad Arimathiam terra petrosa et aspera per interualla monstratur, ualles quoque spinosae usque ad Thamnicam regionem patentes. Ad Caesaream uero Palaestinae ab Helia quamuis aliqua repperiantur angusta et breuia aspera loca, praecipue tamen planities camporum interpositis oliuetis. Distant autem LXXV milibus passuum. Longitudo uero terrae repromissionis a Dan usque Bersabee tenditur spatio CLXV milium, ab Ioppe usque Bethltrionali plaga in austrum porrecta, per quam torrens Cedron, si quando pluuiarum aquam reccipit, decurrit. Haec uallis et parua campi planities inrigua et nemorosa plenaque deliciis locum in se quondam Baalim sacrum habuit. In hac turris est regis Iosaphat, sepulchrum eius continens,
Abbreviated transcription (Latin):
ad obitũ diuitiis sͥ affluentib di
habuit. Qmoritur᷑ int̾rogat filiõ:
qui dñi sudariũ. qͥ cet̾as prĩs ue¬
lit acciꝑe diuicias. Maior thesau¬
rosrerũ: minor elegit sudariũ
Et mox illi decrescunt diuitiȩ¬
usq ad pauꝑtatẽ: fr̃i aũ cũ fide
crescunt & opes. Usq ad qͥntã
gͦ gn̾̃ationẽ: fideles tenuere. hĩc
ad impios ꝑueniens diuitias
tñauxit ut iudeis. Et hoc mul¬
to tẽpore: donec post longa liti
bant heredes: maiuiuas sarrace¬
noꝵ rex. qͥ nr̃a etate fuit: uidex
postulat᷑. Aaccensa gͣndi pyra:
salute. suꝑ caput habere dig¬
naret᷑. Missum gͦ in igne suda¬
tiũ uelociraptu aufugiens euo¬
lat: & in summo aere diutissime
qͣsi ludendo uolucritans. ad ulti¬
mũ cunctis utͥnq intuentib. se
se leuiter incuidam de xp̃ianis
sinu deposuit. Qd̾ mane mox po¬
tabat ⁊ oscłabat᷑. Habebat autẽ
longitudinis octo pedes. Aliudq
aliqͣnto maiꝰ lincheũ in eccłia ue¬

Expanded text:
obitum diuitiis sibi affluentibus habuit. Qui moriturus interrogat filios. qui Domini sudarium, qui ceteras patris uelit accipere diuitias. Maior thesauros rerum, minor elegit sudarium, et mox illi decrescunt usque ad paupertatem, fratri autem cum fide crescunt et opes. Usque ad quintam ergo generationem fideles tenuere. Hinc ad impios perueniens diuitias tantum auxit ut Iudaeis, et hoc multo tempore, donec post longa litigbant heredes, Mauuias Sarracenorum rex, qui nostra aetate fuit, iudex postulatur. Qui accensa grandi pyra salute super caput habere dignaretur. Missum ergo in igne sudarium ueloci raptu aufugiens euolat et in summo aere diutissime quasi ludendo uolucritans, ad ultimum cunctis utrimque intuentibus se leuiter in cuiusdam de christianis sinu deposuit. Quod mane mox totabat et osculabatur: habebat autem longitudinis octo pedes. Aliud quoque aliquanto maius linteum in ecclesia ue
Abbreviated transcription (Latin):
noia uicorũ tribub uariis assig¬
nantur: quia cum apud nos unũ
nomen sonare iudeantur. apud
hebreos diuersis scͥpta sunt litt̃is.
dispositam. hec herba agrecis fi¬
lantropos dr̃: qͦd uestib hominũ
inhereat. ob asꝑitatẽ sui: nascit᷑¬

Expanded text:
nomina viculorum tribubus variis assignantur, quia cum apud nos unum nomen sonare videantur, apud Hebraeos diversis scripta sunt litteris. dispositum. Hec herba a Grecis philantropos dicitur, quia vestibus hominum inhereat ob asperitatem sui: a
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quod castrum sit
urbs
mitate edificata ẽ. ut castrum
elamitarũ. In qua damel scđ̾m
historiam iosephi construxit tur¬
rim excelsam. ex quadro edifica¬
tam marmore: tanteq magni¬

Expanded text:
n quod castrum sit urbs mitate aedificata sit, ut castrum Elamitarum, in qua Daniel secundum historiam Josephi, turrim exstruxit excelsam, et quadro aedificatam marmore, tantaeque magni
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm constituisse. Dictum autẽ
susis. qͦd imminet suse fluiuio:
ubi est regia cyri. lapide candido &
uario. columpnis aureis & lacu¬
narib geminisꝙ distincta. conti¬
net etiam simulachrũ celi. stellis
micantib p̃signatum: & cet̃a hu¬
tib incredibi¬

Expanded text:
patrem constituisse. Dictum autem Susis, quod immineat Susae fluvio. Ibi est regia Cyri lapide candido et vario cum columnis aureis, et lacunaribus gemmisque distincta, continens etiam simulacrum coeli, stellis micantibus praesignatum, et caetera huus incredibi
Abbreviated transcription (Latin):
ram. ꝓduram. theodotio deira.
tnstulerunt: quod nos uiuariũ.
uł consulum locum. dicere pos¬
braccis. quas sẏminachus ana¬
⁊yRiac. int̃p̃tatus ẽ: aquila. et
theodotio. saraballa dyxeri lingua
minum uocantur. et tibie: e omoc¬
nycmroc etiam brace eorũ. quib
ossa teguntur. et tibie: quas cru¬
rales et tibiales appellant. Napta.
genus fomitis apud ꝑsas: qͦ uel
maxime nutuntur incendia. Alii.
ossa oliuarum. que ꝓiciunt᷑ cum
amurca arefacta: naptã appella
palmes: innatus pͥoris anni fla¬
similitudinẽ rei: quod in eapar¬
te qua deciditur: exuet̾i sarmen
toꝓminens: utrũꝙ malleisꝑe¬

Expanded text:
ro Dura, Theodotio, Deira, transtulerunt, quod nos vivarium vel conclusum locum dicere posbraccis   quas Symmachus ἀναξυρίδας interpretatus est, Aquila et Theodotio saraballa dixerunt: et nminum vocantur et tibiae: et ὁμωνύμως etiam braccae eorum quibus crura teguntur et tibiae, quasi crurales et tibiales appellatae sunt. genus fomitis apud Persas quo maxime nutriuntur incendia; alii ossa olivarum que proiciuntur cum amurca arefacta naptam esse palmes innatus prioris anni flasimilitudinem rei , quia in ea parte qua deciditur ex veteri sarmento prominens utrimque mallei spe
Abbreviated transcription (Latin):
offa. ꝓpͥe frustum dentiũ: cuius di¬
minutiuum offella factẽ. Unde et
offarii coci. qui particulati idẽ
offatim excoquunt. hinc offa la¬
trantium: quia sunos canis ia¬
citur: sactͥtus ilico compescitur.

Expanded text:
Offa est proprie frustum dentium, cuius diminutivum offellam facit. Unde et offarii coqui, quia particulatim, id est offatim, excoquunt. Nunc 'offa latrantium', qua, si in os canis iacitur, satiatus ilico conpescitur
Abbreviated transcription (Latin):
phael qͣtuor de serius raguelis.
⁊ duos camelos. et inrages me¬
doꝵ ꝑrexit: ⁊indicans cuncta
de tobia. recepit pecumaneũ¬
q secum adnuptias uenire fe¬
cit. Serui raguelis et cameli
sunt p̾dicatores de gentib elec¬
ti: ꝑ quos dñs ⁊ alios colligit. Ser¬
ui quia seruiunt necessitati eo¬
rũ quib eungłizant: came
uante raphael ꝑducunt gabe¬
lum adnuptias tobiȩ: cumin
ciente tobia nuptiaꝵ causa: con¬
tristati sunt parentes qͦqd non
die statuto reu̾teret᷑ ad eos. Et

Expanded text:
phael quatuor ex servis Raguelis, et duos camelos, in Rages Medorum perrexit; et indicans ei cuncta de Tobia, recepit pecuniam, eumque secum ad nuptias fecit venire. Servi Raguel et cameli praedicatores sunt de gentibus electi, per quos Dominus et alios colligit. Servi, quia serviunt necessitati eorum quibus evangelizant. Camelvante Raphael producunt Gabelum ad nuptias Tobiae, cum inciente Tobia nuptiarum causa, contristati sunt parentes ejus, quod non die constituto reverteretur ad eos. Et
Abbreviated transcription (Latin):
inmontib scĩs. At cum singulari
numero fundamentum ponitur.
ipsum sepius auctorem bonorum
omnium indicat. de quo paulus ait.
Fundamentum enim aliud nemo
sus ad credentes. s estis inquit ci¬
ues scõrum. & domestici dei: suꝑ¬
edificati suꝑ fundamentũ apłoꝵ¬
et ꝓph̾arum. In hoc gͦ fundamen¬
to lapides grandes ce preciosi. qui
templum omne gestarent sunt
positi: quia ꝑ ipsum ad ꝓpagan¬
dam toto orbe eccł̃iam. & pͥus patͥ¬
arche & ꝓph̾ete. ac postmodum ft̃
apłi instructi: qui quo arcuis eus
amori inherebant. eo fortius secta¬
tores suos in edificatione celesti
sustentabant. Quos uidelicet la¬
pides rex quadrare p̃cepit: ut¬
mobiles animo ẽẽ debere signaret.
Sicut enim quadratum quacũq
uertitur stabit: ita nimirum uita
ꝑfectorum. que adueritatis lineã
sollicite directa ẽ. nullis tempta¬
tionum impulsib a sua nouit
stabilitate deic. Erat autẽ tem¬
plum de marmorẽ pario.qui est
lapis albus extructum: ut candoõe

Expanded text:
in montibus sanctis . At cum singulari numero fundamentum ponitur, ipsum saepius auctorem bonorum omnium indicat, de quo Apostolus ait: Fundamentum enim aliud nemo sus ad credentes: Sed estis, inquit, cives sanctorum, et domestici Dei, superaedificati super fundamentum apoetarum . In hoc ergo fundamento lapides grandes et pretiosi, qui templum omne gestarent sunt positi, quia per ipsum ad propagandam toto orbe Ecclesiam, et prius patriarchae et prophetae, et postmodum sunt apostoli instructi, qui quo arctius amori ejus inhaerebant, eo fortius sectatores suos in aedificio coelesti sustentabant. Quos, videlicet, lapides rex quadrare pmobiles animo esse debere signaret. Sicut vero quadratum, quocumque vertitur, stabit, ita nimirum vita perfectorum quae ad veritatis lineam sollicite directa est, nullis tentationum impulsibus a sua novit stabilitate dejici. Erat autem Templum Dei marmore pario, quod est, lapide albo extructum, ut candorem
Abbreviated transcription (Latin):
sus rex ochorias insequentib
inuenitur: qui ꝑ cancellos ce¬
naculi decidens. letiferum inc¬
dit in languorem. Quib iuidel¬
cet tabulatis. uł murisuł candbs
cum ad tutelam uie ponuntur:
uulgus luricularum nomen indi¬
dit. Quõdꝙ subditur. & oꝑuit do¬
mum lignis cedrinis: supremũ
totius structure tegumentum
designat. hoc ẽ tabulatum quõd
illis trabib desuꝑ appositũ erat.
quib sup̃ma que prediximus
laquearia subferant affixa.

Expanded text:
ssum regem Ochoziam, in sequentibus ssum regem Ochoziam, in sequentibus invenitur; qui per cancellos coenaculi decidens, lethiferum incidit in languorem. Quibus videlicet tabulatis, vel muris, vel cancellis, cum ad tutelam viae ponuntur, vulgus luricularum nomen indidit. Quodque subditur: Et operuit domum lignis cedrinis; supremum totius instructurae tegumentum designat, hoc est, tabulatum quod illis trabibus desuper appositum erat, quibus suprema quae praediximus laquearia subter erant affixa.
Abbreviated transcription (Latin):
quadraginta. tercia post sexagĩ¬
ta. Plana enim et ipsorũ facta
erant tecta. Erant autẽ porticus
triginta inferius. tͥginta in medio.
s tabulatis discrete: ita ut singłi
earum que erant numero nona¬
ginta. quinos cubitos in latitu¬
dine et longitudine. uicenos
autẽ in altitudine hab̾ent. Dei¬
bus uidelicet porticib. frequem
in libro uerborũ dierum menti
c̃. Sed quo sint ordine disposite
plenuis explicat. iosephus. Qia
autẽ sequitur. edificauit tabula¬
tum suꝑ omnem domum qͥn
cubitos altitudinis: ħ ẽ qd̾ ĩ de¬
uteronomio p̃cepit moyles.
Cum edificaueris domum no¬
uam facies murum tecti ꝑ curi¬
itum: ne effundatur sanguis
in domo tua. & sis reus labenti
alio. & inp̃ceps ruente. hoc et¬
enim tabulatum in extrema
summitate murorum templ
uice cancelloꝵ erat erectum:
nequis ad suꝑiora conscendere
dum ad terminum tecti ꝑue¬
niret. incaute progrediendͥ
dilaberetur adima. Quõd ẽ pl¬

Expanded text:
quadraginta, tertia habebant sexaginquadraginta, tertia habebant sexaginta. Plana enim et ipsorum facta erant tecta. Erant autem porticus triginta inferius, triginta in medio, sed tabulatis discretae, ita ut singulae earum quae erant numero nonaginta, quinos cubitos in latitudine et longitudine, vicenos autem in altitudine haberent. De quibus videlicet porticibus frequens in libro Verborum dierum mentio est. Sed quo sint ordine dispositae, plenius explicat Josephus. Quod autem sequitur: Et aedificavit tabulatum super omnem domum quinque cubitis altitudinis; hoc est, quod in Deuteronomio praecepit Moyses: Cum aedificaveris domum novam, facies murum tecti per circuitum, ne effundatur sanguis in domo tua et sis reus labente alio, et in praeceps ruente . Hoc etenim tabulatum in extrema summitate murorum templi vice cancellorum erat erectum, ne quis ad superiora conscendens, dum ad terminum tecti perveniret, incaute progrediendo dilaberetur ad ima. Quod esse pa
Abbreviated transcription (Latin):
laquearia sunt tabulataque
supposita trabib affiguntirr
clauis: decorẽꝙ picture sue solẽt
aspectantib p̃monstrare mi¬
randum. Terna autẽ era¬
plo laquearra Prima iudeli¬
cet post tͥgnnita cubitos a pauimͣ
cubitos centũ  iuginiti in sũ¬
mitate docius domus. Non
enim in pale stina sicut nec in
egypto cul  mina intectis ha¬
bentur: s plana potius tecta do¬
morum. ad sedendum uidelicet
uł deambulandum apta con¬
struuntur. Unde dicit in euan¬
gelio dñs. Et quõd in aure au¬
distis p̃dicabitur in tectis. Talis
nãꝙ locus aptissimus ẽ: de quo
uerbum p̃dicator uł assidentib
sibi uel inferius positis audito¬
rib proferat. De quo & inproũ¬
biis salomon:melius est inquit
habitare in angulo domatis: ꝙͣ
cum muliere litigiosa in domo
commnuni. Quod enim latine
tectum: grece dr doma. S & por¬
ticus ipse cura templum: terna
habebant laquearia. Prima pͦt
cubitos a terra uiginiti: scda post

Expanded text:
laquearia sunt tabulata, quae laquearia sunt tabulata, quae supposita trabibus, affiguntur clavis, decoremque picturae suae solent exspectantibus praemonstrare mirandum. Terna autem erplo laquearia. Prima videlicet habebant triginta cubitos a pavimencubitos centum et viginti, in summitate totius domus. Non enim in Palaestina, sicut nec in Aegypto, culmina in tectis habentur, sed plana potius tecta domorum, ad sedendum videlicet, vel deambulandum apta construuntur. Unde dicit in Evangelio Dominus: Et quod in aure audistis, praedicabitur in tectis. Talis namque locus aptissimus est, de quo verbum praedicatur, vel assidentibus sibi, vel inferius positis auditoribus proferat. De quo et in Proverbiis Salomon: Melius est, inquit, habitare in angulo domatis, quam cum muliere litigiosa in domo communi ; quod enim Latine tectum, Graece dicitur doma. Sed et porticus ipsae circa templum terna habebant laquearia. Prima habebant cubitos a terra viginti, secunda habebant
Abbreviated transcription (Latin):
suius dispositio ascensus. miste¬
rium nobis multum memora¬
bile cominendat. Claret nanq
qͥd demplum hoc qͦd salomon
fecit. corpus pa cifici regis xp̃inon
solum illud qͦd ẽ eius eccłia tota.
uerũ etiam ipsum qͦd sacroscm de
uirgine. ut eẽt capũd eccł̃ie sus¬
cepit: figura te insinuat. Orat
autẽ ostium lateris medii. in
parte domus dextre. de quo
occulte ab inferi orib in medi¬
um cenaculum. & a medio
ascendetur intercium: quia pas¬
so in cruce dño. unus militum
lancea latus eius dextrũ aꝑuit:
et continuo exiuit sanguis et
aqua. Qui ẽ sanguis nr̃e redẽp¬
tionis: que ẽ aqua nr̃e ablutio¬
nis. Quib emundati et conse¬
crati mysteriis: de hac quã in
terris agimus uita. ad requiẽ
sp̃c infuturo. quasi ad suꝑiorẽ
domum tendimus. Et ubicar¬
ne soluti ad requiẽ sp̃c ascen¬
derimus: carnis etiam nr̃e re¬
ceptionem in die resurrectiõis.
quasi supremi cenaculi expecda
mum laquearib cedrinis:

Expanded text:
Cujus dispositio ascensus mysteCujus dispositio ascensus mysterium nobis multum memorabile commendat; claret namque quod templum hoc quod Salomon fecit corpus pacifici regis Christi, non solum illud quod est ejus Ecclesia tota, verum etiam ipsum quod sacrosanctum de Virgine, ut esset caput Ecclesiae, suscepit, figurate insinuat. Erat autem ostium lateris medii in parte domus dextrae, de quo occulte ab inferioribus in medium coenaculum, et a medio ascenderetur in tertium. Quod, passo in cruce Domino, unus militum lancea latus ejus dextrum aperuit, et continuo exivit sanguis et aqua, qui est sanguis nostrae redemptionis, et aqua nostrae ablutionis, quibus emundati et consecrati mysteriis, de hac quam in terris agimus vita ad requiem spiritus in futuro, quasi ad superiorem domum, tendimus. Et ubi carne soluti ad requiem spiritus ascenderimus, carnis etiam nostrae receptione in die resurrectionis quasi supremi coenaculi exspectammum laquearibus cedrinis;
Abbreviated transcription (Latin):
uod dicit᷑ ostium lateris
medii in parte erat domus
dextre: ñut quidam putant¬
hoc indicat. quod ostium quo intra¬
retur in templum. ab australi par¬
te hoc ẽ in latere medio parietis
meridiani fuerit factum. Alioqͥn
simpliciter diceret scͥptura: ofti¬
um domus erat positum contra
austrum. Nunc uero ostium qͥ¬
dem quo ad cotidiana templi
ministeria ingrediebatur. erat
ad orientem. ut iosephus refert:
et porticus ante faciem illius. et
ipsa patens ad orientem: ita ut
eroriens sol equi noctialis. sine
ullo obstaculo radios suos per
ostia templi & oraculi in ipsam
archam que erat in scĩs sc̃orum
muteret.Porro ascensus qui in
domum suꝑiorẽ. & a suꝑiore du¬
cebat in terciam: in australi erat
templi latere. Hec est enĩ dextra
pars domus abscondite facta
habens oftium ꝑ modicum in¬
ferius aboriente. in ipso angu¬
lo dextri parietis.Unde conse¬
quenter adiungitur. Et ꝑ cocle¬
am ascendebant in medium ce¬
naculum: et a medio interciũ.

Expanded text:
uod dicitur: Ostium lateris medii in parte erat domus dextrae, non, ut quidam putanthoc indicat quod ostium quo intraretur in templum ab Australi parte, hoc est, in latere medio parietis meridiani fuerit factum. Alioquin simpliciter diceret Scriptura: Ostium domus erat positum contra Austrum. Nunc vero ostium quidem, quo ad quotidiana templi ministeria ingrediebatur, erat ad Orientem, ut Josephus refert; et porticus ante faciem illius, et ipsa patens ad Orientem, ita ut exoriens sol aequinoctialis sine ullo obstaculo radios suos per ostia templi et oraculi in ipsam arcam, quae erat in sanctis sanctorum, mitteret. Porro ascensus qui in domum superiorem, et a superiore ducebat in tertiam, in Australi erat templi latere hoc est enim dextra pars domus abscondite factus, habens ostium permodicum inferius ab Oriente in ipso angulo dextri parietis. Unde consequenter adjungitur: Et per cochleam ascendebant in medium coenaculum, et a medio in tertium.
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝓtinus adiunxit. Nec non
& omnium que cogitauerat atͥ¬
orum. exedrarum. ꝑcucuitum in
thesauros domus dñi: & inthes¬
auros scõrum. Quod autẽ om̃is
altitudo templi centum iuginti
cubitorum erat. ad idem sacram᷑¬
tum respicit: quod pͥmitiua in¬
iherosolumis eccłia post passionẽ¬
et resurrectionẽ & ascensionem
dñi in celos. in hoc numero ui
decim nãq qui ex septem & octo
constant. solent ñ nunqͣm ad sig¬
nificationem referri future ui¬
te. que nunc in sabbatismo gerit᷑
animarum fidelium: ꝑficietur
autẽ in fine scħ resurrectione cor¬
porum immortalium. Ipsa autẽ
quindecim in trigonum ducta.
id est cum omnib suis partib
annumerata: centum uiginti ef

Expanded text:
cum protinus adjunxit: Necnon cum protinus adjunxit: Necnon et omnium quae cogitaverat, atriorum et exedrarum per circuitum, in thesauris domus Domini, et in thesauris sanctorum. Quod autem omnis altitudo templi centum viginti fuit cubitorum, ad idem sacramentum respicit. Quod ex primitiva HHierosolymis Ecclesia, post passionem, resurrectionem, et ascensionem Domini in coelos, in hoc numero virdecim namque, quae ex septem et octo constant, solent nonnunquam ad significationem referri vitae futurae, quae nunc in sabbatismo geritur animarum fidelium: perficietur autem in fine saeculi resurrectione corporum immortalium. Ipsa autem quindecim in trigonum ducta, id est, cum omnibus suis partibus adnumerata, centum triginta f
Abbreviated transcription (Latin):
otandum sane quod tͥginta
cubiti altitudinis de quib
supra legitur. usꝙ ad medium ce¬
naculum ꝑtingebant: deinde alii
tͥginta cubiti usq ad t̾cium cena¬
culum addebantur. quousꝙ por¬
ticuum que erant circa templũ.
ab austro et ab aquilone et occa¬
su tectum ꝑueniebat᷑. ut iosepho
narrante discimus: deinde usꝙ¬
deinde usq ad sup̃mum templi
tectum alii sexaginta cubiti nu¬
merabantur: &e sic tota altitudo
domꝰ: a iuxta librum paralipome¬
non. incentum iuginticubitos
consummata est. Porticus quoꝙ¬
que erat ante frontẽ templi ad
orientem: iuxta fidem p̃fati uo¬
luminis eandem cubitorũ sum¬
mam in altitudine habebat. qͥ
uidelicet liber: illas de qͥb
prediximus por ticus circa
templum cellaria uocat & cubi¬
salomoni filio suo descͥptionẽ
porticus & templi. & cellariorum.
& cenaculi. & cubiculorum in
abditis: & domus ꝓpitiationis.
Ubietiam ext̃iorum domorũ que
erant extra atͥum sacerdotum in
circuitu templi fecit mentionẽ:

Expanded text:
otandum sane quod triginta cubiti altitudinis, de quibus supra legitur, usque ad medium coenaculum pertingebant; deinde alii triginta cubiti usque ad tertium coenaculum addebantur, quousque porticuum, quae erant circa templum ab Austro, et Aquilone, et Occasu tectum perveniebat, ut Josepho narrante didicimus. Deinde usque ad supremum templi tectum alii sexaginta cubiti numerabantur, et sic tota altitudo domus juxta librum Paralipomenon in centum viginti cubitos consummata est . Porticus quoqquae erat ante frontem templi ad Orientem, juxta fidem praefati voluminis, eamdem cubitorum summam in altitudine habebat. Qui videlicet liber illas de quibus praediximus porticus circa templum cellaria vocat et cubiSalomoni filio suo descriptionem porticus, et templi, et cellariorum, et coenaculi et cabditis, et domus propitiationis . » Ubi etiam exteriorum domorum, quae erant extra atrium sacerdotum in circuitu templi, fecit mentionem,
Abbreviated transcription (Latin):
luxuriosi oblibidinẽ uti solent.
Notandum autẽ. quod regib
ut hebrei tradunt.causa reueren¬
tiȩ. combustiones p̃ciosarum
uestium. simul cum a romatib

Expanded text:
luxuriosi ob libidinem uti solent. Notandum autem quod in regibus, ut Hebraei tradunt, causa reverentiae, combustiones pretiosarum vestium, simul cum aromatibus
Abbreviated transcription (Latin):
a trib lectulis discumbentium
dictum. Apud uet̾es enĩ in loco
ubi conuiuii appatus expone¬
bant. tres lectuli strati erant: in
quib discumbentes epulabant᷑.
Clinon enim grece: lectus. uł accu¬

Expanded text:
a tribus lectulis discumbentium dictum; apud veteres enim in loco ubi convivii apparatus exponebatur, 218 tres lectuli strati erant, in quibus discumbentes epulabantur; κλίνη enim Graece lectus, vel accu
Abbreviated transcription (Latin):
Scenophegia. sollempnitas hebre¬
orum. de greco in latinum. tab̾na¬
culorum. dedicatio int̃p̃tatur: quȩ
celebratur a uideis. in memoriam ex¬
peditionis. cum ab egypto ꝓmoti.
intab̾naculis agebant: et ex eo sce
septembrimense celebratur. fons¬

Expanded text:
Scenopegia sollemnitas Hebraeorum, de Graeco in Latinum tabernaculorum dedicatio interpretatur; quae celebrabatur a Iudaeis in memoriam expeditionis, cum ab Aegypto promoti in tabernaculis agebant, et ex eo scenSeptembri mense celebrabatur. N
Abbreviated transcription (Latin):
d̾r. unde et punice: messe. dicit᷑
ungue. Cognate quippe sunt
dam porticus habuit: ostendun
turꝙ gemini lacue: quorum
unus hibernis pluuiis adim¬
pleri solet: alt mirũ inmodũ
rubens. qͣsi cruentis aquis. anti¬
qui inse oꝑis signa testatur.
Nam hostias ineo lauari a sa¬
cerdotib solitas ferunt:unde

Expanded text:
st: unde et punice, Messe dicitur unge. Cognatae quippe sunt dam porticus habuit; ostenduntur quoque gemini lacus, quorum unus hibernis pluviis adimpleri solet, alter mirum in modum rubens quasi cruentis aquis antiqui in se operis signa testatur. Nam hostias in eo lavari a sacerdotibus solitas ferunt, unde
Abbreviated transcription (Latin):
ab electo uocata. Huius enĩ ar¬
boris fructũ: homines pͥmũ ad
uictum sibi elegerunt. uUnde po¬
eta. Mortales primũ: ructabant
gutture glanden Samia: argil¬

Expanded text:
ab electo vocata; huius enim arboris fructum homines primum ad victum sibi elegerunt. Unde et poeta: Mortales primi ructabant gutture glandem. Pri