comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lam. a terra modice sb̾duxert.
Cũqs accedentes ad se pͥncips
ut ceꝑat ꝓ pace rogaret: suspi¬
rãtes dicebant. O portet uos
libenter audire eum quẽ ut
ip̃i cernuus deus diligit et
exaudit ⁊ et audito eo miłta
fac̾e: ꝓ quo tanta facit ĩ ocłis
nris. Quib ille ut sc̃p caut
erat cõpetenter huinsmodigła
declinare: non ꝓpter uic ĩquit.
sed ꝓpter uos facit. Ibi cõpositis
oĩb scõm qd̃ fidelis arbitꝰ dif¬
funuit: datis sibi ĩuicẽ dext̾s.
recõciliati sunt ĩ osculo pacis.
Difficile foret itins ilis sicut
et alia per euni a dũo ꝑpetrata.
magualia uniuersa cõplesi.

Expanded text:
lam, a terra modice subduxerunt. Cumque accedentes ad se principes, ut coeperat, pro pace rogaret, suspirantes dicebant: « Oportet nos libenter audire eum, quem, ut ipsi cernimus, Deus diligit et exaudit; et audito eo multa facere, pro quo tanta facit in oculis nostris. » Quibus ille, ut semper cautus erat competenter hujusmodi gloriam declinare: » Non propter me, inquit, sed propter vos facit. « Ibi compositis omnibus secundum quod fidelis arbiter definivit, datis sibi invicem dextris, reconciliati sunt in osculo pacis. Difficile foret itineris illius, sicut et alia per eum a Domino perpetrata, magnalia universa complecti.
Abbreviated transcription (Latin):
dei ĩgrederentur. Saue cuidã
bouũ rusticano traditus crat
ab ep̃o ad obedieudum: qui se
curaturũ cũ iactitans pollice¬
batur. Et licet tam graniter
ĩfiriarctur: offerebautur ei
cibi quos sauus quis uix in
augustia fanus actingeret:

Expanded text:
Dei ingrederentur. Sane cuidam homini rusticano traditus erat ab episcopo ad obediendum, qui se curaturum eum jactitans pollicebatur. Et licet tam graviter infirmaretur, offerebantur ei cibi quos sanus quis vix prae angustia famis attingeret
Abbreviated transcription (Latin):
miore suo et solito studio fra¬
ternas uirtutes depͥmeret. tã¬
deni cuni eis inter quos tũc
ẜmiorinabatur nollet esse mo¬
iestus: que iiquit nescio nõ
dico uobis: sed unũ scio et ex¬

Expanded text:
more et solito studio fraternas virtutes deprimeret, tandem cum eis, inter quos tunc sermocinabatur, nollet esse molestus: « Quae, inquit, nescio non dico vobis; sed unum scio et ex
Abbreviated transcription (Latin):
magna hoĩm ad fidem dei
ab ydoloꝵ cultura. bñdicti
fuerat exhortatione cõuersa
Ipi cͦ quedam sc̃m̃ioniales
temiue ĩerant. et crebro illic
ꝑ exhortandis aĩab. frẽs sucs

Expanded text:
 hominum ad fidem Dei ab idolorum cultu Benedicti fuerat exhortatione conversa. Ibi quoque quaedam sanctimoniales feminae inerant, et crebro illuc pro exhortandis animabus fratres suos
Abbreviated transcription (Latin):
ueui suã assidua cibi et po¬
tus parcitateui restriuxit.
Ne uero per ocu desidiam. hosti¬
lib pateret insidus. ĩ iuistifi.¬
catioiub dñi exce batur assi¬
due ÷ ut eo cicca licita totalit̾
eccupato. locumi ĩ ip̃o illicita ñ
baberent: et a spiritalib ueqͥ¬
cus tutus esset. Noturna qͥ¬
deni silentia. bũane deputata
quieti. post domutionẽ brenẽ
decurrebat ĩ studus lectionũ
et sõui tempus. uigilus occu¬
pabat. Dies auitẽ impendeba
cõnodis aĩaꝵ. uel sedulis ĩ¬
terdendo p̾dicationib: uel
cõfessiouũ audiẽtit ĩsistẽd
aut lrticos dogiia pestiferũ.
ualidis rationib ꝯfutando:
noscitur claruisse. Denotã
insuꝑ gratus : hũilitate lemͤ:
obedientia placidus : beni¬
guitate suauis: pietate cõpa¬
tiẽs : pacientia ꝯstans ÷ carita

Expanded text:
em suam assidua cibi et potus parcitate restrinxit. Ne vero per otii desidiam hostilibus pateret insidiis, in iustificationibus Domini exercebatur assidue, ut, eo circa licita totaliter occupato, locum in ipso illicita non haberent et a spiritualibus nequitiis tutus esset. Nocturna quidem silentia, humane deputata quieti, post dormitionem brevem decurrebat studiis lectionum et sompni tempus vigiliis occupabat. Dies autem impendebat comodis animarum, vel sedulis imminendo predicationibus, vel confessionum audientie insistendo aut hereticum dogma pestiferum validis rationibus confutando, noscitur claruisse. Devotione insuper gratus, humilitate lenis, obedientia placidus, benignitate suavis, pietate compatiens, patientia constans, carita
Abbreviated transcription (Latin):
ad dic̃ festũ cuocati: sũimi atq
illustres uiri p̾fecti. Idẽq cõsul
cuodiꝰ uir qͦ nichil unqͣ iustius
fuit ÷ comites duo sũma potesta¬
te p̾diti: frat᷑ regis ⁊ patrius.
Mediꝰ ĩter hos btĩ martun pͥsbi¬
ter accubuerat. Ip̃c autẽ ĩ sellula
iuxta regẽ posita cõsederat. Ad
mediũ fere cõuiuiũ ut moris
ẽ. paterã regi ininister obtu¬
lit. Ile sãcto admodũ cp̃o potiꝰ
dari iubet: expectãs atq ãbiẽs
ut ab illiꝰ dextexa poculũ siuric̃t.
p̾sbitero suo tradidit. nullũ scil
cristimãs digniorẽ qͥ post se prior¬
biberet: nec ĩtegrũ sibi fore si
aut regẽ ipsũ aut cos qͥ a rege
erãt ꝓximi. p̾sbitero p̾tulisset.

Expanded text:
ad diem festum euocati, summi adque ad diem festum euocati, summi adque inlustres uiri, praefectus idemque consul Euodius, uir quo nihil umquam iustius fuit, comites duo summa potestate praediti, frater regis et patruus: medius inter hos Martini presbyter accubuerat, ipse autem in sellula iuxta regem posita consederat. ad medium fere conuiuium, ut moris est, pateram regi minister obtulit. ille sancto admodum episcopo potius dari iubet, expectans adque ambiens, ut ab illius dextera poculum sumeret. presbytero suo tradidit, nullum scilicet existimans digniorem, qui post se priorbiberet, nec integrum sibi fore, si aut regem ipsum aut eos, qui a rege erant proximi, presbytero praetulisset.
Abbreviated transcription (Latin):
se cõstãciã. Cũ autẽ ad ĩperatorẽ
maxiniũ. ferocis ĩgenui uirũ ÷¬
⁊ belloꝵ ciuiliũ uictoria clatũ:
ĩ cõstantia regie cliẽtele sacͥdota¬
lis dignitas subdidisset: ĩ solo¬
btõ martino aplĩca auctoritas
piranebat. Nã ⁊ si pro aliquib
supplicãdũ regi fuit: ĩperauit
potiꝰ ꝙͣ rogauit. Et a cõuiuio
ciꝰ frequẽter rogatꝰ abstinuit:
dicẽs se mẽse ciꝰ participẽ ẽe nõ
posse. qͥ ĩperatores. Unũ regno. alte
rũ uita expulissct. Postrcino cũ
maximꝰ se nõ spõte sũpsisse ĩpe¬
riũ adfirmaret ÷ sed ĩpositã sibi
a militib diuino nutu regni
necessitatẽ armis deffc̃disse: et
nõ alicuã ab eo dei uolũtatẽ ui¬
deri penes quẽ iã ĩcredibili cuc̃¬
tu uictoria fuisset ÷ nullũq ex
adusarus nisi ĩ acic occubuisse:
tãdẽ motꝰ ratione uel p̾cib ad
cõuiũ uenit. mirũ ĩ modum
gaudẽte rege qd̃ id ĩpctrassct.
Cõuinc uo adcrãt ueluti ad¬

Expanded text:
iam —, cum ad imperatorem Maximum, ferocis ingenii uirum et bellorum ciuilium uictoria elatum, inconstantia regiae clientelae sacerdotalis dignitas subdidisset, in solo Martino apostolica auctoritas permanebat. nam et si pro aliquibus regi supplicandum fuit, imperauit potius quam rogauit, et a conuiuio eius frequenter rogatus abstinuit, dicens se mensae eius participem esse non posse, qui imperatores unum rum vita expulisset. Postremo, cum Maximus se non sponte sumpsisse imperium affirmaret, sed impositam sibi a militibus divino nutu regni necessitatem armis defendisse; et non alienam ab eo Dei voluntatem videri, penes quem tam incredibili eventu victoria fuisset, nullumque ex adversariis nisi in acic occubuisse; tandem victus vel ratione vel precibus, ad convivium venit; mirum in modum gaudente rege, quod id impetrasconuiuae autem aderant, uelut
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ irc ꝑsingula: sufficiãt hec uel
panca de plurib. Satisq sit
nos et in excellẽtib nõ subtra¬
herc ueritatẽ: ⁊ ĩ multis uitare fasti
Atq ut minora tãtis ĩscrã ÷ ꝙͣ di¬

Expanded text:
er singula: sufficiant haec uel pauca de plurimis, satisque sit, nos et in excellentibus non subtrahere ueritatem et in multis uitare fastidium. Adque ut minora tantis inseram — quam
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ad portami ĩuenerat mo¬
nasteru ob uestiũ apparatum
stercus ĩuolutum argueret᷑
tota ini lacruius resoluta
et si peccatrix suui ĩquit: ꝓ

Expanded text:
quem ad portam invenerat monasterii, ob vestium apparatum stercus involutum argueretur, tota in lacrymas resoluta: « Et si peccatrix sum, » inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
decit ĩ iustitiani. Ef idelis etẽi
seruus xp̃i non querebat a¬
liquid suũ: quicquid tam̃
erat xp̃i. sic curabat quasi suñ
Quid uero scm̃i. quid houe¬
stũ. quid pudicũ. quid am¬
bile. quid bone fame. quid
uirtutis anit laudabilis dis¬
cipline. sius ortum ĩ qͣlibet
regione diebz ⁊ non roborau
enis anictoritas nõ foint ca¬
ritas. diligentia nõ ꝓnioni:
Quid autẽ ꝓmotũ dilatar
amplius nou optanit: quid
forte collapsũ nou totis ꝓ lori
et tp̃e uirib egit ut reparetur:
Quis ad sacrum in eiꝰ ꝑecto¬
de quacũq tribłatione felicit᷑
damiaturus accessit ⁊ et ĩeffi¬
caciter leborauit:. Ad estus
ab eo solatium. afflictus au¬
tliũ. consiliũ anxiꝰ. eger re¬
mediũ: pauꝑ subsiduir re¬
portabat. Ita sese oĩm fecerat

Expanded text:
derit injustitiam. Fidelis etenim derit injustitiam. Fidelis etenim servus Christi non quaerebat aliquid suum; quidquid tamen erat Christi, sic curabat ut suum. Quid vero sanctum, quid honestum, quid pudicum, quid amabile, quid bonae famae, quid virtutis, aut laudabilis disciplinae, suis ortum in qualibet regione diebus non roboravit ejus auctoritas, non fovit charitas, diligentia non promovit? Quid ante promotum dilatari amplius non optavit? quid forte collapsum non totis pro loco et tempore viribus egit, ut repararetur? Quis ad sacrum in ejus pectode quacunque tribulatione fideliter clamaturus accessit, et inefficaciter laboravit? Moestus ab eo solatium, afflictus auxilium, consilium anxius, aeger remedium, pauper subsidium reportabat. Ita sese omnium fecerat
Abbreviated transcription (Latin):
ongum esset cr̃cta uss¬
rare que suꝑ hus qui
ex hac uita discesserant. et es
felicitate seu etiã necessitate.
ex eis fuit qd̃ ob frm̃ cõmoni¬
tionem. aliquotiens etrã ip̃e
pater cõmemorare solebat.
ffrater quidani boue ĩtentõis
sed durioris erga ceteros fr̃es
ꝯu̾sationis. et muius cõpa¬
tiens ꝙͣ deberet: in monast̾io

Expanded text:
ongum esset cuncta narrare, quae super his qui ex hac vita discesserant, et eorum felicitate, seu etiam necessitate, ex eis fuit, quod ob fratrum commonitionem aliquoties etiam ipse Pater commemorare solebat. Frater quidam bonae intentionis, sed durioris erga caeteros fratres conversationis, et minus compatiens quam deberet, in monasterio
Abbreviated transcription (Latin):
rat ui tempore illobto
miagister gilebertus
pictauos ep̃s: in sacris lict̾is
płiuũ excitatus : sed subli.¬
nuora se scrutatus: quasdẽ
nouitates et ip̃e cõscripserat.
Suꝑ quib cuni iam fideliũ
scandalum et murmur in¬
ualesceret ⁊ ni remensi cou

Expanded text:
rat in tempore illo magister Gislebertus Pictavorum episcopus, in sacris Litteris plurimum exercitatus; sed sublimiora se scrutatus, quasdam novitates et ipse conscripserat. Super quibus cum jam fidelium scandalum et murmur invalesceret, in Remensi co
Abbreviated transcription (Latin):
mãnia cuutate curia: algo¬
tus. sapientia. etate et gr̃a re¬
uereudus. In ip̃a qͦs romana
curia. heuricus et bernardꝰ :
alter presbiter. alter diaconꝰ.
ordinati sunt cardinales.

Expanded text:
mannia, civitate Curia, Algotus, sapientia, aetate et gratia reverendus. In ipsa quoque Romana curia Henricus et Bernardus, alter presbyter, alter diaconus ordinati sunt cardinales.
Abbreviated transcription (Latin):
solarium. bũdictũ discessci¬
se cognosceret et exultaret:
ꝑdurante ĩmobiliter tota do¬
nius fabrica: hoc ip̃m ĩ quo
stabat solariũ cecidit. et bene¬
dicti hostem conterens extirrit
Qd̃ niri dei discipłs maurꝰ
noĩe. statu uenerabili pr̃
benedicto qui adhuc a loco
eodem iuix decem milibus
aberat: estimauit esse ñn¬
andum. dicens. Reuertere
quia presbiter qui te ꝑseq̃ta¬
tur extinctus est. Qd uir dri
beuedictus aiidiens sese i
grauib lamentis dedit: nel
quia ĩunicus occubuit: ua
quia de ĩnuici morte disci¬
pulus exultauit. Qua de
re factum est ut eidem quis
discipło penitentiã indicet.
qd̃ mandans talia ganden
de ĩuci interitu p̾sĩpsissꝰ
stupenda que dicis. Nami in
aiguta ex petra ꝓducta moysẽ
ui aque itiere petrũ. ĩ cor¬

Expanded text:
solario Benedictum discessisse cognosceret et exsultaret, perdurante immobiliter tota domus fabrica, hoc ipsum in quo stabat solarium cecidit, et Benedicti hostem conterens exstinxit. Quod viri Dei discipulus, Maurus nomine, statim venerabili Patri Benedicto qui adhuc a loco eodem vix decem millibus aberat, aestimavit esse nuntiandum, dicens: Revertere, quia presbyter qui te persequebatur, exstinctus est. Quod vir Dei Benedictus audiens, sese in gravibus lamentationibus dedit, vel quia inimicus occubuit, vel quia de inimici morte discipulus exsultavit. Qua de re factum est, ut eidem quoque discipulo poenitentiam indiceret, quod mandans talia, gaudere de inimici interitu praesumpsisset. stupenda quae dicis. Nam in aqua ex petra producta, Moysen in aquae itinere, Petrum ; in cor
Abbreviated transcription (Latin):
per concesse redemptioius gͣ¬
tiã electoꝵ corda oĩui ĩpleuit.
dicit. E rat lux uera que il¬
mentẽ in hũc mũdũ. Et
de quo rursus scriptũ est.
De plenitudine eius om̃is¬
nos accepuinus. N am scĩ
boĩes potuerũt a dũo uirtu¬
tes babere: nõ etiã alus tͣdere.
lle autẽ signa nirtutis de¬
dit subditis: qui se daturũ
signũ ione ꝓmisit ĩuuicis:
ut coram suꝑbis mor digͣ¬
cetur. coram hũilib resurqͥe
qatniꝰ et illi uiderent qd̃
cõtempserant: et isti qd̃ ue¬
uerantes amare debuissẽt.
Ex quo nuisterio actum ẽ
ut dum suꝑbi aspiciũt des¬
pectum moitis: hũiles contͦ
morten acciperent gloriã
potestatis. Petrus. Queso te
ad alia deunrgrans: locũ
nou hosteni nuitauit.
Nani tanto post grauiora
prelia ꝑtulit: quãto contra
se aꝑte pugnauitẽ ip̃i ma¬
Castrum riãq qd̃ cassinũ
dicitur ini excelsi montis
castrum recipit: sed per tria
miliaria in altũ se subrigẽs.
fuit. In quo ex antiquoꝵ.

Expanded text:
per concessae redemptionis gratiam electorum corda omnium implevit, dicit: Erat lux vera quae ilnientem in hunc mundum . De quo rursus scriptum est: De plenitudine ejus nos omnes accepimus . Nam sancti Dei homines potuerunt a Domino virtutes habere, non etiam aliis tradere. Ille autem signa virtutis dedit subditis, qui se daturum signum Jonae promisit inimicis : ut coram superbis mori dignaretur, coram humilibus resurgere: quatenus et illi viderent quod contemnerent, et isti quod venerantes amare debuissent. Ex quo mysterio actum est, ut dum superbi aspiciunt despectum mortis, humiles contra mortem acciperent gloriam potestatis. Petr. Quaeso te ad alia demigrans loca non hostem mutavit. Nam tanto post graviora praelia pertulit, quantum contra se aperte pugnantem ipstrum idicitur in excelsi montis castrum recipit et per tria miliaria in altum se subrigens,  fuit, in quo ex antiquorum
Abbreviated transcription (Latin):
s uĩs auratis obuoluitis ue¬
stib. Cur ambitio uĩa pat̾
luttus lathramasq nõ cessat.
An cadauera diuitũ nisi in
serico putrescere nesciũt᷑. Ob¬
setro quicũq hec legis. ut hie¬
ronmi pt̃oris nemineris.
corsi dnis optionẽ darct: mł¬
to magis eligeret tunicani
purpurã cũ penis sus.

Expanded text:
vestros auratis obvolvitis vevestros auratis obvolvitis vestibus? cur ambitio inter luctus lacrymasque non cessat? An cadavera divitum nisi in serico putrescere nesciunt? 18. Obsecro, quicumque haec legis, ut Hieronymi peccatoris memineris: cui si Dominus optionem daret, multo magis eligeret tunicam purpuras cum poenis suis.
Abbreviated transcription (Latin):
it÷ uec unus passerũ ad t̾ra
cadit: da illis sicut tu scis. Et
eo in fossam desuꝑ humuz
congregans: tumulũ ex
autẽ alia dies illuxit: ne qͥd
ꝓuis heres ex irtestati bonis
nõ possideret: tumicã eiꝰ sibi
uendicauit. quã ĩ sportarũ
reuersus discipulis cũcta ex
ordine replicauit: diebusq
solẽnib ꝑache uel penthetosteᷤ
semꝑ pauli tiuica uestitus ẽ.¬
rogare. qui sua patrimonia
ignorant: qui domos mar¬
morib uestiũt ÷ qͥ unofilo
uillax iisuũt p̾dia÷ huic se
Dos genima bibitis: ille con¬
fecit. Do in tunicis auruz
texitis. ille nec uilissimũ qͥ dẽ
indumẽtu habuit mãcipii
uñ. Scd econtrario illi pau¬
pertulo paradisꝰ patet: uos
auratos gelg̃na suscipiet Iue
dumẽtum christi ꝑdidistis.
Qaulus uilissĩo pulucre co¬
opertus iacet ÷ resurrecturus
⁊ glĩam: ues operosa saxis se¬
pulthia prenũt. cũ urĩs opi¬
bus arsuros. Partite quelo
quas amatis. Cur ⁊ mortu

Expanded text:
it, nec unus passerum ad terram it, nec unus passerum ad terram cadit, da illis sicut tu scis. Et eo effossam, desuper humum congregans, tumulum ex autem alia dies illuxit, ne quid pius haeres ex intestati bonis non possideret, tunicam ejus sibi vindicavit, quam in sportarum reversus, discipulis cuncta ex ordine replicavit; diebusque solemnibus Paschae et Pentecostes semper Pauli tunica vestitus eogare, qui sua patrimonia ignorant, qui domos marmoribus vestiunt, qui uno filo villarum insuunt praedia: huic senVos gemma bibitis, ille natfecit. Vos in tunicis aurum texitis, ille ne vilissimi quidem indumentum 13 habuit mancipii vestri. Sed e contrario illi pauperculo paradisus patet, vos auratos gehenna suscipiet. Ille dumentum Christi perdidistis. Paulus vilissimo pulvere coopertus jacet resurrecturus in gloriam: vos operosa saxis sepulcra premunt cum vestris opibus arsuros. Parcite, quaesquas amatis. 14 Cur et mortuos
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat. Si ad monasteriuz
ruens. extremũ halitũ fundã.
Talia co aĩo uoluente. ecce du¬
olcones ex interioris heremi
parte currentes: uolantibus
quasi ꝑ colla iubis fercbant᷑.
Quib aspectis exhorriut:
rursusq ad cũ referẽs nic̃tẽ
quasi coluinbas uideret: mã¬
sit intrepidus. Et illi qͥdẽ
directo cursu. ad cadauer bt̃ĩ
seius sustiterũt ÷ adulãtib¬
q caudis cirta eiꝰ pedes ac¬
cubuere: fremitu iagenti
rugientes: ꝓrsus ut intelli
do poterant. Demide haud ꝓ¬
cul ceperũt humaũ pedibus
scalpere÷ arenãq certatum
egerentes: uniꝰ hoĩs capacẽ
mercedẽ ꝓ opere postulãtes.
cũ motu auriũ ccririce re¬
iecta. ad autoruũ prexerũt.
manꝰ ciꝰ pedesq lingẽtes.
At ille armadu̾tit bñdi¬
ctionẽ ess a se p̾cari. ⁊Icc mo¬
ra ĩ laudationẽ christi effus:
ꝙ iuta quoq aĩalia dcũ eẽ
sentirent: ait. Dũe sinc cuiꝰ
rctu nec foliũ arboris deflu¬

Expanded text:
dicebat: Si ad monasterium dicebat: Si ad monasterium ste, et ruens, extremum halitum fundam. Talia eo animo volvente, ecce duo leones ex interioris eremi parte currentes, volantibus per colla jubis, ferebantur: quibus aspectis primo exhorruit. Rursusque ad Deum referens mentem, quasi columbas videret, mansit intrepidus. Et illi quidem directo cursu, ad cadaver beati senis substiterunt: adulantibusque caudis circa ejus pedes accubuere: fremitu ingenti rugientes, prorsus ut intelligdo poterant. Deinde haud procul coeperunt humum pedibus scalpere; arenamque certatim egerentes, unius hominis capacem opere postulantes, cum motu aurium cervice dejecta, ad Antonium perrexerunt, manus ejus pedesque lingentes. At ille animadvertit benedictionem eos a se precari. Nec mora, in laudationem Christi effusus, quod muta quoque animalia Deum esse sentirent, ait: Domine, sine cujus nutu nec folium arboris deflu
Abbreviated transcription (Latin):
ille ⁊ ait. Se mͥ pctori: qͥ fal¬
si monachi nomc̃ fero. Didi
uere uidi paulũ ĩ paradiso. Et
sic ore compresso marni ube¬
raus pegꝰ : ex cellula palliũ
ptulit. Rogantibusq disci¬
pulis: ut pleniꝰ quidnã rii
cẽt exponerit: ait. Eempus
tacenidi. ⁊ tempꝰ loquẽdi Tũc¬
tis. Eur usalutatꝰ abis ẽ az
tarde notus: tã cito recedis. Re¬
ferebat postea beatus antonius
tanta se uelocitate qd̃ reliquũ
crat uis cucurrisse: ut instar
aius ꝑuolasset. Net ĩmerito.
Pam introgressus spcluncã ui
corpus exanime. Ic primũ
⁊ ip̃e uinere eũ credens: pari¬
ter orabat. Postꝙͣ uero nulla
ut solebat. suspiria p̾cantis
audiuit ÷ ĩ flebile osculũ ru¬
eris intellexit: ꝙ etiã cadauer
sancti. deñ cui oĩa uiuũt. offi¬
hyminos quoqz ⁊ psalmos de
christiana traditiõe decantãs.
contristabatur antoniꝰ: cysar¬
culũ quoterrã foderet. nõ ha¬
beret. ffluctuansq uario mẽti
estu: ⁊ sccũ multa reputans:

Expanded text:
tori, qui falsum Monachi nomen fero. Vidi vere vidi Paulum in paradiso. Et sic ore compresso, et manu verberans pectus, ex cellula pallium protulit. Rogantibusque discipulis, ut plenius quidnam rei esset, exponeret, ait: Tempus tacendi, et tempus loquendi tis? cur insalutatus abis? Tam tarde notus, tam cito recedis? 15. Referebat postea beatus Antonius tanta se velocitate, quod reliquum erat viae cucurrisse, ut ad instar avis pervolaret: nec immerito; nam introgressus speluncam, vicorpus exanime. Ac primum et ipse vivere eum credens, pariter orabat. Postquam vero nulla, ut solebat, suspiria precantis audivit, in flebile osculum ruens, intellexit quod etiam cadaver sancti Deum, cui omnia vivunt, offihymnos quoque et psalmos de Christiana traditione decantans, contristabatur Antonius, quod sarculum, quo terram foderet, non haberet. Fluctuans itaque vario mentis aestu, et secum multa reputans,
Abbreviated transcription (Latin):
peraturũ: si hoc euaderet peri¬
culũ. Promitte mͥ ĩquit ille
lebrabis: ⁊ celebrãdũ p̾dicabis.
Ut ille prudentissimꝰ uir. Et
qͥs inqͥt dies erit huic festo ce¬
lcbrandus: Secto ait idus de¬
cembris: hoc festũ celebrandũ
tencbis. Et quo ĩquit abbas¬
utemur officio ĩ ecclesiastico ob¬
se tͥrs:. Omite ĩquit officiũ
qd̃ dicitur ĩ eiꝰ natuutate dice¬
tur ĩ conceptiõe: excepto ꝙ no¬
men natuutatis mutabitur ĩ
to flatu applicuit anglicis lit
frẽs dilectissimi. si portũ salu¬
tis uolumꝰ apphendere: dei geni¬

Expanded text:
peraturum, si hoc evaderet naufragium. Promitte, inquit ille,elebrandum praedicabis. At ille, ut prudentissimus : Et quis, inquit, dies in hoc festo celebrandus erit? Sexto, ait, Idus Decembris, hoc festum solemnizandum tenebis. Et quo, inquit abbas, officio utemur in ecclesiastico obsequio? Omne, inquit, officium quod dicitur in ejus Nativitate dicetur in Conceptione, excepto quod nomen nativitatis mutabitur in to flatu applicuit littoribus Anfratres dilectissimi, si portum salutis volumus apprehendere, Dei geni
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ tu xp̃õr pacto cursu supest
mͥ corona iusticie: tu nussus
es a dũo: qͥ humo corpuscu¬
lum meũ tegas: ĩmo terre
t̾ram reddas. His antoruus
auditis flens ⁊ gemens ne
lis itincris acciperet: p̾cabatꝰ
querere q̃ tua sunt: sed q̃ ali¬
ena. Expedit tͥ sartina carms
abiecta aguũ sequi. Sed et
ceteris expedit fr̃ib: Ut tuo
adhuc instruantur exemplo.
Quãobrem queso ꝑge ni¬
si molestũ ẽ: ⁊ palliũ q̃d t
athauasiꝰ episcopꝰ dedit. ad
ĩuoluẽdũ corpus meũ defer.
Hoc autẽ beatꝰ paulus roga¬
uit: nõ ꝙ magnoꝑe curaret.
utrũ tectũ putresceret cada¬
uer. aut nudũ: quippe qui
tanti tẽporis spatio contextis
palmaꝵ foliis uestiebatur: sed
ut a recedẽti meror sue mor¬
tis leuaretur. Stupefactus er¬
go antoriꝰ ꝙ de athanasio et
pallio ciꝰ audierat: quasi xp̃
in pauloctiã uideret: et ĩ pecto¬
re eiꝰ dcũ uenerãs: ultra respõ¬
dere nichil ausus c̃: sed cũ si¬
lentio lachrimãs: osculatis

Expanded text:
to, peracto cursu superest mihi corona justitiae: tu missus es a Domino, qui humo corpusculum meum tegas, immo terrae terram reddas. 12. Athanasauditis, flens et gemens, ne lis itineris acciperet, precabatuquaerere quae tua sunt, sed quae aliena. Expedit tibi, sarcina carnis abjecta, Agnum sequi. Sed et caeteris expedit fratribus, ut tuo adhuc instituantur exemplo. Quamobrem, quaeso, perge, nisi molestum est: et pallium quod tibi Athanasius episcopus dedit, ad obvolvendum corpusculum meum, defer. Hoc autem beatus Paulus rogavit, non quod magnopere curaret, utrum tectum putresceret cadaver, an nudum quippe qui tanto temporis spatio, contextis palmarum foliis vestiebatur, sed ut a se recedenti moeror suae mortis levaretur. Stupefactus ergo Antonius, quod de Athanasio et pallio ejus audierat, quasi Christum in Paulo videns, et in pectore ejus Deum venerans, ultra respondere nihil ausus est: sed cum silentio lacrymans, exosculatis
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ reqͥrat. Quo fidelit pacto.
ad angliã ren̾ti cupiẽs: mare
ingreditur. Et iã maximam
maris partẽ prospero cursu trã¬
sierat⁊ dũ subito densis surgen¬
tib undiq uentis: horrida tẽpe¬
stas celũ cõmouit ⁊ undas. fati¬
gatis igitur nautis: nec ultra
funib ruptis. cadentib uelis:. spe ᷤ
salutis amittitur. Cumiq de¬

Expanded text:
uitur. Quo fideliter peracto, ad Angliam reverti cupiens, mare ingreditur; et cum jam maximam partem maris prospero cursu transisset, subito densis surgentibus undique ventis, horrida tempestas coelum commovit et undas. Fatigatis igitur nautis nec ultra funibusque ruptis, cadentibus velis, spes salutis amittitur nihil
Abbreviated transcription (Latin):
refugiũ. ⁊ desperator spes denote
iter medias undas naui ꝓxi¬
mũ. Qui aduocãs adse abba¬
tem helsumi his u̾bis cepit ĩt̾
pellare cũ. Uis ĩ quit ꝑiculũ¬

Expanded text:
refugium, et desperatorum spem devote inter medias undas navi proximum. Qui vocans ad se abbatem Helsinum, his verbis coepit eum appellare : Vis inquit periculu
Abbreviated transcription (Latin):
tib suis dupplicauit ãnonã.
Igitur dño gr̃aru actiõe ce¬
lebrata: suꝑ uitrei marginẽ
ro quis frangeret panẽ obor¬
ta contentio pene diẽ duxit
ad uesperũ. Paulus more co¬
gebat ho spitii: antoruꝰ iure
refellebat etatis. Tandẽ cõsi¬
so pane eregione. dũ ad se qͥs¬
q nititur: pars sua remane¬
ret ĩ manib. Dchinc paulu
laudis. noctẽ transegere ĩ ui¬
ditus dies: beatꝰ paulus ad ã¬
toniũ sic locutꝰ est. Olim te
fr̃ ĩ istis regionib habitare
sciebã. Slim conseruũ neũ
mͥ ꝓmiserat deus. Sed qr doi

Expanded text:
tus duplicavit annonam. 11. tus duplicavit annonam. 11. Igitur Domino gratiarum actione celebrata, super vitrei marginem ro quis frangeret panem oborta contentio, pene diem 10 duxit in vesperum. Paulus more cogebat hospitii, Antonius jure refellebat aetatis. Tandem consiso e regione pane, dum ad se quisque nititur, pars sua remaneret in manibus. Dehinc paulullaudis, noctem transegere viditus dies, beatus Paulus ad Antonium sic locutus est: Olim te, frater, in istis regionibus habitare sciebam: olim te conservum meum mihi promiserat Deus; sed quia jam
Abbreviated transcription (Latin):
lachrimis ininiriã uel calumniã
facit. Et minaris si nõ reci¬
piã. cũ moriturꝰ adueneris¬
lus patefecit ingressũ. Quo
aperto: dũ ĩ mutues miscerẽtur
amplexus: propriis se saluta¬
uere noĩb. Giatie dño in
cõniune referuntur. Et post
sãctum osculũ. residens pau¬
lus cũ autonio: ita exorsꝰ ẽ.
En quẽ tanto labore q̃sisti:
putridis sencctute menibris.
operit inculta cauicies. En
uides hoĩeni puluerẽ mox fu¬
turũ. Ocrũ qr charitas oĩa
modose habeat humanũ genꝰ.
An ĩ aritiquis urbib noua
tecta consurgant: Quo mũ¬
dus regatur imperio: An suꝑ¬
sint aliqui. qui demonũ erro¬
cinatioẽs conspiciũt alitem cor¬
num. ĩ ramo arboris consedisse:
qui inde leuit subuolabat. et
integrũ panẽ ante ora mirã¬
tiu deposuit. Post cuiꝰ abscessũ.
cia inquit paulus. dñs nobis
prandiũ misit: uere piꝰ: uert
misericors. Sexaginta iam
ãni sunt: quo accipio dimi¬
dii semꝑ panis fragmentum.

Expanded text:
 calumniam facit. Et miraris si non recipiam, cum moriturus advenerilus patefecit ingressum. Quo aperto, dum in mutuos miscentur amplexus, propriis se salutavere nominibus: gratiae Domino in commune referuntur. 10. Et post sanctum osculum residens Paulus, cum Antonio ita exorsus est: En quem tanto labore quaesisti, putridis senectute membris operit inculta canities. En vides hominem, pulverem mox futurum. Verum quia charitas omnia se habeat humanum genus. An in antiquis urbibus nova tecta consurgant: quo mundus regatur imperio: an supersint aliqui, qui daemonum errocinationes suspiciunt alitem corvum in ramo arboris consedisse, qui inde leniter subvolabat, et integrum panem ante ora mirantium deposuit; post cujus abscessum: Eia, inquit Paulus, Dominus nobis prandium misit, vere pius, vere misericors. Sexaginta jam anni sunt quod  Al. ex quo dimidii semper panis fragmentum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsiste : atq ĩportinus p̾cib
ut relaxaretur ĩnimeret:
quadẽ die idem neuerabłi
ut discederet. Qui mox ut
mouasteriũ cent: contra
se assist̾e aꝑto ore draconẽ
draco qui apparuerat enui¬
deuorare uellet: cepit ip̃ tre¬
uieus et palpitaus miagui
uocibz clamare dicens. Cutrite
currite: quia draco deuorare¬
me uult. Currentes autem
fratres diaconẽ nũme uidẽt.
sed tremẽtem atq palpitãtẽ
monachũ ad monasteriũ
reduxerũt. Qui statuit pro

Expanded text:
sistere, atque importunis precibus ut relaxaretur immineret, quadam die idem venerabiliut discederet. Qui mox ut monasterium exiit, contra se assistere aperto ore draconem draco qui apparuerat devorare vellet, coepit ipse tremens et palpitans magnis vocibus clamare, dicens: Currite, currite, quia draco iste me devorare vult. Currentes autem fratres draconem minime viderunt, sed trementem atque palpitantem monachum ad monasterium redu
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ergo accepisset ille bu¬
cellã: exuuit ꝯtinuo. Erat
autt̃ nox. Cuni ergo exisset:
ait dũs disciplis suis. Sur¬
gite. Et postea ait. Ffilioli:
adhuc modicũ uobiscũ sũ.
Anteꝙͣ tũ a uobis recedam:
maudatũ nouũ do uobis:
ut diligatis ĩuicem. sic̃ dilexi
uos. Satis enĩ nouit caritas
edificatioius: ex euãgelio ac¬
cipitur. Eius uerba a sũmo
nr̃o magistro sũt data ⁊ ideo
preciosiora sũt. et satis exhor

Expanded text:
um ergo accepisset ille buccellam, exivit continuo. Erat autem nox. Cum ergo exiisset, ait Dominus discipulis suis: Surgite. Et postea ait: Filioli, adhuc modicum vobiscum sum. Antequam tamen a vobis recedam, mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos . Satis enim novit Charitas aedificationis ex Evangelio accipitur. Ejus verba a summo nostro Magistro nobis data sunt; ideo pretiosiora sunt, et satis no
Abbreviated transcription (Latin):
claresc̾e: ut dieui uiuceret
lur illa. que in tenc bris ra¬
diasset: Mira autẽ ualde reͤ
ui bac speculatõe secuta est.
Quia sicut post ip̃e uarrauit:
onũs etiam mũdus nelut
sub uno solis radio collectus.
ante orulos eius adductus ẽ
Qui nencrabilis pater. dũ
utentã oculoꝵ aciemi ĩ hoc
splendore chorusce lucis infi¬
geret: indit germam capua¬
n ep̃i aĩan in spera ignea
abangelis in celũ ferri. Tũc
anti sibi testem uolens ad¬
hibere muraculi: seruandũ
diaconũ iteratobis terq eius
uoĩe. cum clamoris magni¬
udiue nocauit. Cũq ille ĩ¬
uore turbatus: ascendit⁊ as¬
erit: parteuqz ian lucis exi¬
nam uidit. Cui tanto hoc
ibstupescenti muraculo: uir
nũ castrum religioso uiro thoo¬
probo mandauit. ut ad capu¬
anã urbem sub eadem uocte
tͣnͣsmitteret: et quid de ger¬
mano ep̃o ageretur agnosc̾et.¬

Expanded text:
clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. Mira autem res valde in hac speculatione secuta est: quia, sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio collectus, ante oculos ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore coruscae lucis infigeret, vidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fumore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosce
Abbreviated transcription (Latin):
quouir dñi euis cognouit
ascensum. I etrus. Qd ira
res ualde: et uehemĩter stupẽda.
Sed hoc qd̃ dictum est. quia
aute oculos ip̃iꝰ qͣsi sirb inio
solis radio collectus ouũs
mũdus adductus est: sicut
nũꝙͣ exꝑtus sum ita nec co¬
ince̾ scior quonã ordine fieri
potest: ut mũdus ouũs ab
honũe uo udeatur: Grego¬
rius. fixũ tene petre qd̃ loqͦ
quia aĩe uidenti creatorem.
angusta est omũs creatura.
Qmlibet etem̃ parũ de luce
creatoris aspexerit. bieue ci fit
om̃e qd̃ creatũ est: quia ip̃e
laxatur sinus ÷ tantũq ex¬
panditur in deo: ut suꝑior
existat mũdo. Ffit uero ip̃a
uidentis aĩa. etiã suꝑ semet

Expanded text:
ognovit ascensum. Petr. Mira res valde, et vehementer stupenda. Sed hoc quod dictum est, quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis radio collectus omnis mundus adductus est, sicut nunquam expertus sum, ita nec conjicere scio quonam ordine fieri potest, ut mundus omnis ab homine uno videatur. Gregor. Fixum tene, Petre, quod loquor: quia animae videnti Creatorem angusta est omnis creatura. Quamlibet etenim parum de luce Creatoris aspexerit, breve ei fit omne quod creatum est: quia ipsa laxatur sinus, tantumque expanditur in Deo, ut superior existat mundo: fit vero ipsa videntis anima etiam super semet
Abbreviated transcription (Latin):
testĩonia eus: in toto corde
exquirũt eum. Quappter
carissinn rogemꝰ eiꝰ clem̃tiã.
qui mãdauit. mandata sua
custodiri nimis: ut digat
ip̃e uias nrãs: ad custodien¬
das instificationes suas. Ipẽ
pꝰ. custodiã mandatoꝵ suoꝵ

Expanded text:
stimonia ejus; in toto corde exquirunt eum. Quapropter, charissimi, rogemus ejus clementiam, qui mandavit mandata sua custodiri nimis, ut dirigat ipse vias nostras ad custodiendas justificationes suas, ipse post custodiam mandatorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
sed pauces ubi est quere con¬
spiciens. ip̃e que sit maxĩa
ĩ bac uita hoĩs bĩtudo: maĩ¬
feste ꝓtestatus est dicens.
Beati ĩmacłati ĩ uia: qui
ambulant ini lege dñi.
Et ne putaretur hec uia ĩ¬
macłatoꝵ ac beatoꝵ. ab ĩꝑi¬
tis passini ac rudibz posse

Expanded text:
cos ubi est quaerere conspiciens, ipse quae sit maxima in hac vita hominis beatitudo manifeste protestatus est, dicens, Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini . Et ne putaretur haec via immaculatorum ac beatorum ab imperitis passim et rudibus posse
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ eis pauloauite factũ. necdũ
scic̃tib exhibuerat. Quia
postꝙͣ patiẽdo ĩ cruce. laua¬
crũ nobis remissionis cõse¬
crauit⁊ accepit mẽbra. iaui
ĩmortalia: que mortalia
posuerat. Et cuni post re¬
surrectionẽ apparnisset di¬
scipłis. ac familiariter cũ
cis esset. ctiã ĩ cõuescendo
ꝑdies quadraginita ꝯu̾satͦ:
exposuit eis utilitatem sue
passionis: cuiꝰ eatenus. quia
uidelz sententia. et ad litterã
et ad mysticũ sensum. recte¬
deret accipi: atqz deuote ad
impleri. Ad litterã quidem
ut ꝑcaritatem seruiamus
ĩuicem÷ non solũ ĩ lauãdo
pedes fratrũ: sed ĩ quibuslibit
eoꝵ nccessitatib adiuriãdis
Ad mysticũ uero ĩtellectũ ut
diuitt̾e cõsueuit: ita etiã.
nos peccantib ĩ nos frĩb. di
mitt̾e festinemꝰ. Sicut ille
lauit nos a pccĩs nris ĩterpel¬
lando patrẽ pro nobis ⁊ ita et
nos. si simus fratrẽ nr̃ii
care. prcĩi. nõ ad mortem:
petanius ut detur ei uita. pet¬
canti non ad mortem. Et

Expanded text:
d eis paulo ante facto necdum scientibus exhibuerat, quia postquam patiendo in cruce lavacrum nobis remissionis consecravit, accepit membra jam immortalia, quae mortalia posuerat; et cum post resurrectionem apparuisset discipulis, ac familiariter cum eis esset etiam in convescendo per dies quadraginta conversatus, exposuit eis utilitatem suae passionis, cujus eatenus quia vvidelicet sententia et ad litteram et ad mysticum sensum recte accipi, et devote debet impleri. Ad litteram quidem, ut per charitatem serviamus invicem, non solum in lavando pedes fratrum, sed in quibuslibet eorum necessitatibus adjuvandis. Ad mysticum vero intellectum, ut dimittere consuevit, vita etiam nos peccantmittere festinemus . Sicut ille lavit nos a peccatis nostris interpellando Patrem pro nobis, ita et nos, si scimus fratrem nostrum peccare peccatum non ad mortem, petamus ut detur ei vita peccanti non ad mortem . Et
Abbreviated transcription (Latin):
bratus: et hic labor ultiuiꝰ fuit
In boc opere non uiuiꝰ utili
quaut difficiliz nec minus
labores eius głose compleuit:
qui magnifice semꝑhouesta¬
uit cumi in laboribz suis. De

Expanded text:
beatus, et hic labor ultimus fuit. In hoc opere non minus utili quam difficili, nec minus labores tuos gloriose complevit, qui magnifice semper honestavit te in laboribus tuis, te
Abbreviated transcription (Latin):
a n papiam adnenerit:
et fama uirtutuni adire¬
tuni enus pͥcesserat: ideoq cus
debito gaudio et apparatu fũ
głie uirum. ciitas letabud
suscepit. Et ne dm ppłi delie¬
riũ dilatio susperd̾et: qui sicis
mediolani miracula frã al¬
dierant: siguum ab eo opta¬
bant uidere: aduenit ieput
post enui rusticus quidamis
de mediolano secutus enui fu¬
erat. uxorem demoniacaui se¬
cuin aoduceus: quai aute

Expanded text:
am Papiam advenerat, et fama virtutum adventum ejus praecesserat, et cum debito gaudio et apparatu tantae gloriae virum civitas laetabunda suscepit. Et ne diu populi desiderium dilatio suspenderet, qui sicut Mediolani miracula facta audierat, signum ab eo optabat videre: advenit repente post eum rusticus quidam, qui de Mediolano secutus eum fuerat, uxorem daemoniacam secum adducens, quam ante
Abbreviated transcription (Latin):
liguam suã subhĩtus sui
freno restriuxerant. et eudẽ
religiosunt uirũ qui ad ex¬
teriora uite uecessaria. eis
obsequiũ prebebat: incantis
sepe seruionib ad iracũdiã
ꝓuocabant. Qui cũ dni ista
tosaret: prexit ad dei hoĩẽ
qͣntasq pateretur uerboꝵ cõ¬
timelias. enarrauit. Uix
antent det hec de illis audiẽs:
cis ꝓtinus mandanit dicẽs.
Corrigite iiignam uestrã:
quia si non emendaueritis.
excõuinuco uos. Quã uidels

Expanded text:
linguam suam sub habitus sui freno restrinxerant, et eumdem religiosum virum qui ad exteriora necessaria eis obsequium praebebat, incautis saepe sermonibus ad iracundiam provocabant. Qui dum diu ista toleraret, perrexit ad Dei hominem, quantasque pateretur verborum contumelias, enarravit. Vir autem Dei haec de illis audiens, eis protinus mandavit, dicens: Corrigite linguam vestram; quia si not emendaveritis, excommun
Abbreviated transcription (Latin):
sũt. atq ĩ eccłiam sepulte.
Cñq ĩ eadem eccł̃ia missae
solẽma celebrarẽtur ⁊ atqz ex
moie diaconus clamaret.
si quis non cõmunicat det
locum: nutrix eaꝵ. que ꝓeis

Expanded text:
sunt, atque in ecclesia sepultae. Cumque in eadem ecclesia missarum solemnia celebrarentur, atque ex more diaconus clamaret: Si quis non communicat, de locum, nutrix earum quae
Abbreviated transcription (Latin):
tia mũdi huiꝰ. Quid eĩ a¬
liqͣndo ꝑ ĩfirmitate qͣubet eiꝰ
scdĩu datam ei grãm fieri
oporteret. Quis nr̃a etate
qͣntum uis robusti corporis
et acute ualitudĩs tanta ali¬
qũ fecit ÷ qͣuta iste moribũ¬
dus et languidus ad honorẽ
dei et sc̃e eccł̃ie utilitatemi:
Qqͣutum postea numerũ bõi¬
uũ uerbo et exemplo traxit de
scł̃o: non solum ad ꝯu̾sionẽ
sed ad ꝑfectionem. Quãtas
ex eis ꝑtotum xp̃ianũ orbem
constituit domos sen cunta¬
tes refugn. Quicũq enĩ pec¬
cauerũt ad mortẽ et eterne
mortis rei iudicandi fuerãr
renũscũtur et reu̾tũtur ad
dũm. et ꝯfugiũt ad eas: sal¬
uantur ui eis. Sed et que
bona ĩnumeris hoĩb sigilla¬
tun p̾stitit. pro causa. pio pri¬
sona. proloco. pro tempore.
quis eniuueret: Uita uero
cius que oĩbz ꝓponebaturi¬
mitanda: frugalis cõtmẽtie
exemplo carere uon debuit.
In quo seruns dei et si nimu¬
etate fonrsitã excessit: piis iͥe
mentib nõ deninuetate sa

Expanded text:
i hujus. Quid enim aliquando pro infirmitate qualibet ejus secundum datam sibi gratiam fieri oporteret? Quis nostra aetate, quantumvis robusti corporis et accuratae valetudinis, tanta aliquando fecit, quanta iste moribundus et languidus, ad honorem Dei et sanctae Ecclesiae utilitatem? O quantum postea numerum hominum verbo et exemplo traxit de saeculo, non solum ad conversionem, sed ad perfectionem! Quantas ex eis per totum christianum orbem constituit domos, ceu civitates refugii! Quicunque enim peccaverunt ad mortem, et aeternae mortis rei judicandi fuerant, reminiscuntur, et convertuntur ad Dominum, et fugiunt ad eas, et salvantur in eis. Sed et quae bona innumeris hominibus singillatim praestitit, pro causa, pro persona, pro loco, pro tempore, quis enumeret? Vita vero ejus, quae omnibus proponebatur imitanda, frugalis continentiae exemplo carere non debuit. In quo Servus Dei etsi nimietate forsitan excessit, piis certe mentibus non de nimietate, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis. in pͥme sibi origĩs
fonte magis quã in decur¬
rentib expositionũ rius
saꝑ testabatur. Sc̃õs taniẽ
et ortodoxes ear expositores
hũiliter legeus ⁊ nequaqͣm
sensib eoꝵ sues sensus eqͣ¬
bat: sed subiciebat formdã¬
dos ÷ et uestigus eoꝵ. fideliter
ĩbereus: sepe de fonte unde illi
bauserant et ip̃e bibebat. Sic¬

Expanded text:
virtutis, in primae sibi originis virtutis, in primae sibi originis fonte magis, quam in decurrentibus expositionum rivis sapere testabatur. Sanctos tamen et orthodoxos earum expositores humiliter legens, nequaquam sensibus eorum suos sensus aequabat, sed subjiciebat formandos: et vestigiis eorum fideliter inhaerens, saepe de fonte, unde illi hauserant. et ipse bibebat. C
Abbreviated transcription (Latin):
et totus ĩterus deo uacabat
in alt̾o pascens ꝯsciãmi. ĩ alt̾o
deuotionem. Labous ergo tp̃e
et ĩtus orabat seu medit abatͤ
sinc ĩtermissioue exterions
laboris: et exterius laborabat
absq iactura ĩterions su aui¬
tatis. am quicquidĩ scrip¬
turis spũaliter sentiebat: ma¬
xuue ni siluis et ini agris me¬
ditando et orando se accepisse
ꝯfitebatur. et ni hoc nullos ali¬
quãdo se magistros habuisse
usi q̃rcus et fagos ioco illo suo
gracioso iuiter anucos dicere
solitus erat. Fferiatus autem
a labore uel oꝑe exteriori: in¬
giter aut orabat. aut lege bat.
ant meditabatur. Id orand̾
si se solitudo offerret ea utebat᷑.
siautẽ ubicũq seu apud se.
seu ni turba esset solitudĩez
cordis ip̃e sibi efficiens: ubiq
solus erat. Canouicas aũt
scripturas simpliciter ⁊ scria¬
tim libentius ac sepuis lege¬
bat ÷ nec ullis magis qͣm ip̃aꝵ
uerbis. eas ĩtellig̾e se dicebat:
et quicquid in eis diume
sibi elucebat. ueritatis auit

Expanded text:
et totus interius Deo vacabat: in altero pascens conscientiam; in altero, devotionem. 32. Laboris ergo tempore et intus orabat, seu meditabatur absque intermissione exterioris laboris, et exterius laborabat absque jactura interioris suavitatis. Nam quidquid in Scripturis spiritualiter sentiebat, maxime in silvis et in agris meditando et orando se accepisse confitebatur: et in hoc nullos aliquando se magistros habuisse, nisi quercus et fagos joco illo suo gratioso inter amicos dicere solebat. Feriatus autem a labore vel opere exteriori, jugiter aut orabat, aut legebat, aut meditabatur. Ad orandum si se solitudo offerret, ea utebatur; sin autem, ubicunque seu apud se, seu in turba esset, solitudinem cordis ipse sibi efficiens, ubique solus erat. Canonicas autem Scripturas simpliciter ac seriatim libentius ac saepius legebat; nec ullis magis quam ipsarum verbis eas intelligere se dicebat, et quidquid in eis divinae sibi elucebat veritatis aut
Abbreviated transcription (Latin):
et remissionibz indige ÷ sed fer¬
nore nouitio et orduns dist¬
ctione: et rigore discipluie.
D ropter qd̃ cõmunis uite seu
ꝯuersationis feruẽtissimꝰ enm¬
latoi: cum opus aliqͦd manu¬
i acceptarent fr̃es qd̃ sen mi¬
nor usus ei seu ĩperitia deuega¬
bat: fodiendo seu ligna cedẽdo.
et ꝓprns humeris deportando.
uel quibuslibet eque labouosis
labonb illud redunebat. Obi

Expanded text:
et remissionibus indigere, sed fervore novitio, et Ordinis districtione, et rigore disciplinae. Propter quod communis vitae seu conversationis ferventissimus aemulator, cum opus aliquod manuum actitarent fratres, quod seu minor usus ei, seu imperitia denegabat; fodiendo, seu ligna caedendo, et propriis humeris deportando, vel quibuslibet aeque laboriosis laboribus illud redimebat. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
tũ in mod̾. is qui tantã in cõ¬
templatõe rerũ spũaliũ ac di¬
uinas acceꝑat gr̃am ÷ creca
ailia non solũ occupari patie¬
latir: sed et płimũ deleita.¬
batur. S ed mortificata ut dcm̃

Expanded text:
 is, qui tantam contemplatione rerum spiritualium ac divinarum acceperat gratiam, circa talia non solum occupari patiebatur, sed et plurimum delectabatur. Sed mortificata, ut dictum
Abbreviated transcription (Latin):
tia ni or̃onibs: strennitas
i ieiumis: ut ĩfirmato sto¬
macho uix cõsistere posset.
Sustinebat p̾terea assiduas
corpis ĩfirmitates maxĩeq
ca pulsabatur molestia: qͣm¬
medici greco eloquio sĩcopĩ
nocant. Cuiꝰ ĩcõmrodis ita
nt crebris ĩterceptus ãgrstus
ꝑsingła pene horaꝵ momẽ¬
ta ad exitum ꝓpĩquaret.
Qualis autẽ in monasterio
fuerit. quãq laudabiliter
studio uitam duxerit ÷ ex
ip̃ms possumus uerbis col¬
lige: quib ip̃e in pontifica¬
tu iam positus. dum cum
ptro suo colloqueretur dia¬
cono. flendo usus est dicẽs.
Infelix quippe animꝰ meꝰ
occupatiõis sue pulsatꝰ mil¬
uere. menint qualis ali¬
qͣudo in monasterio fuit
quomiodo ei labentia cũcta¬
subterant⁊ quãtum rebus
que uoluũtur eminebat:
sy nulla nisi celestia cogita¬
re cõsueuerat÷ ꝙ etiã retentꝰ
corpoie ip̃a iant caris claustͣ
cõtemplatione trãsibat. Q

Expanded text:
tia in orationibus, strenuitas 3 in jejuniis, ut infirmato stomacho vix consistere posset. Sustinebat praeterea assiduas corporis infirmitates: et maxime ea pulsabatur molestia, quam Graeco eloquio medici syncopin vocant; cujus incommodis ita dolore ut crebris interceptus angustiis, per singula pene horarum momenta ad exitum propinquaret. 6. Qualis autem in monasterio fuerit, quamque laudabili studio vitam duxerit, ex ipsius possumus verbis colligere, quibus ipse in pontificatu jam positus, dum cum Petro suo diacono colloqueretur, flendo usus est, dicens: « Infelix quippe animus meus occupationis suae pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio fuit, quomsubtererant, quantum rebus omnibus que volvuntur eminebat, quod nulla nisi celestia cogitare consueverat, quod etiam retentus corpore, ipsa iam carnis claustra contemplatione transiba
Abbreviated transcription (Latin):
diuina gr̃a largiente cõuerit
Et qui ante serico contextu
ac gẽmis micãtib solitus
erat per urbem ꝓcede̾ trabeat᷑.
post iuli contextus tegnũe.
nũstrabat pauꝑ ip̃e panpib.
Eteiũ mutato repente scli
habitu monasteriũ petit:
et ex huiꝰ mũdi nanfragio
midus enasit. In quo tanta
ꝑfectionis grã cepit ꝯu̾sari
ut iant tñc in ip̃is inicus

Expanded text:
divina gratia largiente, convertit. divina gratia largiente, convertit. Et qui ante serico contextu ac gemmis micantibus solitus erat per urbem procedere trabeatus, post vili contectus tegmine, ministrabat pauper ipse pauperibus. 5. Etenim mutate repente saeculi habitu, monasterium petiit, et ex hujus mundi naufragio nudus evasit. In quo tanta perfectionis gratia coepit conversari, ut jam tunc in ipsis initiis
Abbreviated transcription (Latin):
mũdo quasi spetietenus de¬
seruire. ceperũt multa cõtͦ
eum ex eiusdem mũdi cu¬
ra succresc̾e: ut ui eo iam
nõ specie. sed ut ip̃e de se as.¬
scruit retineretur mente.
Taudem cũ et post parentũ
iam dudum obitum balx¬
raui disponẽdaꝵ rerũ suar
haberet facultatẽ: qd̃ meute
prius gestabat aperuit. Qd̃o
iaui ni diuinis erat obtu¬
tib: hunianis etiã uisibus
ostendit. Ad ox eteĩ cũcta q̃
habere potuit ad pietatis opꝰ
distribuit: ut xp̃mi ꝓ nobis
factũ egenũ. egeus ip̃ seq̃re¬
tur. Sex deuiq ĩ sicilia mo¬
nasteria cõstruens: fr̃es illic
Septimũ uero intra urbis
illius muros instituit: ĩ q̃
et ip̃e postmnodũ regnlari tͦͣ¬
mite nultis sibi sonatis
fratrib. sub abbatis imperio
militauit. Quib mona
quotidianũ uictũ suffic̾e.
Reliqua uero cũ omi dour
predia uendidit: ac paupi¬
b erogauit. Nobilitatẽq
illã quã ad scł̃m iudebati
habere: totam ad nariciscẽ¬
dam supue gl̾au dignitatis

Expanded text:
mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra eum ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo non jam specie, sed ut ipse de se asserit retineretur et mente. Tandem cum parentum jam dudum obitu liberam disponendarum rerum suarum haberet facultatem, quod prius mente gestabat aperuit; quodque jam in divinis erat obtutibus, humanis etiam visibus ostendit. Mox etenim cuncta quae habere potuit, ad pietatis opus distribuit, ut Christum pro nobis factum egenum egens ipse sequeretur. 4. Sex denique in Sicilia monasteria construens, fratres illic septimum vero intra urbis hujus muros instituit, in quo et ipse postmodum regulari tramite, multis sibi sociatis fratribus, sub abbatis imperio militavit. Quibus monaquotidianum victum sufficere; reliqua vero cum omni domus praesidio vendidit, ac pauperibus erogavit; nobilitatemque illam, quam ad saeculum videbatur habere, totam ad nanciscendam supernae gloriam dignitatis,