comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e bonum & ñ malum: omnib
dieb uitȩ suȩ. Quesiuit lanã &
linum: &e oꝑata est consilio ma¬
nuũ suarum. facta ẽ quasi nauis
institoris: de longe portat panẽ
suum. Et de nocte surrexit: de¬
ditq predam domesticis suis. &
cibaria ancillis suis. Considera¬
uit agrum: & emit eum. de fruc

Expanded text:
ei bonum et non malum, omnibus diebus vitae suae. Quaesivit lanam et linum, et operata est consilio manuum suarum, facta est quasi navis institoris, de longe portans panem suum. Et de nocte surrexit, deditque praedam domesticis suis, et cibaria ancillis suis. Consideravit agrum et em
Abbreviated transcription (Latin):
uerso regno & imperio meo tremis¬
cant & paueant dm̃ danihelis. Ipse
regnum eius ñ dissipabitur. & po¬
testas eius usq in ȩternum. Ipse li¬
berator & saluator. faciens signa &e
mirabilia incęlo & interra. qui libe¬
rauit danihelem de lacu leonũ. Por¬

Expanded text:
verso imperio et regno meo, tremisverso imperio et regno meo, tremiscant et paveant Deum Danielis. Ipse regnum eius non dissipabitur et potestas eius usque in ęternum. Ipse liberator et salvator, faciens signa et mirabilia in cęlo et in terra, quia liberavit Danihelem de lacu leonum.
Abbreviated transcription (Latin):
cui: damhelem uoce lacrimabili in¬
clamauit: & affatus est cum. Dani¬
hel serue dei uiuentis. d̃s tuus cui
berare te aleonib: Et danihel regi
respondens: ait. Rex in ȩternum
uiue. D̾s m̃s misit angłm suum oe
conclusit ora leonum: & ñ nocuert̃
michi: quia coram eo iusticia inuen¬
ta est in me. sed &e coram te rex delic¬
tum ñ feci. Tunc rex uehementer
gauisus est suꝑ eo. & danihelem p̾¬
cepit educi de lacu. Eductusꝙ est da¬
nihel de lacu: & nulla lesio inuenta
est in eo. quia credidit deo suo. Iuben¬
te autẽ rege: adducti sunt uiri illi qͥ
accusauerant danihelem. & in lacũ
leonum missi sunt: ipsi &e filii & uxo¬
res eoꝵ. & ñ ꝑuenerunt usq ad pa¬
uimenta laci: donec arriperent eos
leones: & omnia ossa eoꝵ comminue¬
runt. Tunc scripsit rex darius uni¬
uersis populis. tribubꝰ & linguis
habitantib in uniuersa terra. Pax
uobis multiplicetur. Ame ergo con¬
stitutum est hoc decretum. ut in uni¬

Expanded text:
cui, Danielem voce lacrymabili incui, Danielem voce lacrymabili inclamavit, et affatus est eum: Daniel, serve Dei viventis, Deus tuus, cui liberare adens ait: Rex, in aeternum vive: Deus meus misit angelum suum, et conclusit ora leonum, et non nocuerunt mihi: Quia coram eo justitia inventa est in me: sed et coram te, rex, delictum non feci. Tunc rex vehementer gavisus est super eo. et Danielem praecepit educi de lacu: Eductusque est Daniel de lacu, et nulla laesio inventa est in eo, quia credidit Deo suo. Jubente autem rege, adducti sunt viri illi, qui accusaverant Danielem: Et in lacum leonum missi sunt, ipsi, et filii, et uxores eorum: Et non pervenerunt usque ad pavimentum laci, donec arriperent eos leones, et omnia ossa eorum comminuerunt. Tunc Darius rex scripsit universis populis, tribubus, et linguis, habitantibus in universa terra: PAX vobis multiplicetur. A me constitutum est decretum, ut in uni
Abbreviated transcription (Latin):
& de edicto quod constituisti. s trib
temporib orat ꝑ diem obsecratio¬
ne sua. Quod uerbum cum audis¬
set rex. satis contristatus est: & pro
danihele posuit cor ut liberaret eũ:
& usq ad occasum solis laborabat.
ut erueret eum. Uiri autẽ illi intel¬
ligentes regem: dixerunt. Scito rex
quia lex medoꝵ est atq ꝑsarum: ut
omne decretum quod constituit
rex. ñ liceat immutari. Tunc rex
precepit & adduxerunt danihelẽ:
& miserunt eum in lacum leonũ.
Dixitq rex danheli. D̾s tuus quẽ
colis semper: ipse liberabit te. Alla¬
tusꝙ est lapis unus & appositus
suꝑ os laci. quem obsignauit rex
anulo suo. & anulo obtimatũ suoꝵ:
ne quid fieret contra damhelem. Et
abiit rex in domũ suam: ce dormi¬
uit incenatus: cibiq non sunt alla¬
t coram eo: insuꝑ &e sompnus reces¬
sit ab eo. Tunc rex pͥmo diluculo
consurgens: festinus ad lacũ leo¬
num prexit: appropinquansꝙ la¬

Expanded text:
et de edicto quod constituisti, sed tribus et de edicto quod constituisti, sed tribus temporibus per diem orat obsecratione sua. Quod verbum cum audisset rex, satis contristatus est: Et pro Daniele posuit cor ut liberaret eum, et usque ad occasum solis laborabat ut erueret illum. Viri autem illi intelligentes regem, dixerunt ei: Scito, rex, quia lex Medorum atque Persarum est, ut omne decretum, quod constituerit rex, non liceat immutari. Tunc rex praecepit: et adduxerunt Danielem, et miserunt eum in lacum leonum. Dixitque rex Danieli: Deus tuus, quem colis semper, ipse liberabit te. Allatusque est lapis unus, et positus est super os laci: Quem obsignavit rex annulo suo, et annulo optimatum suorum, ne quid fieret contra Danielem. Et abiit rex in domum suam, et dormivit incoenatus, cibique non sunt illati coram eo, insuper et somnus recessit ab eo. Tunc rex primo diluculo consurgens, festinus ad lacum leonum perrexit: Appropinquansque la
Abbreviated transcription (Latin):
quod statutũ est a medis atq ꝑsis:
net preuaricari cuiquã liceat. Porro
rex darius ꝓposuit edictum: & sta¬
tuit. Quod cum danihel comperis¬
set id est constitutam legem: ingres¬
sus est domum suam. & fenestris
aꝑtis in cenaculis suis contra hie¬
rusalem trib temporib in die flec¬
tebat genua sua &e adorabat. confi¬
tebatur ꝙ coram deo suo: sicut &
ante facere consueuerat. Uiri igit᷑
illi curiosius inquirentes: inuene¬
runt danihelem orantem &e obse¬
crantem dm̃ suum. Et accedentes
locut sunt regi suꝑ edicto. Rex nun¬
quid ñ constituisti ut omnis homo
qui rogaret quemquã de diis & ho¬
minib usq ad dies triginta nisi¬
a te rex: mitteretur in lacũ leonũ:
Ad quos respondens rex: ait. Ue¬
rus sermo uxta decretũ medoꝵ
atꝙ: ꝑsarum: quod preuaricari ñ
licet: Tunc respondentes: dixerunt
coram rege. Danihel de filiis capti¬
uitatis iudȩ ñ curauit de lege tua

Expanded text:
quod statutum est a Medis et Persis, quod statutum est a Medis et Persis, nec praevaricari cuiquam liceat. Porro rex Darius proposuit edictum, et statuit. Quod cum Daniel comperisset, id est, constitutam legem, ingressus est domum suam: Et fenestris apertis in coenaculo suo contra Jerusalem tribus temporibus in die flectebat genua sua, et adorabat, Confitebaturque coram Deo suo, sicut et ante facere consueverat. Viri igitur illi curiosius inquirentes, invenerunt Danielem orantem et obsecrantem Deum suum. Et accedentes locuti sunt regi super edicto: Rex, numquid non constituisti, ut omnis homo, qui rogaret quemquam de diis et hominibus, usque ad dies triginta, nisi te, rex, mitteretur in lacum leonum? Ad quos respondens rex, ait: Verus sermo, juxta decretum Medorum atque Persarum, quod praevaricari non licet. Tunc respondentes dixerunt coram rege: Daniel de filiis captivitatis Judae, non curavit de lege tua
Abbreviated transcription (Latin):
redderent rationem: & rex non su¬
stineret molestiam. Igitur suꝑabat
quia sp̃s amplior erat in eo. Porro
rex cogitabat constituere eum suꝑ
omne regnum. Unde pͥncipes &
satrape querebant occasionem ut
amouerent danhelem ex latere
regis. Nullamꝙ causam ce suspicio¬
nem repperire potuerunt eo quod
fidelis esset. & omnis culpa &e suspi
cio ñ inueniretur in eo. Dixerunt
ergo uiri illi. Non inueniemꝰ dani¬
hel huic aliquam occasionẽ nisi
forte in lege dei sui. Tunc pͥncipes &
satrape subripuerunt regi: & sic lo¬
cuti sunt ei. Dari rex: in ȩternũ uiue
Consilium mnierunt cuncti pͥncipes
regni. magistratus. & satrape. sena¬
tores. &e iudices. ut decretũ imꝑato¬
rium exeat &e edictum: ut omnis¬
homo qui petierit aliquam peticio.¬
nem a quocumq deo & homine
usq ad dies triginta nisi ate rex:
mittatur in lacum leonum. Nunc
itaq rex confirma sententiam. &
scribe decretum. ut ñ immutetur

Expanded text:
redderent rationem, et rex non suredderent rationem, et rex non sustineret molestiam. Igitur Daniel squia spiritus Dei amplior erat in eo. Porro rex cogitabat constituere eum super omne regnum: unde principes et satrapae quaerebant occasionem ut invenirent Danieli ex latere regis. Nullamque causam et suspicionem reperire potuerunt, eo quod fidelis esscio non inveniretur in eo. Dixerunt ergo viri illi: Non inveniemus Danieli huic aliquam occasionem, nisi forte in lege Dei sui. Tunc principes et satrapae surripuerunt regi, et sic locuti sunt ei: Dari rex, in aeternum vive: consilium inierunt cuncti principes regni, magistratus, et satrapae, senatores, et judices, ut decretum imperatorium exeat, et edictum: Ut omnis qui petierit aliquam petitionem a quocumque Deo et homine, usque ad dies triginta, nisi a te rex, mittatur in lacum leonum. Nunc itaque, rex, confirma sententiam, et scribe decretum: ut non immutetur
Abbreviated transcription (Latin):
sti. Porro dm̃ qui habet flatũ tuũ
in manu sua. & om̃s uias tuas. ñ
glorificasti. iccirco ab eo missus est
articulus manus. que scripsit hoc
quod exaratum est. Hȩc est autem
scriptura que digesta est. Mane. the¬
chel. phares. Et hec interpretatio
sermonis. manf: numerauit ds reg.¬
num tuum: & compleuit illud. the¬
chel: appensum est instatera. & in¬
uentũ est minus habens. Phares:
diuisum est regnum tuum: & datũ
est medis & ꝑsis. Tunc iubente rege
indutus est danihel purpura. &
circumdata est torques aurea collo
eius. & predicatum est de eo qd̾ ha¬
beret potestatem tercius in regno
eius. Cadem nocte interfectus est
balthasar rex chaldeus: & darius
medus successit in regnum: annos
natus habens sexaginta duos.xiiii.
Placuit dario: &e constituit supra
regnum suum satrapas centũ ui¬
ginti ut essent in toto regno suo:
c& suꝑ eos: pͥncipes tres. ex quib:
danihel unus erat. ut satrape illis

Expanded text:
sti: Porro Deum, qui habet flatum tuum sti: Porro Deum, qui habet flatum tuum in manu sua, et omnes vias tuas, non glorificasti. Idcirco ab eo missus est articulus manus, quae scripsit hoc, quod exaratum est. Haec est autem scriptura, quae digesta est: MANE, THECEL, PHARES. Et haec est interpretatio sermonis. MANE: numeravit Deus regnum tuum, et complevit illud. THECEL: appensus es in statera, et inventus es minus habens. PHARES: divisum est regnum tuum, et datum est Medis et Persis. Tunc, jubente rege, indutus est Daniel purpura, et circumdata est torques aurea collo ejus: et praedicatum est de eo quod haberet potestatem tertius in regno suo. Eadem nocte interfectus est Baltassar rex Chaldaeus. Et Darius Medus successit in regnum annos natus sexaginta duos.  Visio VI. Placuit Dario, et constituit super regnum satrapas centum viginti, ut essent in toto regno suo. Et super eos principes tres, ex quibus Daniel unus erat: Ut satrapae illis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter magnificentiam quam dede-¬
rat ei. uniuersi popłi trib &e linguȩ
tremebant & metuebant eum. Quos
uolebat: interficiebat. & quos uole¬
bat: ꝑcutiebat. & quos uolebat: ex¬
altabat: & quos uolebat: humilia
bat. Quando autẽ eleuatum est cor
eius &e sp̃s illius obfirmatus est ad
suꝑbiam: depositus est de solio reg¬
ni sui. & gła eius ablata est: & a filiis
hominum eiectus est. sed & cor eius
cum bestiis positum est. & cũ onagriᷤᷤ
erat habitatio eius. fenum quoꝙ
ut bos comedebat. & rore cęli corpꝰ
eius infectum est. donec cognosce¬
ret quod potestatem habeat altis¬
simus in regno hominũ. & quẽcũꝙ:
filius eius balthasar non humilia¬
sti cor tuum cum scires hȩc omnia:
uatus es. & uasa domꝰ eius allata
sunt coram te. & tu & optimates
tui & uxores tuȩ & concubinȩ bibi
stis uinum in eis. Deos quoꝙ ar¬
genteos & aureos ce ȩreos ferreos.
ligneosq & lapideos qui ñ uident
neq audiunt neq sentiunt: lauda

Expanded text:
pter magnificentiam, quam dederat ei, universi populi, Tribus, & linguae tremebant, & metuebant eum: quos volebat interficiebat: & quos volebat percutiebat, & quos volebat exaltabat, & quos volebat, hubat. Quando autem elevatum est cor eius, et spiritus illius obfirmatus est ad superbiam, depositus est de solio regni sui, et gloria eius ablata est, et a filiis hominum eiectus est. Ad litteram cum bestiis positum est, et cum onagris erat habitatio ejus: Fenum quoque ut bos comedebat, et rore coeli corpus ejus infectum est; Donec cognosceret quod potestatem habeat Altissimus in regno hominum. et quemcumque filius eius Balthasar non humiliasti cor tuum, cum scires hęc omnia, qvatus es et vasa domus eius allata sunt coram te et tu et optimates tui et uxores tuę et concubinę tuę vinum bibistis in eis, deos quoque argenteos et aureos et ęreos ferreosque, ligneos et lapideos, qui non vident neque audiunt neque sen
Abbreviated transcription (Latin):
ingeneratione & generationẽ. &
om̃s habitatores terrȩ apud eum
innichilum reputat sunt. Iuxta
uoluntatem enim suam facit. tam
in uirtutib cęli. quam in habitato¬
rib terrȩ. & non est qui resistat ma¬
nui euis: &e dicat ei: quare fecisti:
In ipso tempore: sensus meus reuer¬
sus est ad me: & ad honorem regni
mei decoremq ꝑueni: & figura mea
reuersa est ad me. & magistratus
mei &e optimates mei requisieruis
me. & in regno meo restitutus sum

Expanded text:
in generationem et generationem. Et in generationem et generationem. Et omnes habitatores terrae apud eum in nihilum reputati sunt; juxta voluntatem enim suam facit tam in virtutibus coeli, quam in habitatoribus terrae: Et non est qui resistat manui ejus, et dicat ei: Quare fecisti? In ipso tempore sensus meus reversus est ad me, et ad honorem regni mei decoremque perveni, et figura mea reversa est ad me: Et optimates mei, et magistratus mei requisicrunt me, et in r
Abbreviated transcription (Latin):
ost finem mensium duodecim
in aula babylonis deambula¬
bat: respondit ꝙ: rex: & ait. Nonne
hec est babylon magna quam ego
edificaui in domũ regni & in robore
fortitudinis meȩ: & in decoris mei
gła: Cum adhuc sermo esset in ore
regis: uox de cęlo ruit. Tibi dicitur
nabuchodonosor rex. Regnũ tran
siit ate: & ab hominib te eicient:
& cum bestiis ferisq erit habitatio
tua. fenum quasibos comedes. &
septem tempora mutabuntur suꝑ
sus in regno hominũ. & cuicumꝙ
uoluerit det illud. Eadem hora ser¬
mo completus est suꝑ nabuchodo
nosor: & ex hominib abiectus est.
& fenum ut bos comedit. & rore cȩli
corpus eius infectum est donec ca¬
pilli eius in similitudinem aquila¬
rum crescerent. & ungues eius qͣs i
auium. Igitur post finem dierum
ego nabuchodonosor ocłos meos
ad celum leuaui. & sensus m̃s reddi¬
tus est michi. & altissimo benedixi.
& uiuentẽ in sempiternum laudaui
& glorificaui. quia potestas eiꝰ po¬
testas sempiterna: & regnum eius

Expanded text:
ost finem mensium duodecim, in aula Babylonis deambulabat. Responditque rex, et ait: Nonne haec est Babylon magna, quam ego aedificavi in domum regni, in robore fortitudinis meae, et in gloria decoris mei? Cum adhuc sermo esset in ore regis, vox de coelo ruit: Tibi dicitur, Nabuchodonosor rex: Regnum tsiit a te, et ab hominibus te eicient, et cum bestiis ferisque erit habitattua, fenum quasi bos comedes, et septem tempora mutabuntur super etur in regno hominum, et cuicunque voluerit, det illud. Eadem hora sermo compnosor, ex hominibus abjectus est, et fenum ut bos comedit, et rore coeli corpus ejus infectum est, donec capilli ejus in similitudinem aquilarum crescerent, et ungues ejus quasi avium. Igitur post finem dierum ego Nabuchodonosor oculos meos ad coelum levavi, et sensus meus redditus est mihi, et Altissimo benedixi, et viventem in sempiternum laudavi et glorificavi, quia potestas ejus potestas sempiterna, et regnum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
iber psalmoꝵ quamquã uno
ne ꝓpħȩ sunt: qui eos diuerso tem¬
pore scripserunt. id est moyses. Da¬
uid. Salomon. Asaph. Eman. ethan.
gei & rachariȩ esse existimantur.
Dehis autẽ qui sine tytulis sunt:
traditio uera talis est. ut cuiꝰ aucto¬
ris prescriptio precesserit: ceteri qͥ
sine tyculo sequuntur. ipsius esse
credantur. Est autẽ hic liber alle-
goricis ac typicis sacramentis signa¬
tus. Specialiter autẽ quod natus.
Sciendum tamen qd̃ apud hebreoᷤᷤ
om̃s psalmi ꝑmixti fuerint & in¬
ordinati. Quos quidem pͥmus es¬
dras in unũ uolumen coegit: & in
occultum sacramenti mysteriũ aliis
alios pretulit ordine: dum posteri¬
ores uideant᷑ in tempore. Nam se¬
cundũ hystoriam tertius psalmus
quinquagesimo posterior est: sed
propter mysterium pͥor est. Sic enĩ
habentur & cȩteri: quia sp̃s eos pre¬

Expanded text:
iber Psalmorum, quanquam uno phetae sunt qui eos diverso tempore scripserunt, id est, Moyses, David, Salomon, Asaph, Eman, Ethan, gaei et Zachariae esse existimantur. 34. De iis autem qui sine titulis sunt, traditio veterum talis est, ut cujus auctoris praescriptio praecesserit, caeteri, qui sine titulo sequuntur, ipsius esse cgoricis ac typicis sacramentis signatus: specialiter autem, quod natus, Sciendum tamen, quod apud Hebraeos omnes psalmi permixti fuerint et inordinati, quos quidem primus Esdras in unum volumen coegit, et in occultum sacramenti mysterium aliis alios praetulit ordine, dum posteriores videantur in tempore. Nam secundum historiae cursum tertius psalmus quinquagpropter mysterium in 200 ordine prior est. Sic enim habentur et caeteri, quia Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
dantia aũ uirtutis suȩ ñ saluabit᷑.
Ecce ocul dñi suꝑ metuentes cum:
& in eis qͥ sꝑant suꝑ miscđia eius.
Ut eruat a morte animas eoꝵ: & alat
eos in fame.
Anima nr̃a sustinet dñm: qm̃ ad ui¬
tor & ꝓtector noster est.
Quia in eo letabit᷑ cor nr̃m: & in no¬
mine scõ eius sꝑauimus.
Fiat misccłia tua dñe suꝑ nos: quẽ¬
admodũ sꝑauimꝰ in te.¬
P̾s dauid cum immutauit uultum
suum coram abimelech: & dimisit¬

Expanded text:
antia autem virtutis suae non salvabitur ecce oculi Domini super metuentes eum qui sperant super misericordia eius ut eruat a morte animas eorum et alat eos in fame anima nostra sustinet Dominum qutor et protector noster est quia in eo laetabitur cor nostrum et in nomine sancto eius speravimus fiat misericordia tua Domine super nos quemadmodum speravimus in te David cum inmutavit vultum suum coram Abimelech et dimisit
Abbreviated transcription (Latin):
Et enim cum suꝑuenit illis seua
bestiarum ira: morsib ꝑuersoꝵ
colubroꝵ exterminabant᷑. Sed¬
ñ in ꝑpetuum ꝑmansit ira tua:
sed ad correptionẽ in breui turba¬
q sunt: signum habentes salutis
ad cõmemorationẽ mandati legis
tuȩ. Qui enim conuersus est:ñ
per hoc quod uidebat sanabatur.
sed ꝑ te omniũ saluatorem. Et in
hoc autem ostendist inimicis no¬
stris: quia tu es qui liberas ab õ
malo. Illos enim locustarum &
muscarũ occiderunt morsus. &
ñ ẽ inuenta sanitas animȩ illoꝵ.
quia digni erant ab huimodi ex¬
terminari. filios autẽ tuos.: nec
draconum uenenatoꝵ uicerunt
dentes.
iscłia enim tua adueniens:
sanabat illos. In memoria
enim sermonum tuoꝵ examina¬
bantur & saluabantur: ne in altã
incidentes obliuionẽ. non possen
tuo uti adiutorio. Et enim neq
herba neq malagia sanauit
illos: sed tuus dñe sermo qͥ sanat
omnia.¬

Expanded text:
etenim cum supervenit illis saeva etenim cum supervenit illis saeva bestiarum ira morsibus perversarum colubrarum exterminabantur non in perpetuum permansit ira tua sed ad correptionem in brevi turbati sunt signum habentes salutis ad commemorationem mandati legis tuae qui enim conversus est non per hoc quod videbat sanabatur sed per te omnium salvatorem et in hoc autem ostendisti inimicis nostris quia tu es qui liberas ab omni malo illos enim lucustarum et muscarum occiderunt morsus et non est inventa sanitas animae illorum quia digni erant ab huiusmodi exterminari filios autem tuos nec draconum venenatorum vicerunt dentes misericordia enim tua adveniens sanabat illos in memoria enim sermonum tuorum examinabantur et salvabantur ne in altam incidentes oblivionem non possent tuo uti adiutorio etenim neque herba neque malagma sanavit illos sed tuus Domine sermo qui sanat omnia
Abbreviated transcription (Latin):
manib iniquis. Melior ẽ enim
ipse his quos colit: quia ipse qui¬
dem uixit cum eet mortalis: illi
autẽ nunquam. Sed & animalia
miserrima colunt. insensata enĩ
comparata his: alii sunt deterio¬
ra. Sed nec aspectu aliquis ex his
animalib: bona potest conspic̾e.
Effugerunt autẽ dei laudem:
& benedictonẽ eius. Propt̾ hoc
ꝑ hȩc similia passi sunt digne tor¬
menta: & ꝑ mulgtudinẽ bestia¬
rum exterminati sunt. Pro qͥb
tormentis bene disposuist po¬
pulum tuum: quib dedist con¬
cupiscentiam. delectamenti sui
nouum saporem. escam parans
eis ortygomietram: ut ill quidẽ
concupiscentes escam. ꝓpterea qͤ
illis ostensa & missa sunt etiam
a necessaria concupiscentia auer¬
terentur. Hii autem in breui ino¬
pes facti: nouam gustauert̃ escã
Oportebat enim illis quidẽ sine
excusatone suꝑuenire interitũ:
exercentib tyrannidem. His aũ
tantum ostendere quẽ admodũ
inimiq illoꝵ exterminabantur.

Expanded text:
manibus iniquis melior est enim manibus iniquis melior est enim ipse his quos colit quia ipse quidem vixit cum esset mortalis illi autem numquam sed et animalia miserrima colunt insensate enim conparata his aliis sunt deteriora sed nec aspectu aliquis ex his animalibus bona potest conspicere effugit autem Dei laudem et benedictionem eius propter hoc per his similia passi sunt digne tormenta et per multitudinem bestiarum exterminati sunt pro quibus tormentis bene disposuisti populum tuum quibus dedisti concupiscentiam delectamenti sui novum saporem escam parans eis ortygometram ut illi quidem concupiscentes escam propter ea quae illis ostensa et missa sunt etiam a necessaria concupiscentia averterentur hi autem in brevi inopes facti novam gustaverunt escam oportebat enim illis quidem sine excusatione supervenire interitum exercentibus tyrannidem his autem tantum ostendere quemadmodum inimici illorum exterminabantur
Abbreviated transcription (Latin):
Cinis ẽ cor eius: & terra suꝑua¬
cua spes illius: & luto uilior ui¬
ta illius. qm̃ ignorauit qui se fin¬
xit. & qui inspirauit illi animã
quȩ oꝑatur. &e qui insufflauit
sp̃m uitalem. Sed estimauerunt
lusum eẽ uitam nr̃am. & conuer¬
sagonem uitȩ compositam ad
lucrum. & oportere undecumq¬
etiam ex malo adquirere. Hic
enim suꝑ om̃s scit se delinquere:
qui ex terrȩ materia fragilia ua¬
sa ce sculptilia fingit. Om̃s enim
infelices & insipientes supra mo¬
dum animȩ suꝑbi sunt: inimici
ꝑopuli tui. & imꝑantes illi.xxiiii.¬
Nomam omnia ydola nato¬
num estimauerunt deos qͥ¬
bus neq oculoꝵ uisus ẽ ad ui¬
dendum. neq nares ad ꝑcipien¬
dum sp̃m. neq aures ad audien-¬
dum. nec digit manuũ ad trac¬
tandum. sed &e pedes eoꝵ pigri
ad ambulandum. Homo enim
fecit illos: & qui sp̃m mutatus ẽ
finxit illos. Nemo enim sͥ similẽ
homo poterit dm̃ fingere. Cũ sit
enim mortalis: mortuum fingit

Expanded text:
Cinis est enim cor ejus, et terra supervaCinis est enim cor ejus, et terra supervacua spes illius, et luto vilior vita ejus: quoniam ignoravit qui se finxit, et qui inspiravit illi animam quae operatur, et qui insufflavit ei spiritum vitalem. Sed et aestimaverunt lusum esse vitam nostram, et conversationem vitae compositam ad lucrum, et oportere undecunqetiam ex malo adquirere hic enim super omnes scit se delinquere qui ex terrae materia fragilia vasa et sculptilia fingit omnes enim insipientes et infelices supra modum animae superbi sunt inimici populi tui et imperantes illi quoniam omnia idola nationum aestimaverunt deos quibus neque oculorum visus est ad videndum neque nares ad percipiendum spiritum neque aures ad audiendum nec digiti manuum ad tractandum sed et pedes eorum pigri ad ambulandum homo enim fecit illos et qui spiritum mutuatus est is finxit illos nemo enim sibi similem homo poterit deum fingere cum sit enim mortalis mortuum fingit
Abbreviated transcription (Latin):
onenim in errorem induxit
nos hominũ male artis exco¬
gitato. nec umbra picturȩ labor
sine fructu: effigies sculpta ꝑ ua¬
rios colores. Cuius aspectus insen¬
sato dat concupiscentiam: & dili¬
git mortuȩ ymaginis effigiem
sine anima. Maloꝵ amatores dig¬
III. qui spem intalib habent. &
qui faciunt illos. & qui diligunt
& qui colunt. sed & figulus mol¬
lemterram premens laboriose
fingit ad usus nr̃os unũ quodꝙ
uas &r de eodem luto fingit quȩ¬
munda sunt. in usum uasa simi¬
liter. & que his sunt contraria.
hoꝵ autẽ uasoꝵ qui sit usus: iu¬
dex ẽ figulus. Et cum labore ua¬
no dm̃ fingit de eodem luto: ille
qui pauloante de terra factus fue¬
rat. & post pusillum se ducit un¬
de acceptus ẽ. repetitus debitum
amime quam habebat. Sed ẽ illi
cura. ñ quia laboraturus est. ne
qm̃ breuis illi uita ẽ. sed concer¬
tatur aurificib & argentariis.
sed & errarios imitatur. & głam
prefert. qm̃ res suꝑuacuas fingit.

Expanded text:
on enim in errorem induxit nos hominum malae artis excogitatio nec umbra picturae labor sine fructu effigies sculpta per varios colores cuius aspectus insensato dat concupiscentiam et diligit mortuae imaginis effigiem sine anima malorum amatores digni qui spem in talibus habent et qui faciunt illos et qui diligunt et qui colunt sed et figulus mollem terram premens laboriose fingit ad usus nostros unumquodque vas et de eodem luto fingit quamunda sunt in usum vasa similiter et quae his sunt contraria horum autem vasorum qui sit usus iudex est figulus et cum labore vanum deum de eodem fingit luto ille qui paulo ante de terra factus fuerat et post pusillum se ducit unde acceptus est repetitus debitum animae quem habebat sed est illi cura non quia laboraturus est nec quoniam brevis illi vita est sed concertatur aurificibus et argesed et aerarios imitatur, et gloriam praefert, quoniam res supervacuas fingit.
Abbreviated transcription (Latin):
onculcauerunt me inimiqi mei to¬
ta die: qm̃ multi bellantes aduer¬
sum me.
A altitudine diei timebo: ego uero
inte sperabo.
In deo laudabo sermones meos in
deo sꝑaui. ñ timebo quid faciat
michi caro.
Tota die uerba mea execrabantur:
aduersus me om̃s cogitationes eoꝵ
in malum.
n habitabunt & abscondent: ipsi

Expanded text:
e inimici mei tota die, quoniam multi bellantes adversum me. Ab altitudine diei timebo, ego vero in te sperabo. In Deo laudabo sermones meos, in Deo speravi, non timebo quid faciat mihi caro. Tota die verba mea exsecrabantur, adversum me omnes cogitationes eorum in malum. Inhabitabunt et abscondent
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut & in ꝓmissione tua: tc̃ conu̾tent᷑
inimiq mei retrorsum.
In quacũꝙ die inuocauero te: ecce
cognoui qm̃ d̃s meus es.
In deo laudabo uerbum in dño lau¬
dabo sermonẽ. in deo sꝑaui ñ time¬
bo quid faciat mͥ homo.
In me sunt d̾s uotax tua: que red¬
dam laudationes tibi.
m̃ eripuisti animam meã de mort
& pedes meos de lapsu: ut placeã

Expanded text:
ione tua, tunc convertentur inimici mei retrorsum. In quacunque die invocavero te, ecce cognovi quoniam Deus meus es. In Deo laudabo verbum, in Domino laudabo sermonem: in Deo speravi, non timebo quid faciat mihi homo. In me sunt, Deus, vota tua, quae reddam laudationes tibi. Quoniam eripuisti animam meam de morte, et pedes meos de l
Abbreviated transcription (Latin):
obꝓbrium uicinis meis ualde: &
timor nothis meis.
Qui uidebant me foras fugerunt
ame: obliuioni datus sum tanqͣm
mortuus a corde.
Factus sum tanqͣm uas ꝑditum:
qm̃ audiui uituꝑationẽ multoꝵ
commorantiũ in circuitu.
In eo dum conuenirent simul aduer¬
sum me: acciꝑe animam meã con¬
siliat sunt.
Ego autẽ in te sꝑaui dñe: dixi d̾s¬

Expanded text:
meis valde, et timor notis meis. Qui videbant me, foras fugerunt a me: oblivioni datus sum tamquam mortuus a corde. Factus sum tamquam vas perditum: quoniam audivi vituperationem multorum commorantium in circuitu. In eo dum convenirent simul adversum me: accipere animam meam consiliati sunt. Ego autem in te spe
Abbreviated transcription (Latin):
nis: tue: dñe: quam abscondist
timentib te.
Derfecist eis qui sperant inte:in
conspectu filioꝵ hominum.
Abscondes eos in abscondito faciei
tuȩ: a conturbatione hominum.
Proteges eos in tabernaculo tuo:
a contradictione linguarum.
Denedictus dñs qm̃ mirificauit mi¬
sericordiã suã mͥ in ciuitate munita.¬

Expanded text:
nis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te! Perfecisti eis, qui sperant in te, in conspectu filiorum hominum. Abscondes eos in abscondito faciei tuae, a conturbatione hominum. Proteges eos in tabernaculo tuo, a contradictione linguarum. Benedictus Dominus: quoniam mirificavit misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
speciosam sonat. Speciosus autem:
mundus hic dicitur. Unde & apud
grecos: chosmos ob ornatum nom̃
accepit. Et quicquid nunc aduersus
niniuen dicitur: de mundo singłari¬
ter predicatur. Quam ob causam ce¬
assumptio qͣm septuaginta interp̃
tes ahiiia. apud hebreos massa po¬
nitur. id est graue onus: eo qd̃ eam
aduersus quam ꝓpħatur premat
nec sinat eleuari ceruicem. Simulꝙ¬
uel assumptio uel onus uel pond̃¬
ꝓpħȩ uisio sit.Non enim loquitur
in extasi ut montanus & priscilla
maximillaq delirant. Sed qd pro¬
phetat liber est uisionis intelligeis
uniuersa quȩ loquitur & pondus
hostium: faciens suo popło uisio¬
nem. De consummatione itaq mun
in mundo uident. quasi pretereun¬
tia & caduca contempnant. & pre¬
parent se ad iudicii diem: ubi ultor
aduersum uiros assyrios futurus

Expanded text:
speciosam sonat: speciosus autem speciosam sonat: speciosus autem mundus hic dicitur: unde et apud Graecos κόσμος ab ornatu nomen accepit quidquid nunc adversum Niniven dicitur, de mundo figuraliter praedicari. Quam ob causam assumptio, quam Septuagitus est, apud Hebraeos MASSA ponitur, id est, grave onus: eo quod eam adversus quam videtur, premat, nec sinat elevare cervicem. Porro qvel assumptio, vel onus, vel ponduprophetae visio sit. Non enim loquitur in ἐκστάσει, ut Montanus et Prisca Maximillaque delirant; sed quod prophetat, liber est visionis intelligentis universa quae loquitur, et pondus hostium facientis in suo populo visionem. De consummatione itaque munin mundo vident, quasi praetereuntia et caduca contemnant, et praeparent se ad judicii diem, ubi ultor adversus veros Assyrios futurus
Abbreviated transcription (Latin):
dum ꝓpħam ante aduentũ re¬
gis assyrioꝵ qui popłm isrł
captiuum in sua regione tran¬
stulerat fuisse hebreoꝵ traditio con¬
firmat. Siquidem in finem lectio¬
nis huius predicti regis aduentũ:
idem ꝓpħa annunciare monstrat᷑
Sed cum habitatores niniue iona
interitum ciuitatis predicente. ne
diuina ira denunciatũ interitum
sustinerent. peccatoꝵ & impietatis
penitentiam egissent: accepta dei
misericordia grauiorib se crimini¬
bus impiare ceperunt. Quadecau
iudicium dei annuncians: ita est
locutus. Ds̃ relans: & ulciscens dñs¬
Iam enim decem tribꝰ ab assyriis
ductȩ fuerant in captiuitatẽ sub
erechia rege iuda: sub quo etiam
nunc in consolatione popłi trans¬
migrati aduersum niniue uisio cer¬
nitur. Nec erat parua consolatio tã
his qui iam assyriis seruiebant qͣm
reliquis qui sub ezechia de tribu
iuda &e beniamin ab his dem hosti¬
bus insidebantur ut audirent assy¬
rios quoq a chaldeis esse capiendoᷤ
quod niniue in nr̃a lingua de hebreo

Expanded text:
ante adventum regis Assyriorum, qui populum Israel captivum in suam regionem transtulerat, fuisse, Hebraeorum traditio confirmat. Siquidem in fine hujus lectionis praedicti regis adventum idem Propheta annunciare monstratur. Sed quum habitatores Ninivae, Jona interitum civitatis praedicante, ne divina ira denunciatum interitum sustinerent, peccatorum et impietatis poenitentiam egissent, accepta Dei misericordia gravioribus se criminibus implicuerunt. Qua de cauto plenus, judicium Dei annuncians, ita est locutus: Deus zelans et ulciscens Domam enim decem tribus ab Assyriis deductae fuerant in captivitatem sub Ezechia, rege Juda, sub quo etiam nunc in consolationem populi transmigrati, adversum Niniven visio cernitur. Nec erat parva consolatio, tam his qui jam Assyriis serviebant, quam reliquis, qui sub Ezechia de tribu Juda et Benjamin ab iisdem hostibus obsidebantur, ut audirent, Assyrios quoque a Chaldaeis esse capiendos,quoniam Ninive in nostra lingua de Hebraeo
Abbreviated transcription (Latin):
Iligam te dñe fortitudo mea:
dñs firmamentũ meũ & refu¬
gium meum: & liberator m̃s
eus m̃s adiutor m̃s: &e sperabo in
eum.
Protector m̃s && cornu salutis meẽ:¬
& susceptor meus.
Laudans inuocabo dñm: & ab mi¬
micis meis saluus ero.
Circumdederunt me dolores mor¬
tis: & torrentes miqͥtatis conturba¬
uerunt me.
Dolores inferni circumdederunt

Expanded text:
e fortitudo mea Dominus firmamentum meum et refugium meum et liberator meus Deus meus adiutor meus et sperabo in eum protector meus et cornu salutis meae et susceptor meus laudans invocabo Dominum et ab inimicis meis salvus ero circumdederunt me dolores mortis et torrentes iniquitatis conturbaverunt me dolores inferni circumded
Abbreviated transcription (Latin):
Amasus episcopus fratri ⁊ cõ¬
presbitero hieronimo in xp̃o
salutem. Dum multa corpora libroꝵ
in meo arbitrio allata fuissent: con¬
tigit ut librum psalmoꝵ in meo am¬
mo festinꝰ cognoscerem detineri: &e
memoriam capacitatis meȩ imbiie¬
re. Cogitaui frater amantissime &
in xp̃o semꝑ sacerdos. ut scđm sep¬
tuaginta interpretes & presbiteros
id est mathiam & eptholomeũ. mu¬
tuaginta inuenire uestigia. Peto ce¬
coꝵ psallendum: ut ad nos dirige
tua fraternitas delectet᷑. quȩ tantȩ
& euangelii capitulum unũ dicat᷑.
&e nec psallendo uox canitur: nec
hymnidicꝰ in nr̃o ore cognoscitur.
Peto ergo ꝑ frẽm & compresbite¬
rum nr̃m bonifacium: ut iubeat
limam.

Expanded text:
amasus episcopus fratri et compresbytero Hieronymo in Domino salutem. Dum multa corpora librorum in meo arbitrio allata fuissent, contigit, ut in librum Psalmorum in meo animo festinus cognoscerem detineri, et memoriam capacitatis meae imbuere. Cogitavi, frater amantissime et in Christo semper sacerdos, ut secundum Septuaginta interpretes et presbyteros, id est, Matthiam et Ptolomaeum, Mutuaginta invenire vestigia. Peto eum psallentiam ad nos dirigere tua fraternitas delectetur: qui tantae et Evangelii capitulum unum dicatur: et nec psallentium mos tenetur, nec hymni decus in ore nostro cognoscitur. Peto ergo per fratrom et compresbyterum nostrum Bonifacium, ut lubeat lymam.
Abbreviated transcription (Latin):
In uia hac qua ambulabam: ab¬
sconderunt suꝑbi laqueum michi.
Considerabam ad dexteram & uide¬
bam: & ñ erat qui cognosceret me.
Periit fuga ame: & non est qui requi¬
rat animam meam.
Clamaui ad te dñe. dixi tu esspes
mea: portio mea in terra uiuentiũ.
Intende ad deprecationẽ meam: qͥa
humiliatus sum nimis.
Libera me aꝑsequentib me: quia
confortati sunt suꝑ me.
Educ de custodia animam meam:
ad confitendum nomini tuo: me
expectant iusti donec retͥbuas mͥ.¬

Expanded text:
abam, absconderunt superbi laqueum meum. Considerabam ad dexteram et videbam, et non erat qui cognosceret me. Periit fuga a me, et non est qui requirat animam meam. Clamavi ad te, Domine; dixi: Tu es spes mea, portio mea in terra viventium. Intende ad deprecationem meam, quia humiliatus sum nimis. Libera me a persequentibus me, quoniam confortati sunt super me. Educ de custodia animam meam ad confitendum nomini tuo; me exspectant justi, donec retribuas m
Abbreviated transcription (Latin):
Ascendisti in altum. cepisti captuuita¬
tem: accepisti dona in hominibus
tenim ñ credentes: in habitare do¬
minum deum.
Benedictus dñs die cotidie: prospe¬
rum iter faciet nobis d̾s salutari¬
um nostroꝵ. Diaps̃a.
eus noster ds saluos : faciendi:¬

Expanded text:
sti in altum, cepisti captivitatem: accepisti dona in hominibus. Etenim non credentes inhabitare Dominum Deum. Benedictus Dominus die quotidie: prosperum iter faciet nobis Deus salutarium nostrorum. DIAPSALMA. Deus noster, Deus salvos ÷ faciendi
Abbreviated transcription (Latin):
iquid uoust deo: ne moreris
reddere. Displicet enimei in¬
fidelis &e stulta ꝓmissio: sed qd̃¬
cumꝙ uoueris: redde. Multoq
melius ẽ non uouere: qͣm post
uotum ꝓmissa ñ reddere. Ne de¬
deris os tuum ut peccare facias
carnẽ tuam: neꝙ dicas corã an¬
gelo. ñ est ꝓuidentia: ne forte ira¬
tus d̾s suꝑ sermones tuos: dissi¬
pet cuncta oꝑa manuũ tuarũ
Ubimulta sunt sompnia: pluri¬
mȩ uanitates & sermones innu¬
meri. tu uero dm̃ time. Siuide¬
ris calumpnias egenoꝵ & iuolen¬
ta iudicia. & subuergi iusticiam
in ꝓuincia: ñ mireris suꝑ hoc ne¬
gocio. quia excelso alius excelsi

Expanded text:
quid vovisti Deo, ne moreris reddere; displicet enim ei infidelis et stulta promissio: sed quodcumque voveris redde: multoque melius est non vovere, quam post votum promissa non reddere. Ne dederis os tuum ut peccare facias carnem tuam, neque dicas coram angelo, Non est providentia: ne forte iratus Deus super sermone tuo, dissipet cuncta opera manuum tuarum. Ubi multa sunt somnia, plurimae vanitates, et sermones innumeri: tu vero Deum time: Si videris calumnias egenorum, et violenta judicia, et subverti justitiam in provincia, Non mireris super hoc negotio: qu
Abbreviated transcription (Latin):
uarus: non impletur pecu¬
nia: & qui amat diuitias:
fructus ñ capiet ex eis. Et hoc gͦ¬
quid ꝓdest possessori nisi quod
cernit᷑ diuitias oculis suis: Dul¬
cis est sompnus oꝑant: siue pa¬
rum siue multũ comedat. Satu¬
ritas autẽ diuitis: ñ sut dormi¬
re eum. Est ce alia infirmitas pes¬
sima: quam uidi sub sole. Diuutiȩ
conseruatȩ in malum dñi sui: pe¬
reunt enim in afflictione pessi¬
ma. Generauit filium: qui in sũ¬
ma egestate erit. Sicut egressus
est nudus de utero matris suȩ:
sic reuertetur. & nichil auferet
secum de labore suo. Miserabilis
prorsus infirmitas: quomͦ uenit
sic reuertetur. Quid ergo ꝓdest ez

Expanded text:
arus non impletur pecunia, et qui amat pecunias, fructus non capit ex eis ; » protinquid prodest possessori, nisi quod cernit divitias oculis suis? Dulcis est somnus operanti, sive parum, sive multum comedat: saturitas autem divitis non sinit dormire eum. Est et alia infirmitas pessima, quam vidi sub sole: divitiae conservatae in malum domini sui: pereunt enim in afflictione pessima: Generavit filium, qui in summa egestate erit: sicut egressus est nudus de utero matris suae, sic revertetur, et nihil auferet secum de labore suo. Miserabilis prorsus infirmitas: quo modo venit, sic revertetur. Quid ergo prodest ei
Abbreviated transcription (Latin):
ctis dieb uitȩ suȩ comedit in tene¬
bris. & in curis multis. & in erũp¬
na atꝙ tristicia. Hoc itaq michi
uisum est bonum: ut comedat qͥs
& bibat. & fruatur leticia ex labe¬
re suo. quo laborauit ipse sub sole
numero dierum uitȩ suȩ quos
dedit ei ḋs. Et hȩc ẽ pars illiꝰ. Et
omni homini cui dedit d̃s diuiti¬
as atꝙ substantiam. potestatẽꝙ
e tribuit ut comedat ex eis. & fru¬
atur parte sua. & lecetur de labo¬
re suo. hoc est donum dei. Non enĩ
satis recordabitur dierum uitȩ
suȩ: eo qd̾ d̾s occupet deliciis cor
eius.
st & aliud malum qd uidi

Expanded text:
vitae suae comedit in tenebris et in curis multis et in aerumna atque tristitia hoc itaque mihi visum est bonum ut comedat quis et bibat et fruatur laetitia ex labore suo quod laboravit ipse sub sole numerum dierum vitae suae quos dedit ei Deus et haec est pars illius et omni homini cui dedit Deus divitias atque substantiam potestatemque ei tribuit ut comedat ex eis et fruatur parte sua et laetetur de labore suo hoc est donum Dei non enim satis recordabitur dierum vitae suae eo quod Deus occupet deliciis cor eius et aliud malum quod vidi
Abbreviated transcription (Latin):
dñi repleuit orbẽ terrarũ. & hoc
qd̃ continet omnia scientiã habet
uocis. Propter hoc qui loquit᷑
iniqua non potest latere: nec p̃¬
teriet illum corripiens iudcium
In cogitationib enim impii int̾¬
rogatio erit. Sermonum autẽ
illius auditio ad dm̃ ueniet: & ad
correptionem iniquitatũ illius.
Om̃ auris zeli audit omnia: &¬

Expanded text:
ni repleuit orbem terrarum, et hoc quod continet omnia scientiam habet uocis. propter hoc qui loquitur iniqua non potest latere, sed nec praeteriet illum corripiens iudicium. in cogitationibus enim impii introgatio erit: sermonum autem illius auditio ad dominum ueniet ad correptionem iniquitatum. illius. quoniam auris zeli audit omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
eis qui fidem habent in illum.
Peruersȩ enim cogitationes sepa¬
rant a deo ꝓbata autẽ uirtus cor¬
ripit insipientes.
uoniam in maliuolam animã
ñ introibit sapientia: nec habi¬
tabit in corpore subdito peccatis.
Sanctus enim sp̃s disciplinȩ ef¬
fugiet fictum: &e auferet se a cogi¬
tationib que sunt sine intellectu

Expanded text:
nt in illum. Perversae enim cogitationes separant a Deo, probata autem virtus corripit insipientes: quoniam in malevolam animam non introibit sapientia, nec inhabitabit in corpore subdito peccatis. Sanctus enim spiritus disciplinae effugiet fictum, et aufert se a cogitationibus quae sunt sine intellect
Abbreviated transcription (Latin):
me uelut lampas cum solis splen¬
dore ꝑcutitur:. quam si polire uelis:
obscuras: si naturȩ propriȩ relin¬
quas: irradiat. Nasci dicitur in in¬
sula toparion que est ꝓuincie the¬
baide. unde ce nomen accepit. Cri.¬
stallum est in modũ uitri ꝑ innu¬
merosas hyemes glacies condura¬
ta. & induriciam saxi liquens ad¬
modum perducta substantia. Orga¬
num est quas: turris quedam diuer¬
sis fistulis fabricata. quib flatu fol¬
lium uox copiosa destinatur. & ut
eam modulatio decora componat.
linguis quibdam ligneis ab inte¬
riori parte construitur. quas disci¬
plinabiliter magistroꝵ digiti repri¬
mentes grandissonam efficiunt. &
suauissimam cantilenam. Cymbala
sunt ex ꝑmixtis metallis paruissimȩ
fialȩ compositȩ uentrilucula artifi¬
ciosa modulatione collisȩ. acutissi¬
mũ sonũ delectabili collatione rest¬
tuunt.

Expanded text:
me splendet, cum solis splenme splendet, cum solis splendore percutitur. Quam si polire velis, obscuras; si naturae propriae relinquas, irradiat. Nasci dicitur in insula Topazion, quae est provinciae Thebaidae. Unde et nomen accipit. Chrystallum est in modum vitri per numerosas hiemes glacies condurata, et in duritiam saxi liquens admodum perducta substantia. Organum est quasi turris quaedam diversis fistulis fabricata, quibus flatu follium vox copiosissima distinetur, et ut eam modulatio decora componat, linguis quibusdam ligneis ab interiori parte construitur, quas disciplinabiliter magistrorum digiti reprimentes, grandisonam efficiunt et suavissimam cantilenam. Cymbala sunt ex permistis metallis minimae phialae compositae, ventricula artificiosa modulatione collisae; acutissimum sonum delectabili collatione restituunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ingluuiem uentris escarum ambi¬
tione decipitur. Hȩc ꝓpter infirmi¬
tatem suam ne aut ipsa apredato¬
re capiatur. aut fetus eius serpen¬
tinis deuorentur insidiis: ad domo¬
rum fastigia celsa concurrit. Tur¬
tur auiũ castissimꝰ una tantũ copu¬
latione contentus esse narratur.
frigorium est fasciculũ sarmenti
aridum: ñ nisi ad incendiũ aptum.
fulica mansueta auis & nigra est.
anati equidem paruior.sed corporis
compositione consimilis. qui in stag¬
nis delectabiliter commoratur. Eri¬
natius quẽ uocamꝰ ericium animal
est omnino timidum: natura ꝓui¬
dente semꝑ armatũ. cuiꝰ cutẽ inui¬
cem setarum sudes ac tutissime den¬
sissimeꝙ: communiunt. & refugiũ
habet semꝑ in saxis. Toparion ẽ genꝰ
lapidis preciosum. qui duos fertur
habere colores. unũ auri purissimi:
& alterum etherea claritate relu¬
centem. pinguedo rosea uerecunda¬
ꝙ: puritas uicinus lapidi chrisopͣs¬
so magnitudine uel colore qͥ maxi¬

Expanded text:
ingluviem ventris escarum ambiingluviem ventris escarum ambitione decipitur. Haec propter infirmitatem suam ne aut ipsa a praedatore capiatur, aut fetus ejus serpentinis devorentur insidiis, ad domorum fastigia celsa concurrit. Turtur avium castissimus, una tantum copulatione contentus esse narratur. Frixorium est fasciculum sarmenti aridum, non nisi ad incendium aptum. Fulica, mansueta avis et nigra, anati equidem, minor, sed corporis positione consimilis, qui in stagnis delectabiliter commoratur. Herinacius, quem vocamus ericium, animal est omnino timidum, natura providente semper armatum, cujus cutem invicem setarum sudes acutissime densissimeque communiunt, et refugium habet semper in saxis. Topazion genus est lapidis pretiosum, qui duos fertur habere colores, unum auri purissimi, et alterum aetherea claritate elucentem. Pinguedo rosea verecundaque puritas, vicinus lapidi chrysopraso magnitudine, vel colore, qui maxi
Abbreviated transcription (Latin):
licanus auis egyptia est. ci coniis
corporis granditate consimilis. qͣ
naturali macie semꝑ affectȩ sunt.¬
qm̃ sicut phisiologi uolunt tenso
intestino ꝑ uiscera quicquid escarũ
accipit sine aliqua decoctione trans¬
mittit. que ñ gregatim ut ceterȩ
aues uolat: sed delectatione se soli¬
taria consolatur. Quoꝵ genus stag¬
nis in habitat. aliud ut dictum est
in desertis locis secretis ꝙ uersat᷑.
Nocticorax grece dicitur noctis cor¬
uus. quem quidam bubõnẽ. quidã
noctuam esse dixerunt. alii magis
coruo magnitudine & colore consi¬
milem. quem specialiter in asiȩ par¬
tib inueniri posse testant᷑. Istum
sicut diei fulgur abscondit: ita ad¬
uentus noctis ꝓducit. & contra con¬
suetudines auium tunc magis ui¬
gilare & escas querere incipit. qͣn¬
do se in soporem animantia cuncta
componunt. Passer est auis parua
sed nimia sagacitate sollicita. quȩ
nec facile laqueis irretitur. nec ꝑ

Expanded text:
licanus avis Aegyptia est, ciconiis licanus avis Aegyptia est, ciconiis corporis granditate consimilis, quae naturali macie semper affecta est, quoniam, sicut physiologi volunt, tenso intestino per viscera quidquid escarum accipit, sine aliqua recoctione transmittit. Quae non gregatim, ut caeterae aves, volat, sed electatione se solitaria consolatur, quorum genus stagnis inhabitat. Aliud, ut dictum est, in desertis locis secretisque versatur. Nycticorax Graece dicitur noctis corvus, quem quidam bubonem, quidam noctuam esse dixerunt. Alii magis corvo magnitudine et colore consimilem, quem specialiter in Asiae partibus inveniri posse testantur. Istum sicut diei fulgor abscondit, ita adventus noctis producit, et contra consuetudines avium tunc magis vigilare et escas quaerere incipit, quando se in soporem animantia cuncta componunt. Passer est avis parva, sed non minima sagacitate sollicita, quae nec facile laqueis irretitur, nec per
Abbreviated transcription (Latin):
nificans precioso sanguine dñi sal¬
uatoris maculas peccatoꝵ efficaci¬
ter esse diluendas. Ramnus spma¬
rum genus est ꝑmolestum. qd̵ priꝰ
in herbam mollissimã pubescit. s
ub adulta ȩtate caluerit: ramuscu¬
los producit acuminatos. post eaq
eius sudes durescunt in arboream
firmitatẽ. Maceria est saxõꝵ sicca
constructio. quȩ sine aliquo liga¬
mine impense. in altum ducta cõ¬
ponitur. Tympanum est qd̃ tenso
corio quasi supra duas ut ita dicã
metas sibi sub acuta parte copula¬
tas solet resonare ꝑcussum. sicut
hominũ corpus dum ꝓ dño tribu¬
latione quatit᷑: ad superna man¬
data dulcius temꝑatur. Aspidum
immane genus est serpentium. qd̃
naturali obstinatione uerba incan¬
tantium ñ ꝑhibetur admittere. qͥa
ne uerba eoꝵ exaudiat suasq late¬
bras derelinquat: unã aurẽ caudȩ
suȩ infixione dicitur obturare. al¬
teram uero in terram depͥmere.Nel¬

Expanded text:
nificans pretioso sanguine Domini Salnificans pretioso sanguine Domini Salvatoris maculas peccatorum efficaciter esse diluendas. Rhamnus spinarum genus est permolestum, quod prius in herbam mollissimam pubescit; sed ubi adulta aetate calluerit, ramusculos producit acuminatos, postea ejus sudes durescunt in arboream firmitatem. Maceria est saxorum sicca constructio, quae sine aliquo legamine impensae in altum ducta componitur. Tympanum est quod tenso corio quasi supra duas, ut ita dixerim, metas tibi ab acuta parte copulatas solet resonare percussum, sicut hominum corpus dum pro Domino tribulatione quatitur, ad superna mandata dulcius temperatur. Aspidum immane genus est serpentum, quod naturali obstinatione verba incantantium non perhibetur admittere, quia ne verba eorum exaudiat, suasque la tebras derelinquat, unam aurem caudae suae inflexione dicitur obturare, alteram vero in terram deprimere. Pel