comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
puani ep̃i inspera ignea ab an¬
gelis in celo deferri. Tunc danti
sibi testem uolens adhibere mira¬
culi. seruandum diaconum. ite¬
ratoq bis terq eius nomine cũ
clamoris magnitudine uocayit.
Cumq ille fuiset ur solito tan¬
ti uiri clamore turbatus. ascen¬
dit. respexit. parteniq iam lu¬
cis exiguam uĩdit. Cui tantũ
hoc obtupescenti miraculũ. uir
dei ꝑ ordinem que fuerant gesta
narrauit. Statimq in cassinum
castrum religioso uiro theoꝓbo
mandaint. ut ad capuanam uR¬
bem sub eadem nocte transinitte¬
ret ⁊ quid de germano ep̃o ageret᷑
agnosceret.⁊ indicaret. fãctum ẽ.
⁊ reuerentissimum uirum germa¬
num ep̃m. is qui missus fuerat
iam defunctum repperit ⁊ reqͥrens
subtiliter. agnouit eodim mom̃¬
to fuisse illius obitum: quo uir
domim eius cognouit ascensum.¬

Expanded text:
animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret. Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jam defunctum reperit, et requirens subtiliter agnovit eodem momento fuisse illius obitum quo vir Domini ejus cognovit ascensum.
Abbreviated transcription (Latin):
coiruptus est mundus: adam oꝑponẽs
nouum et uiuum. in quo restaurata lt̾
omnia: et que in celo et que interra cõ¬
sissuit. dedit manifeste in telligi quod
ipsuis scripserit scd̾m carnem genera¬
tionem qui electos suos ⁊⁊ filioꝵ dei
assumneret a doptionem.

Expanded text:
corruptus est mundus, Adam opponens corruptus est mundus, Adam opponens novum, in quo restaurata sunt omnia, et quae in coelo et quae in terra consistunt; dedit manifeste intelligi quod ipsius scripserit secundum carnem generationem, qui electos suos in filiorum Dei assumeret adoptionem.
Abbreviated transcription (Latin):
uoexordis suo satis ostendit
generationem xp̃i scd̾m carne
se susceyisse nairandam. Secũdum
hane eñi xpistus filius hominis est
Quod se ip̃e sepissime appellat. con¬
mendans nobis quod misericordit dig¬
natus sit ẽẽ pronob̾. Nam illa sux¬
naet  etera generatio secundrim
quani filius dei unigeniais est: qr
onifia ꝑ rõm facta sunt. ita inet¬
bilis est ut de illa dictum a ꝑꝓheta
ulaia in telugatur.
enerationem eius quis enarri¬
bit: Quamquam et de tem¬
psorali natiuitate qua uerbum caro
factum est. et uirgo spicitu sancto gra¬
iuda filium peperit: et uirgo permasit.
Hoc proptetica sentencia possit nons
comienienter accipi ne sacre edificatio¬
nis discors compago non hereat. lt ix¬
Situr matheus cortupto humani ge¬
neris micio p preuacirationem. in
primo noui testamenti libro. respondẽs
primo libro ueteris legis. ubi scciptum
est. iuc est liler gn̾ationis ceuet tere.
Et rursum. Hic est liber generationis
abe. ade uidelicet ueteris. per quem tot

Expanded text:
Quo exordio suo satis ostendit generationem Christi secundum carnem, se suscepisse narrandam. Secundum hanc enim Christus filius hominis est, quod etiam seipse saepissime appellat, commendans nobis quod misericorditer dignatus sit esse pro nobis. Nam illa superna et aeterna generatio, secundum quam Filius Deinia per ipsum facta sunt, ita ineffabilis est, ut de illa dictum a propheta Isaia intelligatur: Generationem ejus quis enarrabit? Quanquam et de temporali ejus nativitate, qua verbum caro factum est, et virgo Spiritu sancto gravida filium peperit, et virgo permansit, haec prophetica sententia possit non inconvenienter accipi, ne sacrae aedificationis discors compago non haereat. Igitur Matthaeus, corrupto humani generis initio per praevaricationem, in primo Novi Testamenti libro respondens primo libro veteris legis, ubi scriptum est: Hic est liber generationis coeli et terrae ; et rursum: Hic est liber generationis Adae ; Adae videlicet veteri, per quem totus
Abbreviated transcription (Latin):
quente. notatur tempus.
archidiaconꝰ turonis misit
uelociter: qui hec diligent᷑
inquireret. Qui ueniens
eo die horaq manifestis¬
sime cognouit transisse bea¬
tum uirum:. Quo sc̃s seue¬
rinus audiuit psallen¬
tium chorum. Sed &e si
ad seueri recurramus
historiam: ipsa hora eum
sibi scripsit cum libro
uite sue fuisse reuelatũ.

Expanded text:
quente, notatum tempus, quente, notatum tempus, archidiaconus Turonus misit velociter qui haec diligenter inquireret. Qui veniens, eum diem horamque manifestissime cognovit transisse beatum virum, quo sanctus Severinus audivit psallentium chorum. Sed si ad Severi recurramus historiam, ipsa hora eum sibi scripsit cum libro vitae suae fuisse revelatum.
Abbreviated transcription (Latin):
ille adtentius audiret.
Respondit. nequaquam.
Tunc ille. Diligenter inqͥt
ausculta. Archidiaconus
autem cepit sursum col¬
lum extendere: aures eri¬
gere. &e suꝑ sũmos articulos
baculo sustentante stare.
Sed credo eum non fuisse
equalis meriti. aquo hec
non merebãtur audiri.
Tunc prostrati terre ipse pa¬
riter ce beatus ep̃s. dñm de¬
preca antur: ut hoc ei diui¬
na pietas audire ꝑmitteret
Crectis autem: rursum in¬
terrogat senex. Quid audis:
Qui ait. uoces psallentium
tanquam in cęlo audio: sed
quid sit prosus ignoro. Cui
ille. Ego tibi quid sit narra¬
bo. Donnus m̃s martinus
ep̃c migrauit ex hoc mundo:
&e nunc angłi canendo eũ
deferunt in excelsum. Et
ut parum ꝑmora eẽt ut
hec audirentur. diabolus
eum cum iniquis angłis
retinere temp̃tauit. Nich¬
q suum in eundem reppe¬
riens: confusus abscessit.
Quro ergo de nob̃ peccato¬
rib erit. si tantum sacerdo¬
tem uoluit pars iniqua
nocere: Hec sacerdote lo¬

Expanded text:
ille adtentus audiret. ille adtentus audiret. Respondit: 'Nequaquam'. Tunc ille: 'Diligenter', inquid, 'ausculta'. Archidiaconus autem coepit sursum collum extendere, aures erigere et super summis articulis, baculo sustentante, stare. Sed credo, eum non fuisse aequalis meriti, a quo haec non merebantur audiri. Tunc prostrati terrae ipse pariter et beatus episcopus, Dominum deprecantur, ut hoc ei divina pietas audire permitteret. Erectis autem, rursum interrogat senes: 'Quid audis?' Qui ait: 'Voces psallentium tamquam in caelo audio, sed quid sit prorsus ignoro'. Cui ille: 'Ego tibi quid sit narrabo. Domnus meus Martinus episcopus migravit ex hoc mundo, et nunc angeli canendo eum deferunt in excelsum. Et ut parumper mora esset, ut haec audirentur, diabolus eum cum iniquis angelis retenere temptavit, nihilque suum in eundem repperiens, confusus abscessit. Quid ergo de nobis peccatoribus erit, si tantum sacerdotem voluit para iniqua nocere?' Haec sacerdote lo
Abbreviated transcription (Latin):
tempus notant. sollicite
requirentes. Qui ipsam
dixerat. se eius exequiis
de seruisse. Obeatum ui¬
rum incuius transitu
scõrum canit numerus.
angelorum exultat cho¬
rus: omniumq celestiũ
uirtutum occurrit ex¬
ercitus. Diabolus p̃sump¬
cione confunditur. ecclia
uirtute roboratur: sacer¬
dotes reuelatione glorifi¬
cantur. Quem michael as¬
sumpsit cum angłis. ma¬
ria suscepit cum uirginũ
choris: paradisus retinet
letum cum scĩs. Sed quid
nos in laudẽ eius tempta¬
mus. quod ñ suficimus
ad implere: Ipse enim est
laus illius. cuius laus ab
eius ore numquam recessit
Nam nos utinam uel sim¬
plicem possimus historiam
ex plicare.¬
eatus autem seuerinus
colonensis ciuitatis ep̃s.
uir honeste uite & ꝑcune¬
ta laudabilis. dum die do¬
minico loca sca exconsue¬
cum suis dericis circuiret:
illa hora qua uir beatus
obiit. audiuit chorum
canentium insublimi.
Uocatoq archidiacono. in¬
terrogat siaures eius
ꝑcuterent ⁊uoces: quas

Expanded text:
tempus notant, sollicite tempus notant, sollicite requirentes. Qui ipsam dixerat se ejus exsequiis deservisse. O beatum virum, in cujus transitu sanctorum canit numerus, angelorum exsultat chorus, omniumque coelestium virtutum occurrit exercitus: diabolus praesumptione confunditur, Ecclesia virtute roboratur, sacerdotes revelatione glorificantur; quem Michael assumpsit cum angria suscepit cum virginum choris, paradisus retenet laetum cum sanctis! Sed quid nos in laude eius temptmus, quod non sufficimus adimplere? Ipse est enim laus illius, cuius laus ab eius ore numquam recessit. Nam nos utinam vel simplicem possimus historiam explicareeatus autem Severinus Colonensis civitatis episcopus, vir honestae vitae et per cuncta laudabilis, dum die dominico loca sancta ex consuecum suis clericis circuiret, illa hora qua vir beatus obiit audivit chorum canentium in sublimi. Vocatoque archidiacono, interrogat, si aures eius percuterent voces, quas
Abbreviated transcription (Latin):
atus ambrosius cuius
hodie flori eloquii per
totam ȩccłiam redolent.
mediolanensi ciuitati p̃¬
erat ep̃c. Cui celebranti
festa dominice diei. ista
erat consuetudo: ut ueni¬
ens lector cum libro. nõ
antea legere presumeret.
quam sc̃s nutu iussisset.
factum est autem ut illa
tis ambrosius suꝑ scm̃
altare obdormiret. Quod
uidentes multi. cum nul¬
lus eum penitus excita¬
re presumeret: transac¬
tis fere duarum aut
trium horarum spaciis
excitauerunt dicentes.
Iam hora preterit. iu¬
beat donnus lectorem
lectionem legere: expec¬
lam lassus. Respondens
autein beatus ambrosi¬
us. nolite inquit tur
bari. Multum enim mͥ
ualet sic obdormisse:
cui tale miraculum
dominus ostendere dig¬
natus est. Nam noueri¬
tis fratrem meum mar¬
tinum sacerdotem egres
me autem eius funeri
obsequium prebuisse.
Per actoq ex more ser¬
uicio. capitellum tan¬
tum uobis excitanti¬
b non expleui. Tunc
illi stupe facti pariter¬
ce ad mirantes: diem &

Expanded text:
atus Ambrosius, cuius atus Ambrosius, cuius hodie flores eloquii per totam eclesiam redolent, Mediolanensi civitati prpus. Cui celebranti festa dominici diei ista erat consuetudo, veniens lector cum libro non antea legere praesumeret, quam sanctus nutu iussisset. Factum est autem, ut illatis Ambrosius super sanctum altare obdormiret. Quod videntes multi, cum nullus eum penitus excitare praesumeret, transactis fere duarum aut trium horarum spatiis, excitaverunt, dicentes: 'Iam hora praeterit. Iubeat domnus lectori lectionem legere; speciam lassus'. Respondens autem beatus Ambrosius: 'Nolitbari. Multum enim mihi valet sic obdormisse, cui tale miraculum Dominus ostendere dignatus est. Nam noveritis fratrem meum Martinum sacerdotem egressum me autem ejus funeri obsequium praebuisse, peractoque ex more servitio, capitellum tantum, vobis excitantibus, non explevi. Tunc illi stupefacti, pariterque admirantes, diem et
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑfuit. qui ex hac mul¬
titudine uigilaret. Igit᷑
ubi turoniti eos conspi¬
ciunt obdormisse. appre¬
hensam sanctissimi gle¬
bam alii ꝑfenestram ei-¬
ciunt. alii aforis suscipi¬
unt. Positumq innaue:
cum omnĩ popło ꝑuin¬
gennã fluuium descen¬
dunt. Ingressiq ligeris
alueum. ad urbem tu¬
ronicam cum magnis
laudibus psallentium
dirigunt gressum.De
quorum uocib pictaui
exꝑge facti. nichil dethes¬
auro quem custodiebant
habentes: cum magna con¬
fusione ad propria sunt
reuersi. Quod siquis re¬
quirit. fur post transi¬
tum gratiani ep̃i. unus
tantum io est lidorius
usq ad scm̃ martinum
uitas turonica sine bene¬
dictione sacerdotali fuit.
pore uidebantur: occulte
per latebras diuinum of¬
ficium celebrabant. Nam
siqui apaganis reꝑti fuis¬
sent xp̃iani. aut afficie-¬
bantur uerberib: aut gla¬
dio truncabantur. Apassio¬
ne ergo dñi. usq ad transi¬
tum sc̃ĩ martini anni. ctcc.¬
o namq tempore. be¬

Expanded text:
superfuit qui ex hac mulsuperfuit qui ex hac multitudine vigilaret. Igitur ubi Turonici eos conspiciunt obdormisse, apprehensam sanctissimi 36 corporis glebam, alii per fenestram ejiciunt, alii aforis suscipiunt, positumque in navi cum omni populo per Vingennam fluvium descendunt. Ingressique Ligeris alveum, ad urbem Turonicam cum magnis laudibus psallentioque dirigunt copioso. De quorum vocibus Pictavi expergefacti, nihil de thesauro quem custodiebant habentes, cum magna confusione ad propria sunt reversi. Quod si quis requiret, cur post transitum Gatiani episcopi, unus tantum, id est Litorius, usque ad sanctum Martinum vitas Turonica sine benedictione sacerdotali fuit. pore videbantur, occulte et per latebras divinum officium celebrabant. Nam si qui a paganis reperti fuissent Christiani, aut afficiebantur verberibus, aut gladio truncabantur. A Passione ergo Domini, usque transitum sancti Martini, anni Εο namque tempore be
Abbreviated transcription (Latin):
factas sufficere dicitis. sci¬
tote quia uob̾cum posi¬
tus.: ampliꝰ est quam h
oꝑatus. Nam ut preter¬
mittamus plurima. uo¬
bis suscitauit duos mor¬
tuos: nob̃ unum. Et ut
sepe ipse dicebat. maior
ei uirtus ante episcopa¬
tum fuit: quam post
episcopatum. Ergo neces¬
se est ut quod nob̾cum
ñ impleuit uiiius. exple¬
at uel defunctus. Nob̾
enim ablatus. nob̃ est
a deo datus. Uerum si mos
antiquitus institutus
seruatur. in urbe qua or¬
dinatus est: habebit deo
iibente sepulchrum.
Certe si ꝓ monasterii pri¬
uilegio cupitis uendicare.
scĩtote quia primo ei mo¬
nasterium cum medio¬
lanensib fuit. his ergo
litigantib. sole ruente
dies clauditur. Corpusq
in medio positum: ab-¬
utroq popło custoditur:
futurum ut mane fac¬
to. a pictauis ꝑuiolentiã
auferretur: sed d̃s omni¬
potens noluit urbem
turonicam aproprio frus-¬
trari patrono. Deniq
nocte media omnes pic¬
comprimuntur. nec ullꝰ

Expanded text:
facta sufficere dicitis, scifacta sufficere dicitis, scitote, quia vobiscum positus amplius est quam hic operatus. Nam, ut praetermittamus plurimum, vobis suscitavit duos mortuos, nobis unum; et, ut ipse saepe dicebat, maior ei virtus ante episcopatum fuit, quam post episcopatum. Ergo necesse est, ut, quod nobiscum non inplevit vivens, expleat vel defunctus. Vobis est enim ablatus, nobis a Deo donatus. Virum si mus antiquitus institutus servatur, in urbe qua ordenatus est habebit Deo iubente sepulchrum. Certe si pro monasthirio privilegio cupitis vindecare, scetote, quia primum ei monasthirium cum Mediolaninsibus fuit'. His ergo litigantibus, sol ruente nox clauditur, corpusque in medio positum, utroque populo custoditur, futurum ut mane facto a Pictavis per violentiam auferretur: sed Deus omnipotens noluit urbem Turonicam a proprio frustrare patrono. Denique nocte media omnis Piccomprimitur, nec ullus
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃s martinus turonorum
ep̃s plenus uirtutib & sc̃i¬
tate. prebens infirmis mul¬
ta beneficia: octogesimo
primo etatis suẽ anno.
episcopatus autem uice¬
simo sexto. apud condaten¬
sem diocesis suȩ uicum
excedens ascło. feliciter mi¬
grauit ad xp̃m. Lransiit
autem media nocte que
dominica habebatur: at¬
tico cesareoq consulibus.
Multi enim incius tran¬
situ psallentium uoces¬
audierunt incelo. quod
in libro uirtutum eius
primo plenius exposumꝰ.
Nam cum primum sc̃s
dei apud condatensem ut
diximus uicum egrotare
cepisset. pictaui popłi ad
eius transitum sicut turo¬
nici uenerunt. Quo mi¬
grante. grandis altercatio.
in utrumq surrexit po¬
płm. Dicebant enim pic¬
taui. Noster est mona¬
chus. nob̾ abbasextitit:
nos requirimus cõmenda
participastis coniuiuio:
firmati fuistis benedictio¬
nib. insuper & uirtutib
iocundati. Sufficiant uob
ista omĩa: nob̾ licrat au¬
ferre uel cadauer exanime
Ad hec turonici responde¬
runt. Si uirtutes nobis

Expanded text:
s Martinus Turonorum episcopus, plenus virtutibus et sanctitate, praebens infirmis multa beneficia, octuaginsimo et primo aetatis suae anno, episcopatum autem vicissimo sexto, apud Condatinsem diccisis suae vicum excedens a saeculo, filiciter migravit ad Christum. Transiit autem media nocte, quae dominica habebatur , Attico Caesarioque consolibus. Multi enim in eius transitum psallentium audierunt in caelum, quod in libro virtutum eius primo plenius exposuemus. Nam cum primitus sanctus Dei apud Condatinsem, ut dixemus, vicum aegrotare coepisset, Pectavi populi ad eius transitum sicut Toronici convenerunt. Quo migrante, grandis altercatio in utrumque surrexit populum. Dicebant enim Pectavi: 'Noster est monachus, nobis abba extetit, nos requiremus commendatparticipastis convivio, firmati fuistis benedictionebus, insuper et virtutibus iocundati. Sufficiant ergo vobis ista omnia, nobis liciat auferre vel cadaver exanimum'. Ad haec Toronici respondebant: 'Si virtutum nobis
Abbreviated transcription (Latin):
qui uitam aliis auferre cupis.
Multos equidẽ decepisti & exules
a solo pat̾no fecisti. see magis
tu exuleris: quia ce tempora¬
lem & futurã glam cito ꝑdes.

Expanded text:
qui vitam aliis auferre cupis. Multos equidem decepisti, et exsules a solo paterno fecisti; sed magis tu exsulabis, quia et temporalem et futuram gloriam cito perdis:
Abbreviated transcription (Latin):
electionem fides gentium Q
pͥus mundi lucrĩs inhĩabãt.
s nunc corpꝰ xp̃i sedula deuo¬
tione reficiunt. expͥmit᷑. ꝓfec¬
to suꝑcilium phariseorũ. iuu¬
deoꝵ inuidiam. qua de genti¬
um salute torquent. insinu¬
at. Et respondens iħc ad illos.
dixit. Non egent qui sani ft̃
medico: s qui male habent.¬
Non ueni uocare ustos sed
scribas ⁊ phariseos. qui iustos
se putantes: peccõrum consor¬
tia declinabant. Seip̃m nãq
medicum dicit. qui miro me¬
dicandi genere uulneratꝰ est
propter iniquitates nr̃as: &
liuore eius sanati sumꝰ. Sa¬
nos aũt ⁊ iustos appellat eos
qui ignorantes dei iusticiã.
⁊suam uolentes constituere.:
usticie dei non sunt sub¬
iecti. qui ex lege p̃sumentes.
euangelii gr̃am non q̃rũt.
Porro male hñtes ⁊ peccõres
uocat eos. qͥ sue fragilitatis cõ¬
sciencia deuicti. nẽc ꝑ legẽ i̾ti¬
ficari posse uidẽtes. xͥ se gr̃e

Expanded text:
electionem fides gentium, quae electionem fides gentium, quae prius mundi lucris inhiabant, sed nunc corpus Christi sedula devotione reficiuntur, exprimitur, profecto supercilium Pharisaeorum, Judaeorum invidiam, qua degentium salute torquentur, insinuat. Et respondens Jesus, dixit ad illos: Non egent qui sani sunt medico, sed qui male habent.Non veni vocaScribas et Pharisaeos, qui justos se putantes, peccatorum consortia declinabant. Seipsum namque medicum dicit, qui miro medicandi genere vulneratus est propter iniquitates nostras, et livore ejus sanati sumus . Sanos autem et justos appellat eos qui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti , qui ex lege praesumentes Evangelii gratiam non quaerunt. Porro male habentes, et peccatores vocat eos, qui suae fragilitatis conscientia devicti, nec per legem justificari po
Abbreviated transcription (Latin):
uium. quo diues popłs eget.
pauꝑ epulat᷑. Et erat turba
multa publicanorũ.⁊ aliorũ
qui cum illis erant discum¬
bentes. Uiderant publicanũ
a peccĩs ad meliora conuer¬
sum.locum inuenisse peni¬
dentie.⁊ obid etiam ipsi non
desperant salutem. Et mur¬
murabant pharisey ⁊ scribe
eoꝵ. dicentes ad discipulos.
eiꝰ. Quare cũ publicanis &
pecc̃orib manducatis & bibi
tis: Conuiuantibꝰ cũ dño pu¬
blicanis.pharisey murmurã¬
tes. de ieuinio głant᷑. Ubi pri¬
mo legis ⁊ gr̃e quanta sit dis¬
tantiã declarat᷑. Quia qui le¬
gem sequunt᷑. ieiune mentis
famem patient᷑ et̃nam. Qui
uero uerbum in interioribꝰ
anime receꝑint.alimenti
celestis ⁊ fontis ubertate re¬
creatiꝰ esurire ⁊ sitire ñ pos¬
sunt. Deinde retributionis
future speties p̃figurat. quã¬
do epulantib cum xp̃o elec¬
tis ꝑfidia suꝑborum ieuina tor¬
quebit᷑. quib dicit᷑. Meretrices
& publicani precedunt uos
in regno dei. Qd̃ si ꝑ mathey

Expanded text:
eget, pauper epulatur. Et erat turba multa publicanorum et aliorum qui cum illis erant discumbentes. Viderant publicanum a peccatis ad meliora conversum, locum invenisse poenitentiae, et ob id etiam ipsi non desperant salutem. Et murmurabant pharisaei et scribae eorum dicentes ad discipulos ejus: Quare cum publicanis et peccatoribus mandtis? Convivantibus cum Domino publicanis, Pharisaei murmurantes de jejunio gloriantur. Ubi primo legis et gratiae quanta sit distantia declaratur, quia qui legem sequuntur, jejunae mentis famem patiantur aeternam; qui vero verbum in interioribus animae receperunt alimenti coelestis, et fontis ubertate recreati, esurire et sitire non possint. Deinde retributionis futurae species praefiguratur, quando epulantibus cum Christo electis, perfidia superborum jejuna torquebitur, quibus dicitur: Meretrices et publicani praecedent vos in regnum Dei . Quod sit per Matthaei
Abbreviated transcription (Latin):
diam ⁊ honorem euangeliste
noluerũt nom̃ ponere uulga¬
tum. Ip̃e aũt matheꝰ uxta il¬
lud qd̃ scriptum est. ustus ac¬
cusator sui est in pͥmordio ser¬
monis: matheum se ⁊ publica¬
num nominat. ut ostendat le¬
gentib nullũ debere conũsum
de salute diffidere. cũ ip̃e de pu¬
blicano in apłm. de theloneario
in euangłistam. sit repente
mutatus. Et relictis om̃ib sur¬
gens sequutus est eum. Intelli¬
gens matheus quid sit uẽraciter
dñm sequi. relictis om̃ib sequit᷑.
Sequi autem imitari est. ideoq
ut pauperem xp̃m non tam g̃s¬
su quam affectu. consectari po¬
tuissz reliquit ꝓpra. qui raꝑe
solebat aliena. ꝑfectamq nob̾
abrenunciationis scł̃i formam
tribuens. non solum lucra reli
fectas atq incompositas reliẽ¬
rit. Tanta enĩ cupiditate se¬
quendi dnm̃ ductus est. ut in
nullo prorsus huiꝰ uite respectũ
uel cogitationem sibumet reseR¬
uauerit. Propter qd̃ iurta mer.¬
cedem humana sedulus negotia

Expanded text:
elistae noluerunt nomen ponere vulgatum. Ipse autem Matthaeus juxta illud quod scriptum est, Justus accusator sui est , in primordio sermonis Matthaeum se et publicanum nominat: ut ostendat legentibus nullum debere conversum de salute diffidere, cum ipse de publicano in apostolum, de telonario in evangelistam sit repente mutatus. Et relictis omnibus, surgens secutus est eum. Intelligens Matthaeus quid sit veraciter Dominum sequi, relictis omnibus sequitur. Sequi enim, imitari est. Ideoque ut pauperem Christum non tam gressu quam affectu consectari potuisset, reliquit propria qui rapere solebat aliena, perfectamque nobis abrenuntiationis saeculi formam tribuens, non solum lucra reliqerfectas, atque incompositas reliquerit. Tanta enim cupiditate sequendi Dominum ductus est, ut in nullo prorsus hujus vitae respectum vel cogitationem sibimet reservaverit. Propter quod justa mercede dum humana sedulus negotia
Abbreviated transcription (Latin):
iertu pudore magno susfu¬
sus io achim uo pastores qui cum
ut Seiz enim demum. repedare
uoluit: ne forte a contribulib suis
qui simul aderant. et hoc a sa cerdote
angelus domini cum in menso lumi¬
ne astitit. Qui cum ad eius uisionẽ
turbaretur angelus qui ei apparuut
timorem cius corpeseuit dicens. No¬
li timere ioachim:. neq inuisione
meci turberis. Ego enim sum anglo
dñ missus ab ip̃o ad teut amiã¬
ciem tibi piecez tuas exauditas else.
et el emosinas tuas ascendisse in con

Expanded text:
ectu, pudore magno suffusus Joachim, ad pastores, qui cum sit. Neque enim domum repetere voluit: ne forte a contribulibus suis, qui simul aderant, et hoc a sacerdote angelus Domini ei cum immenso lumine astitit. Qui cum ad ejus visionem turbaretur, angelus qui ei apparuerat, timorem ejus compescuit, dicens: Noli timere, Joachim, neque in visione mea turberis. Ego enim sum angelus Domini, missus ab ipso ad te, ut annuntiem tibi preces tuas esse exauditas, et eleemosynas tuas ascendisse in con
Abbreviated transcription (Latin):
in exultatione
meum in patriarcharum
minica ueniente die in refri¬
liis tuis fr̃ib meis ut cus¬
todiant signaculum cruciᷤ.

Expanded text:
exultatione meum in patriarcharum minica ueniet . et te susciliis tuis fratribus meis custodire signaculum | crucis
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Subuenite romanis
deos quos eugenia ab egyꝑ¬
urbe separate. Isti enim in¬
dii. qui homines nasci pro¬
hibeant. Et quib ista iube¬
bunt. si nati non fuerint:
uiua certamina: Proquib¬
autem uictrices dextere no¬
amittimus regna & ta¬

Expanded text:
dicens Subuenite | romanis deos nouos | quos eugenia urbe separate . et dii, qui homines prohibeant, et quibus ista videbunt, si nati non fuerint qviva certamina? Pro quibus victrices dextrae amittimus, et ta
Abbreviated transcription (Latin):
tio dee diant sacrificͥa exhibe¬
manib fudit orationem.
Q ua orante. ita simulachrũ
ẽ. ut sola pulueris eius in¬
dicia remansissent. Magitis¬
autem artib hec reputantes.
saxo circa scapulas eius in¬
genti constricto tyberi eam
precipitem dederunt. statĩq¬

Expanded text:
Dianae sacrificia exhibemanibus fudit orationem. Qua orante, ita simulacrum est, ut sola pulveris ejus indicia remanerent. Sed magicis artibus hoc reputantes, ingenti saxo circa scapulas ejus constricto, Tiberi eam praecipitem dederunt. Q
Abbreviated transcription (Latin):
Dic furcifer quȩ temeritas
compulit. ut illustram me¬
lantiam appetere quasi uilẽ¬
gressus sub specie xp̃iani uel¬
medici. castitatem generosissi¬
mam ad lupanarum igna¬
uiam prouocares: Numquid

Expanded text:
c furcifer que| te temeritas conpulit ut inlustrem feminam . melantiam| adpeteres egressus sub specie medici . castitatem gene| rosissimam ad lupinarem ignominiam prouocaris Aud
Abbreviated transcription (Latin):
dem mͥ scđm carnem pater¬
cum sedent. auitus &e sergiꝰ.
Ego uero sum eugenia filia
dum cum deliciis suis res
eunuchi mei. cum quibus
autem iam idoneus tibi ex¬
Que statim rapidissimo cur¬
taculum propat. Deferunt᷑¬
ilico uestimenta auro texta.

Expanded text:
dem secundum carnem patercum sedent, Avitus et Sergius. Ego autem Eugenia filia mundum omnem cum deliciis suis respeunuchi mei, cum quibus autem tam idoneus ibi ex| statim curso rapidissimo taculum properat De| feruntur uestimenta auro texta
Abbreviated transcription (Latin):
timandum. Redeamus nunc
ad illud tempus. quod pro¬
thus & iacinctus auferentes
eugeniam abierunt. Baster¬
na igitur iumentis ꝑambu¬
trem. Occurrunt cum
simul mugium reddiderunt.
fit repente tocius ciuitatis
strepitus. Quis enim dicere
Erat itaq planctus in estima¬
bilis. fletus immensus. luge
filiam. sorores. fr̃s. seruuli.
dñam &e tenebat uniuersos
meror. & infinita animi tri¬
bulatio. fit per totam proun¬
ciam inquisicio. interrogant᷑
aruspices. inquiruntur phy¬
Credit factum pater &e fletum
adconsolationem reuocans.
dat festa responsis. atq deoꝵ
illam numero consetrans. ex
auro puro eius fecit fusile
simulachrum. Mater tam̃¬

Expanded text:
iaret Redeamus nunc ad illud tempus | quo protus et hyacintus auferentes eugeniam abierunt | baster. Igitur iumentis perambutem, occurrerunt cum simul mugitum reddiderunt, fit quoque repente totius civitatis strepitus. Quis enim audire Erat itaque planctus inaestimabilis, fletus immensus: lugebfiliam, sororem fratres, servi dominam: et tenebat universos moeror, et infinita animi tribulatio. Fitque per totam provinciam inquisitio, interrogantur aruspices, inquiruntur pitCredit factum pater . et fletum ad consola| cionem reuocans dat festa responsis Et deorum illam | numero consecrans ex auro puro . eius fecit fusile | simulachrum Quod ita
Abbreviated transcription (Latin):
aliis poscentib animo casti¬
tatis obsisteret. ꝑuenit ad
manus eus beati pauli apł̃i¬
Elicet sub paganissimos pa¬
rentes ageret ẽẽ cepit animo

Expanded text:
aliis poscentibus animo castitatis 341 obsisteret, pervenit ad manus ejus beatissimi Paulilicet sub paganissimis parentibus ageret, esse tamen coepit animo
Abbreviated transcription (Latin):
os suos. Considerate ium
carminum. & uidete si non
nos respicit. quicquid xp̃ia¬
niq cum de uero deo nrͣ
tui sermonis ageretur:
audumus eos hoc canere.
Omnes dii gentium demo¬
nia. dñs autem nr̃ celos
fecit. Ecce nunc recedenti¬
numero computati ingre¬
diamur ut socii. quo usq
noticias collocemus. Igitur
tib inquirunt quis ẽẽt seni¬

Expanded text:
onsiderate| uim carminum et uiditis nos trespicire quicquid mo| dolanique cum de uero deo . tui sermonis age| retur Audimus hęc caneri omnis dii gentium demonia | Dominus autem caelos fecit Ecce nunc arripiendntibus computati, ingrediamur ut socii, quousque notitias colligamus. CAP. V.tibus, inquirunt quis esset seni
Abbreviated transcription (Latin):
rum botriones. estote parate¬
enim prima est uirtutis in di¬
cium. deo proxima. similis
angłorum parens uitȩ. ami¬
ca sanitatis magistra securi¬
tatis dña gaudii. dux uirtu
tis. Nichil itaq nob ita elabo¬
dum. nisi aut cum uirgini¬
tate uiuamus. aut quod est
głosus pro uirginitate etiam
moriamur. Que sunt enim¬
ootali ueniunt. ꝙ cum ꝑꝑe¬
tuo merore discedunt: faci¬
unt momentaneum risum.
ut eternum fletum infligant.
Tribuunt fugitiuos flores.
ut macriores ꝑseuerantes ad¬
uectent. Mentiuntur securi¬
tatem transeuntis temporis.
ut ꝑpetuis cruciatib tradant.
cum in agone uirginitatis
cepistis. Tempus flendi pro
xp̃o. Ego enim comendaui
uos michi integras illibatasq
restituat. Nolite itaq ex hoc¬
faciem meam corporaliter que¬

Expanded text:
rum botri, estote paratenim est primae virtutis indicium Deo proximum, similis angelis, parens vitae, amica sanctitatis, via securitatis, domina gaudii, dux virtutis. Nihil ita nobis labodum, nisi cum virginitate vivamus, aut quod est gloriosius, pro virginitate etiam moriamur. Quae sunt huporali veniunt, et cum perpetuo dolore discedunt: faciunt momentaneum risum, ut aeternum fletum infligant; tribuunt fugitivos flores, ut marcidiores perseverantes advectent: mentiuntur securitatem transeuntis temporis, ut perpetui saeculi cruciatibus tradant. cum in agone virginitatis coepistis. Tempus flendi temp. Ego enim commendavi vos mihi integras omnes illibatasque constituat. Nolite itaque faciem meam ex hoc corporaliter quae
Abbreviated transcription (Latin):
anno. illustrem uirum
tum ut prefecturam alexan¬
drie ageret & omnes potesta
tes que per totam egyptũ
ad ministrabantur. eius
ditiom seruirent. Hic ita¬
sua clauda & cum duob
filiis auito & sergio. & cũ

Expanded text:
 illustrissimum virum tum, ut praefecturam ageret Alexandriae, et omnes potetes que per totam egyp| tum administrans eius arbitrio deseruirent. | Hic ita claudia et cum duobus filiis aui| to et sergio et cum
Abbreviated transcription (Latin):
tem ih̃e discipłis sius. Nescitis
quia principes gentium ma¬
nantur. & principatum eorũ
gerunt: Apud uos autem ñ
est sic. Sed si quis inter uos
uult primus esse: sit uester

Expanded text:
Jesus discipulis suis: Scitis quia principes gentium manantur, 570 et principatum eorum gerunt. Apud vos autem non est sic: sed si quis in vobis vult primus esse,
Abbreviated transcription (Latin):
na professio. inqua ꝑ ipsos
ponar a uobis. ut uacua
ꝑtranseunte basterna. nos
tres uirili habitu ad dei ho¬
mines properemus. Placet
utrisq consilium. & sequen¬
ti nocte sicut ordinauerat
adimpletur. Lantam creden¬

Expanded text:
na profectio ordinata, per ipsos ponar a vobis: et vacua pertranseunte basterna, nos tres herili habitu simul ad Dei homines properemus. utrisque consilium | Et sequente nocte sicut ordinauerat adinplitur | tantum creden
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc reductus est ad prefectũ.¬
⁊ imponitur in equuleo.⁊ inqͥ¬
ritur quib hoc maleficiis fecis
non maleficiis diaboli. sed bene¬
ficiis dei mei omnipotentis hoc
rum urbis uia ostiensi. ad lo

Expanded text:
t. Reductus ad praefectum imponitur equuleo, et inquisitus quibus haec maleficiis fecisset, Non maleficiis diaboli, sed beneficiis omnipotentis Dei hoc eum
Abbreviated transcription (Latin):
ex iussione prefecti ductus fuiss
ad templum serapis. iuxta secre¬
cogeretur ad sacrificium: ex suffla¬
uit in faciem statue.⁊ statim ce
cidit. Item ductus est in aliame

Expanded text:
ex iussu prefecti ductus esset ad templum Serapis ut sacrcogeretur ad sacrificandum, exsufflavit in faciem statuae aereae, et statim cecidit. Item ductus ad Me
Abbreviated transcription (Latin):
dem absconsum. deo uero manife¬
stum. hic autem cum didicisset
quod beatus felix presbiter ꝓxp̃i¬
lege sum: ⁊ ipsum quem hic sanc¬
tus pb̃r predicat. confiteor domi¬

Expanded text:
dem absconsus, Deo vero manifestus. Hic cum didicisset quod beatus Felix duci fuilege sum, et ipsum quem hic sanctus presbyter confitetur Domi
Abbreviated transcription (Latin):
eo decollemur. E ita cyprianꝰ¬
in agro ꝑductus est: & ibi
lacerno byrro expoliatus ẽ.
dalmatica expoliauit. & dia¬
conib tradidit. & in lineis
stetit. ce cepit spicula torem
sustinere. Qui cum uenisset
spiculator. iussit suis. ut ei¬
darent. Linteamina &. manu¬
Q ita cypriamis manii sita
oculos texit. Qui cum lacini¬
as manuales ligare sibi ñ
posset. ulianus prb̃t. & iu¬
lianus diaconus ligauerunt
ei. Et ita cyprianus passus
est. eiusq corpus ꝓpter genti¬
lium curiositatem in proxi¬
mo positum est ad cercos &¬
scolaces. Inde per noctem sub
candidi procuratoris que ẽ.
uia mapaliensi. iuxta pisci
galerius maximus procon¬
sul decessit. cum uoto¬

Expanded text:
ipso decollemur. ipso decollemur. roductus est, et ibi se lacerna byrro expoliavit, et dalmatica exspoliasset, et diaconibus tradidisset, in linea stetit et coepit spiculatorem sustinere. Cum venisset autem spiculator, jussit suis ut ei aureos darent. Linteamina vero et manu Cyprianjis manu sna oculos sibi texit. qui cum lacinias manuales ligare sibi non potuisset, Iulianus presbyter et Iulianus subdiaconus ei ligauerunt. ita beatus Cyprianus passus est, eiusque corpus propter gentilium curiositatem in proximo positum est. inde per situm est. inde per noctem sublCandidiani procuratoris, quae sunt in uia Mappaliensi iuxta piscinGalerius Maximus proconsul decessit. Passu
Abbreviated transcription (Latin):
cum illic ẽẽt quo dicitur¬
uico saturni. inter ueneriã
& salutariam. mansit illic
ianuam hospici principis
manserunt. Et ita altera die
mane multa turba conue¬
niebat ad sextis. scđ̃m precep¬
tum galerii maximi pro¬
consulis inatrio sauciolo
cius cyprianus. Cyprianus
te sacrilega mente omĩbus
prebuisti: Cyprianus ep̃c
proconsul dix̃. Iusserunt
sacratissimi imꝑatores ceri¬
moniari. Cyprianus ep̃c
dixit. Non facio. Galerius
Consule tibi. Cyprianus
nulla est. consultio. Galerius
tibi conspirationis homines
aggregasti. & inimicum te
diis romanis. & sacris legibz
constituisti. nec te pii & sacra¬
cerimoniarum suarum reuo¬
care potuerunt. Itaq cum
sis nequissimi criminis aue¬
tor & signifer. reprehensus
eris ipso documento. cum his
quos scelere tuo tecum agg̃¬
gasti. sanguine tuo sanciet᷑
bella recitauit. Thascium ey¬
prianum. gladio anmaduer¬
ti placet. Cyprianus ep̃c dix̃.
Deo grãs. Post cuis sententiã
popls fr̃m dicebat. Q nos cũ

Expanded text:
cum eo in vico qui dicitur Saturni, inter Veneream et Salutariam, mansit. Illucjanuam hospitii principis manserant. Et ita altera die,Octobrium, mane, multa turba convenit ad Sexti, secundum praeceptum Galerii Maximi procepit in atrio Sauciolo cius Cyprianus? Cyprianus te sacrilegae mentis hominibus praebuisti? Cyprianus episcproconsul dixit: iusserunt te sacratissimi imperatores caeremoniari. Cyprianus episcopus dixit: non facio. Galerius consule tibi. Cyprianus nulla est consultatio. Galerius tibi conspirationis aggregasti, et inimicum te diis Romanis et sacris religionibus constituisti, nec te pii imperacaeremoniarum suarum reuocare potuerunt. et ideo cum sis nequissimorum criminum auctor et signifer deprehensus, eris ipse documento his quos scelere tuo tecum adgregasti: sanguine tuo sancieturbella recitanit: Thascium Cyprianum gladio animaduerti placet. Cyprianus episcopus dixit: Deo «gratias.. Post hanc uero sententiam turba fratrum dicebat: et nos cum
Abbreviated transcription (Latin):
płm palladis. Quem ita
nisti ut nec deos paueas. nec
nec nr̃is minis t̾rearis. ut con¬
tra rem publicam litteras ac
Ego de corona dñi litteras
accepi non contra rem publi-
redimendas. Lunc decius cesar¬
iracundia plenus. iussit ut¬
os eius cum plumbatis cecde
tur ad tempłm martis. ad¬
cum duteretur. unus exmi¬
litib. nomine cerealis cepit
rogare beatissimum papam¬

Expanded text:
plum Palladis. Cui ita nisti, ut nec deos, nec nec nostras minas timeas, ut contra Rempublicam litteras accEgo de corona Domini litteras accepi, noredimendas." Tunc Decius iracundia plenus iussit os eius eum plumbatis cedi i ad templum Martis,  duceretur, unus ex militibus nomine Cerealis, rogare coepit beatum papam
Abbreviated transcription (Latin):
bus carthaginis. secre¬
tario paternus pro¬
cul cipriano ep̃o dix̃. Sacra¬
tissimmi imperatores ualerianꝰ
&e galienus. litteras ad me da¬
re dignati sunt. Quibus pre¬
ceperunt eos qui non romã
religionem colunt. debere eos.
cerimonias recognoscere. Exqui¬
ro ergo te de nomine tuo.
colo. nisi unum & uerum
dm̃. qui ferit celum & t̾ram
mare &e omĩa que in eis sũt
huic xp̃iani de seruimus.
hunc deprecamur dieb ac
ipsorum imꝑatorum. Pat̾nꝰ
proconsul dix̃. E in hac uo
luntate ꝑseueras: Ciprianꝰ¬
ep̃e dix̃. Bona uoluntas quȩ
dm̃ nouit. immutari non
potest. Paternus proconsul
dixit. Poteris ergo scđ̃m p̃
Paternus proconsul dixit.
Non solum de ep̃is. sed &
natisunt. uolo ergo scire ex
te qui sunt prb̃i. qui in
hac ciuitate consistunt. Cy
bene atq utiliter censuis¬
inciuitatib sius inuenien
tur. Paternus proconsul
dixit. Ame inuenientur.
Q adiecit. Preceperunt etiã
ne aliquib locis concilia¬
teria ingrediantur. Siquis

Expanded text:
 Carthagine in secretario, Paternus proconsul Cypriano episcopo dixit: Sacratissimi Imperatores Valerianus et Gallienus, litteras ad me dare dignati sunt, quibus praeceperunt, eos qui Romanam religionem non colunt, debere Romanas caeremonias recognoscere. Exquisivi ergo de nomine tuo; novi, nisi unum et verum Deum, qui fecit coelum et terram, mare et quae in eis sunthristiani deseruimus: hunc deprecamur diebus acipsorum imperatorum. Patemus proconsul dixit: in hac ergo uoluntate perseueras? Cyprianpondit: bona uoluntas, quae Deum nouit, immutari non potest. Paternus proconsul dixit: poteris ergo secundum Paternus proconsul dixit: non solum de episcopis, ue scribere dignati sunt. uolo ergo scire ex te, qui sint presbyteri qui in hac ciuitate consistunt. Cypbene atque utiliter censaisin ciuitatibus autem tur. Paternus proconsul dixit: a me inuenientur. et adiecit: praeceperunt etiam, ne in aliquibus locis conciliateria ingrediantur. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
corubitana in exilio expre¬
bat. & cotidie sꝑabat uenire
aose sicut illi ostensum fu¬
erat. Cum illic demoraret᷑.
repente idib septembris
tusco & basso consulibus.
uenerunt ad eum principes
duo. Unus ex officio galerii
maximi proconsulis. &.¬

Expanded text:
Curubitana, in qua exsilio praebat. Inde quotidie sperabat veniri ad se, sicut illi ostensum fuerat. Et cum illic demoraretur, repente Idibus Septembris, Tusco et Basso consulibus, venerunt ad eum principes duo: Unus strator officii Galerii Maximi proconsulis,
Abbreviated transcription (Latin):
suam nuptui tradedat.¬
tem circumeuntes clama¬
nobilis. Quiis. & peregrinus.
&quicumq nonuenissent:
regem offenderent. Conti¬

Expanded text:
suam Dionysio tradebat.em circumeuntes clamanobilis, civis ac peregrinus; quicunque non venisset, regem offenderet.
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Apl̾s m̃s benedix̃
uos. ut efne uite partiti¬
pes efficiamin. Cuigilan¬
tes autem cum sibi inuitẽ
hec narrarent. que uidissent.
ecce thomas apparuit eis
nedictio mea suꝑ uos

Expanded text:
dicens: « Apostolus meus benedixit vos, ut aeternae vitae participes efficiamini. » Evigilantes autem, cum mutuo sibi narrarent quae vidissent, ecce Thomas apparuit eis,nedictio mea super vos
Abbreviated transcription (Latin):
mam. diutius ĩmorata ẽ:
sed at celos oculos fixos ha¬
bentem Intellexit hunc
hebreum eẽ. ⁊ dĩ celi ora¬
qui creauit omnia. ipse
puellam uerba ueritatis
ad monebat. Lunc pinterna
neq mandutaret neq bibe¬

Expanded text:
mam, diutius immorata antesed oculos coelis affixos habentem perspexit, hunc Hebraeum esse et Dei coeli oraqui creavit omnia; ipse puellam verba veritatis admonebat. Tunc ipsum, e manducaret, neque bibe
Abbreviated transcription (Latin):
tam prolem. eiectamq littori.
quis conspicatꝰ. fuisset. Sed cũ
nichil inueniret indicii. tandẽ
consolata a propinqͥs: ad pro¬
pria reducit᷑ totum annum in
luctu ⁊ lamentatione deducens.
Recurrente autẽ anni circuloi
uenit it̾um ad expetendam mar¬
tyris sollempnitatẽ. si fortassis
de infantulo. aliqua posset in
uenire indicia. Quid plura:
Recedente mari. anticipat om¬
nes ad ingrediendum. ⁊ ip̃a prz¬
ma precedit ad tumulum. Cui
fletuum imbrib madefactis: dun
inter oscula. ubi ꝑ

Expanded text:
tam prolem eiectamque litori tam prolem eiectamque litori quis conspicasset. Sed cum nihil inveniret indicii, tandem consolata a propinquis, ad propria reducitur, totum annum in luctu ac lamentatione deducens. Recurrente autem anni circulo, venit iterum ad expetyris solemnitatem, fortassis de infantulo si aliqua invenire possit indicia. Quid plura? Recedente mari, anticipat omnes ad ingrediendum, et ipsa prima praecedit ad tumulum. Cumq genis ubertim fletuum imbribus madefactis, dum inter oscula, ubi pe
Abbreviated transcription (Latin):
as. Orantib autem ppłis.
recessit mare in sini suo
ꝑtria fere milia q ingssi
ꝑsiccum popłi. inuenerũt in¬
saxea corpꝰ beati clemẽtis positũ:
ita ut anchora cum qua
missus fuerat. iuxta eum
eẽt posita. Reuelatum ẽ
autem discipłis eus. ut ñ
inde tollerent corpus eius
Quib etiam hoc intimatũ
est. quod omĩ anno die pas¬
sionis eius. recedit mare
ꝑ septem dies. Aduenientib
in una sollempnitatum: ut mu¬
lier cum filio paruulo ad locum
accederet. Epulante autem ea
post ꝑacta sollempnia. obdorm¬
uit infans. Dum hec autem a¬
gerentur: ecce sonus subito fa¬
ctus est. accedentis pelagi. De¬
hinc oblita mr lier sobolis sue.
cepit uelociter cum reliquo po¬
pulo petere npam. Igitur inse¬
quente maris abscessu. postqͣm
ad litus uenerat: meminit se fi¬
lium reliquisse. Tunc cum fle¬
tu magno deiecta terre. miserã
se clamitans. litora uocib re¬
plebat. atq discurrebat ꝑciros¬
itum riparum. si forte ene ea¬

Expanded text:
as. Orantibus autem populis, as. Orantibus autem populis, recessit mare in sinu suo, per tria fere millia. Et ingressi per siccum populi invenerunsaxea corpus sancti Clementis positum, ita ut anchora cum qua missus est, juxta eum esset posita. Revelatum est autem discipulis ejus ut non inde tollerent corpus ejus. Quibus etiam hoc intimatum est quod omni anno die passionis ejus recedat mare per septem dies advenientibus, In una sollempnitatum mulier cum paruulo filio suo ad locum apost acta solemnia, obdormivit infans. Dum autem agerentur, ecce sonus subito factus est accedentis pelagi. Dehinc oblita mulier subolis sui, coepit velociter cum reliquo populo petere ripam. Igitur insequenti maris accessu, postquam ad litus venerat, meminit se filium reliquisse. Tunc cum fletu magno deiecta terris, miseram se clamitans, litora vocibus replebat atque discurrebat per circuitum riparum, si forte eneca
Abbreviated transcription (Latin):
tes abscederent. ꝑtotam
autem prouinciam infra
unũ annũ acredentib sep
fundate sunt. & omnia
la confracta sunt. Post an¬
nos autem tres. paganis in¬
sistentib tam ãbiciosa re¬
latio cucurrit ad imꝑatorẽ
traianum: il aicerent ibi
ꝑ clementem in numera¬
bilem xp̃ianorum popłmi
ac creuisse. Q missus est
dux ait fidianus nomine:
qui multos xp̃ianoꝵ di¬
uersis penis occiderat. &
dum uideret aufidianus
omnes gaudentes ad passio¬
nem accedere: cessit multi¬
tudini. ce solum clementem
ep̃m cogebat ad sacrificandũ
Q cum uideret illũ sic firũ
in dño ut penitus mutari
non possĩt. dixit administros
suos. ꝑducatur ad mare. &
ligetur adcollum eius ancho¬
ra.& precipitetur in medio
mari: ut non possint isti po
płi xp̃iani hunc pro deo co¬
lere. E cum factum fuisset:
om̃is multitudo xp̃ianors
flebat. E flentib illis: dix̃unt
cornelius & pheb discipłi
eius. Omnes unanimes ore¬
mus: ut ostendat nobis
dñs martyris sui excubi¬

Expanded text:
a abscederent. Per totam autem provinciam intra unum annum a credentibus fundatae sunt, et omnia la confracta. Post annos autem tres, paganis insistentibus, tam ambitiosa relatio cucurrit ad imperatorem Trajanum, ut dicerent ibi per Clementem innumerabilem Christianorum populum accrevisse. Et missus est quidam Arsidianus nomine, qui multos Christianorum diversis poenis occiderat. Et dum videret Arsidianus omnes gaudentes ad passionem accedere, cessit multitudini, et solum Clementem episcopum cogebat ad sacrificandum. Et cum videret illum sic fixum in Domino, ut penitus moveri non posset, dixit ad suos: Perducatur ad mare, et ligetur ei ad collum ancora et praecipitetur in medio mari, ut non possint populi Christiani hunc pro deo colere. Quod cum factum fuisset, omnis multitudo Christianorum flebat. Et flentibus illis, dixerunt Cornelius et Phoebus discipuli ejus: Omnes unanimes oremus, ut ostendat nobis Dominus martyris sui exuvi
Abbreviated transcription (Latin):
uidentib cunctis splendor
nimius sicut fulgur de
celo ueniens ita circumdedit¬
te lumine emisit sp̃m: si¬
mul cum ipso lumine ꝑ¬

Expanded text:
cunctis, splendor nimius sicut fulgur de coelo veniens ita circumdeditte lumine emisit spiritum, simul cum ipso lumine p
Abbreviated transcription (Latin):
ter omnium: qui super
omnia & in omnib. Cũ¬
cit ei senior. Credis hec ita
ẽẽ. an ad huc dubitas: lc̃¬
aliud: quod uerius pos¬
sit credi subcelo. Cumq
banus baptizauit eum.

Expanded text:
nium qui est super omnia et in omnibuxit ei senex: «Credis ita esse an adhuc dubitas?». Ealiud quod uerius possit credi sub celo». bano baptiz
Abbreviated transcription (Latin):
mores humidant. Dolores
extenuant. ardores exsiccãt
rant. ioci soluunt. tristi¬
cie consumunt. Sollicitudo
extollit. senectus incuruat.
mors furibunda succedit.
ut cum ẽẽ. desierint nec
fuisse putentur. Pro nichi

Expanded text:
mores tumidant, dolores extenuant, ardores exsiccant,rant, joci dissolvunt, tristitiae consumunt, sollicitudo extollit, senectus incurvat, s omnibus mors furibunda succedit, ut cum esse desierint, non fuisse putentur. Mors i
Abbreviated transcription (Latin):
alonge. ex clamauit uoce
magna dicens. Salue crux
que incorpore xp̃i dedica¬
ta es: & ex menbris eiꝰ tanqͣm
margaritis ornata.: Ante¬
quam te ascenderet dñs.
ti. modo uero amorem ce¬
lestem optinens: pro uoto
susciperis. Scit᷑ enim acre¬
dentib quanta intra te gau¬

Expanded text:
it voce magna dicens: « Salve, crux, quae in corpore Christi dedicata es, et ex membris ejus tanquam margaritis ornata. Antequam te ascenderet Dominuti; modo vero amorem coelestem obtinens pro voto susciperis. Sciens enim quanta intra te gau
Abbreviated transcription (Latin):
dideris ex toto corde tuo.
discere poteris. Si ñ credide¬
ris penitus numquam¬
tu ad indaginem huius
ueritatis adtinges. Tunc¬
multitudo pene totius
liberare. Quos sc̃s andreas

Expanded text:
dideris ex toto corde, dicere poteris: Si non credideris, penitus nunquam ad indaginem hujus veritatis attinges. » Vmultitudo pene totius liberare. Andreas
Abbreviated transcription (Latin):
entiam dicimus habere in¬
genium memoriam & in¬
tellectum. Nam ingenio
lectu aduertimus. quic¬
quid uel uidere nobis cõ¬
tigerit uel audire. Quid
modo facimus: numquid
tie in homine possidet

Expanded text:
no dicimus haberi ingenium, memoriam et intellectum. Nam ingenio lectu advertimus quidquid nobis vel videre contigerit vel audire. Quid modo faciemus? Nunquid tia in homine possidet?
Abbreviated transcription (Latin):
potenti deo qui unꝰ & uerꝰ
ẽ ego omi die sacrifico non
turis fumũ. nec taurorum
mugientium carnes nec hir¬
corum sanguinẽ sed inma¬
culatum agnũ cotidie in
altari crucis sacrifico. Cuius
carnes postea quam omnis
ppłs credentium manduca¬
uerit & eius sanguinẽ bibe¬
rit: agnus qui sacrificatꝰ
est. integer perseuerat ce ui¬
uus. E cum uere sacrifica¬
tus sit: & uere carnes eius
matroucate sint appło &.¬

Expanded text:
potenti Deo qui unus et verus est, ego omni die sacrifico, non thuris fumum, nec taurorum mugientium carnes, nec hircorum sanguinem, sed immaculatum sanguinem quotidie in altari crucis sacrifico; cujus carnem postea quam omnis populus credentium manducaverit, et ejus sanguinem biberit, Agnus, qui sacrificatus est, integer perseverat et vivus. » Et cum vere sacrificatus sit, et vere carnes ejus manducatae sint a po
Abbreviated transcription (Latin):
die integro & nocte tota qͣsi
in loco frigido: illibata p̾sti
chius. misit qui eam ibidẽ¬
in ipsis balneis decollaret.
Quam spiculator tercio ic¬
tu percussit. & caput eius
amputare non potuit.
erat. ne quartam ꝑcussio¬
nem decollandus accipet:

Expanded text:
die integro et nocte, quasi in loco frigido integra perstitchius, misit qui eam dein ipso balneo decollari. Quam spiculator tertio ictu percussit et caput eius amputare non potuit; erat ne quartam percussionem decollandus acciperet,