comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t autẽ uos in hoc libello
caiqũa in speculo possitis
inspicere: ne per obliuionẽ
aliquid negligatis. semel
in septunana uobis legatur.
Et ubi uos inueneritis ea q̃
scripta sũt facientes: agite
gr̃as dño bonorũ omunium
largitori. Ubi aũt sibi quicũ
q nr̃m uidet aliquid deesse.
doleat de precerito. caueat
ce futuro: oraus ut ei debitũ
dimittat᷑. et in temptationẽ

Expanded text:
t autem vos in hoc libello tanquam in speculo possitis inspicere, ne per oblivionem aliquid negligatis, semel in septimana vobis legatur. Et ubi vos inveneritis ea quae scripta sunt facientes, agite gratias Domino bonorum omnium largitori: ubi autem sibi quicumque vestrum videt aliquid deesse, doleat de praeterito, caveat de futuro, orans ut et debitum dimittatur, et in tentationem
Abbreviated transcription (Latin):
ec precepta que sub¬
scripta sunt ido regu¬
la appellant᷑: quia ui¬
delicet icis nobis rec¬
te uiuendi norma exprunitur.
cunꝰ regulami: greci cauon ap¬
pellant. Unde etiã greconom̃e
canonici idest regulares appella¬
ti sũt: hui qui in mouasteriis cõ¬
stituti iuxta regularia precep¬
ta sc̃orrm patr̃ui. sanonice atq
aplice uiuũt. Quibus dicitur.
Hec sunc que ut obseruetis
precipimꝰ: in monasterio consticu

Expanded text:
ec praecepta quae subscripta sunt ideo regula appellantur, quia videlicet in eis nobis recte vivendi norma exprimitur. cimus regulam, Graeci canonem appellant. Unde etiam Graeco nomine canonici, id est regulares, appellati sunt hi qui in monasteriis constituti juxta regularia praecepta sanctorum Patrum canonice atque apostolice vivunt, quibus dicitur. Haec sunt quae ut observetis praecipimus in monasterio constitu
Abbreviated transcription (Latin):
tatio huiꝰ uicii: aliquando fit etiã¬
de paruis rebꝰ et uilib. Nam primꝰ
homo temptatus est nõ de porco.
s de pomo. esau nõ de gallina. s de
lenticula: ipse saluator nr̃ nõ de car¬
tria genera. Uñu genꝰ est: quando
cybo uel potu ĩmoderate quis utit᷑.
alterum genꝰ est: qͣndo niiis de li¬
catũ cybũ uł potũ quis desiderat.¬

Expanded text:
 vitii aliquando fit de parvis rebus et vilibus. Nam primus homo tentatus est non de porco, sed de pomo; Esau non de gallina, sed de lenticula. Ipse Salvator noster non de cartria genera. Unum genus est quando cibo vel potu quis immoderate utitur. Alterum genus est quando nimis delicatu
Abbreviated transcription (Latin):
qũa totũ corpus tuũ mittat᷑ ingehẽ¬
nam. Et si dextera mauꝰ cua scandali¬
rat te: abscide eã et ꝓice abste. Per
dextr̃u oculũ. aut dexterã manũ:
possumꝰ intellige̾ aliqũe nr̃m neceᷤ¬
sariũ amicũ. Qui nobis ꝓuidet in
causis: oculus nr̃ est. Qui mĩstrat
innecessariis: manꝰ nr̃a est. Qͦd si ꝓ¬
oculus est. aut dextera manꝰ. Talis
tam necessarius si ceteros in di ser¬
corpꝰ perire. Et hoc qͦd dixi de ocu¬
io nõ figendo. et̾iam in ceti̾s inue

Expanded text:
quam totum corpus tuum mittatur in gehennam. Et si dextera manus tua scandalizaverit te, abscinde eam et projice abs te . Per dextrum oculum aut dextram manum possumus intelligere aliquem nostrum necessarium amicum. Qui providet in causis, oculus noster est; qui ministrat in necessariis, manus nostra est; qui si eoculus est aut dextra manus. Talis et tam necessarius si caeteros in Dei serotum corpus perire. Et hoc quod dixi de ocunon figendo, etiam in caeteris inve
Abbreviated transcription (Latin):
fratr̃u corrumꝑe ualeat. Debemus¬
gͦ contra hostem callidũ cautiet ui¬
gilantes e̾̃e. atq eius laqueos in
om̃i rerum materia precauere. et
om̃ia terrena quibꝰ decipere pocest
animi uirtute calcare: ut possimꝰ
cantare in psalmio. Laqueus contri¬
tus est: et nos liberati sumꝰ. Sed qr¬

Expanded text:
fratris corrumpere valeat. Debemusfratris corrumpere valeat. Debemus contra hostem callidum cauti et vigilantes esse, atque ejus laqueos in omni rerum materia praecavere, et omnia terrena quibus decipere potest, animi virtute calcare, ut possimus cantare cum Propheta: Laqueus contritus est et nos liberati sumus . Sed qu
Abbreviated transcription (Latin):
tutis aliqũa conculerit uestem. si¬
ue quodlibet aliud inter uecessa¬
ria deputandũ. nõ occulte accipia¬
tur. sed sit inpotestate prepositi:
ut in rem cõmunem redactũ. cui
necesse fuerit tribuatur.
n cõmuni enĩ uita nichil licet oc¬
sed si quid alicui datur. reddendũ
est preposito. ut cui necesse fuerit
prebeatur. Sic extinguit᷑ auaricia.
suꝑfluitas resecatur. sic nutritur
caritas. et pauꝑtas sc̃a custoditur:
qr dũ non licet terreua retinere.
cogitur animꝰ celestia cogitare.
Sed sũt quidã qui grauiter contͣ¬
munuscula. delectantur in ppriis:
et sepe ex paruis et uilissimis rebꝰ
tanto in ardescunt desiderio. ut ea¬
rum occasione. concordiam fratr̃u
soleant conturbare. Quod ꝑsuasio¬
ne diabolica fieri. dubium non est.
Callidus enĩ hostis om̃ium mores.
et qualitates. animiq affectus dis¬
cernit: et ineo unũquemq temp¬
tat. in quo se magis preualere cog¬
noscit. Nec curat utrũ magno uel
paruo secipiat: tautũ ut caritatẽ

Expanded text:
tutis aliquam contulerit vestem sive quodlibet aliud inter necessaria deputandum, non occulte accipiatur, sed sit in potestate praepositi, ut in rem communem redactum, cui necesse fuerit praebeatur. In omni enim vita nihil licet ocsed si quid alicui datur reddendum est praeposito, ut cui necesse fuerit praebeatur. Sic exstinguitur avaritia, sic superfluitas resecatur. Sic nutritur charitas et paupertas sancta custoditur, quia dum non licet terrena retinere, cogitur animus coelestia cogitare. Sed sunt quidam qui graviter contumunuscula, delectantur in propriis. Et saepe ex parvis et vilibus rebus tanto inardescunt desiderio, ut earum occasionibus concordiam fratrum soleant conturbare. Quod persuasione diabolica fieri dubium non est. Callidus enim hostis omnium mores novit et qualitates, atque eorum affectus discernit, et in eo unumquemque tentat in quo se magis praevalere cognoscit. Nec curat utrum ex magno vel ex parvo decipiat, tantum ut charitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ut a nemine iuste ualeant repre¬
hendi. Ualde enĩ congruũ est ut
ip̃i inreprehensibiliter uiuant:
quoꝵ ordo exigit. ut ceteris formain
scĩtatis ostendant. Nam ad eos ꝓprie
hec uor ꝑtinet: qua dicit᷑. Estote sc̃i sic
ec egosc̃s sũ: dicit dñs. Uere sc̃i cͣe
debemꝰ: qui nomen et habitũ reli¬
gionis et sc̾ĩcatis suscepiꝰ. qui diui¬
uo cultui sumꝰ mancipati. sacris qͦq
altarsoꝰ xp̃i consecrati. et diuinis mi¬
steriis ordiuati. Ergo sic nos existimet
homo ut ministros xp̃i: et dispensa¬
tores mist̾iorum dĩ. Nõ precipit apłs
tantũ ut ita simꝰ: s sic nos inquit exi
stĩmet homo. Non enĩ sufficit nobis
uita sc̃a: uisi sit ꝙ fama bona. Nam
uita iusta nobis est necessaria ꝓpter
nos: fama bona ppter alios. Un rur¬
sus ait apłs. Oportet nos ab hiis qͥ
foris sũt: bonĩi hab̾e testimonium.
Sic gͦ debemꝰ uiu̾e. ut uita concor¬
det cũ nomine. et ꝓfessio teneatur

Expanded text:
ut a nemine juste valeant reprehendi. Valde enim incongruum est, ut ipsi reprehensibiliter vivant; quorum ordo exigit ut caeteris formam sanctitatis ostendant. Nam ad eos haec sententia pertinet, qua dicitur: Estote sancti sicut et ego sanctus sum, dicit Dominus Vere sancti esse debemus qui nomen et habitum religionis et sanctitatis suscepimus, qui divino cultui sumus mancipati, sacrisque altaribus Christi consecrati, et divinis mysteriis ordinati. Ergo sic nos existimet homo ut ministros Christi et dispensatores ministeriorum Dei . Non praecipit Apostolus tamen ut ita simus, sed sic nos existimet, inquit, homo. Non enim sufficit nobis vita sancta, nisi sit et fama bona. Nam vita bona nobis necessaria, propter nos, fama vero bona propter alios. Unde rursus ait Apostolus: Oportet nos ab his, qui foris sunt habere bonum testimonium . Sic ergo debemus vivere ut vita concordet cum nomine, e
Abbreviated transcription (Latin):
nio bone actionis compbet᷑. Tũc re
ligiose uiuimꝰ. si illicitos motꝰ sub
disciplina cohercemꝰ. si menbra et
sensus nr̃os studeamꝰ restringere: ut
nõ possint lasciuie et leuitati deserui¬
re. ut aspectꝰ nr̃ sic simplex & humi¬
lis: ne fixe aspiciat oculus cͦo illicite
concupiscat animꝰ. Ut nr̃ auditus sit
purꝰ et discretꝰ: eaque suꝑflua sunt
et uana respuens. ea que dĩ sũt gratã¬
ter suscipiens. ut sermo nr sit sale cõ¬
ditꝰ: ociosa et nociua detestans. bona
et utilia cõmendans. Ut sit incorde
mũdicia. inuultu pulicicia. incessuᷤ¬
cũ grauitate. statꝰ cũ reue̾ntia. motus
cũ maturitate. habitꝰ cũ religione: qͣ¬
tinꝰ ubiq resplendeat scĩtas. emineat
honestas. seruet᷑ humilitas. ut inom¬
nibꝰ motib nr̃is nichil fiat qͦd cuiꝰqũa
offendat aspectũ: sedqͦo nr̃am deceat¬

Expanded text:
o bonae actionis comprobetur. Tunc enim religiose vivimus, si illicitos motus sub disciplina coercemus, si membra et sensus nostros studeamus restringere, ut non possint lasciviae et levitati deservire, ut aspectus noster sit simplex et humilis, ne fixe aspiciat oculus quod illicite concupiscat animus, ut noster auditus sit purus et discretus, ea quae superflua sunt et vana respuens, ea quae Dei sunt gratanter suscipiens, ut sermo noster sit sale conditus, otiosa et nocua detestans, bona et vilia commendans, ut sit in corde munditia, in vultu pudicitia, in incessu gravitas, status cum reverentia, motus cum maturitate, habitus cum religione, quatenus ubique resplendeat sanctitas, superemineat honestas, servetur humilitas, in omnibus motibus vestris nihil fiat quod cujusquam offendat aspectum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
terribilis ut castroꝵ acies ordinata
describit᷑. Castrorũ uãq acies cũ ad
bellũ se preparat. prius se coniun¬
gere atq ordinare festinat: ne ab
hostibꝰ int̾rumpi aut penetrariua¬
leat. Sic nimirĩ nr̃a spualis acies.
que bñ coniuncta et ordinata. simł¬
ambulare. simł stare precipitur.
contͣ diabolũ cottidie munitur ad
bellandũ: ut uidelicet ex sua con¬
iunctione terreat antiqũu hostem.
qui in seruis d̾i nichil tam timet
qũa concordie unitatẽ. Sedualde¬
nobis notandũ est qͦo dicitur. In
om̃ibus motibus ur̃is nichil frat

Expanded text:
terribilis ut castrorum acies ordinata terribilis ut castrorum acies ordinata describitur. Castrorum namque acies cum ad bellum se praeparat, prius se conjungere atque ordinare festinat, ne ab hostibus interrumpi aut penetrari valeat. Sic nimirum nostra spiritualis acies quae bene conjuncta et ordinata simul stare, simul ambulare praecipitur, contra diabolum quotidie munitur ad bellum, ut videlicet ex sua conjunctione terreat antiquum hostem, qui in servis Dei nihil tam timet quam concordiae unitatem. Sed valde notandum est quod dicitur In omnibus motibus vestris nihil
Abbreviated transcription (Latin):
es amica mã: et macula non est inte.
Studeamꝰ gͦ inuisibili dño placere. nõ
uestibus sed moribꝰ. ut impleat᷑ ĩ no¬
bis qͦd per apłm precipit᷑ Nolite con¬
formari huic sclo̾: sed reformamini
in nouitate sensus ur̃i. Et si eñi ex¬
terior homo nr̃ corrumpit᷑: interior
tam̃ renouat᷑ de die indiem. Deinde
subiungit de incessu. statu. et cetere
motibus: dicens. Quando ꝓcedi¬
tis simul ambulate: cũ ueneritis
quo itis simul state. Iniucessu. sta¬
nichil fiat qͦd cuiꝰqũa offendat aspͨ¬
tum: s qͦd ur̃am deceat sc̃itatem.
ancta ꝑfectorũ eccłia nõ so¬
lum floret honore religioĩs.
sed etiam honestatis decore pollet: si¬
cut scriptũ est. flores mei: fructus
honoris et honestatis. Religiosum
quippe et honestũ est: ut sicut simł
bulent. et simł stent. Et apls̃ preci¬
pit: ut om̃ia honeste et scd̾m ordi¬
nem fiant. Nocest quosz in hac cor¬
porali coniunctione. aliqͥd spũale
intelligi. Scõrum quippe societas.

Expanded text:
es, amica mea, et macula non est in te! Studeamus ergo invisibili Domino placere non vestibus sed moribus, ut impleatur in nobis quod per Apostolum praecipitur: Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in novitate sensus vestri . Etsi enim exterior noster homo corrumpitur, interior tamen renovatur de die in diem . Deinde subjungit de incessu, statu et caeteris motibus, dicens: Quando ptis simul ambulate, cum veneritis quo itis simul state. In incessu, stanihil fiat quod cujusquam offendat aspectum, sed quod vestram deceat sanctitatem. Sancta ergo perfectorum Ecclesia non solum floret honore religionis, sed etiam honestatis decore pollet, sicut scriptum est: Flores mei fructus honoris et honestatis ; religiosum quippe et honestum est, ut sicut simul bulent et simul stent. Et Apostolus praecepit ut omnia honestate et secundum ordinem fiant . Potest quoque in hac corporali conjunctione aliquid spirituale intelligi. Sanctorum quoque societas
Abbreviated transcription (Latin):
fures et latrones: reg netur.¬
num dĩ non possidebunt. Furtum
eñ criminale peccatũ est: sic̃ scrip¬
tum ẽ. Non adulterabis. nõ furtum
facies: nõ falsu testimoniũ dices.
et cetã. Quia gͦ inter criminalia de
putatur: iuxta canonũ sentenciã.
sic iulicari debet quisq de furto.
quomͦ de adulterio. qͦmͦ de homici¬
dio. qͣmͦ de falso testimonio. Fracer¬
ergo qui rem sibi collatã celare ap¬
petit. iude traditoris locum tenet
los habens. ea que cõmitte bantur
sibi a dũo asportabat et absconde¬
bat. Qui tanto crpiditatis et aua¬
ricie uicio exarsit: ut dũm suum
sicut ei diabolus in cor miserat uen¬
deret. et traderet. Ced appetendo
cum est. Dum sitit lucr̃u: ꝑuenit
ad laqueum. Tales sunt fructus a¬
uaricie. Caucant gͦ fr̃s ne lucra ap¬
petant. ue qũalibet rem abscon¬
dant: ne dum suadente diaboio
tam detestabilem perpetrant cul¬
pam. iusto om̃ipotentis d̃iiudicio
mortis et dampnationis incurrãt
Indumentaue¬

Expanded text:
Fures et latrones regnum Dei non possidebunt . Furtum enim criminale peccatum est, sicut scriptum est: Non adulterabis, non furtum facies, non falsum testimonium dices, etc. Quia ergo inter criminalia mala deputatur juxta canonum sententiam, sic judicare debet quisque de furto, quomodo de adulterio, quomodo de homicidio, quomodo de falso testimonio. Frater qui rem sibi collatam celaverit, Judae traditoris locum tenet los habens, et ea quae mittebantur Domino, asportabat et abscondebat. Qui tanto cupiditatis et avaritiae vitio exarsit, ut Dominum suum sicut diabolus in cor miserat, venderet et traderet. Sed appetendo tum est: Dum sitit lucrum pervenit ad loqueum. Tales sunt fructus avaritiae. Caveant ergo fratres ne lucra appetant, ne quamlibet rem abscondant, ne dum suadente diabolo tam detestabilem perpetrant culpam, justo omnipotentis Dei judicio mortis et damnationis perpetIndumenta ue
Abbreviated transcription (Latin):
ta ista seruent᷑. et si quid
seruacũ minus fuerit nõ
negligenter precereatur.
sed ut emendandũ corrigẽ¬
dumq curetur: ad prepo¬
situm precipue pertinebit.
ut ad presbiterũ cui est
apud uos maior auctori¬
tas referat. quod modum
uel uires eius excedit. Qui

Expanded text:
ta ista serventur, et si quid servatum minus fuerit, non negligenter praetereatur, sed ut emendandum corrigendumque curetur, ad praepositum praecipue pertinebit, ut ad presbyterum, cujus est apud vos major auctoritas, referat quod modum vel vires ejus excedit. I
Abbreviated transcription (Latin):
nde uos magis diant.¬
obediendo nõ solum ur̃i
sed etiã ipsius iuiserẽmini:
qui inter nos quanto in lo¬
co superiore. tanto inꝑicu¬
lo maiore uersatur. Oatõ¬
ut obseruecis heo omnia
tamqũa sp̃ualis pulchricu¬
dinis amatores. et bono
satione fragrantes: nõ si¬
cut serui sub lege. seo sicut
liberi sub gratia constitũti.

Expanded text:
nde vos magis obediendo non solum vestri set et ipsius miseremini qui inter vos quanto in loco superiori quanto in periculo maiori versatur Dut observ omnia tamquam spiritualis pulcritudinis amatores et bono sacione fragrantes non sicut servi sub lege set sicut liberi sub gratia constituti
Abbreviated transcription (Latin):
plicitatem bñ paulus ostendit dicẽs.
saritas paciens est. benigna est: et ce
diatur: mulcomagis presbitero qui

Expanded text:
plicitatem bene Paulus ostendit, dicens: Charitas patiens est, benigna est, etc. .diatur, multo magis presbytero qui
Abbreviated transcription (Latin):
niendis. ꝓhibendis. indicaudis. con¬
uincendis. iudicandisq peccatis.
dilectione hominũ et odio uicioꝵ.

Expanded text:
niendis, prohibendis, indicandis, convincendis, vindicandisque peccatis dilectione hominum et odio vitio
Abbreviated transcription (Latin):
uidere prohibemini: sed
appetere uel ab ipsis appe¬
ci uelle. criminosum est.
Nec solo tacito affectu: sed
et appetit concupiscenci¬
a feminarum. Nec dicatis
habere uos animos pudi¬
cos. si habeatis oculos im¬
pudicos: quia impudicꝰ
oculus impudici cordis est
nuntius. Et cũ se inuicẽ
sibimet etiam tacente liu¬
gua. conspectu mutuo
corda nunciant impudica.
et scdin concupiscentiam
carnis. alterutro delectan¬
tur ardore: etiam intactis

Expanded text:
idere prohibemini; sed appetere, aut ab ipsis appeti velle criminosum est. Nec solo tactu et affectu, sed et appetit concupiscentia feminarum. Nec dicatis vos habere animos pudicos, si habeatis oculos impudicos: quia impudicus oculus, impudici cordis est nuntius. Et cum se invicem sibimet, etiam tacente lingua, conspectu mutuo, corda nuntiant impudica, et secundum concupiscentiam carnis alterutro delectantur ardore; etiam intactis
Abbreviated transcription (Latin):
nõ equaliter ualetis om̃s:
sed potius unicuiq sicut
quia erant illis om̃ia com¬
munia: et dislribue batur
unicuiq sicut cuiqz opus
erat.¬

Expanded text:
non aequaliter valetis omnes, sed potius unicuique proutquia erant illis omnia communia, et distribuebatur unicuique sicut unicuique opus erat
Abbreviated transcription (Latin):
nte omnia fr̃es ca¬
rissimi diligatur
deus. deinde proximus: qͥa
ista precepta sunt p̾ncipa¬
liter nobis data. Hec i itͤ
sũt que ut obseruetis p̃cipi¬
mus: in monast̾io cõstitũti.
Primũ ꝓpt̾ qd̃ in unũ estis
cõgͤgati. ut unanimes habi
tetis in domo: et sit uobis una
tis aliquid ꝓpriũ. sed sĩt uobis
oĩa cõmunia: et distͥbuat᷑ uni

Expanded text:
nte omnia, fratres charissimi, diligatur Deus, deinde proximus, quia ista praecepta sunt principaliter nobis data. Haec igitur sunt quae ut observetis praecipimus in monasterio constituti. Primum, propter quod in unum estis congregati, ut unantetis in domo et sit vobis cor tis aliquid proprium, sed sint vobis omnia communia et distribuatur uni
Abbreviated transcription (Latin):
nantibꝰ uec tam̃ infirmantibꝰ. uectã¬
horam reficiendi incelligimꝰ ab hora
tercia usq ad sertam: icuunantibꝰ
uͦ ab hora nona usq ad uesperum.
Cũ apłs precipiat ut om̃ia honeste
et scdm orclinẽ fiant. nõ solum nos¬
cybo et potu temperate uti oporcet.
s etiã horas constitutas obseruare :
ne cui de uita ur̃a prebeamꝰ offendi¬
culũ. Balde eñi iidecens ẽ: siuos re¬
prehensibiliter uiuimꝰ. qui formã

Expanded text:
 infirmantibus rectam reficiendi intelligimus ab hora tertia usque ad sextam; jejunantibus vero ab hora nona usque ad vesperam. Cum Apostolus praecipiat ut omnia honeste et secundum ordinem fiant . Nec tantum cibo et potu temperate uti oportet; sed etiam horas constitutas observare, ne cui de vita nostra praebeamus offendiculum. Valde indecens est si nos reprehensibiliter vivimus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mnes ergo unanimi¬
ter et concorditer uiuite:
et honorate in uobis
pla facti estis. De oratiõibꝰ.
horis et temporibus con¬
n oratorio nemo aliquid
agat. nisi ad quod factũ¬
est. iuide et nomen accepit:
ut si forte aliqui etiã pre¬
ter horas constitutas si eis
uacat et orare uoluerint.

Expanded text:
mnes ergo unanimimnes ergo unanimiter et concorditer vivite; et honorate in vobis cujus templa facti estis. De oratione et horis et temporibus conn oratorio nemo aliquid agat, nisi ad quod est factum, unde et nomen accepit: ut si forte aliqui etiam praeter horas constitutas, si eis acat, orare voluerint
Abbreviated transcription (Latin):
ceruicem quia sociantur
eis ad quos foras acced̾e
non audebant. sed sur¬
sum cor habeant et ter¬
rena ac uana nõ querãt.
ne incipiant esse monaste¬
ria diuitibus utilia non
pauperibus. si diuites il¬
lic humiliantur. et pau¬
peres illi e inflantur
etiam illi qui aliquid ẽẽ¬
uidebantur inseculo. nõ
habeant fastidio fratres
suos. qui ad illam sanctã
societatem ex pauperta¬
te uenerunt: magis au¬
tem studeant non de parẽ¬
tum diuitum dignitate.
sed de pauperum fratr̃u
societate gloriari. Nes
ec extollantur si com¬
mini uite aliquid de suis
facultatibus contulerũt:
ne de suis duiciis magis
superbiant quia eas mo
nasterio parciuntur. qũa
si eis in seculo fruerentur.
Alia quippe quetumq in¬
iquitas in malis oꝑibus
excercetur ut fiant: super¬
bia uero etiam bonis ope¬
ribus insidiatur ut pere¬
ant. Et quid prodest dis¬
pergendo dare pauperi¬
bus et pauperem fieri. cũ
anima misera superbior
efficitur diuicias contẽ¬
nendo. quam fuerat pos¬

Expanded text:
cervicem, quia sociantur eis, ad quos foris accedere non audebant; sed sursum cor habeant, et terrena ac vana non quaerant, ne incipiant esse monasteria divitibus utilia, non pauperibus, si divites illic humiliantur, et pauperes illic inflanturetiam illi, qui aliquid videbantur esse in saeculo, non habeant fastidio fratres suos, qui ad illam sanctam societatem ex paupertate venerunt. Magis autem studeant non de parentum divitum dignitate; sed de pauperum fratrum societate gloriari. SNec extollantur, si communi vitae aliquid de suis facultatibus contulerunt; ne de suis divitiis magis superbiant, quia eas in monasterio partiuntur, quam si eis in saeculo fruerentur. Alia quippe quaecumque iniquitas in malis operibus exercetur, ut fiant; superbia vero etiam bonis operibus insidiatur, ut pereant: et quid prodest dispergere dando pauperibus et pauperem fieri, cum anima misera superbior efficitur divitias contemnendo, quam fuerat pos
Abbreviated transcription (Latin):
etiam eos quos plus iusto forte cor¬
ripitis. qnta beniuolencia diliga
liqͣnͣdo exceditur modꝰ tis.
zelo malicie: aliqͣndo zelo
iusticie. Plerũq ex studio ꝑ delibe¬
ratam locutionẽ: plerũq per ex¬
cessum sermonis. Dñs uͦ non t̃ã at¬
tendit sermonem: qũa iutentionẽ.
sicius gͦ culpa dimittitur: que ne¬
quaqũa malicie studio perpetrat᷑
Non autẽ carnalis: sed sp̃ualiᷤ
inter nos deniec esse dilectio.

Expanded text:
t eos quos plus justo forte corripitis, quanta benevolentia diligatis. Aliquando exceditur modus zelo malitiae, aliquando zelo justitiae, plerumque ex studio per deliberatam locutionem, plerumque per excessum locutionis. Dominus vero non tam attendit sermonem quam intentionem. Citius ergo culpa dimittitur quae nequaquam malitiae studio perpetratur. Non autem carnalis sed spiritualis inter vos debet esse dilectio.
Abbreviated transcription (Latin):
ratur. Caritas nõ querit que suast̃.
caritas commnunia ꝓpriis añponit:
caritas facit abiectum ee indomo
dĩ: hanc si quisqz per fecte possed̾it:
etiam ex eoqͦd opus erit sibimet ip¬
si resecabit. Si autem hinc inter
uos concentiones et murmura
oriuntur. cũ conquerit᷑ aliquis
se deterius accepisse. qũa prius
habuerat. et inclignũ se esse qͦd
non ita uestiatur sicut alius fr̾

Expanded text:
ratur. Charitas non quaerit quae sua sunt; ratur. Charitas non quaerit quae sua sunt; charitas communia anteponit; charitas facit esse abjectum in domo Dei. Hanc si quisquam perfecte possedit, etiam ex eo quod opus erit, sibimetipsi resecabit. Si autem hinc inter vos contentiones, et murmura oriuntur, cum quaeritur aliquis se deterius accepisse quam prius habuerat, et indignum se esse qui non ita vestiatur sicut alius fr
Abbreviated transcription (Latin):
cest: ut si cui uideatur difficile. li¬
ceat ip̃m qͦd deposuerat uestimencũ
recipere. Ad maiorem tamen per¬
fectionem pertineret. si ad tantũ
contemptiun sui peruenisset. ut
eũ solum mͦ qͦd opus est corpori.
contentꝰ esset: iuxta qͦd apłs ait.
habentes uictũ et uestitum: hiis
contenti esse de bemꝰ. Non decer mi¬
nat quantũ uel quale: sedtantũ
ea nominat. que sufficiant natu¬
re. sam ininperfectis plus semꝑ
uoluntas appetit. qũa necessitas.
Sicut aũt beatus ait ieronimus.
humana natura modico contenta
est: sed consuetuco multa addit.
uanitas et uoluptas plurima co¬
pulauit. Seo si quis dm̃ perfecte
oiligeret. si carnalibus desideriis
omnino renuntiaret: multa rese¬
caret superflua. que mͦ cenet qua¬
si necessaria. Discamus ergo totocor¬
de d̾m̃ cliligere. quatinus per ipsi¬
us amorem studeamus et contentiẽc
necessariis. et suꝑflua resecare: ut
dũ qͦd opus est unicuiq nõ negat᷑.
ultra qũa opus sit anemine requi¬

Expanded text:
est, ut si cui videatur difficile, liceat ipsum, quod deposuerat vestimentum suscipere. Ad majorem enim perfectionem pertineret si ad tantum contemptum sui quis pervenisset, ut eo solummodo, quod opus est corpori contentus esset, juxta quod ait Apostolus: Habentes victum et vestitum, his contenti esse debemus . Non determinat quantum vel quale, sed tantum ea notat quae sufficiant naturae. Nam in imperfectis plus semper voluptas appetit, quam necessitas. Sicut autem ait beatus Augustinus, Humana natura modico contenta est, sed consuetudo multa addidit: voluntas atque voluptas plura copulavit. Si quis Deum perfecte diligeret, si carnalibus desideriis omnino renuntiaret, multa resecaret superflua, quae modo tenet quasi necessaria. Discamus ergo Deum toto corde diligere, quatenus per ipsius amorem studeamus, et contenti esse necessariis, et superflua resecare, ut dum quod opus est unicuique non negatur, ultra quod opus est a nemine requi
Abbreviated transcription (Latin):
obedientie. hii nimirũ et ꝓrimũ
diligunt. et tam̃ illa sublimia di¬
lectionis premia nõ assecunt᷑: quia
amorem suũ non sp̃ualiter sed car¬
naliter impendunt. Om̃ipotentis
dĩ nos discipulos e̾e̾. sola custodia
caritatis probat. Uñ ipse ait. In hoc
cognoscent omns qr mei discipuli e
stis: si dilectionem habueritis adin¬
uicem. Que dilectio si cor nr̃m uera¬
citer replet. duobus modis ostendi
solet: scilicet si amicos in d̾õ. et ini¬
micos diligimꝰ propter dm̃. Sepe
in dilectionis imagine. erga iuimi¬
cum animꝰ fallitur: seq illum di¬
ligere falso arbitratur. Sedtũc ini¬
mici dilectio ueraciter custoditur:
cũ nec de ꝓfectu affligimur. nec de
quidẽ preceptis incipit caritas: sed
se ad innumera extendit. huiꝰ nãq¬
legis inicium dilectio est dĩ: ac dilec

Expanded text:
edientiae. Hi nimirum et proximum diligunt, et tamen illa sublimia dilectionis praemia non assequuntur, quia amorem suum non spiritualiter, sed carnaliter impendunt. Omnipotentis Dei esse discipulos sola custodia charitatis probat. Unde ipse ait: In hoc cognoscent omnes quia discipuli mei estis, si dilectionem habueritis ad invicem . Quae dilectio si cor nostrum veraciter replet, duobus modis ostendi solet, si amicos in Deo et inimicos diligimus propter Deum. Saepe in dilectionis imagine erga inimicum animus fallitur, seque illum diligere falso arbitratur. Sed tunc inimici dilectio veraciter custoditur, cum nec de profectu addicimur nec de quidem praeceptis incipit charitas, sed sese ad innumera extendit. Hujus namque initium dilectio est Dei e
Abbreviated transcription (Latin):
dem a querendo et pulsando desisten¬
dum est: sed tanta potius ꝑseuerã¬
dum instantia tancoq obstinato
clamore frequentandꝰ saluator. do¬
uec impleat orantis desideriũ. Qͦo
si quisqũa nr̃m conscienciam suã
uel cogitationẽ uł actionẽ uicioꝵ
sorde sentit c̾e inquinata: miseri¬
cordiã redemptoris continuis de bet
flagitare lamentis sc̃oꝵ q int̾cessi¬
ones et auxilia postulare. Qdsiad
exemplũ chananee mulieris ino¬
rando ꝑsistamꝰ fixi q inanemꝰ: ad¬
erit gr̃a conditoris nr̃i. que cũcta
in nobis errata recorrigat. inmun¬
da sanctificet. turbulenta serenet.
ficelis naniq et iustus est ut remit¬
tat nobis peccata nr̃a. et emundet
nos ab om̃i iniquitate: si ad illum
sedula mentis uoce clamemꝰ. Et ut
io aliquid agãt nisi ad qͦd fẽm
est. unde et nomen accepit: ut si
forte aliqui etiã preter horas consti¬
tutas si eis uacat orare uoluerint.
nõ eis sunit impedimento qui ibi a

Expanded text:
dem a quaerendo et pulsando desistendum est; sed tanta potius perseverandum instantia tantoque obstinato clamore frequentandus est Salvator, donec impleat orantis desiderium. Quod si quisquam nostrum conscientiam suam vel cogitationem suam aut actionem vitiorum sorde sentit inquinatam; misericordiam Redemptoris continuis debet flagitare lamentis, sanctorumque intercessiones et auxilia postulare, quod si ad exemplum Chananeae mulieris in orando persistamus, fixique maneamus, aderit gratia Redemptoris nostri quae cuncta in nobis errata corrigat, immunda sanctificet, turbulenta serenet. Fidelis enim et justus est ut remittat nobis peccata nostra, ut emundet nos ab omni iniquitate, si ad illum sedula montis voce clamemus. Et ut quid agat nisi ad quod factum est, unde et nomen accepit, ut si etiam forte aliqui praeter horas constitutas si eis vacat orare voluerint, non eis sint impedimento, qui ibi a
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ ꝓpriis cõmissis apucl clistu¬
tum iudicem pensat. Ualde enĩ sol
mo fine. Un scriptum est. In om̃ib
oꝑibus tuis memorare nouissima
tua: et ineternũ nõ pecrabis.
de uos magis obediendo non solũ

Expanded text:
rationem pro sibi commissis apud districtum judicem pensat. Valde enim sollmo fine. Unde scriptum est: In omnibus operibus tuis memorare novissima tua, et in aeternum non peccabis . Unde vos m
Abbreviated transcription (Latin):
uia prelatus quantoplus
cdiligitur tanto libentius¬
¶ auditur: et magis placet cłõ illa
seruitus que ex uoluntate et amo¬
re sit. qũa illa que fit ex timore.
Propterea dulcis magister sus clis
cipulis ait. Iam non dicaniuos ser¬
filii: et ut precepta eiꝰ faciamus nõ
timore pene. s amore iusticie. hoc
aũt semꝑ cogitare debet qui uicler

Expanded text:
Quia praelatus, quanto plus diligitur, tanto plus auditur. Et magis placet Deo illa servitus, quae ex voluntate et amore fit, quam illa quae fit ex timore. Propterea dulcis magister discipulis suis ait: Jam non dicam vos serfilii, et ut praecepta ejus faciamus, non timore poenae sed amore justitiae. Hoc semper autem cogitare debet qui judex
Abbreviated transcription (Latin):
uel alio quoqz die idipsum eum¬
facere uidericis: iam uelut uul
et alteri uel tercio demonstrandũ:
ut. duoꝵ uel triũ possit ore con¬
uinci. et cõpetenti seueritate co-

Expanded text:
uel alio quocumque die id ipsum eamfacere uideritis, iam uelut uulnet alteri uel tertiae demonstratam, ut duarum uel trium possit ore conuinci et competenti seueritate co
Abbreviated transcription (Latin):
famulus di timet d̾m offendere:
nõ solum in oꝑe. sed etiã in sermõ¬
ne. Tales nos exibere debemꝰ: ut qͦ¬
quid dixerimꝰ. sñ dubitatione cre¬
datur nobis. Uita debet commen-¬
dare sermonem. et bona oꝑatesti¬
moniũ perhib̾e ueritati: sicut nr̃¬
saluator dese dicit. Si michi nõ cre¬
ditis: uel oꝑibus credite. Opera in¬
quit que ego facio: testimonium
perhibent de mẽ. Multi enĩ sunt
quibꝰ nõ creditur: cũ etiam uerũ
stra sñ dubitatione credent᷑ uera.
Quanto quisq muiꝰ bonus est.
tanto minꝰ creditur: qͣnto ceꝑit
esse religiosior. tanto uerbis eiꝰ
maior fides prestatur. Et quia in¬
firmitatis necessitas aliqͣndo ap¬
petit. ea que sibi ipsi sunt noxia:
idõ adiungit.
Sed tam̃ utrun

Expanded text:
Famulus enim Dei timet Deum offendere non solum in opere, sed etiam in sermone. Tales nos exhibere debemus, ut quidquid dixerimus sine dubitatione credatur. Vita debet commendare sermonem, et opera bona testimonium perhibere veritati sicut Salvator noster de se dicit: Si mihi non creditis; vel operibus credite. Opera, inquit, quae facio, ipsa testimonium perhibent de me . Multi enim sunt quibus non creditur etiam si verum stra sine dubitatione credentur esse vera. Quanto quisque minus bonus est, tanto minus ei creditur; quanto coeperit esse religiosior, tanto verbis ejus major fides praestatur. Sed quia infirmitatis necessitas aliquando appetit ea, quae sibi ipsi sunt contraria, ideo adjungit: Sed tamen utru
Abbreviated transcription (Latin):
ne iuterioris anime sordes contra¬
hat. munde uestis nimius appetitꝰ.
uari scd̃m arbitriũ p̃posi¬
¶ ti usserit. ipse idem causam suppo¬
nit: ne uidelicet fr̾ sordes in anima
contrahat. si ultra modũ uestes mũ¬
das habere concupiscat. Tanto enĩ
quisq polluit᷑ intꝰ: quanto ad in¬
anẽ gla̾m foris inundat᷑. Curare gͦ
debent prelati: ne ꝑnicorem uesti¬
ricum. Unde apls̃ nos ammouet di¬
cens. Nolite conformari huic seculo:
sed reformamini innouitate sensus
nr̃i. Nam qui formam huiꝰ sclĩ appe¬
tunt formam interioris hominis
non requirunt: et quanto exteri¬
or pulchritudo diligitur. tanto in

Expanded text:
ne interiores animae sordes contrahat mundae vestis nimius appetitus. vari secundum arbitrium praepositi jusserit, ipse idem causam exponit: ne videlicet frater sordes in animo contrahat, si ultra modum vestes mundas habere concupiscit; tanto enim quisque polluitur intus, quanto ad inanem gloriam foris mundatur. Curare ergo debent praelati ne per nitorem vestiricum. Unde Apostolus nos admonet dicens: Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in novitate sensus vestri . Nam qui formam hujus saeculi appetunt, formam interioris hominis non requirunt. Et quanto exterior pulchritudo diligitur, tanto in
Abbreviated transcription (Latin):
omnium uestrum curam gerit.
rit. insertasqz custodit. Samuel. Me¬
lior est obedientia quam uictime.
Quia per uictimas aliena caro: ꝑobe¬
dientiam uͦ uoluntas ꝓpria religat᷑
Salomon. uir obediens loquetur
militer subdim᷑: nosmetipsos in
corde suꝑamus. Nobis quippe obe¬
clientia usq ad mortem seruanda p̃¬
cipitur. Per obedientiam malum
nũqͣm fieri: aliqndo aũt debet per
obedientiã bonum qͦd agitur incer¬
mitti. sed quia non nũqũa nobis hͦ¬
mundi prospera. nonnũꝙͣ uͦ iuben¬
tur aduersa: sciendum sũmoꝑe est
qͦd obelientia alqͣndo si de suo aliqͥd
habeat nulla est. aliqͣndo aũt si de

Expanded text:
omnium vestrum curam gerit. i, insertasque custodit. Samuel: Melior est obedientia quam victima ; quia per victimas aliena caro, per obedientiam vero voluntas propria religatur. Salomon: Vir obediens loquitur militer subdimur, nos in corde superamus. Nobis quippe obedientia usque ad mortem servanda praecipitur. Per obedientiam malum nunquam fieri, aliquando autem etiam debet per obedientiam bonum quod agitur, intermitti. Sed quia nonnunquam nec mundi prospera, nonnunquam vero jubentur adversa, sciendum summopere est, quod obedientia aliquando, si de suo habeat aliquid, nulla est; aliquando autem, si de
Abbreviated transcription (Latin):
ail balnea sine quocũq
necesse ire fuerit: minus
qui habet aliquo eundi
necessitatẽ: cũ quibꝰ pre
De cura egrotantium.¬
borantiũ. uni alicui debet
iniungi: ut ipse de cellari¬
o petat. quod cuiqz opuses¬
se perspexerit.
qui cellario siue qui uesti
bus siue qui codicibus pre¬
ponuntur: sine mur mu¬
re seruiant fratribus suis.¬
Codices certa hora sin¬
gulis diebus petantur. Ex¬
tra horam qui petierit: nõ
accipiat.

Expanded text:
ad balneas siue quocumque ire necesse fuerit minus quae habet aliquo eundi necessitatem, cum quibus ipst. aegrotantiumborantium alicui debet iniungi, ut ipsa de cellario petat, quod cuique opus esse perspexerit, qubus, sive qui codicibus praeponuntur, sine murmure serviant fratribus suCodices certa hora singulis diebus petantur: extra horam qui petierit, non accipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ gͦ foris boua aginꝰ. intꝰ corab
elatione custodire debemꝰ: quia
uulla dõ placet cũ suꝑbia oꝑatio.
Unde scriptura nos ammonet di¬
cens. Om̃i custodia serua cor tu¬

Expanded text:
Cum ergo foris bona agimus, intus cor ab elatione custodiamus; quia nulla Deo placet cum superbia operatio. Unde Scriptura nos admonet dicens: Omni custodia custodi cor tu
Abbreviated transcription (Latin):
primere. Quando caro comat᷑: sp̃c
roborat᷑. Sed cũ adiungit᷑ quantũ
ualitudo ꝑmittit: uirtꝰ discretio¬
nis cõmendatur. Pereũt eñĩ ipsa
bona: nisi cũ discretione fiant.
Tancũ gͦ debet quisq carnẽ suam
mittit ualicudo nature. Qui carnẽ
suã supͣmodũ affligit: ciũe suũ occi¬
dit. Si plusqũa oporcet alimentis re¬
ficit: hostem suũ nutrit. Sic gͦ nutͥ¬
enda est ut seruiat: sic domaudauͭ
nõ suꝑbiat. In om̃i abstinentia hoc
semꝑ attendendũ est: ut uitia extin¬
guant᷑. uõ caro.
Quando aut̃ẽ
aliquis nõ potest ie iunare: non
tam̃ extra horã pranclii aliqͥd ali¬
mencorũ sumat: nͥ cũ egrotat.

Expanded text:
quia, quando caro domatur, spiritus roboratur. Sed cum adjungitur quantum valetudo permittit, virtus discretionis commendatur. Pereunt enim ipsa bona nisi cum discretione fiant. Tantum ergo debet quisquae carnem suam mittit naturae. Qui carnem suam supra modum affligit, civem suum occidit. Si plus quam oportet alimentis reficit, hostem nutrit. Sic ergo nutrienda est ut serviat; sic domanda ut non superbiat. In omni abstinentia hoc semper attendendum est ut vitia exstinguantur, non caro. Quando autem aliquis non potest jejunare: non tamen extra horam prandii aliquid alimentorum sumat, nisi cum aegrotat.
Abbreviated transcription (Latin):
gere ce hiis qui culpas suas
uolunt absconde: qͦd dũ sua uicia
quasi caute et latent̾ agere estimãt.
ipsi se ip̃os dũ nesciũt demonstrant.
et culpa que occulta ee credit᷑ aliis
crat. et a nomine hominũ uiceat᷑.
quid faciet de illo dessiꝑ iuspectore
que iatere uichil potest:An idõ pu¬
tandꝰ est nõ uide: qr tantouidet paci¬

Expanded text:
er de his qui culpas suas volunt abscondere, quod dum vitia quasi caute et latenter agere existimant, ipsi seipsos dum nesciunt demonstrant, et culpa quae occulta esse creditur, ab aliis teat et a nemine hominum uideatur, quid faciet de illo superno inspectore, quem latere nihil potest? an ideo putandus est non uidere, quia tanto uidet pa
Abbreviated transcription (Latin):
iudicis uehem̃ter formidare debe¬
mus: qr si aliquando nõ apparent
om̃ia nuda sũt et aperta. Et hoc noᷤ¬
nere. Contra uicioꝵ incentiua de¬
bemꝰ opponere inferni cormenta:
et contra transitoriã delectationẽ.
perpetuũ dolorem. ualde stultus
est: qui ꝓcoqͦd paruo temꝑe luxu¬
rie deseruit. suũqz miserũ deside¬
rium prauis delectationibꝰ pas¬
cit. et celestem perdit amenitarẽ.
Illi gͦ uir sc̃s timeat displice̾: ne
uelit femine male placete. Illum
cogitet om̃ia uid̾e: ne uelit femi¬
ne male uideri. Illius uãq et in
hac causa cõmendatus est timor:
ubiscriptũ est. abominatio dñi se
abomiuabiles sumꝰ. et aquo debui

Expanded text:
formidare debemus, quia, si aliquando non apparent oculis nuda sunt omnia et aperta. Et hoc nonere. Contra vitiorum incentiva debemus opponere inferni tormenta, et contra transitoriam delectationem perpetui ignis dolorem. Vaest, qui pro eo, quod parvo tempore luxuriae deservit, suumque miserum desiderium pravis delectationibus pascit, et coelestem perdit amoenitatem Ille ergo vir sanctus timeat displicere, ne velit feminae malae placere. Illum cogitet omnia videre, ne velit feminae male videri. Illius namque et in hac causa commendatus est timor ubi scriptum est. Abominatio est abominabiles sumus. Et a quo debui
Abbreviated transcription (Latin):
autem non habebant:non¬
eaquerant in monaste rio.
que nec soris habere potu¬
erunt. Sed tamen eorum
infirmitati quod opus est
tribuatur. etiam si pauꝑ¬
tas eorum quando foris
erant nec ipsa necessaria
poterat inuenire. Tamen
nõ ideo putent se esse feli¬
ces: quia inuenerũt uic¬
tum et tegumentũ qua¬
le foris inuenire nõ potu¬
erunt

Expanded text:
autem non habebantea querant in monasterio que nec foris habere potuerunt Set tamen eorum infitribuatur, etiam si pauperies earum, quando foris erant, nec ipsa necessaria poterat inuenire; at nunc non ideo se putent esse felices. quia inuenerunt uictum et tegumentum, quale foris inuenire non potuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
teriorminꝰ amatur. Hec est autem
uera. et sp̃ualis mundicia: qũa re-¬
quirit in nobis d̾̃s dicens. Lauami¬
ni mundi estote: auferte malum
cogitationũ ur̃arum ab oculis me¬
do corꝑe. sed beati mundo corde:
qm̃ ipsi d̾m uidebunt. Et ne quiᷤ
putaret curam carnis similit̾ ẽe
resecandam: adiungit.
crum etiã corꝑi cũ infirmitatisne¬
cessitas cogit: minime deneget᷑
fiat sine murmure de consiliome¬
dicine: ita ut etiam et si nolit iubẽ¬
te preposito. faciat qͦd faciendum
est ꝓsalute. Si aute uelit et forte
nõ expedit: sue cupiditati non¬
obediatur.
ram fieri ꝓibent indesideriis. in
tum eñĩ inter est incer necessita¬
tem et cupiditatem. Nam quod
ex cupiditate est. uitium est: qͦd
aũt quidã qui dicunt. religioni
nõ competere corꝑalem medicinã.
seo si oiligenter attenderent ipsi
recognoscerent: qr hoc qͦd mandu¬
camus et bibimꝰ. qͦd uestibus operi¬
mur. et terrenis rebus ad necessi¬
tatem utimur. corꝑalis medicina

Expanded text:
terior minus curatur. Haec est autem vera, et spiritualis munditia quam requirit in nobis Deus, dicens: Lavamini, mundi estote; auferte malum cogitationum vestrarum ab oculis medo corpore, sed: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Et ne quis putaret curam carnis similiter esse resecandam, adjungit: Lavacrum etiam corporis cum infirmitatis necessitas cogit minime denegetur. Fiat autem sine murmure de consilio medicinae; ita etiam si nolit jubente praeposito faciat, quod faciendum est pro salute. Si autem velit et forte non expedit, suae cupiditati noobediatur. ram fieri prohibet in desideriis non in tum enim interest inter necessitatem et cupiditatem. Nam quod ex necessitate est, utile est; quod autem quidam qui dicunt religioni non competere corporalem medicinam. Sed si diligenter attenderent, ipsi recognoscerent quia hoc quod manducamus et bibimus, quod vestibus operimur, et terrenis rebus ad necessitatem utimur, corporis medicina
Abbreviated transcription (Latin):
ites aut nullas habe¬
atis. aut qũã celerrime
fimatis: ne ira crescat ino¬
dium. et trabem faciat de
festũca. et aninĩa faci¬
at homicidam. Sic enim
legitis. Qui odit fratrem
suũ: homicida est. Ut qui¬
quel maledicto uel eciã cri¬
minis obiectu aliqũẽ lese¬
rit: meminerit satisfacti¬
one quãtocius curare qͦd
fecit. et ille qui lesus est.
sine disceptatione dimittẽ.

Expanded text:
ites aut nullas habeatis, aut quam celerrime finiatis, ne ira crescat in odium, et trabem faciat de festuca, et animam faciat homicidam. Sic enim legitis: Qui odit fratrem suum, homicida est . Qvel maledicto, vel etiam criminis objectu aliquem laesit, meminerit satisfactione quantocius curare quod fecit, et ille qui laesus est, sine disceptatione dimittere.
Abbreviated transcription (Latin):
uobis indumentũ ꝓtemporum
congruentia ꝓferatur. utrum
hoc recipiat unusquisq qͦd depo¬
suerat. an aliud qͦd alter habuerat:
dũ cam̃ unicuiq ꝓut cuiq opuᷤ

Expanded text:
obis indumentum pro temporum congruentia proferatur, utrum hoc recipiat unusquisque quod deposuerat, an aliud quod alter habuerat; dum tamen unicuique, prout cuique opu
Abbreviated transcription (Latin):
quare nullus sibi operetur:
studio et frequentiori a lacritate.
causa: qr caritas que nõ querit q̃
sita sũt cõmunia ꝓpriis ante ponit.
Si caritas xp̃i nõ querit que sua
sũt: nullus nr̃m debet oꝑari sibi.
Et si xp̃i caritas cõmunia ppriis añ¬
ponit: ergo maiori studio de bemꝰ¬

Expanded text:
ut nullus sibi aliquid operetur; studio et frequentiori alacritate, quia charitas non quaerit quae sua sunt, sed communia propriis anteponit. Si charitas Christi non quaerit quae sua sunt, nullus nostrum debet operari sibi Et si Christi charitas communia propriis anteponit, ergo majori studio e
Abbreviated transcription (Latin):
et uoluntatẽ habendi. Hinc est qͦd
dũs ait in enuangelio. Qui non re¬
nũtiauerit om̃ibus que possidet:
nõ potest meus ẽe discipłs. Et iterũ.
met ip̃m. Ilud ꝑtinet ad substantiã:
hoc ad uoluntatẽ. Non eñ sufficit
exteriorẽ relinquere substantiam:
nisi interiorẽ abscidamꝰ concupiscen¬
tiam. Unde et subdit᷑. Qui autẽ
nõ habebant: nõ ea querant inmo¬
nasterio. que nec foris hauere por
ciam illi quinichil tuerũt.¬
habebant foris. habent intꝰ
quod relinquere possũt ꝓpter dm̃:
scilicet uoluntatẽ habencli. Uñ scrip¬
tũ est. Non concupisces. Nlus enĩ at¬
tendit affectũ d̾s: qũa censum. huic
ꝑsapientiã dicit᷑. fili: damͥcor tuũ.
Quocl utiq fieri nõ potest: uisi pri¬
us carnalis appetitꝰ resecet᷑. Ormm̃
ergo iubem᷑ habita desere. deinde ter¬
rena nõ quer̾e : ut pꝰmodũ liberius
ad celestia possimꝰ anhelare. Et ue
stum conuertunt᷑ necessaria nõ de¬
bere ministrari. qr nichil quere in

Expanded text:
et voluntatem habendi: Hinc est quod Dominus ait in Evangelio: Qui non renuntiat omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus . Et iterum. metipsum . Illud pertinet ad substantiam, hoc ad voluntatem. Non enim sufficit exteriorem relinquere substantiam, nisi interiorem abscindamus concupiscentiam. Unde et subditur: Qui autem non habebant, non ea quaerant in monasterio, quae nec foris habere potuerunt. Etiam illi qui nihil habebant foris, habent intus quod relinquere possunt propter Deum scilicet voluntatem habendi. Unde scriptum est: Non concupisces . Plus enim attendit affectum Deus quam censum. Hinc per Sapientem dicitur: Fili, da mihi cor tuum . Quod fieri non potest nisi prius carnalis appetitus resecetur. Primum ergo jubemur habita deserere; deinde terrena non quaerere, ut postea liberius ad coelestia possimus anhelare. Et ne qui convertuntur, necessaria non debere ministrari, quia nihil in
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis. Et dñs in euuangło. Om̃is quise
exaltat humiliabitur: et qui se humi¬
liat exaltabitur. Tanto quippe maior¬
est quisq apud d̃m: qͣnͣto humilior a
pucd semetip̃m. Sed qualis e̾e debeat
in moribus audiamus. Circa om¬
nes se ip̃m bonorũ operũ prebeat ex

Expanded text:
illis . Et Dominus in Evangelio: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur . Tanto quippe est major quisque apud Deum, quanto humilior fuerit apud semetipsum. Sed qualis debeat esse in moribus audiamus. Circa omnes seipsum bonorum operum praebeat ex
Abbreviated transcription (Latin):
sanando illi dolori qͦd delectat expe¬
diat: si nõ est certũ medicꝰ consulat᷑.
redendũ est coꝵ uerbis: nͨ
tamen statim adquiescen¬
dum est eoꝵ desideriis. Nam et fa¬
ria. Ergo si nõ est certũ: medicus
consulatur. Queratur ille. qui de
incerto faciat certũ. Nec mirũ si
medicorum consilia querimus:
cũ apłm paulũ consilio medicine
usum fuisse legamus. Nam per e
cens. Modico uino utere: ꝓpt̾ sto¬
macum et frequentes tuas infir¬
mitates. Arigõre gͦ abstinencie dis¬
cretus magister discipulũ tempe¬
rat: ne scilicet frequentib passio¬
nibus fractus. abono predicationiᷤ
elangu ⁊̃ scat. Bonũ quippe erat
ut discipulus sc̃s. ex infirmitace
patientie fructum redderet: sed
utilius c̾e preuidebat apls. sinsu
medicine aliquantum conualescenᷤ¬
aliorum animas dõlucriface̾t. Ex di

Expanded text:
sanando illi dolori, quod delectat expediat, si non est certum, medicus consulatur. Credendum est eorum verbis, nec tamen statim acquiescendum est eorum desideriis, nam et faria; ergo si non est certum, medicus consulatur. Quaeratur ille qui de incerto faciat certum. Nec mirum si medicorum consilia quaerimus, cum apostolum Paulum consilio medicinae usum fuisse legamus. Nam per Epcens: Modico vino utere propter stomachum et frequentes tuas infirmitates . A rigore ergo abstinentiae discretus magister discipulum temperat, ne scilicet frequentibus passionibus fractus a bono praedicationis elanguescat. Bonum quippe erat ut discipulus ex infirmitate patientiae fructum redderet, sed utilius esse providebat Apostolus si usu medicinae aliquantulum convalescens animas Deo lucrifaceret. Ex di
Abbreviated transcription (Latin):
siue post egritudinẽ reficiendorũ.
siue aliqua inbeciuitate. siue etiã¬
febribus larorantiũ uni alicui de

Expanded text:
sive post egritudinem reficiendorum sive aliqua inbecillitate sive febribus laborancium uni alicui de
Abbreviated transcription (Latin):
ponsio moilis frangit tez¬
iram: sermo durus excitat furo¬
rem. Item. Dulce uerbñ mitigat
inimicos: amicos multiplicat.
Et paul. uos qui spirituales estis: in¬
ue si emissa fuerint ex ore nr̃o: nõ
pigrat ex ipso ore ꝓferre medicam̃e¬
ta. unde facta sunt uulnera.

Expanded text:
ponsio mollis frangit iram sermo durus excitat furorem . Itemque: Dulce verbum inimicos mitigat, et amicos multiplicat . Et Paulus: Vos qui spirituales estis, inuae si emissa fuerint de ore uestro, non pigeat ex ipso ore proferre medicamenta, ex quo facta sunt uulnera.