comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
possideamus grãm salutis qͣm
scĩ hic enim dilectos a dõ ⁊ salua¬
tos: gr̃a. xp̃i tuetur. Trinitatis hͥ
ꝯplexio ẽ: ⁊ unitas potestatis. ꝙ
ẽ dicẽ. Tota tͥnitas sit uob̾cũ dãs
grãm de ꝯmissis: ⁊ caritatẽ: ut

Expanded text:
possideamus gratiam salutis quam sancti. Hic enim dilectos a Deo et salvatos gratia Christi tuetur. Trinitatis hic complexio est et unitas potestatis. Et est dicere: Tota Trinitas sit vobiscum dans gratiam de commiss
Abbreviated transcription (Latin):
& item. Mandatum nouũ do uob̾
cem in oscło scõi non doloso ł sic
S alurant uos om̃s sancti desi¬
ans peccata ꝑ qd̃ iustificam ⁊ sa¬
luamur. ⁊ caritas d̃i .i. d̃s pater

Expanded text:
 item: Mandatum novum do vobiscem in osculo sancto, non doloso, et sic Salutant vos omnes sancti desians peccata, per quod justificamur et salvamur; et charitas Dei, id est Deus Pater
Abbreviated transcription (Latin):
omunis patͥ ⁊ filio. amboꝵq uni¬
o: sit cum om̃ib uobis. tam cor¬
rectis ut ꝑseuerent: qm incorre¬
ctis ut coirigantur. Uł ꝯmunica¬
tio scĩ sp̃c sit cum om̃ib uobis¬
am̃. idest sp̃c sc̃s ita sit uob̾cũ
ut ꝯmunicet: ⁊ iferat uobis. et

Expanded text:
munis Patri et Filio, amborumque unio, sit cum omnibus vobis, tam correctis ut perseverent, quam incorrectis ut corrigantur. Vel, communicatio sancti Spiritus cum omnibus vobis, id est Spiritus sanctus ita sit vobiscum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
anc epłam scribit apłs thessa¬
Nonicensib. Thessalonica: metͦ¬
t̃ hessalonicenses gͦ st̃ macedones.
ꝑfectum p̃mii uͥtutib aucti st̃ me¬
uora sectando. Tante enĩ ficłi inbi¬

Expanded text:
anc Epistolam scribit Apostolus Thessalonicensibus. Thessalonica metrm. Thessalonicenses ergo sunt Macedones, profectum praemii virtutibus aucti sunt meliora sectando. Tantae enim fidei imbi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ xͥ nõie sustinerent. Erant tñ int̃
eos aliqͥ ociosi ⁊ curiosi: aliqͥ ⁊̃ mi¬
nꝰ de resurrectione sentientes. ⁊ iõ
nimis tenere de amicoꝵ morte do¬
Scͥpsit aũ ab athenis. & ẽ intentio
apłi in hac epła: pͣuos ⁊ incorree¬
tos corrigere. ⁊ bonos ad ꝑseũ antiã¬

Expanded text:
 Christi sustinerent. Erant tamen inter eos aliqui otiosi et curiosi; aliqui etiam de resurrectione minus sentientes, et ideo nimis de amicorum morte Scripsit autem ab Athenis. Et est intentio Apostoli in hac Epistola pravos et incorrectos corrigere, et bonos ad
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. ⁊ legalia a pseudo apłis ñꝙͣ
recipiant. His nͨ se apłm nominat
qr nunꝙͣ de eo minꝰ uł ꝯtͣ eum sen¬
serant. Io gͦ dignitatẽ suppͥmit. qr de
eo recte sentiebant. Intentio apłi
ses ad patientiam ꝯtͣ tͥbulationes
et ad ꝯstantiam ꝯtͣ psendo p̃dica¬
ꝓ eis implorans eis maiora bonar
ut in utitib c̃scentes ad ꝑfectie nẽ
ꝑueniant. Deinde ad patientiam
tribulationũ. mouet exemplo siti¬

Expanded text:
fecit et legalia a pseudoapostolis nunquam recipiant. Is nec se Apostolum nominat, quia nunquam de eo minus vel contra eum senserant. Ideo ergo dignitatem supprimit, quia de eo recte sentiebant. Et est intentises ad patientiam contra tribulationes, et ad constantiam contra pseudopraedicapro eis, implorans eis majora bona, ut virtutibus crescentes ad perfectionem perveniant. Deinde ad patientiam tribulationum monet exemplo s
Abbreviated transcription (Latin):
intẽgritate fidi ad similitudine
sꝑonse. que ñ ad mittit corruꝑtorẽ.
Uł gr̃a sit uobis in incorruptĩone
.i. in uita et̃na. cum. id est ⁊ om̃ib
hilipenses sunt macedones

Expanded text:
integritate fidei, ad similitudinem sponsae quae non admittit corruptorem, Vel, gratia sit vobis in incorruptione, id est in vita aeterna, cum, id est et omnibus, HILIPPENSES
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sub orientia uitia resecaret. ⁊ pꝰ fut᷑as
questiones excluderet.
ii sunt panui qͥ ad extrahendum
iheremiã de lacu: funib ctũliga
triplici funt cͥcũligata de lacu igno¬
rantie ⁊ infidelitatis peccõr ad lucem

Expanded text:
avitates, et suborientia vitia resecaret, et post futuras quaestiones excluderet. Hi sunt panni, qui ad extrahendum Jeremiam de lacu, funibus circumligattriplici fune, circumligata , de lacu ignorantiae et infidelitatis peccator ad lucem
Abbreviated transcription (Latin):
nas sub huiusmͦ mist̃i insinuatione.
ut .s. in hoc oꝑe utriusq testañti sum¬
ma ꝯtineri monstraretur. Pet deMriũ
namq uetus testam̃tum significatur.
quat̾uarius uͦ noui testam̃ti nota est
utriq legi se consentire insinuaret: att
emuloꝵ calumꝑniam dilueret. dicentiũ
ip̃m legis dĩ. ꝑ moysen d̃i date destructo

Expanded text:
 sub hujusmodi mysterii insinuatione, ut scilicet in hoc opere utriusque Testamenti summa contineri monstraretur. Per denarium namque Vetus Testamentum significatur. Quaternarius vero Novi Testamenti nota est. utrique legi se consentire insinuaret, atque aemulorum calumniam dirueret, ut ipsum legis Dei per Moysen datae dest
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑasse sp̃m. om̃is uenie diffidentia ꝑecc̃õ¬
ri tollitur. ita cũ saulũ pͥus ecłie ꝑsecu¬
torem. postea factum apłm ⁊ p̃dicatorẽ
ad uertimꝰ: ñ modĩẽ spes nr̃a attollitar.
Inde ẽ qd̃ in ecłia he epłe plus cet̾s fre

Expanded text:
asse, omnis veniae diffidentia peccatori tollitur, ita, cum Paulum prius Ecclesiae persecutorem, postea factum apostolum et praedicatorem advertimus, non modicum spes nostra attolitur. Inde est quod in Ecclesia hae Epistolae
Abbreviated transcription (Latin):
difficisꝰ ẽ. In fic assertione: qi paulus
in lege ⁊ ꝓpħis ꝑitus: ad fidi catholi¬
ce assertionẽ. ogrua auctoritatũ legis
⁊ ꝓpħie indux testimonia ut esset
basis sub columꝑna. In gr̃e ꝯmenda¬
tione. seu spei subleuatione. qi otra
suꝑbos ⁊ arrogantes desuis oꝑib i

Expanded text:
difficilius; in fidei assertione, quia Paulus in lege et prophetis peritus ad fidei catholicae assertionem congrua auctoritatum legis et prophetiae induxit testimonia, ut esset basis sub columna; in gratiae commendatione, seu spei sublevatione, quia contra superbos et arrogantes, et de suis operi
Abbreviated transcription (Latin):
redemptas. decem epłarum docłia safor¬
ut duoꝵ testam̃toꝵ ꝯcordiam atq ꝯue¬
nientiam signaret. ꝙͣ ⁊ moyses in duals
tabłis lapideis simul iunctis. quibus
legis decalogus inscriptus erat ostens̾.
uit. Ibi enim laꝑis reprobus quem
gessit angulus mira prestans ĩ ocłis
nr̃is panem suꝑ celestem cum tyꝑico
agno diunexit: finiens uetus testam̃
tum: inchoans nouum. Per agnum

Expanded text:
arum doctrina inforut duorum Testamentorum concordiam atque convenientiam significaret, quam et Moyses in duabus tabulis lapideis simul junctis, quibus legis Decalogus inscriptus erat, ostenditvit. Ibi enim lapis reprobatus, quem gessit angulus, mira praestans in oculis nostris, panem supercoelestem cum typico agno conjunxit, finiens Testamentum Vetus et inchoans Novum. Per agnum
Abbreviated transcription (Latin):
miserant: gaud̾e se dic̃. Premittẽs
gͦ salutationẽ ait. Paulus ⁊ thimo¬
theꝰ. Timotheum apponit: qi hũc
erat ad eos missurus. p̃p hoc qͦdam
bñ recipiant. Serui iħ xͥ. Nõmen
dignitatis tacet qd̾ ẽ apłs: qi non¬

Expanded text:
miserant gaudere se dicit. Praemittens ergo salutationem ait: Paulus et Timotheus. Timotheum apponit, quia hunc erat ad eos missurus, per hoc eum qubene accipiant. Servi Jesu Christi. Nomen dignitatis tacet quod est Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. ⁊ legalia a pseudo apłis ñꝙͣ
recipiant. His nͨ se apłm nominat
qr nunꝙͣ de eo minꝰ uł ꝯtͣ eum sen¬
serant. Io gͦ dignitatẽ suppͥmit. qr de
eo recte sentiebant. Intentio apłi
ut in utitib c̃scentes ad ꝑfectie nẽ
ꝑueniant. Deinde ad patientiam
tribulationũ. mouet exemplo siti

Expanded text:
fecit et legalia a pseudoapostolis nunquam recipiant. Is nec se Apostolum nominat, quia nunquam de eo minus vel contra eum senserant. Ideo ergo dignitatem supprimit, quia de eo recte sentiebant. Et est intentiut virtutibus crescentes ad perfectionem perveniant. Deinde ad patientiam tribulationum monet exemplo suo
Abbreviated transcription (Latin):
ad humilitatẽ inuitat. & qi ho ᷤᷤ sub¬
nectit: ostendit ñ eẽ aliꝙ̃ adõ ꝑfectũ:
qͥ ñ indigeat hac monitione. uł pau¬
lus scͥbit ⁊ timotheꝰ om̃ib scĩs qͥ sunt
philippis. Schit dico: cum ep̃is ⁊ di

Expanded text:
ad humilitatem invitat; et quia hos subnectit, ostendit non esse aliquem a Deo perfectum qui non indigeat hac admonitione. Vel Paulus scribit et Timotheus, omnibus sanctis, qui sunt Philippis, scribit dico, cum episcopis e
Abbreviated transcription (Latin):
tim̃tium: sic due seruitutes q̃ facũt
duo gen̾a seruoꝵ. Est enĩ timor ꝙ̃ ꝑfe¬
cta caritas foras mittit. Est ⁊̃ seruitꝰ
timor castus ꝑ manens in scłm scłi
cui adiuncta est alia seruitꝰ. qr miro

Expanded text:
timentium, sic duae servitutes quae faciunt duo genera servorum. Est enim timor quem perfecta charitas foras mittit. Est etiam servitimor castus permanens in saeculum saeculi: cui adjuncta est alia servitus, qua miro
Abbreviated transcription (Latin):
difficisꝰ ẽ. In ficł assertione: qi paulus
in lege ⁊ ꝓpħis ꝑitus: ad fidi catholi¬
ce assertionẽ. ogrua auctoritatũ legis
⁊ ꝓpħie indux testimonia ut esset
basis sub columꝑna. In gr̃e ꝯmenda¬
tione seu spei subleuatione. qi otra
suꝑbos ⁊ atrogantes de suis oꝑib ꝑ̾

Expanded text:
difficilius; in fidei assertione, quia Paulus in lege et prophetis peritus ad fidei catholicae assertionem congrua auctoritatum legis et prophetiae induxit testimonia, ut esset basis sub columna; in gratiae commendatione, seu spei sublevatione, quia contra superbos et arrogantes, et de suis operibus
Abbreviated transcription (Latin):
nas sub huiusmͦ mistii insinuatione.
ut .s. in hoc oꝑe utriusq testañti sum¬
ma ꝯtineri monstraretur. Perdeariũ
namq uetus testam̃tum significatur.
quat̾narius uͦ noui testam̃ti nota est
utriq legi se consentire insinuaret: atq
emuloꝵ calumꝑniam dilueret. dicentiũ
ip̃m legis dĩ. ꝑ moysen d̃i date destructo¬
rem fore calumꝑniatũ. eumq in odiũ
trahentiũ iudeoꝵ qͦs placatos habere
uolens. decem ad ecłias scͥꝑsit. Ut sicut
moyses isrłitico ppło a pharaonis ⁊ egiꝑ¬
D seruitute educto: decem mandatoꝵ

Expanded text:
 sub hujusmodi mysterii insinuatione, ut scilicet in hoc opere utriusque Testamenti summa contineri monstraretur. Per denarium namque Vetus Testamentum significatur. Quaternarius vero Novi Testamenti nota est. utrique legi se consentire insinuaret, atque aemulorum calumniam dirueret, ut ipsum legis Dei per Moysen datae destructorem esse calumtrahentium; quos placatos habere volens, X ad Ecclesias scripsit. Ut sicut Moyses Israelitico populo a Pharaonis et Aegyptiorum servitute educto X mandatorum
Abbreviated transcription (Latin):
uit duoꝵ testam̃toꝵ ꝯcordiam atq ꝯue¬
uientiam signaret. ꝙͣ ⁊ moyses in duals
tabłis lapideis simul iunctis. quibus
legis decalogus inscriptus erat ostendꝰ.
uit. Ibi enim laꝑis reprobus quem
gessit angtilus mira prestans ĩ ocłis
nt̃is. panem suꝑ celestem cum tyꝑico
agno ꝯiunexit: finiens uetus testam̃
tum : inchoans nouum. Per agnum

Expanded text:
ut duorum Testamentorum concordiam atque convenientiam significaret, quam et Moyses in duabus tabulis lapideis simul junctis, quibus legis Decalogus inscriptus erat, ostenditvit. Ibi enim lapis reprobatus, quem gessit angulus, mira praestans in oculis nostris, panem supercoelestem cum typico agno conjunxit, finiens Testamentum Vetus et inchoans Novum. Per agnum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sub ouentia uitia resecaret. ⁊ pꝰ fut᷑as
questiones excluderet.
ii sunt panni qͥ ad extrahendum
iheremiã de lacu: funib cculiga
triplici funt cͥcũligata de lacu igno¬
rantie ⁊ infidelitatis peccõr ad lucem

Expanded text:
 suborientia vitia resecaret, et post futuras quaestiones excluderet. Hi sunt panni, qui ad extrahendum Jeremiam de lacu, funibus circumligattriplici fune, circumligata , de lacu ignorantiae et infidelitatis peccator ad lucem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑasse sp̃m. om̃is uenie diffidentia ꝑecc̃õ¬
ri tollitur. ita cũ saulũ pͥus ecłie ꝑsecu¬
torem. postea factum apłm ⁊ p̃dicatorẽ
aduertimꝰ: ñ modic̃ spes nr̃a attollitae.
Inde ẽ qd̾ in ecłia hei epłe plus cet̾s fre

Expanded text:
asse, omnis veniae diffidentia peccatori tollitur, ita, cum Paulum prius Ecclesiae persecutorem, postea factum apostolum et praedicatorem advertimus, non modicum spes nostra attolitur. Inde est quod in Ecclesia hae Epist
Abbreviated transcription (Latin):
ne carnalib obseruantiis ñ suffi¬
cere ad salutẽ. ⁊ petrũ ⁊ iacobum
⁊ alios qͥ cũ dño fuert̃ legis obser¬
uantias cũ euangłio miscuisse. Ip¬
sum qͦ paulũ aud̃ in iudea face:
alid̃ in gentib p̃dicare. His atq
huiꝰmͦi galathas subuertert. a deo
ut eis assentientes: in legis obser¬
uantias tͣnsirent. Io hos apłs reuo¬

Expanded text:
sufficere ad salutem, et Petrum et Jacobum et alios qui cum Domino fuerant legis observantias cum Evangelio miscuisse; ipsum quoque Paulum aliud in Judaea facere, aliud in gentibus praedicare. His atque hujusmodi Galatas subverterunt, adeo ut eis assentientes in legis observantias transirent. Ideo hos Apostolus revo
Abbreviated transcription (Latin):
Fanc epłam scribit apłs gala¬
this. Gaiathe aũ st̃ greq. Galli enĩ
in qͣndam gretie ꝓuinciam olim
uenientes: grecis se miscuert̃. Uñ
illa ꝓuintia pͥus gallo gretia. de¬
inde galathia appellata ẽ. Uñ cũ
greci acuti ingenii sint. illi tñ ga¬
iathe stulti ⁊ ad milllgendũ tardi.¬

Expanded text:
Hanc Epistolam scribit Apostolus Galatis. Galatae autem sunt Graeci. Galli enim in quamdam Graeciae provinciam olim venientes Graecis se miscuerunt. Unde illa provincia prius Gallograecia, deinde Galatia appellata est. Unde, cum Graeci acuti ingenii sint, illi tamen Galatae stulti, et ad intelligendum tardi
Abbreviated transcription (Latin):
ligunt dico: in incorruptione . i in
integritate fidi ad similitudinẽ
sponse. que ñ ad mittit corruptorẽ.
Uł gr̃a sit uobis in incorruptione
.i. in uita et̃na. cum. idest ⁊ om̃ib

Expanded text:
ligunt dico, in incorruptione, id est in integritate fidei, ad similitudinem sponsae quae non admittit corruptorem, Vel, gratia sit vobis in incorruptione, id est in vita aeterna, cum, id est et omnibus,
Abbreviated transcription (Latin):
et uos sciatis ea que circa me sunt.
hoc dicit: quia multe ei erant tribu¬
lationes que quasi eum circumdabãt.
N el idõ dicit cirtai quia int̃iora nõ
tangebant. Ut inquam illa sciatis
⁊ qͥd agam .i. quam ꝯstans sim int̃

Expanded text:
et vos sciatis ea quae circa me sunt. Hoc, quia multae ei erant tribulationes quae quasi eum circumdabant, vel ideo dicit circa, quia interiora non tangebant, ut, inquam, illa sciatis, et quid agam, id est, quam constans sim inter
Abbreviated transcription (Latin):
et in bonis oꝑib. ħĩs scrib̾ apłs
a roma de carcere ꝑ tytum diaco¬
num: ofortatoriam epłam. cum
ult̃us ñ ẽẽt eos uisurus. ⁊ sciens
eos ẽẽ bonos: ñ arguit deculpa. s ne

Expanded text:
et in bonis operibus. His scribit Apostolus a Roma de carcere per Tychicum confortatoriam Epistolam, cum ulterius non esset eos visurus: et sciens eos esse bonos, non arguit de culpa, sed ne
Abbreviated transcription (Latin):
adõ sermo quem tribulatio ñ obtũ¬
dat. detur inquam: in aꝑtione oris
reserare mist̃um euangłii i. secreta
incarnationis ⁊ passionis. ne p̃ssu¬
ra tͥbulationum ip̃a formidine acu¬
men doctrine obtundat. ita ut cum
sim notũ facẽ illd̃ misterium euans¬
głii. ꝓ quo mistĩo euangłii fungoi
a legatione. Dico possim cũ sidentia
notum fac̾ẽ euangłm. & ita cũ fidu¬
tia ut in ip̃o euangłio p̃dicando:
audeam loqͥ int̾ mala om̃a ꝓut
oportet me loqui. Et ne auditis tri¬
bulationib mouerentur: dicit. titi¬
cũ om̃a eis notificare subdens.
t autem uos sciatis que cuta me

Expanded text:
ihi sermo a Deo, quem tribulatio non obtundat. Detur, inquam, in apertione oris reserare mysterium Evangelii, id est secreta incarnationis et passionis, ne pressura tribulationum ipsa formidine acumen doctrinae obtundat, ita, ut cum sim notum facere illud mysterium Evangelii, pro quo mysterio Evangelii, fungor a legatione. Dico possim cum fiducia notum facere Evangelium, et cum fiducia, ut in ipso Evangelio praedicando, audeam loqui, inter mala omnia, prout oportet me loqui. Et ne auditis tribulationibus moverentur, dicit Tychicum omnia eis notificare, subdens: Ut autem et vos sciatis ea quae circa me
Abbreviated transcription (Latin):
rebant. Qͥbdam gͦ coruithioꝵ ꝑ pri¬
mã epłam correctis. cã reliquoꝵ scͥbit
hanc epłam scłam. repellens pseudo¬
apłos. ostendendo deceptionẽ p̃dica¬
tionis eoꝵ.⁊ se multis modis om̃dans.
N otat ⁊̃ illos in elemosinis parcos. Pre¬
cipit qͦ correptũ forncatorẽ recipi.

Expanded text:
rebant. Quibusdam ergo Corinthiorum per primam Epistolam correctis, causa reliquorum scribit hanc Epistolam secundam, repellens pseudoapostolos ostendendo deceptionem praedicationis eorum, et se multis modis commendans. Notat etiam illos in eleemosynis parcos. Praecipit quoque correctum fornicatorem recipi,
Abbreviated transcription (Latin):
tit. Deinde bonis ꝑ gr̃am collatis: gr̃as
dõ agit. loquens ꝑfectis. Post ad pas¬
sionis tołantĩa sui exemplo inuitat.
Postea pseudo apłos depͥmendo redar¬
guit. detegens uersutias eoꝵ.⁊ se ml̾¬
tis modis ꝯm̃dat. Tande subdit᷑ morał
am monitio. cũ iterationebñdi¬

Expanded text:
tit. Inde de bonis per gratiam collatis gratias Deo agit loquens perfectis: post ad passionis tolerantiam sui exemplo invitat; postea pseudoapostolos deprimendo redarguit detegens versutias eorum. Et se multis modis commendat. Tandem moralis admonitio cum iteratione benedi
Abbreviated transcription (Latin):
nedictus. Post salutationẽ ꝑfectiᷤᷤ
pͥmũ loquit᷑. de tͥbulatione. ꝓpo¬
uens se exemplũ patientie ⁊ oso¬
lationis. a dõ accepte ducens lau¬
di: qd̾ alii ignominie. Ait gͦ. D̃s¬

Expanded text:
nedictus. Post salutationem primum perfectis loquitur de tribulatione, proponens se exemplum patientiae et consolationis a Deo acceptae, ducens laudi, quod alii ignominiae. Ait ergo: D
Abbreviated transcription (Latin):
re sebentiũ epłas salutationẽ p̃mit¬
tis. in qua tͥa facit. Conm̃dat enim
ꝑsonam suã ⁊ negotiũ. ⁊ auctorem
negotii. in qͥb ꝯgrue captat beniuo¬
lentiam. P ost salutationẽ uͦ utusq
partis uitia arguit: ostendens gͣnti¬
les a nat᷑ali ratione.⁊ uidos a lege
ex hoibitasse. Deinde płib mͦis ostend̾
iusticiã ⁊ salutẽ eque utͥusq eẽ ñ ꝑ¬

Expanded text:
bentium epistolas salutationem praemittit, in qua tria facit. Commendat enim personam suam et negotium et auctorem negotii: in quibus congrue captat benevolentiam. Post salutationem vero utriusque partis vitia arguit, ostendens gentiles a naturali ratione, et Judaeos a lege exorbitasse. Deinde pluribus modis ostendit justitiam et salutem aeque utrisque
Abbreviated transcription (Latin):
rum sunt
ut earum no¬
ticia plenior
Tcͣ enĩ demũ
faciliꝰ pot̾t cãe¬
clare ratio declarari: si eiꝰ origo dis¬

Expanded text:
nda sunt ut earum notitia plenior Tunc enim demum facilius poterit causae ratio declarari, si ejus origo dis
Abbreviated transcription (Latin):
ñam. & qr in pͥma epła q̃dam dixit
de aduentu dñi. ⁊ de resurrectione in¬
obscure. ñ enĩ p᷑ aꝑte de abolitione
rõam regni.⁊ de antixͥ apparentia.⁊
dampnatione.⁊ de quoꝵdã fr̃m inqͥe¬

Expanded text:
 quia in prima epistola quaedam dixit de adventu Domini, de resurrectione mobscure. Nec enim aperte potest de abolitione Romani regni, et de Antichristi apparentia et damnatione, et de quorumdam fr
Abbreviated transcription (Latin):
uos ħ epła: factte ut in lao dicen¬
sium ecłia legat᷑. ⁊ uob̾ legat᷑ ea.
sum. questionib illis. Ex hõc loco
intelligimꝰ qd̃ geñales st̃ instruc
ppo. Ur̃minist̃um .i. esto sollicitꝰ
circa minist̾ium qd̃ accepisti ĩ dño
.i. in his reb q̃ st̃ dñi. ut illd̃ implo¬

Expanded text:
ola, facite ut et in Laodicensium Ecclesia legatur, et vobis legatur ea, sum quaestionibus illis. Ex hoc loco intelligimus quod generales sunt instructppo: Vide ministerium, id est esto sollicitus circa ministerium, quod accepisti in Domino, id est in his rebus q
Abbreviated transcription (Latin):
paciar .ẜ. qr solam fidem p̃dico.
H oc diẽ ut toles se p̃beant. ꝓ qͥb
ñ egre ferat: se pati inuirias.¬
Nel ut similit̃ paciant᷑. uł ut ꝓ
eo orent: uł ut necãria minis¬
trent. Que aũ sit salutatio: ostẽ¬
c hessa lonicenses

Expanded text:
ia solam fidem praedico. Hoc dicit ut tales se praebeant, pro quibus non aegre ferat se pati injurias, ut simpliciter patiantur, vel ut pro eo orent ut necessaria ministrent. Quae autem sit salutatio, ostenTHESSA
Abbreviated transcription (Latin):
apłi in hac epła in bonis habitis
uocare: nͨ nõ ad humilitatẽ actio¬
nẽq gr̃aꝵ informare. Modꝰ tͣctãdi
tał ẽ. de more suo salutationem
p̃mittit. Dem̃ gr̃as agit dõ. expo¬
nens pꝰ uñficia hũano gn̾i p̃stita.
Dost: ip̃is apłis specialit̃ indutta
deinde ephesiis ip̃is a qͦ ⁊ ad qͥd uo
et p̃lationẽ ostend̃. Postea ad ꝑacĩam
⁊ caritatẽ eos inuitat. unitatẽ fidĩ
et ecłie om̃dans. ⁊ dona gr̃e enume¬
rans. ⁊̃ andẽ ad certam̃ ex hortans: ot᷑
pͥncipes tenebraꝵ milttie xͥane ar¬

Expanded text:
a Ephesios in bonis habitis rovocare, nec non et ad humilitatem actionemque gratiarum informare. Modus tractandi talis est: De more suo salutationem praemittit. Deinde gratias agit Deo, exponens prius beneficia humano generi praestita, post ipsis apostolis specialiter indulta, deinde Ephesiis ipsis ostendens a quoet praelationem ostendit. Postea ad patientiam et charitatem eos invitat, unitatem fidei et Ecclesiae commendans, et dona gratiae enumerans, tandem ad certamen exhortans, contra principes tenebrarum militiae
Abbreviated transcription (Latin):
epłam scͥ uit apłs ephesiis.
Ephesianĩ aũ st̃ asian. hii ꝑ
paulũ ñ fundati s ofirmati fu¬
erant: in fide. Pos enĩ ñ fundaũ
apłs in fide: s ꝯfirmauit. mul¬
ult̾us ñ ẽẽt eos uisurus. ⁊ sciens
eos ẽe bonos: ñ arguit deculpa. s ne
relabant᷑ tim̃dũ erati Qͥ enim stat
cad̾e potest. & qr nullus a deo ꝑfec¬
tus ẽ qui cad̾e ñ possit. eos ad utq̃¬
ora hortat᷑. ⁊ ne recedant a fide ꝓ

Expanded text:
am scribit Apostolus Ephesiis. Ephesii autem sunt Asiani: hi per Paulum non fundati, sed confirmati fuerant in fide. Eos enim non fundavit Apostolus in fide, sed confirmavit, mululterius non esset eos visurus: et sciens eos esse bonos, non arguit de culpa, sed ne relabantur timendum erat. Qui enim stat cadere potest, et quia nullus adeo perfectus est qui crescere non possit, eos ad ulteriora hortatur; et ne recedant a fide pro
Abbreviated transcription (Latin):
uiuifica me. Isti mortificant tu ui¬
uifica .S. si pmium poscitur ĩ mi¬
sericordia. quod reddere debet ĩticia
quantomagis miscđia impensa est
cuoꝵ ueritas. inet̾num omnia iudi-¬
cia iusticiȩ tue. Aueritate inquit tua
uerba ꝓcedunt. & ideo ueratia sunt¬
& neminem fallunt quib p̾nuntia¬
ta sunt. uita iusto. pena impͥio. Hec¬

Expanded text:
vivifica me.» Isti mortificant, tu vivifica. Sed si praemium poscitur in misericordia, quod reddere debet justitia; quanto magis impensa est um veritas, et in aeternum omnia iudicia iustitiae tuae. A veritate tua, inquit, verba procedunt, et ideo veracia sunt et neminem fallunt, quibus praenuntiatur vita iusto, poena impio.
Abbreviated transcription (Latin):
mendans autem se & differens abeis
subiungit. Uide quoniam mandata
ca me. Non ait eloquia uel testimonia
cua non negaui. quod mrẽs facere
cogebantur. & non facientes intole¬
rabilia patiebantur. s hoc dixit ubi.

Expanded text:
mendat se iste differens ab eis, ac dicit, «Vide quoniam mandata .» Non ait, Eloquia vel testimonia tua non negavi, quod martyres facere cogebantur, et non facientes intolerabilia patieb
Abbreviated transcription (Latin):
lo ante dicebas. clamau ĩ toto cordͤ exaudi
me dnẽ. iustificationes tuas reꝗiam:¬
ab illo adquem ctamasti ut eas in¬
quireres accepisti. Ipse gͥ te discer¬
nit ab eis. a quib ꝓpt̾ea longe ã
salus. quia iustificationes cuas ñ
exquisierunt. Uidi hoc etiam ipse

Expanded text:
lo ante dicebas, «Clamavi in toto corde meo; exaudi me, Domine: justificationes tuas exab illo ad quem clamasti, ut eas exquireres accepisti. Ipse te igitur discernit ab eis a quibus propterea longe est salus, quia justificationes Dei non exquisierunt
Abbreviated transcription (Latin):
ra sanguine martyrũ. floret ce¬
lum coronis martyrũ. ornate st̃
sunt natalib martirłi tempora. cre¬
brescunt sanitares meritis mr̃m. Und¬
hoc. nisi quia completum ẽ quod dic¬
tum ẽ de homine isto toto terrarum
orbe diffuso multi qui ꝑsecuntur
me & tribulant me. a cestimoniis
& tabescebam. quia eloquia tua non
custodierunt. Beatus qui incaritate
concupiscit. & donec potiatur ea: aua-¬
ro miser tabescit affectu. Alius im¬
modice capessendi honoris impaciens

Expanded text:
ra sanguine martyrum, floret coelum coronis martyrum, ornatae sunt sunt tempora natalibus martyrum, crebrescunt sanitahoc, nisi quia completum est quod praedictum est de homine isto toto terrarum orbe diffuso, «Multi persequentes me et tribulantes me; a testimoniis et tabescebam, quoniam uerba tua non custodierunt . beatus qui in caritate concupiscit, donec potiatur ea, avaro miser tabescit affectu. Alius immodice capessendi honoris impatiens,
Abbreviated transcription (Latin):
pore constitutus a se alienam arbi¬
tratur ẽẽ hanc uocem. qm̃ reuera
totum xꝑi corpus in hac humilitate
positum dicit
ide humilitatem meã
& eripe me. quia legẽ
tuam non sum oblitꝰ
Hloco nullam eẽ con¬
intelligimus nisi qua immobiliter
fixum ẽ quia omnis qui se exaltat
humiliabitur. &. qui se humiliat
exaltabitur. Suꝑbus gͦ malis ut
humilietur in nectit᷑ humilis a mał
ut exaltetur eripitur. Iudica iudi¬

Expanded text:
pore constitutus a se alienam arbitretur esse hanc vocem quoniam re vera totum Christi corpus in hac humilitate positum dicitem meam, et eripe me; quia legem tuam non sum oblitus.» Hoc loco nullam Dei legem conintelligimus, nisi qua immobiliter fixum est ut omnis qui se exaltat, humilietur, et omnis qui se humiliat, exaltetur . Superbus ergo malis, ut humilietur, innectitur; humilis a malis, ut exaltetur, eripitur. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
uero supra dictum ẽ quia legem tuã
non sum oblitus. huic congruit. qđ
infra ẽ ꝓpter eloquium tuum uiui¬
fica me. Ipsum enim eloquium dei :
lex quam non est oblitus. ut se
exaliandus humiliarer. Adipsam uͦ
exaltationem ꝑtinet: quod ait uiui

Expanded text:
ero supra dictum est, «quia legem tuam non sum oblitus;» huic congruit quod infra est, «propter eloquium tuum vivifica me.» Ipsum enim eloquium est lex Dei, quam non est oblitus, ut se exaltandus humiliaret. Ad ipsam vero exaltationem pertinet quod
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ int̾ra portauit um¬
brani cuiusdam celestis. In illius gͦ
ciuitatis captiuitate cumee̾nt in baby¬
nem istam uolubilitatẽ tpris. que sep-¬
tenario numero uoluitur. fut᷑am il¬
lam ciuitatẽ nrãm iam in eternitate
inuno die: In illa quippe inha¬
bitatione tempꝰ non uoluit᷑: qui habi¬
tat ibi non labit᷑. Hanc cum uiderent
de ista. S hec dicebant de ista. que in
illam ducerent. Et illa omnia que fie¬
bant. scdm tempus. scdm̃ corporales
motiones. scd̾m actus hominũ signa
erant & prenuntiationes fut᷑oꝵ. Audi
dens nobiᷤ amo Drem illius. ut sus¬
piremus ei. & in ꝑegnationẽ ingemi¬
scamus. & ad illam uenire desideremꝰ.
Amemus illam & ipsam amare ambu-¬
lare. ẽ. Ecce amemus illam ex ore scõ

Expanded text:
quae in terra portavit umbram cujusdam coelestis. In illius ergo civitatis captivitate cum essent in Babynem istam volubilitatem temporis, quae septenario numero volvitur, futuram illam civitatem nostram in aeternitate in uno die. In illa quippe habitatione tempus non volvitur, quia habitator ibi non labitur. Hanc cum viderent de ista. Sed haec dicebant de ista, quae in illam ducerent; et illa omnia quae fiebant secundum tempus, secundum corporales motiones, secundum actus hominum, signa erant et praenuntiationes futurorum. 6.dens nobis amorem illius, ut ei suspiremus, et in peregrinatione ingemiscamus, et ad illam venire desideremus. Amemus illam, et ipsum amare ambulare est. Ecce amemus illam ex or
Abbreviated transcription (Latin):
in miscdia ipsius. Postea penituit᷑ eũ
quod tradidit dñm. & dixit. seccaui
tradens sanguinẽ iustum Bene quidẽti¬
muisti. s si sꝑares inmiscdia eiꝰ quẽ
timiusti. Ille desperando abut & laqͦo
se suspendit. G sic time dñm ut sꝑes
in miscdia eius. Uis fugere abirato¬

Expanded text:
in misericordia ipsius. Postea enim poenituit eum quod tradiderit Dominum, et dixit: «Peccavi, quia tradidi sanguinem justum.» Bene quidem timuisti; sed si sperares in misericordia ejus quem timuisti. Ille desperando abiit, et laqueo se suspendit. . Ergo sic time Dominum, ut speres in misericordia ejus. Si times lat
Abbreviated transcription (Latin):
non tantum inpeccatis
s: in laudib dei confessio¬
nem indiuinis litteris¬
solere nominari. Quod
tuit laus dei breuius
explicari. quam ut di¬
ceretur quoniam bonus.
Quid uero sit grandius ista breuitate
non inuenio. cum ita sit ꝓpͥum deo
quod bonus ÷ ut aquodam compel¬
latus ipse filius dei cum audiret ma-¬
gister bone ab eo scił qui carnem
incelligens. solum hominẽ arbitra¬
batur. responderet quid me int̾ro¬
gas de bono. nemo bonus nisi unꝰ
si me botium uis appellare intelli

Expanded text:
antum in peccatis, sed et in laudibus Dei confessionem divinis littersolere nominari. Quid tuit laus Dei brevius explicari, quam ut diceretur, «Quoniam bonus est.» Quid sit grandius ista brevitate, non video; cum ita sit proprium Deo quod bonus est, ut a quodam compellatus ipse Filius Dei, cum audiret, «Magister bone,» ab eo scilicet qui carnem inem non intelligens, solum hominem arbitrabatur; responderet, «Quid me interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Si me bonum vis appell
Abbreviated transcription (Latin):
nunc testimonia requirunt. Et ido
bene intelligitur dictum fundasti
cłia loquitur que terris non defu-¬
it abinitio generis humani: Cuiꝰ
primitie abel sc̃s ẽ immolatus. ꝙ
ipse testimonium fut᷑ sanguinis
mediatoris ab impio fr̃e fundendi
Nam & illud ab initio dictũ ẽ erunt
dico in xp̃o & in eccłia.

Expanded text:
nunc testimonia requiruntur. Et ideo bene intelligitur dictum, «fundastclesia loquitur, quae terris non defuit ab initio generis humani, cujus primitiae Abel sanctus est, immolatus et ipse in testimonium futuri sanguinis Mediatoris ab impio fratre fundendi? Nam et illud ab initio dictum est, «Erunt «dico in Christo et in Ecclesia»
Abbreviated transcription (Latin):
non cedebat: S nimirum hoc ẽ re¬
dime me. acalumpniis hominum
& custodiam mandata tua. tu age
infuso spũtuo. ne me calumpnie ho¬
minum terrorib uincant. & atuis
mandatis ad sua me mala traducant.
Si enim hoc mecum egeris .i. hoc mͦ me
ab eoꝵ calumpniis. ne cͥminationes¬
eoꝵ falsas quas obiciunt ꝑtimescam:
pacientia donata redem̾is. inter ip¬
sas calumpnias custodiam manda¬

Expanded text:
non cedebat? Sed nimirum hoc est, «Renon cedebat? Sed nimirum hoc est, «Redime me a calumniis hominum, et custodiam mandata tua:» Tu age infuso Spiritu tuo, ne me calumniae hominum terroribus vincant, et a tuis mandatis ad sua mala facta traducant. Si enim hoc mecum egeris, id est, hoc modo me ab eorum calumniis, ne criminationes falsas quas objiciunt pertimescam, patientia donata redemeris; inter ipsas calumnias custodiam manda
Abbreviated transcription (Latin):
det sibi. S: hoc loco custodia ser¬
monum di intelligenda ẽ oꝑatio
precepcors. Frustra enim. custo¬
diuntur memoria. si non custo¬
diuntur & uita. Nam quidã
uerba dĩ tenendo agunt ne ob¬
liuiscantur. nec agunt uiuen¬
do ut corrigantur. Non autẽ
ait iste in quo exercet memo¬
riam suam. s in quo torrigit
uiam suam. Atq adhoc resꝑon¬
et. in custodiendos ser mones¬
falsis que illi nocere non possunt:
Crimen quippe falsum quod ẽ calũp¬
nia. reum non facit hominem. nisi
apud iudicem hominẽ. Ubi autem
ds udex ẽ. nullus falso cͥmine ledicur.
quia non cui obicitur. s obicicienti
potius imputatur. An hic eccł̃iȩ pre¬
figuratur oratio. & uniuersus ppłs
xp̃ianus qui redemptꝰ ẽ. a calũpnus
hominum. quib exagitabantur usq¬
mandata custodit: Nonne inter ip¬
sas calumpnias quando feruebant
multo gloriosior popłs sc̃s intribula¬
tionib dei mandata seruabat. cum
ad ꝑpecrandas impietates ꝑsequentibꝰ

Expanded text:
tua.» Sed hoc loco custoditio verborum Dei, intelligenda est operatio praeceptorum: frustra enim custodiuntur memoria, si non custodiantur et vita. Nam quidam verba Dei tenendo agunt ne obliviscantur, nec agunt vivendo ut corrigantur: non autem ait iste, In quo exercet junior memoriam suam? sed, «In quo corrigit viam suam?» atque ad hoc respondet, «In custodiendo verfalsis, quae illi nocere non possunt? Crimen quippe falsum, quod est calumnia, reum non facit hominem, nisi apud judicem hominem: ubi autem Deus judex est, nullus falso crimine laeditur; quia non cui objicitur, sed objicienti potius imputatur. An hic Ecclesiae praesignatur oratio, et universi populi christiani, qui redemptus est a calumniis hominum, quibus exagitabantur usquDei mandata custodit ? Nonne inter ipsas calumnias, quando fervebant, multo gloriosius populus sanctus in tribulationibus Dei mandata servabat, cum ad perpetrandas impietates persequentibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ascenderunt enim quando ꝑ supbiã
contumacem erecti fuerant & elati.
Sursum enim sibi esse uidebant᷑. qn
ignorantes dei iusticiam constitue¬
re uolebant suam. inqua fatigati
& legis preuaricationẽ confusi. ab
illa elatione descenderunt flendo.
ut iusticiam dei potius impetͣrent
penitendo.Cur autem non custodi¬
ta lege sic fletur. nisi ut impleretur
gr̃a quȩ penitentis delet iniquitatẽ
& credentis aduuat uoluntatem.

Expanded text:
Ascenderunt enim, quando per superbiam contumacem erecti fuerant et elati. Sursum enim sibi esse videbantur, quando ignorantes Dei justitiam, constituere volebant suam : in qua fatigati et legis praevaricatione confusi, ab illa elatione descenderunt flendo, ut justitiam Dei potius impetrarent poenitendo.ta lege sic fletur, nisi ut impleretur gratia, quae confitentis delet iniquitatem, et credentis adjuvat voluntatem?
Abbreviated transcription (Latin):
doce me iustificationes cuas. Doce
utiq ut faciam. Quod euidentius ali¬
bi legitur. Doce me facere uoluncatẽ
tuam. Qui enim audiunt hȩc: licet
memoria teneant quod audiunt. ne¬
quaquam didicisse putandi sunt
si non faciunt Ueritatis namq ues¬
bum ẽ. Omnis qui audiit ap̾atre
& didicit: uenit adme. Qui gͦ non fa¬
cit .i. non uenit ñ didicit. Recolens

Expanded text:
doce me justificationes tuas.» Doce utique ut faciam: quod evidentius alibi legitur, «Doce me ut faciam voluntatem tuam» . Qui enim audiunt, licet memoria teneant quod audiunt, nequaquam didicisse putandi sunt, si non faciunt. Veritatis namque verbum est, «Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me» . Qui ergo non faci
Abbreviated transcription (Latin):
tuum. Hec itaq iusticia dei rectũq
ti. Hac enim dampnantur diuinitꝰ.
quicumq dampnantur. Nec ẽ om¬
nino qui de sua damꝑnatione. con¬
tra d̾m iustum recte conqueri possit.
Inde fletus rectus ẽ penitentis. S se¬

Expanded text:
valde.» Haec utique justitia Dei rectumqueti: hac enim damnantur divinitus quicumque damnantur; nec est omnino qui de sua damnatione contra Deum justum recte conqueri possit. Inde fletus rectus est poenitentis;
Abbreviated transcription (Latin):
cum eius nomini ꝑ quod liberati su¬
mus inunicarum gentium rabida
ora cesserunt. Et ueritas dñi ma¬
net in et̾nũ. Siue in eis que ꝓmisit
iustis seu in eis quȩ minat᷑ impiis.
non tantum inpeccatis
s: in laudib dei confessio¬
nem indiuinis litteris¬
solere nominari. Quod
tuit laus dei breuius
explicari. quam ut di¬
ceretur quoniam bonus.
Quid uero sit grandius ista breuitate
non inuenio. cum ita sit ꝓpͥum deo
quod bonus ÷ ut aquodam compel¬
latus ipse filius dei cum audiret ma-¬
gister bone ab eo scił qui carnem
incelligens. solum hominẽ arbitra¬
batur. responderet quid me int̾ro¬
gas de bono. nemo bonus nisi unꝰ
si me botium uis appellare intelli

Expanded text:
cum ejus nomini, per quod liberati sumus, inimicarum gentium rabida ora cesserunt: «et veritas Domini manet in aeternum,» sive in eis quae promisit justis, sive in eis quae minatus est impiis. antum in peccatis, sed et in laudibus Dei confessionem divinis littersolere nominari. Quid tuit laus Dei brevius explicari, quam ut diceretur, «Quoniam bonus est.» Quid sit grandius ista brevitate, non video; cum ita sit proprium Deo quod bonus est, ut a quodam compellatus ipse Filius Dei, cum audiret, «Magister bone,» ab eo scilicet qui carnem inem non intelligens, solum hominem arbitrabatur; responderet, «Quid me interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Si me bonum vis appell
Abbreviated transcription (Latin):
dei est hec ancilla dei ẽ. Et que domꝰ
dĩ. nisi omnis popłs eius: Ideo p̾mis¬
sum ẽ in conspectu omnis płi eius.
Et aꝑtius iam nominat ipsam matrẽ
Quid ẽ enim aliud populus eius nisi ꝗđ̃
sequitur. in medio dui ihrłm: Tunc
enim ẽ quod redditur gratũ. si de pace
atq in pace redditur. Nam ihrłm
uisio pacis interpretatur. Qui autẽ
filui huius ancillȩ non sunt. bellum
potiuis quam pacem diligunt. He
quis uero existimet atria domus do-¬
mini. & omnem populũ eius iude¬
os significare. quia ita clausit iste

Expanded text:
Dei est, haec ancilla Dei est: et quae domus Dei, nisi omnis populus ejus? Ideo sequitur, «In conspectu omnis populi ejus.» Et apertius jam nominat ipsam matrem. Quid est enim aliud populus ejus, nisi quod sequitur, «In medio tui, Jerusalem?» Tunc est enim quod redditur gratum, si de pace atque inreddatur. Qui autem filii hujus ancillae non sunt, bellum potiusquam pacem amaverunt. Ne quis autem existimet atria domus Domini, et omnem populum ejus Judaeos significari, quia ita clausit iste
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs uniuersus. Nouimus hec:
nec tamen nos arbitrari oportet inh
psalmo cui nunc all̃a ꝓnunciato tar¬
tatoq respondimus. id agere sp̃m sa
enĩ sicut dicit apłs infigura contin¬
nob̾ narrari preterita. s potius fut᷑a
predici. quia illa quoq miracula cũ
in illo populo fierent. presensia quidĩ
rebantur. Ideoq ut ostendere:it qu
psallendo ista precinebat. eadem se
manifestandum reseruabat᷑. figuri

Expanded text:
s universis : novimus haec, nec tamen arbitrari nos oportet in hoc psalmo, cui nunc «Alleluia» pronuntiato cantatoque respondimus, id agere Spiritumenim, sicut dicit Apostolus, «in figura continnobis narrari praeterita, sed potius futura praedici; quia illa quoque miracula cum in illo populo fierent, praesentia quidemne gerebantur. Ideoque ut ostenderet, qui psallendo ista praedicebat, eadem se manifestandum reservabatur, figuri
Abbreviated transcription (Latin):
copulatis utrisq finib in hoc uno. cuiꝰ
titulus est canticum psalmi ipsi dd̃. neu¬
tro illi titulo simił. preter quod hic
misit postea ut complerentur eloquia
habere propħiam cuiꝰ¬
fideliter. legit. agnoscit.
ci. & epłatum eius accipiat alter. qđ
quando mathias in locum uide ordi¬
uno homine omnia que hic in malo
dic̾ta sunt intelligere conemur. exposi¬
rius aꝑiri. Sicut enim quedam dicunt᷑
que ad apłm petrum ꝓpriȩ ꝑtinere
uidentur. nec tamen habent illustrẽ
intellectum. nisi cum referuntur ad
eccłiam. cuius agnoscitur in figura
gestasse ꝑsonam ꝓpter pͥmatum quẽ
indiscipulis habuit. sicut ẽ tͥ dabo
sius impietatis oderunt. De quib
de iꝑsis in hoc ꝑsalmo legimus. ue¬
rum etiam illa quȩ de ipso iuda di¬
cuntur expressius. quod adiuuante¬
s̃ laudem meã ne ta¬
cueris. quis os pecca¬
toris & dolosi super
me aꝑtum est. Unde
apparet & falsam ẽẽ
uituperationem quam non tatet pecca¬
tor & dolosus & ueram cẽ laudem

Expanded text:
etiae, copulatis utriusque finibus in hoc uno, cujus est titulus, «Canticum psalmi, ipsi David;» neutro illi titulo similis, praeter quod hic misit postea, ut complerentur eloquia habere prophetiam, quifideliter legit, agnoscit; ci, et episcopatum ejus accipiat alter,» quando Matthias in locum Judae ordiuno homine omnia quae hic in malo dicta sunt intelligere conemur, exposirius aperiri. Sicut enim quaedam dicuntur quae ad apostolum Petrum proprie pertinere videantur, nec tamen habent illustrem intellectum, nisi cum referuntur ad Ecclesiam, cujus ille agnoscitur in figura gestasse personam, propter primatum quem in discipulis habuit; sicuti est, «Tibisius impietatis oderunt. De quibusde ipsis in hoc psalmo legimus, verum etiam illa quae proprie de ipso Juda dicuntur expressius; sicuts laudem meam ne tacueris; quia os peccatoris et os dolosi super me apertum est.» Unde apparet et falsam esse vituperationem quam non tacet peccator et dolosus, et veram esse laudem
Abbreviated transcription (Latin):
lum aliter posita sunt in isto quam in
illis duob ex quors partib constat
non habent intellectum difficilem
lam exurge gła mea: inisto autem
cantabo &. psallam ingla mea. Ad
hoc enim dictum ẽ illic exurge. ut in
illa cantaretur & psalleretur. Item ibi.
Magnificata est usq ad celos miscdia tua.¬
Ideo enim magnisicata est usq ad celos.

Expanded text:
lum aliter posita sunt, quam in illis duobus, ex quorum partibus constat, non habent intellectum difficilem:lam; exsurge, gloria mea;» in isto autem, «Cantabo, et psallam in gloria mea.» Ad hoc enim dictum est illic, «Exsurge,» ut in illa cantaretur et psalleretur. Item ibi, «Quoniam magnificata est usque ad coelos misericordia tuaIdeo enim «magnificata est usque ad coelos,»
Abbreviated transcription (Latin):
qui intelligit miscd̃ias domini. non me¬
rita sua. non uires suas. non potentiam
suam. ẜ eius miserationes qui errantẽ
& egentem inuiam deduxit & pauit.
qui pugnantem aduersus difficulta¬
tem peccators. & colligatum in uincu¬
lio male consuetudinis soluit & libe¬
rauit qui fastidientẽ uerbũ dei &e te¬
dio quodam pene morientem missa
medicina uerbis suis recreauit. qui
pilitantem inter naufraga. & ꝓcelloso¬
maris huius discrimina. mari placa
constituit in eo populo ubi humilibi
dat grãm. non in illo ubi suꝑbis resifit¬
& fecit eum suum ut intus manens
multiplicaretur non ut foras exiens
litatem intelligendo miscđias dñi qa¬

Expanded text:
Quia «intelliget miserationes Domini:» non merita sua, non vires suas, non potentiam suam; sed «miserationes Domini,» qui errantem et egentem in viam deduxit et pavit; qui pugnantem adversus difficultatem peccatorum, et colligatum vinculis consuetudinis solvit et liberavit; qui fastidientem verbum Dei, et taedio quodam pene morientem, missa medicina verbi sui recreavit; qui periclitantem inter naufraga et procellosa discrimina, mari placatconstituit in eo populo, ubi humilibus dat gratiam, non in illo ubi superbis resistit; et fecit eum suum, ut intus manens multiplicaretur, non ut foras exiens litatem, intelligendo miserationes
Abbreviated transcription (Latin):
Unusquisq cnim tremit cum alterum
iudet exisse tanquam ex illius exitu
Tles animas quȩ facile consentiunt
seductorib tauris. S quare hoc e ut
exdludant eos hi qui ꝓbati sunt argen
ꝓbati. Cum enim respondetur hereticis
ex necessitate: edisicantur catholici
ex humilitate. Hane sententiam pla¬
ne paulus expressit. Oportet inquit¬

Expanded text:
Unusquisque tremit, cum alterum videt exisse, tanquam ex illius exitu ctiles animas, quae facile consentiunt seductoribus tauris. Sed quare hoc? «Ut excludantur hi qui probati sunt argenDei. Cum enim respondetur haereticis ex necessitate, aedificantur Catholici ex utilitate. Hanc sententiam plane Paulus expressit: «Oportet eni
Abbreviated transcription (Latin):
ille ost nichil sibi tribuens. totadie
miscdiam dei expectans ante ianuã
dnĩcam cotidie clamans. Pulsans
ut aꝑiatur ei. & nudus & tremens ut
uestiatur. oculos in terram deiciens
& pectus tundens. Istum mendicũ.

Expanded text:
ille, nihil sibi tribuens, totum de misericordia Dei exspectans; ante januam Dominicam quotidie clamat, pulsans ut aperiatur ei, nudus et tremens ut vestiatur, oculos in terram dejiciens, et pectus tundens. Istum mendicum,
Abbreviated transcription (Latin):
auaricie facib in ardescit. ad
tus sit. Inimicoꝵs sanguinẽ fu
quicuq desiderat. dnãtionẽ qu
afectat. crudelitatem suã qui
alienis dadib pascitat. in omi
scelerib beatitudinẽ querit. he¬

Expanded text:
avaritiae facibus inardescit, ad beatus sit: inimicorum sanguinem fundere quicumque desiderat, dominationem quisquis affectat, crudelitatem suam quisquis alienis cladibus pascit, in omnibus sceleribus beatitudinem quaerit. H
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑius rogauit dauid ne derelinq̃¬
retur dicens. ne derelinquas me
quasi adhuc inꝑfectus & in mag¬
nis ꝑturbationis positus se derẽ
linqui. ut temꝑtetur. s rogat ne
penitus derelinquatur. Plerumq
Penitus autem derelinquit quos
deserit. Non derelinquas me usq
noli usquaquaq ne peream. Si
dereli. quisti me ne glarer in me
noli usꝙ quaq & iustificatus ab¬

Expanded text:
supra rogauit Dauid, ne derelinqueretur, dicens: ne derelinquas me,quasi adhuc inperfectus et in magnis perturbationibus positus. ne derlinqui, ut temptetur, sed rogat. ne penitus derelinquatur. plerumque obari, penitus autem derelinquit quos deserit. dereliquit penitus ndereliquisti me, ne gloriarer in me, noli usque valde, et justificatus ab
Abbreviated transcription (Latin):
pexerit in lege ꝑfecta libertatis. & ꝑ¬
manserit non auditor obliuiosus fac¬
tus s factor oꝑis. hic beatus infacto suo
erit. Talis & iste uult ẽẽ. ut inspiciat
tamquam inspeculo mandata dnĩ &
oportet dirigi uias suas ad custodi¬
endas iustificationes dei. Unde diri¬
gi. nisi gr̃a dĩ: Alioquin legem dei
habebis. nonu bi gratuletur s ubi
confundantur: si uoluerit mandae¬
ta inspicere quȩ non facit. Confitebor
tͥ indirectione cordis. in eo quod didi¬
ci ui cia iusticie duȩ. Non ẽ peccati
confessio ista s laudis: sicut ait etiã
ipse in quo nullum peccatũ erat. Confi-¬
tebor tibi pater dñe celi & t̾re. Et sicut scͥp¬
tum ẽ in libro eccłiastico. Et sic dicetis
inconfessione. Opera dñi uniuersa
bona ualde. Confitebor tibi dñe
inquit in directione cordis. utiq si
dirigantur uiȩ meȩ. Confitebor tibi¬
dñe quonian tu fecisti. & tua laus
ẽ ista non mea. Tunc enim confite¬
bor meo quod didici iudicia iusti¬

Expanded text:
legem perfectam libertatis, et permanserit, non auditor obliviosus factus, sed factor operis, hic beatus in facto suo erit» . Talem se iste vult esse, ut inspiciat tanquam in speculo mandata Dei, etoptat dirigi vias suas ad custodiendas justificationes Dei. Unde dirigi, nisi gratia Dei? Alioquin legem Dei habebit, non ubi gratuletur, sed ubi confundatur, si voluerit mandata inspicere, quae non facit. 4. «verin directione cordis, in eo quod didicerim judicia justitiae tuae.» Non est peccatorum confessio ista, sed laudis: sicut ait etiam ipse in quo peccatum nullum erat, «Confitebor tibi, Pater, Domine coeli et terrae» ; et sicut scriptum est in libro Ecclesiastico, «Haec dicetis in confessione, Opera Domini universabona valde» . «Confitebor,» inquit, «tibi in directione cordis.» Utique si dirigantur viae meae, confitebor tibi, quoniam tu fecisti, et tua laus est ista, non mea. Tunc enim «confitebor in eo quod didicerim judicia justi
Abbreviated transcription (Latin):
sen .i. suꝑ uulnus. Quid
camentum quo uulnĩs
acerbitas mitigatur
Suꝑ uulnus olcum in funditur. ut
omne̾s asꝑitas uuln̾is molliatur. S¬
ẽ non solum corporis uulnus. s enã
mentis. quod oleo quo dam mollio¬
ris eloquii & pacifici sermonis. sua¬
uitate mitescit. Sunt fomenta uerbo¬
rum sunt medicamenta celestium
tie aboletur. Sunt legis uincula q̃
non adurant sed magis liberent
alligatos.¬

Expanded text:
s\'. super uulnus quid camentum, quo uulneris acerbitas mitigatur? super uulnus oleum infunditur, ut omnis uulneris molliatur est non solum corporis uulnus. sed etiam mentis, quod oleo quodam mollioris alloquii et pacifici sermonis suauitate mitescit. sunt fomenta uerborum, sunt medicamenta caelestium uirus aboletur. sunt legis uincula quae non adurant. sed magis liberent alligatos
Abbreviated transcription (Latin):
naturã. diuinã scł & humanã. In pͥma
parte pecit ei dari iudiciũ & affirmat
qd̃ habebit. In sccd̃a q̃ incipit. oriet᷑ in
dieb eius iusticia. Loquit᷑ de regno. ip¬
sũ regnũ cõmendando multis modis.
In t̾cia q̃ incipit. Sit nom̃ dm̃ bñdictũ.
cõmendatio ÷ ipsius regis. Intendit nos
ad mon̾e ut subiciamur ipsi salomoni.

Expanded text:
naturam, divinam scilicet et humanam. In prima parte petit ei dari judicium, et affirmat quod habebit. In secunda quae incipit, Orietur in diebus ejus justitia loquitur de regno, ipsum regnum commendando multis modis. In tertia quae incipit, Sit nomen ejus benedictum commendatio est ipsius regis. Intendit nos admonere, ut subjiciamur ipsi Salomoni.
Abbreviated transcription (Latin):
dicere illis sc̃s scorz. qui sine peccato
erat in hoc mundo. peccatoꝵ omĩũ
non commissor s dimissor Possunt¬
ta peccata et leuia et grauia et usi¬
tata. et horribilia. s abluti inquit¬

Expanded text:
dicere, nisi ille qui sine peccato erat in hoc mundo; peccatorum omnium non commissor, sed dimissor. Agnta peccata, et levia et gravia, et usitata et horribilia: «Et haec quid