comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ffertur aureolus theo frasti liber de nupais
In quo queit an uir sapiens ducat uxrorem
⁊ cum diffunsset si pulcra esses. si bene mo¬
rierata. si de honestis ꝑntibus. si ip̃a sana
intulit. Hec raro in nupciis uniuisa concor¬
dant. Mon est ergo yxor ducencda sapiẽli
posse quẽ ꝙͣ libris et uxori pariter seruie¬
Preciose uestes Aurũ gemine sup̃tus ãcille¬

Expanded text:
Fertur Aureolus Theophrasti liber de Nuptiis, in quo quaerit, an vir sapiens ducat uxorem. Et cum definisset, si pulchra esset, si bene morata, si honestis parentibus, si ipse sanus raro in nuptiis uniuersa concordant. Non est igitur uxor ducenda sapienti. rum, nec posse libris et uxori pariter inseruirepretiosae uestes, aurum, gemmae, sumptus, ancill
Abbreviated transcription (Latin):
tlm̃oe ꝑuuloꝵ ⁊ agrũ puppilloꝵ ne introeas
Propmquus enĩ illoꝵ fortis est et ipẽ iu¬
dicabit contra te causam illoꝵ Eiuisdẽ xxii¬
Non facias uiolenciam pauꝑi quia pauꝑ
est nec conteras egenũ ĩ porta quia dũs
iudicabit causam eius ⁊ configet eos qui
confixerũt aiãm eius. ¶ Quarto ꝑ hoc ꝙ¬

Expanded text:
lorum, et agrum pupillorum ne introeas: propinquus enim eorum fortis est. Et ipse judicabit contra te causam illorum. Propinest, neque conteras egenum in porta, quia Dominus iudicabit causam eius et configet eos qui confixerunt animam eius. Ne facias ho
Abbreviated transcription (Latin):
dunitur ex pandũt. ita uiri sancti. ome
quod de u̾cutibus redolet in tribulacoĩbꝰ
dei. Non qualia sed qualis quisq paciã¬
in ter est. Nam pari motu ex agitatu
et ex alat horribilit̾ cenũ ⁊ suaniter fla¬

Expanded text:
duntur expandunt; ita sancti viri omne quod virtutibus redolent in tribulationibus  non qualia, sed qualis quisque patiatur. Nam pari motu exagitatum et exhalat horribiliter coenum, et suaviter fra
Abbreviated transcription (Latin):
tabilis est. et delicta potentũ non statim ful¬
mĩbus ꝑsequitur. quanto equius est hoĩez
homĩbus p̃positũ miti animo ex̾tere impe¬
ac procaptu corporis pũgnatissime sunt
apes et aculeũ in uuln̾e relinquũt. Nex ipẽ
sme aculeo est Noluit ipm̃ natu̾a nec seuũ
esse nec ulcionẽ magno costiturã petere
deracior animꝰ homĩ eẽ debet quãto uehe¬

Expanded text:
cabiles et aequi delicta potentium non statim fulminibus persequuntur, quanto aequius est hominem hominibus praepositum miti animo exercere impeac pro corporis captu pugnacissimae sunt apes et aculeos in volnere relinquunt, rex ipse sine aculeo est ; noluit illum natura nec saevum esse nec ultionem magno constaturam petere deracior esse animus debeat, quanto vehe
Abbreviated transcription (Latin):
Alioqn̾ ꝙ̃ ad modũ p̃cise arbores pliu̾mis
ramis repullulãt et multa satorũ genera
ut densiora surgant rescindiuitur Ita rogia
crudelitas auget ĩmicoꝵ numerũ tollendo
parentes enĩ liberiq eoꝵ que int̾fecti sunt
⁊ ꝓpiiqui: et amici eoꝵ in locum singulorũ

Expanded text:
lioqui, quemadmodum praecisae arbores plurimis ramis repullulant et multa satorum genera, ut densiora surgant, reciduntur, ita regia crudelitas auget inimicorum numerum tollendo ; parentes enim liberique eorum, qui interfecti sunt, et propinqui et amici in locum singulorum
Abbreviated transcription (Latin):
mittet multos parum sam. sed sanabilis
igemi seruabit agricolas bonos imitabrꝰ
qui nõ tm̃ rectas procerasq arbores colũt
Illis quoq quas aliqua deprauauit tã ãmi¬
ncula quibus intantur applicant Idem
princeps alios exciuibꝰ suis quia utiles st̃¬
⁊ boni libens bideat alios ĩ mamerũ relin¬
quat quosdã ẽẽ gaudeat. quosd̾ eẽ paciat ͤ¬

Expanded text:
mittet, multos parum sani, sed sanabilis ingenii servabit. Agricolas bonos mutabitur, qui non tantum rectas procerasque arbores colunt ; illis quoque, quas aliqua depravavit causa, adminicula, quibus derigantur, applicant; princeps alios ex civibus suis, quia utiles bonique sunt, libens videat, alios in numerum relinquat ; quosdam esse gaudeat, quosdam patiat
Abbreviated transcription (Latin):
hys u̾bis. In hac tanta facultate rerum
nõ ira que me ad ĩiqua supplicia cõpulit¬
Non Iuuemilis impetus. Non temeĩtas
hoñ ⁊ cõtumacia que sepe transqͥllissimis
quoq pectoribꝰ pacĩam extorsit Idem altiꝯ¬

Expanded text:
st. In hac tanta facultate rerum non ira me ad iniqua supplicia compulitnon iuvenilis impetus, non temeritas hominum et contumacia, quae saepe tranquillissimis quoque pectoribus patientiam extersit, non i
Abbreviated transcription (Latin):
magni animi nõ est q̃ de alieno liberalis
est sed ille qui quod alteĩ donat sibi detra¬
hit Ita clementẽ uoco non in alieno do¬
lore facilem sed eũ qui cũ sius stiniulis¬
ex agitetur non prosilit qui intelligit
magni animi eẽ ĩ iurias ĩ sũma paciã pati
nec quicꝙͣ eẽ gloriosius pn̾cipe ĩ pune. le¬

Expanded text:
magni animi non est, qui de alieno liberalis est, sed ille qui quod alteri donat sibi detrahit, ita clementem voco, non in alieno dolore facilem, sed eum qui cum suis stimulis agitetur, non prosilit; qui intelligit magni animi esse, iniurias in summa potentia pati: nec quicquam gloriosius esse principe impune le
Abbreviated transcription (Latin):
est u̾tute amabiluis . bel quod magis al¬
liciat ad diligendũ quippe cũ ꝓpter u̾tu¬
tem ⁊ probitatem eciam eos quos nĩꝙͣ
uidima quodãmodo diligamꝰ. Itẽ tãta¬
est uis probitatis ut cam uel in eis quos
nũq ridima uel quod maius est ĩ hoste
diligamꝰ. Specialit̾ ualet ad hoc u̾tus

Expanded text:
tute amabilius, nihil quod magis alliciat ad diligendum, quippe cum propter virtutem et probitatem etiam eos quos nunquam vidimus quodammodo diligamus. Quod si tanta vis probitatis est, ut eam vel eos quos nunquam vidimus vel quod magis est etiam in hoste di
Abbreviated transcription (Latin):
suis aliquam plus diligat Cuꝯ crebro
auribus in susurret. sed quid uni loq̃t᷑
hoc sciant omĩs Placeat ei comes ne¬
quaꝙ̃ compta atq formosa que loqui¬
de gutture carmen dulce moduletur
q u̾gines ⁊ uidue comites eligantur
moderatus uerecundia sancta. fuge aut̃¬
lastiuiam puellariu.¬

Expanded text:
suis aliquam plus diligat, cuius crebro auribus insusurret. quicquid uni loquitur, hoc omnes sciant. placeat ei comes non compta atque formonsa, quae liquido gutture carmen dulce moduletur, rgines — tibi comites eligantur,moderatus, sancta uerecundia. fuge lasciuiam puellaru
Abbreviated transcription (Latin):
Idem. mors contingit adolescentibꝰ ad cͥ¬
sante ⁊ repũgnante natu̾a. Et ideo gͣuis
Nembꝰ uero ueiit quasi sponte nulla ui
adhibita. et ideo leuis. Sicut ergo poma ex
arboĩbꝰ Si cruda sũt ui auelluntar. Si
matura et cocta de cidũt. Sic uis adolestẽ¬
tibus uitam auffert qd̃ senibus nõ facit.¬

Expanded text:
m contingit adolescentibus, adversante et repugnante natura: et ideo gravis: senibus vero venit tamquam sponte, nulla vi adhibita et ideo levis. Sicut ergo poma ex arboribus si cruda sunt vi avelluntur, si matura et cocta decidunt: sic vis adolescentibus vitam aufert, senibus mat
Abbreviated transcription (Latin):
y̾go deyota que iusticia que pagma be¬
teris testamenti uel precipit uel cõsulit
uel hortatur nicarne non tarualit̾ uiue̾
et int̾ris augelicam ducẽ uitam Nec p̃cep¬
tum nec consiliũ. nec ex eraplũ habiusti
unctio docebat te de om̃ibꝰ et sermo
dei uiuus et efficax ante tibi factus est
igrͥ Filius prius instruxit mẽtẽ ꝙͣ in¬

Expanded text:
 lex, quae justitia, quae pagina Veteris Testamenti vel praecipit, vel consulit, vel hortatur in carne non carnaliter vivere, et in terris angelicam ducere vitam? Ubi lesed nec consilium, nec exemplum: nisi quod unctio docebat te de omnibus; ac sermo Dei vivus et efficax, ante tibi factus magister quam filius, prius instruxerit mentem, quam in
Abbreviated transcription (Latin):
tastigauit corpus suũ et in seruitutem
redegit: ne cum aliis p̃dicasset: reꝓbus
efficẽtur. quõ tu Iuuẽcula adhuc ĩ feruõe
Iuuẽtutis posita dapibus et uino plena
de castitate eris secura Item Iedꝰ difficile

Expanded text:
t corpus suum, et in servitutem redigit, ne aliis praedicans ipse reprobus efficeretur ; » quomodo tu juvencula adhuc in fervore juventutis posita, dapibus et vino plena, de castitate eris secura? Quod si Ve
Abbreviated transcription (Latin):
Non est quo sibi aliquis de nobilitate ge¬
neris blandiatur si ex nobiliori ꝑte sui sit
famulus multo in dignius ẽ menti seruie̾¬
duatur ĩ iquitas et maxime ubi tu forte ĩ¬
dignius iudices homĩe tibi ꝙͣ uiciumdo¬

Expanded text:
Non est quod sibi aliquis de nobilitate generis blandiatur, si ex meliore parte fit famulus: multo est indignius mente servidominatur iniquitas! Et maxime. Nisi tu forte indignius judices hominem tibi, quam vitium do
Abbreviated transcription (Latin):
duõ suo fidelitatẽ iurat ista sex semper
ĩ meõria hrẽ debet In colinne tutum.
honestũ. ytile facile. possibile. In colu¬
me uidelicet ne sit in duõ Tutũ ne sit¬
ei in dampnũ de secreto suo uel de nu¬
nicõibus ꝑ quas tutus ẽẽ potest. Hoẽstũ
ne sit ei in dampuũ de sua iusticia uel
de aliis causis que ad honestatẽ ꝑtinere

Expanded text:
o suo fidelitatem jurat, ista sex semper in memoria debet habere: incolume, tutum, honestum, utile, facile, possibile. Incolume videlicet, ne sit in damnum ei in damnum de secreto suo, vel de munitionibus per quas tutus esse potest; honestum, ne sit ei in damnum de sua justitia, vel de aliis causis quae ad honestatem ejus pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
siciis dignus uideri uult ⁊ saluus esse
de fidelitate quã iurauit Dñs qͦ fideli suo
i hys om̃ibus uitẽ reddẽ debet Quod
si non fecerit. meĩto tensebitur malefica

Expanded text:
ficio dignus videri vult, et salvus esse de fidelitate quam juravit. Dominus quoque fideli suo in his omnibus vicem reddere debet. Quod si non fecerit, merito censebitur malefidus;
Abbreviated transcription (Latin):
egenciũ uita pauperũ Qui de fraudat eum
homo sag̾ms est Ibidem qui auffert in
sudore panem quasi qui occidit ꝓxim̃ suũ¬
Item ibidem Qui efftuidit sag̾nem et qui
fraudẽ facit mercẽnaio frẽs sunt Itẽ adhoc¬

Expanded text:
gentium, vita pauperis est; qui defraudat illum, homo sanguinum est. Qui aufert in sudore panem, quasi qui occidit proximum suum. Qui effundit sanguinem, et qui fraudem facit mercenario, fratres sunt. Unus a
Abbreviated transcription (Latin):
appetẽ pũcipatũ noui quĩ tñ semꝑ morũ
elegançiam merens in diusti quo quidez
tue tongratulor u̾tuti ꝙ probe meruisti.
non dubito.cum ignauiam imꝑatoꝵ roͣ.
non ferat. ⁊ sermo publicus delicta discipu
ta neronis sui mei̾to detrahenciũ lingns
carpitur Adolestenciũ suoꝵ temeritas et
qu̾tilianũ refunditur. Et socrates in pupp¬
illũ suũ fusse clemẽtior crimĩatur. Tu ueo
quod uis geres rectissime. si nõ recesseris
ate Si pͥmo te composueris ad u̾tutem¬

Expanded text:
appetere principatum, quem tamen semper morum elegantia merens induisti. Quo quidem que non dubito, cum et ignaviam imperatorum Roma non ferat, et sermo publicus delicta discipuleca Neronis sui merito detrahentium carpitur linguis, adolescentium suorum temeritas in Quintilianum refunditur, et Socrates in pupillum suum fuisse clementior criminatur. Tu vero quidvis rectissime geres, si non recesseris a te ip
Abbreviated transcription (Latin):
litatẽ Eitiͣ xxxii Adolescens loque̾ ĩ tausa
uix cum ncce̾ fu̾̃it. Si bis int̾rogatus
fuĩt habeat caput responsũ tuũ in młtis
esto quasi insciuus ⁊ audi tacens sinuil
⁊querens et loqui in medio magnatori¬

Expanded text:
loquere in tua causa vix cum necesse fuerit. Si bis interrogatus fueris, habeat caput responsum tuum. In multis esto quasi inscius, et audi tacens simul et quaerens, et loqui in medio magnator
Abbreviated transcription (Latin):
destitute De p̾mo hẽtur .i. chiõ u Uidu¬
ibidem In oꝑibus bonis testiõi ͫ habens
si filios educauit Si hospicio recepit Si
sanctoꝵ pedes lauit Si tribulatõ paciẽ¬
tibus im̃stranit Si omẽ oþus bonũ sub¬

Expanded text:
ior. uiduin operibus bonis testimonium habens, si filios educauit, si hospitio recepit, si sanctorum pedes lauit, si tribulationem patientibus subministrauit, si omne opus bonum sub
Abbreviated transcription (Latin):
que sanandis mẽtibus ad hibetur des¬
tenclẽ in nos debet Item alie artes ad
ingeniũ ꝑtinẽt Hic animi negociũ agi
Nonquerit eger medicũ eloquẽtẽ non
si aperie̾ quod uolumꝰ nõ pt̃. et quid ob

Expanded text:
quae sanandis mentibus adhibetur, descendere in nos debet ? Remediingenium totae pertinent, hic animi negotium agitur. Non quaerit aeger medicum eloquentem, sed, si aperire quod volumus non potest? aut quid obe
Abbreviated transcription (Latin):
ad audiendũ delectandus est auditor Ita
flectendus ut moneatur ad agendũ ⁊ sicut
dictatur si suauiter loqueris. Ita flectĩ
si amet quod polliceris timeat quod mia¬
ris odent quod arguis Ttem augus in¬
eodem ¶ius audeat dice̾ adu̾sus mẽda¬
ciuĩ in de fensoribus in ermem debere con
conantur Mouerint auditorẽ uel bemus¬
lũ uel actentũ uel docilem facere Isti as
lige̾ nõ pateat crede̾ postremo non libeat
Illi fallacibus argimiẽtis ueitatẽ oppũgnẽt
asserent falsitatẽ Isti nec uera defendere
nec falsa ualeant refutae̾. addiscat¬

Expanded text:
ad audiendum delectandus auditor, ita flectendus, ut moveatur ad agendum; et sicut delectatur si suaviter loquaris, ita flectitur si amet quod polliceris, timeat quod minaris, oderit quod arguis, quod quis audeat dicere, adversus mendacium in defensoribus suis inermem debere consconantur, noverint auditorem vel benevolum, vel intentum, vel docilem prooemio facere, isti autem ligere non pateat, credere postremo non libeat; illi fallacibus argumentis veritatem oppugnent, asserant falsitatem, isti nec vera defendere, nec falsa valeant refutare; illi a
Abbreviated transcription (Latin):
iecta de coris cura plus placet ⁊ hoc ipm̃¬
ꝙ uos ip̃m̃ nõ ornatis ornatus es
Bñ. in eplis filie babilonis quarũ uere
gloria in confusione est in duũtur purpã
⁊ bisso. et sub hys cousciã pannosa iacet
E coutra tu foris panuosa intus speci¬
osa resplendens. sed dĩus aspectibus nõ
te Sequanũ angnũ tenendo ꝑseuerãt
quod uoliusti ardent̾ Facite cuni potest¬
ne bonũ u̾gmitatis a nobis pereat cui fa¬
ce̾ nichil potestis ut redeat. Uirgmitas¬

Expanded text:
ecta decoris cura plus decet: et hoc ipsum quod vos non ornatis, ornatus es habent filiae Babylonis, quarum vere gloria in confusione. Induuntur purpura et bysso, et subinde conscientia pannosa jacet:E contra tu foris pannosa, intus speciosa resplendes, sed divinis aspectibus, non e sequimini eum tenendo perseueranter, quod uouistis ardenter. facite cum potestis, ne uirginitatis bonum a nobis pereat, cui facere nihil potestis ut redeat. uidebit
Abbreviated transcription (Latin):
Mullũ habet manis malũ occupatus hõ
⁊ bonis suis obsessus ꝙͣ quos amitos
sibi putat quibus ipẽ nõ est ꝙ benefia
sua efficatia iudicat ad conciliandũ Ami¬
cos cũ quid quo plus debe̾t magis ode
amiticias parant si acceptos liaut colli¬

Expanded text:
ullum habet maius malum occupatus homo et bonis suis obsessus, quam quod amicos sibi putat, quibus ipse non est, quod beneficia sua efficacia iudicat ad conciliandos amicos, cum quidam, quo plus debent, magis oderamicitias ? " Parant, si accepturos licuit eli
Abbreviated transcription (Latin):
crit dinarũ scͥpturarũ sollertissimꝰ ĩda¬
gatoir qui pͥmo totas legerit notasq ha¬
buĩt et si nondumi in tellectu: iam tamẽ
leccoẽ dũtaxat eas que uocautur tanoĩ¬
ce sam ceteras sec uiꝰ leget fide uei̾tatis

Expanded text:
ivinarum Scripturarum solertissimus indagator, qui primo totas legerit, notasque habuerit, et si nondum intellectu, jam tamen lectione, duntaxat eas quae appellantur canonicae, nam caeteras securus legat fide veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
ad audiendũ delectandus est auditor Ita
flectendus ut moneatur ad agendũ ⁊ sicut
dictatur si suauiter loqueris. Ita flectĩ
si amet quod polliceris timeat quod mia¬
ris odent quod arguis Ttem augus in¬
eodem ¶ius audeat dice̾ adu̾sus mẽda¬
ciuĩ in de fensoribus in ermem debere con
conantur Mouerint auditorẽ uel bemus
lige̾ nõ pateat crede̾ postremo non libeat
Illi fallacibus argimiẽtis ueitatẽ oppũgnẽt
asserent falsitatẽ Isti nec uera defendere
nec falsa ualeant refutae̾. addiscat¬

Expanded text:
ad audiendum delectandus auditor, ita flectendus, ut moveatur ad agendum; et sicut delectatur si suaviter loquaris, ita flectitur si amet quod polliceris, timeat quod minaris, oderit quod arguis, quod quis audeat dicere adversus mendacium in defensoribus suis inermem debere consconantur, noverint auditorem vel benivoligere non pateat, credere postremo non libeat? illi fallacibus argumentis veritatem oppugnent, asserant falsitatem, isti nec vera defendere, nec falsa valeant refutare? illi a
Abbreviated transcription (Latin):
eno sed mea ferrea uolũtate Uelle meñ
tenebat ĩiicus et inde michi catheuam
fecerat ⁊ constrinxerat me Qiuppe ex
uoluntate ꝑu̾sa facta est libido ⁊ duui
seruitur libidim facta est consuetudo
et dũ cõsuetudim non resistitur facta

Expanded text:
eno, sed mea ferrea uoluntate; uelle meum tenebat inimicus et inde michi catenam fecerat et constrinxerat me. Quippe ex uoluntate peruersa facta est libido, et dum seruitur libidini facta est consuetudo, et dum consuetudini non resistitur facta
Abbreviated transcription (Latin):
appetẽ pũcipatũ noui quĩ tñ semꝑ morũ
elegançiam merens in diusti quo quidez
non dubito.cum ignauiam imꝑatoꝵ roͣ.
non ferat. ⁊ sermo publicus delicta discipu
ta neronis sui mei̾to detrahenciũ lingns
carpitur Adolestenciũ suoꝵ temeritas et
qu̾tilianũ refunditur. Et socrates in pupp¬
illũ suũ fusse clemẽtior crimĩatur. Tu ueo
quod uis geres rectissime. si nõ recesseris
ate Si pͥmo te composueris ad u̾tutem¬

Expanded text:
appetere principatum, quem tamen semper morum elegantia mereri studuisti. Quo quidem non dubito, cum et ignaviam imperatorum Roma non ferat, et sermo publicus delicta discipuleca Neronis sui merito detrahentium carpitur linguis, adolescentium suorum temeritas in Quintilianum refunditur, et Socrates in pupillum suum fuisse clementior criminatur. Tu vero quidvis rectissime geres, si non recesseris a te ip
Abbreviated transcription (Latin):
cnierẽ non tm̃ fuisse. sed eciam nitetur¬
esse cogitacõ naturam imitetur Et quod
dignius est actorẽ natũe sũma yma q cõ¬
socians nonnie natura in ꝑsona nomĩs uili
limo uite spiraculũ colligauit. Nonne actor
natũ̾e in sua ꝑsona u̾bum limũq cõtꝑauit¬

Expanded text:
nerem non fuisse, sed esse. Imitetur cogitatio naturam; imitetur et, quod dignius est, Auctorem naturae, summa imaque consocians. Nonne natura in persona hominis vili limo vitae spiraculum colligavit? Nonne Auctor naturae in sui persona
Abbreviated transcription (Latin):
consideracõ tenet eũ in se nec sunt eũ a se
euolare non ambulare in magnis supͣse
li supra non euadere longius non extendi
in lacius. Longũ dico cum sibi homo pro
ext̾miniũ hrĩ solet dilatacõ tissuram alti¬
tudo ruinam Profundũ ab sorcõuẽ In¬
hanc fortis nõ deicietur Prudeus longio¬
ris uite non abducetur in certo Modestus
moderabitur curas tꝑabit a suꝑfliuis Non

Expanded text:
consideratio tenet in te; nec a te avolare sinit, non ambulare in magnis, neque li supra, non evadere in longius, non extendi in latius. Tene exterminium habere solet, et dilatatio scissuram, et altitudo ruinam, et profundum absorhanc fortis non dejicietur. Prudens longioris vitae non abducetur incerto. Modestus moderabitur curas, temperabit a superfluis, non
Abbreviated transcription (Latin):
nicantis enĩ prosꝑitas est ad discipłinam
ꝙ ignis ad ceram ꝙ solis radius ad niuẽ
uel glociem. Scũs daiuid. sapiens salomon
fuit sed blandientibꝰ nimis secundis
rebus alter ex ꝑte alter ex toto de sipuit
Magnus qui in cideus madu̾sa nõ nicidis
uel parũ a sapiã. Nec minor cui pñs fe¬
licitas si arrisit non arrisit ꝙͣꝙͣ facilius
in ueni̾s qui sapiãm retinueit contraria
sibi fortuna ꝙͣ qui ꝓpicia nõ ꝑdidermt¬

Expanded text:
ncautis non fuit ad disciplinam, quod ignis ad ceram, quod solis radius ad nivem vel glaciem? Sapiens David, sapientior Salomon fuit: sed blandientibus nimis secundis rebus alter ex parte, alter ex toto desipuit. Magnus qui incidens in adversa, non excidit vel parum a sapientia: nec minor cui praesens felicitas si arrisit, non irrisit. Quanquam facilius inveneris qui sapientiam retinuerunt, contraria sibi fortuna, quam qui propitia non perdider
Abbreviated transcription (Latin):
ut qua tuor uel qnͣq ferculis de noratis
pͥma non impediant nonissima nec
sacietas minuat appetitum uenter quid
fastidiũ Quia enĩ puras ut eas natura
creauit epulas fastidiꝯ̃ dum alia aliis
multiuaie ita ꝑmiscentur ꝙed sꝑretis
nalibus quos deus indidit fiebus qͥbusd̾
a dulterinis gula pronocatur saporibꝰ
delectacio superatur. Ca . xxiiii. E ĩetate

Expanded text:
us quatuor aut quinque ferculis devoratis, prima non impediant novissima, nec satietas minuat appetitum. Palatum quippe, fastidium. Quia enim puras, ut eas natura creavit, epulas fastidimus, dum aliae aliis multifarie permiscentur, et spretis naturalibus, quos Deus indidit rebus, quibusdam adulterinis gula provocatur saporibusdelectatio superatur. Quis enim dicere
Abbreviated transcription (Latin):
ut cõmestibiles fiant tibi nrĩ Nõ eciam
concupiscibiles uel delectabiles. Sufficit
enĩ cõcupiscentie malicia sua que cũ uix
aut nillomõ ꝑ transie̾ possit ad finẽ ex¬
plende necessitatis nisi ꝑ uiam quãtecũq
delectatõis si ceꝑit acciꝑe iritamẽta ab
eis qui ꝑꝑetuũ susceperũt bellũ adu̾sus
eius oblectamenta. fuĩt duo contra unũ

Expanded text:
iciat, obsecro, ut comestibiles fiant cibi nostri, non etiam concupiscibiles, vel delectabiles. Sufficit enim concupiscentiae malitia sua: quae cum vix aut nullo modo pertransire possit ad finem explendae necessitatis, nisi per viam quantaecumque delectationis, si coeperit accipere irritamenta ab eis qui perpetuum suscepere bellum adversus ejus oblectamenta, fiunt duo contra unum; et
Abbreviated transcription (Latin):
catum labitur ꝑiculosus. Cum ꝑ crapulã
inflãmata fuit ad loquendum relaxatꝰ
Proptẽa enĩ diues qui int̾ epulas loqͣti¬
tati seruierat post minf̾no positus ue¬
hemẽcius in ligua ardebat.

Expanded text:
catum labitur, periculosius cum per crapulam inflammata fuerit, ad loquendum relaxatur. Propterea enim dives qui inter epulas loquacitati servierat, post in inferno positus vehementius in li
Abbreviated transcription (Latin):
uite tene. ut corpori tm̃ in dulgeas qnͣtũ
bom ualitudini sat est durius eciam trãt¬
tandum est ne a uino m ale pereat sibꝯ
famẽ sedet Pocio sitim extinguat uestis
arteat frigus. Donius miũmuentũ sit adu̾sꝯ
in festa corpoi̾ Hanc utrũ cespes crexĩt
an uarius lapis gentis aliene nichil int ẽ
Scitote homĩes tam bene culmo ꝙͣ auro
tegi Contempuite onnã que suꝑ uacuuis
labor uelud ornamẽtũ ac decus ponit:

Expanded text:
tum bonae valitudini satis est. Durius tractandum est, ne animo male pareat. Cibus famem sedet, potio sitim extinguat, vestis arceat frigus, domus munimentum sit adversus infesta corporis. Hanc utrum caespes erexerit an varius lapis gentis alienae, nihil interest; scitote tam bene hominem culmo quam auro tegi. Contemnite omnia, quae supervacuus labor velut ornamentum ac decus ponit.
Abbreviated transcription (Latin):
iulier iipta ꝙͣ nuptura ygo Habet
em̃ illa quod ista cupit p̃sertimi si nõdũ
sponsa cuiꝙͣ sit Illa uni studet place̾ cui
data est. Hec multis inc̾ta cui danda ẽ
Hec uni pudiciciã cogitatoĩs defendit
aculpa quod nõ adulteꝵ. sed illa maĩtũ
querit in turba igitur ⁊ c̃¬

Expanded text:
ulier quam virgo nuptura: habet enim jam illa quod ista adhuc cupit, praesertim si nondum vel sponsa cujusquam sit. Illa uni studet placere, cui data est: haec multis, incerta cui danda est; hoc uno pudicitiam cogitationis defendit a turba, quod non adulterum, sed maritum quaerit in turba. Illa
Abbreviated transcription (Latin):
miserabiliter laborantibus Quid cõfert̾
tot nuitatoĩa uel ex tensa in ꝑtitis uel
plicata in mentitis. Nostrum ẽ qd̾ effũdi¬
tis Nobis crudelit̾ subtrahitur. quod ĩ¬
amter ex penditis. Idem inueniut cuiosi¬

Expanded text:
miserabiliter laborantibus, quid conferunt tot mutatoria, vel extensa in perticis, vel plicata in manticis! Nostrum est quod effunditis; nobis crudeliter subtrahitur, quod inaniter expenditis. Et nos enim Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tasten Necessitates corꝑales hoc hñt ꝑiculũ
quia in eis mimime sepe dinoscitur Quid c̾ca
eas uicio uel ytilitatis studio agatur. Hag
tatũ culpas ex accione necessitatis prorũpere
Augus Sumenda sut alimenta tamꝙͣ medica¬
menta Sed dũ ad quietem sacietatis adin di¬
gencia transitur in ipõ transitu laqueus con¬

Expanded text:
itates corporales hec habent periculum quod in eis sepe non dignoscitur quid contra eas vitii vel utilitatis studio agatur. Has tatis culpas exactione necessitatis prorumpereus: Sumenda sunt alimenta ut medicamenta, sed dum ad quietem satietatis ab indigentia transitur, in ipso transitu laqueus con
Abbreviated transcription (Latin):
sua mẽtiri nescĩt procul dubio ad
ociosa u̾ba dilabuntur In quibꝯ si se
mĩme rep̃henduc statim ad noxia
⁊ contumeliosa u̾ba prosiluit Isti qͥppe¬
sunt casus culpe crestentis ut lingna
cum non restringitur nequaꝙͣ ubi
cecideit iaceat. sed semꝑ ad deteiora
negligimꝰ: ad noxia proueniuiꝰ ut p̃ꝰ
loqui aliena libent ⁊ post modũ detrac¬
cõibus eoꝵ uitam de quibꝰ loquitur lig̃¬

Expanded text:
sua metiri nesciunt, procul dubio ad otiosa dicta dilabuntur. In quibus si se minime reprehendunt, statim ad noxia et contumeliosa verba prosiliunt. sunt casus culpae crescentis, ut lingua cum non restringitur nequaquam ubi ceciderit jaceat, sed semper ad deteriora negligimus, ad noxia pervenimus, ut prius loqui aliena libeat, et postmodum detractionibus eorum vitam, de quibus loquitur, ling
Abbreviated transcription (Latin):
ii. Tempus tacendi ⁊̃ tempus loꝙ̃di
Greg̾ pͥus tacendi p̾mictit tempus
⁊ postmodũ subdit loquendi quia nõ
loquendo debema tace̾. sed tatendo
dẽmꝯ loqui addiscere Idem recte per
Qui ordinate antea ꝑhuilitatẽ tacet

Expanded text:
 Tempus loquendi, et tempus tacendi, sed prius tacendi praemittit tempus, et postmodum subdit loquendi, quia non loquendo tacere, sed tacendo debemus loqui discere. qui ordinate antea per humilitatem tacet
Abbreviated transcription (Latin):
pũcipi uel militi. Omet mores tuos pudi¬
ticia cõiugalis Oruet sobrietas ⁊ frugali¬
tas Balde emĩ turpe est ut quẽ nõ uincit
homo uincat libido ut obruatur uino qui
non uincitur ferro

Expanded text:
io non timetur. Ornet mores tuos pudicitia coniugalis, ornet sobrietas et frugalitas; ualde enim turpe est, ut, quem non uincit homo, uincat libido et obruatur uino, qui non uincitur ferro
Abbreviated transcription (Latin):
gis time ant a quo cũ ipõ ꝑ ñcipe suo fo¬
ras eicientur ⁊ ipĩ. Debet princeps sic se
acciꝑe ysidorꝰ Qui recte utitur regni po¬
testate. formã iusticie factis magis qmͣ
u̾bi instituit Illa nulla prospeitas eĩgit᷑
nulla adu̾sitate tirbatur Non intitur pro¬
priis uiribus. nec aduõ recedet cor eius
regni fastigio huili possidet aio Nõ eũ
delectat ĩ ĩquitas nõ ĩ flãmat Cupiditas sn
qd̾ iuste potestate a populis ex torque̾ pote¬
rat. Sepe miserendi clemẽcia donat¬
Deus est acceptor ꝑ souarũ Nestio tñ quo pacto
u̾tus plus in nobili placet: an forte quia pla
claret Siquid̃ ignobilis cũ taret gloria nõ
facile liquet uttũ careat quia nolit aut qr
nõ possit hrẽ. laudo factã dencãte u̾tutem
Sed plus illam quã elegit libertas nõ indixit

Expanded text:
gis timeant, a quo cum ipso principe suo foras ejicientur et ipsi. Nos autem si peme . 2. Qui recte utitur regni potestate formam justitiae factis magis quam verbis instituit. Iste nulla prosperitate erigitur, nulla 341 adversitate turbatur; non innititur propriis viribus, nec a Domino recedit cor ejus; regni fastigio humili praesidet animo; non eum delectat iniquitas, non inflammat cupiditas; sine quod juxta potestatem a populis extorquere poterat, saepe misericordiae clementia donatDeus est acceptor personarum: nescio tamen quo pacto virtus in nobili plus placet. An forte quia plus claret? siquidem ignobilis, cum caret gloria, non facile liquet utrum quia nolit, an quia non possit habere. Laudo factam de necessitate virtutem; sed plus illam quam eligit libertas, non indicit
Abbreviated transcription (Latin):
tis ioseph ignoratat quid hẽbat ył domo
sua bñ. Erubescat cristianꝰ cristiano sua
non creclens homo sine fide fidem Tamẽ
adhibuit seruo suꝑ omĩa bona sua consti¬
tuens eum et hic erat aliemgena ⁊ ꝙ̃s¬

Expanded text:
tis, ignorabat quid haberet in domo sua . Erubescat christianus, christiano sua non credens. Homo sine fide, fidem tamen habuit servo, super omnia bona sua constituens eum: et hic erat alienigena. 20
Abbreviated transcription (Latin):
meritate quẽlibet ausum quẽ nõ ꝑturiuit
prudencia. Hic iterũ est qui int̾ necessita.
tes ⁊ uoluptates media quasi quid̃ arbi¬
ter sedens utruiq certis limitibus d̾termi¬
nant fines istis assignans ⁊ p̃bens qd̾
satis est illis. quod nimis est demens ⁊c
ex alt̾utro t̾tiam formans u̾tutẽ quã dicũt
temꝑanciã nempe in temꝑantẽ ip̃a cõsidẽaͦ
tenset tam eũ qui necessariis ꝑtinaciter
tꝑancia in solis resecandis suꝑflius. et est
inadmittendis necessariis. Iam de iustia
formet in ea. se enĩ necesse est cogitet pͥus
ut ex se normiã ducat iusticie Nõ factu̾a
utiq alii quod sibi nolit fiei. nec qd̾ sibi¬

Expanded text:
meritatem esse quemlibet ausum, quem non parturivit prudentia. Haec item est, quae inter voluptates et necessitates media, quasi quaedam arbitra sedens, utrimque certis limitibus disterminat fines, istis assignans et praebens quod sat est; illis quod nimis est demens; et sic ex alterutro tertiam formans virtutem, quam dicunt temperantiam. Nempe intemperantem ipsa consideratio censet, tam eum qui necessariis pertinaciter ergo temperantia in solis resecandis superfluis: est et in admittendis necessariis. Hujus sententiaformet in ea? Se enim necesse est prius cogitet, ut ex se normam ducat justitiae, nec factura utique alteri, quod sibi fieri nolit; nec quod sib
Abbreviated transcription (Latin):
ut in actibus et conu̾sacoẽ nr̃a laudetur
deus Augus. Si hec recte fuuit laudes
deus de bono oꝑe tuo dcũ laudeͬs. et cũ
blasphematur deus. de malo oꝑe tuo deũ
blasphemas Idem si quid manducas et
bibas et refectõ corporis sumis reꝑacaẽ¬
q membroꝵ grãs agens ei qui tibi pre¬
buit mortali et fragili Ista supplemẽtoꝵ
solacia.cibus tiuus et potus tuus landat
deũ. Bi uero modum nature debitum
in moderacõe ferocitatis excedat ⁊̃ uiolẽ¬
cia te ingurgites quantalibꝰ landes dei
lingua tua sonet uita blasphemat. De

Expanded text:
ut in actibus conversatione vestra laudetur Deus. Si enim haec recte fiunt, laudes Deus de bono opere tuo, laudas Deum: et cum blasphematur Deus de malo opere tuo, blasphemas Deum. Si ergo quod manducas et bibis, ad refectionem corporis sumis, reparationemque membrorum, gratias agens ei qui tibi tribuit mortali et fragili ista supplementorum solatia, cibus tuus et potus laudat Deum. Si vero modum naturae debitum immoderatione voracitatis excedas, et vinolentia te ingurgites, quantaslibet laudes Dei lingua tua sonet, vita blasphemat. VE
Abbreviated transcription (Latin):
Idem disciplina ẽ cõu̾sacõ bona et honesta
cui parũ est nõ mala face̾. sed studet in
hys que bene agit ꝑ cũcta irrep̃hensibilis
et in om̃ibꝰ motibus uestris nichil fiat qd̾
cuiꝰ ꝙͣ offendat aspetũ. sed quia nostram

Expanded text:
at. Disciplina est conversatio bona et honesta, cui parum est mala non facere, sed studet etiam in iis quae bene agit per cuncta irreprehensibilis , in omnibus motibus vestris, nihil fiat quod cujusquam offendat aspectum, sed quod vestram
Abbreviated transcription (Latin):
sup̃cõe suas facit p̃agendo quodãmodo
et ordinando que agenda sunt nitio
affectus digit actus. corrigit ex cessus
cõponit mores. uitã honestat ⁊ ordiãt
Postremo dinaꝵ reꝵ et hũanarũ sciãz¬

Expanded text:
sumptione suas facit, praeagendo quodammodo, et praeordinando quae agenda sunt? Necessario affectus, dirigit actus, corrigit excessus, componit mores, vitam honestat et ordinat, postremo divinarum pariter et humanarum
Abbreviated transcription (Latin):
cipiendo Leuit̾ .x. Arreptis nadap. et abin
filii aron turibulis imposuerũt ignẽ et
in censum de super Offerẽtes coram duõ
ignẽ alienũ quod ei p̃ceptũ non erat Egres¬
sus q ignis a duõ deuorauit eos Dixitq¬

Expanded text:
CAPUT X. « Arreptisque Nadab et Abiu filii Aaron thuribulis posuerunt ignem, et incensum desuper, offerentes coram Domino ignem alienum, quod eis praeceptum non erat. Egressusque ignis a Domino devoravit eos, et
Abbreviated transcription (Latin):
ante fidem ĩ aĩa sunt. Ita enĩ michi uidẽt᷑
celerrimus preter uiam Nemo ergo
computet oꝑa sua uere bona aute fidẽ
ubi uera fides non erat uere bonũ opꝯ
non erat. Bonũ enĩ opus intencio fat

Expanded text:
ante fidem inania sunt. Ita enim mihi videntur celerrimus praeter viam. Nemo ergo computet vere bona opera ante fidem, ubi fides non erat, bonum opus non erat. Bonum enim opus inte
Abbreviated transcription (Latin):
ander in tueus antistitem pontificali stola
in signem et super cidarim lamiã huqua
et addyt eũ solus. et nomẽ diũ adorauit
et pontificem ueneratus est et obstupue¬
adorasset Et rũdit Nõ hũc adoraui. sed
deũ cũ principatũ sac̾docii gerit Na
In tali habitu ꝑ sompinĩ deum consperi

Expanded text:
ander intuens antistitem, pontificali stola insignem, et super cidarim laminam aureaet adiit eum solus, et nomen Dei adoravit, et pontificem veneratus est. Et obstupueadorasset? Et respondit. Non hunc adoravi, sed Deum, qui principatum sacerdotum gerit. Nam in tali habitu Deum prospexi
Abbreviated transcription (Latin):
pondit ꝙ artius incuderet eos cũq an¬
gustas uias eoꝵ obstrue uellet mollibꝯ
bitumiuatis uidens laborẽ huamĩ non
sufficet orauit deũ isrł ut opus illud
complet et accesserut̃ ad sem̃tem prerup¬
ta monciũ et factus est locus ĩ meabil

Expanded text:
pondit, quod arctius eos includerent. Cumque angustia viarum obstrueret molibus bituminatis, videns laborem humanum non sufficere, oravit Deum Israel, ut opus illud compleret. Et accesserunt ad se invicem praerupta montium, et factus est locus immeabil
Abbreviated transcription (Latin):
Ffertur aureolus theo frasti liber de nupais
In quo queit an uir sapiens ducat uxrorem
⁊ cum diffunsset si pulcra esses. si bene mo¬
rierata. si de honestis ꝑntibus. si ip̃a sana
dant. Mon est ergo yxor ducencda sapiẽli
Preciose uestes Aurũ gemine sup̃tus ãcille¬

Expanded text:
Fertur Aureolus Theophrasti liber de Nuptiis, in quo quaerit, an vir sapiens ducat uxorem. Et cum definisset, si pulchra esset, si bene morata, si honestis parentibus, si ipse sanus dant. Non est ergo uxor ducenda sapienti. pretiosae vestes, aurum, gemmae, sumptus, ancill
Abbreviated transcription (Latin):
complectitur. si homĩ in opia fuit loqͥtur
tum deo Nũaꝙͣ minꝯ solꝰ solus eit ꝙ cũ
solus fuit Porro liberorũ causa uxorem
duce̾. Ut uel nomẽ nostrũ nõ intereat uel
habeaniꝰ seuectutis p̃sidia. ⁊ certis utam᷑
heredibus: stolidissim̃ est. Quid enĩ ad
nos ꝑtinet recedentes emundo: st nonẽ
que sunt senectutis auxilia enutrire domi
.qui aut prior te forte moriatur aut ꝑũ¬
sissimis moribus sit. aut cum ad matu¬
ram etatem ꝑ ueni̾s tarde ei uideraris
mori Herodes autẽ meliores ⁊ cͥciores
sunt amici ⁊ ꝓpinqui quos iudicio eli¬
gas: qm̃ quos uelis nolis hre̾ cogaris :¬

Expanded text:
complectitur. Et si hominum inopia fuerit, loquitur cum Deo. Numquam minus solus erit, quam cum solus erit. Porro liberorum causa uxorem ducere, ut vel nomen nostrum non intereat, vel habeamus senectutis praesidia, et certis utamur haeredibus, stolidissimum est. Quid enim ad nos pertinet recedentes e mundo, si nomine Aut quae senectutis auxilia sunt, enutrire domi, qui aut prior te forte moriatur, aut perversissimis sit moribus? Aut certe cum ad maturam aetatem venerit, tarde ei videaris mori? Haeredes autem meliores et certiores amici sunt et propinqui, quos judicio deligas, quam quos, velis, nolis, habere cogaris
Abbreviated transcription (Latin):
cõmiseris. Seriuendũ est si aliquid tuo ar¬
bitrio reseruauis ffidem sibi hrẽ nõ puta¬
bit et in odiũ u̾tetur ac iurgia. si auus
culũ pudicicie est si pro hibueris suspiciõt
inuiria. Uerũ quid prodest diligens custoͣ
pudica dicenda est cui lituit pettare s
noluit. Pultra cito ad amatur feda cito¬
concupiscit Difficile custoditur quod plues
amant. Molestũ eciã est posside̾ qd neõ
hrẽ dignetur Mmori tñ miseĩa de formms
hẽtur ꝙ̃ formosa seruetur. Nichil tutũ ẽ
In quo tocius populi Nota suspicantur aliꝯ
forma. alius ingenio Alius facetiis alliꝯ
liberalitate sollicitat Aliquõ expũgnatur
Qd̾ undiq incessitur. Guiod si propter
dispensaco domꝰ ⁊̃ languoris solacia t̃ fu¬
gam sollicitudnuis ducũtur uxores Melius
serius fidelis dispensato ẽ obediens auc¬
toĩtate dnĩ ⁊ dispensacoĩ eius obtemperãs
quã uror qui mnea se estimat dũam. si

Expanded text:
commiseris, serviendum est. Si aliquid tuo arbitrio reservaveris, fidem sibi haberi non putabit; et in odium vertitur ac iurgia et nisculum pudicitiae est; si prohibueris, suspicionis iniuria. Verum, quid prodest etiam diligens custodia, pudica dicenda est cui licuit peccare, si uoluit. Pulchra cito adamatur, foeda concupiscit. Difficilecustoditur quod plures amant. Molestum est possidere-quod nemo habere dignetur. Minore tamen miseria deformis habetur quam formosa seruatur. Nihil tutum est in quo totius populi uota suspirant: alios forma, alios ingenio, alios facetiis, alios liberalitate pollicitat. Aliquo modo expugnatur quod undique lacessitur. Quod si propter dispensationem domus et languoris solatio et fugam solitudinis ducuntur uxores, multo melius seruus fidelis dispensat, obediens auctoritati domini et dispositioni eius obtemperans, quam uxor quae in eo se aestimat dominam si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ hũdua Rigua ⁊ effigis caret ꝓpͥe aũt pecorid no¬
men his am̾iinalibus accomodari solit que sunt
ad uescendum apta ut oues ⁊ sues atui usu homts
cõmoda ut equi et bonos Differt añt iutor pecora
et perudes Nam ueteres cõitos in signifitacõn qõt
a nimaliũ pecora dixerunt Pecudes iñt nũ illa
anmalia que edmitus quasi pemuedes Beura¬

Expanded text:
 humana lingua et effigie caret. Proprie autem pecorum nomen iis animalibus accommodari solet quae sunt, aut ad vescendum apta, ut oves, et aves, aut in usu hominum commoda, ut equi et boves. 6. Differt autem inter pecora et pecudes; nam veteres communiter in significatione omnium animalium pecora dixerunt; pecudes autem tantum illa animalia, quae eduntur, quasi pecuedes. Genera
Abbreviated transcription (Latin):
Rreges ueo caprarum ⁊̃ ouiũ
ius molle pecus lane cox¬
Dentos uocant basq int̃ occo deutes duos altiores
Darb sub aduentu hiemis in expleblis ad iscam en¬
sa ciabilt̾ luerbam rapit eo ꝙ p̾sentiat asꝑitatent
Myerus ad fturam ut se paius herbe pabulo ser¬
iat q̃ qelu adurente oñus ꝯerba uliciat¬
beat quẽrũ excitati proritu iniice se bocutiũs et¬
pngrante s cum moquo impetu ferĩt uus uel

Expanded text:
reges vero caprarum et ovium. vis molle pecus lanis, coreas quae inter octo dentes duos altiores ouis sub aduentu hiemis inexplebilis ad escam insatiabiliter herbam rapit, eo quod praesentiat asperitate hiemis defuturam, ut se prius herbae pabulo farciat quam gelu adurente omnis herba deficiatrum excitati pruritu invicem se concutiuntugnantes cum magno impetu feriunt. Aries
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibetur Turtut etiam nddo suo ne pullos suos in¬
mes et lupus squille folia suꝑianit Nouit ẽtia qu
ubi ingalis ꝓprii fuent amissibi uiduata ꝑthesũ¬
sefellerit eam dilicti morte de ceptam quĩ et ir fidelas
ad ꝑpetintatem fuit et amorus ad qram qui plusi dolo¬
us ex morte q̃ suauitatꝭ ex charitate grueramt Icaq
⁊ uiri e̾soluit federa illi soli charitãte suam d̃ see
uat illi instodit mom̃e uxoris ¶ D qrte mliereb
quanta sit uidintatis geã que etrã in anibus p̾dica᷑
Quis igitur has leges tueturi dedit Si houũem q̃ro
ñõ muemo homo em̃ nulłus ⁊̃ ausus qũ inc paulus
amilias esse Nullam occasiomi daĩ aduersario et
in muelitribus quod in tuxtur ibus ꝑseuerat Et aloi

Expanded text:
iam! Turtur nido suo, ne pullos suos incurset lupus, squillae folia superjacit. Novit enim quod i jugalis proprii fuerit amissione 105 viduata, pertafefellerit eam dilecti morte deceptam, quoniam et infidelis ad perpetuitatem fuit, et amarus ad graqui plus doloris ex morte, quam suavitatis ex charitate generaverit. Iti viri resolvit fuat, illi custodit nomen uxoris. discite, mulieres, quanta sit uiduitatis gratia, quae etiam in auibus praedicatur. quis igitur has leges turturi dedit? si hominem quaero, non inuenio. homo enim nullus est ausus, quando nec Paulus ocreare, matres familias esse, nullam occasionem dare aduersario et in mulieribus quod in turturibus perseuerat. et ali
Abbreviated transcription (Latin):
nsu hũas cõuersauis asuescat et p̃stet ab mimutatu¬
aurũ insidiis tuciores Tum illud pctarĩ q̃ quaddra¬
sam domũ sibi sine ullo adiutõs tac q̃ abtis ꝑita
comporit regit em̃ festucas od aq luto luat ut
ghutinai possit sed quia latum pedibus d̃ feed nõ
potest suitates penuaeid aqua infinidit ut faci¬
⁊ iris puliu̾s ad hereat et fiat lumꝰ quo paulatim fes
Iucas uel miuutos surculos sibi colligat atq adhe¬
iẽd faciat lo genes totius indi fabricami struit ut
qua i paninieti solo pulli eius in terra edes suas fine
feusione u̾sentux ne pedem aquis intͦferat ꝑ unure¬
las textuearum aut teneris fetibus frigus ieropat d

Expanded text:
nae usu conuersationis adsuescat et praestet ab inimicarum sit insidiis tutiores. tum illud praeclarum, qua gratia domus sibi sine ullo adiutore tamquam artis perita componat. legit enim festucas ore easque luto inlinit. ut conglutinare possit. sed quia lutum pedibus deferre non potest, summitates pinnarum aquae infundit, ut facile his puluis adhaereat et fiat limutucas, vel minutos surculos sibi colligat, atque adhaerere faciat. Eo genere nidi totius fabricam struit, ut quasi pavimenti solo, pulli ejus intra aedes suas sine offensione versentur, nec pedem aliquis interserat per rimulas texturarum, aut teneris frigus irrepat. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
suspendatur. ac si puis r ꝑcusso luẽ olis int̾repi¬
dam opulorum atiem in offeuso iotuendi uigõr ser
Et uo luĩa sua radio solis infrexerit quasi d̾heuer
et indignus tanto pr̃e reycitur nec estunatur iduca¬
tione dignus qui fuerit iudignus iusceptoñ Ilon gͦ cũ
acerbitate natire sediudicii iutegritate ondempuat
uec quasi suũ abdicat ẜ quasi alienũ r̾cusat Hant
tame ut quibusdam uidetur regalis anis intlemẽtia
Aius cui fullita nomẽ est que grete d̾ fene falt
susciptum illum suis abdicatum siue non agntum
aquile prsellarr pullum cum sua ꝓle quectit atq uaete¬
uiscens suis codem quo ꝓp̾os filus ñe ne sedulita¬
ps offitio et pari irementorũ fub m̃ĩstratõn¬

Expanded text:
suspendat. ac si quis repercusso solis lumine intrepidam oculorum aciem inoffenso tuendi uigore ctus radio solis inflexerit, quasi degener et tanta indignus parente rejicitur; nec aestimatur educatione dignus, qui fuit indignus susceptione. Non ergo eum acerbitate naturae, sed judicii integritate condemnat; nec quasi suum abdicat, sed quasi alienum recusat. Hanc tamen, ut quibusdam videtur, regalis avis inclementiaim cui fulica nomen est, quae graece dicitur φηνὴ, susceptum illum, sive abdicatum, sive non agnitum aquilae pullum cum sua prole connectit; atque intermiscens suis, eodem quo proprios fetus maternae sedulitatis officio et pari
Abbreviated transcription (Latin):
Mouit etiant formica explorar᷑ seremtatis tꝑa Nam
cuni aduertent madidatos mibre frnetus humister
ex plorato diligentius aẽr quando ingͥer possit ser¬
uare iemperien aceruos re serat suos et de canet¬
uus soras suis humeris exportat ut ingi sole ꝓpͥa
rmeta siccentie Deinq aut iuiqͣ illi die bris oũ¬
bus iumpi d̾ mib̾ibus imbres uide bis insi tum fet¬
pes suas horrus ꝓpris formica r̾uocauenit¬

Expanded text:
ovit etiam formica explorare serenitatis tempora; nam cum adverterit madidatos imbre fructus suos humescere, explorato diligentius aere quando jugem possit servare temperiem, acervos reserat suos, et de cavernis foras suis humeris exportat; ut jugi sole propria frumenta siccentur. Denique haud quaquam illis diebus omnibus rumpi de nubibus imbres videris, nisi cum fruges suas horreis propriis formica revocaverit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ gugatim uolantes ut stirer et cotuenices Alic
solinage ⁊ solitarie propt insidias dep̃dandi ut aꝑla¬
et accipiter et q̃runqz ita sunt A lie uoces ste epunt
ut hie mudo ulie uoceb edunt dubrissumos ut tiguꝰ
et merula Alie u̾ba ⁊̃ uoces honn mutantur ut
nod alis alta intrndunt et ad subluma dnmgis ala¬
eum conscendunt Uolurres a uolando łlam uude
quarum moti prrue ap̃itatue iude uolutues pal¬
li diciitut. Anũ oĩmi nati sed et animalũ̃ qua¬
deupedum nati pulli dim̃tue Et homo ꝓuus ptillꝰ
Recentes ĩduati pulli eo ꝙ polliti sunt und. et
uisos ingra pulla dicta lic sunt in qbus pe̾rie
p ordine sixe uolandi exhibent usum Uoca teautim
ale q his aucs complexis alaut ac fauẽt pullos per¬
na a pendende ⁊ a uolando dicta unde et penddl̃
Suolutres dm̃ pamarũ auxilio mouẽtue quando se
arri mandant Plua quase piluma Nai sunt
pili in quadempidãd corpõd ita pluma ianibus

Expanded text:
 gregatim volantes, ut sturni et coturnices; aliae solivagae, id est solitariae propter insidias depraedandi, ut aquila, accipiter et quaecumque ita sunt; aliae vocibus strepunt, ut hirundo; aliae cantus edunt dulcissimos, ut cygnus et merula; aliae verba et voces hominum imitantur, ut rrunt. Alites, quod alis alta intendant, et ad sublimia remigio alarum conscendant. Volucres a volando. Nam unde quarum motu pinnae agitantur; inde volucres. Pulli dicuntur omnium avium nati; sed et animalium quadrupedum nati pulli dicuntur, et homo parvus pullus. Recentes igitur nati pulli, eo quod polluti sint. Unde et vestis nigra pulla dicta est. Alae sunt, in quibus pinnae per ordinem fixae volandi exhibent usum. Vocatae autem alae quod his aves conplexos alant ac foveant pullos. Pinna a pendendo, id est a volando, dicta; unde et pendere. Volucres enim pinnarum auxilio moventur, quando se aeri mandant. Pluma quasi piluma; nam sicut pili in quadrupedum corpore, ita pluma in avibus.
Abbreviated transcription (Latin):
Rnules roumꝑe et crear possunt Nam et coluoba¬
tum dilectores depirtas pouut pul chermios co¬
limbas hiisdem locis quibus ille ufautire que
rapiente uisu sumles geuerent Inde est quod quied
Iadi est ꝙ quidem graidas mulieres iubent miblos
iutueri turpissimos animaliũ uultus ut tenepha¬
las sumas ne uisibuẜ occurenntes iuuiles fetus
pariant Hant em̃ fenũtorum esse naturamt ut qua¬
les ꝑspexerint sine m̾ete rõreꝑint ta exno uolux¬
taris e tu dimi concipum ⁊ tale i sobolem ꝓcreent
et iui animalia in usir uentreo formas extenise tus
bigeneea dicuntire que ⁊⁊ diu̾isis nascuntire ut nulꝰ
ex equa ⁊ afiuo Ruedo erxquo ⁊ asmo i̾budeex
apais et poras Lirins ex one et hipeco Ilusio

Expanded text:
ere et creare possint. Nam et columbarum dilectores depictas ponunt pulcherrimas columbas iisdem locis quibus illae versantur, quo rapiente visu similes generent. Inde est quod quidInde est quod quidam gravidas mulieres jubent nullos intueri turpissimos animalium vultus, ut cynocephalos, et simios, ne visibus occurrentes similes fetus pariant. Hanc enim feminarum esse naturam, ut quales prospexerint, sive mente conceperint in extremo voluptatis aestu Etenim animal in usu venereo formas extrinsecus ibigenera dicuntur, quae ex diversis nascuntur, ut mulus ex equa et asino, burdo ex equo et asina, ibride ex apris
Abbreviated transcription (Latin):
Quita ab accumie ocator
Nec hũanis pateat odtutibus de tenta sublunita¬
te pisatulos natar̃ iudeat at tormenti instar descon¬
deus r aptam predam pennis ad litus protrahat
eum euolat in alturt usq ad acrom solis ⁊ ibe inr̃e¬
dit alas suas Similiter ⁊ caligm̃e oculorum exta¬
lit in radio solis Tunt demũ descendens in fontem
terna uice se mergit et statim r̾uouãtur in multo ui/¬

Expanded text:
quila ab acumine oculorum nec humanis pateat obtutibus, de tanta sublimitate pisciculos natare videat, ac tormenti instar descendens raptam praedam pinnis ad litus pertrahat. em euolat in altum usque ad aerem solis, et ibi incendit alas suas, et caliginem oculorum comburit de radio solis; tunc demum descendens ad fontem trina uice se mergit, et statim renouatur tota, it