comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Mandatũ inqͥt nouum do uobis: ut uos inuicem di¬
ligatis. hinc cognoscimꝰ qͥa in ipso sumus. si in ipso ꝑfecti
fuerim.⁊s. Perfectos in dilectione uocat. Quȩ est ꝑfectio
dilectionis: & inimicos diligere. & ad hoc diligere ut sitz
sratre. Nor enim dilectio nr̃a carnaliĩ debet esse. Optare
tuo uitam: bene facis. Gaudes de morte inimici tui: male
facis. Sed & forte amico tuo uita illa quã optas inutilisẽ:
& inimico tuo mors de qua gaudes utilis fuit. Incertum
est. utrũ alicui sit utilis uita ista an inutilis. Uita uero
quȩ ẽ. apud dm̃: sine dubio utilis est. Sic dilige inimicos
tuos ut fr̾s optes: sic dilige inimicos. ut in societate tua
uocent᷑. S.x enim dilexit ille qͥ in cruce pendens ait. pater
ig nosce ilis. qu nesciunt qͥo facunt. Neq enĩ dixit. patenuu
uant isti multo tempore. Me qͥdem occidunt sed ipsi nu
potentia prestantissima. Multi ex eis credider̃. & dir¬
sus est eis sanguis fusus xp̃i. Primo fuderunt cũ sei¬

Expanded text:
obis, ut vos invicem diligatis . In hoc cognoscimus quia in ipso sumus, si in ipso perfecti fuerimus. Perfectos in dilectione vocat: quae est perfectio dilectionis? Et inimicos diligere, et ad hoc diligere, ut sint fratres. Non enim dilectio nostra carnalis esse debet. Optare tuo vitam? bene facis. Gaudes de morte inimici tui? male facis. Sed forte et amico tuo vita illa quam optas inutilis est, et inimico tuo mors de qua gaudes utilis fuit. Incertum est utrum alicui sit utilis vita ista, an inutilis; vita vero quae est apud Deum, sine dubio utilis est. Sic dilige inimicos tuos, ut fratres optes; sic dilige inimicos tuos, ut in societatem tuam vocentur. Sic enim dilexit ille qui in cruce pendens ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Neque enim dixit, Pater, vivant isti multo tempore; me quidem occidunt, sed ipsi vipotentia praestantissima. Multi ex eis crediderunt, et dimissus est eis fusus sanguis Christi. Primo fuderunt cum saevi
Abbreviated transcription (Latin):
luun. quia sola caritas extinguit peccata. suꝑbia exti¬
gint caritatẽ. Humilitas gͦ roborat caritate: caritas e¬
tinguit delictã. Humilitas ꝑtinet ad confessione. q con¬
fteuur nos peccatores eẽ. Ipsa ẽ humiltess. meit᷑ dica¬
m̃ ulud in linqua quasi ꝓpter arroganticis.:⁊ne. dioi.¬
ceam̃ hominib sinos uistos ẽẽ drxerimꝰ faciunt hoc
impii & insani. Scio quidẽ quia iust sũ. Sqdi Ru
sum aute homines: Si me iustum dixero. quis ferat
quis toleret: Apud deum nota sit iuisticia meus tero
camen dicam me pecratorem. Non qͥa sum. sed ne
arrogantia odiosus inueniar. Dic hominibus
quod es: dic deo quis es. Quia sinon dixeris ddeo
quod es: dampnat deus quod inueniãt. Hon ues
ut ille damnet: tu damna. Uis ut ille ignoscat.¬

Expanded text:
aritas exstinguit delicta. Superbia exstinguit charitatem: humilitas ergo roborat charitatem; charitas exstinguit delicta. Humilitas pertinet ad confessionem, qua confitemur nos peccatores esse: ipsa est humilitas, non ut dicamus illud lingua; quasi propter arrogantiam ne displiceamus hominibus, si nos justos esse dixerimus. Faciunt hoc impii et insani: Scio quidem quia justus sum, sed quid dicturus sum ante homines? si me justum dixero, quis ferat, quis toleret? apud Deum nota sit justitia mea: ego tamen dicam me peccatorem; non quia sum, sed ne arrogantia odiosus inveniar. Dic hominibus quod es, dic Deo quod es. Quia si non dixeris Deo quod es, damnat Deus quod in te inveniet. Non vis ut ille damnet? tu damna. Vis ut ille ignoscat
Abbreviated transcription (Latin):
pua pAus qtg aouocatus. da oꝑum cu ne peccesi Si de m¬
momnitate uite subrepserit peccatũ: continuo uide conci¬
nuo dasplioeat scentinuo damna. Et cũ damnaueris. socui
ad iudice uenies. ibi habes aduocatũ. Noli timere. ne ꝑ¬
das causam confessionis tuȩ. Si enim aliquando in hac uita
cõmittit se horo disertȩ linguȩ & non perit. cominictisie
ucbo & periturꝰ es: Clama. aduocatũ habemꝰ apuio patrem.
leat ipsum iolinine seruantẽ humilitatẽ. Gerde uin¬

Expanded text:
 est ergo advocatus; da operam tu ne pecces: si de infirmitate vitae subrepserit peccatum, continuo vide, continuo displiceat, continuo damna; et cum damnaveris, securus ad judicem venies. Ibi habes advocatum; noli timere ne perdas causam confessionis tuae. Si enim aliquando in hac vita committit se homo disertae linquae, et non perit; committis te Verbo, et periturus es? Clama, Advocatum habemus ad Patrem. 8. Videte ipsum Joannem servante
Abbreviated transcription (Latin):
non patest homo qͦ dii carnẽ portat n habe ul ieun
perrata .S ist a lerua que dicimꝰ noli contenriet suco¬
temnis qͦndo appendis: expauesce qͦnddo niumneeais. Leua
multen facunt unũ grande. Multe gutte iimolent
flumen inulta grana faciunt massam. Et que sprlen
Ante onĩa confesio ne qͥsqͣm se putet uitũ & ante oclos
di q uidez qa tẽ erigat ceruice homo qͥs̃ erat e est. An

Expanded text:
diu carnem portat, nisi habere vel levia peccata. Sed ista levia quae dicimus, noli contemnere. Si contemnis, quando appendis; expavesce, quando numeras. Levia multa faciunt unum grande: multae guttae implent flumen; multa grana faciunt massam. Et quae spes est? Ante omnia confessio: ne quisquam se justum putet, et ante oculos Dei qui videt quod est, erigat cervi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i non est. quomͦ est in xp̃o : qui in corpore xp̃i nonẽ.
quomꝰ est in xp̃o : Illi ergo patiunt᷑ scandalũ: qui relin¬
quunt aut xp̃m aut ȩccłiam. Unde intelligimꝰ qͥa inde dix̃
psalmus ꝑ dĩem solnon uret te neq luna ꝑ noctem. quia
ipsam ustionẽ scandalũ uult intelligi P rimo ipsam simd¬
litudinẽ attende. Quomͦ qui uritur dicit: non tolero
non fero & subducit se: sic qui quȩdã non ferunt in ȩcdia
& subtrahunt se uel nominis xp̃i uel ȩccłiȩ scandalam
tatiunt᷑. Uidete enim quomͦ passi sunt scandalũ tanquã a
sole ili carnales gͥbus p̾aicabat carnem suam x p̃c & dicebat
Qui non mandudauerit carnẽ filii hominis &e biberit sanqui¬
nem eiꝰ: non habebit in se uitam. Septuaginta ferme ho¬
mines dixerunt durus ẽ. iste sermo. & recesserunt ab eo: &e
enanseruit auoagtin. Grois illos usit so liud sdeset uni. u ulentes¬

Expanded text:
Christi non est? quomodo est in Christo, qui in corpore Christi Christi non est? quomodo est in Christo, qui in corpore Christi non est? Illi ergo patiuntur scandalum, qui relinquunt aut Christum aut Ecclesiam. Unde intelligimus quia inde dixit Psalmus, Per diem sol non uret te, neque luna per noctem, quia ipsam ustionem scandalum vult intelligi? Primo ipsam similitudinem attende. Quomodo qui uritur dicit, Non tolero, non fero, et subducit se: sic qui quaedam non ferunt in Ecclesia, et subtrahunt se vel nomini Christi vel Ecclesiae, scandalum patiuntur. Videte enim quomodo passi sunt scandalum tanquam a sole illi carnales, quibus praedicabat carnem suam Christus, et dicebat: Qui non manducaverit carnem Filii hominis, et biberit ejus sanguinem, non habebit in se vitam. Septuaginta ferme homines dixerunt, Durus est hic sermo; et recesserunt ab eo: et remanserunt duodecim. Omnes illos ussit sol, e
Abbreviated transcription (Latin):
dico caritatẽ. ipsa enim habitabat in corde ioħis cũ ista
diceret. Quare nisi qͥa aliqͥd timet in nobis. & cum iam
nobis homines gratulant᷑: Quid est qđ timet: Qui dicit se
si non fute aut qđ plangere si fiat. Qui diligit fremdei
oli quantũ refecta sunt & reficienda sunt: iens nra pisca
Non qͥa dicturꝰ sum dico. Nam ecce iam finit᷑ leefors pnsca
forte ei tedio minus actente audiamꝰ quod mayme ueres¬
sarum est. Qui diligit fr̾em suũ inlumine inane teec
scandalũ in eo ñ est. Qui sunt qͥ patiunt᷑ scandala aut fa
cuamt is qui scandalizant᷑ in xp̃o & in ȩccłia. Qiuim rp̃o
scandaliant᷑ tanꝗ a sole uruntur: qui in ecełiat iqua
a luna. Dicit autẽ psalmus. Per diem sol ñ urcetdeanqua
luna ꝑ noctem. Idest si tenueris caritatẽ. nec in xp̃o scan¬
dalũ patieris nec in ȩccłia: Nec xp̃m relinques. nec ecelu
Qui enim ȩccłiam relinqͥt. quomͦ ẽ. in xp̃o: qui in mẽbria

Expanded text:
dico charitatem; ipsa enim habitabat in corde Joannis, cum ista dico charitatem; ipsa enim habitabat in corde Joannis, cum ista diceret. Quare, nisi quia aliquid timet in nobis, et cum jam nobis homines gratulantur? Quid est quod timet? Qui dicit se si non fiat, aut quod plangere si fiat. 12. Qui diligit fratrem suum, et aliquantum refecta sunt, et reficienda sunt; mens nostra pascatur. Non quia diu dicturus sum, dico; nam ecce jam finitur lectio: sed ne forte ex taedio minus attente audiamus quod maxime necessarium est. Qui diligit fratrem suum, in lumine manet, et scandalum inciunt? Qui scandalizantur in Christo et in Ecclesia. Qui in Christo scandalizantur, tanquam a sole uruntur; qui in Ecclesia, tanquam a luna. Dicit autem Psalmus Per diem sol non uret te, neque luna per noctem : id est, Si tenueris charitatem, nec in Christo scandalum patieris, nec in Ecclesia; nec Christum relinques, nec Ecclesiam. Qui enim Ecclesiam relinquit, quomodo est in Christo, qui in membris
Abbreviated transcription (Latin):
a fesma quadiu dicamꝰ uobis diligite munico seidete
qđ peius st÷ ne adhue fr̃s oderitis. Si fr̃s solum amoretis
nondiuesetis ꝑfecti. Si autẽ fr̃s oditis. qͥd estiso ibi estis.
espicua tunus quisq cor suũ. non teneat odium contira
nilumme ambulat. Quid dixit. Non dicat qͥa in ap̃o
miuiuns qno dicit se ee in lumine. & odit fr̾e̾m suum: intenebris: usꝰq¬
escio qͥs enim ex pagano factus ẽ. xp̾ianus. Intendite.
cce tencbrȩ erat quando paganus erat. modo iam xp̃ianꝰ
factus est. Dõ gr̾as. Om̃s gratulant᷑. recitat᷑ apłs grãtu.¬
lans. fuistis enim aliquando tenebrȩ: nunc autẽ lux in
año. Adorabat iddola. adorat dm̃. Ad orabat quẽ fecic:
adorat qͥ eum fecit. Mutatus ẽ: deo gr̾as. om̃s gratulantꝰ
sollicitus est. Multis gratulantib adhuc suspectus est. Fr̃s.
maternã sollicitudinẽ libenter amplectam᷑. Non sine cau¬
sa mater sollicita. ẽ. de nobis. cum alii gaudent. Matrem

Expanded text:
 mei, quamdiu dicemus vobis, Diligite inimicos ? Videte, quod pejus est, ne adhuc fratres oderitis. Si fratres solum amaretis, nondum essetis perfecti: si autem fratres oditis, quid estis? ubi estis? Respiciat unusquisque cor suum: non teneat odium contra fin lumine ambulat. Quid dixi? non dicat quia in Christo ambulat. Qui dicit se esse in luce, et odit fratrem suum, in tenebris esescio quis enim ex pagano factus est christianus; intendite: ecce in tenebris erat, quando paganus erat; modo jam christianus factus est; Deo gratias, omnes gratulantur: recitatur Apostolus gratulans. Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino. Adorabat idola, adorat Deum; adorabat quae fecit, adorat qui eum fecit. Mutatus est; Deo gratias, omnes gratulantur sollicitus est, multis gratulantibus adhuc suspectus est. Fratres, maternam sollicitudinem libenter amplectamur. Non sine causa mater sollicita est de nobis, cum alii gaudent: matrem
Abbreviated transcription (Latin):
lux ẽ: & tenebre in eo ñ st̃ ulle. Peccatũ autẽ tenebre
st̃ sicut dic̃ apłs.diabolũ & angłos eiꝰ rectores harum¬
ten brarũ esse. Non diceret rectores tenebrarũ. nͥ recto¬
res peccatorũ: dñationes iniq̾rũ. qͥd gͦ facimꝰ fr̃s mei:
Societas cũ dõ habenda ẽ: alia spes uite eterne nul¬
la ẽ. Ds̃ autẽ lux ẽ: & tenebre in eo ñ st̃ ulle. Iniqͥto  e

Expanded text:
 ullae. Peccata autem tenebrae sunt, sicut dicit Apostolus diabolum et angelos ejus rectores tenebrarum harum esse . Non diceret rectores tenebrarum, nisi rectores peccatorum, dominatores iniquorum. Quid ergo facimus, fratres mei? Societas cum Deo habenda est, alia spes vitae aeternae nulla est; Deus autem lux est, et tenebrae in eo sunt nul
Abbreviated transcription (Latin):
dõ pat᷑ & cũ filio eiꝰ iħu xp̃o. Porro si dĩ lux ẽ:⁊ tenebre
in eo ñ st̃ ulle. & societ̾atẽ cũ illo habere debemꝰ: & a
nobis pellende st̃ tenebre. ut fiat in nob̾ lux. Nã tene¬
bre cũ luce societatẽ habere ñ posst̃: ideo uide qͥd se¬
quat᷑. Quod si dixerim̃ qͥa societatẽ habemꝰ cũ eo. & in
tenebris ambulamꝰ: m̃tim᷑. Habes apłm paulũ dicen¬
tem. dut que societas luci ad tenebras: Dicis ce societa¬
tẽ hab̾e cum dõ. & in tenebris ambulas : Et dĩ luxẽ:¬

Expanded text:
Patre et Filio ejus Jesu Christo. Porro si Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae, et societatem cum illo habere debemus; et a nobis pellendae sunt tenebrae, ut fiat in nobis lux; nam tenebrae cum luce societatem habere non possunt: ideo vide quid sequatur: Quod si dixerimtenebris ambulamus, mentimur. Habes et apostolum Paulum dicentem, Aut quae societas luci ad tenebras ? Dicis te societatem habere cum Deo, et in tenebris ambulas; et Deus lux
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd me locuturũ istis dieb. qͦd gaudiũ faciat: Qui
siñ exhibeo: tristicia ẽ istud. Di lux ẽ: & tenebre in
eo ñ st̃ ulle. Percata. tenebre st̃. Quid erit nobis: Au¬
diamꝰ ne forte consolator erigat. det sp̃e ne deficiamꝰ
inuia. Currimꝰ enĩ. & ad patͥam currimꝰ: & siñ ꝑuen

Expanded text:
at? Quod si non exhibeo, tristitia est ista. Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae; peccata tenebrae sunt: quid erit nobis? Audiamus ne forte consoletur, erigat, det spem, ne deficiamus in via. Currimus enim, et ad patriam currimus; et si n
Abbreviated transcription (Latin):
nobsari & cupit ab illa illuminati Accednt ad illã. unde
ostendit. Pispliceat tͥ feditas tua. ut ꝑcipias pulcͥtudinẽ
ipsi. Hoc ẽ qđ uult docere. Et fortasse. ꝓpere illus nos
dicuñ: ipse hoc manifestet in consequentibꝰ. Meñtto in
pͥncipio sermonis nr̃i. qͥa epła ista caruate cõmeniala

Expanded text:
edit ad illam: unde ostenderit, displiceat tibi foeditas tua, ut percipias pulchritudinem illius. Hoc est quod vult docere. 5. Et fortasse praepropere illud nos dicimus? Ipse hoc manifestet in consequentibus. Mementote in principio sermonis nostri, quia Epistola ista charitatem commendat:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa fidẽ cõmunẽ tenem̃. Nam & qͥdã uidendo ñ credicita
palpare uoluit. & sic credẽ: & ait. Hon credã. nͥ digitos mecsn
sero in locũ clauoꝵ. & cicatͥces eiꝰ tetigero. Et p̃buit se ex te¬
re palpandũ manib hominũ: qͥ sẽꝑ se p̃bet uidendũ a¬
pectib angłoꝵ. Et palpauit ille discipłs & clamauit. dñs i
&e dc̃ m̃s. Qa tetigit hominẽ. confessꝰ ẽ dm̃. Et dñs consolam
nos qͥ xp̃m iã in celo sedentẽ manu contrectare ñ possum
fide contingere: ait illi. qͥa uidisti credidisti: beati qͥñ uidum
& credidert̃. Nos descripti sum̃. nos designati sumꝰ. fiãt gͦ in no¬
bis beatitudo ꝗͦ dñs p̃dix̃ futurã. firme teneum̃ qͦd ñ uidin¬

Expanded text:
Nam et quidam videndo non credidit, et palpare voluit, et sic credere, et ait: Non credam nisi digitos meos misero in locum clavorum, et cicatrices ejus tetigero. Et praebuit se ex tempore palpandum manibus hominum, qui semper se praebet videndum aspectibus Angelorum: et palpavit ille discipeus meus. Quia tetigit hominem, confessus est Deum. Et Dominus consolans nos qui ipsum jam in coelo sedentem manu contrectare non possumus, sed fide contingere, ait illi: Quia vidisti, credidisti; beati qui non vident et credunt . Nos descripti sumus, nos designati sumus. Fiat ergo in nobis beatitudo quam Dominus praedixit futuram: firme teneam
Abbreviated transcription (Latin):
uite qͦd ab inicio erat. Ad tẽpꝰ uisibilis & palpabilis factꝰ u
nicꝰ filiꝰ dĩ. ad ꝗͣ rẽ uenit. uł qͥd nob̾ nͦuũ nuntiauit: qͥd
docere uoluit: Qͣre fecit hoc qͦd fecit: It ũbũ caro fie¬
ret. ut dĩ suꝑ omĩa indigna ab hominibꝰ pateret᷑. ut ala¬
pas eoꝵ sustiñet de manib qͦs ip̃e formauit. qͥd uoluit de¬
cere. qͥd uoluit ostendẽ. qͥd uoluit annuntiare audiamꝰ.

Expanded text:
pabilis factus est unicus Filius Dei. Ad quam rem venit, vel quid nobis novum nuntiavit? Quid docere voluit? Quare fecit hoc quod fecit, ut Verbum caro fieret, ut Deus super omnia indigna ab hominibus pateretur, ut alapas eorum sustineret de manibus quas ipse formavit? Quid voluit doceret? quid voluit ostendere? quid voluit annuntiare? Audiamus:
Abbreviated transcription (Latin):
usitatũ nom̃ ẽ om̃ib & religiosũ. Q eni cestes lati
dicim̃: grece nartyres st̃. qͥs aut̃ ñ audiuit martyres
aut incinꝰ xp̃iani ore ñ cotidie habitat nom̃ mr̃mi
At utinã sic habi.et & incorde: ut passiones m artyri
unuem᷑ ñ eos calcib ꝑseqͥm̃. Ergo hoc dix̃. Niomio¬

Expanded text:
tum nomen est omnibus et religiosum; quos enim testes latine dicimus, graece martyres sunt. Quis autem non audivit martyres, aut in cujus christiani ore non quotidie habitat nomen martyrum? Atque utinam sic habitet et in corde, ut passiones martyrum imitemur, non eos calcibus persequamur. Ergo hoc dixi
Abbreviated transcription (Latin):
nifestata ẽ : Erat enĩ ab inicio. s ñ erat manifestata
pane suo cibantib. S qͥd ait script᷑a Panẽ angło
manducauit hõ. Ergo manifestata ẽ ipsa uita in car
qͥa in manifestatione posita ẽ: ut rec q̃ solo corusibi
potest. uideret᷑ & ocłis ut corda sanaret. Dole enĩ co

Expanded text:
manifestata est? Erat enim ab initio; sed non erat manifestata et tanquam pane suo cibantibus. Sed quid ait Scriptura? Panem Angelorum manducavit homo . Ergo manifestata est ipsa vita in carne; quia in manifestatione posita est, ut res quae solo corde videri potest, vide
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentialit᷑ resistebat: ut digne tante bonitati & bene
uiuendi facilitati ꝑseuerandi cõmiteret᷑ arbitriũ. dõ qͥdem
p̾sciente qͥd e̾et facturus iniuste: p̃sciente tamen noN
ad hoc cogente. sed simul sciente qͥd de illo ipse faceret iuste.
Nunc uͦ postea quã est illa magna peccati merito amissa
libertas. etiam maiorib donis adiuuanda remansit infirmi.¬
tas. P lacuit enim dõ quo maxime humanȩ suꝑbiã prę¬
sumptionis extingueret: ut ñ głetur om̃is caro coram
ipso id⁊ om̃is homo. Vnde autẽ ñ głetur caro coram ipso nͥ
qe meritis suis: Quȩ qͥdem potuit habere seo ꝑdidit. oe ꝑ qd
Pabere pocuit ꝑ hoc ꝑdidit. hoc ÷ ꝑ liberũ arbitriũ. P ropter
đ non restat liberandis. nisi gra liberantis. Ita ergo ugborꝰ
oiñis caro coram ipso. Non enim głantur iniusti qui non
babent unde: nec iusti qͥa ex ipso habent. Unde nec habent

Expanded text:
cupiscentialiter resistebat, ut digne tantae bonitati et tantae bene cupiscentialiter resistebat, ut digne tantae bonitati et tantae bene vivendi facilitati perseverandi committeretur arbitrium: Deo quidem praesciente quid esset facturus injuste; praesciente tamen, non ad hoc cogente: sed simul sciente quid de illo ipse faceret juste. Nunc vero posteaquam est illa magna peccati merito amissa libertas, etiam majoribus donis adjuvanda remansit infirmitas. Placuit enim Deo, quo maxime humanae superbiam praesumptionis exstingueret, ut non glorietur omnis caro coram ipso, id est, omnis homo. Unde autem non glorietur caro coram ipso, nisi de meritis suis? quae quidem potuit habere, sed perdidit; et per quod habere potuit, per hoc perdidit, hoc est, per liberum arbitrium: propter quod non restat liberandis nisi gratia liberantis. Ita ergo non gloriatur omnis caro coram ipso. Non enim gloriantur injusti, qui non habent unde; nec justi, quia ex ipso habent unde, nec habent
Abbreviated transcription (Latin):
dens qͥa quȩ ꝓmisit potens ẽ & facere. Ipse gͥ eos facit ꝑseuera.¬
re in bono: qui facit bonos. Qui aut̃ cadunt & pereunt: in
p̃destinatoꝵ numero ñ fuerunt. Quanuis gͦ de om̃ib rege.¬
neratis & pie uiuentib loqueret᷑ apłs dicens. tu qͥs es qui
iudices alienũ seruũ. suo dño stat aut cadit: continuo tam̃
respexit ad p̾destinatos & ait. Stabit autẽ. Et ne hoc sibi ar.¬
rogarent: potest enim ds̃ inquit statuere eũ. Ipse itaq dat
ꝑseuerantiã: ꝗͥ statuere potens ẽ eos qͥ stant. ut ꝑseuerantis¬
sime stent. uł restituere qͥ ceciderunt. Dñs enim erigit
elisos. Vt ergo ñ accipet hoc donũ dĩ id÷ in bono ꝑseueran¬
tiam primꝰ homo. sed ꝑseuerare uł non ꝑseuerare in eius
relinqueret᷑ arbitrio: tales uires habebat eiꝰ uoluntas quae
sine ullo fuerat instituta peccato. & si nichil illi ex ipso con.¬

Expanded text:
dens quia quae promisit, potens est et facere . Non ait, Qudens quia quae promisit, potens est et facere . Non ait, Qure in bono, qui facit bonos. Qui autem cadunt et pereunt, in praedestinatorum numero non fuerunt. Quamvis ergo de omnibus regeneratis et pie viventibus loqueretur Apostolus, dicens, Tu quis es qui judices alienum servum? suo domine stat aut cadit; continuo tamen respexit ad praedestinatos, et ait, Stabit autem: et ne hoc sibi arrogarent, Potens est enim Deus, inquit, statuere eum . Ipse itaque dat perseverantiam, qui statuere potens est eos qui stant, ut perseverantissime stent; vel restituere qui ceciderunt: Dominus enim erigit elisos . 37. Ut ergo non acciperet hoc donum Dei, id est in bono perseverantiam, primus homo, sed perseverare vel non perseverare in ejus relinqueretur arbitrio, tales vires habebat ejus voluntas, quae sine ullo fuerat instituta peccato, et nihil illi ex se ipso con
Abbreviated transcription (Latin):
cato qm̃ non expressum ẽ: possunt multa & diuersa sentiri.
Ego autẽ dico id eẽ peccatũ. fidem quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑatur
deserere usq ad mortẽ. Huic peccato ultra non seruiunt ñ
prima conditione sicut ille liberi: sed ꝑ scđm adam dĩ gra
liberati. & ista liberatione habentes liberũ arbitriũ quo ser-¬
uiant dõ. ñ quo captiuent᷑ a diabolo. Liberati aut̃ a peccato
serui facti st̃ iusticiȩ. in qua stabunt usq in finem: donante
sibi ꝑseuerantiã illo qͥ eos p̾sciuit & p̃destinauit & scđ̾m ꝓpo.¬
sitũ uocauit. & iustificauit. & glorificauit. qm̃ illa quȩ de
his ꝓmisit. etiam futura iam fecit. Cui ꝓmittenti credidit abra¬
ham: & deputatũ est illi ad iustitiã. Dedit enim głam dõ ple¬
misit abrahȩ: qͥa p̃sciuit a se ipsis bonos futuros. Nam si ita ẽ:
ñ suũ sed eoꝵ ẽ qđ ꝓmisit. Non autẽ sic credidit abraham.
Sed non ẽ infirmatus in fide dans głam dõ: & plenissime ere¬

Expanded text:
am non expressum est, possunt multa et diuersa sentiri. ego autem dico id esse peccatum, fidem, quae per dilectionem operatur, deserere usque ad mortem. huic peccato ultra non seruiunt, non prima condicione sicut ille liberi, sed per secundum Adam dei gratia liberati et ista liberatione habentes liberum arbitrium, quo seruiant deo, non captiuentur a diabolo. liberati enim a peccato serui sunt facti iustitiae, in qua stabunt usque in finem, donante sibi perseuerantiam illo qui eos praesciuit et praedestinauit et secundum propositum uocauit et iustificauit et glohis promisit, etiam futura jam fecit: cui promittenti credidit Abraham, et deputatum est illi ad justitiam. Dedit enim gloriam Deo, plepromisit Abrahae, quia praescivit a se ipsis bonos futuros. Nam si ita est, non suum, sed eorum est quod promisit. Non autem sic credidit Abraham, sed, non est infirmatus in fide, dans gloriam Deo, et plenissime cre
Abbreviated transcription (Latin):
qđ audit. Sic enim erit lectio ista. tanꝗ oleum in flamia si
est ibi quod nutriat᷑. nutritur & crescit & ꝑmanet. Item qͥb &ã
sic eẽ debet canꝗ flãma ad fomitẽ. ut si non ardebat: accedente
sermone accendatur. In qͥbusdã enim nutrit᷑ qd̃ est. in qui.¬
busdã accendit᷑ si deest: ut om̃s in una caritate gaadeamris.
Ubi autẽ caritas: ibi pax. Et ubi humilitas. ibi caritas. Iam ipsũ
audiamꝰ. & ad eius uerba quȩ dñs suggerit etiam nobis ut

Expanded text:
quod audit. Sic enim illi erit lectio ista, tanquam oleum in flamma; si quod audit. Sic enim illi erit lectio ista, tanquam oleum in flamma; si est ibi quod nutriatur, nutritur, et crescit, et permanet. Item quibusdam sic esse debet, tanquam flamma ad fomitem; ut si non ardebat, accedente sermone accendatur. In quibusdam enim nutritur quod est, in quibusdam accenditur si deest; ut omnes in una charitate gaudeamus. Ubi autem charitas, ibi pax; et ubi humilitas, ibi charitas. Jam ipsum audiamus; et ad ejus verba, quae Dominus suggerit, etiam vobis ut
Abbreviated transcription (Latin):
ECINIS SANcLICAS NNA
euangłium scđm iohannẽ ex ordine
lectionũ nos solere tractare. Sed qͥa nẽ
interposita ẽ. solennitas sc̃oꝵ dierũ quibus
certas er euangł io lectiones oportẽt in gecła reu¬
citari. quȩ ita sunt annuȩ ut aliȩ esse ñ possius:
ordo uc quẽ susceꝑamus. necessitate paululũ intermisus
iu amissus. Cũ autẽ cogitarẽ qͥd scđłm hilaritatẽ presen.¬
tum dierũ ꝑ hanc ebdoniadã uobiscũ de scripturis agerem.
quantũ dñs donare dignat᷑ qdđ posset in istis septẽ uł octo
dieb finiri: occurrit mͦ epła beati iohannis. ut cuiꝰ euangłiũ
paulutũ int̾misimus: eius epłam tractando ab eo ñ recedamꝰ.
presertm qͥa in ipsa epła satis aulce om̃ib quibꝰ sanũ est palatũ
cordis ubi sapiat panis dĩ. et satis memorabile in sc̃a ecłia dei
maxime caritas cõmendat᷑. locuturꝰ est multa &. pimpe om̃ia de
cirtate. Qui kahet i s iuie auaiat: necesse ẽ. gaudeat ad

Expanded text:
eminit Sanctitas vestra Evangelium secundum Joannem ex ordine lectionum nos solere tractare: sed quia nunc interposita est solemnitas sanctorum dierum, quibus certas ex Evangelio lectiones oportet in Ecclesia recitari, quae ita sunt annuae, ut aliae esse non possint; ordo ille quem susceperamus, necessitate paululum intermissus est, non amissus. Cum autem cogitarem quid secundum hilaritatem praesentium dierum per hanc hebdomadam vobiscum de Scripturis agerem, quantum Dominus donare dignatur, quod posset in istis septem vel octo diebus finiri, occurrit mihi Epistola beati Joannis: ut cujus Evangelium paululum intermisimus, ejus Epistolam tractando ab eo non recedamus; praesertim quia in ipsa Epistola satis dulci omnibus quibus sanum est palatum cordis, ubi sapiat panis Dei, et satis memorabili in sancta Ecclesia Dei, maxime Charitas commendatur. Locutus est multa, et prope omnia de Charitate. Qui habet in se unde audiat, necesse est gaudeat ad
Abbreviated transcription (Latin):
Hec inqͥt scribimꝰ uobis. ut gaudiũ ur̃m sit plenũ. Plei sim
gauaiũ dicit in ipsa societate. in ipsa caritate. in ipsa unlite
F hec est inqͥt annuntiatio quã nuait roꝰ ab ee. cenuit amꝰ
iobis. Quid est hoc: Ipsi uiderunt. contrectauer ianio
ierbũ uite qd ab micio erat. A d tempus uisibilis c alpa¬
pilis factus unicus filius dĩ. ad quã temuenit. uedͥo
nobis nouũ nuntiauit: quid docere uoliut qs
cenia indigna ab hominib pateretui. ut alapud edluit
suitan erdeae manib quas ipse formauiit. Q uid uouit
acert qd uoluit ostendere. qo uolui. auditia¬
in dianus Non sine fructu p̃cepca c diodune t¬

Expanded text:
ec, inquit, scribimus vobis, ut gaudium vestrum sit plenum. Plenum gaudium dicit in ipsa societate, in ipsa charitate, in ipsa unitate. 4. Et haec est annuntiatio quam audivimus ab eo, et annuntiamus vobis. Quid est hoc? Ipsi viderunt, contrectaverunt manibus Verbum vitae: ab initio erat, ad tempus visibilis et palpabilis factus est unicus Filius Dei. Ad quam rem venit, vel quid nobis novum nuntiavit? Quid docere voluit? Qu ut Deus super omnia indigna ab hominibus pateretur, ut alapas eorum sustineret de manibus quas ipse formavit? Quid voluit doceret? quid voluit ostendere? quid voluit annuntiare? Audiamus: nam sine fructu praec
Abbreviated transcription (Latin):
mman fei tatione huiꝰ lucis ostendit: & illius sponsi
thalitꝰ suit uterus uirginis: qͥa in illo utero uirginali¬
sun conuincti duo sponsus & sponsa. Sponsus uerbũ. &
sposa caro: quia scriptũ est & erunt duo in carne ui .a.
Et as dicit in euangłio. Igitur iam non duo. sed una caro. & isaias
optine meminit unũ esse ipsos duos. Loquit᷑ enim ex ꝑsona xp̃i &
dict. Et sicut sponso imposuit mͥ mitram. & sictit sponsã ornauit
me miamento. Unns iudeequi & sponsũ se fecit & sponsam sefecit.
qͥa no auo sed una caro: qͥa uerbũ caro factum ẽ. & habitauit s
nobii Ili carni aiungit᷑ ȩccła.  sit cotus caput & corpue¬

Expanded text:
in manifestatione hujus lucis ostendit: et illius sponsi in manifestatione hujus lucis ostendit: et illius sponsi thalamus fuit uterus Virginis, quia in illo utero virginali conjuncti sunt duo, sponsus et sponsa, sponsus Verbum et sponsa caro; quia scriptum est, Et erunt duo in carne una ; et Dominus dicit in Evangelio, Igitur jam non duo, sed una caro . Et Isaias optime meminit unum esse ipsos duos: loquitur enim ex persona Christi, et dicit, Sicut sponso imposuit mihi mitram, et sicut sponsam ornavit me ornamento . Unus videtur loqui, et sponsum se fecit et sponsam se fecit; quia non duo, sed una caro: quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Illi carni adjungitur Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
enim dicendo ex eo qđ uiderunt. & cestimoniũ dicendo ex eo qđ
audier int ab his qui ea uiderunt: cũ displiceret ipsum testimo¬
nũ hominib aduers is quos dicebat᷑. passi sunt om̃ia quȩ passi
sunt marcyres. Testis dĩ unt martẏres. Ds̃ testes uoluit hab¬
imines. ut & homines habeant testem dm̃. U.ai. nꝰ inqͥt
& destes sumus Ubi uiderunt: In manifestatione. Quid est uts
anifestatione: In sole. idest in hac luce. Unde autẽ potuit ui¬
aeri m sole qui fecit solem. nisi ͥa in sole posuit tabernaculũ
suũ & ipsetanꝗ sponsus ꝓcedens de thalamo suo. exuiltauit
sigigas add currendã uiam: Ille ante solem qͥ fegit solem.
Ne ante luciferũ. ante om̃ia sidera. ante om̃s angłos uerus
ereante qm̃ om̃ia ꝑ ipsũ facta sunt. & sine ipsõ factũ estꝰ
Ut uidetur oculis carneis qui solem uident:
ipsũ tabernaculũ suum in sole posuit. idest carnem. suam

Expanded text:
enim dicendo ex eo quod viderunt, et testimonium dicendo ex eo quod enim dicendo ex eo quod viderunt, et testimonium dicendo ex eo quod audierunt ab his qui viderunt, cum displiceret ipsum testimonium hominibus adversus quos dicebatur, passi sunt omnia quae passi sunt martyres. Testes Dei sunt martyres. Deus testes habere voluit homines, ut et homines habeant testem Deum. Vidimus, inquit, et testes sumus. Ubi viderunt? In manifestatione. Quid est, in manifestatione? In sole, id est in hac luce. Unde autem potuit videri in sole qui fecit solem, nisi quia in sole posuit tabernaculum suum, et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam ? Ille ante solem qui fecit solem, ille ante luciferum, ante omnia sidera, ante omnes Angelos, verus creator quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est ut videretur oculis carneis qui solem vident; ipsum tabernaculum suum in sole posuit, id est carnem suam
Abbreviated transcription (Latin):
nifestata est. A pͥc ergo uerbũ uitae. Et unde non festui este
ł rat enim ab micio. sea nonerat manifestata hominibꝰ esta esta¬
ta autẽ erat angłis uidentibus. & tanꝗ pane suo cibantibue
Sed qͥd ait scriptura: Panem angłoꝵ manducauit homo. Ergo
manifestata est ipsa uita in cane. qͥa in manifestatione posita ẽ:
ut res quȩ solo corde uideri potest. uideret᷑: oculis ut corda sana¬
ret. Solo eium corde uidet᷑ uerbum. Caro autẽ & oculis corpora¬
libus uãet᷑: Erat unde uideremꝰ carnẽ. sed non erat unde uidereuꝰ
uerbĩ. factũ est uerbũ caro ꝗd uidere possemꝰ: ut sanaretur
grece et usitatũ nomen est om̃ib & religiosũ. Quos enim testes
latine dicimꝰ : grece martyres sunt. Quis autẽ non audiuit
martyres. aut in cuius xp̃iani ore non cotidis habitat
iomer martyrũ : Atq utinã sic habitet & in corde: ut
idim s & testes sumus. uidimꝰ & martẏressumus. Testimoniũ

Expanded text:
nifestata est. Christus ergo Verbum vitae. Et unde manifestata est? Erat enim ab initio; sed non erat manifestata hominibus: manifestata autem erat Angelis videntibus, et tanquam pane suo cibantibus. Sed quid ait Scriptura? Panem Angelorum manducavit homo . Ergo manifestata est ipsa vita in carne; quia in manifestatione posita est, ut res quae solo corde videri potest, videretur et oculis, ut corda sanaret. Solo enim corde videtur Verbum: caro autem et oculis corporalibus videtur. Erat unde videremus carnem, sed non erat unde videremus Verbum: factum est Verbum caro, quam videre possemus, ut sanaretur uid sint testes graece: et usitatum nomen est omnibus et religiosum; quos enim testes latine dicimus, graece martyres sunt. Quis autem non audivit martyres, aut in cujus christiani ore non quotidie habitat nomen martyrum? Atque utinam sic habitet et in corde, utVidimus, et testes sumus: Vidimus, et martyres sumus. Testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
ti die. aut ante finem uitȩ huiꝰ de aliquo desꝑandum est.
aut contradici dõ potest ne recipiat & det penitentiã. &
accepto sacrificio sp̃s contribulati cordiscontriti. a reatu
quanuis iustae damnationis absoluat. dan natũq ipse nor
damnet. Pastoralis tanten nocossitas habet net olutes ser¬
pant dira contagia separare ab ouib sanis morbica. abo
illo cui nichil ẽ impossibile ipsa forsitan separatione sanan¬
dam. Nescientes enim qͥ ꝑtineat ad p̾destinatoꝵ numerũ
qͥ non ꝑtineat. sic affici debemus caritatis affectu ut om̃s
uelimus saluos fieri. Hoc quippe fit. cũ singulos quosq ut
occurrerint cũ qͥbus id agere ual eamꝰ ad hoc conam᷑ adduce¬
re: ut iustificati ex fide pacem habeant ad dm̃ quã p̃dica.¬
bat apłs etiam cũ dicebat. Pro xp̾o ergo legatione fun-¬
gimur tanꝗ dõ exortante ꝑ nos. obsecramꝰ ꝓ xp̃o reconci.¬

Expanded text:
ti die; aut ante finem vitae hujus de aliquo desperandum est; ti die; aut ante finem vitae hujus de aliquo desperandum est; aut contradici Deo potest, ne respiciat et det poenitentiam, et accepto sacrificio spiritus contribulati cordisque contriti a reatu quamvis justae damnationis absolvat, damnatumque ipse non damnet. Pastoralis tamen necessitas habet, ne per plures serpant dira contagia, separare ab ovibus sanis morbidam: ab illo, cui nihil est impossibile, ipsa forsitan separatione sanandam. Nescientes enim quis pertineat ad praedestinatorum numerum, quis non pertineat; sic affici debemus charitatis affectu, ut omnes velimus salvos fieri. Hoc quippe fit, cum singulos quosque, ut occurrerint cum quibus id agere valeamus, ad hoc conamur addudere, ut justificati ex fide pacem habeant ad Deum : quagatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos: obsecramus pro Christo, reconci
Abbreviated transcription (Latin):
aciem corde pacifico. uener̃ in chebron ut constituerent dauid
suꝑ omem isrł. Sua uoluntate utiq isti constituer̃ regẽ dauid.
Quis ñ uideat: quis hoc neget: Non enim hoc ñ ex animo. aut
eis egit : qͥ in cordib hominũ qđ uoluerit oꝑatur. Propter quod
p̃misit scriptura. Et ambulabat dauid ꝓficiens & magnificabat᷑.¬
auxit istos ut eũ regem constituerent. Et quomods addircit:¬
ceniut corda mouit: eosr uoluntatib eoꝵ quas ipse in ialia
Sucu ersi suaigis babet in potestate uoluntates homincum
qua ipsi fuas ds aliis facit ut salubris sit corie poimuntum
in correpti corde correcdio ut cȩlesti consticuatur reg fos
ae caritate uenientib pro culparũ diuersitate autaUt
quã facit episcopale iudiciũ qua pena in aeccłia nulla ma¬
ior est.: potest si ds̃ uoluerit in correptionẽ saluberrimam
cedere atq proficere. Neq enim scimꝰ qͥd contingat sequen¬

Expanded text:
aciem corde pacifico venerunt in Hebron, ut constituerent David aciem corde pacifico venerunt in Hebron, ut constituerent David super omnem Israel . Sua voluntate utique isti constituerunt regem David. Quis non videat? quis hoc neget? Non enim hoc non ex animo, aut eis egit, qui in cordibus hominum quod voluerit operatur. Propter quod praemisit Scriptura, Et ambulabat David proficiens, et magnificabatuxit istos ut eum regem constituerent. Et quomodo adduxitenuit, corda movit, eosque voluntatibus eorum, quas ipse in illis stituere, magis habet in potestate voluntates hominum quam ipsi suas; quis alius facit ut salubris sit correptio, et fiat in correpti corde correctio, ut coelesti constituatur in regnode charitate venientibus, pro culparum diversitate diversitio nominatur, quam facit episcopale judicium, qua poena in Ecclesia nulla major est, potest, si Deus voluerit, in correptionem saluberrimam cedere atque proficere. Neque enim scimus quid contingat sequen
Abbreviated transcription (Latin):
udad as fili pestilentes ayperunt. Quis sal uabrt nos uno s oliqͥ
i honr auer eum. e non optulerunt ei muriera. Qundo aliqͥ
ai durris est non iturum fuisse cũ saule quenꝗ eors quoriuni
aragit corda dẽ ut irent cum illo : aut isse alique pestilercn
quo ut hoc facerent corda non tetigit Item de dauid quem
ans in regnũ succesu prosperiore constituit. ita legituriso: aoa.¬
bulabat q̃auis ꝓficiens & magnificabat᷑. & dñs erat cũ illo. Hoc
cum pmissum fuisset: paulo post dictum est. t sps indut baũ¬
mai principem &e ce dea nite par dixit. T̃ ui suntus dauid & tecũ
cuturr fn iesse. Paxpax tibi. & pax adiutoribus cuis. qa auxili.¬
atus est tibi dẽ. Nundͥdste posse iduersari uoluntati dĩ. & non
potiui ciui facere uoluntatẽ qͥ in eius corde oꝑatus ẽ. ꝑ sp̃m
suũ. quo indutus ÷ ut hoc uellet. diceret & faceret: Item pau¬
lo post ait eadem scriptura. Om̾s hi uiri bellatores. dirigentes

Expanded text:
 Et filii pestilentes dixerunt: Quis salvabit nos? hic? Et inhonoraverunt eum, et non attulerunt ei munera . Numquid aliquis dicturus est, non iturum fuisse cum Saül, quemquam eorum, quorum tetigit corda Dominus ut irent cum illo; aut isse aliquem pestilentium, quorum ut hoc facerent corda non tetigit? Item de David, quem Dominus in regnum successu prosperiore constituit, ita legitur: Et ambulabat David proficiens, et magnificabatur, et Dominus erat cum illo . Hoc cum praemissum fuisset, paulo post dictum est: Et Spiritus induit Amasai principem friginta, et dixit: Tui sumus, o David, et tecum futuri, fili Jesse. Pax, pax tibi, et pax adjutoribus tuis, quia auxiliatus est tibi Deus. Numquid iste posset adversari voluntati Dei, et non potius ejus facere voluntatem, qui in ejus corde operatus est per Spiritum suum quo indutus est, ut hoc vellet, diceret, et faceret? Item paulo post ait eadem Scriptura: Omnes hi viri bellatores, dirigentes
Abbreviated transcription (Latin):
enim ds̃ de lapidib istis suscitare filios abrahȩ. ut ostendat
sic ẽẽ istos amputandos si non fecerint fructũ. ut non desit
numerꝰ qui ꝓmissus ẽ abrahȩ: tamen aꝑtius in apocalipsi dicit᷑
ene qđ habei. ne alus aceipar secoronant esĩ ai erim al iuse¬

Expanded text:
enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae , ut ostendat enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae , ut ostendat sic esse istos amputandos si non fecerint fructum, ut non desit numerus qui promissus est Abrahae; tamen apertius in Apocalypsi dicitur: Tene quod habes, ne alius accipiat coronam tuam . Si enim alius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuerare si uellet: non tamen tali quo in illo ds̃ oꝑaretur
ut uellet. Fortissimo quippe dimisit atq ꝑmisit facere quod
uellet: infirmis seruauit ut ipso donante inuictissime qđ bonũ
ẽ uellent. ut hoc deserere inuic tissime nollent. Dicente gͦ xpͥo
rogaui ꝓte ne deficiat fides tua: intelligamꝰ ei dictũ qͥ edificat᷑
suꝑ petram. Atq ita homo dĩ non solum qͥa miscđ̾iam conseci
ita certus est numerus ut nec addatur eis quisꝗ nec minuat᷑
eis: non de his qui cũ annuntiasset & locutus eet. multiplicati
sunt suꝑ numerũ. Ipsi autẽ uocati dici possunt ñ aut̃ electi:
qͥa non scd̃in ꝓpositũ uocati. Certũ uero eẽ numerũ electoꝵ
neq augendũ neq minuendũ: quanuis & ioħs baptista signi.¬
ficet ubi dicit facite gͦ fructũ dignũ pęnitentiȩ. & nolite
dicere apud uosmet ipsos patrẽ habemꝰ abraham: potens est

Expanded text:
perseverare si vellet, non tamen tali quo in illo Deus operaretur perseverare si vellet, non tamen tali quo in illo Deus operaretur ut vellet. Fortissimo quippe dimisit atque permisit facere quod vellet: infirmis servavit, ut ipso donante invictissime quod bonum est vellent, et hoc deserere invictissime nollent. Dicente ergo Christo, Rogavi pro te ne deficiat fides tua , intelligamus ei dictum, qui aedificatur super petram. Atque ita homo Dei non solum quia misericordiam consecutus ita certus est numerus, ut nec addatur eis quisquam, nec minuatur ex eis: non de his qui, cum annuntiasset et locutus esset, multiplicati sunt super numerum . Ipsi enim vocati dici possunt, non autem electi, quia non secundum propositum vocati. Certum vero esse numerum electorum, neque augendum neque minuendum, quamvis et Joannes Baptista significet, ubi dicit, Facite ergo fructum dignum poenitentiae: et noldicere apud vosmetipsos: Patrem habemus Abraham. Potens est
Abbreviated transcription (Latin):
reprimendã ꝑfici uirtutẽ oportebat. ipsis relinqueretur uo.¬
luntas sua ut in adiutorio dĩ sine quo ꝑseuerare ñ possent
manerent si uellent. nec ds̃ in eis oꝑaret᷑ uellent: int̾ tot
a can as temeptationes infirmitate sua uoluntas ipsa succum beret:
Ee ad eo pseuerare ñ possent: qͥa deficientes infirmitate nec uellos
aut nonita uellent infirmitate uoluntatis ut possent. Saibuen¬
tuma est gͥ infirmitati uoluntatis bumanȩ. ut diuina gra inde¬
clinabilit a& insuꝑabilit̾ ageret᷑: & ideo quanuis infirma not
tamen deficeret. neq aduersitate aliqua iunceret᷑: Ita factũ e
ut uoluntas hominis inualida & imbecilla in bono adhuc par.
uo ꝑseueraret ꝑ uirtutẽ dĩ: cũ uoluntas primi hominis fortis
& sana in bono ampliore ñ ꝑseuerauerit habens uirtutẽ liber
arbitrii. quanuis ñ de futuro adiutorio dĩ. sine quo non posset

Expanded text:
reprimendam perfici virtutem oportebat ipsis relinqueretur voreprimendam perfici virtutem oportebat ipsis relinqueretur voluntas sua, ut in adjutorio Dei sine quo perseverare non possent, manerent si vellent, nec Deus in eis operaretur ut vellent, inter tot et tantas tentationes infirmitate sua voluntas ipsa succumberet, et ideo perseverare non possent, quia deficientes infirmitate nec vellent, aut non ita vellent infirmitate voluntatis ut possent. Subventum est igitur infirmitati voluntatis humanae, ut divina gratia indeclinabiliter et inseparabiliter ageretur; et ideo, quamvis infirma, non tamen deficeret, neque adversitate aliqua vinceretur. Ita factum est ut voluntas hominis invalida et imbecilla in bono adhuc parvo perseveraret per virtutem Dei: cum voluntas primi hominis fortis et sana in bono ampliore non perseveraverit, habens virtutem liberi arbitrii; quamvis non defuturo adjutorio Dei sine quo non posset
Abbreviated transcription (Latin):
dixisset ut non głetur om̃is caro coram ipso: ne putarent sc̃i
sine gła se remansisse. mox addidit. Ex ipso aut̃ uos estis it¬
xpͥo iħu qͥ factus ẽ nob̾ sapientia a dõ. & iustitia & scĩficatio &
redemptio. ut quẽ admodũ scriptũ est. qͥ głatur in dño glorietur.
Hinc: qđ in hoc loco miseriarũ ubi temptatio ẽ. uita humana
suꝑ terram : uirtus in infirmitate ꝑficit᷑. Quȩ uirtus. nisi ut
uoli as icosiuos in uirib suis sed in ipso głari: qͥ eis ñ solum
dat adiutoriũ quale primo homini dedit. sine quo ñ possint ꝑ¬
seuerare si uelint. sed in eis etiam oꝑat᷑ & uelle. Ut qm̃ ñ ꝑse¬¬
uerabunt nͥ & possint & uelint. ꝑseuerandi eis & possibilitas
& uoluntas diuinȩ gr̾ę largitate donet᷑. Tantũ qippe spͥc
sc̃o accendit᷑ uoluntas eoꝵ. ut ideo possint qͥa sic uolunt. ideo
sic uelint. qͥa ds̃ oꝑatur ut uelint. Nam siin tanta infiR.¬
mitate uitae huius. in qua tamen infirmitate ꝓpter elationẽ

Expanded text:
ixisset, Ut non glorietur omnis caro coram ipso; ne putarent sancti sine gloria se remansisse, mox addidit, Ex ipso autem vos estis ientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio; ut, quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Hinc est quod in hoc loco miseriarum, ubi tentatio est vita humana super terram , virtus in infirmitate perficitur : quae virtus, nisi ut voluit Deus sanctos suos in viribus suis, sed in ipso gloriari: qui eis non solum dat adjutorium quale primo homini dedit, sine quo non possint perseverare si velint; sed in eis etiam, operatur et velle: ut quoniam non perseverabunt, nisi et possint et velint, perseverandi eis et possibilitas et voluntas divinae gratiae largitate donetur. Tantum quippe Spiritu sancto accenditur voluntas eorum, ut ideo possint, quia sic volunt; ideo sic velint, quia Deus operatur ut velint. Nam si in tanta infirmitate vitae hujus in qua tamen infirmitate propter elationem
Abbreviated transcription (Latin):
oicerites. Et corrũpant mores bonos colloqa mala. & pereat
infirmꝰ. qͥo ad nos ꝑtinet : Firmũ fundamentu di stat et nemo
in suo peceato moriet᷑: sanguinẽ uͦ eiꝰ de manui speculatrae
iaͥr Pronde quantũ ad nos ꝑtine⁊ qͥ paesti pcculatori
debemꝰ: uil ne pereant uł ne alios ꝑdant adhibendaest
a nob̾ incc alit̾ seuera correptio. dĩ est autẽ illis eam face.¬
re utilem: quos ipse presciuit & p̾destinauit conformes ima.¬
ginis filii sui. Si enim aliquando timore ñ corripimꝰne aliquis
inde pereat. cur ñ etiam timore corripimꝰ ne aliqͥs urde pius
pereat : Neq enim dilectionis uiscera maiora gestamꝰ quam
beatus apłs qͥ dicit. corripite inqͥetos. consololamini pusillanme
suscipite infirmos. patientes estote ad om̃s. Uidete ne qͥs ina
lum ꝓ malo alicui reodat. Ubi intelligendũ est tunc potiꝰ
malũ ꝓ malo reddi si corripiendus ñ corripiat᷑. sea praua
di amulatione negligit᷑. Dicit enim. Peccantes cora om̃ibus

Expanded text:
dicentes, Et corrumpant mores bonos colloquia mala; Et, pereat infirmus, quid ad nos? Firmum fundamentum Dei stat, et nemoin suo peccato morietur, sanguinem vero ejus de manu speculatoris requiram . Proinde quantum ad nos pertinet, qui pdebemus; omnibus, ne pereant, vel ne alios perdant, adhibenda est a nobis medicinaliter severa correptio: Dei est autem illis eam facere utilem, quos ipse praescivit et praedestinavit conformes imaginis Filii sui. Si enim aliquando timore non corripimus, ne aliquis inde pereat; cur . pereat? neque enim dilectionis uiscera maiora gestamus quam beatus apostolus, qui dicit: corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patilum pro malo alicui reddat; ubi intelligendum est, tunc potius malum pro malo reddi, si corripiendus non corripitur, sed prava dissimulatione negligitur. Dicit enim, Peccantes coram omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ simnalia multa dicune. Nam pꝑter huius erbitatt secte.
a irosbia nquis eetollatur sed oms etiam hberee quruser
cimearet dum occultũ est qui ꝑueniant. E ropter bunis engo
ualicate scereti credendũ est quosdã de filiis padrtonis. t
accepto dono ꝑseuerandi usq in finem in fide qusiꝑ dilec eloe¬
rem opatur incipe uiuere. & aliquandui fideliter ae iuste
mam opa postea cadiere. neq de hac uita priusquã hoc eis con.¬
tingat auferri. Quoꝵ si nemini contigisset: tandiu habereĩ
homines istum saluberrimũ timorem quo uitiũ elacionis op.¬
primitur. donec ad xp̾i gram qua pie uiuit᷑ ꝑuenirent. de¬
inceps iom securi nunꝗ se ab illo ẽẽ casuros. Quȩ p̾sumptio
in isto temptationũ loco ñ expedit ubi canta ẽ infirmitas. ut
supbiam possit generare securitas. Deniq etiam hoc erit. Sed
cunc qd̃ iam ẽ in angłis etiam in hominib erit: quando ulla
p̃destinatus. donata sibi etiam usq in finẽ ꝑseuerantia illuc

Expanded text:
 similia multa dicuntur; nam propter hujus utilitatem secreti, ne forte quis extollatur, sed omnes etiam qui bene currunt timeant, dum occultum est qui perveniant; propter hujus ergo utilitatem secreti, credendum est quosdam de filiis perditionis, non accepto dono perseverandi usque in finem, in fide, quae per dilectionem operatur, incipere uiuere et aliquandiu fideliter ac iuste uiuere et postea cadere neque de hac uita, priusquam hoc eis contingat, auferri.I quorum si nemini contigisset, tamdiu haberent homines istum saluberrimum timorem, quo uitium elationis opprimitur, donec ad Christi gratiam, qua pie uiuitur, peruenirent, deinceps iam securi numquam se ab illo esse casuros. quae praesumtio in isto temtationum loco non expedit, ubi tanta est infirmitas, ut suptunc, quod jam est in angelis, etiam in hominibus erit, quando ulla  Dei regno praedestinatus, donata sibi etiam usque in finem perseverantia, illuc
Abbreviated transcription (Latin):
micea aor etiom mat machabeos filionuso siciti dic am aoia
miseratione. eũ fribus te recipiam o siedni t e iustde
scut seriptũ est sederit in throno. non aquer abit astte
qũ oroe malũ. Quis głabit᷑ castũ se habiierdibt ante
qͥs glerabit᷑ inundũ sẽ eẽ a paccato : Ac ꝑhoc etiam ibi¬

Expanded text:
er quod etiam mater Machabaeorum filio suo dicit, Ut in illa miseratione cum fratribus te recipiam . Cum enim rex justus, sicut scriptum est, sederit in throno, non adversabitur ante eum omne malum. Quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se