comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eum salutare ipsuis. & qui naturali lege
recte utitur. quo bona quȩ nouit oꝑat᷑.
eo illi qui uere bonus est appropiat. At
qui errori gentilitatis etiã crimina iunxe¬
runt: his aptari potest qd̃ confluentib
ad se turbis alibi dñs ait. Quidã enim ex
his delonge uenerunt. Propt̃ qd̃ & meip¬
sum ñ sum dignum arbitratus ut uenirẽ
adte. Et nos qui de gentib credimus. nõ
ipsi ad dnm uenire possumus: quẽ nc̃
in catne uidere nequaqͣ ualemus.S qui-¬
cumq passiones nr̃e seruitutis agnouimꝰ.
ad residentem in dext̾a patris iam ꝑ fidẽ
accedere debemus: iam seniores uideoꝵ mit-¬
tere. hoc est. summos eccłiȩ uiros qui nos
ad dnm p̃cesserunt supplicit᷑ e orando pa-¬
tronos adquirere: qui nob̃ testimonium
reidentes qd̾ diligamus eccłiam & quantũ
in nob̾ est edificare curemus. ꝓ nr̃is apud
turionis. qua u̾bi opus in ap̃o conficetur.
&e nr̃ȩ sanationis accõmoda sacramentis:

Expanded text:
eum salutare ipsius . Et qui naturali lege eum salutare ipsius . Et qui naturali lege recte utitur, quo bona quae novit operatur, eo illi qui vere bonus est appropiat. At qui errori gentilitatis etiam crimina junxerunt, his aptari potest quod confluentibus ad se turbis alibi Dominus ait: Quidam enim ex his de longe venerunt . Propter quod et meipsum non sum dignum arbitratus ut venirem ad te. Et nos qui de gentibus credimus, non ipsi ad Dominum venire possumus, quem nunc in carne videre nequaquam valemus; sed quicunque passiones nostrae servitutis agnovimus ad residentem in dextera Patris jam per fidem accedere debemus, jam seniores Judaeorum mittere, hoc est, summos Ecclesiae viros, qui nos ad Dominum praecesserunt, suppliciter obsecrando, patronos acquirere, qui nobis testimonium reddentes quod diligamus Ecclesiam, et, quantum in nobis est, aedificare curemus, pro nostris aturionis, qua verbi opus in Christo confitetur, et nostrae sanationis accommoda mysteriis,
Abbreviated transcription (Latin):
retur. Alibi ad sanandum regudi filium ue-¬
nire noluit ne cliuitias honorasse uideretur:
hic ne condicionẽ spreuisse serualem ad centu¬
rionis seruum mox ire consensit. Et cum iã
ñ longe eẽt a domo: misit ad eum centurio
amicos diceus. Dñe. noli uexari: ñ enim sũ
te gentilis conscientiã grauari se magis dig¬
natione putauit dñi. quã utuari: nec posse
hab̾e hospitem xpm̃. cuius & si fide p̃ditus.
ñdum tam̃ erat sacram̃tis imbutus S qi
quȩ nr̃a infirmitas ñ p̃sumit. diuina gr̃a
dare nouit. & alitis centurio qui sicut᷑ iste
credentem ex gentib popłm p̃figurat. mag¬
ne fidei & iusticie merito sp̃s scĩ donum
pͥusquã baptiraretur accepit. & iste necdũ
necdum catheraaitus & fidem suã laudari
a dĩo. & famulum saluari ꝓmeruit. De qͦ
pulchre ꝑ auegoriam dicit᷑. qi iħm ñ longe
hab̾et a domo. tamaesi sub tectum suum
inuitare ñ auderet: quia ꝓpe timentib

Expanded text:
retur. Alibi ad sanandum reguli filium veretur. Alibi ad sanandum reguli filium venire noluit, ne divitias honorasse videretur ; hic ne conditionem sprevisse servilem, ad centurionis famulum mox ire consensit. Et cum jam non longe esset a domo, misit ad eum centurio amicos dicens: Domine, noli vexari. Non etae gentilis conscientiam, gravari se magis dignatione putavit Domini quam juvari, nec posse habere hospitem Christum, cujus, etsi fide praeditus, nondum tamen erat sacramentis imbutus. Sed quia quae nostra infirmitas non praesumit, divina gratia dare novit: et alius centurio, qui, sicut et iste, credentem ex gentibus populum praefigurat, magnae fidei et justitiae merito, Spiritus sancti donum priusquam baptizaretur accepit; et iste, necdum catechizatus et fidem suam laudari Domino, et famulum salvari, promeruit. De quo pulchre per allegoriam dicitur quia Jesum non longe haberet a domo, tametsi sub tectum suum invitare non auderet, quia prope timentibus
Abbreviated transcription (Latin):
accessisse dixerit alius qui mentiri ñ potuit.
Sicut enĩ illa mulier que fluxum sanguinis pa-¬
tiebatur. quãius fimbriã uestimenti eius teti-¬
illȩ turbȩ a quib pmebatur: ita & centurio
quo magis credidit eo magis credidit eo magis
accessit ad dñm. Diligit enĩ gentem nr̃am: &
synagogam ipse edificauit nob̃. Qui edificatã
sibi a centurione narrant sẏnagogam: euiden-¬
ter ostendunt. qi sicut nos eccł̃iam sic etiam illi
synagogam ñ contentum solummͦ fidelium
s & locum quo conueniebant sint appellare
soliti. uirta qđ & supra dociuimus. Ih̾c autẽ
ibat cum illis. Magna dñi sublimitas qui
solo u̾bo curare ucͥnebat: s ñ minor humilitaᷤᷤ
qui seruum dignatus est uisitare languentẽ.
Nam quasi potens & benignus & rogatus sal¬
uare ꝑgebat. & itineris medio togatus dicto
saluauit: ne uidelicet ob impotentiã uiriũ
& ñ humilitatis exemplum corꝑalit̾ ire puta¬

Expanded text:
accessisse dixerit alius qui mentiri non potuit. accessisse dixerit alius qui mentiri non potuit. sic enim et illa mulier, quae fluxum sanguinis patiebatur, quamuis fimbriam uestimenti eius tenillae turbae a quibus premebatur, ita et centurio, quo magis credidit, eo magis accessit ad accessit ad Dominum. Diligit enim gentem nostram, et synagogam ipse aedificavit nobis. Qui aedificatam sibi a centurione narrant synagogam, evidenter ostendunt quia sicut nos Ecclesiam, sic etiam illi synagogam non conventum solummodo fidelium, sed et locum quo conveniebant, sint appellare soliti, juxta quod et supra docuimus. Jesus autem ibat cum illis. Magna Domini sublimitas, qui solo verbo curare valebat; sed non minor humilitas, qui servum dignatus est visitare languentem. Nam quasi potens et benignus et rogatus salvare pergebat, et itineris medio rogatus dicto salvavit, ne videlicet ob impotentiam virium, et non ob humilitatis exemplum corporaliter ire puta
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum audisset de iħu: misit ad eum senio¬
res iudeoꝵ rogans eum ut ueniret & saluar&e.
seruum eius. Suꝑna dispensatione factum est.
ut seniores iudeoꝵ mitterent᷑ ad dnm hisq astan-¬
tib qui languerat sanaretur: quo inexcusabi¬
les forent. si credente uiro gentili ñ credent.
Uerum quęrit᷑. quomͦ conueniat qd̃ iucas
centurionem nuncios misisse. matheus autẽ
ipsum accessisse narrat ad dnm S pie quȩren¬
tib facile patet qd matheus breuitatis causa
direrit ipsum accessisse. cuius desidium & uo
mystice etiam nob̾ commendans hoc qđ scrip¬
tum est. accedite ad eum & illuminamini.Nã
qi fidem centurionis qua uere acceditur ad
iħm ipse ita laudauit ut diceret ñ inueni
tantã fidem in isrł: ipsum potuis accessisse
ad xp̃m dicere uoluit prudens eu̾głista. quã
ilos ꝑ quos u̾ba sua miserat. Porro autem lil¬
cas id̾o totum quẽamodũ gestum sit aꝑuit:
ut ex hoc intelligere cogeremur. quẽadmodum

Expanded text:
isit ad eum seniores Judaeorum, rogans eum, ut veniret et salvaret servum ejus. Superna dispensatione factum est ut seniores Judaeorum mitterentur ad Dominum, hisque astantibus, qui languerat, sanaretur, quo inexcusabiles forent, si, credente viro gentili, non crederent. Verum quaeritur quomodo conveniat quod Lucas Centurionem nuntios misisse, Matthaeus autem ipsum accessisse narrat ad Dominum. Sed pie quaerentibus facile patet quod Matthaeus brevitatis causa dixerit ipsum accessisse, cujus desiderium et mystice etiam nobis commendans hoc quod scriptum est: Accedite ad eum, et illuminamini . Nam  fidem centurionis,. qua uere acceditur ad Iesum, ipse ita laudauit, ut diceret non inueni tantam fidem in Israhel, ipsum potius accessisse ad Christum dicere uoluit prudens euangelista quam illos per quos uerba sua miserat. porro autem Lucas ideo totum quemadmodum gestum esset aperuit, ut ex hoc intellegere cogeremur, quemadmodum eum
Abbreviated transcription (Latin):
quos impendia nr̃a saciauerint: iocundemiur
in uestitu eoꝵ quoꝵ nuditatem indumentis
necessariis texerunus. Sentiant humanitatẽ
nr̃am egritudines decumbentiũ: imbecilli¬
tates debilium. labores exulum. destitutio
pupilloꝵ. & desolatarum lam̃ta uiduarũ:
in quib iuuandis nemo est qui ñ aliquã
possit exsequi beniuolentie portionẽ. Nulli
enĩ paruus .ẽ. census cui magnus. ẽ. animus:
nec de rei familiaris mͦ pendet mensura pie¬
& minora mediocriũ: s ñ discrepat fructꝰ
uirtutum. sunt & aliarũ insignia uirtutũ.
diminutione capiantiu: si repellatur la sci¬
uia. si abdicet᷑ ebrietas. & carnalis concupiscen¬
tia castitatis legib edoinetiur. si odia tͣnseant
in dilectionem. si inimiciȩ conu̾tant᷑ in pa-¬
cem: si tͣnquillitas extinguat iram. si man¬
suetudo remittat inuiriam. si dñoꝵ deniq
illoꝵ potestas mitior & istoꝵ sit disciplina
deuotior. Hac gͥ obseruantia diłmi obtine¬

Expanded text:
quos impendia nostra satiaverint. Jucundemur quos impendia nostra satiaverint. Jucundemur in vestitu eorum quorum nuditatem indumentis necessariis texerimus. Sentiant humanitatem nostram aegritudines decumbentium, imbecillitates debilium, labores exsulum, destitutio pupillorum, et desolatarum moestitudo viduarum: in quibus juvandis nemo est qui non aliquam possit exsequi benevolentiae portionem. NULLI enim parvus est census, cui magnus est animus; nec de rei familiaris modo mensura miseet minora mediocrum; sed non discrepat fructus virtutum, sunt et aliarum insignia coronarum, niae capiantur; si repellatur lascivia, si abdicetur ebrietas, et carnalis concupiscentia 152 castitatis legibus edometur; si odia transeant in dilectionem, si inimicitiae convertantur in pacem, si tranquillitas exstinguat iram, si mansuetudo remittat injuriam, si denique domins, ut et illorum potestas mitior, et istorum sit disciplina devotior. Hac igitur observantia, dilectissimi, obtine
Abbreviated transcription (Latin):
bant ei. Confundant᷑ gͥ filii diaboli atq di¬
scipuli: qui repleti inspiratione uiꝑea. simpli¬
ces quosq decipiunt: negantes in xp̃o utrã¬
q ueram. eẽ. natirrã. dum aut deitatem ho¬
mine. aut hominẽ deitate dłspoliant: cum
unius temꝑis gemino documento utraq fal¬
sitas sit ꝑempta. qr & ꝑ famem corꝑis ꝑfecta
huinanitas. & ꝑ famulantes anglos demonstta. ẽ.
demptoris nr̃i magisterio edocti sumus ñ in
solo pane uiuit homo. s in omi uerbo dei:
sollempne iciunium. ñ sterili inedia quã ple¬
rumq & imbecillitas corꝑis & auariciȩ morbꝰ
indicit. s in larga beniuolentia celebrandum:
ut simus de illis de quib ipsa ueritas dicit.
Beati qui esuriunt & siciunt iusticiã: qm̃¬
.UI. ipsi saturabunt᷑. Deliciȩ gͥ nr̃e sint oꝑa pieta¬
tis: & illis cibis qui nos ad et̾nitatem nutͥunt
impleamitr. lȩtemur in refectionib pauꝑuin

Expanded text:
as. Confundantur itaque filii diaboli atque dias. Confundantur itaque filii diaboli atque discipuli, qui repleti inspiratione viperea, simplices quosque decipiunt, negantes in Christo utramque veram esse naturam, dum aut Deitatem homine, aut hominem Deitate dispoliant, cum unius temporis gemino documento utraque falsitas sit perempta: quia et per famem corporis perfecta humanitas, et per famulantes 151 angelos demonstrata est demptoris nostri magisterio edocti sumus, non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo Dei solemne jejunium, non in sterili inedia, quam plerumque et imbecillitas corporis et avaritiae morbus indicit, sed in larga benevolentia celebrandum: ut scilicet simus de illis de quibus ipsa Veritas dicit: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Deliciae igitur nostrae sint opera pietatis, et illis cibis qui nos ad aeternitatem nutriunt impleamur. Laetemur in refectionibus pauperum,
Abbreviated transcription (Latin):
quas ꝑ ꝓcliuia uoluptatum & ꝑ diuexa lu¬
xuriȩ in diu̾soria mortis inducat. Inflaminat
itt iras. nutrit odia. acuit cupiditates.ir.¬
ricdet continentiã: incitat gulam. Quẽ enĩ
iħu. xp̃o conatus sue fraudis abstinuit: Nã
sicut eigłica patefecit historia. cũ saluator
iunium anfirmitatis nr̃e in se recepisset
esuriem: gauisus diabolus signum se in
eo passibilis atq immortalis inuenisse
nature. ut exploraret potentiam quã ti¬
mebat. si filius inquit d̾ies. dic ut lapides
isti panes fiant. Poterat utiq istud omp̃s.
& facile erat ut ad creatoris imꝑium in quam
iubetitr speciem cuiislib& generis natura tͦn¬
siret. sicut cum uoluit in conuruio nuptiarũ
aquã mutauit in uinum: s hoc magis sa¬
lutiferis dispensationib congruebat. ut ne¬
s humilitatis mẏsterio tuncerct᷑. Deniq fuga¬
to drabolo & omĩb artib sallidi temptato¬
ris elisis: accesserunt ad dñm angłi. & ministꝰ

Expanded text:
quas per procliva voluptatum et per devexa luquas per procliva voluptatum et per devexa luxuriae in diversoria mortis inducat. Inflammat itaque iras, nutrit odia, acuit cupiditates, irridet continentiam, incitat gulam. CAP. III. tro Jesu Christo conatus suae fraudis abstinuit? Nam, sicut 150 evangelica patefecit historia, cum Salvator junium, infirmitatis nostrae in se recepisset esuriem, gavisus diabolus signum se in eo passibilis atque mortalis invenisse naturae, ut exploraret potentiam, quam timebat: Si Filius Dei, inquit, es, dic ut lapides isti panes fiant . Poterat utique istud Omnipotens, et facile erat ut ad Creatoris imperium, in quam juberetur speciem cujuslibet generis creatura transiret; sicut, cum voluit, in convivio nuptiali aquam mutavit in vinum : sed hoc magis salutiferis dispositionibus congruebat, ut supe a Domino, sed humilitatis mysterio vinceretur. Denique fugato diabolo, et in omnibus artibus suis tentatore frustrato, accesserunt a
Abbreviated transcription (Latin):
uiciis indicitirr. & omniũ uirtutum ꝓfe¬
ctus augetirr: Semꝑ quidẽ tͥ õanima. p̃i¬
ana uigilandũ contra salutis tuȩ adu̾sa¬
rium fuit. ne ullus pateret lociis tempta.¬
toris insidiis: s mͦ tͥ maior cautio & sollici¬
tior est assumenda prudentia. quando idẽ
hostis tuus acriore seuit inuidia. Nẽ enĩ
in toto mundo potestas ei antiquȩ dñatio-¬
nis aufert᷑: & innumera illi captruitatis
uasa rapiunt᷑. Renunciat᷑ atrocissimo p̃do¬
ni a poprilis omiũ nationum. omĩumq
linguarum: & nullũ iam genus hominũ
repperitur qđ ñ tam tyrannicis legib¬
reluctetua. dum ꝑ om̃s fines trarum regene¬
randa in apo multoꝵ miltum mnilia p̃parant᷑.
& appropinquante nouȩ creaturȩ ortu. spirita¬
lis nequicia ab his quos possidebat extriidit᷑.
fremit gͦ exspoliati hostis impius furor: &
nouum quęrit lucrũ. qr ius ꝑdit antiquũ.
Captat indefessus & ꝑuigil siquas oues re
piat a sacris gregib negligentius euaganteᷤ:

Expanded text:
 indicitur, et omnium virtutum profectus augetur? Semper quidem tibi, o anima Christiana, vigilandum contra salutis tuae adversarium fuit, ne ullus pateret locus tentatoris insidiis; sed modo tibi major cautio et sollicitior est adhibenda prudentia, quando idem hostis tuus acriori saevit invidia. Nunc enim in toto mundo potestas ei antiquae dominationis aufertur, et innumera illi captivitatis vasa rapiuntur. Renuntiatur atrocissimo praedoni a populis omnium nationum, omniumque linguarum, et nullum jam genus hominum reperitur, quod non tyrannicis legibreluctetur, dum per omnes fines terrarum regeneranda in Christo multorum millium millia praeparantur; et appropinquante novae creaturae ortu, spiritalis nequitia ab iis quos possidebat extruditur. Fremit ergo exspoliati hostis impius furor, et novum quaerit lucrum, quia jus perdidit antiquum. Captat indefessus et pervigil, si quas reperiat oves a sacris gregibus negligentius evagantes,
Abbreviated transcription (Latin):
uł pius tit inueniat. uł impius
it rep̃bendat: qua ratione euan¬
głista seruurm qui ñ mortuus
s sinatus sub infertur. dixerit
esse moriturum. Cui breuit̾ respondendum:
quia reuera erat moriturtis. si ñ dñi sui fide
dep̃cantis & xp̃i pietate miserentis fuisset
redditus uite. Sic & erechias rex uxta quendã
nature humane modum erat morititrus. cum
ueracis ꝓphȩ u̾bis audiuit. dispone domui

Expanded text:
 pius, ut inveniat, vel impius, ut reprehendat, qua ratione Evangelista servum, qui non mortuus, sed sanatus subinfertur, dixerit esse moriturum. Cui breviter respondendum, quia revera erat moriturus, si non domini sui fide deprecantis, et Christi pietate miserentis fuisset redditus vitae. Sic Ezechias rex, juxta quemdam humanae naturae modum, erat moriturus, cum veracis prophetae verbis audivit: « Dispone domui
Abbreviated transcription (Latin):
addamus augm̃tis. Parum enĩ religiosus
alio temꝑe demonstratur: qui in his diebꝰ
ñ religiosior inuenitur. Unde oportune au-¬
rib nr̃is lectio apłicȩ p̃dicationis insonuit
dicens. Ecce nc̃ tempus acceptabile: ecce nẽ
dies salutis. Quid enĩ hoc acceptius temꝑe.

Expanded text:
addamus augmentis. Parum enim religiosus addamus augmentis. Parum enim religiosus alio tempore demonstratur, qui in his diebus non religiosior invenitur. CAP. II. Unde opportune auribus nostris lectio apostolicae praedicationis insonuit, dicens: 149 Ecce nunc tempus acceptum, ecce nunc dies salutis . Quid eni
Abbreviated transcription (Latin):
gesimale ipse legitimi temꝑis cursus in¬
dicat: cobortatio tam̃ etiam nr̃i sermoni
adhibenda est. quȩ auriliante dñonee
inutilis sit pigris. nec onerosa deuotis. Nã
cum omnẽ obseruantiã nr̃am ratio dierum
istoꝵ poscat augeri: nemo est ut confido de
uob qui se ad opus hoꝵ ñ gaudeat incitari.
Natura enim nr̃a adhuc manente mortalita-¬
te mutabilis: etiã si ad sumina quȩq uirtu-¬
tum studio ꝑuehaturr. semꝑ tam̃ ficut po-¬
test hab̾e quo recedat. ita potest habe quo
crescat. Et hȩc est ꝑfectoꝵ uera iusticia. ut
numquã se p̃sumant. ẽẽ. ꝑfectos: ne ab iti-¬
neris ñdum finiti intentione cessantes abi
incidant deficiendi ꝑicłm. ubi ꝓficiendi de¬
posuerint appetitum. Quia gͦ nemo nr̃m
sanctior. ẽẽ. ñ possit: om̃s simul sine differen¬
tia graduum. sine discretione meritor. ab hi
in quȩ ꝑuenimus in ea quȩ ñdum apphen-¬
dimus pia auiditate curramis: & ad men¬
suram consuetudinis nr̃ȩ necessaruĩs aliqͥd

Expanded text:
us indicat, cohortatio tamen etiam nostri sermonis adhibenda est, quae, auxiliante Domino, nec inutilis sit pigris, nec onerosa devotis. Nam cum omnem observantiam nostram ratio istorum dierum poscat augeri, nemo est ut confido de vobis, qui se ad opus bonum non gaudeat incitari. Natura enim nostra, manente adhuc mortalitate, mutabilis, etiamsi ad summa quaeque virtutum studia provehatur, semper tamen sicut potest habere quo recidat, ita potest habere quo crescat. ET HAEC EST perfectorum vera justitia, ut numquam praesumant se esse perfectos, ne ab itineris nondum finiti intentione cessantes, ibi incidant deficiendi periculum, ubi proficiendi deposuerint appetitum. Quia ergo nemo nossanctiorque esse non possit, omnes simul sine differentia graduum, sine discretione meritorum, ab iis in quae pervenimus, in ea quae nondum apprehendimus, pia aviditate curramus, et ad mensuram consuetudinis nostrae necessariis aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
statem morientis: quam potentiam muracula
facientis. Uentum ẽ. enĩ ad crucem ut corpora
deponerent᷑ de ligno qm̃ sabbatũ illucescebat:
& inuenti sunt latrones uiuentes. Suppliciũ
quippe crucis ideo durius erat quia dutius
cruciabat: & om̃s crucifixi longa morte neca¬
bantur. Illi audem ne remanerent in ligno cru¬
ribus fractis coacti sunt mori ut possent inide
deponi: dñs autem inuentus ẽ. mortuus. & admi.¬
rati sunt om̃s. Et qui eum uiuum concempserunt.
mortuum sic mirati sunt ut dicerent quidã. uere
filius dĩ est hic. Unde est &e illud fr̃s ubi ait quȩ.¬
rentib se ego sum: &e illi retro redeuntes om̃s cȩci.¬
derunt. Erat ergo in illo potestas summa. Nec ho¬
ra cogebatur mori: sed horam expectabat qua opor¬
tune fieret uoluntas. non qua in uiti cogeretur.
necessitas. De turba autem multi credidunt in
eum. Humiles &e pauꝑes saluos faciebat dñs.

Expanded text:
statem morientis, quam potentiam miracula statem morientis, quam potentiam miracula facientis. Ventum est enim ad crucem, ut corpora deponerentur de ligno, quoniam sabbatum illucescebat; et inventi sunt latrones viventes. Supplicium quippe crucis ideo durius erat, quia diutius cruciabat, et omnes crucifixi longa morte necabantur. Illi autem, ne remanerent in ligno, cruribus fractis coacti sunt mori, ut possent inde deponi. Dominus autem inventus est mortuus , et admirati sunt homines: et qui eum vivum contempserunt, mortuum sic admirati sunt, ut dicerent quidam, Vere Filius Dei est hic . Unde est et illud, fratres, ubi ait quaerentibus se, Ego sum; et illi retro redeuntes omnes ceciderunt . Erat ergo in illo potestas summa. Nec hora cogebatur mori; sed horam exspectabat, qua opportune fieret voluntas, non qua inviti impleretur necessitas. 7. De turba autem multi crediderunt in eum. Humiles et pauperes salvos fac
Abbreviated transcription (Latin):
uenerat hora passionis. ideo ñdũ passus erat.
Deniq ut noueritis non necessitatem s pocestatẽ
morientis: propt̾ non nullos hoc loquor qui
cum audierint nondum uenit hora eius ȩdifi¬
cantur ad credenda fata & siunt corda eoꝵ fatua
ut ergo noueritis potestatem morientis. ipsam
passionem recolite. crucifixum intuenum. Dixit
in ligno pendens. Sicio. Illi audito hoc in ha¬
rundine ꝑspongiam obtuleruntrei acetum in
cruce. Accepit & ait. Perfectum ẽ. Et inclinato
capite: tradidit sp̃m. Uidecis potestatem morien¬
tis: quia hoc expectabat uolens donec omnia
complerentur quȩ de illo predicta fuerant ante
mortem futura. Dixerat enim ꝓpħa. Dederunt
in escam meam fel: & insiti mea potauerunt
me aceto. Expectabat ut hȩc omĩa complerent᷑.
postea quã completa sunt dixit. Perfectum est.
& abscessit potestate: quia ñ uenerat necessi¬
tate. Ideo quidam plus mirati sunt istam poce¬

Expanded text:
venerat hora passionis, ideo nondum passus erat. 6. venerat hora passionis, ideo nondum passus erat. 6. Denique ut noveritis non necessitatem, sed potestatem morientis: propter nonnullos hoc loquor, qui cum audierint, nondum venit hora ejus, aedificantur ad credenda fata, et fiunt corda eorum fatua: ut ergo noveritis potestatem morientis, ipsam passionem recolite, crucifixum intuemini. Dixit in ligno pendens, Sitio. Illi hoc audito, in arundine per spongiam obtulerunt ei acetum in cruce: accepit, et ait, Perfectum est; et inclinato capite, reddidit spiritum. Videtis potestatem morientis, quia hoc exspectabat, donec omnia complerentur quae de illo praedicta fuerant ante mortem futura. Dixerat enim propheta: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Exspectabat ut haec omnia complerentur: posteaquam completa sunt, dixit, Perfectum est; et abscessit potestate, quia non venerat necessitate. Ideo quidam plus mirati sunt istam pote
Abbreviated transcription (Latin):
rati enim atempore uenturi sumus ad illam¬
ȩternitatẽ ubi non ẽ. tempus: nec dicitur ibi qͣn¬
do ueniet hora. Oies enĩ est sempiternus: qͥnec
preceditur hesterno. nec excludit᷑ crastino. In
hoc aũt scło uoluunt᷑ dies: & ali transeunt.
alii ueniunt. nullus manet. Et momienta quib
loquim᷑ inuicem se expellunt: nec stat prima
sillaba. ut sonare possit secda. Ex quo loquiniur.
aliquantũ senuimus: & sine ulla dubietate seni¬
or sum modo quã mane. Ita nichil stat. nichil fixũ
manet in temꝑe. Amare itaq debemus ꝑquẽ fac¬
ta sunt tempora ut liberemur a temꝑe: & figam᷑
propt̃ nos in tempore. ꝑ quem facta sunt temꝑa:
factum esse inter om̃ia ꝑ quẽ facca sunt om̃a. fa¬
ctum esse quod fecit. factus est enim quod fecerat.
Factus est enĩ homo qui hominẽ fecerat: ne pe¬
riret quod fecerat. Scd̃m hanc dispensationẽ iam
uenerat hora natiuitatis & natus erat: s ñdum

Expanded text:
rati enim a tempore, venturi sumus ad arati enim a tempore, venturi sumus ad aeternitatem illam, ubi non est tempus: nec dicitur ibi, Quando veniet hora; dies est enim sempiternus, qui nec praeceditur hesterno, nec excluditur crastino. In hoc autem saeculo volvuntur dies, et alii transeunt, et alii veniunt; nullus manet: et momenta quibus loquimur, invicem se expellunt, nec stat prima syllaba, ut sonare possit secunda. Ex quo loquimur aliquantum senuimus, et sine ulla dubitatione senior sum modo quam mane: ita nihil stat, nihil fixum manet in tempore. Amare itaque debemus per quem facta sunt tempora, ut liberemur a tempore, et figapropter nos in tempore, per quem facta sunt tempora; factum esse inter omnia, per quem facta sunt omnia: factum esse quod fecit. Factus est enim quod fecerat; factus est enim homo qui hominem fecerat, ne periret quod fecerat. Secundum hanc dispensationem jam venerat hora nativitatis, et natus erat: sed nondum
Abbreviated transcription (Latin):
eius& Non enĩ dominꝰ subfaconatus ẽ. Hoc
nec dete credendũ est: ne dũ de illo ꝑ quẽ factꝰ
es. Si tua hora uoluntas ẽ. illius: illius hora
quȩ est nisi uoluntas sua: Nongͦ horã dixit.
qua cogeretur mori: sed qua dignaret᷑ occidi.
Tempus enĩ expectabat. quo moreret᷑: quia et
tempus expectauit quo nasceretur. De hoc tẽpore
apłs loquens ait. Cum autẽ uenit plenitudo
temporis: misit ds filiũ suũ. Ideo multi dicur.
Quare ñ ante uenit xp̃c: Quib respondendũ
est. Quia nondũ uenerat plenitudo temporis:
moderante illo ꝑquem facta sunt temꝑa. Sc ie¬
bat enim quando uenire deberet. Primo ꝑ mul-¬
tam seriem tempoꝵs & annoꝵ p̃dicendus fuit.
Non enu aliquid paruũ uenturũ fuit. Diu fu-¬
erat pre dicendus: semꝑ tenendus. Quanto ma-¬
ior udex ileniebat. tanto p̃conum longior series
p̃cedebat. Deniq ubi uenit plenitudo temporis:
uenit & ille qui nos liberaret atempore. Libe.¬

Expanded text:
ejus? Non enim Dominus sub fato natus est. Hoc ejus? Non enim Dominus sub fato natus est. Hoc nec de te credendum est, nedum de illo per quem factus es. Si tua hora voluntas est illius; illius hora quae est, nisi voluntas sua? Non ergo horam dixit qua cogeretur mori, sed qua dignaretur occidi. Tempus enim exspectabat quo moreretur, quia et tempus exspectavit quo nasceretur. De hoc tempore Apostolus loquens, ait: Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . Ideo multi dicunt: Quare non ante venit Christus? Quibus respondendum est, quia nondum venerat plenitudo temporis, moderante illo per quem facta sunt tempora: sciebat enim quando venire deberet. Primo per multam seriem temporum et annorum praedicendus fuit; non enim aliquid parvum venturum fuit: diu fuerat praedicendus, semper tenendus. Quanto major judex veniebat, tanto praeconum longior series praecedebat. Denique ubi venit plenitudo temporis, venit et ille qui nos liberaret a tempore. Libe
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscit nͥ filius: & cui uoluerit filius reue¬
lare. Deniq cum dixisset sed ẽ. uerus qui misit
me quẽ uos nescitis: ut ostendet eis unde pos¬
sent scire quod nesciebant subiecit. E go scio eũ.
Ergo ame quęrite: ut sciatis eum. Quare auit̃
scio eume Quia ab ipso sum &e ipse me misit.
Magnifice utrũ ꝙ monstrauit. A bipso inquit¬
sum: quia filius de patie. & quicquid ẽ. filius de
illo est euiꝰ est filius. Ideo dnm iħm dicimus dmde
dõ: patrem non uiciius dñ de dõ. sed tantũ dm̃.
Et dñm iħm dicinus lumen de lumine: patrẽ
ñ dicimus lum̃ de lumine. s tantũ lumen. Ad
hoc gͦ ꝑtinet quod dixit ab ipsosum. Quod aut̃
uidetis me incarne: ipse me misit. Ubi audis
ipse me misit: noli intelligere naturȩ dissimili¬
tudinẽ sed generantis auctoritatem. Querebant
gͦ eum apprehendere: & nemo misit in illum
manus. quia nondũ uenerat hora eius. hoc ẽ.
quia nolebat. Quid est enĩ nondũ uenerat hora

Expanded text:
nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare. Denique cum dixisset: « sed est verus qui misit me, quem vos nescitis, » ut ostenderet eis unde possent scire quod nesciebant, subjecit: « Ego scio eum. » Ergo a me quaerite ut sciatis eum. Quare autem scio eum? « Quia ab ipso sum, et ipse me misit. » Magnifice utrumque monstravit: « ab ipso, inquitsum, » quia Filius de Patre; et quidquid est Filius, de illo est cujus est Filius. Ideo Dominum Jesum dicimus Deum de Deo, Patrem non dicimus Deum de Deo, sed tantum Deum.  Dominum Jesum Lumen de Lumine; Patrem non dicimus Lumen de Lumine, sed tantum Lumen. Ad hoc ergo pertinet, quod dixit, Ab ipso sum. Quod autem videtis me in carne, ipse me misit. Ubi audis, ipse me misit, noli intelligere naturae dissimilitudinem, sed generantis auctoritatem. 5. Quaerebant ergo eum apprehendere, et nemo misit in illum manus, quia nondum venerat hora ejus: hoc est, quia nolebat. Quid est enim, nondum venerat hora
Abbreviated transcription (Latin):
&e locum ubi eum peꝑit mater eus: unde na.¬
ta est ipsa opinio apud udeos quã modo au.¬
diuimus xp̃c cũ uenerit nemoscit unde sit.
nisi quia utrũq p̃dicauerant ce pre nuntia.¬
uerant scripture: Scd̃m hominẽ pre dixert̃
scripturȩ unde eẽt: scđm dm̃ latebat impios
ce quȩrebat pios. d hoc enĩ & isti dixerunt ap̃c
cũ uenerit nemo scit unde sit: quia hanc in illis
opinionẽ generauerat quod ꝑ isayam dictũ est. Ge.¬
nerationẽ autẽ eius quis enarrabit: Deniq et
ipse domin ad utrũq respondit: & quia noue¬
rant eum unde esseq & quia ñ nouerant. ut ad¬
testatur prophiȩ sanctȩ quȩ de illo ante p̃dicta ẽ.
& scdm humanitatẽ infirmitatis & scđm diumi¬
tatẽ maiestatis. Audite gͦ uerbũ dñi fratres. Ui¬

Expanded text:
et locum ubi eum peperit mater ejus; unde naet locum ubi eum peperit mater ejus; unde nata est ista opinio apud Judaeos, quam modo audivimus, Christus cum venerit, nemo scit unde sit, nisi quia utrumque praedicaverant et praenuntiaverant Scripturae? Secundum hominem praedixerant Scripturae unde esset: secundum Deum latebat impios, et quaerebat pios. Ad hoc enim et isti dixerunt, Christus cum venerit, nemo scit unde sit; quia hanc illis opinionem generaverat quod per Isaiam dictum est, Generationem autem ejus quis enarrabit ? Denique et ipse Dominus ad utrumque respondit, et quia noverant eum unde esset, et quia non noverant; ut attestaretur prophetiae sanctae quae de illo ante praedicta est, et secundum humanitatem infirmitatis, et secundum divinitatem majestatis. 3. Audite ergo Verbum Domi
Abbreviated transcription (Latin):
quid cognouerunt principes quia hic ẽ. xp̃c:
fecerunt questionẽ qua eis ideret᷑ non ipse
esse xp̃c. Adiungentes enim dixerunt. S istũ
nouimus unde sit: xp̃c autẽ cũ uenerit.
nemo scit unde sit. Hȩc opinio apud udeos
unde nata fuerit quod xp̃c cũ uenerit nemo
scit unde sit. non enim in anit̾ nata ẽ: si con¬
sideremꝰ scripturas unuenimus fr̃s qmͣ scẽ¬
p̃dixerunt unde sit. Rursus si locum natiui.¬
tatis eius quęramus tanquã inde sit ubi na.¬
tus ẽr nec hoc latebat uideos propt̃ scriptu¬
ras quȩista p̃dixerant. Nam cũ eum uisa
stella magi quȩrerent adorare. uenerũt ad
herodem: dixerunt quid quȩrerent & quid
uellent. Ille audem conuocatis eis qui legem
sciebant: quȩsiuit abeis ubi xp̃c nasceret᷑.
Illi dixerunt. in bethleem uidȩ: & testimo.¬
nium ȩtiam ꝓpħicũ protulerunt. Si gͦ ꝓphe
p̃ dixerant &e locũ unde erat origo carnis eiꝰ.

Expanded text:
quid cognoverunt principes, quia hic est Christus? quid cognoverunt principes, quia hic est Christus? fecerunt sibi quaestionem qua eis videretur non ipse esse Christus: adjungentes enim dixerunt, Sed istum novimus unde sit; Christus autem cum venerit, nemo scit unde sit. Haec opinio apud Judaeos unde nata fuerit, quod Christus cum venerit, nemo scit unde sit non enim inaniter nata est; si consideremus Scripturas, invenimus, fratrepraedixerunt unde sit. Rursus si locum nativitatis ejus quaeramus, tanquam inde sit ubi natus est; nec hoc latebat Judaeos, propter Scripturas quae ista praedixerant. Nam cum eum visa stella Magi quaererent adorare, venerunt ad Herodem, et dixerunt quid quaererent et quid vellent: ille autem convocatis eis qui Legem sciebant, quaesivit ab eis ubi Christus nasceretur: illi dixerunt, In Bethlehem Judae; et testimonium etiam propheticum protulerunt . Si dixerant et locum unde erat origo carnis ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
eMiiit caritas ur̃a pristinis ser.¬
monib & lectũ ẽẽ. in eugłio.
& anobis ut potuimus dispu¬
tatum quod dñs iħc ideo uelut
occulte ascendit ad diem festum. ñ quia
timebat ne moreret᷑. cuiꝰ potestas erat ne
teneretur: sed ut significaret ȩtiam in ipso
die festo qui cȩlebrabat᷑ auideis se occulta¬
ri. & suũ esse mysteriũ. Hodierna gͦ lecti.¬
one apparuit potestas: quȩ putabat᷑ timiditas.
Loquebatur ergo palam in die festo: ita ut mira
rentur turbȩ & dicerent quod audiuimꝰ cum
lectio legeretur. Nonne hie est quẽ quȩrebant
interficere: & ecce palam loquit᷑: & nichil illi
dicunt. Numqͥd uere cognouer̃ principes quia
hic est. xp̃c: Qui nouerant qua seuicia quȩre¬
batur : mirabatur qua potentia ñ tenebatur.
Deuide non plene intelligentes illius potenti-¬
am. putauerunt principũ esse scientiam: qđ
cerint ei quẽ tantoꝑe occidendũ quȩsierunt.
Deinde illi ipsi apud se ipsos qui dixerant. ñ.¬

Expanded text:
eminit Charitas vestra pristinis sermonibus et lectum esse in Evangelio, et a nobis ut potuimus disputatum, quod Dominus Jesus ideo velut occulte ascendit ad diem festum, non quia timebat ne teneretur, cujus potestas erat ne teneretur; sed ut significaret etiam in ipso die festo qui celebrabatur a Judaeis, se occultari, et suum esse mysterium: hodierna ergo lectione apparuit potestas, quae putabatur timiditas; loquebatur enim rentur turbae, et dicerent quod audivimus, cum lectio legeretur. Nonne hic est quem quaerebant interficere? et ecce palam loquitur, et nihil illi dicunt. Num vere cognoverunt principes, quia hic est Christus? Qui noverant qua saevitia quaerebatur, mirabantur qua potentia non tenebatur. Unde non plane intelligentes illius potentiam, putaverunt esse principum sccerunt ei, quo tempore occidendum quaesierunt. Deinde illi ipsi apud seipsos qui dixerant: Nun
Abbreviated transcription (Latin):
scitis: & ame ipso ñ ueni. sed est uerus qui me
misit quẽ uos nescitis. Hoc ẽ. dicere. & me sci.¬
tis & me nescitis: hoc est dicere et unde sim sci-¬
tis. et unde sim nescitis. Unde sim scitis. iħc ana¬
tareth: cuiꝰ etiam parentes nostis. Solus enim
in hac causa latebat uirginis partus: cui tam̃
testis erat maritus. Ipse enim hoc poterat fi-¬
deliter indicare: qui posset maritalit̾ & zela.¬
re. Hoc gͦ excepto uirguns partu: totum no-¬
uerant in iħu quod ad hominẽ ꝑtinet. Facies
ipsius nota erat. patria ipsius nota erat. genꝰ
ipsius notum erat: ubi natus est sciebatur. Rec̃.
te gͦ dixit. & me nostis et unde sim scitis: scđm
carnem et scdm effigiem hominis quam gere.¬

Expanded text:
a meipso non veni, sed est verus qui me misit, quem vos nescitis. » Hoc est dicere, Et me scitis, et me nescitis: hoc est dicere, Et unde sim scitis, et unde sim nescitis. Unde sim scitis, Jesus a Nazareth, cujus etiam parentes nostis. Solus enim in hac causa latebat virginis partus, cui tamen testis erat maritus: ipse enim hoc poterit fideliter indicare, qui posset maritaliter et zelare. Hoc ergo excepto virginis partu, totum noverant in Jesu quod ad hominem pertinet: facies ipsius nota erat, patria ipsius nota erat, genus ipsius notum erat, ubi natus est sciebatur. Recte ergo dixit, Et me nostis, et unde sim scitis, secundum carnem et effigiem hominis quam gere
Abbreviated transcription (Latin):
uomͦ obscuratũ est aurũ. mu¬
tatus ẽ. color optimus: disꝑsi
stͣ lapides sanctuarii incapite
om̃iũ platearũe Bech filii sion
incliti & amicti auro primo: quomͦ repu¬
tati sunt in uasa testea. opus manuũ figuliͤ
Gimel Sed & lamiȩ nudauert̃ mãmam.
lactauerũt catulos suos: filia popłi mei
crudelis quasi strucio indeserto. Deles

Expanded text:
est aurum, mutatus est color optimus, dispersi sunt lapides sanctuarii in capite omnium platearum?  Beth.  Filii Sion inclyti, et amicti auro primo: quomodo reputati sunt in vasa testea, opus manuum figuli?  Gimel.  Sed et lamiae nudaverunt mammam, lactaverunt catulos suos: filia populi mei crudelis, quasi struthio in de
Abbreviated transcription (Latin):
doceamini quȩ sint elem̃ta exordii sermonũ
dĩ. & facti estis quib lacte opus sit ñ solido
cibo. Om̃ĩs enĩ qui lactis ẽ. particeps. expers
Perfectoꝵ aut est solidus cib: eoꝵ qui ꝓ con¬
suetudine exercitatos habent sensus ad discre¬
tionem boni ac mali

Expanded text:
num Dei: et facti estis quibus lacte opus sit, non solido cibo. Omnis enim, qui lactis est particeps, expers Perfectorum autem est solidus cibus, eorum, qui pro consuetudine exercitatos habent sensus ad discretionem bon
Abbreviated transcription (Latin):
test conici utrum hoc contemptu suꝑflui an
ambitione aliqua faciat: quia & sub ouina
pelle cauendos lupos dñs p̃cepit. S ex fru¬
ctib inquit eoꝵ cognoscetis eos. Cum enim
subtrahi uł negari. quȩ isto uelamine uł
consequuti st̃ uł consequi cupiunt: tẽ
necesse est appareat utrum lupus in ouina
pelle sit an ouis in sua. Nenim ꝓpt̾ea orna-¬
tu suꝑfluo debet aspectus hominum mul-¬
cere xp̃iantis. qi illum partum babitum ac
necessarium etiã simulatores sepius usur¬
pant. ut incautos decipiant: quia & illȩ
oues ñ debent pelles suas deponere. si eis ali¬
quando lupise contegunt. Cu autẽ cum ie-¬

Expanded text:
test contest conambitione aliqua faciat; quia et sub ovina pelle cavendos lupos Dominus praecepit; sed ex fructibus, inquit, eorum cognoscetis eos. Cum enim subtrahi vel negari, quae isto velamine vel consecuti sunt, vel consequi cupiunt, tunc necesse est appareat utrum lupus in ovina pelle sit, an ovis in sua. Non enim propterea ornatu superfluo debet aspectus hominum mulcere christianus, quia illum parcum habitum ac necessarium etiam simulatores saepius usurpant, ut incautos decipiant: quia et illae oves non debent pelles suas deponere, si aliquando eis lupi se contegunt. 42. Quaeri e
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ in eccłiasticis seͥpturis uicio int̾p̃tum tri¬
tum est : aliud multo significat quã uul¬
go indelligit᷑. Ext̃minant᷑ quippe exules:
qui mittuntur extra t̃minos. ł hoc gͦ ser¬
mone. demoliunt᷑ semꝑ acciꝑe debemus.
Demolitur autẽ hypochrita faciem suã ut
tͥsticiam simulet: & animo forte lȩtante luc¬
tum gestet in uultu. In hoc autem capitulo.
illud maxime animadu̾tendum est: ñ in so-¬
lo corꝑearum rerũ nitore atq pompa. s etiã
in ipsis sordib luctuosis. eẽ posse iactantiã.
& eo ꝑidosiorem quo sub nomine seruitutis
II. di decipit. Quigͦ immodato cultu corꝑis at¬
q uestitu uł ceterarũ rerum intore fulget.
facile conuincit᷑ reb: ipsis pomparum scłi. eẽ.
sectator: nec quemꝗͣ fallit dolosa imagine
scĩtatis. Qui autẽ in ꝓfessione. xp̃ianitatis in¬
usitato squalore ac sordib ĩn se mtentos ho-
minum oculos facit. cũ id uoluntate faciat
ñ necessitate. patiatur. cet̃is eus operib po¬

Expanded text:
quod in ecclesiasticis Scripturis vitio interpretum tritum est, aliud multo significat quam vulgo intelligitur. Exterminantur quippe exsules, qui mittuntur extra terminos. Pro hoc ergo sermone, demoliuntur semper accipere debemus. Demolitur autem hypocrita faciem suam ut justitiam simulet, et animo forte laetante, luctum gestet in vultu. In h maxime animaduertendum est non in solo rerum corporearum nitore atque pompa sed etiam in ipsis sordibus luctuosis esse posse iactantiam, et eo periculosiorem, quo sub nomine seruitutis dei decipit. qui ergo immoderato cultu corporis atque uestitus uel ceterarum rerum nitore praefulget, facile conuincitur rebus ipsis pomparum saeculi esse sectator nec quemquam fallit dolosa imagine sanctitatis. qui autem in professione christianitatis inusitato squalore ac sordibus intentos in se hominum oculos facit, cum id uoluntate faciat, non necessitate patiatur, ceteris eius operibus po
Abbreviated transcription (Latin):
dm. ñ intposito uelamine ꝓpt̾ infirmitatem
contractam a sordib: s firmus & stabilis. qͦ¬
niam mundꝰ & simplex. Lauamni inquit
mundi estote: auferte. nequicias ab ani¬
mis urĩs atq ã conspectu oculoꝵ meoꝵ.
Ab his gͥ sordib facies nr̃a lauanda est:
quib d̾i aspectus offendit᷑. Nolite thesauri¬

Expanded text:
deum non interposito uelamine propter infirmitatem deum non interposito uelamine propter infirmitatem contractam de sordibus, sed firmus et stabilis, quoniam mundus est et simplex. lauamini, inquit, mundi estote, auferte nequitias ab animis uestris atque conspectu oculorum meorum. ab his igitur sordibus facies nostra lauanda est, quibus dei aspectus offenditur. nos aute
Abbreviated transcription (Latin):
tuo qui est in absconso. Et pat̾ tius qui ui¬
det in abscondito: reddet tͥ. lurta ritum ꝑ¬
iunciȩ palestinȩ loquitur: ubi dieb festis
solent ungere capita. Pcipit gͥ: ut quando
iciunamus letos nos & festiuos. eẽ. monstre.¬
mus. Multi legentes illud psalmistȩ. oleum
peccatoris ñ impinguet caput meum: econ-¬
trario uolunt bonum. eẽ. oleũ de quo alibi
dicitur. unrit te ds̃ ds tuus oleo exulta¬
tionis p̃ participib tius: & id p̃cipi. ut ex
hoc facit: qui ñ foris quęrit lȩticiam ut
de laudib hominum carnalit᷑ gaudeat. Caro
autem quȩ subiecta. eẽ. debet: nullo mͦ. est co-¬
tius humanȩ naturȩ caput. Nemo quid ẽ
apłs cum de diligenda uxore p̃cipit: s ca¬
put mulieris uir. cui uiro caput est xp̃e.
Int̾ius gͦ gaudeat in ieiunio suo. eo ipso qͦ
sic ieuinando au̾tit se a uoluntate scł̃i ut sit
subditus xp̃o: qui scd̾m hoc p̃ceptum caput
unctum hab̾e desiderat. Ita enim & faciem
lauabit id.ẽ. cor mundabit quo uisurus .ẽ.

Expanded text:
in absconso: et Pater tuus, qui videt in absconso, reddet tibi. Ritu provinciae Palaestinae loquitur, ubi diebus festis solent ungere capita. Praecipit igitur ut quando jejunamus, laetos nos et festivos esse monstremus. Multi legentes illud Psalmistae. Oleum peccatoris non impinguet caput meum , e contrario volunt bonum esse oleum, de quo alibi dicitur: Unxit te Deus Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis . Et id praecipi, ut exehoc facit qui non foris quaerit laetitiam, ut de hominum laudibus carnaliter gaudeat. caro enim, quae subiecta esse debet, nullo modo est totius naturae humanae caput. nemo quidem uolus dicit, cum de diligenda uxore praecipit; sed caput mulieris uir, cui uero caput est Christus. interius ergo gaudeat in ieiunio suo eo ipso, quo sic se ieiunando auertit a uoluptate saeculi, ut sit subditus Christo, qui secundum hoc praeceptum caput unctum habere desiderat. ita enim et faciem lauabit, id est cor mundabit, quo uisurus est
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa terra in suo genere atq ordine mun¬
da sit. Cęlum aute hoc loco ñ corꝑeum
acceꝑim: qi omẽ corpus ꝓ tra habendũ.ẽ.
Totum enĩ mundum debet contempnere.
qui sibi thesauritat in illo cȩlo de quo dic¬
tum est. xlum cli dño: id. ẽ. in firmañto
spũali. Nenim in eo qd̾ transit consiitue¬

Expanded text:
ipsa terra in suo genere atque ordine munipsa terra in suo genere atque ordine munda sit. Coelum autem hoc loco non corporeum acceperimus, quia omne corpus pro terra habendum est. Totum enim mundum debet contemnere, qui sibi thesaurizat in coelo. In illo ergo coelo de quo dictum est, Coelum coeli Domino , id est in firmamento spirituali, non enim in eo quod transiet, constitue
Abbreviated transcription (Latin):
q fuerit omnẽ decorem & robur uirtu¬
tum obfuscat. ac thesaurũ sp̃ualium dono¬
rum dissipat. Unde ꝓpħ̃a dicit. Ds̃ dissipat
ossa hominũ sibi placentium. Et omĩs ar-¬
rogantia abhominatio est apud d̾m. Cinea
uͦ quȩ uestes latent̃ corrodit. designat
inuidiã quȩ studium bonum lacerat: &¬
compactionẽ unitatis demoliri ñ cessat. fu¬
res namq demones atq beretici sunt : de
intentisunt: ut thesauros spũales haben¬
tes dep̃dentur. & onirstos ornam̃tis uir-¬
tutum spolient. Ergo si in terra erit cor.
id.ẽ. si eo corde quisquis oꝑetu aliquid
ut t̾renum cõmodum adipiscat᷑: quomꝰ
erit mundũ cor qd̃ in terra uolutatur:
Si autem in celo: mundũ erit. qr munda
sunt quȩcũq celestia. Sordescit enĩ aliquid.
cum inferiori miscet᷑ naturȩ quãuis in suo
genere ñ sordidȩ: quia etiã de puro argen¬
to sordidat᷑ aurum si misceat᷑. Ita & animꝰ
nr̃ t̃renoꝵ cupiditate sordescit: quãuis

Expanded text:
que fuerit, omnem decorem et robur virtutum obfuscat, ac thesaurum spiritalium donorum dissipat. Unde et Propheta dicit: Deus dissipat ossa hominum sibi placentium. Et omnis arrogantia abominatio est apud Deum . Tinea vero, quae vestes latenter corrodit, designat invidiam, quae studium bonum lacerat et compactionem unitatis demoliri non cessat. Fures namque daemones atque haeretici sunt, de qintenti sunt ut thesauros spiritales habentes depraedentur, et onustos ornamentis virtutum spolient. Ergo si in terra erit cor, id est, si eo corde quisque operetur aliquid ut terrenum commodum adipiscatur, quomodo erit mundum cor quod in terra volutatur; si autem in coelo, mundum erit, quia munda sunt quaecunque coelestia. Sordescit enim aliquid cum inferiori miscetur naturae, quamvis in suo genere non sordida est, quia etiam de puro argento sordidatur aurum, si misceatur: ita et animus noster terrenorum cupiditate sordescit, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptis omnẽ urãm intentionẽ
in int̾iora gaudia dirigi: ne foris quȩrentes
mercedem huic scło conformemur. & amitta¬
mus ꝓmissionẽ tanto solidioris atq firmio¬
ris quanto intioris beatitudinis. qi nos ele¬
git ds conformes fieri imaginis filii sui.¬

Expanded text:
ceptis omnem nostram intentionem in interiora gaudia dirigi, ne foris quaerentes mercedem huic saeculo conformemur, et amittamus promissionem tanto solidioris atque firmioris, quanto interioris beatitudinis, qua nos elegit Deus conformes fieri imaginis Filii
Abbreviated transcription (Latin):
rus cuus: ibi est & cor tuum. Hoc ñ solũ
de pecunia. s & de cunctis passionib sen
auri epulȩ sunt: lasciui ludicra. amato¬
ris libido. huic seruit unusqͥsq a quo
uincitur

Expanded text:
rus tuus, ibi est et cor tuum. Hoc non solum de pecunia, sed et de cunctis passionibus  Aaurus, epulae sunt. Lascivi, ludicra: amatoris, libido: Huic servit unusquisque a quo vincitur
Abbreviated transcription (Latin):
demolituu: & ubi fures effodiunt et fu-¬
rantiui. ꝑ tres species adu̾sitatis. hoc est
eruginis. tineȩ. & furum quib uetat diui¬
tias colligere in terra. historialit̃ omẽ genus
rep̃hendit auariciȩ: quia aliȩ res quȩ ñ uer¬
mes s rubigo uł obfuscat uł consuminit.
ut est aurum uł argentũ & cet̾̃a metalla:
aliȩ uͦ quȩ a u̾mib uł ꝑutredine dissol¬
uunt᷑. ut sunt uestes & uasa lignea quȩ
auferunt᷑. ut sunt geminȩ. margaritȩ. la¬
pides p̃ciosi. Nec enim res est aliqua in
mundo: quȩ congregata licit diligent̃ ser¬
uetur. tam̃ illesa semꝑ durare possit. Un-
de & ꝑ quendã sapientem dicit᷑. Om̃e opuᷤ

Expanded text:
demolitur, et ubi fures non effodiunt nec furantur. Per tres species adversitatis, hoc est aeruginis, tineae et furum quibus vetat divitias colligere in terra, historialiter omne genus reprehendit avaritiae. Quia aliae res sunt quas non vermes, sed rubigo, vel obfuscat, vel consumit, ut est aurum, argentum et caetera metalla; aliae vero quae a vermibus vel putredine solvuntur, ut sunt vestes et vasa lignea, quaeauferuntur, ut sunt gemmae, margaritae et lapides pretiosi. Nec enim res est aliqua in mundo, quae congregata, licet diligenter servetur, tamen semper illaesa durare possit. Unde et per quemdam sapientem dicitur: Omne o
Abbreviated transcription (Latin):
it cũ iudeis. ita moderans loque¬
lã suã ut &e ceci ñ uiderent & fi¬
deritis qr ego sũ moriemini in peccatis
urĩs: ad hoc gͦ illi. tu qͥs es: ueluti quȩ¬
rentes nosse in quẽ deberent credere ne
in suo peccato morerent᷑. Respondit di¬
rentib cu qͥs es: & ait. Principiũ qr & loqͦr

Expanded text:
it cum Judaeis, ita moderans loquelam suam, ut caeci non viderent, et fideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris. Ad hoc ergo illi, Tu quis es? Veluti quaerentes nosse, in quem deberent credere, ne in suo peccato morerentur. Respondit dicentibus Tu quis es? et ait: Principium, qui et loquor