comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
to qr licentia eoꝵ ĩpudenciã nutrit. Sermones u¬
les mag̾ qmͣ fatetos ⁊ affabiles ama. rectos potius ꝙͣ
obsecõdantes. Rep̃hensibilis risus ẽ. si ĩmoderatꝰ. si pu¬
erilit̾ effusus. si muliebrit̾ uł mutilit̾ effractus. sia¬
ĩne leuitate. Risus sũ cathino: uox sine clamore.
cessus sũ tumultu. Quies tͥ sine desidia erit. ⁊ cũ ab
aliis luditur. tu sci aliquid honestiq tractabis. Tace¬
incessus modestior ꝯuenit. ita uerbũ p̃ssum nõ audax.
Sũma aũt sũmaꝵ hec erit. tardilocum te esse iubeo.

Expanded text:
to. Nam licentia eorum impudentiam nutrit. Sermones utiles magis quam facetos et amabiles ama, rectos potius quam verecundiae. Nam reprehensibilis risus est, si immodicus, si pueriliter effusus, si muliebriter fractus. Osine vilitate, risus sine cachinno, vox sine clamore, incessus sine tumultu. Quies tibi non desidia erit, et cum ab aliis ludetur, tu sancti aliquid honestique tractabis. incessus modestior convenit, ita oratio pressa, non audax. Summa ergo summarum haec erit: tardilocum esse te iubeo.
Abbreviated transcription (Latin):
me dicit. pacem cũ hominib habebis bellum tum
nicus. Semꝑ gͥ dissenfio ab aliis incipiat ate reꝯ¬
ciliatio. Non est extrinsetus malum nr̃m ut ad¬
discordiam moueam᷑ intra nos est in uisceribus
ip̃is sedet ⁊ ideo difficult̾ ad sanitatem uenimus
quia nos egrotare nestimus. medicina gͦ nõ re

Expanded text:
 85. Pacem cum omnibus habebis, bellum cum uitiis. Semper dissensio ab alio incipiat, a te reccipimus ? Non est extrinsecus malum nostrum; intra nos est, in visceribus ipsis sedet, et ideo difficulter ad sanitatem pervenimus, quia nos aegrotare nescimus. Si curari coe
Abbreviated transcription (Latin):
carius estimamꝰ qmͣ bñtĩciũ ꝙͣ diu petiuins. nich uiliꝰ¬
qͣmͣ cum accepimꝰ. Queris quid sit qd̾ obliuioñe nobis
acceptoꝵ faciat. cupiditas accipiendoꝵ. Sic demus qu¬
mͦ uellemis acciꝑe. Añ oĩa libent̾ cito sine ulla dubita¬
tione. Ingratũ est bñficiũ qd̃ diu int̾ manus dantis
tia ubĩ nlla mora fuit in accipientis u̾econdia. Qui¬
lit gratis. qui cũ rogasset accepit. Nulla res carius¬

Expanded text:
carius aestimamus quam beneficium, quamdiu petimus, nihil vilius, cum accepimus. Quaeris quid sit, quod oblivionem nobis acceptorum faciat ? Cupiditas accipiendoomodo vellemus accipere. Ante omnia libenter, cito, sine ulla dubitatione. Ingratum est beneficium, quod diu inter dantistia, in quibus nulla mora fuit, nisi accipientis verecundia. Illera gratis qui, cum rogasset, accepit. Unde opti
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria quedam pͥmũ optinent locum sñ quib non
nõ debemus. quedam t̾tium sine quib nolumꝰ. Sunt¬
quedam nocitura impetrantib que nõ dare s negare
bñficium est. Estimabimꝰ gͦ utilitatem pocius quã uo¬
luntatem poscentiũ. Sepe enĩ noxia ꝯcupiscimus. nͤ
respic̾e qu̾a ꝑnitiosa sunt licet quia iudiciũ int̾pel¬

Expanded text:
necessaria sunt, quaedam primum obtinent locum, sine quibus non non debemus, quaedam tertium, sine quibus nolumuegare beneficium est ; aestimabimus itaque utilitatem potius quam voluntatem petentium. Saepe enim noxia concupiscimus, nec dispicere, quam perniciosa sunt, licet, quia iudicium interpel
Abbreviated transcription (Latin):
tialit̾ iunitunt᷑. Non iocunda res est aqua ⁊ polenta
ac fragnien ordei panis. s summa uoluptas est posse
caꝑe. ex hiis etiam uoluptatem ⁊ ad id se deduxisse qd̾
uitus qͣm ut mancipium mei corꝑis sim. qd̃ equidẽ
non aliter aspicio qm uincłm aliqd̃ lib̾tati cͥꝯdatum.¬

Expanded text:
ta. Non enim iucunda res est aqua et polenta aut frustum hordeacei panis, sed summa voluptas est posse capere etiam ex his voluptatem et ad id se deduxisse, quoGENITUS, QUAM UT MANCIPIUM SIM CORPORIS MEI. quod quidem non aliter aspicio, quam vinculum aliquod libertati m
Abbreviated transcription (Latin):
habeatis sub uo tustode uł duob uł qͦt suffic̾e possit
ad eas extutiendas ne a tinea ledant᷑. et sicut pascimini
ex imo celario. ita induamini ex uo uestiario. Si fi̾
potest. ad uos nõ ꝑtineat qd̾ uobis ĩdumentũ ꝓ tp̃rm
ꝯgruentia ꝓferatur. dũ tñ unicuiq ꝓut cuiq opus

Expanded text:
habeatis, sub uno custode vel duobus, vel quot sufficere potuerint ad eas excutiendas, ne a tinea laedantur: et sicut pascimini ex uno cellario, sic induamini ex uno vestiario. Et si fieri potest, non ad vos pertineat quod vobis indumentum pro temporum congruentia proferatur, u
Abbreviated transcription (Latin):
discordiosũ uicio. tam sociale nãtura. Neq enĩ ꝯmodiꝰ
ꝯtra uiciũ discordie. uel cauendũ ne existe̾t uł sañad̾
are uoluit unũ de quo multitudo ꝓpagaretur ut hac
ãmonitione ⁊ ĩ multis ꝯcors unitas seruaret᷑. Nũquid
murant. ⁊ pacata feritate blandiunt᷑ : Quis miluus ꝙͣ¬
tũlibet solitarius rapinis circũuolet nõ in signũ pacis¬
ꝯiugium copulet. nidũ ꝯgerit. oua fouet. pullos alit
xt. quall cũ marre famłias societate domesticam ꝙͣ.¬
ta potest pace ꝯseruat. Qnͣto magis homo infe¬
stus quodam mͦ. nature sue legib ad meundam
societatem. pacemq cũ homĩb quantũ ĩ ip̃o est¬

Expanded text:
discordiosum uitio, tam sociale natura. Neque commodius contra uitium discordiae uel cauendum ne existeret, uel sanandum are uoluit unum, de quo multitudo propagaretur, ut hac admonitione etiam in multis concors unitas seruaretur. Quod murat, et pacata feritate blanditur? quis milvus, quantumlibet solitarius rapinis circumvolet, non conjugium copulat, nidum congerit, ova confovet, pullos alit, et quasi cum sua matrefamilias societatem domesticam quanta potest pace conservat? Quanto magis homo fertur quodammodo naturae suae legibus ad ineundam societatem pacemque cum hominibus, quantum in ipso est
Abbreviated transcription (Latin):
non tanqmͣ ꝓpter corpus uiu̾e debeamus. S tanqũa
possimus sine corꝑe. Ante senectutem curani ut bene¬
niuerem in senectute ut bene moriar. bene aũt mo¬
ri est libenter mori. Ut satis inxerimus nec ãni n̾¬
quillitati ꝯfidere in momento. mare euertitur. Eodẽ
die nͥ luserant nauigia sorbentur. Nulli rei felcior¬

Expanded text:
non tamquam propter Corpus vivere debeamus, sed tamquam non possimus sine corpore viverem, in senectute, ut bene moriar; bene autem mori est libenter mori. Da operam, ne quiquillitati confidere; momento mare evertitur. Eodem die ubi luserunt navigia, sorbentur. Cogita po
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e me michi reddet nec nunc tñ sine me sñ. sed grauit̾¬
re mole detineor. Per has mortales moras quib illi me¬
liori uite p̃cluditur. Q nicquid circa te iacet tecum tã¬
quam hospitantis loci sarcinam specta. Transeundũ est
extutit natura redemitem sicut intrantem non licet pł
efferre qmͣ intułis ĩmo. ex eo etiam qd̾ ad uitam aitulis¬
ti pars magna ponenda est. Equo igitur animo menbra
tam superuacua dimitte. et corpus in habitatum diu po¬
ne. scindetur. obruetur abolebitur ueniet. qui te reuelet
dies tus nature tͥ archana retegentur. discutiet᷑ ista
caligo ⁊ lux undiq clara circundabit ymaginare tecũ.
quantꝰ ille sit fulgor ut syderib int̾ se lumen miscenti
te indisse dices cum totam lucem ⁊ totus aspexeris. qmͣ
minc per angustissĩmas uias oculoꝵ obsturissime intue¬
ris et tñ ãmiraris illam iam protul. Quid tibi indebi¬
tur dinina lux cum illam suo loco uideris: O quam sto

Expanded text:
ipse me Diis reddam. nec nunc sine illis sum, sed gravi terrenoque detineor. per has mortalis aevi moras, illi meliori vitae proluditur. quam hospitalis loci sarcinas specta: transeundum est. Excutit redeuntem natura sicut intrantem. Non licet plus efferre quam intuleris, immo etiam ex eo, quod ad vitam adtulisti, pars magna ponenda est: detrahetur tibi haiam supervacua dimitte et istuc corpus inhabitatum diu pone. Scindetur, obruetur, abolebitur. Quid contdo naturae tibi arcana retegentur, discutietur ista caligo et lux undique clara percutiet. Imaginare tecum, quantus ille sit fulgor tot sideribus inter se lumen miscentibvixisse te dices, cum totam lucem et totus aspexeris, quam nunc per angustissimas oculorum vias obscure intuens. Et tamen admirans illam iam procul; quid tibi videbitur divina lux, cum illam suo loco videris ? Haec co
Abbreviated transcription (Latin):
met potestate dñante. s caritate seruiente felice. Hono¬
re coram nobis prelatus sit nob̾is tĩmore. coram deo. sb¬
stratu. sit pedib nr̃is. Circa om̃s re ip̃m bonorĩ
operinii prebeat exemplum. corripiait monietoes
consolietur pusllanimes. snscipiat ifirmos. patiẽs
sit ad om̃s Disciplina libens habeati metuendus ũ¬
ponat. et qͥũanus utrũq sit. necessariũ tam̃ plus a¬
mari a nobis appetat qu̾a timeri semꝑ cogitans d̾o
se pro uobis redditurũ ẽẽ rat̃oñe. Uñ uos magis obe¬
diendo nõ solum ur̃i sed eriam ip̃ius miseremini. q
int̾ uos quãto in loco suꝑiore. tanto in ꝑiculo ma¬

Expanded text:
met potestate dominante, sed charitate serviente felicem; honore coram vobis praelatus sit, coram Deo subditus sit pedibus vestris. Circa omnes seipsum bonorum operum praebeat exemplum. Corripiat inquietos, consoletur pusillanimes, suscipiat infirmos, patiens sit ad omnes: disciplinam libens habeat, metum imponat. Et quamvis utrumque sit necessarium, tamen plus amari appetat, quam timeri: semper cogitans Deo se pro vobis redditurum rationem. Unde vos magis obediendo non solum vestri, sed etiam ipsius miseremini; qui inter vos quantum in loco superiori, tantum in periculo ma
Abbreviated transcription (Latin):
malicie ꝙͣ alii. ut qr difficiluis ẽ rep̾mere
timores ꝙͣ mod̾are audatias. fortiᵈ ͦ magᷤᷤ
iñsistit ut rep̾mat tĩõres ꝙͣ ut moderet au:¬
dictias ⁊ plus repugt᷑ ⁊ ꝯͣdicit timor for tͫ
alit̾ atting̾e̾ mediũ int̾ tĩorem ⁊ audati

Expanded text:
malitiae, quam alii. Sed quia difficilius est reprimere timores, quam moderare audacias: Fortitudo magis insistit ut reprimat timores, quam ut moderet audacias: et plus repugnat, et contradicit timor fortitualiter attingere medium inter audaci
Abbreviated transcription (Latin):
blĩa. ut puta płimũ t̾stia sirt. tͥstia aũt nã¬
lia. Cũ gͦ naturaltõ tͥstia fugiamꝰ : diffici¬
le est repͥm̾e̾ timores ꝑ quos tͦstia suginꝰ nõ
aũt sic difficile est moderare audatias ꝑ qͣs eͥs¬
tia agg̾dim᷑. Qͣre si iͥtus pͥncipalius ẽ ccͣ eif¬
ficile: bñ dcm̃ est forti ͥ ͤ pͥncipaluis eẽ ccͣ rer¬

Expanded text:
a sunt. Trsita autem natlia. Cum ergo naturaliter tristia fugiamus, difficile est reprimere timores, per quos tristia fugimus. Non autem sic difficile est moderare audacias, per quas tristia aggredimur. Quare si virtus principalius est circa difficile, bene dictum est, Forti
Abbreviated transcription (Latin):
oulis ⁊ mag̾ sentiunt᷑ ꝙͣ alia. nõ .n. sic a-¬
tudĩes int̾nsecus latent. nͨ sic sentimꝰ ꝑicła
maris. sic̃ ꝑicula bellica. niͦ ex tactu aq̃ sic rẽ¬
tiurꝰ ⁊ yiuaginam᷑ lesionẽ sicut ex tattu gladii
ꝑicula gꝰ bellita tũ qr maĩfesta st̃. tũ ĩ qr max

Expanded text:
magis sentiuntur quam alia. Non enim sic apitudines intrinsecus latent; nec sic sentimus pericula maris, sicut pericula bellica. nec ex tactu aquae sic sentimus et imaginamur laesionem, sicut ex tactu gladii, pericula ergo bellica tum q
Abbreviated transcription (Latin):
lia difficilus sustinem᷑ ꝙͣ alia. nõ solũ qr stͭ
mag̾ maĩfesta ⁊ toloris illatiua. s qr yma
mꝰ. nõ n sic ꝑ fugã uitate possumꝰ egͥtudĩes
ficalu is sit durare ⁊ sustiere ꝑicula illa que ꝑ
distiolius sustment᷑ ꝑicula bellica ꝙ alia.
Etio picula talia difficilius sustinent᷑. q
ꝑ ea mao  app̾hendimꝰ mortẽ uiolentã. cũ
mora ibi illata sit ꝑ mutiladõem m̃broꝵ ⁊¬

Expanded text:
lia difficilius sustinemus, quam alia, non solum, quia sunt magis manifesta, et doloris illativa. sed quia imus. Non enim sic per fugam vitare possumus aegritudines: ficilius sit durare, et sustinere pericula illa quae per difficilis sustinentur pericula bellica, quam alia. Tertio pericula talia difficilius sustinentur: quia per ea maxime apprehendimus mortem violentam, cum mors ibi illata sit per mutilationem membro
Abbreviated transcription (Latin):
ualorem reciꝑe possimi supplentus indigenua uite
In toto gͦ uno regno ne nimis gͣuarent᷑ hoĩea c̃omo¬
rantio iñ ip̃o tĩ ex una ꝑte foam oportubat eos
accedeꝰ ad aliã portanda secũ uictualia ouerosi in¬
uent̾ fuit denarius.qui ẽ de facib portaᷤͥᷤ ꝑ cui

Expanded text:
alorem recipere possumus supplentia indigentiam vitae. In toto ergo uno regno ne nimis gravarentur homines commorantes in ipso, cum ex una parte regni oportebat eos accedere ad aliam, portando secum victualia onerosa, inventus fuit denarius, qui est de facili portati
Abbreviated transcription (Latin):
in nõ sꝑando nõ ꝑꝑanda. Dec n eos cũ magtͣ
disigin in uestigart. quid spent ⁊ qͥd̾ agg̾siant̃¬
arc̾ua i sꝑent sꝑanda. s̾ ꝑ huilitatẽ debent esse
moda̾ti ut nõ agg̾diant᷑ aͥd ultͣ uires ꝓpͥas.¬
⁊ ut nõ sꝑent nõ ꝑꝑanda.: Possumꝰ aũ dupꝰ

Expanded text:
in non sperando non speranda. decet enim eos cum magna diligentia investigare, quod sperent, et quid aggrediantuardua, et sperent speranda: sic per humilitatem debent esse moderati, ut non aggrediantur aliquid ultra vires proprias. et non sperent non speranda. Possumus autem duplici
Abbreviated transcription (Latin):
hiꝰ iltus d̾i coĩcabilitas qr ꝑ eam hoĩes coĩcant
sua bona ꝑ qm cõicatoẽm ab aliis potissiẽ di¬
sigunt᷑. nã sib̾ases stꝰ potissiẽ amabiles. qͣr
si maxrie decet reges ⁊⁊ sncipes ut sint dilcĩ
ab hnis qui stꝰ in regno: maxĩe deci eos eẽ
liberases. Spͨtat aũt ad siberasem pͥmo iespa¬
ce̾ qnͣtitatẽ dati oot nõ det minꝰ uł plus qͣm

Expanded text:
icitur communicabilitas: quia per eam homines communicant sua bona, per quam communicationem ab aliis potissime diliguntur: nam liberales sunt potissime amabiles. Quare si maxime decet reges et principes, ut sint dilecti ab iis qui sunt in Regno, maxime decet eos liberales esse. Spectat autem ad liberalem primo respicere quantitatem dati, ut non det mi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ possint eẽ ꝑdigi. s uix possũt attĩg̾e ut sĩt
libenises. Seniꝑ gͦ cogitare deb̾ent ꝙ nñora
faciũt ꝙͣ deteat. Ex hoc aũt aꝑpere põt ꝙͣ in¬
decens sit eos ẽẽ auaros. nã si regnũ alicuiꝰ
in natura. In naturalib aũt nͥ eit ociosũ ut
ꝓbant dc̃a pħica. gͦ nͨ in regimne uite hũane
asigiud ociosũ ẽẽ deb. q̃r cũ natura hũana

Expanded text:
digi, sed vix possunt attingere ut sint liberales. Semper ergo cogitare debent, quod minora faciunt, quam deceat. Ex hoc autem apparere potest quod indecens sit eos esse avaros. Nam si regnum alicuiusae videmus in natura. In naturalibus autem nihil est ociosum, ut probant physica dicta. ergo nec in regimine vitae humanae aliquid ociosum esse
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. riuiẽib ꝯuẽiunt ad sentutẽ ut płimũ
curat᷑ eoꝵ ꝓdigasitas ⁊ desiũt ẽe ꝓdigi. Cu¬
rars̃ ĩ põt ab egestate. nã qui ꝑdigi sũt ut
płimũ egent. qr expense suꝑhũndant red
morbus curabilis uel ab etate uel cib ege¬
state. s auaricia est morb incurabilis. qr
qnͣto quis plus ꝓcedit iñ auaritia ⁊ qnͣto
plus senescit cͣ tanto mag̾ auarꝰ efficitur.
Si gͦ caput regni a quo totũ regnũ d din¬

Expanded text:
cum veniunt ad senectutem, ut plurimum curatur eorum prodigalitas, et desinunt esse prodigi. Curari etiam potest ab egestate: nam qui prodigi sunt, ut plurimum egent, quia expensae superabundant reddmoribus curabilis, vel ab aetate, vel ab egestate. Sed avaritia est moribus incurabilis: quia quanto quis procedit in avaritia, et quanto plus senescit, tanto magis avarus efficitur. Si ergo caput regni, a quo totum regnum diri
Abbreviated transcription (Latin):
sargi erasis hũnde ematit qd cõtinet. Cũ
gͦ tanto deceat sontem hre os sarguis. qͣnto ex
eo plures ꝑticipare deben̾t. tanto det regam
sarcorem ẽẽ qnͣto infsuentia ad płes exten¬
denda est eius ꝙͣ influentia asicor Sedõ¬

Expanded text:
largi vasis abunde emittit quae continet. Cum ergo tanto deceat fontem habere os largius, quanto ex eo plures participare debent: tanto decet regem largiorem esse, quanto influentia eius ad plures extendenda est, quam influentia ali
Abbreviated transcription (Latin):
quib nõ pportet. tcio uidend̾ ẽ auiꝰ gr̃a det
ut det bomi grã ⁊ nõ p̃p̃ asiqm asiam cãm. Re¬
ges aũt ⁊ pͥncipes uie post̾ deuiare a sib̾asi¬
tate in dando plus . qr magᵈ ͦ expensaꝵ uix
põt̃ excedẽ msticudinẽ reddituũ. Imo si cõtin¬
uant aũt a liberalitate reges ⁊ pͥncipes in

Expanded text:
det, ut det boni gratia, non propter aliquam aliam causam. reges enim et principes vix possunt deviare a liberalitate in dando plus, quia magnitudo expensarum vix potest excedere multitudinem reddituum. Imo si continviant autem a liberalitate reges, et principes in
Abbreviated transcription (Latin):
tanẽ obediãt . q̃ cũ om̃e uoluntariũ sit miꝰ ono¬
sũ ⁊ miꝰ difficile ut libentiꝰ ⁊ facilius otediat
ppꝰ mandatis regis: expedit regie digni᷑ ꝑ he̾ditatẽ
succede̾. Det̾iare g̾ domũ ⁊ ꝑsapiam ex qͣ assu¬
m̃dus e̾ rex setat litigia. tolłit tyranmdem effi¬

Expanded text:
tarie obediant: quare cum omne voluntarium sit minus onerosum et difficile, ut libentius et facilius obediat populus mandatis regis, expedit regiae dignitati per haereditatem succedere. Determinare igitur domum et prosapiam, ex qua assumendus est rex, se
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sic deiuiare post᷑ ab intentõe cõis boĩ sic̾ forte
facet unꝰ solus idosi fiãs monatchia ⁊ dñeturI.
unꝰ solus pͥnceps uł ulius rex in toto pͥnl ͣͥ uł in to I¬
młtes bonos ⁊ u̾tuosos. ut hẽat młtos petes ⁊ if¬
tas manꝰ. ⁊ sic fiet unꝰ hõ młtoꝵ ccłoꝵ młtaꝵ ma¬

Expanded text:
one communis boni, sicut forte faceret unus solus: ideo si fiat monarchia et dominetur unus princeps vel unus rex in toto principatu vel in tomultos bonos, et virtuosos, ut habeat multos pedes et multas manus: et sic fiet unus ho
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ dñantes ad ꝑticip̃at de cautelis regns ⁊ aliqͥs
de u̾suriis cyrannoꝵ ⁊ tanto e̾ melus dm̃um:
qͣnto plus recedit ad regĩ ⁊ est songuiiatyrã¬
no.Uolumꝰ quid ut̾usq oꝑa enariare ⁊ utsq
cautelas destͥfere. nã oppͣ iuxͣ se põita mag̾ elu¬

Expanded text:
articipant de cautelis regiis, et aliquid de versutiis tyrannorum: et tanto est melius dominium, quanto plus accedit ad regnum, et est longius a tyranno. Voluimus quidem utriusque opera enarrare, et utrasque cautelas describere: quia opposita iuxta se posita regia e
Abbreviated transcription (Latin):
eis ad machiari ꝯͣ tyrannũ. Uerus aũt rex nõ
intendit asflig̾e subditos suscitando ⁊ ꝓcando bel¬
la eo ꝙ intendat boñ regni. snõ ult gͦ eos qui
st ĩ regno assume̾ arna: nͥ ꝓ defensione regni uł
de illis s ꝑ exͣneos eerus aũt rex eꝯͦ se ħt ut gͣ¬

Expanded text:
id machinari contra tyrannum. Verus autem rex non intendit affligere subditos, suscitando et procurando bella, eo quod intendat bonum regni: non vult ergo eos qui sunt in regno assumere arma nisi pro defensione regni, vel de illis, sed per extraneos. Verus autem rex econverso se
Abbreviated transcription (Latin):
pes coactiuã bñt po̾m̃ ut q̃ amore honesti ꝑ inc̾patõ¬
nes pr̃nas ⁊ aĩcoꝵ nõ iechit᷑ ab oꝑib scoleratis sal¬
tẽ tiõre pene ret̾łat᷑ ab illis. expediens .n. fuit regͦ
bessũ mñ corͣ. s legͥlator intendit sedare coros ꝑlaca¬
pela sedure nuas. nemsgat rioa ⁊ dissensiom̃ regͦ
ant iñ cuił᷑. Inde e̾ g ͦ qd dr̾ pͦ rech. ꝙ nõ tm̃ no¬

Expanded text:
 coactivam habent potentiam: ut qui amore honesti per increpationes paternas, et amicorum non retrahitur ab operibus sceleratis, saltem timore poenae retrahatur ab illis. Expediens enim fuit regnbellum in corpore: sic legislator intendit placate corda, sedare aimas, ne insurgat rixa et diffensio in regno, aut in civitate. Inde est
Abbreviated transcription (Latin):
excelsentes ne sui subditi stnt magnamim. destͥere
sapi  ⁊ impedire scolas ⁊ studiũ ut exñtes iñ regno
sĩt igrantes ⁊ insci. nõ ꝑmitte̾ sodali.s tͥbare ciues.
int̾ se. Ut de se inuitẽ nõ cõfidãt. depauꝑare eos.
occupare ip̃os in besso ⁊ in aliis ex̾citus. ut nõ ua¬
cẽt ocio. hee gͦ stͦ cautele tyrataice. U̾ qr nłss for¬

Expanded text:
excellentes, ne sui subditi sunt magnanimi: destruere sapientes, impedire scholas, et studium, ut existentes in regno sint ignorantes et inscii: non permittere sodalitates; turbare cives inter se ut de se invicem non confidant: depauperare eos: occupare eos in bello, et in aliis exercitiis, ut non vacent ocio. Haec ergo sunt cautelae tyrannicae. Ver
Abbreviated transcription (Latin):
dinate ⁊ absq l̃itigio campi ⁊ cce ⁊ alia fructifa
excolantur¬
. Qũo sit utend̾ ext̾iorib reb

Expanded text:
dinate, et absque litigio, campi et terrae et alia fructifera excolantur. Quomodo est utendum exterioribus reb
Abbreviated transcription (Latin):
siũt᷑ ex ꝑte ip̃ius regmi. Regnũ .i. ⁊ om̃is
poliuia est quidã ordo ⁊ quidã pͥncipatus. cũ
gͥ ordo ⁊ pͥncipatus sit ip̃oꝵ subditoꝵ ꝑ respet¬
tũ at leges ⁊ ad pͥncipem cuiꝰ est leges fr̾e ut
declaran ht̃ iñ poliͥs. si cuies nõ ꝑticiparẽt
legalem iustiꝰ ͫ nõ reẜuaret̃ in eis ordo nͨ ad
leges nͨ ad pͥncipẽ. nõ gͦ ultlus reẜuaret᷑ mͥ
eis politia. nͨ eẽt̃ ult̾ius regnũo. Fucile gͦ est

Expanded text:
te ipsius regni. Regnum enim et omnis politia est quidam ordo, et quidam principatus. Cum igitur ordo, et principatus sit ipsorum subditorum per respectum ad leges, et ad principem, cuius est leges ferre, ut declarari habet in Politicis: si cives non participarent legalem Iustitiam, non reservaretur in eis ordo nec ad leges, nec ad principem. Non ergo ulterius reservaretur in eis politia, nec esset ulterius regnum. Facile est
Abbreviated transcription (Latin):
Icebat᷑ in p̾tedenti
regna sesistan a pansice maneant tqz
durare nõ posfait: dupͣ uia inuestigare possu¬
mꝰ pͥma siũtur ex ꝑte ip̃ius iusti gnalis. sodã
Prima uia sic pe nã ut iñ p̾cedenti capͦ
ub om̃e bonũ ⁊ ꝓbib om̃e malũ iroplere

Expanded text:
icebatur in praecedenti regna subsistant et pacifice maneant, utrdurare non possint, duplici via investigare possumus. Prima sumitur ex parte ipsius Iustitiae Prima via sic patet: nam ut in praecedenti capitulo iubet omne bonum, et prohibet omne malum: implere
Abbreviated transcription (Latin):
ĩiusticiã ex̾cent. Qñ ⁊ cuiserius maximt᷑ de dyom¬
sio siciliano recitat. qͥ tũ eẽt tyrann ⁊ amator
ꝓprri cõmoei. depopulabat᷑ urbes. exspoliabat ciuiͭ ͤs
cõe: de facili pare põt. quõ se hr̃e debẽt ad odium
nẽ. Ut si hõ diligit iustiͫ ⁊ on̾tatẽ: odit fures qui

Expanded text:
iniustitiam exercent. Unde et Valerius Maximus de Dionysio Ciciliano recitat, qui cum esset tyrannus, erat amator proprii commodi, depopulabat urbes, expoliabat civitates, e: de facili patere potest, quomodo se habere debeant ad odium.nem: ut si homo diligit iustitiam et veritatem, odit fures qui
Abbreviated transcription (Latin):
in ciui ͭ ͤ̃ ut opĩabat᷑ soctes. nã modica ꝯꝰcatõ płus
inducit de amore si sit c̾ta ⁊ uota: ꝙͣ mlt̃a sisit
ignota ⁊ dubia. ħ .n. maior sit ꝯiũctõ pr̃is ad filiũ
ꝙͣ patiui ad nepotẽ . płus tñ patͣus diliget nepotẽ
si fi̾nit̾ c̾de̾t̾ ip̃m̃ eẽ talem: ꝙͣ pat̾ filiũ si rõtia¬

Expanded text:
in civitate ut opinabatur Socrates: nam modica coniunctio plus inducit de amore, si sit certa et nota, quam multa, si sit ignota et dubia. licet enim maior sit coniunctio patris ad filium, quam patrui ad nepotem: plus tamen patruus diligeret nepotem, si firmiter crederet ipsum esse talem; quam pater filium, si rati
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes .n. bellatores dee ee̾ mente cautos ⁊ ꝑui¬
dos. torde iuriles ⁊ a ĩsos. torꝑe robustos ⁊ sortes
ꝙͣ ex fortitu̾ ͤ pauci .n. bellatores si sint sagaces
⁊ industͤe suꝑant młtos nõ forti ͥ ͤ s pͣtenͣ. ꝙħ¬
eres gͦ ꝑ hñt ꝯsiliũ inualidum ⁊ ab usu rõĩs
deficiũt nͨ st̾ita industres ⁊ ꝓuide sicꝰ uiri: nõ
st̾ ordmnande ad oꝑa bellica. nam bellis oꝰ magna
liͦ de re militari. si alia mase acta recupari pos¬
sũt: casus tũ belloꝵ itremediabłes st̃ ex ip̃a i

Expanded text:
Homines enim bellatores decet esse mente cautos et providos: corde viriles et animosos: corpore robustos et fortes.quam ex fortitudine: pauci enim bellatores si sint sagaces et industres superant multos non fortitudine sed ent consilium invalidum, et ab usu rationis deficiunt, nec sunt ita industres et providae sicut viri, non sunt ordinandae ad opera bellica. Nam in bellis magna um Vegetium in De re militari, si alia male acta recuperari possunt, casus tamen bellorum irremediabiles sunt. ex ipsa i
Abbreviated transcription (Latin):
qr mlr̃es q̃ st̃ pauide ⁊ pusissaĩes ad oꝑa belsica
destinari nõ dẽfent. In becillis .n. est meluis pa¬
uidos expellere: ꝙͣ eos in socieͭ ͤ hr̃e. nã cũ huanũ
sit tiniere mortẽ uiriles ⁊ ⁊ aiõsi tͤpidant uiden¬
tes mindos c̾pidare. Ne gͥ reddant᷑ bellantes pu¬

Expanded text:
quae sunt pavidae et pusillanimes, ad opera bellica destinari non debent. In bellis enim melius est pavidos expellere, quam eos in societate habere nam cum humanum sit timere mortem, viriles etiam et animosi trepidant videntes timidos trepidare
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. Necet gͦ R̾ei ⁊ p̾n. nõ om̃s leges f̾re ccͣ
pespoes mensurandus ut ꝙ quil qd suũ e̾ possi¬
deat. S ml̾tas ordiñare decet ccͣ passion s re¬
pͥmendas ne cuies fint intẽꝑati. ⁊ iniurient᷑
m̃ uxores ⁊ filias alioꝵ nno tantomag̾ sos¬

Expanded text:
ipes non omnes leges ferre circa possesiones mensurandas, ut quod quilibet quod suum est possideat: sed multa ordinare decet circa possesiones reprimendas, ne cives sint intemperati, et iniurientur in uxores, et in filias aliorum. Immo tanto magis so
Abbreviated transcription (Latin):
norib nͥ sit sictus ⁊ suꝑsicialis : Scd̾o indecẽs
ẽ regi pon̾e̾ suã felici ͭ ͤ in honorib q ex hoc
ponat ut possit honorẽ cõsequi. p̾summẽt suã
honorẽ ꝯseq̃iet̾. exposuit se ꝑicłĩs bellicis.
assume̾nt ⁊ ne eent minii ho ᷤᷤ auidi ĩ filiũ
sic p̾sũpiuossĩ occidit. nõ obstante ꝙ dẽs filiꝰ
uictoriã optimierat ab hoste. Ne gͦ pͥnceps
sa p̾cipitet ⁊ neminis psumat: expedit ei
suã feli ͭ ͤ in hono  pone̾. : Ecio hoc ẽ inde¬
tenis ei ne sit inuistiꝰ ⁊ meqͣns. decet .n. pͥaci¬

Expanded text:
ictus, et superficialis. Secundo indecens est Regi, ponere suam felicitatem in honoribus, quia ex hoc ponat, ut possit honorem consequi, praesumet suam honorem sequeretur, se exposuit periculis bellicis: assumerent, et ne essent nimii honoris avidi, filium sic praesumptuosum occidit, non obstante quod dictus filius victoriam obtinuerat ab hoste. Ne ergo princeps se praecipitet, et ne nimis praesumat, non expedit ei suam felicitatem in honoribus ponere. Tertio hoc est indicens ei, ne sit iniustus et inaequalis: decet enim princi
Abbreviated transcription (Latin):
nõ .n. cogͦtunꝰ que quis in corde cogitat. s que
ext̾uis iep̾sentat. Reu̾entia gͦ q̃ est honor si de¬
bed maĩfestare od̾tutẽ eus cui exhibet᷑. nõ suffi¬
cit ꝙ sit cagitata in corde s requint᷑ ꝙ extius
nora s in int̾n ͭͥs q̃ stꝰ fona maiora: iñ honoͧ¬
horior mag̾ est in honorante qm̃ in honorato.
sam. sͨ honor mag̾ est in eo qui facit ip̃m : qm

Expanded text:
noscimus quae quis in corde cogitat, sed quae exterius repraesentat. Reverentia ergo, quae est honor, si debet manifestare virtutem eius cui exhibetur, non sufficit, quod si cogitata in corde, sed requiritur, ut exterius nora; sed in intrinsecis, quae sunt bona maiora, in honohonor magis est in honorante, quam in honorato, sam, sic honor magis in eo est, qui facit ipsum, quam
Abbreviated transcription (Latin):
dib magtudim ci dig̾tati aot qnͣto quis maner
pͥncepo existit: canto alios mas ertesssre debo
m dig̾tate uite ⁊ mag̾tudine boĩtatis. In tanto
N e ᷑ gͣdn exñs indignũ est ut uitã pecudis¬
T eligat q ꝑeam ualde depͥmnit̃.  Sedo h¬
T est decasm ͤ Regi. qr ip̃m ꝯtemptiᷝ ͤ ͫ reddit.

Expanded text:
dere magnitudini, et dignitati, ut quanto quis maior princeps existit, tanto alios magis excellere debet in dignitate vitae, et magnitudine bonitatis. In tanto ergo gradu existens, indignum est, ut vitam pecudum eligat, quia per eam valde deprimitur. Secundo hoc est de
Abbreviated transcription (Latin):
spẽs euis. qr .iiiiͦ. due mod̾antes delcc̃es nu¬
t̾mentales. ut sobrietas ⁊ tpr̃antia abstinen
⁊ due refrenantes delocẽs uene̾as. ut casti¬
tas ⁊ honestas sũ pudicitia. Oitẽ uͦ decła̾¬
tũ fuit quõ possumꝰ nos ip̃os fac̾e tp̃ratos

Expanded text:
s: quia quatuor. duae moderantes delectationes nutrimentales, ut sobrietas, et abstinentia. et duae refraenantes delectationes venereas, ut castitas, et honestas sive pudicitia. Quarto vero declaratum fuit, quomodo possumus nosipos facere temperatos
Abbreviated transcription (Latin):
spẽs ip̃ius. uidel. sobrietas abstinentia. ca¬
stitas ⁊ pudicitia. Nã si rolumꝰ nut̾menta
sic̃ qͥ excedũt in potando st̃ ebrii. epẽando
uͨ nos a cibo sumꝰ abstinentes. absimentia
gͦ ⁊ sob̾etas deẜuiũt in rep̾m̃do delcãtõnes
nut̾m̃tales. s castitas ⁊ pudicitia ueno̾as re¬
ne̾is. d̾ ẽẽ castus. e ꝓut horret ĩ ip̃os gestꝰ
incitantes ad men̾c̾a : dr ẽẽ honestꝰ sũ puditꝰ.
hiis iusis de leui ꝑa.qũo nos ip̃os fute.
possumꝰ tpẽatos . nã tpr̃antia ⁊ foxtitudo qi
błia .s ꝓpr̃antia ẽ ĩ reẗhendo se abhus
audaces ꝙͣ timidi ÷ s ͨ tpr̃antia plus quẽĩt
cũ insẜibai ͭ ͤ.si gͦ uolumꝰ nos ip̃os fac̾e tẽ

Expanded text:
psius; videlicet, sobrietas, abstinentia, castitas, et pudicitia. Nam si volumus nutrimentalsicut qui excedunt in potando, sunt ebrii. Temperando vero nos a cibo, sumus abstinentes. Abstinentia ergo, et sobrietas deserviunt in reprimendo delectationes nutrimentales. Sed castitas, et pudicitia vennereis, dicitur esse castus. Sed prout horret etiam ipsos gestus incitantes ad venerea, dicitur esse honestus, sive pudicus. His visis de levi patet, quomodo nosipsos facere possumus temperatosbilia: sed Temperantia in retrahendo se ab hisaudaces, quam timidi: sic Temperantia plus convenit cum insensibilitate. Si ergo volumus nosipsos
Abbreviated transcription (Latin):
ones .n. uł obsistũt iõm qr alliciuĩt nos ad id
qd̃ iõ uetat. uel ut supͣ dicebat᷑ obsistũt ei
qr retͣhunt nos ab eo qd̾ rõ dictat. Int̾ ceta
aũt q̃ possũt nos retͣhere a bono rõnis: st̃ diõ¬
res belłi ⁊ ꝑicula morus ccͣ que ẽ sorti ͦ sic

Expanded text:
 obsistunt rationi, et alliciunt nos ad id quod ratio vetat: vel ut supra dicebatur obsistunt ei, quia retrahunt nos ab eo quod ratio dictat. Inter caetera autem, quae possunt nos retrahere a bono rationis, sunt timores belli, et pericula mortis, circa quae est Fortitudo. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
de quodã . noĩe pħilosenꝰ. qui cũ eõt pulti¬
uorae i orauit ut guitur etꝰ longiꝰ gruis guite
fie̾t. nõ .n. orauit ut litigͣ eius eẽt latior
ling ͣ bouis. ut magꝰ delc̃aret᷑ ꝑ gustũ : s
ut guit᷑ eiꝰ eẽt longius guite gͣͥis. ut come¬
dendo ⁊ bibendo diutiꝰ delcãretur ꝑ tactũ.

Expanded text:
t pultivorax, oravit, ut guttur eius longius quam gruis fieret. Non enim oravit, ut lingua eius esse latior lingua bovis, ut magis delectaretur per gustum, sed ut guttur eius esset longius gutture gruis, ut comedendo, et bibendo diutius delectaretur per tactum.
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut tĩ ut ait coͣ qnͣdam insuła mans ut et pon¬
carnes cdas deuorantes carnes huanas. ⁊ qd petꝰ¬
⁊ p̾stabant s filios in ꝯuiuiũ. Cũ n. qͦs ałios cõ¬
iuuare uolebat si filius siuis domi nõ erat a
uicaio suo mutuabat filiũ ⁊ ip̃m ꝑabat ĩ quuuũ¬

Expanded text:
Sic etiam ut ait circa quandam Insulam maris ut circa Poncarnes crudas, devorantes carnes humanas, etstabant sibi filios inconviviis. cum enim qui alios convivare volebat, si filius suus domi non erat, a vicino suo mutuabat filium, et ipsum parabat in
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ nõ solũ bonꝰ est in se. s ⁊̃ bonitas sua se
extendit ad alios: s ͨ peior ẽ qͥ nõ solũ ma¬
lus est iñ se. s ĩ malitia sua se extendit ad
alios. ⁊ qͣnto ad ples se extendit malicia eiꝰ.
tanto peior existit. Canto gͥ sũmoꝑe studẽ
debent reges ⁊ p̾ͥncipes. ut ẜuent uistiꝰͫ ͫ ⁊ ĩ¬
iusti ͫ uitent. qͣnͣto ex eeꝵ ĩuistiꝰ põt seqͥ

Expanded text:
qui non solum est bonus in se, sed etiam bonitas sua se extendit ad alios: sic peior est, qui non solum malus est in se, sed etiam malitia sua se extendit ad alios: et quantum ad plures se extendit malitia eius, tanto peior existit. Tanto igitur summopere studere debent reges, et principes ut servent Iustitiam, et iniustitiam vitent: qunanto
Abbreviated transcription (Latin):
Rex cẽ tante uisti ͤ ⁊ tante eqͣlitatis: ut possi
ip̃us leges dinge̾ cũ in aliqꝰ casu legos & fua¬
ri nõ debeant ut infͬ parebit. Dubitou gͦ
utr̃ rex debeat ẽẽ eqͣlis ⁊ ustus: ẽ dubitare urr̃.
ip̃a iegla debeat ee regłata. Si n iegsa ab aqͣu

Expanded text:
antae Iustitiae, et tantae aequitatis, ut possit ipsas leges dirigere: cum aliquo casu leges observari non debeant, ut infra patebit. Dubitare ergo, utrum rex debeat esse aequalis et iustus, est dubitare, utrum ipsa regula debeat esse regulata. Si enim regula ab aequ
Abbreviated transcription (Latin):
unũqoa ꝑstm̃ est cũ põt sibi sise ꝓducere.
⁊ cũ actõ sua ad alios se extendit. Ot tũc
ip̃m : nõ plene appr qͣls sit. nͨ ꝑfce cogͦscit᷑
bõitas eius. s qñ ꝯstituit᷑ in p̾ͥncipatu aliqͦ
melus app qͣlis sit. eo ꝙ oꝑꝰ sua ad alia se

Expanded text:
um est, cum potest sibi simile producere, et cum actio sua ad alios se extendit: ut tunc ipsum, non plene apparet qualis sit, nec perfecte cognoscitur bonitas eius. Sed quando constituitur in principatu aliquomelius apparet qualis sit, eo quod opera sua ad
Abbreviated transcription (Latin):
tio pħi dice̾ ꝙ cũ uenꝰ q̃ est tã pulc̾rima stel
pulcͣ nͨ ioa p̃clara: sic̃ ẽ iustiꝰͣ pulcͥtudo stel¬
laꝵ. nõ ẽ ita admirabiis: sic̃ pulc̾tudo etꝰ.
Stelle .n. pollent pulctud̾ie coͣrͣli. ⁊ illiũant
nos luĩe cõrli. s ustiꝰ pollet pulcͥtudine
corlem: tanto pulctudo uisti ͤ ⁊ cdantas eius
admirubłior ẽ claritate stellaꝵ. si gͦ dec
reges ⁊ pͥncipes hĩe clanssiãs aͥtutes ex ꝑte

Expanded text:
ophi dicere, quod Venus, quae est tam pulcherrima stellpulchra, nec ita praeclara, sicut est Iustitia. Pulchritudo stellarum non est ita admirabilis, sicut pulchritudo eius. Stellae enim pollent pulchritudine corporali, et illumunant nos lummine corporali: sed Iustitia pollet pulchritudine corporalem, tanto pulchritudo Iustitiae, et claritas eius admirabilior est claritate stellarum. Si ergo decet reges et principes habere clarissimas virtutes ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
icede̾. ꝙ sitꝰ locus meptus defensiom si in eo hos¬
tes inueĩand reddit eos debelliores ad bessandio.
sic locus apt̾ facit eos potãtõres ad resistend. T¬
⁊ puluis facies eoꝵ ꝑtutit. ⁊ in quo solares radñ
opponũt᷑ eoꝵ ocłis : difficilius post̾ hostes resistere

Expanded text:
icut locus ineptus defensioni, si in eo hostes inveniantur, reddit eosdebiliores ad bellandum: sic locus aptus facit eos potentiores ad resistendum. T pulvis facies eorum percutit, et in quo solares radii opponuntur eorum oculis, difficilius possunt hostes resistere
Abbreviated transcription (Latin):
si tũc iuadut᷑. facilius delũgtur. ꝙͣ si debite qͥeius¬
sẽt. debita gͦ quies hostes potẽtõres reddit. Sext̃
quid̾ e̾ amor ⁊ ꝯcordia ip̃oꝵ. nã si hostes disi conasiter
faciliũs deiũꝯt᷑. młoc̾magꝰ disi aĩo ⁊ colũtate debel¬
sant̾ celerius. qr maior e̾ dio aĩoꝵ ꝙͣ corpoꝵ ⁊ eq̃io

Expanded text:
si tunc invaduntur, facilius devincuntur, quam si debite quievissent. debita ergi quies hostes potentiores reddit. Sextum quidem, est amor et concordia ipsorum. Nam si hostes divisi corporaliter facilius devincuntur, multo magis divisi animo et voluntate debellantur celerius, quia maior est divisio animorum
Abbreviated transcription (Latin):
indecens ⁊ ip̃m tame̾ ĩmod̾ato tĩore. Tco
ĩmoc̾a̾tus timor peddio hoiẽm cieimilentũ
nã pp̃ tiõiem calore ꝑg̾diente ad int̾iora et̾i
menbͣ frigida manẽt nerui gͦ fuit feestĩ ⁊
nõ ualentes sustin̾e m̃bͣ qr accidit eis tremo

Expanded text:
timere immoderato timore. Tertio immoderatus timor reddit hominem tremulentum. Nam propter timorem calore pregrediente ad interiora, exteriora membra frigida manent. nerui ergo fiunt frigefacti, et non valentes sustinere membra quare accidit et tremor.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ suã felicitatẽ pone̾. scd̾o qͣs u̾rutes debeat hr̃e¬
⁊ c̾tio qe passioneo dibrat sequi. eriͣto quos
modas debeat mutari. Nam cũ bñ uiue̾ ⁊ bñ t.¬
gẽ seip̃m eẽ nõ possint᷑. ñ quis se det bons accib
tare de regĩe sui. o ip̃m notitiã tinde̾ de om̃i¬

Expanded text:
et suam felicitatem ponere. Secundo quas virtutes debeat habere, tertio quas passiones debeat sequi. Quarto quos mores debeat imitari. Nam cum bene vivere, et bene regere seipsum, esse non possit nisi quis se det bonis actibus, ctare de regimine sui, oportet ipsum notitiam tradere de omni
Abbreviated transcription (Latin):
siłat pu̾o. qr sicut. puer deb regi ꝑ pedagogũ.
sic uis cõcupis ᷝ ͥᷤᷤ est regenda ⁊ regsãnda ꝑ rõ¬
nem. si gͥ indecens est regẽ cẽ pu̾m in om̃ib.
h indecẽs regĩ. qi hiꝰ uiciũ max̾ est turpe ⁊ cõ¬
tẽpti ͤ hoĩes .n. intpr̃ati. qr appetũt uilia ⁊
tp̃ia. so si in pͥncipatu sint maxͣ cõtempnĩt᷑
qꝵ quil indignant᷑ regi ab eo qui est intpĩa¬
tus ⁊ nõ sequit᷑ roẽm s passionẽ. qͣre si decet
ꝑsonam regiam ostende se reuẽndoam ⁊ houes¬
tam seu honore dignã. max ͤ indecẽs ẽ eam

Expanded text:
smilat puero: quia sicut puer debet regi per paedagogum, sic vis concupiscibilis est regenda, et regulanda per rationem. Si ergo indecens est regem esse puerum moribus, vitium maxime est turpe, et contemptibile. Homines enim intemperati quia appetunt vilia et turpia, ideo, si in principatu sint, maxime contemnuntur: quia quilibet indignatur regi ab eo quod est intemperatus, et non sequitur rationem, sed passionem. Quare si decet personam regiam ostendere se reverendam et honore dignam, maxime indecens est eam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ bestialẽ statĩ ip̃m hũit m̃ ꝯtẽptũ ⁊ indigͣ¬
tus de tͣpitud̾ie euis uoluit eũ m̃uade̾. Rox
aut timens fugit. ⁊ qr nõ credebat se posse
esfuge̾. manus illius ducis clausit se in qͣ¬
dam domo ⁊ cũ toto thesauro suo ⁊ om̃is suꝑsq̃¬

Expanded text:
bestialem, statim ipsum habuit in contemptum: et indignatus de turpitudine eius, voluit eum invadere. rex autem timens, fugit: et quia credebat se non posse fugere manus illius Ducis, clausit se in quadam domo, et cum toto thesauro, et omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
culo fi̾ nõ põt. ualde gͦ inciepandꝰ est carens
tpõantia. cũ eam sñ ꝑiculo possit acqͥrere. nõ
aũt ad̾o increpandꝰ est carens fortł ͥ ͤ q uͥtus
qr młta talia exꝑim᷑ in uita. młtotiens .n. oc¬
currũt nob̾ delc̃abłia. a quib abstiᵈ ͦ disponi
bella illa sint iusta. S forte toto tp̃r uite hõĩs
nõ occͣret ei unũ ustũ bessũ. nõ gͦ sic possu¬
mꝰ assuefi ad oꝑa forti ͫͥ ᷤᷤ sic̾ ad oꝑa tprantie

Expanded text:
culo non potest. Valde est ergo increpandus carens temperantia, cum eam sine periculo possit acquirere: non autem adeo increpandus est carens fortitudine, quia  multa talia experimur in vita, multotiens enim occurrunt nobis delectabilia, a quibus abstinendo disponimbella ista sint iusta. Sed forte toto tempore vitae hominis, non occurrit ei unum iustum bellum. Non ergo sit possumus assuefieri ad opera fortitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
pefacit
⁊ readit naturam ĩmobłem ⁊ attorntam qd nõ
facit delcãtio ꝑ intprantiam. s qñ aliqͥs est in
liba̾te agit qd̾̃ agit tolsabilius ẽ gͥ p̾care ꝑ
timorẽ ꝑ intpĩantiam. Cũ ħ sit mag̾ uołãca

Expanded text:
pefacit, t reddit naturam immobilem, et attonitam: quod non facit delectatio per intemperantiam. Sed quando aliquis est in liberate agit quod agit. Tolerabilius est igitur peccare per timore
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte auditoris qui eridiendꝰ est ꝑ talem arti
Pma maisic p. Cũ .n. doctna de regni
pͥntipũ fit de actib hũanis ⁊ ꝯpͥhendat᷑ sub
morali negotio . qr matia maralis ut dc̃m es
nõ patit̾ ꝑstrutatĩrm subtilem. S ẽ de negi¬
nis singularib. que ut declarari ht̃ ẜo eth

Expanded text:
er talem artem. Prima via sic patet. Cum enim doctrina de regimine principum sit de actibus humanis, et comprehendatur sub morali negocio, quia materia moralis ut dictum est non patitur perscrutationem subtilem, sed est de negociis singularibus: quae ut declarari habet 2. Eth
Abbreviated transcription (Latin):
sũ eogum intendimꝰ aitem ⁊ notitiam t᷑ter
p̾fens opus requirit. Primo uitend̾ est
sit modus ꝓcedendi in hac arte. Sci gͥ ꝙ
⁊ si guralr loqui ꝑtransire. qr gesta morali
coplete sub narratõne nõ cadunt. Possu

Expanded text:
egum intendimus artem, et notitiam tradere, praesens opus requirat, primo videndum est, Quis sit modus procedendi in hac arte. Sciendum et figuraliter pertransire, quia gesta moralia complete sub narratione non cadunt. Possum
Abbreviated transcription (Latin):
pedit᷑ aĩa ne possit bñ specu̾ ⁊ no possit libe̾
erequi accões suas. nascentes gͦ ex tasi ꝯiugio
debent eẽ sollicti ut eoꝵ filũ sint formosi
⁊ esegantes cor᷑ ⁊ andustres menit. Dato gͦ ꝙ
ꝯunigat ios uxorẽ duce̾ in etare minis iuuẽis
nõ tũ debent ceti ꝯuigio nͥ in etate debita. Sda
erã. nã si in etate inznis uiuelli uxores suro

Expanded text:
peditur anima ne possit bene speculari, et ne possit libere exequi actiones suas. nascentes ergo ex tali coniugio debent esse soliti, ut eorum filii sint formosi et elegantes corpore, et industres mente. Dato ergo quod contingat eos uxorem ducere in aetate nimis iuvenili, non tamen debent uti coniugio nisi in aetaterum. Nam si in aetate valde iuvenili uxores suis
Abbreviated transcription (Latin):
assoluũt᷑. Dicit aũt stiles aituis dissolu nõ q
licita sit dissolutõ ꝯiugii ⁊̃ si nositassit ibi feꝯdi¬
tas filioꝵ ut suꝑior rõ plemus oñdebat. Attã si
in ꝯiugio assit foñ ꝓlis nõ solũ ex fide que in qui¬
gio est ẜuanda inclinant᷑ ꝯiuges sot sͥ iniucẽ

Expanded text:
dissoluuntur. Dicit autem steriles citius dissolvi, non quia licita sit dissolutio coniugii, etiam si non adsit ibi fecunditas filiorum, ut superior ratio plenius ostendebat. attamen si in coniugio adsit ibi bonum prolis; non solum ex fide, quae in coniugio est servanda, inclinantur coniuges, ut sibi invicem
Abbreviated transcription (Latin):
dui sitatẽ nobiłiͭ ͥ s t diuitiaꝵ ip̃oꝵ uiroꝵ. Nlã
ciues in nobili ͭ ͤ ⁊ dĩtis deficientes debent ꝑ seipõs
suas instrue̾ ꝯiuges ⁊ debitas cautelas adhicere
ut polleant iͥtutib supͣdc̃is. Him̃ dantes uͦ in no¬
bisitate. in d̾itu̾s.⁊ in cauli poͬ: dec inqͥr̾e̾ ma¬
hõis morib aꝓplutas. instentes ꝯuiges ⁊ indu¬
ꝑara: Restat oñda̾ qũo regond̾a sit ue sit
debite raciturna. nã ut saibr pͦ pof orna¬
namentũ mulieris est silentiũ. si .n. młi¬
eres debite se hẽant ⁊ ꝯgͣe silentius ẜuent
ex hoc magis ordĩate appent. ⁊ ad maiorẽ
amorẽ corros inducuͣt. Dec gͦ eas eẽ tacit᷑¬

Expanded text:
sitatem nobilitatis divitiarum ipsorum virorum. Nam cives in nobilitate et divitiis deficientes, debent per seipsos suas instruere coniuges, et debitas cautelas adhibere, ut polleant bonitatibus supradictis. Abundantes vero nobilitatebonis moribus approbatas, instruentes coniugem, et induperata: restat ostendere, quomodo regenda sit, ut debite sit taciturna. Nam, ut scribitur I. Polit. ornamentum mulieris est taciturnitas. Si enim mulieres debite se habent, et congrue silentium servent, ex hoc magis ornatae apparent, et ad maiorem amorem viros inducunt. decet ergo eas esse tacitu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ incude. ⁊ aliis nnistrĩs fabrilib.⁊ spͤtat ad fabrĩ
talia instr̃a togͦscere. E uolens tradeꝰ notitiã de ar¬
te textoria. debet det̾iare de p̾timb ⁊ de aliĩs orga¬
nis illus artis. ⁊ sp̾tat ad rextorẽ talia instrã cegͦs¬
cere. q̃r uosens tradere notitiã de arte gub̾natõis

Expanded text:
ntis fabrilibus; et spectat ad fabrum talia instrumenta cognoscere. Sic volens tradere notitiam de arte aextoria, debet determinare de pectinibus, et aliis organis illius artis, et spectat ad textorem talia instrumenta cognoscere. Quare volens tradere notitiam de arte gub
Abbreviated transcription (Latin):
ortos. toto tp̃e uite fue nõ age ad iustũ bellũ. ut ex
eo possent atqͥre̾ anqͦs antilsantes ⁊ ẜuos ne g
tases oĩo p̾uent᷑ m̃istris ad suppsendã in digentiã
domesticã. oꝑtuit ẽẽ aliqͦs m̃stros ꝯductos ẜuie̾¬
tes intuitu icedis. ⁊ aliqͥs diłciuos ⁊ uͥtuoses iñis

Expanded text:
ortos toto tempore vitae suae non agere aliquod iustum bellum, ut ex eo possent acquirere aliquos ancillantes et servos: ne ergo tales omnino priventur ministris, ad supplendum indigentiam domesticam oportuit esse aliquos ministros conductos servientes intuitu mercedis, et ali
Abbreviated transcription (Latin):
Cit gͦ mr̃es sꝑ moneãt suos filios ad honesta qr
honestũ ⁊ idẽ qd̾ honoris status. nuenes mlt̾u
affeãnt ea q̃ ĩportare uñr honoris statũ. ⁊ ꝑ
socũ ab oppõĩtis. mltũ timet̃ que ĩportãt ignõmi¬
am ⁊ inhonoratcẽ. ⁊ qr erubescenͣ ⁊ tiõr ĩgłia ͫ ͤ

Expanded text:
 semper moneant suos filios ad honesta; quia honestum idem est quod honoris status, iuvenes multum affectant ea quae importare videntur honoris statum, et per locum ab opposistis, multum timent quae important ignominiam et inhonorationem: et quia erubesc
Abbreviated transcription (Latin):
d n reginib reipub ͤ si mens hũana ut suꝑius
dicebat᷑ nescit ociosa esse: stat̃ cũ quis dat selicitis
ext̾itus: uagag̾ enis mens tcͣ iłlicitas occupatões
qd̾ tãtomagꝰ cauend̾ e̾ in młierib ꝙͣ in uiris. qnͣ¬
to molliores funt illis. ⁊ qnͣto cogi ͦ illicita facidi¬
us trahunt᷑ ut ea si assit ꝯmoditas ore apłeant
hiberi ut inłieres sint bone ⁊ uͥtuose. p̃p qd ⁊ a¬

Expanded text:
 regiminibus reipublicae; si mens humana ut superius dicebatur nescit ociosa esse, statim cum quis non dat se licitis exercitiis, vagatur eius mens circa illicitas occupationes. quod tanto magis cavendum est in mulieribus quam in viris, quanto molliores sunt illis, et quanto cogitando illicita facilius trahuntur, ut ea si adsit commoditas opere compleant.hiberi, ut mulieres sint bonae et virtuosae. propter
Abbreviated transcription (Latin):
ut nõ siant ult̾iores ⁊ subtisiores ẜmones.qm
p̾rens opus iquirit. Primo didend̾ est qͥs
sit modus ꝓcedendi in hac arte. Stiꝰ ⁊ͥ ꝙ in
toto morali negotio modus ꝑtedendi ẜ pb̃m ept
⁊ siguralr loqui ꝑtransire. qr gesta morasia
copleto sub narratõne nõ cadunt. Possumꝰ

Expanded text:
on fiant ulteriores sermones quam praesens opus requirat, primo videndum est, Quis sit modus procedendi in hac arte. Sciendum ergo, quod in toto morali negotio modus procedendi secundum et figuraliter pertransire, quia gesta moralia complete sub narratione non cadunt. Possumus
Abbreviated transcription (Latin):
dño philippo pͥmogenito ⁊ heredi p̾cdanssi¬
mi uin dni phibppi dei gra illustrissimi
regis francoꝵ. siuis deuotus p̃rꝰ egidius
romams ordinis fr̃gi heremitaꝵ sc̃i augꝰ¬
tun cũ reꝯmendatõne setpm̃ ⁊ ad om̃ia fa¬
mulatum. Clamat politicoꝵ siña om̃es
pincipatꝰ nõ ess equalg̾ diut᷑nos. nͨ equali
ꝑrodo singłã regimĩa mensuran. s aliqͣ

Expanded text:
enito, et haeredi praeclarissimi viri Domini Philippi Dei gratia Illustrissimi Regis Francorum, Suus devotus Fr. Aegidius Romanus Ordinis Fratrum Eremitarum S. Augustini, cum recommendatione seipsum, et ad omnia famulatum. Clamat Politicorum sententia, omnes principatus non esse aequaliter diuturnos, nec aequali periodo singula regimina mensurari: sed ali
Abbreviated transcription (Latin):
cõsepfunt. simꝰ sapientõres in speculabsib: sic
reges ⁊ pͥncipes recogitando acta fuoꝵ p̾detessoꝵ
fiũt mag̾ pͥdentes in agibłib : Scãs debent di¬
ligaent̾ intueri futaͣ boͣ q̃ post̾ esse ꝓficua regno
⁊ mala q̃ postꝰ eẽ regno nociua. nã ex l haba¬

Expanded text:
serunt, sumus sapientiores in speculabilibus: sic reges et principes cogitando acta suorum praedecessorum, fiunt magis prudentes in agibilibus. Secundo debent diligenter intueri futura bona, quae possunt esse proficua regno: et mala, quae possunt esse nociva. Nam ex hoc hab
Abbreviated transcription (Latin):
mi um dni phibppi dei gr̃a illustrissimi
regis francoꝵ. sius deuotus p̃r̾ egidius
romamis ordinis fr̃gi heremitaꝵ sã augꝰ¬
tm cũ regmendatõne setpm̃ ⁊ ad om̃ia fa¬
mulatum. Clamat politicoꝵ siña om̃es
pincipatꝰ nõ essi equalaꝰ diut᷑nos. nͨ equali
ꝑrodo singła regiima mensuran. sz aliqͣ¬

Expanded text:
mini Philippi Dei gratia Illustrissimi Regis Francorum, Suus devotus Fr. Aegidius Romanus Ordinis Fratrum Eremitarum S. Augustini, cum recommendatione seipsum, et ad omnia famulatum. Clamat Politicorum sententia, omnes principatus non esse aequaliter diuturnos, nec aequali periodo singula regimina mensurari: sed ali
Abbreviated transcription (Latin):
finem sibi ꝯͥentem. ut tẽꝑataa incłmat in sob¬
eratem ⁊ in detestattẽm uenereoꝵ. s nõ fufficit
inlinari in finem debrtũ tẽꝑantie uel in fi¬
nẽ alioꝵ yͥtutũ moraliũ. nͥ stiamꝰ qũo possumᷤ
cosequi talem fiuẽ qd̾ fit ꝑ pͥdentiam. ꝑ u̾cutes gͦ
morales p̾̃statumꝰ nob̃ debitos sineo s ꝑ pͥdenͫ¬

Expanded text:
finem sibi convenientem, ut Temperantia inclinat in sobrietatem, et in detestationem venereorum: sed non sufficit inclinari in finem debitum temperantiae, vel in finem aliarum virtutum moralium, nisi sciamus, quomodo possumus consequi talem finem, quod sit per prudentia. Per virtutes ergo morales praestituimus nobis debitos fines: sed pe