comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sanctum moysen po¬
pulo dei precepta dautem:
ubi dixit. Audi israel: dũs
deus tuns. deus unus est.
Non potest esse maior. nõ
potest esse minor. nõ pe test
numerari. diceute propłia
ster. et magua uirtus eme
et sapiencie eius non est nu
inerus. Pꝑtime nostis iste
fratres carissimi. qui forti¬
ter cor de tenetis catholicam
ueritatem. Audite tamen
breuiter quod adiiuante
dño proposui erplanãdũ.
Deus uiuis est pater. deus
unus est filius. Deus unus
est spiritus sanctus. non
tres dii. sed unus deus ¶reg
in uocabulis. unus in dei¬
michi hereticus. Erga sin
num sunt. oumnes sunt ĩ¬
carnati. Non. Ad solum
cristum pertinet caro. Nem¬
ꝑe aliud cil amma alius
est racio hic. et tamen m
antina est racio. et una ẽ
auimia. sed aliud amma
agit. aliud racio. Amms
unui. raciosapit. et ada¬
iumani pertinet uita et
ad racionem pertinet sa¬
piencia. Et cum unum sũ.
aimia sola suscipit uitam
racio sola suscipit sapieuuã
Et tamen nec auina sine
racione. nec racio sine am¬

Expanded text:
sanctum Moysen populo Dei praecepta dantem, ubi dixit, Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Deus unus est . Non potest esse major, non potest esse minor, non potest numerari, dicente David ster, et magna virtus ejus, et sapientimerus . Optime nostis ista, fratres charissimi, qui corde fortiter tenetis catholicam veritatem; audite tamen breviter quod, adjuvante Domino, proposui explanandum. Deus unus est Pater, Deus unus est Filius, Deus unus est Spiritus sanctus. Non tres dii, sed unus Deus. Tres in vocabulo, sed unus in Deimihi haereticus: Ergo si unum sunt, omnes sunt incarnati. Non. Ad solum Christum pertinet caro. Nempe aliud est anima, aliud est ratio: et tamen in anima est ratio, et una est anima. Sed aliud anima agit, aliud ratio: anima vivit, ratio sapit; et ad animam pertinet vita, et ad rationem pertinet sapientia. Et cum unum sint, anima sola suscipit vitam, ratio sola suscipit sapientiam: et tamen nec anima sine ratione, nec ratio sine ani
Abbreviated transcription (Latin):
non possumus. Quia er¬
go et post baptisinum in¬
quin auimus uitam. bap¬
tizemus la trimis conscien¬
ciam: quatinus regionẽ
nostram per aliam mai
repetentes. qui ex ea boms
delectati discessimus. ade¬
am malis amaritati rede¬
xultent uirgi¬
nes: uirgo pe¬
perit cristum. Nichil in ea
quod uoint putent exter¬
minatum. mansit uirgo
post partum. Exultent
indue: infantem cristum
uidua anna cognouit.
Erultent conugate. na
beth nupta prophetauit.
Nullus gradus preter¬
missus est. de quo non ha¬
beat testimonium salus
ommum. Numquid e¬
mi sole uirgines ad
munt: Peruemunt et.
uirguntate sua septem
annos uixit cum iuro
suo: quo defuncto usq
ad semlem etatem per¬
ueint. Eenectute sancta

Expanded text:
non possumus. Quia ernon possumus. Quia ergo et post baptisma inquinavimus vitam, baptizemus lacrymis conscientiam, quatenus regionem nostram per viam aliam repetentes, qui ex ea bonis delectati discessimus, ad eam malis amaricati redeExsultent virgines, virgo peperit Christum. Nihil in ea quod voverunt putent exterminatum, mansit virgo post partum. Exsultent viduae, infantem Christum vidua Anna cognovit. Exsultent conjugatae, nasbeth nupta prophetavit. Nullus gradus praetermissus est, de quo non haberet testimonium salus omnium. Nunquid enim solae virgines ad niunt? Perveniunt et virginitate enim sua septem annis vixerat cum viro suo. Quo defuncto, usque ad senilem aetatem pervenerat senectute sancta
Abbreviated transcription (Latin):
circo uenire cicius differt.
ut minus inueniat. quos
condemnet. Pumamus
fletibus culpas. et cum psal¬
miste uoce preueniannis
faciem cus in confessione
Doluptatum ergo falla¬
cia nos nulla decipiat. mil¬
la uana leticia seducat.
In proximo namq ẽ nider
qui dicit. Se nobis qui ri¬
detis minc: quia lugebitis
et flebitis. Hinc salomon
ait. Risus. dolore miscebi¬
tur. et ertrema gaudii luc¬
tus occupat. Hinc iterum
dicit. Risum seputani erro¬
rem. et gaudio dixi quid fru¬
stra deciperis: Hnic rursus
ait. Cor sapiencium ubi
tristicia est. et cor stultorum
ubi lencia. Pertimescamꝰ¬
igitur precepta dei. si celebͣ¬
mus ueraciter solleminta¬
tem diei. Gratum namq
satrificium est deo. afflictio
contra pectatum. psalmmis¬
ta testante qui ait. Sacri¬
ficium deo spiritus contri¬
bulatus. Peccata nostra
preterita in baptismatis
pertepcione laxata sunt:⁊
tamen post baptisma ml¬
ta cõmisimus. sed lanari
iterum baptismatis aqua

Expanded text:
circo venire citius differt, circo venire citius differt, ut minus inveniat quos condemnet. Puniamus fletibus culpas, et cum Psalmistae voce praeveniamus faciem ejus in confessione . Voluptatum nos ergo fallacia nulla decipiat, nulla vana laetitia seducat. In proximo namque est judex qui dixit: Vae vobis qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis . Hinc etenim Salomon ait: Risus dolori miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Hinc iterum dicit: Risum deputavi errorem, et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Hinc rursus ait: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia . Pertimescamus ergo praecepta Dei, si celebramus veraciter solemnitatem Dei. Gratum namque Deo sacrificium est afflictio contra peccatum, Psalmista testante, qui ait: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Peccata nostra praeterita in baptismatis perceptione laxata sunt, et tamen post baptisma multa commisimus, sed lavari iterum baptismatis aqua
Abbreviated transcription (Latin):
Magnum uero nobis
aliquid magi ĩmunt.
quod ni regionem suam
per aliam uiam reuertũ¬
tur. In co namqz quod. ad¬
mouiti facuint nobis ꝓ¬
fecto insinuant. quid fa¬
aamus. Regio quippe
nostra paradisus est. ad
quem thũ cognito redire
per uiam qua uemim̾us
perhibemur. A regione et¬
emm nostra superbiedo
mobediendo. insibili a se¬
quendo. cibum uetitum
gustande. discessimus.
sed ad eam necesse est. ut
flendo. obediendo. iusibili¬
i contenmnendo. atq appe¬
ttum carnis refrenando
rexamus. Per aliam er¬
gouiam ad regionem no¬
stram regredimur. quan¬
do qui a paradisi gaudiis
per delectamenta discessi¬
mus. ad hec per lamenta
reuocamur. Unde neces¬
se est fratres carissimi. ut
semper pauidi. sempers
suspecti. ponainus ante
oculos cordis hinc culpas
operis. illiic iudicium ex¬
treme districtionis. Pen¬
semus qmͣ districtus in¬
dex ueniat. qui udicnum
minatur et latet. terrores
peccatorib intentat. et ta¬
men adhuc sustinet. et id¬

Expanded text:
Magnum vero nobis Magnum vero nobis aliquid magi innuunt, quod in regionem suam per aliam viam revertuntur. In eo namque quod admoniti faciunt, nobis profecto insinuant quid faciamus. Regio quippe nostra paradisus est, ad quam, Jesu cognito, redire per viam qua venimus prohibemur. A regione etenim nostra superbiendo, inobediendo, visibilia sequendo, cibum vetitum gustando, discessimus; sed ad eam necesse est, ut flendo, obediendo, visibilia contemnendo, atque appetitum carnis refrenando, redeamus. Per aliam ergo viam ad regionem nostram regredimur, quoniam qui a paradisi gaudiis per delectamenta discessimus, ad haec per lamenta revocamur. Unde necesse est, fratres charissimi, ut semper pavidi semperque suspecti ponamus ante oculos cordis hinc culpas operis, illinc judicium extremae districtionis. Pensemus quam districtus judex veniat, qui judicium minatur et latet; terrores peccatoribus intentat, et tamen adhuc sustinet; et id
Abbreviated transcription (Latin):
sum in conspectu tuo. Per
mortificatio figurauit.
Pnde sancta ecclesia de
sius operariis usq mortem
pro deo certantibus dicit.
Manus mee distilla¬
uerunt mirram. Nato
ergo regi aurum offeri¬
mus. si in conspectu illi¬
us cdaritate superne sa¬
piencie resplendemus.
Thus offerims si cogi¬
taciones carm̃s per sct̃a
oracionum studia. in a¬
ra cordis incendimus:
ut su aue aliquid deo per
celeste desiderium redole¬
re ualeamus. Mirrã
offerimus. si carnis incia
per abstinenciam morti¬
ficamus. per mirrã nãq
ut diximus agitur: ne
mortua caro putrefiat.
Mortuam uero carnẽ
putrescere est. hoc morta¬
le corpus fluxui luxurie
deseruire. sicut de quib¬
dam per prophetam di¬
citur. Computruerunt
imenta in stercore suo.
Inmenta quippe in sterto¬
re suo putrescere est. car¬
nales homines in fetore
luxurie uitam finire.
dirram ergo deo offeri¬
mus: quando hoc morta¬
le corpus a luxurie putre¬
dine. per condimentum
continencie custodimus.

Expanded text:
sum in conspectu tuo . Per sum in conspectu tuo . Per mortificatio figuratur; unde sancta Ecclesia de suis operariis usque ad mortem pro Deo certantibus dicit: Manus meae distillaverunt myrrham . Nato ergo Regi aurum offerimus, si in conspectu illius claritate supernae sapientiae resplendemus. Thus offerimus, si cogitationes carnis per sancta orationum studia in ara cordis incendimus, ut suave aliquid Deo per coeleste desiderium redolere valeamus. Myrrham offerimus, si carnis vitia per abstinentiam mortificamus. Per myrrham namque, ut diximus, agitur 1471 ne mortua caro putrefiat. Mortuam vero carnem putrescere, est hoc mortale corpus fluxui luxuriae deservire, sicut de quibusdam per prophetam dicitur: Computruerunt jumenta in stercore suo . Jumenta quippe in stercore suo putrescere est carnales homines in fetore luxuriae vitam finire. Myrrham ergo Deo offerimus, quando hoc mortale corpus a luxuriae putredine per condimentum continentiae custodimus. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
offerre etiam ei aurum no¬
lunt. Et sunt nonnulli
qui hunc regem eristimãt.
sed deum negant Hii ui¬
delicet ei aurum offerunt.
sed offerre thus nolunt.
Et sunt nonnulli qui hũc
et deum et regem fatentur.
sed assumpsisse carnem
mortalem negant. Hii
nimirum ei aurum et th̃
offerunt. sed offerre mirrã
assumpte mortalitatis no¬
lunt. Nos itaq nato dño
offeramus aurum. ut hũc
ubiq regnare fateamur.
Osterannus thus: ut cre¬
damus ꝙ is qui in tempore¬
homo apparint. deus ante
tempora extitit. Offeran
mirram. ut eum quem ge¬
duus in sua diumnitare
impassibilem. credamis e¬
tiam in nostra fuisse cirne
mortalem. Quãuisi au¬
ro. thure. et mirra. intelli¬
gi et aliud potest. Airo nã¬
q sapiencia designatur. sa¬
lomone testante qui ait.
Thesaurus desiderabilis re¬
quiescit in ore sapientis.
Thure autem quod deo in¬
cenditur. uirtus oracionis
exprimitur. psalmista at¬
testante qui dicit. Diriga¬
tur oracio mea. sicut incen¬

Expanded text:
offerre etiam aurum noofferre etiam aurum nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc regem existimant, sed Deum negant. Hi videlicet ei aurum offerunt, sed offerre thus nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc et Deum et regem fatentur, sed assumpsisse carnem mortalem negant. Hi nimirum ei aurum et thus offerunt, sed offerre myrrham assumptae mortalitatis nolunt. Nos itaque nato Domino offeramus aurum, ut hunc ubique regnare fateamur; offeramus thus, ut credamus quod is qui in tempore apparuit Deus ante tempora exstitit; offeramus myrrham, ut eum quem credimus in sua divinitate impassibilem credamus etiam in nostra fuisse carne mortalem. Quamvis in auro, thure et myrrha intelligi et aliud potest. Auro namque sapientia designatur, Salomone attestante, qui ait: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . Thure autem quod Deo incenditur virtus orationis exprimitur, Psalmista testante, qui dicit: Dirigatur oratio mea sicut incen
Abbreviated transcription (Latin):
zetas multarum genciũ
prouincie ignorant. Fa¬
teantur ergo necesse est. aut
in cis hoc signui deesse.
aut effectum fatalem nul¬
lo modo habere. In persarũ
quoq francorumq terra
reges ex genere prodeunt
quibus profecto nascen¬
tibz quis estimet quanti
eisdem momentis hora¬
rum ac temporum ex ser¬
uili condicione nascun¬
tur: Et tamen regum
filii uno eodemq sidere
cum serius nati ad regnũ
proficiunt. cum serui qui
secum fuerant nati in
seruitute moriantur. Hec
de stella breuiter diximus
ne mathematicorum stul¬
ticiam in discussam pre¬
terisse indeannur. Ma
gi uero aurum. thus. et
nurram deferunt. Aurũ
quippe regi congrnt. chus
uero in dei sacrificiũ pone¬
batur. mirra autem mor¬
tuorum corpora condiũ¬
tur. Cum ergo magi quẽ
adorant. etiam misticis
nunerib predicant. auro
regem. thure deum. mirra
unt nonnulli hereti¬
ci qui hunc deum cre¬
dunt. sed ubiq regnare ne¬
quaqmͣ credunt. Hii pro¬
fecto ei thus offerunt sed

Expanded text:
zitas multarum Gentium zitas multarum Gentium provinciae ignorant. Fateantur ergo necesse est, aut hoc in eis signum deesse, aut effectum fatalem nullo modo habere. In Persarum quoque, Francorumque terra Reges ex genere prodeunt; quibus profecto nascentibus quis aestimet quanti eisdem momentis horarum ac temporum ex servili conditione nascuntur? et tamen regum filii uno eodemque sidere cum servis nati, ad regnum proficiunt, cum servi qui secum fuerant geniti, in servitute moriantur. Haec de stella breviter diximus, ne Mathematicorum stultitiam indiscussam praeterisse videamur. 6. Magi vero aurum, thus et myrrham deferunt. Aurum quippe regi congruit, thus vero in Dei sacrificium ponebatur, myrrha autem mortuorum corpora condiuntur. Eum ergo magi quem adorant etiam mysticis muneribus praedicant, auro regem, thure Deum, myrrha ero nonnulli haeretici qui hunc Deum credunt, sed ubique regnare nequaquam credunt. Hi profecto ei thus offerunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃is sins ministeriis subes¬
se homo perhibetur. Certe
dum iacob de utero egrede¬
retur. et prioris fratris plã¬
tam teneret manu. prior
perfecte nequaqmͣ egredi
potint. nisi subsequens in¬
choasset. Et tamen cũ mo
tempore. eodemq momento
utrumq mater fuderit. non
una utriusq inte qualitas
fuit. S ed ad hec solent ma¬
themaci respondere. quia uir¬
tus constellacionis ĩ ictu
pungentis est. Quibus e
diuerso nos dicimus. qui a
mor a natinnitatis magna
est. Gargitur in ictu pũt¬
ti constellacio permutat᷑.
necesse iam erit. ut tot di¬
cant fata quot sunt nas¬
cencium membra. Fateri
autem mathematici solẽt
quod quisquis signo aqͥ¬
rii nascitur. in hac inta pis¬
catoris ministerium sorti¬
atur. Piscatores neront
fertur geculia non habet.
Quis igitur dicat quia
nemo illic in stella aqua¬
rii nascitur. ubi piscator
omunio non habetur:
Rursum quos nasci signo
libre asserunt. trapezetas
futuros dicunt. Et trape¬

Expanded text:
ipsis suis ministeriis subesipsis suis ministeriis subesse homo perhibetur. Certe cum Jacob, de utero egrediens, prioris fratris plantam teneret manu , prior perfecte nequaquam egredi potuit, nisi et subsequens inchoasset; et tamen cum uno tempore, eodemque momento utrumque mater fuderit, non una utriusque vitae qualitas fuit. 5. Sed ad hoc solent mathematici respondere, quia virtus constellationis in ictu puncti est. Quibus e diverso nos dicimus quia magna est mora nativitatis. Si igitur in ictu puncti constellatio permutatur, necesse jam erit ut tot dicant fata, quot sunt membra nascentium. Fateri etiam mathematici solent quod quisquis in signo Aquarii nascitur, in hac vita piscatoris ministerium sortiatur. Piscatores vero, ut fertur, Getulia non habet. Quis ergo dicat quia nemo illic in stella Aquarii nascitur, 1470 ubi piscator omnimodo non habetur? Rursum quos nasci sub signo Librae asserunt, trapezitas futuros dicunt; et trape
Abbreviated transcription (Latin):
Sicq fit. ut ihesum quẽ
querit herodes muenire
non possit. Cumus perso¬
na qui alii qmͣ ypocrite de¬
signantur. Qui dum fic¬
te querunt inuenire dñm
inter hec sciendum est qd̃
priscilli aniste heretici nasci
unumquemq hominem
sub constitucionibus stel¬
larum putant. et hoc ĩ ad¬
uitorium sui erroris assu¬
munt. quod noua stella ex¬
iit. cum dũs in carne appa¬
ruit. cuius fuisse fatum e¬
andem que apparuit stel¬
lam putant. Sed si euuã¬
gelii uerba pensamus qͥ¬
bus de eadem stella dicitur.
usq dum ueniens staret
supra ubi erat puer. dum
non puer ad stellam. sed
stella ad puerum cucurrit.
si dici liccat. non stella fa¬
tum pueri. scd fatunt stel¬
le is qui apparint puer fu¬
it. Sed absit a fidelium cor.¬
dicant. Ditam quippe ho¬
minum solus hanc condi¬
tor qui creauit administrat
Neq enim propter stellas
homo. sed stelle propter ho¬
minem facte sunt. Et si stel¬
la fatum hominis dicitur.

Expanded text:
sicque fit ut Jesum, quem sicque fit ut Jesum, quem quaerit Herodes, invenire non possit. Cujus persona qui alii quam hypocritae designantur, qui dum ficte quaerunt, invenire Dominum inter haec sciendum quod Priscillianistae haeretici nasci unumquemque hominem sub constitutionibus stellarum putant; et hoc in adjutorium sui erroris assumunt, quod nova stella exiit cum Dominus in carne apparuit, cujus fuisse fatum eamdem quae apparuit stellam putant. Sed si Evangelii verba pensamus, quibus de eadem stella dicitur: Usque dum veniens staret supra ubi erat puer, dum non puer ad stellam, sed stella ad puerum cucurrit, si dici liceat, non stella fatum pueri, sed fatum stellae is qui apparuit puer fuit. Sed a fidelium cordicant. Vitam quippe hominum solus hanc conditor qui creavit administrat. Neque enim propter stellas homo, sed stellae propter hominem factae sunt. Et si stella fatum hominis dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
lun. eum quem natum
despiciint. uasciturum
longe ante prescierunt. et
non solum quia nascere¬
tur nouerant. sed etiam
ubi nasceretur. Nam ab
herode requisiti. locũ nati¬
uitatis eius exprimunt
quem scripture auctort¬
tate didicerunt. et testimo¬
mum proferunt. quod
bethleem honorari natini¬
tate noui ducis ostẽdit:
ut ip̃a eorum scientia et
illis fieret testimonium
damnacionis. et nobis
adiutornum credulitatis.
regis nostri cognita
herodes ad callida arguñ¬
ta conuertitur. ne terreno
priuareturregno. Renuĩ¬
ciari sibi iebi puer inue¬
niretur postulat. adorare
uelle se simulat. ut qua¬
si hunc si inuenire possit
extinguat. Sed quanta
est humana malicia cõ¬
tra consilium diuinita¬
tis: E criptum qui ppe ẽ
Non est sapiencia. non
est prudentia. non est cõ
silium contra deum. Nã
ea que apparuit magos
stella perduxit. Natum
reperiu reperuint. mune¬
ra detulerunt. et ne redi¬
re ad herodem debeant in
somis admonentur.

Expanded text:
lum, eum quem natum lum, eum quem natum despiciunt, nasciturum longe ante praesciverunt. Et non solum quia nasceretur, noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt, quod Bethlehem honorari nativitate novi ducis ostenditur, ut ipsa eorum scientia et illis fieret ad testimonium damnationis, et nobis ad adjutorium credulitatis.Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat, adorare eum velle se simulat, ut quasi hunc invenire possit exstinguat. Sed quanta est humana malitia contra consilium divinitatis? Scriptum quippe est: Non est sapientia, non est prudentilium contra Dominum . Nam ea quae apparuit stella magos perducit; natum Regem reperiunt, munera deferunt, et ne redire ad Herodem debeant in somnis admonentur;
Abbreviated transcription (Latin):
et necdum loquentem. ele¬
menta muta predicarent.
Sed in omnibus signis
que uel nascente domino
uel in oriente monstrata
sunt. considerandum no¬
bis est quanta fuerit in qͥ¬
rundam udeorum corde
duricia. que hunc nec per
prophecie donuni. nec per
miracula agnouit. Om̃i¬
a quippe elementa auctorẽ
suum uenisse testata sunt.
Ut enumi de eis quidam
usu humano loquar. deũ
hunc celi esse cognouerunt.
quia protims stellam mi¬
serunt. Mare cognoint.
quia sub plantis eius se
calcabile prebuit. Terra
cognouit. quia eo morien¬
te contrenunt. Sol cogno¬
uit. quia lucis sue radios
abscondit. Saxa et parie¬
tes cognouerunt: quia tẽ¬
pore mortis ens scissa sũt.
Inferms cognouit: qui a
hos quos tenebat mortuos
reddidit. Et tamen hunc
da deum esse minume co¬
gnoscunt. et duriora sa¬
xis scindi ad penitendũ
nolunt: euniq confiteri
abnegant. quem elemẽ¬
ta ut diximus. aut sig¬
ins aut scissiombus deũ
clamant. Qui eciam ad
damnaciomis sue cumu¬

Expanded text:
et necdum loquentem eleet necdum loquentem elementa muta praedicarent. 2. Sed in omnibus signis quae vel nascente Domino vel moriente monstrata sunt, considerandum nobis est quanta fuerit in quorumdam Judaeorum corde duritia, quae hunc nec per prophetiae donum, nec per miracula agnovit. Omnia quippe elementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quiddam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus agnovit, quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tamen hunc,da Deum esse minime cognoscunt, et, duriora saxis, scindi ad poenitendum nolunt, eumque confiteri abnegant, quem elementa, ut diximus, aut signis aut scissionibus Deum clamabant. Qui etiam ad damnationis suae cumu
Abbreviated transcription (Latin):
lica fr̃es audistis celi rege
nato. rex terre turbatus ẽ.
quia nimirum terrena
altituto confunditur. cũ
celsitudo celestis aperitur.
Sed querendum nobis
est. quid nam sit quod re¬
demptore nato pastorib
in uidea angelus apparu¬
it. atq ad adorandum
hunc ab oriente magos
non angelus sed stella ꝑ¬
duxit. Quia indelicet in¬
deis tanqmͣ racione utẽ¬
tibus. racionale animal
idest angelus predicare de¬
huit. gentiles uero quia
uti racione nesciebant. ad
cognoscendum duĩ non ꝑ
uocem sed per signa perducũ¬
tur. Quia et illis prophe
cie tanqmͣ fidelibus. non ĩ¬
fidelib et istis signa tanꝙͣ
nifidelib non fidelib data
sunt. Et notandum ꝙ re¬
demptorem nostrum cumt
iam perfecte esset etatis. eis¬
dem gentibus apostoli pre¬
dicant. eumq parimilum
et nec dum per humani cor¬
poris officium loquentem
stella gentibus deminciat.
qui a nimirum racionis
ordo poscebat. ut loquentẽ
iant dnm loquentes nob̾
predicatores innotescerent.

Expanded text:
i, audistis, coeli Rege nato, rex terrae turbatus est, quia nimirum terrena altitudo confunditur cum celsitudo coelestis aperitur. Sed quaerendum nobis est quidnam sit quod, Redemptore nato, pastoribus in Judaea angelus apparuit, atque ad adorandum hunc ab Oriente magos non angelus, sed stella perduxit? Quia videlicet Judaeis, tanquam ratione utentibus, rationale animal, id est angelus, praedicare debuit; gentiles vero, quia uti ratione nesciebant, ad cognoscendum Dominum non per vocem, sed per signa perducuntur. Utiae tanquam fidelibus, non infidelibus; et istis signa tanquam infidelibus, non fidelibus data sunt. Et notandum quod Redemptorem nostrum, cum jam perfectae esset aetatis, eisdem gentilibus apostoli praedicant, eumque parvulum, et necdum per humani corporis officium loquentem, stella gentibus denuntiat, quia nimirum rationis ordo poscebat ut et loquentem jam Dominum loquentes nobis praedicatores innotescecent,
Abbreviated transcription (Latin):
attestante qui au. Quad
gulus non uidit. net au¬
ris audiuit. nec in cor ly¬
nimis ascendit. que prepa¬
raint deus diligentibus se.
premitteret. mor de se ac de
sius similibr. qui genera¬
lem humanitatis scien ciã.
transcenderant adiccit.
Nobis auten reuelauit
deus per spiritũ sinm.
Cui sinle est quod hic
dominus. cum interrogas¬
set discipulos quem eun
illi diuersas diuersorum
opimones prompsissent.
dicit illis. uos autem quẽ
me esse dicitis. quasi ab.
hominum generalitate
illos sequestrans. et deqs
ac dei filioz. per ⁊doptionẽ¬
iant factos nisinuans:
nixta illud psalmiste.
Ego dixi estis. et filii excel¬
si omnes. Respondẽs sy¬
mon petrus dixit. Tu es
cristus silius dei iuni. De¬
um uiuum appellat. ad
distinctionẽ falsorũ deoꝵ
quos uario delusa errore
genulitas. nel de mortius
sibi homnurbus instiunt.
uel maiore demencia. de
insensibili materia quor
adoraret creaun. De qͥlrz
cauitur in psalmo. Si¬
mulachra gencium ar¬
gentum et aurum. oꝑa

Expanded text:
uod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se .praemitteret, mox de se ac de suis similibus, qui generalem humanitatis scientiam transcenderant, adjecit: Nobis autem revelavit Deus per spiritum suum . Cui simile est quod hic Dominus, cum interrogasset discipulos quem eum illi diversas diversorum opiniones praemisissent, dicit illis: Vos autem quem me esse dicitis? Quasi ab hominum generalitate illos sequestrans, et deos ac Dei filios per adoptionem factos insinuans, juxta illud Psalmistae: Ego dixi, dii estis, et filii excelsi omnes . Respondens Simon Petrus, dixit: Tu es Christus Filius Dei vivi. Deum vivum appellat ad distinctionem falsorum deorum, quos vario delusa errore gentilitas, vel de mortuis sibi hominibus institvel majore dementia de insensibili materia, quos adoraret, creavit. De quibus canitur in psalmo: Simulacra gentium, argentum et aurum, opera
Abbreviated transcription (Latin):
Ecte igitur natim¬
tas celebratur illiꝰ
qui talis potencia magni¬
tudinis. Dominicis propĩ¬
quabat operibus. R ecte
ortus illius sollemnitas
coluitur. cuins tanta est
uite sublimitas: ut quic¬
quid illo sublimius est hoc
iam hominis naturam
transcendere dubiũ non
sit. Si quident domm
cum maiorent eo nemi¬
nem in natis mulierũ
c̃ẽ dixisset. mor subdidit
dicens. Qui autem mi¬
nor est in regno celorum
maio: est illa: se ipsum
uidelicet insumans. qui
humana uatinitate poste¬
rior iohanue. celestis regni
esset apice prestancior Ne
uacat a misterio. quod io¬
hanius natinitas cum
dies decrestere. donun añ
cum dies crescere inchoat.
cum pre magnitudine
uirtutum. cristus credere¬
tur a turbis. dominus
autem pro infirmitate
carnis a quibusdamt nõ
cristus. sed esse propheta
putaretur. illumi inquit
oportet crescere. me autem
minui. Creuit quippe do¬
minus. quia per totũ or¬
bent fidelibus quod cristus
esset qui propheta credeba¬
tur innotunt. Decreuit

Expanded text:
ecte igitur nativitas celebratur illius qui talis potentia magnitudinis Dominicis propinquabat operibus. Recte ortus illius solemnitas colitur, cujus tanta est vitae sublimitas, ut quidquid illo sublimius est, hoc jam hominis naturam transcendere dubium non sit. Siquidem Dominus cum majorem eo neminem in natis mulierum esse dixisset, mox subdidit dicens, Qui autem minor est in regno coelorum, major est illo, seipsum videlicet insinuans, qui humana nativitate posterior Joanne, sed coelestis regni esset apice praestantior. Nec vacat a mysterio quod Joannis nativitas cum dies decrescere, Domini autem cum dies crescere inchoant cum prae magnitudine virtutum Christus crederetur a turbis, Dominus autem prae infirmitate carnis a quibusdam non Christus, sed esse propheta putaretur, Illum, inquit, oportet crescere, me autem minui. Crevit quippe Dominus, quia per totum orbem fidelibus quod Christus esset, qui propheta credebatur, innotuit. Decrevit
Abbreviated transcription (Latin):
trus comprehenderetur.
batur ab omnibus ut se¬
se alio loco conferret. At¬
ille resistebat dicens. neq̃¬
qm se esse facturum. ut
tamqmͣ metu mortis fu¬
et alia petrus obtexeret:
plebs lacrimans. ne se re¬

Expanded text:
t comprehenderentur batur Petrus ut sese alio conferret. Resistebat ille dicens, neqquam se facturum, ut tamquam metu mortis et alia Petrus obtexere, sed plebs lacrimis quaerere, ne se re
Abbreviated transcription (Latin):
est. deceptum se ac destitu
cessarniui rei publice. in¬
dignatus. querere cepit
causas quibus petrum
occideret. Et iam dies a¬
derat. quod santi uocarẽ¬
tur apostoli Semq da¬

Expanded text:
to deceptum se Nero et destitutcessarium reipublicae, indignatus quaerere coepit causas, quibus Petrum occideret. Et iam tempus aderat, quo sancti uocarentur apostoli Pe
Abbreviated transcription (Latin):
modõ fratres audistis:
tanto intencius cogitã¬
da. ac sine obliuione est
iugiter retinenda. qnͣto
constat. quia magnam
nobis fidei perfectionem
commendat. magnum
eiusdem perfecte fidei cõ¬
tra omnia temptamẽ¬
ta rohur eque demõstrat.
Si enmi scire uolum
quomodo in cristum cre¬
di oporteat. quid lucidi
ea quod ait ad eũ petrus.
tu es cristus filius dei ui¬
ui: Rursus si au dire
delectat. quantũ hec fi¬
des ualeat. quid apercius
eo quod ait dũs de eccla
que super eam edifican¬
da erat. et porte inferi nõ

Expanded text:
tres, audistis, tanto intentius cogitanda ac sine oblivione est jugiter retinenda, quanto constat quia magnam nobis fidei perfectionem commendat, magnum ejusdem perfectae fidei contra omnia tentamenta robur aeque demonstrat. Si enim scire volumus quomodo in Christum credi oporteat, quid lucidius eo quod ait ad eum Petrus, Tu es Christus Filius Dei vivi? Rursus si audire delectat quantum haec fides valeat, quid apertius eo quod ait Dominus de Ecclesia, quae super eum aedificanda erat, Et portae inferi no
Abbreviated transcription (Latin):
se egressurũ. Proxima¬
iginir nocte salutatis
franribus. telebrata or̃o¬
ne. profiscisci solus cepit.
Ubi uero uentum est
ad portani. indit sibi cri¬
stum occurrere. et adorãs
trucifigi. Intellexit antem¬
dictum. in quo cristus pas¬
sus esse uideretur. quem

Expanded text:
m egressurum. Proxima nocte salutatis fratribus, et celebrata oratione proficisci solus coepit. Ubi ventum est ad portam, videt sibi Christum occurrere, et adorans o crucifigi. Intellexit quod in ea Christus passurus videretur
Abbreviated transcription (Latin):
Tatuto autem die
montem capitolinum sy¬
rupe deiciens uolare cepit.
Mirari populus ac uene¬
rari. pleriq dicentes dei po
qui cum corpore uolaret¬
cristum fecisse dicunt.
Tunc petrus in medio

Expanded text:
tatuto die montem Capitolinurupe deiciens uolare coepit. Mirari populus et uenerari plerique dicentes dei esse qui cum corpore uolitChristum fecisse. Tunc Petrus in medio
Abbreviated transcription (Latin):
ei. iidentur quidem ali¬
quid gracie conferre deo.
muneris consecuntur.
quidam. ut recte agere
doceamur. regnum ut
que sit merces posita la¬
boris et paciencie nou eri¬
mus. in quo est honis
quid̃ eternorum bonoꝵ
renumeracio. his autem
qui contra uoluntatem
enis egerint. pro minis¬
cuuisq gestis digna re¬

Expanded text:
 videntur quidem aliquid gratiae conferre Deo. muneris consequuntur, quidem, ut recte agere doceamus; Regnum vero, ut quae sit merces posita laboris et patientiae noverimus, in quo est bonis quidem aeternorum bonorum remuneratio, his autem qui contra voluntatem ejus egerunt: pro uniuscujusque gestis poenar
Abbreviated transcription (Latin):
et collis humiliabitur.
et erunt praua indirecta
et aspera in mas planas:
et uidebit omius caro sa¬
lutare dei. Preparemus
quoqz et nos mam dño
uenturo ad corda nostra.
tollamus offensiones pet¬
catorum per confessionẽ
et penitencian. rectas fa¬
ciannis semittas comier¬
sacioiis nostre. que pri
praue et tortuose erant.
E ternanius mam uere
fidei bonis operibus. de¬
ponatur superbia mun¬
dana. et eleuetur pusil¬
lammitas formidolasa.
sicqz compositis. ordina¬
tis. equatis. et coaduna¬
tis omnibus: ideamus
salutare dei. sicuti est: qr
in pace factus est locus
ens. et habitacio eius in
syon. Cuius uisione per¬
petua nos perfrui. pretur¬
soris sui precibus exorat
ip̃e concedat. qui ol hoc de
celis descenderat. et de mor¬
te trumphans sursum.
ascenderat. ih̾s cristus sal¬
nator noster. qui cũ patee
et spiritu sancto nunt ⁊
regnat deus. per omma:

Expanded text:
et collis humiliabitur, et erunt prava in directa, et aspera in vias planas, et videbit omnis caro salutare Dei . Praeparemus quoque et nos viam Domino venturo ad corda nostra, tollamus offensiones peccatorum per confessionem et poenitentiam, rectas faciamus semitas conversationis nostrae, quae prius pravae et tortuosae erant; sternamus viam verae fidei bonis operibus, deponatur superbia mundana, et elevetur pusillanimitas formidolosa: sicque compositis, ordinatis, aequatis et coadunatis omnibus, videbimus salutare Dei sicuti est: quia in pace factus est locus ejus, et habitatio ejus in Sion , cujus visione perpetua nos perfrui, praecursoris sui precibus exoratus, ipse concedat, qui ob hoc de coelis descenderat, et de morte triumphans, sursum ascenderat, Jesus Christus Salvator noster, qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat Deus, per o
Abbreviated transcription (Latin):
latni peccatorum nubilo
remoto. et infidelitatis hu¬
more digesto. adueniente
cristo ab illo celesti lumi¬
ne letificari possent. pocius
qmͣ torqueri. Sicut enĩ
lippientes cculos prouo¬
cas ad uidendum. si exi¬
guum splendorem lucer¬
ne ostenderis. et amplius
crucias. si lumen magnũ
ingesseris. ita dñs et sal
totus mundus sustinere
non posset Lct̾ ui.
dñi lucernam cogno¬
uimus. que ueram lucẽ
precurrebat. et testimoni¬
un perhibuit de lumine
ut oumes crederent per
illiui. concurramus ad
euni. audiamus quid re¬
sonet. Ipse qui dem nor ẽ:¬

Expanded text:
latim peccatorum nubilo latim peccatorum nubilo remoto, et infidelitatis humore digesto, adveniente Christo, ab illo coelesti lumine laetificari possent potius quam torqueri. Sicut enim lippientes oculos ad videndum provocas si exiguum splendorem lucernae ostenderis, et amplius crucias si lumen magnum ingesseris, ita Dominus et Sejus totus mundus sustinere non posset. Ergo quia Domini lucernam esse cognovimus, qui veram lucem praecurrebat, et testimonium perhibuit de lumine, ut omnes crederent per illum: curramus ad eum, audiamus quid resonet. Ipse quidem vox e
Abbreviated transcription (Latin):
xpistus uero crescente. qͥa
dignum fuit ut homĩs
fama minueretur. et glo¬
ria dei exaltaretur. Hoc id
et iohannes senciens. ait.
Me oportet minur. illũ
autem crescere. Quods
ciam in passiomibz an¬
borum impletum est. Di
ninuatur homo. saput io¬
hanius abscuiditur: ut
exaltetur deus: cristus in
ligno suspenditur. L. u.¬
Uare autem beatũ
iohaunem dommn
et saluator noster iucer¬
nam esse dixerit. et quare
eum ante se mitti uolue¬
u intimabo. Premissus
est enim iohannes. uelut
uor ante uerbum. lucer¬
na ante solem. preco ãte
iudicem. seruus ante do¬
minum. amicus ante spõ¬
sunt. Et qui a mumuersũ
mundũ peccatorum tene¬
bre et nox infidelitatis ob¬
presserat. et solem iusticie
aspicere non ualebant:
beatus iohannes quasi lu¬
cerna premittitur. ut cor¬
dis guli qui lipitudine
iiquitatis oppressi. ma¬
gnum et uerũ lumen
uidere non poterant. ad
lumeu lucerne primum
qli ali tenuem splendorẽ
uidere consuescerens. ⁊ pai¬

Expanded text:
Christus vero crescente, quia Christus vero crescente, quia dignum fuit ut hominis fama minueretur et gloria Dei exaltaretur. Hoc idem et Joannes sentiens, ait: Me oportet minui, illum autem crescere . Quod etiam in passionibus amborum impletum est: ut minueretur homo, caput Joannis abscinditur; ut exaltaretur Deus, Christus in ligno suspenditur. Quare autem beatum Joannem Dominus et Salvator noster lucernam esse dixerit, et quare eum ante mitti voluee intimabo: praemissus est enim Joannes velut vox ante verbum, lucerna ante solem, praeco ante judicem, servus ante dominum, amicus ante sponsum. Et quia universum mundum peccatorum tenebrae et nox infidelitatis oppresserat, et solem justitiae aspicere non valebant, beatus Joannes quasi lucerna praemittitur, ut cordis oculi, qui, lippitudine iniquitatis oppressi, magnum et verum lumen videre non poterant, ad lumen lucernae primum quasi tenuem splendorem videre consuescerent, et pau
Abbreviated transcription (Latin):
rumꝰ maior iohanne hap¬
tista. Precellit nuictis.
eminet iiuersis. ante¬
cidit prophas. supergre¬
datur prĩarchas: et quis¬
quis de muliete natus ẽ.
inferior est iohanne.
autem de uirgine natus
est: maior est iohanne.
Unde idem iohannes
ait. Qui post meuenit
ante me factus est: cuins
non sum dignus solue¬
re corrigiam calciamẽn
Et de plenitudine eis
nos omnes accepimus
gratiam pro gracia. Sa
se quoq et omnes hoĩes
secum egere eius gr̃a cõ¬
sperit. ideo nullum quasi
non egentem ab hoc m¬
mero exclusit. Ac si dic̾et.
Noz connes prophete. pa¬
triarche. apłi. quot quot
sancti. et ante incarnaͭ¬
cionem premissi. uel ob
incarnationem missi. õ¬
nes nos de plenitudine eiꝰ
accepimus. Nos nasa su
ille fons est. Iue creator
nos creatura. Ille deus. nox.¬
tratres nusterium ẽ
in natinitate precursoris
dũi. et in natiuitate re¬
demptoris nostri. quod ĩ
liacio nostra designatur.
.in natuntate quoq dm̃
exaltatio nostra. Iohãnes
decrescente die uatus est.

Expanded text:
 major Joanne Baptista . Praecellit enim cunctis et universis, antecedit prophetas, supergreditur patriarchas, et quisquis de muliere natus est, inferior est Joanne: qui autem de Virgine natus est, major est illo; unde idem Joannes ait: Qui post me venit, ante me factus est, cujus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ; et: De plenitudineomnes accepimus, gratiam pro gratia ; quia se quisque et omnes homines secum agere cum gratia conspexit, ideo nullum quasi non egentem ab hoc numero exclusit; ac si diceret: Nos omnes prophetae, patriarchae, apostoli, quotquot sancti et ante incarnationem praemissi, vel ab Incarnato missi, omnes nos de plenitudine ejus accepimus: nos vasa sumus, ille fons est; ille creator, nos creatura; ille Deus, nofratres, mysterium est in nativitate praecursoris Domini et in nativitate Redemptoris nostri, quod in militas nostra designatur, in nativitate quoque Domini exaltatio nostra. Joannes decrescente die natus est,
Abbreviated transcription (Latin):
sterilitas uincitur: in be¬
ata maria concepcionis
consuctudo mutatur.
Heliz abeth uirum cogno¬
scendo filium genuit. ma¬
ria angelo credidit et cõ¬
cepit hammẽ. Concepit
elyz abeth hominem. sed so¬
lum homineur. maria
uero deum et hominem.
cunis magnitudim eciã

Expanded text:
sterilitas vincitur, in beata Maria conceptionis consuetudo mutatur; Elisabeth virum cognoscendo filium genuit, Maria angelo credidit et concepit hominem; concepit Elisabeth hominem, sed solum hominem, Maria vero Deum et hominem. cujus magnitudini etiam
Abbreviated transcription (Latin):
gelica auctoritate in cõ¬
suetudinem uenisse cre¬
dendum est: sed attenciꝰ
auinto recondendum:
quia sicut nato dommo
pastoribus angelus appa¬
rens ait. ecce euuangeli¬
zo nobis gandium ma¬
gnum. quod erit omini
populo. quia natus est
nobis hodie saluator. qui
est cristus dominus: ita
eciam angelus nascitu¬
rum zacharie predicans
iohannem: et erit in quit¬
tibi gandium et exultaci¬
o et muiu in natruitate
eius gaudebunt. Erit e¬
min magnus coram do¬
mnio. Iure igitur utrius¬
q natiuitas festa deuoci¬
one celebratur. Sed in
illius tamqmͣ in cristi
dñi. tantqmͣ in saluato¬
ris nundi. tamqmͣ in
cilii dei omnipotentis.
tanqmͣ in solis iusticie
natiuitate. orni popi¬
lo gaudiuni eunangelira¬
tur. in huins autem tãꝙͣ
in precursoris dñi. in ser¬
ui dei. eximii in lucerne
ardentis et lucentis ex or¬
tu. multi gauisuri esse me¬

Expanded text:
gelica auctoritate in congelica auctoritate in consuetudinem venisse credendum est: sed attentius animo recondendum quia sicut nato Domino pastoribus apparens angelus ait: Ecce evangelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni populo, quia natus est vobis hodie Salvator, qui est Christus Dominus: ita etiam angelus nasciturum Zachariae praedicans Joannem, Et erit, inquit, gaudium tibi et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Erit enim magnus coram Domino. Jure igitur utriusque nativitas festa devotione celebratur, sed in illius tanquam in Christi Domini, tanquam in Salvatoris mundi, tanquam in Filii Dei omnipotentis, tanquam in solis justitiae nativitate, omni populo gaudium evangelizatur. In hujus autem tanquam in praecursoris Domini, in servi Dei eximii, in lucernae ardentis et lucentis exortu multi gavisuri
Abbreviated transcription (Latin):
retursoris domini
natiuitas sicut sacratis¬
sima lectionis euuange¬
li ce prodit historia. mul¬
ta miraculorum subli¬
mitate refulget. quia n¬
mirum decebat. ut ille qͥ
maior inter natos mu¬
lierum nemo surrexit.
maiore pre ceteris sãctis
in ip̃o mox ortu uirtutũ
uibare claresceret. Senes
ac dui infecundi paren¬
tes dono nobilissime pro¬
lis exultant Ip̃i patri
quem incredulitas mu¬
tum reddiderat. ad salu¬
tandum noue preconem
gracie os et lingua rese¬
ratur. Nec solum facul¬
tas denni benedicendi res¬
tituitur. sed de eo eciam ꝓ¬
phetandi uirtus augetur.
fania: facte om̃s
uicini. admiracione ac
metu pertelluntur. om¬
nium qui audiere circũ¬
quaq ad aduentũ nom
prophete. corda preparan¬
.9. tur. Onde merito sãcta
per orbem etclesia. que tot
bea torum martirũ inc¬
torias quibus ingressũ
regiu celestis meruere
frequentat. huius tan¬
tum modo post dominũ
eciani natiuitatis diem
celebrare consueuit. Qd̃
nulla tenus sine enuan¬

Expanded text:
Praecursoris Domini nativitas sicut sacratissima lectionis evangelicae prodit historia, multa miraculorum sublimitate refulget: quia nimirum decebat ut ille quo major inter natos mulierum nemo surrexit, majore prae caeteris sanctis in ipso mox ortu virtutum jubare claresceret. Senes ac diu infecundi parentes dono nobilissimae prolis exsultant, ipsi patri quem incredulitas mutum reddiderat, ad salutandum novae praeconem gratiae os et lingua reseratur. Nec solum facultas Deum benedicendi restituitur, sed de eo etiam prophetandi virtus augetur. fama facti omnes vicini admiratione ac metu percelluntur, omnium qui audiere, circumquaque ad adventum novi prophetae corda praeparantur. Unde merito sancta per orbem Ecclesia, quae tot beatorum martyrum victorias, quibus ingressum regni coelestis meruere frequentat, hujus tantummodo post Dominum etiam nativitatis diem celebrare consuevit. Quod nullatenus sine evan
Abbreviated transcription (Latin):
bra he namqz prount¬
tens deus. quomã
nemmnem habuit per quẽ
turaret maiorem. i traint
per semctip̃m dicens. Nisi
benedicens benedicam te.
et multiplicans multipli¬
cabo te. Et sic longanrim¬
ter ferens. adeptus est re-¬
promissionem. Homines
emm per maiorem sui
nirant. et omnns contro¬
uersie eorum finis. adcõ¬
firmacionem est uiramẽ¬
tius uolens deus ostende¬
re pollicitacions heredibz
mimobilitatem consilii
sin. interposut iusiuran¬
dum ait per duas res iino¬
biles. quib impossibile ẽ
mentiri deum. fortissimũ
solacium habxannus. qui
confugunus ad tenendã
propositam spem. quam
sicut anchoram habemus
amme tutam ac firmam.
et iicedentem usq ad inte¬
riora uelaminis: ubi pre¬
cursor pro nobis intrount
ihesus secundum ordinem
melchisedech. pontifex fac

Expanded text:
brahae namque promittens Deus, quoniam neminem habuit, per quem juraret majorem, juravit per se ipsum, dicens: Nisi benedicens benedicam te, et multiplicans multiplicabo te. Et sic longanimiter ferens, adeptus est repromissionem. Homines enim per majorem sui jurant, et omnis controversiae eorum finis ad confirmationem est juramenolens Deus ostendere pollicitationes heredibus: immobilitate consilii sui interposuit jusjurandum. Ut per duas res immobiles quibus impossibile est mentiri Deum: fortissimum solatium habeamus: qui confugimus ad tenendam propositam spem: quam sicut ancoram habemus anime tutam ac firmam: et incedentem usque in interiora velaminis. Ubi precursor pro nobis introivit Jesus secundum ordinem Melchisedech Pontifex fac
Abbreviated transcription (Latin):
clesiasticis hy¬
tus honefacius. qui quar¬
tus a beato gregorio ro¬
mane urbis episcopatũ
tenebat. suis pretibus a
foca cesare impetrauerit
donari ecclesie cristi tem¬
plum rome. quod ab ã¬
tiquis pantheon noca¬
batur. quia hoc quasi si¬
mulachrum omnum
uideretur esse deorum.
In quo eliminata om¬
num spurcicia fecit et¬
clesiam sancte dei gen¬
tricis. atq ommum
martirum cristi. ut ex¬
cusa multitudine de¬
monum. multitudoi
uniuersa in capite ka¬
lendarum nouembriũ
cieut in die natalis dñi
ad ecclesiã in honore om¬
num martirum conse¬
cratam conueniret ibiq
missarũ sollemnitate
a presule sedis apostolice.
celebrata. omnibusq ri¬
te perfectis. umisquisq
in sua cum gaudio re¬
mearet. Ex hac ergo cõ
ecclesiis dei per orbem ter¬
rarum longe lateqz con¬
struuntur. honor et me¬
mona ommum sccorũ
in qua prediximus die
haberetur. ut quicquid
humana fragilitas per
ignoranciam uel negri¬
genciã. seu per occupaci¬
onem rei secularis in sol¬

Expanded text:
sticis hitus Bonifacius, qui quartus a beato Gregorio Romanae urbis episcopatum tenebat, suis precibus a Phoca Caesare impetraret donari Ecclesiae Christi templum Romae, quod ab antiquis Pantheon ante vocabatur, quia hoc quasi simulacrum omnium videretur esse deorum; in quo, eliminata omni spurcitia, fecit ecclesiam sanctae Dei genitricis, atque omnium martyrum Christi, ut, exclusa multitudine daemonum, multitudo iuniversa in capite Kalendarum Novembrium, sicut in die natalis Domini, ad ecclesiam in honore omnium sanctorum consecratam conveniret, ibique missarum solemnitate a praesule sedis apostolicae celebrata, omnibusque rite peractis, unusquisque in sua cum gaudio remearet. Ex hac ergo consEcclesiis Dei, quae per orbem terrarum longe lateque construuntur, honor et memoria omnium sanctorum, in die qua praediximus, haberetur, ut quidquid humana fragilitas per ignorantiam, vel negligentiam, seu per occupationem rei saecularis, in so
Abbreviated transcription (Latin):
ne. et point carnem hrachi¬
um suum. ut a deo recedat
cor eius. Erit enim quasi
mirice in deserto. Mirica¬
namqz est infructuosa ar¬
bor et humilis. gustu ni¬
mis amara. omniq hu¬
mana cultura prorsus ĩ¬
digna. ac proptere a fruc
merito comparatur.is qͥ
a diumo timore et amo¬
re recedens. an hominibz
regnum uel diuicias spe¬
rat. Qui quãtũ a deco¬
re domus dei. sit ext̾mis
idicandus. propheta sb̾̃¬
dendo manifestat. Ei
non uidenit cum uene¬
rit bommni. sed habitabͭ
in deserto in terra salsu¬

Expanded text:
ne: et ponet carnem brachine: et ponet carnem brachium suum: ut a Domino recedat cor ejus. Erit enim quasi mirice in deserto: namque est infructuosa arbor et humilis, gustu nimis amara, omnique humana cultura prorsus indigna, ac propterea fructimerito comparatur is qui, a divino timore et amore recedens, ab hominibus regnum vel divitias sperat. Qui quantum a decore domus Dei sit extorris judicandus, propheta subdendo manifestat: Et non videbit cum venerit bonum, sed habitabit in deserto in
Abbreviated transcription (Latin):
encia bonitas. henigni¬
tas. fides. mansuetudo.
continencia. castitas.
alias. ait. Ut filii hu¬
cis ambulate. Fructus
enim lucis est in onmni
houitate. et iusticia. et
ueritate. Qui nimirũ
fructus cum arboribus
e quib prodeunt. et hic
ad domum fidei. et illic
ad habitationem super¬
ne beatinidinis ueraci¬
ter pertinent. Audiamꝰ
itaq arborem bonã. de bo¬
norum fructi pro¬
uentu letantem. E go añ
sicut oliua fructifera in
domo dei. speraui in mise¬
ricordia dei mei meternũ
et in seculum seculi. Sruc¬
tus quippe oliue lucidũ
est apus miscricordie. Et
ideo iure in misericordia
dei sperat in templo eter¬
nitatis qui in domo dei
presenti misericordie grã
resplendet:Iure se talis ad
templum magni regis
pertinere confidens alibi
dicit. Et misericordia tu
a subsequetur me. omib
diebus uite mee. ut ha¬
bitem in domo domini.
in longitudinẽ dierum
uideamus quales ferat
uitemus. Dicit prophĩt
iheremias. Maledictus ho¬
mo qui confidit in homi¬

Expanded text:
entia, bonitas, benignitas, fides, mansuetudo, continentia, de quibus s, ait: Ut filii lucis ambulate. Fructus enim lucis est in omni bonitate, et justitia, et veritate . Qui nimirum fructus cum arboribus e quibus procedunt, et hic ad domum fidei, et illic ad habitationem supernae beatitudinis veraciter pertinent. Audiamus denique arborem bonam de bonorum fructuum proventu laetantem: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei, speravi in misericordia Dei mei in aeternum, et in saeculum saeculi . Fructus quippe olivae lucidum est opus misericordiae, et ideo jure in misericordia Dei sperat in templo aeternitatis, qui in domo Dei praesenti misericordiae gratia resplendet. Jure se talis ad templum magni Regis pertinere confidens, alibi dicit: Et misericordia tu subsequetur me omnibus diebus vitae meae, ut inhabitem in domo Domini in longitudine dierum videamus quales fructus vitemus. Dicit propheta Jeremias: Maledictus homo qui confidit in homi