comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ua antem : uerberatione uirgarũ.
laga quoq. tumens. siue inflata:
sit plerũq glacho. plerum que bacilo
Notandũ qđ hȩc uerba specialit̃ ꝑtinent
addñi acientum : & ad ultimã uastatio¬
nẽ iudȩoꝵ. Siquidem plaga impietatis
coꝵ ꝓqua ducti sunt inbabilonẽ. post¬
ea curata .ẽ. quando sub ⁊ orobabel ali¬
isq ducib. reuersi sunt de captiuitate
tẽplumq. post modũ re alificauerunt
Qua ꝓpt̃ ad extremã captiuitatẽ referen¬
da sunt: postquã nullum remedium
meruerunt. S ed impletur incis qđ hic
dicit ꝓpħa. uulnus maliciȩ & liuor
imquitatis. plagaque iudȩoꝵ tumens.
id.ẽ. peccatum illorũ in flatũ atq dis¬
tentum. non. ẽ. circum ligatum lintea¬
minib atq fasciolis orationum nec cura¬
tũ aliquo medicamine bonoꝵ oꝑum
neq fotum id. ẽ. cale factum uł curatũ
oleo penitentiȩ. bec mirũ si illorũ plaga
non est curata: quippe cũ ipsi pissimũ

Expanded text:
Livor autem verberatione virgarum. Livor autem verberatione virgarum. Plaga quoque tumens, sive inflata, fit plerumque gladio, plerumque baculo. Notandum, quod haec verba specialiter pertinent ad Domini adventum, et ad ultimam vastationem Judaeorum. Siquidem plaga impietatis eorum, pro qua ducti sunt in Babylonem, postea curata est, quando sub Zorobabel aliisque ducibus reverlumque postmodum reaedificaverunt . Quapropter ad extremam captivitatem referenda sunt, postquam nullum remedium meruerunt. Sed impletur in eis quod hic dicit Propheta: Vulnus malitiae, et livor iniquitatis, plagaque Judaeorum tumens, id est, peccatum illorum inflatum atque distentum, non est circumligatum linteaminibus atque fasciolis orationum, nec curatum aliquo medicamine bonorum operum, neque fotum, id est, calefactum vel curatum oleo poenitentiae. Nec mirum, si illorum plaga non est curata, quippe cum ipsi piissimu
Abbreviated transcription (Latin):
imperitũ atq indoctũ uulgus non.ẽ.
sanitas m̃tis : sed om̃s infirmatisunt
mimpietatib suis. om̃sq. tabescurt
in imquitatib. suis. S icut ergo lȩaicia
animi intdum dolores corporis tẽꝑat.
& si adegrotationem corporis accedat
languor m̃tis. duplicat᷑ infirmitas. &
si caput doluerit. omĩa menbra debilia
sunt : ita quoq popło infirmante iu
suis impictatib si pͥncipes & doctores
statũ rectitudinis scruasscat : ut camq
medelam salutis mereretur idẽ popłs.
ed qm̃ simul om̃s debilitati sunt. ic¬
circo ꝓlongata. ẽ. abeis salus &e medi¬
cina animarum. Unde & sequitur
Clauia podis usq aduerticem
non . ẽ in eosanitas. Seruat meta.¬
pħoram : & dicit. aplanta pedis usq.
ad uerticem. id est ab humillimis usq
ad sũmos. & ab extremis usq ad pͥmos :
non . eẽ. aliquem sanitate m̃tis floren¬
tem. Uulnus ce liuor. & plaga
tumens. non . ẽ. circumligata nec
curata medicamine neq. fota oleo
ulmis ꝓpric .c̃. qđ fit cum baculo

Expanded text:
non est sanitas mentis: sed omnes infirmati sunt in impietatibus suis, omnesque tabescunt in iniquitatibus suis. Sicut ergo laetitia animi interdum dolores corporis temperat; et si ad aegrotationem corporis accedat languor mentis, duplicatur infirmitas; et si caput doluerit, omnia membra debilia sunt: ita quoque populo infirmante in suis impietatibus, si principes et doctores statum rectitudinis servassent, utcunque medelam salutis mereretur idem populus. Sed quoniam simul omnes debilitati sunt, idcirco prolongata est ab eis salus, et medicina animarum. Unde et sequitur: « A planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas. » Servat metaphoram, et dicit, a planta pedis usque ad verticem. Id est ab humillimis usque ad summos, et ab extremis usque ad primos, non esse aliquem sanitate mentis florentem. « Vulnus, et livor, et plaga tumens: non est circumligata, nec curata medicamine, ncum baculo.
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ calcaui & suꝑaui eos id ÷ demones
uł iudeos in farore & uindicta mea.
Et suꝑaui eos in ira mea: auferens ademo¬
nib potestatem & dominium qđ exer¬
cebant in hoc mundo & auideis locum.
regnũ gentem. sacerdotẽ templum. omnẽq
lignitacem : tradens eos romanis.
mea . & omĩa in diũta mea inquinaui.
Ion est nobis in telligendum ut demones
qui sp̃s sunt habeant sanguinẽ. sed
sanguis xp̃i quem ipsi fuderunt sua¬
dendo iudeis ut eum interficerent. sari¬
gnis eoꝵ appellatur. quia uindictam
ex inde ꝑceperunt. Legimus enim in
euangłio. quod diabolus misit uigͥe

Expanded text:
tamen calcavi et superavi eos, id est daemones tamen calcavi et superavi eos, id est daemones vel Judaeos in furore et vindicta mea. Et superavi eos in ira mea, auferens a daemonibus potestatem et dominium, quod exercebant in hoc mundo; et a Judaeis locum, regnum, gentem, sacerdotem, templum, omnemque dignitatem, tradens eos Romanis. « mea, et omnia indumenta mea inquinavi. » Non est nobis intelligendum quod daemones, qui spiritus sunt, habeant sanguinem: sed sanguis Christi, quem ipsi fuderunt suadendo Judaeis ut eum interficerent, sanguis eorum appellatur: quia vindictam exinde perceperunt. Legimus enim in Evangelio, quod « diabolus misit Judae
Abbreviated transcription (Latin):
tstatem cȩlestium uirtutũ. neq iudeuri
neq gentilem. sed eum om̃s deliquerunt
tempore passionis. in tantũ ut ille foras¬
simus apłs petrus. infide ter eum nega¬
uerit ceteris fugientib Et cum essce a
hom̃ib delictus. solissupse debellauit
contrarias potestates. & suꝑauit urtu¬
tem eorum. Noc artẽ considerandum
ẽĩ quare dicat torcular a se calcatũ. hoc
est pressuram passicnis suꝑatam. cum
ipse sit calcatus & mortuus. Sed adhoc
dicendũ : quia calcatꝰ est apressura pas¬
sionis moriendo. & calcauit ipsam passio
iram sed more nr̃o loquitur scriptura
quia illis uidetur furere &iratꝰ esse. qͥb
undictã reddit. sicut quilib& rex licce
tranqͥllo animo sit: uidetur illis quos
iub& de collari uel accidi furere & hoc
distat inter furorem & ĩram. quia furor
est subita animi turbatio. ira autem diu
man&. Sed indñ nichil horum habetur.
Dicit gͦ dñs. Lic& calcatus abeis essem.

Expanded text:
testatem coelestium virtutum, neque Judaeum, testatem coelestium virtutum, neque Judaeum, neque gentilem: sed omnes eum dereliquerunt tempore passionis, intantum ut ille fortissimus apostolus Petrus in fide ter eum negaverit, caeteris fugientibus. Et cum esset ab omnibus derelictus, solus ille debellavit contrarias potestates, et superavit virtutem eorum. Hoc autem considerandum est, quare dicat torcular a se calcatum, hoc est pressuram passionis superatam: cum ipse sit calcatus et mortuus. Sed ad hoc dicendum, quia calcatus est a pressura passionis moriendo, et calcavit ipsam passioniram, sed more nostro loquitur Scriptura: quia illis videtur furere et iratus esse, quibus vindictam reddit. Sicut quilibet rex, licet tranquillo animo sit, iratus videtur illis quos jubet decollari vel occidi. Et hoc distat inter furorem et iram, quia furor est subita animi turbatio, ira autem diu manet. Sed in Deo nihil horum habetur. Dicit ergo Dominus: Licet calcatus ab eis essem,
Abbreviated transcription (Latin):
non ÷ uir mecum. Tor cular appellat
dñs crucem xõmia torm̃ta passionis.
sputa iuidelic&e:. colaphos. in fixionẽ
lancex & clauorũ. inquib. ipse passus
est quasi inp̃lo in tantũ ut sanguis
eiꝰ fundetur. &hoc sciendũ quia tor¬
cular aliquando in malã partẽ ponit᷑ :
hoc ÷ ꝓsupplicus & penis pecratorũ.
ut illud hieremiȩ. Torculap calcauit
dñs uirgiui filiȩ uide: id est capti¬
uitatis malum. & afflictionis addux̃
cũ ponde super eam: idõ ploro. Inter¬
dum etiam ponit᷑ torcular in bonã
partẽ : quẽ ad modũ octogesimus
tercius psalmus. cuiꝰ p̃titulatio est
a finem ꝓtorcularibus : id est ꝓmar¬
Srib Torcular inquit dñs: calca¬
liçidaii. Ac si dicera. Idõ habeo rubra
uestinca. quia p̾ssuiam crucis sustinui
solus. & de genere humano: non fuit uir
metũ in ad uitorium. Idõ dicit solus.
quia nllum habuit aduitorem neq
angłm neq archangłm neq aliquã po¬

Expanded text:
non est vir mecum. » Torcular appellat non est vir mecum. » Torcular appellat Dominus crucem et omnia tormenta passionis, sputa videlicet, colaphos, infixionem lanceae et clavorum, in quibus ipse passus est quasi in prelo, intantum ut sanguis ejus funderetur. Et hoc sciendum, quia torcular aliquando in malam partem ponitur, hoc est pro suppliciis et poenis peccatorum, ut illud Jeremiae: « Torcular calcavit Dominus virgini filiae Judae , » id est captivitatis malum et afflictionis adduxit cum pondere super eam: ideo ploro. Interdum etiam ponitur torcular in bonam partem, quemadmodum octogesimus tertius psalmus, cujus praetitulatio est: In finem pro torcularibus, id est pro martyribus. « Torcular » inquit Dominus, « calcavi solus. » Ac si diceret: Ideo habeo rubra vestimenta, quia pressuram crucis sustinui solus, et de genere humano non fuit vir mecum in adjutorium. Ideo dicit solus, quia nullum habuit adjutorem neque angelum, neque archangelum, neque aliquam po
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ qui debello contrarias potestates : rur¬
sum suscitantur angłi & dicunt. Si tues
qui loqueris iusticiam. & cui pat̾ om̃e
uditium dedit. & qui bellatores demo¬
nũ ad saluandum genus humanũ. ⁊¬
lumꝰ ate scire quȩ causa extiterit ꝙ uie
sit indum̃tum tuum hoc ÷ corpus tuum
cruentatum : & quare sint uestim enta
tua idt m̃bra tua rubra ueluti de
musto nigro & sub rubicundo. Tibi
qui candidus es exurginitate. & spͥe¬
ciosus p̃filus hominũ : non conueni nt
ista. sed homicidis. ad ulteris. & latro¬
nib Dic ergo inquiunt nobis quid ꝓ¬
meriusti. ut tu qui defensor es generis
humani. eruenta & tincta habeas m̃bra.
quasi homo quilib& qu uuas nigris
& sub rubicut adas aalcat intorculari
siue inplio: Quib respondit dai
non. ano solũmodo uersicuso ut pͥus: sȩd
ultis uerbis ostendens eis ordinẽ rei.
ne rursũ necesse sit interrogare: & dic̃.
orcul ar calcaui solus : & degentib

Expanded text:
et qui debello contrarias potestates, ruret qui debello contrarias potestates, rursum sciscitantur angeli et dicunt: Si tu es qui loqueris justitiam, et cui Pater omne judicium dedit , et qui debellator es daemonum ad salvandum genus humanum, volumus a te scire quae causa exstiterit quare sit indumentum tuum, hoc est corpus tuum, cruentatum: et quare sint vestimenta tua, id est membra tua, rubra veluti de musto nigro et subrubicundo. Tibi qui candidus es ex virginitate, et speciosus prae filiis hominum, non convenirent ista, sed homicidis, adulteris et latronibus. Dic ergo, inquiunt, nobis quid promeruisti, ut tu qui defensor es generis humani, cruenta et tincta habeas membra, quasi homo quilibet qui uvas nigras et subrubicundas calcat in torculari sive in prelo? Quibus respondet Dominus, non uno solummodo versiculo ut prius, sed multis verbis ostendens eis ordinem rei, ne rursum necesse sit interrogare, et dicit: « Torcular calcavi solus, et de gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓpria fortitudine ascendebat decreno
& cruento mundo suꝑ om̃s glos. illis etiam
responsum non reddentib qui dñm comita¬
bantur: respondit ipse dñs inquiens. Nul¬
tis scire qui sim ego: Ego sum cui pater
omẽ iuditium dedit. uixta qđ psalmista
Ego sum qui loquor iusticiã. reddens bdus
bona. iustis p̃mia : malis autẽ & impul
mala & ȩterna supplicia uixca quod
merentur. Hloc cotidie impla. Generalit
uͦ in die iuditii . dum dixerit impiis. ite
maledicti in ignem ȩternũ. Et uistis:
Uenite benits p̾atris mei. ꝑcipite regnum.
& cetera. Et non solum loquor iusticiam
sed etiam ꝓpugnator hoc ÷ debellator
sum demonũ & defensor ad saluandum
genus humanũ. Quare gͦ rubrũ est
induñtum tuum : hoc ⁊ corpus tuum.
& uestim̃ta subaudis quare sunt rubra
sicut calcantium intorculari. Orĩo
ergo dicente. ego sum qui loqͦr iusticiã.

Expanded text:
qui propria fortitudine ascendebat de terreno qui propria fortitudine ascendebat de terreno et cruento mundo super omnes coelos, illis etiam responsum non reddentibus qui Dominum comitabantur, respondit ipse Dominus, inquiens: Vultis scire quis sim ego? « Ego sum cui Pater omne judicium dedit . » Juxta quod Psalmista Ego sum qui loquor justitiam, reddens bonis bona, justis praemia, malis autem et impiis mala, et aeterna supplicia juxta quod merentur. Hoc quotidie implet, generaliter vero in die judicii, dum dixerit impiis: « Ite, maledicti, in ignem aeternum; » et justis: « Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum , » etc. Et non solum loquor justitiam, sed etiam propugnator, hoc est debellator, sum daemonum, et defensor ad salvandum genus humanum. « Quare ergo rubrum est indumentum tuum, » hoc est corpus tuum, « et vestimenta, » subaudis quare sunt rubra, « sicut calcantium in torculari? » Domino ergo dicente: « Ego sum qui loquor justitiam, »
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsa menbra hab̾& ex sanguine qui manauit
ex latere & locis clauorũ sed ꝓ cicatricibus
quȩ adbuc parebant in corꝑe illius. Lersis¬
tunt ctiam in sua admiratione angłi: & ln¬
terrogant dicentes. Iste formosus instola
sua : siue pulcher. quis ÷ gradiens in multi¬
tudine fortitudinis suȩ: Ac si dicerent alus
uerbis. Quis est iste formosus &tã decorus
in stola sua. hoc est inhabitu humanitatis
suȩ gradiens uł ascendens suꝑ om̃s çelos. ua
multitudine uirtutis suȩ : siue in plenitudi¬
ne diuinitatis suȩ ascendensꝰ suꝑ omĩa agmi
na cȩlorũ. sine auxilio alicuiꝰ angłorum.
Iste est formosus : cui dicit psalmista. Speci¬
osus forma: p̃filus hominum. Formũ dicẽ¬
bant antiqui calidum: unde formosus qͣsi
calidus eo qđ excalore rubicundus existat
instar rosarum. Ego qui loqͦr iusticiam.
& ꝓpugnator sum ad saluandum. Angłis
tacetib qui interrogati fuerant qͥs ess&:

Expanded text:
ersa membra haberet ex sanguine, qui manavit ersa membra haberet ex sanguine, qui manavit ex latere et locis clavorum, sed pro cicatricibus quae adhuc parebant in corpore illius. Persistunt etiam in sua admiratione angeli, et interrogant dicentes: Iste formosus in stola sua, sive pulcher, quis est gradiens in multitudine fortitudinis suae? Ac si dicerent aliis verbis: Quis est iste formosus et tam decorus in stola sua, hoc est in habitu humanitatis suae gradiens, vel ascendens super omnes coelos, in multitudine virtutis suae, sive in plenitudinrum? Iste est formosus, cui dixit Psalmista: « Speciosus forma prae filiis hominum . » Formosum dicebant antiqui calidum, unde formosus quasi calidus, eo quod ex calore rubicundus existat instar rosarum. « Ego qui loquor justitiam, et propugnator sum ad salvandum. » Angelis tacentibus qui interrogati fuerant, quis esset
Abbreviated transcription (Latin):
dat uł infernum ubi clausȩ sunt animę
mortuorum : & cui adhibiti sunt firmissi¬
mi custodes. dequa ciuitate dicit psalmista.
Quis deduc& me in cuutatem munitam : uel etiã
significat hierłm terrena. quȩ firmissimis
muris fuit ante circũdata: inqua passus ⁊
dñs. Cuiꝰ nominis ethimologiam homerus
eximius poeta grecoꝵ exponens. sicut iose¬
phus narrat: ita dixit. Quod hierom aquo
Inerłm : interp̃taret᷑ munita uł firma.
Quantũ uero adliteram ꝑan&: bosta ciuitas
neq interra reꝓmissionis. neque in edom sitae
fuit.: sed inmoab. In terrogant gͦ quedam
angłicȩ dignitates illos angłoꝵ choros: qui
dnm comitabantur. Quis ÷ iste qui cũ tanto
exercitu uenit ale edom. hoc ⁊ deterreno
& cruento mundo: Q tinctis uestib id ÷ cor¬
poreis m̃bras uenit debosra. id.ẽ. demunita
ciuitate hierłm ubi passus est : uel de inferno
dequo uictor exit: Nlon qđ tincta siueres:¬

Expanded text:
cat vel infernum ubi clausae sunt animae cat vel infernum ubi clausae sunt animae mortuorum, et cui adhibiti sunt firmissimi custodes. De qua civitate dicit Psalmista: « Quis deducet me in civitatem munitam ? » Vel etiam significat Hierusalem terrenam, quae firmissimis muris fuit ante circumdata, in qua passus est Dominus. Cujus nominis etymologiam Homerus eximius poeta Graecorum exponens, sicut Josephus narrat, ita dixit quod ierom, a quo Hierusalem, interpretatur munita vel firma. Quantum vero ad litteram pertinet, Bosra civitas neque in terra repromissionis neque in Edom sita fuit, sed in Moab. Interrogant ergo quaedam angelicae dignitates, illos angelorum choros qui Dominum comitabantur: « Quis est iste qui cum tanto exercitu venit de Edom, » hoc est de terreno et cruento mundo? « Et tinctis vestibus; » id est corporeis membris « venit de Bosra, » id est de munita civitate Hierusalem ubi passus est, vel de inferno de quo victor exiit? Non quod tincta sive resp
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ. Uerbi grã. Sicut & nos dedie uditu ex
parte cognoscimꝰ. quȩ ibi agent᷑ ꝑ reuelationẽ
scõrum patrũ : & exparte ignoramꝰ. Sed utrũ
in cognitũ illis fuerit annon: nobis non est
ampluis inquirendũ. nisi qđ dñs ipse manifesta¬
re dignatꝰ ⁊ Occulta enĩ eiꝰ sunt uiditia.
Tañ hoc firmiter tenemꝰ. quia ꝓpħa admiran¬
do hȩc ꝓtulit : ex ꝑsona illoꝵ angłorũ qui
glo residebant inquiens. Quis ⁊ iste qui ue¬
nit de edoni. Edom : ipse est esau. ipse est
seyr. Uocatꝰ ⁊ autem edom abedulio lentis.
ꝓpt̃qd uendidit pͥmogenita sua & int̾pretat᷑
ȩdom terremis uel sanguineus siue cruentꝰ.
significat hunc mundũ. E sau uero: int̾pre¬
tatur quercus uł roboreus. Serr ispidus:
id ⁊ pilosus. Et hoc notandũ. quia isto in loco
edom non ꝓꝑsona illius sed ꝓ int̾pretatione
nominis positũ ÷. sicut & bosra non ꝓ loco
sed ꝓ interp̃tatione nominis. Incerp̃tatur
autem bosra : munita uel firma. Et signifi¬

Expanded text:
a: Sicut et nos de die judicii ex parte cognoscimus, quae ibi agentur per revelationem sanctorum patrum, et ex parte ignoramus. Sed utrum incognitum illis fuerit an non, nobis non est amplius inquirendum, nisi quod Dominus ipse manifestare dignatus est. Occulta enim ejus sunt judicia. Tamen hoc firmiter tenemus, quia propheta admirando hoc protulit ex persona illorum angelorum, qui coelo residebant, inquiens: « Quis est iste qui venit de Edom? » Edom ipse est Esau, ipse est Seir. Vocatus est autem Edom ab edulio lentis, propter quod vendidit primogenita sua. Et interpretatur Edom terrenus vel sanguineus sive cruentus, significat hunc mundum; Esau vero interpretatur, querceus vel roboreus; Seir hispidus, id est pilosus. Et hoc notandum, quia isto in loco Edom non pro persona illius, sed pro interpretatione nominis positum est, sicut et Bosra non pro loco, sed pro interpretatione nominis. Interpretatur autem Bosra munita vel firma, et signifi
Abbreviated transcription (Latin):
Tece dñs auditum fecit in excremis t̾rȩ.
subaudis ꝑ apłos fidem sue passionis &
misteria sue resurrectionis. Dicite filiȩ
syon. saluator tuus uenit ecce merces
euis cum eo: & opus eiꝰ coram illo. Custo
p̃cipitur ut alloquantur filiam fỹ on
hoc ÷ eccłam pͥmitiuã que idõ filia sion
dicitur. uł quia pͥmũ ex uideis collecta ÷
dͥequa dicit in cantico canticoꝵ filu
matris mee pugnauer contra me. uel
ꝓptẽa appellatur filia. quia adno
nom̃ filiationis accepit. ureta qđ ioħis
dicit. Qđ quot receꝑunt eum: dedit eis
potestatẽ filios dĩ fieri. Dicite inquit

Expanded text:
« Ecce Dominus auditum fecit in extremis terrae. » « Ecce Dominus auditum fecit in extremis terrae. » Subaudis per apostolos fidem suae passionis et mysteria suae resurrectionis. « Dicite filiae Sion: Ecce Salvator tuus venit, ecce merces ejus cum eo, et opus ejus coram illo. » Custe apostolis praecipitur, ut alloquantur filiam Sion, hoc est Ecclesiam primitivam, quae ideo filia Sion dicitur, vel quia primum ex Judaeis collecta est. De qua dicit in Cantico canticorum: « Filii matris meae pugnaverunt contra me . » Vel propterea appellatur filia, quia a Domino nomen filiationis accepit, juxta quod Joannes dicit: « Quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem fil
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiꝰ dixerat ne cacerent ap̃cib & laudib
p̃cipit iterum ut transeant ꝑportas: id est
ꝑ diuersos minstros ȩccłȩ presbiteras. dia¬
cones. subdiatones. quoꝵ minsterio intit¬
ducuntur credentes in ȩccłiam uł ut transe¬
ant ꝑuirtutes ambulando deuirtute inuir¬
tutem. Idõ autem p̃cipiuntur transire ꝑ
ministros eccłe. ut eos custodiant. ne aliqͥs
illoꝵ inhereticorũ prauitatem corruitt.¬
& ut infidem amplius etiã ad crescant.
Precipitur eciã custodib muroꝵ ut p̾parent
uiam popło uolenti intrare ineccłam. hocͥ ÷
ut doctrina. & exẽpło eis uiam rectitudins
ostendant : planumq. faciant iter id ÷ aufe¬
rant omĩa offendicula dimittendo perata
ꝑbaptismũ. Et ut eligant lapides siue ꝓi
separent aconsortio credentium reꝓbos &
duri cordes qui noluerint credere: Nec con
etiam p̃cipitur ut eleuent signum crucis al
popłm nationum : id est ut admintient ei
ꝑassionẽ & resurrectionem. Dequitur.

Expanded text:
s dixerat ne tacerent a precibus et laudibus, praecipit iterum ut transeant per portas, id est per diversos ministros Ecclesiae presbyteros, diacones, subdiacones, quorum ministerio introducuntur credentes in Ecclesiam: vel ut transeant per virtutes, ambulando de virtute in virtutem. Ideo autem praecipiuntur transire per ministros Ecclesiae, ut eos custodiant, ne aliquis illorum in haereticorum pravitatem corruat, et ut in fidem amplius etiam accrescant. Praecipitur etiam custodibus murorum, ut praeparent viam populo volenti intrare in Ecclesiam. hoc est, ut doctrina et exemplo eis viam rectitudinis ostendant, planumque faciant iter, id est auferant omnia offendicula dimittendo peccata per baptismum. Et ut eligant lapides, sive prseparent a consortio credentium reprobos et duricordes, qui noluerint credere. Necnon etiam praecipitur, ut elevent signum crucis ad populum nationum, id est ut annuntient ei passionem et resurrectionem. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
duant᷑ iusticiam. Uestim̃tum enĩ siue ia¬
dum̃tum electorũ sunt uirtutes uł ipse
electi. Quasi sponsũ decoratũ corona.
subaudis decorauit me: & quasi sponsam
monilib suis ornatã. Duo agnuna cre¬
dentium scȩ̃ eccłiȩ . hic ostenduntur.
ꝑfectorũ scilicce agnen ostendit᷑ ꝑsponsã.
dequib dicit apłs. Sapientiam loquim
inter ꝑfectos. In ꝑfectorũ uero agnĩ

Expanded text:
estimentum enim sive indumentum electorum sunt virtutes, vel ipse electi. « Quasi sponsum decoratum corona, » subaudis, decoravit me, « et quasi sponsam ornatam monilibus suis. » Duo agmina credentium sanctae Ecclesiae hic ostenduntur. Perfectorum scilicet agmen ostenditur per sponsum, de quibus dicit Apostolus: « Sapientiam loquimur inter perfect
Abbreviated transcription (Latin):
in anima. &e lecicia sempit̾na erit eis. Quia
ego dñs diligens uiditium: subaudis ueritatis.
& odio habens rapinã in holochaustũ. Diuites
solent offerre dõ munus de rapina pauperum
sea sic plac& ei eoꝵ oblacio. ut p̃cium scorti. &
sacrificium canis. uel sicut plac& patri qui
immolat᷑ filium inconspectu eiꝰ. Et est sensus.
Hoc inquit prestabit dñs qui magis diligit
iustorũ pauꝑiem & iudicu ueritatem: quã
diuitum munera que derapina sunt & iniqͦ¬
tate. Et dabo opus eorũ subaudis qͥ credi¬
derint in ueritate ut agnum comedant in
ueritate : & rircũcisionem cordis accipiant.
& terrã desiderant aeternã. Et ut omĩa
que uideis dicta sunt insigurã ipsi possi¬
deant in ueritate. Et fedus ꝑpetuum
feriam eis id ÷ euangłium dabo eis. cui non
succed& alialex: sicut legi mossi. Dequo
euangłio dicit dñs. Cęlum & terra transibt̃:
uerba autẽ mea non transsebunt. Et sciet᷑

Expanded text:
 Quia ego Dominus diligens judicium, » subaudis veritatis, « et odio habens rapinam in holocausto. » Divites solent offerre Deo munus de rapina pauperum, sed sic placet ei eorum oblatio ut pretium scorti, et sacrificium canis, vel sicut placet patri qui immolat filium in conspectu ejus. Et est sensus: Hoc, inquit, praestabit Dominus qui magis diligit justorum pauperiem et judicii veritatem, quam divitum munera quae de rapina sunt et iniquitate. « Et dabo opus eorum, » subaudis qui crediderunt « in veritate, » ut agnum comedant in veritate, et circumcisionem cordis accipiant, et terram desiderent aeternam, et ut omnia quae Judaeis dicta sunt in figura, ipsi possideant in veritate. « Et foedus perpetuum feriam eis, » id est Evangelium dabo eis, cui non succedet alia lex, sicut legi Moysi. De quo Evangelio dicit Dominus: « Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt . » « Et scie
Abbreviated transcription (Latin):
duplicit possumꝰ hic acciꝑe murus &
du plicit᷑ rustodes. Muri ecłe fuer
culis munierunt eccłam. Custodes
uͦ horũ. sunt angłi qui custodiunt muros
ȩccłe: ne aduersarius nr̃ diabolus quasi leo
rugiens possit aliquem raꝑ exarietibus.

Expanded text:
Dupliciter possumus hic accipere muros, et Dupliciter possumus hic accipere muros, et dupliciter custodes. Muri Ecclesiae culis munierunt Ecclesiam. Custodes vero horum sunt angeli qui custodiunt muros Ecclesiae, ne adversarius noster diabolus « quasi leo rugiens » possit aliquem rapere ex arietibus.
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. ẜ ccłiam ex utro.q. nopło collectam
alloquitur sermo ꝓpłicus : & ꝓmntit qđ
non sit amplius ita delicta adõ: sicut
quondam fuit quando post idola claudica¬
bat. Sicut displicuit dño in iudeis in nifi¬
Aelitate manentib & ingentib post ydola¬
triam ambulantib sic complacuit ei iti
credentib ex utroq p opło ad fid̾em eius
uetuenteb Habitabit enĩ uuenis
cũ uirgine in castitate carnis. ut
maria ⁊ ioseph. crisantus ⁊ daria
& habitabunt inte filii cui. Filu
eccłie sunt: qui instruuntur dodtrina
spũali. Q̾ gaudebit sporisus xpc̃ suꝑ¬
sponsã eccłam. ⁊ gaudebit suꝑ te idt᷑
de tuis oꝑib bonis dẽ tuus. lste est sponsꝰ.
dicit iołis baptista. Qui hab& sponsã.
sponsus est. Suꝑ muros cuos luerłm
constitui custodes : totadie & nocte
non tacebunt. Uox dĩ omĩ potentis ad
pacis. Muri dicuntur amuniendo

Expanded text:
bitur. » Ecclesiam ex utroque populo collectam bitur. » Ecclesiam ex utroque populo collectam alloquitur sermo propheticus, et promittit quod non sit amplius derelicta ita a Deo, sicut quondam fuit quando post idola claudicabat. Sicut displicuit Domino Judaeis in infidelitate manentibus, et in gentibus post idololatriam ambulantibus: sic complacuit ei in credentibus ex utroque populo, ad fidem ejus venientibus. « Habitabit enim juvenis cum virgine, » in castitate carnis, ut Maria et Joseph, Chrysantus et Daria. « Et habitabunt in te filii tui. » Filii Ecclesiae sunt qui instruuntur doctrina spirituali. « Et gaudebit sponsus » sponsam » Ecclesiam « et gaudebit super te, » id est de tuis operibus bonis « Deus tuus. » Iste est sponsus,dicit Joannes Baptista: « Qui habet sponsam sponsus est . » « Super muros tuos Hierusalem constitui custodes, tota die et tota nocte non tacebunt. » Vox Dei omnipotentis ad pacis. Muri dicuntur a muniendo.
Abbreviated transcription (Latin):
nde uocatus est habram id est pater excelsus.
ac deinde habraluam. Si militer debeato petro
potest intelligi: qui primũ symon deinde
petrus apetra id est axp̃o: est appellatus.
icitur ꝙͥ ad ȩccłiam primitiuam. Uocabitur
tibi nõm̃ nouum eum scilic& qđ uerbũ dei
c eris corona głȩ inmanu dñi. & diadema
regni inmanu clĩ cui: id ⁊ impotentia dei.
uel in ipso xp̃o qui ÷ manus & deyetera
patris. Cum te inquit coronauerit mul¬
citudo credentium ueniens ad fidem tuam
ex om̃ib partib mundi eris corona decoris
in manu dĩ: & quasi diadema regni iti
potestate alius. ¶on uocaberis ultra
delicta ãdõ: & terra tua id ÷ habitacio tua
non uocabitur amplius desolata: subaudis
quia xp̃e habitabit in medio tui. Sed uo¬
caberis uoluntas mea iea : id t̃ uocabitur
uoluntatem facit. Et auare hoc: ¶ Iuia
conplacuit dnõ uite: & terra tua in habita¬

Expanded text:
» Inde vocatus est Abram, id est pater excelsus, » Inde vocatus est Abram, id est pater excelsus, ac deinde Abraham. Similiter de beato Petro potest intelligi, qui primum Simon, deinde Petrus a petra, id est a Christo est appellatus. Dicitur ergo ad Ecclesiam primitivam: Vocabitur tibi nomen tuum, id scilicet quod verbum Dei « Et eris corona gloriae in manu Domini, et diadema regni in manu Dei tui, » id est in potentia Dei, vel in ipso Christo qui est manus et dextera Patris. Cum te inquit coronaverit multitudo credentium veniens ad fidem tuam ex omnibus partibus mundi, eris corona decoris in manu Dei, et quasi diadema regni in potestate illius. « Non vocaberis ultra derelicta, » a Deo « et terra tua » id est habitatio tua « non vocabitur amplius desolata, » subaudis quia Christus habitabit in medio tui. « Sed vocaberis voluntas mea in ea, » id est vocabitur voluntatem facit. Et quare hoc? « Quia complacuit Domino in te, et terra tua inha
Abbreviated transcription (Latin):
ne dr̃ flãma ignis. dequa flãma ignis.
dicit dñs in euangłio. ignem ueni mitere
interram. Hac flãma succensi sunt apłi
die pentecostes: quando ceꝑunt loqui
omib linguis. Et uidebunt gentes uistũ
tuum subaudis ꝑfidem oprimitiua eccłia.
id est xp̃m̃ tuum qui peccatum nonfecit.
Et cuncti reges subaudis qui crediderint uł
ipsi qui se ipsos bene rexerint. Uidebunit
inclitum siue nobilem tuum per fidem:
dequib dñ dicit. Beati qui non uiderunt
oculis corporis : & crediderunt mente.
Et uocabitur tibi nom̃ nouumi. o pͥmitiua
ȩccłia quõd ł dnĩ nominauit. Consuetudo
est hebree linguȩ ut ex nouis reb nomitia
imponantur: ut ex habraliam posunus
cognoscere. Primũ siquidem appellatus est
ram: sicut inlibro beati iob inuenitur: eo ia
loco ubi dr̃. Et iratis indignatusq. est helui
filiꝰ baradiel burites. de cognatione ram.

Expanded text:
ne dicitur flamma ignis. De qua flamma ignis ne dicitur flamma ignis. De qua flamma ignis dicit Dominus in Evangelio: « Ignem veni mittere in terram . » Hac flamma succensi sunt apostoli die Pentecostes, quando coeperunt loqui omnibus linguis. « Et videbunt gentes justum tuum, » subaudis per fidem, o primitiva Ecclesia, id est Christum tuum qui peccatum non fecit. « Et cuncti reges, » subaudis qui crediderint, vel ipsi qui seipsos bene rexerint. « Videbunt inclytum » sive nobilem « tuum » per fidem, de quibus Dominus dicit: Beati qui non viderunt oculis corporis, et crediderunt mente . « Et vocabitur tibi nomen novum, » o primitiva Ecclesia, « quod os Domini nominavit. » Consuetudo est Hebraeae linguae, ut ex novis rebus nomina imponantur, ut ex Abraham possumus cognoscere. Primum quidem appellatus est Ram, sicut in libro beati Job , invenitur eo in loco, ubi dicitur: « Et iratus indignatusque est Heliu filius Barachiel Buzites de cognatione Ram.
Abbreviated transcription (Latin):
sona sua loquitur ꝓpħa. Ler syon &
Inerłm: generalit᷑ possumus intelligere
reges & principes iudaici popłi. qui ꝓbibebant
ꝓpħis ut nonloquerent᷑ in nomine dm̃: uel
distincte ꝑ fyon reges & pͥncipes. ꝑhierłm
sacerdotes & subiectos eorum. Dicit ergo pħa.¬
cipesq ac sac̾dotes etiã si p̾ceꝑint ut taceam
non tacebo aboratione. sed tamdu nocte &
die ungam p̃ceps p̃cib quo usq ueniat xp̃c
nobis inlege ꝓmissus : & cunctũ orbem illumi¬
n&. Tale quid alio in loco: idem ꝓpħa implorat
Utinã disrumperes dnẽ celos & uenires. NoN
tacebo inquit p̃cib donec egrediatur exutero
uirginis iustus ȩccłiȩ ut splendor. Qui iusti¬
ficat electos suos : & inluminat omnẽ homi¬
nem uenientẽ in hunc mundum. Ipse ÷ splen¬
dor lucis aeternȩ. & sol iusticiȩ: qui in euan¬
głio dixit. Ego sum̃ lux mundi. Et saluator
eiꝰ id ÷ ȩccłie: ut lampas accendatur subaud
incordib credentium. Lampas grece. lati¬

Expanded text:
r Sion et Hierusalem, generaliter possumus intelligere reges et principes Judaici populi, qui prohibebant prophetas ut non loquerentur in nomine Domini, vel distincte per Sion reges et principes, per Hierusalem sacerdotes et subjectos eorum. Dicit ergo Pcipesque ac sacerdotes, etiamsi praeceperint ut taceam, non tacebo ab oratione: sed tandiu nocte et die jungam preces precibus quousque veniat Christus nobis in lege promissus, et cunctum orbem illuminet. Tale quid alio in loco idem propheta implorat: « Utinam dirumperes, Domine, coelos, et venires . » Non tacebo inquit precibus, donec egrediatur ex utero virginis Justus Ecclesiae ut splendor, qui justificat electos suos, « et illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . » Ipse est splendor lucis aeternae et sol justitiae, qui in Evangelio dixit: « Ego sum lux mundi. » Et salvator ejus, id est Ecclesiae, ut lampas accendatur, subaudis in cordibus credentium. Lampas Graece, Lati
Abbreviated transcription (Latin):
Pro confusione urã duplici aerubore.
laudabunt parit̃ eorum. Apłi duplicit᷑̃
uerecundabant᷑ & erubescebant de infi¬
delitate uidelic& iudeoꝵ & idolatria
gentium. Sed unde illi erubuerunt
& confusionem sustinuer̃: inde isti &
iudei & gentiles conũsi adfidem lau¬
dabunt partẽ suam. dñm uidelicet.
dicentes cum psalmista. Pars mea
nisi qui aliam parte̾ non hab&e. Propt̃
hoc subaudis quia uos duplicem super
eos habuistis confusionem & ruborem.
& illi conuersi addnm qui ÷ pars elec¬
torũ laudauer̃ interra sua hoc ⁊ int̾ra
uiuentium & mansuetorũ. duplicia
p̃mia possidebunt. id ⁊ incorpore & ia
anima. cum receꝑint in mortalitatem¬

Expanded text:
Pro confusione vestra duplici et rubore laudabunt partem tuam. » Apostoli dupliciter verecundabant et erubescebant, de infidelitate videlicet Judaeorum et idololatria gentium. Sed unde illi erubuerunt et confusionem sustinuerunt, inde isti et Judaei et gentiles conversi ad fidem laudabunt partem suam: Dominum videlicet, dicentes cum Psalmista: « Pars menisi qui aliam partem non habet. « Propter hoc, » subaudis, quia vos duplicem super eos habuistis confusionem et ruborem, et illi conversi ad Dominum qui est pars electorum. « Laudaverunt in terra sua, » hoc est, in terra viventium et mansuetorum « duplicia » praemia « possidebunt, » id est, in corpore et in anima, cum
Abbreviated transcription (Latin):
mo diuinus ȩcłȩ. Suꝑ muros tuos hie¬
rłm constitui custodͥes. angłos uel p̃la¬
tores ȩcłarum apł̃os idelic& eorumq
cebunt aprecib exorantes dem̃tiam.
& misccłiam meam ꝓ̃ muris: ut meorũ
auxilio uallent᷑ ¶Nui reminisciminr
dni netaceatis. subaudis ap̃cib ungentes
uota uotis. Et nedetis silentium ei subau¬
dis dño. sed semꝑ oportune inporcune illiꝰ
miscđ̾iam postulate doniec stabiliat id est
ipsa lauda creatorem suum. ꝑ omnẽ mun¬
dum dilatata. uł ut ab om̃ĩb gentib ipsa
laudetur. Custodes muroꝵ alloquitur
sermo diuinus: ut ipsi qui dñi uoluntatẽ
sciunt & muros custodire debent: non
taceant apcib & laudib neque in ꝓsꝑis
neq in aduersis. Sequitur. Aurauit
dñs indextera sua: & inbrachio fortitudi

Expanded text:
 Super muros tuos Hierusalem constitui custodes, angelos vel praelatos Ecclesiarum, apostolos videlicet eorumque cebunt a precibus, exorantes clementiam et misericordiam meam pro muris, ut meorum auxilio vallentur. « Qui reminiscimini Domini, ne taceatis, » subaudis a precibus, jungentes vota votis. « Et ne detis silentium ei, » subaudis Domino, sed semper opportune importune illius misericordiam postulate « donec stabiliat, » id est ipsa laudet Creatorem suum per omnem mundum dilatata, vel ut ab omnibus gentibus ipsa laudetur. Custodes murorum alloquitur sermo divinus, ut ipsi qui Domini voluntatem sciunt et muros custodire debent, non taceant a precibus et laudibus, neque in prosperis neque in adversis. Sequitur: « Juravit Dominus in dextera sua, et in brachio
Abbreviated transcription (Latin):
germ̃ eorum inmedio popłoꝵ. Sicut apłi
fuer̃ semen bonum. &̃ uerum axpõ semina¬
ti audientes ab illo. Ite docete om̃s gentes.
sem̃ cui benedaix̃ añs. Quomͦ scient & quo¬
mo cognoscent. quod adño sunt seminati.
In doctrina. in castitate. inconcẽptumundi.
& inuirtute muiraculoꝵ. ESudens gau¬
debo indño: ⁊ exultauit anima mea
indõ meo. Inꝑsona ecłis loquit᷑ ꝓpħa.¬
G audens inqͥs gaudebo indño : non indiuitus
& lucris terrenis. neq in nobilitate generis
ut iudei. quigłiabantur qđ. eeñt. de genere
patriarcharum. neq in honorib huiꝰ scłi
gaudebo. sed exultabit anima non in re¬
sonante cachinno. sed indõ meo. Quia
induit me uestim̃to salutis. & indum̃to
insticiȩ circũdedit me. Reddit causas:
quare gaudere & exultare debeat in dño.
Idõ inquit gaudebo indño: quia induit me
uestim̃tis salutis. idt uirtutib uł ipso

Expanded text:
germen eorum in medio populorum. » Sicut apostoli fuerunt semen bonum et verum a Christo seminati, audientes ab illo: « Ite, docete omnes gentes :semen cui benedixit Dominus. » Quomodo scient et quomodo cognoscent, quod a Domino sunt seminati? In doctrina, in castitate, in contemptu mundi et in virtute miraculorum. « Gaudens gaudebo in Domino, et exsultabit anima mea in « Gaudens, » inquit, « gaudebo in Domino, » non in divitiis et lucris terrenis, neque in nobilitate generis ut Judaei, qui gloriabantur quod essent de genere patriarcharum, neque in honoribus hujus saeculi on solum gaudebo, sed exsultabit anima mea, non in resonante cachinno, sed in Deo meo. « Quia induit me vestimentis salutis, et indumento justitiae circumdedit me. » Reddit causas quare gaudere et exsultare debeat in Domino. Ideo, inquit, « gaudebo in Domino, » quia induit me vestimentis salutis, id est virtutibus vel ipso
Abbreviated transcription (Latin):
isto in loco: uarus sermo doctorum.
B eatus siquidem augustimis in expositione
libri geneseos dicit: quod om̃s angłi scĩ
statim ut conditi sunt cognouer in con¬
templatione cieatoris sui. quic qͥd ipse
creator facturus erat. Ad tam̃ beatus hieronimꝰ
aꝑte dedarat. quia fuer̃ angłice dignitates. quȩ
domit ꝑficeretur misterium in carnationis &

Expanded text:
isto in loco varius sermo doctorum. Beatus siquidem Augustinus in expositione libri Geneseos dicit, quod omnes angeli statim ut conditi sunt, cognoverunt in contemplatione Creatoris sui quidquid ipse Creator facturus erat. Attamen beatus Hieronymus aperte declarat quia fuerunt angelicae dignitates quae donec perficeretur
Abbreviated transcription (Latin):
in die iuditu cũ angłis & archangłis.
om̃ib q. uirtutib cȩlorũ. Ecce merces
eiꝰ cum eo: ut remunero elactos. & dãp¬
n&e reꝓbos. Et opus eiꝰ coram illo: id est
potestas iudicanda in conspectu illiuis.
ꝑ eorũ p̃dicationem crediderunt: uoca¬
bunt eos popłm scm̃ redemptũ ad nõ
Beatus hieronimꝰ dicit. In hebreo ħabi
popłm scm̃ redem̃ptum sicut nos uãdictũ
habemus : sed quidã codices habent po¬
płs sc̃s & redẽpti adno: iuxta quod hic
exit sensus. Apłi aliiq. doctores uoci¬
bunt eos qui credid̾int dicentes. Tues
popłs scĩ: & uos estis redẽpti adño. Sed hebra¬
ica ueritas : aꝑtior & facilior isto in loco ba¬
Nequaquã inquit uocab̃is ciuitas delicta adõ
sicut quimidam : sed uocabis ciuitas que¬

Expanded text:
in die judicii cum angelis et archangelis, omnibusque virtutibus coelorum. Ecce merces ejus cum eo, ut remuneret electos et damnet reprobos. Et opus ejus coram illo, id est potestas judicandi in conspectu illius. per eorum praedicationem crediderunt, vocabunt eos populum sanctum, redemptum a Domino. Beatus Hieronymus dicit in Hebraeo haberi populum suum redemptum, sicut nos jam dictum habemus, sed quidam codices habent populus sanctus et redempti a Domino, juxta quod hic erit sensus: Apostoli aliique doctores vocabunt eos qui crediderint dicentes: tu es populus sanctus, et vos estis redempti a Domino. Sed hebraica veritas apertior et facilior isto in loco haNequaquam, inquit, vocaberis civitas derelicta a Deo sicut quondam, sed vocaberis civitas quae
Abbreviated transcription (Latin):
cones. om̃sq ministri altaris qͥ congregant¬
& portant. id est qui p̃parant & consecrant corpꝰ
& sanguinẽ dñi. & comedunt & bibunt in
eccła: laudantes creatorem & redep̃torem
suum. Uel etiam illi qui modo impresenti c̃¬
gregant uirtutes. & comportant id est coad¬
unant dum transierint ap̃senti ecła come¬
dent & bibent : id est exultabunt & gaudebt̃
in atrus dñi. siue inmansionib clestib de
quib. dñs dicit. In domo patris mei. mansio

Expanded text:
cones, omnesque ministri altaris, qui congregant etcones, omnesque ministri altaris, qui congregant et portant, id est qui praeparant et consecrant corpus et sanguinem Domini, et comedunt et bibunt in Ecclesia, laudantes Creatorem et Redemptorem suum. Vel etiam illi qui modo in praesenti congregant virtutes, et comportant, id est coadunant, dum transierint a praesenti Ecclesia comedent et bibent, id est exsultabunt et gaudebunt in atriis Domini, sive in mansionibus coelestibus. De quibus Dominus dicit: « In domo Pat
Abbreviated transcription (Latin):
in eis. Cib etiam iudeoꝵ erat triticũ &
uinũ. qđ significauit corpꝰ & sanguinem
qͥa non sumunt᷑ abhereticis & paganis ini¬
dedero. id ÷ non dedero uł non dabo deui¬
ceps cricici cum uel uinũ tuum in quo
laborasti in cibum inimicis tuis: idt lau¬
des & oꝑa tua nondabo demonib sed
ego suscipiam eas. Uel cor pꝰ & sanguinẽ
meum in quo tulaboras consecrando.
non dabo heretis &t paganis inimicis cuis
qui alieni sunt ame & afide tua. Quare
autẽ nond&e inimicis ꝙbum fidelium.
manifestat cum diciti Quia qui congre¬
gant illud subaudis triticum comedent
illud. & laudabunt anͣm creacorẽ suum :
& qui conportant illud subaudis uinum:
bibent in atriis scĩs meis. Hoc cotidie
in scã eccła ex parte moletur & exparte
in ȩcerna beatitudine. Qui sunt isti qͥ
congregant & qui conportant triacũ &
qui bibent inatriis dñi. id est indiuerso

Expanded text:
in eis. Cibus etiam Judaeorum erat triticum et in eis. Cibus etiam Judaeorum erat triticum et vinum, quod significavit corpus et sanguinem us : » quia non sumuntur ab haereticis et paganis inidedero, id est, non dedero vel non dabo deinceps triticum vel vinum tuum, in quo laborasti, in cibum inimicis tuis, id est, laudes et opera tua non dabo daemonibus, sed ego suscipiam eas. Vel corpus et sanguinem meum, in quo tu laboras consecrando, non dabo haereticis et paganis inimicis tuis, qui alieni sunt a me et a fide tua. Quare autem non det inimicis cibum fidelium, manifestat cum dicit: « Quia qui congregant illud, » subaudis triticum, « comedent illud, et laudabunt Dominum Creatorem suum: et qui comportant illud, » subaudis vinum, « bibent in atriis sanctis meis, » hoc quotidie in sancta Ecclesia ex parte completur, et ex parte in aeterna beatitudine. Qui sunt isti, qui congregant et qui comportant triticum, et qui bibent in atriis Domini, id est in diverso
Abbreviated transcription (Latin):
i dedero triticũ tuum ultra cbum:
Inmicis cuis. & si biberint filii alie¬
ni uinũ cuum: in quo laborasti. Eccłam
alloquit᷑. Sepe dc̃ omp̃s quantũ aalit¬
teram ꝑtin&e fruges uideorũ dedit ini¬
micis eorum id ÷ teiticum & uinum sic
legimus in libra udicum qđ madianite
tempore messis uementes fructus eorũ¬
torum suoꝵ usus expenderunt. Sic &iã
quando ducti sunt in captiuitatẽ quan¬
do collati sunt ubi samaritani alieni¬
genȩ. qui eoꝵ comeder̃ fruges. Sed isto
in loco crbum eccłie dupliciter possumꝰ
intelligere. id ÷ uirtutes & bona oꝑa: uł
etiã corpus & sanguinẽ illiꝰ qđ cotidie inscã
ȩccła sumitur a fidelib quib pascitur ani¬
ma. Quodã siquidem cẽpore ante aduentũ
filu dĩ. fruges uideoꝵ idem laudes & oꝑa
que idolis inpendebant demones comedebant
sed  post dñi aduentum uirtutes & lau¬
des ȩccłiȩ uedi comełunt demones sed
dñs epulatus id ÷ letatꝰ & delectatus est

Expanded text:
i dedero triticum tuum ultra cibum inimicis tuis, et si biberint filii alieni vinum tuum, in quo laborasti. » Ecclesiam alloquitur. Saepe Deus omnipotens, quantum ad litteram pertinet, fruges Judaeorum dedit inimicis eorum, id est triticum et vinum: sicut legimus in libro Judicum , quod « Madianitae tempore messis venientes fructus eorucorum suorum usus expenderunt. » Sic etiam, quando ducti sunt in captivitatem, quando collocati sunt ibi Samaritani alienigenae, qui eorum comederunt fruges. Sed isto in loco cibum Ecclesiae dupliciter possumus intelligere, id est virtutes et bona opera, vel etiam corpus et sanguinem illius quod quotidie in sancta Ecclesia sumitur a fidelibus, quibus pascitur anima. Quodam siquidem tempore ante adventum Filii Dei fruges Judaeorum, id est, laudes et opera quae idolis impendebant, daemones comedebant: sed post Domini adventum virtutes et laudes Ecclesiae non comederunt daemones, sed Dominus epulatus, id est laetatus et delectatus est
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlo residentes ignorantes misteriũ diuĩce
natiuitatis. passionis. resurrectionis.
as censionisq. eiꝰ cũ udissent dnm ascen¬
d̾e ad superos cum multitudine angłorũ
& scõrum hominũ & non egere auxilio
omia agmina celorũ conscende. conuersi
admiritionem quomͦ ille qui ds̃ ad ora¬
batur in gelo. homo factus & mortuus re¬
surgendo non solum sibi dõ sed etiã cunctis
tunc ascendentib & postea credentib ianu¬
as cȩli cȩlestis aꝑuit. dicit aliis angłis
dñm comitantib Quis ÷ iste qui uenit

Expanded text:
erium Dominicae nativitatis, passionis, resurrectionis, ascensionisque ejus, cum vidissent Dominum ascendere ad superos cum multitudine angelorum et sanctorum hominum, et non egere auxilio omnia agmina coelorum conscendere, conversi in admirationem, quomodo ille qui Deus adorabatur in coelo, homo factus et mortuus resurgendo non solum sibi Deo, sed etiam cunctis tunc ascendentibus, et postea credentibus januas coeli coelestis aperuit, dixerunt aliis angelis Dominum comitantibu
Abbreviated transcription (Latin):
suum. & sicut ortus scm̃ suum germinat.
sic dñs ds̃ germminabit iusticiam. & laudẽ
coram uniu̾sis gentib Istarũ cõꝑationũ
prior referenda ⁊ ad sponsum. sequens
ad sponsam. Sicut inqͥt t̾ra cęlestibus
pluuus irrigata ꝓfert geriñ suum. &
sicut ortus fontium aqͥs irrigatꝰ semen
siuim id ÷ olera diuersis generibus
germinat : sic dñs dĩ germinabit id est
uł iustificationẽ fidĩ exqua iustus uuit:
⁊ ipse faci& crescere laudem suam coram
uniũsis gentib Non erit solũ modo ista
iustificatio in iudeis. neq soli iudei
referent ei laudes. sed in om̃ib. credentib
erit fides. Et postquã fuerint iustifica¬
ti : referent laudes ⁊ grãrum actionem
creatori suo ꝓ om̃ib beneficiis ab illo sibi
datis. Sicut ergo terra irrigata cęlitus
ꝓfert germ̃: sic ꝑfecti quique irrigati
diatur ut splendor iustus eiꝰ. id ÷ iustꝰ¬

Expanded text:
m germinat: sic Dominus Deus germinabit justitiam et laudem coram universis gentibus. » Istarum comparationum prior referenda est ad sponsum, sequens ad sponsam. « Sicut, inquit, terra coelestibus pluviis irrigata profert germen suum, et sicut hortus fontium aquis irrigatus semen suum, » id est, olera diversis generibus germinat: « sic Dominus Deus germinabit, » id est,vel justificationem fidei ex qua justus vivit: et ipse faciet crescere laudem suam coram universis gentibus. Non erit solummodo ista justificatio in Judaeis, neque soli Judaei referent ei laudes: sed in omnibus credentibus erit fides. Et postquam fuerint justificati, referent laudes et gratiarum actionem Creatori suo pro omnibus beneficiis ab illo sibi datis. Sicut ergo terra irrigata coelitus profert germen: sic perfecti quique irrigati diatur ut splendor justus ejus, » i
Abbreviated transcription (Latin):
ter uos : nisi tłm xp̃m. & hunc crucifixũ.
Et tamquã paruulis in xp̃o . lac uobis potũ
dedi non escam. Xp̃c ergo sponsus. ĩpse facit
sponsos & sponsas. & tamen una est sponsa
excła. quȩ deoratur corona id est multi¬
tudine credentium ex om̃ib mundi partib
m eiꝰ societatẽ uenientium Et ornat᷑ moni¬
lib id ÷ om̃ium uircutũ ornam̃tis. quȩ de¬
signantur ꝑ monilia : uidelicce castitate.

Expanded text:
istum, et hunc crucifixum . » « Et tanquam parvulis in Christo, lac vobis potum dedi, non escam. » Christus ergo sponsus ipse facit sponsos et sponsas, et tamen una est sponsa Ecclesia quae decoratur corona, id est multitudine credentium ex omnibus mundi partibus in ejus societatem venientium. Et ornatur monilibus, id est omnium virtutum ornamentis quae designantur per monilia, videlicet castitate,
Abbreviated transcription (Latin):
demanu sennacherip saluetur:. res¬
pondendũ est eis. qi̾ dñs fundauit
fyon : & ipse humilẽ popłm suum
in sesperantem. sua uirtute lib̾a¬
uit. Pocest ⁊ sic simplicit̾ intelligi:
quomͦ illud in hieremia. quando po¬
suit ipse ꝓpła catenas ligneas suꝑ
colla eoꝵ. qui adse fuerant missi
dũ. suꝑ aduentu sennacherip: c̾ui
dñs. Respondendũ ÷ illis qđ sint
capiendi. ⁊ sola hicrłm quȩ non
in homine sed indõ spem suam po¬
suit : sit liberanda.

Expanded text:
de manu Sennacherib salvetur, resde manu Sennacherib salvetur, respondendum est eis, quia Dominus fundavit Sion, et ipse humilem populum suum in se sperantem, sua virtute liberavit. Potest et sic simpliciter intelligi, quomodo illud in Hieremia quando posuit ipse propheta catenas ligneas super colla eorum qui ad se fuerant missi.dum super adventu Sennacherib? Cui Dominus: Respondendum est illis, quod sint capiendi, et sola Hierusalem, quae non in homine sed in Deo spem suam posuit, sit liberanda.