comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Non iuxtasalim Locus quidem ex
nomine intellegitur quia aquȩ multe
erant ibi Aenon iuxta salim locus e
ubibaptizabat iohannes. et ostendi¬
tur Nuncusq locus inoc tauolapide
scrtopoleus ad meridiem iuxta salim
etiordanem
Nondum enimmissus fuerat iohannes
incarcerem. Quare baptirabat io¬
hannes: Quia oportebat ut bap¬
ttaretur dñs : Quare oportebat ut
dñs baptizaretur : Nealiquis mas¬
nalic& prȩditus gratia uel potestatẽ
contempner& baptitari Ipse dns
Non contempsit baptismisacram̃¬
tum quam uis in illo non eẽt quid mun¬
daretur inbaptismo quinullum ha
buit peccatum quod dimitteretur
mum contempner&. Nondum enĩ
Ideo hocdixit euangelista ut intel¬
legeretur haec mira cula quae an¬
mosuo acta eẽ. cuius annigestama¬
xime alios intellex̃ euange listas
Aclantes uero discipuli iohannis ma
gistrum quia pluriores audiebant
concurrere ad baptismum xp̃i et
praeferre iudaeos baptismo iohan¬
nis baptismum xp̃i. ita ut nouissime

Expanded text:
Enon juxta Salim. Locus quid est, ex Enon juxta Salim. Locus quid est, ex nomine intelligitur, quia aquae multae erant ibi. Enon juxta Salim locus est, ubi baptizabat Joannes; et ostenditur nunc usque locus in octavo lapide Scythopoleos ad meridiem juxta Salim et Jordanem. Nondum enim missus fuerat Joannes in carcerem. Quare baptizat Joannes? quia oportebat ut baptizaretur Dominus. Quare oportebat ut Dominus baptizaretur? Ne aliquis, magna licet praeditus gratia, vel potestate, contemneret baptizari. Ipse Dominus non contempsit baptismi sacramentum, quamvis in illo non esset quod mundaretur in babuit peccatum, quod dimitteretur mum contemneret. Nondum enim Ideo hoc dixit evangelista, ut intelligeretur haec miracula, quae anmo suo, acta esse; cujus anni gesta, maxime alios intellexit evangelistas Zelantes vero discipuli Joagistrum, quia pluriores audiebant concurrere ad baptismum Christi, et praeferre Judaeos baptismo Joannis baptismum Christi, ita ut novissime
Abbreviated transcription (Latin):
agit quod illequidinse occidisse
ostender& dicit dño .A uerte fa¬
ciemtuam a peccatis meis : Et qua
frontedicit. nisilterum dicat
qm̃ facinus meum ego agnosco. et
Siautem poste e feceris peccatumtu¬
um recorqu& tibi illud ds̃ ante
oculostuos. et tunc retorqu& quan¬
do iam penitentiae fructus nullus
morabatur cumeis et illicbaptizabat
aptiratus baptizat. non in eobap¬
tismate baptizat quob aptizatꝰ ẽ
seruo. Ostendens humilitati sui¬
am et ꝑducens ad baptismadñi
humilitatis exemplum quia ipse
non respuit baptisma serui: et¬
in baptismate serui uia prepara¬
batur dño. et baptizatus ẽ. dñs
uiam sefecit uenientibus ipsumau¬
diamus Egosumuia etueritas et
uita. Siueritatem querisuiam tene
Non ipse ẽ uia quae ẽ ueritas:
Audiamus iohannem. baptitabatihs̃
Diximus quibaptizat ihs quomodo
ihs̃. quomodo dñs quomodo dĩ fili¬
us quo modo uerbum sed uerbum
caro factum est
Erat autem io hannem baptitans inc

Expanded text:
agit quod illi, quid in se odisset, agit quod illi, quid in se odisset, ostenderit. Dicit Domino: Averte faciem tuam a peccatis meis. Et qua fronte dicit, nisi iterum dicat? Quoniam facinus meum ego agnosco, et autem post te feceris peccatum tuum, retorquet tibi illud Deus ante oculos tuos: et tunc retorquet, quando jam poenitentiae fructus nullus morabatur cum eis, et illic baptizabat. « Baptizatus baptizat; non in eo baptismate baptizat quo baptizatus esservo, ostendens humilitatis viam, et perducens ad baptismum  Mhumilitatis exemplum, quia ipse non respuit baptisma servi; et baptismate servi via praeparabatur Domino: et baptizatus Dominus, viam se fecit ad se venientibus. Ipsum audiamus: Ego sum via, veritas et vita . Si veritatem quaeris, viam tene: nam ipse est via, qui est veritas. Audiamus Joannem; Baptizabat Jesus. Diximus quia baptizat Jesus. Quomodo Jesus, quomodo Dominus, quomodo Dei Filius, quomodo Verbum. Sed verbum caro factum est. Erat autem Joannes baptizans in
Abbreviated transcription (Latin):
Delequod fecistrut dĩ salu& quod fec:
Oporta ut oderis inte opustuum. et
ames inte opusdi: Cum autem coe¬
perittibi displicere quod fecisti. Inde
incipiunt bona operatua. quia acui¬
sasmala operatua: Initium bonorũ
operum. confessio ẽ operum malo¬
rum : Facis ueritatem et uenis ad
lucem: Quid ẽ facisueritatem
Nonte palipas. non tibiblandiris.
nonte adulas. non dicis iustum sũ
cumsis iniquus. et incipis facere ue¬
ritatem: Uenis autem adlucem.
ut manifestentur operatua quia
indõ facta sunt Quia ethocipsũ
quod tibidis plicuit. peccatum tuũ
Nontibi displicer& nisids tibiluce¬
ra et eius uerita stibio stenderetur:
petcata sua odit ad monentem lucẽ
et fugit eam. ut non arguantur ope¬
ra eiusmala quaediligit: Quiau¬
tem facit ueritatem accusat inse
mala sua: non sibi parcit: non sibi
ignoscit ut ds̃ ignoscat : Quia quod
uult ut ds̃ ignoscat ipse agnoscit
etuenit ad lucem : Cuigratias

Expanded text:
Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit. Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit. Oportet ut oderis in te opus tuum, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua. Initium bonorum operum, confessio est operum malorum. Facis veritatem, et venis ad lucem. Quid est, facis veritatem? Non te palpas, non tibi blandiris, non te adulas; non dicis: justus sum, cum sis iniquus, et incipis facere veritatem. Venis autem ad lucem, ut manifestentur opera tua quia in Deo sunt facta, quia et hoc ipsum quod tibi displicuit peccatum tuum, non tibi displiceret, nisi Deus tibi luceret, et ejus veritas tibi ostenderet lucpeccata sua, odit admonentem lucem, et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala quae diligit. Qui autem facit veritatem, accusat in se mala sua, non sibi parcit, non sibi ignoscit, ut Deus ignoscat; quia quod vult ut Deus ignoscat, ipse agnoscit, et venit ad lucem, cui gratias
Abbreviated transcription (Latin):
lucem ut manifestantur opera eius
quia in dõsunt facta
uomodoergo quid ambonum opus
fecerunt ut uenirent ad lucemid est
adxũm: et quomodo quidam dilexe¬
runt tenebras si: omnes peccatores
iuenit et omnes apeccaio sinat
et serpensille inquo figurata ẽ.
mors dñi eossant qui morsi fue¬
rant. e propt̃ mor susserpentis
crectus e. serpens. Id est mors dñi
propter mortales homines quos
inuenit in iustos:Quomodo in¬
tellegitur. Hoc est iudicium
qm̃luxuenit inmundum. et dilexe¬
runt᷑ homines magist enebras quã¬
lucemrant enimmala opera eorũ:
Quid est enimho Quorum enim
erant bona Nonne uenistiut
iustifices impios. Sed dilexerunt
magis tenebras quam lucem: Ibi posu¬
ituim: Multienim dilexerunt pec¬
cata sua quia qui confitetur peccata
sua et accusat peccata sua. iam cũ
do facit: Accusat ds̃ peccatatua
siectuaccuses. coniungeris dõy quasi
duae ressunt homo et peccator:
quod audis homods̃ fecit quod au¬
dis peccator i pse homo fecit

Expanded text:
lucem, ut manifestentur opera ejus, quia in Deo sunt facta. Quomodo ergo quidam bonum opus fecerunt ut venirent ad lucem, id est, ad Christum: et quomodo quidam dilexerunt tenebras, si omnes peccatores invenit, et omnes a peccato sanat, et serpens ille, in quo figurata est mors Domini, eos sanat, qui morsi fuerunt, et propter morsus serpentis erectus est serpens, id est, mors Domini propter mortales homines, quos invenit injustos. Quomodo intelligitur: hoc est judicium; quoniam lux venit in mundum et dilexerunt homines magis tenebras qualucem. Erant enim mala opera eorum? Quid est hoc? Quorum enim erant mala opera? Nonne venisti ut justifices impios? Sed dilexerunt, inquit, magis tenebras quam lucem. Ibi posuit vim. Multi enim dilexerunt peccata sua. Quia qui confitetur peccata sua, et accusat peccata sua, jam cum Deo facit. Accusat Deus peccata tua, si et tu accusas, conjungeris Deo. Quasi duae res sunt, homo et peccator: quod audis homo, Deus fecit: quod audis pec
Abbreviated transcription (Latin):
quando ut baptizaretur uenit adio
tizitus ẽ. descender& hn eum in colũ
gendum est ante manifestum et ui¬
sibilem aduentum sp̃s scĩ quoscumq
scõs eum latenter habere potuis se
tas anehoc diximus ut intellegamꝰ
etiam ipsam uisibilem demonstratio¬
nem sp̃s seĩ quiaduentus eius dicitur
in efsabiliuel etiam in cogitabili modo
largius In hominum corda plenitu¬
dinem eius infusam
SE QUITUR

Expanded text:
quando ut baptizaretur venit ad Joquando ut baptizaretur venit ad Jotizatus est, descendere in eum in columbgendum est, ante manifestum et visibilem adventum Spiritus sancti quoscunque sanctos eum latenter habere potuisse. Ita sane hoc diximus ut intelligamus etiam visibili demonstratione Spiritus sancti, qui adventus ejus dicitur, ineffabili vel etiam incogitabili modo largius in hominum corda plenitudinem ejus infusam. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
poralis et usibilisbaptismatis inbua¬
tur Nisnosse quia ipse baptizat
non solum sp̃u sed etiam aqua:
didit pro ea. Mundans cam laua¬
cro a que in uerbo ut exhiber& sub
ipsegloriosan ecclesi amnon habentẽ
maculam aut rugam aut aliquid
eius modi mundans eam unde laua¬
cro aquae in uerbo. Tolle a quam
Non est baptisma. Tolle uerbum non
ẽ. baptisma. Quaerienim sol& sunhoc
retur. propter uerba que in sequenti
huius in euangelio locoleguntur.
ubidicitur. sps sc̃s nondum fuerat
datus quia ihs nondum fuerat glo¬
rificatus Profectodabatur sp̃s scĩ
In hoc discipulorum xp̃ibaptis mo
lic& non ea manifestatione qua post
ascensionem xp̃idecimadie iigneis
linguis datus ẽ quod quaedam la¬
tenter. quaed amuero ꝑ uisibilem
creaturam iusibiliter ds̃ operatur
ꝑtin& adgubernationem prudentiȩ
qua omnes diunae actiones locorũ
temporumq: ordinis diftinctione
pulcherrime aguntur. quomodo

Expanded text:
poralis et visibilis baptismatis imbuaporalis et visibilis baptismatis imbuatur. Vis nosse quia ipse baptizat non solum spiritu, sed etiam aqua? eipsum tradidit pro ea, mundans eam lavacro aquae in verbo, ut exhiberet sibi ipse gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam neque rugam, aut aliquid ejusmodi. Mundans eam, unde? lavacro aquae in verbo . Tolle aquam, non est baptisma. Tolle verbum, non est baptisma. Quaeri enim solet si in hoc retur, propter verba quae in sequenti hujus evangelii loco leguntur, ubi dicitur: Spiritus sanctus nondum fuerat datus, quia Jesus non fuerat glorificatus . Profecto dabatur Spiritus sanctus in hoc discipulorum Christi baptismo, licet non ea manifestatione, qua post ascensionem Christi decima die in igneis linguis datus est. Nam quod quaedam latenter, quaedam vero per visibilem creaturam visibiliter Deus operatur, pertinet ad gubernationem prudentiae, qua omnes divinae actiones, locorum, temporumque ordinis distinctione pulcherrima aguntur. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
am Videretur autem sibi seruus dĩ
peccare si facer&. Nisi in faciendo dñs
precessiss& łeat hoc illemagister
bonus ut docer& non quodtimer &
fortassi setiam hoc moueat Cur dic¬
tum sit baptirabat ihs plures quam
iohannes: et postea quam dictum est
ihs non baptizar& sed discipulieius
Quid ergo falsum dictum erat et cor¬
rectum ẽ. cum additum est quam¬
quamils non baptizar& sed discipuli
eius : ANutrum que uerum quia
et ihs etbaptirabat. et non bapti¬
tabat. Baptirabat enim quia ipse
mundabat. non baptirabat qui a
Non ipsetingebat Praebebant dis¬
cipuli minis terium corporis. praebe¬
ba tille adiutorium maiestatis
Quando enim cessar& ab aptirando
qui non cessat amundando.
Dequo dictum est ab eodem iohanne
Periohannis baptistȩ ꝑsonam dicentis
hic ẽ. qui baptizat Ergo ihs ad huc
curus homo accedit ad inferiorem
ministrum hab& enim superiorem
re. quasi uero alterius donoquam il¬
lius quis quam etiam sacramento cor¬

Expanded text:
am; videretur autem sibi servus Dei am; videretur autem sibi servus Dei peccare si faceret, nisi in faciendo Dominus praecessisset, fecit hoc ille magister bonus ut doceret, non quod timeret. 3. Fortassis etiam hoc moveat, cur dictum sit, Baptizabat Jesus plures quam Joannes; et posJesus non baptizaret, sed discipuli ejus. Quid ergo? Falsum dictum erat, et correctum est cum additum est, quanquam Jesus non baptizaret, sed discipuli ejus? An utrumque verum est, quia Jesus et baptizabat, et non baptizabat? Baptizabat enim, quia et ipse mundabat; non baptizabat, quia non ipse tingebat. Praebebant discipuli ministerium corporis, praebebat ille adjutorium majestatis. Quando enim cessaret a baptizando, qui non cessat a mundando, de quo dictum est ab eodem Joanne per Joannis Baptistae personam dicentis: Hic est qui baptizat? Ergo Jesus adhuc curus homo accedat ad inferiorem ministrum, habet enim superiorem re. Quasi vero alterius dono quam illius, quisquam etiam sacramento cor
Abbreviated transcription (Latin):
Pater diligit filium. sed quomodo
pater filium. Non quomodo dñs ser¬
uum: Quomodo unicum. Non quo¬
modo adoptatum Itaq omnia
dedit in manueius. quid est omnia :
ut tantis sit filius quantus ẽ pater
facit quamiohannes et baptizat
quam quamihs non baptirar& sed
discipuli eius Reliquit iudae¬
nouisse quod plures discipulos facera
et quod plures baptiz ar& ut hoc eis
ut et ipsi eeñt discipuli et ipsiuellent
ab eobaptitarimagis Non relinquer&
iudae amterram. sed propt̃ illos mane¬
t& ibi Quia uero cognouit eorum
scientiam si mulcognouit et INuiden¬
tiam quia non hoc proptere a didicer
ratquidemille. et presens abhis non
teneri sinoll&. non occidi sinoll&.
qui potuit et non nascisinoll& Sed
quia in omnire quamgessit ut homo.
hominibus insecredituris praebebat
exemplum quia unus quisq seruus dĩ
non petcat. si secesserit in alium locum
uidens furorem fortem ꝑ sequentiũ se
aut querentium in malum animam su¬

Expanded text:
Pater diligit Pater diligit Pater Filium, non quomodo Dominus servum; quomodo Unicum, non quomodo adoptatum. Itaque omnia dedit in manu ejus. Quid est omnia? Ut tantus sit Filius, quantus est Pater.facit quam Joannes, et baptizat: quanquam Jesus non baptizaret, sed discipuli ejus: reliquit Judaenovisse quod plures discipulos faceret et quod plures baptizaret, ut hoc eis ut et ipsi essent discipuli, et ipsi vellent ab eo baptizari; magis non relinqueret Judaeam terram, sed propter illos maneret ibi: quia vero cognovit eorum scientiam, simul cognovit et invidentiam, quia non hoc propterea didicerunrat quteneri, si nollet; non occidi, si nollet; quia potuit et non nasci, si nollet: sed quia in omni re quam gessit ut homo, hominibus in se credituris praebebat exemplum quia unusquisque servus Dei non peccat, si secesserit in alium locum, videns furorem forte persequentium se, aut quaerentium in malum animam su
Abbreviated transcription (Latin):
Alio iudicatio sp̃uum. Alteri gene¬
omnes uirtutes : Num quid om̃s
dona habent sanitatum. Num quid
om̃s linguis eloquuntur Num quid
om̃s interpretantur : Aliud hab&
ille aliudiste. Et quod hab& iste
Non hab& ille Mensura ẽ diuisio
quedam donorum est. Ergo homi¬
aliud accipit manus ut operetur:
aliudoculus ut uideat. Aliud au¬
ris ut audiat. Aliud pes ut ambul&
anima tamenuna ẽ. quae agit
omnia inmanu ut operetur in pede
ut ambul& maure utaudiat. in oculo
ut uideat Sic sunt etiam diuersa do¬
na fidelium tam quam membris ad
mensuram cuiq propria distributa
sechxp̃s quid at non ad mensuram ac¬
cepit. Audi enim adhuc quodsequi¬
tur. Quia defilio dixerat. Non
enim admensuramdat dis̃ sp̃m pat̃
diligit filium etomnia dedit in ma¬
nu cius addidit. Omnia dedit in
manueius ut nosses ethic quam dis¬
tincte dictum ẽ.
ater diligit filium Quare enim
Pater undiligit iohannem. et
tamennon omnia dedit in manueius
Paternimdiligit paulum. et tamen
Non omma dedit in manu eius

Expanded text:
ijudicatio spirituum, alteri geneomnes habent virtutes? Nunquid omnes dona habent sanitatum? Nunquid omnes linguis loquuntur? Nunquid omnes interpretantur? Aliud habet ille, aliud iste; et quod habet iste, ille non habet. Mensura, divisio quaedam donorum est. Ergo homialiud accipit manus ut operetur, aliud oculus ut videat, aliud auris ut audiat, aliud pes ut ambulet: anima tamen una est, quae agit omnia; in manu ut operetur, in pede ut ambulet, in aure ut audiat, in oculo ut videat; sic sunt etiam diversa dona fidelium, tanquam membris ad mensuram cuique propria distributa. Sed Christus, qui dat, non ad mensuram accepit. Audi enim adhuc quod sequitenim ad mensuram dat Deus Spiritum. Pater diligit Filium et omnia dedit in manu ejus . Adjicit: Omnia dedit in manu ejus, ut nosses et hic, quam distincte dictum est: Pater diligit Filium. Quare enim? Pater non diligit Joannem? Et tamen non omnia dedit in manu ejus. Pater non diligit Paulum? Et tamen non omnia dedit in manu ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
dit et suꝑ omnes est ds̃uerax est
Quem enim misit ds̃ uerbadiloquitur
Post quamuenit plenitudo temporis
misit ds̃ filium sum. factum ex
muliere faccum sublege. Quem
enimmisit ds̃ uerba dĩ loquitur
Hocutiq dexp̃o dicebat ut seabillo
distinguer& Quidenimiohannẽ
Nonneds̃misit: Annon ipsedixit
Missussum ante eum. et quimemisit
baptirare in aquam et deillo dictũ ẽ.
Eccemitto angelum meum antete
et preparabit̃ uiamtuam. Nonne
et ipse uerba dĩ loquitur. Dequo
etiam dictum est. quod sit amplius
quod pro pheta Siergo et ipsum
dsmise et uerba diloquitur. Quo¬
modo ad diftinctionem dexp̃oeum dixis¬
se accipimus quemenim misit ds̃ uer¬
Audi apłm dicentem. secundum men¬
suramdonationis xp̃i Hominibus
admensuramdat unicofilionondat
admensuram Quomodo hominibus
admensuram: Alio quidem datur
ꝑ spmsermosapientiae. Alio sermosci¬
entiae secundum eundem sp̃m. Alio

Expanded text:
dit, super omnes est, Deus verax est. dit, super omnes est, Deus verax est. Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur.Postquam venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege . Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur. Hoc utique de Christo dicebat, ut se ab illo distingueret. Quid enim? Joannem nonne Deus misit? An non ipse dixit: Missus sum ante eum? et: Qui me misit baptizare in aqua . Et de illo dictum est: Ecce mitto angelum meum ante te, et praeparabit viam tuam . Nonne et ipse verba Dei loquitur, de quo etiam dictum est quod sit amplius quam propheta ? Si ergo et ipsum Dominus misit, et verba Dei loquitur, quomodo ad distinctionem de Christo eum dixisse accipimus: Quem enim misit Deus, vericentem, Secundum mensuram donationis Christi . Hominibus ad mensuram dat, unico Filio non dat ad mensuram. Quomodo hominibus ad mensuram? Alii quidem datur per Spiritum sermo sapientiae; alii sermo scientiae secundum eumd
Abbreviated transcription (Latin):
Certe ergo nemositu ipsedicis qui ac¬
cipit testimonium eius signauit
quia ds̃ uerax ẽ. Responderit ego
fortasse interrogatusiohannes et¬
dicer& nobis quid dixerim. Nemo
ẽ enim quidam populus natus ad
iramdĩ et ad hoc precognitus qui sint¬
enim credituri et qui non sint cre
qui sunt lapsuri nouit ds̃ etnu¬
meratisunt dõ omnes futuri mui¬
tam aeternam. Testimoniume¬
ius quiuenit decaelo nemo accipit
Qui autemaccipit testimonium eius
signauit quia ds̃ uerax ẽ. signauit
dixit. hoc ẽ. signumponit incorde
suo quasi singulare et specialealiquid
hunc eẽ dm̃uerum quimissus ẽ. obsa¬
lutem humanigeneris Quid est
signauit qui ad suerax est : Nisi qui¬
a homomendax ẽ. Dsuerax est
Quia nemo hominum potesdicere quod
ueritatis est. Nisi inlum inetur ab eo
quimentiri non potest. Dĩ ergo
bare : Accipetestimonium eius. et
inuenis Quienim accipit testimoni¬
um eius. signauit quiad suerax est
Quis Ipse quidecaelouenit et descen¬

Expanded text:
Certe ergo nemo, nisi, ut ipse dicis, qui acCerte ergo nemo, nisi, ut ipse dicis, qui accipit testimonium ejus, signavit, quia Deus verax est. Respondit ergo fortasse interrogatusdiceret: Novi quid dixerim, Nemo. Est enim quidam populus natus ad iramenim credituri, et qui non sint credqui sint lapsuri, novit Deus; et numerati sunt Deo omnes futuri in vitam aeternam. Testimonium ejus qui venit de coelo, nemo accipit. Qui autem accipit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Signavit dixit, hoc est signum ponit in corde suo, quasi singulare et speciale aliquid, hunc esse verum Deum, qui missus est ob salutem humani generis. Quid est, signavit quia Deus verax est, nisi quia homo mendax est, Deus verax est, quia nemo hominum potest dicere quod veritatis est, nisi illuminetur ab eo qui mentiri non potest? Deus ergo bare? Accipe testimonium ejus, et invenis: Qui enim accipit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Quis? Ipse qui de coelo venit, et descen
Abbreviated transcription (Latin):
est. nem oascendit in caelum nisi qui
decaelodescendit filius hominis qui
est incaelo Est autem suꝑ omnes
et quoduidit et audiuit hoc loquitur
Hab& enim et patrem ipse filius dĩ¬
et quod audiuit a patre quid est.:
Quis hoc explicat : Quando lingua
mea quando cormeum sufficere
potest. uel coradintellegendum. uel
ungua ad proferendum. quid est
quod filius audiuit a patre Torte
filius ẽ. uerbum patris audiuit
immo filius uerbum patris ẽ. Cum
ergo uerbum dĩ filiussit. filius aut̃
locutus ẽ. Nobis non uerbum suum
sed uerbum patris senobis loquiuo¬
luit qui uerbum patris loquebatur
Hocergo quomodo decuit ecoportuit
dixit iohannes
uidecaelouenit suꝑ omnes est et
quod uidit et audiuit illud testatur
paratus adiram didampnandus cũ
diabolo horumnemo accepit testi¬
moniumxpi Nam siomninone¬
monullus homo. quod ẽ. quod se¬
quitur. qui accipit testimonium
eius signauit quia ds̃uerax est

Expanded text:
est: Nemo ascendit in coelum, nisi qui est: Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo. Est autem super omnes; et quod vidit, et audivit, hoc loquitur. Habet enim et Patrem ipse filius DEt quod audivit a Patre, quid est? quis hoc explicat? Quando lingua mea, quando cor meum sufficere potest, vel cor ad intelligendum, vel lingua ad proferendum? Quid est quod Filius audivit a Patre? Forte Filius est, Verbum Patris audivit. Imo Filius Verbum Patris est. Cum ergo Verbum Dei filius sit, Filius autem locutus est nobis, non verbum suum, sed verbum Patris se nobis loqui voluit, qui verbum Patris loquebatur. Hoc ergo quomodo decuit et oportuit, dixit Joannes: Qui de coelo venit, super omnes est; et quod vidit et audivit, illud testatur,aeparatus ad iram Dei, damnandus cum diabolo. Horum nemo accipit testimonium Christi. Nam si omnino nemo, nullus homo, quid est quod sequitur: Qui accipit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est?
Abbreviated transcription (Latin):
ut ille crescat in nobis donec ꝑue¬
niamus ad ꝑfectumdiem. Audi¬
amus adhuc quod iohannes de
xp̃o dixiss& uel quid descipso Dic̃
enim. Quidesursum uenit super
omnes est. et quide terra ẽ. deterra
Id est iohannes Quomodo ergo
deterralo quitur : Omnis homo
terrenus ẽ. etdum t̃rena loquitur
deterraloquitur Quiuero inlu¬
minatus ẽ ab eo qui est lumenueru
dediuinis loquitur Ergo seorsũ
ẽ. gratia di seor sum naturah omi¬
nis Carnalis carnaliter
aestimat carnaliter suspicatur. Dum
uenit gratia dĩ inluminans homine m
caelestialoquitur. sicut dictum est
qui inluminans lucernam meam dñe
dĩ meus inlumina tenebras meas
Hoc ẽ illum oport& crescereme autem
minui. Ergo iohannes quod adiohan¬
nemꝑtin& de terra ẽ. et deterraloqui¬
inluminantis ẽ. Non recipientis
uidecaelouenit supraomnes ẽ. et
quodiudit et audiuit hoc testificat᷑
et testimonium ẽ. nemo accepit¬
Quid eca elouenit supra omnes est dns

Expanded text:
ut ille crescat in nobis, donec perveut ille crescat in nobis, donec perveniamus ad perfectum diem. Audiamus adhuc quid Joannes de Christo dixerit, vel quid de seipso. Dicit enim: Qui de sursum venit, super omnes est; et qui de terra est, de terra id est Joannes. Cum ergo de terra loquitur omnis homo, terrenus est; et dum terrena loquitur, de terra loquitur. Qui vero illuminatus est ab eo qui est lumen verum, de divinis loquitur. Ergo sursum est gratia Dei, deorsum natura hominis. Carnalis carnaliter aestimat, carnaliter suspicatur. Dum venit gratia Dei illuminans hominem, coelestia loquitur, sicut dictum est: Qui illuminas lucernam meam, Domine Deus meus, illumina tenebras meas , hoc est, Illum oportet crescere, me autem minui. Ergo Jonem pertinet, de terra est, et de terra loquiilluminantis est, non recipientis. 7. Qui de coelo venit, supra omnes est; et quod vidit et audivit, hoc testificatur; et testimonium ejus nemo accipit. De coelo venit, supra omnes est, Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
accipere Illum o porta glorifi¬
cari meautem confiteri. Intellegat
homogradum suum et confiteaturdo
et audiata poscolum dicentem Ho¬
mini suꝑbienti et elato et extollere
seuolenti. Qui denimhabes quod
non accepisti: Siautem et accepis¬
ti quid gloriarisqua sinon acceperis :
Intellegat ergo homo quia accepit.
qui uolebat suum dicere quod non ẽ.
eius et minuatur Bonum ẽ. e¬
Nimilli ut ds̃in illo glorificetur
ipieinseminiuatur ut indõ augea¬
tur. Haec testimonia hanc ueritatẽ
etiam passionibus suis significa uerunt
xp̃s et iohannes. Namiohannes capi¬
Vt et ibi apparer &. quidẽ illum oport&
crescere meautemminui. Hoc ẽ illum
oport& exaltari. meautem humili¬
ari Hocenim significat et ipa crea¬
tura lucis. Namxp̃snatus ẽ diebus
crescentibus lohannes uero de¬
crescentibus. ut ostenderetur quid
ẽ xp̃s : Hoc ẽ lumenuerum. Et
quid ẽ iohannes hoc ẽ. Inluminatus
abeo Crescamus nosinllo et ꝑ illũ

Expanded text:
accipere. Illum oportet glorifiaccipere. Illum oportet glorificari, me autem confiteri. Intelligat homo gradum suum, et confiteatur Deo, et audiat Apostolum dicentem homini superbienti et elato, et extollere se volenti: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? Intelligat ergo homo qui accepit, qui volebat suum dicere quod non est ejus, et minuatur. Bonum est enim illi ut Deus in illo glorificetur, ipse in se minuatur, ut in Deo augeatur . Haec testimonia, hanc veritatem etiam passionibus suis significaverunt Christus et Joannes. Nam Joannes capit et ibi appareret quid est Illum oportet crescere, me autem minui. Hoc est, illum oportet exaltari, me autem humiliari; hoc enim significat et ipsa creatura lucis. Nam Christus natus est diebus crescentibus, Joannes vero decrescentibus, ut ostenderetur quid est Christus, hoc est lumen verum; et quid est Joannes, hoc est illuminatus ab eo. Crescamus nos in illo, et per illum,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ est gaudium ipsius ut gaudeat
aduocem sponsi
Multienimideo facti sunt insipientes
qui a dixerunt se eẽ sapientes Quos
arguit apłs inepistola ad romanos
dicens A estimantes seẽẽ sapien¬
tes stulti facti sunt. Ergods quod
dat gratias agentibus tulit non a¬
gentibus Noluit eẽ. hoc iohannes
gratus ẽẽ uoluit Confessus est
accepisse se et gaudere se dixit
propter uocem sponsi. et ait
t& exaltarime autem humiliari
Magnum hoc sacramentum est ante¬
quamuenir x dñsilis. homines gloria¬
bantur dese. Venit ille homo ut mi
tur gloriadĩ. Et enimuenit ille sine
peccato et inuenit omnes cum peccato
Sisicuenit ille ut dimitter& peccata
Os largiatur homo confiteatur
Etenim confessio hominis. humilitas
hominis. Miseratio dĩ altitudo
Siergo uenit ille dimittere peccata
agnoscat homo humilitatem suam
et ds̃ faciat miseri cordiam suam
Illumo port& crescere meautem
minui
Ioc est illum oport& dare me autem

Expanded text:
Quod est gaudium ipsius? ut gaudeat Quod est gaudium ipsius? ut gaudeat ad vocem sponsi. Multi enim ideo facti sunt insipientes, quia dixerunt se esse sapientes; quos arguit Apostolus in Epistola ad Romanos dicens: Aestimantes se esse sapientes, stulti facti sunt . Ergo Deus quod dat gratias agentibus, tulit non agentibus. Noluit esse hoc Joannes; gratus esse voluit. Confessus est accepisse se, et gaudere se dixit, propter vocem sponsi, et ait:tet exaltari, me autem humiliari. Magnum hoc sacramentum est: antequam veniret Dominus Jesus, homines gloriabantur de se: venit ille homo, ut mintur gloria Dei. Etenim venit ille sine peccato, et invenit omnes cum peccato. Si sic venit ille, ut dimitteret peccata, Deus largiatur, homo confiteatur. Etenim confessio hominis, humilitas hominis; miseratio Dei, altitudo Dei. Si ergo venit ille dimitteragnoscat homo humilitatem suam, et Deus faciet misericordiam suam. Illum oportet crescere, me autem minui. Hoc est, illum oportet dare, me autem
Abbreviated transcription (Latin):
quia missus sum ante illum
Quihab& sponsam sponsus ẽ. Amicusau¬
tem sponsi quistat et audit eum et gau¬
dio gaudet propter uocems ponsi
onsibigaudium facit dese. Quienim
uult gaudere dese tristis erit. Quiau
tem dedõ uult gaudere semꝑ gaudebit
quia ds̃ sempiternus est. Vis habere
gaudium sempit̃num: Inhereilli
qui sempiternus est Talem sedix¬
ioh annes propter uocemsponsi gau¬
d& amicus sponsiait. Non prop¬
teruocem suametstat et audit
eum Siergo cadit non audit eum
tum est ed nueritate non stetit
Dediabolo dictum ẽ. Ergosta rede¬
b& amicus sponsi et audire quod
est stare : Permanere in gratia e¬
adquam gaudeat. Sicerat iohannes:
nouerat unde gaudebat non sibiar¬
inluminatum se non inlumina¬
torem
Erat enim lumeriuerum ait euange¬
lista quod inluminat omnem homi¬
nem uenientem In hunc mundum
iergo omnem et ipsum iohannem.
quia et ipsedehominibus erat
SEQVITURet dic̃ iohannem
Hocer gogaudium meum impletum ẽ.

Expanded text:
quia missus sum ante illum. Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi, non sibi gaudium facit de se. Qui enim vult gaudere de se, tristis erit. Qtem de Deo vult gaudere, semper gaudebit, quia Deus sempiternus est. Vis ergo habere gaudium sempiternum? inhaere illi qui sempiternus est. Talem se dixit Joannes. Propter vocem sponsi gaudet amicus sponsi, ait, non propter vocem suam; et stat et audit eum: si ergo cadit, non audit eum. tum est: Et in veritate non stetit . De diabolo dictum est. Ergo stare debet amicus sponsi, et audire. Quid est stare? Permanere in gratia ead quam gaudeat. Sic erat Joannes. Noverat, unde gaudebat. Non sibi arilluminatum se, non illuminatorem. Erat enim lumen verum, ait evangelista, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Si ergo omnem hominem, et ipsum Joannem, quia et ipse de hominibus erat. Sequitur et dicit Joannes: Hoc ergo gaudium meum impletum est.
Abbreviated transcription (Latin):
incaelo erat quando in terra loqueba
tur. Sicerat filius hominis incaelo
quomodo filius di erat in terra. Fili¬
usdĩ interra suscepta carne Filius
hominis incaelo in unitatem ꝑ sone
Quod mox latius exponit quidint̃¬
sit inter spin et carnem et quid inter car¬
naliter xp̃m mandu careuelle uel spi¬
Aritaliter accipere caplx
MTENIM SP̃S ESTQUI
iuuificat caro non prodest quic quam.
paulo antedixit Nisimandu caue¬
ritis carnem filii hominis etbibiberitis
eius sanguinem non habebitis uitam
Inuobis et mododicit. Caro non pro¬
dest quicquam id est sicarnaliter
uultis intellegere quedico. caro non
prodest quicquam. sic sic carnem in¬
tellegitis manducandam. sicut alium
cibum sicut carnesque emuntur
prodest quia littera occidit. sp̃s autẽ
uiuificat. Nam ꝑ carnem sp̃s aliquid
prosalute egit Carouas fuit qđ ha¬
bebat ꝑquam sp̃s saluabit nos. Vtens
organo carnis adsalutem humanigeñrs

Expanded text:
In coelo erat, quanIn coelo erat, quantur. Sic erat filius hominis in coelo, quomodo Filius Dei erat in terra: Filius Dei in terra, in suscepta carne: filius hominis in coelo, in unitate personae. Quod mox latius exponit, quid intersit inter spiritum et carnem, et quid inter carnaliter Christum manducare velle, vel spiritaliter accipere. Ait enim: « Spiritus est qui vivificat, caro non prodest quidquam. » Paulo ante dixit: « Nisi manducaveritis carnem filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis; » et modo dicit: « Caro non prodest quidquam, » id est si carnaliter vultis intelligere quae dico. « Caro non prodest quidquam, » si sic carnem intelligitis manducandam, sicut alium cibum, sicut carnes quae emuntur prodest: quia « littera occidit, spiritus autem vivificat. » Nam per carnem spiritus aliquid pro salute nostra egit. Caro vas fuit, quod habebat, per quam spiritus salvavit nos, utens organo carnis ad salutem humani generis:
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enimapud se ista dixerunt ut ab illo
non audirentur. sed illequi eos noue¬
rat inseipsis audiens a put sem& ip¬
sum respondit et ait
Hocuos scandalizat quia dixi carnem
meam douobis manducare et sangui
nemmeumbibere hocuosNempe
dalitati hinc planesi intellegerent
Illi enim putauerunt illum erogaturũ
corpussuum Ille autem sedixitas¬
censurum incaclum. utiq integrum
Cum uiderits filium hominis ascen¬
dentem ubierat prius
Certe uel tunc uidebitis quia non eo mo¬
do quoputatis erogatcorpus. certe
uel tunc intellegetis quia gratia eius
Non consumitur morsibus In his
uerbis ꝑspicue intellegitur xp̃m eẽ
unam ꝑsonam. Dum dixit filium
hominis ee priusincaelo interraloque¬
batur et in caelo seeẽ dicebat Quo
ꝑtin&.: Nis i intellegamus unam ꝑ¬
sonam eẽ xp̃mdm̃ et hominem non
duas ne fides nr̃a non sittrinitas sed
quaternitas. Xp̃s ergo unus ẽ uer¬
unus xp̃s secundum unitatem ꝑ sonȩ

Expanded text:
Sic enim apud se ista dixerunt, ut ab illo Sic enim apud se ista dixerunt, ut ab illo non audirentur; sed ille qui eos noverat in seipsis, audiens apud semetipsum, respondit, et ait, Hoc vos scandalizat: quia dixi, Carnem meam do vobis manducare, et sangnem meum bibere, hoc vos nempe dalizati? hinc plane, si intelligerent. Illi enim putaverunt illum erogaturum corpus suum, ille autem se dixit ascensurum in coelum, utique integrum. Cum videretis Filium hominis ascendentem ubi erat prius, certe vel tunc videbitis, quia non eo modo quo putatis, erogat corpus suum. Certe vel tunc intelligetis quia gratia ejus non consumitur morsibus. » In his verbis perspicue intelligitur Christum esse unam personam, dum dixit Filium hominis esse prius in coelo. « In terra loquebatur, et in coelo se esse dicebat. Quo pertinet, nisi ut intelligamus unam stum Deum et hominem, non duas, ne fides nostra non sit Trinitas, sed quaternitas? Christus ergo unus est; Verunus Christus secundum unitatem personae.
Abbreviated transcription (Latin):
dat nobis dñs manducare et sapere
tamen secundum carnem mors ẽ.
cum decarne suadicat quia ibi ẽ. uit a
aeterna. Ergo necarnem debemꝰ
sapere secundum carnem. sicut
in his uerbi s multiita que audientes
Non exinimicis sed ex discipulis eius
dixerunt
Purus est hic sermo quis potest cum
audire
Sidiscipulidurum habuerunt. istum
sermonem quidimmici: Et tamen
sic oportebat uttdiceretur. quod non
ab hominibus intellegeretur secretũ
dĩ intentos deb& facere non ad uersos
Istiautem cito defecerunt talialoquen¬
tedño ihũ noncrediderunt aliquid
magnum dicentem. et uerbullius ali¬
quam gratiam cooperientem sed pro¬
ut uoluerunt itaitellexerunt. et
morehominum quia put erat ihs aut
hoc disponebat iħscarnem quain du¬
tumerat uerbum uelut in concisam
distribuere credentibus inse
Durus est inquiunt hic sermo quispo¬
test eum audire
Sciens autemihs apud sem& ipsum
quia murmurarent de eo discipuli eius

Expanded text:
dat nobis Dominus manducare: et sapere dat nobis Dominus manducare: et sapere tamen secundum carnem, mors est, cum de carne sua dicat, quia ibi est vita aeterna. Ergo nec carnem debemus sapere secundum carnem, sicut in his verbis. Multi itaque audientes non ex inimicis, sed ex discipulis ejus, dixerunt: Durus est hic sermo, quis potest eum audire? Si discipuli durum habuerunt istum sersic oportebat ut diceretur, quod non ab omnibus intelligeretur. Secretum Dei intentos debet facere, non adversos. Isti autem cito defecerunt, talia loquente Domino Jesu: non crediderunt aliquid magnum dicentem, et verbis illis aliquam gratiam cooperientem; sed prout voluerunt ita intellexerunt, et more hominum, quia poterat Jesus, aut hoc disponebat Jesus, carnem quia indutum erat Verbum, veluti concisam distribuere credentibus in se. Durus est, inquiunt, hic sermo; quis potest eum audire? 3. Sciens autem Jesus apud semetipsum quia murmurarent de eo discipuli ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
in sem&ipso Hic est panis quidecelo
descendit ut illummanducando ui¬
uamus estua eternam uitam ex nobis
habere non possumus. Non sicut
manducauerunt in quit patres ur̃i
manna et mortui sunt
Quim anducat hunc panem uiuet
inaeternum
Quod ergo illi mortu sunt lta uult
intellegi ut nonuiuant in aeternũ
N amtemporaliter profecto et hic mo¬
rientur qui xp̃m manducant. sed ui¬
uunt in aeternum. quiaxp̃s ẽ. uita
aeterna Signum quia manduca¬
uit ethibit. hocẽ. siman& et manetur
Si habitat einhabitatur. Siher&
ut non deseratur Hocergo nos do¬
cuit et ammonuit mrsticis uerbis.
ut simus in eius corpore subipso capite
in membris eius edentes carnem eius
Non relinquentes unitatem eius. sed
quiads erant plures non intellegendo
scandalit ati sunt. Non enim cogita¬
bant haec audiendo nisi carnem qđ
ipsierant A postolus autemdicit.
et uerum dicit. Sapere secundum
carnem mors est. Carnem sua

Expanded text:
ntem in semetipso. Hic est panis, qui de coelo ntem in semetipso. Hic est panis, qui de coelo descendit. Ut illum manducando vivamus, qui aeternam vitam ex nobis habere non possumus. Non sicut manducaverunt, inquit, patres vestri manna, et mortui sunt. Qui manducat hunc panem vivet in aeternuQuod ergo illi mortui sunt, ita vult intelligi, ut non vivant in aeternum. Nam temporaliter profecto et hi morientur, qui Christum manducant; sed vivent in aeternum, quia Christus est vita aeterna. Signum quia manducavit, et bibit, hoc si manet, et manetur; si habitat, et inhabitatur; sic erit ut non deseratur. Hoc ergo nos docuit, et admonuit mysticis verbis, ut simus in ejus corpore, sub ipso capite in membris ejus, edentes carnem ejus, non relinquentes unitatem ejus. Sed qui aderant, plures non intelligendo scandalizati sunt. Non enim cogitabant haec audiendo, nisi carnem, quod ipsi erant. Apostolus autem dicit, et verum dicit: Sapere secundum carnem, mors est . Carnem suam
Abbreviated transcription (Latin):
fit melior qui est natus aequalis sicut
participatione filii ꝑ unitatem cor¬
poris eius et sanguinis. quod illaman¬
ducatio potatio que significat. Ef¬
ficit nos meliores Viuimus ergonos
propter ipsum manducantes eum
Id est ipsum accipientes aeternam
uitam quam non habebamus ex nobis
Niuit autemipse propt̃ patrem missus
ab eo quia sem& ipsum exinaniuit
factus oboediens usq ad signum cru¬
cisSicut misit me uiuus pater
et ego uiuo propter patrem Et qui
manducat me et ipse uiuit pro p¬
ter me Acsidicer & ut ego uiuã
propter patrem. Id est ad illum
tamquam admaiorem referam ui¬
tam meam Exinanitio mea fet̃
inqua memisit ut autemquisq uiuat
propterme. participatio facit qua
manducat me Ergoltaq humilia¬
tus uiuo propter patrem illerectus
uiuit propterme. Nonde eanatu¬
radix̃ quasemꝑ ẽ aequalis patri
sed de cainqua minor factus est pa¬
tre. Quietiam superius dixit sicut
pater hab& uitam insem& ipso ita

Expanded text:
fit melior, qui est natus aequalis, sicut fit melior, qui est natus aequalis, sicut participatio Filii per unitatem corporis ejus et sanguinis, quod illa manducatio potatioque significat, efficit nos meliores. Vivimus ergo nos propter ipsum, manducantes eum, id est, ipsum accipientes aeternam vitam, quam non habemus ex nobis. Vivit autem ipse propter Patrem, missus ab eo, quia semetipsum exinanivit, factus obediens usque ad lignum crucis . Sicut misit me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem: et qui manducat me, et ipse vivit propter me. Ac si diceret: Et ego vivo propter Patrem; id est, ad illum tanquam ad majorem refero vitam meam, quod exinanitio mea fecit; in qua me misit. Ut autem quisque vivat propter me, participatio facit qua manducat me. Ego itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille erectus vivit propter me. Non de ea natura dixit, qua semper est aequalis Patri, sed de ea in qua minor factus est Patre. Qui etiam superius dixit: Sicut Pater habet vitam in semetipso, ita
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid rediguntur exmultis. Nam¬
que aliud inunum exmultis granis con¬
ficit. aliudinuinum exmultis Ac in¬
hisconfluit. Deniq iam exponit
quo modo idfiat quod loquitur. et
quid sit manducare corpus eius et
sanguinem bibere
ET QUI MAN DUCAT
meam carnem. et bibit meum san¬
guinem in meman& etego in eo
Hocẽ ergomanducare illam escam et
illumbibere potum inxp̃o manere
et illum manentem insehabere
Ac per hoc quinonman& hnxp̃o et
in quo non man& xp̃s. procul dubio
Nec manducat sp̃italit̃ eius carnem
Lic& carnaliter et uisibiliter prae¬
mat dentibus sacramentum cor¬
poris et sanguinis xp̃i. sed magis
tante reisacramentum adiudiciũ
sibimanducat et bibit quia in mun¬
dus praesumpsit adxp̃i accederesa¬
cramenta. quae alius nondigne
sumit Nusiquimundus ẽ. Dequi¬
bus dicitur Beatimundo corde
ICUT MISITMEINQUIT
uiuens pater et ego uiuo propter
patrem. et qui inanducat me
et ipseuuu& propter me
Non enimfilius participatione patris

Expanded text:
aliquid rediguntur ex multis. Namaliquid rediguntur ex multis. Namque aliud in unum ex multis granis conficitur, aliud in unum ex multis acinis confluit. Denique jam exponit quomodo id fiat quod loquitur, et quid sit manducare corpus ejus et sanguinem bibere: Et qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem in me manet et ego in eo. Hoc est ergo manducare illam escam, et illum bibere potum, in Christo manere, et illum manentem in se habere, ac per hoc qui non manet in Christo, et in quo non manet Christus, procul dubio non manducat spiritalem ejus carnem, licet carnaliter et visibiliter premat dentibus sacramentum corporis et sanguinis Christi, sed magis tantae rei sacramentum ad judicium sibi manducat et bibit, quia immundus praesumit ad Christi accedere sacramenta, quae alius non digne sumit, nbus dicitur: Beati mundo corde, cut misit me, inquit, vivens Pater, et ego vivo propter Patrem: et qui manducat me, et ipse vivit propter me. Non enim Filius participatione Patris
Abbreviated transcription (Latin):
nam autem numquam quae scis
promititur: Neautem putareNt
sic in isto cibo et potueis quicarna¬
lites sumunt et non spiritalit̃
intellegunt. Infide promitti
uitam acternam. ut qui eam sume¬
rentiam nec corpore morrentur.
huic cogitationi ẽ dignatus occur¬
rere: Nam cum dixiss& qui
manducat meam carnem ethibit
meum sanguinem hab& uitam
aeternam. continuo subiecit¬
. et dixit
gore suscitabo eum in nouissimo
INrequie quamscõrum sp̃s suscipit
quod autem ad cõpus ad tin&. Nec
illuduita aeterna fraudetur. sed¬
in resurrectione mortuorum No
uissimodie
AROENIM MEA
Inquit uere est cibus. et sanguis me¬
us uere est potus
Cum enim cibo etpoturidappetent
homines ut non esuriant Neque
iitiant hoc ueracit̃ non prestat nisi
istecibus et potus. qui eosaquibus
sumitur in mortales et incorrupti¬
biles facit id ẽ societas ipsas cõrum
ubi pax erit et unitas plena atq
ꝑfecta Propterea quippe sicut
bus commenda uit quac adunum

Expanded text:
rnam autem nunquam, quae sanctis rnam autem nunquam, quae sanctis promittitur. Ne autem putarent, sic in isto cibo et potu quem carnaliter sumunt, et non spiritaliter intelligunt in fide promitti vitam aeternam, ut qui eam sumerent, jam nec corpore morerentur, huic cogitationi est dignatus occurrere. Nam cum dixisset: « Qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam, » continuo subjecit, et dixit: « Ego resuscitabo eum in novissimo in requie, quae sanctorum Spiritus suscipit: quod autem ad corpus attinet, nec id vita aeterna fraudetur in resurrectione mortuorum in novissimo die. « Caro enim mea, inquit, vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. » Cum enim cibo et potu id appetant homines ut non essitiant, hoc veraciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur immortales et incorruptibiles facit: id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut bus commendavit, quae ad unum
Abbreviated transcription (Latin):
brum quod re secareme reatur : Sit
pulchrum sit sanum. sit aptum
Litigabant ergo. ludaei ad inuicem
dicentes Quomodo potest hic no¬
bis carnem suam dare adman¬
ducandum
Litigabant utiq ad iuicem. qͥmpa¬
nem concordiae non intellegebant
nec sumere uolebant Nam quiman¬
ducant talem panem non litigane
ad inuicem qm̃ unus panis uñum
corpus multi sumus. et ꝑhunc facit
ds̃ huius modi habitare indomo
Quod a utem ad inuicem litigantes
quaerunt quo modo possit dñs
carnem suam dare admanducandum.
Non statim aedunt: sed ad huc.¬
cisdicitur¬
ritis eius sanguinem: non habebitis
uitam inuobis. Quomodo quidẽ
detur et quisnam modus sit man¬
ducandi istam panem linoratis
uerum tamen Nisi manduca ueritis
carnem filii hominis et eius san¬
uitam intellegentes et dehacre
non manducat Nec istum sanguinẽ
bibit i Nam tem poralem uitam
sine illo ut cumq homines in hoc
saeculo quinon sunt ꝑfidem incor
pore eius habere possunt: aet̃¬

Expanded text:
brum quod resecari mereatur, sit brum quod resecari mereatur, sit pulchrum, sit sanum, sit aptum Litigabant ergo Judaei ad invicem dicentes: Quomodo potest hic nobis carnem suam dare ad manducandum? « Litigabant utique ad invicem, quoniam panem concordiae non intelligebant, nec sumere volebant: nam qui manducant talem panem, non litigant ad invicem; quoniam unus panis unum corpus multi sumus, et per hunc facit Deus unius moris habitare in domo . Quod autem ad invicem litigantes quaerunt, quomodo possit Dominus carnem suam dare ad manducandum, non statim edunt  Aug.eis diciturritis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis. Quomodo quidem detur, et quinam modi sint manducandi istum panem ignoratis: verumtamen nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et ejus sanvitam intelligentes, de non manducat, nec istum sanguinem bibit. Nam temporalem vitam, sine ullo utcunque homines in hoc spore ejus, habere possunt: aete
Abbreviated transcription (Latin):
Spiritalem uero quam et nos : sed pa¬
tresnr̃i non pares illorum quibus nos
similes sumus. Non quibus illi similes
lumi. Hic est ergo panis decaelo descendens
ut siquis exipso manducauerit Non
moriatur
Sel quod ꝑtin& aduirtutam sacra¬
menti. Non quod ꝑtin& aduisibile
sacramentum . qui manducat intus
nonforis. quimanducat incordeñ
Egosum panis uiuus quid ecȩlodescendi
Ideouiuus: quia decaelo descendi
Decaelodescendit et manna. sed man¬
naumbraerat isteueritas est
Siquis manducauerit ex hoc paneuiu&
maeternum. et panis que mego dabo
caromea ẽ. promundiuita
Hocquando caper& caro quod dixit panẽ
carnem uocatur caro quod non capit
caro etideomagis non capit caro.
qui a uocatur caro : Hoc enim ex¬
uerunt : Caro mea ẽ. inquit pro
mundi uitanorunt fideles corpus
fiant corpus xp̃i siuolunt uiuere
Nisi corpusxp̃i. Quis que uiuere
spiritalem cibum incorporetur cor¬
porexp̃i. et non sit putridum mem¬

Expanded text:
Spiritalem vero, quam nos: sed paSpiritalem vero, quam nos: sed patres nostri non patres illorum, quibus nos similes sumus non quibus illi similesuca: Hic est ergo panis de celo descendens si quis ex ipso manducauerit non moriatur. Sed quod pertinet ad uirtutem sacramenti, non quod pertinet ad uisibile sacramentum. Qui manon foris; qui manducat in corde, non Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi. Ideo vivus, quia de coelo descendit. De coelo descendit et manna, sed manna umbra erat, ista veritas est. Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum; et panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita. Hoc quando caperet caro, quod dixit panem carnem? Vocatur caro, quod non capit caro: et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro. Hoc enim exverunt. Caro mea est, inquit, pro mundi vita. Norunt fiFiant corpus Christi si uolunt uiuerenisi corpus Christi. Quisquis vivere cet spiritaliter spiritalem cibum, incorporetur corpori Christi, et non sit putridum mem