comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
A selmon deblathanim & qria ima de sermansi.¬
unculis suꝑ ripam iordanis in latere primȩ mansi¬
onis exhac parte sita est. propterea cumin xl man¬
sione ad eam uentum fuerit due sequentes desuꝑ
scribuntur in setunda mansione usq tudem ri-
istarum mansionum. malio fortassis opere quod
dehac eaddem archa facere cogitamus latius quȩ
dicenda sunt exequemur & quare naturalis lex
espto. scͥpta lex dͥeserto. graca uero terre ꝓmisli.¬
onis comparatur ae qualis deilla ꝑhanc adistam
transitius habeatur. Hȩc ad constructionem arche
his qui plura facere aut non ualent aut nolunt
sufficere possunt. A diecimus tamen quedam
quȩ breuiter commemorabimits. Hocmͦarcha
ꝑfecta cutuducitur ei cuculus oblongus qul
ad singula comua eam contingait & spacium q̃o
cirtumferentia eius indudit est orbis teriȩ. In hoc
spacio mappa mundi depingtur ita ut capit
arhie adorientem conuertatur a& finis eius occis¬
dentem continaat. ut mirabili dispostione ab

Expanded text:
a Solmon deblathain. Et quia una de sex mansiunculis super ripam Jordanis in latere primae mansionis ex hac parte sita est, propterea cum in quadragesima mansione ad eam ventum fuerit, duae sequentes desuper scribuntur in secunda mansione usque itidem ad istarum mansionum in alio fortassis opere, quod de hac eadem arca facere cogitamus, latius quae dicenda sunt exsequemur; et quare naturalis lex Aegypto, scripta lex deserto, gratia vero terrae promissionis comparetur, et qualis de illa per hanc ad istam transitus habeatur. Haec ad constructionem arcae, his qui plura facere aut non valent, aut nolunt sufficere possunt. Adjecimus tamen quaedam, quae breviter commemorabimus. Hoc modo arca perfecta, circumducitur et circulus oblongus, qui ad singula cornua eam contingat, et spatium quod circumferentia ejus includit, est orbis terrae. In hoc spatio mappa mundi depingitur ita ut caput arcae ad orientem convertatur, et finis ejus occidentem contingat, ut mirabili dispositione ab
Abbreviated transcription (Latin):
tilia marcha.:⁊ mosses solus suꝑ uerticem montiꝰ
& requiem mentis. Sciendum autem quod isti
gradus formsecus semper uersib ascribendi sunt.
ut inter gradus & scalas uersus ipsi sursum ꝓten¬
dantur & uariis colorib distinguendi. Nos ad
significandam hystoriam uiridem colorem posu¬
imus. adtropologiam crocum. ad allegoriam
ceruleum.

Expanded text:
tilia in arca, et Moyses solus super verticem montis tilia in arca, et Moyses solus super verticem montis  requiem mentis. Sciendum aute quod isti gradus forinsecus semper versibus ascribendi sunt, ut inter gradus et scalas versus ipsi sursum protendantur, et variis coloribus distinguendi. Nos ad significandam historiam viridem colorem posuimus, ad tropologiam croceum, ad allegoriam caeruleum.
Abbreviated transcription (Latin):
In secunda scala distinctio fit.lx. graduum. qui
numerus adcontinentes ꝑtinet. In tercia centũ.
qui num erus adiuirgines ꝑtinet. quib nichil alciꝰ.
quia celibem &eangelicam uitam ducunt. In altero
autem latere primȩ scalȩ. ascriptus est hic uersus.
hic ascendunt licite utentes mundo. quasi reptilia
in archa ⁊ filii arł in camꝑo edentes &ebibentes.
&euidentes alonge gloriam dei. Hic uersus .u. & semis
gradib distinguitur propterbonam oꝑationem
minus ꝑfectam. cuus ꝑfectio inpleno senario signi¬
ficatur quam nec dum isti ap̃prehendere possunt.
Insecunda scala scribitur. Hic ascendunt obliuis¬
centes & fugientes mundum. quasi quadrupedia
iam ambulantia marcha. & aaron cum seniorib
filiorum israel mascensu montis. Hic autẽ uers
.Ui. gradib distinguitur. ꝓpter ꝑfestionem opis
ad quam istiiam ꝓmoti sunt. Intercia scala sic scri¬
bitur. Hic ascendunt obliti mundum quasi uola¬

Expanded text:
In secunda scala distinctio fit sexaginta graduum, qui In secunda scala distinctio fit sexaginta graduum, qui numerus ad continentes pertinet. In tertia centum, qui numerus ad virgines pertinet, quibus nihil altius, quia coelibem et coelestem vitam ducunt. In altero autem primae scalae latere ascriptus est hic versus: Hic ascendunt licite utentes mundo quasi reptilia in arca, et filii Israel in campo edentes, et bibentes, et videntes a longe gloriam Dei. Hic versus quinque et semis gradibus distinguitur propter bonam operationem minus perfectam, cujus perfectio in pleno senario significatur, quam necdum isti apprehendere possunt. In secunda scala scribitur: Hic ascendunt obliviscentes et fugientes mundum quasi quadrupedia jam ambulantia in arca, et Aaron cum senioribus filiorum Israel in ascensu montis. Hic autem versus sex gradibus distinguitur propter perfectionem operis, ad quam isti jam promoti sunt. In tertia scala sic scribitur: Hic ascendunt obliti mundum quasi vola
Abbreviated transcription (Latin):
cum uiciis & concupiscentiis. Et hic uersus . xl.
gradib distinguitur. Qui numerus abstinentiȩ sig¬
num est. Insecunoa scala scribitur. Hic ascendunt
ini qui elemosinis & ceteris miscõiȩ oꝑib priora
sic scribitur. Hic ascendunt hii qui contriti cordas
cespiritus contribulati uige sacrificium deom.
remissionis. & libertatis. quia ex quo homo hec
tria exercet .i. abstinentiam. elemosinam. com-¬
punctionem. statim abiolutionem peccatorum
libertatis inueniet: acalore orientis qui ẽ ultimꝰ
angulus reuertentib & discedentib primus ab-
imo sursum uno tractu s cribitur. Hic ascendunt
hii quiñ tã demalo aobonum transeunt. sea de.
bono inmelius ꝓficiunt. quos lignumuitȩ fructu
suo pascit & prouehit. Hic uersus in prima scala.
.xxx. gradib distingiitur. proꝑter primum or.¬
diiem fĩdelium. qui sunt in ecclesia sc̃a .i. conui
gati. qui in euangelio triceno fructu significant᷑.

Expanded text:
cum vitiis et concupiscentiis . Et hic versus quadraginta cum vitiis et concupiscentiis . Et hic versus quadraginta gradibus distinguitur, qui numerus abstinentiae signum est. In secunda scala scribitur: Hic ascendunt ii qui eleemosynis, et caeteris misericordiae operibus priora sic scribitur. Hic ascendunt hi qui contriti cordis et spiritus contribulati juge sacrificium Deo in remissionis et libertatis, quia ex quo homo haec tria exercet, id est abstinentiam, eleemosynam, compunctionem, statim absolutionem peccatorum libertatis inveniet. A calore orientis, qui est ultimus angulus revertentibus, et discedentibus primus, ab imo sursum uno tractu scribitur: Hic ascendunt ii qui non jam de malo ad bonum transeunt, sed de bono in melius proficiunt, quos lignum vitae fructu suo pascit et provehit. Hic versus in prima scala triginta gradibus distinguitur propter primum ordinem fidelium, qui sunt in Ecclesia sancta, qui sunt conjugati, qui in Evangelio triceno fructu significantur.
Abbreviated transcription (Latin):
quasi de babylone redeuntes adhierus alem.
Quod scilicet inesdra legitur. qui primus in
hac scala est. Hic autem uersus distinctionẽ
non habet. sedunus ductus colouis abimo sur¬
sum trahitur. quia contemplatio uniformis
est ae simplex. Item acalore occidentis abimo
sur sum exuno latere scalarum trium uno duc¬
tu hic uersus scribitur. Hic ascendunt hii qui
abestu uiciorum adlignum uitȩ refugiunt.
& sub folus eius quasi subumbraculo meri¬
dbrani ãferuore se abicondunt. Hic aũ uersud̃¬
dibus. id est per singulas scałas .xxui. uno minꝰ
Isti autem gradus significant quod in euangelio
de remissione peccatorum dicitur septuagies
septies. Septem enim unuiersitatem significate
onem significant que hic ascendentib relaxatur.
Inaltero auteni latere primȩ scalȩ a scribit. Hic
ascendunt hiiqui ꝑabstinentiam &e afflictionem
mortificant inenbra sua quȩ sunt suꝑ terram

Expanded text:
quasi de Babylone ascendentes ad Jerusalem . quasi de Babylone ascendentes ad Jerusalem . Quod scilicet in Esdra legitur, qui primus in hac scala est. Hic autem versus distinctionem non habet, sed unus ductus coloris ab imo sursum trahitur, quia contemplatio uniformis est, et simplex. Item a calore occidentis ab imo sursum ex uno latere scalarum trium, uno ductu hic versus scribitur: Hic ascendunt ii qui ab aestu vitiorum ad lignum vitae refugiunt, et sub foliis ejus quasi sub umbraculo meridiano a fervore se abscondunt . Hic autem versudibus, id est per singulas scalas viginti sex uno minus. Isti autem gradus significant, quod in Evangelio de remissione peccatorum dicitur: Septuagies septies . Septem enim universitatem significare onem significant, quae hic ascendentibus relaxatur. In altero autem latere primae scalae scribitur: Hic ascendunt ii qui per abstinentiam et afflictionem mortificant membra sua, quae sunt super terram,
Abbreviated transcription (Latin):
&dicente. In principio fecit deis celum & t̾ram.
Quia genesis inhac scala primus liber est. hic
uersus autem ab inio sursum distinguitur tri¬
bus gradib quod significat tria moꝑibus dei
admiranda audelicet inmensitatem. pulchri-¬
tudinem. utilitatem. Inmensitas ad potenti¬
am. pulchritudo adsapientiam. utilitas ad
benignitatem ꝑtinet. Quȩ siquis plenus nos¬
se uoluerit. inspiciat tractatum quem fecimuẽ
quiintitulatur de trib dieb In secunda scala
sic scribitur. Hic ascendunt hũ qui adinstitutio¬
nem recte uiuendi meditationi diuinȩ legis in.¬
uigilant. audientes scripturam dicentem.
primus inhac scala est. Hic autem uersus de¬
foris duob gradib distinguitur propter duo
quȩ necessaria sunt adrecte uiuendum. quȩ
psalmista cominemorat dicens. Declina ama¬
lo & facbonum. Intercia scala sio scribitur. Hic
ascendunt hii qui interiori oculo emundiato
interne uisionis lumen contemplarisitiunt.

Expanded text:
et dicente: In principio fecit Deus coelum et terram . et dicente: In principio fecit Deus coelum et terram . Quia Genesis in hac scala primus liber est. Hic versus autem ab imo sursum distinguitur tribus gradibus, quod significat tria in operibus Dei admiranda, videlicet immensitatem, pulchritudinem, utilitatem. Immensitas ad potentiam, pulchritudo ad sapientiam, utilitas ad benignitatem pertinet. Quae si quis plenius nosse voluerit, inspiciat tractatum, quem fecimus, cui titulus est de tribus diebus. In secunda scala sic scribitur: Hic ascendunt ii qui ad institutionem recte vivendi meditationi divinae legis invigilant, audientes Scripturam dicentem: primus in hac scala est. Hic autem versus foris duobus gradibus distinguitur, propter duo quae necessaria sunt ad recte vivendum, quae Psalmita commemorat, dicens: Declina a malo, et fac bonum . In tertia scala sic scribitur: Hic ascendunt ii qui interiori oculo emundato internae visionis lumen contemplari sitiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur in babylonem. hoc ideo dicitur quia in.
fine paralipomenon qui i illa icala est supre¬
mus. hoc narratur. & hic uersus similiter ꝑ
singulos passus trib gradibus distinguit᷑.
propter supradicta tria. sed hic dolor est prin¬
cipalis. Intercia scala sic scribitur. hic ascendunt
suspirantes adpatriam suspensi ad reditum
sponsi & dicentes. ueni domine iłiu xp̃e. Item
afrigore occidentis sursum similiter scribam.
sunt dispositi ꝑsingulas mansiones decem.
quatinus hii duo anguli ordine librorum
distmeti respondeant aquilonari lateri columpne
quooiberuite appellatum est. De cuiꝰ reimastio
postea latuis tractabimus. Et sicut supra fatum
est itahicquoꝙ singulos ubios ternis gradib
secundum assensum distinguimus. Ex altera
uero partescalarum ab eodem angulo sursum
soribo adpͥmam scalam sic. Hic ascendunt hũ
qui post ignorantiam primam cognitionem
dei increaturis accipiunt. docente scriptura

Expanded text:
cuntur in Babylonem. Hoc ideo dicitur, quia in cuntur in Babylonem. Hoc ideo dicitur, quia in fine libri Paralipomenon qui in illa scala est supremus hoc narratur. Et hic versus similiter per singulos passus tribus gradibus distinguitur, propter supradicta tria, sed hic dolor est principalis. In tertia scala sic scribitur: Hic ascendunt suspirantes ad patriam, suspensi ad reditum Sponsi, et dicentes: Veni, Domine Jesu Christe . Item a frigore occidentis sursum scribuntur libri id dispositi sunt, per singulas mansiones decem, quatenus hi duo anguli ordine librorum distincti respondeant Aquilonari lateri columnae, quod liber vitae appellatum est. De cujus rei mysterio postea latius tractabimus. Et sicut supra factum est, ita hic quoque singulos libros ternis gradibus secundum ascensum distinguimus. Ex altera vero parte scalarum ab eodem angulo sursum scribo ad primam scalam sic: Hic ascendunt hi qui per ignorantiam primam cognitionem Dei in creaturis accipiunt, docente Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
distinguitur. propter triplicem intelligentiã
id est hystoriam. allegoriam. tropologiam.Ex.
altera parte scalarum ab eodem angulo sursum
scribitur ad primam quidem scalam sic. hic
ascendunt timentes gehennam. uocante ysaia
&dicente. uermis eorum non morietur. & igniˢ
eorum non extinguetur. Ideo autem hic de-
ysaia dicitur. quia ipse in ista scala supremus
ubrorum est. cuius finis talis est. Et hic uersũ
extrinsecus ꝑ singulos passus tribus gradib
distinguitur. propter tria quȩ in ezechiele dicun
tur .i. lamentatio. carmen:iue. Lamentatio
ꝑtinet ad presentem miseriam. carmen ad-
futuram gloriam. ue ad gehennam. &oportet
ut qui ꝑtimorem ꝓficiunt. non solum gehennã
timeant sed & depresenti miseria doleant. & futu¬
ram głam diligant. sed tamen in hac scala temor
principalis est. In secunda scala scribitur sic.
Hic ascendunt lugentes presentis uite exilium.
propter uasa domus domini quȩ captiua du¬

Expanded text:
distinguitur, propter triplicem intelligentiam, distinguitur, propter triplicem intelligentiam, id est historiam, allegoriam, tropologiam. Ex altera parte scalarum ab eodem angulo sursum scribitur ad primam quidem scalam: Hic ascendunt timentes gehennam, vocante Isaia et dicente: Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Ideo autem hoc de Isaia dicitur, quia iste in ista scala supremus librorum est, cujus finis talis est. Et hic versus extrinsecus per singulos passus, tribus gradibus distinguitur propter tria, quae in Ezechiele dicuntur, quae sunt lamentatio, carmen et vae. Lamentatio pertinet ad praesentem miseriam, carmen ad futuram gloriam, vae ad gehennam. Et oportet ut qui per timorem proficiunt, non solum gehennam timeant, sed et de praesenti miseria doleant, et futuram gloriam diligant. Sed tamen in hac scala timor principalis est. In secunda scala scribitur sic: Hic ascendunt lugentes praesentis vitae exsilium, propter vasa domus Domini, quae captiva du
Abbreviated transcription (Latin):
Ascendentib afrigore occidentis .i. abignorantia.
Prima mansio est cognitio. Secunda est mn editatio.
tercia est contemplatio. Ascendentib acalore ori¬
entis .i. aspiritus feruore. Prima mansio est tempe¬
rantia. secunda est prudentia. tercia est fortitudo
Ideo ꝑ.iiii. angulos archȩ erecte sunt sursum .xii.
scalȩ ꝑsingulos angulos tres in unaquaq mansi¬
one . iiii. insingulis angulis singulȩ:i una queq
scala .x. passibus distinguitur. qui simul sunt .c.
ambiunt lectulum salomonis. & ix. regine
quȩ scandunt ad amplexum salomonis per
tramites. id est decem precepta legis. aquattuor
angulis mundi fide trinitatis imbuti. & doctri¬
na euangelica: a frigore orientis sursum scripti
sunt .xxx. libri diuinȩ paginȩ p ordinem insin¬
gulis mansionib decem. hoc est adsingulos passꝰ
singuli in latere scalarum deforis ordinati. &
unusquisq ubrorum exteris tribus gradib

Expanded text:
Ascendentibus a frigore occidentis, id est ab ignorantia, Ascendentibus a frigore occidentis, id est ab ignorantia, prima mansio est cognitio, secunda est meditatio, tertia est contemplatio. Ascendentibus a calore orientis, id est a spiritus fervore, prima mansio est temperantia, secunda prudentia, tertia est fortitudo. Ideo per quatuor angulos arcae erectae sunt sursum duodecim scalae, per singulos angelos tres, in unaquaque mansione quatuor, in singulis angulis singulae; et unaquaeque scala decem passibus distinguitur, qui simul sunt centambiunt lectulum Salomonis , et sexaginta reginae quae scandunt ad amplexum Salomonis; pertramites, id est per decem praecepta legis, a quatuor angulis mundi fide Trinitatis imbuti et doctrina evangelica. A frigore orientis sursum scripti sunt triginta libri divinae paginae per ordinem in singulis mansionibus decem, hoc est ad singulos passus singuli in latere scalarum deforis ordinati, et unusquisque librorum exterius tribus gradibus
Abbreviated transcription (Latin):
lex tertiȩ mansioni gracia. In inferiori latere pͥmȩ
mansiom inscribo recta. secundȩ mansioni utilis.
terciȩ mansioni necessaria. Quatinus hec ultima
dispositio supradictis singulis respondeat sic. rec¬
ta fides. utilis spes. necessaria caritas. Item recta
scientia. atilis disciplina. necessaria bonitas. Item
recta natura. utilis lex. necessaria gr̃a. Sunt aliȩ
disterentiȩ adinic. quib altitudo archȩ distinguat᷑.
prima mansio conuigati. Secunda continentes. ter¬
cia uirgines. Uelita prima mansio utentes mun¬
d̃o. secunda fugientes mundum. tercia obliti
mundum. Uel ita. prima mansio repentia. sccla¬
mansio ambulantia. tercia mansio uolantia. Item
ꝑsingulos angulos ascendentib afrigore orientĩ
.i. asuꝑbia. Prima mansio est timor. Secunda est
dolor. tercia est amor. ascendentib acalore occiden¬
tis .i. aconcupiscentia carnis. Prima mansio est
pacientia. Secunda miscd̃ia. tercia compunctio.

Expanded text:
lex, tertiae gratia. In inferiori latere primae lex, tertiae gratia. In inferiori latere primae mansioni inscribitur recta, secundae utilis, tertiae necessaria. Quatenus haec ultima dispositio supradictis singulis respondeat sic habe, recta fides, utilis spes, necessaria charitas. Item recta scientia, utilis disciplina, necessaria bonitas. Item recta natura, utilis lex, necessaria gratia. Sunt aliae differentiae adhuc, quibus altitudo arcae distinguatur. Prima mansio sunt conjugati, secunda continentes, tertia virgines. Vel ita: Prima mansio utentes mundo, secunda fugientes mundum, tertia obliti mundum. Vel ita: Prima mansio sunt repentia, secunda ambulantia, tertia volantia. Item per singulos angulos ascendentibus a rigore orientis, id est a superbia, prima mansio est timor, secunda est dolor, tertia est amor. Ascendentibus a colore occidentis, id est a concupiscentia carnis, prima mansio est patientia, secunda misericordia, tertia compunctio.
Abbreviated transcription (Latin):
similiter mnutroq sexu adsidem concurrentium.
aeunam ciuitatem dei. hoc est eccł̃am exutroq faci¬
entium: propterea insuꝑiori latere & transpositio
trabium &diuisio titulorum facta est. inferius aũ
&equctus unus & titulus unus. quia hii duopo¬
puli qui prius inse ipsis diuisi fuerant. infide
postmodum xp̃iunum facti sunt. Dehinc index¬
tro cornu suꝑuis capitib trium trabium quȩ in
iongitudinem porriguntur ꝑtransuersum
suꝑscribo homines. postea insinistro cornu quasi huiũ
tituli determinationem exteriori quidem trabi inca¬
pite ascribonaturȩ. interiori autem suꝑpono legis.
medie uero gr̃ȩ. hoc significare uolens quod iste tres
trabes utrimq positȩ significant homines naturalĩ
latere primȩ mansioni inscribo fides. secunde man¬
sioni spes terciȩ mansionicaritas. Insinistro latere
primȩ mansioni inscribo scientia. scd̃ȩ mansioni
inscribo disciplina. terriȩ bonitas. Insuꝑiori latere

Expanded text:
similiter in utroque sexu ad fidem concurrentium; similiter in utroque sexu ad fidem concurrentium; et unam civitatem Dei, hoc est Ecclesiam, ex utroque facientium. Propterea in superiori latere et transpositio trabium et divisio titulorum facta est, inferius autem et ductus unus, et titulus unus, quia hi duo populi prius in seipsis divisi fuerant, in fide postmodum Christi unum facti sunt. Deinde in dextro cornu superius capitibus trium trabium, quae in longitudinem porriguntur, per transversum superscribo homines, postea in sinistro cornu quasi hujus tituli determinationem, exteriori quidem trabi in capite ascribo naturae, interiori autem suppono legis, mediae vero gratiae; hoc significare volens quod istae tres trabes utrinque positae significant homines naturalis latere primae mansioni inscribitur fides, secundae mansioni spes, tertiae mansioni charitas. In sinistro latere primae mansioni inscribitur scientia, secundae mansioni inscribitur disciplina, tertiae bonitas
Abbreviated transcription (Latin):
titudinem compositis inscriptiones eorum talit
distinguo. In dextro latere afine usq adsinem archȩ¬
scribo trecentorum cubitorum erit longitudo eiꝰ.
decontra insinistro latere inparte prima pono
tempus naturalis legis insecundã tempus icotȩ
legis intertia tempus gẽ ut quasi primus cente¬
narius sit tempus naturalis lecgis. scds tempus
scriptȩ legis tercius tempus graciȩ. Insuꝑiori parte
ãdextro latere usq adsinistrum scribo quinqͣgonta
cubitorum latitudo eius E contra in inferiori lat̾ẽ
quasi expositionem huius tituli scribo. uniu̾sitas
ficelium subuno capite xp̃o Insupiori quoq cornu
super capita duarum trabium quȩ in longitudinẽ
uadunt pono mons syon. insinistro latera aquilo.¬
nis subtus contra medium cuuitas regis magni.
Dextre namq trabes geminȩ. significant montẽ
fon. hoc est populum iudeorum iutroq sexui. &
sinistre latera aquilonis. hoc est populum gentiũ

Expanded text:
titudinem compositis inscriptiones eorum taliter titudinem compositis inscriptiones eorum taliter distinguo: In dextro latere a fine usque ad finem scribo, trecentorum cubitorum erat longitudo ejus. Econtrario in sinistro latere in parte prima pono tempus naturalis legis, in secunda tempus scriptae legis, in tertia tempus gratiae, ut quasi primus centenarius sit tempus naturalis legis, secundus tempus scriptae legis, tertius tempus gratiae. In superiori parte a dextro latere usque ad sinistrum scribo, quinquaginta cubitorum latitudo ejus. Econtrario in inferiori latere quasi expositionem hujus tituli scribo, universitas fidelium sub uno capite Christo. In superiori quoque cornu super capita duarum trabium, quae in longitudinem vadunt, pono mons Sion; in sinistro, latera aquilonis, subtus contra medium, civitas Regis magni. Dextrae namque trabes geminae significant montem Sion, hoc est populum Judaeorum in utroque sexu; et sinistrae latera aquilonis, hoc est populum gentium
Abbreviated transcription (Latin):
cat homines grȩ. qui tunc occultissimi erant. qui
color mnarra est & positione & similitudine. quia
homines grȩ & fidem habendo mȩccła sunt. &
untutem habendo boni sunt. Positio istoꝵ colorum
inceteris temporib secundum quod significatio po.¬
sulat uariatur. Item homines naturalis leguiunt.
quisolam fidem habent mortuam sine opib. Hominẽ.
scriptelegis sunt. qui fidem habent o op̃era fidei sed
carttatem non habent. Soli autem homines graciȩ
fidem habent oꝑantem exdilectione.
e huic ad latitudinem manum uerto. &in¬
cipiens surium adextro cornu usq ad lineam
generationis geminas trabes porrigo. & ab ude sur¬
sum .i alinea generationis usq adsinistrum cornu
similiter duas scilicet easdem. sed tͣnspositas. Dem̃
uero adextro cormi insinistrum continuo ductu si¬
ne transpositione duas itidem trabes protendo:
hoc modo laterib secimdum longitudinem. & la¬

Expanded text:
cat homines gratiae, qui tunc occultissimi erant. Qui cat homines gratiae, qui tunc occultissimi erant. Qui color in arca est et positione et similitudine, quia homines gratiae et fidem habendo in ecclesia sunt, et vitutem habendo boni sunt. Positio istorum colorum in caeteris temporibus secundum quod significatio postulat variatur. Item homines naturalis legis sunt, qui solam fidem habent mortuam sine operibus. Homines scriptae legis sunt qui fidem habent et opera fidei, sed charitatem non habent. Soli autem homines gratiae fidem habent operantem ex dilectione.Dehinc ad latitudinem manum verto et incipiens sursum a dextro cornu usque ad lineam generationis geminas trabes porrigo, et ab inde sursum, id est a linea generationis usque ad sinistrum cornu, similiter duas signo, easdem quidem sed transpositas. Deinde vero a dextro cornu in sinistrum continuo ductu sine transpositione duas ibidem trabes protendo. Hoc modo lateribus secundum longitudinem et la
Abbreviated transcription (Latin):
ta est. mea tm̃ parte uͥ homines naturalĩ legis
interius collocantur uiridi colore obduci non de¬
bet. neq croceo ubi homines scriptȩ legis intrin¬
secus sunt. sedubi homines gr̃e interius ponunt᷑.
purpureum oportet ut habeat colorem. quatinꝰ
hic solum similttudo utrimq respondeat int̾ius.
quemadmodum hominib naturalis legis suꝑ¬
ficies terrȩ ꝑcolorem uiridem concordat extrin¬
secus. Croceus uero color intempore naturalis
legis intrinsecus collocatus est. quia significat
homines scriptȩ legis. qui scdm ꝓphetȩ senten¬
tiam nutriebantur incroceis. qui tunc occulti
erant. & hic in archa quidem situs est. sed nec ar¬
chȩ nec terrȩ similis est. quia ficte boni nec ꝑoꝑa
foris infidelib nec ꝑuirtutem intus fidelibus
similes sunt. Purpureus autem color intempo¬
re naturalis legos quasi coartatus inmalio utro¬
rumq iacet. quia propter regium decus signifi¬

Expanded text:
ta est, in ea tantum parte ubi homines naturalis legis ta est, in ea tantum parte ubi homines naturalis legis interius collocantur viridi colore obduci non debet, neque croceo ubi homines scriptae legis intrinsecus sunt, sed ubi homines gratiae interius ponuntur, purpureum oportet ut habeat colorem, quatenus hic solum similitudo utrinque respondeat interius, quemadmodum hominibus naturalis legis superficies terrae per colorem viridem concordat intrinsecus. Croceus vero color in tempore naturalis legis intrinsecus collocatus est, quia significat homines scriptae legis, qui secundum prophetae sententiam nutriebantur in croceis , qui tunc occulti erant, et hic in arca quidem situs est, sed nec arcae, nec terrae similis est, quia ficte boni, nec per opera foris infidelibus, nec per virtutem intus fidelibus similes sunt. Purpureus autem color in tempore naturalis legis quasi coarctatus in medio utrorumque jacet, quia propter regium decus signifi
Abbreviated transcription (Latin):
homines naturalis legis sunt aperte inab ilior
houieto scripte legis ficte uomi. homines uero gre
uerebom. Homines naturalis legs param sunt
etra ccłam sicut infid̃eles quiq partim in ecela
sicut hii qui solam fidem habent absq opib. sea.
nullo modo deeccła sunt. quia boninonsunt.
Homines scripte legs tantummã meccła sunt
quia fidem hnt scd de ȩclesia non funt. quiabomi
non sunt. Soli autem homines graciȩ in ȩcclesta
sunt & de xccła sunt. quia & fidem habent & boni
funt. Hoc significare uolunt illitres tractuscoĩoꝵ
quos mlaterib arche ordinauimus uiridis. cio¬
cens prirpureus. Uiridis color qui iitempore
naturalis lagis formsecus iacet. si cificat hominẽ
naturalis segis qui tunc manifestiores erant.
Q incompositione archȩ est. secd archȩ similis
non est. Sed foris cum terra similitudinem ht̃.
Archa enim quȩ insuꝑficiȩ intrinietus scdm
aiuersitatem mansionum uariis colorib uesti¬

Expanded text:
homines naturalis legis sunt aperte mali, homines homines naturalis legis sunt aperte mali, homines autem scriptae legis ficte boni, homines vero gratiae vere boni. Homines naturalis legis partim sunt extra Ecclesiam, sicut infideles quique, partim in Ecclesia, sicut ii qui solam fidem habent absque operibus, sed nullo modo de Ecclesia sunt, quia boni non sunt. Homines scriptae legis tantummodo in Ecclesia sunt, quia fidem habent, sed de Ecclesia non sunt, quia boni non sunsunt, et de Ecclesia sunt, quia et fidem habent, et boni sunt. Hoc significare volunt illi tres tractus colorum, quos in lateribus arcae ordinavimus, viridis, croceus, purpureus. Viridis color, qui in tempore naturalis legis forinsecus jacet, significat homines naturalis legis, qui tunc manifestiores erant, qui in compositione arcae est, sed arcae similis non est, sed foris cum terra similitudinem habet. Arca enim, quae in superficie intrinsecus secundum diversitatem mansionum variis coloribus vesti
Abbreviated transcription (Latin):
am. sedut uitarent pęnam. sicq multiplicati suil
homines scriptȩ legis. Homines ueronaturalĩ legẽ
paucissimi effecti sunt. homines uero gr̃ȩ aliq̃nto
manifestiores eẽ ceperunt quam pͥus fuerant. qr
sex bona ꝑhoc quod homines adiusticiam inuita.¬
uit. iustorum uitam clariorem reddidit. Adueni¬
ente autem gracia postquam rigor legĩ mmiseri.¬
cordiam mutatus est. rursus multiplicantur
homines naturalis legis dumiam palam sectan.¬
turuicia sua. qui prius timore pene coherciti la¬
tuerunt. Homines uero scripte legis minuunt᷑.
Tamen hoc tempus ideo tempus g̃ẽ appalat.
quoniam nunc homines gr̃ȩ quamius non sint
numero plures. tamen sunt statu excellentiorẽ.
quia ueritas apaucis quidem tenetur. sed ab
omnib fere cognoscitur & communi omium
ndicio antefertur e iam patam est q̃o homo
non eroperib legis sicut olim existimabatur saler
gracia de ustisficatur C uuscumoa grtur temporĩ

Expanded text:
am, sed ut vitarent poenam, sicque multiplicati sunt am, sed ut vitarent poenam, sicque multiplicati sunt homines scriptae legis. Homines verois effecti sunt; homines vero gratiae aliquanto manifestiores esse coeperunt, quam prius fuerant, quia lex bona, per hoc quod homines ad justitiam invitavit, justorum vitam clariorem reddidit. Adveniente autem gratia postquam rigor legis in misericordiam mutatus est, rursus multiplicantur homines naturalis legis, dum jam palam sectantur vitia sua, qui prius timore poenae coerciti latuerunt, homines vero scriptae legis minuuntur. Tamen hoc tempus ideo tempus gratiae appellatur, quoniam nunc homines gratiae, quamvis non sint numero plures, tamen sunt statu excellentiores, quia veritas a paucis quidem tenetur, sed ab omnibus fere cognoscitur, et communi omnium judicio antefertur. Et jam palam est quod « homo non ex operibus legis, sicut olim existimabatur, sed ex gratia Dei justificatur. » Cujuscunque igitur temporis
Abbreviated transcription (Latin):
turalis dicitur. quia in illa concipit᷑. &cum illa
nascitur homo. Ratio uero ideo naturalis appel.¬
latur quia illam exprima adhuc conditione re¬
tinet homo. Illa igitur naturalis est conditione.
ista natiuitate. Illa naturalis est. quia eam cum
primum conderemur accepimꝰ. ista naturalis ẽ
quia illam cum nasceremur in hanc uitam nobis.¬
cum & in nobis apportauimus. Tales homines
habebant prima tempora seculi. quando lex ñ
erat quȩ peccata puniret. & libere peccabant ho¬
mines nec abscondebant peccata sua. quibusdam
peccata prorsus ẽẽ non credentib aliis autem pec¬
cata quidem agnoscentib sed leuia && facili pracdo
soluenda existimantib Sed postquam lex sub-¬
intrauit & ostendit hominib peccata sua simul¬
q arguit. prohibuit. penam indixit. ceperunt ho¬
mines abscondere peccata sua. & quedam opera
uiitutum foris exhibere. non ut implerent ustici-¬

Expanded text:
turalis dicitur, quia in illa concipitur, et cum illa turalis dicitur, quia in illa concipitur, et cum illa nascitur homo. Ratio vero ideo naturalis appellatur, quia illam ex prima adhuc conditione retinet homo. Illa igitur naturalis est conditione, ista nativitate. Illa naturalis est, quia eam cum primum conderemur accepimus; ista naturalis, quia illam cum nasceremur in hanc vitam nobiscum et in nobis apportavimus. Tales homines habebant prima tempora saeculi, quando lex non erat, quae peccata puniret, et libere peccabant homines, nec abscondebant peccata sua, quibusdam peccata prorsus esse non credentibus, aliis autem peccata quidem agnoscentibus, sed levia, et facili piaculo solvenda existentibus. Sed postquam lex subintravit et ostendit hominibus peccata sua, simulque arguit, prohibuit, poenam indixit, coeperunt homines abscondere peccata sua, et quaedam opera virtutum foris exhibere, non ut implerent justiti
Abbreviated transcription (Latin):
eorum & factis multa exempla adiusticiam & disci¬
plinam morum ꝑtinentia didicissent. non adiuir¬
tutem sedadquandam uitȩ huius honestatem
eos imitatisunt. Tales erant omnes religiosoꝵ
iurorum mali filii. uel affines siue eciam quicũq
familiares. qui disciplinam eorum non ꝑamorem
sed ꝑ quandam uiuendi consuetudinem tenue-¬
runt. & eiusmodi quasi homines scriptȩ legis erãt.
Reliqua humani generis multitudo. nec precep¬
tionib diuinis nec humanis institutionib rece¬
bantur. Sed erat lexunicuiq sua uoluntas. & dum
impune licuit quicquio placuisset. hoc potissi.¬
mum quisq sequebatur quo eum naturalis motus
siue carnis ad concupiscentiam sine ratioms ac
quandam formam iusticiȩ impellebat. Et ideo
non inmerito isti homines naturalis legis ap¬
pellantur. qui tantum regebantur naturali mo¬
tu siue concupiscentiȩ siue rationis. Concupiscen¬
tia autem sicut supra memoratum est ideo na¬

Expanded text:
eorum, et factis multa exempla ad justitiam et discieorum, et factis multa exempla ad justitiam et disciplinam morum pertinentia didicissent, non ad virtutem, sed ad quamdam vitae hujus honestatem eos imitati sunt. Tales erant omnes religiosorum virorum mali filii, vel affines, sive etiam quicunque familiares, qui disciplinam eorum non per amorem, sed per quamdam vivendi consuetudinem tenuerunt, et ejusmodi quasi homines scriptae legis erant. Reliqua humani generis multitudo nec praeceptionibus divinis, nec humanis institutionibus regebatur, sed erat lex unicuique sua voluntas, et dum impune licuit quidquid placuisset, hoc potissimum quisque sequebatur, quo eum naturalis motus, sive carnis ad concupiscentiam, sive rationis ad quamdam formam justitiae impellebat. Et ideo non immerito isti homines naturalis legis appellantur, qui tantum regebantur naturali motu sive concupiscentiae, sive rationis. Concupiscentia autem, sicut supra narratum est, ideo na
Abbreviated transcription (Latin):
nes uero scͥptȩ legis sunt. in quib maior iuget cogni¬
tio. qui extraditionib scripturarum & ex preceptis
quȩ recta & honesta sunt formam iuiuendi accipi¬
unt. Homines autem gr̃e dicuntur inquorum cor¬
eis. ꝑquem illuminantur ut quid agendum sit
agnoscant. & adiuuantur ut adimplere ualeant
bonum quod intelligere meruerunt. Exhis collige¬
re possumus. qualiter intempore naturalis legis¬
omnes iste tres manerie hominum fuerint. Erant
enim tunc homines iusti pauci quidem. & pene
ad huc mundo incogniti quos ds per spiritum
sanctum ad amorem suum accenderat. quib eciam
sepe uisibiliter apparens. & mutuis se collocutionib
familiarem prestans iam ueritatis. & loquendo forĩ
& intus aspirando patefecit. Isti homines gr̃ȩ erant.
Erat rursus aliud genus hominum qui uistos istõ
familiarius nouerunt. uel ex affinitate generis. uel
expropinquitate conuersationis. qui cum exdictĩ

Expanded text:
nes vero scriptae legis sunt, in quibus major viget cognines vero scriptae legis sunt, in quibus major viget cognitio, qui ex traditionibus Scripturarum, et ex praeceptis, quae recta et honesta sunt, formam vivendi accipiunt. Homines autem gratiae dicuntur, in quorum cor datus est eis , per quem illuminantur, ut quid agendum sit agnoscant et adjuvantur, ut adimplere valeant bonum, quod intelligere meruerunt. Ex his colligere possumus, qualiter in tempore legis naturalis omnes istae tres maneries hominum fuerint. Erant enim homines tunc justi pauci quidem, et pene adhuc mundo incogniti, quos Deus per Spiritum sanctum ad amorem sui accenderat, quibus etiam saepe visibiliter apparens, et mutuis se collocutionibus familiarem praestans viam veritatis, et loquendo foris, et intus aspirando patefecit. Isti homines gratiae erant. Erat rursus aliud genus hominum, qui justos istos familiarius noverunt, vel ex affinitate generis vel ex propinquitate conversationis, qui cum ex dictis
Abbreviated transcription (Latin):
quam aceptionem dicimus omnia naturalit̃
esse bona dcinde pro illa corruptione peccati
inqua nascumur. secundum quam dicit apłs.
natura filis ire sumus .i. corruptibili natiuitate.
e pecato obnoxia. Accipitur eciam natura pro
reliquiis ilis naturalis boni quȩ in homine
post peccatum remanserunt. Nlaturale enim.
bonum ꝑpeccatum in homine corrumpi po¬
tuit sed extingui omnino non potuit. quia
uiuit adhuc scintilla quedam naturalis racionis
nmente hominis ꝑquam discernit inter bonũ
& malum. secundum quam dicitapostolũ. Cum
enum gertes quȩ non habent legem naturaliter
quȩ legis faciunt. sunt eiusmodi legem non haben¬
tes. ipsi sibi sunt lex. Igrtur homines naturalis le.¬
gs sunt. qui aliam legem non habentes. ꝑnatura¬
lem racionem mores &e uitam suam instituunt. Uel
homines naturalis legis sunt. qui secundum cor¬
ruptionem peccati cum qua nati sunt in concupis¬
centra ambulant post desideria carris suȩ. Homi¬

Expanded text:
quam acceptionem dicimus omnia naturaliter quam acceptionem dicimus omnia naturaliter esse bona. Deinde pro illa corruptione peccati, in qua nascimur, secundum quam, dicit Apostolus: Natura filii irae sumus , id est corruptibili nativitate et peccato obnoxia. Accipitur etiam natura pro reliquiis illis naturalis boni, quae in homine post peccatum remanserunt. Naturale enim bonum per peccatum in homine corrumpi potuit, exstingui omnino non potuit, quia vivit adhuc scintilla quaedam naturalis rationis in mente hominis, per quam discernit inter bonum et malum, secundum quam dicit Apostolus: Cum enim gentes, quae non habent legem, naturaliter ea quae legis sunt faciunt, ejusmodi legem non habentes, ipsi sibi sunt lex . Igitur homines naturalis legis sunt qui, aliam legem non habentes, per naturalem rationem mores et vitam suam instituunt. Vel homines naturalis legis sunt, qui secundum corruptionem peccati, cum qua nati sunt, in concupiscentia ambulant post desideria carnis suae; homi
Abbreviated transcription (Latin):
uapbr umliter homines scripte legis paient
aatempuis sccipte lactis. & homines gracie aci
cemiuis araie Et tamen si diligenter attendimꝰ
insimigusas ins temporib omnes istas maneriã
hominum inuenimus. Ueabi of̾a. Intempore
Et similiter homines scripte legis. & homines
graciȩ tuncerant. S ed homines naturals leges
li logis propriȩ ꝑtinet adhomines raturalis
leges quia illi tunc enumero plures aeconuersatio.¬
ne manifestiores & statu excellentiores erart. Hos¬
mines autem scripte legis & homines gx̃ adhuc
erant & numero pauci. &e conuerfatione occulti exti¬
terunt. Similiter de tempore scripte legis etem¬
pore gracie sciendum est. Exponamus igit᷑ nunc
qui dicantur homines naturalis legis scripte le¬
gs. i homines graciȩ. ut quod dehis dicimus
expioposita distinctione singłorum facilius col¬
ligamus. Platura trib modis insacra scriptura
accipi solet. pro illo scilicet integro & incorrupto
bond in quo conditus fuit pͥmus homo Scd̃m

Expanded text:
liter homines scriptae legis pertinent ad tempus scriptae legis et homines gratiae ad tempus gratiae. Et tamen si diligenter attendimus, in singulis his temporibus omnes istas maneries hominum invenimus. Verbi gratia: In tempore et similiter homines scriptae legis, et homines gratiae tunc erant, sed homines naturalis legislis legis proprie pertinet ad homines naturalis legis, quia illi tunc et numero plures, et conversatione manifestiores, et statu excellentiores erant. Homines autem scriptae legis et homines gratiae adhuc erant et numero pauci, et conversatione occulti exstiterant. Similiter de tempore scriptae legis, et tempore gratiae sciendum est. Exponamus igitur nunc, qui dicantur homines naturalis legis, scriptae legis et homines gratiae, ut quod de his dicimus ex proposita distinctione singulorum facilius colligamus. Natura tribus modis in sacra Scriptura accipi solet, pro illo scilicet integro et incorrupto bono, in quo conditus fuit primus homo, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
insimilitudinem peregrini ambulantis. quasiqͥ
mundum fagat: ntercia scala pingitur forti.¬
tudo aeorsum nube amicta. quasi quȩ mundum
calea uerit & insublime sit elerrata sursum erectĩ
manib Noc autem sicitt diximus obseruandũẽ.
ut uirtutes ixta scałas intrinsecus disponantur.
homines autem inscalis ꝑsingulos tramites sin-¬
guli alternatim uiri & femine. ut sint. lx. fortes
israel ⁊. hx. regins. Repetimus hunc nunc breuiter
nuimerum & ordmem supradictarum uiretutum.
Infrigore orientis ascendentib de suꝑbia: Prima
scala est timor seciutoa dolor tercia amor In calore
occidentis ascendentib aconcupiscentia. prima scala
est patientia secunda miscłia. tertia compunctio.

Expanded text:
in similitudinem peregrini ambulantis quasi qui in similitudinem peregrini ambulantis quasi qui mundum fugiat. In tertia scala pingitur fortitudo deorsum nube amicta, quasi quae mundum calcaverit, et in sublime sit elevata sursum erectis manibus. Hoc autem, sicut diximus, observandum est, ut virtutes juxta scalas intrinsecus disponantur, homines autem in scalis per singulos tramites, singuli alternatim viri et feminae, ut sint sexaginta fortes Israel et sexaginta reginae. Repetamus nunc breviter numerum et ordinem supradictarum virtutum. In frigore orientis ascendentibus de superbia prima scala est timor, secunda dolor, tertia amor. In calore occidentis ascendentibus a concupiscentia, prima scala est patientia, secunda misericordia tertia compunc
Abbreviated transcription (Latin):
uolumen quod deorsum extenta manu porrigi¬
iur aeurta cam fragnenta uasis. In hoc uolu.¬
mine sicut. diximus scriptum est. In prin cipio fecit
deus celum & terram. quia pmma cogitio dei m¬
increaturis est. In secunda scala meditatio sedens ex-¬
primitur. & colligens fragmenta uasis fracti. Inter¬
cia scala contemplatio formaturadsimilitudmem
fabri conflans eadem fragnenta. itaut liquefactio
ꝑductum coloris quem suꝑius iuxta uersum hus
scalesursum poreximus. quasi ꝑfistulam inme¬
dium cubitum quasi imonetam currere uideat᷑.
Dropter hoc misterium quia integiitatẽ ammȩ
quam ignorantia frangit cognitio iuenit. medi¬
tatio colliggt contemplatio ꝑignem diumi amo¬
ris liquefaciendo mmonetam diuine similitu-¬
dinis ueformantam fundit.
gtur temperantia. asimilitudinem pa-¬
tris familias sedentis abmensam comedentis. & le-¬
mosinã distribuentis. quasi qui licite mundo
utatur Insecurida  scala pingitur prudentia

Expanded text:
volumen, quod deorsum extenta manu porrigivolumen, quod deorsum extenta manu porrigitur, et juxta eam fragmenta vasis. In hoc volumine, sicut diximus, scriptum est: In principio fecit Deus coelum et terram , quia primo cognitio Dei in creaturis est. In secunda scala meditatio sedens exprimitur, et colligens fragmenta vasis fracti. In tertia scala contemplatio formatur ad similitudinem fabri, conflans eadem fragmenta, ita ut liquefactio per ductum coloris quem superius juxta versum hujus scalae sursum porreximus quasi per fistulam in medium cubitum, quasi in monetam currere videatur. Propter hoc mysterium, quia integritatem animae, quam ignorantia frangit, cognitio invenit, meditatio colligit, contemplatio per ignem divini amoris liquefaciendo in monetam divinae similitudinis reformandam fundit. gitur temperantia ad similitudinem patrisfamilias sedentis ad mensam, comedentis et eleemosynam distribuentis, quasi qui licite mundo utatur. In secunda scala pingitur prudentia,
Abbreviated transcription (Latin):
sas intrinsecus ꝑ campos disponuntur uirtu¬
tes. Incalore occidentis uxta pedem primȩ scalȩ.
mulier quedam nuda pubetenus de cauerna ꝓ¬
cecdit. folus supradicti rami obumbrata. contra
quam alatere incentorum uiciorum ignem de ore.
& narib emittit ad exprimendam concupis-¬
centiam. Paulo altius in eadem scala nudus
quidam uirgis ceditur: ad exprimendam pati¬
entiam. In secunda scala quidam elemosinam
largitur ad significandam miscd̃iam. Intercia
scala quidam insimilitudine orantis pectus
tundens describitur. ad compunctionem deno-¬
tandam. Omnes autem uirtutes sursum respi¬
cere debent. ut ꝓhumana laude nichil fiat: afri-¬
gore occidentis iuxta pedem primȩ scalȩ. quidã
decauerna obuoluta facie prodiens corruit & in
lapidem offendens uas quod portat confringit
adecprimendam ignorantiam. quȩ peruariõ
errores animȩ integritatem dissipat. post hec
in eadem scala cognitio erecta pingitur contra

Expanded text:
las intrinsecus per campos disponuntur virtulas intrinsecus per campos disponuntur virtutes. In calore occidentis juxta pedem primae scalae mulier quaedam nuda pubetenus de caverna procedit foliis supradicti rami obumbrata, contra quam a latere incentor vitiorum ignem de ore et naribus emittit, ad exprimendam concupiscentiam. Paulo altius in eadem scala nudus quidam virgis caeditur, ad exprimendam patientiam. In secunda scala quidam eleemosynam largitur, ad significandam misericordiam. In tertia scala quidam in similitudine orantis pectus tundens describitur, ad compunctionem denotandum. Omnes autem virtutes sursum respicere debent, ut pro humana laude nihil fiat. A frigore occidentis juxta pedem primae scalae quidam de caverna obvoluta facie prodiens corruit, et in lapidem offendens, vas quod portat confringit, ad exprimendam ignorantiam, quae per varios errores animae integritatem dissipat. Post haec in eadem scala cognitio erecta pingitur contra
Abbreviated transcription (Latin):
ascendunt qui a calore orientis. & qui acalore
ocuidentis. propitrea mutaꝙ parte desumiuie
nfaiorio scasȩ canius tenditur decrsum. biuite
hatrns folia snic fructum att quasi aligno uite
heumri hos pascat iulos obumdrte urtiuet
aeun ont a snigula scalas alatere intrinsecũ
men nudis ascendit exuuiis supbie deorsu
abieclis propter igiem & uermes qui sub pede scalȩ
depieti sunt. In secunda scala depingitur dolor.
&e uixta eum transmigatio babilonis incipiens
aioachim &ita oblique descendens usq ad pedem
scde scale ibiq exiens ab arca in babylonem. cuius
situs in mappa mundi ibidem constat. Iuxta ter¬
ciam scalam amor pingitur. quasi una de iurgi¬
nib cum ardente lampade &euase olei expectans
atuentum sponsi. Singule autem iurtutes.
una manu sursum porrecta gestum ascendentis
exprimunt. In hoc eciam differentia attendenda
est. quia inscalis ascendunt homines Iurta sca¬

Expanded text:
ascendunt, qui a calore orientis, et qui a calore ascendunt, qui a calore orientis, et qui a calore occidentis, propterea in utraque parte de summitate inferioris scalae ramus tenditur deorsum, hinc habens folia, hinc fructum, ut quasi a ligno vitae veniens hos pascat, illos obumbret. Virtutes autem contra singulas scalas a latere intrinsecus men nudus ascendit, exuviis superbiae deorsum abjectis, propter ignem et vermes, qui sub pede scalae depicti sunt. In secunda scala depingitur dolor, et juxta eum transmigratio Babylonis incipiens a Joachim, et ita oblique descendens usque ad pedem secundae scalae, ibique exiens ab arca in Babylonem, cujus situs in mappa mundi ibidem constat. Juxta tertiam scalam amor pingitur quasi una de virginibus cum ardente lampade et vase olei, expectans adventum sponsi. Singulae autem virtutes, una manu sursum porrecta, gestum ascendentis exprimunt. In hoc etiam differentia attendenda est, quia in scalis ascendunt homines, juxta sca
Abbreviated transcription (Latin):
pens amplectit᷑. quia in utroq ad huc quo quo m̃
dominatur. Sed hii qui ꝑtramites .i. diuina
precepta ascendunt. ubiq serpentem deorsum
premunt. Sunt etiam inquattuor angulis
archȩ quattuor euangelistȩ depicti. Infrigore
orientis leo. ut terreat elatos. Infrigore occidentiꝰ
aquila. ut illuminet cȩcos. In calore occiãentis
uitulus ut carnem mactet. In calore orienttis
homo. ut hominem ad originem suam reuocet.
Perlibrum uitȩ qui ad aquilonem respicit. as¬
cendunt qui afrigore orientis. & qui a frigore
occidentis. & propterea inutraq parte asumini¬
tate inferioris scalȩ intrinsecus manus cum
uolumine aperto deorsum extenditur. ut qua.¬
si aubro uite ueniens hinc increpet hinc erudiat.
In uno scripta est in crepatio.ue. Ue. ue. In alt̾o
scripta est eruditio. uide. In principio fecit acũ
celum & t̾ram. secundum quod lignificatio
ascensionum utriusq exigit. Per lignũ uitȩ

Expanded text:
pens amplectitur, quia in utroque adhuc quoquomodo pens amplectitur, quia in utroque adhuc quoquomodo dominatur. Sed ii qui per tramites, id est divina praecepta ascendunt, ubique deorsum serpentem premunt. Sunt etiam in quatuor angulis arcae quatuor evangelistae depicti. In frigore orientis leo, ut terreat elatos. In frigore occidentis aquila, ut illuminet caecos. In calore occidentis vitulus, ut carnem mactet. In calore orientis homo, ut hominem ad originem suam revocet. Per librum vitae, qui ad aquilonem respicit, ascendunt qui a frigore orientis, et qui a frigore occidentis, et propterea utraque parte a summitate inferioris scalae intrinsecus manus cum volumine aperte deorsum extenditur, ut quasi a libro vitae veniens, hinc increpet, hinc erudiat. In uno scripta est increpatio. Vae, vae, vae. In altero scripta est eruditio Judae. In principio creavit Deus coelum et terram , secundum quod significatio ascentionum utriusque exigit. Per lignum vitae