comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m ea uiuere iurauimꝰ. Et psalmi¬
sta dicit. Tu mandasti maudatatua:
custodiri nimis. Et iacobus. Si quis
totam legem seruauerit. offendĩt
aũt in uno: factus est om̃ium reuᷤ.
Pertinebit gͦ ad prepositũ. et adeũ
qui custos est ordinis: ut ad presbi.¬
terum cuiꝰ est maior auctoritas. idest
ad abbatem referat quicqͥcl ꝑse scd̃m
canonicam regulam non potest diffi¬
nire. Quod si incongregatione ubi ẽ
ordo canouieꝰ nõ est abbas sed ep̃c: ip
ti: ut bñ orclinata custodiant. erra¬
ta corrigant. uitam et mores subdi¬
torum uerbo et exemplo componãt.
aplĩ formam sectantes qui ait. ar¬
gue. obsecra. increpa: immiscentes
temꝑibus temꝑa. terroribꝰ blancli¬
menta. Indisciplinatos et inquie
tos debent durius arguere. obecli¬
entes et mites et pacientes. ut iume¬
lius ꝓficiant obsecrare. Negligenteᷤ
et contempnentes. et suꝑbos aut in¬
crepent aut corripiant. Neq disil¬
mulent peccata delinquentiũ. sed
ut cepe men rint oriri racdicitꝰ ut

Expanded text:
secundum ea vivere juravimus. Et Psalmista ait: Tu mandasti mandata tua custodiri nimis . Et apostoluservaverit, offendat autem in uno, factus est omnium reus . Pertinebit ergo ad praepositum et ad eum qui custos est ordinis, ut ad presbterum cui major est auctoritas, id est ad abbatem referat quidquid per se secundum canonicam regulam non potest definire. Quod si in congregatione ubi est ordo canonicus non est abbas sed episcopussia ut bene ordinata custodiant, errata corrigant, vitam et mores subditorum verbo et exemplo componant, Apostoli formam sectantes qui ait: Argue, obsecra, increpa . Immiscentes temporibus tempora, terroribus blandimenta, indisctos debent durius arguere, obedientes autem et mites et patientes, ut in melius proficiant, observare; negligentes, et contemnentes, et superbos, increpent et corripiant. Neque dissimulent peccata delinquentium, sed mox ut coeperint oriri, radicitus ut
Abbreviated transcription (Latin):
molestũ cͣe : nec iniustũ uideri
stari: si infirmos uident miscd̾ius
tractari. Inmo qr fortiores sũt: in
se debent abstinentie seruare rigo¬
rem. et aliorũ inbecillitatẽ equani¬
miter portare ꝑcompassionem.
ec illos feliciores putent. qr
sumũt qͦd nõ sumũt ipsi: s sibi
potius gratulent᷑. qr ualent qͦd¬
eluis est nõ ualent illi.

Expanded text:
molestum esse, nec injustum videri stari si infirmos vident misericordius tractari; imo, quia fortiores sunt, in se debent abstinentiae servare rigorem, et aliorum imbecillitatem aequanimiter portare per compassionem. Nec illos ditiores putent, quia sumunt quod non sumunt ipsi, sed sibi potius gratulentur, quia valent quod non valent illi.
Abbreviated transcription (Latin):
rimũ quidem sũmoꝑe caue
re debemꝰ:ne duris uerbis
aliqũe conturbemꝰ. qͥd si inhoc ali¬
qͣndo peccamꝰ ex fragilitate. oportet
continuo ad satis factionẽ festinare:
et contra sermoue durũ ꝓferre dul¬
cem atqiz placabilemi: ut uulnꝰ com¬
motionis. sanet medicina humilis
confessionis. Sed sicut prediximus:
melius est añ cauere uiciũ: quam
postea emendare cõmissum. Idõ ser¬
iuis dĩ semꝑ debet ponere custodiã
ori suo ut nõ delinquat in lingua
sua: et tũc maxime qͣndo aduersus
eũ consistit peccator. uidelicet aliqͥs
sant irritare famulos dñi. Ergo si
est tibi intellectus respondȩ primo
tuo. sin aucem sit manus tua suꝑ os
tuũ: ne capiaris uerbo indisciplina¬
to et confundaris. Quando aũt¬
necessitas discipline inmoribus co¬
ercenois dicere uos dura uerba cõ¬
pellit. si ipsi etiam modũ uos exces¬
sisse sentitis. non auobis exigitier
ut auobis subditis ueniam postu¬
ietis: ne apud eos quos oporcec ẽe

Expanded text:
rimum quidem summopere caveamus ne duris verbis aliquem conturbemus, quod si aliquando peccamus ex fragilitate, oportet continuo ad satisfactionem venire, et contra sermonem durum proferre dulcem atque placabilem, ut vulnus commotionis sanet medicina humilis confessionis. Sed sicut praediximus: Melius est ante cavere vitium quam postea emendare commissum. Ideo servus Dei debet semper ponere custodiam ori suo, ut non delinquat in lingua sua, et tunc maxime quando adversus eum consistit peccator, videlicet aliquissant irritare famulos Dei . Ergo si est tibi intellectus, responde proximo tuo: Sin autem, sit manus tua super os tuum ne capiaris verbo indisciplinato et confundaris . Quando autnecessitas disciplinae moribus coercendis dicere vos dura verba compellit, si etiam ipsi modum vos excessisse sentitis, non a vobis exigitur ut a vobis subditis veniam postuletis, ne apud eos quos oportet e
Abbreviated transcription (Latin):
telligimꝰ et discernimꝰ habeamus
uanda sũt: ut qͦd tibi nõ uis fieri
alii ne feceris. Et que uultis ut
faciant uobis homines: et uos
facite illis. Ex hac gemina dilectio
tur uirtutes: quibꝰ aut utiliter
que sunt appetenda cupimꝰ. aut
que uitanda sũt uitamꝰ. Ex hiis
ouobus articulis. congrue oii¬
gitur primus: dũ et bñficiis foue¬
tur. et nulla malicia leditur. In om¬
nibus ergo quibꝰ ucitur cransicu¬
ra necessitas. debet semꝑ emuiere
caritas: qr quiequid agimꝰ. aut lo¬
tem d̃ĩ debet respicere. aut ꝓximi.

Expanded text:
telligimus et discernimus habeamus telligimus et discernimus habeamus ervanda sunt. Ut quod tibi non vis fieri aliis ne feceris . Et quae vultis ut faciant vobis homines, et vos facite illis . Ex hac gemina virtute tes oriuntur, quibus aut utiliter quae sunt appetenda cupimus, et quae vitanda sunt vitamus. Ex his duobus articulis congrue diligitur proximus, dum et beneficiis fovetur et nulla malitia laeditur. In omnibus ergo quibus utitur transitura necessitas, debet semper eminere charitas. Quia quidquid agimus aut lotem debet res
Abbreviated transcription (Latin):
ransitura quippe necessitaᷤ.
uacur cemꝑalibus rebus.
temꝑaluꝰ studiis. inquibꝰ debet
semꝑ caritas eminere: qr nichil
potest placerc d̾o sine caritate. In
cunctis gͦ que agimus. necesse est
semꝑ ut suꝑemineat caritas: qr
ipsa est mater uirtucũ. ip̃a est ra¬
dix om̃ium bonoꝵ. Hec est uia
sublimior que tendit ad celum:
de qua paulus ait. Adhuc excellẽ¬
tiorem uiam uobis demonstro.
sluicũ ꝓficit in hac caritate: qui
pamore di cuncta que mudi huiꝰ
sunt despicit. nichil sibi retinere
appetit. quicqͥd habet incominu¬
ne diuidit. uere per excelsam ui¬
am gradit᷑: qui calcatis terrenis
mente et desiderio ad celestia sub¬
ieuatur. Caritas in amore di con¬
stat et ꝓxiuri. Amor autem d̃i tri¬
bus rebus exprimit᷑: ut nichil re¬
maneat in homine qͦd nõ diuine
oilectioni subdatur. Namd̾m pre¬
cipumͣ dilig̾e ex coto corde: uidelicet
ut om̃s cogitationes nr̃as referamꝰ¬
tamente: ut omñe ratioũẽ qua in¬

Expanded text:
ransitura quippe necessitas utitur temporalibus rebus, temporalibus studiis, in quibus debet semper charitas eminere, quia nullus potest placere Deo sine charitate. In cunctis ergo quae agimus necesse est ut semper emineat charitas, quia ipsa est mater virtutum, ipsa est radix omnium bonorum. Haec est via sublimior qua tenditur ad coelum, de qua Paulus apostolus ait: Adhuc excellentiorem vobis viam demonstro . Multum proficit in hac charitate qui pro amore Dei cuncta quae hujus mundi sunt despicit, nihil sibi retinere appetit, quidquid habet in commune dividit. Vere per excelsam viam graditur, qui, calcatis terrenis, mente et desiderio ad coelestia sublevatur. Charitas in amore Dei constat et proximi. Amor autem Dei tribus modis exprimitur, ut nihil remaneat in homine quod non divinae dilectioni subdatur. Nam Deum praecipimur diligere ex toto corde, videlicet ut omnes cogitationes nostras referta mente , ut omnem rationem qua in
Abbreviated transcription (Latin):
cũq aũt intantũ ꝓgre siꝰ fuerit
malũ. ut occulte ab aliqͦ li teras.
nel qͦdnbet munꝰ acceꝑit: si hocul¬
to confitet᷑ parcat᷑ illi et oret᷑ ꝓ eo.¬
deo ꝓgressum e̾e in masũ magnũ
dicit frẽm qui occulce aliquid reci¬
pit: qr aliquid occultare. est ordi¬
malũ incurrit: qui sui ordĩs pre¬
uaricator existit. Nisi ꝓph̾a sanctꝰ
malũ magnũ c̾e̾ sciret qͦd gyez⁊ dis¬
cipulus siuus a naaman syromunꝰ
occultũ accepisset: nequaqũa tã
terribiliter passione lepre eũ per¬
cuteret. Exemplo itaq suo nos co¬
cuit. graui correctione c̾e dignũ:
qui cõmitteret simile peccatum.
Tamen si hoc ultro conficetur: par¬
dicit. Dixi confitebor aduersũ me¬
impietatẽ peccati mei. Si
Si autẽ

Expanded text:
cumque autem in tantum progressus fuerit malum, ut occulte ab aliqua litteras vel quaelibet munuscula accipiat, si hoc ultro confitetur, parcatur illi, et oretur progressum esse in malum magnum dicit fratrem qui occulte aliquid recipit, quia aliquid occultare, est ordimalum incurrit qui ordinis sui praevaricator existit. Nisi propheta sanctus magnum malum esse sciret quod Giezi discipulus suus a Naaman Syro munus occultum accepisset , nequaquam eum tam terribiliter passione leprae percuteret. Exemplo itaque suo nos docuit gravi correctione dignum qui committeret simile peccatum. Tamen, si hoc ultro confitetur, pardicit: Dixi: Confitebor, einiquitatem peccati mei . Si aute
Abbreviated transcription (Latin):
corrigit᷑. acrius necesse est
ut arguatur. Cũ dolore enĩ absci¬
cenda sũt uulnã: que leuiter sana¬
ri nõ possunt. Qui ammonitus se¬
creto de pecrato corrigi negligit
publice arguendus est: ut uulnꝰ
qͦd occulte sanari nescit. manife¬
ste ualeat emendari. Manifesta
aũt pecrata: nõ sũt occulta cura¬
tione purganda. Nalam enĩ ar¬
guendi sunt qui palam pecrant:
hii qui eos imitando deliquerant
corrigantur. Is eigo qui secre co¬
aminouitꝰ corrigi uoluit: publice
conuictꝰ debet emendatoriã subu¬
re undictamn
Qu̾a si ferre re

Expanded text:
corrigitur, acrius necesse est ut arguatur. Cum dolore enim abscindenda sunt quae leniter sanari non possunt. 12. Qui admonitus secrete de peccato, corrigi negligit, publiquod occulte sanari nescit manifeste valeat emendari. Manifesta autem peccata non sunt occulta ratione purganda. Palam enim arguendi sunt qui palam peccant, ne, ii qui eos imitando deliquerunt corrigantur. Hic ergo qui secreto corrigi noluit, publice convictus debet emendatoriam subire vindictam. Quam si ferre re
Abbreviated transcription (Latin):
l nrõs quos indicando corrige
petestis. tacendo perire ꝑnilttite.
secari ⁊ ñõne crudeliter ate sileret᷑
et uriscd̾iter indicaretur: quanto
ergo potius debes mauifestare: ne
decerius putrescat in corde

Expanded text:
ros, quos indicando corrigere potestis, tacendo perire permittitissecari; nonne crudeliter abs te sileretur, et misericorditer indicaretur? Quanto ergo potius eum debes manifestare, ne deterius putrescat in corde
Abbreviated transcription (Latin):
Si aũt hinc int̾ rent᷑.
uos concenciones et mur¬
mura oriunt᷑. cũ conque¬
ritur aliquis se deterius
accepisse qũa prius habu¬
erat. et indignũ se esse qͦd
nõ ita uestiatur sicut aliuᷤ
frater eiꝰ uestiebat᷑: hinc
uos ꝓbate quantũ uobis
desit in illo interiore sc̃o
habitu cordis. qui ꝓhabi¬
tu corporis litigatis. Ca¬
men si sic ur̃a toleratur
infirmitas. ut hoc recipi
sibi aliquid operct᷑. sed om¬
nia opera ur̃a incõmune fi¬
ant maiori studio et freqũe¬
tiori alacritate. qũa siuo¬
bis singuli feceritis ppria.¬
enim de qua scriptũ est qͦd
nõ querit que sua sũt sic
intelligitur: quia cõmuni-
appriif. nõ ꝓpria cõmunibꝰ
ante pouit. Et ideo qũato
amplius rem cõmune qũa
ꝓpria nr̃a curaueritis. tau¬
to uos amplius ꝓficere no¬
ueritis: uit in omnib qui¬
bus utitur transitoria ne¬
cessitas. semꝑemineat q̃
permanet caritas¬
onsequens ergo est ut
aliqua necessitudine ad se
o constitutis. aliqũa contu¬

Expanded text:
Si autem hinc inter vos contentiones et murmura oriuntur, cum queritur aliquis deterius se accepisse quam prius habuerat, et indignum se esse qui non ita estiatur, sicut alius frater ejus vestiebatur; hinc vos probate quantum vobis desit in illo interiore sancto habitu cordis, qui pro habitu corporis litigatis. Tamen si sic vestra toleratur infirmitas, ut hoc recipiasibi aliquid operetur; sed omnia opera vestra in commune fiant, majori studio et frequentiori alacritate, quam si vobis singulis faceretis prenim, de qua scriptum est, quod non quaerat quae sua sunt , sic intelligitur, quia communia propriis, non propria communibanteponit. Et ideo quanto amplius rem communem quam propriam curaveritis, tanto amplius vos profecisse noveritis; ut in omnibus quibus utitur transitura necessitas, superemineat quae permanet charitasonsequens ergo est ut aliqua necessitudine ad se o constitutis aliquis vel aliqua contu
Abbreviated transcription (Latin):
et in cet̾ĩs similicer. Om̃ia eñi incõ¬
muni debemꝰ hab̾e: et om̃ia com¬
muni nomine appellare. Sedin
hoc pensandũ est: quanta diffe̾n¬
tres. Nam illi quod cõmune est di
uidunt: isti qͦd diuisũ erat in com¬
mune ponunt. Ioi quisq qͦd suũ
est querit: isti nõ que sua sũt que¬
runt. sed que ihu xp̃i. Nlus gͦ ualec
ista ppinquitas qua illa: qr illa defi¬
cit. ista crescit. Illa habet diuisione :
ista unitatẽ. Illa transit cũ sclo: ista
permanet cũ futuro. Adhoc mͦ ini
sed nondũ apparet qͥd erimꝰ. Scimꝰ
aũt qm̃ cũ apparuerit similes ei e

Expanded text:
et in caeteris similiter. Omnia enim in communi debemus habere, et omnia communi nomine appellare. Sed in hoc pensandum est quanta differentuales. Nam illi, quod commune est eis, dividunt: isti quod divisum erat, in communi ponunt. Ibi quisque, quod suum est, quaerit: isti non quae sua sunt, quaerunt, sed quae Jesu Christi. Plus ergo valet ista propinquitas quam illa; quia illa deficit, ista crescit. Illa habet divisionem, ista unitatem. Illa transit cum saeculo, ista permanet cum futuro. Ad hoc enim ssed nondum apparuit quid erimus. Sciemus autem cum apparuerit, simi
Abbreviated transcription (Latin):
bis anima uua: et cor unum in deo.
e sũt primitie sp̃c. quaser pri¬
mordio nr̃e conu̾sionis offerre om̃i¬
potenti dõ debemꝰ: sicut ipsa sapien¬
tia precipit dicens. fili dam̾ cortuũ.
Prius eñĩ corde et uoluntate trahim
addm̃. Ergo si corꝑe separam᷑ a sclõ.
corde et anima iungam᷑ dõ: ut pos¬
simus ueraciter dicere. Michi aũt
ergo ei : ut simus fortes ꝑeũ. ut si¬
nus unũ in ipso. et beati cũ ipsodi¬
camus ei. Adhesit anima mea post
te. Caritas nos separat amundo:
ec ipsa nos coniungit dõ. Sic erit
nobis anima una. et corunũ in d̾o:
siex coto corde. et ex tota aĩa diliga¬
mus d̾m. D̾s eñĩ caritas est: et qui

Expanded text:
bis anima una et cor unum in Deo. Hae sunt primitiae spiritus, qua ex primordio nostrae conversionis offerre omnipotenti Deo debemus, sicut ipsa Sapientia praecepit, dicens: Fili, da mihi cor tuum . Prius enim corde et voluntate trahimur ad Deum. Ergo si corpore separamur a saeculo, corde et anima jungamur Deo, ut possimus veraciter dicere: Mihi autem ergo ei, ut simus fortes per ipsum, ut simus unum in ipso, et beati cum ipso dicamus ei: Adhaesit anima mea post te . Charitas separat nos a mundo, et ipsa nos conjungit Deo. Sic erit nobis anima una, et unum cor in Deo, si ex toto corde, et ex tota anima diligamus Deum. Deus enim charita
Abbreviated transcription (Latin):
eͦd si nõ laboramꝰ et manducamꝰ: tan¬
to maioris criminis efficim᷑ rei. quan¬
to d̾i bñficia sumimꝰ indigni. Oportet
gͦ ut seruiamꝰ ei aquo pascimͦ: si sũ
periculo anime uolumꝰ sumere hoc
qͦd nobis distribuit᷑. Et tanto plus
to ea ꝑcipimꝰ sn̾ magnolabore. Nam
actionibus suis offendunt: Usus cũi
scli: honiiũe ad pecratũ. etiã quandoq
inuitũ trahit. hii uͦ quibꝰ et curamũ¬
diet occasio peccandi nõ est. quanto
muiꝰ religiose uiuũt. canto amplius
suꝑnũ iudicẽ offendũt: nec sũgraui¬

Expanded text:
Quia si non laboramus et manducamus, tanQuia si non laboramus et manducamus, tanto majoris criminis efficimur rei, quanto Dei beneficia suscipimus indigni. Oportet ergo ut serviamus ei a quo pascimur, si sine periculo animae volumus sumere hoc quod distribuitur, et tanto plusto ea percipimus sine magno labore. Nam actionibus suis offendunt? Usus enim saeculi hominem ad peccatum etiam quandoque invitum trahit. Hi vero quibus et cura mundi, et occasio peccandi deest, quanto minus religiose vivunt, tanto magis supernum judicem offendunt: nec s
Abbreviated transcription (Latin):
li necessitate indigemꝰ: recte subiunc¬
tum est. Et distribuatur unicui
ordinari ecclĩas suas. ut alii
uacarent sp̃ũalibus: alii eis temꝑa¬
lia ministrarent. Et idõ alios uoluit
ẽẽ preposicos: alios subdicos. Nrepo¬
sitorũ officium est: subditis corꝑalia
ministrare. Subditorum ministerium
est. spũalibus studiis insistere: lectioni.
orationi. contemplationi uacare: ĩpsal¬
mis. ymnis. et canticis spũalibus celesti
dño deseruire cottidie. Tanto gͦ opus
est ut cirra se sollicitius uiuãt: qũã¬
to eos alienacura nõ implicat. Consti¬
tutũ est adño: ut qui altari seruiunt.
de altari uiuant. Dignꝰ est enĩ oꝑari¬
us. sicuc ip̃e ait mercede sua. Et id̾o si
uiuimꝰ de annona xp̃i: iustũ est ut
laboremꝰ in seruicio xp̃i. Et tũc digne
mercedẽ accipiemꝰ: si prius boni ope¬
rarii fuerimꝰ. Dicit enĩ paulus apls̃.
Qui nõ uult oꝑari: nõ manducet.

Expanded text:
li necessitate indigemus, recte subjungli necessitate indigemus, recte subjungitur. Et distribuatur unicuiqs voluit ordinari Ecclesias suas, ut alii vacarent spiritualibus, alii eis temporalia ministrarent. Et ideo alios voluit esse praepositos, alios subditos. Praepositorum officium est subditis corporalia ministrare. Subditorum ministerium est spiritualibus studiis insistere: lectioni, orationi, contemplationi vacare, in psalmis, hymnis et canticis spiritualibus coelesti Domino deservire. Tanto ergo opus est ut circa se sollicitius vivant, quanto eos aliena cura non implicat. Constitutum est a Domino, ut qui altari serviunt, de altari vivant: Dignus est operarius, sicut ipse ait, mercede sua . Et ideo si vivimus de annona Christi, et justum est ut laboremus in servitio Christi: et tunc digne mercedem accipimus, si prius boni operarii fuerimus. Dicit enim apostolus Paulus: Qui non vult operari, non manducet .
Abbreviated transcription (Latin):
Et apls. Non habemꝰ hic manencẽ
ciuitatẽ: s futurã inquirimꝰ. Ergo
nõ debemꝰ hab̃e ꝓpria: s sint nobiᷤ
omia cõmunia. Partes sibi faciũt
homines in hoc scło. alius aurum
et argentũ. alius domos et famili¬
as. alius nomen grande. potentiam
si diu̾so mͦ. Pars uͦ pioꝵ: est ip̃e d̾̃s.
talem h̾editatẽ ut est dñs: tales
nos oportet erhib̾e ut digni simuꝰ
euiu possid̾e. et possidĩ ab ipso. Ergo
si uolumꝰ iu h̾editatem posside̾ dñm:
nichil debemꝰ haber extra dñm. Ni
mis est auarꝰ: cui nõ sufficit d̃s. Qͦd
si quippiã aliud querimꝰ. uerbi gr̃a
aurũ argentũ possessiones: cũ istis
partibꝰ. pars fieri dñs dedignatur.
uerba sũt beati ih̾onimi. Ego inquit
nõ accipio hereditatẽ inter ceteras
tribus:s quasi sacerdos et leuita
uiuo de decimis. et altari seruiens
uietũ et uestitũ hiis contentꝰ ero: et
nudam cruc̃ẽ nudꝰ sequar. Beati eñi
rum. Et qr quadiu hic uiuimꝰ corꝑa¬

Expanded text:
 hic manentem civitatem, sed futuram requirimus . Ergo non debemus habere propria, sed sint nobis omnia communia. Partes sibi faciunt homines in hoc saeculo: alius argentum et aurum; alii domos et familias: alius nomen grande, potentiam rsi diverso modo. Pars vero piorum est ipse Deus. talem haereditatem ut est Dominus, tales nos oportet exhibere, ut digni simus eum possidere et possideri ab ipso. Ergo si volumus in haereditatem possidere Deum, nihil debemus habere extra Deum. Nam nimis est avarus cui non susi quidpiam aliquid quaerimus verbi gratia aurum, argentum, possessiones, cum istis partibus pars fieri Dominus dedignatur. Verba sunt Hier.: Ego, inquit, non accipio haereditatem inter caeteras tribus; sed quasi sacerdos et levita uiuo de decimis et altari semiens uictum et uestitum his contentus ero et nudam crucem nudus sequar. obsecro irum . Et quia quandiu hic vivimus, corpora
Abbreviated transcription (Latin):
tanto inpericulo maiore uersatur.
n ꝑiculo magno uersatur: quisquis
m regiminis locosubliiat᷑. Nam qͣn¬
cosuꝑior gradus: tanto periculosior
casus. Et cui plus cõmitticur: plus
ab eo erigitur. Grande ꝑiculum est.
sibi et aluis uiuere. temꝑalia simul ⁊
sp̃ualia ꝓuidere. sic sui cura agere nt
alios uon negligat. sic de aliis cogita
cat asp̃ualibus. sic mardescere ad sp̃u¬
alia. ut sit sollicitus de temꝑalibus.
Inde ergo amplius debent prelato sub¬
ꝑipsis laborare. Quod cũ faciũt: non¬
solũ sui sed etiam ipsius miserentur.¬
Sui uidelicet: quia aĩas suas saluãt.
scriptum est eñi. Miser̾e anime tue
placens clõ. Ipsius quoq qui preest
miserentur: quia onus eiꝰ obecdien
do alleuant. Cum eñĩ scriptũ sit. filiuiꝰ
sapiens letificat patrem: tantoplus
gauelent et libentius laborant pa¬
tres sp̃uales ꝓ filiis. qͣnto cos uident
sp̃ualibus obtemꝑare disciplinis.
Donet dñs ut obseruetis hec omĩia.

Expanded text:
ajori periculo versatur. In periculo magno versatur, quisquis in regiminis loco sublimatur. Nam quanto superior gradus, tanto periculosior casus, et cui plus committitur, plus ab eo exigitur. Grande periculum est sibi et aliis vivere, temporalia simul et spiritualia providere. Sic debet sui curam agere, ut alios non negligat, sic de aliis cogitarcat a spiritualibus. Sic inardescere ad spiritualia, ut sit sollicitus de temporalibus. Inde ergo magis subditi praelato obevident laborare. Quod cum faciunt non sui, sed etiam ipsius mSui videlicet; quia animas suas salvant. Scriptum est enim: Miserere animae tuae placens Deo . Ipsius quoque qui praeest miserentur; quia onus ejus alleviant obediendo. Cum enim scriptum sit: Filius sapiens laetificat patrem ; tanto plus gaudent et liberius laborant Patres spirituales pro filiis, quanto magis eos vident spiritualibus obtemperare disciplinis. Donet Dominus ut observetis haec omnia
Abbreviated transcription (Latin):
titudinis excedat: ut contra primo
que preualet impenclat. sed hec im¬
penclendonon timeat. ut sic in boniꝰ
que exibet tumoris precipiciũ pa¬
rieat. ne tam̃ aboni excerticio torpeᷤ¬
cat: ut sic que possidet tribuat qua¬
tinꝰ quanta sit largitas remuneran¬
tis attenclat. ne cũ terrena largitur.
suam plusqũa necesse est inopram
cogiret. et in oblatione muneris hy¬
laritatis lumen tristicia obscuret.
Bñ ergo lex dĩ multiplex dicitur: qr
nimirum una eademq caritas si m̃e¬
tem plene ceperit. hanc adinnume¬
ra oꝑa multipliciter accendit. Mul¬
tiplex gͦ ista lex dĩ est: que singuliᷤ
rerum articulis nõ ꝑmutata congͣ¬
it. et causis se uariantibus non uaria¬
ta coniungit. Cuiꝰ nimirũ legis multi

Expanded text:
ctitudinis excedat; ut cuncta proximis, ctitudinis excedat; ut cuncta proximis, quae praevalet, impendat, sed haec impendendo non tumeat; ut sic in bonis quae exhibet tumoris praecipitium paveat, ne tamen a boni exercitio torpescat; ut sic quae possidet tribuat, quatenus quanta sit largitas remunerantis attendat, nec cum terrena largitur, suam plus quam necesse est inopiam cogitet, et in oblatione muneris hilaritBene ergo lex Dei multiplex dicitur, quia nimirum una eademque charitas si mentem plene coeperit, ad innumera opera multiformiter accendit. Multiplex ergo ista lex est Dei quae singulis hic rerum articulis non permutata congruit, et causis se variantibus non variata conjungit. Cujus nimirum legis multi
Abbreviated transcription (Latin):
peste languentibus gr̃am benig¬
nitatis impendat. ut discordes pa¬
ce uniat. ut concordes ad concupis¬
centiam uere pacis accendat: ut in¬
digentibꝰ necessaria tribuat. ut er¬
rantibus uiam rectitudiuis osten¬
dat. ut afflictos uerbo et compassi¬
one mulceat. ut accensos iuhuius¬
muncli desideriis increpatione restͥn¬
gat: ut minas potentiũ racionatio¬
ne mitiget: ut oppressorũ angusti¬
as. quanta preualet ope leuet. ut
nat. ut incꝰ suꝑbientib exibeat cũ
pacientia discipliña. ut erga erra¬
ta subditoꝵ sic mansuetudorelũ
temꝑet. quatinꝰ aiustitie stucdio
non eneruet. sic adultionem ⁊ eluᷤ
ferueat. ne tam̃ pietatis limicẽ fer¬
uendo transcendat: ut ingratos
ualet taceat. ut quecũq corrigi loq¬
uendo possint. consensum ẽẽ silentio
pertimescat: ut sic ea que tacet tole¬
ret. ne tam̃ in animo uirꝰ doloris occul
cet. ut sic maliuolis munꝰ benignita¬
tis cxibeat. ne tam̃ ꝑ grãm aiure rͤ¬

Expanded text:
peste languentibus gratiam benigpeste languentibus gratiam benignitatis impendat, ut discordes pace muniat, ut concordes ad concupiscentiam verae pacis accendat, ut indigentibus necessaria tribuat, ut errantibus viam rectitudinis ostendat, ut afflictos verbo et compassione mulceat, ut accensos in hujusmodi desideriis increpatione restringat, ut minas potentium ratiocinatione mitiget, ut oppressorum angustias quanta praevalet ope levet, et  ut intus superbientibus exhibeat cum patientia disciplinam, ut erga errata subditorum sic mansuetudo zelum temperet quatenus a justitiae studio non enervet, sic ad ultionem zelus ferveat, ne tamen pietatis limitem fervendo transc valet taceat, ut quaecunque corrigi possunt consensum esse silentium pertimescat, ut sic ea quae tacet toleret, nec tamen in animo virus doloris occultet; ut sic malevolis munus benignitatis exhibeat, ne tamen per gratiam a jure re
Abbreviated transcription (Latin):
innumera uirtucũ ministi̾a tendit᷑.
ne uel ad inferenda que non debet
desideriis. inquieta mens ferueat. uł
erga exibenda que debet otio reso¬
luta torpescat. Nam cũ cauet alteri
facere quod nequaqũa uult ab alce¬
ro ip̃e tolerare. sollicita se intentione
cirtũspicit. ne suꝑbia cleuet. et usq
ad despectũ proximi animũ deicienᷤ
exaltet: ne ambitio cogitationem
laniet. Cumq hanc ad appetenda a¬
liena dilatat. angustet ue cor luxu¬
ria polluat. et subiectũ desideriis ꝑ
illicita corrumpat: ne ira exasperet.
et usq ad ꝓferendam concumeliam
inflammet. ne inuiclia mordeat. et
alienis felicitatibꝰ emula sua se facr
consumat: ne immoderate lingũa
loquacitas ꝓtrahat. eamq usq ad
lasciuiam obtrectationis extendat.
ne odium malicia excitet. et osusq¬
ad iaculum maledictionis irricet.
Rursum cũ cogitat ut ca alteri fa
bona. ut bonis meliora respondeat:
ut erga procaces mansuetudinem
longanimitatis exibeat. ut malicie

Expanded text:
innumera virtutum ministeria tenditur, ne vel ad inferenda quae non debet desideriis inquieta mens ferveat, vel erga exhibenda quae debet otio resoluta torpescat. Nam cum cavet alteri facere quod nequaquam vult ab altero ipsa tolerare, sollicita se intentione circumspicit, ne superbia elevet, et usque ad despectum proximi animum dejiciens exaltet; ne ambitio cogitationem laniet, cumque hanc ad appetenda aliena dilatat, angustet; ne cor luxuria polluat, et subjectum desideriis per illicita corrumpat; ne ira exasperet, et usque ad proferendam contumeliam inflammet; ne invidia mordeat, et alienis felicitatibus aemula, sua se face consumat; ne immoderate linguam loquacitas pertrahat, eamque usque ad lasciviam obtrectationis extendat; ne odium maliad jaculum maledictionis irritet. Rursumque cum cogitat ut ea alteri fac, nimirum ut malis bona, ut bonis meliora respondeat, ut erga procaces mansuetudinem longanimitatis exhibeat, ut malitiae
Abbreviated transcription (Latin):
res suas in seculore rent᷑.¬
tinere. qũa ita cas in monasterio
distribuere: ut uelint se inde ex¬
tollere. Nam si extollunt᷑: deiciũ¬
tur. Quisqͥs eñ ineo qͦd bñ agit
intumescit: coipso tramite quo
ꝓficit cadit. Bona quippe actio
cũ elatione: nõ eleuat s grauat.
Beata est gͦ illa anima: que potest
dice cũ pph̾a. Oñe nõ est exaltatũ
cor meũ: neq elati sũt oclĩmei.
Neq ambulaui in magnis: ueq
in mirabilibꝰ suꝑ me. felix plane
est qui nõ habet occultam suꝑ¬
bram incorde. nec apertamin cor¬
pore: nõ in uultu. nõ inhabitu. ne¬
qz insermone. neqz iu oꝑe: nec in
ceteris moccꝰ suis. Et si nõ ambu¬
lat in magnis. idest si se nõ reputat
inter magnos: tͦd nobilis fuerit
cõmuni uite contulit. arit qͦd in a¬
liquo officio sit utilis. Et siño am¬
bulat in mirabilibꝰ suꝑ se: ut dere¬
ligione et sc̃ĩtate desuꝑ a dõ sibi col¬
suꝑbie genera possit suꝑare ser-
uus d̾i. semꝑ de se debet humilia

Expanded text:
res suas in saeculo tenere, quam eas ita in monasterio distribuere, ut velint se inde extollere. Nam si extolluntur, dejiciuntur. Quisquis enim in eo quod bene agit intumescit, eo ipso tramite quo proficit cadit. Bona quippe actio cum elatione non elevat, sed gravat. Beata est ergo illa anima quae potest dicere cum Propheta: Domine, non est exaltatum cor meum, neque elati sunt oculi mei, neque ambulavi in magnis, neque in mirabilibus super me . Felix plane est qui non habet occultam superbiam in corde, nec apertam corpore, nec in vultu, nec in habitu, neque in sermone, neque in opere, neque in caeteris motibus suis. Et si non ambulat in magnis, id est si se non reputat inter magnos, quod nobilis fuerit communi vitae contulerit, aut quod in aliquo officio sit utilis. Et si non ambulat in mirabilibus super se, ut de religione et sanctitate desuper a Deo sibi colsuperbiae genera possit servus Dei superare, semper de se debet humiliter
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes aĩe. dũ nõ restringit᷑ uen¬
ter perdit. Ex egipto ppłs eductꝰ in
hemo occubuit: qr despecto in anna
cybos carnium petiit. Primogenĩ¬
coꝵ glam esau amisit: qr magno
estu desidii uilem cybum idest len¬
ciculam concupiuit. Neq eñi cybꝰ:
s appetitꝰ in uicio est. Unde ec lauci¬
ores cybos plerũ q sũ culpa sumi¬
mus: et ab iectiores sũ reatu consci¬
entie degustamꝰ. Ea itaq sumenda
sũt. que nature necessitasquerit:
et nõ que edendi libido suggerit.
Illos estiment ditiores: qui in
sustinenda parcitate fuerĩt for
x fortitudine parcitiores.

Expanded text:
virtutes animae, dum non restringitur venvirtutes animae, dum non restringitur venter, perdit. Ex Aegypto populus adductus in eremo occubuit, quia despecto manna cibos carnium petiit. Primogenirum gloriam Esau amisit, quia magno astu desiderii vilem cibum, id est lenticulam, concupivit. Neque enim cibus, sed appetitus in vitio est. Unde et lautiores cibos plerumque sine culpa sumimus, et abjectiores non sine reatu conscientiae degustamus. Ea itaque sumenda sunt quae naturae necessitas quaerit, et non ea quae edendi libido suggerit. Illos aestiment ditiores qui in sustinenda parcitate fuerint fortiores. Ex fortitudine parcitatis
Abbreviated transcription (Latin):
sarium est. curã carnis agere. Que
uidelicet caro postqũa uegetata fu¬
erit. oportet tandẽ carnis curã rese¬
care: ne famulos d̾i teneat uolup¬
tas cybi. ne seruiant gule. qui de¬
bent anime seruire. Quanto ergo
minꝰ indigent: tanto amplius de¬
cet ne cybi eos uoluptas teneat. negu¬
le uiciũ anime uirtutes tollat. Nuliꝰ
palm̃a spĩralis certaminis apprehendit:
qui nõ insemet ip̃o prius ꝑ afflictam
uentris concupiscentiã carnisincen¬
tiua deuic̾it. Neq em̃ ad conflictum
spũalis certamĩs assurgit᷑: si nõprius
intͣ nosiet ip̃os hostis positꝰ gule ui¬
delicet appetitꝰ edomet᷑. Quia si nõ ea
certamĩs ignorantes. edomare gulã
negligũt: et iã ad spũalia bella cons᷑¬
gunt. Qui aliqͣndo multa etiã que
magne sũt fortitudĩs faciũt: s dñan¬
te gule uicio ꝑ carnis illecebr̃a om̃e
qͦd forticer egerint perdũt. Et dum
uent̾ nõ restringicur: ꝑ carnis con¬
cupiscentiã simul iũcte uirtutes ob

Expanded text:
sarium est carnis curam agere, quae videlicet caro postquam vegetata fuerit, oportet eamdem curam carnis resecare, ne famulos Dei teneat cibi voluptas, ne serviant gulae qui debent animae deservire. Quanto ergo minus indigent, tanto amplius decet ne cibi eos voluptas teneat, ne gulae vitium animae virtutes tollat. Nullus palmam spiritualis certaminis apprehendit, qui non in semetipso prius per afflictam ventris concupiscentiam carnis incentiva devicerit. Neque enim ad conflictum spiritualis certaminis assurgitur, si non prius intra nosmetipsos hostis positus gulae videlicet appetitus edomatur, quia si non prius ea certaminis ignorantes, edomare gulam negligunt, et jam ad spiritalia bella consurgunt. Qui aliquando multa etiam quae magnę sint fortitudinis, faciunt, sed dominanti gulae vitio per carnis inlecebram omne, quod fortiter egerint, / perdunt; et dum venter non restringitur, per carnis concupiscentiam simul cuncte virtutes obr
Abbreviated transcription (Latin):
edante¬
quam alus demonst retͣ
per quos conuincend̾ est
si negauerit. prius prepo¬
sito debet ostendi. si ammo¬
nitꝰ neglexerit corrigi:
ne forte possit secretius
correptus nõ innotescere
bendi sũt alii. etiã corã
om̃ibus ut possit non ab
uno teste argui. sedadu¬
obus uel tribꝰ conuinci.¬

Expanded text:
ed antequam aliis demonstretur, per quos convincendus est, si negaverit, prius praeposito debet ostendi, si admonitus neglexerit corrigi, ne forte possit secretius correptus non innotescere bendi sunt alii, ut jam coram omnibus possit non ab uno teste argui, sed a duobus tribusve convinci.
Abbreviated transcription (Latin):
Conuictus uero: scd̾m
prepositi uel presbiteri.
datoriam subire uindic¬
tam:. Qũa si ferre recusa¬
uerit: etiã si ipse nõ abs¬
cesserit. de ur̃a societate
ꝓiciatur. Non enĩ et hoc
fit crudelicer sedmiscd̃it᷑:
ne contagione pestifera

Expanded text:
icta vero, secundum praepositae vel presbyteri datoriam sustinere vindictam: quam si ferre recusaverit, et si ipsa non abscesserit, de vestra societate projiciatur. Non enim et hoc fit crudeliter, sed misericorditer, ne contagione pestifera
Abbreviated transcription (Latin):
stodit eam. Nemo est qui pudiciciã
possit custodire : aut iuse aut in alio
nisi per d̾m. Sed si ip̃e habitauerit
in nobis⁊ poterimꝰ ꝑ ip̃m qͦd ño ua¬
lemus ꝑ nos: Sic gͦ studeamꝰ uuiere.
ut nos in ipso et ipse in nobis digne¬
tur habitare: ut casti et iusti possi¬
mus e̾e per ip̃m qui uiuit ⁊ regnat
hano de qua loquor ocrili petulan¬
tiam in aliquo uim aduerteritis:
statim ammonete ne cepta ꝓgredi

Expanded text:
stodierit , etc. Nemo est qui pudicitiam possit custodire, aut in seipso, aut in alio, nisi per Deum. Sed si ipse habitaverit in nobis, poterimus per ipsum, quod non valemus per nos. Sic ergo studeamus vivere, ut nos in ipso et ipse in nobis dignetur habitare, ut justi et casti possimus esse per ipsum, quae vivit et regnat hanc de qua loquor oculi petulanciam in aliquo vestrum adverteritis statim admonete ne cepta progredi
Abbreviated transcription (Latin):
torũ. uestimentoꝵ. oꝑimentorũ¬
ue dat᷑ qͦd aliis fortioribꝰ et ics.
felicioribꝰ nõ datur: cogitare debẽt
quibꝰ nõ dat᷑ quantũ de sua secula¬
ri uita illi ad istã descend̾unt. qũa¬
uis usq ad alioꝵ qui sũt corꝑe fir¬
nuores. frugalitatẽ ꝑuenire non

Expanded text:
torum, stramentorum, operimentorum datur, quod aliis fortioribus et ideo felicioribus non datur, cogitare debent, quibus non datur, quantum de sua saeculari uita illae ad istam descenderint, quamuis usque ad aliarum, quae sunt corpore fortiores, frugalitatem peruenire n
Abbreviated transcription (Latin):
peruenire non potuerint.
Nec debent uelle om̃s qͥͦd
paucos uident amplius nõ
quia honorantur. sed quia
tolerantur accipere: ne cõ¬
tingat decestanda peruer¬
sitas. ut in monasterio ubi
quantũ possunt fiunt diui¬
tes laboriosi. fiant pauꝑes
ane quemadmnodum
egrotantes necesse habent
minus accipere ne grauen¬
tur. ita et post egritudine
sic tractandi sunt. ut cicius
recreentur etiam si de hu

Expanded text:
pervenire nequiverint. pervenire nequiverint. Nec debent velle omnes, quod paucos vident amplius, non quia honorantur, sed quia tolerantur, accipere; ne contingat detestanda perversitas, ut in monasterio, ubi quantum possunt, fiunt divites laboriosi, fiant pauperes ane quemadmodum aegrotantes necesse habent minus accipere, ne graventur: ita et post aegritudinem sic tractandi sunt, ut citius recreentur, etiamsi de hu
Abbreviated transcription (Latin):
uando autem aliqͥs
non pocest ieuinare: non
tamen extra horam pran¬
dii aliquid alimentorum
sumat. nisi cum egrotat.¬
um acceditis admen¬
sam̃ donec inde surgatis.
quod nobis scd̃m consue¬
tudine i legitur. sine tu¬
multu et contencionibꝰ
audite: ne sole uobis fau¬
ces sumant cibum. sed et
aures esuriant uerbũ di.
etudine. si aliter tractan¬
tur in uictu. nõ debet ali¬
is molestum esse: nec miu¬
stum uideri eis quos fecit
aliqua consuetudo forcio¬
res. Nec illos feliciores pu¬
tent. quia sumunt quod
non sumũt ipsi: sed sibi
potius gratulentur. quia
ualent quod nõ ualent
Et si  eis qui uene¬
runt ex moribus delica¬
cioribus ad monaste rium.
aliquid alimentorum ue¬
stimentorũ. stramentorũ.
operimentorũ ue datur.
quod aliis forcioribus et
ideo felicioribus nõ dat᷑:
cogitare debent quib nõ
datur. quantũ de sua se¬
culari uita illi ad istam ui¬
tam descenderint. quamuis
usq ad aliorum qui sũt cor¬
pore firmiores frugalitate

Expanded text:
uando autem aliquis non potest jejunare, non tamen extra horam prandii aliquid alimentorum sumat, nisi cum aegrotat. acceditis ad mensam, donec inde surgatis, quod vobis secundum consuetudinem legitur, sine tumultu et contentionibus audite: nec solae vobis fauces sumant cibum, sed et aures esuriant Dei verbum.etudine, si aliter tractantur in victu, non debet aliis molestum esse, nec injustum videri eis quos fecit alia consuetudo fortiores. Nec illos feliciores putent, quia sumunt quod non sumunt ipsi: sed sibi potius gratulentur, quia valent quod non valent Et si eis qui venerunt ex moribus delicatioribus ad monasterium, aliquid alimentorum, vestimentorum, stramentorum, operimentorum datur, quod aliis fortioribus, et ideo felicioribus non datur; cogitare debent quibus non datur, quantum de sua saeculari vita illi ad istam descenderint, quamvis usque ad aliorum, qui sunt corpore firmiores, frugalitatem
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtinꝰ scĩ et immaculati corã dño dõ¬
tam incorꝑe inueniant᷑ qũa in aĩa.
Id̾õ psalmista ait. Tunc nõ confun¬
dar: cũ perspexero in om̃ibz man¬
datis tuis. Et apłs ammonet dicẽs.
Renouamini sp̃u mentis ũre. Et
iterũ. Noster homo int̾ior. renoua¬
tur de die in diem. Unde apte sub¬
iungitur. Et ubi uos inueneri¬
tis ea que scripta sũt facientes: a¬
gite grãs dño. bonoꝵ om̃iũ largi
ratiarum actio patri tori.¬
luminũ semꝑ a nobis debe
teste descendit. Nemo est enĩ do¬
nis dĩ beatꝰ: qui donanci ex istit
nõ accepisti: qd si accepisti: quid
gloriaris quasi non acceperis: Me
nemur: ut agnoscat homo si bñ ui
in dilectione iusticie. nõ se aliunde
consecuturũ: que cogitatio pium
facit. Ipsa est eñĩ illa sapiencia. q̃
pietas uocat᷑: qua colitur pat̾ lu
dis actioneq gr̃arum: ut cultor
eiꝰ non inse ip̃o. sed in illo glorietur.

Expanded text:
quatenus sancti et immaculati coram Deo quatenus sancti et immaculati coram Deo tam in corpore inveniantur quam in anima. Ideo Psalmista ait: Tunc non confundar cum perspexero in omnibus mandatis tuis . Et Apostolus admonet, dicens: Renovamini spiritu mentis vestrae . Et iterum: Noster homo interior renovatur de die in diem . Unde aperte subjungitur: Et ubi vos inveneritis ea quae scripta sunt facientes, agite gratias Deo bonorum omnium largiratiarum actio Patri luminum semper a nobis debetteste, descendit. Nemo est enim donis Dei beatus, qui donanti exsistit non accepisti; quod si accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis? Mernemur, ut agnoscat homo, si quid bin dilectione justitiae non se aliunde consecuturum, quia cogitatio pium facit. Ipsa est illa sapientia quae pietas vocatur, qua colitur Pater ludis actionibusque gratiarum, ut cultor ejus non in seipso, sed in illo glorietur.
Abbreviated transcription (Latin):
bus dicit. Qui perspexerit in lege
perfecte libertatis. et ꝑmanserit
in ca nõ auditor obliuioiꝰ factus. s
factor oꝑis: hic b̃s in facto suoerit.
Et uñ hoc libellũ dicit speculum:
qr in eo tanqũa in speculo inspicere
possumꝰ quales sumꝰ siue pulchri.
siue fedi. siue iusti. siue iniusti. u¬
trum qͥsq nr̃m regularit̾ uiuat. u¬
trum ꝓficiat. an deficiat: utr̃i deo
placeat an displiceat. Scriptura qͥp¬
presentat imaginem. Ostendit qͥd
formosũ. qͥd deforme sit in aĩa. et qͣ¬
liter pulchritudo iusticie debeat
obseruari. qualit̾ et debeat uirtu¬
tum decor componi: quomͦ uicioꝵ
maculas oporteat abstergi. Prauoꝵ
usus est mala semꝑ agere: et que
egerint nũqũa retractare. Quicqͥd
faciunt: ceca mente ꝑtranseunt.
at contͣ sc̃i uiri in scripturis sacris
uitã suã moresq suos uigilanter
pensare. Et si aliqͥd deforme uł in¬
compositũ uł inordinatũ inuene¬
rint. mox scd̃m qͦd scriptũ uident
reformare et compon̾e se student:

Expanded text:
tus enim Jacobus dixit: Qui perspexerit in lege perfectae libertatis, et manserit in ea, non auditor obliviosus factus sed factor operis; hic beatus in facto suo erit . Et bene hunc libellum dicit speculum; quia in eo tanquam in speculo inspicere possumus quales sumus, sive pulchri, sive foedi, sive justi, sive injusti; utrum quisquam nostrum regulariter vivat; utrum proficiat, an deficiat; utrum Deo placeat an displiceat. Scriptura quippraesentat imaginem; ostendit quid formosum, quid deforme sit in anima, et qualiter pulchritudo justitiae debeat observari, qualiter debeat virtutum decor componi; quomodo vitiorum macula debeat abstergi. Pravorum usus est mala semper tegere, et quae egerint nunquam retractare. Quidquid faciunt caeca mente pertranseunt. At contra sancti viri in Scripturis sacris vitam suam, moresque suos vigilanter pensare. Et si quid deforme vel incompositum aut inordinatum invenerint, mox quod secundum scriptum vident, reformare et componere se student:
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ abstin̾e. qũa sumere.
slam illud uirtutis est: hoc infir¬
mitatis. Gratulari sibi quisq de¬
bet qui dono diuine gr̃e tain sanꝰ
est et ualid̾. ut possit sibi sufficere
cõmunis aliorũ cybus et potus. qͦd
nichil delicatũ querit. nichil super¬
fluũ. Quanto erũ quisq minꝰ ap¬
pecit. quanto ar tius uiuit: tanto
beatior erit. Arta enĩ et angusta ẽ
uia: que ducit ad uitã. Gaudeat
gͦ qui potest parre uiu̾e: propter
xp̃m. Parca enĩ uita occidit uitia.
libidinẽ extinguit: uirtuces nu¬
trit. animũi roborat. mentẽ ad ce¬
lestia subleuat.
Et si eis qͥ ue¬
uerunt ex moribus celicatiori

Expanded text:
im abstinere quam plus sumere. Nam illud est virtutis, hoc infirmitatis. Gratulari quisque sibi debet qui domo gratiae divinae tam sanus est et validus, ut possit sibi sufficere communis aliorum cibus et potus, qui nihil delicatum quaerit, it superfluum. Quanto enim quisque minus appetit, quanto arctius vivit, tanto beatior existit. Arcta enim et angusta est via quae ducit ad vitam. Gaudeat igitur qui potest parce vivere propter Christum. Parca enim vita occidit vitia, libidinem exstinguit, virtutes nutrit, animum roborat, mentem ad coelestia sublevat. Et si eis qui venerunt ex moribus delicatiori
Abbreviated transcription (Latin):
ed uirta apłiuocem: oporcet
nos abstinere a carnalibus
desidcriis. que militant aduersus
anim̃a. Caro quidẽ concupiscit ad¬
uersus sp̃m: sed ꝑdisciplinã spiritꝰ¬
semꝑ est reprimenda concupiscen¬
cia carnis. Sed sunt quidã qui rigo¬
rem sp̃c: alii qui molliciem carnis
supramodũ sectantur. Iui dũ sp̃ua¬
liter uiuere appetunt: aliqͣndo cũ
uiciis et carnem extingunt. Sed
sciendum qr uirtus si modũ non
habet: in uitium uertitur. Iui uͦ
qui carnaliter uolunt uiuere: cũ
cura carnis student et ꝓpria deside¬
ria nucrire. Ponendus igitur est¬
utrisqz modus. et cogendi sũt illi
facere qͦd faciendũ est ꝓsalute: hii
uero reprimendi sũt ne faciant qͦd
carnaliter concupiscunt. Salus

Expanded text:
ed juxta Apostoli vocem oportet nos abstinere a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam, quia caro quidem concupiscit adversus spiritum. Sed per disciplinam spiritus reprimenda est concupiscentia carnis. Sed sunt quidam qui rigorem spiritus; alii qui mollitiem carnis supra modum sectantur. Illi dum spiritualiter vivere appetunt, aliquando cum vitiis, et carnem exstinguunt. Sed sciendum est quia virtus, si modum non habeat, in vitium vertitur. Illi vero qui carnaliter volunt vivere, cum cura carnis student et propria desideria nutrire. Ponendus est igitur utriusque modus, et cogendi sunt illi facere, quod faciendum est, pro salute. Hi vero reprimendi sunt ne faciant quod carnaliter concupiscunt. Salus
Abbreviated transcription (Latin):
bus si cỹbus sumit᷑ nõ adiuuat s
grauat: et tũc necesse habent egro¬
tantes minꝰ acciꝑe ne grauentur.
Exposita aũt egritudine: sic trae¬
tandi sũt ut cicius recreant᷑. Et in
hac recreatione fr̃m nõ debet per¬
sonarũ acceptio e̾e. nõ debet contẽp¬
ni humillima pauꝑtas. in hiisque
postulat humaua necessitas: cum
hoc eis tribuat recens egritudo qͦd
diuitioꝰ anterior consuetudo. Qui
eñĩ misi̾cors est in alium: ds̃ misĩ¬
cors est in ip̃m. Unde ipse ait. Beati

Expanded text:
bus si cibus sumitur non juvat sed gravat, et tunc necesse habent aegrotantes minus accipere ne graventur. Exposita autem aegritudine sic tractandi sunt ut citius recreentur. Et in hac recreatione fratrum non debet esse acceptio personarum, non debet contemni humillima paupertas in his quae postulat humana necessitas, cum hoc eis tribuat recens aegritudo, quod divitibus anterior consuetudo. Qui enim misericors est in alium, Deus misericors est in illum. Unde ipse ait: Beati
Abbreviated transcription (Latin):
rem commrinem quam ppriauestra
curaueritis. tanto amplius uos ꝓfi¬
cere noueritis: ut in om̃ibus quibꝰ
utitur transitoria necessitas. suꝑe¬
mineat que permanet caritas.

Expanded text:
rem communem quam propriam curaveritis, tanto amplius vos profecisse noveritis; ut in omnibus quibus utitur transitura necessitas, superemineat quae permanet charitas.
Abbreviated transcription (Latin):
pus: tanto amplius delectare noᷤ¬
debent alimenta aĩe qũa corꝑis.
Quotiens diuina script᷑a nobis le¬
gitur aut exponit᷑. cogitare debe¬
mus qr esca spũalis est. que a dõno¬
bis mittit᷑. ad reficienda corda nr̃a
ne deficiamꝰ iu uia: ad roborandos
nos contra temptationes diaboli.
et ꝑicula huiꝰ scl̃i. Talem cybũ nos
oportet incessanter esurire. atqz in
mente iugiter retiuere: ut possimꝰ
dicere cũ ꝓph̾a. In corde meo abscon¬
di eloquia tua: ut nõ peccem tibi.
Qui incorde suo sacr̃u eloquiũ ab¬
scondit. uicalis ei est cybus anime.
quia amorte idest apeccato defendͭ:
et insuꝑ ad uitã eternã ꝑducit. Iã
quid de infirmis subiungat audi¬
amus.
Qui infirmi sũt ex pͥ¬
stĩna consuetudine. si alit̾ trac¬
tantur inuictu nõ debet aliis

Expanded text:
pus, tanto amplius nos delectare pus, tanto amplius nos delectare debent alimenta animae quam corporis. Quoties nobis divina Scriptura legitur aut exponitur, cogitare debemus quia esca spiritualis est, quae a Deo nobis mittitur ad reficienda corda nostra ne deficiamus in via, et ad roborandos nos contra tentationes diaboli et pericula hujus saeculi. Talem cibum nos oportet incessanter esurire atque in mente jugiter retinere, ut possimus dicere cum Propheta: In corde meo abscondi eloquia tua ut non peccem tibi . Qui in corde suo sacrum eloquium abscondit, vitalis ei cibus animae est, qui a morte, id est a peccato defendit, et insuper ad vitam aeternam perducit. Jam quid de infirmis subjungat audiamus. Qui infirmi sunt ex pristina consuetudine si aliter tractantur in victu, non debet aliis
Abbreviated transcription (Latin):
conec inde surgatis. qͦd uob̾ scd̾m
consuetudinẽ legit᷑. sñ cumultu
et contentiomibus audite: ne so¬
le uobis fauces sumaut cybum. s
et aures esuriant uerbum dei.
lli esuriũt di uerbũ: qui deside¬
rant illd̾ audire. Multi sacr̃a lectio¬
nem audiũt: qui ab ip̃a lectione
uacui recedunt. Nullũ ibi affectũ
habent: nullũ saporem senciunt.
Quicqͥd audiunt: facile amittunt.
Iudiciũ est illis audire. qͦd audiũt.
Quocontͣ scriptũ est. Bĩ qui esuri¬
unt et sicĩt iusticiã: qm̃ ip̃i satu¬
rabunt᷑. Id̾o saturabunt᷑: qr priuᷤ
esurierunt. Esuriendo enĩ efficit᷑
str̃u ad esuriendũ et desideran¬
na que nos intꝰ ꝑfundat. et dul¬
cedine acq sapore spũali reficiat.
ut delectet nos cantare. qũa duil
cia faucib meis eloquia tua
ris tui: suꝑ milia auri et argenti.
slon solum gͥ debemꝰ c̾e participes
mense corꝑalis sed celestis: nͨ tan¬
tum sum̾e cybũ corꝑis et auime.
Et quanto melior est aĩa qũa cor¬

Expanded text:
onec inde surgatis, quod vobis secundum consuetudinem legitur, sine tumultu et contentionibus audite, ne solae vobis fauces sumant cibum, sed et aures esuriant Dei verbum. Ille esuriunt Dei verbum qui desiderant audire. Multi sacram lectionem audiunt, qui tamen ab ipsa lectione vacui recedunt; nullum ubi affectum habent, nullum saporem sentiunt: quidquid audiunt facile amittunt. Judicium est illis audire quod audiunt. Quo contra scriptum est: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Ideo saturabuntur quia prius esurierunt. Esuriendo enim homo digncor nostrum ad esuriendum et desiderania quae nos intus perfundat et dulcedine atque sapore spirituale reficiat, et delectet nos cantare, quam dulcia faucibus meis eloquia tua,ris tui super millia auri et argenti . Non solum debemus esse participes mensae corporalis sed spiritualis, nec tantum sumere cibum corporis sed animae. Et quanto melior est anima quam cor