comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in rama uel in excelso auditus est
plor atus & ululatus multus. manite¬
ste denunciat luctũ scẽ ȩccłiȩ: qđ
de iniusta membroꝵ suoꝵ nece ge¬
mit: Non ut hostes garriunt inuacu¬
um cadere. sedusq ad soliũ suꝑni
ascendere iudicis: e Gentum

Expanded text:
in Rama, id est in excelso, et ploratus et ululatus multus, manifeste denuntiat luctum sanctae Ecclesiae, quod de injusta membrorum suorum nece gemit, non, ut hostes garriunt, in vacuum cedere, sed usque ad solium superni ascendere judicis, et
Abbreviated transcription (Latin):
đ illi quidẽ occisi sunt. sed xp̃s
qui querebat᷑ inuus euasit.
insinuat corpora quicdem
ꝑsecutio tota fu̾it. nullatenus ẽis.
uel uiuentibꝰ uł occisis posse aufer¬
ri: Sed eos ueracit contestari. quia
siue uiuimus dño uiuimus: siue
morim᷑ dnõ morimur. siue enim

Expanded text:
 illi quidem occisi sunt, sed Christus, qui quaerebatur, vivens evasit, insinuat corpora quidem martyrum  pro quo persecutio tota saevit, nullatenus eis vel viventibus, vel occisis posse auferri, sed eos veraciter contestari: Quia sive vivimus, Domino vivimus, sive morimur, Domino morimur . Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
nanias quidam discipulus xp̃i
erat damasco. cui dixit dñs. Surge
uade in uicum qui dicitur rectus.
& quere saulum & accede ad eum.
& signa eum caractere meo. mul¬
ta enim patietur ꝓ nomine meo
coram regib & principib terrę
ldeo enim prostrata est in eo suꝑbia
ut erigatur humilitas. & deuotio
obsequii mei: Prostrata sunt in eo

Expanded text:
nanias quidam discipulus Christi erat Damasco. Cui dixit Dominus: Surge, vade in vicum qui dicitur Rectus, et quaere Saulum, et accede ad eum, et signa cum charactere meo, multa enim patietur pro nomine meo. coram regibus et principibus terrae. Ideo enim prostrata est in eo superbia, ut erigatur humilitas, et devotio obsequii. Prostrata sunt in eo
Abbreviated transcription (Latin):
tatem: ibi dicetur quid te oporteat
facere. Et surgens nichil uidebat. &¬
ita erat trib dieb non uidens. & ñ
manducauit neq bibit: Ad hoc¬
enim carnalẽ istud lumen aliquod
temporis ꝑdidit: ut spũale ueracit
ꝑhanc penam ꝑcipere posset. Fuo
hoc triduo ꝑdidit. quia dnm̃ non¬

Expanded text:
tatem, ibi dicetur tibi quid te oporteat facere. Et surgens nihil videbat, et ita erat tribus diebus non videns, et non manducavit neque bibit. Ad hoc carnale istud lumen aliquod temporis perdidit, ut spiritale veracius per hanc poenam percipere posset. Et hoc ideo triduo perdidit, quia Domin
Abbreviated transcription (Latin):
enit ergo anamas & baptirauit
saulum inpium. & fecit nob̾ paulum
p̃dicatorem pium: Baptizauit lupũ
& fecit agnum: ꝓpt̃q̃: cepimus ha-¬
bere eum p̾dicatorẽ quem habui-¬
mus antea ꝑsequutorem: Ecce qͦmo¬
do uespere diuidet spolia. cepit
enim ubiq statim p̾dicare xp̃m.
contra quẽ antea fortiter expugna.¬
bat: Nunc patiebatur paulus. qđ
fecerat saulus: Saulus lapidabat
stephanũ. paulus lapidatus est prop¬
ter xp̃m: Saulus xp̃ianos uirgis cedit.
paulus ꝓxp̃o quinquies quadrage¬
nas unaminus idõ accepit: ut iterũ
cederetur proxp̃o: nam om̃a que antea
fidelibus irrogarat supplicia. multa
maiora ipse passus est ꝓxp̃o tormenta:
nit: sed glorificari. contẽpni. sedetiã
ex altari. mori. sed etiam resurgere:¬

Expanded text:
enit ergo Ananias, baptizavit Saulum impium, et fecit nobis Paulum praedicatorem pium; baptizavit lupum et fecit agnum, postque coepimus habere eum praedicatorem, quem habuimus antea persecutorem; ecce quomodo vespere divisit spolia. Coepit enim ubique statim praedicare Christum contra quem antea fortiter expugnavit; nunc patiebatur Paulus quod fecerat Saulus; Saulus lapidavit Stephanum, Paulus lapidatus est propter Christum; Saulus Christianos virgis cecidit, Paulus pro Christo quinquies quadragenas una minus ideo accepit, ut iterum caederetur pro Christo. Nam omnia quae antea fidelibus irrogarat supplicia, multo majora ipse passus est pro Christo tormenta. nit, sed glorificari; contemni, sed etiam exaltari; mori, sed etiam resurgere
Abbreviated transcription (Latin):
Saulus adhuc spirans minaꝵ et cedis
in discipłos dñi. petut & accepit
epłas a principib sacerdotum in
damascum. ubi iam magna pars ti¬
delium erat. ut quoseumq inueni¬
ret huius uię uiros & mulieres in
xp̃o credentes. uinctos adduceret
in iherus alem ad martirium: Ea
dum itex faceret: contigit. ut ap¬
ꝓpinquaret damasco. Et subito
circumfulsit eum lux de celorea
cadens interram. audunt uocem
dicentem sibi: Saule saule. quid
me ꝑsequeris: Quia qued una de
fiddub meis ꝑ sequendo feceris me
hoc scito passurum. quod srustra
insanis contra nomen meum. Qiua
denidst martirem merim tepha¬
num olim quidem debiu ꝑdere.
t sed stephanis m̃s orauit pro cẽ.¬

Expanded text:
Saulus adhuc spirans minarum et caedis in discipulos Domini, petit et accepit epistolas a principibus sacerdotum in Damascum ubi jam magna pars fidelium erat, ut quoscunque inveniret hujus vitae viros ac mulieres, in Christum credentes, vinctos adduceret in Jerusalem ad martyrium. Et dum iter faceret, contigit ut appropinquaret Damasco, et subito circumfulsit eum lux de coelo, et cadens in terram audivit vocem dicentem sibi. Saule, Saule, quid me persequeris? Quia quod uni ex fidelibus meis persequendo feceris, me hoc scito passurum. Quid frustra insanis contra nomen meum, quia occidisti martyrem meum Stephanum? Olim quidem debui perdere te, sed Stephanus meus oravit pro te.
Abbreviated transcription (Latin):
bratur: qui talis potentia magnitu¬
dinis dñicis ꝓƿinquabat oꝑib. Recte
ortus illius solennitas cõlit᷑: cuiꝰ
tanta est uitȩ sublimitas. ut quicqͥd
illo sublimius.ẽ: hoc iam hominis na.¬
turam transcendere sit:Quid est enĩ¬
qđ muto patre principe uidelicet.
a doctrina sensus spiritalis obmutuerit.
solam litterȩ custodiã curantib a do¬
centib scribis & legisperitis: E Precursor

Expanded text:
bratur illius qui talis potentia magnitudinis Dominicis propinquabat operibus. Recte ortus illius solemnitas colitur, cujus tanta est vitae sublimitas, ut quidquid illo sublimius est, hoc jam hominis naturam transcendere dubium non siquod muto patre, principe videlicet tunc a doctrina sensus spiritualis obmutuerat, solam litterae custodiam curantibus ac docentibus scribis et legisperitis, imo
Abbreviated transcription (Latin):
etate. & luxuria: ñ solũ nos metipsos
sed & omnẽ familiã nr̃am. & uniuersos
pacificos. castos. sobrios. iustos. absq
ullo turpiloquio cognouerit cȩlebra
sed etiã om̃s qui aduos ꝑtinent cum
om̃i honestate castos. sobrios. & pios.¬
dõ supplico: ut qͥ uobis dedit ea quȩ

Expanded text:
el turpiloquio non solum nosmetipsos, sed et omnem familiam nostram et universos pacificos, sobrios, castos, absque ullo turpiloquio cognoverit celebraresed etiam omnes qui ad vos pertinent, cum omni honestate castos sobriosque co supplico, ut qui vobis dedit ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
cordis qui lipyitudine iniquitatis
oppressi: magnũ & uerũ lumen uidere
non poterant. ad lum̃ lucerne primo
quasi tenuẽ splendorẽ uidere con¬
suescerent Et paulatim ƿeccatoꝵ¬

Expanded text:
culi, qui, lippitudine iniquitatis oppressi, magnum et verum lumen videre non poterant, ad lumen lucernae primum quasi tenuem splendorem videre consuescerent, et paulatim peccator
Abbreviated transcription (Latin):
tergo ad ꝓmisse
salutis mereamur dona ꝑtingere
primordium eius intenta curem
aure percipere: Missus est inquit
angelus gabriel a deo in ciuitatẽ
galileȩ̨ cui nomen nazareht. ad
uirginem desponsatam uiro cui no
ptum profecto
humanȩ restaurationis principiũ.
ut angłs a dõi mitteretur ad uirgi¬
nem partu conse crandam diuino.
quia prima ꝑditionis humanȩ̨ cau
sa fuit. cum serpens a diabolo mit¬
tebatur ad mulierem spi suꝑbiȩ
decipiendam: immo ipse in serpen¬
te diabolus ueniebat. qui gen
Illa adiabolo seducta ꝑ serpentem agͦ mors¬
uiro gustum necis optulit. hec edoc
ta a deo ꝑ angłm mundo auctorem
salutis edidit: Aissus est ergo angelus
gabriel a dõ. Raro autem legimus
quia apparentes hominib angli de¬
signantur ex nomine. uerum quior¬
tiescumq fit. ideo utiq fit. ut etiam
nomine ipso quod ministraturi ue¬
mantꝰ insinuerit: Gabriel namq for¬

Expanded text:
ergo ad promissae salutis mereamur dona pertingere, primordia ejus intenta curemus aure percipere. Missus est, inquit, angelus Gabriel a Deo in civitatem Galilaeae, cui nomen Nazareth, ad virginem desponsatAptum profecto humanae restaurationis principium, ut angelus a Deo mitteretur ad virginem partu consecrandam divino, quia prima perditionis humanae fuit causa, cum serpens a diabolo mittebatur ad mulierem spiritu superbiae decipiendam: imo ipse in serpente diabolus veniebat, qui genus Illa a diabolo seducta per serpentem, iro gustum necis obtulit; haec a Deo edocta per angelum, mundo auctorem salutis edidit. Missus est ergo angelus Gabriel a Deo. Raro autem legimus quia apparentes hominibus angeli designantur ex nomine. Verum quotiescunque fit, ideo utique fit ut etiam nomine ipso quod ministraturi veniant, insinuent. Gabriel namque for
Abbreviated transcription (Latin):
ut quõ castior uirgo eosit humi
castitatis. p̃ coniũ cõmendet hu¬
militatis. Alit̃. & aria ad elisa¬
Hec ut sꝑu scõ repleat᷑. illius ut
baptisma c̃secret᷑: Maio rũquoq
humiliatio. minorũ est utiq
exultatio: Deniq sequitur
Et factũ est ut audiuit salutationẽ
MARIE elisabeth exultauit infans in
utero ens. & repleta est spũ scõ elisa.¬
beth Unde distinctionẽ singuloꝵq
uerboꝵ ꝓprietates. uocẽ prior elisa.¬
beth audiuit. sed iohannes prior
gram sensit: Illa enĩ naturȩ ordinem
audiuit. ille exultauit ratione misterii:
Illa aiariȩ. iste dñi sensit aduentum:
Iste gram loquuntur. illi intus oꝑantur
ꝓfectib. duppliciq miraculo ꝓphetant

Expanded text:
ut quo castior virgo, eo sit humiut quo castior virgo, eo sit humicastitatis praeconia commendet humilitatis. Aliter: Maria ad ElisaHaec, ut Spiritu sancto repleatur, illius ut baptismo consecretur. Majorumque humiliatio, minorum est utique exaltatio. Denique sequitur: « Et factum est ut audivit salutationem Mariae Elisabeth, exsultavit infans in utero ejus. beth. » Vide distinctionem, singulorumque verborum proprietates. Vocem prior Elisabeth audivit, sed Joannes prior gratiam sensit: illa naturae ordinem audivit, iste exsultavit ratione mysterii: illa Mariae, iste Domini sensit adventum. Istae gratiam loquuntur, illi intus operanturprofectibus, duplicique miraculo prophetant
Abbreviated transcription (Latin):
Imp̃s sempiterne ds̃ qui coet̾nũ
tibi filium hodie ꝓmundi salute
scđm carnẽ spũ scõ c̃cipiendũ angłico
ministerio beatę mariȩ sẽꝑ uirgi¬
ni declarasti. ad esto ꝓpitiꝰ popło
tuo. ut ad eiꝰ natiuitatẽ pace c̃cessa
liberiorib animis occurramꝰ: ꝑ eũd.¬
abut in montatia cũ festinatione in
ciuitatẽ iudee: Et reł. Accepto
uirginis consensu: mox angłs cȩle¬
stia repetit: Illa petit montana
festinat in uisere elisabeht: non
quasi incredula deoraculo. ł du¬
bia de exẽplo sed ut lȩta ꝓuoto:
sa statĩ cacumina gressu conscen¬
dat amoris: quatenus ciuitatẽ
iud& idẽ confessionis & laudis
arcẽ penetrare. & usq ad ꝑfecti¬
onẽ fidei spei et caritatis. quasi
trib in ea mensib ualeat cõ mo¬
rari I Ntrauit indomũ tacha.¬
riȩ et salutauit elisabeht Dis¬
cat uirgo humilitatẽ MA Rae
ut & cor pore casta: & pectore possit
ẽẽ deuota Uisitat iunior seniorẽ
salutat uirgo uxorẽ: Decet enĩ

Expanded text:
s sempiterne Deus, qui coaeternum tibi Filium hodie pro mundi salute secundum carnem Spiritu sancto concipiendum angelico ministerio beatae Mariae semper virgini declarasti, adesto propitius populo tuo, ut ad ejus Nativitatem, 191 pace concessa, liberioribus animis occurramus.abiit in montana cum festinatione in civitatem Judae, et reliqua. » Accepto Virginis consensu, mox angelus coelestia repetit: illa petit montana, festinat invisere Elisabeth, non quasi incredula de oraculo, vel dubia de exemplo: sed ut laeta pro voto, sa statim cacumina gressu conscendat amoris, quatenus civitatem Judae, id est confessionis et laudis, arcem penetrare, et usque ad perfectionem fidei, spei et charitatis, quasi tribus in ea mensibus valeat commorari. « Et intravit in domum Zachariae, et salutavit Elisabeth. » Disce, virgo, humilitatem Mariae, ut et corpore casta, et pectore possis esse devota. Visitat junior seniorem, salutat virgo uxorem. Decet enim
Abbreviated transcription (Latin):
cipies in utero & paries filium.
& uocabis nomen eius iłm: Hlie
erit magnus: & filius altissimi uo¬
cabitur. Hotandus sollert̃ ordo
uerboꝵ. & tanto artius est cordi
inserendus. quanto manifeste pa¬
tet quam in his tota redemptionis
nr̃ȩ summa consistit: Nam mani¬

Expanded text:
utero, et paries Filium, et vocabis nomen ejus Jesum: hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Notandus solerter ordo verborum, et tanto arctius est cordi inserendus, quanto manifeste patet quia in his tota redemptionis nostrae summa consistit. Nam mani
Abbreviated transcription (Latin):
Aue maria gr̃a plena. dñs tecum.
benedicta tũ in mulieribus. Quę
salutatio quantum humane con¬
suctudini in audita. tantum est
beate marię dignitate congrua:
Uere & enim grã erat plena: cui
diuino munere collatum est ut
prima inter feminas gloriosissimũ
deo uirginitatis munus offerret:
Unde iure angelico aspectu simul
& affatu meruit perfrui. que an¬
gelicam studuit uitam imitari¬

Expanded text:
Ave, gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus. Quae salutatio quantum humana consuetudine inaudita, tantum est beatae Mariae dignitati congrua. Vere etenim gratia erat plena, cui divino munere collatum est, ut prima inter feminas gloriosissimum Deo virginitatis munus offerret. Unde jure angelico aspectu simul et affatu meruit perfrui, quae angelicam studebat vitam imitari
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce inquit concipies mutero &
ueram de carne uirginis assũpsisse
substantiam carnis Hic erit mag¬
nus: & filius altissimi uocabitur:
Confitere cumdẽ &iam dm̃ uerum
de dõ ueno. & e et̾na patri filium
semper esse coet̾num: Quod autem
futuro tempore dicitur. hic erit
Añs xp̃s ante partum uirginis non
fuerit. sed hoc ita potius dictum
intelligamus. quia potentiam di¬
uinȩ maiestatis quam dĩ filiꝰ et̾na¬
lit̾ habuit. hanc idem homo nat
extempore acceperit. ut una in
duabus naturis ꝑsona esset medi.
datud patris eius: Sedem daiud reg¬
num dicit israhelitice plebis. quod
suo tempore dauid iubente parit̃
& iuuante dño fideli deuotione
gubernabat: Dedit ergo dñs redẽp¬
tori nr̃o sedem dauid patris enis.
quando hunc degenere dauid in car-¬
nari deposuit. ut popłm quẽ dauid
temporali imperio rexit. ipse gratia
spuali ad eternum proueheret reg

Expanded text:
Ecce, inquit, concipies in utero, et veram de carne Virginis assumpsisse substantiam carnis. Sequitnus, et Filius Altissimi vocabitur. Confitere eumdem etiam Deum verum de Deo vero, et aeterno Patri filium semper esse coaeternum. Quod autem futuro tempore dicitur, Hic erit s ante partum virginis non fuerit, sed ita hoc potius dictum intelligamus, quia potentiam divinae majestatis quam Dei Filius aeternaliter habuit, hanc idem homo natus ex tempore acceperit, ut una in duabus naturis persona esset mediatDavid patris ejus. Sedem David regnum dicit Israeliticae plebis, quod suo tempore David, jubente pariter et juvante Domino, fideli devotione gubernavit. Dedit ergo Dominus Redemptori nostro sedem David patris ejus, quando hunc de genere David incarnari disposuit, ut populum quem David temporali rexit imperio, ipse gratia spirituali ad aeternum proveheret reg
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quem grã & ueritas facta est. iħm
xp̃m generare donatus est. & ideo
uere dñs cum illa erat. quam & pri
nouo castitatis amore. a terrenis ad
celestia desideranda siistulit. & post¬
modum mediante humana natu¬
ra. om̃i plenitudine diuinitatis
consecrauit: Uere benedicta in mu¬
lieribus que sine exemplo mulie¬
bris conditionis cum decore uirgi¬
nitatis gaiusa est honore parentis.
quodq uirginem matrem decebat
đm filium procreauit Que post¬
quam more humanę fragilitatis
& uisione angelica. & insolita est
salutatione turbata. mox idem
angelus eam repento sermone ne
timeat hortatur: RMisus est gabri

Expanded text:
as facta est, Jesum Christum generare donatum est. Et ideo vere Dominus cum illa erat, quam et prius novae castitatis amore a terrenis ad coelestia desideranda sustulit, et postmodum, mediante humana natura, omni plenitudine divinitatis consecravit. Vere quoque benedicta inter mulieres, quae sine exemplo muliebris conditionis cum decore virginitatis gavisa est honore parentis, quodque virginem matrem decebat, Deum filium procreavit. Quae postquam more humanae fragilitatis, et visione angelica, et insolita est salutatione turbata, mox idem angelus eam repetito sermone ne timeat hortatur: quodque maxi
Abbreviated transcription (Latin):
ecte angłs postquam dixit. &
dabit illi dñs sedem dauid patriseiꝰ.
continuo subiunxit. & regnabit in
domo ia cob in eternum: Domũ naq
ia cob ecclesiam dicit uniuersam que
ꝑ fidem & confessionem xp̃i ad patri¬
archarum ꝑtinet sortem. siue in his
qui de patri archarum stirpe carnis
originem duxerunt. seu in illis qui
de aliis nationibus carnalit̾ editi.
sp̃uali lauacro sunt in xp̃o renati:
Inqua fideli domo regnabit in et̾¬
num. & regni eius non erit finis:
Regnat quippe in ea in p̾senti uita
cum electoꝵ corda ꝑfidem & dilec¬
tionem suam inhabitans regit atq
ad ꝑcipienda supernȩ retributionis
dona continua ꝓtectionẽ gub̾nat:¬

Expanded text:
m dixit, Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus, continuo subjunxit Et regnabit in domo Jacob in aeternum. Domum namque Jacob Ecclesiam dicit universam, quae per fidem et confessionem Christi ad patriarcharum pertinet sortem, sive in iis qui de patriarcharum stirpe carnis originem duxerunt, seu in illis qui de aliis nationibus carnaliter editi, spirituali lavacro sunt in Christo renati. In qua videlicet domo regnabit in aeternum, et regni ejus non erit finis. Regnat quippe in ea in praesenti vita, cum electorum corda per fidem et dilectionem suam inhabitans regit, atque ad percipienda supernae retributionis dona continua protectione gubernat
Abbreviated transcription (Latin):
estificatur huic sermoni
meo sapientissimꝰ salomon
dicens. Cohabitare leoni &
draconi melius est: quam
cum muliere mala & lin¬
gosa. & ne putes ꝓpħam ꝑ¬
hironiam hoc dixisse. ex ip̃sis
rebus manifestius disce . Da¬

Expanded text:
estatur huic sermoni meo sapientissimus Salomon, dicens: Cohabitare leoni et draconi melius est, quam cum muliere mala et litigiosa. Et ne putes propheticum hoc vane dixisse, ex his rebus disce manifestius: Danie
Abbreviated transcription (Latin):
in eo quod uirginitatem
simul & humilitatem sacri¬
ficauit dõ. Uirginitate nã¬
que seruata. probat᷑ extin¬
xisse concupiscentiam
carnis. humilitate quȩ
fecit pauperem spu concu-¬
piscentiam mentis. Sicq
principali suggestione di¬
aboli iicta. uitiosũ caput
uirtutis pede contriuit.
Non tam̃ hoc solo. sed eo ꝗ
maximȩ trium phauit:
quod de sua mundissima
carne corporata. sapien.¬
tia uincit᷑ usquequaque
maliciã : attingens a fine
usq ad finem fortiter. &
disponit omnia suauiter.
Hec est ergo mulier ad qua
diumũ illud intendebat
oraculum: Hnc quandoq
nascituram innuebat.
hanc singularit̃ intima¬

Expanded text:
eo quod virginitatem simul et humilitatem Deo sacrificavit. Virginitate namque servata probatur exstinxisse concupiscentiam carnis; humilitate, quae facit pauperem spiritu, concupiscentiam mentis. Sicque principali suggestione diaboli victa, vitiosum caput virtutis pede contrivit. Non tamen hoc solo, sed eo quam maxime triumphavit, quod de sua mundissima carne corporata sapientia dicit, Usquequaque malitiam attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Haec est ergo mulier ad quam divinum illud intendebat oraculum, hanc quandoque nascituram innuebat, hanc singulariter intima
Abbreviated transcription (Latin):
eata uirgo dñi mater & ꝑ¬
petua uirgo maria.
priusquã nasceretur oracu.¬
lis enuntiata est: & designa.¬
ta miraculis. Nata uero ꝓge¬
nie diuinitus ordinata. pri.¬
uilegio uirtutum in sign̾is
enituit. saluatorem ediꝰdit.
aquo glorificata in cȩlo. ñ¬
quã terrigenis patrocinari¬
desistit. Propositionẽ seqͣtur
ordine suo narratio: iamq
referamꝰ unũ dep̾taxatis ora¬
culis. ac deinde paucis ex¬
pediamus. Dix ȩternus ad
lieterẽ: ds̃ ad serpentem.
nimicicias ponam int̾ te &
mulierẽ: & sem̃ tuũ & sem̃¬
serpentis caplit conterere
nisi principalem diaboli sug¬
non repperttur in lin̾ea ge¬
neratiõnis humanȩ: doneo
ꝑueniatur ad illam de qua
nunc agimus scãrum sc̃a.

Expanded text:
eata ergo Domini Mater et perpetua Virgo Maria, priusquam nasceretur oraculis enuntiata est, et designata miraculis, nata vero progenie divinitus ordinata, privilegio virtutum insignis enituit, Salvatorem edidit a quo glorificata in coelo, nunquam terrigenis patrocinaridesistit. Propositionem sequatur ordine sua narratio. Jamque referamus unum de praetaxatis oraculis, ac deinde paucis expediamus. Dixit Aeternus ad veterem, Deus ad serpentem: Inimicitias ponam inter te et mulierem, et semserpentis caput conterere, nisi principalem diaboli sugnon reperitur in linea generationis humanae, donec perveniatur ad illam, de qua nunc agimus, sanctarum Sanctam.
Abbreviated transcription (Latin):
pprobate consuetudinis est
apud xp̃ianos. scõꝵ patrũ
dies natalicios obseruare di¬
ligenter: & tunc p̃cipue
uirtutes eiꝰ assignatas lit¬
deris in eccłia rec̾itare. ad dĩ¬
laudemꝰ excuilis munere
sunt: & ad instrumenta
minorum. Inter om̃s aut̃¬
scõs. memoria beatissimȩ
uirginis eo frequentius agit᷑
atqͦ festiuuis: qđ maiorem
gr̃am apud dm̃ creditur in¬
uenisse: Unde post alia
quedam ipsius antiquiora
solennia. non fuit contenta
deuotio fideliũ qͥ n nati¬
uitatis solennȩ suꝑ adde¬
ret hodiernum. Hac itaq
die peculiariter in ȩccłia
recitandus esse uideret᷑
ille liber. qui de ortu ei
atq uita scriptus inue¬
niebatur. sinon iudicas¬
sent eũ patres int̾ apocri.¬
Fa numerandũ. At qm̃ ma¬
gnis ac sapientib uiris ita
uisum est nos alia quȩdã
sed ñ aliena legentes. eccłiasticũ
morẽ debitis officiis exeq̃mur:¬

Expanded text:
t apud Christianos sanctorum Patrum dies natalitios observare diligenter, et praecipue virtutes eorum assignatas litteris in Ecclesia recitare ad laudem Dei, ex cujus munere sunt, et ad instrumenta minorum. Inter omnes sanctos, memoria beatissimae Virginis eo frequentius agitur atque festivius, quo majorem gratiam apud Dominum creditur invenisse. Unde post alia quaedam ipsius antiquiora solemnia, non fuit contenta devotio fidelium, quin nativitatis solemne superadderet hodiernum. Hac itaque die peculiariter in Ecclesia recitandus esse videtur ille liber, qui de ortu ejus et vita scriptus inveniebatur, si non judicassent eum Patres inter apocrypha numerandum. At quoniam magnis ac sapientibus viris ita visum est, nos alia quaedam, sed non aliena legentes, ecclesiasticum morem debitis officiis exsequamur
Abbreviated transcription (Latin):
irgo quippe genuit : qͥa
uirgo concȩpit. In uiolata
peperit: quia inconceptu
libido non fuit. Extrcit uii
grauida. & in partu uir¬
go puerpera. Aue in quit
dñs tecum. Impleta ÷ ergo
Maledictio euȩ: in benedicti¬
one mutatur mariȩ. Aue
gr̃a plena: dñs tecii. Tecũ
dñs in corde. tecũ inuen.¬
tre. tecum in utero. tecũ

Expanded text:
irgo quippe genuit, quia virgo concepit; inviolata peperit, quia in conceptu libido non fuit. Utrobique migravida, et in partu virgo puerpera. Descendit Dominus tecum. Impleta est ergMaledictio Evae in benedictionem mutatur Mariae: Ave, gratia plena, Dominus tecum. Tecum Dominus in corde, tecum in ventre, tecum in utero, tecum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃s e cęlo suo: ex sinu patris.
in uterum dignatur descen¬
dere matris. Benedicta tu
inquid in mulieribus : quȩ
uitam & iuris & mulieribus
peperisti. Mater generis nr̃i
penã intulit mundo: geni¬
trix dni nr̃i salutem atculit
mundo. Actrix peccati ȩua:
atictor meriti maria. Eua
occidendo obfuit. maria uiui¬
ista sanauit. Pro in obȩdien¬
tia enĩ: Obędientia cõmuta¬
tur : fides p̾ro ꝑfidia cõpen-¬
satur. Leta igitur maria ge¬
stat infantẽ: exultans ample¬
xatur filium: portat a quo

Expanded text:
in uterum tuum, ex sinu Patris in uterum dignatur descendere matris. Benedicta, inquit, tu, in mulieribus, quae vitam et viris et mulieribus peperisti. Mater generis nostri poenam intulit mundo; Genitrix Domini nostri salutem attulit mundo. Auctrix peccati Eva; auctrix meriti Maria; Eva occidendo obfuit, Maria viviista sanavit. Pro inobedientia enim obedientia commutatur, fides pro perfidia compensatur. Laeta igitur Maria gestat infantem, exsultans amplexatur filium, portat a quo
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc enĩ et flos campi: de
qua ortum est prȩciosum
lilium conuallium. ꝑ eui
partum mutatur naͬtura
felicitatis elogium: in tri
ista in leticia dñm partu¬
riuit. Eua enim luxit :
ista exultauit. Eua lacri¬
mas. maria gaudiũ in
uentre portauit : quia
illa peccatorem. uia edi¬
dit in nocentem . Hõdie

Expanded text:
est enim flos campi, de qua ortum est pretiosum lilium convallium, per cujus partum mutatur natura, felicitatis elogium quo diciista in laetitia Dominum parturivit. Eva enim luxit, ista exsultavit; Eva lacrymas, Maria gaudium in ventre portavit: quia illa peccatorem, ista edidit innocentem. Virgo
Abbreviated transcription (Latin):
płi autem ipsi
scđm matheũ quasi ꝑfe.¬
ctiores & inmonte & aꝑto
saluatoris ore docti esse nar¬
rantur. Ubi siquis diligen¬
dius utrunq uelit ȩuglistã
ꝑscruptari potest intelligi. cũ in
monte duodecĩ discipłos ele¬
git eplurib quos & apłos no¬
sermonẽ. que matheus inter¬
posuit. & lucas tacuit Hoc est
inmonte. ac deinde cũ descen¬
cdisset in loco campestri habuis¬
se alterum similem de quo
matheus tacet. Lucas non ta¬
cet: & utrunq sermonẽ eo m

Expanded text:
i autem ipsi secundum Matthaeum quasi perfectiores, et in monte et aperto Salvatoris ore docti esse narrantur. Ubi si quis diligentius utrumque velit evangelistam perscrutari, potest intelligi, cum in monte duodecim discipulos elegit e pluribus, quos et apostolos nosermonem quem Matthaeus interposuit et Lucas tacuit, hoc est in monte. Ac deinde cum descendisset, in loco campestri habuisse alterum similem, de quo Matthaeus tacet, Lucas non tacet, et utrumque sermonem eodem modo
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudo diuinitatis corpora¬
liter. E idõ quia uirtꝰ de illo
bant eũ tangere : & supra tan¬
gendo leꝓsum curauerat: &
nunc omĩs turba querebat
eum tangere : ut intelliga¬
mus
quia tactus eius

Expanded text:
initatis corporaliter . Et ideo quia de illo bant eum tangere. Nam et supra tangendo leprosum curaverat, et nunc omnis turba quaerebat eum tangere, ut intelligamus quia tactus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
uem dioclecianus
ad se conuocans: ait
Ego te inter primos
palacii mei semꝑ habule&e
contra salutem meã &e deoꝵ¬
latuisti. Sc̃s sebastianus
dixit. Pro salute ur̃a semꝑ
semꝑ adoraui. conside¬
rans alapidib auxiliũ
petere. in sani capitis esse

Expanded text:
uem Diocletianus ad se convocans, ait: Ego te inter primos palatii mei semper habui. Et tu contra salutem meam in injulatuisti. S. Sebastianus dixit: Pro salute ua semper semper adoravi, considerans a lapidibus auxilium petere insani capitis esse
Abbreviated transcription (Latin):
ab insidiab conuentus est.
& quia ut diximꝰ uiclebat᷑
sub clamide latere quod
gessit. de eo prefectus di¬
ocletiano imperatori.

Expanded text:
ab insidiantibus conventus est: et quia, ut diximus, videbatur sub chlamyde latere, cum gessit de eo praefectus Diocletiano imperatori.
Abbreviated transcription (Latin):
unc iratus diocletianus
uissit eum duci in mediũ cam¬
signum ad sagittam. & iussit¬
militib ut sagittis consuerent.
Tunc posuerunt eũ milites
quasi hericius ita esset insutꝰ
ictib sagittarum. Estiman¬
tes autẽ illum mortiut̃: abierunt.

Expanded text:
unc iratus Diocletianus jussit eum duci in medium camsignum ad sagittam, et jussit ut sagittarii eum figerent. Tunc posuerunt eum milites quasi hericius ita esset hirsutus ictibus sagittarum. 86. Aestimantes autem illum esse mortuum abierunt.
Abbreviated transcription (Latin):
apłos dñs in montana subonit
curbas uͥ docturus ad campe¬
stria reditur. quia notnisi
in humili ualle. xp̃m turbe ui¬
dere sufficiunt. Nam hȩc est
norma quam secutus apłs
ait. Non potut uobis loqui qͦsi
spũalibus sed quasi carnalib¬
uobis potum dedinon ȩscam

Expanded text:
apostolos Dominus, in montana subiit; turbas vero docturus, ad campestria redit, quia non nisi in humili Christum turbae videre sufficiunt. Nam haec est norma quam secutus Apostolus ait: Non potui vobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibuvob
Abbreviated transcription (Latin):
ces apostolatum eius: et sic sunt mor¬
cui. factum est autem timor et¬
tremor suꝑ om̃s incredulos etere¬
diderunt uniuersi᷑ atq baptirati
sunt a presbiteris quos ordinauerat
apłs bartholomeus. factum est aut̃¬
ꝑ reuelationem uniuerso popło ad
clamante. & om̃i dero ab apło ordi¬

Expanded text:
t mortui. Et factus est timor magnus super omnes incredulos, et crediderunt universi, ac baptizati sunt a presbyteris, quos ordinavit sanctus Bartholomaeus. Factum est per revelationem apostoli universo populo clamante, et omni clero ordi
Abbreviated transcription (Latin):
eu mͥ quid agam: Unde
sermonis exordiũ facia:
Qu̾id dicam uel qͥd taceam:
constantiam. uel herodis le¬
uitatem. uel impiarũ mulie¬
rum ferinam dementiam.¬

Expanded text:
eu me, quid agam? Unde sermonis exordium faciam? Quid dicam, vel quid taceam? constantiam, vel Herodis nequitiam, vel impiarum mulierum ferinam levita
Abbreviated transcription (Latin):
unc rexpolemius una cum uxore sua
& duobus filiis & cum omĩ exercitu
Asuo. & cum omĩ populo qui saluatus ẽ
tus est. Et deposito diademate capitis
adastriagem regem frem eius maio¬
nr̃a sibi uindicat: & deos nr̃os con¬
fringit. Cum hȩc flentes referrent.
mille uiros armatos cum pontifici¬

Expanded text:
unc Polemius rex, una cum uxore sua et duobus filiis, cum omni exercitu suo et omni populo qui salvatus esttus est, et, deposito diademate capitis ac ad Astyagem regem fratrem ejus majonostra sibi vindicat et deos nostros confringit. » Cum haec flentes referrent, mille viros armatos cum pontifici
Abbreviated transcription (Latin):
mbulant cum eo angłi dĩ qui
non ꝑmittunt eum fatigari. ñ
esurire. Semꝑ eodem uultu: eodemq:
animo ꝑseuerat. Om̃i hora hylaris:
& letus ꝑmanet. Omnia ꝓuidet:
omnia nouit. omne̾ linguam
omniũ gentiim: & loquitur &
intelligit᷑. Ecce & hoc quod uos
interrogatis: & quod ego do re¬
sponsum ipse iam nouit. Angłi¬
enim dĩ famulantur ei: & ipsi
eum querere: siuult ostendet se uobis.
Rogo autem uos: ut dum eum inue¬
neritis: rogetis eum. ut uel huc ñ¬
ueniat. Ꝙ hoc michi faciant angłi
qui cum eo sunt: quꝯd fecerunt¬

Expanded text:
mbulant cum eo angeli Dei, qui non permittunt eum fatigari nec esurire. Semper eodem vultu, eodem animo perseverat, omni hora laetus et hilaris permanet. Omnia providet, omnia novit, omnem linguam omnium gentium et loquitur et intelligit. Ecce et hoc quod vos interrogatis, et quod ego do responsum de eo jam novit. Angeli Dei famulantur ei et ipsi eum, si uult ostendet se uobis, teritis. Rogo autem uos ut cum inuenieritis eum rogetis eum ne huc ueniat, ne michi faciant angeli qui cum eo sunt quod me
Abbreviated transcription (Latin):
hoc facere dõ meo: poteris me ad
om̃s dõs tuos comminuam. & tu
crede dõ meo. Hec cum diceret:
nuntiatum est regi quod ds eius
baldat. cecidis set. & minutatim
abisset. Tunc scidit rexpurpu¬
ream uestem qua indittus erat

Expanded text:
hoc facere deo meo, poteris me ad omnes deos tuos comminuam et tunc tu crede deo meo». Et hec eo dicente nuntiatWaldach cecidisset et minutatim abiisset. Tunc rex purpuream vestem, qua indutus erat
Abbreviated transcription (Latin):
populum. Hec dicit dñs qui misit me
Sicut uos om̃s ab infirmitate ur̃a mun¬
lamini ita mundauit templum hoc
digito ur̃o facite infrontibus uris¬
eis ingenitem ȩgyptium nigriorem fuli
gine. facie cuta. cum barba prolixa
ferrum ignitum: scintillas ẽmicanscoc
ore eius et exnaribus. egrediebatur
flamina sulphurea. Pennas adȩque ha¬
bentem. a las spineas sicut stirps & erat
uinctus. et erro manibis igneis cathenis
cii. Et cum exsoluisset eum ille:
ululatum teterrimum dirę uocis
paruit. Angłs autem dni uidenti¬
bus cunctis euolauit a d celum

Expanded text:
ns: «Hoc dicit dominus qui me misit. Sicut uos a uariis infirmitatibus curamini, ita templum hoc ita facite in frontibus ueseis ingentem maurum  facie acuta, barba prolixa,ferrum ignitum, scintillas emicantes. Ex ore vero ejus et naribus egrediebatur flamma sulphurea. Pennas et alas spineas sicut sphinx habebat, et vinctus erat a tergo manus, igneisque catenis cii». Et sic solutus cum t, teterrimum dirae vocis paruit. Angelus autem Domini, videntibus cunctis, ad coelum
Abbreviated transcription (Latin):
ad ȩchiopiam mittit. Scda: quȩ
ad medos. Tercia. quȩ finẽ facit.
Nam ex uno latere tenebrarũ regi¬
onẽ gerit: ex alio latere mare
oceanum. In hãc gͦ indiam: ue¬
sus est tẽplũ: in quo erat idolũ
astharoth: & quasi ꝑegrinus

Expanded text:
ad Aethiopiam mittit, secunda ad Medos, tertia finem facit; quia ex uno latere habet regionem tenebrarum et ex alio mare Oceanum. In hanc ergo Indiam it, et in templum, in quo idolum Astaroth
Abbreviated transcription (Latin):
icunt ei. & quis est iste barcho¬
lomeus: Respondit demon.
Amicus est dĩ omnipotentis: & ideo
adhoc uenit in istam ꝓuinciam ut
Dic nobis signa eius: ut possimus
inuenire eum: quia inter multa mi-¬
lia hominum non possumus cogno¬
caro candida. oculi grandes. nares
ȩquales & directe. aures cooꝑte cri¬
ne capitis. barba ꝓlixa. habens
Uestitur colobio albo clauata pur¬
reas. Uigin̾ti & sex anni sunt exqͥb
nunquam sordidantur uestim̃ta ei¬
nunquam ueterascunt. Centi¬
es flexis genibus ꝑdiem: centies
ꝑ noctem orat dm̃. Uox eius quasi
tuba uehemens est. Ẽ Dum precibus

Expanded text:
et iste Bartholomaeus: respondit daemon Berith: Amicus Dei omnipotentis est, et ideo venit ad istam provinciam, utDic nobis signum ut possimus inuenire eum, quoniam inter multa milia hominum non poterimus agnocaro candida, oculi grandes, nares aequales et directae, aures coopertae crine capitis, barba prolixa habens cverti. Vestitur colobio albo clavato purhabens. Viginti sex anni sunt ex quo nunquam sordidantur vestimenta ejnunquam veterascunt. Centies flexis genibus per diem, centies per noctem orat Deum. Vox ejus quasi tuba vehemens est. Ambulant cum
Abbreviated transcription (Latin):
domini adstitit & lumen refulsit in habi-¬
ta culo carce ris percussoque latere petri
excitauit eum dicens surge uelo citer. 4a¬
generaliter om̃ib petrus re-¬
spondit unꝰ ꝓ om̃ib ita qđ petro
dñs respondit. in petro om̃ib
respondit: Ideo qͥd alii de se sentiant
inquirit: ut̃ expositis pͥmosenten¬
tiis errantiũ. discipłi ꝓbarentur
ueritatẽ suȩ confessionis non
de opƿimone uulgata Sed de
ipso ꝑcepisse dñicȩ reuelationis
archãno Quẽ inquit dicunt
chre homines uocat eos qui de
filio hominis tantũ loqͥ noue¬
rant: qͥ diuinitatis eiꝰ archana
nesciebant Nã qui diuinitatis
eiꝰ mysteria capere norunt.
merito supra hominis. ẽẽ. dicunt᷑
apło attestante qͥ ait: Qđ ocłs
non uidit. nec auris audiuit :
Qui re gn̾i cła ues &̃ curamꝰ tradit
oui lis qui cȩli terrȩ que petro cominisit
abe nͥas ut reserat clau̾sis & soluat¬

Expanded text:
Domini adstitit et lumen refulsit in habitaculo percussoque latere Petri suscitavit eum dicens surge velociter generaliter omnibus Petrus respondit unus pro omnibus, ita quod Petro Dominus respondit, in Petro omnibus respondit. Ideo quid alii de se sentiant inquirit, ut expositis primo sententiis errautinm, discipuli probarentur veritatem suae confessionis non de opinione vulgata, sed de ipso percepisse Dominicae revelationis arcano. Quem, inquit, dicunt chre homines appellat eos qui de Filio hominis tantum loqui noverant, quia divinitatis ejus arcana nesciebant. Nam qui divinitatis ejus mysteria capere norunt, merito supra homines esse dicuntur, Apostolo attestante, qui ait: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, Qui regni claves et curam tradit ovilis; qui coeli terraeque Petro commisit habenas, ut reseret clausis, et solvat
Abbreviated transcription (Latin):
Ueatus laurentius clama uit et dixxit¬
deum meum co lo et illi so liseruio et
ideo non timeo tormenta¬
Meu nox obscurum non hã uet sed ominia
in luce clarescunt: & ideo:¬
ixit ei xpolitus: Si dicta
factis compensas : fatiam
quȩ hortaris: Dicit ei beatus
laurentius: Audi me . & quȩ
hortatus sũ cicius fac: quia
ydola muta & surda sunt
& uana: lamtumodo baptiza¬
re: Et more solito catheciza¬
uit eũ: & accepta aqua bene¬
sus aqua: cepit dicere ypolitꝰ:
Uideo animas innocentium le¬
tas gaudere: Et dixit ad bea¬
tũ laurentiũ cũ lacrimis: Ad¬

Expanded text:
eatus Laurentius clamavit, et dixitDeum meum colo, et illi soli servio; ideo non timeo tormentaMea nox obscurum non habet, sed omnia in luce clarescunt. ixit ei ypolitus; Si dictis facta conpenses .| faciam quod ortaris; Dicit ei beatus laurentius; Audi me et quę ortatus| sum cicius fac . quia idola muta et surda sunt et uana; Tu tantummodo| babtizare . et more solito catetizauit eum . et accepit aquam benesus ex aqua . coepit dicere ypolitus; Vidi ani| mas innocentium letas gaudere; Et dixit ad beatum laurentium .| cum lacrimis; Ad
Abbreviated transcription (Latin):
uẽ ita aggreditur decius
cesar: dicens Ubi sunt
thesanri eccłie. quos apud
te emõimiuis esse recon¬
dto Beatus laurentius
non respondit ei ullũ uerbũ:
Eodẽ die : tradidit eum
decius cesar ualeriano p̾fecto
dicens Exquiret thesauros
diligent̃: & sacrificet diis:
Qđ si noluerit sacrificare: di¬
uersis eũ tormentis int̃ͣfice:¬

Expanded text:
 ita adgreditur . decius cesar dicens; Vbi sunt thesauri| quos apud te cognouimus esse reconditos? Beatus laurentius non respondit ei ullum| Eadem die tradidit eum decius cesar ualeriano praefecto dicens; Exquire thesauros| diligenter et sacrificet diis; Quod si noluerit sacrificare . diuersis eum tormentis inte
Abbreviated transcription (Latin):
modo uideo: Tũnc audientes
multi cęxi : ueniebant ad
beatũ laurentiũ cũ lacrimis:
Et beatꝰ laurentiꝰ incusto dia
positus ypoliti : ponebat
hoc ypolitus. dixit ad beatũ
laurentiũ: O stende mͥ thesau-¬

Expanded text:
modo uideo; Tunc| audientes multi ceci . ueniebant ad beatum laurentium . cum lacri| mis; Et beatus laurentius in custodia positus ypoliti . ponebat hoc ypolitus . dixit ad| beatum laurentium; Ostende michi thesau
Abbreviated transcription (Latin):
rum ac tercio manifespetur mi chi . U̾ Ut̃
fiducia liter annuntiem reuę¬
t ibi feci illi planctum
fieri dieb quadraginta
& prȩcepi eũ in meo monum̃¬
to poni. in orientali teca : &
p̃cepi eis quȩcunq necessaria
erant ꝓ eius planctu ex meo
dari. Ip̃se enim dñs nichode¬
mus in alia deca positus est:
qui uenit ad saluatorẽ no
cte . & euangelicatus est ab

Expanded text:
rum et tertio manifestetur mihi, ut fiducialiter annuntiem ret ibi feci illi planctum fieri diebus quadraginta et praecepi cum in meo monumento poni in orientali theca, et praecepi eis quaecumque necessaria erant pro ejus planctu de meo dari. Ipse etiam domnus Nicodemus in alia theca positus est, qui venit ad Salvatorem Jesum nocte, et evangelizatus est ab
Abbreviated transcription (Latin):
xpistũm confessussũm a Dĩxit romams adbea¬
tum laurentium uideo inte uuenem pulcher¬
Afferens autem urceum cum aqua msit se ad
pedes euis. A Beatus laurentius dixit m̃ea nox
oscurum non habet sẽd omina in luce clarescunt:

Expanded text:
hristum confessus sum. Ant. Dixit Romanus ad beatum Laurentium: video ante te juvenem pulchermea. Vers. Afferens autem urceum cum aqua, misit se ad pedes ejus. Ant. Beatus Laurentius dixit: Mea nox obscurum non habet, sed omnia in luce c
Abbreviated transcription (Latin):
prope ras tũ npquam sĩne ministio
sãcrifitium osferre consũ  eue ras
U Q uĩd inme ergo displicuit paternitatis
tude numquid degenerem probasti experire
certe utrum idoneum ministrum elegeris cuiꝰ
cominisisti dom inici sanguinis conse cratio¬
dedit eũ cuidã uicario
incustodia : nomine ypolito
Ille uero: beatũ laurentiũ
reclusit in carcerẽ cum multis:
Erat ibi homo incusto clia
multo tpr̃e gentilis nomine¬
lucillus : ⁊ plorando amissis
oculis cȩcui factus fuerat:¬

Expanded text:
istro sacrificium offerre consueveras. Vers. Quid in me ergo displicuit paternitati tuae? Nunquid degenerem probasti? Experire certe utrum idoneum ministrum elegeris, cui commisisti dominici sanguinis consecratiodedit eum cuidam uicario in custodiam nomine ypolito;| Ille uero beatum laurentium reclusit in carcerem . cum multis; Erat autem ibi homo| in custodia multo tempore gentilis . qui plorando amissis oculis . cecus factus fue| rat
Abbreviated transcription (Latin):
epore illo milites tenentes
beatũ laurentiũ : duxerunt
& tradidert̃ eũ partenio
tribuno: E adẽ Hora
ros reconͣditos diaconus si¬
Xti: in custodia teneretur:¬

Expanded text:
pore illo milites tenentes beatum| laurentium . duxerunt et tradiderunt eum partenio tribuno| Eadem hora ros reconditos diaconus xisti .| in custodia teneretur
Abbreviated transcription (Latin):
git eum unus ex his. non fera.
non auis non canis. E go ga¬
maliel compatiens xp̃i mi
nistro & festinans habere mer¬
cedem. & partem cũ scõ uiro fi-¬
dei : misi ꝑ noctẽ quantos noue¬
ram religiosos & in xp̃o iħu cre¬
dentes habitantes in ierłm in
medio iudȩoꝵ. & hortatus sũ
eos & necessaria subere ministra¬
ui: ac ꝑsuasi illis ire occulte
& portare eius corpus meo pe-
riculo inuillam meã hoc ÷
in caphargamala qđ interp̃¬
tatur uilia gamalielis : uigin¬
ti milia a ciuitate habens.¬

Expanded text:
git eum unus ex his, non fera, non avis, non canis. Ego Gamaliel compatiens Christi ministerio, et festinans habere mercedem et partem cum sancto viro fidei, misi per noctem quantos noveram religiosos, et in Christo Jesu credentes, habitantes in Jerusalem in medio Judaeorum, et hortatus sum eos, et necessaria substantiae ministravi, ac persuasi illis ire occulte, ut portarent corpus ejus meo vehiculo in villam meam, hoc est in Caphargamala quod interpretatur Villa Gamalielis, viginti millia a civitate habens
Abbreviated transcription (Latin):
unc beatus laurentius cathe¬
Tixauit eũ : & accepta aqua
dixit ad eum: Omĩa in confes¬
sione lauantur: Tu autẽ me
de: Credo: Et benedixit aqũa:
Et cũ expoliasset eum : Fudit
aquam suꝑ caput eius & dixit
At ille respondit: Credo: Ipse
qui mortuus est & sepultus.
& post tertiũ diem resurre¬
xitͥ At ille respondit: Cre¬
do: & ascendit̾ in cęlũ inle
uenturus est iudic̾are uiuos

Expanded text:
unc beatus laurentius . catetizauit eum;| Et accepta aqua . dixit ad eum; Omnia in confessione lauantur;| Tu autem me de . credo; Et benedixit aquam;| Et cum expoliasset eum . fudit aquam super caput eius . et dixitAt ille respondit;| Credo; Ipse qui mortuus est et sepultus . et post tercia die resur| rexit? At ille respondit; Credo; Ascendit ad celum inde uenturus| est iudicare uiuos
Abbreviated transcription (Latin):
ptio pessima. O quã ꝑdit conces¬
sa: qui inconcessa captãt. Herodes
obsidens terrenũ regnũ: impug¬
nat celeste: Terrenis inhians inrun
erat natum regẽ: destmatus adsce¬
lus adpiaculũ pͥntus. paratus aqd
crimen. causas innocenciȩ n̾reri¬
rit. Ius abnegat: confundit fas ne
fasq. Cui nequitia ẽ. sodalis eus
odiosa ẽ ȩquitas. iniquitas ẽiep
amica. Quicelibꝰ uiuit: qͥse muni
sanguine qͥcrudelitatibꝰ seute. Cui
de cunore stat totum: deamore

Expanded text:
ptio pessima! o quam perdit concessa, qui inconcessa captat! Herodes obsidens terrenum regnum, impugnat coeleste. Terrenis inhians, irruierat natum regem: destinatus ad scelus, ad piaculum promptus, paratus ad crimen, causas innocentiae non requirit, jus abnegat, confundit fasque nefasque. Cui nequitia est sodalis, cui odiosa est aequitas, iniquitas est semper amica, qui caedibus vivit, qui se munit sanguine, qui crudelitatibus saevit, cui de timore stat
Abbreviated transcription (Latin):
rodes tunc cęxus. sic xpm̃ gladiis
querit: inuestigat cruore. cru¬
delitate rimatur: Successorẽ timeis:
incessit in auctorem: Premit inno¬
centes: uolens innocenciã deripere:
Innocentis causam : facit nocentiũ
crim̃: Mliimis nati: natoꝵ uertit
inpȩnã: Auc toris ortum: orientiũ
mancdat occasũ: Negotiũ saluandis:
saluandoꝵ iubet esse discrimen: Quoꝵ
lingua tacuit. oculi nichil uidert:
nichil audier̃ aures: manus nichil
fecert̃: Et quibꝰ actus nullus est un¬
de culpe sũpsert̃ mortẽ. quiuere
nescierunt.: Quibꝰ apud herodẽ
solũ qđ nati sunt hoc̾ fuit crimen:
secredoꝵ. cogitationũ udex. m̃tium
pscrutator: Quare deseruit quos
sciebat querendos esse ꝓpt̃ se: ꝑroyt
stis quare negligit milites innocem¬
tiȩ suȩ C oetaneũ sibi quare contẽp¬
sit exercitũ: Quare cun abulis suit
de putatas excubias sic reliquit ut
rege solũ quesiturꝰ hostis totũ gras¬
ante trium phar̾e criã uinuere:

Expanded text:
rodes tunc caecus sic Christum gladiis quaerit, investigat cruore, crudelitate rimatur: successorem timens, incessit in auctorem. Premit innocentes, volens innocentiam deperire, innocentis causam facit nocentium crimen. Munus nati natorum vertit in poenam. Auctoris ortum orientium mandat occasum. Negotium salvantis salvandorum jubet esse discrimen. Quorum lingua tacuit, oculi nihil viderunt, nihil audierunt aures, manus nihil fecerunt, et quibus actus nullus est, unde culpae sumpserunt mortem, qui vivere nescierunt? Quibus apud Herodem solum quod nati sunt, hoc fuit crimen. secretorum, cogitationum judex, mentium perscrutator, quare deseruit quos sciebat quaerendos esse propter se, et stis, quare neglexit milites innocentiae suae? Coaetaneum sibi quare contempsit exercitum? Quare cunabulis suis deputatas excubias sic reliquit, ut regem solum quaesiturus hostis totum grasante triumphare quam vivere,
Abbreviated transcription (Latin):
fantũ colimꝰ: quos ab herode
crudelissimo rege int̾fectos esse. e¬
uangeli i textus eloquitur: Et ido
cum multa exultatione gaude¬
at terra nr̃a : cęlestium militum
& tantarũ parens fecunda uirtu¬
tũ: Ecce ꝓphanus hostis num qu̾ã
beatis paruulis tamtũ ꝓdesse potuis¬
set obsequio: qũatũ ꝓ fuit odio:
Nam sicut sacratissim̾a p̃sens diei festa
manifestat: quãtũ cont̾ra beatos par¬
uulos iniquitas habundauit: tãtũ
in eis gr̃a benedictionis effulsit: Beata
es obethleem terra iuda. quȩ hero
dis immanitatẽ in pueroꝵ extinctio¬
ne ꝑpessa es : quȩ sub uno tpre can¬

Expanded text:
fantium colimus quos ab Herode crudelissimo rege interfectos esse, Evangelii textus eloquitur. Et ideo cum summa exsultatione gaudeat terra nostra, coelestium militum et tantarum parens fecunda virtutum. Ecce profanus hostis nunquam beatis parvulis tantum prodesse potuisset obsequio, quantum profuit odio. Nam sicut sacratissimum praesentis diei festum manifestat, quantum contra beatos parvulos iniquitas abundavit, tantum in eis gratia benedictionis effulsit. Beata es, o Bethlehem terra Juda, quae Herodis regis immanitatem in puerorum exstinctione perpessa es, quae sub uno t
Abbreviated transcription (Latin):
tagine secretario. patͣn
ꝑconsul cipriano ep̃o
dixit. Sacratissimi impe¬
ratores ualerianus & ga¬
lerius. litceras ad me
dirigere dignati sunt.
Quib p̾ce perunt eos qͣ¬
non romanã religionẽ
colunt: debere ceremoni¬
as recognoscere. Exqͥro

Expanded text:
in secretario, Paternus proconsul Cypriano episcopo dixit: Sacratissimi Imperatores Valerianus et Gallienus, litteras ad me dare dignati sunt, quibus praeceperunt, eos qui Romanam religionem non colunt, debere Romanas caeremonias recognoscere. Exquisivi
Abbreviated transcription (Latin):
ratorum. Paternus ꝓcon¬
sul dixit. & in hac uo
luntate ꝑseueras : Uipͥ¬
p̾sbiteris mͥ scribere di¬
gnadi sunt. Uolo ergo sci¬
re exte qui sunt presbi:
qui in hac ciuitate con¬

Expanded text:
ratorum. Patemus proconsul dixit: in hac ergo uoluntate perseueras? Cyprsbyteris mihi scribere dignati sunt. uolo ergo scire ex te, qui sint presbyteri qui in hac ciuitate con
Abbreviated transcription (Latin):
empore illo post¬
quam constantino au¬
gusto contra maxentiũ
tirannũ ꝓperanti ad bellũ:
signum sc̾ȩ crucis celitus
sanitate egroti ac resurre¬
ctione mortui fuisset euiden¬
ti indicio uirtutis declarat᷑a:
regina uero uoti compos
efecta : ita salutare lignũ
fecit secari ꝑmediũ. ut &
crucem constantinopolim
deferret ad filium : & crucẽ
ut ubi fuerat m̃bris domi¬
nicis aptata supplicio: ibidẽ
glorificata ueneratur appło.

Expanded text:
empore illo postquam, Constantino Augusto contra Maxentium tyrannum properante ad bellum, signum sanctae crucis coelitus sanitatem aegroti et resuscitationem mortui fuisset evidenter indicio virtutis declarata, regina, voti compos effecta, ita salutare lignum fecit secare per medium, ut et crucem Constantinopoli deferret ad filium, et crucem ut ubi fuerat membris Dominicis aptata supplicio, ibidem glorifica veneraretur a populo.