comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t oꝑuit illud atq uestiuit auro
cedro. Altare dicit thymiama¬
tis. quod erat ante oraculum: de
quo patilopost subinfertur. S et
totum altare oraculi texit auro.
Unde intelligi datur. quod idem
altare de lapide quidem fuerit
factum & cedro uestitum: ac de in¬
de auro cooptum. Significat au¬
tem typice ꝑfectorum uitam iusto¬
rum. qui quasi in uicinia oraculi
sunt positi: quia desertis infimis
delectationib. de solo regni cele¬
stis ingressu curam omnem im¬
pendunt. Unde bene in hoc altari
ñ carnes uictimarũ. s sola incen¬
debantur thymiamata: quia ta¬
lesñ adhuc peccata carnis. et ille¬
cebras cogitationum. in se macta
re opus habent: s tantum oratio¬
num sp̃ualium. et celestium desi¬
diorum odoramenta. ꝑ ignem int¬
ni amoris inconspectu sui condi¬
toris offerunt. Quid autẽ in huiꝰ¬
modi altari lapis. cedrus & aurũ
figurent: ex hiis que suꝑus dictaft̃.
facile potest intelligi. Nomum qͦ
ante oraculum oꝑuit auro purissi¬

Expanded text:
t operuit illud atque vestivit auro e vestivit cedro. Altare dicit thymiamatis, quod erat ante oraculum, de quo paulo post subinfertur: Sed et totum altare oraculi texit auro. Unde intelligi datur, quod idem altare de lapide quidem fuerit factum, et cedro vestitum, ac deinde auro coopertum. Significat autem typice perfectorum vitam justorum, qui quasi in vicinia oraculi sunt positi; quia desertis infimis delectationibus, de solo regni coelestis ingressu curam omnem impendunt. Unde bene in hoc altari non carnes victimarum, sed sola incendebantur thymiamata; quia tales non adhuc peccata carnis et illecebras cogitare opus habent; sed tantum orationum spiritalium et coelestium desideriorum odoramenta, per ignem amoris in conspectu sui Conditoris offerunt. Quid autem in hujusmodi altari lapis, cedrus et aurum figurarent, ex his quae superius dicta sunt, facile potest intelligi, Domum quoque ante oraculum operuit auro purissi
Abbreviated transcription (Latin):
tum parietẽ: ad illam caritatis am¬
ministrationẽ ꝑtinet quã nobis
gebant: eam dilectionis grãm qͣ
se alt̾utrum complectunt᷑ expͥmit.
Bene autẽ sequitur. Lexit quoꝙ
cherubym auro: quia e naturam
eorũ conditor immortali claritate

Expanded text:
terum parietem, ad illam charitatis adterum parietem, ad illam charitatis administrationem, quam nobgebant, eam dilectionis gratiam qua se alterutrum complectuntur exprimit. Bene autem sequitur: « Texit quoque cherubim auro. » Quia et naturam eorum Conditor immortali claritate
Abbreviated transcription (Latin):
tor binos ad p̃dicandum discipłos¬
muittere curauit: ut tacite doceret
abeis qui uerbum fidei p̃dicarẽt.
untutem dilectionis ante omnia
oꝑa ẽẽ tenendam̃. Uniusq mensu¬
re et oꝑis erant duo cherubym.
quia disparilitas uoluntatum si¬
ue cogitatuum in suꝑna patria
nulla ẽ:ubi una omnes eademq
di p̃sentis uisione & gloria illustran¬
tur. Posuitꝙ cherubym in medio
templi int̾ioris. Extendebant aũt
alas suas cherubym: & tangebat
ala una parietem. & ala cherub se¬
cundi tangebat parietem altum.
Ale autẽ altere in medio parietũ
templi se inuicem contingebant.
Manifestum ẽ ex biis que p̃dicta
sunt. quare cherubym in medio
templi int̾ioris sint positi: quorũ
habitatio semꝑ ẽ in celis. Exten¬
debant autem alas cherubym
quasi ad uolandum: quia sp̃c
angelici semꝑ habent animum
ad obsequium diuine uolũtatis
paratum. Quod uͦ ala una tange¬
bat parietem. & ala cherub scd̃i al¬

Expanded text:
tor binos ad praedicandum mittere dtor binos ad praedicandum mittere discipulos curavit, ut tacite doceret, ab eis qui verbum fidei praedicarent, virtutem dilectionis ante omnia opera esse tenendam. Uniusque mensurae et operis erant duo cherubin, quia disparilitas voluntatum sive cogitatuum in superna illa patria nulla est, ubi una omnes eademque Dei praesentis visione et gloria illustrantur. Posuitque cherubin in medio templi interioris. Extendebant autem alas suas cherubin, et tangebat ala una parietem, et ala cherub secundi tangebat parietem alterum. Alae autem alterae in medio pariete templi se invicem contingebant. Manifestum est ex his, quae praedicta sunt, quare cherubin in medio templi interioris sint positi, quorum habitatio semper est in coelis. Extendebant autem alas cherubin quasi ad volandum, quia spiritus angelici semper habent animum ad obsequium divinae voluntatis paratum. Quod vero ala una tangebat parietem, et ala cherub secundi al
Abbreviated transcription (Latin):
ala cherub alt̾a: qm̃ uirtutes an¬
gelice legem dĩ que in quinq li¬
bris descͥpta ẽ. in defessa deuotio¬
ne custodiunt. diligendo udeli¬
cet dnm̃ dm̃ suum ex omnib uirib
sius. diligendo & ꝓximos tanqͣm
seipsos. Plenitudo enim legis caritas¬
ẽ. Proximi autt̃ eorũ & ipsi adinuicẽ
sunt angelici sp̃c: et homines electi
ecrũ eque concuies. Unde utraꝙ a¬
la eiusdem ẽẽ mensure ꝑhibetur.
quia uidelicet eadem ipsa deuoti¬
one qua sese alterutrum in deo
diligunt. nr̃am quoꝙ ad se ascen¬
dentium societatẽ desiderant. Sicq
simul ale decem cubitos cõplent.
cum ingemine caritatis exhibiti¬
one. angeli deconditoris p̃sencia
letantur. Necem quoq cubitoꝵ
erat cherub scds m̃sura pari: et
opus unum erat in duob che¬
rubym. Duo erãt facti cherubym.
ꝓpter consortium eiusdem de qua
loquimur caritatis significandũ.
quia minus quam inter duos ca¬
ritas stare ñ potest. Unde & salua¬

Expanded text:
ala cherub altera; quoniam virtutes anala cherub altera; quoniam virtutes angelicae legem Dei, quae in quinque libris descripta est, indefessa devotione custodiunt, diligendo videlicet Deum et Dominum suum ex omnibus viribus suis, diligendo et proximos tanquam seipsos. Plenitudo enim legis est charitas. Proximi autem eorum, et ipsi adinvicem sunt angelici spiritus, et homines electi eorum aeque concives. Unde utraque ala ejusdem esse mensurae perhibetur, quia videlicet eadem ipsa devotione, qua sese in alterutrum in Deo diligunt, nostram quoque ad se ascendentium societatem desiderant. Sicque simul alae decem cubitos complent cum in geminae charitatis exhibitione angeli de Conditoris sui praesentia laetantur. Decem quoque cubitorum erat cherub secundus mensura pari, et opus unum erat in duobus cherubin. Duo erant facti cherubin propter consortium ejusdem, de qua loquimur, charitatis significandum, quia minus quam inter duos stare charitas non potest. Unde et Salva
Abbreviated transcription (Latin):
facti sunt semꝑmanent: & electi ho¬
mines umaginem eius quã peccan¬
do amiserant. recipiunt. Scimus
eniminquit. quia cum apparue¬
rit similes ei erimus: qm̃ uidebi¬
mus eum sicuti ẽ Dumꝙ cubiti¬
ala cherubuna. et quinꝙ cubitoꝵ
ala cherub altera: id est decẽ cubitos
babentes. a summitate ale usꝙ ad
ale alt̾ius summitatem. Ale cum
inscõrum hominum figura po¬
nuntur: iurtutes significant eoꝵ
quib ad celestia semꝑ uolare. atꝙ
in his conuersationẽ delectantur
habere. Cum uero insignificatio¬
ne angłorũ ponuntur ale: quid
aptius qͣm grãm demonstrant
ꝓpetue et indefectiue felicitatiseoꝵ
qua semꝑ incelestib inminist̾ĩo
sui ꝑsistunt auctoris: Uel certe
quia leuitate sp̃ualis nature ft̃
prediti. ita ut ubicũꝙ uoluerint
statim quasi uolando ꝑueniant
et hic cum alis figurati. & ꝓpħis
sunt cum alis ostensi. Bene autẽ¬
cherub una. et quinq cubitorũ

Expanded text:
facti sunt, semper manent, et electi hofacti sunt, semper manent, et electi homines imaginem ejus, quam peccando amiserant, recipiunt. Scimus enim, inquit, quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam et videbimus eum sicuti est . Quiala cherub una et quinque cubitorum ala cherub altera, id est decem cubitos habentes a summitate alae usque ad alae alterius summitatem. » Alae cum in sanctorum hominum figura ponuntur, virtutes significant eorum, quibus ad coelestia semper volare, atque in his conversationem delectantur habere. Cum vero in significationem angelorum ponuntur alae, quid aptius quam gratiam demonstrant perpetuae et indefectivae felicitatis eorum, qui semper in coelestibus in ministerio sui persistunt auctoris? Vel certe quia levitate spiritalis naturae sunt praediti: ita ut ubicunque voluerint statim quasi volando perveniant, et hic cum alis figurati, et prophetis sunt cum alis ostensi. Bene autecherub una, et quinque cubitorum
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatis uocabulum ẽ: numeroq
singulari cherub dicit᷑. plurali che¬
rubym̃. Unde apte infiguris cheru¬
bym que erant in oraculo facta: an¬
gelica ministeria que conditorisuo
in celis semꝑ assistunt. possunt in¬
quam ab amore dei arescant. un¬
cte sunt. Ipsietenuim sunt una no¬
biscum participes illi: de quib
figuralit̃ facti: quos luce sapientie
celestis mox ipse qui creauit im¬
pleuĩt. Unde cherub appellariuo¬
luit: qui latine multiplicata scien¬
tia. siue scientie multitudo unt̃p̃ta¬
tur. Decem autẽ sunt cubitorum
altitudinis. quia denariouite et̃¬
ne fruuntur: habentes inuiolatã
inse sui conditoris imaginemser¬
uata in ppetuum scĩtate & iusticia.
& ueritate. quam apͥma conditio¬
ne ꝑcepunt. Denarius nãꝙ decẽ
obolis constat: et continere inse no¬
men cesaris et imaginem consueut
Quaꝓpter et figure regni celestis ap¬
tissime congruit. ubi & angeli scĩ
inimagine sui conditoris. ad qͣm

Expanded text:
dignitatis vocabulum est; numeroque dignitatis vocabulum est; numeroque singulari Cherub dicitrubin dicitur. Unde apte in figuris Cherubin, quae erant in oraculo facta angelica ministeria, quae Conditori suo in coelis semper assistunt, possunt inquam ab amore Dei arescant, unctae sunt. Ipsi etenim una nobiscum sunt participes illius, de quo figuraliter facti, quos luce sapientiae coelestis mox ipse qui creavit, implevit. Unde Cherub appellari voluit, qui Latine multiplicata scientia, sive scientiae multitudo interpretatur. Decem autem cubitorum sunt altitudinis, quia denario vitae aeternae fruuntur, habentes inviolatam in se sui Redemptoris imaginem, servata in perpetuum sanctitate et justitia et veritate, quam a prima conditione perceperunt. Denarius namque decem obolis constat, et continere in se nomen Caesaris et imaginem consuevit. Quapropter et figurae regni coelestis aptissime congruit, ubi et sancti angeli in imagine sui Conditoris, ad quam
Abbreviated transcription (Latin):
Deaurata ẽ domus interior. quia
insuꝑna patria sola caritas regnat.
S ibi eouerius et securius: quo pre¬
sens ipse ds̃ qui ẽ caritas uidetur.
Ibi eo certius: quo ipse mediator
dĩ et hominum qui solus pat̃noꝵ
ẽ conscius secretorum. uelut archa
testamenti semꝑ aspicitur. Quõd
autẽ cenacula quoq tecta sunt au¬
ro: ad eundem sensum respicit. Sĩc
enim unt̾ĩor domus sc̃ĩ scõꝵ ubierat
archa. internã scõeum uitam incon¬
spectu sui conditoris & redemptoris
significat. iuxta illud psalmista.
abscondes eos in abdito uultus tui
a conturbatione hominum: ita
cenacula in alto. eandem uitã hoc
ẽ incelis eẽ. et ñ in hoc mundo de¬
signant. dicente apło. Que sursum
sunt querite. ubi xp̃c ẽ in dextera
dei sedens: que sursum sunt sapite
non que super terram. De factura
t fecit in oraculo duo cherubin
de lignis oliuarum. decem cubi¬
torum altitudinis. Cherubym sicut
ꝓph̾a ierechiel aꝑte declarat angłice

Expanded text:
» Deaurata est domus interior, quia » Deaurata est domus interior, quia in superna patria sola charitas regnat; sed ibi eo verius et securius, quo praesens ipse Deus, qui est charitas, videtur ; ibi eo certius, quo ipse mediator Dei et hominum, qui solus paternorum est conscius secretorum, velut arca testamenti, semper aspicitur . Quod autem coenacula quoqro, ad eumdem sensum respicit: sicut enim interior domus sancti sanctorum, ubi erat arca, aeternam sanctorum, vitam in conspectu sui Conditoris et Redemptoris significat, juxta illud psalmistae, Abscondes eos in abscondito vultus tui, a conturbatione hominum : ita cest, in coelis esse, et non in hoc mundo, designant, dicente Apostolo: « Quae sursum sunt, quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae sursum sunt sapite, non quae sunt terrena. XV. De factura Et fecit in oraculo duo Cherubin de lignis olivarum decem cubitos altitudinis. Cherubin, sicut propheta Ezechiel aperte declarat, angelicae
Abbreviated transcription (Latin):
lectionis: sunt uͦ alii claui timors.
quib incipientes quiꝙ. & necdum
ad ꝑfectionem ꝑuenientes. illecebras
uiciorum carnaliũꝙ uoluptatum
nem nr̃am crucifigere cum uitiis
et concupiscentiis edocemur. Qs
habere desiderabat: ꝓpħ̃a: cũ ait.
Confige clauis a timore tuo carnes
meas: auidiciis enim tius timui.
Quitursum ad ꝑfectiora ꝑueniens.
dicit declauis dilectionis. Michi au¬
tem adherere deobonumẽ. Ni¬
li texit auro. Supra de altari dictũ
est. Plenius uero hec in libro para¬
lipomenon explicantur. ubi porti¬
cus quoꝙ que erat ante frontem
templi. deaurata ẽẽ intrinsecus:
cenacula quoꝙ auro tecta ẽẽ ꝑhi¬
bentur. Ubi figura misteriim ꝓmp¬
tu ẽ. qͦd tota eccłia & in hoc scło & in
futuro. pre cet̾is uurtutib do placitis
dono caritatis abundat: et sola hec
quasi singulariter eminens ceteras
celare uidetur. Deaurata ẽ quippe
porticus ante templum: quia patres
uet̾is testamenti dõ ꝑcaritatẽ pla¬

Expanded text:
timoris, quibus incipientes quique, et necdum ad perfectionem venientes, illecebras vitiorum carnaliumque voluptatum nem nostram crucifigere cum vitiis et concupiscentiis edocemur . Quos habere desiderabat Propheta, cum ait: Confige clavis a timore tuo carnes meas; a judiciis enim tuis timui . Qui rursum ad perfectiora perveniens dicit de clavo dilectionis: Mihi autem adhaerere Deo bonum  oraculi auro texit. Supra de altari dictum est, plenius vero haec in libro Paralipomenon explicantur, ubi porticus quoque, quae erat ante frontem templi, deaurata esse intrinsecus, coenacula quoque tecta esse perhibentur. Ubi figura mysterii in promptu est, quia tota Ecclesia et in hoc saeculo et in futuro, prae caeteris virtutibus Deo placitis dono charitatis abundat; et sola haec quasi singulariter eminens, caeteras caelare videtur. Deaurata est qporticus ante templum, quia patres Veteris Testamenti Deo per charitatem pla
Abbreviated transcription (Latin):
gradus. coniugatorũ uidelicet con¬
tinentium. et uirginum designant.
distinctos quidem altitudine ꝓfes¬
sionis. s societate ficłi & ueritatis
eiusdem.omnes ad domum dñi
ꝑtinentes: eiꝙ fixa mente inheren¬
tes. Ubi pulchre dr̃. quia tabulatũ
quod suꝑerat quinꝙ cubitos ha¬
bebat latitudinis: medium sex.
t̾cium septem. Sup̃mum gͦ tabu¬
latum erat cetis angustius: me¬
dium supremo latius. s infimo
erat factum angustiur: quia ni¬
mirum altior ꝓfessio uirtutis. ar¬
di. Nam quicũꝙ ab renunciato
uinculo coniugali. uirgnitatẽ
suam dño consecrauerint. mores
simul oportet uirginitati condig¬
nos ostendant: abstineant ab oci¬
osis eloquiis. ira. rixa. detractione.
habitu impudico. comessationib.
potationib. contentione & emula¬
tione: & econtrario iugiliis scĩs. ora¬
tionib. lectionib diuunis & psalmiꝰ.

Expanded text:
gradus, conjugatorum videlicet, continentium, et virginum, designant, distinctos quidem altitudine professionis, sed societate fidei et veritatis ejusdem omnes ad domum Dei pertinentes, eique fixa mente inhaerentes. Ubi pulchre dicitur, quia tabulatum quod supererat quinque cubitos habebat latitudinis, medium sex, tertium septem. Supremum ergo tabulatum erat caeteris angustius, medium supremo latius, sed infimo erat factum angustius, quia nimirum altior professio virtutis aldi. Nam quicunque abrenuntiato vinculo conjugali virginitatem suam Domino consecraverint, mores simul oportet virginitati condignos ostendere. Abstineant ab otiosis eloquiis, ira, rixa, detractione, habitu impudico, comessationibus, potationibus, contentione et aemulatione; et e contrario vigiliis sanctis, orationibus, lectionib
Abbreviated transcription (Latin):
gelista. ut ñ diceret. ꝑcussit latus
ꝑ quoo nob̾ iter ad celestia pande¬
retur. Deniq ita subuinxit: & con¬
tinuo exiuit sanguis et aqua.
Aqua scilicet qua abliumur in
baptismo: & sanguis quo conse¬
cramur in calice scõ. ꝑ hoc namq
ostium nob̾ ẽ ascensus in mediũ
cenaculum & a medio interciũ:
quia ꝑfidem et mysteria nr̃i redẽp¬
toris. de p̃senti eccłie conuersatione
ad requiem animarũ pꝰ mortẽ ascẽ¬
dimꝰ: rursũq de reqͥe animaꝵ. ad¬
ueniẽte die iudicii ad ĩmor talitẽ
corporis uidelicet et anime beatitu¬
dine ꝓpetuo uiuiamus. Quod quidẽ
iter inuisibiliter agebatur. ita ut
soli hoc qui intrauerant nossent:
quamius ipsum ostium etiã foris
positi uiderent: quia nimirum
actus fidelium in hoc scło & cele¬
brationes sacramentorũ. etiã
reꝓbi possunt intueri: uerum
archana fidei & intime gr̃am
dilectionis. nullus nisi qui ꝑ hec
dño duce ad celestia scandit agno¬

Expanded text:
gelista, ut non diceret: « Percussit latus gelista, ut non diceret: « Percussit latus per quod nobis iter ad coelestia panderetur. Denique ita subjunxit: « Et continuo exivit sanguis et aqua . » Aqua scilicet, qua abluimur in baptismo, et sanguis, quo consecramur in calice sancto. Per hoc namque ostium nobis est ascensus in medium coenaculum, et a medio in tertium, quia per fidem et mysteria nostri Redemptoris de praesenti Ecclesiae conversatione ad requiem animarum post mortem ascendimus; rursumque de requie animarum, adveniente die judicii, ad immortalitateet corporis videlicet et animae, beatitudine perpetuo vivamus. Quod quidem iter invisibiliter agebatur, ita ut soli hoc, qui intraverant, nossent, quamvis ipsum ostium etiam foris positi viderent, quia nimirum actus fidelium in hoc saeculo, et celebrationes sacramentorum, etiam reprobi possunt intueri. Verum arcana fidei, intimae gratiam dilectionis, nullus nisi qui per haec, Domino duce, ad coelestia scandit, agno
Abbreviated transcription (Latin):
tius simpliciter. & habebat domꝰ
ostium ad meridiem. Nunc autẽ
longe aliud significat. Partẽ nãꝙ
domus dextre latus templi me¬
ridianum dicit. In cuius parte
orientali ostium erat in ipso an¬
gulo factum iuxta t̾ram: in qͦd
introeuntes statim ad altiora
gradatim ascendebant: haben¬
tes uiam ascensus ꝑ ipsa parie¬
tis interiora: donec tali itinere
ad medium cenaculũ & a medio
ñ dubitandum. qͣmlibet scͥpt᷑a
ñ dicat: quia sic ascendentes cre¬
berrimas habebant a meridie fe¬
nestras: quarũ luce certum ꝑom
nia & sine offensione iter ag̃ent.
Qui nimirum locus ꝓpͥe ad corpꝰ
dominicum quod de uirgine sũp¬
sit respicit. Ostium namq lat̃is
medii in parte erat domus dext̃e.
quia defuncto in cruce dño.
unus militum lancea latus eiꝰ
aꝑuit. Et bene in parte domus
dextere: quia dextrum eius latꝰ
amilite aꝑtum scã credit eccłia.
Ubi & apto eciã uerbo usus ẽ euͣn¬

Expanded text:
tius simpliciter: « et habebat domus tius simpliciter: « et habebat domus ostium ad meridiem. » Nunc autem longe aliud significat. Partem namque domus dextrae latus templi meridianum dicit, in cujus parte Orientali ostium erat in ipso angulo factum juxta terram: in quod introeuntes statim ad altiora gradatim ascendebant, habentes viam ascensus per ipsa parietis interiora, donec tali itinere ad medium coenaculum et a medio dubitandum, quamlibet hoc Scriptura non dicat, quia sic ascendentes creberrimas habebant a Meridie fenestras, quarum luce certum per omnia et sine offensione iter agerent. Qui nimirum locus proprie ad corpus Dominicum, quod de Virgine sumpsit, respicit. Ostium namque lateris medii in parte erat domus dextrae, quia, defuncto in cruce Domino, « unus militum lancea latus ejus aperuit . » Et bene, « in parte domus dextrae, » quia dextrum ei latus a milite apertum, sancta credit Ecclesia. Ubi apto etiam verbo usus est evan
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem copulemur. uno imple¬
ti sp̃u ꝑfundamur. Cẽtum quã¬
uis dicatur. noe uir ꝑfectus inge¬
nerationib sius. & beatummacu¬
lati in uia. & cetera huiusmodi:. nul
lus uere ꝑfectus & absq macula. qͣn¬
potest. Non ẽ enum homo iustꝰ¬
peccẽt. Uerumptamen scdm huiꝰ
temꝑis modum ꝑfecti & imma¬
culati uocantur: qui tunc uere
ꝑficientur. cum nexib corporis
absoluti. adimmortalẽ illum do¬
mus dnĩ decorem ꝑuenerĩt. locũꝙ
tab̾naculi głe eius ascenderint. Nã¬
ꝑfecti solummodo et immaculati
atꝙ ab omni labe iniquitatis ca¬
stigati: ingredientur in illam cuu
dii ac tercii
stium lateris medii in parte
ascendebant in medium cenacu¬
lum: et a medio intercium. Quidã
hunc locum male intelligentes.
putant ostium templi a meridie
fiusse:. ñ attendentes quia si hoc
significare uoluisset scͥptura. ñ ita
diceret. ostium lateris medii in
parte erat domus dextre: s ita po¬

Expanded text:
invicem copulemur, uno impleinvicem copulemur, uno impleti spiritu perfundamur. Caeterum quamvis dicatur: Noe vir perfectus in generationibus suis, et beati immaculati ilus vere perfectus et sine macula potest. Non est enim qupeccet. Verumtamen secundum hujus temporis modum perfecti et immaculati vocantur, qui tunc vere perficientur, cum nexibus corporis absoluti ad immortalem illum domus Domini decorem pervenerint, locumque tabernaculi gloriae ejus ascenderint, perfectique solummodo et immaculati, atque ab omni labe iniquitatis castigati, ingredientur in illam cividii ac tertii stium lateris medii in parte ascendebant in medium coenaculum, et a medio in tertium, etc. » Quidam, hunc locum male intelligentes, putant ostium templi a meridie fuisse, non attendentes quia si hoc significare voluisset Scriptura, non ita diceret: « ostium lateris medii in parte erat domus dextrae, » sed ita po
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc positis intelligere: quoꝵ
puritatẽ dilectionis qua in secre¬
to cordis coram dño refulgent.
inspicere nequimus. At tam̃ ex eis
que loquendo uł agendo uł pa¬
tiendo foras ostendunt: auxiliũ
nr̃e salutis inuenimus. Domus
autẽ cum edificaretur de lapidib
malleus & securis & omne ferra¬
mentum. ñ sunt audita in domo¬
di cum edificaretur. Hec ad illam
eccłie partẽ que post huius scħ
labores et certamina ad et̃na p̃mia
meruit intro duci. ꝓprie ꝑtinent.
bi etenim ꝑfecti solummͦ et im¬
maculati atq ab omni labe
miquitatis castigati ingrediuntur.
Non enuim aliquid coinqͥnatum
faciens abhominationem et men¬
dacium intrabit in illam ciuitatẽ:
sicut in apocalipsi scͥpsit iohannes.¬
ubi malleus securis et omne fer¬
ramentum ñ auditur: quia hic
tundimur aduersitatib. et disci¬
plina ueritatis exercemur. ut illic
locis iuxta meritum congrius
disponamur. & castigatione ces¬
sante. solo amoris glutino quo ad¬

Expanded text:
adhuc positis intelligere, quorum adhuc positis intelligere, quorum puritatem dilectionis qua in secreto cordis coram Domino refulgent, inspicere nequimus. Attamen ex eis quae loquendo, vel agendo, vel patiendo foras ostendunt, auxilium nostrae salutis invenimus. Domus autem cum aedificaretur de lapidibus malleus et securis, et omne ferramentum, non sunt audita in domo, cum aedificaretur. » Haec ad illam Ecclesiae partem, quae post hujus saeculi labores et certamina ad aeterna praemia meruit introduci, proprie pertinent. Ibi enim perfecti solummodo et immaculati, atque ab omni labe iniquitatis castigati, ingrediuntur. Non enim aliquid coinquinatum faciens abominationem et mendacium intrabit in illam civitatem, sicut in Apocalypsi scripsit Joannes. Malleus et securis, et omne ferramentum, non auditur, quia hic tundimur adversitatibus, et disciplina veritatis exercemur, ut illic locis juxta meritum congruis disponamur, et castigatione cessante solo amoris glutino, quo ad
Abbreviated transcription (Latin):
sam cedri speciẽ formãꝙ cunctis
ostenderent: in qua tamen impo¬
sita sibimet tabulata gestabant.
Quod gͦ extͥnsecus eminebat tra¬
bium: uitam scõrum que nobis
interris innotescere potuit de¬
signat. Quod intus intemplo de¬
auratum fulgebat: claritatẽ illã
qua in celesti patria in aspectu
sui gaudent creatoris. figurate de¬
nuntiat. Que nimirum claritas
trabium aurea illis solumm qͥ
templum intrauerant patebat:
quia quam sit magna multitu
inse. soli norunt illi qui regnũ oe¬
leste meruerunt intrare. Et tam̃
nos cum uitam. passiones. doctri¬
nam scõrum cernentes. siue inscͥp¬
turis legentes. ad benefaciendũ
exemplo excitamur eorũ quasi
in capitib trabium foras appa¬
rentib aterra subleuamur:
quia qͣmuis int̾nam scõrũ glo¬
riam ꝑciꝑe necdum ualemus.
ex eo tamen quod ext̃ius uide
ualiumus. sublimib eccł̃ie m¬
bris fidelit̃ adheremus. Possu¬
mus hec etiã de scĩs in hac uita

Expanded text:
sam cedri speciem formamque cunctis sam cedri speciem formamque cunctis ostenderent, in qua tamen imposita sibimet tabulata gestabant. Quod ergo extrinsecus eminebat trabium, vitam sanctorum, quae nobis in terris innotescere potuit, designat. Quod intus in templo deauratum fulgebat, claritatem illam, qua in coelesti patria in aspectu sui gaudent creatoris, figurate denuntiat. Quae nimirum claritas trabium aurea illis solummodo, qui templum intraverant, patebat; quia quam sit magna multitudin se, soli norunt illi qui regnum coeleste meruerunt intrare. Et tamen nos cum vitam, passiones, doctrinam sanctorum cernentes, sive in Scripturis legentes, ad benefaciendum exemplo excitamur eorum, quasi in capitibus trabium foras apparentibus a terra sublevamur, quia quamvis internam sanctorum gloriam percipere necdum valemus, ex eo tamen quod exterius videre valuimus, sublimibus Ecclesiae membris fideliter adhaeremus. Possumus etiam haec de sanctis in hac vita
Abbreviated transcription (Latin):
tante erant longitudinis ut ca¬
pita earum forisecus ꝓmiũent:
in infimo quidẽ ordine cubitoꝵ
septem. in medio sex. insup̃mo
quinꝙ: atꝙ in eisdem capitibus
earum tabulata cum poneren¬
tur. ne quaqͣm muris templi
infixa. s iuxta muros trabib
que de muris exierant supposita
Qui itaꝙ ꝑtrabes domus que
tabulata portabant: nisi p̃dica¬
tores sunt tẏpice designati: Qui
dum ipsi sublimẽ atꝙ honorabi¬
lem in eccłia di locum tenent. in¬
firmiores quosq ac fragiles suis
p̃dicationib ab infimorũ appeti¬
tu sustollunt. atq ad celestia de¬
sideranda ac sꝑ anda suspendũt.
sius etiã int̃cessionib ut incep¬
tis ꝑsistant adiuuant. Legimmꝰ
autẽ in libro paralipomenon.
quod trabes templi sic̃ & cetera
eius interiora fuerint auro uesti¬
te. Quod ita factum eẽ ñ dubiũ
ẽ. ut ille trabium partes que in¬
tus intemplo erant auri essent
laminis tecte: que uͦ foris pare¬
bant. heȩ minime deaurate ip¬

Expanded text:
tantae erant longitudinis, ut catantae erant longitudinis, ut capita earum forinsecus prominerent, in infimo quidem ordine cubitorum septem, in medio sex, in supremo quinque. At in eisdem capitibus earum tabulata componerentur, nequaquam muris templi infixa, sed juxta muros trabes, quae de muris exierant superposita. Qui itaque per trabes domus, quae tabulata portabant, nisi praedicatores sunt typice designati? Qui dum ipsi sublimem atque honorabilem in ecclesia Dei locum tenent, infirmiores quosque ac fragiles suis praedicationibus ab infimorum appetitu sustollunt, atque ad coelestia desideranda ac speransuis etiam intercessionibus, ut in coeptis persistant, adjuvant. Legimus autem in Paralipomenon quod trabes templi, sicut et caetera ejus interiora, fuerint auro vestitae. Quod ita factum esse non dubium est, ut illae trabum partes, quae intus in templo erant, auri essent laminis tectae; quae vero foris parebant, hae minime deauratae, ip
Abbreviated transcription (Latin):
consistens siue residens posset
ad inferiora decidere: quod ocho¬
rie regi contigisse legimus in sa¬
maria. Que ni mirum latera ñ
incongrue cotidiana diine ꝓ¬
tectionis erga nos munimina
designant. De quib psalmista.
immittet inquit angłs dñi in cir¬
cuitu timentium eum: & eripi et
eos. Ascendit quidem in ce¬
naculum ochorias rex samarie.
qui se a domo dauid separauerat.
ẜꝑ cancellos decidit: quia & si he
retici siue scismatici aliqͣm bone
actionis arcem conscendẽ uident᷑.
quia tam̃ compagẽ eccłiastice uni¬
tatis ñ habent. quasi patentib
et ñ solidis lat̾um p̃sidiis semper
ad uitiorum infima relabuntur:
dum diuino destituti auxilio.
sue ꝑtinatie fastu int̾eunt. Qua
autẽ arte p̃fata tabulata parie¬
tib templi sint affixa: declarat᷑
cum subditur. Pxabes autem
posuit in domo ꝑcircuitum for¬
insecus: ut ñ adhererent muris
templi. Trabes gͦ que intͥnsecus
domum muniebant & ornabant.

Expanded text:
consistens, sive residens, posset consistens, sive residens, posset ad inferiora decidere , quod Ochoziae regi contigisse legimus in Samaria. Quae nimirum latera non incongrue quotidiana divinae protectionis erga nos munimenta designant. De quibus Psalmista: Immittet, inquit, angelus Domini in circuitu timentium eum, et eripiet eos . Ascendit quidem in coenaculum Ochozias rex Samariae, qui se a domo David separaverat, sed per cancellos decidit; quia etsi sive haeretici sive schismatici aliquam bonae actionis arcem conscendere videntur, quia tamen compagem Ecclesiae unitatis non habent, quasi patentibus et non solidis laterum praesidiis, semper ad vitiorum infima relabuntur, dum divino destituti auxilio suae pertinaciae fastu intereunt. Qua autem arte praefata tabulata parietibus templi sint affixa declaratur cum subditur: Trabes autem posuit in domo per circuitum forinsecus, ut non haererent muris templi. Trabes ergo, quae intrinsecus domum muniebant et ornabant,
Abbreviated transcription (Latin):
in qua ñnubent neq nubentur.
s sunt sic̃ angłi di incelo. huius
quoꝙ statum qntum mortalib
possibile ẽ inpresenti contendant
imitari. At uero infimum tabula¬
tum amplioris erat latitudinis:
quia dicitur coniugatis uade uen¬
de que habes & da pauꝑiby: s si
us inquit ad uitam ingredi. ser¬
ua mandata. Non homicidium
facies. ñ adulterabis. ñ facies fur¬
tum: ñ falsum testimoniũ dices.
et cetera. Medium inter hos locũ
tenent continentes: qnͣtum uirgini¬
bus inferiores. tantum eminentiores
coniugatis. Quorum portio głosis¬
sima pͥmitiuam in iherosolimis edi¬
ficabat eccł̃iam: scribente beatoluca.
quia multitudinis credentium
erat cor unum et anima una. et
cetera. Quorũ maximam partẽ
uxorios reliquisse complexus testa¬
tur hystoria scĩ stephani. ubife¬
minas eadem religione pollentes
ñ coniuges. s uiduas appellat eoꝵ.
Singula autẽ tabulata incircui¬
tu habebant latera. id est luricu¬
las. nequis in eisdem tabulatis

Expanded text:
neque nubentur, sed sunt sicut angeli Dei in coelo. Hujus quoque statum, quantum mortalibus possibile est, in praesenti contendant imitari. At vero infimum tabulatum amplioris erat latitudinis, quia non dicitur conjugatis: Vade, vende quae habes et da pauperibus; sed, si vis, inquit, ad vitam ingredi, serva mandata. Non homicidium facies, non adulterabis, non furtum facies, non falsum testimonium dices, et caetera . Medium inter hos locum tenent continentes, quantum virginibus inferiores, tantum eminentiores conjugatis. Quorum portio gloriosissima primitivam in Hierusalem aedificabat ecclesiam, scribente beato Luca, quia multitudinis credentium erat cor unum et anima una, et caetera . Quorum maximam partem uxorios reliquisse complexus testatur historia sancti Stephani, ubi feminas eadem religione pollentes, non conjuges, sed viduas appellat eorum. Singula autem tabulata in circuitu habebant latera, id est, turriculas, ne quis in eisdem tabulatis
Abbreviated transcription (Latin):
diũ. et uenerunt ꝑ uiam porte
scutariorum in palatium. & sedit
suꝑ thronum regum̃. Ubi etiã por¬
ta siref. et domus messa. que cũ
porta scutariorũ nominantur
ẽẽ uidentur. Scutarios autẽ tu¬
tores regis appellat. testante li¬
bro paralipomenon:qui cum
roboam scuta erea pro aureis
fecisse commnemorasset adiecit.
Ot tradidit illos pͥncipib scuta¬
riorum: qui custodiebant uesti¬
bulum palatii. In quo uidelicet
libro. distinctius hec cuncta re¬
plicantur. Tercia pars ur̃m qͥ
ueniunt ad sabbatũ sacerdotũ
ec leuitarũ et ianitorũ erit in
portis. tercia uͦ pars ad domum
regis. & tercia in porta que ap¬
pellatur fundamenti:omne
uero reliquum uulgus sit in
atriis domus dñi. Nec quisꝙͣ
alius ingrediatur domũ dñi.
nisi sacerdotes: et qui ministnt
de leuttis. Ipsi tantũmodo in¬
grediantur quia scĩficati sunt:
et omne reliquum uulgus ob¬
seruet custodias dñi. Leuite
autem circundent regem: haben¬

Expanded text:
Domini, et venerunt per viam portae Domini, et venerunt per viam portae scutariorum in palatium et sedit super thronum regium, ubi etiam porta Seyr, et domus Messa, quae cum porta scutariorum nominantur, esse videntur. Scutarios autem tutores regis appellat, testante libro Paralipomenon, qui, cum Roboam scuta aerea pro aureis fecisse commemorasset, adjecit, Et tradidit illa principibus scutariorum, qui custodiebant vestibulum palatii . In quo videlicet libro distinctius haec cuncta replicantur. Tertia pars vestrum, qui veniunt ad sabbatum, sacerdotum et levitarum et janitorum erit in portis; tertia vero pars ad domum regis, et tertia in porta, quae appellatur Fundamenti; omne vero reliquum vulgus sit in atriis domus Domini, nec quisquam alius ingrediatur domum Domini, nisi sacerdotes, et qui ministrant de levitis, ipsi tantummodo ingrediantur, quia sanctificati sunt, et omne reliquum vulgus observet custodias Domini. Levitae autem circumdent regem, haben
Abbreviated transcription (Latin):
Sed hic pontifex ꝓpter necessita¬
tem augendi cura nouum re¬
gem exercitus. & eos qui intran¬
di septimanam ordinem habe.¬
bant suscepit: & illos qui iam
suam septimanam ministran¬
do impleuerant ne abirent re¬
tinuit. Qui alios quoꝙ leui¬
tas decunctis urbibus iuda
simul et pͥncipes familiarũ
isrł. missis in hoc centurioni¬
bus ierłimam congregauerat:
ut uerba dierũ narrant. Quos
educturos filium regis tali rati¬
one distinxit: ut omnes qͥ imple¬
uerant sabbatum & egressuri
erant. in duas diuisi partes.
regem inintioribus atrii locis
armati cucũstarent: reliqua
uero multitudo. id est hi qui
ñerant de stirpe leui. ext̾iores
atorum ianuas. contra furorẽ
regine siquid forte aduersi mo¬
liretur custodirent: porro hiqͥ
nuꝑ ad sabbatum uenerant
sacerdotes. leuite et ianitores.
seruarent et portam habitacłi
scutariorũ. ꝑ qͣm de templo ad pa¬
latium descendebatur. sic̃ infra
dicitur. Duxerunt regem de domo

Expanded text:
Sed hic pontifex, propter necessitaSed hic pontifex, propter necessitatem augendi circa novum regem exercitus, et eos qui intrandi septimanam ordinem habebant suscepit, et illos qui jam suam septimanam ministrando impleverant, ne abirent, retinuit. Qui alios quoque Levitas de cunctis urbibus Juda, simul et principes familiarum Israel, missis in hoc centurionibus, Jerosolymam congregaverat, ut Verba dierum narrant . Quos educturus, filium regis tali ratione distinxit, ut omnes qui impleverant Sabbatum, et egressuri erant, in duas divisi partes, regem in interioribus atrii locis armati circumstarent. Reliqua vero multitudo, id est, hi qui non erant de stirpe Levi, exteriores atriorum januas contra furorem reginae, si quid forte adversi moliretur, custnuper ad sabbatum venerant sacerdotes, et levitae, et janitores, servarent et portam habitaculi scutariorum, per quam de templo ad palatium descendebatur, sicut infra dicitur . Duxeruntque regem de domo
Abbreviated transcription (Latin):
arcebat in edibus cucumpositix
uiri istłite adorandum siue ad¬
audiendum uerbum conuenire¬
solebant. In tercio ordine atriori
stabant ad orandum mulieres
iscłitice sub diuo. uel si tempestao
ñ sinebat. ꝓxima circũpositarũ
edium tecta subibant: porrom
ultimum ordinem atriorum.
gentiles qui ad ad orandum for
te conuenerant intrabant. ubi
etiam post tempora disꝑsiõis.
hi qui de gentib nuꝑ aduenerat
iscłite diebus septem purificati
sic tandem interiora sc̃ã pete¬
bant. Que autẽ inter atria uel
in atriis erant patumenta: la¬
pide uario sunt omnia strata.
Ita uero ostia in edib contra i¬
uicem posita erant: ut & hi etsã
qui inultimis consistebant. tẽ¬
plum possent intueri. Erant
autẽ sortes iuiginti quatuor
sacerdotum et leuitarũ et ia¬
nitorum. qui ꝑ totudem septi¬
manas sibi exordine succedent.
sabbato noua turma intrane
ad officium. et post sabbatũ
ea que ꝓxima septimana mini¬
strauerat. domum redeunte.

Expanded text:
arcebat, in aedibus circumpositis arcebat, in aedibus circumpositis viri Israelitae ad orandum sive audiendum verbum Dei conveniebant. In tertio ordine atriorum stabant ad orandum mulieres Israeliticae sub divo, vel si tempestas non sinebat, proxima circumpositarum aedium tecta subibant. Porro in ultimo ordine atriorum gente convenerant, intrabant. Ubi etiam post tempora dispersionis hi qui de gentibus nuper advenerant Israelitae diebus septem purificati sic tandem interiora sanctorum petebant. Quae autem inter atria vel in atriis erant pavimenta, lapide vario sunt omnia strata. Ita vero ostia in aedibus contra invicem posita erant, ut et hi etiam qui in ultimis consistebant templum possent intueri. Erant autem sortes viginti quatuor et sacerdotum et Levitarum et janitorum, qui per totidem septimanas sibi ex ordine succederent, Sabbato nova turma intrante ad officium, et post Sabbatum ea quae proxima septimana ministraverat domum redeunte.
Abbreviated transcription (Latin):
niam ipsa domus dñi in editiori
loco constructa erat: fiebat ut atri¬
a quanto exteriora fierent. tanto
altiores hab̾ent parietes. iit pote
inferius fundamenta habentes.
adeo ut ultima quadringentos
in altitudine cubitos haberent.
nec tam̃ equande templi altitu¬
dini aliquantulũ ꝓpinquarent.
Quorũ om̃ium in libro paralipo¬
menon. ita generalis fit mentio.
Dedit autẽ daiũd salomoni filio
suo descͥptionem porticus et
templi. & cellariorum. ⁊ cenacłi.
& cubiculorũ in abditis. & domꝰ
ꝓpitiationis. necñ et omnium
que cogitauerat atriorũ. & exedra
pictura ab antiquis formata:
plenius quo sint hecordine fa¬
cta designauit. His uͦ ita compo¬
sitis: in scã scõrum summi tan¬
tum sacerdotis erat. semelin an¬
no cum sanguine hostiarum in¬
gredi. In scũario ante oraculũ.
sacerdotes tantum purificati
introibant: in atrio interiore sa¬
cerdotes om̃s et leuite. Circa hoc a¬
trium sub diuo. uel si tempestas

Expanded text:
niam ipsa domus Domini in editiore niam ipsa domus Domini in editiore loco constructa erat, fiebat ut atria quanto exteriora fierent, tanto altiores haberent parietes, ut pote inferius fundamenta habentes; adeo ut ultima quadringentos in altitudine cubitos haberent, nec tamen aequandae templi altitudini aliquantulum propinquarent. Quorum omnium in libro Paralipomenon ita generalis fit mentio: Dedit autem David Salomoni filio suo descriptionem porticus et templi, et cellariorum, et coenaculi, et cubiculorum in adytis, et domus propitiationis, nec non et omnium quae cogitaverat atriorum et exedrarpictura ab antiquis formata plenius quo sint haec ordine facta distinguit. His vero ita compositis, in Sancta sanctorum summi tantum sacerdotis erat semel in anno cum sanguine hostiarum ingredi, in sanctuario ante oraculum sacerdotes tantum purificati introibant; in atrio interiori sacerdotes omnes et levitae; circa hoc atrium sub divo, vel si tempestas
Abbreviated transcription (Latin):
lantium. et psallentium habe¬
bat choros leuitarum. sircunda¬
batur autẽ hoc atum undiq¬
uersum alonge ede ꝑ maxima
inquadrum. cuius interior pa¬
ries. id est qui templum a qua¬
tuor mundi partib respicie¬
bat. inferius erat ꝑ totum in
arcub constructus: ult̾ior uero
firma soliditate fundatus. et
ianuas habens ereas. ut supͣ
dictum cominemoraiumus:
et ostia in basilica. que texit ere.
que etiam porticib cominuni¬
ta. maximis et oportunis erat
discreta cenaculis. Et rursus
extra hanc edem ingiro altera
simili scemate facta. s et tercia
nichilominus circa illam eõdẽ
ordine facta ꝑgirum. int̾iora
omnia longe lateq circiubat:
in hoc tantum apriorib distais
edib. quod orientalis. & septen¬
trionalis eius paries ostia mi¬
nime habebat. eo quoduterꝙ
egrum ad muros ꝑtineret ciitatis.
hec autẽ sunt atria: de quib cani¬
tur inpsalmis. Quistatis in domo
dñi: in atriis domus d̃i nr̃i. Et qͦ¬

Expanded text:
lantium et psallentium habelantium et psallentium habebat choros Levitarum. Circumdabatur autem hoc atrium undiqueversum a longe aede permaxima in quadrum. Cujus interior paries, id est qui templum a quatuor mundi partibus respiciebat, inferius erat per totum in arcubus constructus, ulterior vero firma soliditate fundatus. Et januas habens aereas, ut supra dictum commemoravimus. Et ostia in basilica, quae texit aere; quae etiam porticibus communita maximis, et opportunis erat discreta coenaculis. Et rursus extra hanc aedem in gyro altera simili schemate facta. Sed et tertia nihilominus circa illa eodem ordine facta per gyrum interiora omnia longe lateque circuibat, in hoc tantum a prioribus distans aedibus, quod Orientalis et Septentrionalis ejus paries ostia minime habebat, eo quod uterque eorum ad muros pertineret civitatis. Haec autem sunt atria de quibus canitur in Psalmis: Qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri . Et quo
Abbreviated transcription (Latin):
cundatus. habens introitum
a parte orientis: cuius in libio
regum ita meminit scͥptura.
qt edificauit atͥũ ĩt̾ius łͥb ordi¬
nibus lapidum politorum. et
uno ordine lignorum cedrr: in¬
terius uidelicet hoc appellans
atrium. eo quod alia circa hoc
ext̃ĩora sint facta. Porro inuer¬
bis dierum ita. fecit atriũ etiã
sacerdotum. et basilicã gran¬
dem. et ostia in basilica.que
texit ere: atͥum uidelicet sacerdo¬
tum hoc nominans. quia nimi¬
rum adhoc erat factum. ut ab
ingressu templi ceteros arceret:
naret.Orat autẽ boc idem atri¬
um ab australi. occidentali. et
septentonali parte uicinius
muro templi. Porro adortum
solis. unde et introitum ꝑ gra¬
dus habebat. in magnam se
ꝓlixitatem a templo protende¬
bat:ut pote quod in illa sui
parte altare holocausti. in illa
luteres bis quinos inquib ho¬
stie lauarentur: mn illa mare
eneum. in quo intraturi ad mi¬
nisterium sacerdotes lauaren¬
tur: in illa sacerdotum immo¬

Expanded text:
cumdatus, habens introitum cumdatus, habens introitum a parte Orientis, cujus in libro Regum ita meminit Scriptura: Et aedificavit atrium interius tribus ordinibus lapidum politorum, et uno ordine lignorum cedri . Interius videlicet hoc appellans atrium, eo quod alia circa hoc exteriora sint facta. Porro in Verbis dierum ita: Fecit etiam atrium sacerdotum, et basilicam grandem, et ostia in basilica, quae texit aere . Atrium videlicet sacerdotum hoc nominans, quia nimirum ad hoc erat factum, ut ab ingressu templi caeteros arceret, naret. Erat autem hoc idem atrium ab Australi, Occidentali, et Septentrionali parte vicinius muro templi. Porro ad ortum solis, unde et introitum per gradus habebat, in magnam se prolixitatem a templo protendebat, ut pote quod in illa sui parte altare holocausti, in illa luteres bis quinos, in quibus hostiae lavarentur, in illa mare aeneum, in quo intraturi ad ministerium sacerdotes lavarentur, in illa sacerdotum immo
Abbreviated transcription (Latin):
uod ait ioiada pontifex si¬
cerdotib et leuitis intempb¬
ꝓferens iõas filium ararie. quem
sex annis quib regnauit a talia
clam nutriebat in templo. ter¬
cia pars ur̃m introeat sabbato.
et obseruet excubitum domus
regis. tercia autẽ pars sit ad por¬
tam siref. et tercia pars sit ad pe¬
tam que est post habitaculum
scutariorũ. custodietis excubi¬
tum domus messe. due uͦ par¬
tes e uobis om̃s egredientes sab¬
bato custodiant excubias domꝰ
dnĩ cucum regem. et uallabitis
eum habentes arma inmani¬
bus ur̃is. et cetera que ibiden
dicta uel facta cominemorais
melius intelliguntur. si de locis
templimn quib actum ẽ. latius
aliqua replicentur. Templum
quidem ipsum exceptis portie¬
bus. quib omni exparte sibi
ad herentib circũdabat᷑ habiio
intra. parietes. hec ẽ enim m¬
sura pͥma quã uerba dierum
nominant: sexaginta cubttos
longitudinis: iuginti autẽ la¬
titudinis. Cuius om̃is ambitꝰ
atrii tres cubitos alto erat cir¬

Expanded text:
uod ait Joiada pontifex sacerdotibus et Levitis, proferens Joas filium Azariae, quem sex annis, quibus regnavit Athalia, clam nutriebat in templo: Tertia pars vestrum introeat Sabbato, et observet excubitum domus regis; tertia autem pars sit ad portam Seir, et tertia pars ad portam quae est post habitaculum scutatiorum; custodietis excubitum domus Messae; duae vero partes e vobis omnes egredientes Sabbato custodiant excubias domus Domini circum regem, et vallabitis eum, habentes arma in manibus vestris, et caetera, quae ibidem dicta vel facta commemorantur; melius intelliguntur, si de locis templi, in quibus actum est, latius aliqua replicentur. Templum quidem ipsum, exceptis porticibus, quibus omni ex parte sibi adhaerentibus circumdabatur, habebat intra parietes haec est enim mensura prima, quam Verba dierum nominant sexaginta cubitos longitudinis, viginti autem latitudinis. Cujus omnis ambitus atrii tres cubitos alto erat cir
Abbreviated transcription (Latin):
ue qͣndẽ gestat eccłam. ¶Pet᷑ iuxtamis¬
demuro missũ suscipiens: hactenꝰ ser¬
uat᷑.  si qͣ forte occasione ł ĩdustͥa fu¬
ert exhausta: nicħominꝰ ꝯtinuo dũ
respicis. sic̃ añ fuerat plena redũdat.¬
ad aqͥlonẽ bethleẽ inualle ꝯtigua. se¬
pulchrũ dd in medio ecclȩ humilila¬
pide tegit᷑: lãpade suꝑposita. ¶Ad au
ader. id ẽ gregis. mille passib a ciui¬
tati seg̃gata. eccła eͥ tͥũ pastoꝵ dñicȩ
ratiuitatis conscioꝵ monum̃ta ꝯtinẽs¬
¶ Hȩc relatione arculfigalliaꝵ ep̃i se¬
cutꝰ dixerĩ. Cetm̃. etras aꝑte scͥbit
helia qͣ ducit chebron. ab oriente bethle¬
em: ab occidente sepulchr̃ rachelis
hñs: ticulo nominis eiꝰusq hodie sig¬
natũ. De situchebron:monum̃tis patẽ.
hebron aũ in cãpi latitudĩe Suiii.

Expanded text:
e grandem gestat ecclesiam, petra juxta murde muro missum suscipiens, hactenus servat, quae si qua forte occasione, vel industria fuerit exhausta, nihilominus continuo, dum respicis, sicut anAd aquilonem Bethleem in ualle contigua sepulchrum Dauid in medio ecclesiae humili lapide tegitur lampade superposita, ad austAder, id est gregis, mille passibus a ciuitate segregata ecclesia est trium pastorum dominicae natiuitatis consciorum monumenta continens. Haec relationem Arculfi Galliarum episcopi secutus dixerim; ceterum Ezras aperte scribit hebron ducit, ab oriente Bethleem, ab occidente sepulchrum Rachel habens titulo nominis eius usque hodie signatum. VIII. DE SITV CHEBRON ET MONVMENTIS PATRVM. Chebron autem in campi latitudine si
Abbreviated transcription (Latin):
osita est angusto: ex om̃i parte ualli¬
ħ crẽdato. db occidente in orientẽ
mile passib longa: humilisine
stbi muro ꝑ extrema planau̾ticis
instructo. In cuuiꝰ orientaliangło. qͣt
adlã naturale semiantrũ ẽ. Cuiꝰ
itiͣ p̃cioso marmore tecta. supͣip̃m

Expanded text:
o sita est angusto ex omni parte uallibus circumdato, ab occidente in orientem mille passibus longa, humili sine turribus muro per extrema plani uerticis instructo; in cuius orientali angulo quasi quoddam naturale semiantrum est, cuius i
Abbreviated transcription (Latin):
stais passib altitudini montis
syonpar ẽ. s latitudine ⁊ longitu¬
dine p̾stat: exceptis uitib ⁊ oluus
dei fertilis. Neq enĩbrucosa. s her¬
bosa ⁊ florida. soli illiꝰ ẽ qualitaᷤ
In eiꝰ sũmo u̾tice ubi dñs celo ascẽdit.
eccła rotunda gͣndis. t̃nas ꝑ circuitũ
hñs. angꝰto culmĩe ꝓtextũ. In cuiꝰ
medio. ultima dñi uestigia. celo dest̃
patente uͥ ascẽdit: usunt᷑. Quȩ cũ
cotidie acredẽtib t̾ra collat᷑. nichi¬
lominꝰ manz: eandꝙ adhuc su spẽm
ueluti ĩp̾ssis signata uestigiis serrat.
hȩc cͥca erearota iacet. usq ad c̃uicẽ
alta. ab occasu hñs intͦitũ. pẽdẽte
desr̃ ĩ tͦcleis magna lãpade: totaq
die ⁊ nocte lucẽte. In occidẽtalieiꝰdẽ
eccłiȩ parte. fenestre .uiii. totid̾q ẽ
regioẽ lãpades ĩ funib pendẽtes.
uꝰqͦ ĩ ierosolimã ꝑuitrũ fulgẽt: qͣtũ
lux corda intuentiũ c̃ qͣdã alacͥcate
⁊ ꝯpũctiõe pauefac̾e dr. In die ascẽ

Expanded text:
ivarum altitudini montis Sion par est, sed latitudine et longitudine praestat, exceptis vitibus et olivis dei fertilis, neque enim brucosa, sed herbosa et florida soli illius est qualitas, in cujus summo vertice, ubi Dominus ad coelos ascendit, ecclesia rotunda grandis ternas per circuitum habens angusto culmine protectum, in cuius medio ultima Domini uestigia caelo desuper patente, ubi ascendit, uisuntur. Quae cum cotidie a credentibus terra tollatur, nihilominus manet eandemque adhuc sui speciem ueluti inpressis signata uestigiis seruat. Haec circa aerea rota iacet usque ad ceruicem alta, ab occasu habens introitum, pendente desuper in trocleis magna lampade totaque die et nocte lucente. In occidentali eiusdem ecclesiae parte fenestrae octo totidemque e regione lampades in funibus pendentes usque Hierosolimam per uitrum fulgent, quarum lux corda intuentium cum quadam alacritate et conpunctione pauefacere dicitur. In die ascens
Abbreviated transcription (Latin):
tas. Asiongab̾. fertur ẽẽ insula.
haud ꝓcul ab ailath. in mariru
bro: ubi classis iosaphat attͥta
eber nominata: exciuus styrpe
uenientes. a fluuio cosne. usq
adregionemindie. que uocatur
heria. habitasse referuntur:. ut
E

Expanded text:
 Asiongaber fertur esse insula, haud procul ab Aila in Rubro mari, ubi classis Josaphat hujus tEber, nominata, de cujus stirpe venientes, a fluvio Rosnae, usque ad regionem Judae, quae vocatur Hieria, habitasse referuntur, ut e