comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mentum sumministret eis: non sumat
ab eis. Ac ꝑhoc & manentẽ in se habere
xp̃m. & manere in xp̃o. discipłis prodest
utrumq non xp̃o. Nam preciso palmite.
potest de uiua radice alius pullulare: qui
autẽ precisus est. sine radice non potest ui¬
mes non potest ferre fructum a semet ip¬
so nisi manserit in uite: sic nec uos nisi in
me manseritis. Magna gr̃ẽ commendatio.
frẽs mei. Corda instruit humihũ: ora ob¬
struxit suꝑboꝵ. Ecce cui si audent respon¬
deant. qui ignorantes di iusticiam. et
suam uolentes constituere: iusticiȩ dei
non sunt subiecti. Ecce eui respondeant
sibi placentes: & adbona oꝑa facienda
đm sibi necessarium non putantes. Non¬
ne huic resistunt ueritati homines m̃¬
tȩ corrupti. reꝓbicirca fidem. qui res¬
pondent & locuntur miquitatem dicen¬
tes. a do̾ habemꝰ quod homines sumꝰ: a no¬
bis ipsis autem quod iusti sumꝰ: Quid di¬
citis qui uosipsos decipitis: non assergores

Expanded text:
mentum subministret eis, non sumat mentum subministret eis, non sumat ab eis. Ac per hoc et manentem in se habere Christum, et manere in Christo, discipulis prodest utrumque, non Christo. Nam praeciso palmite potest de viva radice alius pullulare: qui autem praecisus est, sine radice non potest vimes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite: sic nec vos, nisi in me manseritis . » Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui si audent respondeant, qui « ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Ecce cui respondeant sibi placentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati, homines mente corrupti, reprobi circa fidem , qui respondent et loquuntur niquitatem, dicentes: A Deo habemus quod homines sumus, a nobis ipsis autem quod justi sumus? Quid dicitis, qui vos ipsos decipitis, non assertores,
Abbreviated transcription (Latin):
mundare possit consecratur & baptismꝰ.
Xp̃c quippe nob̾cum uitis. cum patre agri¬
cola dilexit ȩccłiam: & seipsum tradidit ꝓ
ea. Lege apłm: & uide quid adiungat.
Ut eam scĩficaret inquit: emundans eã
lauachro aquȩ in uerbo. Mundatio gͥ neqͣ¬
quam fluxo & labili tribueretur elem̃to:¬
nisi ad deretur in uerbo: hoc uerbum
fidei tantum ualet in ȩccłia di ut ꝑ ipsũ
credentem. offerentẽ. benedicentẽ. tingen¬
tem etiam tantillum mundet infantẽ.
quãuis nondum ualentẽ. corde credere
ad iusticiam. & ore confiteri ad salutem.
Totum hoc fit ꝑ uerbum. de quo dñs
ait. Iam uos mundi estis: propter uer¬
bum quod locutus sum uob̾. Manete in
quit in me: & ego in uob̃. Non eo modo
illi in ipso: sicut ipse millis. Utrumq
enim ꝓdest: non ipsi s illis. Ita sunt qͥp¬
pe in uitȩ palmites. ut uiti non confe
rant: sed inde accipiant. unde uiuant.
Ita uͦ uitis est im palmitib. ut uitale ali¬

Expanded text:
mundare possit, consecratur et Baptismus. mundare possit, consecratur et Baptismus. Christus quippe nobiscum vitis, cum Patre agricola, dilexit Ecclesiam, et seipsum tradidit pro ea. Lege Apostolum, et vide quid adjungat: Ut eam sanctificaret, inquit, mundans eam lavacro aquae in verbo . Mundatio igitur nequaquam fluxo et labili tribueretur elemnisi adderetur 'in verbo'. Hoc verbum fidei tantum valet in aecclesia, ut per ipsam credentem, offerentem, benedicentem, tinguentem etiam tantillum mundet infantem, quantumvis nondum valentem corde credere ad iusticiam et ore confiteri ad salutem. Totum hoc fit per verbum, de quo Dominus ait: 'lam vos mundi estis propter verbum, quod locutus sum vobis'. Secunquit, in me, et ego in vobis. Non eo modo illi in ipso, sicut ipse in illis. Utrumque autem prodest non ipsi, sed illis. Ita quippe in vite sunt palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vivant. Sic quippe vitis est in palmitibus, ut vitale ali
Abbreviated transcription (Latin):
dit uerbum ad elementũ: & fit sacramen¬
tum etiam ipsum tanquã uisibile uerbũ.
Nam de hoc utiq dixerat: quando pedes
discipłis lauit. Qui lotꝰ est non indiget nͥ
ut lauet pedes: sed est mundus totꝰ. Unde
ista tanta uirtus aquȩ ut corpꝰ tangat & cor
abluat: nisi faciente uerbo: Non quia di¬
citur sed quia creditur. Nam & in ipso uerbo
alud est sonus transiens: aliu est uirtus
manens. Hoc est uerbum fidei quod predi¬
camꝰ ait apłs. quia si confessus fueris in ore
tuo. quia dñs est iħc: & credideris in corde
tuo quia ds illum suscitauit a mortuis:
saluus eris. Corde enim creditur adiusticiã:
ore autẽ confessio fit ad salutẽ. Unde & in
actib apłoꝵ legitur. Fide mundans corda
eoꝵ. Et in epła sua beatus petrus. Sic & uos
inquit baptisma saluos facit: non carnis
depositio sordium. sed conscientiȩ bonȩ
interrogatio in dm. Hoc est uerbum ficłi
quod predicamus: quo sine dubio ut

Expanded text:
dit verbum ad elementum, et fit sacramendit verbum ad elementum, et fit sacramentum etiam ipsum tanquam visibile verbum. Nam de hoc utique dixerat, quando pedes discipulis lavit, Qui lotus est, non indiget nisi ut pedes lavet, sed est mundus totus. Unde ista tanta virtus aquae, ut corpus tangat, et cor abluat, nisi faciente verbo? non quia dicitur, sed quia creditur? Nam et in ipso verbo aliud est sonus transiens, aliud virtus immanens. Hoc est verbum fidei quod praedicamus, ait Apostolus, Quia si confessus fueris in ore tuo quoniam Dominus est Jesus, et credideris in corde tuo quia Deus illum suscitavit a moris. Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Unde in Actibus Apostolorum legitur, Fide mundans corda eorum : et in Epistola sua beatus Petrus, Sic et vos, inquit, Baptisma salvos facit; non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio . Hoc est verbum fidei quod praedicamus: quo sine dubio ut
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet: atq mundandi. Neq eñĩ nͥ mun¬
di e̾ẽnt: fructum ferre potuissent. Et ta¬
men omnẽ qui fert fructum purgat agͥ¬
cola: uit fructũ plus afferat. fert fructũ
quia mundus est: atq ut plus afferat
purgatur adhuc. Quis enĩ est in hac uita
sic mundus.: ut non sit magis magisq
mundandus. Ubi si dixerimꝰ quia pecca¬
tum non habemꝰ. nos ipsos seducimꝰ: & ue¬
ritas in nobis non est. Si autem confessi fu
erimus peccata nr̃a: fidelis est & iustꝰ qui
dimittet nob̾ peccata. & mundet nos ab
om̃i miquitate. Mundet utiq mundos.
hoc est fructuosos: ut tanto sint fructu¬
osiores. quanto fuerint mundiores. Iam
uos mundi estis: propter uerbum quod
locutus sum uob. Quare non ait mundi
estis ꝓpter baptismũ quo abluti estis. sed
ait propter uerbum quod locutꝰ sum uob̾:
nisi quia & inaqua uerbũ mundat: De¬
trahe uerbũ: & quid est aqua nͥ aqua : Acce¬

Expanded text:
scilicet atque mundandi. Neque enim nisi munscilicet atque mundandi. Neque enim nisi mundi essent, fructum ferre potuissent: et tamen omnem qui fert fructum, purgat agricola, ut fructum plus afferat. Fert fructum, quia mundus est; atque ut plus afferat, purgatur adhuc. Quis enim est in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus? Ubi « si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est: si autem confessi erimus peccata nostra, fidelis est et justus, qui dimittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate . Mundet utique mundos, hoc est fructuosos, ut tanto sint fructuosiores, quanto fuerint mundiores. Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis. Quare non ait, Mundi estis propter baptismum quo abluti estis, sed ait: Propter verbum quod locutus sum vobis? nisi quia et in aqua verbum mundat. Detrahe verbum, et quid est aqua, nisi aqua? Acce
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Deniq cũ de patre tanquã de agri¬
ut plus afferant fructũ: continuo etiã
seipsum mundatorẽ palmitum osten¬
dens : iam uos inquit mundi estis ꝓpt̾
sermonẽ quem locutꝰ sum uob̃. Ecce &
ipse mundator est palmitũ. quod est
agricolȩ non uitis officium: qui etiã
palmites oꝑarios suos facit. Nam & si
non dant incrementũ. impendunt ta¬
men aliquod adiumentum. sed non de
suo: quia sine me inquit ñ potestis face¬
re quicqͣm. Audi etiã ipsos confitentes.
Quid autẽ est apollo: quid autẽ paulus:
Ministri ꝑ quos credidistis. Et unicuiq
sĩcut dñs dedit. Ego plantaui: apollo ri¬
gauit. Et hoc gͦ sicut unicuiq dñs dedit:
non itaq de suo. Iam uͦ quod sequitur.
sed ds incrementũ dedit: non ꝑ illos sed
ꝑseipsum facit. Excedit hoc humanã
humilitatẽ. excedit angłicam sublimita¬
tem: nec om̃ino ꝑtinet nisi ad agricolam
trinitatẽ. Iam uos mundi estis. Mundi

Expanded text:
erat. Denique cum de Patre tanquam de agrierat. Denique cum de Patre tanquam de agriut plus afferant fructum, continuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendit. Jam vos, inquit, mundi estis, propter sermonem quem locutus sum vobis . Ecce et ipse mundator est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod adjumentum; sed non de suo, quia sine me, inquit, nihil potestis facere Ibidem, 5. Audi etiam ipsos confitentes. Quid autem est Apollo? Quid autem Paulus? Ministri per quos credidistis, et unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit. Et hoc ergo sicut unicuique Dominus dedit: non itaque de suo. Jam vero quod sequitur, sed Deus incrementum dedit ; non per illos, sed per seipsum facit: excedit hoc humanam humilitatem, excedit angelicam sublimitatem, nec omnino pertinet nisi ad agricolam Trinitatem. Jam vos mundi estis, mundi
Abbreviated transcription (Latin):
pe naturȩ sunt uitis & palmites. Propt̾
quod cum e̾e̾t ds cuius naturȩ non sumꝰ:
factus est homo ut in illo eẽt uitis hu¬
mana natura. cuius & nos homines pal¬
mites esse possemꝰ. Quid gͦ est ego sum ui-¬
tis uera: Ab illa utiq discernit cui dicitur.
Quomꝰ conuersa es mamaritudinẽ uitis
aliena: Nam quo pacto est uitis uera:
quȩ expectata est ut faceret uuam. fecit
autem spinas. Ego sum inquit uitis
uera: & pater m̃s agricola est. Omnẽ pal¬
mitẽ in me non ferentem fructũ tollet
eum: & omnẽ qui fert fructũ purgabit
eum. ut fructum plus afferat. Nũquid
me est. Scdm id autẽ quod ait ego & pat̾
unum sumꝰ. & ipse agricola est. Nec talis
quales sunt qui extrinsecus oꝑando exhi¬
bent ministeriũ: sed talis ut det etiam
intrinsecus incrementum. Nam neq
qui plantat est aliquid neq qui rigat:
sed qui incrementum dat ds. Et utiq
ipse & pater unum sunt. Et si uerbum
caro factum est quod ñ erat: manet qͦd

Expanded text:
pe naturae sunt vitis et palmites. Propter quod cum esset Deus, cujus naturae non sumus, factus est homo, ut in illo esset vitis humana natura, cujus et nos homines palmites esse possumus. Quid est ergo, Ego sum vitis vera , ab illa se utique discernit cui dicitur, Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena ? Nam quo pacto est vitis vera, quae exspectata est ut faceret uvam, fecit autem spinas? Ego sum, inquit, vitis vera, et Pater meus agricola est. Omnem palmitem in me non ferentem fructum, tollet eum: et omnem qui fert fructum, purgabit eum, ut fructum plus afferat. Numquid me est : secundum autem id quod ait, Ego et Pater unum sumus , et ipse agricola est. Nec talis quales sunt, qui extrinsecus operando exhibent ministerium; sed talis ut det etiam intrinsecus incrementum. Nam neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus. Sed utique ipse et Pater unum sunt: et si Verbum caro factum est quod non erat, manet autem quod
Abbreviated transcription (Latin):
tamen unigeniti filii di: ꝑ grãm ꝑtinet
humana natura. Et tanta gr̃a ut nulla
sit maior: nulla prorsus equalis. Neq
enim illam susceptionem hominis ulla
merita precesserunt: sed abilla suscepti¬
one merita eius cuncta ceꝑunt. Manet
gͦ filius in dilectione qua eum dilexit pa¬
ter: & ido seruauit precepta eius. Quid
est enim & ille homo:Inisi quod d̃s su cep¬
tor est eius Ds enim erat uerbum: u¬
nigenitus gignenti coȩternus. Sed ut
mediator daretur nobis: ꝑ in effabilem
grãm uerbum caro factum est & habi-¬

Expanded text:
tamen unigeniti Filii Dei per gratiam pertinet tamen unigeniti Filii Dei per gratiam pertinet humana natura; et tantam gratiam, ut nulla sit major, nulla prorsus aequalis. Neque enim illam susceptionem hominis ulla merita praecesserunt, sed ab illa susceptione merita ejus cuncta coeperunt. Manet ergo Filius in dilectione qua eum dilexit Pater, et ideo servavit praecepta ejus. Quid est enim et ille homo, nisi quod Deus susceptor est ejus , Deus enim erat Verbum, Unigenitus gignenti coaeternus: sed ut mediator daretur nobis, per ineffabilem gratiam Verbum caro factum est, et habi
Abbreviated transcription (Latin):
precepta seruaui: & maneo in eius dilecti¬
one: Utiq etiam hic hanc dilectionem
patris intelligi uoluit: qua eum diligit
pater. Ita quippe dixerat. Sicut dilexit
me pater: & ego dilȩxi uos. Atq his uerbis.
illa subũixit. Manete in dilectione mea:
illa ꝓculdubio qua dilexit nos. Ergo qͦd
ait etiam de patre. maneo in eius dilectio¬
ne: illa scilicet accipienda est. qua dilexit
eum pater. Sed nunquid & hic gr̃a intel¬
ligenda est qua pater diligit filium: sicut
grã est qua nos diligit filius. eum simus
nos filii gr̃a non natura: unigenitus aũtẽ
natura non grã. An hoc etiam in ipsofilio
ad hominem referendum esti. Ita sane.
Nam dicendo sicut dilexit me pater & ego
dilexi uos: grãm mediatoris ostendit. Me-¬
diator autẽ di & hominum: non in quan¬
legitur. Et iħc proficiebat sapientia & gr̾̃a
apud dm & homines. Scđm hoc gͥ recte pos¬
sumus dicere. quod cum adnaturam di
non ꝑtineat humana natura: ad ꝑsonã

Expanded text:
praecepta servavi, et maneo in ejus dilectipraecepta servavi, et maneo in ejus dilectione? Utique etiam hic hanc dilectionem Patris intelligi voluit, qua eum diligit Pater. Ita quippe dixerat, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; atque his verbis illa subjunxit, Manete in dilectione mea, illa procul dubio qua dilexi vos. Ergo quod ait etiam de Patre, Maneo in ejus dilectione, illa scilicet accipienda est qua dilexit eum Pater. Sed numquid et hic gratia intelligenda est, qua Pater diligit Figratia est qua nos diligit Filius, cum simus nos filii gratia, non natura: Unigenitus autem, natura, non gratia? An hoc etiam in ipso Filio ad hominem referendum est? Ita sane: nam dicendo, sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos: gratiam Mediatoris ostendit. Mediator autem Dei et hominum, non in quanlegitur: Et Jesus proficiebat sapientia et aapud Deum et homines . Secundum hoc igitur recte possumus dicere, quod cum ad naturam Dei non pertineat humana natura, ad personam
Abbreviated transcription (Latin):
quod eum diligat: sieius precepta non
seruet. Nam in tantum eũ diligimꝰ: in
quantum eiꝰ precepta seruamꝰ. In quantũ
autem minꝰ seruamus minus diligimꝰ :
quãuis quod ait manete indilectione
mea. non apparet quam dixerit dilectio¬
nem: uerum qu a eum diligimꝰ. an qua
nos ipse diligit: sed ex uerbo suꝑiore di¬
noscitur. Dixerat quippe. & ego dilexi
uos. Cui uerbo: continuo subiunxit.
Manete in dilectione mea. Illa gͦ: qua di¬
lexit eos. Quid est gͦ manete in dilectio¬
ne mea: nisi manete in grã mea: Et quid
est si precepta mea seruaueritis. manebi¬
tis in dilectione mea: nisi ex hoc scietis
quod in dilectione mea qua uos diligo
manebitis. si mea precepta seruabitis:
Non gͦ ut nos diligat. prius eiꝰ precepta
seruamꝰ: sed nisi nos diligat. precepta eiꝰ
sertiare non possumꝰ. Hȩc est grã quȩ hu¬
milib patet: suꝑbos latet. Sed quid illud
est quod adiungit. sicut & ego patͥs mei

Expanded text:
quod eum diligat, si ejus praecepta non quod eum diligat, si ejus praecepta non servat. Nam in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamus. In quantum autem minus servamus, minus diligimus. Quamvis quod ait, Manete in dilectione mea, non apparet quam dixerit dilectionem, utrum qua eum diligimus, an qua ipse nos diligit; sed ex verbo superiore dignoscitur. Dixerat quippe, Et ego dilexi vos, cui verbo continuo subjunxit, Manete in dilectione mea. Illa ergo, qua dilexit eos. Quid est ergo, Manete in dilectione mea, nisi, manete in gratia mea? Et quid est, si praecepta mea servaveris, manebitis in dilectione mea, nisi, hoc scietis quod in dilectione mea qua vos diligo manebitis, si mea praecepta servabitis? Non ergo ut nos diligat, prius ejus praecepta servamus, sed nisi nos diligat, praecepta ejus servare non possumus. Haec est gratia quae humilibus patet, superbos latet. Sed quid illud est quod adjungit: Sicut et ego Patris mei
Abbreviated transcription (Latin):
sed grãm qua mediator est d̃i & hominũ
stratur cum dicit. Diligit me pater: et
ego uos. Nam pater utiq diligit & nos.
sed in ipso: quia in hoc głificatur pater
ut fructum afferamus in uite hoc est
in filio: & efficiamur eius discipłi. Mane¬
te inquit indilectione mea. Quomodo
manebimus. Audi quid sequatur. Si
p̃cepta mẽa inquit seruaueritis: man̾e¬
bitis in dilectione mea. Dilectio facit pre¬
cepta seruari.: an precepta seruata faciunt
dilectionem: Sed quis ambigat. quod di¬
lectio precedit: Unde enim precepta ser¬
uet non habet: qui non diligit. Quod gͦ
ait. si precepta mea seruaueritis. manebitis
in dilectione mea: ostendit non unde di
lectio generetur. sed unde monstretur.
Tanquam diceret. Nolite uos putare
manere indilectione mea: si non seruatis
precepta mea. Si enim seruaueritis ma¬
nebitis. hoc est. hinc apparebit quod in
dilectione mea manebitis si mea precep¬
ta seruabitis: ut nemo se fallat dicendo

Expanded text:
sed gratiam qua mediator est Dei et hominumsed gratiam qua mediator est Dei et hominumstratur, cum dicit, Diligit me Pater, et ego vos. Nam Pater utique diligit et nos, sed in ipso; quia in hoc glorificatur Pater, ut fructum afferamus in vite, hoc est in Filio, et efficiamur ejus discipuli. Manete, imanebimus? Audi quid sequitur: Si praecepta mea, inquit, servaveritis, manebitis in dilectione mea. Dilectio facit praecepta servari, an praecepta servata faciunt dilectionem? Sed quis ambigat quod dilectio praecedit? Unde enim praecepta servet non habet, qui non diligit. Quod ergo ait, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, ostlectio generetur, sed unde monstretur, tanquam diceret: Nolite vos putare manere in dilectione mea, si non servatis praecepta mea. Si enim servaveritis, manebitis; hoc est, hinc apparebit quod in dilectione mea manebitis, si mea praecepta servabitis, ut nemo se fallat dicendo
Abbreviated transcription (Latin):
est ds pater ut fructum plurimũ affera¬
mus & efficiamur. xp̃i discipłi: non hoc
nr̃e głȩ tribuamus. tanquã hoc ex nob̃
ipsis habeamꝰ. Eius est enim hec gr̃a: et
ido in hoc non nr̃a sed eius est gła. Unde
& alibi cum dixisset. sic luceat lumen ue-¬
strum coram hominib ut uideant bo-¬
na ur̃a oꝑa. ne a semetipsis putarent ẽẽ
bona oꝑa sua: mox addidit. Et głificent
patrem ur̃m. qui in cȩlis est. In hoc enĩ
głificatur pater ut fructum plurimũ
afferamꝰ: & efficiamur. xp̃i discipłi. A qͦ
efficiamur.⁊ nisi ab illo euius miscdia p̃
uenit nos : Ipsuis enim sumꝰ fignentũ:
dilexit me pater inquit: & ego dilexi uos.
Manete in dilectione mea. Ecce unde
nob̾ sunt oꝑa bona. Nam unde nobis
essent: nisi quia fides ꝑ dilectionẽ oꝑa¬
tur: Unde autem diligeremus. ⁊ nͥ priꝰ
diligeremur: Aꝑtissime hoc in epła sua
đm: qm̃ ipse prior dilexit nos. Quod
autẽ ait. sicut dilexit me pater & ego
dilexi uos: non equalitatẽ nature osten-¬

Expanded text:
est Deus Pater ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli; non hoc gloriae nostrae tribuamus, tanquam hoc ex nobis ipsis habeamus. Ejus est enim haec gratia, et ideo in hoc non nostra, sed ejus est gloria. Unde et alibi cum dixisset, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona; ne a semetipsis putarent esse bona opera sua, mox addidit, Et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . In hoc enim glorificatur Pater ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli. A quo efaevenit nos? Ipsius enim sumus figmentum, dilexit me Pater, inquit, et ego dilexi vos: manete in dilectione mea. Ecce unde sunt nobis opera bona. Nam unde nobis essent, nisi quia fides per dilectionem operatur ? Unde autem diligeremus, nisi prius diligeremur? Apertissime hoc in Epistola Deum, quoniam ipse prior dilexit nos . Quod autem ait, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; non aequalitatem naturae osten
Abbreviated transcription (Latin):
re uideantur. qm̃ diligentib dm̃
omnia cooꝑantur in bonum: his
qui scđm propositum uocati sunt
scĩ. Si autem ꝑuersa est intentio
quȩ prȩcedit: prauum est omne
opus quod sequitur. quamuis rec¬
tum eẽ uideatur. uide gͦ ne lu-¬
men quod in te est tenebrȩ sint.
hoc ẽ ne ipsa cordis intentio quȩ
lumen est animȩ. uitiorum cali¬
gine fuscetur. sedula discretione ꝑ¬
pende: iuxta quod alibi precipit᷑.
Om̃i custodia serua cortuum. qͦ
niam exipso uita ꝓcedit. Si gͦ cor¬

Expanded text:
m diligentibus Deum, omnia cooperantur in bonum, his qui secundum propositum vocati sunt sancti. Si autem perversa est intentio quae praecedit, parvum est omne opus quod sequitur, quamvis rectum esse videatur. Vide ergo, ne lumen quod in te est tenebrae sint. Hoc est, ne ipsa cordis intentio, quae lumen est animae, vitiorum caligine fuscetur, sedula discretione perpende. Juxta quod alibi praecipitur: Omni custodia serva tuum cor, quoniam ex ipso vita procedit
Abbreviated transcription (Latin):
mituri sumus: quomodo uigilamꝰ:
Corde uigila. fide uigila. spe in¬
gila. caritate uigila. oꝑib uigi¬
ia. & quando corpore dormieris
ueniet tempus ut surga. Sum
aut surbereris: prepara lampades.
Tunc non extinguntur. tunc in¬
ori conscientie. olos regetant᷑.
tunc sponsus ille in corporeis nexib
ampleratur. timc te introducit in
domum ubi nunquam dormias:
ubi numquam tua lampada possit
extingui. Hodie uero laboramus.
&e lampã des nr̃e inter uentos secu

Expanded text:
mituri sumus, quomodo vigilamus? mituri sumus, quomodo vigilamus? Corde vigila, fide vigila, spe vigila, charitate vigila, operibus vigila: et quando corpore dormiveris, veniet tempus ut surgas. Cum autem surrexeris, praepara lampades. Tunc non exstinguantur, tunc interiore conscientiae oleo vegetentur: tunc sponsus ille incorporeis nexibus amplectatur, tunc te introducat in domum, ubi nunquam dormias, ubi nunquam tua lampas possit exstingui. Hodie vero laboramus, et lampades nostrae inter ventos saecu
Abbreviated transcription (Latin):
serum dic̾tum÷ uerum ÷ non falla¬
citer dictum ẽ pulsate & apietur
uobis: sed modo quando tempꝰ ac
misedię. non quando tempꝰ est ĩu¬
dien N on enm possunt confũ¬
cra quas clausum ÷ ostium. Nomi¬
ne domine: aperi nobis. Num¬
quid non penitentiam egert̃: qr
secum oleum non portauerunt:
Et quid ulis profuit sera peniten.¬
tia: quando eas irridebat uera sa¬
pientia: Clausum est gͦ ostium.
Et quid uus dictum est: Ton
noui uos. N on illas nouit: qui
omnia nouit: Quid: ergo ñ no
ui uos: Improbo uos. repbo uos.
in arte mea non tio cognosco. Ars
Nescit faciendo: uidicat ar¬
guendo. Sic ergo non nõui uos.
tis fiẽs mei in nomine xp̃i: sint
in uobis quinq prudentes: sed
nolite quinq homines sint in
uobis quinq prudentes. ad istam
prudentiam quinq narii numeri
ꝑtinentes. ueniet enim hora. et
quando ueniet nescimus: media
nocte ueniet ragilate. Sic clau¬
sit euuangłm uigilate: quia nes¬
citis diem neq horam. Si gͦ dor¬

Expanded text:
um est, verum est, non fallaciter dictum est, Pulsate et aperietur vobis : sed modo quando tempus est misericordiae, non quando tempus est judicii. Non enim possunt confuntra quas clausum est ostium. Domine, Domine, aperi nobis. Numquid non poenitentiam egerunt, quia secum oleum non portaverunt? Et quid illis profuit sera poenitentia, quando eas irridebat vera sapientia? Clausum est ergo ostium. Et quid illis dictum est? Non novi vos. Non illas novit, qui omnia novit? Quid ergo est, Non novi vos? Improbo vos, reprobo vos. In arte mea non vos agnosco; ars Nescit faciendo, judicat arguendo. Sic ergo non novi vos. 1tis, fratres mei, in nomine Christi; sint in vobis quinque prudentes, sed nolite quinque homines. Sint in vobis quinque prudentes, ad istam prudentiam quinarii numeri pertinentes. Veniet enim hora, et quando nescimus, veniet. Media nocte veniet, vigilate. Sic clausit Evangelium: Vigilate, quia nescitis diem neque horam. Si ergo dor
Abbreviated transcription (Latin):
quod illud domini redeunts
examen etiam tunc ex par te
celebratum s tunc ÷ uniuersa¬
liter implendum. Cotidie nãq

Expanded text:
quod illud Domini redeuntis examen, etiam nunc exparte celebratum, sed tunc est universaliter implendum. Quotidie namq
Abbreviated transcription (Latin):
nunquam fidem aut nunquam
audire. aut male interp̾tan do
corrumpere maluerunt. ꝑ mes-¬
sionem ruris non seminaci eo

Expanded text:
um fidei aut nunquam audire aut male interpretando corrumpere maluerunt; per messionem ruris non seminati, eo
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte cognoscimus. & ex par¬
te propħamus. Cum autem ue-¬
nerit quod ꝑfectum÷ euacuabi-¬
tur qd̃ ex parte est. Ciuitates au¬
tem decem sunt animȩ ꝑ legis
uerbũ ad grãm ȩugłii uenien¬
tes: quib tunc iure głifican dus
ille prȩponet᷑. qui ei pecuniã
uerbi digne do commodauerit.
Unde quidam negotiator egregiꝰ
ciuitates quib prȩerat hoc est
animas quas regendas accepat
alloquens. quȩ ÷ ait nr̃a spes
aut gaudium. aut corona głẽ:
Nonne uos ante dominum
si sunt. cui dominus ad predi¬
candum eunti. unam gnam:
hoc ÷ unam eandemnq fidem qͦ
& cucumcisioni credita÷ presti¬
terat. S hȩc quinq gnas fecit.
ꝯuia gentes corporis sensib antea
mancipatas. ad fid̾i ȩuuangłicȩ
gr̃am conuertit. Et huic ait. &
tu esto supra quinq ciuitates.
hoc est ex earum quas imbue¬
ras anmarum fide & conuer¬
sione magnus sublimisq fulgeco.
De quib mistice dicit isaias. In di¬

Expanded text:
ex parte cognoscimus, et ex parex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus. Cum autem venerit, quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est . Civitates autem decem sunt, animae per legis verbum ad gratiam Evangelii venientes. Quibus tunc jure glorificandus ille praeponitur, qui eis pecuniam verbi, digne Deo commodaverit. Unde quidam negotiator egregius, civitates, quibus praeerat, hoc est, animas quas regendas acceperat, alloquens: Quae est, ait, nostra spes aut gaudium, aut corona gloriae? nonne vos ante Dominum si sunt, cui Dominus ad praedicandum eunti unam minam, hoc est, unam eamdemque fidem, quae et circumcisioni credita est, praestiterat, sed haec quinque minas fecit, quia gentes corporis sensibus antea mancipatas ad fidei evangelicae gratiam convertit. Et huic ait: Et tu esto supra quinque civitates. Hoc est, ex earum quas imbuerat animarum fide et conversione, magnus sublimisque fulgeto. De quibus mystice dicit Isaias: In di
Abbreviated transcription (Latin):
corona. Stridebant scintillȩ ignis cre:¬
pitantibus flaminis. & gemebant mi¬
nistri persequutoris: quia gaudebant
angeli saluatoris. Ipsi enim᷑ ꝑsecuiti suis
resurgentem: quem prȩcessuri sunt pau¬
ꝑes a craticula uenientem. De craticu¬
la deduxerunt ad urbem romam: de
sepulchio deducunt ad patriam sem¬
re. qui eum adiuuit in igne: quia
ipse tribus cum pueris in fornace di¬
gnatus est apparere. Dabit carruicam
nubis: post craticulam ignis ardentis.
Craticula habebat rotas flammeas. nu¬
bes habebunt. amȩnas guttãs & frigi¬
das pluuias: ut sicut in lectulo crati¬
cilȩ gaudens in dñi pace dor miuit:
ita in domini iherłm cantet & dicat.
Hec requies mea: hic habitabo qm̃ p̾-
elegi eam. Et angeli quid cantabant
ad istum triumphum: Beati qui ha¬
bitant in domo tua: in secula seculo¬
rum laudabunt te. Secundum¬

Expanded text:
corona. Stridebant scintillae ignis crecorona. Stridebant scintillae ignis crepantibus flammis, et gemebant ministri persecutoris, quia gaudebant angeli Salvatoris. Ipsi cum persecuti sunt resurgentem, quem praecessuri sunt pauperes a craticula venientem. De craticula deduxerunt ad urbem Romam. De sepulcro deducunt ad patriam semre, qui eum adjuvit in igne: quia ipse cum tribus pueris in fornace dignatus est apparere . Dabit carrucam nubis, post craticulam ignis ardentis. Craticula habebat rotas flammeas; nubes habebunt amoenas guttas et frigidas pluvias: ut sicut in lectulo craticulae gaudens in Domini pace dormivit, ita in Domini Jerusalem cantet et dicat, Haec requies mea, hic habitabo, quoniam praeelegi eam . Et angeli quid cantabant ad istum triumphum? Beati qui habitant in domo tua, in saecula saeculorum laudabunt te . SERM
Abbreviated transcription (Latin):
ri quos tu promisisti: Eore sunt thesau¬
ri mei boni laturarii mei: qui ibi porta¬
uerunt diuitias meas: ubi non potes ex¬
tendere manus tuas. Aurum & argen¬
tum non habeo: s: quod habeo hoc tibi
do. Aurum meum istorum uent̾ comẽ¬
dit: sed uenter suscepit. Aurum tuum
ydola gentium: aurum meũ satietas
pauꝑum. De auro tuo simislachra non
uident: de auro meo cȩci uidents ꝙ
pauꝑes gaudent. Imponitur & ip̃se in
iefrigeriosum lectum craticulȩ: ꝙ y¬
politum dimutit hȩredem. Tradidit¬
ei gemmas carbonum et oculos aꝑtos
cȩcorum: ut de contemptu tormentoꝵ
&r ipse sibi hȩres faceret ornamentum.
Omargaricȩ prunarum: quib lauren¬
tii uiscera decorantur. Ignes anhelabant.
et geinmȩ micabant: ac martyris m̃¬
bra fulgebant. Regulȩ illȩ craticrilȩ fla¬
mantis. calami erant linguȩ mr̃is:
testamentum scribentis. Quibus cala¬
mis & impio iudicanti minabatur ge¬
henna: & ypolico sequenti scribebat᷑

Expanded text:
ri quos tu promisisti? Ecce sunt thesauri quos tu promisisti? Ecce sunt thesauri mei, boni laturarii mei, qui ibi portaverunt divitias meas, ubi non potes extendere manus tuas. Aurum et argentum non habeo, sed quod habeo, hoc tibi do. Aurum meum istorum venter comedit, sed venter suscepit: aurum tuum, idola gentium, aurum meum, satietas pauperum. De auro tuo simulacra non vident: de auro meo caeci vident, et pauperes gaudent. Imponitur et ipse in refrigeriosum lectum craticulae, et Hippolytum dimittit haeredem. Tradiditei gemmas carbonum, et oculos apertos caecorum: ut de contemptu tormentorum et ipse sibi haeres faceret ornamentum. O margaritae prunarum, quibus Laurentii viscera decorentur! Ignes anhelabant, et gemmae micabant, ac martyris membra fulgebant. Regulae illae craticulae flammantis calami erant linguae martyris testamentum scribentis, quibus calamus, et impio judicanti minabatur gehenna, et Hippolyto sequenti scribebatur
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur beatus laurentius. Nam cũ
staret iurta głosum lectum sixti patris
iurta eculeum pendentis pontificis: scͥ stri¬
bitur testamentum calamo sanguinis
filius lugebat: & parer promittebat di¬
uitias preciosas. Noli in quit fili tristr
esse: sequeris me post triduum. Testa¬
mentum martyris: resurrectio est salua¬
toris. Calamꝰ erat eculeus sicut & crux
calamus erat: quo dñs testamentum la¬
troni scribebat. Syxtus dicebat sequeris
me post triduum: et saluator dicebat la¬
troniꝰ, amen dico tibi hodie mecũ eris
in par̾adyso. fidele testamentum. Nec
testator mentitur: nec heres fraudatum.
xp̃m iatro sequitur ad paradysum una
carrũca: & beatus laurentius ã patre
sixto ꝑuenit ad craticulam ignea car¬
ruca: quam prȩcedunt. officia precio¬
sa. non clamidati nec stutati &r sericati:
sed ceci illuminati. pauꝑes ditati. & m¬
seri satiati. Expauit imperator impius.
Quid sibi uolunt isti : Ubi sunt thesau¬

Expanded text:
sequitur beatus Hippolytus. Nam cum sequitur beatus Hippolytus. Nam cum staret juxta gloriosum lectum Xisti patris, juxta equuleum pendentis pontificis, scribitur testamentum calamo sanguinis. Filius lugebat, et pater promittebat divitias pretiosas. Fili, inquit, noli tristis esse, sequeris me post triduum. Testamentum martyris resurrectio est Salvatoris. Calamus erat equuleus, sicut et crux calamus erat. Dominus testamentum latroni scribebat, Xistus dicebat. Sequeris me post triduum: et Salvator dicebat latroni, Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso . Fidele testamentum, nec testator mentitur, nec haeres fraudatur. Christum latro sequitur ad paradisum, una carruca, et beatus Laurentius a patre Xisto pervenit ad craticulam. Ignea carruca quam praecedunt officia pretiosa, non chlamydati, non scutati et sericati; sed caeci illuminati, pauperes ditati, et miseri satiati. Expavit imperator impius, quid sibi volunt isti? Ubi sunt thesau
Abbreviated transcription (Latin):
ris confessoris. Non enum in trium¬
pho eius fulgent margaricȩ & gẽminȩ
s choruscant ceci uidentes. et satiati pa¬
nibus indigentes. O labarum domini¬
& crucis quem portabat cerincibus
suis. & imponebat oculis clausis. por¬
tas apiens cęcitãtis. labarum ęium ñ
gemmis infixis pannum habẽbat pur¬
pureum. sed cum uulneribus saluatoris
in sanguine uiȩ pallium purpuratum.
id est sanguinem pretiosum. Quam lau¬
dem dicamus beato laurentio: Infirmi
sumus. pauperes sums: ipse columpna
est cȩlestis altaris. Contineat linguam
nr̃am: ut eius possimus laudare coronã.
Columpna ꝓretiosa diaconiis in ecłia.
martyr in craticula. & uera columpna
sũstinet parietes: & beatus laurentius
continet. indigentes: Diues es: pasce paui¬
peres. Inniite hȩredes: & lecifica angeli¬
cas potestates. Secutus est testatorem: &
ipse patiens reliquit heredem. Testator
ille erat pater syxtus: & ipsum testatorẽ

Expanded text:
ris confessoris. Non enim in triumris confessoris. Non enim in triumpho ejus fulgent margaritae et gemmae, sed coruscant caeci videntes, et satiati panibus indigentes. O labarum dominicae crucis, quem portabat cervicibus suis, et imponebat oculis clausis, portas aperiens caecitatis. Labarum enim non gemmis infixis pannum habebat purpureum, sed cum vulneribus Salvatoris in sanguine uvae pallium purpuratum, id est, sanguine pretiosum. Quam laudem dicamus beato Laurentio? Infirmi sumus, pauperes sumus, ipse columna est coelestis altaris. Contineat linguam nostram, ut ejus possimus laudare coronam. Columna pretiosa diaconus in Ecclesia, martyr in craticula. Et vera columna sustinet parietes, et beatus Laurentius continet indigentes. Dives es, pasce pauperes, dimitte haeredes, et laetifica angelicas potestates. Secutus est testatorem, et ipso patiens reliquit haeredem. Testator ille erat pater Xistus, et ipsum testatorem
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mundo: sed ut mundu multimoda
passione̾ uincamus. Cecinit quondam
uarus tribulationibus coartatus. ille
clarissimus ꝓpħarum patriaicha daud
dicens. Concaluit cor meum m̾tra me: &
in meditatione mea erardescet ignis. Qͣm
sententiam etiam uenerabili laurentio
conuenire manifestum est: curus cor tan¬
ta in fide. xp̃i magnanimitate concaluit.
ut despec̾tis proprii corporis cruciatib
insanissimo tortori suo triumphatis eius
ignib letus illuderet. Uere in meditatione
eius insuꝑabilis ęxarsit ignis: qui odio ꝑ¬
fidiȩ & amore ueritatis accensus. apposi¬
tam sibi extrinsecus flamiam. aut non
quos accendit. preparata impiis incen¬
dia sustinere: et ipsum beatissimum
martyrem. pro flamma quam ꝑtulit. a¬
puid omnipotentẽ dm incorruptȩ lucis
illuminatione fulgere.In ⁊ecto
ui beati laurentii marꝙy¬
rium celebrãmus: triũ¬
phum eius iocunda cer¬
uice portemꝰ. Suꝑ labaros
fulget terreni regis: triumphus ma̾rcy¬

Expanded text:
 mundo, sed ut mundum multiplici  mundo, sed ut mundum multiplici passione vincamus. Cecinit quondam variis tribulationibus coarctatus ille clarissimus prophetarum patriarcha David, dicens: Concaluit cor meum intra me, et in meditatione mea exardescet ignis . Quam sententiam etiam venerabili Laurentio convenire manifestum est: cujus cor tanta in fide Christi magnanimitate concaluit, ut, despectis proprii corporis cruciatibus, insanissimo tortori suo, triumphatis ejus ignibus, laetus illuderet: vere in meditatione ejus insuperabilis exarsit ignis, qui odio perfidiae et amore veritatis accensus appositam sibi extrinsecus flammam aut non quos accendit, praeparata pro impiis incendia sustinere, et ipsum beatissimum martyrem pro flamma quam pertulit, apud omnipotentem Deum incorruptae lucis illuminatione fulgere. HOQui beati Laurentii martyrium celebramus, tropaeum ejus jucunda cervice portemus Super labaros fulget terreni regis triumphus marty
Abbreviated transcription (Latin):
longe ardentius ueritatis radiis. mẽs
eius accensd feruebat. Unde nec potuit
de infatigabui eius pectore. calorem di¬
umitus infusum corporeus ille & mor¬
talium ministratus manib ignas ex¬
cludere. De hoc ualidissimo. xp̃i milite.
illud credendum est dictum: quod an¬
te multa annorum milia p̾nuntiatu᷑
est ꝑ propħam dicentem. & si transeas
per ignem: flamina te non comburet.
Ecce enim beatus laurentius transuit
ꝑignem quo non adustus inhorruit: s
illuminatris effuisit. Transiuit ꝑ ignem
momentaneũ atq terrenum : sed fłamã
gehennȩ perpetuo exurentis euasit.
Quid hoc beatius uiro qui miserentis
dei dispensante gratia arsit ne arderet.¬
& ne ureretur erustus est: Qui si nullis
esset ignibus ac suppliciis traditus. fuerat
quidem securitas lib̾tatis: sed nulla exti¬
rerat gła dimicantis. Ad hoc enim nos ex¬
emplis atq doctrinis in ecclesia sua. xp̃c
erudit: non ut nichil mali patiamur in¬

Expanded text:
longe ardentius veritatis radiis mens longe ardentius veritatis radiis mens ejus accensa fervebat; unde nec potuit de infatigabili ejus pectore calorem divinitus infusum corporeus ille et mortalium ministratus manibus ignis excludere. De hoc validissimo Christi milite illud credendum est dictum, quod ante multa annorum millia praenuntiatum est per prophetam dicentem: Et si transeas per ignem, flamma te non comburet . Ecce enim beatus Laurentius transivit per ignem, quo non adustus inhorruit, sed illuminatus effulsit, transiit per ignem momentaneum atque terrenum, sed flammam gehennae perpetuo exurentis evasit. Quid hoc beatius viro, qui miserantis Dei dispensante gratia arsit ne arderet, ut ne ureretur exustus est? Qui 244 si nullis esset ignibus et suppliciis traditus, fuerat quidem securitas libertatis, sed nulla exstiterat gloria dimicantis; ad hoc enim nos exemplis atque doctrinis in Ecclesia sua Christus erudit, non ut nihil mali patiamur in
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitas. ecł̃iam d̾i iu¬
giter in gaudia lȩticiȩ
spiritalis accendit: am¬
monens uniuersitatem credentium. ut
sicut ille perfec̾tȩ deuotionis ardore. fu¬
rentib non cessit incendiis:ita nos di¬
uersarum tribulationum ignis. & ma¬
lorum secularium flamina. a xp̃i socie¬
tare non moueat: ut ait ille misterioꝵ
cȩlestium doctor. ac totiũs uirtutis erem¬
plum. głosissimus paulus. Quas nos
separabit a caritate.xp̃i: Tribulatio.
an angustia. an ꝑsecutio. an fames. an
nuditas. An periculum. an gladius:
Et uere nulus prȩsentium ꝑsecutionum
porest inclinari ꝑiculis. qui semel pro¬
missa ommipotentis dĩ. ȩternã largis¬
simi redemptoris prȩmia. fide stabili &
inconcussa mentẽ concepit. Neq enĩ
porest arduum illud prȩcelsumq bono¬
rum immortalium ittr: debilis animꝰ
& fides claudã conscesdere. Idõ & fortis¬
simum marcyrem incombentium tor¬
menta pę̧narum. & seuissimi ꝑsequu-¬
toris suꝑare flamma non potuit: quia

Expanded text:
festivitas Ecclesiam Dei jugiter in gaudia laetitiae spiritualis accendit, admonens universitatem credentium, ut sicut ille perfectae devotionis ardore furentibus non cessit incendiis; ita nos diversarum tribulationum ignis, et malorum saecularium flamma a Christi societate non moveat, ut ait ille mysteriorum coelestium doctor, ac totius virtutis exemplum gloriosissimus Paulus: Quis nos separabit a caritate Christi, tribulatio, an angustia, an 243 persecutio, an fames, an nuditas, an periculum, an gladius ? Et vere nullis praesentium persecutionum potest inclinari periculis qui semel promissa omnipotentis Dei, et aeterna largissimi Redemptoris praemia, fide stabili et inconcussa mente concepit. Neque enim potest arduum illud praecelsumque bonorum immortalium iter debilis animus, et fides clauda conscendere. Ideo et fortissimum martyrem incumbentium tormenta poenarum, et saevissimi persecutoris superare flamma non potuit; quia
Abbreviated transcription (Latin):
tuendo. elemosinas faciendo. nomen
doctrinaniq eius quibus poteris pre¬
dicando: & inus quisq etiam paterfa¬
millas hoc nomine agnoscat paternũ
affectum suȩ familiȩ se debere. Pro. xp̃o
et pro uita ęterna suos omnes mone¬
at. doceat. hortetur. corripiat. impen¬
dat beniuolentiam. exerceat discipli-
nam. Ita in domo sua eccłiasticum. et
quodammͦ episcopale implet officium.
ministrans. xp̃o. ut in eternum sit cũ
illo. Nam & illam maximam passio¬
nis ministrationem: multi ex ur̃o nume¬
ro ministrarunt. Multi non ep̃i neq
clerici. iuuenes & uirgines senes cum
iuniorib multi comugati & coniuga¬
te: multi patres matresq familias mi
nistrantes. xp̃o. etlam animas suas in
eius martyrio posuerunt : et honorifi¬
cante eos patre coronas glosissimas re¬
ceperunt.

Expanded text:
vivendo, ac eleemosynas faciendo, nomen vivendo, ac eleemosynas faciendo, nomen doctrinamque ejus quibus potueritis praedicando; ut unusquisque etiam paterfamilias hoc nomine cognoscat paternum affectum suae familiae se debere pro Christo et pro vita aeterna suos omnes moneat, doceat, hortetur, corripiat, impendat benevolentiam, exerceat discnam: ita in domo sua ecclesiasticum et quodammodo episcopale implebit officium, ministrans Christo ut in aeternum sit cum ipso. Nam et illam maximam passionis ministrationem multi ex vestro numero ministrarunt: multi non episcopi neque clerici, juvenes et virgines, seniores cum junioribus, multi conjugati et conjugatae, multi patres matresque familias Christo ministrantes, etiam animas suas in ejus martyrio posuerunt, et honorificante Patre coronas gloriosissimas receperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
strat: rec̾teq illi dicit᷑. quod uni er mi¬
nimis meis fecisti. michi fecisti: nec ea¬
tantum quȩ ad miscl̃iam ꝑtinent cor¬
poralem: sed om̃ia oꝑa bona propter
credenti. Mimster est xp̃i usque ad il¬
lud opus magnȩ caritatis: quod est
animam suam pro fr̃ibus ponere. Hoc
est enim & pro xp̃o ponere: quia et
hoc propter sua membra dicꝰturus est.
Cum pro istis fecisti: pro me fecisti. De
tali quippe oꝑe. etiam se ministrum¬
facere & appellare dignatus est ubi ait.
sicut filius hommis non uenit minis¬
trari s ministrare: & animam suam
ponere pro multis. Hinc ergo est unus¬
quisq minister. xp̃i : un de est minister
&. xp̃c. Sic ministrantẽ. xp̃o honorifica¬
bit pater eius. honore illo magno ut sit
cum filio eius: nec unquam deficiat
dicentem. ubi ego sum illic & ministerͥ
m̃s erit: nolite tantummodo bonos e¬
piscopos & clericos cogitare: etiam uos
pro modo urõ ministrate xp̃o. bene

Expanded text:
strat; recteque illi dicetur, Cum uni ex mistrat; recteque illi dicetur, Cum uni ex minimis meis fecisti, mihi fecisti . Nec tantum ea quae ad misericordiam pertinent corporalem, sed omnia bona opera propter omni credenti , minister est Christi usque ad illud opus magnae charitatis, quod est animam suam pro fratribus ponere: hoc est enim et pro Christo ponere. Quia et hoc propter sua membra dicturus est: Cum pro istis fecisti, pro me fecisti. De tali quippe ofacere et appellare dignatus est, ubi ait: Sicut filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et animam suam ponere pro multis. Hinc ergo est unusquisque minister Christi unde est minister et Christus. Sic ministrantem Christo honorificabit Pater ejus honore illo magno, ut sit cum Filio ejus, nec unquam deficiat es, Dominum dicentem: Ubi ego sum, illic et minister meus erit, nolite tantummodo bonos episcopos et clericos cogitare. Etiam vos pro modulo vestro ministrate Christo, bene
Abbreviated transcription (Latin):
re. HIullomodo igitur de huiuscȩmo¬
di ministris diceret dñs. ubi ego sum
bi erit & minister m̃s & siquis michi
ministrauerit. honorificabit eum pater
meus: qm̃ uidam taua ministrantem re¬
prꝯbatum potius quam honoratum ui¬
demus. Utquid ergo aubi quęrimus qͥd
sit ministrare. xp̃o: & non potius in istis
ipsi uerbis agnoscimus: Cum enim di¬
.xit. siquis michi ministrat me segtiat᷑.
hoc intelligi uoluit. acsi diceret. Siqͥs
me non sequitur: non m ministrat. Mi¬
nistrant gͦ ihesu xp̃o: qui non sua quȩ¬
runt: sed quȩ ihesu xp̃i. Hoc est enim
me sequatur. uias ambulet meas non
suas: sicut alibi scriptum est. Qui se di¬
bulauit & ipse ambulare. Debet etiam
si porrigit esurienti panem de miscdia
facere non de iactantia: non aliud ibi
quȩrere quam opus bonum. nesciente
sinistra quid faciat dertera: ul est ut
alienetur intentio cupiditatis. ab oꝑe
caritatis. Qui sic ministrat. xpo mini¬

Expanded text:
re. Nullo modo igitur de hujuscemore. Nullo modo igitur de hujuscemodi ministris diceret Dominus: Ubi ego sum, ibi erit et minister meus. Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus: quoniam Judam talia ministrantem, reprobatum potius quam honoratum videmus. Utquid ergo alibi quaerimus quid sit ministrare Christo, et non potius in istis ipsis verbis agnoscimus? Cum enim dixit, Si quis mihi ministrat, me sequatur; hoc intelligi voluit, ac si diceret, Si quis me non sequitur, non mihi ministrat. Ministrant ergo Jesu Christo, qui non sua quaerunt, sed quae Jesu Christi . Hoc est enim, me sequatur, vias ambulet meas, non suas: sicut alibi scriptum est, Qui se dibulavit ille, et ipse ambulare . Debet etiam, si porrigit esurienti panem, de misericordia facere, non de jactantia; non aliud ibi quaerere quam opus bonum, nesciente sinistra quid faciat dextera , id est, ut alienetur intentio cupiditatis ab opere charitatis. Qui sic ministrat, Christo mini
Abbreviated transcription (Latin):
meus.I Iam quem maiorem honorẽ.
accipere poterit adoptatus. quam ut sit
ubi est unicus: non ȩqualis factus diuui¬
nitati: sed consoci atꝰ ȩternitati: Quid
sit autem ministrare. xp̃o. cui merces oꝑi
tanta ꝓmutitur: hoc potius debemus in¬
quirere. Si enim hoc putauerimus esse
xp̃o ministrare ea quȩ sunt corpori neces¬
saria preparare. aut cetianti eybum co¬
quere uel apponere. uel poculum dare
potumq miscere: feceruntq hoc illi qͥ¬
potuerunt eum in corpore habere p̃sen¬
tem. sicut. marcha & maria: quando et
lazarus ius erat ex recumbentib Sed
eo modo. xp̃o etiam iudas ꝑditus minis¬
trauit. Nam & loculos ipse habebat:
& quamuis ex eis quȩ mittebantur scelera¬
tissime furaretur: ꝑ illum tamen etiam ne¬
cessaria parabantur. Hĩc est illud. quod cũ
ei diceret dominus quod facis. fac uelo¬
citer. arbitrati sunt quidam quod eum
iusserit. propter diem festum necessaria
preparare. uel indigentibus aliquid da¬

Expanded text:
meus. Nam quem majorem honorem meus. Nam quem majorem honorem accipere poterit adoptatus quam ut sit ubi est unicus, non aequalis factus divinitati, sed consociatus aeternitati? Quid sit autem ministrare Christo, cui operi merces tanta promittitur, hoc potius debemus inquirere. Si enim hoc putaverimus esse Christo ministrare, ea quae sunt corpori necessaria praeparare, aut coenanti cibum coquere vel apponere, vel poculum dare, potumque miscere, fecerunt hoc illi qupotuerunt eum in corpore habere praesentem, sicut Martha et Maria, quando et Lazarus unus erat ex recumbentibus. Sed eo modo Christo etiam Judas perditus ministravit. Nam et loculos habebat ipse. Et quamvis ex eis quae mittebantur sceleratissime furaretur, per illum tamen etiam necessaria 412 parabantur. Hinc est illud quod cum ei diceret Dominus: Quod facis fac velociter, arbitrati sunt quidam quod eum jusserit propter diem festum necessaria praeparare vel indigentibus aliquid da