comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bis. Hec uerba sc̃i uiri que not
carnalia s sp̃italia st̃ in qͣntũ
intelligis uera ẽẽ ñ quia dixit
ipse. s quia u̾itas sine strepitu
clamat agnoscis: in tantũ in¬
telligis unde adhereas dño: te¬
q ip̃sam intͥnsecus p̃paras in¬
corporalem mansionis eiꝰ. ad
audiendum silentium narra¬
tionis eiꝰ: & uidendam inuisi¬
bilem formam eiꝰ Beati mundo
corde. qm̃ ipsi dm̃ uidebunt: ñ
cum eis sicut corpꝰ ex aliqͦ loci
int̾uallo apparebit: s cum ue¬
neritad ꝗ eos. & mansionem
fecerit apud eos. qm̃ sic imple¬
buntur in omnem plenitudi¬
nem dĩ: ñ cum fuerint & ipsi
pleñ ds̃: s cum ꝑfecte fuerint
plem deo. Si autem ñ nͥ corpora
cogitamꝰ: & nec illd̾ saltẽ
digne cogitare possumus.¬
unde uel ipsa corpora cogitemus:
ñ queramꝰ quid adu̾sum nos ip¬
riora nos extendendo. corda mu¬
demꝰ. Ut enim ñ tantum qͦd bea¬
tus ambrosius. uerumetiam qͦd
sc̃s iheronimꝰ dicam: ñ solum pa¬
tͥs no diuinitatem. s nec filii

Expanded text:
uiri, quae non carnalia sed spiritalia sunt, in quantum intellegis et uera esse, non quia ipse dixit, sed quia ueritas sine strepitu clamat, agnoscis, in tantum intellegis, unde adhaereas domino, teque ipsam intrinsecus praeparas incorporalem locum mansionis eius ad audiendum silentium narrationis eius et uidendam inuisibilem formam eius. beati enim mundo corde, quia ipsi deum uidebunt, non cum eis sicut corpus ex aliquo loci interuallo apparebit, sed cum uenerit ad eos et mansionem fecerit apud eos, quoniam sic implebuntur in omnem plenitudinem dei, non cum fuerint et ipsi plenus deus, sed cum perfecte fuerint pleni deo. si autem nonnisi corpora cogitamus et nec illud saltem digne cogitare possumus,unde uel ipsa corpora cogitemus, non; quaeramus, quid aduersum nos ipriora nos extendendo corda mundemus. ut enim non tantum quod beatus Ambrosius uerum etiam quod sanctus Hieronymus dicam, non solum patris diuinitatem sed ne filii
Abbreviated transcription (Latin):
ad participationem tante gr̃e:
alius sic: alius autem sic. Suꝑ¬
eminentẽ uͦ scientie caritatẽ
xp̃i. eam ꝓfecto ubi pax illa ẽ:
que p̾cellit omnem intellectũ
S siue hoc in istis apłicis u̾bis
etiam ille senserit euangelicus
disputator. siue aliud aliquid
fortasse congruentiꝰ: uides tam̃¬
hoc etiam ni fallor. a regula fi¬
dei ñ ab orrere. Unde aut nc̃ agi¬
mꝰ ꝓpter contuitum sp̃italem
ne alicui tardissimo de corporali
uisione dicere uideret᷑: nos enim
inquit iam scd̃m carnem ñ no¬

Expanded text:
ad participationem tantae gratiae ad participationem tantae gratiae alius sic alius autem sic; supereminentem uero scientiae caritatem Christi eam profecto, ubi pax illa est, quae praecellit omnem intellectum. sed siue hoc in istis apostolicis uerbis etiam ille senserit euangelicus disputator siue aliud aliquid fortasse congruentius, uides tamen etiam hoc, ni fallor, a regula fidei non abhorrere. Unde autem nunc agimus propter contuitum spiritalem, m, uidit et patrem\', ne alicui tardissimo de corporali uisione dicere uideretur, \'nos enim\', inquit, iam secundum carnem non no
Abbreviated transcription (Latin):
iudet & patrem. Ego hec u̾ba
apłi pauli: sic intelligere soleo.
In latitudine bona oꝑa caritatiᷤᷤ
in longitudine ꝑseuerantiam
usq in finem: in altitudine spẽ
celestium p̃mioꝵ: in ꝓfundo in¬
scrutabilia iudicia dĩ. unde
ista grã in homines uenit. Et
hc̃ intellectum coaptare etiã
sacram̃to crucis: ut in latitu¬
dine accipiat᷑ transuersũ lig¬
num quo extenduntur manꝰ
ꝓpt̾ opum significationem: in
longitudine ab ipso usq in
terram. ubi totum corpꝰ cru¬
cifixum stare uidet᷑. quid signifi¬
cat ꝑsistere. hoc ẽ longanimiter
ꝑmanere: in alcitudine ab ipso
transuerso ligno sursum uersus
qͦd ad caput eminet ꝓpter expec¬
tationem suꝑnoꝵ: ne illa oꝑa
bona atq in eis ꝑseuerantia.
ꝓpter beneficia dĩ terrena. ac
potĩ ꝓpt̾ illud qͦd desuꝑ sempit̃¬
num spat fides. que ꝑdilectio¬
nem oꝑatur. In ꝓfundum aut̃
pars illa ligni que in terre ab¬
git om̃e qͦd eminet: sic̃ ex occul¬
ta dĩ uoluntate uocat᷑ homo

Expanded text:
et patrem\'. Ego haec uerba apostoli Pauli sic intellegere soleo: in latitudine bona opera caritatis, in longitudine perseuerantiam usque in finem, in altitudine spem caelestium praemiorum, in profundo inscrutabilia iudicia dei, unde ista gratia in homines uenit, et hunc intellectum coaptare etiam sacramento crucis, ut in latitudine accipiatur transuersum lignum, quo extenduntur manus, propter operum significationem; in longitudine ab ipso usque in terram, ubi totum corpus crucifixum stare uidetur, quod significat persistere, hoc est longanimiter permanere; in altitudine ab ipso transuerso ligno sursum uersus, quod ad caput eminet, propter expectationem supernorum, ne illa opera bona atque in eis perseuerantia propter beneficia dei terrenapotius propter illud, quod desuper sempiternum sperat fides, quae per dilectionem operatur; in profundo autem pars illa ligni, quae in terrae abgit omne illud, quod eminet, sicut ex occulta dei uoluntate uocatur homo
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Ieiunauit illa & orauit:
exaudita ẽ continuo. Ad hoc
enim factum erat: quantum
exitus docuit. Ita illi tam re¬
pentino dĩ beneficio salute ꝑcep¬
ta. mirantes & honorantes qͦd
ipsas doceat talia dicere: qͣlia
supͣ memoratus sc̃s azarias int̾
cetera in oratione & confessione
sua fudit ad dm̃. Sic enm st̃ ille
in terra captiuitatis sue: quomͦ
erant illi in ea terra. ubi nec sacͥ
uenire ibi sacerdotẽ ꝑ quem of¬
ferant deo. Donet gͦ eis dñs ut
ei dicant. qͦd azarias dixit in
consequentibꝰ precum suarum.
Non enim in hoc tempore prin¬
ceps & ꝓpħa &e dux. ñ holocausta
neq oblatio. neq supplicationes
nec locus ad sacͥficandum in coi¬
spectu tuo: & inuenire miscdiã.
s in anima contrita. & sp̃u hu¬
militatis suscipiamur: sic̃ in
holocaustomatib arietum et
tauroꝵ. & in multitudine agno¬
rum pinguium. sic fiat sacͥfici¬
um nr̃m in conspectu tuo ho¬
die. ꝑficere subsequentes te. qm̃

Expanded text:
rent. ieiunauit illa et orauit et rent. ieiunauit illa et orauit et exaudita continuo est; ad hoc enim factum erat, quantum exitus docuit. ita illi tam repentino dei u beneficio salute percepta mirantes et honorantes, quod ipsas doceat talia dicere, qualia supra memoratus sanctus Azarias inter cetera in oratione et confessione sua fudit ad deum. sic enim m sunt illae in terra captiuitatis suae, quo modo erant illi in ea terra, ubi nec sacriuenire ibi sacerdotem, per quem offerant deo. donet ergo eis dominus, ut ei dicant, quod Azarias dixit in consequentibus precum suarum: Non est in hoc tempore princeps et propheta et dux, non holocausta neque oblatio neque supplicationes nec locus ad sacrificandum in conspectu tuo et inuenire misericordiam, sed in anima contribulata et spiritu humilitatis accipiamur. sicut in holocaustomatibus arietum et taurorum et in multitudine agnorum pinguium sic fiat sacrificium nostrum in conspectu tuo hodie et perficere subsoquentes te, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
ut disceremꝰ captiuos dĩ seruos
ñ deseri a dño suo. Unde autẽ
scimꝰ quid etiam ꝑ istas omp̃s
& misericors ds̃ in ipsa barba¬
rica fieri uelit mirabiliũ suoꝵ:
Tantum ne cessetis ꝓ illis inge¬
miscere ad dĩn: & querere quan¬
tum potestis. ꝙ quantum ipse
ꝑmittit. cum tempꝰ & facultatẽ
dederit. quid de illis faccũ sit:
uel que ur̃a possint habere sola¬
tia. Nam de sitifensi ante paucoᷤ
bilem dñi miscd̃iam cum hono¬
re magno suis parentibꝰ ẽ reddi
ta. Domꝰ enim illa barbaroꝵ
ubi captiua illa ingressa ẽ subi¬
ta cepit dñoꝵ infirmitate iacta¬
ri: ita ut om̃s ipsi barbaritres
nͥ fallor uel ampliꝰ sua frẽs ꝑicu¬
losissima egritudine laborarent:
quoꝵ mater ammadũtit puel¬
lam dño deditam: & credidit
qͦd eiꝰ orationib sui filii possent
ab imminentis iam mortis ꝑi¬
culo liberari. Petiuit ut oraret
ꝓ eis: pollicens qͦd si salui facci
ẽent. eam suis parentib redde¬

Expanded text:
et disceremus captiuos dei seruos et disceremus captiuos dei seruos non deseri a domino suo. unde autem scimus, quid etiam per istas omnipotens et misericors deus in ipsa terra barbarica fieri uelit mirabilium suorum? tantum non cessetis pro illis ingemescere ad deum et quaerere, quantum potestis et quantum ipse permittit, cum tempus et facultatem dederit, quid de illis factum sit uel quae uestra possint habere solatia. nam de Sitifensi ante paucos bilem dei misericordiam cum honore magno suis parentibus restituta est. domus enim illa barbarorum, ubi captiua ingressa est, subita coepit dominorum infirmitate iactari, ita ut omnes ipsi barbari, tres, nisi fallor, uel amplius fratres, periculosissima aegritudine laborarent. quorum mater animaduertit puellam deo deditam et credidit, quod eius orationibus sui filii possent ab imminentis iam mortis periculo liberari; petiuit, ut oraret pro eis, pollicens, quod, si salui facti essent, eam suis parentibus redde
Abbreviated transcription (Latin):
rem̃. Cum iudicam᷑ autẽ a dño
corripim᷑: ut ñ cum hoc mundo
dampnem᷑. Hec fideliter lege fi¬
deliter predica: & quantũ po¬
tes caue. & cauendum doce. ne
aduersus dĩn in his temptati¬
onib & tͥbulationib murmu¬
retur. Bonos dicis dĩ seruos &
fideles & scõs: gladio barbaroꝵ¬
pemptos. Quid autẽ interest. utrũ
eos feb̾s. an ferrum de corpore sol¬
ueret: Non qua occasione exeans.
s quales ad se exeant ds̃ atcendit
in seruis suis: nͥ qͦd maiorem ha¬
bet penam languor diuturnus.
quam citissimꝰ exitus. Et tam̃
ipsum languorem duturnum
& horrendum legimꝰ. qualem
passus ẽ ille iob: cuiꝰ certe iustitie
ds̃ ipse qui falli ñ potuit. tale
phibet testimonium. Grauissi¬
ma sane & multum dolenda ẽ
illa captiuitas feminarũ casta¬
rum atq sc̃arum: s ñ ẽ captiuuᷤ
ds̃ earum: nec captiuas suas si
raui ab hostib ducti. atq in cap¬
tiuitatem positi. illa dixerint
que conscͥpta legerentur a nob̾:

Expanded text:
remur. Cum judicamur autem a Domino corripimur, ne cum hoc mundo damnemur . 6. Haec fideliter lege, fideliter praedica, et quantum potes cave, et cavendum doce, ne adversus Deum in his tentationibus et tribulationibus murmuretur. Bonos dicis Dei servos et fideles et sanctos, gladio barbaroemptos. quid autem interest, utrum eos febris an ferrum de corpore solueret? non qua occasione exeant, sed quales ad se exeant, deus adtendit in semis suis, nisi quod maiorem habet poenam languor diuturnus quam citissimus exitus; et tamen etiam ipsum languorem diuturnum et horrendum legimus, qualem passus est ille lob, cuius certe iustitiae deus ipse, qui falli non potest, tale perhibet 10 testimonium. Grauissima sane et multum dolenda est illa captiuitas feminarum castarum atque sanctarum, sed non est captiuus deus earum nec captiuas deserit suas, si raui, ab hostibus ducti atque in captiuitate positi illa dixerunt, quae conscripta legerentur a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
passionib corduri regis acͥore¬
seueritate puniuit. Lege tam̃.
etiam unꝰ illoꝵ qui serto loco
patiebatur: quid dicat. Ita enĩ
scͥptum ẽ. Et post hunc sextum
applicuert̃. Cum hic torm̃tis ex¬
cruciatꝰ moreret᷑: dixit. Noli te
seducere ꝓpter nos hec patim᷑.
peccantes in dm̃ nr̃m: & facta
st̃ hec digna nobis. Tu autem
noli te putare impunitum
futurum. qui aduersum dm̃
& legem eiꝰ legibꝰ tuis pugnare
uoluisti. Uides etiam isti quã
humiliter &e ueracit̾ sapiant.
qui ꝓsuis peccatis se flagellari
a dño confitent᷑. de quo scͥptũ ẽ.
Quem enim diligit dñs corri¬
pit: flagellat autem omnem
filium quem recipit: unde et¬

Expanded text:
passionibus cor duri regis acriorepassionibus cor duri regis acrioreseueritate puniuit. lege tamen, etiam unus illorum, qui sexto loco patiebatur, quid dicat; ita enim scriptum est: Et post hunc sextum applicauerunt. cum hic tormentis excruciatus moreretur, dixit: Noli te seducere; s propter nos haec patimur peccantes in deum nostrum et facta sunt haec digna nobis. tu autem noli te putare inpunitum futurum, qui aduersus deum et legem eius legibus tuis pugnare uoluisti\'. uides etiam, isti quam humiliter et ueraciter sapiant, qui pro suis peccatis se flagellari a domino confitentur, de quo scriptum est: Quem enim diligit dominus, corripit; flagellat autem omnem. filium
Abbreviated transcription (Latin):
tenebar. Uide quemadmodũ
sua pec e. & cata pͥus dixit. ce
postea popłi sui: & hanc dĩ cõ¬
m̃dat iustitiam. & hanc dĩ lau¬
dem dicit: quia ñ iniuste s pro
peccatis eoꝵ flagellat etiã ipsõ
scõs suos. Si gͦ dicunt ista qui
excellentissima scĩtate ignes &
leones circa semnorios habu¬
ert̃: quid nos oportet dicere in
humilitate nr̃a. qui tã longe
illis impares sumꝰ: quantãcũq
iustitiam seruare uideam᷑: S
ne aliquis existimet illos dĩser¬
uos quos dicis a barbaris int̾¬
fectos. sic illam euade mortem
debuisse: quomͦ tres illi uiri ab
ignib. & danihel a leonib libe¬
ratus ẽ: sciant illa ꝓpt̾ea facta
miracła. ut eos uerum dm̃ co¬
lere crederent reges: a quib in
illa supplicia tradebant᷑. Hoc
enim erat in occulto iudicio &
miscd̃ia dĩ. ut illis regib eo mͦ
consuleret ad salutẽ. Antiocho
autem regi qui machabeos pe¬
nis crudelib int̾emit. noluit
ita consulere: s eoꝵ glosissimis

Expanded text:
dum sua peccata prius dixit et postea populi sui. et hanc dei commendat iustitiam et hanc dei laudem dicit, quia non iniuste sed pro peccatis eorum flagellat etiam ipsos sanctos suos. si ergo ista dicunt, qui excellentissima sanctitate ignes et leones circa se innoxios habuerunt, quid nos oportet dicere in humilitate nostra, qui tam longe illis inpares sumus, quantamcumque iustitiam seruare uideamur? 10 Sed ne aliquis existimet illos dei seruos, quos dicis a barbaris interfectos, sic illam mortem euadere debuisse, quo modo tres illi uiri ab ignibus et Danihel a leonibus liberatus est, sciant illa propterea facta miracula, ut eos uerum deum colere crederent reges, a quibus in illa supplicia tradebantur. hoc m enim erat in occulto iudicio et misericordia dei, ut illis regibus eo modo consuleret ad salutem. Antiocho autem regi, qui Machabaeos poenis crudelibus interemit, noluit ita consulere, sed eorum gloriosissimis
Abbreviated transcription (Latin):
raturum dicit: ut nec filios suõ¬
secum liberent. s ipsi soli liberen
noedanihel. & iob: Lege tam̃ pre¬
cem danihelis: & dic: uide quẽ
admodũ in captiuitate positus
peccata ñ solum popłi sui. uerũ
etiam sua confiteat᷑. & ꝓ his di¬
cat ꝓ iustitiam dĩ se ad illã cap¬
tiuitatis penam. & obꝓbͥa ꝑue¬
nisse. Sic enim scͥptum ẽ. Et de¬
di faciem meam ad dñm dm̃: ut
quererem p̃ces & obsecr ationes
in ieiunationib & sacco: & p̃catꝰ
sum dñm dm̃ meum. & confessꝰ
sum. & dixi. Dñe ds̃ m̃s magne
& mirabilis. qui seruas testam̃¬
tum tuum. & miscd̃iam diligñ¬
tib te & seruantibꝰ p̃cepta tua:
peccauimꝰ. adu̾sum legem feci¬
m̾: impie egimꝰ. & recessimus &
declinauimꝰ a preceptis tuis. &
a iudiciis tuis. & ñ exaudiuimꝰ
seruos tuos ꝓpħas qui loque
bantur in nomine meo ad rege
nr̃os. & ad om̃e popłm terre:
tͥ dñe iustitia: nob̃ autem confu¬
terra in qua eos disseminasti.ibi

Expanded text:
raturum dicit, ut nec filios suoraturum dicit, ut nec filios suosecum liberent, sed ipsi soli liberentur, Noe, Danihel et Iob? lege tamen etiam precem Danihelis et uide, quem ad modum in captiuitate positus peccata non tantum populi sui uerum etiam sua confiteatur et pro his dicat per iustitiam dei se ad illam captiuitatis poenam et opprobria peruenisse. sic enim scriptum est: Et dedi faciem meam ad dominum deum, ut quaererem preces et obsecrationes in ieiunationibus et s sacco, et precatus sum dominum deum meum et confessus sum et dixi: Domine deus magne et mirabilis, qui seruas testamentum tuum et misericordiam diligentibus te et seruantibus praecepta tua, peccauimus, aduersus legem fecimus, impie egimus et recessimus et declinauimus a praeceptis tuis et a iudiciis tuis et non exaudiuimus seruos tuos prophetas, qui loque- . bantur in nomine tuo ad reges nostros et ad omnem populum terrae. tibi, domine, iustitia, nobis autem confuterra, in qua eos disseminasti ibi
Abbreviated transcription (Latin):
iusto & pessimo ultra uniuer
obꝓbrium facti sumꝰ seruistuis.
& eis qui te colunt: ne tradid̾is
stam̃tum tuum. & ne abstule¬
ris miscd̃iam tuam a nobis:
ꝓpter abraham qui a te dilec¬
tus ẽ. & ꝓpter ysaac seruũ tiũ
& isrł sc̃m tuum. quib locutꝰ
es multiplicaturum te sem̃ eoꝵ
ut astra celi & harenam maris
Qm̃ dñe minimi facti sumꝰ pre
om̃ibꝰ nationib & sumꝰ humi¬
les hodie in terra ꝓpter pecca¬
ta nr̃a. Uides certe frat̾ quales
uiri quam sc̃i: quam fortes in
medio tͥbulationis: ubi tam̃eiᷤᷤ
parcebatur. & eos urere ipsa flã¬
ma uerebat᷑. peccata sua confi¬
tebant᷑ ꝓ quib se digne & iuste
humiliari nouerant. nec tace¬
bant. Hunquid etiam meliores
ẽẽ possumꝰ ipso danhele. de quo
ad pͥncipem tẏri. nunquidtu
sapientior quam damhel. & qͥ
ponitur unꝰ in tribꝰ iustis quoᷤᷤ
dicit ds̃ solos se liberaturum. ostñ¬
dens utiq in illis tres quasdã
formas iustoꝵ. quos ita se libe¬

Expanded text:
iusto et pessimo ultra uniuersopprobrium facti sumus seruis tuis et eis, qui te colunt. ne tradiderisstamentum tuum et ne abstuleris misericordiam tuam a nobis propter Abraham, qui a te dilectus est, et propter Isaac seruum tuum et Israhel sanctum tuum, quibus locutus es multiplicaturum te semen eorum ut astra caeli et harenam maris, quoniam, domine, minimi facti sumus prae omnibus nationibus et sumus humiles hodie in terra propter peccata nostra. uides certe, frater, quales uiri, quam sancti, quam fortes in media tribulatione, ubi tamen eis parcebatur et eos urere ipsa flamma uerebatur, peccata sua eonfitebantur, pro quibus se digne et iuste humiliari nouerant nec tacebant. Numquid etiam meliores esse possumus ipso Danihele, de quo ad principem Tyri: Numquid tu sapientior quam Danihel? et qui ponitur unus in tribus iustis, quos dicit deus solos se liberaturum ostendens utique in illis tres quasdam formas iustorum, quos ita se libe
Abbreviated transcription (Latin):
delicta nr̃a: & ut intelligeremꝰ
omnẽ ueritatem tuam: & uigi¬
lauit dñs ds̃ ad omnẽ sc̃m suũ:
& ꝑduxit ea que fecit ad nos: qõ
quem fecit. & ñ audiuimꝰ tiocẽ¬
eĩ: & nc̃ dñe ds̃ nr̃ qui eduristi
popłm tuum de terra egypti in
manu forti: & fecisti tͥ nom̃ sic̃
hic dies: delicta adu̾sus legem
tuam fecimꝰ dñe in om̃i miscd̃ia
tua. Au̾tatur itaq impetꝰ tuus
& ira tua. a ciuitate tua ihrłm:¬
Propter te inclina dñe ds̃ m̃s
aurem tuam & eraudi: aperi
oculos tuos & uide interitum
nr̃m: & ciuitatis tue ihrłm ad
quam inuocatum ẽ nom̃ tuũ
suꝑ eam. qt̃ti ñ in nr̃a iustitia
iactauimꝰ precem nr̃am in con¬
spectu tuo. s ad miscd̃iam tuã
que magna ẽ. Eraudi dñe ꝓpi¬
tiare dñe. intende dñe: & netra

Expanded text:
a, et ut intelligeremus omnem veritatem tuam. Et vigilavit Dominus Deus ad omnem sanctum suum, et perduxit ea quae fecit ad nos, quonquem fecit, et non audivimus vocenoster, qui eduxisti populum tuum de terra Aegypti in manu forti et fecisti tibi nomen, sicut dies hic, delicta aduersus legem tuam fecimus. domine, in omni misericordia tua auertatur itaque impetus tuus et ira tua a ciuitate tua Hpropter peccata aurem tuam et exaudi; aperi oculos tuos et uide interitum nostrum et ciuitatis tuae Hierusalem, ad quam inuocatum est nomen tuum super eam, quoniam non in nostra iustitia iactauimus precem nostram in conspectu tuo sed ad misericordiam tuam, quae magna est. exaudi, domine, propitiare, domin
Abbreviated transcription (Latin):
bis. ꝓinde knie etiam illis qͦrũ
u̾ba dicis te ferre ñ posse. qm̃ di¬
cunt. si nos peccatores ista me¬
ruimꝰ: quare & serui dĩ barbaro¬
rum ferro ꝑemptift̃. & ancille
dĩ captiue ducte fc̃. humilit̾ et
ueracit̾ & pie responde. Quantã
libet enim iustitiam seruemus:
quantamlibet dño obedientiam
exhibeamꝰ: nunquid meliores ẽẽ
possumꝰ tribꝰ illis. qui in cami¬
nũ u ignis ardentis ꝓ conserual¬
nor dĩ lege ꝓiecti st̃: Et tam̃ le¬
ge quid illic dicat azarias unꝰ
ex tribꝰ: qui aꝑiens os suum in
medio ignis. dixit. Benedictus
dabile & glosum nom̃ tuum in
scła: q̃m iustus es in om̃ibꝰ que
fecisti nob̾: & om̃ia oꝑa tua uera.
& rectȩ uiȩ tuȩ: & om̃ia iudicia
tua u̾itas: & iudicia u̾itatis fe

Expanded text:
issime, etiam illis, quorum uerba dicis te ferre non posse, quoniam dicunt: Si nos peccatores ista meruimus, quare et serui dei barbarorum ferro perempti sunt et ancillae dei captiuae ductae sunt?\' humiliter et ueraciter et pie responde: Quantam libet enim iustitiam seruemus, quantam libet domino oboedientiam exhibeamus, numquid meliores esse possumus tribus illis uiris, qui in camino ignis ardentis pro conseruanda dei lege proiecti sunt? et tamen lege, quid illic dicat Azarias, unus ex tribus aperiens os suum in medio ignis dixit: Benedictus dabile et gloriosum nomen tuum in saecula, quoniam iustus es in omnibus, quae fecisti nobis, et omnia opera tua uera et rectae uiae tuae et omnia indicia tua ueritas
Abbreviated transcription (Latin):
id qͦd pͥmo imꝑatum ẽ noluit
alligare: ne iterum supplican
dis int̾cluderet facultatẽ. Non
enim erat ad desid̾ata responsũ.
Nuncucum sis eadem benigni¬
tate qua soles: s amplior põte¬
state: ñ desꝑamiꝰ adiuuante dño
meritis tuis hoc facile posse coi¬
cedi: cum etiam situo nomine
eadem loca peteres. & memora¬
de eccłiȩ ipse donares: quis rep̃¬
henderet: Aut quis ñ maxime
p̃dicaret petitionem tuã: non
terrenȩ cupiditati. s xp̃iane
pietati seruientem: Dñi dĩ nr̃i

Expanded text:
id, quod primo impetratum est, noluit id, quod primo impetratum est, noluit allegare, ne iterum supplicandi sibi intercluderet facultatem; non enim erat ad desiderata responsum. nunc uero cum sis eadem benignitate, qua soles, sed amplior potestate, non desperamus adiuuante domino meritis tuis hoc facile posse concedi, cum, etiam si tuo nomine eadem loca peteres et memoratae ecclesiae ipse donares, quis reprehenderet aut quis non maxime praedicaret petitionem tuam non terrenae cupiditati sed Christianae pietati seruientem? domini dei nos
Abbreviated transcription (Latin):
cumulum fiscalium debitoꝵ:
exauta quadam cautione in
qua ei certum pondꝰ debebat᷑
argenti: hos eriguos agellos
unde uictum sustentaret tãꝗͣ
eccłie comparauit. sub nomi¬
ne tc̃ potentissime domꝰ: ut
etiam ex ipsis morem suum se¬
quens cum fisco ñ solueret:
nullas exactoꝵ molestias pa¬
teret᷑. Iste autem qui eidem
eccłiȩ illo defuncto ẽ ordinatꝰ.
timuit hos agros suscipe: et
cum posset ꝓ solis fiscalib de¬
bitis que de memoratis posses¬
siunculis ille contraxerat.im¬
ꝑiale beneficium postulare:
totum maluit confiteri: qͦd
eas paulus de argento ꝓprio
cum ẽẽt fisco obnoriꝰ. de hasta¬
rio emerat: ut eas eccłia si fieri
potest. ñ occulta ep̃i iniquita¬
te. s manifesta xp̃iani imꝑa¬
toris liberalitate possidrat.
Qdͦ si fieriñ potest: meliꝰ inopie
laborem serui dĩtolerant. quã
ut necessarioꝵ facultatem cũ
conscientia fraudis obtineãt.
Ad hoc tuum suffragium pe¬
timꝰ imptire digneris: quia

Expanded text:
cumulum fiscalium debitorum exacta quadam cautione, in qua ei certum pondus debebatur argenti, hos exiguos agellos, unde uictum sustentaret, tamquam ecclesiae comparauit sub nomine tunc potentissimae domus, ut etiam ei ipsis morem suum sequens, cum fisco non solueret, nullas exactorum molestias pateretur. iste autem, qui eidem ecclesiae illo defuncto est ordinatus, timuit hos agros suscipere et, cum possit pro solis fiscalibus debitis, quae de memoratis possessiunculis ille contraxerat, imperiale beneficium postulare, totum maluit confiteri, quod eas Paulus de argento proprio, cum esset fisco obnoxius, de hastario emerat, ut eas ecclesia, si fieri potest, non occulta episcopi iniquitate sed manifesta Christiani imperatoris liberalitate possideat. quod si fieri non potest, melius inopiae laborem serui dei tolerant, quam ut necessariorum facultatem cum conscientia fraudis obtineant. A.d hoc tuum suffragium petimus impertire digneris, quia
Abbreviated transcription (Latin):
rum. & om̃i ifrl̃: peccauert ad¬
uersus legem tuam. & declina¬
uert̃ ne audirent uocem tuam:
serui dĩ quia peccauimꝰ. & statu¬
it sermones suos quos locutus
ẽ ad nos & ad iudices nr̃os.qui
iudicabant nob suꝑducere nos

Expanded text:
rum. et omnis Israhel peccauerunt aduersus legem tuam et declinauerunt, ne audirent uocem tuam, serui dei, quoniam peccauimus, et statuit sermones suos, quos locutus est ad nos et ad iudices nostros, qui iudi
Abbreviated transcription (Latin):
genitum filium qui ẽ in sinu
patͥs sic intelligamꝰ narrantẽ.
quomͦ & uerbum ẽ. ñ sonꝰ auri
bus strepens. s imago m̃tibus
innotescens: ut illic interna
& meffabili luce clarescat. qͦd
dictum ẽ. qui me uidet uidet
patrem: qͦd hic philippo dice¬
atur. quando uidebat et ñ
uidebat. S equit᷑ enim huiꝰ ui¬
sionis eximiꝰ concupitor am¬
brosius: dicens. Et cum absenᷤᷤ
putatur. uidet᷑. & cum p̾sensẽ
ñ uidetur. Non dixit cũ absens
ẽ: s cum absens puta h tur.
Nusꝗͣ enim ẽ absens. qui
celum & terram implet:. nec
spaciis includit᷑ paruis. magniᷤᷤ¬
q diffundit᷑ s ubiq totus est.
& nullo continet᷑ loco. Hoc qͥ¬
excedente m̃te intelligit: uidet
dm̃. & cum absens putat᷑. Qui
autẽ hoc ñ potest: oret & agat
ut ipse mereatur: nec ad homi¬
nem disputatorem pulset. ut
qͦd ñ legit legat: s ad dm̃ salua¬
torem. ut qͦd ñ ualet ualeat. Un¬
de autem dixerit. & cum p̾sens

Expanded text:
genitum filium, qui est in sinu genitum filium, qui est in sinu patris, sic intellegamus narrantem, quo modo et uerbum est non bus strepens, sed imago mentibus innotescens, ut illic interna et ineffabili luce clarescat quod dictum est: « Qui me videt, videt et Patrem ; » quod hic Philippo dicebatur quando videbat et non videbat. Sequitur enim hujus visionis eximius concupitor Ambrosius dicens: « Et cum absens putatur, videtur; et cum praesens est, non videtur. » Non dixit, Cum absens est, sed, Cum absens putatur. Nusquam enim est absens qui coelum et terram implet, nec spatiis includitur, parvis magnisve diffunditur, sed ubique totus est, et nullo continetur loco. Hoc qexcedente mente intellegit, uidet deum, et cum absens putatur; qui autem hoc non potest, oret et agat, ut posse mereatur, nec ad hominem disputatorem pulset, ut, quod non legit, legat, sed ad deum saluatorem, ut, quod non ualet, ualeat. unde autem dixerit: Et, cum praesens
Abbreviated transcription (Latin):
corde. Ideo quippe inter il¬
las beatitudines cum om̃ia
faciant. qui cor mundum ha¬
bent: ñ ẽ tam̃ alicubi positum
dm̃ uidebunt: nͥ ubi dictum ẽ.
beati mundicordes: q̃m mundo
corde uidebitur. qui nec in loco
uidet᷑. nec ocłis corporalib que¬
ritur. nec circumscribit᷑ uisu.
nec tactu denetur: nec audit᷑
affatui: nec sentitur incessu. Dm̃
enim nemo uidit unꝗͣ uel in
hac uita sicuti ipse ẽ. uel etiam
in angłoꝵ uita. sicut uisibilia
ista. que corporali uisione cer¬
nuntur: quia unigenitꝰ filius
qui ẽ in sinu patͥs ipse narra¬
uit. Unde ñ ad ocłoꝵ corporaliũ
s ad m̃tium uisionem dictũẽ.
ꝑtinere: quod narrat. S rursꝰ
ne desid̾ium nr̃m a corporis sen¬
su ad alium corporis sensum
migraret. hoc ẽ ad aures abo¬
cułis: ideo cum dixisset nec cor¬
poralib oculis ds̃ querit᷑. nec
circumscribit᷑ uisu. nec tactu
tenetur: addidit etiam. nec au¬
ditur affatu: ut si possumꝰ uni¬

Expanded text:
corde. ideo quippe inter ilcorde. ideo quippe inter illas beatitudines, cum omnia faciant, qui cor mundum habent, non est tamen alicubi positum: Deum uidebunt, nisi ubi dictum est: Beati mundo corde, quoniam mundo corde uidebitvidetur, nec oculis corporalibus quaeritur, nec circumscribitur visu, nec tactu tenetur nec auditur affatu nec sentitur incessu\'. deum enim nemo uidit umquam uel in hac uita, sicuti ipse est, uel etiam in angelorum uita, sicut uisibilia ista, quae corporali uisione cernuntur, quia unigenitus filius, qui est in sinu patris, ipse narrauit. unde non ad oculorum corporalium sed ad mentium uisionem dictum est pertinere, quod narrat. Sed rursus, ne desiderium nostrum a corporis sensu ad alium corporis sensum migraret, hoc est ad aures ab oculis. ideo, cum dixisset: \'Nec corporalibus oculis deus quaeritur nec circumscribitur uisu nec tactu tenetur\', addidit etiam: \'Nec auditur affatu\', ut, si possumus, uni
Abbreviated transcription (Latin):
initio mundi. Illi qͥppe ibt̃
in ambitionem eternã. ĩti
autem in uitam eternã. Et
que ẽ uita eterna: nͥ qͦd ipsa
uita alibi dicit: Hec ẽ uita eter¬
na: ut cognoscant te unum
ostensurum seipsum dilectori¬
bus suis. cum patre unum dm̃:
ñ quom᷑ in hoc scło in corpore
uisus ẽ a bonis & a malis. Et
in udicio enim fut᷑o quo sic
uenturus ẽ. quomͦ uisus ẽ iens
in celum: hoc ẽ in eandem for¬
mam filii hominis: eandẽ for¬
mam uidebt̃ quib dicturus ẽ.
esuriui & ñ dedistis mͥ mandu¬
care : quia & iudei uidebunt
in quem pupugert̃. ñ illam
illam dĩ formam in qua ñ rapi¬
nam arbitratus ẽ eẽ equalis dõ.
in illa enim forma tc̃ uidebt̃
eum. qui uidebt̃ sicuti ẽ. Nec
ideo uidebt quia pauꝑes sp̃u.
in hac uita fuert̃: quia mites:
quia lugentes: quia esurienteᷤᷤ
& sitienteᷤ: a iustitiam: quia
miscd̾es: i⁊ quia pacifici. qͥa
ꝑsecutionem passi ꝓpter iusti¬
tiã: quanuis & hec om̃ia idẽ
IPsi sint: s quia mundost̃

Expanded text:
di. illi quippe ibunt in ambustionem aeternam, iusti autem in uitam aeternam. et quae est uita aeterna, nisi quod ipsa uita alibi dicit: Haec est autem uita aeterna, ut cognoscant te unum ostensurum se ipsum dilectoribus suis cum patre unum deum, non quo modo in hoc saeculo in corpore uisus est a bonis et a malis? Et in iudicio enim futuro, quo sic uenturus est, quo modo uisus est iens in caelum, hoc est in eadem forma filii hominis, eandem formam uidebunt, quibus dicturus est: Esuriui et non dedistis mihi manducare, quia et Iudaei uidebunt. in quem pupugerunt, non illam dei formam, in qua non rapinam arbitratus est esse aequalem deo. in illa dei forma tunc uidebunt eum, qui uidebunt, sicuti est. nec ideo uidebunt, quia pauperes spiritu in hac uita fuerunt, quia mites, quia lugentes, quia esurientes et sitientes iustitiam, quia misericordes, quia pacifici, quia persecutionem passi propter iustitiam, quamuis et haec omnia idem ipsi sint, sed quia mundo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quam corpore: & ea uideri m̃te
que nec continerent᷑ locis. nec
inter se locoꝵ interuallis separa¬
rentur. nec minora eẽnt in par-¬
te quam in toto. Hinc ẽ qͦd fidu¬
cialiter dixit ille qͦd nec in loco
ds̃ uidet᷑ s mundo corde: nec cor

Expanded text:
quam corpore et ea uideri mente, quam corpore et ea uideri mente, quae non continerentur locis nec inter se locorum interuallis separarentur nec minora essent in parte quam in toto. Hinc est. quod fiducialiter ille dixit, quod Cnec in loco deus uidetur sed mundo corde nec cor
Abbreviated transcription (Latin):
tnꝰ ds̃ ẽ. sine ulla diu̾sitate et
separatione naturȩ: & quod
mundi cordes uidebt̃ dm̃. & qͦd
similes ei erimꝰ qm uidebimus
eum sicuti ẽ. & qͦd ds̃ caritas est.
& qui manet in caritate in dõ manetae ds̃
m illo: & qͦd pacem ac scificatio¬
nem sectari debemꝰ. sine qua ne-¬
ptibile hoc & mortale corpꝰ nr̃m
in resurrectione commutabit᷑.¬
& induet incorruptionem atq
immortalitatem: & quia semi¬
natur corpꝰ animale. surget cor¬
pus sp̃itale. transfigurante dño
corpꝰ humilitatis nr̃e. ut confor¬
me faciat corpori głe sue: & qͦd
ds̃ fecit hominem ad imaginẽ
& similitudinem suam: &e qͦd
sp̃um̃tis nr̃e renouam᷑ in agni-¬
tionem dei: scd̃m imaginem eiꝰ
qui creauit nos. In hisatq huiꝰ
modi scͥpturarũ scãrum aucto¬
ritatib ꝑ fidem ambulantes.
qui dato uł adiuto diuinitꝰ in¬
tellectu sp̃italiter ꝓfecert̃. & sp̃i¬
talia sp̃italib comparare potu-¬
ert̃: uidert̃ melius uideri m̃te

Expanded text:
s est sine ulla diuersitate et separatione naturae et quod mundi corde eum uidebunt et quod similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est, et quod deus caritas est et, qui manet in caritate, in deo manet et dt quod pacem ac sanctificationem sectari debemus, sine qua neptibile hoc mortale corpus nostrum in resurrectione commutabitur et induet incorruptionem atque inmortalitatem et quia seminatur corpus animale, resurget corpus spiritale transfigurante domino corpus humilitatis nostrae, ut conforme faciat corpori gloriae suae, et quod deus fecit hominem ad imaginem et similitudinem suam et quod spiritu mentis nostrae renouamur in agnitionem dei secundum imaginem eius, qui creauit nos. in his atque huius modi scripturarum sanctarum auctoritatibus per fidem ambulantes qui dato uel adiuto diuinitus intellectu spiritaliter profecerunt et spiritalia spiritalibus comparare potuerunt, uiderunt melius uideri mente
Abbreviated transcription (Latin):
te loqui his litteris cepi: & in eiꝰ
ipsis quib ñ uifis accõmodas
fidem: ipsa testium pondera dis¬
cernendo ꝑpende. Neq enim sic
credis quemadmodũ ambrosio:
de cuiꝰ libris tanta illa testimo
nia posui. Aut si ambob nob̾
equa lance putas ẽẽ credendũ:
nunquid ullomͦ nos eugłio cõ
parabis: aut scͥpta nr̃a scͥpt᷑is
canonis coequabis: Profecto fi
recte in diuidendo sapis. longe
nos infra uides ab illa auctori¬
tate distare: & me quidem lon¬
gius. S utͥq nr̃m quantumli¬
bet credas: utrũq illi excellen¬
tiȩ nequaꝗͣ comparas. Quo cir¬
ca id qͦd scͥptum ẽ dm̃ nemo ui¬
dit unꝗͣ & lucem habitat inac¬
cessibilem. quem nemo hominũ
uidit. nec uidere potest: & beati

Expanded text:
te loqui his litteris coepi. et in eis te loqui his litteris coepi. et in eis ipsis, quibus non uisis accommodas fidem, ipsa testium pondera discernendo perpende. neque enim mihi sic credis quem ad modum Ambrosio, de cuius libris tanta illa testnia posui. Aut si ambobus nobis aequa lance putas esse credendum, numquid ullo modo Evangelio nos comparabis, aut scripta nostra Scripturis canonicis coaequabis? Profecto si recte in dijudicando sapis, longe nos infra vides ab illa auctoritate distare. Et me quidem longius, sed utrique nostrum quantumlibet credas, utrumque illi excellentiae nequaquam comparas. Quocirca, id quod scriptum est, Deum nemo vidit unquam; et, Lucem habitat inaccessibilem; quem nemo hominum vidit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
pore: & ea que m̃te conspiciuns.
ñ indigent ullo corporis sensu
ut ea uera ẽẽ nouerimꝰ: que aut̃
ꝑ corpꝰ uident᷑ nisi mens asfit.
que talia nuntiata suscipiat.
nulla possunt scientia contine¬
ri. Et qͦd nuntiata quasi susci-¬
pere ꝑhibet᷑. foris ea relinquit:
s eoꝵ nagines. idẽ incorporeaᷤᷤ
similitudines corpoꝵ incorpora¬
liter comm̃dat memorie: unde
cum uoluerit & potuerit. ue¬
lut de custodia ꝓductas atq
in conspectum cogitationis
exhibitas iudicet: & cũ uolet
etiam duo ista discernit. qͥd
in specie corporali foras relique¬
rit: quid eiꝰ simile intꝰ aspiciat
Et illud absens. hoc presens ẽẽ
dinoscit: sic̃ me absente faciem
tͥ ẽ imago presens: absens aut̃
facies cuiꝰ imago ẽ: & hec corpꝰ.
illa uͦ incorporea corporis simi¬
litudo ẽ. His gͥ que uides dili¬
genter fidenterq ꝑspectis atq
distinctis: attende que credis in
hoc ipso sermone toto. ex quo ad

Expanded text:
pore. et ea, quae mente conspiciuntur. pore. et ea, quae mente conspiciuntur. non indigent ullo corporis sensu, ut ea uera esse nouerimus; quae autem per corpus uidentur, nisi mens adsit, quae talia nuntiata suscipiat, nulla possunt scientia contineri. et quod nuntiata quasi suscipere perhibetur, foris ea relinquit; sed eorum imagines, id est incorporeas similitudines corporum incorporaliter commendat memoriae, unde, cum uoluerit et potuerit, uelut de custodia productas atque in conspectum cogitationis exhibitas iudicet. et cum ualet, etiam duo ista discernit, quid in specie corporali foris reliquerit, quid eius simile intus aspiciat, et illud absens, hoc praesens esse dinoscit, sicut me absente faciem tibi est imago praesens, absens autem facies, cuius imago est; et haec corpus, illa uero incorporea corporis similitudo est. His igitur, quae uides, diligenter fidenterque perspectis atque distinctis adtende, quae credis in hoc ipso sermone toto, ex quo ad
Abbreviated transcription (Latin):
cordis ur̃i: & de quib dicit illu¬
mina oculos meos ne unquã
obdormiam in morde. Dñs enĩ
inusibiliter uidere: ipse dõ po¬
test incomparabiliter adherere
Puto iam ñ eẽ in questione quã
ꝓposiusti amplius qͦd requiras:
s in hac tota nr̃a disputatione
confidera quid uideris: quid
credideris: quid adhuc nesciaᷤ.
siue quia ñdixi. siue quia ñ in¬
tellexisti: siue quia ñ iudicasti
ẽẽ credendum. Et ea que uera
ẽẽ uidisti. adhuc discerne unde
uid̾is: utrum recolendo illa te
uidisse ꝑ corpꝰ. sicut corpora cele¬
stia uel terrestria: an uͦ nunquã
ea corporalib attigeris uisib:
s sola m̃te intuens. uera & cer¬
ta ẽẽ ꝑspexeris. sicut uoluntatẽ
tuam de qua ego tͥ credere lo¬
quenti possum: eam uͦ ut abs
de uidetur uidere ñ possum.
Et cum hȩc utraq discreueris: etĩã
id attende. unde discernas. Quã¬
uis enim alia corpore. alia m̃te
uideamꝰ: hoꝵ tam̃ duoꝵ generũ
ipsa discretio uidetur m̃te ñ cor¬

Expanded text:
ordis vestri . Et de quibus dicitur, Illumina oculos meos, ne unquam obdormiam in morte . Dominus enim inuisibiliter uidere, ipse deo potest incorporaliter adhaerere. Puto iam non esse in quaestione. quam proposuisti. amplius, quod requiras. sed in hac tota nostra disputatione considera, quid uideris, quid credideris, quid adhuc nescias, siue quia non dixi siue quia non intellexisti siue quia non iudicasti esse credendum. et ea, quae uera esse uidisti, adhuc discerne, unde uideris, utrum recolendo illa te uidisse per corpus sicut corpora caelestia uel terrestria, an uero numquam ea corporalibus adtigeris uisibus, sed sola mente intuens uera et certa esse perspexeris sicut uoluntatem tuam, de qua ego tibi credere loquenti possum. eam uero, ut abs te uidetur, uidere ipse non possum. et cum haec utraque discreueris, etiam id adtende, unde discernas. quamuis enim alia corpore, alia mente uideamus, horum tamen duorum generum ipsa discretio uidetur mente, non cor
Abbreviated transcription (Latin):
ysaias de seipso loquens ait.
uidi dm̃ fabaoth sedentem in
throno: & si qua alla solent si¬
milia testimonia ex eadem au¬
ccoritate ꝓferri: quom̃ ñ sunt
contraria sententie qua dictũ
ẽ dm̃ nemo uidit unꝗͣ: Quãꝗͣ

Expanded text:
ropheta Isaias de seipso loquens ait: « ropheta Isaias de seipso loquens ait: « Vidi Dominum Sabaoth sedentem in throno , » et si qua alia solent similia testimonia ex eadem auctoritate proferri, quomodo non sunt contraria sententiae qua dictum est: « Deum nemo vidit unquam?
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam in nob̃ qua id credimuᷤ
fidem: s tantum quia scͥptũ
ẽ in ea scͥptura cuiꝰ fideles sumꝰ.
qͦd uerum sit minime dubita
aliquid diceret. scimꝰ inquit
quia cum apparuerit. simileᷤ
ei erim᷑: q̃m uidebimꝰ eum sicuti
ẽ. Ecce scire se dixit. qͦd ñdum fa¬
ctum fuerat: nec uidendo s cre¬
dendo cognouerat. Recte itaq
diximꝰ. scimꝰ posse dm̃ uideri.
quanuis eum ñ uiderim᷑. sed
diuine auccoritati que sc̃is li¬
bris continet᷑ credid̃imus. Qd
ẽ gͦ qͦd eadem dicit auctoritã.
dm̃ nemo uidit unꝗͣ: An forte
respondetur qͦd illa testimo¬
nia de uidendo deo sunt. ñde
uiso: Ipsi enim dm̃n uidebunt
his sententiis ñ ẽ contrarium:.
dm̃ nemo uidit unquam.Ui¬
debunt enim quem ñ uidert̃.
qui mundo corde filii dĩ ẽẽ uo¬
rium illi qͦd dictum ẽ dm̃ ne¬
mo uidit unquã: Et illud qͦd
de moyse scͥptum ẽ. quia loque¬
batur cum deo facie ad faciem.
sicut si quis loquitur ad ami

Expanded text:
ipsam in nobis, qua id credimus, ipsam in nobis, qua id credimus, fidem, sed tantum quia scriptum est in ea scriptura, cuius fideles sumus, quod uerum sit minime dubitamaliquid diceret: Scimus, inquit, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est. ecce scire se dixit. quod nondum factum fuerat nec uidendo sed credendo cognouerat. recte itaque diximus: \'Scimus posse deum uideri\\ quamuis eum non uiderimus, sed diuinae auctoritati, quae sanctis libris continetur, crediderimus. Quid est ergo, quod eadem dicit auctoritas: Deum nemo uidit umquam? an fortasse respondetur, quod illa testimonia de uidendo deo sunt, non de uiso? ipsi enim deum uidebunt,his sententiis non est contrarium: Deum nemo uidit umquam. uidebunt enim, quem non uiderunt, qui mundo corde filii dei esse uoarium illi quod dictum est, « Deum nemo vidit unquam? » Et illud quod de Moyse scriptum est, « quia loquebatur cum Deo facie ad faciem, sicut quis loquitur ad amic
Abbreviated transcription (Latin):
distet credere. quod quidem
abest & ab aspectu corporis nr̃i.
sicut abest corpꝰ in quo rp̃c resur¬
rexit: & ab aspectu m̃tis alteriꝰ.
sicut ab est ab aspectu mentis
mee fides tua: quanuis eam
ẽẽ in te credam: cum eã ñ uide¬
am corpore qͦd nec tu potes. nec
m̃te qͦd potes: sicut ego meam
quam tu ñ potes. Nemo enim
scit quid agatur in homine: nͥ
sp̃s hominis qui in ipso ẽ. do¬
abscondita tenebrarum: et
manifestabit cogitationes cor¬
dis:. ut eas ñ solum quisq ui
deat. s & alioꝵ. Scd̃m hoc enim
dixit apłs neminem scire qͥd
agatur in homine. n sp̃s homi¬
nis qui in ipso ẽ. scd̃m qͦd uidemꝰ
in nobis. Nam scd̃m id qͦd cre¬
dimꝰ nec uidemꝰ. & multos fi¬
deles ẽẽ nouimꝰ. & multis noti
ueniamꝰ ad causam. Scimus
posse dm̃ uideri: qm̃ scͥptum ẽ
beati mundo corde: qm̃ ipsi
dm̃n uidebunt. an forte ñ debuu
nec corpore aliquando uidimꝰ.
sicut hanc lucem: nec m̃te sic̃

Expanded text:
distet; credere. quod quidem distet; credere. quod quidem abest et ab aspectu corporis nostri, sicut abest corpus, in quo Christus resurrexit, et ab aspectu mentis u alterius, sicut abest ab aspectu mentis meae fides tua, quamuis eam esse in te credam, cum eam non uideam corpore, quod\' nec tu potes, nec mente, quod tu potes, sicut ego meam, quam tu non potes. nemo enim scit, quid agatur in homine, nisi spiritus hominis, qui in ipso est, doabscondita tenebrarum, et manifestet cogitationes cordis , ut eas non solum quisque suas videat, sed et aliorum. Secundum hoc enim dixit Apostolus neminem scire quid agatur in homine, nisi spiritum hominis qui in ipso est secundum quod videmus in nobis: nam secundum id quod credimus nec videmus, et multos fideles esse novimus, et multis noti veniamus ad causam. Scimus posse Deum videri, quoniam scriptum est: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt. an forte non debui quoniam deum nec corpore aliquando uidimus sicut hanc lucem nec mente sicut
Abbreviated transcription (Latin):
rerum presentia creditarum.
Illa enim que uidet: assunt sen¬
sib uł animi uel corporis. Que
autem credit: absunt a sensib
&e animi & corporis. quamuis
uoluntas eiꝰ a quo audit ut cre¬
dat ñ sit preterita. s maneat
in loquente: quam in seipso
idemipse qui loquit᷑ uidet: il¬
le uͦ qui audit. ñ eam uidet. s
credit. Resurrectio autem xp̃i
preterita ẽ: quam nec illi ui¬
dert̃ homines qui tẽ fuerunt.¬
Nam qui uidert̃ uiuentẽ xp̃m.
quem uiderant morientẽ. ipsã
tam̃ resurrectionem cum fieret
ñ uidert̃: s eam certissime credi¬
dert̃: uidendo & tangendo ui¬
uum. quem nouerant mortu¬
um. Nos totum credimꝰ: & qͦd
resurrexerit & qͦd ab hominib
tc̃ uisus & contrectatꝰ sit: & qͦd
nunc uiuat in cȩlis. nec iam mo¬
riatur: & mors ei ultra ñ dña¬
bitur. Res autem ipsa nec cor
hoc credimꝰ. S iam satis ut pu¬
to ista mea prelocutione re¬
cognouisti quid sit uidere. uł
m̃te uel corpore: & quid ab eis

Expanded text:
rerum praesentia creditarum. rerum praesentia creditarum. Illa enim quae videt, adsunt sensibus vel animi vel corporis; quae autem credit, absunt a sensibus et animi et corporis. Quamvis voluntas ejus a quo audit ut credat, non sit praeterita, sed maneat in loquente: quam in seipso idem ipse qui loquitur videt; ille uero, qui audit, non eam uidet, sed credit. resurrectio autem Christi praeterita est, quam nec illi uiderunt homines, qui tunc fuerunnam qui uiderunt uiuentem Christum, quem uiderant morientem, ipsam tamen resurrectionem, cum fieret, non uiderunt, sed eam certissime crediderunt uidendo et tangendo uiuum, quem nouerant mortuum. nos totum credimus, et quod resurrexerit et quod ab hominibus tunc uisus et contrectatus sit et quod nunc uiuat in caelis nec iam moriatur et mors ei ultra non dominetur. res autem ipsa nec corphoc credimus. Sed iam satis, ut puto, ista mea praelocutione recognouisti, quid sit uidere uel mente uel corpore et quid ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵlibet duoꝵ quib ẽ motus
ad fidem. S cͥpturȩ ad uisa ꝑti¬
nent corporis: oculoꝵ si eas legit.
uł aurium si audiuit. uidet̃
autẽ ammo: quicquid figuris
litterarum. sonisue significa¬
ri intellexit. uidet ipsam fidẽ
suam: qua se credere sine cunc¬
tatione respondet. Uidet cogita¬
tionem: qua cogitat quid ei
ꝓdesse possit qͦd credit. Uidet
uoluntatẽ: qua accessit ad sus¬
cipiendam religionem. Uidet
etiam ipsius resurrectionis
quandam iaginẽ in anmo
suo factam: sine qua intelligi ñ
potest quicquid factum corpo
mͦ uideat fidem suam qua cre¬
dit: & quomͦ uideat illam re¬
surrectionis imaginem in ani¬
mo suo factam: quam si hoc
audit: uidet etiam qui ñ cre¬
dit. Hec gͦ om̃ia uidet. partim
corpore: partim m̃te. Uolunta¬
tem uͦ eiꝰ a quo audit ut credat:
& ipsam xp̃i refurrection ẽ ñ ui¬
det. s credit. Et tam̃ eam uid̾e
dr̃ quodam m̃tis obtutu. ma¬
gis scd̃m testimonioꝵ fidem. qͣ

Expanded text:
quorumlibet aliorum, quibus est motus quorumlibet aliorum, quibus est motus ad fidem. scripturae ad uisa pertinent corporis: oculorum, si eas legit, uel aurium, si audiuit. uidet autem animo. quicquid figuris litterarum sonisue significari intellexit; uidet ipsam fidem suam, qua se credere sine cunctatione respondet; uidet cogitationem, qua cogitat, quid ei possit prodesse, quod credit; uidet uoluntatem, qua accessit ad suscetiam ipsius resurrectionis quamdam imaginem in animo suo factam, sine qua intelligi non potest quidquid factum corporomodo videat fidem suam qua credit, et quomodo videat illam resurrectionis imaginem in animo suo factam, quam, si hoc audit, videt etiam qui non credit. 10. Haec ergo omnia videt, partim corpore, partim mente. Voluntatem vero ejus a quo audit ut credat, et ipsam Christi resurrectionem non videt, sed credit; et tamen eam videre dicitur quodam mentis obtutu, magis secundum testimoniorum fidem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
incongruenter dicim᷑. etiam
illud qd̾ certissimum credimꝰ.
hinc factum ẽ ut etiam recte
credita. & si ñ assint sensibus
nr̃is: uidere m̃te dicam᷑. Sci¬
entia quippe m̃ti tribuitur.
siue ꝑ sensus corporis. siue per
ipsum animum aliquid ꝑcep¬
tum cognitumq retineat: &
fides ipsa m̃te utiq uidetur.
quanuis hoc fide credatur qͦd
ñ uidet᷑. Unde & apłs petrus
dicit. in quẽmͦ ñ uidentes cre¬
ditis: & ipse dñs. beati qui non
uidert̃ & credidert̃. Cum itaq
dr̃ homini crede xp̃m resurre¬
xisse a mortuis: si credit atcende
quid uideat: attende quid cre¬
dat: & utrunq discerne. Uidet
hominem cuiꝰ audit uocem:
& ipsa uox in uisis corporalib
deputat᷑. scd̃m ea que supͣdixi¬
mꝰ. Hec duo. sunt testis & testimo¬
nium: quoꝵ ad oculos unum.
ad aures alterum ꝑtinet. S hc̃
testem fortasse alioꝵ testimoni¬
oꝵ auctoritate confirmat: diui¬
narum scilicet scͥpturarum. uł

Expanded text:
incongruenter dicimur etiam incongruenter dicimur etiam illud quod certissimum credimus, hinc factum est ut etiam recte credita, etsi non adsint sensibus nostris, videre mente dicamur. Scientia quippe menti tribuitur; sive per corporis sensus, sive per ipsum animum aliquid perceptum cognitumque retineat: et fides ipsa mente utique videtur, quamvis hoc fide credatur quod non videtur. Unde et apostolus Petrus dicit, In quem modo non videntes creditis, et ipse dominus: Beati, qui non uiderunt et crediderunt. Cum itaque dicitur homini: \'Crede Christum resurrexisse a mortuis\', si credit, adtende, quid uideat, adtende, quid credat, et utrumque discerne. uidet hominem, cuius audit uocem, et ipsa uox in uisis corporalibus deputatur secundum ea, quae supra diximus. haec duo sunt, testis et testimonium, quorum ad oculos unum, ad aures alterum pertinet sed hunc testem fortasse aliorum testimoniorum auctoritate confirmat, diuinarum scilicet scripturarum uel