comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsã domũ orõnis apłs testat᷑ dicens anȩccłiã
di contẽpnitis: Et ħ cotidianꝰ usus loq̃ndi
obtinuit. ut ĩ eccłiã ꝓdire uł confug̃e ñ di¬
cat᷑ nͥ qͥ ad locũ ipsũ. parietesq ꝓdierit. uł
confug̾it qͥb eccłiȩ cong̃gatio continetur.
Ct ał̾r potest legi. Cnꝰqͥsq enĩ. ⁊ cet̾a. Nõtat
illos. qͥ mun̾a q̃ offerebant altarib sͥ resume¬
bant. nec aliis ñ hñtib cõmunicari sinebãt.
Offerebant enĩ diuites panẽ ⁊ uinũ habũ¬
dant̃: ut bñdictiõe ⁊ consecͣtiõe sacerdota¬
li scificaret᷑. ⁊ dñici corꝑͦis ac sangͥnis sacra¬
m̃tum conficeret᷑ Post celebͣtionẽ uͦ sacri
myst̾ii. ⁊ consecͣtiõe panis ac uini. suas ob¬
latiões uendicabant ⁊ aliis ñ cõmunicã¬
tes soli sumebant. ut m̃ etiã inebͥarentur
admanducandũ cenã suã. resumens totũqͦd
obtulit ⁊ aliꝰ qd̃ esurit. aliꝰ aũ ebrus ẽ ⁊ ita
agitis contͣ significationẽ. ⁊ ordinẽ sacͣm̃ti.

Expanded text:
ipsam domum orationis, Apostolus testatur dicens: An ecclesiam Dei contemnitis: et hoc quotidianus usus loquendi obtinuit, ut in ecclesiam prodire vel confugere non dicatur, nisi qui ad locum ipsum parietesque prodierit, vel confugerit, quibus Ecclesiae congregatio continetur. Vel aliter potest legi. Unusquisque enim, etc. Notat illos qui munera quae offerebant altaribus sibi resumebant, nec aliis non habentibus communicari sinebant. Offerebant enim divites panem et vinum abundanter, ut benedictiois et sanguinis sacramentum confiteretur. Post celebrationem vero sacri mysterii, et consecrationem panis et vini suas oblationes vindicabant, et aliis non communicantes soli sumebant, ut inde etiam inebriarentur ad manducandum suam coenam, resumens totum quod obtulit, et alius quidem esurit, alius autem ebrius est, et ita agitis contra significationem, et ordinem sacramenti.
Abbreviated transcription (Latin):
ad erogandũ pauꝑib s ad manducã¬
dũ suã cenã. ⁊ alius qͥd̾ esurit. cui ni¬
chil datis ⁊ alius qͥd̃ ebriꝰ ẽ cum sobrii
ẽẽ deb̾etis. Aultiplicit̃ tangit eos. qͥa
⁊ pͣnsi sumebant corpꝰ dñi. ⁊ de pͣndio
suo luxurioso. nicħ tͥbuebant esurieis¬
cã. nec pauꝑib tͥbuitis. s nũqͥd ñ ha¬
betis domos ad manducandũ & bi¬

Expanded text:
ad erogandum pauperibus, sed ad manducandum coenam suam. Et alius quidem esurit, cui nihil datis; alius autem ebrius est, cum sobrii esse deberetis. Multipliciter tangit eos, qui autem pransi sumebant corpus Domini, et de prandio suo luxurioso nihil tribuebant esuriennicam, nec pauperibus tribuitis, sed nunquid habetis domos ad manducandum et bi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa in igne tͥbulatiõis declarabitꝰ Sandẽ
qppe tͥbulationẽ ignẽ uocat & uniꝰciuꝰ ꝙ opꝰ
quale fuerio scił. firmũ uł solubile. ignis p̃¬
sentis iudicii ꝓbabit. & ꝓ hõc igne illiꝰ opus
ñ exurit᷑. qui ñ ea dilexit quoꝵ amissiõe cru¬
ciet᷑. cui ñ ẽ natum qͥcqͥd tẽporalit fluit. Enx¬
urit᷑ aũ illius opus: qui hec tẽporalia dile¬
ait: qm̃ sine dolore ñ ꝑeunt. quȩ cũ amore
possessa st̃. Si cuiꝰ opus manserit inigne
ut opus illoꝵ qͦs amissio tẽporaliũ ñ cruciat.
finẽ qñ hoc sumet. uñ cogitauit s etiã in¬

Expanded text:
declarabitur. Eamdem quippe tribulationem ignem vocat, et uniuscujusque opus quale sit, scilicet firmum, vel solubile, ignis praesentis judicii probabit; hoc igne illius opus non exuritur, qui non ea dilexit, quorum amissione crucietur; cui non est natum quidquid temporaliter fluit. Exuritur autem illius opus, qui haec temporalia dilexit, quoniam sine dolore non pereunt, quae cum amore possessa sunt. Si cujus opus manserit, in igne, ut opus illorum quos amissio temporalium non cruciat. finem quando hoc sumet un
Abbreviated transcription (Latin):
indigentiũ. ex miscdia: s qͥa hȩc oꝑa fa¬
qunt cũ aliqͦ amore tẽporaliũ. soco hȩc
faciunt. nec ille t̃renꝰ affectꝰ ẽ adeo malus ut
destruat fundam̃tũ .i. fidem q̃ oꝑat᷑ ꝑ carita
tẽ. Simul gͦ ⁊ caritatẽ. ⁊ talẽ affectũ aliqͥ hñt
talis enĩ affectꝰ. uenialis ẽ: Uł potus ligna.

Expanded text:
ex misericordia, sed quia haec opera faciunt cum aliquo amore temporalium, ideo haec faciunt: nec ille terrenus affectus est adeo malus, ut destruat fundamentum, id est fidem quae per charitago et charitatem, et talem affectum aliqui habent. Talis enim affectus venialis est. Vel potius lignum,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽtis om̃ia. Si cuiꝰ opus arserit .i. cremabile
erit. detͥmentũ patiet᷑ quͥi a qͦd dilexit ꝑdet.
& ꝓ eo qͥa dilexit. hic uł in futuro punetur.
Sed am̃ alterut᷑ conditiõe ꝓposita eis potius
m allet carere qͣm xp̃o: nec timore amittendi
talia deserit deserit ap̃m. qͣmuis doleat cũ
amittit: saluus qͥdem erit ipse. qͦd sic tñerit
qͣi ꝑ ignẽ qͥa & si hic urit᷑ dolore amissoꝵ. ñ
tñ ea p̃fert deo. & si gͦ urit eũ dolor. amissoꝵ
ñ subu̾tit. neq consumit eũ. fundam̃ti sta¬
bilitate. & in corruptiõe munitũ. ⁊ iõ saluus

Expanded text:
ia. Si cujus opus arserit, id est cremabile erit, patietur detrimentum; quia quod dilexit perdet, et pro eo quod dilexit, hic vel in futuro punietur. Sed quoniam alterutra conditione proposita eis potius mallet carere quam Christo, nec timore amtalia, deserit Christum, quamvis doleat cum amittit, salvus quidem erit ipse. Quod sic tamen erit, quasi per ignem, quia etsi uritur dolore amissorum, non tamen ea praefert Deo. Etsi ergo urit eum dolor amissorum, non subvertit, neque consumit eum fundamenti stabilitate, et incorruptione munitum. Augustinus
Abbreviated transcription (Latin):
tioĩs. de qͣ scͥptum ẽ. uasa figuli ꝓbat fornax
&̾ hoĩes iꝰtos. tẽptatio tͥbulatioĩs. Hic queri
solet qͦmͦ opus illius exuri dicat᷑. qͥ edificat
lignũ. fenũ. stipulã. cũ ñ de malis accipi¬
ant᷑ oꝑib. ut dictũ ẽ. ñ enĩ opus ardet. uł de¬
tͥmentũ patit᷑. nͥ malũ fuerit. Aut gͥ ñ ar¬

Expanded text:
ptum est: Vasa figuti probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis . Hic quaeri solet quomodo opus illius exuri dicatur, qui aedificat lignum, fenum, stipulam, cum non de malis accipiantur operibus, ut dictum est. Non enim opus ardet, vel detrimentum patitur, nisi malum fuerit. Aut
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ. ut de die p̃senti. & igne p̾senti accipi¬
incipit a domo dm̃i .i. a saluandis. incipit
pena q̃ consũmabit᷑ in reꝑbis. iõ enĩ hic
puniunt᷑ electi. ut ibi ñ puniant᷑ inqͦdie
ẽ etiã ignis tͥbulatioĩs qͦ utit᷑ amor tẽpora¬
lium rerũ. dũ homines contͥstant᷑ de amis

Expanded text:
i, et igne praesenti accipiincipit a domo Dei , id est a salvandis, incipit poena quae consummabitur in reprobis. Ideo enim hic puniuntur electi, ut ibi non puniantur, in quo die est etiam ignis tribulationis quo uritur amor temporalium rerum, dum homines con
Abbreviated transcription (Latin):
deuotiõe conscientia mea sit lib̾a.
qͥd opꝰ est ut puter causa uen̾atio¬
tib ⁊ conu̾satione ur̃a laudet᷑
d̃s. Si enĩ hȩc recte fiunt. laudes
dei st̃. Non solum gͥ uox tua so¬
net laudes dei. s etiã oꝑa tuaꝯ
cordent cũ uoce tua. cũ eñi uoce
cantau̾is. sileb̾ aliq̃n. uita sic can¬
ta. ut nuꝗͣ sileas. Si enĩ ore clamã.
⁊ fraudẽ cogitas. silusti a laude
dei. ⁊ qͦd gͣuius ẽ inblasphemiã ꝑ¬
rexisti. Cum enĩ laudatur ds. de
bono oꝑe cuo laudas đm. ⁊ cum
blasphemat᷑ ds de malo oꝑe tuo.
blasphemas đm. Si gͦ qͦd mandu¬
cas. ⁊ bibis. ad refectionẽ corpͦis
sumis. reparationẽq m̃broꝵ. gra¬
tias agens ei. qͥ tͥ prebuit morta¬
li. & fragili. ista supplem̃toꝵ sola¬
tia. cibꝰ tuus.⁊ potus tuus laudat
dm̃. Si uͦ modũ nat᷑e debitũ in¬
modatione uoracitatis excedas.
⁊ umnolentia de ingurgites. qͣn¬
taslibet laudes dei lingua tua
sonet uita blasphemat Seqͣt.

Expanded text:
devotione conscientia mea sit libera, quid opus est ut puter causa veneratiotibus conversatione vestra laudetur Deus. Si enim haec recte fiunt, laudes is. Non solum ergo vox tua sonet laudes Dei, sed etiam opera tua concordent cum voce tua. Cum enim voce cantaveris, silebis aliquando vita. Sed sic canta, ut nunquam sileas. Si enim ore clamas, et fraudem cogitas, siluisti a laude Dei, et quod gravius est, in blasphemiam perrexisti. Cum enim laudatur Deus de bono opere tuo, laudas Deum: et cum blasphematur Deus de malo opere tuo, blasphemas Deum. Si ergo quod manducas et bibis, ad refectionem corporis sumis, reparationemque membrorum, gratias agens ei qui tibi tribuit mortali et fragili ista supplementorum solatia, cibus tuus Deum: si vero modum naturae debitum immoderatione voracitatis excedas, et vinolentia te ingurgites; quantaslibet laudes Dei lingua tua sonet, vita blasphemat.
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝓpt̃ illũ qͥ indicauit.
& ꝓpt̃ conscientiã ¶ on¬
scientiã aũ dicoñ tuã.
s altiꝰ. Ut qͥd enĩ libertas
mea. iudicat᷑ ab aliena
conscientia: Si ego cum
gr̃a participo. qͥd blas¬
phemor. ꝓ eo qͦd grãs a¬
go Siue gͦ manducatis.
siue bibitis. uł aliud qͥd

Expanded text:
 illum qui indicavit et propter conscientiam conscientiam autem dico non tuam sed alterius ut quid enim libertas mea iudicatur ab alia conscientia si ego cum gratia participo quid blasphemor pro eo quod gratias ago sive ergo manducatis sive bibitis vel aliud
Abbreviated transcription (Latin):
immundꝰ sit cibus. s ꝓpter illũ qui indi¬
cauit. ne te credat comedere sub uenera¬
tiõe. ydoli: & glorietur in suꝑsticione sua.
quia qui ydolis seruit głabitur. qͣi. ue¬
nereris ydola. ⁊ confirmabitur in errore
suo. qͥa uidec te libenter appetere ydo¬
Hoc gͦ sapientib loquit᷑ qui contẽpnen¬
tesydo¬
lum.
man¬
duca¬
bant
de sa¬
cͥficio. eũ scandalo infirmoꝵ. Dico
ut mox det̾minat dicens. conscien¬
Qiͣ. ꝓ alio dimittendũ ẽ: qͥa si alit̃
facerẽ. d̾licito dãpnabilis ẽẽm. &
de actione gr̃arũ uituꝑarer. ab im¬
ꝑitis. qͥ putarent me sentire ydo¬
lũ aliqͥd magnũ ẽẽ. Qͦone contingati
magno oꝑe cauendũ ẽ. t qͥdenĩ
lib̾tas mea iudicat᷑ abaliena conse

Expanded text:
mundus sit cibus, sed propter illum qui indicavit, ne credat te manducare sub veneratione idoli, et glorietur in superstitione sua; et qui idolis servit, gloriabitur quasi venereris idola, et confirmabitur in errore suo, quia videt te libenter appetere idoHoc ergo sapientibus loquor, qui contemnentes idolum manducabant de sarificio cum scandalo infirmorum. Dico ut mox determinat dicens: ConscienPro alio dimittendum est, quia si aliter facerem, de licito damnabilis essem; et de actione gratiarum, vituperarer ab imperitis qui putarent me sentire idolum aliquid magnum esse: quod ne contingat, magnopere cavendum est. Ut quid enim libertas mea judicat
Abbreviated transcription (Latin):
le idemẽ qͦd mortale. bñ qͦ art mortalia.
⁊ ñ ait mortua. qͥa in resurrectiõe cũ
mortale ħ induet ĩ mortalitatẽ. ñ solũ
necessitas moriendi qͣm mͦ habet s
nec etiã mortalitas q̃m corpꝰ anima¬
le habuit añ pecc̃m. remanebit. &
hoc fiet ñ ꝓur̃a dignitate nec ꝓpt̃

Expanded text:
alia, et non ait mortua, quia in resurrectione, cum mortale hoc induet immortalitatem, non solum necessitatis moriendi quam modo habet, sed nec etiam mortalitas, quam corpus animale habuit ante peccatum, remanebit, et hoc fit non pro nostra dignitate, nec propter
Abbreviated transcription (Latin):
supͣdixisset corpꝰ mortuũ. s ait. morta¬
lia qͣle fuit corpꝰ hominis etiã añ pecca¬
tum. Cunc enĩ mortale erat. s ñ mor¬
tuũ. qͥa pot̾at mori si peccarec hõ. s ñ
habebat in se necessiratẽ moriendi.
sic̃ h corpꝰ nr̃m potest eẽ egͦtabile. qͣuis
ñ sit egrũ. ita & illo̾ corpꝰ iam t̾c erat mor¬
tale. s ꝓpt̾ pecc̃m factum ẽ mortuũ .i.¬

Expanded text:
supra dixisset corpus mortuum; sed ait mortalia, quale fuit corpus hominis etiam ante peccatum. Tunc enim mortale erat, sed non mortuum, quia poterat mori si peccaret homo, sed non habebat in se necessitatem moriendi, sicut hoc corpus nostrum potest esse aegrotabile, quamvis non sit aegrum, et ita illud corpus jam tunc erat mortale, sed propter peccatum factum est mortuum, i
Abbreviated transcription (Latin):
dñm suũ: Et tñ inuitans nos ad mandu
tuos uiuificat. Qñ manducat᷑. reficit. ñde¬
ficit. uiuit manducat᷑. qͥa surrexit occi¬
sus. nec qñ manducamꝰ partes de illo fa¬
cimꝰ. ⁊ qͥd̾ in sacͣm̃to sic fit. & norunt fide¬
partes uocant᷑ ꝑ partes manducat᷑. &¬

Expanded text:
n Veritas invitans nos ad manductuos vivificat; quando manducatur, reficit, non deficat quando manducatur, quia surrexit occisus, nec quando manducatur, partes de illo facimus. Et quidem in sacramento sic fit. Norunt fidepartem
Abbreviated transcription (Latin):
git ꝓocimũ. qͥa ñ diligit serpsũ. Qͥ aũ se
ꝓpt̾ habendũ dm diligunt. ipsi se dilig̃t
Ergo ut se diligant: dm diligunt. Non
hec dilectio in om̃ib hominib. pauci enĩ
benefacit. qͥa dilectio ꝓrimi malũ ñ ope

Expanded text:
git proximum, quia non diligit seipsum. Qui autem se git proximum, quia non diligit seipsum. Qui autem se propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligunt. Ergo ut se diligant, Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus. Pauci enim bene facit, quia dilectio proximi non ope
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ ad habendũ inuicẽ in nob deum. curã
dilectionis adtrahamꝰ. Cc̃ est qͥppe obtimus
homo: cũ cota uita sua ꝑgit in incõmuta¬
bilẽ uitã. & toto affectu in heret illi. Si aũ
se ꝓpt̃ se diligit. ñ se refert ad dm̃. s ad seipsũ
conu̾sus. ñ ad incõmutabile aliqͦd conuer¬
tit᷑. & iõ iam cũ defectu aliqͦ se fruit᷑. Si gͦ te
ipsũ. ñ ꝓpt̃ terpsũ debes diligere s ꝓpt̃ illũ
uͥ rectissimꝰ tuȩ dilectionis finis ẽ: ñ succen¬
seat alius homo. si etiã ipsum. ꝓpt̃ d̃m dili¬
gis. ł lec est enĩ regula dilectionis. diuinit᷑
constituta. ut diligas ꝓximũ ꝓpt̃ d̃m. dm
uͦ ex toto corde. ex tota anima. ex totam̃te.
ut scił. om̃s cogitationes tuas. & omnẽ ui¬
tã. & omnẽ intellectũ. in illũ conferas: a
qͦ habes ea ipsa quȩ confers. Nẽmogͦ dili¬
git ꝓxnũ: nͥ diligat dm. Qnͣtũ gͦ potest
ꝓximo impendat: quẽ diligit sicut seip¬
sum. ut ille diligat dm: quẽ si ipse ñ dili¬

Expanded text:
m ad habendum Deum in nobis curam dilectionis attrahamus. Tunc est quippe optimus homo, cum tota vita sua pergit, in incommutabilem vitam, et toto affectu inhaeret illi. Si autem se propter se diligit, non se refert ad Deum, sed ad seipsum conversus, non ad incommutabile aliquid convertitur, et ideo jam cum defectu aliipsum, non propter te debes diligere, sed propter illum ubi dilectionis tuae rectissimus finis est, non succenseat alius homo, si etiam ipsum propter Deum diligis. Haec enim est regula dilectionis divinitus constituta, ut diligas proximum propter Deum. Deum vero ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente, ut scilicet omnes cogitationes tuas, et omnem vitam, et omnem intellectum in illum conferas, a quo habes ea ipsa quae confers. Nemo ergo diligit proximum, nisi diligat Deum. Quantum ergo potest, proximo impendat quem diligit, sicut seipsum, ut et ille diligat Deum, quem si ipse non dili
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qͥa carnis concupiscentiis ñ consentit. Ex parte
ex parte meliori sp̃ualis. ex parte inferiori carna¬
lis ẽ. Et qͥa ħ ex pecc̃o pͥmi hoĩs accessit subdit. ego
uñ om̃ia pecc̃a oriunt᷑ .i. ex carnali concupiscen¬
tia. Ꝙͥcqͥd enĩ pecc̃oꝵ ẽ indictis. in factis. in cogita¬
tiõib ñ orit᷑ nͥ ex mala concupiscentia. q̃ a pecc̃o
factaẽ. E si consentientẽ tͣxerit atq illexerit. &
uere sub pecc̃o sũ: qͦd enĩ oꝑor ego ñ intelligo: uel
ñ consentio. Alit̾ enĩ uideret᷑ ẽẽ contͣriũ illi senten¬
tiȩ qͣ dixit. pecẽm ut appareat pecẽm ꝑ manda¬
tũ. Qͣmͦ enĩ apparet si ignorat᷑ ͦ S ignorosic dic̃¬
tũ ÷ hloco: ut intelligat᷑. ñ apꝓbo. Scdm hanc
locutionẽ dicit dñs peccatorib ñ noui uos. Non
eũ enĩ aliqͥd latet. s qͥa pecc̃a ñ inueniunt᷑ in re

Expanded text:
, quia concupiscentiis non consentit. Ex parte . Ex parte meliori, spiritualis, ex parte inferiori carnalis est. Et quia hoc ex peccato primi hominis accessit, subdit: Ego, ur omnia peccata, id est carnali concupiscentia. Quidquid enim peccatorum est in dictis, in factis, in cogitationibus, non oritur nisi ex mala concupiscentia, quae a peccato facta est, et si consentientem traxerit atque illexerit, covere sub peccato sum. Quod enim operor, non intelligo, vel non consentio. Aliter enim videretur contrarium esse illi sententiae qua dixit, peccatum ut appareat peccatum per mandatum. Quomodo enim apparet si ignoratur? Sed ignoro, sic dictum est, hoc loco, ut intelligatur, non approbo. Secundum hanc locutionem dicit Dominus peccatoribus: Non novi vos . Non enim eum aliquid latet. Sed quia peccata non inveniuntur i
Abbreviated transcription (Latin):
ait facere. s ꝑficere: qͥa ñ nichil facit. Rebellat
enĩ concupiscentia. & ñ consentit. delectatuxor
aliena et ñ annuit. m̃tẽ aũtit. in secretariũ
m̃tis intrat: uidet foris strepentẽ concupisces¬
tiã. ⁊ intꝰ mundat conscientiã. Agi̾t gͦ bonũ.
qͥa concupiscentiȩ ñ consentit: s ñ ꝑficit bo¬
nũ. ut scił om̃ino ñ concupiscat. sic ⁊ eiꝰ hostis
scił. concupiscentia agit malũ. qͥa mouet de¬

Expanded text:
ait facere, sed perficere, quia non nihil facit; rebellat enim concupiscentiae, et non consentit. Delectat enim uxor aliena, et non annuit; mentem avertit, in secretarium mentis intrat, videt foris strepentem concupiscentiam et intus mundat conscientiam mali. Agit ergo bonum, quia concupiscentiae non consentit, sed non perficit bonum, scilicet ut omnino non concupiscat, sic et hostis ejus scilicet concupiscentia agit malum, quia movet
Abbreviated transcription (Latin):
tͣ ñ om̃ino ꝑspicuũ ẽ. Uideo aũ. Qiͣ condelector
tẽ legi m̃tis mes. Eoce partĩ restat infirmitas.
lex que im̃bs ẽ tepugnans m̃ti utiũ carnis
ẽ qͦd ex pena pecẽi & ex tͣduce mortis ꝓuento s
manet in carne mortali. Remissa ẽ. regenatione
sp̃uali. qͥa reatꝰ solutus ẽ sacͣmento. qͦ renascunt᷑
fideles. manet aũ qͥa oꝑat᷑ desidia. cont᷑ quȩ di¬
micant & fideles. Repugnantẽ legi m̃tis meȩ.
.ẜ legi. & rõni coniunctis. ⁊ captiuantẽ me. ex
carne. ñ mente. in legẽ pecc̃i .i. ĩ motũ concu¬
piscentiȩ. Ipsa enĩ concupiscentia: ẽ lex pec̃ci.
Lex aũ menbroꝵ uł carnis ÷ morbioꝰ qͥdam af¬

Expanded text:
 Condelector is meis. Ecce partim restat infirmitas. Lex quae in membris est repugnans menti, vitium carnis est quod ex poena peccati, et ex traduce mortis provenit, sed in carne mortali: remissa est, quia reatus solutus est sacramento quo renascuntur fideles; manet autem, quia operatur desideria, contra quae dimicant fideles. Repugnantem legi mentis meae, id est legi et rationi conjunctis; et captivantem me, ex carne, non mente in legem peccati, id est in motum concupiscentiae. Ipsa enim concupiscentia est lex peccati. Lex autem membro
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ. Et ẽ. Clideo aliam legẽ. scił. concupiscentia.
motũ in menbͥs meis. ut in oculo ad concupis¬
cendũ. sic & in aliis repugnantẽ legi mentis
mee: ħ ñ mutat᷑. E captiuantẽ me .i. cãptiua¬
re me conantẽ. in legẽ pecc̃i .i. ad consentien¬
ut sit sensus. Captiuantẽ me in lege peccati.
ħ ẽ sub seipsa. quȩ ẽ in m̃bris meis. Captiuat
aũ me ut p̃dictum ẽ: ex carne. ñ ex m̃te. Qtͣo
iñ sꝑandũ: Expectanda ẽ liberatio in xcp̃o.¬

Expanded text:
em aliam, scilicet concupiscentiae motum, in membris meis, ut in oculo ad concupiscendum, sic et in aliis, repugnantem legi mentis meae. Hoc non mutatur. Et captivantem, id est captivare me conantem, in lege peccati, ad consentienut sit sensus, captivantem me in lege peccati, hoc est sub lege ipsa. Qui est in membris meis. Captivat autem me, ut praedictum est, ex carne, non ex mente. Quid mihi sperandum? Exspectanda est liberatio in C
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ. Nunc aũ qͦd ñ uult nolo. & qͦd uult uolo. &
ti ẽ. pꝰ concupiscentias u ñ ire luctantis ẽ. & labo¬
rantis. Attende qͦmͦ dicat augͥtinꝰ. ħ legẽ nolle: qͦd
bat concupiscentia ẽ. q̃ ẽ in pͥmo motu. q̃ ueni¬
ale pecẽm. Si gͦ lex d̾r illam nolle .i. ꝓhibere tẽ¬

Expanded text:
re. Nunc autem quod non vult nolo, et quod vult volo, et re. Nunc autem quod non vult nolo, et quod vult volo, et ti est; post concupiscentias vero non ire luctantis est, et laborantis. Attende quomodo dicat Augustinus hic legem nolle quod bat, concupiscentia est, quae est in primo motu quae est veniale peccatum. Si ergo lex dicitur illam nolle, id e
Abbreviated transcription (Latin):
scentias eat. & eũ ad mala trahat. Luctabat᷑ ñ sub¬
iugabat᷑. Dẽ. se hoc tͥ ꝓponit: ne de hoc desꝑes in te.
Constituit tͥ añ oculos pugnã suã. ne timeres tuã.
Si enĩ hoc ñ dixisset apłs. cũ uideres concupiscesi¬
tiã moueri in m̃bris tuis. desꝑares. & diceres. S
add̾m ꝑtinerẽ: ñ sic mouerer. Uide gͥ apłm pug¬
cio ex carne .i. si nolo illd̃ qͦd facio scił concupiscere
gͦ consentio legi .i. legẽ laudat uoluntas mea. q̃ ñ
consentit concupiscentiȩ carnis. qͣ lex ꝓhibet q̃di
ett ñ concupisces. qͦo qͥa nolo consentio legi. ñ q
resisto. au̾to m̃tẽ nego arma teneo m̃bͣ. & tñ fit ĩ
me qͦd nolo. qͦd ñ uult & lex. Clolo idem cũ lege. qr
qͦd ñ uult nolo. & tñ facio. s ei ñ consentio. ĩ mo
legi. ⁊ testis sũ qm̃ bona ẽ. qͥa idem qͦd lex uolo.
Dicit enĩ lex ñ concupisces. & ego nolo concupis¬
cere. Si aũ uellem concupiscere legi ñ consenti¬

Expanded text:
s, et eum ad mala trahat. Luctabatur, non subjugabatur. De se haec tibi proponit, ne de hoc desperes vitae. Constituit tibi ante oculos pugnam suam, ne timeres tuam. Si enim hoc non dixisset Apostolus, cum videres concupiscentiam moveri in membris tuis, desperares, et diceres: Si ad Deum pertinerem, non sic moverer. Vide aucio ex carne, id est nolo illud quod facio, scilicet concupiscere, ergo consentio legi, id est legem laudat voluntas mea, quae non consentit concupiscentiae carnis, quod lex prohibet quae dicit, non concupisces, quia quod nolo consentio legi, non qresisto, averto mentem, nego arma, teneo membra. Et tamen fit in me quod nolo, quod non vult et lex. Volo idem cum lege, quia quod non vult nolo, et tamen facio, sed ei non consentio, imo legi et testis sum quia bona est, quoniam idem volo quod lex. Dicit enim lex, non concupisces, et ego nolo concupiscere; si vellem concupiscere, legi non consenti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑecc̃m .i. fomes pecci. qͦd habitat in me ħẽ. in
carne mea. Et si habitec uiuit tñ iste sc̃s exfi¬
de ñ consentiendo ei. Sunt enĩ desidia mala.
qͥb ñ consentiebat ad ꝑpetranda pec̃a. Multũ
uͥ fallit᷑ ho. qͥ consentiens concupiscentie car¬
nis suȩ & qͦd illa desidat decernens facere ⁊ sta¬
tuens putat sibi ad huc ẽẽ dicendũ. ñ ego oꝑor
illõ. etiã si ocłit qͥa consensit. Simul enĩ utrũꝙ¬
⁊̃. &e ipse ocdit qͥa malũ ẽẽ nouit & ipse facit qͦd fa

Expanded text:
id est fomes peccati, qui habitat in me, hoc est in carne mea; etsi hoc habitet, vivit tamen iste sanctus ex fide non consentiendo ei. Sunt enim desideria mala, quibus non consentiebat ad perpetranda peccata. Multum vero fallitur homo, qui consentiens concupiscentiae carnis suae, et quod illa desiderat decernens facere, et statuens putat sibi adhuc esse dicendum, non ego operor illud, etiamsi oderit quia consentit, simul enim est utrumque, et ipse odi
Abbreviated transcription (Latin):
tuit in corde oꝑe cõpleat. ⁊ dicat ñ ego oꝑoriffo.
s qͦd habitat in me pectm. iõ qͥacũdecernis & fa¬
eit displicets. tm̃ errat ut nec seipsũ agnoscat.
qm̃ cũ ex toto ipse sit. ⁊ corde statuente ⁊ corpore
cõplente. adhuc seipsũ ẽẽ ñ putat. Qͥ gͦ dicit ñ
ego oꝑor iffso. si tm̃m̾ concupiscit uerũ dicit
ñ si cordis consensiõe decernit: aut etiã minisf̾io
corꝑꝰis ꝑficit. Mõtũ porro illiciti desid̾ii. cui ñ o¬
bediendo ñ eũ oꝑamur. iõ & nos agere dicim᷑. qi¬
tur. a qͦ in fut᷑o liberabim᷑. Qa uͦi ñ sumꝰ hic sine
pec̃c̃o. iõ habemꝰ desidia pecc̃i. s iam nos ea ñ o¬
carne concupiscentia. ⁊ ad carnẽ ꝑtineant cor¬
poris m̃bra. ñ tñ regnat pecc̃m .i. carnis con¬
pecẽm in me habitare. Scio enĩ. qͦd ñ habitat
in me .i. in carne mea bonũ. hõc utiq ait qͥa ui¬
tiũ carnis in re bona ẽ ñ bonũ. qͦd cum ẽẽ desti¬

Expanded text:
et dicat. Non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum, ideo quia cum decernit et facit, displicet sibi, tantum errat, ut nec seipsum agnoscat, quando cum ex toto ipse sit, et corde statuente, et corpore implente adhuc seipsum esse non putat. Qui ergo dicit, non ego operor illud, si tantummodo concupiscit, verum dicit, non cordis consensione decernit, aut etiam ministerio corporis perficit. Motum porro illiciti desiderii, cui non obediendo, non cum operamur: ideo et nos agere dicimur, qtur a quo in futuro liberabimur, quia vero non sumus hic sine peccato, ideo habemus desideria peccati, sed jam nos ea non ocarne concupiscentia, et ad carnem pertineant corporis membra, non tamen regnat peccatum, id est carnis conpeccatum in me habitare, scio enim quod non habitet in me, hoc est in carne mea, bonum. Hoc utique ait, quia vitium carnis in re bona non est bonum: quod cum esse desti
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ uͥ dicit᷑ ꝓhiberi. qͦd potestatis nr̃ȩ ẽ illd̾ uͦ ꝑ
mitti. qͦd uitare ñ possumꝰ. supͣ illũ locũ. irasc¬
mini. & nolite peccare. Ad qͦd dicimꝰ legẽ omnẽ il¬
licitã concupiscentiã nolle s alit̃ dicit᷑ nolle con¬
cupiscentiã. quȩ ÷ in pͥmo motu. alit̃ concupis¬
centiã delectationis. & consensus. Illã qͥppe ñ
uult .i. reꝓbat. ⁊ detestat᷑. ⁊ pecẽm ẽẽ ostendit.

Expanded text:
otestatis nostrae est. Illud vero permitti quod vitare non possumus super illum locum: Irascimini, et nolite peccare . Ad quod dicimus legem omnem illicitam concupiscentiam nolle. Sed aliter dicitur nolle concupiscentiam quae est in primo motu, aliter concupiscentiam delectationis et consensus. Illam quippe non vult, id est reprobat, detestatur, pec
Abbreviated transcription (Latin):
rii. de diu̾sis pͥncipiis uenientes. s ego ip̃e m̃¬
te seruio legi ci. carne aũ seruio legi peccati.
ꝗͣ dui langor obluctat᷑ saluti. N enĩ aliꝰ in m̃
te. aliꝰ in carne. qͥa ego inm̃te. & ego in carne.
& magis sũ in m̃te: qͣ in carne. Non enĩ st̃ duȩ
nat᷑e contͣriȩ. ut manichei m̃tiunt᷑ s ex ittͦq

Expanded text:
is principiis venientes, sed ego ipse mente servio legi Dei. Carne autem servio legi peccati, quandiu languor obluctatur saluti. Non enim alius in carne, et alius in mente, quia ego in mente, et ego in carne, et magis sum in mente quam in carne. Non enim sunt duae naturae contrariae, ut Manichaei mentiuntur, sed ex utroque
Abbreviated transcription (Latin):
piscentia sua. Captiuũ aũ me ducit ñ ex m̃¬
de. s ex carne. ñ ex toto. s ex parte. qͥa mens re¬
pugnat. ⁊ condelectat᷑ legi dei. sic de ipsoapło
carne. Mens enĩ ñ consentit pecco titillanti. sug¬
gerenti. blandienti. qͥa h̃t intiꝰ alias delectatio¬
nes. delectatiõib carnis nulla ex parte conferen¬
das. Mhors gͦ contendit. s mens ñ consentit: &÷
in me qͥddã mortuũ. & qͥddam uiuũ. Uł lex
pec̃ci accipi potest. consensus & oꝑatio peccati.

Expanded text:
piscentia sua. Captivum autem me ducit non ex mente, sed ex carne; non ex toto, sed ex parte, quia mens repugnat, et condelectatur legi Dei. Sic de ipso Aposcarne. Mens enim non consentit peccato titillanti, suggerenti, blandienti, quia habet interius alias delectationes, delectationibus carnis nulla ex parte conferendas. Mors ergo contendit, sed mens non consentit; et est in me, quiddam mortuum, et quiddam vivum. Vel lex pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiã cum his qͥodunt pacẽ. sitiͦ
pacifici. uł sitis habentes pacẽ. cũ
om̃ib hominib si fieri potest. Ideo¬
potestate ur̃a. scit. habere pacẽ cũ
om̃ibꝰ. & ñ sitis defendentes uos

Expanded text:
itis pacifici . Vel sitis habentes pacem cum omnibus hominibus, si fieri potest, ideopotestate vestra, scilicet habere pacem cum omnibus. Et non sitis defendentes vos
Abbreviated transcription (Latin):
& loth: &e etiã benedicite .i. bona
orate. ꝑ seq̃ntib uos. Per hoc Re¬
mouet eos a cõmuni consuetudine.
ne irato animo incitati ut priꝰ faci¬
le maledicant: s magis uicta ira¬
cundia benedicant. ut laudetur

Expanded text:
 Et etiam, benedicite, id est bona orate, persequentibus vos. Per hoc removet eos a communi consuetudine, ne irato animo incitati, ut prius facile maledicant, sed magis victa iracundia benedicant, ut laudetur
Abbreviated transcription (Latin):
gis ad ꝓocimos exerceatis. etiã si quis
eoꝵ uos offendit uñ subait. & nulli
etiã licita cũ scandalo fiant. dicens.
& sitis ꝓuidentes bona. ñ tm̃ coram
deo .i. in secreto cordis. s etiã corã oĩb
hominib ut ñ fiat scandalum. s ho¬
nũ exẽplum. qͥa illud fieri debet. qͦd
& deo ñ displiceat. & fr̃i scandalũ ñ
sit. Et etiã sitis habentes pacẽ cũ
om̃ib hominibꝰ. si fieri potest ut as¬
sentiant. Si uͦ ñ potest fieri: maloꝵ
uqͥtate merente. saltẽ facite qͦd ex

Expanded text:
gis apud proximos exerceatis, etiamsi quis gis apud proximos exerceatis, etiamsi quis eorum offendit. Unde subdit: Nulli etiam licita cum scandalo fiant, dicens: Et sitis providentes bona, non tantum coram Deo, id est in secreto cordis, sed etiam coram omnibus hominibus, ut non fiat scandalum, sed bonum exemplum, quia illud fieri debet, quod et Deo non displiceat et fratri scandalum non sit. Et etiam sitis, habentes pacem cum omnibus hominibus si fieri potest, ut assentiant; si vero non potest fieri, malorum iniquitate merente, saltem quod ex
Abbreviated transcription (Latin):
sit sñ annatiõe amaritudinis. Et et¬
am debetis cũ gaudentib gaude de
de eo uñ flendũ sit. ut de lapsu alicui.
uł. de glȩ dilatione. & sitis inuicẽ sen¬
sitis consentientes humilib .i. huon¬
liũ imitatores. Et nõta qͦd ñ ait col¬
loq̃ntes humilib s consentientes.
qͦd ñ fit ore tm̃. qͥa tẽ uera ẽ humilitã.
si ñ ẽ in lingua sola sicut ypocͥta. qͥ
dicit pect̃m se ñ habere. foris fingit
humilitatẽ. intͦ amplectit᷑ uanitatẽ.
ͦ & in ore. & in corde ñ habet ueritatẽ¬
Idẽo gͦ dixit. ñ alta sapientes. ne sit ela¬
tio in animo. & ne p̃sum̃tes de se ñ¬
condoleant aliis. s exꝓbrent qͣi pecca¬
torib Hȩc ẽ suꝑbia: quȩ cũ se p̃ponit
offendit. Deiñ adiunxit s humilibꝰ
consentientes. ut aliena causa sit eoꝵ
ut ita gr̃am habeant ap̃dm. qͥ suꝑb¬
resistit. & humilibꝰ dat gr̃am. Ꝙ noli¬
de ẽẽ prudentes ap̃uosmetipsos .i. ne
prudentiã ur̃am apud uos tm̃. s ma¬

Expanded text:
sit sine admistione amaritudinis. Et etiam debetis cum gaudentibus gaudere de de eo unde flendum sit, ut de lapsu alicujus, vel de gloriae dilatione. Et sitis VERS. 16sitis consentientes humilibus, id est humilium imitatores. Et nota quod non ait, colloquentes humilibus, sed consentientes, quod non sit ore tantum, quia tunc vera est humilitas, si non est lingua sola, sicut hypocrita qui dicit se peccatum non habere foris, fingit humilitatem, intus amplectitur vanitatem. Ergo in corde et in ore non habet veritateIdeo ergo dixit, non alta sapientes, ne sit elatio in animo, et ne praesumentes de se condoleant aliis, sed exprobrent, quasi peccatoribus. Haec est superbia quae cum se praeponit offendit. Deinde adjunxit: sed humilibus consentientes, ut aliena causa sit eorum, ut ita gratiam habeant apud Deuam . Et nolite esse prudentes apud vosmetipsos, id est ne prudentiam vestram apud vos tantum, sed ma
Abbreviated transcription (Latin):
Alĩt̃ ñ ẽ fr̃nus amor: nͥ mutuis se p̃¬
ueniant obseqͥis. Et sitis in sollicitu¬
dine ñ piͥg : i. si solliciti estis corde: ñ
sitis pigri oꝑe. Maledictꝰ enĩ ẽ sicut
iheremias ait. qͥ opus d̃i fecerit ne¬

Expanded text:
Aliter non est fraternus amor, nisi mutuis se praeveniant obsequiis, et sitis in sollicitudine non pigri, id est si solliciti estis corde non sitis pigri opere. Maledictus enim est, sicut Jeremias ait, qui opus Dei fecerit ne
Abbreviated transcription (Latin):
igne dñs ait. ignẽ ueni mittere ini
tes sitis. tñ ñ passim & importune uer¬
ba di ingeratis. s tẽpori .i. oportum¬
tati sitis seruientes. ut modeste. & cũ
honestate. & aptis locis & ꝑsonis. & ap¬
to tẽpore. fidei uerba loqͣmini. uł dat¬
do ꝓacimo. sitis dño seruientes. iuͣ. qͦd
ꝓocimo impenditis. credite uos im¬
pende d̃o. & in his sitis gaudentes.
spe. ut ñ nͥ et̾na sꝑetis. & iñ gaudea¬
tis. Certi enĩ de futuris gaudent. qr
sꝑant certissime se accepturos. & ideo
r̃t. sitis ꝓacientes in tͥbulatiõe &
ut possitis mala pati. sitis instantes
oratiom. qͥa adhuc differt᷑ res. & io
necessaria ẽ oratio. Necessitatib¬

Expanded text:
em veni mittere in tes sitis, tamen non passim, et importune verba Dei ingeratis, sed tempori, id est opportunitati sitis servientes, ut modeste cum honestate, et aptis locis, et personis, et apto tempore fidei verba loquamini. Vel dando proximo sitis Domino servientes. Quasi doximo impenditis, credite vos impendere Deo et in his sitis, gaudentes spe, ut nonnisi aeterna speretis, et inde gaudeatis. Certi enim de futuris gaudent, quia sperant certissime se accepturos, et ideorunt, sitis patientes in tribulationis: et ut possitis mala pati, sitis instantes orationi, quia adhuc differtur res, et ideo necessaria est oratio. Necessitatib
Abbreviated transcription (Latin):
Iudicaui tͣdere sathanȩ. & hoc inint̾itũ
carnis .i. ut sathanas corporalit̾ eũ uexet.¬
& sic ille resipiscat. Hanc enĩ potestatẽm
ñ posset dimou̾e. diabolo eũ uexandũ tra¬
deret. qͦusq penitentiã ꝓfitens. a malo
desisf̾et. Uñ subdit. ut sp̃s eiꝰ saluus sit

Expanded text:
judicavi tradere Satanae. Et hoc in interitum carnis, id est ut Satanas eum corporaliter vexet, et sic ille resipiscat. Hanc enim potestatem dultitia sua non posset dimovere, diabolo eum vexandum traderet, quousque poenitentiam profitens a malo desisteret. Unde subdit: Ut spiritus ejus salvus sit
Abbreviated transcription (Latin):
pectioĩs aduos: uͥ & si sit caritas
ñ tam̃ ẽẽ uidetur: an incarita
de .i. in manifesta dilectiõe. ut bo¬
na suppleã. & sp̃u mansuetudi¬
nis ut peccatis parcam: Cerro¬
ris uerba infert ut inflati hu¬
miliarent᷑ & se p̃pararent ad ex¬
cipiendũ eum. Absit autẽ. ut
pii filii dicerent. si in uirga uen¬
turus es. noli uenire. melius est
enĩ erudiri in uirga patͥs. qͣm
guit illũ forncatorẽ. qͥ uxorẽ
pat̾s tenebat. ⁊ eos qui eum to¬
lerabant. Erant enĩ & ipsi par¬
ticipes. dum paterent᷑ reum tã
ingentis peccati secũ incorrectũ
conuenire. Nsongͦ solum illum
aꝑtȩ reum mortis. s etiam adhe¬
rentes illi ñ immunes a cͥmine

Expanded text:
rectionis, ubi etsi sit charitas non tamen esse videtur; an in charitate, id est in manifesta dilectione, ut bona suppleam, et spiritu mansuetudinis, ut peccatis parcam? Terroris verba infert, ut inflati humiliarentur, et se praepararent ad recipiendum eum. Absit autem, ut pii filii dicerent: Si in virga venturus es, noli venire. Melius enim est erudiri in virga patris, quam guit illum fornicatorem qui uxorem patris tenebat, et eos qui eum tolerabant. Erant enim et ipsi comparticipes, dum paterentur reum tam ingentis peccati secum incorreptum convenire. Non saperte reum mortis, sed etiam adhaerentes illi non immunes a crimine
Abbreviated transcription (Latin):
auditur: fornicatio. res utiq infa¬
imis. & talis ẽ fornicatio illa qualis
nec etiam int̾ gentes. ut graue istud
peccatum ostenderet. nec abhis et¬
am dicit admitti: qui deum nesci¬
unt. Deinde cͥminis ꝓdit genꝰ. di¬
cens. ita ut uxorẽ patris aliqͥs ha¬
beat. & hoc publice. uͥ testib opꝰ
ñ ẽ. Publice enĩ nouercã suã loco
uxoris habebat. nec tergiu̾satiõe
aliqͣ poterat tegi cͥmen. Sciendũ
qͦd causa huiꝰ forncatiõis. scił. de
uxore patͥs. incipit de fornicatio¬
ne. postea monebit de om̃i carna
inflati estis uento suꝑbie. quȩ pel¬

Expanded text:
auditur? Fornicatio, res utique infamis, et talis est, illa fornicatio, qualis nec etiam inter gentes, ut grave istud peccatum ostenderet nec ab his etiam dicit admitti qui Deum nesciunt. Deinde criminis prodit genus, dicens: Ita ut uxorem patris aliquis habeat. Et hoc publice, ubi testibus opus non est. Publice enim novercam suam loco uxoris habebat, nec tergiversatione aliqua poterat tegi crimen. Sciendum quod causa hujus fornicationis, scilicet de uxore patris, incipit de fornicatione, postea monebit de omni carnalinflati estis vento superbiae, quae pel
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd nullatenꝰ putandũ ẽ yronice
enĩ loquit᷑ qͦd ꝑ mala q̃ patim᷑. deus
ostendit nos apłos nouissimos .i. ui
lissimos de qͥb ñ curet. tanꝗͣ morti
destinatos .i. qĩ ad nullã utilitatẽ. s
morti reseruatos: qͦd ꝑ hoc uidet᷑ qͥa
facti sumꝰ mundo spectacłum. ad
spectacłm enĩ nr̃i qͣi ad monstrũ coi¬
ueniunt hoiẽs. ꝑ qͦd magis ꝓbam᷑ a¬
mici di. Uł ita. Suto enĩ. Qrͣ io deb̾e¬

Expanded text:
 putandum est. Ironice enim loquitur, quod per mala quae patimur, Deus ostendit nos apostolos novissimos, id est vilissimos de quibus non curet, tanquam morti destinatos, id est quasi ad nullam utilitatem, sed morti reservatos. Quod per hoc videtur, quia facti sumus mundo spectaculum. Ad spectaculum enim nostri, quasi ad monstrum conveniunt homines, per quod magis probamur amici Dei. Vel ita: Puto enim: quasi d
Abbreviated transcription (Latin):
bant illi głantes. de pseudo apłis.
& utinã uere regnetis. Ue̾re regna¬
re ẽ. de spe. & ꝓmissis di. securũ eẽ
& in adu̾sis gaudere. Nõta qͥa ut
pius pat̃ etiam his ingͣtis filiis bñ
optat. Regnetis dico. ita ut & reg
cũ cũ nos seqͥ dedignemini. s dico
nos uob̾cũ: ut nos seqͣmur uos. s

Expanded text:
bant illi gloriantes de pseudoapostolis. Et utinam vere regnetis! Vere regnare, est de spe et promissis Dei securum esse, et in adversis gaudere. Nota quia ut pius pater etiam his ingratis filiis bene optat. Regnetis, dico, ita ut et nos scum, cum nos sequi dedignemini; sed dico nos vobiscum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
rat tollatur de medio ur̃m. quia
omnes estis participes. Ego qͥdem.
Quasi uos ñ tulistis eum. qui pre¬
sentes eratis. s ego absens qͥdem
corpore. presens autem sprritu.

Expanded text:
tollatur de medio vestrum, quia omnes estis participes. Ego quidem. Quasi dicat: Vos non tulistis eum qui praesentes eratis, sed ego absens quidem corpore, praesens autem spiritu,
Abbreviated transcription (Latin):
rissimos. ꝓ quib tot mala pas¬
sus sum. Et bñdixi qͦd uos estis
filii. nam ego pater sum. & hoc
decem milia pedagogoꝵ. fin¬
tum ꝓ infinito posuit .i. qͣntã¬
libet multitudinẽ. eruditoꝵ
in xp̃o. qui ñ genuer̃t uos: sed
tam̃ ñ habetis multos patres.
qͥ genuissent uos in fide xp̃i.
Nam ego tm̃. genui uos: ñ ui¬
me sed in ap̃o iħu: idest in fide
ꝑ predicationẽ meam. Cũm pre¬
dixisset ego genui uos in xp̃o ad¬
didit ꝑ euuangłiũ ipsius puta¬
ret᷑ eẽ. quod dei est. Ait enim do¬
minus in euuangłio. Ne uo¬
bis dicatis patrem in terra. unꝰ
est enim pater uester deus quod
ñ ideo dixit. ut hoc nomen cece¬
ris tollatur. sed ne gratia dei qͣ
in eternam uitam generamur.
naturȩ uel potestati. uł etiam

Expanded text:
rissimos, pro quibus tot mala pasrissimos, pro quibus tot mala passus sum. Et bene dixi, quod vos estis filii. Nam ego pater sum. Et hoc decem millia pedagogorum. Finitum pro infinito posuit, id est quantamlibet multitudinem eruditorum in Christo, qui non genuerunt vos; sed tamen non habetis multos patres, qui genuissent vos in fide Christi. Nam ego tantum genui vos, non ie, sed in Christo Jesu, id est in fide per praedicationem meam. Cum praedixisset, ego genui vos in Christo, addidit, per Evangelium, ne ipsius putaretur esse quod Dei est. Ait enim Dominus in Evangelio: Ne vobis dicatis patrem in terra, unus enim est Pater vester Deus . Quod non ideo dixit, ut hoc nomen caeteris tollatur, sed ne gratia Dei qua in aeternam vitam generamur naturae vel potestati, vel etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. & ꝓ ꝑsecutiõe mutamꝰ loca. fũ¬
gam᷑ enĩ a ꝑfidis ne plures docea¬
mꝰ. ⁊ laboramꝰ manib nr̃is. scilic&
nob̾ necessaria oper antes. qͥa ne¬
mo dat nob̾. & maledicim᷑. & bñ¬
dicimꝰ. hortando alios adbonũ.
& pacient̃ sustinemꝰ. & blasphe¬
mamͦ. qiͣ magi. & malefici. ⁊ ob¬
secramꝰ dđm ꝓ illis. uł eos blasphe¬
ment ne nos: ⁊ facti sumꝰ.i re¬
putati. tanꝗͣ purgam̃ta huiꝰ
mundi. de quib manentib et
mundꝰ inqͥnet᷑ uł abiectis pur¬
get᷑ qͥa facti sumꝰ ꝑipsema oĩũ.
Peripsema. purgam̃tũ ẽ ferri.
uł pomi. & qͥcqͥd de qualibet ma¬
teria ut purgatior reddat᷑ abicit᷑.
ut limatura eris. ⁊ huiͦmodi. &
q̃ libet domoꝵ qͥsqͥlia. Per hec
oĩa uero ꝓbam᷑ in xp̃o prudenteᷤ.
& fortes. & si illis alit̾ uideatur.
nue usq ad hoc tempꝰ. Nson ut
confundã. Asꝑa blandis miti¬
gat ut salutaris medicꝰ qiͣ. & si
.i. ut erubescentiã faciam uob̾.
s moneo uos ut filios meos ca¬

Expanded text:
 persecutione mutamus loca. Fugamur enim a perfidis, ne plures doceamus; et laboramus manibus nostris, scilicet nobis necessariis operantes, quia nemo dat nobis. Et maledicimur, et benedicimus, hortando alios ad bonum;  patienter sustinemus; et blasphemamur, quasi magi et malefici, et obsecramus Deum pro illis; vel eos, ne blasphement nos; et facti sumus, id est reputati, tanquam purgamenta hujus mundi, de quibus manentibus mundus inquinetur, vel abjectis purgetur. Quia facti sumus peripsema omnium. Peripsema purgamentum est ferri, vel pomi, et quidquid de qualibet materia ut purgatior reddatur, abjicitur, ut limatura aeris, et hujusmodi, et quaelibet domorum quisquilia. Per haec omnia vero probamur in Christo prudentes et fortes, nue, usque ad hoc tempus. Non ut confundam vos, aspera blandis mitigat ut salutaris medicus. Quasi diest ut erubescentiam faciam vobis; sed moneo vos, ut filios meos cha
Abbreviated transcription (Latin):
destinatos. qͥa ita fit nobis ut illis
qͥ a uictorib morti seruabant᷑ ad qͦd
spectacłm conueniebat ppłs. sicut
ad derisionẽ helye. ⁊ enoch t̾c̃ conue¬
nient. ⁊ mͦ ad derisionẽ apłoꝵ conue¬
niunt mali. Clñ subdit. qͥa spectacu¬
lũ facti sumꝰ mundo. Qͥd noĩe mun¬
di intellex̾it subdit ⁊ angłis. ⁊ hõib
⁊ utsq bonas uł malis. s bonis ut
cõfortent. & laudent malis ut insul¬
tent & uituꝑent. Boni enĩ angłi c
bom hoĩes laudant & mali irrides.
Hec st̾ dextͣ & sinistra: his utimͦ qͣi
armis ad feriendũ hostẽ .i. diabolum
scił laudantib ⁊ uituꝑantib. s nec
ista eleuant nec ista frangunt S eqͣt᷑¬
p̃dicamꝰ. qͦd uos tacentes uidemun

Expanded text:
destinatos, quia ita fit nobis, ut illis qui a victoribus morti servabantur, ad quod spectaculum conveniebat populus, sicut ad derisionem Eliae et Enoch tunc convenient, et modo ad derisionem apostolorum conveniunt mali. Unde subdit: Quia spectaculum facti sumus mundo. Quid nomine mundi intellexerit, subdit: Et angelis, ue, bonis vel malis; sed bonis, ut confortent et laudent; malis, ut insultent et vituperent. Boni enim angeli et boni homines laudant, et mali irrident. Haec sunt dextra et sinistra. His utimur, quasi armis ad feriendum hostem, id est diabolum, scilicet laudantibus et vituperantibus. Sed nec ista elepraedicamus, quod vos tacentes, videmini
Abbreviated transcription (Latin):
ri boni. ñ nulla pecc̃a. morte punier̾t. qͥa
sic ⁊ uiuentib utilis metꝰ incutiebat᷑. &
illis qͥ morte puniebant᷑ ñ ipsa mors no¬
cebat s pecẽm qͦd augeri posset si uiue¬
rent minuebat᷑. NNon temere iudicabas:
qͥb tale iudiciũ donau̾at d̾s. Inde ẽ qͦd he¬
lyas. multos morte affecit. ⁊ ꝓpͥa manu.
ꝙ igne diuinitꝰ impecͣto. Uñ & hoc exẽ¬
plũ heliȩ ñ rep̃hendit xp̃c in discipłis

Expanded text:
i boni nonnulla peccata morte punierunt, quia sic et viventibus utilis metus incutiebatur, et illis qui morte puniebantur non ipsa mors nocebat, sed peccatum quod augeri posset, si viverent, minuebatur; non temere judicabant, quibus tale judicium donaverat Deus. Inde est quod Elias multos morte affecit, et propria manu et igne divinitus impetrato. Unde et hoc exemplum Eliae non reprehendit Chri
Abbreviated transcription (Latin):
.u. indie iudicii. Ex his uerb̾ manifestat
apłc: se ñ odio. s amore illd̾ fecisse. Sic e¬
nĩ apłs ñ crudelit̃ s amabilit̾. ⁊ exzelo
incultores ydoli paucos qͥdem uindicauit.
in p̃sens t̃rens. in posterũ disciplinã sanc̃¬
tiens. Nlam eũ nulla crudelitate. s mag¬
na dilectione fecisse qͦd fecit aꝑtissime ag¬

Expanded text:
 in die judicii. Ex his verbis manifestat Apostolus non se odio sed amore illud fecisse. Sic enim Apostolus non crudeliter sed amabiliter, et zelo in cultores idoli paucos quidem vindicavit in praesens terrens, in posterum disciplinam sanciens. Nam eum nulla crudelitate, sed magna dilectione fecisse quod fecit
Abbreviated transcription (Latin):
sanctitati cuiꝰ quam hominis.
tribuatur. Appellant᷑ qͥdem & a¬
lii patres. s ñ sicut deus pater unꝰ
est qui regenerat sp̃u sc̃o. quos
ramq pietatis. Notandũ etiam
qͦd dum loquens corinthiis no¬
minat pedagogos: pueros illos
ñ pseudoapłoꝵ. sicut & ego xp̃i
iiitator sũ: & hoc rogo uos qͥ ex
debito mͥ obedire debetis. & iõetiã
scił. ut imitemini me misi ad uos
eis ȩpła qͥ ẽ filius meus in fide.
⁊ carissimus in bene agendo. &
fidelis in domino. idest in pre¬
dicatione domini. qui uos cõ¬
monefaciat uias meas. b insti

Expanded text:
sanctitati cujusquam hominis tribuatur. Appellantur quidem et alii patres, sed non sicut Deus Pater unus est, qui regenerat Spiritu sancto, quos ramque pietatis. Notandum etiam quod dum loquens Corinthiis paedogogos nominat pueros illos  sicut et ego Christi, imitator sum. Et hoc rogo vos, quia ex debito mihi obedire debetis. Ideo etiam, scilicet ut imitemini me, misi ad vos eis Epistola, qui est filius meus in fide, et charissimus, bene agendo, et fidelis in Domino, id est in praedicatione Domini, qui vos com
Abbreviated transcription (Latin):
ad uos: ñ culpa ur̃a impedierit.
Ioeo dicit. si dñs uoluerit. ut ostẽ¬
deret si ñ iret dm noluisse. causa
utiq indignitatis illoꝵ. Wenz¬
am dico. & cognoscam .i. ꝓbabo.¬
& querã ñ sermonẽ humanȩ sa¬
pientiȩ. s uirtutẽ in fide. & bona
oꝑatiõe eoꝵ qui inflati sc̃ suꝑbia.
alta sapiendi. & ceteros iudican
monẽ. qͥa regnum di .i. causa reg¬
ni dei ñ ẽ in sermone. s inuirtu
te .i. ñ sermo humane sap̃ie. sed

Expanded text:
ad vos nisi culpa vestra impedierit. Ideo dicit, si Dominus voluerit, ut ostenderet, si non iret Deum voluisse, causa utique indignationis illorum. Veniam dico, et cognoscam, id quaeram, non sermonem humanae sapientiae, sed virtutem, in fide et bona operatione, eorum qui inflati sunt superbia alta sapiendi et caeteros judicandmonem, quia regnum Dei, id est causa regni Dei, non est in sermone, sed in virtute, id est non sermo humanae sapientiae, sed
Abbreviated transcription (Latin):
exhortam᷑ uos ne in uacuũ gr̃am di
recipiatis .i. ne inuacuũ cedat uob̾
gr̃a. ꝗͣ iã suscepistis. Gr̃a dĩ ẽ remis¬
sio pecc̃oꝵ. qͣm inuacuũ recipit ille
qͥ ñ post exercet se in bonis oꝑibꝰ. uł¬
qͥ in legalib confidit. ⁊ qi. qͥs q̃reret.
ẽ negr̃a: Respondet ẽ utiꝙ Ait enĩ
dñs in ysãia. Ohomo. exaudiuite o¬
rantẽ ꝓ pecc̃is. tẽpore gr̃e accepto mͥ
uł hominib. & in die salutis. scilicie.
secutiõe uͥtutũ. & ꝑseũantia bonoꝵ
oꝑm. Deiñ exponit ꝓpħiã dicent.

Expanded text:
exhortamur vos, ne in vacuum gratiam Dei recipiatis, id est ne in vacuum cedat vobis gratia quam jam suscepistis. Gratia Dei est remissio peccatorum: quam in vacuum recipit ille qui non post exercet se in bonis, vel qui in legalibus confidit. Et quasi quis quaereret: Est ne gratia? Respondet: Est utique. Ait enim Dominus in Isaia: O homo, exaudivi te orantem pro peccatis tempore gratiae accepto mihi vel hominibus, et in die salutis, scilicet qsecutione virtutum et perseverantia bonorum operum. Deinde exponit prophetiam dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
lite iugũ meũ. ⁊ inuenietis reqͥem.
iugũ enĩ meũ suaue ẽ. Consid̾ant
enĩ eos qͥ ugũ ipsũ intrepida ceruice su¬
bier̃t. ⁊ qͥ sarcinã illã mansuetis hum̃is
acceꝑunt tã difficilia ꝑicula pati. ut
ñ a laborib ad qͥetẽ s aqͥete ad laborẽ
uocati uideant᷑ Ait gͦ aliqͥs. Qͦmͦ ugũ¬

Expanded text:
lite jugum meum, et invenietis requiem. Jugum enim meum suave est . Considerant enim eos qui jugum ipsum intrepida cervice subierunt, et qui sarcinam illam mansuetis humeris acceperunt, tam difficilia pericula pati, ut non a laboribus ad quietem, sed a quiete ad laborem vocari videantur. Ait ergo aliquis: Augu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾b̾ib. in carcerib. in seditiõib .i. in
cõmotionib ppłi contͣ se. in laboribꝰ
õꝑum. qͥa manib suis oꝑabat᷑ ne
cm gͣuis eẽt inuigiliis. scił. noete labo¬
rando in officiosibi delegato. in ieiun¬
is coactis. uł spontaneis. S cũ his om̃ibꝰ
difficultatib agitent᷑ sc̃i: mirũ uidet᷑¬

Expanded text:
us, in carceribus, in seditionibus, id est commotionibus populi contra se, in laboribus operum, quia manibus suis operabatur, ne cui gravis esset, in vigiliis, scilicet nocte laborando etiam officio sibi delegato, in jejuniis coactis, vel spontaneis. Sed, cum his omnibus difficultatibus agitentur sancti, mirum videt