comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium sacerdotes. quiq omnes
penitus nec ꝑaera eiꝰ uestigia mo¬
uerentur: Tunc paschasius eam¬
lotio ꝑ fundi iussit: credens ar¬
sertoribus. quod maleficus staret
in mobilis: Item adducta sunt
multa paria boum: ut abeis tra¬
heretur. et omĩno moueri non
potuit: Lunc dixit ei paschasius:
Quȩ sunt ista maleficia tuas
Lucĩa dixit: Ista maleficia mea
non sunt: sed sunt beneficia dei:
Paschasius dixit Queratio ẽ. ista.
quod puella fragilis amille trac
⁊ hominibꝰ non inouearis:
Lucia dixit: Sialia decem milia
meo mille. et decem milia adextris
meis: Toquebatur itaq ammo
paschasius. et int̾ agitationes et
uiscerum cruciamenta clamabat:
Cui beata uirgo ait. Quid cruci¬
arise. Qui ꝑdiuersa mentis tuȩ
tormenta uexaris: Lemplum
dei me ẽẽ ꝓͥbasti: iam crede. si non
ꝓbasti disce: Eo magis paschasius
anhelabat: quia de se risus sibi
exibere cernebat: Tunc ignem cir¬
ca eam fecit copiosum accendi ita

Expanded text:
omnium sacerdotes .| quoque omnes omnium sacerdotes .| quoque omnes pe| nitus per aera eius uestidia moueritur+ Tunc pasca| sius lucio eam perfundi iussit credens adserentibus .| quod meleficiis staret inmobilis item adducta sunt| multa paria bobum . ut ad ipsis traheritur. Et omnino| moueri non potuit. Tunc dicit ei pascasius quae sunt| ista maleficia tua. Lucia dixit ista mea malefi| cia non sunt . sed beneficia sunt dei. Pascasius dixit| quae racio ista est quod puella fragilis . a mille trac| ta hominibus non moueris. Lucia dixit si alius decem mi| lia meo mille . et decem milia . a dextris| meis. Torquibatur itaque animo pascasius . et inter cogi| taciones et uiscerum cruciamenta clamabat. Cui| beata uirgo . ait quid cruciaris . quid per diuersa mentis| tuae tormenta torqueris+ templum dei esse probasti . iam| credi si non probasti . discede. Eo magis pascasius aneh| labat . quia de se ipso risus sibi exhibire cernibat Tunc| ignem circa eam fecit copiosum incendi. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
Apls dixit. quod caste uiuentes
dum fueris scortata: fugiat adte
sensu mentis. Nam et si inmanu
Desensibꝰ enim et decogitationibus
iudicat᷑. Sic patit᷑ uiolatorem casti
tatis: sicut serpentem. sicut latro¬
nem. sicut barbarum. Nam si in¬
uitam me iuolari feceris. castitas
michi duplicabit᷑ adcoronam: Pas¬
chasius dixit: Ibite faciam subtur¬
quid feceris corpori. quod inpotẽ¬
tate tua iuderis habere: hoc ad¬
ancillam xp̃i ꝑtinere non potuit:
Tunc consularis iussit uenire le¬
nones et tradidit eam illis dicenͭ:
Inuitate ad castitatẽ eius popłm.
perunt uelle trahere adlupanar:
tanto pondere eam fixit spc̃ sc̃s:
ficio. ⁊impudent̃ trahentes defici¬
ebant sudore: et uirgo dñi in mo¬
bilis consistebat: lunc miserunt
funes inmanuᷤ eius npedes & cepe¬
runt parit̾ om̃s trahere: et illa
quasi mons in mobilis ꝑmanebat:
Tunc frẽmere cȩpit paschasius.
N merore deficere: et uocauit
magos et aruspices. & templors

Expanded text:
Apostolus dicit quod castę ui| uentis Apostolus dicit quod castę ui| uentis dum fueris scortata, fugiat a te sensu mentis : nam et si in manu de sensibus enim et voluntatibus judicat. Sic patitutatis . sicut serpentem.| sicut latronem . sicut barbarum. Nam si inuitam me| uiolare feceris. Castitas mihi duplicabitur ad coro| nam. Paucasius dixit ibi te faciam sub turdquid feceris corpori quod in potestate tua| uideris habere. Hoc ancillam christi pertinere non poterit.| Tunc consolaris iussit uenire lenones . et tradidit eam| illis dicens inuitate ad castitatem eius populumeperunt uelle trahere ad lupanar . tanto pondere| eam fixit spiritus ficio inpendentes tra| hentis deficiebant sudore. Virgo domini inmobilis consis| tebat. Tunc miserunt funes in manus eius et pedis| Et coeperunt omnes pariter trahere et illa qua| si mons immobiles permanebat. Tunc angustiare| coepit pascasius . et merore deficere Et uocauit| magos et arospicis . et templorum
Abbreviated transcription (Latin):
quod michi utile recognosco: Pasc̃ha¬
sius dixit: Patrimoniũ tuũ cũ
corruptoribꝰ tuis exstirpasti: et
ideo quasi meretrix loqueris: Lu¬
cia dixit Patrimoniũ meũ tuto
loco constitui: corruptores aut̃¬
Qui sunt corruptores mentis et
corporise Lucia dixit. Corrupto¬
res mentis uos estis: dequibus a
płs dixit. Corrumpunt mores
bonos. conloquia mala: S uadẽtis
enu animas hominũ meretrica¬
ri. ut dimittant uirum suum
diabolum inidolis uanis uinani¬
bus simulachris: Corruptores aũt
corporis sunt. hii qui corporalẽ
delectationẽ ꝓponunt. delectati.¬
onibus sempit̾nis: et labentẽ le¬
titiam ꝑpetus gaudiis ante
ponunt: Pachasius dixit Ces¬
sabunt uerba: dum fuerit ꝑuen¬
tum aduerbera: Lucia dixit:
Uerba dei cessare non possunt:
Paschasius dixit: Lu gͦ ds̃ es ⁊
Lucia dixit Ancilla dei sum:
et ideo dixi uerba dei: quia ipse
dix̃. Nonuos loquimini in cons
tur in uobis: Paschasius dixit:

Expanded text:
quod mihi utile recog| nosco. Pascaquod mihi utile recog| nosco. Pascasius dixit patrimonium tuum cum cor| ruptoribus tuis . stirpasti . et ideo quasi meretrix lo| queris. Lucia dixit . patrimonium meum tuto loco| constitui corruptores autqui sunt corruptoris mentis et corporis. Lucia dixit| corruptoris mentis . uos estis. De quibus dicit apos| tolos corrumpunt mores bonos . consilia mala sua| detis enim animas hominum meretricare . ut de| mittant ueros suos. diabolum in idolis uanis . et inanibus simulacris| Corruptoris uero corporis sunt . hii qui temporalem de| lectationem praeponunt delectationibus sempiter| nis et labentem laeticiam perpetuis . gaudiis ante| ponunt. Pascasius dixit . cessabunt uerba cum| fuerit praeuentum ad uerbera. Lucia dixit Verba| dei cessare non poterunt. Pascasius dixit . tu ergo| deus es. Lucia dixit ancilla dei sum . et ideo dixi uer| ba dei . quia ipse dixit. Non uos loquimini . sed spur in uobis. Pascasius . dixit
Abbreviated transcription (Latin):
parare. uidetur aliquanta distra¬
here Credidit stultus carnale
mercimoniũ: et animum abin¬
dignatione reuocans: etiam ip¬
se cepit auctor ẽẽ uendentium:
Atubi uniuersa penȩ distratis
peregrinantibus et dẽo seruen¬
tibus sunt erogata. ꝓponit li¬
tem iniudicio paschasii consu¬
laris. dicens sponsam suã xp̃i¬
anissimam. contra legeᷤ uiuoꝵs
augustoꝵ. Quam paschasius cor¬
ripiens: cepit adsacrificia demo¬
tum apud deum npatrẽ hoc ẽ.
uisitare uiduas. et orphanos. in
tribulatione eoꝵ: Ego ꝑistos tres
ẽ. quod sacrificẽ. me ipsam offero
simili narrare poteris xpĩano: mͥ
todio. ista frustra ꝓsẽqueris: Lu¬
cia dixit: Cupͥncipum leges ad¬
tendis: ego dedͥ leges attendo: Lu
pͥncipes tumes. ego deum timeo:
Tu illos offendere nonuis: ego dm̃
offendere caueo: Tuillis placere
desideras: ego ut xp̃o soli place¬
am concupisco: Lu ergo fac quod
tibi iudetur utile: et ego hoc ago

Expanded text:
parare . uidetur aliquan| ta distraparare . uidetur aliquan| ta distrahere credit stultus carnale mercimonium . et| animum ab indignatione reuocans . etiam ipsi coepit| auctor esse uendentium ad ubi uniuersa paene distra| ctperegrinan| tibus . et deo seruientibus erogata . proponit litem in iudi| cio. Pascasi consolaris dicens . sponsam suam christia| nissimam . contra legis uiuere. Augustorum quam| pascasius corripiens . coepit ad sacrificia demotum apud patrem hoc est uisitare uidu| as et orfanos in tribulatione eorum. Ergo per istos tres uperest quod sacrifice me ipsam offero simili narrare poteris christianotodio . ista frustra prosequeris. Lucia di| xit. Tu principum legis adtendis. Ego dei legis adtendo| tu princepis timis . ego deo timeo . tu illos offendere non| uis. Ego deum offendere caueo. tu illis placire desideras .| Ego ut christo soli placiam concupisco . tu ergo fac quod| tibi scis utile. Et ego hoc ago
Abbreviated transcription (Latin):
talitatis inquirere s om̃ia que
michi eunti adcorruptionis me¬
Cui mat᷑ euticia ait: Omĩa quȩ
fuerunt patris tui defuncti. ante
nouem annos incontaminata cꝰ¬
todiens. ampliaui pocius quani
minui patrimonio tuo: mnea uͦ
om̃ia quȩ sunt uel ẽẽ possunt.
di mater consilium meũ: Non
satis deo carus ẽ. qui illi hoc dat
quod ipsȩ frui non potest. Sed
si tibi gratum uis esse deũ: hoc
illi da: quod tu poteris uti Mo¬
riens enim nichib potes uti. et
quod das ideo das. quia tecum
auferre non p̾uales. Niuens ergo
et salutem tui corporis habens.
te daturam michi spoponderas.
uel & iam cogitabas: incipe tra¬
dere xp̃o. Igitur cum his cotidie
sermocinarent᷑. uirgo cum ma¬
tre. fiebat rerum distractio: et
tinam p̾diorum ac gẽmarum au¬
disset. Cui hȩc uͭtrix caute con¬
fĩxit. Sponsa tua inuenit posses¬
sionem inuenalibus. queͬd mille-¬
nos et amplius solidos prestet.
Hanc intuo nomine cupiens cõ¬

Expanded text:
talitatis inquirere  sed omnia quae| talitatis inquirere  sed omnia quae| mihi eunti ad corruptionis meus euticia| ait omnia quae sunt patris tui defuncti . ante nouem| annos incontamenanter custodiens . ampliaui potius| quam minui in patrimonium . mea uiro omnia quae| sunt uel esse possunt di mater consilium meum | Non satis deo carus est qui illi hoc dat quod secum ferre| non potest. Sed si tibi uis gratum esse deum hoc illi| da quod poteras tu uti . moriens enim nihil potest| uti. Et quod das . ideo das . quia tecum ferre non prae| uales . uiuens ergo et salutem tui corporis tenens . te mihi daturam spon| deras uel etiam cogitabas . christo incipe tradire. | Igitur cum his+ cotidiae sermocinaretur uirgo cum| matre fiebat rerum districtio et cti| nam praediorum et gemmarum audisset. Cui haec nu| trex cauta confin\c/xit sponsa tua inuenit possessionem| in uenalibus . quę mille et amplius solidus praestet| Hanc in tuo nomine cupiens con
Abbreviated transcription (Latin):
scã lucia matri suȩ: Si credis ma¬
meruisse: ut semꝑ inp̾senti habe¬
at eum. ꝓcuius nomine passa ẽ:¬
Igitur cum ꝑactis om̃ibꝰ populus
abscessisset. ꝓstrauert̃ se ante se
filia: et ceperunt cum lacrinus.
flagitare suffragium: Interea dũ
orationis ꝓlixitas tenditur: somnꝰ
luciam uirginem arripuit. Et ui¬
dit in somnis beatam agathã: in
medio angeloꝵ geminis ornatã.
stantem et dicentẽ: Soror mea
lucia uirgo deo deuota: quid ame
queris. quod tu põteris p̃stare c̃
tinuoe nam et matri tuȩ fides
tua subueniet: et ecce salua ẽ.
Et sicut ꝑme catanensiũ ciuitaᷤ
sublimatur axp̃o. ita ꝑteciuitã
siracusana decorabit᷑ adomino.
quia iocundum deorintua uir¬
ginitate habitaculum p̃parasti:
his auditis exꝑge facta surrexit
tremens: et ait matri suȩ Mat̃
mea: ecce salua facta es: ꝑipsam
te dep̃cor que te suis saluauit ora¬
tionibus. netu michi sponsum ali-
quando nomines. ne uelis decor-¬
poris mei posteritate. fructũ mor¬

Expanded text:
a| lucia matre suae. Si credis mameruisse . ut sem| per in praesenti habiat eum pro cuius nomini passa eIgitur cum peractis omnibus . populus abscessissit . pros| trauerunt se ante sepfilia . et coeperunt lacrimis flagitare suffragium| interea dum orationis prolexitas tenditur . somnum| Lucia uirgo arripuit. Et uidens in somnio beatam| Agathen in medio. Angelorum gemmis ornatam stan| tem . et dicentem soror mea lucia uirgo dei deuota .| quid a\d/ me petis . quod tu poteris praestare con| tinuo. Nam et matri tuae. Fides tua subueniet et| ecce saluata est. Et sicut per me catenenensium ciui| tas sublimatur a christo. Ita per te siracusana ciui| quia iucundum christo in tua uirgini| tate habitaculum praeparasti. Et his auditis| expergefacta surrexit tremens . +ait matre suae| Mater mea ecce salua facta es . per ipsam te depraecor| que te saluauit suis oracionibus. Ne tu mihi aliquan| do sponsum nomines. Ne tu uellis de corporis mei posterita| te fructum mor
Abbreviated transcription (Latin):
ait: Pax tͥ uictoria decelo minis¬
trentur: Quem cũ rex alacri a¬
nuo et uultu placidissimo sus¬
cepisset: omĩa illi quȩ facta et
quȩ dicta sunt: quȩquȩ & iã re¬
p̃hensum exposuit: Post finẽ
uero narrationis sue ꝑcunctaba¬
t᷑ qͥ essent isti dii petrus et pau¬
lus qui illum uisitassent. et
obquam causam salutis eiꝰ late¬
bram detexissent: Eui sc̃s silues

Expanded text:
it: Pax tibi et victoriae de coelo ministrentur. Quem cum rex alacri animo et vultu placidissimo suscepisset, omnia illi quae facta, quae dicta sunt, quae etiam reprehensum exposuit. Post finem vero narrationis suae, percontabatur qui isti essent dii Petrus et Paulus qui illum visitarent, ob quam causam salutis suae ejus latebram detexissent. Sylves
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ caput eiꝰ. et benedicens eum
Ac faciens cathecuminũ abiit:
Tune congregatis om̃ibus prb̃is
⁊diaconibus cũ uniuerso clero.
in dix̃ ieiuniũ omĩ eccłẽ dicens
Si niniuite inp̃dicatione ione
ꝑtriduanũ ieiuniũ irã dei of
lucramur animas. pacem dei
eccłiis adqͥrimus. et idolatriis
finem imponimus: Hȩc aut̃ faci¬
mus. si ieiuniis et orationibus
hec adeo impetremus: Facͣtum¬

Expanded text:
sti Constantini benedicens eum ac faciens catechumenum. Tunc congregatis omnibus presbyteris, et diaconibus, cum universo clero, indixit jejunium omni ecclesiae, dicens: Si Ninivitae in praedieatione Jonae per triduanum jejunium, iram Dei offLucramur animas, pacem Dei ecclesiis acquirimus, et idololatris finem imponimus. Haec autem facimus jejuniis, orationibus, ut haec a Deo impetremus. » Et
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si omĩs dñicus dies resur¬
rectionis eẽ credit᷑ gła decoratꝰ.
om̃is qͥ eum antecedit dies sab¬
bati. sepulture ẽ. ieiunio man¬
cipandus: ut merito gaudeat
deresurrectione qui demorte
plorauerit: Plorare aut̃ cõpati
dixerim. saluo eo quo passio do¬
mini gaudii nr̃i sit summa:
Accepta gͥ greci ratione ad qͥeue¬

Expanded text:
us: Si omnis dominicus dies resurrectionis creditur gloria decoratus, omnis qui antecedit eum dies sabbati sepulturae ieiunio mancipandus est, ut merito gaudeat de resurrectioploraverit. Plorare autem compati dixerim, salvo eo quod passio Domini gaudii nostri sit summa. Accepta igitur Graeci ratione, quieve
Abbreviated transcription (Latin):
suas: Hac gͥ trans acta die. noctur¬
no regi facto silentio. somni tempꝰ
aduenit: et ecce adsunt scĩ aplĩ¬
xp̃i petrus cum paulo dicentes ei:
effusionẽ sanguinis innocentis
horriusti: missi sumus axp̃o ihu¬

Expanded text:
ur. Transacta die, nocturno regi facto silentio, somni tempus advenit, et ecce adsunt sancti apostoli Petrus et Paulus dicentes: effusionem sanguinis innocentis horruisti, missi sumus a Ch
Abbreviated transcription (Latin):
mulũ adclamaret. Nichil arrogan¬
tia. nichil suꝑbia. de eiꝰ moribus
u surpabat : sed omĩbꝰ beniuolus in
terra positꝰ. cȩlestibꝰ se aptũ mori¬
bus ostendebat: Erat enu aspec
tu angłicꝰ. sermone nitidus. oꝑe
sc̃s corpore integer: ingenio optimꝰ.
consilio magnus. fide catholicꝰspe
patientissimus: caritate diffisus:

Expanded text:
u diligeret. Nihil quidem arrogantia, nihil superbia de eius moribus usurpabat, sed omnibus benivolus, in terra positus, caelestibus se habitum moribus ostendebat. 5. Senesctu angelicus, sermone nitidus, opere sanctus, corpore integer, ingenio optimus, consilio magnus, fide catholicus, spe patientissimus, caritate diffusus
Abbreviated transcription (Latin):
ingenii Unde obsecro ut ꝓme
tius orationibꝰ impetres. nec
dum culpam contemptoris fu.¬
gio: p̾sumptoris noxã ĩ currã:
Credo enim quod orando imple¬
ri facias: quod me arripere iu¬
meȩ erit audatie: tue uero ora¬
tionis si euasero culpam:¬

Expanded text:
andum. Unde obsecro, ut pro me vestris orationibus impetretis, ne qui culpam contemptoris fugio, praesumptoris noxam incurram; sed credo, quod orando me implere faciatis, quod arripere iumeae erit audaciae; vestrae vero orationis, si non evasero culpa
Abbreviated transcription (Latin):
Uo ꝑuniuersam ꝓuintiam
siciliȩ. beatissime uirginis
agathȩ fama crebresceret. n⁊ sira¬
tigit uenerabilem luciam uir¬
ginem nobillissimam siracusano¬
rum simul ꝑgere. festiuitatis
grã inuitante cum matre euti¬
cia. quȩ annis quatuor fluxũ
sanguinis patiebat᷑: et nullo
poterat medicorum remedio libe¬
ri. Igitur dum processionis miste.¬
ria geruntur. hȩc fuit lectio e¬
fimbime uestimenti domini. mu

Expanded text:
 uniuersam prouinciam . beatissimae uirgi| nis . Agathes fama crebresceret . et seratigit luciam ue| nerabilem . uirginem nobilissimam syracusanorum . simul| pergire festiuitates gratia inuitante. Cum matre| euthicia+ per annos quattuor fluxu sanguinis patie| batur+ . nullo poterat medicorum remedio liberare. Igitur| dum processiones misteria agerentur. Haec euangelii lec| tio ffimbrio uestimenti
Abbreviated transcription (Latin):
nimius. & cucurrit popłs ro-¬
manus. & comp̾henderunt eos
in loco qͥ dicit᷑ cataeu̾bas. uia
appia. miliario tercio. & ibi
custodita sunt corpora. anno
uno. & mensibꝰ septẽ. quo usq
fabricarent᷑ loca. in quibꝰ fue¬
runt posita corpora eoꝵ. &
illie reuocata sunt cũ gła hym¬

Expanded text:
nimius et cucurrit populus Romanus et comprehenderunt eos in locum qui dicitur Catacumba, via Appia, miliario tertio ab urbe Roma; et ibi custodita sunt corpora anno uno et mensibus .VII., quousque fabricarentur loca, in quibus fuerant posita corpora eorum; et illuc revocata sunt cum gloria hym
Abbreviated transcription (Latin):
orabat dicens Rogo dñe ds pat̾
remicte illis: nͣ eni̾ sciunt quid
faciunt. Cuq eum talia orantẽ¬
de suꝑ lapidibus urguerent: unus
de sacerdatib de filus recabh erela¬
mauit dicens. Parcite. parcite queso.
Quid facitis: ꝓuobis onit hic iustus. que¬
uos lapidatis. Tuñe iratꝰ quidam ex
phariseis ꝑticã fullonis arripuit .&. cle¬

Expanded text:
s Pater, remitte illis; non enim sciunt quid faciunt. » Cumque cum talia orantedesuper lapidibus perurgerent, unus de sacerdotibus, de filiis Rechab, exclamavit, dicens: « Parcite, parcite, quaeso. Quid facitis? Pro vobis orat hic justus quem lapidatis. » Tunc iratus quidam ex Pharisaeis perticam fullonis arripuit, e
Abbreviated transcription (Latin):
mariã fr̃ nr̃ . O. ua igit᷑ c̾titudĩe de be¬
quoꝵ siue salus siue dãpnacio. de boni
re debemus: Qua familiaritate nos il¬
li cõmittemꝰ: Qua secur seturitate nos¬
ad illos confugiemus: Qua dulcedĩe
fugientes recipien : Bonꝰ igitur frat̾
dimittat qd̃ diliqͥmꝰ: ip̃e au̾tat qd̾ delĩ¬
qñtes m̾uimꝰ ip̃e donet qd̃ penitẽtes pe¬
timus. Bona mat̾ oret et exoret ꝓ nob̃:
ip̃a postulet ⁊ inpetret qd̃ expedit nob̾.
Ip̃a rogrt filiũ ꝓͥfiliis: imigenitũ ꝓ ad¬
optatis. dñm ꝓseruis. Bonꝰ filius audi¬
at matrẽ ꝓ frĩb unigenitus ꝓ hiis quos
adoptauit. dñs ꝓ hiis quos lib̾auit. Ihu¬

Expanded text:
. Qua igitur certitudine debequorum sive salus, sive damnatio, de boni atrem amare debemus? Qua familiaritate nos illis committemus? Qua securitate ad illos confugiemus? Qua dulcedine confugientes suscipiemur. Bonus igitur frater nobis dimittat quod deliquimus; ipse avertat quod delinquentes mexoret pro nobis, ipsa postulet et impetret quod expedit nobis. Ipsa roget filium pro filiis, unigenitum pro adoptatis, dominum pro servis. Bonus Filius audiat matrem pro fratribus, Unigenitus pro his quos adoptavit, Dominus pro his quos liberavit.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ d̾i natura ex maria ẽ nata. Beus oĩa
creauit ⁊ maria dm̃ gen̾auit. Beus qͥ
oĩa fe fecit ip̃e se ex maria fecit: ⁊ sic tũc¬
ta q̃ fer̾at refecit. Qͥ potuit uniu̾sa de
nichila fac̾e: noluit ea uiolata line ma¬

Expanded text:
 et Deus ex Maria natus. Deus omnia creavit, et Maria Deum generavit. Deus qui omnia fecit, ipse se ex Maria fecit: et sic omnia quae fecerat refecit. Qui potuit omnia de nihilo facere, noluit ea violata sine Ma
Abbreviated transcription (Latin):
titucione seminte cĩtatis sue. O feĩa mi¬
rabilit̾ singularis. ⁊ singlaritꝰ mirabilis:
plena ⁊ superplena gͣtia: de cuiꝰ plenitu¬
dinis exundancia respsa reuiuiscit omĩs
creatura. O uͥgo benedicta ⁊ suꝑbñdcã:¬

Expanded text:
itatis suae. O femina mirabiliter singularis, et singula mirabilis, plena et superplena gratia, de cujus plenitudinis exundantia respersa sic revirescit omnis creatura! O Virgo benedicta et su
Abbreviated transcription (Latin):
tu: quẽ satͣ puꝑa gessit. Tũc uen̾abił p̾s¬
bit̾ pauidus ab humo uultũ erigens sup
aram patͥs uidit filiũ pu̾m. quẽ simeon ĩ¬
fantem portare suis ulnis ꝓmeru̾at. Cui-
ñc ocłis inspice. atrecta manib. Tũc sac̾¬
dos celesti mun̾e fretus. qd̾ dc̃u miꝵ ẽ. ulnis
labiis p̾ssit labia xp̃i. Quib ita exactis.
p̾clara filii d̃i mẽbra restituit in u̾tice alta
naret᷑ ip̃e iteꝵ u̾ti ĩ pͥ̾stinã spẽm. Qua ex¬
pleta or̃one surgens a t̾ra ĩ ucĩt corpꝰ xͥ in
formã remeasse pͥorẽ: uti dep̾catus fu̾at. Et
mira oĩpotentis dei dispensacio. qͥ ob uniᷤ
ĩfigura agni. uł aliis quibq sb̾ hoc mis¬
terio. s in forma pueri: qͣtinus et u̾ttas pates¬
c̾et in ostenso. et sac̾dotis desideriũ inpleret᷑
ex miraculo: nr̃aqz fides firmaret᷑ ex relacio¬

Expanded text:
tu, quem sacra puerpera gessit. Tunc venerabilis prestu, quem sacra puerpera gessit. Tunc venerabilis presbyter pavidus ab imo vultum erigens, vidit super aram Patris Filium puerum, quem Simeon infantem portare suis ulnis promeruerat. Cui anunc oculis inspice, attrecta manibus. Tum sacerdos coelesti munere fretus, quod mirum dictu est, ulnis labiis pressit pia labia Christi. Quibus ita exactis, praeclara Dei Filii membra restituit in vertice altarnaretur ipse iterum verti in pristinam speciem; qua expleta oratione, surgens a terra, invenit corpus Christi in formam remeasse priorem, uti deprecatus fuerat; et mira omnipotentis Dei disfiguram agni, ut aliis quibusque sub hoc mysterio, sed in formam pueri, quatenus et veritas patesceret in ostenso, et sacerdotis desiderium impleretur ex miraculo, nostraque fides firmaretur exrela
Abbreviated transcription (Latin):
mine scãm xp̃o ꝓpicio duc̾et uitam: cepit omĩ¬
potentẽ dm̃ piis pussare p̾cib. ut sibi mõstra
ex infidelitate ut assolet. s ex pietate mentis
ista petiuit. Ffu̾at enĩ a pu̾o dĩnis legib ĩ¬
butus: et ꝓpter amorẽ suꝑni regis olim pa¬
t̾e fines ⁊ dulcia reliq̃rat arua. ut xp̃i inistia
exul sedule disc̾et. Idcͥ̾co eius amore magis
cebat sibi manifeste demõstͣr: q̃ foret speties
latitans sb̃ forma panis et uini. Nõ quia de
es. ut idem celebrãs pie sollempnia missaꝵ.
more solitoꝓcubuit genibz. Te dep̾corĩqͥt
oĩpotens pande mͥ exiguo. in hoc mist̾io na¬
turã corꝑis xp̃i. ut mͥ liceat eũ ꝓspit̾e p̾sen¬
tẽ corporeo uisu. ⁊ formã pũi quẽ olĩ sinus
mat̾s tulit uagientẽ. nc ꝓpͥis manib cõtret¬
tare. Qͥ dũ talia p̾caretur: angelus de celo
uẽiens affatͤ. Surge inqͥt ꝓpera: si xp̃m iu
d̾e placet. Ad ẽ p̾sens corꝑeo uestitus amit¬

Expanded text:
isto propitio, duceret vitam, coepit omnipotentem Deum piis pulsare precibus, ut sibi monstraraque non ex infidelitate, ut assolet, sed ex pietate mentis ista petivit; fuerat enim a puero divinis legibus imbutus, et propter amorem superni Regis olim patriae fines et dulcia liquerat arva, ut Christi mysteria exsul sedule disceret. Idcirco ejus amore magis cebat sibi praemonstrari quae foret species latitans sub forma panis et vini; non quia de e ut idem celebrans pie solemnia missarum more solito procubuit genibus: Te deprecor, inquit, Omnipotens, pande mihi exiguo in hoc mysterio naturam corporis Christi, ut mihi liceat eum prospicere praesentem corporeo visu, et formam pueri, quem olim sinus matris tulit vagientem, nunc manibus contrectare; qui dum talia precaretur, angelus de coelo veniens affatur: Surge, inquit, propere, si Christum videre placet; adest praesens corporeo vestitus amic
Abbreviated transcription (Latin):
mouast̾ii ħ̾ eius temptatõ prolata¬
uirgis atq conuiciis insectaretur
adolescentẽ. ⁊ post irrogatã ĩurri¬
am p̾mus ueĩret ad querimonias
Cũq imꝑata sibi ꝑficeret. insuꝑ ã
ubtati testes ꝓ ed loquebant᷑. qui ad¬
młta. totus sic anus ductus est. Quo

Expanded text:
perlatajurgiis atque conviciis insectaretur adolescentem, et post irrogatam injuriam primus veniret ad querimoniam. Cumque imperata sibi perficeret, insuper vocati testes pro eo loquebantur, qui ta totus annus deductus est: quo
Abbreviated transcription (Latin):
ueĩam pet̾e iudebat᷑: quã illius con¬
fessionẽ h̾emita misertus iubet ꝓpiꝰ
acced̾e. ac manu blanda tapud t̾ste ꝑ¬
ꝑmłcet demũ pane duplicato iram su¬
am reficit. Sicq indulgenciã cõsequu¬

Expanded text:
iam precabatur. Quam illius confusionem eremita miseratus, jubet eam propius accedere, ac manu blanda caput triste permulcet: dein pane duplicato ream suam reficit. Ita indulgentiam consecu
Abbreviated transcription (Latin):
aurcolus th̾ofrasti libro de nupciis
in quo querit au uir sapiens ducat ux¬
orem. ⁊ cũ diffiniss si pulchra eẽt si be¬
ne morig̾ata. si honestis parentibus¬
noctes garrule. ⁊ q̃ones. illa ornacõr
ꝓcedit inpuplitũ. ⁊ honorat᷑ ab om̃ib.
aitq tur aspiciebas uitinã: quid cũ
ancilla loquebaris. de foro neuiens
quid attulisti. nõ amicũ hr̃e possem
nõ sodalem. alt̾ius amorẽ sine odiũ
cũda. si fatua. si deformis. si suꝑbia.

Expanded text:
aureolus Theophrasti Liber de nuptiis, in quo quaerit an uir sapiens ducat uxorem? Et cum definisset si pulchra esset, si bene morata, si honestis parentibusnoctes garrulae conquaestiones. Illa ornatior procedit in publicum, haec honoratur ab omnibus,  Cur aspiciebas uicinam? quid cum ancilla loquebaris? de foro ueniens quid attulisti? Non amicum habere possumus, non sodalem. Alterius amorem suum odium iracunda, si fatua, si deformis, si superba,
Abbreviated transcription (Latin):
nich̾ respuit. s quicquid apponit᷑ mo-¬
lit. si autẽ nich̾ appouitur se ip̃m con¬
sumit. sic cor nr̃m est semꝑ ĩmotu. et
quid illi occurrit. sicut molendinũ si¬
tũ coinquinatsi palea occupat. Sic cor
nr̃m cogitacõm amara turbat. ĩ mũ¬
da maculat. uana inquinat ⁊ fatigat.

Expanded text:
nihil respuit, sed quidquid imponitur molit; si autem nihil apponitur, se ipsum consumit: sic cor meum semper est in motu, et dquid ei occurrit. Et sicut molendinum arx inquinat, palea occupat; sic cor meum cogitatio amara turbat, imda maculat, vana inquietat et fatigat.
Abbreviated transcription (Latin):
ablueus manus ut comedas nich̾ tan¬
gas nisi prandiũ donec comedis. nec
nec pocula sumas donec sit os uacnũ.
ne dicaris uinosus. nec loqͣris dñ ali¬
quid in ore tenu̾is. ne aliquid intret
ĩ intimam arteriã ⁊ sit tibi causa mor
ua rusticitas. Post pnͣdiũ manus ab¬
lue: quia phisitũ ẽ ⁊ curiale. abħ emĩ
multorũ oculi det̾iorant᷑. qm̃ post pnͣ¬
diũ manib nõ ablutis tergũt᷑. Sii¬

Expanded text:
ablueris manus ut comedas, nihil tangas nisi prandium donec nec pocula sumas donec sit os vacuum, ne dicaris vinosus; nec loquaris dum aliquid in ore tenueris, ne aliquid intret de gutture in intimam arteriam ne sit tibi causa mortprava rusticitas. Post prandium manus ablue quia physicum est et curabile; ob hoc enim multorum oculi deteriorantur quando post prandia manibus non ablutis terguntur. Fi
Abbreviated transcription (Latin):
defacet. lingue sue aclabiis inh̾eret. Intumes¬
bat. Euelle nitens incassũ insudabat: ab
aliis adminiculũ q̃iens nil sibi ꝓficiebat
Pre nimio ergo dolore. os eius ia deturpa¬
u̾at saliua coagulata in spumã: ⁊ labia
lingue conexa. uim naturalit̾ exspuendi
abstulerant. Flebat puellula ⁊ uehemẽt
angebatur: dolebant ⁊̃ ⁊ astantes. qͥ ei ex

Expanded text:
eset? evellere nitens incassum insudabat. Ab aliis aminiculum clamans, nihil sibi proficiebat. Prae nimio jam dolore os ejus deturpaverat saliva coagulata in spumam, et labia linguae connexa vim naturaliter expuendi amiserant. Flebat puella et vehementer angebatur. Dolebant et astantes qui ei ex
Abbreviated transcription (Latin):
kalendas ianuarii. quociẽ sit euen̾it sollẽ¬
pnit̾ reformandã: qͣtinus ⁊ dies dnĩci to¬
talit̾ ex debito celebrentur. ⁊ sc̃e adñtiacõis
deuotissima sollempnitas ñ neglegat᷑.
Ex hͣc igitur constitucione ãno dñide¬

Expanded text:
Kal. Januarii quoties sic evenerit solemniter reformandam. Quatenus et dies Dominici ex debito celebrentur, et sanctae Annuntiationis devotissima solemnitas non negligatur. Ex hac igitur constitutione anno D
Abbreviated transcription (Latin):
uigilias b̃e marie uidelz Purificacionis.
adnũciacõis. assũpcionis. et natĩtatis.
in pane ⁊ aq̃ ieiunare disposui: ne me
bã uͥgo sine cõsessione ⁊ uiatico sinat
mori. Ad hec moͣchꝰ. Bonũ ẽ inqͥt ꝙ di¬
cis. s ꝑũ aut nichil ꝓficis: ex quo pet¬
candi ꝓpoĩtũ nõ relinqͥs. Abiens ergo¬
hõ ille. post paululũ ab eodẽ milite⁊
armig̾is eius cõp̾hẽdit: atq ab eis

Expanded text:
Marie, scilicet purificationis, annunciationis, assumptionis et natiuitatis eius in pane et aqua ieiunare proposui, ne me beata uirgo sine confessione et uiatico sinat mori». Ad hec monachus: «Bonum est», inquit, «sed parum aut nichil proficis, ex quo peccandi propositum non relinquis». Abiens ergo post paululum ab eodem milite et armigeris eiu
Abbreviated transcription (Latin):
sit uid̾e et credidit. Additur etiã miracło
qd̃ noua coxa seu tibia tm̃ distabat aue¬
t̾i: qd̃ aspitate et grossitudĩe mollior. cru¬
ri uetusto ad sustinẽciã corpis nõ pot̾at
exeqͣri. Cũ ergo ãno incegro ad cõfirͣcio¬
nẽ miraculi claudicass: bã u̾go sicut pͥꝰ
ei dormienti appens. scõ it̾ꝵ yppolito dix¬
it. ut qͥcꝙͣ nouecreacioni defu̾at p̾t̾ teneri¬
tudĩem et sp̃ẽm cutis uet̾ano femor cõ¬

Expanded text:
et uidit et credidit. Additur etiam miraculo quod noua coxa tantum distabat a ueteri quod asperitate et grossicie mollior cruri uetusto ad sufficientiam corporis non poterat exequari. Cum ergo anno integro ad confirmationem miraculi claudicasset, beata uirgo sicut prius ei dormienti apparens sancto Ypolito dixit ut quicquid noue curationi defuerat preter teneritudinem et speciem cutis ueterano femori con
Abbreviated transcription (Latin):
seconu̾tit. S diabolus eiꝰ hñficiis et
dei laudi inuidens: in specie nude mu¬
dãq se illi ingerens. qnͣto ille uiuatiꝰ re¬
ad se uenientib uisitãdi gr̃a respõ de
uyx posset. Quadam ergo nocte. mi¬
lites quidã qui in adiacentis eccĩe uestibło
uigilabant: intus cellã ꝑfenestiã ꝓspiciũt.
et p̾etrũ in conflictu mulieris agonizãtẽ¬
accendũt. Quoꝵ petrus p̾sencia roboratꝰ
ꝓ deo stolam sibi sacdotalem afferri peciĩte
eaq statĩ iniecta muliens collũ circũbi¬
gans suffocauit. Tantus autẽ fetorip¬
sũ ⁊ astantes om̃s inde obsedit: ut nẽo
fuisse: ꝙ diabolus induiss. Qui opinio¬
ni hoc eciam p̾stitit argũtũ: qd ĩfora¬
at. pãni scisci et pugcidi qui de sudario eiꝰ
fuant sunt reꝑti. Ftõ mane. adẽ ep̃c cũ
militib: ⁊ stupentes ꝑetͥ uictoriã. detec¬
ta cellula. mulierẽ inde extractã igni

Expanded text:
roiuit. Sed dyabolus eius beneficiis et dei laudibus inuidens ei in specie nude mudam ei se ingerens, quanto ille uiuacius read se uenientibus uisitandi gratia respondere uix posset. Quadam ergo nocte milites quidam qui in adiacentis ecclesie uestibulo uigilabant, intus cellam per fenestram prospiciunt et Petrum in conflictu mulieris attendunt. Quorum Petrus presentia roboratus pro deo stolam sibi sacerdotalem afferri petiit. Qua statim sibi iniecta mulieris collum circumligans suffocauit. Tantus autem fetor ipsum et astantes obsedit ut nemo fuisse quod dyabolus induisset. Cui opinioni hoc etiam prestitit argumentum, quod in fenerat panni scissi et putridi qui de sudario eius fuerant sunt reperti. Facto mane adest episcopus cum militibus et stupentes Petri uictoriam detecta cellul
Abbreviated transcription (Latin):
citũqͣq retollig̾e cepit: et corpi eus q̃si
uit. Enqua inser cione petuis tantt ⁊do¬
lorib angebatur: ut eius clamorib exci¬
tati om̃s qui in domo erant. ad eũ cõtur¬
rere cogerent᷑. Accẽso ꝓtinus foco dũ ad¬
duos pedes et duo crura eũ hr̃e repiũtit¬
tonitiqz nimis et se deludi putantes ip̃m
cõtrectabãt. et u̾a mẽbra q̃ fetig̾ũt senciẽ¬
tes. unde id tam insolitũ ꝓuen̾it estuabãt.
Dãdem ip̃e petius difficillime excitat᷑ et
qͥs ei amissa restitu̾it ꝑrogatur. Exsꝑ¬

Expanded text:
 quasi In qua insertione Petrus tantis doloribus angebatur ut eius clamoribus omnes qui in domo erant ad eum concurrere cogerentur. Accenso protinus foco dum aduos pedes et duo crura eum habere reperiunt. Attonite nimis et se deludi putantes ipsum contrectabant et uera membra que tetigerant sentientes unde illud tam insolitum prouenerit estuabant. Tandem difficillime excitatur et quis ei amissa restituerit inquiritur. «
Abbreviated transcription (Latin):
Uhultus quidã nõie petrus. ex iuissu¬
uitrici sui: infesto b̃e marie magda¬
lene coactus aratro boues imnxit
Cũq iratus opus ceptũ maledc̃is oppͥm̾et
boues et aratrũ fulmine ab sumũtur. G¬
et ip̃e petrꝰ qui hoc inp̾catus fu̾at: supplicõ
actrociori torq̃tur. Nam ꝓtinus sacer ig¬

Expanded text:
ubulcus quidam nomine Petrus ex iussuuitrici sui in festo Marie Magdalene coactus aratro boues iunxit. Et cum iratus opus ceptum malediceret boues et aratrum fulmine consumuntur. Et ipse Petrus qui hoc fuerat imprecatus supplicio atrociori torquetur; nam protinus eum sacer ig
Abbreviated transcription (Latin):
se contulit: ⁊ ad ecc̃am bẽ marie magda¬
lene cuiꝰ festũ lic ĩ uitus effreg̾at. efferri
nius pietate maiora p̾sumẽs. audiuit ꝙͣ¬
culis ac uͥtutib insignitã. Ad quã cũ se de¬
uehi postulass: ascensa nane tibia eius
pupi illiditur. et asua cõpage penitus se¬
patur. Quã mox ille aripuit: et adlo¬

Expanded text:
se contulit et ad ecclesiam Magdalene cuius festum licet inuitus infregerat offerri nius pietate maiora presumens, audiuit qculis insignitam, ad quam cum se deuehi postulasset, ascensa naue tibia eius puppi illiditur et a sua compage resoluitur. Quam tamen ille resumpsit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
sã claritatẽ effulg̾e. ut putaret᷑ ibi multi¬
tudo lignoꝵ ac c̾eoꝵ ẽẽ accensa. Credens
igi ͤ qd̾ aliqͥ deuotoꝵ iã nõ ad celebnͣdas
uigilias p̾cessissent. accedo ad hostiũ et
pulso: nec quẽqm ĩueni. Reꝑtũq hostiũ
claue mũitũ: ⁊ tũcta silencio data dep̾hẽ¬
do. Qͥd plura . tnͣsmittimꝰ ad custodem
cui tũt erat obseruãdi cura: ut scil ostiũ
claue exhibita reseratet. Dũ aut̃ ille ue¬
nite nos accendimus aforis cereũ. Int̾ea
aꝑit᷑ sp̃ote ⁊ ostiũ. Ing̾ssis q nob̾ ut credo
acaligĩ pcc̃oꝵ meoꝵ. claritas qmͣ admi¬
rabam᷑ aforis appente c̾eo nr̃o dicessit

Expanded text:
sam claritatem effulgere, ut putaretur ibi multitudo lychnorum ac cereorum esse accensa. Credens igitur quod aliqui devotorum jam nos ad celebrandas vigilias praecessissent, accedo ad ostium: pulso, nec quemquam invenio, repertumque ostium clave munitum, cuncta silentio data deprehendo. Quid plura? Transmittimus ad custodem, cui tunc erat observandi cura, ut scilicet ostium, clave exhibita, reseraret. Dum autem ille venit, nos accendimus a foris cereum. Interea aperitur sponte et ostium; ingressisque nobis, credo a caligine peccatorum meorum, claritas, quam admirabamur a foris, apparente cereo nostro, discessit
Abbreviated transcription (Latin):
uln̾e ubi imago tnͣstira erat sangͥs pro¬
fluxit. qd̃ ip̃e iniqus spiculator repłetꝰ
furore ñ sensit. Cũ a̾ ꝑ obscure noctis
tenebras domũ suã fuiss ing̾ssus lũi¬
ne adhibito c̾uit se totũ sanguine cru¬
entatũ. Gimensq ne scelus qd fec̾at¬

Expanded text:
vulnere, ubi imago transfossa fuerat, sanguis effluxit. Quod ipse iniquus spiculator obpletus furore non sensit. Cum autem per obscurae noctis tenebras domum suam fuisset ingressus, lumine adhibito, cernit se totum sanguine cruentatum, timensque, ne scelus suum pat
Abbreviated transcription (Latin):
puellare ageret: a risu et ious abstinet
sciẽs ꝑ omĩa qd̃ int̾ easdem uͥgines qͥs
uid̾at ad eius obsequiũ die tricesimo ꝑ¬
ueniret. Quib uisis in cunctis suis
morib puella mutata est: omẽmq
a se leuitatẽ puellaris uite magna gͣ¬
uitatis detsit manu. Cumq ẽam pen¬
tes eius mutatã ẽẽ mirarẽtur: reqͥsita
rem retulit. et quid sibi beata dei geni¬
trix iusserite sed quo die itura ẽẽt ad¬
eius obsequiũ indicauit. Sunc quoq¬
post uicesimũ et quintum diem: fe¬
bre correpta est. Bie autẽ tricesima. cũ
eius transitus appinquasset. eãdem be¬
atam dei genitricem cum puellis quas
re conspexit. Cui se etiam uocanti respõ¬
dere cepit: ⁊ dep̾ssis in terram oculis ap¬
nio: ecce dña uenio. In qua eriã uoce
sp̃m emisit. et exuirgineo corꝑe gaudens

Expanded text:
puellare ageret, a risu et iocis abstineret sciens pro certo quod inter easdem uirgines quas uiderat ad eius obsequium die tricesimo ueniret. Quibumoribus puella mutata est, omnemque a se levitatem puellaris vitae magnae gravitatis detersit manu. Cumque eam parentes ejus mutatam esse mirarentur, requisita rem retulit, quid sibi Dei Genitrix jusserit, vel qua die itura esset ad obsequium ejus indicavit. Tunc post vigesimum quintum diem febre correpta est. Die autem trigesimo cum hora ejus exitus propinquasset, eamdem beatam Genitricem Dei cum puellis quas re conspexit. Cui se etiam vocanti respondere coepit, et depressis reverenter oculis apnio, ecce, Domina, venio. In qua etiam voce spiritum reddidit, et ex virgineo corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
xipulis secum conuersantib quib lon¬
gł manentib saillimi sui obitus de¬
ut audita ꝑ silenciũ tegerent. absen¬
tibus indicans quod uł quale eis sig¬
nũ fieret. quando eius anima de cõr¬
pore exiret. Ante sextum uero lui exitꝰ
diem: aꝑire sibi sepulturam iubet.
Qui mox correptus febrib atri cepit
ardore fatigari. Cumq ꝑdies langor¬

Expanded text:
cipulis secum conversantibus, quibusdam loncipulis secum conversantibus, quibusdam longe manentibus sanctissimi sui obitus deut audita per silentium tegerent; absentibus indicans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigari. Cumque per dies sing
Abbreviated transcription (Latin):
ho mandauit ut ad capuanam urbẽ
sub eadem nocte transinitteret: ⁊ quid
de germano ep̃o ageretur agnosceret
⁊ iudicaret. Ffactumq est ut reuerentis
simum germanũ uirũ ep̃m is qͥ mis¬
lus fuerat iam defunctum repperiret.
Et requirens subtiliter agnouit codẽ
momento fuisse illius obitum quo uir
dñi eius cognouit ascensum.
ibet adhuc de uenerabili patre¬
benedicto multa narrare. s q̃dã
eiũs studiose pretereo quia ad aliorũ
gesta euoluenda festino. Hos autem
noso te lateat: quod uir dei int̾ tot
miracula quibus in mundo claruit
doctrine quoque uerbo nõ mediotri¬
ter fulsit. Nam scripsit monachoꝵ
regulam descripcione precipuanr ser¬
mone lutulentam. Cuius is quis ue¬
lit subtilius mores uitãq cognosc̾e
potest in eadem institutione regule oĩs
magisterii illius actus inuenire: qui¬
a scũs uir nullo modo potuit aliter
Docere quã uixit.
odem uero anno quo de hac in¬
ta erat exiturus quibandam dis¬

Expanded text:
bo mandavit ut ad Capuanam urbem bo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret. Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jam defunctum reperit, et requirens subtiliter agnovit eodem momento fuisse illius obitum quo vir Domini ejus cognovit ascensum.e, adhuc de hoc venerabili Patre multa narrare: sed quaedam ejus studiose praetereo, quia ad aliorum gesta evolvenda festino. Hoc autem nolo te lateat, quod vir Dei inter tot miracula, quibus in mundo claruit, doctrinae quoque verbo non mediocriter fulsit. Nam scripsit monachorum regulam, discretione praecipuam, sermone luculentam. Cujus si quis velit subtilius mores vitamque cognoscere, potest in eadem institutione regulae omnes magisterii illius actus invenire: quia sanctus vir nullo modo potuit aliter docere quam vixit.odem vero anno quod quo de hac vita erat exiturus, quibusdam dis
Abbreviated transcription (Latin):
ra respiciens uidit fusam lucem de su¬
per cunctas noctis tenebras effugiasse.
tantoq splendore clarescere: ut diem
uinceret lux illa que inter tenebras
radiass. Mira autem ualde res ĩ hac
speculacione secicta est. Quia sicut
post ip̃e narrauit: omnis etiã mun¬
dus uelud sub uno solis radio collec¬
tus ante oculos eius adductus est.
Qui uenerabilis pater dun intẽtã
oculoꝵ aciem in hoc splendore chorus¬
te lucis infig̾et: uidit germani cap¬
uam ep̃t animã inspera ignea ab
angelis incelum ferri. Tunc tanti
sibi testẽ uolens ad hibere miraculi ser¬
uandum dis ⁊ conem iterato bist̾q
eius nomine cum clamoris magni¬
tudĩe uocauit. Cuinqz ille fuisset inso¬
lito tanti uiri clamore turbatus ascen¬
dit respexit pattemqz iam lucis exi¬
guam uidit. Cui tanto hoc obstupe¬
facto miratulo: uir dei perordinem q̃
fuerant gesta nairauit. Statimq ĩ cra¬
sinum castrum religioso uiro theopro¬

Expanded text:
ra respiciens, vidit fusam lucem desura respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splendore clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. Mira autem res valde in hac speculatione secuta est: quia, sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio collectus, ante oculos ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore coruscae lucis infigeret, vidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theopro
Abbreviated transcription (Latin):
q abbas eius monasterii quod
uitampanie partibus aliberio quon¬
dam patricio fuerat constructum ad
eum uisitationis gracia ex more con¬
uenerat: eius quippe monasteriũ freꝙ̃¬
tabat. Ut quia idem quoq uir doc¬
trina gracie celestis influebat dultia si¬
bi inuiccm uite uerba tnͣffundent ⁊ su¬
auem cibum celestis patrie quia ad huc
perfecte gaudendo non poterant saltẽ
suspirando gustarent. Cum uero iam
hora quietis exigeret: in suius turris.
supcrionbz le uenerabilis benedictus mñ
cius quoq insigrib se seruandus dia-¬
conus collocauit. Quo uidelicet soco
inferiora supioribus parius contini¬
abat ascensus. Ante eandem uero tur¬
rim largius erat habitatulum in quo
utriusqz discipuli qutescebant. Cum¬
q uir dñi benedictus adhuc quiescen¬
tibus fratribus instans nigiliis noctꝰ¬
ne oronis tempora preuenissz ad fenes¬
tras stans et omnipotentem dñm de¬
pretans subito in tempesta noctis ho¬

Expanded text:
que abbas ejus monasterii quod que abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque inferioribus se Servandus diaconus collocavit: quo videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitaculum in quo utriusque discipuli quiescebant. Cumque vir Dei Benedictus, quiescentibus adhuc fratribus, instans vigiliis, nocturnae orationis tempora praevenisset, ad fenestram stans, et omnipotentem Deum deprecans, subito intempesta noctis ho
Abbreviated transcription (Latin):
nipotentis dei ex femine pectore mira¬
culum inuenit. Pet mirum quod illa
femina que diu fratrem undere cupie¬
bat in eodem tempore ualuit. Quia
enim iuxta iohĩs liotem deus caritas
est: iusto ualde iuditio illa plus potuit
que plus amauit. Cumq die altero¬
eadem uencrabilis femina ad cellam
ꝓpriam recessissz uir dei ad monaste¬
riũ rediit. Cum ete post tridiumũ
cella consistens eleuatis in aera ocł̃is:
uidit eiusdem sororis sue animam
depenetrare eius corpore egressam
incolumbe spetie celi setreta penctra¬
re. Qui tante eius glorie cõgan¬
dens omnipotenti deo in ymnis ⁊
laudibus gracias rebdidit eiusq
obitum fratrib denũciauit. Quo
etiam protinus misit ut eius corpꝰ
ad monastecium deferrent atq in
sepulchro qd̾ sibi ip̃e preparau̾at
ponerent. Quo ltõ bontigit ut
quorum mens uira semꝑ ĩ dño fu̾at eoꝵ
quooz corꝑora nec sepultirra seꝑarit¬
lio quoq tempore ẜuãdꝰ diaconꝰat¬

Expanded text:
nipotentis Dei ex feminae pectore miranipotentis Dei ex feminae pectore miraculum invenit. Nec mirum quod plus illo femina, quae diu fratrem videre cupiebat, in eodem tempore valuit: quia enim juxta Joannis vocem, Deus charitas est , justo valde judicio illa plus potuit, quae amplius amavit. Petr. eadem venerabilis femina ad cellam propriam recessisset, vir Dei ad monasterium rediit. Cum ecce post triduum in cella consistens, elevatis in aera oculis vidit ejusdem sororis suae animam de ejus corpore egressam, in columba specie coeli secreta penetrare. Qui tantae ejus gloriae congaudens, omnipotenti Deo in hymnis et laudibus gratias reddidit, ejusque obitum fratribus denuntiavit. Quos etiam protinus misit, ut ejus corpus ad monasterium deferrent, atque in sepulcro quod sibi ipse paraverat, ponerent. Quo facto contigit ut quorum mens una semper in Deo fuerat, eorum quoque corpora nec sepultura separlio quoque tempore Servandus diaconus at
Abbreviated transcription (Latin):
quatinus unũs idemq cẽtmomen¬
tum ⁊ leuare capud: et pluniam de¬
ponere. Bunt uir dei ĩt choruscos ⁊
tonitrua acqz ingentis pluuie ĩin¬
dationem uidens se ad monasteriũ
non posse remcare: cepit conqueri con¬
tristatus dicens. Parͥtat tibi omnipo¬
tens deus soror. Quid est quod fecisti:
Cui illa respondit. Etce te rogaui et
audire me noluisti: rogaui dñm me¬
um et audiuit me. Modo ergo si pote
egredere ⁊ me dimissa ad mõnasteriũ
iecede. Ip̃e autem extra tectum exire nõ
ualens qui remanere sponte noluit in
loco mansit inuitus. Sicq factum est
ut totam noctem ꝑuigilem ducerent:
atzper sacra spũalis uite colloquia se¬
se uicaria relatione saciarent. Qua
de ie dixit eum noluisse aliquid: sed
minime potuisse. Quia si uenerabi¬
lis uiri mentem aspicimus dubium
non est quod eandem serenitatẽ uolu¬
erit in qua descenderat ꝑmanere. Sed
contra hoc quod noluit: inuirtute cũ¬

Expanded text:
quatenus unum idemque esset momenquatenus unum idemque esset momentum, et levare caput, et pluviam deponere. Tunc vir Dei inter coruscos et tonitruos atque ingentis pluviae inundationem videns se ad monasterium non posse remeare, coepit conqueri contristatus, dicens: Parcat tibi omnipotens Deus, soror; quid est quod fecisti? Cui illa respondit: Ecce te rogavi, et audiri me noluisti; rogavi Dominum meum, et audivit me. Modo ergo si potes, egredere, et me dimissa ad monasterium recede. Ipse autem exire extra tectum non valens, qui remanere sponte noluit, in loco mansit invitus. Sicque factum est ut totam noctem pervigilem ducerent, atque per sacra spiritalis vitae colloquia sese vicaria relatione satiarent. Qua de re dixi eum voluisse aliquid, sed minime potuisse: quia si venerabilis viri mentem aspicimus, dubium non est quod eamdem serenitatem voluerit in qua descenderat permanere; sed contra hoc quod voluit, in virtute om
Abbreviated transcription (Latin):
monialis femina soror eius eum ro¬
gauit dicens. Queso te ne ista noc¬
te me deseras: ut usq mane aliquid¬
de celestis uite gaudiis loquamuri.
Cui ille respondit. Quid est quod
loqueris soror: mariere extra cellam
nullatenus possum. Tanta u̾o erat
celi serenitas: ut nulla maere nubes
appareret. Sanctimonialis femina¬
aut cum uerba fratris negantis au¬
diss: insertas digitis manus super
mensam posuit ⁊ caput inmanibus
omnipotententẽ dñm rogatura de¬
clinauit. Cumq leuaret de mensa ca
pud tanta chr choruschacionis ⁊ toni¬
trui uirtus tantaq inundacio plixui¬
e crupit: ut neqz benedictus neq fra
uere potuissent. Sanctimo nialis
quippe semina capud in manib de¬
dinans lacrimaꝵ pluuias in mensã¬
fuderat ꝑ quas segnitatẽ aeris ad
pluuiam traxit. Nec paulo tardius
post oracionem hiuundacio illa secu¬
ta est. Sz tanta fuit conueniencia o¬
racionis et inundationis. nt de mẽ¬
sa capud iam cum tonttruo leuaret.

Expanded text:
imonialis femina soror ejus eum roimonialis femina soror ejus eum rogavit, dicens: Quaeso te ne ista nocte me deseras, ut usque mane de coelestis vitae gaudiis loquamur. Cui ille respondit: Quid est quod loqueris, soror? Manere extra cellam nullatenus possum. Tanta vero erat coeli serenitas, ut nulla in aere nubes appareret. Sanctimonialis autem femina, cum verba fratris negantis audisset, insertas digitis manus super mensam posuit, et caput in manibus omnipotentem Dominum rogatura declinavit. Cumquput, tantae coruscationis et tonitrui virtus, tantaque inundatio pluviae erupit, ut neque venvere potuissent. Sanctimonialis quippe femina caput in manibus declinans, lacrymarum fluvifuderat, per quos serenitatem aeris ad pluviam traxit: nec paulo tardius post orationem inundatio illa secuta est, sed tanta fuit convenientia orationis et inundationis, ut de mensa caput jam cum tonitruo levaret: