comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quo dicit apłs. Caput xͥ ds̃ ẽ. Et lucas lineã gene¬
rationis xp̃i abimis ad sũma contexens. in choat
a iosepħ & consũmat indm̃ dũ dicit qͥ fuit heli.
& ꝑficiens lineã generis dicit qͥfuit dĩ. Iccirco dñ
in infernũ descendit. ut his qͥ ab eo ñ petralit̾ deti¬
nebant᷑ uiã aꝑiret reuertendi ad cę̧los. scđm testi¬
moniũ ysaie ꝓpħȩ dicentis. Posusti ꝓfundũ uram
maris. ut transirent liberati. Uram qͥppe xp̃s in
ꝓfundũ maris posuit. quando in infernũ descen¬
dens scĩs iter ad cęlos reuertendi monstrauit. Scĩ
ex tẽpore resurrectionis xp̃i statĩ ut de corpore exe¬
unt. moxad cęle stẽ habitationẽ ascendunt:
qđ antiqͥs patribñ dabatur. Nã ante aduen¬
tũ saluatoris quã ꝗͣ sine pena supplicii: tamen
ñ incęlo s in nferno scõꝵ animȩ tenebantur: ꝓqͥ
b absoluendis dñs in infernũ descendit. Xp̃s as¬

Expanded text:
quo Apostolus: Caput Christi Deus. Et Lucas lineam genequo Apostolus: Caput Christi Deus. Et Lucas lineam generationis Christi ab imis ad summa contexens inchoat a Joseph, et consummat in Deum, dicens: Qui fuit Heli; et perficiens lineam generis, ait: Qui fuit Dei. 15. Idcirco Dominus in inferno descendit, ut his qui ab eo non poenaliter detinebantur viam aperiret revertendi ad coelos, secundum testimonium Isaiae dicentis: Posuisti profundum maris viam, ut transirent liberati. Viam quippe Christus in profundum maris posuit, quando, in infernum descendens, sanctis iter ad coelos revertendi monstravit. 16. Sancti ex tempore resurrectionis Christi, statim ut de corpore exeunt, mox ad coelestem habitationem ascendunt, quod antiquis Patribus non dabatur. Nam ante adventum Salvatoris, quanquam sine poena supplicii, tamen non in coelo, sed in inferno sanctorum animae tenebantur, pro quibus absolvendis Dominus in infernum descendit.
Abbreviated transcription (Latin):
dituri ꝓpħa ñ tacuit dicens. Primꝰ ad syon dicit ecce ati¬
sum. & ierłm ȩuuangłistã dabo. Et uidi & ñerat neq:
extitit quisquã qͥ miret consiliũ: & interrogatꝰ respon¬
deret uerbũ. S quia ad gentes transiit. seqͥtur. Ecce
seruusm̃s suscipiã eũ: ȩlectꝰ nĩs cõplacuit sibi in illo
genꝰ sciret. ñ eũ utiq ꝑemisset. Qd nouerit diabolis
psalute humani generis xp̃m uenise. enceanio bnte¬
stimonio docetur. quẽ ut uidit cognoscendo ptimu¬
amisit: ita penã peccati nr̃i suscepit. ut ꝑ in debitam
penã suã debitã ablueret culpãnrãm. ut ꝓhoe dinut¬
teret diabolus quos reos tenebat. dũ unũ int̾ficit qͥni
ralri is terortalitate. qͣ interimendã ile appetebat
manitatis inpetit qͥ patebat. qͣsi hamo diuinitatis
eius captꝰ ẽ qui latebat. Est enĩ in xp̃o hamꝰ diuini¬
taf. esca autẽ carolinea genealogia: quȩ exeuuan¬
głio recitatur. Teriens uͦ hanc lineã ds̃ pater ẽ: de

Expanded text:
acuit dicens: Primus ad Sion dicet: Adsum, et Jerusalem evangelistam dabo. Et vidi, et non erat, neque exstitit quisquam qui iniret consilium, et interrogatus responderet verbum. Sed quia ad gentes transivit sequitur: Ecce servus meus, suscipiam eum, electus meus, complacuit sibi in illo genus scisset, non utique eum peremisset. Quod noverit diabolus pro salute humani generis Christum venisse, Evangelii testimonio docetur; quem ut vidit, cognoscendo pertimuadmisit; ita poenam peccati nostri suscepit, ut per indebitam poenam suam debitam aboleret culpam nostram, ut per hoc amitteret diabolus quos reos tenebat, dum unum interfecit, qui carnis mortalitate, quam interimendam ille appetebat,manitatis impetit, quae patebat, quasi homo divinitate ejus captus est, quae latebat. Est enim in Christo hamus divinitas, esca autem caro, linea genealogia, quae ex Evangelio recitatur. Tenens vero hanc lineam Deus Pater est, de
Abbreviated transcription (Latin):
infundatur aurib. ad cor nũquã descendet:
toris quidem ꝑstrepit. s interius nicbil ꝓfieita buio
aute di sermo infusus aurib ad cordis intima ꝑue¬
nit. quanddo dĩ gra mentẽ interius ut intelligat
tanguꝰ Sicut eni quosdã flamma caritatis sue ds̃
illuminat. ut uitalit̾ saprant: ita quosdã frigidos
torpentesq deserit: ut sine sensu ꝑsistant. Heriq¬
in acumine intelligendi uiuaces excrstunt.s: loquen di
inopia angustantur. Quidã uero in utrisq pollent.
qura &e sciendi copiã & dicendi efficatiam habent.¬

Expanded text:
infundatur auribus, 292 ad cor nunquam descendit; foris quidem perstrepit, sed interius nil proficit. Tunc autem Dei sermo infusus auribus ad cordis ultima pervenit, quando Dei gratia mentem interius, ut intelligat, tangit. 2. Sicut enim quosdam flamma charitatis suae Deus illuminat, ut vitaliter sapiant, ita quosdam frigidos torpentesque deserit, ut sine sensu persistant. 3. Plerique acumine intelligendi vivaces existunt, sed loquendi inopia angustantur. Quidam vero in utrisque pollent, quia et sciendi copiam, et dicendi efficaciam habent.
Abbreviated transcription (Latin):
uita. in opes recessuri a uita.Si gͦ bona mundi huiꝰ ꝑitura
credimꝰ. cur ꝑitura tanto amore cupimꝰ : Plerumq poten¬
tes tanta cupiditatis rabie inflãmantur. ut de confini¬
b suis pauperes excludant: nec habitare ꝑmittant. Qui¬
&e agrũ ad agrũ copulatis: usq ad terminũ loci. Num¬
quid soli uos habitatores in medio terrȩ : Tales quippe
homines infernũ id ẽ diabolũ rapere ad ꝑditionẽ ide
ꝓpħa sequenter adnuntiat dicens. ꝓpterea dilatauit in¬
fernꝰ animã suã. & aꝑuit os suũ absq ullo termino: &
descendent fortes eius & sullimes glosiq eiꝰ ad eũ. Neo mi

Expanded text:
vita, inopes recessuri sumus a vita. Si bona mundi hujus peritura vita, inopes recessuri sumus a vita. Si bona mundi hujus peritura credimus, cur peritura tanto amore cupimus? 9. Plerique potentes tanta cupiditatis rabie inflammantur, ut de confiniis suis pauperes excludant, nec habitare permittant. Quiagrum agro copulatis usque ad terminum loci. Nunquid soli vos habitabitis in medio terrae ? Tales quippe homines infernum, id est, diabolum rapere ad perditionem idem propheta sequenter annuntiat, dicens: Propterea dilatavit infernus animam suam, et aperuit os suum absque ullo termino, et de
Abbreviated transcription (Latin):
ciditur radia criminũ. ñ pullulant cȩterȩ soboles pec¬
catoꝵ. Multicausa cupiditatis terrenȩ etiã ipsã fidem
renunciauerunt. Cupiditas enĩ xp̃m uendidit. Nã &
plerisq tantũ in reb alienis ẽ desideriũ. ut eriã homi
eidiũ ꝑpetrare ñ uereant᷑: sicut acab qͥ appetitu cupi¬
ditatis suȩ sanguinis expleuit effusionẽ. Sepe iniqͥ ma¬
la qͦ concupiscunt adsequunt᷑. quatinꝰ de affectu mali
desiderii forciꝰ puniant᷑. Electos autẽ suos ds̃ ñ dimittit
exꝑientia resipiscant reuerti ad dm̃: qđ in mente ges¬
serunt. Dñ gͦ sibi ꝓpitiũ nouerit aduersari. qui qđ tem¬
poralit̾ concupiscit non ꝑmittit᷑ ad implere. Secreto autẽ
ꝑ enĩ auarꝰ eget. quantoq magis adquirit: tanto am¬
plius querit. Nec solũ desiderio augendi excruciat᷑. s
etiã amittendi metu afficit᷑. Inopes nascimur in hac

Expanded text:
ciditur radix criminum, non pullulant caeterae soboles pecciditur radix criminum, non pullulant caeterae soboles peccatorum. 5. Multi causa cupiditatis terrenae etiam ipsam fidem renuntiaverunt. Cupiditas enim Christum vendidit. Nam et plerisque tancidium perpetrare novereantur, sicut Achab, qui appetitum cupiditatis suae sanguinis explevit effusione . 6. Saepe iniqui mala quae concupiscunt assequuntur, quatenus de affectu mali desiderii fortius puniantur. Electos autem suos Deus non dimittit experientia resipiscant reverti ad Deum, quod his mente recesserunt. Deum ergo sibi propitium noverit adversari, qui quod temporaliter concupiscit non permittitur adimplere. Secreto autem per enim avarus eget; quantoque magis acquirit, tanto amplius quaerit; nec solum desiderio augendi excruciatur, sed etiam amittendi metu afficitur. 8. Inopes nascimur in hac
Abbreviated transcription (Latin):
Nitia ꝑse mala sunt: comugia uͦ &e potestates ꝑse quidem
bona st̃. ꝑeauͦ qͦ circaea sunt mala existunt. Coniuigia enĩ
uoorẽ acciprat. Sic & potestates ꝑ elationẽ &e oppressionẽ
ꝑ iusticiȩ qͦq p̃uaricationẽ malȩ excistunt. Nocent enĩ
quȩ surgentes e latere nocent eis qͥ recto itnere gradi
nis edomuerit cupiditates. Non potest ad contemplã¬
dũ dm̃ mens esse libera. quȩ desideriis huiꝰ mundi &e
cupiditatib in hiat. Neq eni alta conspicere poterit oclłs
quẽ puluis claudit. Omi peccato peior ẽ auaricra. &e
amor pecuniarũ. Unde & ꝑ salomonẽ dr. Nichil ẽ scelestiꝰ
quã amare pecunia. Hȩc enĩ animã suã uenalẽ facit. qm̃
in uita sua ꝓiecit intima sua. Cupiditas om̃iũ criminum
materia ẽ. Unde & apłs ait. Radix omĩũ maloꝵ ẽ cupidi¬
tas. quã quidã appetentes errauerunt afide. Si gͦ suc¬

Expanded text:
Vitia per se mala sunt, conjugia vero et potestates per se quidem Vitia per se mala sunt, conjugia vero et potestates per se quidem bona sunt; per ea vero quae circa ea sunt, mala existunt. Conjugia enim rem habeat . Sic et potestates per elationem, per oppressionem, per justitiae quoque praevaricationem malae existunt. Nocent enim quae surgentes a latere nocent eis qui recto itinere gradiunis edomuerit cupiditates. 2. Non potest ad contemplandum Deum mens esse libera, quae desideriis hujus mundi et cupiditatibus inhiat. Neque enim alta conspicere poterit oculus quem pulvis claudit. 3. Omni peccato pejor est avaritia et amor pecuniarum. Unde et per Salomonem dicitur: Nihil est scelestius quam amare pecuniam ; hic enim animam suam venalem facit, quoniam in vita sua projecit intima sua. 4. Cupiditas omnium criminum mater est. Unde et Apostolus ait: Radix omnium malorum cupiditas est; quam quidam appetentes erraverunt a fide . Si ergo suc
Abbreviated transcription (Latin):
les manent & m̃te oꝑis boni fecunditate. Qui recte de
urginitate gauderent. si aliis prauis oꝑib non in
desideriis non subtrahit᷑: quãuis hunc luxurra car¬
nis ñ polluat. diuersa tamen mundatiȩ conuersatis¬
onis oꝑatio maculat. Uirgines de suis meritis głan¬
tes hẏpoeritis cõparantur. qͥ głam boni oꝑis foris
appetunt: quã intra conscientiã humiles habere
debuerunt. Tales gͥ ad ꝓmissa cȩlestia ñ ꝑueniunt. quia ip
est in ȩuuangłio ñ habere uirgines inuasis oleũ. id ẽ ñser¬
uare intra conscientiã boni oꝑis testimoniũ. s in faciẽ gła¬
ri apud homines: non in corde apud dm̃. Ruina adulteris
accipit᷑ clandestina inatrimonii. meluisq ẽ uxorẽ ducere.
quã ꝑ libidinis ardorẽ ꝑire. Quidã coniugale decꝰ ñ ꝓ gig¬
nendis filiis delectantur. s hoc ꝓturbulenta carnis & libi¬
dinosa consuetudine appetunt. sicq bonũ utunt᷑ male.

Expanded text:
les manent mente, operisque boni fecunditate; qui recte de les manent mente, operisque boni fecunditate; qui recte de virginitate gauderent, si aliis pravis operibus non desideriis non subtrahitur, quamvis hunc luxuria carnis non polluat, diversa tamen mundanae conversationis operatio maculat. 11. Virgines de suis meritis gloriantes hypocritis comparantur, qui gloriam boni operis foris appetunt, quam intra conscientiam humiles habere denim in Evangelio non habere virgines in vasis oleum , id est non servare intra conscientiam boni operis testimonium, sed in facie gloriari apud homexcipitur destina matrimonii; meliusque est 248 uxorem ducere quam per libidinis ardorem perire. 13. Quosdam conjugale decus non pro gignendis filiis delectat, sed hoc pro turbulenta carnis et libidinosa consuetudine appetunt, sicque bono male utuntur. 14.
Abbreviated transcription (Latin):
ternũ dabo eis qđ ñ ꝑibit. Amanda ẽ pulchritudo ca
stitatis. cuiꝰ degustata delectatio dulcior inuenitur ꝗͣ
olata scõꝵ. Castitas securitas mentis. sanitas corporis. Unde
& aliquos gentiliũ ginnicos ꝑpetuã ueneris abstinenti¬
am exercuisse. ne uirtutẽ libidine frangerent. Luxuri¬
osa namq uita carnẽ cito debilitat. fractãq celerit̃ ducit
ad senectutẽ. Om̃e peccatũ ꝑ pęnitentiã recipit uulneris
sanitatẽ. Uirginitas autẽ si labit᷑. nullatenꝰ reꝑat᷑. Nam
quanus pęnitendo ueniȩ fructũ recipiat. incorruptio¬
nẽ tam̃ nullatenꝰ recipit pristinã. Uirgo carne ñ mentẽ
nullũ p̃miũ habet in reꝓmissione. Unde & insipientib
uirginib saluator in uidicio ueniens dicit. Am̃dico uo¬
b nescio uos. Ubi enĩ iudicans mentẽ corruptã in uene¬
rit. carnis ꝓculdubio incorruptionẽ dampnabit. Ni
chil ꝓdest incorruptio carnis. ubi ñ ẽ in te gritas men

Expanded text:
pit. 4. Virgines feliciores sunt in vita aeterna, Isaia testante: Haec stitatis, cujus degustata delectatio dulcior invenitur quaitudo inviolata sanctorum. Castitas securitas mentis, sanitas corporis; unde et aliquos gentilium gymnicos legimus perpetuam Veneris abstinentiam exercuisse, ne virtutem libidine frangerent. Luxuriosa namque vita carnem cito debilitat, fractamque celeriter ducit ad senectutem. 6. Omne peccatum per poenitentiam recipit vulneris sanitatem; virginitas autem, si labitur, nullatenus reparatur. Nam quamvis poenitendo 247 veniae fructum percipiat, incorruptionem tamen nullatenus recipit pristinam. 7. Virgo carne, non mente, nullum praemium habet in repromissione. Unde et insipientibus virginibus Salvator in judicio veniens, dicit: Amen, dico vobis, nescio vos . Ubi enim judicans mentem corruptam invenerit, carnis procul dubio incorruptionem damnabit. 8. Nihil prodest incorruptio carnis, ubi non est integritas ment
Abbreviated transcription (Latin):
sidio cupiditatis suȩ exestuant. fatu diabolicȩ inspiratio¬
uetito manducaret. accendit chain mentẽ inuidia ut
frẽm occideret: accendit salomonẽ luxuria efacib ut
ꝑ amorẽ libidinis idola adoraret: accendit achab eripidi
tionib diabolꝰ corda hominũ occultis deprauat cupidi¬
tatib.

Expanded text:
sidorus, exaestuant, flatu diabolicae inspiratiovetito manducaret. Accendit Cain mentem invidia, ut fratrem occideret. Accendit Salomonem luxuriae fascibus, ut per amorem libidinis idola adoraret. Accendit regis Achab antionibus diabolus corda hominum occultis depravat cupiditatibus.
Abbreviated transcription (Latin):
in quib fuerint laboriosa certamina.
autẽ tribuit᷑. quando ds̃ gemitu in t̾no pulsatur.
Prelatã esse uirginitatẽ coniugiis nuptiarũ. Illud emĩ
bomi: hoc optimũ. Coniugiũ concessũ ẽ: uirginitasad¬
monita tantũ ñ iussa. S icło tantũ admonita. quiani¬
mis excelsa. Geminũ ẽ bonũ uirginitatis. quia & in
hoc mundo sollicitudinẽ scłi amittit: & in futuro ȩt̃¬

Expanded text:
in quibus fuerint laboriosa certamina. autem tribuitur, quando Deus gemitu interno pulsatur. 2. Praelatam virginitatem esse nuptiis. Illud enim bonum, hoc optimum. Conjugium concessum est , virginitas admonita tantum, non jussa. Sed ideo tantum admonita, quia nimis excelsa. 3. Geminum est bonum virginitas, quia et in hoc mundo sollicitudinem saeculi amittit, et in futuro aete
Abbreviated transcription (Latin):
tute uitiũ gignit᷑. dũ quisq de castitatis & abstinenti ȩ
meritis głatur. Nã &e qui elemosinã uanȩ głȩ causa im¬
ꝑtit. ex uirtute uitiũ facit. S & is qͥ de sapientia arro¬
gantiã habet. & qui ꝓ iusticra p̃miũ appetit: & qͥ aliqđ¬
ddonũ dĩ qđ meruit insuã laudẽ conuertit. aut in ma¬
los usus assumit. ꝓculdubio uirtutẽ in uitiũ transfert.
homines de uirtutib uitia nutriunt exx quib ꝑeant.
terũ ds̃ arte potentissima ex nr̃o uitio uirtu tesfor¬
mat. quib nos ab iniquitate reformet

Expanded text:
tute vitium gignittute vitium gignitiatur. Nam et qui eleemosynam vanae gloriae causa impertit, ex virtute vitium facit. Sed et is qui de sapientia arrogantiam habet, et qui pro justitia praemium appetit, et qui aliquod donum Dei quod meruit in suam laudem convertit, aut in malos usus assumit, procul dubio virtutem in vitium transfert. 7. Homines de virtutibus vitia nutriunt, ex quibus pereant. Iterum Deus arte potentissima ex nostro vitio virtutes format, quibus nos ab iniquitate reformet
Abbreviated transcription (Latin):
ex se uitia gignunt. Quod fit ꝑ inmoderatũ anira
appetirum. cui non sufficit donum qđ meruit: nisi inde aut
laudes aut lucra dampnanda quesierit. Interdũ uirtuteᷤ
uitia gignunt. dũ aliquando ꝓtempore oportuno mini¬
me relaeantur. Sicq fit ut quȩ congruoloco uirtuteᷤ
sunt: in congruo uitia deputent᷑. ueluti si ꝓ fr̃is aduentu
canonicũ non soluatur ieiuniũ. Uirtutũ gͥ discretionẽ
a paulo apło sume. qui ad tẽpꝰ egit qđ agendũ esse om̃i
noꝓhibuit. Itẽ quȩdã uirtutes dũ discretioni ñ serui¬
unt: inuitiis transeunt. Nã sepe iustieia dũ suũ mo¬
dũ excedit. crudelitatis seuitiã gignit: & nimia pie¬
tas dissolutionẽ disciplinȩ parturit. & zelistudium
dũ plus ẽ quã oportet in iracundię uitiũ transit: &¬
multa mansuetudo corporis segnitiẽ gigint. Prudents
autẽ iuri discretio sollert̃ ꝓspicit ne bonũ intẽꝑant̃ agat.¬
& ne de uirtute in uitiũ transeat. Itẽ apud quosdã exxuir¬

Expanded text:
ex se vitia gignunt: quod fit per immoderatum animi appetitum, cui non sufficit donum quod meruit, nisi inde aut laudes aut lucra damnanda quaesierit. 2. Interdum virtutes vitia gignunt, dum aliquando pro tempore opportuno minime relaxantur. Sicque fit, ut quae congruo loco virtutes sunt, incongruo vitia deputentur, veluti si pro fratris adventu canonicum non solvatur jejunium. 3. Virtutum igitur discretionem a Paulo apostolo sume, qui ad tempus egit, quod agendum esse omnino prohibuit. 4. Item quaedam virtutes, dum discretioni non serviunt, in vitia transeunt. Nam saepe justitia, dum suum modum excedit, crudelitatis saevitiam gignit; et nimia pietas dissolutionem disciplinae parturit, et zeli studium, dum plus est quam oportet, in iracundiae vitium transit, et multa mansuetudo torporis segnitiem gignit. 237 5. Prudentis autem viri discretio solerter prospicit, ne bonum intemperanter agat, et de virtute in vitium transeat 6. Item apud quosdam ex vir
Abbreviated transcription (Latin):
dũ exe ipsa scientra extolluntur: & ibi peccant. ubi pec¬
cata mundare debuerunt. Numꝗͣ consequunt᷑ legen¬
do ꝑfectam scientiã arrogantes. Nam qͣuis sapientes
in suꝑficie uide antur. medullitꝰ tamen ueritatis ar¬
chana ñ tangunt: quia suꝑbie nube p̃pediuntur.
Semꝑ enĩ suꝑbi legunt. & querunt & non ꝗͣ inue¬
niunt. Diuinȩ legis penetralia humilib & bene ad
dm̃ intrantib patent. prauis autẽ atq suꝑbis clau¬
duntur. Nã quãuis diuina eloquia in lectione arro¬
gantib sint aꝑta. in ministerio tam̃ clausa atq oc¬
culta sunt. Dum sermo dĩ fidelib lux sit: reꝓbis au
tem ac suꝑbis qͦdã mͦ tenebrescit. & unde illi illu¬
minant᷑. inde isti cecantur.

Expanded text:
ntur, et ibi peccant, ubi peccata mundare debuerant. 2. Nunquam consequuntur legendo perfectam scientiam arrogantes. Nam quamvis sapientes in superficie videantur, medullitus tamen veritatis arcana non tangunt, quia superbiae nube praepediuntur. Semper enim superbi legunt, quaerunt et nunquam inveniunt. 3. Divinae legis penetralia humilibus, et bene ad Deum intrantibus patent; pravis autem atque superbis clauduntur. Nam quamvis divina eloquia in lectione arrogantibus sint aperta, in mysterio tamen clausa sunt atque occulta. 4. Dum sermo Dei fidelibus lux sit, rtem ac superbis quodam modo tenebrescit: et unde illi illuminantur, inde isti caecantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tit desideria. In quib & siñdũ se monachus alliget
opere. iã tamen alligat cogitationis amore. Longe
quippe ẽ a deo animꝰ. cui hȩc ad huc uita dulcis est.
Iste enĩ quid de suꝑnis appetat quid de infimis fu¬
giat nescit. Namsicut scriptũ ẽ. qui apponit scien¬
tiã: apponit dolorẽ. Quantũ enĩ quisq potuerit su¬
ꝑna scire quȩ appetat. tanto de infimis acrius qui¬
b inheret dolere debet. ꝓpter hoc enĩ & racob apł̃s
Qui adhoc conuersionẽ scĩtatis p̃tendit. ut aliis quan¬
doq preesse desideret: nste ñ discipulus ocpis: praui¬
tatis sectator excistit. quia ñ ꝓdeo s ꝓ scłi honore

Expanded text:
tit desideria; in quibus etsi nondum se monachus alliget tit desideria; in quibus etsi nondum se monachus alliget opere, jam tamen alligat cogitationis amore. Longe quippe a Deo est animus, cui haec adhuc vita dulcis est. Iste enim quid de supernis appetat, quid de infimis fugiat, nescit. Nam sicut scriptum est: Qui apponit scientiam, apponit et dolorem. . 2. Quantum enim quisque potuerit superna scire, quae appetat, tanto de infimis acrius quibus inhaeret dolere debet. Propter hoc enim et Jacobus apostolus Qui ad hoc conversionem sanctitatis praetendit, ut aliis quandoque praeesse desideret, iste non discipulus Christi, sed pravitatis sectator existit, quia non pro Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dantur fidelib cõmunem in secło uitam
degentib. atq alia seło huic renuntiantib. Illis enĩ
dicitur ut sua omĩa bene gerant. istis ut sua omnia
derelinquant. Illi p̃ceptis generalib adstringunt᷑.
isti p̃cepta generalia ꝑfectius uiuendo tr̃ascendunt.
Ad ꝑfectũ ñ sufficit. nisi ab negatis omnib suis etiã
se ipsum quisq ab neget.S quid est se ipsũ ab ne¬
gare. nisi uoluntatib ꝓpriis renuntiare: Ut qui su¬
ꝑbus erat sit humił. qui iracundus ẽ: studeat esse¬
mansuetus. Nam siita quisq renuntiet quib: pos¬
sider omĩb ut suis ñ renuntiet morib: ñ est xp̃i dis¬
cipulus. Qui enĩ renuntiat reb suis. sua abnegat. Qi
ũ renuntrat morib prauis. semet ipsũ scilicet ab ne¬
gat. Unde & dñs. Iui uult inqͥt post me uenire:
tur. quanto suꝑni amoris ꝓpositũ dissolute ap¬
petunt. tanto ꝓcluius ad mundi amorẽ denuore¬
ducuntur. Nam ꝓfessio ñ ꝑfecta p̃sentis uitȩ repe¬

Expanded text:
quae dantur fidelibus communem in saeculo vitam degentibus, atque alia saeculo renuntiantibus. Illis enim dicitur ut sua omnia bene gerant, istis ut sua omnia derelinquant. Illi praeceptis generalibus astringuuntur; isti praecepta generalia perfectius vivendo transcendunt. 2. Ad perfectum non sufficit, nisi ut, abnegatis omnibus suis, etiam seipsum quisque abneget; sed quid est seipsum abnegare, nisi voluptatibus propriis renuntiare? Ut qui superbus erat sit humilis; qui iracundus esse studeat mansuetus. Nam si ita quisque renuntiet quae possidet omnibus, et suis non renuntiet moribus, non est Christi discipulus. Qui enim renuntiat rebus suis, sua abnegat; qui vero renuntiat moribus pravis, semetipsum scilicet abnegat. Unde et Dominus: Qui vult, inquit, post me venire, tur, quanto superni amoris propositum dissolute appetunt, tanto ducuntur. Nam professio non perfecta praesentis vitae repe
Abbreviated transcription (Latin):
domelius fieret. Lon sic que admodũ nos transitorie
dicimꝰ fiat aliqͥd. ic ds̃ dicit fiat cęlũ in principio. Illud
enĩ sempit̾ne in ũbo unico dictũ ẽ. Si transitorie dictũ
est a dõ fiat. erat utiq creatura aliqͥ unde iã tał fieret
uox. Sꝗ uia anteꝗͦ diceret fiat nulla extitit creatu¬
ra. ipsii fiat qđ dictũ ẽ. inȩt̾nitate uerbi ñ uocis sono enun¬
tiatũ est. Nonsepties a dõ uisa septiesq laudata ẽ creatũ¬
ra. qͦ anteqͣ fieret ꝑfecte ab illo uisa est. s dũ nos singia
uidentes laudamꝰ. tanꝗͣ ipse uideat laudet q ꝑ nos. Sic̃

Expanded text:
do melius fieret. 131 15. Non sic quemadmodum nos transitorie do melius fieret. 131 15. Non sic quemadmodum nos transitorie dicimus, fiat aliquid, sic Deus dixit Fiat coelum in principio. Illud enim sempiterne in verbo unico dictum est. Si transitorie dictum est a Deo Fiat, erat utique creatura aliqua, unde jam talis fieret vox. Sed quia antequam diceret Fiat, nulla exstitit creatura, ipsum Fiat quod dictum est, in aeternitate Verbi, non in vocis sono, enuntiatum est. 16. Non septies a Deo visa, septiesque laudata est creatura, quae antequam fieret perfecte ab illo est visa; sed dum nos singula videntes laudamus, fit tanquam ipse videat, laudetque per nos, sicut est
Abbreviated transcription (Latin):
Quoꝵ ꝓpt̾ unitatẽ insinuandã non dies pͥmꝰ:s dies
dictꝰ est unꝰ. Et iccirco ipse repetit᷑ semꝑ in exequuti¬
one creaturȩ. Qui dies. hoc est natura angłoꝵ quan
do creaturã se ipsã cotẽplabatur. qͣndo qͦdã modo uesꝑa¬
scebat. Nlon antẽ ꝑmanendo in eiꝰ creature contuitu.
s laudẽ eiꝰ addm̃ referens: eãq meliꝰ in diuina ratio¬
ne conspiciens. continuo matie fiebat. Si uͦ ꝑmaneret
neglecto creatore in creaturȩ aspectu. iam non uesꝑa. s
nox utiq fieret. Dum se creatura melius in dõ quã in
seipso nouit. ipsa sui cognitio quȩ maior in deo ẽ: dies
& lux dr̃. Cognitio uͦ sui inse ipsa ad cõpensationẽ cogniti¬
onisillius ꝗͣ est indõ qͥa longe inferior ẽ. uespera nomi¬
natur. Ideoq post uesperã mane fiebat. qͥa dũ suã in se
cognitionẽ sibi satiffacere ñ agnosceret. ut se pleniꝰ nosse
potuisset. ad dm̃ sese referebat creat᷑a. in qͦ se dies agnoscen¬

Expanded text:
qui propter unitatem insinuandam, non dies primus, sed dies dictus est unus, et idcirco ipse repetitur semper in exsecutione creaturdo creaturam ipsam contemplabantur, quodammodo vesperascebat; non autem permanendo in ejus creaturae contuitu, sed laudem ejus ad Deum referens, eamque melius in divina ratione conspiciens, continuo mane fiebat. Si vero permaneret, neglecto Creatore, in creaturae aspectu jam non vespera, sed nox utique fieret. 14. Dum se creatura melius in Deo quam in se ipsa noverit, ipsa sui cognitio, quae major in Deo est, dies et lux dicitur. Cognitio vero sua in seipsa, ad compensationem cognitionis illius, quae est in Deo, quia longe inferior est, vespera nominatur. Ideoque post vesperam mane fiebat . Quia dum suam in se cognitionem sibi satisfacere non agnosceret, ut se plenius nosse potuisset, ad Deum esse referebat creatura, in quo dies se agnoscen
Abbreviated transcription (Latin):
ca natura qͦ non ẽp̃uaricata lux dr̃. illa autẽ qͦ p̃uarica¬
taẽ tenebrarũ nomine nuncupatur. Unde & in prin¬
cipio lux a tenebris diuiditur. S quia & hos & illos¬
ds̃ creauit. in de formans uicẽ & creans tenebras. Uerũ¬
tamen bonos angłos ñ tantũ creanss etiã formans. ma¬
los uero creans tantũ ñ formans. Hoc de hominib bo¬
nis malisq accipiendũ ẽ. Post admimeratã cęli ter req
creaturã idõ nominatur in genesi sp̃s sc̃s. ut qͥa suꝑfer¬
ri eũ dici oportebat: ante illa nommnarentur qͦrũ cre
ator sp̃s sc̃s suꝑ ferri diceretur. Quod & paulus indicat
apłs dũ suꝑ eminẽtẽ uiã caritatis demonstrat. Idõ su¬
natura suo ponde nitit᷑. Ignis autẽ & oleũ merito suꝑi¬

Expanded text:
ca natura, quae non est praevaricata, lux dicitur; illa autem quae praevaricaca natura, quae non est praevaricata, lux dicitur; illa autem quae praevaricata est, tenebrarum nomine nuncupatur. Unde et in principio lux a tenebris dividitur. Sed quia et hos et illos creavit, inde formans lucem et creans tenebras, verumtamen bonos angelos non tantum creans, sed et formans; malos vero creans tantum, et non formans. Hoc et de hominibus bonis malisque accipiendum est. 10. Post annumeratam coeli terraeque creaturam, ideo nominatur in Genesi Spiritus sanctus, ut quia superferri eum dici oportebat, ante illa nominarentur quorum creator Spiritus sanctus superferri diceretur. Quod et Apostolus indicat , dum supereminentem viam charitatis demonstrat. 11. Ideo su Unaquaeque natura suo pondere nititur. Ignis autem et 130 oleum merito su
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo noluit. Quib respondendũ ẽ. Uoluntas eĩ dõẽ
uile ẽ. hoc est gͦ uoluntas eiꝰ. Ma teries ex qͥ toriia. ei
inunduns. origine ñ tẽpore resa se factas precessit. uit
sonꝰ cantũ. Prior ẽ enĩ sonꝰcantu. quia suauitas dor¬
lene ad sonũ uocis ñ sonꝰ ꝑtinet add suauitatẽ. Ao ꝑ hos
utrũq simulst̃. s ille ad que ꝑtinet coamt taior ã.
idẽ sonus. Materia e& qͣ cȩlũ terraq formata ẽ ideo
informis dictae. qͥa nondũ exc ea formata eranie e ne
formari restabant. Uerũtamen ipsa materis ex michi¬
lo facta fuerat. Aliud aliqͥd fieri posse. aluid fieri aeie¬
se esse. fieri ne cesse ẽ qd ds naturis inseruit. fieri aut
posse ẽ qđ extra cursũ inditũ naturarũ crertor t
faceret gͥndoq uoluit reseraut. Non coehoe si estas¬
tiam habere credendȩ st̃ tenebrȩ. qͥa dicit dus ꝑx
phetam. ego dñs formans lucẽ & creans tenebras: s qͥa angłi¬

Expanded text:
iquando non voluit. Quibus respondendum est: Voluntas Dei Deus est, iquando non voluit. Quibus respondendum est: Voluntas Dei Deus est, bile est. Haec est ergo voluntas ejus. 6. Materies ex qua formatus est mundus , origine, non tempore, res a se factas praecessit, ut sonus cantum. Prior enim est sonus cantu, quia suavitas cantilenae ad sonum vocis, non sonus pertinet ad suavitatem; ac per hoc utrumque simul sunt; sed ille ad quem pertinet cantus prior est, id est, sonus. Materies, ex qua coelum terraque formata est, ideo informis vocata est, quia nondum ex ea formata erant quae formari restabant; verum ipsa materia ex nihilo facta erat. Aliud est aliquid fieri posse, aliud fieri necesse esse. Fieri necesse est quod Deus naturis inseruit, fieri autem posse est quod extra cursum indictum naturarum creator ut faceret quandoque voluit reservavit. Potiam habere credendae sunt tenebrae, quia dicit Dominus per prophetam: Ego Dominus formans et creans tenebras ; sed quia angeli
Abbreviated transcription (Latin):
undris ea reb uisibilib s tamen in uestigabilib
constat. Homo autẽ ex rerũ uniuersitate cõpositus.
alt̃ in breui qͦdã mͦ creatꝰ est mundus. Ratiomundi deu¬
no considanda ẽ homine. Nã sicut ꝑdimensiones ȩtatum
ad finẽ homo uergitur. ita & munł ꝑ hoc qđ distenditꝰ
tẽ pore deficit. Quia unde homo atq mund crescere
fuisset cogitatio. quando in suo ȩt̾no maneret consi¬
lio huiꝰ mundi constructio. Nec tẽpus ante pͥncipiũ.
sed ȩternitas fuit. Tempiis uͦ a substructione creaturȩ. ñ
creatura cepit a tẽpore. Quidã aiunt. Quid fatiebat ds̃.
antequã cȩlũ faceret: Curnoua uoliantas in dõ ut mun¬
dus conderet᷑ nata ẽ: S noua uoluntas in dõ ñ est excor
ta: quia & si inre mundus ñ erat. in ęt̾natamen rati¬
one &e consilio semꝑ erat. Dicunt qͥdã quia subito uo¬
luit ds̃ facere mundũ quẽ ante non fecerat. uolunta¬
tẽ dĩ imutari arbitrantes. qͥ aliqͣndo uoluit qdđ ad¬

Expanded text:
ue ex rebus visibilibus, sed tamen investigabilibus constat; homo autem ex rerum universitate compositus, alter in brevi quodammodo creatus est mundus. Ratio mundi in uno consideranda est homine. Nam, sicut per dimensiones aetatum ad finem homo vergit, ita et mundus per hoc quod distenditur tempore, deficit, quia unde homo atque mundus crescere fuisset cogitatio, quando in suo aeterno maneret consilio mundi constructio; nec tempus ante principium, sed aeternitas fuit; tempus enim a substitutione creaturae, non creatura coepit a tempore. In antequam coelos faceret? Cur nova voluntas in Deo ut mundum conderet orta est? Sed nova voluntas in Deo exorta non est, quia etsi in re mundus non erat, in aeterna tamen ratione et consilio semper erat. 5. Dicunt quidam: Quid subito voluit Deus facere mundum, quem ante non facit? Voluntatem Dei immutari arbitrantes, qui aliquando voluit quod al
Abbreviated transcription (Latin):
gularit᷑ uͦ tantũ bonã. Quia & menbra corporis cũ sip
ta bona sint: maiꝰ tamen bonũ fatiunt. dũ singla omia
ual de bonũ corpꝰ efficiunt. Decor elementoꝵ omium.
in pulcro & apto consistit. S pulcrũ esse qđ ꝑse ipsũ est
pulcrũ. ut homo ex anima & menbris omĩb constanc.
Aptũ uͦ esse: ut uestimentũ & uctũ. Ideoq hominẽ di¬
ci pulcrũ ad se: quia non uestimento & uictui homo est
necessarius. s ista homini. Idõ autẽ illa apta. qͥa ñ sibi
sicut homo pulera aut ad se: s ad aliud id ẽ ad hominem
accõmodata ñ sibimet necessaria. Hoc & de cęteris ele¬

Expanded text:
poris, cum sint singula bona, majus tamen bonum faciunt, dum singula omnia valde bonum corpus efficiunt. 18. Decor elementorum omnium in pulchro et apto consistit; sed pulchrum ei quod se ipsum est pulchrum, ut homo ex anima et membris omnibus constans. Aptum vero est, ut vestimentum et victus. Ideoque hominem dici pulchrum ad se, quia non vestimento et victui est homo necessarius, sed ista homini; ideo autem illa apta, quia non sibi, sicut homo, pulchra, aut ad se, sed ad aliud, id est, ad hominem accommodata, non sibimet necessaria. Hoc et de caeteris ele
Abbreviated transcription (Latin):
alũ a cliabolo ñ est creatũ s inuentũ. Et idõ ni¬
chil ẽ malũ. qͥa sine dõ factũ ẽ nichil. Ds̃ autẽ
malũ ñ fecit. Non qͥa alicubi aut aliqͣndo erat malũ.
unde fieret diabolꝰ malus. s qura uitiũ ẽ dũ esset an¬
głs bonꝰ. suꝑbiendo effectꝰ ẽ malus: & ideo recte dr̃ ab

Expanded text:
 est creatum, sed inventum; et ideo nihil est malum, quia sine Deo factum est nihil, Deus autem malum non fecit. Non quia alicubi aut aliquando erat malum, unde fieret diabolus malus, sed quia vitio suo, dum esset angelus bonus, superbiendo effectus est malus; et ideo recte d
Abbreviated transcription (Latin):
niũ qui ait. Residuũ erucȩ comedit locusta. & residu¬
ũ locustȩ comedit bruchus: &e residitũ bruci come¬
dit rubigo. Prdid gͦ ista sub uitioꝵ allegoria colliguai¬
tur. quia sequit᷑ exeꝑgiscimini eb rii &e flete. Aliquan¬
do urilit̾ peccator in minimis uitiis cadit. ut maiora
utiliꝰ caueantur. Nege paulũ apłm minora ꝑmitt̾en¬
tẽ peccata. ne maiora ꝑpetrentur. Ueraciter autẽ
sanant᷑ uitia. quȩ uirtutib ñ uitiis ex cludiuitur
Quoꝵdã autẽ quędã latentia uitia tunc apparent
quando ab aliis uitiis desinunt.

Expanded text:
nium, qui ait: Residuum erucae comedit locusta, et residunium, qui ait: Residuum erucae comedit locusta, et residuum locustae comedit bruchus, et residuum bruchi comedit rubigo . Per id ergo ista sub vitiorum allegoria colliguntur, quia sequitur: Expergiscimini, ebrii, et flete. Aliquando utiliter peccatur in minimis vitiis, ut majora utilius caveantur. Lege Paulum apostolum minora permittentem peccata, ne majora perpetrentur. Veraciter autem sanantur vitia quae virtutibus, non vitiis, excluduntur. Quorumdam autem quaedam latentia vitia tunc apparent, quando ab aliis vitiis desinunt.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑant᷑ incursu. sicq deinde intentionẽ bonoꝵ oꝑum
ꝑdunt. sicut rex babilonis in ocłos sede chie priꝰfilios
multoꝵ oꝑum consuetudinẽ & interemptionẽ bo¬
icut ginnuntur ex peccato peccata. ut dũ non euitau¬
tur parua incidatur in maximis: & dũ defendunt᷑
admissa nec lamentantur. ex flagitio ad suꝑbiam itur.
Unde fit ut duplicati sit criminis reus. qiti & admit¬
tit scelera ꝑ uolt̾ntatẽ: & defendit ea ꝑ contumaciȩ tu¬
morẽ. Sicut uitio uitiũ gignitur. sic uirtꝰ uirtute con
cipitur. Exuitio enĩ gignitur uitiũ. sicut dauid qui
dũ non euitauit adulteriũ: ꝑpetrauit homicidium. Item
uirtꝰ uirtute concipitur. sicut ꝑ uirtutẽ ȩuuanglicȩ p̃¬
dicationis uirtutẽ martẏrii apłi meruerunt. Incordi¬
bus scłarit̃ uiuentiũ inuicẽ sibi succedunt uitia. & dũ
unũ abierit: succedit aliusu& ta iohel ꝓphȩ testimo¬

Expanded text:
superantur incursu, sicque deinde intentionem bonorum operum superantur incursu, sicque deinde intentionem bonorum operum perdunt. Sicut rex Babylonis in oculis Sedeciae prius filiomalorum operum consuetudinem et interemptionem boic gignuntur ex peccato peccata, ut dum non evitantur parva, incidatur in maximis, et dum defenduntur admissa, nec lamentantur, ex flagitio ad superbiam itur. Unde fit ut duplicati sit criminis reus qui et admittit scelera per voluntatem, et defendit ea per contumaciae tumorem. 2. Sic vitio vitium gignitur, sicut virtus virtute cocipitur. Ex vitio enim vitium gignitur, sicuti David, qui dum non evitavit adulterium, perpetravit et homicidium. Item virtus virtute concipitur, sicut per virtutem evangelicae praedicationis virtutem martyrii apostoli meruerunt. In cordibus saeculariter viventium invicem sibi succedunt vitia, ut dum unum abierit, succedat aliud, juxta Joel prophetae testimo
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ euitat in ꝑpetrando peccato. Nã si uelis tantũdẽ non
peccare & clata occasione peccaueris. tu tͥ &e̾ reus es & iudex
qui ce cõmissa dampnas. & dampnata cõmittis. Se autẽ ui
ñ ꝑfecte uitantur. suos inse faciunt relabi auctores. Nam
si unũ uitiũ districte uitetur. &e alia negligantur: ina¬
nis labor ẽ. Non enĩ potest homo in uniꝰ obseritatione
uirtutis fortit᷑̃ ꝑdurare. cui alia uita dominant᷑ in cor¬
de. Nũ nunꝗͣ hominẽ sua uitia ꝑsequunt᷑. quia nimi¬
rũ qui priꝰ uolendo ea sibi fecit̾ socia: postea sentit eti¬
am nolens stimuloia. Non nulli ñ antea in errorẽ uitio¬
nũ labuntur. nisi priꝰ interiores rationis ꝑdiderunt
oculos. Si cuti sanson non antea ab allophilis ad erro¬
ris ligatꝰ ẽ machinã. nͥ postquã ei sunt lumina oculoꝵ
eoctincta. Quidã uegetante mentis ratione uitiorũ

Expanded text:
onem evitat in perpetrando peccato. Nam si velis tantumdem non onem evitat in perpetrando peccato. Nam si velis tantumdem non peccare, et data occasione peccaveris, tu tibi et reus, et judex es, quia et commissa damnas, et damnata committis. Se autem judm vitia dum non perfecte vitantur, suos in se faciunt relabi auctores. Nam si unum vitium districte vitetur, et alia negligantur, inanis labor est. Non enim potest in unius observatione virtutis fortiter perdurare, cujus alia vitia dominantur in corde. 6. Nonnunquam hominem sua vitia persequuntur, quia nimirum qui prius volendo ea sibi fecit socia, postea sentit etiam nolens stimulosa. 7. Nonnulli non antea in errorem vitiorum labuntur, nisi prius interioris rationis perdiderint oculos, sicuti Samson non antea ab Allophylis ad erroris ligatus est machinam, nisi postquam ei sunt lumina oculorum exstincta . 8. Quidam, vegetante mentis ratione, vitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sacram̃tũ. quo malũ in cautũ ꝓmittitur: uelutisi
quispiã adultere ꝑpetuã cũ ea ꝑmanendi fidẽ pollice¬
atur. Tolerabiliꝰ ẽ enĩ ñ implere sacramentũ. quã ꝑma¬
nere in stupri flagitiũ. Iurare ẽ dĩ illa ꝓuidentia. qua
statuit ñ conuellere statuta. Pęnitencia autẽ dĩ: rerũ
mutatio ẽ. Non penitere autẽ: statuta ñ reuocare. ut ẽ¬
illud. Iurauit dñs & ñ penitebit eũ: idẽ quȩ statiut
non mutabit.
ecedens homa a dõ statĩ uitioꝵ traditur potestati
ut dũ patit᷑ infesta uitia. reuertendo unde ceci¬
dit resipiscat. Et si sc̃i toto animi adnisu contenduñ
suꝑare uitia nec extingunt. qͥd agunt hii qͥ ñ solum
ñ odiunt uitia. s toto ea amore sectant᷑. Satis delicat
se palpat. qui uult sine labore uitia suꝑare: dũ peccati
legem quã sibi deseruiendo uiciis fecit. sine uiolentia do¬
loris resecare non possit. ꝑfecte renuntiat uitia. qui occasi¬

Expanded text:
ramentum quo malum incaute promittitur, veluti si quispiam adulterae perpetuo cum ea permanendi fidem polliceatur. Tolerabilius est enim non implere sacramentum quam permanere in stupri flagitio. 10. Jurare Dei est illa providentia, qua statuit non convellere statuta. Poenitentia autem Dei rerum mutatio est; non poenitere autem, statuta non revocare, ut illud: Juravit Dominus, et non poenitebit eum , id est, quae juravit non mutabit. iis. 1. Recedens homo a Deo statim vitiorum traditur potestati, ut dum patitur infesta vitia, revertendo, unde ceciderat resipiscat. 2. Et si sancti toto nisu contendunt superare vitia, nec exstinguunt, quid agunt hi qui non solum non odiunt vitia, sed toto ea amore sectantur? 3. Satis delicate se palpat qui vult sine labore vitia superare, dum peccati legem, quam sibi deserviendo vitiis fecit, sine violentia doloris resecare non possit. 4. Perfecte renuntiat vitio, qui occasi
Abbreviated transcription (Latin):
sacris testimoniis ẽplanaui. ostendens eũ posse restau¬
rari in ꝓpriũ honorẽ. qͥ ꝑpęnutentiȩ satisfactionẽ no
uit ꝓpria delicta deflere. Cum uͦ ñ posse restaurar
qͥ necluget qͦ gessit. & lugenda sine ullo pudore rel¬
gionis. ł timore diuini udicii cõmittit. Infinẽ au
epłȩ huiꝰ hoc adiciendũ putaui quotienscũq inge¬
stis concilioꝵ discors sententia inuenitur. illius con
cilii magis teneatur sententia. cinꝰ aut antiquior
aut potior exc tat auctoritas. Data sub d. pridie
Nł martii. anno t̾cio. regnante dño nr̃o gloriosissimo.

Expanded text:
sacris testimoniis plane explanavi, ostendens eum posse restausacris testimoniis plane explanavi, ostendens eum posse restauravit propria delicta deflere. Eum vero non posse restaurari, qui nec luget quae egit, et lugenda sive ullo pudore religionis, vel timore judicii divini committit. In fine autem epistolae hoc adjiciendum putavi, ut quotiescunque in gestis conciliorum discors sententia invecilii magis teneatur sententia, cujus antiquior aut potior exstat auctoritas. Datum pridie Kal. Mart., anno tertio regni domini nostri gloriosissimi
Abbreviated transcription (Latin):
scondit scelera sua ñ dirigit᷑. qͥ confessus fuerit & reli¬
uerit ea miscdiã consequat᷑. Nã & ipsũ qđ canonũ¬
censura post septẽ annos remeare penitentem in statũ
pristinũ p̃cipit. non hoc ex electione ꝓprii arbitr apa
tres. s potiꝰ ex sentencia diuini iudicii sanxerunt
Nã legitur qđ maria soror moysi ꝓpħissa dũ obtre¬
c̾tationis adũsus moysen incurrisset delictũ: ilico
stigiate leprȩ ꝑfusa ẽ. Cunq peteret moyses ut e¬
mundaretur. p̃cepit eã ds̃ extra castra septẽ dieb
e gredi: & pꝰ emundationẽ rursus eã in castra admittu
Maria gͦ soror aaron caro intelligit᷑ sacerdotis. ꝗͥdũ
suꝑbiȩ dedita sordidissimis corruptionũ contagiis ma¬
culatur. ext᷑ castra septẽ dieb id ẽ extra collegiũ scẽ ec¬
dationẽ uitioꝵ. loci. siue pristinȩ dignitatis recipit
meritũ. Ecce inquantũ ualiumꝰ concilii antiqui¬
itani. antiqua plane & plena auctoritate sententiã.

Expanded text:
t reliquerit ea, misericordiam consequetur . » Nam et ipsum qucensura post septem annos remeare poenitentem in statum pristinum praecepit, non hoc electione proprii arbitrii sancti Patres, sed potius ex sententia divini judicii sanxerunt. Nam legitur quod Maria soror Aaron prophetissa, dum ob detractiones adversus Moysen incurrisset delictum, « illico stigmate leprae perfusa est. Cumque peteret Moyses ut emundaretur, praecepit eam Dominus extra castra septem diebus egredi, et post emundationem rursus eam in castra admitti . » Maria ergo soror Aaron caro intelligitur sacerdotis: quae dum superbiae dedita sordidissimis cogitationum contagiis maculatur, extra castra septem diebus, hoc est, extra collegium sanctae Ecdationem vitiorum loci, sive pristinae dignitatis recipit meritum. 12. Ecce in quantum valui, concilii Ancyritani antiquam et plenam auctoritate sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
upollens iustiqȩ claritate fulgebat. Extinctã ꝓ¬
płia asserit. dũ ob scedera filioꝵ. sacerdotii dignita¬
tẽ meritoꝵq lumen amisit. Candelabrũ gͦ siue lu¬
cerna sacerdotis qͦ intelligunt᷑ karismata honoris. tc̃
penitꝰ uxta ioħem ex tinguit᷑ ł mouetꝰ. qͣnclo pꝰ delicti
casũ neglecta pęnitentia admissa scelera ñ deflentur.

Expanded text:
pollens, justitiae claritate 565 fulgebat; exstinctam propheta asserit, dum ob scelera filiorum sacerdotii potestatem meritorumque lumen amisit. Candelabrum ergo, sive lucerna sacerdotis quae intelliguntur charismata honoris tunc penitus juxta Joannem exstinguitur, vel movetur, quando post delicti casum, neglecta poenitentia, admissa scelera non deflentur. 9
Abbreviated transcription (Latin):
arimo frans ̃ se peecata: ut pote potestas siñ se uleisce¬
ddi cupiditate s magis corrigendi studio us. ⁊ seat᷑ in reũ
Itẽ sunt peccata leuia. qͦ ab incipien etidiana sa
lerib agere debent. qͣndo etiã ꝑfecti leuia quȩq deu¬
cta quasi grauia lugent: Non solũ grauia s a leuea
st̃ cauenda delicta. Multa enĩ leuia unũ grandeet¬
ficiunt. sicut solent parus & minimis guttis inmen
sa flumina crescere. Numerositas enĩ in unũ coacta

Expanded text:
animo fiant, non sunt peccata, ut puta, potestas, si non se ulciscendi cupiditate, sed magis corrigendi studio ulciscatur in reum. 3. Item sunt peccata levia quae ab incipientibus quotidiana satleribus agere debent, quando etiam perfecti levia quaeque delicta, quasi gravissima, lugent? 4. Non solum gravia, sed et levia sunt cavenda peccata. 218 Multa enim levia unum grande efficiusa flumina crescere. Numerositas enim in unum coacta
Abbreviated transcription (Latin):
carnis stimulos calcare cupiat. & sũma uirtutũ su¬
bire contendat: si forte adhuc aliꝗͣ aduersa de car¬
nis molestiis tolerat non frangat᷑. quia dispensator borio¬
rũ nouit aduersitatis reprimere uitiũ successione uir¬
tutũ. Tunc magis grauari se qͥsq impulsu uicioꝵ ag¬
noscit dũ ad cognitionẽ dĩ accesserit. sicut popłs isrł gra¬
uiore onere ab ȩgiptiis p̃mit᷑. dũ ꝑ moysen diuina il¬
li cognitio aꝑit᷑. Uitia enĩ ante conuersionẽ quasi pa¬
cẽ in homine habent. Quando autẽ expellunt᷑. acriori
uirtute consurgunt. fiunt inimica conuerso. quȩ pec

Expanded text:
carnis stimulos calcare cupiat, et summa virtutum subire contendat, si forte adhuc aliqua adversa de carnis molestiis tolerat, non frangatur, quia dispensator bonorum novit adversitates reprimere vitiorum successione virtutum. 2. Tunc magis gravari se quisque impulsu vitiorum agnoscit, dum ad cognitionem Dei accesserit, sicut populus Israel graviori onere ab Aegyptiis premitur, dum per Moysen divina illi cognitio aperitur . 3. Vitia enim ante conversionem quasi pacem in homine habent, quando autem expelluntur, acriori virtute consurgunt. Fiunt autem inimica converso, quae pec
Abbreviated transcription (Latin):
scentib menbris longo post tẽpore curationib ad hi¬
bet᷑. Iteratio peccati grauiorẽ: sicut si morbꝰ suꝑ mor¬
bũ ueniat. sicut si imber suꝑ ẏmbre occurrat. Mora
peccandi inmanitatẽ facit sceleris. Unde & ꝓpħa. Ue
quasi uincłm plaustri peccatũ. Trahit enĩ iniquita¬
tẽ ut funicłm. qͥ tardat conuertiad dm̃. Trahere
est eñ iniqͥtatẽ morã face̾ iniquitati. Unde & psalmꝰ.
Nongauerunt iniquitates suas dñs iustꝰ concidit cer¬
uices peccatoꝵ.¬

Expanded text:
scentibus membris longo post tescentibus membris longo post teetur. 223 11. Iteratio peccati gravior est, sicut si morbus super morbum veniat, sicut si imber super imbrem occurrat. 12. Mora peccandi immanitatem facit sceleris, unde et Propheta: Vae, it enim iniquitatem ut funiculum, qui tardat converti ad Deum. Trahere enim iniquitatem est moram facere iniquitati. Unde et Psalmista: Prolongaverunt iniquitates suas: Dominus justus concidit cervices peccato
Abbreviated transcription (Latin):
suetudo ẽ quã peccando concepimꝰ. & ñ ab ea cũ uolu¬
tudinẽ. Multũ ueri amor agit in homine. s resultat
caro male consuetudinis lege. Bene autẽ audaciter
ꝓ botia conscientia ex ultat. qui ualent̃ in se reprimit
qđ iti solent̃ inpugnabat. Frequent̃ petcare cauendũ
ẽ. Nam hoc ipsũ qđ de malo nr̃o plerũq ds̃ nob̾ salutt̃
oꝑatur. quanto mirabile ẽ: tanto ꝑ rarũ ẽ. ꝓptereame¬
tuendũ ẽ confidere ita saluari. ne forte dũ ex pectamꝰ aui¬
tiis sanari. & uitia multiplicemꝰ: & salutẽ ñ adipiscamur.
Ergo studeamꝰ aut ñ cadere. aut cito conuersi a lapsu
consurgere. Omĩno peccare cauendũ ẽ. Quod si humana
fragilitate peccatũ subrepserit. confestĩ erit corrigen¬
dũ: qđ nequit̃ sentit᷑ cõmissũ. Cito enĩ corrigit᷑ culpa
eͣ cito cognoscit᷑. Tardiꝰ autẽ sanat᷑ uulnꝰ. qđ iã putre¬

Expanded text:
suetudo est, quam peccando concipimus et ab ea cum volusuetudo est, quam peccando concipimus et ab ea cum voluur. 8. Multum veri amor agit in homine, sed resultat caro malae consuetudinis lege. Bene autem audacter pro bona conscientia exsultat, qui valenter in se reprimit quod insolenter impugnat. 9. Frequenter peccare cavendum est; nam hoc ipsum, quod de malo nostro plerumque Deus nobis salutem operatur, quanto mirabile est, tanto perrarum est. Propterea metuendum est confidere ita salvari, ne forte dum exspectamus a vitiis sanari, et vitia multiplicemus, et salutem non adipiscaErgo studeamus aut cavere, aut cito conversi ab ipsa consurgere. Omnino peccare cavendum est, quod si humane fragilitati peccatum subrepserit, confestim erit corrigendum quod nequiter sentitur commissum. Cito enim corrigitur culpa que cito cognoscitur, tardius autem sanatur vulnus quod iam putre