comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cauimꝰ cũ patͥb nr̃is & c̾. S & dȩ ꝯfessione lau¬
dis pͭ accipi. qr & qd̾ bonus est ds in laude eus ẽ
& in laude est confessio. ħ ita diuisimꝰ scił ꝯfes¬
sionẽ pec̾ei & laudis. licet ñ sit pia ꝯfessio pecc̃oꝵ
sine laude cdi. ht̃ gͦ dĩ laudem: qui pecc̃a ꝯfi¬
tet᷑ siue in uerbis qñ eum bonũ & miscde̾mdi¬
cit. siue in solo affectu. cũ boc credit. e est. Con¬

Expanded text:
cavimus cum patribus nostris, etc. Sed et de confessione laudis potest accipi, quia et quod bonus est Deus in laude ejus est, et in laude est confessio. Haec ita divisimus, scilicet confessione peccati et laudis, licet non sit pia confessio peccatorum sine laude Dei. Habet ergo Dei laudem, qui peccata confitetur sive in verbis, quando eum bonum et misericordiam dicit, sive in solo affectu, cum hoc credit. Et est, con
Abbreviated transcription (Latin):
beatus. Quis loquetͦ. Iste qui misełiam petit
implet᷑ ꝯfid̾atione diuinoꝵ oꝑum. ⁊ admiranᷤ
ait. & quis loquet᷑ .i. quis fufficiat loqui poten
tas faciet om̃s laudes enis: .i. quis est qui faci¬
et ut audiant᷑ ab aliis om̃ia in quib laudandꝰ:¬

Expanded text:
Aug., Cassiod. Iste qui misericordiam petit, impletur consideratione divinorum operum, et admirans ait: Et quis loquetur, id est quis sufficiat loqui, potentas faciet omnes laudes ejus, id est, quis est qui faciat ut audiantur ab aliis omnia, in quibus est laudand
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitates. scił pascha. pentecoste. scenophegia.
ritudo. In pentecoste noui panes dȩ nouis fruc-¬
erat festiuitas tab̾nacłoꝵ offerebant dȩ cunctis
fructib anni in templo. ꝑ qͦd sig̾cat᷑ status fut᷑e
ꝯsũmationis. qñ sc̃i inmortalitate dedicati ueni¬
ent cũ exult̾. por manip̃. suos. Istudem tͤs statꝰ sig̃ca¬

Expanded text:
Pentecostes, Scenopegiae. ritudo. In Pentecoste novi panes de novis fruerat festivitas tabernaculorum, offerebatur de cunctis fructibus anni in templo, per quod significatur status futurae consummationis, quando sancti in immortalitate dedicati, venient cum exsult
Abbreviated transcription (Latin):
caritate feruentes. ⁊ hoc totũ sonat p̃s his u̾bis
confitemini & õ usq ibi. Mementote mirabi-
quemꝰ ꝓpha gͦ a laude incipiens. quã titulus
qd̃ fit ab amante. Nonest enĩ speciosa latis in
ore pecc̃oris. Prẽmissa laude seq̃r inuocatio. uͭ
petat desid̾ata. & inuocate nom̃ eius. qr laudan
audiet᷑. Congrius ordo ẽ iste ut pͥꝰ sit laus. pꝰtea
inuocatio. Uñ alibi. Ofitebim᷑ tͥ ds ꝯfꝰ. & inũ. n .t
& alibi. Laudans inuocabo dñm. Et in oẽone am̃¬

Expanded text:
charitate ferventes. Et hoc totum sonat psalmus, his verbis, confitemini, etc., usque ibi, mementote mirabili. Propheta ergo a laude incipiens, quam titulus quod fit ab amante. Non enim est speciosa laus in ore peccatoris . Praemissa laude, sequitur invocatio, ut petat desiderata; et invocate nomen ejus, quia laudans auditur. Congruus ordo iste, ut prius sit laus, post invocat alibi; Laudans invocabo Dominum . Et in oratione Domi
Abbreviated transcription (Latin):
tare tanta oꝑa cłi erga se factañesse mania. s uo¬
care eos adeterna. quȩ patient̃ expectanda sc̃.
illi uͦ festinau̾unt fieribeati interrenis inqͥb
ẽ ydria cupiditatis. de qua qui bib̾it sitiet
tiã in ddeserto. Talis loquutio est hic ut supͣ
laudau̾unt laudẽ. Nimietas aut̃ desid̾ii ge¬
minatione uerbiostendit᷑. Seq̃r. Et temp¬
tai̾ut am ininaquoso .i. in deserto. Et de
tifuerunt. qr ñ est ħ saturitas. de qua dr. Be
sustentat᷑ esca .i. animatũ corpus qd̃ sustentat᷑ es
sustentationẽ ꝑtinent potus & cibus. Uñ in euͣn¬
głio. Nonne anima plus est quã esca: uel in a¬
quȩ desꝑando petierat copia uinceret᷑ Saturi¬
qd̾ habebat aaron & filii eius. Seqr̃. A ꝓta est
gationẽ abyron. In libro mim̾̃i quomꝰ hoc fue¬
rit planȩ legr̃. Eoce laus dĩ est. hio qd̾ suos um¬
dicauit. Qualitas penȩ facta indicat. Aterra uorant᷑.

Expanded text:
tare tanta opera Dei erga se facta, non esse inania; sed votare tanta opera Dei erga se facta, non esse inania; sed vocare eos ad aeterna, quae patienter exspectanda sunt. Illi vero festinaverunt fieri beati in terrenis, in quibus est hydria cupiditatis: de qua qui biberit, sitiet assiod., Aug. Talis locutio est hic, ut supra laudaverunt laudem ejus. Nimietas autem desiderii, geminatione verbi ostenditur; et tentaverunt Deum in inaquoso, id est in deserto . VEti fuerunt, quia non est haec saturitas, de qua dicitursustentatur esca, id est animat corpus, quod sustentatur escsustentationem pertinet potus et cibus. Unde in Evangelio: Nonne anima plus est quam esca? Vel, in aquae desperando petierat, copia vinceretur; saturiquod habebat Aaron, et filii ejus. VERS. 17.-- Aperta est Abiron. Cassiod. In libro Numeri quomodo hoc fuit, plane legitur. Ecce Dei laus est hic, quod suos vindicavit, qualitas poenae facta indicat; a terra vorantur,
Abbreviated transcription (Latin):
Cito fec̾unt. Tercia pars. uͥ pecc̃a exponit. q̃
post exitũ fec̾unt. nͨ tam̃ defuit eis misccłia ddĩ
ꝑ moysen placati. ł correctio ꝑ iusticiã di in qͦs¬
dã ꝓ moyse uindicantis . Q. d. Credid̾unt ꝙ
laudau̾unt. ⁊ cito fec̾unt hoc scił obliti st̃ ope¬
rũ eius. Quasi. Sũma cełitate mutati st̃ a cre¬
dulitate ⁊ laude. ut murmarent. & ñ susti¬
nuer̃t ꝯsiliũ eius .i. ñ patient̾ expectau̾unt.
donͨ d̾s daret uictualia. qd̾ differebat᷑ ꝯsilio
dĩ. D̾s enĩ erat eis uictualia daturꝰ. s illinimia
festinatione anticipau̾unt sub diffidentia pe¬
tentes. ñ expectantes ꝯsiliũ enis. Distulit enĩ ds
dare ut ꝓbaret eos. uel scłm aliamliterã fe̾stina
bat eos adeterna. s ip̃i festinau̾unt fieribea¬
ti in temꝑalib. Et obliti sunt oꝑumenis: & ñ
sustinuerunt ꝯsiliũ enus .i. ñ aduert̾unt qͦ ꝯsi¬
lio fecit ds̃ erga ipsos ea oꝑa. Debuert̾ enĩ cogi¬

Expanded text:
iod. Tertia pars, ubi peccata exponit, quae post exitum fecerunt, nec tamen defuit eis misericordia Dei, per Mosen placati. Vel correctio Dei per justitiam in quosdam per Mosen vindicantis. Quasi dicat: Crediderunt et laudaverunt. Et cito fecerunt, hoc scilicet obliti sunt operum ejus quasi summa celeritate mutati sunt a crudelitate et laude, ut murmurarent; et non sustinuerunt consilium ejus, id est non patienter exspectaverunt, donec Deus daret eis victualia, quod differebatur consilio Dei. Deus enim erat eis victualia daturus, sed illi nimia festinatione, anticipaverunt, sub diffidentia petentes, non exspectantes consilium ejus. Distulit enim Deus dare, ut probaret eos. Vel secundum aliam litteram. Abat eos ad aeterna; sed ipsi, festinaverunt, fieri beati in temporalibus, et obliti sunt operum ejus, et non sustinuerunt consilium ejus, id est non adverterunt: quo consilio fecit Deus erga ipsos ea opera. Debuerunt enim cogi
Abbreviated transcription (Latin):
& cͥ Quasi. Si ulud nemo sufficit. scił loqui poten¬
tias. ł om̃s laudes fac̾e ł hoc agat scił custodiat iu¬
diciũ & iusticiam. qr beati sunt qui custodiunt ui¬
diciũ recta iudicando. bonũ amalo discernendo.
& faciunt iusticiam rectȩ agendo. & utrũq mõi
temꝑe. utiq exqͦ incipiunt. qui enĩ ꝑseu̾auit usq
infmnẽ. hic saluꝰ erit. E qe ds̃ iustos facit: orat &

Expanded text:
od. Quasi dicat: Si illud nemo sufficit, scilicet loqui potentias, vel omnes laudes facere. Agat hoc, scilicet custodiat judicium et justitiam, quia, beati sunt qui custodiunt judicium recta judet faciunt justitiam, Aug. recte agendo, et utrumque in omni tempore. Utique ex quo incipiunt: Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Et quia Deus justos facit, orat, et
Abbreviated transcription (Latin):
Q.d. Nullo. s hoc infigura baptismi dictũ est
in quo redimim᷑ dȩ manu diaboli sanguine xͥ
scił pharaonem & egipͣtios. & ñ remansit uñ
ex eis scił ꝑsequentib ñ dico ex egiptiis. Illi em̃
dȩ egiptiis qui ñ ꝑsequebant᷑ remanserunt &
rt̃ uerbis enus. qd̾ mag̃ latinȩ diceret᷑. Noͣta du¬
ra corda iudeoꝵ. quȩ ñ ante. s post miracła cre-¬
dunt. Melius fuit ꝓmittenti cred̾e. & laudaue¬
runt laudẽ eius dicentes. Cantemꝰ dño. Talis¬

Expanded text:
 Nullo. Sed hoc in figura baptismi dictum est, in quo redimimur de manu diaboli sanguine Chrcet Pharaonem et Aegyptios, et non remansit unus ex eis, scilicet persequentibus. Non dico ex Aegyptiis. Illi enim de Aegyptiis qui non persequebantur, remanserunrunt verbis ejus, quod magis Latine diceretur. Nota dura corda Judaeorum, quae non ante, sed post miracula credunt. Melius fuit promittenti credere. Et laudaverunt laudem ejus dicentes: Cantemus Domi
Abbreviated transcription (Latin):
tuoꝵ .i. ut iuideamꝰ te in eabonitate quã prestas
& uifita &e ad letandũ .i. ut letem᷑ in leticia quȩ
ẽ ip̃e ds̃. cui alibi dr. exultatio mea redime mȩ.
rũ est inmultis codicib scͥptũ esse ut laudis eñ
sit una in greco in his t̾b uerbis positio. ⁊simił
debet esse interp̃tatio. scił ut uideamꝰ ⁊ letem᷑ &
laudemꝰ cũ hereditate tua. Uel ita scdm illã lite¬
rã. ut laudis. & erit itẽ similis interp̾tatio. Ui¬
& ibi nos uideas. ⁊ iusita ad letandũ .i. ut leteriᷤ
in leticia gentis tuȩ .i. ut facias gentẽ tuã letari
ex te. & ut lauderis cũ bereditate tua .i. facias
eam laudari in te. qr ñ laudat᷑. nͥ ꝑꝑte. Peccaui

Expanded text:
t ut videamus te in ea bonitate, quam praestas Et visita etiam ad laetandum, id est ut laetemur in laetitia quae est ipse Deus. Cui alibi dicit: Exsultatio mea, redime me . rum est in multis codicibus scriptum esse, ut lauderis, cum sit una in Graeco in his tribus verbis positio, et similis debet esse interpretatio, scilicet ut videamus et laetemur, et laudemus, cum haereditate tua. Vel ita secundum aliam litteram, ut lauderis. Et erit item similis interpretatio, viet ibi nos videas. Et visita ad laetandum, id est ut laeteris. In laetitia gentis tuae, id est ut facias gentem tuam laetari ex te. Et, ut lauderis cum haereditate tua, id est facias eam laudari in te, quia non laudatur nisi propter
Abbreviated transcription (Latin):
iure passisunt: ꝗͣ uissi. Sicut enĩ bonis fuit p̃
missione. factũ uͦ in p̃ceptione. Nec tam̃ hoc ꝑ¬
misit ds fieri. sine aliquo ꝓuectu animȩ car¬
nalis. ꝑhoc enĩ qd̾ dȩ uicino carnale aliquid
carnales habuerunt: postea dĩ legem ⁊ nuisti¬
ficationes facilius receꝑunt. Et licet ꝑ dolum
eg̾nit. ab miquis tam̃ qd̃ sibi reddi debuit abs¬
tusunt. Eẜ sicut iniquitate egiptioꝵ. sic hoꝵ m
firmitate ad hoc qd̃ opus erat his factis figura¬
ri diuinȩ usus est ds̃. Ibi enĩ sp̃uałr figura¬
tũ est phylosophos. siue hereticos a catholicis
spoliari. his quȩ in uerbis ł scͥpturis eoꝵ tab̾¬

Expanded text:
jure passi sunt quam jussi. Sicut enim bonis fuit prajure passi sunt quam jussi. Sicut enim bonis fuit praermissione, factum vero in perceptione. Nec tamen hoc permisit Deus fieri, sine aliquo profectu animae carnalis. Per hoc enim quod de vicino carnale aliquid carnales habuerunt, postea Dei legem et justificationes facilius receperunt. Et licet per dolum egerint, ab iniquis tamen quod sibi reddidebuit abstulerunt, et sicut iniquitate Aegyptiorum, sic eorum infirmitate ad hoc quod opus erat his factis figurari, divine usus est Deus. Ibi enim spiritualiter figuratum est philosophos, sive haereticos a catholicis exspoliari his quae in verbis vel Scripturis eorum tab
Abbreviated transcription (Latin):
eduxit. Sexta parsẽ hic scđm cassiodorũ. Dicto
suꝑiꝰ quȩ mala intulit immicis ifrahelitarũ
iusticia dĩ. quȩ his bona temꝑalia miscdia d̃i
dedit. supponit ut his adiuti legem dĩ querant.
& eduxit eos in argento & auro .i. cũ arg̃. & au.¬
Nam ponr in ꝓ cũ more scͥpture. E hoc ẽ pͥmũ
bñficiũ. & nota qͦd hoc qͦ addit laudib dĩ. qd̾
hebreos ditatos auro & argento eduxit ex egip¬
to. & tales erant ip̃i. qui ñ possent sꝑn̾e laboꝵ
suoꝵ mercedẽ. licet temꝑalem. quib precepit
d̾s ut uasa aurea & argentea. uestesq p̃ciosas
ab egiptiis mutuarent. ac secũ asportarent.
In hoc aut̾ qd̃ egiptios deceꝑunt. ñ est putandꝰ
d̾s dolos eis qui sursũ habent cor ł iub̃e ł apro¬
bare. qr in eis ñ fuit hoc dolus. qui ñ ex cupidita¬
te fec̾unt. s ut dĩ mandato parerent. ⁊ illi infir¬
mi quoꝵ cupiditates examinabat ds magis
ꝑmissi sunt hoc fac̾e illis. scił egiptiis. qui talia

Expanded text:
Aug. Sexta pars, est hic secundum Cassiodorum. Dicto superius quae mala intulit inimicis Israelitarum justitia Dei, quae his bona temporalia misericordia Dei dedit supponit, ut his adjuti, legem Dei quaerant. Et eduxit eos in argento et auro, Aug., Nam ponitur in pro cum, more Scripturae. Et hoc est, primum beneficium. Et nota quia hic quoque addit laudibus Dei, quod Hebraeos ditatos auro et argento eduxit de Aegypto, quia tales erant ipsi qui non possent spernere laborum suorum mercedem, licet temporalem; quibus praecepit Deus ut vasa aurea et argentea, vestesque pretiosas ab Aegyptiis mutuarent, ac secum scilicet asportarent. In hoc autem quod Aegyptios deceperunt, non est putandus Deus dolos eis qui sursum habent cor, vel jubere vel approbare; quia in eis non fuit hic dolus, qui non ex cupiditate fecerunt, sed ut Deo mandanti parerent. Et illi infirmi, quorum cupiditates examinabat Deus, magis permissi sunt hoc facere illis, scilicet Aegyptiis, qui talia
Abbreviated transcription (Latin):
inter plagas egiptileg̃r. qr & tenebras int̾ aliaᷤ
plagas passi sunt. s qd̃ hic dicit melius sic accipi¬
mus. ut intelligamꝰ corda eoꝵ obscurata. qui p̃cep¬
ta di sꝑnebant. Et est cõpetens iniciũ plagarũ
cecitas. sine qua ñ incurrissẽt cet̾a. Seq̃r E ñ exa¬
cła ꝯfirmauit. uel scđm aliam literã quȩ ẽ. exac
bau̾unt scił egiptii ꝯtradictionib suis sermo¬
nes eius d̃ĩ. uł sicut in quibꝰdam codieib reꝑit᷑ &̃
ñ exacerbau̾unt scił moyses & aaron sermones
eius dĩ. qr illas &̃ durissimos. scił egiptios patien¬
ter tułunt ꝓpt̾ mandatũ dm̃. donec om̃ia ineis
quȩ d̃s disposiit fierent. Conu̾tit aquas eoꝵ¬
insanguinẽ. ħ est soda plaga. quȩ in exodo po¬
nnt᷑ pͥma. quȩ sigc̃abat qͦd aquas rubrimaris
ꝯuert̾et eis in mortẽ. Et occidit pisces eorũ.
Ne gͦ sit in aquis spes uitȩ in illis hominib. cũ in

Expanded text:
inter plagas Aegypti legitur, quia tenebras inter alias plagas passi sunt , sed quod hic dicit, melius sic accipiamus ut intelligamus corda eorum obscurata, qui praecepta Dei spernebant. Et est competens initium plagarum, caecitas sine qua non incurissent caetera. Et non exacula confirma suis sermones ejus Dei. Vel sicut in quibusdam codicibus reperitur: Et non exacerbaverunt, scilicet Moyses et Aaron, sermones ejus Dei, quia illos etiam durissimos, scilicet Aegyptios, patienter tulerunt, propter mandatum Domini, donec omnia in eis quae Deus disposuit fierent. aec est secunda plaga quae in Exodo ponitur prima , quae signabat quod aquas Rubri maris verteret eis in mortem; et occidit pisces eorum. Ne ergo sit in aquis spes vitae illis hominibus, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
celestis herecditas dr terra chanaan: nom̃ enis aꝑit.
Int̾pretat᷑ i. chanaã humił qr in eo nemo intrat nͥ
naan dat᷑ terra semini abrabȩ. is ẽ seruił timor qͥ
ñ manet in domo meternũ. qr caritas foras mittit
timorẽ. ⁊ manet filius in domo ineternũ. Conge

Expanded text:
coelestis haereditas dicitur terra Chanaan, nomen ejus aperit. Interpretatur enim Chanaan, humilis, quia in eam nemo intrat, nisi naan datur terra semini Abrahae. Is est servilis timor, qui non manet in domo in aeternum, quia charitas foras mittit timorem, et manet fi
Abbreviated transcription (Latin):
ita. uUe̾rba signoꝵ ñ accipit uerba quib fierent
signa. MultaN. sine uerbis facta sunt uł uirga
ł manu extenta. s q ip̃a facta ñ erant sigc̃onis
mania sicut uerba que loquim᷑: ĩo & ip̃a dicta
sunt uerba. Uerba gͦ ñ uocũ uł sonoꝵ s signoꝵ
signoꝵ suor .i. ꝑ eos fecit signa. quȩ tanqͣ u̾ba
aliquid sig̾cabant. & posuit uerba ꝓdigioꝵ .i.¬

Expanded text:
ita, verba signorum non accipit verba quibus fierent signa. Multa enim sine verbis facta sunt, vel virga, vel manu extenta, sed quia ipsa facta non erant significationis inania, sicut verba quae loquimur, ideo et ipsa dicta sunt verba. Versignorum, id est per eos fecit signa, quia tanquam verba aliquid significabant. Et posuit verba prodigio
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi.Q. d. Et memor fuit uerbi qd̾ mandauit in
mille gen̾ationes .i. in om̃s quib uiuendũ est ex fi¬
dȩ. Accip̃r enĩ hic mille ꝓ infinito. Hoc ẽ uerbum
euͣngłii. uerbũ fidei qd̃ extendit᷑ in om̃s gen̾ationes
ꝓ quo seruato redd̃r. pmissũ eternũ. qͦd ꝑ testam̃tũ¬

Expanded text:
enti memor fuit? ecce, verbi quod mandavit in mille generationes, id est omnes quibus vivendum est ex fide. Accipitur enim hic mille pro infinito. Hoc est verbum Evangelii, verbum fidei, quod extenditur in omnes generationes, pro quo servato redditur promissum
Abbreviated transcription (Latin):
transierunt dȩ regno .i. terra ꝓmissionis quȩ dicitꝰ
regnũ. ñ qͦd tunc esset. s qd̃ futurũ esset ibi regnũ
isrł. Transierunt dico ad ppłm alterũ. Et quomͦ
sit hominẽ nocere eis & corripuit ꝓ eis reges. ut re
gemgerare. abimelech. nȩ noceret ysaac dȩ rebec-¬
ca. & regẽ egipti pharaonem nȩ noc̾et abrahamdȩ

Expanded text:
ertransierunt de regno, id est terra promissionis quae dicitur regnum, non quod tunc esset, sed quod futurum esset: ibi regnum Israel. Transierunt dico, ad populum alterum. Et quomodo quit hominem nocere eis, et corripuit gem Gerarae Abimelech, ne noceret Isaac de Rebecca ; et regem Aegypti Pharaonem, ne noceret Abraham de
Abbreviated transcription (Latin):
ei uerbo qi ore cantat᷑ & ꝓsallite ei .i. ope lauda¬
te. qr manib psallit᷑. Dem̃ istis duob auo a¬
lia reddit. Ad hoc enĩ qd dixit cantate qͣi det̾¬
minando quomͦ cantent. subicit. narrate oĩa
mirabilia eiꝰ. Nich enĩ pudore silendũ est. uel

Expanded text:
ug. quia ore cantatur, et psallite ei, id est opere laudate, quia manibus psallitur. Deinde istis duobus duo alia reddit: ad hoc enim quod dixit: Cantate, quasi determinando quomodo cantent, subjicit narrate omnia mirabilia ejus. Nihil enim silendum est pudore. Vel
Abbreviated transcription (Latin):
inestuante & sollicitata anima erat ꝑtransiit¬
liam literã. Anima eius ꝑtransiit ferrũ .i. tͥbuło
Q in hac tͥbulatione fuit ioseph. doñ ueniret u̾¬
eumut futura d xret. Inflãmatus aut̃ dr̃ diuino
eloquio. ut cõputet᷑ int̾ eos. dȩ qͣuib dicit apłs

Expanded text:
in aestuante et sollicita anima erat, pertransiitliam litteram, anima ejus pertransiit ferrum, id est trietiam in hac tribulatione fuit Joseph, donec veniret veeum, ut futura diceret. Aug. Inflammatus autem dicitur divino eloquio ut computetur inter eos de quibus dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
Sod̾a pars. uͭ ad paruuloꝵ corda nitͥenda. ⁊ infi¬
missionib dĩ. ut nos simus semenilloꝵ ñ solũ
de iudeis. s &̃ de om̃ib gentib. ⁊ hoc ostendit
usq ibi. Cũ essent num̾o breui. Q .d. Querite ip¬
sum. s qr sunt qui ñ ferunt solẽ in rota .i. qui ñ
possunt intellig̾e xp̃m in altitudine suȩ ditatis
quȩ auolat ab intellectu. sicut nemo p uid̾e solẽ
dator. ꝯtemꝑat sȩ infirmis & lactentib qͦs mi¬
rabilib dĩ temꝑalib nutrit. Ac sidicat. Si id
pͥmus monet quere̾ faciem. qd̾ ꝯuenit grancdib
dem̃ attendẽ oꝑa. qͦd paruuli posst̃. Seqr̃. Et
mem̃tote ꝓdigia eius. maiora scit miracła qͥb

Expanded text:
da pars ubi ad parvulorum corda nutrienda romissionibus Dei, ut nos simus semen illorum. Non solum de Judaeis, sed etiam de omnibus gentibus. Et hoc ostendit usque ibi, cum essent numero, brevi. sum. Sed quia sunt qui non ferunt solem in rota, qui non possunt intelligere Christum in altitudine suae deitatis quae avolat ab intellectu, sicut potest nemo videre solem dator contemperat se infirmis et lactentibus, quos mirabilibus Dei temporalibus nutrit, ac si dicat: Si id prius monet quaerere faciem quod convenit grandibus: deinde attendere opera, quod parvuli possunt. Et mementote prodigia ejus major
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ad̃s malis inbonũ. Iosepha uenditus a fr̃ib
postea megipto ꝓ iusticia ẽ sublimatꝰ. de quo
subdit in seruũ ce c̃. Quasi. Quẽ misit. & quomͦ:
optunã a pharaone eis adarifecit. Si aut̃ iosepb
humiliatus & exaltatꝰ locũ fecit ad temꝑalia bona
ppło d̃i ut firmaret᷑ suꝑ inimicos. quanto mag̃
seph in humilitate sua. ⁊ quomͦ sublimatꝰ diceñ¬

Expanded text:
usus est malis in bonum, Joseph enim venditus a fratribus, postea in Aegypto pro justitia est sublimatus . De quo subdit: in servum, etc. Quasi dicat: Quem misit et quomodo? optimam a Pharaone eis dari fecit . Si autem Joseph humiliatus et exaltatus, locum fecit ad temporalia bona populo Dei, ut firmaretur super inimicos: quanto magis seph in humilitate sua, et quomodo sublimatus e
Abbreviated transcription (Latin):
atła .i. laudate dm. Uñ & p̃s incipit. Intentiõe
monet ad laudem. Modus. Sex sunt partitio¬
nes. Sic .x. partit᷑ hunc psalmũ augustinꝰ. cui ꝯsen¬
tit cassioorꝰ nͥ qd̾ sextã partem alibi facit ꝗͣ augus¬
tiꝰ qd̾ in lectione psalmi loco suo monstrabit᷑. Pri¬
mo ut inuerbis ext̾iorib intellectũ int̾iorẽ uide

Expanded text:
t laudate Deum. Unde et psalmus incipit. Intentio: Monet ad laudem. Modus: Sex sunt partitiones. Sic enim partitur hunc psalmum Augustinus, cui consentit Cassiodorus, nisi quod sextam partem alibi facit, quam Augustin. Quod in lectione psalmi suo loco monstrabitur. Primo ut in verbis exterioribus intellectu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ d̾m utimini. nͨ eũ putetis necessariũ suis ꝓp¬
t̾ea quȩ dat & malis ⁊ blasphematorib suis. s pͥ¬
mũ q̃rite regnũ dĩ. & ħ om̃ia adicient᷑ uobis.¬

Expanded text:
propter Deum utimini, nec eum putetis necessarium suis, proppropter Deum utimini, nec eum putetis necessarium suis, propter ea quae dat etiam malis blasphematoribus suis. Sed primum quaerite regnum Dei, et haec omnia adjicientur vobis
Abbreviated transcription (Latin):
bñficiũ. in quo est completio ꝓmissionũ. & la
dedit ñ ut ꝓpt̾ ista dm colant. s ut ea ad bonũ
temꝑalia dedit. ut ħ sint habenda ꝓ sũmo bo¬
no. s ad illud retulit uͥ summũ bonũ debet in¬
quiri. uͭ custodiant iustificationes eiꝰ. Non enĩ
data sunt eis a dõ ista terrena bona. ut ineis lu¬
xudefluant. ł ꝑuersa securitate torpescant. s
ut eis uacent. uñ bonũ eternũ possit acquiri.
ceptio. ut dilige dm & ꝓximũ. quȩ custodien¬
da sunt. Seq̃r. Et legemeius requirant. Lexẽ
Et ĩo querenda ẽ lex q̃ ẽ umbͣ futuroꝵ. hoꝵ ã
exemplo quib data sunt temꝑalia. ut ꝑ ea am̃
querant. monet᷑ uerũ semen abrahȩ quałr utide¬
beat temꝑaliũ ꝓsꝑirate. sicut ipsius ioseplxͥq in¬
format᷑ exempłlo. quã patient̃ ferre debet temꝑalẽ
habentes uitȩ p̃sentis & futurȩ. si temptationes
cogitate. Si uͦ ꝓsꝑitas adest. ñ ꝓpt̾ ipsamdõ. s ea

Expanded text:
beneficium, in quo est completio permissionum. Et dedit, non ut propter ista eum colerent, sed ut ea ad bonum temporalia dedit, ut haec sint habenda pro summo bono, sed ad illud retulit, ubi summum bonum debet inquiri. Ut custodiant justificationes ejus; non enim data sunt eis a Deo ista terrena bona, ut in eis luxu defluant, vel perversa securitate torpescant; sed ut eis vacent unde bonum aeternum possit acquiri; ceptio, ut dilige Deum et proximum quae custodienda sunt. Et legem ejus requirant. Lex esEt ideo quaerenda est lex, quia est umbra futurorum, horum autem exemplo quibus data sunt temporalia ut per ea Deum quaerant; monetur verum semen Abrahae qualiter uti debeat temporalium prosperitate, sicut ipsius Joseph Christique informatur exemplo: quam patienter debet ferre habentes vitae praesentis et futurae, si tentationes cogitate. Si prosperitas adest, non propter ipsam Deo, sed ea
Abbreviated transcription (Latin):
esse tenendã. ut ubicũq duo alła prescͥbunt᷑ psal¬
mo. unũ sciamꝰ ẽẽ de fine pͥoris psalmi. & alte¬
rũ eius qui seq̃r. cui assertioni cassiodorꝰ qͦ ꝯsen
dñt certis ñ ꝑsuadent docum̃tis. & p̃sertim q
nullos codices grecoꝵ inuenit. qui in fine psalmi
alicuiꝰ habeant alła. Est̃ aut̃ iste p̃s suꝑiori con
iunctus. ñ mͦ intitulo. s &̃ in mat̾ia. agit enĩ
iste p̃s de eodem ppło isrł. dȩ quo &ẽ suꝑior. s iste ag̃
esse filios abrahȩ minuuit paulus dicens. s ñ in
om̃ib illis bñplacitũ est dõ. E q hos cõmen
maricantiũ. s hic sequens p̃s agit de imquis
E qr eis ñ solũ iusticia. s & miscłia d̃ĩ facta est
in quos &̃ peccantes diues apparuit miscdia¬

Expanded text:
cunque duo alleluia praescribuntur psalmo, unum sciamus esse de fine prioris psalmi, et alterum ejus qui sequitur; cui assertioni Cassiodorus quoque cdicunt certis non persuadent documentis, et praesertim, quia nullus Graecorum codices invenit, qui in fine psalmi alicujus, habeant alleluia. Est au in materia. Agit enim iste psalmus, de eodem populo Israel, de quo et superior, sed iste agit esse filios Abrahae, innuit Paulus dicens: Sed non in omnibus illis beneplacmaricantium. Sed hic sequens psalmus agit de iniquis; et quia eis non solum justitia, sed et misericordia Dei facta est,in quos etiam peccantes, dives apparuit miseri
Abbreviated transcription (Latin):
ga. Quȩ iactantia regis est. qui nͨ par ẽ muscis:
ꝑe ꝑ ipsum uerbũ. licet ꝑ angłos. uł ꝑ moysen
& aaron quodãmͦ dixit ut fieret tunc. qñ fuerat
faciendũ. Dem̃ seq̃r quinta plaga. Posuit plu¬
facta est grando. que tacta arefacit. & est hoc si¬
mile dictũ illi qd̃ supraposuit. & dedit terra
eoꝵ ranas ⁊ ignẽ comburentẽ .i. fulmina scĩł¬

Expanded text:
ga, quae jactantia regis est, qui nec par est muscis .pore per ipsum verbum, licet per angelos, vel per Moysen, et Aaron quodam modo dixit, ut fieret tunc quando fuerat faciendum. Deinde sequitur quinta plaga. VERS. facta est grando, quae tacta arefacit . Et hoc simile dictum illi quod supraposuit, et dedit terra eorum ranas, et ignem comburentem, id est fulmina, sci
Abbreviated transcription (Latin):
ałła positũ muenit᷑.
nͨ añ a quoquã hebre-¬
oꝵ scͥptoꝵ positũ est
qd̃ nulla lingua pre¬
sũpsit mutare. sicut in eungłio am̃. Interp̃tat᷑
aut̃ laudate dm̃. Nam allelu dr laudate. ya no¬

Expanded text:
a, positum invenitur, nec ante a quoquam Hebraeorum scriptorum positum est quod nulla lingua praesumpsit mutare, sicut in Evangelio, amen. Interpetatur autem laudate Deum. Nam alleluia, dicitur laudate; jam, no
Abbreviated transcription (Latin):
& mimici uero. contra hoc qͦd dix̾at saturabunt᷑.
sicut bomi ñ ꝯfundent᷑ in fut᷑o. qr pec̃cores tm̃ ꝑi¬
bunt in iudicio. Boni saturabunt᷑ hie: s immici
dñi mox .i. quã statim honorificati fueruit ⁊ exal¬
tati deficiẽntes quã statim in altum ascendunt.
tãstatim a ueritate cadunt. nͨ est intextu ut. Ipsi
dico deficientes. ut nͨ indiciũ bom remaneat. et
hoc quẽadmod̾ fumꝰ. qͥa quanto plus eleuant᷑
dent᷑ in temꝑe malo .i. iudicii. & in dieb famis
dñi mox honorificati. ⁊ c̾ hoc ñ mittat᷑. Io ħ ma

Expanded text:
imici vero, contra hoc quod dixerat, saturabuntur. Sic boni non confundentur in futuro, quia peccatores tantum, peribunt in judicio, boni saturabuntur hic, sed inimici Domini mox, id est, quam statim honorificati fuerint et exaltati deficientes, id est, quam statim in altum conscendunt, tam statim a veritate cadunt, nec est in textu ut. Ipsi dico, deficientes, ut nec judicium boni remaneat. Et hoc quemadmodum fumus, quia quanto plus elevantur, dentur in tempore malo, id est judicii, et in diebus famis, Domini mox honorificati, etc. Hoc non mutatur. Ideo ha
Abbreviated transcription (Latin):
dũ holera herbarũ .i. mediocres cito decideis.
est introitus fidei. iniciũ salutis. qͥa ꝑspemin¬
tratꝰ ad uidendum illud qd̾ creditur. ⁊ sꝑare
ind̾o. in inicio fidei docemur. Et fac bonita¬
tem. qr fides sine oꝑib mortua est. Illi eꝯtra
maliciam faciunt. Et inhabita terram ne
ad saturitatem ⁊ suauitatẽ indeliͥciis eius
terre. que sunt ipse ds. uł inscͥpturis sacris.
cordatio. ut ames quẽ times spreta mundi
am tuam .i. indica ei quid pat̾is .i. carnẽ. et
potest faciet. Quasidicat. Et gr̃a te lib̾abit
de corꝑe mortis huius. uel ita ab illo loco.¬
Sꝑa bona. que sunt in dño. Et ut sꝑes fac
bonitatem .i. bona. que ut facias excole ter
minet spmas ⁊ tͥbulos. ⁊ sic pasceris indi¬
qd̃ si est. dabit tͥ petitiones cordis tui .i. eterna q̃
petit rõ. Hec qͥd̾ predicta iustis dico. qd̾ si pecr̃or
es reuela dño uiam tuã .i. confit̾e pecc̃a. ⁊ sic itẽ

Expanded text:
dum olera herbarum, id est mediocres, decident. dum olera herbarum, id est mediocres, decident. est introitus fidei, initium salutis, Cassiod. quia per spem intratur ad videndum illud quod creditur: et sperare in Deo, initio fidei docemur, et fac bonitatem quia fides sine operibus mortua est, Aug. illi contra malitiam faciunt; et inhabita terram ne ad saturitatem et suavitatem in divitiis ejus terrae, quae sunt ipse Deus, vel in Scripturis sacris. t ut ames quem times, spreta mundi  id est indica ei quid pateris in carnem, id potest faciet, quasi dicat, et gratia Dei te liberabit de corpore mortis hujus. Vel ita ab illo locona, quae sunt in Domino. Et ut speres, fac bonitatem, id est bona: quae ut facias, excole terrminet spinas et tribulos. Et sic pasceris in dicteris: quod si est, dabit tibi petitiones cordis tui, id est aeterna, quae petit ratio. Haec quidem praedicta justis dico; quod si peccator es, revela Domino viam tuam, id est confitere peccata. Et sic item,
Abbreviated transcription (Latin):
to decident quẽ admodũ holera herbarũ. uł
prati. alia littera. scił uilia. que ñ habent altã
radicem. ⁊ iõ hyeme uirent. estate arent. Et
accipit ꝓ eodem fenũ ⁊ hoła. quib recte cõpa¬
dicis arbor ꝑ caritatẽ mͦ est arida. ꝙ ñdum ap¬
paruit qͦd erimꝰ. tunc głosa qr tunc nos circũ¬
uestiet dignitas florum. ⁊ ub̾tas fructuũ lo¬
cupletabit. Hoc aut̃ ⁊ silongũ uideat᷑ patien¬
ti: cito est do. Iunge gͦ te dõ ⁊ tibi cito erit. ⁊¬
est dies illa incognita. qͥa tanquã fur ueniet.
nescire. qui om̾ia nouit que pater: ut dr dies
letus. qͥa letos facit. ⁊ frigus pigrum q pigͦs
le. Phol̾a que ñ ortoꝵ. sunt s herbarũ .i. u
lissima que ꝑ agros sponte nascunt᷑. intelli¬
gunt᷑ mediocres. S & illicito arescunt .i. no
biles. ⁊ hii .i. mediocres decidunt. Et hoc est
cur: Qm̃ illi qui sunt tanqͣ fenũ .i. nobileᷤ
uelocit̾ arescent. Et illi qui sunt quẽadmo¬

Expanded text:
lera herbarum vel prati. Alia littera, Aug. vilia quae non habent altam radicem. Et ideo hieme virent, aestate arent. Et accipitur pro eodem fenum et olera, quibus recte compadicis arbor per charitatem modo est arida, quia nondum apparuit quod erimus; tunc gloriosa, quia tunc nos circumvestiet dignitas florum, et ubertas fructuum locupletabit. Hoc autem et si longum videatur patienti, cito est Deo. Junge ergo te Deo et tibi cito erit. Et est dies illa incognita, quia tanquam fur veniet, nescire, qui omnia novit quae Pater? Ut dicitur dies laetus, quia laetos facit, et frigus pigrum, quia pigle. Per olera quae non hortorum sunt, sed herbarum, id est vilissima quae per agros sponte nascuntur, intelliguntur mediocres; sed et illi cito arescent, id est nobiles; et hi, id est mediocres, decident, et hoc cur? Quoniam illi qui sunt tanquam fenum, id est nobiles, velociter arescent, et illi qui sunt quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m aliam litt̾am. custodiu̾itatem. ħẽ alia
litt̾a. ne scił in mundanis curam habeas. et
uide directionem. alia littera. ut ñ miquꝰ pute¬
tur d̾s. qui fauet impiis. & iustos affligit. Qua
uidebis qm̃ sunt reliquie homini pacifico.
Post hanc uitam remanet ei bonũ. ñ periit
hanc uitam relinquunt᷑ bonis .i. eterna.
homini pacifico. Pacificus est. qui int̾ discor¬
dantes pacem seruat ⁊ facit. Et nota cui hec
uirtus est: loco beati ponr̃. Uñ. Beati pacifi¬
ci: qm filii di uocabunt᷑. S econtra imusti¬

Expanded text:
secundum aliam litteram, custodi veritatem, haec est alia littera, ne scilicet in mundanis curam habeas. Et vide directionem, alia littera, ut non iniquus putetur Deus, Aug. qui favet impiis et justos affligit. Quasvidebis quoniam sunt reliquiae homini pacifico; post hanc vitam remanet ei bonum; non periithanc vitam relinquuntur bonis, id est aeterna, homini pacifico. Pacificus est qui inter discordantes pacem servat et facit. Cassiod. Et nota cui haec virtus est; loco beati ponitur. Unde: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . Sed econtra, VERS
Abbreviated transcription (Latin):
ifirmos. qui mnurant de flore maloꝵ. ⁊ la¬
bore bonoꝵ. quasi om̃ia casu agant᷑ quoꝵ
errorem curat iste p̃s uelut salubre antido¬
Itũ. docens om̃ia ħ etiã inferiora diuina ꝓui-¬
dentia gub̃nari. ⁊ ñ casu agi. Intentioneᷤ mo
s quicqͥd bonisꝑatur a dño postulet᷑. qui ꝓfu¬
tura dat & eterna. Scdõ dicit malos suꝑbo
nos inuidia torqueri. ibi. Obseruabit pecc̃or¬
iustum. Tercio tractat iustum hic nunquã
deseri. p̃mia bonoꝵ ⁊ penas maloꝵ cõmiscenᷤ
cũ interiectis adhortonib ibi. Iunior fui ⁊ c̾
Dehortans gͦ ab imitatione malignantiũ
ris facientes inquitatẽ. qr bonos p̃munt.

Expanded text:
nfirmos, qui murmurant de flore malorum et labore bonorum, quasi omnia casu agantur, quorum errorem curat psalmus velut salubre antidotum, docens omnia, et haec inferiora divina providentia gubernari, et non casu agi. Intentio. Alcused quidquid boni speratur, a Domino postuletur, qui profutura dat et aeterna. Secundo dicit malos super bonos invidia torqueri, ibi, observabit peccator. Tertio, tractat justum hic nunquam deseri, praemia bonorum et poenas malorum commiscens, cum interjectis adhortationibus, ibi, junior fui, etc. Deris facientes iniquitatem, Gl. int.
Abbreviated transcription (Latin):
tas. qr & si mͦ est ꝓsꝑe malis: ñ tamen sic semꝑ e
sustinentia bonoꝵ egit hic de diuitiis illoꝵ. et
adu̾sis ꝑspem. ꝑ exempla. ⁊ maxime ꝑ exemplũ
crucis suȩ. Crux enim finita est in pena. manet
ingła. A locis enĩ supplicioꝵ transit ad frontes
imꝑatoꝵ. Qui tm honorem dedit penis suis. qͥd

Expanded text:
a et si modo prospere malis, non tamen sic semper sustinentia bonorum egit; hic de divitiis illorum et adversis per spem, per exempla, et maxime per exemplum crucis suae. Crux enim finita est in poena, manet in gloria, a locis enim suppliciorum transit ad frontes imperatorum. Qui tantum honorem dedit suis poenis, quid
Abbreviated transcription (Latin):
sustinentes. s qui patient̾ tołant ħeditabt̃
terrã uiuientiũ. Et quid ibieis: Delectabuntꝰ
inmultitudine pacis. Mali inext̾is delectant᷑:
lari. subdit hic malos suꝑ bonos inuidia tor¬
queri. qd̾ ñ sunt eis similes. ⁊ ĩõ pudor est eos.
.i. malos emulari. Quasi dicat. Tunc pax s mͦ¬
ẽ bellum. qi pecc̃or obseruabit quasi occultis
insidiis iustum. ut eũ alliciat. Iõ obseruat. qi
dũ uidet iustum. credit se accusari ab eo. Si uͦ
ñ pͭ allicere: stridebit suꝑeum dentib suis. ut
uidet. ⁊ uid̾e suos facit. Sicut gͦ ds̃. sic & nos
Grandis consoło est ista: De hoc irridebit: q̃m¬
de ⁊ tu hoc cũ dõ. dies enis. quo retribuat᷑ ei.
Semꝑ enĩ undicat᷑ inimpiũ. aut hic aut in
futuro. Si seꝯuercit. uindicat᷑ in eumihic. ut in
paulo. qui diuma uoce ꝓstratus resipuit. Si

Expanded text:
sustinentes, sed qui patienter tolerant, Haereditabunt terram viventium, et quid ibi eis? Aug. Delectabuntur in multitudine pacis. Mali in exteris delectantur; malos, subdit hic malos super bonos invidia torqueri, quod non sunt eis similes. Et ideo pudor est eos id est malos aemulari, quasi dicat: Tunc pax quia peccator observabit, quasi dicat, occultis insidiis justum, ut eum alliciat. Ideo observabit, quia dum videt justum, credit se accusari ab eo; si vero non potest allicere, stridebit super eum dentibus suis, ut videt, et videre suos facit. Sicut ergo Deus, sicut et nos grandis consolatio est ista. De hoc irridebit, qde et tu hoc cum Deo, dies ejus quo retribuetur ei. Semper enim vindicatur in impium, aut hic aut in futuro, si se convertit, vindicatur in eum hic, ut in Paulo, qui divina voce prostratus resipuit; si
Abbreviated transcription (Latin):
det᷑ ⁊ hoc est. Et adhuc. Quasi dicat. Iã sus¬
cinusti. ⁊ adhuc restat pusillũ .i. parum. Ne
paruã nondũ eris uͭ erunt sc̃i quib dicet᷑ ue¬
nite bñdicti pat̾s mei .i. ñ habebis geminã sto¬
lam. quã habebunt scĩ in resurrectione. s po¬
teris esse in illa requiȩ. in qua diues suꝑbus
⁊ sterilis uidit lararum ulcerosũ ⁊ pauꝑem.
in qua requiȩ securꝰ expectes diem iudicii. q̃n
recepto corꝑe. angło equab̃is. S qͦmͦ lararꝰ erat
in requie. cũ nondũ esset missa hostia: In spe
ex toto. in re parum. qi nͨ ignem mͣlem. nͨ uermẽ
ꝯscientiȩ corrodentis sentiebat. E queres. Qua¬
si dicat. Sic ñ erit pec̃cor. qͥa queres locum eiꝰ

Expanded text:
es. » Et adhuc. Quasi dicat: Jam sustinuisti, et adhuc restat pusillum, id est parum.parvam, nondum eris ubi erunt sancti, quibus dicetur: Venite, benedicti Patris mei , id est non habebis geminam stolam, quam habebunt sancti in resurrectione, sed poteris esse in illa requie, in qua dives superbus et sterilis vidit Lazarum ulcerosum et pauperem , in qua requie securus exspectes diem judicii, quando recepto corpore angelis aequaberis. Sed quomodo Lazarus erat in requie, cum nondum esset missa hostia? Alcuin. in spe, ex toto; in re, partim, quia nec ignem materialem, nec vermem conscientiae corrodentis sentiebat. Et quaeres. Quasi dicat. Sic non erit peccator, quia quaeres locum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
sus ꝑfortiorem uasa eius diripientẽ. Iñ est qͦd
in rog̃onib draco duob pͥmis dieb añcedit
erucem plena cauda. in tercio seq̃r ead̾ euacu¬
ata. Et eleuatũ suꝑ cedͦs libant .i. suꝑ altos.
Sequentia ñ mutant᷑ de pͥma. Custodi. Qiͣ.

Expanded text:
 fortiorem vasa ejus diripientem . Inde est quae  fortiorem vasa ejus diripientem . Inde est quae in rogationibus draco duobus primis diebus antecedit crucem plena cauda. In tertio, sequitur eadem evacuata. Et elevatum super cedros Libani, id est super altos. Sequentia non mutantur de prima lectione.
Abbreviated transcription (Latin):
regnandi. Uel ita ab illo loco. uidi impiũ scił hu¬
miles e̾e̾ exaltatum & eleuatũ suꝑ alia litt̾a ce
ui mundũ meliori ꝯu̾satione ad dm tendens factꝰ
uerꝰ hebreus. Bonꝰ est iste transitus. ħ ẽ muta¬
tio dext̾ȩ excelsi. Uñ. Transeamꝰ usq bethleem.
& usdeamꝰ uerbum qͦd factum ẽ. Et transiens ui¬
di hoc. ecce ñ erat. Quasi. uidi nicħ posse cũ nicħ
.i. in memoriã reduxi qͥa boni tunc magis do¬
lent de impiis qd̾ ab eis sunt separati. cũ in
&̃ de diabolo totum accipi. cui religato nocen¬
dilocꝰ est ablatus. iamex parte: in futuro ex to¬
to. uñ iheremias. Clamat ꝑdix. congregauit
que ñ peꝑit fecit diuitias ñ cũ iudicio. in dimi¬
dio dierum suoꝵ d̾elinquent eum ⁊ in nouissi
mis eius repietur insipiens. Et iohel. Cum qͥ ab
aquilone est: effugabo a uob̾. E hoc ẽ. Uidi
impiũ .i. diabolum suꝑ alios exaltatum. Hoc
maxime añ. xͥ aduentum. temꝑe añ legem. &
sub lege. cũ homines uelut gregem post se tͣhe¬

Expanded text:
regnandi. Vel ita ab illo loco vidi impium super humiles esse exaltatum et elevatum super alia littera, cevi, mundum, meliori conversatione ad Deum tendens, factus verus Hebraeus. Bonus est iste transitus: Haec est mutatio dexterae Excelsi . Unde: Transeamus usque in Bethlehem, et videamus hoc verbum quod factum est . Et transiens vidi hoc: Ecce non erat, quasi dicat, vidi nihil posse, cum nihil vi. In memoriam reduxi: quia boni tunc magis dolent de impiis, quod ab eis sunt separati, cum in  de diabolo totum accipi, cui religato, nocendi locus ablatus est; jam ex parte, in futuro ex toto. Unde Jeremias clamat: Perdix congregavit quae non peperit, fecit divitias non cum judicio, in dimidio dns . Et Joel: Eum qui ab aquilone est fugabo a vobis . Et hoc est, vidi impium, id est diabolum super alios exaltatum, hoc maxime ante Christi adventum tempore, ante legem, et sub lege, cum homines velut gregem post se trahe
Abbreviated transcription (Latin):
re maloꝵ. qͥa iñ irasci ⁊ indignari est contͣ d̾m
murmͦare. ⁊ ppe blasphemare. Et dẽ linque fu¬
rorem. Nota differentiamint᷑ iram ⁊ furorem.
maligne faciendo ad tempꝰ floret. uel ita ab illo
si ⁊ t̾ aliqua faciunt: desine ab ira. ne sis iratꝰ
sis furiosus. Presertim noli emulari nt malig¬

Expanded text:
re malorum, quia inde irasci et indignari, est contra Deum murmurare, et prope blasphemare; et derelinque furoremaligne faciendo ad tempus floret. Vel ita ab illo si tibi aliqua faciunt, desine ab ira, id est ne sisne furiosus sis, praesertim, noli aemulari ut malig
Abbreviated transcription (Latin):
Eccłia hic loq̃r. quasi unꝰ homo. qui fuit puer
in abel. in ꝓpħis & pat̾archis. iuuenis tempore
martirũ. quasi senex in senecta uberi. in fime
mundi: quasi in decrepita etate erit. Has .iiiͦ.
temꝑib nimor fuit. qñ micia legis naturalis in
adam suscepit: iam infine scłi senuit in senͣta
ub̃i. cũ in honorabili etate xp̃m suscepit ꝑ om̃s
gentes dilatata. Et his etatib ñ uidi iustũ d̾e¬

Expanded text:
esia hic loquitur quasi unus homo, qui fuit puer in Abel; in prophetis, in patriarchis, juvenis; in tempore martyrum, quasi senex; in senecta uberi, in fine mundi, quasi in decrepita aetate erit. Has quatuortemporibus junior fuit, quando initia legis naturalis in Adam suscepit; jam in fine saeculi senuit in senecta uberi, cum in honorabili aetate Christum suscepit per omnes gentes dilatata; et his aetatibus non vidi justum dere
Abbreviated transcription (Latin):
.i. in potestate eiꝰ scłm animã ut ei ꝯsentiat. Ut
enĩ ait iob: terra tradita ẽ in manꝰ impii .i. ca¬
ro in quã seuire pͭ. s animã inuictam educit
qd̾ iudiciũ fiet illi iusto .i. ad cõmodum eius. Ecce
exaltatꝰ. celestem pͭ habitare patͥam. Uñ subd̾.
Ut ħeditate. Quasi dicat. Ita exaltabit ut hedi¬
tate .i. firmiter capias terrã uiuentiũ. Et si mͦ
Uñ subdr. Cũ pierint pect̃ores uidebis in te
qd̾ mͦ eredis de p̃miis bonoꝵ. & penis maloꝵ
Duplicit̾ nota gaudia bonoꝵ. Primũ. qi tunc
sentient in quantis sint iocunditatib. Iñ qͥa
dolib̾atis ab huiusmm malo. Uel uidebis hic
in p̃senti ocło fidei. quo qͥ caret delectat᷑ felici¬
tate impioꝵ. ꝑibunt nee utiq qi udi impiũ¬
hoc łr ꝯtra hoc qd̾ putabat᷑ deo ñ displicere.
qui hic utit᷑ psꝑitate. suꝑexaltatum .i. ult mo¬
dũ exaltatum in honorib ⁊ eleuatũ sic̃ cedroᷤᷤ
libani. a simili dicit. Est enim libanꝰ mons.

Expanded text:
est in potestate ejus, secundum animam, ut ei consentiat. Ut enim ait Job: Terra tradita est in manus impii id est caro, in quam saevire potest; sed animam invictam educit d judicium fiet illi justo, id est ad commodum illius. Ecce exaltatus coelestem potest habere patriam. Unde subdit, ut haereditate, quasi dicat, ita exaltabit, ut haereditate, id est firmiter capias terram viventium, Gl. int.Unde subdit, cum perierint peccatores videbis in re quod modo credis de praemiis bonorum et poenis malorum. Dupliciter notat gaudia bonorum: primum, quia tunc sentient in quantis sint jucunditatibus, inde qudo liberatis ab hujusmodi malo. Vel videbis hic in praesenti oculo fidei. Aug. Quo qui caret, delectatur felicitate impiorum. Peribuntne? utique, qucontra hoc quod putabatur Deo non displicere, qui hic utitur prosperitate; super, id est ultra modum, exaltatum in honoribus, et elevatum sicut cedros Libani. A simili dicit. Gl. int. Est enim Libanus mons
Abbreviated transcription (Latin):
dines. eisdem singłis partib continent᷑.
Alii namq iudicant᷑ & ꝑeunt. Alii ñ udicã¬
tur. & ꝑeunt. Alii iudicant᷑ &e regnant.
Alii ñ iudicant᷑ & regnant. Iudicant᷑ & pere¬
unt: qͥb dm̃ca inclamatione dr. Esuriui.

Expanded text:
dines eisdem singulis partibus continentur. Alii namque judicantur et pereunt, alii non judicantur et pereunt; alii judicantur et regnant, alii non judicantur et regnant. Judicantur et pereunt, quibus Dominica inclamatione dicitur: Sitivi,
Abbreviated transcription (Latin):
pectũ distͥcti uidicis iamcũ dampnatione
sue infidelitatis accedunt. ꝓfessionẽ uͦ fidĩ
retinentes. s ꝓfessionis oꝑa ñ habentes. re¬
darguunt᷑ ut ꝑeant. Q uͦ nͨ fidi sacram̃ta
tenuerunt. increpationẽ iudicis in extre¬
ma examinatione ñ audiunt. qͥa p̃rudica¬
ti infidelitatis sue tenebͥs. eius quẽ despexe¬
rant inuectione redargui ñ merent᷑. Illi¬

Expanded text:
am cum damnatione suae infidelitatis accedunt, professionem fidei retinentes, sed professionis opera non habentes, redarguuntur, ut pereant. Qui vero nec fidei sacramenta tenuerunt, increpationem Judicis in extrema examinatione non audiunt, quia praejudicati infidelitatis suae tenebris ejus quem despexerant, invectione redargui non merentur.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedentia factis seq̃ntib reclim̃tes. qͥcqͥd il¬
licitũ aliqñ fecerunt. ab ocłis iudicis ele¬
mosinarũ suꝑductione cooꝑiunt. Qͥb iu¬
dex ueniens in dext̾a consistentib dicit.
Esuriui: & dedistis mͥmanducare. Sitiui.

Expanded text:
praecedentia factis sequentibus redimentes, quidquid ilpraecedentia factis sequentibus redimentes, quidquid illicitum aliquando fecerunt, ab oculis judicis, eleemosynarum superductione cooperiunt. Quibus judex veniens, in dextera consistentibus dicit: Esurivi et dedistis mihi manducare, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
saltem u̾bo tenuerunt. Isti indãpnatione
sua et̾ni iudicis nͨ uerba ꝑcipiunt. qͥ eiꝰ reu̾en¬
tiã nͨ uerbotenꝰ seruare uoluerunt. Illi lega¬
łr ꝑeunt : qͥa sub lege positi percauerunt.
Istis in ꝑditione sua nicħ de lege dr. qi nicħ¬
legis hab̾e conati st̃. Princeps nãq terrenã
rempublicam regens. ałr punit ciuẽ int̾ius
delinquentẽ. atq ałr hostem ext̾ius rebel¬
lantẽ. In illo iutͥa sua consulit. eumq sub
uerbis digne inuectionis addicit. Contra
hostem uͦ bellũ mouet. instrum̃ta ꝑditio¬
nis exercet. dignaq eiꝰ malicie tormenta
retͥbuit. De malo uͦ eius: qͥd habeat lex ñ reqͥ¬
rit. Ita gͦ in extremo iudicio & legalis illũ
inuectio ꝑcutit. qui ab eo qͦd. ꝓfessione te¬
nuit. actione declinauit. & iste sine iudi¬
ch inuectione ꝑmist᷑. qui lege ficdi ñ tenet᷑.
Ex electoꝵ uͦ parte alii iudicant᷑ & regnant.
qͥ uite maculas lacͥmis tergunt. qͥ mala

Expanded text:
sti in damnatione sua aeterni judicis nec verba percipiunt, quia ejus reverentiam nec verbotenus servare maluerunt. Illi legaliter pereunt, quia sub lege positi peccaverunt: istis in perditione sua de lege nihil diclegis habere conati sunt. Princeps namque terrenam rempublicam regens, aliter punit civem interius delinquentem, atque aliter hostem exterius rebellantem. In illo jura sua consulit, eumque sub verbis dignae invectionis addicit. Contra hostem vero bellum movet, instrumenta perditionis exercet, dignaque ejus malitiae tormenta retribuit. De malo vero ejus quid habeat, lex non requirit. Ita ergo in extremo judicio et legalis illum invectio percutit, quia ab eo quod professione tenuit, actione declinavit, et iste sine judicii invectione perimitur, qui lege fidei non tenetur. Ex electorum vero parte, alii judicantur et regnant, qui vitae maculas lacrymis tergent. Qui mala
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ł̾r. sicut mistice inpassione factũ est. Et m
sitimea qua fidem eoꝵ desid̾am potau̾unt
me aceto .i. uet̾i acredine. qr in eis ñ nͥ uetusta¬
queꝰ sit illis .i. malicia eoꝵ sit eis laq̃us mor¬
tis. ⁊ hoc coram ipsis. qr uident malũ esse.
& tam̃ faciunt uui descendentes in infer¬
nũ. Uñ. Descendant in infernũ uiuentes.

Expanded text:
r, sicut mystice in passione factum est. Et in siti mea, qua fidem eorum desideravi, potaverunt me aceto, id est veteri acredine; quia nonnisi vetustaqueus sit illis, id est malitia eorum sit eis laqueus mortis. Et hoc, coram ipsis, quia videt malum esse, et tamen faciunt vivi descendentes in infernum.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾unt me aceto. ħ est consũmatio passioniᷤ
Cũ enĩ dixisset .xͨ. sitio: fel cũ aceto obtuler̃t.
hoc facto mores suos amarissimos indicanteᷤ.
Uel de discipłis & mulieribꝰ pͭ accipi. qui&
cipłi ⁊ mulieres. que suꝑ eũ flebant: s ñ si¬
mul. Carnałr enĩ tͥstabant᷑ de uita mortali.
q̃ erat mutanda morte. cũ deb̾ent tͥstari de
cecis qͥ medicũ occidẽbant. qͦd nemo t̾c fecit.
& ñ inueni qͥ consolaret᷑ me. ꝓficiendo. Et qd̾
ñ inueni simul tͥstes & ꝯsolantes. hoc fuit mͥ¬

Expanded text:
orus: Haec est consummatio passionis. Cum enim dixisset: Sitio , fel cum aceto ei obtulerunt, hoc facto mores suos amarissimos indicantes. Vel de discipulis, et mulieribus potest accipi, qui et cipuli et mulieres quae super eum flebant, sed non simul. Carnaliter enim contristabantur de vita mortali, quae erat mutanda morte, cum deberent cum ecaecis, qui medicum occidebant: quod nemo tunc fecit. Et non inveni qui consolaretur me, proficiendo. Et quod non inveni simul tristes et consolantes, hoc fuit m
Abbreviated transcription (Latin):
respondet᷑ ds. De singlis int̾rogatꝰ: deũ¬
responde. De utͦq interrogatꝰ. ñ dõs s d̃mieꝰ¬
ponde. Non sic in hominib. Queris quiil sit
eius ysaac. respondet᷑ homo. Euisd̃ sub̾e est
abraham ⁊ ysaac. Si uͦ queris qͥd sit abrahã
& ysaac: ñ respondet᷑ homo s homines. slon
sic in diumis. Tanta enĩ ibi est sub̾e societas
ut equalitatẽ admittat. płalitatẽ ñ admit¬
tat. Si gͦ tͥ dictũ fuerit. cũ dicis hoc filiũ

Expanded text:
s, Deus. De singulis interrogatus, Deuresponde. De utroque interrogatus, non deos, sed Deum responde. Non sic in hominibus. Tanta enim estejus Isaac: respondetur, Homo; ejusdem substantiae Abraham et Isaac. Quaeris quid sit Abraham et Isaac: non respondetur, Homo; sed Homines. Non sic in divinis. Tanta enim ibi est substantiae societas, ut aequalitatem admittat, pluralitatem non admittat. Si ergo tibi dictum fuerit