comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gonũ: s libera nos a malo. Audiamꝰ
dñm dicentẽ rogaui pro te ne deficiat
fides tua: ne sic existimemꝰ fidẽ nram
in libero ẽẽ. arbictio. ut diuino non
egeat ad iutorio. Audiamꝰ & eugłistã
dicentẽ. dedit eis potestatem filios dĩ
fieri: ne omĩno existimemꝰ in potes.
tate nr̃a non eẽ. quod credimus. Uerũ¬
ptam̃ in utro q illius beneficia cog.¬
noscamus. Nam ce agende sunt graciȩ
quia data est potestais: & orandũ ne
succumbat infirmitas. Ipsa ẽ. fides q̃
ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑: sicut eius m̃surã
dñs cuiq partitus ẽ: ut qui głatur ñ¬

Expanded text:
onum, sed libera nos a malo ! Audiamus Dominum dicentem, Rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua ; ne sic existimemus fidem nostram esse in libero arbitrio, ut divino non egeat adjutorio. Audiamus et Evangelistam dicentem, Dedit eis potestatem filios Dei fieri ; ne omnino existimemus in nostra potestate non esse quod credimus: verumtamen in utroque illius beneficia cognoscamus. Nam et agendae sunt gratiae, quia data est potestas; et orandum, ne succumbat infirmitas . Ipsa est fides quae per dilectionem operatur, sicut ejus mensuram Dominus cuique partitus est ; ut qui g
Abbreviated transcription (Latin):
uitus s sponte pateret᷑ iasto uenire
& aturbis rex appellari ac laudari nõ.¬
luit: ut etiam ꝑ hoc eruditus quisq ag
rum propħia olim p̃missa signauerat.
Ante quinq dies paschȩ uerre uolint
sicut ex ioħis euglĩo didicimꝰ: ut etiã ꝑ
hoc ostendet se esse agnũ inmaculatũ qͥ
peccata tolleret iundi. Agnus quippe pels¬
chalis cuiꝰ unmolatione popłs isrł ẽ. ab
egiptia seruitute libatus. ante: quinq
dies pasche id ẽ. decuna luna domũ in

Expanded text:
vitus sed sponte pateretur. In asino venire, et a turbis rex appellari et laudari voluit, ut etiam per hoc eruditus quisque agrum prophetia olim praemissa signaverat. Ante quinque dies paschae venire voluit, sicut ex Joannis Evangelio didicimus, ut etiam per hoc ostenderet se esse Agnum immaculatum qui peccata tolleret mundi. Agnus quippe paschalis cujus immolatione populus Israel est ab Aegyptia servitute liberatus, ante quinque dies
Abbreviated transcription (Latin):
Et intienit iħc asellũ: & sedit suꝑ cum.
Hic breuit dictũ ẽ. Nam que admodñ
sit factũ:. apud alios eugłistas plenissi¬
nic legit᷑. Adhibetur autẽ huic facto
ꝓpħicum testimoniũ: ut appareret qd̾
maligni principes uidooꝵ enim ñ intel¬
ligebant in quo implebant᷑ que legelũt.
Inuenit gͦ iħc asellũ: ee sedit suꝑ eũ¬
sicut scriptũ est. Noli timere fili sy¬
on: ecce rex tius uenit. scclens. pullũ
asinȩ. In illo gͦ popło erat filia son.
Ipsa ẽ. bierłm quȩ sẏon. In illo inquã
populo reprobo & ceco erat tam̃ filia
rat ouib quȩ uocem pastoris audie.¬
bant: in illa erat multitudine. que
dñm uemientẽ tanta deuotione lau¬
dabat. tanto aginine deducebat. Et
dictũ est. Noli timere: illũ agnosce.
qui ate lardat᷑ ce. noli trepidare eũ
patitar. quia ille sanguis fundit᷑. per
quẽ tinĩ delictum deleat᷑ & uita redi¬
matur sed pullũ asinȩ in quo uertio
sederat. hoc enĩ apud alios eugłistas

Expanded text:
nit Jesus asellum, et sedit super eum. Hic breviter dictum est; nam quemadmodum sit factum, apud alios evangelistas plenissime legitur. Adhibetur autem huic facto propheticum testimonium, ut appareret quod maligni principes Judaeorum eum non intelligebant, in quo implebantur quae legebant: Invenit ergo Jesus asellum, et sedit supet scriptum est, Noli timere, filia Sion: ecce rex tuus venit sedens super pullum asinae. In illo ergo populo erat filia Sion: ipsa est Jerusalem quae Sion. In illo, inquam, populo reprobo et caeco, erat tamen filia rat ovibus quae vocem pastoris audiebant; in illa erat multitudine quae Dominum venientem tanta devotione laudabat, tanto agmine deducebat. Ei dictum est, Noli timere: illum agnosce qui a te laudatur, et noli trepidare cum patitur; quia ille sanguis funditur, per quem tuum delictum deleatur, et vita reddatur. Sed pullum asinae in quo nemo sederat hoc enim apud alios evangelistas
Abbreviated transcription (Latin):
Fortassis .gͦ. & hic isti carbones ignis qͥ
congregantur suꝑ caput ini mici. ad
ad uitorium ipsius congregantur. Po¬
test enim fieri ut animus ferus & bar¬
barus inimici sisenciat benefitiũ nr̃m.
sihumanitatem. si affertũ. spi& atẽ
uicheat: conpuncti onẽ cordis capiat.
Conmissi pornitudinem gerat. & ex
hoc ignis ineo quidam succendatur.
qui eum ꝓconmissi consciencia tor¬
queat. & adurat. Et isti erunt carbo¬
nes ignis: qui suꝑ capud eius ex nr̃o
miscđe & pi&atis oꝑe. congregãtur.
Caput .uͦ : principale cordis appellatur.
Et merito ca pud dicitur: cuuis intel¬
lectu & prudentia menbra regunt᷑
uniuersa. Noli uinei a malo: sed uin¬
ce inbono malũ. Uincitur amalo:
qui malis prouocatus reddit malum.
Inbono aut̃ uincit malum: quiacceptis
malis restitu& bona. Ille dicitur uicis¬
se alterum: qui eum ad suam adduxe¬
rit partem. sicut her&icũ: ł paganũ.
Siergo tefecerit sibi uicem reddere il¬

Expanded text:
Fortassis ergo, et isti carbones ignis qui Fortassis ergo, et isti carbones ignis qui congregantur super caput inimici, ad adjutorium ipsius congregantur. Potest enim fieri, ut amens, ferus, et barbarus inimicus, si sentiat beneficium nostrum, si humanitatem, si affectum, si pietatem videat, conpunctionem cordis capiat, commissi poenitudinem gerat. Et ex hoc, ignis in eo quidam succendatur, qui eum procommissi conscientia torqueat et adurat. Et isti erunt carbones ignis, qui super caput ejus ex noiae et pietatis opere congregantur. Caput vero, principale cordis appellatur, et merito caput dicitur. Cujus intellectu et prudentia membra reguntur universa. Noli vinci a malo, sed vince in bono malum. Vincitur a malo, qui malis provocatus reddit malum. In bono autem vincit malum, qui acceptis malis, restituit bona. Ille dicitur vicisse alterum, qui eum ad suam adduxerit partem, sicut haereticum vel paganum. Si ergo te fecerit sibi vicem reddere, il
Abbreviated transcription (Latin):
non quasi ur̃a in uiriã uindicabo.
Dicit enĩ propħa. Qui uos tangit:
tanquã quitangit pͦ pillam ocłi¬
ipsuis. Ego r&ribuã dicit dominꝰ.
Facientibus bona: se r&ribuere ꝓ¬
mittit. Sed siesurierit ini micus
tuuis. crba illũ. Sisitit: potum
da illi. Hoceñ fatiens: carbones
ignis congeres suꝑ caput rius. Ut cũ sibi
intellexerit carbones ꝑtuam in lebi¬
tam miscđam congregari. excuci&
eos id .ẽ. conuertatur & diligatte: quẽ
habuerat aliquando perosum. C& erũ
non ẽ. mi scđa: sed credulitas. Si idõ
hoc facis ut illi aliquid peius eueniat.¬
tibus uobis. Cybando enim inimicum
& potando eum: ad pacẽ reconciliamꝰ
nobis cum. Quod sulle in malicia ꝑ¬
stiterit: ipse ignẽ congerit capiti suo
Uideamus neforte digniꝰ aliquid mã¬
dati huius contineat intellectus.
Dicit enim iheremias ad peccatricem
filiam babilonis. Habes carbones ig¬
nis: sede suꝑ eos. hier̃ tibi aduitoriũ.

Expanded text:
non quasi vestram injuriam vindicabo, non quasi vestram injuriam vindicabo, dicit enim propheta: Qui vos tangit, tanquam qui tangit pupillam oculi mei . Ego retribuam, dicit Dominus. Facientibus bona se retribuere promittit. Sed si esurierit inimicus tuus, ciba illum, si sitit, potum da illi, hoc enim faciens, carbones ignis congeres super caput ejus. Ut cum sibi intellexerit carbones per tuam indebitam misericordiam congregari, excutiat eos, id est, convertatur et diligat te, quem habuerat aliquando perosum. Caeterum non est misericordia sed crudelitas: si ideo hoc facis ut illi aliquid pejus evenitibus vos. Cibando enim inimicum et potando eum, ad pacem reconciliamus nobiscum. Quod si ille in malitia praestiterit, ipse ignem congerit capiti suo Videamus ne forte dignius aliquid mandati hujus contineat intellectus. Dicit enim Hieremias ad peccatricem filiam Babylonis: Habes carbones ignis, sede super eos, hi erunt tibi in adjutorium.
Abbreviated transcription (Latin):
tote: & dicite. Cum his qui hode¬
runt pacem: erã pacisicus. Nonuos¬
met ipsos defendentes carissimi: s&
date locũ irae. Hi qui se ipsos non iui¬
dicant. quomͦ ire locũ dent. du
non refer̃. aut conuicio conuiciũ
non reddunt. neillus qui fecit in¬
uiriam ꝑtrans eundi & euanes¬
cendi locũ deder̃. Nemo eñ ita
rapidus inuenitur: ut siuicẽ ñ re¬
cipicit. iterum seuiat: sed quasi
effuso ac digesto furore mitescit.
Est autem & hoc mͦ: ire locum dare.
Qui enim peccant. thesaurizant
sibi iram indie ire : quando red¬
d& ds̃ unicuiq scdm oꝑa suci. Si
.gͦ. nos m& ipsos uindicemus: ñ ẽ.
magnum. Uer bi causa. Siaut
palmam ꝓropalma: aut saxĩ
ꝓsaxo reddamus. Siuͦ reseruemꝰ
ea uindicte dĩ. locum damus ire.
quia ds̃ iniuditio multo grauio¬
res quã inferre possumus. exi¬
g& pornas. Aut fugiendo damus
locum irxe: aut ꝑmittendo nocere.
Scriptum ẽ enim. Michi uindic¬
tam. Ego quasi meam dicit dñs:

Expanded text:
tote, et dicite: Cum his qui odetote, et dicite: Cum his qui oderunt pacem eram pacificus. Non vosmetipsos defendentes, charissimi, sed date locum irae. Hi qui seipsos non vindicant, quomodo irae locum dent, dupnon referunt, aut convicio convicium non reddunt, irae illius qui fecit injuriam, pertranseundi et evanescendi locum dederunt. Nemo enim ita rabidus invenitur, ut si vicem non recipiat iterum saeviat, sed quasi effuso ac digesto furore mitescit. Est autem et hoc modo irae locum dare. Qui enim peccant, thesaurizant sibi iram in die irae, quando reddet Deus unicuique secundum opera sua; si ergo nosmetipsos vindicemus, non est magnum verbi causa, si aut, palmam pro palma, aut saxum pro saxo reddamus. Si vero reservemus ea vindictae Dei, locum damus irae, quia Deus in judicio multo graviores quam nos inferre possumus exiget poenas. Aut fugiendo damus locum irae, aut permittendo nocere. Scriptum est enim: Mihi vindictam. Ego quasi meam, dicit Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ s& &iam a pud homines. poteri¬
mus probabiles apperłre. Prouidentes
bonum: nontantũ coram dõ. sed&iã
coram omnibus hominibus. Corã
omnibus hominibus ꝓuid& quisbo¬
na. non ut placeat singulorũ uł ui¬
cus & moribus. Alioquin contra¬
rium erit. quod idem dix̃ apostolꝰ.
Ego si hominibus placerem: xp̃i ser
rum & actuum. itaten& libram
ut non possit abullo homine rep̃¬
hendi. iste bona coram om̃ibus ho¬
minibus ꝓ uid&. Nequȩ enĩ dix̃
apłs. ut om̃ibus place̾mus: sed ut
ꝓuideamus bona corã omnibus
siue non placeant. Sisieri potest
quod exuobis. ẽ. cumom̃ibus homi¬
nibus pacem habentes. A płs nenos
alterius animus siforte in pacatꝰ¬
fuerit ł euenerit. ab ono pacis in¬
pedire uider&ur. moderantissi¬
mum dedit p̃ceptum. ut interim
nr̃ animus semꝑsit paratus a d
pacem: & discordie culpa. non pe¬
nes nos sed penes alterũ constat.
Idõ .gͦ. bene addidit quod ex uob̾
fidei ur̃ae conuenit. Quod ur̃ m
ẽ. uos cum om̃ibus pacem habe¬

Expanded text:
s, poterimus probabiles apparere. Providentes bona, non tantum coram Deo, sed etiam coram hominibus. Coram omnibus hominibus providet quis bona, non ut placeat singulorum vel vitiis, vel moribus, alioquin contrarium erit quod idem dixit Apostolus: Ego si hominibus placere vellem, Chrrum et actuum ita tenet libram, ut non possit ab ullo homine reprehendi, iste bona coram omnibus hominibus providet. Neque enim dixit Apostolus, ut omnibus placeamus, sed ut provideamus bona coram omnibus,sive non placeant. Si fieri potest, quod ex vobis est, cum omnibus hominibus pacem habentes. Apostolus, ne nos alterius animus, si forte impacatus evenerit, a bono pacis impedire videretur, moderantissimum dedit praeceptum, ut interim noster animus, semper sit paratus ad pacem, et discordiae culpa non penes nos, sed penes alterum constet. Ideo ergo bene addit: Quod ex vobis fidei vestrae convenit. Quod vestrum est, vos cum omnibus pacem habe
Abbreviated transcription (Latin):
dentes: apud uos m& ipsos.
Quisibi ipsi prudes. ẽẽ. uidet᷑:
id cum ar rogancia stultus.ẽ. Nec potest
ueram sapientiã dĩscire. quisuã stul¬
titiam quasi sapientiam colit. Deniq
insuꝑioribus hanc fuisse incredulitatis
causam uidaeis ipse paulus edociut di¬
cens. deeis. Quia ignorantes dĩ iustici¬
am & suam quer entes statuere: uis¬
titiae dĩ nonssubiecti. Sic. gͦqͥ aput se¬
m& ipsum sapiens. ẽ: non potest. ẽẽ. sa¬
piens apud dm̃. Nolite inhumana
sapientia gloriari: sed stulti estote scło
ut sitis dño sapientes. sicut scriptum est.
Beatus homo: quem tuer udieris dñe. &
delege tua docueris eũ. Nulli mald̾:
promalo reddentes. Simalum inferre
peccare. ẽ. redde malum uiftũ non . ẽ.
Ded simile peccatum. ẽ. aut ut ego arbi¬
tror & icim grauius namille qui malũ
prior intulit. forsitam nonsensit malũ
ẽẽ. quod facer&. Quiaut̃ reddit malũ.
to ipso quo adulciscendum motus. ẽ.
confessus.ẽ. sensisse semalũ. eẽ qd reddit.

Expanded text:
dentes apud vosmetipsos. Qui sibi ipsi prudens esse videtur, hic cum arrogantia stultus est. Nec potest veram sapientiam Dei scire, qui suam stultitiam, quasi sapientiam, colit. Denique in superioribus hanc fuisse incredulitatis causam Judaeis, ipse Paulus edocuit, dicens de eis: Quia ignorantes Dei justitiam et suam quaerentes statuere, justitiae Dei non sunt subjecti. Sic ergo, qui apud semetipsum sapiens est, non potest esse sapiens apud Deum. Nolite in humana sapientia gloriari, sed stulti estote saeculo, ut sitis Domino sapientes, sicut scriptum est: Beatus homo quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum . Nulli malum pro malo reddentes. Si malum inferre, peccare est, reddere malum justum non est, sed simile peccatum est, aut, ut ego arbitror, etiam gravius. Nam ille qui malum prior intulit, forsitan non sensit malum esse quod faceret. Qui autem reddit malum, eo ipso, quo ad ulciscendum motus est, confessus est sensisse malum esse quod reddit,
Abbreviated transcription (Latin):
percluodecim multiplicare. & ti¬
seruire laudlatur: Siciit & iam
tempore septem annorum quocĩ
uiro suo manserat: dominici in¬
carnacionis tempore decentis¬
simȩ congruit: Septenario
namq utdixi numero: perfecti¬
o. sol& temporis indicari. sed ib ꝓp¬
ter dominice priuilegium maies¬
tatis quo incarne uersatus docuit.
Hic ob aplicę culmen dignitatis.
septem anni ꝑ duo dec̾im mul¬
tiplicantur. Quae non discede¬
bat detemplo: ieiuniis & oraci¬
omibus seruiens nocte aclie
Multorum enim annorumui.¬
dua fuit: & talis indua qualem
describit apłs: Non indiliciis ui¬
uens: neuiuci moria tur. sed ꝑ¬
sistens morationibus nocte aͤdie.
Orando. gͦ. & multos annos sup¬
plican do humiliter uidere me¬
ruit humilem. quem ad orabat
excelsum. Et haec ipsa hora su¬
per ueniens: confitebatur do¬
mino: & lo quebatur deilloom¬
nibus quiex pertabant redenp

Expanded text:
 multiplicare, et tyservire laudatur. Sicut etiam tempus septem annorum, quo cum viro suo manserat, Dominicae incarnationis tempori decentissime congruit. Septenario namque, ut dixi, numero perfectio solet temporis indicari, sed ibi propter Dominicae privilegium majestatis, quo in carne versatus, docui shic ob Apostolicae culmen dignitatis septem anni per duodecim multiplicantur. Quae non discedebat de templo jejuniis et obsecrationibus serviens nocte ac die . Multorum enim annorum vidua fuit, et talis vidua, qualem describit Apostolus: Non in deliciis vivens, ne viva moriatur, sed persistens in orationibus nocte et die. Orando ergo et multos annos supplicando humiliter, videre meruit humilem, quem adorabat excelsum. Et haec ipsa hora superveniens, confitebatur Domino, et loquebatur de illo omnibus qui exspectabant
Abbreviated transcription (Latin):
& iam uiduci nequã. aut pro¬
fessio de ess&. aut sexus. Et idõ
anna & stipendiis uiduitatis &
moribus talis indicitur: ut digna
plane fuisse credatur. que redemp¬
torem omnium uenisse nonciar&¬
legem dñi: reuersisunt ingali¬
leam inciuitatẽ suam naz ar&
Pretermisit hoc loco lucas. que
amat heo. satisexposita. nouerat.
dñm uicdelic&. post haec ne abhe¬
rode necandus inueniretur.
egy ptum apparentibus ẽẽ cdelatũ:
Pefunctoqi herocde sic clemun
galileã reuersum. natar& h ciui

Expanded text:
etiam vidua; ne qua aut professio deesset, aut sexus. Et ideo Anna et stipendiis viduitatis, et moribus talis inducitur; ut digna plane fuisse credatur, quae redemptorem omnium venisse nuntiarlegem Domini, reversi sunt in Galilaeam in civitatem suam Nazareth. » Praetermisit hoc loco Lucas, quae a Mattheo satis exposita noverat, Dominum videlicet, post haec ne ab Herode necandus inveniretur, Aegyptum a parentibus esse delatum. Defunctoque Herode, sic demum Galilaeam reversum, Na
Abbreviated transcription (Latin):
qͥquam ꝓpria salute cõterti pro¬
fitient. ut &iam c&eris predicent.
salutare dĩ habentes: in muneri¬
bus principalia. aurum. sensũ.
& thus odoris optii at que dicen¬
tes. Dirigatur oratio mea. sicut
incensum in consper ⁊u tuo. &
xpisti bonꝰ odor sumus in om̃i loco.

Expanded text:
quaquam propria salute contenti, proquaquam propria salute contenti, proficient, ut etiam caeteris praedicent salutare Dei, habentes in muneribus principalia, aurum sensum  sic et thus odoris optimi atque dicentis: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo , et Christi bonus odor sumus , in omni l
Abbreviated transcription (Latin):
Madian & effa regionessunt
trans arabiam. fertibes ca¬
melorum. om̃isq prouincia
appellatur sabba. Vnde fuit¬
& saba regina: quae uenit sa¬
pientiam audire salomonis.
& ipsa deferens aurum & thus.
Omne pecus cedar congregabi¬
tur tibi: arietes nabaioch
miniftrabunt tibi. Ceclar au¬
tem: regio sarracenoꝵ. est.
Nabaioth: unus.ẽ. filiorũ is ma¬
hel. exquorum nominibus
solitudo appellatur que fru¬
gum mops prcoium plena. ẽ.
Perfamiliarici ergo nomina
gencium barbararum quae
uicinesunt israheli totius mun¬
di conuersio praedicatur
madian quippt: in hocloco in¬
ter p̃tatur ini quitas. Effa. re¬
solutus siue essundens. Sabba:
conuersio. uel iniquitas. Cedar:
tenebre. ueli neror. Plabti ioth:
proph&iȩ. Greges igitur camelorũ
iniquitatis uinculis resoluti &ant¬
mas suas effundentes dõ. operient
ihrlm munerib. & onĩs decaptiui¬
tate uenient. & conuer saciones
uarum fidei differentes. &thus
sacrificii. Et per haec mimera: ne¬

Expanded text:
Madian et Epha regiones sunt Madian et Epha regiones sunt trans Arabiam, fertiles camelorum, omnisque provincia appellatur Saba. Unde fuit et Saba regina, quae venit sapientiam audire Salomonis, et ipsa deferens aurum et thus. Omne pecus Cedar congregabit tibi, arietes Nabajoth ministrabunt tibi. Cedar autem regio Saracenorum est, Nabajoth, unus est filiorum Ismahel, ex quorum nominibus solitudo appellatur, quae frugum inops, pecorum plena est. Per familiaria ergo nomina gentium barbararum quae vicinae sunt Israeli, totius mundi conversio praedicatur. Madian quippe in hoc loco interpretatur iniquitas. Epha resolutus sive effundens. Saba conversio vel captivitas. Cedar tenebrae vel moeror. Nabajoth prophetiae. Greges igitur camelorum iniquitatis vinculis resoluti, et animas suas effundentes Deo, operient Hierusalem muneribus, et omnes de captivitate venient, et conversiones viarum fidei deferentes, et thus sacrificii, et per haec munera ne
Abbreviated transcription (Latin):
tolorum quibus pariuilis atri:
lactãtibus: loque batur & pau¬
lus. filioli quos iterum partu¬
rio donecxp̃s formetur inuobis
Iunc uielobis & afflues & mirabit᷑
& dilarabitur cortuũ quanelo
conuersa fuerint aelte multi¬
tudo maris. fortitudo gẽciũ
uenerit tibi Cũ eleuaueris
oculos tuos filiosq prospexeris
uenire: tunc gauclebis & iunmo¬
dum fluuiorum aquis subitis
inundaberis & mirabitur ac
stupebit immo dilatabitur
cor tium. Audientes apłm
dilatamini & uos uangusti¬
am pec toris non possitis habe
habitatorem xp̃m. qui dicit in
euangelio. Ego & pater uenie¬
nius: & mansionem apud eũ
faciemus. Inundatio camelorũ
operi&te: dromedarii madian
& epha. Omnes desaba uenient:
aurum & thus defirentes. & lau¬
dem dño ad nunciantes. Post diui¬
cias maris & fortitudinem gentiũ:
greges quoque camelorum &
dromades madian & effa pro¬
mit tuntur ibrłm. quiom̃s ue¬
nient desaba. portantes aurũ
& thus & quod his maius est
adnuntiantes am̃ salutare.

Expanded text:
tolorum, quibus parvulis atque lactantibus, loquebatur et Paulus: Filioli, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis . Tunc videbis et afflues, et mirabitur, et dilatabitur cor tuum, quando conversa fuerit ad te multitudo maris, fortitudo gentium venerit tibi. Cum elevaveris oculos tuos, filiosque prospexeris venire, tunc gaudebis et in modum fluviorum, aquis subitis inundaberis, et mirabitur ac stupebit, imo dilatabitur cor tuum. Audientes Apostolum: Dilatamini et vos , ne angustia pectoris, non possitis habere habitatorem Christum, qui dicit in Evangelio: Ego et Pater veniemus, et mansionem apud eum faciemus . Inundatio camelorum operiet te, dromedarii Madian et Epha. Omnes de Saba venient, aurum et thus deferentes, et laudem Domino annuntiantes. Post divitias maris et fortitudinem gentium, gregesque camelorum et dromedarii Madian et Epha, promittuntur Hierusalem, qui omnes veniunt de Saba, portantes aurum et thus, et quod his majus est, annuntiantes Domini salutare .
Abbreviated transcription (Latin):
se: sacrifitiũ dño. & placabiles hos¬
tie fiant: ut xp̃i glorific&ur aec¬
cla. dehuuis cemodi ombris sal¬
uator discipulis loquebatur. Ite :¬
adoues ꝑditas domus isrł. Propͥe
suꝑ his intelligitur:. quidegentib
electi. insacerdotium ministri

Expanded text:
lacabiles hostiae fiant, ut Christi glorificetur Ecclesia. De hujuscemodi ovibus Salvator discipulis loquebatur: Ite ad oves perditas domus Israel . Proprie super his intelligitur, qui de gentibus electi in sacerdotium ministri
Abbreviated transcription (Latin):
impl&eur. & carnaliter: ut reges
quorum cor. in manu dei est. &
quibus non regnat peccatum
in mortali corpore. ambulent in
splendore nascentis accła: siue
meo qui ortus est maccła. Et
uere regesxp̃i: fidei colla sub¬
mittant. Quod cotidia inde¬
mus impleri quando idolatria
errore sublato. ad fidem xp̃i ro¬
mani principes transeunt:
Leua incircuitu oculos tuos
& uide: om̃s isti congregatis
uenerunt tibi. Hos dicitur
ad aeccłam quȩ primum ꝑapłos
congregata est insyon: dequi¬
bus inãpłorum actibus legimꝰ.
qđ deuni uerso orbe terrarum.
uiri religiosi fuerint inhirłm:
qui susciperent sermonem dñi
& linguis suarũ alienarumq gẽ¬
tiũ uel audirent loquẽtes alios
uel ipsiloquerent᷑ ade& eros: filu
tui delonge uenient: Nos autẽ
sumus filui quide longeuenimus
adelnm peregrini quonelam ates¬
tamento dĩ & reꝓmssionibus eius
Seł quicdicit apłs: uosquieratis ali¬

Expanded text:
impletur, et carnaliter, ut reges impletur, et carnaliter, ut reges quorum cor in manu Domini est, et quibus non regnat peccatum in mortali corpore, ambulent in splendore nascentis Ecclesiae, sive in eo qui ortus est in Ecclesia, et veri Regis Christi fidei colla submittant, quod quotidie videmus impleri, quando idololatriae errore sublato, ad fidem Christi Romani principes transeunt. Leva in circuito oculos tuos et vide omnes isti congregati sunt, venerunt tibi. Hoc dicitur ad Ecclesiam, quae primum ad apostolos congregata est in Sion, de quibus et in apostolorum Actibus legimus, quod de universo orbe terrarum viri religiosi fuerint in Hierusalem, qui susciperent sermonem Dei, t linguis suarum alienarumque gentium, vel audirent loquentes alios, vel ipsi loquerentur ad caeteros. Filii tui de longe venient. Nos autem simus filii, qui de longe venimus ad Dominum, peregrini quondam a Testamento Dei, et repromissionibus ejus, sed quid dicit Apostolus: Vos qui eratis ali
Abbreviated transcription (Latin):
nare iherusalem:
quia uenit lumen
tuum. Eccłae dicit᷑
quȩ E primum cdeiudaico
populo congregata.ẽ. & lum̃
quod suꝑ eam ortum fuerat. per
apłs trans misit adgentes. euidi¬
citur. Surge illuminare. Vt
quȩcecidit in ineredulis: sur¬
gat infictelibus. Que cecidit
insinagogis. sur gat in aecđis.
Uenit enim lumen tuum: qđ
tibi om̃s ꝓpħe pollice bant. qđ
ugiter expectabas. Et gloria
domini suꝑte orta.ẽ. Id . ẽ. gła
dñi. que condam fuit suꝑ tab¬
naculum & templum eius. suꝑ
te orta.ẽ. dequa dictum est.
Glosa dicta s̃ dete: ciuitas dĩ.
Qui a erce tenebre operient t̾ram:
id est qui terrena sapuint. Et cali¬
go populos. Siue mebraico legit᷑
tribus quod ꝓprie refertur adiu
& ueritatis. Et ambulabunt gentes:
inlumine tuo. Nos oñs ambu¬
lauimus in apłorum luce. queluc&
inmundo: & tenebre eam non cõ¬
p̃henderunt. Et reges insplendore
ortus tui. Quando primum in
xp̃o natus es Quod spiritaliter

Expanded text:
nare Hierusalem, quia venit lumen tuum. Ecclesiae dicitur, quae primum de Judaico populo congregata est, et lumen, quod super eam ortum fuerat, per apostolos transmisit ad gentes, cui dicitur: Surge, illuminare, ut quae cecidit in incredulis, surgat in fidelibus: quae cecidit in synagogis, surgat in Ecclesiis. Venit enim lumen tuum, quod tibi omnes prophetae pollicebantur, quod jugiter exspectabas. Et gloria Domini super te orta est. Ideo gloria Domini, quae quondam fuit super tabernaculum et templum ejus, super te orta est. De qua dictum est: Gloriosa dicta sunt de te civitas Dei . Quia ecce tenebrae operient terram. Id est, qui terrena sapiunt. Et caligo populos. Sive ut in Hebraico legitur, tribus quod proprie refertur ad Jugratiae et veritatis . Et ambulabunt gentes in lumine tuo. Nos omnes ambulamus in apostolorum luce, quae lucet in mundo, et tenebrae eam non comprehenderunt. Et reges in splendore ortus tui. Quando primum in Christo nata es, quod et spiritaliter
Abbreviated transcription (Latin):
sepultura in pace inidipsum: dor¬
miam & requiescam. Qm̃ tudñe¬
singularit̃ inspe constitiusti me.
Idẽ. ceterorũ mortaliũ. infine resurrecti¬
one seruata: me singulari dono. amor¬
tuis dietertia resurgere promisisti.

Expanded text:
sepultura: In pace in idipsum dorsepultura: In pace in idipsum dormiam et requiescam. Quonsingulariter in spe constituisti me, id est, caeterorum mortalium in fine resurrectione servata, me singulari dono a mortuis die tertia resurgere promisisti.
Abbreviated transcription (Latin):
iosẽph. in uoluit illud insindo¬
ne munda. Et ex simplici se¬
pultura dñi ambicio diuitum
contẽpnatur: quinec in tumu¬
lis quidem possint carere diui¬
cus. Possumus autem iuxta in¬
telligentiam spiritalem & hoc
sentire: quod ille insyndone
munda in uol uat iħm qͥ pura
mente eum susceꝑit. Et posuit
In nouo autem ponitur monu¬
mento: ne post resurrectonẽ
lius finger& ur. Q uod bene
monumentd̃ dep&ra excisum
fuisse memoratum: ne si ex
multis lapidib aedificatum. tẽt.
suffossis tumuli fundamentis abla¬
tus furto dicer&ur. Alit̃. Solus
specialis illius sepultura. id .ẽ.
crepari specialis  resur rectio
designaur. Nam & uerus ho¬
mo appar uit sed ex uir gi ne
matra con ceptus & natus. & tẽp¬
tudine absq peccato: & mortuuꝰ
.e. seelque mͦ ipse uoluit. & sepuitꝰ
ẽ. sra quandiu uoluit. & suscita¬
tus. t̃. sed quando uoluit. Hocẽ. gͦ.
quodait. S ingularit̃ sum ego do¬
ner trans eam: & alibi desingulari

Expanded text:
Joseph involvit illud in sindoJoseph involvit illud in sindone munda. Et ex simplici sepultura Domini ambitio divitum condemnatur, qui ne in tumulis quidem possunt carere divitiis. Possumus autem juxta intelligentiam spiritalem hoc sentire, qmunda involvit Jesum, qui pura mente eum susceperitIn novo autem ponitur monumento, ne post resurrectionemlius fingeretur. Quod bene monumentum de petra excisum fuisse memoratur, ne si ex multis lapidibus aedificatum esset, suffossis tumuli fundamentis ablatus furto diceretur. Aliter: solos specialis illius sepultura, id est, crepavere, specialis et resurrectio designetur. Nam et vetus homo apparuit, sed ex virgine matre conceptus et natus. Et tentudine aipse voluit: et sepultus est, sed quamdiu voluit: et suscitatus est, sed quando voluit. Hoc est ergo quod ait: Singulariter sum ego donec transeam : et alibi de singulari
Abbreviated transcription (Latin):
teram suam sororem mariae matris
dni: & matrem filiorum rebedei.
quae paulo ante regnum liberis
postulat: & alias quas inc& eris
euangeliis legimus. Cum sero¬
autem factum. eẽt: uenit qͥdã
homo diues abarimathia nõe
ioseph. qui & aluca decurio uo¬
qđ sit deordine curiae & offitiũ
curiȩ adminis tr&: qui & iam cu¬
rialis aꝓcurando mimera ciuilia
sol& appellari: ab arimathia ciui¬
tate iudeae : qui expectabat & ip¬
se regnum dĩ. Ab arimathia. ip¬
sa.ẽ. ramatha.. ciuitas hel cane
& samuhelis. in regione thannitica
uista diospolim. Hic accessit ad pi¬
latum: & pecit corpus. iħu. Mag¬
ne quidem ioseph iste dignitatis
ad scłm: sed maioris apud dm̃ me¬
ritis fuisse laudatur. ut & per uis¬
titiam meritorum sepeliendo cor¬
pori dominico dignꝰo for&. & perno¬
bilitatem potentie secularis idẽ.
corpus acciꝑe poss&. Nonenim qͥ¬
lib & ignotus ad presidem acce¬
dere. & crucifiri corpus poterat
imp&rare. Et accepto corpore¬

Expanded text:
rteram suam sororem Mariae matris rteram suam sororem Mariae matris Domini, et matrem filiorum Zebedaei, quae paulo ante regnum liberis postularat, et alias quas in caeteris Evangeliis legimus. Cum autem sero factum esset, venit quidam homo dives ab Arimathia, nomine Joseph, qui a Luca decurio voquod sit de ordine curiae, et officium curiae administret, qui etiam curialis a procurando munera civilia solet appellari. Ab Arimathia civitate Judaea, qui exspectabat et ipse regnum Dei. Ab Arimathia, ipsa est Ramathaim civitas Helcanae et Samuelis in regione Thannitica juxta Diospolim. Hic accessit ad Pilatum et petiit corpus Jesu. Magnae quidem Joseph iste dignitatis ad saeculum, sed majoris apud Deum meriti fuisse laudatur, ut per justitiam meritorum sepeliendo corpore dominico dignus foret, et per nobilitatem potentiae saecularis idem corpus accipere posset. Non enim quilibet ignotus ad praesidem accedere et crucifixi corpus poterat imp
Abbreviated transcription (Latin):
cus: regnum. ẽacae leste promissum.
Erant autẽ ibi mulieres multe alon
ge. Hoc est quod ipse dñs inpsalmo
explicita sue passionis seriae patrique¬
ritur dicens. Elongasti ame amicũ.
& ꝓximum. & notos meos amiseria.
Quesecute erant iħm agalilea minis¬
trantes ei. Consu& udinis uidaice
fuit: nec ducebaptur incul pam mo¬
re gentis antique: ut mulieres de
substancia uictum atq uestitum
p̃ceptorib miniftrarent. Hoc quia
scandalum facere poterat innatio¬
nibuf Paulus abiecisse se memorat.
N um quid non habemus potestatem
sorores mulieres circum ducendi:
sicut & c&eri apłi faciunt: Minis¬
trabatit autem dño di substancia
sua : ut m&er& eorum carnalia.
cuius ule m&ebant spiritali.
Non quod ineliger& in esbis dñs
creaturarum. se ut trpum os¬
tend& magistrorum: quod uic¬
tu atque uestitu discipuli deberen
ẽe. contenti. Sed uideamus qͥles
comites habuerat. mariã magda¬
lenẽ: aqͥ septem demonia eicerat.¬
& mariã iacobi. & iosep matre mat̾¬

Expanded text:
s, regnum est coeleste promissum. Erant autem ibi mulieres multae a longe, etc. Hoc est, quod ipse Dominus in Psalmo explicita suae passionis serie patri queritur, dicens: Elongasti a me amicum, et proximum et notos meos a miseria . Quae secutae erant Jesum a Galilaea ministrantes. Consuetudinis Judaicae fuit, nec ducebatur in culpam, more gentis antiquo, ut mulieres de substantia sua victum atque vestitum praeceptoribus ministrarent. Hoc quia scandalum facere poterat in nationibus, Paulus abjecisse se memorat: Nunquid non habemus potestatem, sorores, mulieres circumducendi, sicut et caeteri apostoli faciunt ? Ministrabant autem Domino de substantia sua, ut meterent eorum carnalia, cujus ille metebat spiritualia, non quod indigeret cibis Dominus creaturarum, sed ut typum ostenderet magistrorum, quod victu atque vestitu discipuli deberent esse contenti. Sed videamus quales comites habuerit, Maria Magdalene, a qua septem daemonia ejecerat, Mariam Jacobi, et Joseph matrem, mate
Abbreviated transcription (Latin):
auaricie magnitudinem impie¬
tatis: pondus exclusit. Uidens iu¬
das dñm ad iudicatum morti : p̃¬
tium r&ulit sacer dotibus. quasi
insua potestate. ẽẽt. ꝑsecutorum
mutasse sententiam. Itaq lic& mu¬
tauerit: uoluntatem suam. tam

Expanded text:
Avaritiae magnitudinem impieAvaritiae magnitudinem impietatis pondus exclusit. Videns Judas Dominum adjudicatum morti, pretium retulit sacerdotibus, quasi in potestate sua esset persecutorum mutare sententiam. Itaque licet mutaverit voluntatem suam, t
Abbreviated transcription (Latin):
Uere & tu exillis es. nam & loquela
tua. manifestum te facit. Non
quod alterius sermonis eẽt. p&rꝰ
aut gentis extraner. Om̃s quippe
na queq ꝓuincia & regio habeat
loquendi sonum uitare non pos¬
sit. Unde & eufratri iniudicũ
librum non possunt sintema di¬
&rerordatus .ẽ. p&rus uerbi dñi.
Uelscđm lucam respexit dñs p&rũ.
Resƿiciente dño. p&rus adcor.re¬
uersus: maculam negacionis
poenitencia lacrimis tergit.
quia non solum cumagitur poe¬
ntentia. Uerum &am ut agatur
dĩ misericordia: necessaria.ẽ. Res¬
picere namq eius misereri est.
Mane facto: consilium fecerunt prĩ¬
cipessacerdotum & uinctum iħm
tradiderunt pilato. Nonsolum
a d pilatum: sedhreciam adherodem
Inmalo tota noc te uigilauerunt:
ut homicidi facerent. Et uinc¬
tum tradiderunt. pilato. Habe¬
bant enim hunc morem. ut quẽ
ad iudifassent morti: ligatũ iuidi¬
eẽt: proiectis argenteis intẽplũ
recessit: & laqueo sesus pendit.

Expanded text:
ere et tu ex illis es: nam et loquela ere et tu ex illis es: nam et loquela tua te manifestum facit. Non quod alterius sermonis esset Petrus, aut gentis exterae. Omnes quippe naquaeque provincia et regio habeat loquendi sonum vitare non possit. Unde et Ephrathaei in Judicum libro non possunt σύνθημα diet recordatus est Petrus verbi Domini, vel secundum Lucam: Respexit Dominus Petrum. Respiciente Domino, Petrus ad cor reversus, maculam negationis, poenitentiae lacrymis tergit. Quia non solum cum agitur poenitentia, verum etiam ut agatur Dei misericordia necessaria est. Respicere namque ejus misereri est. Mane autem facto, consilium fecerunt principes sacerdotum, et vinctum Jesum tradiderunt Pontio Pilato. Noad Pilatum, sed etiam ad Herodem dotum: in malo tota nocte vigilaverunt, ut homicidium facerent, et vinctum tradiderunt Pilato. Habebant enim hunc morem, ut quem adjudicassent morti, ligatum judiesset, projectis argenteis in templo, recessit et laqueo se suspendit.
Abbreviated transcription (Latin):
meam non auerti a ronfusione stu¬
porum. Velauer̃ aut̃ faciem eius:
non ut xorum ille scelera non uide¬
at. sed ut ase ipsis sicut quondam mo¬
ẏsi fecerunt gr̃am cognitionis riusabs¬
condant. Sieni crederent morsi.
crederent forsitan & dño. Quodue¬
lamentum usq hodie man& super
cor torum non re uelatum. nobis
aut̃ inxp̃o creibentibus ablatum est.
Nenue eium frustra eomoriente
uelum templi scissum .ẽ. mediũ:
& ea quetota legis tẽpr̃ laturrant.
& abscondita carnali isrł suerant.
noui testamena cultoribus sunt
pate facta. scã scõrum archana.
Et accessit ad eum una ancilla: di¬
cens. Et tucum tħu galileo eras.¬
&ct̃r. Quid sibi uirbe quod pͥma
eum prodit ancilla cum uiri utiq
inagis eum potuerint rerognos¬
tur ꝑ dñi passionem: Et idõ muli¬
er resurrectionis accepit pͥma¬
misteria. & mandata custodit. ut
u& erem preuaricationis ab oler&
errorem. Et post pusillum. acces¬
serunt quiftabant & dixer̃ paro

Expanded text:
meam non averti a confusione spumeam non averti a confusione sputorum . Velaverunt autem faciem ejus, non ut eorum ille scelera non videat, sed ut a seipsis, sicut quondam Mosi fecerunt, gratiam cognitionis ejus abscondant. Si enim crederent Mosi, crederent forsitan et Domino . Quod velamentum usque hodie manet super cor eorum non revelatum. Nobis autem in Christum credentibus ablatum est. Neque enim frustra, eo moriente, velum templi scissum est medium, sed et ea quae toto legis tempore latuerant, et abscondita carnali Israel fuerant, Novi Testamenti cultoribus sunt patefacta sancta sanctorum arcana. Et accessit ad eum una ancilla dicens: Et tu cum Jesu Galilaeo eras. Quid sibi vult, quod primo eum prodit ancilla, cum viri utique magis eum potuerunt recognostur per Domini passionem? et ideo mulier resurrectionis prima accepit mysteria, et mandata custodit, ut veterem praevaricationis aboleret terrorem. Et post pusillum accesserunt qui stabant, et dixerunt Petro:
Abbreviated transcription (Latin):
militibus scindi potuerit. Fliguraba¬
tur enim quod sacer docium uidaoꝵ
pro scelerib ipsorũ pontificum esset
srindeadũ. & asuae statu integri¬
tatis om̃i modis soluendum. Soliditas
uero scãe uniuersalis ex clae quae
uestis sui retdenptoris solae appel¬
lari. num quã ualeat dis rumpi.
Quin pocius & si uidei. sigentiles.
si herecici. si mali ratholici. humi¬
litatẽ dñi saluatoris contenpnant:
eius tamẽ us que ad consummationẽ
scłi. in illis quos sors aelectionis inue¬
nerit. inuiolatasit ꝑmans ura casti¬
bibus. & ct̃r. Siergo tibi in xp̃o o ui¬
deȩ. pagane. & her&ĩce contemptꝰ
infirmitas & crux contumelia estꝰ
uide qđ ꝑ haec filius hominis addex¬
teram dĩ patris sessurus ex parte
uirginis homo natus. in sua eumceli
nbibus ẽ. maiestate uenturus.
Tunc ex puerunt infaciem enis. &
scđm marcum uelauerunt faciemeiꝰ.
ut com pler& ur quod dictum est.
dedi maxillas meas alapis: & facrem

Expanded text:
militibus scindi potuerit. Figurabamilitibus scindi potuerit. Figurabatur enim quod sacerdotium Judaeorum pro sceleribus ipsorum pontificum esset scindendum, et a suae statu integritatis omnimodis solvendum; soliditas vero sanctae universalis Ecclesiae, quae vestis sui redemptoris solet appellari, nunquam valeat disrumpi; quin potius etsi Judaei, si gentiles, si haeretici, si mali catholici humilitatem Domini Salvatoris contemnant, ejus tamen usque ad consummationem saeculi in illis quos sors electionis invenerit inviolata sit permansura castibibus. Si ergo tibi in Christo, o Judaee, pagane et haeretice, contemptus, infirmitas, et crux contumelia est, vide quod per haec filius hominis ad dextram Dei patris sessurus, ex partu virginis homo natus, in sua, in coeli nubibus, est majestate venturus. Tunc expuerunt in faciem ejus, et secundum Marcum: Velaverunt faciem ejus. Ut compleretur quod scriptum est: Dedi maxillas meas alapis, et faciem
Abbreviated transcription (Latin):
intriduo sus citabo illud. Aliud est
aedificare: aluid sus citare. Pinceps
autem sacer dotum ait illi. ad uiro
te ꝑ dm̃ uiuum: ut dicas nobis. situ
es xp̃s filius dĩ. Dixit illi iħs. Tudirisa.
Tunc princeps sacer dotum scidit uesti¬
menta sua: Quem desolio sacerdo¬
tali furor excusserat: eadem rabies
ads̃ cindendas uestes prouocat. Sci¬
dit autem uestimenta sua. ut ostendat
iudaos sacerdocii głam perdidisse
& uacuam fidem habe pontificis. sed
& consu& udinis uda ice.ẽ. cum aliqͥd
blas phemum. & quasi contra dm̃ au¬
dierint scindere uestimenta sua.
Qd paulum quoq & barnabam quan¬
do in licarnia deeorum cultu hono¬
rabantur ferisse legimus. Herodes eñi
quia nondedit honorem dõ: sedad¬
quieuit inmoderato fauori populi
statim ab angelo ꝑcussus. t̃. Alciori aut̃
misterio factum. ẽ. ut in passione dm̃i
pontiphex iudaorum sua ipse uesti¬
menta scinder&. Cum tunica domi¬
ni nec abipsis qui eum crucifixere

Expanded text:
in triduo suscitabo illud. Aliud est in triduo suscitabo illud. Aliud est aedificare, aliud suscitare. Princeps autem sacerdotum ait illi: Adjuro te per Deum vivum, ut dicas nobis, si tu es Christus Filius Dei. Dicit illi Jesus: Tu dixisti. Tunc princeps sacerdotum scidit vestimenta sua. Quem de solio sacerdotali furor excusserat, eumdem rabies ad scindendas vestes provocat. Scidit autem vestimenta sua, ut ostendat Judaeos sacerdotii gloriam perdidisse, et vacuam sedem habere pontificis. Sed et consuetudinis judaicae est, cum aliquid blasphemiae et quasi contra Deum audierint, scindere vestimenta sua, quod Paulum quoque et Barnabam, quando in Lycaonia deorum cultu honorabantur, fecisse legimus ; Herodes autem quia non dedit honorem Deo, sed acquievit immoderato favori populi, statim ab angelo percussus est . Altiore autem mysterio factum est ut in passione Domini pontifex Judaeorum sua ipse vestimenta disciderit, cum tunica Domini nec ab ipsis, qui eum crucifixere,
Abbreviated transcription (Latin):
illo erce uos om̃s accendentes ignẽ
accineti flãmis: ambulate in lu¬
mine ignis ur̃i. & flãmis quas suc¬
cendistis. Iste suꝑ credentes in ce¬
naculo syon. decelo descendens:
uariis linguis dm̃ laudare docuit.
Ille t̾ren& materiae carphe focus
in atrioi flãmis negandi dm̃ tur¬
bas accendit. Nam adoram apłs¬
p&rꝰ per secutorum prunis cale¬
fieri cupiebat: quia temporalis
conmodi solaciũ. ꝑfidorum socie¬
tate querebat. Sed non mora res
tessunt si ea dicunt. quae dñm su¬
pͥ dixisse legimus: sed falsus testis
.ẽ. qui non eodem dicta sensu intel¬
ligit qͦ dicuntur. Dñs aut̃ dixerat.
d& emplo corporis sui. sed & imp¬
sis uerbis calumpniantur & pau¬
cis additis uel nitatis qͦsi iustam
cal umpniam faciunt. Saluator dixerat.
Soluite templum hõc. Isa conmutant.¬
& aiunt. possum destruere templum dĩ.
Uos inquit soluite non ego: quia in lici¬
tum est. ut ipsi nobis inferamꝰ manus.
De inde illiuertunt & posttriduum aedi¬

Expanded text:
ce vos omnes accendentes ignem, ac cincti flammis ambulate in lumine ignis vestri, et flammarum quas succendistis; iste super credentes in coenaculo Sion de coelo descendens variis linguis Deum laudare docuit, ille terrenae materiae Caiphae focus in atrio flammis negandi Deum turbas accendit, nam ab horum apostolus Petrus persecutorum prunis calefieri cupiebat, quia temporalis commodi solatium perfidorum societate quaerebat, sed non mora, restes sunt, si ea dicunt quae Dominum supra dixisse legimus? Sed falsus testis est, qui non eodem dicta sensu intelligit, quo dicuntur. Dominus autem dixerat de templo corporis sui, sed et in ipsis verbis calumniantur, et paucis additis vel mutatis, quasi justam calumniam faciunt. Salvator dixerat: Solvite templum hoc, isti commutant et aiunt: Possum destruere templum Dei. Vos, inquit, solvite, non ego, quia illicitum est, ut ipsi nobis inferamus manus. Deinde illi vertunt, et post triduum aedi
Abbreviated transcription (Latin):
do ciues sunt & domestiti clei. Et sic̃ alibi
clicitur. heredes quidẽ li. coheredes aut̃ẽ
xp̃i. Vnde apte symon oboediens. cerine
heres int̃pretatur. Nec pract̃ eum dũ
qđ ide symon leuilla uenisse refertur.
Uilla enĩ grecȩ. pagos licitur. Uncle
paganos appellamꝰ eos quos aciuitate dm̃¬
alienos. & quasi urbane conuersacionis
.eẽ. uidemus expertes: Sed depago symon
ȩgrediens crucem portat post iħm: cũ
populus nationum paganis ritib dere¬
lictis uestigia clominicae passionis
oboeclient̃ complectitur. quod autẽ
scđm lucam in hoo loco sequentib se
dñs mulierib dixit: filiae hierusalẽ
nolite flere suꝑme sed suꝑuos & suꝑ
filios urõs. Et addit quia sin uiridi
ligno haro faciunt. inarido quid fi&o
Ciride lignum seipsum. suosq electos:
aridum uero imptos & peccatores signi¬
ficat. Siego inquid qui peccatum non
feci: qui lignũ uitȩ merito appella¬
tur. Eruictꝰ gratiae duodenos ꝑsin¬
gtulos m̃s es afero: sine igne passio¬

Expanded text:
bi dicitur: Haeredes autem Dei, cohaeredes autem Christi . Unde apte Simon obediens, Cyrene haeres interpretatur. Nec praetereundum quod idem Simon de villa venisse refertur. Villa enim Graece πάγος dicitur, unde paganos appellamalienos, et quasi urbanae conversationis esse videmus expertes. Sed de pago Simon egrediens, crucem portat post Jesum, cum populus nationum paganis ritibus derelictis, vestigia Dominicae passionis obedienter complectitur. Quod autem secundum Lucam in hoc loco sequentibus se Dominus mulieribus dixit: Filiae Hierusalem, nolite flere super me, sed super vos et super filios vestros, et addit: Quia si in viridi ligno haec faciunt, in arido quid fient ? Viride enim lignum seipsum suosque electos, aridum vero impios et peccatores significat. Si ego ipse, inquit, qui peccatum non feci, qui lignum vitae merito appellor, fructus gratiae duodenos per singulos menses affero, sine igne passio
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ uoluntas. sed tua siat. Ite¬
rum abiit & orauit tertio eun¬
dem sermonem. &et̃r. Lucas
autem ait. Apparuit illi angłs.
derȩlo: confortans eum. Alibi
legimus. quia angeli accesser̃:
& minis trabant ei. Indocumen¬
to ergo utrius que naturae. & ei
angeli minif trasse. & eum angłs
confortasse describitur. Qm̃ quids̃
ante secła extitit: homo factus
.ẽ. insine sȩclorum. Et ad didit
lucas dicens. factus in agonia:
ꝓlixius orabat. Agonia: alacri¬
tas uel considentia intelligitur.
Qđ aut̃ sequitur scđm eundem
dorem̃ insir mitatis deputet.
quia & contra naturam .ẽ. su¬

Expanded text:
Pater, voluntas, sed tua fiat. ItePater, voluntas, sed tua fiat. Iterum abiit et oravit, tertio eumdem sermonem, etc. Lucas autem ait: Apparuit illi angelus de coelo, confortans eum. Alibi legimus: Quia angeli accesserunt, et ministrabant ei : In documento ergo utriusque naturae et ei angeli ministrasse, et eum angeli confortase describitur, quoniam qui Deus ante saecula exstitit, homo factus est in fine saeculorum. Et addidit Lucas dicens: Factus in agonia prolixius orabat. Agonia, alacritas vel confidentia intelligitur. Quod autem sequitur secundum dorem hunc infirmitati deputet, quia et contra naturam est su
Abbreviated transcription (Latin):
pide: usq ad illum enim potest.
ꝑuenire ille lapis. qm̃ finis legis. ẽ.
xp̃s adiustitiam. om̃i credenti: &
dicẽnf. Alipat̃. si possibile. ẽ. tran
autem patrem inuocans duplici
eẽ acsal uatorem oftendit. Idem
namq abba quod & pat̃ significat.
sed abba ebreum: pat̾ grerum. ẽ.
& latinum. Ut ergo utrumque
populum in eum erediturum.
abutroq eum in uo candu.
ẽẽ. docer&: Utraq lingua eum
primus ipse inuocat. Sp̃s qui
dem promptus. ẽ. caro aut̃ infir
se consequi: itaq quantum de
ardore mientis considimus. tan¬
tum decarnis fragilitate time¬
amus. Pat̃ mi. si non potest hic
calix transire nisi bibam illũ:
fiat uoluntas tua. & ct̃r. Non
inquit fiat hoc quod huma no
affertu loquor: sed ꝓ pt̃ quod
ad terras. tua uoluntate descen¬
di: sigͦ. inquid fieri potest. ut si¬
ne interiti iudxorum credat.
gentium mul titudo: passionẽ
recuso. Sin aut̃ illi excecandis.
ut om̃s gentes uideant. non mea

Expanded text:
pide, usque ad illum enim potest pide, usque ad illum enim potest pervenire ille lapis, quoniam finis legis est Christus ad justitiam omni credenti . Et dicens: Mi Pater, si possibile est, traautem Patrem invocans juxta alDeum ac Salvatorem ostendit. Idem namque Abba quod et Pater significat. Sed abba Hebraeum, pater Graecum est et Latinum. Ut ergo utrumque populum in eum crediturum, ab utroque eum invocandum esse doceret, utraque lingua eum primus ipse invocat. Ipse dem promptus est, caro vero infirmse cardore mentis confidimus, tantum de carnis fragilitate timeamus. Pater mi, si non potest hic calix transire, nisi bibam illum, fiat voluntas tua, etc. Non inquit, fiat hoc quod humano affectu loquor, sed propter quod ad terras tua voluntate descendi: Si ergo, inquit, fieri potest, ut sine interitu Judaeorum credat gentium multitudo, passionem recuso. Si autem illi excaecandi sunt, ut omnes Gentes videant, non mea,
Abbreviated transcription (Latin):
cis. ut sepe dictum . ẽ. s plena fi¬
guris. Cum in monte orat dñs.
quasi tacite nos admon& subli¬
mia tantum orando in quire: &
pro cȩlestibus bonis supplicare
debere. At cum in ualle orat: &
hoc in ualle ꝓinguinm. siue pin¬
gued inis ipse̾ aq insinuat nobis
humil itatisemꝑ morationibus:
& int̾ne pinguedinem dilecno¬
nis. eẽ. seruandam. Tunc ait
illistħs. Triftis. ẽ. anima mea:
usq ad mortem. & ct̃r. Non prop¬
t̃ mortem tristis. ẽ. dñs: quia eũ
conditio corporalis affectus. non for¬
mido mortis offendit. Nam qͥ cor¬
pus suscepit: om̃ia debuit subire
quae corporissunt: ut esurir&. siti
tur : Diuinitas autem conmuta¬
r&ur ꝑ hob nescit affectus. Et ꝓ¬
gressus pusillum: ꝓ cidit in faciẽ
suam orans. Lucas autem dicit.
Auulsus.ẽ. abeis: quantum iactꝰ
.ẽ. lapidis. Tanquam ᷑ hoc. e os
ts pice ad monuerit: ut in eum
dirigerent lapidem. id .ẽ. us que
nem legis quae scripta erat in la

Expanded text:
cis, ut saepe dictum est, sunt plena ficis, ut saepe dictum est, sunt plena figuris. Cum in monte orat Dominus, quasi tacite nos admonet sublimia tantum orando inquiri, et pro coelestibus bonis supplicari debere. At cum in valle orat, et hoc in valle pinguium sive pinguedinis, ipsius aeque insinuat nobis humilitatem semper orationibus, et internae pinguedinem dilectionis esse servandam. Tunc ait illis Jesus: Tristis est anima mea usque ad mortem, etc. Non propter mortem tristis est Dominus, quia eum conditio corporalis affectus, non formido mortis offendit. Nam qui corpus suscepit, omnia debuit subire, quae corporis sunt, ut esuriret et tur, divinitas autem commutari per hos nescit affectus. Et progressus pusillum procidit in faciem suam orans. Lucas autem dicit: Avulsus est ab eis, quantum jactus est lapidis, tanquam hoc eos typice admonuerdirigant lapidem, id est, usque nem legis, quae scrip