comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
incõiintabilitos. eadem magestas. eadem potestas. Inpatre
unitas. ĩ filio eqͣlitas. ĩ spũ sc̃o nuitatis equalitatis que
aliquid ⁊ sonuiimꝰ aliqͥd dignũ dõ. Iumo nͦ inchil
me aliud. quã dicẽ noluisse sentio. di autẽ dixi: non
hoc ẽ qd dice̾ re uolui hoc uude stio uͥ quia deꝰ in¬
effabilis ẽ: Quod autẽ ame dictũ ẽ si ĩ effabile ẽẽt dictũ¬
nõ eẽt at ꝑ hoc ne ĩ effabilis ꝯuidẽ dicendus est ds. quia ephoc.
cũ dicit᷑ aliquũ dicit᷑ et sit nestro que pugua uerboꝵ: quĩ
s illud ẽ ĩ effabile qd dici nõ potest nõ est inefabile quod
uel meffabile dici potet que pugna uerboꝵ silentio cauẽ¬
da potiꝰ qͣui uoce pactanda est. Et tam̃ deꝰ cũ de illo iun¬
chil digne dici possit. adiusit humane notis obsequiũ. et
ueruis nr̃is in laude sua. gaudẽ uos uoluit. Nam iude ẽ
et qd̵ dicit᷑ ds̃. Non eiũ reuera ĩ streptu istoꝵ duoꝵ silla¬

Expanded text:
incommutabilitas, eadem majestas, eadem potestas. In Patre unitas, in Filio aequalitas, in Spiritu sancto unitatis aequalitatisque aliquid et sonuimus aliquid dignum deo ? immo uero nihil me aliud quam dicere uoluisse sentio. si autem dixi, non est quod dicere uolui. hoc unde scio, nisi quia deus ineffabilis est ? quod autem a me dictum est si ineffabile esset, dictunon  dicitur et fit nescio qua pugna. uerborum, quoniam, si illud est ineffabile quod dici non potest, non est ineffabile quod uel ineffabile dici potest. quae pugna uerborum silentio cauenda potius quam uoce pacanda est. et tamen deus, cum de illo nihil digne dici possit, admisit humanae uocis obsequia et uerbis nostris in laude sua gaudere nos uoluit. nam inde est et quod dicitur deus. non enim re uera in strepitu istarum duarum sylla
Abbreviated transcription (Latin):
iipendimꝰ egenti siue mercode nõ relinqͥt deꝰ. hec aute mer¬
ces sũma ẽ. ñ ippo ꝑfruanĩ. et oĩis qmi eo frium᷑. nobis etꝭ
ĩ uicem in ipso ꝑfiuam᷑ Nam sũ nõb id facimꝰ remauemꝰ ã
uia. et spem beatitudiuis nr̃e ĩ homins̃ aut in augło collo¬
camꝰ. qd̵ et homo suꝑbꝰ et angłꝰ suꝑbꝰ arrogant sibi acꝙ
ise alioꝵ spem gandent tõtitm. dt dt̃s autẽ homo et
sanctꝰ aug̃tꝰ et fessos nos iuse acquiotere et remaueretr̃¬
res refitiũt poriꝰ aut eo sũptu quẽ ꝓpter not auti illo

Expanded text:
on relinquit Deus. Haec autem merces summa est, ut ipso perfruamur, et omnes qui eo fruimur, nobis etiam invicem in ipso perfruamur. Nam si in nobis id facimus, remanemus in via, et spem beatitudinis nostrae in homine aut in angelo collocamus: quod et homo superbus et angelus superbus arrogant sibi, atque in se aliorum spem gaudent constitui. Sanctus autem homo et sanctus angelus etiam fessos nos atque in se quiescere et remanere cupientes reficiunt potius, aut eo sumptu quem pr
Abbreviated transcription (Latin):
accepũt adimplebit : atq cuiuulabit qdͣ dedit. Illi qͥuꝙ et
illi septẽ erant paues: aũt qͣui inciꝑent dari esurientibus.
Quod ibi fieri cepit: cophiuos ⁊ portas satiatis tot homiiuã
nulibꝰ imupleuer̃t. dicut gͦ. ille pauis dũ fraugera᷑. accreuit.
sit ea que ad hoc opus aggredieudũ iaui dũs p̃buit. cuui
disputori ceꝑuit eo ipso suggerente multiplicabũtur: ut ĩ¬

Expanded text:
acceperunt, adimplebit atque cumulabit quod dedit. Illi quinque et acceperunt, adimplebit atque cumulabit quod dedit. Illi quinque et illi septem erant panes, antequam inciperent dari esurientibus; quod ubi fieri coepit, cophinos et sportas satiatis tot hominum millibus impleverunt . Sicut ergo ille panis dum frangeretur accrevit, sic ea quae ad hoc opus aggrediendum jam Dominus praebuit, cum dispensari coeperint, eo ipso suggerente multiplicabuntur, ut i
Abbreviated transcription (Latin):
re possit. huit officioso labori nr̃o ũ recte aliquẽ cõtradicere.¬
taiũ si huiꝰ modi ꝓhenuo quibꝰ libet obsistentibꝰ cõneniẽter
uidetur eẽ ⁊ opou̾sũ: huiꝰ me qͣui ĩ hoc libro ingredi
intelligeuda sunt. ⁊ iodꝰ ꝓferendi que ĩtellecta suit. de uu¬
ueruẽdo pͥus: de ꝓferendo postes disseremꝰ. Magnũ honuus
⁊ ardiuĩ. et si adsustiuẽdĩ difficile uereor ne ad sustipiẽdu
temerariũ. Ita saue: si de nõb ipsis presuueremꝰ. Qũt uero
cũ nullo sit sp̃es ꝑagendi huiꝰ oꝑis aquo nõb̃ intogitatione
nullta de hac re iã tradita tenemꝰ: non ẽ metuendũ ne dore
desiat tet̾a cũ ea que dota sunt ceꝑiuiꝰ impenere. Qũus
eiũ res que daudo u deficit. dũ hobetur ⁊ nõ datur. ñ diuu.
habet᷑ quouiꝰ hobenda ẽ. Ille aũt ait. Qui habet dabitur ei.
Dabit gͦ habentibꝰ. id est cũ beiuguitote uteritibꝰ. eo quod

Expanded text:
rere possit huic officioso labori nostro non recte aliquem contradicererere possit huic officioso labori nostro non recte aliquem contradiceretamen, si hujusmodi prooemio quibuslibet obsistentibus convenienter videtur esse responsum, hujus viae quam in hoc libro ingredi di quae intellecta sunt. De inveniendo prius, de proferendo postea disseremus. Magnum opus et arduum, et si ad sustinendum difficile, vereor ne ad suscipiendum temerarium. Ita sane si de nobis ipsis praesumeremus: nunc vero cum in illo sit spes peragendi hujus operis, a quo nobis in cogitatione multa de hac re jam tradita tenemus, non est metuendam ne dare desinat caetera, cum ea quae data sunt coeperimus impendere. Omnis enim res quae habetur quomodo habenda est. Ille autem ait: Qui habet, dabitur ei . Dabit ergo habentibus, id est, cum benignitate utentibus eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
nostit enunciat. Qui autẽ ipsas licteras Rdit hoc agit ut
alii ꝯͦqꝙ legere nouerĩt. Utiq tam̃ id ĩsiuat qd accepit dit
etiã qui ea que ĩstripturis intelligit expouit audiẽtibꝰ: tãꝙͣ
lictas q̃s aguostit ꝓuũciat lectoris offitio. Qui autẽ pr̃e¬
recipit quoui ĩtelligeudũ sit. sumul õ. tradenti lictos. hoc
ẽ pcipienti quouo sit legendũ. ut qͦmodo ille qui legẽ uouit
alio lectore nõ iudiget cũ coditẽ ĩ ueuerit aqͦ audiat qͥd ibi
stuptũ sit: sic iste ꝯͣ p̃cepta que couout᷑. rdere acceꝑit. cũ in
libus aliquid obsturitotis i ueuerit. qͣedam regłas uelut lictas
teuẽs. ĩ tellectorẽ aliũ nõ reqͥrat. ꝑ quẽ sibi qͦd oꝑtũ ẽ rete¬
gatur. sed quibuido uestigiis iudagatis. ad occultũ seusũ
siue ullo erxore ipse pueniat: aut certe in absturdita te pͣne
seutentie nõ inicidat. Qua ꝓpter quãpͣ ⁊ ĩ ipso oꝑe satis appa¬

Expanded text:
t alii quoque legere noverint: uterque tamen id insinuat quod accepit. Sic etiam qui ea quae in Scripturis intelligit, exponit audientibus, tanquam litteras quas agnoscit pronuntiat lectoris officio; qui autem praecipit quomodo intelligendum sit, similis est tradenti litteras, hoc est praecipienti quomodo sit legendum: ut quomodo ille qui legere novit, alio lectore non indiget, cum codicem invenerit, a quo audiat quid ibi scriptum sit; sic iste qui praecepta quae conamur tradere acceperit, cum in libris aliquid obscuritatis invenerit, quasdam regulas veluti litteras tenens intellectorem alium non requirat, per quem sibi quod opertum est retegatur; sed quibusdam vestigiis indagatis ad occultum sensum sine ullo errore ipse perveniat, aut certe in absurditatem pravae sententiae non incidat. Quapropter, quanquam et in ipso opere satis appa
Abbreviated transcription (Latin):
quĩ dĩusis mouẽt᷑ boiuis. ꝑtĩm eisq ad corꝑis seusũ. partiz
eis ad aniii intelligẽtiã ꝑtiuẽt: illi qui dediti sũt corꝑis
sensilꝰ: aut ip̃m celũ. aut quod ĩ celo fulgẽtissiur uident.
aut ipsum mũdum dm̃ doꝵ ẽẽ arbitrant᷑. aut si ext̃ mũdu
ire cõtendũt aliqua lucidũ imogiuãtur id ꝙ uł ĩfiuitus¬
uł ea forma que obtiua uidetur ĩ am suspitione tõstituũt
in numerabiles equãł ordis dos etꝭ eos tam̃ ꝓut cuiq ali¬
quid corꝑit iudet᷑ excellere: ita fugͣatos aĩo teuẽt. Illi
aũt qmi ꝓ intelligẽtiam ꝑgñt uidere qd deꝰ est omũbꝰ eũ

Expanded text:
is moventur bonis, partim eis quae ad corporis sensum, partim eis quae ad animi intelligentiam pertinent; illi qui dediti sunt corporis sensibus, aut ipsum coelum, aut quod in coelo fulgentissimum vident, aut ipsum mundum, Deum deorum esse arbitrantur: aut, si extra mundum ire contendunt, aliquid lucidum imaginantur, idquvel ea forma quae optima videtur, inani suspicione constituunt, innumerabiles aequalis ordinis deos; etiam eos tamen prout cuique aliquid corporis videtur excellere, ita figuratos animo tenent. Illi autem qui per intelligentiam pergunt videre quod Deus est, omnibus eum
Abbreviated transcription (Latin):
reuotem᷑ ĩferiorũ amore p̃pediti Frui ẽ eiũ: amore ĩ herere
alitui ⁊ei ꝓpter se ipsaui. Uti aũt. ꝯdunsũ ueuerit ad id
ꝯd auias obtinendũ referre: si taĩa amiãduz ẽ. Nam usus
illicitus : ab usus potiꝰ uł abusis nominãda ẽ. Quo ͦ¬
ea que ꝑegnatione utiq iuiseri. ⁊ iuseriã fiuire cupiẽte
ipat̾am redire uellemꝰ ⁊ opus ẽẽt uł terrestribꝰ nł mar¬
ius uehiculis quibꝰ utendũ eẽt. ut ad patͥam qͣ fruendũ
erat ꝑuenire ualeremꝰ. qͦd si amenitotes itiueris et ipsa gestoͦ.
nehiculoꝵ nos delector ⁊ cõuersi adfruendũ qͥbus uti debuim¬
nollemꝰ cito uiã fiure. et ꝑuersa suauitate implicati alie¬
nareiuꝰ apatria ciuꝰ suauitas fatere beotos: sic ĩhuiꝰ.
mortolitatis int̾a ꝑegrinõtes adnõ. si redire in patͥam
uolumuꝰ robi beati ẽẽ pessimꝰ utendũ est hoc iũdo nõ fra¬
eudũ ut udoisibilia dei ꝑ ea que facta sanit iutellecta.¬

Expanded text:
 amore inhaerere alicui rei propter se ipsam. Uti autem quod in usum uenerit ad id quod amas obtinendum referre, si tamen amandum est. Nam usus illicitus abusus potius uel abusio nominanda eseaque peregrinatione utique miseri et miseriam finire cupientes in patriam redire uellemus, opus esset uel terrestribus uel marinis uehiculis, quibus utendum esset, ut ad patriam, qua fruendum erat, peruenire ualeremus; quod si amoenitates itineris et ipsa gestatio uehiculorum nos delectaret, conuersi ad fruendum nollemus cito viam finire, et perversa suavitate implicati alienaremur a patria, cujus suavitas faceret beatos: sic in hujus mortalitatis vita peregrinantes a Domino , si redire in patriam volumus, ubi beati esse possimus, utendum est hoc mundo, non fruendum; ut invisibilia Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. uł siguoꝵ. Ded ⁊ es ꝑ sigua distunt᷑. Propͥe aũt uc̃
res appellom. que uc̃ ad significandũ aliqͥd adhibentur. sicuti
est liguũ lopis. petus. atq hui iiiodi cẽta. ded uõ illud.
liguũ qd̾ in aqͣs amaras moyseu iiuisisse legnuꝰ. ut ama¬
ritudiue carerent. noqz ille lapis quẽ iatob sibi ad coput
posuerat. neꝙ illud petus qd̵ ꝓfilio ⁊̃ molauit abrahaui. Hec

Expanded text:
ed res per signa discuntur. Proprie autem nunc res appellavi, quae non ad significandum aliquid adhibentur, sicuti est lignum, lapis, pecus, atque hujusmodi caetera. Sed non illud lignum quod in aquas amaras Moysen misisse legimus, ut amaritudine carerent ; neque ille lapis quem Jacob sibi ad caput posuerat ; neque illud pecus quod pro filio immolavit Abraham . Hae
Abbreviated transcription (Latin):
quidem meũ uidẽ posse. sydera uero quibꝰ demõstrandis intẽditur uidẽ
Ino posse. Et illi gͦ. et isti me rẽpheudere desinãt. et limuẽ ecłoꝵ diui¬
intus sibi p̃beri dep̃centur. Non enĩ sipossum auẽbrũ ieũ adaliqͥd
nuuere exultant. et siue talibꝰ p̾ceptis quolia uc̃ tradere ĩstitui se
stos libros ĩtelligere at tractare gloriaut᷑. et ꝓpt̃ea me suꝑflus uo¬
Euisse stribere existimãt sit ⁊ lemẽda cõmotio: ut qͣui iris magno
dĩ done iure letentur. recordentur. se tam̃ ꝑ homĩes didicisse uł licte¬
ras. nec ꝓpt̃ea sibi ab antonio sto ⁊ ꝑfecto iuro egiptio mouacho
ĩsultari debere qui sine ulla sciẽtia licterar̃ scriptiuas diuinas ce me¬
moriter audiendo tenuisse. ⁊ prudenter cogitando ĩ tellexisse p̃dicot᷑.
aut abillo seruo borbaro castrauo. dequo a grauissimis fideq dis¬
iissimis iuris imꝑ accepiiuꝰ qͥ licteras quoq ipsas nullo decente

Expanded text:
quidem meum videre posse, sidera vero quibus demonstrandis intenditur, videre non posse. Et illi ergo, et isti me reprehendere desinant, et lumen oculorum divinitus sibi praeberi deprecentur. Non enim si possum membrum munere exsultant, et sine talibus praeceptis, qualia nunc tradere institui, se sanctos Libros intelligere atque tractare gloriantur, et propterea superflua voluisse me scribere existimant, sic est lenienda commotio, ut quamvis magno Dei dono jure laetentur, recordentur se tamen per homines didicisse vel litteras; nec propterea sibi ab Antonio sancto et perfecto viro Aegyptio monacho insultari debere, qui sine ulla scientia litterarum Scripturas divinas et memoriter audiendo tenuisse, et prudenter cogitando intellexisse praedicatur; aut ab illo servo Barbaro christiano, de quo a gravissimis fideque dignissimis viris nuper accepimus, qui litteras quoque ipsas nullo docente
Abbreviated transcription (Latin):
fosiderans qͣntus qͣnta ꝓ nõdum credentibꝰ passꝰ sit. Cum
iͣ. index uinoꝵ acq mortuoꝵ expectatur etelo maguũ te¬
uorẽ exrutit negligentibꝰ ut se addiligẽtiam touertant:
eũq magis bene agendo desiderent qͣui male agendo for¬
mudent. Quibꝰ autẽ uers diti aut qͣ cogitatioul capi po¬
tost p̃miu qdͣ ille ĩ fiue daturꝰ est qͣndo ad cõsolatione¬

Expanded text:
 nondum credentibus passus sit? Cum vero judex vivorum atque mortuorum exspectatur e coelo, magnum timorem incutit negligentibus, ut se ad diligentiam convertant, eumque magis bene agendo desiderent, quam male agendo formident. Quibus autem verbis dici, aut qua cogitatione capi potest praemium, quod ille in fine daturus est; q
Abbreviated transcription (Latin):
cetur alius. suꝑbia siue ⁊ siue ĩiuidia tdat qd̵ accepit Nlec
tẽptemiꝰ eũ tmi credidimꝰ. ue tolibꝰ Immiti uersutiis et
ꝑuersitate decepti. ad ipsum q̃ꝑ audiẽdum eũglm acq distc̃d
noluuꝰ ire ĩ eccłias aut coditem legere. aut docentẽ p̃dicãtem ꝙ
hoiẽm audire: Et expectemꝰ raxi usꝑ ĩtercium celum. siuec̃
corpore. siue extra corpꝰ situt dicit apłs  ubi audne ñ

Expanded text:
superbia et sine invidia tradat quod accepit: neque tentemus eum cui credidimus, ne talibus inimici versutiis et perversitate decepti, ad ipsum quoque audiendum Evangelium atque discendum nolimus ire in ecclesias, aut codicem legere, aut legentem praedicantemque hominem audire; et exspectemus rapi usque in tertium coelum, sive in corpore, sive extra corpus, sicut dicit Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm resistas suꝑdis. humilib aut̾ cles grãm. et qͣnta miscclia tua hõib
platonicoꝵ libros ex greca lingua in latinam u̾sos. Et ibi legi ñ qͥdem
hiis u̾bis. s hoc idem om̃ino młtis ⁊ młtiplicib suaderi rationib. qcł
in pͥncipio erat u̾bũ. et u̾bũ erat apd̃ clm̃. ⁊ cd̾s erat u̾bũ. hoc erat in
pͥncipio ap̃ dm̃. om̃ia ꝑ ip̃m fc̃a st̾. ⁊ sine ip̃o fc̾m ÷ nichil. q fc̃m est¬

Expanded text:
quam resistas superbis, humilibus autem des gratiam et quanta misericordia quam resistas superbis, humilibus autem des gratiam et quanta misericordia Platonicorum libros ex graeca lingua in latinam versos: et ibi legi, non quidem his verbis, sed hoc idem omnino multis et multiplicibus suaderi rationibus, quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio ap
Abbreviated transcription (Latin):
me ft̃a st̾. ⁊ p̾mebãt et nusꝙͣ erat laxamentũ. et respiramentũ: Ip̾aoc¬
currebãt undiq aceruatim. ⁊ cõglobatim cernenti. cogitanti aut̃ yma¬
gines corporũ. Ipse opponebant᷑ redeunti. qͣi diceret᷑. Quo is incligne. et sor¬
dide: Et hec cde uuln̾e meo creuerãt: qͥa humiliasti tãꝙͣ uuln̾atũ suꝑbũ.
Et tumore m̃o separabar abste: et nimis inslata facies claudebat oculos me¬
os. Pu u̾o dñe ineternũ manes. et nͨ inet̾num irasceris nobis. qm̃ miserat᷑
es t̾ram. et cinerem: et placuit in cõspectu tuo reformare deformia mea.
Et stimulis iiternis agitabas me: ut impatiens ẽẽm. donͨ mͥ ꝑ int̾iorem
aspectũ certus eẽm. Et residebat tumor meus ex occulta manu medicine
tue acies q cõturbata. et cõtenebrata mentis mee. acri collirio salubri¬
um dolorũ meoꝵ de die in diẽ sanabat᷑. Et pͥmo uolens ostendere mͥ.

Expanded text:
me facta sunt et premebant, et nusquam erat laxa-mentum et respiramentum. ipsa ocme facta sunt et premebant, et nusquam erat laxa-mentum et respiramentum. ipsa occurrebant undique aceruatim et conglobatim cernenti, cogitanti autem imagines corporum ipsae opponebantur redeunti, quasi diceretur: "quo is, indigne et sordide?" et haec de uulnere meo creuerant, quia humiliasti tamquam uulneratum superbum, et tumore meo separabar abs te et nimis inflata facies claudebat oculos meos. Tu uero, domine, in aeternum manes et non in aeternum irasceris nobis, quoniam miseratus es terram et cinerem, et placuit in conspectu tuo reformare deformia mea. et stimulis internis agitabus me, ut inpatiens essem, donec mihi per interiorem aspectum certus esses. et residebat tumor meus ex occulta manu medicinae tuae aciesque conturbata et contenebrata mentis meae acri collyrio salubrium dolorum de die in diem sanabatur. Et primo uolens ostendere mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
mee. cui nͨ tẽpora. nͨ os meũ sufficiebat sonabat eis: Totũ tn ibat in auditũ
tuũ qcd rugieba a gemitu cordis mi ⁊ ante te erat desideriũ meũ: ⁊lum̃
oculoꝵ meoꝵ ñ erat mecũ. Intꝰ enĩ erat: ego aut̃ foris. Nec in loco illud. At
ego intẽdebam in ea q̃ locis cõtinent᷑: ⁊ ñ ibi ĩueniebã locũ ad reqͥescedũ.
nͨ recipiebãt me ista. ut dic̾e̾m sat est. ⁊ bene est: nͨ climittebãt redire.
ubi mͥ satis eẽt. et bene. Suꝑior enĩ erã istis: te u̾o inferior. Et tu gaudiũ
uerũ mͥ subdito tͥ et tu mͥ subieceras que infra me creasti. Et hoc erat re¬
ctum temꝑamentũ. ⁊ media regio salutis mee. ut manerem ad ymagi
nem tuã ⁊ tͥ seruiens clominarer corpori. S cũ suꝑbe contͣ te surgerem.
et currerem adu̾sus dñm ĩ ceruice crassa scuti mei. etiã ista infima supͣ

Expanded text:
meae, cui nec tempora, nec os meum sufficiebat, sonabat eis? Totum tamen ibat in auditum meae, cui nec tempora, nec os meum sufficiebat, sonabat eis? Totum tamen ibat in auditum tuum, quod rugiebam a gemitu cordis mei, et ante te erat desiderium meum, et lumen oculorum meorum non erat mecum . Intus enim erat, ego autem foris. Nec in loco illud: at ego intendebam in ea quae locis continentur, et non ibi inveniebam locum ad requiescendum; nec recipiebant me ista ut dicerem, Sat est, et bene est; nec dimittebant redire, ubi mihi satis esset bene. Superior enim eram istis, te vero inferior; et tu gaudium verum mihi subdito tibi, et tu mihi subjeceras quae infra me creasti. Et hoc erat rectum temperamentum, et media regio salutis menem tuam et tibi seruiens dominarer corpori. sed cum superbe contra te surgerem et currerem aduersus dominum in ceruice crassa scuti mei,. etiam ista infima supra
Abbreviated transcription (Latin):
tionis auferri ab ea fide. qua credebã et ẽẽ te. et eͥẽ incõmutabilem sub¬
stanciam tuã. et esse de hõĩb curã. ⁊ iudiciũ tuũ. et in xp̃o filio tuo dño
nr̃o. atq in scripturis sc̃is. quas eccłie tue catholice cõmendaret auc¬
toritas. uiam te posuisse salutis humane: ad eã uitã q̃ pꝰ hãc mortem
futura÷. Hiis itaq saluis. atq inc̾ocusse roloratis. in animo mõ. q̃re¬
bam estuans unde sit malũ. Que illa torm̃ta parturientis cordis ni.
qͥ gemitꝰ dls m̃. Et ibi erãt aures tue. nesciente me. Et cũ in silentio
fortit᷑ quererem. magne uoces erãt ad miscdiam tuã tacite cõtritiones animi nũ.
Tu sciebas qͥo patiebar. ⁊ nullus hoĩum. Qntũ enĩ erat qđ inde digerebat᷑ ꝑ
linguã meã in aures familiarissimoꝵ meoꝵ: Nũqͥd totꝰ tumultꝰ anime

Expanded text:
tionis auferri ab ea fide, qua credebam et esse te et esse inconmutabilem subtionis auferri ab ea fide, qua credebam et esse te et esse inconmutabilem substantiam tuam et esse de hominibus curam et iudicium tuum et in Christo, filio tuo, domino nostro, atque scripturis sanctis, quas ecctoritas, viam te posuisse salutis humanae, ad eam vitam, quae post hanc mortem futura est. His itaque salvis, atque inconcusse roboratis in animo meo, quaerebam aestuans unde sit malum. Quae illa tormenta parturientis cordis mei! qui gemitus, Deus meus! Et ibi erant aures tuae, nesciente me. Et cum in silentio fortiter quaererem, magnae voces erant ad misericordiam tuam, tacitae contritiones animi mei. Tu sciebas quid patiebar, et nullus hominum. Quantum enim erat quod inde digerebatur per linguam meam in aures familiarissimorum meorum? Numquid totus tumultus animae
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem fundũtur ex ut̾o. ut paruum ip̃m tp̾ris int̾uallũ. ꝙͣtamlib
uim in re nat᷑a hab̾e cõtendant. colligi tñ humana obsuatõe. ñ pos¬
sit. lit̾is q signari om̃ino ñ ualeat. quas mathematicꝰ inspecturus ÷
ut uera pronũciet. Et ñ er̃t uera qͥa easdẽ litt̾as inspiciens. eadẽ debu¬
it dic̾e de esau ⁊ iacob. s ñ eadẽ utͥq euenert. Falsa gͦ diceret. Aut
si uera diceret. ñ eadẽ diceret. ad eadẽ inspiceret. Non gͦ arte. s sor¬
te uera diceret. Tu eni dñe iustissime moderator uniuersitatis. c̃õ¬
sulentib. cõsultis q nescientib. occulto instinctu agis. ut dũ qͥsq cõ¬
sulit. hoc audiat qł eũ oportet audire. occultis meritis animarum
Homo est eni. Iam itaq me adiutor meus illis uinculis solueras. et que¬
rebam unde malũ. et ñ erat exitus. Sed me ñ sinebas ullis fluctib cogita¬

Expanded text:
inuicem funduntur ex utero, ut paruum ipsum temporis interuallum, quantamlibet inuicem funduntur ex utero, ut paruum ipsum temporis interuallum, quantamlibet uim in rerum natura habere contendant, colligi tamen humana obseruatione non possit litterisque signari omnino non ualeat, quas mathematicus inspecturus est, ut uera pronuntiet. et non erunt uera, quia easdem litteras inspiciens eadem debuit dicere de Esau et Iacob; sed non eadem utrique acciderunt. falsa ergo diceret aut, si uera diceret, non eadem diceret: at eadem inspiceret. non ergo arte, sed sorte uera diceret. tu enim, -domine, iustissime moderator uniuersitatis, consulentibus consultisque nescientibus occulto instinctu agis, ut, dum quisque consulit, hoc audiat, quod eum oportet audire occultis meritis animarum homo est enim. Iam itaque me, adiutor meus, illis uinculis solueras, et quaerebam, unde malum, et non erat exitus. sed me non sinebas ullis fluctibus cogita
Abbreviated transcription (Latin):
stellatõib. qͥa et illiꝰ ip̃e ẽẽnt cõsuluisset. ut eid̾e qͦ uera proferre.
debuisse me rursũ ibi uid̾e adiectissimam familiã. cõditõem serui¬
lem. et cet̾a lõge a pͥorib aliena. longe q distantia. Unde aut̃ fieret
ut eadẽ inspiciens diu̾sa dicerẽ. si uera dicerem: Si aut̾ eade dic̾em.¬
falsa dicere. Inde certissime collegi. ea que uera cõsideratis cõstellationib
dicerent᷑. ñ arte dici s sorte: que aut̃ falsa. ñ artis imꝑicia s sortis mẽda¬
cio. Hinc aut̃ accepto aditu. ip̾e mecũ talia ruminando. ne quis eorũdẽ
deliroꝵ qͥ talem questũ sequerent᷑. quos iaiaq ĩ̾uadere. atq irrisos re¬
fellere cupiebã. mͥ ita resist̾et. qͣi aut firminꝰ mͥ. aut illi pat̾ falsa
narrauerit. intendi cõsideratõem ĩ eos qͥ gemini nascunt᷑. qͦꝵx płiq ita pꝰ

Expanded text:
stellationibus — quia et illius ipsae essent — consuluisset, ut eidem quoque uera proferrem, stellationibus — quia et illius ipsae essent — consuluisset, ut eidem quoque uera proferrem, debuisse me rursus ibi uidere abiectissimam familiam, conditionem seruilem et cetera longe a prioribus aliena longeque distantia. unde autem fieret, ut eadem inspiciens diuersa dicerem, si uera dicerem — si autem eadem dicefalsa dicerem - inde certissime colligi ea, quae uera consideratis constellationibus dicerentur, non arte dici, sed sorte, quae autem falsa, non artis inperitia, sed sortis mendacio. Hinc autem accepto aditu ipse mecum talia ruminando, ne quis eorundem deiirorum, qui talem quaestum sequerentur, quos iam iamque inuadere atque inrisos refellere cupiebam, mihi ita resisteret, quasi aut Firminus mihi aut illi pater falsa narrauerit, intendi considerationem in eos qui gemini nascuntur, quorum plerique ita post
Abbreviated transcription (Latin):
missi. tam exparibus domos int̾uallis sibi obuiam factos e̾e̾ dice¬
bat. ut aliã positõẽm syderũ. alias q particulas momentoꝵ. neuter
eoꝵ notare sineret᷑. et tam̃ firminꝰ amplo apd̾ suos loco natus. dealbatiores
uias scłi cursitabat. augebat᷑ diuiciis. sublimabat᷑ honorib: seruiis aut̾
ille coditionis iugo nullatenꝰ relaxato. dominis sinebat. ip̃o indicante.
qͥ nouerat eũ. Hiis itaq auditis. et creditis. talis qͥppe narrau̾at. omnis
illa reluctatio mea resoluta cõcidit. Et pͥmo firminũ ip̃m conatꝰ sum
ab illa curiositate reuocare. cũ dic̾em cõstellatõib eiꝰ inspectis. ut
uera pronũciarem. debuisse me utiq uid̾e ibi parentes int̾ suos ẽẽ
pͥmarios nobilẽ familiam. ꝓpͥe ciuitatis natales ingenuos. honestam
educatõem. liberales q doctrinas. At si me ille seruus ex hisdẽ con¬

Expanded text:
si sunt, tam ex paribus domorum interuallis sibi obuiam factos esse dicesi sunt, tam ex paribus domorum interuallis sibi obuiam factos esse dicebat, ut aliam positionem siderum aliasque particulas momentorum neuter eorum notare sineretur: et tamen Firminus amplo apud suos loco natus dealbatiores uias saeculi cursitabat, augebatur diuitiis, sublimabatur honoribus, seruus autem ille conditionis iugo nullatenus relaxato dominis seruiebat ipso indicante, qui nouerat eum. His itaque auditis et creditis-talis quippe narrauerat—omnis illa reluctatio mea soluta concidit, et primo Firminum ipsum conatus sum ab illa curiositate reuocare, cum dicerem, constellationibus eius inspectis ut uera pronuntiarem, debuisse me utique uidere ibi parentes inter suos esse primarios, nobilem familiam propriae ciuitatis, natales ingenuos, honestam educationem liberalesque doctrinas; at si me ille seruus ex eisdem con
Abbreviated transcription (Latin):
gerent. Itaq dicebat audisse se a patre. qd̾̃ cũ eũdem firminũ¬
pregnans mat̾ e̾ẽt. etiã illiꝰ pat̾ni amici famula quedã parit̾ utero gran-¬
descebat. qd̾ latere ñ potuit dñm. qͥ etiã canũ suaꝵ partus examinanti¬
ssima diligentia nosse curabat. atq ita factũ eͥe̾. ut cũ iste cõiuigis. ille au¬
tem ancille dies. ⁊ horas. minutiores q horarũ articulos cautissima obser¬
uatione numerarent. enixe eẽnt ambe simul: ita ut easde cõstellatões
usq ad easde̾ minutias utriq nascenti fac̾e cogerent᷑. iste filio. ille ser¬
uulo. Nam cũ mulieres parturire cepissent. indicauerũt sibi ambo.
qͥd sua cuiꝰq domo ageret᷑. Et parauer̾t quos ad se inuicem mitt̾ent
simł. ut natũ qd̾ parturiebat᷑ eẽt cuiq m̾ĩciatũ. Qd t̾n ut cõtinue
nũciaret᷑. tãꝙͣ ĩ regno suo facile effecerãt. Atq ita qͥ ab alt̾utro st̃¬

Expanded text:
gerent. itaque dicebat audisse se a patre suo, quod cum eundem Firminugerent. itaque dicebat audisse se a patre suo, quod cum eundem Firminupraegnans mater esset, etiam illius paterni amici famula quaedam pariter utero grandescebat. quod latere non potuit dominum, qui etiam canum suarum partus examinatissima diligentia nosse curabat; atque ita factum esse, ut cum iste coniugis, ille autem ancillae dies et horas minutioresque horarum articulos cautissima obseruatione numerarent, enixae essejit ambae simul, ita ut easdem constellationes usque ad easdem minutias utrique nascenti facere cogerentur, iste filio, ille seruulo. nam cum mulieres parturire coepissent, indicauerunt sibi ambo, quid sua cuiusque domo ageretur, et parauerunt quos ad se inuicem mitterent, simul ut natum quod parturiebatur esset cuique nuntiatum: quod tamen ut continuo nuntiaretur, tamquam in regno suo facile effecerant. atque ita qui ab alterutro mis
Abbreviated transcription (Latin):
s gͦ uir noie firminus. liberalit̾ institutꝰ. et excultꝰ eloqͥo. cũ me tã¬
qͣm carissimũ de qͥbdam suis rebꝰ in quas scłaris spes eiꝰ intumue¬
rat. cõsuleret. qͥd mͥ scł̃m suas quas cõstellatões appellant. uideret᷑.
ego aut̃ qͥ ia de hac re in nebridii sentenciam flecti ceꝑam. ñ quidẽ
abnuerem conicere. ac dic̾e qd̾ nutanti occurrebat. s tn subicere
ꝓpe iã ee̾ mͥ ꝑsuasũ ridicula illa ẽẽ. ⁊ i̾ana. tum ille mͥ narrauit
patrem suũ fuisse libroꝵꝵ talium curiosissimũ: ⁊ habuisse amicũ
eque illa simul q sectantem. qͥ pari studio. ⁊ collatõe flagrabant ĩ
eas nugas ignẽ cordis sui. ita ut mutoꝵꝵ quoq animaliuꝰ si queq
domi parerent. obserua rͤłrent momenta nascentiuꝰ: atq ad
eã celi positõnem notarent unde illiꝰ qͣsi artis exꝑimenta colli¬

Expanded text:
is ergo uir nomine Firminus, liberaliter institutus et excultus eloquio, cum me tamis ergo uir nomine Firminus, liberaliter institutus et excultus eloquio, cum me tamquam carissimum de quibusdam suis rebus, in quas saecularis spes eius intumuerat, consuleret, quid mihi secundum suas quas constellationes appellant uideretur, ego autem, qui iam de hac re in Nebridii sententiam flecti coeperam, non quidem abnuerem conicere ac dicere quod nutanti occurrebat, sed tamen subicerem prope iam esse mihi persuasum ridicula illa esse et inania, tum ille mihi narrauit patrem suum fuisse librorum talium curiosissimum et habuisse amicum aeque illa simulque sectantem. qui pari studio et conlatione flagrabant in eas nugas igne cordis sui, ita ut mutorum quoque animalium, si quae domi parerent, obseruarent momenta nascentium atque ad ea caeli positionem notarent, unde illius quasi artis experimenta colli
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ uita que mori nescit.⁊ sapientia mentes indigentes illuminans.
nlło indigens lumine. qua mundꝰ administrat᷑. usq ad arborũ uola¬
tica folia. tu ꝓcurasti ꝑuicatie mee. qua obluctatꝰ sũ uindiciano acu¬
to seni. ⁊ nebridio adholescenti mirabilis anume. illi uehement̾ affir¬
manti. huic cũ dubitatõe qͥdẽ aliqua. s tn crebro dicenti ñ eẽ illam
artem futura p̾uidendi. cõiecturas aut̾ hoĩum hab̾e sim sortis. et
młta dicendo dici pleraq uentura nescientib eis ꝙͥ dicerent. s in
ea ñ tacendo incurrentib. ꝓcurasti gͦ tu hoĩem amicũ. ñ qͥdẽ segnẽ
cõsultorem curiosũ mathematicorũ. uͨ eas litt̾as bene callentem. s ut
dixi cõsultorem curiosũ. et tam̃ scientem aliqͥ qd̾ a patre suo se audi¬
sse dicebat. qd̃ qͣntũ ualeret ad illiꝰ artis opinionẽ eu̾tendam ignorabat.

Expanded text:
nisi uita, quae mori nescit, et sapientia mentes indigentes inluminans, nisi uita, quae mori nescit, et sapientia mentes indigentes inluminans, nullo indigens lumine, qua mundus administratur usque ad arborum uolatica folia? — tu procurasti peruicaciae meae, qua obluctatus sum Yindiciano acuto seni et Nebridio adulescenti mirabilis animae, illi uehementer adfirmanti, huic cum dubitatione quidem aliqua, sed tamen crebro dicenti non esse illam artem futura praeuidendi, coniecturas autem hominum habere saepe uim sortis et multa dicendo dici pleraque uentura nescientibus eis, qui dicerent, sed in ea non tacendo incurrentibus, procurasti tu ergo hominem amicum, non quidem segnem consultatorem mathematicorum nec eas litteras bene callentem, sed, ut dixi, consultorem cariosum et tamen scientem aliquid, quod a patre suo se audisse dicebat: quod quantum ualeret ad illius artis opinionem euertendam, ignorabat.
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝙͥ boni etiã fabricaret. ⁊ cõderet qͥ bonꝰ erat. bonam ip̃e institueret. unde¬
omia crearet. Non enĩ e̾e̾t om̃ipotens. si cõdere ñ posset aliꝙͥ boni. nͥ ea quã
ip̃e ñ cõdiderat adiuuaret᷑ mat̾ia. Lalia uoluebã pectore misero. ingͣuidat
curis mordacissimis de timore mortis: ⁊ ñ inuenta u̾itate stabilit᷑ tamen
herebat in corde m̃o in catholica eccłia fides xp̃i tui dñi ⁊ saluatoris nr̃i.
in multis qͥde adhuc informis. ⁊ pret̾ssin doctͥne normam fluctuans. s
tam̃ ñ eã relinquebat animꝰ. immo in dies magis. magis q imbibebat.
Iam etiã mathematicoꝵx fallaces diuinatones. et impia deliram̃ta reiecerã:
Confiteant᷑ etiã hiuc tͥ de intunis uiscerib anime mee nuseratõnes tue
cł̾s m̃s. Lu enĩ tu om̃ino. nam qͥs aliꝰ a morte om̃is erroris reuocat nos.

Expanded text:
aliquid boni etiam fabricaretur et conderet qui bonaliquid boni etiam fabricaretur et conderet qui bonomnia crearet? non enim esset omnipotens, si condere non posset aliquid boni, nisi ea quam non ipse condiderat adiuuaretur materia". talia uoluebam pectore misero, ingrauidato curis mordacissimis de timore mortis et non inuenta ueritate; stabiliter tamen haerebat in corde meo in catholica ecclesia fides Christi tui, domini et saluatoris nostri, in multis quidem adhuc informis et praeter doctrinae normam fluitans, sed tamen non eam relinquebat animus, inmo in dies magis magisque inhibebat. Iam etiam mathematicorum fallaces diuinationes et inpia deliramenta reieceram. confiteantur etiam hinc tibi de intimis uisceribus animae meae miserationes tuae, deus meus! tu enim, tu omnino — nam quis alius a morte omnis erroris reuocat nos
Abbreviated transcription (Latin):
bonꝰ bona: Maiꝰ qͥdẽ.⁊ sũmũ bonũ. ininora fecit bona. S tñ et creans. et cre¬
ata. bona st̾ om̃ia. Unde ÷ malũ. an unde fet̾ ea᷑ Mat̾ies aliqua mala erat.
et formauit. atq ordinauit eã. s reliqͥt aliqͥ in illa. qd̃ in bonũ ñ cõuer¬
teret: Cur et hoc: An i̾potens erat totã uert̾e. ⁊ cõmutare. ut nichil ma¬
li remaneret cũ sit om̃ia potens: Postremo cur inde aliqͥ. fac̾e uoluit.
ac ñ potiꝰ eadẽ om̃ipotentia fec̾. ut nlła ẽẽt om̃ino: Aut u̾o exist̾e pote¬
rat contͣ eiꝰ uolũtatem: Aut si et̾na erat. cur tamdiu ꝑ ĩfinta retro spa-¬
cia tẽpo sic eã siuit e̾e. ac tãto post placuit aliꝙͥ ex ea fac̾e̾ : Aut iã si
aliqͥd subito ag̾e uoluit. hoc potiꝰ ag̾et om̃ĩpotens. ut illa ñ e̾ẽt. acq ip̃e
solus ẽẽt totũ uerũ. ⁊ sũmum. ⁊ infinitũ bonũ. aut si ñ erat bene. ut nõ

Expanded text:
bonus bona? maius quidem et summum bonum minora fecit bona, sed tamen et creans et creata bona sunt omnia. unde est malum? an unde fecit ea, materies aliqua mala erat, et formauit atque ordinauit eam, sed reliquit aliquid in illa, quod in bonum non conuerteret? cur et hoc? an inpotens erat totam uertere et conmutare, ut nihil mali remaneret, cum sit omnipotens? postremo cur inde aliquid facere uoluit ac non potius eadem omnipotentia fecit, ut nulla esset omnino? aut uero exsistere poterat contra eius uoluntatem? aut si aeterna erat, cur tam diu per infinita retro spatia temporum sic eam siuit esse ac tanto post placuit aliquid ex ea facere? aut iam, si aliquid subito uoluit agere, hoc potius ageret omnipotens, ut illa non esset atque ipse solus esset totum uerum et summum et infinitum bonum? aut si non erat bene, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
meã. Et clixi. Nunꝙͥ nichil ÷ ueritas. qm̃ neq ꝑ finita. neq ꝑ infunta lo¬
corũ spacia diffusa est: Et clamasti de longiquo. Immo uo ego sũ qͥ
sum. Et audiui sicd audit᷑ in corde: ⁊ ñ erat prorsus uncle clubitaren
Faciliꝰ q dubitarem uiuere latere me. qͣm ñ eeͣ u̾itatem: q̃ ꝑ ea que fac¬
ta st̾ intellecta. cõspicit᷑. Et inspexi cet̾a infra te. ⁊ uili nͨ om̃ino esse
nim uere est: qł incõmutabilic̾ manet. Michi aut̾ inherere cdo bonum÷.
qͥa si ñ manebo in illo. nͨ in me pot̾o. Ille aut̾ in se manens innouat om̃ia

Expanded text:
meam, et dixi: "numquid nihil est ueritas, quoniam neque per finita neque per infinita lomeam, et dixi: "numquid nihil est ueritas, quoniam neque per finita neque per infinita locorum spatia diffusa est?" et clamasti de longinquo: ego sum qui sum. et audiui, sicut auditur in corde, et non erat prorsus, unde dubitarem faciliusque dubitarem uiuere me quam non esse. ueritatem, quae per ea, quae facta sunt, intellecta conspicitur. Et inspexi cetera infra te et uidi nec omnino esse nim uere est, quod inconrautabiliter manet. mihi autem inhaerere deo bonum est, quia, si non manebo in illo, nec in me potero. ille autem in se manens innouat omnia;
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ sicd̾ celũ suꝑ t̾ram. s suꝑior. qͥa ip̃a fec̃ me: ⁊ ego inferior. qͥa factu¬
sũ ab ea. Qͥ nouit u̾itatem. nouit eã. ⁊ qͥ nouit eã. nouit et̾nitatem.
Caritas nouit eã. Qet̾na ueritas. ⁊ uera caritas. ⁊ cara et̾nitas. tues
ds m̃s. Tibi suspiro clie ac nocte. Et cũ te pͥmũ cognoui. tu assũpsisti in
ut uiderem eͥe̾ qd uid̾em.⁊ ñdũ me ẽẽ qͥ uidem. Et reu̾berasti in fu¬
mitatem aspectꝰ mei. raclians in me uehement̾. et cõtremui amore. ⁊ hor¬
rore ⁊ inueni longe me e̾ẽ a te in regione dissimilituclinis: tãꝙͣ audi¬
rem uoc̃e tuã cle excelso. Cibus sũ grancliũ. Presce. ⁊ manducabis me. ⁊ Io
tu me inte mutabis. sic̾ cibũ carnis tue s tu mutaberis in me. Et cogni
ui qm̃ ꝓ iniqͥtate eruclisti hoĩem: ⁊ tabescere fecisti siccł araneam aĩam

Expanded text:
nec sicut caelum super terram, sed superior, quia ipsa fecit me, et ego inferior, quia factunec sicut caelum super terram, sed superior, quia ipsa fecit me, et ego inferior, quia factus ab ea. qui nouit ueritatem, nouit eam, et qui nouit eam, nouit aeternitatem. caritas nouit eam. o aeterna ueritas et uera caritas et cara aeternitas! tu es deus meus, tibi suspiro die ac nocte. et cum te primum cognoui, tu assumsisti me, uf uiderem esse, quod uiderem, et nondum me esse, qui uiderem. et reumitatem aspectus mei, radians in me vehementer, et contremui amore et horrore; et inveni longe me esse a te in regione dissimilitudinis, tanquam audirem vocem tuam de excelso: Cibus sum grandium; cresce, et manducabis me. Nec tu me in te mutabis, sicut cibum carnis tuae; sed tu mutaberis in me. Et cognovi quoniam pro iniquitate erudisti hominem, et tabescere fecisti sicut araneam animam
Abbreviated transcription (Latin):
tuus. qm̃ tuũ erat ubicũq erat. Et clixisti atheniensib ꝑ apłm tuũ. ql in
illi libri. Et ñ attñdi in yclola egiptioꝵ qͥb de auro tuo ministrabant. qͥ
tͣnsnutauert̃ u̾itatem cli in mendaciũ ⁊ coluert̃.⁊ seruiert̾ creature
potiꝰ. qͣm creatori. Et inde ammonitꝰ redire ad memz ip̃m. intraui in
intima mea. cluce te. Et potũi. qm̃ factꝰ es adiutor meus. Intraui et
uidi qualicũq oculo anime mee supͣ eumdem oculũ anime mee. supͣ ment̃ẽ
meã. lucem dñi incõmutabilem. ñ hãc uulgarem. et cõspicuam om̃i cai¬
ni. Nec qͣi ex eodem gn̾e grandior erat. tãꝗͣ. susta młto multo q clariꝰ darei¬
ceret. totũ q occuparet magnitucłie. No hoc illa erat. s aliucl. aliucd
ualde ab istis om̃ib. Nec ita erat supͣ mentẽ meã. siccł oleũ suꝑ aqͣi

Expanded text:
tuus, quoniam tuum erat, ubicumque erat. et dixisti Atheniensibus per apostolum tuus, quoniam tuum erat, ubicumque erat. et dixisti Atheniensibus per apostolum illi libri. Et non attendi in idola Aegyptiorum, quibus de auro tuo ministrabant, qui transmutaverunt veritatem Dei in mendacium, et coluerunt, et servierunt creaturae potius quam Creintima mea, duce te; et potui, quoniam factus es adjutor meus. Intravi, et vidi qualicumque oculo animae meae, supra eumdem oculum animae meae, supra mentem meam, lucem incommutabilem; non hanc vulgarem et conspicuam omni carni: nec quasi ex eodem genere grandior erat, tanquam si ista multo multoque clarius claresceret, totumque occuparet magnitudine. Non hoc illa erat; sed aliud, aliud valde ab istis omnibus. Nec ita erat supra mentem meam sicut oleum super aquam,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sicd̾ dm̃ głificant. aut gr̾as agũt. s euanescũt in cogitatõib suis. et ob¬
scuratur insipiens cor eoꝵ. dicentes se ẽẽ sapientes. stulti fiunt. Et id̾o
legebam ibi etiã immutatam glam incorruptionis tue in ydola.⁊ uaria si¬
mulachra in similitudiẽm ymaginis corruptibilis hominis. ⁊ uolucrum.
et quadrupedũ. ⁊ serpentiũ. uidelic egiptiũ cibũ. quo esau ꝑdidit pri¬
mogenita sua. qm̃ capud qͣdrupedis ꝓ te honorauit populus pͥmoge¬
nitus cõuersus corde in egiptũ. ⁊ curuans ẏmaginem tuam aĩam suam.
ante ẏmaginem uituli manducantis fenũ. Inueni hec ibi. ⁊ ñ manducaui.
Placuit enĩ tͥ dñe auferre opprobriũ cleminutõis ab iacob. ut maior serui¬
ret minori et uocasti gentes in hereditatem tuam. Et ego ad te uen̾am
ex gentib. Et intencli in aurũ qd̃ ab egipto uoluisti. ut auferret ppłs

Expanded text:
non sicut deum glorificant aut gratias agunt, sed euanescunt in cogitationibus suis et obnon sicut deum glorificant aut gratias agunt, sed euanescunt in cogitationibus suis et obscuratur insipiens cor eorum; dicentes se esse sapientes stulti fiunt. Et ideo legebam ibi etiam inmutatam gloriam incorruptionis tuae in idola et uaria simulacra, in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium, uidelicet Aegyptium cibum, quo Esau perdidit primogenita sua, quoniam caput quadrupedis pro te honorauit populus primogenitus, conuersus corde in Aegyptum et curuans imaginem tuam, animam suam, ante imaginem uituli manducantis foenum. inueni haec ibi et non manducaui. placuit enim tibi, domine, auferre opprobrium diminutionis ab lacob, ut maior seruiret minori, et uocasti gentes in hereditatem tuam. et ego ad te ueneram ex gentibus et intendi in aurum, quod ab Aegypto uoluisti ut auferret populus
Abbreviated transcription (Latin):
illi libri. Qd̃ eñ ante om̃ia tẽpora.⁊ supͣ om̃ia tẽpora incõmutabi¬
lit̾ manet uiugenitꝰ filiꝰ tuus. coeternꝰ tibi. et qͥa de plenitudĩe eiꝰ
accipiu̾t anime ut beate sit. et qͥa participatõe manentis i se sapi¬
entie renouant᷑. ut sapientes sint. est ibi. Qcl̃ aut̃ sccłm tẽpus ꝓ¬
impiis mortuus ÷. ⁊ filio tuo unico ñ peꝑcisti. s ꝓ nobis om̃ib tͣoidisti eũ. ñ
est ibi. Abscõdisti eni hec a sapientib. et reuelasti ea pariuilis: ut uenirẽt
acd eũ laborantes. ⁊ hon̾ati. ⁊ refic̾et eos. qm̃ mittis ÷. ⁊ humilis corde: et
diriget mittes ĩ iudicio. ⁊ decet mansuetos uias suas. uidens humilita¬
tem nr̃am. ⁊ laborẽ nr̃m. ⁊ climittens omia pectata nr̃a. Qui aut̾ cot᷑no
taꝗͣ doctͥne sublimioris elati ñ audiũt dicentem. discite a me qm̃ mittis
sũ. ⁊ humilis corde. ⁊ i̾uenietis reqͥem animab ur̃is. et si cognoscũt dm̃.

Expanded text:
incommutabiliter manet unigenitus filius tuus coaeternus tibi, et quia de plenitudine eius accipiunt animae ut beate sint, et quia participatione manentis in se sapentiae renouantur ut sapientes sint, est ibi. Quod autem pro inpiis mortuus est et filio unico tuo non pepercisti, sed pro nobis omnibus tradidisti eum non est ibi. abscondisti enim haec a sapientibus et reuelasti ea paruulis, ut uenirent ad eum laborantes et onerati et reficeret eos, quoniam mitis est et humilis corde, et dirigit mites in indicio et docet mansuetos uias suas uidens humilitatem nostram et laborem nostrum et dimittens omnia peccata nostra. qui autem cothurno tamquam doctrinae sublimioris elati non audiunt dicentem: disciteame, quoniam mitis sum et humilis corde, et inuenietis requiem animabus uestris, etsi cognoscunt deum,
Abbreviated transcription (Latin):
pponeret. ⁊ ꝑueniret ad id qł est in ictu trepidantis aspectꝰ. lum u̾o
inuisibilia tua ꝑ ea q̃ fca st̃ intlłecta cõspexi. s aciem figere ñ ualiu:
et reꝑcussa infirmitate. recdditꝰ solitis ñ mecũ ferebam nͥ amantem me¬
moriam. ⁊ qͣi olfacta desiderantem que comed̾e ndũ posset. Et quere¬
bã uiam cõparandi roboris. qł ee̾t idoneũ ad fruendũ te. nͨ ĩueniebã.
doñ amplect̾er mediatorẽ clei. ⁊ hoĩum hoĩem xp̃m iħm. qͥ est suꝑ omĩa¬
cłs bñdictꝰ in scł̃a. uocantẽ. ⁊ dicentẽ. ego sũ uia. ⁊ ueritas. ⁊ uita. ⁊ cibũ
cie nr̃e lactesceret sapientia tua. ꝑ qͣm creasti omĩa. Noꝗ eni tenebã clnm
meũ ih̾m humilis humilem: nͨ cuiꝰ rei magistra eẽt eiꝰ infirmitas nou̾am.
Nerbũ enĩ tuũ et̾na u̾itas suꝑiorib creat᷑e tue partib suꝑeminens. sb̃

Expanded text:
praeponeret — et peruenit ad id, quod est in ictu trepidantis aspectus. tunc uero praeponeret — et peruenit ad id, quod est in ictu trepidantis aspectus. tunc uero inuisibilia tua per ea quae facta sunt intellecta conspexi, sed aciem figere non eualui et repercussa infirmitate redditus solitis non mecum ferebam nisi amantem memoriam et quasi olefacta desiderantem, quae comedere nondum possem. Et quaerebam uiam conparandi roboris, quod esset idoneum ad fruendum te, nec inueniebam, donec amplecterer mediatorem dei et hominum, hominem deus benedictus in saecula, uocantem et dicentem: ego sum uia ueritatis et uita, et cibum,  ut infantiae nostrae lactesceret sapientia tua, per quam creasti omnia. non enim tenebam deum meum Iesum humilis humilem nec cuius rei magistra esset eius infirmitas noueram. uerbum enim tuum, aeterna ueritas, superioribus creaturae t
Abbreviated transcription (Latin):
de iudicarẽ. cũ ita iudicarẽ. ĩuenerã ĩcõmutabłem.⁊ uerã u̾itatis et̾¬
nitatem supra mentẽ meã cõmutabilem atq ita gradatim a corporib
ad sentientẽ ꝑ corpꝰ aĩam. atq incle acd eiꝰ int̾iorem uim. cui sensus
corporis ext̾iora annũciaret. ⁊ qͦusq possũt bestie. atq inde rursuꝰ ad
ratiocinantẽ potenciã. ad quã refert᷑ iudicandũ qđ sumit᷑ a sensib
corporis. q̃ se quoq ĩ me cõꝑiens mutabilem erexit se acd intlłigen
tiã suã. ⁊ abduxit cogitatõem a cõsuetudie. subt᷑hens se confͣdicen¬
tib tͦbis phantasmatũ. ut inueniret qͦ lumine aspergeret᷑. cum
sine ulla cdũbitatõe clamaret. i cõmutabile p̾ferendũ e̾ẽ mutabili. ũde
nosset incõmutabile ip̃m. qd̃ nͥ aliqͦ mͦ nosset. nlło mͦ illcł mutabili c̾ta¬

Expanded text:
de iudicarem, cum ita iudicarem, inueneram inconmutabilem et ueram ueritatis aetede iudicarem, cum ita iudicarem, inueneram inconmutabilem et ueram ueritatis aeternitatem supra mentem meam conmutabilem. atque ita gradatim a corporibus ad sentientem per corpus animam atque inde ad eius interiorem uim, cui sensus corporis exteriora nuntiaret, et quousque possunt bestiae, atque inde rursus ad ratiocinantem potentiam, ad quam refertur indicandum quod sumitur a sensibus corporis; quae se quoque in me contiam suam; et abduxit cogitationem a consuetudine, subtrahens se contradicentibus turbis phantasmatum, ut inveniret quo lumine aspergeretur, cum sine ulla dubitatione clamaret incommutabile praeferendum esse mutabili; unde nosset i
Abbreviated transcription (Latin):
bam. ñ pro te phantasma. Et ñ stabã frui ddõ mõ. s rapiebar ad te deco¬
re tuo mox q cdiripiebar abste pondere meo. ⁊ ruebam in ista cum
gemitu. Et ponclus hoc: cõsuetudo carualis. S mecũ erat memoria
tui neq ułlo mͦ dubitabã ee cui cohererẽ. s ñdũ me ẽẽ qͥ cohererem:
qm̃ corpus qł corrũpit᷑ aggrauat aĩam. ⁊ clepͥmit t̾rena inhabitato
sensũ młta cogitãtem erãq certissimꝰ. qd inuisibłia tua a cõstitutõe
mũdi ꝑ ea que fca st̃ intlłecta cõspiciunt᷑. sempit̾na qͦ uirtꝰ. et di¬
uinitas tua. Querens enĩ unde approbarem pulchritudĩem corpoꝵ
siue celestiũ. siue t̾restriũ. ⁊ qͥd mͥ presto ẽẽt. integre de mutabi¬
lib iudicanti. ⁊ dicenti. hoc ita ẽẽ clebet. illł̾ ñ ita. hoc gͦ q̃rens un¬

Expanded text:
bam, non pro te phantasma, et non stabam frui deo meo, sed rapiebar ad te decobam, non pro te phantasma, et non stabam frui deo meo, sed rapiebar ad te decore tuo moxque diripiebar abs te pondere meo et ruebam in ista cum gemitu; et pondus hoc consuetudo carnalis. sed mecum erat memoria tui, neque ullo modo dubitabam esse cui cohaererem, sed nondum me esse, qui cohaererem, quoniam corpus, quod corrumpitur, adgruisibilia tua a constitutione mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque uirtus et diuinitas tua. quaerens enim, unde adprobarem pulchritudinem corporum siue caelestium siue terrestrium et quid mihi praesto esset integre de mutabilibus iudicanti et dicenti: "hoc ita esse debet, illud non ita", hoc ergo quaerens, un
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. qd ñ est. Et uidi qͥa ñ solũ locis sua q̃q suis cõueniu̾t. s etiã tẽpori¬
b ⁊ qͥa tu qͥ solus et̾nus es. ñ post innumerabilia spacia tẽporũ cepi¬
sti oꝑari. qͥa omia spacia temporũ. et que pret̾iert᷑. ⁊ que pret̾ibũt. nec
abirent. nͨ uenirent. nͥ te oꝑante. ⁊ manente. Et sensi. ⁊ exꝑtus sũ. nõ
ẽẽ mirũ qcł palato ñ sano pena est panis. qͥ sano suauis est: ⁊ oculis egͥs
odiosa lux. que puris amabilis est. ⁊ iusticia tua cdisplicet iniqͥs. ne¬
dum uipera.⁊ uermiculus que bona creasti. apta inferiorib creat᷑e
tue partib. qb et ip̃i iniqͥ apti st̃. qͣnto dissimiliores st tͥ. apti autẽ
stanciã. s a sũma substãcia te clõ cdetorte in infima uolu̾tatis ꝑu̾sitatẽ
proicientis intima sua. ⁊ tumescentis foras. Et mirabar qd iam te ama¬

Expanded text:
esse quod non est. et uidi, quia non solum locis sua quaeque suis conueniunt sed etiam temporiesse quod non est. et uidi, quia non solum locis sua quaeque suis conueniunt sed etiam temporibus et quia tu, qui solus aeternus es, non post innumerabilia spatia temporum coepisti operari, quia omnia spatia temporum, quae praeterierunt et quae praeteribunt, nec abirent nec uenirent nisi te operante et manente. Et sensi expertus non esse mirum, quod palato non sano poena est et panis, qui sano suauis est, et oculis aegris odiosa lux, quae puris amabilis. et iustitia tua displicet iniquis, nedum uipera et uermiculus, quae bona creasti, apta inferioribus creaturae tuae partibus, quibus et ipsi iniqui apti sunt, quanto dissimiliores sunt tibi, apti autem stantiam, sed a summa substantia, te deo, detortae in infima uoluntatis peruersitatem proicientis intima sua et tumescentis foras. Et mirabar, quod iam te ama