comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
misit nos cũ uenisset & omẽm
mundũ uidisset ad malitiã
declinasse: non continuo pa¬
cem inerrorib posito dedit.
ne eũ confirmaret in malis:
sed ignorantiȩ eiꝰ ruinis. sci.¬
entiam ueritatis opposuit:
ut si qui forte resipiscerent.
& lumen ueritatis aspicereñ:
deceptos se & inprecipitia er-¬
roris abstractos merito dole.¬
rent. & iracundiȩ salutaris
ignem aduersũ deceptricẽ
sui conciperent ignorantiã.
Obhoc itaq dicebat. Ignem
ueni mittere in terrã. & quia¬
lam uolo ut accendatur. Est
ergo pugna quedã. quȩ ge¬
renda nobis. ẽ. in uita. Sermo
eñi ueritatis & scientiȩ. ne-¬
cessario separat homines ab
errore & ignorantia. sicut
sepe uidemus putrefactis &
emortuas carnes corporis.
a connexione uiuentiũ mẽ¬
broꝵ ferro secante separari.
Tale ergo aliquid. ẽ. qͦd agat
ueritatis agnitio. Necesse eñi
est ut salutis causa. filius
uerbigr̃a qui sermonẽ rece¬
perit ueritatis. a parentib

Expanded text:
misit nos cum venisset, et omnem misit nos cum venisset, et omnem mundum vidisset ad malitiam declinasse, non continuo ei pacem, in erroribus posito, dedit, ne eum confirmaret in malis, sed ignorantiae ejus ruinis scientiam veritatis opposuit, ut, si qui forte resipiscerent, et lumen veritatis aspicerent, deceptos se, et in praecipitia erroris abstractos merito dolerent, et iracundiae salutaris ignem adversum deceptricem suam conciperent ignorantiam. Ob hoc itaque dicebat: « Ignem veni mittere in terram, quem volo ut accendatur . » Est ergo pugna quaedam quae gerenda nobis est in hac vita. Sermo enim veritatis et scientiae necessario separat homines ab errore et ignorantia, sicut saepe videmus putrefactas et emortuas carnes corporis a connexione viventium membrorum ferro secantis separari. Tale ergo aliquid est quod agit veritatis agnitio. Necesse est enim, ut salutis causa filius verbi gratia qui sermonem receperit veri tatis a parentibus
Abbreviated transcription (Latin):
indignatur. & semet ipsũ in¬
cusat. Ex qua indignatione
accenditur in nob ignis qui¬
dam: qui uelut agro sterili
in missus. consũptis & ex cocd̃
radicib pessimȩ uoluntatis:
bono semini uerbi dĩ ferun¬
diorem cordis prȩparat gle¬
bam. Puto eñi quod satis di¬
gnas habeatis causas rracun¬
diȩ. ex quib iustissimꝰ ignis
ille coalescat. si consideretis
in quantos uos errores de¬
duxit ignorantiȩ malum.
qͣntosq lapsus. qͣnta precipitia
ad peccandũ dedit. a quantis
uos bonis abstraxit. & in quȩ
precipitauit mala: & qͦd est
super om̃ia grauius. qͦd uos
in futuro scło ȩternis penis
obnoxios fecit. Nonne ꝓhis
õibꝰ ubi uob ueritatis lumen
obfulsit. ignis iustissimȩ in¬
dignationis accenditur. &
iracundiȩ dõ pla citȩ intra
uos consurgit incendiũ. quo
consumatur & radicitꝰ inter¬
eat om̃e germen. si quid forte
inter uos malȩ concupiscentiȩ
pullulauit. Unde & ipse qui

Expanded text:
indignetur et semetipsum acindignetur et semetipsum accuset. Ex qua indignatione accenditur in nobis ignis quidam, qui velut agro sterili immissus, consumptis et excoctis radicibus pessimae voluntatis, bono semini verbo Dei fecundiorem cordis praeparet glebam. Puto autem quod satis dignas habeatis causas iracundiae, ex quibus justissimus ignis iste coalescat, si consideretis in quantos vos errores deduxerit ignorantiae malum, quantosque lapsus et quanta praecipitia ad peccandum dedit, a quantis vos bonis abstraxit, et in quae praecipitavit mala, et, quod est super omnia gravius, quod vos in futuro saeculo aeternis poenis obnoxios fecit. Nonne pro his omnibus ubi vobis veritatis lumen effulsit, ignis justissimae indignationis accenditur, et iracundiae Deo placitae intra vos consurgit incendium, quo consumatur et radicitus intereat omne germen quod forte in terra malae concupiscentiae pullulavit? Unde et ipse qui
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ quidẽ sicut terra cultore
neglecta spinas & tribulos
necessario producit. ita sen¬
sus u̾r longi tẽporis incuria.¬
& multas & noxias opinio.¬
nes rerum & intelligentiaᷤᷤ
falsȩ scientiȩ germinauit.
Opꝰ. ẽ. gͦ nunc multa diligen¬
tia ad excolendum rus m̃tis
ũrȩ. ut id sermo ueritatis
qui.ẽ. uerus & diligens cor¬
dis colonus. assiduis excolat
disciplinis. Urm ergo. ẽ. pre¬
bere ei obȩdientiam. & occu.¬
pationes ac sollicitudines
suꝑfluas amputare. ne bo¬
num uerbi semen. necet
noxium germen. Potest gͦ
fieri. ut multi teporis ne.¬
gligentia breuis & assidua
reparet diligentia. Incertum
ne forte cunctantẽ mors re¬
pentina preueniat. & obhan
causam nitendum est: ut di
est tẽporis spatiũ. collecta
malȩ consuetudims uitia re.¬
secentur. Qđ non alit̃ facere
poteritis. nisi ut iras camini
quodam modo aduersũ uos¬
met ipsos. pro his quȩ inuti.¬
liter gessistis ac turpit̃. Hȩc
dia. qua unusquisq in his qͥb

Expanded text:
m quidem sicut a cultore neglecta terra spinas et tribulos necessario producit, ita sensus vester longi temporis incuria multas et noxias opiniones rerum et intelligentias falsae scientiae germinavit, opus est nunc multa diligentia ad excolendum rus mentis vestrae, ut hoc sermo veritatis qui est verus et diligens cordis colonus assiduis excolat disciplinis. Vestrum ergo est praebere obedientiam et occupationes, ac sollicitudines superfluas amputare, ne bonum verbi semen enecet noxium germen: potest enim fieri ut multi temporis negligentiam, brevis et assidua reparet diligentia. Incertum lutem, ne forte cunctantem mors repentina praeveniat; et ob hoc acrius innitendum est, ut dum est temporis spatium collecta malae consuetudinis vitia resecentur. Quod non aliter facere poteritis, nisi ut irascamini quodammodo adversum vosmetipsos pro his quae inutiliter gessistis, ac turpiter. Haec dia, ut unusquisque in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
uero ratio potestati & arbitrio
uniꝰcuiꝰq ꝑmittitur. & hoc ip¬
soꝵ .e. pro. priũ. Desideriũ
uero habere erga doctorem
ueritatis. hoc a patre cȩlesti
donatum est: sed & salus ineo
est. ut uoluntatem eiꝰ cuius
amorem & desideriũ dõ lar.¬
giente conceperis facias. ne
dicatur ad te ille sermo eiꝰ
michi dñe dñe. & non facitis
quȩ dico : Est gͦ proprii mu.¬

Expanded text:
vero ratio potestati et arbitrio uniuscujusque permittitur, et hoc ipsorum est proprium; desiderium vero habere erga doctorem veritatis, hoc a Patre coelesti donatum est. Sed salus in eo est ut voluntatem ejus cujus amorem et desiderium, Deo largiente, conceperis, facias, ne dicatur ille sermo ejusDomine, Domine, et non facitis quae dico? Est ergo proprii mu
Abbreviated transcription (Latin):
dicant. Nisi eñi potestate ex
celsi. nunquã superiora in¬
feriorib ministrarent. Et
per hoc ñ solũ curã ds̃ erga
homines. sed & grandẽ quen¬
dam habere docetur affectũ.
quoꝵ ministerio tam pre¬
clara mancipauit elementa.

Expanded text:
 potestate ex . . . . . nunquam potiora inferioribus ministraren, et per hoc non solum curam Dei erga homines, sed et grandem quemdam habere docetur affectum, quorum ministerio tam praeclara mancipavit elementa.
Abbreviated transcription (Latin):
etiam contra bonitatẽ condi¬
toris fatigata scelerib impi.¬
de est quod aut derrȩ fructꝰ
corrumpitur. aut aeris tem¬
peries temeratur. aut supra
modum ardor solis incendit᷑.
uel ymbriũ aut frigoꝵ ius
inm̃sa diffunditur. In de lueᷤ
& fames. & mortis facies diuer¬
sa percurrit. Festinat enim
creatura in impios mouere
undictam. dei tam̃ bonitas
reprimit eã dẽ ab indignatiõe
impioꝵ refrenat. ac suȩ misco
flammari. Expectat enim
patientia dei. dum in hoc cor.¬
pore sunt hominũ conuer¬
sionem. Qđ si usq ad exitũ i
ĩpietate ꝑstiterint. tũ iam descen¬
dens anima quȩ immortał
est pro impietatis suȩ perse¬
uerantia luet pȩnas. Immor¬

Expanded text:
. . . contra bonitatem Conditoris fatigata sceleribus impiode est, quod aut terrae fructus corrumpitur, aut aeris temperies temeratur, aut supra modum ardor solis incenditur, vel imbrium aut rigorum vis immensa diffunditur. In . . . . . et mortis facies diversa percurrit; festina enim creatura in impios moveretur ad vindictam; Dei tamen bonitas reprimit eam, et ab indignatione impiorum refrenat, ac suae misericflammari. Exspectat enim patientia Dei, dum in hoc corpore sunt, hominum conversionem, quod si usque ad exitum vitae in impietate perstiterint, tunc jam discedens anima, quae immortalis est, pro impietatis suae perseverantia luit poenas immor
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ scripta induas partes intel¬
ligentiȩ diuiduntur. id.ẽ. scd̾m
litteram & scđm allegoriam.
Et ad ea qͥdem quȩ scđ̃m littera
sunt ignobilis uulgi turba con¬
fluxit. ea uero quȩ scd̾m allego

Expanded text:
 scripta in duas partes intelligentie diuiduntur, id est secundum literam et secundum allegoriam. Et ad ea quidem, que secundum literam sunt, ignobilis uulgi turba confluxit. Ea uero, que secundum allegor
Abbreviated transcription (Latin):
gula. saltim ex singulis mer¬
morabo. Mandromedam cephe
instellã dicunt. ẽe. conuersã.
danã ladonis fluuii filiam
in arborẽ commutatã ⁊ acme¬
tum apollinis dilectũ. inflo¬
philomenã cũ thereo in aues
thesbin apud ciliciam in fontẽ.
ac fluuios floresq & anima¬
lia uel aues aliquando homi.¬
nes fuisse confirmant. Et ꝑe.¬

Expanded text:
gula saltem ex singulis ostendamus. Andromedam Cefei in stellam dicunt esse conuersam.Danaim, Ladonis filiam, in arborem conmutatam, Iacinctum, Apollinis dilectum, Filomenam cum Thereo in aues, Thisbem apud Cilitiam in fontem eac fluuios floresque et animalia uel aues aliquando homines fuisse affirmat poe
Abbreviated transcription (Latin):
ut exutus priorib malis. de
reliquo pro bonis actib heres
bonoꝵ cȩlestium ex gestis ꝑ¬
priis fiat. Accedat ergo qui
nomen suum atq ab eo au¬
diat mysteria regni cęloꝵ.
ieiuniis frequentib operã
impendat. ac semet ipsũ in
omib probet. ut trib his m̃n.¬
sib consummatis in die festo
possit baptizari. Baptizabit᷑¬
autem unusquisq ur̃m in aqͥs
perhennib nomine trinȩ bea.¬
titudinis inuocato suꝑ se. suꝑ

Expanded text:
i, exutus prioribus malis de reliquo pro bonis actibus haeres bonorum coelestium ex gestis propriis fiat. Accedat ad sacerdnomen suum, atque ab eo audiat mysteria regni coelorum. Jejuniis frequentibus operam impendat, ac semetipsum in omnibus probet, ut tres menses jam consummando, in die festo possit baptizari. Baptizetur unusquisque in aquis perennibus, nomine trinae beatitudinis invocato
Abbreviated transcription (Latin):
& ab ipso suscipite doctrinã
fidei: monita autẽ uite a pre
dinem disciplinȩ. Uiduarũ¬
religiosam curam gerite. pu¬
pillos enixius iuuade. paupe¬
rib miscdiam facite. iuuenes
pudicitiam docete. & ut bre-¬
uiter totũ dicam. alterutrũ
uos inquib res poposcerit
sustentate. dm colide qui crea¬
uit cȩlum & terrã . xp̃o credite.
inuicẽ diligite. misericordes
sed opere. & reb implete cari¬

Expanded text:
et ab ipso suscipere doctrinam fidei; monita autem vitae a predinem disciplinae. Grreligiosam curam gerite, pupillos enixius liberate, pauperibus misericordiam facite, juvenes pudicitiam docete. Et ut breviter totum dicam alterutrum vos, in quibus res poposcerit, sustentate. Deum colite qui creavit coelum et terram, et Christo credite; invicem vos diligite et misericordes sed opere et rebus replete chari
Abbreviated transcription (Latin):
suadeo primũ ursticiam eiꝰ
esse requirendã. ut ꝑ hanc
iter agentes & in uia positi
inuenire possimus. ñ ueloci¬
tate pedũ. sed oꝑum bonitate
currentes: ut ipso dõ duce usi.
nullũ uiȩ huius patiamur
errorẽ. Si eñi ipsũ sequentes
ingredi meruerimus illã
quo peruenire cupimꝰ ciuitatẽ.
om̃ia etiam de quib quexit᷑
oculis uidebimus: tanquã
heredes om̃iũ facti. Intelli
uero: propħam de quo dicimꝰ
Urbem: regnũ in quo residet
om̃ps pater. qu̾e soli uidere
possunt hi qui mundi sunt
corde. Non ergo uobis diffi¬
cilis uideatur huiꝰ raneris
labor. quia in fine eiꝰ requies
Ad .ẽ. eñi nobis om̃ib dieb &
si quando necesse.ẽ. apparet.¬
& corrigit nos ut optẽperan.¬
tes sibi ad uitã ꝑducat ȩt̾nã.

Expanded text:
suadeo primum justitiam ejus esse requirendam, ut per hanc iter agentes, et in via invenire possimus, non velocitate pedum, sed bonorum currentes, ut ipso duce usi, nullum viae hujus patiamur errorem. Si enim ipsum sequentes ingredi meruerimus, illam quo pervenire cupimus civitatem, omnia jam de quibus quaeritur oculis videbimus tanquam haeredes omnium facti. Intelligvero Prophetam, de quo dicimus, urbem regnum esse in quo residet omnipotens Pater, quem soli videre possunt hi qui mundo sunt corde. Non ergo nobis difficilis videatur hujus itineris labor, quia in fine ejus requies Adest enim nobis omnibus diebus, et si quando necesse est apparet, et corrigit nos, ut obtemperantes sibi ad vitam perducat aeternam.
Abbreviated transcription (Latin):
restitutio. Hic ergo hoc est
in presenti uita positos opor
tet uos agnoscere uoluntatẽ
Nam si quis uelit antequam
actus suos emendet. de his
requirere quȩ non potest in¬
uenire. stulta & inefficax erit
huiꝰcemodi inquisitio. Tempꝰ
em̃ breue est: & iudiciũ dĩ
gestoꝵ causa agetur. non
questionũ. Ideoq ante om̃ia¬
hȩc queramꝰ quid nos aut
qualiter oporteat. ut et̾na
uitam consequi mereamur.
habet. & locũ operũ. Hic locꝰ
scłm futuru. Ne ergo impe¬
diamus ordinẽ locoꝵ ac tem¬
poꝵ permutantes. primo quȩ
sit dei iusticia requiramus.
ut tanquam iter acturi habun¬
dantiuiatico bonis oꝑib re¬
pleamur: quo possimus ad re¬
gnum dĩ tanquã ad urbem
maximã peruenire. Ds eñi
his qui recte sentiunt. per
ipsa oꝑa mundi quȩ fecit
manifestus est. ipsius crea¬
turȩ suȩ utens testimonio:
& ideo de dõ dubitatio. ẽẽ
non debet. De sola nunc eiꝰ
iusticia requiramꝰ & regno.

Expanded text:
p. 32. Hic ergo, hoc est, in praesenti vita positos, oportet vos agnoscere voluntatem Nam si quis velit antequam actus suos emendet, de his requirere quae non potest invenire, stulta et inefficax erit homini inquisitio. Tempus enim breve est, et judicium Dei gestorum causa agitur non questionum. Ideoque ante hoc omnia quaeramus, quod nos aut qualiter agere oporteat, ut aeternam vitam consequi mereamur. habet et locum. Operum hic locus, m futurum. Ne ergo impediamur, ordinem locorum ac temporum permutantes, primo quae sit Dei justitia requiramus, et tanquam iter acturi abundanti viatico bonis operibus repleamur, quo possimus ad regnum Domini tanquam ad urbem maximam pervenire. Deus enim his qui recte sentiunt per ipsa opera mundi quae facit manifestus est, ipsius creaturae suae utens testimonio, et ideo cum de Deo dubitatio esse non debeat, de sola nunc ejus justitia requiramus et regno.
Abbreviated transcription (Latin):
cipit nobis. ut inquacunq
ciuitatẽ uel domũ introie¬
rimꝰ dicamꝰ. pax huic domui.
Et si quidẽ inquit fuerit ibi
filius pacis. ueniat suꝑ eũ
pax ura. Si uͦ ñ fuerit. pax
ur̃a ad uos reuertetur. Exe¬
undes autẽ de domo uel ci
uidade illa. etiam puluerẽ
qui adheserit pedib nr̃is

Expanded text:
cens, ut in quamcunque civitatem aut domum introierimus, dicamus: « Pax huic domui. Et si quidem, inquit, fuerit tibi filius pacis, veniet super eum pax vestra. Si vero non fuerit, pax vestra ad vos revertetur. Exeuntes autem de domo vel de civitate illa, etiam pulverem quae adhaeserit pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
baptismũ tibi ꝑ om̃ia necessa¬
rium est. Iusto eñi ut adim¬
pleatur in eo ꝑfectio. & regene.¬
retur dõ: in iusto uero ut per¬
remissio concedatur. Omib fe.

Expanded text:
baptismum per omnia necessarium est. Justo quidem, ut adimpleatur in eo perfectio, et regeneretur Deo: injusto autem, ut pecremissio concedatur. VII. Bapti
Abbreviated transcription (Latin):
raq his similia penitus ate
aucas aliena. Est sane ꝓpͥa
quȩdam nr̃e religionis obser¬
uantia. quȩ non tam imponit᷑
hominib quã propriȩ ab uno¬
quoq dm colente. causa pu¬
ritatisꝰ expetitur. Castimoniȩ
dico cautelam: cuiꝰ species mul¬
te sunt. Sed pͥmo ut obseruet
unusquisq ne menstruate
misceatur. hoc eñi execrabile
aueit lex dĩ. Qđ si lex de his
non monuisset nos. ut incauti
libenter aduoluerem᷑ in ster.¬
cort. Debemꝰ eñi ampliꝰ hab̾e¬
aliquid animalib. ut pote ra.¬
tionabiles homines aut cȩlestiũ
sensuũ capaces. quib su̾mis
studiis.e̾ẽ. debet. ab om̃i inqui¬
namento cordis conscientiam
quasi principale illud in quo
mens purificatur. sed qͦd se.¬
quela sit illius boni hoc inqͦ
caro diluitur. Sic eñi & magi¬
ster nr. quosdam phariseoꝵ
& scribarũ. qui uidebantur
esse cȩderis meliores. & a uulgo¬

Expanded text:
ra his similia penitus ad se ducat aliena. Est sane propria quaedam nostrae religionis observantia, quae non tam imponitur hominibus quam proprie ab unoquoque Dominum colente causa puritatis expetitur, de castimoniae dico cautela cujus species multae sunt. Sed ut primo observet unusquisque, ne menstruatae mulieri misceatur, hoc enim exsecrabile ducit lex Domini. Quod si lex de his non admonisset, nos ut catuli libenter volveremur in stercore. Debemus aliquid amplius habere animalibus, utpote rationabiles homines et coelestium sensuum capaces, quibus summi studii esse debet ab omni inquinamento cordis conscientiam quasi principale illud in quo mens purificatur, sed quod sequela sit illius boni hoc, in quo caro diluitur, sicut enim et Magister noster quosdam Pharisaeorum et Scribarum, qui videbantur esse caeteris meliores et a
Abbreviated transcription (Latin):
aquas. agnoscit eos qui bapt¬
⁊abuntur sub appellatione
triplicis sacramenti. & eripiet
eos de suppliciis futuris. quas
donum quoddã offerens dõ. ani¬
mas ꝑbaptismũ consecratas
Confugite ergo adaquas istas.
solȩ sunt enĩ. quȩ posst̃ uer
futuri ignis extinguere. Aq̃
quas qui cõmoratur accedere
constat in eo infidelitatis ad.¬
huc idolum permanere. &
abipso prohiberi ad aquas

Expanded text:
as, et agnoscit eos qui baptizantur sub appellatione triplicis sacramenti, et eripit eos de suppliciis, futuris, quasi donum quoddam offerens Deo animas per baptismum consecratas. Confugite ergo ad aquas istas, solae sunt enim quae possunt vim futuri ignis exstinguere. Ad quas qui moratur accedere, constat in eo adhuc infidelitatis idolum permanere, et ab ipso prohiberi ad aquas
Abbreviated transcription (Latin):
quosdã gͦ ex ipsis ñ ad om̃s
dicebat. Nȩ uobis scribe &
pharisei hypocritȩ. qui mun¬
datis calicis & parapsidis qͦd
deforis est: intra aut̾e plena
sunt sordib. Pharisee. ecce
munda prius qͦd intus est:
& quod deforis. ẽ. erit mun¬
dum. Uere eni si mens mun¬
detur luce scientiȩ. cũ ipsa
fuerit munda ac splendida:
tunc etiam eius qui deforis
.ẽ. hominis ipsa necessario
curam gerit. id .ẽ. carnis suȩ
ut & ipsa purificetur. Ubi
autẽ ista quȩ deforis. ẽ. pu¬
rificatio carnis negligitur:
certũ.ẽ. ibi neq de puritade
mendis ac munditia cordis
curam geri. Ita ergo fit. ut
is quidem qui intrinsecuꝰ.
mundus. ẽ: mundetur sine
dubro extrisecus. Non semꝑ
autẽ is quimundatur extrin¬
secus. etiam intrinsecꝰ mundꝰ
est: udelicet cũ agit hoc ut
hominib placeat. Sed ila
species castimoniȩ obseruan¬
da est utine passim & libidi.¬
nis causa solius feminis coe¬
atur. sed posteritatis repa¬
randȩ gra. Quȩq obseruan¬

Expanded text:
quosdam ergo ex ipsis, non ad omnes, dicebat: Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, quia mundatis calicis et paropsidis quod deforis est, intus autem plena sunt sordibus. Pharisaee caece, munda prius quod intus est, et quod deforis est erit mundum. Vere enim si mens mundetur luce scientiae, cum ipsa fuerit munda ac splendida, tunc etiam ejus qui deforis est hominis ipsa necessario curam gerit, id est carnis suae, ut ipsa purificetur; ubi autem ista quae deforis est purificatio carnis negligitur, certum est neque de puritate mentis ac munditia cordis curam geri. Ita ergo fit ut is qui intrinsecus mundus est mundetur sine dubio et extrinsecus; non semper autem is qui mundatur extrinsecus, etiam intrinsecus mundus est, videlicet cum agit haec ut hominibus placeat, sed et illa species castimoniae observanda est, uti ne passim et libidinis solius causa feminis coeat quis, sed posteritatis reparandae gratia, quae observan
Abbreviated transcription (Latin):
esse amicoꝵ om̃ia. In om̃ib ait
sunt sine dubio & coniuges &
sic̃ ñ potest inquit diuidi aer
neq splendor soł: ita nec reliq̃
quȩ commnuniter in hoc mund
om̃ib data sunt adhabendũ
diuidi debere. sed habenda ei

Expanded text:
ia. In omnibus autem sunt sine dubio et conjuges. Et sicut non potest, inquit, dividi aer neque splendor solis, ita nec reliqua quae communiter in hoc mundo omnibus data sunt ad habendum dividi debere, sed habenda esse
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd susceperant: s qͣsi ꝑ excu¬
satione infirmitatis suę in¬
cipiunt uiã religionis blas¬
phemare. & male loqui de
his quos nequaqua se qͥ aut

Expanded text:
quod susceperunt, sed quasi pro excusatione infirmitatis suae incipiunt viam religionis blasphemare, et male loqui de his, quos nequaquam sequi aut
Abbreviated transcription (Latin):
princeps popłi fuit: & tanquã
rex primitias & tributũ ꝑ
capita accepita popło. & iudi¬
candi plebem sorde suscepta
de mundis & immundis iu.
dicabat. Sed & si quis alius
ex ipso unguento ꝑunctꝰ. ẽ.¬
tanquã uirtute inde concepta
demporalis hȩc gr̃a abhominib
composita tantũ potuit. intel
etũ. ẽ. tam eximias int̾ homi.¬
nes conferat dignitates.
głosius. pontifice clarius. rege

Expanded text:
princeps populi fuit, et tanquam rex primitias et tributum per capita accepit a populo, et judicandi populos sorte suscepta de mundis immundisque judicabat. Sed si alius ex ipso unguento perunctus est, virtute inde concepta, temporalis gratia ab hominibus composita tantum potuit, intellctum est tam eximias inter homines conferat dignitates. ropheta gloriosius, pontifice clarius, rege
Abbreviated transcription (Latin):
Stergo surrexerit in te ꝓpħa
autꝰ somnians somniũ & de¬
nerint signa illa & prodigia.
non audietis uerba propħȩ
ut uideat si diligitis dñm

Expanded text:
tem surrexerit in te propheta aut somnium somnians et denerit signa faciens aut prodigia non audietis uerbum prophetae uos uidere, si diligatis
Abbreviated transcription (Latin):
tium. Per hȩc eñi facilior
uenia dabitur. & indulgen.¬
tia citiꝰ indulgebitur. Qđ si
prouectioris ȩtatis sit is qui
ad pęnitentiam uenit. eo ma¬
gis gras agere debet d̃o: qͦd
ei unminet prgna certamint᷑.
per quã insurgentes aduer¬
sus animã reprimat corpo¬
ris uoluntates. Sup. ẽ. ergo
ferat fructus dignos peni¬
tentiȩ. nec putet quia tepo¬
ris longitudine documtũ
conuersionis ostenditur.
& non deuotionis ac propo¬
siti firmitade. Dõ eñi mani¬
festȩ sunt mentes. qui ñ tem¬
poꝵ rationẽ colligit sed ani¬
moꝵ. ipse eñi probat si quis
agnida ueritatis predicatio¬
deriũ cȩpit. & in amorem
regni cȩlestis exarsit. Proptꝰ
quod nemo ur̃m ultra dissi¬
mulet. retro respiciat. sed a
rit a te ds pecuniã: sed ani¬
mũ misericordẽ & piam

Expanded text:
tiam. Per haec enim facilior venia dabitur, et indulgenti citius indulgebitur. Quod si provectioris aetatis sit is qui ad poenitentiam venit, eo magis gratias agere debet Deo. Quodei imminet pugna certaminis, per quam insurgentes adversus animam reprimat corporis voluntates. Superest ergo ferat fructus dignos poenitentiae. Nec putet quia in temporis longitudine documentum conversionis ostenditur, et non in devotionis ac propositi firmitate, Deo enim manifeste sunt mentes, quia non temporum rationem colligit, sed animorum, ipse enim probat si quis agnita veritatis praedicatioderium cepit, et in amorem regni coelestis exarsit. Propter quod nemo vestrum ultra dissimulet, nec retro respiciat, sed adrit a te Deus pecuniam, sed animam misericordem et piam
Abbreviated transcription (Latin):
Multas ut uideo ingeniosi homi¬
nes ex his quȩ legunt ueri si¬
militudines capiunt. & ideo
ingenii intelligentiã legais.
quisq sponte presumpsit. qͦd
fieri non oportet. Nlon eñi sensũ
quẽ extrinsecus adũ deris alie¬
num & extraneũ. debes querere
quomodo ex seripturarũ au-¬
ctoritate confirmes. sed ex ip¬
sis scripturis sensũ capere ue¬
ritatis. & idõ oportet ab eo di¬
rũ qui eam a maiorib scd̃m
ueritatẽ sibi traditã seruat.
ut ipse possit ea quȩ rectȩ su¬
scipit competenter asserere.
dũ non erit si aliqͥd etiam ex
eruditione cõmuni ac libera¬
lib studiis quȩ forte in pueri¬
cia attigit. ad assertionis ueri
doginatis conferat. ita tam̃
ut ubi uera didicit. falsa &
simulata declinet. Et cũ hec

Expanded text:
m partium ingeniosi homines ex iis quae legunt, verisimilitudines capiunt. Et ideoum propriam ingenii intelligentiam legatur squisque sponte praesumsit; sed fieri non oportet. Non enim sensum quem extrinsecus adulteretis, alienum et extraneum debetis quaerereum ex Scripturarum auctoritate confirmetis, sed ex ipsis Scripturis sensum capere veritatis. Et ideo oportet ab eo rum, qui eam a maioribus secundum veritatem sibi traditam servat, ut et ipse possit eam, quam recte suscepit, competenter asserere. rdum non erit, si aliquid etiam ex eruditione communi ac liberalibus studiis quae forte in pueritia attigit, ad assertionem veri dogmatis conferat, ita tamen ut ubi vera didicit, falsa et simulata declinet. Incertum est
Abbreviated transcription (Latin):
eñi etiam iuuenib uite tempꝰ.
senib autẽ iã certũ. ẽ: non eñi
dubitatur qͦd quantũcunq ẽ.
qd putatur suꝑesse breue est:
& ideo tam uuenes quã senes
oportet de conuersatione & pe¬
nidentia ualde. ẽe. sollicitos.
& satis agere ut de reliquo or¬
nent animã suã ornam̃tis di-¬
gnissimis. id.ẽ. dogmatib ueri¬
tatis. decore pudicitiȩ. splen
dore iusticiȩ:. candore pietatis.
aliisq om̃ib quib comptam
decet. ee. rationabilẽ mentem.
Tum preterea declinare a consor¬
tirꝰ in honestis & infidelib. &
societatẽ habere fideliũ. atq
illos frequentare conuentus
in qbꝰ de pudicitia. de iusticia.
de pietate tractatur. Orare
semꝑ dm̃ & ex toto corde abipso
ipsi gr̃as agere. uerã pęniten¬
stoꝵ. aliqͣntulũ etiã si possibile

Expanded text:
 etiam juvenibus vitae tempus, senibus autem jam nec incertum est, non enim dubitatur quin quantumcunque est quod putatur superesse breve sit. Et ideo tam juvenes quam senes oportet de conversione et poenitentia valde esse sollicitos, et satis agere ut de reliquo ornent animam suam ornamentis dignissimis, id est dogmatibus veritatdore justitiae, candore pietatis, aliisque omnibus, quibus comptam decet esse rationabilem mentem. Tum praeterea declinare a consortiis inhonestis, et infidelibus, et societatem habere fidelium, atque illos frequentare conventus, in quibus de pudicitia, de justitia, de pietate tractatur. Orare semper Deum ex toto corde, et ab ipso ipsi gratias agere, et veram poenitustorum. Aliquantulu
Abbreviated transcription (Latin):
ego cogitationis meȩ estib
agitarer: fama quȩdã sensim
in imperio tyberii cesaris.
initio exorientis partib sũpto
ꝑuenit ad nos: & ꝑ singula¬
loca conualescens. uelut a
dõ donatus quid̃ã nuncius
nec patiebatur diuinã uolun¬
tadẽ silentio tegi. Diffunde¬
batur ergo ꝑsingula loca
ret iudeis. idq ꝑcepturos di¬
ceret eos qui mandatoꝵ suoꝵ
& doctrine suȩ instituta ser¬
uassent. It hic sermo eiꝰ fide
dignꝰ ac diuinitatis plenus
esse crederetur. uirtutes mul¬

Expanded text:
ego cogitationis meae aestibus agitarer, fama quidem sensim in imperio Tyberii Caesaris initio ex Orientis partibus sumpto pervenit ad nos; et per singula convalescens, velut a Deo bonus quidam nuntius nec patiebatur divinam voluntatem silentio tegere. Diffundebatur ergo per singula loca ret Judaeis: idque percepturos diceret eos qui mandatorum suorum et doctrinae instituta servassent, ut autem sermo ejus fide dignus ac divinitatis plenus esse crederetur, virtutes mul
Abbreviated transcription (Latin):
canti mago ñ obȩdiat anima:
tu p̾hȩc tanquã nichil. ẽẽ. pu¬
tans post mortẽ desꝑabilius
uiues. quippe qui illicita tẽ¬
ptaueris.Si uͦ & aliquid ibi
uidere tͥuisus fueris. quȩ
tͥ religio. aut quȩ pietas ex
illicitis tradetur & impiis:
modi negotiũ fert̃. & aduer¬
sari dm̃ hos qui animas post

Expanded text:
canti mago non obediat anima, tu post hec tamquam nichil esse putans post mortem desperabilius uiues, quippe qui et illicita temptaueris; si uero et aliquid tibi uidere uisus fueris, que tibi religio uel que pietas ex illicitis tradetur et impiis? odit negotium et aduersatur hiis qui animas
Abbreviated transcription (Latin):
talitatis cupido. It eñi post
rerum exitus docuit. & gr̾a
dĩ om̃ipodentiss ostendit: hec
me animi intentio. ad inqui.¬
sitionẽ ueritatis. ad agnitio.¬
nẽ uere lucis adduxit. Ex qͦ¬

Expanded text:
talitatis cupido, ut post rerum exitus docuit, et gratia Dei omnipotentis ostendit, haec me animi intentio ad inquisitionem veritatis, et ad agnitionem verae lucis adduxit.
Abbreviated transcription (Latin):
excutiamꝰ suꝑ eos. Tolerabiliꝰ
in die iudicii. quã illi cin.¬
tati uel domui. Quod utiq
ita demũ fieri precipit si
prius inciuitade uel in do.¬
mo ueritatis sermo pre.¬
dicetur. ex quo uel recipi.
non recipientes arguantur
qͣsi inimici pacis & dĩ. Ita
ergo & nos magistri nri insti¬
tuta sectantes. pacem primo¬
proponimꝰ auditorib: ut
absq ulla ꝑturbatione possit
uia salutis agnosci. Quod
si quis pacis uerba ñ susci.¬
pit. neq ad quiescit ueritati:
scimꝰ aduersũ eũ pugnam
uerbi dĩ mouere & arguere
acrius. confutando ignoran¬
tiam & redarguendo pecca¬
tum. Necessario igitur pro
ponimus pacem. ut si quis

Expanded text:
excutiatis super eos Tolerabilius in die judicii, quam illi civitati vel domui . » Quod utique ita demum fieri praecepit, si prius in civitate vel domo veritatis sermo praedicetur, ex quo recipientes non recipientes arguant quasi inimici pacis et Domini. Ita ergo et nos magistri instituta sectantes pacem proponamus auditoribus, ut absque ulla perturbatione possit via salutis agnosci. Quod si quis pacis verba non suscipit, nequae acquiescit veritati, scimus adversus eum pugnam verbi movere, et arguere acrius confutando ignorantiam, et redarguendo peccata. Necessario igitur pacem proponimus, ut si quis
Abbreviated transcription (Latin):
N principio cũ fecisset deus
cȩlũ & terrã tanquã domum
unã. ipsa quȩ ex corporib
mundi reddita. ẽ. umbra his
qui intrinsecus clausa fue.¬
rant tenebras ex se dedit. sed
cũ uoluntas di introduxisset
lucem: tenebrȩ illȩ quȩ exum¬
bra corpoꝵ factȩ fuerant. con¬
tinuo deuoratȩ sunt. Tunc
deinde lux in diem. tenebrȩ
deputantur in noctẽ. Iam uero
aqua quȩ erat intra mundũ.
in medio primi illiꝰ cȩli terrȩq
spacio: quasi gelu concreta
cristallo solidata distenditur.
Et huiusmodi firmam̃to uelut
includuntur media cęli ac t̾rȩ
spacia. idq firmamtũ cȩlum
conditor appellauit. antiqͥoriᷤᷤ
illiꝰ uocabulo nuncupatũ. &
ita totius mundi machinam
cũ una domꝰ esset: in duas di¬
iuidit regiones. Diuisionis
autẽ hȩc fuit causa. ut suꝑna
regio angłis habitaculũ. infe¬
rior uͦ preberet hominib. Post

Expanded text:
n principio cum fecisset Deus coelum et terram, tanquam domum unam, ipsaque ex corporibus mundi reddita est umbra his quae intrinsecus clausa erant, tenebras ex se dedit. Sed cum voluntas Dei introduxisset lucem, tenebrae illae quae ex umbra corporum factae fuerant continuo devoratae sunt; tum deinde lux in diem, tenebrae deputantur in noctem. Jam vero aqua quae erat intra mundum in medio primi illius coeli terraeque spatio, quasi gelu concreta, et cristallo solidata, distenditur, et hujusmodi firmamento velut intercluduntur media coeli ac terrae spatia, idque firmamentum coelum conditor appellavit, antiquioris illius vocabulo nuncupatum, et ita totius mundi machinam, cum una domus esset, in duas divisit regiones. Divisionis autem haec fuit causa, ut superna regio angelis habitaculum; inferior vero praeberet hominibus . »
Abbreviated transcription (Latin):
duo regna posuit. presentis
dico temporis & futuri. & tem¬
pora utriq constituit. statuitq
expectari iudicii diem quam
ipse definiuit. In qua haben¬
da sit rerum animarumq
discretio. ut impii quidẽ pro
peccatis suis igni tradantur
eterno: hii uͦ qui scđm uolun¬
tatem conditoris dĩ uixerint.
pro bonis oꝑib benedictione
suscepta. clarissima luce ful¬
gentes introducti ad eternũ¬
nera ȩterna recipiant. Hȩc¬

Expanded text:
Duo regna statuit Deus, praesentis dico temporis et futuri, et tempora utrique constituit, statuitque exspectare judicii sui diem, quam ipse definivit, in qua habenda sit rerum omnium animarumque discretio, ut impii quidem pro peccatis suis igni tradantur aeterno, hi vero qui secundum voluntatem conditoris Dei vixerunt, pro bonis operibus benedictione suscepta, clarissima luce fulgentes, introducti ad aeternunera aeterna percipiant.
Abbreviated transcription (Latin):
si in mandatis habemꝰ ut ue¬
nientes ad ciuitatẽ discamus
prius quis in ea dignus sit
ut apud eũ cibũ sũmamus:
qͣntomagis conuenit noscere.
quis qualisue sit is. cuiĩmor.¬
talitatis uerba credenda sõ:
uiri huꝰ me habere noticiã.
Sieni sciam inquã in his de qͥb
non potest dubitari qͦd bona
sint emdatus. ẽ. & inculpabił.
hoc.ẽ. si sobriꝰ. si misericors.
si iustus. si mitis. & humanꝰ¬
est quȩ utiq bona esse nullꝰ
ambigit: tunc consequens
uidebitur. ut eiꝰ qui optinet
bona uirtutum. etiã qͦd de .ẽ.
fidei & scientiȩ conferatur.
ut inquib maculari uidet᷑.
babilis emendetur. Si uͦ inhiᷤ
quȩ palam sunt peccatis inuo¬
lutus ꝑmanet & inquinatꝰ.
nonne oportet ei aliquid de
secretiorib & remotis diuinȩ
scientiȩ proloqui: sed magis
protestari & conuenire eum
ut peccare desinat. & actus
suos auitiis emendet. Quod
si ingesserit se & ꝓuocauerit
nos dicere quȩ eũ minꝰ recte
agentem non oportet audire.

Expanded text:
s. In mandatis habemus, ut venientes ad civitatem discamus prius, quis in ea diut apud eum cibum sumamus, ut quanto magis convenit noscere quis qualis priusve sitis cui immortalitatis verba credenda sunt. viri hujus habere me notitiam. Si enim sciam, quia in his de quibus non potest dubitari quod bona sint, emendatus est et inculpabilis hoc est, si sobrius, si misericors, si justus, si mitis, et humanus, quae utique bona esse nullus ambigit, tunc consequens videbitur, ut ei, qui obtinet bona virtutum, etiam quod deest fidei et scientiae conferatur, et in quibus maculari ejus vita babilis, emendetur. Si vero in iis, quae palam sunt, peccatis involutus permanet et inquinatus, non me oportet ei aliquid de secretioribus et remotis divinae sententiae proloqui, sed magis protestari, et convenire eum, ut peccare desinat et actus suos a vitiis emendet. Quod si ingesserit se, et provocaverit, nos dicere, quae eum minus recte agentem non oportet audire,
Abbreviated transcription (Latin):
bunt eam: quia penitentiam
egerunt in predicatione ionȩ.
& ecce plusquã iona hic. Ui.¬
des ergo quomͦ eos qui erudie¬
bantur ex lege arguit. adducti
ad exemplũ illis qui ex gentiũ
ignorantia ueniebant. & osten¬
qui in errore positi uidebant᷑.
ex ipsa tantũ cõparatione con¬
demnat. Ex quib om̃ib ser¬
mo qũe ꝓposuimus approbat᷑.
ut castimonia quȩ aliquatenꝰ
etiam abhis qui inerrore sunt
positi custoditur. multo purius
& attentius. & per singulas qͣsq
sicut supra ostendim᷑ species.
a nobis qui ueritatem sequim᷑
teneatur. eo magis quo apud
nos obseruantiȩ eiꝰ prȩmia
eterna sunt posita. Hȩc & his

Expanded text:
t eam, quia poenitentiam egerunt in praedicatione Jonae, et ecce plusquam Jonas hic . » Videtis ergo quomodo eos qui erudiebantur ex lege, adductis ad exemplum illis qui ex gentili ignorantia veniebant, et ostenqui in errore positi videbantur, ex ipsa tamen comparatione condemnatos. Ex quibus omnibus sermo quem proposuimus approbatur, ut testimonia quae aliquatenus etiam ab his qui in errore sunt positi custoditur, multo purius et attentius per singulas quisque, sicut supra ostendimus, species a nobis qui veritatem sequimur teneatur, eo magis quod apud nos observantiae ejus praemia aeterna sunt posita. Aliter enim
Abbreviated transcription (Latin):
sobrii.ee. recusemꝰ. ne eadem
nobis studium. ut si illi qui
errant homicidiũ  faciunt
ne nos irascamur quidẽ. Et
si illi adulteriũ non admit.¬
tunt. ne nos concupiscamus
quidẽ alienam mulierẽ. Si¬
eñi illi amant proximos suos
nos diligamꝰ etiam inimicos
nr̃os. Si illi mutua dant his
qui habent unde reddlant.
nos etiam his demꝰ a quib re¬
cipere non speramꝰ. Debemꝰ
oꝑa illoꝵ nr̃is oꝑib collata in
die iudicii similia inueniant᷑
ac paria. confusio nob̾ erit qͦd
equales inuenimur in oꝑib¬
nr̃is. qui propter ignorantiã
condemnantur. & nulla sp̃e
futuri scłi habuerunt. Et ue¬
re digna confusio est: ubi ni
si confusio nobis erit ȩquales
eis inueniri in oꝑib bonis. qͥd
erit nobis si inferioreᷤᷤ ac det̾iore¬
o exominatio futura reperiat.
Audite ergo quomodo de his
nos ipse uerus propħa docue¬
rit. N eos eñi qui negliguñ
audire uerba scientiȩ. ita ait.
Regma austri surget in uida.¬
cio cum generatione hac. &

Expanded text:
sobrii esse recusemus. Non amus studium, ut si illi qui errant homicidium non faciunt, nos ne irascamur quidem. Et si illi adulterium non committunt, nos nec concupiscamus quidem alienam mulierem. Si illi amant proximos suos, nos diligamus etiam inimicos nostros. Si illi mutuo dant his qui habent unde reddant, nos etiam his demus a quibus recipere non speramus. Et peropera illorum nostris operibus collata, in die judicii similia inveniantur ac paria, confusio nobis erit quod aequales invenimur in operibus his, quae propter ignorantiam condemnantur, et nullam spem futuri saeculi habuerunt. Et vere digna confusio est, ubi nihsi confusio nobis erit, aequales his inveniri in operibus bonis, quid erit nobis si inferiores nos ac deteriores examinatio futura reperiat? Audite ergo quomodo de his nos ipse verus Propheta docuerit. Ad eos autem qui negligunt audire verba sapientiae ita ait: « Regina austri surget in judicio cum generatione hac, et
Abbreviated transcription (Latin):
mestissimus pater mittit ali¬
os cum pecuniis. qui quarto
anno regressi nunciant ne¬
se. sed neq athãnas eosom.¬
alicuius saltsm eoꝵ qui cũ
ipsis fuerant uestigui reꝑtũ.¬
tristicia obstupe factus ne¬
sciens quo tenderet aut ubi
eoꝵ uidisset aut audisset
aliquando ante quattuor
annos corpus mulieris cũ
duob paruulis eiectũ. Cũ mula

Expanded text:
tristis pater misit alios cum pecuniis; qui quarto anno regressi nuntiant nese, sed neque Athenas eos omalicuius eorum qui cum ipsis fuerant saltem uestigium retristitiam stupefactus nesciens quo tenderet aut ubi  uidisset uel audisset aliquando ante quatuor annos corpus mulieris cum duobus paruulis eiectum. Sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ipso gr̃as agimus. In hoc¬
siquis eger ad medelã sui medicũ
cũ illi nocere quidẽ possint:
recusat sua medicam̃ta ini¬
cere. ne aut ꝑnities bono. aut

Expanded text:
cum ipso gratias agimus, qsi quis aeger ad medelam sui et medicum cum illi quidem nocere quidem possint vrecuset sua medicamenta miscere, ne aut pernicies bono aut
Abbreviated transcription (Latin):
colendũ tradiderunt. alii
quidã serpentẽ. piscẽ qͦq cȩpã
& cloacas. & strepitꝰ uentris
pro numinib habendos. ẽẽ.
docuerunt. & alia in numera
quȩ pudet etiã nominare.

Expanded text:
 alii alii serpentem, piscem quoque et cepas et cloacas, aut strepitum ventris, pro numinibus habendos esse docuerunt et alia innumera, que pudet nominare.
Abbreviated transcription (Latin):
ptioꝵ qui de cȩlesti cursu &
astroꝵ natura rationẽ sibi
uisi sunt reperisse.obsiden.¬
nichilominus contumeliis
nom in communicabile sub¬
iecerunt. Nã alii eoꝵ bouem.¬

Expanded text:
ptiorum, qui de celesti cursu et astrorum natura, rationem sibi visi sunt reperisse, demonihilominus contumeliis nomen incommunicabile subiecerunt. Nam alii eorum
Abbreviated transcription (Latin):
hoc debetis aduertere. quod
si quis nom̃ dñi cuiquã pret̾
ipsum imposuerit. & ille re-¬
ceperit. unũ eundẽq sortien¬
tur inderitũ. multo deteriore
sorte quã ministri cȩsaris
Hic eñi qui deliquit incȩsarẽ.

Expanded text:
hoc debetis advertere. Quod si qui nomen Dei alicui, quam praeter ipsum imposuerit, et ille receperit unum eumdemque sortientur interitum, multo deteriorem forte quam ministri Caesaris. Hic enim qui del
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. Uidentur michi hii¬
qui loquuntur uerbũ ueritatis
& qui illumnant animas ho¬
minum: similes. eẽ. radiis soł
qui ut processerint & appa¬
ruerint mundo. celari ultra
aut occultari nullatenꝰ posst̃:
dum non tam uidentur ab
hominib quã uidere om̃ib
prestant. Unde & bene a qͦ.

Expanded text:
dicens: Videntur mihi qui loquuntur verba veritatis, et qui illuminant animas hominum similes esse radiis solis. Qui ut processerint et apparuerint mundo, celari ultra, aut occultari nullatenus possunt, dum non tam videntur ab hominibus quam videre omnibus praestant. Unde et bene ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
in terra montes excelsis certis
quibusq habentur in locis.
ut ex his uelut comprehensuᷤ
ardor tẽperiem sumat. cum
pliades solis ardorib incan.¬

Expanded text:
 quod montes excelsi certis quibusdam habentur in locis, et ex his velut compressus, ardor temperiem sumat, cum Pleiades ignitae solis ardoribus incan
Abbreviated transcription (Latin):
ctam. & ad om̃ia similiter¬
acentro terrȩ equis spaciis
distinctã. ipsamq sui eqͣlitatẽ
ita stabilem. ut eam in nullã
partem declinare cupio un¬
diq equalitas collecta ꝑmit.¬
tat. & ita nullo fulcimento
subiecta sustentatur spera.

Expanded text:
cta, et omnia similita centro terrae aequis spatiis distincta; ipsaque sui aequalitate ita stabilis, ut eam in nullam partem declinare undique aequalitas collecta permittat, ac nullo fulcimento subvecta sustentetur. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
cta impleri. huic cũ reete
credidistis. hunc recte ex¬
pectatis. de hoc recde inqui¬
ritis. ut non solũ expectetis
eum. sed hereditatẽ regni eiꝰ
credentes consequamini. se¬
cundũ qͦd ipse dixit. quia
unusquisq illiꝰ sit seruus.
cui se ipse subiecerit. Pro¬
pterea ergo uigilate & dñm
& ad ipsius uos imaginem
ac similitudinẽ reformate.
sicut ipse uerus propħa do¬
cet dicens. Estote boni & mi¬
sericordes. sicut & pat̾ uester
cȩlestis misericors est: qͥ oriri
fac̃ solẽ suũ suꝑ bonos & ma-

Expanded text:
cta compleri, huic uni recte cta compleri, huic uni recte creditis, hunc recte exspectatis, de hoc recte inquiritis, ut non solum exspectetis eum, sed et haereditatem regni ejus credentes consequamini, secundum quod ipse dixit, quia unusquisque illius sit servus cui se ipse subjecerit. Propterea ergo vigilate et DomEt ad ipsius vos imaginem ac similitudinem reformate, sicut ipse verus Propheta docet dicens: « Estote boni et misericordes sicut et Pater vester coelestis misericors est , qui oriri facit solem suum super bon
Abbreviated transcription (Latin):
sequentiã rerũ: sedinere.¬
dibili quodam uaticinationis
euentu. magnificentia ꝓpħica
confirmatur. Iudei nanq ex
initio affore aliquando hunc
uirũ ꝑ que cuncta repara¬
rentur uerissima traditione
susceperant. & codidie medi-¬
tantes ac prospicientes qͣndo
eiꝰ fieret aduentus: ubi ad¬
esse eũ uidert̃. & signa ac ꝓ¬
digia sic̃ de eo scͣiptũ fuerat
adimplentẽ. inuidia exoecati
agnoscere nequiuert̃ presentẽ
in cuiꝰ spe letabantur absen
ut agnitio boni huiꝰ etiã gen¬
tib traderetur. & hii qͥ nun¬
quã audierant de eo nec a ꝓ¬
phetis didicerant. agnoscerent
eum: illi uͦ qͥ cotidianis medita¬
tionib ea nouerant. ignora.¬
presentes estis. & desideratis
audire doctrinã fidei eiꝰ & a
gnoscere. quis & quomodo
& qualis sit eiꝰ aduentus. pro¬
phetica ueritate adimpletur.
proph̃ȩ. quia a uobis que¬
rendus esset qͥ de eo nunquã
audistis. & ideo uidentes in
uobismet ipsis prophetica di¬

Expanded text:
sequentiam rerum, sed incresequentiam rerum, sed incredibili quodam vaticinationis eventu, magnificentia prophetica confirmatur. Judaei namque ex initio affore aliquando hunc virum, per quem cuncta reparantur verissima traditione suscepererunt, et quotidie meditantes, ac perspicientes quando ejus fieret adventus, ubi adesse eum viderunt, et signa ac prodigia sicut de eo ascriptum fuerat adimplentem, invidia excaecati agnoscere nequiverunt praesentem, in cujus spe laetabantur absentut agnitio boni hujus etiam gentibus traderetur, et hi, qui nunquam de eo audierant, nec a prophetis didicerant, agnoscerent eum: illi vero qui quotidianis meditationibus evanuerant ignorapraesentes estis, et desideratis audire doctrinam fidei ejus, et agnoscere quis, et quomodo, et qualis sit ejus adventus, prophetica veritas adimpletur: praedixerant quia a vobis quaerendus esset qui de eo nunquam audistis. Et ideo videntes in vobis ipsis prophetica di
Abbreviated transcription (Latin):
nes de presentia eius exposue¬
rant. in iꝑ so consignabant᷑:
& imagineᷤ gestoꝵ moysi.
& ante ipsum patriarchȩ ia-¬
cob. ipsius ꝑ om̃ia typũ fere¬
bant. Tempꝰ quoq aduentus
eiꝰ. hoc . ẽ. ipsũ in quo uenerat.
prȩdicatũ abeis constat: & suꝑ
om̃ia quod esset agentib expe-¬
ctanduᷤ sacris litteris cõpre¬
hensum: quȩ in eo parider uni.¬
uersa cõpleta sunt. Quod autẽ
iudeoꝵ propħȩ predixert̃ eũ
a gentib expectandũ. supra
modum in eo fide ueri confir¬
matur. Si autẽ dixisset a uideiᷤ
expectandũ. non aliquid exi¬
mium ꝓphetasse uideretur.
quod a contribuli popło &
a propria gente speraretur
is cuiꝰ aduentꝰ ad salutẽ mun¬
di fuerat repromissus. Uide.¬
retur eñi magis consequentiȩ
ratio.ẽẽ.: ut hoc fieret magni¬
ficentia prophalis. Nunc au-¬
tem cũ ꝓpħȩ dicunt om̃em
illam spem quȩ de salute mun
dicantur ad gentes esse trans.¬
ferenda: iam non scđm con¬

Expanded text:
nes de poenitentia ejus exposuenes de poenitentia ejus exposuerant in ipso designantur, et imaginem gestorum Moysi, et ante ipsum patriarchae Jacob ipsius per omnia typum ferebant. Tempus quoque adventus ejus, hoc est ipsum in quo venerat praedictum ab his constat, et super omnia quod esset a gentibus exspectandus sacris litteris comprehensum est. Quae in eo pariter universa completa sunt. Quod autem Judaeorum propheta praedixit eum a gentibus exspectandum, supra modum in eo fidem veram firmat. Si enim dixisset a Judaeis exspectandum, non aliquid eximium prophetasse videretur, quod a contribuli populo et a propria gente speraretur is cujus adventus ad salutem mundi fuerat repromissus, videtur enim magis consequens ratio esse ut hoc fieret quam magnificentia prophetalis. Nunc autem cum prophetae dicant omnem illam spem quae de salute mundeo judicantur ad gentes esse transferenda, jam non secundum con
Abbreviated transcription (Latin):
dum ipse subiecerit. Et qm
diffinitũ. ẽ. apud dm̃ non posse
hominem utriusq regni. ẽẽ.
seruũ. om̃i studio date operã
in boni regis fȩdus ac iura con¬
currere. Propt̾ hoc deniq uerꝰ
ꝓpħa cũ esset presens nobiscũ.
quosdã ex diuitib neglegen¬
des erga dĩ cultũ uideret. huiꝰ
rei ita aperuit ueritate. Nemo
potest inquit duob dñis ser¬
uire. ñ potestis dõ seriure &
mammone. Nam mammonã
ut audistis. qui stans publice
sola iussione faciebat cecosui.¬
dere. surdos audire. fugabat
demones. egris sanitatẽ redde.¬
bat & mortuis uitã. Cumq
nichil ei esset difficile. etiam
cogitationes hominũ preuide¬
bat. qͦd nulli. ẽ. possibile nͥ dõ
soli. Hic annunciauit regnũ
dĩ. cui nos de om̃ib quȩ dice¬
bat tanquã uero ꝓpħȩ credimꝰ.
firmitatẽ. fidei nr̃e non solũ
ex uerbis eiꝰ. sed ex oꝑib assu¬
mentes: quia & dicta legis
quȩ ante multas generatio¬

Expanded text:
dum ipse subjecerit. Et quia dum ipse subjecerit. Et quia definitum est apud Dominum non posse unum hominem utriusque regni esse servum, omni studio date operam in boni regis aulam ac jura concurrere. Propter hoc denique verus propheta, cum esset praesens nobiscum et quosdam ex divitibus negligentes erga Domini cultum videret, hujus rei ita aperuit veritatem. « Nemo potest, inquit, duobus dominis servire, et non potestis Domino servire, et mammonae , » mammona, ut audistis, qui stans publice sola jussione faciebat caecos videre, surdos audire, fugabat daemones, aegris sanitatem reddebat, et mortuis vitam, cumque nihil esset ei impossibile etiam cogitationes hominum praevidebat, quod nulli est possibile nisi soli Deo; hic annuntiabat regnum Dei, cui nos de omnibus quae dicebat tanquam vero Prophetae credimus, firmitatem fidei nostrae non solum ex verbis ejus, sed ex operibus assumentes, qui dicta legis quam ante multas generatio