comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caput ꝓ omnib int̾ pellet. ꝓpt̾ea
ñ mirum. quia sequit᷑ et hic. et
claudit ora diuidentib eccł̃iam
diuisuri erant᷑. et dictun. Ecce
hic est xpc. ecce illic ⁊ uellent ostẽ.¬
dere inparte cum qui emit totũ.
⁊ possidet totum: continuo secutus
tocius mundi. Quid ẽ hoc fr̃es:
Certe in uenimus eam in campis
saltuum. Inuenimꝰ eccl̃iam in om¬
nib gentib. Ecce xp̃c propitiatõ
ẽ peccatorum nr̃orũ. ñ tantum nr̃oꝵ.
s et tocius mundi. Ecce habes ec¬
cłesiam ꝑtotum mundũ. noli seqͥ
falsos iustificatores. ⁊ ueros p̃cisores.
In illo monte esto qui impleuit
tocꝰ mundi. quem suo sanguine
cõparauit. Et in hoc inquit cog¬
noscimus eũ. si mandata eius s̃¬
uauerimꝰ. Que mandata: Qui di¬
cit quia cognouit eum. et man¬
data eius ñ seruat. m̃dax ẽ. ⁊ in
hoc u̾itas ñ ests ad huc queris
ipsum mandatũ dilectõ uocet᷑.
Querebamus enim que manda¬

Expanded text:
caput pro omnibus interpellet. Propterea caput pro omnibus interpellet. Propterea non mirum quia sequitur hic, et claudit ora dividentibus Ecclesiadivisuri erant, et dicturi, Ecce hic est Christus, ecce illic ; et vellent ostendere eum in parte qui emit totum, et possidet totum; continuo secutus totius mundi. Quid est hoc, fratres? Certe invenimus eam in campis saltuum , invenimus Ecclesiam in omnibus gentibus. Ecce Christus propitiatio est peccatorum nostrorum; non tantum nostrorum, sed et totius mundi. Ecce habes Ecclesiam per totum mundum; noli sequi falsos justificatores, et veros praecisores. In illo monte esto qui implevit totius mundi, quem suo sanguine comparavit. 9. Et in hoc, inquit, cognoscimus eum, si mandata ejus servaverimus. Quae mandata? Qui dicit quia cognovit eum, et mandata ejus non servat; mendax est, et in hoc veritas non est. Sed adhuc quaeris, ipsum mandatum dilectio vocetur. Quaerebamus enim, quae manda
Abbreviated transcription (Latin):
bum erat apud deumi. Ille tał uir
ñ dixit ad uocatum me habetis
ad patrem. s siquis peccauerit.
ad uocatũ inquit habemus. Nõ
dixit habens. nec me habetis di¬
numero peccatorum. ut haberet
ad uocatum xp̃m. quã pon̾e se ꝓ
xp̃o ad uocatum et in uenin int̾
dampnandos suꝑbos. frẽs iħm¬
xp̃m iustum. ip̃m habemꝰ ad pa¬
trem. ip̃e ꝓpitiator ẽ peccatoꝵ nr̃oꝵ.
Hr quitenuit. heresim ñ fecit. hor
qui tenuit. scisma ñ fecit. Unde em̃i
facta sunt scismata: Cum dicunt
homines. nos iusti sumꝰ. cum di¬
cunt homines. nos sc̃ificamꝰ in mũ¬
dos. nos iustificamꝰ impios. nos
petimꝰ. nos in petramꝰ. Iohannes aũt
quid dixit: Et si quis peccauerit.
ad uocatum habemꝰ ad patrem
Ergo sc̃i ñ petunt ꝓ nob̃: Ergo ep̃i
uel p̃positi ñ petunt ꝓ ppło: Sed
adtendite script᷑as. ⁊ uidete quia
et p̃positi cõmendant se ppło. Nã
plebs ꝓ apło. Oramus pro uob̃
fratres. s et uos orate ꝓ nob̾. Inui¬
cem prose omnia menbra orent.

Expanded text:
Deum : ille talis vir non dixit, Advocatum habetis apud Patrem; sed, Si quis peccaverit, advocatum, inquit, habemus. Non dixit, habetis; nec, me habetis, dinumero peccatorum, ut haberet advocatum Christum, quam ponere se pro Christo advocatum, et inveniri inter damnandos superbos. Frm justum, ipsum habemus advoctrem; ipse propitiatio est peccatorum nostrorum. Hoc qui tenuit, haeresim non fecit; hoc qui tenuit, schisma non fecit. Unde enim facta sunt schismata? Cum dicunt homines, Nos justi sumus; cum dicunt homines, Nos sanctificamus immundos, nos justificamus impios, nos petimus, nos impetramus. Joannes autem quid dixit? Et si quis peccaverit, advocatum habemus ad Patrem, Ergo sancti non petunt pro nobis? ergo episcopi et praepositi non petunt pro populo? Sed attendite Scripturas, et videte quia et praepositi commendant se populo. Nam plebs pro Apostolo. Oramus pro vobis, fratres: sed et vos orate pro nobis. In vicem pro se omnia membra orent,
Abbreviated transcription (Latin):
dendo in illo. Quis ignorat cuu¬
tatem supͣ montẽ constitutam:
E nolite miran. qr ignoratur
ab istis qui oder̃t fĩs. quia in tene¬
bris ambulant ⁊ nescuint q eant
quia tenebre. excerauer̃t ocłos eoꝵ:
Mõtẽ ñ uidẽt. nõ mirens. Ocłosñ

Expanded text:
dendo in illum? Quis ignorat civdendo in illum? Quis ignorat civitatem super montem constitutam? Sed nolite mirari quia ignoratur ab istis qui oderunt fratres: quia in tenebris ambulant, et nesciunt quo eant; quia tenebrae excaecaverunt oculos eorum. Montem
Abbreviated transcription (Latin):
sumẽ. inmilib fidelium mũdꝰ
impletꝰ est. Ec̃ce monsimplens
uniu̾sam faciem t̾re. Ecce ciui¬
tas de qua dictum ẽ. ñ pot̾ ciuitas
abscondi suꝑ montem consti¬
tuta. Illi autem offendunt in
montem. Et cum eis dr᷑ ascendite:
ñ est mons dicunt. Et facilius
illunc faciem impingunt. quã
illic habitacłm querunt. Ysaias
hesterna die lectus est. Quisqͥs
nr̃m iugilabat. ñ ocłis tantum
sz aure. nec aure corporis. s aure
cordis. ad u̾tit. Erit in nouissimis
dieb manifestꝰ mons domini ⁊
p̃paratꝰ in cacumine montiũ. Ed
tam manifestum quã mons:
S sunt et montes ignoti quia
inuna parte t̾rarum positi sunt.
Quis ur̃m nouit o limpum mõ¬
tem: Quom ibi qui habitant:
gibã nr̃am ñ norunt. In partib
sunt isti montes. Ille mons ñ sic
t̾re. Et de illo dicit. Paratus in
cacumine montium. Mons ẽ suꝑ
cacumina om̃ium montiũ. et
omnes gentes. Quis errat in hoc
monte: Qui frangit faciem offẽ¬

Expanded text:
sum est, et millibus fidelium mundus sum est, et millibus fidelium mundus impletus est. Ecce mons implens universam faciem terrae: ecce civitas de qua dictum est, Non potest civitas abscondi super montem constituta . Illi autem offendunt in montem. Et cum eis dicitur, Ascendite; Non est mons, dicunt; et facilius illuc faciem impingunt, quam illic habitaculum quaerunt. Isaias hesterna die lectus est; quisquis vestrum vigilabat, non oculis tantum, sed aure, nec aure corporis, sed aure cordis, advertit, Erit in novissimis diebus manifestus mons domus Domini, paratus in cacumine montium. Quid tam manifestum quam mons? Sed sunt et montes ignoti, quia in una parte terrarum positi sunt. Quis vestrum novit Olympum montem? quomodo ibi qui habitant, Giddabam nostrum non norunt. In partibus sunt isti montes. Ille autem mons non sic, terrae; et de illo dicitur, Paratus in cacumine montium. Mons est super cacumina omnium montium. Et omnes gentes . Quis errat in hoc monte? Quis frangit faciem offen
Abbreviated transcription (Latin):
Quid tam cecum quam isti qͥ
oderunt fr̃s: Nam ut nouentis
quia ceci sunt. in montẽ offende¬
runt. Eadem dico ne uob̃ excidãt.
Nonne lapis ille qui p̃ isus est
no uideorum. sine opere maritali:
Nonne ille lapis. confregit oĩa
regna t̾rarum .i. omnes domina¬
tõnes ĩ dolorum et demoniorũ:
Nonne ille lapis creuit. et fac¬
tus est mons magnus. ⁊ imple¬
uit uniu̾sum orbem t̾rarum:
Nunquid digito ostendimus
montẽ istum. qͦmodo ostendit᷑
do uolunt homines uidere no¬
uam lunã. dicunt. ecceluna. ec¬
ce ubi ẽ. Et sunt ibi quiñ ualent
intendere aciem. ⁊ dicant. Ubiꝰ
Intendit᷑ illis digitꝰ. ut uideant:
Aliquando dũ enibescunt ne ceci
putent᷑. dicunt se uidisse quõd
ñ uiderunt. Nunqͥd sic ostendimꝰ
eccłiam fr̃s mei: Nonne aꝑta ẽ:
Nne manifesta:. Nonne tenet
omnes gentes:Nonne imple¬
t᷑ quod ante tot annos ꝓmissũ
ẽ habrabe in semine eiꝰ benedici
omnes gentes: Uni fideli ꝓmis¬

Expanded text:
Quid tam caecum, quam isti qui Quid tam caecum, quam isti qui oderunt fratres? Nam ut noveritis quia caeci sunt, in montem offenderunt. Eadem dico, ne vobis excidant. Nonne lapis iste qui praecisus est  de regno Judaeorum sine opere maritali? Nonne ille lapis confregit omnia regna terrarum, id est, omnes dominationes idolorum et daemoniorum? Nonne ille lapis crevit, et factus est mons magnus, et implevit universum orbem terrarum ? Numquid digito ostendimus istum montem, quomodo ostenditur ndo volunt homines videre lunam novam, dicunt, Ecce luna, ecce ubi est: et si sunt ibi qui non valeant intendere aciem, et dicant, Ubi? intenditur illis digitus ut videant. Aliquando dum erubescunt ne caeci putentur, dicunt se vidisse quod non viderunt. Numquid sic ostendimus Ecclesiam, fratres mei? Nonne aperta est? nonne manifesta? nonne tenuit omnes gentes? nonne impletur quod ante tot annos promissum est Abrahae, in semine ejus benedici omnes gentes ? Uni fideli promis
Abbreviated transcription (Latin):
gunt legem d̾i. et ideo ñ eis est
scãdalum. Illi gͦ qui scandalum
patiunt᷑ pacem ꝑ dunt. Et quos
dixit ñ pati scandalum. aut ñ fa¬
cere: Diligentes legemd̾i. Ergo
iu cantate positi sunt. S aliqͥs
dicit. Legem d̾i dixit diligentib
ñ fr̃es. Audi quid dominus dicat.
Mandatum nouum do uobis:
ut uos inuicem diligatis. Quis
est lex. nͥ mandatum: Quomõdo
autem ñ patiunt᷑ scandalum. ni¬
si dum suffert̃ inuicem: Sicut
paulus dicit. S ufferentes in ui¬
cem indilectione. studentes serua¬
re unitatem sp̃e iniuincl pacis.
Et quia ip̃a est lex xp̃i eundem
audi apłm cõmendantẽ ipsam
legem. Inuicem in quit ouera
ur̃a portate: et sicad implebitis
legem xp̃i. Nam qui odit frẽm
suum intenebris ẽ⁊ intenebris
ambulat: ⁊ nescit quo eat. Mag¬
na res fratres. Adtendite rogamꝰ
uos. Qui odit frẽm suum intene¬
bris ambulat. et nescit quo eat.
qm̃ tenebre obcecauerunt ocłos eiꝰ.

Expanded text:
gunt legem Dei, et ideo non eis esse gunt legem Dei, et ideo non eis esse scandalum. Illi ergo qui scandalum patiuntur, pacem perdunt. Et quos dixit non pati scandalum, aut non facere? Diligentes legem Dei. Ergo in charitate positi sunt. Sed dicit aliquis, Legem Dei dixit diligentibus, non fratres. Audi quid Dominus dicat: Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis. Quid est lex, nisi mandatum? Quomodo autem non patiuntur scandalum, nisi dum sufferunt invicem? Sicut Paulus dicit, Sufferentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Et quia ipsa est lex Christi, eumdem audi apostolum commendantem ipsam legem: Invicem, inquit, onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . 13. Nam qui odit fratrem suum, in tenebris est, et in tenebris ambulat, et nescit quo eat. Magna res, fratres; attendite, rogamus vos. Qui odit fratrem suum, in tenebris ambulat, et nescit quo eat; quoniam tenebrae excaecaverunt oculos ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
autem quos ñ uxerat sol respon¬
derunt ex uoce petͥ. Dñe u̾bum
uite et̾ne habes. quo ibimꝰ: Qͦs
aũt urt eccł̃ia tanqͣm luna ꝑ noc¬
tẽ: Qui scisma fecerunt. Audi ip¬
sum u̾bum positum in apło. Qs
in firmat᷑. ⁊ ego ñ infirmor Quis
scandalirat᷑ et ego ñ uror: Quomͦ
est in eo scãdalum. qui diligit
frẽm: Quia qui diligit frẽm. tole¬
rat omnia ꝓpt̾ unitatẽ. quia in
unitate cantatis ẽfrat̾na dilexto
Offenlit te nescio quis siue mab.
siue ut putas malus. siueut tu
fingismalus. et deseris tot bonos.
Qualis dilectio ẽ frat̾na: Qualis
apparuit in istis donatistis. cum
accusant affros: Deseruerunt or¬
bem t̾rarum. Nunquid in orbẽ
t̾raꝵ sci ñ erant aut in auditi a
uob̾ dampnari potuerunt:S
sidiligetis fr̃s scandalum in uo¬
bis ñ eẽt Audi psalmum quid
dicat. Pax multi diligentib legẽ
tuam. et ñ ẽ illis scandalum. Pa¬
cem multam dixit eis. qui dili¬

Expanded text:
autem quos non usserat sol, responautem quos non usserat sol, responderunt ex voce Petri: Domine, verbum vitae aeternae habes; quo ibimus ? Quos autem urit Ecclesia tanquam luna per noctem? Qui schismata fecerunt. Audi ipsum verbum positum in Apostolo: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror ? Quomodo ergo non est scandalum in eo qui diligit fratrem? Quia qui diligit fratrem, tolerat omnia propter unitatem; quia in unitate charitatis est fraterna dilectio. Offendit te nescio quis, sive malus, sive ut tu putas malus, sive ut tu fingis malus, et deseris tot bonos? Qualis dilectio fraterna est, qualis apparuit in istis? Cum accusant Afros, deseruerunt orbem terrarum. Numquid in orbe terrarum sancti non erant? Aut inauditi a vobis damnari potuerunt? Sed o si diligeretis fratres, scandalum in vobis non esset. Audi Psalmum, quid dicat: Pax multa diligentibus legem tuam, et non est eis scandalum . Pacem multam dixit eis qui dili
Abbreviated transcription (Latin):
cłiam. Unde intelligimus quia
inde dixit psalmus. ꝑdiem sol ñ
uret te neq luna ꝑ noctem: Qa
ip̃am ustionem scand alum uult
intelligi Primo ip̃am similitudi¬
nem attende. Quom qui urit᷑ dic.
ñ tolero. ñ fero. et subducit sesic
qui quedam ñ ferunt in eccłia ⁊
subtrahunt seuł nominis xp̃i
uł eccl̃ie: scandalum patuintur
Uidete enim quom passi sunt
scandalum tanqͣm mnsole illi car¬
nales. quib p̃dicabat carnem-
suam xp̃c et dicebat. Qui ñ mã¬
ducauent carnem filii hominis.
et bibent sanguinem eiꝰ: ñ habe¬
bit in se uitam. Septuaginta
ferme homines dixerunt. Durꝰ
ẽ iste sermo. Et recesserunt ab
eo. ⁊ remanserunt duodecim.
Omnes illos uxit sol. et recesse¬
runt. ñ ualentes ferre ium u̾bi.
Remanserunt gͦ duodecim. Et
ne forte putarent homines. quia
ipsi p̾stant xp̃o credendo in xp̃m:
et ñ ab ip̃o ilł p̃stet᷑ beneficium:
cum duodecim remansissent:ait
illis dominꝰ. Nunquid ⁊ uos uul¬

Expanded text:
clesiam. Unde intelligimus quia clesiam. Unde intelligimus quia inde dixit Psalmus, Per diem sol non uret te, neque luna per noctem, quia ipsam ustionem scandalum vult intelligi? Primo ipsam similitudinem attende. Quomodo qui uritur dicit, Non tolero, non fero, et subducit se: sic qui quaedam non ferunt in Ecclesia, et subtrahunt se vel nomini Christi vel Ecclesiae, scandalum patiuntur. Videte enim quomodo passi sunt scandalum tanquam a sole illi carnales, quibus praedicabat carnem suam Christus, et dicebat: Qui non manducaverit carnem Filii hominis, et biberit ejus sanguinem, non habebit in se vitam. Septuaginta ferme homines dixerunt, Durus est hic sermo; et recesserunt ab eo: et remanserunt duodecim. Omnes illos ussit sol, et recesserunt, non valentes ferre vim verbi. Remanserunt ergo duodecim. Et ne forte putarent homines quia ipsi praestant Christo credendo in Christum, et non ab ipso illis praestatur beneficium; cum duodecim remansissent, ait illis Dominus: Numquid et vos vul
Abbreviated transcription (Latin):
suum. in lumine manet. ⁊ scanda¬
lum in eo ñ ẽ. Obsecro ꝑ xp̃m. Pas¬
cit nos d̾s. refectur sumus corpo¬
ra innomine xp̃i ⁊ aliquantulũ
refecta sunt ⁊ reficiend a sunt. Mẽs
nr̃a pascat᷑. ñ quia dui dicturꝰ sũ
dico. nam ecce iam finit᷑ lectio. s ne
forte extedio minus attente au¬
diamus quod maxime necessa¬
rium est. Qui diligit frẽm suum
in lumine manet. et scandalum
in eo ñ ẽ. Qui sunt quipaciunt᷑
scandalum. aut faciunt: Qui
scandalirant᷑ in xp̃o. ⁊ in eccł̃ia. Qui
in xp̃o scandalirant᷑. tanquam
asole urunt᷑ qui in eccłia. tanqͣm
aluna. Dicit autẽ psalmus. ꝑdi¬
em solñuret te. neq luna ꝑ nocte.
Idest si tenueris cantatem. nec in
xp̃o scandalum pacieris nec in ec-¬
cłia. Nec xp̃m relinques nec eccł̃i¬
am. Qui eñi eccł̃iam relinquit.
quomͦ ẽ in xp̃o. qui in corpore xp̃i¬
ñ ẽ: Illi ergo patiunt᷑ scandalum.
qui relinqunt aut xp̃m aut ec¬

Expanded text:
suum, in lumine manet, et scandasuum, in lumine manet, et scandalum in eo non est. Obsecro per Christum; pascit nos Deus, refecturi sumus corpora in nomine Christi, et aliquantum refecta sunt, et reficienda sunt; mens nostra pascatur. Non quia diu dicturus sum, dico; nam ecce jam finitur lectio: sed ne forte ex taedio minus attente audiamus quod maxime necessarium est. Qui diligit fratrem suum, in lumine manet, et scandalum in eo non est. Qui sunt qui patiuntur scandalum, aut faciunt? Qui scandalizantur in Christo et in Ecclesia. Qui in Christo scandalizantur, tanquam a sole uruntur; qui in Ecclesia, tanquam a luna. Dicit autem Psalmus Per diem sol non uret te, neque luna per noctem : id est, Si tenueris charitatem, nec in Christo scandalum patieris, nec in Ecclesia; nec Christum relinques, nec Ecclesiam. Qui enim Ecclesiam relinquit, quomodo est in non est? Illi ergo patiuntur scandalum, qui relinquunt aut Christum aut Ec
Abbreviated transcription (Latin):
fiuistis aliqͣndo tenebre. nunc
autem lux in domino. Adorabat
idola adorat deum. adorabat
quem fecit. adorat qui eum fecit.
Mutatus est. d̾o gr̃as. omnes gͣ¬
tulant᷑ xp̃iani. Quare: Quia iã
adorator patris et filii ⁊ sp̃c sancti.
et detestator demoniorum et ĩdo¬
lorum est. Ad huciste iohannes
soͥlicitꝰ est multis gratulantibus.
ad huc suspectꝰ ẽ fratres. Mat̾nam so
llicitudinem libent̾ amplectamur.
Nonsine causa mat̾ sollicita ẽ de
nob̃̾. cum alii gaudent. Matrem
dico caritatem. Ip̃a enim habita¬
bat incorde ioħ̃is. cum ista dice̾t.
Quare. nͥ quia aliquidtimet in
nob̾: Et cum iam homines nob̃
gratulentur. quid est quod tune¬
tur᷑. Quidicit se ẽẽ in lumine. Qui
iam dicit se ẽẽ in lumine. Quis ẽ
hoc: Iam dicit se ẽẽ xp̃ianum. et
frẽm suum odit. intenebris est us¬
q adbuc. Quod exponere ñ ẽ. sed
quod gaudere siñfiat. aut quod
plangere si fiat. Qui diligit frẽm

Expanded text:
Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino. Adorabat idola, adorat Deum; adorabat quae fecit, adorat qui eum fecit. Mutatus est; Deo gratias, omnes gratulantur Christiani. Quare? Quia jam adorator Patris et Filii et Spiritus sancti, et detestator daemoniorum et idolorum est. Adhuc de isto Joannes sollicitus est, multis gratulantibus adhuc suspectus llicitudinem libenter amplectamur. Non sine causa mater sollicita est de nobis, cum alii gaudent: matrem dico charitatem; ipsa enim habitabat in corde Joannis, cum ista diceret. Quare, nisi quia aliquid timet in nobis, et cum jam nobis homines gratulantur? Quid est quod timet? Qui dicit se esse in lumine. Quie in lumine. Quid est hoc? Qui jam dicit se esse christianum: et fratrem suum odit, in tenebris est usque adhuc. Quod exponere non est; sed quod gaudere si non fiat, aut quod plangere si fiat. 12. Qui diligit fratrem
Abbreviated transcription (Latin):
terẽ hominẽ. ⁊ induite nouũ. Et
it̾m quid dicit: fuistis aliquando
tenbrs uncaute lix in domino.
Qui dicit ẽẽ se in lumine. Modo ma¬
nifestat totum qd dix̃. Qui dicit
ẽẽ se inlumine. et fratre suum odit:
intenebns ẽ usq ad hiic. Heia fr̃s
mei. Quãdu dicemus uob̃ dili¬
gite inimicos: Uidete quod peius
ẽ. ne adhuc fr̃s oderitis. Si frẽs so¬
lum amaretis. ñdum essetis ꝑfecti.
Si autẽ fr̃s oditis. quid estis̾. Ubi
estis: Respiciat unusquisq corsu¬
um: ñ teneat odium contͣ fratrẽ
ꝓaliquo u̾bo duro. ꝓcontentione
t̾re. ne fiat t̾ra. Quisquis enim
odit frẽm suum. ñ dicat quia in
lumine ambulat. Quid dixit:
Nõ dicat qr in xp̃o ambulat. Qui
dicit ẽẽ se inlumine. ⁊ odit frem
suũ. intenebris ẽ usq ad huc. Nes¬
cio quis enim ex pagano factus
est xp̃ianus. Intendite. Ecce inte¬
nebris erat quando paganus
erat. Modo iam xͥanus factus
est. dõ gratias. omnes gratule¬
mur. Recitat᷑ apl̃s gratularis.

Expanded text:
nduite novum . Et iterum quid dicit? Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino . 11. Qui dicit se esse in lumine; modo manifestat totum quod dixit: Qui dicit se esse in lumine, et fratrem suum odit, in tenebris est usque adhuc. Eia, fratres mei, quamdiu dicemus vobis, Diligite inimicos ? Videte, quod pejus est, ne adhuc fratres oderitis. Si fratres solum amaretis, nondum essetis perfecti: si autem fratres oditis, quid estis? ubi estis? Respiciat unusquisque cor suum: non teneat odium contra fratrem pro aliquo verbo duro; pro contentione terrae, ne fiat terra. Quisquis enim odit fratrem suum, non dicat quia in lumine ambulat. Quid dixi? non dicat quia in Christo ambulat. Qui dicit se esse in luce, et odit fratrem suum, in tenebris est usque adhuc. Nescio quis enim ex pagano factus est christianus; intendite: ecce in tenebris erat, quando paganus erat; modo jam christianus factus est; Deo gratias, omnes gratulantur: recitatur Apostolus gratulans.
Abbreviated transcription (Latin):
datum nouũ scribo uob̃. sed manda¬
tum uetus. quod habuistis ab ini-¬
tio. Quod mandatum uetꝰ dixit:
Quod habebatis inquit ab inito.
Id̾o gͦ uetꝰ. quia iam illud audistis.
Alioquĩ contranus ent dño. ubi
dominꝰ ait. Mandatum nouum
do uob̃ ut uos inuicem diligatis.
S mandatũ uetꝰ quare. Nõ qr
ad hominẽ ueterem ꝑtinet. S qua-¬
re: Quod habebatis ab initõ. Mã¬
datum uetꝰ ẽ u̾bum qd̾ audistis.
Id̾o gͦ uetus. quia iam audistis. Et
ip̃m nouum ostendit dicens. It̾ũ
mandatũ nouum scribo uob̃. Nõ
alterums idem ipsum qd̃ dixit ue¬
tꝰ. idem ẽ et nouum. Quare : Quod
ẽ uerum in ip̃o ⁊ inuob̾. Namqͣre
uetus audistis: quia illud noue¬

Expanded text:
datum novum scribo vobis, sed mandadatum novum scribo vobis, sed mandatum vetus quod habebatis ab initio. Quod mandatum vetus dixit? Quod habebatis, inquit, ab initio. Ideo ergo vetus, quia jam illud audistis: alioquin contrarius erit Domino, ubi ait, Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis. Sed mandatu hominem pertinet. Sed quare? quod habebatis ab initio. Mandatum vetus, verbum quod audistis. Ideo ergo vetus, quia jam audistis. Et ipsum novum ostendit dicens: Iterum mandatum novum scribo vobis. Non alterum, sed idem ipsum quod dixi vetus, idem est novum. Quare? Quod est verum in ipso, et in nobis. Jam quare vetus audistis? Quia jam illud nove
Abbreviated transcription (Latin):
illis. qm̃ nesciunt quid faciunt.
Mortẽ sempit̾nã ab eis expelle-¬
bat p̾ce misericordissima. ⁊ potẽ¬
tia p̾stantissima. Multi ex eis
crediderunt. et dimissus eis est
runt cum seuirent. nunc bibe¬
runt cũ crederant. In hoc cognos¬
cimus quia in ip̃o sumꝰ. si in ipõ
ꝑfecti fuerimus. De ip̃a ꝑfectione
diligendoꝵ inimicoꝵ dñs ad mo¬
nens ait. Estote gͦ uos ꝑfecti. si
c̃ pat̾ ũr celestis ꝑfectꝰ ẽ. Qui gͦ
dicit se in ip̃o manere. debet sicut
ip̃e ambulauit. ⁊ ip̃e ambulare.
Quomͦ fr̃s: Quid nos monet:
Qui dicit se in ip̃o manere .i. inxͦ
ambulare. forte hoc nos monet.
ut ambulemus inmari: Absit
hoc. Ergo ambulemus in uia uis¬
ticie. inqua uia iam cõmemora¬
ui: fixus in cruce erat. ⁊ in ip̃a uia
ambulabat. Ip̃a est ua caritatis.
Pat̾ ignosce illis. quia nesciunt
quid faciunt. Si ergo didiceris
orare ꝓiimico tuo. ambulas
uam domini. Dilectissimi ñ man¬

Expanded text:
illis, quia nesciunt quid faciunt. illis, quia nesciunt quid faciunt. Mortem sempiternam ab eis expellebat, prece misericordissima, et potentia praestantissima. Multi ex eis crediderunt, et dimissus est eis runt cum saevirent, nunc biberunt cum crederent. In hoc cognoscimus quia in ipso sumus, si in ipso perfecti fuerimus. De ipsa perfectione diligendorum inimicorum Dominus admonens ait: Estote ergo vos perfecti, siter coelestis perfectus est . Qui ergo dicit se in ipso manere, debet sicut ipse ambulavit et ipse ambulare. Quomodo, fratres? Quid nos monet? Qui dicit se in ipso manere, id est iit et ipse ambulare. Forte hoc nos monet, ut ambulemus in mari? Absit. Hoc ergo, ut ambulemus in via justitiae. In qua via? Jam commemoravi. Fixus in cruce erat, et in ipsa via ambulabat: ipsa est via charitatis, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Sic ergo, si didiceris orare pro inimico tuo, ambulas viam Domini. 10. Dilectissimi, non man
Abbreviated transcription (Latin):
dilectõ d̾i. Adtende euuangłm. si
ñ hoc est mandatum. Mandatũ
inquit nouum douob̃.ut uos in¬
uicem diligatis. In hoc cognosci¬
mus quia in ip̃osumꝰ. si in ip̃o ꝑfec¬
tifuerimꝰ. ꝑfectos in dilectione
uocat. Que est ꝑfect̃o dilectionis:
Et inimicos diligere. et ad hoc di¬
lig̾e ut sint fr̃s. Nõ enim dilectio
nr̃a carnał ẽẽ debet. Optare alicui
benefacis. Gaudes de morte inimi¬
ci tui. malefacis. S forte et ami¬
co tui uita illa quam optas inu¬
tilis est. et inimico tuo mors de
qua gaudes utilis fuit. Incertũ
est utrum alicui sit utił uita ista.
an inutil. Uita uͦ que est apud
dm̃. sine dubio utilis est. Sic di¬
lige inimicos tuos. ut fr̃s optes.
Sie dilige inimicos tuos. ut in
societatẽ tuam uocent᷑. Sic eñi
dilexit ille qui incruce pendens
ait. Pat̾ ignosce illis. quia nesci¬
unt quid faciunt. Neq enim
dixit. pat̾ uiuant isti multo tẽ¬
pore. me quidem occid unt h ip̃i
uiuant. S quid ait: gnosce

Expanded text:
ctio Dei. Attende Evangelium, si non est hoc mandatum: Mandatum, inquit, novum do vobis, ut vos invicem diligatis . In hoc cognoscimus quia in ipso sumus, si in ipso perfecti fuerimus. Perfectos in dilectione vocat: quae est perfectio dilectionis? Et inimicos diligere, et ad hoc diligere, ut sint fratres. Non enim dilectio nostra carnalis esse debet. Optare alicui bene facis. Gaudes de morte inimici tui? male facis. Sed forte et amico tuo vita illa quam optas inutilis est, et inimico tuo mors de qua gaudes utilis fuit. Incertum est utrum alicui sit utilis vita ista, an inutilis; vita vero quae est apud Deum, sine dubio utilis est. Sic dilige inimicos tuos, ut fratres optes; sic dilige inimicos tuos, ut in societatem tuam vocentur. Sic enim dilexit ille qui in cruce pendens ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Neque enim dixit, Pater, vivant isti multo tempore; me quidem occidunt, sed ipsi vivant. Sed quid ait? Ignosce
Abbreviated transcription (Latin):
derit. Displiceat tͥ feditas tua.ut ꝑ¬
cipiat pulcntudinẽ ipsius. Hoc est
quod uult docere: et fortasse p̾pro¬
pẽ illud nos ditimus. Ip̃e hoc mani¬
festet in consequentib. Mem̃to ĩ
pͥncipio sermonis nr̃i. quia epła
ista cantatem cõm̃dat. D̾s̃ lux ẽ
inquit. et tenebre in eo ñ sunt ul

Expanded text:
derit, displiceat tibi foeditas tua, ut pderit, displiceat tibi foeditas tua, ut percipias pulchritudinem illius. Hoc est quod vult docere. 5. Et fortasse praepropere illud nos dicimus? Ipse hoc manifestet in consequentibus. Mementote in principio sermonis nostri, quia Epistola ista charitatem commendat: Deus lux est, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
te talia dicat. que ad occulos istos
nr̃os ꝑtineant. D̾s lux est ait. Nescio
quid sit. S ollux ẽ et luna lux est.
et lucerna lux est. Aliquid ẽẽ debet
longe his maius. longe q p̃stantiꝰ
longe suꝑemmentiꝰ quantum d̾s
a creat᷑a. quantũ conditor a conditi¬
one. quantũ sapientia. ab eo quod
factum ẽ ꝑsapientiam. Longe ultͣ
omnia debet ẽẽ lux ista. Et forte ei
rimꝰ. ⁊ ad eam nos applicauenmus
ut ex ip̃a illuminem᷑ qr in nobis
tenebre sumus. et ab illa illumina¬
ti possumꝰ ẽẽ lux. ⁊ ñ confundi de illa.
qui de nob̾ confundim᷑. Quis est.¬
Quis ẽ qui de se confundit᷑: Qui
se cognoscit pecatorem. Qiis illa
ñ confundit᷑. Qui ab illa illumina¬
t᷑. Quiꝰ est ab illa illuminari: Qui
iam uidet se peccatis tenebran. et
cupit ab illa illuminari. accedit ad
illam. Unde dicit et psalmus. acce¬
dite ad eum. et illuminamini. et
de illa. si quando tibi te fedum ostẽ¬

Expanded text:
te talia dicat, quae ad oculos istos te talia dicat, quae ad oculos istos nostros pertineant. Deus lux est: ait nescio quis, Et sol lux est, et luna lux est, et lucerna lux est. Aliquid debet esse longe his majus, longe praestantius, longeque supereminentius. Quantum Deus a creatura, quantum conditor a conditione, quantum sapientia ab eo quod factum est per sapientiam, longe ultra omnia debet esse lux ista. Et forte vicrimus, et ad eam nos applicaverimus, ut ex ipsa illuminemur; quia in nobis tenebrae sumus, et ab illa illuminati possumus esse lux, et non confundi de illa, quia de nobis confundimur. Quis est qui de se confunditur? Qui se cognoscit peccatorem. Quis de illa non confunditur? Qui ab illa illuminatur. Quid est ab illa illuminari? Qui jam videt se peccatis tenebrari, et cupit ab illa illuminari, accedit ad illam: unde dicit Psalmus, Accedite ad eum, et illuminamini; et de illa, si, quando tibi te foedum osten
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est hoc: Ip̃i uideruntz contrec¬
tauerunt manib. Uerbum uite
ab initio erat: ad tempꝰ usibilis et
palpabilis factus ẽ unicꝰ filius dei.
Ad qm rem uenit. uł quid nobis
nouum nuntiauit: Quid docere
uoluit: Quare fecit hoc quod fecit:
Ut u̾bum caro fieret. ut d̾s suꝑ omsĩa
indigna ab hominib pateret᷑. ut
alapas eorum sustineret. de manib
quas ip̃e formauit. Quid uoluit do¬
cere. quid uoluit ostende̾. quid uol¬
uit adnuntiare: Uideamus. Namsñ
fructu p̃cepti. auditio rei geste. Qa
Quid magnũ audis: Quo fructu au¬
dias: uide quid uoluit docere. quid
adnuntiare. Audi: quia d̾s lux est
inquit. et tenebre in eo ñ st̾ ulle.
Ad huc lucem quidẽ nominauit.
s obscura sunt u̾ba. Bonum est
nob̾. ut ip̃a lux quam nominauit
illustret corda nr̃a. ⁊ uideamus qͥd
dixit. Hor ẽ quod ad nuntiamꝰ. qr d̾s
lux est. et tenebre in eo ñ sunt ulle
Quis enim audiret dicere. quia in
d̾o sunt tenebre: Aut quid ẽ ipsa
lux. aut quid sunt tenebre: Ne for¬

Expanded text:
Quid est hoc? Ipsi viderunt, contrectaverunt manibus Verbum vitae: ab initio erat, ad tempus visibilis et palpabilis factus est unicus Filius Dei. Ad quam rem venit, vel quid nobis novum nuntiavit? Quid docere voluit? Quare fecit hoc quod fecit, ut Verbum caro fieret, ut Deus super omnia indigna ab hominibus pateretur, ut alapas eorum sustineret de manibus quas ipse formavit? Quid voluit doceret? quid voluit ostendere? quid voluit annuntiare? Audiamus: nam sine fructu praecepti, auditio rei gestae, quQuid magnum audis? quo fructu audis, vide. Quid voluit docere? quid annuntiare? Audi: Quia Deus lux est, inquit, et tenebrae in eo non sunt ullae. Adhuc lucem quidem nominavit, sed obscura sunt verba: bonum est nobis ut ipsa lux quam nominavit, illustret corda nostra, et videamus quid dixit. Hoc est quod annuntiamus, quia Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae. Quis enim auderet dicere quia in Deo sunt tenebrae? Aut quid est ipsa lux? aut quid sunt tenebrae? ne for
Abbreviated transcription (Latin):
u̾itas lux ẽ. Nũdum ꝑ fecte splen¬
duit uita tua. quia msunt peccata.
S tam̃ iam illuminan cepisti. qr¬
inest confessio peccatorum. Uide eñi
quid seqͣtur. Quod si confessi fueri¬
mus delicta nr̃a. fideł est et iustus.

Expanded text:
veritas lux est. Nondum perfecte splenveritas lux est. Nondum perfecte splenduit vita tua, quia insunt peccata; sed tamen jam illuminari coepisti, qinest confessio peccatorum. Vide enim quid sequatur: Quod si confessi fuerimus delicta nostra, fidelis est et just
Abbreviated transcription (Latin):
ubi fusus ẽ sangius dñi. quo pur¬
gam᷑ ab omni delicto. Simꝰ secur.
Cautionẽ contͣnos seruitutis dia¬
bolus tenebat: s sanguine x deleta
est. Sangius inquit filii eiꝰ. purga¬
uit nos ab omi delicto. Quid ẽ ab
oni delicto: Ailtendite. Ec̃ce iam in
nomine xꝑi. ꝑ sanguinẽ crucis dñi
quẽ nunc confessi sunt isti qui ap¬
pellant᷑ in fantes. mundata sunt
intrauer̃t: infantes exierunt. Se¬
nectꝰ enim uet̾nosa. uetusta iuta.
In fantia autem regenerationis. no¬
ua uita. S quid facimꝰ: Pretenta
peccata donata sunt. ñ tantum ip̃is.
se nob̃̾. Et post donationẽ et ab¬
olicionẽ omniũ peccatoꝵ. uiuendo
in hoc scl̃o int̾ temptationes. que¬
dam forte contracta sunt. Idõ qd̾
pot̾ homo faciat: spe confiteat᷑ qd̃
xerimus qr peccatum ñ habemus.
noᷤmet ip̃os seducimꝰ. ⁊ u̾itas inno¬
b ñ est. Eĩgo si te confessus fueris
peccatorẽ: est in te u̾itas. Nam ip̃a

Expanded text:
ubi fusus est sanguis Domini, quo purubi fusus est sanguis Domini, quo purgamur ab omni delicto. Simus securi: cautionem contra nos servitutis diabolus tenebat, sed sanguine Christi deleta est. Sanguis, inquit, Filii ejus purgabit nos ab omni delicto. Quid est, ab omni delicto? Attendite: ecce jam in nomine Christi per sanguinem ejus, quem nunc confessi sunt isti qui appellantur infantes, mundata sunt intraverunt, infantes exierunt. Senectus enim veternosa, vetusta vita: infantia autem regenerationis, nova vita. Sed quid facimus? Praeterita peccata donata sunt, non tantum ipsis, sed et nobis; et post donationem et abolitionem omnium peccatorum vivendo in hoc saeculo inter tentationes, quaedam forte contracta sunt. Ideo quod potest homo faciat; ipse confiteatur quod xerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Ergo si te confessus fueris peccatorem, est in te veritas: nam ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
gaudium faciat: Quod si ñechi¬
beo. tristicia ẽ ista. Deus lux est et
tenebre in eo ñ sunt ulle. Peccata te¬
nebre sunt. Quid ent nob̃: Audia¬
mus. ne forte desolem engat. det
spem. nedeficiamus in iuia. Currimꝰ
enim. etad patriam curumꝰ. Et si noᷤ
ꝑuenturos desperamꝰ i p̃a desꝑatione
deficimus. Ille autem qui uult nos
ꝑ uenire. ut conseruet in patniam.
pascit inuia. Audiamꝰ gͦ. Quod si
dixerimꝰ quia societatẽ nos habemꝰ
cum eo. ⁊ intenebrs ambulemus:
mentim᷑ ⁊ ñ facimus uentatem. Nõ
dicamꝰ qr societatem cum illo habe¬
mus. suntenebris ambulamꝰ. Qd
sũ lumine ambulamꝰ. sic̃ et ip̃e est
in lumine: societatẽ habemus inui¬
cem. In lumine ambulemꝰ. sic̃ et ip̃e
ẽ in lumine: ut possimꝰ societatẽ ha¬
b̾e cum illo. Quid faciemꝰ de peccatis:
Audi quid sequit᷑. Et sangius
ih̾u xͥ filii eius. purgauit nos ab
omni delicto. Magnam securitatẽ
dedit d̾s. Merito pascha celebramꝰ.

Expanded text:
gaudium faciat? Quod si non exhigaudium faciat? Quod si non exhibeo, tristitia est ista. Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae; peccata tenebrae sunt: quid erit nobis? Audiamus ne forte consoletur, erigat, det spem, ne deficiamus in via. Currimus enim, et ad patriam currimus; et si nos perventuros desperamus, ipsa desperatione deficimus. Ille autem qui nos vult pervenire, ut conservet in patria, pascit in via. Audiamus ergo: Quod si dixerimus quia societatem habemus cum eo, et in tenebris ambulamus; mentimur, et non facimus veritatem. Non dicamus quia societatem cum illo habemus, si in tenebris ambulamus. Quod si in lumine ambulamus, sicut et ipse est in lumine; societatem habemus cum invicem. In lumine ambulemus, sicut et ipse est in lumine, ut possimus societatem habere cum illo. Et quid facimus de peccatis? Audi quid sequitur: Et sanguis Jesu Christi Filii ejus purgabit nos ab omni delicto. Magnam securitatem dedit Deus. Merito Pascha celebramus,
Abbreviated transcription (Latin):
mus cum eo et intenebus ambu¬
lamus: mñtimur. Nabes et apłm
paulum dicentẽ: aut que societas
luci ad tenebras: Dicisce habere
societatem cum do. et intenebus
ambulas: Et d̾s lux ẽ et tenebre
in eo ñ sunt ulle. Quomodo gͦ est
societas luci et tenebris: Iam gͦ di¬
cat sibi homo. Quid faciam. unde
ero lux: Inpeccatiset iniquitatib
uiuo. quasi subrepat q̃dam despe¬
ratio et tristicia. S alus nulla ẽ:
nisi in societate dei. Deus lux est.
et tenebre in eo ñ sunt ulle. Pecca¬
ta autem tenebre sunt. sic̃ dicit apl̃s.
diabolum et angłos eius rectores
rectores tenebrarum. nisi rectores
peccatorum. dñatores iniquorũ.
Quid gͦ faciemus fr̃s mer: S oci¬
etas cum dõ habenda est. alia spes
uite et̾ne nulla ẽ. D̾s autem lux
ẽ et tenebre in eo ñ sunt ulle. Ini¬
quitates autem tenebre sunt. Ini¬
quitatib p̾mimͣ. ne societatem
cum do̾ habere possimus. Quegͦ
spes: Nonne promiseram aliqͥd¬
me locuturum istis dieb. quod

Expanded text:
um eo, et in tenebris ambulamus, mentimur. Habes et apostolum Paulum dicentem, Aut quae societas luci ad tenebras ? Dicis te societatem habere cum Deo, et in tenebris ambulas; et Deus lux est, et tenebrae ae in eo non sunt ullae: quomodo ergo est societas luci et tenebris? Jam ergo dicat sibi homo, Quid faciam? unde ero lux? In peccatis et in iniquitatibus vivo. Quasi subrepit quaedam desperatio et tristitia. Salus nulla est, nisi in societate Dei. Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae. Peccata autem tenebrae sunt, sicut dicit Apostolus diabolum et angelos ejus rectores rectores tenebrarum, nisi rectores peccatorum, dominatores iniquorum. Quid ergo facimus, fratres mei? Societas cum Deo habenda est, alia spes vitae aeternae nulla est; Deus autem lux est, et tenebrae in eo sunt nullae: iniquitates autem tenebrae sunt; iniquitatibus premimur, ne societatem cum Deo habere possimus: quae ergo spes? Nonne promiseram me aliquid locuturum istis diebus quod
Abbreviated transcription (Latin):
contraximus ex hac uita. quia ñ
pot̾ homo quãdui carnẽ portat
ñ habere uł leuia peccata. S ista
leuia que dicimus. noli contẽpn̾e.
Si contẽpnis quando ad pendis.
expauesce quando numeras. Leui¬
a multa faciunt unũ grande. Mul¬
te guite implent flum̃. Multa
grana faciunt massam. Et que
spes ẽ: Ante omnia confessio. ne
quisqͣmͣ se iustum putet. ⁊ante
ocłos d̾i qui uidet qd̾̃ ẽ engat cer¬
uicem homo. qui ñ erat ⁊ẽ. Ante
omnia gͦ confessio. deinde dilecto.
Quia de caritate qͥd dictum ẽ: Can¬
tas cooꝑit multitudinẽ paccatoꝵ.
Iam uideamꝰ su ip̃am cautatem cõm̃¬

Expanded text:
ex hac vita; quia non potest homo quamdiu carnem portat, nisi habere vel levia peccata. Sed ista levia quae dicimus, noli contemnere. Si contemnis, quando appendis; expavesce, quando numeras. Levia multa faciunt unum grande: multae guttae implent flumen; multa grana faciunt massam. Et quae spes est? Ante omnia confessio: ne quisquam se justum putet, et ante oculos Dei qui videt quod est, erigat cervicem homo qui non erat et est. Ante omnia ergo confessio, deinde dilectio: quia de charitate quid dictum est? Charitas cooperit multitudinem peccatorum . Jam videamus si ip
Abbreviated transcription (Latin):
est uerꝰ clñs qͥ nichil a nobis qͥrit: t̃
ne nõbis. sieũ nõ queramꝰ: Nichil a
nobis q̾rit. ⁊ q̃siuit nos. cũ eum ñ
q̃ reremus Ouis una errauerat. et¬
inuenit eã gaudens in humeris su¬
is reportauit: Et ñ qͥd ouis pastori¬
erat uecessaria. ⁊ ñ oui pociꝰ pastor
necessarius erat: Qnͣto libenciꝰ de ca¬
ritate loqͦr tanto mnꝰ uolo finire
epłam istam: Nulla est ardencior
ad cõm̃dãdam caritatem. Nichil
nobis dulcius p̾dicat᷑. nichil salu¬
brius bibit᷑ S si bñ uiuendo cõfirme¬
tis in uobis munꝰ d̾i. ne sitis ingͣti tãte
gr̃e illius. Q cũ haberet unicum. no¬
luit esse unũ s ut fr̾es haberet: ad op¬
tauit illi. qui cũ illo possiderent ui¬
tam et̾nam.¬

Expanded text:
est verus Dominus qui nihil a nobis quaerit; et est verus Dominus qui nihil a nobis quaerit; et vae nobis, si eum non quaeramus. Nihil a nobis quaerit; et quaesivit nos, cum eum non quaereremus. Ovis una erraverat; invenit eam, gaudens in humeris suis reportavit . Et numquid ovis erat pastori necessaria, et non ovi potius pastor necessarius erat? Quanto libentius de charitate loquor, tanto minus volo finiri Epistolam istam. Nulla est ardentior ad commendandam charitatem. Nihil vobis dulcius praedicatur, nihil salubrius bibitur: sed si bene vivendo confirmetis in vobis munus Dei. Ne sitis ingrati tantae gratiae illius, qui cum haberet Unicum, noluit illum esse unum; sed ut fratres haberet, adoptavit illi, qui cum illo possiderent vitam aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
cõtinet ⁊ qͥ cõtinet᷑. habitas in d̾o. s
ut cõcinearis habitat in te d̾s. s ut
te cõtineat ne cadasi ne forte sic te pu¬
tes domũ d̾i fieri. qͦm᷑ domꝰ tua portat
carnem tuã Si subtͣhat se domus ĩ
qͣ es: cadis. Si aũ tu te subtͣhas. ñ cadit
d̾s: Integer est cũ eũ deseris. integer¬
est cũ ad eũ redieris. Cu sanaris. ñ illi
aliqͥd p̾stabis. Tu mũdaris. tu reficeriᷤᷤ.
tu corrigeris. Ille medicam̃tũ est ñ
sano. Regła est p᷑uo. lux est tenẽbra¬
to. habitac̃õ est deserto. Omĩa gͦ tͥ
cõferunt᷑. uide ne putes d̾o aliqͥd cõ¬
ferre qñ uenis ad eũ nͨ mãcipiũ sal¬
tem. Ergo ñ habebit d̾s seruos si tu
Tueges bono serui tui. Egec serͣnsbo¬
no tuo ut pascas illũ eges ⁊ tu bono
serui tui. ut adiuuet te. Nõ tͥ potes
aquã inplere. ñ tͥ potes qͦ quere. nõ
tͥ potes añ eqũ currere ium̃tũ tuũ
ñ potes curare: uides q indiges bono

Expanded text:
continet et qui continetur. Habitas in Deo, sed ut continearis: habitat in te Deus, sed ut te contineat, ne cadas. Ne forte sic te putes domum Dei fieri, quomodo domus tua portat carnem tuam: si subtrahat se domus in qua es, cadis; si autem tu te subtrahas, non cadit Deus. Integer est, cum eum deseris; integer, cum ad illum redieris. Tu sanaris, non illi aliquid praestabis; tu mundaris, tu reficeris, tu corrigeris. Ille medicamentum est non sano, regula est pravo, lux est tenebrato, habitatio est deserto. Omnia ergo tibi conferuntur. Vide ne putes Deo aliquid conferri, quando venis ad eum; nec mancipium saltem. Ergo non habebit Deus servos, si tu Tu eges bono servi tui. Eget servus bono tuo, ut pascas illum: eges et tu bono servi tui, ut adjuvet te. Non tibi potes aquam implere, non tibi potes coquere, non tibi potes ante equum currere, jumentum tuum non potes curare. Vides quia indiges bono
Abbreviated transcription (Latin):
bilia erant uulnera. desꝑata erat egͥ¬
tudo. Magnitudĩem uiali tui atten¬
dis. om̃ipotenciam medici. ñ actẽdis:
Tu desꝑatus es. s ille om̃ipotẽs est cuiꝰ
testes isti sunt. qͥ pͥmo sũt sanati. et
adñciantes medicũ ⁊ ip̃i tñ plus spe sanati
qͣm re. Nam sic dicit apłs. Spe enim
salui fc̃i sumꝰ sepimus gͦ sanari in
fide ꝑficiet᷑ aũ salus nr̃a. cũ corrup¬
tibile hoc induerit incorruptionem.
⁊ mortale hoc ĩ duerit inmortalitatẽ

Expanded text:
bilia erant vulnera, desperata erat aegritudo. Magnitudinem mali tui attendis, omnipotentiam medici non attendis? Tu desperatus es; sed ille omnipotens est: cujus testes isti sunt qui primo sanati, et annuntiantes medicum; et ipsi tamen plus spe sanati quam re. Nam sic dicit Apostolus: Spe enim salvi facti sumus . Coepimus ergo sanari in fide: perficietur autem salus nostra, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit
Abbreviated transcription (Latin):
tangere se. et dicebat ei. Noli me
tangere. ñ dum eñi ascendi ad
patr̃e meũ. Quid ẽ hoc. Discipul
se palpandum p̾buit. et marie
contactũ uitauit: Nonne ip̃e ẽ
qui dubitanti dispło dix̃. mitte
digitos et palpa ci catnces. Nun¬
quid iã ad patrem ascenderat:

Expanded text:
se tangere, et dicebat ei: Noli me se tangere, et dicebat ei: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem. Quid est hoc? Discipulis se palpandum praebuit, et Mariae contactum vitavit? Nonne ipse est qui dubitanti discipulo dixit, Mitte digitos, et palpacicatrices ? Numquid jam ad Patrem ascenderat
Abbreviated transcription (Latin):
ueri nouissima hora
est. In hac lectione
pueros alloquit᷑
ut festinent crescere.
qr nouissima hora ẽ. Etas corpo¬
ris. ñ ẽ in uoluitate Ita nullus
scd̾m carnẽ crescit qnͣ uult: sic̃
nullus qñ uult nascit᷑. Ubi au¬
tem natiuitas inuoluitate ẽ:
et crementum in uoluntate est.
Nemo ex aqͣ et spũ nascit᷑. nisi uołes.
Ergo si uult crescit. si ñ uult decreᷤ¬
cit. Quid ẽ crescere: Proficere. Qd
ẽ decrescere: Deficere. Quis quis
nouit natum ẽẽ se. audiat quia
puer est et infans auide in hiet
uberib matris. ⁊ cito crescet. Est
autẽ mat̾ eccł̃ia et ubera eiꝰ duo tes¬
tam̃rt scripturarum diinaꝵ. Hinc
sugat᷑ lac omniũ sacram̃toꝵ. tem¬
ut nutritus. atq roboratꝰ: ꝑ ueni¬
at admanducandũ cibĩ: quod¬
erat apud dm̃ ⁊ d̾s erat u̾bum.
idem ip̃e ẽ xp̃s equalis patri. Lac¬
te. tenutrit. ut pane pascat. Nã
corde conting̾e iħm spiritalit̾. hor
est cognoscere. quia equalis est
patri. ꝓpterea et mariamꝓhibet

Expanded text:
ueri, novissima hora est. In hac lectione pueros alloquitur; ut festinent crescere, quia novissima hora est. Aetas corporis non est in voluntate. Ita nullus secundum carnem crescit quando vult; sicut nullus quando vult nascitur: ubi autem nativitas in voluntate est, et crementum in voluntate est. Nemo ex aqua et Spiritu nascitur nisi volens. Ergo si vult, crescit: si vult, decrescit. Quid est crescere? Proficere. Quid est decrescere? Deficere. Quisquis novit natum se esse, audiat quia puer est et infans; avide inhiet uberibus matris, et cito crescit. Est autem mater Ecclesia; et ubera ejus duo Testamenta Scripturarum divinarum. Hinc sugatur lac omnium sacramentorum temut nutritus atque roboratus pervoniat ad manducandum cibum aerat apud Deum, et Deus erat Verbum . idem ipse Christus aequalis Patri. Lacte te nutrit, ut pane pascat: nam corde contingere Jesum spiritualiter, hoc est cognoscere quia aequalis est Patri. 2. Propterea et Mariam prohibebat
Abbreviated transcription (Latin):
lier q̃ id̾o timet uirũ ne dãpnet᷑ a
uiro. forte ñ fac̃ adult̾iũ. ne alicͦ mͦ
ꝑueniat ad uirũ. ⁊ tollat illi lucẽ
temꝑalem. Potest tñ uir ille ⁊ falli
homo est enĩ. sic̃⁊ illa q̃ potest falle¬
re: Timet illa eũ extͣ cuiꝰ occłos pot̾
ẽẽ. tu ñ times semꝑ faciẽ supͣte uiri
tui: Uultꝰ aũ dñi suꝑ facientes mala
Captat illa absenciam uiri sui ⁊ ĩci¬
tat᷑ forte delectacione ad ult ii ⁊ dici
sibi. Tam̃ ñ faciã. Absens est qͥdem
ille. s difficile ẽ ut ñ ad illũ qͦ quomͦ
ꝑueniat: Temꝑat se ne ꝑueniat ad
hoĩem qͥ pot̾ ⁊ nescire. qͥ potest⁊ falli
qͥ potest bonã suspicari etiã malã qui
potest etiã suspicari castã q̃ adult̾a ÷:
tuñ times ocłos eiꝰ. quẽ fallere nemo
potest. Tu ñ times eiꝰ p̾senciã qͥ au̾ti
ate ñ potest: Roga deũ ut ĩtueat᷑ te
⁊ au̾tat faciẽ apecc̃is tuis. Au̾te faciẽ
tuã a pecc̃is meis: S unde mereris. ut

Expanded text:
r quae ideo timet virum, ne damnetur a viro, forte non facit adulterium, ne aliquo modo perveniat ad virum, et tollat illi lucem istam temporalem. Potest autem vir ille et falli; homo est enim, sicut et illa quae potest fallere. Timet illa eum, extra cujus oculos potest esse: tu non times semper faciem supra te viri tui? Vultus autem Domini super facientes mala . Captat illa absentiam viri sui, et incitatur forte delectatione adulterii; et dicit sibi tamen, Non faciam: absens est quidem ille, sed difficile est ut non ad illum quoquo modo perveniat. Temperat se ne perveniat ad hominem, qui potest et nescire, qui potest et falli, qui potest et bonam suspicari etiam malam, qui potest et castam suspicari quae adultera est: tu non times oculos ejus quem fallere nemo potest? tu non times ejus praesentiam, qui averti a te non potest? Roga Deum ut intueatur te, et avertat faciem a peccatis tuis: Averte faciem tuam a peccatis meis. Sed unde mereris ut
Abbreviated transcription (Latin):
pulcͥ efficim᷑. Qͥd facit deformis. ⁊ dis¬
torta facie si amet pulcram: Aut qͥd
facit femina. deformis ⁊ distorta ⁊ nigͣ
si amet pulcrũ: Nũqͥd amando pot̾it
ẽẽ pulc᷑ Nõqͥd ⁊ ille amando potͥit
ẽẽ formosus : Amat pulcrã. ⁊ qũ se
in specło uidet erubescit leuare faci
em ad illã formosam suã quã amat.
Qͥd faciet ut pulcher sit: Exptat ut
ueniat pulcͥtudo: Innmo exp̾tando
seu̾tus addit᷑. ⁊ tͦpiorẽ facit: Nõ ÷ gͦ
qͥd agere. ñ ẽ qͦmͦ illi des ꝯsiliũ. nͥ ut
ꝯpescat se. ⁊ ñ audeat amare. impar
imparem: Aut si forte amat ⁊ ducẽ
uxorem optat. ⁊ illa castitatem amet
ñ carnis faciem. Aninia uͦ nr̃a frẽs
mei feda est ꝑ iniqͥtatẽ. amãdo deũ
pulcͣ efficit᷑. Qͣt amor ẽ qͥ reddit pul¬
cam amantẽ: D̾s aũt semꝑ pulcher
est. nũꝗͣ deformis. nũqͣ ꝯmutabił.
Amauit nos pͥor. qͥ semꝑ ẽ pulcher.

Expanded text:
pulchri efficimur. Quid facit homo deformis et dispulchri efficimur. Quid facit homo deformis et distorta facie, si amet pulchram? Aut quid facit femina deformis et distorta et nigra, si amet pulchrum? Numquid amando poterit esse pulchra? Numquid et ille amando poterit esse formosus? Amat pulchram; et quando se in speculo videt, erubescit faciem suam levare ad illam formosam suam quam amat. Quid faciet ut pulcher sit? Exspectat ut veniat pulchritudo? Imo exspectando senectus additur, et turpiorem facit. Non est ergo quid agere, non est quomodo illi des consilium, nisi ut compescat se, et non audeat amare impar imparem: aut si forte amat et ducere uxorem optat, in illa castitatem amet, non carnis faciem. Anima vero nosmei, foeda est per iniquitatem: amando Deum pulchra efficitur. Qualis amor est qui reddit pulchram amantem? Deus autem semper pulcher est, nunquam deformis, nunquam commutabilis. Amavit nos prior qui semper est pulcher;
Abbreviated transcription (Latin):
rantẽ ⁊ dicentẽ: Psallam ⁊ intelligam
in uia inmacłata. qñ uenies ad iueꝰ
s in uia ĩmacłata merito ñ timet. q
ꝑfecta caritas foras mittit timorem
Et ꝯ uen̾it ad eiꝰ amplexũ tumet. sed
securit᷑. Qͥ timet cauet. ⁊ obseruabit
se ab iniqͥtate sua: ne it̾um peccet Nõ
ne mittat᷑ in ignem. s ne ab illo dese¬
rat᷑. ⁊ erit in illo. Qd: timor castus ꝑ¬
manens in secłm secł̃i Audiuimꝰ duaᷤᷤ
tibias ꝯsonantes. ille de timore dicit:
⁊ ille de timore dic̃. S ille de timore qͦ
tunet aĩa ne dãpnet᷑. ille detimore qͦ
timet anima ne deserat᷑. ille est timor
quẽ caritas excludit. ille est tunor ꝑ-¬
manẽs in secłm sccł̃i. Nos diligimus
geremus. nͥ ip̃e pͥor dilexisset nos: Dili¬
gendo amici facti sumꝰ. s inimicos ille
dilexit. ut amici efficerem᷑. Prior di¬
lexit nos ⁊ donauit nob̾ ut diligere¬
mus eũ. Nõdũ diligebamꝰ. diligendo

Expanded text:
rantem, et dicentem, Psallam et intelligam rantem, et dicentem, Psallam et intelligam in via immaculata; quando venies ad me ? Sed in via immaculata merito non timet; quia perfecta charitas foras mittit timorem. Et cum venerit ad ejus amplexum, timet, sed securiter. Quid timet? Cavebit, et observabit se ab iniquitate sua, ne iterum peccet: non ne mittatur in ignem, sed ne ab illo deseratur. Et erit in illa, quid? Timor castus, permanens in saeculum saeculi. Audivimus duas tibias consonantes. Illa de timore dicit, et illa de timore: sed illa de timore quo timet anima ne damnetur, illa de timore quo timet anima ne deseratur. Ille est timor quem charitas excludit: ille est timor permanens in saeculum saeculi. 9. Nos diligamus, geremus, nisi ille prior dilexisset nos? Diligendo amici facti sumus; sed inimicos ille dilexit, ut amici efficeremur. Prior dilexit nos, et donavit nobis ut diligeremus eum. Nondum diligebamus eum; diligendo