comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ones c̃tinuoq se m̃brũ eiꝰ agnoũ atq ait. Reqͥ escã in die tribulatiõis tanq ad eos ꝑtinens qͥ s̃ spe gau¬
dentes intribulatiõe patientes. ut ascendã in qͥt ÷̃ ppłm ꝑegͥnatioĩs meȩ. Recedens utiq appło ma¬
ligno carnalis cognatioĩs suȩ ñ ꝑegrinante in hac t̾ra nec suꝑnã patriã reqͥrente. qm̃ ficꝰ inqͥt
ñ affer& fructꝰ. &ñ er̃ natiuitates inuineis. m̃tiet᷑ opꝰ oliuȩ &cãpi ñ facient escã. defecer̃ abesca oues
eeñ suꝑs̃ in p̃sepib boues: Uidit eã gentẽ q̃ xp̃m fuerat occisura ubtatẽ copiaꝵ spaliũ ꝑditurã quas
ꝑ t̾renã fecunditatẽ more ꝓphetico figuraũ: Et qr irã di talẽ ꝓpt̃ea passa ẽ illa gens qr ignorans
dĩ iusticiã suã uoluit c̃stituere iste cͤtinuo. Ego aũ inqͥt indno exultabo. gaudebo indo salitari meo:

Expanded text:
atque ait, Requiescam in die tribulationis: tanquam ad eos pertinens, qui sunt spe gauatque ait, Requiescam in die tribulationis: tanquam ad eos pertinens, qui sunt spe gaudentes, in tribulatione patientes . Ut ascendam, inquit, in populum peregrinationis meae: recedens utique a populo maligno carnalis cognationis suae, non peregrinante in hac terra, neque supernam patriam requirente. Quoniam ficus, inquit, n adferet fructus, et non erunt natiuitates in uineis; mentietur opus oliuae, et campi non facient escam. Defecerunt ab esca oues, et non supersunt in praesepibus boues. Vidit eam gentem, quae Christum fuerat occisura, ubertatem copiarum spiritalium perdituram, quas per terrenam fecunditatem more prophetico figurauit Et quia iram Dei talem propterea passa est illa gens, quia ignorans Dei iustitiam suam uoluit constituere, iste continuo: Ego autem, inquit, in Domino exultabo, gaudebo in Deo salutari meo.
Abbreviated transcription (Latin):
iuncula excitaũ enĩ bona p̃cidit mala de qͥb: ei dr̃: Discupisti uincula mea & hoc instupare m̃tis. id est
mirabilit̃ capita potentiũ mouebunt᷑ inea scilic& ad miratiões ad aꝑient mors suos sic̃ edens pauper
absconse. potentes enĩ qͥdã iudeoꝵ ueniebant ad dñm facta eiꝰ erũba mirati. &esurientes panẽ doctri¬
t᷑bantes aquas multas ꝗ̃ nihil s̃ aliud quã ppłi multi. ñ enĩ alii timore c̃ũterent᷑. alu furore ꝑseq̃rent᷑
nisi om̃s tͣ barent᷑. obseruaui ei ex paũ uent̾ meris. auoce oratioĩs labioꝵ meoꝵ & introiũ tremor in
ossa mea. & subtꝰ me t᷑bata ẽ habitudo mea. Intendit in ea q̃ dicebat oipsa sua ẽ oratiõe ꝑt̾ritꝰ quã
ꝓphetiȩ fundebat. & in quã fut᷑a cernebat. Eͣbatis enĩ ppłis multis uidit ĩminentes eccłȩ tribulati

Expanded text:
uincula; excitauit enim bona, praecidit mala, de quibus ei dicitur: Disrupisti uincula mea, et hoc in stupore mentis, id est uincula; excitauit enim bona, praecidit mala, de quibus ei dicitur: Disrupisti uincula mea, et hoc in stupore mentis, id est mirabiliter. Capita potentium mouebuntur in ea, in ea scilicet admiratione. Adaperient morsus suos, sicut edens pauper absconse. Potentes enim quidam Iudaeorum ueniebant ad Dominum facta eius et uerba mirati, et esurientes panem doctriturbantes aquas multas, quae nihil sunt aliud quam populi multi; non enim alii timore conuerterentur, alii furore persequerentur, nisi omnes turbarentur. Obseruaui, et expauit uenter meus a uoce orationis labiorum meorum; et introiit tremor in ossa mea, et subtus me turbata est habitudo mea. Intendit in ea, quae dicebat, et ipsa sua est oratione perterritus, quam prophetice fundebat et in qua futura cernebat; turbatis
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a & ñ uestim̃ta ur̃a. Qd ẽ uidebt̃ te & dolebt̃ ppłi. nisi ut lugendo sint beati : ꝗN eidisꝑgens aquas
in ĩ cessu in ambulando in eis qͥ teusq quaq adnuntiant: hacatq hac disꝑgis fluentardoctiine. Ed ẽ
ũsꝰ suꝑioris ẽ expositio Altitudo enĩ ẽ abyssꝰ. qđ aũ ait fantasiȩ suȩ subaudiendũ ẽ uocẽ dedit. hoc
in lueẽ iacula tua it̃ hod ẽ ñ in occultũ s inmanif estũ tua ũbamittent᷑. ansplendorẽ corruseatiõ is¬
armoꝵ tuoꝵ sub audiendũ ẽ. iacũla tua ibt̃i. Direrat enĩ suis. ꝗ dico uob̾ intenebris dictte in lumine
eraltant uindicando c̃lides existi insalutẽ ꝓpłi tui ut saluos facias ap̃os tuos misisti in capita in¬
iquor mortẽ: Nhel hoꝵ ẽ ex ponendũ extitasti uincula usq ad collũ: Et buna hac possantellig.
uincula sapientiȩ ut initiant᷑ pedes incõpedes eiꝰ & collũ intorquẽ eiꝰ p̃cidisti instupore m̃tis sub audimꝰ

Expanded text:
a Joel II, 13. Quid est, Videbunt te, et dolebunt populi, nisi ut lugendo sint beati? Quid est, Dispergens aquas incessu, nisi ambulando in eis qui te usquequaque annuntiant, hac atque hac dispergis fluenta doctrinae? Quid versus superioris est expositio; altitudo enim est abyssus. Quod autem ait, phantasiae suae, subaudiendum est, vocem dedit: hoc In lucem iacula tua ibunt, hoc est \'non in occultum, sed in manifestum tua uerba mittentur.\' In splendorem corusarmorum tuorum, subaudiendum est iacula tua ibunt\\ Dixerat enim suis: Quae dico uobis in tenebris, dicite in lumine.exaltant, uindicando conlides. Existi in salutem populi tui, ut saluos facias christos tuos; misisti in capita iniquorum mortem, nihil horum est exponendum. Excitasti uincula usque ad collum, et bona hic possunt intellegi uincula sapientiae, ut iniciantur pedes in conpedes eius et collum in torquem eius. Praecidisti in stupore mentis, subaudimus
Abbreviated transcription (Latin):
c̃setunt᷑ filior abrahȩ unius deagar ancilla alteruis desarta lia de qͥb in libro supiore iã dirimꝰ
Q đ aũ attine ad r̃ gestã nullomꝰ ẽ inurendũ de hac c̃cubina crim̃ abrahe: Usꝰẽ ea qͥpye ad gnandã
ꝗlẽ n adexplendã libidmẽ : Ne insultans s potiꝰ ohȩdiens c̃iugi  que sterelitatis credidit eẽ solaciũ
urañ haẜ &e potestatẽ corporis si s mulier: ut eret᷑ add pariendũ ex altera qđ ñ potat exse ipsa. Nullo

Expanded text:
a, de quibus in libro superiore iam diximus. Quod autem adtinet ad rem gestam, nullo modo est inurendum de hac concubina crimen Abrahae. Usus est ea quippe ad generandam prolem, non ad explendam libidinem, nec insultans, sed potius oboediens coniugi, quae suae sterilitatis credidit esse solacium, et uir non habet potestatem corporis sui, sed mulier, uteretur mulier ad pariendum ex altera, quod non poterat ex se ipsa. Null
Abbreviated transcription (Latin):
ñ s̃ s ut talia figmta &iã nrthetris agerent᷑. ipsosdos potiꝰ iratos habe timuer̃ his tpr̃ib latona apollinẽ pepit ñ illũ
cuiꝰ oracula solere c̃suli suꝑiꝰ loqͣbane᷑ s illũ qͥ cũ hercule seruiũ amnͣeo. qͥ tam̃ sic ẽ ds̃ creditꝰ ut plurimi ac pene om̃s unũ¬
cere timerent Pid ẽ tpr̃is int̾uallũ eititer̃ poetȩ qͥ &ua theologi dicerent᷑ qm̃i dedis carmina faciebant s  talib
diis qͥ lic& magni hoi es tam̃ hoĩes fuersaut mundi huiꝰ q̃ uerꝰ ds fec̃ elem̃ta s̃ aut in pͥnapatib & potestatib ꝓuo
luntate creatoris & suis meritis ordinatis & siꝗd de uno uero đo int multa uana & falsa ceciner̃ colendo eũ illos ali

Expanded text:
 sed ut talia figmenta etiam in theatris agerent, ipsos deos potius iratos habere timuerunt. His temporibus Latona Apollinem peperit, non illum cujus oracula solere consuli superius loquebamur, sed illum qui cum Hercule servivit Admeto: qui tamen sic est deus creditus, ut plurimi ac pene omnes unuer idem temporis interuallum exstiterunt poetae, qui etiam theologi dicerentur, quoniam de dis carmina faciebant, sed talibus dis, qui licet magni homines, tamen homines fuerunt aut mundi huius, quem uerus Deus fecit, elementa sunt aut in principatibus et potestatibus pro uoluntate Creatoris et suis meritis
Abbreviated transcription (Latin):
aũ qͥcũq finter̾ a ioue adstuprũ raptũ pulcherrimũ puerũ ganimedẽ qđ nefas rex tantalꝰ fec̃ & ioui
fabula tribuit ł danaes ꝑibrẽ aureũ ad petisse c̃cubitũ ubi intelligit᷑ puditiciã mulieris auro fuisse
corruptã q̃ illis tpr̃ib ł facta ł ficta s̃ aut facta ab illis & ficta de ioue dici ñ potẽ quantũ mab de hõiũ
p̃sũpseruit cordib qđ possent ista patient̃ ferre iñdatia sq̃ tam & iã libent̃ ã pleti s̃. qͥ utiq quanito deuotius
iouẽ colt̃ tanto eos qͥ hex de illo dicere ausi s̃. seuerius punire debuer̃. Nc̃ uͦ ñ solũ eis qͥista finter̃ irati

Expanded text:
umque finxerunt a Ioue ad stuprum raptum pulcherrimum puerum Ganymedem, quod nefas rex Tantalus fecit et Ioui fabula tribuit, uel Danaes per imbrem aureum adpetisse concubitum, ubi intellegitur pudicitia mulieris auro fuisse corrupta, quae illis temporibus uel facta uel ficta sunt, aut facta ab aliis et ficta de Ioue, dici non potest quantum mali de hominum praesumserint cordibus, quod possent ista patienter ferre mendacia, quae tamen etiam libenter amplexi sunt. Qui utique quanto deuotius Iouem colunt, tanto eos, qui haec de illo dicere ausi sunt, seuerius punire debuerunt. Nunc uero non solum eis, qui ista finxerunt, irati
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ hõiũ qͥ dõ placuer̃ reꝓbet᷑ auctoritass: qđ ista eẽ ñ credant᷑ ipsoꝵ. Nec mirũ deb& uiđi qđ suspecta
habent᷑ q̃ sub antiȩ antiqͥtatis noĩe ꝓferunt᷑ quando qͥdẽ in ipsa historia regnũ iuda & reg ũ isł q̃ res

Expanded text:
i Deo placuerunt, reprobetur auctoritas, sed quod ista esse non credantur ipsorum. Nec mirum debet videri, quod suspecta i Deo placuerunt, reprobetur auctoritas, sed quod ista esse non credantur ipsorum. Nec mirum debet videri, quod suspecta habentur, quae sub tantae antiquitatis nomine proferuntur; quandoquidem in ipsa historia regum Juda et regum Isr
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ẽsñ qͥdẽ ing̃cia s in barbaris gentib sic̃ in egypto iã fuerat ante moysen si nulla doctrina q̃ illoꝵ sapien¬
tia diceret᷑. alioqͥn ñ scriptũ eet in libris sc̃iss moysen eruditũ eẽ om̃i sapientia egyptioꝵ tec̃ utiq: quando
uibi natꝰ & afilia pharaonis ad optatꝰ atq nutritꝰ. & iã lib̾alit̾ edoͣcatꝰ ẽ .s nec sapientia egyptioꝵ sapien¬
filia fuisse ꝓdit᷑. qͥ pͥmꝰ regnare cep̃ argius quando abraliȩ iã nẽ potes reꝑiunt᷑ exorti ¶ã uͦ si longe¬
adã snonne oiã in canonica epła apłi iudȩ ꝓphetasse p̃dicat᷑. quoꝵ scripta ut apđ iudeos & apd̃ nos in aue¬
toritate ñ eẽnt.nimia fec̃ antiqͥtas ꝓ pt̃ quã uid ebant᷑ habenda eẽ suspectane ꝓferieunt᷑ falsa ꝓueris :
Nã & ꝓferunt᷑ q̃dã q̃ ipsoꝵ eẽ dicant᷑ ab eis qͥ ꝓsuo sensu passi qđ uolt̃ credt̃ s: ea castitas canonis ñ recip̃ ñ qđ¬

Expanded text:
 non quidem in Graecia, sed in barbaris gentibus, sicut in Aegypto, jam fuerat ante Moysen nonnulla doctrina, quae illorum sapientia diceretur: alioquin non scriptum esset in Libris sanctis, Moysen eruditum fuisse omni sapientia Aegyptiorum , tunc utique quando ibi natus est, et a filia Pharaonis adoptatus atque nutritus, etiam liberaliter educatus est. Sed nec sapientia Aegyptiorum sapienfilia fuisse proditur, qui primus regnare coepit Argivis, quando Abrahae jam nepotes reperiuntur exorti. CAPUT anonica epistola Apostoli Iudae prophetasse praedicatur? Quorum scripta ut apud Iudaeos, et apud nos in authoritate non essent, nimia fecit antiquitas, propter quam videbantur habenda esse suspecta, ne proferrentur falsa pro veris. Nam et proferuntur quaedam quae ipsorum esse dicantur ab eis, qui pro suo sensu passim quod uolunt credunt. Sed ea castitas canonis non recepit,
Abbreviated transcription (Latin):
atq ista nr̃a mortalitas nec qͦ initio cepta ẽ sciunt nec qͦ fine claudat᷑ : quando qͥđe altitudinẽ di
penetrare ñ poss qua cũ ipse sit ȩt̾nꝰ &sine in itio: ab aliqͦ tam̃ initio exors ẽ tpr̃a & hoiem quẽ nunquã¬
ante fecerat fẽt̃ intpre. nͣtam̃ nouo & repentino s ĩ mutabili ȩt̾noq c̃silio. qͥs hanc ualeat altitudinẽ
in uestigabilẽ uestigore & inscrutabilẽ ꝑscutari : scđm quã ds hoiẽm tẽporalẽ ante quẽ nemo unquã¬

Expanded text:
atque ista nostra mortalitas nec quo initio coepta sit sciunt nec quo fine claudatur? quando quidem altitudinem dei atque ista nostra mortalitas nec quo initio coepta sit sciunt nec quo fine claudatur? quando quidem altitudinem dei penetrare non possunt, qua, cum ipse sit aeternusante fecerat, fecit in tempore, non tamen novo et repentino, sed immutabili aeternoque consilio. Quis hanc valeat altitudinem investigabilem vestigare, et inscrutabilem perscrutari, secundum quam Deus hominem temporalem, ante que
Abbreviated transcription (Latin):
Ita ꝑ innum erabilia retro scła multũ qͥđe ꝓluis int̾uallis s tam̃ certis. Et iđe plato & eadẽ ciuitas
& eadẽ scola idẽq discipuli repetiti : & ꝑ innumerabilia deinđ scła repetendi s̃. absit in quã ut nos¬
ista credamꝰ Semel eñi xp̃s mortuus ẽ ꝓpoccatis nr̃is. surgens aũ amortius iã ñ morit᷑ & mors ei ultra
ñ dñabit᷑: Et nos post resurrectioem sẽꝑ cũ dño erimꝰ. cuimꝰ dicimꝰ qđ sacer ad mon& psalmꝰ : Tu dñe ser¬
uabis nos &custo dies nos agnrãtiõe hac in ȩt̃nũ : Satis aũ istis existimo c̃uenire qđ seqͥtꝰ incireuitu ĩpii
ãbulant. ñ qr ꝑcirculos qͦs opinant᷑ eoꝵ uita ẽ recursura. s q mͦ talis ẽ erroris eoꝵ uia iđe falsa doc¬
trina ¶qd aũ mirũ ẽ si in his circuitib errantes nec aditũ nec exitũ inueniunt: q genꝰ humanum

Expanded text:
ita per innumerabilia retro saecula multum quidem prolixis interuallis. sed tamen certis, et idem Plato et eadem ciuitas ita per innumerabilia retro saecula multum quidem prolixis interuallis. sed tamen certis, et idem Plato et eadem ciuitas et eadem schola idemqista credamus. Semel enim Christus mortuus est pro peccatis nostris; surgens jam non moritur, mors ei ultra non dominabitur et nos post resurrectionem semper cum domino erimus, cui modo dicimus quod sacer admonet psalmus: tu, domine, seruabis nos et custodies nos a generatione hac et in aeternum. satis autem istis existimo conuenire quod sequitur: in circuitu impii ambulant, non quia per circulos, quos opinantur, eorum uita est recursura, sed quia modo talis est erroris eorum uia, id est falsa doctrina. Quid autem mirum est, si in his circuitibus errantes nec aditum nec exitum inueniunt, quia genus humanum
Abbreviated transcription (Latin):
neratiõib aliis euntib aliis uenientib de solis anfractib de torrentiũ lapsib aut certe de om̃iũ rerũ
gnr̃ib q̃ oriunt᷑ atq occidt̃. fuer̃ enĩ hoĩes ante nos s̃ & nob̃cũ er̃ & postnos. Itaq: q̃ animantia ł arbusta
monstra qͦq ipsa ꝗ̃ inusitata nascunt᷑ quãuis int̃se diu̾sa sint. & q̃dã eorꝵ semel facta narrantt tan en
nascat᷑. Iuãuis hȩc ũba qͥ dã sic intellexerint tanquã in p̃destinatiõe dĩ iã facta fuisse om̃a sapiens ille
uoluisse intellegi. &iđo nihil recens ẽẽ subsole absitaũ arecta fide ut his salomonis ũbis illos cireuit
significatos eẽ credamꝰ. qͥb illi putant sic eadẽ tẽporũ tẽporaliũq rerũ uolumina repeti. ut ũbi gr̃a
sic̃ isto scło plato phylosophus in urbe atheniensi. & in ea scola ꝗ achademia dicta ẽ discipulos dociut.

Expanded text:
nerationibus aliis euntibus, aliis uenientibus, de solis anfractibus, de torrentium lapsibus, aut certe de omnium rerum nerationibus aliis euntibus, aliis uenientibus, de solis anfractibus, de torrentium lapsibus, aut certe de omnium rerum generibus, quae oriuntur atque occidunt. fuerunt enim homines ante nos, sunt et nobiscum, erant et post nos; ita quaeque animantia uel arbusta. monstra quoque ipsa, quae inusitata nascuntur, quamuis inter se diuersa sint et quaedam eorum semel facta narrentur, tamen nascatur. Quamuis haec uerba quidam sic intellexerint, tamquam in praedestinatione Dei iam facta fuisse omnia sapiens ille uoluisset intellegi, et ideo nihil recens esse sub sole. Absit autem a recta fide, ut his Salomonis uerbis illos circuitus significatos esse credamus, quibus illi putant sic eadem temporum temporaliumque rerum uolumina repeti, ut uerbi gratia, sicut isto saeculo Plato philosophus in urbe Atheniensi et in ea schola, quae Academia dicta est, discipulos docuit,
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudinẽ : & aduerã miseriã sine cessatiõe redeuntẽ: Qmͦ enĩ uera beatitudo ẽ. de cui nunquã ȩt̃nitate
c̃fidit᷑: dũ anim auenturã miseriã aut ĩꝑitissime inueritate nescit. aut infelicissime inbeatitudine ꝑ¬
timesc̃ : aut si admiserias nunq ultius reditura exhis ad beatitudinẽ ꝑgit : fit gͦ aliꝗd noui int pr̃ẽ qđ sinẽ
ñ hab& tp̃ris : cur ñ gͦ & mundꝰ Curñ & hõfactꝰ inmundo: ut illi nescio qͥ falsi cireuitꝰ afalsis sapientib
fallacibq cõꝑti in doctrina sana tramite recti itineris euitent᷑ : nã qͥta & illud qđ legit᷑ in libro salomo¬
nis qͥ uocat᷑ etclesiastes. ꝗd ẽ qđ fuit: Iysũ qđ erit. & ꝗdẽ qđ factũ ẽ.: Ipsũ qđ fi&. & ñ ẽ omñe recens sub sole.¬
cuncta reuocantes dictũ intellegi uolt̃: qđ ille aut dehis reb dit̃. de iͥb: suꝑius loq̃bat᷑ hoc ẽ de ge¬

Expanded text:
riam sine cessatione redeuntem. quomodo enim uera beatitudo est, de cuius numquam aeternitate confiditur, dum anima uenturam miseriam aut imperitissime in ueritate nescit aut infelicissime in beatitudine pertimescit? at si ad miserias numquam ulterius reditura ex his ad beatitudinem pergit, fit ergo aliquid noui in tempore quod finem  et mundus? quur non et homo factus in mundo? ut illi nescio qui falsi circuitus a falsis sapientibus fallacibusque conperti in doctrina sana tramite recti itineris euitentur. Nam quidam et illud, quod legitur in libro Salomonis, qui uocatur ecclesiastes: Quid est quod fuit? Ipsum qcuncta reuocantes dictum intellegi uolunt; quod ille aut de his rebus dixit, de quibus superius loquebatur, hoc est de ge
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ mortaliũ timidȩ & incertȩ adinuentiões nr̃ȩ. Corruptibile enĩ corpꝰ ad grauat animã & depͥmit
trena in habitatio saisũ multa cogitantẽ : Ex his gͥ q̃ in hac t̾rena in habitatiõe multa cogito : ido uq
multa qr unũ qđ ex illis ł p̃t illa qđ forte ñ cogito uerũ ẽ inuenire ñ possũ : siduero sẽꝑ fuisse creaturõ
coet̾nã eẽ dicamꝰ qđ fides ratioq sana c̃dẽnat: cauendũ ẽ nesit absurdũ & aluc e ueritatis alienũ: mortalẽ
qde ꝑ uices tẽpoꝵ sẽꝑ fuisse creaturã decedentẽ aliã aliã succedentẽ. ĩ mortalẽ uͦ ñ eẽ cepisse nisi cũ ad
nrm̃ scłm uentũ ẽ. quando & angłi creatis. si eos recte lut illa pͥmũ facta significat. aut illud potiꝰ cȩlũ

Expanded text:
imam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem. Ex his igitur, quae in hac terrena inhabitatione multa cogito ideo utique multa, quia unum, quod ex illis uel praeter illa. quod forte non cogito, uerum est, inuenire non possum, si dixero semper fuisse creaturam, coaeternam esse dicamus, quod fides ratioque sana condemnat: cavendum est, ne sit absurdum et a luce veritatis alienum, mortalem quidem per vices temporum semper fuisse creaturam decedentem aliam, aliam succedentem; immortalem vero non esse coepisse, nisi cum ad nostrum saeculum ventum est, quando et Angeli creati sunt, si eos recte lux illa primum facta significat, aut illud potius coelum
Abbreviated transcription (Latin):
ipse cũ p̃misis& atq: duissor Tudnẽ seruabis nos & custo dies nos agnratiõe hac in ȩt̃nũ ac deinđ repcussis¬
ser eos. in quoꝵ stulta ĩpiaq doctrina nulla libatiõis eebeatitudinis animȩ seruat᷑ ȩt̾intas : c̃tinuo subi¬
ciens in circuitu ĩ pi ãbulant. tanq. ei diceret᷑ : ꝗd gͦ tucredis sentis intellegis.: Nunꝗd nã existimandũ
ẽ subito do placuisse horẽm facere quẽ nunq antea infinita retro ȩt̃nitate feciss& : cuinibil noui accidẽ
potẽ inqͦ mutabile aliꝗd ñ ẽ : ẽtinuo respondit ad ipsũ đm loq̃ns. Scđm altitudinẽ tuã multiplicast fi¬
lios hõiũ. Sentiant in qͥt hoĩes qđ putant : & qđ placer opinent᷑ aedispuggent: Scđm altitudinẽ tuã quã¬

Expanded text:
os et custodies nos a generatione hac et in aeternum, ac deinde repercussisset eos, in quorum stulta inpiaque doctrina nulla liberationis et beatitudinis animae seruatur aeternitas, continuo subiciens: In circuitu inpii ambulabunt: tamquam ei diceretur: \'Quid ergo tu credis, sentis, intellegis? numquidnam existimandum est subito Deo placuisse hominem facere, quem numquam antea infinita retro aeternitate fecisset, cui nihil noui accidere potest, in quo mutabile aliquid non est?\' continuo respondit ad ipsum Deum loquens: Secundum altitudinem tuam multiplicasti filios hominum. Sentiant, inquit, homines quod putant
Abbreviated transcription (Latin):
mutabili motu : cuiꝰ aliud priuis aliud posterius p̃terit. eo qđ simul cẽ ñ poss : Si gͦ ante celũ in angłicis motib tale
aliꝗd fuit. & iđo tẽpꝰ ⁊ã fuit arq angłi ex qͦ facti s̃ tẽporalit̃ mouebant᷑ : &iã sic om̃i tpre fuer. quando qͥdem
atori si sẽꝑ ille sẽꝑ illi fuor.: qͦmͦ &iã creatidicendis̃ si sẽꝑfuisse intellegunt᷑ : Ad hoc ꝗdrespondebitur :
enĩ & ipsa tpr̃a creata eẽ negabimꝰ : quã uis om̃i tpre tẽpꝰ fuisse nemo ambigat: nã si ñ om̃i tpr̃e fuit tempꝰ:
erat gͦ tẽpꝰ quando nullũ erat tẽpꝰ Is hoc stultissimꝰ duerit : Possumꝰ enĩ recte dicere. Erat tẽpꝰ quando¬
ñ erat roma Erat tẽpꝰ quando ñ erat lueru̾sale. Erat tẽpꝰ quando ñ erat hõ: Et si ꝗdhumꝰdi: Postremo

Expanded text:
mutabili motu, cuius aliud prius, aliud posterius praeterit, eo quod simul esse non possunt; — si ergo ante cae fuit, atque Angeli ex quo facti sunt, temporaliter movebantur; etiam sic omni tempore fuerunt, quandoquidem atori, si semper ille, semper illi fuerunt? quomodo etiam creati dicendi sunt, si semper fuisse intelliguntur? Ad hoc quid respondebitur? Aenim et ipsa tempora creata esse negabimus, quamvis omni tempore tempus fuisse nemo ambigat. Nam si non omni tempore fuit tempus, erat ergo tempus, quando nullum erat tempus? Quis hoc stultissimus dixerit? Possumus enim recte dicere: Erat tempus, quando non erat Roma; erat tempus, quando non erat Jerusalem; erat tempus, quando non erat Abraham; erat tem
Abbreviated transcription (Latin):
Et inhuiꝰ ꝓphete ũbis. utrũq distinctũ ẽ satisq declaratũ. illa sacrificia ꝑse ipsa ñ reqͥrere đm. quib
significant᷑ hȩc sacrificia. q̃ reqͥrit as̃. in epła q̃ inscribit᷑ ad hebreos. bene facere inqͥt. & c̃municatores
ẽẽ. nolite obliuisci. Talib enĩ sacrificiis placet᷑ đo. ac ꝑ hoc ubi scriptũ ẽ. miscđiam uolo. quã saci¬
ficiũ. Nihil aliud. quã sacrificiũ sactificio platiroport& intellagi. Im̃ illud qđ ab hõib appellat᷑
sacrificiũ : signũ ẽ ueri sacrificii. porro aũ miscđi&. uerũ sacrificiũ ẽ uñ dictũ ẽ. qđ paulo ante c̾iemoraui.
diuinitꝰ eẽ p̃cepta: ad dilectioẽm dĩ e ꝓximi significando referunt᷑. In his eñĩ duol p̃ceptis ut scriptũ ẽ. tota ler¬

Expanded text:
Et in huius prophetae uerbis utrumque distinctum est satisque declaratum illa sacrificia per se ipsa non requirere Deum, quibus significantur haec sacrificia, quae requirit Deus. In epistula, quae inscribitur ad Hebraeos: Bene facere, inquit, et communicatores esse nolite obliuisci; talibus enim sacrificiis placetur Deo. Ac per hoc ubi scriptum est: Misericordiam uolo quam sacrificium nihil aliud quam sacrificium sacrificio praelatum oportet intellegi; quoniam illud, quod ab omnibus appellatur sacrificium, signum est ueri sacrificii. Porro autem misericordia uerum sacrificium est; unde dictum est, quod paulo ante commemoraui: diuinitus esse praecepta, ad dilectionem Dei et proximi significando referuntur. In his enim duobus praeceptis, ut scriptum est, tota le
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa. Neq enĩ siaer infusa luce nunquã deserat᷑. iđo ñ aliud ẽ ipse aliud lux qua inlum inat᷑. Neq hoc
ita diterĩ quasi aer sit anima qđ pittauer̃ qͥdã qͥ ñ potuer̃ incorporeã cogitare naturã. s habent hex
ad illa & iã in magna disparilitate quandã sim ilitudin ẽ ut ñ inc̃uenient᷑ dicat᷑. sic in luminari animã
luce : ita tenebrescere animã sapientiȩ luce priuatã : Scđm hoc gͦ dnr illa sĩ plicia que principalit̃ uere ꝙ¬

Expanded text:
ipsa. Neque enim si aer infusa luce nunquam deseratur, ideo non aliud est ipse, aliud lux qua illuminatur. Neque hoc ipsa. Neque enim si aer infusa luce nunquam deseratur, ideo non aliud est ipse, aliud lux qua illuminatur. Neque hoc ita dixerim, quasi aer sit anima: quod putaverunt quidam, qui non potuerunt incorpoream cogitare naturam. Sed habent haec ad illa etiam in magna disparilitate quandam similitudinem, ut non inconuenienter dicatur sic inluminari animam luce, ita tenebrescere animam sapientiae luce privatam. 3. Secundum hoc ergo dicuntur illa simplicia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ alia pars ẽ in eo ãplior alia minor ñ ea q̃ ãplior ẽ incorruptior quã ea q̃ minor. aliud ẽ itaq: corpus
qđ ñ ubiq sui totũ ẽ alia incorruptio q̃ ubiq eiꝰ tota ẽ qͥa om̃is pars in corruptibilis corporis &iã cet̃is in e
qualis equalit̃ incorrupta ẽ neq eñi ũbi gr̃a qͥa digitꝰ minor ẽ quã tota manꝰ. iđo in corruptibilior i an
quã digitꝰ. Ita cũ suit in equa les manꝰ & digitꝰ equalis ẽ tam̃ incorruptibilitas manꝰ &digiti: Ac ꝑ hoc
cũ a corpore in corruptibili inseparabilis in corruptibilitas sit : altud ẽ tam̃ substantia qua corp đr̃ alia
qualitas ei qua incorruptibile nuncupat᷑. Et iđ̾o & ĩa sic ñ hoc ẽ qđ hab& Anima quoq ipsa &iã si
sẽꝑ sit sapiens sic̃ erit cũ libabit᷑ in ȩt̃nũ. participatiõe tam̃ in c̃mutabilis sapientiȩ sapiens erit q̃ ñ ẽ qđ

Expanded text:
 cum alia pars est in eo amplior, alia minor, non ea quae amplior est incorruptior quam ea quae minor. Aliud est itaque corpus, quod non ubique sui totum est: alia incorruptio, quae ubique ejus tota est; quia omnis pars incbi gratia, quia digitus minor est quam tota manus, ideo incorruptibilior manus quam digitus. Ita cum sint inaequales manus et digitus, aequalis est tamen incorruptibilitas manus et digiti. Ac per hoc quamvis a corpore incorruptibili inseparabilis incorruptibilitas sit; aliud est tamen substantia, qua corpus dicitur, aliud qualitas ejus, qua incorruptibile nuncupatur. Et ideo etiaer sit sapiens, sicut erit cum liberabitur in aeternum; participatione tamen incommutabilis sapientiae sapiens erit, quae non est quod
Abbreviated transcription (Latin):
intellegibiliũ in qͥb s̃ om̃s inuisibiles atq uc̃mutabiles ratiões rerũ &iã uisibiliũ & mutabiliũ q̃ ꝑipsã
facte s̃. Qm̃ ds̃ ñ aliꝗd nesciens fet̃ quđ nec de qͣlib& hõie artifice recte dici potẽ. Porro si sciens fec̃ om̃a:
ea utiq fec̃ q̃ nouerat. Exqͦ occurrit animo qͥddã mirũ s tam̃ uerũ qđ iste mund nob notꝰ eẽ ñ poss&.
nisi eẽt Dõ aũ nisi notꝰ eẽt eẽ ñ possa ¶ q̃ cũ ita sint nullomꝰ qͥdem scłm spatiũ aliqđ tpris prus erant sp̃s¬

Expanded text:
intelligibilium, in quibus sunt omnes invisibiles atque incommutabiles rationes rerum, etiam visibilium et mutabilium, quae per ipsam eus non aliquid nesciens fecit, quod nec de quolibet homine artifice recte dici potest; porro si sciens fecit omnia, ea utique fecit quae nouerat. Ex quo occurrit animo quiddam mirum, sed tamen uerum, quod iste mundus nobis notus esse non posset, nisi esset; Deo au
Abbreviated transcription (Latin):
łr̃. sic̃ eũ &choc loco iħs appellaũ. quando eũ corporalis sui oris flatu significans discipulis suis de
dit᷑ : Om̃ib diuinoꝵ eloqͥoꝵ ñ mͥ alt̃ unquã nuncupatꝰ occurrit: hic uͦ ubi legit᷑. & sint̃ ds̃ hoiem

Expanded text:
r, sicut eum et hoc loco Iesus appellauit, quando eum corporalis sui oris flatu significans discipulis dedit; et locis omnibus diuinorum eloquiorum non mihi aliter umquam nuncupatus occurrit. Hic uero, ubi legitur: Et finxit Deus hom
Abbreviated transcription (Latin):
corpore ñ possit intelligi ¶ Andicturi s̃ sic loqͥ scripturã ñ sole rediuinã : Immo uͦ ita illa nob in hoc

Expanded text:
corpore non possit intelligi? An dicturi sunt, sic loqui Scripturam non solere divinam? Imo vero illa ita nobis in hoc corpore non possit intelligi? An dicturi sunt, sic loqui Scripturam non solere divinam? Imo vero illa ita nobis in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
S ãbiguitas uisa ẽ deuitanda eis qͥ formaũ dicere maluer̃.: eo qđ in latina lingua illud magis obtinuit
siue limo. erat enĩ puluis. hum ectꝰ. hc̃ in quã ut exp̃ssius dicã sic̃ scriptura locuta ẽ. puluerẽ de t̾ra
animale corpꝰ factũ eẽ : doc& apłs cũ animã accep̃. & factꝰ ẽ iste hõ in animã uiuentẽ: id est formatꝰ
t anima sola s qͥ & anima c̃stat & corpore: hoc qͥe uerũ ẽ. qđ ñ totꝰ hõ : s pars melior hõis anima ẽ. Nec
totꝰ hõ corpꝰ s inferior hõis pars ẽ : s cũ ẽ utrũq: c̃iunctũ : simul hab& : & singula ñ amittunt : & ĩã
cũ desingulis loqͥmꝰ: qͥsenĩ dicere ꝓhibet᷑ cotidiani quadã lege sermonis. hõ ille defunctꝰ ẽ : & nẽ in re¬
qͥe ẽ ł in penis: Cũ de anima sola possit hoc dici. & illo aut illo loro hõ ille sepultꝰ ẽ. cũ hoc nisi de solo

Expanded text:
 ambiguitas uisa est deuitanda eis, qui formauit dicere maluerunt, eo quod in Latina lingua illud magis obtinuit siue limo erat enim puluis umectus — hunc, inquam, ut expressius dicam, sicut scriptura locuta est, puluerem de terra aniuel anima sola, sed qui et anima constat et corpore. Hoc quidem uerum est, quod non totus homo, sed pars melior hominis anima est; nec totus homo corpus, sed inferior hominis pars est; sed cum est utrumque coniunctum simul, hcum de singulis loquimur. Quis enim dicere prohibetur quotidiani quadam lege sermonis, Homo ille defunctus est, et nunc in requie est vel in poenis; cum de anima sola possit hoc dici: et, Illo aut illo loco homo ille sepultus est; cum hoc nisi de solo
Abbreviated transcription (Latin):
elem̃ta animalib plena s̃. ĩ mortalib ĩgnis &aer. mortalib: aqua. &rt̾ra. qͥro cur animi demon um.
mo passuia. qͥa ubũ deubo pachos passio diceret᷑ motꝰ animi contͣ rationẽ: Cut gͦ s̃ ista: animis
ib ñ s̃ : qm̃ si qͥd inpecore simile appar&. ñ ẽ ꝑt᷑batio qͥ a ñ ẽ cont᷑rationẽ : qua
pecora carent: In hõib aũ ut sint istȩ ꝑt̾batio es. fac̃ hoc stulticia ł miseria: Ndũ eñi sumꝰ in illa
ꝑfectiõ e sapientiȩ beati : q̃ nob̵ ab hac mortalitate libatis. infine ꝓmittit᷑: Dõs uͦ iđo dicunt.
istas ꝑt̾batiões ñ ꝑpeti: qr ñ solũ et̃m. uerũ &ĩa beati s̃ Easdẽ ͥpre animas tationales &ia ipsos

Expanded text:
. mo passiua, quia uerbum de uerbo πάθος passio diceretur motus animi contra rationem. Quur ergo sunt ista in animisiam, si quid in pecore simile apparet, non est perturbatio; quia non est contra rationem, qua pecora carent. In hominibus autem ut sint istae perturbationes, facit hoc stultitia, vel miseria. Nondum enim sumus in illa perfectione sapientiae beati, quae nobis ab hac mortalitate liberatis in fine promittitur. Deos vero ideo dicunt istas perturbationes non perpeti, quia non solum aeterni, verum etiam beati sunt. Easdem quippe animas rationales etiam ip
Abbreviated transcription (Latin):
ani mã sibi adimi ñ timer&. sic̃ martyres nr̃i.cũ eis ꝓcrim ine obiceret᷑ ap̃iana religio : qua nouerant se fieri
saluos & gloriosissimos in ȩt̃mũ ñ eã negando tpr̃ales penas euađ e deleger . s: potiꝰ c̃fitendo ꝓfitendo p̃dicando
& ꝓhac om̃a fidelit̃ sortit̃q tolerando & cũ pia securitate moriendo : leges qͥb ꝓhibebat᷑ erubescere c̃puler̃.
mitariq: fecer̃ : huiꝰ aũt philosophi platonici. copiosissima & dissertissima extat oratio. qua crim̃ artiũ ma¬
gicaꝵ a se alienũ eẽ defendit: seq alit̃ ñ uult in nocent ẽ uideri. nisi ea negando ꝙ̃ ñ poss ab innocente

Expanded text:
humanam uitam sibi adimi non timeret; sicut martyres nostri, cum eis pro crimine obiceretur Christiana religio, qua nouerant se fieri humanam uitam sibi adimi non timeret; sicut martyres nostri, cum eis pro crimine obiceretur Christiana religio, qua nouerant se fieri saluos et gloriosissimos inaeternum, non eam negando temporales poenas euadere delegerunt, sed potius confitendo profitendo praedicando et pro hac omnia fideliter fortiterque tolerando et cum pia securitate moriendo leges, quibus prohibebatur, erubescere conpulerunt mutarique fecerunt. Huius autem philosophi Platonici copiosissima et disertissima extat oratio, qua crimen artium magicarum a se alienum esse defendit seque aliter non uult innocentem uideri nisi ea negando, quae non possunt ab innocente
Abbreviated transcription (Latin):
ferri ꝑhibent᷑: Nonne induod et̃ tabulis idẽ romanoꝵ anti qͥssimis legib cicero c̃memorat eẽ c̃scriptũ. ei qui
hoc fecerit supplicũ c̃stitutũ : Postremo apulerus ipse nunꝗd apud tpĩa nos udices. de magicis artib: accusatꝰ ẽ:
Iuas utiq sibi obiectas. si diuinas & pias. eẽ nouerat. & diumaꝵ potestatũ oꝑib c̃gruas. ñ solũ eas c̃fiteri debuit :
s: &iã ꝓsiteri. leges culpans potiꝰ qͥb: hec ꝓhib̵ent᷑ &dã nanda put arent᷑ : q̃ haberi miranda & ueneranda opo¬
ter&: Ita enĩ & sententiã suã ꝑsuader& iudicib ł si illi scđm iniquas leges saperent : eũq alia p̃dicantẽ atq
iaudantẽ: morte multarent. digna animȩ illius demones donare penđent : ꝓ quoꝵ diuinis oꝑib: p̃dicandis.

Expanded text:
ferri perhibentur, nonne in duodecim tabulis, id est Romanorum antiquissimis legibus, Cicero commemorat esse conscriptum et ei, qui ferri perhibentur, nonne in duodecim tabulis, id est Romanorum antiquissimis legibus, Cicero commemorat esse conscriptum et ei, qui hoc fecerit, supplicium constitutum? Postremo Apuleius ipse numquid aput Christianos iudices de magicis artibus accusatus est? Quas utique sibi obiectas si diuinas et pias esse nouerat et diuinarum potestatum operibus congruas, non solum eas confiteri debuit, sed etiam profiteri, leges culpans potius, quibus haec prohiberentur et damnanda putarentur, quae haberi miranda et ueneranda oporteret. Ita enim uel sententiam suam persuaderet iudicibus, uel, si illi secundum iniquas leges saperent eumque talia praedicantem adque laudantem morte multarent, digna animae illius daemones dona rependerent, pro quorum diuinis operibus praedicandis
Abbreviated transcription (Latin):
se male meret᷑ ut ñ solũ diligat t̃pia : uerũ &ĩa diuinitati existim & grata sorro adũs magicas artes de qͥb qsdã¬
nimis infelices & nimis ĩ pios &iã głari lib&r nonne ipsã publicã lucẽ. testẽ citabo: Cur enĩ tã gͣuit ista plectunt᷑
seueritate legũ. si oꝑa s̃ numinũ colendoꝵ : Anforte istas leges ap̃iani instituer̃. qͥb: artes magicȩ puniunt᷑
Scđm quẽ aliũ sensũ. nisi qͦ hec maleficia gnr̃i humano ꝑnitiosa eẽ ñ dubiũ ẽ : Ait poeta clarissimꝰ: Testor cara¬
dõs & te germana. tuũq dulce caput magicas inuitã accingier artes: Illud &ĩa qđ alio loco de his artib: dic̃
atq satas alio uidi traducere messes. eo qđ hec pestifera scelera. atq doctrinã : frudꝰ alieni in alias tras trans¬

Expanded text:
se male meretur, ut non solum diligat turpia, uerum etiam diuinitati existimet grata. se male meretur, ut non solum diligat turpia, uerum etiam diuinitati existimet grata. nimis infelices et nimis impios etiam gloriari libet, nonne ipsam publicam lucem testem citabo? Cur enim tam graviter ista plectuntur severitate legum, si opera sunt numinum colendorum? An forte istas leges Christiani instituerunt, quibus artes magicae puniuntur? Secundum quem alium sensum, nisi quod haec maleficia generi humano perniciosa esse non dubium est, ait poeta clarissimdeos et te, germana, tuumque Dulce caput, magicas inuitam accingier artes? Illud etiam, quod alio loco de his artibus dicit: Adque satas alio uidi traducere messes, eo quod hac pestifera scelerataque doctrina fructus alieni in alias terras trans
Abbreviated transcription (Latin):
pces hõũ. & inđ ad haĩes ĩ petrata. q̃ posct̃: In dignũ eñĩ putauer̃: qͥ ista credider misceri hoñes dis & dos Hõibus
dignũ aũ. misceri demones & diis &e hõib mnc perita qͥ allegent : inđ c̃cesa qͥ apportã : Ut uidelic& hõcastꝰ & ab artũ
magicaꝵ scelerib alienꝰ eos patronos aainbeat ꝑ qs illũ dii eraudiant qͥ hȩc amant : q̃ ille ñ amando sit dignior quẽ
facilius a libent ex audire debeant PAmant qͥppe illi scenicas t̃pitudines : quas ñamat puditicia: Amant in na¬
leficiis magoꝵ ille nocendi artes : quas amat in nocentia : Sͦ & priditicia & in nocentia siꝗd abdis ĩ petrare
uoluerit. ñ potit suis meritis insi suis int̾uenientib: inimicis. Nẽ qđ iste poetica figm̃ta : & theatrica iudibria¬
iustificare conet᷑. habemꝰ cont istaꝰ magistrũ eoꝵ. & tantȩ apud eos auctoritatis platonẽ. si pudor humanꝰ ita de

Expanded text:
rediderunt, misceri homines diis et deos hominibus: dignum autem misceri daemones et diis et hominibus, hinc petita qui allegent, inde concessa qui apportent: ut videlicet homo castus, et ab artium magicarum sceleribus alienus, eos patronos adhibeat, per quos illum dii exaudiant, qui haec amant, quae ille non amando fit dignior quem facilius et libentius exaudire debeant. Amant quippe illi scenicas turpitudines, quas non amat pudicitia: amant in maleficiis magorum mille nocendi artes , quas non amat innocentia. Ergo et pudicitia et innocentia, si quid ab diis impetrare voluerit, non poterit suis meritis, nisi suis intervenientibus inimicis. Non est quod iste poetica figmenta, et theatrica iustificare conetur. Habemus contra ista magistrum eorum et tantae aput eos auctoritatis Platonem, si pudor humanus ita de
Abbreviated transcription (Latin):
animi qb demones estuare atq fluctuare aserit : nos uͦ religio de ponere uib& : Igͥ causa ẽ nisi stulttia. errorgt
mirabilis ut᷑ eure facias uenerando humdẽ. cui tecupias uiuendo dissimilẽ : & religione colas. quẽ unitari nolis

Expanded text:
animi, quibus daemones animi, quibus daemones  errorque miserabilis, ut ei te facias venerando humilem, cui te cupias vivendo dissimilem; et religione colas, quem imitari nolis,
Abbreviated transcription (Latin):
ut demones sic̃ hoies iđo ꝑtbent᷑ qł animalia s̃ ñbeata s misera sua gͥ insipientia ł potiꝰ atmtia
paliquã religionẽ demonib subdim̃ cũ ꝑuerã religionẽ. ab ea uttiositate. inqua illis sumꝰ similes. lib em̃
Cũ enĩ demones qđ & iste apuleius. quauis eis plurimũ parcat. &diuinis honorib dignes censeat.
tam̃ cogit᷑ c̃fiteri ira instigent᷑ n ob uera religio p̃ap̃ ne ira instigen: S ei potiꝰ refistamꝰ: Ca
demones donis inuitent᷑: nob uera religio p̃cip̃ ne cuiquã donoꝵ acceptiõe faueamꝰ: Eũ deones
honorib mulceant᷑ nob̵ uera religio p̃cip. uttalib nullomꝰ moueam̃: Cũ demones. quorũ lã hoiũ osores
quarũ dã amatores sint: ñ prulenti. tranqͥlloq iuditios amimo. ut appellat: s passero. nobis
uera religio p̃cip̃ ut nr̃os &iã diligamꝰ inimicos : Postremo omem motũ cordis & salũ m̃tis om̃sq t̃belas & tẽ pestares

Expanded text:
nsipientia uel potius amentia per aliquam religionem daemonibus subdimur, cum per ueram religionem ab ea uitiositate, in qua illis sumus similes, liberemur? Cum enim daemones, quod et iste Apuleius, quamuis eis plurimum parcat et diuinis honoribus dignos censeat, tamen cogitur confiteri, ira instigentur, nobis uera religio praecipit, ne ira instigemur, sed ei potius resistamus. Cum daemones donis inuitentur, nobis uera religio praecipit, ne cuiquam donorum acceptione faueamus. Cum daemones honoribus mulceantur, nobis uera religio praecipit, ut talibus nullo modo moueamur. Cum daemones quorundam hominum osores, quorundam amatores sint, non prudenti tranquilloque iudicio, sed animo ut appellat ipse passiuo, nobis uera religio praecipit, ut nostros etiam diligamus inimicos. Postremo omnem motum cordis et salum mentis omnesque turbelas et tempestates
Abbreviated transcription (Latin):
estimandũ ẽ. cũ om̃i corpori p̃ferat᷑ animȩ qualiscũq natura: & ido religiõis cultꝰ qͥ debet᷑ ex animo:
ne quaꝙ debeat᷑ ei rei. qͣ inferior ẽ animo: Porro si int̾ illa q̃ demonũ ẽẽ dic̃ annumerare uirtutẽ.
sapientiã felicitatẽ & hȩc eos dicer& hab̾e. aũ diis. et̃na. atq c̃munia: ꝓfecto aliꝗd dicer& ex optandũ.
magniq pendendũ: Nec sic eos tam̃ ꝓpt̃ hȩc. tanꝗ đm colere deberemꝰ s potiꝰ ipsũ aqͦ hȩc illos accepise
nossemꝰ: Iuanto minꝰ nc̃ honore dorino. aeria digna s̃ animalia. ad hoc rationalia: ut misera esse
possint. ad hoc pasfiua : ut misera suit. ad hoc etna: ut miserĩa finire ñ possint : qua ꝓpt̃ ut omittã¬

Expanded text:
stimandum est, cum omni corpori praeferatur animae qualiscumque natura, et ideo religionis cultus, qui debetur ex animo, nequaquam debeatur ei rei, quae inferior est animo? Porro si inter illa, quae daemonum esse dicit, adnumeraret uirtutem, sapientiam, felicitatem et haec eos diceret habere cum dis aeterna adque communia, profecto aliquid diceret exoptandum magnique pendendum; nec sic eos tamen propter haec tamquam Deum colere deberemus, sed potius ipsum, a quo haec illos accepisse nossemus. Quanto minus nunc honore diuino aeria digna sunt animalia, ad hoc rationalia ut misera esse possint, ad hoc passiua ut misera sint, ad hoc aeterna ut miseriam finire non possint! CAPUT XVI
Abbreviated transcription (Latin):
int̃serens: ut quanto ẽ aer.aqs. & aere: ignis. tanto & aq̃ suꝑiores sint t̾ris. satis nos ãmon&: animaliũ merita.
ñꝙ elem̃tor gradib estimare: Et ipse qͥ ppe apuletus cũ cet̾is t̃restre animal. hoi̾em dic̃: qͥ tam̃ longe p̃po¬
nit̃ animalib aquatilib cũ ipsis aquas. t̃ris p̃ponat plato : ut intelligant. ñ eundẽ ordinẽ tenendũ. cũ agitꝰ
de meritis animaꝵ. qͥ uidet᷑ ẽẽ orlo ingradib corporũ: s fieri posse. ut in ferius corpꝰ. anima melias

Expanded text:
interserens, ut, quanto est aer aquis et aere ignis, tanto et aquae superiores sint terris, satis nos admonet animalium merita non interserens, ut, quanto est aer aquis et aere ignis, tanto et aquae superiores sint terris, satis nos admonet animalium merita non pro elementorum gradibus aestimare. Et ipse quippe Apuleius cum ceteris terrestre animal hominem dicit, qui tamen longe praeponitur animalibus aquatilibus, cum ipsas aquas terris praeponat Plato: ut intellegant, non eundem ordinem tenendum, cum agitur de meritis animarum, qui uidetur esse ordo in gradibus c
Abbreviated transcription (Latin):
ante cellant: Iđ si dem̃tissimũ ẽ opinari: nihilẽ qđ de habitatiõe suꝑioris elem̃ti. dignas ẽẽ demones
existimemꝰ qͥb nos religionis affectu subdere debeamꝰ Sic̃ eñĩ fieri potuit ut aeriȩ uolucres t̃restrib nob.
ñ solũ ñ p̃ferant᷑ : uerũ oriã subiciant᷑ ꝓpt̃ rationalis anime q̃ in nob̾ ẽ dignitatẽ: ita sieri potuit. ut demones¬
quãuis magis aerii sint: t̃restrib nob̵. ñ ido meliores sint : qr ẽ aet. quã t̾ra suꝑior. S iđo eis hoĩes p̃ferendi
sint : qm spei pioꝵ hõtũ. ne quaquã illoꝵ desꝑatio. c̃paranda ẽ : Nã & illa ratio platonis q̃ elem̃ta quatuor
ꝙ portione ẽtenit atq: ordinat : ita duob: ex tremis igni mobilissimo & t̾rȩ ĩ mobili media duo. aerẽ &aquã.

Expanded text:
antecellant? Quod si dementissimum est opinari, nihil est quod de habitatione superioris elementi dignos esse daemones antecellant? Quod si dementissimum est opinari, nihil est quod de habitatione superioris elementi dignos esse daemones existimemus, quibus nos religionis adfectu subdere debeamus. Sicut enim fieri potuit, ut aeriae uolucres terrestribus nobis non solum non praeferantur, uerum etiam subiciantur propter rationalis animae, quae in nobis eii sint, terrestribus nobis non ideo meliores sint, quia est aer quam terra superior; sed ideo eis homines praeferendi sint, quoniam spei piorum hominum nequaquam illorum desperatio conparanda est. Nam et illa ratio Platonis, qua elementa quattuor proportione contexit adque ordinat, ita duobus extremis, igni mobilissimo et terrae inmobili, media duo, aerem et aquam,
Abbreviated transcription (Latin):
multo maiore cura. excolendũ ẽẽ quã corpꝰ. ipsãq ercellentiã corporalẽ quã demones hab̾e nossemꝰ
p̃ bonitate uitȩ. qua illis ante poruimꝰ ẽtẽnere disceremꝰ habiturt & nos ĩmortalitatẽ corporũ: ñ quã suppliciorũ
et̃nitas torqueat: s quã puritas p̃cedat animon: Iã uͦ de loci altitudine qđ demones in aere. nas aũ habitamꝰ
int̾ra. tta pmoueri : ut hinc eos nob̵ eẽ p̃panendos existimemꝰ. om̃ino ridiculũ ẽ: hoc eñi pacto nob̾ & om̃a uola¬
tilia p̃ponemꝰ: At enĩ uolatilia. cũ uolando fatigant᷑. ł reficiendũ alim̃tis corpꝰ habent: t̾rã repetunt. ł ad re¬
quiẽ. ł ad pastũ : qđ demones inqͥunt ñ faciunt: Nunꝗđ gͦ plac& eis. ut uolatilia nob̾. demones aũ &iã uolatilib

Expanded text:
to modo nobis commendaretur multo maiore cura excolendum esse quam corpus, ipsamque excellentiam corporalem, quam daemones habere nossemus, to modo nobis commendaretur multo maiore cura excolendum esse quam corpus, ipsamque excellentiam corporalem, quam daemones habere nossemus, prae bonitate uitaeternitas torqueat, sed quam puritas praecedat animorum. 2. Jam vero de loci altitudine, quod daemones in aere, nos autem habitamus in terra, ita permoveri, ut hinc eos nobis esse praeponendos existimemus, omnino ridiculum est. Hoc enim pacto nobis et omnia volatilia praeponimus. At enim volatilia, cum volando fatigantur, vel reficiendum alimentis corpus habent, terram repetunt, vel ad requiem uel ad pastum, quod daemones, inquiunt, non faciunt. Numquid ergo placet eis, ut uolatilia nobis, daemones autem etiam uolatilibus
Abbreviated transcription (Latin):
gios: & uero dõ subditꝰ iđo arbitret᷑ demones se ipso ẽẽ meliores: qđ habeant corpora meliora: Alio qͥn multas
sibi & bestias p̃laturꝰ ẽ : q̃ nos & acrimonia sensuũ. & motu facillimo atq celerrimo: & ualentia uiriũ. & an¬
nosissima firmitate corporũ uincant: Qs hõiũ uidendo. equabit᷑ aqͥlis. & uulturib: qͥs odorando. canib: quis
uelocitate. leporib ceruis. om̃ib: auib: qͥs multũ ualendo. leonib: et elefantis: qͥs diu uiuendo serpentib qui
eciã deposita tunica senectutẽ deponere:atq in iuuentã redire ꝓhibent᷑: S sic̃ his om̃ib tatiocinando &
in telligendo meliores sumꝰ.: ĩta &iã denonib bene. atq honeste uiuendo. meliores eẽ debem Obhoc eñi & ꝓui¬
dentia diuina. eis qͥb nos c̃stat ẽẽ potiores. data s̃ quedã potiora corporũ munera: ut illud qͦ eis p̃ponim̃. &iã isto mͦ

Expanded text:
giosus et uero Deo subditus ideo arbitretur daemones se ipso esse meliores, quod habeant corpora meliora. Alioquin multas sibi et bestias praelaturus est, quae nos et acrimonia sensuum et motu facillimo adque celerrimo et ualentia uirium et annosissima firmitate corporum uincunt. Quis hominum uidendo aequabitur aquilis et uulturibus? quis odorando canibus? quis uelocitate leporibus, carnis, omnibus auibus? quis multum ualendo leonibus et elephantis? quis diu uiuendo serpentibus, qui etiam deposita tunica senectutem deponere adque in iuuentam redire perhibentur? Sed sicut his omnibus ratiocinando et intellegendo meliores sumus, ita etiam daemonibus bene adque honeste uiuendo meliores esse debemus. Ob hoc enim et prouidentia diuina eis, quibus nos constat esse potiores, data sunt quaedam potiora corporum munera, ut illud, quo eis praeponimur, etiam is
Abbreviated transcription (Latin):
referendas. ut nouissima antiap̃i ꝑsecutio sim ilis uideat᷑ Undecimȩ plage qua egyptii dũ hostilit̃ se¬
q̃rent᷑ hebreos in mari rubro ppło di ꝑsiccũ t̾nseunte: ꝑier̃ : S ego illa re gesta in egypto istas ꝓsecutio ẽs
ꝓiphetice significatas eẽ ñ arbitror. quãuis aheis qͥ hoc putant ex qͥsite & ingeniose illa sengula his
singulis c̃parata uideant᷑. ñ ꝓpheticospũ s c̃rectura m̃tis humanȩ Saliquanđ ad uerũ ꝑuenit aliqͣnađ¬

Expanded text:
referendas, ut nouissima Antichristi persecutio similis uideatur undecimae plagae, qua Aegyptii, dum hostiliter sequerentur Hebraeos, in mari Rubro populo Dei per siccum transeunte perierunt. Sed ego illa re gesta in Aegypto istas persecutiones prophetice significatas esse non arbitror; quamuis ab eis. qui hoc putant, exquisite et ingeniose illa singula his singulis conpai-ata uideantur, non prophetico spiritu, sed coniectura mentis humanae, quae aliquando ad uerum peruenit, aliq
Abbreviated transcription (Latin):
inacho Ds locutꝰ ẽ ad y saaciatq ipsi qͦq ead ẽ q̃ patri eiꝰ duo illa ꝓmisit scilic& eiꝰ trã chanaan oe

Expanded text:
Inacho, Deus locutus est ad Isaac, atque ipsi quoque eadem quae patri eInacho, Deus locutus est ad Isaac, atque ipsi quoque eadem quae patri e