comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥmͦ heb̾eam ueritatẽ. ad dnm̃ saluatorẽ
ñ ꝑrinere manifestũ ẽ. Seqͥt᷑ enim. Ipsi
aut̾ imolabant baalim. Qđ aut̃ dͦ assupto
testimonio in euangelio minꝰ ẽ. splendebit.
a̾ ñ qͥssabit᷑ donec ponat in terra uidiciũ.
uidet᷑ mͥ accidisse pͥmi scriptoris errore.
qͥ legens suꝑiorẽ sententiã in uerbo udi¬
cũ eẽ. finitã : putauit inferioris senten¬
tie ultimũ uerbũ ẽẽ. iudiciũ  &̃ iudiciũ¬

Expanded text:
quamur Hebraicam ueritatem, ad dominum saluatorem non pertinere manifestum est. sequitur enim: ipsi autem immolabant Baalim. quod autem de adsumpto testimonio in euangelio minus est: splendebit et non quassabitur, donec ponat super terram iudicium, uidetur mihi accidisse primi scriptoris errore, qui legens superiorem sententiam in uerbo iudicii esse finitam putauit inferioris sententiae ultimum uerbum esse \'iudicium\' et pau
Abbreviated transcription (Latin):
da: & iusticiam tuã filio regis. Qͥ &e ipse
loqͥt᷑ in ȩuangłio. Non enim pat̾ iudicat
quenꝗͣ. s om̃e iudiciũ dedit filio. Non con¬
tendit. Sic̃ agnus ductꝰ ẽ. ad iuctimã. Non
contendit in subuersione audientiũ. Neq
clamauit. uixta illud qd̃ paulus apłs scribit
Om̃is clamor & ira. & amaritudo auferat᷑

Expanded text:
uam filio regis. qui et ipse loquitur in euangelio: non enim pater iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio. non contendet sicut agnus ductus ad uictimam, non contendet in subuersione audientium. neque clamabit iuxta illud, quod Paulus apostolus scribit: omnis clamor et ira et amaritudo auferatur
Abbreviated transcription (Latin):
In ueritate educet uidiciũ. ñ erit tͥstis
neq turbulentꝰ. donec ponat in terra ui¬
dicui: & legẽ eiꝰ insule expectabunt. Ex
sisse hebream ueritatẽ: s qͣsi hebreũ ex
hebreis in om̃i lege doctissimũ gentib ꝓ¬
tulisse que in hebreo legerat. Si enim sic
suscepit eũ anima mea. qͦmͦ in iħn intelli¬

Expanded text:
ucet iudicium. non erit tristis neque turbulentus, donec ponat in terra iudicium; et legem eius insulae expectabunt. ex sisse Hebraicam ueritatem, sed quasi Hebraeum ex Hebraeis et in domini lege doctissimum ea gentibus protulisse, quae in Hebraeo legerat. si enim sic suscipiam eu
Abbreviated transcription (Latin):
in matheo scriptũ ẽ. arundinẽ qͥssatam nõ
confringet. & linũ fumigans ñ extinguet
d cuiꝰ expositionẽ loci totũ qđ matħs
de ysaia ꝓpħa assumit testimoniũ ponen
la. Syminachusq consentiuis. Sic gͦ de .iii.
euangłistis solus matħs posuit. Iħs aut̾
sciens recessit inde. & secuti ft̃ eu multi.
& curauit eos om̃s. & p̾cepit eis ne mani

Expanded text:
m non confringet, et linum fumigans non extinguet » . Ad cujus expositionem loci, totum quod Matthaeus de Isaia Propheta assumit testimonium ponendila, Symmachusque consentiunt. Sic ergo de quatuor Evangelistis, solus Matthaeus posuit: « Jesus autem sciens, secessit inde: et secuti sunt eum multi, et curavit eos omnes: et praecepit eis
Abbreviated transcription (Latin):
cod spu. alii gr̃a sanitatum. alii ꝓpħia. alii
discretio sp̾uum. Omi̾a aut̾ hec oꝑat᷑ unꝰ atq
idem sp̃s: diuidens singulis ꝓut iult. De hoc
in substantia sui. s eo a qͦ aufert᷑ extinguit᷑.
Ego puto unũ atq idem significare. spm̃ noli¬
te eitinguere. qđ in alio loco scribit. sp̃u fer¬
uentes. In qͣ enim feruor sps multiplicat᷑ eqͥ¬
tate & caritatis rigore ñ tepescit: in hoc sp̃s
neqꝗͣ extinguit᷑. Ds̃ gͥ pacis scĩficet uos ꝑ onua
uł in om̃ib siue plenos atq ꝑfectos hoc enim
nr̃a qͥ fecit utraq unũ. qͥ & in alio loco pardei

Expanded text:
alii prophetia, alii discretio spirituum. omnia autem haec operatur unus atque idem spiritus diuidens singulis, prout uult. de hoc in substantia sui, sed ei, a quo aufertur, extinguitur. ego puto unum atque idem significare: spiritum nolite exiting uere et, quod in alio loco scribit: spiritu feruentes. in quo enim feruor spiritus multiplicata iniquitate et caritatis frigore non tepescit, in hoc spiritus nequaquam extinguitur. deus igitur pacis sanctificet uos per omnia uel in omnibus siue plenos atque perfectos; hoc enimnostra, qui fecit utraque unum, qui et in alio loco pax dei
Abbreviated transcription (Latin):
habeant ueritatẽ: hos sua pace sc̃ificabit.: a
faciet eẽ. ꝑfectos. Multi simplicit̾ hunc loci
de resinrectione intelligunt. ut & sp̃s a ani¬
ma. & corpꝰ in aduentu dñi integra conserieuꝰ
subsist̾e̾ hominẽ difserentes. spm̃ in eo t̾rui n¬

Expanded text:
ae ueritatem, hos sua pace sanctificabit et faciet esse perfectos. multi simpliciter hunc locum de resurrectione intellegunt, ut ma, et corpus in adventu Domini integra conserventusubsistere hominem disserentes, spiritum in eo terti
Abbreviated transcription (Latin):
cantib ueritatẽ alũ credant. alii ñ eredant.
alii uera morte moriant᷑. alii iuuant ea
uita que dic̃. Ego sum uita. Nlisi enim nos lo¬
cuti eemꝰ. nec incredulos mors. nec credentes
uita saqueret᷑. Quia difficile dignꝰ p̾co uir¬
tutũ xp̃i inueniri pot̾. qͥ in annunciantis
ilł ñ suã si eiꝰ querat głam quẽ p̃dicat. In¬

Expanded text:
cantibus ueritatem alii credant, alii non credant, alii uera morte moriantur, alii uiuant ea uita, quae dicit: ego sum uita. nisi enim nos locuti essemus, nec incredulos mors nec credentes uita sequeretur, quia difficile dignus praeco uirtutum Christi inueniri potest, qui in adnuntiandis illis non suam, sed eius quaerat gloriam, quem praedica
Abbreviated transcription (Latin):
honorem facere. aliud uͦ in cõtumeliã Ds aut̃¬
eqͥli cunctos sorte generauit. & dedit arbitru
lib̾tatẽ. ut faciat unꝰqͥsq qđ uult siue bonii
siue malũ. In tantũ aut̃ dedit om̃ib potesta
te uor impia disputet contͣ creatorẽ suũ. &
causas uoluntatis eiꝰ ꝑscrutet᷑. Sin aut̃ d̃s̃ uo
lens ostende irã. & notã facere potentiã suã
sustinut in multa patientia uasa ire apta

Expanded text:
honorem facere, aliud in contumeliam. Deus authonorem facere, aliud in contumeliam. Deus autaequali cunctos sorte generauit et dedit arbitrii libertatem, ut faciat unusquisque, quod uult, siue bonum siue malum. in tantum autem dedit omnibus potestatem, ut uox impia disputet contra creatorem suum et causas uoluntatis illius perscrutetur. sin autem uolens deus ostendere iram et notam facere potentiam suam, sustinuit in m
Abbreviated transcription (Latin):
hocẽ. idem ds̃ loquat᷑ ad pharaonẽ. in hoc i¬
psum excitaui te. ut ostendam inte uircutẽ
meã. & annunciet᷑ nom̃ meũ in uniuersater¬
ra. Si hoc ita ẽ. & ꝓ uoluntate sua miseret᷑
isrłi. & indurat pharaonẽ: gͦ frustra quȩ¬
rit᷑ atq causat᷑ nos ł bona ñ fecisse uł nͥfe¬
cisse mala. cum in potestate illiꝰ sit & uolun¬
tate absq bonis ł mał oꝑib uł eligere ali¬
que ł abicere. p̃sercim cum uoluntati illiꝰ
humana fragilitas resistere ñ pot̾. Ad quã
ualidã questionẽ scripurarũ ratione conte¬
xta & pęne insolubur breui. apłs sermone
dissoluit dicens. O homo. tu qͥs es qui respon
deas deo: Et est sensus. Ex eo qđ respondes
deo & calumniã facis. & de scripturis tanta
atum putas. & illiꝰ ñ posse resistere uolunta¬
ti. hoc consid̾a qr uas fictile ñ dicit figulo.
quare me sic fecisti: figulus enĩ habet potes¬
tatẽ de eocł luto aut edcł massa aliud uas in

Expanded text:
haraonem: in hoc ipsum excitaui te, ut ostendam in te uirtutem meam et adnuntietur nomen meum in uniuersa terra. si hoc ita est et pro uoluntate sua miseretur Israheli et indurat Pharaonem, ergo frustra queritur atque causatur nos uel bona non fecisse uel fecisse mala, cum in potestate illius sit et uoluntate absque bonis et malis operibus uel eligere aliquem uel abicere, praesertim cum uoluntati illius humana fragilitas resistere nequeat. quam ualidam quaestionem scripturarum ratione contextam et paene insolubilem breui apostolus sermone dissoludeas Deo? Et est sensus. Ex eo quod respondes Deo, et calumniam facis, et de Scripturis tanta atum putas, et illius non posse resistere voluntati: hoc considera: quia vas fictile non dicit figulo: quare me sic fecisti? Figulus enim habet potestatem de eodem luto, aut eadem massa, aliud vas in
Abbreviated transcription (Latin):
afferimꝰo om̃s fructꝰ eiꝰ caritatẽ. gaudiĩ. pacꝰ
a cec̾a. Aliter p̃cipit᷑ nob̾ salomone dicente. Iu
aut̃ describe ea tͥpliciter in consilio & conscien¬
tia. & respondeas uerba ueritatis his qͥ ꝓponiũ
tiam. scd̾a uyita tropologiam. terciat uirta
intelligentiã sp̃ualem. In hrstoria eoꝵ que
scripta sẽ ordo seruat᷑. in tropologia de lites
ad maiora consurgimꝰ. & qͥqd inpͥori popłõ
carnaliter factu ÷ iuxta moralẽ intͥ ptam᷑ lo¬
ali theoria ad sullimiora transimͦ terrena di¬
mittimꝰ. ad futoꝵ beatitudinẽ de celesib
disputamꝰ. ut p̾sentis uite meditatio uha
sit fut᷑oꝵ beatitudinis. Quos tales xp̃s inne

Expanded text:
 omnes fructus eius: caritatem, gaudium, pacem et cetera. Aliter: Praecipitur nobis Salomone dicente: tu autem describe eatripliciterin consilio et scientia, ut respondeas uerba ueritatis his, qui proponriam, secunda iuxta tropologiam, tertia iuxta intellegentiam spiritalem. in historia eorum, quae scripta sunt, ordo seruatur; in tropologia de littera ad maiora consurgimus et, quicquid in priori populo carnaliter factum est, iuxta moralem interpretamur loali theoria ad sublimiora transimus, terrena dimittimus, de futurorum beatitudine et coelestibus disputamus, ut praesentis vitae praemeditatio umbra sit futurae beatitud
Abbreviated transcription (Latin):
dei ẽ. passio. P assio martyrũ ꝙ xp̃i nomine
cruoris effusio. & int̾ torm̃ta lȩticia. Cii
enim qͥs uiderit tanta ꝑseuerantia stare
martyres atq torqueri. & in suis cruciatib
głari. odor noticie dei disseminat᷑ in gen¬
tes. & subit tacita cogitatio. qđ nͥ uerũ c̾ec.
euangłium nunꝗͣ sanguine defendet᷑. Naq
enim delicata & delicris studens: ac secura cor¬
fessio ẽ. s in carcerib. in plagis. in ꝑsecutio¬
nib. in fame. nuditate & siti. Hoc triũpbuᷤᷤ¬

Expanded text:
Dei est passio Martyrum; et pro Christi nomine Dei est passio Martyrum; et pro Christi nomine cruoris effusio, et inter tormenta laetitia. Cum enim quis viderit tanta perseverantia stare Martyres, atque torqueri, 845 et in suis cruciatibus gloriari, odor notitiae Dei disseminatur in gentes, et subit tacita cogitatio quod nisi verum esset Evangelium, nunquam sanguine defenderetur. NEQUE ENIM DELICATA et divitiis studens ac secura confessio est; sed in carceribus, in plagis, in persecutionibus, in fame, in nuditate et siti. Hic triumphu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o caneret ñ inuenerat. ꝑrex̾q macedonia¬
a papho. apparuerat enim ei uir macedo
dicens tͥnfiens ad uitianos. ut ibi inueniret
titũ. & uisitaret fr̃s. uł ꝑ secutionib ꝓba¬
ret᷑. Hoc est aut̃ qđ dic̃. Deo aut̃ gr̾as. qui
ẽ trumphat d̾ nob̾. siue triumphũ suu̾ a¬
git ꝑ nos: qͥ in alio loco dixerat. spoctaculu
facti sumꝰ mundo & angeł & hominib. De¬
niq narrat in conseqͦntib. Nam c̃ uenissemꝰ
macedoniã. nullã reqͥẽ habuit caro iea. s
om̃em tribulationẽ passi. foris pugnȩ. im
timores. S qͥ consolat᷑ humiles: consolat᷑ ẽ
nos ds̃ in aduentu titi. Non solũ aut̾ inad¬
uentu eiꝰ. s etiã in consolatione. Ergo ꝓpt̾ea
ualefticiens ronianis siue troadensib ꝓfarct
ẽ macedoniã ut inueniret ibi tirũ. & hałl
int̾p̃tationis euangłiq solatium. quẽ intelli¬
gimꝰ ñ ibi reꝑtũ. s post tͥbulationes & ꝑsccuti¬
ones apłi suꝑuenisse. Priꝰ gͦ quã ueniret titꝰ

Expanded text:
o caneret, non inuenerat, perrexitque in Macedoniam-apparuerat enim ei uir Macedo dicens: transiens adiuua nos —, ut ibi inueniret Titum et uisitaret fratres uel persecutionibus probaretur. hoc est enim, quod dicit: deo autem gratias, qui triumphat de nobis\' siue \'triumphum suum agit per nos\' —, qui in alio loco dixerat: spectaculum facti sumus mundo et angelis et hominibus. denique narrat in consequentibus: nam cum uenissemus Macedoniam, nullam requiem habuit caro nostra, sed omnem tribulationem passi. foris pugnae, intus timores. sed, qui consolatur humiles, consolatus est nos deus in aduentu Titi, non solum autem in aduentu eius, sed etiam in solacio. ergo propterea ualefaciens Troianis siue Troadensibus profectus est Macedoniam, ut inuinterpretationis Evangeliique solatium: quem intelligimus non ibi repertum, sed post tribulationes, et persecutiones Apostoli supervenisse. Prius ergo quam venisset Titus,
Abbreviated transcription (Latin):
fect ẽ. in om̃ib:. in hoc & sp̃s & amma. & corpꝰ
in die dñi conseruat᷑. Corpꝰ si singłoꝵ mẽbroꝵ
utat᷑ officits. uerbi gr̾a si opet᷑ manꝰ. pes am¬
bulet. ocłs uideat. auris audiat. dentes cybos
molant stomachus coqͥt. alius digerat. aut
si nulla parte membroꝵ truncatꝰ ẽ. Et hoc qͥs¬
qͣ potest crede. apłm ꝓ credentib dep̾cari: ut
Ergo integrũ corpꝰ est de qͦ diximꝰ in alia qͥsti¬
tenuerit capiit. & cetera mẽbra seruauerit.¬
habebit integrum corpꝰ qͣntũ recipe potest
humana natura. Iuxta hucic modũ & animę
integͥtas conseruanda ẽ. que dicere pot̾. Bene¬
dic ãnima mea dño. qͥ sanat or̾s infirmitates

Expanded text:
corpus in die Domini conservatur. Corpus, si singulorum membrorum utatur officiis, verbi gratia, si operetur manus, pes ambulet, oculus videat, audiat auris, dentes cibos molant, stomachus coquat, alvus digerat, aut si nulla membrorum parte truncatum est. Et hoc quisquam potest credere Apostolum pro credentibus deprecari, ut Ergo integrum corpus est, de quo diximus in alia quaestitenuerit caput, et caetera mehabebit integrum corpus, quantum potest recipere humana natura. iuxta hunc modum et animae integritas conseruanda est, quae dicere potest: benedic, anima mea, dominum, qui sanat
Abbreviated transcription (Latin):
qͤstio. sub breui sermone tractanda. Supͣ di¬
rerat. sp̃m nolite extinguere. Qđ si fuerit
intellectum. statim sciemꝰ qͥs iste sit sp̃s. qͥ cũ
anima & corpore in die aduentꝰ dñi conser¬
uandꝰ ẽ. Quis enĩ possit credẽ qđ instar flã¬
qͦndam in isrł qͣndo ꝑ ysaiã & ieremiã & sin¬
gulos ꝓpħas dicere poterat. hec dic̃ ans. &

Expanded text:
quaestio, sed breui sermone tractanda. supra dixerat: spiritum nolite extin g uere, quod si fuerit intellectum, statim sciemus, quis iste sit spiritus, qui cum anima et corpore in die aduentus domini conseruandus est. quis enim possit credere, quod instar flamquondam in Israhel, quando per Esaiam et Hieremiam et singulos prophetas dicere poterat: haec d
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ apłm paulũ uirũ fuisse doctissimũ &e
ruditũ ad pedes gͣamalieł qͥ in actib apłoꝵ
nib istis. si em̃ a deo ẽ. stabit. si ex hominib
destruet᷑. Cumnq hab̾et sc̃ãrũ scientiã scrip¬
turarũ. & sermonis diuersarũq linguarñ
loqͦr. diuinoꝵ sensiuuĩ maiestatẽ ñ potesti
tẽ ñ poterat grece eloqͥ ł digno explicare ser¬
mone. Habebat gͦ titum int̾p̃tẽ sic̃ & beatꝰ
setrꝰ marcũ. cuĩ ȩuangłiũ petͦ narrante &
crepant structuraq uerboꝵr. ex qͦ intelligimꝰ
ꝓ necessitate rerũ diuersis eũ usũ interp̾tib.
Ergo & saulus apłs contͥstat᷑ qđ p̃cticationis¬

Expanded text:
ximus apostolum Paulum uirum fuisse doctissimum et ximus apostolum Paulum uirum fuisse doctissimum et eruditunibus istis? si enim a deo est, stabit, si ex hominibus, destruetur\'. cumque haberet sanctarum scientiam scripturarum et sermonis diuersarumque linguarum loquor —, diuinorum sensuum maiestatem digno non poterat Graeci eloquii explicare sermone. habebat ergo Titum interpretem sicut et beatus Petrus Marcum, cuius euangelium Petro narrante et crepant structuraque uerborum; ex quo intellegimus pro necessitate rerum diuersis eum usum interpretibus. ergo et Paulus aposto
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ deo in his qui salui fiunt & in his qͥ ꝑe¬
unt. Alus quidẽ odor mortis in morcẽ. aliis
odor uite in uitam. Et ad hec quis tam ido¬
neus: Non enim sumꝰ sic̃ plurimi uenditan¬
tes uerbum dei. s ex sinceritate s sic̃ ex deo
coram deo in xp̃o loqͥm᷑. Narrat corinthiis
quȩ fecerit. quȩ passus sit. & qͦmͦ in cunctiᷤ
deo agit gr̾as. ut sub exemplo su illos ꝓuo
pͥus troia appellabat᷑. ut ęuanglium xp̃i
in asia p̾dicarem. Cumq mͥ hostiũ aꝑtu e̾e̾t.
in dño. hoc est plurimi credidissent. siue
ꝑ signa atq uirtutes. quȩ in me oꝑabat᷑ ds̃
spes eẽt. nascentis ȩcclis fidei & in dño suc¬
crescentis ñ habui reqͥem sp̃ui meo. hocẽ.
sꝑatam consolationẽ inuenire ñ potui. eo
qđ titũ frẽm meũ ñ inuenerĩ. siue quẽ re
ꝑiendũ putabã. siue quẽ ibi audierã dege¬
sentia titi. quẽ qr ñ inuenerit ualefacienᷤ
eis ꝓfectꝰ est in macedoniã: Ali. qͥtiens dm¬

Expanded text:
t in his, qui pereunt, aliis quidem odor mortis in mortem, aliis odor uitae in uitam. et ad haec quis tam idoneus? non enim sumus sicut plurimi uenditantes uerbum dei, sed ex sinceritate, sed sicut ex deo coram deo in Christo loquim ur. narrat Corinthiis, quae fecerit, quae passus sit et quomodo in cunctis deo agat gratias, ut sub exemplo sui illos prouoc quae prius Troia appellabatur, ut euangelium Christi in Asia praedicarem. cumque mihi ostium apertum esset in domino, hoc est plurimi credidissent, siue per signa atque uirtutes, quae in me operabatur deus, spes esset nascentis fidei et in domino succrescentis, non habui requiem spiritui meo, hoc est speratam consolationem inuenire non potui, eo quod Titum, fratrem meum, non inuenerim siue, quem ibi repperiendum putabam, siue, quem ibi audieram degespiritui in praesentia Titi, quem quia non inuenit, ualefaciens eis profectus est in Macedoniam ? aliquotiens di
Abbreviated transcription (Latin):
morẽ suũ qcqͥd alius obicere pot̾ anteꝗͣo
biciat᷑ edisserit. Et est sensus. Nominis xp̃i
homines suo arbitrio derelicti st̃. neq enĩ
bonũ necessitate faciunt s uoluntate. ut
credentes coronã accipitnt. increduli sup¬
pliciis mancipent᷑: ideo odor nr̃ qͥ ꝑ se bonꝰ
ẽ. uirtute eoꝵ. & uitio qͥ susciput siue ñ
suscipiunt in uitã transit aut mortẽ. ut qͥ
credid̾int salui fiant. qͥ uͦ ñ credidint ñ ꝑe¬
ant.lec hoc miranctũ de apło. cum etiã de
resurrectionẽ multoꝵ. & in signũ cui contͣ¬
dicet᷑. solisq radios tam munda loca accipi¬
ant ꝗͣ ĩmunda. & sic in florib qͦsi in sterco¬
re lucent. nec tamꝰ soł radii polluunt᷑. Sic
suã naturã amittere tredentib uita ẽ. in¬
creduł mors. Mors aut̾ ñ ista cõmunis. qͦ
cũ bestiis morim᷑ & iuim̃tis. s illa d̃ qͣ scrip¬
tũ ẽ. Anĩma quȩ peccauerit: ipsa moriet᷑.

Expanded text:
morem suum, quicquid alius obicere potest, antequam obiciatur, edisserit. et est sensus: nominis Chris. sed quia homines suo arbitrio derelicti sunt - neque enim bonum necessitate faciunt, sed uoluntate, ut credentes coronam accipiant, increduli suppliciis mancipentur —, ideo odor noster, qui per se bonus est, uirtute eorum et uitio, qui suscipiunt siue non suscipiunt, in uitam transit aut mortem, ut, qui crediderint, salui fiant, qui non crediderint, pereant. nec hoc mirandum de apostolo, cum etiam de resurrectionem multorum et in signum, cui contradicetur, solisque radios tam munda loca excipiant quam inmunda et sic in floribus quomodo in stercore luceant nec tamen solis radii polluantur. sic suam naturam amittere, credentibus vita est, incredulis mors. Mors autem non ista communis, quia cum bestiis morimur et jumentis: sed illa de qua scriptum est: Anima quae peccaverit, ipsa morietur .
Abbreviated transcription (Latin):
& quẽ uult indurat. & uoluntati eiꝰ qͥs pot̾
resistere. sic apłm respondisse. O homo qͥt̾ra
& cinis es audes deo facere questionẽ. & uas
fragile atq testiceum rebellas contra figu¬
lum tuũ Nunqͥd figm̃tũ potest ei dicere qͥ
se finx̃. quare me sic fecisti: Aut ñ habet po¬
testatẽ figulus luti ex eadẽ massa facere a¬
liud qͥdẽ uas in honorem. aliud in contu¬
meliã  Eterno gͥ silentio conticesce. & scito
fragilitatẽ tuam. & deo ne moueas questi¬
onẽ qͥ fecit qđ uoluat. ut in alos clemens.
in alios seuerꝰ existeret. yid sit qd̃

Expanded text:
et, quem uult, indurat et: uoluntati eius quis potest et, quem uult, indurat et: uoluntati eius quis potest resistere? sic apostolum respondisse:\' o homo, qui terra et cinis es, audes deo facere quaestionem et, uas fragile atque testaceum, rebellas contra figulum tuum? numquid figmentum potest dicere ei, qui se finxit: quare me sic fecisti? aut non habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud quidem uas in honorem, aliud uero in contumeliam? aeterno igitur silentio conticesce et scito fragilitatem tuam et deo ne moueas quaestionem, qui fecit, quod uoluit, ut in alios clemens, in alios seuerus existeret : Quid sit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
salue fient. Hoc est eciam si multitudo ñ cre¬
diderit. tam̃ pauci credent. Herbũ enim con¬
sũmatii atq breiiatum in sua ds ȩqualitate
librauit. ut humilitate & incarnatione xp̃i
cos saluos faceret. ÷ͥ in eũ crecde uoluissent. Hoc
ipsum & in alio loco dix̃ ysaias. Nisi dñs sabba¬
oth reliqͥsset nob̾ sem: sic̃ sodoma facti ec̾mꝰ.
& sic̃ gomorra similes fuissemꝰ. Cũnq testimo¬
na ꝓposuisset qͥ b dupplex uocatio p̃dicit᷑
& gentium & popłi uideor. transiit ad cohe¬
rentẽ disputationẽ. & iccirco dicit gentes que
erint. s in xp̃m crediderint. Isrłis aut̃ magnã
partẽ ideo corruisse. qͥ a offendit in lapidẽ
offensionis & pecrã scandali. & ignorauerit
in cuiꝰdã cõm̃tarus sic respondisse apłi ut¬
magis implicuerit qͥ soluerit qͦstionẽ. Ait e¬
nim ad id qdd ꝓposuerat. qͥd gͦ dicemꝰ. nunqͥd
iniqͥtas apud dm̃. & ñ est uolentis neq curren¬
tis. s miserentis ẽ dei. & cuiꝰ uult miseret᷑

Expanded text:
saluae fienthocest:etiam si multitudo non crediderit, tamen pauci credent. uerbum enim consummatum atque breuiatum in sua deus aequitate librauit, ut humilitate et incarnatione Christi eos saluos faceret, qui in eum credere uoluissent. hoc ipsum et in alio loco dicit Esaias: nisi dominus sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus et sicut Gomorra similes fuissemus. cumque testimonia proposuisset, quibus duplex uocatio praedicitur et gentium et populi Iudaeorum, transit ad cohaerentem disputationem et idcirco dicit gentes, quaerint, sed in Christum crediderint, Israhelis autem magnam partem ideo corruisse, quia offenderit in lapidem offensionis et petram scandali et ignorauerit in cuiusdam commentariis sic respondisse apostmagis inplicuerit, quam soluerit quaestionem. ait enim ad id, quod proposuerat: quid ergo dicimus? numquid iniquitas apud deum? et: non est uolentis neque currentis, sed miserentis dei et: cuius uult, miseretur
Abbreviated transcription (Latin):
hec ipsa dictauit. s p̃cipue locꝰ hic in quo
qͥdam uolentes seruare dei iusticiã ex p̃ce¬
dentib causis dicunt electũ in utero rebeore
ia cob && abiectum esau. sic̃ & ieremias &¬
t᷑ in euangłium anteꝗͣ nascat᷑. Nob̾ aut̃
nichil placet nͥ qđ eccłiastictĩ ẽ: & publice
in ecłia dicere non timemꝰ. ne uirca pyta¬
gorã & platonẽ & alios discipłos eoꝵ qͥ sub
nomine xpiano introducunt dogina gen¬
tiũ. dicamꝰ animas lapsas eẽ. de ceło. & ꝓdi
uersitatib meritoꝵ in his ł illis corporib
pęnas antiqͦrũ luere peccatoꝵ. Muitoq
cetera quȩ nescimꝰ etiam huiꝰ loci obscurita¬
tẽ effugare: ꝗͣ dũ uolumꝰ dei ꝓbare iusticiã
basilidis & manichei heresim defendere. &
hyberas nenias egyptiaq portenta sectari.
transuerso ab illiꝰ sententus recedamꝰ. fleuerat
supma & dolori suo & conscientie suȩ testẽ in¬

Expanded text:
ec ipsa dictauit; sed praecipue locus hic, in quo quidam uolentes dei seruare iustitiam ex praecedentibus causis dicunt electum in utero Rebeccae Iacob et abiectum Esau, sicut et Hieremias tur in Evangelio antequam nascatur. Nobis autem nihil placet, nisi quod ecclesiasticum est; et publice in Ecclesia dicere non timemus, ne juxta Pythagoram et Platonem et discipulos eorum, qui sub nomine Christiano introducunt dogma gentilium, dicamus animas lapsas esse de coelo, et pro diversitate meritorum in his, vel illis corporibus poenas antiquorum luere peccatorumcetera, quae nescimus, etiam huius loci obscuritatem refugere quam, dum uolumus dei probare iustitiam, Basilidis et Manichei heresim defendere et Hiberas nenias Aegyptiaque portenta sectari. transuerso ab illius sententiis recedamus. fleuerat supra et dolori suo et conscientiae testem in
Abbreviated transcription (Latin):
dilectam dilectã. & erit in loco uͥ dictum ẽ ei
ñ plebs mea uos. ibi uocabunt᷑ filu dei uiui
& cecera quȩ secunt᷑. si inqͥt patientia d̾ei ind¬
urauit pharaone & multa tempore penas
distulit isrlis. ut uistiꝰ condẽnaret qͥs tanto
tempore sustinuerat. n dei accusanda ẽ.¬
patientia & infinita clem̃tia. s eoꝵ duritia
qͥ bonitate dei in ꝑditionẽ abusi ft̃. Alioqͥn
unꝰ ẽ solis calor. & scdłm eẽntias subiacentes
alia liquefacit. alia indurat. alia soluit. a¬
lia constringit. Liquat᷑ enim cera. & indurat᷑
lutũ. & tam̃ caloris ñ c̃. diuersa natura. Sic

Expanded text:
ubi dictum est ei: non plebs mea uos, ibi uocab untur filii dei uiui et cetera, quae sequuntur. si, inquit, patientia dei indurauit Pharaonem et multo tempore poenas distulit Israhelis, ut iustius condemnaret, quos tanto tempore sustinuerat, non dei accusanda patientia est et infinita clementia, sed eorum duritia, qui bonitatem dei in perditionem suam abusi sunt. alioquin unus est solis calor et secundum essentias subiacentes alia liquefacit, alia indurat, alia soluit, alia constringit; liquatur enim cera et induratur lutum et tamen non est caloris diuersa natura. sic
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ. Cũ aut̾ ꝑtransissent misiã: des¬
cendunt troade. & insio ꝑ noctẽ paulo osten¬
sa ẽ. Hir qͥdam macedo erat stans & dep̃cans
eũ ac dicens. transiens in macedoniã adiuua
nos. Qd cum uidisset : statim quesiuimꝰ ꝓfi¬
cisci in macedoniã. certi facti qđ uocasset nos
ds̃ ȩuangelitare eis. N uid sit qd̃

Expanded text:
descenderunt Troadem et uisio per noctem Paulo ostensa est. uir Macedo quidam erat stans et deprecans eum ac dicens: transiens in Macedoniam adiuua nos. quod cum uidisset, statim quaesiuimus proficisci in Macedoniam certi facti, quod uocasset nos deus euangelizare e i s. Quid sit, q
Abbreviated transcription (Latin):
eqͣlem deo. s se ipsũ exinaniuit formã ser¬
mortẽ. morcẽ aut̃ crucis. Et uerbũ caro
factum ẽ : & habitauit in nob̃. Miror aut̃
montanũ & insanas feminas eiꝰ abortuos
Hado & auum paraclytũ mitto uob̾. Et po¬
stea lucas euangłista narrat. qđ apłi acce

Expanded text:
aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit, formaaequalem Deo, sed semetipsum exinanivit, formamortem et mortem crucis. et uerbum caro factum est et habitauit in nobis. miror autem Montanum et insanas feminas eius, abortiuos uado et alium paracletum mittam uobis et postea Luca euangelista narrante, quod apostoli acce
Abbreviated transcription (Latin):
hominib. Mortuos suscitant. int̾ flagella
lecant᷑. fundunt sanguinẽ. & suis suppli¬
cus coronant᷑. Nondum gͦ erat sp̃s in apłis
nec de uentre eoꝵ fluebant gre spũaleͥs
fica me gła quã apud te habui pͥusꝗͣ
mund e̾ẽt. Gła saluatoris. patibulũ triũ¬
phantis ẽ. Crucifigit᷑ ut homo. głificat᷑
ut ds̃. Deniq sol fugit. luna mutat᷑ in
sanguinẽ. & t̾remotꝰ more insolito contre¬
miscit. aꝑunt᷑ inferi. mortui ambulans
sara ritpunt᷑. Hec est gła de qͣ loqͥbat᷑
in psalmo. Ex urge gła mea. exurge
psalt̾ium & eythara. Ipsaq de se respon¬
det gła. & dispensatio carnis assumptȩ.¬
exurgã dilucło. ut impleat᷑ uicesimi pͥmi
psalmi titulus ꝓ assuptione matutina. Hec
dicimꝰ nͨ qđ aliũ dm̃ & aliũ hominẽ ẽẽ. cre¬
damꝰ. & duas ꝑsonas faciam᷑ in uno filio dei.
referimꝰ ad diuinã eiꝰ głam. aliud ad nr̃am
salutẽ: ꝓ quib ñ rapinã arbitratꝰ ẽ. eẽ. se

Expanded text:
t, inter flagella laetantur, fundunt sanguinem et suis suppliciis coronantur. nondum ergo erat spiritus in apostolis nec de uentre eorum fluebant gratiae spiritfica me gloria, mundus esset. Gloria Salvatoris, patibulum triumphantis est. Crucifigitur ut homo; glorificatur ut Deus. Denique sol fugit, luna mutatur in sanguinem, terraemotu insolito contremiscit: aperiuntur inferi, mortui ambulant, saxa rumpuntur. Haec est gloria, de qua loquebatur in Psalmo: Exurge gloria mea, exurge psalterium, et cithara . Ipsaque de se respondit gloria 837 et dispensatio carnis assumptExurgam diluculo; ut impleatur vigesimi primi Psalmi titulus, pro assumptione matutina. Haec dicimus non quod alium Deum, alium hominem esse credamus, et duas personas faciamus in uno Filio Dei, referimus ad divinam ejus gloriam, aliud ad nostram salutem. Pro quibus non rapinam arbitratus est se esse
Abbreviated transcription (Latin):
uoluert̃. Hec aut̾ uasa miscsiȩ ñ solũ popłs
gentium ẽ: s. hi qui ex uideis crede noͦluert᷑. &
unꝰ credentium effectꝰ ẽ popłs. In qͦ ostendit᷑ ñ
gentes eligi. s hominũ uoluntates: atq ita fa¬
ctum ẽ. ut impleret᷑ illud qđ dictum ẽ. ꝑ osec.
Nocabo ñ plebẽ meã plebẽ meam. hoc ẽ. popł m

Expanded text:
t. haec autem uasa misericordiae non solum populus gentium est, sed et hi, qui ex Iudaeis credere uoluerunt, et unus credentium effectus est populus. ex quo ostenditur non gentes eligi, sed hominum uoluntates atque ita factum est, ut impleretur illud, quod dictum est per Osee: uocaui non plebem meam plebem meam, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ hoc ẽ. in ysaac & iacob electũ gentui
popłm. uł eos qui ex iudeis in xp̃m crediti
erant. Q qm hoc uolens apꝓbare ꝓposu¬
erat testimoniũ na̾centiũ geminoꝵ esau
& iacob. de qͥb scriptũ ẽ. maior seruiet
minori. & in malachia legimꝰ. iacob dile¬
xi. esau aut̾ odio habui : uenientẽ e later
questionẽ in ore suo ꝓponit & dissoluit.¬
&̾ hac soluta reu̾tit᷑ ad id de qͦ loqͥ ceꝑat
disputare. Sẽcd esau & iacob nec dũ nati
rant. nec aliqͥd egerant boni aut mali.
ut ł ꝓmererent᷑ dm̃ ł offend̾ent. & electio
eorr atq abiectio ñ merita singłoꝵ s uo¬
luntatẽ eligentis & abicientis ostendit. qͥd
gͦ dicimꝰ: Iniquus ẽ. ds Scdm illud exeplu
Si hoc inqͥt recipimꝰ ut faciat ds qͦd cumnꝙ
uoluerit. & absq merito & oꝑib ł eligat a¬
liquẽ ł condenet. gͦ ñ est uolentis neq curren

Expanded text:
autem, hoc est in Isaac et Iacob, electum populum autem, hoc est in Isaac et Iacob, electum populum gentium uel eos, qui ex Iudaeis in Christum credituri erant. et quoniam hoc uolens adprobare proposuerat testimonium nascentium geminorum Esau et Iacob, de quibus scriptum est: maior seruiet minori et in Malachia legimus: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, uenientem e latere quaestionem more suo proponit et disserit et hac soluta reuertitur ad id, de quo coeperat disputare. si Esau et Iacob necdum nati erant nec aliquid egerant boni aut mali, ut uel promererentur deum uel offenderent, et electio eorum atque abiectio non merita singulorum, sed uoluntatem eligentis et abicientis ostendit, quid ergo dicimus ? iniquus est deus ? secundum illud exemplum, si hoc, inquit, recipimus, ut faciat deus, quodcumque uoluerit, et absque merito et operibus uel eligat aliquem uel condemnet
Abbreviated transcription (Latin):
scłm carnẽ de iaria generat᷑ iuuirgine. &
tam continuo cordis dolore torquet᷑ ut ipse
optet anathema eẽ a xp̃o idẽ solus pire. ne
omẽ isrłiticũ genꝰ ꝑeat. Et qͥa hoc dixerat.
statim uenientẽ e regione pͣuidit questionẽ
Quid gͦ dicis  Om̃s qͥ ex isrł st̃ ꝑiert: ec¬
multitudo iudaici xp̃m dei filui recepistsͤ
Quã ita soluit. Isrł in scripturis scĩs du¬
plicit̾ appellat᷑. & in duos diuidit᷑ popłos.
filios. ismahel & ysaac. Ismahel. qui sodm
carnẽ natꝰ est hereditatẽ patris nͥ accepit
ysaac qui de sara ex reꝓmissione generat᷑
est sem̃ dei appellat᷑. S̾ criptũ ẽ enim in y¬
saac uocabit᷑ tͥ sem̃. Idẽ ñ qui filĩ carnis
ii filii dei s qui filũ st̃ reꝓmissionis isti
estimant᷑ in semine. Et hoc ñ solũ in isma¬
hele & ysaac accidisse conuincimꝰ. s etiã in
duob rebecoꝵ filiis esau & iacob. qͦrũ ait̾e
deoꝵ abiectum ẽẽ significet. in priorib

Expanded text:
m carnem de Maria generatus est uirgine, et tam continuo cordis dolore torquetur, ut ipse optet anathema esse a Christo, id est solus perire, ne omne Israheliticum genus pereat. et quia hoc dixerat, statim uenientem e regione praeuidet quaestionem:\' quid ergo dicis? omnes, qui ex Israhel sunt, multitudo Christum dei filium recepistis?\', quam ita soluit: Israhel in scripturis sanctis dupliciter appellatur et in duos diuiditur filios:filios, Ismahel et Isaac. Ismahel, qui secundum carnem natus est, hereditatem patris non accepit; Isaac, qui de repromissione generatus est saac vocabitur tibi semen, id est, non qui filii carnis, hi filii Dei; sed qui sunt filii repromissionis, isti existimantur in semine. Et hoc non solum in Ismael et Isaac accidisse convincimus; sed etiam in duobus Rebeccae filiis, Esau et Jacob, quorum alter daeorum abiectum esse significet, in posterioribus
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͥ pͥmo ille resurrectionis die datũ e
significat.hic quinqͥgesima die uenisse.
describat. Sed ꝓfectꝰ apłicus ẽ. ut qͥ pͥmo
remittendor peccatoꝵ grãm acceꝑant
postea. acceꝑint oꝑationes uirtutũ. & cun¬
cta donationũ genera quȩ ab apło descri¬
pta cõmemorauimꝰ. & qđ magis necessa¬
riũ erat. diu̾sitatẽ linguarũ uniu̾sarũq
gentiũ ut annunciati xp̃m. nullo egerent
int̾p̃te. Unde & in licaonia cũ audissent
paulũ & barnaban loqͥ linguis suis: deos
gum purpurã ñ timebant. Promiserat

Expanded text:
 prima resurrectionis die datum esse significat, hic die quinquagesimo uenisse describat, sed profectus apostolicus est, ut, qui primum remittendorum peccatorum gratiam acceperant, postea acciperent operationes uirtutum et cuncta donationum genera, quae ab apostolo descripta memorauimus, et — quod magis necessarium erat — diuersitatem linguarum uniuersarumque gentium, ut adnuntiaturi Christum nullo egerent interprete. unde et in Lycaonia, cum audissent Paulum et Barnaban loqui linguis suis, deos gum purpuras non timebant. promiserat
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ sc̃m̃ nesciebant it̾um baptizant᷑. ĩmo tc̃
od uolumine secrꝰ anname & saphire dixis¬
se narrat᷑. qđ m̃tientes sp̃ui scõ. ñ sint homini¬
b m̃titi s deo.Quid significet illud qͥ
apłs paulus disputat ad romanos scribens.

Expanded text:
sanctum nesciebant, iterum baptizantur, immo tunc odem uolumine Petrus Ananiae et Sapphirae dixisse narratur, quod mentientes spiritui sancto non sint hominibus mentiti, sed deo. Quid significet illud, quod apostolus Paulus disputat ad Romanos scribens:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥndo dicit añs alium paraclytũ mittã uob̾.
& se ostendit eẽ. paraclytũ. qͥ appellat᷑ con¬
solator. Unde & ds̃ pater hoc censet᷑ nõie.
ds̃ miserationũ & totiꝰ consolationũ. Sin
aut̃ & pat̾ consolator. & filiꝰ consolator. &¬

Expanded text:
uando dicit dominus: \'alium paracletum mittam uobis\', et se ostendit esse paracletum, qui appellatur \'consolator\'. unde et deus pater hoc censetur nomine: de u s miserationum et totius consolationis. si autem pater consolator, et filius consolator
Abbreviated transcription (Latin):
de monunitis pꝰ resurrectionẽ eiꝰ. uenert̃ in
scãm cuitatẽ : & apparuert̾ multis. Er hoc
loco in eiꝰd mathei cõm̃tariis disserumꝰ. hi¬
mũq dicendũ qđ diuine potentie indiciũ
fit : ponere animã qͣndo uoluerit & rursũ
acciꝑe eam. Demq centurio uidens eũ dixisse
ad patrẽ. in manꝰ tuas com̃do sp̃m meũ. &
tudine ait. Here dei fuliꝰ erat iste. Helũ qͦ tẽ¬
pli scissum ẽ.: in duas partes. ut cõpleret᷑ il
lud qd̃ refert iosepbus p̃sides templi dixisse
uirtutes. transeamꝰ ex his sedib. In euange¬
lio aut̃ qđ hebraicis litteris scriptũ ẽ. legi¬
niꝰ ñ uelũ templi scissum. s suꝑ liminare
tẽpli mirȩ magnitudinis corruisse. Terra uni¬
sqͥt mota ẽ. pendentẽ dnm ferre ñ sustinen̾
& petrȩ scisse st̾. ut indicarent duriciã ui¬
deori. qͥ p̃sentẽ dei filiĩ inteligere noluert.
& monum̃ta aꝑta st̃: in signũ futurȩ re

Expanded text:
esurrectionem eius uener unt in sanctam ciuitatem et apparuerunt multis. — Et\' de hoc loco in isdem commentariis disseruimus. primumque dicendum, quod diuinae potentiae indicium sit ponere animam, quando uoluerit, et rursum accipere eam. denique centurio uidens eum dixisse ad patrem: in manus tuas commendo spiritum meum et tudine ait: uere dei filius erat iste. uelum quoque templi scissum est in duas partes, ut conpleretur id, quod refert Iosephus praesides templi dixisse uirtutes: \'transeamus ex his sedibus\'. in euangelio autem, quod Hebraicis litteris scriptum est, legimus non uelum templi Templi mirae magnitudinis corruisse. Terra, inquit, mota est, pendentem Dominum suum ferre non sustinens; et petrae scissae sunt, ut indicarent duritiam Judaeorum, qui praesentem Dei Filium intelligere noluerunt; et monumenta aperta sunt, in signum futurae re
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑. Pater ignosce eis. qđ enim faciunt nesci
unt. Itaq impecrauit quę petierat. multaq
de iudeis milia statim crediderunt. & usꝗ
ad quadragesimũ scdm annũ datũ ẽ. tempꝰ
penitentiȩ. Post qͦs ꝑ seuerantib ilł in blasphe¬
miã: egressi st̃ duo ursi de siliis gentiũ ro¬
manoꝵ. uespasianꝰ & titꝰ: & blasphemanteᷤ
pueros ascendentt uͦ heliseo in templũ dei.
hoc enim interp̾tat᷑ bechel uoce consona
illudentes int̾fecert̾ atq lacerauert̃. & ex
s. sc̃itatẽ & pͥstinũ nom̃ amittens. spualit̾
uocat᷑ sodoma & egyptꝰ. ut edificet᷑ ꝓ ea no¬
ua ciuitas quã fluminis impetꝰ letificat
de qͣ media egredit᷑ fons qͥ totiꝰ orb̾ amari¬
tudinẽ mitigauit. ut miserabił ierłm ru¬
inas templi nudatis plangat lacertiᷤ. & in
xp̃m turba credentiũ noua cotidie uideat
ȩccłie tecta consurgere. & dicat sẏon. angu¬

Expanded text:
eretur: pater, ignosce eis; quod enim faciunt. nesciunt eretur: pater, ignosce eis; quod enim faciunt. nesciunt n t. itaque impetrauit, quod petierat, multaque statim de Iudaeis milia crediderunt et usque ad quadragesimum secundum annum datum est tempus paenitentiae, post quos perseuerantibus illis in blasphemia egressi sunt duo ursi de siluis gentium Romanorum, Uespasianus et Titus, et blasphemantes pueros ascendentique uero Heliseo in domum dei — hoc enim interpretatur Bethel — uoce consona inludentes interfecerunt atque lacerauerunt et ex sanctitatem et pristinum nomen amittens spiritaliter uocatur Sodoma et Aegyptus, ut aedificetur pro ea noua ciuitas, quam fluminis impetus laetificat et de cuius medio egreditur fons, qui totius orbis amaritudinem mitigauit, ut miserabilis Israhel ruinas templi nudatis plangat lacertis et in Christum turba credentium noua cotidie uideat ecclesiae tecta consurgere et dicat Sion: angu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ abraam & ysaac & iacob. Et petrȩ scissȩ
ft̃. dura corda gentiliũ. siue petie unu̾sa
uaticinia ꝓpħarũ qͥ & ipsi a petra hoc ẽa¬
xp̃o cũ apłis & petre uocabulũ susceꝑunt. ut
qͥcqͥd in eis duro legis uelamine clauebat᷑
seriptũ ẽ. uos estis sepulchra extrinsetͥ dealbata¬
quȩ intꝰ plena ft̃. ossib mortuoꝵ. ideo sunt
aꝑta: ut egredent᷑ de his prius infidelitate
mortui erant. & cũ resurgente xp̃o atq uiuen¬
te uiuerent. & ingredent᷑ celestẽ ierłm: & ha¬
bent municipatũ neqͥꝗͣ in terra s in celo mori¬
entesq cũ t̾reno adam: resurgerent cum adã
cȩlesti. Porro scđm litterã nulli uiolentũ eẽ.
uideat᷑ mortuo saluatore appellari ierłm scam̃
ciuitatẽ. cũ usq ad destructionẽ eiꝰ semꝑ apłi
tẽplũ ingressi st̃. & obscandalũ eoꝵ qͥ de uide¬
is crediderant: legis exercuerint cerimonias.

Expanded text:
cum Abraham, Isaac et Iacob. et petrae scissae cum Abraham, Isaac et Iacob. et petrae scissae sunt: dura corda gentilium; siue petrae uniuersa uaticinia prophetarum, qui et ipsi a petra Christo cum apostolis petrae uocabulum susceperunt, ut, quicquid in eis duro legis uelamine . claudebatur, e quibus scriptum est: uos estis sepulchra extrinsecus dealbataquae intus plena sunt ossibus mortuorum, ideo sunt aperta, ut egrederentur de his, qui prius in fidelitate mortui erant, et cum resurgente Christo atque uiuente uiuerent et ingrederentur caelestem Hierusalem et haberent municipatum nequaquam in terra, sed in caelo, morientesque cum terreno Adam resurgerent cum Adam caelesti. porro secundum litteram nulli uiolentum esse uideatur mortuo saluatore appellari Hierusalem sanctam ciuitatem, cum usque ad destructionem eius semper apostoli templum ingressi sint et ob scandalum eorum, qui de Iudaeis crediderant, legis exercuerint caerimonias.
Abbreviated transcription (Latin):
emittente sp̃m: uelum tẽpli scissũ sit indu¬
as partes. a fumo usq deorsũ. Omĩa legis¬
stͥ reuelata mysteria. ut quȩ priꝰ recondita
tenebant᷑. uniuersis gentib ꝓdent᷑. Induas
autẽ partes. in uetꝰ & nouum testam̃tũ.
a sumo usq deorsũ. ab initio mundi qͦͥndo
homo conaitꝰ ẽ: & reliqͣ quȩ facta in medio
sacra narrat hẏstoria: usq ad confumatio¬
nẽ mundi. & querendũ ẽ. qđ uelũ tẽpli
scissũ sit: ext̾iꝰ auͣt interĩ. Michiq uilet᷑
& ex parte cognoscimꝰ. Cum aut̾ uenerit ⁊̃t eaqͥ
tum fuit. Nunc enim ꝑ speculũ uidemꝰ in e¬
nigmate & cũ hẏstoriȩ nob uelũ scissũ sit.
ut ingrediamꝰ atriũ dei. tam̃ secreta eiꝰ. &
sa retinent᷑. scire ñ possumꝰ. Igͥ in passione
dñ terra cõmota ẽ: uirta illuo qđ scriptũ
ẽ. in aggeo adhuc ego semel mouebo çȩlũ &
terrã. & ueniet desid̾atꝰ cunctis gentib ut
ab oriente & occidente uenie̾nt & recũbe̾nt

Expanded text:
itum suum uelum templi scissum sit in duas partes a summo usque deorsum et omnia legis reuelata mysteria, ut, quae prius recondita tenebantur, uniuersis gentibus proderentur. in duas autem partes, in uetus et nouum instrumentum, et a summo usque deorsum, ab initio mundi, quando homo conditus est et reliqua, quae facta in medio sacra narrat historia, usque ad consummationem mundi. et quaerendum, quod uelum templi scissum sit, exterius an interius; mihique uidetur et ex parte cognoscimus; cum autem uenerit, quod tum fuit. nunc enim per speculum uidemus in imagine et, cum historiae nobis uelum scissum sit, ut ingrediamur atrium dei, tamen secreta eius et sa retinentur, scire non possumus. igitur in passione domini terra commota est iuxta illud, quod scriptum est in Aggeo: adhuc ego semel mouebo caelum et terram et ueniet desideratus cunctis gentibus, ut ab oriente et occidente ueniant et recumbant
Abbreviated transcription (Latin):
qͥt ꝑ os meũ. Quia ioħs quidẽ baptiza¬
uit aqͣ. uos autẽ baptirabimini sp̃u scõ
ñ post multos hos dies. Rursũ in fine e¬
ciangłii scđm ioħem. eo die qͦ resurrexerat
narrat᷑. & dixisse eis scđo. Pax uob̾. & intu¬
lisse sic̃ mifit me pater. & ego mitto uoᷤ.
Hoc cũ dixisset : insufflauit &e dic̃ eis. Acci¬

Expanded text:
per os meum, quia Iohannes quidem baptizauit aqua, uos autem baptizabimini spiritu sancto non post multos hos dies, rursum in fine euangelii secundum Iohannem eo die, quo resurrexerat,narratur et dixisse eis secundo: pax uobis et intulisse: sicut misit me pater, et ego mitto uos. hoc cum dixisset, insufflauit
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs dabit uerbũ euangelizantib uircutẽ
multã. ut hab̾ent oꝑtionẽ uirtutũ. & gr̃a
sanitatũ. & p̃dicaturi multis gentib ac
nias ire festinat. gr̾as agit deo. qͥ cunctis
apłis magis linguis ioqͥt᷑. Qͥ enim cunctĩ
gentib annunciaturꝰ erat. multarũ lin¬
guarũ acceꝑat grãm. Que reꝓmissio

Expanded text:
dominus dabit uerbum euangelizantibus uirtute multa, ut haberent operationem uirtutum et gratiam sanitatum et praedicaturi multis gentibus acnias ire festinat, gratias agit deo, quod cunctis apostolis magis linguis loquatur. qui enim multis gentibus adnuntiaturus erat, multarum linguarum acceperat gratiam. quae repromissio
Abbreviated transcription (Latin):
mortaliũ cognita ẽ. indicasse qd̾ factũ ÷: & se¬
pulchruĩ uacuũ reuolutione lapidis & sui osten¬
disse p̾sentiã que omĩa uidebant᷑ splendentiᷤ
faciei ipsius horrorẽ tenebrarũ fulguris daris
tate uncente. Quomͦ matheus scribit
& marc̃ qđ mandatũ sit apłis ꝑ mulieres ut
cẽ. comemorent. Aliuid est undecĩ se offerre
discipłis qͥ ꝓpter mecũ uideoꝵ absconditi erã
qͣndo ad eos clausis ingressus ẽ. ianuis. &e pu¬
tantib qđ uidet᷑ in spũ. manꝰ &̾ latꝰ obtulit
clanis & lancea utilneratũ. aliud qͣndo scõm
lucã p̃buit se eis in multis argum̃tis ꝑ dies xł.¬
breuit̾. rursũ q ex ocłis tollebat᷑. In altero
aut̾ tanta familiaritas erat & ꝑseuerantia:
płs refert eum qͥngentis simul apparuisse
discipłis. & in ioħe legimꝰ qđ piscantib apłi.
in littore steterit. & partẽ piscis assi fauũq
comederit. quȩ uerȩ resurrectionis indicia ft̃

Expanded text:
mortalium cognita est, indicasse, quod factum est, et semortalium cognita est, indicasse, quod factum est, et sepulchrum uacuum reuolutione lapidis et sui ostendisse praesentiam. quae omnia uidebantur splendente facie ipsius et horrorem tenebrarum ftodum. VII. Quomodo Matthaeus scribit et Marcus, quod mandatum sit Apostolis per mulieres ut esse commemorant? — Aliud est undecim se offerre discipulis, qui propter metum Iudaeorum absconditi erant, quando ad eos clausis ingressus est ianuis et putantibus, quod uideretur in spiritu, manus et latus obtulit clauis et lancea uulneratum, aliud, quando secundum Lucam praebuit se eis in multis ar gumentis per dies qubreviter, rursumque ex oculis tollebatur: in altero autem tanta familiaritas erat, et perseverantia,  Apostolus 831 refert eum quingentis simul apparuisse discipulis. Et in Joanne legimus, quod piscantibus Apostolis, in littore steterit, et partem assi piscis, favumque comederit quae verae resurrectionis indicia sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
& facti st̃ mortui. Igͥ qui fuerant tanto timo¬
re ꝑterriti. ut mortin putarent᷑. aut dimisis¬
se sepulchrum: & fugisse cralendi st̃ : aut ita
s ne muliercłas quidẽ sepulcbrũ intrare cupi¬
entes audent ꝓhib̾e. Magnꝰ enim timor exter¬
ruerat eos. uidentes lapidẽ reuoluitũ: & terre
cactũ motũ ñ ex more solito s magnũ qͥ cuncta con¬
cuteret. & euersionẽ terre funditꝰ minaret᷑. An¬
gelũ qͦ descendisse de celo tam claro iuiltu. ut
nõr lampadẽ humano lumine arte succensã.
s fulgur imitaret᷑ celi. qͦ illustrant᷑ omĩa. Uhnd̾
&̾ in tenebris uide potuert̾. itaq libe introeuĩ.
Henerat enim maria magdalene quȩ eis nun¬
ciauerat lapidẽ reuolutum. & corpꝰ dñi de mo¬
num̃to eẽ. sublatum. Angelum aut̃ ñ putemꝰ
iccirco uenisse ut apꝑirec sepulchrum dño re¬
surgenti. aut reuolueret lapidẽ. s postꝗͣ dñs
resurrex hora qua ipse uoluit &̾ quȩ nulli

Expanded text:
 uelut mortui. qui igitur fuerant tanto timore perterriti, ut mortui putarentur, aut dimisisse sepulchrum et fugisse credendi sunt aut ita sed nec mulierculas quidem sepulchrum intrare cupientes auderent prohibere. magnus enim timor eos exterruerat uidentes lapidem reuolutum et terrae motum factum non ex more solito, sed magnum, qui cuncta concuteret et euersionem terrae funditus minaretur, angelum quoque dei descendisse de caelo tam claro uultu, ut non lampadas et 1 humana lumen arte succensum, sed fulgur imitaretur caeli, quo inlustrantur omnia. unde et in tenebris uidere potuerunt. itaque libere introeunt; uenerat enim Maria Magdalene, quae eis nuntiauerat lapidem reuolutum et corpus domini de monumento esse sublatum. angelum autem non putemus idcirco uenisse, ut aperiret sepulchrum domino resurgenti et reuolueret lapidem, sed, postquam dominus resurrexerit hora, qua ipse uoluerat et quae nulli
Abbreviated transcription (Latin):
ubi erant sedentes. & ignis sp̃s scĩ statio¬
nẽ in eis inueniret optatã linguasq di¬
uidet. & scłm ysaiam qͥ ĩmunda labia
hab̾e se dixtrat purgaret labla eoꝵ ut
ẏsaia qͥd suꝑluminare templi dr̃ fuisse
cõmotũ. & repleta ẽ. omis domꝰ fumo. idẽ.
terrore & tenebris. ueriq ignorantia. In
pͥncipio aut̃ euangelii replet᷑ spũ eccłia
ut gr̃a eiꝰ atq feruore om̃iũ credentũ
peccata purgent᷑. Et ignis spr̃s scĩ quẽ

Expanded text:
ubi erant sedentes, et ignis spiritus sancti stationem in eis inueniret optatam linguasque diuideret et secundum Esaiam, qui inmunda labia habere se dixerat, purgaret labia eorum, ut Esaia quidem superliminare templi dicitur fuisse commotum et repleta omnis domus fumo, id est errore et tenebris uerique ignorantia. in principio autem euangelii repletur spiritu ecclesia, ut gratia eius atque feruore omnium credentium peccata purgentur et igne spiritus sancti, quem