comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut honorificet᷑ ante faciem eiꝰ. & man¬
ducet cum eo. & bibat uinũ in iocun¬
ditate. Cui udith respondit. Quȩ ego
sum ut contradicam dño meo: Om̃e
qđ erit ante ocłos eiꝰ bonũ & obtimũ:
faciam. Quicqͥd autem illi placuerit:
hoc mͥ erit obtimũ om̃ib dieb uite meȩ.
Et surrexit & ornauit se uestũto suo:
& ingressa stetit ante faciem eiꝰ. Cor au¬
tem holofernis: concussum. ẽ. Erat au-¬
tẽ ardens in concupiscentia eiꝰ. Et dix̃
ad eam holofernis. Bibe nunc & accum¬
be in iocunditate: qm̃ grãm inuenisti
coram me. Et dixit iudith. Bibã dnĩe.
qm̃ magnificata ẽ. anima mea hodie
ei ancilla eiꝰ: & iocundꝰ factꝰ: holofernis
autẽ sero factum. ẽ festinauert̃ serui
illiꝰ ad hospicia sua: & conclusit uagao
ostia cubili: & abiit. Erant autẽ om̃s
fatigati auino. Eratq iudith sola iN
cubiculo. Porro holofernis iacebat iN
lecto: nunia ebrietate sopitꝰ. Dixitq iu¬

Expanded text:
ut honorificetur ante faciem eius et manut honorificetur ante faciem eius et manducet cum eo et bibat vinum in iucunditate cui Iudith respondit quae ego sum ut contradicam domino meo omne quod erit ante oculos eius bonum et optimum faciam quicquid autem illi placuerit hoc mihi erit optimum omnibus diebus vitae meae et surrexit et ornavit se vestimento suo et ingressa stetit ante faciem eius cor autem Holofernis concussum est erat enim ardens in concupiscentia eius et dixit ad eam Holofernis bibe nunc et accumbe in iucunditate quoniam gratiam invenisti coram me et dixit Iudith bibam domine quoniam magnificata est anima mea hodie illi ancilla eius et iucundus factus est Holofernis autem sero factum est festinaverunt servi illius ad hospitia sua et conclusit Bagao ostia cubiculi et abiit erant autem omnes fatigati a vino eratque Iudith sola in cubiculo porro Holofernis iacebat in lecto nimia ebrietate sopitus dixitque Iu
Abbreviated transcription (Latin):
det ancilla tua omĩa hec: donec faci¬
at ds̃ in manu tua hȩc quȩ cogitaui.
Et induxerunt illam serui eiꝰ intab̾¬
nacłm quo p̃ceꝑat: & petiit dũ intͦ¬
iret ut daretur ei copia nocte & ats¬
te lucem egrediendi foras ad oratio¬
nem. & dep̾candi dnĩn. Et precepit
cubiełariis suis: ut sic̃ placeret illi.¬
exiret & introiret ad adorandũ dm̃ su-¬
um ꝑ triduum. Et exiebat noctib
in uallem bethuliȩ & baptizabat se
in fonte aquȩ ut ascendebat orabat
dñm dm̃ isrł ut dirigeret uiam eiꝰ
ad lib̾ationem popłi sui: & intͦiens
munda manebat in tab̾nacło usq
dum acciꝑet escã suã inuesꝑũ.
t factum. ẽ. quarto die holofernis
fecit cęnam seruis suis: & dixit ad
Uagao eunuchũ. Uade & suade ebreã
illam: ut sponte consentiat habitare
mecum. Fedum ẽ. enĩ apud assyrios si
femina irrideat uirũ: agendo ut ĩmu¬
nis transeat abeo. Tunc introiuit ua¬
gao ad iudith: & dixit. Non uereatur
bona puella introire ad dñm meum.

Expanded text:
ec ancilla tua, donec faciat Deus in manu mea haec quae cogitavi. Et induxerunt illam servi ejus in tabernaculum, quod praeceperat. Et petiit dum introiret, ut daretur ei copia nocte et ante lucem egrediendi foras ad orationem, et deprecandi Dominum. Et praecepit cubiculariis suis, ut sicut placeret illexiret et introiret ad adorandum Deum suum, per triduum: et exibat noctibus in vallem Bethuliae, et baptizabat se in fonte aquae. Et ut ascendebat, orabat Dominum Deum Israel, ut dirigeret viam ejus ad liberationem populi sui. Et imunda manebat in tabernaculum usque dum acciperet escam suam in vesperam et factum est quarto die Holofernis fecit cenam servis suis et dixit ad Bagao eunuchum vade et suade Hebraeam illam ut sponte consentiat habitare mecum foedum est enim apud Assyrios si femina inrideat virum agendo ut inmunis transeat ab eo tunc introivit Bagao ad Iudith et dixit non vereatur bona puella introire ad dominum meum
Abbreviated transcription (Latin):
dentem udith in conopeo qđ erat ex
purpura & auro & sinaragdo & lapi¬
dib p̃ciosis intextum: & cũ in faciẽ
eiꝰ intendisset. adorauit cũ ꝓsternens
se suꝑ t̾ram. & leuauerunt illam ser¬
ui holofernis iubente dño suo. Tunc
holofernis dixit ei. E quo animo esto
& noli pauere incorde tuo: qm̃ ego
numꝗͣ nocui uirũ. qui uoluit serui¬
re nabugodonosor regi. Popłs autem
tuus si ñ contẽpsisset me: ñ alleuassẽ
lanccã meam suꝑ illum. Nunc aut̃
dic mͥ qua ex causa recessisti ab illis &
placuit tͥ ut uenisses ad nos. Et dix̃
iodith. Sume uerba ancillȩ tue. qm̃¬

Expanded text:
dith sedentem in conopeo quod erat ex dith sedentem in conopeo quod erat ex purpura et auro et zmaragdo et lapidibus pretiosis intextum et cum in faciem eius intendisset adoravit eum prosternens se super terram et levaverunt illam servi Holofernis iubente domino suo tunc Holofernis dixit ei aequo animo esto et noli pavere in corde tuo quoniam ego numquam nocui virum qui voluit servire Nabuchodonosor regi populus autem tuus si non contempsisset me non adlevassem lanceam meam super illum nunc autem dic mihi qua ex causa recessisti ab illis et placuit tibi ut venires ad nos et dixit illi Iudith sume verba ancillae tuae q
Abbreviated transcription (Latin):
go fugio a facie eoꝵ: qm̃ futurũ ag.¬
noui ut dentur uob̃ indep̃dationẽ.
ꝓ eo qđ contẽpnentes uos noluerunt
ultro tradere se ipsos. ut inuenirent
miscdiam in conspectu ur̃o. Hac de
causa: cogitaui mecũ dicens. Uadã
ad faciem pͥncipis holofernis: ut u¬
dicem illi secreta illoꝵ & ostendam
illi quo aditu possit obtinere eos.i.¬
ta ut ñ cadat unꝰ uir de exercitu eius.
Et cũ audissent uiri illi uerba eius.
Conseruasti animã tuam: eo qđ tale
reppisti consilium. ut descendẽs ad
dñm nr̃m. Hoc autẽ scias qm̃ cũ ste¬
teris in conspectu eiꝰ bene tͥ faciet: et
eris gratissima in corde ciꝰ. Duxert̃q
illam ad tab̃nacłm holofernis: eñti¬
antes eam. Cumq intrasset. ante fa¬
ciem cus: statim captꝰ: in sius ocłis
holofernis. Dixeruntq ad eum satel¬
lites eius. Quis contẽpnit popłm ebre-¬
oꝵ qui tam decoras mulieres habent.
ut ñ ꝓhis merito pugnare contra eos
debeamꝰ: Tidens itaq holofernem se¬

Expanded text:
go fugi a facie eorum, quoniam futurum agnoui, quod dentur uobis in depredationem.pro eo quod contemnentes vos noluerunt ultro tradere se ipsos ut invenirent misericordiam in conspectu vestro hac de causa cogitavi mecum dicens vadam ad faciem principis Holofernis ut indicem illi secreta illorum et ostendam illi quo aditu possit obtinere eos ita ut non cadat unus vir de exercitu eius et cum audissent viri verba eius cconservasti animam tuam eo quod tale repperisti consilium ut descenderes ad dominum nostrum hoc autem scias quoniam cum steteris in conspectu eius bene tibi faciet et eris gratissima in corde eius duxeruntque illam ad tabernaculum Holofernis et nuntiantes eam cumque intrasset ante faciem eius statim captus est in suis oculis Holofernis dixeruntque ad eum satellites eius quis contemnat populum Hebraeorum qui tam decoras mulieres habent ut non pro his merito pugnare contra eos debeamus videns itaque Holofernem Iu
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃: hec ipsa missa sum nuntiare tibi.
ꝑlacuerunt autẽ hec omĩa uerba co
ram holoferne & coram pueris cius:
& mirabant᷑ ad sapientiã eiꝰ. & dice¬
bant alter ad alterum. Non ẽ. talis
mulier suꝑ t̾ram: in aspectu. npul¬
chritudine. & in sensu uerboꝵ. Et di¬
dixit ad illam holofernis. Bene fecit
ds̃: qui misit te ante popłm. ut des
donosor magna eris. & nom̃ tuũ no¬
minabit᷑ in uniuersa terra. Tuncius¬
sit eam introire ubi repositi erant
thesauri eiꝰ. & iussit illic manere eam.
& constituit quid daretur de conui¬
uio suo. Cui respondit iudith: & di¬
xit. Nunc ñ potero manducare ex
his quȩ mͥ p̃cipis tribui. ne ueniat
suꝑ me offensio: ex his autẽ quȩ mͥ de-¬
tuli manducabo. Qui holofernis ait.
Si defecerint tͥ ista quȩ tecũ detulisti.

Expanded text:
Deus, haec ipsa missa sum nuntiare tibi. Placuerunt autem omnia verba haec coram Holoferne et coram pueris ejus, et mirabantur sapientiam ejus, et dicebant alter ad alterum: Non est talis mulier super terram in aspectu in pulchritudine et in sensu verborum et dixit ad illam Holofernis bene fecit Deus qui misit te ante populum ut des uchodonosor magna eris et nomen tuum nominabitur in universa terra tunc iussit eam introire ubi repositi erant thesauri eius et iussit illic manere eam et constituit quid daretur illi de convivio suo cui respondens Iudith dixit nunc non potero manduchis quae mihi praecipis tribui, ne veniat super me offensio. Ex his autem quae mihi detuli, manducabo”. 2 Cui Holofernis ait: “Si defecerint tibi ista quae tecum detulisti,
Abbreviated transcription (Latin):
clamare ad dnm̃: surrexit de lo¬
cõ in quo iacuerat ꝓstrata dño. uo¬
cauitq abram suã. & descendens in do¬
mũ suam abstulit a se ciliciũ. & exu-¬
it se uestũto uiduitatis suȩ. & lauit
corpꝰ suum. & unxit se myrro obtimo.
& discriminauit crinẽ capitis sui. & ĩ¬
posuit mittrã suꝑ caput suum. & in¬
duit se uestim̃tis iocunditatis suȩ. in
duitq sandalia pedib suis. & assũp¬
sit dextrariola. & lilia. & inaures. et
anulos. & om̃ib ornam̃tis suis orna¬
uit se. Cui etiam dñs contulit splen¬
dorem: qm̃ omĩs ista compositio ñ
ex libidine sed ex uirtute pendebat.
Et ideo dñs inilla pulchritudinẽ ã¬
pliauit: ut incõparabili decore om̃iũ

Expanded text:
clamare ad Dominum surrexit de loco quo iacuerat prostrata Domino vocavitque abram suam et descendens in domum suam abstulit a se cilicium et exuit se vestimentis viduitatis suae et lavit corpus suum et unxit se myrro optimo et discriminavit crinem capitis sui et inposuit mitram super caput suum et induit se vestiduitque sandalia pedibus suis; assumpsitque dextraliola, et lilia, et inaures, et annulos, et omnibus ornamentis suis ornavit se. Cui etiam Dominus contulit splendorem, quoniam omnis ista compositio, non ex liEt ideo Dominus hanc in illa pulchritudinem ampliavit, ut incomparabili decore oculis
Abbreviated transcription (Latin):
priora. & illa pꝰ illa cogitasti: & hoc fa¬
ccum. ẽ. qđ ipse uoliusti. Om̃s enĩ uiȩ
tuȩ tͥ parate sunt: & tua iudicia in ꝓ¬
uidentia tua posuisti. Respice castra
assyrioꝵ nunc sicut tunc castra ui¬
dere egiptioꝵ dignatꝰ es: quando pꝰ
seruos tuos armati currebant. con¬
fidentes in quadrigis & in equitatu
suo. & in multitudine bellatoꝵ. sed
aspexisti suꝑ castra eoꝵ. & tenebre fa¬
tigauerunt eos. Tenuit pedes eorũ
głantur: & nesciunt quia tu ipse es
sicut ab inicio: & allide uirtutẽ eoꝵ
in uirtute tua. Cadat uirtꝰ eoꝵ inira¬
cundia tua. qui ꝓmittunt se uiola¬
re sc̃a tua. & polluere tab̾nacłm noĩs
tui: & deicere gladio suo cornu alta¬
bia amputet᷑. Capiatur laqueo ocłoꝵ
suoꝵ in me: & ꝑcutias eum ex labiis ca¬
ritatis meȩ. Damͥ in animo constanti¬
am. ut contẽpnam illũ: & uirtutem
ut euertam illum. Erit enim memo
riale nominis tui: cũ manꝰ femine de¬
iccerit eum. Non enĩ in multitudiẽ

Expanded text:
i et hoc factum est quod ipse voluisti omnes enim viae tuae paratae sunt et tua iudicia in providentia tua posuisti respice castra Assyriorum nunc sicut tunc castra videre Aegyptiorum dignatus es quando post servos tous armati currebant confidentes in quadrigissuo, et in multitudine bellatorum. Sed aspexisti super castra eorum, et tenebrae fatigaverunt eos. Tenuit pedes eorum gloriantur, et nesciunt, quia tu ipse es sicut ab initio, et allide virtutem illorum in virtute tua: cadat virtus eorum in iracundia tua, qui promittunt se violare sancta tua, et polluere tabernaculum nominis tui, et dejicere gladio suo cornu altabia amputetur: capiatur laqueo oculorum suorum in me, et percuties eum ex labiis charitatis meae. Da mihi in animo constantiam, ut contemnam illum; et virtutem, ut evertam illum. Erit enim horiale nominis tui, cum manus feminae deiecerit eum. Non enim in multitudine
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ad cam orias pͥnceps iudee. Ua¬
de in pace: & dñs sit tecum in ultiõe
inimicoꝵ nr̃oꝵ. Et reuertentes abi¬
erunt. Quib abscedentib iudith in¬
gressa c̃. oratorium suũ. & induens
se cilicio posuit cinerem suꝑ caput
suum. & ꝓsternens se dño. clamauit
ad dnm̃ dicens. Ds dñe patris mei sy¬
meon. qui dedisti illi gladiũ indefen-¬
sione alienigenarũ qui uiolatores ex.¬
titerunt in comqͥnatione sua. & denu¬

Expanded text:
dixit ad eam Ozias princeps Iudaeae vade in pace et Dominus sit tecum in ultione inimicorum nostrorum et revertentes abierunt quibus abscedentibus Iudith ingressa est oratorium suum et induens se cilicio posuit cinerem super caput suum et prosternens se Domino clamavit ad Dominum dicens Domine Deus patris mei Symeon qui dedisti illi gladium in defensione alienigenarum qui violatores extiterunt in coin
Abbreviated transcription (Latin):
possis eos suꝑare. pone custodes fonti¬
um ut ñ hauriant ex eis. & sine gladio
interficies eos. uł certe fatigati tͣdent
ciuitatem suam qͥm putant montibꝰ¬
positam suꝑari ñ posse. Et placuert̃
uerba hec coram holoferne & coram
om̃ib satellitib suis: & constituit ꝑ
gyrum centenarios ꝑ singłos fontes.
Cumq ista custodia ꝑ dies uiginti fu¬
isset expleta: defecerunt cisternȩ et
collectiones aquarũ om̃ib in habitã¬
tib in bechulia. ita ut ñ. eẽt. intra ci¬
uitatem unde satiarent᷑ uł uno die:
qm̃ ad m̃suram dabat᷑ popłis aqua
cotidie. Tunc ad oriam congregati õs
uiri. femineq. uuuenes & paruuli:
om̃s simul una uoce dixerunt. Iudi¬
cet ds inter nos & te: qñi fecisti in nos
mala nolens loqui pacifice cũ assyri¬
is: & ꝓpt̾ hoc uendidit nos in manus
eoꝵ. & ideo ñ.ẽ. qui adiuuet cũ ꝓster
nam᷑ ante ocłos eoꝵ & siti & ꝑditione
magna. Et nunc congregate uniu̾¬

Expanded text:
possis superare eos pone custodes fontipossis superare eos pone custodes fontium ut non hauriant ex eis et sine gladio interficies eos vel certe fatigati tradent civitatem suam quam putant ciri non posse et placuerunt verba haec coram Holoferne et coram omnibus satellitibus eius et constituit per gyrum centenarios per singulos fontes cumque ista custodia per dies viginti fuisset expleta defecerunt cisternae et collectiones aquarum omnibus inhabitantibus in Bethuliam ita ut non esset intra civitatem unde satiarentur vel una die quoniam ad mensuram dabatur populis aqua cotidie tunc ad Oziam congregati omnes viri feminaeque iuvenes et parvuli simul omnes una voce dixerunt iudicet Deus inter nos et te quoniam fecisti in nos mala nolentes loqui pacifice cum Assyriis et propter hoc vendidit nos Deus in manibus eorum et ideo non est qui adiuvenamur ante oculos eorum in siti et perditione magna. Et nunc congregate univer
Abbreviated transcription (Latin):
pidinem montis usq ad apicem qui re¬
spicit dothaun. a loco qui dicit᷑ belmna
usq ad celimon qui. ẽ. contra esdrolon.
Tilii autẽ isrł ut iudert multitudinc̃¬
illoꝵ ꝓstrauerunt se suꝑ t̾ram. mitten-¬
tes cinerem suꝑ capita sua. unanimes
orantes ut ds̃ isrł miscłiam suã osten¬
deret suꝑ popłm suum. Et assum̃tes
arma sua bellica. sederunt ꝑ loca quȩ
angusti itineris tramitẽ dirigunt inter
ꝑ girum repꝑit qđ fous qui influebat
aquȩ ductum illoꝵ aparte australi ext̃
ciuitatem dirigeret. & incidi preceꝑit
aque ductum. Erant tam̃ ñ longe a
muris fontes: ex quib furtim uideban¬
tur haurire aquam ad refocilandum
potiꝰ qͣm adpotandum. Sed filii ãmon
& moab accesserunt ad bolofernem di¬
centes. ilii isrł ñ in lancea nec in signta
confidunt: sed montes defendunt illoᷤ
& muniunt eos colles in p̃cipitio con-¬
stituti. At gͦ sine congressione pugne

Expanded text:
pidinem montis usque ad apicem qui repidinem montis usque ad apicem qui respicit super Dothain a loco qui dicitur Belma usque Chelmo qui est contra Hesdraelon filii autem Isrillorum, prostraverunt se super terram, mittentes cinerem super capita sua, unanimes orantes, ut Deus Israel misericordiam suam ostenderet super populum suum. Et assumentes arma sua bellica, sederunt per loca, quae ad angusti itineris tramitem dirigunt inter per gyrum repperit quod fons qui influebat aquaeductum illorum a parte australi extra civitatem dirigeret incidi praecepit aquaeductum eorum erant tamen non longe a muris fontes ex quibus furtim videbantur haurire aquam ad refocilandum potius quam ad potandum sed filii Ammon et Moab accesserunt ad Holofernem dicentes filii Israhel non in lancea nec in sagitta confidunt sed montes defendunt illos et muniunt illos colles in praecipitio constituti ut ergo sine congressione pugnae
Abbreviated transcription (Latin):
sum̃ites de te. & de sua uirtute głan¬
tes humilias. Binito itaq fletu. & ꝑ
consolati sunt achior dicentes. Ds̃ pa¬
trũ nr̃oꝵ cuiꝰ tii uirtutẽ p̃dicasti. ipse
tͥ hanc dabit uicissitudinẽ: ut eorũ
magis tu interitũ uideas. Qũ uͦ dñs
is. sit & tecum ds̃ in medio nr̃i sic̃ pla¬
cuerit tͥ: ita ut cũ tius o̾ĩb c̃uerseris.
Unc orias finito consilio.
suscepit eũ in domũ suã. & fecit
cenam magnã: & uocatis om̃ib prbris
simul expleto ieuinio refecerunt. Post¬
ea uͦ conuocatꝰ om̃is popłs ꝑ totam no¬
ctem intra eccłiam orauerunt: peten¬
tes auxilium adõ isrł. Holofernis au uii¬
tẽ die alt̾a prȩcepit exercitib suis. ut as¬
cenderent contra bethuliam. Erant au¬
lia. & equites uiginti duo milia. pret̃
p̃parationes uiroꝵ illoꝵ quos occupa
uerat captiuitas. & ad ducti fuerant &¬
de ꝓuinciis & urbib uniu̾se iuuentu¬
tis. Om̃s parit̾ p̃parauerunt se ad pu¬
gnã contra filios isrł: & uenerunt ꝑcre¬

Expanded text:
es de se, et de sua virtute gloriantes, humilias. Finito itaque fletu, et per consolati sunt Achior, dicentes: Deus patrum nostrorum, cujus tu virtutem praedicasti, ipse tibi hanc dabit vicissitudinem, ut eorum magis tu interitum videas. Cum vero is sit et tecum Deus in medio nostri ut sicut placuerit tibi ita cum tuis omnibus converseris tunc Ozias finito consilio suscepit eum in domum suam et fecit cenam magnam et vocatis omnibus presbyteris simul expleto ieiunio refecerunt postea vero convocatus omnis populus et per totam noctem intra ecclesiam oraverunt petentes auxilium a Deo Israhel Holofernis autem altera die praecepit exercitibus suis ut ascenderent contra Bethuliam erant aulia et equites viginti duo milia praeter praeparationes viroerat captivitas et adducti fuerant de provinciis et urbibus universae iuventutis omnes pariter paraverunt se ad pugnam contra filios Israhel et venerunt per cre
Abbreviated transcription (Latin):
t factum. ẽ. cum audisset
hȩc uerba iudith uidua quȩ erat
filia merari. filii idor. filii ioseph. filii
oriȩ. filii elai. filii iamnor. filii gede¬
on. filii rafoin. filii achitob. filii mel¬
chiȩ. filii enam. filii nathaniȩ. filii sa¬
lathiel. filii symeon. filii ruben. & uir
eiꝰ fuit manasses qui mortiuis ẽ. iN
dieb messis ordiariȩ. instabat enun
suꝑ alligantes manipłos in campo.
& uenit estus suꝑ caput eiꝰ & mortuuᷤ
ẽ. in bethislia ciuitate sua. & sepultus
ẽ. illic cũ patrib suis serat aut̃ iudith
relicta eiꝰ uidua iam anus tͥb & men¬
sib sex: & insuꝑiorib domꝰ suȩ fecit
sibi secretum cubicłm in quo cum pu¬
ellis sius clausa morabat᷑. & habens suꝑ
lumbos suos ciliciũ. ieiunabat om̃ib
dieb uite suȩ. p̾ter sabbata & neome¬
nias & festa domꝰ isrł: erat autem ele-¬
ganti aspectu nimis. cui uir siuis reli¬
querat diuitias multas & familiam
copiosam. ac possessiones. armentis

Expanded text:
t factum est cum audisset t factum est cum audisset haec verba Iudith vidua, quae erat filia Merari filii Idox, filii Ioseph, filii Oziae, filii Elai, filii Iamnor, filii Gedeon, filii Raphoim, filii Acitob, filii Melchiae, filii Enam, filii Nathaniae, filii Salathiel, filii Simeon, filii Ruben, et vir eius fuit Manasses, qui mortuus est in diebus messis hordiariae; instabat enim super alligancaput eius et mortuus est in Bethuliam civitatem suam et sepultus est illic cum patribus suis erat autem Iudith relicta eius vidua iam annis tribus et mensibus sex et in superioribus domus suae fecit sibi secretum cubiculum in quo cum puellis suis clausa morabatur et habens super lumbos suos cilicium ieiunabat omnibus diebus vitae suae praeter sabbata et neomenia et festa domus Israhel erat autem eleganti aspectu nimis cui vir suus reliquerat divitias multas et familiam copiosam ac possessiones armentis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃os. Contestamur hodie celum & t̃¬
ram. & dm̃ patrũ nr̃oꝵ qui ulciscit᷑
nos scdm peccata nr̃a. ut iã tradatis
ciuitatẽ in manũ militiȩ holofernis:
& sit finis nr̃ breuis inore gladii. qui
longior efficitur in ariditate sitis
Et cum hȩc dixissent. factꝰ: fletus &
ululatꝰ magnꝰ in eccłia magna ab om¬
ad dm̃ una uoce dicentes. Peccauimuᷤ
cum patrib nr̃is: iniuste egimꝰ iniqͥ¬
tatẽ fecimꝰ. Tu quia pius es misere̾ nr̃i:
aut in tuo flagello undica mniqͥtates
nr̃as. & noli tradere confitentes te pꝰplo¬
qui ignorat te. ut ñ dicant inter g̃s
ubi .ẽ. ds̃ eoꝵ. Et cum fatigati his
clamorib & his fletib lassati siluissẽt:
exurgens orias infus lacrimis dixit.
E quo animo estote fr̃s: & hos quinq
dies expectemꝰ adĩo miscdiam. Forsi¬
tan enim indignationẽ suam absci¬
det: & dabit głam nomini suo. Si aut̃
transactis quinq dieb ñ uenerit ad¬
iutoriũ: faciemꝰ hec u̾ba qͤ locuti estis.¬

Expanded text:
e coelum et terram, et Deum patrum nostrorum, qui ulciscitur nos secundum peccata nostra, ut jam tradatis civitatem in manu militiae Holofernis, et sit finis noster brevis in ore gladii, qui longior efficitur in ariditate sitis. Et cum haec dixissent, factus est fletus et ululatus magnus in ecclesia ab omad Deum, dicentes: Peccavimus cum patribus nostris, injuste egimus, iniquitatem fecimus. Tu, quia pius es, miserere nostri, aut in tuo flagello vindica iniquitates nostras, et noli tradere confitentes te, popugnorat te, ut non dicant inter gentes: Ubi est Deus eorum? Et cum fatigati his clamoribus, et his fletibus lassati siluissent, exsurgens Ozias infusus lacrimis dixit: “Aequo animo estote, fratres, et hos quinque dies expectemus a Domino misericordiam. Forsitan enim indignationem suam abscidit et dat gloriam nomini suo. Si autem, transactis quinque diebus, non venerit adiutorium, faciemus haec verba quae locuti estis
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ qm̃ ex uob̾ pendet anima illoꝵ ad
eloquiũ urm̃ corda eoꝵ erigite: ut me-¬
mores sint quia tẽptati sunt patres
nr̃i. ut ꝓbarentur si uere colerent dm̃
suum. Memores. eẽ. debent quomͦ
pater nr̃ abraham tẽptatꝰ ẽ: & ꝑ mulfis
tribulationes ꝓbatꝰ. dĩ amicꝰ effectꝰ. ẽ.

Expanded text:
Dei, et ex vobis pendet anima illorum, ad eloquium vestrum corda eorum erigite, ut memores sint, quia tentati sunt patres nostri, ut probarentur, si vere colerent Deum suum. Memores esse debent, quomodo pater noster Abraham tentatus est, et per multas tribulationes probatus, Dei amicus effec
Abbreviated transcription (Latin):
Anno gͥ duodecimo regni sui nabugo.¬
donosor rex assyrioꝵ qui regnabat in
niniue ciuitate magna pugnauit c̃¬
tra arfaxat: & obtinuit eũ incãpo ma-¬
gno qui appellat᷑ ragau. circa eufra¬
ten & tygrim. & yadasan: in camꝑoe¬

Expanded text:
duodecimo regni sui Nabuchodonosor rex Assyriorum, qui regnabat in Nineve civitate magna, pugnavit contra Arfaxath et obtinuit eum in campo magno qui appellatur Ragau, circa Eufraten et Tigrin et Hiadas, in campo E
Abbreviated transcription (Latin):
t factum. ẽ. cum t̾rȩ¬
cessasset loqui achior unuersa
uerba hec: irati sunt om̃s magnates
holofernis. & cogitabant interficere
cum dicentes ad alterutrũ. Qͥs ÷ iste
qui filios isrł posse dicat regi resiste̾
nabugodonosor & exercitib eiꝰ. homi¬
nes mermes. & sine uirtute. & sine pe-¬

Expanded text:
t factum est, cum cessasset loqui Achior verba haec, irati sunt omnes magnates Holofernis, et cogitabant interficere eum, dicentes ad alterutrum: Quis est iste, qui filios Israel posse dicat resistere regi Nabuchodonosor, et exercitibus ejus, homines inermes, et sine virtute
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt achior ad arborẽ manib et
pedib. & sic uinctũ de restib dimise¬
runt cum: & reu̾si sunt ad dnm̃ suũ.
Porro filii isrł descendentes de bethu¬
lia: uenerunt ad eum. Quẽ soluen¬
tes duxerunt ad bethuliam: atq in
medio popłi illum statuentes. ꝑcun¬
ctati sunt quid rerum. eẽt. qđ illum
uinctũ assyrii reliquissent.
N ddieb illis erant illic pͥncipes: oriaᷤ
filiꝰ micha de tribu symeon: & charmi
qui & gothoniel. In medio itaq seni¬
oꝵ & inconspectu om̃ium achior di¬
xit omĩa quȩ locuiꝰ fuerat iꝑse ab ho¬
loferne interrogaiꝰ. & qualit̃ popłs ho¬
lofernis uoluisset ꝓpter hoc uerbum
interficere eum: quẽad modũ ipse ho¬
lofernes iratꝰ iusserit eũ isrłitis hac de¬
causa tradi. ut dum uinc̾et filios isrł.
tunc etiã ipsum achior diu̾sis iubeat
suppliciis interire. ꝓpt̾ hoc qđ dixis¬
set. ds̃ celi defensor eoꝵ ẽ. Cumq uni¬
uersa achior exposuisset: om̃is ppłs

Expanded text:
verunt Achior ad arborem manibus et verunt Achior ad arborem manibus et pedibus, et sic vinctum restibus dimiserunt eum, et reversi sunt ad dominum suum. Porro filii Israel descendentes de Bethulia, venerunt ad eum: quem solventes duxerunt ad Bethuliam, atque in medium populi illum statuentes, percunctati sunt quid rerum esset, quod illum vinctum Assyrii reliquissent. In diebus illis erant illic principes, Ozias filius Micha de tribu Simeon, et Charmi, qui et Gothoniel. In medio itaque seniorum, et in conspectu omnium, Achior dixit omnia quae locutus ipse fuerat ab Holoferne interrogatus: qualiter populus Holofernis voluisset propter hoc verbum interficere eum, et quemadmodum ipse Holofernes iratcausa tradi ut dum vinceret filios Israhel tunc etiam ipsum Achior diversis iubeat suppliciis interire propter hoc quod dixisset Deus caeli defensor eorum est cumque universa Achior exp
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ dicens qđ gens isrł defendatur
cũ illis assyrioꝵ gladio interibis: et
omĩs isrł tecum ꝑditione disꝑiet. &
ꝓbabis qm̃ nabugodonosor dñs sit u¬
niuerse terre. Tunc gladiꝰ militiȩ meę
transiet ꝑ latera tua: & confixus cades
int̾ uulneratos isrł & ñ respirabis ultͣ.
donec ext̾mineris cum illis. Porro au¬
tem si ꝓpħiam tuã ueram existimas:
ñ concidat uult̾ tuus. & pallor qui fa
ciem tuã obtinuit abscedat ate: si uer¬
ba mea hec putas impleri ñ posse. Ut
autẽ noueris quia simul cũ illis hec
exꝑieris. ecce ex hac hora coꝵ populo
sociab̾is: ut dum dignas gladii mei pe¬
nas exceꝑint. ipse simul ultioni sub¬
iaceas. Tunc holofernis p̃cepit seruis
rent eum inbethuliam. & tradent eũ
in manꝰ filioꝵ isrł. Et accipientes cũ
serui holofernis: ꝓfecti sunt ꝑ campe¬
stria. Sed cũ adppinquassent ad mõ¬
tana: exierunt contra eos fundibula¬
rii. Illi diu̾tentes alatere montis liga¬

Expanded text:
nobis dicens, quod genus Israel defendatur cum illis Assyriorum gladio interibis, et omnis Israel tecum perditione disperiet: et probabis quoniam Nabuchodonosor dominus sit universae terrae: tuncque gladius militiae meae transiet per latera tua, et confixus cades inter vulneratos Israel, et non respirabis ultra, donec extermineris cum illis. Porro autem si prophetiam tuam veram existimas, non concidat vultus tuus, et pallor, qui faciem tuam obtinet  Al. obtinuit, abscedat a te, si verba mea haec putas impleri non posse. Ut autem noveris quia simul cum illis haec experieris, ecce ex hac hora illorum populo sociaberis, ut, dum dignas mei gladii poenas exceperint, ipse simul ultioni subjaceas. Tunc Holofernes praecepit servirent eum in Bethuliam, et traderent eum in manus filiorum Israel. Et accipientes eum servi Holofernis, profecti sunt per campestria: sed cum appropinquassent ad montana, exierunt contra eos fundibularii. Illi autem divertentes a latere montis, liga
Abbreviated transcription (Latin):
qđ cepistis. Ad hanc gͥ exhortationẽ
eiꝰ deprecantes diũn: ꝑmanebant ui
conspectu dñi. ita ut etiam hii qui ho¬
locaustum deo offerebant p̃cincti ci¬
licis offerrent sacrificia dño. & erat
cinis suꝑ capita eoꝵ. & ex toto corde
suo om̃s orabant dm̃. ut uisitaret
popłm suum isrł. Nuntiatumq est
filii isrł p̃pararent se ad resistendum.
ac montiũ itinera conclusissent: & fu¬
rore nimio exarsit in iracundia ma¬
gna. uocauitq om̃s pͥncipes moab.
& duces amon & dixit eis. Dicite mͥ
quis sit popłs iste. qui montana ob¬
sidet. aut quȩ aut quales & quantȩ
sint ciuitates eoꝵ. quȩ etiã sit uirtus

Expanded text:
quo coepistis ad hanc igitur exhortationem eius deprecantes Dominum permanebant in conspectu Domini ita ut etiam hii qui holocausta Domino offerebant praecincti ciliciis offerrent sacrificia Domino et erat cinis super capita eorum et ex toto corde suo omnes orabant Deum uominum. « Nuntiatumque est ael parassent se ad resistendum, et montium itinera conclusissent , rore nimio exarsit in iracundia magna, vocavitque omnes principes Moab et duces Ammon, et dixit eis: Dicite mihi, quis sit populus iste, qui montana obsidet: aut quae, et quales, et quantae sint civitates eorum: quae etiam sit vi
Abbreviated transcription (Latin):
achior: nec illud ignorat᷑ qđ ei iusse¬
ris euenire. Constat enĩ dm̃ nr̃m sic
peccatis offensum: ut mandauerit ꝑ
ꝓpħas suos ad popłm. qđ tradat eumꝓ
peccatis sius. Et qm̃ sciunt sc offendis¬
se dm̃ suum filii isrł: tremor tius su¬
ꝑ ipsos ẽ. insuꝑ etiam fames inuasit
eos. ut ab ariditate aquȩ iã intter mor¬
tuos computant᷑. Deniq hoc ordinãt
ut interficiant pecora sua. & sangui¬
pit dñs ñ contingi. in frum̃to uino
& oleo hec cogitauerunt impendẽ.
& uolunt consumere quȩ nec manibꝰ
deb̾ent contingere. Ergo qm̃ hec faci.¬
unt: certum. ẽ. qđ in ꝑditionẽ dabun¬
tur. Qđ ego ancilla tua cognoscens:
fugi ab illis. & misit me dñs hȩc ipsa
ñtiare tͥ. Ego enĩ ancilla tua dm̃ co
lo etiã nunc apud te: & exiet ancilla
tua. & orabo dnĩn & dicet mͥ quando
eis reddat peccatũ suum. & ueniens nͥ¬
tiabo tͥ. ita ut ego adducã tẽ ꝑmediũ¬

Expanded text:
Achior, nec illud ignoratur quod ei iusseris evenire. Constat enim Deum nostrum sic peccatis offensum, ut mandaverit per prophetas suos ad populum quod tradat eum pro peccatis suis. Et quoniam sciunt se offendisse Deum suum filii Israhel, tremor tuus super ipsos est. Insuper etiam fames invasit eos, et ab ariditate aquae iam inter mortuos computantur. 2 Denique hoc ordinant ut interficiant pecora sua et sanguipit Deus non contingi in frumento vino et oleo haec cogitaverunt inpendere et volunt consumere quae nec manibus deberent contingere ergo quoniam haec faciunt certum est quod in perditione dabuntur quod ego ancilla tua cognoscens fugi ab illis et misit me Dominus haec ipsa nuntiare tibi ego enim anclo, etiam nunc apud te: et exiet ancilla tua, et orabo Deum, et dicet mihi quando eis reddat peccatum suum, et veniens nuntiabo tibi, ita ut ego adducam te pe
Abbreviated transcription (Latin):
ritas ad roboranda
illa que incontionẽ
ueniunt minus ido¬
nea iudicat᷑: caldeo
tamen sermone ẽ¬
scriptus inter histoͬrias computatur.
Sed quia hunc librum si nod̾ nicena
in numero sc̃arum. scripturarũ legi¬
tur cõputasse: adquieui postulationi
ur̃ȩ immo exactioni. & sepositis occu¬
pationib quib uehem̃ter artabar.
luic unã lugubratiuncłam dedi ma-¬
gis sensum e seusu. qͣm ex uerbo u̾bũ
transfereus. Multoꝵ codicũ uarieta.¬
tem uiciosissimã amputaui. sola ea

Expanded text:
ritas ad roboranda illa quae in contentionem veniunt, minus idonea judicatur. Chaldaeo tamen sermone conscriptus, inter historias computatur. Sed quia hunc librum Synodus Nicaena in numero sanctarum Scripturarum legitur computasse, acquievi postulationi vestrae, immo exactioni: et sepositis occupationibus, quibus vehementer arctabar, huic unam lucubratiunculam dedi, magis sensum e sensu, quam ex verbo verbum transferens. Multorum codicum varietatem vitiosissimam amputavi: sola ea
Abbreviated transcription (Latin):
mis postulemꝰ. Non enĩ quasi homo
ds̃ sic cõminabitur. neq sicut homi¬
nis filiꝰ ad iracundiam inflãmabit᷑.
Et ideo humiliemꝰ illi animas nrãs.
& in sp̃u constituti humiliato serui¬
entes illi. dicamꝰ flentes dño. ut scdm
uoluntatẽ suam sic faciat nob̾cum
miscłiam suã. ut sicut conturbatũ
ẽ. cor nr̃m in suꝑbia eoꝵ. ita etiam de
nr̃a humilitate głemur. qm̃ ñ secuti
sumꝰ peccata patrũ nr̃oꝵ qui dereli¬
querunt dm̃ suum & adorauer dõs
alienos. ꝓ quo scelere dati sunt ingla¬
dium. & in rapinã. & inconfusionẽ.
inimicis suis. Nos autẽ alterũ dm̃
nescimꝰ: pret̃ ipsum. Expectemꝰ hu¬
miles consolationẽ eiꝰ: & exquiret san¬
guinẽ nr̃m dc afflictionib inimico

Expanded text:
mis postulemus: non enim quasi homo, sic Deus comminabitur, neque sicut filius hominis ad iracundiam inflammabitur. Et ideo humiliemus illi animas nostras, et in spiritu constituti humiliato, servientes illi, dicamus flentes Domino, ut secundum voluntatem suam sic faciat nobiscum misericordiam suam: ut sicut conturbatum est cor nostrum in superbia eorum, ita etiam de nostra humilitate gloriemur: quoni peccata patrum nostrorum, qui dereliquerunt Deum suum, et adoraverunt deos alienos, pro quo scelere dati sunt in gladium, et in rapinam, et in confusionem inimicis suis: nos autem alterum Deum nescimus praeter ipsum: exspectemus humiles consolationem ejus, et exquiret sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
cutꝰq ẽ. eos dicens. Scitote qm̃ ex audi-¬
et dñs prẽces ur̃as: si manentes ꝑse¬
ueraueritis inieiuniis & orationib
in conspectu dñi. Memores estote
moysi serui dñi. qui amalech confi¬
dentẽ in uirtute sua & in potentia
sua. & in exercitu suo. & in clipeis su¬
is. & in currib suis. & in equitib suis.

Expanded text:
cutusque est eos dicens scitote quoniam exaudivit Dominus preces vestras si manentes permanseritis in ieiuniis et orationibus in conspectu Domini memores estote Mosi servi Domini qui Amalech confidentem in virtute sua et in potentia sua et in exercitu suo et in clypeis suis et in curribus suis et i
Abbreviated transcription (Latin):
uertices montiũ. & muris circũdede¬
runt uicos suos. & congregauerunt
frum̃ta in p̃parationẽ pugne. Sacer¬
dos etiam dñi eliachim scripsit ad u¬
niuersos qui erant contra hesdrelon.
quȩ. ẽ. contra faciem campi magni
uixta dothaim: & uniu̾sis ꝑ quos tͣn¬
situs. cẽ. poterat. ut obtinerent ascen¬
sus montiũ. ꝑ quos uia. eẽ. poterat ad
ierłm: ut illic custodirent ubi angu¬
stum iter. ẽẽ. poterat inter montes
Et fecerunt filii isrł. scd̾m qđ consti¬
tuerat illis sacerdos dñi eliachi. Et
clamauit omĩs popłs ad dñm̃ in stan

Expanded text:
is circumdederunt vicos suos et congregaverunt frumenta in praeparatione pugnae sacerdos etiam Heliachim scripsit ad universos qui erant contra Hesdraelon quae est contra faciem campi magni iuxta Dothain et universis per quos transitus esse poterat ut obtinerent ascensus montium per quos via esse poterat ad Hierusalem ut illic custodirent ubi angustum iter esse poterat inter montes et fecerunt filii Israhel secundum quod constituerat eis sacerdos Domini Heliachim et clamavit omnis populus a
Abbreviated transcription (Latin):
ascenditq omĩa castella coꝵ. & obti¬
nuit om̃em munitionẽ. Effregit au¬
tem ciuitatẽ opinatissimã melothi.
p̃dauitq om̃s filios tharsis. & filios
isrł qui erant cont̾a faciem deserti. &
ad austrum t̾rȩ celeon. & transiit eu¬
fraten. & uenit ad mesopotamiã. et
fregit om̃s ciuitates excelsas qͦ erant
ibi. atorrente mãbre usq quo ꝑue¬
niatur ad mare: & occupauit termi¬
nos eiꝰ acilicia usq ad fines iafech qui
unt ad austrum. abduxitq om̃s fili¬
s madian. ac p̃dauit om̃em locuple¬
itionẽ eoꝵ. om̃sq resistentes occidit sͥ
nore gladii. Et pꝰ hec descendit in cã

Expanded text:
ascenditque omnia castella eorum et obtinuit omnem munitionem effregit autem civitatem opinatissimam Meluthi praedavitque omnes filios Tharsis et filios Ismahel qui erant contra faciem deserti et ad austrum terrae Celeon et transiit Eufraten et venit ad Mesopotamiam et fregit omnes civitates excelsas quae erant ibi a torrente Mambre usquequo perveniatur ad mare et occupavit terminos eius a Cilicia usque ad fines Iafeth qui sunt ad austrum abduxitque omnes filios Madian ac praedavit omnem locupletationem eorum omnesque resistentes sibi occidit in ore gladii et post haec descendit
Abbreviated transcription (Latin):
& unxit pͥncipes ingente sua. In lege
dñi iudicauit congregationẽ. & uidit
dm̃ iacob & infide sua ꝓbatꝰ. ẽ. ꝓphcta.
& cognitꝰ: inuerbis suis fidelis qͥa ui¬
dit dm̃ lucis: & inuocauit dñm om̃i¬
potentẽ mobpugnando hostes circum-¬
stantes undiq ioblatione uiri inuio-¬
lati. & intonuit de celo dñs. e in somi¬
tu magno auditã fecit uocem suam.

Expanded text:
ge Domini judicavit congregationem, et vidit Dominum Jacob, et in fide sua probatus est propheta. Et cognitus est in verbis suis fidelis, quia vidit Dominum lucis; et invocavit Deum potentem, et in oppugnando hostes circumstantes undique in oblatione viri inviolati. Et intonuit de coelo Dominus, et in sonitu magno auditam fecit vocem
Abbreviated transcription (Latin):
głam. & dedit illi hęreditatẽ. & pͥmi¬
tias fructuũ terrȩ diuisit illi. Panem
ipsis in pͥmis parauit in satietatem.
Nam sacrificia dñi edent: quȩ dedit
ipsi & semini eiꝰ. Ceterũ in t̾ra gentis¬
ñ hȩreditauit: & pars ñẽ. illi in gen¬
te. Ipse enim pars eiꝰ ẽ: & hereditas. Fi.¬
nees filiꝰ eleazari terciꝰ in gła imitaN¬

Expanded text:
gloriam et dedit illi hereditatem et primigloriam et dedit illi hereditatem et primitias fructuum terrae divisit illi panem ipsis in primis paravit in satietatem nam sacrificia Domini edent quae dedit ipsi et semini eius ceterum in terra gentes hereditabit et pars non est illi in gente ipse enim pars eius est et hereditas et Finees filius Eleazari tertius in gloria
Abbreviated transcription (Latin):
nata. Sic pulchra ante ipsum ñ fuer̃
alia: usq ad orientẽ. Non indutꝰ est
alienigena aliquis: sed tantũ filii
ipsius soli. & nepotes eiꝰ ꝑ om̃e tempꝰ.
Sacrificia ipsiꝰ: consumpta sunt igni
cotidie. Compleuit moyses man eiꝰ:
& unxit illum oleo scõ. E accũ ẽ. illi
in testam̃itum ȩt̾num & semini eiꝰ: si¬
cut dies celi. fungi sacerdotio & hab̾e
laudem & głificare popłm suũ in no¬
mine suo. Ipsum elegit ab om̃i uiuen¬
te. offerre sacrificium dõ. incensũ &
bonũ odorem. in memoriã placare ꝓ
popło suo. & dedit illi inp̃ceptis suis
potestatem in testam̃tis iudicioꝵ do¬
cere iacob testimonia. & in lege sua lu¬
cem dare isrł: quia contra illũ steter̃
alieni. & ꝓpt̃ inuidiam circũdeder̃ il
diam. Uidit dñs ds̃ & ñ placuit illi:
& consumpti sunt in impetu iracun¬
diȩ. Fecit. illis monstra & consumpsit
eos in flãma ignis: & addidit aãron

Expanded text:
oculorum ornata. Sic pulchra ante ipsum non fuerunt oculorum ornata. Sic pulchra ante ipsum non fuerunt talia usque ad originem. Non indutus est illa alienigena aliquis, sed tantum fiipsius soli et nepotes eius per omne tempus sacrificia ipsius consumpta sunt igni cotidie conplevit Moses manus eius et unxit illum oleo sancto factum est illi in testamentum aeternum et semini eius sicut dies caeli fungi sacerdotio et halaudem, et glorificare populum suum in nomine suo. Ipsum elegit ab omni vivente, offerre sacrificium Deo, incensum, et bonum odorem, in memoriam placare pro populo suo: et dedit illi in praeceptis suis potestatem in testamentis iudiciorum docere Iacob testimonia et in lege sua lucem dare Israhel quia contra illum steterunt alieni et propter invidiam circumdederunt idiam vidit Dominus Deus et non placuit illi et consumpti sunt in impetu iracundiae fecit illis monstra et consumpsit eos in flamma ignis et addidit Aaron
Abbreviated transcription (Latin):
tate ipsiꝰ sc̃m fecit illum: & elegit illũ
de om̃i carne. Audiuit enim eum &¬
uocem eiꝰ & induxit illum innubem:
& dedit cor ad p̃cepta & legem uitȩ &
discipline. docere iacob testam̃tum &
iudicia sua isrł. Excelsum fec̃ aaron
frẽm eiꝰ & similem sibi: de tͥbu leui.
Statuit ei testam̃tum ȩt̾num. & dedit
illi sacerdotiũ gentis. & beatificauit
illum ingła: & circũcinxit illũ zona
iusticiȩ. Induit illum stollam głe: et
coronauit eum muasis uirtutis: cir-¬
cũpedes & femoralia & humerale ꝑo¬
suit ei. & cinxit illum tintĩnabulis
aureis plurimis in gyro. dare sonitũ
in incessu suo. auditum facere sonitũ
in templo in memoriã filiis gentis
sue. stolam sc̃ãm auro & iacincto & pͥ¬
pura. opꝰ textile uiri sapientis iudicio
& ueritate pręditi. torto cocco opꝰ arti¬
ficis. gẽmis preciosis figuratis in liga¬
tura auri. & oꝑa lapidarii sculptis. in
memoriã scdm numerum tribuum
isrł: coronam auream suꝑ mitrã eiꝰ

Expanded text:
tate ipsius sanctum fecit illum et elegit illum de omni carne audivit eum et vocem ipsius et induxit illum in nubem et dedit illi coram praecepta legem vitae et disciplinae docere Iacob testamentum et iudicia sua Israhel excelsum fecit Aaron fratrem eius et similem sibi de tribu Levi statuit ei testamentum aeternum et dedit illi sacerdotium gentis et beatificavit illum in gloria et circumcinxit illum zonam gloriae induit illum stolam gloriae et coronavit illum in vasis virtutis circumpedes et femoralia et umeralem posuit ei et cinxit illum tintinabulis aureis plurimis in gyro dare sonitum in successu suo auditum facere sonitum in templo in memoriam filiis gentis suae stola sancta auro et hyacintho et purpura opus textile viri sapientis iudiciet veritate praediti, torto cocco opus artificis, gemmis pretiosis figuratis in ligatura auri, et opere lapidarii sculptis, in memoriam secundum numerum tribuum Israel coronam auream super mitram ejus
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ scĩtatem. Ap̃e purgauit peccata
dedit illi testam̃tum regũ & sedẽ głe
in isrł. Post ipsum surrexit filiꝰ sensa¬
tus: & ꝓpt̾ illum deiecit om̃em poten¬
tiam inunicorum.¬

Expanded text:
ccata dedit illi testamentum regum et sedem gloriae in Israhel post ipsum surrexit filius sensatus et propter illum deiecit omnem potentiam inimicorum
Abbreviated transcription (Latin):
domib sius. Om̃s isti in generatio¬
nib gentis suȩ głam adepti sunt: & ĩ
dieb suis habentur in laudib. Qui
de illis natisunt reliquert̃ nom̃ nar¬
memoria. Picrunt quasi qui ñ fue-¬
rint. & natisunt quasi qui ñ nati. &
filii ipsoꝵ cum illis. Sed illi uiri mi¬
sericordiȩ sunt quoꝵ pietates ñ defu¬
erunt. & cum semine eoꝵ ꝑseuerat bo¬

Expanded text:
t. « Omnes isti in generationibus gentis suae gloriam adepti sunt, et in diebus suis habentur in laudibus. Qui de illis nati sunt, reliquerunt nomen narmemoria perierunt quasi non fuerint et nati sunt quasi non nati et filii ipsorum cum illis sed illi viri misericordiae sunt quorum pietates non defuerunt et cum semine ipsorum perseverat bo
Abbreviated transcription (Latin):
hostilem. & in descensu ꝑdidit contra¬
rios: ut cognoscant gentes potentiã
eiꝰ. quia contra dñm pugnare ñ .ẽ. fa¬
cile. & secutꝰ.ẽ. a tergo potentes. Et in
dieb moysi miscdiam fecit ipse & ca¬
leph filiꝰ ieffone. stare contra hostem
& ꝓhib̾e gentem apeccatis: & ꝑfring̾e
murm᷑ maliciȩ. Et ipsi duo constitu-¬
ti aꝑicło lib̾ati sunt. anumero sexcen-¬
toꝵ miliũ peditũ. inducere illos iN
hereditatẽ: in t̾ram quȩ manat lacte &
melle. Et dedit ipsi caleph fortitudi¬
nẽ. & usq in senectutẽ ꝑmansit ei uir-

Expanded text:
hostilem et in descensu perdidit contrahostilem et in descensu perdidit contrarios ut cognoscant gentes potentiam eius quia contra Dominum pugnare non est facile et secutus est a tergo potentes et in diebus Mosi misericordiam fecit ipse et Chaleb filius Iepphonne stare contra hostem prohibere gentem a peccatis et perfringere murmur malitiae et ipsi duo constituti a periculo liberati sunt a numero sescentorum milium peditum inducere illos in hereditatem in terram quae manat lac et mel et dedit Dominus ipsi Chaleb fortitudinem et usque ad senectute
Abbreviated transcription (Latin):
tuit illi testam̃tum pacis & pͥncipem
scõꝵ & gentis suȩ. ut sit illi & semini eiꝰ¬
sacerdotii dignitas inęt̾num: & testa¬
m̃tum dauid regi filio iesse de tribu
iuda hereditas illi & semimi eiꝰ. ut da¬
ret sapientiã incor nr̃m iudicare gen¬
tem suam in iusticia ne abolerentur
bona ipsoꝵ: & głam ipsoꝵ ingentem
coꝵ et̾nam fecit. Fortis in bello iesus
naue successor moysi in ꝓpħis. qui fu¬
it maguꝰ scdm nom̃ suũ. maximꝰ in sa
lutẽ electoꝵ dei exꝑugnare insurget¬
tes hostes ut consequeret᷑ hȩreditatem
isrł: quã głam adeptꝰ. ẽ. in tollendo
manꝰ suas. & iactando contra ciuitatẽ
rũpheas. Quis ante illũ sic restitit:
Nam hostes iꝑse dñs ꝑcussit. Aut ñ
in iracundia eiꝰ impeditꝰ. ẽ. sol. & una
dies facta. ẽ. quasi duo: Inuocauit al¬
tissimũ potentem. in obpugnando ini¬
micos undiq: & audiuit illũ magnꝰ &
sc̃s ds̃. In saxis grandinis uirtutis ual¬
de fortis. impetũ fecit contra gentem

Expanded text:
ipem sanctorum et gentis suae ut sit illi in sacerdotium sui dignitas in aeternum et testamentum David regi filio Iesse de tribu Iuda hereditas ipsi et semini eius ut daret sapientiam in cor nostrum iudicare gentem suam in iustitia ne abolerentur bona ipsorum et gloriam eorum in gentem ipsorum aeternam fecit fortis in bello Iesus essor Mosi in prophetis qui fuit magnus secundum nomen suum maxisurgentes hostes ut consequeretur hereditatem Israhel quam gloriam adeptus est in tollendo manus suas et iactando contra civitatem rompheas quis ante illum sic restitit nam hostes ipse Dominus perduxit aut non in iracundia eius inpeditus est sol et una dies facta est quasi duo invocavit Altissimum potentem in obpugnando inimicos undique et audivit illum magnus et sanctus Deus in saxis grandinis virtutis valde fortis impetum fecit contra gentem
Abbreviated transcription (Latin):
& tͥns latꝰ ẽ. in paradysum: ut det gen¬
tib sapientiam. Noc inuentꝰ ẽ. ꝑfec¬
tus iustus: & in tempore iracundiȩ fa¬
ctus . ẽ. reconciliatio. Ideo dimissumẽ.
reliquũ terrȩ: cũ factum ẽ. diluuiũ.
Testam̃ta scłi posita apud illum: ne
deleri possit diluuio om̃is caro. Abra-¬
ham magnꝰ pater multitudinis gen
seruauit legem excelsi: & fuit in testa-¬
m̃to cum co. In carne eiꝰ stare fecit te-¬
stam̃tum: &e in tẽptatione inuentꝰ ẽ.
fidelis. Ideo iureiurando dedit illi glo¬
riã in gente sua. crescere illũ quasi t̃¬
rx cumulum. & ut stellas exaltari se¬
men eiꝰ. & hȩreditari illos amariusq
ad mare. & a flumine usq ad termi¬
nos terrȩ. Et ysaac eodem fec̃ modo:
ꝓpt̃ abraham patrẽ ipsiꝰ. Benedictio¬
nem om̃ium gentiũ dedit illi: & te¬

Expanded text:
t gentibus paenitentiam Noe inventus est perfectus iustus et in tempore iracundiae factus est reconciliatio ideo dimissum est reliquum terrae cum factum est diluvium testamenta saeculi posita sunt apud illum ne deleri possit diluvio omnis caro Abraham magnus pqui conservavit legem Excelsi, & fuit in Testamento cum illo. In carne ejus stare fecit Testamentum, & in tentatione inventus est fidelis. Ideo jure jurando dedit illi gloriam in gente sua, crescere illum quasi Terrae cumulum, & ut stellas exaltare semen eius et hereditari illos a mari usque ad mare et a Flumine usque ad terminos terrae et in Isaac eodem fecit modo propter Abraham patrem ipsius benedictionem omnium gentium dedit illi et te
Abbreviated transcription (Latin):
accusauit illũ homo. Et pꝰ hoc dormi¬
uit & notũ fecit regi & ostendit illi fi¬
nem uitȩ suȩ: & exaltauit uocem eiꝰ
de t̾ra iuꝑpħia delere impietatẽ gen-¬
tis. Post hoc surrexit nathan ꝓpħa in
dieb dauid. Et quasi adeps separa¬
tus ẽ. acarne: sic dauid a filiis isrł.¬
Um leonib lusit quasi c.xix.¬
cum agnis: & in ursis similit
fecit sicut cum agnis ouiũ iniuuen¬
tute sua. Numqͥd ñ occidit gigat¬
tẽ. & abstulit obꝓbrium de gente:
In tollendo manum in saxo fuudȩ.
deiecit exultationẽ golie: ubi inuo¬
bello. & exaltare cornu gentis sue. Sic
ĩ decem milib głificauit cũ. & lauda¬
uit eũ in benedictionib dñi: in offe¬
rendo illi coronam głȩ. Contriuit¬
enĩ inimicos undiq: & exstirꝑauit
philistum contrarios usq in hodier¬
num diem. Contriuit cornu ipsoꝵ
usq inȩt̾num. In om̃i oꝑe dedit confes¬
sionem sco: & excelso in uerbo głe. De
om̃i corde suo laudauit & dnm̃ dilex̃

Expanded text:
accusavit illum homo et post hoc dormivit et notum fecit regi et ostendit illi finem vitae suae et exaltavit vocem eius de terra in prophetia delere impietatem gentis post hoc surrexit Nathan propheta in diebus David et quasi adeps separatus est a carne sic Dacum leonibus lusit quasi cum agnis ovium, et in ursis similiter fecit, sicut cum agnis ovium. In juventute sua nunquid non occidit gigantem, et abstulit opprobrium de gente? In tollendo manum, in saxo fundae dejecit exsultationem Goliae. Nam invo exaltare cornu gentis suae. Sic in decem millibus glorificavit illum, et laudavit illum in benedictionibus Domini, in offerendo illi coronam gloriae; contrivit inimicos undique, et exstirpavit Philisthiim contrarios usque in hodiernum diem; contrivit cornu ipsorum usque in aeternum. In omni opere dedit confessionem Sancto, et Excelso in verbo gloriae. De omni corde suo l