comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quos ipse nom sã¬
ctos ac uenerabiles continẽ¬
tes et doctos beatissimus au¬
gustinus du̾sis ecclesus ñ¬
nullis quoq enmenciori¬
bus rogatus dedit. Similit̾¬
tuerunt et studio crescente
edificacõis uerbi deĩ ceteris
ecc̃is ꝑ notos fr̃es ad suscipi¬
endum sacerdocium presti¬
tos et in multis sa¬
lubri fidei et spei et caritatis
ecclesie ĩnotescente doctrina
non solum ꝓoins affrice
partes. uerum etiam intr̃as¬
marinis. et libros editos
atq ingrecs sermone trãs¬
latos ab illo ullo homine
et ꝑ illum multos fauẽte
deo cunctos in notesce me-¬
ruerunt Atq huic scriptum
est. peccator uidens irasceba¬
tur. dentibz sius fremebat

Expanded text:
uos ipse novi, sanctos ac venerabiles viros continentes et doctissimos, beatus Augustinus diversis Ecclesiis, nonnullis quoque eminentioribus, rogatus dedit. Similitetuerunt; et studio crescente aedificationis verbi Dei, caeteris Ecclesiis promotos fratres ad suscipiendum sacerdotium praestitos et in multis salubris fidei, spei, et charitatis Ecclesiae innotescente doctrina, non solum per omnes Africae partes, verum etiam in transmarinis, et per libros editos atque in graecum sermonem translatos, ab illo uno homine, et per illum multis, favente Deo, multa innotescere meruerunt. Atque hinc, ut scriptum est, peccator videns irascebatur, dentibus suis frendebat,
Abbreviated transcription (Latin):
lbas arsenius cum es¬
rige me ad salutem et ne¬
uit eiuox dicens Arsem
fuge hoĩes et saluabĩs Idẽ
ip̃e accedens ad monacha
lrseni fuge. tace. qui esce.
hec enĩsunt radices. non

Expanded text:
bas Arsenius , cum adhuc esrige me ad salutem. Et venit ei vox, dicens: Arseni, fuge homines, et salvaberis. Idem ipse discedens ad monachil sibi: Arseni, fuge, tace, quiesce; haec enim sunt radices non
Abbreviated transcription (Latin):
ad iicem per occasiont.
beatum indeamus arsem¬
umi cũq ad spelũtam eiꝰ
uenissent mũciaint ei di¬
scipulus suns damiel cui
ille cut Uade fili. et suscep¬
tis eis obsequiũ prebe sit
autem permite celum
aspice: et dimitte eos ĩpa¬
ce redire Nam faciem me¬
am pon uidebunt. Et iiĩ¬

Expanded text:
asionem beatum videbimus Arsenium. Cumque ad speluncam ejus pervenissent, nuntiavit ei discipulus suus Daniel. Cui ille ait: Vade, fili, et susceptis eis obsequium praebe; me autem permitte coelum aspicere, et dimitte eos redire; nam faciem meam non videbunt.
Abbreviated transcription (Latin):
t ubi nũciatum¬
est regi: iussit eũ
oitidi et tusit omnem sb̾¬
stanciam eius Thobias
uero cum filio suo et cũ
uxore fugiens nudus la¬
tuit: quia multi dilige¬
bant euni Post dies ue¬
ro quadraginta quinq
occiderunt regem filiz ip¬
sius: et reuersus est cho¬
bias ad domum suaim
omĩsq facultas ip̃ius re¬
stituta est ei post hec uero
cum esset dies festus dñn
et factum esset prandiũ
bonum indomo thobie:
dixit filio suo uade et ad¬
duc aliquos de tribu nr̃a
tunentes dominum: ut
epulentur nobiscum R¬

Expanded text:
t ubi nuntiatumest regi iussit eum occidi et tulit ei omnem substantiam eius Tobias vero cum filio suo et cum uxore fugiens nudus latuit quia multi diligebant eum post dies vero quadraginta et quinque occiderunt regem filii ipsius et reversus est Tobias ad domum suam omnisque facultas eius restituta est ei post haec vero cum esset dies festus Domini et factum esset prandium bonum in domo Tobiae, dixit filio suo: Vade, et adduc aliquos de tribu nostra, timentes Deum, ut epulentur nobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
um uero factus
fuisset uir accepit
uxorem annam detribu
sua genuitq filium exea:
nomen suum ĩponens il¬
cum per captiuitatem de¬
uenisset cum uxore sua
et filio incuutate inniue
cum omni tribu sua. et
ommnes ederent excibis
gentilium: iste custodi¬
iit auimam suam: et
numꝙͣ contaminatus
est mescis eorum renf¬

Expanded text:
um vero factus esset vir, accepit uxorem Annam de tribu sua, genuitque ex ea filium, nomen suum imponens ecum per captivitatem devenisset cum uxore sua, et filio in civitatem Ninivem cum omni tribu sua, cum omnes ederent ex cibis gentilium, iste custodivit animam suam et numquam contaminatus est in escis eorum. E
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qui erant incapti¬
intate: et monita salu¬
tis dabat eis C um autem
uenisset ĩ rages ciuitatẽ
medoꝵ et exhis quibus
honoratus fuerat a rege
habuisset decem teilenta
argenti et cum multa
turba generis sui gabel¬
lum egentem uideret qͥ¬
qui erat extribu eius: sb̃
strographo dedit memo

Expanded text:
ui erant in captivitate et monita salutis dabat eis cum autem venisset in Rages civitatem Medorum et ex his quibus honoratus fuerat a rege habuisset decem talenta argenti et cum multa turba generis sui Gabelum egentem videret qui erat ex tribu eius sub chirografo dedit illi
Abbreviated transcription (Latin):
ost multum uͣ¬
uero temꝑis mor¬
tuo salmanazar rege
cum regnaret senache¬
rib filiũs eius pro eo: et
filios isrł exosos hab̾et
in conspectu suo: thobi¬
as pergebat per omnẽ-
cognacionem suani
et consolabatur ess:¬
eos: diuidebatq unicui¬
q pro ut poterat de facl¬
tatibus siuis Esurienteᷤᷤ
alebat nudisq uestim̃¬
ta prebebat ex mortuis
atq occisis sepulturã
sollicitus exibebat demi¬
q cum reu̾sus esset rex
senacherib fugiens aiudeai¬
pro plaga quam circa eã¬
deus frcerat propter blas¬
phemiam suam et irat
multos occideret exfiliis
isrł: thobias sepeliebat cor¬

Expanded text:
ost multum vero temporis mortuo Salmanassar rege cum regnaret Sennacherim filius eius pro eo et filios Israhel exosos haberet in conspectu suo Tobias pergebat per omnem cognationem suam et consolabatur eos dividebatque unicuique prout poterat de facultatibunudisque vestimenta praebebat, et mortuis atque occisis sepulturam sollicitus exhibebat. Denique cum reversus esset rex Sennacherib, fugiens a Judaea plagam, quam circa eum fecerat Deus propter blasphemiam suam, et iratus multos occideret ex filiis Israel, Tobias sepeliebat cor
Abbreviated transcription (Latin):
ufficiebat nobis pauꝑ¬
tas nostra ut diuicias com¬
putaremus nũqͣm fuiss et
pecunia illa pro qua misisti
filium nostrũ Daculum se-¬
nectutis nostre u̾l Heume
fili m ut quid te misimus
regrinari lumen ocłoꝵ nr̃o¬
gum Baculum

Expanded text:
ufficiebat nobis paupertas nostra, ut divitiae computarentur. Nunquam fuisset pecunia illa pro qua emisisti filium nostrum baculum senectutis nostrae. Vers. Heu me! fili mi, ut quid te misimus peregrinari lumen oculorum nostrorum. Baculum
Abbreviated transcription (Latin):
as ex
tribu
et ci¬
te nep¬
ralun que est insupiori¬
bus galilee supra nca sõ
post iuam que ducit ad
occidentem insinistro
habens ciuitatẽ sepheth
cum captus esset. in die¬
bus salmanaz ar regis
assirioꝵ: in captiuitate
tamen positus mamne¬
ritatis non deseruit ita

Expanded text:
as ex tribu et cite Nephthali quae est in superioribus Galilaeae supra Naasson, post viam quae ducit ad occidentem, in sinistro habens civitatem Sephet cum captus esset in diebus Salmanasar regis Assyriorum, in captivitate tamen positus, viam veritatis non deseruit
Abbreviated transcription (Latin):
oppido iude egiscalis fuit.
Quo a romanis capto:
cum parentib sius thar¬
sum cilicie cõmigrauit.
A quib ob studia legis
missus ierosolimam: a
set: ab eo qd̃ eum xp̃i fida
subegerat. sortitus est no-¬
cto sibi barnaba. multis
urbibus peragratis reu̾tens
ierosolimam: a petro et ia¬
cobo et iohanne. gentium
apostolus ordinatur. R¬

Expanded text:
oppido Iudee Gistalis fuit; quo a Romanis capto, cum parentibus suis Tharsum Cilicie commigravit, a quibus ob studia legis missus Hierosolymam, a set, ab eo quod eum Christi fidei subegerat, sortitus est nocto sibi Barnaba, multis urbibus peragratis, revertensque Hierosolymam, a Petro, Jacobo et Joanne Gentium Apostolus ordinatur.
Abbreviated transcription (Latin):
mam uinctus mittitur:
et per biennium in libera
manens custodia. adu̾¬
sus iudeos. de aduentu x
cotidie disputauit. Stien¬
dum autam in prima sa¬
tisfactione nondum ne-¬
ronis imperio roborato.
nec in tanta erumpente
scelera quanta de eo nar-¬
rant hystorie. paulum a
nerone dimissum: ut e¬
uangelium xp̃i in occidẽ¬
tis quoq partib predica¬

Expanded text:
mam vinctus mittitur, et per biennium in libera manens custodia, adversum Judaeos de adventu Christi quotidie disputavit. Sciendum autem in prima satisfactione, necdum Neronis imperio roborato, nec in tanta erumpente scelera quanta de eo narrant historiae, Paulum a Nerone dimissum, ut Evangelium Christi in Occidentis quoque partibus praedica
Abbreviated transcription (Latin):
Dite surggentes in¬
giltuus oumes semper in
psaluus meditimur atq
uiribus totis dommo tant¬
mus dul citer hymno.
pio regi panter cauentes.
cum suis sanctis meream᷑
aulain ingredi celi simul
et beatam ducere uitam.
⁊estet hoc nobis deitas
beata patus ac nati pariter¬
qz sancti spiritus cuius
reloat in ommi gloria mũ

Expanded text:
te surgentes, vigilemus omnes: Semper in Psalmis meditemur, atque Nisibus totis Domino canamus Dulciter Hymnos. 2. Ut pio Regi pariter canentes, Cum suis sanctis mereamur aulam Ingredi coeli, simul et beatam Ducere vitam. 3. Praestet hoc nobis Deitas beata Patris, ac Nati, pariterque sancti Spiritus, cujus reboat in
Abbreviated transcription (Latin):
et lingua enis loquetur
uidicium x dei eius
in corde ipsirs: et nõ sup¬
plantabiuitur gressus
cuis Considerat pocca¬
tor iustum: et querit mor¬
tificare euui.umuꝰ
autem non deuunquet
eum in manibus eius.
nec dampnabit cum cũ
iudicabitur illi Expec¬
ta dominũ et custodi mã
cius: et exaltabit tent
hereditate capias terrã

Expanded text:
uetur iudicium lex Dei eius in corde ipsius et non subplantabuntur gressus eius considerat peccator iustum et quaerit mortificare eum Dominus autem non derelinquet eum in manus eius nec damnabit eum cum iudicabitur illi expecta Dominum et custodi viam eius et exaltabit te ut heredit
Abbreviated transcription (Latin):
sto: suꝑ diuitias pctõrũ
multas. Quomam
brachia peccatorum con¬
terentur: confinat ã.
iustos dominus out
dominus dies ĩmi arulatoꝵ
et hereditas torum ineter¬
num erit. Non confũ¬
dentur in tempoie malo.
et in diebus famis satu¬
rabũtur. quia peccatores
pibunt ¶imici uero
domini mox ut honorifi¬
cati fuerint et exaltati: de¬
ficientes qut̃admodum
fumus deficient. Qu¬
tuabitur peccãtor et non
soluet: iustus aut̃ mise¬
retur et tribuet ua
bencdicentes ei bercditab̾t
terram: maledicentes ei
disꝑibunt. Apud dñz
gressus hominis dinget̃.¬

Expanded text:
divitias peccatorum multas quoniam brachia peccatorum conterentur confirmat autem iustos Dominus novit Dominus dies inmaculatorum et hereditas eorum in aeternum erit non confundentur in tempore malo et in diebus famis saturabuntur quia peccatores peribunt inimici vero Domini mox honorificati fuerint et exaltati deficientes quemadmodum fumus defecerunt mutuabitur peccator et non solvet iustus autem miseretur et tribuet quia benedicentes ei hereditabunt terram maledicentes autem ei disperibunt apud Dominum gressus hominis di
Abbreviated transcription (Latin):
t tulerunt philistiĩ
archain dei: et tule¬
runt eam intemplum da¬
gon: et statuerunt eam
uixta dagon cumqz surre¬
xissent duluculo azotii al¬
tera die. ecce dagon iacebat
pronus interra ante archã
dei Et tulerunt dagon: et
restituerunt in loco suo
Rursumqz die altero con¬
surgentes mane in uene¬
runt dagon iacentem suꝑ
faciem suam interra corã
archain dei Caput autem
dagon et et due palme ma¬
nuum eius: abscise sunt
dotes dagon et omnes qui
ingrediuntur templum
euis super limen dagon ni
azoto: usq ĩhodiernũ diẽ
antem manus do
super azotios et demolitus
est eos: et percussit in secreci¬
ori parte natium azotum
et fines eius Uidentes autẽ
uiri adozoti huiscemodi
plagam dixerunt Non ma
nos it super dagon deum
nostrum et mttentes cõ¬
gregauenint omnes satra¬
pas phistinorum ad se ⁊ di¬
rerint Quid faciemus de
archa dei istl: Responder̃t
gethei Circunducatur ar¬
cha dei israel

Expanded text:
 tulerunt Philisthim arcam Dei et intulerunt eam in templum Dagon et statuerunt eam iuxta Dagon cumque surrexissent diluculo Azotii altera die ecce Dagon iacebat pronus in terram ante arcam Domini et tulerunt Dagon et restituerunt eum in loco suo rursumque mane die alio consurgentes invenerunt Dagon iacentem super faciem suam in terram coram arca Domini caput autem Dagon et duae palmae manuum eius abscisae erant dotes Dagon et omnes qui ingrediuntur templum eius super limen Dagon in Azoto usque in hodiernum diem est manus Domini super Azotios et demolitus est eos et percussit in secretiori parte natium Azotum et fines eius videntes autem viri azotii huiuscemodi plagam dixerunt non mannos et super Dagon deum nostrum et mittentes congregaverunt omnes satrapas Philisthinorum ad se et dixerunt quid faciemus de arca Dei Israhel responderuntque Getthei circumducatur arca Dei Israhel
Abbreviated transcription (Latin):
beatissimus pontifex. ob p̾¬
cedentem cõuersationem.
et boni oꝑis studiũ. mar¬
tirii condignam coronã
promeruit: pro eo ꝙ prius
iustus inuentus est et prõ¬
batus. Cuius uite mitiũ
castitas. sobrietas. elemosi¬
narum largitio. mĩa in
pauperib: pietas. morum
probitas. patientie equani¬
mitas. Qui deo acceptabi¬
ut ad celoꝵ regna consocia¬
ta militia multoꝵ marti¬
rum: acquisitione sua cũ
maxĩa beatitudĩe ꝑuei̾ret.
N urbe sua Lc̃o nĩ

Expanded text:
erius pontifex, ob praecedentem conversationem et boni operis studium martyrii condignam coronam promeruit, pro eo quod prius justus inventus est et probatus. Cujus vitae initium castitas, sobrietas eleemosynarum largitio, misericordia in pauperibus, pietas, morum probitas, patientiae aequanimitas, ac Deo ita acceptabiut ad coelorum regna, consociata militia multorum martyrum, acquisitione sua cum maxima beatitudine perveniret. In urbe sua san
Abbreviated transcription (Latin):
liberatum moralit᷑
aam ab in mũda cogita¬
cione purgatam signi fi¬
sare dixerimus consequẽt
femina febribus tenta: s
ad impium domini cura¬
ta carnem oñdit concupi¬
scencie sue fernore ꝑconti¬
nencie p̾cepta frenatam
Et rogauerũt illum ꝓea
Et stans suꝑ illam imꝑa¬
unt febri et dimisit illam
modo saluator rogatus
nuere fidelium: et ca que ip¬
si minime in se intelligũt
uel in telligenda dare. uel
ctiam non intellecta di¬
mittere Iuxta qd̃ psaln¬

Expanded text:
liberatum, moraliter animum ab immunda cogitatione purgatum significare dixerimus, consequenter femina febribus tenta, sed ad imperium Domini curata, carnem ostendit a concupiscentiae suae fervore, per continentiae praecepta frenatamEt rogaverunt illum pro ea. Et stans super illam, imperavit febri, et dimisit illam. Modo Salvator rogatus,nuere fidelium, et ea quae ipsi minime in se intelligunt et intelligenda dare vel etiam non intellecta dimittere; juxta quod Psal
Abbreviated transcription (Latin):
Qmi cloꝵ contines thro¬
nos et abissos in tueris do
rex regũ montes ponderãs
terram palmo concludens
exaudi nes nos dñe inge¬

Expanded text:
Qui coelorum contines thronos, et abyssos intueris, Domine Rex regum; montes ponderas, terram palmo concludis. Exaudi nos, Domine, in ge
Abbreviated transcription (Latin):
Et persecuti sũnt eos
quo uematur gazera et
tubis cecinerunt post eos
cum significacionibus
t exierunt de om̃ib
casfessis indee incircuitu:
et uentillabant cornib¬
eorum et conu̾tebantur
iterum ad cos et cecider̃t
omnes gladio: et non ẽ
relictus ex eis nec unus
t acceꝑunt spolia coꝵ
et predam et caput nicha¬
noris amputauerunt
et dexteram eus quam
extenderat suꝑbe: et attu¬
lerunt et suspenderunt
contra ibrli Et letatꝰ
est populus ualde: et ege¬
runt diem illam inleti¬
cia magna et constituit
agi omiubz anns diem
istam tertia decima die
mensis adar et si luit ter¬
ra uida: dies paucos dĩ

Expanded text:
et persecuti sunt eos et persecuti sunt eos equo veniatur Gazera et tubis cecinerunt post eos cum significationibus et exierunt de omnibus castellis Iudae in circuitu et ventilabant eos cornibus et convertebantur iterum ad eos et ceciderunt omnes gladio et non est relictus ex eis nec unus et acceperunt spolia eorum et praedam et caput Nicanoris amputaverunt et dexteram eius quam extenderat superbe et adtulerunt et suspenderunt contra Hierusalem et laetatus est populus valde et egerunt diem illam in laetitia magna et constituit agi omnibus annis diem istam tertiadecima die mensis adar et siluit terra Iuda dies paucos et
Abbreviated transcription (Latin):
ł exiit cum ira ma¬
gna Et intrauer̃t
lacerdotes et steterunt añ
faciem altaris templi: et
flentes dixerunt Tu ele¬
gisti donũ istam domine
ad in nocandum nomẽ
domus oonis et obsetra¬
cionis populo tus Lãs
uindictam in homine
dent gladio snemento
blaphemias eoꝵ: et ne de¬
deris eis ut ꝑmaneant
Et exiit nichanor ab
ihrlm et castra applicuit
ad bethoron: et occurrit ci
exertitus syrie et indas
applicuit in adarsa cũ
tribus milibus uiris Et
orauit iudas et dixit Qͥ
nussi erant a rege sẽna¬
cherib domine qui bla-¬
phemauerunt te: exiit
angelus et percussit ex eis
cẽtũ et octoguita quĩis
citum istum in conspet¬
tu nostro hodie: et stiant
ceteri quia malc lotutꝰ
est suꝑ sc̃a tua. et iudica
illum scõm maliciam
illui. Et cõmiscrunt
exertitus prelium tertia¬
decima dic mensis adar
et contrita sunt castra ni¬
chanoris: et cecidit ip̃e pͥmꝰ
mprelio Ut uidit autẽ
exertitus eius quia ceci¬
dit nichanor: proiecerũt
arma sua et fugerunt

Expanded text:
 exiit cum ira mgna et intraverunt sacerdotes et steterunt ante faciem altaris et templi et flentes dixerunt tu elegisti domum istam Domine ad invocandum nomen ionis et obsecrationis populo tuo fac vindictam in homine dant gladio memento blasphemias eorum et ne dederis eis ut permaneant et exiit Nicanor ab Hierusalem et castra adplicuit ad Bethoron et occurrit illi exercitus Syriae et Iudas adplicuit in Adarsa cum tribus milibus viris et oravit Iudas et dixit qui missi erant a rege Sennacherib Domine qui blasphemaverunt te exiit angelus et percussit ex eis centum octoginta quinque citum istum in conspectu nostro hodie et sciant ceteri quia male locutus est super sancta tua et iudica illum secundum malitiam illius et commiserunt exercitus proelium tertiadecima die mensis adar et contrita sunt castra Nicanoris et cecidit ipse primus in proelio ut vidit autem exercitus eius quia cecidit Nicanor proiecerunt arma sua et fugerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Omnemq substanciamn suã
tripharie diuidebant. unam
partem templo et templi-
seruitoribus ĩpendebant:
aliam pro egenis et paupi¬
bus erogabant Terciam
sibi et familie sue usibus
refuabant Et ita ꝑ annoᷤ
iuginiti prolem ex conu¬
gio non habentes. uouer̃t¬

Expanded text:
omnem substantiam suam trifariam diviserunt. Unam partem Templo et Templi servitoribus impendebant; aliam peregrinis et pauperibus erogabant; tertiam sibi et sue familie usibus reseruabant et ita per annos uiginti prolem ex coniugio non habentes uouer
Abbreviated transcription (Latin):
prepudore domum non
pastores suos: cum ibi aliꝙ̃¬
dui fuisset quadam die ei
soli angl̾s din cũ magna
claritate. apparuit dicens

Expanded text:
pre pudore domum redipastores suos cum ibi aliquandiu fuisset quadam die ei soli angelus cum magna claritate apparuit;
Abbreviated transcription (Latin):
ogitanti michi
de marie penitencia: fle¬
re magis libet qm aliqͥd
dicere Euus enim uel
saxeum pectus illecuiꝰ
pectatricis lacrime ad ex¬
emplum penitendi nõ
emoliant Considerauit
namq quid fecit: et no¬
luit moderari quid face¬
ret Super comiuãtes
ingressa est ita non ius¬
sauenit. inter epulas
lacrunas obtulit disci¬
te quo dolore ardet: que
flere et interepulas nõ
erbescit.

Expanded text:
ogitanti mihi de Mariae poenitentia, flere magis libet quam aliquid dicere. Cujus enim vel saxeum pectus illae hujus peccatricis lacrymae ad exemplum poenitendi non emolliant? Consideravit namque quid fecit, et noluit moderari quid faceret. Super convivantes ingressa est, non jussa venit, inter epulas lacrymas obtulit. Discite quo dolore ardet, quae flere et inter epulas non erubescit.
Abbreviated transcription (Latin):
deum solum qui regnat
udiens hec asta¬
sius: iussit eum
fustib cedi. postea uero:
ser homo. utquid tam su¬
perbus et rebellis existis:
Uis perire. sicut probasti¬
tuum perisse germanum:
prothasius dixit. Non ti-¬
attendo. Incredulitas enĩ
que in tus sensibz regnat.
non te permittit uidere qd̃
dei est. Uinde et ego mise-¬
reor tui: quia nescis quid
facis. Age ergo quod cepi-¬
sti: ut michi possit cum
meo fratre hodie benigni
capite cedi. Quod cum fa-¬
mine philippus cum filio

Expanded text:
Deum solum qui regnat Deum solum qui regnat udiens haec Astasius, jussit eum fustibus caedi. Postea vero ser, ut quid tam superbus et tam rebellis existis? vis perire, sicut tuum probasti perire germanum? Protasius dixit: Non tiattendo: incredulitas enim, quae in tuis sensibus regnat, non te permittit videre quod Dei est. Nam et Domireor; quia nescis quid facias. Age ergo quod coepisti, ut mihi possit cum meo fratre Gervasio hodie benignitcapite caedi. Quod cum fa Philippus abstuli cum filio
Abbreviated transcription (Latin):
udiens hec astasi¬
us comes: iussit
cos teneri. et ad se adduci.
Quibus et dixit. Hortor
nostroꝵ miuria temperã¬
tes. ad immolandum eis
deuoto studio insiste pro¬
peretis: ne expeditio mea
maniter celebretur. Gerua-
sius dixit. Uictoriam de
celo debes a deo omnipotẽ
ti require: non de simula¬
uanis. que cculos habent
sme lumine. aures sine
auditu. nares sine odoratu.
os sine sermone. manus
sine tactu. pedes sine gres¬
su. uentrem absqz interio¬
ribus probantur habere:
et sine flatu ẽẽ noscũtur.¬
indignatus co¬
mes astasius: iussit eũ
taidiu plumbatis cedi¬
tundi. ꝙͣdiu exalaret spi¬
ritum. Quo amoto: ius¬
sit sibi astare sanctũ pro¬
thasium. Cui et dixit. Mi¬
ser. uel tu uiu̾e stude: et
sicut et frater tuus. Cui¬
sanctus prothasius respõ-
dit. Quis est miser. ego
qui te non timeo. an tu
qui me timere probaris.
Comes dixit. Egote quo
sacrificandum compellis.
Ego autem nou timens¬
te contempno minas tu¬
uelut stercora computãs:

Expanded text:
udiens haec Astasius comes jussit eos teneri, et ad se adduci. Quibus dixit: Hortor nostrorum injurias temperantes, ad immolandum eis devoti studeatis insistere; ut expeditio mea gnaviter celebretur. Beatus Gervasius dixit: Victoriam de coelo debes ab omnipotente Deo requirere, non de simulavanis, quae oculos habent sine lumine, aures sine auditu, nares sine odoratu, os sine sermone, manus sine tactu, pedes sine gressu, et ventrem absque interioribus probantur habere, et sine flatu esse noscuntur.ndignatus comes Astasius jussit eum tamdiu plumbatis tundi, quamdiu exhalaret spiritum. 16. Quo amoto, jussit sibi astare Protasium, cui dixit: Miser, vel tu vivere stude, et sicut et frater tuus. Cui Protasius respondens, ait: Quis est miser, ego qui non timeo, an tu qui me timere probaris? Comes dixit: Ego te, quomsacrificium non compelleres. Ego autem te non timens contemno minas tuquasi stercora computans,
Abbreviated transcription (Latin):
ueniente igitur comite a¬
stasio qui proficiscebatur
ad bellum quod a marco
fuerat excitatum: occurre¬
runt ei temploꝵ cultores
cum sacerdotibz suis dicẽ¬
tes. Si us letus ad augu¬
stos nostros reu̾ti. et uictor
menter enim dii nostri de
eoꝵ contemptu cõmoti:¬

Expanded text:
veniente comite Astasio, qui proficiscebatur ad bellum, quod a Marcomanis fuerat excitatum, occurrerunt ei templorum cultores cum sacerdotibus suis, dicentes: Si vis laetus ad Augustos nostros reverti et victor,mpelle; vehementer enim dii nostri de eorum contemptu commoti
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc precepit eos omnes igne
cremari. at illi timentes tradi¬
derunt iudam alla. a helena
sancta dixit ad iudam. imple
desiderium meum et uiue suꝑ
terram. ut ostendas michi qui
iudas. deus deus meus ostende
michi lignum sancte crucis
alła. ã Cum orasset iudas
commotus est locus ille in-
quo sancta crux iacebat alla¬

Expanded text:
Tunc praecepit omnes igne cremari; at illi tenentes tradiderunt Judam. Ant. Helena sancta dixit ad Judam: Comple desiderium meum, et vive super terram, ut ostendas mihi superJudas, Deus Deus meus, ostende mihi lignum sanctae crucis, alleluia. Ant. Cum orasset Judas, commotus est lacus ille, in quo sancta crux jacebat, all
Abbreviated transcription (Latin):
elena constantini
mater. femina i¬
comparabili fi de. religiõe
animi ac magnificentia
nita uisionib. ierosolia
petit: atq ibi locum in quo
sacrosanctum corpus xp̃i
patibulo affixum pepende¬
rat. ab incolis requint. Qͥ
idarco ad inueniendum
difficilis erat: ꝙ ab antiqͥs
persecutorib simulacrum
in eo fuerat uenis defixũ.
ut si quis xp̃ianoꝵ in loco
illo xp̃m adorare uoluiss:
uenerem iuuderetur adorare.
Et ob hoc infrequens et pe¬
ne obliuioni datus fũat
locus. Sed cum ut supradi¬
ximus religiosa femina
properasset ad locum cele¬
sti indicio designatum: cũ¬
cta ex eo prophana depellẽs.¬
altum purgatis ruderib.
tres confuso ordine reperit
cruces. Sed obturbabat re¬
perti mun̾us leticiam: uni¬
uscuiusq crucis. indiscre¬
ta proprietas. L Dulce

Expanded text:
elena Constantini mater, femina incomparabilis fide, religione animi ac magnificentia nita visionibus Hierosolymam petit, atque ibi locum, in quo sacrosanctum corpus Christi patibulo affixum pependerat, ab incolis perquirit. Qui idcirco ad inveniendum difficilis erat, quod ab antiquis persecutoribus simulacrum in eo Veneris fuerat defixum, ut si quis Christianorum in loco Christum adorare voluisset, Venerem videretur adorare: et ob hoc infrequens et pene oblivioni datus fuerat locus. Sed cum, ut supra diximus, religiosa femina properasset ad locum coelesti judicio designatum, cuncta ex eo profana et pollaltum purgatis ruderibus, tres confuso ordine reperit cruces. Sed obturbabat reperti muneris laetitiam uniuscujusque crucis indiscreta proprietas. Ade
Abbreviated transcription (Latin):
cum reginia parit̾
et populis ad eam que decũ¬
bebat: defixis genibz. huuis
genitum filium tuum sa¬
sutem gerieri humano per
passionem crucis conferre
dignatus es. et nunc in no¬
uissimis temporibz aspira¬
sti in corde ancille tue perqͥ¬
rere lignum beatũ in quo
salus nostra pependit: ostẽ¬
de euidenter ex his tribus q̃
crux fuerit ad dñicam glo¬
riam. uel que extiterit ad
seruile supplicium: ut hec
mulier que semiuiua decũ¬
bit. statim ut eam lignũ
salutare contigerit. a mor¬
tis i anus reuccetur ad u¬
tam. Et cum hec dixisset:
adhibuit primo unam
ex tribus. et nichil profecit.
Adhibuit secundam: nec
sic quidem aliquid actum
ciam. repente apertis oculis
mulier consurrexit: et sta¬
bilitate uirium recepta. a¬
lacrior multoꝙͣ cum sana
fuerat. tota domo discurrẽ.
et magnificare domini po¬
tentiam cepit. Sed et iuue

Expanded text:
cum regina pariter et populis ad eam, quae decumbebat, defixis genibus hujuscgenitum Filium tuum salutem generi humano per passiondignatus es; et nunc in novissimis temporibus aspirasti in corde ancillae tuae perquirere lignum beatum, in quo salus nostra pependit; ostende evidenter ex his tribus quae crux fuerit ad Dominicam gloriam, vel quae exstiterint ad servile supplicium, ut haec mulier quae semiviva decumbit, statim ut eam lignum salutare contigerit, a mortis januis revocetur ad vitam. Et cum haec dixisset, adhibuit primo unam ex tribus, et nihil profuit, adhibuit secundam, et nec sic quidem aliquid actum ovit, repente adapertis oculis mulier consurrexit, et stabilitate virium recepta, alacrior multo quam cum sana esset, tota domo discurrere et magnificare Domini potentiam coepit. Sic evide
Abbreviated transcription (Latin):
qui grecis et latinis atq
hebraicis litteris. a pilato
fuerat conscriptus: sed nec
ip̃e satis euidenter dñici
prodebat signa patibuli.
Hinc iam humane am¬
biguitatis incertum: di¬
uinũ flagitat testimoni¬
um. Accidit in eadem ur¬
be primariam quandam
loci illius feminam. graui
egritudine confectam: se¬
minecem iacere. Machariꝰ
per idem tempus ecclesie
illius epũs erat. Is ubi cũ¬
ctantem reginam atq õs
pariter qui aderant uidit:
afferte huc inquit totas q̃
reperte sunt cruces. et que sit
nobis adapenet deus. R¬

Expanded text:
qui Graecis, et Latinis, atque Hebraicis litteris a Pilato fuerat conscriptus: sed nec ipse satis evidenter dominici prodebat signa patibuli. Hinc jam humanae ambiguitatis incertum, divinum flagitat testimonium. Accidit in eadem urbe primariam quandam loci illius foeminam gravi aegritudine confectam, seminecem jacere. Macarius per idem tempus Ecclesiae illius Episcopus erat. Is ubi cunctantem reginam atque omnes pariter qui aderant, videt: Adferte inquit huc totas, quae repertae sunt cruces, et quae sitnobis adaperiet Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
benedicat nos deus id est
nitatem eiusdem trintatiᷤ
insinuans addidit: et me¬
tuant euni om̃s fines ter¬
re Quod enun non cos sed
cum subdidit: unum qd̃
ter dixerat intimnauit unũ¬

Expanded text:
benedicat nos Deus, id est nitatem ejusdem Trinitatis insinuans, addidit: Et metuant eum omnes fines terrae. Qui enim non eos, sed eum subdidit, unum tria quae dixerat intimavit
Abbreviated transcription (Latin):
iulianus dixit. putatis
ꝙ uos martires sibi faciãt
xp̃iam: Si quod dico non
feceritis. puniam uos non
ut martires: s quasi pu¬
bli cos hostes. RͣLie est¬

Expanded text:
Iulianus dixit: «Putatis quod uos martyres sibi faciant christiani? Si quod dico non feceritis puniam uos non ut martyres, sed ut publicos hostes». Cum e
Abbreviated transcription (Latin):
sanctoꝵ iohãnis
et pauli fratrum celebrat᷑:
quoꝵ primus prepositus.
ꝑscd̃us fuit primicerius con¬
stancie uirgnnuis filie con¬

Expanded text:
sanctorm Joannis et Pauli fratrum natale. Quorum primus praepositus, secundus fuit primicerius Constantiae virginis, filiae Con
Abbreviated transcription (Latin):
precide̾t: et non modogeni
et cohabitatioĩs humane
contubernia respuit. ⁊ pre
feruore spũs. ferarum se
lustris ĩmersit. Inter
purpuratos etiam marti¬
rum choros. iohẽs in ma¬
gisterii cathedra presidet:
quia pro testimonio uer¬
tatis. stremius bellator occu¬
buit. omnũ q̃z pro xp̃o cer¬
tantium dux factus: ue-¬
xillum triumphale mar
quia nulla sibi uirtus de¬
fuit sanctitatis. ĩmo tanto
quanto auctori omniũ
appropinquat. eu autem.

Expanded text:
praecideret, et non modo genit cohabitationis humanae contubernia respuit, et prae fervore spiritus ferarum se lustris immersit. Inter purpuratos etiam martyrum choros B. Joannes in magisterii cathedra praesidet, quia pro testimonio veritatis strenuus bellator occubuit, omniumque pro Christo certantium dux factus, vexillum triumphale martquia nulla sibi virtus defuit sanctitatis: imo tanto quanto auctori omnium appropinquat. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
nẽm. felix partus: quem
illa lux excipit. que illu¬
minat omnem hominẽ
uaentem in hũc mũdũ.
M
limes est meritox.
Quantũcunq enĩ apłici
senatus excellat auctori¬
tas. ꝙͣtunicũq ue patri¬
archarum fides in diuĩa
agnitione proficiat. uel
letur triumphantiũ glia
martirũ. quantũutis ef¬
floreat uernans pudicici¬
a uirginũ. uel in uerbis
uite se exerreat lingua do-¬
ctorunt: citra metam io-¬
hannis om̃ia cohibent᷑.
greditur Huius incõm¬
parabilis uite seriem. nõ
hystoriographus qͥspiã
post eius obitum texuit:
sz archangelus ille qui¬
huius oꝑa mirãda narra
hominis: s ex ore ip̃ius di
dicimus ueritatis. Et ille
a cunctis celestibz ac t̾renis
laudatur et benedicitur cre¬
aturis. Au illo deniq ũ¬
bo. iohannis sũt depromp¬
ta preconia: per quod fun-¬
data est arida. et mouẽtur
la. Enĩuero quante ma¬
gnificentie est ab illo me¬
reri gloriam laudis. apd̃
quem sũma felicitas est

Expanded text:
nem. Felix partus, quem nem. Felix partus, quem illa lux excipit quae illuminat omnem hominem venientem 555 in hunc mundum.m limes est meritorum. Quantumcunque enim apostolici senatus excellat auctoritas, quantumcunque vel patriarcharum fides in divina agnitione proficiat, vel letur triumphantium gloria martyrum, quamtumvis effloreat vernans pudicitia virginum, vel in verbis vitae se exerceat lingua doctorum, citra metam Joannis omnia cohibentur, rogreditur. Cujus incomparabilis vitae seriem non historiographus quispiam post ejus obitum texuit, sed archangelus ille hujus opera miranda narrahominis, sed ex ore ipsius summae didicimus Veritatis. Et ille a cunctis coelestibus ac terrenis laudatur et benedicitur creaturis. Ab illo denique verbo Joannis sunt deprompta praeconia, per quod fundata est arida, moventur ta. Enimvero quantae magnificentiae est ab illo mereri gloriam laudis, apud quem summa felicitas est
Abbreviated transcription (Latin):
tes nostras eo clanus splẽ¬
dore quodam noue lucis
ortum ut recolamus in¬
uitat. Cui enim meditãti
natiuitatem iohis. non
mox occurrit natiuitas .xͣ:
presertim cum nascendi
iohannem de pr̃e sene ⁊ ste¬
rili matre. nulla extiterit
causa alia. nisi ut mira¬
biliter natus precedẽt sin¬
gulariter nasciturum: a¬
micus uidelicet sponsum.
famulus dnm̾i. uox uer-¬
bum. lucerna solem. preco
iudicem. saluatus precur¬
reret saluatorem. Sreces
cum necdum posset hõib
tentem in ut̃o uirginis
re iohannem ante legalis
mandati quodcũq reme¬
dium. spiritus sanctus ĩ¬
ne conditionis ordinem:
electio diuina prouexit.
ohanni etiam tanti
honoris collata est gloria.
ut natiuitati eius ip̃a dei
genitrix interesset:eius q
principiũ. latens in ut̾o.
mundi conditor sua pre¬
sentia dedicaret. Nolebat
discedẽ. donec grandeue pu¬
erpere ministeriũ sedulita¬
tis impendẽt. et que gesta-¬
bat in aula sui corporis
regem: cern̾et anteire preco-¬

Expanded text:
tes nostras eo clarius splendore quodam novae lucis ortum ut recolamus, invitat. Cui enim meditanti nativitatem Joannis non mox occurrit nativitas Christi? praesertim cum nascendi Joannem de patre sene et sterili matre nulla alia exstiterit causa, nisi ut mirabiliter natus praecederet singulariter nasciturum: amicus videlicet Sponsum, famulus Dominum, vox Verbum, lucerna Solem, praeco Judicem, salvatus praecurreret Salvatorem. Tescum necdum posset hominibus tentem in utero virginis  Joannem ante legalis mandati quodcunque remedium spiritus sanctus imnae conditionis ordinem electio divina provexit. Cui etiam tanti honoris collata est gloria, ut nativitati ejus ipsa Dei Genitrix interesset, ejusque principium latens in utero mundi Conditor sua praesentia dedicaret. Testdere, donec grandaevae puerperae ministerium sedulitatis impenderet, et quae gestabat in aula sui corporis regem, cerneret anteire praeco
Abbreviated transcription (Latin):
qui et a prophetis ante p̃¬
dictus. et ab eodem quo do¬
minus angelo nũciatus:
ip̃ius etiam insuper testi¬
monio ueritatis extint¬

Expanded text:
 et a prophetis ante praedictus, et ab eodem, quo Dominus, angelo nuntiatus: ipsius insuper testimonio Veritatis i
Abbreviated transcription (Latin):
bnum in radice dilettiois
Quailiter ista dilemo sit
tenenda: ipse insinuat qui
impleusq scriptuit sut sen¬
tentiis et amitos iubet uili
per affatum cognationis it
canis. Quibus tamen satra¬

Expanded text:
radice dilectionis. Qualiter autem ista dilectio tenenda sit, ipse insinuat, qui in plerisque Scripturae suae sententiis et amicos jubet diligper affectum cognationis et carnis, quibus tamen
Abbreviated transcription (Latin):
teruat a morte a ĩas
eorum: et alat eos in fame
ma nostra sustinet
tor noster est Quia in
co lctabitur cor nostrum
et in nomine sancto eius
spanimus. Iat miseri¬
cordia tua domine suꝑ no᷑.
quemadinodum speraiumꝰ
in te¬

Expanded text:
eruat a morte animas eorum et alat eos in fame anima nostra sustinet tor noster est quia in eo laetabitur cor nostrum et in nomine sancto eius speravimus fiat misericordia tua Domine super nos quemadmodum speravimus in t
Abbreviated transcription (Latin):
Benedictus dñs filius dei
ita iundisti. et deus tibi re¬
uelauit: oportet me ĩde
transferre beatum stepha¬
nuni primũ martirem
et archidiaconũ dm̃ nr̃i

Expanded text:
Deus Filius Dei et audisti, et Deus tibi revelavit, oportet me inde transferre beatum Stephanum primum martyrem et archidiaconum Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ñs breuiter prelibatiᷤᷤ¬
ad ip̃ius fidei constã¬
ciams atqz feruentissime di¬
lectioiis ardorem. nec non
et que inpassione dñi sp̃ałr
ac familianter per egit. cũ¬
ctis admiranda ĩmo ma¬
gis muttanda mortalib
ꝑuemendum est Hec sancta
postqͣm indit eũ cõprehen¬
sum. ligatum. flagellatũ.
delusum. ad ultimũ prosa¬
ce positum. discipłis etĩam
qui prius dicebãt eamus
et morianur cũ illo. terga
sit: quia quem arcius ac¬

Expanded text:
s breuiter prælibatisad ipsius fidei constantiam atque feruentissimæ dilectionis ardorem, nec non & quod in passione Domini specialiter ac familiariter peregerit; cunctis admirandum, imo magis imitandum mortalibus, perueniendum est. Nam hæc sancta postquam vidit eum comprehensum, ligatum, flagellatum, delusum, ad vltimum pro sace positum. Discipulos etiam qui prius dicebant. Eamus & nos, & moriamur cum ipso, terga sit, quia quæ arctius
Abbreviated transcription (Latin):
ox deuide compũ¬
ctionis fletibus.¬
pedes sui plasmatoris ce
pit rigare capillisq sue
deuocionis tergere. et in¬
desmenter ocl̾is uere hu¬
nulitatis confouere: at
mũdissimo sc̃e dilectioĩs
unguento ꝑungere Que
misit: sed ꝑexterioris ob¬
sequii beneficia. sue com¬
punctionis flãmam. ac
dileccoĩs feruorem ĩtuna¬
uit Ac si ip̃is loqueretur
uerbis dicens odñe ihũ
ih̾u clementissime. tu qͥ
oĩci scis. et cordum insp ͤ¬
tor es uerus. qui non ius
mortem pcforis: sedut ma¬
gis conu̾tatur et iiuat: tu
ip̃e intelligis quid meidepo¬
scant singultus. quid la¬
crune ab imo eructe flagi¬
tent. quid meus amarus
exoret gemitus Rnsor¬

Expanded text:
ox denique compūctionis fletibus, sui Plasmatoris pedes cœpit rigare, capillisque suæ deuotionis tergere, ac indesinenter osculis veræ humilitatis confouere, ac mundissimo suæ dilectionis vnguento perungere. Quæ sed per exterioris obsequii beneficia, suae compunctionis flammam ac dilectionis fervorem intimans, ac si ipsis loqueretur verbis, dicens: O Domine Jesu clementissime, qui omnia scis et cordium inspector es verus, qui non vis mortem peccatorum, sed magis ut convertantur et vivant, tu ipse intelligis quid mei deposcant singultus, quid lacrymae ab imo erutae flagitent, quid meus amarus exoret gemitus
Abbreviated transcription (Latin):
S quia meam ab annis
prioribus contaminau
uitam ad te dnĩm meũ.
qui es uita eterna confu¬
gio. ut male perditam
restituas uitam et me de
baratri faucibus clementͤ
eripias. misericorditer libe¬
res. potent̾ abstrahas qui
solus laborem et dolorem
consideras. Quid igitur
dilectionis consecuta sit
ip̃e dñs manifestat: qui
symoni ĩdignanti cur ad
ei pct̃a multa. qm̃ dilexit
multum Tu auteni R¬

Expanded text:
Sed quia meam ab annis prioribus contaminavi vitam, ad te Dominum meum qui es vita aeterna confugio, ut male perditam restituas vitam, et me de barathri faucibus clementer eripias, misericorditer liberes, potenter abstrahas, qui solus laborem et dolorem consideras. Quid vero professione consecuta sit; ipse Dominus manifestat, qui Simoni indignanti cur ad ei peccata multa, quia dilexit multum . Quae
Abbreviated transcription (Latin):
res existat in istius com¬
probat᷑ perfectione: que ñ
solum sui crinũs prome¬
ruit ablutionem: sed apo¬
stoloꝵ consors effecta. illis
destinata est dñice resurrec¬
tiomis nũcia Hec autẽ post
modum diuino afflata
sp̃u mentisq intuitum
in se se reuerberans. ac pri¬
stine uite det̾menta ñ susti¬
nens. ut cõꝑit dñm et cre¬
atorem tocius humani
generis in domũ uenisse
conditoris diffidens clem̃¬
cia p̾ciosissimo accepto in¬
corruens ante clemencie dõ
uestigia. amaritudinem¬
qz cordis per uberem lacrĩa¬
run fontem exagerans Re¬

Expanded text:
res extiterit Deus, istius comprobat perfectio, quæ non solum criminis promeruit ablutionem, sed Apostolorum consors effecta, illis donata est Dominicæ Resurrectionis nuncia. Hęc autem diuino postmodum afflata spiritu, mētisque intuitum in se reuerberans, ac pristinæ vitę detrimenta nō sustinens, vt comperit Dominum & creatorem totius humani generis, in domum venisse Conditoris diffidens clementia, pretiosissimo accepto uncorruens ante clementia Domini vestigia, amaritudinemque cordis, per uberem lacrymarum exaggerans
Abbreviated transcription (Latin):
et est illa mulier
de qua lucas scribit
euangelista. quia erat q̃¬
dam mulier incuutate
peccatrix. sed quia dilexit
multum: dimissa sunt
ei pecceita multa. Et deq̃
marcus ait Surgens aut̃
ih̾us mane una sabbati:
apparuit pͥ mo marie ma¬
gdale de q̃ eiecerat septem
demonia Sed quantũ

Expanded text:
ec est enim mulier de qua scribit Lucas evangelista: Quia erat quaedam mulier in civitate peccatrix, quae quia dilexit multum, dimissa sunt ei peccata multa . Et de qua Marcus ait: Surgens autem Jesus mane prima Sabbati, apparuit primo Mariae Magdalenae, de qua ejecerat septem daemonia. . Qua
Abbreviated transcription (Latin):
morsibus lacerabat inssit
eam solui et cum nini-¬
auderent dixit Ego demo
mum qd̃ in es erat iam
ligatum teneo et uos ti¬
metis: Et statim soluta

Expanded text:
morsibus laniabat, iussit eam solui. Et cum minitangere, dixit eis: «Ego demonem qui in ea erat iam uictum teneo et uos timetis?». Et statim soluta
Abbreviated transcription (Latin):
demoniacus clamabat¬
dicens Apostole de bartho¬
lomee incendunt me oro¬
nes tue Cui aplus Omu¬
tesce: et exi abeo et statĩ
liberatus est Quod audi¬
lunaticam. misit ad apo

Expanded text:
demoniacus exclamauit: «Apostole dei Bartholomee, incendunt me orationes tue». Cui apostolus: «Obmutesce et exi ab eo». Et statim sanatus est. Quod audilunaticam misit
Abbreviated transcription (Latin):
quis est iste bartho
gna eius ut possimus eũ¬
capitis et crispo caro candi¬
da ocłi grandes. nares eq̃
pitis barba prolixa habenᷤ
lobio albo et clauato pur¬
pura indiitur palio albo¬

Expanded text:
quis esset iste Bartholgnum ut possimus eucapitis et crispi, caro candida, oculi grandes, nares aequpitis, barba prolixa habens lobio albo clavato purpura, induitur pallio albo
Abbreviated transcription (Latin):
uod atestante ar¬
changelo ꝙͣius ne¬
mosana mente discredat
tamen si quis ad huc pio
desiderio querat arguniẽ¬
ta urtutum exuerbis et
factis eius que scuiptura
cõmemorat: tanto sibi
facilius occurrent: quã¬
to ip̃e incredendo fidelior
erit Sunt autẽ exhis q̃dã
omni fere xpistiano per¬
ius enim est qui cũ¬
iocunda ãmiracõe
non speculetur ip̃ius ma¬
ture adolescentis fortitu¬
dinem prudenciamq ac
fidem incolloquio ange¬
lico ubitam constanter
eloquitur tam prudent̾
interrogat. tam facile
credit Quis non uideat
ac uidendo miretur iusti¬
ciam eius quia sic uniu̾¬
sa p̾cepta diuine legis sa¬
cagebat implere ut nec
dam in expleta reliq̃ret
erbi gr̃a postł u¬
partum eĩ purifi¬
cacione legali quam age¬
bat. non egebat: que iuꝵ
incõcipiendo non noue¬
rat de temperãcia quoq
ip̃ius suꝑius dictum ẽ
que deo uirginitatis lili¬
um inhumilitatis ual¬

Expanded text:
uod, attestante archangelo, quamvis nemo sana mente discredat, tamen si quis adhuc pio desiderio quaerat argumenta virtutum ex verbis et factis ejus quae Scriptura commemorat, tanto sibi facilius occurrent, quanto ipse in quaerendo fidelior erit. Sunt autem ex eis quaedam omni fere Christiano pers enim est qui cujucunda admiratione non speculetur ipsius maturae adolescentis fortitudinem, et prudentiam, et fidem in colloquio angelico, ubi tam constanter eloquitur, tam prudenter interrogat, tam facile credit? Quis enim non videat ac videndo miretur justitiam ejus, qua sic universa praecepta divinae legis satagebat implere, ut nec inexpleta relinqueret? Verbi gratia: post partum enim purificatione legali quam agebat, non egebat, quia virum in concipiendo non noverat. De temperantia quoque ipsius superius dictum est, quae Deo virginitatis lilium in humilitatis val
Abbreviated transcription (Latin):
oc est emm confiten: di¬
cere quod habes incorde. Si
autem aliud habes incorde.
et aliuid dicis: loqueris non
confiteris Cum autem in
xpistum corde credatur. qd̃
cogi indetur Quomodo istã
soluius questionem. ne¬
mo uenit ad me nisi pat̾ qͥ
misit metraxerit eum: Si
trahitur aliqͥs: in uitus ue¬
nit Si in uitus nenit. nõ
credit Si non credit nec
uenit Non enim ad xp̃z
ambulando currimus lz
credendo Nec motu corpis:
sed nolũtate cordis accedi

Expanded text:
oc est enim confiteri, dicere quod habes in corde: si autem aliud in corde habes, aliud dicis; loqueris, non confiteris. Cum ergo in Christum corde credatur, quodcogi videtur; quomodo istam solvimus quaestionem, Nemo venit ad me nisi Pater qui misit me, traxerit eum? 3. Si trahitur, ait aliquis, invitus venit. Si invitus venit, nec credit; si non credit, nec venit. Non enim ad Christum ambulando currimus, sed credendo: nec motu corporis, sed voluntate cordis accedi
Abbreviated transcription (Latin):
diculas contra in sontẽ
frustra degluciamus eũ
sicut infernus iuuentem
et in tegrum quasi descen¬
dentem in lacum omnei
preciosam substanciam
repiemus implebimus
domos nostras spoliis. sor¬
tem nutte nobiscum. mͣt¬
supuim unũ sit om̃ĩum
de sede magnitudis tue ut
metum sit et mecum laboret
ut sciam quid acceptum sit
coram te ouuni tempor

Expanded text:
ulas contra insontem frustra degluttiamus eum sicut infernus viventem et integrum quasi descendentem in lacum omnem pretiosam substantiam repperiemus implebimus domos nostras spoliis sortem mitte nobiscum marsuppium unum sit omnium de sede magnitudinis tuae, ut mecum sit, et mecum laboret, ut sciam quid acceptum sit coram te omni tempor
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃ fuum a scinittis eoꝵ
pedes enim illoꝵ ad ma¬
lum currunt. et festinant
ut effundant sanguinem
ffrustra autem iacitur re¬
te: ante ocłos pennatorũ
Ipsi quoqz contra sangui¬
nem suum insidiantur
et moliuntur fraudes cõ¬
tra anmas suas Sic se¬
mite omis iniqui: am¬
mas possidencium rapiũt
omine pater et dens nite
mee ne delinquas me incogita¬
tu maligno extollenciam ocu¬
loꝵ meorum ne dederis michi ⁊
desiderium malignũ auerte
ame domne au ferame con¬
cupiscenciam Et aĩo irreue¬
renti et infrumito ne tradas

Expanded text:
 tuum a semitis eorum pedes enim illorum ad malum currunt et festinant ut effundant sanguinem frustra autem iacitur rete ante oculos pinnatorum ipsique contra sanguinem suum insidiantur et moliuntur fraudes contra animas suas sic semitae omnis avari animas possidentium rapiunts vitae meae, ne derelinquas me in cogitatu maligno, extollentiam oculorum meorum ne dederis mihi, et desiderium malignum averte a me, Domine; aufer a me concupiscentiam, et animo irreverenti et infrunito  al.,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc super celum Illꝰ
celr hoc diũ celoꝵ Illud sor¬
rupciomi ob noxium: si mn
diem alterum seruaretur
boc alienum ab omni cor¬
ruptione Quicunq reli¬
gio se gustanit: corruptio¬
nem sentire non poterit
Alis aqua de petra fluxit:
tibi sangus ex xpisto illos
ad horam saciauit aqua:
te sangius diluit meternũ
tu cum biberis sitire non po
teris et illud mumbra: hoc
inueritate S illud quod
miraris umbra est: qnͣtum
umbrã miraris: Audi qr
umbra est. que apud pr̃es
facta est Bibebant autem
te eos petra. Petra autem
erat xpistus Sz non in
pluribus eorum: cõplacitũ
est deo Nam prostrati sunt
indeserto: hec autem frt̃a¬

Expanded text:
c supra coelum . Illud coeli, hoc Domini coelorum. Illud corruptioni obnoxium, si in diem alterum servaretur; hoc alienum ab omni corruptione. Quod quicunque religiose gustaverit, corruptionem sentire non poterit. Illis aqua de petra fluxit ; tibi sanguis ex Christo. Illos ad horam satiavit aqua; te sanguis diluit in aeternum. tu cum biberis sitire non pteris: et illud in umbra, hoc in veritate. 49. Si illud quod miraris, umbra est; quantum umbram miraris! Audi quia umbra est quae apud patres facta est: Bibebant, nti eos petra: petra autem erat Christus. Sed non in pluribus eorum complacitum est Deo; nam prostrati sunt in deserto . Haec autem
Abbreviated transcription (Latin):
figura precessit
quando manna
plint deus patribus nostris¬
in deserto: qui cotidiano
celi pascebantur alimen¬
to Dnde dictum est: Panẽ
angeloꝵ manducaint hõ
⁊ Sed̾ tamen panem illum
qui mandu cauenuit: om̃s
in deserto mortui sunt Ista
antem esca quam accepi¬
stis. iste panis uinus qui
substaciam ministrat Et
quicunq hunc panem mã¬
ducauerit: non morietur

Expanded text:
figura praecessit, quando manna pluit Deus patribus in deserto, qui quotidiano coeli pascebantur alimento; unde dictum est: Panem angelorum manducavit homo . Sed tamen panem illum qui manducaverunt, omnes in deserto mortui sunt. Ista autem esca quam accipis, iste panis vivus qui substantiam subministrat; et quicunque hunc manducaverit, non morietur
Abbreviated transcription (Latin):
um sacrum nusterium
cerneret iohẽs archangelus
michael tuba cecinit ignosce
domine deus noster qui ape¬
ris librum et solius signacu¬

Expanded text:
um sacrum misterium cerneret Iohannes, archangelus Michael tuba cecinit: Ignosce Domine Deus noster, qui aperis librum et solvis signacu