comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uentis fert nauẽ in mari scd̾s siquis
ppedon misit si uelis sinistrũ. Torm̃¬
tum funis in nauibꝰ longꝰ qͣ prora ad
puppim extendit᷑ qͦ magis constrin¬
gatur. Torm̃ta aut̃ atortu dicta. re¬
stes funesq Safon funis in prora
ueni plato pede usq asofonem. O¬
piffera funes quȩ cornibꝰ antemne
dextra sinistra tendunt᷑. retro. uerso.
Prosnesiũ funis qͦ nauis in littore reli¬
gat᷑ ad palũ. Mitra funis qͦ nauis
media uincit᷑. Anqͥna qͦ ad malũ
antenna constringit᷑. De qͣ cinna.
Atq anquina regat stabilẽ fortissi¬
ma cursũ. Remulcũ funis qͣ deli¬
gata nauis trahit᷑. uice remi. De qͣ
ualgius. Hic mea me longo succe¬
dens prora remulco. letantẽ gratiᷤ
sistit in ospitiis. Struppi. uincula.
loro uł lino facta. qͥb remi ad scal¬
mos alligant᷑. De qͥbꝰ linius. Tumq
remos iussit religare struppis. Ca¬
tafio ratis. lignea cũ massa plum¬
bea. qua maris altitudo tẽptatur.
Luciliꝰ. Hanc catafio ratẽ puero de

Expanded text:
entus fert navem in mare secundus, si quis propedon misit †si veli sinistrum†. Tormentum funis in navibus longus, qui a prora ad puppim extenditur quo magis constringantur. Tormenta autem a tortu dicta, restes funesque. Scaphon funis in prora veni, prolato pede usque ad scaphonem. Opisphora funes quae cornibus antemnae dextra sinistraque tenduntur retroverso. Prosnesium funis quo navis in litore ligatur ad palum. Mitra funis qua navis media vincitur. Anquina quo ad malum antemna constringitur. De qua Cinna 5: Atque anquina regat stabilem fortissima cursum. Remulcum funis quo deligata navis trahitur vice remi. De quo Valgius 4: Hic mea me longo succedens prora remulco laetantem gratis sistit in hospitiis. Struppi vincula loro vel lino facta quibus remi ad scalmos alligantur. De quibus Livius 10: Tumque remos iussit religare struppis. Catapirates linea cum massa plumbea, qua maris altitudo temtatur. Lucilius 1191: Hunc catapiratem puer eodem
Abbreviated transcription (Latin):
dia et cõmunione qͣdam conueniant.
Nã sic ea int̾ se nat᷑ali qͣdam ratione
uncta dñr. ut mͦ originẽ ab igne repe¬
tentes usq ad t̾rã: mͦ a t̾ra usq ad ignẽ
ur ignis quidẽ in aera desinat aer in
aqua denset᷑. aqua in t̾rã crassescat:
tursusq t̾ra diluat᷑ in aquã. aqͣrare¬
leat in aerẽ. aer inignẽ extenuet᷑. qͣ¬
ꝓp̃t omĩa elem̃ta om̃ibꝰ inelie. l unũ¬
qd̵̾q eorũ ex eo qd̾ ampliꝰ habet accepi¬
sse uocabulũ. Sunt aut̃ diuina ꝓui¬
dentia ꝓpͥis animantibꝰ distributa. nã
cȩlũ angłis aerẽ uolucribꝰ. mare piscibꝰ.
terrã hominibꝰ cęt̾isq animantibus
creator ipse impleuit.

Expanded text:
et communione quadam conveniant. Nam sicca inter se naturali quadam ratione juncta dicuntur, ut intro originem ab igne repetentes usque ad terram, intro a terra usque ad ignem: ut ignis quidem in aera desinat, aer in aquam densetur, aqua in terram crassescat: rursusque terra diluatur in aquam, aqua rarescat in aerem, aer in ignem extenuetur. Qu omnia elementa omnibus inesse, sed unumquodque eorum ex eo quod amplius habet accepisse vocabulum. Sunt autem divina Providentia propriis animantibus distributa, nam coelum angelis; aerem volucribus, mare piscibus, terram hominibus, caeterisque animantibus Creator ipse implevit.
Abbreviated transcription (Latin):
miũ corꝑaliũ formarũ capacẽ: ex qͣ
usibilia hec elem̃ta formata st̃. Unde
ex eiꝰ diriuatione uocabłm acceꝑun
Ianc ylen latini mat̾iã appellau̾nt. idõ
q ome informe un aliqͥd faciendũ ẽ:
siluã noĩau̾nt. si in congruȩ qr mat̾ie¬

Expanded text:
formarum capacem, ex qua visibilia haec elementa formata sunt. Unde et ex ejus derivatione vocabulum acceperunt. Hanc Ylen Latini materiam appellaverunt: ideo quia omne informe, unde aliquid faciendum est, silvam nominaverunt. Nec incongrue: q
Abbreviated transcription (Latin):
n utraq aut̃ lingua. diu̾sorũ qͥdã
sunt de astronomia scripta uo¬
lumina. Int̾ qͦs tñ ꝑtolomeus
ier alȩxandrie. ap̃ grecos p̃cipu¬
us habet᷑. hic etiam & canones
instituit qͥbꝰ cursus astrorũ inue¬
niat᷑.
De diffentia astronomiȩ.⁊
nt̃ astrononiam¬

Expanded text:
n utraque autem lingua diversorum quidem sunt de astronomia scripta volumina, inter quos tamen Ptolemaeus rex Alexandriae apud Graecos praecipuus habetur: hic etiam et canones instituit, quibus cursus astrorum inveniatur. De differentia Astronomiae et Astrologia
Abbreviated transcription (Latin):
icenda sunt qͦ summnissa leni¬
ter incitata gͣuit inflexa mode¬
rate. hoc est enim illud trĩmodium.
genus dicendi. humile. medium.
grandilocum. Cum enim magnꝰ dici¬
mus. grandit̃ ꝓferenda sunt. cũ
parua dicimus subtilit. cũ medi¬
ocria tẽꝑate. Nam in paruis cau¬
sis. nichil gͣnde. nicħ sublime
dicendũ ẽ. sed lem ac pedestri
more loquendũ. In causis autẽ
maioribꝰ ubi de dõ. uł hõiũ salu¬
de referimꝰ. plus magnificentiȩ &
fulgoris ẽ. exhibendũ. Intẽꝑatis
aut̃ causis ubi nicħ agit᷑. ut agat.
s tmmodo ut delectet᷑ auditor: in¬
ter utrũq mod̾ate dicendũ ẽ. S¬
& quãuis de magnis rebꝰ qͥsq di¬
sũmisse cũ docet. et temꝑate cũ
aliqͥd laudat uł uituꝑat. gͣndit̃
cũ ad conu̾sionẽ au̾sos animos
ꝓuocat. Utenda tñ u̾ba in sum¬
misso gen̾e̾. sufficientia. intẽꝑa¬
to splendentia in gͣndi uehem̃¬

Expanded text:
icenda sunt quoque summissa leniter, incitata graviter, inflexa moderate. Hoc est enim illud trimodum genus dicendi: humile, medium, grandiloquum. Cum enim magna dicimus, granditer proferenda sunt; cum parva dicimus, subtiliter; cum mediocria, temperate. Nam in parvis causis nihil grande, nihil sublime dicendum est, sed leni ac pedestri more loquendum. In causis autem maioribus, ubi de Deo vel hominum salute referimus, plus magnificentiae et fulgoris est exhibendum. 3. In temperatis vero causis ubi nihil agitur ut agat, sed tantummodo ut delectetur auditor, inter utrumque est moderate dicendum; sed et quamvis de magnis rebus quisque disubmisse cum docet, temperate cum aliquid laucum ad conversionem aversos animos provocat. Utenda tamen verba in summisso genere sufficientia, in temperato splendentia, in grandi veheme
Abbreviated transcription (Latin):
& carpens om̃ia interanea eiꝰ sic mo¬
ore suo & salubria ciborũ & ueneno¬
sa ꝓdant᷑. De qͦ aracontiꝰ ait. Prediẽ
suillus nim cuiꝰ cũq ueneni. Suillꝰ
aut̃ a setis ẽ ñcupatꝰ. Hic ętiã se̾pen¬
tes inseqͥtur. qͥ c̃ adu̾sus aspidẽ pug¬
nat. caudã erigit. ꝙͣ. aspis maxime
incipit obseruare. qͣi minantẽ. Ad
cepta corripit᷑. Musio appellatꝰ. qd̾
muribꝰ infest̾ sit: hunc uulgꝰ capͣt
a captura uocant. Alii dñc qd̾ cap¬
tat id ẽ uidet. nã tã acute cernit. ut
fulgore luminis noctis tenebras su-¬
ꝑet. Uñ a g̾co uenit cattus. id ẽ in¬
brosos enĩ ⁊ occultos cuniculos Ebdt
assidue mella captet. Dennbstaie¬

Expanded text:
et carpens omnia interanea ejus, sic moet carpens omnia interanea ejus, sic moodore suo et salubria ciborum et venenosa prodantur. De quo Dracontius ait: Praedicit suillus vim cujuscunque veneni. Suillus autem a setis est nuncupatus. Hic etiam serpentes insequitur. Qui cum adversus aspidem pugnat, caudam erigit, incipit observare, quasi minantem, ad cepta corripitur. 38. Musio appellatus, quod muribus infestus sit. Hunc vulgus catum a captura vocant. Alii dicunt quod catat, id est videt. Nam tanto acute cernit, ut fulgore luminis noctis tenebras superet. Unde et a Graeco venit catus, id est, inbrosos enim et occultos cuniculos effodassidue mella captet. De mi
Abbreviated transcription (Latin):
stantur. fetus d̾s amant añ se ge¬
stant neglecti circa matrẽ herent.
caudas habent. Simia enĩ cũ cauda
ẽ ꝗͣ qͥdam duram uocant. Spinge ui¬
llose sunt comis: mãmis ꝓminenti¬
bus dociles a feritatis obliuione. Re¬
nocȩfali & ipsi similes simiis. s facie
admodũ canis. un & ñcupati. Sa¬
tiri faciȩ admadũ grata. et gesticła¬
tis motibꝰ inqͥeti. Gallitrices toto pene
aspectu. acet̾is distant. st̃ enĩ in faciȩ
ꝓducta barba et lata cauda. Leonto¬
fonos bestia modica. et ex eo ita uoca¬
ta qr capta exurit᷑. eiꝰq cinere asꝑse
carnes et posite ꝑ cõpita semitarum
leones necant: si qͣntulũ cũq ex ilł
sumpserint. Strix animal in affrica
erinatiis simile uocatũ astridore spi¬
narũ. qͣs t̃go laxatas emittit: ut
canes uulne̾t inseq̃ntes. Enidros be¬
maxime in nilo. Quȩ si inueni̾t dor¬
mientẽ corcodrillũ. uolutat se in lu¬
to pͥmũ. et intrat ꝑ os eiꝰ in uentrẽ:

Expanded text:
stantur. Fetus, quos amant, ante se gestantur. Fetus, quos amant, ante se gestant; neglecti circa matrem haerent.caudas habent; simia enim cum cauda est, quam quidam cluram vocant. Sphingae villosae sunt comis, mammis prominentibus, dociles ad feritatis oblivionem. Cynocephali et ipsi similes simiis, sed facie ad modum canis; unde et nuncupati. Satyri facie admodum grata, et gesticulatis motibus inquieti. Callitriches totu paene aspectu a ceteris distant. Sunt enim in facie producta barba et lata cauda. Leontophonos bestia modica; et ex eo ita vocata quia capta exuritur, eiusque cinere aspersae carnes et positae per conpita semitarum leones necant, si quantulumcumque ex illis sumpserint. Histrix animal in Africa erinacii simile, vocatum ab stridore spinarum, quas tergo laxatas emittit ut canes vulneret insequentes. Enhydros bemaxime in Nilo. Quae si invenerit dormientem crocodilum, volutat se in luto primum, et intrat per os ejus in ventrem,
Abbreviated transcription (Latin):
lupis ⁊ canibꝰ: cũ int̾ se forte miscean¬
tur. Solent & in feminas canes no¬
ctu insilius alligatas admitti & ad
tig̾stres bestias a quibꝰ insiliri debeant¬
& nasci ex eod̾ẽ fetu canes adeo acer¬
rimos. ⁊ fortes. ut cõplexi leones ꝓ¬
sternant. Uulpes dicta qͣi uolupes.
Est en ĩuolubił pedib. & nũꝗͣ rectis
itineribus s tortuosis anfractibus
currit. fraudulẽtũ aĩal: insidiisq
decipiens. Nam dũ ñ huit escã: fing̃
mortẽ.sicq descendentes qͣi ad cada¬
uer aues. rapit et deuorat. Simie gc̃
nom̃ ẽ. id ẽ p̃ssis naribꝰ. un & simias
dicimꝰ. qd̾ supp̃ssis naribꝰ sint. & facie
feda rugis turpit̾ follicantibꝰ. licet &
capellarũ sit p̃ssũ hab̾e̾ nasũ. Alii
simias latino sermone uocatas ar¬
bitrant᷑ : eo qd̾ multa ineis simili¬
tudo rationis humane sentit᷑. sed
falsũ ẽ. He elem̃torũ sagaces noua
luna exultant: media & caua tri¬

Expanded text:
lupis et canibus, cum inter se forte miscunlupis et canibus, cum inter se forte miscuntur. Solent et Indi feminas canes noctu in silvis alligatas admitti ad tigres bestias, a quibus insiliri, et nasci ex eodem foetu canes adeo acerrimos et fortes ut in conplexu leones prosternant. Vulpes dicta, quasi volupes. Est enim volubilis pedibus, et numquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currit, fraudulentum animal insidiisque decipiens. Nam dum non habuerit escam, fingit mortem, sicque descendentes quasi ad cadaver aves rapit et devorat. Simiae Graecum nomen est, id est pressis naribus; unde et simias dicimus, quod suppressis naribus sint et facie foeda, rugis turpiter follicantibus; licet et capellarum sit pressum habere nasum. Alii simias Latino sermone vocatos arbitrantur, eo quod multa in eis similitudo rationis humanae sentitur; sed falsum est. Hi elementorum sagaces nova luna exultant, media et cava tri
Abbreviated transcription (Latin):
subito tacenti. dr lupꝰ infabula. Cer¬
re siseꝑuisũ senserit: deponit ferita¬
tis audatiã. Lupi toto anno ñ ampliꝰ
dies duodecĩ coeunt. fam̃ diuportãt.
et pꝰ longua ieiunia multũ deuorant
lupos echiopia mitrit.ceruice iuba¬
tos. et tanto uarios. ut nullũ colorẽ
grecã ȩchimologiã habere iuidet᷑.
nore latratus appellatũ existiment.
eoqd̾ insonat. Uñ & canere. Nicħ aut̃
sagatiꝰ canibꝰ. Plus enĩ sensꝰ ceteris
aĩalibꝰ hñt. Namq soli sua noĩa re¬
cognosc̃t. dños suos dilig̃t. dñors te¬
cta defendt̃ ꝓ dñis suis se morti obiti¬
unt. uoluntariȩ cũ dño ad p̃dam cur¬
r̃t. corpꝰ dñi sui etiã mortuũ ñ relinq̃t.
qͦrũ postremo nat᷑e ẽ extͣ hoĩes e̾e ñ
posse. In canibꝰ duo sunt aut fortitu¬
do aut uelocitas. Catłi abusiue dñr:
qͣrũlibet bestiarũ filii: nã ꝓpͥe catłi
canũ st̃ ꝑ diminutionẽ dicti. Licisci

Expanded text:
subito tacenti dicitur: 'Lupus in fabula.' Cersubito tacenti dicitur: 'Lupus in fabula.' Certe si se praevisum senserit, deponit feritatis audaciam. Lupi toto anno non amplius dies duodecim coeunt; famem diu portant, et post longa ieiunia multum devorant. Lupos Aethiopia mittit cervice iubatos, et tanto varios ut nullum colorem Graecam etymologiam habere videtur; nore latratus appellatum existiment, eo quod insonat; unde et canere. Nihil autem sagacius canibus; plus enim sensus ceteris animalibus habent. Namque soli sua nomina recognoscunt; dominos suos diligunt; dominorum tecta defendunt; pro dominis suis se morti obiciunt; voluntarie cum domino ad praedam currunt; corpus domini sui etiam mortuum non relinquunt. Quorum postremo naturae est extra homines esse non posse. In canibus duo sunt: aut fortitudo, aut velocitas. Catuli abusive dicuntur quarumlibet bestiarum filii. Nam proprie catuli canum sunt, per diminutionem dicti. Lycisci
Abbreviated transcription (Latin):
ouit uenatorẽ ipsi se castrant. et mor¬
Suires suas ãputant. De qͥbꝰ ciceron in
Iui qͥ etiã pontici eanes uocant᷑. Ur¬
s fert᷑ dictꝰ. qd̾ ore suos formet fȩtus.
sdiss. Nam aiunt eos informes ge¬
herare partꝰ. et carnẽ qͣndã nasci qͣm
mat̾ lambendo in m̃bra cõponit. Uñ
ẽuld. Sic format lingua fetũ ẽ ꝓtulit
usa S hoc in maturitas partus facit:
uniq tͥcesimo die gen̾at: uñ euenit
irtpcipitata fecunditas. in formis pro¬
nes᷑. Ursoꝵ caput inualidũ. uis ma¬
nina in brachiis ⁊ lũbis. ũn int̾dum
erecti insistunt. Lupꝰ g̾ca diriuatione
in linguã nr̃am tͣnsfert᷑. Lupos enĩ illi
lint᷑. qd̾ rabiȩ rapacitatis queq̃ inue¬
nit trucidet.Alii lupos uocatos dict̃.
qͣ leopos. qd gͣiͣ leomi ita sit illi u̾ͥtus
inpedib. im̃ & qͥcqͥd pede p̃sserit ñ
uiuit. Rapax aũt bestia et cruoris
appetens: de qͦ rustici aiunt uocẽ ho¬
minẽ ꝑd̾e̾. si eũ lupꝰ pͥor uid̾it. Uñ &

Expanded text:
t venatorem, ipsi se castrant et morsibus vires suas amputant. De quibus Cicero in bri, qui etiam Pontici canes vocantur. Ursus fertur dictus quod ore suo formet fetus, quasi orsus. Nam aiunt eos informes generare partus, et carnem quandam nasci quam mater lambendo in membra conponit. Unde est illud: Sic format lingua fetum cum protulit ursa. Sed hoc inmaturitas partus facit: denique tricesimo die generat. Unde evenit ut praecipitata fecunditas informes procreet. Ursorum caput invalidum; vis maxima in brachiis et lumbis; unde interdum erecti insistunt. Lupus Graeca derivatione in linguam nostram transfertur. Lupos enim illi latur, quod rabie rapacitatis quaequae invenerit trucidet. Alii lupos vocatos aiunt quasi leopos, quod quasi leonis, ita sit illi virtus in pedibus; unde et quidquid pede presserit non vivit. Rapax autem bestia et cruoris appetens; de quo rustici aiunt vocem hominem perdere, si eum lupus prior viderit. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ elefantis sepe certam̃ ht̃. et in uẽ¬
tre uuln̾atũ ꝓsternit. Tante ẽ aut̃ for¬
titudinis. ut nulla uenantiũ uirtute
capiat᷑. s sic̃ asser̃t qͥ naturas animali¬
ũ scͥpserunt. uͥgo puella ꝓponit᷑ q̃ ueni¬

Expanded text:
et cum elephantis saepe certamen habet, et in venet cum elephantis saepe certamen habet, et in ventre vulneratum prosternit. Tantae autem esse fortitudinis ut nulla venantium virtute capiatur; sed, sicut asserunt qui naturas animalium scripserunt, virgo puella p
Abbreviated transcription (Latin):
odiunt tẽpoꝵs moras. Itaq onera tã
fecib uuluã tanꝗͣ obstantẽ partui
unguibꝰ lacerant. Effundit illa partũ
seu potiꝰ dimitat dolore cogente: ita pꝰ¬
ea corruptis & cicatricosis sedibꝰ geni¬
tale semel infusũ ñ heret acceptũ sed
irritũ resilit. Nã plimꝰ dic̃ aĩalia cũ
acutis unguibꝰ frequent̃ parere ñ posse.
Uiciant᷑ enĩ intͥnsecꝰ se mouentibꝰ catłis.
uelocissimũ et p̃ces ad sanguinẽ. Sal¬
tu enĩ ad mortẽ ruit. Leopardꝰ ex ad¬
ult̾io lȩenȩ et pardi nascit᷑. et terciã ori¬
ginẽ efficit. sic̃ et pliniꝰ in naturali hi¬
stora die leonẽ cũ parda. aut pardũ¬
cũ lȩena concumbe. & ex utroq coitu
degen̾es partꝰ creari ut mulꝰ & asinus.¬
Rinoceron a gͥcis uocatꝰ. latine int̾preta¬
cornu in medio fronte habeat. pedum
qͣtuor ita acutũ & ualidũ. ut qͥcqͥd im¬
petierit. aut uentilet. aut ꝑforet. Nam

Expanded text:
odiunt temporum moras. Itaque oneratam odiunt temporum moras. Itaque oneratam fetibus vulvam tanquam obstantem partui unguibus lacerant, effundit illa partum, seu potius dimittit, dolore cogente. Ita postea corruptis et cicatricosis sedibus genitale semen infusum non haeret acceptum, sed irritum resilit. Nam Plinius dicit animalia cum acutis unguibus frequenter parere non posse. Vitiantur enim intrinsecus se moventibus catulis.velocissimum, et praeceps ad sanguinem. Saltu enim ad mortem ruit. Leopardus ex adulterio leaenae et pardi nascitur, et tertiam originem efficit, sicut et Plinius in naturali historia dicit leonem cum parda, aut parducum leaena concumbere, et ex utroque coitu degeneres partRhinoceron a Graecis vocatus. Latine interpretacornu in media fronte habeat pedum quattuor ita acutum et validum ut quidquid inpetierit, aut ventilet aut perforet. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ut nisi lesi neq̃ant irasci. Latet enĩ eo¬
rũ miscd̃ia exemplis assiduis. ꝓstratis
enĩ parcunt. captiuos obuios repatͥare
ꝑmittunt. hoĩem ñ nͥ in magna fame
ꝑimunt. De qͥbꝰ lucretiꝰ scͥumiiq leonẽ.¬
Tigͥs uocata. ꝓpt̾ uolucrã fugã: ita enĩ
noĩant ꝑse & medi sagittã. Est enĩ be¬
stia uariis distincta macłis: uͥtute et
uelocitate mirabilis. ex cuiꝰ nõiȩ flum̃
tigͥs appellat᷑. qd̾ is rapidissimꝰ sit om¬
niũ fluuiorũ. Has magis hurania gig¬
nit. Pant̾ dictꝰ siue qd om̃iũ animaliũ
sit amicꝰ excepto dracone: siue qr et sui
geni̾s societate gaudet & ad eandẽ simi¬
litudinẽ qͥcqͥd accipit reddit. Pan enĩ g̾ce:
om̃e dr̃. Bestia minutis orbicłis sr̃picta.
ita ut ocłatis ex fuluo circłis nigra uel
alba distinguat᷑ uarietate. Hec semel
omĩno parturit. cuiꝰ cause ratio mam¬
festa ẽ. Nã c̃ in uto matͥs coalu̾nt catłi:
maturisq ad irascendũ uiribꝰ pollent

Expanded text:
ut nisi laesi nequeant irasci. Patet enim eorum misericordia exemplis assiduis. Prostratis enim parcunt; captivos obvios repatriare permittunt; hominem 52 non nisi in magna fame interimunt. De quibus Lucretius: Scymnique leonTigris vocata propter volucrem fugam; ita enim nominant Persae et Medi sagittam. Est enim bestia variis distincta maculis, virtute et velocitate mirabilis; ex cuius nomine flumen Tigris appellatur, quod is rapidissimus sit omnium fluviorum. Has magis Hyrcania gignit. Panther dictus, sive quod omnium animalium sit amicus, excepto dracone: sive quia et sui generis societate gaudet, et ad eamdem similitudinem, quidquid accipit, reddit. Pan enim Graece omne dicitur: bestia minutis orbiculis sita ut oculatis ex fulvo circulis, nigra vel alba distinguatur varietate. Haec semel omnino parturit; cuius causae ratio manifesta est. Nam cum in utero matris coaluere catuli, maturisque ad nascendum viribus pollent,
Abbreviated transcription (Latin):
set hietecro ambulat. terra terebait.
Idet noctib uenat᷑ eũ formita cir¬
aligata capillo in cauernã eiꝰ conie¬
Auamlato pus puluere ne se abscon
Atã formice cõplexibꝰ trahit᷑. formi¬
adicła ab es qd̾ ferat micas farris. cũ
slertia multa. Prouidet enĩ in futu
et ĩparat estate qd̾ hiȩme comedat.
hmesse aut̃ eligit triticũ. ordeũ ñ tan
t dũ pluit eis suꝑ frum̃tũ: totũ eicit.
Sicunt᷑ in ethiopia esse formice ad for
na canis quȩ arenas aureas pedibus
quunt qͣs custodiunt neqͥs auferat.
aptantesq ad necẽ ꝑsecunt᷑. Formico
umn ob hoc uocat᷑. qr ẽ uł formicarũ
ln: uł certe formica parit̾ & leo. Est
enianimal paruũ formicis satis infe¬
sti: qd se inpulu̾e abscondit. et for¬
mias frumenta gestantes int̾ficit.
pñ aut̃ leo et formica uoeat᷑. qͥa aliis
qialibꝰ ut formica ẽ formicis aut̃ ut leo

Expanded text:
habet. Hic retro ambulat, terram terebrat, stridet noctibus; venatur eum formica circumligata capillo in cavernam ejus conjecta, afflato prius pulvere, ne se abscondat, ita formicae complexibus trahitur. 9. Formica dicta, eo quod ferat micas farris, cujus solertia multa. Providet enim in futurum, et praeparat aestate quod hieme comedat. In messe autem elegit triticum, hordeum non tangit. 63 Dum pluit ei super frumentum, totum ejicit. Dicuntur in Aethiopia esse formicae ad canis formam, quae arenas aureas pedibus eruunt, quas custodiunt ne quis auferat, captantesque ad necem persequuntur. 10. Foleon ob hoc vocatus, quia est vel formicarum leo vel certe formica pariter et leo. Est enim animal parvum formicis satis infestum, quod se in pulvere abscondit, et formicas frumenta gestantes interficit. Proinde autem leo et formica vocatur, quia aliis animalibus ut formica est, formicis autem ut leo
Abbreviated transcription (Latin):
inplenilunio iecur crescit.: sic̃ qdan
ritima augent᷑. q̃ rursus minientei
na deficiunt. Sores latinũ ẽ. eo qdu
cẽ sauricẽ dicebant. sic̃ et dodũ dauo
Mustela dicta qĩ mus longꝰ. nã qlua
longitudine dictũ. Hec ingenio subdi¬
la: in domibꝰ ubi nutrit catulos sios
larũ. Altum enĩ siluestrũ ẽ distans ma¬
gnitudine quẽ g̾ei ictidas uocant altim
in domibꝰ oberrens. falso aut̃ opinarꝰ
qͥ dict̃ mustelam ore conciꝑe. aure ef¬
funde̾ partũ. Musaraneũ cuiꝰ morsu
at in metallis argentariis plurimac
occultũ reptans. et ꝑ inprudentiã sq¬
sedentibꝰ pestem fac̃. Talpa dicta qd
sit dãnata cęcitate ꝑpetua et tenebis
ẽ enĩ absq ocłis semꝑ t̾rã fodit. et hu¬
mũ egerit: et radices subt̃ frugũ ome¬
dit. qd̾ g̾ei afalaca uocant. Glires dici
sunt. qr pingues eos efficit somnꝰ. Nam
glisci dicimꝰ cresce̾. Hieme enĩ tota de¬
miunt. et ĩmobiles qͣi mortui iacent

Expanded text:
in plenilunio iecur crescit, sicut quaedam maritima augentur, quae rursus minuente luna deficiunt. Sorex Latinum est, eo quoicem sauricem dicebant, sicut et clodum claudum. Mustela dicta, quasi mus longus; nam telum a longitudine dictum. Haec ingenio subdola in domibus, ubi nutrit catulos suos, larum; alterum enim silvestre est distans magnitudine, quod Graeci ἴκτιδας vocant; alterum in domibus oberrans. Falso autem opinantur qui dicunt mustelam ore concipere, aure effundere partum. Mus araneum, cuius morsu at. In metallis argentariis plurima est, occultim reptans, et per inprudentiam supersedentibus pestem facit. Talpa dicta, quod sit damnata caecitate perpetua tenebris. Est enim absque oculis, semper terram fodit, et humum egerit, et radices subter frugibus comedit; quam Graeci ἀσφάλακα vocant. Glires dicti sunt quia pingues eos efficit somnus; nam gliscere dicimus crescere. Hieme enim tota dormiunt et inmobiles quasi mortui iacent,
Abbreviated transcription (Latin):
ois sapit sp̾es eorũ in ꝓpͥa qͣlitatẽ. In am¬
nantibꝰ bigenera dñr. ꝙ̃ ex diu̾sis nas¬
cunt᷑ ut mulus ex ȩqua et asino. bur¬
au ex eqͣ et asina. ibride ex apͥs & porcis.
aturꝰ ex oue & hirco: musino ex capra
ganete. Est aut̃ dux gregis
Iestiarũ uocabulũ ꝓpͥe
Iconuenit leonibꝰ. pardis. tigͥbus.
dpis. et uulpibꝰ. cambꝰq & simiis.
accȩtis q̃ uł ore uel unguibꝰ seuiunt.
exceptis serpentibꝰ. Bestiȩ dictȩ aui qͣ
seuiunt. fere appellate: eo qd̾ naturali

Expanded text:
is, rapit species earum in propriam qualitatem. In animantibus bigena dicuntur, quae ex diversis nascuntur, ut malus ex equa et asino, burdo ex equo et asina. Ibridae ex apris et porcis, tityrus ex ove et hyrco: musino ex capra et ariete, qui est dux gregisestiarum vocabulum proprie convenit leonibus, pardis, tigribus, lupis et vulpibus canibusque et simiis ac ceteris, quae vel ore vel unguibus saeviunt, exceptis serpentibus. Bestiae dictae a vi, qua saeviunt. Ferae appell
Abbreviated transcription (Latin):
nua hab̾e dic̃. Elefantũ g̾ci a magni¬
tudine corꝑis uocatũ putant. qd̾ formã
montis p̃ferat. Grece enĩ mons elefic¬
dr̃. Apud indos aut̃. auoce barro uo¬
catur. unde et uox eiꝰ. barritꝰ. et den¬
tes ebur. Rostrum enĩ ꝓmuscida dr̃.¬
qmi ilo pabuli ori pmouet et ẽ an¬
gui limil uallo munit᷑. cburneo ho
boues lucas dictos ab antiqͥo romons a
plio obiecit pomanis. Nam hoegeiꝰ an¬
mantis in rebꝰ bellicis aptũ ẽ. Ineisen
ꝗͣ de muro iaculis dimicant. Intelletuo
Aut̃ & memora multa uigent. gregaan
incedt̃. moti qͦ ualent salutant. mus
fugiunt. adu̾si coeunt. Qͣndo aut̃ par¬
turiunt in aqͥs uł insuł dimittuneso¬
tus: ꝓpt̾ dracones qͥa inimici eis sunt
⁊ ab eis implicati necant᷑. Biennio autꝰ
portant fȩtꝰ. nͨ ãpliꝰ ꝙͣ semel gignunt. nͥ
plures s tantũ unum. Uiuunt aut̃ tre
centos annos. Ap̃ solam affricã et indi¬
am elefanti pͥus nascebant᷑. nẽ sola eis
india gignit. Grifes uocat᷑: qd̾ sit ãal

Expanded text:
antem Graeci a magnitudine corporis vocatum putant, quod formam montis praeferat. Graece enim mons λὸφος dicitur. Apud Indos autem a voce barro vocatur. Unde et vox ejus barritus, et dentes ebur, rostrum promuscida dm illo pabulum ori admovet; et est angui similis, vallo munitus eburno. Hos boves Lucas dictos ab antiquis Romanis:proelio obiecit Romanis. Nam hoc genus animantis in rebus bellicis aptum est; in eis enim , tamquam de muro iaculis dimicant. Intellectu autem et memoria multa vigent. Gregatim incedunt; motu, quo valent, salutant; murem fugiunt; aversi coeunt; quando autem parturiunt, in aquis vel insulis dimittunt fetus propter dracones, quia inimici sunt et ab eis inplicati necantur; biennio autem portant fetus, nec amplius quam semel gignunt nec plures, sed tantum unum; vivunt autem annos trecentos. Apud solam Africam et Indiam elephanti prius nascebantur; nunc sola eos India gignit. Grypes vocatur, quod sit animal
Abbreviated transcription (Latin):
a sue dictas. a qͥbꝰ et surores uocamt᷑ aͥ
ex secis suant. io ẽ consuant pelles aꝑ
a feritate uocatꝰ ablata.F. litrã. et sib¬
rogata .p. unde & apud g̾cos syagirs
idẽ ferus dr̃. Omẽ enĩ qd̾ ferũ ẽ et in¬
mĩte : ab usiue agreste uocamꝰ Iuuentꝰ
dictus. qd iuuare incipiat hoĩũ usus.
rus. Nam inuictimis: etiam etas con
dicis tauris color fuluus ẽ uolucris ꝑ¬
nicitas. pilis in contͣriũ u̾sis: caput ar¬
c̃plectunt flexibilitate qͣ uolt̃ t̾gi di¬
ricia omẽ telũ respuunt inmitife¬
tate. Bouẽ g̾ci boeti diet. hunt latini
Ciuiꝰ latitudo pelliũ am̃to ad crurapa¬
learia dñr: apelle ipsa qͣi pellearia qds
generositatis in boue signũ. Bo iũ iꝰ
ciis eximia pietas. nã alt̾ altum inqͥt
cũ q̃ duc̃e collo aratra consueurt. ali
aesti mugiti piũ testat᷑ altectu. Uata¬

Expanded text:
a sue dictas: a quibus et sutores vocantur, quod a sue dictas: a quibus et sutores vocantur, quod ex setis suant, id est consuant, pelles. Aper a feritate vocatus, ablata F littera et subrogata P. Unde et apud Graecos σύαγρος, id est ferus, dicitur. Omne enim, quod ferum est et inmite, abusive agreste vocamus. Iuvencus dictus, eo quod juvare incipiat hominum usus rus. Nam in victimis etiam dicis tauris color fulvus est, volucris pernicitas, pilis in contrarium versis; caput circumflectunt flexibilitate qua volunt; tergi duritia omne telum respuunt inmiti feritate. Bovem Graeci βοῦν dicunt. Hunc Latini Cuius latitudo pellium a mento ad crura palearia dicuntur, a pelle ipsa, quasi pellearia; quod est generositatis in bove signum. Boum in sociis eximia pietas; nam alter alterum inquirit, cum quo ducere collo aratra consuevit, et frequenti mugitu pium testatur affectum
Abbreviated transcription (Latin):
a grecis nominati: qͥ dũ eadẽ sp̃e sint
ut cerui. uillosos tñ hñt armos ut
hirci: et m̃ta ꝓlixis hirta barbis. qͥ ñ
alibi sunt. qͣm curca fasidẽ. Hinuli fi¬
lii st̃ ceruorũ ab innuere dicti.qi ad
nutũ matͥs abicondurit᷑. Daminua
uocata. qd̾ de manu effugiat. tumdi
animal & in belle. de qͦ martialis. de
te timet᷑ aper: defendunt cornua em
inbelles damn̾e qͥd mͥ p̃da sumꝰ. lepuo
lempes qͥa uelocit currit. unde & geo
cursu lagos dr̃. Uelox ẽ enĩ animalĩo
satis timidũ. Cuniculi genꝰ aggrestiu
animaliũ: dicti ꝗͣi canicłi. eo qd̾ canĩ
indagine capiant᷑ uł excludant᷑ abso¬
luncis. Sus dicta qd̾ pascua subigat.
id ẽ terra subacta escas inqͥrat. Uerris:
q̃d gͣndes habeat uires. Porcus. qͣi spir¬
cus: ingurgitas en ĩ se çeno. luto inmner¬
sus. Hinc etiã spurcitia uł spurꝰ ñci¬
pat᷑. Porcorũ pilos setas uocamꝰ. et sitis

Expanded text:
a Graecis nominati, qui quum eadem specie sint a Graecis nominati, qui quum eadem specie sint ut cervi, villosos tamen habent armos ut hirci, et menta promissis hirta barbis, qui non alibi sunt quam circa Phasidem. Hinnuli filii sunt cervorum ab innuere dicti, quia ad nutum matris absconduntur. Dammula vocata, quod de manu effugiat: timidum animal et inbelle; de quo Martialis13, 94: Dente timetur aper, defendunt cornua cervum; inbelles damae quid nisi praeda sumus? Lepus, levipes, quia velociter currit. Unde et Graece pro cursu lagos dicitur, velox enim animal et satis timidum. animalium dicti quasi caniculi, eo quod canum indagine capiantur vel excludantur ab speluncis. Sus dicta, quod pascua subigat, id est terra subacta escas inquirat. Verres, quod grandes habeat vires. Porcus, quasi spurcus. Ingurgitat enim se caeno, luto inmersus. Hinc etiam spurcitiam vel spurios nuncupatos. Porcorum pilos setas vocamus, et setas
Abbreviated transcription (Latin):
um ardua et excelsa teneant. et in
sublimi inhabitent. ita ut de subli¬
mitate uix humanis obtutibꝰ pate¬
ant.Unde & meridiana pars ibices
aues uocat: q̃nili fluenta inhabitãt.
Hec itaq animalia. ut diximꝰ in pe¬
tris altissimis commorant᷑. et si qñ
ferarũ uł hõiũ adu̾sitatẽ ꝑsenserĩt
de altissimis saxorũ cacuminibꝰ sese
p̃cipitantes in suis se cornibꝰ in lesa
suscipiunt. Cerui dicti apoton. cera¬
dicunt᷑. Hi serpentũ inimici: cũ se gra¬
uatos infirmitate ꝑseserint. sp̃u nari¬
ũ eos extͣhunt de cau̾nis: et suꝑata ꝑ¬
nitiȩ ueneni eorũ pabulo reꝑantur.
Dictãnũ herbam ipsi ꝓdidu̾nt. Nã
eo pastu excutiunt acceptas sagntas.
Mirant᷑ aut̃ sibilũ fistularũ. Erectis
auribꝰ acute audiunt sũmissis nicħ.
Si ꝗͣdo iniñsa flumina uł maria tͣns¬
natant : capita clunibꝰ p̃cedentiũ sr̃¬
pont̃. sibiq inuicẽ succedentes nullũ
laborẽ ponderis sentiunt. Tragelafi

Expanded text:
um ardua et excelsa teneant et in um ardua et excelsa teneant et in sublime inhabitent, ita ut de sublimitate vix humanis obtutibus pateant. Unde et meridiana pars ibices aves vocant, qui Nili fluentis inhabitant. Haec itaque animalia, ut diximus, in petris altissimis commorantur, et si quando ferarum vel hominum adversitatem persenserint, de altissimis saxorum cacuminibus sese praecipitantes in suis se cornibus inlaesa suscipiunt. Cervi dicti ἀπὸ τῶν κεράdicuntur. Hi serpentium inimici cum se gravatos infirmitate persenserint, spiritu narium eos extrahunt de cavernis, et superata pernicie veneni eorum pabulo reparantur. Dictamnum herbam ipsi prodiderunt; nam eo pasti excutiunt acceptas sagittas. Mirantur autem sibilum fistularum. Erectis auribus acute audiunt, summissis nihil. Si quando inmensa flumina vel maria transnatant, capita clunibus praecedentium superponunt sibique invicem succedentes nullum laborem ponderis sentiunt. Tragelaphi
Abbreviated transcription (Latin):
latini aut̃ ideo hoc nom̃ habere pu¬
tant. eo qd p̃ceteris aĩantibꝰ matrẽ
agnoscat. adeo ut etiã si in magno
g̾ce errau̾t. statĩ balatu recognoscat
uocẽ parentis Hodi ab edendo uocati.
parui enĩ pinguissimi sunt et sapo¬
ris iocundi. unde et ede̾. Inde & eduli¬
ũ uocatur. Hircꝰ lasciuium animal
& petulcũ. ⁊ feruens sẽꝑ ad coitum:
cuiꝰ ocłi oblibidinẽ intransu̾sũ aspici¬
unt. unde & nomen traxit. Nam
ut ad amantẽ lapidẽ. quẽ nec ignis
nͨ serri domare ualet materia. so¬
lus ħꝰ cruor dissoluat. Maiores hir¬
ci cinisii dñi: a fluuio cinifȩ in libia.
ubi g̃ndes naleunt᷑. Capros et cass
a carpendis uirgultis qͥdam dixu̾nt.
alii qd̾ captent asꝑa. ñ nulli a crepi¬
tu crurũ unde eas creas uocitatas q̃
sunt agrestes capre: qͣs g̾ci ꝓeo quod
pellau̾nt. Morant᷑ enĩ in excelsis mõ¬
tibꝰ & ꝙͣ uis de longinqͦ. uident tam̃
om̃s qͥueniunt. Idem aut̃ et capreȩ
idem ibices. qͣi auices eoqd̃ instar aui¬

Expanded text:
Latini autem ideo hoc nomen habere putant, eo quod prae ceteris animantibus matrem agnoscat; adeo ut etiam si in magno grege erraverit, statim balatu recognoscat vocem parentis. Haedi ab edendo vocati. Parvi enim pinguissimi sunt et saporis iucundi, unde et edere, unde et edulium vocatur. Hircus lascivum animal et petulcum et fervens semper ad coitum; cuius oculi ob libidine in transversum aspiciunt, unde et nomen traxit. Nam ut adamantem lapidem, quem nec ignis, nec ferri domare valet materia, solus huius cruor dissolvat. Maiores hirci Cinyphii dicuntur a fluvio Cinyphe in Libya, ubi grandes nascuntur. Capros et capras a carpendis virgultis quidam dixerunt. Alii quod captent aspera. Nonnulli a crepitu crurum, unde eas crepas vocitatas; quae sunt agrestes caprae, quas Graeci pro eo quod pellaverunt. Morantur enim in excelsis montibus, et quamvis de longinquo, vident tamen omnes qui veniunt. Idem autem et capreae: idem ibices, quasi avices, eo quod ad instar avi
Abbreviated transcription (Latin):
ũbras arietũ desuꝑ ascendentiũ in asͦ¬
rũ speculo contẽplabant᷑. Deniq et
hoc ipsũ inȩquar̃ gregibꝰ fieri fert᷑
ut generosos obitiant eqͦs uisibꝰ concpi¬
entiũ. qͦ eorũ similes conciꝑe & create
possint. Nã & colũbarũ dilectores de¬
pictas ponunt pulcherrimas colũbaᷤ
isdem locis: qͥbꝰ ille u̾sant᷑. qͦrapiente ui¬
su similes gene̾nt. Iñ ẽ qd̾ quidã gͣuidꝰ
mulieres iubent nullos intueri turp¬
ssimos animaliũ uultꝰ: ut cenocelo.
et simios. neuisibꝰ occurrentes sineꝰ
et pariant. Hanc enĩ teminan ai¬
a&natam ut qͣles ꝑspexerunt. siue
isents conceꝑint in extremo uoluptatᷤꝰ¬

Expanded text:
umbras arietum desuper ascendentium in aquumbras arietum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur. Denique et hoc ipsud in equarum gregibus fieri fertur, ut generosos obiciant equos visibus concipientium, quo eorum similes concipere et creare possint. Nam et columbarum dilectores depictas ponunt pulcherrimas columbas isdem locis, quibus illae versantur, quo rapiente visu similes generent. Inde est quod quidam gravidas mulieres iubent nullos intueri turpissimos animalium vultus, ut cynocephalos et simios, ne visibus occurrentes similes foetus pariant. Hanc enim feminarum esse naturam ut quales perspexerint sive mente conceperint in extremo voluptat
Abbreviated transcription (Latin):
breuior ẽ ⁊ quẽ iuulgo brunitiũ uocaet
currant ꝑ qͣs et redas ie solitũ erat es
rũ ta sunt gena̾ unũ genosũ p̃lis et
riũ aduehendũ. ñ adęquitandũ aptũ
Terciũ ex ꝑmixtione diu̾si gn̾is ortum
qd̾ etiam dr̃ bigenerũ. qr ex diu̾sis ni¬
scit᷑ ut mulus. Mulus aut̃ agͥco fctum
uocabulũ h̃t: g̾ce enĩ hoc uł qd̾ iuigo
pistorũ sub actꝰ. tardas molendo ducat
ingirũ molas. Iudĩ asser̃t qd̾ anaa ne¬
pos esau eqͣrũ gͥges ab asinis indesero
ipse fecĩt pͥmꝰ ascendi. ut mulorũ ine
contͣ naturã noua aĩalia nascerent᷑.
Onagͦs qͦ ab hoc admissos eẽ ad asinas.
et ip̃m istiꝰmõi reppisse concubitũ. ut ie¬
locissimi ex his asini nascẽnt᷑. Industu
qͥppe humana diu̾sũ animal in eoi¬
tu coegit. sicq ad ulterma cõmixtione
genꝰ aliud reppit. sic̃ et iacob contͣ natu¬
rã colorũ similitudines ꝓcurauit. Nã
tales fetꝰ oues illiꝰ concipiebant. quals

Expanded text:
brevior est, quem vulgo Buricum vocant. currant, per quas et rhedas ire solitum erat. 56. Equorum tria sunt genera, unum generosum, praeliis, et andum aptum; tertium ex permixtione diversi generis ortum, quod etiam dicitur bigenerum quia ex diversis nascitur, ut mulus. Mulus autem a Graeco tractum vocabulum habet. Graece enim hoc vel quod iugo pistorum subactus tardas molendo ducat in gyro molas. Iudaei asserunt quod Ana abnepos Esau equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primus ascendi, ut mulorum inde nova contra naturam animalia nascerentur. Onagros quoque ad hoc admissos esse ad asinas: et ipsum istiusmodi repperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur. Industria quippe humana diversum animal in coitu coegit, sicque adulterina commixtione genus aliud repperit; sicut et Iacob contra naturam colorum similitudines procuravit. Nam tales foetus oves illius concipiebant, quales
Abbreviated transcription (Latin):
in sacrificio mactarent᷑. Ex his qͣsdã
bidentes uocant. easq inter octo den¬
tes duõ alitiores hñt. quas maxime
gentiles in sacrificiũ offerebant. Uer¬
uex uł a uiribꝰ dictus qd̾ cȩt̾is ouib
sit fortior: uł qd̾ sit uir idẽ masculus.
uł qd̾ uerm̃ in capite habeat qͦrũ exci¬
tati pruritu inuicẽ se concutiunt. &
pugnantes cũ magno ĩpetu feriunt.
tus. unde apud nos ingregibꝰ mascłi
mares dicuntur : siue qd̾ hoc pecus
agentilibꝰ p̾mũ aris ẽ immolatũ. aut¬
aries qd aris impone̾tur unde ẽ illud.
Aries mactat᷑. ad arã. Agnũ quãꝗͣ¬

Expanded text:
in sacrificio mactarentur. Ex his quasdam in sacrificio mactarentur. Ex his quasdam bidentes vocant, eas quae inter octo dentes duos altiores habent, quas maxime gentiles in sacrificium offerebant. Vervex vel a viribus dictus, quod ceteris ovibus sit fortior, vel quod sit vir, id est, masculus, vel quod vermem in capite habeant; quorum excitati pruritu, invicem se concutiunt, et pugnantes cum magno impetu feriunt. tus, unde apud nos in gregibus masculi mares dicuntur; sive quod hoc pecus a gentilibus primum aris est immolatum. Aries, quod aris imponeretur. Unde est illud: Aries mactatur ad aram. 40
Abbreviated transcription (Latin):
xerunt. pecudes aut̃ tantũ illa ani-¬
malia que edunt᷑. quasi pecuedes.
Generalit aut̃ om̃e animal pecus: a
pascendo uocatũ. Ium̃ta noĩa inde
traxerunt: qd̾ nr̃m laborem uł omis
suo adiutorio subuectanda uł aran¬
do iuuent. Dam bos carpenta trahit.
& durissimas terre glebas uome̾ u̾tit.
equꝰ & asinꝰ portant onera. et hõium
ingͣdiendo laborẽ tẽꝑant. Uñ et iu-¬
m̃ta appellant᷑: ab eo qd̾ iuuent
hoĩes. Sunt enĩ magnarũ uirͥum
animalia. Eadẽ qͦ arm̃ta: uł quod
sint apta armis idẽ bello aił quod¬
ab his in armis utim᷑. Alii arm̃ta
tantũ boues intelligunt ab aran¬
do quali aramta nld lint cormbꝰ
armata. Discretio ẽ aut̃ inter arm̃ta
& gͥges. Nam armenta eqͦrũ & boũ
sunt: g̾ges uͦ capͣrũ et ouiũ. Quis mo¬
lle pecus lanis corpore inerme. ani¬
mo placidũ ab oblatione dictũ. eo
q̾ ap̃ uet̾e̾s ininitio ñ tauri. s oues

Expanded text:
xerunt; pecudes autem tantum illa anixerunt; pecudes autem tantum illa animalia quae eduntur, quasi pecuedes. Generaliter autem omne animal pecus a pascendo vocatum. Iumenta nomina inde traxerunt, quod nostrum laborem vel onus suo adiutorio subvectando vel arando iuvent. Nam bos carpenta trahit, et durissimas terrae glebas vomere vertit; equus et asinus portant onera, et hominum in gradiendo laborem temperant. Unde et iumenta appellantur ab eo quod iuvent homines: sunt enim magnarum virium animalia. Item quoque armenta, vel quod sint apta armis, id est bello; vel quod his in armis utimur. Alii armenta tantum boves intellegunt, ab arando, quasi aramenta vel quod sint cornibus armata. Discretio est autem inter armenta et greges: nam armenta equorum et boum sunt, greges vero caprarum et ovium. Ovis molle pecus lanis, corpore inerme, animo placidum, ab oblatione dictum; eo quod apud veteres in initio non tauri, sed oves
Abbreviated transcription (Latin):
aniuiq nom̃ ex p̃ienti institutione:
¶a conditionẽ nature cuiseruiret.
setes aut̃ unicuiq anunaliũ. ex ppͥ¬
alinigua dedu̾nt uocabula. Non aut
ua quarũlibet gentiũ barbararũ
nõĩa illa imposuit adam: s illa ling̃
qante diluuiũ om̃iũ una fuit. q̃ hebrea
ñcupat᷑. Latine aut̃ animalia siue a¬
nimantia dicta: eo qd̾ animent᷑ uita
et moueant᷑ sp̃u. Quadrupedia uoca¬
ta qi qͣtuor pedibꝰ gͣdiunt᷑. q̃dũ sint si¬
milia pecoribꝰ: tñ sub cura humana ñ
sunt: ut cerui. damine. onagri. et cȩ¬
tã. S neq bestiȩ st̃ ut leones. neq ium̃¬
ta ut usus homiñ iuuare possint. Pecꝰ
dicimꝰ om̃e qd̾ humana lingua et ef¬
sigie caret. P. ropͥe aut̃ pecorũ nomen
his animalibus accõmodari solet. q̃
sunt aut aduescendũ apta ut oues.
e sues. aut iusu hõium cõmoda. ut
equi &s boues. Differt aut̃ int̃ pecora
e pecudes. Nam ueteres cõmunit̃ in
significatione om̃iũ aĩaliũ pecora di¬

Expanded text:
utione juxta conditionem naturae cui serviret. Gentes autem unicuique animalium ex propria lingua dederunt vocabula, non aute, aut quarumlibet gentium barbararum nomina illa imposuit Adam, sed illa lingua, quae ante diluvium una fuit omnium quae Hebraea nuncupatur. Latine autem animalia sunt animaet moveantur spiritu. Quadrupedia vocata, quia quattuor pedibus gradiuntur: quae dum sint similia pecoribus, tamen sub cura humana non sunt; ut cervi, dammae, onagri, et cetera. Sed neque bestiae sunt, ut leones; neque iumenta, ut usus hominum iuvare possint. Pecus dicimus omne quod humana lingua et effigie caret. Proprie autem pecorum nomen his animalibus adcommodari solet quae sunt aut ad vescendum apta, ut oves et sues; aut in usu hominum commoda, ut equi et boves. Differt autem inter pecora et pecudes: nam veteres communiter in significatione omnium animalium pecora di
Abbreviated transcription (Latin):
armature gen̾e in gladiato¬
rio ludo contͣ alt̾um pugnantẽ
ferebat occulte rete qd iacłm appe¬
ilat᷑. ut adu̾sariũ cuspide insitũ¬
te oꝑiret. implicitũq uiribꝰ suꝑa¬
ret. Que armatura pugnabat
neptuno tridentis causa. De seql
retiariũ dictꝰ. Gestabat eñ cus¬
pidem. et massã plumbeam q̃ adi¬
sarii iacłam impediret. ut antequã¬
ille feriret rete. iste exsuꝑaret. ha
armatura sacratã erat uulcano
retiario cõponebant᷑: qr ignise
aqua semꝑ int̾ se inimica sunt.¬
pugna erat fugientes in ludo hoĩes in¬
iecto laqueo impeditos consecutosq ꝓ¬
strare: amictos umbone pellitio. D¬
eletum pugna erat

Expanded text:
armaturae genere. In gladiatorio ludo contra alterum pugnantem ferebat occulte rete, quod iaculum appellatur, ut adversarium cuspide insistente operiret, inplicitumque viribus superaret. Quae armatura pugnabat Neptuno tridentis causa. De secutretiarium dictus. Gestabat enim cuspidem et massam plumbeam, quae adversarii iaculum iille feritet rete, iste superaret. Hec armatura sacrata erat Vulcano,e cum retiario componebatur, quia ignis et aqua semper inter se inimica sunt.pugna erat, fugientes in ludo homines, iniecto laqueo impeditos consecutosque prostrare, amictos umbone pelliceo. Velitum pugna erat
Abbreviated transcription (Latin):
adamauit. Cũ ierosolimã antiochꝰ
obsid̾et: hircanꝰ pͥnceps iudeorũ rese¬
rato dauid sepulchro: tria milia
auri. talenta inde abstraxit. ex qͥ¬
bus trecenta anthioco dedit. ut ob¬
sidionẽ relinqueret: atq ut facti
inuidiã demeret. Fert᷑ ex reliqͣ pe¬
cunia instituisse pͥmꝰ xenodochia.
qͥbꝰ aduentũ susciꝑet pauꝑũ et ꝑe¬
grinorũ. Uñ et uocabłm sũpsit.
regrinorum susceptio nuncupatur.
Ubi aut̃ egrotantes de plateis colligũ
sumpta languoribꝰ atq inediis mi¬
seroꝵ m̃bra fouent᷑.
De edificiis sa-
acra sunt loca diui

Expanded text:
adamavit. Cum Hierosolymam Antiochus adamavit. Cum Hierosolymam Antiochus obsideret, Hyrcanus princeps Iudaeorum reserato David sepulcro, tria milia auri talenta inde abstraxit, ex quibus trecenta Antiocho dedit, ut obsidionem relinqueret; atque ut facti invidiam demeret, fertur ex reliqua pecunia instituisse primus xenodochia, quibus adventum susciperet pauperum et peregrinorum; unde et vocabulum sumpsit. peregrinorum susceptio nuncupatur. Ubi autem aegrotantes de plateis colliguntsumpta languoribus atque inediis miserorum membra foventur. § 4 De aedificiis sacris. Sacra sunt loca divi
Abbreviated transcription (Latin):
ctuli strati erant in qͥbꝰ discũbentoᷤ
epulabant᷑. Clinon enĩ g̾ce lectꝰ ułi¬
cubitꝰ dr̃⁊ ex qͦ confectum ẽ ut tͥdim¬
ũ dice̾t᷑ Cella dicta: qd nos occultat
et celat. Cubidin uͦ: qd̾ eo cubamis
ibiq dormientes requiescamꝰ. Cui¬
le aut̃: cubandi locꝰ ẽ. Secessus: qdłit
locꝰ secretꝰ. idẽ sine accessu. Diu̾soriũ
dictũ: eoqd̃ ex diuersis uiis ibi cone¬
mat᷑. Ospiciũ sermo gͥcus ẽ: uͥ qͥs ad
tẽpꝰ hospitali iure inhabitat. et rrexe
inde transiens migrat. Iñ et meta
uata sunt. Hec et solaria: qr patent
soli. Post ħ alii lapide. alii mat̾ia edi¬
ficare porticibꝰ. moeniana & forib
& domibꝰ adiecer̃t. Tabulata olim
lignẽẽ domꝰ fiebant: inde nom̃ ꝑma¬
net tabulatorũ. Apogeũ ẽ constru¬
ctũ sub t̾ris edificiũ:. qd̾ nos antrum
uł speluncã dicimꝰ. Solariũ. q̃ soli
&e auris pateat. qͣlis fuit locꝰ in quo
uaid bersabee lauantẽ aspexit: et

Expanded text:
ctuli strati erant, in quibus discumbentes ctuli strati erant, in quibus discumbentes epulabantur. Κλίνη enim Graece lectucitur, ex quo confectum est ut triclinium diceretur. Cella dicta quod nos occultat et celat. Cubiculum vero, quod eo cubamus ibique dormientes requiescimus. Cubile autem cubandi locus est. Secessus, quod sit locus secretus, id est sine accessu. Diversorium dictum eo quod ex diversis viis ibi conveniatur. Hospitium sermo Graecus est, ubi quis ad tempus hospitali iure inhabitat, et iterum inde transiens migrat. Inde et metallata sunt. Haec et solaria, quia patent soli. Post haec alii lapide, alii materia aedificavere porticibus moeniana, et foribus et domibus adiecerunt. Tabulata olim ligneae domus fiebant. Inde nomen permanet tabulatorum. Hypogeum est constructum sub terris aedificium, quod nos antrum vel speluncam dicimus. Solarium, quod soli et auris pateat, qualis fuit locus in quo David Bethsabee lavantem aspexit et
Abbreviated transcription (Latin):
uͥi inces naruiũ & nautarũ emolu¬
m̃ta redddunt᷑. Ibi enĩ uectigał ex a¬
ctor sedet : p̃ciũ rebꝰ imposit᷑us ecuo¬
ce a mercatoribꝰ flagitans. Carcer
ẽ aqͦ ꝓhibent᷑ exire. et dr̃ carcer a
coercendo. Hinc fronto. Ut ꝑagrari
potiꝰ amenis locis ꝗͣ. choerceri carce̾
ut habitare casas. Domꝰ ex gͥ¬
ca appellatione uocata: nã doma¬
ta g̾ci recta dict̃. Est aut̃ domꝰ uniꝰ¬
familiȩ habitatio. sicut urbs uniꝰ
ppłi. sic̃ orbis domiciliũ totiꝰ generiᷤᷤ
appellauerunt. Alii edẽ abedendo
qͥdẽ sumpsisse nom̃ existimant :
dantes exemplũ de planto. si uoca¬
ssem uos in edem ad pͣndiũ. Hinc ⁊
edifitiũ: eoq̃ fu̾it pͥus ad edendũ fa¬
ctũ. Nula domꝰ ẽ regia: siue spacio¬
sũ habitacłm. porticibꝰq qͣtuor con¬
clusũ. Atriũ magna edes ẽ: siue ã¬
plior et spaciosa domꝰ. Et dictũ ẽ atũ¬

Expanded text:
ubi merces navium, et nautarum emoluubi merces navium, et nautarum emolumenta redduntur. Ibi enim vectigalis exactor sedet, pretium rebus impositurus, et voce a mercatoribus flagitans. 46. Carcer est a quo prohibemur exire, et dictos carcer a coercendo. Hinc Fronto: Ut pergraecari potius amoenis locis, quam coerceri carcereut habitare casas. Domus ex Graeca appellatione vocata, nam δώματα Graeci tecta dicunt. Est autem domus unifamilie habitaculum est, sicut urbs unius populi, sicut orbis domicilium totius generis appellaverunt. Alii aedem ab edendo quidem sumpsisse nomen existimant, dantes exemplum de Plauto: Si vocassem vos in aedem ad prandium Hinc et aedificium, eo quod fuerit prius ad edendum factum 3. Aula domus est regia, sive spatiosum habitaculum porticibus quatuor conclusum. 4. Atrium magna aedes est, sive amplior et spatiosa domus. Et dictum est at
Abbreviated transcription (Latin):
orbẽq conscendat᷑. qͣł ẽ rome. cen¬
tũ septuaginta qͥnq pedibꝰ. Termas
appellatas qd̾ caleant. g̾ce enĩ t̾mon
calorẽ uocant. Balneis uͦ nom̃ indi-¬
tũ: a leuatione meroris. Nam greci
to manibꝰ ex̾citant᷑. Nlam ginna¬
siũ grece: latine exercituum dr̃.¬
ulauantiũ uestim̃ta ponunt᷑: ab
exuendo scilicet dictũ. Apolethe
gres sermo ẽ que ap̃ nol corupte
ꝓpina dr̃. Est aut̃ locꝰ iuxta balnea
publica. uͥ pꝰ lauachrũ a fame et si
fam̃ tollat. Tab̾ne olim uocabant᷑ ȩdi¬
culȩ plebeiorũ paruȩ et simplices in
uicis. axibꝰ & tabulis clause. Uñ et ta¬
b̃nariȩ: qd ibi soleant considere. Dicte
aut̃ tab̃ne: qd ex tabulis lignisq erãt
constructe: quȩ nẽ & si ñ spẽm nom̃
tñ pͥstinũ retinent. Macellũ dictũ
qd̃ ibi mactent᷑ pecora: q̃ am̾cantibꝰ
uenundant᷑. Mercatũ aut̃ : a com¬
m̾tio noĩatũ. Ibi enĩ resuendere uł
emere solitũ ẽ sic̃ et theloneũ dicit᷑.

Expanded text:
orbemque conscendatur; qualis est Romae centum septuaginta quinque pedibus. Thermas appellatas quod caleant; Graeci enim θερμὸν calorem vocant. Balneis vero nomen inditum a levatione maeroris; nam Graeci to manibus exercitantur; nam γυμνάσιον Graece, Latine exercitium dubi lavantium vestimenta ponuntur, ab exuendo scilicet dictum; ἀποδύειν Graecus sermo est, qui apud nos corrupte propina dicitur. Est autem locus juxta balnea publica, ubi post lavacrum a fame, et sitfamem tollat. 43. Tabernae olim vocabantur, aediculae plebeiorum parvae, et simplices in vicis, asseribus et tabulis clausae, unde et tabernariae, quod ibi solebant considere: dictae autem tabernae quod ex tabulis lignisque erant constructae; quae nunc, etsi non speciem, nomen tamen pristinum retinent. 44. Macellum dictum, qvenundantur. Mercatum autem a commercio nominatum. Ibi res vendere vel emere solitum est: sicut et teloneum dicitur,