comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
duo sunt gn̾a ẜuitutis. Estͥ enim ẜuitus tumoris. ⁊
pene seruilis. ⁊ ẽ seruitus amoris ⁊ filiationis atq hu¬
miliationis. ad instar filii qui seruit. non uult offẽ¬
dere patrem. Si ergo id ẜ humilitatis ⁊ amoris ẜui¬
tute dictum putemus. non errabunus. Non enim
tate nobilior ẽ sernitus xp̃i. dicendo ergo. ẜiiis. ꝑc¬
nomen humilitatis ut ad eam ꝑuocet suꝑbos. quĩ¬
b scribebat. ne ⁊ nxisera seruitus udeatur. nõ sipłr
ait. seruus. s adlit. iħui .i. saluatoris. cuim̾uto õs
ẜuire debent. Ei ⁊ enim seruire: regnare ẽ. Iħ̾s uere
men ab angelo fuit impositum d̾ifilio. eo ꝙ saluu
xp̃e autem anctus ẽ non oleo iusibili. s iniusibili.¬

Expanded text:
 enim servitus timoris, et pene servilis; et est servitus amoris et filiationis et humilitatis, qua, instar filii, qui servit, non vult offendere patrem. Si ergo id secundum humilitatis et amoris servitutem dictum putemus, non errabimus. Origenesrtate nobilior est servitus Christi. Dicendo ergo servus, nomen humilitatis ponit, ut ad eam provocet superbos quibus scribebat. Et ne misera servitus videatur, non simpliciter ait servus, sed addit, Jesu, id est Salvatoris, cui merito omnes servire debent: ei etenim servire regnare est. Jesus vero men ab angelo fuit impositum Dei Filio, eo quod salvum Christus autem unctus est, non oleo visibili, sed invisibili
Abbreviated transcription (Latin):
epła ita scribo. quomodo:
epłarum. salutationem
se subdere testatur. nͥt sub
piatur. que non fuĩt ma¬
nu eiis subscupta

Expanded text:
 Ita scribo, quomodo? Epistolarum salutationem se subscribere testatur, ut sub piatur, quae non fuerit manu ejus subscripta
Abbreviated transcription (Latin):
morosi. opantes man¬
ducent p̾anem suum.
.i. ꝓpi laborił. nẽ aute hac
occasione ministrare ces
quia ⁊ sioꝑentur possut
tñ nõ nullis inlig̾e. ⁊
id̾o monet. ne uli qui ha¬
bebant unde seruis dei
pigrescerent. Non enm
in rephensionem uenit.
qui humanus ẽ in lan¬
giendo. s hic qui cũ p̾sit
laborem ferre. otiose ułt

Expanded text:
morosi, operantes manducent panem suum, id est proprii laboris; ne autem hac occasione ministrare cessquia et si operentur, possunt tamen nonnullis indigere. Et ideo monet ne illi qui habebant unde servis Dei pigrescerent. Non enim in reprehensionem venit qui humanus est in largiendo, sed hic qui cum possit laborem ferre, otiose vult
Abbreviated transcription (Latin):
hunc notate .i. qui sit
et nos asꝑe increpabimus
eillum ⁊ ne cõmiscea. c̃
ilio ut confundatur .i.
erubescat auiectus ab
omnib. ut sic obtc̾iat

Expanded text:
hunc notate, id est qui et nos aspere increpabimus illum, et non commisceamini cum illo ut confundatur, id est erubescat abjectus ab omnibus, ut sic se subjiciat
Abbreviated transcription (Latin):
frem. Ip̃e autẽ
dommus pacis
det uob̾ pace sẽ¬
pitnam in oĩ
loco. deus sit c̃
onmibz uobis.
alutatio me¬
a manu pau¬
in omni episto
la scribo. brati¬
a domini nr̃a¬

Expanded text:
r. Ipse autem Deus pacis det vobis pacem sempiternam in omni loco. Dominus sit cum omnibus vobis. Salutatio mea manu Pauin omni Epistola, ita scribo: Gratia Domini n
Abbreviated transcription (Latin):
none. ñ tñ peccati inrsera sẽiatute. s d̾i quadamno¬
buitate. qualit moyses ⁊ dauid appellati sunt seriũ.
militas non tollit potestatem. ⁊ dignitatem. apłs
qͣm tenent uł qua saluantur electi Si. ⁊ id̾o magis
pea laloranclum ẽ ⁊ secundum agnitione u̾itatis qͥ
res. hic e stucius apłici offitu. ꝑ ħ cõmendat officiũ¬

Expanded text:
non tamen peccati misera servitute, sed Dei, quadam nobilitate, qualiter Moyses et David servi sunt appellati, dicat: Humilitas non tollit potestatem et dignitatem. Apostquam tenent, vel qua salvantur electi Dei, et ideo pro ea laborandum est, et secundum agnitionem veritatis, res, hic est fructus apostolici officii. Per hoc commendat
Abbreviated transcription (Latin):
lymõtheui. Isti tres sunt
quoꝵ noĩe scripsit scribr
hec. ⁊ prima epła. scrib̃t
ecclie thessa lomcensĩ
exiftenti in deo patre nr̃o⁊
salutant more solito. gr̃a¬
sit uobis ⁊ par a deo patre
surpra erposita sunt. gr̃as¬
de bomseoꝵ. ne forte de tau¬
to bono quod ex deo habebãt¬
extolłentur tamꝙͣ a seip¬
sis habentes .s. diceret. ꝙ¬
tenetis tenete. quia bomini
soluere possumis ite dig

Expanded text:
osius Isti tres sunt quorum nomine scribitur haec et prima epistola, scribunt Ecclesiae Thessalonicensium, existenti in Deo Patre et alutat more solito: Grasit vobis et pax a Deo Patre supra exposita sunt. Gratde bonis eorum, ne forte de tanto bono eorum quod ex Deo habebxtollerentur, tanquam a seipsis habentes. Quasi dicat: tenetis tenete, quia bonum solvere possumus ut dig
Abbreviated transcription (Latin):
Dixit enim ei. Usq huc
uenies.⁊ ñ suꝑgradieris.
s in temec ip̃o confringẽ¬
tur fluctus tui. Huiꝰ er¬
go iussione ⁊ precepto. or¬
ta est tempestas in mari.
Opter occasiones supius
memoratas. fact̾a ẽ tempe¬
stas magna ⁊ ñpusilla:
ut magnum opus ⁊ nõ
pusillum ostenderetur.
Quanto q fluctus naui¬
cule irruebant. tantoma¬
gis timor discipłos con¬
turbabat. ut plus magis
desidarent ad lib̾andum
se. mirabilia saluatoris.

Expanded text:
Dixit enim ei: Usque huc Dixit enim ei: Usque huc venies et non supergredieris, sed in temetipso confringentur fluctus tui? Hujus ergo jussione et praecepto orta est tempestas in mari, propter occasiones superius memoratas. Facta est tempestas magna et non pusilla, ut magnum opus et non pusillum ostenderetur: quantoque fluctus naviculae irruebant, tanto magis timor discipulos conturbabat, ut plus magis desiderarent ad liberandum se mirabilia Salvatoris.
Abbreviated transcription (Latin):
Onte dño in nauiculam:
icquiiti sunt eum discipłi
eius. ñ imbecilles. s firmi
⁊ stabiles in fide: mansueci
⁊ pii. spernentes mundũ
ñ duplici corde s simplici.
Hii ergo sequiiti sunt eũ.
ñ tantum gressus eius se¬
quentes: s magis scĩ atem
comitantes. ⁊ iusticiam
consectantes. & ecce tumpe¬
stas magna facta ẽ in mari
ita ut nauicula oꝑirẽt flu¬
ctib. Cũ enim multa mag¬
na ⁊ miranda ostendissec
in terra. transiit ad mare:
ut ⁊ ibidem adhuc excellẽ¬
tiora oꝑa demonstraret. qͣ¬
tinus terre maris q dñm
se ẽẽ cunctis ostenderet. In¬
gressus ergo nauiculam.fe¬
cit turbari mare. cõmouie
fluctus. concitauit uentos.
Cur hoc: Ido ut discipłos
mitceret in timorem. ⁊ su¬
um auxiliũ postularent.
suamq potentiam rogan¬
tib manifestaret. Illa tẽ¬
pestas ñ ex se oborta ẽ: s po¬
testati paruit imꝑantis. eiꝰ
qui educit uentos de thes¬
auris suis. qui terminũ
mari harenam constituit.

Expanded text:
nte Domino in naviculam, secuti sunt eum discipuli ejus, non imbecilles, sed firmi et stabiles in fide, mansueti et pii, spernentes mundum, non duplici corde, sed simplici. Hi ergo secuti sunt eum, non tantum gressus ejus sequentes, sed magis sanctitatem comitantes, et justitiam ejus consectantes. Et ecce tempestas magna fita ut navicula operiretur fluctibus. Cum enim multa magna et miranda ostendisset in terra, transiit ad mare, ut ibidem adhuc excellentiora opera demonstraret, quatenus terrae marisque Dominum se esse cunctis ostenderet. Ingressus ergo naviculam fecit tuventos, concitavit fluctus. Cur hoc? Ideo ut discipulos mitteret in timorem, et suum auxilium postularent, suamque potentiam rogantibus manifestaret. Illa tempestas non ex sese oborta est, sed potestati paruit imperantis ejus qui educit ventos de thesauris suis, qui terminum mari arenam constituit.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ regis proditor s sacerdos.
sum in nomine eius pati qui
nos sanguine suo redemit. Ab¬
sit ut ꝓpter gladios ur̃os fu¬
giam. Aut a iusticia recedã.
Accelerans auteni quidam
pre ceteris plenus scelere. bis¬
acutam sacro pec̾tori imposu
S temꝑans ab ictu. una cũ
ceteris manum iuolentam in¬
iẽcit:trahens eum ut extra ec¬
cl̃iam inceptum sacrilegium
ex prefatis filiis leuiathan
eleuato gladio quem tenebat.
agnum d̾o immolandum in
capite ꝑcussit. preciso eodem
ictu hec referetis wrãchio ua¬

Expanded text:
non regis proditor, sed sacerdos; sum in nomine ejus pati, qui me sanguine suo redemit, absit ut propter gladios vestros fugiam, aut a justitia recedam.Accelerans igitur quidam prae caeteris plenus scelere, bisacutam sacrato pectori imposuised temperans ab ictu, una cum caeteris manum violentam injecit, trahens eum, ut extra Ecclesiam coeptum sacrilegium ex praefatis filius Leviathan, elevato gladio quem tenebat, agnum Deo immolandum in capite percussit, praeciso vero eodem ictu haec referentis brachio, pa
Abbreviated transcription (Latin):
coronam que ample erat la
titudinis ita a cãpite separa¬
rit᷑. ut sanguis albens ex cere¬
guine.lilii ⁊rose colorib.uir¬
ginis ⁊ matris eccl̃e faciem in
confessoris ⁊ martiris uitali¬
morte purpuraret. O nefandis¬
simi hominum. quos nec plo¬
randa sanguinolente ma¬
tris pietas.nec miranda pa¬
tris ꝓbitas lenire potuit: quin
infra sacratum ip̃ius caput¬
cerebrum uenarentur ⁊ effo¬
e capite cerebrum qđ remaise¬
ga deesset: qui in aliis xp̃m
imitatus ẽ. Ut enim salua
pace martirum loquar. ipsi
ꝓpriam principaliter agẽbãt
causam: cum eis diceret. sa¬
crifica ioui. respue crucifi¬
xum. Iste uero aliorum salu¬
tem suo precioso sanguine
mertatum uenit. ut insigniti
ta eccl̃e regerentur: autumãs
maiorem ñ ẽẽ caritatem. qͣm
ponere animam suam ꝓ oui¬
b suis. Quam intrepide
ubi de sua salite ⁊ fide certa a¬
geretur eẽt martir iste pugna¬
turus. qui ꝓ aliorum tuitione
ñ tractus ñ ductus seip̃m mi¬

Expanded text:
coronam quae ampla fuit ita a capite separavit, ut sanguis albens ex cereguine, lilii et rosae coloribus virginis et matris Ecclesiae faciem in confessoris et martyris morte purpuraret. O nefandissimi hominum, quos nec ploranda sanguinolentae matris pietas, nec miranda patris probitas lenire potuit, quin infra ipsius sacratum capitis cerebrum venarentur et funejus cerebrum quod remansega deesset, qui in aliis Christum imitatus est. Ut enim salva pace martyrum loquar, ipsi propriam principaliter agebant causam, cum eis diceretur: « Sacrifica Jovi, respue crucifixum: » iste vero aliorum salutem suo pretioso sanguine mercatum venit, ut insigniti ta Ecclesiae regerentur: autumans majorem non esse charitatem, quam ponere animam suam pro amicis suis. Quam intrepide ubi de sua salute et fide ageretur esset martyr iste pugnaturus, qui pro aliorum tuitione non tractus, non ductus, se ipsum mi
Abbreviated transcription (Latin):
Mutãto ĩgitur or̃dine. presul
qui precedere debẽbat. pastõris
more oues cogentis in caulã:
incessu temperato clericos sẽ¬
quitur properantes. Intranti
monasteriũ. omissis uẽsperis
quas dõ libare incẽꝑant oc¬
currunt monachi. gr̃as agen¬
des do qđ patrem suũ quẽ iã
exstinctum ẽẽ audierant: ui¬
uum cernerent ⁊ incolumem
& hec dicentes. ualuas eccłie
repagulantes.hostes a nece

Expanded text:
 ordine praesul qui praecedere debebat, pastoris more cogentis oves in caulam incessu temperato clericos sequitur properantes. Intranti monasterium omissis vesperis, quas Deo libare incoeperant, occurrunt monachi: gratias agentes Deo, quod patrem suum, quem jam exstinctum esse audierant, vivum cernerent et incolumem. Et hoc dicentes valvas ecclesiae repagulando, hostes a nec
Abbreviated transcription (Latin):
bis uidebatur. ita imꝑterrit¬
residebat. tanquam uenissẽt
Ad nuptias eum inuitaturi.
& cum a suis undiq fuisset ac¬
clamatum. ut in monasteriũ
fugeret.ille qui ante se carnis¬
miserat:uirilius implet ꝓmis¬
sum. Non enim in tali casu erat
de ciuitate in ciuitatem fugi¬
endum. s dandum subiectis exẽ¬
plum: ut unusquisq mallet
mori in bello qͣm uidere mala
gentis sue. ⁊ scorum canonum
subuersionem. S cum ei dice¬
retur. qđ hora exigente ⁊ festo
deceret ip̃m in eccłia uesꝑtiñ
celebrare offitium. tandem sur

Expanded text:
batur ita imperterritus sedebat tanquam venissent ad nuptias eum invitaturi. Et cum a suis esset acclamatum ut in monasterium fugeret, ille, qui se anm, virilius implet promissum. Non enim erat in tali casu fugiendum de civitate in civitatem, sed dandum subjectis exemplum, ut unusquisque mallet mori in bello quam videre mala gentis suae et sanctorum canonum subversionem. Sed cum ei diceretur, quod, hora exigente et festo, deceret eum in ecclesia vespertinum celebrare
Abbreviated transcription (Latin):
qui ne oues laniarent᷑. seĩpsũ
luporum morsib tam confi¬
denter exposuit. & quia mun¬
dum abiecerat. mudus uolẽs¬
eum opprimere nescuis subli¬
mauit. Deinde alio ictu in ca¬
plecti paratus sum. At terciꝰ¬

Expanded text:
qui ne oves laniarentur, seipsum luporum morsibus tam confidenter opposuit! et quia mundum abjecerat, mundus eum volens opprimere nescius sublimavit. Deinde alio ictu in caplecti paratus sum. » At terti
Abbreviated transcription (Latin):
cens. fili quid fecisti nob̃
sic: Ecce pater tuus & ego.
dolentes querebamus te
Quem ꝓculdubio sciebat
se sine concubitu ioseph
concepisse. sine corruptio¬
ne uirginali edidisse.S
cur abscondit conceptiõ¬
nis ac natiuitatis eiꝰ sacra¬
mentum. quẽ nouit dm
imme isum: Numquid¬
quia inuidet aliis. quem
ad templum deferens. sc̃i
senis tradidit manib:
repleta. redemptionẽ mũ¬
di impiis ñ aperiat. Sci¬
ebat enim tunc grã ple¬
na. sp̃u diuinitatis affla¬
T. quia si hunc huiꝰ se¬
culi principes cognouis¬
sent: nunqͣm ꝓ salute no¬
stra crucifixissent. Offer
ergo beatissima uirgo tan¬
Quam legem obseruans
in templo quem edidisti.
ut ñ om̃ib s paucis reue¬
letur: quis ẽ quem genu¬
isti. Appareat interim la¬
pis humilis. abscisus de
monte sine manibus: ut
reprobetur ab edificantib:
usq quo statuam in pedi¬
bus ꝑcutiens crescat in
montem magnum. imple¬
at q uniuersum orbẽ ter¬
rarum.

Expanded text:
cens: Fili, quid fecisti nobis cens: Fili, quid fecisti nobis sic? Ecce pater tuus et ego dolentes quaerebamus te . Quem procul dubio sciebat se sine concubitu Joseph concepisse, sine corruptione virginali edidisse. 3. Sed cur abscondit conceptionis ac nativitatis illius sacramentum, quem novit Deum immensum? Nunquid invidet aliis, quem ad templum deferens sancti senis tradidit manibus?ophetiae repleta, redemptionem mundi impiis non aperiat. Sciebat enim jam tunc gratia plena, spiritu divinitatis afflata, quia si hunc hujus saeculi principes cognovissent, nunquam pro salute nostra crucifixissent. Offer ergo, beatissima Virgo, tanquam legem observans, in templo quem edidisti, ut non omnibus, sed paucis reveletur quis est quem genuisti. Appareat interim lapis humilis abscissus de monte sine manibus, ut reprobetur ab aedificantibus, usquequo statuam in pedibus percutiens, crescat in montem magnum, impleatque universum orbem terrarum.
Abbreviated transcription (Latin):
illum dño sicut scciptũ ẽ
ra lege dñi. quia omne
masculinũ adaperiens
bitur. Cunccis fidelib
liquet. nequaqͣm redemp¬
toris matrem ex eius nati¬
uitate maculam contra¬
xisse. qua illoꝵ lierum
spacio a sacris edib ab¬
stinens purgaret. que lne
humana concupiscentia.
sine humano concubitu.
uirgo concepit. sine Aliqͣ
carnis corruptione uirgo
peperit:⁊ sine fine uirgo
ꝑmansit. ac ꝑ hoc. nec ma¬
culus ex ea natus. uuluã
eius aperuit.S hoc iux¬
ta legis narrationem euã¬
gelista contexens. claudit
impiis sacramentum di¬
uine incarnationis:ma¬
tremq legem obseruantẽ
introducit. Sed nec mi¬
rum si obseruaret legem.
quam eius filius ñ uene¬
rat soluere s Adimplere.
Sciebat enim quo ordine
conceperat. quo usu pepe¬
rerat: & quis eẽt quem ge¬
nuerat. S legem cominu¬
nem obseruans. exspecta¬
uit purgationis diem: ce¬
lauit filii maiestatem.
Hir ẽ qd eum in tẽplo
du decua annorum int̾¬
Fium ioseph uocat di¬

Expanded text:
tum est in lege Domini, quia omne masculinum adaperiens bitur . Cunctis fidelibus liquet nequaquam Redemptoris matrem ex ejus nativitate maculam contraxisse, qua illorum dierum spatio, a sacris aedibus abstinens, purgaretur, quae sine humana concupiscentia, sine humano concubitu, virgo concepit, sine aliqua carnis corruptione virgo peperit, et sine fine virgo permansit; ac plus hoc nec masculus ex ea natus vulvam ejus aperuit. Sed hoc juxta legis narrationem evangelista contexens, claudit impiis sacramentum divinae incarnationis, matremque legem observantem introducit. Sed nec mirum, si mater observaverit legem, quam ejus Filius non venerat solvere, sed adimplere. Sciebat enim quo ordine conceperat, quo usu pepererat, et quis esset quem genuerat. Sed legem communem observans, exspectavit purgationis diem, celavit Filii majestatem. Hinc est quod eum in templo duodecim annorum infilium Joseph vocat, di
Abbreviated transcription (Latin):
euangelista ueritatis hy¬
storiam de xp̃i incarna¬
tione plenius atq ordina¬
tius cẽteris euangelistis
ex sequens. post annuncia¬
tionẽ eius ab angelo fa¬
ctam. post natiuitatẽ an¬
gelorum uocib declaratã.
post circuncisionem octã¬
ui diei in domo parentũ¬
sequitur dicens. Postqͣm
impleti sunt dies purga¬
tionis matris eius. scd̃m

Expanded text:
evangelista veritatis historiam de Christi incarnatione plenius atque ordinatius caeteris evangelistis exsequens, post annuntiationem ejus ab angelo factam, post nativitatem angelorum vocibus declaratam, post circumcisionem octavi dici in domo parentusequitur dicens: 3. Postquam impleti sunt dies purgationis matris ejus
Abbreviated transcription (Latin):
paulus sicut ip̃e testat᷑:
de tribu beniamin. Cum
lacob bñdiceni filios suo.
ueniss ad benedicendum
beniamin:ait de illo.Ben¬
iamin lupus rapax. Qͥ̃
ergo: Lupus rapax semꝑ:
Absit. S qui mane rapiat
predam: ad uesꝑam diui¬
dat escas. Hoc in apło pau¬
lo impletum ẽ: quia ⁊ de

Expanded text:
Paulus, sicut ipse testatur, de tribu Benjamin . Cum autem Jacob benedicens filios suos, venisset ad benedicendum Benjamin, ait de illo: Benjamin lupus rapax. Quid ergo? lupus rapax semper? Absit: sed qui mane rapiet praedam, ad vesperam dividet escas . Hoc in apostolo Paulo impletum est; quia et de
Abbreviated transcription (Latin):
uictum.⁊ uiccum cũ uir¬
ginis criumpho exire
Nam qui denuerat tent
ẽ qui traxerat tractus ẽ.
qui octide putabat oc¬
cisus ẽ. Deniq ut ꝓbemꝰ
diabolum a uirgine ista¬
tunc fuisse uictum. illuis
iuuenis facc̾um ad ani
mum reuocemus:quẽ con¬
tra agnetis infantiam sic
armauerat inimicus. ut
nudam faceret trahi ꝑ
populum ad libidinem
inuitantis. Hunc gͦ ducẽ
fuisse diaboli nemo quis
dubitet. ⁊ uicto duce: ꝓõ¬
nib notum ẽ. Suꝑatis
autem cum duce suo po¬
pulis.tyrannũ teneri
captiuum om̃ib patet
Constat ergo diabolum
suꝑatum. quotiens contͣ
uirginẽ arma corripuit.
Nam expoliata uirgo cri¬
nib tegitur ⁊ nu data
ab om̃ib malis uestit᷑
ab angłis bonisz ⁊ damp¬
nata in prostibulo tur¬
pitudiuis. in gremio an¬
paruit castitats Efficit᷑
oratorium angłorum: lo¬
cus qui ꝑditorium fuerat
animarum.⁊ubi semper
naufragauerat castitas:
illic ẽ coronata uirginitas.

Expanded text:
victum, et victum cum virvictum, et victum cum virginis triumpho exire; nam qui tenuerat, tentus est: qui traxerat, tractus est: qui occidere se putabat, occisus est. 7. Denique ut probemus diabolum a virgine tunc fuisse victum, illius juvenis factumum revocemus, quem contra Agnetis infantiam sic armaverat inimicus, ut nudam faceret trahi adpopulum ad libidinem invitantis. Hunc ergo ducem fuisse diaboli nemo est qui dubitet; et victo duce, ponibus notum est: superatis autem cum suo duce populis, tyrannum teneri captivum omnibus patet. Constat autem, diabolum superatum, quoties contra virginem arma arripuit. Nam exspoliata virgo, crinibus tegitur; et nudata ab hominibus malis, vestiebatur ab angelis bonis; et damnata in prostibulo turpitudinis, in gremio apparuit castitatis. Efficitur oratorium angelorum locus, qui perditarum fuerat animarum; et ubi semper naufragaverat castitas, illic est coronata virginitas.
Abbreviated transcription (Latin):
lam sanguine subarraue¬
rat xp̃c. Ad concupiscen¬
dem igicur reuercitur cen¬
sus. ⁊ inconcuissa uirgini¬
tas xp̃o semel oblata per¬
durat.
iscite uirgines xp̃i nor¬
mam puellaris exempli.
⁊ oblata sub specie pieca¬
tis muniis cła uiroꝵ. tota
intentione respuite:⁊qͣi
rabidi: anis morsus om̃i
cum gaudio recusãte. A
quo ñ receꝑis qđ timeas
dei ñ accipias qđ diligas
mundi. Accipe acripe uir¬
go se qđ amor eterno
ꝓficiat. Quocienscumq
ab homine consecuta fuie¬
ris censum sic accipe. ut
Nidet ille intus in mente
quid facias.⁊ quam expe¬
tenter eius uirgines comitẽ
lum potuit penitꝰ formi¬
dare supplitiũ: cui etiã lu¬
panar turpitudinis locꝰ
bolus ei ignominiam
corruptionis preꝑauerat.
illic eam exciꝑe fecit dñs
coronã sue uirginitatis ⁊
palmam. Hoc ẽ in suis se¬
dib hostes uincere. capti¬
uam ductam uirginem
ad penetrabilia reoi li¬
bidinum. ip̃m regem a
uirgine quẽ capuuauerat

Expanded text:
lam sanguine subarravelam sanguine subarraverat Christus. Ad concupiscentem igitur revertitur census, et inconcussa virginitas Christo semel oblata perdurat. Discite, virgines Christi, normae puellaris exempla, et oblata sub specie pietatis munuscula virorum tota intentione respuite, et quasi rabidi canis morsus omni cum gaudio recusate. A quo non receperis quod timeas Dei, non accipias quod diligas mundi: accipe, accipe, virgo, sed quod amori aeterno proficiat. Quotiescumque ab homine consecuta fueris censum, sic accipe, ut Videt ille intus in mente quid facias, et quam expetenter ejus virgines comiterilum potuit penitus formidare supplicium, cui etiam lupanar turpitudinis locusbolus ei ignominiam corruptionis praeparaverat, illic eam excipere fecit Dominus coronam suae virginitatis et palmam. Hoc est in suis sedibus hostes vincere, captivam ductam virginem ad penetralia regis libidinum, ipsum regem a virgine, quam captivaverat,
Abbreviated transcription (Latin):
mare qđd transit ⁊ dum
nimis uirginitatẽ diligit:
nec ludibria nec flãmas
nec supplicia nec carnifi¬
ces metuit. postremo nec
gladium furentis ꝑcussõ¬
ris expauit. Compellitur
uirgo ornamenta susciꝑe
corporis. s renuit: qm̃ iam
susceꝑat mentis. & quia ñ
de elegantia corꝑis huma-¬
ni placere studebat. quia
timebat de feditate ãnime
dño displicere: dabat intꝰ
ꝑ fidem sue menti candõ¬
ciebat ut animam suam
pulchram faceret.tantũ
in suam animam erubes¬
cebat se eẽ formosam: dan¬
toq studens displicere car¬
nalib in carnis aspẽctu qͣn¬
to xp̃o insciit. ⁊ eius ange¬
lis complacere. Turbatur
iuuenis a puella contemp¬
tus.⁊ se munerib compla¬
cere posse existimans: au¬
rũ & geminas congemi¬
nans. uesteᷤ ⁊predia preci¬
osa conueccat. S quia xp̃i
caritas precium pecuniã¬
rum ñ habet. uirgo sacra¬
tissima in suo gradu us¬
q ad sanguinis effusio.¬
nem ꝑmansit: qm̃ suo il¬

Expanded text:
mare, quod transit; et dum mare, quod transit; et dum nimis virginitatem diligit, nec ludibria, nec flammas, nec supplicia, nec carnifices metuit: postremo nec gladium furentis persecutoris expavit. Compellitur virgo ornamenta suscipere corporis, sed renuit; quoniam jam susceperat mentis; et quia non de elegantia corporis humani placere studebat, quia timebat de foeditate animae Domino displicere, dabat interius per fidem suae mentis candociebat quod animam suam pulchram faceret, tantum in sua carne erubescebat se esse formosam: tantumque studuit displicere carnalibus in carnis aspectu, quanto Christo institit, et ejus angelis complacere. 5. Turbatur juvenis a puella contemptus, et se muneribus complacere posse existimans, aurum, gemmas congeminans, vestes, praedia pretiosa convectat. Sed quia Christi charitas pretium pecuniarum non habet, virgo sacratissima in suo gradu usque ad sanguinis effusionem permansit; quoniam suo il
Abbreviated transcription (Latin):
Hec dicentes ñ uituperã¬
mus coniugum casta cõ¬
mercia. s uirginũ ꝑserie¬
rantiam adornamirs
Non enim uirginitas ma¬
lis rebus suꝑponenda ẽ:
s ẽ reb optimis preferen¬
da. Que enim mundis mũ
diget malarum rerum ui¬
tuperatione laudari
Sequantur itaq sc̃a con¬
iugia patriarcharum cõ¬
iuges. in religione põsite.
ac diuinis litteris informa¬
te. sarram. rebeccam. ra¬
chelem. annam. susannã¬
ac sefforam imittent᷑ uxõ¬
res. Xp̃i uero uirgines.
solam uirginem matrẽ
uirginis subsequantur.
Hiu̾us pedisseca agnes
beatissima. magnun¬
se pudicicie excitauit exẽ¬
plum: cum uirginitatẽ
pdecusit uite. omnẽ q a
se amorẽ terrenum ꝑ amõ¬
rem celestẽ expellens. tro¬
pheum crucis xp̃i arri¬
puĩt: ⁊ tam contra libidi¬
nes. qͣm etiam contra uni¬
uersa supplicia. fide po¬
tius armata qͣm ferrõ.
fortiter dimicauit ⁊ uicit
Aspicit deniq blandien¬
ridet. Nescit aliquid a¬

Expanded text:
Haec dicentes non vituperaHaec dicentes non vituperamus conjugum casta commercia, sed virginum perseverantiam adornamus; non enim virginitas malis rebus superponenda est, sed est rebus optimis praeferenda. Quae enim mundis munddiget malarum rerum vituperatione laudari. Sequantur itaque sancta conjugia patriarcharum conjuges in religione positae, ac divinis 539 Litteris informatae, Saram, Rebeccam, Rachelem, Annam, Susannam, Sephoram, imitentur uxores: Christi vero virgines solam Virginem Matrem virginis luminis subsequantur. Hujus pedissequa Agnes beatissima de se magnum pudicitiae excitavit exemplum, cur virginitatem praetulit vitae, omnemque se amorem terrenum per amorem coelestem expellens, tropaeum crucis Christi arripuit; et tam contra libidines quam etiam contra universa supplicia fide potius armata quam ferro, fortiter dimicavit et vicit. Aspicit denique blandienridet. Nescit aliquid a
Abbreviated transcription (Latin):
amore constrict̃am
imitabile uirginio. uir¬
go cui tradidisti amoris
exemplũ. O qͣm scm pec¬
torib uirgineis tribuisti
responsum. contempnen¬
uo mundi diuitias. execrã¬
do carnis concupiscentiaᷤ.
⁊ solam xp̃i pulchritu¬
dinẽ adamando. Accedi¬
te ad puellam puelle.⁊
discite in annis infantie
quales inpec̾ore suo cir¬
ca amorem xp̃i flãmas ac¬
cendit. Dicir se amatori
suo seruare fidem.⁊ eius
corpus concupiscere solũ:
qui ꝓ amore hominum
mortis ñ recusauit inte¬
ritum. Discite uirgines
xp̃i amorem in puella
feruentẽ ⁊ om̃s mundi
diuitias uelut stercora
recusantem. Id̾o enim
scõrum ꝑ litteras tradũ¬
tur exempla. ut unusqͥs¬
q ꝓ qualitate sexus ⁊ ꝓ
etãte annorum. modum
sui ꝓpõsiti teneat. E sic̃
ꝑ uirginem uirgines. ita
studeant᷑: ac repugnatiõ¬
ne anumi mundi dulcia
recusantes ⁊ eius ñ recu¬
santes austera: ad dele¬
ctationes ꝑpetuas ⁊ ad
gaudia eterna ꝑtingãt

Expanded text:
amore constrictam. O quam amore constrictam. O quam imitabilis virginibus virgo, cui tradidisti amoris exemplum! O quam sanctum pectoribus virgineis tribuisti responsum, contemnendo mundi divitias, exsecrando carnis concupiscentias, et solam Christi pulchritudinem adamando! Accedite ad puellam, puellae, et discite in annis infantiae 538 quales in pectore suo circa amorem Christi flammas incenderit. Dicit se amatori suo servare fidem, et ejus corpus concupiscere solum, qui pro amore omnium mortis non recusavit interitum. Discite, virgines Christi, amorem in puella ferventem, et omnes mundi divitias velut stercora recusantem. Ideo enim sanctorum per litteras traduntur exempla, ut unusquisque pro qualitate sexus, et pro aetate annorum modum sui propositi teneat, et sicut per virginem virgines, ita studeant, ac repugnatione animi mundi dulcia recusantes, et ejus non recusantes austera, ad delectationes perpetuas et ad gaudia aeterna pertingant.
Abbreviated transcription (Latin):
bit qui ꝓfecc̾o cum aliis
scĩs ad numerum iudicũ
se ꝑtinere demonstrat cũ
dicit. nescitis qr angłos
iudicabimus: De ip̃is qͦ
iudicandis. in hoc nume¬
ro duodenario simił cau¬
sa est.Non enim quia di¬
ccum ẽ iudicantes duode¬
cim trib isrł tribꝰ leui &
que terciadecima ẽ ab eis
iudicanda ñ erit. aut so
lum illum populum nõ
etiam gentes ceteras iudi¬
cabunt. Qđ autem aĩt in
regeneratione ꝓculdubio
mortuorum resurreccionẽ.
nomine uoluit regene¬
rationis intelligi. Sic enĩ
caro nr̃a regenerabitur
ꝑ incorruptionem: quem¬
admodum anima nr̃a
regeneratur per fidem.
Um in toto mundo
uirgineus flos ma¬
rie immarcescibiles corõ¬
nas innectat. ⁊ sceptrige¬
ram pudoris aulainz im¬
maculato conseruet affe¬
ctu: eousq integritas ꝑ¬
seuerauit ad palmam.
ut in puellis trcpheum
scĩtatis arriperet:⁊ꝑ ue
stigia matris uirginis
ad celestem thalamum
lo fidi agnes se asserit
subarratam.⁊ clamat se

Expanded text:
bit; qui profecto cum aliis bit; qui profecto cum aliis sanctis ad numerum iudicum se pertinere demonstrat. cum dicit: Nescitis quia angelos iudicabimus? De ipsis quoque iudicandis in hoc numero duodenario similis causa est. Non enim quia dictum est: Iudicantes duodecim tribus Israel, tribus Leui, quae tertia decima est, ab eis iudicalum illum populum, non etiam gentes ceteras iudicabunt. quod autem ait: in regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine noluit regenerationis intellegi. sio enim caro nostra regenerabitur per incorruptionem, quemadmodum est anima nostra regenerata per fidem.um in toto mundo virgineus flos Mariae immarcescibiles coronas innectat, et sceptrigeram pudoris aulam immaculato conservet affectu; eo usque integritas perseveravit ad palmam, ut in puellis tropaeum sanctitatis arriperet, et per vestigia Matris virginis ad coelestem thalamum ulo fidei Agnes se asserit subarratam, et clamat se
Abbreviated transcription (Latin):
citas informabat myste¬
rium credentium. quod
intueri debet. Cẽtera cre
ia corde dulcescat. Nide
cim tribus isrł. Hic dici¬
mus. cum suis discipuł
iudicaturum iħm. Hñ
⁊ Alibi iudeis dixit. Si ego
in beeldebub eicio demõ¬
nia. filii ur̃i in quo eici¬
unt: Ido iudices ur̃i er̃t.
Nec q̃m suꝑ duodecim se
des sessuros ẽẽ ait duodecĩ
solos homines cum illo
iudicaturos putare debe¬
mus. Duodenario quip¬
pe numero uniuersa q̃¬
dam significata ẽ iudi-¬
cantium multitudo ꝓp¬
ter duas partes numeri
septenarii: quo significa¬
tur plerumq uniuersi¬
tas. Que due partes id ẽ.
tria ⁊ quatuor altera ꝑ
Alteram parcem multi¬
plicate. duodecim faciũt
Nam ⁊quatuor ter ⁊tria
quater duodecim sunt.⁊
si qua alia huiꝰ duodena¬
rii numeri que ad hoc
ualeat ratio reꝑitur. Ali¬
õquin qm̃ in locum iude
traditoris apłm mathiã
legimus ordinatum. apls
paulus qui plus om̃ib
illis laborauit. ubi ad iu¬
dicandum sedeat ñ habe¬

Expanded text:
ejus informabatur mysterium credentium, quod intueri debet, caetera nec in corde dulcescat. Videcim tribus Israel. Hic discimus cum suis discipulis judicaturum Jesum, unde et alibi Judaeis dixit: Si ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? ideo ipsi judices vestri erunt. Nec quoniam super duoddes sessuros esse ait, duodecim solos homines cum illo judicaturos putare deberemus: duodenario quippe numero universa quaedam significata est judicantium multitudo propter duas partes numeri septenarii, quo significatur plerumque universitas; quae duae partes, id est, tria et quatuor, altera per alteram partem multiplicatae duodecim faciunt. Nam et quatuor ter et tria quater duodecim sunt, si qua alia huius duodenarii numeri, quae ad hoc ualeat, ratio reperitur. Alioquin, quoniam in locum Iudae traditoris apostolum Matthiam legimus ordinatum, apostolus Paulus, qui plus omnibus illis laborauit, ubi ad iudicandum sedeat non habe
Abbreviated transcription (Latin):
scm dari debere testabatur. Ip̃ẽ
uos baptirabit inquiens sp̃u sã¬
cco. Aquo se ip̃m ablui desidã¬
bat dicens. ego ate debeo bap¬
titari ⁊ tu uenis ad me: Qͦ¬
mͦ ergo dicit ⁊ ego nesciebam
cum. nisi quia eum quem ⁊an

Expanded text:
sanctum dari debere testabatur, Ipse sanctum dari debere testabatur, Ipse vos baptizabit, inquiens, Spiritu sancto, a quo seipsum ablui desiderabat, dicens: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Quomodo ergo dicit: Et ego nesciebam eum, nis
Abbreviated transcription (Latin):
prior me erat. P̾t me uenit uir.
pꝰt me natꝰ ẽ ĩ mũdo. pꝰt p̃dicare
inciplet Inundo qui añ me fa¬
ctus ẽ. qui me potentia maie¬
statis tantum qͣntum sol lu¬
ciferum licet post apparens an¬
decellit:quia prior me erat. qr
in pͥncipio erat uerbum. ⁊ uer¬
bum erat apud deum:⁊ deus
erat uerbum. Post me uenit
uir. tempus humane natiui¬
tatis quo ioħe posterior est in¬
tellige. Qui ante me factus ẽ:
ꝑrimatum regie potestatis qͦ
etiam angłis presidet intuere
Quia prior me erat. eternitatẽ
diuine maiestatis qua patri
ẽ equalis intellige. Post me ue¬
nt uir qui ante me faccus ẽ:
quia prior me erat.Post me ue¬
nit humanitate.qui ideo me
precellit dignitate:quia prior
me erat diuinitate. & ego nes¬
ciebam eum inquit. Certum ẽ
quia sciẽbat dñm ioħ̃es. cui te¬
stimonium ꝑhibere missus ẽ:
quẽ udicem om̃ium uenturũ
predicabat dicens. Cuiꝰ uentila¬
brum in manu sua.⁊ ꝑmun¬
dabit aream suam: a quo sp̃m

Expanded text:
rat. Post me venit vir, post me natus est in mundo, post me praedicare incipiet mundo qui ante me factus est, qui me potentia majestatis tantum quantum sol luciferum, licet post apparens, antecellit, quia prior me erat, quia In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Post me venit vir, tempus humanae nativitatis, quo Joanne posterior est, intellige. Qui ante me factus est, primatum regiae potestatis, quo etiam angelis praesidet, intuere. Quia prior me erat, aeternitatem divinae majestatis, qua Patri est aequalis, intellige. Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit humanitate, qui ideo me praecellit dignitate, quia prior me erat divinitate. Et ego nesciebam eum, inquit. Certum est quia sciebat Dominum Joannes, cui testimonium perhibere missus est, quem judicem omnium venturum praedicabat, dicens: Cujus ventilabrum in manu sua, et permundabit aream suam ; a quo Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
sonantem meruiss audire:
młtum ex hoc uisu ⁊ auditu
ꝓfecerit. młtum de diuine
potestatis excellentia reue¬
latis oculis mentis scientie
celestis acceꝑit: adeo ut ad cõ¬
parationem intelligentie qͣ
tunc illustrari ceꝑat. eatenus
illum quantus ẽẽt omimo¬
dis sibi uideret᷑ ignorare. qui
restimonium in quo missus
ẽ dño diligenter ꝑhibens ad¬
uingit. S ut manifestaret᷑
in isrł: ꝓꝑterea ueni ego in
aqua baptirans. Qđ est aꝑ¬
te dicere. Non ido ueni in aqͥ
baptizan quia peccatum
mundi baptirando tollere
possim: s ut eum baptirando
ac predicando manifestarem
populo isrł. qui in sp̃u sco
baptitans. ad tollenda pecca¬
ta ñ solum isrł s totuis mun¬
di. si ei crede uoluerit idoneꝰ¬

Expanded text:
 audire, multum ex hoc visu et auditu profecerit, multum de divinae potestatis excellentia revelatis oculis mentis scientiae coelestis acceperit a Deo, ut ad comparationem intelligentiae qua tunc illustrari coeperit, eatenus illum quantus esset omnimodis sibi videretur ignorasse. Qui testimonium, in quod missus est, Domino diligenter perhibens, adjungit: Sed ut maniur Israel, propterea veni ego in aqua baptizans. Quod est aperte dicere: non ideo veni in aqua baptizans, quia peccata mundi baptizando tollere possum, sed ut eum baptizando ac praedicando manifestarem populo Israel, qui in spiritu sancto baptizans, ad tollenda peccata non solum Israel, sed et totius mundi, si ei credere voluerit, idone
Abbreviated transcription (Latin):
quid de hoc puero uoluisti.
tñ ñ solum istum ꝑuerum nõ
inuenistiis nec illis pueris ali¬
quid nocuisti immo inscius
qđ illis proderat hoc egisti.ꝑ
seuitiam quippe tuam facti
sunt mar̾cires qui per infan¬
ciam suam fuerant innocẽtes:
qñ per grãm huiꝰ ꝑueri ꝓ eo
meruerunt mori priusquã
eum possent coram hominibꝰ
conficeri.¬

Expanded text:
quid de hoc puero voluisti. Et quid de hoc puero voluisti. Et tamen non solum istum puerum non invenisti, sed nec illis pueris aliquid nocuisti: imo inscius, quod illis proderat, hoc egisti. Per saevitiam quippe tuam facti sunt martyres, qui per infantiam suam fuerant innocentes: quando per gratiam hujus pueri pro eo meruerunt mori, priusquam eum possent coram hominibus confiteri.
Abbreviated transcription (Latin):
que dicit in prouerbiis per
me reges regnant. Puer iste
uerbum di ẽ puer iste uirtꝰ ⁊
sapien̾tia di ẽ. Si potes herõ¬
des contra di sapientiam cõ¬
gita. In tuam perniciem uer¬
saris ⁊nescis.Tu enim regnũ
nullatenꝰ habuissesInisi ab
isto ꝓuero qui ñc natus ẽ ha¬
buisses. Puer iste qui nunc
A magis rex dr̃ iudeorum: idem
nascentis magis timere debes
omnipotentiam iudicantis. No¬
li ergo eum tiniere regni tui
successorem s tĩme infidelita¬
tis tue iustissimum dampna¬
torem. Utinã eum magis ado¬
rantib etiam tu pariterado¬
rares ⁊ñ ad eum magos frau¬
dulenta calliditate mandã¬
res. Ite inquit interrogate di¬
ligenter de puero ⁊cum inue¬
netitis renuntiate mͥ qut et
ego ueniens adorem eum O
calliditas ficta lo incredulitas
impia /o nequitia fraudulen¬
ta. Si adorare istum puerum
certissime disponebas quare ꝓ
illo multos pueros occidebas:
Sanguis innocentum quem
crudeliter effudisti atcestat

Expanded text:
quae dicit in Proverbiis: Per quae dicit in Proverbiis: Per me reges regnant . Puer iste Verbum Dei est, puer iste Virtus et Sapientia Dei est. Si potes, contra Dei Sapientiam cogita. In tuam perniciem versaris, et nescis. Tu enim regnum nullatenus habuisses, nisi ab isto puero qui nunc natus est, accepisses. Puer qui nunc a Magis dicitur Rex Judaeorum, idem nascentis, magis timere debes omnipotentiam judicantis. Noli eum timere regni tui successorem, sed time infidelitatis tuae justissimum damnatorem. 6. Utinam eum, Magis adorantibus, etiam tu pariter adorares, et non ad eum Magos fraudulenta calliditate mandares! Ite, inquit, et interrogate diligenter de puero; et cum inveneritis, renuntiate mihi, ut et ego veniens adorem eum . O calliditas ficta! O incredulitas impia! O nequitia fraudulenta. Si adorare istum puerum certissime disponebas, quare pro illo multos pueros occidebas? Sanguis innocentum, quem creduliter effudisti, attestatur
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ natiuitate comperta
herades turbatꝰ ẽ.⁊ om̃is ihe¬
rosolina cum eo. Quid est
qđ sic turbaris herodest Qm̃
notum regem iudeorum au¬
disti tutbaris suspitionibus
agitaris inuidie stimulis in¬
slammaris. ⁊ ob hoc natum
regem occidere conaris: In a¬
nis ẽ ista turbatio ⁊ uana ꝓr¬
sus ẽ cogifatio tua. Rex iste
qui natus ẽ ñ uenit reges pug¬
nando suꝑare s moriendo mi¬
seticoiditer subiugare Nec
ido natus ẽ ut tibi succelat
s ut in eum mundus fidelr
credat. Henit enim ñ ut pug¬
net uiuus. s ut triumphet
occisus. Nec ut sibi de aliis
gentib auro exercitum q̃rat
s ut ꝓ saluandis gentibus
preciosum sanguinem fun¬
dat. Inaniter inuidendo ti¬
muisti successorem. quẽ cre¬
uatorem / quia si in eũ cre¬
deres cum eo regnares. & sic̃.
ab eo accepisti temporale
regnum/ acciperes etlam sẽ¬
piternum. Huiꝰ enĩ ꝑueri
regnum ñ ẽ de hoc mundo
s ꝑ ip̃m regnatur in mun¬
do. Ipse ẽ enim sapientia d̃i

Expanded text:
us nativitate comperta, Herodes turbatus est, et omnis Hierosolyma cum illo . 5. Quid est quod sic turbaris, Herodes? Quoniam natum regem Judaeorum audisti, turbaris, suspicionibus agitaris, invidiae stimulis inflammaris, et ob hoc natum regem occidere conaris. Inanis est ista turbatio tua, et vana prorsus cogitatio tua. Rex iste qui natus est non venit reges pugnando superare, sed moriendo mirabiliter subjugare; nec ideo natus est ut tibi succedat, sed ut in eum mundus fideliter credat. Venit enim, non ut pugnet vivus, sed ut triumphet occisus; nec ut sibi de aliis gentibus auro exercitum quaerat, sed ut pro salvandis gentibus pretiosum sanguinem fundat. Inaniter 560 invidendo timuisti successorem, quem crevatorem: quia si in eum crederes, cum eo regnares; et sicut ab illo accepisti temporale regnum, acciperes etiam sempiternum. Hujus enim pueri regnum non est de hoc mundo, sed per ipsum regnatur in mundo. Ipse est enim Sapientia Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
tidie in orationib suis.
Quando ueniet:Qñ nas
cetur: Qñ uidebo: Putas
durabo: Putas hic me in¬
ueniet:Putas isti oculi
uidebunt. ꝑ quem cordis
oculi reuelabunt᷑: Dice̾¬
bat ista in orationib suis
⁊ ꝓ desidio suo accepit res¬
ponsum. qdđ ñ gustaret
mortem:nisi uideret xp̃m¬

Expanded text:
tidie in orationibus suis: tidie in orationibus suis: Quacetur, quando uidebo? Putas durabo? Putas hic me inueniet? putas isti oculi uidebunt, per quem cordis oculi reuelabuntur?" Dicebat ista in orationibus suis, et pro desiderio suo accepit responsum, quod non gustaret mortem donec uideret
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ om̃s qui cupiehant dice¬
bant. Os me hic inueni¬
at illa atiuitas. o si sic̃
creu in scripturis di: ui¬
deam oculis meis. se ut
neueris qͣntũ desidium
Habebaat sc̃ qui nouerãt
de sanitis uirgir ẽ pa¬
ritiiram: sicut audistis cũ
ysaias legeretur. Ecce uir
go concipiet ⁊pariet fili¬
um. ⁊ uocabitis nomen. eiꝰ
emmanuel. Emmanuel
quid sit euangłium nob̃̾
aꝑuit dicens. qđ interpre¬
tatur nob̾cum d̃s. Non tͥ
anima. ñ tibi uideat᷑ im¬
possibile. ut iuirgo pareret.
pariens uirgo ꝑmaneret.
Intellige natum d̃m. ⁊ ñ
mireris uirginis partũ.
ut ergo noueritis antiquos
scõs ⁊ iustos optasse uidere.
qđ concessum ẽ huic seni
runt iudere que uos uideꝰ¬
tis ⁊ rõuiderunt.⁊audire
que auditis ⁊ ñ audierũt.
Multum senex iste fuit ad
audiendum serus. s ad ui¬
dendum maturꝰ. Non ex¬
spectauit ut xp̃m iudẽret
tẽ & hoc illi concẽssũ erat
iam decrepito. qͣi desidan¬
ti.⁊ suspiranti:.⁊dicenti co¬

Expanded text:
omnes qui pie vivebant, dicebant: O si hic me inveniat illa nativitas! O si quod credo in Scripturis Dei, videam oculis meis! Et ut noveritis quantum desiderium habebant sancti qui noverant de Scripturis Virginem parituram, sicut audistis cum Isaias legeretur, Ecce virgo in utero concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Emmanuel quid sit Evangelium nobis aperuit, dicens: Quod interpretatur, Nobiscum Deus . Non tibi anima, non tibi videatur impossibile ut virgo pareret, virgo pariens permaneret. Intellige natum Deum, et non miraberis virginis partum. Ut ergo noveritis antiquos sanctos et justos optasse videre, quod concessum est huic seni runt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt . Multum senex iste fuit ad audiendum serus, sed ad videndum maturus. Non exspectavit ut Christum audiret tem. Et hoc illi concessum erat jam decrepito, quasi desideranti et suspiranti et dicenti quo
Abbreviated transcription (Latin):
unitate ficłi conuenerunt. iinꝰ
paries uenit ex iudeis alter
uenit ex gentib. Longe a se
diuersi erant. qñ diuersa cre¬
debant. Positus ẽ in medio la¬
pis angularis: qui ad se utrũ¬
q parietem duceret: ⁊ utrũq
uno nomine nũcuparet. ẽẽnt¬
q unũ cõmunione uocabulii
qui fierent in una gr̃a sacra¬
menti. ꝑ xp̃m enim qui ẽ
pax nr̃a faciens utrãq unũ.
iudei ⁊ gentiles facci sunt unũ
quib fidei unitas unum indi¬
dit nominis xp̃iani uocabulũ
d lapidem gͦ¬

Expanded text:
unitate fidei convenerunt. Unus paries venit ex Judaeis, alter venit ex gentibus. Longe a se diversi erant, quando diversa credebant: positus est in medio lapis angularis, qui ad se utrumque parietem duceret, et utrumque uno nomine nuncuparet, essentque unum communione vocabuli, qui fierent unum in una gratia sacramenti. Per Christum enim qui est pax nostra, faciens utraque unum , Judaei et gentiles facti sunt unum, quibus 559 fidei unitas unum indidit nominis Christiani vocabulum. Ad lapidem
Abbreviated transcription (Latin):
pari. Deniq hebreo sermone
quo scriptura. sca est edita.
sp̃c genere femineo applłat᷑
ꝓpter qd̃ conuenienter eccl̃ia
una xp̃i colũbr. ⁊ hec matri ac
genitrici sue electa nominat᷑:
quia nimirũ qđ in unitate fi¬
dei xp̃iane mltis de gentibus
congregatur. qđ columbina
adinuicem pace letat᷑. qđ dile¬
ctionis sorte beatur ñ suo ha¬
bet merito: s dono accipit
gr̃e spiritalis. & ego inquit
nesciebam eum. s qui misit¬

Expanded text:
pari. Denique Hebraeo sermone, pari. Denique Hebraeo sermone, quo Scriptura sancta est edita, spiritus genere feminino appellatur. Propter quod convenienter Ecclesia una Christi columba, et haec matri ac genitrici suae electa nominatur: quia nimirum quod in unitate fidei Christianae multis de gentibus congregatur, quod columbina ad invicem pace laetatur, quod electionis sorte beatur, non suo habet merito, sed dono accepit gratiae spiritualis. Et ego, inquit, nesciebam eum. Subaudis t
Abbreviated transcription (Latin):
se repleri:nisi simplices fiũnt.
nisi ueram cum fr̃ib habue¬
rint pacem. quam significãt
oscła columbarum. Habent
autem oscula ⁊ corui s laniãt.
qđ columba omnino ñ facit:
significantes eos qui loquunt᷑
pacem cum ꝓximo suo.mala
autem sunt in cordib eorũ.
Columbe autem natura que a
lamatu innocens ẽ:illis inno¬
centib aptissime congruit. qui
pacem sequuntur cũ omnib
⁊ sanctimoniam. solliciti ser¬
uare unitatem sp̃c: in uincło
pacis. Atq ido sp̃c in colum¬
bã descendendo. ñ suam tan¬
tumm uł eius in quem descẽdit
innocentiam simplitͥatẽ q
designat: s eorum eque qui
sentiunt de illo in bonitate ⁊
in simplicitate cordis querũt
illũ. Quoꝵ unanimẽ pieta¬
dem ac mansuetudinem spi¬
ritalem gr̃a donatam. dñs
ip̃e laudans loquitur. una ẽ
columba mea.una ẽ matris
sue. electa genitricis sue.Ma¬
trem quippe ac genitricem
pirante ꝑcepit: ut ip̃a quoq
possit columba recte nuncu¬

Expanded text:
se repleri, nisi simplices fuerint, nisi veram cum fratribus habuerint pacem, quam significant oscula columbarum. Habent autem oscula et corvi, sed laniant, quod columbae omnimodo non faciunt: significantes eos, qui loquuntur pacem cum proximo suo, mala autem sunt in cordibus eorum . Columbae autem natura, quae a laniatu innocens est, illis innocentibus aptissime congruit qui pacem sequuntur cum omnibus et sanctimoniam, solliciti servare unitatem Spiritus in vinculo pacis. Atque ideo Spiritus in columba descendendo non suam tantummodo, vel ejus in quem descendit innocentiam simplicitatemque designat, sed eorum aeque qui sentiunt de illo in bonitate, et in simplicitate cordis quaerunt illum. Quorum unanimem pietatem ac mansuetudinem spirituali gratia donatam, Dominus ipse laudans loquitur: Una est columba mea, una matri suae, electa genitrici suae . Matrem quippe ac genitricem pirante percepit ut ipsa quoque possit columba recte nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
ueteri testamento pͥmicias of¬
ferri mandauit. idem ds ho¬
mo natus gentium ꝓmicias
suo culti dedicauit. Apł̃ica
uero testatur auctoritas. quia
unus ẽ deus qui iustificat cir¬
cumcisionem ex fide.⁊ prepii¬
tium ꝑ fidem: curumcisionis
nomine uideos. preputii noie¬

Expanded text:
Veteri Testamento primitias ofVeteri Testamento primitias offerri mandavit, idem Deus homo natus gentium primitias suo cultui dedicavit. Apostolica vero testatur auctoritas, quia unus est Deus qui justificat circumcis onem ex fide, et praeputium per fidem : circumcisionis nomine Jud
Abbreviated transcription (Latin):
ostis frẽs
Rm̃i quia dies ẽ iste qui
nobis in honorem dñi ꝑ an¬
nos singłos celebratur. ore
cunccorum fidelium. epypħia
uenerabiliter nuncupatur.
& quia grecum ꝓbatur esse
uocabulum. multis ẽ latiniᷤᷤ
Sincognitum. Inde ẽ qđ nom̃
istud om̃s quidem latim di¬
cunt. s ñ om̃s inuenumtur
nosse qđ dicunt. Proinde bo¬
num ẽ ut cuncci qui diẽ ho¬
diernum epyphaniam nũ-¬
cuꝑant. ⁊cur hoc dicatur ig¬
norant: sacramentum diei
huiꝰ nominis interpretatione
cognoscant. Debet enim diei
huiꝰ sollempnitas a fidelibus
celebrari. ⁊ ido sollempnitatis
causa ñ debet ignorari. Hũc
ergo diem sicut diximus epy¬
pħiam uocat xp̃iana religio
Epypħia uero interpretatur
manifestatio. Traditum aũt
denemus a patrib. qđ unigẽ¬
nitus deus postqͣm ẽ icd̾m
carnem temporaliter natus:
in isto die ẽ magis uementibꝰ
manifestatus. a quib oblatis
munerib supplicit᷑ ẽ adoratꝰ.
Nam quia ip̃e ẽ d̃s qui sibi ĩ

Expanded text:
ostis, fratres ssimi, quia dies iste qui a nobis in honorem Domini per annos singulos celebratur, ore cunctorum fidelium Epiphania venerabiliter nuncupatur. Et quia Graecum probatur esse vocabulum, multis est Latinis incognitum. Inde est quod nomen istud omnes quidem Latini dicunt, sed non omnes inveniuntur nosse quod dicunt. Proinde bonum est ut cuncti qui diem hodiernum Epiphaniam nuncupant, et cur hoc dicatur ignorant, sacramentum diei hujus nominis interpretatione cognoscant. Debet enim diei hujus solemnitas a fidelibus celebrari, et ideo solemnitatis causa non debet ignorari. Hunc ergo diem, sicut diximus, Epiphaniam vocat Christiana religio. Epiphania vero interpretatur Manifestatio. Traditum autem tenemus a Patribus quod Unigenitus Dei, postquam est secundum carnem temporaliter natus, in isto die est Magis venientibus manifestatus, a quibus oblatis muneribus suppliciter est adoratus. Nam quia ipse est Deus qui sibi in