comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ecu. D rimmi c̾clitoris quipi¬
gnori pͥdia acceꝑat. ⁊ postio¬
ris cui ꝗdam ex hiisdem fum¬
dis dati erat ad cãdem ꝑsorã
hnlitas pucnerit. debitor of¬
ferirbat q̃ntum apostiorẽcir¬
ditore mutuatus fucãt. Rco¬

Expanded text:
.Primi creditoris, qui pignori praedia acceperat, et posterioris, cui quidam ex isdem fundis dati erant, ad eandem personam hereditas deuenerat: debitor offerebat, quantum a posteriore creditore mutuatus fu
Abbreviated transcription (Latin):
acquisienit. ¶ Eum paium ł¬
pignori datur. nõĩatim ut fru
utili furania restitue nõ cogetur
pignoris. ⁊ cm̃ cãm. nec usucãpi¬
one pum placuit. qm questio
uignors abintẽtione qmi se¬
pantur. Quod inftuctib disi¬
mile ẽ. quintqua debitoris fu¬
ctunt. ¶ Pacto placint ut ad
diem ussiris nõ solutis. fructꝰ
ꝯpothecium musuris ꝯpen¬
sanctur. nisi legittime usure su¬

Expanded text:
adquisierat.Cum praedium pignori daretur, nominatim, ut fruutili Seruiana restituere non cogetur: pignoris etenim causam nec usucapione peremi placuit, quoniam quaestio pignoris ab intentione dominii separatur: quod in fructibus dissimile est, qui numquam debitoris fuerunt. Pacto placuit, ut ad diem usuris non solutis fructus hypothecarum usuris compensarentur fini legitimae usur
Abbreviated transcription (Latin):
suum aut tricies cẽtenami¬
lia extendebat nicħ̾ aliudr
ꝯfusos. ⁊ iura utilia in se ꝓ¬
raro hñtes auoce magistra
studio accipiebant. Ecteris
iam desuetis. ia om̃ib inui
¶In his aũt .ui. libͣ. gaii
uri institutioẽs. ⁊ libn sigła¬
res .iiii. primus d̾ illa reutͣe

Expanded text:
suum autem tricies centena extendebatur, nihil aliud confusos et iura utilia in se perraro habentes a voce magistra studiosi accipiebant, ceteris iam desuetis, iam omnibus inviis. in his autem sex libris Gaii nostri institutiones et libri singulares quattuor, primus de ill
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ satłram collectũ. ⁊ utile cũ
mutilib mixtũ. maxĩa paꝵ¬
doaũt anno p̃postera orcliã¬
tione hĩta prima pͥars legũ
citradebatur. qbodam certis
tituł ab ea exccptis. eũ erat e¬
norme. post ĩstitutioẽs aliqd
leg̃e q̃ q̃ in legib ⁊ primu
poĩtum ẽ.⁊ ĩstã nicupatio¬
nem merũit. Gost eoꝵ ueõ
lectioẽm. neq illã ꝯtinuã. s
ꝑticularẽ.⁊ ex magna ꝑte
inutilẽ ꝯstitutã. tituli alii

Expanded text:
turam collectum et utile cum inutilibus mixtum, maxima parndo autem anno praepostera ordinatione habita prima pars legum eis tradebatur, quibusdam certis titulis ab ea exceptis: cum erat enorme post institutiones aliquod legere, quam quod in legibus et primum positum est et istam nuncupationem meruerit. post eorum vero lectionem neque illam continuam, sed particularem et ex magna parte inutilem constituta
Abbreviated transcription (Latin):
cũ indotatã mulierẽ hoc per¬
to ficri s ita distinguit᷑ ut si
ꝗdem fundũ indotem dedit
mulier. ita ut mai̾tus fruct
resiẽt. nõ cc̃ ratum pactum
hoc pacto declit Quo si cõ¬
ueniss de fructib ieciẽtis
hoe ẽ ut ĩ dote cent frũctus
usus. f in hoc t̃clitus ẽ nõ u̾
fundus. ul fructus fient do¬
talis. s ut fructus pcipiet do¬
tis futuros. cogedum dedote
gitur in dote fructus. ⁊ frue¬
tur iste ufis que ex frutibus
collectis.⁊ in sortẽ recuactis
ꝑcipi possũt. Ego utrobiq ã¬
bitror intesse qua ꝯtẽplatioẽ
dos sit data. ut si obhoc eir
maiorẽdote mulier dedira
quia fructus uolebat eẽ do¬
tis ꝯtẽto manto ca peccra que
exusiris redltũ colligitũ.
posse dici ꝯuetionem uale.¬

Expanded text:
nim indotatam mulierem hoc pacto fieri. sed ita distinguit, ut, si quidem fundum in dotem dederit mulier ita, ut maritus fructus redderet, non esse ratum pactum:in dotem hoc pacto dedit. quod si conuenisset de fructibus reddendis, hoc est ut in dote essent fructus usus fructus in hoc traditus est, non ut fundus uel fructus fieret dotalis, sed ut fructus perciperet dotis futuros, cogendum de dote gitur in dote fructus et fruetur iste usuris, quae ex fructibus collectis et in sortem redactis percipi possunt. ego utrubique arbitror interesse, qua contemplatione dos sit data, ut, si ob hoc ei maiorem dotem mulier dedit, quia fructus uolebat esse dotis contento marito ea pecunia quae ex usuris redituum colligitur, posse dici conuentionem uale
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse dicatur. puto aiaduer¬
tencdum eẽ. uttum cam dotẽ
suo. aũuxoris noĩe decdĩt. Si
suo nichominus uxoricam
debere pedcĩam. si uxorinoied
derit ip̃m ab uxõẽ lib̾atum cẽ¬

Expanded text:
fecisse dicatur, puto animaduertendum esse, utrum eam dotem suo an uxoris nomine dedit: si suo, nihilo minus uxori eum debere pecuniam: si uxoris nomine dederit, ipsum ab uxore liberatum e
Abbreviated transcription (Latin):
Acisci post imp¬
tias ccia si nichil
ante ꝯueit lieet
spacta que denti¬
denda dote fint
int̃ om̃s ficri oꝑtẽt qui repe¬
Otei dotem ⁊ aquib repeti po¬
bitrum cognoscẽtis pactũ ñ¬

Expanded text:
acisci post nuptias, etiamsi nihil ante conuenerit, licet. Pacta quae de reddenda dote fiunt, inter omnes fieri oportet, qui repetere dotem et a quibus repeti po, apud arbitrum cognoscentem pactum n
Abbreviated transcription (Latin):
rus legum ue¬
tustarum in t̾¬
pretatoẽm.ne¬
ccẽsario prius.
aburbis inici¬
is repetendum existimaui.s
nõ qr uelim u̾bosos ꝯm̃tar¬
aĩadu̾to id ꝑfectum eẽ. qd i
exom̃ib sius partib suisꝰ¬
staret. ⁊ certe cuũisq rei potẽ¬
tissima pars principium est.
Dem siinforo cãs dicẽtib.
nefas ut ita dix̾im. uideturi

Expanded text:
rus legum uetustarum interpretationem necessario prius ab urbis initiis repetendum existimaui, non quia uelim uerbosos commentaranimaduerto id perfectum esse, quod ex omnibus suis partibus constaret: et certe cuiusque rei †potissima pars principium est. deinde si in foro causas dicentibus nefas ut ita dixerim uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
bo querẽtur si manumissiñ
sũnt: lib̾os nõ efse. Clau̾di
diuiis maicus ex lege dicta
lib̾tatis ĩuendendo. quauis
nõ manumissos. fore libe¬
ros insemestrib ꝯstituit. li¬
cet in mortis tp̃s emptoris
distulit uenditor lib̾tatem.

Expanded text:
 quaereretur, si manumissi non sint, liberos non esse.Claudius: Diuus Marcus ex lege dicta libertatis in uendendo quamuis non manumissos fore liberos in semenstribus constituit, licet in mortis tempus emptoris distulit uenditor libertatem.
Abbreviated transcription (Latin):
lul. U susfructus ⁊ ab ĩ¬
itio ꝓ ꝑte indiuisa. uł diui¬
militer amiti eademq ra¬
tioe̾ ꝑlege̾ falcidiam minr¬
fucto⁊ in ꝑtes h̾rlitanas.
ususfructus obligatõ diui¬
ditur. ⁊ si excõi pndio debe

Expanded text:
um.Usus fructus et ab initio pro parte indiuisa uel dimiliter amitti eademque ratione per legem Falcidiam mindefuncto in partes hereditarias usus fructus obligatio diuidit
Abbreviated transcription (Latin):
lii ꝓprietatẽ. adindicam̃t
cllii uiũftuctum. ¶Aco¬
ritur aũt nobis ususfruo¬
tus nõ solum ꝑ nosmet
sonas quas iunnro sub¬
iectas hemus nich̾ aũt uecit
suo meo hnde instituto. lega¬
ti ppnetatẽ deducto usustue
ons fuictus rei. ad fiutuq¬
tium ꝑtinẽt ⁊ aut ieisoli. a¬
ut rri mobił. ususfructus le¬
gaturrei sołi utputa cai
u̾suftuctu legato quicũq¬

Expanded text:
lii proprietatem adiudicaverit, alii usum fructum. Adritur autem nobis usus fructus non solum per nosmet sonas, quas iuri nostro subiectas habemus. Nihil autem vetat servo meo herede instituto legari proprietatem deducto usu nis fructus rei ad fructuarium pertinet. et aut rei soli aut rei mobilis usus fructus legatur. Rei soli, ut puta aedium, usu fructu legato quicumq
Abbreviated transcription (Latin):
ĩis pẽciatur. tã dui neq ip̃i
qui ꝯduxerũt neꝙ his qui
inloco eoꝵ successenit: aui¬
ferti eos liccat. nõ uectiga¬
los sũt qui ita collẽdi dan¬
tur. ut priuatis agros m̃os
colendos dare solemus.
ꝯduxert amunitipib. qra¬
uis nõ effitiãtur anitñ¬

Expanded text:
e ipsis, qui conduxerint, neque his, qui in locum eorum successerunt, auferri eos liceat: non vectigales sunt, qui ita colendi dantur, ut privatim agros nostros colendos dare solemus. conduxerunt a municipibus, quamvis non efficiantur domin
Abbreviated transcription (Latin):
mino anfferatur. eiusꝙ
rei argum̃tum ẽ. primaco¬
sessioĩs nõ sit. Et ut h̃is qui
bona fideemit. possessioemq
cius exeaca nactus ẽ. poti¬

Expanded text:
eiusque rei argumentum est primo aeqssessoris non sit": sed ut is, qui bona fide emit possessionemque eius ex ea causa nactus est, poti
Abbreviated transcription (Latin):
cusa sit exa¬
lieno facto⁊ cũ intlłexĩt in¬
ditioꝵ exitum intdum du¬
norem nobis ꝯstitur oppo¬
sito nob alio.adusario in
eam quoꝑ irin ꝓspexit ũt
siꝗs alienado rem alium
nobis aduianum suo lo¬
eo substitĩt. idq data o¬
pera. in fraude nr̃am fecent
tanti nobis infactuactoe¬

Expanded text:
ausa fiat ex alieno facto, et cum intellegeret iudiciorum exitum interdum duriorem nobis constitui opposito nobis alio aduersario, in eam quoque rem prospexit, ut si quis alienando rem alium nobis aduersarium suo loco substituerit idque data opera in fraudem nostram fecerit, tanti nobis in factum act
Abbreviated transcription (Latin):
ruter rei .pͥi. causa abeece
pit. offitium pretoris c̃ in¬
trd̾duce̾ utilem actoem ea¬
dem dicemus ⁊ sita. xep¬
ta stipłatio frit. siqnquẽ¬

Expanded text:
ruter rei publicae causa abesse coeperit, officium praetoris est introducere utilem actionem. eadem dicemus, et si ita concepta stipulatio fuerit: "si quinquen
Abbreviated transcription (Latin):
qui iuns dicroi pest expõnent.
uł qlterius dessdio contradioe
¶nitium aut fecit p̃tor ab
non in totum compleuit. ꝓ¬
hibet postulare quia mode¬
ratam kãc etatem rãtuo est.
ad pecdẽdum inpublicum
quaetate. aut pulo maio¬
re feitur nenia filius ⁊ publi¬
ce denur respoaise. ¶ Propt

Expanded text:
qui iurisdictioni praeest, exponere: vel alterius desiderio contradicere. Initium autem fecit praetor ab non in totum complevit, prohibet postulare, quia moderatam hanc aetatem ratus est ad procedendum in publicum, qua aetate aut paulo maiore fertur Nerva filius et publice de iure responsitasse. propt
Abbreviated transcription (Latin):
qnsum. sludum qui prius nõ
andit: ꝓhibet apud se postu¬
lare. nec eñi erat ꝑmutẽdum
ei postulare qui decretum pre¬
toris ex qudire nõ potetat. ⁊¬
rum. nõ nõ exaudnto decreto
pretorisquasi nõ obtẽꝑasset.

Expanded text:
sum surdum qui prorsus non audit prohibet apud se postulare: nec enim erat permittendum ei postulare, qui decretum praetoris exaudire non poterat, rum: nam non exaudito decreto praeto
Abbreviated transcription (Latin):
non possit diti̾ere fines.
adindicatioem controusi¬
am qirunat ⁊ si forte adox¬
uende neteris obscuntati
gratia ꝑalrã regioẽm fi¬
nes dicimẽ iutex uelit po¬
test hber facẽ indindicatio¬
Aius. ¶uo casu opus
est ut exalt utruiseꝵ predi¬
o. alii adiudicãdum fit q̃
noĩe. is cui idindicatur ĩ
uicem peo qd̃ ciadiudici¬
tur certa pecina olempnã¬
dus est.

Expanded text:
non possit dirimere fines, adiudicatione controuersiam dirimat: et si forte amouendae ueteris obscuritatis gratia per aliam regionem fines dirigere iudex uelit, potest hoc facere per ‹ad›iudicatioiale Quo casu opus est, ut ex alterutrius praedio alii adiudicandum sit, quo nomine is cui adiudicatur in vicem pro eo quod ei adiudicatur certa pecunia condemnandus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Siny. Sitam angustilo¬
cidemõstratione faciauia
cõcessa fuñt. ut neq uehicu¬
lum neq iim̃itum ea ire p̃¬
sit. It magis qua actũs ⁊¬
ut uia acassitũ indebitur s
si ium̃tum ꝑ eam duci pote

Expanded text:
Si tam angusti loci demonstratione facta via concessa fuerit, ut neque vehiculum neque iumentum ea inire possit, iter magis quam via aut actus adquisitus videbitur: sed si iumentum ea duc
Abbreviated transcription (Latin):
bĩtationem legata. qd est
uerum. ⁊ plane si dixisset
sit bĩtatõr anusq adin¬
tam apud uetes quesitũ
est. ⁊ utilius conoc uiuat
ꝙ ccͥ qua fructu loge latt¬
q nemo dubitat. ⁊ qa ĩ
eͥl ciusa sit. udẽdum ẽ et
labeo ait hitare eũ infim

Expanded text:
habitationem legatam, quod est uerum. plane si dixisset sit habitatio an usque ad uitam, apud ueteres quaesitum est: et Rutilius donec uiuat,que esse quam fructum longeque nemo dubitat. sed quid in ea causa sit, uidendum. et Labeo ait ha
Abbreviated transcription (Latin):
fuitutẽ uedicati.idq ⁊ sa¬
binum respodisse. casius
retulit. ⁊ sibi placẽ ¶W¬
odum aclici fuitutibo po¬
se ꝯstat ueluti quo gnẽ re¬
hiculi agatur uł nõ aga¬
tur. uclũtiut equo duma¬
ratuł ut ccum põclus ue¬
hatur ułres ille trasquc̃a¬
tur aut carbo poitrtur.¬
¶Int ualle cuersi et horaꝵ¬

Expanded text:
dicanti: idque et Sabinum respondisse Cassius rettulit et sibi placere.Modum adici seruitutibus posse constat: ueluti quo genere uehiculi agatur uel non agatur ueluti ut equo dumtaxat uel ut certum pondus uehatur uel grex ille transducatur aut carbo portetur.Interualla dierum et hora
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtem eius ue agẽ licebit ci¬
uili tũ modo nam qͥtam
infinone tacite excipiũtũ.
non eñ puilam iꝑam nͨ ꝑ
medias nincas ue agẽ si¬
nẽth ẽ cũ id eqĩ commodẽ

Expanded text:
tem, ire agere licebit, ciuiliter modo: nam quaedam in sermone tacite excipiuntur. non enim per uillam ipsam nec per medias uineas ire agere sinendus est, cum id aeque commode
Abbreviated transcription (Latin):
pomom decibere liceat etui
sputiats ut cenare in aliẽo
possiigius. Exitus intponi
no põt ¶Ei prediom
tuum iicdi auiat siue e¬
go paris prediitui dñs¬

Expanded text:
pomum decerpere liceat et ut spatiari et ut cenare in alieno poss‹i›mus, seruitus imponi non potest.Si praedium tuum mihi seruiat, siue ego partis praedii tui d
Abbreviated transcription (Latin):
bers lib̾tis ꝙ bĩtuir ⁊ cum
paretibo potit hĩtare ⁊ ita
anisto notat. ap̃ sabinum
dosc qq̃ quos masculi reci¬
ꝑere ⁊ mulieres possunt.
tione sine se nec uẽdent u¬
en legatus sit ea ꝯdictioẽ si
aium̃ diu̾tisti remittẽdam
ci ⁊dictiorm ⁊ cũiro bĩta¬

Expanded text:
beris libertisque habitare et cum parentibus poterit: et ita et Aristo notat apud Sabinum. eosdem quos masculi recipere et mulieres possint. tionem sine se nec uendent ueri legatus sit ea condicione 'si a uiro diuortisset', remittendam ei condicionem et cum uiro habita
Abbreviated transcription (Latin):
boc eucĩt ut quodꝗsq obtu¬
tel amcorporis sin feceritn
re fecisse existimetur ¶ Et cũ
int̾ nos cognatioem quan¬
damnaturaꝯstituit. ꝯseq̃ns
c̾bomine hominimsidiati

Expanded text:
oc euenit, ut quod quisque ob tutelam corporis sui fecerit, iure fecisse existimetur, et cum inter nos cognationem quandam natura constituit, consequens est hominem homini insidiari
Abbreviated transcription (Latin):
que incelo. que in t̾ra. que i
mannascuntur. Quium q̃i
cõe est. binc descẽdit maris
istius iuris picia censeri.
Ius gentumiẽ quo gẽtes
Hianc ututur. qd anat᷑a¬
li recedẽ̾ facile intelligẽ licet.
Qua illuͣd om̃ibo am̃niali

Expanded text:
um, quae in terra, quae in mari nascuntur, auium quoque commune est. hinc descendit maris istius iuris peritia censeri. Ius gentium est, quo gentes humanae utuntur. quod a naturali recedere facile intellegere licet, quia illud omnibus a
Abbreviated transcription (Latin):
titus facẽ nõ poss deniio de
societite ꝯstituendã dotẽ nisi
pontolargiter inteicẽ iude¬
bat᷑. qndos nũata eẽt. an
ud ꝑmissa. nam si filia do¬
tam dotem. postea quã ꝑa¬
tri b̾is extit̾itiure suo rror¬
piss̃. nõ eẽ referrenda pecc̃i¬
am societati. quã mułt hitu¬
ia fuit. ⁊ sialius heres exti¬
tiss. q̃d̾. si accepto amaĩto
ubataeet. nequaq̃ impu¬
tan poss societati.nõ solu

Expanded text:
denuo de societate constituendam dotem, nisi posito largiter ‹inter›esse uidebatur, dos numerata esset an promissa: nam si filia datam dotem, posteaquam paeres exstitit, iure suo rpisset, non esse referendam pecam societati, quam mulier habitura fuit, etsi alius heres ext: quod si accepto a marito rata esset, nequaquam imputari posse societati non solut
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ens mõint sluc equũ sit
Nue inhusi. parcie debeam᷑
so ad abit̾rum itum ẽ alte¬
rum cius mõuit adboniui¬
ri arbitriũ redigi debeat. ⁊ ñ
nõiatim ꝑsonã st ꝯprebẽsa
cuius arbitiatu fict᷑.¬

Expanded text:
 sit siue iniquum, parere debeamus so ad arbitrum itum est, alterum eiusmodi, ut ad boni uiri arbitrium redigi debeat, etsi nominatim persona sit comprehensa, cuius arbitratu fiat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓme fideibeas. aliena tm¬
ueluti sitibimandem. ut
titii negc̾ciagerẽs uł ut fun¬
dum eĩem̾es. ułut ꝓ eo fide¬
iubeas. mea ⁊ aliẽa uelutisi
tibimandem. ut mea⁊ titi¬
i negocia gereres. uelut mi¬
chi ÷ titio fundum emeres.
uelut ꝓme ⁊ titio fideuibeas.
atua. ⁊ mea uelutisimãdẽ tibi.
ut subusuris credẽs ei quiin
rem meam mutuaretur. tua
⁊ aliẽa ueluti sitibimadem.i
ut titio subusunris credẽs. ꝙ
siut sine usuris credes. aliea

Expanded text:
me fideiubeas. Aliena tueluti si tibi mandem, ut Titii negotia gereres uel ut fundum ei emeres uel ut pro eo fideiubeas. Mea et aliena, ueluti si tibi mandem, ut mea et Titii negotia gereres uel ut mihi et Titio fundum emeres uel ut pro me et Titio fideiubeas. Tua et mea, ueluti si mandem tibi, ut sub usuris credrem meam mutuaretur.Tua et aliena, ueluti si tibi mandem, ut Titio sub usuris crederes: quod si, ut sine usuris crederes, aliena
Abbreviated transcription (Latin):
coistie. ⁊ ꝯdiẽtõe ut nema a¬
micus cois partes societ iti
ut tucͣttriete sccͣius ec̃s. ego
exbere. quetis utrum ratum
idiure sdcietatis at. annieh̾¬
ominus excquis pͥtibo socũ
simus. existimo aut meluis
te qͣiturum fuisse. ntrũ exhii¬

Expanded text:
coisti ea condicione, ut Nerua amicus communis parte‹s› societatis ut tu ex triente socius esses, ego ex besse: quaeris, utrum ratum id iure societatis sit an nihilo minus ex aequis partibus socii simus. existimo autem melius te quaesiturum fuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p. Si societatem umssaꝵ
fortun a tum coietunt. idẽ eai¬
tum quoq retum quẽ postea
iuis cortim delatam in cõe
ut ꝯcquid erogetur. uł qr
nore altius libor errogata
sunt utiuiqr impiitada.

Expanded text:
 si societatem uniuersarum fortunarum coierint, id est earum quoque rerum, quae postea iuis eorum delatam in commuut quidquid erogetur uel quahonorem alterius liberorum erogata sunt, utrisque inputanda.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃as or̾atioẽs. tã mngrȩca lin¬
gua q̃ in roanoꝵ quas ⁊ eter¬
nas fien optamus explicita
ꝓfessoros legitim sciẽtie ꝯsti¬
tutos: eciã hoc oportueãt sci
ut ex hoc optimi atq eructi¬
tissimi efficiatur. ido presen¬
tem aiumã oratioem ad uõ
tem in om̃e euum ex̾cete ma¬
luerit. nrĩs regulis obruati.
inclitãuiã eraditiois legiti¬
me possint ãbulare. ¶taq
stitutiones in om̃ib studi¬
is primũ sibi uẽdicar loc̃.
ut pote prima uestigiacuii¬
q saẽtie mediocnt᷑ tradẽtes.

Expanded text:
nostras orationes tam Graeca lingua quam Romanorum, quas aeternas fieri optamus, explicita ofessores legitimae scientiae constitutos etiam hoc oportuerat scircredimus, ut ex hoc optimi atque eruditissimi efficiantur: ideo praesentem divinam orationem ad vos tem in omne aevum exercere maluerint, nostris regulis observatis inclutam viam eruditionis legitimae stitutiones in omnibus studiis primum sibi vindicare locum, utpote prima vestigia cuiusque scientiae mediocriter tradentes.
Abbreviated transcription (Latin):
tcitam̃tolib̾m eẽ uusfit. eiqr pecu¬
lium p̃legauĩt. ⁊ ueditor afuio
merccs petrir ecp̃it. Cxceptõ in fac¬
tum locũ hebit. qr is tuc sutis fu¬
nõ aũt fuĩt ei tradita ẜ posscssio¬
nem sine ncio fuũt naccus. ht. ⁊̃
exceptioe̾m cẽ ueditorcm nisifor

Expanded text:
testamento liberum esse iusserit eique peculium praelegauerit et uenditor a seruo merces petere coeperit: exceptio in factum locum habebit, quia is tunc seruus funon autem fuerit ei tradita, sed possessionem sine uitio fuerit nactus, habet exceptionem contra uenditorem, nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
altuis psirs uidet᷑ cẽ si multi i¬
fundiuna emptioe ꝯtinẽtur. ẽt
queidmodum siꝗs cũpluã mã¬
cipia uno instrum̃to ep̃tionis
tio insingia cipiti mãcipiorũ
spotatur. E sicut si qliarum
quoꝵ ierũ cõplunĩtuna c̃ptio
frã sit. instrum̃tum qd cp̃tionis
intpositum unũ ẽ. cuictionum
aũttot actioes sũt. quot ⁊ spẽs
sũt. Ita ⁊ ĩpponto nõ utiq pro

Expanded text:
us pars uidetur esse, sed multi fundi una emptione continentur. et quemadmodum, si quis complura mancipia uno instrumento emptionis tio in singula capita mancipiorum spectatur, et sicut aliarum quoque rerum complurium una emptio facta sit, instrumentum quidem emptionis interpositum unum est, euictionum autem tot actiones sunt, quot et species sunt: ita et i
Abbreviated transcription (Latin):
dus. Tũc ctũlib̃m ab om̃i ser¬
uitute prandum. Siuõ cp̃tor
petat ina uł accum uẽdlitoir te¬
ngi nõ posse. nisi nõiatu dixe¬
nit accessutũ iter ut actq̃. tiscc̃i
marimũq fũdum ttadidit. n¬
berum praret. ñ cciã deb̾i aliasẜ

Expanded text:
 tunc enim liberum ab omni seruitute praestandum. si uero emptor petat uiam uel actum, uenditorem teneri non posse, nisi nominatim dixerit accessurum iter uel actum: tunc enim maximumque fundum tradidit, liberum praestet, non etiam deberi alias
Abbreviated transcription (Latin):
qd cigo tuc demu age possit. cũ
mortua nt matrimoĩo filia potu¬
it dotẽ tepete. si enictus fũdusũ
cĩt. an. ⁊ hoc cm̃ int̾cit patris do¬
tat᷑am filiambabe̾. ut stati ꝯuc¬
nur pmissore posf. qd magisi
parena affecto inducit.

Expanded text:
quid ergo tunc demum agere possit, cum mortua in matrimonio filia potuit dotem repetere, si euictus fundus non esset? an et hoc casu interest patris dotatam filiam habere, ut statim conuenire promissorem possit? quod magis paterna affectio inducit.
Abbreviated transcription (Latin):
dicati michi rem ucditam. noce¬
bit hec exceptio. nsi ꝓbetur mẽ¬
mandasse ne tradt an qua pitci¬
um soluatur ¶ Q̃ elsus ait nĩ
ꝗs itm meã nc̃didetit minorisq̃¬
cimadaur nõ uidctr alicnata. ⁊¬
sipetã cam nõ obstabit michiex
ceptio qd̾ um̃ est. ¶ Sifuus mnͥ

Expanded text:
dicanti mihi rem venditam nocebit haec exceptio, nisi probetur memandasse, ne traderetur, antequam pretium solvatur. Celsus ait: si is rem meam vendidit minoris qumandavi, non videtur alienata petam eam, non obstabit mihi cept
Abbreviated transcription (Latin):
plice nostre ⁊
sanctionemiã
eẽ purgata ⁊ ꝯpõitam tã in
quatuor libris instit᷑utiony
seu elem̃toꝵ quã inlibris cli

Expanded text:
licae nostrae sanctionem iam esse purgatam et compositam tam in quattuor libris institutionum seu elementorum quam in qui
Abbreviated transcription (Latin):
peum nactus nõ sui.
nõ id̾o com eaͣta ẽ. ut res do¬
mino aufferatur. eus ꝙ
rei argum̃tum ẽ. prim eq¬
tas. dem̃ excepͣtio. si e̾a res pꝰ¬
sessioĩs nõ sit. s ut his qui
bona fideemit. possessioemq
eius ex eacã nactas ẽ poti¬
us rem hãt. siiger uectiga

Expanded text:
eum nactus non sim. non ideo comparata est, ut res domino auferatur: eiusque rei argumentum est prim‹o› aequitas, deinde exceptio 'si ea res possessoris non sit': sed ut is, qui bona fide emit possessionemque eius ex ea causa nactus est, potius rem habeat. SI AGER UECTIGA
Abbreviated transcription (Latin):
numerus duoꝵ int̾fuĩt.
neuter solidum ogeni set
nec ꝑtem dimidiam totiꝰ
iorem numerum alt̃ ha¬
beat ut de tracto alienoi
nichominus gregẽ m̃di

Expanded text:
numerus duorum interfuerit, neuter solidum gregem, sed ne partem dimidiam totius iorem numerum alter habeat, ut detracto alieno nihilo minus gregem
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ inquid. adiecta causat
quis uidicet. siqs iti petir
filium sinim. uł in potesta
ustidicare posse. ¶Per
hãc aũt actoem nõ solũ
singule res uẽdicabũtur.
si posse cciã grẽgem iũcdi¬

Expanded text:
te, inquit, adiecta causa quis vindicet: si quis ita petit "filium suum" vel "in potestatvindicare posse. Per hanc autem actionem non solum singulae res vindicabuntur, sed posse etiam gregem vindi
Abbreviated transcription (Latin):
qd ad fideuissioẽs ⁊ mutuida¬
tiones ꝓ alus quibo int̾cesẜĩt
femine ꝑtinet: tñ ⁊ si añt uide¬
tur itaius dictum eẽ ne eono¬
mine ab his ꝑetitõ neuein eas
actõ detur cũ eas mrilib offi¬
cus fũgi. ⁊ eius gnas obliga¬
tionib obstrĩginõ sit equu
arbitrari seãtum iecte. atqor
dines facturos adquos de can
iniure ad ditum eĩt. si decdint
oꝑam ut ineare sẽatus uolũ¬
tas ẜuetur. ¶ El erba itaq sena¬
tus ꝯsulti excuciamus prus
puidẽcia amplissimi ordinis
laudata ẽ quia opem tulit mu¬
licrib ꝑꝑ sexus inbecillitate
huiuscemodi casib sũppõitis
atq obiectis E⁊ ita demum eis
subueĩt. si nõ callide sĩt u̾sate.

Expanded text:
quod ad fideiussiones et mutui dationes pro aliis, quibus intercesserint feminae, pertin‹et›, tametsi ante uidetur ita ius dictum esse, ne eo nomine ab his petitio neue in eas actio detur, cum eas uirilibus officis fungi et eius generis obligationibus obstringi non sit aequum, arbitradine facturos ad quos de ea re in iure aditum erit, si dederint operam, ut in ea re senatus voluntas servetur". Verba itaque senatus consulti excutiamus prius providentia amplissimi ordinis laudata, quia opem tulit mulieribus propter sexus inbecillitatem multis huiuscemodi casibus suppositis atque obiectis. Sed ita demum eis subvenit, si non callide sint
Abbreviated transcription (Latin):
ceptõem sc̃atus ꝯsulti macẽ¬
doniani tilłi obstar. nis a
quis scurt. aut scire potuis¬
s filium familias cẽ cumcu
icredebat
patuis eẽt mutua pecumia dõ¬
ta fucrat pater famił factus.
ꝑ ignoratiam sci. nouatoei
facta eam peccĩam expmisit.
si petaturex castipłatione mn
factum excipiedum ent. Dig̃.¬

Expanded text:
atus consulti Macedoniani nulli obstare, nisi qui sciret aut scire potuisset filium familias esse eum cui credebat.patris esset, mutua pecunia data fuerat, pater familias factus per ignorantiam facti nouatione facta eam pecuniam expromisit, si petatur ex ea stipulatione, in factum excipiendum erit. LI
Abbreviated transcription (Latin):
uas ab sente patiequasi ccoa¬
dato cius pecciam accepit ca
uiss ⁊ ad patrem litfas emi¬
sit. ut com pecciam inpiriti
solbuet. debet pacer si a tum fi¬
lu sin improbat. otinuo testa
id icccpit mutuam pecciam ũ
cam ꝓsorore sua indotemdact
pater cius de inrem uiso actoe
tenebitur. ip̃i eñi mortua in
matrimoĩo puella. repetitodo¬

Expanded text:
as absente patre, quasi ex mandato eius pecuniam acceperit, et ad patrem litteras emsit, ut eam pecuniam in prouincia solueret, debet pater, si actum filii sui improbat, continuo testatid acceperit mutuam pecuniam, ut eam pro sorore sua in dotem daret, pater eius de in rem uerso actione tenebitur: ipsi enim mortua in matrimonio puella repetitio do
Abbreviated transcription (Latin):
tor arbitiatus
est prius eos
tractus ex poe¬
testati subiccti sit qui inso¬
lidumtriount actioẽm sic
culiodaturacto. ¶Est ant

Expanded text:
tor arbitratus est prius eos contractus exponetestati subiecti sunt, qui in solidum tribuunt actionem, sic ubi de peculio datur actio.Est aut
Abbreviated transcription (Latin):
citur in eo quistudior cꝯu¬
sa abscus mutuum acccpe¬
rat. cessare scãtus ꝯsultum.
ita locum ut spbabilem mo¬
dum inmutuam nõ exccñt
ccite ad eam q̃ntitatem. qui
pater solebat sub ministre.¬
¶ Sifilius accepit mutuam
pecciam ut c̃umlib̾aret. qd̾
si peteret. exceptõe. nõ sum¬
mouẽtur. seãtus ꝯsulti ces¬
sabit exccpto hoc ampliui
cessabit senatus ꝯsultum.
sipater solũe ceꝑit ꝙ filius
famil mutinum spp̃ꝑẜit. qua
biti cessabit scãtus ꝯsultum.

Expanded text:
citur in eo, qui studiorum causa absens mutuum acceperat, cessare senatus consultum, ita locum habet, si probabilem modum in mutua non excessit, certe eam quantitatem, quam pater solebat subministrare. Si filius accepit mutuam pecuniam, ut eum liberaret, qui, si peteret, exceptione non summoveretur, senatus consulti cessabit exceptio. Hoc amplius cessabit senatus consultum, si pater solvere coepit quod filius familias mutuum sumpserit, quasm debiti, cessabit senatus consultum n
Abbreviated transcription (Latin):
nupfit ul ꝓũcialis mulict
ualebit donatio.qr nuptit ñ
sut. Si fas no ẽ eas donatio¬
nes ratas ẽẽ. ne melior sit cõ¬
ditio coꝵ qui deliq̾runt. Dnĩ
tm̃ seũ. in lib̾ta pontii pauli¬
in scãtoris ccͣ statuit. quia ñ
erat affectiot uxoris bita. s
magis cõcubinc. ¶Quiic
iusde̾ potestate sunt ꝓhibent᷑
sibi donart. utputa frat maĩ¬
bum potestatis nõ solũ ad
libos trabimꝰ. um̃ cciã ad ser¬
uos. Nam mag̾ ẽ ut bnquo¬
q qui aliquo uit subiectist̃
maritodoare no possũt. Sc¬
cundubꝰ. si mar̃filio qui ĩpa¬
tris potestate c̃ donet nlliuiiro¬
mẽti eit donatio quia patriq̃
ti subiectus decastresi peculio
tio. ¶Probibetur igit᷑. ⁊ u¬
xoni ⁊ nuru dõat cciq̃ isqui
est in soccri potate simomãi¬
tus sit in patris potãte ab u

Expanded text:
nupserit, uel prouincialis mulier ualebit donatio, quia nuptiae non sunt. sed fas non est eas donationes ratas esse, ne melior sit condicio eorum, qui deliquerunt. diuus tamen Seuerus in liberta Pontii Paulini senatoris contra statuit, quia non erat affectione uxoris habita, sed magis concubinae.Qui in eiusdem potestate sunt, prohibentur sibi donare, ut puta frater maribum potestatis non solum ad liberos trahimus, uerum etiam ad seruos: nam magis est, ut hi quoque, qui aliquo iure subiecti sunt marito, donare non possint.Secundum haec si mater filio, qui in patris potestate esset, donet, nullius momenti erit donatio, quia patri quti subiectus de castrensi suo peculio tio.Prohibetur igitur et uxori et nurui donare etiam is, qui est in soceri potestate, si modo maritus sit in patris potestate.Ab ux
Abbreviated transcription (Latin):
apud nos irccp¬
tum e. ne inter.
urum ⁊ uxorẽ
ponatioc̃s uale¬
rent. hoc aut receptũ est. nc
iutuato amore inuicẽ spo¬
liarc̃tũr donatiõib nõ obtẽ¬
et illam cam adiciebat. qui¬

Expanded text:
apud nos receptum est, ne inter uirum et uxorem donationes ualerent. hoc autem receptum est, ne mut‹uo› amore inuicem spoliarentur donationibus non tempeet illam causam adiciebat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̾ uxorẽ emindetur is fũ¬
dus ad mantũ pueisse. ¶ Si
fundũ alicnũ mulicri debat
marit᷑ cũqr mulier eidotis ro¬
minc ꝓmifit. impẽdenti ełt
et tũc fiet dopalis cũ ad cũ ꝑ¬
ueneĩt. ¶ Si fũdum lega¬
tum sibidotis causa mulici
repucliauĩt uł eciam substi¬
tuto uiro omisit hrditate
uł legatum. eĩt fũdus dõtal¬

Expanded text:
ropter uxorem enim uidetur is fundus ad maritum peruenisse.Si fundum alienum mulieri debeat maritus eumque mulier ei dotis nomine promiserit, in pendenti erit et tunc fiet dotalis, cum ad eum peruenerit.Si fundum legatum sibi dotis causa mulier repudiauerit uel etiam substituto uiro omiserit hereditatem uel legatum, erit fundus dotal
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃um marito qsitum ẽ. ut
tũe demu alic̾atio ꝓbibeatur.¬
T eredi quoq mulicris ide a¬
rilium pt̃abitur qd̾ mulici p̃¬
stabatur. ¶Siuxoi hrde
instituta fũdus dotalis fuit
legatus siq̃deductis legatis
mulier q̃ntitatemdotis ĩb̾idi¬
tate babituraest. naletlega¬
tum ¶siminus apino ualcat.
tus. ẜuł aliqua ꝑs ex eone¬
dicati possit. si mo aliqua ꝑs
addotem supplendã desit. io
auntarit exco remanẽ apo
muliere ait. qd quatitatidoti

Expanded text:
est, ut tunc demum alienatio prohibeatur.Heredi quoque mulieris idem auxilium praestabitur, quod mulieri praestabatur.Si uxore herede instituta fundus dotalis fuerit legatus, si quidem deductis legatis mulier quantitatem dotis in hereditatem habitura est, ualet legatum, si minus, an non ualeat, tus, sed uel aliqua pars ex eo uindicari possit, si modo aliqua pars ad dotem supplendam desit, id dumtaxat ex eo remanere apud mulierem ait, quod quantitati doti
Abbreviated transcription (Latin):
naturũ alt̾m alican nõ possc.
sit aliemi rusus redimat.
adhuc in eius potestate ẽ. q̃ e
gis ambulatoria qr dotalis
fuit obligato. Iluqd eigo eci¬
am illo nũdum rodẽpto altm
quoq alicait posse. quia po
bet iccipi ut nllus ĩdote sit. c¬
te ex post facto indebitur iec¬
lectio eẽt mulieris negauit⁊
alic̃m fũdum põsse. o uod

Expanded text:
enaturum: alterum alienari non posse. si tamen alienum rursus redimat, adhuc in eius potestate est, an egis ambulatori‹a›, quia dotalis fuit obligatio. numquid ergo etiam illo nondum redempto alterum quoque alienare possit, quia pobet recipi, ut nullus in dote sit? certe ex post facto uidebitur reclectio esset mulieris, negauit alienari fundum posse: quod
Abbreviated transcription (Latin):
muliere. inirum retinẽ pla¬
cuit. quia mulier actioe̾m
ex pacto nõ habint.
tp̃tis possessioẽm pot̾at sibi
quercit.mulier ut suũ maĩ¬
glexituir cũ id faccie poss.
remꝑiclĩsu fc̃c̃. Nam licet:

Expanded text:
muliere virum retinere placuit, quia mulier actionem ex pacto non habuit. temporis possessione poterat sibi quaerere, mulier ut suum mariglexerit vir, cum id facere posset, rem periculi sui fecit: nam lice
Abbreviated transcription (Latin):
cromariticessit fũdus emp¬
tõri auelli nõ potest.
pidicinas marnoitas apue¬
rat. diuortõ fr̃o q̃titur. maꝵ¬
mo qd cesum. neq exportatũ
eẽt. cuius eẽt. ⁊ impesas ĩ lapi¬
dicinas foĩs. muliet. onuu
uir ait. Cetͣm uiro negat qe¬
quã ptandum eẽt amuliẽ
quia nec necessaria ca ĩpensa
egonõ tm̃ necessatias. s eciã
utiles impẽsas pr̃andas ⁊
muliere existimo. nec puto
possit.¶ ¶Wiꝑmuliere no¬
ra fieret. quominus estimi¬
tioẽm partis fũdi iuiro sobec¬
ret. ⁊ fũdũ recipet. ⁊ cũ hoc ⁊¬

Expanded text:
cro mariti cessit, fundus emptori auelli non potest. pidicinas marmoreas aperuerat: diuortio facto quaeritur, marmor quod caesum neque exportatum esset cuius esset et impensam in lapidicinas factam mulier an uir esse ait: ceterum uiro negat quaestandum esse a muliere, quia nec necessaria ea impensa ego non tantum necessarias, sed etiam utiles impensas praestandas a mpossit.Si per mulierem mora fieret, quo minus aestimationem partis fundi uiro solueret et fundum reciperet, cum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
et scd sum singli
manumittunt. Ei nõ pot qui a¬
pud alt̾mnoia elidit. ap̃ alt̾m
mufissicẽs.  Sane siqua excã
Icollega mansumitt̾e nõ potit.i.
infimttate. uł aliq̃ insta causi
impodit collega posse manumi

Expanded text:
et seorsum singuli manumittunt: sed non potest is, qui apud alterum nomina ediderit, apud alterum numissiones. sane si qua ex causa collega manumittere non poterit infirmitate uel aliqua iusta causa impeditus, collegam posse manumi
Abbreviated transcription (Latin):
cõstituatur. quiibiedificãt.
ũ quam diuedifitium man
lioqnedifitio dilapso q̃si
uire post liminureutitu
locus in pristinam cãms ⁊ si
alius ineodem loco edifica¬
uerit. eius fiet. ¶E musi¬
tatis sũt. nõ singłoꝵ ueluti
que incuntatib sũt thetra
⁊ stadia ⁊ similia. ⁊ siqua a

Expanded text:
constituantur qui ibi aedificant, sed quamdiu aedificium manet: alioquin aedificio dilapso quasi iure postliminii revertitur locus in pristinam causam, et si alius in eodem loco aedificaverit, eius fiet. Vniversitatis sunt non singulorum veluti quae in civitatibus sunt theatra et stadia et similia et si qua
Abbreviated transcription (Latin):
obligatiõs quoqnomo cõ¬
tract᷑e nec̃ adre ꝑtinet qd in
brditate ros corpales ꝯtiñe¬
tur/ nã ⁊ fructus quiex fundo
pcipumtur: corꝑales sũt. et
id qd exaliqua obligatioẽ¬

Expanded text:
obligationes quoquo modo contractae. nec ad rem pertinet, quod in hereditate res corporales continentur, et fructus, qui ex fundo percipiuntur, corporales sunt, et id, quod ex aliqua obligatio
Abbreviated transcription (Latin):
nobis debetur. plinꝙ corpo¬
rale e ueluti fũdus. homo.
peccias nam ip̃mius succesi¬
oms. ⁊ ip̃m ius utẽdi. fruc̃di.
⁊ ip̃m ius oblignͣtiois in cor¬
porale ẽ ¶ Eodemiño sut er

Expanded text:
nobis debetur, plerumque corporale est, ueluti fundus, homo, pecunia: nam ipsum ius successionis et ipsum ius utendi fruendi et ipsum ius obligationis incorporale est. eodem numer
Abbreviated transcription (Latin):
Aicianꝰ. ¶ emoigitur ad
litus mans accedere ꝓhi¬
lis ⁊ monur̃itis. ⁊ edificus
abstineat. quia nõ sũt uitis
gentum. sicut ⁊ mare. Idqr¬
mianis ⁊ cpppti rescrpsit¬
portus publica sũtꝰ¬
ip̃ius fluminis. Itaq na¬
uem adeas aplicare. funes
ex arborib ibi natis religa¬
ducere. Honus aliqd inbs
reponẽ. cuilibet lib̃m ẽ. sicu¬

Expanded text:
aris. nemo igitur ad litus maris accedere prohilis et monumentis et aedificiis abstineat, quia non sunt iuris gentium, sicut et mare. mianis et Capenatis rescripsitportus publica suntipsius fluminis. itaque nauem ad eas appellere, funes ex arboribus ibi natis religaducere, onus aliquid in his reponere cuilibet liberum est, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
dis ex ꝑte instituti filiuꝰ
qui patrem surũ ingnora¬
bat muo testatorẽ deces¬
nist ꝑtem hrditatis no¬
mine patris ut absentis
nias distiaietis rebus ac¬
ceꝑit. Hiditas ab eo peti
poito defuncti ꝑtinet. dabi¬
tur sillud utiq nõ ẽ metr¬
c̃dum ne ⁊ patris aquor
fore erhidatus teneatũ
hroib quũ negotia hrcti¬

Expanded text:
dis ex parte instituti filius, qui patrem suum ignorabat uiuo testatore decessisse, partem hereditatis nomine patris ut absentis nias distractis rebus acceperit, hereditas ab eo peti portio defuncti pertinet, dabitur. illud enim utique non est metuendum, ne etiam patris, a quo forte exheredatus est, teneatur heredibus, quasi negotia
Abbreviated transcription (Latin):
est. abeo qui pcurator eui
fuiss. totam hrcditatem i
qm ex h̾rditate. ea peccu¬
na finssi: que ad ꝓcurito¬
rem exueditione pueis¬
set ꝑtere cõs optere. ⁊ ni¬
chilominus ꝑtem brdi¬

Expanded text:
est ab eo, qui procurator eius fuisset, totam hereditatem, quia ex hereditate ea pecunia fuisset quae ad procuratorem ex uenditione peruenisset, petere eos oportere: et nihilo minus partem
Abbreviated transcription (Latin):
uł dare iudicib riec alteri cͥ¬
quã nec accipe uolumꝰ nͥ q̃¬
side ꝯsuetudines scientio e¬
⁊ officio soluto exiliũ hĩta¬
arũ iudices si necdexerint

Expanded text:
 dare iudicibus, nec alteri cuiquam, nec accipere volumus, nisi qustandae consuetudines: scientibus eet officio soluto exilium habitaarum iudices, si hoc neglexerint
Abbreviated transcription (Latin):
a iudice lroie superioris ita
spectabilib cartulariis tͥ¬
bus sacͥ cubiculi solid̾. nuo¬
nouem pͥmicerioꝵ clarissi¬
moꝵ tributoꝵ notarioꝵ so

Expanded text:
A iudice Libyae superioris ita: spectabilibus chartulariis tribus sacri cubiculi sol. num. IX primicerio clarissimorum tribunorum notario
Abbreviated transcription (Latin):
timus gͥ si scãꝵ aliquis ecc̃aꝵ aut
reliquaꝵ colendaꝵ tomuum fisca¬
les tebteyat funtiones ⁊ uñ faciat
hoꝵ redditionem nõ nẽat conuenire
omes in unũ ⁊ qni ex clero sunt ⁊

Expanded text:
tur, si sanctarum aliquis ecclesiarum aut reliquarum colendarum domuum fiscales debeat functiones et unde faciat horum redditionem non habeat, convenire omnes in unum et qui ex clero sunt et
Abbreviated transcription (Latin):
hac cansa. alt̾ u̾o ꝓ eo ꝯstituatur o
nich̾ omnino dampnificando ex i
stationis dño quicum fu̾it ex neo¬
rim. ⁊ nõ ip̃o tapeilione que catẽte
lucris exinde uenientib. s ilo so¬
lo quitalia ppetͣuit ⁊ dedignatꝰ est
suũ ꝯplere opus pͥmatu catente.
õib quid̃ alus suꝑstationib iure
integris dnis eiuc au ip̃is tabestio¬
nib qui talia pectau̾int ẜnandis.
⁊ nõ fingant tabelliones occõnes
ꝑ egͥtudinẽ. forte descententes aut
occupanones hi. licebit eĩ ei siqͥd
tale funit enocare eos qui cͥt hanc
iiiu̾sis eo ꝙ nich int̾ nomines sic
est indubitatũ ut nõ possit licet
aͥd sit uailde iustissimũ tm̃ susciꝑe.
qnͣdam soluetam dubitationẽ. sec
nec questꝰ eoꝵ minores fi ꝑpu̾ pp̃ ꝯͣ¬

Expanded text:
tituatur; nihil omnino damnificando ex hoc stationis domino, quicumque fuerit extraneorum et non ipse tabellio, neque cadente lucris exinde venientibus, sed illo solo qui talia perpetravit et dedignatus est suum complere opus primatu cadente, omnibus quidem aliis super stationis iure integris dominis eius ab ipsis tabellionibus qui talia peccaverunt servandis. Et non fingant tabelliones occasiones, per aegritudinem forte descendentes aut occupationes huiusmodi. Licebit enim eis, si quid tale fuerit, evocare eos qui contrahununiversis, eo quod nihil inter homines sic est indubitatum, ut non possit, licet aliquid sit valde iustissimum, tamen suscipere quandam sollicitam dubitationem: sed nec quaestus eorum minores fieri per
Abbreviated transcription (Latin):
tum ⁊ita ad auenationes itimo¬
bilium accedere. iõ em ⁊̃ decreti fat¬
tionem ꝑmisimus ut ⁊ fiscaie de¬
bitinti testimonio pandat᷑ ⁊ exe
quantis descendit temporibus. qm̃
nõ peccuniis solutum est. s in ne¬
cessitatem auienationis uerit ⁊
ueritas undiq ꝓtestata sit om¬
nibus coram scĩs enuangeliis a¬
gendis ccientib ⁊ epĩs ⁊cleritis ⁊ ꝯ¬

Expanded text:
enationes immobilium accedere. Ideo enim et decreti factionem permisimus, ut et fiscale debitum testimonio pandatur et ex quantis descendit temporibus et quoniam non pecuniis solutum est, sed in necessitatem alienationis venit, ut veritas undique protestata sit, omnibus coram sacris evangeliis agendis: scientibus et episcopis
Abbreviated transcription (Latin):
souiere fiscale debitum t̃c̃ licentiã
eis c̃ẽ. sñia tali ꝓcedente ⁊ decreto
ceieurato apud ꝓuiutie iudicem ⁊̃
possõnes inmobiles contingere ⁊
eas alienare ad solutionem debiti.
ementib quidem in fiscum soluen¬
tob ⁊ de suscepta inde ꝑapientib et
cb̾ emiti fiscale debitum ⁊ cautelã
in de hñtio ⁊ nich̾ metuentio pri¬
mitus positam legem constitutis
et defiscauus susceptis insinua¬
tis int̾ monumenta gestoꝵ depo¬
tientibus his qui fecerit eam. ut
et apud scĩss imas ecc̃as saluentꝰ¬

Expanded text:
c licentiam eis esse, sententia tali procedente et decreto celebrato apud provinciae iudicem, etiam possessiones immobiles contingere et eas alienare ad solutionem debiti, ementibus quidem in fiscum solventibus et desuscepta inde percipientibus et subeuntibus fiscale debitum et cautelam inde habentibus et nihil metuentibus primitus positam legem constitutis, et fiscalibus desusceptis insinuatis inter monumenta gestorum, deponentibus his qui fecerunt ea, ut et apud sanctissimas ecclesias salvent
Abbreviated transcription (Latin):
cum meuus sit panca ag̾e̾ cante ꝙͣ
multis rnt̾ee pericuose. ¶ Ut tñ ñ
uebement᷑ eis dira lex eẽ uideatur
nos connitientes yumanã naturã
mediocres ei ⁊̃ leges nr̃as ponimꝰ
pp̃ leges taies enĩ hoꝵ forte dupita¬
tiones damꝰ ei licentiam singulis
nniã ad hoc ꝯscituere gestis apud
clarissimũ mragistrũ census fe¬
licissime ciuitatis sollempnit̾ ce¬
leuratis ⁊ licentiam eis dare. ut de¬
legentur eiꝰ ab his qui ueniunt
ad eiuc srationem ⁊ docum̃ta ⁊ o¬
missis eis int̾c̃e ⁊ nulli oĩo alteri
instatione existenti licentiam ẽẽ ũi
autem deleget᷑ ei inicinm aut cũ
diittitt᷑ int̾sir tͥi tabellioni qͥ
anctoritatem h ant qui ar es ad
hoc statutꝰ eit. piu̾o p̾t̾ hec fiat

Expanded text:
um melius sit pauca agere caute quam multis interesse periculose. Vt tamen non vehementer eis dura lex esse videatur, nos conicientes humanam naturam mediocres ei etiam leges nostras ponimus. Propter tales enim eorum forte dubitationes damus eis licentiam singulis unum ad hoc constituere gestis apud clarissimum magistrum census felicissimae civitatis sollemniter celebratis, et licentiam ei dare ut delegentur ei ab his qui veniunt ad eius stationem et documenta et dimissis eis interesse, et nulli omnino alteri in statione existenti licentiam esse ut aut delegentur ei initium aut cum dimittuntur intersit, nisi tabellioni qui auctoritatem habet aut qui ab eo ad hoc statutus est. Si vero praeter haec fiat
Abbreviated transcription (Latin):
cessionib popinio consuiers melius nos
designauimꝰ sit̃ martiam diue me¬
morie ꝯscirutio dicit. illa quidem au¬
negauit omnimõ munificentia. nos
aut̃ corrigamꝰ cam cãm uoluntate
eius qui consulatus h: honoreta dis¬
ponentes. siue cĩ nich uolu̾it sparg̾e
ño cogitamꝰ siue rursus uenitren

Expanded text:
rocessionibus populo consulem melius nos rocessionibus populo consulem melius nos designavimus, sicut Marciani divae memoriae constitutio dicit. Illa quidem abnegavit omnino munificentiam, nos autem corrigimus eam, causam voluntate eius qui consulatus habet honorem disponentes. Sive enim nihil voluerit spargere, non cogimus, sive rursus venire
Abbreviated transcription (Latin):
agens sollempnem ditionem ⁊ita
scptem noctium ⁊ processinũ ꝯpie¬
bitur cursus. nullam spetieꝵ antiqͥtꝰ
statuarum t̾elinquens unam siqͥd̃
aliam ad inuenire mappam. duo
haret suffic̾e̾. Ita queaire causa pu-¬
tabitur ⁊ singule dant᷑ clare. ⁊ nõ
in cautum ut iam popilo ⁊̃ odibile
sit. In hiic enim que raro fuuit:
miratulum est. hoc ita de consula
hẽat diffinita est a nobis ⁊ cͥcqulam
expensaꝵ mensura. decet cĩ frui cas ꝑ¬
et coniugis claritate. Si u̾o nõ copu¬
iatus uxori hu sauus est. nͥ matͥ cius
constat iam consulatꝰ digna ⁊ prius
honorata. ⁊ uent eam una frui secũ
scemate ⁊ hoc in sola matre pͥbemꝰ.
alia u̾o niõ decorabit᷑ muner penitus
p̾t̾ coniugẽ ⁊ marr̃e ille quidem om¬
nib modis. qt̃uxores corruscant ra¬
te. matres u̾o si consia hoc uolu̾it. nã
muito mag̃ si nec ꝑtinet ad genus
set sit hoc cĩ ⁊ pure illicitũ existebãt.
s pargere autem inseptemhiis a¬

Expanded text:
agens sollemnem editionem. Et ita septem noctium et processuum complebitur cursus nullam specierum antiquitus statutarum derelinquens. Vnam siquidem aliam adinvenire mappam duoquehabet. Sufficere itaque rite causa putabitur, et singulae dantur clare et non in tantum, ut iam populo etiam odibile sit: in his enim quae raro fiunt miraculum est. Haec itaque de consularhabeat, definita est a nobis et circa illam expensarum mensura: decet enim frui eas et coniugis claritate. Si vero non copulatus sit uxori, his sat est, nisi mater eius consistat iam consulatus digna et prius honorata, et velit eam una frui secum schemate. Et hoc in sola matre praebemus, alia vero non decorabitur mulier penitus praeter coniugem et matrem, illae quidem omnibus modis, quoniam uxores concoruscant rate, matres vero, si consul hoc voluerit; nam multo magis si nec pertinens ad genus sit: hoc enim et pure illicitum existebat. Spargere autem in septem his p
Abbreviated transcription (Latin):
disposita siuit. si periculo custodien¬
tium hanc descͥptionem in foro tue
glorie dari exempla eius cum sb̾ scͥ¬
tione scingulũ hũtis y cui minc o¬
ip̃e p̾ sides ut ꝑ omnia inadult̾ata
maneãt que a nob̃ disposita  diffi¬
cuitatem u̾o ulłu̾sn habebit hoꝵ qͥ
ad consulatꝰ ueniunt honorem si o¬
mediocrem ita faciens ex pensãs no¬
mem bemporioꝵ fiet ⁊ eĩ omne qͥc¬
quid actenus consulatꝰ hñtes hono¬
rem ⁊ ex foro tue celsitudinis ⁊ glori¬
osissimis nostͥs p̾fectis aut ⁊̃ aliumde
ꝑ munisitentiam nrãm p̾cipiebat
et ñc eis dabimꝰ ab eis quid̃ facien¬
das expensas ad bremantes. a nobis
aũt largitatem nrõminor antes. oĩb
eĩ a nos dictis imperatoris excipiat᷑
fortuna. cui ⁊ ip̃as deus leges sb̃iec̃ꝑ
legem aunuatam eum mittens oĩ¬
bus hominib eo ꝙ imperatori qͥ¬
est iugis in desinens cons iatꝰ oĩbz
ciuitatib ⁊ populis gentib que ĩ sin¬
gulis que placent distͥbuenti. ad¬

Expanded text:
disposita sunt, sed periculo custodientium hanc descriptionem in foro tuae gloriae dari exemplar eius cum subscriptione cingulum habentis hoc cui nunc ipse praesides, ut per omnia inadulterata maneant quae a nobis disposita sunt. Difficultatem vero nullus habebit horum qui ad consulatus veniunt honorem, si mediocrem ita faciens expensam nomen tempori fiet. Etenim omne quicquid hactenus consulatus habentes honorem et ex foro tuae celsitudinis et ex gloriosissimis nostris praefectis aut etiam aliunde per munificentiam nostram percipiebant, et nunc eis dabimus, ab eis quidem faciendas expensas adbreviantes, a nobis autem largitatem non minorantes. Omnibus enim a nobis dictis imperatoris excipiatur fortuna, cui et ipsas deus leges subiecit, legem animatam eum mittens hominibus: eo quod imperatori quidem iugis indesinens est consulatus omnibus civitatibus et populis gentibusque in singulis quae placent distribuenti, ad
Abbreviated transcription (Latin):
eis arreptoꝵ domi deferentes om¬
nimõ nich s ea die in ebrietatib
et potationib omnia expendentes.
si u̾o forsan spe lucri maioris ⁊ pre¬
experidisse ꝯtĩgit postea. aut nich̾
aut minꝰ excipiat ⁊̃ dampnũ ⁊ de¬
bitũ habebit ⁊ plangis ⁊ uuln̾ib
⁊ex hoc malis incurrere ⁊ cogitur
si autem mediocre sit quod sꝑgit᷑
nec uebernent̾ ꝯtendent nec ques¬
tus exspectantes habundantia nul¬
nera ⁊ plagas alt̾ritris uitͣ mensu¬

Expanded text:
eis abreptorum, domi vero deferentes omnino nihil, sed ea die in ebrietatibus et potationibus omnia expendentes; si vero forsan spe lucri maioris etiam praeexpendisse contigit, postea vero aut nihil aut minus excipiat, etiam damnum et debitum habebit, et plagis et vulneribus et ex hoc malis incurrere cogitur. Si autem mediocre sit quod spargitur, nec vehementer contendent nec quaestus expectantes abundantiam vulnera et plagas alterutris ultra mensu