comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qui a uenerabili iuro con¬
stantio enisceni eccłe antisti¬
tnͣsiissus: ut sanari potius¬
set. Sed scĩ dei martires no.¬
luerũt ei sauitatis domini
tribu̾e: ut qͣnta esset ĩ uñdcõ
grã demonstrarẽt. Ductus
itaq est aid oĩpotentis dei fa¬
mulũ benedictũ. Qui iesu
hostem de obsesso hoĩe ꝓtuiꝰ
expulit. Cui sanato pretepͭ
dicens.Uade. et post hoc car¬
nẽ ne comredas: ad sacrum¬
sumas. Quacũq autẽ die
sacrum ordinẽ temerare p̾¬
sũpseris: statim iuiri dyeboli
iterũ miãcipabis. Discessit
igitur cł̾icus saus. Et sic̃
terrere solet anmiũ pena re¬
ceus: ea que uir dei p̾cepit in¬
post annos młtos om̃is pͥores
illiꝰ de hac luce ungrassent:
et minores suos sibimet suꝑ¬
poni ĩ sacris ordinib c̾neret.
nerbi uiri dei qͣsi ex longno
tẽpore oblitus postposunit. atis
ad sacrũ ordinẽ accessit. Qũ
miox is qui eñ reliquerat di¬
abolus tenuit: eñq necare
quoadusq aĩani excutertt
non cessauit. Petrus Iste

Expanded text:
qui a venerabili viro Constantio ejusdem Ecclesiae antistinsmissus, ut sanari potuisset. Sed sancti Dei martyres noluerunt ei sanitatis donum tribuere, ut quanta esset in Benedicto gratia demonstrarent. Ductus itaque est ad omnipotentis Dei famulum Benedictum, qui Jesu hostem de obsesso homine protinus expulit. Cui sanato praecepit dicens: Vade, et post haec carnem non comedas, et ad sacrumsumas. Quacunque autem die sacrum ordinem temerare praesumpseris, statim juri diaboli iterum manciparis. Discessit itaque clericus sanus ac sicut terrere solet animum poena recens, ea quae vir Dei praecepit inpost annos multos omnes priores illius de hac luce migrassent, et minores suos sibimet superponi in sacris ordinibus cerneret, verba viri Dei quasi ex longo tempore oblitus postposuit, atque ad sacrum ordinem accessit: quem mox is qui reliquerat diabolus tenuit, eumque vexare quousque animam ejus excuteret, non cessavit. Petr. Iste
Abbreviated transcription (Latin):
ius illa nox natuitatis
dũice: et ad solẽnes uigilias ẽs
ut moris est parabantur. Eñs
celebrandi nocturui offitu lo¬
ra aliꝙͣtisꝑ ꝓtelaretur: cõtigit
sedenteni expectantẽq b̾nardĩ
cumi ceteris. ĩ clinato capite
paululum soporari. Affiit il¬
copuero suo se reuelans pis
iesu sc̃a natiuitas: tenere fi.¬
dei suggerens ĩcreniẽta: et di¬
ume ĩ eo ĩchoans misteria cõ¬
templationis Apparuit cĩ s

Expanded text:
is illa nox Nativitatis Dominicae, et ad solemnes vigilias omnes, ut moris est, parabantur. Cumque celebrandi nocturni officii hora aliquantisper protelaretur, contigit sedentem exspectantemque Bernardum cum caeteris inclinato capite paululum soporari. Adfuit illico puero suo se revelans pueri Jesu sancta nativitas, tenerae fidei suggerens incrementa, et divinae in eo inchoans mysteria contemplationis. Apparuit enim ei
Abbreviated transcription (Latin):
muniat. et ĩ grauioubus
pcc̃ĩs tollat om̃io cõsensũ
Si quis ur̃m nõ tam crebroᷤ¬
ut solebat. nec tam acerbos
sustinet iracũdie motus:
ĩuidie luxurie. aut ceteros.
huiꝰmodi: grãs agat corpori
et sanguun dñi: quĩ uirtus
sacramẽt oꝑatur in eo: et

Expanded text:
mis, et in gravioribus peccatis tollat omnino consensum. Si quis vestrum non tam saepe modo, non tam acerbos sentit iracundiae motus, invidiae, luxuriae, aut caeterorum hujusmodi, gratias agat corpori et sanguini Domini, quoniam virtus sacramenti operatur in eo; et
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis est deus ut dimittat¬
rios ab om̃i ĩiquitate. Nam
ut de renussione quotidia¬
noꝵ minime dubitemrus:
habenius enis sacramẽtũ
pedũ ablutõem. Queris for¬
te unde sciam ꝙ sacram̃tũ
sit huiꝰ remissionis. maxĩe

Expanded text:
fidelis Deus est, qui remittatnos ab omni iniquitate . Nam ut de remissione quotidianorum minime dubitemus, habemus ejus sacramentum, pedum ablutionem. Quaeris forte unde sciam quod sacramentum sit hujus remissionis; maxime
Abbreviated transcription (Latin):
non parũ territi et turbati:
litretius eum suꝑ tali ꝓmuis¬
siouc cõuẽnut et durius ar¬
guũt: acrius ĩnchũtur. Qui¬
b breuiter suppliciterq respõ¬
deus : facile ĩquit potest deꝰ fac̃c

Expanded text:
non parum territi et turbati, secretius eum super tali promissione conveniunt, durius arguunt, acrius invehuntur. Quibus breviter simpliciterque respondens: « Facere, inquit, potest fac
Abbreviated transcription (Latin):
hicronymꝰ dicebat. Predicto he¬
resiarche protinꝰ assurrexit: dure
cũ ĩcrepãs. ꝙ tot ⁊ tãtas exexcu¬
isset nequitias. Dũ iter eos lõ¬
ga oriret᷑ contentio. ⁊ uterq
obprobria sibi ĩuicẽ pro posse
diceret: ĩ finc sic ambo pariter
statuerũt. ꝙ si usq ĩ subsequẽ¬
tis dici hora nona beatꝰ hicro¬
nymꝰ hoc opus falso cõpositũ
cuidẽter ostẽderet ÷ p̾dictus herc¬
siarcha capite puniret ͦ: sĩ autẽ
archicp̃s. Quib fmitis sĩguli
ad ꝓpria remcarũt. Per totam
autc̃ noctẽ quisq nostrũ or̃oni

Expanded text:
Hieronymus dicebatur: praedicto haeresiarchae protinus assurrexit, dire eum increpans, quot tot et tantas exercuisset nequitias. Dum autem inter eos longa oriretur contentio, et uterque opprobria sibi invicem pro posse diceret, in fine sic ambo pariter statuerunt, quod si usque in subsequentis diei horam nonam, beatus Hieronymus hoc opus falso compositum evidenter ostenderet, praedictus haeresiarcha capite puniretur: sin autem, Archiepiscopus. Quibus finitis, singuli ad propria remearunt. Per totam autem noctem quisq
Abbreviated transcription (Latin):
plura sũt miracula cũctis ui¬
sa: q̃ precedẽtis uite sanctitatẽ
testãtur. Quoꝵ ad presens duo
solũ dicã Monachus quidam
cuiusdẽ cenobii pre la chepuus
⁊ uigiliis. priuatꝰ corporali lu¬
mine oculoꝵ ÷ statĩ ut cusebii
corpus uenerandũ facie tetigit:
pristine lucis gratiã ẽ adeptus
Demoniacus autẽ quidã dũ
lacrũ corpus ad ccclesiã duccremꝰ
cidẽ obuiãs c̃ protinꝰ liberatus.
Iuxta ecclesiã ĩ qua gloriosi hic
ronymi cadauer sãctissimũ ẽ
humatũ: uenerabilis eusebii
corpus honore debito nudũ¬
magistri ĩstar sepeluumꝰ. In
cuiꝰ etiã cemitcrio hom̃ illoꝵ
triũ qͥ eadẽ sũt hora mortui: fuc¬
re corpora tumulata. His ergo
dictis uenerabitis cusebii cũcta
silcãt: ut pregrãdia. ⁊ ĩcffabilia
locũ tencãt prodigia crimuii btĩ
hieronymi ian promissa.

Expanded text:
plura sunt miracula cunctis viplura sunt miracula cunctis visa, quae praecedentis vitae sanctitatem testantur: quorum ad praesens duo solum dicam. Monachus quidam cujusdam coenobii, prae lacrymis et vigiliis privatus corporali lumine oculorum, statim ut Eusebii corpus venerandum facie tetigit, pristinae lucis gratiam est adeptus. Daemoniacus autem quidam dum sacrum corpus ad Ecclesiam duceremus, eidem obvians, est protinus liberatus. Juxta Ecclesiaronymi cadaver sanctissimum est humatum, venerabilis Eusebii corpus honore debito magistri instar sepelivimus. In cujus etiam coemeterio hominum illorum trium, qui eadem sunt hora mortui, fuerunt corpora tumulata. His ergo dictis venerabilis Eusebii cuncta sileant, ut praegrandia et ineffabilia locum teneant prodigia eximii beati Hieronymi jam promissa.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ bcato eusebio qͥ tũc erat ex hoc
scculo migraturus. gloriã fuus
nesciã adipisci. Sicq corporib
nr̃e aĩc sũt conũcte. Multa siqͥ¬
dẽ augustme carissue formidã¬
da. q̃ mortaliũ ĩpressa mc̃tib: ab
cisdc̃ labentiũ om̃i t̾rcnoꝵ amo¬
rẽ. ⁊ curã peruigilẽ: qua tot aber¬
rãt hoiẽs. ut puto fũditus extir¬
parẽt. Patẽter didici. q̃ si hus char¬
tis exprimcrẽ. plus cogitato opus
ꝓcederet: nec essc̃ cõpos subscribere
lã pronussa. Itaq cũ de ꝓximo
te expectẽ. uisitaturũ gloriosi
hicronynui reliquias. ut tus qͣs
Hec oĩa hoc finc claudã. tangẽs
uencrabilis cusebii scpulturã:
ut ad miracula redcã euarrãda.
q̃ supcriꝰ sũ pollicitꝰ cuarrare.
Obitus nãq cusebii uenerabi¬
lis. ⁊ triũ hoñn predictoꝵ scriẽ
scrui: quedã tibi ut puto affec¬
tuosa ĩterponẽs. Scd predictor
sepulture scries. ita patet. Mor¬
tuo nãq uencrabiti cusebio.

Expanded text:
cum beato Eusebio, qui tunc erat ex hoc cum beato Eusebio, qui tunc erat ex hoc saeculo migraturus, gloriam finis nesciam adipisci; sicque corporibus nostrae animae sunt conjunctae. » Multa siquidem Augustine carissime, formidanda, quae mortalium impressa mentibus, ab eisdem labentium omnium terrenorum amorem, et curam pervigilem, qua tot aberrant homines, ut puto funditus exstirparent, patenter didici: quae si his chartis imprimerem, plus cogitato opus procederet, nec essem compos subscribere jam promissa. Itaque cum de proximo te exspectem, visitaturum gloriosi HieronHaec omnia hoc fine claudam, tangens venerabilis Eusebii sepulturam, ut ad miracula redeam enarranda, quae superius sum pollicitus enarrare. Obitus namque Eusebii venerabilis et trium hominum praedictorum seriem, serui: quaedam tibi, ut puto, affectuosa interponens. Sed praedictorum sepulturae series ita patet. Mortuo namque venerabili Eusebio,
Abbreviated transcription (Latin):
titudĩc comitatꝰ: ad presidẽtis
iudicis thronũ uenic̃s. nostrã sẽ¬
tentiã suspẽdi modico tẽporis.
nosq sibi dari ob reuerentiã et
deuotionẽ quã sibi cõtulcramꝰ.
⁊ ꝓpter erroris destruẽdi necessi¬
tatẽ: ut uoluit ĩpetrauit. Dcĩde
nos sccũ ducc̃s oĩ illa bcata ualla¬
tus socictatez ubi fideliũ aĩc ĩesti¬
mabili gloria ꝑpctuo perfruũt᷑.
q̃ ibi gerebãtur. ut redderemꝰ testi¬
moniũ. declarauit. Post hec ad
purgatoriũ ⁊ ĩfernũ nos deducc̃s.
nõ solũ q̃ ibi crãt ĩdicauit: sed
uoluit ut penar experientiã ꝓba¬
qua nr̃a cadautra. sacco quo bea¬
tus usus fuit hicronymꝰ. tetigit
uencrabilis cuscbiꝰ: idc̃ gloriosus
hicronymiꝰ nobis ĩperauit. ut ad
corpora nr̃a rediremꝰ: mandans
ut dc iis q̃ uidimꝰ testarcm̃. pro¬
nuttẽsq nobis uicesnno die si
de perpetratis peccatis nos cõtin¬
geret debitã penitentiã exercere:

Expanded text:
titudine comitatus, ad praesidentis titudine comitatus, ad praesidentis judicis thronum veniens, nostram sententiam suspendi modico temporis, nosque sibi dari ob reverentiam et devotionem quam sibi contuleramus, et propter erroris destruendi necessitatem, ut voluit, impetravit. Deinde nos secum ducens, omni illa beata vallatus societate, ubi fidelium animae inestimabili gloria perpetuo perfruuntur, quae ibi gerebantur, ut redderemus testimonium, declaravit. Post haec ad Purgatorium et Infernum nos deducens, non solum quae ibi erant, indicavit: sed voluit ut poenarum experientiam qua nostra cadavera sacco, quo beatus usus fuit Hieronymus, tetigit venerabilis Eusebius, idem gloriosus Hieronymus nobis imperavit, ut ad corpora rediremus: mandans ut de his quae vidimus, testaremur: promittensque nobis vicesimo die, si de perpetratis peccatis nos contingeret debitam poenitentiam exercere,
Abbreviated transcription (Latin):
nobis: Certe si illiꝰ nõ foret i¬
gnorãtia: totiẽs nõ peccarent.
Rullũ q̃ toto tẽpore gessimus
peccatoꝵ iudicẽ latere potuit:
ĩmo cũcta q̃ fccmiꝰ. tanꝙͣ si forẽt
presc̃tia. cũctis astãtib clara
crãt: ita ut niuumũ nr̃orũ co¬
gitamimũ. sicuti fuerat appare¬
bat. Cõsidera nãq quib ⁊ quot
agitabam᷑ t̾rorib. Hic demonũ
multitudo stabat. mala testificã¬
tes q̃ fecimꝰ: locũ. modũ. ⁊ tẽpora
scientẽ. tũ qr ipsũ qͥlibet nostrũ
iustissimũ cognoscebat. Hcu
qͥd dicã: Quã sententiã presto¬
labam᷑. ob ciꝰ memoriã nũc for¬
nudo. Hĩc ĩde mala undiq uĩ¬
dictã iudici acclamabãt. Eũq¬
iã nichil deesset nisi sc̃tentiã pu¬
blicari. q̃ peccatorib digna dat᷑r
cccc gloriosus hicronymꝰ cũctis
splẽdidior astris. a bcato iohãne
baptista. sũmoq apostoloꝵ pe¬
tro: necuõ angeloꝵ ĩgenti mul¬

Expanded text:
nobis! Certe si illius non foret inobis! Certe si illius non foret ignorantia, toties non peccarent. Nullum, quae toto tempore gessimus peccatorum, judicem latere potuit: imo cuncta quae fecimus tanquam si forent praesentia, cunctis astantibus clara erant: ita ut minimum nostrorum cogitaminum, sicuti fuerat, apparebat. Considera namque quibus et quot agitabamur terroribus: hinc daemonum multitudo stabat, mala testificantes quae fecimus, locum, modum, et tempora scientem, tum quia ipsum quilibet nostrum justissimum cognoscebat. Hen quid dicam? Quam sententiam praestolabamur, ob ejus memoriam nunc formido. Hinc inde mala undique, vindictam judici acclamabant: jam nihil deesset nisi sententiam publicari, quae peccatoribus digna datur: ecce gloriosus Hieronymus cunctis splendidior astris, beato Joanne Baptista, summoque Apostolotro, nec non Angelorum ingenti mul
Abbreviated transcription (Latin):
ris ĩcorporcis idẽ liquet. Cũ cĩ
multa q̃ sũt notissĩa ĩ natura¬
nr̃e parue ĩtelligẽtie defectu ĩ¬
telligere nõ possumꝰ ⁊ suꝑcelestia.
⁊ spiritalia om̃o aliena a nature
cognitiõe. quomodo ĩtelligemꝰ:
Ut dicis inꝙͣ ẽ. scd uti potes q̃¬
so dicas At ille. Eircũloquar
ĩquit qd̃ optas: ⁊ dicã paulonu¬
nus qd̃ nõ possũ. Atii qͥ mecũ
ca q̃ pridic dixi. sũt experti: si
ita c̃ testificabũtur. Mca pridic
aĩa a corpore tot ut supra fatus
sũ p̾ssuris ⁊ dolorib dissoluta:
subito ictu oculi ĩefłabilit̾ꝰ fuit
ante dei iuidicãtis presentiã de¬
portata. Scd a quib ⁊ quo mo¬
do nõ agnosco: nec certe nurũ
Nã nũc carnis mole aggrauor:
tũc autẽ erat aĩa sine carns. Ffuc¬
rũt etiã ibidẽ istoꝵ aĩe t̾roribus
ĩcogitabilib: qͥd iudex agcret
formidãtes. Heu cur mortales
nescĩt quib hoc eueniet. qd̾ tũc

Expanded text:
ris incorporeis idem liquet. Cum enim ris incorporeis idem liquet. Cum enim multa qunostrae parvae intelligentiae defectu intelligere non possimus, supercoelestia et spiritualia omnino aliena a naturae cognitione quomodo intelligemus? Ut dicis, inquam, est, sed ut potes quaeso dicas. At ille: Circumloquar, inquit, id quod optas: et dicam paulominus quod non possum. At hi qui mecum ea quae pridie dixi, sunt experti, si ita est, testificabuntur. Mea pridie anima a corpore tot ut supra fatus sum pressuris et doloribus dissoluta, subito in ictu oculi ineffabiliter fuit ante Dei judicantis praesentiam deportata. Sed a quibus, et quomodo, non agnosco. Nec certe mirum: nam nunc carnis mole aggravor: tunc autem erit anima sine carne. Fuerunt etiam ibidem istorum animae, terroribus inexcogitabilibus quid judex ageret formidantes. Heu cur mortales nesciunt, quibus hoc eveniet quod tunc
Abbreviated transcription (Latin):
uocatis ad narratioĩs illiꝰ scriem
redii: hoc cupic̃s ab illis ctiã duo¬
bus aliis paudire. ut triũ testuno¬
mio solidiꝰ edocerer. Itaq cũ n iã
dictare ĩciperẽt: sic respõdi. Quãqͣ
hec utilia sĩt. nec cederet ĩ uacuũ
scpiꝰ ipsa fari : tñ is que iã audi¬
ui omissis. queso ut qͥd uobis
post dissolutionẽ corporis eucne¬
rit. nico hiãti detegatis aĩo Ad
hoc ille. qͥ michi q̃ audisti trãsas¬
to narrauerat dic. Qd̃ cyrille
ĩquit ĩterrogas. nõ c̃ possibile ple¬
ne loqui: qũi spiritalia nris
minue sensib cõprchendũt.
Scis nãq nõ te exanimẽ fors:
tũ qͥd. aut qualis sit aĩa. nõ ag¬
noscis. Deũ certe scis om̃i essẽ
prĩcipiũ. ⁊ fmẽ: a quo ĩcipiũt oĩ
atq tendũt. Et tñ qͥd sit deus
aut qualis. dũ carius istiꝰ gra¬
uissĩc corruptibile portas onus.
nõ ĩtelligis nisi per speculũ ĩ cui
gniate: sic ctiã de angelis. ⁊ ecte¬

Expanded text:
vocatis ad narrationis illius seriem vocatis ad narrationis illius seriem redii, hoc cupiens ab illis etiam duobus aliis peraudire, ut trium testimonio solidius edocerer. Itaque cum hi jam dictare inciperent, sic respondi. Quanquam haec utilia sint, nec taederet in vacuum saepius ipsa fari, tamen his quae jam audivi omissis, quaeso ut quid vobis post dissolutionem corporis evenerit, meo hianti detegatis animo. Ad hoc ille qui mihi, quae audisti, transacto narraverat die: « Quod, Cyrille, » inquit, « interrogas, non est possibile plene fari: quoniam spiritualia nostris minime sensibus comprehenduntur. Scis namque non te exanimem fore, et tamen quid aut qualis sit anima, non agnoscis. Deum certe scis omnium esse principium et linem, a quo incipiunt omnia atque tendunt: et tamen quid sit Deus aut qualis, dum carnis istius gravissimae corruptibile portas onus, non intelligis, nisi per speculum et in aenigmate: sic etiam de angelis et caete
Abbreviated transcription (Latin):
me custodiendũ remãserãt: me
cõfortare cepere. blanda. ⁊ dulcia
ꝓuuttẽtes. si forti aĩo ꝑdurarẽ
Inter hec autẽ cõsolatioĩs cloqͥa
hora quasi decursa: sccũdo beatꝰ
hicronyniꝰ ueniẽs. stansq ĩ limi¬
ne. uelocit̾ ĩquit uenite. Tũc su¬
bito aĩa corpus reluiquẽs tã
grauit᷑. ⁊ accrbi. ꝙ certe quãte
fucrĩt p̾ssure. ⁊ angustie: ĩtel¬
lectu nõ caperet mẽs humana.
uisi ut ego didicisset. Si cnĩ oĩs
anor ĩtelligẽtia. quas uellet angusti¬
as. ⁊ dolores cxistimaret: respectu
aĩc dissolutioĩs a corpore. tñ illa
pro nchuo cõputarct. Hec et
alia nõ muiꝰ ardua. ⁊ ualde mor¬
talib formidãda ÷ que pro lon¬
gitudĩc presc̃ti operi nõ ĩscribam
co loquẽte ĩcipiebat claudi dies
occasu solis. quo necesse fuit qͥd
ci post mortẽ cõtigerit. nõ cxplere
Sed qr pre ceteris affectabã sequẽ¬
ti die duobz aliis cũ co ĩsimul cõ¬

Expanded text:
me custodiendum remanserant, me me custodiendum remanserant, me confortare coepere, blanda et dulcia promittentes, si forti animo perdurarem. Inter haec autem consolationis colloquia, hora quasi decursa, secundo beatus Hieronymus veniens, stansque in limine, velociter, inquit, venite. Tunc subito anima corpus reliquit, tam graviter et acerbe, quod certe quantae fuerint pressurae et angustiae, intellectu non caperetientia didicisset. Si enim omnis humanorum intelligentia, quas vellet angustias et dolores aestimaret, respectu animae dissolutionis a corpore tanquam pro nihilo computaret. » Haec et alia non minus ardua et valde mortalibus formidanda, quae pro longitudine, praesenti operi non inscribam, eo loquente, incipiebat claudi dies, occasu solis, quo necesse fuit, quid ei post mortem contigerit, non explere. Sed quia prae caeteris affectabam, sequenti die, duobus aliis cum eo insimul con
Abbreviated transcription (Latin):
rarẽ. Et certe noueris ꝙ nisi me¬
diuna miscratio adiuiusset:
cis resistere nõ ualcbã. Nã dũ
oĩ uigore spiritꝰ destitutus cor
uerbis paulonunꝰ assentirẽ:
gloriosus affuit hieronynius
magno uallatꝰ agnie angeloꝵ:
septies sole splẽdidior. me cõfor¬
tãs. Qui ubi illos spiritꝰ ĩmũdos
fuit ĩtuitus. me tã dure exacerbã¬
tes: ualde cõmotus erga eos. uoce
terribili cis dixit. Quid ad hũc
ncquicie. ⁊ oĩs maledictioĩs spi¬
ritus uenistis: Nesciebatis hũc
meis fore fouendũ auxiliis:¬
Protuius hũc relĩquẽtes abite:
⁊ uestras ab co clõgate nequitias.
quantũ Distat oriẽs ab occasu
Hic illa maledictoꝵ spirituũ
socictas ꝑterrita: diris ululati¬
bus. ⁊ clamorib lunc̃ loci ĩ quo
iaccbã excessit. Eũc gloriosus hic¬
ronymꝰ aliquibz ĩperans ange¬
lis ne a me discederet÷ scd quous¬
q reuerteret᷑ expectarẽt: cũ ccte¬
ris angelis festinãter abscessit.
Eodc̃ quoq abcũte. angeli qͥ ad

Expanded text:
rem. Et certe noveris quod nisi divina miseratio me adjuvisset, eis resistere non valuissem. Nam dum omni vigore spiritus destitutus, eorum verbis paulum assentirem: gloriosus affuit Hieronymus magno vallatus agmine Angelorum, species sole splendidior, me confortans. Qui ubi illos spiritus immundos fuit intuitus, me tam dure exacerbantes, valde commotus erga eos, voce terribili eis dixit: Quid ad hunc nequitiae et omnis maledictionis spiritus venistis? nesciebatis hunc meis fore fovendum auxiliisProtinus hunc relinquentes, abite, et vestras ab eo elongate nequitias, quantum distat ortus ab occasu. His illa maledictorum spirituum societas perterrita, diris ululatibus et clamoribus, limen loci in quo jacebam, excessit Tunc gloriosus Hieronymus aliquibus imperans Angelis ne a me discederent, sed quousque reverteretur, exspectarent, cum caeteris Angelis festinanter abscessit. Eodem quoque abeunte, Angeli qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
disputandũ: ⁊ suũ crrorẽ neqͥs¬
simũ cõprobandũ. Quo nãq
de unu̾isis mcis suffraganeis
cpiscopis. ⁊ aliis ꝙͣ plurimis
orthodoxis. necnõ ⁊ ipso heresiar¬
cha cũ sius nephãdis discipulis.
ĩ predicta ecelesia adiuatis: dis¬
putatio a nona ĩccpta. ad uespe¬
ras usq tetẽdit. Eñ autẽ idẽ hic¬
resiarcha cõtra nos opusculũ
ab ipso falso cõpositũ qd̃ glorio¬
so ĩtitulabat᷑ hicronymo allega¬
ret: has tãtas btĩ hicronynu ĩ¬
irias ferre nõ ualẽs bone me¬
moris siluauꝰ sãcte nazarcth ar¬

Expanded text:
 nequissimum comprobandum. Quo namque die universis meis suffraganeis Episcopis, et aliis quampluribus orthodoxis, necnon et ipso haeresiarcha cum suis nefandis discipulis in praedicta Ecclesia adunatis, disputatio a nona incepta, ad vesperas usque tenditur. Cum autem idem haeresiarcha contra nos opusculum ab ipso falso compositum, quod glorioso intitulabatur Hieronymo, allegaret, has tantas beati Hieronymi injurias ferre non valens bonae memoriae Sylvanus, sanctae Nazareth
Abbreviated transcription (Latin):
dño. ⁊ bcato hicronymo fuit
efficax. qͥ pro ueritate mori mi¬
nunc formdauit. Exẽplar cer¬
te factꝰ c̃ uencrãdus antistes
ceteris christianis. Nõ cñi chri¬
stiauus ille ẽ: qͥ pro ueritate
mori tiniet. Si cm̃ christus
pro nobis aĩam posuit. ut nos
ab oĩ redimcret scruitute: ⁊ nos
pro ipso cũ tẽpus c̃. aiãs poncre
uisi legittune certãs potest co¬
ronã gloric obtincre.

Expanded text:
Domino et beato Hieronymo fuit Domino et beato Hieronymo fuit efficax, qui pro veritate mori minime formidavit. Exemplar certe factus est venerandus antistes caeteris christianis. Non enim christianus ille est, qui pro veritate mori timet. Si enim Christus pro nobis animam suam posuit, ut nos ab omni redimeret servitute; et nos pro ipso, cum tempus est, animas ponere nisi legitime certans, potest coronam glori
Abbreviated transcription (Latin):
gnus supplicio: tñ ne falcitas
locũ tencat ucritatis. succurre
Qd̃ si fas nõ est ut adiuuet.
ꝓpicius nuchi esto ĩ hora mor¬
tis: ut glorie fuus nescie nõ
si expers. Hec dicẽs spiculatori
collũ p̾buit. ut feriat ipsũ rogat¬
Elcuat autc̃ spiculator eusem
antistitis uencrãdi caput uno
ictu cupiẽs amputare. A dest
subito hicronymꝰ gloriosus
cũctis cernẽtib: manu extẽsa
tenet ensẽ. siluauo ĩperans ut
crurgat. Dcĩde heresiarchã ĩcre¬
pans scripturas falso cõposi¬
tas ĩnuẽs. ciq minãs. ab om̃n
cuanuit oculis. Qd̃ huic cuis
simuilib utinã cucuiret Cõfe¬
stĩ ut gloriosus hicronymꝰ dis¬
paruit. heresiarche caput terrã
pctiit a corpore detrũcatũ: tanꝙ
si ense spiculatoris manꝰ ampu¬
tasset ictu uno. Qd̃ tam mira¬
bile cũcti uidẽtes qͥ adcrãt illico
stupefacti. deo gratias egerũt:
ritatis tranutẽ heresiarche dis¬
cipuli redicre. Ecce quantũ ue¬
nerabilis antistitis fiducia ĩ

Expanded text:
e falsitas locum teneat, veritati succurre. Quod si fas non est, ut adjuver, propitius mihi esto in hora mortis, ut gloriae finis nesciae non sim expers. Haec dicens, spiculatori collum pElevat autem spiculator ensem, antistitis venerandi caput uno ictu cupiens amputare. Adest subito Hieronymus gloriosus; cunctis cernentibus, manu extensa tenet ensem, Silvano imperans ut exsurgat: deinde haeresiarcham increpans, scripturas falso compositas innuens, eique minans, ab omnium evanuit oculis. Quod huic, ejus similibus utinam eveniret! Confestim ut gloriosus Hieronymus disparuit, haeresiarchae caput terram petiit a corpore detruncatum, tanquam si ense spiculatoris manus amputasset ictu uno. Quod tam mirabile cuncti videntes qui aderant, illico stupefacti, Deo gratias egerunt ritatis tramitem haeresiarchae discipuli rediere. Ecce quantum venerabilis antistitis fiducia in
Abbreviated transcription (Latin):
ut siluanꝰ qd̃ ꝓmiserat: eͣxple¬
rit. Ad locũ autẽ quo decollan¬
dus crat siluanꝰ sãctissimꝰ gau¬
tholicos. qui ad hec concurrerẽt
iis cõfortabat uerbis. Exultate
mecũ carissimi gaudete ⁊ nolite
cõtristari: qm̃ nõ derelĩquit deꝰ

Expanded text:
ut Silvanus quod promiserat, jam expleut Silvanus quod promiserat, jam expleret. Ad locum autem quo decollandus erat Sylvanus sanctissimus, gautholicos qui ad hoc concurrerant, his confortabat verbis: Exsultate mecum, carissimi, gaudete et nolite contristari, q
Abbreviated transcription (Latin):
oportunitatib auxiliũ eueni¬
rct a dũo: qͥ nemnẽ unꝙͣ ĩ se
sperantiũ sprcuit. Magnus
dũs. ⁊ laudabilis nimis: cuiꝰ cer¬
te sapiẽtic nõ ẽ numerus. Sla¬
tuto autẽ dic ⁊ hora letus hercsi¬
archa ĩ ecclesiã cũ suis nequitie
filiis uenic̃s ÷ huc illucq discur¬
rc̃s q̃rebat dei scruũ. tanꝙͣ lco
rugiẽs paratꝰ eũ dcuorare: Ueluti
si fort dcꝰ nõ ĩtelligẽs. nec suoꝵ
scruoꝵ p̾ces exaudies. Sed tñ cũ
solidiꝰ se fatuus stare crederet.
miserabiliꝰ cecidit. Stabat autẽ
oĩs fideliũ cõcio ĩ ecclesia: quili¬
bet sãcti hicronymi clamãs no¬
mẽ.E lauserat siquidẽ gloriosus
hicxonymꝰ aures. figens se dor¬
mire: orõnes supplicantiũ nõ
ĩtendẽs. ut mirabilior appars¬
ret. At egototus perfusus lachry¬
mis. stupẽs. ⁊ admirãs cur hic¬
ronymꝰ sic abesset: qͥd dcĩceps
accideret. expectabã. Deniq cũ
nil miraculi appareret. seuire
cepit heresiarcha canina rabie

Expanded text:
tunitatibus auxilium eveniret a Domino, qui neminem unquam in se sperantium sprevit. Magnus Dominus et laudabilis nimis: cujus certe sapientiae non est numerus. Statuto autem die et hora laetus haeresiarcha in Ecclesiam cum suis nequitiae filiis veniens, huc illucque discurrens, quaerebat Dei servum, tanquam leo rugiens paratus cum devorarsi foret Deus non intelligens, nec suorum servorum preces exaudiens. Sed tamen cum solidius se fatuus stare crederet, miserabilius cecidit. Stabat autem omnis fidelium concio in ecclesia, quilibet sancti Hieronymi clamans nomen. Clauserat siquidem gloriosus Hieronymus aures, fingens se dormire, orationes supplicantium non intendens, ut mirabilior appareret. At ego totus perfusus lacrymis, stupens et admirans cur Hieronymus sic abesset, quid deinceps accideret, exspectabam. Denique cum nil miraculi appareret, saevire coepit haeresiarcha canina rabie,
Abbreviated transcription (Latin):
Igestoꝵ sãctissimi hicronynu
prato positꝰ ⁊ uti sertũ faciẽs p̾ci¬
puos. ⁊ decoros miraculoꝵ flores:
ad huiꝰ opusculi uenustatẽ. et
nr̃e. posterorũ ue saluti utiles ꝓ
posse legã. Quoꝵ oĩm qͥd pridic
erga sabinianũ heresiarchã pe¬
stiferũ. quẽ agnoscis. peractũ
se quãdoq discordes. Ad cuiꝰ
tã ĩopniabilis falsitatis ꝓba¬
tionc̃: ĩtroducebat illud qd̃ in
cuãgelio christus dixit. Pater
si ficri potest. trãscat a nic calix
iste. Eliciẽs ex hoc rõnes grauis¬
simas. ⁊ penc ĩextricabiles: ꝙ
passionc̃ uoluerit una fugere
uolũtate. ⁊ altera candẽ coacte su¬
bire oportucrit passionc̃. Et ex
Tantũ ĩ nos doloris exercuit.
ut magnitudinẽ explicare ne¬
queamꝰ. Pcruertebat nãq idc̃
pestifer angus. ⁊ lupus rapax
se uestimẽto ouiũ ĩducus nobis
cõmissũ gregẽ. Et ut scuiciã di¬
ri pectoris efficaciꝰ excrceret: o¬
pusculũ quoddã cõpilaucrat
falsis probãs rõnibz hoc sic cẽ.

Expanded text:
gestorum sanctissimi Hieronymi prato positus: uti sertum faciens, praecipuos et decoros miraculorum flores, ad hujus opusculi venustatem, et nostrae, posteriorumve saluti utiles pro posse legam. Quorum omnium quid pridie erga Sabinianum haeresiarcham pestiferum quem agnoscis peractum se quandoque discordes: ad cujus tam inopinabilis falsitatis probationem, introducebat illud quod in Evangelio Christus dixit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste, eliciens ex hoc rationes gravissimas et pene inextricabiles, quod passionem voluerit una fugere voluntate, et altera eamdem coacte subire oportuerit passionem: et ex tuit: tantum in nos doloris exercuit, quod magnitudinem explicare nequimus. Pervertebat namque idem pestifer anguis, et lupus rapax, se vestimento ovium induens, nobis commissum gregem. Et ut saevitiam diri pectoris efficacius exerceret-opusculum quoddam compilaverat, falsis probans rationibus hoc sic esse.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ otmã sedulo mortaliũ ĩsist̾ct
mc̃tib: ut uel tantarũ penaꝵ
terrore a prauis cessarẽt: si noiẽt
amore glorie. Scd queso qͥd erga
te pridie excũte aĩa peractũ est:
ant ĩnotesce. Ad qd̾ ille. Adueniẽte
ĩquit mortis mec hora. tãta in
loco quo migraturꝰ iaccbã ne¬
fandor affuit spirituũ multi¬
tudo: ꝙ pre multitudĩc dinu¬
merari om̃o nõ possũt. Quoꝵ
species talis erat. ꝙ ca nil peno¬
sius. nil ue horribiliꝰ excogita¬
ri potest. Potius cnĩ qui libet
hom̃ flãnus ardẽtib arsurũ
se exponeret: ꝙͣ caꝵ formarũ ictu
oculi uisione potiri. Qui ad me
ueniẽtes. oĩa quecũq ꝑpetraui
opera cõtra dcũ. ad incã memo¬
riã reuocabãt: suadẽtes nuchi¬

Expanded text:
 utinam sedulo mortalium insisteret mentibus, ut vel tantarum poenarum terrore a pravis cessarent, si nollent amore gloriae. Sed quaeso quid erga te pridie exeunte anima peractum est, breviter innotesce. Ad quod ille: « Adveniente, inquit, mortis meae hora, tanta in loco quo migraturus jacebam, nefandorum affuit spirituum multitudo. quo prae multitudine dinumerari omnino non possent, quorum species talis erat, quod ea nil poenisus, nilve horribilius excogitari potest. Potius enim quilibet hominum flammis ardentibus arsurem se exponeret, quam earum formarum ictu oculi visione potiri. Quid ad me venientes? omnia quaecumque perpetravi opera contra Deum, ad meam memoriam revocabant, suade
Abbreviated transcription (Latin):
sceꝑit defeudendam⁊ et se nuu¬
runi ĩ expugnabilẽ ꝑ douio
dei opponens. ammos regum
et beati petri ac nr̃an obediẽ¬
tiam: freq̃utib arguiẽtis
et ratione niuuitis. inducer
laborau̾it. magna que ecclie
dei et nobis ꝓueuit utilitas

Expanded text:
erit defendendam, et se murum inexpugnabilem pro domo Dei opponens, animos regum et beati Petri ac nostram 1264 obedientiam frequentibus argumentis et ratione munitis inducere laboraverit; magna, quae Ecclesiae Dei et nobis provenit, utilitas
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ circũquaq młtitudinẽ.
p̾dicatione cõtinua ad fidem
uocauit. Sed hec antiquus
hostis tacite nou ferens : nõ
occulte uel per sõmũ. sed ap¬
ta uisionc cusdeui patris se¬
oulis ĩgere bat: et maguis
clamoribz uini se perpeti con¬
querebatur⁊ ita ut uoces illiꝰ
ctiã fratres audirent: spͣuis
ymaginẽ inuuie ceruerẽt.
Ut ciũ discipłis sius uenera¬
bilis pater dicebat: corporalib
eius oculis idem antiquus
hostis teterrimꝰ et succensus
apparebat. qui in eũ ore. ocu¬
lisq flãmãtib seure iude

Expanded text:
tem circumquaque multitudinem praedicatione continua ad fidem vocabat. Sed haec antiquus hostis tacite non ferens, non occulte vel per somnium, sed aperta visione ejusdem Patris oculis sese ingerebat, et magnis clamoribus vim se perpeti conquerebatur, ita ut voces illius etiam fratres audirent, quamvis imaginem minime cernerent. Ut enim discipulis suis venerabilis Pater dicebat, corporalibus ejus oculis idem antiquus hostis teterrimus et succensus apparebat, qui in eum ore oculisque flammantibus saevire vide
Abbreviated transcription (Latin):
uou potest. Uude petrus lec
audiens solito mox amous
duuin feruore correptus
respoudit. Dñe. non tantũ
pedes mess: sed et manus et
caput. Ac si aꝑte dicat. Qͥ
iam te docente ĩtelligo. ꝙy la¬
uaudo pedes meos. errata mca
te mũdare significas ⁊ non
solum pedes. sed et manus
et caput. tibi lauãda offeri.
quia nõ solũ ĩcessu. sed etia
actu. uisu qͦz. auditu. gustu.
olfactu. et tactu. młta me cõ¬
nusisse. que a te debeãt duliti
non ambigo Sed feriuido e¬
matori. quid respondeat dũs:
quomodo hũc ad ĩtelligentiã
mystice lautionis paulatim

Expanded text:
uat. Unde Petrus haec audiens, solito mox amoris divini fervore correptus, respondit, Domine, non tantum pedes meos, sed et manus et caput. Ac si aperte dicat: Quia, jam te docente intelligo, quod lavando pedes meos errata mea te mundare significas, non solum pedes, sed et manus et caput tibi lavandum offero; quia non solum incessu, sed etiam actu, visu quoque, auditu, gustu, olfactu et tactu, multa me committere, quae a te debeant dimitti, non ambigo. Sed fervido amatori quid respondeat Dominus, quomodo hunc ad intelligentiam mysticae lavationis paulatim
Abbreviated transcription (Latin):
batur. Si quid autẽ residuũ
esset: ip̃m erat alimentũ qͣ¬
letũq corpis eius ÷ non taui ad
uitam sustentandã: quã ad
differendamn morteni. Semꝑ
autem post cibum qͣntun
comedisset: quasi pausare
solebat. Si qũ uel ad modicũ
mensuram solitam excessis¬
se se deprehendisset: nou ĩ mi¬
pugne patiebatur. Sed et usuͤ
psimouie sic ei uersus fuerat
ni naturam: ut si aliqũ cor¬
poralis sibi cuinslibet refectoĩs
plus aliquid solito uellet ui¬
duloe: uix posset. Orabat stãs
die noctuqz donec genua eiꝰ
ĩfirmarentur a ieuuno. et
pedes eius a labore ĩflati corpͦ
sustiere uou possent. eul¬
to tempore et sͣdui occultum
esse potint: cilitio ad carueui
usus est: ubi uerosciri contigͥ.¬

Expanded text:
batur. Si quid autem residuum erat, ipsum erat alimentum qualecunque corporis ejus, non tam ad vitam sustentandam, quam ad differendam mortem. Semper autem post cibum quantum comedisset, quasi pensare solebat: si quando vel ad modicum mensuram solitam excessisse se deprehendisset, non impune patiebatur. Sed et usus parcimoniae sic ei versus fuerat in naturam, ut si aliquando corporalis sibi cujuslibet refectionis plus aliquid solito vellet indulgere, vix posset. 29. Orabat stans die noctuque, donec genua ejus infirmata a jejunio, et pedes ejus a labore inflati, corpus sustinere non possent. Multo tempore, et quandiu occultum esse potuit, cilicio ad carnem usus-est: ubi vero sciri contig
Abbreviated transcription (Latin):
fenũa que dui frẽm uidere
cupiebat: ni codem tempoie
ualuit. Quia eĩ iuuxta uocen
iohis deus caritas est: iusto
ualde iudicio. illa plus potint
que ampliꝰ amanit. Petrus
Ffateor multum placet qd̃
altera eaden ueuerabłis feĩa
ad cellam ꝓpriã recessisset:
uir dei ad monasteriũ redut
Cum ecce post triduũ ĩ cella
consistens: cleuatis ĩ aera
oculis. uidit eiusdem soror
saui ĩ colũbe specie celi secre¬
ta penetrare. Qui tãte glie
eus congandens: oĩpotenti
deo ĩ bymius et laudibus
deo grãs reddidit: ciusq obitũ
ꝓtuius misit: ut euis corpꝰ
ad monasteriũ deferrẽt: at
m scpulcrum qd̃ sibi para¬
uerat pouerent. Quo facto

Expanded text:
dere cupiebat, in eodem tempore valuit: quia enim juxta Joannis vocem, Deus charitas est , justo valde judicio illa plus potuit, quae amplius amavit. Petr. Fateor, multum placet quod altero eadem venerabilis femina ad cellam propriam recessisset, vir Dei ad monasterium rediit. Cum ecce post triduum in cella consistens, elevatis in aera oculis vidit ejusdem sororis sam, in columba specie coeli secreta penetrare. Qui tantae ejus gloriae congaudens, omnipotenti Deo in hymnis et laudibus gratias reddidit, ejusque obitum ut ejus corpus ad monasterium deferrent, atque in sepulcro quod sibi ipse paraverat, ponerent. Quo facto
Abbreviated transcription (Latin):
Inter cpiscopos tñ qͥ affuerãt:
pͥcipue defersor qͥdã noĩe dicit᷑
restitisse. Unde animadu̾sũ ẽ
grauit illũ lectione ꝓphetica
tũc notatũ. Nã cũ fortuitu lec¬
tor cui legẽdi eo die officiũ
crat. ĩterclusus a populo fuisss:
turbatis nũstris dũ expectat᷑
qͥ nõ aderat: unꝰ de circũstãti¬
bus sũpto psalterio primũ

Expanded text:
Inter episcopos tamen qui affuerant, praecipue defensor quidam nomine dicitur restitisse: unde animadversum est, graviter illum lectione prophetica tunc notatum. Nam cum fortuito lector, cui legendi eo die officium erat, interclusus a populo defuisset, turbatis ministris, dum exspectatur qui non aderat, unus e circumstantibus sumpto psalter
Abbreviated transcription (Latin):
mus autẽ iste erat. Ex ore ĩfã¬
tiũ ⁊ lactentiũ pfccisti laudẽ
ꝓpter ĩiicos tuos: ut destru¬
as ĩmnicũ ⁊ defensorẽ. Quo
lecto clamor ppli attollitur:
niũ opis sui defensor audiretz
qr ex ore ĩfãntiũ atq lacten¬
tiũ ĩ martino dnĩ laude ꝑtẽc¬
ta: ⁊ ostẽsus parit̾ ⁊ destructꝰ

Expanded text:
ore infantium et lactentium perfecisti laudem propter inimicos tuos, ut destruas inimicum et defensorem . Quo lecto clamor populi tollitur, nium operis sui defensor audiret; quia, ex ore infantium atque lactentium in Martino Domini laude perfecta, et ostensus pariter et destruc
Abbreviated transcription (Latin):
tis et exemplo diũce resurrec¬
tions ꝓbauit hoc dognia ca¬
tholice fidei oñuodis esse cõ¬
trariũ. C atholica eteĩ fides
ĩmortalitis gła subluatũ.
subtile quidem sit ꝑeffectũ
spiritalis potentie: sed palpa¬
bile pueritaten uature. iuxͣ
cxcmplũ diici corporis de qͤ
a moitius suscitato. dicit ip̃e
discipulis. Palpate et iudete
quia sp̃s caruẽ et ossa nou ha¬
bet: sicut me uidetis babere.
In cuiꝰ assertione fidei. uene¬
rabilis pater gregorius in tã
tũ contra nascentẽ heresum
uouam. laborare contendit:
tanta hanc instantia. inuã¬
te etiaui pussumo ĩꝑatore ty.¬
berio constantino. ita cõmi¬
nuit: ut nullus exude sit

Expanded text:
tis et exemplo dominicae resurrectionis, probavit hoc dogma orthodoxae fidei omnimodis esse contrarium. Catholica etenim fides immortalitatis gloria sublimatum, subtile quidem sit per effectum spiritualis potentiae, sed palpabile per veritatem naturae, juxta exemplum dominici corporis, de quo a mortuis resuscitato dicit ipse discipulis: 'Palpate me, et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere'. In cuius assertione fidei venerabilis pater Gretum contra nascentem haeresim novam laborare contendit, tantaque hac instantia, juvante etiam piissimo imperatore Tiberio Constantino, comminuit, ut nullus exinde sit
Abbreviated transcription (Latin):
uadam uero die duni
idem uenerabilis bñ¬
dictus ĩ cella consisteret: pie¬
dictus placidus puer scĩ iu¬
ri monachus ad hauriẽdã
Qui uas qd̃ tenuerat ĩ aqͣ
ĩcaute submutteus: ip̃e quoq

Expanded text:
uadam vero die dum idem venerabilis Benedictus in cella consisteret, praedictus Placidus puer sancti viri monachus ad hauriendam qui vas quod tenuerat in aquam incaute submittens, ipse quoq
Abbreviated transcription (Latin):
uidere te merui. Longe qͥp¬
pe ab honĩib positus: quia
die codeni paschalis esset so
lc̃uitas ignorabat. Sene¬
rabilis auteui presbiter:

Expanded text:
idere te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter
Abbreviated transcription (Latin):
tio. Dicebat autẽ qd̃ ea hora
duo sp̃s neꝙͣ uelut ĩ puteũ bo¬
rende ꝓfunditatis eum pieti¬
pitare parassent⁊ uude territus
ita cõtremuit: sed beato petro

Expanded text:
tio. Dicebat autem, quod ea hora duo spiritus nequam velut in puteum horrendae profunditatis eum praecipitare parassent, unde territus ita contremuit: sed beato Petro
Abbreviated transcription (Latin):
Iuterini froutem et genas
cculosq sunul et nasum
oraq freqͣtius osculabat¬
ip̃ius. Lacrimaꝵ tanta ub̾¬
tate fluebat: ut carnẽ cum
spũ etiã in lacrimis resol¬
nui putares. R igabat lacri¬
nus extuictuni filu sui cor¬
pus positun quo fuerat
lapidemq madebat. in q ͦ
enis lacrune adhuc appere¬
cabat ad meutem. quis uel

Expanded text:
interius, frontem, et genas, oculos, quasi simul et nasum, omniaque frequentius osculabatur, ipsa lacrymarum tanta ubertate flebat, ut carnem cum spiritu omnem in lacrymis resolvi putares. Rigabat lacrymis exstinctum filii corpus expositum, cum fuerat in lapide, quem madebat, in quo ejus lacrymae adhuc apparecabat ad mentem. Quis vel
Abbreviated transcription (Latin):
Libex quippe a tẽtationis uitõ:
uire iam effectus est uͥtutũ
magister. Nude et ꝑ moysẽ
p̾cipitur ut leuite a ugiiti
qĩq ãius et supia nũstrare
debeant: ab ãuo uero qͥnqͣge¬
simo custodes uasorũ fiant.
Prtrus Iam quideni prolati
testuonr michi aliqͣntulũ
intellectus int̾lucet: sed tam̃t
planins hoc postulo expomi.
uregoriꝰ Liquet petre qd̃ ĩ in
uentute carns tentatio fex¬
ncat: ab ãuo autẽ qͥnqͣgesĩo
caloi corporis frigescat. Dasa
antem sacra: sunt fidelimi
micrites. Electi ergo cũ adhuc
nntentatione sũt. subesse eos
ac seruire necesse est: et obse¬
quus laboribusq fatigari.
Cum uero iam mentis etate
tranquilla calor recesserit tẽ¬
tationis: custodes uasor. fiant.
quia custodes aĩaꝵ. fuĩt. Petruᷤ
Sateor placet qd̃dicis. Sed qͥa
mlati testimonu clausa rese¬
rasti: queso ut de uita iusti
delras ea q̃ st̃ ĩ chata ppurcere.

Expanded text:
Liber quippe a tentationis vitio, jure jam factus est virtutum magister. Unde et per Moysen praecipitur , ut levitae a viginti quinque annis et supra ministrare debeant: ab anno vero quinquagesimo custodes vasorum fiant. Petrus. Jam quidem prolati testimonii mihi aliquantum intellectus interlucet: sed tamen hoc plenius exponi postulo. Gregorius. Liquet, Petre, quod in juventute carnis tentatio ferveat, ab anno autem quinquagesimo calor corporis frigescat: vasa autem sacra sunt fidelium mentes. Electi ergo cum adhuc in tentatione sunt, subesse eos ac servire necesse est, et obsequiis laboribusque fatigari: cum vero jam mentis aetate tranquilla calor recesserit tentationis, custodes vasorum sunt, quia doctores animarum fiunt. Petr. Fateor, placet quod dicis: sed quia prolati testimonii claustra reserasti, quaeso ut de vita justi debeas ea quae sunt inchoata, percurrere.
Abbreviated transcription (Latin):
nc insist̾e : itant manu ca¬
pi posset si banc uir scũs tene¬
re uoluisset. Sed signo cruci
edito: rccessit anis. Tanta ãt
carius tantatio aue eadeui re¬
ccdente subsccuta est: quãtã

Expanded text:
ne insistere, ita ut manu capi posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset: sed signo crucis edito recessit avis. Tanta autem carnis tentatio ave eadem recedente secuta est, quantam
Abbreviated transcription (Latin):
descrert h̾emũ uoluptate deme¬
tus delib̾aret: cunt subito suꝑ¬
ua gr̃a respectus. ad semetip̃n
reuersus est: atq ita urticar
et uepuũ ixta dẽpsa succresi
fructecta conspitiens. exiitus
uestumcuto. nudum se ĩ ille
spinas aculcis et urticarũ
inceudus ꝓiecit. Ibiq dui
nolũ tatus: toto ex eis corꝑ
nulueratus exit: et ꝑcutis
uulu̾a. eduxit a corꝑe nulirꝰ
nicutis: quia uoluptatem
traxit ni dolorem. Cñqz bent

Expanded text:
deserere eremum voluptate victus deliberaret. Cum subito superna gratia respectus ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruteta conspiciens, exutus indumento nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis; quia voluptatem traxit in dolorem. Cumque bene
Abbreviated transcription (Latin):
cripturus euãgelista
iohes miẽorabłe illud
dñi mysterĩ. quo discipłis
ĩ pascha priuscͣ ad passionẽ
iret. pedes lanare dignatus ẽ.
pͥmo ip̃m nou iẽ pasche. quid
mystice significaret. aperire
curauit: ita ĩcipicus.
Ante dien festuni pasche.
sciens iesus quia uenit hora
eiꝰ: ut transeat ex hoc msĩdo

Expanded text:
cripturus evangelista Joannes memorabile illud Domini mysterium, quo discipulis in Pascha, priusquam ad passionem iret, pedes lavare dignatus est, primo ipsum nomen Paschae, quid mystice significaret aperire curavit, ita incipiens: Ante diem festum Paschae, sciens Jesus quia venit hora ejus, ut transeat ex hoc
Abbreviated transcription (Latin):
et imnaciter ĩterdictũ ne ã¬
te eius ueruiret presentiã:
quia nichil ei ꝓdesset: et ip̃e
recedente abbate. qui fuerat
amator: crudelissiniꝰ ficret
ꝑsecutor. Iu diens hec uir dei
blaudis uerbis cõsolatur iuł¬
ierẽ ⁊ et de celo puuttẽs auxi¬
lium: precipit ut die altera.
iani eĩ nox iustabat. cõfidẽs
ui dũo reuertatur. E cuersa
uiaue cunt uiro dei blasple¬
muas et ĩuirias quas eadẽ

Expanded text:
et minaciter ei interdictum ne ante ejus veniret praesentiam, quia nihil ei prodesset; et ipse, recedente Abbate, qui fuerat amator, crudelissimus ei fieret persecutor. Audiens haec Vir Dei, blandis verbis consolatur mulierem, et de coelo promittens auxilium, praecipit ut die altera, jam enim nox instabat, confidens in Domino revertatur. Reversa mane, cum Viro Dei blasphemias et minas, quas eade
Abbreviated transcription (Latin):
Et antecͣ ad me appiaret:
subito de silua exiens leo ra¬
puit nie et duxit in siluani.
Et nou potui scire de pr̃e nico¬
te. Hec audieus uiuor ma¬
flere et dicẽ. Per deũ xp̃ianor
ut audio frater tuus sũ ego.
sepe dicebant iͥ: quia de lupo

Expanded text:
et antequam ad me ueniret subito leo de silua exiens rapuit me et portauit in siluam; et non potui scire quid facte». Hec audiens mflere et dicere: «Per deum, ut audio frater tuus sum ego, me dicebant quod “de lupo
Abbreviated transcription (Latin):
boc qd̃ pater mens magr̃ mli¬
facie spetiosa ualde duos filios
reui me: speciosus et ip̃e nimis.
autẽ egrederemur de naui¬
uescio quẽadinodum ĩ mari
relicta est. Pater uero nr̃ por¬
taus nos duos fleus ꝑgebat
Perueniens auteni ad quãdã

Expanded text:
quod pater meus magister milia speciosa ualde duos filios um, speciosus et ipse nimis. Et antes egrederemur de naunescio quomodo in mari relicta est; pater uero portans nos duos flens pergebat et perueniens ad quendam
Abbreviated transcription (Latin):
deo cui se ꝓbauit.Illa uero op¬
tata lib̾tate potita. monaste¬
riĩ uilleiũ adieus ⁊ cũ scĩmo¬
iualib ĩibi deo seruientib
reliqũ uite sue deo uouit ubi
scitatis. ut non munis aĩo
quã carite. illoꝵ. ꝓbaretur ui¬
ror dei esse germiaua.

Expanded text:
Deo cui se probavit. Illa vero optata libertate potita, monasterium Julleium adiens, cum sanctimonialibus inibi Deo servientibus reliquum vitae suae Deo vovit: ubi sanctitatis, ut non minus animo quam carne illorum probaretur virorum Dei esse germana.
Abbreviated transcription (Latin):
ego. De ĩcertis q̃ uera potest ꝓferri
sentẽtia: Ut cnĩ puto nostris qͥ¬
bus affligim᷑ penis cquari nõ
possũt. Ad qd̃ ille. Si eẽs q̃ ĩ mũ¬
do cogitari possẽt penc. tormẽta.
afflictioẽs minori q̃ illic habẽtur
pene. ⁊ tormẽto cõparẽtur sola¬
tia crũt. Mallet cm̃ qͥlibet uiuẽ¬
Queso ut q̃ uidisti edisscras. ⁊Tũc ille pau¬
lisper taccus: dixit. Quales credis penas
⁊ tormẽta. nõ solũ dãnatis sed ctiã ĩ purga¬
torio exiftc̃tib preparari: Ad quẽ ego.

Expanded text:
ego: De incertis quaenam vera potest proferri sententia? Ut enim puto, nostris quibus affligimur poenis aequari non possunt. Ad quod ille: Si omnes quae in mundo cogitari possent poenae, tormenta, afflictiones, minori, quae illic habetur, poenae et tormento comparentur, solatia erunt. Mallet enim quilibet viveQuaeso ut quae vidisti, edisseras. Tunc ille paulisper tacens, dixit: Quales credis poenas et tormenta, non solum damnatis, sed etiam in Purgatorio existentibus praeparari? Ad quem ego
Abbreviated transcription (Latin):
erupit ĩ uocem mirantib uni¬
huc eum adduxit. Solꝰ ueĩt:
solus reu̾cetur. Obstupuere
om̃is: qui prius aduentu eiꝰ
audito nou se poterãt capere
pre letia. Derũptũ ne pnsa¬
les ad huc filios scaudaliz aret.
om̃a ꝓuuttentem nichil ac¬
turum. cum ꝑscu̾aturis in

Expanded text:
erupit in vocem, mirantibus unierupit in vocem, mirantibus unihuc eum adduxit; solus venit, solus revertetur. » Obstupuere omnes, qui prius audito ejus adventu non se poterant capere prae laetitia. Verumtamen ne pusillos adhuc filios scandalizaret, somnia promittentem nihil acturum, cum perseveraturis in
Abbreviated transcription (Latin):
derat uisu: hoc ille tãti itu̾us
spatio non aduertisset. Iuxta
lacumi etiam leuisenne tociꝰ
diei itine ꝑgens. eñ penitus
lon attendit: aut se uidere
nõ uidit. Cum eĩ uesꝑe fcõ de
cidem lacu socu colloquerẽt ÷
ĩterroga bat ess ubi lacus ille
esset: et mirati sũt uniuersi.¬
On abbas scũs miemo¬
rati gr̃a guilłim ep̃i
cathalaunũ frequẽtaret: redi¬
ens aliqͣndo secum traxit mł
titudinẽ nobiliũ. et litt̾atoꝵ.
clericoꝵ. et laicor. Quib ĩ
domũ hospitum cõmorãtib.
dum nouellas plãtationes
celestib rigaret eloquns. sr̃¬
uenit portarius mouachus
nũtians stephanũ de uitreio
magistrum eor. adesse. ad
cũ eis manendũ. Quis aliꝰ
de talis uiri adueutr nõ exł¬
tasset: presertun cũ uall illa
huiusmodi fcumento nõ mł¬
tum adhuc abundaret: Ĩp̃e
uero renelãte sibi spũ scõ ĩsi¬
dias spiritalis nequitie ta¬
citus aliꝙͣtulũ ĩgenuscens:

Expanded text:
derat visu, hoc ille tanti itineris derat visu, hoc ille tanti itineris spatio non advertisset. Juxta lacum etiam Lausanensem totius diei itinere pergens, penitus non attendit, aut se videre non vidit. Cum enim vespere facto de eodem lacu socii colloquerentur, interrogabat eos, ubi lacus ille esset, et mirati sunt universi.Abbas sanctus memorati gratia Guilelmi episcopi Catalaunum frequentaret, rediens aliquando traxit secum multitudinem nobilium et litteratorum clericorum et laicorum. Quibus in domo hospitum demorantibus, dum novellas plantationes coelestibus rigaret eloquiis, supervenit portarius monachus, nuntians Stephanum de Vitreio magistrum eorum adesse ad cum eis manendum. Quis alius de talis viri a ventu non exsultasset? praesertim cum vallis illa hujuscemodi frumento non multum adhuc abundaret. Ipse vero revelante sibi Spiritu sancto insidias spiritualis nequitiae tacitus aliquantulum ingemiscens,