comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Quo in tempore dum iohan¬
nerauennatis urbis epõrep̃hensus fu¬
issec. cur apastorali offitio delitis¬
cendo sub ducere. tam id on eusuo¬
luisset : ac occasione compulsus
uolumen egre gium qui pastora¬
lis appellatur composuit. in quo
manifesta luce pate fecit. qualis
ad aecclesiae regimen assum¬
mi qualiter ipsi rectores uiuere
qua ditrictione singulas quasq
audientium ꝑ sonas instruere. quan¬
taq: conside ratione propriã cot¬
tidie debe ant fragilitatẽ pensa¬
re: Sed et omelias euuangelio¬
rum numero quad raginta compo¬
suit. quas induob: codicibus aequa¬
li sorte distincxit. Libros etiam
dialogorũ. quattuor edidit In
quibus rogatu petridia coni sui
uirtute scõrum. quos initalia
dariores nosse uel audire po¬
terat ad exemplũ uiuentiũ posteris
collegit Ut sicut in libris expositia¬
num suarum. quibus sit uirtuti¬
bus insudandum aedocuit: ut ae¬
tiam de scriptis sanctorum mira cu¬

Expanded text:
tur. 14. Quo in tempore cum a Joantur. 14. Quo in tempore cum a Joanne Ravennatis urbis episcopo reprehensus fuisset, cur a pastorali officio delitescendo se subducere vir tam idoneus voluisset, hac occasione compulsus volumen egregium, 7 quod Pastoralis appellatur, composuit: in quo manifesta luce patefecit qualis ad ecclesiae regimen assumi, qualiter ipsi rectores vivere, qua discretione singulas quasque audientium personas instruere, quanta consideratione propriam quotidie debeant fragilitatem pensare. Sed et homilias Evangeliorum numero quadraginta composuit, quas in duobus Codicibus aequa sorte distinxit. Libros etiam Dialogorum quatuor edidit, in quibus rogatu Petri diaconi sui, virtutes sanctorum, quos in Italia clariores nosse vel audire potuerat, ad exemplum viventium posteris collegit; ut sicut in libris Expositionum suarum quibus sit virtutibus insudandum edocuit, ita etiam descriptis sanctorum miracu
Abbreviated transcription (Latin):
hordo sacer exposcit. in eo diuina
munia complerentur Obtinet
his anegotia toribus. ut inchrate¬
raoccultatꝰ : educeretur aburbe.
Sicq latebra triduo se occultauit:
doneo illũ ieuiniis ecorationib popu¬
lus romanꝰ colamna lacis tercia
suꝑ eum nocte caelitꝰ emissa obti¬
nuit Quae non paruo noctis spa¬
tio a summo caeliusq ad eundem
ipsum linearecta effulgens: quae¬
rentibus uotum obtabilede monstra¬
uit Sed et cuidam anachorete
urbi contiguo angeli ascem dentes.
et descenidentes ꝑ prae fatã columnã
suꝑ illũ sunt uisi. Qui moxfelixsa¬
crumq sumens auspiciũ. de eaquẽ
uidit in somnis sc̃s iacobscala ibi¬
demq domũ dni dixit fore recto¬
rem domus dĩ quae est aecđae im
mo ipsum dĩ templũ iibi esseab¬
sconditũ exclamauit: Tandemq
electus et dilectus dñi. inuenitur.
adbeatipetriapłi basilicã ducitur.
ibique ad pontificalis gratiae offiti¬
um comsecratus papa urins effici¬

Expanded text:
ordo sacer exposcit, in eo divina ordo sacer exposcit, in eo divina munia complerentur. Obtinet is a negotiatoribus ut in cratera occultatus educeretur ab Urbe, atque ita latebris triduo se occultavit, donec illum jejuniis et orationibus, populus Romanus, columna lucis, tertia super eum nocte coelitus emissa, obtinuit: quae non parvo noctis spatio a summo coeli usque ad eumdem ipsum linea recta effulgens, quaerentibus votum optabile demonstravit. Sed et cuidam anachoretae Urbi contiguo angeli ascendentes et descendentes per praefatam columnam super illum sunt visi. Qui mox felix sacrumque sumens auspicium, de ea quam vidit in somnis sanctus Jacob scala, ibidemque domum Domini dixit fore, rectorem domus Dei, quae est ecclesia, imo ipsum Dei templum inibi esse absconditum exclamavit. Tandemque electus ac dilectus domini invenitur, ad beati Petri apostoli basilicam ducitur; ibique ad pontificalis gratiae officium consecratus, papa urbis effici
Abbreviated transcription (Latin):
riae quartae diluculo septifor mis
ueniamꝰ ut districtus uidex cũ culpas
nras nos punire considerat: ipsae
a semtentiã propositae dampnatio¬
nis parcat. Quam ex hortationem
beati gregorii ideo huic opuscu¬
lo inserendã putauimus: ut quanta
per fecti .one praedicationis in i¬
tium sumpserit: monstraremus:
Igitur dum magna multitudo sa¬
cerdotum monachorum diuersiq
sexus aetatis uixtap̃ ceptionẽ beati
gregorii die constituta dnm̃ roga¬
tura uenisset: intantũ lues ipsa di¬
uino iudicio deseuit : ut intra unius
ore spatium dum uoces plebsad
dnm̃ supplicationis emitteret : octo¬
ginta homines in t̃̾rã corruentes:
spm̃ exhalarent Sed non destititsa¬
cerdostantus populo p̃dicare neab
oratione cessarent. donec misera¬
tione diuina. pestis ipsa quies ceret
Cumq adhuc futurus antistes fu¬
gelatibula p̃pararet. urbi sollici¬
tudo & portis uigiliae deputant᷑.
donecoportune et gloriosae. ut

Expanded text:
riae quartae diluculo litania septiformi riae quartae diluculo litania septiformi rveniamus; ut districtus judex cum culpas nostras nos punire considerat, ipse a sententia propositae damnationis parcat. » Quam exhortationem beati Gregorii ideo huic opusculo inserendam putavimus, ut a quanta perfectione praedicationis initium sumpserit, monstraremus. 12. Igitur dum magna multitudo sacerdotum, monachorum, diversique sexus et aetatis, juxta praeceptionem beati Gregorii die constituta Dominum rogatura venisset, in tantum lues ipsa divino judicio desaeviit, ut intra unius horae spatium, dum voces plebs ad Dominum supplicationis emitteret, octoginta homines ad terram corruentes spiritum exhalarent. Sed non destitit sacerdos tantus populo praedicare, ne ab oratione cessarent, donec miseratione divina pestis ipsa quiesceret. 13. Cumque adhuc futurus antistes fugae latibulum praepararet, Urbi sollicitudo et portis vigiliae deputantur, donec opportune et gloriose, ut
Abbreviated transcription (Latin):
fecto dattre morinro fiduciam:¬
quiꝑ propheetam clamat. Nolomor¬
te peccatoris : sedut conuertatur
et uiuat. Nullus autẽ de iniquita¬
tum suarum in manitate desperet
Eꝑ ter nosas namq niniuitarũ culpas.
triduana prenitentia abstersit:
sententia suae mortis: ẽmeruit.
Mutemꝰ igit᷑ corda et p̃sumamꝰ nosĩ
ꝑcȩpis se quod petimus. Cituiꝰ acip̃cẽui
dex flectit᷑: t a prauitatesua petitor¬
corrigitur: Imminente ergo tantae
anim aduersionis gladio nosin portu¬
nis fletibus insistamus. Eanamq qua e¬
ingrata esse hommibus inportunitasso¬
let : uidici ueritatis placet. Quia pius
ac misaericors ds̃ uult a sep̃cibus exigi:
qui quantum meremur non uult irasci
Hinc & enĩ: per psalmistãdicit Inuo¬
came indie tribulationiscuae: eteri¬
piam te et magnificabis me Ipsaer¬
go sibi testis est: quia inuocantibus mi¬
sereri desiderat. qui admonet ut inuo¬
corde et correctis oꝑibus ab ipso fe¬

Expanded text:
fecto, dat tremorifecto, dat tremoriqui per profetam clamat: 'Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat'. Nullus autem de iniquitatum suarum inmanitate disperet; veternosas namque Ninnivitarum culpas triduana paenitentia abstersit, in ipsa sententia suae mortis emeruit. Mutemus igitur corda et praesumamus nos iam percepisse, quod petimus. Citius ad praecem iudex flectitur, si a pravitate sua petiturcorrigatur. Imminente ergo tantae animadversionis gladio, nos inportunis fletibus insistamus. Ea namqingrata esse hominibus importunitas solet, Judici veritatis placet, quia pius ac misericors Dominus vult a se precibus exigi, qui quantum meremur, non vult irasci. Hinc etenim per Psalmistam dixit: Invoca me in die tribulationis tuae, et eripiam te, et magnificabis me. Ipse ergo sibi testis est quia invocantibus misereri desiderat, qui admonet ut invocorde, et correctis operibus, ab ipso fe
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce et enĩ cuncta plebs celestisire
muchron e ꝑcutitur: etrepentina
singuli cede uastantur. Neclangor
mortẽ p̃uenit. sed languoris moras ut
cernitis: mors ipsap̃currit. Percus¬
sus quippe anterapitur : quã ad lam̃¬
tap enitenti e cõuertatur Pensate
ergo qualis a conspectu districti iudicis
ꝑuenit: cuiñ uacat flere quod fecit
Habitator es quiq: non exparte subtra¬
huntur : sed pariter corruunt. domus
uacue rel inquuntur. filior um funera
parentes aspitiunt. et suos ad interitũ
heredes pr ecedunt Vnusquisq ergo
nrm̃ ad penitenti ela m̃ta confugiat.
dum flere ante ꝑ cussionẽ uacat Re¬
uocemus ante oculos m̃tis: quicquid
errando commisimus: et quod nequi¬
teregimus: flendo puniamꝰ Pr eue¬
niamus faciẽ eius in cõfessione. etsic
prophaeta ad monet. leuemus cor¬
da nr̃ã cũ manibus addm̃. Addm̃
quippe corda cũ manib le uare est:
orationis nr̃ e studiũ. cum merito
bone oꝑationis erigere. Dat pro¬

Expanded text:
Ecce etenim cuncta plebs, coelestis irae Ecce etenim cuncta plebs, coelestis irae mucrone percutitur, et repentina singuli caede vastantur. Nec languor mortem praevenit, sed languoris moras, ut cernitis, mors ipsa praecurrit. Percussus quisque ante rapitur, quam ad lamenta poenitentiae convertatur. Pensate ergo, qualis ad conspectum districti judicis pervenit, cui non vacat flere quod fecit. Habitatores quique non ex parte subtrahuntur, sed pariter corruunt; domus vacuae relinquuntur; filiorum funera parentes aspiciunt, et sui eos ad interitum haeredes praecedunt. Unusquisque ergo nostrum ad poenitentiae lamenta dum flere ante percussionem vacat. Revocemus ante oculos mentis quidquid errando commisimus, et quod nequiter egimus, flendo puniamus. Praeveniamus faciem ejus in confessione , et sicut propheta admonet: Levemus corda nostra cum manibus ad Deum . Ad Deum quippe corda cum manibus levare, est orationis nostrae studium cum merito bonae operationis erigere. Dat pro
Abbreviated transcription (Latin):
ut epłam adim peratorẽ mauritiũ
dirigeret. cui usfiliũ ex lauachrosco
susceperat. ad iurans et multa p̃ce de¬
poscens. neum quã assensũ populis
preber&: ut sehuius honoris glã
sublimar&: Sed p̃fectus urbis germa¬
nus nomine eius nontiũ anticipauit.
comprehensumq: ac disruptis epłis.
comsensũ quod populus fecerat. impe¬
ratori direxit. Atille grãs agens dõ¬
proamicitia diaconi eo quod locum
deferendiei honoris. ut cupierat rep¬
perisset : datailico p̃ceptione. ipsum
institui p̃cepit. Cuq in hac resta¬
ret ut benediceretur. ed uespopu¬
lum deuasta ret: uerbũ ad plebem
pro agenda p enitentia: hoc modoex¬
orsus est Oportet fr̃s dilectissimi
ut flagella dĩqu e me tuere uen¬
tura debuimꝰ saltẽ p̃sentia et exꝑta
timeamus Cõuersionis nob ad¬
itum dolor apperĩat. et cordis nr̃i
duriciã ipsa qua patimur p enadis¬
soluat: Ut enĩ prophi eta teste p̃dictũ
est: ꝑ uenit gladius. usq ad animã

Expanded text:
ut epistolam ad imperatorem Mauricium ut epistolam ad imperatorem Mauricium dirigeret, cujus filium ex lavacro sancto susceperat, adjurans et multa prece deposcens, ne unquam assensum populis praeberet, ut se hujus honoris gloria sublimaret. Sed praefectus urbis, Germanus nomine, ejus nuntium anticipavit: comprehensoque eo ac disruptis epistolis, consensum quem populus fecerat imperatori direxit. At ille gratias Deo agens pro amicitia diaconi, eo quod locum ei deferendi honoris ut cupierat reperisset, data illico praeceptione, ipsum institui praecepit. 11. Cumque in hoc restaret ut benediceretur, et lues populum devastaret, verbum ad plebem pro agenda poenitentia hoc modo exorsus est: « Oportet, fratres dilectissimi, ut flagella Dei, quae metuere ventura debuimus, saltem praesentia et experta timeamus. Conversionis nobis aditum dolor aperiat, et cordis nostri duritiam ipsa quam patimur poena dissolvat. Ut enim propheta teste praedictum est: Pervenit gladius usque ad animam .
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc siquidẽ multitudo serpentiũ cũ
magno dra cone in modum trabisua¬
lidi. ꝑ huiꝰ fluuii alueum in mare
descendit. Sed suffocate bestie int̾
salsosmaris turbidi fluctus. nec mo¬
ra alittore eiecta sunt: subs e quuta
ẽ euestigio dades. quã i.i. uinariã
uocant Nam medio m̃se undecimo
adueniens: primũ omniũ iuxta illud
qđ in erechiele legitur ascũ ariomeo
incipite. pelagiũ papã ꝑculit: etsine
mora extinexit Q uodefuncto : tan¬
tastrages populi factae: ut passĩ sub¬
tractis habitatoribus. domꝰ in urbe¬
.xII. plurim e uacuȩ remanerent: Sed
quia ecđa dĩ sinerectore esseñ pote¬
rat: beatum gregoriũ licet totis ui¬
ribus renitentem plebs om̃iselegit
Q đille apicẽ attentius fugere tẽptans.
essese omĩno indignũ talihonore cla¬
mitabat Uidelicet me tuens: nemun¬
digła quã prius abiecerat ei sub⁊ ȩcde¬
si astici colose regiminis. aliquomodo
subripereposset: Unde factum est:

Expanded text:
Tunc siquidem multitudo serpentium, cum Tunc siquidem multitudo serpentium, cum magno 5 dracone in modum trabis validae per hujus fluminis alveum in mare descendit; sed suffocatae bestiae inter salsos maris turbidi fluctus in littore ejectae sunt. Subsecuta est e vestigio clades, quam inguinariam vocant; nam medio mense undecimo adveniens primum omnium juxta illud quod in Ezechiele legitur: a sanctuario meo incipite, Pelagium papam perculit, et sine mora exstinxit. Quo defuncto tanta strages populi facta est, ut passim subtractis habitatoribus, domus in urbe plurimae vacuae remanerent. Sed quia Ecclesia Dei sine rectore esse non poterat, beatum Gregorium licet totis viribus renitentem, plebs tamen omnis elegit. Quem ille apicem attentius fugere tentans, esse se omnino indignum tali honore clamitabat; videlicet metuens ne mundi gloria, quam prius abjecerat, ei sub ecclesiastici colore regiminis aliquo modo subrepere posset. Unde factum est
Abbreviated transcription (Latin):
matum quidem subtile sit per effectũ
sꝑalis potenti .e. sed pal pabile ꝑuerita¬
te naturae : iuxta exemplũ dominici
corporis. de quo amortuis suscitato: di
cit ips e discipulis. Pal pate et uide¬
te : quia sp̃s carnẽ etossa ñ habet : sic̃
me uidetis habere. In cuius assertione
fidei uenerabilis pat̾ gregorius in tan¬
tum contra nascente heresẽ nouã labo¬
recontendit : tantahanc instantia iu¬
uante etiã piissimo imperatore tybe¬
rio constantino ita cõminuit : ut nullus
exinde sit inuentus. quieir esuscitator
.xI. ex hister&. Igitur postquã romã ue¬
nerandus leuita regres sus est: aliquan¬
tione tyberis fluuius aluei suũ egres¬
sus est : tantumq excreuit: ut eius im¬
da suꝑ urbis muros influeret aq
meam maximampar tẽ regionis oc¬
cuparet: itaut ƿlura antiquarum
edium m enia eiceret Quaȩtiã
aquarũ uiolentia. horrea ecdesi e
subuersa sunt: in quibus nonnulla
modiorum tritici milia perierunt

Expanded text:
matum, subtile quidem sit per effectum matum, subtile quidem sit per effectum spiritalis potentiae, sed palpabile per veritatem naturae, juxta exemplum Dominici corporis, de quo a mortuis sucit ipse discipulis: 'Palpate me, et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere'. In cuius assertione fidei venerabilis pater Gregorius in tantum contra nascentem heresem novam laborem contendit, tanta hanc instantia, iuvante etiam piissimo imperatore Tiberio Consexinde sit inventus qui ejus resuscitator existeret. 10. Igitur postquam Romam venerandus levita Gregorius regressus est, aliquantione Tiberis fluvius alveum suum egressus est, tantumque excrevit, ut ejus unda per muros urbis influeret, atque in ea maximam partem regionis occuparet, ita ut plurima antiquarum aedium moenia dejiceret. Qua etiam aquarum violentia, horrea Ecclesiae subversa sunt, in quibus nonnulla modiorum tritici millia perierunt.
Abbreviated transcription (Latin):
su unicuiq fideliũ sit abtandus. ꝑ
triginta quinq: libror ũ seriẽ miran¬
da ratione ꝑ docuit Inquib: libris
ita deuirtutib uitiisq disseruit: ut
non solis uideatur eadẽ uerbis ex¬
ponere. sed formis modo aliquoui
sibilibus demonstrare Unde nonẽ
dubium: eumꝑfectionẽ ipsarũ asse¬
cutu esse uirtutũ : quarũ ita effica¬
citer intimare uoluit effectum:
X Quicum adhuc esset in eadẽ re¬
gia urbe positus: nascente ib inc
uam here sim destatunrae̾ resur¬
rectionis cum ipso quo exhorta est
initio: iuuante grã catholic eueri¬
tatis attruit: Si quide euthicius eiusdẽ
urbis ep̃s. dogmatizabat corpus nrmin illa
resur rectionis gła. inpalpabile uentis. e¬
req subtilius esse futurum. Quodille
audiens: ratione ueritatis exemplo domi¬
nice resurrectionis ꝓbauit. hoc dogmaor¬
thodoxe fidei omĩ modis esse contrariũ:
Catholica et enim fides habet quod corpꝰ
nrm in illa inmortalitatis głam. subli¬

Expanded text:
su unicuique fidelium sit aptandus, per su unicuique fidelium sit aptandus, per trigintaquinque librorum seriem miranda ratione perdocuit. In quibus libris ita de virtutibus vitiisque disseruit, ut non solis videatur eadem verbis exponere, sed formis aliquo modo visibilibus demonstrare. Unde non est dubium eum perfectionem ipsarum assecutum esse virtutum, quarum tam efficaciter intimare valuit effectum. 9. Qui cum adhuc esset in eadem regia urbe vam haeresim de statu nostrae resurrectionis, in ipso, quo exorta est, initio, juvante se gratia catholicae veritatis, attrivit. Si quidem Eutychius, ejusdem urbis episcopus, dogmatizabat corpus nostrum in illa resurrectionis gloria impalpabile, ventis, aereque subtilius esse futurum. Quod ille audiens, et ratione veritatis et exemplo Dominicae resurrectionis probavit hoc dogma orthodoxae fidei omnimodis esse contrarium. Catholica etenim fides habet quod corpus nostrum in illa immortalitatis gloria subli
Abbreviated transcription (Latin):
terr eniactus uolumina fluctusq
re fuger&. Et licet illudeũ minis¬
teriũ ex monasterio abstractum a
pristin e quietis uita. mucrone
suae occupationis extincxerit: int̾
eostam̃ ꝑstudios e lectionis alloqui¬
um cottidian .e. aspiratio cõpunctio¬
.cuiii. nis animabat: Hor ũ ergo consor¬
tio. non solũ ater renis est munitꝰ incur¬
sibus: uerum aetiã ad caelestis iutae
exercitia. magis magisq succensus:
Tunc abeisdem fratribus. enixe roga¬
tur: maximẽq aleandro uenerabili
uiro hispal ensis epõ qui procausis uuisi¬
gotharũ legatus eo tẽpore. comstantino¬
polĩ aduenerat: compulsusẽ ut librũ
beati iobmultis in uolutũ mysterus: eno¬
dar&: Neq ille negare potuit opus.
quod sibi caritate int̃ueniente amor fra¬
ternꝰ multis utile imponebat futurum:
S ed eundẽ librũ. quo modo iux talitte¬
ram intelle gendus. qualit̾̃ ad xp̃i. ecdẽ¬
que sacramenta referendus: quosen¬

Expanded text:
terreni actus volumina fluctusque terreni actus volumina fluctusque refugeret. Et licet illud eum ministerium ex monasterio abstractum a pristinae quietis vita mucrone suae occupationis exstinxerit, inter eos tamen per studiosae lectionis alloquium quotidianae aspiratio compunctionis animabat. Horum ergo consortio non solum a terrenis est munitus incursibus, verum etiam ad coelestis vitae exercitia magis magisque succensus. 8. Tunc ab eisdem fratribus obnoxie rogatus, maximeque a Leandro, venerabili viro, Hispalensi episcopo, qui pro causis Visigothorum legatus eo tempore Constantinopolim advenerat, compulsus est ut librum beati Job multis involutum mysteriis enodaret. Nec ille negare potuit opus, quod sibi charitate interveniente, amor fraternus multis utile imponebat futurum. Sed eumdem librum quomodo juxta litteram intelligendus, qualiter ad Christi ecclesiaeque sacramenta referendus, quo sen
Abbreviated transcription (Latin):
Inmo potiorẽ tunc sũpsisseꝓfectum.
de labore cõuersationis multorũ.
quã deꝓ prine quondã quiete conuer¬
sationis habuerit. Sed qualit̃ hic sc̃s
iur addia conatus offitiũ et post ad
pontificatꝰ culmen ascenderit : subse¬
UIII. quens sermode clarabit Deniq
cernens romanus pontifex. quit c̃
uecđae p̃erat uirtutũ gradibus gre¬
gorium ad alta conscendere. eũ ab
Nec multo post prores pongis uecle¬
siasticis ad urbẽ constantinopolĩ
apochrisariũ direxit. Nec tamen il¬
le quamuis inter renocom uer sare¬
tur palatio uit e c elestis int̾misit
propositũ. Secutinamq sunt eum
multi ex monaste riofrs̃ sui: germa¬
nade uincti caritate. Quod diui¬
nafactũ dispensatione conspicitur.
ut eorum uidelicetexemplo adora¬
tionis placidũ litus. quasi anchore
funere. stringeretur. Ut dũ causa¬
rum sueculariũ incessabilipulsus
fluctuaret: ad illorum consortiũ
uelut ad tutissimi portus sinum.

Expanded text:
imo potiorem tunc sumpsisse profectum imo potiorem tunc sumpsisse profectum de labore conversionis multorum, quam de propriae quondam quiete conversationis habuerit. 7. Sed qualiter hic sanctus vir ad diaconatus officium, et post ad pontificatus culmen ascenderit, subsequens sermo declarabit. Denique cernens Romanus pontifex, qui tunc Ecclesiae praeerat, virtutum gradibus Gregorium ad alta conscendere, eum a mc multo post pro responsis ecclesiasticis ad urbem Constantinopolim apocrisiarium direxit. Nec tamen ille, quamvis in terreno conversaretur palatio, vitae coelestis intermisit propositum. Secuti sunt namque eum multi ex monasterio fratres sui, germana devincti charitate. Quod divina factum dispensatione conspicitur; ut eorum videlicet exemplo, ad orationis placidum littus, quasi anchorae fune restringeretur; et dum causarum saecularium incessabili pulsu fluctuaret, ad illorum consortium velut tutissimi portus sinum, 4 post
Abbreviated transcription (Latin):
claustra contemplatione transie¬
bat Quod morte quoq prene cunc¬
tispo en aest: uidelicet ut ingressum
uit e et laboris sui p̃miu̾s oral¬
amabat. At nunc exoccasione curȩ¬
pastoralis sueculariũ hominũ nego¬
tia patitur: et post tampulchram
quietis sure speciem terreniactus
puluere fedatur. Perpendo itaq
quod tolero : per pendo quid amisi.
Cumq intueor illud quod ꝑdidi: fit
hocgrauius quod porto Ecce etenĩ
lidis illidor. Et cum prioris uitae
raecolo: quasi post tergum reduc¬
tisoculis uisolitore suspiro. Quodq
adhucest grauius dum immensis
fluctibus turbatus feror: uix iã
portum ualeo uidere: quẽ reliqui
Haec autẽ ipsae dese non profectum
iactando uirtutũ. sedde flendopo¬
tius de fectũ referre consueuerat.
se me tuebat Sed quamuis deseta
lia exmagne humilitatis intentio¬
ne dixerit: nostam̃ credere decet.
nichil eũ monachicae ꝑfectionisꝑ
didisse: occasione cur. epastoralis

Expanded text:
claustra contemplatione transiclaustra contemplatione transibat; quod mortem quoque, quae pene cunctis poena est, videlicet ut ingressum vitae, et laboris sui praemium amabat. At nunc ex occasione curpastoralis, saecularium hominum negotia patitur; et post tam pulchram quietis suae speciem, terreni actus pulvere foedatur. Perpendo itaque quod tolero, perpendo quod amisi. Cumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. Ecce etenim  validae procellis illidor, et cum prioris vitae recolo, quasi post tergum reductis oculis, viso littore suspiro; quodque adhuc gravius est, dum immensis fluctibus turbatus feror, vix jam portum valeo videre quem reliqui. » Haec autem ipse de se, non profectum jactando virtutum, sed deflendo potius defectum, referre consueverat, se metuebat. Sed quamvis talia de se ex magnae humilitatis intentione dixerit, nos tamen credere decet nihil eum monasticae perfectionis perdidisse occasione curae pastoralis,
Abbreviated transcription (Latin):
ut iam tunc uupsis mitiis ꝑ fectorum
nuinero posset deputari. Iterat deniq
ei abstinentia tantacrbis. uigilantia
inorationibus. strenuitas inieiuniis.
ut infirmato stomacho uix consistere
posset. Sustinebat praeterea assidu¬
as corporis infirmitates. maxime¬
que ea pulsabatur molestia. quã me¬
dici gre coa eloquio sincopin uocant
Cuiꝰ in cõmodisita uitalium cruciaba¬
tur incisione: ut crebrius inter ceptꝰ
angustiis. per singulap ene horarũ
momenta. ad exitũ propinquaret
Qualis autẽ inmonasterio fuerit quãq
laudabili studio uit am duxerit: ex
ipsius possumus uerbis colligere.
quibus ips e in pontificatuiam positꝰ.
dum cumpetrosuo colloque returdia¬
cono. flendo usus est dicens Infelix
quippe animm̃s occupationis suce
pulsatus uulnere. meminit qualis
aliquando in monaste rio fuit. quo¬
modo ei labentia cuncta subt̃erant.
quantum rebus quae uoluuntur.
eminebat. quod nulla nisi celestia
cogitare consue uerat. quod ietiã
retentus corpore. ipsa iam carnis

Expanded text:
tunc in ipsis initiis perfectorum posset numero deputari. Inerat denique ei tanta abstinentia in cibis, vigilantia in orationibus, strenuitas 3 in jejuniis, ut infirmato stomacho vix consistere posset. Sustinebat praeterea assiduas corporis infirmitates: et maxime ea pulsabatur molestia, quam Graeco eloquio medici syncopin vocant; cujus incommodis ita dolore vitalium cruciabatur, ut crebris interceptus angustiis, per singula pene horarum momenta ad exitum propinquaret. 6. Qualis autem in monasterio fuerit, quamque laudabili studio vitam duxerit, ex ipsius possumus verbis colligere, quibus ipse in pontificatu jam positus, dum cum Petro suo diacono colloqueretur, flendo usus est, dicens: « Infelix quippe animus meus occupationis suae pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio fuit, quomodo ei labentia cuncta subter erant; quantum rebus quae volvuntur eminebat; quod nulla nisi coelestia cogitare consueverat; quod etiam retentus corpore, ipsa jam carnis
Abbreviated transcription (Latin):
sua e incarnationis. ipsae exponens ait
Sic enim dilexit deus mundum. ut
uni genitum filium suum daret: ut
omnis qui credit in ipsum non pereat:
sed habeat uitam aeternam: Necdu¬
bitandum qui innos de profondis
ad se clamantes. citius ex audire dig¬
nabitur : propter quos nec dum se
cognoscentes ipsae. ad profundam
hanc con uallem lacrimarum des¬
cen dere dignatus est ihs̃ xp̃s dñs nr̃.¬

Expanded text:
suae incarnationis ipse exponens, dicit: suae incarnationis ipse exponens, dicit: Sic enim dilexit Deus mundum, ut unigenitum Filium suum daret, ut omnis qui credit in ipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam . Nec dubitandum quin nos de profundis ad se clamantes citius exaudire dignabitur, propter quos necdum se cognoscentes, ipse ad profundam hanc vallem lacrymarum descendere dignatus est Jesus Chr
Abbreviated transcription (Latin):
singularitate meriti excellentio¬
ris singul ariter extollit. sed poti¬
us suae conditionis. acdiuin a edig¬
nacionis in omnibus memor famu¬
lorum sexpĩ consortio humiliter
adiungit. famulatum deuota quod
iubetur impendit. fiat in quit mihi:
saecundũ uerbum tuum: Fi at: ut
sp̃s sc̃s̃ adueniens. mete caelestibus
dignam ministeriis reddat Fiat.
ut in meo utero filius dĩ humanae
substantiae habitum induat. atq ad
redẽptionẽ mundi tamquam spons
quentes. famulos nos essexp̃ĩ in
cunctis actibus nr̃is. motibusque re¬
colamus eius semper obsequiis oma
corporis nrĩ memibra mancipemus
N deuis implendam uoluntatẽ totũ
nr̃ae m̃tis dirigamus intuitum : sicq
ꝑceptis eius munerib gratias recte
uiuendo red damus. ut ad maiora ꝑ¬
cipienda digni existere mereamur
Praecemur sedulȩ cumbeata dei geni¬
trice: ut fiat nobis saecundũ uerbũ eiꝰ:
Illud uidelicet uerbum: quod rationẽ

Expanded text:
singularitate meriti excellentiosingularitate meriti excellentioris singulariter extollit, sed potius suae conditionis ac divinae dignationis in omnibus memor, famularum se Christi consortio humiliter adjungit, famulatum Christo devota quod jubetur, impendit. Fiat, inquit, mihi secundum verbum tuum, fiat ut Spiritus sanctus adveniens me coelestibus dignam mysteriis reddat, fiat ut in meo utero Filius Dei humanae substantiae habitum induat, atque ad redemptionem mundi tanquam sponsus quentes, famulos esse nos Christi in cunctis actibus nostris motibusque recolamus, ejus semper obsequiis omnia corporis nostri membra mancipemus, ad ejus implendam voluntatem totum mentis nostrae dirigamus intuitum: sicque perceptis ejus muneribus gratias recte vivendo reddamus, ut ad majora percipienda digni existere mereamur. Precemur seduli cum beata Dei genitrice ut fiat nobis secundum verbum ejus, illud videl
Abbreviated transcription (Latin):
de utraq tribu carnis originem
haber&: Quia nimirum ips aehu¬
militate ad sumpta. utraq habi¬
turus erat ꝑsonam. et sacerdotis
scilicet et regis Si quidẽ deregia
eius potestate qua electis suis reg¬
num perhenne tribuit : et praesens
scĩ ȩuuange lu. lectio testatur Quia
regnabit indomo ia cobinae c̃num:
etregni eius. nonerit finis Porrode
pontificali dignitate illuis.
inqua pnr̃a redemptione hostiã
suae carnis offerre dignatus est:
testatur prophaeta : quiait. Iues
sacerdos in aeternũ secundũ ordinẽ
mel chisedhaec. Accepta autẽ tanta
grã : uid eamus beatã mariam. in
quanta humil itatis archae p̃sistat
Eoce inquit: ancilla dñi Fiat mihi:
saecundum uerbumtuum: Mag¬
nam quippe humilitatis constantiã
tenet: quae se ancillã sui condito¬
ris dum mater elegitur: appellat
Beata inmulier ibus. angelico oraculo
praedicatur: in cognita ad huccae¬
teris mortalibus archananraẽ re¬
demptionis edocetur. Nec setam̃

Expanded text:
de utraque tribu carnis originem de utraque tribu carnis originem haberet, quia nimirum ipse in humanitate assumpta utramque habiturus erat personam, sacerdotis scilicet et regis. Siquidem de regia ejus potestate, qua electis suis regnum perenne tribuit, et praesens sancti Evangelii lectio testatur: quia regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis. Porro de pontificali ejus dignitate, in qua pro nostra redemptione hostiam suae carnis offerre dignatus est, testatur Propheta, qui ait: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Accepta autem tanta gratia, videamus beata Maria in quanta humilitatis arce persistat. Ecce, inquit, ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. Magnam quippe humilitatis constantiam tenet, quae se ancillam sui conditoris dum mater eligitur, appellat. Beata in mulieribus angelico oraculo praedicatur, incognita adhuc caeteris mortalibus arcana nostrae redemptionis edocentur: nec se tamen de
Abbreviated transcription (Latin):
de domo dauid. illa defiliabus a aron
orta esse narretur: Legimus namque
quod a a ron ipsae detribu uida de quada¬
uid ortus est : ux orem acceperit. Uide¬
licet heli sabethsiliam amin adap
sororem naason. qui fuit dux detri¬
bu uida in deserto: cum egrederent᷑
exaegypto Rursusq regnantibus
dauid posteris legimus. quod io iada
pontifex maximus. ux orem habue¬
rit de cribu regali hoc est ios abechfi¬
liam regis ioram. Ipsae est ioiada:
cuius fil ium Zachariam uirum aeq
sanctis simum lapidauerunt. inter
tẽplum etaltare. Sicut etiam ipsae
dñs beatorum martrrum men.¬
tionem faciens: in aeuugło testatur
autem huius modi comiunctio etiam
recetiori tempore fieridatis nuptũ
feminis de tribu intribum
ut manifeste beatam dei genitricẽ
quae de tribu regia descendit. cũ tribu
sacerdo talicognatione generis ha¬
buisse constaret: Quod mysteriis
cael estibus: aptissime congruit
Oportebat namq: ut apparens in
mundo mediator dĩ ethominum

Expanded text:
de domo David, illa de filiabus Aaron de domo David, illa de filiabus Aaron orta esse narratur. Legimus namque quod ipse Aaron de tribu Juda, de qua David ortus est, uxorem acceperit, videlicet Elizabeth filiam Amminadab, sororem Naason, qui fuit dux tribus Juda in deserto, cum egrederentur ex Aegypto. Rursusque regnantibus David posteris legimus, quod Joiada pontifex maximus uxorem habuerit de tribu regali, hoc est, Josabeth, filiam regis Joram. Ipse est Joiada, cujus filium Zachariam virum aeque sanctissimum lapidaverunt inter templum et altare, sicut etiam ipse Dominus beatorum martyrum mentionem faciens in Evangelio testatur. autem hujusmodi conjunctio etiam recentiori tempore fieri, datis nuptum feminis de tribu in tribum, ut manifeste beatam Dei genitricem, quae de tribu regia descendit, cum tribu sacerdotali cognationem generis habuisse constaret, quod ministeriis coelestibus aptissime congruit. Oportebat namque ut apparens in mundo mediator Dei et hominum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsae: per prophaetamdicit: Uobisau¬
tem timentibus nomen meũ. erit sol
iustitiae. cuius uidelicet solis radios
beatauir gosuscepit: quando dnm̃ con¬
cepit. Sedidẽ soli destdiuinitas redẽp¬
toris nrĩ tegimine se humanae natu¬
rae quasi obumbraculo quodam obtex̃:
quia mediante uirginis cumuiscera
ferrae sufficerent: sicq uirtus altissi¬
mi obumbrabit tibi: dum diuinaxpi
potentia. et eam prae sentialit̃ imple¬
uit: et ut capi ab illapossit substantia
se nr̃ae fragilitatis obnubit: & eccehe¬
lis abeth cognatatua: etipsa concep̃fili¬
um nasenec tute sua: Non quas uncre¬
dula exemplis ortatur ad fidem: sed
ut bene iamcrediti quae audierat am¬
pliora supernae dispensationis mira¬
cula replicat. ut quae dñm uirgoerat
paritura prae cutrsorem : quoq: dnĩde
nuo ac diusterili parente cognosceret
esse nasciturum: Nec miran dum uix¬
ta istam hystoriam. quod hesis abech cog¬
nata dicatur mariae. cum supperius hȩc

Expanded text:
ipse per prophetam dicit: Vobis auipse per prophetam dicit: Vobis autem timentibus nomen meum orietur sol justitiae . Cujus scilicet solis radios beata Virgo suscepit, quando Dominum concepit. Sed idem sol, id est, divinitas Redemptoris nostri, tegumine se humanae naturae quasi umbraculo quodam obtexit, quo mediante Virginis eum viscera ferre sufficerent: sicque virtus Altissimi obumbravit ei, dum divina Christi potentia et eam praesentialiter implevit, et ut capi ab illa posset substantia se nostrae fragilitatis obnubilavit. Et ecce Elizabeth cognata tua, et ipsa concepit filium in senectute sua. Non quasi incredulam exemplis hortatur ad fidem, sed ut bene jam credenti quae audierat, ampliora supernae dispensationis miracula replicat, ut quae Dominum virgo erat paritura, praecursorem quoque Domini de anu ac diu sterili parente cognosceret esse nasciturum. Nec mirandum juxta historiam, quod Elizabeth cognata dicatur Mariae, cum superius haec
Abbreviated transcription (Latin):
cabitur filius dĩ. Quia desanctificatio¬
nesps̃ concipies: scm̃ erit quodignet᷑
congruit conceptione natiuitas : ut quȩ
contra humanae condi.tionis mo¬
remuirgo concipis: stipra humanȩ
consuetudinis. dĩfilium generes:
Om̃s quippe homines in iniquita¬
tibus concipimur. et indelic¬
tis nascimur: Quod quod autemdo¬
nante dõ aduitam praeordinatisu¬
mus aeterna: ex aqua et spũ scõre¬
nascimur. Solus uero redemptor
nr̃. pronobis in carnaridignatus.
mox sc̃s natus. quia sine iniquitate
quid am desacramento dominicae
in carnationis intellegere : Obumbra¬
rienim nobis dicimus. cumferuente
meridiano sole. iuel arborem mer diã
uel aliud quodlibet ob umbra culige¬
nus. inter nos et solemopponimus quo
ardore meius. uellucem nobis tolerabi¬
lem reddamus: Redemptor igitur nr̃
non in merito solis luce uel ardore de¬
signatur. quinos etueritatis scientia in¬
lustrat: et amore inflammat Unde

Expanded text:
cabitur Filius Dei: quia quod de sanctificatiocabitur Filius Dei: quia quod de sanctificatione Spiritus concipies, sanctum erit quod gignitur. Congruit conceptioni nativitas, ut quae contra humanae conditionis morem virgo concipis, supra humanae consuetudinis modum Dei Filium generes. Omnes quippe homines in iniquitate concipimur, et in delictis nascimur: quotquot autem donante Deo ad vitam praeordinati sumus aeternam, ex aqua et spiritu sancto renascimur. Solus vero Redemptor noster pro nobis incarnari dignatus, mox sanctus natus est: quia sine iniquitate quiddam de sacramento Dominicae incarnationis intelligere. Obumbrari enim nobis dicimus cum, fervente meridiano sole, vel arborem mediam, vel aliud quodlibet umbraculi genus inter nos et solem opponimus, quo ardorem ejus vel lucem nobis tolerabiliorem reddamus. Redemptor ergo noster non immerito solis luce vel ardore designatur, qui nos veritatis scientia illustrat et amore inflammat; unde
Abbreviated transcription (Latin):
obumbrabit tibi. Ideoq et quodnas¬
cetur exte scm: uocabitur filius dĩ
uꝑueniens inuisgine sps sc̃s duobus
humana fragilitas patitur. ab omĩ
uiti orum sordae castigauit ut cae¬
lestis esset digna partui. et inute¬
ro illius scm̃ ac uenerabile redempto¬
ris nrĩ corpus: sola sua oꝑatione crea¬
uit: Idem nullo uiri interueniente
ad tactu. carnẽ de carne uirginis.
sacro scã et de inte̾merata formauit
hunc ipsum deuno uirtutẽ altissi¬
mi: nominauit. luxta hoc quod
dñs cumeiusdem sp̃s aduentum disci¬
pulis promitter&: ait. Et egomit¬
to promissum patris mennuos. Uos
autem sedete inciuitate: quod ad¬
usq: induamini uirtute. exalto
Obumbrauit autembeatam dĩ geni¬
tricem uirtus altissimi. quia sp̃s
cor illius cumimple uit abomĩ aestu
concupiscentiae carnali tempera¬
uit: Emund auit adesid erus temp¬
tationibus. ac donis caelestibus men¬
tem sumul illius consecrauit et corpus
Ideoq etquod nascetur inquit scm̃: uo¬

Expanded text:
bit tibi. Ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei. Superveniens in virginem spiritus Sanctus duobus humana fragilitas patitur, ab omni vitiorum sorde castificavit, ut coelesti digna esset partu; et in utero illius sanctum ac venerabile Redemptoris nostri corpus sola sui operatione creavit: id est, nullo interveniente virili attactu, carnem de carne virginis sacrosanctam intemerata formavit.hunc ipsum denuo virtutem Altissimi nominavit: juxta hoc quod Dominus, cum ejusdem Spiritus adventum discipulis promitteret, ait: Et ego mitto promissum Patris mei in vos: vos autem sedete in civitate, quoadusque induamini virtute ex alto . Obumbravit autem beatae Dei genetrici virtus Altissimi: quia Spiritus sanctus cor illius cum implevit, ab omni aestu concupiscentiae carnalis temperavit, emundavit a desideriis temporalibus, ac donis coelestibus mentem simul illius consecravit, et corpus. Ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vo
Abbreviated transcription (Latin):
et istud. qm̃ uirum non cognosco: quo¬
modo inquid fieri potest ut concipiã
pariamque filium quȩ in castimonia
uirginitatis uita consumare disposui.
Non autẽ quasi incredula uerbis an¬
głi quomodo haec impleri ualeant
requirit : sed certa quia oportebatim¬
pleri quod et tunc ab angło audie¬
bat. et prius a prophaeta dictum lege¬
rat. quo id ordine complendum sit
inter rogat: Quia uide licetprophȩ¬
gelo dicendum reseruauit. Respon¬
dens ergo angelus: dixiter Sp̃s sc̃s¬

Expanded text:
et istud, quoniam virum non cognosco? Quoet istud, quoniam virum non cognosco? Quomodo, inquit, fieri potest, ut concipiam pariamque filium, quae in castimonia virginitatis vitam consummare disposui? Non autem quasi incredula verbis angeli, quomodo haec impleri valeant, inquirit, sed certa quia oportebat impleri quod et tunc ab angelo audiebat, et prius a propheta dictum legerat, quo id ordine implendum sit, interrogat: quia videlicet prophegelo dicendum reservavit. Respondens ergo angelus dixit ei: S
Abbreviated transcription (Latin):
illi dñs sedem dauid patris eius. con¬
tinuo sub iuncxit. etregnabit indomo
ia cob in aeternum: Domumnamq
ia cobaeccle si am dicit uniuersam : quȩ
per fidem et confessionẽ xp̃i ad patriar¬
charum pertinet sortem. Siue in his
quidepa triarcharũ stirpe carnisori¬
ginem duxerunt: seuin illis quidealus
nationibus carnaliter editis: prae¬
tali laua chro sunt inxpõrenati. In
qua uidelicetdomo regnabit in aec̃¬
num: etregni eius non erit sinis Reg¬
nat quippe in ea in p̃senti uita cum
el ectorum esectr corda per fi¬
dem et dilectionem suam in habitat:
Regitatq ad percipienda supernae re¬
tributionis dona continua protec¬
tione gubernat. Regnat infutura.
cum eosdẽ finito statu tempor alisexi¬
lii. adhabitationẽ patriae cael estis.
introducit: In qua p̃senti eius uisione
semꝑ ad moniti. nil aliud agere: quã
eius uacare laudibus gaudent. Dix̃
autẽ maria ad angłm: Quomodosi¬

Expanded text:
illi Dominus Deus sedem David patris ejus, conilli Dominus Deus sedem David patris ejus, continuo subjunxit Et regnabit in domo Jacob in aeternum. Domum namque Jacob Ecclesiam dicit universam, quae per fidem et confessionem Christi ad patriarcharum pertinet sortem, sive in iis qui de patriarcharum stirpe carnis originem duxerunt, seu in illis qui de aliis nationibus carnaliter editi, spirituali lavacro sunt in Christo renati. In qua videlicet domo regnabit in aeternum, et regni ejus non erit finis. Regnat quippe in ea in praesenti vita, cum electorum corda per fidem et dilectionem suam inhabitans regit, atque ad percipienda supernae retributionis dona continua protectione gubernat. Regnat in futuro, cum eosdem, finito statu temporalis exsilii, ad habitationem patriae coelestis introducit: in qua praesenti ejus visione semper admoniti nihil aliud agere quam ejus vacare laudibus gaudent. Dixit autem Maria ad angelum: Quomodo fi
Abbreviated transcription (Latin):
una. duabus naturis ꝑsona es set me
poreda. uid iubente pariter et uiuan¬
tednõ: fide li deuotione gubnabat:
Dedit ergo dñs redemptorinrõ sedẽ
dauid patris eiꝰ: quando hunc dege¬
nered auid incarnari disposuit. ut
populũ quem dauid tẽporali impe
rio rexit ipsae grã spiritali ad aet̃¬
num proueheret regnum. Dequo
apłs ait . ¶. uieruit nos de potestate
tenebrarum. etrtranstulit in regnũ
filii claritatis suae. H incest quod idẽ
populus diuino ad monitꝰ instinctu.
cumpassurus illehier o solimã prope¬
raret : in eius laudegaudens decan¬
tabant:: Benedictus quiuenit in no¬
mine dni: rex isrł. Etiusta alium¬
a euuangelistam benedictum quod
uenit regnũ patris nr̃i dauid.Fd UI¬
erat enim tempus quor ed ẽpto ꝑeius
sanguinẽ mundo reagnosceretur:
non solum domus dauid: sed et totius
aecclesiae immo omnium conditor
et redemptor saeculorum. Vnderec¬
te angelus post quam dixit. & dabit

Expanded text:
una in duabus naturis persona esset mediuna in duabus naturis persona esset medipore David, jubente pariter et juvante Domino, fideli devotione gubernavit. Dedit ergo Dominus Redemptori nostro sedem David patris ejus, quando hunc de genere David incarnari disposuit, ut populum quem David temporali rexit imperio, ipse gratia spirituali ad aeternum proveheret regnum de quo Apostolus ait: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii dilectionis suae . Hinc est quod idem populus divino admonitus instinctu, cum passurus ille Hierosolymam properaret, in ejus laudem gaudens decantabat: Benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel . Et juxta alium evangelistam: Benedictum quod venit regnum patris nostri David . Aderat enim tempus quo redempti per ejus sanguinem mundi rex agnosceretur, non solum domus David, sed et totius Ecclesiae, imo omnium conditor et rector saeculorum. Unde recte angelus, postquam dixit, Et dabit
Abbreviated transcription (Latin):
paries filiũ: et uocabis nom̃ eiꝰ ihmĩ.
Hicerit magnꝰ: et filius altissimiuoca¬
bitur. Nocus sollerter ordouer¬
borum : et tanto artius ẽ cordi inse¬
rendus: quanto manifestepatet quã
in histota redeptionis nrae summa con¬
sistit. Nam manifestissimae dnm̃ihm̃¬
saluatorem nrm et uerũ dĩ patris
et uerum hominis matris filiũ p̃di¬
cant Ecceinquit concipies inute¬
ro: etparies filiũ: Agnosceuerum
hunc hominem uera de carne uirgi¬
nis ad sumpsisse substantiã carnis
Hicerit magnus: etfilius altissimiuo¬
cabitur: Confitere eundẽ etiã dm̃ iiii
uerum dedõ uero et aeter nopatri fi¬
lium semꝑ esse coaet̾num: Quod au¬
tẽ futuro tẽpore dicitur. hncerit mag¬
nus. & filius altissimi uocabitur: ne
nemo intelligendum put&: quod dñs
xp̃s ante partum uirginis non fuerit:
sedita hoc potius dictum intellegamus.
quia potentiam diuinae maiestatis quã
dĩ filius aeter naliter habuit hancidẽ
homo natus extempore acceperit Vt

Expanded text:
paries Filium, et vocabis nomen ejus Jesum: hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Notandus solerter ordo verborum, et tanto arctius est cordi inserendus, quanto manifeste patet quia in his tota redemptionis nostrae summa consistit. Nam manifestissime DomiSalvatorem nostrum, et verum Dei Patris, et verum hominis matris Filium praedicat. Ecce, inquit, concipies in utero, et paries Filium. Agnosce verum hunc hominem, veram de carne virginis assumpsisse substantiam carnis. Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Confitere eumdem etiam Deum verum de Deo vero, et aeterno Patri filium semper esse coaeternum. Quod autem futuro tempore dicitur, Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur, nemo ita intelligendum putet quod Dominus Christus ante partum virginis non fuerit, sed ita hoc potius dictum intelligamus, quia potentiam divinae majestatis quam Dei Filius aeternaliter habuit, hanc idem homo natus ex tempore acceperit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
palã credentibus quia de uirgine natũs
esset patuerit: Nec p̃tereundũ. qđ
beatae dĩ genitricis meritis p̃cipuis
aetiam nomine. testimoniũ reddit
Interp̃tatur enim. stella maris: Et ip¬
sa quasisidus eximium: inter fluctꝰ
scłi labentis grã priuil egii specialis
refulsit: Ingr essus autẽ angelus ad
eam : dixit. Aue grã plena. dñs tecũ:
benedicta tu inmulieribus. Quae

Expanded text:
palam credentibus, quod de virgine natus palam credentibus, quod de virgine natus esset, patuerit. Nec praetereundum quod beata Dei genitrix meritis praecipuis etiam nomine testimonium reddidit. Interpretatur enim stella maris. Et ipsa quasi sidus eximium inter fluctus saeculi labentis gratia privilegii specialis refulsit. Et ingressus autem angelus ad eam, dixit: Ave, gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu in mu
Abbreviated transcription (Latin):
stirpe dauidoriginem duxit. Cur autẽ
ipsae . non de simplici uirgine. sed despon¬
sata uiro concipi etnasci uoluerit: pluri¬
me a patrib rationabiles causie p̃ferun¬
tur. E quibus ꝑ maximaẽ neuelut
stuprirea dom naretur: si uirũ non ha¬
bens filiũ ꝓcrearet. Deniq et in his eciã
quidomestica cura naturalit̃ exigebat.
puer pere solatio sustentaretur uirili.
Opor tebat ergo beatã mariã habere ui¬
rum. qui& testis inte gritatis eius certis¬
simus: et nati exea dni etsalua coris nrĩ
esset nutritius fidissim. Quiq etpeo
paruulo saecundũ legẽ hostias ad tem¬
plum deferret. et eũ instante ꝑ secutio¬
nis articulo in aegiptũ cũ matrefer¬
ret acreferret Alia quae illi per¬
plura quae ad sumptae humanita¬
tis fragilitas poscebat: necessariaminis¬
traret. Nec multũ obfuit. siquis illum
ad tempus eius filiũ credidit. cũ p̃dican¬
tibus apłis postascensionẽ eiuscunctis

Expanded text:
stirpe David originem duxit. Cur autem stirpe David originem duxit. Cur autem Dominus non de simplici virgine, sed de desponsata viro concipi et nasci voluerit, plurimae a patribus rationabiles causae proferuntur, e quibus permaxima est, ne velut stupri rea damnaretur, si virum non habens filium procrearet: deinde ut in his etiam quae domestica cura naturaliter exigebat, puerpera solatio sustentaretur virili. Oportebat ergo beatam Mariam habere virum, qui et testis integritatis ejus certissimus, et nati ex ea Domini ac Salvatoris nostri esset nutritius fidelissimus: quique et pro eo parvulo, secundum legem, hostias ad templum deferret, et eum, instante persecutionis articulo, in Aegyptum cum matre ferret ac referret, aliaque illi perplura, quae assumptae humanitatis fragilitas poscebat, necessaria ministraret. Nec multum obfuit si quis illum ad tempus ejus filium credidit, cum praedicantibus Apostolis post ascensionem ejus cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
gelus gabrihel adõ: Raro autẽ legi¬
mus: quia apparentes homi nibus an¬
geli designentur ex nomine Uerum
quoties cumq fit: idõ utiq fit: ut ae¬
tiam nomine ipso quid ministraturi
ueniant: insinuent Gabrihelnãq
fortitudo dĩ dicitur: & merito tali
nomine p̃fulg&: quinascituro in car¬
ne dñõ testimoniũ ꝑhibet De quole¬
gitur: inpsalmo. Dñs inquit fortis et
potens : dns potens in p̃lio . Illonimirũ
p̃lio: quo potestates aerias debella¬
re. et adtrrannide : mundũ uenie¬
XII. bat eripere Ad uirginẽ desponsatã
uiro. cui nom̃ erat ioseph dedomoda¬
uid: et nom̃ uirginis maria. Quod
dicitur dedomodauid: non tantũ ad
ioseph: sed aetiã ꝑtinet ad mariam
Legis namq eratp̃ceptũ. ut desua quisq¬
tribu ac familia duceret uxorem. Apło
quoq ad testante. qui ad timotheum scri¬
ueraciter ex semine dauid ortus est dñs.
quia incor rupta euis genitrix ueram de

Expanded text:
gelus Gabriel a Deo. Raro autem legigelus Gabriel a Deo. Raro autem legimus quia apparentes hominibus angeli designantur ex nomine. Verum quotiescunque fit, ideo utique fit ut etiam nomine ipso quod ministraturi veniant, insinuent. Gabriel namque fortitudo Dei dicitur. Et merito tali nomine praefulget, quia nascituro in carne Deo testimonium perhibet. De quo Propheta in Psalmo: Dominus, inquit, fortis et potens, Dominus potens in praelio . Illo nimirum praelio, quo potestates aereas debellare, et ab earum tyrannide mundum veniebat eripere. Ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, de domo David, et nomen virginis Maria. Quod dicitur de domo David, non tantum ad Joseph, sed etiam pertinet ad Mariam. Legis namque erat praeceptum ut de sua quisqtribu ac familia duceret uxorem, Apostolo quoque attestante, qui, ad Timotheum scriim veraciter ex semine David ortus est Christus, quia incorrupta ejus genitrix veram de