comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ult̾io deprehẽsam. quia fem lex
nõ snĩa notauĩt. nõ adicitur ħ
uti in lege. iul. de adult̾us aquo
ul ubi dep̃hensam. ꝓinde siue
manitus. siueꝗs alius dep̾hẽ¬
disse ꝓponatur. uidetur notata.
ẜ⁊ si nõ indomo mariti. ulpa¬
tris sui deprehẽsa sit. cĩt notata
qui scatorest. qui ne filius ne¬
pos ue ex filio. ꝓnepos ue ex filu
nato ciius coꝵ ẽ. erit neꝗs eoꝵ
sponsam uxoremue sciẽs do¬
lo malo habeto. lib̾tinam au
eam que ip̃a cuius ne pat̾ ma¬
terue artem lucdieram fac̃ fece¬
rit. neue senatoris filia neptis ue
cram facit fecerit artem. spon¬
sa nuptaue sciens dolomalo e¬
sto. neue ꝗs eorum dolomalo
faciens sponsam uxoremue eã
habero. ¶Hoc capite ꝓhiberũ
senator lib̃tinam ducere eãue
cuius pater mat̾ue artem ludi¬
cram fecerit. item lib̃tinus se¬
natoris filiam ducẽ. nõ obest
auum ⁊ auiam artẽ ludicra
fecisse. Nec distinguitur. par̾
inpotestate habeat fliam nec

Expanded text:
ulterio deprehensam, quia factum lex, ulterio deprehensam, quia factum lex, non sententiam notauerit. Non adicitur hic ut in lege Iulia de adulteriis a quo uel ubi deprehensam: proinde siue maritus siue quis alius deprehendisse proponatur, uidetur notata: sed et si non in domo mariti uel patris sui deprehensa sit, erit notata 'Qui senator est quiue filius neposue ex filio proneposue ex filio nato cuius eorum est erit, ne quis eorum sponsam uxoremue sciens dolo malo habeto libertinam aut eam, quae ipsa cuiusue pater materue artem ludicram facit fecerit. neue senatoris filia neptisue cram facit fecerit, sponsa nuptaue sciens dolo malo esto neue quis eorum dolo malo sciens sponsam uxoremue eam habeto'. Hoc capite prohibetur senator libertinam ducere eamue, cuius pater materue artem ludicram fecerit: item libertinus senatoris filiam ducere. Non obest auum et auiam artem ludicram fin potestate habeat filiam nec
Abbreviated transcription (Latin):
pora que staruaria ht̃. ⁊ ut mł¬
te assolent sub p̃textu instru¬
menti cauponii ꝓstitutas mu¬
leres hr̃e dicẽdum hãc quoq
lene appellatioẽ ꝯtineri. ¶Se¬
natus eẽsuit nõ ꝯueueniens
esse ulli senatori uxorem ducẽ.
aũ retinere dampnatam publi¬
couiditio. quo iuditõ cuilib
exppło exꝑirlicet. nisi sicuile¬
ge aliqua acc̃andi publicor
iuditio nõ ẽ potestas. ¶Si
qua calupnie iudiro dapya¬
ta sit. ex causa publici uicuti
nata ẽ. publiconianio dãp¬
ulterio dep̃hensa ẽ. quasi publi¬
co uditio dampnata ẽ. Pro¬
inde si adult̾u ꝯdempnatam eẽ
ꝓponatur. nõ tin quia deprehẽsa
est critr notata. s quia ⁊ publi¬
coiiditio dampnata ẽ qd si
nõ sit dep̃hensa. dampnatar
aũt idcuro notetur. quia pu¬
blico iuditio dãpnata ẽ. Atiĩ
deprehensa ꝗdem sit. dampna¬
ta aũt nõ sit. notata eĩt. Ego
puto ⁊̃ si absoluta sit post dep¬
hensioẽm. ad huc tm̃ notam il¬
li obeẽ deb̾c. quia umͣ ẽ. eã ĩ ad¬

Expanded text:
pora quaestuaria habeat ut multae adsolent sub praetextu instrumenti cauponii prostitutas mulieres habere, dicendum hanc quoque lenae appellatione contineri. Senatus censuit non conveniens esse ulli senatori uxorem ducere aut retinere damnatam publico iudicio, quo iudicio cuilibet ex populo experiri licet, nisi si cui lege aliqua accusandi publico iudicio non est potestas. Si qua calumniae iudicio damnata sit ex causa publici iudicii nata est, publico iudicio daulterio deprehensa est, quasi publico judicio damnata est. Proinde si adulterii condemnata esse proponatur, non tantum quia deprehensa est, erit notata, sed quia et publico iudicio damnata est. quod si non sit deprehensa, damnata autem, idcirco notetur, quia publico iudicio damnata est, at si deprehensa quidem sit, damnata autem non sit, notata erit? ego puto, etsi absoluta sit post deprehensionem, adhuc tamen notam illi obesse debere, quia verum est eam in ad
Abbreviated transcription (Latin):
leriq opinãtur cu
cadem mulier ad eũdem uiz
reu̾tatur. id matrimoium id
esse. ꝗb assentior si nõ młto
tp̃r int̾posito reco̾ciliati fui̾nt.
nec int moras au illa alii nup¬
serit. au hic aliam dux̾it. ma¬
xime si nec dotẽ uir recdlidit.
di mariti filie famił. nõ fieri
nuptias ratiomis ẽ. Itaq ꝑ¬
sonam eius patri demõstrari
qui matrimoĩo ꝯsenẜit. ut t¬
nuptie cc̃hantur. necẽe est.
Rcam ad ulti quã uir ui¬
re manti postulaiit. nõ ꝓhi¬
betur post abolitioẽm uxorẽ
demio ducẽ. s ⁊ sinõ iure ma¬
riti ream postulauit. iure con¬
tracrum matrimoium uidebi¬
tur.¶Int̾ priuignos ce̾hi x
nuptie possũt. ⁊ si frẽm com¬
mune ex nouo parẽtum ma¬
trimoĩo susceptũ hant. ¶ Fil¬
am seatoris nuptias lib̾tini se¬
cutam patris casus nõ faciat
uxorem. nã q̃sita dignitas li
Dilius familia  no ẽ.¬
miles matrimoimm sine pa
ultam uxorem ducẽ nõ potest.
nisi apatre despõ sata destina¬

Expanded text:
lerique opinantur, cum eadem mulier ad eundem virum revertatur, id matrimonium idem esse: quibus adsentior, si non multo tempore interposito reconciliati fuerint nec inter moras aut illa alii nupserit aut hic aliam duxerit, maxime si nec dotem vir reddiderit. di mariti filiae familias non fieri nuptias rationis est: itaque personam eius patri demonstrari, qui matrimonio consenserit, ut nuptiae contrahantur, necesse est. Ream adulterii, quam vir iure mariti postulauit, non prohibetur post abolitionem uxorem denuo ducere: sed et si non iure mariti ream postulauit, iure contractum matrimonium uidebitur. Inter priuignos contrahi nuptiae possunt, etsi fratrem communem ex nouo parentium matrimonio susceptum habeant. Filiam senatoris nuptias libertini secutam patris casus non faciat uxorem: nam quaesita dignitas liilius familias miles matrimonium sine patultam uxorem ducere non potest, nisi a patre desponsa destina
Abbreviated transcription (Latin):
Aul. Sororis ꝓneptem.ñ
possum ducẽ uxor em qm pa¬
rẽtis loco ei sum. ¶S iqui
ex his quas morib ꝓhibem̃
uxores ducẽ duxit. incestũ
dicitur committere.

Expanded text:
um Sororis proneptem non possum ducere uxorem, quoniam parentis loco ei sum. Si quis ex his, quas moribus prohibemur uxores ducere, duxerit, incestum dicitur committere.
Abbreviated transcription (Latin):
Aius. Illud aubirationis
est. an ⁊ qui coẽm lib̾tam uxo¬
rem duxit ad hoc ius admit¬
tatur. iaboł. negauit. qr nõ
ꝓprie uid̾tur eius lib̾ta que
eciam alt̾ius sit. aluis cẽ ui
põt. licet alt̾ius quoq sit lib

Expanded text:
iam Illud dubitationis est, an et qui communem libertam uxorem duxerit ad hoc ius admittatur. Iavolenus negavit, quia non proprie videtur eius liberta, quae etiam alterius sit: aliis contra potest, licet alterius q
Abbreviated transcription (Latin):
h querẽtur. si manumissiñ
sint. lib̃os nõ efse. Claũdĩ
diuuͤs marcus ex lege dicta
lib̾tatis ĩuendendo. quauis
nõ manumissoͤs. fore libe¬
ros. insemestrib ꝯstituit. li¬
cet in mortis tp̃s emptoris
distulit uenditor lib̾tatem.

Expanded text:
 quaereretur, si manumissi non sint, liberos non esse.Claudius: Diuus Marcus ex lege dicta libertatis in uendendo quamuis non manumissos fore liberos in semenstribus constituit, licet in mortis tempus emptoris distulit uenditor libertatem.
Abbreviated transcription (Latin):
i possit. nicł locatoĩ ꝯcuctorem
pr̃aturum. adeo ut nec qdem
locator. ꝯmocsam eidomũ ad bĩ¬
tandum dare. ¶Hrclem colo¬
ni quauis colonps nõ ẽ nichilo
minus dño possid̾e existimo.
Uestim̃ta tua si fullo ꝑlidit
habes un pẽtis. nec repet̾e uis. a¬
gis neħominus exlocato cum
fullone. Ei indicẽ exstimatuꝵ.
an possis adu̾sus furem mag̾̃
agẽie ⁊ abeo tuas res ꝯseq. ful¬
lonis uidelicet sũptib. S sihoc
Lege dicta domus faciẽdam
locata eãt. itaut ꝓbatio aut ĩ¬
ꝓbatio locatoris aut h̃nlis e¬
ius eẽt redep̃tor ex uolũtate
locatoris quedam in õp: ꝑmu¬
tauerãt.R2. opus ꝗdem ex lege
ec̃t. iedep̃torem ab solui debe.
Odandani tibiut excuteres
quati uillam edificare uelles.¬

Expanded text:
i posset, nihil locatori conductorem praestaturum, adeo ut nec cogi locator commodam domum ei ad habitandum dare. Heredem coloni, quamuis colonus non est, nihilo minus domino possidere existimo. Uestimenta tua f‹u›llo perdidit et habes unde petas nec repetere uis: agis nihilo minus ex locato cum fullone, sed iudicem aestimaturum, an possis aduersus furem magis agere et ab eo tuas res consequi fullonis uidelicet sumptibus: sed si hLege dicta domus facienda locata erat ita, ut probatio aut improbatio locatoris aut heredis eius esset: redemptor ex uoluntate locatoris quaedam in opere permutauerat. respondi opus quidem ex lege et, redemptorem absolui debere. Mandaui tibi ut excuteres, quanti uillam aedif‹ica›re uelles
Abbreviated transcription (Latin):
tilare pareant. alioqn ⁊ ꝯfestĩ
agitecũ porent. sistatm uri¬
Ostituistinõ soluas s medic̃
em̃ ut ħͥ exactio celebrerim.
Constituto satis nõ facit ꝗso
luturum se ꝯstiguit. si offerra
sat̃is facticẽm siꝗs aũt ꝯstitu¬
at se satis daturum ⁊ fideius¬
sorem. uł pigriora det nõ te¬
nẽtur. quia nchil mtsit. qũe¬
sadinclum satis faciat.

Expanded text:
ti late pateant: alioquin et confestim agi tecum poterit, si statim unstituisti non solvas: sed modicum erum, ut exactio celebretur. Constituto satis non facit, qui soluturum se constituit, si offerat satisfactionem. si quis autem constituat se satisdaturum, fideiussorem vel pignora det, non tenetur, quia nihil intersit, quemadmodum satisfaci
Abbreviated transcription (Latin):
uitus ꝓbare. h̃t eñi utilitatẽ
ut ex die obligatus Ost suen¬
do secadẽ die soluturutenec.
se soluturs siꝯstituat aliolo¬
cost soluru rum tenĩ ꝯstat.

Expanded text:
vitus probarem: habet enim utilitatem, ut ex die obligatus constituendo se eadem die soluturum tenease soluturum, si constituat alio loco se soluturum, teneri constat.
Abbreviated transcription (Latin):
da: ꝗdamaiũt nõ anhãc
int̃roni supatidẽ quã dati
fiũt peccĩa. egs aũt puto si¬
uenit siue post pecãi da
fructus in istis iux ꝯstim
decautioẽ eorũ lqtur¬

Expanded text:
iunt non ante hanc interponi stipulationem, quam data fuerit pecunia: ego autem puto, siue antea siue post‹ea› pecunia datfructus in istis iure constde cautione eorum loqu
Abbreviated transcription (Latin):
cere qui ĩpedit᷑ a¬
liquẽ iditõ sisti.
fecisse aũt dolo malo nõ tm is
os retinuĩt. um ꝗ alios quõq¬
ae sroganit ut eũ detinerẽt. uł ab¬
mẽti ad iudiciũ. aliqd ꝓm̃itia¬
uerit triste ꝑꝑ qͦd̾ is necẽe hũĩt
ad iuditiũ nõ uẽue. tĩiaturex
hoc edicto. qͣuis q̃dã putãt sibi
eum ĩputare ꝗ cdulus fuit. ⁊
Wireus dolo actoris nõstet̾it.
nõ hẽbit reus adu̾sus eũ actoe
ex hoc edicto. cũ ꝯtẽtus eẽ posuit

Expanded text:
cere, qui impedit aliquem iudicio sisti. Fecisse autem dolo malo non tantum is os retinuerit, uerum qui alios quoque rogauit ut eum detinerent uel abnienti ad iudicium aliquid pronuntiauerit triste, propter quod is necesse habuerit ad iudicium non uenire, teneatur ‹ex› hoc edicto: quamuis quidam putent sibi eumi reus dolo actoris non steterit, non habebit reus adversus eum actionem ex hoc edicto, cum contentus esse possit
Abbreviated transcription (Latin):
gat ĩsua potãte ec̃. ꝯpellẽdum
p̾utat indius. ul iuditõ eͥn
sisti ꝓmitt̾e uł iuditiũ. accipe.
aũ si nolit defẽdere: cauturi. ẽ
primũ potũit. se exh̃iturum.
Miuõ falso neget ĩ sua potã¬
te eẽ. susceptum iuditiũ sine
noxe deditoe. Idqr iuł scribꝰ⁊¬

Expanded text:
compellendum putat vindius vel iudicio eum sisti promittere vel iudicium accipere, aut, si nolit defendere, cauturum, cum primum potuerit, se exhibiturum: sin vero falso neget in sua potestate esse, suscepturum iudicium sine noxae deditione. idque Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
actoris det̾ius. s desmat fui
ẽẽ ꝓmissor̾is. uł accio amissa
sit. nõ uideri ĩ cadem eã statum
lab̾o ait: uł si isa pariloco eãt
in litigãdo cepit eẽ ĩcduͣrsoẽ. ul
loco. uł ꝑsoã mut᷑ata Itaq sĩ
qͣs ei qui ĩforo ꝓmissoris ꝯue¬
niri ñ põt. uẽditus. aũ potẽtio

Expanded text:
actoris deterius. si desinat servus esse promissoris vel actio amissa sit, non videri in eadem causa statum Labeo ait: vel si qui pari loco erat in litigando, coepit esse in duriore, vel loco vel persona mutata: itaque si quis ei qui in foro promissoris conveniri non potest venditus aut potentio
Abbreviated transcription (Latin):
Omp. Sinegõtia ab setis
eciã ĩ ignorãtis geãs ⁊ cłpã ⁊ do¬
lũ prãre d̾bes. s ꝓcuł intdum
eciam casum prestare debere.
ueluti si nouũ negotium qd̾
nõ sit solitus absens facere
cutum fuĩt. te seꝗtur lucrum
uero absentem. qd si inꝗbuᷤᷤ¬
dam lucrum factum f̾uĩt. in
quibusdam dãpnum. absẽ¬
compesare lucrũ cũ dãpnod̾¬
cinus fuerũt negotia qui a¬
dandã eiͣt. R nalii familias
militis defũcti testam̃to fro.
u̾tilit negotium gestur. ita

Expanded text:
m. Si negotia ‹a›bsentis et ignorantis geras, et culpam et dolum praestare debes. sed Proculus interdum etiam casum praestare debere, ueluti si nouum negotium, quod non sit solitus absens facere, cutum fuerit, te sequetur, lucrum uero absentem: quod si in quibusdam lucrum factum fuerit, in quibusdam damnum, absens pensare lucrum cum damnoius, fuerunt negotia, qui adanda erit. Sed si filii familias militis defuncti testamento facto tiliter negotium gestum, ita
Abbreviated transcription (Latin):
bitum: incipit eẽ usurariũ.
ut dniuspius lamiologino.
rescripsit. nisi forte inquit u
latioẽ noĩatim eius rei facta
mandatum nõ exigebat᷑ pꝰ¬
se ei imputan curoblata de
rato cautoe eum nõ ꝯuene¬
rit. si mo t̾acile ei fuĩt satis
fint obligatus que ẽto tp̃r
finiebatur ⁊ tp̃r lib̾atus est.¬
et nch̾ominus negoꝵ gesto¬
rum actõe erit obligatus. ⁊¬
demerit dicẽdum ⁊ ia ea cau¬
saexqua heres nõ tenẽtur. ũ
marc̾. scrib̾ ¶ ⁊ si fundum tu¬
um ul ciuitatis ꝑ obrepͣtio¬
nem peticõ negotium tuum
uł ciuitatis gerẽs ⁊ amplioe̾s
quam optuent. fructus fuero
ꝯsecutus debebo hoc ip̃m tibi.
uł rei publice pr̃are licet petẽ
nõ potuerim. ¶Siquocur¬
ꝙ m̃o ratio compẽsationis
habitanõ est auidice põt cõ¬

Expanded text:
bitum, incipit esse usurarium, bitum, incipit esse usurarium, ut diuus Pius Flauio Longino rescripsit: nisi forte, inquit, ulatione nominatim eius rei facta mandatum non exigebatur, posse e‹i i›mputari, cur oblata de rato cautione eum non conuenit: si modo facile ei fit obligatus, quae certo tempore finiebatur, et tempore liberatus est, nihilo minus negotiorum gestorum actione erit obligatus. idem erit dicendum et in ea causa, ex qua heres non teneretur, ut Marcellus scribit. Item si fundum tuum uel ciuitatis per obreptionem petiero negotium tuum uel ciuitatis gerens et ampliores quam oportuit fructus fuero consecutus, debebo hoc ipsum tibi uel rei publicae praestare, licet petere non potuerim. Si quocumque modo ratio compensationis habita non est a iudice, potest co
Abbreviated transcription (Latin):
tere act̃o. sicut rati kabitio
qd abunto tuum nõ erat.
s tua ẽ ꝯtemplatõe gestum
idem ait. si titii debitorem
cuite h̾rdem putabam cu
eẽt seuis heres ouenien simi¬
liter ⁊ exegero. mox turatu
gestoꝵ actõem. at qn alie¬
num negotium gestũ est.
st r̃ati habitõ hoc ꝯcilliat qre
res efficit ut tuũ negotium
gestum uideatur.⁊ ate b̾rdi¬
tͣas peti possit. Ruid ergo ĩ¬
quit pedius. si cũ te b̾rdem
putarem. insulam fulsero h̾r¬
ĩ acꝗstum est ip̃o gestu hoc
tuum negotiũ inderi. ¶ui¬
deamus inpsonacius qui
negotia ad ministãt ñque¬
dam gessit. quedam no io¬
templatoe tñ cius alius ad
hec nõ accessit ⁊ siuir diligẽ
qd abeo exiginius eciã mẽa
gesturus fuit andici debeat
cur alios debitores nõ ꝯue¬
nerit. qm̃ ꝯueiendi eos iuditi¬
o facultatem nõ habint qr¬
ꝯ nullam actoẽm intendere
potiit tñ asemet ip̃o cur nõ
exegerit. eu imputabitur. si
forte nõ finĩt uiuririum de¬

Expanded text:
tere actio. sic ratihabitio od ab initio tuum non erat, sed tua contemplatione gestum. Idem ait, si Titii debitorem, cui te heredem putabam, cum esset Seius heres, conuenero similiter et exegero, mox tu ratumgestorum actionem. adquin alienum negotium gestum est, sed ratihabitio hoc conciliat: quae res efficit, ut tuum negotium gestum uideatur et a te hereditas peti possit. quid ergo, inquit Pedius, si, cum te heredem putarem, insulam fulsero herei adquisitum est ipso gestu, hoc tuum negotium uideri. Uideamus in persona eius, qui negotia administrat, si quaedam gessit quaedam non, contemplatione tamen eius alius ad haec non accessit, et si uir diligens quod ab eo exigimus etiam ea gesturus fuit: an dici debeat cur alios debitores non conuenerit, quoniam conueniendi eos iudicio facultatem non habuit, qui nullam actionem intendere potuit: tamen a semet ipso cur non exegerit, ei imputabitur: et si forte non fuerit usurar‹i›um de
Abbreviated transcription (Latin):
accedit: suo lucro. nõ meo s¬
modo studet. Si ncħominꝰ
mmumio magis ⁊ is tenebitũ
ñcirea res meas aliqꝗd impẽ¬
derit. no id qd ei abest. quia
improbe ad negotia mea a¬
cessit. f⁊ in quo ẽgo locuplec¬
tior fes sum. h̃t̃ contͣ me aͣc¬
tionem. ¶Giꝗs ita sim¬
pliciter u̾satus ẽ. ut suũ ne¬
gotium insuus bonis quasi
meum gesẜit nlła ex utr̃oq
latere nascitur acto quia nͨ
fides bona hoc patitur. qdsi
et suũ ⁊ meũ quasi meũ ges¬
serit: in meũ tenebitur. na
et sicui mandau̾o ut meu
negotiũ gerat qd̾ michite¬
cum erat cõe dicẽdum eẽ. la¬
beo. ait. si ⁊ tuũ gessit sciẽs
negotiorum gestorum eu
tibi teneri.¶Sias quasi
fuus mens negotium meũ
gesf̾it cum eẽ lib̾e̾tus. uł inge¬
nuus. dabitur negoꝵ gesto¬
rum acto ¶S siego tui filiꝰ
rum habeam actoem. ⁊ mich̾¬

Expanded text:
accedit, suo lucro, non meo commodo studet: sed nihilo minus, immo magis et is tenebitur si circa res meas aliquid impenderit, non in id quod ei abest, quia improbe ad negotia mea accessit, sed in quod ‹e›go locupletior factus sum habet contra me actionem. Si quis ita simpliciter uersatus est, ut suum negotium in suis bonis quasi meum gesserit, nulla ex utr‹o›que latere nascitur actio, quia nec fides bona hoc patitur. quod si et suum et meum quasi meum gesserit, in meum tenebitur: nam et si cui mandauero, ut meum negotium gerat, quod mihi tecum erat commune, dicendum esse Labeo ait, si et tuum gessit sciens, negotiorum gestorum eum tibi teneri. Si quis quasi seruus meus negotium meum gesserit, cum esset uel libertus uel ingenuus, dabitur negotiorum gestorum actio. Sed si ego tui filii rum habeam actionem. et mih
Abbreviated transcription (Latin):
Ham ⁊ ñ xuu̾m no neccessa¬
rium emero filio tuo⁊ tura
et sinichil sit in pecculio ¶in
plus patri dño ne debetur et
inpatrem dãdam actoem ĩ
quãtum locuplectior ex me¬
a administtẽe fes sit¶ S¬
et sihoĩs lib̾i quitibibonafi¬
de fuiebat negotia gesẜo si
ꝯdem putãs tim ẽẽ ẜuum:¬

Expanded text:
nam et si seruum non necessarium emero filio tuo et tu etsi nihil sit in peculio, quoniam plus patri dominoue debetur, et in patrem dandam actionem, in quantum locupletior ex mea administratione factus sit. Sed si hominis liberi qui tibi bona fide seruiebat negotia gessero: si quidem putans tuum e
Abbreviated transcription (Latin):
earum quoq rerũ que eum
habeo adu̾sus eum actoem.
sus te. ¶ Sititii ẜuu putã
qui erat sẽpnii. dedero peccu¬
niam ut nõ occiderẽtur: ut põ¬
ponius. ait. habebo negõrũ
lib. xii. si titiu quasi debi¬
torem tuum ex̃ iudituim am¬
monuero.⁊ is michi soluĩt cũ
debitor nõ ẽẽt. tuq postea co¬
gnouĩs ⁊ ratum habiñs. ar

Expanded text:
rum quidem habebo aduersus eum actionem, sus te. Si Titii seruum putans qui erat Sempronii, dedero pecuniam ne occideretur, ut Pomponius ait, habebo negotiorulibro septimo, si Titium quasi debitorem tuum extra iudicium admonuero et is mihi soluerit, cum debitor non esset, tuque postea cognoueris et ratum hab
Abbreviated transcription (Latin):
tem sicũt putaui a
te micbimadatum. negoͬtia
gessi. hic nascitur neg̃orum
gestoꝵ ac̃tiocessante mada
sero dum puto michi ate na¬
datum᷑ ẽẽ. R ⁊ ñcũ putaui ti¬
tii negotia eẽ. cum eent semꝓ¬
gesẜo. nõ madato tͥuo. R netu¬
tele iuditõ tenearis. neg̃oꝵ ge¬
storum te hebo obligatum
s⁊ ꝓupillum m̃o. si locuꝑlec¬
tior fũt factus. ¶It siꝓcu¬
ratoͬrĩtuo mutuam peccum¬
am dedero tui contẽplatioͬe.
ut creditorem tuũ uł pignũ
tuum lib̃et adu̾sus te neoꝵ¬
nem int̾posui. ¶ Diꝗs pec¬
cumam uł aliam quadam
rem ad me ꝑferrendã accep̃
qui a meũ negotium gessit.
negõꝵ gestoꝵ michi acro ad¬
u̾sus eum competit. Qr sies
negotia mea gesẜit nõ meis¬

Expanded text:
tem si, cum putaui a te mihi mandatum, negotia gessi, et hic nascitur negotiorum gestorum actio cessante mandasero, dum puto mihi a te mandatum esse. Sed et si, cum putaui Titii negotia esse cum essent Semssero non mandatu tuo, sed ne tutelae iudicio tenearis, negotiorum gestorum te habebo obligatum: sed et pupillum, modo si locupletior fuerit factus. Item si procuratori tuo mutuam pecuniam dedero tui contemplatione, ut creditorem tuum uel pignus tuum liberet, aduersus te nenem interposui. Si quis pecuniam uel aliam quandam rem ad me perferendam acceperit: quia meum negotium gessit, negotiorum gestorum mihi actio aduersus eum competit. Sed et si quis negotia mea gessit non mei
Abbreviated transcription (Latin):
alicuius rri instrum̃tum
ita delerit. ut legino po¬
sit depoiti actione ⁊ ad
exibendum tenetu. ¶ qr
corruptam rem restituit
aut exibuit legis quoq
acquilie actio exeadem
causa ꝯpetit. corrupisse e¬
nim tabulas recte dicitũ
qui eas ĩterlem̃t.

Expanded text:
alicuius rei instrumentum ita deleuit, ut legi non possit, depositi actione et ad exhibendum tenetur, quia corruptam rem restituerit aut exhibuerit. legis ‹q›uoque Aquiliae actio ex eadem causa competit: corrupisse enim tabulas recte dicitur et qui eas interle
Abbreviated transcription (Latin):
nemsẜ ⁊ siqs tabulas testa¬
menti apud se depõitas d̾¬
leuerit ul pliib presenti¬
b legent utilius ẽ. ⁊ in fac¬
tumꝰ inuriarum agi si ĩiu¬
rie faciẽte cauia secreta iudi¬
cioꝵ publicauit. Intlum¬
euenire. põp. elegter ait.ũi
quis tabulas de lendo fur¬
ti nõ teneatur. fi tm damp
ni iurie ut puta sins̃ ani¬
mo furti faciẽdi ẜ tm̃ dãp¬
nam fuiti nõtenchitur cũ¬

Expanded text:
testamenti apud se depositas deleuerit uel pluribus praesentibus legerit, utilius est in factum et iniuriarum agi, si iniuriae faciendae causa secreta iudiciorum publicauit.Inteuenire Pomponius eleganter ait, ut quis tabulas delendo furti non teneatur, sed tantum damni iniuriae, ut puta si non animo furti faciendi, sed tantnam furti non tenebitur: cu
Abbreviated transcription (Latin):
ehinarius. hoiem p̃ter eũ¬
tem occidit. ita tenetur si
eius euitari possit. Emu
tius dixit eciam si priua¬
to id accidiss. posse decul¬
ꝑa agi. ¶Eulꝑam aũt
eẽ qd cum acdilligẽte ꝓu¬
aut tũc demũtiatum eẽt
cum periculum euitari ñ
possit secũdum qũa rati¬
oẽm nõ multum refert ꝑ
publicũ. anppriuatũ iter
fieret. ¶Cum plerũq ꝑ
priuata loca uulgo iter fi¬
at qd sulłm iter erit. do¬
lum dũtaxat prestare de¬
bet. ne mimitt᷑at᷑ in eum
quem uidit ⁊ tr̃aseuntem.
nam culpa ab eo exigẽda¬
est nõ est. cũ diuinare nõ
potũt an peũ locum ali¬
quis trasiturus sit

Expanded text:
hinarius hominem praetereuntem occidit, ita tenetur, sieius euitari possit. sed Mucius etiam dixit, si in priuato idem accidisset, posse de cula agi: culpam autem esse, quod cum a diligente praut tum denuntiatum esset, cum periculum evitari non possit. secundum quam rationem non multum refert, per publicum an per privatum iter fieret, cum plerumque per privata loca volgo iter fiat. quod si nullum iter erit, dolum dumtaxat praestare debet, ne immittat in eum, quem viderit transeuntem: nam culpa ab eo exigenda non est, cum divinare non potuerit, an per eum locum aliquis transiturus sit
Abbreviated transcription (Latin):
Aħo. Ciber homo si lia.¬
iussu alterius dapnum i¬
umadedit. actio legis ac¬
quilie cũ eo ẽqui msrit si
mõ ius impandi hahuit
qd sino habuĩt ⁊ cum eo¬
eciam agẽdum ẽ qui fec̃.¬
¶Si quadrupes emius nõie
actio eẽt cum dño qͥcł pa¬
uperiẽ fecisf ab alio oecisa

Expanded text:
o.Liber homo si iussu alterius manu iniuriam dedit, actio legis Aquiliae cum eo est qui iussit, si modo ius imperandi ‹hab›uit: quod si non habuit, cum eo agendum est qui fecit.Si quadrupes, cuius nomine actio esset cum domino, quod pauperiem fecis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hoc ẽ ius qd̾ dicitur mori¬
bo ꝯstitutum. Nam cum ip¬
se leges nlła alia ex cã nos
tene̾ant quã qd̾ iuditio ppłi
reccepte sut. merito et ea q̃¬

Expanded text:
 hoc est ius, quod dicitur moribus constitutum. Nam cum ipse leges nulla alia ex causa nos teneant, quam quod iudicio populi recepte sunt, merito et ea, q
Abbreviated transcription (Latin):
stat fraus habeo qd̾ contra
Dem. Princeps legib so¬
lutus el augustaautem lici
legib soluta nõ ẽ. princeps
tu cadem illi priuilegia tri¬
buit que ⁊ ip̃e habet᷑.

Expanded text:
stat fraus ab eo, quod contram.Princeps legibus solutus est: Augusta autem licet legibus soluta non est, principes tamen eadem illi priuilegia tribuunt, quae ipsi habent.
Abbreviated transcription (Latin):
bis declaratur missa. Seruos
qui adstamas cõfugĩnt. ul sua
pecͥciã emptos.ũ manumittãt᷑̃
de diũs querẽtes audiet. s ⁊ pa¬
tronos egẽtes de sins lib̃tis que¬
rentes audiet. maxiẽ siegroᷤ se cẽ
dicãt. desiderẽt q alib̾tis exiberi
Relegã di deportãdiq ĩ insulã
quã imꝑ̃r assignauĩt.licẽtiam

Expanded text:
os qui ad statuas confugerint, uel sua pecunia emptos ut manumittantur, de dominis querentes audiet. Sed et patronos egentes de suis libertis querentes audiet, maxime si aegros se esse dicant desiderentque a libertis exhiberi. Relegandi deportandique ‹in› insulam, quam i
Abbreviated transcription (Latin):
rare debebit prefec̾.urb̾. ũ nũ¬
mularu ꝓbe se agãt enra õẽ
negotiũ suum. ⁊ tẽpent his q̃
sũt ꝓhibita. ¶Cum patronꝰ
contẽpni se alibd dix̾it. uł ꝯtu¬
meliosũ sibi libꝰtum queãtur.
uł cõuiciũ se ab eo passuilibos
ult̾ius ꝓcecłe inpenã eius solet.
Nam ⁊ puniẽdi płmq sũt li¬
b̾tixerte si se desatũ alib̾to. uel
conspirasse eũ cẽ̾ se cũ inumicis
doceat.eciã metalli pca ineum E¬
statudebet. ¶Euracarnis oĩs
ut unsto precio p̾beatur: ad cuxĩ
prefecture ꝑtin. ⁊ id̾o forũ suari¬
um. sub ip̃ius cura ẽ. S ⁊ cet̾o¬
rum pecoꝵ. siue arm̃toꝵ q̃ ad hꝰi
prebitõem spectãt: ad ip̃ius cu¬
ram ꝑtinẽt. Quies quoq po¬
pulariũ. ⁊ disciplina spectacłoꝵ.
lites statioanos hir ad tuendã
populanũ quietez.⁊ adreferen¬
dum sibi qd uͥq agatur. Et ũ¬
bem int̾dice̾ prefec̃ urb̃.⁊ qua a¬
lia solitariũ regionũ põt. et nego¬

Expanded text:
re debebit praefectus urbi, ut nummularii probe se agant circa omne negotium suum et temperent his, quae sunt prohibita. Cum patronus contemni se a liberto dixerit uel contumeliosum sibi libertum queratur uel conuicium se ab eo passum liberulterius procedere in poena eius solet: nam et puniendi plerumque sunt liberti. certe si se delatum a liberto uel conspirasse eum contra se cum inimicis doceat, etiam metalli poena in eum statui debet. Cura carnis omnis ut iusto pretio ‹p›raebeatur ad curam praefecturae pertinet, et ideo et forum suarium sub ipsius cura est: sed et ceterorum pecorum siue armentorum quae ad huipraebitionem spectant ad ipsius curam pertinent. Quies quoque popularium et disciplina spectaculorulites stationarios habere ad tuendam popularium quietem et ad referendum sibi quid ubi agatur. Et urbe interdicere praefectus urbi et qua ‹a›lia solitarum regionum potest, et nego
Abbreviated transcription (Latin):
dedisse. ut nõ ydoẽus rutor ali¬
patrimõium. qͣntitatem minr¬
isse uł euidẽti fraude pupilli ⁊¬
bona alieasse. qd̾ aut dictũ cͥst.
ut suos de dñis querẽtesͥ p̃fectꝰ
aucdiet: sic accipiemus. nõ ac¬
cusantes dños hoc eñi neq̃quã
receptis. s si uerecũde ex postu¬
lẽt. si seuicia. sidunitia. si fame
eos p̃mant. Si obsce̾nitatẽ ali
quã eos ꝯpulerĩt ul ꝯpellant:
apd̃ p̃fectum exͨ ponãt. hoc q̃i¬

Expanded text:
 dedisse ut non idoneus tutor alipatrimonium quantitatem minuisse, uel euidenti fraude pupilli bona alienasse. Quod autem dictum est, ut seruos de dominis querentes praefectus †audi‹a›t, sic accipiemus non accreceptis sed si uerecunde expostulent, si saeuitiam, si duritiam, si famem, qua eos premant, si obscenitatem, in qua eos compulerint uel compellant, apud praefectum urbi exponant. hoc q
Abbreviated transcription (Latin):
ce apud que res int̾ petito¬
rem ⁊ ep̃torem cepta ẽ. ad
suum iudicẽ reuocarespa¬
ulus .4. uẽditorem ⁊ emp¬
poris iudicẽ sequi solere.
EQuaices apreside datiso¬
lent eciã in tp̃s suocessorũ
eius qurare ⁊ cogi pnu̾tia¬
re easq smĩas suari in eũ¬

Expanded text:
, apud quem res inter petitorem et emptorem coepta est, ad suum iudicem reuocare. Paulus respondit uenditorem emptoris iudicem sequi solere. Iudices a praeside dati solent etiam in tempus successorum eius durare et cogi pronuntiare easque sententias seruari. in eu
Abbreviated transcription (Latin):
pationis. s ⁊ siponas q¬
busdam clarissimis uiri.
argẽti uł auri pondo relic¬
ta ⁊ sit suffitiens ad hu¬
iusmõi fidicommssi ro¬
me patrimõium. uct ma¬
ior pars totius patrimo¬
nu in ꝓiũtia sit dici opti
rome ẽẽ prandum. rec
tam modica fideicõmissa.
in ꝓiũtia pr̃ari uoluisse.
Giea res que ꝑfidicõmiᷤ¬
sum relicta ẽ. eoloci sit di¬
cendum ẽ nõ deb̾e prescri¬
bi ei qui petit quasi maiõ
pairs brditatis alibi sit.

Expanded text:
ationis. Sed et si proponas quibusdam clarissimis uiris argenti uel auri pondo relicta et sit sufficiens ad huiusmodi fideicommissa Romae patrimonium: licet maior pars totius patrimonii in prouincia sit, dici oportet Romae esse praestandum: nec tam modica fideicommissa, in prouincia praestari uoluisse. Si ea res quae per fideicommissum relicta est eo loci sit, dicendum est non debere praescribi ei qui petit, quasi maior pars hereditatis alibi sit.
Abbreviated transcription (Latin):
toriũ neq deciusa cogno¬
sdetur neq sod̃m presentẽ
ꝓnutiabitur curuaneto e¬
aicto ind̾imue an ampliꝰ
ĩcus ꝯuem possit anuero
salua ꝗdem lis ẽ iũn ĩstã¬
est ut instãna tantũ edic¬
ti ꝑient exintegio aũt li

Expanded text:
sa cognoscetur nec secundum praesentem pronuntiabitur. Circumducto edicto uideamus an amplius reus conueniri possit, an uero salua quidem lis est, uerum instanest ut instantia tantum perierit, ex integro autem li
Abbreviated transcription (Latin):
tioẽm fideicõmissi ⁊ aliis
defensiõib usus hãc o¬
misit postea qu̾auis añ
sniam reu̾ti ad hãc defen¬
sioem nõ põt. ¶Miliber¬
tis suis tesseras frum tari¬
as emi uolĩt quãuis i¬
maior pars b̾rditatis ĩꝓ
uintia sit tñ rome deberet
fid̾i commissũ solui eicen¬
dum ẽ cũ appiret id testa

Expanded text:
tionem fideicommissi et aliis defensionibus usus hanc omisit, postea, quamuis ante sententiam, reuerti ad hanc defensionem non potest. Si libertis suis tesseras frumentarias emi uoluerit, quamuis maior pars hereditatis in prouincia sit, tamen Romae debere fideicommissum solui dicend
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃et. si ⁊ hic placuit nich̾
facẽ eris alieni nom̃ cum
nõ loci sit. es alienum. si
unu̾sarum facultatũ. es ẽ
alienũ patrimõnum totũ
imminuẽ ꝯstitit nõ certi
loci facultates qd tñ sifõ¬
te c̾tis honeib destinatũ
sit. id patrimoium. ut pu¬
ta aluntis prandis que
rom᷑e prestari pat famili¬
as iuffat. uł tributis uel
sum petatur: uhi domieil¬
lium h̃rs ht. quoties au¬

Expanded text:
ret. sed et hic placuit nihil facere aeris alieni nomen, cum non loci sit aes alienum, sed uniuersarum facultatium: aes enim alienum patrimonium totum imminuere constitit, non certi loci facultates. quid tamen si forte certis oneribus destinatum si‹t› id patrimonium, ut puta alimentis praestandis quae Romae praestari pater familias iusserat, uel tributis uel sum petatur, ubi domicilium heres habet. quotiens au
Abbreviated transcription (Latin):
us cẽt relicto uno filio ⁊ u¬
rore pregnãte nõ recte fi¬
uus adebitoribo partem
dimidiam c̃diti pet̾e põtq̃
ius postea unus filius ra¬
tus sit. quia poterant plu¬
res nasci cum ꝑ rerum natu¬
ram certum fueãt. unum i¬
nasci. s sabinus ⁊ casius
quartam partem peti ḋbr¬
isse quia metum eẽt. an
tres nasce̾ntur. neq rerum

Expanded text:
cto uno filio et uxore praegnate, non recte filius a debitoribus partem dimidiam crediti petere potest, quamuis postea unus filius natus sit, quia poterant plures nasci: cum per rerum naturam certum fuerit unum nasci. sed Sabinus Cassius partem quartam peti debuisse, quia incertum esset an tres nascerentur: nec rerum
Abbreviated transcription (Latin):
onem ꝯpllendus ⁊ itamł¬
tis ost tutõib cauetur ut
ibi petati fidicominissũ.
ubimaior pars hrditatĩ
est is ꝓbetur coloco no¬
luisse testatore. fidicom¬
missũ pr̃ari bi petitur.
Tractats est sere alieno

Expanded text:
onem compellendus: et ita multis constitutionibus cauetur, ut ibi petatur fideicommissum, ubi maior pars hereditatis est: nisi si probetur eo loco uoluisse testatorem fideicommissum praestari, ubi petitur. Tractatum est de aere alieno:
Abbreviated transcription (Latin):
to filio. famil. mortis causa t̃¬
dat. ⁊ is suiuiris effectꝰ sit. si¬
nedubio dicemus ip̃ius fie
riꝑcc̃rium quoq si uxordo¬
naiũt mortis causa patri.fa

Expanded text:
to filio familias mortis causa tradat et is sui iuris effectus sit, sine dubio dicemus ipsius fieri. Per contrarium quoque si uxor donaverit mortis causa patri familias
Abbreviated transcription (Latin):
mulier acceptã amarito pec¬
cumã. insportulas ꝓcognato
suo ordini erogam̃t. an dõa¬
tio ualeat. ⁊ ait ualẽ. nec uid̾¬
ri locuplectiorẽ mulierẽ fcãm
quãuis mutuã pecc̃ĩam eẽtac¬
ceptura. ⁊ ꝓaffine erogatura.
¶Indonatioĩb aũt iure ciui¬
łi impeditis. hactenis iruo¬
catur ab eo uł ab ea cuidona¬
tum ẽ. ut si ꝗdem estet resuẽ¬
dicetur. ñ ꝯsũpta sit. ꝯdica¬
donatioe retinetur. id aut si¬
ne causa. aũ eximustacã reti
neri intlligitur. ex ꝗb causis
tp̃s litis ꝯtestate.an rei iudica
ri optere. idq imꝑator ñr cũ
patre rescripsit. ¶Simaritꝰ
peccĩam uxon inunguẽta d̾¬
derit. camq pecc̃iam crediton
suo soliñt. mox eade sua pec¬
cuma ungu̾eta emeĩt. nõ u¬
deri locupietiorẽ fcãm. marc̃¬

Expanded text:
mulier acceptam a marito pecuniam in sportulas pro cognato suo ordini erogaverit, an donatio valeat? et ait valere nec videri locupletiorem mulierem factam, quamvis mutuam pecuniam esset acceptura et pro adfine erogatura. In donationibus autem iure civili impeditis hactenus revocatur donum ab eo ab eave cui donatum est, ut, si quidem exstet res, vindicetur, si consumpta sitlier acceptam a marito pedonatione retinetur, id aut siri locupletiorem mulierem factam, neri intellegitur: ex quibus causis tempus litis contestatae an rei iudicari oportere idque imperator noster cum patre rescripsit. Si maritus pecuniam uxori in unguenta dederit eaque eam pecuniam creditori suo solverit, mox ea de sua pecunia unguenta emerit, non videri locupletiorem factam Marc
Abbreviated transcription (Latin):
plus .l. eius donatioĩs noie
maritus ab ea ꝯseq̃tur.
oꝵ que doãta sũt locupleta¬
ta sit. an incã donatioĩs ca¬
dant. ⁊ iul. significat. fruc¬
tus quoq ut usuras licita
donatus acꝗsier̃t. ad eum
qui doauit ꝑtinebit.

Expanded text:
 eius donationis nomine maritus ab ea consequetuorum quae donata sunt locupletata sit, an in causam donationis cadant. et Iulianus significat fructus quoque ut usuras licitam donatus adquisiit, ad eum qui donavit pertinebit.
Abbreviated transcription (Latin):
o qd̾ uxori maritus prãt. ꝙ
tunc suꝑ ẽ. reu ocabitur. si sa¬
tis ĩmodicumẽ. ide si sup̃ ui¬
res dotis. ¶Simartus u¬
suras ex donata peccia ꝑcepe¬
rit. luc̃bitur ħ ita iul. inma

Expanded text:
o, quod uxori maritus praestat, tunc quod superest revocabitur, si satis immodicum est, id est supra vires dotis. Si maritus usuras ex donata pecunia perceperit, lucrabitur. haec ita Iulia
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ uale̾. ira ũm est. ut nõ
mors inscq̃tur. s om̃is mor¬
tis causadonatio. ¶Enita¬
qr nõ retro agat᷑ donatio. em̃¬
gunt uicia. ut marc̃. aĩadu̾¬
tit inspẽ huiusmõi. O aritꝰ
uxori mortis causa donatum
uoluit. int̾posuit mulier fi¬
lium familias qui amarito
ritur marit᷑ pat̾. famił. inueĩ¬
tur. an ualeat traditõ.⁊aitꝰ
seques ẽẽ dici traditõem uale.
quia suuurs effectus ẽ eotẽ¬
pore ad qd̾ traditõ redigitur.
i. cũmatitus moriebatur. Iõ
ait placuisse sclo sabimanis.
si filie. famil. uxori maritꝰ tra¬
deret. donatioẽm cius cũ om̃i
suo emolum̃to fien. siuuo
ad huc marito. sui uiris fu

Expanded text:
uxorem ualere, ita uerum est, ut non mors insequetur, sed omnis mortis causa donatio.Quando itaque non retro agatur donatio, emergunt uitia, ut Marcellus animaduertit in specie huiusmodi. maritus uxori mortis causa donatum uoluit: interposuit mulier filium familias, qui a marito ritur maritus, pater familias inuenitur: an ualeat traditio? et ait consequens esse dici traditionem ualere, quia sui iuris effectus est eo tempore, ad quod traditio redigitur, id est cum maritus moriebatur.Idem ait: placuisse scio Sabinianis, si filiae familias uxori maritus tradet, donationem eius cum omni suo emolumento fieri, si uiuo adhuc marit
Abbreviated transcription (Latin):
s ei qui accepit anio igitur
penes se nemanẽte. nequaq̃
effectum hebit ꝯstitutio..Ma¬
numissioĩs causa donatio
facta ualet. licet nħ agatur.¬
ccrtũ tp̃s manumittat uxõ
sua tͣdidit. tũc demu eius fi¬
et. cum tp̃r impleto manu¬
mitt̾e ceꝑit. qr. antca mau¬
mittẽdo nich ait. Namet
illud sciẽdumẽ. siuxori sue
ꝗs donauĩt ut intͣ anu ma¬
numittat.dein ño manumu¬
ẜit ea int̾ annu. postea many

Expanded text:
 ei qui accepit: dominio igitur penes se remanente nequaquam effectum habebit constitutio. Manumissionis causa donatio facta ualet, licet non hoc agaturcertum tempus manumittat, uxori suae tradidit, tunc demum eius fiet, cum tempore impleto manumittere coeperit: quare antea manumittendo nihil agit. nam et illud sciendum est: si uxori quis suae donaverit, ut intra annum manumittat, deinde non manumiserit ea intra annum, postea
Abbreviated transcription (Latin):
oualeat. uideamus.⁊ alias
placet incasum deportano¬
ns donatioẽm fcãm ualere.
queadmodum in cã diuorti¬
i.Eum igitur deportatione.
mm. minime dissoluatur.et
nichil uicii mulieris incurtit
Humanũ ẽ donatioẽm que
mortis causa abmito facta
est. tali exilio subsecuto ꝯfir¬
man. tãquam si mortuo ma¬
rito rata he̾atur.ita tm̃n ut nõ
ad imatur licẽtia marito ear
reuocare. quia ⁊ mors ens
exspectãda est. ut tũc plenis¬
simam hãt firmitatẽ qn ab¬
sus fu̾it . fiue ad huic inpena
constitutus. ¶ Cũꝗs accepe¬
rit ut insuo eciificet ꝯdiciei
ex truendã. uł agrum sereni¬
dum qd̾ alioqn facturus nõ
erat isqui accepit in spẽm do¬
natiõis cadere. ergo int̃uirũ
et uxorẽ. erunt int̃dicte.

Expanded text:
o ualeat, uideamus. et alias placet in casum deportationis donationem factam ualere, quemadmodum in causam diuortii. cum igitur deportatione matrimonium minime dissoluatur et nihil uitium mulieris incurrit, humanum est donationem, quae mortis causa ab initio facta est, tali exilio subsecuto confirmari, tamquam si mortuo marito rata habebatur, ita tamen, ut non adimatur licentia marito eam revocare, quia et mors eius exspectanda est, ut tunc plenissimam habeat firmitatem, quasus siue adhuc in poena constitutus.Cum quis acceperit, ut in suo aedificet, condici eiextruendam vel agrum serendum, quod alioquin facturus non erat is qui accepit, in speciem donationis cadere. ergo inter virum et uxorem hae erunt interdictae.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ patre suo rescripsit. cuius
rescripti u̾ba ido retulit. ut
appareat uẽditionem inter
urum ⁊ uxorẽ bona fide ge¬
stam nõ ret̾ctari Sitibur
ritu pignora ꝑꝑ dotẽ ⁊ peceu¬
mam creditã datam. nõ doa¬
tionis causa uẽdidit. qd bo¬
na fide gestum ẽ. ratũ mane
bit. at si titulus donatioĩs q̃¬
situs ostẽditur. atq id̃ouẽ¬
ditionem uritã eẽ ꝯstabit.at

Expanded text:
suo rescripsit, cuius rescripti verba ideo rettuli, ut appareat venditionem inter virum et uxorem bona fide gestam non retractari. "Si tibi maritus pignora propter dotem et pecuniam creditam data non donationis causa vendidit, quod bona fide gestum est, manebit ratum. At si titulus donationis quaesitus ostenditur atque ideo venditionem ir
Abbreviated transcription (Latin):
tio.utriq ꝑierit. ⁊ marito et
uxori. ¶ Mimaritus esti¬
matioẽm rerũ quas indote
accepit dicat se donationis
causa auxisse. remediũ mo¬
sa pretiũ auctũ affirmes. ꝗ
suꝑ ea re cogniturus erit si
peccunie modum recusabit.
ip̃a p̃dia restituideb̾e. sũptuũ
deluctis ratiõib arbitbitur
In arbitrio igitur mariti eĩt
qd prestitum iri malit. Idem
uins ẽ. ⁊ si cẽrio mulier demi¬
nore estimatoe queratur: nec
aliud inꝯmodato estimato
dato obẜuar solet. ut pop̃.l.¬

Expanded text:
etio, utrique perierit et marito et uxori.Si maritus aestimationem rerum quas in dotem accepit dicat se donationis causa auxisse, remedium monsa pretium auctum adfirmes, qui super ea re cogniturus erit, si pecuniae modum recusabis, ipsa praedia restitui debere sumptuum deductis rationibus arbitrabitur'. in arbitrio igitur mariti erit, qui‹d› praestitum malit. idem iuris est et si e contrario mulier de minore aestimatione queratur. nec aliud in commodato aestimato dato obseruari solet, ut Po
Abbreviated transcription (Latin):
donatioẽm uale. neq enĩ pau̾¬
pior fit. quinõ acqrit/ S⁊ q
de patrimoĩo suo deposuit. re¬
pucdiatõ aũt mariti mulicri
ꝓdest. silic substituta sit mu¬
lier. uł eciã ab intestato hrs fu¬
tura. Simili mo ⁊ silegatu
repudiet. placet nobis ualere
donatioẽm. si mulier sb̃stitu¬
ta sĩinlegato. uł eciã si ꝓporat
eam hrdem institutã. ¶ Qx¬
quis rogatus sit. ꝑcepta certa

Expanded text:
donationem valere: neque enim pauperior fit, qui non adquirat, sed qui de patrimonio suo deposuit. repudiatio autem mariti mulieri prodest, si vel substituta sit mulier vel etiam ab intestato htura.Simili modo et si legatum repudiet, placet nobis ualere donationem, si mulier substituta sit in legato uel etiam si proponas eam heredem institutam.Si quis rogatus sit praecepta c
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc ẜuus dedit mulieri.
dem̃ mortis tp̃r lib̾ inuenia¬
tur tĩndem eẽ dicc̃dum. Idẽ
mare̾. tractat. si isqua int̃põi¬
tus ẽ posta quadedit mulie¬
n decesẜit.uiuo ad hucdona¬
ro si amanto int̾positus est
et res ip̃ius statim fcã est. et
sian morte mariti tradicłit.
et decesẜit. traditõ eius egit
aliqd. ut tm̃nhec traditiõ pẽ¬
deat.donec mors seq̃tur.Oi
uxor rem titõ dedit. ut isma¬
rito mortis causa tradet. eaq
defuncta mintis hitib eni
titius marito decdit. int̾est u¬
trum amuliere sit int̃posit̾
titius anuõ amarito cuido¬
nabatur. siamuliere in t̃po¬
situs ẽ. obliganit se ꝯditioẽ.
si marito tradicdit. si autẽ a
rem quã amarito suo mor¬
tis causa acceꝑat. uiuo eo a¬
lutradidit. nich agitur ca
traditõe. qr nõ. añ ultim̃u ui¬
te ip̃s mulieris fuit.Plae̾
inquib caĩb placet retro
agidonatioẽm. eciã sequẽs
traditio amulicre fcã imp̃¬
denti hebitur. ¶ Simarit̾
uxoridonauĩt mortis cau¬

Expanded text:
adhuc servus dederit mulieri, deinde mortis tempore liber inveniatur, tantundem esse dicendum. Idem Marcellus tractat, si is qui interpositus est, posteaquam dederit mulieri, decesserit vivo adhuc donaro si a marito interpositus est, et res ipsius statim facta est et, si ante mortem mariti tradiderit et decesserit, traditio eius egit aliquid, ut tamen haec traditio pendeat, donec mors sequatur. Si uxor rem Titio dederit, ut is marito mortis causa traderet eaque defuncta invitis heredibus eius Titius marito dederit, interest, utrum a muliere sit interpositus Titius an vero a marito cui donabatur: si a muliere interpositus est, obligabit se condictione, si marito tradiderit, si autem arem, quam a marito suo mortis causa acceperat, uiuo eo alii tradiderit, nihil agitur ea traditione, quia non ante ultimum uitae tempus mulieris fuit. plane in quibus casibus placeat retro agi donationem, etiam sequens traditio a muliere facta in pendenti habebitur.Si maritus uxori donauerit mortis cau
Abbreviated transcription (Latin):
lo illata. licet morte enis fi¬
nitum ẽ eius matrimõiũ. fa¬
giosum fieri. ꝓud̃ ⁊ si mant̾
adoblatioẽm dei uxori dona¬
uerit.ul locũ inquo opus pr¬
publicam dedicaret. fiet locus
sacer. Gor ⁊ siꝗd ei detur. ut do¬
num deo detur. uł ꝯsecietur.
dubium nõ est qndeb̾at ua¬
lere. qr. ⁊ sioleum ꝓ ea mede
sacras posuit ualet doatio.

Expanded text:
lo illata, licet morte eius filo illata, licet morte eius finitum est matrimonium, fagiosum fieri.Proinde et si maritus ad oblationem dei uxori donauit, uel locum, in quo opus pupublicam, dedicaret, fiet locus sacer. sed et si quid ei det, ut donum deo detur uel consecretur, dubium non est, quin debeat ualere: quare et si oleum pro ea in aede sacra posuerit, ualet donatio
Abbreviated transcription (Latin):
dem sña. s ꝯdicet᷑ ei cui dona¬
tum᷑ ẽ.Concessa donatõ est.
sepulture causa. nã scpultu¬
re causa locum maĩto abuxo¬
re.uł cẽ posse donari ꝯstat. et
si ꝗdẽ intłit. faciet locũ religi¬
osum. hoc aũt ex couenit qd̾
diffimri solet eã demiudona¬
tioẽm impediri solẽ. que ⁊ do¬
natorẽ pauꝑiore. ⁊ accipien¬
tem faciet locupletioẽm. Por¬
ro hic nõ uid̃tur fieri locuple¬
tior meare q̃ religioni dicaũ.
e a marito accepiss. nam ⁊ sipa¬
uꝑior ea fiẽt nisi maritus d¬
diss. nõ tm̃ ideuro locupletor¬
fit qd nõ expedit Hec res et
sepulture causa donauit. itad̾¬
mulocum ficri ĩtelligi mulie¬
ris. cũ corpus humatur. Cete¬
rum arĩt q̃ fieret religiosus.
doñatis manet. ꝓinde sidistͣ¬
xerit muluer manet locus do¬
natoris. scdmn hoc si uxori su¬
e monum̃tum purũmaĩtus
magni p̃ci doãuit. ualebit do¬
natio. sic tm̃ ut cũ religiosus¬
sit ualeat. S ⁊ si ip̃a t̾ũt il¬

Expanded text:
 sed condicetur ei, cui donatum est.Concessa donatio est sepulturae causa: nam sepulturae causa locum marito ab uxore uel contra posse donari constat et si quidem intulerit, faciet locum religiosum. hoc autem ex eo uenit, quod definiri solet eam demum donationem impediri solere, quae et donantem pauperiorem et accipientem faciet locupletiorem: porro hic non videtur fieri locupletior in ea re quam religioni dicavit.  a marito accepisset: nam etsi pauperior ea fieret, nisi maritus dedisset, non tamen idcirco fit locupletior, quod non expendit. Hsepulturae causa donaverit, ita demum locum fieri intellegi mulieris, cum corpus humatur: ceterum antequam fiet religiosus, donantis manet. proinde si distraxerit mulier, manet locus donatoris. Secundum haec si uxori suae monumentum purum maritus magni pretii donaverit, valebit donatio, sic tamen, ut, cum fit religiosus, valeat. Sed et si ipsa fuerit il
Abbreviated transcription (Latin):
ind̾ adte ad mulierẽ pue¬
niret. na celaritate ꝯuinge¬
darum int̾ se actionũ una
actioem occultari. cet̾m dbi¬
torem c̾cditoridar creditorẽ
uxori. nec noriu an mirũ eẽ.
qd ꝑalium accipias te acci¬
pe. na ⁊ si is qui creditoris tu¬
ĩ se ꝓcuãtorem eẽ simulane¬
rit. a debitore tuo iubẽte te
peccĩam̃ accepit. ⁊ furti acti¬
onem te hr̃e ꝯstat.⁊ ip̃a pec¬

Expanded text:
inde a te ad mulierem perveniret: nam celeritate coniungendarum inter se actionum unam actionem occultari, ceterum debitorem creditori dare, creditorem uxori. nec novum aut mirum esse, quod per alium accipias, te accipere: nam et si is, qui creditoris tui se procuratorem esse simulaverit, a debitore tuo iubente te pecuniam acceperit, et furti actionem te habere constat et ipsam pec
Abbreviated transcription (Latin):
donatioĩs causa gerũtur: nł¬
nũmos uxon decłit. nõ fieri
ers apparet.qr nich̾ corꝑis
eius fieri palam ẽ¶s si debito¬
rem suum ei solue iussit. hoc
querit᷑. annumi fiãt erus.d̾¬
bitorq lib̾etur. ⁊ celsus.ł.xx.

Expanded text:
usa geruntur, nunummos uxori dederit, non fieri eius apparet, quia nihil corporis eius fieri palam est.Sed si debitorem suum ei soluere iusserit, hic quaeritur, an nummi fiant eius debitorque liberetur. et Celsus