comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
phetat: significa mysticȩ quia multi de
styrpe sacerdotali. quia c̃fessione xp̃i
diutius ora c̃tinuerant : post modũ ꝑsuscep¬
tionẽ fidei illiꝰ. sp̃s scĩ uirtute replendi.
dono ꝓphetiȩ sublimandi. & magisterii
pastoralis officio. popłis essent p̃ferendi:
om̃is legał sacerdocuritꝰ: & cerimonias
sp̃itali intꝰ scientia. & ꝓpheticis exubare
LI uł et̾nę diuinitati testimoniũ ferrent
Iuxta qđ ipse iudeoꝵ duriciã increpans :
dicit Si credetis moysi: crederetis forsi¬
tan & mͥ: De me enĩ: ille scripsit Quid
aut̃ ꝓphetans & benedicens dm̃ tacharias
dixer : audiamꝰ: Benedictꝰ dñs ds̃ isrł.:
quia unitauit. & fecit redẽptionẽ plebis
sue: In quib ꝓfecto uerb̾ notandũ. quia
beatꝰ ⁊acharias qđ inchoatũ. & ꝓxime futu¬
rũ inspũ p̃uiderat: ꝓphetico more quasi
iã factũ. ẽẽt narrabat Visitauit enĩ nos
apparens in carne dñs. quasi longius a se

Expanded text:
phetat, significat mystice quia multi de phetat, significat mystice quia multi de stirpe sacerdotali, qui a confessione Christi diutius ora continuerant, postmodum per susceptionem fidei illius Spiritus sancti virtute replendi, dono prophetiae sublimandi, et magisterii pastoralis officio populis essent praeferendiomnes legalis sacerdotii ritus et caeremonias spirituali intus scientia et propheticis exuberarriae vel aeternae divinitati testimonium ferrent, juxta quod ipse Judaeorum duritiam increpans, dicit: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi. De me enim ille scripsit . Quid autem prophetans, et benedicens Deum Zacharias dixerit, audiamus. Benedictus Dominus Deus Israel, quia visitavit quibus profecto verbis notandum quia beatus Zacharias quod inchoatum et proxime futurum in spiritu praeviderat, prophetico more quasi jam factum esse narrabat. Visitavit enim nos apparens in carne Dominus, quasi longius a se
Abbreviated transcription (Latin):
cinos eoꝵ. & si ꝑ omã montana iudȩe
diuil gabant᷑ omã uerba hec: Forro in
tpr dominice resurrectionis ubi misso
innotuit : tonor continuo salub̾rimus.
ñ solũ iudeoꝵ. qui erant uicini uel si tu
uidelic& loci. uel scientia legis: sed ex
teroꝵ usq ad fines t̾rȩ gentiũ corda
c̃ cussit Nectantũ montana cuncta iude e.
uerũ etiã omã mundani regni. mun¬
daneq sapientie. culmina uirtutis esꝰ
fama transcendit: ita ut relicta ubiq¬
cultura. acuita priori: ad ꝑcipienda fidei
illiꝰ sacram̃ta c̃fluerent Recte et enim
p̃fert : quia & hec octaua die. hoc ẽ. post
sabbatũ facta.ẽ : & sicut illa areatu ꝑpetuȩ
mortis absoluere solebat: Ita ista ꝑfectã
uite in mortał nouitatẽ. et in auctore nr̃o
exibuit : & in nob̵ sꝑandã monstrauit: Qđ
uͦ int̾ hȩc tacharias ĩplet᷑ spũ scõ. ac dere¬
dẽptore nr̃o simul & nr̃a redẽptione pro¬

Expanded text:
cinos eorum, et super omnia montana Judaeae cinos eorum, et super omnia montana Judaeae divulgabantur omnia verba haec. Porro in tempore Dominicae resurrectionis, ubi misso innotuit, timor continuo saluberrimus non solum Judaeorum qui erant vicini vel situ videlicet loci, vel scientia legis, sed et exterarum usque ad fines terrae gentium corda concussit. Nec tantum montana cuncta Judaeae, verum etiam omnia mundani regni mundanaeque sapientiae culmina virtutis ejus fama transcendit, ita ut relicta ubiqcultura ac vita priori ad percipienda fidei illius sacramenta confluerent. Recte etenim praefert, quia et haec octava die, hoc est post sabbatum, facta est; et sicut illa a reatu perpetuae mortis absolvere solebat, ita ista perfectam vitae immortalis novitatem et in auctore nostro exhibuit, et in nobis sperandam monstravit. Quod vero inter haec Zacharias impletur Spiritu sancto, ac de Redemptore nostro simul et nostra redemptione pro
Abbreviated transcription (Latin):
phetã uob̾ suscitabit dñs ur̃. de fribus
ur̃is: tãquã meipsũ audietis. iuxta om̃a
que cũq locutꝰ fuerit uob Ipsĩ quoque
legale sacerdotiũ tacitis cerimoniarũ
suarũ tẏpis quasi mutis litterarũ figuris
Tacharias eidẽ grẽ nascenti testimoniũ
ꝑhib&e. quia nihil prorsus in omĩbꝰ sacer¬
dotii ueteris obseruationib actũ uelduitũ
.eẽ. credendũ. ẽ: qđ ñ euangelii gram
sirecte intelligat᷑ expresserit: Qđ
aut̃ declarato post modũ & confirmato
noiẽ ioħis. aꝑtũ .ẽ. os tachariȩ. & loque¬
bat᷑ benedicens dm̃. Pat& utiꝙ quia
manifestata ꝑ apłos grã noui testam̃ti
multa etiã turba sacerdotũ obedȩbat
fider Relictaq taciturntate notiua.
ad confitenda. laudanda. & p̃dicanda.
sui dona redẽptoris. sed uota sub mit tebat:
& quidẽ indie circũ cisionis ioħis quando &
nom̃ accepit. factus. ẽ. timor suꝑ om̃s ui¬

Expanded text:
Prophetam vobis suscitabit Deus vester de fratribus Prophetam vobis suscitabit Deus vester de fratribus vestris; tanquam meipsum audietis, juxta omnia quaecunque locutus fuerit vobis . Ipsum quoque legale sacerdotium tacitis caeremoniarum suarum typis, quasi mutis litterarum figuris, Zacharias eidem gratiae nascenti testimonium perhibet, quia nihil prorsus in omnibus sacerdotii veteris observationibus actum vel dictum esse credendum est, quod non Evangelii gratiam, si recte intelligatur, expresserit. Quod autem declarato postmodum et confirmato nomine Joannis apertum est os Zachariae, et loquebatur benedicens Deum, patet utique quia manifestata per apostolos gratia Novi Testamenti, multa etiam turba sacerdotum obediebat fidei, relictaque taciturnitate nociva, ad confitenda, laudanda et praedicanda sui dona Redemptoris se devota submittebat. Et quidem in die circumcisionis Joannis, quando et nomen accepit: Factus est timor super omnes vi
Abbreviated transcription (Latin):
totã euangelicȩ dispensationis gram quã
p̃dicat. & ipsũ specialit̾ dñm signat. ꝑquẽ
eadẽ grã mundo donata. ẽ Qui uͦ natum
puerũ patris tachariȩ noĩe magis quã
ioħm uocandũ. eẽ. decernebant: eos ꝓfecto
figurant. qui dño noua grẽ munera
declarante. cuperent eũ pocius consueta
sacerdocii uei ris edicta p̃dicare: Cinde
bene ⁊acharias memor dñi int̾p̃tat᷑. qr
uidelic& memoriã antiꝙ obseruationis
que utiq ad nõ data.ẽ. figurate deñtiat:
Contende ergo de noĩe nati ꝓpħe hii qui
c̃uenerant. & ⁊ achariã hune uocarnsata¬
gebant At ẽtra mat̾ uerb̃. & pater
scriptis quia ioħs magis apsellandus
sit astruebant Qui fuere ñ nulli cȩles¬
tiũ sacram̃toꝵ minꝰ periti : qui in primor¬
diis euangelii corliscantis. carnalia
adhuc legał sacerdotii statuta simul ob¬
seruanda. cẽ. decernerent: quos ꝓcerto
ipsa legis doctrina de suscipienda xp̃i
uoce c̃firmat. dicendo ꝑlegis latorẽ:

Expanded text:
totam evangelicae dispensationis gratiam quam praedicat, et ipsum specialiter Dominum signat, per quem eadem gratia mundo donata est. Qui vero natum puerum patris Zachariae nomine magis quam Joannem vocandum esse decernebant, eos profecto figurant qui, Domino nova gratiae munera declarante, cuperent eum potius consueta sacerdotii veteris edicta praedicare. Unde bene Zacharias Memor Domini interpretatur, quia videlicet memoriam antiquae observationis, quae utique a Domino data est, figurate denuntiat. Contendebant ergo de nomine nati prophetae hi qui convenerant, et Zachariam hunc vocari satagebant: at contra mater verbis, et pater scriptis, quia Joannes magis appellandus est, astruebant. Quia fuere nonnulli coelestium sacramentorum minus periti, qui in primordiis Evangelii coruscantis carnalia adhuc legalis sacerdotii statuta simul observanda esse decernerent, quos profecto ipsa legis doctrina de suscipienda gratia voce confirmat dicendo per legislatorem:
Abbreviated transcription (Latin):
çȩlebramꝰ : oport& ut quẽ salutis aet̃nȩ
p̃conẽ suscepimꝰ. hunc etiã nrȩ̃ orationis ad¬
utorẽ quȩramus: Ipsũ itaq int̾cedendo
rogemus. ĩ petrare ut ad eã cui testimoniũ
ꝓhibuit lucẽ uitã. & ueritatẽ. ꝑuenire

Expanded text:
lebramus, oportet ut quem salutis aeternae praeconem suscepimus, hunc etiam nostrae orationis adjutorem quaeramus; ipsum itaque intercedendo rogemus impetrare, ut ad eum cui testimonium perhibuit, lucem, vitam et veritatem pervenire
Abbreviated transcription (Latin):
ñciemꝰ. uirtutes qui detenebris nos uocauit
in admirabile lum̃ suũ: Eiꝰ ẽtinuȩ flagite¬
mꝰ auxiliũ : ut lucẽ scientiȩ quã contulit
in nob̾. ipse c̃ seru& adq ad ꝑfectũ usq diem
ꝑducat: & ut dignisimꝰ ex audiri p̃cantes.
abiciamꝰ ipsi oꝑa tenebrarũ. & induamꝰ nos

Expanded text:
Al. add. ejus, qui de tenebris nos vocavit in admirabile lumen suum. Ejus continue flagitemus auxilium, ut lucem scientiae quam contulit in nobis ipse conservet, atque ad perfectum usque diem perducat. Et ut digni simus exaudiri precantes, abjiciamus ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpperare ꝓbat᷑: & qͥd qđ de diusterili
genitrice nascit᷑: nisi quia lex quȩ auxilio
sacerdotalis officii spĩtalẽ dõ sobolẽ gignere
nussa. ẽ. nȩ minẽ ad ꝑfectũ ad dux̃ quia
nimirũ sus cultoribꝰ regni cȩlestis ianuas
aꝑire ñ potuit: Sed factꝰ sublege auctor
ipse legis. sterilitatis obꝓbriũ legi abstulit.:
qui hanc sp̃italit̾ intelligendã monstra¬

Expanded text:
improperare probatur? Et quid quod diu sterili improperare probatur? Et quid quod diu sterili genitrice nascitur, nisi quia lex, quae auxilio sacerdotalis officii spiritualem Deo sobolem gignere jussa est, neminem ad perfectum adduxit, quia nimirum suis cultoribus regni coelestis januas aperire non potuit? Sed factus sub lege auctor ipse legis sterilitatis opprobrium legi abstulit, qui hanc spiritualiter intelligendam monstra
Abbreviated transcription (Latin):
& grẽ quã p̃dicare ueniebat. Nã & c̃grue
ualde.ẽ. cui om̃s ꝓphȩte prior es & patri¬
archȩ uel nascendo. uel moriendo. uelui¬
uendo. uel p̃dicando. testimoniũ ꝑhibuert̃.
sed in ipsa quoq sua natiuitate design&e.
Quid ẽ. enĩ qd̾ ueteranis parentibꝰ natꝰ.ẽ.
ioħs. nisi quia illius mox secutura natiui¬
tas signabat᷑. qui sp̃ĩtalia noui testam̃ti
ꝓferens arcana. carnalẽ legis & sacerdo¬
cii ueteris obseruantiã ĩa t̾minandã. eẽ.
docer&: Qđenĩ antiquat᷑ & senescit : ꝓpe
interitũ ẽ Quid qd muto patre. pͥncipe
uidelic&: tunc sacerdotũ ortꝰ.ẽ. p̃cursor
diũ. nisi quia ipso apparente dño. lingua
iã sacerdocii ueteris magna exparte
a doctrina sensus sp̃ĩtał obmutuerat. solã
lit terȩ custodiã curantibꝰ ac docentibus
scribis et legis ꝑitis. immo & ipsã lit teram
plerisq in locis ꝓsuas tradiciones corrũpen¬
tibꝰ uxta qđ eis dñs in euangelio sepius

Expanded text:
e quam praedicare veniebat. Nam et congruum valde est ut cui omnes prophetae priores et patriarchae, vel nascendo, vel moriendo, vel vivendo, vel praedicando testimonium perhibuerunt, sed in ipsa quoque sua nativitate designet. Quid est enim quod veteranis parentibus natus est Joannes, nisi quia illius mox secutura nativitas signabatur, qui spiritualia Novi Testamenti proferens arcana, carnalem legis et sacerdotii veteris observantiam jam terminandam esse doceret? Quod enim antiquatur et senescit, prope interitum est. Quid quod muto patre, principe videlicet tunc sacerdotum, ortus est praecursor Domini, nisi quia, ipso apparente Domino, lingua jam sacerdotii veteris magna ex parte a doctrina sensus spiritualis obmutuerat, solam litterae custodiam curantibus ac docentibus scribis et legisperitis, imo et ipsam litteram plerisque in locis per suas traditiones corrumpentibus, juxta quod eis Dominus in Evangelio saepius
Abbreviated transcription (Latin):
cebat. ut ille quo maior int̾natos mulie¬
rũ nemo surrex : maiore p̃ceteris sc̃ĩs.
in ipsomex ortu uirtutũ iubare clarescerae:
Senes ac diu infecundi parentes: dono nobił¬
sime pł exultant: Ipsi enĩ patri quẽ incre¬
dulitas mutũ reddiderat : ad salutandum
noue p̃conẽ grẽ. os & lingua reserat᷑ Nec
solũ facultas dm̃ benedicendi restituitur :
s de eo etiã ꝓphetandi uirtꝰ auget᷑:
Excitati fama facti. om̃s uicini admiratione
ac metu ꝑcellunt᷑: omntũ qui audiere
circũquaꝙ ad aduentũ noui ꝓphete corda
p̃parant᷑: Vnde merito scã ꝑ orbẽ eccła.
quȩ tot beatoꝵ martyrũ uictorias. quibꝰ

Expanded text:
natos mulierum nemo surrexit, majore prae caeteris sanctis in ipso mox ortu virtutum jubare claresceret. Senes ac diu infecundi parentes dono nobilissimae prolis exsultant, ipsi patri quem incredulitas mutum reddiderat, ad salutandum novae praeconem gratiae os et lingua reseratur. Nec solum facultas Deum benedicendi restituitur, sed de eo etiam prophetandi virtus augetur. Excitati fama facti omnes vicini admiratione ac metu percelluntur, omnium qui audiere, circumquaque ad adventum novi prophetae corda praeparantur. Unde merito sancta per orbem Ecclesia, quae tot beatorum mart
Abbreviated transcription (Latin):
ut plebẽ eiꝰ aqua baptitans. ad suscipiendũ
eũ. ubi apparer&: docer&. ẽẽ. ꝑfectã Huic
successit ille inspũ. & uirtute dĩ patris:
ut plebẽ suã. spũscõ & igni baptizans: ad
uidendã faciem patris sui donara. eẽ. ꝑfectã:
Ioħe nato: congratulabant᷑ uicini & cognati
genitricis illiꝰ. quia magnificauit dñs
mi scłiã suã cũ illa. Dño aut̾e nato: congra¬
tulabat᷑ eccła. qu Quenit tẽpus miserendi¬

Expanded text:
ut plebem ejus aqua baptizans ad suscipiendum ut plebem ejus aqua baptizans ad suscipiendum eum, ubi appareret, doceret esse perfectam; huic successit ille in spiritu et virtute Dei Patris, ut plebem suam Spiritu sancto et igni baptizans ad videndam faciem Patris sui donaret esse perfectam. Joanne nato congratulabantur vicini et cognati genitrici illius, quia magnificavit Dominus misericordiam suam cum illa; Domino autem nato congratulabantur Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
qui .ẽ. xp̃c dñs: ita etiã angłs nasciturum
Zacharie p̃dicans ioħm Et erit inquit gau¬
diũ tͥ et exultatio: et multi innatiuitate eiꝰ
gaudebunt. Erit enĩ magnus: corã dñõ:
Iure igit᷑ utriusq natiuitatis festa de uocio
natiuitate omni popło gaudiũ euuangelirat᷑
In huiꝰ autẽ tãquã in p̾cursoris dñi. inserui
dĩ eximii: in lucer ne ardentis & lucentis
nimis: & magnitudinis eiꝰ ñ. ẽ. finis Iste pecca¬
ũsatꝰ. peccati om̃ĩs inmunis ꝑmansit Hic
adhuc exutero matris. sp̃ũ scõ repletus . ẽ.
m illo habitat om̃is plenitudo diuinitatis corpo¬
ralit̾ Qui dono sui sp̃s. sedẽ sibi uteri uirgi¬
nał inqͦ carnẽ suscꝑꝑ&e : consecrauit: Iste
multos filioꝵ isrł ad dnm suo tẽpr̃ p̃dicando
c̃uertit : ille multos cotidiȩ de uniuersis
porbẽ nationibꝰ ad suã fidẽ & karitatem
interiꝰ in lustrando: c̃uertere ñ desistit:
Hic inspũ & uirtute heliȩ p̃cessit ante illũ:

Expanded text:
us Dominus: ita etiam angelus nasciturum Zachariae praedicans Joannem, Et erit, inquit, gaudium tibi et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Erit enim magnus coram Domino. Jure ignativitate, omni populo gaudium evangelizatur. In hujus autem tanquam in praecursoris Domini, in servi Dei eximii, in lucernae ardentis et lucentis nimis, et magnitudinis ejus non erit finis . Iste, peccaversatus peccati omnis immunis permansit. Hic adhuc ex utero matris Spiritu sancto repletus est, n illo habitat omnis plenitudo divinitatis corporalitnalis in quo carnem susciperet, ipse consecravit. Iste multos filiorum Israel ad Dominum suo tempore praedicando convertit; ille multos quotidie de universis per orbem nationibus ad suam fidem et charitatem interius illustrando convertere non desistit. Hic in spiritu et virtute Eliae praecessit ante illum,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi expectant. qui & hẏmnũ głẽ. dõ canendo.
quid illa ꝑ orbẽ. eẽt. actura: priores ipsi de
celis ad monebant: Recte igit᷑ natiuitas
cȩlebrat᷑ illiꝰ: qui talis potentia magnitudi-¬
nis. dominicis ꝓpinquabat oꝑibꝰ Recte
ortꝰ illiꝰ sollẽpnitas colit᷑: cuiꝰ tanta est
uite sublimitas: ut quicqͥd illo sublimius
iẽ. hoc iã hominis naturã transcende dubiũ
ñ . ẽ Siquidẽ dñs : cũ maiorẽ eoneminẽ
innatis mulierũ. eẽ. dixiss&: mex subdidit¬
dicens Qui aut̃ minor. ẽ. in regnoçȩloꝵ.
maior . ẽ. ill. Se ipsũ uidelic& insinuans.
qui humana natiuitate posterior ioħȩ:
sed celestis regni. eẽt. apice prestantior:
N ec uacat amysterio: qd̃ iołis natiuitas cũ

Expanded text:
ipsi exspectant qui hymnum gloriae Deo canendo quid illa per orbem esset actura, priores ipsi de coelis admonebant. Recte igitur nativitas celebratur illius qui talis potentia magnitudinis Dominicis propinquabat operibus. Recte ortus illius solemnitas colitur, cujus tanta est vitae sublimitas, ut quidquid illo sublimius est, hoc jam hominis naturam transcendere dubium non sit. Siquidem Dominus cum majorem eo neminem indicens, Qui autem minor est in regno coelorum, major est illo, seipsum videlicet insinuans, qui humana nativitate posterior Joanne, sed coelestis regni esset apice praestantior. Nec vacat a mysterio quod Joannis nativitas cum
Abbreviated transcription (Latin):
tibus tã inuidiosa relatio cucurrit ad
imperatorẽ traianũ ut dicerent ibi
ꝑ clementẽ innumerabilẽ xp̃ianorũ
popłm ad creuisse : Iunc missus est dux
mutari non posũt: dixit ad suos ꝓducat᷑¬

Expanded text:
tibus, tam ambitiosa relatio cucurrit ad imperatorem Trajanum, ut dicerent ibi per Clementem innumerabilem Christianorum populum accrevisse. Et missus est quidam moveri non posset, dixit ad suos: Perducat
Abbreviated transcription (Latin):
uir summa canitiȩ uenerandus: dixitq
ei : Perte sanus erit sisennius. ut ĩplea¬
tur hoc qđ dixit frater meus pausis
apostolus : Scĩficabitur uir infiuelis
ꝑmulierem fidelem: & hec dicens¬

Expanded text:
us Petrus canitie uenerandus dicens: «Pro te saluus erit Sisinnius ut impleatur quod dixit frater meus Paulus apostolus ‘Sanctificatur uir infidelis per mulierem fidelem’». Et hec dicen
Abbreviated transcription (Latin):
cũ multã eis consolationis doctrinã¬
& patientiã intimass& : didicit ab
eis de sexto miliario aquam suis
humeris deportare: Tunc scs̃ clemens
tiam. ipse nobis laticem affluentẽ
lemur. Cũq oratione cõplet̾a hinc
inde circum spicer&. uidit agnũ
stantẽ. qui pede dextro erecto
quasi locũ scõ clementi ostender&:
unc sc̃s clemens intelligens dm̃ ẽẽ¬
locũ & dixit: In nomine patris et
filii et sp̃s scĩ inisto loco ꝑcutite
accepto breui sarculo sc̃s clemens
leui hictu locũ subpede agni ꝑcutiens.
fons affluens uenis ornatus apparuit.
qui suo impetu uomens fluuium¬
pate fecit: Tunc uniuersis gentilibꝰ
sc̃ĩ clemens responsoriũ dixit:
Fluminis impetus laetificat ciuitatẽ
dĩ. Adistam autem famã. confugit
om̃is ꝓuincia. et uenientes uniuersi
ad doctrinã scĩ clementis. conuer¬

Expanded text:
cum multa eis consolationibus et patientiae verba intimasset, didicit ab eis quod a sexto milliario aquam sibi humeris apportarent. Tunc S. Clemens tem, ipse nobis laticem affluentem mque oratione completa hinc inde circumspiceret, vidit agnum stantem, qui, pede dextro erecto, quasi locum sancto Clementi ostenderet. Tunc S. Clemens intelligens Domilocum, et dixit: In nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, in isto loco percutite. accepto brevi surculo S. Clemens levi ictu locum sub pede agni percutiens, fontem affluentibus venis ornatum aperuit. Qui subito impetu evomens fluvium fecit. Tunc universis gaudentibus beatus Clemens responsorium dixit: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei; ad istam autem famam confluxit omnis provincia; et venientes universi ad doctrinam sancti Clementis, conver
Abbreviated transcription (Latin):
Positisq sc̃ĩs reliquiis in ipso fontis aditu
petiit. ut qui quondam in deserto
dampnatis ad secanda marmora
flumen irriguũ pate fecit : in hunc
locũ aquas. quas prius pia indulserat
clementia : clementis iterũ interces¬
sio reuocar&: Ilico uena recurrit
ad aditũ magnas euomens aquas.
Illũq quẽ prius tenuerat alueum
decurrendo replens. Ad mirantib popłis
in mensȩ grẽ dño referuntur. qui
& martyris uirtutem prodidit: et
fidelis sui orationẽ implere dignatꝰ¬

Expanded text:
positisque sanctis reliquiis in ipso fontis aditu, positisque sanctis reliquiis in ipso fontis aditu, petiit ut qui quondam in deserto damnatis ad secanda marmora flumen irriguum patefecit, in hunc locum aquas, quas prius pia indulserat clementia, Clementis iterum intercessio revocaret. Illico vena recurrit ad aditum magnas evomens aquas, illumque, quem prius tenuerat, alveum decurrendo replevit, admirantibus populis, immensae gratiae Domino referuntur, qui et 764 martyris virtutem prodidit, et fidelis sui orationem implere dignat
Abbreviated transcription (Latin):
prorsus possit opus efficere fluctib
sparsis exoritur. Ex templo omniũ
mentes timor obsedit. & nouum
qđ dã aduenire regioni loci incol
prestolantur in teritũ. simulq et
beneficiũ qđ habere consueuerant
iugi fletu de plorant: Curriculum
igitur unius atq alterius anni in hac
ariditate ꝑtransiit. Arescunt siti
loci illius omĩa quȩ irrigare consue-¬
uerat. Tertio quoq anno. accidit
ut quidã iter agens. beati clementis
martẏris cuius iam supra meminimꝰ
reliquias ex hiber& Quas aridio
ipsius urbis prb̃o uiro in om̃i scĩtate
religioso detulit: Adquẽ cumdie
noctuq uicinia mesta penderent:
confisi de eius oratione. qđ si peteret
dñm. fontem possit suo restituere loco.
asseruit. hec eẽ clementis martyris
pignera. nunc apparebit cum eius
fuerit uirtus manifestata. Tunc cum
psallentio. ad locũ fontis accedit.¬
& dictis psalmis. in orationẽ ꝓsternit᷑.

Expanded text:
prorsus possit opus efficere, fluctibus prorsus possit opus efficere, fluctibus sparsis, exoritur. Extemplo omnium mentes timor obsedit, ei novum quoddam advenire regioni; loci incolae praestulantur interitum, simulque et beneficium, quod habere consueverant, iugi fletu deplorant. Curriculum igitur unius atque alterius anni in hac ariditate pertransiit. Arescunt siti loci illius omnia, quae inrigare consueverat. Tertio quoque anno accidit, ut quidam iter agens beati Clementis martyris, cui iam supra meminimus, reliquias exhiberet, quas Aridio ipsius urbis presbitero, viro in omni sanctitate religiose, detulit. Ad quem cum die noctuque vicinia maesta penderent, confisi de eius oratione, quod, si peteret Dominum, fontem possit suo restiasseruit haec esse Clementis martyris pignora, nunc apparebit, cum ejus fuerit virtus manifestata. Tunc cum psallentio ad locum fontis accedit. Et dictis psalmis, in oratione prosternitur
Abbreviated transcription (Latin):
accedit. cominus quasi collectura
cadauer exanime Sed cum eum
dormire cognouiss&: excitatũ uelo¬
citer expectantib populis in columen
leuauit inulnis. Interrogansq inter
oscula ubi ꝑ anni fuiss&e. spatia nescire
se ait si annꝰ integer preterisse. tantũ
đoi misse suaui sopore unius notis spatio
cuidam infra terminũ urbis lenoui¬
cinȩ. Cuius unda tam ortorũ sia: quã
agrorũ culta uel fouebat access uel
impetu fecundabat. Deducebati: enĩ
factis decursibus ꝑ loca necessari. ut
ubi eum natura nondabat. studim
exuberante fluentis. ut gaudee
cerneres holus siue uirgultũ si uisse
abeodẽ irrigatũ. Opitulabatur eiam
ineo gr̾ã maiestatis diuinȩ. ut in quo
fuiss& fluentũ emissũ. uel ocitir
germina acciperent incremenũ.
Cumq eum incolȩ loci quasi ludun
agentes ꝑsingula quȩq loca delu-¬
cerent. insidiatoris ut credo inudia.
sub terra dehiscit. ac uelut instadis
duodecĩ inmediũ paludis ubi nullĩ

Expanded text:
aceedit comminus, quasi collectura aceedit comminus, quasi collectura cadaver exanime; sed cum eum dormire cognovisset, excitatum velociter, expectantibus populis, incolomem levavit in ulnis. Interrogansque inter oscula, ubi per anni fuisset spatia, nescire se ait, si annus integer praeterisset; tantum dormisse se suavi sopore in unius noctis spatio cuidam infra territurium urbis Lemovicinac, cuius unda tam hortorum sata quam agrorum culta vel fovebat accessu vel impetu fecundabat. Deducebatur etiam, factis decursibus, per loca necessaria, ut, ubi cum natura non dabat, studium exuberante fluentis, ut gaudere cerneres olus sive virgultum, si fuisset ab eodem irrigatum. Opitulabatur etiam in eo gratia Majestatis divinae, ut in quo fuisset fluentum emissum, velociter germina acciperent incrementum. Cumque eum incolae loci, quasi ludum agentes, per singula quaeque loca deducerent, inssub terra dehiscit, ac velut in stadiis duodecim in medium paludis, ubi nullum
Abbreviated transcription (Latin):
ripam: Igit᷑ insequenti maris accessu
post quã adlitus uenerat meminit se
filium reliquisse : Tunc fletu magno
de iecta terrae. miserã se clamitans.
littora uocibus replebat atq discurre¬
bat ꝓcircuitũ riparũ siforte enecatam
płẽ eiectã litori aquis conspicass&.
Sed cũ nichil inuenir& indicii. tandẽ
consolata appinquis ad ppria reducit᷑.
totũ annũ in luctu ac lamentatione
de ducens. Recurrente autẽ anni
circulo. uenit iterũ ad expectandã
martyris beati sollempnitatẽ. fortassis
de infantulo aliqua inueniri posũt
indicia Quid plura: recedente mare.
anticipat om̃s ad ingrediendũ. & ipsa
prima precedit ad tumulũ : Cumq
prostrata solo orationẽ expless&
erecta sursum genisubertim fletuũ
imbrib madẽ factis. dũ diuertit
in parte altera uultũ. aspicit filiũ
in eo loco ubi eũ dormientẽ relique¬
rat in ipso loco ad huc sopore teneri.
Estimans autem eũ esse de functum

Expanded text:
ripam. Igitur insequenti maris accessu, ripam. Igitur insequenti maris accessu, postquam ad litus venerat, meminit se filium reliquisse. Tunc cum fletu magno deiecta terris, miseram se clamitans, litora vocibus replebat atque discurrebat per circuitum riparum, si forte enecatam prolem eiectamque litori quis conspicasset. Sed cum nihil inveniret indicii, tandem consolata a propinquis, ad propria reducitur, totum annum in luctu ac lamentatione deducens. Recurrente autem anni circulo, venit iterum ad expectandam martyris solemnitatem, fortassis de infantulo aliqua invenire possit indicia. Quid plura? Recedente mare, anticipat omnes ad ingrediendum, et ipsa prima praecedit ad tumulum. Cumque prostrata solo orationem explesset, erecta sursum, genis ubertim fletuum imbribus madefactis, dum divertit in parte altera vultum, aspicit filium in eo loco, ubi cum dormientem reliquerat, in ipso adhuc sopore teneri. Aestimans autem, eum esse defunctum,
Abbreviated transcription (Latin):
hunc ꝓdõ colere. Qđ cũ factum fuiss&:
om̃is multitudo xp̃ianorũ coepit ad
cornelius et phoemius discipuli eius:
Om̃s unanimes oremus addm̃. ut osten¬
dat nobis mirtẏris sui exuuias. Oran¬
tibus autem populis. recessit mare
insinus suos ꝑtria fere milia: Et
ingressi populi ꝑsiccũ : inuenerunt
in modũ templi marmorei habitacu¬
lũ adõ paratum. et ibi in archa saxea
corpus scĩ clementis petri discipuli.
discipulis eius ut non eum tollerent.
N unc autem indie sollemnitatis eius.
recedit mare ꝑtria milia. siccum¬
ingredientib iter p̃bens usq dum
adsepulchrũ martyris peruenitur.
ibiq uota reddentes orantes populi
regrediuntur adlitus
Factum est autẽ ut inina sollẽpnitatũ
muler quedã cũfilio paruulo in locum
acceder&: Epulante autem ea post
acta sollempnia. obdormiuit infans.
Dum autem hec agerentur. ecce sonis
subito factus est accedentis pelagi. De¬
hinc oblita mulier sobolis suȩ. coepit
uelociter cũ reliquo populo petere

Expanded text:
cum factum fuisset, omnis multitudo Christianorum flebat. Cornelius et Phoebus discipuli ejus: Omnes unanimes oremus, ut ostendat nobis Dominus martyris sui exuvias. Orantibus autem populis, recessit mare in sinu suo, per tria fere millia. Et ingressi per siccum populi invenerunt in modum templi marmorei habitaculum a deo paratum; et ibi in archa saxea corpus sancti Clementis Petri discipuli discipulis eius ne eum tolleNunc autem in die solemnitatis eius recedit mare per trea milia; siccumque gradientibus iter praebens, usque ad sepulchrum martyris pervenitur. Ibique vota reddentes, orantes populi, regrediuntur ad litus. Factum est autem, ut in una solemnitatum mulier cum filio parvulo in loco accederet. Aepulante autem ca post acta solemnia, obdormivit infans. Dum autem haec agerentur, ecce sonus subito factus est accedentis pelagi. Dehinc oblita mulier subolis sui, coepit velociter cum reliquo populo petere
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi. sed potius ur̃m est ea indi¬
gentib erogare. et nichil accepit ex
his que offerebantur
ost hec adniceam proficiscitur sc̃s¬
andreas ubi erant septẽ demones
inter monumenta cõmorantes sita secus
uiam. homines quoq pretereuntes
meridie lapidabant & multos iam
necesse mortis affecerant: Ceniente
aut̃e beato apło. exiit ei obuiam tota
cuuitas cũ ramis &l irarum ꝓclamantes
laudes atq chcentes salus nra inmanu
tua est homo dĩ: & exponentes omnẽ
rer ordinẽ ait beatus apłs Si creditis in

Expanded text:
dilectissimi, sed potius vestrum est ea indidilectissimi, sed potius vestrum est ea indigentibus erogare'. Et nihil accipit ex his quae offerebantur. 6. Post haec ad Niceam proficiscitur, ubi erant septem daemones inter monumenta commorantes, sita secus viam. Homines quoque praetereuntes meridie lapidabant et multos iam neci mortis adfecerant. Veniente autem beato apostolo, exiit ei obviam tota civitas cum ramis olivarum, proclamantes laudes atque dicentes: 'Salus nostra in mann tua, homo Dei'. Et exponentes omnem rei ordinem, ait beatus apostolus: 'Si creditis in
Abbreviated transcription (Latin):
et noli ultra peccare ne maiore aegro¬
tatione in curras. et sanatus est. Mulieri
quoq dixit: Decepit te omulier concupiscentia
oculorũ ut relicto coniuge aliis misce¬
miscdiam tuam ut ex audi asseruũ tuũ
& prestes ut sihȩc mulier ad coenum
libidinis qđ priusgessit fuerit reuoluta
non sanetur omnino. Certe siscis dnẽ
cuius potentia etiam futura p̃noscunt᷑
qđ se abstinere possit ab hoc flagitio
te iubente sanetur Hȩc eo dic̾ente.
disrupto ꝑ inferiorẽ partem humore
sanata est cũ uiro suo. Beatus autem
apłs fregit panẽ et dedit ei : Quae
gr̃as agens accepit et credidit in dñm
cũ omni domo sua: Nec de incepsilla
aut uir eius scelus qđ prius admise¬
rant ꝓpetrarunt. Misit quoq postẽa
gratinus magna munera fc̃o apło per
famulos suos: ipse post modũ secutus
est cũ uxore. Prostratiq coram eo
rogabant ut acciper&e munera eorũ.
Quib ille ait: Nonest meum hec accipere

Expanded text:
et noli ultra peccare, ne maiorem aegroet noli ultra peccare, ne maiorem aegrotationem incurras'; et sanatus est. Mulieri quoque dixit: 'Decepit te, o mulier, concupiscentia oculorum, ut, relicto coniuge, aliis miscemisericordiam tuam, ut exaudias servum tuum et praestes, ut, si haec mulier ad caenum libidinis quod prius gessit fuerit revoluta, non sanetur omnino. Certe, si scis, Domine, cuius potentia etiam futura praenoscuntur, quod se abstinere possit ab hoc flagitio, te iubente sanetur'. Haec eo dicente, disrupto per inferiorem partem humorem, sanata est cum viro suo. Beatus autem apostolus fregit panem et dedit ei. Quae gratias agens, accepit et credidit in Domino cum omni domo sua; nec deinceps illa aut vir eius scelus quod prius admiserant perpetrarunt. Misit quoque postea Gratinus magna munera sancto apostolo per famulos suos. Ipse postmodum secutus est cum uxore, prostratique coram eo, rogabant, ut acciperet munera eorum. Quibus ille ait: 'Non est meum haec accipere,
Abbreviated transcription (Latin):
gluciat: Orante autem beato apło
cessauit terrȩ motus. fulgura quoq
ac tonitrua quieuerunt: Ipse autẽ
circumiens eos qui turbati iacebant
cunctos reddidit sanos Proconsul uͦ
suscipiens uerbũ dĩ. credidit in dm̃
cũ om̃i domo sua. et baptitati sunt ab
a postolo dei:
rani N quoq senopinsis filius
dũ inbalneum muli erũ lauaret᷑.
ademone ꝑdito sensu grauiter crucia.¬
batur: Grati nus autem misit epistolã
ad proconsulẽ in qua rogabat ut an¬
dream exorara. ad se uenire : Sed ipse
p̃cante igitur ꝓconsule andreas ascenso
ue hiculo uenit adciuitatem: Cumq
introiss&: in domũ grati ni conturbauit
malus sp̃s puerũ etuenit et procidit
ante pedes apłi: Quẽ ille increpans.
discede inquit humani generis inimice
a famulo dĩ: & statĩmulto clamitans
discessit abeo. et ueniens ad strat̃u uiri
ait: Recte egrotas in cõmode qui
relicto proprio toro misceris scorto.

Expanded text:
glutiat'. Orante autem beato apostolo, glutiat'. Orante autem beato apostolo, cessavit terrae motus, fulgora quoque ac tonitrua quieverunt. Ipse autem circumiens eos qui turbati iacebant, cunctos reddidit sanos. Proconsul vero suscipiens verbum Dei, credidit in Domino cum omni domo sua, et baptizati sunt ab apostolo Dei. 5. Gratini quoque Senopinsis filius, dum in balneum mulierum lavaretur, a daemone, perdito sensu, graviter cruciabatur. Gratinus autem misit epistolam ad proconsulem, in qua rogabat, ut Andream exoraret ad se venire. Sed et ipse precante igitur proconsule, Andreas, ascenso vehiculo, venit ad civitatem. Cumque introisset in domum Gratini, conturbavit spiritus malus puerum, et venit et procidit ante pedes apostoli. Quem ille increpans: 'Discede', inquit, 'humanae generis inimice, a famulo Dei'; et statim multo clamitans discessit ab eo. Et veniens ad stratum viri, ait: 'Recte aegrotas incommode, qui, relicto proprio toro, misceris scorto.
Abbreviated transcription (Latin):
et nihil respondit: Durante autem eo
insilentio. consul habebat cum siis consiliũ
quid ager&. mater autem pueri coepit
flere : Ad quã beatus andreas apłs ait:
Oinfelix quȩ fletus emittis amaritudinis
obstuprũ qđ infiliũ agere uoliusti. quã
intantũ concupiscentia p̃cipitauit. ut
unicũ amittere filiũ libidine inflãman¬
te. non metuas. Hȩc eo dicente ait
filius meus hec agere uoluit. homini
huic adhesit et non discessit ab eo: Pro¬
consul autẽ dehis ira commotus uisst
pueru inaculeum parricide recludi
et influmine proici Andream autẽ
incarcere retrudi. donec excogitata
supplicia et ipsum perderet: Grante
autẽ beato apło terrȩ motus factif ẽ.¬
magnus cũ tonitruo magno factus est.
& ꝓconsul de sede cecidit & om̃s terrȩ
decubuisserunt: Mater uero pueri
ꝑcussa aruit et mortua est: Tunc ꝓconsul
prostratus pedib scĩ apłi ait: Miserere
pereuntib famule dĩ ne nos terra de¬

Expanded text:
et nihil respondit. Durante autem eo et nihil respondit. Durante autem eo in silentio, proconsul habebat cum suis consilium, quid ageret; mater autem pueri coepit flere. Ad quam beatus Andreas apostolus ait: 'O infelix, quae fletus emittis amaritudinis ob stuprum, quod in filium agere voluisti, quam in tantum concupiscentia praecipitavit, ut unicum amittere filium, libidine inflammante, non metuas'. Haec eo dicente, aifilius meus hec agere uolhuic adhaesit et non discessit ab eo'. Proconsul autem de his ira commotus, iussit puerum in culeum parricidae recludi et in flumine proici, Andream autem in carcere retrudi, donec, excogitata supplicia, et ipsum perderet. Orante autem beato apostolo, terrae motus magnus cum tonitruo gravi factus est, et proconsul de sede cecidit, et omnes terrae decubuerunt; mater vero pueri percussa aruit et mortua est. Tunc proconsul prostratus pedibus sancti apostoli, ait: 'Miserere pereuntibus, famule Dei, ne nos terra de
Abbreviated transcription (Latin):
ab apło sancto:
uer quidam sostratus nomine
xp̃ianus: uenit secretius adbeatũ
andream dicens: Mater mea concupiuit
formã speciei mȩȩ & iugiter me insectat᷑
ut cõmisceam ei: Quod ego infandum
execrans confugi At illa felle cõmota
adit ꝓconsulẽ ut crimen suũ proiciat
inme : Et scio quia cũ accusatus fuero.
nichil adhec respondebo: Satius enim
duco uitã amittere. quã matris detegere
crimen. Nunc autẽ tibi hȩc confiteor
ut digneris ꝓme dñm exorare ne in¬
nocens caream p̃sentiuita. Hȩc eo dicente.
uenerunt ministri proconsulis arcer:¬
sientes eũ. Beatus uero apostolus facta
oratione surrexit & abiit cum puero.
mater autem instanter accusabat eum
dicens: hic domine ꝓconsul oblitus mat̾ne
pietatis affectũ. stuprose in me conuer¬
sus uix potui eripi neabeo uiolarer. Cui
ait ꝓconsul : Dic puer siuera sunt ista
quȩ mater tua ꝓsequitur: At ille tacebit.
terũ atq iterum ꝓconsul interrogabat.

Expanded text:
ab apostolo sancto. 4. Puer quidam Sostratus nomine christianus venit secretius ad beatum Andream, dicens: 'Mater mea concupivit formam speciei meae et iugiter me insectatur, ut commisceam ei. Quod ego infandum execrans refugi. At illa, felle commota, adiit proconsulem, ut crimen suum proiciat in me. Et scio, cum accusatus fuero, quia nihil ad haec respondebo; satius enim duco vitam amittere quam matris detegere crimen. Nunc autem tibi haec confiteor, ut digneris pro me Dominum exorare, ne innocens caream praesenti vita'. Haec eo dicente, venerunt ministri proconsulis arcersientes eum. Beatus vero apostolus, facta oratione, surrexit et abiit cum puero. Mater autem instanter accusabat eum, dicens: 'Hic, domine proconsul, oblitus maternae pietatis affectum, stuprose in me conversus, vix potui eripi, ne ab eo violarer'. Cui ait proconsul: 'Dic, puer, si vera sunt ista quae mater tua prosequitur'. At ille tacebat. Iterum atque iterum proconsul interrogabat,
Abbreviated transcription (Latin):
beatus andreas ad dnm p̃cipiensq uento
siluit. fluctus autẽ maris qui euerunt
et tranquillitas data est. Ereptiq om̃s
apresenti discrimine. bitantiũ ꝑuenerunt:
Nde ꝓgressi ut uenirent U¬
trathias. apparuit eis multitudo hominu
alonge cũ euaginatis lanceas manu
gestantes uolentes in illis irruere.
Qđ cũ uidiss& andreas apłs. faciens
crucis signũ contra eos ait : Oro dñe
ut decidat pater eorum quihec eos
agere instigauit: Conturbentur uir¬
tute diuina nenoceant sperantib inte
Hec eo dicente. angłs dñi cũ magno
splendore p̃teriens tetigit gladios
bant eum. angłs quoq dñi discessit
ciuitatem trathiȩ marit tim̾a et
inuenit ibi nauẽ quȩ in macedoniam
ꝓperar&: Apparuit enĩ et iterum
angłs dñi et iussit eum ingredi nauẽ
Tunc p̃dicans innaui uerbũ dĩ. credidit
erant. Et glorificabat apłs sc̃s dm̃.
tionẽ eius aut qui creder& filium dĩ¬

Expanded text:
beatus Andreas ad Dominum, praecipiensque vento, beatus Andreas ad Dominum, praecipiensque vento, siluit; fluctus autem maris quieverunt, et tranquillitas data est. Ereptique omnes a praesenti discrimine, Bizantium pervenerunt. 9. Inde progressi, ut venirent Thracias, apparuit eis multitudo hominum a longe cum evaginatis gladiis, lanceas manu gestantes, quasi volentes in illis irruere. Quod cum vidisset Andreas apostolus, faciens crucis signum contra eos, ait: 'Oro, Domine, ut decidat pater eorum, qui haec eos agere instigavit. Conturbentur virtute divina, ne noceant sperantes in te'. Haec eo dicente, angelus Domini cum magno splendore praeteriens, tetigit gladios bant eum. Angelus quoque Domini discessit civitatem Traciae maritimam et invenit ibi navem, quae in Machedoniam properaret. Apparuit enim ei iterum angelus Domini et iussit eum ingredi navem. Tunc praedicans in navi verbum Dei, credidit erant, et glorificabat apostolus sancttionem eius aut qui crederet filium D
Abbreviated transcription (Latin):
Beatus uero apłs iteru expansis ad caelũ
manib orauit dicens : Redeat quȩso
dñe anima pueri ut isto resuscitato
re lictis cunctiidolis adte conuertant᷑
eiusq fiat uiuificatio salus omnium
pereuntium ut iam non subdant᷑ ꝑeccati
morti. sed tui effecti uit̾a mereantur
aeternã : Respondentib fidelibus amen.
conuersus ad feretrũ. ait. In nomine
iħuxp̃i surge et sta supra pedes tuos. et
statim admirante populo surrexit.
Ita ut om̃s qui aderant uoce magna
autem pueri multa munera dederunt
filio suo quȩ beato apło at tulit. sed
ille nichil ex his accepit ꝑuerum
tant᷑u secũ usq ad macedoniã abire
p̃cipiens salutarib uerbis instruxit
gressus inde apłs dñi. nauem
conscensdit. Ingressusq helles¬
pontu fret̾u nauigabat ut ueniret
bitantiũ. & ecce cõmotã est mare
et incubuit suꝑ eos uentus ualidus
et mergebatur nauis Deniq p̾stolan¬
tib cunctis periculũ mortis. orauit

Expanded text:
Beatus vero apostolus iterum, expansis ad caelum Beatus vero apostolus iterum, expansis ad caelum manibus, oravit, dicens: 'Redeat, quaeso, Domine, anima pueri, ut, isto resuscitato, relictis cuncti idolis ad te convertantur, fiatque eius vivificatio salus omnium pereuntium, ut iam non subdantur morti, sed tui effecti, vitam mereantur aeternam'. Respondentibus fidelibus: 'Amen', conversus ad feretrum ait: 'In nomine Iesu Christi, surge et sta super pedes tuos'. Et statim, ammirante populo, surrexit, ita ut omnes qui aderant voce magna enim pueri multa munera dederunt filio suo, quae beato apostolo obtulit; sed ille nihil ex his accepit. Puerum tantum secum usque ad Macedoniam abire praecipiens, salutaribus verbis instruxit. 8. Egressus inde apostolus Domini navem conscendit, ingressusque Helispontum fretum, navigabat, ut veniret Bizantium. Et ecce commotum est mare, et incubuit super cos ventus validus, et mergebatur navis. Denique, praestolantibus cunctis periculum mortis, oravit
Abbreviated transcription (Latin):
fimeris mei apparat᷑u in filii funus expen¬
ciani: cumq. hec & hissimilia deploranti
cadauer uociferando ꝓsequerentur.
affuit apłsdĩ. Condolensq lacrimis
eorũ : ait : Dicite michi quȩso quid
huic puero contigit ut abhac luce
migrar& : At illi p̾timore nichil
respondentes. a famulis apłs hȩc audiuit.
Dum ẽẽt inquiunt iuuenis iste incubili
solus. aduenerunt subito septẽ canes
& irruerunt in eum: Abhis igitur
miserrime discerptus cecidit et
mortuus est : Tunc beatus andreas
suspirans et incaelũ oculos erigens cũ
lacrimis ait: Scio dnẽ quia demonũ
eorũ fuit insidia quos expuli anicea
urbe : & nunc rogo iħu benigne ut
resuscites eum ne congaudeat aduer¬
sarius humasu generis de eiꝰ interitu.
& hec dicens. ait ad patrẽ Quid dabis
michi sirestituero tibi filium tuũ salũu.
et ille: Nichil eohabeo pretiosius. ipsũ
enĩ dabosaduitã surrexerit teiubente.

Expanded text:
funeris mei apparatum in filii funus expenfuneris mei apparatum in filii funus expendam'. Cumque haec et his similia deplorantes cadaver vociferando prosequerentur, affuit apostolus Dei, condolensque lacrimis eorum, ait: 'Dicite mihi, quaeso, quid huic puero contigit, ut ab hac luce migravit?' At illi prae timore nihil respondentes, a famulis apostolus haec audivit: 'Dum esset', inquiunt, 'iuvenis iste in cubiculo solus, advenerunt subito septem canes et inruerunt in eum. Ab his igitur miserrime discerptus, caecidit et mortuus est'. Tunc beatus Andreas suspirans et in caelum oculos erigens, cum lacrimis ait: 'Scio, Domine, quia daemonum eorum fuit insidia, quos expuli a Nicea urbe. Et nunc rogo, Iesu benigne, ut resuscites eum, ne congaudeat adversarius humani generis de eius interitu'. Et haec dicens, ait ad patrem: 'Quid dabis mihi, si restituero tibi filium tuum salvum?' Et ille: 'Nihil eo habeo praetiosius, ipsum enim dabo, si ad vitam surrexerit te iubente'.
Abbreviated transcription (Latin):
beatus apłs ad populũ ait: Ecce de mones
qui aduersatisunt uobis. Si autẽ creditis
qđ in nomine iħu xp̃i possim eis imꝑare
ut desistant a uobis confiteni
coram me : At illuclamauerunt di¬
centes : C redimnus iħm xp̃m filium dei
esse quẽ p̃dicas Tunc beatus andreas
imperauit demonibus dicens Ite in loca
arida & infructuosa nullum penitus
homine nocentes neq accessum habentes
ubicumq nõmen dñ fuerit inuocatum.
donec accipiatis debitũ uobis supplicium
ignis aeterni: hȩc eo dicente. de mones
dato rugitu euanuerunt ex oculis ad¬
B apticauit autẽ illos beatus ꝗpłs constitut
rep̃hensibiliter custodientem quae
adoctore susc eperat:
emq appropinquans portã nicome¬
diȩ : ecce efferebatur mortuus in:
grabãto cuius pater senex seruoris sis¬
tentatus manibus uix obsequiũ funeris
ualebat inpendere: Mater quoq hac
actade grauatao sparsis crimb sequebatur
eiulando eadauer dicensꝑ Ue michu
cuius ad hos tempus aetas ꝓducta est ut

Expanded text:
stolus ad populum, ait: 'Ecce daemonas, qui adversati sunt vobis; si autem creditis, quod in nomine Iesu Christi possim eis imperare, ut desistant a vobis, confitemini coram me'. At illi clamaverunt dicentes: 'Credimus, Iesum Christum filium Dei esse, quem praedicas'. Tunc beatus Andreas imperavit daemonibus, dicens: 'Ite in loca arida et infructuosa, nullum paenitus hominum nocentes neque accessum habentes, ubicumque nomen Domini fuerit invocatum, donec accipiatis debitum vobis supplicium ignis aeterni'. Haec eo dicente, daemonas, dato rugitu, evanuerunt ex oculis adBaptizavit autem illos beatus apostolus et inrepraehensibiliter custodientem quae a doctore susceperat. 7. Denique adpropinquans portam Nicomediae, ecce efferebatur mortuus in grabatto, cuius pater senex servorum sustentatus manibus vix obsequium funeris valebat inpendere. Mater quoque hac aetate gravata, sparsis crinibus, sequebatur heiulando cadaver, dicens: 'Vae mihi, cuius usque ad hoc tempus aetas producta est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mor suꝑ om̃s incredulos: et crediderunt
uniuersi atꝙ baptitati sunt a presbiteris quos
ordinauerat apłs bartholomeus :
C actũ. ẽ. aut̃ ꝑ reuelationẽ. uniuerso popło
admonente & omni clero: ut ab apło ordi

Expanded text:
nus super omnes incredulos, et crediderunt universi, ac baptizati sunt a presbyteris, quos ordinavit sanctus Bartholomaeus. Factum est per revelationem apostoli universo populo clamante, et omni cle
Abbreviated transcription (Latin):
nigro capitis &: crispo: caro candida: oculi
grandes. nares patulȩ  directe: aures
coepte ee crine cipitis: barba plira
sibe as pangos canos Stgpita equalis qui
nec breuis nec longa possit aduerti Uestitur
colobio albo clauato purpura: Induit᷑ pallio
albo: ꝑsingulos angulos gẽmas purpuras
uestim̃ta eiꝰ: nuquã ueterascunt: Similiter
cunt: Centies flexis genib ꝑdiem. centies
ꝑ noctẽ grat dm̃ Ulax eiꝰ: quasi tuba ue he¬
mens. ẽ Ambulant cũ eo angłi dĩ: qui ñ
ꝑmittunt eũ fatigari : nec esurire: Sẽꝑ eodẽ
uultu : eodẽ animo ꝑseuerat: Omni hora:

Expanded text:
nigri capitis et crispi, caro candida, oculi grandes, nares aequales et directae, aures coopertae crine capitis, barba prolixa habens canos paucos, statura aequalis, quae nec brevis, nec longa nimium possit adverti. Vestitur colobio albo clavato purpura, induitur pallio albo, per singulos angulos singulasvestimenta ejus, neque veterascunt. Similiter cunt. Centies flexis genibus per diem, centies per noctem orat Deum. Vox ejus quasi tuba vehemens est. Ambulant cum eo angeli Dei, qui non permittunt eum fatigari nec esurire. Semper eodem vultu, eodem animo perseverat, omni hora
Abbreviated transcription (Latin):
uidit de functũ paulatim mebris omnibus
cõmoueri : & laxatis inusum uidendi palpi¬
tare luminibus : Tunͦ uͦ magna ad dnm
uoce conuersus. gr̃as agens: cellulã clamo¬
re cõpleuerat: Quo audito qui pro foribus
adstiterant stat̃i inruunt: Mirũ spectacu¬
lũ qđ uidebant uiuere quẽ mortuũ reliquis.¬
sent: Ita redditus uitae. statĩ baptisma conse¬
cutus plures postea uixit annos. primusq
apud nos MART INI uirtut᷑u uel materia uel
testimoniũ fuit: Idem tamen referre erat
solitus se corpore exutũ ad tribunal iudicis
ductũ deputa titũq obscuris locis & uulga¬
rib turbis tristẽ excepisse sententiã : Tunc
ꝑ duos angelos iudici fuisse suggestũ hunc
esse ꝓquo MaRiiNus orar&: Ita ꝑ eosdem an-¬
głos se iussũ reduci : & martino redditum
uitȩq pristinȩ restitũtum: Ab hoc primo
tempore beati uiri nomen enituit: ut qui sc̃s
ĩa abõnib habebatur. potens etiam & uere

Expanded text:
uidet defunctum paulatim membris omnibus uidet defunctum paulatim membris omnibus commoueri et laxatis in usum uidendi palpitare luminibus. tum uero magna ad Dominum uoce conuersus gratias agens cellulam clamore conpleuerat: quo audito qui pro foribus adstiterant statim inruunt. mirum spectaculum, quod uidebant uiuere, quem mortuum reliquissent. ita redditus uitae, statim baptismum consecutus plures postea uixit annos, primusque apud nos Martini uirtutum uel materia uel testimonium fuit. idem tamen referre erat solitus, se corpore exutum ad tribunal iudicis ductum deputandumque obscuris locis et uulgaribus turbis tristem excepisse sententiam: tum per duos angelos iudici fuisse suggestum, hunc esse pro quo Martinus oraret: ita per eosdem angelos se iussum reduci, et Martino redditum uitaeque pristinae restitutum. ab hoc primum tempore beati uiri nomen enituit, ut qui sanctus iam ab omnibus habebatur, potens etiam et uere