comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
designat. Hec dicit
primus et nouissimꝰ .
qui fuit mortuus
et uiuit. Q et om¬
nia creauit. ⁊ om̃ia
moriendo restaurauit.
apta prefacio patien¬
tiam suasuro. Scio
tribulationem tuam
et paupertatem: sed
diues es. Beati enim
pauperes spiritu: qͦ¬
niam ip̃oꝵ est regnũ
celorum. Quod pul¬
chre fortunatus: bre¬
ui uersu exposuit di¬
cens. Pauper ĩ angu¬
sto regnat habendo
deum. Qui se dicũt
iudeos esse ⁊ non sũt.
confitentur se nosse
deum. factis autem
negant. Iudeus enĩ:
religionis est nomen.
Unde apostolus. Qui
est: et circumcisio
cordis in spiritu. non
littera. Ecce missurꝰ
est ex uobis dyabolus
in carcerem: ut tẽp̃¬
tẽmini. Uniuersali
ecolesie hec dicta cõ¬
ueniunt: aduersus
qͣm dyabolus in extri¬
cabiles semper inim¬
titias exercet. Et ha¬
bebitis tribulationes
diebus decͣem. Totũ
tempus significat: ĩ
quo decalogi sũt ne¬
cessaria mandata. Qmͣ¬
diu enim lucem uer¬
bi diuini sẽqueris:
carçerem necesse est.

Expanded text:
designat. Haec dicit designat. Haec dicit primus et novissimus, qui fuit mortuus et vivit. Qui et omnia creavit, et omnia moriendo restauravit. Apta praefatio patientiam suasuro. Scio tribulationem tuam et paupertatem, sed dives es. Beati enim pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum. Quod pulchre Fortunatus brevi versu exposuit dicens: Pauper in angusto regnat habendo Deum. Qui se dicunt Judaeos esse, et non sunt. Confitentur se nosse Deum, factis autem negant. Judaeus enim religionis est nomen. Unde et apostolus: Qui est, et circumcisio cordis in spiritu, non littera. Ecce missurus est ex vobis diabolus in carcerem, ut tentemini. Universali Ecclesiae haec dicta conveniunt, adversus quam diabolus inextricabiles semper inimicitias exercet. Et habebitis tribulationem diebus decem. Totum tempus significat, in quo Decalogi sunt necessaria mandata. Quandiu enim lucem verbi divini sequeris, carcerem necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
eis credere uoluisti. D
habeo aduersum te. qd̃
caritatem tuam pri¬
mam reliquisti: et¬
cetera. In quibdam
quidem ceptum dese¬
riusti amorem: quẽ
nisi recuperauerint.
lucis eos promisse mu¬
nere priuabo. In qui¬
bdam uero prauorũ
exempla: ydolatriam
scilicet ⁊ fornicationẽ
facta nicholaitarum:
sicut in sequentibus
aperitur. Q̾ habet
Que singulis scribit:
uniuersis se dicere de¬
monstrat ecclesiis.
Non enim ephesioꝵ
ecclesia sola. s eam ñ
penitẽret. de loco suo
mouenda erat.aut ꝑ¬
gamo. tantum sedes
est sãthane. ⁊ ñ ubiq:
sic et e t̾ra singulorũ
om̃i communia sunt
eccłie. Uincenti dabo
edere de ligno uite:
quod est in paradyso¬
celesti paradyso uisio¬
ne. ⁊ in presenti eccle¬
sia corpore. sancte refi¬
ciunt anime. quint¬
Et angelo myrne eo¬
clesie scribe.Huic ec¬
clesie de tosleranda ꝑ¬
secutione suggerit:
cui et nomen cõgruit.
Omyrna enim myr¬
ra dicitur: que mor¬
tificationem sarnis

Expanded text:
eis cedere voluisti. Sed eis cedere voluisti. Sed habeo adversum te, quod charitatem tuam primam reliquisti, etc. In quibusdam quidem coeptum deseruisti amorem, quem nisi recuperaverint, lucis eos promissae munere privabo. In quibusdam vero pravorum exempla, idololatriam scilicet et fornicationem, facta Nicolaitarum, sicut in sequentibus aperitur. Qui habet Quae singulis scribit, universis se dicere demonstrat Ecclesiis. Non enim Ephesiorum Ecclesia sola, si eam non poeniteret, de loco suo movenda erat, aut Pergamis tantum sedes est Satanae, et non ubique. Sic et caetera singularum, omni communia sunt Ecclesiae. Vincenti dabo edere de ligno vitae quod est in paradisocoelesti paradiso visione, et in praesenti Ecclesia corpore, sanctae reficiuntur animae. Et angelo Smyrnae Ecclesiae scribe. Huic Ecclesiae de toleranda persecutione suggerit, cui et nomen congruit. Smyrna enim myrrha dicitur, quae mortificationem carnis
Abbreviated transcription (Latin):
que sunt: ⁊ q̃ opor¬
solus uidisti. cunctis
manifesta: uarios
scilicet ecclesie labo¬
res. ⁊ malos in ea
cum bonis usq in
finem secul cõmis¬
cendos. Septẽ stelle¬
angeli sunt seꝑtem ec¬
clesiarum: idest recto¬
res ecclesiarum. Da¬
terdotes enim: ut ⁊a¬
charias ait. Angelus
clesie scribe. Huius
ecclesis iuxta nomi¬
nis qualitatem. par¬
tem increpat. et par¬
tem laudat. Ephesi
enim. et lapsus mag¬
mea interpretao di¬
citur. Heo dicit qui
tenet septͣem stellas.
in dextera sua. Idest
uos in manu sua ha¬
bet: suaq potestate
regit et continet. Q
ambulat in medio
sẽptͥem candelabrorũ
aureoꝵ. qui ĩ medio
nũ digrediens. corda
singuloꝵ et renes ĩ¬
uestĩgat. Dcio opera
fua. et laborem. et¬
cetera. Uidete inquit
opora bona soilerter
agentem. et in iurias
malorum intolerabi¬
les equanimiter tol¬
lerantem. Qui pseu¬
do apostoloꝵ uerba fa¬
cta q diligenter exa¬
minans. Nullãtenus

Expanded text:
Quae sQuae ssolus vidisti cunctis manifesta, varios scilicet Ecclesiae labores, et malos in ea cum bonis, usque in finem saeculi commiscendos. Septem stellangeli sunt septem Ecclesiarum. Id est, rectores Ecclesiarum. Sacerdos enim, ut Malachias ait, angelus clesiae scribe. Hujus Ecclesiae juxta nominis qualitatem, partem increpat, et partem laudat. Ephesus enim et lapsus magea, interpretari dicitur. Haec dicit qui tenet septem stellas in dextera sua. Id est, vos in manu sua habet, suaque potestate regit et continet. Qui ambulat in medio septem candelabrorum aureorum. Qui in medio vestri digrediens corda singulorum, et renes investigat. Scio opera tua, et laborem c. Video te inquit opera bona solerter agentem, et injurias malorum intolerabiles aequanimiter tolerantem; qui pseudoapostolorum verba factaque diligenter examinans, nullatenus
Abbreviated transcription (Latin):
adstanti ad dexteram:
dicit. enite benedi¬
cti patris mei : ꝑoi¬
pite regnum. Et de
ore eius gladius : utͣ¬
q parte acutus exi
facies eius sieut sol
lucet in uirtute sua.
Qualis in moute dis¬
cipulis: talis post iu¬
dicium dñs omnib
sanctis apparebit. Im¬
pii enim in iudiczo
uidebunt: in quem
pupunxerunt. Tot᷑
autem hie filii homi¬
nis habitus etiam ec¬
clesie conuenit: cum
qua una natura ipse
factus est xp̃e. Hono¬
rem illi sacerdotalem.
et iudiciariam tribu¬
ens potestatem: ⁊ ut
fulgeat sicut sol in
regno patris sui. Et
cum uidissem eum: ce¬
cid ad pedes eius. Tã¬
quã homo ad spiritu¬
alem trepidat uisio¬
nem. sed dñi olemen¬
tia timor pellitur hu
Et habeo claues mortis
et inferni. Non solũ
inquit mortem resur¬
rectione deuici: sed
eiusdem mortis habeo
dominium. Qͥ a etz¬
am ecclesie spiritũ
sanctum insufflando
tribuit. Quoꝵ ĩqui¬
ens dimiseritis pec¬
tata dimittunt᷑ eis:
ergo que uidisti. et

Expanded text:
astanti ad dexteram astanti ad dexteram dicit: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum . Et de ore ejus gladius ex utraque parte acutus exibfacies ejus, sicut sol lucet in virtute sua. Qualis in monte discipulis, talis post judicium Dominus omnibus sanctis apparebit. Impii enim in judicio videbunt in quem pupugerunt . Totus autem hic Filii hominis habitus etiam Ecclesiae convenit, cum qua una natura ipse factus est Christus, honorem illi sacerdotalem, et judiciariam tribuens potestatem, et ut fulgeat, sicut sol, in regno Patris sui . Et cum vidissem eum, cecidi ad pedes ejus. Tanquam homo ad spiritualem trepidat visionem, sed Domini clementia timor pellitur humEt habeo claves mortis et inferni. Non solum, inquit, mortem resurrectione devici; sed et ejusdem mortis habeo dominium. Quod etiam Ecclesiae Spiritum sanctum insufflando tribuit. Quorum, inquiens, dimiseritis peccata, dimittuntur eis, ergo quae vidisti, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
flamina ignis. Oculs
dñs predicatores sunt.
igne spirituali. et fi¬
delibus lumen. ⁊ ĩcre¬
dulis prebentes ĩcen¬
dium. Et pedes eius
similes oricalco: sicut
in camino ardenti.
Dedes ignĩtos. nouis¬
simi temporis ecclesiã
dicit: que uehemen¬
tib est examinan¬
da ⁊ probanda pres¬
suris. Orichaloum
quime est: es mul¬
to igne ⁊ medicami¬
ne perductus ad aure¬
um colorem. Alia tns¬
lato que dicit simni¬
les orichalco lybanz
significat in uidea.
Cuius lybanus mons
est. ecclesiam esse ꝑ¬
sequendam. precipue
nouissie. Nam ⁊ tem¬
plum sepe lybani no¬
men accipit. Cui di¬
citur. Aperz lybane
portas tuas: et cõme¬
dat ignis cedros tu¬
as. Et uox illius tã¬
quam uox aquarũ
multarun. Uox con¬
fessionis. et predicati¬
onis. ⁊ laudis: non ĩ
iudea tantum: sed ĩ
multis populis reso¬
nat. Et habebat in
dextera sua stellas
sẽptͣem. In dextera xp̃i
est: spiritualis eccle¬
sia. Astitit inquit re¬
gina a dextris tuis : ĩ
uestitu deaurato. Gui

Expanded text:
flamma ignis. Oculi Domini praedicatores sunt, igne spirituali, et fidelibus lumen, incredulis praebentes incendium. Et pedes ejus similes orichalco sicut in camino ardenti. Pedes ignitos, novissimi temporis Ecclesiam dicit, quae vehementibus est examinanda et probanda pressuris. Orichalcum quippe est aes multo igne et medicamine perductum ad aureum colorem. Alia translatio, quae dicit similes orichalco Libani, significat in Judaea, cujus Libanus mons est, Ecclesiam esse persequendam, praecipue novissime. Nam et templum saepe Libani nomen accepit, cui dicitur: Aperi, Libane, portas tuas, et comedat ignis cedros tuas . Et vox illius tanquam aquarum multarum. Vox confessionis et praedicationis et laudis, non in Judaea tantum sed in multis populis resonat. Et habebat in dextera sua stellas septem. In dextera Christi, est spiritualis Ecclesia. Astitit, inquit, regina a dextris tuis in vestitu deaurato . Cui
Abbreviated transcription (Latin):
per tum celum. et scĩ
apl̃i et ꝓphete. Sic et
dñs in euangelio rui¬
nam mundi predicens
addidit. Cum iuderitis
hec fieri. respicite et
leuate capita ur̃a. idest
ex hilarate corda. Qm̃
iudicauit deus iudiciũ
nr̃m de illa. Hoc est il
lud iudicium quod ani¬
me sc̃oꝵ magno clamo¬
re querebant. Usc qͦ¬
dñe sanctus et uerus
non iudicas et uindi¬
cas sanguinem nr̃m :
Et sustulit unus an¬
gelus fortis lapidẽ qua¬
si molarem magnum:
et misit in mare dicẽs.
Hoc impetu mittet᷑
babylon. siue ut alia
dicit edicio. Sicut in¬
impetu deicietur. ba¬
bilon magna ciuitas.
Ciuitas seculi pro peo¬
catoꝵ pondere et erro¬
re instabili mole com¬
paratur. In circuitu
enim impii ambulãt.
Que iure fluctib ul¬
tionis absorbetur. que
ciues iherusalem fluc.¬
tib oppressit infidelita.¬
tis. cum super flumi¬
na babylonis sedentes.
celestis syon absentiã
flerent. Ait enim dñs.
auctores sandali tali
pena plestendos. Et

Expanded text:
per eam, coelum, et sancti per eam, coelum, et sancti apostoli et prophetae. Sic et Dominus in Evangelio ruinam mundi praedicens addidit: Cum videritis haec fieri, respicite et levate capita vestra , id est, exhilarate corda. Quoniam judicavit Deus judicium vestrum de illa. Hoc est illud quod judicium animae sanctorum magno clamore quaerebant: Usq sanctus et verus, non judicas et vindicas sanguinem nostrum ? Et sustulit unus angelus fortis lapidem quasi molarem magnum; et misit in mare, dicens: Hoc impetu mittetur Babylon. Sive ut alia dicit Editio: Sic impetu dejicietur Babylon magna civitas. Civitas saeculi pro peccatorum pondere et errore, instabili molae comparatur. In circuitu enim impii ambulant. Quae jure fluctibus ultionis absorbetur, quia cives Jerusalem fluctibus oppressit infidelitatis, cum super flumina Babylonis sedentes, coelestis Sion absentiam flerent. Ait enim Dominus auctores scandali tali poena plectendos. Et
Abbreviated transcription (Latin):
qui habent naues in
mari. Rerum diuitie
intelliguntur. Dutãt
enim sue factionis sol¬
lertia se esse ditatos.
Que amicta esse erat
bissino et purpura s
cocco. Nunquid ciui¬
tas amictitur bisso.
aut purpura. et non
homines : Ipsi se ita
q plangunt. dum su¬
pradictis expoliantur.
Et omnis gubernator
et naute. longe stete¬
om̃s marina uigan¬
tes adesse poterunt. ut
uideant incendiũ ciui¬
tatis. S om̃s seculi
cultores et oꝑarios di¬
cit timere sibi uiden¬
tes spei sue ruinam.
Dicentes que est si¬
milis ciuitati huic
magne. idest non posse
mundum integrum
restitui. Et miserunt
puluerem super capita
sua. idest principũ suo¬
rum. faciem exprobran¬
tes. a quib seducti peri¬
ebant. uel cordis sui qd̃
est principale hominis
sera penitentia uesani¬
am accusantes. Qm̃
una hora desolata est.
Nota singulas lugẽ.¬
tium personas. Non
solum iacturam diui¬
tiarum. sed et repenti.¬
nam improuisam q
deflere ruinam setuli
fallentis. Exulta su¬

Expanded text:
qui habent naves in mari, rerum divitiae intelliguntur. Putant enim suae factionis solertia se esse ditatos. Quae amicta erat byssino et purpura et cocco. Nunquid civitas amicitur bysso aut purpura, et non homines? Ipsi itaque se plangunt, dum supradictis exspoliantur. Et omnis gubernator, et nautae longe steteomnes mare navigantes adesse poterunt, ut videant incendium civitatis? Sed omnes saeculi cultores et operarios dicit timere sibi, videntes spei suae ruinam. Dicentes: Quae est similis civitati huic magnae? Id est, non posse mundum in integrum restitui Et miserunt pulverem super capita sua. Id est principum suorum faciem exprobrantes; a quibus seducti peribant; vel cordis sui, quod est principale hominis, sera poenitentia vesaniam accusantes. Quoniam una hora desolata est. Nota singulas lugentium personas non solum jacturam divitiarum, sed et repentinam improvisamque deflere ruinam saeculi fallentis. Exsulta su
Abbreviated transcription (Latin):
iaspis. Seoundus
saphirus. Tercius.
sardinius. Quart
sinaragdus. Qͥntꝰ
sardonix. Sextus.
berillus. Nonus. to¬
pisius. Decimus. cri¬
soparssus. Undecim.
decimus. amatistus.

Expanded text:
aspis. Secundum, sapphirus. Tertium, chalcedonius. Quartum, smaragdus. Quintum, sardonix. Sextum, berillus, Nonum, topasius. Decimum, chrysoprasus. Undecimum, decimum, amethystus.
Abbreviated transcription (Latin):
ista uisio. Ascende huc.
non de loco ad locum:
Post hec fui in spirz
tali. Et ecce sedes po-¬
sita erat in celo. thro¬

Expanded text:
 dicit: Ascende huc, non de loco significat ad locum, Post haec fui in spirittali. Et ecce sedes posita erat in coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Item legem na¬
ture. legem litere. le¬
gem prophetarũ. le¬
gem euangelii. legẽ
apostoloꝵ. legem ec
intus et foris habebãt:
et foris illuminatur.
Et reqruiem non ha¬
bebant die ac nocte.
idest in prosperitate
et in aduersitate. Dẽs.¬

Expanded text:
est, in legem naturae, legem litterae, legem prophetarum, legem evangeliorum, legem apostolorum, et legem eccintus et foras habent, quet foris illuminant. Et requiem non habebant die ac nocte. Id est, in prosperitate et in adversitate,
Abbreviated transcription (Latin):
cuua per suam mortẽ
testificauit nquũ ter¬
stamentum. Nisi
post mortem hõmi¬
nis non affirmatur
testamentum. et qd̃¬

Expanded text:
quia per suam mortem testificavit Novum Testamentum. Nisi enim post mortem hominis non affirmatur Testamentum. Primo
Abbreviated transcription (Latin):
uum testamentum
tres colores. aqua. et
sulphur. et ignis. Per
sulphur. penitentiam:
perꝰ ignem. martiriũ.
Aqua uenit in dilu
sodomam: ignis uen¬

Expanded text:
um Testamentum, tres colores, aquae, sulphuris, et ignis. Per sulphurem poenitentia, per ignem martyrium, nam et aqua venit in diluvSodomam, ignis ven
Abbreviated transcription (Latin):
Efesum. uoluntas
siue consilium me¬
Omyrna: canticum
eorum. Pergamum:
pii pulehritudinis.
Philadelphia: saluãs

Expanded text:
etatur voluntas sive consilium,Smyrna canticum eorum, Pergamus dpium pulchritudinis, Philadelphia amor
Abbreviated transcription (Latin):
utiq sym ulacrorum
cultib repleta: iam¬
q credulitate dei ro¬
migrauit a seculo.
Erant tunc temporis
cum eo duo presbite¬
ri: quos secum ab o¬
riente adduxit ĩ gal¬
lias. Uerum ubi cõ¬
pleti sunt dies eoꝵ .
ut ⁊ ip̃i uosarentur
de hoc seculo: toniũc¬
tis sarchophagis in
eadem cripta quã sc̃s

Expanded text:
ue simulacrorum ritibus, repleta jam credulitate Dei migravit a saeculo. Erant tunc temporis cum eo duo presbyteri, quos secum ab Oriente adduxit in Galliam: verum ubi completi sunt dies eorum, ut et ipsi vocarentur de hoc saeculo, conjunctis sarcophagis, in eadem crypta in qua sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
tendet. Iam enĩ tba¬
lamum p̃paratũ erat.
⁊ conuiue uocati. et
omnis apparatus nup¬
tialis in promptu te¬
nebatur. Tertia ue¬
ro die aduenit beatus
apostolus. ⁊ uidentes
eum gauisi sunt mag¬
no gaudio. ⁊ occurren¬
tes eis cum coronis . ꝓ¬
cesserunt ante pedes
eius. ⁊ dixerunt. Te ã¬
moniti prestolamur
famule dei. ut uenias
⁊ annunties nobis tͥo
faciamus. Accepimus
enim uerbum operi¬
rite. ⁊ ne antea coniũ¬
gerentur filii nẽ qm
tu uenires. indicatũ
est nobis. Erat tunc
uultus beat apostoli
tamqͣm sol relutens:
ita ut omnes admira¬
rentur ⁊honorarent
deum. Quib ait apłs.
Nolite filioli nolite
seduci. nolite iuuenes
test fructus apparere
iusticie. sed magis pe¬
nidentiam agrte. qͥa
deliquistis in dñm ut
proximos sanguine
uellens coniugio co¬
pulare. Non nos nup¬
tias. aut auertimus
aut uitamus. cũ ab
initio deus masculũ

Expanded text:
tendet'. Iam enim thatendet'. Iam enim thalamum praeparatum erat et convivae vocati, et omne apparatum nuptiale in promptu tenebatur. Tertia vero die advenit beatus apostolus, et videntes eum, gavisi sunt magno gaudio, et occurrentes ei cum coronis, processerunt ante pedes eius et dixerunt: 'Te amoniti praestolamur, famulae Dei, ut venias et adnunties nobis quid faciamus. Accepimus enim verbum operire te, et, ne ante coniungerentur filii nostri, quam tu venires, indicatum est nobis'. Erat tunc vultus beati apostoli tamquam sol relucens, ita ut omnes admirarentur, et honorarent Deum. Quibus ait apostolus: 'Nolite, filioli, nolite seduci, nolite decipere test fructus apparere iustitiae; sed magis paenitentiam agite, quia deliquistis in Dominum, ut proximos sanguine velletis coniugio copulare. Non nos nuptias aut avertimus aut vitamus, cum ab initio Deus masculum
Abbreviated transcription (Latin):
in macedoniam ꝓpe¬
rabat. Apparuit enim
ez iterum angelus do¬
mini. ⁊ iussit eums
gredi nauem. Tunc p̃¬
dicans in naui u̾bum
dei. credidit nauta ĩ
glorificabat apostolus
sanctus deum. qd̃ nec
in marz defuit. qui au¬
diret predicationem
eius. aut qui crederet
filium dez om̃ipotentio.
uerunt audem duo
uiri in phyppis fratres.
⁊unz quidem erant
duo filii. alterz filie due.
quib erat facultas
magna. eo quod essẽt
ualde nobiles. Dixitq
unus ad alterum. Ecce
sunt nobis opes exinue.
⁊non est de ciuibz qui
digne copuletur gene¬
fiat nobis una domꝰ
ex om̃ib filiz mez acci¬
prant filias tuas. ut
opes nr̃e facilius con¬
iungantur. Placuit
hic sermo fratri.⁊ ini¬
to federe obligauerũt
hanc conuenientzam
per arrabon. quod pa¬
ter pueroꝵ misit. Da¬
to igitur die nuptza¬
rum: factum est uer¬
bum dñi ad eos diens.
Nolite coniungere fi¬
lios ur̃os: donec uenz¬
at famulus meus an¬
dreas. Ipse enim uob̾
que agere debeatis os-¬

Expanded text:
in Machedoniam propein Machedoniam properaret. Apparuit enim ei iterum angelus Domini et iussit eum ingredi navem. Tunc praedicans in navi verbum Dei, credidit nauta in glorificabat apostolus sanctus Deum, quod nec in mari defuit qui audiret praedicationem eius aut qui crederet filium Dei omnipotentis. 11. Fuerunt autem duo viri in Philippis fratres, et uni quidem erant duo filii, alteri filiae duae, quibus erat facultas magna, eo quod essent valde nobiles. Dixitque unus ad alterum: 'Ecce sunt nobis opes eximiae, et non est de civibus qui dignae copuletur genefiat nobis una domus ex omnibus. Filii mei accipiant filias tuas, ut opes nostrae facilius coniungantur'. Placuit hic sermo fratri, et inito foedere, obligaverunt hanc convenentiam per arrabone quod pater puerorum misit. Dato igitur die nuptiarum, factum est verbum Domini ad eos, dicens: 'Nolite coniungere filios vestros, donec veniat famulus meus Andreas. Ipse enim vobis quae agere debeatis os
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mergebatur nauis.
Deniq prestolantib
cunctis periculum mor¬
tis: orauit beatus an¬
dreas ad dñm: preci¬
piens q uendo siluit.
Euctus autem maris
quieuerunt: ⁊ tranqͥl¬
litas data est. Erep¬
tiq om̃s a presenti dis¬
crimine: bizantium
ꝑuenerunt. Inde ꝓ¬
gressi ut uenirent tͣ¬
cias. apparuit eis mul¬
minũ alonge cum
euaginatis gladiis.
lanceas manu gestan¬
tes. qui uolebãt in il¬
los irruere. Quod cũ
uidisset andreas apo¬
stolus. faciens signũ
crucis contra eos ait.
Oro dñe ut decidat pa¬
ter eorum. qui hec eos
agere instigauit. Con¬
turbentur uirtute
diuina: ne noceant
sperantes in te. Hec
eo dicente. angelus do
git gladios eoꝵ: et
preteris corruerunt
proni in terram. Tnͣ¬
siensq beatus aposto¬
lus cum suis: nichil
est nocitus. Omnes
enim ꝓiectis gladiis.
adorabant eum. Ange¬
sit ab eis tum magno
apostolus perue̾nit ad
cherinthũ ciuitatem
thratie maritiã. et
inuenit ibi nauim q̃

Expanded text:
et mergebatur navis. et mergebatur navis. Denique, praestolantibus cunctis periculum mortis, oravit beatus Andreas ad Dominum, praecipiensque vento, siluit; fluctus autem maris quieverunt, et tranquillitas data est. Ereptique omnes a praesenti discrimine, Bizantium pervenerunt. 9. Inde progressi, ut venirent Thracias, apparuit eis mulminum a longe cum evaginatis gladiis, lanceas manu gestantes, quasi volentes in illis irruere. Quod cum vidisset Andreas apostolus, faciens crucis signum contra eos, ait: 'Oro, Domine, ut decidat pater eorum, qui haec eos agere instigavit. Conturbentur virtute divina, ne noceant sperantes in te'. Haec eo dicente, angelus Domgit gladios eorum, et corruerunt proni in terra. Transiensque beatus apostolus cum suis, nihil est nocitus; omnes enim, proiectis gladiis, adorabant eum. Angesit ab eis cum magno enit ad Perintum civitatem Traciae maritimam et invenit ibi navem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
aduitam surrexerit
te iubente. Seatus uͦ
deat queso domine
anzma pueri. ut isto
resuscitato. relictis
cuncti ydolis ad te con¬
uertantur. Fiat q eiꝰ
uiuifitatzo. saliis om̃i¬
um pereuntium. ut
iam non subdantur
morti. sed tui effecti ui¬
tam mereantur et̾nã.
Respondentib fideli¬
b amen: conuersus
ad feretrum ait. In
nomine ih̃u xp̃i sur¬
ge. ⁊sta super pedes
tuos: ⁊ statim admi¬
rante populo surrex̃.
ita ut om̃s qͥ aderant
uoce magna clama¬
rent. Magnus est
deus xp̃c. quem predi¬
cat seruus eius andre¬
as. Parentes enim pu.¬
eri multa munera de¬
derunt filio suo. que
beato apostolo optulit.
sed ille ex his nichil
accepit. Duerum tan¬
tum secum usq ad ma¬
cedoniam abire preci¬
piens: salutarib uer¬
bis instruxit. Egres¬
sus inde apostolus dñs:
nauem conscendit. In¬
gressus q helespontũ
fretum nauigabat:
ut ueniret bizantiũ.
Et ecce commotũ est
mare. ⁊ incubuit su¬
per eos uentus ualidꝰ.

Expanded text:
ad vitam surrexerit ad vitam surrexerit te iubente'. Beatus vero deat, quaeso, Domine, anima pueri, ut, isto resuscitato, relictis cuncti idolis ad te convertantur, fiatque eius vivificatio salus omnium pereuntium, ut iam non subdantur morti, sed tui effecti, vitam mereantur aeternam'. Respondentibus fidelibus: 'Amen', conversus ad feretrum ait: 'In nomine Iesu Christi, surge et sta super pedes tuos'. Et statim, ammirante populo, surrexit, ita ut omnes qui aderant voce magna clamarent: 'Magnus est Deus Christus, quem praedicat servus eius Andreas'. Parentes enim pueri multa munera dederunt filio suo, quae beato apostolo obtulit; sed ille nihil ex his accepit. Puerum tantum secum usque ad Macedoniam abire praecipiens, salutaribus verbis instruxit. 8. Egressus inde apostolus Domini navem conscendit, ingressusque Helispontum fretum, navigabat, ut veniret Bizantium. Et ecce commotum est mare, et incubuit super cos ventus validus,
Abbreviated transcription (Latin):
bat imꝑendere: mater
quoq hac etate gra¬
uata sparsis crinbus
sequebatur esulando
cadauer dicens. Ue mi¬
chi cui usq ad hoc tem¬
pus etas producta est.
ut funeris mei appara¬
tum. in filii funus ex¬
pendam. Cumq hec
⁊his similia deploran
huic puero contigit:
ut ab hac luce migra¬
ret. At ill pre timo¬
re nichil respondentes.
a famulis apostolus hec
audiuit. Dum esset ĩ¬
quiunt iuuenis iste ĩ
cubiculo solus. adue¬
nerunt subito septem
canes. ⁊ ieruerunt in
tum. Ab his igitur in¬
serrime discerptus: ce¬
cidit ⁊ mortuus est. Tc̃
beatus andreas suspirãs.
ait ⁊ in celum oculos
erigens a cũ lacrimis
ait. Scio dñe quia de¬
monzum toꝵ fuit in¬
sidia. quos exꝑuli a
nichea urbe. Et nunc
rogo iħu benigne. ut
resuscites eum. ne con¬
gaudeat aduersarius
human generis de
eius interitu. Et hec
dicens: ait ad patrem.
Quid dabis michi: si
restituero tibi filium
saluum: Et ille. Ni.¬
chil eo habeo preciosi¬
us. Ip̃m enim dabo: si

Expanded text:
bat inpendere. Mater quoque hac aetate gravata, sparsis crinibus, sequebatur heiulando cadaver, dicens: 'Vae mihi, cuius usque ad hoc tempus aetas producta est, ut funeris mei apparatum in filii funus expendam'. Cumque haec et his similia deploranthuic puero contigit, ut ab hac luce migravit?' At illi prae timore nihil respondentes, a famulis apostolus haec audivit: 'Dum esset', inquiunt, 'iuvenis iste in cubiculo solus, advenerunt subito septem canes et inruerunt in eum. Ab his igitur miserrime discerptus, caecidit et mortuus est'. Tunc beatus Andreas suspirans et in caelum oculos erigens, cum lacrimis ait: 'Scio, Domine, quia daemonum eorum fuit insidia, quos expuli a Nicea urbe. Et nunc rogo, Iesu benigne, ut resuscites eum, ne congaudeat adversarius humani generis de eius interitu'. Et haec dicens, ait ad patrem: 'Quid dabis mihi, si restituero tibi filium tuum salvum?' Et ille: 'Nihil eo habeo praetiosius, ipsum enim dabo, si
Abbreviated transcription (Latin):
dñe a tribulatione. q̃¬
facti sunt. trahentes ꝙ
se manu ad manum
cundum morem eum¬
consulerent. nullum
dedit responsum illis
eo quod ab angelis di
esset religatus igneis¬

Expanded text:
ationem facti sunt, trahentesque se manu ad manum cundum morem consulentibus nullum dedit responsum Mercurius, eo quod ab angelis Dei daemon esset religatus. E
Abbreviated transcription (Latin):
auxilio ab hac infesta¬
tione demononz orum.
At illi clamabant di¬
cendes. Quecumq pre¬
dicaueris credimus et
obedimus iussioni tue:
tantum ut liberem᷑ ab
agens deo pro eorum fi¬
de: iussit eos ipõs demo¬
nes in conspectu om̃is
ppli eius assistere. Qi
uenerunt in similitu¬
dine canum. Conuer¬
sus audem beatus apo¬
stolus ad populum ait.
Ecce demones: qui ad¬
uersati sunt nobis. Si
audem creditis quod ĩ
nomine ih̃u xp̃i possim
eis imperare. ut desistãt
a uobis: conficemini co¬
ram me. At illi clama¬
bant dicentes. Credi¬
der esse quem p̾dicas.
Tunc beatus andreas
imperauit demonibus
dicens. Ite in loca ari¬
da ⁊ infructuosa. nul¬
lum penitus hominẽ
nocentes. neq accessũ
habentes ubicumc
nomen dñi fuerit ĩuo¬
satum. donec accipia¬
tis debitum uobis sup¬
plicium ignis eterni.
Hec eo dicente: demo¬
nes dato rugitu eua¬
nuerunt ex oculis astã¬
tium ⁊ sic ciuitas libe¬
rata est. Baptizauit
autem illos beatus a

Expanded text:
auxilio ab hac infestaauxilio ab hac infestatione daemoniorum'. At illi clamabant, dicentes: 'Quaecumque praedicaveris credimus et obaudemus iussioni tuae, tantum ut liberemur abagens Deo pro eorum fide, iussit ipsos daemonas in conspectu omnis populi eius adsistere; qui venerunt in similitudinem canum. Conversus autem beatus apostolus ad populum, ait: 'Ecce daemonas, qui adversati sunt vobis; si autem creditis, quod in nomine Iesu Christi possim eis imperare, ut desistant a vobis, confitemini coram me'. At illi clamaverunt dicentes: 'CrediDei esse, quem praedicas'. Tunc beatus Andreas imperavit daemonibus, dicens: 'Ite in loca arida et infructuosa, nullum paenitus hominum nocentes neque accessum habentes, ubicumque nomen Domini fuerit invocatum, donec accipiatis debitum vobis supplicium ignis aeterni'. Haec eo dicente, daemonas, dato rugitu, evanuerunt ex oculis adstantium, et sic civitas liberata est. Baptizavit autem illos beatus ap
Abbreviated transcription (Latin):
Beatus autem apls
fregit panem: ⁊ de¬
dit ei. Que gratias
agens : accepit ⁊cre¬
didit in dño cũ om̃i
domo sua. Ne dein¬
ceps illa aut uir tius.
scelus quod prius ami¬
serant. perpetrarũt.
Misit quoq postea
gratinus magna mu¬
nera sancto apostolo
per famulos suos. Ip̃e
postmodum secutus ẽ
cum uxore. Prostrati¬
ꝙ coram eo. rogabant
ut acciperet munera
eoꝵ. Quib ille ait. Non
est meum hec accipere
dilectissimi. sed potius
urm̃ ea indigentib e¬
rogare : ⁊ nichil accẽpit
ex bis que offerebant᷑.
Dost hec nicheam profi¬
ciscitur. Ubi erant sep¬
tem demones inter mo¬
numenta commorantes.
sita secus uiam. homi¬
nes quoq pretereundes
meridie lapidabant. ⁊¬
multos iam nece mor¬
tis adfecerant. Uenien¬
te audem beato apostolo.
exiit ez obuiam tota ci¬
uitas. cum ramis oliua¬
rum proclamantes lau¬
des atqz dicentes. Salus
nr̃a in manu tua homo
dez. Et exponentes om¬
nem rez ordinem: ait
beatus apostolus. Si

Expanded text:
Beatus autem apostolus Beatus autem apostolus fregit panem et dedit ei. Quae gratias agens, accepit et credidit in Domino cum omni domo sua; nec deinceps illa aut vir eius scelus quod prius admiserant perpetrarunt. Misit quoque postea Gratinus magna munera sancto apostolo per famulos suos. Ipse postmodum secutus est cum uxore, prostratique coram eo, rogabant, ut acciperet munera eorum. Quibus ille ait: 'Non est meum haec accipere, dilectissimi, sed potius vestrum est ea indigentibus erogare'. Et nihil accipit ex his quae offerebantur. 6. Post haec ad Niceam proficiscitur, ubi erant septem daemones inter monumenta commorantes, sita secus viam. Homines quoque praetereuntes meridie lapidabant et multos iam neci mortis adfecerant. Veniente autem beato apostolo, exiit ei obviam tota civitas cum ramis olivarum, proclamantes laudes atque dicentes: 'Salus nostra in mann tua, homo Dei'. Et exponentes omnem rei ordinem, ait beatus apostolus: 'Si
Abbreviated transcription (Latin):
et uenit ⁊ ꝓcidit ante
pedes beat apostoli.
Quem ille increpans.
discede inquit huma¬
ni generis inimice a
famulo dei. Et statĩ
multum clamitans:
discessit ab eo. Et ue¬
niens ad stratum ui¬
ri: ait. Recte egrotas
incommode: qu relic¬
to ꝓprio thoro. misce¬
ris scorto. Surge in
nomine domiaz ih̃u
xp̃i. ⁊ sta sanus. ⁊ noli
ultra peccare: ne ma¬
iorem egrotation em
incurras. Et sanatͦ
est. Mulieri quoq
dixit. Decepit te o ĩ¬
felix mulier concupis¬
centa oculoꝵ. ut re¬
licto conuge aliis mi¬
scearis. Et ait. Domi¬
ne iħ̃u xp̃e. deprecor
piam misericordi am
tuã. ut exaudias ser¬
uum tuũ. ⁊ prestes.
ut si hec mulier ad ce¬
num libidinis quod
prius gessit fuerit re-¬
uoluta: non sanetur
omnino. Certe si scis
domine cuius poten¬
tia et iam futura pre¬
noscuntur. qd̃ se ab¬
stinere possit ab hoc
flagitio te iubente sa¬
netur. Hec eo dicente.
disrupto per inferiorẽ
partem humore sana¬
ta est cum uiro suo.

Expanded text:
et venit et procidit ante et venit et procidit ante pedes apostoli. Quem ille increpans: 'Discede', inquit, 'humanae generis inimice, a famulo Dei'; et statim multo clamitans discessit ab eo. Et veniens ad stratum viri, ait: 'Recte aegrotas incommode, qui, relicto proprio toro, misceris scorto. Surge in nomine domini Iesu Christi et sta sanus et noli ultra peccare, ne maiorem aegrotationem incurras'; et sanatus est. Mulieri quoque dixit: 'Decepit te, o mulier, concupiscentia oculorum, ut, relicto coniuge, aliis miscearis'. Et ait: 'Domine Iesu Christe, deprecor piam misericordiam tuam, ut exaudias servum tuum et praestes, ut, si haec mulier ad caenum libidinis quod prius gessit fuerit revoluta, non sanetur omnino. Certe, si scis, Domine, cuius potentia etiam futura praenoscuntur, quod se abstinere possit ab hoc flagitio, te iubente sanetur'. Haec eo dicente, disrupto per inferiorem partem humorem, sanata est cum viro suo.
Abbreviated transcription (Latin):
sul de sede cecidit. et
om̃s terre decubuert̃.
Mater uero pueri ꝑ¬
tussa exaruit: ⁊ mor¬
tua est. Tunc procon¬
sul ꝓstratus pedibus
reuntib famule dei:
ne nos terra deglũti¬
at. Orante autem bo¬
ato apostolo. cessauit
terremotus. fulgura
quoqz ac tonitrua
quienerunt. Ipse au¬
tem cirtuiens eos qͥ
turbati iacebant:
cunctos reddidit sa¬
nos. proconsul uero su¬
scipiens uerbum dei.
credidit in deum cũ
omni domo sua: ⁊bap¬
tizati sunt ab aposto¬
lo dei. O ratinz quoq
senopensis filius dum
in balneo mulierum
lauaretur. a demone
perdito sensu grauiter
cruciabatur. Gratinꝰ
autem misit epistolã
ad ꝓconsulem in qua
rogabat ut andream
exoraret ad se uenire.
S ip̃e apprehensus
febre: grauiter egro¬
tabat. Uxor uero eius:
ab ydrope int muerat.
Deprecante igitur pro¬
consule: andreas ascen¬
so uehiculo uenit ad ci¬
iutatem. Cumq intro¬
isset in domuin gra¬
tini. conturbauit sꝑ¬
ritus malus puerũ:

Expanded text:
sul de sede cecidit, et sul de sede cecidit, et omnes terrae decubuerunt; mater vero pueri percussa aruit et mortua est. Tunc proconsul prostratus pedibus reuntibus, famule Dei, ne nos terra deglutiat'. Orante autem beato apostolo, cessavit terrae motus, fulgora quoque ac tonitrua quieverunt. Ipse autem circumiens eos qui turbati iacebant, cunctos reddidit sanos. Proconsul vero suscipiens verbum Dei, credidit in Domino cum omni domo sua, et baptizati sunt ab apostolo Dei. 5. Gratini quoque Senopinsis filius, dum in balneum mulierum lavaretur, a daemone, perdito sensu, graviter cruciabatur. Gratinus autem misit epistolam ad proconsulem, in qua rogabat, ut Andream exoraret ad se venire. Sed et ipse adpraehensus febre, graviter aegrotabat, uxor vero eius ab etrope intumuerat. Deprecante igitur proconsule, Andreas, ascenso vehiculo, venit ad civitatem. Cumque introisset in domum Gratini, conturbavit spiritus malus puerum,
Abbreviated transcription (Latin):
ait proconsul. Dic pu¬
er. si uera sunt ista.
que mater tua ꝓsegͥ¬
tur. At ille tacebat.
Iterum atq iterum
proconsul interroga¬
spondit. Durante au¬
tem eo in silentzo. ꝓ¬
consul habebat cum.
suis es consilium. qͥd age¬
ret.Mater autem
pueri: cepit flere. Ad
quam beatus andreas
apostolus ait. O iufe¬
lix que fletus emit¬
tis amaritudinis. ob
stuprum quod in fili¬
um agere uoluisti:
quam in tantũ con¬
cupiscentia precipita¬
uit. ut unicum amit¬
tere filium libiine ĩ¬
flammante non metu¬
as. Hec eo dicente: ait
mulier. Audi procon¬
sul. Post qͣm filius me¬
us bec agere uoluit ho¬
min huic adhesit. et
non discessit ab eo.P
consul autem de hĩs
ira commotus. iussit
puerum in eculeum
parridide recludi. et ĩ
flumen ꝓici. Andreã
autem in sarcerem
retrud donec excogi¬
tatis suppliciis ⁊ ip̃m
perderet.Orante au¬
tem beato apostolo. t̾¬
remotus magnus cũ
tonitruo magno gra¬
ui factus est. ⁊ ꝓcon¬

Expanded text:
ait proconsul: 'Dic, puait proconsul: 'Dic, puer, si vera sunt ista quae mater tua prosequitur'. At ille tacebat. Iterum atque iterum proconsul interrogaspondit. Durante autem eo in silentio, proconsul habebat cum suis consilium, quid ageret; mater autem pueri coepit flere. Ad quam beatus Andreas apostolus ait: 'O infelix, quae fletus emittis amaritudinis ob stuprum, quod in filium agere voluisti, quam in tantum concupiscentia praecipitavit, ut unicum amittere filium, libidine inflammante, non metuas'. Haec eo dicente, ait mulier: 'Audi, proconsul; postquam filius mens haec agere voluit, homini huic adhaesit et non discessit ab eo'. Proconsul autem de his ira commotus, iussit puerum in culeum parricidae recludi et in flumine proici, Andream autem in carcere retrudi, donec, excogitata supplicia, et ipsum perderet. Orante autem beato apostolo, terrae motus magnus cum tonitruo gravi factus est, et procon
Abbreviated transcription (Latin):
domino suo. Tune
om̃s qui erant ĩcre¬
duli crediderunt deo:
⁊ baꝑtizati sunt ab
apostolo sancto. Pu¬
er quidam sostrãtus
nomine xp̃ianus: ue¬
nit secretius ad bea¬
tum andream. dicens.
Mater mea concupi¬
uit formam specier
mee:⁊ iugiter me n¬
sectatur. ut commis¬
cear ez. Quod ego ĩ¬
fandum execrans re¬
fugi. At ille felle cõ¬
mota: adiit ꝓconsulẽ.
ut crimen suum ꝓiei¬
at in me. Et scio cũ
accusatus fuero: qͥa
nichil ad hec responde¬
bo. Danctius enim du¬
co uitam amittere:
qim matris detegere
crimen. Nunc autẽ
tib hec conficeor: ut
digneris ꝓ me dñm
exorare. ne innocens
caream presenti ui¬
ta. Hec enim eo diten¬
te. uenerunt ininistͥ
proconsulis. arcessien¬
tes eum. Beatus ue¬
ro apostolus facta o¬
ratione. surrexit et
abiit cum puero. Ma¬
ter autem instanter
accusabat eum dicens.
Hic domine ꝑroconsul
oblitus materne pie¬
tatis affectum: stu¬
prose in me conuersꝰ¬
est. uix potui eripi:
ne ab eo uiolarer. Eui

Expanded text:
domino suo. Tunc domino suo. Tunc omnes qui erant increduli crediderunt Deo et baptizati sont ab apostolo sancto. 4. Puer quidam Sostratus nomine christianus venit secretius ad beatum Andream, dicens: 'Mater mea concupivit formam speciei meae et iugiter me insectatur, ut commisceam ei. Quod ego infandum execrans refugi. At illa, felle commota, adiit proconsulem, ut crimen suum proiciat in me. Et scio, cum accusatus fuero, quia nihil ad haec respondebo; satius enim duco vitam amittere quam matris detegere crimen. Nunc autem tibi haec confiteor, ut digneris pro me Dominum exorare, ne innocens caream praesenti vita'. Haec eo dicente, venerunt ministri proconsulis arcersientes eum. Beatus vero apostolus, facta oratione, surrexit et abiit cum puero. Mater autem instanter accusabat eum, dicens: 'Hic, domine proconsul, oblitus maternae pietatis affectum, stuprose in me conversus, vix potui eripi, ne ab eo violarer'. Cui
Abbreviated transcription (Latin):
eo uestimenta sordida:
⁊ date ti inclumentũ
nouum. Expoliantib
se pene om̃ib. ait om¬
apostolus. Quod suf¬
ficit: hoc accipiat. Et
sic accepto uestimento:
gratias agens. rediit
ad domum suam. De¬
metrii autem ꝑrimi
ciuitatis amaseorum:
erat puer egiptius.
quem amore unico
diligebat. Orta autẽ
in eo febri: sp̃m exa¬
lauit. Deniq auditis
demetrus signis. bea¬
tus faciebat apostolus.
uenit ad eum. ⁊ proci¬
dens cum lacrimis an¬
te pedes eius: ait. Si¬
chil tibi difficile coñ¬
fido minister dei. Eece
enim puer meus. quẽ
unice diligebam. mor¬
tuus est : ⁊ rogo ut
ad eas domũ meam.
⁊ reddas eum michi.
Hec audiens beatus
apostolus. condolens
lacrimis eius. uenit
ad domũ in qua pu¬
er iacebat. ⁊ p̃dicans
diutissime ea que ad
salutem populi perti¬
nebant: conuersis ad
feretrũ ait. Tibi di¬
co puer in nomine ihu
xp̃i filii dĩ: surge et
sta sanus. Et ꝯfestim
surrexit puer egipti¬
us: ⁊ reddidit illum

Expanded text:
eo vestimenta sordida eo vestimenta sordida et date ei indumentum novum'. Expoliantibus se paene omnibus, ait apostolus: 'Quod sufficit, haec accipiat'. Et sic, accepto vestimento, gratias agens, rediit ad domum suam. 3. Demetrii autem primi civitatis Amaseorum erat puer Aegyptius, quem amore unico diligebat. Orta autem in eum febre, spiritum exalavit. Denique, audita Demetrius signa quae faciebat beatus apostolus, venit ad eum, et procidens cum lacrimis ante pedes eius, ait: 'Nihil tibi difficile confido, minister Dei. Ecce enim puer meus, quem unice diligebam, mortuus est, et rogo, ut adeas domum meam et reddas eum mihi'. Haec audiens beatus apostolus, condolens lacrimis eine, venit ad domum in qua puer iacebat, et praedicans diutissime ea quae ad salutem populi pertinebant, conversus ad feretrum, ait: 'Tibi dico, puer, in nomine Iesu Christi, fili Dei, surge et sta sanus'. Et confestim surrexit puer Aegyptius, et reddidit illum
Abbreviated transcription (Latin):
am salutis. ne descẽ¬
dat ira dei super ciui¬
tatem hanc. Hec̃ di
centes. prostrati erãt
Quib ille erectis. pre
in hoc mundo. ⁊ qua¬
literꝰ ip̃m mundum
iam pereuntem ꝓpͥo
cruore redemit. Ac
illi credentes. bapti¬
zati sunt in nomine
patris ⁊ filii ⁊ sp̃c sc̃i.
accepta peccatorumr
remissione. Andreas
audem recedens ab eo
loco. uenit in regio¬
nem suam. Cumcꝑ
deambularet cuin di¬
scipulis suis. accessit
ad eum quidam cecꝰ.
⁊ait. Andrea apostole
xp̃i. scio quia potes
michi reddere uisum.
sed nolo eum recipere.
pers ut iubeas his qui
tecum sunt conferre
michi pecuniam. ⁊ de
qua uestitum habeã
sufficientem ⁊ uictũ.
Cui beatus andreas.
Uere inquit cognosco.
quia non est hec uox
hominis sed dyaboli. q̾
non sinit hominem
istum recipere uisum.
⁊ conuersus tetigit
oculos eius. ⁊ ꝯfestim
recepĩt lumen:⁊glori¬
ficabant deum. Cũq
indumentũ haberet
uile ⁊ hispidum: ait
apostolus. Auferte ab

Expanded text:
am salutis, ne descenam salutis, ne descendat ira Dei super civitatem hanc'. Haec enim dicentes, prostrati erant Quibus ille erectis praedin hoc mundo, et qualiter ipsum mundum iam pereuntem proprio cruore redemit. At ille credentes baptizati sunt in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, accepta peccatorum remissione. 2. Andreas autem recedens ab eo loco, venit in regionem suam. Cumque deambularet cum discipulis suis, accessit ad eum caecus quidam et ait: 'Andreas apostole Christi, scio, quia potes mihi reddere visum, sed nolo eum recipere, or, ut iubeas his qui tecum sunt conferre mihi pecuniam, de qua vestitum habeam sufficientem et victum'. Cui beatus Andreas: 'Vere', inquid, 'cognosco, quia non est haec vox hominis, sed diaboli, qui non sinit homini isti recipere visum'. Et conversus tetigit oculos eius, et confestim recepit lumen et glorificabat Deum. Cumque indumentum haberet vile et hispidum, ait apostolus: 'Auferte ab
Abbreviated transcription (Latin):
rant scissa est: ⁊ om̃s
glorificabant dm̃ di¬
centes. quia magnus
est deus quem p̃dicãt
serui eius. Tũc edue¬
ti per beatum andreã
de carcere. abiit unus¬
quisq ad ꝓpria sua.
Matheus autem reces¬
sit a loco illo. Deniꝙy
andreas apostolus pre¬
dicabat incolis uerbũ
dez. Cognoscentes au¬
tem homines illi de
carceris uinctis que
acta fuerant. appre¬
hensum andream li¬
gatis pedib trahebãt
ꝑ plateas ciuitatis.
Iam enim capilli ca¬
pitis eius euellebant᷑
⁊ sanguis defluebat a
capite:⁊ orauit ad
dominum dicens. Ape¬
uz queso domzne ocu¬
los cordis eoꝵ. ut cog¬
noscant te deum uerũ.
ut desistant ab hac
iniquitate. ⁊ ne sta¬
tuas illis hoc peccatũ:
tuia nesciunt qͥd fa-¬
ciunt. Et statim ti¬
mor magnus factus
est super habitatores
ciuitatis illius. Et di¬
misso apostolo: dice¬
bant. Peccauimus in
te: nescientes qd fa¬
cerenuuis. Rogamus
ergo domine. ut remit¬
tas nobis delictum. et
demonstres nobis ui¬

Expanded text:
rant, scissa est, et omnes rant, scissa est, et omnes magnificabant Deum, dicentes, quia: 'Magnus est Deus, quem praedicant servi eius'. Tunc educti per beatum Andream de carcere, abiit unusquisque ad propria sua, Mattheus autem recessit a loco illo. Denique Andreas apostolus praedicabat incolis verbum domini Iesu. Cognoscentes autem homines illi de carceris vinctis quae acta fuerant, adpraehensum Andream, ligatis pedibus, trahebant per plateas civitatis. Iam enim capilli capitis eius evellebantur, et sanguis defluebat a capite, et oravit ad Dominum, dicens: 'Aperi, quaeso, Domine, oculos cordis eorum, ut cognoscant te Deum verum et desistant ab hac iniquitate; et ne statuas illis hoc in peccatum, quia nesciunt quid faciunt'. Et statim timor magnus factus est super habitatores civitatis illius, et dimissum apostolum, dicebant: 'Peccavimus in te, nescientes quid faceremus. Rogamus ergo, domine, ut remittas nobis delictum et demonstres nobis vi
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Dñe. ecce uiam
nescio: ⁊ quo ibo: Et
ille. Uade inquit ad lit¬
tus maris. ⁊ inuenies
ibi nauem: in quam
statim ascende. ego
enim ero dux itine¬
ris tui. fecit andre¬
as iuxta uerbũ dñi.
⁊ inuenit in littore
nauim. ascendens q
in eam. stantib uen¬
tis congruis prospere
nauigauit adurbem.
Ingressus ꝙ portam
ciuitatis uenit ad car¬
cerem. Sidens audem
matheum apostolum
in squalore carteris.
cum uinctis aliis re¬
sidentem: amarissine
fleuit. Et facta ora¬
tione simul : ait an¬
quem fideliter pred¬
camus. ⁊ ob euius no¬
men tanta ꝑferimus.
qui cecis uisum. sur¬
dis auditum. parali¬
ticis gressum. leꝓsis
mundiciam. mortu¬
is uitam. immensa
clementia largiri dig¬
natus es. aperi queso
oculos seruz tui: ut
eat ad annuntiandũ
uerbum tuum. Et
statim locus ille con¬
tremuit. ⁊ lumen re¬
fulsit in cartere. et
oculi beati apostol re¬
staurati sunt. Et cũc¬
toꝵ cathene confracte
sunt. ⁊ trabes in qua
pedes eoꝵ coartati e¬

Expanded text:
ait: 'Domine, ecce, viam nescio, et quo ibo?' Et ille: 'Vade', inquit, 'ad litus maris, et invenies ibi navem, in qua statim ascende. Ego enim ero dux itineris tui'. Fecit Andreas iuxta verbum Domini et invenit in litore navem, ascendensque in eam, flantibus ventis congruis, prospere navigavit ad urbem, ingressusque portam civitatis, venit ad carcerem. Videns autem Matheum apostolum in squalore carceris cum vinctis aliis resedentem, amarissime flevit, et facta oratione simul, ait Anquem fideliter praedicamus et ob cuius nomine tanta perferimus, qui caecis visum, surdis auditum, paraliticis gressum, laeprosis munditiam, mortuis vitam inmensa clementia largire dignatus es, aperi, quaeso, oculos servi tui, ut eat ad adnuntiandum verbum tuum'. Et statim locas ille contremuit, et lux magna refulsit in carcere, et oculi beati apostoli restaurati sunt, et cunctorum catenae confractae sunt, et travis, in qua pedes eorum coartati e
Abbreviated transcription (Latin):
tate sancta eradicata
est uestra plantatio.
Impletum est enim ĩ
iudea. maledictio illa
maledicta dauitica.
Propterea destruet te¬
deus in finem. euellet
te et emigrabit te de
tabernacislo. ⁊ radicẽ
tuam de terra uiuen¬
tium. Dilentium au¬
tem fecerunt turbe iu¬
deorum. dampnabili
animositate sua super
martyrem stepbanũ.
dentib colobrinis stri¬
debant: quuã serpentẽ
in corde habebant. Pre¬
sanctum int extra suã
ciuitatem. permitten¬
tes testimonia dicen¬
tes falsitatem. furi
proiciuntq uestim̃ta
ante sauli uestigia. ⁊
current cum lapidib.
ulnas erigent. brachia
cient. lapidantq iu¬
stum iniusti: procũ¬
bentem. orantem. et
dicentem. Dñe ihesu
meus. ostensor meus.
defensor meus. ꝓpter
quem seuit in me:
nudus lapidator m̃s
exaudi me. exaudi sc̃e
meus. uirginis filius.
lapis uiuus. qui ad ex¬
audiendum me unus ut
tredat. lapidator est
minus. Intende ĩquit¬
in me ip̃m tui fontis
taris. sine macula cõ¬

Expanded text:
tate sancta eradicata tate sancta eradicata est vestra planta. Impleta est enim in Judaea maledicta maledictio illa Davidica: Propterea Deus destruet te in finem; evellet te, et emigrabit te de tabernaculo tuo, et radicem tuam de terra viventium . Silentium autem fecerunt turbae Judaeorum, damnabili animositate super martyrem Stephanum dentibus colubrinis stridebant, quem quasi serpentem in corde habebant, praesanctum Martyrem extra suam civitatem, praemittentes testimonia, dicentes falsitatem. Furunt, projiciuntque vestimenta ante Sauli vestigia, et currunt cum lapidibus, ulnas erigunt, brachia ciunt. Lapidantque justum injusti procumbentem, orantem atque dicentem. Domine Jesu meus, ostensor meus, defensor meus, propter quem saevit in me nudus lapidator meus; exaudi me, exaudi, sancte meus, Virginis Filius, lapis vivus, qui ad exaudiendum me, unus ut credat lapidator est minus; intende, inquit, me ipsum tui fontis taris gratia sine macula con
Abbreviated transcription (Latin):
Et moyses uester qnͣ¬
do uelamentum posu¬
it contra scãm faciem
suam: nolebat uide¬
re criminosam faciẽ
uestram. Stephanus
uero dei reuelata fa¬
tie sua: speculabat᷑
in celum głam filii
der. I deo uidebãt uul¬
tum eius iudei: tam¬
qͣm uultum angeli di.
beatus martyr stepha¬
ne. terrã despice. celũ
conspice: ⁊ pontificem
sperne. patrem atten¬
de. Despice iudẽum.
⁊ sacerdotalem pplm.
conspice in celum pa¬
trem ⁊ filium ⁊ spiri¬
tum sc̃m. Indica ta¬
men iudeum qͥd sit
illud: quod diu con¬
templaris in celum.
Ecce inquit stephanͭ
uideo celum apertum.
⁊ ihm quem crucifi¬
xistis quem illusistis
morientem. quẽ sig¬
nato sepulchro posui¬
stis iacentem: udeo
ego ad dexteram pa¬
tois stantem. Qͥd er¬
go uobis profuit iudei.
quia crucifixistis fi¬
lium dei. ⁊ filii dei mͣr¬
tyrem lapidastis. Ecce
duplo labefacti estis.
quia cĩuitatem urãm
amisistis. ⁊ ip̃m lapi¬
datorium principem
perdidistis. et de ciui¬

Expanded text:
Et Moyses vester, quaEt Moyses vester, quando velamentum posuit contra sanctam faciem suam, nolebat videre criminosam faciem vestram: Stephanus vero revelata facie sua speculabatur in coelum gloriam Filii Dei; ideo videbant vultum ejus Judaei tanquam vultum angeli Dei. beate martyr Stephane, terram despice, coelum conspice, pontificem sperne, Patrem attende; despice Judaeum et sacerdotem et populum; conspice in coelo Patrem et Filium et Spiritum sanctum. Indica tamen Judaeo quid sit illud quod diu contemplaris in coelo. Ecce, inquit Stephanus, video coelos apertos , et Jesum quem crucifixistis, quem illusistis morientem, quem signato sepulcro posuistis jacentem, video ego ad dexteram Patris stantem. Quid ergo vobis profuit, Judaei, quia crucifixistis Filium Dei, et Filii Dei Martyrem lapidatis? Ecce duplo labefacti estis; quia civitatem vestram amisistis, et ipsum lapidatorum principem perdidistis, et de civi