comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ iħs xp̃c cum esset in
mundo:arguebat mun¬
dum. idest sectatores
mundi. de peccato sue
incredulitatis. Argue¬
bat de iusticia. quia ui¬
delicet iusticiam fideliũ
nollent imitari. Argue¬
bat de iudicio. uidelicet
quare diabolũ qui iã
iudicatus & dampnat᷑
erat sequerentur. Sed
non sine causa sp̃m cũ
ueniret hoc idem dicit
actuirum quia ꝓfecto
ꝑ huius inspirationem
corroborandus erat ani¬
mus discipuloꝵ ne mũ¬
dum qui contra se fre¬
mebat arguere timeren.
Exponens gͦ sententiã
suam dominꝰ adiunxit.
De peccato quidem. quia
ñ crediderunt in me. Pec¬
catum incredulitatis. qͣsi
speciale posuit. quia sic̃t
fides origo uirtiitũ: ita
solidamentum est uitioꝵa¬
in incredulitate ꝑsistere.
domino t̾ribiliter attestã¬
te qui dicit. Qui autem
non credit iam iudicat᷑
est: quia ñ credidit in
nomine unigeniti filii
dei. At contra. Iustus ex
quia ad patrem uado. &¬
iam ñ uidebitis me. Iu¬
sticia discipłorum xp̃i
erat qd dominũ quem

Expanded text:
ristus, cum esset in mundo, arguebat mundum, id est sectatores mundi, de peccato suae incredulitatis, arguebat de justitia, quia videlicet justitiam fidelium nollent imitari, arguebat de judicio, videlicet quare diabolum, qui jam judicatus et damnatus erat, sequerentur. Sed non sine causa Spiritum, cum venerit, hoc idem dicit acturum: quia profecto per hujus inspirationem corroborandus erat animus discipulorum, ne mundum, qui contra se fremebat, arguere timerent. Exponens sententiam suam Dominus adjunxit: De peccato quidem, quia non crediderunt in me. Peccatum incredulitatis quasi speciale posuit, quia sicut fides origo virtutum, ita solidamentum est vitiorin incredulitate persistere, Domino terribiliter attestante, qui dicit: Qui autem non credit, jam judicatus est, quia non credidit in nomine unigeniti Filii Dei. At contra, justus ex quia ad Patrem vado, etiam non videbitis me. Justitia discipulorum Christi erat quod Dominum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
te senãtu ante portain¬
in dolĩ feruentis oleii¬
impio principe. qui xp̃ia¬
norũ infestissimus persetu¬
ed beatus apostolus
na eriuit. ꝙͣ a corruptione

Expanded text:
portain ferventis oleiimpio principe qui Chrisnorum infestissimus persecued beatus apostolus de exiit quam a corruptionibus
Abbreviated transcription (Latin):
pinquaret.
uorum dei nel ancil¬
larum:omnen honorẽ
peres xp̃i corporaliter hãbi¬
tam. in sola spirit alia
propter xp̃i amorem fun¬
ditus dereliquit. et diui¬

Expanded text:
pinquasset vorum Dei vel ancillarum omnem honorem gregem corporaliter habebat, nisi sola spiritalia, propter Christi amorem funditus dereliquid et
Abbreviated transcription (Latin):
introiuit. et in co tanq̃
in lectulo requieuit. Dñ
accidit. ut quidẽ eum in¬
uere aisserant. nec mortu¬
ũ in seplilchro. sed dormi¬
entem iacere contẽdunt.
maxune pro eoq terra il¬
mo. statiiriens ad super¬
ficiem sepulchri concẽdat.
et quasi flatu quiescẽtis
deorsum ad superiora pul¬

Expanded text:
introivit. Deinde in eo tanquam in lectulo requievit. Unde accidit ut quidam eum vivere asserant, nec mortuum in sepulcro, sed dormientem jacere conjicerent, maxime pro eo quod ilmo scaturiens, ad superficiem sepulcri conscendit, et quasi flatu quiescentis deorsum ad superiora pul
Abbreviated transcription (Latin):
meruit crebra consolacio¬
ne releuari. Deinde ibidẽ
apocalipsim qmͣ ei dñs de
statu eccle presenti uel fu¬
turo reuelaint manu sua
OR de constat promissi¬
onem sic mauendi donet
ueniret dũs. non ad hoc per¬
tinere q sine labore certann¬
nis uictiirus eẽt in mũdo.
a senãtu domiciano. exilio
resoliitus recessit ephesum.
Ibiq ob hereticoruui refutã¬
das uersiicias. efflagitatus
ab asie episcopis euuange¬
lium nouissimus edidit.
Nuisquidẽ inter Lc u.¬
alias uirtutes. magni
aurum siluestres. frondi¬
um uirgas. li toreaq sara
in gẽmas. Iterũ gẽmarũ
fragirma. in propriã refor¬
mauit naturã. Diduã

Expanded text:
eruit crebra consolatione relevari. Denique ibidem Apocalypsin, quam ei Dominus de statu Ecclesiae praesenti, vel futuro revelavit, manu sua nde constat promissionem sic manendi, donec veniret Dominus, non eo pertinere quod sine labore certaminis victurus in munda senatu Domitiano, exsilio resolutus, recessit Ephesum, ibique ob haereticorum refutandas versutias, efflagitatus ab Asiae episcopis Evangelium novissimus edidit. 128. Cujus quidem inter alias virtutes, magnitaurum sylvestres frondium virgas littoreaque saxa in gemmas. Item gemmarum fragmina in propriam reformavit naturam, vi
Abbreviated transcription (Latin):
Oda caritate integra.
elemosinis larga. Ieinniis
et or̃onibus dedita. curis pau¬
perum ac peregrinorum pro¬
uida. infirmis ac senibus
pia. iuuenibus disciplina.¬

Expanded text:
 castitate integra, aelimosinis larga, ieiuniis et orationibus dedita, curis pauperum ac peregrinorum provida, infirmis ac senibus pia, iuvenibus vero disciplin
Abbreviated transcription (Latin):
de misccłia conditoris agnos¬
cit. Unde &e recte subuingi¬
tur. Et hic erat samaritanꝰ.
Samaritanus quippe: int̾¬
pretatur custos. Quo noĩe
ille populus aꝑtissime sig¬
nificatur: qui gr̃as agendo.
ei aquo accepit. tribuit õe
qd̃ accepit: quodam modo
cantans illud de ꝑsalmo.
fortitudinem meam ate cus¬
tediam qr tu d̃s susceptor
meus es: deus meus miseri¬
cordia eius preueniet me:

Expanded text:
de misericordia Conditoris agnosde misericordia Conditoris agnoscit. Unde et recte subjungitur: Et hic erat Samaritanus. Samaritanus quippe interpretatur custos. Quo nomine ille populus aptissime significatur, qui gratias agendo ei a quo accepit, tribuit omne quod accepit, quodammodo cantans illud de psalmo: Fortitudinem meam ad te custodiam, quia tu, Deus, susceptor meus es, Deus meus, misericordia ejus praeveniet me
Abbreviated transcription (Latin):
ornelius etiam cum &
elenosine eius accepte ce
preces eius audite illi ab
angelo nuntiarẽtur:ꝓpter
doctrine tamen sacramen¬
dorumq untratem ad petix
iubetur mittere. tamquã
illi & suis diceretur. ite o¬
stendite uos sacerdotib:
Nam cum irent mundati
iunt. Iam enim ad eos ue¬
nerat petrus. s tamen. ip̃i
nondum accepto baptisma¬
tis sacramento nondum
spũaliter ad sacerdotes ꝑ¬
uenerant. & tam̃ infusio¬
ne sp̃c sc̃ĩ ce admiratior e
linguarum corum mun¬
datio declarata est. Unus
autem ex illis ut uidit qr
mundatus est: regressus est
cum magna uoce magnifi¬
cans deum. Et cecidit in
faciem ante pedes eius gr̃as
agens. Unus iste qui meg¬
nificans deum regressus est:
unius eccl̃ie deuotam xp̃o
humilitatem significat.
Qui bene cadens ante pedes
domini grãs egit. Ie enim
uere deo gr̃as agit: qui rep̃s¬
sis p̾sumptionis sue cogita¬
tionib quam in semetip̃o
infirmus sit humilit̃ uidet.
Qui nichil sibi uirtitis tri¬
buit. qui bona que agrt ẽẽ

Expanded text:
ornelius etiam cum et eleemosynae ejus acceptae, et preces ejus auditae illi ab angelo nuntiarentur, propter doctrinae sacramentorumque unitatem ad Petrum jubetur mittere , tanquam illi et suis diceretur: Ite, ostendite vos sacerdotibus. Nam et cum irent, mundati sunt. Jam enim ad eos venerat Petrus, sed tamen ipsi nondum accepto baptismatis sacramento, nondum ualiter ad sacerdotes pervenerant, et tamen infusione Spiritus sancti, et admiratione linguarum, eorum mundatio declarata est. Unus autem ex illis, ut vidit quia mundatus est, regressus est cum magna voce magnificans Deum, et cecidit in faciem ante pedes ejus gratias agens. Unus iste qui magnificans Deum regressus est, unius Ecclesiae devotam Christo humilitatem significat: qui bene cadens ante pedes Domini gratias egit. Ille enim vere Deo gratias agit, qui, repressis praesumptionis suae cogitationibus, quam in semetipso infirmus sit humiliter videt, qui nihil sibi virtutis tribuit, qui bona quae agit esse
Abbreviated transcription (Latin):
qui scientiam uere fidei
non habentes.uarias doc¬
drinas ꝓfitentur erroris
Non enim abscondunt
imperitiam suam:s pro
summa peritia ꝓferunt
in lucem. & iactantiam
sermonis ostentant. Nul¬
la porro falsa doctrina ẽ:
que ñ auqua uera inter¬
misceat. Uera gͦ falsis in¬
ordinate ꝑmixta: in una
disputatione uł natratione
hommnis:tamquam in u¬
nius corporis colore appa¬
rentia significant lepram.
tamquam ueris faisis q
colorum fucis. humana
culantem. Hii autem tam

Expanded text:
qui scientiam verae fidei non habentes varias doctrinas profitentur erroris. Non enim abscondunt imperitiam suam, sed pro summa peritia produnt in lucem, et jactantiam sermonis ostentant. Nulla porro falsa doctrina est, quae non aliqua vera intermisceat. Vera ergo falsis inordinate permixta, in una disputatione vel narratione hominis, tanquam in unius corporis colore apparentia, significant lepram, tanquam veris falsisque colorum fucis humana ntem. Hi autem tam
Abbreviated transcription (Latin):
dus. altior. eo casus graui¬
or. Qꝰ aũ. gͣuior casus: eo pi
ruit. eo certior cunctis peni¬
tẽtib spes saliitis effulsit.Ut
iure omnes qui audiunt
dieaant. qr deus uisitauit
plebem suam: ñ tantummͦ
uerbum suum semel in cor¬
porando. s etiam nr̃o hoc
ut suscitari meream semꝑ
in corde mitrendo.

Expanded text:
dus altior, eo casus gravidus altior, eo casus gravior. Quo autem gravior casus, eo pieruit, eo certior cunctis poenitentibus spes salutis apparuit, ut jure omnes qui audiunt dicant: Quia Deus visitavit plebem suam. Non tantummodo verbum suum semel incorporando, sed etiam nostra hoc, ut suscitari debeamus, semper in corda mittendo.
Abbreviated transcription (Latin):
resurgendi potiantur op¬
primunt. Domino gͦ locu¬
lum tangente funeris ba¬
iuli steterunt: quia super¬
formidine iudicii attacta
conscientia. & carnalium
sepe affluentium uolup¬
tatum & iniuste laudan¬
tium turbam cohercens.
ad se ipsum reuertitur.
Uocantiq ad uitam. fes¬
tina: respondet saluatori:.
Unde recte sequitur. Et
ait. Aoolescens tibi dico
surge. Et resedit qui erat
mortuus & cepit loqui: ce
dedit illum matri sue. Re¬
sidet quippe qui erat mor¬
tuus: cum interna cõpun¬
ctione reuiuiscit peccator.
Incipit loqui. cum reducis
indicia uite cunctis qui
peccatum iuxerant: osten¬
dit. Redoitur matri cum
ꝑ sacerdotalis decreta iudi¬
cii. communioni sociatur
ecclie. Accepit autem om̃s
timor & magnificabant
deum dicentes. qr ꝓpheta
magnus surrexit in nobiᷤ.¬
bem suam. Quanto despe¬
ratior anime mors ad ui¬
tam reuocatur: tanto plu¬
res eodem corriguntur exẽ¬
plo. Uide dauid ꝓphetam.
uide apłm petrũ quoꝵ qͦ gra¬

Expanded text:
resurgendi potiantur, opresurgendi potiantur, opprimunt. Domino ergo loculum tangenti funeris bajuli steterunt, quia formidine superni judicii attacta conscientia et carnalium saepe affluentiam voluptatum, et injuste laudantium turbam coercens, ad se ipsam revertitur, vocantique ad vitam festina respondet Salvatori. Unde recte sequitur: Et ait: Adolescens, tibi dico, surge. Et resedit qui erat mortuus, et coepit loqui, et dedit illum matri suae. Residet quippe qui erat mortuus, cum interna compunctione reviviscit peccator. Incipit loqui, cum reducis indicia vitae cunctis, qui peccatum luxerant, ostendit. Redditur matri, cum per sacerdotalis decreta judicii communioni sociatur Ecclesiae. Accepit autem omnes timor, et magnificabant Deum, dicentes: Quia propheta magnus surrexit in nobs. Quanto desperatior animae mors ad vitam revocatur, tanto plures eodem corriguntur exemplo. Vide David prophetam, vide apostolum Petrum. Quorum quo gra
Abbreviated transcription (Latin):
bi mystice nouati dognia
confunditur. qui de sua
munditia suꝑbe gloriatus.¬
humilem penitentum mũ¬
dationem euacuare conat᷑.
ueram q matrem eccl̃iam.
de suorum natorum spũa¬
li extinctione plorantem:
sꝑe uite redonande negat
consolari debere. Et pulchre
motum ẽẽ suꝑ matrem ac
statur. ut in uno nobis
exemplum imitande pie¬
tatis ostenderet. in altero
fidem mirande pietatis ad¬
e accessit & tetigit locu¬
lum. Hii aũ qui portabeãt
stiterunt. Loculus in quo
mortuus effertur male se¬
cura desperati pecc̃oris con¬
scientia est. Qui uͦ sepeli¬
endum pertant uł ĩmũ¬
da desideria que hominẽ
rapiunt ad interitum. uł
lenocinia blandientium
sunt uenenata sociorum.
que pecc̃a nimirum dum
obruunt. De quib dicitur.
Dimitte mortuos sepelire
mortuos suos. Mortuos
quippe mortui sepeliunt.
cum pecc̃ores quiq sui si¬
miles alios nociuo fauo¬
re demulcent. congesta q
prssime adulationis mo¬
le ne qua aliquando spe

Expanded text:
bi mystice Novati dogma bi mystice Novati dogma confunditur, qui de sua munditia suhumilem poenitentum mundationem evacuare conatur, veramque matrem Ecclesiam de natorum suorum spiritali exstinctione plorantem, spe vitae redonandae negat consolari debere. Et pulchre motum esse super matrem, ac statur, ut in uno nobis exemplum imitandae pietatis ostenderet, in altero fidem mirandae potestatis at accessit, et tetigit loculum. Hi autem qui portabant, steterunt. Loculus in quo mortuus effertur, male secura desperati peccatoris conscientia est. Qui vero sepeliendum portant, vel immunda desideria, quae hominem rapiunt in interitum, vel lenocinia blandientium sunt venenata sociorum, quae peccata nimirum dum obruunt. De quibus alibi dicitur: Dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Mortuos quippe mortui sepeliunt, cum peccatores quique sui similes alios nocivo favore demulcent, congestaque pessimae adulationis mole, ne qua aliquando spe
Abbreviated transcription (Latin):
uiderit mulierem ad con¬
cupiscendam eam: ꝑ ocu¬
lorum portam sue mortiᷤ
indicia ꝓfert. Qui fabut
ociosis obscenis ue carmi¬
nib uel detractionib au¬
rem libent̃ apperit: hanc
anime sue portam mortiꝰ
efficit. Ceteros quoq qui
non seruat sensus mortiᷤᷤ
sibi ip̃e reserat ãditus. Uñ¬
domine iħ̃u cunctas ciui¬
iusticie facias. ut ingressꝰ
in eas confitear nomini
tuo. Tue q maiestati cum
ministris celestib eam cre¬
brius inuisenti nor fetor
elati cadaueris occurrat. s
occupet salus muros illtꝰ
& portas eius laudatio. ꝙ¬
hec uidua erat: &e turba ci¬
uitatis multa cum illa.
Uiduam ẽẽ eccłiam omĩs
amma que sponsi domini¬
q sui se morte redemptã
meminit: ꝯgnoscit. Duimo
autem nutu multa dñm
turba. multa uiduam co¬
mitabatur: ut uiso tanto
miraculo multi testes mł
ti fierent uomini lauda¬
tores. Quam cum uidiss
Desiste inquit. q̃uasi mor¬
tuum flere: quem mox ui¬
uum resurgere uidebis.U.¬

Expanded text:
viderit mulierem ad conviderit mulierem ad concupiscendum eam , per oculorum portam suae mortis indicia profert. Qui fabulis otiosis, obscenisve carminibus, vel detractionibus, aurem libenter aperit, hanc animae suae portam mortis efficit, caeterosque qui non servat sensus, mortis sibi ipse reddit aditus. ObDomine Jesu cunctas Civijustitiae factas, ut ingressus in eas confitear nomini tuo, tuaeque majestati cum ministris caelestibus eam crebrius invisenti non foetor elati cadaveris occurrat. Sed occupet salus muros illius, et portas ejus laudatio. haec vidua erat, et turba civitatis multa cum illa. Viduam esse Ecclesiam, omnis anima, quae sponsi Dominique sui se morte redemptam meminit, agnoscit. Divino autem nutu, multa Dominum turba, multa vidua comitabatur, ut viso tanto miraculo, multi testes, multi Dei fierent laudatores. Quam cum vidissetDesiste, inquit, quasi mortuum flere quem mox vivum resurgere videbis. U
Abbreviated transcription (Latin):
tatis: ecce defunctus effere¬
batur filius unicus ma¬
tris sue. Defimctus hic qͥ
extra portam ciuitatis
multis est intuentib ela¬
tus: significat hominem
letali criminum funere so¬
poratum eandemq insuꝑ
anime mortem non cordiᷤ
aohuc cubili tegentem: s
ad multorum noticiam ꝑ
locutionis operisue indici¬
tatis ꝓpalatam. Qui bene
filius unicus matris sue
fuisse ꝑhibetur: qr licet e
multis collecta personis
una sit ꝑfecta & immacu¬
lata uirgo mater eccłia.
singuli quiq tamen fide¬
lum uniũsalis se ecclesie
filios rectissime fatentur.
Nã cẽ electus quilibet q̃n
ad fidem imbiitur filius
est:quando auos imbuit
mater. An non mat̾no erga
paruulos angebatur affe¬
ctu qui ait. filioli mei qͦs
iterum parturio donec for¬
ortam ciuitatis n.¬
qua defunctus efferebatur
puto aliquem desensib
ẽẽ corporeis. Qui enĩ semi¬
nat inter fr̃es discordias.
qui iniquitatẽ in excelsũ
loquitur. ꝑ oris portam
extrahitur mortuus. Qui

Expanded text:
s, ecce defunctus efferebatur filius unicus matris suae. Defunctus hic, qui extra portam civitatis multis est intuentibus elatus, significat hominem lethali criminum funere soporatum, eamdemque insuper animae mortem, non cordis adhuc cubili tegentem, sed ad multorum notitiam per locutionis operisve indiciostia propalantem. Qui bene filius unicus matris suae fuisse perhibent, quia licet e multis collecta personis, una sit perfecta et immaculata virgo, mater Ecclesia, singuli quique tamen fidelium universalis se Ecclesiae filios rectissime fatentur. Nam et electus quilibet, quando ad fidem imbuitur, filius est. Quando alios imbuit, mater. An non materno erga parvulos agebat affectu, qui ait: Filioli mei, quos iterum parturio, donec forortam civitatis qua defunctus efferebatur, puto aliquem de sensibus esse corporeis. Qui enim seminat inter fratres discordias, qui iniquitatem in excelsum loquitur, per oris portam extrahitur mortuus. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
stature corpus habeatis.
Si gͦ inquit: neq qd mi¬
nimum est potestis: Mi¬
numum enim est hoc. sed
deo. corpora operari. Dan¬
dum autem etiam docu¬
mentum ꝓpter uestimen.¬
tum. sicut datum est ꝓp¬
ter alimentum. Itaq sequi¬
tur & dicit. Considerate ly¬
lia: quomodo crescunt. Nõ
laborant:neq nent.S
ista documenta non sicut
alegoria discutienda sũt:
ut queramus quid signi¬
ficent corui aut lylia: Do¬

Expanded text:
staturae corpus habeatis. staturae corpus habeatis. Si ergo inquit neque quod minimum est potestis, minimum enim est hoc, sed Deo, corpora operari  sic . Dandum autem erat etiam documentum propter vestitum, sicut datum est propter alimentum. Itaque sequitur, et dicit: Considerate lilia quomodo crescunt, non laborant, non nent. Sed ista documenta, non sicut allegorica, discutienda sunt, ut quaeramus quid significent corvi aut lilia; po
Abbreviated transcription (Latin):
lia absq cura. & erump¬
nis dei aliintur ꝓuidentia.
que hodie erunt & cras ñ
erunt. quorum anima mor¬
talis est. & cum ẽẽ cessaue¬
rint semꝑ non erunt. qͣn¬
tomogis homines. quib et̾¬
nitas ꝓmittitur dei imꝑio¬
reguntur: Quanto magis
pluris estis illis: Ioest ca¬
rius uos ualetis. qr utiq
rõnale animal sicuti est hõ.
sublimius ordinatum est
in rerum natura. quam
cuti sunt aues. Quis aũ
ur̃m cogitans potest adi¬
cere ad staturam suam
cubitum unum: Si ergo
neq qd̃ minimum est
potestis. quid de ceteris
solliciti estis: Ioest cuiꝰ po¬
testate atq dominatu
factum est: ut ad hanc
staturam corpus ur̃m ꝑ¬
duceretur: eius ꝓuidentia
etiam uestiri potest. Non
autem ur̃a cura factum
est ut ad hanc staturam
ueniret corpus ur̃m Ex
hoc intelligi potest quod si
curetis ce uelitis adicere
unum cubitum huic sta¬
ture. non potestis. Iui gͦ te
gẽndi corpus etiam curã
relinquite. cuius uidetis
cura factum eẽ. ut tante

Expanded text:
lia absque cura et aerumnis, Dei aluntur providentia, quae hodie sunt, et cras non erunt, quorum anima mortalis est, cum esse cessaverint, semper non erunt, quanto magis homines, quibus aeternitas repromittiturperio! Quanto magis vos pluris estis illis! Id est, carius vos valetis. Quia utique rationale animal sicuti est homo, sublimius ordinatum est in rerum natura, quam cuti sunt aves. Quis autem vestrum cogitando potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? Si ergo neque quod minimum est potestis, quid de caeteris solliciti estis? Id est, cujus potestate atque dominatu factum est, ut ad hanc staturam corpus vestrum perduceretur, ejus providentia etiam vestiri potest. Non autem vestra cura factum esse, ut ad hanc staturam veniret corpus vestrum, ex hoc intelligi potest, quod si curetis et velitis adjicere unum cubitum huic staturae, non potestis. Illi ergo etiam tegendi corporis curam relinquite, cujus videtis cura factum esse ut tantae
Abbreviated transcription (Latin):
ter exponit dicens. Non
potestis deo seruire ⁊ mã¬
monc. Audiat hoc auarus
audiat qui censetur uoca¬
bulo xp̃iano. non posse si¬
mul mammone hoc est di¬
uitiis xp̃oq seruire. Et
tamen non dixit qui ht̃
diuitias. s qui seruit diui¬
tiis. Qui enim diuitiarum
seruus est: diuitias custo¬
dit ut seruꝰ. Qui autem ser¬
uititis excussit iugum: dis¬
tribuit eas ut dominus
S qui seruit mãmone il¬
li utiq seruit qui rebus
istis terrenis merito sue ꝑ¬
uersitatis p̃positus. pͥnceps
huius seculi a domino dr̃.
Ergo aut unum odiet.⁊
alterum diliget: ut fieri de¬
bet. Odiet scilicet diabolũ:
Ediliget dm̃. Aut uni adh̾ebit
⁊ atterum contempnet. Ao¬
herebit scilicet diabolo. cũ
quasi eius premia tempo¬
ralia sectatur: contempnet
autem deum.Non dixit
odiet. s sicut solent minaᷤᷤ
eius post ponere cupidita¬
tib suis. qui de bonitate
eius ao impunitatem sibi
blandiuntur. Quib ꝑ sa-¬
lomonem dicitur.fui:ne
adicias peccãtum suꝑ ꝓec¬

Expanded text:
nit dicens: Non potestis Deo servire et mammonae. Audiat hoc avarus, audiat qui censetur vocabulo Christiano, non posse simul mammonae, hoc est divitiis Christoque serviri. Et tamen non dixit: Qui habet divitias, sed qui servit divitiis. Qui enim divitiarum servus est, divitias custodit ut servus. Qui autem servitutis excussit jugum, distribuit eas ut Dominus. Sed qui servit mammonae, illi utique servit, qui rebus istis terrenis merito suae perversitatis praepositus, princeps hujus saeculi a Domino dicitur. Ergo aut unum odiet, et alterum diliget, ut fieri debet. Odiet scilicet diabolum, diliget Deum. Aut uni adhaerebit, et alterum contemnet. Adhaerebit scilicet diabolo, cum quasi ejus praemia temporalia sectatur. Contemnet autem Deum, non dixit Odiet, sed sicut solent minas ejus postponere cupiditatibus suis, qui de bonitate ejus ad impunitatem sibi blandiuntur. Quibus per Salomonem dicitur: Fili, ne adjicias peccatum super pec
Abbreviated transcription (Latin):
minib natura tribuit. &
iumentis quidem ac besti¬
iz hominibz quoqz com¬
mune est: huius cura pe¬
nitus liberamur. S preci¬
pitur nobis ne solliciti si¬
mus quid comedamus.
&e quia in sudore uultus
Iparamus nobis panem:
labor exercendus est: solli¬
citudo tollenda. Anima plꝰ
est quam esca. & corpus
plusquam uestimentum.
Tomonet ut meminerimꝰ.
mutto amplius nobis dm̃
dedisse qd̃ fecit. &e compo¬
suit nos ex anima ce cor¬
pore. quam est alimentum
atq tegumentum. ut in
delligas eum qui dedit a¬
nimam multo faciliu
escam ẽẽ datiirum. Simi¬
uter eum qui corpꝰ dedit.
mutto faciliꝰ daturum esse
uestimentum. Quo loco
queri solet utrum ad ani¬
mam cib iste ꝑtineat. cũ
anima incorporea sit. iste
autem cib corporeus. Sed¬
boc animam loco ꝓ ista ui¬
ta positam nouerimus.
cuius retinaculum est ali¬
mentum istud corporeum.
Secundum hanc significa¬
tionem dictum est etiam
illud: qui amat animam
suam ꝑdet illam.Quod
nisi de hac uita acceperimꝰ.

Expanded text:
mnibus natura tribuit, et jumentis, ac bestiis, hominibus quoque commune est, hujus cura penitus liberamur, sed praecipitur nobis ne solliciti simus quid comedamus. Et quia in sudore vultus praeparamus nobis panem, labor exercendus est, sollicitudo tollenda. Anima plus est quam esca, et corpus quam vestimentum. Admonet, ut meminerimus multo amplius nobis Deum dedisse, quod nos fecit et composuit ex anima et corpore, quam est alimentum atque ttelligas eum qui dedit animam, multo facilius escam esse daturum. Similiter eum qui corpus dedit, multo facilius daturum esse vestimentum. Quo loco quaeri solet utrum ad animam cibus iste perveniat, cum anima incorporea sit, iste autem cibus corporeus. Sed animam hoc loco pro ista vita positam noverimus, cujus retinaculum est alimentum istud corporeum. Secundum hanc significationem dictum est etiam illud: Qui amat animam suam, perdet illam . Quod nisi de hac vita acceperimus,
Abbreviated transcription (Latin):
uob dominis nemo¬
ualet simul transitoria ce
eterna diligere.Si enim et̃¬
nitatem diligimus cunc¬
ta temporalia in usu. nos
in affectu possidemus. Aut¬

Expanded text:
duobus dominis servalet simul transitoria et aeterna diligere. Si enim aeternitatem diligimus, cuncta temporalia in usu, non in affectu possidemus.
Abbreviated transcription (Latin):
in conscientia & in intelle¬
ctu dominus sanat & cor¬
rigit. Deniq ce paulus uo¬
ce domim audita quidmne
ꝑsẽqueris & ego sum ih̾s
quem tu ꝑsequeris. ad ana¬
niam tamen missꝰ est ut il¬
lo sacerdõtio qd̵ in eccłia
constitutũ est sacramentũ
doctrine fidei ꝑciperet. ut ue¬
rus eius approbaret᷑ color ñ
quia non potest ꝑ se ipsum
dominus omnia facere. Iã
quis auus hec facit: etiam
in eccł̃ia. S ut ipsa societaᷤ
congregandorum fidelium
approbando inuice atq cõ¬
municando uere fidei doc¬
trinam in omnib que di¬
cuntur uerbis uel signan¬
tur sacramentis: tamquã
unam speciem ueri coloris
obclucat.

Expanded text:
in conscientia et intellein conscientia et intellectu Dominus sanat et corrigit. Denique et Paulus, voce Domini audita: Quid me persequeris? et, Ego sum Jesus quem tu persequeris , ad Ananiam tamen missus est, ut illo sacerdotio quid in Ecclesia constitutum est, sacramentum doctrinae fidei perciperet, et verus ejus approbarquia non potest per seipsum Dominus omnia facere nam quis alius haec facit etiam in Ecclesia?, sed ut ipsa societas congregatorum fidelium approbando invicem, atque communicando verae fidei doctrinam in omnibus quae dicuntur verbis, vel signantur sacramentis, tanquam unam speciem veri coloris obducat.
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte subiungitur. Qui ste¬
derunt alonge: ce leuauer̃t
uocem dicentes. Ib̃u precep¬
tor:miserere nr̃i. Et bene
torem nominant. Qͥ enim
in eius uerbis se errasse si¬
gnificant.hunc saluandi
humiliter p̃ceptorem uo¬
cant. Cumq ad cognitio¬
nem preceptoris redeunt:
mox ad formam salutis
recurrunt. Nam sequitur.
Quos ut uidit: dixit. Ite
ostendite uos: sacerdotib.
Et factum est dũ irent.
mundati sunt: Lc̃ nͭ¬
ullum dominus illoꝵ
quibz hec corporalia bene¬
ficia prestitit inuenitur.
misisse ad sacerdotes. nisi
leprosos: qr uidelicet scic̃¬
dotium iudeorum figura
erat futuri sacerdotii rega¬
lis: qd̃ est in eccł̃ia. quo
consecrantur omnes perti¬
nentes ad corpusxp̃i.
summi & ueri principi
sacerdotum. Et quisquis uł
fraterno quasi uario colore
ꝑ domini gr̃am caruerit:
necesse est ad eceliam ueni¬
at. coloremq fidei uerum
quem acceperit ostendat. Ce¬
tera uero uitia tamquam
ualitudis & quasi mem.¬
broram anime atq sensu¬
um ꝑ se ipsum interius

Expanded text:
apte subjungitur: Qui steterunt a longe, et levaverunt vocem, dicentes: Jesu praeceptor, miserere nostri. Et bene, ptorem nominant. Quia enim in ejus verbis se errasse significant, hunc salvandi humiliter praeceptorem vocant, cumque ad cognitionem praeceptoris redeunt, mox ad formam salutis recurrunt. Nam sequitur: Quos ut vidit, dixit: Ite, ostendite vos sacerdotibus. Et factum est dum irent, mundati sunt. Nullum Dominus eorum quibus haec corporalia beneficia praestitit invenitur misisse ad sacerdotes, nisi leprosos, quia videlicet sacerdotium Judaeorum figura erat futuri sacerdotii regalis, quod est in Ecclesia, quo consecrantur omnes pertinentes ad corpus Christi summi et veri principis sacerdotum. Et quisquis velfraterno, quasi vario colore per Domini gratiam caruerit, necesse est ad Ecclesiam veniat, coloremque fidei verum quem acceperit ostendat. Caetera vero vitia, tanquam valetudinis et quasi membrorum animae atque sensuum, per seipsum interius
Abbreviated transcription (Latin):
it enim dilexit ueus
mundum ut filium
suum unigenitum daret.
ut omnis qui credit in
eum ñ ꝑeat: s habeat ui¬
tam eternam. Unde no¬
tandum qđ cadem de fi¬
lio dei unigenito repl¬
cat. que de filio homini
in cruce: exaltato p̃mise¬
rat dicens: ut omnis qͥ
credit in eum ñ pereat.
s habeat uitam eternã.
Quia ꝓfecto idem redẽp¬
tor ce conditor nr filius
dei ante secula existens.
culorum. ut qui ꝑ diui¬
nitatis sue potentiã nos
creauerat. ad ꝑfruendã
uite beatitudinẽ ꝑhenniᷤ
ip̃e ꝑ fragilitatẽ huma

Expanded text:
ic enim dilexit Deus mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Unde notandum quod eadem de filio Dei unigenito replicat, quae de Filio hominis in cruce exaltato praemiserat dicens: Ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Quia profecto idem Redemptor et Conditor noster Filius Dei ante saecula existens, culorum, ut qui per divinitatis suae potentiam nos creaverat ad perfruendam vitae beatitudinem perennis, ipse per fragil
Abbreviated transcription (Latin):
est &e latro: Le iii.
on solum uͦ tales in¬
ueniuntur doctores int̾
eos qui sine nomine x
sunt sicut multi philo¬
sophorum qui suam sa¬
pientiam buccis crepan¬
tib uentilabant. & utta
beatam suis sectatorib
ꝓmiserunt: uerum etiam
plurimi qui xp̃iano no¬
mine censebantur. ce illu¬
minatos a xp̃o se ẽẽ iacta¬
bant. fingentes sibi noua
fidei catholice contraria
sicut innumerabiles here¬
tici faciebant estimantes
se falso nomine ꝑ ianuã
que xp̃c est intrare. Sabel¬
lius dicit qui filius est
ostium. qui filium dicit
lius. rec̾te diceret. si dicẽt
alius non aluid. Quando
enĩ dicit aliud ei contra¬
dicit a quo audit ego &e
pater unum sumus. Nec
ipse ergo intrat ꝑ ostium.
Predicat enim xp̃m qua¬
lem sibi pingit. ñ qua¬
lem ueritas habet. Fotinꝰ
dicit. Xp̃c homo est tan¬
ic enim noua heresis qͤ
nr̃is temporib orta est.
consentire uidetur adfir.¬
mando & p̃dicando xp̃s¬
uerus. Quid opus est
multa ꝑcurrere. & mul¬

Expanded text:
est, et latest, et laton solum vero tales inveniuntur doctores inter eos qui sine nomine Christi sunt, sicut multi philosophorum qui suam sapientiam buccis crepantibus ventilabant, et vitam beatam suis sectatoribus promiserunt; verum etiam plurimi 562 qui Christiano nomine censebantur, et illuminatos a Christo se esse jactabant, fingentes sibi nova fidei catholicae contraria, sicut innumerabiles haeretici faciebant, aestimantes se falso nomine per januam, quae Christus est, intrare. « Sabellius dicit: Qui Filius est, ostium, qui Filium dicit lius. Recte diceret, si diceret alius, non aliud. Quando enim dicit aliud, ei contradicit a quo audit: Ego et Pater unum sumus ipse ergo intrat per ostium. Praedicat enim Christum qualem sibi pingit, non qualem veritas habet. Photius dicit: « Christus homo est tanic enim nova haeresis, quae nostris temporibus orta est, consentire videtur, affirmando et praedicando: Cht, et non verus. Quid opus est multa percurrere, et mul
Abbreviated transcription (Latin):
Cuappter dominus le¬
similitudinem ꝓposuit
de grege suo. & de ostio
quo intratur ad re. oui¬
le. Quid enim ꝓdest ua¬
na iactantium de bene.
uiuiendo inflatio. dum
ad finem ꝑpetualit̾ be¬
neuiuendi uita eorum
debet unicuiq ꝓdesse bñ
uiuere. ut detur illi sẽp
beneuiuere. Nam si cui
ñ datur semꝑ beneuiue.
quĩꝰ ꝓdest ei beneuiuere
ad tempus: Igitur ñ bñ
uiuere dicendi sunt. qui
finem beneuiuendi uel ce¬
citate nesciunt uel infla¬
tione contempnunt. Nõ
est autem cuiquã spes
enim quidam homines
qui in sius gloriantur
morib. & auos post se tͣ¬
here querunt: non de xp̃i
preceptis instruentes suos
sectatores. s suis exempliᷤ
ui auere eos suãdentes.
De quib alio loco ip̃a
u̾utas ait. Docentes doctri¬
nas hominum. & man¬
deta dei contempnentes:
hi ꝑ aliam partem ascẽ¬
dere querunt. raꝑe ce occi¬
uere: non ut pastores sal¬
uare atqz conseruare. De
talib hic dictum est. s
ascendit alunde: ille fur

Expanded text:
Quapropter Dominus Quapropter Dominus similitudinem proposuit de grege suo, et de ostio, qua intratur ad ovile. Quid enim prodest vana jactantium de bene vivendo inflatio, dum ad finem perpetualiter bene vivendi vita eorum debet unicuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper bene vivere. Nam si cui non datur semper bene vivere, quid prodest ei bene vivere? Ad tempus igitur nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam spes enim quidam homines qui in suis gloriantur moribus, et alios post se trahere quaerunt, non de Christi praeceptis instruentes suos sectatores, sed suis exemplis vivere eis suadentes; de quibus alio loco ipsa Veritas ait: Docentes doctrinas hominum, et mandata Dei contemnentes . Hi per aliam partem ascendere quaerunt, rapere et occidere, non ut pastor, salvare atque conservare. De talibus hic dictum est: Sed ascendit aliunde, ille fur
Abbreviated transcription (Latin):
ũbium dixit eis ihs
Illi autem non cogno¬
uerunt quid loqueret
eis ꝓpter phariseos. qui
se uidere iactabant cum
ceci erãt pp̃ uenenatam
suꝑbiam. ce insanabilẽ
arrogantiam. Dominus
sh̾e ista contexuit que ĩ
hac parabola leguntur.
quam in se illis non in¬
telligentib exponẽ dig¬
natus est. In qua nos
salubrit̃ si aduertamus
admonuit. non gloriari
ñ in morum dignitate.
desit. Multi enim sunt
pagam qui sccđm quan¬
dam uite huius consue¬
tudinem dicuntur boni
homines. ĩnocentes. ce qͣi
obseruantes ea que in
lege precepta sunt: defe¬
rentes honorem parenti¬
b sus. ñ mechantes. ñ
homicidium ꝑpetrantes.
non furtum faciente
non falsum aduersus
quenquã testimonium
phibentes. Et cetera que
in lege mandata sunt
uelut xp̃iam obseruant
rumq se iactant. quo¬
modo isti pharisei. dicen¬
tes. Numquid & no
ceci sumus:S hec om¬
nia inanit̃ faciunt. quia
ñ intrant ꝑ ostium sed
alunde tumido fastu. qͣi
ꝑ se ip̃os ascendẽ quer̃t.

Expanded text:
bium dicit eis Jesus, illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis: propter Pharisaeorum qui se videre jactabant cum caeci essent venenatam et superbam et insanabilem arrogantiam Dominus Jesus ista contexuit, quae in hac parabola leguntur, quam ipse illis non intelligentibus exponere dignatus est, in qua nos salubriter si advertamus admonuit non gloriari non in morum dignitate, desit: multi enim sunt pagani, qui secundum quamdam vitae hujus consuetudinem dicuntur boni homines, innocentes, et quasi observantes ea quae in lege praecepta sunt, deferentes honorem parentibus suis, non moechantes, non homicidium perpetrantes, non furtum facientes, non falsum adversus quemquam testimonium perhibentes, et caetera, quae in lege mandata sunt, velut observant, rumque se jactant, quomodo isti Pharisaei, dicentes: Nunquid et nos caeci sumus? Sed haec omnia inaniter faciunt, quia non intrant per ostium, sed aliunde tumido fastu quasi per seipsos ascendere quaerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
admonitus diligit pecc̃a
sua. odit admonentem
lucem ⁊ fugit eam: ut ñ
arguantur oꝑa eius ma¬
la que facit. Qui autem
facit ueritatem. acciisat
in se mala sua: non sibi
parcit. non sͥ ignoscit. ut
deus ignoscat᷑: qr qd̃ uult
ut deus ignoscat. Ip̃e ag¬
noscit &e uenit ae lucẽ:
cui grãs agit. Q ille qͥd
in se occidiss ostenderet.
dicit domino. Auerte fa¬
cum tuam apecẽis meiꝰ.
Cẜ qua fronte dicit nisi
iterum dicat. qm̃ facinꝰ
meum ego agnosco. ce ꝑec¬
catum meum contra me
est semꝑ᷑ Sit ante te
tibi illud deus ante ocłos
tuos. Et tunc retorquebit.
quando iam penitentie
fructus nullus erit. Cur¬
rite ne tenebre uos com¬
prehendant.¬

Expanded text:
admonitus diligit peccata admonitus diligit peccata sua, odit admonentem lucem, et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala quae diligit. Qui autem facit veritatem, accusat in se mala sua, non sibi parcit, non sibi ignoscit, ut Deus ignoscat; quia quod vult ut Deus ignoscat, ipse agnoscit, et venit ad lucem, cui gratias agit quod illi, quid in se odisset, ostenderit. Dicit Domino: Averte faciem tuam a peccatis meis. Et qua fronte dicit, nisi iterum dicat? Quoniam facinus meum ego agnosco, et peccatum meum contra me est semper . Sit ante te,tibi illud Deus ante oculos tuos, et tunc retorquet, quando jam poenitentiae fructus nullus erit: currite ne tenebrae vos comprehendant
Abbreviated transcription (Latin):
quam lucem. Ibi posuit
uim. Mułti enim dilexe¬
runt peccata sua. qr qui
confitetur peccata sua ce
acciisat pecc̃a sua: iam
cũ dõ fãcit. Accusat deus
pecc̃a tua. Si &̾ tu accuses:
coniungeris deo. Quasi due
res sunt: homo &e peccactor.
Qd̃ audis homo. ueus fec̃.
quod audis peccator: ipse
homo fecit. Dele qd̃ fecisti.
ut deus saluet quod fecit.
Oportet ut oderis inite
opus tuum & ameᷤᷤ in te
opus deĩ.¬
Um autem cepit tibi
displicere qd̃ fecisti inde
incipiunt bona opera tua
qr accusas mala oꝑa tua.
Initium bonorum oꝑum.
confessio est oꝑum ma¬
lorum. facis ueritatem. &
uenis ad lutem. Quid ẽ.
facis ueritatem: Non te
palpas. non t blandiris.
ñ te adulas. non dicis
iustus sum cum sis ini
Uenis autem ad lutem
ut manifestentur opera
tua. qr in deo facta sun:
quia & hoc ip̃m qõ tibi
displicuit pectatum tuũ
ñ tibi displiceret nͥ ueus
t luceret. & eius ueritas
tͥ ostenderetur. S qͥ etiam

Expanded text:
quam lucem; ibi posuit quam lucem; ibi posuit vim. Multi enim dilexerunt peccata sua, quia qui confitetur peccata sua, et accusat peccata sua, jam cum Deo facit. Accusat Deus peccata tua; si et tu accuses, conjungeris Deo. Quasi duae res sunt, homo, et peccator. Quod audis homo, Deus fecit; quod audis, peccator, ipse homo fecit. Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit. Oportet ut oderis in te opus unum, et ames in te opus Dei.um autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua. Initium bonorum operum confessio est operum malorum. Facis veritatem, et venis ad lucem. Quid est, facis veritatem? Non te palpas, non tibi blandiris, non te adulas. Non dicis, Justus sum, cum sis iniqritatem. Venis autem ad lucem, ut manifestentur opera tua, quia in Deo facta sunt: quia et hoc ipsum, quod tibi displicuit peccatum tuum, non tibi displiceret, nisi Deus tibi luceret, et ejus veritas te tibi ostenderet. Sed qui eti
Abbreviated transcription (Latin):
lux uenit in mundum:
& dilexerunt homines
magis tenebras quam
lucem. Erant enim ma¬
la oꝑa eorum. fr̃s mei.
nit deus: Nullorum. Sĩa
enum mala oꝑa inuenit.
Quom gͦ quidam fecer̃t
ueritatem. & non uener̃t
ad lucem: Hoc enim seqͥ¬
tur. Qui autem facre ĩn¬
tatem uenit ad lucem.
ut manifestentur opera
eius. qr in deo sunt facta.
Quomodo gͦ qurdam bo¬
num opus fecerunt. ut
uenirent ad lucem: id ẽ
ad xp̃m. Et quomͦ quidã
dilexerunt tenebras si om̃s
pecc̃ores inuenit. ce om̃s
apeccato sanat. ⁊ serpers
ille in quo figurata estͤ
mors uomini eos sanat
qui morsi fuerant & ꝓpt̃
morsus serpentis erectus
est serpenz id est mor
domini ꝓpter mortales
homines quos inuenit
iniustos: Quomodo in¬
delligitur: Hoc est autem¬
iudicium. qm lux uenit
in miindum: & dilexer̃t
homines magi̾s tenebras
quam lucem. Erant enĩ
mala oꝑa corum. Quid
est hoc: Quorum enim
erant bona opera: Non¬
ne uenist ut iustisice
impios: S dilexerunt
inquit tenebras magis¬

Expanded text:
lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem; erant enim mala opera eorum. Fratres mei nit Dominus? nullorum. Omnia enim mala opera invenit. Quomodo ergo quidam fecerunt veritatem, et venerunt ad lucem? Hoc enim sequitur: Qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, quia in Deo sunt facta. Quomodo ergo quidam bonum opus fecerunt ut venirent ad lucem, id est, ad Christum: et quomodo quidam dilexerunt tenebras, si omnes peccatores invenit, et omnes a peccato sanat, et serpens ille, in quo figurata est mors Domini, eos sanat, qui morsi fuerunt, et propter morsus serpentis erectus est serpens, id est, mors Domini propter mortales homines, quos invenit injustos. Quomodo intelligitur: hoc est judicium; quoniam lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem: erant enim mala opera eorum? Quid est enim hoc? Quorum enim erant bona opera? Nonne venisti ut justifices impios? Sed dilexerunt, inquit, magis tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Non enĩ misit deus
filium suum in mundũ
ut iudicet mundum: s
ut saluetur mundus per
ipsum. Ergo quantũ in
medico est: sanare uenit
egrotum. se interimit:qͥ
precepta medici obserua¬
re non uult. Ueñ salua¬
torad mundũ. Quare sal¬
uator di ctꝰ est mundi nͥ
ut saluet mũdũ ñ ut iudi¬
cet mũdũ: Saluari ñ uis
ab ip̃o. ex te iudicaberis.
Et quio dicam iudicabe¬
ris: Uioete quid ait. Qͥ
credit in eum: ñ iudica¬
brtur. Qui autem ñ cre¬
dit. quid dictum spera¬
bas nisi iudicatus: Iã
inquit iudicatus es. Nõ¬
dum apparuit iudicium.
s iam factum est iudici-¬
um. Nouit enim deus

Expanded text:
tem: Non enim misit Deus Filium suum in mundum, ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum. Ergo quantum in medico est, sanare venit aegrotum, se interimit qui praecepta medici observare non vult: venit salvator ad mundum: Quare Salator dictus est mundi? nisi ut salvet mundum, non ut judicet mundum. Salvari non vis ab ipso? Ex te judicaberis. Et quid dicam, judicaberis? Videte quid ait: Qui credit in eum, non judicatur; qui autem non credit . . . . Quid dicturum sperabas, nisi judicatus? jam, inquit, judicatus est. Notandum apparuit judicium, sed jam factum est judicium.
Abbreviated transcription (Latin):
lyticus. &e male dorquetur.
Cui a ib̃u ꝓtinus responde¬
tur. Ego ueniam & curabo
eum. Quid est qd̃ Reguluᷤ
rogat ut ad eius filium ue¬
nat & tamen ire corpora
lt̃ recusat: ad seruum uͦ
centurioiis non inuitatn
ce tamen se corporaut̃ ire
porucetur: Reguli fiuo per
corporalem p̃sentiam non
dignacur adesse. centurioni
Eruo non dedignatur orcur¬
rere: Quid est hoc: nisi qd̃¬
superbia nr̃a retunditur. qͥ
in hominibz non naturam
qua ad ymaginem dei facti
sunt. s honores ce duiitias
ueneramur: Cumq pensa¬
mus que circa eos sunt: ꝓ.¬
fecto interiora minime pre¬
uidemus. Dum ea conside¬
ramus que in corporib dis¬
pecta sunt: negligimus pẽ¬
sare qd̃ sunt. Redemptor
u nr ut ostenderet. qr que
atta sunt hominib. scĩs
despicienda sunt. ce que ues¬
pesta sunt hominib: scĩs
despicienda ñ sunt ad filiũ
reguli ire noluit. ad ser
ratus fuit. Increꝑacta est uͦ
suꝑbia nr̃a que nescit pen¬
sare homines ꝓpt̾ homineᷤ.

Expanded text:
lyticus in domo, et male torquetur. lyticus in domo, et male torquetur. Cui a Jesu protinus respondetur: Ego veniam, et curabo eum . Quid est quod regulus rogat ut ad ejus filium veniat, et tamen corporaliter ire recusat; ad servum vero centurionis non invitatur, et tamen se corporaliter ire pollicetur? Reguli filio per corporalem praesentiam non dignatur adesse, centurionis servo non dedignatur occurrere. Quid est hoc, nisi qsuperbia nostra retunditur, qui in hominibus non naturam, qua ad imaginem Dei facti sunt, sed honores et divitias veneramur? Cumque pensamus quae circa eos sunt, profecto interiora minime pervidemus. Dum ea consideramus quae in corporibus despecta sunt, negligimus pensare quod sunt. Redemptor vero noster, ut ostenderet quia quae alta sunt hominum, sanctis despicienda sunt; et quae despecta sundespicienda non sunt; ad filium reguli ire noluit filius Dratus fuit. Increpata est ergo superbia nostra, quae nescit pensare homines propter homines,
Abbreviated transcription (Latin):
non crederet saiuatorem.
Quare gͦ dicitur. nisi sig¬
na & prodigia uideritis
non creditis. qui ante cre¬
didit quam signa uideret:
S mementote quid peti
it. & aperte cognoseite qͥr
in fide dubitauit. Popos¬
cit namq ut descenderet.
& sanaret filium eiu.
Corporalem gͦ presentiam
domĩ querebat: qui ꝑ sp̃m¬
nusquam deerat.Minus
gͦ in illo credidit quem
non putauit posse salutẽ
dare. nisi presens ẽet ce cor¬
pore. Si enim perfecte credi¬
disset: ꝓfecto sciret qr non
ẽẽt locus ubi non esset ds̃.
Ex magna enim parte dif.
non dedit maiestati. sed
presentie corporali. Le ii.
S̾ alutẽ itaq filiopetiit ⁊ tñ
in fide dubitauit. quia eñ
ad quem uenerat ce poten¬
tem ad curandum credidi
& tamen morienti fiuo ẽẽ
absentem: putauit.Ded do¬
minus qui rogatur ut ua¬
dat. quia non desit uͥ iniu¬
tatur indicat: solo iussu
salutem reddidit qui uo¬
luntate omnia creauit. Q
in re hoc est nobis solerter
cimus: centurio ad dominũ
uenit dicens.domine puer

Expanded text:
crederet salvatorem. Quare ergo dicitur: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis, qui ante credidit quam signum videret? Sed mementote quid petiit, et aperte cognoscetis quia in fide dubitavit. Poposcit namque ut descenderet, et sanaret filium ejus. Corporalem ergo praesentiam Domini quaerebat, qui pnusquam deerat. Minus itaque in illo credidit, quem non putavit posse salutem dare, nisi praesens esset et corpore. Si enim perfecte credidisset, procul dubio sciret quia non esset locus, ubi non esset Deus. Ex magna ergo parte diffunon dedit majestati, sed praesentiae corporali: et salutem itaque filio petiit, et tamen in fide dubitavit, quia eum ad quem venerat et potentem ad curandum credidit, et tamen morienti filio esse absentem putavit Deum . Sed Dominus qui rogatur ut vadat, quia non desit ubi invitatur, indicat: solo jussu salutem reddidit, qui voluntate omnia creavit. Qua in re hoc est nobis solerter cimus, centurio ad Dominum venit dicens: Domine, puer
Abbreviated transcription (Latin):
ectio sc̃i euangelii ꝙͣ
modo fr̃s audistis expo¬
sione ñ indiget. sed ne
hane tacite preterisse ui¬
deamur. exbortando potiꝰ
quam exponendo in ea
auquid loquamur. Hoc
autem nobis solummodo
de expositione iudeo esse
requurendum:cur his
qui ad salutem petendã
uenerat audiuit: nisi
signa & ꝓdigia uideritis
non creditis. Qui enim sa

Expanded text:
ectio sancti Evangelii, quam modo, fratres, audistis, expositione non indiget. Sed ne hanc taciti praeterisse videamur, exhortando potius quam exponendo in ea aliquid loquamur. Hoc autem nobis solummodo de expositione video esse requirendum, cur is qui ad salutem filio petendam venerat audivit: Nisi signa et prodigia videritis, non crediti
Abbreviated transcription (Latin):
eos curiositas designatur.
que dum alienam que¬
rit uitam discutere. semꝑ
sua intima nesciens. studet
exteriora cogitare. Graue
namq curiositas est ui¬
tium. Que dum cuiusli¬
bet mentem ad inuestigã¬
dam urtam ꝓximi exteriꝰ
ducit. semꝑ ei sua inti¬
ma abscondit:ut auena
sciens. se nesciat. Et curi¬
osi animus quanto ꝑitꝰ
fuerit alieni meriti. tan¬
to fit ignarus sui. Propt̃
hoc namq ce de e isdem
quinq iugis boum dr̃.
Eo ꝓbare illa. rogo te ha¬
be me excusatum. Ip̃a enĩ
excusantis uerba auitii sui
significatione non discpãt.
dum dicit eo ꝓbare illa.
Quia udelicet aliquan¬
do ꝑtinere ꝓbatio ad curi

Expanded text:
eos curiositas designatur, eos curiositas designatur, quae dum alienam quaerit vitam discutere, semper sua intima nesciens, studet exteriora cogitare. Grave namque curiositatis est vitium, quae dum cujuslibet mentem ad investigandam vitam proximi exterius ducit, semper ei sua intima abscondit, ut aliena sciens, se nesciat. Et curiosi animus quanto peritus fuerit alieni meriti, tanto fit ignarus sui. Propter hoc namque de eisdem quinque jugis boum dicitur; eo probare illa, rogo te habe me excusatum. Ipsa enim excusantis verba a vitii sui significatione non discrepant, dum dicitur, eo probare illa; quia videlicet aliquando pertinere probatio ad curi
Abbreviated transcription (Latin):
mare possumus. quid s
corda ur̃a respondeant. Oe¬
cultis enim fortasse sibi
cogitationib dicunt. Ex¬
cusare nolumus.ad illud
enim suꝑne refectioni
uenire gratulamur. Loq̃n¬
tes uobis talia mentes ue¬
stre. uerum dicunt: si noi
plus terrena quam celes¬
tia diligunt. si ñ ainpliꝰ
reb corporalib quam spi¬
ritalib occupantur. Unde
hic quoq ipsa exusanti
um causa subiungitur.
cum ꝓtinus sub infertur.
Drimus dixit. illam
emi. ce necesse habeo exire
& uidere illam. Rogo te:
habe me excusatum. Qto
ꝑ uillam. nisi terrena sub¬
stantia designatur: Exit
gͦ uidere illam. qui sola ex¬
teriora cogitat ꝓpter subs¬
ga boum emi quinq. &e
eo ꝓbare illa. Rogo te: ha¬
be me excusatum. Quid
cipimus: Qui recte qͦq
iuga uecati sunt: quia ĩ
utroq sexu geminantur.
Qui uidelicet corporales
sensus qr interna compre¬
hendere nesciunt:s sola
exteriora cognoscunt. ce de¬
serentes intima. ea qͤ extͣ
sunt tangunt: recte per

Expanded text:
mare possum quid sibi mare possum quid sibi corda vestra respondeant. Occultis enim fortasse sibimet cogitationibus dicunt: Excusare nolumus, ad illud enim supernae refectionis ervenire gratulamur. 4. Loquentes vobis talia mentes vestrae verum dicunt, si non plus terrena quam coelestia diligunt, si non amplius rebus corporalibus quam spiritalibus occupantur. Unde hic quoque ipsa excusantium 1621 causa subjungitur, cum protinus subinfertur: Primus dixit: Villam emi, et videre illam; rogo te, habe me excusatum. Quid per villam nisi terrena substantia designatur? exit ergo videre illam qui sola exteriora cogitat propter subsga boum emi quinque, et eo probare illa, rogo te, habe me excusatum . Quid s accipimus? qui recte quoque juga vocati sunt; quia in utroque sexu geminantur: qui videlicet corporales sensus, quia interna comprehendere nesciunt, sed sola exteriora cognoscunt, et deserentes intima, ea quae extra sunt, tangunt, recte per