comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aratrũ dicens Pade dic
arnulpho de maiorca ut
secũ ducat te in clareual¬
lem quo ꝓxime iturus
est ad conu̾sionẽ et cum
eo conuertere Audiuit
uero uocẽ. s nemẽ uide

Expanded text:
aratrum, dicens: « Vade, dic Arnulfo de Majorca, ut secum ducat te in Claram-Vallem, quo proxime iturus est ad conversionem; et tu cum eo convertere. » Audivit vero vocem, sed neminem vide
Abbreviated transcription (Latin):
pdidiss secreciꝰ suggessit.
monens et obsecrans ut si
ĩpccm̃ aliqd̃ lapsus
eẽt ꝑconfessionis et
pnĩe remediũ diluere
illud ꝙͣtocius festinaret:
si forte gram amissam
larga redemptoris nr̃i
benignitate recipe me¬
ret᷑ Consternat aĩo
sacdos nulliꝰ quidem
crimĩalis delicti sebtͤ
consciũ see eẽ. s nec in
uis q̃ ĩ cotidianis excessi¬
oz euenire pñt. consci¬
entiã se plus solito re¬
nordere rñdit excep¬
iessũdari non sufferẽs.
pauꝑis illiꝰ porcum
caidiss ĩ eiq ꝑ satisfac¬
ionis hũilitãtem nec¬
ũ reconsiliatꝰ fuisset

Expanded text:
didisset, secretius suggessit, monens et obsecrans, ut si in peccatum aliquod lapsus esset, per confessionis et poenitentiae remedium diluere illud quantocius festinaret, si forte gratiam amissam larga Redemptoris nostri benignitate recipere mereretur. Consternatus animo sacerdos, nullius quidem criminalis delicti sibi conscium se esse, sed nec in his quae quotidianis excessibus evenire possunt, conscientiam se plus solito remordere, respondit, exceppessumdari non sufferens, pauperis illius porcum occidisset, eique per satisfactionis humilitatem necdum reconciliatus fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
et cantuui modulata sua¬
uitate tanꝙͣ dulcissimo
poculo audientes letifi¬
cass. tandẽ in bona con¬
fessione tnͣsuut ex hoc
mundo ad prẽm felici
absorpcione in abissũ et̾

Expanded text:
et cantuum modulata suavitate, tanquam dulcissimo poculo audientes laetificasset, tandem in bona confessione transivit ex hoc mundo ad Patrem, felici absorptione in abyssum aet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuerãs oĩ tꝑe et oĩ ho¬
r̃a. pulchre ẽcidẽ sinã
lisz aliis perbis diffini¬
tionẽ illã qua poeta sa¬
pientẽ diffinit repñtas
constãs ipe sibi totus te¬
res atq rotundus: qd̾ ẽ

Expanded text:
severans omni tempore et omni hora; pulchre eadem sententia, licet aliis verbis diffinitionem illam qua poeta sapientem diffinit, repraesentans: Constans ipse sibi, totus teres atque rotundus, quod e
Abbreviated transcription (Latin):
se in secreto suo eiusdẽ
btẽ uirgĩs prõcinũ
uotis et suspirus im¬
exurgẽs tanteq deuo¬
tionis ꝓ modulo suo
ꝑticeps effici cupiens
uersus illam plagã
celi qua monasteriũ
sitũ erat uultu et
c̃o intentꝰ stabat

Expanded text:
se in secreto suo ejusdem beatae Virginis patrocinium votis et suspiriis imexsurgens, tantaeque devotionis pro modulo suo particeps effici cupiens, versus illam plagam coeli, qua monasterium situm erat, vultu et animo intentus stabat
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ regenerationẽ cor¬
pmi suoꝵ exspectantes:
feucissime quiescebãt
Ecce uidisti fines ulti¬
mos boni et mali. elige
qd̾ bonũ est ĩ oculis
tuis Bi uiam iusticie
q̃ in libris meis copio¬
se digesta est tenere

Expanded text:
sensum, regenerationem corporum suorum exspectantes, felicissime quiescebant. Ecce vidisti fines ultimos boni et mali. Elige, quod bonum est in oculis tuis. Si viam justitiae, quae in libris meis copiose digesta est, tenere
Abbreviated transcription (Latin):
batere morsib. eos
ui scemate religionis
nsigniti. consciãs suas
itebrosis scelei̾b matu¬
are non uerent: Sicut
pam scripta sũt. tta¬

Expanded text:
atere morsibus eos, qui schemate religionis insigniti, conscientias suas latebrosis sceleribus maculare non verentur. Sicut que scripta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
onachũ quendã¬
de collegio clare¬
uallis spiritalõ et bõĩs no¬
ego quos amo cirguoet
castigo ad deco quendam
ĩ eo scoriã pccĩ grauissi¬
ma ĩbalitudine quadam
uice laborare ꝑmisit
anteꝙͣ ad diem creticum
ꝑuenisset. diuino nutu
raptus est in quẽdã mẽ¬
tis excessũ ᷑ et dimidiũ fe¬
re noctis spaciũ quasi ex¬
tra se fuit młta uidẽs e ai¬
diens: que nũt replicare
nr̃i ꝓpositi nõ est c̾adem
uero nocte defunctus est
ibi religiosus quidã ad¬
lestens mire mausuetud¬
nis et paciencie mona¬
chus. qui languore maxi¬
mo cruciatus ꝙͣ płimis
ãnis durũ ac diut̾num
martiriũ duxit Hic
gemitus plangendo enut¬
rebat Porro predictus

Expanded text:
onachum quemdade collegio Claraevallis, spiritualem et bonis moEgo quos amo, arguo et castigo , ad decoquendam in eo scoriam peccati gravissima valetudine quadam vice laborare permisit. Sed antequam ad diem criticum pervenisset, divino nutu raptus est in quemdam excessum mentis, et dimidium fere noctis spatium quasi extra se fuit; multa videns et audiens quae nunc replicare nostri propositi non est. Eadem vero nocte defunctus est ibi religiosus quidam adolescens, mirae mansuetudinis et patientiae monachus, qui languore maximo cruciatus quam plurimis annis, durum ac diuturnum martyrium duxit. Hic gemitus plangendo emittebat. Porro praedictus
Abbreviated transcription (Latin):
he calamitab non
lũ hũane ccrnis. s
nam humane men¬
s infirmitas pate
em nec quid oremꝰ¬

Expanded text:
e calamitatibus, non solum humanae carnis, sed etiam humanae mentis infirmitas pateauandoquidem nec quid orem
Abbreviated transcription (Latin):
ciensem ordinẽ ꝓfessum
nequaqͣ absq graui ꝑi¬
culo aĩe sue ad alterius
religionis pel ordinis
ꝓfessores declinare posse:

Expanded text:
ciensem Ordinem professum, nequaquam absque gravi periculo animae suae, ad alterius religionis vel Ordinis professores declinare posse:
Abbreviated transcription (Latin):
longe lateq pagant
ĩ mũdo Quedã ãt ex
eis ciciꝰ. quedã tardius
liberande st̃: quarũdã
uero pene insolubiles
ꝑmanent Dum hec
iule loq̃returͫ respiciẽs
presbiter uidit supra¬
dictũ epm demisso
tamꝙͣ districti iudicis
sentẽciã pacient̾ ferẽ¬
tem: et ũmice ptãti
que illi ad tempꝰ in¬
sultabat cũ ꝓph̾a di¬
centẽ Ne leteris suꝑ
me uiita mea qr cec¬
di: surgam Cũ sedeo
ĩ tenebris dñs lux mea
erit Diso ergo eo sac̾dos
uehement̾ obstupuit.
et cũ t̾rore magne am¬
mratioĩs exclam auit
dicens De michi miseo
peccatori. ꝙͥ est hoc ꝯd̾
uideo: nũquid iste est

Expanded text:
longe lateque vagantur in mundo. Quaedam autem ex eis citius, quaedam tardius liberandae sunt, quarumdam vero poenae insolubiles manent. Dum haec ille loqueretur, respiciens presbyter, vidit supradictum episopum demisso tanquam districti Judicis sententiam patienter ferentem, et inimicae potestati, quae illi ad tempus insultabat, cum propheta dicentem; Ne laeteris super me, inimica mea, quia cecidi: surgam. Cum sedero in tenebris, Dominus lux mea erit . Viso ergo eo, sacerdos vehementer obstupuit, et cum terrore magnae admirationis exclamavit dicens: « Vae mihi misero peccatori! quid est hoc quod video? Nu
Abbreviated transcription (Latin):
et enormitatem crini¬
nnũ suoꝵ districte sicut
ouortebat considerans.
pene ĩ despeationẽ lap¬
sus fuerat diuina grõ
illustratus erexit se con¬
ra se.studens in lacri

Expanded text:
et enormitatem criminum suorum districte, sicut oportebat, considerans, pene in desperationem lapsus fuerat, divina gratia illustratus erexit se contra se, studens in lacr
Abbreviated transcription (Latin):
nullus ascẽd̾e gestiẽtũ
ueniẽte pcc̃o. ĩtẽtio nra
curua. rõ ceca. polũtas
cõfessioĩbꝰ. hũiliari ĩ pñie
laboribꝰ ⁊ et oĩno solliciti
esse. ne umꝙͣ demꝰ mẽ¬
bra nr̃a arma ĩiqͥtatis
pccõ. hoc ẽ ut nũꝙͣ uanis
adulacioĩbꝰ. simulatoriis

Expanded text:
scendere gestientium erveniente peccato intentio nostra curva, ratio caeca, voluntas confessionibus, humiliari in poenitentiae laboribus, et omnino solliciti esse, ne unquam demus membra nostra arma iniquitatis peccato; hoc est ut nunquam vanis adulationibus, simulatoriis
Abbreviated transcription (Latin):
trabes suꝑbie ocłin cor¬
dis tui adeo obnubila¬
ut ut eã ꝑ hũilitatẽ me
iatũ uideo. ut monita
irã irrideas pocius qͣ
ĩbꝰ hic sedẽtibꝰ de te fi¬
utialit ꝓnũtio. qr nisi
derius et sine dilatiõe¬
sipiscas. atq hũiliato
uidiciũ ĩ breui senti
et sicut scriptũ ẽ in
tꝑe uĩdicte disꝑdet te dñs
Ecce iterũ ac tertio dico õi
sericors dñs huilibꝰ dat gra¬
tiã: sic terribilis deus ĩde

Expanded text:
trabs superbiae oculum cortrabs superbiae oculum cordis tui adeo obnubilavit, ut eam per humilitatem meam sensu video, ut monita nostra irrideas potius quam ibus hic sedentibus de te fiducialiter pronuntio quia, nisi celerius et sine dilatione resipiscas atque humiliato judicium in brevi senties, et, sicut scriptum est, in ore vindictae disperdet te Dominus . Ecce iterum ac tertio dico omnisericors Dominus humilibus dat gratiam, sic terribilis Deus inde
Abbreviated transcription (Latin):
diuine pietatis piscasi
tuit ĩterpellãda: mo̾che¬
nebat ut singuli scd̃m
possibilitatẽ suã dñi me¬
sericordiã ꝑ uerẽt. qͣtenꝰ
de tãta ĩsolẽtia camali
frm melius aliꝙͣ dispo¬
nere de sua pietate digl¬
naretur. Instabat iam
p̃cipua et festiua natal
dñi solẽp̃nitas ⁊ et aute
paucos dies eiusdẽsolẽr¬
nitatis dño abbate cap
sathane de ĩdiscreta ab¬
stinẽcia et qr barbã suã
nouacła peĩtꝰ abrasisseh
qd quidẽ miser ille inĩ¬
toẽ cõmouẽdi scãdali fi¬
sed studio exert̃ẽ de malꝰ
ꝑclamatꝰ est. Cũq dñs
abbas blãdo affatu q̃re¬
ret ab eo cur hoc fecisset:
et ex tumidis ĩordinatis
liciã ip̃iꝰ ẽẽ cõpletam:
audabili quodã iusticie
zelo accẽsus. sic ad eũ p̃sa¬
Debuerã quidẽ fr̃ saluta¬
ribꝰ monitis aggredi cõ¬
umacẽ aim tuum si for¬
e resipiscẽs a laqueis dy¬
iboli a qͦ captiuꝰ teneis
id ip̃iꝰ uolũtatẽ: sed qm̃i

Expanded text:
divinae pietatis viscera divinae pietatis viscera statuit interpellanda, monachinebat, ut singuli secundum possibilitatem suam Domini misericordiam peterent, quatenus de tanta insolentia carnalium fratrum melius aliquid disponere sua pietate dignaretur. Instabat jam praecipua et festiva Natalis Domini solemnitas; et ante paucos dies ejusdem solemnitatis domno abbate capiSatanae de indiscreta abstinentia, et quia barbam suam novacula penitus abrasisset quod quidem miser ille intentione commovendi scandali fesed studio exercendae malitiae proclamatus est. Cumque domnus abbas blando affatu quaereret ab eo cur hoc fecisset, et ex tumidis inordinatisque litiam ipsius esse completam, laudabili quodam justitiae zelo accensus, sic ad eum praesaDebueram quidem, frater, salutaribus monitis aggredi contumacem animum tuum, si forte resipisceres a laqueis diaboli, a quo captivus teneris ad ipsius voluntatem; sed quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
gulis eciã fere diebꝰ ĩ pane
et aqua ieiunabat ⁊ ut ł
sic aiõs frm̃ ĩ odiũ abb̾is
ĩflãmaret. qui tã durã et
Intẽa sacratissima dñi ad¬
uẽtus celebritas suꝑuenit:
et cõspiracioĩs ꝓcella clã¬
destinis susurriis aucta et
roborata ondiq ĩtonabat:
iãq publicũ scãdalũ et ip¬
sũ grauissimũ minitabã
Dederat nãq p̃dutꝰ ꝑseu¬
do cõu̾sus cõsiliũ pessimũ¬
qd̃ eciã eniã scelatissima
ĩstãcia fieri ꝑurgebat ⁊ sci¬
lic ut pigilia natalis dñi
cõgregatis frĩbꝰ de grãgiis.
unanimo cõsensu dormi¬
toriũ mõchoꝵ tꝑe laboris
ascẽderẽt: atq de singuloꝵ
lectis botas auferẽtes. mi¬
nutatĩ eas ferro secarẽt
manibꝰq discerperẽt. Luc
u̾o ꝓdigiosa hec et ĩfamis
eoꝵ nequicia penerabilis
abbis cõsciã mĩme late̾t
dissimulauit tñ sicut sqi¬
tũ est. qr prudẽs ĩ tpe ms¬
rat huanũ cõsiliũ puo
et auxiliũ. tãto enixius

Expanded text:
gulis etiam fere diebus in pane et aqua jejunabat, ut vel sic animos fratrum in odium abbatis inflammaret qui tam duram et Interea sacratissima Dominici Adventus celebritas supervenit; et conspirationis procella clandestinis susurriis aucta et roborata undique intonabat: jamque publicum scandalum, et ipsum gravissimum minitabatur. Dederat namque praedictus pseudoconversus consilium pessimum, quod etiam sceleratissima instantia perurgebat, scilicet ut vigilia Natalis Domini congregatis fratribus de grangiis unanimo consensu dormitorium monachorum tempore laboris ascenderent, atque de singulorum lectis botas auferentes, minutatim eas ferro secarent, manibusque discerperent. Licet vero prodigiosa haec et infamis eorum nequitia venerabilis abbatis conscientiam minime lateret, dissimulavit tamen, sicut scriptum est, quia prudens in tempore marat humanum consilium pariter et auxilium, tanto enixius
Abbreviated transcription (Latin):
perasset: ille noct̾na
adhuc ꝑicła metuens.
uix ut in perba lĩguan
laxaret suaderi poterat᷑
quippe qui multimodas
demonũ insidias exꝑtꝰ
achadenucoꝵ more de
onĩb dubitandũ pu¬
taret. seq int̾ uerũ et
flii discernẽ posse dif¬
fideret Tandem uiso
iolũ demones cõtrenus¬
tere et fugere non igno¬
rabat inclinato reuerẽ¬
tor capite adorauit i re

Expanded text:
perasset, ille nocturna adhuc pericula metuens, vix ut in verba linguam laxaret, suaderi poterat: quippe qui multimodas daemonum insidias expertus, academicorum more de omnibus dubitandum putaret, seque inter verum et falsum discernere posse diffideret. Tandem viso solum daemones contremiscere et fugere non ignorabat, inclinato reverenter capite adoravit, re
Abbreviated transcription (Latin):
ade̾ant mãibꝰ abbis
tituit Ita misẽo fure
actissiãs furti penas
lebat. n ͨ tñ furti se reũ
telligebat: diuino ut
redimꝰ nutu ꝓdito. ad
cõsiliũ discretoꝵ piroꝵ
dñs abbas hiis qͥ excõi

Expanded text:
aderant manibus abbatis restituit. Ita misero fure, qui atrocissimas furti poenas luebat, nec tamen furti se reum intelligebat, divino, ut credimus, nutu prodito, ad consilium discretorum virorum domnus abbas iis qui exco
Abbreviated transcription (Latin):
gionis exterioꝵ ãmĩstra¬
tio nil oberat: que ml¬
tos a tramite discipline
claustralis solet &r¬
au̾tere: et in baratrũ
secularis cõuersationis
in merge Quis antem
tante laudis p̃coniũ
digne ãmirari suffici

Expanded text:
gionis exteriorum administratio nil oberat, quae tam multos a tramite disciplinae claustralis solet avertere, et in barathrum saecularis conversationis immergere. Quis autem tantae laudis praeconium dign
Abbreviated transcription (Latin):
mors malicie et ũq̾
tras nrãs. quĩ tem¬
eciam religionẽ e¬
neruat cũ ꝓcluioes
sũt hoiẽs ad sectanda
discussa totis piribus
ignauia pestigiis p̃ce¬
denciũ prm uirilit̾ inhe¬
rẽ satagnꝰ eoꝵ meoriã
in cordĩbus nrĩs u̾san¬
do. eoꝵ q sacros actus
frequent̾ et libent̾ rele¬
gendo: qͣteꝰ ꝑ rcĩtudinẽ
oꝑis ip̃orũ nob̃ tortitudo
nrĩ oꝑs. quasi speculo
lucidissimo apꝑeat. sic¬
q salubri pe̾cũdia con¬
reputare: atq ad am¬
pliorem iusticie ꝑstiõ¬
nẽ sꝑ anhelare Bi qͥs pẽo
ideoq tedio affectus re
iꝰ. paulatim ꝓfice̾
polo Di ergo in studio
ꝓficiendi non contĩ¬
nuo seqͥt᷑ effc̃s: est tũ¬

Expanded text:
mors malitiae etmors malitiae ettras nostras, quoniam temetiam religionem enervat, cum procliviores sint homines ad sectanda discussa totis viribus ignavia, vestigiis praecedentium patrum viriliter inhaerere satagamus, eorum memoriam in cordibus nostris versando, eorumque sacros actus frequenter et libenter relegendo: quatenus per rectitudinem operis ipsorum nobis fortitudo operis, quasi de speculo lucidissimo appareat; sicque salubri verecundia conreputare, atque ad ampliorem justiciae er anhelare. Si quis vero ideoque taedio affectus remmus: paulatim proficere volo. » Si ergo in studio proficiendi non continuo sequitur effectus, est t
Abbreviated transcription (Latin):
ecce dũ de puritate re¬
ligionis que nõ solũ
in cłaualle. sed etiam
ĩ tistercio ceteisq bñ or¬
dinatis domib cist̾ciẽ¬
sis orduus młtos ad
culmẽ ꝑftĩonis pͥmis
a p̃fato ueneabili pi¬
ro dño gherardo p̾ore
to tunore et tremore
remĩscin᷑ Is nãq dũ
quadã pice ad morũ
grauitatem disciplĩe¬
q custodiã melliflua
nos ãmotiõe exhorta¬
ret᷑  asserebat ante
monacho uisibiliter
apparusse. seqz pena¬
lib locis deputatos
misẽabili q̃rimonia
ꝓdidisse. nõ qr gra¬
sissẽt s quia cotidia¬
nas negligencias pi¬
tare miori sollicitu¬
dine ꝙͣ oportuerat
curassẽt Si ergo btĩs
illis tꝑib quib neg¬
ligentia uix ꝑ rimũ¬
las ĩtrabat rubigi¬
nem culpe distruti
iudicis aĩaduersio
penalis nimuũq moles¬
ta rasura abradebat:
senciendũ est. qnͣdo
negligencia nõ iam
ꝑ rimulas. sed ꝑ rimas
uel pociꝰ ꝑ rupturas
tepiditatis irrũpit:
Qua ꝓpt̾ ne forte post¬
et torporis incuriã .¬

Expanded text:
ecce dum de puritate religionis, quae non solum in Clara-Valle, sed etiam in Cistercio, caeterisque bene ordinatis domibus Cisterciensis Ordinis multos ad culmen perfectionis primis a praefato venerabili viro domno Gerardo Priore lto timore et tremore reminiscimur. Is namque dum quadam vice ad morum gravitatem, disciplinaeque custodiam, melliflua nos admonitione adhortaretur, asserebat antermonacho, visibiliter apparuisse, seque poenalibus locis deputatos, miserabili querimonia prodidisse: non quia grasissent, sed quia quotidianas negligentias vitare minore sollicitudine, quam oportuerat, curassent. Si ergo beatis illis temporibus, quibus negligentia vix per rimulas intrabat, rubiginem culpae, districti Judicis animadversio poenalis, nimiumque molesta rasura abradebat: sentiendum, et quando negligentia non jam per rimulas, sed per rimas, vel potius per rupturas tepiditatis irrumpit? Quapropter, ne forte poset torporis incuriam
Abbreviated transcription (Latin):
adiretenꝰ si non. dat᷑¬
ultra. solũq nolle ꝓfi¬
ce̾ tocius negligencie
et dissolutionis. atq ad
extremũ mortis et dãp¬
natioĩs occasio est obse¬
cro itaq eos qͥ ista lec
curiositate legisse pelĩt.
s diligenti considẽatio¬
ne pensent. quid ĩ sus
morib a norma iusticie
que ĩ sanctis prĩb ĩsig¬
niter refulsit exorbitet:
et quicqd in se a trami¬
te ne̾ religionis alienũ
reppererint: totũ q hoc
in cotidiano picioꝵ pͥtu
tũq conflictu ad lineam
peritatis cornigẽ festinẽt
Nam sicut iure oĩm
hoĩm stolidissimꝰ censẽ

Expanded text:
dire tenus, si non datultra: solumque nolle proficere, totius negligentiae et dissolutionis, atque ad extremum mortis et damnationis occasio est. 67. Obsecro itaque eos qui ista lectcuriositate legisse velint, sed diligenti consideratione pensent, quid in suis moribus a norma justitiae, quae in sanctis patribus insigniter refulsit, exorbitet et quidquid in se a tramite verae religionis alienum repererint, totum hoc in quotidiano vitiorum et virtutum conflictu ad lineam veritatis corrigere festinent. Nam sicut jure omnium hominum stolidissimus cense
Abbreviated transcription (Latin):
lesiasticas sanctio¬
es consentis subire
le uero pristine ĩfir¬
itatis sue penitꝰ
litus. et ad tolerã¬
am grauissĩoꝵ quo¬
libet laboꝵ ꝑ scĩ¬

Expanded text:
lesiasticas sanctiones consentis subire? Ille vero pristinae infirmitatis suae penitus oblitus, et ad tolerantiam gravissimorum quorumlibet laborum
Abbreviated transcription (Latin):
qui oĩa que sibi a mgr̃a
sius fuissent nũcta ps¬
tus ac deuotꝰ exequebar
et diuine retbucionis
intuitu cotidianos labo¬
res pacientissime tolera¬
nimiũ spectaculo. illa
sua dulcissima manu
tenentẽ aculeũ. atqe
alia ꝑte temoĩs boues
secũ minantẽ Cũq eui¬
gilasset et pissimi colla¬
borator sui mansuetu¬
dinem benignitatem
dulcedinẽq mente reuol¬
ueret: exarsit subito p

Expanded text:
ia quae sibi a magistris suis fuissent injuncta promptus ac devotus exsequebatur, et intuitu retributionis divinae quotidianos labores patientissime toleranimium spectaculo illa sua dulcissima manu tenentem aculeum, atque ex alia parte temonis boves secum minantem. Cumque evigilasset, et piissimi collaboratoris sui mansuetudinem, benignitatem dulcedinemque mente revolveret, exarsit subito
Abbreviated transcription (Latin):
dño uisiteris. et ꝓ labo¬
rib tius ĩ marcessibilẽ
glose coronam uictorie
quantocius adipiscaris
Hiis dcĩs disparue. abba¬
tem qui hec uideat et au¬
diercit stupore piter et cĩ¬
miratione consternatum
relinquentes Inte̾a cep¬
tũ acceleat iter domos

Expanded text:
no visiteris, et pro laboribus tuis immarcessibilem gloriosae victoriae coronam adipiscaris. » His dictis disparuere, abbatem qui haec audierat et viderat, stupore pariter et admiratione confirmatum relinquentes. Interea coeptum a
Abbreviated transcription (Latin):
tertiꝰ constat oẽs qui ĩ
ordinis huiꝰ puritate
obedientes et huĩles
ꝑseuerauerĩt. mox ut
tarnem exuerint ab oĩ
miseriai ꝓtunꝰ exuendos

Expanded text:
ertius constat omnes, qui in Ordinis hujus puritate obedientes et humiles perseverarint, mox ut carnem exuerint, ab omni miseria protinus exuendos
Abbreviated transcription (Latin):
seu quatũq alia occasio¬
ãab fideliũ ibidem pau¬
sanciũ deuotã dno precẽ
libaret Contigit peo ut
expleto tꝑe pite sue de hoc
scło nequam migraturꝰ
lecto decũbet Cũq iam
morti se uicoũ sentiret
mediis noctis tenebris
misit ad presbiterũ suũ
rogans ut ad pisitan¬
dũ se cũ domũco sacra¬
mento penire dignare¬
t᷑ Presbiter pero seg¬
incie pressus et heu

Expanded text:
uacunque alia occasioanimabus fidelium ibidem pausantium devotam Domino precem libaret. Contigit vero ut expleto tempore vitae suae de hoc saeculo nequam migraturus, lecto decumberet. Cumque jam morti se vicinum sentiret, mediis noctis tenebris misit ad presbyterum suum, rogans ut ad visitandum se cum Dominico sacramento venire dignaretur. Presbyter vero segnitie pressus, et heu
Abbreviated transcription (Latin):
et ita dixerim ãmisceri
tam quã cadutã atq
tnͣsitoriam ẽẽ non igno¬
rat funditus despiciens.
ad illam ad quam ꝑ mo¬
menta singła dec̾rit omĩ
sollicitudine bonis oꝑib
ĩiugilando se p̃paret In ꝑ¬
tib mĩoris britãne erat
aliqñ hõ quidam secłaris:
qui licet secularib negociis
deditus cureq rei frmiliar
tus eẽt. erat tñ fidelis et
timoratus. atq ĩ obser¬
uanicia mandatoꝵ dei pro
modulo suo deuotus Int̾
cetera uero bona que pł
publice uel p̾uatum dñotes
tãte fcĩebat. tlẽ sibi feceãt

Expanded text:
t ita dixerim, admisceri tam, quam caducam atque transitoriam non ignorat, funditus despiciens, ad illam ad quam per momenta singula decurrit, omni sollicitudine bonis operibus invigilando se praeparet. In partibus minoris Britanniae erat aliquando homo quidam saecularis, qui licet saecularibus negotiis deditus, curaeque rei familiaris intentus esset: erat tamen fidelis et timoratus atque in observantia mandatorum Dei pro modulo suo devotus. Inter caetera vero bona, quae vel publice vel privatim solo Deo testante faciebat, talem sibi fecerat
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe damelẽ bone cõue¬
sationis pirũ uice su
destinauit Qui liben
obediens et iussa cele¬
rit̾ complens. postꝙͣ
morienti Niaticũ tra¬
didit. ad ꝓp̾a redire
non distulit Mox erg
ut pauꝑculus ille sz
letus hoiẽm exit. e
cũ illo ut credimꝰ que
pauꝑm susceptor fie
dignatus est padisi
tas ingressus lucidas
btoꝵ spuũ mansiones
accepit Dyaconꝰ pẽo
rediens. ubi hostis eccĩe
qpp̃quauit. ĩuenit il¬
iud aꝑtũ. qd̾ clausũ
firmissiẽq obseratũ
diniserat Unde cũ mł¬
tũ obstupusset. et an¬
apites mente u̾saret
cogitationes: ita mox
dina uirtute in eode lo¬
o defixus est. ut se in¬
emouere non posset
Et ecce repente in cun¬
terio illo ciudita est pox
lamiãtis atq dicentis¬
lam defuncti huiꝰ
t rependamꝰ ei bitẽ
nificii sui Quociens

Expanded text:
nomine Danielem, bonae conversationis virum vice sua destinavit. Qui libenter obediens et jussa celeriter complens, postquam morienti viaticum tradidit, ad propria redire non distulit. Mox ergo ut pauperculus ille, selaetus hominem exuit, et cum illo, ut credimus, qui pauperum susceptor fieri dignatus est, paradisi portas ingressus, lucidas beatorum spirituum mansiones accepit. Diaconus vero rediens, ubi ostio ecclesiae appropinquavit, invenit illud apertum, quod clausum firmissimeque obseratum dimiserat. Unde cum multum obstupuisset, et ancipites mente versaret cogitationes, ita mox divina virtute in eodem loco defixus est, ut se inde movere non posset. Et ecce repente in coemeterio illo audita est vox clamantis atque dicentis: « Sanimam defuncti hujus t rependamus ei vicem benifi
Abbreviated transcription (Latin):
niciosis negligenciis
nrĩs senciat : q̃ ui sermo¬
ne quem ꝑ de pita et
morib utẽ meõrie hum¬
berti quondã p̾oris clare¬
uallis fecit. cũ frẽs ad
emulandam cõuersatio
nis puritatem hortaret᷑.
int̾ cete̾a sic ait De reli¬
si sequerenũ pestigia
eius. non tam facile ĩ
panis cogitacionibꝰ et
ociosis sermonib. ĩ iocis

Expanded text:
niciosis negligentiis nostris sentiat, qui in sermone, quem de vita et moribus beatae memoriae Humberti quondam prioris Claraevallis fecit, cum fratres ad aemulandam conversationis ejus puritatem hortaretur, inter caetera sic ait: « De relisi sequeremini vestigia ejus, non tam facile in vanis cogitationibus et otiosis sermonibus, in jocis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculo cõtẽplatiuoꝵ¬
Ominus ad
btm̃ iob de
nłtiplici cal¬
liditate an¬
tiqui hostis
sub specie¬
u lemathan loquens
nerui ĩquit testicłoꝵ
instruens. subtilissimoꝵ
deceptionũ inextricabi¬
les nexus. neĩnẽ absq
grẽsue aductorio euadẽ
nosse Uerũ si cũcti qui
xpĩana ꝓfessione censen¬
tur: et ad celestẽ głam

Expanded text:
iculo contemplativoDominus ad beatum Job de multiplici calliditate antiqui hostis sub specie Leviathan loquens, Nervi, inquit, testiculorum instruens, subtilissimarum deceptionum ejus inextricabiles nexus neminem absque gratiae suae adjutorio evadere posse. Verum, si cunctis qui Christiana professione censentur, et a
Abbreviated transcription (Latin):
odis.ͥ qnta putamꝯ
ollatudine pigͣuandũ
st hus qui saccatioris
uite desiderio ĩ tenobus
dño militare. et contra
suĩtales neqͥtias spĩtali¬
b armis dimicare ꝓpo¬
suerũt: fallũt᷑ nempe
stolidissimo q erxore rap¬
tant᷑: qui secłaris mole
tumłtuosa negocia tñi
et non eciã cenobialis
lecti quieta suentia ĩsi¬
diis ũmici patere arbi¬
trant᷑: cũ tanto subtilio

Expanded text:
is . Quanta putamus sollicitudine vigilandum est iis, qui sacratioris e desiderio in coenobiis Domino militare, et contra spirituales nequitias spiritualibus armis dimicare proposuerunt? Falluntur nempe, stolidissimoque errore raptantur, qui saecularis molae tumultuosa negotia tantum, et non etiam coenobialis lecti quieta silentia insidiis inimici patere arbitrantur, cum tanto subtilio
Abbreviated transcription (Latin):
liũ prm̃ religiosa cõuer¬
sione p̃ciosaq in cõspc̃
diĩ morte ad edificatio¬
nem młtoꝵ texitur. cõ¬
petenti conclusione ter¬
nuinet᷑ Nã et riuulus
secus prata fluens c̾ͥtis
uenaꝵ mecitib diriua¬
tus. arencia queq im¬
pĩguat. marcencia
gramĩa reiurescere fa¬
cit: demũq uniu̾sis
sufficient irrigatis ses
in se recolligens ꝓp̾oq
alueolo restitutus leg¬
tuni rursꝰ piuacitatẽ

Expanded text:
lium Patrum religiosa converlium Patrum religiosa conversatione pretiosaque in conspectu Domini morte ad aedificationem multorum texitur, competenti conclusione terminetur. Nam et rivulus secus prata fluens certis venarum meatibus derivatus, arentia quaeque impinguat, marcescentia gramina revirescere facit, demumque universis sufficienter irrigatis sese in se recolligens, proprioque alveolo restitutus, legitimi cursus vivacitate
Abbreviated transcription (Latin):
nossessioĩb eccĩaꝵ sibi cõ¬
missaꝵ diuites et inclitos
faciũt. si sic puniri me¬
meruit. qui ꝑsonã for¬
tassis satis ydoneã ad of¬
ficii spiritalis eminẽciam
sangiũs magis ꝙͣ carita¬
tis intuitu ꝓuehere p̃sũp¬
sit: Hec itaq que de ꝑi¬
culis quorũlib picioꝵ
seu negligẽtiaꝵ aliꝙͣdiu
iam tractamus ex occa¬
sione relatioĩs bte meõ¬
rie domini geraldi clae̾¬
uallis abbatis qui de
ꝑiculo assidue iurãtiũ
ad exhortationẽ legẽciũ
sũmatĩ ꝑstringe̾ curaui¬
mꝰ: scientes simpliciũ
frm̃ cuõs exempla plꝰ
uota mens ex ltĩone sꝑ̃¬
talis cõpũctionis feruo¬
rem. magis ꝙͣ ĩflantis
quasi manu cogitatioĩs
tangendo palpat. ad
amorẽ pirtutũ horrorẽ¬
q picioꝵ ãpliꝰ ex ea ac¬
cendit᷑: ꝙͣ si decem mi¬
lia sentenciaꝵ cartulis
exarata tnscurrẽt. Hoc
igit᷑ quasi grandi fẽ¬
nore aibsoluti. ad cla
q tandẽ narrationis ñ
series. que de penẽabi¬

Expanded text:
ossessionibus Ecclesiarum sibi commissarum divites et inclytos faciunt, si sic puniri meruit, qui personam fortasse satis idoneam, ad officii spiritualis eminentiam, sanguinis magis quam charitatis intuitu provehere praesumpsit? Haec itaque, de periculis quorumlibet vitiorum, seu negligentiarum aliquandiu jam tractavimus ex occasione relationis beatae memoriae D. Gerardi Claraevallis abbatis, qui de periculo assidue jurantium ad exhortationem legentium summatim perstringere curavimus, scientes, simplicium fratrum animos exempla plus vota mens, quae ex lectione spiritualis compunctionis fervorem magis quam inflantis quasi manu cogitationis tangendo palpat, ad amorem virtutum, horroremque vitiorum amplius ex ea accenditur, quam si decem millia sententiarum chartulis exarata transcurreret. Hoc igitur quasi grandi fenore absoluti, ad Clarcque tandem narrationis nostrae series, quae de venerabi
Abbreviated transcription (Latin):
dũ eandẽ regulã duode¬
tm tenobia statuerũt.
briata salutis poculũ
pniuso mũdo ꝓpinarẽt
fisterti eses flore ĩape¬
rẽt: reuerendissimus pr̃

Expanded text:
dum eamdem Regulam duodecim coenobia statuerunt, briata, salutis poculum universo mundo propinarent. Cistercienses florere incirent, reverendiss
Abbreviated transcription (Latin):
pedientib causis constat
adimpleri nõ posse: nos
ptriusq ꝑtis saluti ui¬
delicet inde recedenciũ
atq illis remanẽcium
ꝓudentesͥ in locũ aliũ

Expanded text:
pedientibus causis constat adimpleri non posse, nos utriusque partis saluti, videlicet inde recedentium atque illic remanentium, providentes, in locum aliu
Abbreviated transcription (Latin):
tabat. q̃ nusꝙͣ audiri
consuei ierant.ita ut
fuidientes miraculi no¬
uutate attonitos redde̾t.
et cantus suauitate mł¬
litar grã simplici et rusti¬
tano hoĩ collata mortali¬
u ĩnotescere uoliuit nͥ
hoc ꝙ in et̾na beatitu¬
dine regni ipĩꝰ scd̾m¬

Expanded text:
tabat, quae nusquam audiri tabat, quae nusquam audiri consueverant, ita ut audientes miraculi novitate attonitos redderet, et cantus suavitate mulita gratia simplici et rusticano homini collata mortalibus innotescere voluit, nisi hoc, quod in aeterna beatitudine regni ips
Abbreviated transcription (Latin):
magna refbe de quodã
religiose uite cõuerso.
grãm quãdã ãmirabilẽ
et meorie dignã quã
dñs ip̃i ante obitum
ullius conferre dignatꝰ
uite ipĩꝰ merita remi¬
nerare disposuisset:e
infirmitate correptus
ciliꝙͣ diu decubuisset.
tandemi ĩgrauescent
languore mortis signa
euidencius apparencio
resolucionem corpusuu¬
li ĩminerenũciabant
Et ecce spirante ubi ui¬
luit. et qnͣ uoluit spĩ
sancto nouo pere et sa¬
pendo miracło illiũatꝰ
est ĩtellectꝰ eiuis et aꝑta
lrãs didicerat expedite¬
se latino uti eloquio. m¬
ras quasdã sinãs de scriy¬
turis sacris disserẽs. m¬
hil tñ ꝓferens nisi ꝙ sa¬
ne doctrine congruebat.
mirabant᷑ frẽs laiici qͥ
lrãs nesciebant que nam
eẽt huiꝰ rei nouitas. et
accitis ꝙͣtocius monah
in audiencia nchilomi
eoꝵ isdem ĩfirmꝰ scripsi¬
raꝵ misteria luculente
sermone pandebat pl¬
rea suaues quasdã tail¬
lenas de misteris sc̃ẽ ecc̃e
nodulcitis uocib decan¬

Expanded text:
dam religiosae vitae converso, gratiam quamdam admirabilem et memoria dignam, quam Dominus ipsi ante obitum illius conferre dignatus vitae ipsius merita remunerare disposuisset, et infirmitate correptus aliquandiu decubuisset, tandem ingravescente languore mortis signa evidentius apparentia resolutionem corpusculi imminere nuntiabant. Et ecce spirante ubi voluit, et quando voluit, Spiritu sancto, novo vere et stupendo miraculo illuminatus est intellectus ejus, et aperta nquam litteras didicerat, expedite Latino uti eloquio, miras quasdam sententias de Scripturis sacris disserens, nihil tamen proferens, nisi quod sanae doctrinae congruebat. Mirabantur fratres laici, qui litteras nesciebant, quaenam esset haec rei novitas, et accitis quantocius monachis, in audientia nihilominus eorum idem infirmus Scripturarum mysteria luculento sermone pandebat. Praeterea suaves quasdam cantilenas de mysteriis sanctae Ecclesiae modulatis vocibus decan
Abbreviated transcription (Latin):
aridam. ut palea lrẽ
repleant᷑ et typo scien¬
tie turgeant. ut uocen
glorient᷑ sese esse legis¬
tas et decretr istas dua¬
leticos et sop histas. ut¬
de negotis pietatis aua¬
ricie et ambitioĩ seruuãt uti¬
nam ĩqͣz tordis aure
ꝑciꝑent et intelligerẽt
quoniã sicut rustia huic
et ydeote qui simplicit᷑
ĩ timore dei ambulare
studuit in obitu ipĩꝰ di¬
iune scĩe sublimitas col¬
lata est. et noticia celes¬
sit ecõuerso ipĩ stulti

Expanded text:
aridam, ut palea litterae repleantur, et typho scientiae turgeant, ut vocentglorientur se esse legistas et decretistas, dialecticos et sophistas ude negotio pietatis avaritiae et ambitioni serviant. Utinam, inquam, cordis aure perciperent et intelligerent, quoniam sicut rustico huic et idiotae, qui simpliciter in timore Dei ambulare studuit, in obitu ipsius divinae scientiae sublimitas collata est, et notitia mystesic econverso ipsi stulti
Abbreviated transcription (Latin):
nemo reqͥre̾t cui prior
forte gherardus occris¬
set Occurrebat autẽ ad¬
uentantib opponens
seͥ ne subito meũ ociũ

Expanded text:
nemo requireret, cui prior forte Girardus occurrisset. Occurrebat autem adventantibus, opponens se, ne subito meum otiu
Abbreviated transcription (Latin):
mnini se ĩpudẽt᷑ ĩge̾re uerẽa¬
tur: qm̃ hereditas ad quã
festinat᷑ ĩ p̾ncipio. codẽ dño
mat estatis qui ex ĩfirmita¬
te crucifixꝰ ẽ irato. ĩ nouissi¬
mis benedictiõe carebit.
Mõchus qͥdã cisterciẽsis or¬
dĩs religiosa admodũ cõ¬
ũsaciõe uitã suã cõsũmãs
tep̃tacioibꝰ et erũpnis huiꝰ

Expanded text:
ini se imprudenter ingerere vereantur, quoniam haereditas ad quam festinatur in principio, eodem Domino majestatis, qui ex infirmitate crucifixus est, irato, in novissimis benedictione carebit . Monachus quidam Cisterciensis ordinis, religiosa admodum conversatione vitam suam consummans, tentationibus et aerumnis hu
Abbreviated transcription (Latin):
to ꝙ idem rex nuprime
mortiuis fuisset const̃¬
natꝰ est aĩo: et quid
i tli articło facere debe¬
ret ꝓrsus ignorabat
et recordatꝰ scĩ prĩs
su bernardꝰ sub quo
ꝓ diũsis negociis freꝙ̃¬
t missus ꝓsꝑe ibat et
redibat: cũ gemitu et
lacrinis młtis cõuersq
ad oroẽm eundem sãc¬
tũ dei ĩuocabat dicens
srł et auriga eius:
ot quid dereliquisti nos ͤ
heu me pr̃ sancte: ꝙ
ditum uel quid faciam
ego pauꝑculus et mi¬
sellus ego onũ consi¬
lio et auxilio destitutꝰ:
Te uiuente et te iuben¬
te securꝰ ꝓcedebam ad

Expanded text:
em rex nuperrime mortuus fuisset, consternatus est animo; et quid in tali articulo facere deberet, prorsus ignorabat. Et recordatus sancti Patris sui Bernardi, sub quo pro diversis negotiis frequenter missus prospere ibat et redibat, cum gemitu et lacrymis multis conversus ad orationem, eumdem sanctum Dei invocabat dicensIsrael et auriga ejus , ut quid dereliquisti nos? Heu me, Pater sancte, quid dicam, vel quid faciam ego pauperculus et misellus, ego omni consilio et auxilio destitutus? Te vivente et te jubente securus procedebam ad
Abbreviated transcription (Latin):
qui in p̾fata mortal¬
tate defũctus est hi
itaq cũ iam ad hoc
Atimã deuenisset: pul¬
ata est tabula post cõ¬
letoriũ. et conuenerũt
rẽs ad eius exitũ mu¬
mendũ Contãtibus aũt
monachis circa illũ le¬
tuniã et psalmos. pre

Expanded text:
qui in praefata mortalqui in praefata mortalitate defunctus est. Hic itaque cum jam ad horam ultimam devenisset, pulsata est tabula post Completorium, et convenerunt fratres ad ejus exitum muniendum. Cantantibus autem monachis circa illum litaniam et psalmos, e
Abbreviated transcription (Latin):
amulus dei põ¬
dictã uisionem
ad consolationẽ nram
qui ĩ ordine cist̾ciensi
pondus diei et estus por¬
tamꝰ uide᷑ meruit. cũ
succedenti ꝑte tꝑe ꝓfici¬
entib meritis ad regi¬
men eusdẽ eccĩe assup̃¬
tus fuisset. locũ dignita
tis adornabat moribus:
pastoralẽ quidem curã
debita autoritate exer¬
rens. s ouis mansuetu¬
dinẽ et ĩnocenciã non
amittens ftm est aĩt
ut in dieb p̃lationis
eius dñs occulta disxꝰ¬
satione tremendoꝵ u
dicioꝵ suoꝵ in eande
domũ ĩmittet morta¬
litatẽ pehement̾ gras¬
santẽ: ita ut infra
duos menses. quadra¬
ta circit et quĩq frẽs
de medio tollerent ¶
fere omẽs cũ tanto p¬
tatis desiderio dormita¬
nẽ accipiebant. quasi
iã celitus p̃uidissẽt se
ros Et multi quidẽ ex
eis celestẽ gram sibi cu¬
sam accipe meruerũt
Ut nũc per Ibis fid̃
facimꝰ exempli grã
pauca de plurib refe¬
remꝰ ¶ Erat ibidẽ m¬
machus quidam pro¬
batissime conu̾satior

Expanded text:
amulus Domini Pondictam visionem ad consolationem nostram, qui in ordine Cisterciensi pondus diei et aestus portamus, videre meruit. Cum succedenti tempore, proficientibus meritis, ad regimen ejusdem Ecclesiae assumptus fuisset, locum dignitatis condignis adornabat moribus, pastoralem quidem curam debita auctoritate exercens, sed ovis mansuetudinem et innocentiam non amittens. Factum est autem ut in diebus praelationis ejus Dominus occulta dispensatione tremendorum judiciorum suorum in eamdem domum immiteret mortalitatem vehementer grassantem, ita ut infra duos menses quadraginta circiter et quinque fratres de medio tollerentur. Qui fere omnes cum tanto pietatis desiderio dormitationem accipiebant, quasi jam coelitus praevidissent se,ros. Et multi quidem ex eis coelestem gratiam sibi coevisam accipere meruerunt. Ut nunc verbis fidem faciamus, exempli gratia pauca de pluribus referemus. Erat ibidem monachus quidam probatissimae conversationis,
Abbreviated transcription (Latin):
ỹmout qd̾ uerũ est ĩge¬
nue fatem̃ maiꝰ bonũ
rit ꝑdit: et minꝰ uonũ
qd̃ magis eligendo sibi
illicitũ fecit mĩme cõ¬
sequit᷑ insuꝑ eciã fedi¬
simo apostasie caute¬
rio ur istus ꝓpetue cos¬
fusionis notam nisi
resipiscat nec euader
ut autẽ assertioĩ nõ
remoto dubietatis sts¬
pulo fides ad hibeat ꝯn
ciliud exemplũ in asti¬
pulationẽ ueritatis si¬
nectimꝰ Itẽ abbas qui¬
dam de filiis clareualli
in ꝑtib ytalie abbati¬
zans. licet alias religͥ¬
sua ab officio ꝑlanioi
depositus est Quã de¬
iectionẽ suam minꝰ
tient ferens qͣ deberes
in discreto quoq dolor
stimulatus ordinẽ cs¬
ciensiũ deseruit. et cu¬
dũ aliꝙͣto tꝑe in simi¬
citate cordis sui dño
secundũ ordinis ilos
uistituta seriuret s
deus qui solus simp¬
tẽ cordis intuetur
dauit recordatus ꝑ re¬
lationẽ ei insinuãre
in saluare posset: qͥp¬
e qui et sio in oculis
oĩi ĩ mĩori bono sta
uideret᷑. ante conspc̃z

Expanded text:
 verum est ingenue fateamur, majus bonum, rit, perdit; et minus bonum, quod majus eligendo, sibi illicitum fecit, minime consequitur; insuper etiam foedissimo apostasiae cauterio inustus perpetuae confusionis notam, nisi resipiscat, non evadet. Ut autem assertioni nostrae, remoto dubietatis scrupulo, fides adhibeatur, liud exemplum in astipulatione veritatis subnectimus. Abbas quidam de filiis Claraevallis in partibus Italiae abbatizans, licet alias religisua ab officio praelationis depositus est. Quam dejectionem suam minus patienter ferens, quam deberet, indiscreto quoque dolore stimulatus, Ordinem Cisterciensem deseruit, et Cldum aliquanto tempore in simplicitate cordis sui Domino secundum Ordinis illius instituta serviret, Deus qui solus simplicitatem cordis intuetur,sudaverat, recordatus, per revelationem ei insinuare dam salvare posset: quippe qui etsi in oculis hominum in minori bono stare videretur, ante consp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfcĩs et religiosis disci¬
pulis de quib locuti su¬
mꝰ estimare lic sicut
scriptũ est. scũs scĩficet᷑
cidhus. et qui ĩ modico
młta bona diũ sui con
nci electione clareuallen¬
reuallensis gnaͬtionis
pr̃ et pastor constititutꝰ
est ubi dũ uigilanti
sollicitudĩe grẽgi donu¬
nico suꝑintendet᷑. nec et

Expanded text:
fectis et religiosis discipulis, de quibus locuti sumus, aestimare licet, ut, sicut scriptum est, sanctus sanctificaretur adhuc , et qui in modico multa bonana electione Claraevallenraevallensis generationis Pater et pastor constitutus est. Ubi dum vigilanti sollicitudine gregi Dominico superintenderet, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ uirgula fumãtis anhe¬
litꝰ cib ore ꝓcedens subiec¬
tã niuem aliquantulũ
reli quabat.Huiꝰ ueciti
piri ãmirãdas pirtutes et
huãne fragilitatis modũ
excedentem paciãm dĩts
dñs achardus nouiciis su¬
is referebat quib rudi¬
menta tyrocinii eoꝵ mag¬
nifice roborabat:atq in
us postea sorensi eno

Expanded text:
 virgula fumantis anhelitus ab ore procedens superjectam nivem aliquantulum reliquabat. Hujus beati viri admirandas virtutes, et humanae fragilitatis modum excedentem patientiam, domnus Achardus novitiis suis referebat, quibus rudimenta tirocinii eorum magnifice roborabat, atque illis, postea Sorensi e
Abbreviated transcription (Latin):
seu blasfemias horribiles at¬
q ĩciuditas: ꝙ̃ admodũ cor¬
dis et oris eiꝰ ĩstructor ỹmo
uere destructor dyabolus ex¬
cogitabat. Ast ubi dei et ho¬
minis dñi nr̃i oĩa mẽbra
furiose et blasfemo ore con¬
sũpsit: adiecit ad cumulũ
mrĩs eiꝰ sãctissima mẽbra
iurare ⁊ terribili nimis sata¬

Expanded text:
seu blasphemias horribiles atque inauditas, quemadmodum cordis et oris ejus instructor, imo vere destructor diabolus excogitabat. Ast ubi Dei et hominis Domini nostri omnia membra furioso et blasphemo ore consumpsit, adjecit ad cumulum matris ejus sanctissima membra jurare, terribili nimis te
Abbreviated transcription (Latin):
sus cepit a fundo cordis
alta suspiria trahe̾ et ĩ
occasione fregiss Pix ta¬
lia ceꝑct cogitare: et ecte

Expanded text:
sus, coepit a fundo cordis alta suspiria trahere, et ioccasione fregisset. Vix talia coeperat cogitare, et ecce
Abbreviated transcription (Latin):
mixio cordis eius intua
penetrauit. ĩ odiũ mali¬
cie et amorem ĩnocencie
mirũ ĩ modũ respirasse
Abbas audita quibus¬
dam spiritalib seniorib
refert. et suꝑ tantis mi
ad pacem conu̾terat et d¬
contriuerat locũ in quo
celestia misteria cog¬
nouerat. tota auidita¬
te repetens. cũ deuotis¬
sime adoraret illic ubi
sacros pedes regine ce¬
lestis stetisse meminea
ad confirmandã uisioĩs
ueritatem mellifluum
suauitatis odorem quẽ
in ipã uisione senserat
lapides btã pestigia
fragrancia sua repsen
nũtiante comperit. a¬
sũptis secũ quibusdam
resigioẜ frĩbus defigns¬
tũ loctum cũ metu et r¬
uͥbis audierat rebus
ꝑbans suauitatem qͥppe
mirifici odoris naribus
hauriens coĩcatocũ frĩb
sius consilio eosdem la¬
pides eriu. atq in sacra¬
rio loco competenti in
mẽoriã tanti miraculi
palpantes ꝓbare possu¬
mꝰ btõs ẽẽ pacificos
qm̃ filii dei pocabũtur
cũ econtrario sicut suꝑio¬
ra huiꝰ capłi declarant.

Expanded text:
io cordis ejus intima penetravit, in odium malitiae et amorem innocentiae mirum in modum respirasse. Abbas audita quibusdam spiritualibus senioribus refert, et super tantis mirad pacem converterat, et contriverat, locum in quo coelestia mysteria cognoverat, tota aviditate revisens, cum devotissime adoraret illic, ubi sacros pedes reginae coelestis stetisse meminerat, ad confirmandam visionis veritatem mellifluum suavitatis odorem, quem in ipsa visione senserat, lapidis beata vestigia fragrantia sua repraesnuntiante comperit, assumptis secum quibusdam religiosis fratribus, designatum locum cum metu et rverbis audierat, rebus probans, suavitatem quippe mirifici odoris naribus hauriens, communicato cum fratribus suis consilio, eosdem lapides erui, atque in sacrario, loco competenti, in memoriam tanti miraculi palpantes probare possumus beatos esse pacificos, quoniam filii Dei vocabuntur ; cum e contrario sicut superiora hujus capituli declarant,
Abbreviated transcription (Latin):
religiosus ac tunẽs
deũ dũ ꝓficiendi desiderio
flagraret. et scĩs medita¬
tionib die noctuq paca¬
ret.btissimũ iohãnem
euangelistã p̃cipuo dili¬
gebat affcũ: in cuiꝰ eciã
scriptura atq meoria nu¬
ra pascebat᷑ deuotione:
studens ex dcĩs eius siuĩas
tãꝙͣ mala puĩca decerꝑe
quib lcũlum conscĩe sue
scipatũ contra fetorẽ uicio¬
rũ pirtutũ odore refoueret
fcm̃ est aũt quadã uice
in pigilia oũn sanctoꝵ
dũ missa ĩ cõuentu celebra¬
retur: ut ipẽ stans ĩ ordi¬
ne suo ĩ thoro pistillo ui

Expanded text:
religiosus ac timens Deum, dum proficiendi desiderio flagraret, et sanctis meditationibus die noctuque vacaret, beatissimum Joannem evangelistam praecipuo diligebat affectu: in cujus etiam scriptura atque memoria mira pascebatur devotione, studens ex dictis ejus sententias tanquam mala punica decerpere, quibus lectulum conscientiae suae stipatum, contra fetorem vitiorum virtutum odore refoveret. Factum est autem quadam vice in vigilia Omnium Sanctorum, dum missa in conventu celebraretur, ut ipse stans in ordine suo in choro, pistillo vi
Abbreviated transcription (Latin):
culũ submonet quocar¬
nis fercula uelebantur
et ecce ꝓ carnib q̃ appo¬
site fuerãt i trespulli cor¬
uoꝵ in disco uagientes
et sine plumis apparue¬
rũt Quo uiso sc̃imonia¬
lis illa uehement expa¬
uit. et accita sorore que
illi mĩstrabat rei perita¬
tem ĩquirit Illa uero sub

Expanded text:
erculum submovet, quo carerculum submovet, quo carnis ferculum velabatur. Et ecce pro carnibus quae appositae fuerant, tres pulli corvorum in disco vagientes et sine plumis apparuerunt. Quo viso sanctimonialis illa vehementer expavit; et accita sorore, quae illi ministrabat, rei veritatem inquirit. Illa vero sub
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ cogitationũ illiꝰ cog¬
nitor atq inspector
eẽt cõuenire et dice me¬
rito quidẽ ingemuist
merito et plangis siur
excessu tuo: quonũt
duitnũ laudabilis
ꝑtimonie mpositũ deli¬
ciosa caritate rupisti
Non bona est caritas
que destruit caritatẽ
Imꝓbanda est pietas
illa. que aiãs ledit ut
corꝑa foueat Et nuͣc
auidi exemplũ quodtͥ
ꝓpono Erat ĩ ꝑtib his¬
panie scĩmonialis fẽa
reclusa que pane et ad
et semicrudis int̾dũoie¬
rib utens: cõu̾satione
sobria et casta/. petulã¬
ciã carnus pirilit̾ edone¬
bat Hũic aliqũ instinc¬
riũ. ut carnẽ cõmede ue¬
let Que dui mltuq tẽ¬
tationi reluctans. cũ ia
ui olẽtas ĩmici suggesd¬
nes sustinẽ nõ possͣ.
nib illicito desiderio da
in orõe poce lacrunabili
dnõ supplicabat. ut ei
nõ ꝑmittẽt ĩparatũ tan¬
ge abũ: si N hũc salu¬
et aĩe sue ꝑiclosũ fore pre¬
saret Purgens uero ab
orõe admensã ingredit᷑
et data benedictione oꝑ¬

Expanded text:
 cogitationum illius cognitor atque inspector esset, convenire et dicere: « Merito quidem ingemiscis, merito plangis super excessu tuo, quo nunc diuturnum laudabilis parcimoniae propositum deliciosa charitate rupisti. Non bona est charitas, quae destruit charitatem. Improbanda est pietas illa, quae animas laedit, ut corpora foveat. Et nunc audi exemplum, quod tibi propono. Erat in partibus Hispanireclusa, quae pane et aqua vel semicrudis interdum oleribus 177 utens, conversatione sobria, et casta petulantiam carnis viriliter edomabat. Huic aliquando instincit, ut carnem comedere vellet. Qui diu multumque tentationi reluctans, cum javiolentissimas inimici suggestiones sustinere non posset, manibus illicito desiderio datin oratione voce lacrymabili Dominum supplicabat, ut ei non permitteret praeparatum tangere cibum, si hunc saluti animae suae periculosum fore praesciret. Surgens vero ab oratione, ad mensam ingreditur, et data benedictione op
Abbreviated transcription (Latin):
moriar. et scõm spon¬
sionem deo dilcĩ prĩs
mei cũ scĩs qui ibi pan¬
sant in pace ĩidip̃m dor¬
miam et requiestam
ducere poterimꝰͬ cũ

Expanded text:
moriar, et secundum sponsionem Deo dilecti Patris mei, cum sanctis qui ibi pausant in pace, in id ipsum dormiam et requiescam.ducere poterimus, cu
Abbreviated transcription (Latin):
ta reuerentia ministri
officio functus est Qua
plecta rursus ꝑ mediũ cho¬
ri eũ dedutens usq ad gra¬
dũ presbitery ꝓsecutus ẽ:
illoq satisfact᷑ onẽ q̃ post
ltãs o᷑ lcõnes ante gradũ
fieri solet faciente ange¬
lus dnĩ recepta ueste ce¬
lesti ab oculis hec uider

Expanded text:
lta reverentia ministri officio functus est. Qua perlecta, rursus per medium chori eum deducens usque ad gradum presbyterii prosecutus est, illoque satisfactionem, quae post lectas lectiones ante gradum fieri solet, faciente, angelus Domini recepta veste coelesti ab oculis haec vide