comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uas ꝑparuulũ. intanta exuberasse copiȩ magnitu¬
dinẽ. ut liquor ille uiteus ub̾tim singulis ꝓꝑͥmaret᷑.
nec tam̃ detrim̃tũ in opiȩ quo usq om̃s sufficient̃
biberent pateret᷑. Sedpatet nonminoris fuisse

Expanded text:
vas perparvulum in tantum exuberasse copiae magnituvas perparvulum in tantum exuberasse copiae magnitudinem, ut liquor ille viteus ubertim singulis propinaretur, nec tamen detrimentum inopiae, quousque omnes sufficienter biberent, pateretur. Sed patet non minoris fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatẽ ammonit᷑: regẽ prostratũ adiit humilit̃
benigne crexit: deuotissime uerbis predicatioꝵus
instruxit. &ut deinceps tali leuitatẽ tẽperaret ammo¬
nuit. Ac uero princeps iterũ sẽ eius uestigus sub.¬
mittens: Loct magni beneficii habiturũ sẽ dicebat.
sibeati uiri munificentia. uino illo qđ dudum
Pichili habuerat. nunc potaret᷑. Ipse aut̃ qui ani-¬
mositati funditꝰ renunciauerat. & saluti regiae:
solũ modosibi ꝓuidendũ ꝑsuaserat: celerrime qđ
precabat᷑ fieri ĩussit. dicens uni suorũ cõmilitonũ
uoluntati anobis obsecundet᷑. Quo extemple
allato ses anobii ourecht manu ꝓpria calaicemr
impleuit & regi poculũ porrexit ex ueroalacri
anm̃io qđ oferetat᷑ prodantis diganate potius quã
psu sapoto suscepit : & osculata manu eius oriad¬
psioi sapore iq eo exhausto: diunitati gras retulit.
itidẽq comitũ eiꝰ quisq fecit. Uirũq erat uidere

Expanded text:
humilitate commonitus, regem prostratum adiit humiliter et humilitate commonitus, regem prostratum adiit humiliter et benigne erexit, devotissime verbis praedicationis instruxit, et ut deinceps talem levitatem imperaret commonuit. At vero princeps, iterum se vestigiis ejus submittens, loco magni beneficii habiturum se dicebat, si, beati viri munificentia, vino quod dudum nihili habuerat nunc potaretur. Ipse autem, qui animositati funditus renuntiaverat, et saluti regiae solummodo sibi providendum persuaserat, celerrime, quod precabatur, fieri jussit, dicens uni suorum commilitonum:voluntati a nobis obsecundetur. » Quo extemplo allato, sanctus Carilefus manu propria calicem implevit, et regi poculum porrexit. Rex vero alacri animo quod offerebatur pro dantis dignitate potius quam pro sui sapore suscepit, et osculata manu ejus ori admovit, atque eo exhausto, Divinitati gratias retulit; quod etiam comitum ejus quisque fecit. Mirumque erat videre
Abbreviated transcription (Latin):
aru inmodũ moxͣ uerba dñi serui audiuit rex armis
terribilis. potentia singularis: cõmitatꝰ frequentia.
pene in accessibilis. eis quib uinctus fuerat solutꝰ ẽ
contraierat. & contraeundo semet uinciuerat: i terũ
eius nutib parendo. abillis quib artabatur institis
solut᷑. quod iubebat᷑ implebat festinus. Itaq equo
ab solutd festine adhominẽ dĩ deuenit rex dudum
tremendus modo tremebundus: & oculos quos
dudũ prȩ irȩ magnitudine cruenta obsederat nubes.
nunc abłuebat cõr contritũ lacrimas elicieris.
eruicẽ qua dudũ suꝑbia reddiderat rigidã.: Niunc
humilitas reddebat curuã. Plantis itaq scĩ ad¬
uoluit᷑: dextera pectus frequent̃ quatit᷑. reumq sẽ
iterũ iterũq fatet᷑. Et ut ascõ uiro indulgentiã
phis quȩ lasciuiendo cõmiseraet consequeretur mestꝰ
ꝓmplorat si cat᷑ aut̃ hateclestieras amica sibim&

Expanded text:
» Mirum in modum, mox ut verba servi Domini audivit rex armis » Mirum in modum, mox ut verba servi Domini audivit rex armis terribilis, potentia singularis, comitatus frequentia pene inaccessibilis, ex quibus vinctus erat solutus est contrarierat et contraeundo semet vinciri advertit, iterum ejus nutibus parendo, ab illis, quibus arctabatur, institis solutus, quod jubebatur implebat festinus. Itaque, absoluto equo, festine ad hominem Dei devenit rex dudum tremendus, modo tremebundus, et oculos, quos dudum, prae irae magnitudine, cruenta obsederat nubes, nunc abluebat cor contritum, lacrymas eliciens. Cervicem quam dudum superbia reddiderat rigidam, nunc humilitas reddebat curvam. Plantis itaque Sancti advolvitur, dextera pectus frequenter quatitur, reum se iterum iterumque fatetur, et ut a sancto viro indulgentiam pro his quae superbiendo commiserat consequeretur, moestus implorat. Beatus autem Carilefus, amica sibimet
Abbreviated transcription (Latin):
forent regi deferret. Quicitissime Locũ ubiꝰuir dĩ
erat deuenit: orantẽ eũ offendit. & regis necessitatẽ.
exposuit. D euotisimꝰ aut̃ xp̃ifamulus hȩx audiens.
dñi miscdiã sẽ honorantẽ glificauit: & regiut adse
reueret̃ humiliter precepit dicens. Uadeꝰ fili& dic
regi ut reuertat᷑: & quia sine benedictione recessit
ira ꝑmotꝰ. accipia a dño ꝑfamulũ eius benedictionẽ.
& ita reuertat᷑ a palatiũ submota omni lesionie.
taq ipse quidẽ orationi deuotissme: incubuit: appa:¬
ritor uero mandata suscipiens. quã celerrime ad regẽ
reuertit᷑. Iuẽ uti dimiserat immobilẽ. & spiritali.¬
bus uinctũ repperit nexibus: & corã eo legadoruis
suȩ uerba deposuit dicens. Optime principum.
uir dñi adquem me tua censura ire decreuit. tẽ
adsẽ redire p̃cipit: & benedictionẽ eius qua te
ipse irascendo fraudasti. ut accipias magnoꝑe cupro.

Expanded text:
forent regi deferret. Qui citissime ad locum ubi vir Dei forent regi deferret. Qui citissime ad locum ubi vir Dei erat devenit; orantem eum invenit, et regis necessitatem exposuit. Devotissimus autem Christi famulus, haec audiens, Domini misericordiam se honorantem glorificavit, et regi ut ad se reverteretur humiliter praecepit, dicens: « Vade, fili, et dic regi ut revertatur. » Et quia sine benedictione recesserat ira permotus, accipiat a Domino, per famulum ejus, benedictionem, et ita revertatur ad palatium, submota omni laesione. Itaque ipse orationi devotissime incubuit. Apparitor vero mandata suscipiens, quam celerrime ad regem revertitur, quem uti dimiserat immobilem, et spiritualibus vinctum reperit nexibus, et coram eo legationis suae verba deposuit dicens: « Optime principum, vir Domini, ad quem me tua censura ire decrevit, te ad se redire praecipit, et benedictionem ejus, qua te ipse irascendo fraudasti, ut accipias magnopere cupit.
Abbreviated transcription (Latin):
fracta suꝑborũ potentia exaltare consueuit. citissime
quanti apud eũ ualeret qui despectus fuerat aꝑuit.
Uacũrex ide tumore inmoderato distent̾. iter m̾rede.¬
undo accelerare uell&: equus illius stupore repenti:¬
no capt᷑. subito constitit. & lic& hinc hinde oruentat᷑.
ꝓcessũ regidenegauit. INter hec ammiratio tiori
sociata om̃s occupat. & quid facto opus. ex̃. omnes
cogitare compellit. Sed cũ diu in his hesitarent:
unus eorũ qui prudentia c&eris prestabat. ita adregẽ
loquit᷑. Optime rex sinonme suspitio fallit: homo
ille qui a nob contumeliosȩ tractat᷑. atq ignobiliter
est compellat᷑: dnĩ est seruitute deuotꝰ. Cuiꝰ uirtuti
hoc prestitit dñs: ut quia ate nonut decuit. ẽ. tractat᷑
tibi quoq adea quȩ uis ꝑagenda deneget᷑ effectus.
Itaq celer aduirũ dĩ dirigit᷑ nuncius: qui & dep̃teritis
ueniã impetret. & iussionẽ illius de hisquȩ agenda

Expanded text:
fracta superborum potentia, exaltare consuevit, latissime fracta superborum potentia, exaltare consuevit, latissime quanti apud eum valeret qui despectus fuerat apparuit. Nam cum rex isdem, tumore inordinato distentus, iter in redeundo accelerare vellet, equus illius, stupore repentino captus, subito constitit, et licet hinc inde cruentatus, processum regi denegavit. Inter haec admiratio timori sociata omnes occupat, et quid facto opus esset cunctos cogitare compellit. Sed cum diu in iis haesitarent, unus illorum, qui prudentia caeteris praestabat, ita ad regem loquitur: « Optime rex, si non me suspicio fallit, homo ille qui a nobis contumeliose tractatus, atque ignobiliter est compellatus, Domini est servituti devotus; cujus virtuti hoc praestitit Dominus, ut quia a te non ut decuit est tractatus, tibi quoque ad ea quae vis peragenda denegetur effectus. » Itaque celer ad virum Dei dirigitur nuntius, qui et de praeteritis veniam impetraret, et jussionem illius de iis quae agenda
Abbreviated transcription (Latin):
loca p&iuimus. si quomͦ placeat diuinitati. ut quia
hic consortus hͦminũ secernim᷑. postlapsũ mortalis
uite in celo consortuis angłorũ ꝑfrui mereamur.
Rex aut̃ nimio felle suffusus: precipio ait auctoritate
ura & tẽ & socios tuos hinc secedere: a & ut
deinde nullus ex uobis hic inueniatur cauere.
UNC UENERANDUST¬
nimo minis ꝑ turbatꝰ regalibus. a dimplenda
diuina precẽpta sese uertit. & regidixit. est nob̾
inclite rex seruis tuis aliquid uini: qđ parua uitis
hic inuenta atq exculta elicuit. Petimꝰq sere.
nitatẽ culminis ur̃i : ut aliquantisper eiꝰ poculo
indulgeatis. quatinꝰ alacrius tã cua nobilitas quã
& comitũ tuorũ. ad palatiũ redeundi habeat fa.¬
non solũ carbones karitatis frigore restinxit
malitię: sed & iam equum suum calcarib uerberan̾.
ut ad palatiũ rediret iter arripuit. Sed dñi larga
miscđĩa & mexhausta potentia. quȩ humiles suos

Expanded text:
loca petivimus, si quo modo placeat Divinitati ut, quia loca petivimus, si quo modo placeat Divinitati ut, quia hic consortiis hominum secernimur, post lapsum mortalis vitae, in coelo consortiis angelorum perfrui mereamur. Rex autem, nimio felle suffusus: « Praecipio, ait, auctoritate nostra, et te et socios tuos hinc secedere, et ut deinceps nullus ex vobis hic inveniatur cavete. » Tunc venerandusnimo minis conturbatus regalibus, ad implenda praecepta sese vertit, et regi dixit: « Est nobis, inclyte rex, servis tuis aliquid vini quod parva vitis hic inventa atque exculta elicuit, petimusque itatem culminis vestri, ut aliquantisper ejus poculo indulgeatis, quatenus alacrius tam tua nobilitas quam et comitum tuorum ad palatium redeundi habeat fanon solum carbones charitatis frigore restrinxit malitiae, sed equum suum calcaribus verberans, ut ad palatium rediret, iter arripuit. Sed Domini larga misericordia et inexhausta potentia, quae humiles suos,
Abbreviated transcription (Latin):
adlocũ de po sermo agit᷑. Euntes itaq ꝑuener¬
usq ad locũ. inquo dñi seruus besti nli famulante.
dñm exorabat. Tunfͤrex uiso hoc miraculo
Nequaquã dĩ potentiã studuit intalib uenera.¬
ri: sed ꝑmotꝰ indignatione. has increpando coepit
tanta presũptionis audatia. ut mei uiris saltũ nullo
concedente ausi sitis inrũpere. aut nr̃ȩ uenationis
dignitatẽ ur̃a inportunitate uł in aliquo mutilare . e¬
At uero scs uir nequaquã oblitꝰ uocisdominicȩ qua
ait. dũsteteritis ante reges & principes. nolite p̃me¬
ditari quẽ admodũ respondeatis. ego enĩ dabo uobis
os & sapientiã : cũ sũma constantia & humilitatis
reuerentia ait ad regẽ. O rexbone. Nos quos hic
uides: Nequaquã despectus tui grã aut conturban¬
de uenationis lustra ferarũ inrupimꝰ. & in habitabi¬
lia loca occupauimꝰ. sed utifamiliarius atq enixius
drũ occuparem᷑ seruitio. in accessibilia hominibus

Expanded text:
ad locum de quo sermo agitur. » Euntes itaque pervenerad locum de quo sermo agitur. » Euntes itaque pervenerunt ad locum, in quo Domini servus, bestia sibi famulante, Dominum exorabat. Tunc rex, viso hoc miraculo, nequaquam Dei potentiam studuit in talibus venerari, sed, permotus indignatione, has increpando voces tanta praesumptionis superbia, ut mei juris saltum, nullo concedente, ausi sitis irrumpere, aut nostrae venationis dignitatem vestra importunitate vel in aliquo mutilare? At vero vir sanctus, nequaquam oblitus vocis Domini qui ait: Dum steteritis ante reges et praesides, nolite praemeditari quid respondeatis, ego enim dabo vobis os et sapientiam, cum summa constantia et humilitatis reverentia ait ad regem: « O rex bone, nos, quos hic vides, nequaquam despectus tui gratia aut conturbandae venationis lustra ferarum irrupimus et inhabitabilia loca occupavimus, sed ut familiarius atque enixius Domini occuparemur servitio, inaccessibilia hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
cellula ꝓpria manu edificata habitabat. Ibi itaq
sc̃murum. & post tergũ illius predictũ ad stantemꝰ
ueluti querulũ ac trem̃tẽ uidere bubalũ. Tũ uero
insolita rei nouitate turbati. nec bestiã attingere.
nec scõ uiro aliquã molestiã ingerere aus:: uenienti
regi & sciscitanti causam morarũ atq ignauiam.
socordiãq illis obicienti . respondent. En in quiunt
uti peritia & industria dictante consuerumꝰ. cuncta
ꝑegimꝰ: bubalũ ipsũ reperimꝰ. sedquadã euentus
nouitate ꝑculsi sumus. Inuenimus nãq inquodã
tugurio hominẽ nobis in cognitũ: ꝓpt̃quie illius
habitaculũ bestiã consistentẽ. mansue factam
immanẽ. Enĩ uero quia uisũ. ẽ. nobis eundem
hominẽ dñi. eẽ seruũ. ut pote cui feralia subdunt᷑
animalia: nec eius qi ietẽ ausi sumꝰ ꝑturbare. Nec
bubalũ impetere. At rex ira ꝑmotus: eamꝰ inquiđ

Expanded text:
cellula propria manu aedificata, habitabat. Ibi itaque cellula propria manu aedificata, habitabat. Ibi itaque sanctum virum, et post tergum illius praedictum astantem bubalum, veluti querulum ac trementem videre. Tunc vero, insolita rei novitate turbati, nec bestiam attingere, nec sancto viro aliquam molestiam ingerere ausi sunt; sed venienti regi et sciscitanti causam morarum atque ignaviam socordiamque illis objicienti, ita respondent: « En, inquiunt, uti peritia et industria dictante consuevimus, cuncta peregimus, bubalum ipsum reperimus, sed quadam eventus novitate perculsi sumus. Invenimus namque in quodam tugurio hominem nobis incognitum, propterque ejus habitaculum bestiam consistentem, mansuefactam immanem. Enim vero quia visum est nobis eumdem hominem Domini esse servum, utpote cui feralia subduntur animalia, nec ejus quietem ausi sumus perturbare, nec bubalum impetere. » At rex, ira permotus: « Eamus, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
tbubalũ illis. locis mnusitatã bestiã. hauel longe
in solitu dine delitescere Hex aut̃ exhylarat᷑
necessaria bestiȩ capiendȩ. Canũ scilicet iuim exacui:
arcuũ sagictarũq copiã sufficient̃ exhiberi. uolens
eũ incrastinũ uenari. Quȩ subceleritate ominia
ꝑacta sunt. In crastinũ uero necdũ ceca ghocte
aufigiente. Interiora saltus petunt & sicribi ani¬
mantis uestigiũ ꝑspiciant. mox ut sese. llox repsen¬
tauit terrȩ. ocło curioso ꝑerrant. Tandem itaꝙ
signa eius itineris diu rimata repperiunt & a cres
post eũ molossos adinsequendũ funib ab soluunt.
Muser aut̃ iamiamq capiendus: ad scmkaril epehc̃
decucurrit bubalus. & quasi quaqua uersũ fuga nega.¬
ret᷑. dñi uirũ quasi singulare adut suffugiũ. Sane
uenatores inditia eiꝰ itieris in sequentes. canũ ȩtiã
latratui credentes: tandẽ deuenere locũ. ubi sc̃i

Expanded text:
bubalum in iis locis inusitatam bestiam haud longe bubalum in iis locis inusitatam bestiam haud longe in solitudine delitescere. Rex autem gaudio exh erant necessaria bestiae capiendae, canum, scilicet, vim exacui, arcuum sagittarumque copiam sufficientem exhiberi, volens eum in crastinum venari; quae cum celeritate omnia peracta sunt. In crastinum vero, necdum caeca nocte aufugiente, interiora saltus petunt; et sicubi animantis vestigium perspiciant, mox ut sese lux repraesentavit, terram oculo curioso pererrant. Tandem itaque signa ejus itineris diu rimata reperiunt, et acres post eum molossos ad eum insequendum funibus absolvunt. Miser autem jam jamque capiendus ad sanctum Carilefum accurrit bubalus, et quasi cui quaquaversum fuga negaretur, Domini virum quasi singulare adiit refugium. Sane venatores indicia ejus itinerum sequentes, canum etiam latratui credentes, tandem devenere ad locum ubi Sanctus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuintia difficilis . ẽ. inuentu: int̾cȩtera animantia
uenientia adeũ. Et qui ante. spissiorib tantũ locis
sese oculendũ crediderat: tunc uideres eum omnis
sȩuitiȩ oblitũ. & depositis rictib & feralis animi
ꝑuicatia : seruo dnĩ mittẽ sẽ & tractabilẽ p̃bere.
Atq inmorẽ ad orantis torosam ceruicẽ inclinare.
uirũq uenerabilẽ sub moto omĩ timoris angore
leluã ad euntẽ: & lento ungue setas int̾ cornua
sulcantẽ. nec non collitoros atq palearia tratan-¬
tem. & illã ueluti familiarit̃ palpando mulcentẽ.
At ferus ille: hoc contrectatu uelud benedictione
donat᷑: prepeti cursu uti ei natura dictante moris
est. uastas repetebat solitudines. INter hec aut̃
hil debertꝰ augustus cũ sibi iuacta coniuge
ultrogoda omniq comitatꝰ frequentia: partes
cynomannicȩ urbis adiit & inuillã mandualis
nunccupatã deuenit. Munciat᷑ itaq ei ibi consisten.

Expanded text:
provincia difficilis est inventu, inter caetera animantia provincia difficilis est inventu, inter caetera animantia venientem ad eum. Et qui ante spissioribus sese locis tantum occulendum crediderat, tunc videres eum, omnis saevitiae oblitum, et depositis rictibus et feralis animi pervicacia, servo Domini mitem se et tractabilem praebere, atque in morem adorantis torosam cervicem inclinare, virumque venerabilem, submoto omnis timoris angore, belluam adeuntem, lento ungue setas inter cornua sulcantem, nec non collitoros atque palearia tractantem et illam veluti familiariter mulcentem. Atque ferus ille hoc contrectatu veluti benedictione donatus, praepeti cursu uti ei natura dictante moris est vastas repetebat solitudines. Inter haec autem Childebertus Augustus, cum sibi juncta conjuge Ultrogoda omnisque comitatus frequentia, partes Cenomanicae urbis adiit, et in villam Madualis nuncupatam devenit. Nuntiaturque ei ibi consistenti
Abbreviated transcription (Latin):
consistentẽ. Sui tãquã optimi milites in exercitus
dñi uitã transigentes. post laboriosos carnis triũphos.
adño in marces cibiles laborũ suorũ consequent᷑
mo enxt eis dep̃sentis uitȩ institutione. nunc
ad futurã remunerationẽ loquutio ꝑcurrebat.
modo inmortaliũ spirituũ consortis int̾erat.
Hunc aut̃ scorũ uirorũ docum̃ta atq exẽpla¬
recensebat. nunc aut̃ psalteri modulam̃ dulci
plectro smens docta ad suauẽ dño sonũ redden¬
dum pralsabat. Nis itaq actibus: totius noctis
opace solatisunt tenebras. Et fatis centibus
umbris . xp̃imiles haril corhas repedans quo
uenerat. tugurio sese recepit dilecto. Erat nẽpe
ut iam dictũ . ẽ. idẽ locus securus totius externi
tumultus: & tantũ modo feris hȩremiq familia¬
rissimis animantib ꝑuius. Namq earũ aduentu
sepe uisitabat᷑. ita ut quo dãmodo deeo proprie¬
riet nãq spectabile uidere bubals: qui i ea

Expanded text:
consistentem. Qui, tanquam optimi milites in exercitiis consistentem. Qui, tanquam optimi milites in exercitiis Domini vitam transigentes, post laboriosos carnis triumphos, a Domino immarcescibiles laborum suorum consequentur mo erat eis de praesentis vitae institutione, nunc ad futuram remunerationem locutio percurrebat; modo immortalium spirituum consortio intererat, nunc autem sanctorum virorum documenta atque exempla, nunc item ad Psalterii modulamen dulci plectro mens docta, et ad suavem Domino sonum reddendum pulsabat. Iis itaque actibus, totius noctis opacae solati sunt tenebras. At fatiscentibus umbris, Christi miles Carilefus, repedans quo venerat, tugurio sese recepit dilecto. Erat nempe, ut jam dictum est, isdem locus securus totius externi tumultus, et tantummodo feris eremique familiarissimis animantibus pervius. Namque earum adventu saepe visitabatur, ita ut quodammodo de eo proprErat namque spectabile videre bubalum, qui in ea
Abbreviated transcription (Latin):
inlaudib diuinis expendit. ¶ũ uero iubare suo
phoebea lampas iã mundũ uenustaret. & suppressis
coecȩ noctis tenebris. umbrarũ densitate occulta.
mani festata redderet: sũpto setũ germano suo
daumero: geatũ auitũ repetut. dehis quȩ corde
moris .ẽ. sc̃is uiris. multa multorũ utilitati ꝓfutu.¬
ra int̾ eos uertunt᷑. uenerandus uir int̾ cete̾ra &
illud qđ ei euenerat uenerando auito retulit. ex¬
plorare uolens utrũ ab eo quasi nouũ aliquid acci¬
dens audiret᷑. uel siquid hac rẽ portendi uideret᷑.
Uiraut̃ dñi auitus se his moueri confessus. est. & quia
non frustra nec casũ id acciderit. adiungens ait.
Amiamantissime & nulli preponende mortalium
insiste labori. Non e quidem¬
hȩc qualia cũq ꝓmiecunt: sededitꝰ alitis fecus.
magnos lociillius futuros portendit prouentus
Scito enĩ multo maiorem olim eiꝰdẽ loci futurum¬
.eẽ. dominicũ gregẽ: quã hic cernas nobiscum

Expanded text:
in laudibus divinis expendit. Cum vero jubare suo in laudibus divinis expendit. Cum vero jubare suo Phoebea lampas jam mundum venustaret, et, suppressis caecae noctis tenebris, umbrarum densitate occultata manifesta redderentur, sumpto secum germano suo Daumero, beatum Avitum petiit, de his quae corde moris est sanctis viris, multa multorum utilitati profutura inter eos vertuntur, venerandus vir, inter caetera et illud, quod ei evenerat, venerabili Avito retulit, explorare volens utrum ab eo quasi novum aliquod accidens audiretur, vel si quid hac re portendi posse videretur. Vir autem Domini Avitus se eis moveri confessus est, et quia non frustra nec casu id acciderit adjungens, ait: « O mi amantissime, et nulli postponende mortalium, Carilefe, insiste labori; non haec quidem qualiacunque promittunt, sed editus alitis fetus, magnos loci illius futuros portendit proventus. Scito enim multo majorem ejusdem loci futurum Dominicum gregem quam quem hic cernis nobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ib sius intra parietinas supra dicti edificii uimine
lento contexuit. & hinc inde agriculturȩ operã
dare inchoauit. Itaq die quadã cũ operi instar&
coepto. uitẽq reꝑtã tarquã uoti sui adiutricem
laboris coactus uestimento qđ cucullã uocant exut᷑.
quercui appendit. INter hȩc aut̃ auicula ꝑ exigua
cuiꝰ uocabulũ est bitriscus. dũ quaqua uersum ut ei
moris. ẽ. uaga ꝑerrat. & iuxta familiarẽ sibi consue¬
tudinẽ intima quȩq quadã curiositate ꝑlustrat.¬
uestimento sese abdit. atq recedens ouum enixum
reliquid.
lus opere diurno explicito. cũ iam sol uerticẽ axis
decliuior linqueret. & occasũ tepescentib radus
uicinũ promitteret: uestimentũ recepturiis arborẽ
adut ouũ alitis repperit. Quouiso: in ęstimabile
gaudiũ ammirationi mixtũ eũ occupauit. Totũq
spatiũ illud quolucis abscessu umbrȩ terras tenuer̃:

Expanded text:
fratribus suis intra parietinas supradicti aedificii vimine fratribus suis intra parietinas supradicti aedificii vimine lento contexit, et hinc inde agriculturae operam dare inchoavit. Itaque die quadam cum operi instaret coepto, vitemque repertam tanquam voti sui adjutricem laboris coactus, vestimento quod cucullam vocant exutus, quercui appendit. Inter haec autem avicula perexigua cujus vocabulum est bitriscus, dum singula quaquaversum ut ei mos est vaga pererrat, et juxta familiarem sibi consuetudinem intima quaeqvestimento se abdit, atque recedens ovum enixum reliquit. lus, opere diurno explicito, cum jam sol verticem axis declivior linqueret, et occasum tepescentibus radiis vicinum promitteret, vestimentum resumpturus arborem adiit, ovumque alitis reperit. Quo viso, inaestimabile gaudium cum admiratione mistum eum occupavit, totumque spatium illud, quo lucis abscessu umbrae terras tenuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ locũ fluit anisolȩ amnis. Qui actenꝰ Nomen
ipsius fluuu mutuans: eodẽ quo ille nuncupatur
nomine. in quo multis ad modũ delituit diebus.
Eroct nãq locus acuius lib& accessu secretus IN
alticudine hȩremi auiuentium conuersatione.
remotus. at tam̃ terrȩ fertilitate iocundus.
Repperit &iã inibi fontẽ uiuaciuena fluuiũ euom̃tẽ:
parietesq uetusti edificii seniolapsantes. dignitatẽ
tam̃ pristinã ipsius oꝑis uestigus ꝓtestantes. Ob¬
tulit &iam sẽ eius conspectib parua uitis. Cũq hec
singula lumine curioso ꝑlustraret: in estimabili
suffusus gaudio int̾rã sese: ꝓtinꝰ dedit. & miscđiȩ dñi
tãquã qui hec sibi preparauerat grãs reddebat innu-¬
meras Iotis supplicans nisib. ut quiei locũ pre.¬
parauerat. fructus quoq oꝑarii celestis sibi iden
ꝑagere p̃ciperet. Cũq noctis spatia orationibus
occunass& in crastinũ cellulã habitationis sibi &

Expanded text:
quem locum defluit Anisolae amnis, qui hactenus, nomen quem locum defluit Anisolae amnis, qui hactenus, nomen ipsius fluvii mutuans, eodem quo ille nuncupatur nomine, in quo multis admodum delituit diebus. Erat namque locus a cujuslibet accessu secretus, in altitudine eremi a viventium conversatione remotus, sed tamen terrae fertilitate jucundus. Reperit etiam inibi fontem vivaci vena fluvium evomentem, parietesque vetusti aedificii senio habentes, dignitatem tamen pristinam ipsius operis vestigiis protestantes. Obtulit se etiam ejus conspectibus parva vitis. Cumque haec singula lumine curioso perlustraret, inaestimabili suffusus gaudio, in terram sese protinus dedit, et misericorditanquam qui haec sibi praeparaverat, gratias reddebat innumeras, totis supplicans viribus ut qui ei praeparaverat locum, fructus quoque operarii coelestis sibi ibidem peragere praeciperet. Cumque noctis spatia orationibus occupasset, in crastinum cellulam habitationis sibi et
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo accendit lucernã & in abscondito ponit neq
sub modio. sed supra candelabrũ ut qui ingrediunt᷑
lum̃ uideant. Iussu itaq ipsius incliti regis. & basi.¬
lica in eodẽ loco fabricat᷑. opibq regiis ditatur.
necnon coenobiũ preparat᷑. quatinꝰ lic̃iinus sc̃ȩ eccłȩ
Nequa quã furuis oculeret᷑ intenebris. sed cunctis
sc̃ȩ eccłȩ filuis. sui radios spargeret luminis.
mis karissimũ sui relinquens auitũ. carne ab eiꝰ p̃sen.¬
tia in interiora secessit hȩremi. cũ tam̃ in extricabilib
e& deunctus nexib añimi. Heq enĩ diuinitas
probabat duos sui exercitꝰ inclitos duces. uni debere
prȩ. eẽ. caulȩ cũ plurib ut̃ sufficere poss&. Itaq
assũpto secũ suo cõmilitone daumero. conseruo itidẽ
gallo pedẽ uertit in partes cynomannicȩ urbis.
tandẽq deuercit in locũ ueterũ uocabisso casa gaiani
Nuncupatũ. sitũ in parroechia labrocinensi. Propt̃

Expanded text:
Nemo accendit lucernam, et in abscondito ponit, neque Nemo accendit lucernam, et in abscondito ponit, neque sub modio, sed supra candelabrum, ut qui ingrediuntur lumen videant. Jussu itaque ipsius inclyti regis, et basilica in eodem loco fabricatur, opibusque regiis datur, nec non coenobium praeparatur, quatenus lychnus sanctae Ecclesiae nequaquam fulvis occuleretur in tenebris, sed cunctis sanctae Ecclesiae filiis sui radios spargeret luminis. iis charissimum sibi relinquens locis Avitum, carne ab ejus praesentia in interiora secessit eremi, cum tamen ei inextricabilibus esset devinctus nexibus animi. Neque enim Divinitas probabat duos sui exercitus inclytos duces uni debere praeesse caulae, cum pluribus uter eorum sufficere posset. Itaque, assumpto secum suo commilitone Daumero, conservoque itidem Gallo, pedem vertit in partes Cenomanicae urbis. Tandemque divertit in locum, veterum vocabulo Casa-Gayani nuncupatum, situm in parochia Labrocinensi, prope
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrabat patrũ recitata lectio. Itaq ab eodem
quoq loco pedẽ referentes: uastas expetunt ꝑtici saltꝰ
solitudines. Q uasꝑagrantes: inter opaca quȩq Ne.¬
morũ. & lustrã ab ditissima ferarũ. obuiũ se tulit eorũ
conspectib fercilis locus. qui tunc piciacus dictus
atnunc uocabulo cellȩ sci auiti cognoscit᷑ insignit᷑
Sane ut amoena diuinitatis potentia. in eoꝵ cordibus
uberrimũ monstraret fluere scĩ sp̃s riuum: eis fontẽ
retentor. e&̃. tẽreti circũ dedit edificio: & actenus
obamorẽ illius ad euotis non ignobili tegit᷑ oꝑculo.
stationẽ collocant. diesq cõplures in scȩ trinitatis
deuotione continuant. Et cũ & tẽporaeis diuinis
studiis mancipata in eodẽ loco ꝓtelarent᷑. & od or
eorũ noticiȩ atq oꝑũ. circũ quaq diuulgaretur.
fama beatissimi auiti aures supra dicti regis occu-¬
pauit. ꝓbata ueridica saluatoris sententia dicentis.

Expanded text:
demonstrabat Patrum recitata lectio. Itaque ab eodem demonstrabat Patrum recitata lectio. Itaque ab eodem quoque loco pedem referentes, vastas expetunt Perthesi saltus solitudines. Quas peragrantes, inter opaca quaeque nemorum et lustra abditissima ferarum, obvium se tulit eorum conspectibus fertilis locus; qui tunc Piciacus dictus, at nunc vocabulo Cellae sancti Aviti cognoscitur insignitus. Sane ut amoena Divinitatis potentia in eorum cordibus uberrimum monstraret fluere sancti Spiritus rivum, eis fontem et, terrestri circumdedit aedificio, et hactenus ob amorem illius a devotis non ignobili tegitur operculstationem collocant, diesque complures in sanctae Trinitatis devotione continuant. Cum vero et tempora eis divinis studiis mancipata in eodem loco protelarentur, et odor eorum notitiae atque operum circumquaque divulgaretur, fama beatissimi Aviti aures supradicti regis occupavit, probata veridica Salvatoris sententia dicentis:
Abbreviated transcription (Latin):
uult postme uenire: ab neget sem et ipsũ: & tollat
ucẽ suã & sequat᷑ me. Niterea uirpiȩ recordati¬
onis maximinꝰ ubi cõperit eorũ studia cirea theoriȩ
anelare appetitũ. uitãq ꝑ orationũ instantiã. uigilia¬
rũ assiduitatẽ. precũ ꝑ noctationẽ. ad suꝑnũ aspirare
conuentũ studuit ambos sacerdotali insignire
dignitate. Quiꝰ uoluntati: diuina ꝓuisione prospere
cessit euentꝰ. Intere deuotissimi xp̃i famuli. nimio
flagrantes amore. nec satis fieri suo inis cerneN tes
desiderio: remotius sibi habitaculũ iudicaruNit
ꝑquirendũ. Ad quã rem non illos fluctiuaga inci-¬
tabat leuitas: sed dñi excitabat uoluntas. xp̃oq
placendi in explebilis cupiditas. Eroet nãq illisstu.¬
dii: ut quia annosũ iam transegerant incoengbitali
conuersatione cursũ: attingerent anachoritale
certam̃ singulare. nequa illis de esset ꝑfectio. quã eis

Expanded text:
vult venire post me, abneget semetipsum, et tollat vult venire post me, abneget semetipsum, et tollat crucem suam et sequatur me. Interea vir piae recordationis Maximinus, ubi comperit eorum studia, circa theoricae anhelare appetitum, vitamque per orationum instantiam, vigiliarum assiduitatem, precum pernoctationem, ad supernum aspirare conventum, studuit ambos sacerdotali insignire dignitate, cujus voluntati divina provisione prosper cessit eventus. At devotissimi Christi famuli, nimio flagrantes amore, nec satisfieri suo in his desiderio cernentes, remotius sibi habitaculum judicarunt perquirendum. Ad quam rem non illos fluctivaga incitabat levitas, sed Domini excitabat voluntas, Christoque placendi inexplebilis cupiditas. Erat namque illud studii, ut quia annosum jam transegerant in coenobitali conversatione cursum, attingere anachoritale certamen mererentur, ne qua illis deesset perfectio, quam eis
Abbreviated transcription (Latin):
tepiditati aut ignauie manus dederunt: sed tã quã
euangelico manũ imponentes aratro. mentis obtutib
adbrauiũ suꝑnȩ uocationis intendebant. Castiga.¬
bantq corporis sensus a sinistris affectib: ac stude.¬
bant eos uenustare sacrorũ actuũ exhibitionibus
Studioq illis erat. & oꝑe sese reddere conspicuos.
& sermonib salsos. Eratq in eorũ oꝑib uidentium
ammiratio & insermonib grãe oblectatio. Redde.¬
bat nãq eos castitas floridos. fides inuictos. mentis
puritas simplices. splendor uitȩ laudabiles. P repo.¬
nebat᷑ ab eis cunctis quȩ diligĩpossunt indilectione
dñs: & ꝓpriȩ dilectioni nullomodo subponebatur
ꝓximus. Eroct illis humilitas non modo uerborũ.
uel habitꝰ: sed totꝰ ipsorũ ea conditꝰ enat actꝰ. ita ut
quic̃que eos uiderent: in eoꝵ studiis uelut pinace
spiritali. uerba dñi picta putarent quib ait. Siquis

Expanded text:
tepiditati aut ignaviae manus dederunt; sed, tanquam tepiditati aut ignaviae manus dederunt; sed, tanquam evangelico manum imponentes aratro, mentis obtutibus ad bravium supernae vocationis intendebant, castigabantque corporis sensus a sinistris affectibus, ac studebant eos venustate sacrorum actuum exhibitionibus, studioque illis erat et opere sese reddere conspicuos et sermonibus salsos. Erat in eorum operibus videntium admiratio et in sermonibus gratiae oblectatio. Reddebat namque eos castitas floridos, fides invictos, mentis puritas simplices, splendor vitae laudabiles. Praeponebatur ab eis cunctis quae diligi possunt in dilectione Dominus, et propriae dilectioni nullo modo supponebatur proximus. Erat illis humilitas non modo verborum vel habitus, sed totus ipsorum veritate conditus erat actus, ita ut quicunque eos viderent, in eorum studiis velut pictura spirituali verba Domini picta putarent quibus ait: Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
ruptis deliberationũ morulis. pedẽ amonasterio
exculere: & destinatũ iter carpere coepere. E menso
itaq non multo amonasterio itinere. ligeris adiere
fretũ. Qđ naui conscensa: xp̃o ꝓpitio facile
transmearunt. & in suburbiũ aurelianense deuenerunt.
Nudita aut̃ fama prestantissimi uiri & dõ amabilis maxi¬
miniqui inꝰis dẽ. locis cohortib monachorũ incoenobio
miciacensi degentium prȩerat: citissime ad eũ uisen¬
dũ conuolauerunt. Iidẽ nãq prȩclarus meritis
litate fundũ acceperat: in quosibi suisq cȩnobium
constriixerat. & in eo spiritali phylosophye tuNc
tẽporis operã dabat. Qui ut scorũ cognouit aduen¬
tum uirg tũ. & ardentẽ circa dĩ cultura affectũ ꝓtinꝰ
eis & secũ habitandi facultatẽ. & fratrũ attribuit soci.¬
etatẽ. Ipsi uero nequaquã obliti suȩ ꝓpositũ inten-¬
tionis: haud retro aciem mentis retorserunt. uel

Expanded text:
ruptis deliberationum morulis, pedem a monasterio ruptis deliberationum morulis, pedem a monasterio extulere, et destinatum iter corpore coepere. Emenso itaque non multo a monasterio itinere, Ligeris adiere fretum. Quod navi conscensa Christoque propitio facile transmearunt, et in suburbium Aurelianense devenerunt. Audita autem praestantissimi viri et Deo amabilis Maximini fama, qui in iisdem locis cohortibus monachorum in coenobio Miciacensi degentium praeerat, citissime ad eum visendum convolaverunt. Isdem namque praeclarus meritis litate fundum acceperat, in quo sibi suisque coenobium construxerat, et in eo spiritali philosophiae tunc temporis operam dabat. Qui ut sanctorum cognovit adventum virorum, et ardentem circa Dei culturam affectum, protinus eis et secum habitandi facultatem, et fratrum attribuit societatem. Ipsi vero, nequaquam obliti suae propositum intentionis, haud retro aciem mentis retorserunt, vel
Abbreviated transcription (Latin):
clarus scđm periturã scłi dignitatẽ prosapia: meri.¬
torũ tam̃ preditꝰ sũ morũ prerogatiua. Dum ergo
int̃se: oportuna colloquia serunt. & diuini epulas
uerbi palato mentis degustant: codicẽ scĩ euangel ui
textũ gestantẽ aperiunt Oblatãq oculis lineã. quȩ
prima forte occurrit: lingua recitant. mente per¬
tractant. Es raet nãq huiusmodi. Duiplus diligit
cibũ hunc dente discretionis terere & quia sẽ plus
adarduã conuersationẽ hec uerba sectandã ammo.¬
nerent. cõmentari: Abiscilic& uacui parentum
sollicitudine. alieni a cognatorũ Notitia: solo bra¬
chio intentionis celestis scĩq desiderii uitia carnis
libere possent conterere. Itaq euestigio parum
cellarii cũ cingulo reuinctas. abbatis sui subposint
ceruicali. Euet nãq tunc tẽporis. reifrumentariȩ
apot̾ecisq prepositus monasterialibus. Sicq tandẽ

Expanded text:
clarus secundum perituram saeculi dignitatem prosapia, mericlarus secundum perituram saeculi dignitatem prosapia, meritorum tamen praeditus summorum praerogativa. Dum ergo inter se opportuna colloquia serunt et divini epulas verbi palato mentis degustant, codicem sancti Evangelii textum gestantem aperiunt, oblatamque oculis lineam, quae prima fronte occurrit, lingua recitant, mente pertractant. Erat namque hujusmodi: Qui plus diligit cibum hunc dente discretionis terere, et quia se plus ad arduam conversationem haec verba sectandam admonerent commentari; ubi, scilicet, vacui parentum sollicitudine, alieni a cognotorum notitia, solo brachio intentionis coelestis sanctique desiderii vitia carnis libere possent conterere. Itaque evestigio Petrum cellarii cum cingulo revinctas clanculo abbatis sui supposuit cervicali. Erat namque tunc temporis rei frumentariae apothecisque praepositus monasterialibus. Sicque tandem,
Abbreviated transcription (Latin):
teniporis. iuueniles ei repromitteret annos. grauitas
tamen interior lasciuos compresserat motꝰ. St quãꝗ
calleret intelligentiȩ sapientieq acrimonia. ueluti
ad omnia iaualidus: humilitate magistra. aseniorib
studebat expetere consulta. At quȩq ex eorum
ore audiebat. ueluti oracula sibi diuinitꝰ emissa.
sumopere statuebat seruanda Rter ea cũhis diu
operã daret exercitiis. ueluti ingymnasio exercitat᷑
celesti. cupiebat tandẽ aꝑto seie credere campo. &
singulari contra diabolũ dimicare certamine.
heremiticã scilic& appetens uitam: In qua solus cũ
solo dextrã consereret. & fautrice diuinitate. hostẽ
proteruũ. humilitatis ꝓtẽreret armis. It ec eo intra
se diutius uoluente. & debita cũ cautela qualat sibi
agendũ. eẽt. deliberante. quadã die uir speatabilis
auitus Nomine. ei collo quutionis gra adscut. Pnrc
Namq isdẽ de quo sermo agit᷑ uir: quã quã minus

Expanded text:
temporis juveniles repromitteret annos, gravitas temporis juveniles repromitteret annos, gravitas tamen interior lascivos compresserat motus. Et quanquam calleret intelligentiae sapientiaeque acrimonia, veluti ad omnia invalidus, humilitate magistra, a senioribus studebat expetere consulta; et quaeque ex eorum ore audiebat, veluti oracula sibi divinitus emissa, summopere studebat servanda. Interea, cum iis diu operam daret exercitiis, veluti in gymnasio exercitatus coelesti, cupiebat tandem aperto sese credere campo, et singulari contra diabolum dimicare certamine, eremiticam scilicet appetens vitam, in qua solus cum solo dextram consereret, et fautrice Divinitate hostem protervum humilitatis protereret armis. Haec eo intra se diutius volvente, et debita cum cautela qualiter sibi agendum esset deliberante, quadam die vir spectabilis Avitus nomine, ei collocutionis gratia adfuit. Erat namque isdem de quo sermo agitur vir, quanquam minus
Abbreviated transcription (Latin):
In aruernensi territorio parentib scđ̾m scłi est̃ digni¬
tatẽ clarissimis ortus. Qui quãquã Nobilitatis
clarerent titulis: accessit tameN huic nobilitati
animus clientelȩ deuotissimus dominicȩ:. quae
eos obumbrata scłi dignitate. potiorẽ. donauit
claretudine. Susceper̃ itaq sibi donatũ dĩ
famulũ. & teneriorib quidem adhuc morantẽ
inannis. studiose nutriuerunt. Atuero apellan¬¬
te ed tẽpora quȩ studiissuntꝰ abilia discendi: doctri.¬
ne gr̃a in monasteridm cui menate uocabulũ est
mittit᷑. ubi dño amministratore. & litterarũ facun.¬
diam. & sẽẽ conuersationis citissime suscepit nor.¬
mã. Uideres namq eiusdẽ loci deuotissimos xp̃i
famulos alterutro ineuus karitate sese precedere
festinantes: & ut eũ alius uerbo. alius instrueret
actu laborantes. ipsũ uero tãquã terrã bonã suscepto
diuini uerbi foenore: quo centuplicatũ fructum
redderet insistentẽ. Nempe quam quã. maturitas

Expanded text:
in Arvernensi territorio, parentibus secundum saeculi est dignitatem clarissimis ortus. Qui quanquam nobilitatis clarerent titulis, accessit tamen huic nobilitati animus clientelae devotissimus dominicae, quae eos, obumbrata saeculi dignitate, potiore donavit claritudine. Susceperunt itaque sibi donatum Dei famulum, et tenerioribus quidem adhuc morantem in annis studiose nutrierunt. At vero appellente eo tempora quae studiis sunt habilia discendis, doctrinae gratia in monasterium, cui Menate vocabulum est, mittitur, ubi, Domino comministratore, et litterarum facundiam et sanctae conversationis suscepit normam. Videns namque ejusdem loci devotos Christi famulos, alterutrum in ejus charitate sese praecedere festinantes, et ut eum alius verbo, alius instrueret exemplo laborantes, ipsum vero tanquam bonam terram suscepto divini verbi fenore, quo centuplicatam redderet sementem. Nempe quanquam immaturitas
Abbreviated transcription (Latin):
mortalibus prȩfinita. terrȩ qđ suũ eruet reliquite.
animã aut̃ consorcio angłoꝵ sociandã. quib & diuti¬
nis laborib se sociã prebuerat misit. Hisquidẽ qui
adhuc domib luteis president. exuuias sui corpori
cũ sudore relinquens aemulationis: anglicis uero
c&̃ib ad misceri festinans. mortalia liquid. & in mor¬
tali sponso. cui iam dudũ coniungi ardebat. sese
coniunxit. Inclitus uͦrex hildebertꝰ. ultrogodem
meritis uenerandã: reginã sibi matrimonio copulauit.¬

Expanded text:
mortalibus praefinita, terrae quod suum erat reliquit, mortalibus praefinita, terrae quod suum erat reliquit, animam autem consortio angelorum sociandam, quibus et diutinis laboribus se sociam praebuerat, misit. Iis quidem qui adhuc domibus luteis praesident, excubias sui corporis cum sudore relinquens aemulationis, angelicis vero coetibus admisceri festinans, mortalia liquit, et immortali Sponso, cui jamdudum conjungi ardebat, sese conjunxit. Inclytus vero rex Childebertus Ultrogodam meritis venerandam reginam sibi matrimonio copula
Abbreviated transcription (Latin):
NOPIS. UT IAO DIC TIBEATIKaARLepphi
uitã quo quomodo describamus: qui tẽporib¬
hil deberti preminentissimi regis floruit.
atq in castris scẽ excłȩ tamquã strenuus
miles contra potestates aerpas. clipeo fidei
procectus. spicula doctrinȩ contorsit. fulmi
dicto & germano eius clothario. rempublicã
regni francorũ gub̾nantibus: ut se hab& taliꝰ
usus rerũ. monarchiã regnisui induo diuise.¬
runit. Ita tam̃ ut in amore germanitatis
manente unitate : unusquisq eorũ potiret᷑
regni sui abalterutro tradita portioꝵie.
Monente etiã succesĩonis amore: conubia
studuerunt inire. Quoꝵ clotharius Rade¬
gundẽ Natione turingã. pietatis insigutã
moribus: stbi adcit reginã. uȩ postea
exactis in eius copula. aliquot annorum
curriculis pictauem p&̾ut: atq in suburbio
eiusdẽ ciuitatis. animab xp̃m desiderantibus. semet
spectabilẽ reddidit. Ibiq quantũ sibi posse fuit.
suꝑorũ conuersationi ꝓpinquans. uocante hora

Expanded text:
nobis ut jam dicti beatissimi Carilefi Vitam quoquo modo describamus, qui tempore Childeberti praeeminentissimi regis floruit, atque in castris sanctae Ecclesiae tanquam strenuus miles contra potestates aereas, clypeo fidei protectus, spicula doctrinae contorsit, fulmindicto et germano ejus Clotario rempublicam regni Francorum gubernantibus, ut se habet talium usus rerum, monarchiam regni sui in duo diviserunt; ita tamen, ut in amore germanitatis manente unitate, unusquisque eorum potiretur regni sui ab alterutro tradita portione. Movente etiam successionis amore, connubia studuerunt inire. Quorum Clotarius Radegundem natione Turingam, pietatis insignitam moribus, sibi ascivit reginam. Quae postea, exactis in ejus copula aliquot annorum curriculis, Pictavum petiit, atque in suburbio ejusdem civitatis animabus Christum desiderantibus semet spectabilem reddidit. Ibique, quantum sibi posse fuit, superorum conversationi propinquans, vocante hora
Abbreviated transcription (Latin):
illis arandi copia: beatus
eatenus mortalib in cognitũ. uouiso. fr̃s suos
accersire studuit: & qualit̾ eos miscłia dñi con-¬
solaret᷑ indicauit. parit̾q ostendit dicens. n
cui parũ est hominũ nos beneficiis ditare. nisi &
opes terrȩ sinib actenꝰ abditas. iam incipiat
contrade̾re. eferamꝰ itaq illigr̃as. eũq tota
pectoris deuotione studeamꝰ laudare. ut pote
qui ea quȩ maiorũsunt. atq illi ut sibi competit
seruientiũ munera nobis contradit. qui sumus
ceptũ que reperere thesaurũ. Inoratoriũ qđ diu
rulis degentib suis famulis. quȩ secutura eoisi
maneant bona de monstrare: quo scilic& ubius

Expanded text:
illis arandi copia, beatuseatenus mortalibus incognitum. Quo viso, fratres suos accersere studuit, et qualiter eos Domini solaretur indicavit; pariterque ostendit, dicens: « En,cui parum est hominum nos beneficiis ditare, nisi et opes terrae sinibus hactenus abditas jam incipiat contradere. Referamus itaque illi gratias, eumque tota pectoris devotione studeamus laudare, utpote qui ea quae majora sunt, atque illi, ut sibi competit, servientium munera nobis contradidit, qui sumus ceptum quem reperere thesaurum in oratorium quod dudum culis degentibus suis famulis quae secutura eos maneant bona demonstrare, quo scilicet uberius
Abbreviated transcription (Latin):
LIRIQ: mortaliũ. studio
pe głȩ seculari in anit̾ dediti.
exinde ꝑennẽ ut putabant
mẽmoriã nominis sui quȩsiuerꝰ: si
uitas clarorũ uiroꝵ stilo illustrassent:
Quȩ res utiq ñ ꝑennẽ qͥdẽ. sed aliquan¬
tulũ tam̃ conceptȩ spei fructũ affe¬
rebat: quia & sui memoriã. licet in¬
cassũ ꝓpagabant: & ꝓpositis magnoꝵ
uiroꝵ exẽplis. ñ parua emulatio le¬
gentib excitabat᷑. Sed tam̃ nichil
ad beatã illã ȩt̾nãq uitã hȩc eoꝵ
cura ꝑtinuit. Quid enĩ aut ipsis oc

Expanded text:
lerique mortales studio et gloriae saeculari inaniter dediti exinde perennem, ut putabant, memoriam nominis sui quaesierunt, si uitas clarorum uirorum stilo inlustrassent. quae res utique non perennem quidem, sed aliquantulum tamen conceptae spei fructum adferebat, quia et suam memoriam, licet incassum, propagabant, et propositis magnorum uirorum exemplis non parua aemulatio legentibus excitabatur. sed tamen nihil ad beatam illam aeternamque uitam haec eorum cura pertinuit. quid enim aut ipsis occ
Abbreviated transcription (Latin):
apiscatorib p̃dicat̾ã cũ utiq si utile
fuisset: id qͦq dñs p̾stare potuisset
Ego enĩ cũ primũ animũ ad scri¬
bendũ appuli. quia nefas putaui
tanti uiri latere uirtutes: Apud
me ips didici. ut solo ecisiis ñ
erubescerẽ: quia nec magnã istarũ
resũ unquã scientiã contigissẽ:
& si qͥd ex his studiis olĩ fortasse li¬
bassẽ: totũ id dissuetudine tanti
tẽporis ꝑdidissẽ. Sed tam̃ ne nos
maneat tã molesta defensio: sup¬
presso si tͥbi uidet᷑ nomine libellus
edat᷑. Qđ ut fieri ualeat: titulũ
frontis erade: ut muta sit pagina.
& qđ sufficit: loqt᷑ materiã. ñ lo¬

Expanded text:
piscatoribus praedicatam; cum utique, si utile piscatoribus praedicatam; cum utique, si utile fuisset, id quoque Dominus praestare potuisset. Ego enim cum primum animum ad scribendum appuli, quia nefas putarem tanti viri latere virtutes, apud me ipse decidi ut soloecismis non erubescerem: quia nec magnam istarum umquam rerum scientiam contigissem; et, si quid ex his studiis olim fortasse libassem, totum id desuetudine tanti temporis perdidissem. Sed tamen, ne nos maneat tam molesta defensio, suppresso, si tibi videtur, nomine libellus edatur. Quod ut fieri valeat, titulum fronti erade, ut muta sit pagina; aut, quod sufficit, loquatur materiam, non lo
Abbreviated transcription (Latin):
EUERUS desiderio ⁊ Pi¬
Ego quidẽ fr̃ una-¬
nimis. libellũ quẽ de
uita scĩ martini scrip¬
Cserã: sceda sua p̾mere.
EXintra doinesticos parietes cohib̾e
decreuerã: quia ut sũ natura in¬
firm iuditia humana uitabã. ne
qđ fore arbitror sermo incultior
legentib displiceret: omĩũq rep̃¬
hensione dignissimꝰ iudicarer. qͥ
materiã disertis merito scriptorib
reseruandã impudens occupassẽ.
Sed petenti tibi sȩpius: negare ñ
potui. Quid enĩ esset qđ ñ amori
tuo uel cũ detrim̃to mei pudoris
impenderẽ : Herũ tam̃ ea tibi fi¬
ducia libellũ edidi. qua nulli a
te ꝓdendũ reor: quia id spopon¬
disti. Sed uereor ne tu ei i anua
sis futurus: & emissus semel non
na uenia id alectorib postulabis.
ut res potius quã uerba ꝑpendan.
& ȩquo animo ferant. si aures
eoꝵ uitiosus forsitan sermo ꝑcu¬
lerit: quia regnũ dĩ ñ in eloquen¬
tia sed infide constat. Meminerins
eciã salutẽ scło ñ ab oratorib sed

Expanded text:
euerus Desiderio fraEgo quidem, frater unanimis, libellum quem de uita sancti Martini scripseram, scheda sua premere et intra domesticos parietes cohibere decreueram, quia, ut sum natura infirmissimus, iudicia humana uitabam, ne, quod fore arbitror, sermo incultior legentibus displiceret omniumque reprehensionis dignissimus iudicarer, qui materiem disertis merito scriptoribus reseruandam inpudens occupassem: sed petenti tibi saepius negare non potui. quid enim esset, quod non amori tuo uel cum detrimento mei pudoris inpenderem? uerumtamen ea tibi fiducia libellum edidi, qua nulli a te. prodendum reor, quia id spopondisti. sed uereor, ne tu ei ianua sis futurus, et emissus semel reuona uenia id a lectoribus postulabis, ut res potius quam uerba perpendant et aequo animo ferant, si aures eorum uitiosus forsitan sermo lerit: quia regnum Dei non in eloquentia, sed in fide constat. Meminerint etiam, salutem saeculo non ab oratoribus, sed