comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intellexerũt opera domini
amincianerunt opera dei.
et facta enis intellererunt.
intermittentes in¬
choacionis cristi sermonẽ
non rursus iacientes fũ¬
d amentum penitencie.
ab operibus mortius. et
fidei ad deum. baptisma¬
tum doctrine. imposicio¬
nis quoqr manium. ac
resurrectionis mortuorũ.
et iudicii eterni. Et hoc fa¬
ciemus. si quidem permi¬
serit deus. Impossibile ẽ
emi eos qui semel sunt
illuminati. gustauerũt
eciam donum celeste. et
participes sunt facti spi
ritus sancti. gustauerũt
nichilominus bonui dei
uerbum. uirtutes q secu¬
li uenturi. et prolapsi sũt
tenciam. rursus crucifi¬
gentes sibimetip̃is filiũ
dei. et ostentui habentes
erra enim scpeuiii.
Qementem super
se bibens ymbrem. et ge¬
nerans herbani oportunã
illis a quib colitur. acci¬
pit benedictionem̃ a deo.
Proferens autem spinas
ac tribulos reproba est.
et maledictioni prorima
cuns consummacio in
combustionem. Confi
dimus autem de nobis

Expanded text:
intellexerunt opera Domini. intellexerunt opera Domini. Annuntiaverunt opera Dei, et facta ejus intintermittentes inchoationis Christi sermonem,non rursum jacientes fundamentum poenitentiae ab operibus mortuis, et fide ad Deum, baptismatum doctrinae impositionis quoque manuum, ac resurrectionis mortuorum, et judicii aeterni. Et hoc faciemus, si quidem permiserit Deus. Impossibile est enim, eos qui semel sunt illuminati, gustaverunt etiam donum coeleste, et participes facritus sancti, gustaverunt nihilominus bonum Dei verbum, virtutesque saeculi venturi, et prolapsi sunt, tentiam, rursus crucifigentes sibimetipsis Filium Dei, et ostentui habentes. Terra enim saepe venientem super se bibens nerans herbam opportunam» illis, a quibus colitur, accipit benedictionem a Deo; pro» ferens autem spinas ac tribulos, reproba est et maledicto proxima, cujus consummatio in combustiodimus autem de vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
t facta enis ł. u¬
intellexerunt. Qͥd
est facta eius intellexer̃t:
Hoc erat illud o domine
ihesu quod tacebas. et si¬
cut oins adinctimam
ducebaris. et non aperi¬
ehas coram toudente os
tuum. Et nos putaba¬
mus cum esse in plaga
et in dolore positum. et
scientem ferre infirmita¬
tem. hoccine crat ꝙ abscõ¬
debas faciem tuam. spe¬
ciosus forma pre filiis ho¬
minum: Boc sine erat
illud quod in debaris nõ
habere speciem nes decorẽ.
Portabas in tence insul¬
tantes et dicentes. Si fili¬
us dei est. descendat de cru¬
ce. Quis forte sciens pote¬
statem tuan. seruus tuus
et dilectus tuus. non excla¬
maint in corde suo et dixit.
O si modo descenderet. et
isti omnes qui insultant
confunderentur. Sed nõ
erat sic. Moriendum erat¬
sic. propter mortuos. et re¬
surgendum. propter semꝑ
uicturos. Hoc illi qui ua¬
lebant illum de cruce descẽ¬
dere. non intelligebant.
At ubi resurrexit. et glorifi¬
tatus ascendit in celum.

Expanded text:
t facta ejus t facta ejus intellexerunt. Quid est, facta ejus intellexerunt? Hoc erat illud, o Domine Jesu Christe, quod tacebas, et sicut ovis ad victimam ducebaris, et non aperiebas coram tondente os tuum, et nos te putabamus esse in plaga et dolore positum, et scientem ferre infirmitatem? Hoccine erat quod abscondebas speciem tuam, speciose forma prae filiis hominum ? Hoccine erat illud, quod videbaris non habere speciem neque decorem ? Portabas in cruce insultantes et dicentes: Si Filius Dei est, descendat de cruce . Quis forte sciens potestatem tuam servus tuus, et dilectus tuus, non exclamavit in corde suo, et dixit: O si modo descenderet, et isti omnes qui insultant confunderentur? Sed non erat sic: moriendum erat propter morituros, et resurgendum propter semper victuros. Hoc illi qui volebant illum de cruce descendere, non intelligebant; at ubi resurrexit, et glorineatus ascendit in coelum,
Abbreviated transcription (Latin):
gentes non addet ultra
ut habitet in eis.l. iiii.
et annunciauerunt
opera dei. Namq annũ¬
ciantes istoz apostolos o¬
pera dei. erhibiuerunt si¬
bi principes sacerdotum.
et comminati sunt dicẽ¬
tes. ne in nomme ihesu
predicarent. Et illi dire¬
runt. Dicite nobis cui
magis obtemperare o¬
portet. deo an hominib:
Quid illi dicerent: Ho¬
minib pocius qmͣ deo:
Sine dubio non respõ¬
derent insi deo pocius.
Illi autem sciebant quid
iuberet dñs. et contemp¬
serunt minantes sacer¬
ma ergo tununt oĩs
homo. non terreat ho¬
opera dei. Si timnet ho
supra homines ẽ tune.
et hommnes te non terre¬
bunt. Mortem sempi¬
ternam tune. et presentẽ
non curabis. Uolup¬
tatem illam incorruptã
et quietem sine labe con¬
cupisce. et promitentem
dona ista temporalia. to
tum mudum deridebis.
Ama ergo et time. Ama¬
ergo quod promittit deus
tune quod minatur ds.
nec corrumperis ex eo qd̃
promittit. nec terreberis
ex eo quod miatur hõ.¬

Expanded text:
gentes: Non addet ultra gentes: Non addet ultra ut habitet in eis.  Phe. et annuntiaverunt opera Dei. Namque annuntiantes istos Apostolos opera Dei, exhibuerunt sibi principes sacerdotum, et comminati sunt dicentes ne in nomine Jesu praedicarent. Et illi dixerunt: Dicite nobis cui magis obtemperare oporteat, Deo, an hominibus ? Quid illi dicerent? Hominibus potius quam Deo? Sine dubio non responderent, nisi, Deo potius. Illi autem sciebant quae juberet Deus, et contempserunt minantes sacera ergo timuit omnis homo, non terruit hoopera Dei. Si timet homsupra homines est time, et homines te non terrebunt. Mortem sempiternam time, et praesentem non curabis. Voluptatem illam incorruptam, et quietem sine labe concupisce; et promittentem dona ista temporalia, et totum mundum deridebis. Ama ergo, et time: ama quod promittit Deus, time quod minatur Deus; nec corrumperis ex eo quod promittit, nec terreberis ex eo quod minatur ho
Abbreviated transcription (Latin):
ores nazarei eius mue.
nitidiores lacte: rubicundi¬
ores ebore antiquo. saphiro
pulchriores.¶ Dengra¬
ta est super carbones facies
corum: et non sunt cogni¬
ti in plateis. Adhesit cictis
eorum ossibus: arunit et fac¬
ta est quasi lignuni. Tefhi
Oelius fuit octisis gladi¬
o. qmͣ interfectis fame: qm̃
isti extabuerunt consump¬
ti. ab sterilitate terre. Litͦ
mulierum miferieb¬
duini corerunt filios suos:
facti sunt cibus earum in
contritione filie popult me¬
i. Caph. Compleint domi¬
nus furorem suum. et effu¬
dit iram indignacionis
sue: et succendit ignem in.
sron et deuoraint funda¬
menta eius. LMõ
crediderunt reges terre. et
iinersi habitatores oibia.
quoni am ingrederetur ho
stis. et mimicus per poitas
iherusalem. Meu Propt
peccata prophetarum enis.
et iniquitates sacerdotum
eius: qui effuderunt nn me¬
dio eius sanguinem iusto¬
rum. Nun. Errauerunt
ceci in plateis: polluti sũt
recedite. abite. nolite tan¬
gere. Iurgati quippe sunt
et cõmoti: dixerunt inter

Expanded text:
ores Nazaraei ejus nive, nitidiores lacte, rubicundiores ebore antiquo, sapphiro pulchriores. Denigrata est super carbones facies eorum, et non sunt cogniti in plateis, adhaesit cutis eorum ossibus: aruit et facta est quasi lignum . » melius fuit occisis gladio quam interfectis fame quoniam isti extabuerunt consumpti ab sterilitate terrae IOTH mulierum misericordium coxerunt filios suos facti sunt cibus earum in contritione filiae populi mei CAPH conplevit Dominus furorem suum effudit iram indignationis suae et succendit ignem in Sion et devoravit fundamenta eius LAMED non crediderunt reges terrae et universi habitatores orbis quoniam ingrederetstis et inimicus per portas Jerusalem.  Mem.  Propter peccata prophetarum ejus, et iniquitates sacerdotum ejus, qui effuderunt in medio ejus sanguinem justorum.  Nun.  Erraverunt caeci in plateis, polluti sunt recedite, abite, nolite tangere: jurgati quippe sunt, et commoti dixerunt inter
Abbreviated transcription (Latin):
quoniam imbetilles fãc¬
ti estis ad audicndum.
deberetis esse propter tem¬
pus. rursus indigetis.
ut uos doccamini. que
sint clementa exordii ser¬
monum dei. et facti estis
quily lacte opus sit. nõ
solida cibo. Omis cui
qui lactis est particeps
expers est sermois ius¬
ticie. paruulus enm est.
Perfectorum autem ẽ
solidus cibus. eoritni qͥ
pro consuetud ine excerti¬
tator habent sensus. ad̃
discretionem boui ac ma¬

Expanded text:
quoniam imbecilles facquoniam imbecilles facti estis ad audiendum. magistri esse propter tempus, rursum indigetis ut vos doceamini quae sint elementa exordii sermonum Dei, et facti estis quibus lacte opus sit, non solido cibo. Omnis enim qui lactis est particeps, expers est sermonis justitiae, parvulus enim est. Perfectorum autem est solidus cibus, eorum qui pro consuetudine exercitatos habent sensus ad discretionem boni ac ma
Abbreviated transcription (Latin):
ad deum. ut offerat dona
et sacrificia pro peccatis.
Qui condolere possit hiis
qui ignorant et errant.
quoniam et ip̃e circunda¬
tus est iufirmitate. Et
propterea debet quemad¬
modum et pro populo.
ita eciam et pro semetipõ
offerre pro peccatis. Net
quisqmͣ suit sibi hono¬
rem: sed qui uocatur a deo
tanqm a aron. Sic et cri¬
stus non semetip̃m clari¬
ficauit. ut pontifex fieret:
sed qui locutus est ad cũ.
filius meus es tu ego ho¬
die genui te. Quemad¬
modum et alio loco dix.
tu es sacerdos meterm̃
secundum ordinem mel¬
chisedech. Qui in diebus¬
sue carnis. preces supplica¬
qͣu possit saluum illum
a morte fatere. cum cla¬
more ualido. et la crums
offerens. et exauditus est¬
.t. quidem cum esset
filius dei. didicit ex
his que passus est obedi¬
enciam. Et consumatꝰ
factus est onnnib optemi¬
perantibus tibi causa sa
lutis eterne appellatus
a deo pontifex. iurta ordi¬
nem melchisedecħ. De
quo nobis sermo et inter¬
pretabilis. ad dicendum

Expanded text:
ad Deum, ut offerat dona et sacrificia pro peccatis. Qui condolere possit his qui ignorant et errant, quoniam et ipse circumdatus est infirmitate, et propterea debet, quemadmodum pro populo, ita etiam et pro semetipso offerre pro peccatis. Nec quisquam sumit sibi honorem, sed qui vocatur a Deo, tanquam Aaron: sic et Christus non semetipsum clarificavit, ut pontifex fieret, sed qui locutus est ad eum: Filius meus es tu: ego hodie genui te. Quemadmodum et in alio loco dicit: Tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech qui in diebus carnis suae preces supplicaqui possit salvum illum a morte facere cum clamore valido et lacrimis offerens et exauditus et quidem cum esset Filius didicit ex his quae passus est oboedientiam et consummatus factus est omnibus obtemperlutis aeternae, appellatus a Deo pontifex, juxta ordinem Melchisedech. De quo nobis grandis sermo, et interpretabilis ad dicendum,
Abbreviated transcription (Latin):
ed quare in debatur
cis non uidere: Audi
tantes scrutaciones. id est
acerba et acuta consilia.
Non tradatur per nos:
sed per discipulum suũ
Non occidatur a nobis:
sed a iudice. Totum nos
faciamus: et inchil fecis¬
se uideamurz Et ubi est
clamor lingue. crucifige
crucifige: Sic ceti estis
ut᷑ et surdi sitis. Sim¬
lata innocencia. non est
innocencia. Simlata
equitas. non est equitas
sed duplex inquitas. qr
et iniquitas est. et simu¬
lacio Ibi ergo isti defece¬
runt. scrutantes scruta¬
uanto acutius si¬
bi excogitare uide¬
bantur. tanto magis
deficiebant. qui a lumi¬
ne ueritatis et equita¬
tie iu profunda consili¬
orum malignorum de¬
mergebanturͭͭ abet n¬
sticia quandam lucem
suam. perfundit et illu¬
stat anmani iherentẽ
sibi. Annia uero auer¬
tens se a lu ce nsticie.
quͣtomagis querit qͥd
muciuat contra iusti¬
ciam. tanto plus a lu¬
ce repellitur. et in tene¬
brosa demergitur. Me¬
rito ergo et isti perscru¬
tantes quod contra ni¬
stum moliebantur. a

Expanded text:
ed quare videbatur eis non videre? Audi tantes scrutationes: id est acerba et acuta consilia. Non tradatur per nos, sed per discipulum suum: non occidatur a nobis, sed a judice: totum nos faciamus, et nihil fecisse videamur. Et ubi est clamor linguae: Crucifige, crucifige? Sic caeci estis, ut et surdi sitis. Simulata innocentia non est innocentia: simulata aequitas non est aequitas, sed duplex iniquitas; quia et iniquitas est, et simulatio. Ibi ergo isti defecerunt scrutantes scrutauanto acutius sibi excogitare videbantur, tanto magis deficiebant; quia a lumine veritatis et aequitatis in profunda consiliorum malignorum demergebantur. Habet justitia quamdam lucem suam; perfundit, et illustrat animam inhaerentem sibi: anima vero avertens se a luce justitiae, quanto magis quaerit quod inveniat contra justitiam, tanto plus a luce repellitur, et in tenebrosa demergitur. Merito ergo et isti perscrutantes quod contra justum moliebantur, a
Abbreviated transcription (Latin):
in uasa tectea. opus ma¬
nuni figuli. Orimi ed
et lame midauerunt
mamnam: lactauerũt
catulos suos. Filia popu¬
li mei crudelis: qua si strut¬
tio in deserto. Delethl dhx¬
sit lingua lactentis: ad
palatum eius in siti. Par¬
nuli petierunt panem: et
nou erat qui frangeret e¬
ui uescebantur uo¬
luptuose: interunt
in uiis. Qut nutrieban

Expanded text:
in vasa testea opus manuum figuli GIMEL sed et lamiae nudaverunt mammam lactaverunt catulos suos filia populi mei crudelis quasi strutio in deserto DELETH adhesit lingua lactantis ad palatum eius in siti parvuli petierunt panem et non erat qui frangeret eui vescebantur voluptuose interierunt in viis qui
Abbreviated transcription (Latin):
ramus. ad illum tamen
et respicimins. ubi eã po¬
suisse meninmus. ita ⁊
hec sancta mulier qmͣuis
sencia frequenter monu¬
mentum aspiciebat. ubi
eum positum nouerat.
Unde et si dñm statim
uidere non meruit. ange¬
lorum nisione priuata
I dit duos angelos
u albis sedentes:
unum ad caput. et unũ

Expanded text:
aeramus, ad illum tamen et respicimus, ubi eam posuisse meminimus. Ita et haec sancta mulier, quamvisentia, frequenter monumentum aspiciebat ubi eum positum noverat. Unde etsi Dominum statim videre non meruit, angelorum tamen visione privata dit duos angelos in albis sedentes, unum ad caput, e
Abbreviated transcription (Latin):
Onsiderandum est
hoc loco huius multeris mẽ¬
tem. quantus amor dñi
accenderat. que eciam disci¬
pulis a monumento dñi
recedentib non recedebat.
Et quia ab inquisitione
non cessaint. prima uidere
meruit. Plorabat ergo.
quia eum quem multum
desiderabat. non uidebat.
Plorabat. quia de monu¬
corpus putabat. Cum ue¬
ro fleret. inclinauit se. et ꝓs¬
perit in monumentum.
Iam enim monunẽtum
m
de monumento furatum di¬
scipulis nnciauerat. Qͥd
est quod iterum se ĩdinat.
nisi quod iterum uidere de¬

Expanded text:
onsiderandum est loco, hujus mulieris mentem quantus amor Domini accenderat, quae, etiam discipulis a monumento Domini recedentibus, non discedebat. Et quia ab inquisitione non cessavit, prima videre meruit. Plorabat ergo, quia eum quem multum desiderabat, non videbat: plorabat, quia de monuuratum putabat. « Dum ergo fleret, inclinavit se et prospexit in monumentum. » Jam enim monumentum m de monumento furatum discipulis nuntiaverat. Quid est quod iterum se inclinavit, nisi quia iterum videre de
Abbreviated transcription (Latin):
angeli. non ut querendi mi¬
augerent: Sieut enim cũ
nos propter carorum amis¬
sionem flemus. si quis fle¬
tus causas inquirat. ma¬
ita et illi causas doloris ĩ¬
terrogabant. ut fletus desi¬
derium angerent. sciẽtes
mulier cuius rei gracia fle¬
ret manifestat cũ adnm¬
git. Quia nulerunt do¬
minum meum. et nescio
ubi posuerunt eun .ix.¬

Expanded text:
nes, non ut quaerendi deaugerent. Sicut enim nos cum propter carorum amissionem flemus, si quis nos fleti causas inquirat, ita et illi causas doloris interrogabant, ut fleti desiderium augerent, scientes mulier cujus rei gratia fleret, manifestat cum adjungit: « Quia tulerunt Dominum meum, et nescio ubi posuerunt eum.
Abbreviated transcription (Latin):
octo. ut circuncideretur puer
uocatum est nomen eis
ihesus. quod uocatum est ab
angelo priusqmͣ in utero
conciperetur. Hec sunt festi¬
uitatis hodie gaudia uene¬
randa. hec sacre sollẽnitas
diei. hec illa superne pieta¬
tis munera sacro sancta q̃
fidelium cordib cõmendãs
apostolus ait. Quia ubi
ueit plenitudo temporis
misit deus filium suum fac

Expanded text:
etur puer, vocatum est nomen ejus Jesus, quod vocatum est ab angelo, priusquam in utero conciperetur. Haec sunt festivitatis hodiernae gaudia veneranda, haec sacrae solemnitas diei, haec illa supernae pietatis munera sacrosancta, quae fidelium cordibus commendans Apostolus ait: Quia, ubi venit plenitudo temporis, misit Deus Filium su
Abbreviated transcription (Latin):
pascet. in brachio suo cõ¬
gregibit agnos. et in si¬
ni suo leuabrt. fetas ip̃e
portabit. Quis mensus
E pugillo aquas: et celos
paliro ponderauit: Ouis
appendit tribus uigittis
molem terre. et libraauit ĩ
poudere ⁊uontes et colles
in statera: Quis adni¬
uit spĩritum dñt: aut qͥs
consiliarius eius fit. et
ostendit illi. Cum quo
miit consilium et instru¬
xit eum. et docuit eũ semit¬
tam iusticie. et erudiuit e¬
um scienciam. et in am
prudencie ostendit illi:
Ecre gentes quasi stilla si¬
tule. et quasi momentũ
statere reputate sũt. Ecce
insule quasi pulius erigu¬
us. et libanus non suffici
nm alia eius non suffici¬
ent ad holocaustum. Ss̃
gentes quasi non sint. sic
sunt toram eo. et qua si ni¬
chilum et mane reputate

Expanded text:
in bracio suo congregabit agnos et in sinu suo levabit: fetas ipse portabit. Quis mensus est pugillo aquas: et celos palmo ponderabit. Quis appendit tribus digitis molem terre: et librabit in pondere montes et colles in statera? Quis adivit spiritum Domini? aut quis consiliarius ejus fuit, et ostendit illi? Cum quo iniit consilium, et instruxit eum, et docuit eum semitam justitiae, et erudivit eum scientiam, et viam prudentiae ostendit illi? Ecce gentes quasi stilla situlae, et quasi momentum staterae reputatae sunt: Ecce insulae quasi pulvis exiguus. Et Libanus non sufficienimalia ejus non sufficient ad holocaustum. Omnes gentes quasi non sint, sic sunt coram eo, et quasi nihilum et inane reputatae
Abbreviated transcription (Latin):
ab soluere curabant. Sine
si de enim impossibile est pla¬
cere deo. et sicut alias scrip¬
tum est. iustus autem ex fi¬
de nunt. Sed nemens n
carne dei filius. qui solamn
carins naturam. nullã añ
pectati contagionem trarit
nere gracie reuasceuns utrũ¬
ꝙ genus purificationis fu¬
bire dignatus est: et circum¬
cisus indelicet a parentib
ataua dic natiuitatis. ⁊ tri¬
cesimo etatis anno baptr: a
respint offerri. cuius die
de hine tricesuma tercia do¬
Omino opitulante. nr̃a ca¬
ritas auditura. simul est
et celebratura msterium.

Expanded text:
absolvere curabant. Sine absolvere curabant. Sine fide enim impossibile est placere Deo: et sicut alias scriptum est: Justus autem ex fide vivit . Sed veniens in carne Dei Filius, qui solam carnis naturam, nullam autem peccati contagionem contraxit nere gratiae renascentis: utrumque genus purificationis subire dignatus est, et circumcisus videlicet a parentibus octava die nativitatis, et tricesimo aetatis anno baptizaturespuit offerri. Cujus die dehinc tricesima tertia, Domino opitulante, vestra charitas auditura simul est et celebratura mysterium.
Abbreviated transcription (Latin):
gelumi suum terribiliter
ai salubriter clamatansi
quis reuatus fucrit ex aquã
i spirit sancto: non potest
introire in regnum dei. ipse
dudum per legem suam cla¬
mabat. Masculus cuius
fuerit. peribit anuna illa de
populo suo. quia pactũ me¬
um irritum fecit. id̃ est pac¬
tura inte in paradiso honi¬
iubr mandatum adam pre¬
uaricante transgressus est.
in quo omnes peccauerũt.
peribit de cetu sanctornm.
si nou et fuerit remedio sa¬
lutari subuentum. Utra¬
q ergo purificacio. et circũ¬
cisionis iudelicet in lege et
in euuangelio. baptisma¬
tis tollende preuaricacions
prime gracia posita est. Et
ne cui seculi labentis etati
superi respectus munera
deessent. illi quoq qui a mũ¬
di erordio usq ad tempora
date circunicisionis uel post
datam circumcisionem de a¬
liis naciombus deo placue¬
runt. uel hostiarum oblaci¬
ombus. uel certe sola fidei
uirtute. suas suorumqz am¬
mas creatori commendan¬
tes. a primi reatus unculis

Expanded text:
gelium suum terribiliter gelium suum terribiliter ac saquis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest intrare in regnum Dei , » ipse dudum per legem suam clamabat: « Masculus, cujus cumcisa, peribit anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit , id est, quia pactum vitae in paradiso hominibus mandatum Adam praevaricante transgressus est, in quo omnes peccaverunt: peribit de coetu sanctorum, si non ei fuerit remedio salutari subventum. Utraque ergo purificatio, et circumcisionis videlicet in lege, et in Evangelio baptismatis, tollendae praevaricationis primae gratia posita est. Et ne cui saeculi labentis aetati superni respectus munera deessent, illi quoque qui a mundi exordio usque ad tempora datae circumcisionis vel post datam circumcisionem, de aliis nationibus Deo placuerunt, vel hostiarum oblationibus, vel certe sola fidei virtute suas suorumque animas Creatori commendantes, a primi reatus vinculis
Abbreviated transcription (Latin):
ereptos in adopcionem fili¬
orũ que per gr̃am est. sua
largitate reduceret. Susce¬
pit igitur circumcisionem
lege decretan in carne. qui
absq omin labe prorsus pol¬
lucionis apparuit in carne.
Et qui in similitudine
carnis pectati. non autem
in carne peccati adueint. re¬
medio quo caro pectati con¬
sueuerat mundari non res¬
puit. sicut etiam undam
baptismatis qua noue gr̃e
populos a peccatorum sorde¬
lauari noluit ip̃e non necces¬
sitatis. sed exempli causa su¬
cire et enun debet nr̃s
fraternitas. qui a idẽ
salutifere curacionis an xili¬
tra orignalis pecogti anhi
agebat. quod nunc baptis¬
mus agere reuelate gracie.
tempore consucint. excepto
q regni celestis iannani net¬
dum intrare poterant. donet
adueniens benedictionein
daret qui legem dedit ut in¬
deri posut deus deorum ĩ sr¬
on: tantum in suni abrahe
post mortem beata requie cõ¬
solan superne padis ingres¬
sum. spe fesici erpectabant.
Qui tium nunt per euuã¬

Expanded text:
ereptos in adoptionem filiereptos in adoptionem filiorum, quae per gratiam est, sua largitate reduceret. Suscepit ergo circumcisionem lege decretam in carne, qui absque omni prorsus labe pollutionis apparuit in carne, et qui in similitudine carnis peccati, non autem in carne peccati advenit, remedium quo caro peccati consueverat mundari non respuit: sicut etiam unda baptismatis, qua novae gratiae populos a peccatorum sordelavari voluit, ipse non necessitatis, sed exempli causa sucire etenim debet vestra fraternitas, quia idem salutiferae curationis auxilitra originalis peccati vulnus agebat, quod nunc baptismus agere revelatae gratiae tempore consuevit, excepto quod regni coelestis januam necdum intrare poterant, donec adveniens benedictionem daret, qui legem dedit, ut videri posset Deus deorum in Sion, tantum in sinu Abrahae post mortem beata requie consolati supernae pacis ingressum spe felici exspectabunt. Qui enim nunc per Evan
Abbreviated transcription (Latin):
redimeret. ut adopcionem
fili orum reciperemus. uiii.
Agna namq dispen¬
sacione pietatis ad
redempcionem generis hu¬
mani. deus pater non ange¬
lum. nou arthangelum. sed
filium suum uingenitum
mittere dignatus est. Quẽ
quia in diuinitatis sue sp̃e
uidere nequiuumus. magna
rursum dilectionis arte pro¬
uidit. ut hunc factum ex mmui¬
liere. hoc ex materne carnis
substancia sine uirili admir¬
tione conceptum. ad huma¬
nos ueruni hominem pro¬
ferret aspectus. qui in diui¬
na uirtute ac substancia
manens per omnia qd̃ erat.
ueram nature mortalis in¬
firmitatem. quam non ha¬
bebat indueret. Et ut nob̃
neccessariam obediendi uͭ¬
tutem precipuo cõmenda¬
ret exemplo. factum suble¬
ge. filium suũ misit deus
in mundum. non qui a
ipse legi quicqmͣ debeat.
qui unus magister nost̾
unius est legis lator et nider
sed ut eos qui sub lege posi¬
ti legis onera portare neqͥ¬
uerant. sua compassione
uiuuaret. ad de seruili con¬
dicione que sub lege erat

Expanded text:
ut adoptionem filiorum reciperemus . Magna namque dispensatione pietatis ad redemptionem generis humani Deus Pater non angelum, non archangelum, sed Filium suum unigenitum mittere dignatus est. Quem quia in divinitatis suae specie videre nequimus, magna rursum dilectionis arte providit ut hunc factum ex muliere, hoc est ex maternae carnis substantia, sine virili admixtione conceptum, ad humanos verum hominem proferret aspectus: qui in divina virtute ac substantia manens, per omnia quod erat, veram naturae mortalis infirmitatem quam non habebat, indueret. Et ut nobis necessariam obediendi virtutem praecipuo commendaret exemplo, factum sub lege, Filium suum misit Deus in mundum: non quia ipse legi quidquam debeat, qui unus magister noster, unus est legislator et judex, sed ut eos qui sub lege positi legis onera portare nequiverant, sua compassione juvaret, ac de servili conditione, qui sub lege erant,
Abbreviated transcription (Latin):
hominum dubitet se filiũ
dei et coheredem cristi posse fi¬
eri. dat eremplum euuauge¬
lista quia et ip̃e filius dei. et¬
habitare dignatus est. ut hu¬
mane particeps existendo fra¬
gilitatis. homines diume
uirtutis sue douaret esse par¬
ticipes. Lit serta.
loriam cristi quam
ante incarnacionem
uidere non poterant honnẽs.
post incarnacionem iuder̃t
aspicientes humanitatem
miraculis refulgentem. et ĩ¬
telligentes diumitatem in¬
tus latentem. illi marume
qui eis claritatem ante
passionem transfigurati ĩ
monte sancto cõtemplari
meruerunt. uoce de lapsa ad
eum hunscemodi a magni¬
fica gloria. hic est filius me¬
us dilectus. in quo michi cõ
placui. Gracia plenus erat
idẽ homo ih̾s cristus. cui sĩ¬
gulari mnunere pre ceteris
mortalibus datum est. ut
statim ex quo in utero uir¬
guus concipi. et homo fieri
inciperet: uerus esset et deus.
Unde et eadem gloriosa sẽ¬
per uirgo maria non solũ¬
.S. homnus cristi. sed et dei ge¬

Expanded text:
hominum dubitet filium hominum dubitet filium se Dei cohaeredem Christi posse fieri, dat exemplum evangelista, quia et ipse Filius Dei homines dignatus sit, ut humanae particeps existendo fragilitatis, homines divinae virtutis suae donaret esse participes. VERS.Gloriam Christi quam ante incarnationem videre non poterant homines, post incarnationem viderunt, aspicientes humanitatem miraculis refulgentem, et intelligentes divinitatem intus latitantem; illi maxime, qui et ejus claritatem, ante passionem transfigurati in monte sancto, contemplari meruerunt, voce delapsa ad eum hujuscemodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo miatis. Gratiae plenus erat idem homo Christus Jesus, cui singulari munere prae caeteris mortalibus datum est, ut statim ex quo in utero virginis concipi, et homo fieri inciperet, verus esset et Deus; unde et eadem gloriosa semper virgo Maria non solum hominis Christi, sed et Dei ge
Abbreviated transcription (Latin):
uenerandaiq pre¬
sentis festi memoriã. pau¬
cis quidem uerbis euuan¬
gelista comprehendit. sed
non pauca celestis misterii
uirtute grauidam reliqͥt.
Exposita naniq natun¬
tate dominica cuius gau¬
dia mox angeli dignis
laudibus extulerũt. Pasto¬
res deuota uisitacione celebra¬
runt. oumes qui tunc au di¬
ere mirati sunt. nos quoq
modulo nostro prout potui¬
congrins missarum ymno¬
rũq sollemmis eregunus:
subuxit atq ait. Et post

Expanded text:
erandamque praesentis festi memoriam paucis quidem verbis evangelista comprehendit, sed non pauca coelestis mysterii virtute gravidam reliquit. Exposita namque nativitate Dominica, cujus gaudia mox angeli dignis laudibus extulerunt, pastores devota visitatione celebrarunt, omnes qui tunc audiere mirati sunt, nos quoque pro modulo nostro, prout potuicongruis missarum hymnorumque solemniis exegimus, subjunxit atque ait
Abbreviated transcription (Latin):
uende uel maxunc orãdi
gracia se contulerunt. Qͥ¬
bus cum nulgi multitudo
hanc procul ab ecclesia bene-¬
dictionem expectans obui-¬
am uenisset. et cateruatim
uterq sexus uirorum et mu-¬
lierum ac paruuiorum oc-¬
curreret. in medio occurren-¬
cium cetu eminus sanctus
germanus intuitus ĩ spĩ-¬
ritu magnauimem geno-¬
precepit. Cui caput ostulãs
sciscitabatur a turba nomẽ
puelle. et cuius esset tilia d¬
templo nomen genouefe a
circunistante populo edictũ
est. et pater et mater accitĩ
astiterunt. Hĩdensq eos
fans uestra est filia: At illi.

Expanded text:
nendi vel maxime orandi gracia se contulerunt. Quibus con vulgi multitudo aut procul ab ecclesia, benedictionem expetentes, in obviam venissent, et catervatim utriusque sexus virorum et mulierum ac parvolorum occurrerint, in medio occurrentium coetu eminus sanctus Germanus intuitur in spiritu magnanimen Genoprecepit. 4. Cui caput osculans, sciscitatur a turba et nomen puelle et cuius esset fitemplo nomen Genovefe a circumstante populo edictum est, et pater vel mater acersiti adsteterunt. Ait ad eos fans vestra est filia?' At illi
Abbreviated transcription (Latin):
negarent. non tamen natũ
er patre deo. sed factum a pa¬
tre. et ideo minorem pr̃e ¶
quia creaturã crederent. Eci¬
ain hos damuat euuange¬
licus sermo qui dicit. Sĩa
per ipsum facta sunt. et sine
ip̃o factum est nichil. Si enĩ
nichil creaturarim sinc ip̃o
factum est. patet profecto. qr
ipse creatura non est. per quẽ
onus creatura facta est.
Et ne quis audiat factani
per deum creaturam. muta¬
bilem crederet eius uolun¬
tatem quasi qui subito uel¬
let facere creaturain quam
a b eterno nunqm aute fe¬
cisset. mainteste docet enuã¬
gelista factam quidem in tẽ¬
pore creaturain. sed in eter¬
na creatoris sapiencia quã¬
do et qualis crearetur. sem¬
per fuisse dispositum. Et
factum et in tempore sine m¬
num siue iita carens appa¬
ruit. omne hoc in sp̃itali
factoris racione qua si sẽꝑ
uixerat. et iiuit. nõ quia
coeternum est creatori qd̃
creauit. sed qui a coeterna
est illi racio uolũtatis sue
in qua ab eterno habuit.

Expanded text:
negarent, non tamen natum negarent, non tamen natum ex Patre Deum, sed factum a Patre, et ideo minorem Patre, quia creaturam, crederent. Etiam hos damnat evangelicus sermo, qui dicit: Omnia per ipsum facta sunt, eipso factum est nihil. Si enim nihil creaturarum sine ipso factum est, patet profecto quia ipse creatura non est, per quem omnis creatura facta est. Et ne quis audiens factam per Dei Filium creaturam, mutabilem credat ejus voluntatem, quasi qui subito vellet facere creaturam, quam ab aeterno nunquam ante fecisset; manifeste docet Evangelista, factam quidem in tempore creaturam, sed in aeterna Creatoris sapientia, quando et qualis crearetur, semper fuisse dispositum, et factum in tempore, sive vivum, sive vita carens apparuit, omne hoc in spiritali factoris ratione quasi semper vixerat, et vivit; non quia coaeternum est Creatori quod creavit, sed quia coaeterna est illi ratio voluntatis suae, in qua ab aeterno habuit
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum erat apud deum.
Si enim alius apud aliũ
erat duo sunt profecto pater
et filius: et non innus. ip̃e
modo pater. modo filius. mo¬
Do eciam spiritus sanctus ẽ.
quasi mutabilis sit diuine
substancie uatura. cum aꝑ¬
tissime iacobus dicat. Apud
cio. Item fuere quidã praui
dogniatis doctores: qui cristũ
hominem tantum confitẽtes.
deum proesus esse nou crede¬
rent. Quos consequenter op¬
priunt. cum ait. Et deus erat
uerbum. Fuere alii. qui deũ
quideni illum. sed ex tempore
incarnacionis factum: nõ
autem eternum. aute secula
natum a patre putarent.
Pude quidam talium diris¬
se commemoratur. Nõ inui¬
deo cristo facto deo. qui et ego
si uolo possum fieri secundũ
ipui. Et horum nephandã
refellit sentenciam euuan¬
gelista cum ait. Hoc erat ĩ
puncipio apud deum. Id ẽ
hoc uerbum quod deus est. ñ
ex tempore cepit. sed in prin¬
cipio erat deus apud deum.
Item fuere ueritatis intmi¬
ci. qui cristum et ante par¬

Expanded text:
Verbum erat apud Deum. Verbum erat apud Deum. Si enim alius apud alium erat, duo sunt profecto Pater et Filius, et non unus. Ipse modo Pater, modo Filius, modo etiam Spiritus sanctus est: quasi mutabilis sit divinae substantiae natura, cum apertissime Jacobus dicat apostonis obumbratio. . Item fuere quidam pravi dogmatis auctores, qui Christum hominem tantum confitentes, Deum prorsus esse non crederent: quos consequenter exprimit , cum ait: Et Deus erat Verbum. Fuere alii qui Deum quidem illum, sed ex tempore incarnationis factum, non autem aeternum ante saecula natum a Patre putarent. Unde quidam talium dixisse commemoratur: Non invideo Christo facto Deo, quoniam et ego si volo, possum fieri secundum ipsum. Et horum nefandam refellit sententiam evangelista, cum ait. Hoc erat in principio apud Deum. Id est, hoc Verbum quod Deus est, non ex tempore coepit, sed in principio erat Deus apud Deum. Item fuere veritatis inimici qui Christum et ante par
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit. docet dicens. Smnĩa
per ip̃m facta sunt. et sine
ip̃o factum est nichil. Et
mire batus iohannes i
nuicio euuangelii sui de di¬
iunitate saluatoris. et fidẽ
recte credencium sublimit
uirbuit. et hereticorum per¬
fidiam potenter ersuperat.
Fuere namq heretici qui
dicerent. Si ergo natus ẽ
cristus. erat tempus quã¬
do ille non erat. Quos pri¬
mo sermone. redargint cũ
ait. In principio erat u̾bũ.
Neq uero ait. in principi
ortum. sed in exortu tempo
rũ existentem. ac per hoc siẽ
ullo temporis micio. de prẽ
natum monstraret. iuxta
quod ipe loquitur in prouer¬
biis. Ons possedit me m in¬
cio marum suarũ. anteqmͣ
quicqmͣ faceret a principio
ab eterno ordinata sum. Itẽ
fuerunt heretici qui tres sctẽ
triuitatis personas esse ne¬
gantes dicebant. Idem deus
quando nult pater est. quã¬
do uult filius est. quando
nult spiritus est. ip̃e tamẽ
unus est. Quorui destru¬
ens errorem subuingit. Et

Expanded text:
fecerit, ostendit, dicens: Omnia fecerit, ostendit, dicens: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Et mire beatus Joannes in initio Evangelii sui de divinitate Salvatoris, et fidem recte credentium sublimiter imbuit, et haereticorum perfidiam potenter exsuperat. Fuere namque haeretici, qui dicerent: Si ergo natus est Christus, erat tempus quando ille non erat: quos primo sermone redarguit, cum ait: In principio erat Verbum. Neque vero ait, In principioortum, sed in exortu temporum jam existentem, ac per hoc sine ullo temporis initio de Patre natum monstraret, juxta quod ipse loquitur in Proverbiis: Dominus possedit me initio viarum suarum, antequam quidquam faceret a principio, ab aeterno ordinatus sum . Item fuerunt haeretici qui, tres sanctae Trinitatis personas esse negantes, dicerent: Idem Deus quando vult, Pater est; quando vult, Filius est; quando vult, Spiritus sanctus est; ipse tamen unus est. Quorum destruens errorem, subjungit: Et
Abbreviated transcription (Latin):
Hic autem quasi ad celũ
uolat cum dño. qui per pau¬
ca de temporalibus enis acti¬
bus edisserens. eternã diui¬
nitatis enis potenciam. per
quam omnia facta sunt. su¬
blimius mente uolando. et
limpidius speculando agno¬
init. ac nobis cognoscendã
scribendo tradidit. Ergo a¬
lii euuangeliste cristũ ex tẽ¬
pore natum describũt. iohã¬
nes cũdem in principio fuis¬
se testatur dicens. In panci¬
pio erat uerbum. Alii luter
homines cum subito apparu¬
isse commemorant. ille ipm̃
apud deum semper fuisse de¬
darat dicens. Et uerbum
erat apud deum. Alii eum
uerum hommen. ille uerũ
confirmat esse deum dicẽs.
Et deus erat uerbum. Alii
hommnen eum apud honi¬
nes tempor aliter cõuersatũ.
ille deum apud deum in prĩ¬
cipio manentem ostendit
dicens. Hoc erat in princi¬
pio apud deum. Alii mag¬
ualia que n homine gessit
perhibent. ille ꝙ omnem cre¬
aturam insibilem et mui¬
sibilem. per ip̃m deus pater

Expanded text:
hic autem quasi ad coelum hic autem quasi ad coelum volat cum Domino, qui perpauca de temporalibus ejus actis edisserens, aeternam divinitatis ejus potentiam, per quam omnia facta sunt, sublimius mente volando, et limpidius speculando cognovit, ac nobis cognoscenda scribendo contradidit. Ergo alii evangelistae Christum ex tempore natum describunt, Joannes eumdem in principio jam fuisse testatur, dicens: In principio erat Verbum. Alii inter homines eum subito apparuisse commemorant, ille ipsum apud Deum semper fuisse declarat, dicens: Et Verbum erat apud Deum. Alii eum verum hominem, ille verum confirmat esse Deum, dicens: Et Deus erat Verbum. Alii hominem eum apud homines temporaliter conversatum, ille Deum apud Deum in principio manentem ostendit, dicens: Hoc erat in principio apud Deum. Alii magnalia quae in homine gessit perhibent, ille quod omnem creaturam visibilem et invisibilem per ipsum Deus Pater
Abbreviated transcription (Latin):
hoodierna die facta est. sãc¬
torum uerbis euuangeli¬
starũ mathei indelicet et
luce manifestatem cogno¬
uimus. libet eciam de uerbi
id est diuinitatis eis eter¬
nitate. in qua patri manet
semper equalis. beati iohã¬
is euuangeliste dicta per¬
scrutari. qui singulariꝰ pri¬
ui legio meruit castitatis.
ut ceteris alcius dimnita
tis ipsius caperet sumul. et
patefaceret archanum. Ne¬
q enum frustra in cena supra
pectus diũ ihesu recubuisse
perhibetur. sed per hoc typice
docetur. quia celestis haustũ
sapiencie. ceteris excellencius
de sanctissimo enisdẽ pectoris
fonte potauerit. Unde ⁊ me¬
rito in figura quatuor ani¬
malium aquile uolanti cõ¬
paratur. Cunctis quippe aui¬
bus aquila celsins uolare.
cunctis ammantibus clari¬
us solis radiis infigere con¬
sueint obtutus. Et ceteri en¬
uangeliste quasi in terra ani¬
bulant. cum dño. qui tempo¬
ralem enis generacionem.
pariter et temporalia facta
sufficienter exponentes. pau¬
ca de diuinitate dixerunt.

Expanded text:
erna die facta est, sanctorum verbis evangelistarum, Matthaei videlicet et Lucae, manifestatam cognovimus, libet etiam de Verbi, id est, divinitatis ejus, aeternitate in qua Patri manet semper aequalis, beati Joannis evangelistae dicta scrutari, qui singularis privilegio meruit castitatis ut caeteris altius divinatis ipsius caperet simul et patefaceret arcanum. Neque enim frustra in coena supra pectus Domini Jesu recubuisse perhibetur, sed per hoc typice docetur quia coelestis haustum sapientiae caeteris excellentius de sanctissimo ejusdem pectoris fonte potaverit. Unde et merito in figura quatuor animalium aquilae volanti comparatur. Cunctis quippe avibus aquila celsius volare, cunctis animantibus clarius solis radiis infigere consuevit obtutus. Et caeteri evangelistae quasi in terra ambulant cum Domino, qui temporalem ejus generationem pariter et temporalia facta sufficienter exponentes, pauca de divinitate dixerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
et fratrum tuorum. Quid ẽ
quod aute redemptoris aduẽ¬
tum. angeli ab hominibus
adorantur. et tacent. postino¬
dum uero. adorari refugiunt.
insi quod naturam nostrã
quam prius despexerant. post¬
quͣi hanc super se assumptã
conspiciunt. substratam sibi
uidere pertimescunt: Nec iã
sub se uelut infirmam cõtẽ¬
nere ausi sunt. quam super
se uidelicet in celi rege uen erã¬
tur. Net dedignantur habere-¬
hominem socium. qui super se
adorant hominem deum. Cu¬
remus ergo fratres carissimi
ne qua nos ĩmundicia pollu¬
at. qui in eterna presciencia.
et dei ciues. et angelis equales
sumus. Den dicenus mori¬
bus dignitatem nostram nul¬
la nos luxuria inquinet mil
la turpis cogitacio accuset:
non malicia mentem morde¬
at. non muidie rubigocon¬
sumat. non elacio inflet. nõ
ambicio per terrena oblecta¬
menta dilamiet. non ira in¬
flãmet. Dii etenim uocati
sunt homines. Defende ergo
tibi homo contra uicia hono¬

Expanded text:
et fratrum tuorum . Quid est et fratrum tuorum . Quid est quod ante Redemptoris adventum angeli ab hominibus adorantur, et tacent, postmodum vero adorari refugiunt, nisi quod naturam nostram, quam prius despexerant, postquam hanc super se assumptam conspiciunt, substratam sibi videre pertimescunt? Nec jam sub se velut infirmam contemnere ausi sunt, quam super se videlicet in coeli Rege venerantur. Nec habere dedignantur hominem socium, qui super se adorant hominem Deum. Curemus ergo, fratres charissimi, ne qua nos immunditia polluat, qui in aeterna praescientia et Dei cives, et angelis ejus aequales sumus. Vindicemus moribus dignitatem nostram, nulla nos luxuria inquinet, nulla nos turpis cogitatio accuset, non malitia mentem mordeat, non invidiae rubigo consumat, non elatio inflet, non ambitio per terrena oblectamenta dilaniet, non ira inflammet. Dii etenim vocati sunt homines. Defende ergo tibi, o homo, contra vitia hono
Abbreviated transcription (Latin):
cinuit. et congaudentes
clamant. Gloria in extelsis
deo. et in terra pax homini¬
bz bone uoluntatis. Prius
quippe quam redentor nr̃
cordiam cum angelis ha¬
buimus. a quorum clarita¬
te. atq mundicia. per prime
culpe meritum. per cotidia¬
na delicta longe distabamꝰ.
Quia enim peccando extra¬
nei eramus a deo ertraneoz
nos a suo consorcio deputa¬
bant angelici ciues: Sed
quia cognommnus regem
nostrum. recognouer̃t nos
angeli ciues suos. Quia
carnis assumpsit. infirmi¬
tatem nostrã illa iam an¬
gelica celsitudo nõ despicit.
Ad pacem nostrã angeli
redeunt. intencionem prio¬
ris discordie postponunt. et
quos prius ni fumos. abiectos¬
q despexerant. iam socios ue¬
nerantur. Hinc est enu qd̃
loth et iosue angelos adorãt
nec tamen adorare prohiben¬
tur. Iohannes uero in apoca¬
lipsi adorare angelum uolu¬
it. sed tamen hunc idem an¬
gelus ne se debeat adorare. cõ¬
pescuit dicens. Dide ne fece¬
ris. conseruns enm tuns sũ

Expanded text:
cinunt, et congaudentes cinunt, et congaudentes clamant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Prius quippe quam Redemptor nosdiscordiam cum angelis habuimus, a quorum claritate atque munditia per primae culpae meritum, per quotidiana delicta longe distabamus. Quia enim peccando extranei eramus a Deo, extraneos nos a suo consortio deputabant angeli cives Dei. Sed quia nos cognovimus Regem nostrum, recognoverunt nos angeli cives suos. Quia carnis assumpsit, infirmitatem nostram illa jam angelica celsitudo non despicit. Ad pacem nostram angeli redeunt, intentionem prioris discordiae postponunt; et quos prius infirmos abjectosque despexerant, jam socios venerantur. Hinc est enim quod Loth et Josue angelos adorant, nec tamen adorare prohibentur; Joannes vero in Apocalypsi sua adorare angelum voluit, sed tamen 1463 idem hunc angelus ne se debeat adorare compescuit, dicens: Vide ne feceris, conservus enim tuus sum
Abbreviated transcription (Latin):
naturam. Nam de potestate
eius scriptum est. In propria
uenit. In natura et enm su¬
a ante tempora natus est. iii
nostra uenit ex tẽpore. Qui
ergo eternus permancus tẽ¬
poralis apparuit alieuum ẽ
ubi descendit. Et qui a per ꝓ¬
ph̾am dicitur. omnnis caro
fenum. factus homo. fenũ
nostrum uertit in frumen¬
tun. qui de semetipso ait.
Nisi granum frumenti ca¬
deus ni terra mortuun fu¬
erit. ip̃m̃ solum manet.
Unde et natus in presepio
reclinatur. ut fideles omnes
indelicet sancta anmalia
carins suc frumento refice¬
ret. ne ab interue intelligen¬
cie pabulo ieuina remane¬
rent. Quid est quod ingilã¬
tibus pastoribus angelus
apparet. eozq dei claritas cir¬
cumfulget. insi quod illi pre
ceteris uidere sublimma merẽ¬
tur qui fidelib gregibus pre¬
esse sollicite sciunt. dumqz ip̃t
pie super gregeni iugilant.
diuma super eos gracia lar¬
gus choiuiscat: Regen uero
natum angelus munciat eiꝰ¬
q uoci angelorum chori con¬

Expanded text:
naturam. Nam de potestate naturam. Nam de potestate ejus scriptum est: In propria venit . In natura etenim sua ante tempora natus est, in nostra venit ex tempore. Qui ergo aeternus permanens temporalis apparuit, alienum est ubi descendit. Et quia per prophetam dicitur: Omnis caro fenum , factus homo, fenum nostrum vertit in frumentum, qui de semetipso ait: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet . Unde et natus in praesepio reclinatur, ut fideles omnes videlicet sancta animalia, carnis suae frumento reficeret, ne ab aeternae intelligentiae pabulo jejuna remanerent. Quid autem est quod vigilantibus pastoribus angelus apparet, eosque Dei claritas circumfulget, nisi quod illi prae caeteris videre sublimia merentur, 1462 qui fidelibus gregibus praeesse sollicite sciunt? Dumque ipsi pie super gregem vigilant, divina super eos gratia largius coruscat. 2. Regem vero natum angelus nuntiat, ejusque voci angelorum chori con
Abbreviated transcription (Latin):
ter hodie celebraturi sumꝰ.
loqui dui de euuangelica
lectione non possumus. s
nos aliquid uel breuiter di¬
cere redemptoris nostri na¬
tuitas ipsa compellit. Qo
est ꝙ nascituro dũo munoꝰ
describitur. insi hoc quod aꝑ¬
te monstratur. qui a ille
apparebat in carue. qui elec¬
tos suos ascriberet in eterm¬
tate. Quo contra de repro¬
bis per proph̾am dicitur.
Deleantur de libro uiuen¬
cuini. et cum iustis nõ scri¬
bantur. Qui bene eciam i
bethleem nascitur. Bethleem
quippe domus panis interpre¬
tasom . Ipre namtq: est qui .ait.
Ego sum panis uinus qui:
de celo descendi. Locus ergon
quo dũs nascitur domus pa¬
cis auteã uocatus est. quia
futurum profecto erat. ut il¬
le ibi per materian. carius
appareret. qui electorũ mẽtes
interna sacietate. reficeret.
Qui non in parentũ domo
sed in ia nascitur. ut profec
to ostenderet. quia per huma¬
nitatem quam assumserat.
quasi in alieno nascebatur
Alienũ uidelicet nõ sccũduĩ
potestatem dico. sed secundũ

Expanded text:
r hodie celebraturi sumus, loqui diu de Evangelica lectione non possumus. Sed nos aliquid vel breviter dicere Redemptoris nostri nativitas ipsa compellit. Quid est quod nascituro Domino mundus describitur, nisi hoc quod aperte monstratuapparebat in carne, qui electos suos ascriberet in aeternitate. Quo contra de reprobis per Prophetam diDeleantur de libro viventium, et cum justis non scribantur . Qui bene etiam in Bethlehem nascitur: Bethlehem quippe domus panis interpretatur. Ipse namque est qui ait: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Locus ergo in quo Dominus nascitur, domus panis antea vocatus est, quia futurum profecto erat ut ille ibi per materiam carnis appareret, qui electorum mentes interna satietate reficeret. Qui non in parentum domo, sed in via nascitur, ut profecto 1461 ostenderet, quia per humanitatem suam quam assumpserat quasi in alieno nascebatur. Alienum videlicet non secundum potestatem dico, sed secundum
Abbreviated transcription (Latin):
cia sequamur. et sollicita cor¬
dis. ac corporis castigacione
procuremus ut quẽ illi in pre¬
sepio in dere uagientem. nos
in patris solio mereamus
uidere regnantem. E t uide¬
amus in quiunt hoc uerbũ
quod factum est. Quã rec¬
ta et pura fidei sancte confessio
In principio erat uerbum. ⁊
uerbum erat apud deum. et
deus erat uerbum. Hoc uer¬
bum natum est patre. non
factum. quia creatura deus
non est. In qua natiuitate
diumia. inderi ab hominib
non potuit. sed ut uideri pos¬
set uerbum caro factum est.
et habitauit in nobis.

Expanded text:
tia sequamur, et sollicita cortia sequamur, et sollicita cordis et corporis castigatione procuremus, ut quem illi in praesepio videre vagientem, nos in Patris solio mereamur videre regnantem. Et videamus, inquiunt, hoc verbum quod factum est. Quam recta et pura fidei sanctae confessio, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum! Hoc verbum natum ex Patre, non factum est, quia creatura Deus non est. In qua nativitate divina videri ab hominibus non potuit; sed ut videri posset, Verbum caro factum est, et h
Abbreviated transcription (Latin):
factum est quod dũs ostẽdit
nobis. Et uenerunt festinã¬
tes. et iuuenerunt mariã
et ioseph. et infautem posi¬
tum in presepio. Pastores
quidem illi felici gaudio festi¬
nauerunt. uidere quod audie¬
rant. et qui a ardenti amore
quesierunt. continuo salua¬
torem quem quesierunt. ĩue¬
iure meruerunt. Sed intel¬
lectualium pastores gregum
immo cuncti fideles qua mẽ¬
tis industria cristum querere
debeant. dictis pariter suis os¬
tenderunt et factis. Transea¬
nus inquiunt usq bethleẽ:
et indeamus hoc uerbum qd̃
factum est. Transeamus er¬
go et nos fratres carissĩ cogitã¬
do. usq in bethleem ciuitatẽ
daid. et recolanus amãdo
Trauseainus abiectis cõcu¬
piscenciis carnalibus toto
mentis desiderio. usq in beth¬
lecm supernã id est domum
pains mini nõ mann factai
sed eternam ini celis: et retola¬
nius amando. quia uerbum
caro factũ. illuc carne ascen¬
dit. ubi in dextera dei sedet. Il¬
lo eum tota uirtutum instã¬

Expanded text:
ostendit nobis. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Pastores quidem illi felici gaudio festinarunt videre quod audierant: et quia ardenti amore quaesierunt, continuo Salvatorem quem quaesierunt invenire meruerunt. Sed et intellectualium pastores gregum, imo cuncti fideles qua mentis industria Christum quaerere debeant, dictis pariter suis ostenderunt et factis. Transeamus, inquiunt, usque Bethleem, et videamus hoc verbum quod factum est. Transeamus ergo et nos, fratres charissimi, cogitando usque Bethleem civitatem David, et recolamus amando Transeamus, abjectis concupiscentiis carnalibus, toto mentis desiderio usque Bethleem supernam, id est, domum panis vivi non manufactam, sed aeternam in coelis, et recolamus amando quia Verbum caro factum est. Illuc carne ascendit, ibi in dextra Dei Patris sedet. Illo eum tota virtutum instan