comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rumoninium siue indiuersitatibus
INgeniorum omnibus siue iartiũ
licitarum et utilium professionibus
omnibus et quicquid aliud dici potest
secundum innumerabiles differenti¬
as quibus inter se ꝑsola peccata ho¬
mines distant. ab excelsissimis usq
adhumillimos A rege usq ad
mendicum
Omnia in quit traham postme ut sit
caput eorum etillimembra eius
Sedsi exaltatus inquit fuero ater ra
Hocẽ cum exaltatus fuero
Non enim dubitat futurum ẽẽ. quodue¬
nit implere. Hoc referatur adillud
quod superius ait. Si autem mortu¬
um fuerit granum. multum fruc tũ
adfert. Nam exaltationem suam
quid aliud dixit quam incruce pas¬
sionem quod etipse euangelista non
tacuit. subiungit enimet ait
Hoc autem dicebat significans qua
morte eet moriturus
Respondit eiturba. Nos audimus ex
lege quia xpsmana in acter num¬
Et quomodotudicis. O portet ex al¬
tarifilium hominis
Quise iste filius hominis: Memoriter
tenuerunt quod dns dicebat adĩdue

Expanded text:
rum omnium, sive in diversitatibus rum omnium, sive in diversitatibus ingeniorum omnibus, sive in artium licitarum et utilium professionibus omnibus, et quidquid aliud dici potest, secundum innumerabiles differentias quibus inter se, praeter sola peccata, homines distant, ab excelsissimis usque ad humillimos, a rege usque ad mendicum: Omnia, inquit, traham post me, ut sit caput eorum, et illa membra ejus. Sed si exaltatus, inquit, fuero a terra, hoc est, cum exaltatus fuero: non enim dubitat futurum esse quod venit implere. Hoc refertur ad illud, quo superius ait: Si autem mortuum fuerit granum, multum fructum affert . Nam exaltationem suam quid aliud dixit, quam in cruce passionem? Quod et ipse evangelista non tacuit; subjunxit enim, et ait: Hoc autem dicebat, significans qua morte esset moriturus. Respondit ei turba: Nos audivimus ex lege, quia et quomodo tu dicis: Oportet exaltari Filium hominis? Quis est iste Filius hominis? Memoriter tenuerunt quod Dominus dicebat assidue
Abbreviated transcription (Latin):
num uel malorum. Siergodictũ ẽ.
Princeps huius mundi. idẽ. princeps
dus i bonis quisimilit̃ toto terrarũ.
orbediffusi sunt. Indedicita postolus
Ds erat in xp̃omundum reconclians sib
Hisunt exquorum cordibus princeps
mundieicitur foras. Cu mergodixis¬
s& nunc princers huius mundi ei¬
Et ego inquit si ex altatus fuero a terra
omnia trabam postme
Quae omnia : Nisi ex quibus ille eici¬
tur foras: Non autem dixit omnes
sedomnia. Non enimomnium est
fides Nonitaq hoc adumuersitatẽ
hominum retulit. sed ad creaturȩ
integritatem id ẽ sp̃m et animam et
Quienim dixit capillus capitis uri
Non peribit Omnia trahit postse
A ut si omnia ipsi homines intellegen¬
disunt omnia prȩdistinato ad sa¬
lutem possumus dicere ex quibus
omnibus ait nihileẽ periturum
Cum supra desuis ouibus loqueretur
aut certe omnia hominum genera
siue in lingis omnibus siue iaetati¬
bus omnibus siue ingradibus hono¬

Expanded text:
num vel malorum. Sic ergo dictum est, num vel malorum. Sic ergo dictum est, princeps hujus mundi, id est, princeps dus in bonis, qui similiter toto terrarum orbe diffusi sunt: inde dicit Apostolus: Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi Hi sunt ex quorum cordibus princeps mundi ejicitur foras. Cum ergo dixisset: Nunc princeps hujus mundi ejiEt ego, inquit, si exaltatus fuero a terra, omnia traham post me. Quae omnia, nisi ex quibus ille ejicitur foras? Non autem dixit omnes, sed omnia; non enim omnium est fides . Non itaque hoc ad universitatem hominum retulit, sed ad creaturae integritatem, id est, spiritum et animam et Qui enim dixit: Capillus capitis vestri non peribit , omnia trahit post se. Aut si omnia ipsi homines intelligendi sunt, omnia praedestinata ad salutem possumus dicere: ex quibus omnibus, ait, nihil esse periturum, cum supra de suis ovibus loqueretur . Aut certe omnia hominum genera, sive in linguis omnibus, sive in aetatibus omnibus, sive in gradibus hono
Abbreviated transcription (Latin):
nostrorum Quidenim ora muscum
dicimus Dimitte nobis debita nr̃a
nisiut uulnera nra sanentur: Q
quid a liud petimus cum dicimus. et
nenos infera sintemptationem. Nisi il¬
lequi insidiatur uelcerte extrinsecus
nulla in rumpat exparte nulla nos
fraude decipiat. Nullis nos sub uertat
machinis. Quando nonten& locum
cordis ubifides habitat eiectus ẽ foras
Sed nisi dñs cus todiert cuitatem. in ua¬
numuigilat qui custodit. Nolite er¬
go deuobis ipsis praesumere. sinonuul¬
tis foras eiectum diabolum. introiterũ
reuocare. Absit autemutdiabolum
mundi principem Itadictum existemꝰ
ut cum caelo et terrae dominaripos¬
sec redamus sed mundus appellatur
rimalis hominibus. qui tototerra¬
rum orbediffusi sunt: sicut appella¬
tur domus in his aquibus habitatur
sccundum quod dicimus bona domꝰ est
uel maladomus ẽ. Non quandore¬
prehendimussi uelaudamus edifici¬
um parietum atq teccorum sed
quani lomores uelbonorum homi¬

Expanded text:
n II, 1. Quid enim oramus, cum dicimus: Dimitte nobis debita nostra , nisi ut vulnera nostra sanentur? Et quid aliud petimus, cum dicimus: Et ne nos inferas in tentationem, nisi ut ille qui insidiatur, vel certat extrinsecus, nulla irrumpat ex parte, nulla nos fraude decipiat, nullis nos subvertat machinis? Quando non tenet locum cordis, ubi fides habitat, ejectus est foras. Sed, Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilat, qui custodit eam . Nolite ergo de vobis ipsis praesumere, si non vultis foras ejectum diabolum intro iterum revocare. Absit autem ut diabolum mundi principem ita dictum existimemus, ut eum coelo et terrae dominari posse credamus. Sed mundus appellatur in malis hominibus, qui toto terrarum orbe diffusi sunt: sicut appellatur domus in his a quibus habitatur, secundum quod dicimus: Bona domus est, vel mala domus est; non quando reprehendimus, sive laudamus aedificium parietum atque tectorum; sed quando mores vel bonorum homi
Abbreviated transcription (Latin):
ambulauit et ipse ambulare. Etiam
si porrigit esurienti panem demisericor¬
dia facere deb& non deiactantia. Non
aliud ibiquaerere quamopus bonum
nescienti sinistra quid faciat dextera
Id est ut alienaretur intentio cupidita¬
tis ab operecaritatis. Illidicitur
Cumuni exminimis meis fecisti mihi
feristi: Nec catantum quae admi¬
seri cordiam ꝑtinent corporalem. sedom¬
nia opera propter xp̃mfaciens. Tunc
erunt bona qm finis legis xp̃s adiustitiam
omni credenti. Credens minister est
xp̃iusq: ad illud opus magnae caritatis
quod ẽ animam suam profratribus pone¬
re. Hoc est enimet proxp̃oponere quia
et hoc propter suamenibra dicturus ẽ:
Cum proistis fecistis prome fecistis De
tale quippe opere. etiam seministrum
facere et appellaredignatus est. Ubi
at Sicut filius hominis Nonuenit
ministrari sed ministrare. Et anima
suamponere promultis Hinc ergo e
unus quisq minister xp̃i Unde est

Expanded text:
ambulavit, et ipse ambulare . Etiam ambulavit, et ipse ambulare . Etiam si porrigit esurienti panem, debet misericordia facere, non de jactantia, non aliud ibi quaerere quam opus bonum, nesciente sinistra quid faciat dextera, id est, ut alienetur intentio cupiditatis ab opere charitatis. Illi dicitur: Cum uni ex minimis meis fecisti, mihi fecisti. Nec ea tantum quae ad misericordiam pertinent corporalem, sed omnia opera propter Christum faciens, tunc erunt bona, quoniam finis legis Christus, ad justitiam omni credenti. Credens, minister est Christi usque ad illius opus magnae charitatis, quod est animam suam pro fratribus ponere, hoc est enim et pro Christo ponere, quia et hoc propter sua membra dicturus est: Cum pro istis fecistis, pro me fecistis . De tali quippe opere etiam se ministrum facere et appellare dignatus est, ubi ait: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et animam suam ponere pro multis . Hinc est ergo unusquisque minister Christi, unde est
Abbreviated transcription (Latin):
illic etminstrimeierunt Merces ẽ.
amoris etoperis praecum. quominis¬
tratur xp̃o eẽ cumillo cuiministrat
Ubiemm bene erit sineillo. aut quo¬
modo male esse poterit cumillo
Audi eudentius.
Et si quis mihiministrauerit honori fi¬
cabit eum pater ieus
Quohonore : Nisiut sitcumfilio eius
Q uodemi superius ait. Vbi egosum
illic et ministermeus erit: Hoc intel¬
legitur ex posuis se cumdicit honori¬
ficabit cum pater meus Numquam
maiorem honorem accipere poterit
adoptatus. quamut sit ubi ẽ. unicus.
Non aequalis factus diuinitati. sed con¬
sotius aeternitati. quid sit autemmn inis¬
trare xp̃o uuo peri merces tanta promit¬
titur̃. considerandumest Si quismi¬
hiministrat mesequatur. Hoc in¬
tellegiuoluit. Ac sider & siquis me
non sequitur. Non mi himimstrat
Ministrant ergo ihũ xp̃o qui non suaquȩ¬
me sequatur. Viasambul& meas
non suas Sicut alibiscriptumẽ. Qui
sedicit in xp̃omanere. deb& sicut ille

Expanded text:
illic et ministri mei erunt. Merces est illic et ministri mei erunt. Merces est amoris, et operis pretium quo ministratur Christo, esse cum illo cui ministratur. Ubi enim bene erit sine illo? aut quomodo male esse poterit cum illo? Audi evidentius: Et si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus? Quo honore, nisi ut sit cum filio ejus? Quod enim superius ait: Ubi ego sum, illic et minister meus erit; hoc intelligitur exposuisse cum dicit: Honorificabit eum Pater meus. Nam quem majorem honorem accipere poterit adoptatus, quam ut sit ubi est unicus, non aequalis factus divinitati, sed consociatus aeternitati? Quid sit autem ministrare Christo, cui operi merces tanta promittitur, considerandum est. Si quis mihi ministrat, me sequatur: hoc intelligi voluit, ac si diceret: Si quis me non sequitur, non mihi ministrat: Ministrant ergo Jesu Christo, qui non sua quaeme sequatur, vias ambulet meas, non suas, sicut alibi scriptum est: Qui se dicit in Christo manere, debet sicut ille
Abbreviated transcription (Latin):
INhoc mundo inuitam aecernam ipse
custodit eam Magna et mira senten¬
tia quem ad modum sit hominis in ani¬
mansuamamor ut pereat. odium
nepereat. Simale a maueris. tunc o¬
disti. sibene oderistunc amasti Felices
quioderunt custodiendo. neꝑdant a¬
mando. Hicanimae Nomineuit a
praesens designatur. uel etiam huius
uitae delectatio quae ꝑdenda ẽ. ut felicit̃
Iniuenia suoluntatem tuam in regnodĩ
quam fortiter uicistiin hoc saeculo
Nam scĩ martrres odiohabuerunt hanc
presentem uitam proxp̃i nomine dum
magis uoluerunt hancpre sentemuit a
perdere quam xp̃m negare. implen
tes quod sequitur
Diquis mihi ministrat mesequatur
Quid ẽ mesequatur Nisi meimitetur
Xp̃senim pro nobis passus ẽ. ait a posto¬
lus petrus. relinquens nobis exemplum
ut sequamur uestigia eius. Eccequod
dictum est siquis mihiminis tratmese¬
quatur. Quo fructu qua mercede
quo premio: Etubi sum inquit ego

Expanded text:
in hoc mundo, in vitam aeternam ipse in hoc mundo, in vitam aeternam ipse custodit eam. Magna et mira sententia, quemadmodum sit hominis in animam suam amor ut pereat, odium ne pereat! Si male amaveris, tunc odisti: si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. » Hic animae nomine vita praesens designatur; vel etiam hujus vitae delectatio, quae perdenda est ut feliciter invenias voluntatem tuam in regno Dei, quam fortiter vicisti in hoc saeculo. Nam sancti martyres odio habuerunt hanc praesentem vitam pro Christi nomine, dum magis voluerunt hanc praesentem vitam perdere, quam Christum negare, implentes quod sequitur: Si quis ministrat, me sequatur. Quid est, me sequatur, nisi me imitetur? Christus enim pro nobis passus est, ait apostolus Petrus, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Ecce quod dictum est. Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quo fructu, qua mercede, quo praemio? Et ubi sum, inquit, ego,
Abbreviated transcription (Latin):
tudo. deuadicit a postolis
Caecitas exparte israhel facta ẽ. Do¬
nec plenitudogentium intrar&
Sed altitudinem glorificationis.
oportuit ut praeceder& humilitas
passionis. Ideo secutus adiunxit
men amen di couobis nisigranum fru¬
menti cadens in terra mortuum fu¬
erit ipsum solum man& Si aute¬
mortuum fuerit multum fructum
Uad fert
eautem dicebat ipsum eẽ. granum mor¬
tificandum et multiplicandum
Mortificandum infidelitate iudaeo¬
rum. multiplicandum fide omnium
populorum lamuero exortans ad
passionis suae sectanda uestigia
uiamat inquit animam suam per¬
d& eam
uod duobus modis intellegi potest qui
Sicupisuitam tenere in xp̃o. Nolitimere
mori proxp̃o Item alio modo. quia¬
mat animamsuam perdet eam. Noli
amare in hac uita Neperdas in aet̃¬
nauita Hoc autem quod posterius
dixi: Magis habereuidetur euan¬
gelicus sensus Sequitur enim:
Et quiꝗdit animam suam in hoc mundo
Iniuitam aeternam custodit eam
Ergo quod supra dictum est quia

Expanded text:
qua dicit Apostolus, Caecitas ex parte in Israel facta est, donec plenitudo Gentium intraret. 9. Sed altitudinem glorificationis oportuit ut praecederet humilitas passionis: ideo secutus adjunxit, Amen, amen dico vobis, nisi granum frumenti cadens in terram, mortuum fuerit, ipsum solum manmortuum fuerit, multum fructum affert. Se autem dicebat ipsum esse granum mortificandum et multiplicandum: mortificandum infidelitate Judaeorum, multiplicandum fide omnium populorum. Jam vero exhortans ad passionis suae sectanda vestigia, Qui amat, inquit, animam suam, perdet eam. Quod duobus modis intelligi potest: Qui si cupis vitam tenere in Christo, noli timere mori pro Christo. Item alio modo: Qui amat animam suam, perdet eam. Noli amare in hac vita, ne perdas in aeterna vita. Hoc autem quod posterius dixi, magis habere videtur evangelicus sensus; sequitur enim: Et qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodit eam. Ergo quod supra dictum est: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
nondum erat datus id est illa abundan¬
tia gratiae spiritalis quacon gregati
linguis omnium loquerentur Acsic
in linguis omnium gentium futura
praenuntiaretur ecclesia. Quagratia
sp̃itali populi congregarentur qua
longelateq peccata dimitterentur.
et milia milium dõ reconciliarentur
neminem temptat: Immouero
temptare noncessat. sed aliud est in¬
trinsecus regnare. aliud forinsecus.
oppugnare: Aliud ẽ uul nerare
aliud occidere Sed siuulnerat
ad est quisanat. quia sicut pugnantibus
dictum e. haec scribo uobis ut non pecce¬
tis. ita quiuulnerantur quod sequitur
audiunt Et si peccaueritis aduoca¬
tum habemus apud patrem ihm xp̃m¬

Expanded text:
nondum erat datus, id est, illa abundannondum erat datus, id est, illa abundantia gratiae spiritualis, qua congregati linguis omnium loquerentur, ac sic in linguis omnium gentium futura praenuntiaretur Ecclesia: qua gratia spirituali populi congregarentur, qua longe lateque peccata dimitterentur, et millia millium Deo reconciliarentur. neminem tentat? imo vero tentare non cessat; sed aliud est intrinsecus regnare, aliud forinsecus oppugnare. Aliud est vulnerare, aliud occidere. Sed si vulnerat, adest qui sanat, quia sicut pugnantibus dictum est: Haec scribo vobis, ut non peccetis , ita qui vulnerantur quod sequitur audiunt: Et si peccaveritis, advocatum habemus ad Patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
eicictur foras
Hoc intellegendum ẽ quod nane fit
Non quod tantum post futurum eẽ
Innouissimodie. Pra euidebat ergo
dnis quod sciebat post passionem et
glorificationem suam ꝑ uniuersum
mundum multospopulos credituros.
in quorum cordibus diabolus intus
erat. Cuiquando ex fiderenuntiant
Numquid decor patri archarum et
prophetarum ueterumq iustorum
non ẽ. eiectus foras : eieccus ẽ. plane
Quomodo ergodictum ẽ. Nunc ei cietur
foras: Quomodo putamus Nisiquia
tunc quod in hominibus paucissimis
factum ẽ nunc in multis magnis que
populis iam futurum eẽ. praedictum
ẽ sicut illud quod dictum est Sp̃s au¬
tem Nondum erat datus. quia ihs non¬
dum erat glorificatus Potest simile
habere qua estionem et similem solutio¬
nem Non enim sine spũscõ futuram
praenuntia uerunt prophetae Aut
non etiam dñmin fantem in sp̃usco
symeonsenex et annauidua cogno¬
uerunt et zacharias et elrsabeth qui
deillonondum nato sedĩa concepto

Expanded text:
ejicietur foras, ejicietur foras, hoc intelligendum est quod nunc fit, non quod tantum post futurum esse in novissimo die praevidebat. Ergo Dominus, quod sciebat post passionem et glorificationem suam per universum mundum multos populos credituros, in quorum cordibus diabolus intus erat, cui quando ex fide renuntiatuNumquid de cordibus patriarcharum et prophetarum veterumque justorum non est ejectus foras? Ejectus est plane. Quomodo ergo dictum est: Nunc ejicietur foras? Quomodo putamus, nisi quia tunc quod in hominibus paucissimis factum est, nunc in multis magnisque populis jam futurum esse praedictum est? sicut illud quod dictum est: Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus nondum erat glorificatus ; potest similem habere quaestionem, et similem solutionem. Non enim sine Spiritu sancto futura praenuntiaverunt prophetae , aut non etiam Dominum infantem in Spiritu sancto Simeon senex et Anna vidua cognoverunt , et Zacharias et Elizabeth, qui de illo nondum nato, sed jam concepto
Abbreviated transcription (Latin):
num. et reos suppliciorum tenebat
chrrographo peccatorum dominab.¬
tur in cordibus infidelium. adcrea¬
turam colendam deserto creatore
deceptos captiuosq trahebat. Per
xp̃iautem fidem quae morte eius et
resurrectione firmatae. per eius
sangiunem qui in remissione fusus ẽ.
peccatorum. milia credentium a
dominatudiaboli liberantur xp̃i
corpore copulantur et subtanto
capite uno cius spu fidelia membra
uegitabantur hocuocabat iudi¬
cium Hanc discretionem. hanc
asius redemptis diaboli expulsionẽ
Deniq ad tende quid dicat quasi quae¬
reremus quideẽt quod ait. Nunc
iudiciume. mundi secutus exposuit
A it enim
Nunc princeps huius mundi eicietur foras
Audiumus qualedixerit eẽ iudicium
Nonergo illud quodinfine uenturume.
ubiuuu et mortui iudi candi sunt
Alus adsinstram aliis addexteram
separatis sed iudicium quod princeps
huius mundi eicietur foras Quomo¬
do ergo in tuserat. quomodo eum dix̃
eiciendum foras
Nunc inquit princeps huiusmundi

Expanded text:
num, et reos simpliciorum tenebat chirographo peccatorum, dominabatur in cordibus infidelium. Ad creaturam colendam deserendo Creatore deceptos captivosque trahebat. Per Christi autem fidem, quae morte ejus et resurrectione firmata est, per ejus sanguinem, qui in remissionem fusus est peccatorum, millia credentium a dominatu diaboli liberantur, Christi corpori copulantur, et sub tanto capite uno ejus spiritu fidelia membra vegetantur. Hoc vocabat judicium, hanc discretionem, hanc a suis redemptis diaboli expulsionem. Denique, attende quid dicat, quasi quaereremus quid esset quod ait: Nunc judicium est mundi, secutus exposuit, ait enim: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras. Audivimus quale dixerit esse judicium. Non ergo illud quod in fine venturum est, ubi vivi et mortui judicandi sunt, aliis ad sinistram, aliis ad dexteram separatis; sed judicium quo princeps hujus mundi ejicietur foras. Quomodo ergo intus erat? quo eum dixit ejiciendum foras? Nunc, inquit, princeps hujus mundi
Abbreviated transcription (Latin):
test soluiscriptura quem pater sci fica¬
uit et mnisit inmundum Vos dicitis
Eblasphemas quia dixi filius dĩ sum:
Disermodĩ factus ẽ ad homines ut di¬
cerentur dii ipsum uerbum dĩ quod
ẽ. apuddm̃ quomodonon ẽ ds̃ Siꝑ
sermones dĩ fiunt homines dii.
Si participando fiunt dii. Unde par
minata diisunt lumen. quod inlu¬
minat quomodonon ẽ ds̃ Sicale¬
factiquodam quodammodo igne sa¬
lutari dii efficiuntur. Vndecale¬
fiunt non ẽ ds̃ Accedis adlumen
in luminaris. etinter filiosdĩ numera¬
ris. Sirccedis alumine obscuraris
et intenebris computaris Illudta¬
menlumen Nec accedit ad se quia
Nonrecedit a se Siergo uos facit ser¬
modi quomodonon ẽ. ds̃ uerbum di
patris. Etgoscificauit filium suũ
et misit inmundum Porte aliquis
dicat Si pater cum scĩficauit a¬
liquando non sc̃s sic scĩ ficauit
Quomodo genuit ut enimscs eẽt gig¬
nendo etdedit qui ascm̃ eum genuit

Expanded text:
test solvi Scriptura: quem Pater sanctificatest solvi Scriptura: quem Pater sanctificavit et misit in mundum, vos dicitis blasphemare, quia dixi, Filius Dei sum? Si sermo Dei factus est ad homines, ut dicerentur dii, ipsum Verbum Dei, quod est apud Deum, quomodo non est Deus? Si per sermonem Dei fiunt homines dii; si participando fiunt dii; unde partminata dii sunt, lumen quod illuminat quomodo non est Deus? Si calefacti quodammodo igne salutari dii efficiuntur, unde calefiunt, non est Deus? Accedis ad lumen, illuminaris, et inter filios Dei numeraris; si recedis a lumine, obscuraris, et in tenebris computaris: illud tamen lumen nec accedit ad se, quia non recedit a se. Si ergo vos deos facit sermo Dei, quomodo non est Deus Verbum Dei? Pater ergo sanctificavit Filium suum, et misit in mundum. Forte aliquis dicat: Si Pater eum sanctificavit, aliquando non sanctus? Sic sanctificavit, quomodo genuit: ut enim sanctus esset, gignendo ei dedit, quia sanctum eum genuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ecceuida ei intellexerunt quod arri¬
aninon in tellegũnt. Id eo enim ira¬
ti sunt qm̃ senserunt non possedici
Egoetpater unum sumus nisiubiae¬
qualitas ẽ. patris et filii. Dñs autẽ
uid& quidres ponderit prauis uidet
cos non ferre splendorem ueritatis
Non nescriptum ẽ in legeuestra idẽ
uobis dicta
Quia ego dixiduestis: Dĩ dicit
perprophetam in psalmo hominibus
Egodixi dii estis Et legemappellauit
dñs generaliter omnes illas scriptu¬
ras quamuis a libispecaliter dicat
legem. a prohetis eam distingens. sicuti
ẽ. Lex et prophetae usq adiohan¬
nem. Et i his duobus praeceptis
tota lex pend& et prophetae Ali¬
quando autem intria distribuit e¬
asdem scripturas ubiait. O por¬
tebat impleriomma quae scripta
sunt in lege et prophetis ec psalmisde
me. Numuero etiam psalmos legis
Nomine nuncupauit ubi scriptũ ẽ.
go dixi duestis Silllos dixit deos
ad quos sermodĩ factus ẽ. et non po¬

Expanded text:
Ecce Judaei intellexerunt quod AriEcce Judaei intellexerunt quod Ariani non intelligunt. Ideo enim irati sunt, quoniam senserunt non posse dici, Ego et Pater unum sumus, nisi ubi aequalitas est Patris et Filii. « Dominus autem vidit quid responderet pravis. Vidit eos non ferre splendorem veritatis,Nonne scriptum est in lege vestra; id est, vobis data: Quia ego dixi, dii estis? Deus dicit per Prophetam in psalmo hominibus: Ego dixi, Dii estis ; et legem appellavit Dominus generaliter omnes illas Scripturas: quamvis alibi specialiter dicat legem, a prophetis eam distinguens, sicuti est: Lex et prophetae usque ad Joannem . Et in his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae . Aliquando autem in tria distribuit easdem Scripturas, ubi ait: Oportebat impleri omnia quae scripta sunt in lege, et prophetis, et psalmis de me . Nunc vero etiam psalmos legis nomine nuncupavit, ubi scriptum est: Ego dixi, dii estis. Si illos dixit deos, ad quos sermo Dei factus est, et non po
Abbreviated transcription (Latin):
cescat sabellius audiens. Ego et pa¬
ter quiunam ꝑ sonam patris et filu
prauadoctrina disseruit namego
pater duae sunt ꝑ sonae. Item eru¬
bescat arrius audiens unum sumus:
quiduas naturas in patre et filio ad¬
struit . dumunum unam naturam
significat. sicut sumus duas ꝑsonas
Sequamur a postolicam fidem quam
beatus petrus princeps apłorum
confessus ẽ. Tues xp̃s filius di uiui
Iud a eiuidelic& uerba dñĩ audientes
ethucusq sustinuerunt Dum uero ait
Ego et pater unum sumus. non ꝑtule¬
runt sed moresuo duri ad lapides
cucurrerunt. Sicut euangelista
dicit Tulerunt lapides ut lapida
quodnolebat pati. et non ẽ. passus nisi
quoduoluit pati. Adhuc eos la¬
pida recupientes alloquitur
Dustulerunt iuda eilapides ut la¬
pidarent illum. cCE XCII
Etillires ponderunt. Debonoopere
non lapida muste. Sed deblasphemi¬
a quiatu hocumsis facis teipsumdm̃
Adillud hoc responderunt quod dixe¬
rat. ego et pater unum sumus

Expanded text:
cescat Sabellius audiens Ego et Pacescat Sabellius audiens Ego et Pater, qui unam personam Patris et Filii prava doctrina disseruit; nam Ego et Pater duae sunt personae. Item erubescat Arius audiens, Unum sumus, qui duas naturas in Patre et Filio astruit, dum unum unam naturam significat, sicut sumus duas personas. Sequamur apostolicam fidem, quam beatus Petrus princeps Apostolorum confessus est: Tu es Christus filius Dei vivi . Judaei, videlicet, verba Domini auet hucusque sustinuerunt; dum vero ait: Ego et Pater unum sumus, non pertulerunt, sed more suo duri ad lapides cucurrerunt, sicut evangelista dicit: Tulerunt lapides, ut lapidarquod nolebat pati, et non est passus, nisi quod voluit pati, adhuc eos lapidare cupientes alloquitur. Sustulerunt Judaei lapides, ut lapidarent illum. VERS. 32,Et illi responderunt: De bono opere non lapidamus te, sed de blasphemia, quia tu homo cum sis, facis te ipsum Deum. Ad illud hoc responderunt, quod dixerat: Ego et Pater unum sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
nus est. id ẽ una potestas. quia u¬
nadiuinitas una maiestas una
acternitas. una et a equalitas
Quam uidelic& aequalitatem ipse
dñs indiuinitate habuit. prius¬
quam mundus eẽt apud patrem
ipse in humilitate extempore in¬
carnationis accepit
Etnenio potest rapere demanu patris
mei A pertedans intellegi unam
atq indissimilem eẽmanum. hoc ẽ.
uirtutem suam et patris. Atq ide
oxp̃m seesse credendum. quinon sicut
ceteri scĩ factus pergratiam extem¬
pore seduerus sem ꝑ extiterit filius
di Quod etiam sequenti sententia
luceclarius a perit dicens
go et pater unum sumus
Unum inquit sumus. Vna nobis sub¬
stantia. Vna ẽ diuinitas. Vna
aeternitas ꝑfecta a equalitas. dissi¬
militudonulla. Quibus profecto
uerbis non presentem solum modo
iudaeorum quaestionem quam an
ipse eẽt xp̃s interrogabant explica¬
uit. sed etiam hereticorum perfidiã
quam futuram praeuidit quantum
sit execranda monstrauit. Conti¬

Expanded text:
nus est, id est, una potestas: quia unus est, id est, una potestas: quia una divinitas, una majestas, una aeternitas, una aequalitas. Quam videlicet aequalitatem ipse Dominus in divinitate habuit, priusquam mundus esset, apud Patrem , ipse in humilitate ex tempore Incarnationis accepit, et nemo potest rapere de manu Patris mei. Aperte dans intelligi unam atque indissimilem esse manum, hoc est, virtutem suam, et Patris; atque ideo Christum se esse credendum, qui non, sicut caeteri, factus per gratiam ex tempore, sed verus semper exstiterit Filius Dei, quod etiam sequenti sententia luce clarius aperit, dicens: Ego et Pater unum sumus. Unum, inquit, sumus; una nobis substantia, una est divinitas, una aeternitas, perfecta aequalitas, dissimilitudo nulla. Quibus profecto verbis non praesentem solummodo Judaeorum quaestionem, qua an ipse esset Christus, interrogabant, explicavit, sed etiam haereticorum perfidiam, quam futuram praevidit, quantum sit exsecranda, monstravit. Conti
Abbreviated transcription (Latin):
gignendo dedit. quia nonminorem
sibigenuit. Nontempore posterio¬
rem sed co aeternum sinei nitio tem¬
porissemper dm̃ Nonẽ. dicendum
nonerat antequam natus erat. Num¬
quam enim nonnatus erat . qui patri
coaeternus erat. Qui sapit capit
Q umoncapit credat Nutriatur fide
ut possit capere uerbum dĩ
Quia uerbum filius. semꝑergo filius et
semꝑaequalis Non enĩ crescendo
sed nascendo a equalis ẽ. Qui semper
natus depatrefilius. dedõds̃. de ae¬
ternoco aeternus Pater autem
nonde filiods̃. filius depatre ds̃
Ideo pater. Ideogignendodedit ut
Ideo transcendit iste iohannes omnes
altitudinescreaturarum etmilia ex¬
ercitus angelorum et magna omnia
et ꝑuenit ad illud quod maius ẽ . om¬
nibus etdixit. In principio erat
uerbum et uerbumerat a pud dm
etds̃ erat uerbum.. Hõcẽ quod ma¬
iusomnibus ẽ. Idẽ ut sim uerbum
eius. ut simunigenitus filius eius.¬
Manus patris et manus filii una ma¬

Expanded text:
gignendo dedit, quia non minorem gignendo dedit, quia non minorem sibi genuit, non tempore posteriorem, sed coaeternum, sine initio temporis semper Deum. Non est dicendum, non erat antequam natus erat: nunquam enim non natus erat, qui Patri coaeternus erat. Qui sapit, capiat: qui non capit, credat. Nutriatur fide, ut possit capere Verbum Dei, quia Verbum Filius. Semper ergo Filius et semper aequalis. Non enim crescendo, sed nascendo aequalis est, qui semper natus de Patre Filius, de Deo Deus, de aeterno coaeternus. Pater autem non de Filio Deus, Filius de Patre Deus. Ideo Deus Pater, ideo gignendo dedit ut Ideo transcendit iste Joannes omnesaltitudines creaturarum, et millia exercitus angelorum, et magna omnia, pervenit ad illud quod majus est omnibus, et dixit: « In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . » Hoc est quod maus omnibus est, id est, ut sim Verbum ejus, ut sim unigenitus Filius ejus,» Manus Patris et manus Filii, una ma
Abbreviated transcription (Latin):
non creditis Causam quered dit
cur non crederent. Quia nonestis
exouibus meis Ouessunt credendo
Oues sunt pastorem sequendo oues ft̃
redemptorem non contempnendo:
Oues sunt ꝑ ostium intrando: Oues sut
ex eundo. et pascua in ueniendo
Quomodo ergo istisdixit. Non estis ex
ouibus meis : Quauidebat cos ad
sempiternam futuros ꝑditionem
non aduitam aeternam suis anguinis
pretio comparatos
Ques meae uocem meam audiunt
et ego cognosco eas et sequuntur me
et ego uitam aeternamdo eis
Dicit enim cognosco eas: Consuetu¬
do scae scripturae ẽ. dicere dñmnosse
quicquid eligit A posto lodicente
quod non ad probat dignumuita e
acternae Vnde adim̃pios dicturus
Haec sunt pascua quae superius pro¬
misit ouibus suis. ubiNulla herba
a rescit totum uir&. totumuig&.
totum in tegrum ꝑman &. It quic
nibus est. Quoddedit pater filio
maius ẽ. omnibus ut ipseilli eẽt uni¬
genitus filius a equalisconsubstanti¬
alis. Quidẽ quod dedit: Vtique

Expanded text:
non creditis; causamque reddit non creditis; causamque reddit cur non crederent: Quia non estis ex ovibus meis. « Oves sunt credendo, oves sunt pastorem sequendo, oves sunt redemptorem non contemnendo; oves sunt per ostium intrando, oves sunt exeundo, et pascua inveniendo. Quomoovibus meis? » Quia videbat eos ad sempiternam futuros perditionem, non ad vitam aeternam sui sanguinis pretio comparatos. « Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis. » Dicit enim « Cognosco eas. » Consuetudo sanctae Scripturae est dicere, Deum nosse quidquid eligit. Apostolo dicente quod non approbat dignum vitae aeternae. Unde ad impios dicturus » Haec sunt pascua quae superius promisit ovibus suis, ubi nulla herba arescit, totum viret, totum viget, totum integrum permanet: nibus est. » Quod dedit Pater Filio, majus omnibus est ut ipse illi esset ungenitus Filius, aequalis et consubstantialis. Quid est quod dedit? Utique
Abbreviated transcription (Latin):
Dienuxp̃s est inquit man& in aeter¬
num Siman& in aeternum quo modo
ex altabitur a terra. Id est quo mo¬
do crucis passione morietur. Hoce¬
nim eum dixisse intellegebant quod
facere cogitabant. Non ergo eis uer¬
borumistorum obscuritate maperuit
infusa sapientia sed stimulata con¬
scientia
Dixit ergo eisihs. Ad huc modicum
lumen in uobis est. Hincẽ quod in¬
tellegitis quod xp̃sman& in aeter¬
num. Ergo ambulate dumlucem
habetis ut non uos tenebrȩ con¬
praehendant.
Ambulate accedite. totum in tellegite
et moriturum xp̃m. et uicturum
in aeter.num et sanguinem fusurum
quoredimat et ascensurum in sublimi¬
a quo ꝑducat Tenebrae autemuos
conprehendent. si eomodo credideritis
xp̃i aeternitatem ut negetis in eo

Expanded text:
istus est, inquiunt, manet in aeternum; si manet in aeternum, quomodo exaltabitur a terra? id est, quomodo crucis passione morietur? Hoc enim eum dixisse intelligebant, quod facere cogitabant. Non ergo eis verborum istorum obscuritatem aperuit infusa sapientia, sed stimulata conscientia. Dixit ergo eis Jesus: Adhuc modicum lumen in vobis est. Hinc est quod intelligetis, quod Christus manet in aeternum. Ergo ambulate dum lucem habetis, ut non vos tenebrae comprehendant. Ambulate, accedite, totum intelligite, et moriturum Christum, et victurum in aeternum, et sanguinem fusurum quo redimat, et ascensurum in sublimia quo perducat. Tenebrae autem vos comprehendent, si eo modo credideritis Christi aeternitatem, ut negetis in eo
Abbreviated transcription (Latin):
Hic ostendit illauoce non sibi indicatum
quodiam suebat sed eis quibus indica¬
rioportebat Sicut autemilla uox
ẽẽ. putamus quod infine mundi futu¬
rum ẽ. ubiboni et malise parantur

Expanded text:
Hic ostendit ille voce non sibi indicatum, jam sciebat, sed eis quibus indicari oportebat. Sicut autem illa vox,esse putamus, quod in fine mundi futurum est: ubi boni et mali separabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
labantur eam. cumuidissent ma¬
riam quia citosurrexit et exut
secuti sunt eam dicentes. quia uadit
admonum tum ut plor& ibi
Quare hoc ꝑtinuit ad euangelis tam
narrare. uideamus que occasio
fecerit ut plures ibi eeñt quando
lazarus resuscitatus ẽ. Putantes
enimiuda ei propterea illam feftina¬
re. utdolores sui solatium lacimis
querer& secuti sunt eam Vttam
grandem iraculum quatriduanimor¬
tui resurgentis testes plurimos Iniue
Maria ergocum ueniss& ubierat ihs̃¬
uidens cum caecidit ad pedes eius
etdixit ei Dnĩe sihic fuisses fra¬
ter meus non eẽt mortuus. Ihs ergo
ut uidit eam plorantem. et iuda eos
quicum illa erant pͥorantes fremu¬
it spũ et curbauit seipsum
et dixit
Ubiposuistiscum: Aliquid Nobis insinaa¬
uit fremendo spũ et turbando seipsum
Itaq primohic adtendite potestatem. et
sic inquirite significationem. Turbaris
tu nolens Turbatur xp̃squia uoluit
Esuriuit ihs uerum ẽ quia uoluit Dor¬
miuit ihs uerum ẽ sed quia uoluit. Con¬

Expanded text:
dissent Mariam, quia cito surrexit et exiit, secuti sunt eam, dicentes: Quia vadit ad monumentum, ut ploret ibi. Quare hoc pertinuit ad evangelistam narrare? Ut videamus quae occasio fecerit ut plures ibi essent, quando Lazarus resuscitatus est. Putantes enim Judaei, propterea illam festinare, ut doloris sui solatium lacrymis quaereret, secuti sunt eam, ut tam grande miraculum quatriduani mortui resurgentis testes plurimos inveniret. Maria ergo cum venisset ubi erat Jesvidens eum, cecidit ad pedes ejus, et dixit ei: Domine, si hic fuisses, frater meus non esset mortuus. Jesus ergo, ut vidit eam plorantem, et Judaeos qui cum illa erant plorantes, fremuit spiritu, et turbavit semetipsum, et dixit: Ubi posuistis eum? Aliquid nobis insinuavit fremendo spiritu, et turbando seipsum. Itaque primo hic attendite potestatem, et sic inquirite significationem. Turbaris tu nolens, turbatur Christus, quia voluit. Esurivit Jesus, verum est, quia voluit; dormivit Jesus, verum est, quia voluit; con
Abbreviated transcription (Latin):
primum sed quando glorificatus est
ihs̃ id est quando uirtutem suae resur¬
rectionis ostendit Tunc recordatist
quia haec erant scripta de eo
Recolentes quippe secundum scriptu¬
ram quae ante passionem uel indi
passione completa sunt ibi et hoc in¬
uenerunt ut secundum eloquia pro¬
phecarum inpullo asinȩ seder&

Expanded text:
us est Jesus. » Id est quando virtute suae resurrectionis ostendit, tunc recordati sunt quia haec sunt scripta de eo. Recolentes quippe secundum Scripturam, quae ante passionem sive in passione Domini completa sunt, ibi et hoc invenerunt, ut secundum eloquia prophetaru
Abbreviated transcription (Latin):
Sed tamen surgit occulta gratia intus¬
iuui ficabatur Surgit̃ postuocem
manus et facies illius sudario erat ligata
Quomodo processit: ligatis pedibus mi¬
raris. et non mitaris quia resurrex
quatriduanus in utroq potentia dñi
erat nonuires mortui. Processit et adhuc
ligatus ẽ. adhuc in uolutus tomenforas
iam proces sit quid significat. Quando
contempnis mortiuis iaces. et sitanta
quanta dixit contempnas sepultus ia¬
ces Quando confiteris procedis
Quid ẽ enim procedere Nisi ab occultis
uelut ex eundo manifestari. Sedus
confitearis dĩ facit uoce magna
clamando idest magna gratia uocan¬
do Idecicum proces siss& mortuus
adbuc ligatus confitens et adhucrius
in soluerentur peccata eius
ministris hoc dixit
Doluire illum et sinite abire
Quae solueriti s interra erunt soluta¬
et in caelis Potiut enimligamenta
soluere qui mortuum resuscit auit
sed proptet unitatem scãe di ecclesi ȩ
ed Ndiuiduam caritatem dicitur mi¬
nistris. idẽ. discipulis xp̃i Soluite

Expanded text:
sed tamen surgit, cum occulta gratia intuivificatur. Surgit post vocem manus; et facies illius sudario erat ligata. Quomodo processit ligatis pedibus mirararis, et non miraris quia resurrexit quatriduanus? In utroque potentia Domini erat, non vires mortui. Processit, et adhuc ligatus, adhuc involutus, tamen foras jam processit. Quid significat? Quando contemnis, mortuus jaces; et si tanta quanta dixi contemnas, sepultus jaces; quando confiteris, procedis. Quid est enim procedere, nisi ab occultis velut exeundo manifestari? Sed ut confitearis, Deus facit voce magna clamando, id est, magna gratia vocando. Ideo cum processisset mortuus adhuc ligatus, confitens, et adhuc reus, ut solverentur peccata ejus, ministris hoc dixit: Solvite illum, et sinite abire. Quae solveritis in terra, erunt soluta in coelis . Potuit enim ligamenta solvere, qui mortuum resuscitavit; sed propter unitatem sanctae Dei Ecclesiae, et individuam charitatem, dicitur ministris, id
Abbreviated transcription (Latin):
talibus neganda ẽ. misericordia ab¬
sit Etiam adtales dñs excitandos
Non de dignatur accedere
Iultiautem ex uida eis uenerant ad
martham et mariam ut consolaren¬
tur eas defratre suo Martha ergo
ut cognouit quia iħs̃uenit occurrit
illi. Maria autem domisedebat

Expanded text:
talibus neganda est misericordia? Abtalibus neganda est misericordia? Absit. Etiam ad tales Dominus excitandos non dedignatur accedere. Multi autem ex Judaeis venerant ad Martham et Mariam, ut consolarentur 575 eas de fratre suo. Martha ergo, ut cognovit quia Jesus venit, occurrit illi. Maria autem
Abbreviated transcription (Latin):
citur quia deadam peccatum trahit
ndedicit a postolus Perunum ho¬
minem peccatum intrauit in mundũ
et perpeccatum mors. Etita inom¬
nes homines ꝑtransiit in quoom nes
peccauerunt Eccehabes unum diem
mortis quod homotrahit demortis pro¬
pagine. Deindecrescit. incipitac¬
cetdere adrationales annos utlegem
in cordefixam quod tibi fieri nonuis
alionefeceris Numquid hoc de
ipsa quodam modo legitur furtum
iuspati. Utiq non uis Eccelex
incordetuo quod nonuis pati. facere
nuoli Ethanc legemtrans grediun¬
tur homines. Eccealter dies
mortis dataẽ. etiam lex
Non falsum testimonium dices. Hono¬
ra patrem & matrem. Non concupis¬
diemmortis Quidrestat: Venit
et euangelium. praedicatur regnum
caelorum Diffamatur que xp̃s
minatur gehennam Uitam pro¬
mittit aeternam et ipse contemp¬
nitur Trans grediuntur homines
euangelium Eccequartus diesinor¬
tis merito iampud&. Num quid et

Expanded text:
citur, quia de Adam peccatum trahit; citur, quia de Adam peccatum trahit; unde dicit Apostolus: « Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors: et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Ecce habes unum diem mortis, peccatum, quod homo trahit de mortis propagine. Deinde crescit, incipit accedere ad rationales annos, ut legem s., omnes habent in corde fixam: quod tibi fieri non vis, alii ne feceris. Nunquid hoc de ipsa quodammodo legitur? Furtum vis pati? utique non vis. Ecce lex in corde tuo: quod non vis pati, facere noli. Et hanc legem transgrediuntur homines: ecce alter dies mortis. Data est etiam lex non falsum testimonium dices; honora patrem et matrem; non concupisdiem mortis. Quid restat? Venit ad Evangelium, praedicatur regnum coelorum, diffamatur ubique Christus, minatur gehennam, vitam promittit aeternam, et ipse contemnitur. Transgrediuntur homines Evangelium: ecce quartus dies mortis. Merito jam putet. Nunquid et
Abbreviated transcription (Latin):
iam crediderant miraculis aedifica¬
batur fides Non ut eaquȩ none¬
rat eẽ inciper&. sed ut eaquae iam
eẽ coeperat crescer& Quamuis
tali uerbo usussit quasitunc cre¬
dere inciperent Non euimait gau
deo propter uos utura fedes auge¬
atur si ue firmetur. sedut creda¬
tis quod intellegendum ẽ. ut ampli¬
us robustiusq credatis. sed eamꝰ
ad eum
ixit ergo thomas quidicitur didimꝰ
ad condiscipulos suos. Lamus et
nos et moria murcum eo. Ne¬
nit itaque ihs̃ et inuenit eũ
tusabaoediesiam in monum¬
equaituor diebus multaquidem dici
possunt sicut sehabent obscura scrip¬
turarum quae prodiuersitate intel¬
legentium multos sensus pariunt
Dicamus et nos quid nobis uideatur
significare mortuus quatriduanus
Quomodo enimin illocaeco intellegimꝰ
quod ammodo humanum genus. sic
forte et inistomortuo maltos intel¬
lecturi sumus. Diuersis enim mo¬
disunares significari potest. Homo
quando nascitur iamcum morte nas¬

Expanded text:
jam crediderant, miraculis aedificajam crediderant, miraculis aedificabatur fides: non ut ea quae non erat, esse inciperet, sed ut ea quae jam esse coeperat, cresceret; quamvis tali verbo usus sit, quasi tunc credere ideo propter vos, ut vestra fides augeatur, sive firmetur; sed ut credatis, quod intelligendum est, ut amplius robustiusque credatis. « Sed eamus ad eum. Dixit ergo Thomas, qui dicitur Didymus, ad condiscipulos: Eamus et nos, ut moriamur cum eo. Venit itaque Jesus, et invenit eum quatuor dies jam in monumDe quatuor diebus multa quidem dici possunt, sicut se habent obscura Scripturarum, quae pro diversitate intelligentium multos sensus pariunt. Dicamus et nos, quid nobis videatur significare mortuus quatriduanus. Quomodo enim in illo caeco intelligimus quodammodo humanum genus, sic forte et in isto mortuo multos intellecturi sumus; diversis enim modis una res significari potest. Homo quando nascitur, jam cum morte nas
Abbreviated transcription (Latin):
seritur ab animadormit insepul¬
chro. resuscitandum in nouissimo
die Animae uero dumdeserunt
corpora. diuersas receptiones ha¬
bent gaudiumbonȩ malȩ torm̃ta
Sedcum facta fuerit resurrectio
et bonorum gaudium amplius e¬
rit. et malorum tormenta gra¬
uiora quando cum corpore torque¬
buntur Dm dñs dedormitione
amicidixerat discipulis. Res
tantium salutis inditia
Dixerat autem ihs demorte eius
Illi autem putauerunt quia de
Tunc ergodixit dñs manifeste
Sub obscurae enim dixerat dormit
ait ergo mani feste
La tarus morcuus ẽ. et gaudeo
propten uos ut credatis quia nonibi
eram. Sed scio quia mortuus est
Leger enimnon mortuus fuerat
untiatus Sed quidlater& eum
quicreauerat. Et ad cuius manus
anima morientis exierat. hoc ẽ
quodait gaudeo propter uos ut cre¬
datis quia non ibienim. ut iam inci¬
perent admirari.. Quia d ñs po¬
tuit dicere mortuum. quod nec
uiderat Nec audierat Vbi sane
meminis se debemus quod adhuc etiã
ipsorum discipulorum qui in eum

Expanded text:
seritur ab anima, dormit in sepulcro, resuscitandum in novissimo die: « Animae vero, dum deserunt corpora, diversas receptiones habent: gaudium bonae, malae tormenta; sed cum facta fuerit resurrectio, et bonorum gaudium amplius erit, et malorum tormenta graviora, quando cum corpore torquebuntur. » Dum Dominus de dormitione amici dixerat discipulis, « retantium salutis indicium. Dixerat autem Jesus de morte ejus; illi autem putaverunt quia deTunc ergo dixit eis Jesus subobscure enim dixerat dormit. Ait ergo manifeste: Lazarus mortuus est, et gaudeo propter vos, ut credatis, quia ibi non eram, sed scio quia mortuus est. Aeger enim non mortuus fuerat nuntiatus. Sed quid lateret eum qui creaverat et ad cujus manus anima morientis exierat? Hoc est quod ait: Gaudeo propter vos, ut credatis quia non ibi eram: ut jam inciperent admirari, quia Dominus potuit dicere mortuum, quod nec viderat, nec audierat. Ubi sane meminisse debemus, quod adhuc etiam ipsorum discipulorum qui in eum
Abbreviated transcription (Latin):
mariam sororemsuam silentio di¬
cens Magister adẽ. etuocat te
Aduertendum ẽ que mad modum
subpres sam uocnsi lentium nun¬
cupauit Nam quomodosiluit
quaedixit magister ad ẽ uocatte
Aduertendum etiam quem ammodũ
euangelista nondixerit ubi uelquando
uel quomodo mariam dñs uoca uerit
ut hoc in uerbis marthae potius intelle
lum sederat adhuc in illoloco ubioc

Expanded text:
ororem suam, silentio dicens: Magister adest et vocat te. Advertendum est quemadmodum suppressam vocem silentium nuncupavit. Nam quomodo siluit quae dixit: Magister adest, et vocat te? Advertendum etiam quemadmodum evangelista non dixerit ubi, vel quando, vel quomodo Mariam Dominus vocaverit, ut hoc in verbis Marthae potius intelliglum, sed erat adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
eccedur dedo diequando hoe depis¬
cibusstrit et sost quodautem diesco
orimodie non semel uisus ẽ. sicut eus¬
eclistatum omnium testimenacon¬
Celiad monstrant sedsicut dicenis
ecundamdies iumerandes manis¬
tamonies. ausutista sit tertia ma
quippehabenda ẽ eandeneusas
pro es ⁊ unumndiem Quotienscrs
sr rtquibuscumq illo quoresarot
ostendit Secunda postdies oe oe
sterertia euedeinde quocesno¬
luit usq ad diem quad ragesons
quoas cendit incaelam. quar idt
quson scripta sint omnia sleca cut¬

Expanded text:
et hodie quando hoc de piscibus fecit; post quot autem dies id primo die non semel visus est, sicut Evangelistarum omnium testimonia collata demonstrant: sed, sicut dictum est, secundum dies numerandae sunt manifestationes ejus, ut ista sit tertia; prima quippe habenda sit, eademque una propter unum diem, quotiescumque se et quibuscumque, die illo quo resurrexit, ostendit; secunda post dies octo, et haec tertia, et deinde quoties voluit usque ad diem quadragesimum, quo ascendit in coelum, quamvis non scripta sint omnia. 4. « Cu
Abbreviated transcription (Latin):
alteram max illam ꝑcutienti non
dar&. secundum p̃ceptum suum.
Non solum itaq alteram dedit
max illam ꝑcutienti. sed etiamto¬
tum corpus suum ad crucifigenilu
tradidit: et magis uult pcepta sud
caiphan pontisicem.
iduo annas et caiphas principes
fuerunt sacet dotum & ꝑuices
annuas sacerdotum ministra¬
bant Eterattunc annus cai¬
phȩcum passus e : xp̃s. Etcreden¬
dum ẽ. sccunuum uoluntatem
caiphae factum eẽ. ut prius dice¬
returad annam. ut minorisculpȩ
uideretur si alteeius quoq consa¬
cerdotis sui damnaretur sententia
Sed cum dixiss& euangelista quod
cumligatum miseritannas adca¬
iphan. Reuersus ẽ. ad lacum nar¬
rationis ubi reliquerat ad petrũ.
ut explicar& quod indomo anne
detrina eius negatione contige
rat autem inquic si mor petrus
stans et cale faciensse.
ocre capitulat quod ante iam
dixerat deinde quae secuta sunt
iungit. Dixerunt ergo ei. Nu¬
quid ettu ex discipulis eius es ne¬

Expanded text:
alteram maxillam percutienti non alteram maxillam percutienti non daret secundum praeceptum suum ? Non solum itaque alteram dedit maxillam percutienti, sed etiam totum corpus suum ad crucifigendum tradidit, et magis vult praecepta sua Caipham pontificem. Hi duo Annas et Caiphas principes fuerunt sacerdotum, et per vices annuas sacerdotium ministrabant; et erat tunc annus Caiphae, cum passus est Christus. Et credendum est secundum voluntatem Caiphae factum esse ut prius duceretur ad Annam, ut minoris culpae videretur, si alterius quoque consacerdotis sui damnaretur sententia. « Sed cum dixisset evangelista quod eum ligatum misit Annas ad Caipham, reversus est ad locum narrationis, ubi reliquerat Petrum, ut explicaret, quod in domo Annae de trina ejus negatione contigerat. Erat autem, inquit, Simstans, et calefaciens se. » Hoc recapitulat quod ante jam dixerat; deinde quae secuta sunt jungit: « Dixerunt ergo ei: Nunquid et tu ex discipulis ejus es? Ne