comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xuisse his & plasticen c̃ueniat: eiꝰdẽ oꝑe
terra fing̃e & argilla similitudines. Debutadeᷤ
sitioniꝰ figulus pͥmꝰ inuenit corinthi filiȩ oꝑa:
q̃ capta amore uuenis. illo abeunte ꝑegre.
umbrã ex facie eiꝰ ad lucernã in pariete linȩ¬
is circum scͥpsit. Qb pat̾ eiꝰ imp̃ssa argilla tipi
dunt. multo añ baptiadas corintbo pulsos. De¬
marathũ uͦ ex eadẽ urbe ꝓfugũ qͥ inecruria
tarqͥniũ regẽ pͣ. R genuit comitatos fictores
Butadis inuentũ ẽ rubricã addere aut ex ru
bra cret̾a fing̃e pͥmꝰq ꝑsonas tegularũ extre¬
mis ymbricib imposuit. q̃ int̾ mitia ꝓstipa ue¬
cauit. Postea idẽ ectipa fec̃. huic & fastigia t̾e¬
ploꝵ orta. ꝓpt̾ hũe plastices appellata. hois aũi
imaginẽ gipso. ẽ facie ipsa pͥmꝰ om̃iũ exp̃ssit
ceraq in eam formã gipsi infusa em̃dare insti
tuitꝰ. Añ eũ qm pulcherrimas fac̃e studebat᷑.
Idẽ & de signis effigiẽ expͥm̾e inuenit. Creuit¬

Expanded text:
xuisse his et plasticen conveniat eiusdem operae terrae. Fingere ex argilla similitudines Butades Sicyonius figulus primus invenit Corinthi filiae opera, quae capta amore iuvenis, abeunte illo peregre, umbram ex facie eius ad lucernam in pariete lineis circumscripsit, quibus pater eius inpressa argilla typumadant multo ante Bacchiadas Corintho pulsos, Damaratum vero ex eadem urbe profugum , qui in Etruria Tarquinium regem populi Romani genuit, comitatos fictores Butadis inventum est rubricam bra creta fingere, primusque personas tegularum extremis imbricibus inposuit, quae inter initia prostypa vocavit; postea idem ectypa fecit. hinc et fastigia templorum orta. propter hunc plastae appellati. Hominis autem imaginem gypso e facie ipsa primus omnium expressit ceraque in eam formam gypsi infusa emendare instituit; ante eum quam pulcherrimas facere studebant. idem et de signis effigies exprimere invenit, crevit
Abbreviated transcription (Latin):
laboratã hãc artẽ italiȩ. & maxime furiami
figiem in capitolio dicanddã. fictilẽ eã fuisse.
ido mirari solere fictiles in fastigio templi eiꝰ s̃¬
drigȩ. de qͥb sepe diximꝰ. ab hocꝰ eodẽ factũ bet¬
cule: qͥ hodieq mat̾iȩ nom̃ in urbe retinet be
i tũ effigies dm erant laudatissimȩ nec pem¬
tet nos illoꝵ qͥ tales coluere. Aurũ ir & argen¬
ploꝵs etiã in urbe crebra. & munita mira cela¬

Expanded text:
elaboratam hanc artem Italiae et maxime Etruriae; effigiem in Capitolio dicandam; fictilem eum fuisse et ideo miniari solitum; fictiles in fastigio templi eius quadrigas , de quibus saepe diximus; ab hoc eodem factum Herculem, qui hodieque materiae nomen in urbe retinet. hae enim tum effigies deorum erant lautissimae, nec paenitet nos illorum, qui tales eos coluere; aurum enim et argenplorum etiam in urbe crebra et municipiis, mira caela
Abbreviated transcription (Latin):
li uocant᷑. uirilitatẽ ampittant. Nec alit te.
tra ꝑnitiẽ. m. celio credamꝰ. qͥ lingͣm sic ampu
uitellio malediceret. Qd ñ excogitauit ars frac¬
tis & testis utendo. sic ut firmius durent cal¬
cx addita: Que uocant signina. Quȩ certe
&̃ pauim̾̃ta excogitauit:¬

Expanded text:
li vocantur, virilitatem amputare nec aliter li vocantur, virilitatem amputare nec aliter citra perniciem, M. Caelio credamus, qui linguam sic amput eidem Vitellio malediceret. quid non excogitat vita fractis etiam testis utendo, sic ut firmius durent, tunsis calce addita, quae vocant Signina! quo genere etiam pavimenta excogitavit
Abbreviated transcription (Latin):
qr uini amphorã dedisset. dono ei cuiꝰ flagra
pellabat᷑ sũma cenarum lauticia. Una erat
murenarũ. alt̾a lupoꝵ: t̾cia mixti piscis. In¬
clinatis iam scilicet morib: ut tam̃ eos p̾ferte
qiã etiam philosophis possimus. Siqͥdem in
aristotł heredũ auctione. Lxx. patinaᷤ ueniᷤᷤ¬
se rͣdit᷑. Nã nos cũ cenã esopi t̃gediarũ histͥo¬
se: ñ dubito indignatoᷤ legentes. At herculeᷤᷤ
uitelliꝰ in pͥncipatu suo .x. talentis condidit
patinã. cui faciende fornax in campis exedifi¬
cata erat: qm eo ꝑuenit luxuria ut &̃ ficti
lia pluris constiterint qͣm murrina. ꝓt̾ hãc
mutianꝰ alt̾o consulatu suo: in contione expro¬
brauit patinarũ paludes uitellii memone:¬
ñ illa fediore. cuꝰ ueneno asprenati reo cassiꝰ
seuerꝰ acgusator obiciebat int̾isse.cxxͣx. con
uiuas. Nobilitant᷑ his oppida qͦ ut regiũ &
cumȩ. Samia testa matͥs deũ sac̃dotes qͥ gal¬

Expanded text:
quia vini amphoram dedisset dono ei, cui suffraquia vini amphoram dedisset dono ei, cui suffrapellabatur summa cenarum lautitia; una erat murenarum, altera luporum, tertia mixti piscis, inclinatis iam scilicet moribus, ut tamen eos praeferre Graeciae etiam philosophis possimus, siquidem in Aristotelis heredum auctione septuaginta patinas venisse traditur. nos cum unam Aesopi tragoediarum histriose, non dubito indignatos legentes. at, Hercules, Vitellius in principatu suo |X???| Hs condidit patinam, cui faciendae fornax in campis exaedificata erat, quoniam eo pervenit luxuria, ut lia pluris constent quam murrina. propter hanc Mucianus altero consulatu suo in conquestione exprobravit patinarum paludes Vitelli memorian illa foediore, cuius veneno Asprenati reo Cassius Severus accusator obiciebat interisse convivas cxxx. nobilitantur his quoque oppida, ut Regium et Cumae. Samia testa Matris deum sacerdotes, qui Gal
Abbreviated transcription (Latin):
& ut omittant᷑ in frugũ. urni. pomoꝵ herbari.
fruticũ. medicam̃toꝵ metalloꝵ geñib bñficia
eiꝰ. qͣ adhuc diximꝰ ł assiduitate satiant. figu¬
linarũ oꝑa : & fictilib doliis ad uina ercogi
rex.uii.collegia figuloꝵ instituit. Qn & defic¬
tis sese multi fictilib soliis condi maluere: sĩ
tur uasis. Samia &num in esculentis laudan¬
tur. Retinent hãc nobilitatẽ & aretiũ inita¬
lia & calicũ tantũ surrentũ hastarũ pollen¬
tia in ispania saguntũ. inasia ꝑgamũ. hñt &
trallis oꝑa sua & in italia. Utinã qͣm & sic gen¬
tes nobilitant᷑. Et hec qͦ ꝑ maria. t̾ras. ultro
citro portant᷑: insignib rethe officinis. Fri¬
thris hodieq in templo monstrant᷑ duȩ ta¬
bulȩ ꝓpt̾ tenuitatẽ consecratȩ discipłi magi¬
striq certamine. uter tenuiorẽ humũ duce¬
ret. Chois laus maxima adrianis seueritas
ñ nullis circa hoc seueritatis qͦ exemplis qͥa¬
antiũ cõponiũ inuenimꝰ ambitꝰ dampnatũ.

Expanded text:
 vini, pomorum, herbarum et fruticum, medicamentorum, metallorum generibus beneficia eius, quae adhuc diximus. neque adsiduitate satiant figlinarum opera,  doliis ad vina excogitum collegium figulorum instituit. quin et defunctos sese multi fictilibus soliis condi maluere, sicutur vasis. Samia etiam nunc in esculentis laudantur . retinent hanc nobilitatem et Arretium in Italia et calicum tantum Surrentum, Hasta, Pollentia, in Hispania Saguntum, in Asia Pergamum. habent et Trallis ibi opera sua et in Italia Mutina, quoniam et sic gentes nobilitantur et haec quoque per maria, terras ultro citro portantur, insignibus rotae officinis. Erythris discipuli magistrique certamine, uter tenuiorem humum duceret. Cois ea laus maxima, Hadrianis firmitas, nonnullis circa hoc severitatis quoque exemplis. 162 Q. Coponium invenimus ambitus damnatum,
Abbreviated transcription (Latin):
mo bono liberales dictȩ artes in c̾c̃iũ cecidẽ.
ac s̃uitute sola ꝓfici coepte. Aliꝰ hãc alio mͦ
& in aliis adoiare. eodẽ tñ habendi questu
ad spes om̃iũ tendente uoto. Passi uͦ etiã egre-¬
gii aliena uitia qm bona sua colere malle.
Ergo herculeᷤ uoluptas uiuere cepit: iuta ip¬
sa desũt. S noᷤ oblitterata qͦq scrutabim᷑. nec
deterrebit qrũda rerũ humilitaᷤ. sic̃ nec in
tẽ ea decausa hortoꝵ dotes fugisse ẽ tantis q̃ re-¬
tulit flores mͦ rerũ decerpsisse. beatũ felicẽq gr̃e
qͥndecĩ om̃ino geñib uuarũ noĩatis. tͥb oleȩ. to¬
tidẽ piroꝵ. malo uͦ tantũ assyrio. cet̾is om̃ib
neglectis. Unde aut̃ẽ potiꝰ incipiemꝰ qm a uitib:
Quor pͥncipatꝰ in tantũ peculiaris italiȩ. ẽ: ut
uel hoc uno omĩa gentiũ uicisse qmꝗͣ odorife¬
ra possit uidi bona. qmꝗ ubicũq pubescenti¬
Ium odori nulla suauitas p̃fert᷑.¬

Expanded text:
mo bono liberales dictae artes in contrarium cecidere mo bono liberales dictae artes in contrarium cecidere ac servitute sola profici coeptum. hanc alius alio modo et in aliis adorare , eodem tamen habendique ad spes omnium tendente voto. passim vero etiam egregii aliena vitia quam bona sua colere malle. ergo Hercules voluptas vivere coepit, vita ipsa desiit. sed nos oblitterata quoque scrutabimur, nec deterrebit quarundam rerum humilitas, sicuti nec in tem ea de causa hortorum dotes fugisse et in his quae rettulit flores modo rerum decerpsisse, beatum felicemque gratiae quindecim omnino generibus uvarum nominatis, tribus oleae, totidem pirorum, malo vero tanneglectis. ii 8 Unde autem potius incipiamus quam a vitibus? quarum principatus in tantum peculiaris Italiae est, ut vel hoc uno omnia gentium vicisse etiam odorifera possit videri bona, quamquam ubicumque pubescentium odori nulla suavitas praefert
Abbreviated transcription (Latin):
rant pͥsei desidia rerũ int̾netione memoriȩ
indicta. Cuiꝰ sompni causaᷤ qͥs alias qͣm pu-¬
blicas mundi inuenerit. Nimirũ alii subie-¬
re ritꝰ. circaq alia menteᷤᷤ hominũ detinen¬
t᷑. & auaritiȩ tantũ artes colunt᷑. Antea indu¬
sis gentiũ imꝑus intͣ ipsas idoq & ingentis
qͣdam sterilitate fortunȩ: necesse erat ani¬
mi bona exercere. Reges innumeri honore
artiũ colebant᷑. & in osfentatione has pͥfere¬
bant: opẽ & inmortalitatẽ sͥ ꝑ illaᷤs p̃rogari
arbitntes. Quare habundabat & p̃mia & oꝑe
uitȩ. Posteris laxitas mundi. & rerũ ampli¬
tudo dampno fuit: pͦqm senator censu legi
ceptꝰ uidex fieri censu magistratũ ducẽq nil
magis exornare qm census: pꝰqm ceꝑe oibttaᷤ
in auctoritate sũma & potentia esse captatio
in questu fertilifsimo ac sola gaudia impos-¬
sidendo: pessũ iere uitȩ p̃tia. om̃sq a mari-¬

Expanded text:
rant prisci, desidia rerum internecione memoriae rant prisci, desidia rerum internecione memoriae indicta. cuius vitii causas quis alias quam publicas mundi invenerit? nimirum alii subiere ritus circaque alia mentes hominum detinentur et avaritiae tancum artes coluntur. antea inclusis gentium imperiis intra ipsas adeoque et ingeniis, quadam sterilitate fortunae necesse erat animi bona exercere, regesque innumeri honore artium colebantur et in ostentatione has praeferebant opes, inmortalitatem sibi per illas prorogari arbitrantes, qua re abundabant et praemia et opera vitae. posteris laxitas mundi e; rerum amplitudo damno fuit. postquam senator censu legi coeptus, iudex fieri censu, magistratum ducemque nihil magis exornare quam census, postquam coepere orbitas in auctoritate summa et potentia esse, captatio in quaestu fertilissimo ac sola gaudia in possidendo , pessum iere vitae pretia omnesque a maxi
Abbreviated transcription (Latin):
XT ERNS PRDORISINDO¬
Scilesq nasci alibi qm ubi ceꝑe
& q̃ in alienas ñ cõmeant t̾raᷤ:
hactenꝰ fere sũt. Licetq iã de cõ¬
munib loqui: qͣrũ om̃iũ peculiaris parenᷤ
uideri potest italia. Noscentes tantũ memi
nerint nat᷑as earũ ã nob interĩ dici ñ cultu.¬
ras: qͣmꝗͣ & colendi maxime in nat᷑a portio
ẽ. Illud satis mirari ñ queo int̾isse qͣrũdã
memoriã: atq etiã ad nominũ q̃ auctores
ꝓdidere noticiam. Qs enĩ ñ cõmunicato or¬
be t̾rarũ maiestate romani imꝑii ꝓfecisse
uitã putet. cõm̃cio rerũ societate festȩ pacis.
facta: At ħ̾cules ñ reꝑiunt᷑ qͥ norint multa
ab antiqͥs ꝓdita. Tanto pͥscoꝵ cura fertilior
aitt industria felicior fuie: ante milia annoꝵ
int̾ pͥncipia litt̾arũ hesiodo p̾cepta agͥcolis
pandere orso. subsecutisq ñ paucis hac curã
eiꝰ. Unde nob̾ c̃uit labor quippe cũ reqͥrenda
sĩt ñ solũ pea inuenta. uerũ etiã ea q̃ inuene¬

Expanded text:
xternae arbores indocilesque nasci alibi quam ubi coepere et quae in alienas non commenat terras hactenus fere sunt, licetque iam de communibus loqui, quarum omnium peculiaris parens videri potest Italia. noscentes tantum menerint naturas earum a nobis interim dici, non culturas , quamquam et colendi maxima in natura portio est. illud satis mirari non queo, interisse quarundam memoriam atque etiam nominum quae auctores prodidere notitiam . quis enim non communicato orbe terrarum maiestate Romani imperii profecisse vitam putet commercio rerum ac societate festae pacis ofacta? at Hercules non reperiuntur qui norint multa ab antiquis prodita. tanto priscorum cura fertilior aut industria felicior fuit, ante milia annorum inter principia litterarum Hesiodo praecepta agricolis pandere orso subsecutisque non paucis hanc curam eius, unde nobis crevit labor, quippe cum requirenda sint non solum postea inventa, verum etiam ea quae invene
Abbreviated transcription (Latin):
Si quidẽ eorũ similitudinẽ trabunt ĩqͣrũ¬
iã aera uenere subeundo. tinguitq
apppinqͣntes utͣ libet alieni meatꝰ Circulus.
frigidior in pallorẽ. ardentiorin ruborem
quidẽ cuiq color. ẽ: sat᷑no candidus. ioui
clarꝰ. Marti igneus. lucifero gaudens. uesꝑi
reful  gens. Mercurio radians. lu¬
neblan diis. solicũ orit᷑ ardens postea
radians. His catisis conȩxo uisu. & earũ q̃cȩlo
continent᷑. Namq mͦ multitudo conferta in c̃
circa dimidios orbes lunȩ placida nocte lenit̾
illustrante eos. mͦ raritas ut fugisse mitem.
plenilunio abscondente. aut cũ solis sup̃ue
dictarũ radii uis ꝑstrmxere nr̃os. Et ipsa
aut̃ luna ingruentum soli radiorum haut
dubi &̃ differentiaᷤ sentit. hebetante cȩteros
inflexosmundi contiexitate eos. p̃ter qͣm
ubi rectiangulorũ competunt ictꝰ Itaq
in qͣdrato solis diuidua. ẽ: intͥquet᷑ semi¬
nã ambit᷑ orbe. Impletur autẽ in adu̾so.
rursusq minuens easdem effigies. parib

Expanded text:
siquidem earum similitudinem trahunt, in quarum aera venere subeundo, tingitque appropinquantes utralibet alieni circuli meatus: circulus fquidem cuique color est: Saturno candidus, Iovi clarus, Marti igneus, Lucifero candens, Vesperi refulgens, Mercurio radians, lunae blandus, soli, cum oritur, ardens, postea radians, his causis conexo visu et earum quae caelo continentur . namque modo multitude conferta inest circa dimidios orbes lunae, placida nocte leniter inlustrante eas, modo raritas, ut fugisse miremur, plenilunio abscondente aut cum solis suprave dictarum radii visus praestrinxere nostros. et ipsa autem luna ingruentium solis radiorum haut dubie differentias sentit, hebetante cetero inflexos mundi convexitate eos praeterquam ubi recti angulorum conpetant ictus. itaque in quadrato solis dividua est, in triquetro seminani ambitur orbe, inpletur autem in adverso , rursusque minuens easdem effigies paribus
Abbreviated transcription (Latin):
comparari ñ possit aliud Spectacula enu
edita effusas gopes aut oꝑum magnificen-¬
diã in hac parte enumerare: luxuriȩ fauen¬
tis est. Illa fuit uera & incomparabilis inui¬
ctianimi sullimitas: captis apud pharsaliã
pompeii magniseriniis eplarũ.iterumq
apud thapsum scipionis: concremasse ea
optima fide atq ñ legisse. Cap̃¬

Expanded text:
comparari non possit aliud. spectacula enim comparari non possit aliud. spectacula enim edita effusasque opes aut operum magnificentiam in hac parte enumerare luxuriae faventis est : illa fuit vera et incomparabilis invicti animi sublimitas, captis apud Pharsaliam Pompei Magni scriniis epistularum iterumque apud Thapsum Scipionis concremasse ea optima fide atque non legisse.
Abbreviated transcription (Latin):
re p̃stantissimũ arbitior gaiũ cesarẽ dic¬
tactorẽ. Nec uirtutẽ constantiãq nunc
cominemoro. nec sublimitatẽ om̃iũ capacẽ
quȩ cȩlo continent᷑: sedppͥũ uigorẽ celeri¬
tatemq qͦdã igne uolucrẽ. Scͥb̾e & legere
simul dictare & audire solitũ accepimus.
Fpłas uͭ tantarũ rerũ quat̾nas parit̃ libxarn
dictare: aut si nchil aliud ageret septenas
solus. M̃ marcellũ tͣnsgressus qͥunde qͣdragieꝰ
duncauit. Nam pret̾ cuules uictorias unde.¬
cies centũ & nonaginta. uͦ. milia hõiũ occisa
p̃liis abeo. ñ eqͥdẽ ingła posuerĩ tantã etiã
coactã humanigenis iniuriã. qd̾ ita ẽẽ con¬
fessus. ẽ. ipse. bellorũ cituliũ stragẽ ñ ꝑden¬
do. Iustius pompeiomagno tribuat᷑. octin¬
gentas . xl. sex naues piratis ad emisse. Cesari
ꝓpͥũ & peculiare sit p̃ter supͣdicta clem̃tiȩ
insigne. qͣusq ad penitentiã om̃s suꝑauit.
Idẽ magnanimitatis p̃buit exemplũ: cui

Expanded text:
rem dictatorem nec virtutem constanciamque nunc commemoro sublimitatem omnium capacem quae caelo continetur, sed proprium vigorem celeritatemque quodam igne volucrem. Scribere et legem, simul dictare et audire solitum accepimus, epistolas vero tantarum rerum quaternas pariter librariis dictare aut si nichil alsolus M. Marcellum transgressus, qui undequadragiens dimicavit. nam praeter civiles victorias undeciens centena et nonaginton equidem in gloria posuerim, tantam etiam coactam humani generis iniuriam, quod ita esse confessus est ipse bellorum civilium stragem non prodendo. lustius Pompeio Magno tribuatur DCCCXLVI naves piratis ademisse: Caesari proprium et peculiare sit praeter supra dicta clementiae insigne, qua usque ad paenitentiam omnes superavit. idem magnanimitatis perhibuit exemplum, cui
Abbreviated transcription (Latin):
st & alt̾m genꝰ eruginis qͣm uocant sco¬
leacam in cipͥo ere. ħ tͥto alumine & sa¬
le aut nitro. pari pond̾e cum aceto albo. ꝗͣ
acerrimo. Non fit hoc nͥ estuosissimis dieb.
circa canis ortum. Terit᷑ aũ don e c  pittdum
nom̃. Qđ uitium ut em̃det᷑ duȩ partes qͣm feͫ¬

Expanded text:
st et alterum genus aeruginis, quam vocant scoleca, in Cyprio aere trito alumine et sale aut nitro pari pondere cum aceto albo quam acerrimo. non fit hoc nisi aestuosissimis diebus circa canis ortum. teritur autem, donec viride nomen. quod vitiatum ut emende
Abbreviated transcription (Latin):
nem nariũ. Itẽ emorroidũ. Extrahit ossa fra¬
ta: cũ semine iꝰqͣmi. Stupend̃ epiforaᷤ. penicil¬
lo fronti impositũ. Efficax & in emplastris.
ad pͣganda ulcera & excrescentia ulcerũ. lol¬
lit᷑ uuas. ł si decocto tangant᷑ cũ lini qͦ semi¬
ne. Srponit᷑ emplastͣs. ad dolores tollen¬
dos. Qd̾ ex eo candicat᷑ uno usu p̾fert̃ uio¬
laceis: & grauitati aurium ꝑ fistulas inspi¬
rat᷑. Uulnera ꝑse illitũ sanat: s tinguit cica¬
trices. Nuꝑ inuentum: ursoꝵ in harena &
leonum ora asꝑg̾e: illiq tanta ẽ. uis astͥngẽ¬
di: ut ñ queantꝰ mordere. Cap .xͦ. De pom

Expanded text:
inem narium, item haemorroidum. extrahit ossa fracta cum semine hyoscyami, suspendit epiphoras penicillo fronti inpositum, efficas et in emplastris ad purganda volnera et excrescentia ulcerum. t uvas, vel si decocto tangantur, cum lini quoque semine superponitur emplastris ad dolores tollendos. quod ex eo candicat, in uno usu praefertur violaceis, ut gravitati aurium per fistulas inspiretur. volnera per se inlitum sanat, sed tinguit cicatrices. nuper inventum ursorum in harena et leonum ora spargere illo, tantaque est vis in adstringendo, ut non queant
Abbreviated transcription (Latin):
mira nat᷑a ẽ. fit in hispania e puteis stagnis¬
mixta dulci pari m̃sura: & in piscinas lig¬
neas fundit᷑. immobił suꝑ has trastͥs. depe¬
dens restes lapillis extent. Equib adheres¬
cens lima uitreis acinis imaginẽ qͣndã uue
reddit. Exemptũ ita siccat᷑ dieb .xxͣx. Colo
re ceruleo ꝑ qm spectabili nitore nitrũq
eẽ credit᷑ diluendo. Fit & ex atram̃to tinguẽ¬
dis coriis. fit & płimis modi ᷤᷤ gen̾e t̾reo insco.¬
be cauato. Quoꝵ e lat̃ib distillantes hib̃no
gelu stiriasstalagmian uocant. Neq ẽ puriꝰ
aliud si ex eo candidũ colorẽ sentientẽ uola
loncoron appellant. Fit & in saxoꝵ catinis pli¬
uia aqua circulito limo gelante. fit & salis
mͦ flagͣntissimo sole: admissas dulces aqͥs co
ficium appellant. Hoc pallidiꝰ. & qͣntũ color

Expanded text:
mira natura est. fit in Hispaniae puteis stagnismira natura est. fit in Hispaniae puteis stagnismixta dulci pari mensura et in piscinas ligneas funditur. immobilibus super has transtris dependent restes lapillis extentae, quibus adhaerescens limus vitreis acinis imaginem quandam uvae reddit. exemptum ita siccatur diebus XXX. color est caeruleus perquam spectabili nitore, vitrumque esse creditur; diluendo fit atramentum tinguendis coriis. fit et pluribus modis: genere terrae eo in scrobes cavato, quorum e lateribus destillantes hiberno gelu stirias stalagmian vocant, neque est purius aliud. sed ex eo, candidum colorem sentiente viola, lonchoton appellant. fit et in saxorum catinis pluvia aqua conrimodo flagrantissimo sole admissas dulces aquas coticium appellant, hoc pallidius et quantum colore,
Abbreviated transcription (Latin):
giptium qͣe & alt̾iꝰ natione c̃tͥtum splendeᷤᷤ¬
cit. & misi: & e lapidos bͥs. Pdest aũ & den
tium dolori. contineatur atq calluat. ꝙ
qui tͣdiderunt fieri exusto lapide m Qisuabi
flore eiꝰ liteo miscente se ligni pmee fauil
Reuera aũ ẽ supͣdicto fit lapide ecre ta ulsa
discretũq ut optimum in cipͥoꝵ officinus ca¬
harenosa nat᷑a siue terra calcidi similis a
miscent qͥ aurum purgant. Utilitas eiꝰ infusa
cũ rosaceo aurib purulentis. & lana imposi¬
ta capitis ulcerib extenuat & eciam scabti
tias ocłoꝵ inuet̾atas. p̃cipue utile tonsillis¬
& contͣ anginas & suppurata. Ratio: utx
.ui. dragme in emina actti coqͣntur. addito
melle. donec lentescat. Sic ad supͣdicta utile
& colliriis addit᷑. Sistit & sanguinem. ulce¬
ta q̃ serpant. q̃ ue putrescant. Absumit & er¬
crescentes carnes. Peculiarit̃ uirilitatis uiti
cognationem eris fecert᷑ noĩt. & atram̃to su¬
torio. Appellant enĩ calcantum: nec ulliꝰ ẽ

Expanded text:
alterius nationis contritum splendescit ut misy et est lapidosius. prodest autem et tium dolori, si contineatur atque colluat, equi tradiderunt fieri exusto lapide in scrobibus, flore eius luteo miscente se ligni pineae favillae . re vera autem e supra dicto fit lapide, concretum natura discretumque vi, optimum in Cypriorum officinis, cuharenosa natura sine terra, chalcitidi similis. hoc admiscent qui aurum purgant. utilitas eius infusi cum rosaceo auribus purulentis et in lana inpositi capitis ulceribus. extenuat et sctile tonsillis contraque anginas et suppurata. 122 ratio ut XVI drachmae in hemina aceti coquantur addito melle, donec lentescat. sic ad supra dicta utile et collyriis additur, sistit et sanguinem ulceraque quae serpant quaeve putrescant, absumit et excrescentes carnes. peculiariter virilitatis vitiicognationem aeris nomine fecerunt et atramento sutorio; appellant enim chalcanthon. nec ullius e
Abbreviated transcription (Latin):
uocant lapidem ex qͦ & ipsũ es coquit᷑. Distat
a cathina: q̃ illa suꝑ t̾ram ex subsidialib pe¬
tͥs cedit᷑. hic ex obrutis. Idem qͦ calcitis fiat.
si statim mollis naturȩ uideatur lanugo c̃cre¬
ta. Est & alia distinctio: q̃ calcitis tͥa gn̾a c̃¬
tinet eris. & amisios & psores. De qͥb singłis

Expanded text:
 ex quo et ipso aes coquitur. distat a cadmea, quod illa super terram ex subdialibus petris caeditur, haec ex obrutis, item quod chalcitis friat se statim, mollis natura, ut videatur lanugo concreta. est et alia distinctio, quod chalcitis tria genera continet, aeris et misyeos et soreos, de quibus si
Abbreviated transcription (Latin):
discursu. fragił nec lapidosus. Putant & re¬
centẽ utiliorem ẽẽ. qm inuet̾atus peior fi¬
at. Uis eiꝰ ad crescentia in ulcerib. sangñe si¬
stere. giigiuas. uuam. tonsillos farina com¬
tur emplastͥs. Macerat᷑ aũ infictili ex aceto
circumlito fimo: dieb xl. & colore croci tra¬
hit. Tũc ãnuxto cathiniȩ pondere medicam̃¬
tum esficit fori c̃ditum. Qd̾ si duas partes cal-¬
citidis. t̾ciȩ cathiniȩ temꝑantur: acrĩ ħ ide fi¬

Expanded text:
friabilis nec lapidosa. putant et recentem utiliorem esse, quoniam inveterata sori fiat. usus eius ad excrescentia in ulceribus, sanguinem sistere, gingivas, uvam, tonsillas farina comtur emplastris. maceratur autem in fictili ex aceto, circumlito fimo diebus XL, et colorem croci trahit. tum admixto cadmeae pari pondere medicamentum efficit psoricon dictum. quod si II partes chalcitidis tertia cadmeae temperentur, acrius hoc idem fi
Abbreviated transcription (Latin):
lit. suauioreᷤ aqͥs potui incoctũ p̃stat succo
maxime radicis. Cũ uino lumboꝵ dolores
mitigat. eodẽ iure instillato guitate auriũ.
Semine urinã ciet. menstrua ac scd̃os partꝰ
& si foueant᷑ semine decocto fuliginata: red¬
dit colori. Cũ oui albo inlitũ. aut ex aqua coc¬
tum potũq renib medet᷑. In frigida tritum
oris ulcerib. Sem̃ cũ uino ł radix cũ uet̾i ui¬
no: uesicȩ calculoᷤᷤ frangit. Sem̃ dat̃ ex tͥb cia¬

Expanded text:
lit. suaviores aquas potui incoctum praestat. suco lit. suaviores aquas potui incoctum praestat. suco maxime radicis cum vino lumborum dolores mitigat, eodem iure instillato gravitatem aurium. semine urinam ciet, et si foveantur semine decocto. suggillata reddit colori cum ovi albo inlitum. at ex aqua coctum potumque renibus medetur, in frigida tritum oris ulceribus. semen cum vino vel radix cum vetere vino vesicae calculos frangunt. semen datur et
Abbreviated transcription (Latin):
liarẽ gr̃am hñt. Prtea ocłis inlitũ cũ melle.
ita utꝰ subiñ foueant᷑ feruenti succo decocłi ali¬
isq menbroꝵ. Epiforis ꝑ se tͥtũ aut cum
pane uł polenta impositũ mire auxiliat᷑.
Disces qͦ si egrotent in piscinis. apio uti¬
di recreant̃. Uerũ apud eruditos ñ aliud
erutum t̾ra in maiore sententiarũ auc¬
tortate ẽ. Distinguit᷑ sexu. Crisippus femi¬
nã ee dicit crispiorib foliis & duris crasso
caule sapore acri. & feruido. dionisius ma¬
rẽ nigriorẽ breuioris radicis u̾micule ᷤ gig¬
nent̾e. Ambo neutrũ ad cibos ad mittenũ:
immno omrno nesas. Nlam id defunctoꝵ e¬
pulis feralib dicatũ ipsius qͦ uisus claritati
iimicũi. Caule feminȩ u̾imculoᷤ gigni idoq
eo ᷤ qͥ ederint sterilescere: comitiales fieri qͥ¬
hauriunt ubera. Innocentiorẽ tũ eẽ marẽ ea¬
q causa ẽ: ne int̾ nefastoᷤᷤ fruticeᷤᷤ dãpnetur.
Mamarũ duritiã potui inpositiᷤᷤ foliis emol¬

Expanded text:
tum cum melle, ita ut subinde foveantur ferventi suco decocti, aliisque membrorum epiphoris per se tritum aut cum pane vel polenta inpositum mire auxiliatur. pisces quoque, si aegrotent in piscinis, apio viridi recreantur. verum apud eruditos non aliud erutum terra in maiore sententiarum varietate est. distinguitur sexu. Chrysippus feminam esse dicit crispioribus foliis et duris, crcaule, sapore acri et fervido; Dionysius... nigriorem, brevem, radicis ..., vermiculos gignentem; ambo neutrum ad cibos admittendum, immo omnino nefas, namque id defunctorum epulis feralibus dicatum esse—visus quoque claritati inimicum —caule feminae vermiculos gigni ideoque eos, qui ederint, sterilescere, mares femie marem. eaque causa est, ne inter nefastos frutex damnetur. mammarum duritiam inpositis foliis emol
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa ex eodẽ noĩe: ap̃ g̃ro ᷤ splendentia. Holisa¬
trum qđ yppolesinũ uocant adũsat᷑ scorpio¬
nib poto semine torminib interaneis mede¬
tur. Idẽ difficultatib urinȩ. sem̃ eiꝰ decoctũ
ex mulso potũ. Radix eiꝰ inumno decocta cal¬
culoꝰ pellit & lũboꝵ ac latĩs doloreᷤᷤ. Canis ra¬
biosi morsib potũ & inlinitũ medet᷑. Succ̃ eiꝰ
ne. cumino simile. urinȩ & m̃struis efficax.
Helioselino uis pͥuata ctͣ araneo ᷤᷤ s de oreo¬
selino feminȩ purgant᷑ ẽ uino
petroselinon. E o ci m

Expanded text:
ia ex eodem nomine apud Graecos pendentia. Olusatrum, quod hipposelinum vocant, adversatur scorpionibus. poto semine torminibus et interaneis medetur ; item difficultatibus urinae semen eius decoctum ex mulso potum. radix in vino decocta calculos pellit et lumborum ac lateris dolores. canis rabiosi morsibus potum et inlitum medetur. sucus eius ne cumino simili, urinae et menstruis efficax. heleoselino vis privata contra araneos; eo et oreoselino feminae purgantur e vino. petrose
Abbreviated transcription (Latin):
greci uet̾es ꝓdidere dehis obseruationes.
Quo magis miror. uiolentia discordiȩ in regnã
hoc ẽ. in membra t̾rȩ diuisa tot uiris cure fuisse
tam ardua inuentu ꝑqͥrere. int̾ bella p̃sertim &
infida hospicia. piratis etiã omniũ mortalium
hostib. transitus fame tenentib. ut hodie q̃¬
dam in suo quisq tͣctu. ex eorũ cõm̃tariis qui
nunqͣ eo accessere uerius noscat. ꝗͣ indigena¬
rũ scientia. Nẽ uͦ pace tã festa. tã gaudente
ꝓuenturerũ. artĩq pͥncipe om̃ino nichil
ad disci noua inqͥsitione immo ne ueterum
qͥdẽ inuenta ꝑdisci.Non erant maiora prȩ¬
mia. in multos disꝑsa fortune magnitudi¬
ne: & ista plures sine p̃mio aliꝰꝗͣ posteros iu-¬
uandi eruerunt. Namq mores hõiũ senuere:
ñ fructꝰ. S imm̃sa multitudo. aꝑto qͦcũq est
mari hospitaliq litorũ om̃iũ appulsi naui¬
gat. s lucriñ scientiȩ gr̃a: nec reputat ceca
mens & tantũ auariciȩ intenta. id ipsũ scien¬

Expanded text:
Graeci veteres prodidere de his observationes. quo magis miror orbe discordi et in regna, hoc est in membra, diviso tot viris curae fuisse tam ardua inventu, inter bella praesertim et infida hospitia, piratis etiam, omnium mortalium hostibus, transituros fama terrentibus, ut hodie quaedam in suo quisque tractu ex eorum commentariis, qui numquam eo accessere, verius noscat quam indigenarum scientia, nunc vero pace tam festa, tam gaudente proventu rerum artiumque principe, omnino nihil addisci nova inquisitione, immo ne veterum quidem inventa perdisci. 118 non erant maiora praemia, in multos dispersa fortunae magnitudine, et ista plures sine praemio alio quam posteros iuvandi eruerunt. namque mores hominum senuere, non fructus, et inmensa multitudo aperto, quodcumque est, mari hospitalique litorum omnium adpulsu navigat, sed lucri, non scientiae, gratia. nec reputat caeca mens et tantum avaritiae intenta id ipsum scien
Abbreviated transcription (Latin):
felicitas portendet᷑: qualem sille dictatoris o.¬
stentu datã accepimꝰ. Cet̾a ipsiꝰ mundi porti
ñ putant fas nec audire p̃t̾ ꝗͣ si hospiti inli¬
cent᷑ aut parenti. Magnahuiꝰ obseruationis
uanitas tcca uinonis ede romȩ dep̾hensa est
scauro c̃sule: qͥmox pͥnceps fuit. Noccu magi
qͣm int̾diu siue tonitrib fulgurat. Unũ aĩal
hominẽ ñ semꝑ extinguit: cet̾a ilico. Huic ui¬
delicet nat᷑a tribuente honorẽ: cũ tot belue
uirib p̃stent. Omĩa contͣrias incubant par.¬
tes. homo nͥ si conu̾tant᷑ in ꝑcussas ñ respitat.
Suꝑne icti c̃sidunt. Uigilans ictꝰ coniuentib
ocłis: dormiens patentib repꝑit᷑. Hominẽ
ita exanimatũ creinarifasnon. ẽ. condit̾ra
religio tͣlidit. Nullũ animal nͥ exanimatũ
fulmine accendit᷑. Uulnera fulminatorũ¬

Expanded text:
felicitas portendetur, quale Sullae dictatori ofelicitas portendetur, quale Sullae dictatori ostentum datum accepimus. cetera ad ipsius mundi portioenuntiare non putant fas nec audire, praeterquam si hospiti indicentur aut parenti. magna huius observationis vanitas tacta Iunonis aede Romae deprehensa est Scauro consule, qui mox princeps fuit. noctu magis quam interdiu sine tonitribus fulgurat. 145 Unum animal, hominem, non semper exstinguit, cetera ilico, hunc videlicet natura tribuente honorem, cum tot beluae viribus praestent. omnia contrarias incubant partes. homo, nisi convertatur in percussas, non respirat. superne icti considunt. vigilans ictus convenientibus oculis, dormiens patentibus reperitur. hominem ita exanimatum cremari fas non est, condi terra religio tradidit. nullum animal nisi exanimatum fulmine accenditur. vulnera fulminatoru
Abbreviated transcription (Latin):
ulgecrũ pͥus cerni qͣm tonitruũ audiricũ
simul fiant: certũ. ẽ. Nec mirũ qm̃ lux so¬
nitu uelocior.I etũ autẽ & sonitũ congruere:
ita modulante nat᷑a. Sed sonitũ ꝑfectiẽe fulmi¬
nis ñ illati: & iamnũ sp̃m ociorem fulmine. Idõ
qͣti pͥus om̃e & afflariqͣm ꝑcuti: nec quenqͣ ꝑcuci¬
nec quenꝗͣ tangi qͥ pͥor uidit fulm̃. aut tonitrua
audierit. Leua psꝑa existimant᷑: qmͣ leuaparte
mundi ortꝰ ẽ Nec tam aduentꝰ spectat᷑ qͣm redi.¬
tus. siue ab ictu resiliat ignis. siue oꝑe confecto
ptentrionib adequi noctialẽ exortũ: scdã ad
meridiẽ: t̾cia ad ȩquinoctialẽ occasũ. qͣrta
opͥtinet qd̾ reliquũ. ẽ. ab occasu ad septento¬
nes.hasiterũ in qͣternas diuisere partes ex qͥb
octo abortu sinistras totidẽ econt̾rio appella¬
uere dextras Exhismaximȩ dirȩq septentͥonẽ
ab occasu attingunt. Itaq ꝑplurimũ referc
unde uenerint fulmina & qͦͥ concesserint. Opti¬

Expanded text:
ulgetrum prius cerni quam tonitrua audiri, cum simul fiant, certum est, nec mirum, quoniam lux sonitu velocior, ictum autem et sonitum congruere ita modulante natura, sed sonitum profecti esse fulminis, non inlati, etiamnum spiritum ociorem fulmine, ideo quati prius omne et adflari quam percuti, nec quemquam tangi qui prior viderit fulmen aut tonitrua audierit. laeva prospera existimantur, quoniam laeva parte mundi ortus est. nec tamen adventus spectatur quam reditus, sive ab ictu resilit ignis sive opere confecto ptemtrionibus ad aequinoctialem exortum, secunda ad meridiem, tertia ad aequinoctialem occasum, quarta obtinet quod est reliquum ab occasu ad septemtriones. has iterum in quaternas divisere partes, ex quibus octo ab exortu sinistras, totidem e contrario appellavere dextras. ex iis maxime dirae quae septemtriones ab occasu attingunt. itaque plurimum refert unde venerint fulmina et quo concesserint. opti
Abbreviated transcription (Latin):
stitas reumm̃sa. discreta altitudine ĩ duo
atq septuaginta signa. hȩc st̃ rerũ aut
animantiũ effigies: in qͦs digessere cę̧lũ
re stellas insignes uidelicet effectu uisii¬
ue. Exempligrã. In cauda tauri septẽ qͣs
appellauere uergilias. in fronte suculas.
booten q̃ sequit᷑ septentriones

Expanded text:
stitas rei, inmensa discreta altitudine in duo stitas rei, inmensa discreta altitudine in duo atque septuaginta signa, hoc est rerum aut animantium effigies, in quas digessere caelum re stellas, insignes scilicet effectu visuve, exempli gratia in cauda tauri septem quas appellavere vergilias, in fronte suculas, booten, quae sequitur septem triones
Abbreviated transcription (Latin):
fc ymbrib tantũ tempestatibq: tib
s multis & corporũ & ruris exꝑimentis.
Affiant᷑ alii sydere: alii cõmouent᷑ statutis
temporib aluo. neruis capite.mente. Olea &
popłs alba. & salicessolstitio: folia circũ ag̃t
flores ipso brumali die suspensi intectis aren¬
tis herbe puleii. rumpunt᷑ nitente spũ mẽ¬
brane. Miret᷑ hoc qͥñ obseruat cotidiano ex¬
ꝑim̃to herbam unã quȩ uocat᷑ heliotrophi¬
um. ab euntẽ solem intueri semꝑ: õibq ho¬
ris cũ eouerti. uel nubilo obumbri. Nam
quidã lunaripotestate ostrearũ conchili¬
orũq & concharũ omniũ corpora augeri.
ac rursꝰ minui. qͥn & sorieũ fibras respon¬
dere inmimero lune ex qͥsiuere diligenti¬
ores: minimũq animal formicã sentire
uires sydis. int̾ lunio semꝑ cessantẽ. Quo tur¬
pior homini inscitia. ẽ: fallenti p̃cipue. Iu¬
mentorũ quorundã in ocłis morbos. cum
luna increscere ac minui.Patrocinat᷑ ua¬

Expanded text:
c imbribus tantum tempestatibusque, sed multis et corporum et ruris experimentis. adflantur alii sidere, alii commoventur statis temporibus alvo, nervis, capite, mente. olea et populus alba et salices solstitio folia circumagunt. floret ipso brumali die suspensi in tectis arentis herba pulei. rumpuntur intentae spiritu membranae. miretur hoc qui non observet cotidiano experimento, herbam unam, quae vocatur heliotropium, abeuntem solem intueri semper omnibusque horis cum eo verti, vel nubilo obumbrante. iam quidem lunari potestate ostrearum conchyliorumque et concharum omnium corpora augeri ac rursus minui, quin et soricum fibras respondere numero lunae exquisivere diligentiores, minimumque animal, formicam, sentire vires sideris interlunio semper cessantem. quo turpior homini inscitia est fatenti praecipue iumentorum quorundam in oculis morbos cum luna increscere ac minui. patrocinatur va
Abbreviated transcription (Latin):
tanũ. Ppaginũ duo gũa. Ramo ab arbore deps¬
so in scrobẽ .iiiiͬ. pedũ quoq & pͦ bienniũ ampu¬
tato flexu plantaq tnslata pꝰtͥmatũ: qͣs si lon¬
giꝰ ferre libeat in qlis statĩ aut uasis fictilib de¬
fodere ꝓpagines aptissimũ ut in his tͣnsferant᷑.
Alterũ genꝰ luxuriosũ in ipsa arbore radices sol¬
licitando tͣiectis ꝑ uasa fictilia uel qͣlos ramis
t̾raq circũpactis. atq hoc blandim̃to impetͣtis
radicib: int̾ poma ipsa & cacumina. In sũma
& enĩ cacumina hoc mͦ petunt᷑ audaci ingenio
arborẽ aliã longe ã tellure faciendi: eodẽ qͦ supͣ
bienni spacio abscisa ꝓpagine & cũ qͣlis illis sata.
Sabina herba ꝓpagine serit᷑ & auulsione: tͣlunt
fece uini aut e parietib latere tuso mire. Alii
hisdẽ modis ros marinũ serunt & raio. qmͣ¬

Expanded text:
tanum . Propaginum duo genera: ramo ab arbore deprestanum . Propaginum duo genera: ramo ab arbore depresso in scrobem IIII pedum quoquo et post biennium amputato flexu plantaque translata post trimatum, quas si longius ferre libeat, in qualis statim aut vasis fictilibus defodere propagines aptissimum, ut in his transferantur. alterum genus luxuriosius, in ipsa arbore radices sollicitando traiectis per vasa fictilia vel qualos ramis terraque circumfartis , atque hoc blandimento inpetratis radicibus inter poma ipsa et cetenim cacumina hoc modo petuntur audaci ingenio arborem aliam longe a tellure faciendi — eodem quo supra biennii spatio abscisa propagine et cum quasillis sata. Sabina herba propagine seritur et avolsione; tradunt faece vini aut e parietibus latere tuso mire ali. iisdem modis rosmarinum seritur et ramo, q
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑a tarde c̃scunt & in pͥmis semine
tantu nascentia: & longo euo durantia: atq̃
cito occidunt uelocia sũt. ut ficꝰ. punica. primꝰ.
malus. pinꝰ. myrtꝰ. salix. & tñ antecedt̃ diuitiiꝰ.
In tͥmatu enĩ ferre incipit ostendens stante. Ex
his lentissima ẽ. pyrꝰ: ocissima om̃iũ cypirꝰ &
pseudo capiriꝰ frutex. ꝓtinꝰ enĩ floret sem̃q ꝓfert.
Omĩa uͦ celeriꝰ adolescunt stolonib ablatis: unã¬
q in stirpẽ redactis alimentiᷤ. Fadẽ nat᷑a & ꝓpa¬
gines docuit. Rubi namq curuati gcilitate
& simul ꝓceritate nimia defigunt rursuᷤ in t̾¬
ram capita iterũq nascunt᷑. ex se se repleturi
omnia ni resistat cult̾ã ꝓrsus ut posint iudem
homines t̾rȩ causa geniti. Ita pessima atq ere¬
cranda res ꝓpaginẽ tñ docuit ac uiridẽ radicem
fadẽ autẽ nata ẽ. hederis. Cato ꝓpagari p̃t̃ utra
tradit ficũ. oleã. punica maloꝵ geña omĩa. laurꝰ
prunũ. myrtꝰ. nuces auellanas. & pͥnestinas pla¬

Expanded text:
natura tarde crescunt, et in primis semine tantum nascentia et longo aevo durantia . at quae cito occidunt, velocia sunt, ut ficus, punica, prunus, malus, pirus, myrtus, salix, et tamen antecedunt divitiis. in trimatu enim ferre incipiunt, ostendentes et ante. ex his lentissima est pirus, ocissima omnium cypirus et pseudocypirus frutex. protinus enim floret semenque perfert. omnia vero celerius adolescunt stolonibus ablatis unamque in stirpem redactis alimentis. Eadem natura et propagines docuit. rubi namque curvati gracilitate et simul proceritate nimia defigunt rursus in terram capita iterumque nascuntur ex sese repleturi omnia, ni resistat cultura, prorsus ut possint videri homines terrae causa geniti. ita pessima atque execranda res propaginem tamen docuit ac viviradicem. eadem autem natura et hederis. Cato propagari praeter vitem tradit ficum, oleam, punicam, malorum genera omnia, laurus , pruna, myrtum, nuces abellanas et Praenestinas, pla
Abbreviated transcription (Latin):
be incluserit uentos: qua se ruperit. Si gemi.¬
n oibes cuixerint maiorẽ tempestatẽ. & ma¬
gis: si tres erunt aut nigri int̾rupti atq dis¬
dracti. Nascens luua si cornu suꝑiore ab atrato
surget pluuias decrescens dabit. si inferiore
ante plenilunium. Si inmedia nigͥtia illa fue¬
rit. ymbrẽ in plenilunio. Si plena circa se
habebit orbem ex qua parte is maxime splẽ¬
debit: ex ea uentum oftendet. Si in ortu cor¬
nua essiora fuerint: horridam tempestatẽ.
Si ante qͣrtã ñ apparuerit. uento f auonio
flante: hiemał toto mense erit. Si .xui. ue-
hementiꝰ flãmea apparuerit: asꝑas tempe¬
states p̃sagiet. St̃ & ipsiꝰ lunȩ octo articuli
qͣtiens solis in angulos incidit. plerisq int̾eoᷤᷤ
eo stellarum obseruationẽ. ẽẽ oportet. Discure¬
re heg uident᷑ int̾dũ uentiq ꝓtinꝰ secunt᷑. In
qͣrum parte ita p̃sagiere. Celum cũ eqͣlit̾ totũ

Expanded text:
bem incluseritbem incluseriti orbes cinxerint, maiorem tempestatem, et magis, si tres erunt aut nigri, interrupti atque distracti. nascens luna si cornu superiore obatrato surget, pluvias decrescens dabit; si inferiore, ante plenilunium; si in media nigrit, imbrem in plenilunio. Si plena circa se habebit orbem, ex qua parte is maxime splendebit, ex ea ventum ostendet. Si in ortu cornua crassiora fuerint, horridam tempestatem. Si ante quartam non apparuerit, vento favonio flante, hiemalis toto mense erit. Si sexta decima vehementius flammea apparuerit, asperam tempestatem preasagiet.’ Sunt et ipsius lunae octo arcticuli, quotiens in angulos solis accidit, plerisque inter m. Tertio loco stellarum observationem esse oportet. discurrere hae videntur interdum, ventique protinus sequuntur , in quorum parte ita praesagiere. caelum cum aequaliter totum
Abbreviated transcription (Latin):
bes porriget. & mediꝰ erit mnanis. pluuia sig-¬
nificabit. Si ante ortũ radũ se ostendent: a¬
qm & uentum. Si circa occidentẽ candiduᷤ
circulus erit noctis lenẽ tempestatẽ. Si nebu¬
la: uehementiore. Si candente sole uentus
fiat. & circulus fuerit: ex qua regione is eru
ꝑit uentũ magnũ. ꝑxima sũt iure lunȩ
psagia. Quartam ea maxime obseruat egip¬
tus. Si splendens exorta puro nitore fulserit.
serenitatẽ. Si rubicunda uentos: si nigra.
pluuias portendere credit᷑. In .xͣ. comua eiꝰ
obtunsa pluuiã. erecta & infesta: uentos
semꝑ significant. Quarta tñ maxime cornu
noctem uentosam. Si q̃rtã orbis rutilus cui¬
gec uentos & ymbres p̃monebit. A put uarro¬
he ita ẽ. Si qrto die luna erit directa. magnã
tempestate in mari p̾sagit. & nͥ sit coigna cir¬
ca se habebit. & eã sinceram: qm̃ illo mͦ ñ añ¬
plenam luna hiemandũ ostendit. Si plenilun

Expanded text:
bes porriget et medius erit inanis , pluviam sigbes porriget et medius erit inanis , pluviam significabit; si ante ortum radii se ostendent, aquam et ventum; si circa occidentem candidus circulus erit, noctis lenem tempestatem; si nebula, vehementiorem; si candente sole, ventum; si ater circulus fuerit, ex qua regione is ruperit se, ventum magnum. Proxima sint iure lunae praesagia. quartam eam maxime observat Aegyptus. si splendens exorta puro nitore fulsit, serenitatem; si rubicunda, ventos; si nigra, pluvias portendere creditur in XV. cornua eius obtusa pluviam, erecta et infesta ventos semper significant, quarta tamen maxime. cornunoctem ventosam. si quartam orbis rutilus cinget, et ventos et imbres praemonebit. apud Varronem ita est: Si quarto die luna erit directa, magnam tempestatem in mari praesagiet, nisi si coronam circa se habebit et eam sinceram, quoniam illo mplenam lunam hiematurum ostendit. Si pleniluni
Abbreviated transcription (Latin):
pluiã tñ uentosq significabunt. Si in orturãt
in occasu c̃tracti cernent᷑ radiĩ. ymbrẽ. Si ioc-¬
casu eiꝰ pluet. aut radiĩ in se nubem tͣhent as¬
ꝑam in ꝓximũ diẽ tempestatẽ significabũt.
Cũ oriente radii ñ illustres eminebunt. qmuis
tum nubes globabunt᷑ hiem̃e asꝑam denun¬
tiabunt. Si ab ortu repellent᷑. & ad occasum
abibunt: serenitatẽ. Si nubes solem circũclu¬
dent: qͣnto minꝰ luminis relinquent. tanto
turbidior tempestas erit. Si uͦ etiã duplex or¬
bis fuerit: eo attrocior. Qđ si in exortu aut
in occasu fiet. ita ut rubescant nubes: ma¬
xima ostendet᷑ tempestas. Siñ abibunt. s
incumbent. a qͦcũq uento fuerint: eã por¬
tendunt. Si a meridie: & imbrẽ. Si oriens¬
cinget᷑ orbe ex qua parte is se oꝑit. expec-¬
tetur uentꝰ. Si totꝰ defluxerit equalit. sere¬
nitatẽ dabit. Si in exortũ longe radios ꝑ nu-¬

Expanded text:
pluviam tamen ventosque significabunt; si in ortu aut pluviam tamen ventosque significabunt; si in ortu aut in occasu contracti cernuntur radii, imbrem. Si in occasu eius pluet aut radii nubem in se trahent, asperam in proximum diem tempestatem significabunt. Cum oriente radii non illustres eminebunt, quamvitum nubes globabuntur, hiemem asperam denuntiabunt; si ab ortu repellentur et ad occasum abibunt, serenitatem. Si nubes solem circumcludent, quanto minus luminis relinquent, tanto turbidior tempestas erit, si vero etiam duplex fuerit orbis, eo atrocior. Quod si in exortu aut in occasu fiet ita ut rubescant nubes, maxima ostendetur tempestas. Si non ambibunt sed incumbent, a quocumque vento fuerint, eum portendcingetur orbe, ex qua parte is se ruperit, expectetur ventus. si totus defluxerit aequaliter, serenitatem dabit. si in exortu longe radios per nu
Abbreviated transcription (Latin):
referunt. Radunt eundẽ democritu metente
fr̃e eiꝰ damaso. ardentissimo estu orasse. ut reliqͥ
segeti parceret. raperetq de secta subtectũ: pau¬
cis mox horis seuo imbre uaticinatione appro¬
bata. Qnimino & harundinẽ ñ nͥ impenden¬
te pluuia seri uibent. & fruges insecuturo
imbre. Quaobre & hec breuiter ctingemꝰ. scru¬
tati maxime ꝑtinentia: pͥmũq ã sole capiemꝰ
p̾sagia. Purus oriens atq ñ feruens: serenũ
diem nuntiat: at hiberña pallidus gͣndinem.
Si & occidit pͥdie serenus & orit᷑. tanto certior
fides serenitatis. Concauus oriens: pluuiã p¬
dicit. Idẽ uentoᷤ: cũ ante exoriente eũ nubeᷤ
rubescunt. Qđ̃ si & nigrȩ rubentib int̾uene¬
rint & pluuias. Cũ occidentis aut orientis ra¬
diĩ iubent. coire pluiuias. Si cirea occidentẽ
rubescunt. serenitatẽ futuri diei spondent.
Si in exortu spargent᷑ partim ad austrũ par-¬
tim ad aqͥlone. pura circa eũ serenitas sie licet.:

Expanded text:
tradunt eundem Democritum metente fratre eius Damaso ardentissimo aestu orasse, ut reliquae segeti parceret raperetque desecta sub tectum, paucis mox horis saevo imbre vaticinatione adprobata. quin immo et harundinem non nisi inpendente pluvia seri iubent et fruges insecuturo imbre. quamobrem et haec breviter attingemus, scrutati maxima pertinentia, primumque a sole capiemus sagia. Purus oriens atque non fervens, serenum diem nuntiat, at hibernam pallidus grandinem. Si et occidit pridie serenus et oritur, tanto certiorem fidem serenitatis ostendit. Concavos oriens pluvias praedicit, idem ventos, cum ante exorientem eum nubes rubescunt, quod si et nigrae rubentibus intervenerint et pluvias; cum occidentis aut orientis radii videntur coire, pluvias. Si circa occidentem rubescunt nubes, serenitatem futuri diei spondent. Si in exortu spargentur radii partim ad austrum partim ad aquilonem, pura circa eum serenitas sit licet,
Abbreviated transcription (Latin):
habitꝰ in melicis & chalchidicis. ut plane di¬
gne aliti tantũ honoris ꝑhibeat romana pͥ¬
pura. Horũ sunt tripudia solistima. hima¬
gistratꝰ nrõs cotidie regunt domꝰq ipsi suaᷤ
claudunt acreserant. Hi fasces romanosim-¬
pellunt autretinent: ubent acies ac ꝓhi¬
bent. uictoriarũ toto orbe partarũ auspiceᷤ.
hi maxime t̾rarũ imꝑio imꝑitant. Ex his
etiã fibris q̃ aut alit̃ optimȩ uictunȩ diis gͣce.
Hñt ostenta ex se. & p̃posteri eoꝵ uesꝑtiniq
cantꝰ Namq totis uoctib canendo boetus.
nobilẽ illam adũsꝰ lacedemonios p̃sagiue¬
re uictoriã: ita coniecta int̃p̃tatioẽ q̃m ui¬
cta ales illa ñ caner&. Desinunt canere caftͣ¬
ti. Qđ duob fit modis. Lumbis adustis can-¬
dente ferro: aut imis crurib mox uleere
oblito figlina creta. faciln̾ta pingnescunt.
Pgami oĩb annis spectaculũ galioꝵ publi¬
ce edit᷑: cen gladiatorũ Inuenit᷑ in annalib

Expanded text:
habitus Melicis et Chalcidicis —, ut plane dihabitus Melicis et Chalcidicis —, ut plane dignae aliti tantum honoris perhibeat Romana purpura . horum sunt tripudia solistima, hi magistratus nostros cotidie regunt domusque ipsis suas claudunt aut reserant. hi fasces Romanos inpellunt aut retinent, iubent acies ant prohibent, victoriarum omnium toto orbe partarum auspices. hi maxime terrarum imperio imperant, extis etiam fibrisque haut aliter quam opimae victimae diis grati. habent ostenta et praeposteri eorum vespertinique cantus: namque totis noctibus canendo Boeotiis nobilem illam adversus Lacedaemonios praesagivere victoriam, ita coniecta interpretatione, quoniam victa ales illa non caneret. Desinunt canere castrati, quod duobus fit modis, lumbis adustis candente ferro aut imis cruribus, mox ulcere oblito figlina creta; facilius ita pinguescunt. Pergami omnibus annis spectaculum gallorum publice editur ceu gladiatorum. invenitur in annalibus