comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nister meus erit. Gratis amedur: et oꝑis
quo ministratꝰ illi p̃ciũ sit esse cũ illo.
Ubi enĩ bene erit sine illo: Aut quando
esse male pot̾ĩt cũ illo e Audi euidentius
Si quis michi ministrauerit: honorifi.¬
cabit eum pater meus. Quo honore nis
ut sit cũ filio euis: Quod enĩ suꝑius at
ubi ego sum illic & minister meus ert.
hoc intelligitur exposuisse cũ dicit. hono
rificabit eum pater meus. Nam quẽ muo¬
rem honorẽ accipere potĩt adoptatus: qũ
ut sit ubi est unicus: Non equalis factus
diuinitati: sed consociatus ȩternitati. Quid
re.Si enĩ hoc putauerimꝰ esse ministrare¬
xp̃o. ea quȩ sunt corpori necessaria p̃para¬
re. aut cenanti cibũ coquere. uel apponere.
uel poculũ dare potũq iniscere: fecerunt
hoc illi qui potuerunt eũ in corpore ha¬
bere p̃sentem. sicut martha & maria. qͣn.¬
do & lazarus unus erat ex recumbentib
uis ex eis quȩ mutebant᷑ sceleratissime fu.

Expanded text:
nister meus erit. Gratis ametur, ut operis nister meus erit. Gratis ametur, ut operis quo ministratur illi, pretium sit esse cum illo. Ubi enim bene erit sine illo, aut quando esse male poterit cum illo? Audi evidentius. Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus? Quod enim superius ait, Ubi ego sum, illic et minister meus erit; hoc intelligrificabit eum Pater meus. Nam quem majorem honorem accipere poterit adoptatus, quam ut sit ubi est unicus; non aequalis factus divinitati, sed consociatus  Ms., consocius re. Si enim hoc putaverimus esse Christo ministrare, ea quae sunt corpori necessaria praeparare, aut coenanti cibum coquere vel apponere, vel poculum dare, potumque miscere, fecerunt hoc illi qui potuerunt eum in corpore habere praesentem, sicut Martha et Maria, quando et Lazarus unus erat ex recumbentibusvis ex eis quae mittebantur sceleratissime fura
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ tuũ. Petro autẽ dixit. significans qͣ
morte clarificaturus esset dm̃. Cũ esses¬
uinior cingebas te & ibas quo uolebas:
alius te cinget & feret quo nõ uis. ubi sa¬
tis expressit nõ a se ipso sed ab alio debere
occidi qui uestigia sequit᷑ xp̃i. Cũ ergo
causȩ articulus uenerit. ut hȩc conditio
proponat᷑. aut faciendũ contra dĩ precep¬
tũ. aut ex hac uita emigrandũ. quorũ
duoꝵ homo cogatur alterũ eligere cõmi¬
nante mortẽ ꝑ secutore: ibi eligat cdilectꝰ
dĩ mori quã offensusiuere. Ibi oderit
in hoc mundo animã suã: ut in uitam
ȩternã custodiat eã. Si quis michi mini¬
strat: me sequat᷑. Quid ẽ. me sequat᷑. nisi
me imitetur.⁊ Xp̃c enĩ pro nobis passuꝰ
est ait apłs petrus: relinquens nobis
exemplũ. ut sequamur uestigia eiꝰ. Eoce
quod dictũ est: si quis michi ministrat
me sequatur. Quo fructu. qua mercede.
quo p̃mio: Et ubi sũ inquit: illic & mi¬

Expanded text:
Deum tuum . Petro autem dixit, significans qua Deum tuum . Petro autem dixit, significans qua morte glorificaturus eas te, et ibas quo volebas; cinget, et feret quo tu non vis . Ubi satis expressit, non a seipso, sed ab alio debere occidi, qui vestigia sequitur Christi. Cum ergo causae articulus venerit, ut haec conditio proponatur, aut faciendum esse contra Dei praeceptum, aut ex hac vita emigrandum, quorum duorum homo cogatur alterum eligere, comminante mortem persecutore; ibi eligat Deo dilecto emori, quam offenso vivere: ibi oderit in hoc mundo animam suam, ut in vitam aeternam custodiat eam. 11. Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quid est, me sequatur; nisi, me imitetur? Christus enim pro nobis passus est, ait apostolus Petrus, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Ecce quod dictum est, Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quo fructu? qua mercede? quo praemio? Et ubi sum, inquit, ego, illic et mi
Abbreviated transcription (Latin):
amare in hac uita. ne ꝑdas in ȩterna uita.
Hoc autẽ quod posterius dixi. magis uidet᷑
Et qui odit animã suã in hoc mundo: in
uitam ȩternã custodit eam. E rgo quod
supradictũ est qui amat. sub intelligitur
in hoc mundo: ipse utiq ꝑdet. Quĩ aũt
odit. utiq in hoc mundo: in uitã ȩternã
ipse custodit eã. Magna & mira sententia:.uiii
quẽ ad modũ sit homini in animã suam
amor ut ꝑeat: odiũ ne pereat. Si male
amaueris tunc odisti: si bene oderis tunc
amasti. Felices qui oderunt custodiendo:
ne ꝑdant amando.Sed uide ne tibi surre.¬
pat ut te ipsũ uelis int̾imere: sie intelli¬
gendo quod debes in hoc mundo odisse a¬
nimã tuã. Hinc enĩ quidã maligni atq
ꝑ uersi & in semetipsis crudeliores &sce¬
leratiores homicide. flãmis se donant:
aquis p̃focant. p̃cipitio collidunt & pere.¬
unt. Hoc xp̃c non docuit: immo ȩtiam
diabolo p̃cipitiũ suggerenti. redi inquit
retro satanas scriptũ est ñ temptabis dñm

Expanded text:
amare in hac vita, ne perdas in aeterna vita; hoc autem quod posterius dixi magis habere vEt qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodit eam. Ergo quod supra dictum est, qui amat, subintelligitur, in hoc mundo, ipse utique perdet; qui autem odit, utique in hoc mundo, in vitam aeternam ipse custodit eam. Magnquemadmodum sit hominis amor in animam suam ut pereat; odium, ne pereat. Si male amaveris, tunc odisti: si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Sed vide ne tibi subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse in hoc mundo animam tuam. Hinc enim quidam maligni atque perversi, et in seipsis crudeliores et sceleratiores homicidae, flammis se donant, aquis praefocant, praecipitio collidunt, et pereunt. Hoc Christus non docuit, imo etiam diabolo praecipitium suggerenti respondit: Redi retro, satanas; scriptum est, Non tentabis Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
alius amplius. hec erit diũsitas p̃miors: s¬
fine beatoꝵs. Quid est quod uadis: quid est
quod uenis: Si bene intelligo: nec unde ua.¬
dis nec unde uenis recedis. Uadis latendo:
uenis apparendo. Sed nisi maneas regendo
ut proficiamus bene uiuendo: quomͦ pa¬
rabitur locus ubi possimus mancre ꝑfruẽ¬
do: hec de uerbis que recitata sunt eugli.¬
cis satis dicta sint: quo usq ait dñs. iterũ
ueniam. & accipiam uos ad me ipsũ. Qͥd
autẽ sit quod sequit᷑ ut ubi ego sum & uoꝰ
sitis. et quo ego uado scitis & uiã scitis: post
interrogationẽ quȩ sequitur adiscipulis
factã tanquã ꝑ eos &e nos int̾rogemus. meliꝰ
audiemus. oportunius q tractabimꝰ. Sermo¬

Expanded text:
alius amplius, haec erit diversitas pralius amplius, haec erit diversitas prfine beatorum. Quid est quod vadis? quid est quod venis? Si bene te intelligo, nec unde vadis nec unde venis, recedis: vadis latendo, venis apparendo. Sed nisi maneas regendo, ut proficiamus bene vivendo; quomodo parabitur locus ubi possimus manere perfruendo? Haec de verbis quae recitata sunt evangelicis, satis dicta sint, quo usque ait Dominus, Iterum venio, et accipiam vos ad meipsum. Quid autem sit quod sequitur, Ut ubi ego sum, et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scitis; post interrogationem quae sequitur a discipulo factam, tanquam per eum et nos interrogemus, melius audiemus opportuniusque tractabimus. TR
Abbreviated transcription (Latin):
paret abiit: cũ profecto nos ipsos p̃paret. qđ
ñ faciet si reliquerit: Agnosco dne ut possũ:
nimirũ illud significas. quia ut parent᷑ iste
mansiones uiuere debet iustus ex fide. Qui
enĩ adño peregrinat᷑. opus habet ex fide ui¬
uere: quia ꝑhanc ad speciem contemplandã
paratur. Beati enĩ mundo corde: qm̃ ipsidm̃
uidebunt. Et fide mundat corda eoꝵ. Illud
dit. Nam si uides. non ẽ. fides. Credenti colli.¬
gitur meritũ: uidenti reddit᷑ premiũ. Eat
gͦ drĩs &e paret locũ: eat ne uideat᷑ lateat ut
credatur. Tunc enĩ locus paratur: si ex fide
uiuatur. Creditus desideret᷑: ut desideratꝰ
habeatur: Desidiũ dilectionis. p̃paratio est
mansionis. Itadñe. para quod paras: nos enĩ
tibi paras. & te nobis paras. qm̃ locũ paras. &
tibi in nobis paras. & te in nobis. Tu enun
dixisti: manete in me et ego in uobis. Quã.¬
tũ quisq fuerit particeps tui alius minus.

Expanded text:
pararet abiit, cum profecto nos ipsos praepararet, quod pararet abiit, cum profecto nos ipsos praepararet, quod non faciet si reliquerit? Agnosco, Domine, ut possum: nimirum illud significas, quia ut parentur istae mansiones, vivere debet justus ex fide . Qui enim a Domino peregrinatur, opus habet ex fide vivere; quia per hanc ad speciem contemplandam paratur . Beati enim mundo corde, quia ipsi Deum videbunt : et, Fide mundat corda eorum . Illdit: nam si vides, non est fides. Credenti colligitur meritum, videnti redditur praemium. Eat ergo Dominus et paret locum; eat ne videatur, lateat ut credatur. Tunc enim locus paratur, si ex fide vivatur. Creditus desideretur, ut desideratus habeatur: desiderium dilectionis, praeparatio est mansionis. Ita, Domine, para quod paras: nos enim tibi paras, et te nobis paras; quoniam locum paras, et tibi in nobis, et in te nobis. Tu enim dixisti, Manete in me, et ego in vobis . Quantum quisque fuerit particeps tui, alius minus,
Abbreviated transcription (Latin):
fulgebit in regno: cũ regnauerit regnũ.
quod nunc oramus & dicimus. ueniat reg¬
nũ tuũ. Nunc gͦ iam regnũ uocat᷑: s ad huc
conuocat᷑. Si enĩ regnũ non uocaret᷑: colli¬
gent de regno eius omiĩa scandala ñ diceret᷑.
Sed ñ dũ regnat hoc regnũ. Proinde sic ẽ. iam
regnũ: ut cũ de illo collecta fuerint omĩa
scandala tunc ꝑueniat ad regnũ. ut ñ solum
regni nonĩ. sed ȩciã regnandi habeat potes.¬
tatem. Huͥc quippe regno ad dexterã stanti.
in fine dicet᷑: uenite benedicti patris mei.
ꝑcipite regnũ. id est qui regnũ eratis &e ñ reg¬
nabatis uenite regnate. ut quod inspe fuera¬
tis. ȩtiam in re esse possitis. Hȩc gͦ domus di:
hoc templũ dĩ. hoc regnũ dĩ. Regnũ q cȩlors
ad huc edificatur: ad huc paratur. adhuc con¬
gregatur. In illo erunt mansiones sicut eas
adhuc parat d̃is: in illo iam sunt sicut pre¬
destinauit etiã drĩs. Sed quid est quod ut pre¬

Expanded text:
fulgebit in regno, cum regno venerit regnum, fulgebit in regno, cum regno venerit regnum, quod nunc oramus, et dicimus, Veniat regnum tuum . Nunc ergo jam regnum vocatur, sed adhuc convocatur: si enim regnum non vocaretur, Colligent de regno ejus omnia scandala, non diceretur. Sed nondum regnat hoc regnum. Proinde sic jam est regnum, ut cum de illo collecta fuerint omnia scandala, tunc perveniat ad regnum; ut non solum regni nomen, sed etiam regnandi habeat potestatem. Huic quippe regno ad dexteram stanti, in fine dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum : id est, qui regnum eratis et non regnabatis, venite, regnate; ut quod in spe fueratis, etiam in re esse possitis. Haec ergo domus Dei, hoc templum Dei, hoc regnum Dei, regnumque coelorum adhuc aedificatur, adhuc fabricatur, adhuc paratur, adhuc congregatur. In illo erunt mansiones, sicut eas adhuc parat Dominus: in illo jam sunt, sicut praedestinavit jam Dominus. 3. Sed quid est quod ut prae
Abbreviated transcription (Latin):
&e p̃parauero uobis locũ. iterũ ueniã & ac¬
cipiam uos ad me ipsũ. Parat autẽ hoc mͣ
mansioues: mansionib paraudo mansorẽ.
Quippe cũ dixerit indomo patris meimã¬
siones multȩ sunt: quid putamus ur domo
esse msi templũ dĩ: Quod autẽ sit. int̾ro.¬
getur apłs &e respondeat. Templũ enĩ dĩ señi
est: quod estis uos. Hoc est ȩtiã regnũ di.
qđ filius traditurus ẽ patri: unde dicit ide
sentia eius. deinde finis cũ tradidit regniũ
dõ ce patri. id est quos redemit sangune suo
tradidit contemplando ȩtiã patri suo. Hoc ẽ.
regniĩ cȩloꝵs de quo dicit᷑. simile ẽ. regnu
celoꝵs homini seminanti bonũ sem̃ ĩ agro
suo. Bonũ autẽ semen: hi sunt filii regni.
Qui & si nunc habent ꝑmixta zirzania: mit¬
det in fine rex ipse angelos suos. & colligent
de regno eius omĩa scandala. Tunc iusti ful¬
gebunt sicut sol in regno patris sui. Regnũ

Expanded text:
et praeparavero vobis locum, iterum venio, et acet praeparavero vobis locum, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum. Parat autem mansiones, mansionibus parando mansores. Quippe cum dixerit: In domo Patris mei mansiones multae sunt, quid putabimus esse domum Dei, nisi templum Dei? Quid autem sit, interrogetur Apostolus, et respondeat: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Hoc etiam regnum Dei quod Filius traditurus est Patri, unde dicit idem sentia ejus: deinde finis, cum tradiderit regnum Deo et Patri ; id est, quos redemit sanguine suo, tradiderit contemplando etiam Patri suo. Hoc est regnum coelorum, de quo dicitur, Simile est regnum coelorum homini seminanti bonum semen in agro suo. Bonum autem semen, hi sunt filii regni: qui etsi nunc habent permixta zizania, mittet in fine rex ipse Angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala. Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Regnum
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ꝓpħa p̃dicat diñ quia fecit quȩ futu¬
ra sunt Non enĩ ait qui facturus ẽ. quȩ
futura sunt: sal qui fecit quȩ futura st᷑.
Ergo & fecit ea ce facturus est ea. Nãneq
facta sunt si ipse non fecit: neq futura st̃
si ipse ñ fecerit. Fecit gͦ ea p̃destinando.
facturus ẽ. oꝑando: sicut discipłos qͣndo
elegerit satis indicat eugłium tunc utiq
quando eos uocauit. & tam̃ ait apłs. ele¬
git nos ante nundi constitutionẽ. p̃ des¬
tinando utiq non uocando. Quos autẽ
p̃ destinauit. illos & uocauit. e iegit p̃ des¬
tinando ante mundi constitutionẽ: ele¬
git uocando ante mundi consũmationẽ.
Sie ce mansiones p̃parauit &e p̃parat: nec
alias sed quas p̃parauit has p̃parat qui fe.¬
cit quȩ futura sunt. Quas p̃parauit p̃des¬
tinando: p̃parat oꝑando. Iam gͦ sunt in p̾¬
destinatione. si quo minus dixisset. ibo &
dum sunt in oꝑatione. & si abiero inquit

Expanded text:
eta praedicat Deum, quia fecit quae futueta praedicat Deum, quia fecit quae futura sunt? Non enim ait, Qui facturus est quae futura sunt, sed, Qui fecit quae futura sunt . Ergo et fecit ea, et facturus est ea. Nam neque facta sunt, si ipse non fecit: neque futura sunt, si ipse non fecerit. Fecit ergo ea praedestinando, facturus est operando. Sicut discipulos quando elegerit, satis indicat Evangelium; tunc utique quando eos vocavit : et tamen ait Apostolus, Elegit nos ante mundi constitutionem : praedestinando utique, non vocando. Quos autem praedestinavit, illos et vocavit : elegit praedestinando ante mundi constitutionem, elegit vocando ante mundi consummationem. Sic et mansiones praeparavit et praeparat; nec alias, sed quas praeparavit, has praeparat, qui fecit quae futura sunt: quas praeparavit praedestinando, praeparat operando. Jam ergo sunt in praedestinatione: si quo minus, dixisset, Ibo et dum sunt in operatione: Et si abiero, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
iamq esse reddendũ quod distule¬
ramꝰ agnoscimus: quomnodo intelli¬
ostendit ideo se hoc illis dixisse quia iã
ibi sunt mansiones multȩ oe non ẽ. opus
Aliquã preparare: rursus dicit. et si abie¬
ro &e p̃parauero uobis locũ. iterũ ueniã
et accipiã uos adme ipsũ. ut ubi sũ ego et
uos sitis. Quomꝰ uadit or parat locũ. slã
multe mansiones sc̃: si quo minꝰ dixislet
uado parare: Aut si adhue parandus est:
cur nõ merito dixisec nado parade e Anis.¬
de mansiones ce sunt et parande sunt:i
quo minus enĩ essent. dixisset uado parare
de tam̃ quia ita st̃ ut parandȩ sint ñ eas ux.¬
dit parire sicut sunt. Sel sl abuent ac ꝓy ilau.¬
rauerit sicut future sunt: iterũ ueniens
accipiet suos ad se ipsũ. ut ubi ẽ. ipse. sint
ȩtiam ipsi. Quomͦ ergo mansiones in domo
patris nõ aliȩ. sed ipse. & sine dubio iã st̃
sieut parande non sunt. et non dũ sunt siẽ
parinde sunt: Quomꝰ putamꝰ: nisi qͦ mͦ¬

Expanded text:
amque esse reddendum quod distuleramus, agnoscimus, quomodo intelli ubi satis ostendit ideo se hoc illis dixisse, quia jam ibi sunt mansiones multae, et non est opus aliquam praeparare: rursus dicit. Et si abiero, et praeparavero vobis locum; iterum venio, et accipiam vos ad me ipsum, ut ubi ego sum et vos sitis. Quomodo vadit, et parat locum, si jam multae mansiones sunt? Si quo minus, dixisset, Vado parare. Aut si adhuc parandus est, cur non merito dixisset, Vado parare? An istae mansiones et sunt, et parandae sunt? Si quo minus enim essent, dixisset, Vado parare. Et tamen quia ita sunt ut parandae sint, non eas vadit parare sicut sunt: sed si abierit et paraverit sicut futurae sunt, iterum veniens accipiet suos ad seipsum, ut ubi est ipse, sint etiam ipsi. Quomodo ergo mansiones in domo Patris non aliae, sed ipsae, et sine dubio jam sunt sicut parandae non sunt, et nondum sunt sicut parandae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
mundum sp̃s sẽs de pecrato suo: qr ñ credioe¬
rit in xꝑm. Arguit & de nisticia credentiũ.
ꝙ exemplũ eoꝵ sequi noluerit qui hẽ ad
patrem ascendisse. neq ultra corꝑalit̃ in tr̃is
conu̾saturũ. eẽ. sciebant. tec tam̃ ab eius dile¬
ctione poterant ulla ratione seꝑari. hoc. ẽ.
minc uide soletis. carne mortali & corupti¬
Ibili
circumdatum: s in maiestate ad iudiciumn
apparentem. Seqͥtur. De iudicio autem: qr pͥn¬
ceps huuis mundi iudicatus. ẽ. Principẽ mun¬
di diabolum dicit. qr pͥncipatur eis qͥ ordine¬

Expanded text:
s de peccato. quia non crediderit in Christum. Arguit et de justitia credentium, quia exemplum eorum sequi noluerit, qui hunc ad Patrem ascendisse, neque ultra corporaliter in terris conversaturum esse sciebant, nec tamen ab ejus dilectione poterant ulla ratione separari. Hoc estnunc videre soletis carne mortali et comprehensibili circumdatum. Sed in majestate ad judicium m sanctis apparentem. Sequitur: De judicio autem, quia princeps mundi hujus judicatus est. Principem mundi diabolum dicit, qui primatum habet in
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ de nullo natus sit. de nullo ꝓcedat: pater
est solus. Omr̃a quȩtũq habet pater mea sunt.
ꝓpt̾ea dixi qi de meo accipiet. & annunciabit uo-¬
bis. De his dixit quȩ ad ipsam diuinitatẽ ꝑtinẽt.
bendo. Neq enim sp̃s sc̃s de creatura quȩ patri
est subiecta & filio erat accepturus qđ ait de meo
accipiet: s utiq de patre. de quo ꝓcedit sp̃s. de

Expanded text:
autem de nullo natus sit, de nullo procedat, Pateautem de nullo natus sit, de nullo procedat, Pateest solus; omnia quaecunque habet pater, mea sunt, propterea dixit: Quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis; de his dixit, quae ad ipsam Patris divinitatem pertinent, bendo. Neque enim Spiritus sanctus de creatura quae Patri est subjecta et Filio erat accepturus, quod ait de meo accipiet, sed utique de Patre, de quo procedit Spiritus, de
Abbreviated transcription (Latin):
ficauit axp̃m: qr ꝑ eũ tanta caritas in cordibꝰ
discipłorum accensa est: ut abiecto timore car¬
nali. effectum resurrectionis cius constantes
p̃dicarent: a quo temꝑe passionis paiudi fu-¬
gerunt. Unde scptum.ẽ. Repleti sunt omne̾ spu
scõ: & loquebant᷑ uerbum di cum fiducia.S p̃s
clarificauit. xꝑm: cum impleti gr̃a spuali do-¬
ctores scĩ tot & tanta miracula in nomine. xꝑi
tanta ꝓ aꝑi nomine passionĩ certamina ꝑtule-¬
runt. donec ipsa etiã suꝑborum colla ꝑsequuto¬
rum suauissimo xꝑi iugo summitterent. s pirit᷑
clarificat xp̃m: cum sua nos inspiratione ad di¬
ligendam eius usionẽ accendit. cum illũ patri
in diuinitate equalẽ. eẽ. credendum fidelium
cordib intimat. Quia de ineo inquit accipiet
& annunciabit uobis. De patre accipit sp̃s sẽs
unde accipit᷑ filius: qr in hac trinitate de pa-¬
tre natus. ẽ. filius. de patre ꝓcedit sp̃s sc̃s. Qui

Expanded text:
ficaficadiscipulorum accensa est, ut, abjecto timore carnali, effectum resurrectionis ejus constantes praedicarent, a quo tempore passionis pavidi fugerunt. Unde scriptum est: Et repleti sunt omnes Spiritu sancto, et loquebantur verbum Dei cum fiducia . Spiritus clarificavit Christum, cum impleti gratia spirituali doctores sancti tot et tanta miracula in nomine Christanta pro Christi nomine passionum certamina pertulerunt, donec ipsa etiam superborum colla persecutorum suavissimo Christi jugo submitterent. Spiritus clarificat Christum, cum sua nos inspiratione ad diligendam ejus visionem accendit, cum illum Patri in divinitate aequalem esse credendum fidelium cordibus intimat. Quia de meo, inquit, accipiet, et annuntiabit vobis. De Patre accipit Spiritus sanctus, unde accepit Filius, quia in hac Trinitate de Patre natus est Filius, de Patre procedit Spiritus sanctus; qui
Abbreviated transcription (Latin):
Quia enĩ non . ẽ. a semet ipso s ab alio aquo ꝓ¬
cedit: a quo illi. ẽ. essentia ab illo utiq ꝙ scien¬
tia. ab illogͥ audientia: qd̾ nichil. ẽ. aliud qͣm
essentia. Qd̃ uͦ adiunxit. & quȩ uentura sunt
annunciabit uobis: constat innumeros fideli
mos curant. mortuos suscitant. demonib i-¬
ꝑant multis uirtutib choruscant. ipsi angłicã
in t̾ris uitam gerunt. nec tam̃ quȩ sibi sunt
uentura sp̃s eiusdẽ reuelatione cognoscunt:
potest hic dñi sermo etiã sic accipi. qr sp̃s ad¬
ueniens quȩ uentura sunt nob̾ annunciat.
cum gaudia nobis patriȩ cęlestis ad memori¬
am reducit. cum festa illa suꝑnȩ euuitatis ꝑ
donum nob̾ sue aspirationis innotescit. Uen¬
tura nob̾ annunciat: cum nos ã delectatione
p̃sentium abtrahens. ꝓmissi in cęlis regni de¬
sideriis inflammat. lile me clarificabit: qr de
meo accipiet & annunciabit uobis. Sp̃s clari¬

Expanded text:
quia non est a seipso, sed ab illo a quo proquia non est a seipso, sed ab illo a quo procedit. A quo illi est essentia, ab illo utique et scientia. Ab illo igitur audientia, quod nihil est aliud quam scientia. Quod vero adjunxit: Et quae futura sunt annuntiabit vobis. Constat innumeros fideliumos curant, mortuos suscitant, daemonibus imperant, multis virtutibus coruscant, ipsi angelicam in terris vitam gerunt, nec tamen quae sibi sint ventura Spiritus ejusdem revelatione cognoscunt. Potest hic Domini sermo etiam sic accipi, quia Spiritus adveniens quae ventura sunt nobis annuntiat, cum gaudia nobis patriae coelestis ad memoriam reducit, cum festa illa supernae civitatis per donum nobis suae aspirationis innotescit. Ventura nobis annuntiat, cum nos a delectatione praesentium abstrahens, promissi in coelis regni desideriis inflammat. Ille me clarificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis. Spiritus clari
Abbreviated transcription (Latin):
tis. & cognoscetis ueritatem. Unde & apłs qui
ad tcium celum raptus audunt archana uer.¬
ba quȩ ñ licet homini loqui: ex parte enĩ inqͥt
cognoscimus. & ex parte ꝓpħamiis. Intelligen¬
dum. ẽ ͦ qu ait de spiritu. docebit uos onmnẽ
ueritatem: quasi diceret. diffunidet in ur̃is cor¬
cdib caritatem. cuiꝰ magisterio intus eclocti: ꝓfi¬
ciatis de uirtute in uirtutẽ. digniq efficiami¬
ni ꝑuenire ad uitã in qua uob̾ eterna claritas
suminȩ ueritatis. & uerȩ sublimitatis. id .ẽ. con¬
templatio ur̃i conditoris apparrat. Non enim lo¬
quetur ã semetipso: s quȩcũq audiet loque¬
tur. Non loquetur sp̃s ã semet ipso. id. ẽ. sine pa¬
tris ꝙ filii cõmunione. Neq enim diuisus ac
seꝑtitus . ẽ. sp̃s: s quȩcumq audiet loquet᷑. Au¬
diet scilicet ꝑ unitatẽ substantie. ꝙ ꝑ ꝓpͥetatẽ
scientiȩ. Non loquet᷑ a seinet ipso: qr ñ. ẽ. ã se¬
dit. Ab ipso autem audit sp̃s sc̃s a quo ꝓcedit.

Expanded text:
ognoscetis veritatem . Unde et Apostolus, qui ad tertium coelum raptus audivit arcana verba quae non licebat homini loqui: Ex parte, inquit, cognoscimus, et ex parte prophetamus . Intelligendum est ergo quod ait de Spiritu: Docebit vos omnem veritatem, quasi diceret: Diffundet in cordibus vestris charitatem, cujus magisterio intus edocti proficiatis de virtute in virtutem, dignique efficiamini pervenire ad vitam, in qua vobis aeterna claritas summae veritatis et verae sublimitatis, id est, contemplatio vestri Conditoris appareat. Non enim loquetur a semetipso, sed quaecunque audiet loquetur. Non loquitur Spiritus a semetipso, id est, sine Patris et Filii communione, neque enim divisus ac a se partitus est Spiritus, sed quaecunque audiet loquetur; audiet videlicet per unitatem substantiae, et proprietatem scientiae. Non loquitur a semetipso, quia non est a sedit. Ab ipso autem audiet Spiritus, a quo procedit,
Abbreviated transcription (Latin):
corroborandus erat animus discipuloꝵ. ne
mundum qͥ contra se fremebat: arguere me¬
tuerent. Exponens gͦ sententiã suã dñs adiun¬
xit. De peccato qͥdem: qr ñ credidunt in me.
Peccatũ incredulitatis quasi speciale posiit.
qi sicut fides origo uirtutum. ita solidamen.¬
tum. ẽ. uicioꝵ in incredulitate ꝑsistere. dño
terribilit᷑ atrestante qui dicit. Qui autem nõ

Expanded text:
corroborandus erat animus discipulorum, ne corroborandus erat animus discipulorum, ne mundum, qui contra se fremebat, arguere timerent. Exponens ergo sententiam suam Dominus, adjunxit: De peccato quidem, quia non credit in me. Peccacatum incredulitatis quasi speciale posuit, quia sicut fides origo virtutum, ita solidamentum est vitiorum in incredulitate persistere, Domino terribiliter attestante, qui dicit: Qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
mesta reddidisset. huius consolaret᷑ & retre.¬
aret aduentus. d & singulis quibꝰ ꝙ fideliũ
uł de peccati ꝑpetratione merentib. uł cõmu¬
ni scli huius afflictione laborantib. dũ spem
ueniȩ & miscdiȩ celestis inspirat: ꝓfecto ab an¬
gore tristiciȩ mentem illustrando subleuat.
Quia uͦ sꝑs idem mentiquã replet ñ solum
uim diuinȩ caritatis infundit int̾ius. uerũ
etiam carnali timore depulso ad increpandam
prauitatem malorũ foris fiduciã p̃stat: recte
subdit᷑. & cum uenerit: ille arguet mundũ
de peccato. & de iusticia. & de udicio. Claret
ctatores mundi de peccato suȩ incredulita¬
tis. Arguebat de iusticia: qi uidelicet nisti¬
ciam fidelium nollent unitari. Arguebat
de uidicio: uidelicet quare dabolum qui
iam uidicatiis ac dampnatus erat sequerent᷑.
S ñ sine causa sꝑm cum ueniret hoc idem
dicit acturũ: qr ꝓfecto ꝑ huius inspirationẽ

Expanded text:
moesta reddidisset, hujus consolaretur et recremoesta reddidisset, hujus consolaretur et recrearet adventus. Sed et singulis quibusque fidelium vel de peccati perpetratione moerentibus, vel communi hujus saeculi afflictione laborantibus, dum spem veniae et misericordiae coelestis inspirat, profecto ab angore tristitiae mentem illustrando sublevat. Quia vero Spiritus eidem menti, quam replet, non solum vim divinae charitatis infundit interius, verum etiam, carnali timore depulso, ad increpandam pravitatem malorum foris fiduciam praestat, recte subditur: Et cum venerit ille, arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio. Claret ctatores mundi, de peccato suae incredulitatis; arguebat de justitia, quia, videlicet, justitiam fidelium nollent imitari; arguebat de judicio, videlicet, quare diabolum, qui jam judicatus ac damnatus erat, sequerentur. Sed non sine causa Spiritum cum venerit hoc idem dicit acturum, quia profecto per hujus inspirationem
Abbreviated transcription (Latin):
ad uos. Non q ñ poterat ipse in terra positus da
re sꝑ̃m discipulis hȩc loquit᷑. cum aꝑte legatur
qr post resurrectionẽ apparens eis insufflauit
ñ ualebant illi erigere mentẽ ad sitienda mu-¬
nera gr̃ę cȩlestis. ascendente autẽ ipso ad cȩlo̾:
& uii pariter omẽ desidium suũ illo transfere¬
bant. iuxta hoc qđ alibi audierunt. ubi. ẽ. chẽ¬
aurus tuus ibi . ẽ. & cortuum: id̾oq capaces
sp̃s iam facti erant ñ ultra de morte eiꝰ contri¬
stati. s de ꝓmissionis eiꝰ munere lȩcati: luca
attestante qui ait. s factum. ẽ. dum benedice¬
ret illis: recessit ab eis & ferebat᷑ in celum. et
ipsi ad orantes regressi sunt ierłm cum gaudio
magno. & erant semꝑ in templo laudantes &e
benedicentes dm. Patet autẽ nec labouosa ex¬
posicione in diget. cur eiundẽ spm parachy¬
tum.id.ẽ. consolatorẽ cognominet: qi nimi¬
rum corda discipłorum quȩ recessus illius

Expanded text:
ad vos. Non quia non potead vos. Non quia non potere Spiritum discipulis, haec loquitur, cum aperte legatur quia post resurrectionem apparens eis insufflavit n valebant illi erigere mentem ad sitienda munera gratiae coelestis; ascendente autem ipso ad coelos, et illi pariter omne desiderium suum illo transferebant, juxta hoc quod alibi audierunt: Ubi enim est thesaurus tuus, ibi et cor tuum erit . Ideoque capaces Spiritus jam facti erant, non ultra de morte ejus contristati, sed de promissionis ejus munere laetati, Luca attestante qui ait: Et factum est dum benediceret illis, recessit ab eis, et ferebatur in coelum. Et ipsi adorantes regressi sunt in Hierusalem cum gaudio magno, et erant semper in templo laudantes et benedicentes Deum . Patet autem, nec laboriosa expositione indiget, cur eumdem Spiritum paracletum, id est, consolatorem cognominet, quia nimirum corda discipulorum, quae recessus ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
uos ñ potestis uenire: int̾rogauit eũ petrus
& ait. Dñe quo uadise Responsumq. ẽ .ei. Quo
ego uado ñ potes me mͦ sequi: sequeris autem
postea. Quia nimirũ passionis mortisq enis my¬
ascensionis statim ut uidere cognouert̃. totisq
animi uotis ut sequi mererent᷑ exoptabant.S
qi hȩc loquutus sũ uobis. tristicia impleuit cor
discipłoꝵ agerent: qr uidelicet tristiciam magis
de abscessu quo eos desereret. quã de ascensu qͥ
patrem peteret lȩticiam generarent. Une beni¬
gne consolando subiunxit. S ego ueritatem di¬
co uobis: expedit uobis ut ego uas .Expedit ut
forma serui ur̃is subtrahat᷑ aspectib: quatinus
amor diurnitatis artius ur̃is infigat᷑ in menti¬
bus. Expedit ut notã uob̃ foemam cȩlo inferam:
quatinꝰ maiore ꝑ hoc desidio illuc suspiretis. sicq
suspensis ad suꝑna cordib ur̃is : ad accipienda iã
sp̃s scĩ cdona capaces fiatis. Sienĩ ñ abĩero paracli¬
tus ñ ueniet ad uos: si autẽ abiero initam eum

Expanded text:
rus, et ait: Domine, quo vadis? Responsumque est ei: Quo ego vado, non potes me modo sequi, sequeris autem postea. Quia nimirum passionis mortisque ejus myascensionis statim ut videre cognoverunt, totisque animi votis ut sequi mererentur, optabant. Sed quia haec locutus sum vobis, tristitia implevit cor us agerent, quia videlicet, tristitiam magis de abcessu, quo eos desereret, quam de ascensu quo Patrem peteret, laetitiam generarent. Unde benigne consolando subjunxit: Sed ego veritatem dico vobis, expedit vobis ut ego vadam. Expedit ut forma servi vestris subtrahatur aspectibus, quatenus amor divinitatis arctius vestris infigatur mentibus. Expedit ut notam vobis formam coelo inferam, quatenus majori pro hoc desiderio illuc suspiretis, sicque, suspensis ad superna cordibus vestris, ad accipienda jam Spiritus sancti dona capaces fiatis. Si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos; si autem abiero, mittam eum
Abbreviated transcription (Latin):
sathanã sicut fulgur de cęlo cadentem. ludica¬
tus .ẽ. ab eo: cũ & ipse demonia eiceret. & disci¬
pulis daret potestatem calcandi suꝑ omnem
uirtutẽ in imici. Arguit᷑ itaq mundus de ui-¬
dicio qͦ diabolus. ẽ. iudicatus: q̃ndo homines ne
dei uoluntati resistere p̾sumant exemplo dãp.¬
nati ꝓpt̾ suꝑbiam terrent᷑ archangeli. Arguit
mundum sp̃s sẽs de uidicio quo pͥnceps mundi
uidicatus.ẽ: cũ loquens in sp̃u scõ uidas apłs. ad
corrigendã prauorum hoĩum neqͥciam: pęnã
suꝑbientiũ cõmemorat angłorũ dicens. Angłos
uͦ qui ñ seruauerunt suũ pͥncipatũ s dereli-¬
querunt suũ domicilium: in iudiciũ magni¬

Expanded text:
atanam sicut fulgur de coelo cadentem . Judicatus est ab eo, cum et ipse daemonia ejiceret, et discipulis daret potestatem calcandi super omnem virtutem inimici. Arguitur itaque mundus de judicio, quo diabolus est judicatus, quando homines ne Dei voluntati resistere praesumant, exemplo damnati propter superbiam terrentur archangeli. Arguit mundum Spiritus sanctus de judicio, quo princeps mundi judicatus est, cum loquens in spiritu sancto Judas apostolus ad corrigendam hominum pravorum nequitiam poenam superbientium commemorat angelorum dicens: Angelos vero, qui non servaverunt suum principatum, sed reliquerunt suum domicilium, in
Abbreviated transcription (Latin):
uari. qr utiq sciebat sp̃m rectum in corcde polluto se¬
dem hab̾e ñ posse. Retineamus sedulo corde: qi sp̃s
idem arguit mundũ de peccato. & de iusticia.ꝙ. de
iudicio. Caueamꝰ ne inia quȩrendo ad mundũ ꝑti¬
ncamus. qr mundus transibit: & concupiscentia eiꝰ.
Quȩ sursũ st̃ quęramus. quȩ sursũ sunt sapiamꝰ:
ubi ap̃c ẽ. in dextera d̾i sedens. Conu̾sationẽ nr̃am cũ
apło habeamus in celis. & ne de pecrato incredulita-¬
tis arguamur: exerceamus oꝑib qđ credimus. fideᷤ
enĩ sine oꝑib ociosa. ẽ. Ne ex comꝑatione uistoꝵ qͦs
imitari nõlumus acrius uidicemur:. sollerti animo
memoremꝰ qđ de contemptorib suȩ gr̃ȩ dñs ait. Re¬
gina austri surget in iudicio cũ generatione ista.
& condempnabit eam: qi uenit ã finib t̃rȩ audire
sapientiã salomonis. & ecce plusquã salomon hic.
Ne cum mundi pͥncipe dampnemͣ resistamus illi

Expanded text:
vari, quia utique sciebat spiritum rectum in corde polluto sevari, quia utique sciebat spiritum rectum in corde polluto sedem habere non posse. Retineamus sedulo corde quia idem Spiritus arguit mundum de peccato, et de justitia, et de judicio. Caveamus ne ima quaerendo ad mundum pertineamus, quia mundus transibit, et concupiscentia ejus. Quae sursum sunt quaeramus, quae sursum sunt sapiamus, ubi Christus est in dextera Dei sedens. Conversationem nostram cum Apostolo habeamus in coelis, et ne de peccato incredulitatis arguamur, exerceamus operando quod credimus, fides enim sine operibus otiosa est. Ne ex comparatione justorum, quos imitari noluerimus, acrius judicemur, solerti animo memoremus quod de contemptoribus suae gratiae Dominus ait: Regina Austri surget in judicio cum generatione ista, et condemnabit eam, quia venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis, et ecce plus quam Salomon hic . Ne cum mundi principe damnemur, resistamus illi
Abbreviated transcription (Latin):
temptationũ quib dã frĩb: consolans aiebat. Nlo-¬
lite pauere quasi noui aliqͥd contingat: s cõmu¬
nicantes xp̃i passionib gaudete. ut & in reuelati¬
one głs suȩ gaudeatis exultantes. Reuocemus ad
mentẽ qi gr̃am sp̃s discipulis & se missurum. eẽ. pro-¬
misit & misit: & curemus omi uigilantia ne cogita¬
tionib illecebrosis contristemus spm scm̃ d̾i. in qͦ
signati sumus in die redemptionis. Sic̃ enĩ scͥptũ. ẽ¬
sp̃s sõs disciplinȩ effugiet fictum: & auferet se ã
cogitationib quȩ sunt sine intellectu. Unde p̃uide
psalmista cũ huius sp̃s accipiendi desidio flagrarit.
pͥus cordis mundi hospiciũ in qͦ hunc reciꝑe posset.
& sic demũ tanti hospitis ingressũ quȩxebat. Cor in¬
quit mundũ crea in me ds. & sp̃m rectũ itmoua in
uisc̾ib meis. Prius qͥppe cor nundũ in se creart. ac
deinde sp̃m rectũ in sius iuscerib p̃cabatur in no¬

Expanded text:
tentationum, quibusdam fratribus consolans aiebat: Notentationum, quibusdam fratribus consolans aiebat: Nolite pavere, quasi novi aliquid contingat, sed communicantes Christi passionibus gaudete, ut et in revelatione gloriae ejus gaudeatis exsultantes . Revocemus ad mentem quia gratiam Spiritus discipulis et se missurum esse promisit, et misit; et curemus omni vigilantia ne cogitationibus illecebrosis cosignati sumus in die redemptionis; ne illum esanctus disciplinae effugiet fictum, et auferet se a cogitationibus, quae sunt sine intellectu : unde provide Psalmista, cum hujus spiritus accendi desiderio flagraret, prius cordis mundi hospitium, in quo hunc recipere posset, et sic demum tanti hospitis ingressum quaerebat. Cor mundum, inquit, crea in me, Deus, et spiritum rectum innova in visceribus meis . Prius quippe cor mundum in se creari, ac deinde spiritum rectum in suis visceribus precabatur inno
Abbreviated transcription (Latin):
mecũ pariter admonere. ut eiꝰ memoriã sollicita
semꝑ intentione seruemus. eiꝰ suauitatẽ ꝙ deuoto
pectore scrutemur: & casto sepus ore ruminemꝰ.
Qͥd enĩ ꝑdest ad audiendum uerbũ conuenire.
& expleto auditu ad inãnia mox & scłaria collo¬
quia uł acta conu̾ti: Recolamus gͦ uixta qd̾ ea-¬
dem ammonet lectio: qr dñs nr̃ expleta passiõe
retliit ad patrem ã quo missus.c̃. nec patrẽ cũ
ad nos ueniret. nec nos deserens cum rediret. Il¬
luc enĩ uestigia toto mentis nisu sectemur. & ut
illuc ꝑuenire. illius regni ianuã mereamur in¬
trare: ꝑpendamꝰ magnoꝑe quib actionũ gressi¬
bus in t̾ra degens incesserit. Q enim dicit se in
xp̃o manere : debet sicut ille ambulauit & ipse.
ambulare. Certe ipse ꝑ agones passionũ: ad coro¬
nam ꝑuenit głȩ. Merito gͥ intimatur & nobis:
qri ꝑ multas tribulationes oportet nos intrare in
regnum d̾i. Unde ꝙ apłs petrus obsessis feruore

Expanded text:
mecum pariter admonere, ut ejus memoriam sollicita semper intentione servemus, ejus suavitatem et devoto pectore scrutemur, et casto saepius ore ruminemus. Quid enim prodest ad audiendum Dei verbum convenire, et expleto auditu ad inania mox et saecularia colloquia vel acta converti? Recolamus ergo juxta quod eadem admonet lectio, quia Dominus noster, expleta passione, rediit ad Patrem a quo missus est, nec Patrem, cum ad nos veniret, nec nos deserens, cum rediret. Illuc ejus vestigia toto mentis nisu sectemur, et ut illo pervenire, et illius regni januam mereamur intrare, perpendamus magnopere quibus actionum gressibus in terra degens incesserit. Qui enim dicit se in Christo manere, debet sicut ipse ambulavit et ipse ambulare. Certe ipse per agones passionum ad coronam pervenit gloriae; merito ergo intimatur et nobis quia per multas tribulationes oportet nos intrare in regnum Dei. Unde et apostolus Petrus, obsessus fervore
Abbreviated transcription (Latin):
scientiam ueritatis quã carnales eatenus pocu¬
ẽre consequuti sunt: maiori desicłio certandi
ꝓueritate succensi sunt. Non tam̃ putandũ in
hac uita quẽpiã omnẽ ueritatem posse comp̃¬
hendere: cum hȩc fidei nr̃ȩ merces in alia sit ui-¬
ta ꝓmissa. ipsa ueritate dicente. hȩc. ẽ. autẽ ui-¬
ta ȩc̾na: ut cognoseant te solum uerũ dm. et

Expanded text:
scientiam veritatis quam carnales eatenus potuere consecuti sunt, majori desiderio certandi pro veritate succensi sunt. Non tamen putandum est in hac vita quempiam omnem veritatem posse comprehendere, cum haec fidei nostrae merces in alia sit vita promissa, ipsa veritate dicente: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum veru
Abbreviated transcription (Latin):
uis p̃cemur auxiliũ: dicaniꝰ singuli dño dicamus
ons. sp̃s tuus bonus cleducet nos in uiã rectã.Sie-¬
q fit: ut qui apłis suꝑueniens ea quȩ uentura erãt
nunciauit. nr̃is quoq mentib uenturȩ uitȩ gau¬
dia patefaciat. nos ad hȩc inquirencla benignũ in¬
cendat: cooꝑante ipso qui hunc & polliceri suis fide¬

Expanded text:
jus precemur auxilium, dicamus singuli Domino, dicamus omnes: Spiritus tuus bonus deducet me in terram rectam. Sicque fit ut qui Apostolus superveniens ea quae ventura erant annuntiavit, nostris quoque mentibus venturae vitae gaudia patefaciat, nos ad haec inquirenda benignus incendat, cooperante ipso qui hunc et polliceri suis fide
Abbreviated transcription (Latin):
amore colebant. lusticia cetõꝵ fidelium io .ẽ.
eum quẽ corꝑali intuitu numꝙͣ uid̾unt: dm
&e hoĩem uerũ corde crecdunt ac diligunt.
De qua ꝓfecto iusticia fid̾i arguunt᷑ infideleᷤ
cum ipsi uidelicet similit̃ uerbum uitȩ audi

Expanded text:
olebant. Justitia caeterorum fidelium, id est, eum quem corporali intuitu nunquam viderunt, Deum et hominem verum corde credunt ac diligunt. De qua profecto justitia fidei arguuntur infideles, cur ipsi, videlicet, cum similiter verbum vitae audi
Abbreviated transcription (Latin):
audiuimꝰ. dĩs & redemptornr̃ im¬
minente sue passionis articło ⁊ neis.¬
& głam suȩ ascensionis qua ipse post mortem ꝙ re¬
surrectionem erat clarificandus. & aduentũ sp̃s
scĩ quo illi erant illustrandi patefecit: quatinꝰ in¬
stante hora passionis eusdẽ minꝰ ꝓ illius morte do

Expanded text:
udivimus, Dominus ac Redemptor noster, imminente suae passionis articulo, dist gloriam ascensionis, qua ipse post mortem et resurrectionem erat clarificandus, et adventum Spiritus sancti, quo illi erant illustrandi, patefecit, quatenus instante hora passi
Abbreviated transcription (Latin):
significatione ponunt᷑. luncus quippe
sũꝑ aquas nasci consueuit: palma cͣ
uictricem oruat manum. & iunceis
uasis recte comꝑant᷑ clecti: cumi radi¬
cem cordis ne forte abȩt̾nitatis amo¬
re arescat. in ipso uitȩ fonte collocãt.
assimi lant᷑ ꝙ eis quȩ de palmarum
sunt foliis contexta: cum in defectiuã
eternȩ retͥbutionis memortã puro in
corle retinent. & bene turba quãius
reliquias dñici prandii ñ caꝑet man¬
ducasse tam̃ & saturata. eẽ. narratur:
qr sunt ñnulli qui &e si omĩa sua relin¬
quere nequeunt. neq explere qd̃ de
uirginib dicitur. qui pocest caꝑe ca¬
piat. cetãq huuiismodi: tam̃ esurien¬
tes & sicientes iusticiã saturant᷑. cum
audiendo mandata legis d̾i ad uitã
ꝑueniunt ȩt̾nam. Erant autẽ qͥ man¬
ducauerunt quasi quatuor nuilia: o
dimisit eos. Bene quatuor milia: ut
ipso cciã numero docerent eũgłias se

Expanded text:
significatione ponuntur. Juncus quippe significatione ponuntur. Juncus quippe super aquas nasci consuevit, palma vero victricem ornat manum. Et junceis vasis recte comparantur electi, cum radicem cordis, ne forte ab amore aeternitatis arescat, in ipso vitae fonte collocant. Assimilantur et eis quae de palmarum sunt foliis contexta, cum in defectivam aeternae retributionis memoriam puro in corde retinet. Et bene turba quamvis reliquias dominici prandii non caperet, manducasse tamen et saturata esse narratur. Quia sunt nonulli qui etsi omnia sua relinquere nequeunt, neque explere hoc quod de virginibus dicitur: Qui potest capere capiat , caeteraque hujusmodi, tamen esurientes audiendo mandata legis Dei ad vitam perveniunt aeternam. Erant autem qui manducaverunt quasi quatuor millia, et dimisit eos. Bene quatuor millia, ut ipso etiam numero docerent evangelicis
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̃nam: utpode pane uitȩ saturatiꝑ
uenient. Quo contra tarclis audicorib
ꝑ ꝓpħam exꝓbratur. Manducastis. &
ñ estis saturati. Manducant namq
ꝙ ñ saturant᷑: qui panem u̾bi dei au¬
dieudo degustant. s ñ faciendo quę
audiunt niclul ex his int̃nę dulcedi.¬
nis quo cor ipsorũ. confirmet᷑: in uen¬
tre memoriȩ recipiunt. & sustulert̃
qd̃ suꝑauerat de fragnientis: septẽ
sportas. Qd̃ turbis saturatis suꝑat
apłi sustollunt ꝙ seꝑtem sportas im¬
plent: qr sunt altiora ꝑfectionis p̃ce¬
pta uł potius exhortam̃ta & consi¬
lia. quȩ generalis fidelium multi¬
tudo nequit seruanclo & implendo
attingere. Quoꝵ exsequutio illos ꝓ¬
prie respicit: qͥ maiore scĩ sp̃s grala
pleni. genetalem popli dei conu̾sationẽ
mentis atq oꝑis sliblimitate transcen¬
dunt. Qualib dicitur. Si uis ꝑfectus
esse: uade & uende omia quȩ habes.ꝙ
foliis solent contexi: merito in scor

Expanded text:
internam, ut pote pane vitae saturati internam, ut pote pane vitae saturati pervenient. Cui contra tardiam exprobratur: Manducastis, et non estis saturati . Manducant namque, et non saturantur, qui panem verbi Dei audiendo degustant, sed non faciendo quae audiunt, nihil ex his internae dulcedinis, quo cor ipsorum confirmetur, in ventre memoriae recipiunt. Et sustulerunt quod superaverat de fragmentis septem sportas. Quod turbis saturatis supererat apostoli sustollunt, et septem sportas implent, quia sunt altiora perfectionis praecepta, vel potius exhortamenta et consilia, quae generalis fidelium multitudo nequit servando et implendo attingere. Quorum exsecutio illos proprie respicit, qui majore sancti Spiritus gratia pleni, generalem populi Dei conversionem mentis atque operis sublimitate transcendunt. Qualibus dicitur: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes , palmarum foliis solent contexi, merito in sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ sp̃s int̃nas mentiũ epulas inueni¬
nius: qͥd in pisciculis qͦs benedicens
condita scriptura. uł quorum ipsa scͥpͥ¬
tura fidem. uitam. & passiones continet
qui de turbulentis huius seli fluctib
erepti ac diuina benedictione consetra¬
ti refectionẽ nob̃ ȩternã ne in huius
mundi transeuntis excursu deficiamꝰ
exemplo suȩ uł uitȩ p̃buere uł mortis:
Et manducauert̃ & saturati sunt. Man¬
ducant de panib diũi ac piscib ac sa¬
turantur: qui audientes uerba d̾i ꝙ
exempla intuentes. ad ꝓfectum uite
correctioris ꝑ hȩc excitari atq assur¬
gere festinant. Quib apte congruit
illud psalmistȩ. Edent pauꝑes & satu¬
rabuntur. & laudabunt dnm̃ quire¬
quirunt eum: uiuet cor eoꝵ in scłm¬
scłi. Q uod. ẽ. aꝑte dicere. Auclient hu¬
miles u̾bum d̾i & facient : & ad lau.¬
dem ñ suam s suꝑni largitoris cu¬
ncta quȩ bene egerint rẽferent. Un¬
de merito ad uitam int̾ioris hominiᷤᷤ

Expanded text:
Spiritus internas mentium epulas invenimus, quid in pisciculis quos benedicens adem est condita Scriptura, vel quorum ipsa Scriptura fidem, vitam, et passiones continet? Qui de turbulentis hujus saeculi fluctibus erepti, ac divina benedictione consecrati, refectionem nobis internam, ne hujus mundi transeuntis excursu deficiamus, exemplo suae vel vitae praebuere vel mortis. Et manducaverunt, et saturati sunt. Manducant de panibus Domini ac piscibus, et saturantur, qui audientes verba Dei, et exempla intuentes, ad profectum vitae correctionis per haec excitari atque assurgere festinant. Quibus apte congruit illud Psalmistae, Edent pauperes, et saturabuntur, et laudabunt Dominum; qui requirent eum, vivet cor eorum in seculi . Quod est aperte dicere: Audient humiles verbum Dei, et facient, et ad laudem non suam, sed superni largitoris cuncta quae bene gesserunt, referent. Unde merito ad vitam interioris hominis
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ nob̃ ꝑ se aꝑiendum monstrauit. ad
cuius interiora cernenda ꝑ nos ipsoᷤ pe¬
netrare neqͥuimus: Cui contra ꝓpħa mi¬
serabilem quoꝵdã famem deplorans
aiebat. Paruuli petierunt panẽ. nec
erat qͥ frangeret eis. Qđ. ẽ. aliis u̾bis
dicere. Indocti quęsierunt pabulo u̾bi
dei qͦ ad uirtutem bonȩ oꝑationis con¬
ualẽscerent refici: & ñ erat magistriᷤᷤ
deficientib quieis scͥpturarum archa¬
na patefaceret. cosq ad uiam ueritatis
institueret. Acceptis autem ad frangẽ¬
dum panib dns grãs agit: ut de ipse
quantũ de salute generis humani
congaudeat. ostendat. & nos agen¬
das semꝑ d̾o gr̃as inforniet. cum ut
terreno pane carnem uł animã cele¬
sti. suꝑna gr̃a largiente reficimus.
Et habebant pisciculos paucos: & ip¬
sos benedixit & iuissit appont. Si in
panib septem scͥptura noui testam̃ti

Expanded text:
vitae nobis per se aperiendum demonstravit, ad vitae nobis per se aperiendum demonstravit, ad cujus interiora cernenda per nos ipsos penetrare nequivimus? Cui contra propheta miserabilem quorumdam famem deplorans aiebat: Parvuli petierunt panem, nec erat qui frangeret eis . Quod est aliis verbis dicere: Indocti quaesierunt pabulum verbi Dei, quo ad virtutem bonae operationis convalescerent refici, nec erat, magistris deficientibus, qui eis Scripturarum arcana patefaceret, eosque ad viam veritatis institueret. Acceptis autem ad frangendum panibus Dominus gratias agit, ut et ipse quantum de salute generis humani congaudeat ostendat, et nos ad agendas semper Deo gratias informet, cum vel terreno pane carnem, vel animam coelesti superna gratia largiente reficimus. Et habebant pisciculos, et ipsos benedixit et jussit apponi. Si in panibus septem Scriptura Novi Tes
Abbreviated transcription (Latin):
Uł certe qr mons in quo turba dnĩcis
panib reficiebat᷑ altitudinem ut supra
diximus reclemptoris nr̃i significat.
ibi suꝑ fenum hic suꝑ t̃ram reficitur:
cuppiditate carnali conuiuas noui te¬
stam̃ti spei ꝑmanentis firmam̃tũ tam¬
quã ipsius montis soliditas nullo fe¬
no int̾posito continebat. E accipiens
septem panes gras agens fregit & dabat
disciplis suis ut apponerent: & appo
suerunt turbȩ. Oñs accipiens panes da¬
bat discipulis ut ipsi acceptos turbȩ
apponerent ⁊ qr spũalis dona scientiȩ tri¬
buens apłis ꝑ eorũ ministerium uoluit
eccliȩ suȩ ꝑ orbem uitȩ cibaria distri¬
bui. Qd autem fregit panes qͦs disci¬
pulis daret: aꝑtionẽ designat sacram̃¬
torum quib ad ꝑpetuam salutem nu-¬
triendus erat mundus. Cum enĩ ait ip¬
se dñs. & nemo notit filium nͥ pater.
neq patrem qͥs nouit nͥ filius & cui uo¬
luerit filius reuelare. quid nͥ panem

Expanded text:
Vel certe quia mons in quo turba dominicis Vel certe quia mons in quo turba dominicis panibus reficiebatur, altitudinem ut supra diximus Redemptoris nostri significat, ibi super fenum, hic super terram reficitur. cupiditate carnali, convivas Novi Testamenti, spei permanentis firmamentum tanquam ipsius montis soliditas, nullo feno interposito, continebat. Et accipiens septem panes, gratias agens fregit, et dabat discipulis suis ut apponeresuerunt turbae. Dominus accipiens panes, dabat discipulis, ut ipsi acceptos turbae apponerent, quia spiritualis dona scientiae tribuens apostolis, per eorum ministerium voluit ecclesiae suae per orbem vitae cibaria distribui. Quod autem fregit panes, quos discipulis daret, apertionem designat sacramentorum, quibus ad perpetuam salutem nutriendus erat mundus. Cum enim ait ipse Dominus: Et nemo novit Filium nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius, et cui voluerit filius revelare , quid nisi panem