comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lia. in bello rosas. Sciendum pre¬
terea ẽ. qd̾ tͥb modis uirtus pati¬
entiȩ exerceri solet. Alia namq
sunt quȩ a d̾o. alia quȩ ab anti¬
quo aduersario: alia quȩ a pro¬
ximo sustinemus. A proximo nã¬
q ꝑsecutiones. dampna & contu¬
melias. ab antiquo enim ad u̾sa¬
rio temptam̃ta: a d̾o autem flagella
coleramus. S in omnibus trib bis mo¬
dis uigilanti oculo semet ipsam deboe
mens curum spicere. ne contͣ mala ꝓ¬
xiii ꝑtrahatur ad recributionẽ ma¬
li. ne contra temptam̃ta aduersarui
seducat᷑ ad delectationem uel consen¬
sum delicti: ne contra flagella opifi¬
cis. ad excessum proruat murmuratio¬
nis. Perfecte enim aduersarrus uinci¬
tur: quando mens nr̃a. & inter temp¬
tamenta eius a delectatione atq con¬
sensu & inter contumelias proximi
custoditur ab odlo: ꝙ inter flagella
d̾i compescit᷑ a murmuratione. Nec
hec agenres retribui nobis presen
tla bona requiramꝰ: nam pro labo¬

Expanded text:
lia, in bello rosas. 9. Sciendum praelia, in bello rosas. 9. Sciendum praeterea est quod tribus modis virtus patientiae exerceri solet. Alia namque sunt quae a Deo, alia quae ab antiquo adversario, alia quae a proximo sustinemus. A proximo nasecutiones, damna et contumelias; ab antiquo adversario tentamenta; a Deo autem flagella toleramus. Sed in omnibus tribus his modis vigilanti oculo semetipsam debet mens circumspicere, ne contra mala proximi pertrahatur ad retributionem mali; ne contra tentamenta adversarii seducatur ad delectationem vel consensum delicti; ne contra flagella opificis ad excessum proruat murmurationis. Perfecte enim adversarius vincitur, quando mens nostra et inter tentamenta ejus a delectatione atque consensu, et inter contumelias proximi custoditur ab odio, et inter flagella Dei compescitur a murmuratione: nec haec agentes, retribui nobis bona praesentia requiramus; nam pro labo
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ qui uiderant. & hi omnino qui¬
nil uiderant. om̃s uno timore ꝑ¬
culsi & territi fugerunt. nullusq
illic assistere illo moriente potuit
reat. quando districtus uidex uen¬
turus÷. si sic assistentes terruit. qͣn¬
do gratꝰ remunerans uenit. Aut
qualiter timeri potest cum iride¬
ri potuerit. fisic mentes p̾sentiũ
strauit. & quando uideri non po¬
ecclesiastica pace patientia. ad qͣn¬
tum hunc retributionis culmen
euexit. Quid huic suus conditor
intus dedit: de quo nobis tantam
głam in die eius eritus. & foris in¬
notuit: Quibus hunc credamꝰ
nisi scĩs martyrib sociatum: que
atcestantib corporeis quoq oculis
a beatis spiritibus constat ẽẽ sus¬
ceptum: Nullo iste gladio ꝑcus¬
sus occubuit. & tamen coronam
patientiȩ quam in mente tenu¬
it: in egressione ꝑcepit. Probamꝰ
cotidie uerum esse quod ante noꝰ
dictum ÷ quia scã eccłia electorum
floribus plena: habet in pace li¬

Expanded text:
ergo qui viderant, et hi qui omnino niergo qui viderant, et hi qui omnino nihil viderant, uno omnes timore perculsi et territi fugerunt, nullusque illic assistere illo moriente potuit. qualiter terreat quando districtus judex venturus est, si sic assistentes terruit quando gratus et remunerans venit; aut qualiter timeri potest cum videri potuerit, si sic mentes praesentium stravit et quando videri non poEcclesiastica pace patientia, ad quantum hunc retributionis culmen evexit. Quid huic suus conditor intus dedit, de quo nobis tantam gloriam in die ejus exitus et foris innotuit? Quibus hunc credamus nisi sanctis martyribus sociatum, quem, attestantibus corporeis quoque oculis, a beatis spiritibus constat esse susceptum? Nullo iste gladio percussus occubuit, et tamen coronam patientiae quam in mente tenuit in egressione percepit. Probamus quotidie verum esse quod ante nos dictum est, quia sancta Ecclesia, electorum floribus plena, habet in pace li
Abbreviated transcription (Latin):
pro amore celestis patriȩ cuncta
despererat. possidere aliquid in.
hoc mundo fugiebat. tumultus
deuitabat hominum. crebris ac
ꝓlixioribus orationib intentus e¬
rat. uirtus tamen patientiȩ in eo
uehementer excreuerat: ita ut eu̾
sibi amicum crederet. qui sibi mo¬
lestiȩ aliquid irrogasset. Reddebat
contumeliis grãs. si quod in ipsa sua
inopia dampnum fuisset illacum.
hoc maximum lucrum putabat.
omnes suos aduersarios nichil ali¬
ud quam aduitores extimabat. Hc̃
cum dies mortis egredi de corpore
urgeret : conuenerunt multi. ut
tam sc̃e animȩ de hoc mundo re-¬
cedenti. suas animas commendarẽt.
Cumq circa lectum illius hi qui ẽ¬
uenerant om̃s assisterent. alii cor¬
poreis oculis ingregientes angelos
uiderunt. sed dicere aliquid nuil¬
lomodo potuerunt: alu omnino
nichil uiderunt. s omnes qui ad¬
erant ita uehetissimus cimor ꝑcu¬
lit. ut nullus egrediente illa sancta
anima illic stare potuissec. Et hi

Expanded text:
pro amore coelestis patriae cuncta pro amore coelestis patriae cuncta despexerat, possidere aliquid in hoc mundo fugiebat; tumultus devitabat hominum, crebris ac prolixioribus orationibus intentus erat. Virtus tamen patientiae in eo vehementer excreverat, ita ut eum sibi amicum crederet, qui sibi molestiae aliquid irrogasset; reddebat contumeliis gratias; si quod in ipsa sua inopia damnum ei fuisset illatum, hoc maximum lucrum putabat; omnes suos adversarios nihil aliud quam adjutores aestimabat. Hunc cum dies mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt multi, ut tam sanctae animae 1617 de hoc mundo recedenti suas animas commendarent. Cumque circa lectum illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii corporeis oculis ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt; alii omnino nihil viderunt; sed omnes qui aderant ita vehementissimus timor perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima, illic stare potuisset. Et hi
Abbreviated transcription (Latin):
tẏrium est in occulta cogitatiõe.
IIam quia duo sunt martyrii
genera. unum in occulco opere
aliud in publico. testatur uerita
quȩ zebedei filios requirit dicers.
Potestis bibere calicem quem ego
bibiturus sum: Cui cum ꝓtinꝰ
responderent possumus: ilico do¬
minus respondit dicens. Calicẽ
quidem meum bibetis. Quid e¬
nim ꝑ calicem: nisi dolorem pas¬
sionis accipimus: De quo ali¬
as dicit. Pater si fieri potest: tͣn¬
seat a me calix iste. ⁊ebedei filii
id est iacobus & iohannes. non uterq
ꝑ marꝙyrium occubuit: & tam̃ qͦd u¬
terq calicem biberit auddiuit. Iohan¬
uitam finiuit. s tamen martyr exti¬
tit: quia passionem quam non susce
plum seruandȩ patientiȩ ad edifica¬
tionem loquor.
uit quidam dieb nr̃is stephanus
nomine pater monasterii. iuxta
reatinȩ urbis mȩnia constituti: uir
uerunc : euisq uel uitam uel obi¬
tum narrant. Erat aut̾e huius
lingua rustica: sed docta uita. Hic

Expanded text:
tyrium est in occulta cogitatione. tyrium est in occulta cogitatione. Nam quia duo sunt martyrii genera, unum in occulto opere, aliud in publico, testatur veritas, quae Zebedei filios requirit, dicens: Potestis bibere calicem, quem ego bibiturus sum? Cui cum protinus responderent: Possumus, ilico Dominus respondit, dicens: Calicem quidem meum bibetis. Quid enim per calicem, nisi dolorem passionis accipimus, de quo alias dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Et Zebedei filii, id est Iacobus et Iohannes, non uterque per martirium occubuit, et tamen, quod uterque calicem biberet, audivit. Iohanvitam finivit, sed tamen martir extitit, quia passionem, quam non suscepplum servandae patientiae ad aedificationem loquar. 8. Fuit quidam diebus nostris Stephanus nomine, pater monasterii juxta Reatinae urbis moenia constituti, vir verunt, ejusque vel vitam vel obitum narrant. Erat autem hujus lingua rustica, sed docta vita. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
nisi his qui ꝑ fortitudinem in cam¬
po uictores sunt. s ꝑ negligentiam
postiodum intra urbil claustra
capiuntur : Quib isti sunt simi¬
les. nisi his quos irruens grauis
langor a uita non subtrahit. sed
lenirer ueniens recidiua sebris
occidit: Ille gͦ ueraciter patienti¬
am seruat: qui & ad tempꝰ aliena
mala sine dolore tolerat. & hec ea¬
dem retͣctans ꝑtulisse se talia ex¬
ultat. ne bonum patientiȩ quie¬
tis tempore pereat. quod in ꝑtur¬
bationib custoditur. S quia nata¬
lem martyris hodierna die coli¬
mus sr̃s mei. nequaquam nos a
uirture eius patientiȩ eristimare
extraneos. debemus. Si enim ad¬
iuuante nos domino uirtutem pa¬
tientiȩ seruare contendimus. et
in pace ecłiȩ uiuimus: & tamen
martyru palmam tenemus. Du¬
mente simul & actione. Itaq ẽẽ
marty res possumus: etiam si nul¬
lo ferro ꝑcutientium trucidem᷑.
Mori quippe a ꝑsequente martyri
tumellas. odientem diligere: mar¬

Expanded text:
nisi his qui per fortitudinem in camnisi his qui per fortitudinem in campo victores sunt, sed per negligentiam postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus isti sunt similes, nisi his quos irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leviter veniens recidiva febris occidit? Ille ergo veraciter patientiam servat, qui et ad tempus aliena mala sine dolore tolerat, et haec eadem retractans, pertulisse se talia exsultat, ne bonum patientiae quietis tempore pereat, quod in perturbationibus custoditur. 7. Sed quia natalem martyris hodierna die colimus, fratres mei, nequaquam nos a virtute ejus patientiae existimare extraneos debemus. Si enim, adjuvante nos Domino, virtutem patientiae servare contendimus, et in pace Ecclesiae vivimus, et tamen martyrii palmam tenemus. Dumente simul et actione. Itaque esse martyres possumus, etiamsi nullo percutientium ferro trucidemur. Mori quippe a persequente martyriu contumelias, odientem diligere, mar
Abbreviated transcription (Latin):
das contumelias commouit. contra
illum acrius dolet. quem ad redd̾e¬
das iniurias commouere non po¬
tuit. Unde fit. ut tota se uirture
contra eum erigat: quem contume.¬
lias fortiter ꝑtulisse. considerat.
Quem quia commouere in ipsa
iniuriarum iaculatione non po¬
tuit. ab aꝑto certamine interum
recedens. in secreta cogitatione de¬
ceptionis tempus in quirit: & qͣm
publico bello perdidit. ad exhi¬
benda occulte insidias erardescit.
Quietis namq iam tempore. ad
uictoris animum redit: & uel dãp¬
na rerum uel iniuriarum iacula
ad memoriam reducit. cunctaq
quȩ sibi illata sunt. uehem̃ter ex¬
aggerans. fuisse intolerabilia os¬
tendit. Et quiescentis animũ tan¬
to furore contitrbat. ut plerumq
uir patiens illa se equanimiter to¬
lerasse etiam post uictoriam capti¬
uus erubescebat. seq: non reddidiꝰ¬
se contumelias doleat. & deterio¬
ra rependere si occasio prebeat᷑
quęrat. Quib gͦ isti sunt simlles.

Expanded text:
das contumelias commovit, contra das contumelias commovit, contra illum acrius dolet, quem ad reddendas injurias commovere non potuit; unde fit ut tota se virtute contra eum erigat, quem contumelias fortiter pertulisse considerat. Quem quia commovere in ipsa injuriarum jaculatione non potuit, ab aperto certamine interim recedens, in secreta cogitatione deceptionis tempus inquirit, et qui publico bello perdidit, ad exhibendas occulte insidias exardescit. Quietis namque jam tempore ad victoris animum redit, et vel damna rerum, vel injuriarum jacula ad memoriam reducit; cunctaque quae sibi illata sunt vehementer exaggerans, fuisse intolerabilia ostendit, et quiescentis animum 1616 tanto furore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse etiam post victoriam captivus erubescat; seque non reddidisse contumelias doleat, et deteriora rependere, si occasio praebeatur, quaerat. Quibus ergo isti sunt similes,
Abbreviated transcription (Latin):
nare. quia extͣ sunt quȩ uincũ¬
tur. mauis autem ẽ quod ꝑ pati¬
entiam umcitur. quia ipse a se
animus suꝑatur. & semet ipsũ
sibimet ipsi subicit. quando eũ
patientia in humilitate dolerã¬
tie steruit. Sciendum uero est
quod plerumq euenire patien¬
tib solet. ut eo quidem tempore
quo aduersa patiuntur. uel con¬
tumellas audiunt. nullo dolore
pulsentur: & sic patientiam ex¬
hibeant. ut custodire etiam cor¬
dis innocentiam curent: sed cũ
post paululum hȩc ipsa que ꝑtule¬
rint ad menioriam reuocant. igne
uehementissimi doloris instigant᷑.
argumenta ultionis inquirunt. &
mansuetudinem quam tolerantes
habuerunt in recractatione sua se¬
metipsos diuidicantes perdunt. Cal¬
lidus namq aduersarius. bellũ con¬
tra duos mouet. unum uidelicet in¬
flammans ut contumelias prior in¬
ferat: alterum uero prouocans ut con¬
tumelias lesus reddat. S quia eius
iam uictor extitit. quem ad ꝑferen¬

Expanded text:
nare, quia extra sunt quae vincunnare, quia extra sunt quae vincuntur. Majus autem est quod per patientiam vincitur, quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit, quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternit. Sciendum vero est quod plerumque evenire patientibus solet, ut eo quidem tempore quo adversa patiuntur vel contumelias audiunt nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam curent. Sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint ad memoriam revocant, igne vehementissimi doloris instigantur, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, in retractatione sua semetipsos dijudicantes perdunt. 6. Callidus namque adversarius bellum contra duos movet, unum videlicet inflammans ut contumelias prior inferat; alterum vero provocans, ut contumelias laesus reddat. Sed quia ejus jam victor exstitit quem ad proferen
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus coram do diligere: quia hoc
solum ds sacrificium accipit. quod
ante eius oculos in altari bom oꝑis
flamma caritatis incendit. Scien¬
dum uͦ quod plerumq ido patien¬
tes esse uidemur. quia retͥhuere ma¬
la non possumus. S qui iccirco ma¬
lum non retribuit quia nequaꝗͣ
ualet: proculdubio ut prediximꝰ
patiens non est: quia patientia ñ
in ostensione inquiritur s in cor¬
de. Pimpatientiȩ autem uitium.
ipsa uirtutum nutrix doctrina di¬
sipatur. Scriptum namq ẽ. Doc¬
trina uiri: ꝑ patientiam dinoscit᷑.
Tanto gͦ quisq minus ostendit᷑ doc¬
tus: quanto conuincit᷑ minus pa¬
tiens. I Ieq enim potest ueraci¬
ter bona docendo impendere. si
uiuen do nesciat equanimiter
aliena mala tolerare. Quanto
enim culmine uirtus patientie
polleat: rursum salomon indi-
cat dicens. Melior ẽ patiens uiro
forti: & qui dominatur animo
suo epugnatore urbium. Mior
est ergo uictoria. urbes expug¬

Expanded text:
virtus coram Deo diligere, quia hoc virtus coram Deo diligere, quia hoc solum Deus sacrificium accipit, quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma charitatis incendit. 5. Sciendum vero quod plerumque ideo patientes esse videmur, quia retribuere mala non possumus. Sed qui idcirco malum non retribuit quia nequaquam valet, procul dubio, ut praediximus, patiens non est, quia patientia non in ostensione inquiritur, sed in corde. Per impatientiae autem vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto convincitur minus patiens. Neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nesciat aequanimiter aliena mala tolerare. Quanto enim culmine virtus patientiae polleat, rursus Sacat, dicens: Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnatore urbium . Minor est ergo victoria urbes expug
Abbreviated transcription (Latin):
patientia ur̃a: possidebitis animas
ur̃as. Iocuro possessio anime in uir-¬
tute patientiȩ ponitur: quia ra¬
dix omniun custosq uirtutum
patientia ẽ. Per patientiam ue¬
ro possidemus animas nr̃as: qͥa
dum nobis ipsis dominari disci¬
mus: hoc ipsum incipimus pos¬
si dere quod sumus. Natientia u̾ra
est. aliena mala equanimiter ꝑ¬
peti. & contra eum quoq qui ma¬
la irrogat. nullo dolore morderi.
IIam qui sic proximi mala por¬
tat. ut tamen tacitus doleat. &¬
tempus dignȩ retributionis quȩ¬
rat: patientiam non exhibet sed
ostendit. Scriptum quippe est.
Caritas patiens ẽ. benigna est.
Natiens namq ẽ. ut aliena mala
toleret: benigna uͦ est. ut ipsos e¬
tiam quos portat amet. Hinc nã¬
q ꝑ semet ipsam ueritas dicit.
Diligite inimicos uros: bene fa¬
cire his qui odert̃ uos: orate pro
ꝑsequentib & calumpniantibus
uos. uirtus namq est coram ho¬
minibus. aduersarios tolerare. s

Expanded text:
patientia vestra possidebitis animas patientia vestra possidebitis animas vestras. Idcirco possessio animae in virtute patientiae ponitur, quia radix omnium custosque virtutum patientia est. Per patientiam vero possidemus animas nostras, quia dum nobis ipsis dominari discimus, hoc ipsum incipimus possidere quod sumus. Patientia vero est aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat nullo dolore morderi. Nam 1615 qui sic proximi mala portat, ut tamen tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, patientiam non exhibet, sed ostendit. Scriptum quippe est: Charitas patiens est, benigna est . Patiens namque est ut aliena mala toleret, benigna vero est ut ipsos etiam quos portat amet. Hinc namque per semetipsam Veritas dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos, orate pro persequentibus et calumniantibus vos . Virtus itaque est coram hominibus adversarios tolerare, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Homo pacis meȩ in quo sꝑabam.
& qui edebat panes meos. ampliauit
aduersum me supplantationẽ. Ae si
de traditore suo. apertis uocib dicat.
Transgressionem eius tanto grauiiꝰ
ꝑtuli. quanto hanc ab eo qui meus
esse uidebat᷑ sensi. Om̃s gͦ electi qr
summi capitis menbra sunt. caput
quoq suum in passionib secuntur.
ut ipsos aduersarios in sua morte
sentiant. de quoꝵ uita presumebans:
& tanto eis crescat merces operis.
quanto eis uirtutis lucrum ꝓfi¬
cic ex aliene dampno caritatis. S
quia dura sunt quȩ predicuntur
de afflictione mortis. protinus con-¬
solatio subditur. de gaudio resur¬
rectionis cum dicitur. Capillus
de capite ur̃o non ꝑibit. Scimus
fr̃s quia caro incisa dolet: capil¬
lus incisus non dolet. Ait ergo
martyrib suis. Capillus de capi¬
te ur̃o non peribit: uidelicet a-¬
ꝑte dicens. Cur timecis ne pereat
quod incisum dolet: quando & il¬
lud in uobis ꝑire non porest. qͦd
incisum non dolec: Sequitur. In

Expanded text:
is meae in quo sperabam, et qui edebat panes meos, ampliavit adversum me supplantationem . Ac si de traditore suo apertis vocibus dicat: Transgressionem ejus tanto gravius pertuli, quanto hanc ab eo qui meus esse videbatur sensi. Omnes ergo electi quia summi capitis membra sunt, caput quoque suum in passionibus sequuntur, ut ipsos adversarios in sua morte sentiant de quorum vita praesumebant, et tanto eis crescat merces operis, quanto eis virtutis lucrum proficit ex alienae damno charitatis. 4. Sed quia dura sunt quae praedicuntur de afflictione mortis, protinus consolatio subditur de gaudio resurrectionis, cum dicitur: Capillus de capite vestro non peribit. Scimus, fratres, quia caro incisa dolet, capillus incisus non dolet. Ait ergo martyribus suis: Capillus de capite vestro non peribit, videlicet aperte dicens: Cur timetis ne pereat quod incisum dolet, quando et illud in vobis perire non potest quod incisum non dolet? Sequitur: In
Abbreviated transcription (Latin):
upra tamen acceditis: s ego prelior. uos
uerba editis: sed ego sum qui loqͥr
Sequitur. Trademini autem a parẽ¬
tib & fr̃ib & cognatis & amicis:
et morte afficient ex uobis. Mi¬
norem dolorem mala ingerunt q̃
ab extraneis inferunt᷑. plus uero
in nobis ea tormenta seuiutt que
ab illis patimur. de quorum men¬
tibus presumebamus: quia cum
dampno corporis mala nos cruci¬
ant amisse caritatis. Hinc ẽ enĩ
quod de iuda traditore suo ꝑ psal
inimicus m̾s maledixisset michi:
subportassem utiq & si is qui ode¬
rat me suꝑ me magna locutꝰ fuiss
absconderem me utiq ab eo. Tu uͦ
homo unanimis: dux m̃s & notuo
m̃s. qui simul mecum dulces capi¬
ebas cibos: in domo d̾i ambulauri

Expanded text:
rtamen acceditis, sed ego praelior; vos rtamen acceditis, sed ego praelior; vos verba editis, sed ego sum qui loquor. Sequitur: Trademini autem a parentibus et fratribus, et cognatis et amicis, et morte afficient ex vobis. Minorem dolorem mala ingerunt quae ab extraneis inferuntur. Plus vero in nobis ea tormenta saeviunt quae ab illis patimur de quorum mentibus praesumebamus, quia cum damno corporis mala nos cruciant amissae charitatis. Hinc est enim quod de Juda traditore suinimicus meus maledixisset mihi, supportassem utique  et si his, qui oderant me, adversum me magna locuti fuissent: absconderem me utique ab eo. Tu vero homo unanimis, dux meus, et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos  in domo
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis finis mundi ex ipso suo
ordrne pendeat: ꝑuersiores tam̃
quosq inueniens. qui digne ruini
illius obprimantur: in notescit cũ
subditur. Nucentes ad reges & presi¬
des: propter nomen meum. Contin¬
gent hȩc uobis in testimonium. In
testimonium uidelicet quorum: nͥ
eorum qui aut ꝑsequendo mortes
inferunt: aut uiuendo non imitan¬
tur: Mors quippe iustoꝵ bonis in
adiutorium est. malis in testimoni¬
um. ut inde ꝑuersi sine ȩrcusatio¬
ne pereant: unde electi erempłu
capiant ut uiuant. S auditis cot
teriorib turbari poterant infir¬
morum conla: atq ido consolatio
adiungitur: cum protinus iubin¬
fertur. Ponire ergo in cordib ur̃is
non premeditari quemadmodu
respondeatis. Ego enim dabo uobis
os & sapientiam: cui non potert̃
resistere &e contradicere om̃s adũ¬
nl sarii ur̃i Acsi aꝑte menbris suis
infirmantib dicat. Nolite ter¬
u ñ pͥq̃admoreri: nolite ꝑtimescere. uos ad cer¬

Expanded text:
quamvis finis mundi ex ipso suo quamvis finis mundi ex ipso suo ordine pendeat, perversiores tamen quosque inveniens, qui digne ruinis illius opprimantur innotescit cum subditur: Ducentes ad reges et praesides propter nomen meum. Contingent autem haec vobis in testimonium. In testimonium videlicet quorum, nisi eorum qui aut persequendo mortes inferunt, aut videndo non imitantur? Mors quippe justorum bonis in adjutorium est, malis in testimonium, ut inde perversi sine excusatione pereant, unde electi exemplum capiunt ut vivant. 3. Sed auditis tot terroribus turbari poterant infirmorum corda, atque ideo consolatio adjungitur cum protinus subinfertur: Ponite ergo in cordibus vestris non praemeditari quemadmodum respondeatis. Ego enim dabo vobis os et sapientresistere et contradicere omnes adversarii vestri. Ac si aperte membris suis infirmantibus dicat: Nolite terreri, nolite pertimescere; vos ad ce
Abbreviated transcription (Latin):
de cȩlo & tempestates. Cum tempe¬
states hiemales uenire ex ordine
tempestares uenire in ꝑditionis sig¬
num predicunt᷑. nisi quod eas tem¬
pestares dominus uenire denunti¬
at: quȩ nequaquam oedinem tem¬
porum seruant: Quȩ enim ordi¬
nate ueniunt: in signum ñ sunt.
S rempestates in signum sunt: qͣ
ipsa quoq temporum statuta con¬
fundunt. Q uod nos quoq nuꝑ ex¬
ꝑti sumus: quia estiuum tempus
omne conuersum in pluuiis bie¬
malib uidimus. Quia autem cun¬
cta hȩc non de iniusticia ferien¬
tis sunt. s de merico mundi pati¬
entis: facta prauorum hominum
prȩmit tunt᷑ cum dicitur S ante
hȩc omnia incipient uobis manꝰ
suas inicere. & ꝑsequentur. & tra¬
dent uos in synagogis. ducentes ad
reges & presides. propter nomen
meum. Ac si aꝑte dicat. Prius coe¬
da hominum. & post elementa
turbantur: ut cum rerum or¬
do confunditur. ex qua iam retri¬
butione ueniat demonstret᷑. Ha

Expanded text:
de coelo et tempestates. Cum tempede coelo et tempestates. Cum tempestates hiemales venire ex ordine tempestates venire in perditionis signum praedicuntur, nisi quod eas tempestates Dominus venire denuntiat quae nequaquam ordinem temporum servant? Quae enim ordinate veniunt, signum non sunt; sed tempestates in signum sunt, quae ipsa quoque temporum statuta confundunt. Quod nos quoque nuper experti sumus, quia aestivum tempus omne conversum in pluvias hiemales vidimus. 2. Quia autem cuncta haec non de injustitia ferientis sunt, sed de merito mundi patientis, facta pravorum hominum praemittuntur cum dicitur: Sed ante haec omnia incipient vobis manus suas injicere, et persequentur, et tradent vos in synagogas, ducentes ad reges et praesides propter nomen meum. Ac si aperte dicat: Prius corda hominum, et post elementa turbantur, ut cum rerum ordo confunditur, ex qua jam retributione veniat demonstretur. 1614 Nam
Abbreviated transcription (Latin):
sunt : ante consummationẽ om¬
nia ꝑturbantur. Et qui in cunc¬
tis delinquimus in cunctis feri¬
mur. ut impleatur quod dicicur.
pugnauit pro eo orbis terrarum.
contͣ insensatos. Omnia namq
quȩ ad usum uitȩ accipimus: ad
usum conuertimus culpe. S cun¬
cta quȩ ad usum pͣuitatis infle¬
.ximus: ad usum nob̾ uertunt᷑ ul¬
tionis. Tranquillitatem quippe
humanȩ pacis: ad usum uerti¬
mus uane securitatis. Peregrina¬
tionem terre: pro habitatione di¬
leximus patriȩ. Salutem corpo¬
rum: redigimus in usum uitio¬
rum. Ub̾tatis abundantiam ñ
ad necessitatem carnis: sed ad ꝑu̾¬
sitatem intorsimus uoluptatis. Ip
seruire cogimus terreue delecta¬
tionis. Iure gͥ restat. ut simul nos
omnia feriant. que simul om¬
nia uitiis nr̃is male subac̾ta ser¬
uiebant: ut quot prius in mun¬
do incolumes habuimus gaudia.
tot de ipso postmodum cogamur
sentire cormenta. Notandum
uero est quod dicitur. terroresq

Expanded text:
sunt, ante consummationem omsunt, ante consummationem omnia perturbantur; et qui in cunctis deliquimus, in cunctis ferimur, ut impleatur quod dicitur: Et pugnabit pro eo orbis terrarum contra insensatos . Omnia namque quae ad usum vitae accepimus ad usum convertimus culpae, sed cuncta quae ad usum pravitatis infleximus ad usum nobis vertuntur ultionis. Tranquillitatem quippe humanae pacis ad usum vertimus vanae securitatis, peregrinationem terrae pro habitatione dileximus patriae; salutem corporum redegimus in usum vitiorum; ubertatis abundantiam non ad necessitatem carnis, sed ad perversitatem intorsimus voluptatis; ipsservire coegimus terrenae delectationis. Jure ergo restat ut simul nos omnia feriant, quae simul omnia vitiis nostris male subacta serviebant, ut quot prius in mundo incolumes habuimus gaudia, tot de ipso postmodum cogamur sentire tormenta. Notandum vero quod dicitur: Terrores
Abbreviated transcription (Latin):
ni erunt ꝑloca & pestilentie & fa¬
mes. terroresq de celo: & signa ma¬
gna erunt. uel sicut in quibusdã
codicibus muenitur. terroresq de
celo & tempestates. atq post subdit᷑
&e signa magna erunt. Ultima tri¬
bulatio multis tribulationib pre¬
uenitur. & ꝑ crebra mala quȩ pre¬
ueniunt. indicant᷑ mala ꝑpetua.
quȩ subsequunt᷑. Et idõ post bel¬
la & seditiones non statim finis: qr
multa debent mala precurrere.
ut malum ualeant sine fine nun-¬
tiare. S cum tot signa ꝑturbatio¬
nis dicta sint : oportet ut eorum
considerationem breuiter ꝑ sin¬
gula ꝑstringamus: quia necesse
est ut alia ẽ celo. alia ẽ terra. a¬
lia ab elementis. alia ab hominib
patiamur Ait enm. Surget gen
contra gentem. Et ꝑturbatio ho¬
ca. Ecce respectus ire desuꝑ. Erũt
pestilentiȩ. Ecce inȩqualitates
corporum. Erit fames. Eoce steri¬
litas terrȩ. Terroresq de celo et
Quia gͦ omnia consummanda

Expanded text:
ni erunt per loca, et pestilentiae et fani erunt per loca, et pestilentiae et fames, terroresque de coelo; et signa magna erunt. Vel sicut in quibusdam Codicibus invenitur, Terroresque de coelo et tempestates. Atque post subditur: Et signa magna erunt. Ultima tribulatio multis tribulationibus praevenitur, et per crebra mala quae praeveniunt indicantur mala perpetua quae subsequentur. Et ideo post bella et seditiones non statim finis, quia multa debent mala praecurrere, ut malum valeant sine fine nuntiare. Sed cum tot signa perturbationis dicta sint, oportet ut eorum considerationem breviter per singula perstringamus, quia necesse est ut alia e coelo, alia e terra, alia ab elementis, alia ab hominibus patiamur. Ait enim: Surget gens contra gentem, ecce perturbatio hoca, ecce respecpestilentie: ecce inequalitas corporum. Erit fames: ecce sterilitas temporum terroresque de celo et Quia ergo omnia 1613 consummanda
Abbreviated transcription (Latin):
longius ab urbe digres¬
si sumus. ne ad reu̾ten¬
dum̃ nõs tardior hora prȩpediat.
necesse est ut expositionem sc̃i ȩugłii
breuior sermo transcurrat. Dominus
ac redemptor nr̃ perituri mundi pre¬
currentia mala denuntiat. ut eo mi-¬
nus ꝑturbent uenientia. quo fuerĩt
prescita. Minus enim iacula feriuis.
quȩ preuidentur. Et nos tolerabiliꝰ
mundi mala suscipimus: si contra
hec per prescientiȩ clipeum muni¬
mur. Ecce etenim dicit. Cum audie¬
ritis prȩla & seditiones: nolite ter¬
reri: oportet pͥmum hȩc fieri. sed
nondum statim finis. Pensanda sunt
uerba redemptoris nri. ꝑ quȩ nos
aliud interius. aliud exterius passu
ros denuntiat. Bella quippe ad hos¬
tes ꝑtinent: seditiones ad ciues. ut
gͦ nos indicet interius exteriusq
turbari: aliud nos faretur ab hosti¬
bus. aliud a fr̃ib perpeti. S his ma¬
lis preuenientib quia non statim
finis seguatur. adiungit. Surget
gens supra gentem & regnum ad¬
uersus regnum: & terrȩmotꝰ mag¬

Expanded text:
longius ab urbe digressi sumus, ne ad revertendum nos tardior hora praepediat, necesse est ut expositionem sancti Evangelii brevior sermo transcurrat. Dominus ac Redemptor noster perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus enim jacula feriunt quae praevidentur; et nos tolerabilius mundi mala suscipimus, si contra haec per praescientiae clypeum munimur. Ecce enim dicit: Cum audieritis praelia et seditiones, nolite terreri; oportet enim primum haec fieri, sed nondum statim finis. Pensanda sunt verba Redemptoris nostri, per quae nos aliud interius, aliud exterius passuros esse denuntiat. Bella quippe ad hostes pertinent, seditiones ad cives. Ut ergo nos indicet interius exteriusque turbari, aliud nos fatetur ab hostibus, aliud a fratribus perpeti. Sed his malis praevenientibus, quia non statim finis sequatur, adjungit: Surget gens contra gentem, et regnum adversus regnum; et terrae motus mag
Abbreviated transcription (Latin):
ne. Deniq adiungit & dicit. Non creditis.
quia ego in patre & pater inme est: Alio¬
quin ꝓpter oꝑa ipsa credite. Antea solus
philippus arguebatur: nunc autem non
eum ibi solum fuisse qui esset arguendus.
ostenditur. Propter oꝑa ipsa inquit cre¬
dite: quia ego in patre. & pater in me est:
Neq enim si seꝑati eẽmus: inseparabilit̾
oꝑari ulla ratione possemꝰ. Sed quid est
quod sequitur. amen am̃ dico uobis. qui
credit in me oꝑa quȩ ego facio & ipse fa¬
ciet: & maiora hoꝵ faciet. quia ad patrẽ¬

Expanded text:
ne. Denique adjungit et ait: Non creditis ne. Denique adjungit et ait: Non creditis quia ego in Patre et Pater in me est? Alioqui propter opera ipsa credite. Ante solus Philippus arguebatur; nunc autem non ibi eum solum fuisse qui esset arguendus ostenditur; propter opera ipsa, inquit, credite, quia ego in Patre et Pater in me est. Neque enim si separati essemus inseparabiliter operari ulla ratione possemus, sed quid est quod sequitur: Amen amen dico vobis, qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet, et majora horum faciet, quia
Abbreviated transcription (Latin):
loqui eis qui unũ eoꝵ uident. & qualis
sit alius uolunt nosse ut dicamꝰ. Uidistis
eum: illum uidistis. Sic gͦ dictum est.
qui uidet me uidet & patrem: non quia
ipse sit pater qui filius: sed quod a patris
similitudine. in nullo prorsus discrepet
ter in me est: Cur in simmlib distantiam
cupis cernere:: Cur inseparabiles separati
desideras nosse: Demde non solum ad phi-¬
lippum: sed ad eos pluraliter loquitur.¬
Uerba quȩ ego loquor uob̃: a meipso ñ
loquor. Pater autẽ in me manens: facit
oꝑa ipse. Ergo & uerba oꝑa sunt. Plane
ita est. Nam ꝓfecto qui ꝓximũ loquendo
ȩilificat. bonum opus oꝑatur. Sed quid
est a meipso non loquor: nͥa me ipso non
sum qui loquor: Ei quippe tribuit qͦd
facit: de quo ipse ẽ qui facit. Pater enim
ds non est de aliquo: filius autẽ ds. est
quidẽ pat̾ ȩqualis. sed de patre đo. Iđo
ille ds. sed non de do. & lumen sed ñ de
lumine: iste uͦ ds̃ de dõ. lumen de lumi¬

Expanded text:
loqui eis qui unum illorum vident, et qualis loqui eis qui unum illorum vident, et qualis sit alius, volunt nosse, ut dicamus, Vidistis istum? illum vidistis. Sic ergo dictum est, Qui videt me, videt et Patrem: non quia ipse est Pater qui Filius, sed quod a Patris similitudine in nullo prorsus discrepet ter in me est? Cur in similibus distantiam cupis cernere? cur inseparabiles separatim desideras nosse? Deinde non ad solum Philippum, sed ad eos pluraliter loquiturquae ego loquor vobis, a meipso non loquor: Pater autem in me manens ipse facit opera. Ergo et verba opera sunt? Plane ita est. Nam profecto qui proximum loquendo aedificat, bonum opus operatur. Sed quid est, a meipso sum qui loquor. Ei quippe tribuit quod facit, de quo est ipse qui facit. Pater enim Deus non est de aliquo, Filius autem Deus est quidem Patri aequalis, sed de Patre Deo. Ideo ille Deus sed non de Deo, et lumen sed non de lumine. Iste vero Deus de Deo, lumen de lumi
Abbreviated transcription (Latin):
propt̾ om̃imodam similitudinẽ quȩ illi
cum patre est: ut ido amodo dicerent᷑
nosse patrem: quia nouerant similem fi¬
lium. Ergo iam sciebant filiũ: & si ñ
om̃s. certe quidam eoꝵ: quib dicitur. et
quo uado scitis. & uam scitis. Ipse ẽ enĩ
uia. S patrem nesciebant. Iło audiunt.
si cognouissetis me. & patrem meũ utiq¬
cognouissetis. Per me utiq & illũ. Alius
enim ego sũ: alius ille. S ne putaremꝰ
dissimilem: & amͦ inquit cognoscetis eũ.¬
limum filium. Sed ammonendi fuerant.
talem etiam e̾ẽ patrem quẽ nondũ uide¬
bant:qualis est filius quem
uidebant. Et ad hoc ualet. qͦd postea
philippo dicitur. qui uidet me uidet &
patrem: non quod ipse sit pater & filius.
quod in sabellianis qui uocantur etiam
patͥ passiam. catholica fides dampnat:
sed quod tam similes sint pater & filius.
ut qui unum nouerit: ambos nouerit.
Solemus enim de simillimis duob ita

Expanded text:
propter omnimodam similitudinem quae illi propter omnimodam similitudinem quae illi cum Patre est, ut ideo amodo dicerentur nosse Patrem, quia noverant similem Filium. Ergo jam sciebant Filium, etsi non omnes, cquo vado scitis, et viam scitis. Ipse est enim via. Sed Patrem nesciebant: ideo audiunt: Si cognovissetis me, et Patrem meum cognovissetis: per me utique et illum. Alius enim ego sum, alius ille. Sed ne putarent dissimilem, Et amodo, inquit, cognoscitis eum.limum Filium. Sed admonendi fuerant talem esse etiam Patrem, quem nondum videbant, qualis est Filius quem videbant. Et ad hoc valet quod postea Philippo dicitur, Qui videt me, videt et Patrem: non quod ipse sit et Pater, et Filius: quod in Sabellianis, qui vocantur etiam Patripassiani, catholica fides damnat; sed quod tam similes sint Pater et Filius, ut qui unum norit, ambos noverit. Solemus enim de simillimis duobus ita
Abbreviated transcription (Latin):
sum. & non cognouistis me philippe:
Qui uidet me: uidet & patrem. Eece m¬
crepat quod tanto tempore cum ipsis
erat: & non cognoscebatur. Nonne ipse
dpxerat. & quo ego uado seitis. & uiam sei¬
tis: & se nescire dicentes. eos hoc scire con¬
uicerat. addendo. atq dicendo. ego sum
ua. & ueritas. et uita: Quomͦ nunc dic̃.
tanto tempore uobiscũ sum & non cogno¬
uistis me: cum ꝓfecto & quo iret. & uiã
scirent. non ob aliud nͥ quod ipsum utiq
seirent: Sed facile ista soluitur questio:
si dicamus quod eum aliqui eoꝵ sciebant.
aliqui nesciebant. atq in his qui nescie¬
bant & philippus erat. ut quod ait. et
quo ego uado scitis & uiam scitis. illis di¬
xisse intelligatur qui sciebant: ñ philip¬
po cui dictum est tanto tempore uobcũ
sum. & non cognouistis me philippe. His
gͦ qui filium iam nouerant. etiam de
patre illud dictum est: & amodo cognos¬
cetis eũ. & uidistis eum. Dictum est enĩ

Expanded text:
sum, et non cognovistis me, Philippe? sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui videt me, videt et Patrem. Ecce increpat quod tanto tempore cum ipsis erat, et non cognoscebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego vado scitis, et viam scitis; et se nescire dicentes, eos haec scire convicerat Quomodo nunc dicit, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? cum profecto, et quo iret, et viam scirent, non ob aliud nisi quod ipsum utique scirent? Sed facile ista solvitur quaestio, si dicamus quod eum aliqui eorum sciebant, aliqui nesciebant, atque in his qui nesciebant et Philippus erat: ut quod ait, Et quo ego vado scitis, et viam scitis, illis dixisse intelligatur qui sciebant; non Philippo cui dictum est, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? His ergo qui Filium jam noverant, etiam illud de Patre dictum est, Et amodo cognoscetis eum, et vidistis eum; dictum est enim
Abbreviated transcription (Latin):
uia. & ostenderet eos quia eum scirent.
uiam seire. quam putauerant se nescirs
Quid autẽ opꝰ erat ut cdiceret ego sũ uia
& ueritas. et uita. cum uia cognita qua
iret restaret nosse quo iret: nisi quia ieu
ad ueritatem. ibat ad uitam: Ibat gͦ ad
seipsum. ꝑseipsum. Et nos quo inꝰ: nisi ad
ipsum: Et qua imꝰ: nͥ ꝑ ipsum: Ipse gͥ al
seipsum. ꝑseipsum: nos ad ipsum ꝑ ipsun
immo uͦ ad patrem ipse & nos. Nam &
de ipso alibi dicit. ad patrem uado. & ho
loco propter nos: nemo inquit uenit ad
patrem: nisi ꝑme. Ac ꝑ hoc & ipse ꝑseipsũ
& ad seipsum. & ad patrem: & nos ꝑ ipsun
tis me inquit: & patrẽ meum utiq eo¬
nouissetis. Hoc est quod ait. Nemo ue¬
nit ad patrem nͥ ꝑme. Deinde subiun¬
git. & amodo cognoscetis eum. & uidisto
eum. Sed philippus unus ex apłis quid
audierit non intelligens: dñe inquit
ostende nobis patrem & sufficit nob̾.
Cu dñs. tanto inquit tempore uobcũ

Expanded text:
via: ut ostenderet, eos, quia scirent eum via: ut ostenderet, eos, quia scirent eum viam scire, quam putaverant se nescire. Quid autem opus erat ut diceret: Ego sum via et veritas, et vita: cum via cognita qua iret, restaret nosse quo iret? nisi quia ibat ad veritatem, ibat ad vitam? Ibat ergo ad seipsum per seipsum; et nos quo imus, nisi ad ipsum? et qua imus, nisi per ipsum? Ipse igitur ad seipsum per seipsum, nos ad ipsum per ipsum: imo vero ad Patrem et ipse ad nos. Nam et de seipso alibi dicit: Ad Patrem vado, et hoc loco propter nos. Nemo, inquit, venit ad Patrem, nisi per me. Ac per hoc et ipse per seipsum, et ad seipsum, et ad Patrem; et nos per ipstis me, inquit, et Patrem meum utique cognovissetis. Hoc est, quod ait, Nemo venit ad Patrem, nisi per me. Deinde subjungit Et amodo cognoscitis eum, et vidistis eum. Sed Philippus, unus ex apostolis quid audierit non intelligens; Domine, inquit, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Cui Dominus: Tanto, inquit, tempore vobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
uiam qua itur. Sed nescit ille mentiri.
re: quod se putant adhuc usq nescire:
Dieit ei iħe. Ego sum uia: ueritas. & uita
Quid est frẽs Ecce audiuimꝰ discipłm
interrogantẽ. audiuimus & magistrum
aocentem: & nondum capmiꝰ etiam post
uocem sonantem. sententiam latitantem.
Sed quid non possumus caꝑe: Numqd¬
ei poterant dicere apłi eius cum quib lo¬
quebatur nescimꝰ te: Proinde si eum sci¬
ebant & uia ipse est: uiam sciebant. Su
eum sciebant & ueritas ipse ẽ: ueritatem
seiebant. Si eum sciebant uita ipse est.
uitam sciebant. Ec̾ce scire conuicti sunt
quod se scire nesciebant. Quid gͥ &e nol
m isto sermone non cepimꝰ Quid puta¬
tis frẽs mei nͥ quia ipse dixit. & quo ua¬
do scitis. & uiam scitis Et ecce cognor¬
uimꝰ quod sciebant uiam: quia sciebam
ipsum qui est uia. Sed uia est qua itur¬
numquid uia est & quo itur: Utrũq
enim illos dixerat scire: & quo uadit
& uiam. Opus gͦ erat ut diceret egosũ

Expanded text:
viam qua itur. Sed nescit ille mentiri: viam qua itur. Sed nescit ille mentiri: re, quod se putant adhuc usque nescire. Dicit ei Jesus: Ego sum via, et veritas, et vita. Quid est, fratres? Ecce audivimus discipulum interrogantem, audivimus et magistrum docentem, et nondum capimus, etiam post vocem sonantem, sententiam latitantem. Sed quid non possumus capere? Numquid poterant ei dicere Apostoli ejus cum quibus loquebatur, Nescimus te? Proinde si eum sciebant, et via ipse est, viam sciebant: si eum sciebant, et veritas ipse est, veritatem sciebant: si eum sciebant, et vita ipse est, vitam sciebant. Ecce scire convicti sunt quod se scire nesciebant. 2. Quid igitur et nos in isto sermone non cepimus? Quid putatis, fratres mei, nisi quia dixit, Et quo vado scitis, et viam scitis? Et ecce cognovimus quod sciebant viam, quia sciebant ipsum qui est via: sed nunquid via est quo itur? Utrumque autem illos dixerat scire, et quo vadit, et viam. Opus ergo erat ut diceret: Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
ponsum. Dixerat enim pͥus dñs cum de
mansionib loqueretur. quas & ẽẽ dyxit
in domo patris sui. & ire se ut prepararet
eas: uibi intelleximus & esse iam mansio¬
nes ipsas in predestinatione. & preꝑari
eas cum eoꝵ qui ibi mansuri sunt ꝑ ti¬
dem corda mundantur: qm̃ ipsa domꝰ
di ipsi sunt. Et quid est alma manere
in domo di quam eẽ in popło dłir cum upłe
popłs est in cło. & ds meo Hocut pre¬
paret dñs abit: ut credendo ineum qui
non uidetur eaquȩ in specie semꝑ futura
est nunc ꝑfidem mansio p̃paretur. Prop¬
terea gͦ dixerat. & si abiero & p̃parauero
uob̾ locum. iterum uenio. & accipiam
uos ad meipsum: ut ubi ego sum & uos
sitis & quo egouado scitis: & uiam scitis.
Ad hec dicit ei thomas. Dñe non sennius
quo uadis: & quomͦ possumꝰ uiam seire:
Utrumq illos dñs dixerat scire. utrũq
dycit iste nescire: & locum quo itur. &

Expanded text:
ponsum. Dixerat enim superius Dominus, cum de ponsum. Dixerat enim superius Dominus, cum de mansionibus loqueretur, quas et esse dixit in domo Patris sui, et ire se ut praeparet eas; ubi intelleximus et esse jam mansiones ipsas in praedestinatione, et praeparari eas cum eorum qui ibi mansuri sunt, per fidem corda mundantur, quoniam ipsa Dei domus ipsi sunt; et quid est aliud manere in domo Dei, quam esse in populo Dei, cum idem populus est in Deo, et Deus in eo? hoc ut praepararet, Dominus abiit; ut credendo in eum qui non videtur, ea quae in specie semper futura est, nunc per fidem mansio praeparetur: propter hoc ergo dixerat, Et si abiero, et praeparavero vobis locum, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi ego sum et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scitis. Ad haec dicit ei Thomas: Domine, nescimus quo vadis; et quomodo possumus viam scire? Utrumque illos Dominus dixerat scire, utrumque dicit iste nescire, et locum quo itur, et
Abbreviated transcription (Latin):
demit sanguine suo tradiderit contem¬
plando etiam patͥ suo. Sed quid est qͦd
ui preparet abit cum ꝓfecto nos ipsos pre¬
paret. quod non faciet si reliquerit: Agẽ¬
nosco dñe ut possum. nimirum illud sig¬
nificas. Quia ut parentur istȩ mansiones.
uiuere debet uistus ex fide. Qui enim
a dño peregrinatur. opꝰ habet exfide ui¬
uere: quia ꝑbanc ad speciem contem¬
plandam paratur. Beati eñĩ mundicor¬
des. qm̃ ipsi dm uidebunt: & fide mũmn¬
denti colligitur meritum: uidenti reddis¬
tur premium. Eat gͦ dñs: & paret locũ.
Eat ne uideatur: lateat ut credatur. Tẽ
enim locus paratur: si exfide uiuatur.
Creditus desideretur. ut desideratus ha¬
beatur. Pesiderium dilectionis: p̃para¬
tio est mansionis. Hunc est dilectiasi¬
mi ut quantum ualemus intelligamus
de uerbis dñi posterioribꝰ priora. & con¬
sequentib precedentia: in eo quod au¬
cuistis apło thomȩ interroganti ẽẽ res¬

Expanded text:
demit sanguine suo, tradiderit contemdemit sanguine suo, tradiderit contemplando etiam Patri suo. Ad haec dut praepararet abiit, cum profecto nos ipsos praepararet, quod non faciet si reliquerit? Agnosco, Domine, ut possum: nimirum illud significas, quia ut parentur istae mansiones, vivere debet justus ex fide . Qui enim a Domino peregrinatur, opus habet ex fide vivere; quia per hanc ad speciem contemplandam paratur . Beati enim mundo corde, quia ipsi Deum videbunt : et, Fide mun Credenti colligitur meritum, videnti redditur praemium. Eat ergo Dominus et paret locum; eat ne videatur, lateat ut credatur. Tunc enim locus paratur, si ex fide vivatur. Creditus desideretur, ut desideratus habeatur: desiderium dilectionis, praeparatio est mansionis. mi, ut quantum valemus, intelligamus de verbis Domini posterioribus priora, et consequentibus praecedentia, in eo quod audistis apostolo Thomae interroganti esse res
Abbreviated transcription (Latin):
facturus est quȩ futura sunt: sed qui fecit
quȩ uentura sunt. Ergo & fecit ea: & fac¬
turus est ea. Nlam neq facta sunt. si ipse
non fecit: neq futura sunt. si ipse non fe¬
cerit. fecit gͦ ea predestinando. factuiꝰ est
opando. sicut discipłos quando elegerit
satis indicat euuangłium. tunc utiq qͥn¬
do eos uocauit: & tamen ait apłs. elegit
nos ante mundi constitutionẽ. p̃destinan¬
do utiq non uocando. Quos autẽ prede¬
stiauit: illos & uocauit. Elegit predesti¬
nando ante mundi constitutionẽ: ele¬
git uocando ante mundi consummati¬
onem. Sic & mansiones preparauit et
p̃parat: nec alias. sed quas preparauit has
preparat. qui fecit quȩ futura sunt. Quas
preparauit p̃destinando: preꝑat oꝑando.
Quid putabimꝰ esse domũ di: nͥ templã
i: Nuod autem sit. interrogetur apło:
& respondeat. Templũ di sem̃ est: quod
estis uõs. Hoc est etiam regnũ di: quod
filius traditurus est patri. Unde dicit

Expanded text:
facturus est quae futura sunt, sed, Qui fecit facturus est quae futura sunt, sed, Qui fecit quae futura sunt . Ergo et fecit ea, et facturus est ea. Nam neque facta sunt, si ipse non fecit: neque futura sunt, si ipse non fecerit. Fecit ergo ea praedestinando, facturus est operando. Sicut discipulos quando elegerit, satis indicat Evangelium; tunc utique quando eos vocavit : et tamen ait Apostolus, Elegit nos ante mundi constitutionem : praedestinando utique, non vocando. Quos autem praedestinavit, illos et vocavit : elegit praedestinando ante mundi constitutionem, elegit vocando ante mundi consummationem. Sic et mansiones praeparavit et praeparat; nec alias, sed quas praeparavit, has praeparat, qui fecit quae futura sunt: quas praeparavit praedestinando, praeparat operando. quid putabimus esse domum Dei, nisi templum Dei? Quid autem sit, interrogetur Apostolus, et respondeat: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Hoc etiam regnum Dei quod Filius traditurus est Patri, unde dicit
Abbreviated transcription (Latin):
quisq etiam ipse habet: cum amat in al¬
tero quod ipse non habet. Non erit itaq
aliqua inuidia imparis claritatis: qm̃ reg¬
nabit in om̃ibꝰ unitas caritatis. Et si abi¬
rum uenio & accipiam uos ad meipsum:
ut ubi egosum. & uos sitis. St̃ quo uado¬
locum: si iam mansiones multȩ sunt. si
iuominꝰ drcisset uado parare: Aut si ad¬
huc parandiis est: eur non merito dixisset
uado parare : An istȩ mansiones e suit
& parandȩ sunt: Si quommnꝰ enim eẽnt
lppisset uado parare: & tamen quia ita st̃
ut parandẽ snt. non eas uadit parare si¬
eut sunt. Sed si abierit & parauerit sieut
suture sunt: iterum ueniens accipiet eos
A seipsum. ut ubi est ipse sint etiam ipsi.
Quomodo gͦ mansiones in ddomo patris ñ¬
aliȩ. sed ipse & sine dubio iam sunt. sicut
parandȩ non sunt. & nondũ sunt sicut
parandȩ sunt. quomꝰ putamus: nisi quo¬
modo etiam. ꝓpħa predicat dm. quia fe¬
cit quȩ futura sunt: Non enmait qui

Expanded text:
quisque etiam ipse habet, cum amat in alquisque etiam ipse habet, cum amat in altero quod ipse non habet. Non erit itaque aliqua invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas charitatis. Quom accipiam vos ad me ipsum, ut ubi ego sum et vos sitis. Quomolocum, si jam multae mansiones sunt? Si quo minus, dixisset, Vado parare. Aut si adhuc parandus est, cur non merito dixisset, Vado parare? An istae mansiones et sunt, et parandae sunt? Si quo minus enim essent, dixisset, Vado parare. Et tamen quia ita sunt ut parandae sint, non eas vadit parare sicut sunt: sed si abierit et paraverit sicut futurae sunt, iterum veniens accipiet suos ad seipsum, ut ubi est ipse, sint etiam ipsi. Quomodo ergo mansiones in domo Patris naliae, sed ipsae, et sine dubio jam sunt sicut parandae non sunt, et nondum sunt sicut parandae sunt? Quomodo putamus, nisi quomodo etiam propheta praedicat Deum, quia fecit quae futura sunt? Non enim ait, Qui