comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ergo indicat. qđ abinitio regni ubi
sita ciuitas esebon usq adextremos fines
eius in quib. consistit iasa alia ciuitas.
clamore tristiciȩ & captiuitatis om̃s re¬
sonabunt habitatores. Suꝑ hoc subaudis
malũ captiuitatis: expediti moab ulula¬
bunt. Anima eiꝰ ululabit sibi. la est
unus quisq. moabita ululabit sibi.
Expeditos appellat ꝓpħa fortissimos p̃¬
liatores : qui alieni adhuc sunt abuxo¬
ribus. Detalib legitur ingenesi. quod
elegerit abraham expeditos uernacu¬
los domus suȩ : id÷ qui sine uxoribus
erant. Et est sensus. Non solum illi
plorabunt atq ululab urit. qui ꝓuec¬
tȩ sunt ȩtatis & con iugati. filios ha¬
bentes: sed insuꝑ illi qui defendere
alios debeͥant. & non habent qͦs plan¬
gant nisi se ipsos. Cor meum ad moab
clamabit. Compassionẽ se dicit hab̾e
ꝓpħa: suꝑ miseris moab. Quia licet
hostes eorũ. eeñt. tamen creatura dĩ
erant. Tantis enim calamitatib. oppͥ¬

Expanded text:
ergo indicat, quod ab initio regni ubi est ergo indicat, quod ab initio regni ubi est sita civitas Esebon, usque ad extremos fines ejus, in quibus consistit Jasa alia civitas, clamore tristitiae, et captivitatis omnes resonabunt habitatores. « Super hoc, » subaudis malum captivitatis: « expediti Moab ululabunt. Anima ejus ululabit sibi, » id est unusquisque Moabita ululabit sibi. Expeditos appellat Propheta fortissimos praeliatores, qui alieni adhuc sunt ab uxoribus; de talibus legitur in Genesi quod elegerit Abraham expeditos vernaculos domus suae, id est qui sine uxoribus erant, et est sensus: Non solum illi plorabunt atque ululabunt, qui provectae sunt aetatis et conjugati, filios habentes: sed insuper illi qui defendere alios debebant, et non habent quos plangant nisi seipsos. « Cor meum ad Moab clamabit. » Compassionem se dicit habere propheta super miseriis Moab. Quia licet hostes eorum essent, tamen creatura Dei erant. Tantis enim calamitatibus oppri
Abbreviated transcription (Latin):
Descendo in flecum. hunc uersiculum
duplicit̃ exponunt : & distingunt doc¬
tores. Quidã ita in triuus id÷ inpub¬
licis locis accincti sunt sacco: qđ est
uestim̃tum penitentiȩ. Suꝑ tecta eiꝰ
⁊inplateis eius: omĩs subaudis moab
ululat. Dececto siue deexcelsis locis.
uł delȩcicia descend& ad terrã infle¬
tum. id÷ ad flendum. Et est sensus.
Ascend& quidem ad excelsa ut plor&
ante idola sua & cum ibi nullũ auxili¬
um repꝑerit: descend& ad domũ suã
uł ad terrã infletum. Quidam etiã
hoc mͦ distingunt. ut om̃is ululatus
moab descendet. siue ꝑueni& adfletũ.
Nonplorabunt ergo alii moab & alii
gaudebunt : sed generalis multitudo
plorabit. in cedendo ꝑplateas: & per
triuium qđ dicitur a tribus uiis. Cla¬
mabit esebon & eleale quȩ sunt ciuuta¬
tes potentissime ꝓuinciȩ moab. Usq
iasa subaudis ciuitatem audita est
uox eoꝵ : id ÷ uox moabitarum. hoc

Expanded text:
Descendet in fletum. » Hunc versiculum Descendet in fletum. » Hunc versiculum dupliciter exponunt, et distinguunt doctores. Quidam ita: in triviis, id est in publicis locis accincti sunt sacco: quod est vestimentum poenitentiae. Super tecta ejus et in plateis ejus omnis, subaudis Moab, ululat. De tecto sive de excelsis locis, vel de laetitia descendet ad terram in fletum, id est ad flendum. Et est sensus: Ascendet quidem ad excelsa ut ploret ante idola sua, et cum ibi nullum auxilium repererit, descendet ad domum suam, vel ad terram in fletum. Quidam etiam hoc modo distinguunt, ut omnis ululatus Moab descendet, sive perveniet ad fletum. Non plorabunt ergo alii Moab, et alii gaudebunt: sed generalis multitudo plorabit, incedendo per plateas, et per trivium, quod dicitur a tribus viis. « Clamabit Esebon et Eleale: » quae sunt civitates potentissimae provinciae Moab. « Usque Jasa, » subaudis civitatem, « audita est vox eorum, » id est vox Moabitarum. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas nobilis ad excelsa. subaudis
idolorũ suorũ : inplanctũ idest ad plan¬
gentum quȩ habebant in montib suis
uł intectis. Quidam male legunt. as¬
cendit domus edibon quasi ꝓprium
nom̃ hominis sit. & domus eius ascen¬
dere dicatur: sed non ÷ ita. Nam hoc
modo legendum: ⁊ intelligendũ est.
Ascendit domus siue familia regia. ad
excelsa idolorum suoꝵ edibon id est
habitatores eiusascend̾unt ad ex¬
celsa non adsacrificandum: sed adflen¬
dũ mala sua. Siper nabo. & super
medaba: moab ululabit. Nomina cun¬
tatũ sunt nobilium. suꝑ quarũ sub¬
uersione ululabit uniuersa ꝓuincia
moab. In cunctis capitib. cuis caluitiũ.
om̃is barba radetur. Consuetudinem
antiquoꝵ tangit. qui tẽpore afflictio¬
nis ⁊l uotus : capita barbasq radebant.
Sicut legimus debeato iob: quod ton¬
so capite corruit interram. Iutriuus
Deius accincti sunt sacco. super tecta
eius & inplateis eius omĩs ululat

Expanded text:
ae est civitas nobilis, « ad excelsa, » subaudis ae est civitas nobilis, « ad excelsa, » subaudis idolorum suorum, « in planctum, » id est ad plangendum; quae habebant in montibus suis, vel in tectis. Quidam male legunt: Ascendit domus Edibon; quasi proprium nomen hominis sit, et domus ejus ascendere dicatur; sed non est ita. Nam hoc modo legendum et intelligendum est: Ascendit domus sive familia regia ad excelsa idolorum suorum Edibon, id est habitatores ejus ascenderunt ad excelsa: non ad sacrificandum, sed ad flendum mala sua. « Super Nabo et super Medaba Moab ululabit. » Nomina civitatum sunt nobilium, super quarum subversione ululabit universa provincia Moab. « In cunctis capitibus ejus calvitium, omnis barba radetur. » Consuetudinem antiquorum tangit, qui tempore afflictionis et luctus capita barbasque radebant. Sicut legimus de beato Job, quod tonso capite corruit in terram. « In triviis ejus accincti sunt sacco super tecta ejus, et in plateis ejus omnis ululatus.
Abbreviated transcription (Latin):
mo abitȩ gauisi sunt
dec aptiuitate isrłita
miseriarũ qđ passuri erant. Mo ab
autẽ filius fuit loht: conceptus de
incestu a quo uocati sunt om̃s deꝓ
genie illius moabite. ⁊ ꝓiuncia illoꝵ
moab: & istud unũ nomen accipit᷑
ꝓ om̃i illius gentispopło. Sed & hoc
sciendũ quia primũ abassirus.¬
deinde achaldeis sunt uastati Qua
nocte uastata ÷ ar. moab contieuit. si¬
ue siluit. Nichil an ł rebellare contra
assirios uł caldeos. quia nocte uastatꝰ ÷
murus sub audis ar ciuitatis: moab
conticuit. Ar ciuitas fuit metropo¬
lis moabiearũ & regia: quȩ hodie ex
ebreo & greco sermone cõposita. areopo¬
lis nuncupatur : non qđ arios idt̾
martis sit ciuitas. sicut quidã autuma¬
uerunt. Bene in nocte uastata est ar:
quia moab de incestu filiȩ nocte concep¬
tus est: uł nox significat magnitudi¬
nẽ meroris. Uastata ergo ciuitate re¬
gia ar : a destructis muris eiꝰ. moab
ꝓuncia arabiȩ conticuit. anqua ȩdi¬
ficata ÷ ipsa ciuitas. Ascendit do¬

Expanded text:
Moabitae gavisi sunt de captivitate Israelitmiseriarum, quod passuri erant. Moab autem filius fuit Loth, conceptus de incestu: a quo vocati sunt omnes de progenie illius Moabitae, et provincia illorum Moab. Et istud unum nomen accipitur pro omni illius gentis populo. Sed et hoc sciendum, quia primum ab Assyriisdeinde a Chaldaeis sunt vastati. « Quia nocte vastata est Ar, Moab conticuit, » sive siluit. Nihil ausa est rebellare contra Assyrios, vel Chaldaeos. « Quia nocte vastatus est murus » subaudis Ar civitatis, « Moab conticuit. » Ar civitas fuit metropolis Moabitarum et regia, quae hodie ex Hebraeo et Graeco sermone composita Areopolis nuncupatur: non quod Arios, id est, Martis, sit civitas: sicut quidam autumaverunt. Bene in nocte vastata est Ar, quia Moab de incestu filiae nocte conceptus est. Vel nox significat magnitudinem moeroris. Vastata ergo civitate regia Ar, et destructis muris ejus, Moab provincia Arabiae conticuit; in qua aedificata est ipsa civitas. « Ascendit do
Abbreviated transcription (Latin):
iniqͥtates eorum. Et iusitacio inbonã
partẽ : scđm qđ Tacharias pater io¬
hannis dicit. Uisitauit nos oriens
ex alto. Est autẽ sensus : huius modi.
Sicut iuxta magnitudinem morbi
uisitat medicus egrotũ: ita moab
scđm quantitatẽ peccati. recipiet
uindictam. Ad correntẽ salicum de¬
ducent eos : id ÷ moabitas. qm̃ cir
ciuit clamor terminũ moab. Facte¬
ns locutus .ẽ. decaptiuitate quȩ ue¬
nit moabitis ꝑ assirios. nunc deilla
quȩ facta ÷ ꝑchaldeos. Torrentem
salicũ. babiloniȩ debemus acciꝑe
flumina: dequib. ⁊ psalmista dicit.
I n salicib in medio eius: & cetã. Usq.
adgalli n oppidum ululatus eius.
& usq. ad puteum heli cdamor eius.
id ÷ clamor moab aprincipio usq
ad finem regni. quia aquȩ edĩbon
ciuitatis : repletę sunt sanguine occi¬
sorũ moab. Ac si dicer& alus uerbis.
I a circo ululabit moab: qr ubi pͥus
erat luxuria. ⁊ omĩs del ectatio ꝓp̃t̃
irrignos agros. ⁊ fontes iugiter e¬
manantes : ibi p̃multitudine intfec¬

Expanded text:
tes eorum . » Et visitatio in bonam partem secundum quod Zacharias per Joannem dicit: « Visitavit nos oriens ex alto . » Est autem sensus hujusmodi: Sicut juxta magnitudinem morbi visitat medicus aegrotum: ita Moab secundum quantitatem peccati recipiet vindictam. « Ad torrentem salicum deducent eos: » id est Moabitas. « Quoniam circuit clamor terminum Moab. » Hactenus locutus de captivitate quae venit Moabitis per Assyrios: nunc de illa quae facta est per Chaldaeos. Torrentem salicum, Babyloniae debemus accipere flumina: de quibus et Psalmus dicit: « In salicibus in medio ejus , » etc. « Usque ad Gallim oppidum ululatus ejus, et usque ad puteum Elim clamor ejus, » id est, clamor Moab a principio usque ad finem regni. « Quia aquae Edibon civitatis repletae sunt sanguine » occisorum Moab. Ac si diceret aliis verbis: Idcirco ululabit Moab, quia ubi prius erat luxuria et omnis delectatio, propter irriguos agros, et fontes jugiter emanantes, ibi prae multitudine interfec
Abbreviated transcription (Latin):
antixpm : sociosq ens demones qui
ꝑ cȩlum id ÷ ꝑ istum aerem discurrunt.
E suꝑ reges cerre. Reges tre sunt.
qui terrena sectantur. ⁊ ad celestia
nũ quam animũ extollunt. Super
illos tales usitabit dñs omp̃s indiȩ
iudicii: qr̾ redd& illis scđm quod
merentur. Ipsi etiã principes de¬
moniĩ possunt appellari reges: sicut
dic̃ angłs addanielem. Princłs s aut̃
ꝑsarum: restitit mͥ. Et paulo post
Et ecce pͥnceps grecoꝵ ueniens. Et
egregius p̃dicator. Non÷ nobis con¬
luctacio adũsus carnem ⁊ sanguinẽ.
sed aduersus pͥncipes & potestates. &

Expanded text:
tum, sociosque ejus daemones: qui per coelum, id est, per istum aerem discurrunt. « Et super reges terrae. » Reges terrae sunt, qui terrena sectantur, et ad coelestia nunquam animum extollunt. Super illos tales visitabit Dominus omnipotens in die judicii, quia reddet illis secundum quod merentur . Ipsi etiam principes daemonum possunt appellari reges. Sicut dicit angelus ad Danielem : « Princeps autem Persarum restitit mihi. » Et paulo post: « Et ecce princeps Graecorum veniens. » Et egregius praedicator: « Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potesta
Abbreviated transcription (Latin):
tudo iudeoꝵ contra dñm. Si autẽ le¬
minẽ positũ insiti : sic defecerunt illi.
T faci& dñs exercituum omnib
popłis in monte hoc conuiutum
Reuertitur ꝓpħa addiem udicii : & fa¬
cice indie indelicae idicti. Qđ autem
dicit om̃ib sine dochicos loquitur :
a parte totũ ponens. Om̃ib. em̃ popłis
dicit om̃ib electis in monte hoc id ÷
in ȩccłia regni glestis. uł in monte hoc
id÷ suꝑ montẽ oliueti. suꝑ quẽ dnis
ueni& in nube. non tam̃ ad terras des¬
cend&: : sed inspatio ħuiꝰ aeris sedebit.
Et quale conuuium. pͣ ꝑabit eis: con¬
uiuium pinguium. ⁊ undemiȩ dofe¬
cate. ⁊ ex purgam̃tum ÷ uim. Uix¬
demia defecata.ẽ. uinum purum
sine fece Anim ad uertendã: autẽ.
qđ scĩ in illa. heatitudine. neq man¬
ducabunt. neq bibent : sed idõ dicit
eis conuiuium p̃pari. qi̾ om̃ib. deli¬
ciis & suauitate pleni erunt. & nũ ꝗ
ulla re indigebunt. Et p̃cipitabit᷑

Expanded text:
tudo Judaeorum contra Dominum. Si autem letudo Judaeorum contra Dominum. Si autem leminem positum in siti, sic defecerunt illi. « Et faciet Dominus exercituum omnibus populis in monte hoc convivium. » Revertitur propheta ad diem judicii, et faciet in die videlicet judicii. Quod autem dicit omnibus, synecdochicos loquitur, a parte totum ponens. Omnibus enim populis dicit omnibus electis, in monte hoc, id est, in Ecclesia regni coelestis. Vel in monte hoc, id est super montem Oliveti, super quem Dominus veniet in nube. Non tamen ad terras descendet, sed in spatio hujus aeris sedebit. Et quale convivium praeparabit eis? « Convivium pinguium, et vindemiae defaecatae. » Faex purgamentum vini est. Vindemia defaecata, est vinum purum sine faece. Animadvertendum est autem, quod sancti in illa beatitudine neque manducabunt neque bibent, sed ideo dicit eis convivium praeparari, quia omnibus deliciis et suavitate pleni erunt, et nulla re unquam indigebunt. « Et praecipitabit
Abbreviated transcription (Latin):
dum̃. Turbinẽ. iurtutem illoꝵ. Sicut
enĩ paries inpulsus a turbine inmobilis
ꝑ manae : sic dñs inpulsus quidẽ aiudȩis
tẽpore passionis : sed ñ potuerunt illio
uictores existere. Licae enĩ humanita¬
tẽ interfecissent. ipse ꝑdiumnitatem
cito resurrex̃ uiuificans illam. Diyxer̃
namq Uenite mittamus lignũ inpanẽ
euis. id÷ lignum crucis in carnem
alius : & ꝑdamus memoriã illius de t̾ra.
sed unde memoriam illius conati sunt
auferre: ꝑ hoc nom̃ eiꝰ ꝑ unuersũ orbẽ
dilatauerunt. Sicut estus isiti tu¬
ꝓpaginem fortium marcescere facies.
Duas cõparationes dac : de passione
añi. Quidã codices habent sicut estꝰ
insiti: qdđ duob modis potest incelli
gi. Sicut insiti & estu tumultus homi¬
num ꝓ afflictione cessatur. & sicut
marcescunt ꝓpagines uitis sub nube
dum fortiter torrae calor solis. sic̃
deficit & flos cadens : sic facta ÷ forti¬

Expanded text:
Dominum. Turbinem, virtutem illorum. Sicut Dominum. Turbinem, virtutem illorum. Sicut enim paries impulsus a turbine immobilis permanet, sic Dominus impulsus quidem a Judaeis tempore passionis, sed non potuerunt illi victores exsistere. Licet enim humanitatem interfecissent, ipse per divinitatem cito resurrexit vivificans illam. Dixerunt namque: « Venite, mittamus lignum in panem ejus, » id est, lignum crucis in carnem illius, « et perdamus memoriam illius de terra . » Sed unde memoriam illius conati sunt auferre, per hoc nomen ejus per universum orbem dilataverunt. « Sicut aestu in siti tunube torrente propaginem fortium inarescere facies. » Duas comparationes dat de passione Domini. Quidam codices habent sicut aestus in siti, quod duobus modis potegi. Sicut in siti et aestu tumultus hominum pro afflictione cassatur, et sicut inarescunt propagines vitis sub nube dum fortiter torret calor solis, sicut deficit et flos cadens: sic facta est forti
Abbreviated transcription (Latin):
tat anabuchodonosor: sed postea re¬
edificata . ẽ. aneemia. & iħ sacerdote
magno. lterũ destructa .c̃. aroma¬
nis. sed abhelio adriano postmodum
restaurata: non tam̃ ipso inloco ubi
prius. Et lic&e reȩdificata sit : tam̃
inpͥstinum statũ postea nonfuit. sic̃
eis qđ merebantur impu iudei.
Tauolabit te popłs gentilium fortis.
timebit ce. Genciles em̃ fortes & fobusti
fuerunt: adto leranda torm̃ta ꝓxp̃i
nomine. Quia factus es fortitudo
paupi. lauoat ꝓpħa dm̃ patrẽ. Pau¬
perem appellat dñm hm̃ : qͥ cũ diues
ect̃. ꝓ nobis panꝑ factus est. Ipse enĩ
dicit. Uulpes foueas habent. & uolucres
qli ndos: filius autẽ hominis. noti
habe t ubi caput redinae. Ipsũ etiã
nũcupat egenum. Spes aturbine su¬
baudis fuisti ei ide solatium atribu¬
ti ei: ut tercia die resurgera&. Sp̃s enĩ
robustoꝵ quasi turbo impellens pari¬
etem. Robustos uocat iudgos : parietem

Expanded text:
est a Nabuchodonosor , sed postea reest a Nabuchodonosor , sed postea reaedificata est a Nehemia et Jesu sacerdote magno . Iterum destructa est a Romanis, sed ab Aelio Hadriano postmodum restaurata: non tamen ipso in loco ubi prius. Et licet reaedificata sit, tamen in pristinum statum postea non fuit, sicueis quod merebantur impii Judaei. « Laudabit te populus gentilium fortis, timebit te. » Gentiles enim fortes et robusti fuerunt ad toleranda tormenta pro Christi nomine. « Quia factus es fortitudo pauperi. » Laudat propheta Deum Patrem. Pauperem appellat Dominum Jesum. « Qui cum dives esset, pro nobis pauper factus est . » Ipse enim dicit: « Vulpes foveas habent, et volucres coeli nidos: Filius autem hominis non habet, ubi caput reclinet . » Ipsum etiam nuncupat egenum. « Spes a turbine, » subaudis fuisti ei, id est, solatium a tributi ei, ut tertia die resurgeret. « Spiritus enim robustorum, quasi turbo impellens parietem. » Robustos vocat Judaeos, parietem
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ inuitã eternam. Głificatio antẽ
dni: non ea qua cunctis in iuditio &
iustis apparebit. ẽ. incelligenda: sed
illa qua in conspectu senum suorum
dedie iudicii loquens exaltabote: id ÷
uixta qđ merebantur reddidit. Co¬
gitaciones antiq erant : quia ante
mundi constitutionem p̃destinauit
aelectos suos. sicut dixit apłs : qui
elegit nos in ipso ante mundi consti¬
tutionẽ. Quia posuisti ciuitatẽ in
tumulum. Qui dã habent incumultũ. In
tumultũ positat: quando destructa est
Nam ciuitas quando destruitur: intu¬
mulum redigitur: domũ alienorum
subaudis humiliasti. ut nonsit eiuitas
& non ȩdificetur insẽpiternuim. ludȩi
alieni appellant᷑ qui alieni sunt adõ.
ut i n psalmo legitur. Filu alieni
nĩtiti sunt mͥ. Et in euangłio dño
dicente. uos ex patre diabolo estis
Qł autẽ dicit ut insẽpiternum nȩdisi¬
cet᷑ subaudis sicut suꝑus. Nam destruc

Expanded text:
autem in vitam aeternam . Glorificatio autem autem in vitam aeternam . Glorificatio autem Domini, non ea qua cunctis in judicio et in justis apparebit est intelligenda, sed illa qua in conspectu senum suorum de die judicii loquens: Exaltabo te, id est, juxta quod merebantur, reddidit. Cogitationes antiquae erant, quia ante mundi constitutionem praedestinavit electos suos. Sicut dicit Apostolus: « Qui elegit nos in ipso ante mundi constitutionem . » « Quia posuisti civitatem in tumulum. » Quidam habent in tumultum. In tumulum posita est, quando destructa est. Nam civitas quando destruitur in tumulum redigitur. « Domum alienorum, » subaudis humiliasti, « ut non sit civitas et non aedificetur in sempiternum. » Judaei alieni appellantur qui alieni sunt a Deo, ut in Psalmo legitur: « Filii alieni mentiti sunt mihi . » Et in Evangelio, Domino dicente: « Vos ex patre diabolo estis . » Quod autem dicit ut in sempiternum non aedificentur, subaudis sicut superius. Nam destructa
Abbreviated transcription (Latin):
alibi idem ꝓpħa dicat: erit lipe lunę sic̃
lux solis septẽpliciter. sicut lux septẽ
dierum: sed ad cõꝑationẽ uerȩ lucis
quȩ illuminat omnẽ hominem ueni¬
entem ili hunc mundum: omĩa sida
⁊ lumina indebuntur obscurari.
Quem enim fplendorẽ prestat lumen
cerei si positum fuerit in medio solis
radio. aut quid luminis aug& cer¬
nentib illud: Nullum. It aliter.
R eꝓbis enĩ positis in enarrabili metu &
timore : omã uidebuntur obscurari.
Qđ autẽ sub iungit ꝓpħa: quasi sub eo¬
dem texeu in clansula dicens ¶ũ
regnauerit dñs exercituum in monte
syon. ⁊ in hierłm ⁊ inconspectu senũ
suor fuerit głificatus. magis exacto
uidicii discrimine conplebitur cũ
ablatis impiis ne uideant głam dei :
scĩ om̃s insuꝑnę cuutatis mansionem
ad contẽplandam ꝑpetuam speciem
sui conditoris intrabunt. Senes autẽ
appellat abrahã. ysaac. iacob. ꝓ
ibunt impu insupplicium ȩteriũ: ipsi

Expanded text:
alibi idem propheta dicat: erit lux lunae sicut alibi idem propheta dicat: erit lux lunae sicut lux solis septempliciter: sicut lux septem dierum: sed ad comparationem verae lucis, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum » omnia sidera et lumina videbuntur obscurari. Quem enim splendorem praestat lumen cerei, si positum fuerit in medio solis radio, aut quid luminis auget cernentibus illud? Nullum. Vel aliter. Reprobis enim positis in inenarrabili metu et timore, omnia videbuntur obscurari. Quod autem subjungit propheta, quasi sub eodem textu in clausula dicens: « Cum regnaverit Dominus exercituum in monte Sion, et in Hierusalem, et in conspectu senum suorum fuerit glorificatus, » magis exacto judicii discrimine complebitur: dum ablatis impiis ne videant gloriam Dei, sancti omnes in supernae civitatis mansionem ad contemplandam perpetuam speciem sui conditoris intrabunt. Senes autem appellat Abraham, Isaac, Jacob, pribunt impii in supplicium aeternum, ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ministros uidelic& antixpĩ. & factio¬
num fraudium q eiꝰ fautores & co¬
oꝑatores qͥ infirmis ac cerrenis m̃tibus
impio dominantur imꝑio. qͦsdubium
non . ẽ. ex̃. perituros. u̾ixta qđ in ho¬
minib qui contra eccłam exarserunt
factũ . eẽ. dinoscitur. Et nocandum
qđ non ait aꝑte suꝑ om̃s reges terrae.
sicut nec suꝑ omnẽ militiam caeli: sed
om̃ium sedde speciali quorũdam homi¬
nũ angłoꝵq. malorũe. de iectione.
dicta intelliguntur. Et erubescae
luna. & confudetur sol: & hoc intem¬
pore uisitacionis cõplebitur. id ÷ indie
iudicii. Trubesca lunͤa. id÷ tabesco&e
Numquid ita erubeso& luna. & confuri¬
decur sol: ut oadant de celo: Non.
S ed qualiter hoc faci&e dñs: manifestat
cum dicit. Statim autẽ post tribula¬
tionem dierum illorũ sol obscurabit᷑.
iluna non dabit lum̃ suum. Dicit enĩ
beatus augustinus. quia neq soł nẽq
luna neq stellȩ lum̃ suum amittent cũ

Expanded text:
ministros videlicet Antichristi, et factioministros videlicet Antichristi, et factionum fraudumque ejus fautores et cooperatores, qui infirmis ac terrenis mentibus impio dominantur imperio: quos dubium non est esse perituros. Juxta quod in hominibus qui contra Ecclesiam exarserunt factum esse dignoscitur. Et notandum, quod non ait aperte: Super omnes reges terrae. Sicut nec super omnem militiam coeli; sed n de generali omnium sed de speciali quorumdam hominum angelorumque malorumque dejectione dicta intelliguntur. « Et erubescet luna, et confundetur sol. » Et hoc in tempore visitationis complebitur, id est, in die judicii. Erubescet luna, id est, tabescet. Nunquid ita erubescet luna, et confundetur sol ut cadant de coelo? Non. Sed qualiter hoc faciet, Dominus manifestat cum dicit: « Statim autem post tribulationem dierum illorum sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum . » Dicit enim beatus Augustinus: Quia neque sol, neque luna, neque stellae lumen suum amittent: cum
Abbreviated transcription (Latin):
ac deinde adicere. Et erit indie illa
id ÷ indie iudicii uisitabit dñs suꝑ
illum & suꝑ reges. & suꝑ miliciam id ÷¬
suꝑ multitudinẽ illius qui ilbam imitati
sunt : & claud& illos incarcerem ec̃ni
supplicii Qđ autem dictũ.ẽ. superius
iusitabit dñs suꝑ miliciam oli in excel¬
so: ita ⁊ intelligendum. Uisitabit dñs
suꝑ miliaͣm gli in excelso. mittendo
angłm decelis qui hominẽ peccati.
beatus gregorius : ꝑmichaelem ar¬
changłm fore arbitrat᷑. uł intelligit:
Uisitabit᷑ gͦ suꝑ miliciam cȩli cũ ꝑimet᷑
anti xp̃s : quia ⁊ illo uiter empto uirtꝰ
spũum malignorũ qui eum in ostensis
signis mendatu uiuerant: infirmata
cessabitur. Locest ⁊ ipse nonsine ratione
inter miliciam çeli deputari : ꝓ eo qđ
se non solum suꝑ om̃s angłos. uerum eciã
su ꝑ omem̃ diuinȩ maiestatis celsitu¬
dinem exaltare p̃sum&: Uisitabitur
⁊ suꝑ reges terrȩ. qui sunt suꝑ terram:

Expanded text:
ac deinde adjicere: « Et erit in die illa, ac deinde adjicere: « Et erit in die illa, » id est in die judicii « visitabit Dominus super illum, et super reges, et super militiam  multitudinem illius qui illum imitati sunt: « et claudet illos in carcerem » aeterni supplicii. Quod autem dictum est superius: Visitabit Dominus super militiam coeli in excelso, ita est intelligendum: Visitabit Dominus super militiam coeli in excelso, mittendo angelum de coelis, qui hominem peccati, beatus Gregorius per Michaelem archangelum fore arbritratur vel intelligit. Visitabitur ergo super militiam coeli, cum perimetur Antichristus: quia et illo interempto virtus spirituum malignorum, qui eum in ostensis signis mendacii juverant, infirmata cassabitur. Potest et ipse non sine ratione inter militiam coeli deputari, pro eo quod se non solum super omnes angelos, verum etiam super omnem divinae majestatis celsitudinem exaltare praesumet. Visitabitur et super reges terrae qui sunt super terram,
Abbreviated transcription (Latin):
huius scłi cemporib. adsignatur
quȩ alterna dierum ac noctium ui¬
cissitudine multiplicantus: qua
futuri cessantib. horarũ discursib.
erit dñs sc̃s inlucem sempiternam.
⁊ impu mittentur intenebras exce¬
riores. ldõq. recte sciendum. quia
qui nc̃ infernalium tenebrarũ car¬
cere tenentur. post multos huius
scłi labentis dies uisitabuntur: ĩn
ila utiq. hora inqua om̃s qͥ inmo¬
num̃tis sunt audient uocem filiidĩ.
iꝓcedent qui bona fecer in resurrec¬
tionem uitȩ. Qui uͦ mala fecer̃ :
in resurrectionem iudicii. hucusq
sensus: & dicta egregii doctoris bedȩ
otest ⁊ scłm qđ quidã dicunt ordo. eẽ.
p̃posterus. ut post quã dixit ꝓpħa
paulo suꝑius non adici& ut resurgat.
de illis loquens qͥ temporib. antixpĩ fi¬
dẽ scȩ̃ trinicatis negantes mortui fue¬
pͥ nt antequã ille adño interficiatur
debuit sub uingere. & post multosdi¬
es interfectionis antixp̃i uisitabunt᷑:

Expanded text:
hujus saeculi temporibus assignatur, hujus saeculi temporibus assignatur, quae alterna dierum ac noctium vicissitudine multiplicantur, quam futuri cessantibus horarum discursibus, erit Dominus sanctis in lucem sempiternam, et impii mittentur in tenebras exteriores . Ideoque recte sciendum, quia qui nunc infernalium tenebrarum carcere tenentur, post multos hujus saeculi labentis dies visitabuntur: in illa utique hora, in qua omnes qui in monumentis sunt audient vocem Filii Dei. « Et procedent qui bona fecerunt in resurrectionem vitae, qui vero mala egerunt, in resurrectionem judicii . » Hucusque sensus et dicta egregii doctoris Bedae. Potest et secundum quod quidam dicunt ordo esse praeposterus, ut postquam dixit propheta paulo superius, non adjiciet ut resurgat, de illis loquens, qui temporibus Antichristi fidem sanctae Trinitatis negantes mortui fuerint antequam ille a Domino interficiatur: debuit subjungere: Et post multos dies interfectionis Antichristi visitabuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
rendum. Congregabunt᷑ gͦ pereunte
antrxp̃o : ministri deceptiomim eius.
in carcerem gehennalium penarum.
⁊ post multos dies usitabunt᷑. tẽpore
uidelic& resurrectionis om̃ium. quan¬
do adhoc tantũ animȩ eoꝵ modicum
euocabuntur abinferis. ut recepto cor¬
pore. statĩ expleto iudicio eũ ceceris
peccatorib. eas relabant᷑ inpenas. dlam
qđ nonstatĩ extincto antixp̃o. uinuer.¬
sale sit uenturũ iuditium: danihel
ꝓpħa testatur. qui in ultima suȩ pro¬
pħiȩ uisione regni illius acta descri¬
bens cum eiusdem regni cẽpora mil¬
le crecentis non aginta dieb. id est
trib semis annis cõprehender&. re¬
ita exponit. Beatus inqͥt qui int̾fecto
antixpõ. dies supra numerũ p̃finitũ
sua maiestate uenturus. Quare autẽ
force dicamus qđ dilatio regni: com¬
ꝓbatio pacientie scõrum. ẽ. Notandũ
autẽ .ẽ. hoc qđ dicit: & post multos
annos uisitabuntur. Quia multorũ
dierum appellatio. congruentius

Expanded text:
rendum. Congregabuntur ergo pereunte rendum. Congregabuntur ergo pereunte Antichristo ministri deceptionum ejus in carcerem gehennalium poenarum: et post multos dies visitabuntur, tempore videlicet resurrectionis omnium: quando ad hoc tantum animae eorum modicum evocabuntur ab inferis, ut recepto corpore statim expleto judicio cum caeteris peccatoribus eas relabantur in poenas. Nam quod non statim exstincto Antichristo universale sit venturum judicium, Daniel propheta testatur: qui in ultima suae prophetiae visione regni illius acta describens, cum ejusdem regni tempora mille ducentis nonaginta diebus, id est, tribus semis annis comprehenderet, reita exponit: Beatus inquit qui interfecto Antichristo, dies supra numerum praefinitusua majestate venturus. Quare autem forte dicamus quod dilatio regni comprobatio patientiae sanctorum est. Notandum est autem hoc quod dicit, et post multos annos visitabuntur. Quia multorum dierum appellatio, congruentius
Abbreviated transcription (Latin):
Profiteor dilectissime: nequaquã me
ausũ dicere qđ intellexerim. quid in
hac sententia senserit. & sentiri uolu¬
erit : ꝓpħa isaias. At tam̃ qͥd ipse pu¬
re & catholice inhis ꝓpħa uerbis sense¬
rit. dicendum ÷ Et congregabuntur
inqͥt in congregationẽ unius fascis in
lacum. hoc de animab. illoꝵ. quorũ
corpora dño insitante dabunt᷑ iti
mortẽ : pocest intelligi. quȩ & si non
simul egrediantur acorporib. cunctȩ
tam̃ una quęq. insuo ordine. eundẽ
congregabuntur infascem: ⁊ eidem
penarum ꝑhennium concludentur
ergastulo. iuxta utiq. dispositione
districti iudicis: ut qui pari mente
aeccłam inpugnauerunt. pariter
qđ contra dm̃ pugnã in ierunt. sup¬
plicium luant: qi qͥ pares sunt iai
culpis. pariter dampnandi sunt in
penis hoc ÷ auari cũ auaris. Luxi¬
riosi cum luxuriosis. ꝑ niri cũ ꝑiuris.
Q d dñs manifestat: cum ait dezizanus.
Alligate & facite fasciculos: ad conbu.¬

Expanded text:
Profiteor, dilectissime, nequaquam me Profiteor, dilectissime, nequaquam me ausim dicere, quod intellexerim quid in hac sententia senserit et sentiri voluerit propheta Isaias. Attamen quid ipse pure et catholice in his propheta verbis senserit, dicendum est. Et congregabuntur, inquit, in congregationem unius fascis in lacum. Hoc de animabus illorum quorum corpora Domino visitante dabuntur in mortem potest intelligi: quae etsi non simul egrediantur a corporibus, cunctae tamen unaquaeque in suo ordine eumdem congregabuntur in fascem: et eodem poenarum perennium concludentur ergastulo, juxta utique dispositionem districti judicis: ut, qui pari mente Ecclesiam impugnaverunt, pariter quia contra Deum pugnam inierunt, supplicium luant. Quia qui pares sunt in culpis, pariter damnandi sunt in poenis. Hoc est avari cum avaris, luxuriosi cum luxuriosis, perjuri cum perjuris. Quod Dominus manifestat, cum ait de zizaniis: Alligate et facite fasciculos ad combu
Abbreviated transcription (Latin):
gregationem unius fascis in lacum.
⁊ claudentur ibi in carcerem : & post
multos dies uisitaburitur. De hoc uer¬
siculo isaie ꝓpħȩ. multipliater mul¬
ti disputauerunt : sed non om̃s eqͣlit̃
senseruret. Origenes dicit: qr post¬
quã acceꝑinat adño illam sententiã
terribilem. ite maledicti in ignem
ȩternum : post multos dies
id ÷ post mille annos funto iuditio.
adrĩo iusitandi sunt. Quã sententiã
nemo scõꝵ patrũ corroborat: sed om̃s
denegant. habences illam sententiam
dñi ante oculos: ibunt impii insuppli¬
cium aet̾num. iusti autẽ inuicã ẜiternã.
Quic qͥd aet̾num ⁊: sine termino est.
Sicut gͦ dñs iustis posuit gaudium ȩt̃mĩ:
ita impiis supplicium aeternum.
Quȩ sentencia. id circo uidebitur obscura
.eẽ.: quia post quã dix̃ ꝓpħa. & clau¬
dentur ibi incarcerem: statim addidit.
post multos dies iuisitabuntur. Beda
incerrogatꝰ dehac sententia : ꝑ epłam
ab accã prb̃iro. his uerbis respondit.

Expanded text:
nem unius falcis in lacum, et claudentur ibi in carcerem, et post multos dies visitabuntur. » De hoc versiculo Isaiae prophetae multipliciter multi disputaverunt, sed non omnes aequaliter senserunt. Origenes dicit: Quia postquam acceperint a Domino illam sententiam terribilem, « Ite, maledicti, in ignem aeternum , » post multos dies, id est post mille annos finito judicio a Domino visitandi sunt. Quam sententiam nemo sanctorum Patrum corroborat, sed omnes denegant: habentes illam sententiam Domini ante oculos: Ibunt impii in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam. Quidquid aeternum est, sine termino est. Sicut ergo Dominus justis posuit gaudium aeternum, ita impiis supplicium aeternum. Quae sententia idcirco videtur obscura esse, quia postquam dixit propheta, et claudentur ibi in carcerem, statim addidit, post multos dies visitabuntur. Beda interrogatus de hac sententia per epistolam ab Acca presbytero, his verbis respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
des eis tuam potentiam: certe aliter
non credent. nisi eos flagellaueris Addi¬
ditq ꝓpħa loquens. Interra scõrum: iniqͣ
gessit. Si ne dochicos ꝓunum: om̃s reꝓbi
intelliguntur. Terram scõꝵ uocat apłos:
martires. ⁊ om̃s scõs : qui abimpiis multa
tulerunt. Ac si dicer&. Idõ non debes
parcere illi: quia scõs ꝑemit. Condole¬
bat enim ꝓpħa neci scõrum quȩ futura
erat : & quasi causabatur cum illo. ut
int̾ficer& iniqͦs. Et non uidebit głam¬

Expanded text:
des eis tuam potentiam. Certe aliter des eis tuam potentiam. Certe aliter non credent, nisi eos flagellaveris. Addiditque propheta loquens: « In terra sanctorum iniqua gessit. » Sinecdochicos per unum, omnes reprobi intelliguntur. Terram sanctorum vocat apostolos, martyres, et omnes sanctos, qui ab impiis multa tulerunt. Ac si diceret: Ideo non debes parcere illi, quia sanctos peremit. Condolebat enim propheta neci sanctorum quae futura erat, et quasi causabatur cum illo, ut interficeret iniquos. « Et non
Abbreviated transcription (Latin):
euangłium. ubi omĩa iuditia & p̃cepta
tã ueteris testam̾ti quam noui : c̃tinentur.
nima mea desiderabat te in nocte.
id ÷ intribulatione: usq uigilabo
adce. Uox ꝓpħȩ. Dicit enim. certe & in noc¬
te hoc ÷ intribulatione. & mane hoc est
inprospitate semꝑ uigilabo: desiderans
te uide. Uł aliter. de mane iugilabo adte:
hoc ÷ in oꝑa mandatoꝵ tuorũ. nocte adie
labora: sperans p̃mium ate reciꝑe. Cum
feceris iuidicia tua interra: iusticiã discent
habitatores orbis. Uox ꝓpħȩ de iudęis. O
ds̃ & inmensa pietas. Quã diu non facis
iudicia tua suꝑ habitatores orbis: non
cognosceris abimpis. Percute inqͥd ꝓpħa
impios: ⁊ discent tuas leges. Uiseream̃
impio. Uox ꝓpħȩ de impis. ẽ. que distin¬
guendum. ꝑ interrogationem & responsionẽ.
Dicit dñs. O ꝓpłia misereamur impio. ut
agat pęnitentiam. Et ꝓpħ a. Et non discent
facere iusticiam : Et .ẽ. sensus. Et non osten¬

Expanded text:
um, ubi omnia judicia et praecepta tam Veteris Testamenti quam Novi continentur. « Anima mea desiderabit te in nocte, » id est in tribulatione: usque « vigilabo ad te. » Vox prophetae. Dicit enim: Certe et in nocte, hoc est in tribulatione: et mane, hoc est, in prosperitate, semper vigilabo, desiderans te videre. Vel aliter: De mane vigilabo ad te, hoc est in opera mandatorum tuorum nocte et die laboro, sperans praemium a te recipere. « Cum feceris judicia tua in terra, justitiam discent habitatores orbis. » Vox prophetae, de Judaeis: O Deus et immensa pietas, quandiu non facis judicia tua super habitatores orbis, non cognosceris ab impiis? Percute, inquit propheta, impios, et discent tuas leges. « Misereamur impio. » Vox prophetae de impiis, estque distinguendum per interrogationem et responsionem. Dicit Dominus: O propheta, misereamur impio, ut agat poenitentiam. Et propheta. « Et non discent facere justitiam? » Et est sensus: Et non osten
Abbreviated transcription (Latin):
tructione hierusolimorũ temporib
uespasiani facta loquitur mͦ ꝓpħa.
alloquens apłos ⁊ doctores primitiuȩ
eccłiȩ. In quib. dam codicibus continetur.
conculoabit eã pes pedis pauꝑis: qđ
manifestͥssime uidetur falso scriptũ.&e.
Sio enĩ iudetur sonare : quasi pes habeat
alterum pedem. Pauꝑem uocat xpm̃.
qui ꝓ nobis pauꝑ factus ÷ ł genos uero
apłos : qui dnĩ humilitatem imitatis.
Et est sensus. Conculcabit hierłm pes:
hoc ÷ transitus. cuius pes. siue transitus :
contẽpserunt: aromanis conculcati & de¬
solati sunt. Semita iusti recta ÷ Cox¬

Expanded text:
tructione Hierosolymorum temporibus. Vespasiani facta loquitur modo propheta: alloquens apostolos et doctores primitivae Ecclesiae. In quibusdam codicibus continetur: conculcabit eam pes pedis pauperis: quod manifestissime videtur falso scriptum esse. Sic enim videtur sonare, quasi pes habeat alterum pedem. Pauperem vocat Christum qui pro nobis pauper factus est . Egenos vero apostolos qui Domini humilitatem imitati sunt. Et est sensus: Conculcabit Hierusalem pes, hoc est transitus. Cujus pes sive transitus? P illius comtempserunt, a Romanis conculcati et desolati sunt. « Semita justi recta
Abbreviated transcription (Latin):
tris filius. ẽ. cui pater omne uiditium
dedit. Per itterrogationẽ legendũ est.
Et est sensus. Melũs ut uideat głam
dĩ patris. id ÷ me indie iudicii : & eru¬
bescat suꝑ malis suis. S ed qͥd ei respon
dit ꝓpħa Dnẽ exaltetur manus tua.
id ÷ potentia tua indie iudicu super
impios : ⁊ non uideant subaudis głam
dĩ patris. H loc obsecratiue dixit & af¬
firmatiue. Nonuult ꝓpħa : ut ipius
głam dñi indie iudicii cernat. Qide.¬
ant & cfundantur telantes : id÷ inui¬
dentes popłi. Et hostes tuos. uł scõrum
meorũ deuor& ignis. Uox dĩ ad ꝓpbam.
& est sensus. Uolo ut uideant me exalta¬
tum. & magnitudinẽ electoꝵ meorũ
indie iudicii. om̃s popłi qui inuiderit
electis meis: & ignis siue penitentiȩ
siue gehennȩ. uł ardoris de uorae postea
hostes tuos : & scõrum meorũ. Et exhi¬
dabis pacem nobis. Ac si dicer&̾: Cum
hoo feceris tradens impios morti: tõ
dabis pacem nobis. Omĩa enim bonia
quȩ oꝑamur : tua miscđia largiris

Expanded text:
t Filius, cui Pater omne judicium dedit . Per interrogationem legendum est. Et est sensus: Melius est ut videat gloriam Dei Patris, id est, me in die judicii, et erubescat super malis suis. Sed quid ei rine, exaltetur manus tua, » id est potentia tua in die judicii super impios: « et non videant, » subaudis gloriam Dei Patris. Hoc obsecrative dixit et affirmative. Non vult propheta, ut impius gloriam Domini in die judicii cernat. « Videant et confundantur zelantes, » id est, invidentes « populi » et hostes tuos vel sanctorum meorum devoret ignis. Vox Dei ad prophetam. Et est sensus: Volo ut videant me exaltatum, et magnitudinem electorum meorum in die judicii omnes populi qui invident electis meis, et ignis sive poenitentiae sive gehennae vel ardoris devoret postea hostes tuos, et sanctorum meorum. Et exhimine, dabis pacem nobis. » Ac si diceret: Cum hoc feceris tradens impios morti, tunc dabis pacem nobis. Omnia enim bona quae operamur, tua misericordia largiris
Abbreviated transcription (Latin):
creacurã p̃ ponere creatori. Dicent gͦ
scĩ indie iudicii. Odñẽ redẽptor nost̃
iam qr̾ uetus error longe recessit a nob̾.
& inte sꝑauimus. seruabis pacẽ ȩternã
nobis. & corporis ⁊ animȩ. Sꝑastis
in dño o scĩ ⁊ electi dñi. inscłis & in¬
ꝑpetuum subaudis sꝑate. Uox ꝓphȩ
Quia in curuabit habitantes in excelso.
D e uideis mͦ loquitur ꝓpħa. & adea quȩ
suꝑius dixit de scĩs ꝑtin&. S ꝑate indq̃o.
Q uare : auia incuruabit id÷ humilia

Expanded text:
creaturam praeponere creatori. Dicent ergo creaturam praeponere creatori. Dicent ergo sancti in die judicii: O Domine redemptor noster, jam quia vetus error longe recessit a nobis, et in te speravimus, servabis pacem aeternam nobis, et corporis et animae. « Sperastis in Doperpetuum, » subaudis sperate. Vox prophetae. « Quia incurvabit habitantes in excelso. » De Judaeis modo loquitur propheta, et ad ea quae superius dixit de sanctis pertinet. Sperate in Domino. Quare? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
dando p̃dicat: &dum canit electos
cȩlos penitrare. Uetusta enĩ res est
homines ad inferni cdaustra descende
noua autem : celos penitrare.
rbs fortitudinis nr̃ȩ fr̃on: sal¬
uator ponet᷑ in ea murus & an¬
te murale. Uox iustoꝵ siue in p̃senti
prestat inter aduersa. & ipse÷ murus
illoꝵ & ante murale. qͥeos munit &
defendit. Uł etiã ꝓpħs ante murale
abipso enim & uelle aeposse habemus.
ꝑite portas. uox dĩ ad angłos
O angłi iei. aꝑite portas sub¬
auditur iusticiȩ. ⁊ portas głiȩ ut in¬
grediatur gons iusta ior om̃s electi
mei: qui custodier̃ ueritatẽ euangłi.
Sicut enim portȩ iusticiȩ. ita mortis &
imquitatis. Portȩ iusticȩ sunt : fides. ka¬
ritas. humilitas. ceterea. uirtutes Por¬
cȩ uͦ mortis & iniquitatis sunt. odid̾ aua.¬
ricia. & cetera uicia. Uetus error ab¬
iit seruabis pacem. U ox electoꝵ. Setͦ
error .ẽ. ad orare idola manu facta. &

Expanded text:
dando praedicat, et dum canit electos dando praedicat, et dum canit electos coelos penetrare. Vetusta enim res est homines ad inferni claustra descendere, nova autem coelos penetrare. « Urbs fortitudinis nostra Sion: salvator ponetur in ea murus et antemurale. » Vox justorum sive in praesenti praestat inter adversa, et ipse est murus illorum et antemurale, qui eos munit et defendit. Vel etiam prophetae antemurale Ab ipso enim et velle et posse habemus. « Aperite portas. » Vox Dei ad angelos: O angeli mei, aperite portas, subauditur justitiae et portas gloriae, ut ingrediatur gens justa, id est omnes electi mei, qui custodierunt veritatem Evangelii. Sicut enim portae justitiae, ita mortis et iniquitatis. Portae justitiae sunt fides, charitas, humilitas, caeteraeque virtutes. Portae vero mortis et iniquitatis sunt, odium, avaritia, et caetera vitia. « Vetus error abiit, servabis pacem. » Vox electorum. Vetus error est, adorare idola manufacta, et
Abbreviated transcription (Latin):
existit. In die namq. exeremi iudicii
con teretur diabolus. & principes eiꝰ
sub xp̃o. sicuti teruntur palcx in plans¬
suas subeo. hoc ÷ sub xp̃o. Quando
labitur aliquis de superiorib ad una
excensis manib ruit : sicuti qͥ natat.
t humiliabit dñs głam diaboli ii
die illa cũ allisione hoc ÷ contrici¬
onẽ manuum eiꝰ : idt oꝑationũ cius
Et munimta sublimium murorũ tuoꝵ
concident. A postropham facit ꝓpħa. ad
ipsum pͥncipem demonũ. A u̾nim̃ta
daboi sunt: sacellites eiis. Auri uͦ illus
homines sequaces eius. qui eum inmitati
sunt: qͥb. ipse quasi muro uallatus est
indie iudicii. & ipse & ministri eiꝰ. quosq
ipse de cepit: concident in atrium aec̃nȩ
ri & ad p̾sentem eccłiam & suꝑnam
quȩ indie iudicii complebitur. Sc̃ã
eccłia modo canticũ nouũ cantat. dum
natiuitatem dñi passionem. resurrati¬
onem. ascensionemq eius ad cȩlos lau¬

Expanded text:
exsistit. In die namque extremi judicii exsistit. In die namque extremi judicii conteretur diabolus, et principes ejus sub Christo, sicuti teruntur paleae in plaussuas sub eo, hoc est, sub Christo. Quando labitur aliquis de superioribus ad ima, extensis manibus ruit, sicuti qui natat. « Et humiliabit Dominus gloriam » diaboli in die illa « cum allisione, » hoc est contritione « manuum ejus » id est operationem ejus. « Et munimenta sublimium murorum tuorum concident. » Apostropham facit propheta ad ipsum principem daemonum. Munimenta diaboli, sunt satellites ejus. Murus vero illius homines sequaces ejus, qui eum imitati sunt: quibus ipse quasi muro vallatus est. In die judicii et ipse et ministri ejus, quosque ipse decepit, concident in barathrum aeterri et ad praesentem Ecclesiam et supernam, quae in die judicii complebitur. Sancta Ecclesia modo canticum novum cantat, dum nativitatem Domini, passionem, resurrectionem, ascensionemque ejus ad coelos lau
Abbreviated transcription (Latin):
appellat ȩccłiam electoꝵ : qͥcũdño
regnabunt. Et triturabitur moab
subeo: sicut teruntur palex in plaustro.
T ox ꝓpħs dediabolo & principib. illius.
Triturare ⁊ terere. Sunt quȩdã regi¬
ones: inqͥb. de ÷̃ feniĩ habitatores
autẽ illarum congregant stramina.
frugũ suarũ in cam̃po. & dedacutit
huo atq. illuc plaustrũ cũ serratis
rotis. suꝑ stramina : & conminuunt
illa. ut animalia leuius ea ruminare
possint. Sic conteretur moab. subeo :
idt̃ sub xp̃o indie iuditui. Al oab
filius fuit loth: a quo moabite origi¬
nem sumpser᷑: fueruntq. filiis isrł
semꝑ infensi. Nam cũ de grptiaca ser¬
uitute dño ꝓtegentẽ exirent. & ad¬
ꝓpinquarent regiomi illorũ : fecit
peccare eos c̃tra dnm balac rex moa¬
bitarũ. consilio balaam arioli usus.
Adeoq. ꝑ moab debemꝰ in hoc loco diabo.¬
lum intelligere. qͥ sẽper isrł id est
electis qui ꝑ isrł signantur contrarns

Expanded text:
appellat Ecclesiam electorum, qui cum Domino appellat Ecclesiam electorum, qui cum Domino regnabunt. « Et triturabitur Moab sub eo, sicut teruntur paleae in plaustro. » Vox prophetae de diabolo et principibus illius. Triturare est terere. Sunt quaedam regiones, in quibus deest fenum, habitatores autem illarum congregant stramina frugum suarum in campo, et deducunt huc atque illuc plaustrum cum serratis rotis super stramina, comminuunt illa, ut animalia levius ea ruminare possint. Sic conteretur Moabsub eo, id est sub Christo in die judicii. Moab filius fuit Loth , a quo Moabitae originem sumpserunt: fueruntque filiis Israel semper infensi. Nam cum de Aegyptiaca servitute Domino protegente exirent, et appropinquarent regioni illorum, fecit peccare eos contra Dominum Balath rex Moabitarum, consilio Balaam harioli usus . Ideoque per Moab debemus in hoc loco diabolum intelligere, qui semper Israel, id est electis, qui per Israel signantur, contrarius
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ apłs. Absorta ⁊ mors in uictoria
xp̃i. Sicut etiã uinculũ mortis & telã
appellat ipsũ dhiabolũ. qui uinculo
suo colligauerat om̃s gentes. & orditꝰ
÷ ipsam̃ telã trabens̃ omĩa in mortẽa
corꝑis : & multos in mortẽ animae
potestas eiꝰ. EEt aufer& dñs lacrimã
ab onu facie subaudis electoꝵ suorũ.
Inp̃senti siqͥdem scło scĩ in lacrimis se
affligunt : idõ in ȩt̾na requiȩ om̃s
ploratus ⁊ lacrimas amittent. Unde
⁊ iołs: in apocalipsin sua dicit. Et
abstg& ds̃ omnẽ lacruã ab oculis
aufer&. hoc ⁊̃ seruiturẽ & domina¬
tionẽ diaboli. Genus humanũ post¬
quã primusparens nrͣ peccauit. inꝑadi¬
so lignũ uetiti arberis comedens. ser¬
utenti diaboli subiectũ. ẽ. Istud oꝓbri¬
um tã mortis quã seruitutis. dissipa.¬
bit dñs indie iudici i. recrudens illũ
claustris inferm : qui dominatꝰ fuerat
uniũso orbi. Et dicent iusti indie illa:
in eccłia ⁊ regno çęlore. Montem

Expanded text:
 « Absorpta est mors in victoria Christi . » Sicut etiam vinculum mortis et telam appellat ipsum diabolum, qui vinculo suo colligaverat omnes gentes, et orditus est ipsam telam, trahens omnia in mortem corporis, et multos in mortem animae.potestas ejus. « Et auferet Dominus lacrymam ab omni facie, » subaudis electorum suorum. In praesenti siquidem saeculo sancti in lacrymis se affligunt: ideo in aeterna requie omnes ploratus et lacrymas amittent. Unde et Joannes in Apocalypsi sua dicit: « Et absterget Deus omnem lacrymam ab oculis auferet, » hoc est servitutem et dominationem diaboli. Genus humanum postquam primus parens noster peccavit, in paradiso lignum vetitae arboris comedens, servituti diaboli subjectum est . Et istud opprobrium tam mortis quam servitutis, dissipabit Dominus in die judicii, retrudens illum de claustris inferni, qui dominatus fuerat universo orbi. « Et dicent justi in die illa, » in Ecclesia et regno coelorum. Montem
Abbreviated transcription (Latin):
cepiss& : omĩa simulachra quȩ erant
in ierłm confregit. popłmq dl̃ quẽ
pat̾ eiꝰ ad cultũ gentiũ uerterat: ipse
ad dĩ cultũ reuocauit. Llã ꝑ om̃s an.¬
gulos platearũ. & suꝑ domos. & in
ga. ꝙ in puluerẽ redegit. Hoc audi¬
ens sennacherip : spũ malignitatis
succensus. postquã habuit syros & phi
captiuatas : uenit ab egrpto cũ innu¬
merabili multitudine. tendens iter
ad hierłm indirectũ. lã enĩ altera
uice uastauerat ciuitates uidȩ. p̃cer
hierłm. Propt̾ea dirigitur sermo
ꝓpħicus ad duas trib. quȩ antea spem
posuerant suꝑ egyptios & assirios. qͥ eos
sepe ꝑcuciebant: ut non ultra innitant᷑
suꝑ eos sed indño dõ isrł spẽ ponant.
n ueritate nonficta nec duplici corde.
sed toto m̃tis affectu: reliqͥe quȩ reman¬
ser̃ ⁊ quas dñs sabaoch lib̾auit. reuer¬
tentur ad illũ. Si enĩ fuerit popłs tu

Expanded text:
cepisset, omnia simulacra quae erant in Hierusalem confregit, populumque Dei quem pater ejus ad cultum gentium verterat, ipse ad Dei cultum revocavit. Nam per omnes angulos platearum, et super domos et in it, et in pulverem redegit. Hoc audiens Sennacherib, spiritu malignitatis succensus, postquam habuit Syros et Phicaptivatas venit ab Aegypto cum innumerabili multitudine, tendens iter ad Hierusalem in directum. Jam enim altera vice vastaverat civitates Judae, praeter Hierusalem. Propterea dirigitur sermo propheticus ad duas tribus, quae antea spem posuerant super Aegyptios et Assyrios, qui eos saepe percutiebant: ut non ultra innitantur super eos, sed in Domino Deo Israel spem ponant. « In veritate, » non ficta, nec duplici corde, sed toto mentis affectu « reliquiae » quae remanserunt, et quas Dominus sabaoth liberavit. « Convertentur ad illum. Si enim fuerit populus tu