comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cistis. sic̃ et principes ur̃i Quid
ergo si ꝑignoratiã seriii occider̃
filiũ dĩ. numqid immimes sunt
a peccato: Absit: ut peccatũ eis non aseri¬
bat᷑ quia ꝑ opera miraculoꝵ poteraNT
cognoscere operatorẽ. qm̃ nisi dĩ fili¬
us eẽt. talia nequa quã facere posset.
quȩ nemo ante illũ alius fecit Unde
ipse dicit Si non uenissem & locutus¬
eis fuissem. et opera non fecissem in
eis quȩ anemo alius fecit. peccatum
incredulitatis non haberent Et qiđ̃
sequit᷑: Nunc inquit excusationẽ
non habent de peccato suo It quam¬
uis dm̃ ẽẽ nescirent. tam̃ quia rem
impiã faciebant & iniustã innocen¬
tem dampnantes. non erant nescii.
ideoq reitenent᷑. Alio modo . prin¬
cipes huius scłi possumus intellegere
aerias potestates. demones in delic&
ꝑhunc aere discurrentes. de quib

Expanded text:
principes vestri . Quid ergo: si per ignorantiam servi occiderunt Filium Dei, nunquid immunes sunt apostoli? Absit ut peccatum eis non ascribatur, quia per opera miraculorum poterant cognoscere operatorem, quoniam, nisi Filius Dei esset, nequaquam talia facere posset quae nemo ante eum alius fecit. Unde ipse dicit: Si non venissem et locutus fuissem eis, et opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit, peccatum incredulitatis non haberent . Et quid sequitur: Nunc, inquit, excusationem non habent de peccato suo. Et quamvis Deum esse nescirent, tamen, quia rem impiam faciebant et injustam, innocentem damnantes, non erant nescii, ideoque rei tenentur. Alio modo: principes hujus saeculi possumus intelligere aereas potestates, daemones videlicet per hunc aerem discurren
Abbreviated transcription (Latin):
quitia Et de quoꝵ principe dñs ait
Nunc princeps huius mundi eiciet᷑ fo¬
ras. Et item Uenit princeps mundi
et in me nihil inuenit Quamuis eñi
marcus euangelista dicat. de de moni¬
tamen non ueracit᷑ poterant credere illũ
eẽ filium dĩ. uidentes illũ post facta mira¬
cula iterũ esurire. sitire. fatigari. Scie¬
bant quidẽ illum eẽ ꝓmissũ in lege. sed
nesciebant quod potestatẽ quam in hoc
mundo tenebant. ꝑ illũ essent amissuri.
& quod tante potentiȩ esset futurus
Qua pp̃t subiungit apostolus de utroq
ordine principũ. Si em̃ cognouissent
subaudit᷑ principes hinus scłi illũ ẽẽ

Expanded text:
us : de quorum principe Dominus ait : Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras; et, Venit princeps mundi hujus, in me nihil invenit. Quamvis enim Marcus evangelista dicat de daemonitamen non veraciter poterant credere illum esse Filium Dei, videntes illum iterum post facta miracula esurire, sitire, fatigari. Sciebant quidem illum esse promissum in lege, sed nesciebant quod potestatem, quam in hoc mundo tenebant, per illum essent amissuri et quod tantae potentiae esset futurus. Quapropter subjungit Apostolus de utroque ordine principum. Si enim cognovissent, subaudis principes hujus saeculi, illum esse
Abbreviated transcription (Latin):
utiq: & potentib: hnnius scłi erat
abscondita. et illis erat manifes¬
tata ꝑseipsam Unde sequitur¬
Quam sapientiã. idest xp̃m. predesti¬
nauit ds̃ pater secundũ humanitatẽ
ante scła in głam nram. idest ad glo¬
rificationẽ nram qui credidimus. ut¬
ꝑ illũ redempti & mudati apecca¬
tis glorificari meream᷑ adhuc
Igitur ante om̃a scła p̃destinauit
ds̃ pat̃ hominẽ assum̃edum a uerbo.
ut eẽt uerus filius dĩ. & nos ꝑ illũ
ẽ filius dĩ in uirtute. Sequitur
Quam sapientiam nemo principũ
huius scłi cognouit᷑. Principes hu¬
ius scłi. duplicit̾ intellegendi suNT
in hoc loco Principes huius scłi.
idest octauianus. tyberius. hero¬
des. pilatus. scribe & pharisei sa¬
cerdotesq iudeoꝵ. non cognouer̃
xp̃m esse filiũ dĩ. quia uidentes
eũ hominẽ ẽẽ. uidentes illũ flagella u

Expanded text:
utique et potentibus hujus saeculi erat utique et potentibus hujus saeculi erat abscondita, et illis erat manifestata per seipsam. Unde sequiturQuam sapientiam, id est Christum, praedestinavit Deus Pater secundum humanitatem, ante saecula in gloriam nostram, id est ad glorificationem nostram, qui credidimus per illum redempti et mundati a peccatis, ut glorificari mereamur adhuc. Igitur ante omnia saecula praedestinavit Deus Pater hominem assumendum a Verbo, ut esset verus Filius Dei, et nos per illum est Filius Dei in virtute . Sequitur: Quam sapientiam nemo principum hujus saeculi cognovit. Principes hujus saeculi dupliciter intelligendi sunt in hoc loco: principes hujus saeculi, id est Octavianus, Tiberius, Herodes, Pilatus, scribae, et Pharisaei, sacerdotesque Judaeorum, non cognoverunt Christum esse Filium Dei, quia videntes illum hominem e
Abbreviated transcription (Latin):
tunc destruebant᷑ illi eorũq sapientia.
dũ quod illi ꝑhumanã sapientiã edoe¬
non eẽt natus ex inrgine sine semine
uiri. et qđ humana natura hocnon
admit teret. dum ꝑ inuocationem
eius dẽ filii dĩ apłi mortuos suscita¬
bant. euacuabat᷑. & destruebatur
eorũ sapientia. et illistulti reputa¬
bantur Si ergo apłi sapientiam
humaña non loquebant᷑. quid p̃dica
mur inquiens dĩ sapientiã. quȩ
abscondira ẽ in misterio. idest in
obscuritate intelle gentię. Epiem¬
tiam hic duob modis possumus in¬
tellegere Euangeliũ indelicet
xp̃i. ubi inenarrabilis sapientia.
uł quod melius ẽ sapientiã sub¬
stantialẽ quȩ ẽ uerbũ dei patris
quȩ loquit᷑ ꝑ sapientiãgo sapi¬
entia exore altissimi ꝓdiui primo¬
genita istam ergo sapientiam
loquebant᷑ apłi. quia ipsa loque¬
batur pora illoꝵ. et ipsã p̃dicabant
illi dedsi abscondita erat. quo¬
modo loquebat illã: Pinlosopliis

Expanded text:
tunc destruebantur illi eorumque sapientia, tunc destruebantur illi eorumque sapientia, dum quod illi per humanam sapientiam edocesset natus ex virgine sine semine viri, eo quod humana natura hoc non admitteret; dum per invocationem ejusdem Filii Dei apostoli mortuos suscitabant, evacuabatur et destruebatur eorum sapientia, et ipsi stulti reputabantur. Si ergo apostoli sapientiam humanam non loquebantur, quid praedicmur, inquiens, Dei sapientiam, quae abscondita est in mysterio, id est in obscuritate intelligentiae. Sapientiam hic duobus modis possumus intelligere: Evangelium Christi videlicet, ubi inerrabilis sapientia latet; vel, quod melius est, sapientiam substantialem, quae est Verbum Dei Patris, quae loquitur per sapientiam: Ego sapientia ex ore Altissimi prodii primogenita . Istam ergo sapientiam loquebantur apostoli, quia ipsa loquebatur per illorum ora, et ipsam praedicabant illi. Sed si abscondita erat, quomodo loquebantur illam? philosophis
Abbreviated transcription (Latin):
est in uirtute miraculorũ probetur.
Sapientiã aũt diuinã loquimͥ inter ꝑ¬
fectos. infide & sensu qui ualent eã cape¬
re Perfectos hic appellat apłos aliosq
credentes. qui in tantũ iam ꝓfecerant
infide ut socii essent. et adiutores in
officio p̃dicationis. sic̃ erattrmotheus
titus. sostenes. aliiq quã pluriim
Et est sensus Nos quidẽ habemius sapi¬
entiã diuin̾ã. sed uos non potestis eam
capere. neq tunc poteratis. quia ad¬
huc paruuli ꝓbamini ẽẽ insensii Sapi¬
entiã uero non buius scłi idest mun¬
danã sapientiã non loquimur: qua
utunt᷑ amatores huius scłi. neq sapi¬
entiã principũ hinus scłi loquim. idẽ
philosoforũ qui destruunt᷑. Quomo¬
do destruunt᷑ philosophi. & potentes
huius scłi: Permortẽ corporis redi¬
gunt᷑ in puluerẽ. et destruit᷑. siue ad¬
nullat᷑ coꝵ sapientia Destructus est
plato. et aristoteles ꝑ mortẽ. & eor sapi¬
entia in eccła ꝓnihilo dũcit᷑ Uel &ĩa

Expanded text:
miraculorum probetur. Sapientiam autem divinam loquimur inter perfectos in fide et sensu, qui valent eam capere. Perfectos hic appellat apostolos aliosque credentes, qui intantum etiam profecerant in fide, ut socii essent et adjutores in officio praedicationis, sicut erat Timotheus, Titus, Sosthenes, aliquando quamplurimi, et est sensus: Nos quidem habemus sapientiam divinam, sed vos non potestis eam capere neque tunc poteratis, quia adhuc parvuli probamini esse in sensu. Sapientiam vero non hujus saeculi, id est, mundanam sapientiam atores hujus saeculi, neque sapientiam principum hujus saeculi loquimur, id est philosophorum, qui destruuntur. Quomodo destruuntur philosophi et potentes hujus saeculi? Per mortem corporis rediguntur in pulverem, et destruitur, sive annihilatur eorum sapientia. Destructus est Plato, et Aristoteles per mortem, et eorum sapientia in Ecclesia pro nihilo ducitur; vel etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Mendicare enĩ ut diximꝰ confusionis ẽ Illo maxi
me pessimo genere mendicandi. quo fatuas
uirgines legimꝰ mendicasse. quando pruden¬
tib dixer̃. Date nobis de oleo ur̃o. quia lam¬
pades nr̃e extingunt᷑. Quib dictũ est. ne
forte non sufficiat nobis & uobis. ite potius
ad uendentes. & emite uobis. De quo genere
pessimo mendicandi. &iã ꝑsalomonẽ dicit᷑
Propt̃ frigus piger a tire noluit. mendicabit
ergo estate & non dabit᷑ ei Ait ergo uilicus.
Podere non ualeo. m̃dicare erubesco: Quia
post mortẽ nec fructuosã poenitentiam
de malis agere licebit: nec inbonis quenquã¬
exercere : sic̃ uoce sapientiȩ ꝑsalomonẽ de
rȩꝓbis dicit᷑ Inuocabunt me & non exau¬
diam. mane consurgent & non inueni¬
ent me. eo qđ exosam habuerint discipli¬
nam & timorẽ dñi non susceperint. nec
adquieuerint consiliis meis. & de traxe.¬
rint uniuerse correptiom meȩ Igitur

Expanded text:
Mendicare enim, ut diximus, confusionis est, maxime Mendicare enim, ut diximus, confusionis est, maxime illo pessimo genere mendicandi, quo fatuas virgines legimus mendicasse, quando prudentibus dixerunt : « Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstinguuntur. » Quibus dictum est: « Ne forte non sufficiat nobis et vobis, ite potius ad vendentes, et emite vobis. » De quo genere pessimo mendicandi etiam per Salomonem dicitur: « Propter frigus piger arare noluit, mendicabit ergo aestate, et non dabitur ei . » Ait ergo villicus: « Fodere non valeo, mendicare erubesco. » Quia post mortem nec fructuosam poenitentiam de malis agere licebit, nec in bonis exercere, sicut voce sapientiae per Salomonem de reprobis dicitur: « Invocabunt me, et non exaudiam. Mane consurgent, et non invenient me, eo quod exosam habuerint disciplinam, et timorem Domini non susceperint, nec acquieverint consiliis meis, et detraxerint universae correptioni meae . » Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ speciẽ uertimus. ita uõmere conpunc¬
tionis corda nr̃a exarantes. peccata quȩ in¬
terius latent. ꝑ confessionẽ aperimꝰ. Et in de
ea ante oculos dĩ abscondimꝰ. quod ꝑ cordis
conpunctionẽ ea ministrisdĩ confitendo
pandimꝰ. sic̃ uoce poenitentis in psalmolegit᷑
Delictũ meũ cognitũ tibi feci Et iterũ. Dixi.
confitebor aduersũ me in iustitiã meã dño.
& tu remistiimpietatẽ peccati mei Unde
in lege figuralit̾ p̃cipit᷑ ut israhelitȩ ꝑgentes
initinere. paxillos iuxta balteos ferrent.¬
& egressi ad requirenda necessaria naturȩ.
fodientes in terra. stercora humo operirent:
Sic̃ ergo ꝑ paxillos cordis conpunctio. sic per
stercora peccata designant᷑: Dicente ꝓphe¬
ta. Conputruerunt ium̃ta instercore suo
Iubem᷑ ergo paxillos habere iuxta balteos. ut
cotidiana peccata. cotidiana poenitentia.
& conpunctione fodiendo cooperiamus

Expanded text:
terrae speciem vertimus, ita vomere compuncterrae speciem vertimus, ita vomere compunctionis corda nostra exarantes, peccata quae interius latent, per confessionem aperimus. Et inde ea ante oculos Domini abscondimus, quod per cordis compunctionem ea ministris Dei confitendo pandimus, sicut voce poenitentis in psalmo legitur: « Delictum meum cognitum tibi feci . » Et iterum: « Dixi, confitebor adversum me injustitiam meam Domino, et tu remisisti impietatem peccati mei . » Unde in lege figuraliter praecipitur, ut Israelitae pergentes in itinere paxillos juxta balteos ferrent, et egressi ad requirenda necessaria naturae, fodientes in terram stercora humo operirent . Sicut ergo per paxillos cordis compunctio, sic per stercora peccata designantur, dicente propheta: « Computruerunt jumenta in stercore suo . » Jubemur ergo paxillos habere juxta balteos, ut quotidiana peccata quotidiana poenitentia et compunctione fodiendo cooperiamus.
Abbreviated transcription (Latin):
et infuturo ad iudiciũ Uocam autẽ ad red¬
dendam rationẽ ullicationis nr̃e. cũ de prę¬
senti uita ad eius iudiciũ ducim ubi non solũ
de opere: sed etiã de otioso sermonetrationẽ
reddituri sum. Et post hȩc non poterimus
uilicare. quia post mortẽ ut ait salomon.
nec opus. nec ratio. nec sapientia. nec scientia
apud inferoserit. Unde ꝑpsalmistã dõ dicit᷑
In inferno autẽ quis confitebit᷑ tibi. Subau¬
dit᷑ nullus. Quib exemplis territi. imite¬
Amur hunc uilicũ. qui infuturo sibi prudent᷑
p̃uidit. dicens intra se. Quid faciã. quia do¬
minus m̃s aufert ame uilicationẽ. Fodere
ñ ualco mendicare erubesco. Scio qiđ faciã
Ut cũ amotus fuero auilicatione. recipiant
me indomos suas Fodere srustice tum est.
mendicare confusionis. Iodiendo enĩ agit᷑
ut speciẽs terrę que infralater. extra ap¬
pareat Et que exterius apparet. deorsũ
iaciat᷑ Quid autẽ ꝑfossionẽ. nisi confessio
peccatorũ designat᷑: Sic̃ ergo fodiendo

Expanded text:
reddendam rationem villicationis nostrae, cum de praesenti vita ad ejus judicium ducimur, ubi non solum de opere, sed etiam de otioso sermone rationem reddituri sumus. Et posthaec non poterimus villicare, quia post mortem, ut ait Salomon, « nec opus, nec ratio, nec sapientia, nec scientia apud inferos erit . » Unde per Psalmistam Deo dicitur: « In inferno autem quis confite bitur? » Subauditur, nullus. Quibus exemplis territi, imitemur villicum, qui in futuro sibi prudenter praevidit, dicens intra se: « Quid faciam, quia Dominus meus aufert a me villicationem? Fodere non valeo, mendicare erubesco. Scio quid faciam, ut cum amotus fuero a villicatione, recipiant me in domos suas. » Fodere rusticorum est, mendicare confusionis. Fodiendo enim agitur, ut species terrae, quae infra latet, extra appareat: et quae exterius apparet, deorsum jaciatur. Quid autem per fossionem, nisi confessio peccatorum designatur? Sicut ergo fodiendo
Abbreviated transcription (Latin):
in laborib inuigiliis. in ieiumis. in castita¬
te. inscientia. in longanimitate. in sua¬
uitate. in spũ scõ. incaritate non ficta
Et salomon. Quod cumq potest manus
tua facere. instant̃ operare Ante enim
om̃a et suꝑ om̃a. diem mortis ante oculos
ponere debemꝰ: Facilenamq contemps¬
nit om̃a. qui se semꝑ cogitat moriturũ
Unde ꝑ eundẽ sapientẽ dicit᷑ Indie ma¬
lorum. ne immemor sis bonoꝵ Et iterũ

Expanded text:
 in jejuniis, in castitate, in scientia, in longanimitate, in suavitate, in Spiritu sancto, in charitate non ficta . » Et Salomon: « Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare . » Ante enim omnia, et super omnia, diem mortis ante oculos ponere debemus. Facile namque contemnit omnia, qui se semper cogitat moriturum. Unde per eumdem sapientem dicitur: « In die malorum ne
Abbreviated transcription (Latin):
Non simus concupiscentes ma¬
lorum. subaudit᷑ ciborũ & uitioꝵ᷑
Sicut et illi idest israbelite concupie̾r
carnes & pepones. et ea quȩ inegỹp¬
tohabuerant in usum comme dendi
dent. ubi dic̾it. Om̃a quȩ iudeis
contigerunt in ñra figura p̃cessisse. sicut
& sequentia manifestant. & innram salu¬
tem scripta eẽ. ut non simus concupiscen¬
tes malorũ cyborũ & uitiorũ. Questio
est: cũ iudei multitũdinẽ animalium
& pecorũ secũ haberent. quare deside¬
rabant carnes. & quare non comedebant
carnes animaliũ. Quę hoc modo soluit᷑.
quia non desiderabant carnes illi pẽcorũ.
sed carnes auiũ concupiebant. quib so¬
liti fuerant uesci in egẏpto. Nilus enĩ
fluuius in litorib suis & palustrib: lo¬
cis. multa genera auium hab&. & talia
qualia non habent᷑ in circuitu aliorũ
fluminũ: Fugiam ergo concupiscentiã
malam. & pugnemꝰ contra eã in quan¬
tum ualemꝰ. quia ut heatus augustinꝰ

Expanded text:
non simus concupiscentes malorum, subaudis ciborum et vitiorum, sicut et illi, id est Israelitae, concupierunt, carnes et pepones, et ea quae in Aegypto habuerunt in usum comedendi. s pendent, ubi dicit omnia quae Judaeis contigerunt in nostra figura praecessisse, sicut et sequentia manifestant, et in nostram salutem scripta esse, ut non simus concupiscentes malorum ciborum vitiorumque. Quaestio est, cum Judaei multitudinem animalium et pecorum secum haberent, quare desiderarent carnes, et quare non comederent carnes animalium? Quae hoc modo solvitur, quia non desiderabant illi carnes pecorum, sed carnes avium concupiebant, quibus soliti fuerant vesci in Aegypto. Nilus enim fluvius, in littoribus suis et palustribus locis multa genera avium habet, et talia qualia non habentur in circuitu aliorum fluminum. Fugiamus ergo concupiscentiam malam, et pugnemus contra eam in quantum valemus, quia ut bea
Abbreviated transcription (Latin):
leo id est doctrinã legis ꝑscrutari ꝑ me¬
m& ipsũ nequeo. Mendicare erubesco.
quia fidẽ xp̃ianitatis ab anania quem
discipulũ habui. discere uereor. Stio qiđ
faciã. Vt cũ amotus fuere auillicatione.
recipiant me xp̃iam̃ indomossuas quos
ꝑsecutus sũ Uocauitq duos debitores
dñi sui. iudeoꝵ scilicet populũ & gentiũ.
qui ambo sub debito. seu sub iugo peccati
constricti tenebant᷑. sic̃ ait apostolus
Non est distinctio uidei & greci. Om̃s enim
peccauer̃. & egent gła dĩ. Et uni p̃cepit de
centũ chadis olei quin quaginta. & alteri
de centũ choris. tritici. octoginta scribe¬
re. Octonarius numerꝰ ad fidẽ resurrec¬
tionis ꝑtin& : quia dñsiħs xp̃s octaua die a¬

Expanded text:
leo . » id est doctrinam legis perscrutari per meleo . » id est doctrinam legis perscrutari per memetipsum nequeo. « Mendicare erubesco , » quia fidem Christianitatis ab Anania, quem discipulum habui, discere vereor. « Scio quid faciam, ut cum amotus fuero a villicatione, recipiant me Christiani in domos suas , » quos persecutus sum. Vocavitque duos debitores Domini sui, Judaeorum scilicet populum et gentium, qui ambo sub debito seu jugo peccati constricti tenebantur, sicut ait Apostolus : « Non enim est distinctio Judaei et Graeci. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei. » Et uni praecepit de centum cadis olei, quinquaginta: et alteri de centum coris tritici, octoginta scribere. Octogenarius numerus ad fidem resurrectionis pertinet, quia D
Abbreviated transcription (Latin):
a principib: sacerdotũ. alligandiom̃s. qui
inuocant nomentuũ. Cũq fama ꝑsecuti¬
onis eius ad dnm ascendisset. ꝑ gente eo
damascũ. uocauit illũ dñs suus de celo. &
ait illi. Saule saule. qid me ꝑsequeris.
Durũ tibi est contrastimulũ calcitrare :
Quod est dicere. Quid hoc audio de te:
Redde rationẽ uillicationis tuę. iã enĩ¬
non poteris uillicare. idẽ iudaizare
Acsidiceret᷑. Quia usq hodie legis doc¬
tor fuisti carnalit̃. discipulus ueritatis
incipies eẽ spĩtalit̃. Uillicꝰ dicit᷑. qui suꝑ
alienã uillã cura gerit. Suꝑ alienã quip¬
pe uillã curã gerebat paulus. quando
legẽ moysidatam. carnalit̾ docebat
Sed ablata est ab eo uillicatio. quando car¬
nalislex. non carnalit̾ sed sp̃italit̃ ei in¬
tellegenda p̃cepta est: Ait aut̃ uillicus
intrase. Qiđ faciam quia dñs meus au¬
fertame uillicationẽ :. Qua sidiceret
Quid faciã. quia magister fui in carnali
dõctrinalegis. & uillicus et discipulus

Expanded text:
cerdotum alligandi omnes qui invocant nomen tuum. Cumque fama persecutionis ejus ad Dominum ascendisset, pergente eo Damascum, vocavit illum Dominus suus de coelo, et ait illi: « Saule, Saule, quid me persequeris? » Durum est tibi contra stimulum calcitrare. Quod est dicere: « Quid hoc audio de te? Redde rationem villicationis tuae, jam non poteris villicare , » id est judaizare. Ac si diceretur: Quia usque hodie legis doctor fuisti carnaliter, discipulus veritatis incipies esse spiritaliter. Villicus dicitur, qui super alienam villam curam gerit. Super alienam quippe villam curam gerebat Paulus, quando legem per Moysen datam carnaliter docebat. Sed ablata est ab eo villicatio, quando carnalis lex non carnaliter, sed spiritualiter ei intelligi praecepta est. « Ait autem villicus intra se: Quid faciam, quia dominus meus aufert a me villicationem? » Quasi diceret: Quid faciam, quia magister fui in carnali doctrina legis, et villicus et discipulus
Abbreviated transcription (Latin):
uolebat. quib dicebat. Ego uos elegi
de mundo. & posui uos. ut extis et fruc¬
tum afferatis. & fructus uester mane¬
at Inaniter autẽ quidã folia habent
uerborũ: qui recũsant ꝓferre fructus
tus boni operis uidet᷑ eẽ non autem
facere uoluntatẽ eius. non adbonam
arborẽ ꝑtin&. Non enĩ sufficit sola
confessio si defuerit bona operatio.
Qño alibi dicente. Quid aũt udcatis
mne dñẽ dñẽ. & non fac̾itis quȩ dico.
Hinc iacob apostolus ait. Fides sine
operib mortua ẽ Unde eos qui de sola
fide gloriabant᷑: exemplo de monum
Tales tempore: iudicii qui sine fructubo¬
i operas clamabunt. dñe dñe aperi.
nobis aũdire merebunt᷑. Amendico
uobis. nescio uos.. Qui ergo uult in¬
trare in regnũ cęlorũ. non solũ scire

Expanded text:
quibus dicebat: « Ego vos elegi de mundo, et posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat . » Inaniter autem quidam folia habent verborum, qui recusant proferre fructus tus boni operis esse videtur, non autem facere voluntatem ejus, non ad bonam arborem pertinet. Non enim sufficit sola confessio, si defuerit bona operatio, Domino alibi dicente: « Quid autem vocatis me, Domine, Domine, et non facitis quae dico? Hinc Jacobus apostolus ait: « Fides sine operibus mortua est . » Unde eos, qui de sola fide gloriabantur, exemplo daemonum , » tales tempore judicii, quia sine fructu boni operis, clamabunt: Domine, Domine, aperi nobis, audire merebuntur: « Amen dico vobis, nescio vos . » Qui ergo vult intrare in regnum coelorum, non solum scire
Abbreviated transcription (Latin):
in poenitentia ẽ decantatꝰ Et quinquage¬
simꝰ annus. in lege iubileus est dictus. idẽ
annus remissionis Iudȩoꝵ ergo populo
de centũ choris tritici octoginta scribere
fecit. quia resurrectionẽ xp̃i eum credere

Expanded text:
est decantatus. Et quinquagesimus annus in lege Jubilaeus est dictus, id est annus remissionis. Judaeorum ergo populo de centum coris tritici octoginta scribere fecit, quia resurrectionem Christi eum credere
Abbreviated transcription (Latin):
mei. & mitte lazarũ ut intinguat extre¬
mũ digiti sui in aqua & refrigeret lingũa
meã quia crucior in hac flamina: Aeterna
tabernacula. diuersȩ retributiones sunt
meritoꝵ Quod dñs alibi declarat. dicens
Indomo patris mei. mansiones multe sunt.
Audiat ergo hoc diues. audiat xp̃ianus. discat
tribuere minima. ut possit accipere mag¬
nã Quia qui in minimo fidelis est ut dñs
ait . & in magno fidelis erit Discat dare
transitoria: ut mereat᷑ accipere ȩterna
Suscipiat pauperẽ in domũ suã. ut suscipi me¬
reat᷑ a xp̃o in tabernacula sua. In his taber¬

Expanded text:
zarum ut intingat extremum digiti sui in aqua, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma . » Aeterna tabernacula diversae retributiones sunt meritorum, quod Dominus alibi declarat, dicens: « In domo Patris mei mansiones multae sunt . » Audiat ergo hoc dives, audiat Christianus, discat tribuere minima, ut possit accipere magna. Quia « qui in minimo fidelis est, ut Dominus ait, et in magno fidelis erit . » Discat dare transitoria, ut mereatur accipere aeterna. Suscipiat pauperem in domum suam, ut suscipi mereatur a Christo in tabernacula sua. In his taber
Abbreviated transcription (Latin):
mihi dñe dñe. intrabit in regnũ celoruni:
Aliquando autẽ ꝓ ipsa re & facto. sic̃ ait
erechias rex adesaiã Non fuit uerbũ.
idẽ res in domomea quod ñ ostenderĩ
eꝗ dic & in hoc loco ꝓre & facto ponit᷑
Nemo inquit potest dicere. idest corde crede¬
re . ore confitẽri. & digna fidei opera exerce¬
gr̃a fuerit intrinsecus edoctus. Nam ille di

Expanded text:
mihi, Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum . mihi, Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum . Aliquando pro ipsa re et facto, sicut ait Ezechias rex ad Isaiam: Non fuit verbum, id est res, in domo mea quod non ostenderim eis . Sic et in hoc loco pro re et facto ponitur. Nemo, inquit, potest dicere, id est corde et ore confiteri, et digna opera fidei exerce sancti gratia fuerit intrinsecus edoctus. Nam ille di
Abbreviated transcription (Latin):
cumq hortarent᷑. monerent᷑ et ducerent᷑
berent suç salutis amatores. ideo sub ui¬
ditur quia dm̃ cognouistis. & quia de spĩ¬
talib misteriis nolo uos ignorantes redde.¬
infantiũ facit di sertas. dicit anathema
iħ u. in decretis iustiniam imperatoris.
a natheina separatus adõ dicit᷑. Legitur
& incanonib ꝓ maledictione: Legit᷑ et
ꝓoccisione. sic̃ ipse apłs ait in epła ad ronĩa¬
nos Optabam ego anathema ẽẽ ꝓfr̃ibis
id est optabã interfici ꝓcis scđm carnem:
Ponit᷑ et ꝓabominatione. hncuero ꝓsepara¬
tione ponit᷑ l q. nullus spũ dĩ afflatus.
dicit ipsi iħu. tues a nathema. idest separa¬
tus a dõ patre. et spũscõ. & aliqua parte
inferior. Hoc quorundã hereticorum
uesania insaniendo dicere non timuit:
Idcirco anathemate. idest separatione a
tura dicere aliquando ꝓsimplici sermo¬
ne accipit᷑. ut est. Non om̃is qui dicit

Expanded text:
scunque hortarentur, vel monerentur, et ducerenturscunque hortarentur, vel monerentur, et ducerenturbere suae salutis amatores. Ideo, subaudis quia Deum cognovistis, et quia de spiritualibinfantium facit disertas, dicit anathema Jesu. In decretis Justiniani imperatoris, anathema separatus a Deo vocatur. Legitur et in canonibus pro maledictione. Legitur et pro occisione, sicut ipse Apostolus ait in Epistola ad Romanos : Optabam ego anathema esse pro fratribus, id est, optabam interfici pro eis secundum carnem. Ponitur et pro abominatione, hic vero pro separatione ponitur. Itaque nullus Spiritu Dei afflatus dicit ipsi Jesu: Tu es anathema, id est separatus a Deo Patre et Spiritu sancto, et aliqua parte inferior. Hoc quidam haereticorum vesani insaniendo dicere non timuerunt; idcirco anathemate, id est separatione a  sacra Scriptura dicere aliquando pro simplici sermone accipitur, ut est non omnis qui dicit
Abbreviated transcription (Latin):
bono sic̃ est. non tantũ ꝓgente. sed ut fi¬
lios dĩ congregarit in unũ. Ad simula cra
muta ꝓ ut ducebamini euntes: subaudit᷑
eratis. Si mula cra. a simulando dicunt᷑.
coqđ simulent hominẽ & non sit homo
Aequum et non sit ȩquus: ceteraq huius¬
modi : Quȩ id circo muta appellantur.
quia ut psalmista ait. os habent et
non loquent᷑. oculos habent & non
uidebunt. neq enĩ est sp̃s in ore ipsoꝵ
Si quod aut̃ uerbũ ab idolis audit᷑. doe¬
monũ deceptioni & non simula chiroꝵ
insensibilitati a scribit᷑ Adhȩc adoran¬
da tã adoemonib quã etiã aruspicib.
& philosoplns desipit̾ntib impellebant᷑ :
Et est sensus Sicut cũ gentes essetis. doe¬
monũ templa sine reluctatione ꝓut du¬
cebamini frequentabatis. sic mododũ
tiferis cum om̃i humilitate optempe¬
rare contendite: Et quod dicit. ꝓut du¬
cebamini. ostendit eos tantã uenera¬
tionẽ exibuisse simula chris. ut corum
cultũ nequaquã abhorrerent. aquib¬

Expanded text:
sicut est, non tantum pro gente, sed ut filios Dei congregaret in unum . Ad simulacra muta prout ducebamini, euntes, subaudis eratis. Simulacra quae simulando dicuntur, eo quod simulent hominem et non sit homo, equum et non sit equus, caeteraque hujusmodi idcirco muta appellantur, quia ut Psalmista ait os habent, et non loquentur: oculos, et non videbunt . Neque enim est spiritus in ore ipsorum. Si quod autem verbum ab idolis auditur, daemonum deceptioni et non simulacrorum sensibilitati ascribitur. Ad haec adoranda tam a daemonibus quam ab aruspicibus et philosophis insipientibus impellebantur, et est sensus: Sicut cum gentes essetis, daemonum templa sine reluctatione, prout ducebamini, frequentabatis, sic modo dumtiferis cum omni humilitate obtemperare contendite. Et quod dicit, prout ducebamini, ostendit eos tantam venerationem exhibuisse simulacris, ut eorum cultum nequaquam abhorrerent a quibu
Abbreviated transcription (Latin):
Reducit᷑ ab apło corinthus uitȩ pristinȩ
conuersatio in notitiã. ut ex eius conside¬
ratione crescant in nouã conuersationẽ:
Qm̃sicut gentiles uiuentes feruebant in
mendacio & errore . quia illa cultura ni¬
feruore animi debebant obsequi: Gentes
autẽ siue gentiles appellant᷑. qui aberrore
patrũ suorũ in quo nascunt᷑. in religionẽ
melioris uitȩ non commutant᷑: Vnde &
gens que sic man& ut genita ẽ uocat᷑. hi
sunt pagani. qui ad diuinũ cultũ non
accẽdunt. quos gentes nunc appellat. non
quotunc tẽporis pagani essent quando
ista dicebat. sed qđ ante notitiã fidei fue¬

Expanded text:
Reducitur ab Apostolo Corinthiis vitae pristinae conversatio in notitiam, ut ex ejus consideratione crescant in novam conversationem, quoniam sicut gentiles viventes fervebant in mendacio et errore, quia illa cultura ni praeceptis cum fervore animi debebant obsequi. Gentes autem sive gentiles appellantur, qui ab errore patrum suorum in quo nascuntur, in religione melioris vitae non commutantur. Unde et gens quae sic manet ut genita est vocatur: hi sunt pagani, qui ad divinum cultum non accedunt, quos gentes nunc appellat, non quod tunc temporis pagani essent quando ista dicebat, sed quod ante notitiam fidei fue
Abbreviated transcription (Latin):
desiderio inquirendi. Filii scłidicunt᷑. qui
hoc scłmmente & desiderio inhabitant
Sicut enĩ filii lucis dicunt᷑. qui incess ꝓbilẽ
lucẽ. idest dm̃ toto corde diligunt. sic filii
scłi huius. uł regni uocant᷑. qui in scłi huius
amore radices cordis plantauerunt. in quib:
eẽt sine fine uiuendi. Teste petro apło
qui dicit Cuius quis opera facit. eius filius
appellat᷑. Ergo filii scłi prudentior es fili.¬
is lucis in generatione sua sunt. quia cũ illi
sint callidi astuti. & in geniosi. deceptores.
duplices animo: isti econtrario simplices.
humiles. puri. benigni. nescientes malũ ꝓ
malo reddere. Et sicut simplicessunt in
malo. prudentes uero in bono. sic illi sapien¬
tes sunt ut faciant mala. bene autẽ facere
dentes. Qui recte in generatione sua
prudentes dicuntur. quia tales non in
generatione dĩ. sed in sua computant᷑.
quia prudentia huius scłi. stultitia est
apud dm̃ De qua priidentia paulus

Expanded text:
desiderio inquirere . Filii saeculi dicuntur, qui desiderio inquirere . Filii saeculi dicuntur, qui hoc saeculum mente et desiderio inhabitant. Sicut enim filii lucis dicuntur, qui inaccessibilem lucem, id est Deum toto corde diligunt: sic filii saeculi hujus vocantur, qui in saeculi hujus amore radices cordis plantaverunt, in quibus et sine fine vivendi, teste Petro apostolo, qui ait: Cujus quis opera facit, ejus filius appellatur. Ergo « filii saeculi, prudentiores filiis lucis in generatione sua sunt, » quia cum illi sint callidi, astuti et ingeniosi, deceptores, duplices animo, isti econtrario simplices, humiles, puri, benigni, nescientes malum pro malo reddere: et sicut isti simplices sunt in malo, prudentes vero in bono, sic illi sapientes sunt ut faciant mala, bene autem facere dentes . » Qui recte in generatione sua prudentes dicuntur, quia tales non in generatione Dei, sed in sua computantur, quia prudentia hujus saeculi stultitia est apud Deum. De qua prudentia Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
olei . quinquaginta. & decentũ choris tri¬
ticuoctognita adebitorib scribere fecit.
hoc insinuat quia om̃is qui de p̃teritis peccã¬
tis poenitentiã agit. non solũ inse peccan¬
tib clement᷑ dimittere deb& sed etiam
ex substantiis iuste ac quisitis elemosinas
erogare Nec solũ decimas & primitias
ut in lege p̃ceptum est dare. sed ex reliqua
parte indigentib ministrare Uel certe
dimidiũ rerũ suarũ tribuere. sicut fe¬
cit zacheus qui cũ suscepiss& dnĩn iħm
in domũ suam. ait. Dimidiũ rerum
mearũ do pauperib & siquid alicui
tuli. in quã druplũ restituã. Et lauda¬
uit dñs uillicũ iniquitatis quia prudenter
fecisset. quia filii huius scłi prudentior es
filiis lucis in generatione sua sunt Non lau÷¬
dauit dñs uilicũ iniquitatis qđ fraudem
fecerit. sed qđ sibi infuturũ prudent̃ pre¬
uiderit: ut nos eius exẽplo discamꝰ non hic
habere manendi ciuitatẽ. sed futura toto

Expanded text:
olei quinquaginta, et de centum coris triolei quinquaginta, et de centum coris tritici octoginta a debitoribus scribere fecit, hoc insinuat, quia omnis qui de praeteritis peccatis poenitentiam agit, non solum in se peccantibus clementer dimittere debet, sed etiam ex substantiis juste acquisitis eleemosynas erogare, nec solum decimas et primitias, ut in lege praeceptum est, dare, sed ex reliqua parte indigentibus ministrare. Vel certe dimidium rerum suarum tribuere, sicut fecit Zachaeus, qui, cum suscepisset Dominum Jesum in domum suam, ait: Dimidium rerum mearum do pauperibus, et si quid alicui tuli, in quadruplum restituam . « Et laudavit dominus villicum iniquitatis, quia prudenter fecisset. Qui Non laudavit dominus villicum iniquitatis, quod fraudem fecerat, sed quod sibi in futurum prudenter praeviderit, ut nos ejus exemplo discamus, non hic habere manentem civitatem, sed futuram toto
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ tuã. & sede cito scribe quinqua¬
ginta. Deinde alio dixit. Tuuero quan¬
tum debes: Quiait Centũ choros tritici
Dixitq illi Accipe litteras tuas. & scribe
octoginta. In hoc uilico quẽ dominus
de uillicatu eiciebat. non om̃a debemꝰ
adimitandũ assumert. Neque enim
aut dominis aut extraneis fraudem
aliquã facere debemꝰ:. ut inde elemo:¬
sinas faciamus sed ut superius diximus.
ista ꝑsimilitudinẽ dicunt᷑. ut intellegamꝰ
quia si laudari potuit is qui fraudẽ fecit.
eo qđ in futurũ sibi prudent᷑ p̃uiderit.
multomagis nos laudabiliores erimus. si
de ꝓpriis substantiis largas elemosinas fe.¬
cerimꝰ : & dũ in p̃senti uiuimꝰ. infuturũ
nobis ꝓspexerimꝰ. Sicut etiã de iudice ini¬
quitatis qui interpellabat᷑ auidua. cõpa¬
rationẽ duxit ad iudicẽ dñs. cui nulla ex
parte iudex iniquus conferendus est. Cha¬
dus enĩ grecȩ. latine mensura ẽ tresurnas
continens. Chorus uero triginta modiis
impletur. Quod uero decentũ chadis

Expanded text:
tuam et sede, cito scribe quinquaginta. Deinde alii dixit: Tu vero quantum debes? Qui ait: Centum coros tritici. Dixitque illi: Accipe litteras tuas, et scribe octoginta. » In hoc villico, quem dominus de villicatu ejiciebat, non omnia debemus ad imitandum assumere. Neque enim aut dominis, aut extraneis fraudem aliquam facere debemus, ut inde eleemosynas faciamus, sed, ut superius diximus, ista per similitudinem dicuntur, ut intelligamus quia si laudari potuit is qui fraudem fecit, eo quod in futurum sibi prudenter praeviderit, multo magis nos laudabiliores erimus, si de propriis substantiis largas eleemosynas fecerimus: et dum in praesenti vivimus, in futurum nobis prospexerimus, sicut etiam de judice iniquitatis, qui interpellabatur a vidua, comparationem duxit ad judicem Dominum, cui nulla ex parte judex iniquus conferendus est, κἀδος enim Graece, Latine mensura est, tres urnas continens. Corus vero triginta modiis impletur. Quod ergo de centum cadis
Abbreviated transcription (Latin):
tia quã ia cobolim cũ benedicer& filios
suos ꝓphetauit dicens. Beniamin lupus
rapax. mane comedet p̃dam et uespere
diuidet splolia De tribi autẽ beniamin
paulus apłs fuit. ut ipse testat᷑. Qui uelut
lupus rapax in ꝑsecutione xp̃ianoꝵ exarsit
Mane comedit p̃dam. quia in adolescentia
ȩccłam dĩ ꝑsecutus ẽ. Uespere diuidit spo¬
lia: quia postquã ad fidem xp̃i conuersus
est. cos quos de potestate diaboli uictor
optinuit. ad prȩdicandã fidẽ quã prius
ꝑsecutus fuerat. in diuersas nationes destit¬

Expanded text:
diceret filios suos, prophetavit, dicens: « Benjamin lupus rapax, mane comedet praedam, et vespere dividet spolia . » De tribu autem Benjamin Paulus apostolus fuit, ut ipse testatur. Qui velut lupus rapax in persecutione Christianorum exarsit. Mane comedit praedam, quia in adolescentia Ecclesiam Dei persecutus est. Vespere divisit spolia, quia postquam ad fidem Christi conversus est, eos quos, de potestate diaboli victor obtinuit, ad praedicandam fidem, quam prius persecutus fuerat, in diversas nationes desti
Abbreviated transcription (Latin):
micitiȩ. contentiones. ȩmũlationes. irȩ . rixe.
dissensiones. secte. inindiȩ. homicidia. ebri¬
etates. cõmessationes. & hissimilia: Talia
qui agũnt. regnum dĩ non consequentur.
De qualib ꝑheremiã ꝓphetã dicit᷑. Maledictꝰ
homo qui confidit in homine & ponit carne
brachiũ suũ : & ad nõ recedit coreius. ꝓpit

Expanded text:
lationes, irae, rixae, dissensiones, sectae, invidiae, homicidia, ebrietates, comessationes et his similia. Talia qui agunt, regnum Dei non consequentur . » De qualibus per Jeremiam prophetam dicitur: « Maledictus homo qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suu
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ danihelis in toto orbe adorari ius
bonꝰ si deserũerit malũ. Et quiuide¬
bat᷑ bonꝰ effici malussi recesserit abono
Sed quia unꝰ idemq homo: in u̾no eodẽq
tempore bonussimul & malus eẽ non
potest inom potest arbor bona fructus ma¬
los facere ineq: arbor mala fruct bonos face

Expanded text:
Deum Danielis in toto orbe adorari jussDeum Danielis in toto orbe adorari jussbonus, si deseruerit malum; et qui videbatur bonus, effici malus, si recesserit a bono. Sed quia unus idemque homo, in uno eodemque tempore, bonus simul et malus esse non potest, non potest arbor bona fructus malos facere, neque arbor mala fructus bon
Abbreviated transcription (Latin):
bonã fructum malũ fecisse: quando
eccłam dĩ ꝑsecutus est: Et iudã arbo¬
rem malam fructũ bonũ fecisse.
quando cũ ceteris apłis secutus est
dnm. Ad qđ respondendũ. quia exra¬
dice arboris fructus ꝓcedit. & ipso fruc¬
tu cuius generis. uel saporis sit cognos¬
cit᷑. ita ex intentione cordis opus ꝓfert᷑
Et sic̃ dñs dicit: qualis fuerit intentio
tuastale erit et opustuũ Ideoq honus
seuerat: Nec malus homo: tam diubo¬
nos fructus facere non potest: quam diu¬
in mala intentione ꝑdurat: Iuxta quẽ
sensũ legimꝰ & petrũ apłm arborem
utiq: bonã malos fructꝰ fecisse : quando
dñm negauit: Et iethro cũ prius mala
arbor ess&: bonũ fructũ fecit. quando
morsi utile consiliũ dedit. Similiter
& dauid bona utiq arbor fructum
malũ fecit. quando ꝑ concupiscentiã
carnalẽ ad ulteriũ et homicidiũ ꝑpe¬
trauit. Nal uichodonosor autẽ cũ ess&
mala arbor bonũ fructũ fecit: quando

Expanded text:
bonam fructum malum fecisse, quando bonam fructum malum fecisse, quando Ecclesiam Dei persecutus est; et Judam arborem malam fructum bonum fecisse, quando cum caeteris apostolis secutus est inum. Ad quod respondendum, quia sicut ex radice arboris fructus procedit, et ex ipso fructu, cujus generis vel saporis sit cognoscitur, ita ex intentione cordis opus profertur. Et sicut Dominus dicit: Qualis fuerit intentio tua, tale erit et opus tuum. Ideoque bonus tionis perseverat; nec malus homo tandiu fructus bonos facere potest, quandiu mala intentio perdurat. Juxta quem seutique bonam, malos fructus fecisse, quandiu Dominum negavit . Et Jethro, cum prius mala arbor esset, bonum fructum fecit, quando Moysi utile consilium dedit . Similite et David, bona utique arbor, fructum malum fecit, quando per concupiscentiam carnalem adulterium et homicidium perpetravit . Nabuchodonosor autem, cum esset mala arbor, bonum fructum fecit, quando
Abbreviated transcription (Latin):
homines significent. dñs manifestat cũ
alibi ait: Aut facite arborẽ bonam et
fructum eius bonũ. aut facite arborẽ
malam. & fructũ eius malum. Et cecis
qui ad nõ inluminatus fuerat. aiebat
Uideo homines uelut arbores. Danihel
quoq: in iisione nabuchodonosorre¬
gis: magnã arborem ipsũ regẽ inter¬
pretat᷑. Et ꝑpsalmistã de iusto dicit᷑
Iustus ut palma florebit. & sicut cedrus
libani multiplicabitur. Quod ergoait
sic om̃is arbor bona. fructus bonos facit.
mala autẽ arbor fructus malos facit.
tale est acsidiceret. Sicut nec spina
uuami nec tribulũs germinat ficũ.
sic ex radice u̾itiosa malus fructus
ꝓcedit & ex bona intentio̾ne bona ope¬
ra nascunt᷑ Unde & subdit᷑ Non
potest arbor bona. frũctũs malos face¬
re ineq: arbor mala fructus bonos
facert In quo loco questio animũ
pulsat: quare dicat non potest ar¬
borbona fruetus malos facere: neq
Arbor mala fructus bonos facere: cĩ
legamus paulũ apłm arborẽ utiq

Expanded text:
um alibi dicit; « Aut facite arborem bonum, et fructum ejus bonum; aut facite arborem malam, et fructum ejus malum . » Et caecus, qui a Domino illuminatus fuerat, aiebat: « Video homines quasi arbores . » Daniel quoque in visione Nabuchodonosor regis, magnam arborem ipsum regem intepretatur . Et per Psalmistam de justo dicitur: « Justus ut palma florebit, et sicut cedrus Libani multiplicabitur . » Quod ergo ait: « Sic omnis arbor bona fructus bonos facit, mala autem arbor fructus malos facit, » tale est ac si diceret: Sicut nec spina uvam, nec tribulus generat ficum, sic ex radice vitiosa malus fructus procedit, et ex bona intentione bona operatio nascitur. Unde et subditur: « Non potest arbor bona fructus malos facere, neque arbor mala fructus bonos facere. » In quo loco quaestio animum pulsat, quare dicat: « Non potest arbor bona fructus malos facere, neque arbor mala fructus bonos facere, » cum legamus Paulum apostolum arborem utique
Abbreviated transcription (Latin):
sentiuita pauperũ in opiã. diintũ habun¬
dantia suppleat. Et iterũ in alia uita
diuitũ in opiȩ. pauperũ habindantia
sit consolatio. Amiei quos de mãmo¬
na iniquitatis facere iubem᷑. pauperes
sunt & indigentes. quos ds̃ ꝑmisit egere
ad illoꝵ purgationẽ. & nrãm ꝓbationẽ
Quos nobis amicos facimꝰ. quando eorũ
nuditatẽ operimꝰ. csuriem reficimꝰ. sitĩ
extinguimꝰ. & in om̃ib eoꝵ necessitatib
subuenimꝰ qui nos recipere dicunt᷑ in ȩter¬
na tabernacula. qͥa ille ꝓeis nos recepturus
benedicti patrisinei. ꝑcipite regnũ qđ uob̾
paratũ est ab origine mundi. Esuriui enim.

Expanded text:
senti vita pauperum inopiam divitum abundantia suppleat; ut iterum in alia vita divitum inopie pauperum abundantia sit consolatio . Amici, quos de mammona iniquitatis facere jubemur, pauperes sunt et indigentes, quos Deus permisit egere ad illorum purgationem et nostram probationem. Quos nobis amicos facimus, quando eorum nuditatem operimus, esuriem reficimus, sitim exstinguimus, et in omnibus eorum necessitatibus subvenimus. Qui nos recipere dicuntur in aeterna tabernacula, quia ille pro eis nos recepturus nedicti Patris mei; percipite regnum, quod vobis paratum est
Abbreviated transcription (Latin):
tre susceptus est. Abi cũ ostendisset
peccatores conuersos non ẽẽ contemp
nendos sed etiã recipiendos. ut animos
discipuloꝵ ad misericordiã ꝓuocaret.
conuersus ad illos dixit Homoquidã
erat diues qui babebat uilicũ. Ex qua
similitudine exortatio nata est. cũ illa
finita dicit᷑ Facite uobis amicos de mam¬

Expanded text:
tre susceptus est. Ubi cum ostendisset tre susceptus est. Ubi cum ostendisset peccatores conversos non solum non esse contemnendos, sed etiam recipiendos, ut animos discipulorum ad misericordiam provocaret, conversus ad illos, dixit: « Homo quidam erat dives, et habebat villicum. » Ex qua similitudine exhortatio nata est, cum illa finita, dicitur: « Et ego vobis dico: Fa
Abbreviated transcription (Latin):
U sus sacrȩ scripturȩ ẽ. ut aliquando & rele¬
nixta lit terã sic quȩdã facta comme moret.
ut tam̃ intellectũ sp̃italem in eis requirat :
Aliquañdo uero solum modo ꝑ similitudinẽ que :¬
dam ꝓferenda comiemorat. ut auditus
animũ ad intellegendũ in uisibilia emolliat:
Quod in euangelio frequentius inuenit᷑. ubi
ex p̃cedenti ammonitione similitudo nascit᷑.
& ex eadẽ similitudine ammonitio subin¬
fert᷑. Quod utrũq in hac similitud ine cog¬
noscimꝰ si p̃cedentia & subsequentia diligen
& murmurarent scribe & pharisei. ut su¬
pra euangelista retulit. ꝓposuit eis similitu¬
dinẽ centũ ouiũ. & unius ꝑditȩ & inuente
Deinde adiunxit similitudinẽ decẽ dragma¬
rũ. gaudiumq dixit cẽ incęlo suꝑ uno
peccatore poenitentiã agente. Tertiã
quoq addidit similitudinẽ de ꝓdigo fi¬
lio qui dissipauit substantiã suam cũ
mere tricib postea uero cũ ȩgere coe¬
pisset. misericordit̃ ac benigniter apa.¬

Expanded text:
Usus sacrae Scripturae est, ut aliquando juxta litteram sic quaedam facta commemoret, ut tamen intellectum spiritualem in eis requirat, aliquando vero solummodo per similitudinem quaedam proferenda commemoret, ut audientis animum ad intelligendum invisibilia emolliat. Quod in Evangelio frequentius invenitur, ubi ex praecedenti admonitione similitudo nascitur, et ex eadem similitudine admonitio subinfertur: Quod utrumque in hac similitudine cognoscimus, si praecedentia et subsequentia diligentum, et murmurarent Scribae et Pharisaei, ut supra evangelista retulit, proposuit eis similitudinem centum ovium, et unius perditae et inventae. Deinde adjunxit similitudinem decem drachmarum, gaudiumque dixit esse in coelo super uno peccatore poenitentiam agente. Tertiam quoque addidit similitudinem de prodigo filio, qui dissipavit substantiam suam cum meretricibus: postea vero quam egere coepisset, misericorditer ac benigniter a Pa
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a opera die noctuq illi nuntiant᷑
Sicut uiro iusto ab angło dictũ est. Cũ
oraretis. ego obtuli orationes urãs ante
nrm. quando ex nobis ipsis malã opinionẽ
damus: Intantũ ut pridorẽ ul reueren¬
tiam piis m̃tib ingeramꝰ. ut simus de
semꝑ male diuitias dñi nr̃i tractabimus.:
Non. Audiscquentia. Et uocauit illũ. et ait
illi Quid hoc audiodete: Redde rationẽ
uillicationis tue lam enĩ non poteris uilicart

Expanded text:
untiantur, sicut viro justo ab angelo dictum est: « Cum oraretis, ego obtuli orationes vestras ante inum nostrum, quando ex nobisipsis malam opinionem damus, in tantum, ut pudorem vel reverentiam piis mentibus ingeramus, ut simus de semper male divitias Domini tractabimus? Non. Audi sequentia. « Et vocavit illum, et ait illi: Quid hoc audio de te? Redde rationem villicati
Abbreviated transcription (Latin):
i opere superari. & malũ ꝑficere. Concupis¬
ci mulierẽ. humana temptatio est. Adul.¬
teriũ uero siue fornicationẽ ꝑpetrare. dia¬
bolicũ ẽ. Sic de ceteris uitiis intellegendũ
Fidelis autẽ ds̃ est. qui non patiet᷑ uos tempta¬
re compleuit. cõpl& qͦq cotidie. & cõplebit
Promisit diligentib se regna celestia. cõple¬
bit illud. qͥa dabit eis ldeoq non ꝑmitta
eos temptari suꝑ id qđ humana fragilitas¬

Expanded text:
in opere superari et malum perficere. Concupisin opere superari et malum perficere. Concupiscere mulierem humana tentatio est: adulterium vero sive fornicationem perpetrare diabolicum est. Sic de caeteris vitiis intelligendum. Fidelis autem Deus est, qui non patietur vos tentare complevit; complet quoque quotidie, et complebit. Promisit diligentibus se regna coelestia: complebit illud, quia dabit eis. Ideoque non permittit eos tentari supra id q
Abbreviated transcription (Latin):
qri talia agentes talia meruerunt reci¬
pere. quia ĩam olim mortui er̃ant. sed
ꝓnr̃a salute et utilitate. Vt sitimore¬
horum in dĩ seruitio manserimꝰ. głam
illis ꝓmissa accipiamꝰ. terrã uidelicet
tem Si quominus aut alit̾ egerimus.
geminabit᷑ nobis poena illorũ: qm̃ ma
ior notitia legis. plusfacit hominem
reũ. Itaq qui se existimat stare in rec¬
titudine fidei bonisq operib & insci¬
entia. qua credit om̃a eẽ munda. uide.¬
at ne cadat in suꝑbiã aut inscanda¬
lũ fr̃is Isto in loco tacite ac specialit̃
ꝑcutit eos. qui p̃sumentes de sua scien
om̃a munda sunt mundis. recũbebant
in idoli is. & edebant carnes idolotitas.
unde scandali zabant᷑ simpliciores fr̃s
qui uidentes illos talia agere. putabant
aliquid numinis et deitatis eẽ inidolis.
atq in cibis illis consecratis. Genera¬
lit autẽ ad om̃s ꝑtinet qđ dicit᷑. Qui
uero temptatio ẽ. certamine temptationis

Expanded text:
qui talia agentes talia meruerunt reciqui talia agentes talia meruerunt recipere, qui jam olim mortui erant, sed pro nostra salute et utilitate, ut si in timore et in servitio Dei manserimus gloriam illis promissam accipiamus, terram videlicet am. Sique minus aut aliter egerimus, geminabuntur nobis poenae illorum, quoniam major notitia legis plus facit hominem reum. Itaque qui se existimat stare, in rectitudine fidei, bonisque operibus, et in scientia, qua credit omnia esse munda, videat ne cadat, in superbiam, aut in scandalum fratris. Isto in loco tacite ac specialiter percutit eos, qui praesumentes de sua scientomnia munda sunt mundis, recumbebant in idoliis, et edebant carnes idolothytas, unde scandalizabantur infirmiores fratres, qui videntes illos talia agere, putabant aliquid numinis esse et deitatis in idolis, atque in cibis illis consecratis. Generaliter autem ad omnes pertinet quod dicit: Qui vero tentatio est certamine tentationis