comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Est ltatamen possibile: ut quod im¬
possibile uideat᷑. fiat possibile. sicus¬
todiat iuurnior uerba dĩ. Si autẽ non
custohat inpossibibe ẽ. Unde illudru¬
angelicum. facilius est camelũ per
foramen acus transire. quã diuitẽ in¬
trare in regna caelorũ. Quod quei¬
H. mmpossibile rẽdixit. sic intelle¬
gi mus impossibile rẽ quia diuites ñ
custodiunt mandata dĩ. Si autẽ cus¬
todiant. fit possibile. quo dimpossibi
le uidebat᷑. Hic est camelus qui in¬
trat ꝑ angustã uiã Et Qillum anteca¬
pere non poterant cõcupiscentẽ. ca¬
pit custodientẽ mandata diuina.
custodientẽ autẽ uerba dĩ quia custo¬
dit ra Morsen quasi seniorẽ elegit
Et nunc quibus hoc sp̃u di commititur
offitu ut eligant feniores uiros. eligunt
sine dubio intersemores iuurnem corri¬
gentem uiam suam incusto diendo uerba
dĩ. & si semoris rtatis uirum elegerint.:
non quasi longeuum utiq elegerunt. sed

Expanded text:
est, ita tamen possibile, ut, quod inest, ita tamen possibile, ut, quod inpossibile uideatur, fiat possibile, si custodiat iuuenior uerba dei, si autem non custodiat, inpossibile. unde illud euangelicum: f a - cilius est camelum per foramen acus transire quam diuitem intrare in regna caelorum. quod quamlibet inpossibile esse dixit, sic intellegimus inpossibile esse, quia diuites non custodiunt mandata dei; si autem custodiant, fit possile videbatur. Hic est camelus qui intrat per augustam viam; quae illum ante capere non poterat concupiscentem, jam capit custodientem mandata divina. Custodientem autem verba Dei, quia custodivit ea, Moyses quasi seniorem elegit ; et nunc quibus hoc Spiritu Dei committitur officii, ut eligant seniores viros, eligunt sine dubio inter seniores juvenem corrigentem viam suam, in custodiendo verba Dei. Et si senioris aetatis virum elegerint, non quasi longaevum utique elegerunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Discedite a me operarii iniquitatis
Hic aut̃ iuurnior qui potest corrige¬
re uiam suã. fortasse iuniorsit ar¬
tatr non moribus. & habeat inpri¬
mo florr iuuentutis suȩ senibem in¬
tellic tum dequo ait. Canitirs aut̃
est intellectus hominibus. quibus
maturitas. consilii grauitasq supp&at
Vnde & hirremiȩ dicit᷑. Noli dicere
quia uuenis sum & utiq erat ar¬
tate iuurnis : sed ꝓhibet eum iuur¬
nem sedicere quiess& maturioris
prudentiar. Oamhel cum puerr&̃
primitiis haberetur. ut redargue¬
ret srnrs. ipse non semor. longrui &¬
tate. sed gratia. Erat enĩ iillo
a&as senec tutis uita in maculata
Cui bene cõpetit dauiticum illud
dicere suꝑsemores intellexi. Idro¬
q ta quã deueteram consilu & sr¬
nilis scientiae uiro: Diuinum ꝓnim¬
tiauit oraculum. Quis prudentior
qua danid : nunc illud aduertamus.
Possibile ẽ ut corrigat iuurnior uiam
suam annon: Sinonest: ergo mentit᷑
ꝓph&a. sed quia non mentit᷑ possibibe

Expanded text:
discedite a me operarii iniquitatis. discedite a me operarii iniquitatis. hic autem iuuenior, qui potest corrigere uiam suam, fortasse iunior sit aetate, non moribus et habeat in primo flore iuuentutis suae senilem intellectum, de quo ait: canities autem est intellectus hominibus, quibus maturitas consilii grauitasque subpetit. unde et Hieremiae dicitur: noli dicere, quia iuuenis sum. et utique erat aetate iuuenis, sed prohibet eum iuuenem se dicere, qui esset maturioris prudentiae. Danihel cum puer essprimitiis haberetur, ut redargueret senes, ipse non senior longaeuitate, sed gratia; erat enim in illo aetas senectutis tutis uita inmaculata , cui bene conpetit Dauiticum illud dicere: super seniores intellexi. ideoque tamquam de ueterani consilii et senilis scientiae uiro diuinum pronuntiauit oraculum: quis prudentior quam Danihel ? X Nunc illud aduertamus, si possibile est, ut corrigat iuuenior uiam suam an non. si non est, ergo mentitur propheta; sed quia non mentitur, possibile
Abbreviated transcription (Latin):
nacula rm̃ pastorũ regna sunt trrrȩ
Ideoq ꝓpheta dd nationes. ad nun¬
tians credituras ait Regna terrȩ
cantate dõ Ergo sciat. se iuurmor. ut
corrigat uiam suã. Sed dicis. Quis po¬
test cognoscere uiam suam iunior ut
corrigat. cum ꝓphita dicat. IriasuN
in possibilia michi intellegere.
& quastum qđ ñ agnosco. Uestigia
aquilȩ uolantis. uiam serpentis
Si salomon fatetur qđ ñ cognoscat
uias uiri iniuuentute : Quomodo
iurmior potest cognoscere : cuires¬
pondebitur: quod ille uiȩ uiri iniu¬
urntute non cognoscant᷑. quȩ sunt
secus uias serpentis inpetra. & secus
semitas nauis fluctuantis. & uestigia
uolantis Aquilȩ quȩ ungues aspe¬
ros hab&. & supra nubrs uolatꝰ ina¬
erȩ rrrant: in mari piscem interficit:
&tamen non est inpossibile hoc quar¬
tum. sicut illa tria. Cognoscit enim
dñs qui sunt ipsius. & uult ut sciat
se unus quisq sciatse populus dĩ
Sed esto non cognoscantur errantium
uix sicut dicit dñs. Non noui uos.

Expanded text:
nacula enim pastorum regna sunt terrae. ideoque propheta Dauid nationes adnuntians credituras ait: regna terrae, cantate deo. ergo sciat se iuuenior, ut corrigat uiam suam. Sed dicis: \'qui potest cognoscere uiam suam iuuenior, ut corrigat, cum propheta dicat: tria sunt inpossibilia mihi intellegere et quartum quod non agnosco: uestigia aquilae uolantis, uiam serpentis si Salomon fatetur, quod non cognoscat uias uiri in iuuentute, quomodo iuuenior potest cognoscere? cui respondebitur, quod illae uiae uiri in iuuentute non cognoscantur, quae sunt secus uias serpentis in petra et secus semitas nauis fluctuantis et uestigia uolantis aquilae, quae ungues asperos habet et supra nubes uolat, in aere errat et in mari piscem interficit. et tamen non est inpossibile hoc quartum, sicut illa tria; cognoscit enim dominus qui sunt ipsius et uult ut sciat se unusquisque, sciat se populus dei. Sed esto, non cognoscantur errantium uiae, sicut dicit dominus: non noui uos;
Abbreviated transcription (Latin):
studioq uirtutũ a uerti pedes meos inte¬
stimonia ut ñam meis gressib quib: an¬
tesũ lapsus. s testimoniorũ tuorũ itme
rib: ambularẽ. quotuorũ semitȩ man¬
datorũ meerrare ñ sineent. necurstigi¬
ũ indeuia & tortuosa deflecterẽ fre¬
quent̃ enĩ ignorantes iter. sistratauia¬
rũ sequant᷑. ꝑueniunt quo desiderant
ꝑuenire. & carent erroris anfractu
Sin aut̃ usurpent scire qđ nesciunt. &¬
putent aliqua sequenda compendia
apublici tractu itinerecedentes: erro

Expanded text:
studioque uirtutum, auerti pedes meos in testudioque uirtutum, auerti pedes meos in testimonia tua, ut non iam meis gressibus, quibus ante sum lapsus, sed testimoniorum tuorum iti- neribus ambularem, quo tuorum semitae mandatorum me errare non sinerent nec uestigium in deuia et tortuosa deflecterem. frequenter enim ignorantes iter, si strata uiarum sequantur. perueniunt quo desiderant peruenire et carent erroris anfractu; sin autem usurpent scire quod nesciunt et putent aliqua sequenda conpendia, a publici tractus itinere recedentes erro
Abbreviated transcription (Latin):
indiget: alit̃ tam̃ angło misca. alit̃ homi¬
nidebet᷑. Leue enĩ uitiũ in angło. iuditio
grauiori censctur: Peccatũ ꝗꝗ adulescen¬
tiȩ in homine. mitiori sententia quã pec¬
catũ senectutis adstringit᷑. & citius relaxa¬
tur ꝓpħta igit᷑ in isto uersiculo diuidit
causas.: ut & miscđam quasi homo postu¬
l& quia nemo sine sorde peccati. &ius¬
titiã quasi ꝓpheta deposcat: ł certe qm̃
licet peccauerit sic̃ homo. & quasi pecca¬
tor miscđa egeat: tam̃ correxit errorẽ.
pęnitentiã gessit. abstinuit a temulenti¬
a delmquendi. sobrietate uirtutis. Eocit¬
ergo iustitiã scđm uerbum dĩ : qr uerbidĩ
sententiaẽ. ut conuersis uema donet᷑. sile¬
gitime est freta conuersio. CoGita¬
UIUIASMEAS ET CONUERTIPE¬
des meos INTeSTIAAOΝA TuA
iuiduus sensus. Aut quia uias supe¬
riores meas cogitaui plenas lapsusat¬
que peccati. & ideo ut remissionẽ peccato¬
rũ possim mererimorũ conuersatione

Expanded text:
indiget, aliter tamen angelo misericoindiget, aliter tamen angelo misericoni debetur; leve enim vitium in angelo judicio graviore censetur. Peccatum quoque adolescentiae in homine, mitiore sententia, quam peccatum senectutis astringitur, et citius relaxatur. 30. Propheta igitur in isto versiculo dividit causas, ut et misericordiam quasi homo postulet; quia nemo sine sorde peccati: et justitiam quasi Propheta deposcat: vel certe, quoniam licet peccaverit sicut homo, et quasi peccator misericordia egeat; tamen correxit errorem, poenitentiam gessit, abstinuit a temulentia delergo iustitiam secundum uerbum dei, quia uerbi dei sententia est, ut conuersis uenia donetur, si legitime est facta conuersio. Cogitaui uias meas et auerti pedes meos in testimonia tua. diuiduus sensus: aut quia uias superiores meas cogitaui plenas lapsus atque peccati, et ideo, ut remissionem peccatorum possim mereri morum conuersione
Abbreviated transcription (Latin):
dicat aliquis quaratione scripserit ꝓphe¬
ta. miserere mei scđm eloquiũtuũ
Uerbum enĩdĩ: iustitiar̃ Sugit̾ iustiti¬
a fretͦ erat. curmi scđam ante p̃misit.
aut simiscđam requirebat. cureã ad
m̃ surã iustitię putauit tẽ poscendã:
quieñi beneagit & bene uiuit. opꝰ ñ
berat. Deniq ñ diuitib: ñ fortib & fe¬
licitate submxis. miscđa conferri con¬
suruit a nobis: sed egentib ł debilib ł
his qui ex diuitus in pauꝑtatẽ. aut cap¬
tiuitatẽ. aut necessitatẽ aliquã decide¬
aut iustitiã habrat considerandũẽ. A¬
lit̾ enĩ eget iustitiadĩ angłs. Alit̃ homo
Alit̃ eget miscđa archangłs. alit̃ homo
Angelica eñ natura ñ utiq ita corrup¬
telȩ obnoxiaẽ ut natura generis huma¬
ni. & ideo illa eget miscđa dĩ nepossiter¬
rare. & auersa a se dĩgrã labat᷑ inuitiũ
Homo autẽ. & suã firmiore ꝓposito est.
tam̃ ꝓpt̃ contractoꝵ seriẽ peccatorum

Expanded text:
dicat aliquis, qua ratione scripserit propheta: miserere mei secundum eloquium tuum; uerbum enim dei iustitia est. si igitur iustitia fretus erat, cur misericordiam ante praemisit, aut si misericordiam requirebat, cur eam ad mensuram iustitiae putauit esse poscendam? qui enim bene agit et bene uiuit, opus noberat. denique non diuitibus, non fortibus et felicitate subnixis misericordia conferri consueuit a nobis, sed egentibus uel debilibus uel his, qui ex diuitiis in paupertatem aut captiuitatem aut necessitatem aliquam decideaut iustitiam habeat, considerandum est. aliter enim eget iustitia dei angelus, aliter homo, aliter eget misericordia archangelus, aliter homo. angelica enim natura non utique ita corruptelae obnoxia est ut natura generis humani, et ideo illa eget miserirare, et aversa a se Dei gratia, labatur in vitium: homo autem etsi jam firmiore proposito est, tamen propter contractorum seriem pec
Abbreviated transcription (Latin):
tulę amore te mihi uendidisti.: in
illius concubitu meretrias. p̃tiũ ꝓte
ad numeraui. Oenit auaritia. et dic̃
Argentũ ⁊ aurũ quod habes. seruitu¬
tistuȩ p̃tiũ ẽ Possessio quã tenes. iuris¬
tui emptio: uenditio libertatis est.
Uenit luxuria: & dic̾it Mcus es. Uni¬
us diei conuiuiũ: p̃tiũ tuȩ uitę est.
lli sumptus aepularũ: tui capitis li

Expanded text:
tulae amore te mihi uendidisti, in tulae amore te mihi uendidisti, in illius concubitu meretricis pretium pro te adnumeraui\'. uenit auaritia et dicit: \'argentum et aurum quod habes seruitutis tuae pretium est; possessio quam tenes iuristui emptio, uenditio libertatis tuae est\\ uenit luxuria et dicit: \'meus es. unius diei conuiuium pretium tuae uitae est; ille sumptus epularum tui capitis li
Abbreviated transcription (Latin):
fectus ee uende om̃a que habes et da
pauperib: dm̃ sibi non sufficere iudica¬
uit. Deniq ex contristatusẽ quasi
quod plus eẽt relinquere iuberctur.
quod minus et̃t eligere. Ille ergodic̃
tuus sum: quidicere potest: etce om̃a
reliquimꝰ & secuti sumuste. Aposto¬
lox̃ itaq uoxistaẽ. Nec omniũ tamen
a postoloꝵ. Nam & iudas apłs fuit.
et in conuiuioxp̃i inter apłos re¬
cũbebat. Dicebat et ipse tuussũ:
sed uoce: non corde. Oenit et in¬
troiuit meu̾ satanas. ⁊ coepit dice¬
re: nonẽ tuus iħu sed meusẽ. Deni¬
q: ea quȩ measunt cogitat. quȩ mca
sunt inpectore suo uoluit. Tetũ epu¬
lat᷑: et metũ pascit᷑. Ate panẽ acci¬
pit : ame pecuniã. Tetũ bibit. et
mihi tuũ sanguinẽ uendit:. Tuus ẽ
apłs: ex meus mercennarius. Non
potest dicere sȩcularis. tuus sum. Pu¬
res enĩ dominos habet. Venit libi¬
do & dicit. meus es. quia ea quęs̃ cor¬
poris concupiscis. In illius ad olescen¬

Expanded text:
fectus esse, uende omnia quae habes et da fectus esse, uende omnia quae habes et da pauperibus, deum sibi non sufficere iudicauit. denique et contristatus est, quasi quod plus esset relinquere iuberetur, quod minus esset eligere. ille ergo dicit: \'tuus sum\', qui dicere potest: ecce omnia r eliquimus et secuti sumus te. Apostolorum itaque uox ista est, nec omnium tamen apostolorum; nam et ludas apostolus fuit et in conuiuio Christi inter apostolos recumbebat. dicebat et ipse: tuus sum\', sed uoce, non corde. uenit et introiuit in eum satanas et coepit dicere: \'non est tuus, Iesu, sed meus est. denique ea quae mea sunt cogitat, quae mea sunt, in pectore suo uoluit. tecum epulatur et mecum pascitur, a te panem accipit, a me pecuniam, tecum bibit et mihi tuum sanguinem uendit; tuus est apostolus et meus est mercennarius\'. Non potest dicere saecularis: tuus sum\'; plures enim dominos habet. uenit libido et dicit: \'meus es, quia ea quae sunt corporis concupiscis. in illius adulescen
Abbreviated transcription (Latin):
ceps: uinculo seruitu graui nostene¬
bat adstrictos. Non obliuis camur
in act̃nũ : ut cũ uenerimꝰ in illa uere
terrã reꝓmissionis. ubiẽ regiouiuorũ.
meminerimꝰ quanta hic nobis phara¬
o dirus intulerit: quid ꝑpessi in hoc
sumus scło. quib tandẽ ereptimalis.
& agamus gratias cripientinos dño
sed paucorũ ẽ. Satis rarus esteñ. qui
potest dicere dõ. tuussũ. Ille enĩdic̃
qui ad hȩret dõ totissensib qui aliud
cogitare non nouerit. ille hac uoceuti¬
tͥ qui potest dicere. ostende nobis pa¬
trẽ. & sufficit nobis. Num quid hac
uoce utit᷑ auidus peccuniȩ. honoris.
potestatis : multis: non ẽ satis dm̃scire
Et quidẽ plurib Tanti populi tantȩ
nationes. tanti diuites. pauꝑtatẽ pu¬
tant dño seruire. & supra om̃s est illis
exiguus. et angustus ẽ illis. nonẽ satis
dĩ filius in quo sunt om̃a. Deniq ille
diues in euangelio cuidictũ c̃ siuis per¬

Expanded text:
ceps, uinculo seruitii grauis nos teneceps, uinculo seruitii grauis nos tenebat adstrictos. non obliuiscamur in aeternum, ut, cum uenerimus in illam uere terram repromissionis, ubi est regio uiuorum, meminerimus quanta hic nobis Pharao dirus intulerit, quot perpessi in hoc simus saeculo, quibus tandem erepti malis, et agamus gratias eripienti nos domised paucorum est. satis rarus est enim qui potest dicere deo: \'tuus sum\'. ille enim dicit, qui adhaeret deo totis sensibus, qui aliud cogitare non noueric. ille hac uoce utitur, qui potest dicere: ostende nobis patrem, et sufficit nobis. numquid hac uoce utitur auidus pecuniae honoris potestatis ? multis non est satis deum scire, et quidem pluribus. tanti populi, tantae nationes, tanti diuites paupertatem putant domino seruire et qui supra omnes est, illis exiguus et angustus est, illis non est satis dei filius in quo sunt omnia. denique ille diues in euangelio, cui dictum est: si uis per
Abbreviated transcription (Latin):
mento pascha cȩlebratũ ẽ in acgypti
finib cũ adhuc subrege pharao adhuc¬
positi patres nr̃i deplorarent mise¬
rę seruitutis in iuriã: et postea libe¬
rati. rursus in terra reꝓmissionis pas¬
cha cęlebrarunt. Superius ad com¬
monitionẽ posterius ad recordati¬
onẽ Siquis ergo interrogat hebre¬
um quaratione in aegyptũ cęlebra¬
tũ ẽ: respondebit quia regipharao
ad huc seruitutis uinculo ob noxii
tenebant: Ille agnus: patrũ popu¬
lũ liberauit. Ille agnꝰ: uocauit ad
libertatẽ. Ille agnꝰ. maris ꝓfunda
solidauit. ut a egyptũ transire pos¬
simꝰ. Quotiens ergo pascha cęle¬
bramꝰ meminisse debemꝰ ueteris
seruitutis & nouȩ libertatis. quid
fuerimꝰ: ex quid acceperimꝰ. Non
eñi potest plenę quis intellegere
quod acceperit nisi meminenit
ante quid fuent. Nonergo obli¬
uis cam. quia dñs ihs agnus dimun¬
diostia soluit nos grau̾ium nexibus
non unius a egypti. sed scłi istius prin¬

Expanded text:
mento, pascha celebratum est in Aegypti mento, pascha celebratum est in Aegypti finibus, cum adhuc sub rege Pharao positi patres nostri deplorarent miserae seruitutis iniuriam, et postea liberati rursus in terra repromissionis pascha celebrarunt, superius ad commonitionem, posterius ad recordationem. si quis ergo interogat Hebraeum, qua ratione in Aegypto celebratum est, respondebit: \'quia regi Pharao adhuc seruitutis uinculo obnoxii tenebamur, ille agnus patrum populum liberauit, ille agnus uocauit ad libertatem, ille agnus maris profunda solidauit, ut Aegyptum transire possemus. quotiens ergo pascha celebramus, meminisse debemus ueteris seruitutis et nouae libertatis, quid fuerimus et quid acceperimus\'. non enim potest plene quis intellegere quid acceperit, nisi meminerit ante quid fuerit. Non ergo obliuiscamur, quia dominus Iesus, agnus dei, mundi hostia, soluit nos grauium nexibus non unius Aegypti, sed saeculi istius prin
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt iustificationes. testimonia
iustitie. p̃cepta. Ciuificabimur er¬
goin lege. Vnde apłs ait. Lexaut
nonẽ exfide. Sed qui facit illã: ui¬
luit inea. Sed quia idem supra ait
qm in lege nemo iustificat᷑. intelle¬
gis utiq quia iustificatio legis. spe¬
cies est et imago: nonueritas. Secun¬
dii ueritatẽ ergo et ꝑfettionẽ nemo
iustificat᷑ in lege: scđm speciem iusti¬
ficat᷑. Ergo sc̃s ꝓpheta quiadhuc
in logis iustificatione iuuebat ui¬
debat aut̃ fulgorẽ euangelii: qua¬
simemor ueteris disciplinę legitã¬
qua pedagogo utilẽ grãm reserua¬
bat. Considera aliquẽ excedentẽ
exefebis. indiuitis & honorib: consti¬
tutũ. pedagogo suo honoraficentiã
reseruari. cuius officiis informatũ se
esse cognoscit: ut maturiorẽ regere
possit actatẽ. Monet siquidem etiã
ipsa lex : ut his qui nobis aliquatdoꝓ
fuerint. nequaquã ee debeam̾ ingra¬
t Nã sicut habemus inuetentesta¬

Expanded text:
ta sunt, iustificationes, testimonia, ta sunt, iustificationes, testimonia, iustitiae, praecepta; uiuificamur ergo in lege, unde apostolus ait: lex autem non est ex fide, sed qui facit illam uiuet in ea. sed quia idem supra ait: quoniam in lege nemo iustificatur, intellegis utique quia iustificatio legis species est et imago, non ueritas. secundum ueritatem ergo et perfectionem nemo iustificatur in lege, secundum speciem iustificatur. ergo sanctus propheta, qui adhuc in legis iustificatione uiuebat, uidebat autem fulgorem euangelii, quasi memor ueteris disciplinae legi tamquam paedagogo utili gratiam reseruabat. considera aliquem excedentem ex ephebis in diuitiis et honoribus constitutum paedagogo suo honorificentiam reseruantem, cuius officiis informatum se esse cognosceret, ut maturiorem regere posset aetatem. Monet siquidem etiam ipsa lex, ut his, qui nobis aliquando profuerint, nequaquam esse debeamus ingrati. nam sicut habemus in ueteri testa
Abbreviated transcription (Latin):
si meditatione legis fuisset exerci¬
tatꝰ. Sit nobis ergo cotidiana lectio
ꝓexerutio ut quȩ legimꝰ meditemͥ
imitar. In hac desudemꝰ uirtutũ
palestra: ut cũ increpuent tẽptam̃ta.
ñtaniquã in exertitatos. ñ tã qua caꝑ¬
tes ciborũ spiritualiũ. et denuatos ie¬
iunio lectionis: tẽptationũ tẽpꝰ inue¬
niat. Quod si athletias epulis pas¬
ta animã nrãm potuerit inuenire.
sisit euangelicus sucus in nobis. si apos¬
tolicis escis maturitas nr̃ȩ mentis
thoros animę̧ robusta solidauent.
sifrequenti meditatione memoria
tenax p̃ceptox glestiũ parata ad¬
tempus exempla de promsent: nul¬
latemptationũ poterit nos ꝑturba¬
re congressio. Sequit᷑ uersus . U.
INETERNŨ NON OBLIUISCAR
ius tificationũ ⁊uarũ. Qaa
Iniesis uiuificasti me
PEX SECONDUM APOS TOLAŨ
pedagogus est paruulorũ. donec
ad ꝑfectȩ fidei maturiorẽ quandã
ueniamꝰ actatẽ In lege aut̃ manda¬

Expanded text:
isi meditatione legis fuisset exerciisi meditatione legis fuisset exercitatus. Sit nobis ergo cotidiana lectio pro exercitio, ut quae legimus meditemur imitari. in hac desudemus uirtutum palaestra, ut, cum increpuerint temptamenta, non tamquam inexercitatos, non tamquam expertes ciborum spiritalium et adtenuatos ieiunio lectionis temptationum tempus inueniat. quodsi athleticis epulis pastam animam nostram potuerit inuenire, si sit euangelicus sucus in nobis, si apostolicis escis maturitas nostrae mentis toros, animae robusta solidauerit, si frequenti meditatione memoria tenax praeceptorum caelestium parata adtempus exempla deprompserit, nulla temptationum poterit nos perturbare congressio. Sequitur uersus quintus: in aeternum non obliuiscar iustificationum u m tuai ui ficast i m e. lex secundum apostolum paedagogus est paruulorum, donec ad perfectae fidei maturiorem quandam ueniamus aetatem. in lege autem manda
Abbreviated transcription (Latin):
tres quieũ ad seruitutis iniuriã non
fraterno amore uendiderant: ut uel
contumeliȩ: et ad petit̧ salutis dolore
tẽptatꝰ. excuteret germanitatis affec¬
tũ. Seduir iustus oblitus ẽ contume¬
liã: cumulauit grãm: cose magis fra¬
tre uoluit exibere. quo fratres ipseñ
fuisset exꝑtus. Deniq hoc munere
& patr̃e recipit. & p̃atrẽ piafraude quȩ¬
siuit. Quid igit̾ aliud melius dice¬
rt sc̃s ioseph qua istud ad dnm. nisi
quia lextua meditatiomeaẽ: tunc
forsitan perissem inhumilitate ita:
fertur ꝓphete cuidã: et pleriq fer̃
quod isaie in carcert posito. cũ mole
inminentis urgueret᷑ exitii: dixisse
diabolũ. Dic quia non adño locu¬
tus es qua dixisti: et omniũ intemen¬
tes affectꝰq mutabo. Ot qui indig¬
nant᷑ in iuriã: ab solutionẽ conferanT.
Sed ille gratius iudicauit ꝓueritate
suppliciũ. quã ꝓadolatione benefi¬
ciũ. Quod utiq non fecisset. n¬

Expanded text:
tres, qui eum ad seruitutis iniuriam non tres, qui eum ad seruitutis iniuriam non fraterno amore uendiderant, ut uel contumeliae et adpetitae salutis dolore temptatus excuteret germanitatis affectum. sed uir iustus oblitus est contumeliam, cumulauit gratiam; eo se magis fratrem uoluit exhibere quo fratres ipse non fuisset expertus. denique hoc munere et patrem recepit et fratrem pia fraude quaesiuit. quid igitur aliud melius diceret sanctus Ioseph quam istud ad dominum: nisi quia lextua meditatio mea est, tunc forsitan perissem in humilitate mea? Fertur prophetae cuidam — et plerique ferunt quod Esaiae in carcere posito —, cum mole inminentis urgeretur exitii, dixisse diabolum: \'die quia non a domino locutus es quae dixisti, et omnium in te mentes affectusque mutabo, ut, qui indignantur iniuriam, absolutionem conferant\'. sed ille gratius iudicauit pro ueritate supplicium quam pro adulatione beneficium. quod utique non fecisset, n
Abbreviated transcription (Latin):
dem satis fuit ad temptationis acer¬
bitate : redit aduersarius ad suas
aites notasq uires suas om̃i fraude
cõ mouit: ut ꝑmulierẽ laquȩo sinnonȩ
nec teret conscientiȩ Concitauit
in cũ libi dinis stimulis uxorẽ domi¬
nisui : quȩ adulterinos a seruulo con¬
cubitus flagitaret: ut siad quiesce¬
ret crimenimpleret. sirecusaret. in¬
cideret offensam: noxã calumnig
non euaderet. Deniq trusus in car¬
cerẽ: et in nocens internoxios aesti¬
matꝰ. ab eo amplius coepit urgue¬
ri. cuifidem suã cũ periculis presti¬
tisset. Sed quia contumelis uirũ
frangere nequiuer̃: mutataẽ temp¬
tatio longe asperioi spetie ꝓsperorũ.
Plurimos enĩ sub plantauer secunde
res. quos supplicia a cerba non frege¬
rant Producit᷑ et arcere nuturegio.
int̃pretat᷑ somniũ. eligit᷑ ut honore
prestantior esset omnib a egyptiis.
regi secundus. esurientib populis al¬
menta diuideret. Obiciunt᷑ cifra¬

Expanded text:
dem satis fuit ad temptationis acerdem satis fuit ad temptationis acerbitatem. redit aduersarius ad suas artes notasque uires suas omni fraude commouit, ut per mulierem laqueos innoxiae necteret conscientiae. concitauit in eum libidinis stimulis uxorem domini sui, quae adulterinos a seruulo concubitus flagitaret, ut, si adquiesceret, crimen impleret, si recusaret, incideret offensam, nexum calumniae non euaderet. denique trusus in carcerem et innocens inter noxios aestimatus ab eo amplius coepit urgeri, cui fidem suam cum periculis praestitisset. sed quia contumeliae uirum frangere nequiuerunt, mutata est temptatio, longe asperior specie prosperorum; plurimos enim subplantauemnt secundae res, quos supplicia acerba non fregerant. producitur e carcere nutu regio, interpretatur somnium, eligitur ut honore praestantior esset omnibus Aegyptiis, regi secundus esurientibus populis alimenta diuideret. obiciuntur ei fra
Abbreviated transcription (Latin):
bilis immobilisq poenitentia pitę¬
ma meruis set adño. non ne dice¬
bat nisi quia lextua meditationie
aẽ. tunc forsitan perissem in humi¬
litate mea: Qu̾a grate hoc dicet
hodie quim mnarernio plurima fla¬
gella sustinuit. eculco ⁊ ungulis.
plumbolãminis ardentib: gladio
conꝓbatꝰ: Potuit enĩ perire nisi
meditatus in lege grauiora pre.¬
sentib futura supplicia credi dĩs¬
sct. Quanta scs iosephꝓtulit : quã
a cerba: quã dura ⁊̃ primũ fratrũ
odia. degeneris seruitutis acrum¬
nas. parentib defraudatus. able¬
gatꝰ exilio. negotiatox uernula et
acgyptii ignobilis uile mancipium.
Quȩ potuit nobilis ꝓsapiȩ puero
grauioi c̾t̾ temptatio quã ut tanto
familie splendore dcicctus. serui¬
ret apud aegyptios. est consola¬
bilis seruitutis. seruire uel iustis.
Ae quitatẽ dñi leuat̾ iniuria seruitu¬
tis. Tanto igit᷑ genere deiectꝰ. satis
gratũ habebat. siministerioregio
suũ obsequiũ ꝓbaret᷑. Nehoc qui¬

Expanded text:
bilis, immobilisque patientiae praemia meruisset a Domino, nonne dicebat: Nisi quia Lex tua meditatio mea est, tunc forsitan periissem in humilitate mea? 30. Quam grate hoc dicit hodie, qui in martyrio plurima flagella suplumbo, lamminis ardentibus, gladio conprobatus! potuit enim perire, nisi meditatus in lege grauiora praesentibus futura supplicia credidisset. Quanta sanctus Ioseph pertulit, quam acerba, quam dura! primum fratrum odia, degeneris seruitutis aerumnas, parentibus defraudatus, ablegatus exilio, negotiatorum uernula et Aegyptii ignobilis uile mancipium. quae potuit nobilis prosapiae puero grauior esse temptatio, quam ut tanto familiae splendore deiectus seruiret apud Aegyptios? est consolabilis seraitus seruire uel iustis; aequitate domini leuatur iniuria seruitutis. tanto igitur genere deiectus satis gratum habebat, si ministro regio suum obsequium probaretur. ne hoc qui
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ reconciliationis. & ꝓtectionis art̃nȩ
Suscipe ante dñmiħm tuaem̃tis hospi¬
tio : Vbi corpus eius ibixp̃c est Cũ hos¬
pitiũ tuũ aduersarius uiderit occupa
fugiet. a creced&. & tumediã noctẽ si¬
ne ulla offensione transibis. Ad mon&
&iã sacrificiũ ursꝑtinũ. ut num quã
xp̃m obliuis caris ñ potes obliuisci cũ
lectũ ascendes eius dñi ciuin occas udi¬
ei p̃cẽ fuderis. quiefurientẽ tesui cor¬
poris ȩpulis explrurrit: & enĩ qđ ues¬
peri cogitaueris. cito cũ eiugilaueris re¬
censebis. Excita bitte ipse dñs iħis. ani¬
monebit ut surgas. & eotẽp̃r arma ora¬
tionis ad sumas. quo solet incursare tẽp
tator. Vnde ñ ociose paulus apłs. & si¬
las trusin carcerẽ cũ inneruo pedes ha

Expanded text:
nae reconciliationis et protectionis aeternae. nae reconciliationis et protectionis aeternae. suscipe ante dominum Iesum tuae mentis hospitio: ubi corpus eius, ibi Christus est. cum hospitium tuum aduersarius uifugiet ac recedet: et tu mediam noctem sine ulla offensione transibis. Admonet etiam sacrificium vespertinum, ut numquam Christum obliviscaris. Non potes oblivisci, 1074 cum lectum ascendis, ejus Domini, cui in occasu diei precem fuderis, qui esurientem te sui corporis epulis expleverit. Etenim quod vesperi cogitaveris, cito cum evigilaveris, recensebis. Excitabit te ipse Dominus Jesus: admonebit ut surgas, et eo tempore arma oratitator. 49 Unde non otiose Paulus apostolus et Silas trusi in carcerem, cum in neruo pedes ha
Abbreviated transcription (Latin):
manducantes cũ. & dm̃ pascha caele¬
brantes. ñ occuparent᷑ exterminatoris
insidus. ne mnermes & uacuos sp̃italis
alim̃ti: nocturna spicula tenebrosi
hostis opprimerent. Haec diligenter
intende : prudent̃ intellege sollicite
require . N ꝑ functorie ista dicunt᷑. s
diuina tibi mysteria declarant᷑. Pue¬
ni.&tu. insidias tẽptatoris . instaura
prius carbeste cominuũ. Indictũ est
itiuniũ. caueneneglegas. & site famas
cotidianũ cogit ad prandiũ ut intẽpe¬
rantia declinet ieuiniũ tñcęlesti ma¬
gis te seruato conuiuio. H arpulȩ para¬
t& extorqueant. ut caelestissis uacu¬
us sacram̃ti. Differ aliquantulũ. non
longe finis ẽ diei. Immo pleriq sunt
huius modidies. ut statim meridianis
horis adueniendum sit in eccła. canen¬
diymni. celebranda oblatio: Tuntu¬
tiq parat̾ adsiste. ut tibi accipias mu¬
nim̃tũ. ut corpus edas dñi iħũ. in quo
remissi o peccatox est. Postulatio diui¬

Expanded text:
manducantes eum et domini pascha celemanducantes eum et domini pascha celebrantes non occuparentur exterminatoris insidiis, ne inermes et uacuos spiritalis alimenti nocturna spicula tenebrosi hostis opprimerent. Haec diligenter intende, prudenter intellege, sollicite require. non perfunctorie ista dicuntur, sed diuina tibi mysteria declarantur. praeueni et tu insidias temptatoris, instaura prius caeleste conuiuium. indictum est ieiunium: caue ne neglegas et, si te fames cotidianum cogit ad prandium aut intemperantia declinat ieiunium, tamen caelesti magis te seruato conuiuio. non epulae paratae extorqueant, ut caelestis sis uacuus sacramenti. differ aliquantulum, non longe est finis diei. immo plerique sunt huiusmodi dies, ut statim meridianis horis adueniendum sit in ecclesiam, canendi hymni, celebranda oblatio. tunc utique paratus adsiste, ut tibi accipias munimentum, ut corpus edas domini Iesu, in quo remissio est peccatorum, postulatio diui
Abbreviated transcription (Latin):
possit elidere p̃tend futurã indulgen¬
tiã ut p̃sentia petcata ꝑsuadeat. & cũ
inpulerit aliquẽ aderroris ad sensũ. si
uiderit eũ iã ñ amore uirtutis aculpa.
sed pene contẽplatione reuotari. insent
uarias disceptiones ut dicat sibi Quis me
uid& & tenebrę circũdant me. & parie¬
tes. quẽ uereor. Nuid & altissimꝰ ñ ad
tũ nr̃a peccata ꝑueniunt. ñ dignat᷑ spec¬
tare qđ tpia sunt. Haec utiqusu exem¬
ploq cognoscimꝰ. Nemo enĩ potest ẽẽ ex¬
pres tẽptationis. Itaq ut tẽpꝰ hoc habile
tẽptam̃tis: ita &iã tẽpꝰ ẽ pene. quoex lec¬
tione diuina possumꝰ edoceri. Nonenĩ
to primitiua aegyptioꝵ extinguere.
hoc tam̃ tẽp̃ dolori & luctui peccatoris
oportumius iudicauit. Sic eñ scriptũt̃
qr media nocte primogenitiꝰ argyptiox
liberi. ab ex terminatore sint int̃emp¬
tiꝰ. Ideoq sc̃s morses ꝓpħaut hoc p̃ueni¬
r& tẽpꝰ. acsine aebreox fraude transir&̃
agnũ ante in molauit. hoc ẽ uesperiut

Expanded text:
possit elidere, praetendit futuram indulgentiam, ut praesentia peccata persuadeat, et, cum inpulerit aliquem ad erroris adsensum, si uiderit eum iam non amore uirtutis a culpa, sed poenae contemplatione reuocari, inserit uarias disceptationes, ut dicat sibi: \'quis me uidet? tenebrae circumdant me et parietes. quem uereor? non uidet altissimus, non ad eum nostra peccata perueniunt, non dignatur spectare quae turpia sunt\'. haec utique usu exemploque cognoscimus: nemo enim potest esse expers temptationis. Itaque ut tempus hoc habile temptamentis, ita etiam tempus est poenae, quod ex lectione diuina possumus edoceri. non enimcumque momento primitiua Aegyptiorum extinguere, hoc tamen tempus dolori et luctui peccatoris oportunius iudicauit. sic enim scriptum est, quia media nocte primogeniti Aegyptiorum liberi ab exterminatore sint interempti. ideoque sanctus Moyses prophetaut hoc praeueniret tempusac sine Hebraeorum fraude transiret, agnum ante immolauit, hoc est uesperi, ui
Abbreviated transcription (Latin):
quis facit. luxunã exereuit aliena
diripit. portio diaboliẽ. Pudicus
sibi ñ pott̃ uendicare. nisi foite
lapsũ inuitia dẽp̃henderit.
Nec tũ quidẽ uindicat. sed tã¬
quã suũ sibitradi postulat. Ideo
ergo dic̃ dauid feci iuditiũ et
iustitiã. ñ ut arrogit sed eatu¬
set. nequasi peccator deserat᷑
axp̃o. Eoemplo sit nobis aposto¬
lica lectio: quã obrẽ unꝰ quisq
tradatͥ Illũ enĩ quuxore pa¬
tris habuit: qr sic oꝑatꝰ ẽ. tra¬
didit satane ut dic̃ apłs. Ñ
ergo ẽẽt traditꝰ. nisidiabolioꝑa
feciss&. Vnde ñ in merito recu¬
sat ꝓpheta nocentib tradi. qui
iniuditio ñ contẽpsi pauperẽ: ñ
obpressi uiduã. ꝑsonã diuitis ñ
recepi : in om̃ib: oꝑib: iustitia ser¬
uaui. Iũditiifinis. iustitiaẽ. In al¬
tero uentatis custodia: in altero
fructus ẽ. aequitatis: utraq tam̃
ñ priuata uirtꝰ sed publica. Nã

Expanded text:
quis facit. luxuriam exercet, aliena quis facit. luxuriam exercet, aliena diripit: portio diaboli est. pudicus sibi non potest uindicare. nisi forte lapsum in uitia deprehenderit. ne tum quidem uindicat, sed tamquam suum sibi tradi postulat. lUeo ergo dicit Dauid: feci iudicium et iustitiam, non ut adroget, sed excuset, ne quasi peccator deseratur a Christo. exemplo sit nobis apostolica lectio, quam ob rem unusquisque tradatur. illum enim qui uxorem patris habuit, quia sic operatus est, tradidit satanae, ut dicit, apostolus. non ergo esset traditus, nisi diaboli opera fecisset. unde non inmerito recusat propheta nocentibus tradi. qui in iudicio non contempsi pauperem. non oppressi uiduam, personam diuitis non recepi, in omnibus operibus iustitiam reseruaui. Iudicii finis iustitia est; in altero ueritatis custodia, in altero fructus est aequitatis, utraque tamen non priuata uirtus. sed publica. na
Abbreviated transcription (Latin):
uitiũ blandũ in exordio. sacuũ in ꝓces¬
su. nec frat̃nę potuit germanitatis
contẽplatione reuocari. Dũ doletsi¬
bi gr̃a cȩlestis ambitor fratrẽ cẽ p̃la¬
tũ desacrificio ꝓcessit ad parricidiũ
Auctorẽ igit᷑ in continentiȩ diabolũ
eẽ apłs docet: netẽptet uossatanas
ꝓpt̃ in continentiã ur̃am. Incentorẽ
quoq auanitiȩ ipsũ eẽ legimꝰ. dicen¬
te paulo. Qui uo lunt diuites fieri.
incidunt intẽptationẽ. & laqueũ di¬
aboli. & alibi. Motaficate ergo
men bra ur̃a: quȩ sunt suꝑ terram
Fornificationẽ in munditiã. libidi¬
ne. concupiscentiã malã. & auari¬
tiã quȩ ẽ idolatria. In his enĩ dia¬
boli uoluntatẽ facimꝰ & exequimꝰ
potestatẽ quiꝑcarnis istius deside¬
ria. incentiuũ suȩ fraudis operat᷑.
Que cũq ergo inuitiox suꝙꝵ possessi¬
one reppererit : tã quã obnixium
suo nri uendicabit. Adulteriũ

Expanded text:
uitium blandum in exordio, saeuum in procesuitium blandum in exordio, saeuum in processu nec fraternae potuit germanitatis contemplatione reuocari: dum dolet sibi gratiae caelestis ambitor fratrem esse praelatum, de sacrificio processit ad parricidium. auctorem igitur incontinentiae diabolum esse apostolus docet: n e temptet uos satanas propter incontinentiam uestram. incentorem quoque auaritiae ipsum esse legimus dicente Paulo: qui uolunt diuites fieri inc-idunt in temptationem et laqueum diaboli, et alibi: mortificate ergo membra ufornicationem, inmunditiam, libidinem, concupiscentiam malam et auaritiam quae est idolatria. in his enim diaboli uoluntatem facimus et exsequimur potestatem, qui per carnis istius desideria incentiuum suae fraudis operatur. Quemcumque ergo in uitiorum suorum possessione reppererit, tamquam obnoxium suo iuri uindicabit. adulterium
Abbreviated transcription (Latin):
& iustitiȩ reseruatȩ tradipotestate
diaboli uereat᷑. Hominẽ se et̃ cogno¬
briatũ. loh incestatũ. sacerdotẽ ipsũ
Aaron cũ maria sorore tẽptatũ. leprae
maculis asꝑsã mariã primũ. postab¬
solutã: moysen paene int̃necatũ ni¬
si circũcisione filii e ei modi sangui¬
nis fusione seffora mulierei om̃e ab
eo periculũ depulisset. His igit᷑ cõ¬
monitꝰ exemplis. nequaquã se foritu¬
dini suę credit: sed cauta humilitas
diuinũ sibi prȩalicando ad scisscit
auxiliũ : petens netradat᷑ nocentib
Scit enĩ auctoiẽ. eẽ principẽ mundi
om̃iũ delictox. Ipse: induduos ꝓ¬
ximox irarũstimulis excitatis scindit
affectꝰ Ipse: flamã accendit libidi¬
nis. Ipse: ad olet auaritia cupidita¬
tes : ut quoplus rapuerimꝰ. ãplius reqͥ ramꝰ
Ipse: suggerit et ministrat fomenta
luxuria Ipse odio exasperat & ĩ mo¬
dica studio ambitionis inflamat Qđ

Expanded text:
et iustitiae reseruatae tradi potestati et iustitiae reseruatae tradi potestati diaboli uereretur ? hominem se esse eognobriatum. Loth incestatum. sacerdotum primum ipsum Aaron cum Maria sorore temptatum. leprae maculis aspersam Mariam primum, post absolutam, Moysen paene internecatum, nisi circumcisione filii et eiusmodi sanguinis fusione Sephora mulier eius omne ab co periculum depulisset. his igitur commonitus exemplis nequaquam se fortitudini suae credit, sed cauta humilitas diuinum sibi precando adsciscit auxilium, petens ne tradatur nocentibus. Scit enim auctorem esse principem mundi omnium delictorum. ipse indiuiduos proximorum irarum stimulis excitatos scindit affectus, ipse flammam accendit libidinis, ipse adolet auaritiae cupiditates, ut quo plus rapuerimus amplius requiramus, ipse suggerit et ministrat fomenta luxuriae, ipse odio exasperat et inmodicae studio ambitionis inflammat. quod
Abbreviated transcription (Latin):
petrus hoc genere defensionis
utit᷑ dicens. Ecce nos relinqui¬
mꝰ om̃a et secutis umte quid
ergo erit nobis: In quosi
dicti ad rogantis de color ali¬
quis nacuus fuiss& : ñ tantũ grãe
dedñi saluatoris sententiare¬
tuliss&. ut ñ solũ minimȩ sub¬
dendus ipse iudicio: sed etiãiu¬
dicaturꝰ dealiꝙ meritis ipse
nuntiaret᷑. Meq enĩ iniudici¬
o siquis in nocentiȩ suȩ tuende
gr̃a quod feciss& aperiret: adiac¬
tantiã potius quã ad defensio¬
nẽ causȩ dictũ aestima retur
Aliud ẽ dignũ sep̃mio dicere: ali¬
ud in dignũ iniuria. Etamen
ille ipse philosophiȩ sũ mutaiunt
magister cũ acusaret᷑: int̾rogatꝰ
qua tandẽ pȩna sedignũ putar&.
respondisse fartͥ ut pitaneo publico
cotidie conunuio susciperet᷑. Illchono¬
rẽ usurpauit: hic prȩtauit aerumnã:
Ille adrogauit głam. hic seruauit.
humilitatẽ. Nãquȩ maioi ẽẽ humil¬
tas potest quã ut conscius sibiiuditii

Expanded text:
Petrus hoc genere defensionis Petrus hoc genere defensionis utitur dicens: ecce nos reliquimus omnia et secuti sumus te: quid ergo erit nobis? in quo si dicti adrogantis decolor aliqui ausus fuisset, non tantum gratiae de domini saluatoris sententia retulisset, ut non solum minime subdendus ipse iudicio. sed etiam iudicaturus de aliorum meritis ipse nuntiaretur. neque enim in iudicio, si quis innocentiae suae tuendae gratia quid fecisset aperiret, ad iactantiam potius quam ad defensionem causae dictum aestimaretur. aliud est dignum se praemio dicere, aliud indignum iniuria. Et tamen ille ipse philosophiae summus, ut aiunt, magister cum accusaretur, interrogatus qua tandem poena se dignum putaret, respondisse fertur, ut in prytaneo publico cotidie conuiuio susciperetur. ille honorem usurpauit. hic praecauit aerumnam; ille adrogauit gloriam, hic seruanit humilitatem. nam quae maior esse humilitas potest quam ut conscius sibi iudicii
Abbreviated transcription (Latin):
certũ ẽ. Ocuł ergo p̃uideat quȩ uen¬
turas. et ea aut ꝓfusione lacrinia¬
rũ. aut errons corectione decor¬
queat Deniq: hi eremias flebat
qr malã causã impiȩ plebis susspi¬
ceret: quȩ ꝑfidiȩ ꝑtinatia ꝓpriũ
negabat ductorẽ. Dauit autẽ
in quonemo in nocens penclitabit᷑
nemo sceleratꝰ eludet bona fretꝰ.
conscientia dic̃ .i. feci iudicium
& iustitiam: netradasme no
centibus me :
onquasi gloriosus insolens
ipseselaudat. cũ utiq peritꝰ
legis alterius potius quã ꝓprio ore
unũ quẽq lau dandu eẽ ñ ignora¬
ret. Non inquã p̃dicatoris iactan¬
tiaẽ Inculla uirtutũ sedutȩ inno¬
centis ad sertio iure presumpta
nedignꝰ aestimaret᷑ qui ꝓpt̃ gra¬
uia paeccata relinqueret᷑ ad nõ
et traderet᷑ nocentiũ potestati.
Defensio ẽ igit᷑ non arrogantia.
quando ñ excellentia aliqua
honoris ad sumit᷑ : sed formida¬
bilis ꝓpulsat᷑ a erumna. Deniq

Expanded text:
certum est? oculus ergo praeuideat quae uencertum est? oculus ergo praeuideat quae uentura sunt et ea aut profusione lacrimarum aut erroris correctione detorqueat. denique Hieremias flebat, quia malam causam impiae plebis suspiceret, quae perfidiae pertinacia proprium negabat auctorem. Dauid autem in quo nemo innocens periclitabitur, nemo sceleratus eludet. bona fretus conscientia dicit : f eci iudicium e t i ustitiam. ne tr adas m e no centibus me. on quasi gloriosus insolens ipse se laudat, cum utique peritus legis alterius potius quam proprio ore unumquemque laudandum esse non ignoraret. non, inquam, praedicatarum iactantia est hic ulla uirtutum, sed uitae innocentis adsertio iure praesumpta, ne dignus aestimaretur qui propter grauia peccata relinqueretur a domino et traderetur nocentium potestati. defensio est igitur. non adrogantia. quando non excellentia aliqua honoris adsumitur. sed formidabilis propulsatur aerumna. denique
Abbreviated transcription (Latin):
derit: flecula crimisq emollire ac
mitigare ñ desinat. Ideo hieremi¬
as in captiuitate gentis iudeae posi¬
tꝰ futurã pręuidens ꝑpetuȩ captiui¬
tatis aerũnã. quã ꝑfidiȩ p̃tio iude&
populus habebat exsoluere. dicebat
in threnis sub hac eadẽ littera. In
hoc ego fleo oculimei caliginauera
fletu. qr elongauit ame quime con¬
solabat᷑. Non igit᷑ abductũ se ee.
deterris suis dolebat. sed axp̃o popu¬
lũ relinquendũ. consolationẽnq: fu¬
turȩ uitȩ cernebat amissã. Haecẽ.
dolenda captiuitas. quȩ aet̃nȩ spei
libertate priuata uidebat᷑ Alio
quoq loco sub hac eadẽ lit trra
repetiuit inthirenis dicens. Dñsq̃
cogitauit consũmauit: uerbũ su¬
ũ qđ mandauit adieb antiquis:
destrux̃ . & ñpeperẽ. et lȩtificauit
suꝑte inimicũ. ec exaltauit cornu
tribulantiste. Nonne e indenter
futurũ iudiciũ xp̃i ad nuntiat᷑. sic̃
inpsalmo quoq p̃senti dedarari

Expanded text:
derit, fletu lacrimisque emollire ac derit, fletu lacrimisque emollire ac mitigare non desinat. Ideo Hieremias in captiuitate gentis Iudaeae positus futuram praeuidens perpetuae captiuitatis aerumnam, quam perfidiae pretio Iudaeorum populus habebat exsoluere, dicebat in Threnis sub hac eadem littera: in hoc ego fleo, oculi mei caligauerunt a fletu, quia elongauit a me qui me consolabatur. non igitur abductum se esse de terris suis dolebat, sed a Christo populum relinquendum consolationemque futurae uitae cernebat amissam. haec- est dolenda captiuitas, quae aeternae spe libertatis priuata uidebatur. alio quoque loco sub hac eadem littera repetiuit in Threnis dicens: dominus quae cogitauit consummauit, uerbum suum quod m a ndauit a diebus antiquis; destruxit et non pepercit et laetifieauit super te inimicum et exaltauit cornu tribulantis te. nonne euidenter futurum iudicium Christi adnuntiatur, sicut in psalmo quoque praesenti declarari
Abbreviated transcription (Latin):
uere deberet ꝓsilire inpublicũ. in¬
ueretundius quã in iustius litigare.
ocuł tuus partꝰ iniquitatis ẽ. factus
Vidisti in opẽ suꝑbooculo et insaci¬
abili corde dispecisti p̃cẽ pauperis.
& que misereri debueras cũ fastidio
prȩteristi ocuł tiuis fontibi fuit et
origo peccati. Ideoq oculitui ñ lupi
oculi sint et insidiantes ad prȩdã.
sed sic̃ sponse dicit᷑. oculitui astag¬
na in esebon in pottis filiȩ multox.
Cnares tuae sic̃turres libani. Stang¬
ne ines ebon quid ẽ . nisi in cogitati¬
onib:rationabilib: ab undantia.
queẽ in portis etcłȩ. cui merito de¬
fert multitudo doctrinȩ: Filia
enĩ multoꝵ plurimarũ doctrina¬
rũ posteritas effectꝰẽ: cuius nareso¬
dorẽ sacrificiox̃ florib: om̃ib: pres¬
tantius. Quid enĩ xp̃i od ore subli¬
mus qui ab olebit terrarũ flagran¬
tiã: Ocuł ergo iste ꝓuideat quȩ
futuras. & si a duersa ĩminere ꝓui¬

Expanded text:
vere deberet, prosilire in publicum, invere deberet, prosilire in publicum, inverecundius quam injustius litigare: oculus tuus partus iniquitatis est factus. Vidisti inopem superbo oculo, et insatiabili corde: despexisti precem pauperis: et quem misereri debueras, cum fastidio praeteristi: oculus tuus fons tibi fuit et origo peccati. 8. Ideoque oculi tui non lupi oculi sint, et insidiantis ad praedam, sed sicut Sponsae dicitur: Oculi tui stagna in Esebon, in portis filiae multorum: nares tuae sicut turris Libani . Stagna in Esebon quid est, nisi in cogitationibus rationabilibus abundatia, quae est in portis Ecclesiae, cui merito defertur multitudo doctrinae? filia enim multorum, plurimarum doctrinarum posteritas et fetus est, cuius nares odor est sacrificiorum floribus omnibus praestans. quid enim Christi odore sublimius, qui adolebat terris fragrantiam? oculus ergo iste prouideat quae futura sunt et, si aduersa inminere praeui
Abbreviated transcription (Latin):
quitatẽ ñ passus es. tulisti in de¬
fen sȩ opẽ quo ad nita p̃sidio in¬
offensa oꝑa castitatis exercuit.
nec auxiliũ querere maritale com
qeiustifica̾tiu duã. ocuł tuus fons
gr̃a tibi factus ẽ. Di distinudũ corpͥ
in opis iacere de functi. ñ prȩteristi
ut ille qui ex ponit᷑ in euagło sacerdos
atq: leuita. sed continuo miseratꝰ.
sepulture solatis tradi disti. gne¬
rauit tͥ ocuł materiare demptionis.
Contra si aspitiens agrũpupilliui¬
neis consitũ. letũ segetib nemori¬
b umbrosis aut fluis decurren¬
tib aut fontib scaturientib aut
riparũ herbosis a moenũ thoris. et
auaritię facib accensus. trastulisti
patrũ limites atq in possifsionẽ
in defensã in ꝓb in ruisti: oculus tu¬
us tibimortis ꝑpetuȩ a cerbagene¬
rauit. Uicinę uiduȩ iurate merasti.
coegisti eã quȩ aut dolorẽ suũ aut
pudorẽ secretis clausa parietib fo¬

Expanded text:
iquitatem non passus es, tulisti indeiquitatem non passus es, tulisti indefensae opem, quo adiuta praesidio inoffensa opera castitatis exercuit nec auxilium quaerere maritale conpquia iustificasti uiduam\': oculus tuus fons gratiae tibi factus est. uidisti nudum corpus inopis iacere defuncti, non praeteristi ut ille qui exponitur in euangelio sacerdos atque leuita, sed continuo miseratus sepulturae solaciis tradidisti: generauit tibi oculus materiam redemptionis. Contra si aspiciens agrum pupilli uineis consitum, laetum segetibus, nemoribus umbrosis aut fluuiis decurrentibus aut fontibus scaturrientibus aut riparum herbosis amoenum toris, et auaritiae fac-ibus acc-ensus transtulisti patrum limites atque in possessionem indefensam inprobus inus tibi mortis perpetuae acerba generavit. Vicinae viduae jura temerasti: coegisti eam quae aut dolorem suum, aut pudorem secretis clausa parietibus fo
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ. uenustatẽ nature. genera¬
tio fidei. deuotionis ẽ partus.
Contentꝰ fuistiformȩ dȩcorg non¬
census ambitione. Sumpsistim
uxoiẽ. genenuit filios libelio¬
ris grãcꝰ. Oculus tibi fuit gene¬
ratio ꝓsperorũ. Contemplatꝰes
sacra puellã: pressit oculostu¬
os auguste reuerentia castita¬
tis. Predicasti dñmiħm. quise¬
nilẽ dediss& in ad ulescentula
aetate grauitatẽ: in maculatã¬
q: uitã inter infirmas tãlubricꝗ
huꝰiꝰ carnis in lecebras humanis
infudiss& affectib fons bono¬
rũ ẽ. Vidisti possessiones pd̾pil¬
lorũ. ñ ad inuadum sed ad intu¬
endũ & pat̾nis ingemuisti uisce¬
rib si qiđ aduertisti deminoris
cõmodis eẽ neglectu. reppulisti
eũ quifines eiꝰ uolebat inuade¬
re. iudi castipupillo. oculus tuus
fonscibifuit & origo iustitię
Indicasti uiduȩ. sic̃ enĩ mala
bonus iudex. Vidistiusurpato¬
rẽ imꝓbũ quimaritali auxili o
destitutã suã prȩdã putaret um¬

Expanded text:
opus, uenustatem naturae: generaopus, uenustatem naturae: generatio fidei, deuotionis est partus. contentcensus ambitione, sumpsisti in uxorem, genuit filios liberalioris gratiae: oculus tibi fuit generatio prosperorum. Contemplatus es sacram puellam, pressit oculos tuos augustae reverentia castitatis: praedicasti Dominum Jesum, qui senilem dedisset in adolescentula aetate gravitatem, immaculatamque vitam inter infirmas tam lubricae hujus carnis illecebras humanis infudisset affectibrum est. uidisti possessiones pupillorum non ad inuadendum, sed ad tuendum et paternis ingemuisti uisceribus, si quid aduertisti de minoris commodis esse neglectum, reppulisti eum qui fines eius nolebat inuadere, iudicasti pupillo: oculus tuus fons tibi fuit et origo iustitiae. iudicasti uiduae — sicut enim mala bonus iudex, uidisti usurpatorem inprobum, qui maritali auxilio destitutam suam praedam putaret, in