comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tque ea diuctsa penitu dum parte geruniuir:. In hoc libro mutatio est perum
omnium. N ara et personȩ et loca alia sunt: et aliud negocium incipitur. ab
E nea enim ttansit ad Turnum a Thuscia ad ardeam a petitione auxilio.¬
rum adbellum. quem tratisitum ad Turnum. quidar culpatit: nescientes Vr
gilium peudentet uitixisse superioribus tegocip sequentia perillam partia.¬
lam Atq ea diuersa penitus dum parte geruntur: scilicet dum offetuntur ar
dum danitur auxilia. Sant formatus estiste libet ad illud bometi: ubi dicit per noctem
egressos esse Diomedem et Ulyssem quom capto Dolone castra peneitarurt. Nam partem taxi¬
mam et oeconomiȩ et negotiotum ex inde habet diueosa penit ualde diuetsa uel longius re¬
mota unde paulo post dicit. Nec satis cetretnas corpchi perieirauit ad urbesil ydotumq marum.
Itim Iris quasi etis dicta est nuniꝗͣ .ii. ad conciliationem muntur sicut Mercutius sed ad distur¬

Expanded text:
TQVE EA D. PENITVS DVM P. G. in hoc libro mutatio est rerum omnium: nam et personae et loca alia sunt et aliud negotium incipitur. Ab Aenea enim transit ad Turnum, a Tuscia ad Ardeam, a petitione auxiliorum ad bellum. Quem transitum quidam culpant, ngilium prudenter iunxisse superioribus negotiis sequentia per illam particulam 'atque ea d. p. dum parte geruntur', scdum dantur auxilia. Sane formatus est iste liber ad illud Homeri, ubi dicit per noctem egressos esse Diomeden et Vlixen, cum capto Dolone castra penetrarunt: nam partem maximam et oeconomiae et negotiorum exinde habet. DIVERSA PENITVS valde diversa, id est longius remota, unde paulo post dicit «nec satis extremas Corythi penetravit ad urbes Lydorumque manum». IRIM Iris quasi ἔρις dicta est: numquam enim ad conciliationem mittitur, sicut Mercurius, sed ad distur
Abbreviated transcription (Latin):
acies. falsum est: tantum .ti. fugerant: sediumꝰ exprimit nuntii cuius mo est plusꝗ̃
⁊ seua loius sic numina poscunt: duplici tatione eum insidias teliquisse cõmemotat
dolore tu mioiet numinum uoluntate: quod utrunq ideo agit ne dapi possit etieas.¬
ue tucretur Turnu: et obsideret ęticas. fumanites campos: ueluti fumantis caligine
pulueris. Seuum: forte: ut sȩuus ubi eatide telo iacet hestot. Item Nec maitus inte¬
tea maternis seuus in armis. hibero: occatio: occiduo idest hispano. hispaniam aute
hiberia ab hibero flumine constat esse nominata Considunit castris insua quisq
digressi. moerua uallatit. bine probatut.quia et qui tueniur et quu obsicͥenc uallate
dicuntur.

Expanded text:
acies falsum est, tantum enim fugerant; sed vim exprimit nuntii, cuius mos est plus qacies falsum est, tantum enim fugerant; sed vim exprimit nuntii, cuius mos est plus q1 Ille furens et saeva iovis sic numina poscunt duplici ratione eum insidias reliquisse commemorat, dolore nimio et numinum voluntate; quod utrumque idut tueretur Turnus, ut obsideret Aeneas. FVMANTES PVLVERE CAMPOS veluti fumantes caligine pulveris. SAEVVM fortem, ut «saevus ubi Aeacidae telo iacet Hector», item «nec minus interea maternis saevus in armis». GVRGITE HIBERO oceano occiduo, idest Hispano. Hispaniam autem Hiberiam ab Hibero flumine constat esse nominatam. CONSIDVNT CASTRIS in sua quisque digressi. MOENIA VALLANT hinc probatur quia et qui tuentur, et qui obsident vallare dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
eeuemo discrimine: ut suipra uocat labor ultimus omnes trepiden trepiae licet tatnen
oblice sexus tela iaculabatitur. precipites autem. aui festitiȩ aut in mortem ruentes ꝑti¬
simus iraplet nuntiu. ut etiam suptadiximus nunitius esttata quod tiutitiatur ꝗͣꝗ¬
nuntiat. Nuntium quod nuritiatur secundum quod tiune nec de femina nec dẽ
re que tiuntiatur: procedit nuntius. Unde multi uolunit alium tuititium iticelligi
Accam.ueto postea uenisse sed meluis est ut niuntiu de acca dictum inte¬
ligamus. Nouimus.ii. poni aliqua in subauditiotie que ex aperto dicere non debetniꝰ
ut nec dextre erranti deu abfuit: cum pecesse sit ab fuit aut sunoneta aditaleto in¬
telligamus. Item Salustius. prima qui forte uenient̃s exciperent. cum de insidiis loque¬
retut. quas numeri tatitum plutalis esse plusꝗͣ matifestum est. Deletas uols corata¬

Expanded text:
extremo discrimine, ut supra «vocat labor ultimus omnes». TREPIDAE licet trepidae, tamen extremo discrimine, ut supra «vocat labor ultimus omnes». TREPIDAE licet trepidae, tamen oblitae sexus tela iaculabantur. PRAECIPITES aut festi896 Saevissimus implet nuntius ut etiam supra diximus, 'nuntius' est qui nuntiat, 'nuntium' quod nuntiatur, secundum quod nunc nec de femina, nec de re quae nuntiatur, procedit 'nuntius': unde multi volunt alium nuntium intellegi, Accam vero postea venisse. sed melius est, ut 'nuntius' de Acca dictum intellegamus. novimus enim poni aliqua in subauditione quae ex aperto dicere non debemus, ut "nec dextrae erranti deus afuit" , cum necesse sit ut aut Iunonem, aut Allecto intellegamus: item Sallustius "prima quae forte venientes exciperet" , cum de insidiis loqueretur, quas numeri tantum pluralis esse plus quam manifestum est. Ad v. 897 t
Abbreviated transcription (Latin):
turo esse etedebant apetite uiam idest dare aditum: et bono loquuu: est astibitu ut ca
portis uua et aperitur et clauditur. Oritutq mi setrima cedes: Nc in secutido ulbiintulit. At¬
motum facit et gniatum ectoce iubatum. Defendencuma. iadco desmnagitm et tuentum qd
ad masculitium tettulit: et hi defendentes facit quod et de eeaatiino alcimuas  aturt qa
de teuero loquamut defendentium dicamus decesse est. quia bec defenacntia faciti et ue su¬
pradixitaus generuus plucalis a nominatiuo plutali minior esse tion debet ꝙ si sorte itutio
rem eu ali quatido inuencritau metri tiecessitas facit. et incipit pathos etiam esse tiond
dedinatio ꝑtecipites fossas. deliues iin quas quid porest precipitati pare ceca. ittaniona¬
bilis que in clausas portas motc atietis tuebat idest bellici machitamenti. Sũtno certaturic:

Expanded text:
tutos esse credebant. APERIRE VIAM id est dare aditum. Et bono locutus est ambitu; nam cum tutos esse credebant. APERIRE VIAM id est dare aditum. Et bono locutus est ambitu; nam cum portis via et aperitur et clauditur. ORITVRQVE MISERRIMA CAEDES um facie et Graiarum errore iubarum». DEFENDENTVM ideo ‘defendentum’ et ‘ruentum’, quia ad masculinum retulit, et ‘hi defendentes’ facit, quod et de feminino dicimus: si autem de neutro loquamur, ‘defendentium’ dicamus necesse est, quia ‘haec defendentia’ facit et, ut supra dixi, genetivus pluralis a nominativo pluum aliquando invenerimus, metri necessitate fit, et incipit iam pathos esse, non declinatio. PRAECIPITES FOSSAS in quas quid potest praecipitari. CAECA inrationabilis, quae in clusas portas more arietis ruebat, id est bellici machinamenti. SVMMO CERTAMINE in
Abbreviated transcription (Latin):
puluete liciquunit. faciente numitis ir acundia est celiatus. ut aues tiee sepultistai posse t
mca bes suebati sugiint eutuli:. hoc ad camille petritiȩt laude. qua atissa itimusti pour
fata bello : lieat attais. scilicet fugit tamen Desolanq matuph. des tt ssgnis tiu quodrest
nimuq discruminis. Nã q hoc ubiq dire pͥeipit ut erequenttr Ir: ale tns pilisiti quo d et
lustio ligimnus manipli autem dicti sunt sigifeci quia sub Rcosti llo aulre adhu. o¬
manus eecreru: bastis focni manipulos illigabant et hos pto sigal gcreban aamae Bce
pune aqulas cerpis habete tuas Perrica suspenisos portabationga nenup or ⁊i si & aatũ¬
impasientem nam iam dixerat matres pet quod mulicorim clatmo tetm potita namaoripe¬
tei tu seram inoriem. quia sequitur. liminc in ipso inoenibu. il patrise. sosticat ubisa ceipe

Expanded text:
PVLVERE LINQVVNT faciente numinis iracundia est relictus, ut nec sepulturam posset PVLVERE LINQVVNT faciente numinis iracundia est relictus, ut nec sepulturam posset mereri. TVRBATI FVGIVNT RVTVLI hoc ad Camillae pertinet laudem, qua amissa inmutantur fata bellorum. ACER ATINAS licet acer, fugit tamen. DESOLATIQVE MANIPLI deserti signiferi: quod est nimii discriminis; namque hoc ubique dux praecipit, ut frequentSallustio legimus. manipli autem dicti sunt signiferi, quia sub Romulo pauper adhuc Romanus exercitus hastis faeni manipulos inligabant, et hos pro signis gerebant; unde hoc nunc aquilas cernis habere tuas. pertica suspensos portabat longa maniplos, unde maniimpatientem: nam iam dixerat ‘matres’, per quod muliebrem clamorem poteramus accipere. MISERAM MORTEM quia sequitur ‘limine in ipso’. MOENIBVS IN PATRIIS scilicet ubi se iam
Abbreviated transcription (Latin):
flumina dicit post campotum inundatione it alueos suos teuetti. Nam box uule dicete. ut de
camp̾is flumina in alutos redeunt: sic digesta est in acies militum multicudo. que suetat ante
disfusa. diues equum: pet genituum frequentius utimur bac sigura ꝗͣ per ablatiuui coeecent.
cogunt eolligunti altus per tacitum ganges: fluuius est indię qui secutdum Senecam in siti
indiȩ nouem alucis fluit. secundum Miloniem septem qui tamen et ipse cõmemorat con nullos
dicere: quod tantum tribus alueis sluat. Uirgilius tantumti eum uitigens septem aliicos habert
significat hanc uarietatem Donatus sugienslongum hyptrbaton facit: dicens. Scu surgetioxi.¬
Aetdi tuni a atusis hesltq ũ cotpore serrum: celeritas iaculantis eeptimitut. Statius cumiã
peseussli sn docisset cetinctum ait. ciec duta certi teriet areus atnnlt lomot. Stampo cutia

Expanded text:
flumina dicit post camporum inundationem in alveos suos reverti. Nam hoc vult dicere: ut de flumina dicit post camporum inundationem in alveos suos reverti. Nam hoc vult dicere: ut de campis flumina in alveos redeunt, sic digesta est in acies militum multitudo, quae fuerat ante diffusa. DIVES EQVVM per genetivum frequentius utimur hac figura, quam per ablativum. COERCENT cogunt, colligunt. ALTVS PIndiae novem alveis fluit, secundum Melonem septem: qui tamen et ipse commemorat non nullos dicere, quod tribus alveis fluat. Vergilius tamen, Nilo eum iungens, septem alveos habere significat. hanc varietatem Donatus fugiens longum hyperbaton facit, dicens 'ceu surgeAVDIIT VNA ARRVNS HAESITQVE IN CORPORE FERRVM celeritas iaculantis exprimitur: Statius cum iam percussum dixisset extinctum, ait «necdum certi tacet arcus Amyntae». IGNOTO CAMPORVM IN
Abbreviated transcription (Latin):
tatita. scilicet cȩlestia. quis quis in arma uocaꝵ uel uino ued iupittr. ongrauitq cibeta uotis uter.
atqueerum est uota pollicitus locus auremiste dictus est secundum augurum mocem apud quos
fuerat consuotudo ut si post acceptum augurium: ad aquat ugiissent indiciati bautirent ex inde
manubus. et fusis ꝓtecibus uota prominerent. uc uisum peescuetatet augutium quod aque intir.¬
cessu ditumpitur. Unde est in duod erimo uisum augutium quod aquȩ intetcessu ditimpitur.¬
non procedit. Nam sortitur ecitum infitmum: quia eygnus dicaissus ab aquila in fliuium ceci¬
dit: ut ptȩdamq ex unguibus alis ꝓroiecit fluuio hine uederus eriam turnus minime potuisse libẽ
rati. Iãq omnis campis exercutis ibat apceris. Intelligamus hune exercitum primum in campos
confuse ruisse: post digestum in ordines ut sit sequentium sluminum congrua cempatatio. quȩ

Expanded text:
TANTA scilicet caelestia. QVISQVIS IN ATANTA scilicet caelestia. QVISQVIS IN Aatque alia est vota pollicitus. locus autem iste dictus est secundum augurum morem, apud quos fuerat consuetudo, ut si post acceptum augurium ad aquam venissent, inclinati aquas haurirent exinde et manibus et fusis precibus vota promitterent, ut visum perseveraret augurium, quod aquae intercessu disrumpitur: unde etiam in duodecimo visum augurium non procedit neque sortiturnon procedit neque sortitur exitum firmum, quia cycnus, dimissus ab aquila, in fluvium cecidit, ut "praedamque ex unguibus ales proiecit fluvio" . hinc videtur etiam Turnus minime potuisse liberari. Ad v. 25 Iamque omnis campis exercitus ibat apertis intellegamus hunc exercitum primo confuse
Abbreviated transcription (Latin):
tum agnouit. non et a quomissa esset: urrum a Iouc an a Iunone hinc est quod aicit. Quis te mnĩ¬
post eius abseessum statim est sequuta setenitas. Clata autem bene addidit. quia terapestas ⁊c̃or
uigior est discindere celum ehasma dicit factum. idest slibitama aetis diruptionem. et quendara
recessum: per quod uult uideti ehasma irim se recepisse: medium autem betiedixit. Nam est et sũ¬
mum Ande est sĩ ueruce cęli constitit. Nubes autem in medio sunt. ubi sunt omania signa quȩ
dicit Idesi Itis: chasma secenitas. Nami si in surtmo fieret tullus uidete portusset humami .. oco
li nimium altiotem fecte non possunt Satie ehastna est Ita ni plinius uoeat: diruptĩo et quidata
celi recessus palantesq stellas:. bene palantes: quass iti alienum tempus ettore uenienie. omina

Expanded text:
 deest 'eam'. et Irim tantum agnovit, non et a quo missa esset, utrum a Iove, an a Iunone. hinc est quod dicit 'quis te mi deest 'eam'. et Irim tantum agnovit, non et a quo missa esset, utrum a Iove, an a Iunone. hinc est quod dicit 'quis te mipost eius abscessum statim est secuta serenitas. clara autem bene addidit, quia tempestas τῶν μέσων est. Ad v. 20 Discedere caelum chasma dicit factum, id est subitam aeris disruptionem et quendam recessum: per quod vult videri chasma Irim se recepisse. medium autem bene dixit; nam est et summum, unde est "sic vertice caeli constitit" . nubes autem in medio sunt, ubi omnia ista sunt signa quae dicit, id est Iris, serenitas, chasma: nam si in summo fier nimium splendorem ferre non possunt. Sane chasma est, ita enim Plinius vocat, disruptio et quidam caeli recessus. PALANTESQVE P. STELLAS bene ‘palantes’, quasi in alienum tempus errore venientes. OMINA
Abbreviated transcription (Latin):
scitur: et grece stũ ua dicitur: diuum promittre nenio: nemo proniuius posuuit et est aci tologia.
Nam diuum ciemo non posslimus dicere. quom proptie nemo sit n echomo audcret. do ct per trã¬
situm mnulea intredum eemporis tatone prouenite. quȩ numina prestatt non possuint qđ enam
paulo post in matris deuma pericione Iupiteo ptobatdicens. cui tanta deo ꝓtrmissa porestas: uolurti¬
dar pro uolubilis nec satis: quia occurtebat ab euandto eum facile posse temeate: cotxihi. mnõtis
thuscis qui ut diximus nomen accpit a corytho rege: cum euibs uxote cencubuit Iupitr unde
natus est Dardatus. atmat agrestes: ne ei formiditem iniciat: agrestis esse cõmemotat eutbata at¬
ripe castra. aut atripe et turba: aut turbata in̾uade: propetr absentam enes secuit sub nubibus¬
arcum. hoc est duxit: ut illc uiam secat ad nauest et re uera ateus ipse uatii coloribus scelus est.

Expanded text:
scitur. Ad v. 6 Divum promittere nemo 'nemo' pro 'nullus' posuit. et est acyrologia: scitur. Ad v. 6 Divum promittere nemo 'nemo' pro 'nullus' posuit. et est acyrologia: nam 'divum nemo' non possumus dicere, cum proprie 'nemo' sit 'ne homo'. Ad v. 7 Avderetenire, quae numina praestare non possunt: quod etiam paulo post in matris deum petitione Iuppiter probat, dicens «cui tanta deo permissa potestas». VOLVENDA pro ‘volubilis’. NEC SATIS quia occurrebat ab Euandro eum facile posse remeare. CORYTHI montis Tusciae, qui, ut diximus, nomen accepit a Corytho rege, cum cuius uxore concubuit Iuppiter, unde natus est Dardanus. ARMAT AGRESTES ne ei formidinem iniciat, agrestes esse commemorat. TVRBATA ARRIPE C. aut ‘arripe et turba’, aut ‘turbata invade’ per absentiam Aeneae. SECarcum hoc est duxit, ut "ille viam secat ad naves" . et re vera arcus ipse variis coloribus sectus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Pitũnus frattes fuctunt dii. hotum pituntius stercorandorum usum inugue agrorum. unde et
Sterquilinius dicius est Riluanius uero pinsendi stumenit. unde et a pistotibus colitur et ab ipso
et pilum dictum est. Sacrata ualle. Ideo sacrata. quia ut diximus nunqͣ lutus sine rligiont. sedã¬
bat: ut asperdicit erat: quȩ clausula antqua est: et de usuremota Secundum Elautum Sedert ẽ
consilium capere. qui inducit seruum dicenttm sitic uixta anam sedeam. et d abo melicta consilia s̃
secundu augures sedere est augutium captare. Nãq post designatas ecli parits a seaeritibus captã¬
tut auguria Quod et ipse supra ostendit latentet inducens picum solum sedentet uit paruaq se¬
debat fuccinctus trabea quod est augurum. quom alios stantes indixerit. Ergo sedbat aut erat.
aut consilia capiebat: aut augurabanur thaumantias ore loqunti est secundum poeticam. id ẽ¬
thaumantis filia. Cȩterum ee admitatione hoc nomen accepit: quȩ admitatio de eius coloribus ni¬

Expanded text:
ii. Horum Pitumnus usum stercorandorum invenit agrorum, unde et Sterculinius dictus est, Pilumnus vero pinsendi frumenti: unde et a pistoribus deus colitur. Ab ipso et pilum dictum est. SACRATA VALLE ideo ‘sacrata’, quia, ut diximus, numquam est lucus sine religione. SEDEBAT ut Asper dicit ‘erat’, quae clausula antiqua est et de usu remota. Secundum Plautum ‘sedere’ est consilium capere, qui inducit servum dicentem «sine iuxta aram sedeam, et dabo meliora consilia». Sed secundum augures ‘sedere’ est augurium captare; namque post designatas caeli partes a sedentibus captabantur auguria. Quod et supra ipse ostendit latenter, inducens Picum solum sedentem, ut «parvaque sedebat succinctus trabea», quod est augurum, cum alios stantes induxerit. Ergo ‘sedebat’ aut erat, aut consilia capiebat, aut augurabatur. THAVMANTIAS secundum Poetam Thaumantis filia. ceterum ex admiratione hoc nomen accepit, quae admiratio de eius coloribus na
Abbreviated transcription (Latin):
Et antonium ciuilia bella mouisset ictoria potitus er emonensius agros qui eontra cum
senserane militibus sius dedit: qui eum non ĩuficerent ẽt in antuatiotum uissit disttibui.
Ionꝑp culpam sed ꝑꝑ uicitutat unde est M antua ue misete nimcum iui cina caamoibe
Perdito eͥgo agro Uitgilius tomam uenit et potentium sauoee inetuit ut agruta suũ soiõ
tetberor Ad quema accipienaum prorecus lab Actio centutione qui cum tenebat penit eise mn¬
teremptus msi se p̾cipitasset in cuinciu i tde est allegotitos sps aries et murnc uelleta siceit
Postrã ab A ugusto missis itiũntis et ipse integer ager es tecditiuaret inatiuasus het ⁊ sictat
ut a udueras et sama fuie Sed catmina tantum Nostra ualentaida . qu inta ma tietato
Quaptura chaotias dicunt aqula uetient colutdas t nuetilh irdtr pat tierare

Expanded text:
et Antonium civilia bella movisset, victoria potitus Cremonensium agros, qui contra eum et Antonium civilia bella movisset, victoria potitus Cremonensium agros, qui contra eum senserant, militibus sopter vicinitatem, unde est Mantua vae miserae nimium vicina Cremonae . perdito ergo agro Vergilius Romam venit et potentium favore meruit, ut agrum suum solus reciperet. ad quem accipiendum profectus, ab Arrio centurione, qui eum tenebat, paene est interemptus, nisi se praecipitasset in Mincium: unde est allegoricos ipse aries etiam nunc vellera siccat . postea ab Augusto missis tribus viris et ipsi integer ager est redditus et Mantuanis pro parte. ut audieras, et fama fuit; sed carmina tantum nostra valent, Lycida, tela inter Martia, quantum Chaonias dicunt aquila veniente columbas . nec numerus hic
Abbreviated transcription (Latin):
eo pastor a lato. Intenno pocte bee est uie imitetut theotitum sytacusanum iachiotemi mosco
et ceteris qui bucolica setipsetunt Unde est ꝑrima sy racusio dignata est ludercuesu nos to¬
ned̃. et pocra ali quibus socis per allegoria agit gratias Augusto ud aliis tobilibu quoꝵ
fauore ami ssum agrum tectperit. Inquate ratium dusennt a theoccito. Ilc ob iubiq q̃no
est. bic neceisltate compulsus aliquibus loci miscet figutas quas petite plersiq eti as & ehe¬
oeriti uersibus facit. quos abillo dicto constat esse simpliciter. Noc auitm fit portica ur¬
banitate. Sic Iuuenalis. Actotis arunci spolium. Nam uirgili uecsut debasta aictum
sigurate ad spetulum eranstulit et̃ causa scribendotum bucolicorum ber est. Cum post oti¬
sum .uiͦ. d al artiatum die ĩ Senatu eģsatem Augustus cuis filuis contra pereusores ptis

Expanded text:
eo pastor Maro . intentio poetae haec est, ut imitetur Theocritum Syracusanum, meliorem Moscho eo pastor Maro . intentio poetae haec est, ut imitetur Theocritum Syracusanum, meliorem Moscho et ceteris qui bucolica scripserunt, — unde est prima Syracosio dignata est ludere versu nostra — et aliquibus locis per allegoriam agat gratias Augusto vel aliis nobilibus, quorum favore amissum agrum recepit. in qua re tantum dissentit a Theocrito: ille enim ubique simplex est, hic necessitate compulsus aliquibus locis miscet figuras, quas perite plerumque etiam ex Theocriti versibus facit, quos ab illo dictos constat esse simpliciter. hoc autem fit poetica urbanitate: sic Iuvenalis Actoris Aurunci spolium ; nam Vergilii versum de hasta dictum figurate ad speculum transtulit. et causa scribendorum bucolicorum haec est: cum post occisum:iii: iduum Maiarum die in senatu Caesarem Augustus eius filius contra percussores patris
Abbreviated transcription (Latin):
Qualitas autem hec est is. humilis charaster. Ttes .n. st eharastete. humilis medius. granai¬
loquus. quos omnes ĩn hoc inuenimus pocta Nam in etcide grandilo quum ht Ingeorgi¬
cis medium in Bu colicis bumilẽ pto qualitate negociotum et persotatum. Nã persone hio
custice st̾i simplititate gaudentes Scilicet a quibus nubił altum debet eequiti. Adhibent᷑ au
ter orationis: qui pes si sit dachlus meliotem emcit uersui cit N o patris fines. et auit¬
cia linquimus arua. Ptimus etiam pes secundum Donatu et dashlus ce debet et tetai¬
nare partem orationis ut tityte. Quam legem ł beoctitus uehemenier obsetuat. Uirgiliur
non adeo. Ile iti. ĩ paueis uersibus ab ista tatione deiuauit Hic eam ĩ paucis secutus eit
Terentiũs cui de hoc metto diceret. Plutimus hoc pollet sicult tellutis alumnus. Nostit catur

Expanded text:
qualitas autem haec est, scilicet humilis character. tres enim sunt characteres, humilis, medius, grandiqualitas autem haec est, scilicet humilis character. tres enim sunt characteres, humilis, medius, grandiloquus: quos omnes in hoc invenimus poeta. nam in Aeneide grandiloquum habet, in georgicis medium, in bucolicis humilem pro qualitate negotiorum et personarum: nam personae hic rusticae sunt, simplicitatetem orationis: qui pes si sit dactylus, meliorem efficit versum, ut nos patriae fines et dulcia . primus etiam pes secundum Donatum et dactylus esse debet et terminare partem orationis, ut Tityre . quam legem Theocritus vehementer observat, Vergilius non adeo; ille enim in paucis versibus ab ista ratione deviavit, hic eam in paucis secutus est: Terentianus cum de hoc metro diceret plurimus hoc pollet Siculae telluris alumnus , noster rarus
Abbreviated transcription (Latin):
Prccipua .n. sunt animalia apud tusticos boues huius autem carmitus
otigo uatia est. Nam alii dicunt eo tempore quo xetxes persatu rex̾
inuasit greciam: cum omnes intra mutos laterent Nec possent more so¬
lito dianş sacra persolui. peruenisse ad mnontes laconas rusticos et ini
eius bonorem bymnos dixisse unde tiatum catmen bucolitum etas po¬
stetior elitnauit. Alii dicunt Orestem cum Dianę fasclidis simulacrum taptum ex seytbia ad¬
ueheret: ad siciliam esse tempestate delatum completo annio dianȩ festum eelebrasse hymnis
collectis nautis suis. Et aliquib pastoribus conuocatis et exinde permanisisse apua̾ rusticos¬
banc consuctudinc alii non dianȩ sed apollitu Nomio consctratu carmen hoc uolunt.
quo tempore a dmeti regis pauit armenta. Alii tusticis numimb a pastoribus dicatum
hoc assetunt carmeniut pani faunis nẏmpbis ac satytis. et hic est buius catminis titulus .i

Expanded text:
praecipua enim sunt animalia apud rusticos boves. huius autem carminis origo varia est. nam alii dicunt eo tempore, quo Xerxes, Persarum rex, invasit Graeciam, cum omnes intra muros laterent nec possent more solito Dianae sacra persolvi, pervenisse ad montes Laconas rusticos et in eius honorem hymnos dixisse: unde natum carmen bucolicum aetas posterior elimavit. alii dicunt Orestem, cum Dianae Facelitidis simulacrum raptum ex Scythia adveheret et ad Siciliam esset tempestate delatus, completo anno Dianae festum celebrasse hymnis, collectis nautis suis et aliquibus pastoribus convocatis, et exinde permansisse apud rusticos consuetudinem. alii non Dianae, sed Apollini Nomio consecratum carmen hoc volunt, quo tempore Admeti regis pavit armenta. alii rusticis numinibus a pastoribus dicatum hoc asserunt carmen, ut Pani, faunis, nymphis ac satyris. et hic est huius carminis titulus.
Abbreviated transcription (Latin):
quippe qui dicat. Extremum hunc atcibusa mĩbi concede labort. Ueruma itter ipsas eglogas
pastoralem conscriptumq ordiacm tiullui esse oetinssitinta ẽ. S sutit qui dicant initiuta bu¬
codiei carmitus non titxte esse: sed Ptima syracusio dignata cst luderc uetsu. S uptest depla¬
toico eharustere distare. ut uetsus quoq bius cartmis suas qrases cesutas babcant ut sius le¬
rit Sextuc pes ex integtis dictionidus fuctit. Quod Uirgilius a theoctico see situituta uictis
operis ditficultate neglexit. In solo principio tticcttum indiultia an casi bas cesutas seruau̾it.
N ara tutyte dectyus partem orationis absoluit tupatu. lereca etcrn itocheus qͣtus de coraiposita

Expanded text:
rum inter ipsas eclogas naturalem consertumque ordinem nullum esse certissimum est. Sed sunt qui dicant, initium Bucolici carminis non ‘Tityre’ esse, sed: Prima Syracusio dignata est ludere uersu. Superest explaroico charactere distare, ut uersus quoque huius carminis suas quasdam caesuras habeant et suis leet sextus pes cum integris dictionibus fuerint, quod tamen Vergilius a Theocrito saepe seruatum uictus operis difficultate neglexit, in solo principio incertum industria siue casu bucolico uersu posito. Nam ‘Tityre’ dactylus pes partem orationis
Abbreviated transcription (Latin):
Et antonium eiuilia bellatouisset. Uictotiso potitus cremoncasun agros qui conina cum
senserant militibus sius dedit. qui cum nion i ufficerent et̃ inatieuaticturo eussit distribui.
Pecduo eͥgo agro Uiegilius tomam uenit et potentium fauote metuit ut agruta suũ sols
ceciperet. Ad quem accipieneuma presilus tib ttio etatutione qui eum tenebat pene est mn¬
teretaptus niũ se p̾cipitasset in minciu Utide est allegoticos Ipc atics ẽt nunc ueeta siccat
Postrã aib Augusto minssis ttuĩntis et ipse iateget ager est eeditus et mantutuis ꝓro ⁊ sitta
ut Auduras ce eetua fuic. Sed catmino tantum Nostta nalent ycida e da inter raatiatat̃

Expanded text:
et Antonium civilia bella movisset, victoria potitus Cremonensium agros, qui contra eum et Antonium civilia bella movisset, victoria potitus Cremonensium agros, qui contra eum senserant, militibus suis dedit. qui cum non sufficerent, etiam Mantuanorum iussit distribui, perdito ergo agro Vergilius Romam venit et potentium favore meruit, ut agrum suum solus reciperet. ad quem accipiendum profectus, ab Arrio centurione, qui eum tenebat, paene est interemptus, nisi se praecipitasset in Mincium: unde est allegoricos ipse aries etiam nunc vellera siccat . postea ab Augusto missis tribus viris et ipsi integer ager est redditus et Mantuanis pro parte. hut audieras, et fama fuit; sed carmina tantum nostra valent, Lycida, tela inter Martia,
Abbreviated transcription (Latin):
eo pastot alato. Ia tento poete bee est ut imittur theoctitum syracusatram taclioten mosco
et ceretis qui bucolica sctipsetunt Unde est ꝑtima s tacusio dignata est ludete uetsu nt̃s p¬
neq et pocia aliquibus locis pet allegotia agit gratias Auguito ud aliis tiobilitus quoꝵ
fauott amisstita agrum receperit. In qua te eatitura dissentit a theoetito Ille .n. utiq sita pͭ
est bic necessltate compulsus aliquibus locis miscet figutis quas pcrite plerũ etd  ex the¬
octiti uersibus facit. quos ab illo dicto constat esse simpliciter. Hoc auam fit potica ur¬
banicate. Sic Iurienalis. a ctotis atunci spoliuta. N ata uirgilii uetsum de hasta dictum
sigurate ad spetulum ttatistulit. Et causa sctibendotum bucolicorum bec est. Cuit post aeti¬
suta .iiiͦ. Id. M artiatum die ĩ Senatu c̃ȩsateta Augustus cuis filius contra fercnssotes ptĩs

Expanded text:
eo pastor Maro . intentio poetae haec est, ut imitetur Theocritum Syracusanum, meliorem Moscho eo pastor Maro . intentio poetae haec est, ut imitetur Theocritum Syracusanum, meliorem Moscho et ceteris qui bucolica scripserunt, — unde est prima Syracosio dignata est ludere versu nostra — et aliquibus locis per allegoriam agat gratias Augusto vel aliis nobilibus, quorum favore amissum agrum recepit. in qua re tantum dissentit a Theocrito: ille enim ubique simplex est, hic necessitate compulsus aliquibus locis miscet figuras, quas perite plerumque etiam ex Theocriti versibus facit, quos ab illo dictos constat esse simpliciter. hoc autem fit poetica urbanitate: sic Iuvenalis Actoris Aurunci spolium ; nam Vergilii versum de hasta dictum figurate ad speculum transtulit. et causa scribendorum bucolicorum haec est: cum post occisum:iii: iduum Maiarum die in senatu Caesarem Augustus eius filius contra percussores patris
Abbreviated transcription (Latin):
ualitas autem hec est .s. humilis charactet. Ttes .i. st̃ charactites. butralis medius grancͥi¬
loquus. quos otines ĩn boc inutrimus poeta N ata in eneide granc̾iloquum bt. Ingrotei¬
tis mediamn it Bucolicis buitulẽ pto qualitat negociotum et petsoniatum. Nã persore bic̃
custice st̾ simplititatt gaudentes Scilicet a quidus tuhil altriti debet cequitio a dhibent᷑ au¬
tem orationis. qui pes si sit dachltis ineliotem erficit uetsu ut Nos pattie firies. et dul¬
cia linquimus atua. Ptimus etiam pes secandum Donatu et dachlus ct̾ debet et terrai¬
tiace partem otationis ut tityre. Quata legem Ibeoctitus uebeineniet obsetuat. Uitgilius
noc acͥco. Ille ati. ĩ paucis ucesibu ab ista ratione deuiauit Hic cam ĩ paucis sccutus eit
Terentiũs cui de hoc metto diceret Plurimus hoe pollet sicule tellatis alumnus. Nestet iatas

Expanded text:
ualitas autem haec est, scilicet humilis character. tres enim sunt characteres, humilis, medius, grandiualitas autem haec est, scilicet humilis character. tres enim sunt characteres, humilis, medius, grandiloquus: quos omnes in hoc invenimus poeta. nam in Aeneide grandiloquum habet, in georgicis medium, in bucolicis humilem pro qualitate negotiorum et personarum: naltum debet requiri. adhibetur autem orationis: qui pes si sit dactylus, meliorem efficit versum, ut nos patriae fines et dulcia . primus etiam pes secundum Donatum et dactylus esse debet et terminare partem orationis, ut Tityre . quam legem Theocritus vehementer observat, Vergilius non adeo; ille enim in paucis versibus ab ista ratione deviavit, hic eam in paucis secutus est: Terentianus cum de hoc metro diceret plurimus hoc pollet Siculae telluris alumnus , noster rarus
Abbreviated transcription (Latin):
Prȩcipua ii. sunt atumalia apud tusticos boues huics auteta catinitus
otigo uatia est. Nam alii dicunt co tempote quo xetxes petsaru rec
inuasit greciam cum omnes inttamurts laterent. N ec posseat mote so¬
lito dianę sacra petsolui. petuenisse ad montes laconas tusticos et ini
cius bonotem bycatios dixisse unde natum cettacti bucolitim etas po¬
stctiot climauit. aliĩ dicunt Orestem cum Diane fasclidis simulactum captum ex scẏthia adͥ¬
ueberet: ad siciliam esse tempestaie delatum completo anno dianę festata celebtasse hymnis
collectis nentis suis: Et aliquib pastoribus conuocatis. Et erinde petmatisisse apuiaᷤ custicos¬
banc consuctudint. Alii non diatię sed apollitu Nomio consetratu catinet boc uoltint:
quo tempote Admeti regis pauit artaenta. Alii tusticis mitaimb a postoribus dicatum
hoc assetunt cattnctinut pani faunis nympdis ac satytis. et hic eit binus caritinis titulus i¬

Expanded text:
uius autem carminis origo varia est. nam alii dicunt eo tempore, quo Xerxes, Persarum rex, invasit Graeciam, cum omnes intra muros laterent nec possent more solito Dianae sacra persolvi, pervenisse ad montes Laconas rusticos et in eius honorem hymnos dixisse: unde natum carmen bucolicum aetas posterior elimavit. alii dicunt Orestem, cum Dianae Facelitidis simulacrum raptum ex Scythia adveheret et ad Siciliam esset tempestate delatus, completo anno Dianae festum celebrasse hymnis, collectis nautis suis et aliquibus pastoribus convocatis, et exinde permansisse apud rusticos consuetudinem. alii non Dianae, sed Apollini Nomio consecratum carmen hoc volunt, quo tempore Admeti regis pavit armenta. alii rusticis numinibus a pastoribus dicatum hoc asserunt carmen, ut Pani, faunis, nymphis ac satyris. et hic est huius carminis titulus. q
Abbreviated transcription (Latin):
roieo eharietere distare ue uersus quoq hiuu catminis suas quasda cȩsuras babeant ut siusst
gibua distingnatitur. Nam cum tribus probeiuir ieiriii. cesuita scatisionic Modificatioti
non etie Sucoliene uersuia msnĩquo et pes pticus pattem orationis ab soluetis. et tcius ro¬
ebeus fuetit. et eesura et pes quarnis dastylus magis ꝗ̃ spondeus partem orationis tertunaue
operis difieultate neglexit In solo principio incertum induslria an casu has cesuras sec ualiis¬

Expanded text:
roico charactere distare, ut uersus quoque huius carminis suas quasdam caesuras habeant et suis legibus distinguantur. Nam, cum tribus his probetur metrum: caesura scansione modificatione, non erit bucolicus uersus, nisi in quo et primus pes partem orationis absoluerit, et tertius trochaeus fuerit in caesura, et quartus pes dactylus magis quam spondeus partem orationis terminaueroperis difficultate neglexit, in solo principio incertum industria siue casu bucoli
Abbreviated transcription (Latin):
rrtut tus Setunda a mote pucti et dicitur aleris serha ecrtinen baltoronte uiaoio. ⁊ ala¬
mot Suatla ge nethliacum. et dicit᷑ Pollio. Quinta epicaphuita. et dicitut Dapbnus. Secta inc¬
ta santum et ultieai eelogo poetata uoluisse ordincem seruare. quotuia s aleta pncipium
conintiuit ut in Georgicis ait . sityre te parnle cecini sub tegmane fagi. In altera ostendit sinem
quipie qui dicat. exiremum hime ateibusa mĩbi concede labore & erum inter ipsas egloxio¬

Expanded text:
‘Tityrus’; secunda amorem pueri, et dicitur ‘Alexis’; tertia certamen pastorum, et dicitur ‘Palaemon’; quarta genethliacum, et dicitur ‘Pollio’; quinta ἐπιτάφιον, et dicitur ‘Daphnis’; sexta μεprima tantum et in ultima ecloga poeta uoluisse ordinem reseruare, quando in altera principium constituerit, ut in Georgicis ait: Tityre, te patulae cecini sub tegmine fagi, in altera ostenderit finem, quippe cum dicat: Extremum hunc, Arethusa, mihi concede laborem. Verum inter ipsas eclo
Abbreviated transcription (Latin):
Tque ea diuctsa penitu dum parte geruniuir:. In hoc libro mutatio est perum
omnium. N ara et personȩ et loca alia sunt: et aliud negocium incipitur. ab
E nea enim ttansit ad Turnum a Thuscia ad ardeam a petitione auxilio.¬
rum adbellum. quem tratisitum ad Turnum. quidar culpatit: nescientes Vr¬
gilium peudentet uitixisse superioribus tegocip sequentia perillam partia.¬
lam Atq ea diuersa penitus dum parte geruntur: scilicet dum offetuntur ar
dum danitur auxilia. Sant formatus estiste libet ad illud bometi: ubi dicit per noctem
egressos esse Diomedem et Ulyssem quom capto Dolone castra peneitarurt. Nam partem taxi¬
mam et oeconomiȩ et negotiotum ex inde habet diueosa penit ualde diuetsa uel longius re¬
mota unde paulo post dicit. Nec satis cetretnas corpchi perieirauit ad urbesil ydotumq marum.
Itim Iris quasi etis dicta est nuniꝗͣ .ii. ad conciliationem muntur sicut Mercutius sed ad distur¬

Expanded text:
TQVE EA D. PENITVS DVM P. G. in hoc libro mutatio est rerum omnium: nam et personae et loca alia sunt et aliud negotium incipitur. Ab Aenea enim transit ad Turnum, a Tuscia ad Ardeam, a petitione auxiliorum ad bellum. Quem transitum quidam culpant, nescientes Vergilium prudenter iunxisse superioribus negotiis sequentia per illam particulam ‘atque ea d. p. d. parte geruntur’, scilicet dum offeruntur arma, dum dantur auxilia. Sane formatus est iste liber ad illud Homeri, ubi dicit per noctem egressos esse Diomeden et Vlixen, cum capto Dolone castra penetrarunt: nam partem maximam et oeconomiae et negotiorum exinde habet. DIVERSA PENITVS valde diversa, id est longius remota, unde paulo post dicit «nec satis extremas Corythi penetravit ad urbes Lydorumque manum». IRIM Iris quasi ἔρις dicta est: numquam enim ad conciliationem mittitur, sicut Mercurius, sed ad distur
Abbreviated transcription (Latin):
perorosa cit ud quia pan illie est tusticum numen.Lxci genituuis est sitigulati. eltlaq ia
durum futpabeus tor fuit greci persagenus qui Iunonis insineu imipabaa bercuti pstua¬
ria monatra suꝑatet quibus posset petite unde eum durum appellauit qui petiut ad cmpindũ
am eum uoluuset oeciaere huius lauaem scipsit Isectates i nde mlalia ni peiepieap uls un sro
ni omine uue sit ull aud ibils non quilaudatuo ron sit sea quilaids ali ndati hantieit ataest sro¬
nilila in qua latenia enira est apolinetn et dianam quani nsiians on telag am a podo la aleiotr

Expanded text:
pecorosa est, vel quia Pan illic est rusticum numen. 'Lycaei' genetivus est singularis. Ad v. durum Eurystheus rex fuit Graeciae, Persei genus, qui Iunonis instinctu imperabat Herculi, ut varia monstra superaret, quibus posset perire: unde eum durum appellavit, qui potuit ad complendum am eum voluisset occidere. huius laudem scripsit Isocrates: unde 'inlaudati' participium est pro nomine, ut sit inlaudabilis, non qui laudatus non sit, sed qui laudari non meruerit, ut est ildelos in qua Latona enixa est Apollinem et Dia
Abbreviated transcription (Latin):
E quoq magna pales et te. Inuocat deam pabuli dicturus de anim alibus.
sicut de stumentis et uitibus dicturus Ceretem iugauit et liberum. Sane
non est mitatidum usum esse cum probcemio. sicut cst usts in ptimo. Nam¬
nunc aliud quodam modo incohaturtus est cariien pastotale scilieet post es̃¬
pletum georgicum deinde etiam si unum sit scimu esse concessum seribca¬
tibus ut itenitione proboemii legentum reficiant interdum labotem. Nati et
Luuius srequentet intiouat principia ut incensa a gallis urbe et complers consiuibus et cicc̃¬
ro in uertinis qui in erumentatia conciliauit auaitorum aniros iteratione principis uit ãs
uolunt deum. Hanc autera uirgiliu. genere seminino appellat. aliantet quor utomasco¬

Expanded text:
e quoque magna pales invocat deam pabuli dicturus de animalibus, sicut de frumentis dicturus et vitibus Cererem invocavit et Liberum. sane non est mirandum, usum esse eum prooemio, sicut est usus in primo: nam aliud quodammodo inchoaturus est carmen, pastorale scilicet, post completum georgicum. deinde etiamsi unum sit, scimus concessum esse scribentibus, ut iteratione prooemii legentum reficiant interdum laborem: nam et Livius frequenter innovat principia, ut "incensa a Gallis urbe", ut "completis consulibus", et Cicero in Verrinis, qui in frumentaria conciliavit auditorum animos iteratione principii, ut "omnes volunt. hanc Vergilius genere feminino appellat, alii, inter quos Varro, mascu
Abbreviated transcription (Latin):
tinis altet pedes cgregius contempiotq dgumn aiegentius:. quis .i. uistius ꝗͣ sactilegus
contra pios et prepararet bellum. et gecetetur: uastant culcotibus agros: ab ductado culto¬
res aiaitds et desertos essiciunt. mnutitur et magra uenulus Diotedios ad urbem: Diomnedes
sed tenuit pattes apuliȩ. et edomita omnis gargani mnontis inultitudine in eodtt actu
ciuutates plirĩnas cot ididit. Nara et benicuctitum et equututicum ipse condidit et a¬
g̾os que A tgitippa dicitut. ad quata nunic uetuilus mitttur uot Arpinutas. qua cõstat
esse esimpatuie unde cictro arpinas. Sanc scicndum apuliam uns distar uocabuos a
biuus partem quam Diomedes tenuit. Mesappiami et e cucedam a duobus f utibus Ast¬

Expanded text:
titur, alter pedes egregius. CONTEMPTORQVE DIVVM quis enim iustius quam sacrilegus titur, alter pedes egregius. CONTEMPTORQVE DIVVM quis enim iustius quam sacrilegus contra pios et praepararet bellum et gereret? VASTANT CVLTORIBVS abducendo cultores vastos et desertos efficiunt. MITTITVR ET MAGNI VENVLVS D. A. V. Diomedes sed tenuit partes Apuliae; et edomita omnis montis Gargani multitcivitates plurimas condidit. Nam et Beneventum et Equumtuticum ipse condidit, et Arpos, quae Argyrippa dicitur, ad quam nunc Venulus mittitur, non Arpinum, quam constat esse Campaniae, unde Cicero Arpinas. Sane sciendum Apuliam uno dictam vocabulo, sed huius partem quam Diomedes tenuit, Messapiam et Peucetiam a duobus fratribus dic
Abbreviated transcription (Latin):
cogendos mutebantur ee ereitus. Nodo tego duosunt geneta militię Conuiratiõ et cuocatõ
quippe in cumniultu Sanc in congrium nonest: quod signum belli idest uexili elcuationem
furno dat quom do dege latino doeetit supra. teruit q teliquit babenas Belli aurem signũ¬
dixxit gen eraliter. Nata multa sunt: sed uccillut significat quod est mactum a ueli diti
buulm martis ingressuis Primo ancilia cõmouebat post bastam simulati ipsius. dicens. alacs
uigila. Ex temiplo: aut subito. aut re ueni exipso cemplo id est post diuicia arma cõmota tu¬
mul trepiao. festino more suo. coniurat: nota de rebona conitationem dici posse. Nã
conuirano ⁊op uigior est uiucntus effera: effeuata per furiam. mesappus et ufens.
bona electio personatom ad dilestum babenduma unus equi bonus. idest męsappts auit¬

Expanded text:
cogendos mittebantur exercitus. Modo ergo duo sunt genera militiae, coniuratio et evocatio, cogendos mittebantur exercitus. Modo ergo duo sunt genera militiae, coniuratio et evocatio, quippe in tumultu. Sane incongruum non est quod signum belli, id est vexilli elevationem Turno dat: aut cum de rege Latino dixerit supra «rerumque reliquit habenas». ‘Belli’ autem ‘signum’ generaliter dixit, nam multa sunt: sed vexillum significat, quod est tractum a veli dirium Martis ingressus primo ancilia commovebat, post hastam simulacri ipsius dicens «Mars vigila». EXTEMPLO aut subito, aut re vera ex ipso templo, id est post divina arma commota. TVMVLTV TREPIDO festino, more suo. CONIVRAT nota de re bona coniurationem dici posse: ergo coniuratio τῶν μέσων est. IVVENTVS EFFERA efferata per furiam. MESSAPVS ET VFENS bona electio personarum ad dilectum habendum: unus eques bonus, id est Messapus, mit
Abbreviated transcription (Latin):
t belli signuma laurenti turnus ab arce. apud maiores nosttos tria enũc
militis geneta. in bellis gerendis. Nam alit legitima erat tailitia. aut con¬
utio auit euocatio Prgitima caat militia eotum: qui singuli uicabant
pro re pu se esse fasturos nec discedebant tusi cotaplets stipeadis dest
militia tempotibus et sactataentuta uocabatur Auc certe si esset tumule.
C est bellum italitura ud galicum: in quibus ex periculi uicinitate erat timor taultus ꝗa
sitigulos intertogate not uacabat qui fuerat ductutus teereitum ibat ad capitoluta: et oc¬
inde pcoferets duo utcilla unuim toscum: quod pedites euocabit. et unum cetulcum qđ
eat equitum. Namti cerultus color est matis a cuius aco equum constat itiuentum dice¬
bat qui peta.pii uult saluam cisse me sequatur: et qui conuenissent si tul uirabant et di¬
cebatur ista militia. Conuitatio fiebat etiam euocario. Nam ad diucosa loca diuersi propt̃

Expanded text:
T BELLI SIGNVM LAVRENTI TVRNVS AB ARCE EXTVLIT apud maiores nostros tria erant militiae genera in bellis gerendis: nam aut legitima erat militia aut coniuratio aut evocatio. Legitima erat militia eorum, qui singuli iurabant pro republica se esse facturos, nec discedebant nisi completis stipendiis, id est militiae temporibus: et sacramentum vocabatur. Aut certe si esset tumultus, id est bellum Italicum et Gallicum, in quibus ex periculi vicinitate erat timor multus, quia singulos interrogare non vacabat, qui fuerat ducturus exercitum ibat ad Capitolium exinde proferens duo vexilla, unum russeum, quod pedites evocabat, et unum caeruleum, quod erat equitum – nam caeruleus color maris est, a cuius deo equum constat inventum – dicebat «qui rem publicam salvam esse vult, me sequatur», et qui convenissent, simul iurabant: et dicebatur ista militia coniuratio. Fiebat etiam evocatio: nam ad diversa loca diversi propter
Abbreviated transcription (Latin):
pte occupat comparationem que est apollonii uecbum ad uerbum. Sele repcrcus t. aũt
uacat re aut benc tepercussuro: quia ꝑtito aquam ferit inde posita trndit ad tes a ⁊ a¬
diantis imaginc lucie. negant omnes pbysici lumen lunc aliud ee se teddere et uicpe¬
ratut hoc dicto Uirgililis quod tamen toletabile est. quia non lunam. sed it a gitiem dis̃
lunȩ quam a sole luen accipere manifestum est. laqueatia. inusti lacunatia legunt un¬

Expanded text:
praeoccupat comparationem, quae est Apollonii verbum ad verbum. SOLE REPERCVSSVM aut praeoccupat comparationem, quae est Apollonii verbum ad verbum. SOLE REPERCVSSVM aut vacat ‘re’: aut bene ‘repercussum’, quia pridiantis imagine lunae negant omnes physici lumen lunae aliud ex se reddere, et vituperatur hoc dicto Vergilius: quod tamen tolerabile est, quia non lunam, sed imaginem dixit lunae, quam a sole lumen accipere manifestum est. an ideo 'radiant
Abbreviated transcription (Latin):
pulios buric fuisse constat argiuut dam tibute est iut illcin dicut locus. ꝓredat tiburtu
ex aginint taptam portat ouans. Conisideratt hic ergo ad Diomedem mititur ut cuma quasi
posci unde illud est. ex pestate solo laurenti. et dicendo posci agit subtilitr. Sam s non uenit
etrote. sed faco omnem sibi utiq est uindiciturus Italiam sine dubio et Diomedii en peai¬
coepetit. et particalatitet doxit ab eo quod est in cipio. eccptus facit hitic est cocptis. quem
si fortuna sequatur cuentum pugne cupiat. si cum fortuna comitetut qucra suc fui quuc
lit esse uictotie ⁊ psuca melius nosse. qui lam antiquus est bostis uult autt inelig encam¬
etia m conita Diomedem bella gesturuta non tantuma propter presensitn fetium. sea causa ꝑ¬
hostilitatis antique talia ꝑco latium. gerebantur subaudis ee est fostiosa et lipsl. cuuet
uidens. anirio pertractans Nam non uidehat: cutatuta fuctuat estr. hact bis scutta

Expanded text:
NVLVS hunc fuisse constat Argivum: nam Tiburs est, ut ille indicat locus «praedam Tiburtum ex agmine raptam portat ovans». Considerate ergo hic ad Diomedem mittitur, ut eum vel quasi CERE POSCI ut illud est «expectate solo Laurenti». Et dicendo ‘posci’ agit subtiliter: nam si non venit errore, sed fato, omnem sibi utique est vindicaturus Italiam, sine dubio et Diomedis impericoeperit. et participialiter dixit. ab eo quod est incipio 'coeptus' facit: hinc est 'coeptis'. quem si fortuna sequatvr eventum pugnae cupiat si eum fortuna comitetur, quem finem suae velit esse victoriae, etiam contra Diomeden bella gesturum, non tantum propter praesens imperium, sed et causa hostilitatis antiquae. TALIA PER LATIVM ‘gerebantur’ subaudis: et est formosa eclipsis. CVNCTA VIDENS mente pertractans: nam non videbat. CVRARVM FLVCTVAT AESTV his verbis futuram
Abbreviated transcription (Latin):
supradixerat deu Nam in sactis tiberinus in ecenolexia idest xoroxiẜitr. tiberis. in poe.¬
matt tibris uocatur senior atqui ubiq flauuma cum esse decit sea setuot aut propit spurtaas
dictum est: aũt ad reuerentiam pertinet. Sic lucanus de urbe Roma adbuc florente. Turri¬
Dardanum: a quo troian descendunt. Expcetate solo laurenti: dat effectum ctiam locis: ut
ruis ab Apolline poposcerat. hoc nunc indicat tiberi. ut Da proptiatt t mbiee domum da

Expanded text:
supra dixerat ‘deus’: nam in sacris Tiberinus, in coenolexia Tiberis, in poemate Thybris vocatur. SENIOR atqui ubique eum flavum dixit; sed ‘senior’ aut propter spumas dictum est, aut ad reverentiam pertinet: sic Lucanus de urbe Roma adterna sint. Ad v. 38 Expectate solo lavrenti dat adfectum etiam locis, ut rius ab Apolline poposcerat, hoc nunc indicat Tiberis: "da propriam Thymbraee domum, da
Abbreviated transcription (Latin):
gnus pontem fecit quem slumitus in cremetita ruperunt. Postea Augustus firmiote ponte eum
quibus autem libris ita habetur. pet clipeum uulcatii hic distinguendum. Nam uulcani parentis
rus erat ueritatis. Sed triumpbotum imagine delectabatur. attolens humepo famarq et faca tie¬
potum hunc uersum nocant critici: quasi super fluo additum: nec conuenientem grauitan cius.¬

Expanded text:
gnus pontem fecit, quem fluminis incrementa ruperunt. postea Augustus firmiore ponte eum gnus pontem fecit, quem fluminis incrementa ruperunt. postea Augustus firmiore ponte eum  PARENTIS rus erat veritatis, sed triumphorum imagine delectabatur. ATTOLLENS VMERO FAMAMQVE ET FACTA NEPOTVM