comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corriuint. iusti ad clazita¬
tis eius głam ꝑtrahun¬
tur. sicut scriptum est.
Tollatur impius ue ui¬
deat gł̾am dei.S quio
si serui in prima uigilia
ne gligentes existant.
rima quippe iugi¬
ua: prime etatis custodi¬
a est. S neq sic desperan¬
dum est. & a bono opere
cessandum. Ilam lon¬
ganimitatis sue pacien¬
tiam insinuans uominꝰ
subdit. Et si ueneritin se¬
ciinda iugilia & siin ter¬
cia uigilia uen̾it &e ita
inuenerit:beãti sunt ser¬
ui illi. Prima quippe ui¬
gilia.primeuum tempus
est. idest pueritia. Sccd̃a.
adolescentia uel uuientꝰ:
que auctoritate sacri elo¬
quii unum sunt. dicen¬
te salomone. Letare iuue¬
nis in adolescentiatua. T¬
cia autem. senectus acci¬
pitur. Qui gͥ uiguare in
Pima iugilia noluit: cꝰ¬
todiat uel scd̃am ut qui
conuerti a prauitatib suiꝰ
in pueritia neglexit: ad
uias uite sattem in tem¬
pore iuuentutis euigilet
Et qui uigilare in secun¬
da iugilia noluit. tercie

Expanded text:
corruunt, justi ad claritacorruunt, justi ad claritatis ejus gloriam pertrahuntur, sicut scriptum est: Tollatur impius, ne videat gloriam Dei . 5. Sed quid si servi in prima vigilia negligentes existunt? Prima quippe vigilia primae aetatis custodia est. Sed neque sic desperandum est, et a bono opere cessandum. Nam longanimitatis suae patientiam insinuans Dominus, subdit: Et si venerit in secunda vigilia, et si in tertia vigilia venerit, et ita invenerit, beati sunt servi illi. Prima quippe vigilia primaevum tempus est, id est pueritia. Secunda, adolescentia vel juventus, quae auctoritate sacri eloquii unum sunt, dicente Salomone: Laetare juvenis in adolescentia tua . Tertia autem, senectus accipitur. Qui ergo vigilare in prima vigilia noluit custodiat vel secundam, ut qui converti a pravitatibus suis in pueritia neglexit ad vias vitae saltem in tempore juventutis evigilet. Et qui evigilare in secunda vigilia noluit tertiae
Abbreviated transcription (Latin):
Led ueniens dominus qͣd
uigilantib serius exhibe¬
at audiamus. Amen dico
uobis. qd̃ precinget se ce
faciet illos discumbere. &
cransiens ministrabit ill̃.
Precinget se: idest ad retri¬
butionem p̃parat. fãciet il¬
los discumbere: soest in et̃¬
na quiete refoueri. Discũ¬
bere quippe nr̃m. in regno
quiesc̃e ẽ. unde rursum
dominus dicit. Henient
& renimbent cum abralã
ysaac & iacob. Transiens
auxem dñs ministrat. qr
lucis sue illustratione noᷤ
saciat. Transire uero die¬
tum est: cum de iudicio
eo regnum redit. Uel cer¬
te dominus nobis post
iudicium transit: quia
ab humanitatis forma
in diuinitatis sue contẽ¬
plationem nos eleuat. O
transire eius est: in clari¬
tatis sue speculationem
nos diicere. cum eum que
in humanitãte in iudicio
cernimus. etiam in diui¬
nitate post iudicium ui¬
demus. Ad iudicium qͥp
pe ueniens in forma ser¬
ui omnib apparet: quia
scriptum est. Uidebunt ĩ
quem transfixerunt.Sed
cum reprobi in suppliciũ

Expanded text:
ed veniens dominus quid servis vigilantibus exhibeat audiamus: Amen dico vobis quod praecinget se, et faciet eos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecinget se, id est ad retributionem praeparabit; et faciet illos discumbere, id est in aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham, Isaac et Jacob . Transiens autem Dominus ministrat, quia lucis suae illustratione nos satiat. Transire vero dictum est, cum de judicio ad regnum redit. Vel cete Dominus nobis post judicium transit, quia ab humanitatis forma in divinitatis suae contemplationem nos elevat. Et transire ejus est in claritatis suae speculationem nos ducere, cum eum quem in humanitate in judicio cernimus, etiam in divinitate post judicium videmus. Ad judicium quippe 1483 veniens, in forma servi omnibus apparet, quia scriptum est: Videbunt in quem transfixerunt . Sed cum reprobi in supplicium
Abbreviated transcription (Latin):
renarum rerum uos cu¬
ra non agrauet. Quan¬
tislibet enim auri ce ar¬
genti molibus circum¬
detur. quiblibet preciosiꝰ
uestib induatur caro.
quid est aliut quã ca¬
ro: Nolite gͦ attendere
Si enim fenum
pulus non est: ubi st̃
illi qui ea que hodie
colimus. nobiscum tͣns¬
natalicia celebrauerũt.
Oquanta & quãlia de
presentis uite ꝓ uisione
cogitabant:S subripi¬
ente mortis articulo re¬
pente in his que preui¬
dere nolebant inuenti
sunt: & cuncta simul
temporalia que congre¬
gata quasi stabiliter
denere uidebantur ami¬
serunt.Si gͦ transacta
multitudo generis hu¬
mani ꝑ natiuitatem
uiruit in carne. ꝑ mor¬
dem aruit in puluerem.
uidelicet fenum fuit.
Quia gͥ monientis ho
re fugiunt:agite fratres
mercede teneantur. Au¬
dite quid sapiens salo¬
mon dicat. Qõcumq.
potest manus tua fa¬
cere instanter oꝑare. qr
scientia. nec sapientia
est apd̃ inferos quo tu
ꝓperas. Quia gͦ & uen¬
ture mortis tempus

Expanded text:
renarum rerum vos curenarum rerum vos cura non aggravet. Quantislibet enim auri et argenti molibus circumdetur, quibuslibet pretiosis vestibus induatur caro, quid est aliud quam caro? Nolite ergo attendere Si enim fenum populus non est, ubi sunt illi qui ea quae hodie colimus nobiscum transnatalitia celebraverunt? O quanta et qualia de praesentis vitae provisione 1485 cogitabant, sed, subripiente mortis articulo, repente in his quae praevidere nolebant inventi sunt, et cuncta simul temporalia quae congregata quasi stabiliter tenere videbantur amiserunt. Si ergo transacta multitudo generis humani per nativitatem viruit in carne, per mortem aruit in pulvere, videlicet fenum fuit. Quia igitur momentis suis horae fugiunt, agite, fratres mercede teneantur. Audite quid sapiens Salomon dicat: Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare, quia scientia, nec ratierunt apud inferos, quo tu properas . Quia ergo et venturae mortis tempus
Abbreviated transcription (Latin):
etiam exhortatio subin¬
fertur: cum dicitur. Et
uos estote parati: quia
qua hora non putatis
filius hominis ueniet:
esciente enim patre¬
familios fur domum ꝑ¬
fodit: quia dum a sui
custodia sp̃c dormit. ĩn¬
ꝓuisa mors ueniens.car¬
nis nr̃e habitaculum ir.¬
rimpit: & eum quem do¬
minum domꝰ inuenerit
dormientem necat. quia
cum uentiira dampna
sp̃e minime preuidet. hẽ
mors ad supplicium nes¬
cientem rapit. furi resi¬
steret si uigilaret. quia
gouentum iudicis qui
occulte rapit precauens
ei penitendo occurret. ne
impenitens periret. Ho
ram uero ultimam uo¬
minus nr idcirco nobis
uoluit ẽẽ incognitam.
ut semꝑ possit ẽẽ sus¬
pecta : ut dum illam
preuidere non possumꝰ.
ad illam sine int̾missi¬
one p̃paremur. Promde
fr̃s mei in conditione
mortalit̾atis nr̃e ments
oculos figite. uenienti uoˢ
iudici ꝑ fletꝰ cotidie &
lamenta p̃parate: le ix¬
um certa mors ma¬
neat omnib. nolite de
demporalis uite ꝓuiden¬
tia incerta cogitare. Ter¬

Expanded text:
binfertur, cum dicitur: Et vos estote parati, quia qua hora non putatis Filius hominis veniet. Nesciente enim patrefamilias fur domum perfodit, quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors veniens carnis nostrae habitaculum irrumpit, et eum quem dominum domus invenerit dormientem necat, quia cum ventura damna spiritus minime praevidet, hunc mors ad supplicium nescientem rapit. Furi autem resisteret, si vigilaret, quia adventum judicis, qui occulte animam rapit, praecavens, ei poenitendo occurreret, ne impoenitens periret. 1484 6. Horam vero ultimam Dominus noster idcirco voluit nobis esse incognitam, ut semper possit esse suspecta, ut dum illam praevidere non possumus, ad illam sine intermissione praeparemur. Proinde, fratres mei, in conditione mortalitatis vestrae mentis oculos figite, venienti vos judici per fletus quotidie et lamenta praeparate. Et cum certa mors maneat omnibus, nolite de temporalis vitae providentia incerta cogitare. Ter
Abbreviated transcription (Latin):
oppressi. magnum & uerũ
iumen uidere non pot̾ant.
Ad iumen lucerne primũ qͣi
tenuem splendorem uidere
consuescerent. &e paulatim
pecc̃oꝵ nubilo renioto ⁊ ĩfide¬
litatis remoto humore di¬
gesto: adueniente xp̃o ab
illo celesti iuimine letifica¬
ri possent potus quam
torqueri.

Expanded text:
oppressi, magnum et verum oppressi, magnum et verum lumen videre non poterant, ad lumen lucernae primum quasi tenuem splendorem videre consuescerent, et paulatim peccatorum nubilo remoto, et infidelitatis humore digesto, adveniente Christo, ab illo coelesti lumine laetificari possent potius quam torqueri.
Abbreviated transcription (Latin):
& in natiuitate redẽptoris
nr̃i: quod in ꝓphe natiui¬
tate humiliatio nr̃a desig¬
natur. in natiuitate quoq
domini exaltatio nr̃a. Io¬
hãnes decrescente die na¬
tus est: xp̃c uero crescen¬
de. qr dignum fuit ut ho¬
minis fama minueretur:
& gloria dei exatcaritur.
uoc idem & iohannes sen¬
tiens ait. Me oportet mi¬
nui: illum autem crescere.
Qõ ẽtiam in passionib
amborum impletum ẽ. Ut
minuatur homo caput
iohannis absciditur. ut ex
atum iohannem dominus
&e saluator ñr luternam
ẽẽ dix̃it. & quare eum añ¬
se mitti uoluerit: breuiter
caritati ur̃e intimabo. Pre¬
missus est enim iohanneᷤ
uelut uox ante uerbum
lucerna ante solem. p̃co¬
ante iudicem.seruuis ante
dominum:amicus añ sp̃o¬
sum. Ꝙ qr uniueͬsũ mun¬
dum peccõrum tenebre cẽ
nox infidelitatis opp̾sserãt.
ce solem uisticie aspicere
non ualebant: beatus io¬
hannes quasi lucerna pre¬
mitcitur. ut cordis oculi
qui uppitiidine ini quitatiᷤ

Expanded text:
et in nativitate Redemptoris et in nativitate Redemptoris nostri, quod in prophetae nativitate humilitas nostra designatur, in nativitate quoque Domini exaltatio nostra. Joannes decrescente die natus est, Christus vero crescente, quia dignum fuit ut hominis fama minueretur et gloria Dei exaltaretur. Hoc idem et Joannes sentiens, ait: Me oportet minui, illum autem crescere . Quod etiam in passionibus amborum impletum est: ut minueretur homo, caput Joannis abscinditur; ut exaatum Joannem Dominus et Salvator noster lucernam esse dixerit, et quare eum ante mitti voluerit, breviter charitati vestrae intimabo: praemissus est enim Joannes velut vox ante verbum, lucerna ante solem, praante judicem, servus ante dominum, amicus ante sponsum. Et quia universum mundum peccatorum tenebrae et nox infidelitatis oppresserat, et solem justitiae aspicere non valebant, beatus Joannes quasi lucerna praemittitur, ut cordis oculi, qui, lippitudine iniquitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ioheinnes. cuius magnitu¬
dini etiam saluator testi¬
monium ꝑhibet dicens.
Non surrexit int̾ natos
mulierum maior ihanne
baptista. Precellit cunctis.
eminet uniuersis. Ante¬
cedit ꝓphas. suꝑgraditur
patriarchas. Et quisq de
muliere natus est: infe¬
rior iohanne. Qui autẽ
de uirgine natus est: ma¬
ior est illo. Unde idem io¬
hannes dicit. Qui pꝰ me
uenit ante me factus ẽ:
cuius non sum dignus
soluere corrigiam calcia
menti. E de plenitudine
eius nos omnes accepĩmꝰ
Quia se quoq &e omnes
homines secum egere eiꝰ
gr̃a conspexit. idro nullũ
quasi non egentem ab ho
numero exclusit. Ac si di¬
ceret. Nos omnes ꝓphete.
patriarche. apli. quot qͦt
sancti: & ante incarnati¬
onem p̾missi : uł ob incar¬
nationem missi: omnes
nos de plenitudine eius
accepimus.Nos uasa su¬
mus. ille fons est. Ille cre¬
ator: nos creatura. Ille d̃s:
nos homines: Hoc gͦ frẽs
mysterium est in natiui¬
tate precursoris domini.

Expanded text:
Joannes, cujus magnituJoannes, cujus magnitudini etiam Salvator testimonium perhibet dicens: Non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista . Praecellit enim cunctis et universis, antecedit prophetas, supergreditur patriarchas, et quisquis de muliere natus est, inferior est Joanne: qui autem de Virgine natus est, major est illo; unde idem Joannes ait: Qui post me venit, ante me factus est, cujus non sum dignus solvere corrigiammenti ; et: De plenitudine ejus nos omnes accepimus, quia se quisque et omnes homines secum agere cum gratia conspexit, ideo nullum quasi non egentem ab hoc numero exclusit; ac si diceret: Nos omnes prophetae, patriarchae, apostoli, quotquot sancti et ante incarnationem praemissi, vel ab Incarnato missi, omnes nos de plenitudine ejus accepimus: nos vasa sumus, ille fons est; ille creator, nos creatura; ille Deus, nos homines. Hoc ergo, fratres, mysterium est in nativitate praecursoris Domini
Abbreviated transcription (Latin):
Am domino ꝓpitiante
fratres kiñi non parũ
desiderata adiienit festi¬
uitas. & ideo quicumq
bene deuoti bonis operi¬
b ad tantam celebrita¬
dem se s̾parauerant. se¬
curius gaudeant. Qui
uero ad hoc faciendum.
magis ecobue segne
extiterant. misericordiã
dei saitim nunc cum la¬
crimis & gemitu intentiꝰ
expetant ut gaudio sc̃o¬
rum ꝑfecto. in eternum ñ
careant Iataie quoq scĩ
iohannis baptiste hodie
fr̃s celebramus. qd̾ nuui
scõrum uinquam legimꝰ
fuisse concessum. Solius
enim domini &e beati io¬
hannis dies natiuitatis
in unuierso mundo cele¬
bratur ce colitur. Et me¬
rito. qr utraq natiuitas.
plena est mysterio Iohem
sterilis peperit. xp̃m uir¬
go concepit. In elisabeth
sterilitas uincitur. i
beata maria. conceptioĩs
consuetudo mutatur. E¬
usabeth uirum cognoscen¬
Do filium genuit: Maria
angelo credidit &e conce¬
pit hominem. Concepit
elisabeth rominẽ s solũ ho¬
minẽ: Maria uͥ deum c
hominem. Magnus uero

Expanded text:
m Domino propitiante, fratres charissimi, non parum desiderata advenit festivitas, et ideo quicunque bene devoti bonis operibus ad tantam celebritatem se praeparaverant, securius gaudeant; qui vero ad hoc faciendum magis adhuc segnes exstiterant, misericordiam Dei saltem nunc cum lacrymis et gemitu intentius expetant, ut gaudio sanctorum perfecto in aeternum non careant. Natalem quoque sancti Joannis Baptistae hodie, fratres, celebramus, quod nulli sanctorum unquam legimus fuisse concessum. Solius enim Domini et beati Joannis dies nativitatis in universo mundo celebratur et colitur, et merito: quia utraque nativitas plena est mysterio. Joannem sterilis peperit, Christum Virgo concepit; in Elisabeth sterilitas vincitur, in beata Maria conceptionis consuetudo mutatur; Elisabeth virum cognoscendo filium genuit, Maria angelo credidit et concepit hominem; concepit Elisabeth hominem, sed solum hominem, Maria vero Deum et hominem. Magnus igitur
Abbreviated transcription (Latin):
odie nobis iohannis
uirtus. herodis firitas
cum refertur: confusa st̃
uiscera. corda tremuerunt.
caligauit uisus ei l¬
tellectus. aufugit᷑ audit
Aut quid constat in sen¬
sib humanis. quanco
ꝑdit uirtiitum magnitudi¬
Heroles inquit tenuit
suit eum in carcere.
magisterium uite. sc̃ĩtatiᷤ

Expanded text:
odie nobis Joannis virtus, Herodis feritas dum refertur, concussa sunt viscera, corda tremuerunt, caligavit visus, intellectus hebuit, aufugit auditus. Aut quid constat in sensibus humanis, quando perdidit virtutum magnitudiHerodes, inquit, tenuit et posuit in carcere . magisterium
Abbreviated transcription (Latin):
eitie tytulus. penitentie
uia. pecc̃orum uenia. fid̃i
disciplina.Iohannes ma¬
ior homine.par angelis.
legis summa. euangelii
satio. apłorum uox. silẽ¬
tium ꝓpħarum. luerna
stis totius medius tri¬
nitatis.¬

Expanded text:
exemplum, poenitentiae via, peccatorum venia, fidei disciplina; Joannes major homine, par angelis, legis summa, Evangelii sanctio, apostolorum vox, silentium prophetarum, lucerna stis, totius medius Trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
&e mansionẽ facit: quia
sic eum diinitatiꝰ amor
penetrat. ut ab hoc amore
temptatiomis tempore ñ
recedat. Iue gͦ uere amat
cuius uidelicet mentem
uelectatio praua ex con
sensu non superat. Nam
tanto quisq a suꝑno amo¬
re disiungitur. quanto in¬
ferius delectatur. Unde ⁊¬

Expanded text:
et mansionem facit, quia et mansionem facit, quia sic eum divinitatis amor penetrat, ut ab hoc amore tentationis tempore non recedat. Ille ergo vere amat, cujus videlicet mentem delectatio prava ex cosensu non superat. Nam tanto quisque a superno amore disjungitur, quanto inferius delectatur. Dile
Abbreviated transcription (Latin):
dax est. Uere enim dili¬
gimus. si mandata eiꝰ¬
mus. si a nostris nos
uoluptatib coartamus.
Nam qui adhuc ꝑ illici¬
ta desideria defluit. ꝓfec¬
to dm̃ non amat. quia
ei in sua uoluntate con¬
tradicit. Et pater meus
sit ista sollempnita
habere in corcdis hospitõ
aduentum dei. Certe si
uonium ur̃am quisquã
diues aut p̃potens amicꝰ
intraret. omni festinan¬
tia domus tota munda¬
retur. ne quid fortasse eẽt
qd̃ oculos amici intrantis
offenderet. Tergat gͦ sordeᷤᷤ
praui operis. qui deo p̃pa-¬
rat domum mentis. S
uidete quid ueritas dicat̃.
Ueniemus. & mansionẽ
apud eum faciemus. In
quorũdam etenim corda
uenit. & mansionẽ non
facit: quia ꝑ compunc¬
tionem quidem dei res¬
pectum ꝑcipiunt. s tem¬
ptationis tempore hoc
ipsum qd̃ compuncti fu¬
erant obliuscuntur. Dit¬
q ad ꝑpetranda peccata
redeunt. ac si hec mini¬
me planxissent. Qui gͦ
deum uere diligit. & eiꝰ
mandata custodit: in eiꝰ
corde dominus aduenit.

Expanded text:
s. Vere enim Deum diligimus, si mandata tes, a nostris nos voluntatibus coarctamus. Nam qui adhuc per illicita desideria defluit, profecto Deum non amat, quia ei in sua voluntate contradicit. CAPUT VI De sit ista solemnitas, habere in cordis hospitio adventum Dei. Certe si domum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Sed videte quid Veritas dicat: Veniemus, et mansionem apud eum faciemus. In quorumdam etenim corda venit, et mansionem non facit, quia per compunctionem quidem Dei respectum percipiunt, sed tentationis tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant obliviscuntur; sicque ad perpetranda peccata redeunt, ac si haec minime planxissent. Qui ergo Deum vere diligit, qui ejus mandata custodit, in ejus corde Dominus et venit
Abbreviated transcription (Latin):
gelice uerba lectio¬
nis sub breuitate trans¬
currere. ut post duitius
liceat in contemplatioẽ
tante sollempnitatis im¬
morari.Hodie namq
sp̃c sanctus repentino so¬
nitu suꝑer discipulos ue¬
nit.mentes q carnauiũ
in sui amorem ꝑmuta¬
uit. Et foris apparentib
lingius igneis intus fac¬
ta sunt corda flamman¬
tia. quia dum deum in
ignis uisione suscipuris
ꝑ amorem suauit̃ arser̃t.
Ipse namq sp̃e sanctus
amor est. Unde ⁊ ioh̾es
ait. Deus caritas est. Qi
gͦ mente integra deum
desiderat. ꝓfecto iam ha¬
bet quẽ amat. Neq eñi
quisquã posset diligere
ligit non haberet. Sed
ecce si unusquisq ur̃m
requiritur an diligat de¬
um.tota fioucia ⁊ secu¬
ra mente respondet dili¬
go. In ipso autem lectio¬
nis exordio audistis qd̃
uerttas dixit. Siquis
diligit me sermonẽ me¬
um seruabit. Probatio

Expanded text:
a lectionis sub brevitate transcurrere, ut post diutius liceat in contemplatione tantae solemnitatis immorari. Hodie namque Spiritus sanctus repentino sonitu super discipulos venit , mentesque carnalium in sui amorem permutavit, et foris apparentibus linguis igneis, intus facta sunt corda flammantia, quia dum Deum in ignis visione suscipiunt, per amorem suaviter arserunt. Ipse namque Spiritus sanctus amor est. Unde et Joannes dicit: Deus charitas est . Qui ergo mente integra Deum desiderat, profecto jam habet quem amat. Neque enim quisquam posset Deum diligere, ligit non haberet. Sed ecce, si unusquisque vestrum requiratur an diligat Deum, tota fiducia et secura mente respondet, Diligo. In ipso autem lectionis exordio audistis quid Veritas dicat: Si quis diligit me, sermonem meum servabit. Probatio
Abbreviated transcription (Latin):
at. Ad extremum uͦ que¬
rendum est cur in ipso re¬
demptore nr̃o. mediatore
dei ⁊ hominum ꝑ colum¬
bam apparuit. in discipu¬
lis uero ꝑ ignem. Certe
unigenitus filius. uidex
est generis humani.O
quis eius iusticiam ferroe.
si priusquam nos ꝑ mã¬
suetudinem colligeret. cł¬
tudinis examinare uo¬
luisset: Homo gͦ ꝓ ho¬
minib factus. mitem se
hominib p̃buit. Nolurt
pecc̃ores ferire sz colligere.
Prius enim uoluit man¬
suete corrigere. ut hab̾et
quos postinodum in u¬
dicio saluaret. In colum¬
ba gͦ apparere suꝑ eum
debuit sp̃c. qui non ue¬
niebat ut peccata iam ꝑ¬
zelum ꝑciteret: s adhuc
ꝑ mansuetudinẽ toleraret
At contra suꝑ discipulos
in igne debuit sp̃e sc̃s de¬
monstrari. ut hii qui erãt
simplicit̾ homines atq
ideo pecc̃ores: eos contra
semetipõs spiritalis fex¬
uor accenderet: & pect̃a
que deus ꝑ mansuetudi¬
nem parteret. ipsi in se ꝑ
penitentiam punirent.
Nec ipsi quippe ẽe pote¬

Expanded text:
at. Ad extremum vero quaeat. Ad extremum vero quaerendum est, cur in ipso Redemptore nostro Mediatore Dei et hominum per columbam apparuit, in discipulis vero per ignem. Certe unigenitus Filius judex est generis humani; sed quis ejus justitiam ferret, si priusquam nos per mansuetudinem colligeret, cutudinis examinare voluisset? Homo ergo pro hominibus factus mitem se hominibus praebuit: noluit peccatores ferire, sed colligere. Prius voluit mansuete corrigere, ut haberet quos postmodum in judicio salvaret. In columba ergo apparere super eum debuit Spiritus, quia non veniebat ut peccata etiam pzelum percuteret, sed adhuc per mansuetudinem toleraret. At contra super discipulos in igne debuit Spiritus sanctus demonstrari, ut hi qui erant simpliciter nomines, atque ideo peccatores, eos contra semetipsos spiritalis fervor accenderet, et peccata, quibus Deus per mansuetudinem parceret, ipsi in se per poenitentiam punirent. Nec ipsi quippe esse pote
Abbreviated transcription (Latin):
etenim placet deo. aut
simplicitas sine zelo:
aut zelus sine simplici¬
tate. Hinc ipsa ueritas.
dicit. Estote prudentes sic̃
serpentes: ce simplices sic̃
columbe. Qua in re notã¬
dum est qd̵ discipulo
suos nec de columba sine
serpente. nec de serpente si¬
ne columba dominus uo¬
luit admonere: quatinꝰ
&e columbe simplicitatẽ
astutia serpentis accende¬
ret. & serpentis astutiam
columbe simplicitas tem¬
peraret.Hi ne paulus ait.
Nolite pueri effici sensibꝰ.
Ecce prisdentiam serpen¬
tis audiuimus. nc̃ de sĩ¬
plicitate columbe moue¬
amur. S malicia par¬
uuli estote. Hinc de bea¬
to iob dr̃. Erat uir sim¬
plex & rectus. Que est
rectitudo sine simꝑlicita¬
te. aut que simplicitas si¬
ne rectitudine: Quia gͣ
&e rectitudinẽ docet iste
sp̃c & simplicitatẽ: & in
igne monstrari debuit. &¬
in columba: quatinus õe
cor qd̃ eius gratia tangi¬
tur. & mansuetuduirs le¬
nitate tranquillum: et
zelo iustitie accensum fi¬

Expanded text:
etenim placeret Deo aut etenim placeret Deo aut simplicitas sine zelo, aut zelus sine simplicitate. Hinc ipsa Veritas dicit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Qua in re notandum est quod discipulos suos nec de columba sine serpente, nec de serpente sine columba voluit Dominus admonere, quatenus et columbae simplicitatem astutia serpentis accenderet, et serpentis astutiam columbae simplicitas temperaret. Hinc Paulus ait: Nolite pueri effici sensibus . Ecce prudentiam serpentis audivimus, nunc de simplicitate columbae moneamur: Sed malitia parvuli estote . Hinc de beato Job dicitur: Erat vir simplex et rectus . Quae est autem rectitudo sine simplicitate, aut quae simplicitas sine rectitudine? Quia ergo et rectitudinem docet iste Spiritus et simplicitatem, et in igne monstrari debuit in columba, quatenus omne cor quod ejus gratia tangitur, et mansuetudinitate tranquillum, et zelo justitiae accensum fi
Abbreviated transcription (Latin):
recedit. fit mens in suꝑ¬
no desiderio anxia. a cos¬
cupiscentiis terrenis Al¬
ena. Amor uerus qͥ hanc
repleuerit. in fletib cru-¬
ciat.S dum tali ardo¬
re cruciatur: ipsis suis
cruciatib pascitur. Au¬
dire ei libet precepta cele¬
stia. ꝙ quot̃ mandatis
instruitur:quasi dot faci¬
b inflaminat᷑. Et que tor¬
pebet prius ꝑ desideria.
ardet postinodum ꝑ uer¬
ba. Unde bene ꝑ moysen
dicitur. In dextera eius
ignea lex. In sinistra qͥp¬
pe reꝓbi. q̃ui ce ad sinis¬
tram ponendi sunt. Dex¬
tera autem dei. appellan¬
tur electi. In dextera gͦ
dei lex ignea est: quia
electi mandata celestia
nequaquam frigido cor¬
de audiunt: s ad hec a¬
moris intimi facib in¬
ardescunt. Sermo ad au¬
rem ducitur: & mens
eorum sibimet irata. ex
interne dulcedims flam¬
ma concrematur. In co¬
igne monstratus est: qr
omnes quos repleuerit
simplices ce ardentes fa¬
cit. Dimplices puritate.
ardentes emulatione. Neq¬

Expanded text:
recedit, fit mens in suprecedit, fit mens in superno desiderio anxia, a concupiscentiis terrenis aliena. Amor verus qui hanc repleverit, in fletibus cruciat; sed dum tali ardore cruciatur, ipsis suis cruciatibus pascitur. Audire ei libet praecepta coelestia; et quot mandatis instruitur, quasi tot facibus inflammatur; et quae torpebat prius per desideria, ardet postmodum per verba. Unde bene per Moysen dicitur: In dextera ejus ignea lex . Sinistra quippe reprobi, qui et ad sinistram ponendi sunt; dextera autem Dei appellantur electi. In dextera ergo Dei lex ignea est, quia electi mandata coelestia nequaquam frigido corde audiunt, sed ad haec amores intimi facibus inardescunt. Sermo ad aurem ducitur, et mens eorum sibimet irata ex internae dulcedinis flamma concrematur. In coigne monstratus est, quia omnes quos repleverit simplices et ardentes facit, simplices puritate, ardentes aemulatione.
Abbreviated transcription (Latin):
diligit quem uidet. deum
quem non uidet quomodo
potest diligere: Diligamuᷤ
ergo ꝓximum fr̃s. amemꝰ
eum qui iuxta nos est:
ut ꝑuenire ualeamꝰ ad
amorem illius qui super
nos est: Meditetur meis
in ꝓximo. qd̃ exhibeat dõ.
ut perfecte mereatur in
domino gaudere cum ꝓ¬
ximo. Tunc ad illam su¬
perne frequentie leticiam
ꝑuenimus de qua nunc
sc̃ĩ sp̃c pignus accipimꝰ.
Ao istum finem toto amo¬
re tendamus. in quo sine
fine lactabiintur. Ibi suꝑ¬
norum ciuium societas
sc̃a. ibi sollempnitas cer¬
ta. ibi requies secura. ibi
pax uera que nobis iam
non relinquitur s datur.

Expanded text:
diligit quem videt, Deum diligit quem videt, Deum quem non videt, quomodo potest diligere? Diligamus ergo proximum, fratres, amemus eum qui juxta nos est, ut pervenire valeamus ad amorem illius qui super nos est. Meditetur mens in proximo quod exhibeat Deo; ut perfecte mereatur in Deo gaudere cum proximo. Tunc ad illam supernae frequentiae laetitiam perveniemus, de qua nunc sancti Spiritus pignus accepimus. Ad istum finem toto amore tendamus, in quo sine fine laetabimur. Ibi supernorum civium societas sancta; ibi solemnitas certa; ibi requies secura; ibi pax vera, quae nobis jam non relinquitur, sed datur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfudit. Et cum in se ip̃o
sit inuisibilis ꝑ eos no¬
bis quasi ꝑ illustratos
montes se uisibilem pre¬
biuit. Uirtus enĩ diuimi¬
tatis in se: quasi sol iN
celo est. Uirtus diuinita¬
tis in hominib. sol in
terra est. Solem gͦ iusti¬
cie intueamur in terra.
quem uidere ñ possumꝰ
in celo: ut dum in offen¬
so pede oꝑis ꝑ hunc in
terra gradiamur. ad in¬
tuendum illum quan¬
doq oculos in celum le¬
uemus.D in offenso ꝑe¬
de iter nr̃m in t̾ra agit᷑.
si ds̃ ac ꝓximus integͤ
mente diligatur. Nec
mo. nec ꝓximus uere di¬
ligitur sine deo. Hinc ẽ
quod sicut in alio ser¬
mone iam diximus.
Iidem sp̃c secundo legi¬
tur discipulis datus. pͥ¬
us a domino in terra de¬
gente postiodum a do¬
mino celo presidente. In
t̾ra quippe ut diligatur
ꝓximus. in celo uero ut
diligat᷑ deus.S cur pͥ¬
us in terra ce postmo¬
dum e celo. nisi qd pa¬
tenter datur intelligi.
quia iuxta iohannis uo¬
cem. qui frẽm suum non

Expanded text:
perfudit, et cum in seipso perfudit, et cum in seipso sit invisibilis, per eos nobis quasi per illustratos montes se visibilem praebuit. Virtus enim divinitatis in se quasi sol in coelo est; virtus divinitatis in hominibus, sol in terra. Solem ergo justitiae intueamur in terra, quem videre non possumus in coelo, ut dum inoffenso pede operis per hunc in terra gradimur, ad intuendum illum quandoque oculos in coelum levemus. Sed inoffenso pede iter nostrum in terra agitur, si Deus ac proximus integra mente diligatur. Nec mo, nec proximus vere diligitur sine Deo. Hinc est quod sicut in alio sermone jam diximus , idem Spiritus secundo legitur discipulis datus, prius a Domino in terra degente, postmodum a Domino coelo praesidente. In terra quippe datur ut diligatur proximus, e coelo vero ut diligatur Deus. Sed cur prius in terra, postmodum e coelo, nisi quod patenter datur intelligi quia, juxta Joannis vocem, Qui fratrem suum non
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ualet. Unde fit ut tan¬
to deterius creatorem nes¬
ciat. quanto in cogitatiõe
sua familiariuz corporeã
creaturam portat. S cum
deum uidere ñ possumus.
habemus aliquid qd̃ aga¬
mus. unde magis it̃ fiat.
qͦ ad eum nr̃e intelligẽ¬
tie oculus ueniat. Certe
quem in se uidere nullo
modo ualemꝰ. hunc in ser¬
uis suis uidere iã possumꝰ.
Quos dum mira cons¬
picimus agere. certum no¬
bis sit in eorum mentibꝰ
deum habitare. In re aũ
incorporea a reb corpora¬
lib usum trahamus.
Nemo ce enim nr̃m ori¬
entem clare solem in spe-¬
ra illius intendendo ua-¬
iet conspicere. qr tensi
in eius radiis oculi re¬
uerberantur.D sole illu¬
stratos montes aspicimꝰ.
& qz iam sol ortus est
iudemus. Quia gͦ sol ẽ
iusticie. in se ip̃o uidere ñ
possumus. illustratos
montes. claritate illius
uideamꝰ scõs uidelicet apo¬
stolos qui uirtutib emi¬
cant.miraculis choruscãt.
quos nati solis claritas

Expanded text:
non valet. Unde fit ut tannon valet. Unde fit ut tanto deterius Creatorem nesciat, quanto in cogitatione sua familiarius corpoream creaturam portat. Sed cum Deum videre non possumus, habemus aliquid quod agamus, unde iter fiat quo ad eum nostrae intelligentiae oculus veniat. Certe quem in se videre nullo modo valemus, hunc in servis suis videre jam possumus. Quos dum mira conspicimus agere, certum nobis fit in eorum mentibus Deum habitare. In re autem incorporea a rebus corporalibus usum trahamus. Nemo etenim nostrum orientem clare solem, in sphaeram illius intendendo, valet conspicere, quia tensi in ejus radiis oculi reverberantur; sed sole illustratos montes aspicimus, et quia jam sol ortus est videmus. Quia ergo solem justitiae in seipso videre non possumus, illustratos montes claritate illius videamus, sanctos videlicet apostolos, qui virtutibus emicant, miraculis coruscant, quos nati solis claritas
Abbreviated transcription (Latin):
ebat. Uicit uim carnalis
formidinis.pre amore cõ¬
ditoris. E qui prius suis
aouersariis succumbebaN
formidine: eis iam p̃erãt
auctoritate. Qui gͥ eo
in tante celsitudinis cul¬
men erexit. quro auud
dixerim. nisi qđ̃ mentes
terrenorum hominum
celum fecit: Pensate fr̃s
hodierna sollempnitas
de aouentu sp̃e sci. Sicut
enim illa. ita quoq ⁊ hec
est honorabilis. In illa qͥp¬
pe d̃s in se ꝑmanens cre¬
auit hominem. in ista
u homines uenientem de¬
suꝑ susceꝑunt deum. In
illa ds̃ naturalit factus
est homo. in ista homies
facti sunt per adoptionẽ
dii.Si gͦ remanere carna
nescit. dicat fortasse car¬
nali cogitatione apd̃ se ali¬
quis. Quomodo dilige ua¬
leo quem ignoro. Hec ce
nos concedimus. qr meis
uisibilib intenta: uide¬
re nescit inuisibilem. Nul¬
la enu nisi iniusibilia
cogitat. ea q ce cum non
agit: eorum ymagines in¬
trorsus trahit. Dumq in
ymaginib corporeis ia¬
cet. surgere ad incorporea

Expanded text:
ebat; vicit vim carnalis ebat; vicit vim carnalis formidinis prae amore conditoris. Et qui prius suis adversariis succumbebant formidine, eis jam praeerant auctoritate. Qui ergo in tantae eos celsitudinis culmen erexit, quid aliud dixerim, nisi quod mentes terrenorum hominum coelos fecit? Pensate, frathodierna solemnitas de adventu Spiritus sancti. Sicut enim illa, ita quoque et haec est honorabilis. In illa quippe Deus in se permanens suscepit hominem, in ista vero homines venientem desuper susceperunt Deum. In illa Deus naturaliter factus est homo, in ista homines facti sunt per adoptionem dii. Si ergo remanere carnalnescit, dicat fortasse carnali cogitatione apud se aliquis: Quomodo diligere valeo quem ignoro? Hoc et nos concedimus, quia mens, visibilibus intenta, videre nescit invisibilem. Nulla enim nisi visibilia cogitat, eaque et cum non agit, eorum imagines introrsus trahit; dumque in imaginibus corporeis jacet, surgere ad incorporea
Abbreviated transcription (Latin):
puerum. & ꝑsalmistam
facit. Implet pastorem ar¬
mentarium sicomoros uel¬
licantem. &e ꝓpħam facit.
Implet abstinẽtẽ puerũ.
ce iudicem senum facit.
Implet publicanum ce
euangelistam facit. O qͣ¬
lis est artifex iste sp̃e. nul¬
la addiscendum mora ogi
tur in omne qd̃ uolũit.
mox ut tetigerit mentẽ
uocetꝰ. olumq tetigisse
docuisse est: nam humat¬
num animum subito ut
illustat immutat. Abne¬
gat hunc repente quod
erat. exhibet repente quod
non erat. Pensemus scõs
p̃dicatores nr̃os. quales
hodiema die repperit qua¬
les fecit. Certe qui in uno
conclaui ꝓ iudeorum me¬
tu resioebant. natiuitatis
sue singuli linguã noue
qui ñ presumebant. Uenit
sp̃c ce in ore eos ꝑ diuer¬
sitatem linguarum uo-¬
cuit. in mente autem ex
auctoritate roborauit. Ce¬
perunt & in aliena xp̃m
eloqui. qui de illo pr̾uis
& in sua lingua loqui me¬
tuebant. Inflaminatum cẽ¬
enim cor despexit tormen¬
ta corporis. que ante metu¬

Expanded text:
puerum, et Psalmistam puerum, et Psalmistam facit. Implet pastorem armentarium sycomoros vellicantem, et prophetam facit. Implet abstinentem puerum, et judicem senum facit. Implet publicanum, et evangelistam facit. O qualis est artifex iste Spiritus! Nulla ad discendum mora agitur in omne quod voluerit. Mox ut tetigerit mentem, docet, solumque tetigisse docuisse est. Nam humanum animum subito ut illustrat immutat; abnegat hunc repente quod erat, exhibet repente quod non erat. 9. Pensemus sanctos praedicatores nostros quales hodierna die reperit, quales fecit. Certe qui in uno conclavi pro Judaeorum metu residebant, nativitatis suae singuli linguam noverqui praesumebant. Venit Spiritus, et in ore eos per diversitatem linguarum docuit, in mente autem ex auctoritate roboravit . Coeperunt et in aliena Christum eloqui, qui de illo prius et in sua lingua loqui metuebant. Inflammatum etenim cor despexit tormenta corporis, quae ante metu
Abbreviated transcription (Latin):
uentus magistratus atq
seniorum. Cesis denuntia¬
tur apłis. ne in nomine
ihu loqui debeant. Petruᷤ¬
magna auctoritate resp̃o¬
dit. Obedire oportet deo
magis quam hominib.
Et rursus. Si iustum est
in conspectu dei uos poti
audire quam dm̃: iudi¬
cate. Non enim possumꝰ
que uidimus. & aũdiumiꝰ
non. loqui. Et illi quidem
ibant gaudentes a conspe¬
ctu concilii. qm̃ digni ha-¬
biti sunt ꝓ nomine iñu cõ¬
tumeliam pati. Ecce gau-¬
oet petrus in u̾berib. qui
ante in uerbis timebat. Ꝙ
qui prius ancille uoce re¬
quisitus timuit. pꝰ aduen¬
tum sc̃i sp̃c iures princi-¬
pum cesus premit. Libet
oculos fidei in uirtitte opi¬
ficis huius atcollere. atq
sparsim patres testam̃ti
noui ac ueteris considera¬
re. Ecce aꝑtis euisdem
oculis fidei dauid. amos¬
danielem. petrum.paulũ.
matheum intieor. Et sc̃s
iste sp̃c qualis sit artifex
considerare uolo. s in ip̃a
mea consideratione defĩcio.
mplet namq cytbare dũ

Expanded text:
ventus magistratus et ventus magistratus et seniorum, caesis denuntiatur apostolis ne in nomine Jesu loqui debeant. Petrus auctoritate magna respondit: Obedire oportet Deo magis quam hominiest in conspectu Dei vos potius audire quam Deum, judicate. Non enim possumus, quae vidimus et audivimus, non loqui. Et illi quidem ibant gaudentes a conspectu concilii; quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Ecce gaudet Petrus in verberibus, qui quandoque in verbis timebat; et qui prius ancillae voce requisitus timuit, post adventum sancti Spiritus vires principum caesus premit. Libet oculos fidei in virtutem opificis hujus attollere, atque sparsim Patres testamenti novi ac veteris considerare. Ecce, apertis eisdem oculis fidei, DaDanielem, Petrum, Paulum, Matthaeum intueor, et sanctus iste Spiritus qualis sit artifex considerare volo, sed in ipsa mea consideratione deficio. Implet namque cytharoedum
Abbreviated transcription (Latin):
Uerbum enim dñi fi¬
liuis est patris.  eos¬
dem celos uidelicet scõs
apłos. ut tota simul tri¬
nitas ostendatur oꝑata.
repente de sancti spiritus
diuinitate adiungitur.
Et sp̃u oris eius omnis
uirtus eorum. Celorum
gͥ uirtus de sp̃u sumpta
est:qr mundi huius po¬
testatib contraue non p̃¬
sumerent. nisi eos sc̃ĩ sp̃c
fortitudo solidasset. Qua¬
les namq uoctores sce
eccłie ante aduentum hꝰ
sp̃c fuerint scimꝰ: ce post
aduentum illius cuius
fortitudinis sint facti ꝯs¬
picimus. Certe iste ipse¬
pastor eccł̃ie ad cuuis
sacratissimum corpus se¬
demus. Quante debilita¬
dis. quante formidini
ante aduentum sp̃c fue¬
rit ancilla ostiaria requi¬
sita dicat. Una enĩ mu¬
lieris uoce ꝑciissus. dum
mori timuit: uitam ne¬
gauit. Et pensandum.qr
eum comprebensum pe¬
trus negauit in terra. ꝙ
suspensum latro est con¬
fessus in cruce.S uir iste
tante formidinis. qualis
pꝰ aduentum sc̃i spiritus
existat audiamꝰ Fit con¬

Expanded text:
Verbum enim Domini, Filius est Patris. Sed eosdem coelos, videlicet sanctos apostolos, ut tota simul sancta Trinitas ostendatur operata, repente de sancti Spiritus divinitate adjungitur: Et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Coelorum ergo virtus de spiritu sumpta est, quia mundi hujus potestatibus contraire non praesumerent, nisi eos sancti Spiritus fortitudo solidasset. Quales namque doctores sanctae Ecclesiae ante adventum hujus Spiritus fuerint scimus, et post adventum illius cujus fortitudinis facti sint conspicimus. 8. Certe iste ipsepastor Ecclesiae, ad cujus sacratissimum corpus sedemus, quantae debilitatis, quantaeque formidinis ante adventum Spiritus fuerit, ancilla ostiaria requisita dicat. Una enim mulieris voce perculsus, dum mori timuit, vitam negaviuia comprehensum Petrus negavit in terra quem suspensum latro confessus est in cruce. Sed vir iste tantae formidinis qualis post adventum sancti Spiritus existat audiamus. Fit con
Abbreviated transcription (Latin):
suggerere soleat ẽẽ mino¬
ris: S quia suggere ali¬
quando dicimus submi¬
nistrare inuisibilis spiritꝰ
sugg̾ere dicitur. non qd
nobis scientiam ab imo
inferat. s ab occulto. Pa¬
cem relinquo uobis. pa¬
cem meam do uobis. Hic
relinquo. illic do. Sequen¬
tib relinquo. ꝑuenientibꝰ¬

Expanded text:
suggerere soleat esse minosuggerere soleat esse minoris. Sed quia suggerere aliquando dicimus subministrare, invisibilis Spiritus suggerere dicitur, non quod nobis scientiam ab imo inferat, sed ab occulto. Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis. Hic relinquo, illic do. Sequentibus relinquo, pervenientib
Abbreviated transcription (Latin):
doceat. doctoris lingua ex¬
teruis in uacuum laborat.
Ecce unam loquentis uo¬
cem omnes pariter audi¬
tis. nec tam̃ parit̃ sensũ
audite uocis ꝑcipitis. Cũ
gͦ uox dispar non sit eur
in cordib ur̃is dispar ẽ
uocis intelligentia. nisi
quia ꝑ hoc quod uox lo¬
quentis commiiniter ad¬
monetꝰ. Est magister in¬
terior qui de uocis intelli¬
gentia quosdam specialit̃
uocet. De hac unctione sp̃e
rursus ꝑ iohannẽ dicitur.
Dicut unctio eius docet.
uos de omnib. Puocem
mens ꝑ sp̃m non ungi¬
tur. S cur ista de doctri¬
na hominum loquimur
quando ce ipse conditor
non ad eruditionẽ hõis
ioquitur. si eidem hominz
quatur: Certe kain pri¬
usquam fr̃icidium oꝑe
ꝓpetraret audiuit. Peccasti.
Quiesce.D quia culpis
sins exigentib uoce est
admonitus. non unctio
ne: audire uerba dei potuit.
s seruare contempsit. Re¬
quirendum uͦ nobis est iͣ
de codem sp̃u dicatur. siig¬
geret uobis omnnia. cum

Expanded text:
doceat, doctoris lingua exdoceat, doctoris lingua exterius in vacuum laborat. Ecce unam loquentis vocem omnes pariter auditis, nec tamen pariter sensum auditae vocis percipitis. Cum ergo vox dispar non sit, cur in cordibus vestris dispar est vocis intelligentia, nisi quia per hoc quod vox loquentis communiter admonet, est magister interior qui de vocis intelligentia quosdam specialiter docet? De hac unctione Spiritus rursus per Joannem dicitur: Sicut unctio ejus docet vos de omnibus . Per vocem mens per Spiritum non ungitur. Sed cur ista de doctrina hominum loquimur, quando et ipse conditor non ad eruditionem hominis loquitur, si eidem homini quatur? Certe Cain, priusquam fratricidium opere perpetraret, audivit: Peccasti quiesce . Sed quia, culpis suis exigentibus, voce est admonitus, non unctione Spiritus, audire verba Dei potuit, sed servare contempsit. Requirendum vero nobis est cur de eodem Spiritu dicatur: Suggeret vobis omnia, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tus autem sp̃c sanctus
quem mittet pater i
nomine meo. ille uos do¬
cebit omnia: & suggeret
uobis omnia.quetumq
dixero uobis. Nostis plu¬
rimi fr̃s mei quod greca
locutione paraclytus la¬
tina aduocatus dicitur
uł consolator. Qui idcir¬
co aduocatus dr̃. quia
ꝓ errore delinquentium
apd̃ iusticiam patris in¬
teruenit. Qui uniꝰ substã¬
die cum patre &e filio ex¬
orare ꝓ delinquentib ꝑ¬
hibetur. quia eos quos
repleuerit exorantes facit.
Unde ce paulus dicit. Ip̃e
enum sp̃c postulat. ꝓ no¬
bis gemitib inenarrabi¬
lib. Minor uero est qui
postulat: quam qui po-¬
stulatur. Quomodo ergo
sp̃e postulare dr̃ qui mi-¬
nor non est:S ipse sp̃c
postulat qui ad postulã¬
dum eos quos repleũit
inflammat. Consolator
sticie mentem leuat. De
quo recte p̾mittitur ipse
uos uocebit omnia. Qͥa
nisi idem sp̃e cordi adsit
audientis: ociosus est ser¬
mo doctoris. Nemo gͦ uo¬
centi homini tribuat qd
ex ore docentis intelligit.
quia nisi intus sit quid

Expanded text:
us, quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia, et suggeret vobis omnia quaecunque dixero vobis. Nostis plurimi, fratres mei, quod Graeca locutione paraclitus Latina advocatus dicitur, vel consolator. Qui idcirco advocatus dicitur, quia pro errore delinquentium apud justitiam Patris intertiae cum Patre et Filio exorare pro delinquentibus perhibetur, quia eos, quos repleverit, exorantes facit. Unde et Paulus dicit, Ipse enim Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus. Minor vero est qui postulat quam qui postulatur; quomodo ergo Spiritus postulare dicitur qui minor non est? Sed ipse Spiritus postulat, quia ad postulandum eos quos repleverit inflammat. Consolator stitiae mentem levat. De quo recte promittitur: Ipse vos docebit omnia. Quia nisi idem Spiritus cordi adsit audientis, 1577 otiosus est sermo doctoris. Nemo ergo docenti homini tribuat quod ex ore docentis intelligit, quia nisi intus sit qui
Abbreviated transcription (Latin):
redite. si deum uere amã¬
tis exquirite. Nec tamen
sibi auquis credat. quic¬
quid sibi anmus sine ope¬
ris atcestatione responde¬
rit. De dilectione condi¬
toris.lingua mens &e ui¬
ta requirãtur. Num qͣm
ꝑatur & enim magna
si est. Si uero oꝑari renu¬
it:amor non est. Le nͣ.¬
t sermo quem audis¬
dis non est. meus: s
eius quĩ misit me patris.
filius. uerbum patris est.
Et ideo sermo quem loqͥ¬
tur filius. non est filii s
patris: quia & ipse. filius
uerbum est patris. Hec
locittus sum uobis: apd̃
uos manens. Quando ñ
maneret apud eos. qui as¬
censurus celum ꝓmittit
dicens. ecce ego uobiscũ
sum omnib dieb usq
ad consũmationem scłi:¬

Expanded text:
redite; si Deum vere amatis, exquirite; nec tamen sibi aliquis credat, quidquid sibi animus sine operis attestatione responderit. De dilectione conditoris, lingua, meus, et vita requiratur. Nunquam peratur etenim magna, si est; si vero operari renuit, amor non est. Et sermonem quem audistis non est meus, sed ejus qui misit me Patris. Filius Verbum Patris est, et ideo sermo quem loquitur Filius non est Filii, sed Patris, quia ipse Filius Verbum est Patris. Haec locutus sum vobis apud vos manens. Quando non maneret apud eos, qui ascensurus coelum promittit, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem s
Abbreviated transcription (Latin):
dominum fraudulent̃ sed
ꝓ se prudenter egerit. qͣnto
megis xp̃c qui nullũ dãp¬
num sustinere potest. & ꝓ¬
nus est ad clementiam lau¬
dabit discipulos suos. si in
eos qui crediti sibi sunt mi¬
sericordes fuierint:

Expanded text:
dem fraudulenter, sed pro se prudenter egerit: quanto magis Christus qui nullum damnum sustinere potest, et pronus est ad clementiam, laudabit discipulos suos, si in eos qui credituri al. crediti  sibi sunt, misericordes fuerint?
Abbreviated transcription (Latin):
ex sp̃u: sp̃s est. Quia qui
ex aqua & spũ regenera¬
tur.inuisibiliter in nouũ
carnali efficitur spiritał.
Qui ideo recte non solũ
spiritalis. s etiam sp̃s uo
catur. Quia sicut substã¬
tia sp̃s inuisibilis est no¬
stris aspectib. ita is qui
qui ꝑ grãm dei renouat᷑
inuisibiliter fit spiritaliᷤ
&e dei filuis: cum uisibili¬
ter omnib caro & filius
hominis appareat. Seqͥt᷑.
Non mir eris quia dixi tͥ.
o portet uos nasci denuo.
Spiritus ubi uult spirat.
& uocem eius audis: sed
spirat. quia ipse habet in
sue uisitationis illustret.
Et uocem eius audis. cũ
te p̾sente loquitur. is qui
spiritu scõ repletus est. S
non scis unde ueniat &l
quo uadat. quia ẽtiam¬
si te presente quempiam
sp̃s ad horam impleuerit
ra est inuisibilis. Sic est
omnis qui natus est ex
sp̃ũ. Et ipse enim inuisi¬
biliter agente spũ. incipit
esse quod non erat. ita
ut infroeles nesciant un¬
de ueniat & quo uadat: id

Expanded text:
ex Spiritu, spiritus est: quia qui ex Spiritu, spiritus est: quia qui ex aqua et Spiritu regeneratur, invisibiliter in novum carnali efficitur spiritualis. Qui ideo recte non solum spiritualis, sed etiam spiritus vocatur, quia sicut substantia spiritus invisibilis est nostris aspectibus, ita is qui per gratiam Dei renovatur invisibiliter, fit spiritualis et Dei filius, cum visibiliter omnibus caro et Filius hominis appareat. Sequitur: Non mireris quia dixi tibi, Oportet vos nasci denuo. Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejuspirat, quia ipse habet in suae visitationis illustret. Et vocem ejus audis, cum te praesente loquitur is qui Spiritu sancto repletus est, sed non scis unde veniat, et quo vadat: quia etiamsi te praesente quempiam Spiritus ad horam impleverit,ra est invisibilis. Sic est omnis qui natus est ex Spiritu. Et ipse enim invisibiliter agente Spiritu incipit esse quod non erat, ita ut infideles nesciant unde veniat, aut quo vadat, id
Abbreviated transcription (Latin):
uisibiliter administratur:
uisibilib incrementis qͥ
in carne uascitur. per eta¬
tum monienta ꝓficit.
Spiritalis autem gene¬
ratio. tota inusibiliter
ãgitur. Nam uidetur qͥ¬
dem baptizatus in fon
de aquis asce̾ndere: Qͥd
autem in illo lauachro
regenerationis egerit.
minime potest uideri.
Sola hoc fidelium pietaᷤ
nouit. quia peteator in
fontem descendit: sed pu¬
rificatus ascendit. filius
mortis descendit: s filius
resurrectionis ascendit.
filius preuaricationis des¬
cendit: s filius reconcilia¬
tionis ascendit. filius ire
descendit: sed filius mi¬
sericordie ascendit. filiꝰ
diaboli descendit. s filiuᷤ
dei ascendit Sola hec et¬
clesia mater que generat
nouit. Ceterum oculis in
exire de fonte qualis intra¬
uit : totumq ludus esse
quod agrtur. Unde in
fine uidentes głam scõꝵ:
dicent. gementes in torm̃
rii. Quomodo gͦ compu¬
tati sunt inter filios dei :
inquit. nunc filii dei sumꝰ.
& nondum apparuit qͥd
erimus.
uod ergo natum est

Expanded text:
tratur visibilibus incrementis: qui in carne nascitur, per aetatum momenta proficit, spiritualis autem regeneratio tota invisibiliter agitur. Nam videtur quidem baptizandus in fontde aquis ascendere; quid autem in illo lavacrum regenerationis egerit, minime potest videri. Sola hoc fidelium novit pietas quia peccator in fontem descendit, sed purificatus ascendit: filius mortis descendit, sed filius resurrectionis ascendit; filius praevaricationis descendit, sed filius reconciliationis ascendit; filius irae descendit, sed filius misericordiae ascendit; filius diaboli descendit, sed filius Dei ascendit. Sola haec Ecclesia mater quae generat novit: caeterum oculis insexire de fonte qualis intravit, totumque ludus esse quod agitur. Unde in fine videntes gloriam sanctorum dicent gementes in tormenrii  . Quomodo ergo computati sunt inter filios Dei? Einquit, nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus . Quod ergo natum est