comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Commendatur autẽ perrachel xp̃i aeclesiacũ suocapite hinc inde tam trans latos mor¬
tequa peremptos supplicio defleuisse. sicut et perherodem diabolus cũsuis membris
penitus designatur. Itaq didicit herodes. xp̃subi etquandoueniss&c. Nectamentum
ueneraturut xpm̃. Nequeunde sit intellegit aut ad quid uenerit. qualiteruepenitus
non requirit. Sic& om̃s iniqui mebra uidelic& inimici. quãuis xpm̃ falsenominent.
nec intelligunt necuenerantur digne necrequirunt. sed ꝑsecuntureũ in mebrissuis.
& praueuiuendo recedunt procul et auertuntur. DΕΡVNCTΟΛUTΕMhΕRΟDΕ
Ecceangelus dñi in somnis apparuit iosephinaegyptodicens. surge& accipepuerũ
et matrẽcius. et uade interra israhel. Herod ẽ autẽhic non eũ debemus accipere quem
postea iohannẽ legimus decollasse : sed eũ dequo iam supradisseruimus. cuius fuisse

Expanded text:
Commendatur autem per Rachel Christi Ecclesia cum suo capite hinc inde tam translatos morCommendatur autem per Rachel Christi Ecclesia cum suo capite hinc inde tam translatos morte quam peremptos supplicio deflevisse; sicut et per Herodem diabolus cum suis membris penitus designatur. Itaque didicit Herodes, Christus ubi et quando venisset, nec tamen eum veneratur ut Christum, neque unde sit intelligit, aut ad quid venerit qualiterve, penitus non requirit. Sic et omnes iniqui, membra videlicet inimici, quamvis Christum false nominent, nec intelligunt, nec venerantur digne, nec requirunt, sed persequuntur eum in membris suis, et prave vivendo, recedunt procul, et avertuntur. Defuncto autem Herode, ecce Angelus Domini in somnis apparuit Joseph in Aegypto dicens: Surge et accipe puerum et matrem ejus, et vade in terram Israel. Herodem autem hic non eum debemus accipere, quem postea Joannem legimus decollasse: sed eum de quo jam supra disseruimus, cujus fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
soluidititemansuri. Scunoluit consolari. qui a non supererant quos dolebat amissos.
eo quodhi quimortui uidebantur. in aeternitatis pfectũ mastrrioerant trans lati. Con¬
solationamque dere amissa iurequeritur prestanda. & non habitaud possessa. quia
ex aucta flictate ꝓfecco gaudium acternȩutȩ copiosius in posterũ generatur. Verũ¬
tame quã cum quehorum quisq sensuum receperit intellegentiam. tropicam locutionẽ
intercurrere necesscet non refugiat. Acperhoc &sia dramausq uoxploratus ex
sepulchro rachelis ꝑuenisse iuxtalitterã praedicatur. Non aburret auero sicut & mor¬
tuam non fabulose. sed trans formatȩlocutionis modo aptefilios defleuis se comꝓbatur
Melius tamen ꝑrachel qua si bethleem ciuitas plorassediceretur. misticifigura sacramen¬
tiinducitur. quia peream in omnib: schema aecdesia e xp̃i legentib aptius commendat᷑

Expanded text:
soliditate mansuri. Seu noluit consolari, quia non supererant quos dolebat amissos: soliditate mansuri. Seu noluit consolari, quia non supererant quos dolebat amissos: eo quod hi qui mortui videbantur, in aeternitatis perfectum martyrio erant translati. Consolatio namque de re amissa jure quaeritur praestanda, et non habita vel possessa. Quia ex aucta felicitate profecto gaudium aeternae vitae copiosius in posterum generatur. Verumtamen quamcunque horum quisque sensuum receperit intelligentiam, tropicam locutionem intercurrere necesse est non refugiat. Ac per hoc etsi ad Rama usque vox ploratus ex sepulcro Rachelis pervenisse juxta litteram praedicatur, non abhorret a vero, sicut et mortuam non fabulose, sed transformatae locutionis modo, apte filios deflevisse comprobatur. Melius tamen per Rachel, quam si Bethlehem civitas plorasse diceretur, mystici figura sacramenti introducitur; quia per eam in omnibus schema Ecclesiae Christi legentibus apertius 147 commendatur.
Abbreviated transcription (Latin):
etbeniamin duactribus iunctaeerant. Herodesautẽ praeceperat. Nonsolum in
bethleem pueros interimere. uerũ & inomnib: circũ circa finibuseius. Quacędis
occasi oneiussu regis accepta. intellegimus &iam multos debeniam in mortefuisse
peremptos. plorat autẽ eos rachel filiossuos & nonrecipit consolationẽ. secundum
duplicẽ quorundam intelligentiã. si ue quod eos in acternũ mortuos aestim a pe&
siue quod hic consolari senollet dehis quosscir& inaeternũ cẽuicturos. Veriustam̃
in rachel ut diximus figuratotius aecdãe exprimitur. &ideo ex utraq parte illi duo
istisensus conueniunt: seuquod non tintũ peremptosdolcat. immoeoslugerepro¬
batur quosprimũgenitos r&inere uedlcerte nondui genitos generareuolut. Ex quibus
nula feripit consolationem. eo quod acter namorte sint perempti. quia non sunt in acena

Expanded text:
et Benjamin duae tribus junctae erant: Herodes autem praeceperat non solum in et Benjamin duae tribus junctae erant: Herodes autem praeceperat non solum in Bethlehem pueros interimere, verum et in omnibus circumcirca finibus ejus, qua caedis occasione jussu regis accepta, intelligimus etiam multos de Benjamin morte fuisse peremptos. Plorat autem Rachel eos filios suos, et non recipit consolationem, secundum duplicem quorumdam intelligentiam. Sive quod eos in aeternum mortuos aestimaret. Sive quod hic consolari se nollet de his, quos sciret in aeternum esse victuros. Verius tamen in Rachel, ut diximus, figura totius Ecclesiae exprimitur. Et ideo ex utraque parte illi duo isti sensus conveniunt: seu quod non tantum peremptos doleat. Sed eos etiam lugere probatur, quos primum genitos retinere, vel certe nondum genitos generare voluit. Ex quibus nullam recipit consolationem, eo quod aeterna morte sint perempti, quia non sunt in aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
diligeret: Nuncautẽ rachel nrã dũ parit inuia tristtiamgerit. quippequi adictũ ẽ ei.
Vosplorabitis & flebitis mundus uerogaudebit. sed mox additur consolatio. quod
tristitia urã uertetur ingaudium. Vndenimirũ nequaquã hicuult consolari. quia
filii eius non sunt dehocmundo. sed totam cũ suis eose trans ponit. ubi xpm̃suae sati¬
etatis crbum anteseindomopanis. natum & passum atqueresuscitatum transmisit.
Interea qui adehoc ad materiã suaequantitatis paucalibauimus. Restat quęrere iuxta
hrstoriam. quomodorachel filiosiudȩ idestbethleem. quasi suos plor&. ꝓfectocũ ex ea
natus estbeniamin. incuius tribunullomodobethleem ciuitasinuenitur. Quod forte
breuius reseratur. dum sepulta in ibi iuxtabethleem inuia legitur. ut ex aeternocorpus¬
culisui hospicionomen matris acceperit: Sin alias. id circoflereinnuitur. quia iuda

Expanded text:
diligeret. Nunc autem Rachel nostra, dum parit in via, tristitiam gerit, quippe quia dictum est ei: diligeret. Nunc autem Rachel nostra, dum parit in via, tristitiam gerit, quippe quia dictum est ei: Vos plorabitis et flebitis, mundus vero gaudebit. Sed mox additur consolatio, quod tristitia vestra vertetur in gaudium. Unde nimirum nequaquam hic vult consolari, quia filii ejus non sunt de hoc mundo, sed totam cum suis eo se transponit, ubi Christum suae satietatis cibum ante se in domo panis natum et passum atque resuscitatum transmisit. Interea quia de hoc ad materiam suae quantitatis pauca libavimus, restat quaerere 146 juxta historiam, quomodo Rachel filios Judae, id est Bethlenatus est Benjamin, in cujus tribu nullo modo Bethlehem civitas invenitur. Quod forte brevius referatur, dum sepulta inibi juxta Bethlehem in via legitur, ut ex aeterno corpusculi sui hospitio nomen matris acceperit. Sin alias idcirco flere innuitur, quia Juda
Abbreviated transcription (Latin):
morteperemptos deplorat agnos. Nequeconsolari uult in prȩsentiarũ quia non sunt
sedom nẽsuam spem & consolationisgaudiũ ad aeternã transmittituitã utibieos reci¬
piat bcatammortalitateuestitos. quos hicamisit qu abreuiuit a expoliatos. Nam
ephrata queestbethicem. Inuianamque sepultaest. quiatrpuserat aecclesiae quae nondũ est
itaq uocẽ in excelso ascendere. &eorũ ploratii cotadie auresdĩpulsari. nemoquisane sapit
potest ambigere. Vernoquoquetẽpore sepelitur inuia. quia dumhic inxposumus pariendo
illum iugiter mortificamur . & abscondituruitanrã quousque frigus infidelitatis ꝑtranse¬
ingloria. Interdũ autẽuox clamoris cottidic in altatur & ploratus aclutus augetur. nimi¬
rum quia de hocmundo non sumus. Sienim demundo essemus. mundus quod suũ eẽt

Expanded text:
morte peremptos deplorat agnos. Neque consolari vult in praesentiarum, quia non sunt; morte peremptos deplorat agnos. Neque consolari vult in praesentiarum, quia non sunt; sed omnem suam spem, et consolationis gaudium ad aeternam transmittit vitam, ut ubi eos recipiat beata immortalitate vestitos, quos hic amisit quambrevi vita exspoliatos. Nam Ephrata, quae est Bethlehem. In via namque sepulta est, quia typus erat Ecclesiae, quae nondum est itaque vocem in excelso ascendere, et eorum ploratu quotidie aures Dei pulsari, nemo qui sane sapi potest ambigere. Verno quoque tempore sepelitur in via, quia dum hic in Christo sumus, pariendo illum jugiter mortificamur, et absconditur vita nostra, quousque frigus infidelitatis pertransei appareamus in gloria. Interea autem vox clamoris quotidie inaltatur et ploratus ac luctus augetur; nimirum quia de hoc mundo non sumus: si enim de mundo essemus, mundus quod suum esset
Abbreviated transcription (Latin):
omnium pepomartrrum signabat᷑. Ita sanem rachel figuratorius accdesiae plorantis in
hacuallelacrimarũ ex pressius ꝓsuis monstraretur occisis. Moxigitur uirginis partueditus
in eonimirũ udut ex presagiofiguratur. Suꝑque isti proprioprimũ cruore dedicantur
aduictimã ut tenera adhuc &lactans in fantia totius corporis donec omauiri ꝑfecti membra
in unũ colligantur in itiũ significantius exhiber&. Igiturocciduntur infantes dum xp̃s
in fansquȩritur. & in eis dem in fantibus nascitur formamartrrii. ubitotius aecdesiae in¬
fantia mirabilius dedicatur. Ex quo sensiminẽbra coporis parantur xp̃oconformia.
done com̃sinmensurã plenitudinis eius in uirũ ꝑfeccũ ad acternitatẽ regeneraticelerius
occurramus. Etideorachel quacouis dĩdicitur uidelic& xp̃i acclesia. iure tenerossuos

Expanded text:
omnium pro Christo martyrum signabatur: ita sane in Rachel figura totius Ecclesiae plorantis in omnium pro Christo martyrum signabatur: ita sane in Rachel figura totius Ecclesiae plorantis in hac valle lacrymarum expressius pro suis monstraretur occisis. Mox igitur Virginis partu editus in eo nimirum velut ex praesagio figuratur. Super quem isti proprio primum cruore dedicantur ad victimam, ut tenera adhuc et lactans infantia totius corporis, donec omnia viri perfecti membra in unum 145 colligantur, initium significantius exhiberet. Igitur occiduntur infantes dum Christus infans quaeritur. Et in eisdem infantibus nascitur forma martyrii, ubi totius Ecclesiae infantia mirabilius dedicatur. Ex quo sensim membra corporis parantur Christo conformia, donec omnes in mensuram plenitudinis ejus in virum perfectum ad aeternitatem regenerati, celerius occurramus. Et ideo Rachel, quae ovis Dei dicitur, videlicet Christi Ecclesia, jure teneros suos
Abbreviated transcription (Latin):
tumin feliciter corpus suissaucialunt unguibus Quando non minus putres acmatres quã
Qomnis cognatiocorum suas tendebnt palmas. &dabuntlamenti uoces incaeli iuquid
nontantus clamor omniũ & crudelis xp̃ĩper secutio ab omnibus poterat nomuen ire incȩ¬
lum :umet uox sanguinis tantorũ poterat silere su perterraim: cuuox sanguini s abel
ad dm̃ cdame decerra incaclum. Voxigitur in rama digne auditacst. quiaineorũ specie
genusominiũ quiproxpopassurictant figurabitur. Vndenec inmeritodum subaradi
cumceterisinitiantur mansuri. etiamin eorũ uocibus dicimus. omniũ scorũ martrrum
uoces in rama scilic& incdestibus iamaudiri. Etideo non modicũ fuit ꝓphetac tanti
mrsteriisacramenta. lic& obscure diligentius presignare. ut sicut in illisium genus

Expanded text:
tum infeliciter corpus suis sauciabant unguibus: quando non minus patres ac matres, quam tum infeliciter corpus suis sauciabant unguibus: quando non minus patres ac matres, quam et omnis cognatio eorum suas tendebant palmas, et dabant lamenti voces in coelum. Nunquid non tantus clamor omnium et crudelis Christi persecutio ab omnibus poterat non venire in coelum? Num et vox sanguinis tantorum poterat silere super terram, cum vox sanguinis Abel ad Deum clamet de terra in coelum? Vox igitur in Rama digne audita est; quia in eorum specie genus omnium, qui pro Christo passuri erant, figurabantur. Unde nec immerito, dum sub ara Dei cum caeteris initiantur mansuri, etiam in eorum vocibus, dicimus omnium sanctorum Martyrum voces in Rama, scilicet in coelestibus jam audiri. Et ideo non modicum fuit prophetae, tanti mysterii sacramenta, licet obscure, diligentius praesignare: ut sicut in illis jam genus
Abbreviated transcription (Latin):
abel contracaip deterraclamaredicitur. At queid eodñs. ut ueniat inquit suꝑuos
omnis sanguis iustus quieffusus est superterram. a sanguine abel iusti usque ad sangui
nem ⁊ achariae. quẽ occidistis inter tẽplũ etaltare. Dequorũ medio uox eorũ in rama
uidelic& in excelso tantoclarius audita praedicitur. quanto crudelius uitatotius
turba e in nocens. prounoomniũ redemptoreiugulatur. Quaesitunc acsi exprae¬
scientia uox ista infantum claresonuit ab excelso. cumꝓpheta haeccernebat inspũ.
longeualidius in fremuit cũ iam multorumilia. & in anes passim suis implebant
aunas gemitibus. Quandoglorios in fintũ acsimplex purtatisuitae turba pxp̃o in more
luicuibunt Qu andocorim omniũ genetrices uultibus suffusis lacerantes ueraam crines
hasebunt᷑ &nudarum pelunt pectora Quando lacrimosis genas rigabant imbribus. sdco¬

Expanded text:
Abel contra Cain de terra clamare dicitur. Atque ideo Dominus: Ut veniat, inquit, super vos Abel contra Cain de terra clamare dicitur. Atque ideo Dominus: Ut veniat, inquit, super vos omnis sanguis justus, qui effusus est super terram, a sanguine Abel justBarachiae, quem occidistis inter templum et altare . De quorum medio vox eorum in Rama, videlicet in excelso, tanto clarius audita praedicitur, quanto crudelius vita totius turbae innocens pro uno omnium Redemptore jugulatur. Quae si tunc ac si ex praescientia vox ista infantium clare sonuit ab excelso, cum propheta haec cernebat in spiritu, longe validius infremuit, cum jam multorum millia et inanes passim suis implebant auras gemitibus; quando gloriosa infantium ac simplex puritatis vitae turba pro Christo in morte succubuit; quando eorum omnium genitrices vultibus suffusis lacerantes vertice crines trahebantur, et nuda rumpebant pectora: quando lacrymosis genas rigabant imbribus, et to
Abbreviated transcription (Latin):
peruenerit. Diuersenaq inscripturisscis uox clamoris in excelso adauresscilice
dĩ altissi medicitur peruenire: sicut clamor percati quod iugiter antedm̃ contradel in¬
quentes clamat. De quodñs. clamor sodomorũ uenit adme. Et alibi propheta.
cũ peccata populi cominemorasset. Nonneinquit in auribus dnĩ sabaoth sunt haec
omnia: Fititaq et eorũ clamor qui pauper cateuexati. ab ex actorib: crudeliter
affliguntur. ul certeuiduarũ &pupillorum. quoties in iuste opprimuntur.
Vndedñs. uociferabunt inquit ad meintẽpore. & ego ex audiã clamorem eorũ
f it ec subaradĩ clamorscorũ interfectorũ propter uerbũ dĩ. & propter testimoniũ
quodhabent. quorũ sanguis effususest superterram. Dequib beatus iohannes in apo¬
cas & uindicas sanguinẽnrm dehis qui habitant interra : Nam & uox sanguinis

Expanded text:
pervenerit. Diverse namque in Scripturis sanctis, vox clamoris in excelso ad aures scilicet pervenerit. Diverse namque in Scripturis sanctis, vox clamoris in excelso ad aures scilicet Dei altissimi dicitur pervenire, sicut clamor peccati quod jugiter ante Deum contra delinquentes clamat. De quo Dominus: Clamor Sodomorum venit ad me . Et alibi propheta, cum peccata populi commemorasset: Nonne, inquit, in auribus Domini sabaoth sunt haec omnia? Fit itaque et eorum clamor, qui paupertate vexati, ab exactoribus crudeliter affliguntur; vel certe viduarum et pupillorum, quoties injuste opprimuntur. Unde Dominus: Vociferabuntur, inquit, ad me in tempore, et ego exaudiam clamorem eorum . Fit et sub ara Dei clamor sanctorum interfectorum propter verbum Dei, et propter testimonium quod habent, quorum sanguis effusus est super terram. De quibus beatus Joannes in Apocas sanguinem nostrum de his qui habitant in terra? Nam et vox sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
adutrũq more ꝓphetiae referriposse non in congrueuideatur. Hincergorerte
dicitur quod tunc impletũ sit. quoddictũ est ꝑhieremiã ꝓphetã dicentẽ : Uox in
rama audita est. Quianimirũ etsia dimminentẽ captiuitatẽ iudacoru sermo
pronuntiatur. Et ideo adimplecũ essedicitur quod interdum usquedum fier&
legentibus uelut semiplenũ iacebat: quia quod tunc in littera reigestȩ sonare uidebatur
aliud longefuturum occultius promittebat. Nam rama quodicitur uox ploratus
&ululatus resonuisse. Non nomen loci putaredebemus quiest iuxtagaba a duode¬
cimo utdixi fermemiliario abethleem. sed rama excelsum interpretari. doctorum
dictis quam saepe probamus. Voxigitur in rama auditaest uidelic& in excelso.
quia planctus lugentium longelatet resonans. per᷑ aherationẽ ad dm̃ usque incȩlũ

Expanded text:
ad utrumque more prophetiae referri posse non incongrue videatur. Hinc ergo recte ad utrumque more prophetiae referri posse non incongrue videatur. Hinc ergo recte dicitur, quod tunc impletum sit, quod dictum est per Jeremiam prophetam dicentem: Vox in Rama audita est. Quia nimirum etsi ad imminentem captivitatem Judaeorum sermo des infantium pronuntiatur. Et ideo adimpletum esse dicitur, quod interea usque dum fieret, legentibus velut semiplenum jacebat; quia quod tunc in littera rei gestae sonare videbatur, aliud longe futurum occultius promittebat. Nam Rama, quo dicitur vox ploratus et ululatus resonuisse, non nomen loci putare debemus, qui est juxta Gaba, duodecimo, ut dixi, ferme milliario a Bethlehem; sed Rama excelsum interpretari doctorum dictis quam saepe probamus. Vox igitur in Rama audita est, videlicet in excelso. Quia planctus lugentium longe lateque resonans per exaggerationem ad Deum usque in coelum
Abbreviated transcription (Latin):
aclocorum partes omnia preoccupauit. ut absq ullo ambiguo in mortẽeũ quemquȩ¬
rebat concluderet:  uncimpletũ est quoddictũ estperhieremiã prophetam
V ox in rama audita est ploratus &ululatus. rachel plorans filiossuos. Veteris qui¬
dem fortassis recordatur historia. ubi propter uxorem leuitȩ fornicatione peremptã.
secundũ numcrũ duod ecim tribuum. induodecim partes diuisã. omnisis raheltribũ
beniamin preter trecentos uiros omnẽ usque ad internetionẽ deleuit. Quorum qui
superfuerant. ploratus &ululatus uoxtanta usquerama duodecimomiliario
abethleem audita ex ageratur. ut hy perbolice racheliam mortua dolentis affectu.
filios fleredicatur. Vndenimirũ perhoc dechaldeis texitur hrstoria quodsimilis
eet̃ abeis priori cladi populo iudȩorũ futura uastatio. Seduerius reuelantespũscõper

Expanded text:
ac locorum partes omnes praeoccupavit, ut absque ullo ambiguo in mortem eum quem quaeac locorum partes omnes praeoccupavit, ut absque ullo ambiguo in mortem eum quem quaerebat concluderet. Tunc impletum est, quod dictum est per Jeremiam prophetam dicentem: Vox in Rama audita est, ploratus et ululatus multus. Rachel plorans filios suos. Veteris quidem fortasse recordatur historiae , ubi propter uxorem Levitae fornicatione peremptam secundum numerum duodecim tribuum in duodecim partes divisam, omnis Israel 143 tribum Benjamin, praeter trecentos viros, omnem usque ad internecionem delevit. Quorum qui superfuerant ploratus et ululatus vox tanta usque Rama duodecimo milliario ab Bethlehem audita exaggeratur, ut hyperbolice Rachel jam mortua dolentis affectu filios flere dicatur. Unde nimirum per hoc de Chaldaeis texitur historia, quod similis esset ab eis priori cladi populo Judaeorum futura vastatio. Sed verius revelante Spiritu sa
Abbreviated transcription (Latin):
dmñnonlatcant cu i omniauiuunt. qui prodño mortis dispendio subier int
Preoecupauit autem crudelis iussi oregis om̃s fines eiusdem ciuitatis. sicut & omne
tempus quod dudũ exquisierat amagis. ut nequeloco nequetem porecelaretur. qui
sineloco aciẽporecum patre manens. infratempuis ac locum nascebatur localis
Updenonnulli anno expleco natiuitatis uerius opinantur ꝓueros occidisse.
sedideo abimatu ut sicut pracoccupauerat circũ quaq finesciuitatis it a preoccupa¬
recultra integrũ annũ totidem tẽporisspacium. atque in frapreterntum totius actatis
usqueadpuerum unius noccisterminũ. Noueratigitur callidissimus hostis. diuini¬
tatis puierum subito coram oculis uelut duorũ annorũ uelunius noctis apparere po¬
tuisse: ut actate suiteporis celaret: &ideo subhac conditionchinc inde temporis

Expanded text:
Deum non lateant, cui omnia vivunt, qui pro Domino mortis dispendium subierunt. Deum non lateant, cui omnia vivunt, qui pro Domino mortis dispendium subierunt. Praeoccupavit autem crudelis jussio regis omnes fines ejusdem civitatis, sicut et omne tempus quod dudum exquisierat a Magis, ut neque loco neque tempore celaretur, qui sine loco ac tempore cum patre manens infra tempus ac locum nascebatur localis. Unde nonnulli anno expleto nativitatis, verius opinantur pueros occidisse; sed ideo a bimatu, ut sicut praeoccupaverat circumquaque fines civitatis; ita praeoccupaverat ultra integrum annum tantumdem temporis spatium, atque infra praeteritum totius aetatis usque ad puerum unius noctis terminum. Noverat igitur callidissimus hostis, divinitatis puerum subito coram oculis velut duorum annorum vel unius noctis apparere potuisse, ut aetatem sui temporis celaret, et ideo sub hac conditione, hinc inde temporis
Abbreviated transcription (Latin):
ruisse usqueadpuerum unius noctis. Quoscum queigitur huius temporis puerorũ
lactans concluserat aetas Id circo iugulare precepit. ut innullo sedissimularet
siess& cuiusq gratiaefilius nisimodis omnib infrahoc spatium conprehensus
saltim inter plurimos necaretur. Om̃s igitr occidit. utunus non effuger&
Sed quantieorum essent non facilerepperitur. & siquorundã traditio habeat iux¬
ta a pocalypsin iohannis. centũ quad raginta quattuor milia fuisse. Nã ibidem
exomnitribu duodecimmilia leguntur adscripti. hicuerotantũ exbethleem
atq eius finibus om̃s perhibent᷑ occisi: Rursus alii asseuerant ꝑuiginti loco¬
rum spacia duomilia in fantũ occisos fuisse. itaut in singuilis locis centum
peremptiesient. quod nos non adstruimus: Quia quodinscripturis scis non legimus.
melius ignorare quãtmere defini recredimus: Hoctantum adpresens faemur. quoo

Expanded text:
ruisse, usque ad puerum unius noctis. Quoscunque igitur hujus temporis puerorum ruisse, usque ad puerum unius noctis. Quoscunque igitur hujus temporis puerorum lactans concluserat aetas, idcirco jugulari praecepit, ut in nullo se dissimularet si esset cujusque gratiae filius, nisi modis omnibus infra hoc spatium comprehensus, saltem inter plurimos necaretur. Omnes igitur occidit, ut unus non effugeret. Sed quanti eorum essent, non facile reperitur, etsi quorumdam traditio habeat juxta Apocalypsin Joannis centum quadraginta quatuor millia fuisse . Nam ibidem ex omni tribu duodecim millia leguntur ascripti; hic vero tantum ex Bethlehem atque ejus finibus omnes perhibentur occisi. Rursus alii asseverant per viginti locorum spatia duo millia infantum occisos fuisse, ita ut in singulis locis centum perempti essent. Quod nos non astruimus. Quia quod in Scripturis sanctis non legimus, melius ignorare quam temere definire credimus. Hoc tantum ad praesens fatemur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
cum sustinuisse. ut cuicino duobus annis expletis ad seredirent. Quiabimatus
grece. duos significatannos. Vndequidam suspicantur. quod integro natiui¬
tatis xp̃i expleto annouenerint. Deinde alio anno transacto uidens seherodes
ddusum. furoris stimulo pueros iugulasse: Acperhoc abimatue infraduorũ
annorum tẽpus exquisitũ abeis iure narratur. Sed tamen magis reor fatendum.
quodidem quibus libet ex rebus fraudis suaeuenena tottẽporis silentio presserit.
ut eum quandoq sollicitius deprehenderec Nelaberetur emanibus. Et ideofortassis
duobus eũ constat sustinuisseannis. Nefortequibusq delitesceret argumentis.
Aut certequimissi fuerant tandemmorarũ causis explicitis interdũ renuntiassent:
Seddũ procerto secomperit delusum. occidit om̃s pueros qui erant inbethleem &
inomnibus finibus cius. ab imatu & in fra. Abimatuscilic& ex quo constat stellam appa¬

Expanded text:
eum sustinuisse, ut e vicino duobus annis expletis ad se redirent. Quia bimatus eum sustinuisse, ut e vicino duobus annis expletis ad se redirent. Quia bimatus Graece duos significat annos. Unde quidam suspicantur, quod integro nativitatis Christi expleto anno, venerint: deinde alio anno transacto, videns se Herodes delusum, furoris stimulo pueros jugularit. Ac per hoc a bimatu et infra duorum annorum tempus, exquisitum ab eis jure narratur. Sed tamen magis reor fatendum, quod idem quibuslibet ex rebus fraudis suae venena tanti temporis silentio presserit, ut cum quandoque sollicitius deprehenderet, ne laberetur e manibus. Et ideo fortassis duobus eum constat sustinuisse annis, ne forte quibusque delitesceret argumentis. Aut certe qui missi fuerant, tandem morarum causis explicitis interdum renuntiassent. Sed dum pro certo se comperit delusum, 142 occidit omnes, pueros qui erant in Bethlehem, et in omnibus finibus ejus a bimatu et infra. A bimatu scilicet, ex quo constat stellam appa
Abbreviated transcription (Latin):
Abimatu et in fra secundũ tẽpus quod ex quisierat amagis. Hȩrethaec
sententia quod ddususest amagis ubiait. quia peraliauiam reuersist
in regionẽsuam. Et ideo ualdeiratus dicitur. quiacũ eec̃primũ de
uatiuitate xp̃i furore turbatus. postcaddusus ualde flammis succensus
ira accdmulatur. Occidisse autẽcos dicitur. quia praccepit uerbo
linguaenim usu s est progladio. Vndescriptũ est. Ecl inguacorum gladius acutus
Omnes pueros qui erant in bethleem id eo occidit. ut is qui incadudum natus diceba¬
tur noneffuger&, Et non solũ eostantũ qui in eadem reperti sunt ciuitate. uerum
etiam et in omnibus finibuscius circũ quaque tenera materna pͥignora iugulauit
abimatu et in fra. secundũ tempus quod ex quisierat amagis. Secundum tempus
igitur quodexquisierat abstellae nascentis ortu. ubi non ueri simile ui detur

Expanded text:
a bimatu et infra, secundum tempus quod exquisierat a Magis. Haeret haec a bimatu et infra, secundum tempus quod exquisierat a Magis. Haeret haec sententia, quod illusus est a Magis, ubi ait, quia per aliam viam reversi sunt in regionem suam. Et ideo valde iratus dicitur, quia cum esset primum de nativitate Christi furore turbatus, postea delusus, valde flammis succensus ira accumulatur. Occidisse autem eos dicitur, quia praecepit verbo: lingua enim usus est pro gladio. Unde scriptum est: Et lingua eorum gladius acutus . Omnes pueros qui erant in Bethlehem ideo occidit, ut is, qui in ea dudum natus dicebatur, non effugeret. Et non solum eos tantum, qui in eadem reperti sunt civitate; verum etiam et in omnibus finibus ejus circumquaque tenera matronarum pignora jugulavit a bimatu, et infra secundum tempus quod exquisierat a Magis. Secundum tempus igitur quod exquisierat a stellae nascentis ortu, ubi non verisimile videtur
Abbreviated transcription (Latin):
sumptũ esseuideturꝰ ad struere quodlegitur. sicutdictũ estadño. Quia siabali¬
quoscorũ prophetarum. ut aiunt prolatũ eẽt moremathei si cut dictum est per
prophetam retius diceretur. Nuncautẽ quia forte exbalaam arioli uidet
dictis hicinsertum. iureds̃ auitorhuius prophetiac. qui pereum locittus ese
adstipulatur. Scd quidhorũ uerius sit pullã obiectionis controuersiam
quacrimus. quia ecsi in utrisq locis dexpõdictum accipitur. euidentius in¬
dedũ taxat haec firmatur assertio. Duobus nam queud tribus cescibus.
stabitom neuerbum. Et notandũ quod dicitur. ex acgipto uocaui filiumeũ
Meũ inquit quia uerbũ carofactũ est Et secundũ unitatem personae
unus idemq hominis filius. &dĩutiq proprius appellatur. IuxC
herodes uidens quod inͥlususesset amagis. iratus est ualde. Et mittens
occiditom̃s pucros. quicrant in bethlecm. & i n omnibus finibus eius¬

Expanded text:
sumptum esse videtur, et astruere quod legitur, sicut dictum est a Domino. Quia si ab alisumptum esse videtur, et astruere quod legitur, sicut dictum est a Domino. Quia si ab aliquo sanctorum prophetarum, ut aiunt, rolatum esset in ore Matthaei, sicut dictum est per Prophetam rectius diceretur. Nunc autem quia forte ex Balaam 141 harioli videtur dictis hic insertum, jure Deus auctor hujus prophetiae, qui per eum locutus est, astipulatur. Sed quid horum verius sit, nullam objectionis controversiam quaerimus. Quia etsi in utrisque locis de Christo dictum accipitur, evidentius inde duntaxat haec firmatur assertio. Duobus namque vel tribus testibus stabit omne verbum. Et notandum quod dicitur, Ex Aegypto vocavi filium meum. Meum, inquit, quia Verbum caro factum est, et secundum unitatem personae, unus idemque hominis filius, et Dei utique proprius appellatur. Tunc Herodes videns quod illusus esset a Magis, iratus est valde. Et mittens occidit omnes pu
Abbreviated transcription (Latin):
constaret: prophetiae fides daretur. psalterii testimoniũ quando dauidue¬
rus fugit a facicsauul regis firmaretur. Vndec dñs. Necesscerat impleri
quaescriptacrant in loge etprophetis et psalmis deme. Ubiautem hoe scriptũ
su sfrequenteromniũ interpretũ clarissimus at queeruditissimus interpres
nostertestatur. iuxtahebraicam ueritatẽ . quodinosee scriptum legatur
Non nullitamen si cut nec ipsedenegat ex libro numerorũ dicentebala am
hoc sumprũ asseuerant. Namet in aliquibus codicibus prophetarũ. exaegyp¬
touociui filiosmcos sepiusinuenitur: Quod magis omnino filuis istahel decap¬
tiuitate uenientibus congruit. Sednos beatũ euangelistam. & hebraicam
sequimur ueritatem amplissi me confitentes. quod dexp̃o. &si aliud signifi¬
c& ex presagio prophetatum iri rectecredatur: Uerumtamen exnumeris hoc

Expanded text:
constaret, prophetiae fides daretur, Psalterii testimonium, quando David veconstaret, prophetiae fides daretur, Psalterii testimonium, quando David verus fugit a facie Saul regis, firmaretur. Unde et Dominus: Necesse erat impleri quae scripta erant in lege et prophetis et psalmis de me . Ubi autem hoc scriptum sit, frequenter omnium interpretum clarissimus atque eruditissimus interpres noster testatur, juxta Hebraicam veritatem quod in Osee scriptum legatur. Nonnulli tamen, sicut nec ipse denegat, ex libro Numerorum, dicente Balaam, hoc sumptum asseverant. Nam et in aliquibus codicibus prophetarum, Ex Aegypto vocavi filios meos, saepe invenitur, quod magis omnino filiis Israel de captivitate venientibus convenit. Sed nos beatum evangelistam et Hebraicam sequimur veritatem, amplissime confitentes quod de Christo, etsi aliud significet, ex praesagio prophetarum recte credatur. Verumtamen ex Numeris hoc
Abbreviated transcription (Latin):
late ant oculos diuinaemaiestatis. Idcirco uirũ sanguinũ & dolosũ passimdñs
ab ominatur. & in fasciculo diuinacultionis inuoluit. Accipe inquit puc¬
rum &matremeius. Hinciosephnonquasi maritus. sed uelut nutritius accustos
infantiae saluatoris incomitatu ad sciscitur. & commendatur ei seruanda uir¬
ginitas. Nocteaute id eo tollitur. ut perhoccommendet. qualis uel quantacali¬
go infidelitatis terrã iudeam obtenebrass&. quianimirũ corda iudacorum
ponaliud quacȩcitatis nox premebat. Hincigitur nocteexuit. quia occul¬
teperfugam ad inlustrandam aegyptũ descendit. Cũ uerohincre ascendit.
nequenox Nequedies describitur. ut adimpleretur inquit quod dictũ
estadño Ex aegypto uocaui filiũ meũ. Deadimpletione quidẽ prophecarũ
iam supratractauimus Sedetunc ideo fugisse dicimus. udegis ueritas

Expanded text:
lateant oculos divinae majestatis. Idcirco virum sanguinum et dolosum passim Dominus lateant oculos divinae majestatis. Idcirco virum sanguinum et dolosum passim Dominus abominatur, et in fasciculo divinae ultionis involvit: Accipe, inquit, puerum et matrem ejus. Hinc Joseph non quasi maritus, sed velut nutritius ac custos infantiae Salvatoris in comitatu adsciscitur, et commendatur ei servanda virginitas. Nocte autem ideo tollitur, ut per hoc commendet qualis vel quanta caligo infidelitatis terram Judaeam obtenebrasset. Quia nimirum corda Judaeorum non aliud quam caecitatis nox premebat. Hinc igitur nocte exiit, quia occulte per fugam ad illustrandam Aegyptum descendit. Cum vero hinc reascendit, neque nox, neque dies describitur. Ut adimpleretur, inquit, quod dictum est a Domino: Ex Aegypto vocavi filium meum. De adimpletione quidem prophetarum jam supra tractavimus. Sed et nunc ideo fugisse dicimus, ut legis veritas
Abbreviated transcription (Latin):
dñi cadesti disciplina clementius adimbuta. Vndenimirũ constat. quod de¬
inceps penetota illa regio factasit monachorũ. nonminus coenobialis quam
anachores ea inmodũ paradr̃si. quodam modo caelestis habitatio. Quaequinos¬
seuoluerit legat uitas patrũ & conlationes eorũ sati sabundeq: clarebit xp̃m̃ non
abredescendisse a egrptum. immogemitũ eorũ audisse quiuex abantur terrenis
operibus & descendisseliberareeos. utessentpharaone submersoliberati iugo ser¬
uitutis. quitantis tribulationib: & angustiis premebantur. Futurum estenĩ
in quit euangelista utherodesquaerat puerum ad perdendũ cũ. Angelusenim dnĩ
quodherodes doloseinsidiando sepromiserat eũ ad oraturũ aperit. & premon et
exconsilio transportandũ. que ille fraudolenter tractabat ad perimendum:
Ex quo profectoliquet quod fraudes et simultates atq omnesdoli. nusquã

Expanded text:
Domini, coelesti disciplina clementius adimbuta. Unde nimirum constat, quod deDomini, coelesti disciplina clementius adimbuta. Unde nimirum constat, quod deinceps pene tota illa regio facta sit monachorum, non minus coenobialis quam anachoretica, in modum paradisi quodammodo coelestis habitatio. Quae qui nosse voluerit, legat Vitas Patrum, et collationes eorum; satis abundeque clarebit Christum non. abs re descendisse in Aegyptum, imo genitum eorum audisse qui vexabantur terrenis operibus, et descendisse liberare eos; ut essent, Pharaone submerso, liberati jugo servitutis, qui tantis tribulationibus et angustiis premebantur. 140 Futurum est enim, inquit evangelista, ut Herodes quaerat puerum ad perdendum eum. Angelus enim Domini, quod Herodes dolose insidiando se promiserat eum adoraturum, aperit, et praemonet ex consilio transportandum, quem ille fraudulenter tractabat ad perimendum. Ex quo profecto liquet, quod fraudes et simultates, atque omnes doli nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
patremaut matrem. secundũ humanitatis infantiam uirtutẽ accepissedamasci.
& spolia samariae. Ex hacquippefuga. esaias praedixerat dicens. Eccedñs ascen¬
det supernubem leuemcarne uidelic& absq peccato circumtectus. &ingredietur
aegrptum. & mouebuntur simulacra aegẏptia faciecius.: quod multorũ tradi¬
tionibus approbatur. Itaut inquadam ciuitate cuiusdam frondosii ducis.
omniaidola paenitus corruerint interram. Et dequinqueciuitatibus lo¬
quentes linguac hanaan earumuna. tuncuocataest ciuitassolis. inqua di¬
utius dicitur habitasse. Nam ut quidam supputant ab ingressu aegypti.
usque ad principium regni archelai. septem fuereanni. quibus inagypto
xp̃s dilituisse creditur .F. dix inquam regio. quãtanto tẽporis spacio
soliustitiae suainlustrauit praesentia. ut quaetantis erat idolorũ sordibus pollu¬
taficret demũ tãquã hortus inriguus doctrinaxp̃i. et tamquã paradrsus

Expanded text:
patrem aut matrem, secundum humanitatis infantiam, virtutem accepisse Damasci, patrem aut matrem, secundum humanitatis infantiam, virtutem accepisse Damasci, et spolia Samariae . Et hac quippe fuga Isaias praedixerat dicens: Ecce Dominus ascendet super nubem levem, carne videlicet absque peccato circumtectus, et ingredietur Aegyptum, et movebuntur simulacra Aegypti a facie ejus , quod multorum traditionibus approbatur: ita ut in quadam civitate Frondosii ducis omnia idola penitus corruerint in terram. Et de quinque civitatibus loquentibus lingua Chanaan earum una tunc vocata est civitas solis, in qua diutius dicitur habitasse. Nam, ut quidam supputant, ab ingressu Aegypti usque ad principium regni Archelai, septem fuere anni, quibus in Aegypto Christus delituisse creditur. Felix, inquam, regio, quam tanto tempori spatio sol justitiae sua illustravit praesentia; ut quae tantis erat idolorum sordibus polluta, fieret demum tanquam hortus irriguus doctrina Christi, et tanquam paradisus
Abbreviated transcription (Latin):
semper i nomnibus quod fructuosiussit diligentissi mepertractart. Nam dĩ
quod fugit hominẽ. sacramenti fuit nontimoris. quia nemooccultũ patitur
inire conflictum. quisuũ sacculis uultmandare triumphũ. atque exemplũ
pugnandi posteris derelinquere. Nequecnĩ mortẽfugit. qui mori uenerat:
Nequehumanas insidias expauit. quitotas diaboli uersutias & fraudes ue¬
nerat aperire. & superando potentius reuincere. Scriptũ quippeerat. Non
occides agnum inlactematrissuae: Etideo prouisũ nefieret in experto. quod
diulic& occulte prohibitũ fuerat inmisterio. Moliebaturenĩ callidus
persuasor. ut xp̃i susceptam praeueniret infantiã. & uirtutis eius antici par&
insignia : lamforsitan senserat quaedam prophetarũ in eouaticinia adimpleri
Haud dubium qui intellexerat iuxtaillud prophetae prius quamsciret uocare puer¬

Expanded text:
semper in omnibus, quod fructuosius sit, diligentissime pertractare. Nam Deus semper in omnibus, quod fructuosius sit, diligentissime pertractare. Nam Deus quod fugit hominem, sacramenti fuit, non timoris. Quia nemo occultum patitur inire conflictum, qui suum saeculis vult mandare triumphum, atque exemplum pugnandi posteris derelinquere. Neque enim mortem fugit, qui mori venerat. Neque humanas insidias expavit, qui totas diaboli versutias et fraudes venerat aperire, et superando potentius revincere. Scriptum quippe erat: Non occides agnum in lacte matris suae . Et ideo provisum ne fieret in experto, quod diu, licet occulte, perhibitum fuerat in mysterio. Moliebatur enim callidus persuasor, ut Christi susceptam praeveniret infantiam, et virtutis ejus anticiparet insignia. Jam forsitan senserat quaedam prophetarum vaticinia in eo adimpleri. Haud dubium quin intellexerat juxta illud prophetae: Priusquam puer sciret vocare
Abbreviated transcription (Latin):
& matrẽ eius et fuge in aegyptum. Et estoibi usquedum dicãtibi. O quã in au¬
ditũ nuntium. & quã profundũ humilitatis negotium. Vt dequodud̃
propheta fidelis cecinerat. dne refugium tu factuses nobis: et ds̃ nofter
refugium et uirtus aegỹptum ipseper fugam asportatus intraret. Nequa¬
quamigitur uacat amisterio. quod refugiũ fugiendo petit aegrptum
quod uirtus quasitimore perculsa uidetur infirmari. quod cunctorum
presi dium inigrat adextrancos perfuga lapsus. Forte sicut natuseft
ut corruptam redinte graret naturam. sic quoque utfugaces suis reuocaret exem¬
plis aufugit. Precepturus namq erat si uos per secuti fuerint in unaciuitate.
fugie in aliam. Vndesi fortitudo sedifferendo reseruat ad potiores uirtutum
agones: &uniuersorum defensio subter fugiendo declinat ad extrancos. Non
debet humana fragilitas temeraria procaciter deuirtutesua presumere. sed

Expanded text:
et matrem ejus, et fuge in Aegyptum, et esto ibi dum dicam tibi. O quam inauet matrem ejus, et fuge in Aegyptum, et esto ibi dum dicam tibi. O quam inauditum nuntium, et profundum humilitatis negotium! Ut de quo dudum Propheta fidelis cecinerat: Domine, refugium tu factus es nobis , et, Deus noster refugium et virtus , Aegyptum ipse per fugam asportatus intraret. Nequaquam igitur vacat a mysterio, quod refugium fugiendo petit Aegyptum; quod virtus, quasi timore perculsa, videtur infirmari; quod cunctorum praesidium migrat ad extraneos per fugam elapsus. Forte, sicut natus est ut corruptam redintegraret naturam, sic quoque, ut fugaces suis revocaret exemplis, aufugit. Praecepturus namque erat: Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam . Unde, si fortitudo se differendo reservat ad potiores virtutum agones, et universorum defensio subterfugiendo declinat ad extraneos, non debet humana fragilitas temeraria procaciter de virtute sua 139 praesumere, sed
Abbreviated transcription (Latin):
indiui nitatesua. Et plenitudogratiae insehabet omnẽplenitud inẽ uerita¬
tis. quaee si totadiuinitas inhumanitate sua. It aut plenitudo ueritatis in seha¬
beat profecto plenitudinẽ gratiae. atqueplenitudo gratiae in sehabeat ple¬
nitudinem ueritatis. Siestigitur adiuinitate plenitu dohumanitatissuscepta
itaut in humanitateeius. omnisplenitudo diuinitatis sicut apostolus corpora¬
liter habitasseretecredatur. Acperhocomnia incrementa humanitatis. tam
corporis quamanimae fuerant credentibus ex hibenda. sicut etplenadiuinitas
in eum atquegratia ex initio conceptionis corporaliter habitas se paulatim omni¬
bus fuerat signis at queuirtutibus declaranda. ut fides pergratiam libertatis arbi¬
trio sublimius ad premia capescenda nutriretur. Hinc saneillis remeantibus.
Eceanglu s dñi in somnis ioseph rursus apparuit dicens. Surgec taccipe puerum

Expanded text:
in divinitate sua: et plenitudo gratiae in se habet omnem plenitudinem veritain divinitate sua: et plenitudo gratiae in se habet omnem plenitudinem veritatis, quae est tota divinitas in humanitate sua. Ita ut plenitudo veritatis in se habeat perfecte plenitudinem gratiae, atque plenitudo gratiae in se habeat plenitudinem veritatis. Sic est igitur a divinitate plenitudo humanitatis suscepta, ita ut in humanitate ejus omnis plenitudo divinitatis, sicut ait Apostolus , corporaliter habitasse recte credatur. Ac per hoc omnia incrementa humanitatis, tam corporis quam animae fuerant credentibus exhibenda. Sicut et plena divinitas in eo, atque gratia ex initio conceptionis corporalier habitasse paulatim omnibus fuerat signis atque virtutibus declaranda: ut fides per gratiam libertatis arbitrio sublimius ad praemia capessenda nutriretur. Hinc sane illis remeantibus, Ecce Angelus Domini in somnis Joseph rursus apparuit dicens: Surge et accipe puerum
Abbreviated transcription (Latin):
it obseruare. quomaxime assumpta fragilitas carnis explicatur. &humi¬
litas. longanimitatissuae indiciis commendatur. Fuit igitur in eoplena
humanitas. sicut &plena gratia atq plenaueritas Ex quo iohunne seuangelista
Vidimus inquitgloriam eius. gloriam quasi unigeniti apatre plenum gratiae etue¬
ritatis: Quod autẽ uerbũ carofactũ est. plenum ueritatis fuit. Veritas quippe ipse
unigenitus estdĩ filius. Nongratia. sed natura. Quaegratia suscepit hominem
quando conceptu s est despũscõ. tantasiquidem unitate personȩ. ut idem ipse
sithominis filius. quidĩ filius unicus atqueunigenitus praedi catur.
Inquonimirũ ipsounodõ &homine plena gratiahumanitatis. plenaq
diuinitatis ueritas catholice praedicatur et colitur. Haecigitur plenitudo
diuinitatis. inseipsa plenitu dinem habet gratiae. quaeest tota humanitas

Expanded text:
it observare, quo maxime assumpta fragilitas carnis explicatur, et humiit observare, quo maxime assumpta fragilitas carnis explicatur, et humilitas longanimitatis suae indiciis commendatur. Fuit igitur in eo plena humanitas, sicut et plena gratia, atque plena veritas. Ex quo Joannes evangelista: Vidimus, inquit, gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti 138 a Patre plenum gratiae et veritatis . Quod autem Verbum caro factum est, plenum veritatis fuit. Veritas quippe ipse unigenitus est Dei Filius, non gratia, sed natura. Quae gratia suscepit hominem quando conceptus est de Spiritu sancto. Tanta siquidem unitate personae, ut idem ipse sit hominis filius, qui Dei Filius unicus atque unigenitus praedicatur. In quo nimirum ipso uno Deo et homine plena gratia humanitatis, plenaque divinitatis Veritas catholice praedicatur et colitur. Haec igitur plenitudo divinitatis in seipsa plenitudinem habet gratiae, quae est tota humanitas
Abbreviated transcription (Latin):
in praesepio positus uocehumana nondũ adultus. Necontranaturam nrãchu¬
manitatis agendo sepassim detegeret: Sed omnia sictemperat. ut latens diuinitas
perfidem in homine illo deprachendatur. Necuipiam antequam oporteret in con¬
sultereuclaretur. Quianimirũ & fides nutriendaerat ad premiũ. &uia doctri¬
narum eius. ubiq sequentibus prosternenda ad gradiendum. Alioquin pon
uere suscepiss& infirmitatem nram̃. si non peromnẽ aecatẽ temporis humana
creuiss& prouatione. & efficientias in sequalitatis nrae. praeter quaediuina uir¬
tute mirabilius operabatur. minime practuliss&. Vnderetelucas euangelis¬
tatestatur. quod pueriħs proficiebat actate &sapientia coramdõ ethominib:
ut om̃s prouectus tam corporis quã animȩ designaret. &om nẽplenitudinẽ
humanitatis in eo esse ostenderet. Vndeperomã pueritiae suae tẽpus debu¬

Expanded text:
in praesepio positus voce humana, nondum adultus, ne contra naturam nostrae huin praesepio positus voce humana, nondum adultus, ne contra naturam nostrae humanitatis agendo, se passim detegeret. Sed omnia sic temperat, ut latens divinitas per fidem in homine illo deprehendatur; ne cuipiam antequam oporteret inconsulte revelaretur. Quia nimirum et fides nutrienda erat ad praemium, et via doctrinarum ejus ubique sequentibus prosternenda ad gradiendum. Alioquin non vere suscepisset infirmitatem nostram, si non per omnem aetatem temporis humana crevisset provectione, et efficientias in se qualitatis nostrae, praeter quae divina virtute mirabilius operabatur, minime praetulisset. Unde recte Lucas evangelista testatur, quod Puer Jesus proficiebat aetate et sapientia coram Deo et hominibus ; ut omnem provectum tam corporis quam animae designaret, et omnem plenitudinem humanitatis in eo esse ostenderet. Unde per omnia pueritiae suae tempus debu
Abbreviated transcription (Latin):
cungisimprimitur credentibus quam deuoti addm̃ueniant. & postquam uenerint
utintendant quidds̃ iubeat. scilic& neredeant adeũ cui abrenunti auerunt. Ni. que
utiorum repetant calles sed peraliãuim. idescuiraitũ semitas set ando ad patriam pa¬
radrsi cursimredeant: Vt qui contem nendocecidimus. oboediendo & abstinendo.
uia s uitae ad prchendamus: Et notandum quod nom perangelum uti adioseph. hȩc
responsio factadicitur: sed scõrum patrum traditio est ab ipsodño diuinitus imbu¬
tos fuisse. quia neminẽ aliũ constat. uiam regressionis ad patriã usquam insti¬
tuisse. practercum qui seuiam praebuit imitabilem. ut peripsum adipsumten¬
dentes quandoq patriã repetamus. Hinc quippe ait ipsedesedicens : Ego sũ
uia ueritas acuita: Perquãuiam quisq gradiendo sineerrore incedit. ut adu
tam festinusueritatem sequendo ingrediatur. Nonenim alloquitur eospuer

Expanded text:
cunctis imprimitur credentibus, quam devote ad Deum veniant, et, postquam venerint, cunctis imprimitur credentibus, quam devote ad Deum veniant, et, postquam venerint, ut intendant quid Deus jubeat. Scilicet ne redeant ad eum cui abrenuntiaverunt, neque vitiorum repetant calles, sed per aliam viam, id est, virtutum semitas sectando ad patriam paradisi cursim redeant: ut qui contemnendo cecidimus, obediendo et abstinendo vias vitae apprehendamus. Et notandum quod non per angelum, uti ad Joseph, haec reponsio facta dicitur: sed sanctorum Patrum traditio est ab ipso Domino divinitus imbutos fuisse; quia neminem alium constat viam regressionis ad patriam usquam instituisse, praeter eum qui se viam praebuit imitabilem, ut per ipsum ad ipsum tendentes quandoque patriam repetamus. Hinc quippe ait ipse de se, dicens: Ego sum via, veritas et vita . Per quam viam quisque gradiendo sine errore incedit, ut ad vitam festinus veritatem sequendo ingrediatur. Non enim alloquitur eos puer