comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abhis ee̾ separandos. ut peccatis eoꝵ ñ ĩ ꝗnem᷑.: atq ita post nos tra¬
here conem᷑ ueluti mundos scõsq discipłos abunitatis cõpage. qͣsi a
maloꝵ c̾sortio segregatos. Ueniant ĩm̾tẽ illȩ de scripturis simili¬
tudines. & diuina or acła ł certissima exẽpla qͥbꝰ demonstratũ c& pͥ¬
nunciatũ ẽ malos in ȩccłia ꝑmixtos bonis usq ad finẽ scłi : tẽpꝰq iu¬
dicii fut᷑os & nichil bonis unitate ac participatione sacram̃toꝵ qͥ
eors factis nͥ c̃senseri̾t obfuturos.

Expanded text:
ab his esse separandos, ut peccatis eorum non inquinemur, atque ita post nos traab his esse separandos, ut peccatis eorum non inquinemur, atque ita post nos trahere conemur, veluti mundos sanctosque discipulos ab unitatis compage quasi a malorum consortio segregatos, veniant in mentem illae de scripturis similitudines, et divina oracula, vel certissima exempla, quibus demonstratum et praenunciatum est, malos in ecclesia permixtos bonis usque in finem saeculi tempusque judicii futuros, et nihil bonis in unitate ac participatione sacramentorum, qui eorum factis non consenserint, obfuturos.
Abbreviated transcription (Latin):
st ratio dissimulandi & tolerandi malos in ⁊ operibus.
ȩccłia. & ẽ rurso ratio castigandi. corripiendi. ñ admittendi¬
ad cõmunionẽ ł a cõmunione remouendi. Errant aut̃ hoies mo-¬
dũ ñ seruantes. & cũ inunã partẽ ꝓcliuit᷑ ire ceꝑint: non res¬
piciunt diuinȩ auctoritatis alia testimonia qͥbꝰ possint ab illa
intentione reuocari. & in ea quȩ exutrisq tẽperata ẽ ueritate
m᷑ exutrisq testimoniis. uitã. sententiãq moderari : ut & canes
in eccłia ꝓpt̾ pacẽ ȩccłiȩ toleremꝰ. & canibꝰ sc̃m ubi ẽ pax ȩccłiȩ tu¬
ta nͥdemꝰ. Cũ gͦ siue ꝑneglegentiã ppositoꝵs. siue ꝑ aliꝗͣ excusabi¬
lẽ necessitatẽ. siue ꝑ occultas obreptiones. in uenimꝰ in ȩccłia malos.
qͦs ȩccłiastica disciplina corrigere aut choercere nꝰ possumꝰ : tẽ ne
ascendat in cor nr̃m impia & ꝑniciosa p̃sũptio. qͦ existimemꝰ nos

Expanded text:
st ratio dissimulandi et tolerandi malos in ecclesia, et est rursus ratio castigandi, corripiendi, non admittendi uel a communione remouendi. Errant autem homines non seruantes modum et, cum in unam partem procliuiter ire coeperint, non respiciunt diuinae auctoritatis alia testimonia, quibus possint ab illa intentione reuocari et in ea quae ex utrisque temperata est ueritate ur ex utrisque testimoniis uitam sententiamque moderari, ut et canes in ecclesia propter pacem ecclesiae toleremus et canibus sanctum, ubi est pax ecclesiae tuta, non demus. cum ergo siue pelem necessitatem, sive per occultas obreptiones invenimus in ecclesia malos, quos ecclesiastica disciplina corrigere aut coercere non possumus, tunc, ne ascendat in cor nostrum impia et perniciosa praesumptio, qua existimemus nos
Abbreviated transcription (Latin):
Ti aut̃ enchiridion a nob̾ postulas. id est qđ in anũ possit grauare:
ñ qđ armaria possit onerare. Ut gͥ ad illa tria redeamꝰ ꝑ quȩ
diximꝰ colendũ d̾m. fidem. spẽ. caritatẽ. facile ẽ ut dicatꝰ quid
credendui. ꝗd sꝑandũ. ꝗd amandũ sit. Sed que ad modu aduersus
eos qͥ diuersas sentuit calupiuas defendatꝰ. oꝑiosioris. uberiorisq
doc trinȩ ẽ: quȩ ut habeat᷑ nͥ breui enchiridion manꝰ debet im¬
pleri. sed grandi studio pect accendi. Hã ecce tͥ simbolũ ẽ. ⁊ dm̃i
ea oratio. Quid breuiꝰ audit᷑ aut legit᷑: Qd faciliꝰ memoriȩ c̃o¬
m̃datꝰ: Quia eni̾ de peccato graui & miseria pͥmebat᷑ genus hu¬
Sed apłs cũ adipsã grãm com̃dandã hoc ꝓpħicũ cõmemor asset
testimoniũ. c̾tinuo subiunexit. Quomͦ aut᷑ inuocab̾t. in que̾ nͥ
credidert᷑ : Propt᷑ hoc symbolũ. Inhis duobꝰ. tria illa intuere.
Fides credit. spes & caritas orant. sed sine fide eeͥ ñ posst᷑. Ac ꝑhoc

Expanded text:
Tu autem Enchiridion a nobis postulas, id est, quod manu possit astringi, non quod armaria possit onerare. Ut igitur ad illa tria redeamus, per quae diximus colendum Deum, fidem, spem, charitatem; facile est ut dicatur quid credendum, quid sperandum, quid amandum sit: sed quemadmodum adversus eorum qui diversa sentiunt calumnias defendatur, operosioris uberiorisque doctrinae est; quae ut habeatur, non brevi enchiridio manus debet impleri, sed grandi studio pectus accendi. CAPUT VII. 2. Symbolum et oratica oratio; quid brevius auditur aut legitur? quid facilius memoriae commendatur? Quia enim de peccato, gravi miseria premebatur genus huSed Apostolus cum ad ipsam gratiam commendandam hoc propheticum commemorasset testimonium, continuo subjecit, Quomodo autem invocabunt, in quem non crediderunt ? propter hoc Symbolum. In his duobus tria illa intuere: fides credit, spes et charitas orant. Sed sine fide esse non possunt; ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
traitiendo ꝑos. ⁊ inuentrẽ mutendo. Ubi ꝗd dñs de misterio
suo agere uoluerit. sue scimꝰ tantũ cognitũ eẽ uoluntati. Sci¬
mꝰ enĩ ꝯsumi posse spũali uͥtute. scimꝰ ⁊ ꝯseruari posse in cõsũp¬
tibili ꝑhennit̾ate. qi queq ex his xp̃s elegit. de suo sacram̃to
ꝑficit. Absit tñ ut tantũ mistiũ secessui fiat obnoxiũ. in qͦsi forte
ordo naturȩ seruat᷑. misteriũ qđ sola fide conspicit᷑. humilietua.
Si corpꝰincorꝑe ordinẽ seruat. ñ uiolat᷑ mist̾iũ qđ diuinitatis fir¬
mau̾ sacram̃tũ. nec sp̃s amitit. qđ fide integra in re corꝑali spũa

Expanded text:
trajiciendo per os, et in ventrem mittendo. Ubi quid Dominus de mysterio suo agere voluerit, suae scimus tantum cognitum esse voluntati. Scimus enim consumi posse spiritali virtute; scimus et reservari posse inconsumptibili perennitate; quia quaecunque ex his Christus elegerit, de suo sacramento perficit. Absit tamen ut tantum mysterium secessui fiat obnoxium! in quo si forte ordo naturae servatur, mysterium, quod sola fide conspicitur, humilietur. Si corpus in corpore ordinem servat, non violatur mysterium quod divinitatis firmavit sacra
Abbreviated transcription (Latin):
ficet᷑ innouissimo die. Q ꝓpt̃ cuiꝰ potenti utute panis iste cõmu¬
nis quẽ cotidie sumimꝰ. cũ sit candidꝰ mittat᷑ in os in colorẽ san¬
guineũ. ł aliũ humorẽ fluidũ. ipsȩ potentiȩ caro ⁊ sanguis eiꝰ
sũpta. ñ in noxios ⁊ suꝑ fluos humores. s in carne uere resusci¬
tanda debeat reseruari ꝯformata. Et qr̾ totũ qđ diximꝰ ñ ex nr̃o
sũ psimꝰ. de isto etiã qͥd qͥdã sapiens diffierit. dicamꝰ. Scimꝰ in qͥt
hoc sacram̃tũ mistio ⁊ reuerentia oĩmͦ a ꝯmunib escis secer
quȩ naturali necessario usu sumunt᷑. Ita enĩ os ex posuer̃ qđ apłs

Expanded text:
ficetur in novissimo die. Quapropter cujus potenti virtute panis iste communis quem quotidie sumimus, cum sit candidus, mutatur intra nos in colorem sanguineum vel alium humorem fluidum, ipsius potentia caro et sanguis ejus sumpta non in noxios et superfluos humores, sed in carne vere resuscitanda debeat reservari conformata. Et quia totum quod diximus, non ex nostro sumpsimus, de isto etiam quid quidam sapiens diffinierit, dicamus. « Scimus, inquit, hoc sacramentum mysterio et reverentia omnimodis a communibus escis secernendum quae naturali et necessario usu sumuntur; ita enim omnes exposuerunt quod Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ladiũ suꝑ femur ponere
ẽ: p̾dicationis studiũ uoluptatibꝰ carnalibꝰ ante ferre. ut cũ scã qͥs studet
dicere : curet necesse ẽ illicitas suggestiones edomare. De porta ad portã
ꝑ mediũ uͦ castroꝵ transire ẽ : tanta eqͣlitate intra ȩccłiã uiuere ut ꝗ
delinquentiũ culpas redarguit: innulliꝰ debeat fauore declinari Unde
& recte subiungit᷑. Occidat uir frtm suũ. & amicũ & ꝓximũ. Frem &
amicũ & ꝑximũ interficit. ꝗcũ punienda inuenit ab increpationis gla¬
dio nec eis qͦs ꝑcognationẽ diligit: parcit. Si gͦ ille dĩ dr ꝗadferienda uicia

Expanded text:
uper femur ponere, est praedicationis studium voluptatibus carnis anteferre, ut cum sancta quis studet dicere, curet necesse est illicitas suggestiones edomare. De porta usque ad pPer medium vero castrorum transire, est tanta aequalitate intra Ecclesiam vivere, ut qui delinquentium culpas redarguit, in nullius se debeat favorem declinare. Unde et recte subjungitur: Occidat vir fratrem, et amicum, et proximum suumamicum, et proximum interficit, qui cum punienda invenit, ab increpationis gladio, nec eis quos per cognationem diligit, parcit. Si ergo ille Dei dicitur, qui a
Abbreviated transcription (Latin):
Est qͥdã uir a qͦ ego plura didicisse me gaudeo. & ꝗhebreũ sermonẽ ita
elimauerit : ut int̾ scribas eoꝵ chaldeus estimet᷑. Is longe alia uia. ĩgres-¬
sus ẽ. Ait enĩ nullũ ꝓpħarũ extra ysaiã uidisse seraphin circa dnm̃ stan-¬
tia. & ne ipsa seraphin ꝗdẽ alibi lectitari. De hinc c̾sũmationis & captiui.¬
tatis iherłm quȩ sub nabuchodonosor facta ẽ: signũ ẽe̾ p̾missũ. Aboria
qͥppe sub qͦ ꝓpħare orsꝰ ẽ: usq ad sedechiã ꝗextremꝰ regnaũ & qͥcecꝰ ĩbabilo¬
nẽ ductꝰ ẽ fuisse reges undecĩ. & duodecimũ godoliã quẽ cstituerat rex
babilonoͥs suꝑ t̾rã quẽ int̾fecit ismahel filiꝰ nathanael int̾ medias e-¬
sicut ĩ nꝰ nullis exẽplaribꝰ in uenit᷑: qͣ tuor uolent. qͣtuor pedes c̾tegãt.
Exhis qͥppe duodecĩ regibꝰ qͣtuor tantũ iustos fuisse. oriã. ioathã. ezechiã.
iosiã. ꝗ sublimes ꝑciuitates singłas captiuitatis głificare audeãt dm̃: sc̃s.

Expanded text:
ero quidam, a quo ego perplurima didicisse me gaudeo et qui Hebraeum sermonem ita elimarit, ut inter scribas eorum Chaldaeus aestimetur. is longe alia uia ingressus est. ait enim nullum prophetarum extra Esaiam uidisse seraphim circa deum stantia et ne ipsa quidem seraphim alibi lectitari, dein consummationis et captiuitatis Hierusalem, quae sub Nabuchodonosor facta est, signum esse praemissum. ab Ozia quippe, sub quo prophetare orsus est, usque ad Sedechiam, qui extremus regnauit nem ductus est, fuisse reges undecim, et duodecimum Godoliam, quem constituerat rex Babylonis super terram, quem interfecit Ismael filius Nathaniae inter medias esicut in nonnullis exemplariis inuenitur, quattuor uolent, quattuor pedes suos contegant. ex his quippe duodecim regibus quattuor tantum iustos fuisse reges: Oziam, Ioatham, Ezechiam et Iosiam, qui sublimes per singulas captiuitates glorificare audeantdeum: sanctu
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ qđ dicit. Nec ullomͦ liber ẽ a m̾dacio. qͥore nesciens uerũ loqͥt᷑.
sciens aut̃ uoluntate m̾tit᷑. Non csideratis itaq reb ipsis. de quibꝰ
aliꝗd dr sed sola intentione dicentis. melior e̾ qͥ nesciens
falsu̾ dicit qm id uerũ putat. ꝗͣ qͥm̃ciendi aĩnu̾̃ sciens gerit.
nesciens uerũ cͥe̾ qđ dicit. Ille nãq ñ aliud hab& in ai̾o: ali.¬
ud in u̾bo. huic uͦ qͣlecu̾q ꝑse ipsu̾ sit: qđ ab abeo dr̾. aliud¬

Expanded text:
it: nec ullo modo liber est a mendacio, qui ore nesciens verum loquitur, sciens autem voluntate mentitur. Non consideratis itaque rebus ipsis de quibus aliquid dicitur, sed sola intentione dicentis, melior est qui nesciens falsum dicit, quoniam id verum putat, quam qui mentiendi animum sciens gerit, nesciens verum esse quod dicit. Ille namque non aliud habet in animo, aliud in verbo: huic vero qualecumque per se ipsum sit quod ab eo di
Abbreviated transcription (Latin):
peccat qͥcsulendi. qͦmͦ ille qͥnocendi uoluntate m̃tit᷑. Aut uero
tantũ noc& qͥuiator̾e m̃ciendo in diuersũ it᷑ mittit. qͣntũ his qui
uiã uitȩ m̃dacio fallente deprauat. Nemo sane m̃ciens iudican¬
dus ẽ. qͥdicit falsũ qđ putat uerũ : qm qͣntũ inipso ẽ ñ fallit ipse.
sed fallit᷑. Non itaq m̃dacii sed aliqͣndo temeritatis arguendꝰ
ẽ: qͥ falsa ĩ cautiꝰ credita ꝓueris hab&. potiꝰ a c̾trario qͣntu in ip¬
so ẽ ille m̾tit᷑ qͥdicit uerũ qđ putat falsũ. Entũ enĩ ad aĩam eiꝰ¬

Expanded text:
titur: aut vero tantum nocet qui viatorem mentiendo in diversum iter mittit, quantum is qui viam vitae mendacio fallente depravat. Nemo sane mentiens judicandus est, qui dicit falsum quod putat verum: quoniam quantum in ipso est, non fallit ipse, sed fallitur. Non itaque mendacii, sed aliquando temeritatis arguendus est, qui falsa incautius credita pro veris habet. Potiusque e contrario, quantum in ipso est, ille m
Abbreviated transcription (Latin):
ropħa dicit. Priusquã
sciat puer bonũ cuit malũ. contẽpnet maliciã: ut eligat bonum.
Quomꝰ qđ nescit. aut contẽpnit. aut eligit. nͥ qr hȩc duo sciuntur.
alit̾ ꝑprudentiã boni: alit̾ ꝑ exꝑientiã mali. ł prudentiã boni. malũ¬
scit᷑: & non sentit᷑. Itẽ ꝑ exꝑientiã mali scit᷑ bonũ. qm qͥd amiserit sen¬
ret bonũ: idẽ noluit amittere qđ habebat. ne sentir& amittendo qđ

Expanded text:
ropheta dicit, Priusquam sciat puer bonum aut malum, contemnet malitiam, ut eligat bonum . Quomodo quod nescit, aut contemnit aut eligit, nisi quia haec duo sciuntur aliter per prudentiam boni, aliter per experientiam mali? Per prudentiam boni maluitem per experientiam mali scitur bonum, quoniam quid amiserit senret bonum, id est, noluit amittere quod habebat, ne sentiret amittendo quod
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ de ligno scientiȩ boni & mali. Prorsꝰ hoc lignũ erat uisibile & corpora¬
le. sicut arbores cȩterȩ. Qđ gͦ lignũ e̾et ñ ẽ dubitandũ. sed eur hoc no¬
men acccꝑit. reͥrendum. Michi aut̃ etiã atq etiã consideranti dici
non potest qͣntũ placeat illa sententia. ñ fuisse illã arborẽ cibo no-¬
xiã. Neq enĩ qͥ fecerat oĩa ualde bona inparadiso instituerit aliqͥd¬
mali : sed malũ fuisse hoĩ trausgressionẽ p̃cepti. Oportebat aut̃ ut
homo sub dno dõ positꝰ alicunde ꝓhiberet᷑. ut ei ꝓmerendi dñm suum
uirtꝰ e̾e̾t ipsa obȩdientia : ꝗͣ possũ uerissime dicere solã eẽ uirtutem
oĩ creaturȩ rationali agenti sub dĩ potestate. pͥnũq eẽ & maximum
utiũ tumoris ad runã sua potestate uelle uti: cuiꝰ uitii nom̃ ẽ
in oboedientia. Non ẽet gͦ unde se hõ dñm habere cogitarit: nͥ ei aliꝗd¬

Expanded text:
e dignoscendi bonum et malum: prorsus et hoc lignum erat visibile et corporale, sicut arbores caeterae: quod ergo lignum esset non est dubitandum, sed cur hoc nomen acceperit requirendum. Mihi autem etiam atque etiam consideranti dici non potest, quantum placeat illa sententia, non fuisse illam arborem cibo noxiam; neque enim qui fecerat omnia bona valde, in paradiso instituerit aliqmali, sed malum fuisse homini transgressionem praecepti. Oportebat autem ut homo sub Domino Deo positus aliunde prohiberetur, ut ei promerendi Dominum suum virtus esset ipsa obedientia, quam possum verissime dicere solam esse virtutem omni creaturae rationabili agenti sub Dei potestate; primumque esse et maximum vitium tumoris ad ruinam, sua potestate velle uti, cui summum vitii nomen est inobedientia. Non est ergo unde se homo Dominum habere cogitaret atque sent
Abbreviated transcription (Latin):
ni p̾tiissa domo &e suor ⁊ cura & ꝓpͥi ocłi trabe neglecta. in alieno oculo
festucã quert᷑: Lacerant scmn ꝓpositũ. & remediũ penȩ suȩ arbitrant᷑ si ne¬
mo sc̃s̃ sit: si oibꝰ detrahat᷑. si turba ꝑeuntiũ. multitudo peccantiũ. Tibi pla¬
cet lauare cotidie. aliꝰ has mundicias sordes putat. Iu attaginẽ ructas:
& adc comeso accipiens gregiȩ głaris: ego faba uentrẽ unpleo. Te delec łat
cachinmantiũ greges. paulã. menelanũq plangentiũ. Bono tuo crassꝰ sis.
mẽ macies delectat & pallor. Tu talesmiseros arbitraris: nos te miserabi¬
cat ue i patriã meã Saultꝰ go quolebã cantare canticũ dñ itta aliena¬
nerat᷑. occidit᷑. Sed licet sacerdos despiciat atq leuites. samaritanꝰ ille
misericors ẽ.¬
eiꝰ oꝑa quȩ diuersis & locis & teporibꝰ edidit. simul oĩa corrũpi potuer̃:
Ipse origenes inilla epła ꝗͣscribit ad fabianũ remanȩ urbis ep̃m peniten¬

Expanded text:
issa domorum suorum cura, et proprii oculi trabe neglecta, in alieno oculo festucam quaerunt. Lacerant sanctum propositum, et remedium poenae suae arbitrantur, si nemo sit sanctus, si omnibus detrahatur, si turba sit pereuntium, multitudo peccantium. Tibi placet lauare cotidie, alius has munditias sordes putat; tu attagenam ructuas et de comeso acipensere gloriaris, ego faba uentrem inpleo; te delectant cachinnantium greges, Paulam Melaniumque plangentium; me macies delectat et pallor. Tu tales miseros arbitraris: nos te miserabicat me in patriam meam. stultus ego, qui uolebam cantare canticum dneratur, occiditur. Sed licet Sacerdos despiciat atque Levites, Samaritanus ille misericors eeius opera, quae diuersis et locis et temporibus edidit, simul corrumpi potuerunt? ipse Origenes in epistula, quam scribit ad Fabianum, Romanae urbis episcopum, paeniten
Abbreviated transcription (Latin):
xpĩ ñ relinquunt. & eiꝰ lauachro in ȩccła baptizant᷑: nec abea ul¬
lo scismate ł heresi p̃cidunt᷑. inqͣntis libet scelerib uiuant : que
nec diluant penitendo nec elemosinis redimant. sed in eis usq ad
uitȩ huiꝰ ultimũ diem ꝑtina cissime ꝑseuerat: salui futuri ꝑignẽ.
lie& ꝓmagnitudine facinors flagicioꝵq: diurno ñtam̃ ȩtuo
igne puniri. Sed qͥhoc credt̃. & tam̃ catholici st̃: humana quadã
respondit. Librũ aut̃ de hac questione c̃scripsi. cuiꝰ titulꝰ ẽ de

Expanded text:
i non relinquunt, et ejus lavacro in Ecclesia baptizantur, nec ab ea ullo schismate vel haeresi praeciduntur, in quantislibet sceleribus vivant, quae nec diluant poenitendo, nec eleemosynis redimant, sed in eis usque ad hujus vitae ultimum diem pertinacissime perseverent, salvi futuri per ignem; licet pro magnitudine facinigne puniri; sed qui hoc credunt, licet catholici sint, tamen humana quadam re potest, de quigne puniri; sed qui hoc credunt, licet catholici sint, tamen humana quadam
Abbreviated transcription (Latin):
ralia quȩ cognoui. ł qr cũ pecuniis ẽ electꝰ. ł qđ excomunicat᷑ missas
facere p̃supsit. ꝓpt̾ a̾m in reqͥsita p̃terire nͥ possumꝰ. Sed opto & dm de¬
p̃cor quatinꝰ nichil de eo de his quȩ dicta st̾ ualeat inueniri. & sine
ꝑiculo animȩ meȩ causa ipsiꝰ t̃minet᷑. Priꝰ tam̃ ꝗͣheo cognoscant᷑. sere-¬
nissimꝰ dñs discurrenti iussione p̃cepit. ut eũ uenientẽ cũ honore sus

Expanded text:
ralia, quae cognovi, vel quia cum pecuniis est electus, vel quia excommunicatus missas ralia, quae cognovi, vel quia cum pecuniis est electus, vel quia excommunicatus missas facere praesumpsit, propter Deum irrequisita praeterire non possum; sed opto, et Dominum deprecor, quatenus nihil de eo, de his quae dicta sunt valeat, inveniri, et sine periculo animae meae causa ipsius terminetur: prius tamen quam haec cognoscantur, serenissimus dominus discurrente jussione praecepit ut eum
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i: qͦusq suã p̾sentiã exhiberet. pͥuauit. Maximꝰ autẽ impia¬
libꝰ miliciis fultꝰ. pꝰ exc̃omunicationẽ & missas cecinit. & saeramenta
satis in dignꝰ accepit. Iua ꝓpt̾ ẽstantiȩ augustȩ. pꝰ multa alia scribit
dicens. Salonitanȩ ciuitatis ep̃s me ac responsale meo nesciente ordina-¬
tus ẽ: & facta ẽ res. quȩ sub nullis anterioribꝰ principibꝰ euenit.
q đ ego audiens ad eundẽ p̾uaricatorem ꝗ in ordinate ordinatus ẽ
priꝰ ascrenissimis dñis cognoscerẽ. si hoc fieri uississent. đ ei sub ex¬
cõmunieationis int̾positione mandaui. Et contẽpto me atq despee:¬
to inaudaciã quoꝵdã scłariũ hominũ qbꝰ denudata sua ȩccłia p̃mia
uenire sed̃m uuissionẽ dñoꝵ uenire noluit. Ego autꝰ p̃ceptioni eiꝰ p̾ietatis
obediens. ei dẽ maximo qͥme nesciente or dinatꝰ ẽ: hoc qđ in ordina¬
tione sua me ł responsalẽ p̾t̾mittere p̾sũpsit. ita exeorde laxaui: Ac¬

Expanded text:
 suam praesentiam exhiberet, privavit. Maximus autem imperialibus militiis fultus, post excommunicationem, et missas cecinit, et sacramenta satis indignus accepit. Quapropter Constantinae Augustae post multa alia scribit, dicens: « Salonitanae civitatis episcopus, me ac responsale meo nesciente, ordinatus est; et facta res est, quae sub nullis anterioribus principibus evenit. Quod ego audiens, ad eumdem praevaricatorem qui inordinate ordinatus est prius a serenissimis dominis cognoscerem, si hoc fieri ipsi jussissent. Quod ei sub excommunicationis interpositione mandavi: et contempto me atque despecto, in audacia quorumdam saecularium hominum, quibus, denudata sua ecclesia, praemia venire secundum jussionem dominorum noluit. Ego autem praeceptioni pietatis eorum obediens, eidem Maximo, qui me nesciente ordinatus est, hoc, quod in ordinatione sua me vel responsalem meum p
Abbreviated transcription (Latin):
atali ep̾o
defunc to. cũ dalmatinor generalitas honoratũ archidia conẽ quẽ
ipse ex pb̃ro ĩ diaconẽ c̾uerterat sibi ꝓficiendũ c̾cordit̾ elegissent: eoꝵq
decretũ pontifex apꝓbasset. factione malchi epi rettoris apłici patrimo-¬
monii manuq militari : maximꝰ multis criminibꝰ in uolutꝰ. epãtũ salo-¬
nitanȩ ciuitatis inuasit. đ gregoriꝰ audiens dalmatinis & iadertinis ep̃is
sibi occasione tẽpoꝵ excupiditate simulq in solentia augusti. quẽ
disꝑgendo facultates in uasȩ eccłiȩ ad eo defensorẽ scelerũ suoꝵ effecit:
uti gregoriũ nͥ solũ frequenter postularet qͣtinꝰ in discussã maximi

Expanded text:
atali episcopo defuncto, cum Dalmatinorum generalitas Honoratum archidiaconum, quem ipse ex presbytero in diaconum converterat, sibi praeficiendum concorditer elegissent, eorumque decretum pontifex approbasset, factione Malchi episcopi, rectoris apostolici patrimonii, manuque militari Maximus multis criminibus involutus, episcopatum Salonitanae civitatis invasit. Quod Gregorius audiens, Dalmatinis et Jadertinis episcopis sibi occasione temporis ex cupiditate simul insolentiaque Augusti, quem dispergendo facultates invasae ecclesiae adeo defensorem scelerum suorum effecit, ut a Gregorio non solum frequenter postularet, quatenus indiscussam Maxim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd facio S̾ed ut ep̃i mei despiciant. c contra me refugiũ ad scłares
iudices habeant: om̃pti dõ gras ago. peccatis meis deputo. hoc tamen
breuit᷑ suggtro: qr aliqͥntulũ expecto & si ad me uenere distulerit.

Expanded text:
quid facio? Sed ut episcopi mei me despiciant, et contra me refugium ad saeculares judices habeant, omnipotenti Deo gratias ago, peccatis meis deputo. Hoc tamen breviter suggero, quia aliquantulum exspecto; et si ad me diu venire distulerit,
Abbreviated transcription (Latin):
in cogitatione trinitatũ claustra carnis excedere. & qͣsi habitationis
ĩ fiȩ ianuã exire: Cura aut̃ carnis ut femina foris nͥ appareat.
& uideri iactant̾ erubescat : ut qͣsi pꝰ tͥgũ uiri sub discretione sp̾c
solis necessariis intenta. ne qͣꝗͣ sciat ꝓcacit̾ detegi sed ueretundiȩ mo-¬
derari. Cui tam̾ sepe cũ d̾r ut de se minime p̾sumat. & totã se ĩ diui¬
nȩ spei fiduciã transferat despicit: & cessante studio ade̾e̾ sibi uitȩ
subsidia posse diffidit. Unde & hec eade̾ sara ꝓmissiones dĩ audiens
ridet. sed ridens corripit᷑: correpta aut̃ ꝓtinꝰ fecundat᷑. & quȩ iuuen-¬
tute uigens fecundari n̾ potuit: annis francta senilibꝰ utero marces¬
cente concepit. qr cũ cura carnis suȩ c̾fidentiã habere desierit: con¬
tra spem exdiuina ꝓmissione recipit. qđ habiturã se exhumana
racione dubitauit. Unde bene ysaac id ẽ risꝰ dr ꝗ generat᷑. qr¬

Expanded text:
in cogitatione Trinitatis claustra carnis excedere, et quasi habitationis infimae januam exire? Cura autem carnis, ut femina, foras non appareat, et videri jactanter erubescat; ut quasi post tergum viri sub discretione spiritus solis necessariis intenta, nequaquam sciat procaciter detegi, sed verecunde moderari. Cui tamen saepe cum dicitur ut de se minime praesumat, et totam se in divinae spei fiduciam transferat, despicit, et cessante studio adesse sibi vitae subsidia posse diffidit. Unde et haec eadem Saraa promissiones Dei audiens ridet, sed ridens corripitur, correpta autem protinus fecundatur, et quae juventute vigens fecundari non potuit, annis fracente concepit, quia cum cura carnis, sui confidentiam habere desierit, contra spem ex divina promissione accipit, quod habere a se ex humana ratione dubitavit. Unde bene Isaac, id est risus dicitur, q
Abbreviated transcription (Latin):
neq in eo qđ aduersũ atq contrariũ dies attulerant: nat᷑a t᷑petur
sed integret᷑. qđ non dũ erat integrũ: sicut instaurabit᷑ qđ fuerat ui-
tari potest. Qđ utrũ ab hoĩe inueniri possit: ignoro. Quando ĩ¬
motib uiuentis appareat. Nã negare uixisse puerꝑia quȩ ꝓpt̃ea
m̃bratĩ exsecant᷑. ut eiciant᷑ exutis pͣgnantiũ: ne matres qͦq si mor¬
tua ibi relinqͣnt᷑ occida̾t inpudentia nunia uidet᷑. Ex qͦ aut̃ incipit
hõ uiuere: exillo utiq mori potest. Mortuus uͦ ubieũq mors illi
potuit euenire. qͦmͦ ad resurrectionẽ ñ ꝑtineat mortuoꝵ: reppe-¬
rire non possum.

Expanded text:
neque in eo quod adversum atque contrarium dies attulerant, natura turpetur; neque in eo quod adversum atque contrarium dies attulerant, natura turpetur; sed integretur quod nondum erat integrum, sicut instaurabitur quod fuerat vtari potest, quod utrum ab homine inveniri possit ignoro, quando inxisse puerperia quae propterea membratim exsecantur et ejiciuntur ex uteris praegnantium, ne matrem quoque si mortua ibi relinquantur occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest. Mortuus vero ubicunque mors illi potuit evenire, quomodo ad resurrectionem non pertineat mortuorum reperire non possum.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut xpĩ ipsiꝰ resurrexit: quẽ ad modũ possim breuit᷑ disputa¬
re. & oibꝰ questionib quȩ de hac remoueri assolent: satis face¬
re ñ ĩ uenio. Resurrec turã tañ carnẽ oiũ. qͥ cũq nati stꝰ hõiũ
atq nascent᷑ & mor tut st̾ atq morient᷑: nullomodo debet du
bitare xp̃ianꝰ. Uude pͥmo occurrit de abortiuis fitibꝰ questio.
qͥ iã qͥdem natist̾ in utis matrũ: sed ñdũ ita ut ia possint renas.¬
ci. Si eiũ refurret turos eds dixerimꝰ. de his qͥ iã formati st̃ : tole¬
re arbitret᷑. sicut scmiina que cone epta ñ fucrit᷑: Sed ꝗs ũcgire
audeat. & si affirmare ñ audeat. id acturã resurrectionẽ. ut
ꝗc ꝗd forme defuit impleat᷑ . Atq ita ut de sit ꝑfectio quȩ acces¬
sura erat tẽpore. quẽ ad modũ ñ erant uicia quȩ accesserant tẽpore:
ut neq in eo qđ aptũ & congruũ dies allaturi fuerant nat᷑a fraudet᷑.

Expanded text:
sius caro resurrexit, quemadmodum possim breviter disputare, et omnibus quaestionibus, quae de hac re moveri assolent, satisfacere, non invenio. Resurrecturam tamen carnem, qui nati sunt hominum, aut nascentur, mortui sunt atque morientur, nulir., cap. 85: Occurrit de abortivis foetibus quaestio, qui jam nati sunt in uteris matrum, sed non ita ut jam possint renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus, de his qui jam formati sunt tolere arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerint? Sed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quiquid formae defuit impleatur? Atque ita non desit perfectio, quae accessura erat tempore, quemadmodum non erunt vitia quae accesserant tempore: ut neque in eo quod aptum et congruum dies allaturi fuerant, natura fraudetur;
Abbreviated transcription (Latin):
credibili uentris inflatione distentꝰ. ꝯtinius qͥnq dieb qͥnquagesi mo
quarto etatis anno. regni uꝰ septimo. obi it. Pilatꝰ uͦ in hispania uien¬
ne exulatꝰ ita maloꝵ cladib crutiatꝰ ẽ. ut ꝓpria se manu transuer¬
beraret. Iuanta uͦ accesserint uideis ꝑ quadraginta annos usq
ad uindictã crucis enumerare Ilongũ ẽ qđ apilato cesaris imago
Anocte intẽplo posita ẽ. qđ paschȩ solẽpnitate ꝑturbati one facta.
Atriginta exeis milia cesa sũt. Qđ uruente fame mulier unicũ co
⁊fitiis ad mota. enixa ẽ agnã. Iuadã die ianua scũarii serris ferreis
diebant motꝰ intẽplo. ⁊ uoces dicentiũ. transmigremꝰ exhis sedib
Quadã festiuitatis die quidã ananię filiꝰ mente omotꝰ clamabat.
Uox aboriente. Uox aboccidente. Wox aquatuor uentis. qͥ u̾beratꝰ ma-¬
gis ac magis clamabat. In obsidione aut̃ romanoꝵ ꝯccisi s̃ decies.¬

Expanded text:
credibili ventris inflatione distentus, continuis quinque diebus, quinquagesimo quarto aetatis suae anno, regni vero septimo obiit. Pilatus vero ita malorum cladibus cruciatus est, ut propria se manu transverberaret. Quanta vero accesserint Judaeis per quadraginta annos usque ad vindictam crucis enumerare perlongum est. Quod a Pilato Caesaris imago nocte in templo posita est, quae Paschae solemnitate perturbatione facta, triginta millia ex eis caesa sunt: quod irruente fame, mulier unicum filficiis admota enixa est agnam. Quadam nocte janua sanctuarii seris ferreis diebant motus in templo, et voces dicentium: Transmigremus ex his sedibus. Quadam festivitatis die, quidam Ananiae filius mente commotus clamabat: Vox ab oriente, vox ab occidente, vox a quatuor ventis. Qui verberatus magis ac magis clamabat. In obsidione autem Romanorum occisi undecie
Abbreviated transcription (Latin):
beatȩ memoriȩ simplicianũ mediolanensẽ ep̃m. aliqͣndo quesis¬
loqͥ cũ eo. Sed multo maioris miracłm ẽ qđ ipse sathanas pͥnceps
inmundoꝵ sp̃uũ potuit loqͥ cũ do. & petere tẽptandũ iob iustissi-
exitꝰ. & expeditior ĩtellectꝰ: ut ñ uere sp̃m samuelis excitatum
a reqͥe sua credamꝰ. sed aliqͦd phantasma & imaginariã illusionem
diaboli machinationibꝰ factã : ꝗͣ ꝓpt̾ea scriptura noie samuelis ap-¬
pellat. qr solent imagines earũ rerũ noibꝰ appellari: quarũ ima-¬
& utq mori potuerit. lãq mortuus. mortẽ uiuo p̾nunciabat.¬
Omibꝰ gͦ exclusis. imaginaria simulatio samuelis diabolico ritu
facta intelligat᷑.¬
audire abeis qͥhinc ad eos moriendo ꝑgt: ñ qdẽ oĩa sed quȩ sinun¬
tur. indicare. qͥ sinunt᷑ ista etiã menisse. & quȩ illos qͥbꝰ hȩc ĩ¬
dicant. oportet audire. Posst̃ & ab angłis qͥ. reb quȩ aguntur hic¬

Expanded text:
beatae memoriae Simplicianus, Mediolanensis episcopus, aliquando quaesiuoqueretur cum eo. sed multo maioris miraculi est, quod ipse satanas, princeps immundorum spirituum, potuit loqui cum deo et petere temtandum Iexitus et expeditior intellectus, ut non uere spiritum Samuhelis excitatum a requie sua credamus, sed aliquod phantasma et imaginariam illusionem diaboli machinationibus factam, quam propterea scriptura nomine Samuhelis appellat, quia solent imagines earum rerum nominibus appellari, quarum imaet uterque mori potuerit; jamque mortuus mortem vivo praenuntiabatillo excluso, imaginaria simulatio Samuelis diabolico ritu facta intelligataudire possunt ab eis qui hinc ad eos moriendo pergunt: non quidem omnia, sed quae sinuntur indicare, qui sinuntur etiam ista meminisse, et quae illos, quibus haec indicant, oportet audire. Possunt et ab ang
Abbreviated transcription (Latin):
e archa
noe queri sol& utrũ tanta capacitate qͣnta describit᷑ animalia oĩa qͥ
ineã ingressa dicunt᷑: & escas cors ferre potuerit. Quã questionẽ cubi¬
to gometrico soluit origenes. asserens ñ frustra script̾am dixisse qdđ
moy ses oi sapientia egyptioꝵ fuerit eruditꝰ: qͥ geometricã dilexert.
Cubitũ autꝰ geometrieũ dicit tantũ ualere. quantũ eubita nr̃a sex
ualent Si gͦ tã magna cubita ĩ telligimꝰ. nulla questio ẽ tante ea
pacitatis archã fuisse: ut posset illa oĩa c̃tinere.

Expanded text:
e arca Noe quaeri solet, utrum tanta capacitate quanta describitur animalia omnia, quae in eam ingressa dicuntur, et escas eorum ferre potuerit. quam quaestionem cubito geometrico soluit Origenes asserens non frustra scripturam dixisse quod Moyses omni sapientia Aegyptiorum fuerit eruditus, qui geometricam dilecubitum autem geometricum dicit tantum ualere quantum nostra cubita sex ualent. si ergo tam magna cubita intellegamus, nulla quaestio est tantae pacitatis arcam fuisse, ut posset illa omnia continere.
Abbreviated transcription (Latin):
penã ꝓpriã qͥ etiã corporis morte punitꝰe. e qͥfi. Mortis ei qͥp¬
pe suppliciũ ds cõminatꝰ fuerat si peccaret. sic eũ munerans li¬
bero arbitrio ut tam̃ reger& imꝑio: terreret exitio. atq in pa¬
radisi felicitate tamꝗͣ in umbra uitȩ: unde iusticia custodita
in meliora conscenderet. collocauit. hinc pꝰ peccatũ exul effectꝰ.
styrpẽ quoq suã ꝗͣ peccando inse ta ꝗͣ in radice uiciauerat pena
mortis & dãpnationis obstrinxit. ut quicꝗd ꝓlis exipso. & simul dãp¬
nata ꝑꝗͣ peccauerat c̾iuge. ꝑ carnalẽ concupiscentiã in qͣ in oboedien¬
tiȩ pena similis retributa ẽ nasceret᷑. traheret originale peccatum.
qͦ traheret᷑ ꝑ errores & dolor es diuersos. ad illũ extremũ cũ deser¬
torib angłis uiatorib & possessorib & consortib suis. sine fine sup.¬
pliciũ. Sic ꝑ unũ hoi̾nẽ peccatũ in trauit inmundũ. & ꝑpeccatum

Expanded text:
poenam propriam, qua corporis morte punitus est. Mortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat, si peccaret: sic eum munerans libero arbitrio, ut tamen regeret imperio, terreret exitio, atque in paradisi felicitate, tanquam in umbra vitae, unde justitia custodita in meliora conscenderet, collocavit. Hinc post peccatum exsul effectus, stirpem quoque suam, quam peccando in se tanquam in radice vitiaverat, poena mortis et damnationis obstrinxit, ut quidquid prolis ex illo, et simul danata per quam peccaverat conjuge, per carnalem concupiscentiam, in qua inobedientiae poena similis retributa est, nasceretur, traheret originale peccatum, quo traheretur per errores doloresque diversos ad illud extremum cum desertoribus angelis vitiatoribus et possessoribus et consortibus suis sine fine supplicium. Sic per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
in nocens. Nactꝰ boni. que oĩa qͥ exibet: totiens sacͥficat. qͦtiens aliqđ bo¬
nũ acceptũ fec̾it. Dsenĩ ñ desid̾at uictimã aut sacfitiũ muti animalis.

Expanded text:
innocens et actus boni: quae omnia qui exhibet, totiens sacrificat, quotiens bonum alinnocens et actus boni: quae omnia qui exhibet, totiens sacrificat, quotiens bonum aliquid ac pium fecerit. deus enim non desiderat uictimam. neque muti animal
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ultor. ⁊ rex ⁊ds quẽ nos xpm̃ uocamꝰ. qͥ priꝰ quã descendat: hoc signũ
dabit. Cadet repente gladiꝰ e cęlo. ut sciant iusti ducẽ scę militię des¬
censurũ. ⁊ descendet cõmitantib angłis inmediũ t̾rȩ.⁊ante cedet eũ
dinẽ illã quẽ montẽ circũ sed ebit. ⁊ ꝯcidet᷑ abhora tercia usq adues¬
ꝑũ. ⁊ fluet sanguis more toirentis. deliti isq omĩb copiis. impiꝰ solus
effugiet. ⁊ ꝑibit abeo uͥtꝰ sua. Hic est qͥa ppellat᷑ antixp̃o. s se se ipse¬
nouabit. ⁊ sepe uincet.donec quarto plio ꝯfectis oĩb ĩpi debellatꝰ. ⁊ captꝰ
tãd scelerũ suoꝵ luat penas. s ⁊cet̾i pͥncipes. ac ty̧ranni qͥ ꝯtriuer̃ orbe
simulcũ eo uincti adducent᷑ ad regẽ. ⁊increpabit eos. ⁊ coarguet ⁊ ex¬
ꝓbrabit his facinora eoꝵ. ⁊ dã pnab̾ eos. ac meritis crutiatibꝰ tradet. Sic
Uisqͥs gͥ p̃ceptis celestib
obtẽꝑau̾it. hic cultor ẽ ueri dei. Cuiꝰ sacͥ¬

Expanded text:
 et deus, quem nos Christum uocamus, qui priusquam descendat, hoc signum dabit. cadet repente gladius e caelo, ut sciant iusti ducem sanctae militiae descensurum, et descendet comitantibus angelis in medium terrae et ante-, cedet eum dinem illam, quae montem circumsederit, et concidetur ab hora tertia usque ad vesperum, et fluet sanguis more torrentis; deletisque omnibus copiis, impius solus effugiet, et peribit ab eo virtus sua. Hic est autem, qui appellatur Antichristus: sed seipsec quarto praelio confectis omnibus impiis debellatus, et captus, tandem scelerum suorum luat poenas. Sed et caeteri principes, ac tyranni, qui contriverunt orbem, simul cum eo vincti adducentur ad regem, et increpabit eos, et coarguet; et exprobrabit his facinora ipsorum, et damnabit eos, ac meritis cruciatibus tradet. Sic us praeceptis caelestibus obtemperauerit, hic cultor est uerus dei, cuius sac
Abbreviated transcription (Latin):
coli ut filiũ dei. Idabit ei potestas ut fatiat signa ꝓꝓdigia. qͥb uisis
uretiat honunes ut adorent eũ. Iubebit ignẽ decelo descendẽ. ⁊ solẽ
rimi allitient᷑ abeo. Tc̃ eruere tẽplũ dei conabit᷑ ⁊ iustũ ppłm ꝑseq̃t᷑.
orbẽ t̃re m̃sis quadraginta duob. hoc erit tẽpꝰ. qͦuistitia ꝓitiet᷑ ⁊ in no¬
centia odio erit. qͦ mali bonos hostilit̾ p̃dabunt᷑ ñlex aut ordo. aut mi¬
litie disciplina seruabit᷑. ñ canos qͥsꝗͣ reuerebit᷑ ñ offitiũ pietatis agnoscet.¬
niq latrocinio t̾ra uniu̾sa uastabit᷑. Cũ hȩc facta er̃. tc̃ iusti ⁊ sectatores
u̾itatis segregabũt se amalis.⁊ fugient in solitudines. Iuo audito impiꝰ
in flamatꝰ ira ueniet cũ exercitu magno. ⁊ ad motis oĩb copiis circũdabit
montẽ. in qͦ iusti morabant᷑ ut eos cõphendat. Illi uͦ ubi se uiđint clau¬
cũ ad destruendã inmensarũ uiriũ ty rannidẽ humanȩ opes defecerint.

Expanded text:
ut Dei filium: et dabitur ei potestas, ut faciat signa et prodigia, quibus visis, irretiat homines ut adorent eum. Jubebit ignem descendere de coelo, et solem rimi allicientur ab eo. Tunc eruere templum orbem terrae mensibus quadraginta duobus. id erit tempus quo iustitia proicietur et innocentia odio erit, quo mali bonos hostiliter praedabuntur. non lex aut ordo aut militiae disciplina seruabitur, non canos quisquam reuerebitur, non officium pietatis adgnoscetmunique latrocinio terra uniuersa uastabitur. cum naec iacta erunt, tum iusti et sectatores ueritatis segregabunt se a malis et fugient in solitudines. quo audito inpius inflammatus ira ueniet cum exercitu magno et admotis omnibus copiis circumdabit montem in quo iusti morabuntur, ut eos conprehendat. illi uero ubi se claucum ad destruendam immensarum virium tyrannidem humanae opes defecerint,
Abbreviated transcription (Latin):
tabit᷑ mors ⁊ ñ ueni et. Nec nox qͥdẽ reqͥẽ timori dabit: nec adoculos som¬
nꝰ accedet. s animas hoĩũ sollicitudo acuigilia macerabit. Plorabunt
gement.⁊dentib strident. gratulabunt᷑ mortus ⁊ uiuos plangent¬
o is ⁊ aliis pluribꝰ malis. solitudo fiet int̾ra. ⁊ erit deformatꝰ orbis atq de¬
relinquat᷑. ⁊unde mille ꝓcesserant. uix ꝓdient centũ. De cultorib etiã¬
di due partes int̾ibũt. ⁊ tercia que fuerit ꝓbata remanebit. S planiꝰ
bilia fatiendi. Ubi cũq hoĩes ñ audierit̃ eũ. cdaudet cxlũ. ⁊ abstinebit
mibres Aquã u̾tet in sanguinẽ. ⁊ crutiabit ulos sit ac fame: Et qui
Qui qr conabit eũ ledẽ ꝓcedet ignis de ore eiꝰatq oburet ulĩ : hois ꝓdigiĩs
ac ututib cõuertet multos ad di cultũ. Factisq oꝑib ipsiꝰ. alt ree

Expanded text:
tabitur mors, et non veniet: ne nox quidem requiem timori dabit; nec ad oculos somtabitur mors, et non veniet: ne nox quidem requiem timori dabit; nec ad oculos somnus accedet: sed animas hominum sollicitudo ac vigilia macerabit: plorabunt, et gement, et dentibus strident; gratulabuntur mortuis, et vivos plangent. His et aliis pluribus malis solitudo fiet in terra, et erit deformatus orbis atque derelinquatur; et unde mille dei duae partes interibunt et tertia quae fuerit probata remanebit. Sed planius bilia faciendi. ubicumque homines non audierint eum, claudet caelum et abstinebit imbres, aquam conuertet in sanguinem et crucicumque conabitur eum laedere, procedet ignis de ore ejus, atque amburet illum. His prodigiis atque virtutibus convertet multos ad Dei cultum; peractisque operibus ip
Abbreviated transcription (Latin):
piet. spoliabit. occidet. Deniq inmutato noĩe atq imꝑii sede trans¬
lata ꝯfusio. ac ꝑturbatio humani gnĩs ꝯsequet᷑. Tc̃ uͦ de testabile
atq abhominandũ tẽpꝰ existet. qͦnulli hoĩũ sit uita iocunda.
Eruent̾ funditꝰ ciuitates atq intibt̃. nͦ mͦ feno atq igni. uerũ eti am¬

Expanded text:
piet spoliabit occidet: denique inmutato nomine atque imperii sede transpiet spoliabit occidet: denique inmutato nomine atque imperii sede translata confusio ac perturbatio humani generis consequetur. tum uero detestabile atque abominandum tempus existet, quo nulli hominum sit uita iucunda. eruentur funditus ciuitates atque int
Abbreviated transcription (Latin):
neqͥs in credibile arbitret᷑. ostendã. In primis multi plicabit᷑ regnũ.
⁊ sũma rerũ potestas ꝑ plurimos dissipata. ⁊ ꝯcisa minuet᷑. Tũ discor¬
die ciuiles in ꝑpetuũ serent᷑ n ec ulla reqͥes bellis exitialib erit. donec
reges decẽ parit̾ existant. qͥ orbẽ t̾rȩ. ñ ad regendũ. s ad ꝯsumendũ par-¬
tiant᷑. hi exercitib inin mensũ auctis.⁊ agroꝵ cultib destitutis. qđ
ẽ pͥncipiũ eu̾sionis.⁊ cladis. disꝑdent oiã ⁊ cõminuent. ⁊uorabunt.
Tũ c repente adũsꝰ eos hostis potentissimꝰ ab extremis finib plage sep¬
tentrionalis oriet᷑. qͥ trib exeo numero deletis qͥtc̃ asiã obtineburs
assumet᷑ insotietatẽ aceteris. ac pͥnceps oĩũ ꝯstituet᷑. Hic in substen¬
ili dnãtione uexabit orbẽ. diuina ⁊ humana miscebit.
dictu ⁊ execrabilia moliet᷑. noua ꝯfilia in pectore suo uolutabit. ut
ꝓpũ sibi ꝯstituat ĩꝑiũ.leges ꝯmutet. ⁊ suaᷤ sanctiat ꝯtaminabit. diri¬

Expanded text:
ne quis incredibile arbitretur, ostendam. in primis multiplicabitur regnum et summa rerum potestas per plurimos dissipata et concisa minuetur. tum discordiae ciuiles in perpetuum serentur nec ulla requies bellis exitialibus erit, donec reges decem pariter existant, qui orbem terrae non ad regendum, sed ad consumendum partiantur. hi exercitibus III mensum auctis et agrorum cuius destitutis. quod est principium euersionis et cladis. disperdent omnia et comminuent et uorabunt. tum repente aduersus eos hostis potentissimus ab extremis finibus plagae septentrionalis orietur, qui tribus ex eo numero deletis qui tunc Asiam obtinebunt, adsumetur in societatem a ceteris ac princeps omnium constituetur. hic insustentabili dominatione uexabit orbem, diuina et humana miscebit, infanda dictu et exsecrabilia molietur, noua consilia in pectore suo uolutabit, ut proprium sibi constituat imperium, leges commutet et suas sanciat, contaminabit diri
Abbreviated transcription (Latin):
expleto ꝯsumationẽ fieri neceẽ ẽ. ⁊humanarũ rerũ statũ in meliꝰ refor¬
mari. Cuiꝰ rei argum̃tũ ẽ priꝰ enarandũ. ut ratio eluceat. Mundũ
enĩ ds̃. ⁊ hoc rerũ naturȩ op ãmirabile. sic̃ archanis sacrȩ scͥpture ꝯtinet᷑
sex dierũ spatio ꝯsumauit. dieq septimũ qͦaboꝑib suis reqͥeũ. sanxit.
manere in hoc statu mundũ neceẽ ẽ. Dies enĩ magnꝰ dei mille annoꝵ
tãꝗͣ dies unꝰ. ⁊ sic̃ ds sexillos dies intantis rebꝰ fabricandis laborau̾. ita ⁊
neceẽ ẽ. ut uisine seaeti millesimi anni malitia oĩs aboleat᷑ et̾ra. ⁊ reg.¬
net ꝑ annos mille iustitia. ꝓpinquante gͥ mundi t̾mino humanarũ¬
tñ insanabilis mali ꝯꝑationẽ felitia ⁊ ꝓpe aurea possint udicari. Cuiꝰ¬
uastitatis. ⁊ꝯ fusiõis hȩc erit causa. qđ romanũ nñ qͦnc̃ regit᷑ orbis. hor
ac rurs oriens dñabit᷑. atq occidens seruiet. Sibille õs aꝑte interitu.¬

Expanded text:
expleto, consummationem fieri necesse est, et humanarum rerum statum in melius reformari; cujus rei argumentum prius enarrandum est, quo ratio eluceat. Mundum Deus, et hoc rerum naturae admirabile opus sicut arcanis sacrae Scripturae continetur sex dierum smanere in hoc statu mundum necesse est. dies enim magnus dei mille annorutamquam dies unus. et sicut deus sex illos dies in tantis rebus fabricandis laborauit, ita et necesse est ut in fine sexti millesimi anni malitia omnis aboleatur e terra et regnet per annos mille iustitia sitque ttamen insanabilis mali conparatione felicia et prope aurea possint iudicari. iusionis haec erit causa, quod Romanum nomen, quo nunc regitur orbis horrac rursus Oriens dominabitur, atque Occidens serviet. Nec miru
Abbreviated transcription (Latin):
miraculor facere noluit apud eos qͦs dicit ac turos fuisse peniten¬
tiã. si feciss&. sed ut õs hoĩes om̃e genꝰ humanũ intelligamꝰ. ꝑqͣs ẽũq
differentias distributũ. reges. pͥmates. nobiles. ignobiles. sublimes.
humiles. doctos. ĩdoc tos. ĩtegri corporis. debiles. ĩgeniosos. tardi cor¬
des. fatuos. diuites. pauꝑes. mediocres. mares. feminas. infantes.
oĩbꝰ. in ꝓfessionibꝰ oĩbꝰ. in uoluntutũ. in consciaentiarũ uarietate in¬
numerabili cstitutos: & si qͥd aliud differentiarũ ẽ in hoib. Qdẽ enĩ

Expanded text:
uisse poenitentiam si fecisset: sed ut omnes homines omne genus humanum intelligamus per quascumque differentias distributum, reges, privatos, nobiles, ignobiles, sublimes, humiles, doctos, indoctos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardicordes, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantes, omnibus, in professionibus omnibus, in voluntatum et conscientiarum varietate innumerabili constitutos, et si quid aliud differentiarum est in hominibus. Quid est enim
Abbreviated transcription (Latin):
am d̃s qͣsdã uoluntates suas utiq bonas. inuicti uoluntare
implet ꝑmalors hõiũ uoluntates malas: sicut ꝑmaliuolos.
fac tũ ẽ: ut apłs petrꝰ qͣndo id fieri nolebat: sathanas abipso qͥ occidi
uenerat diceret᷑. Qũa bene apparebant uoluntates pioꝵ fideli¬
b ꝓpħa p̃dixerat: & tam̾ d̾s hȩc illũ pati uolebat ꝓpt̾ annunci¬
andã fidẽ xp̃i. exercens martẏrẽ xp̃i. Neq istã bona uoluntatem¬
& ad eũ potiꝰ ꝑtinebat qͥnolebat qđ uolebat. ꝗͣ illi ꝑqͦs uolentes fac

Expanded text:
am Deus quasdam voluntates suas utique bonas ita implet per malorum hominum voluntates malas, sicut per Judaeos factum est, ut apostolus Petrus quando id fieri nolebat, satanas ab ipso qui occidi venerat diceretur . Quam bonae apparebant voluntates piorum fidelibus propheta praedixerat ? et tamen Deus haec illum pati volebat pro annuntianda fide et ad eum potius pertinebant qui nolebant quod volebat, quam illi per quos volentes fac
Abbreviated transcription (Latin):
bet.  metu potestatis u̾itatẽ occultat. eiꝰdẽ u̾itatis iracundia sibi
cęlitꝰ ꝓuocat. qi plꝰ timescit hõiẽ. quã diuinã trepidet indignatiõe.
Beatꝰ cuiꝰ testimonio in nocẽs abscelere obiecto purgat᷑ impiꝰ ciũ ꝓdi¬
tiõẽ etiã inimicꝰ ꝑimitꝰ. Neq enĩ decet xp̃ĩano mortis obnoxiũ ꝙ¬
dere. ⁊ adeffundendũ sanguinẽ infelitiũ uocẽ testificatiõis p̾b̾e.

Expanded text:
 metu potestatis veritatem occultat, ejusdem veritatis iracundiam sibi coelitus provocat, quia plus pertimescit hominem quam divinam trepidat indignationem. Beatus cujus testimonio innocens ab scelere objecto purgatur; impius, cujus proditione etiam iniquus perimitur. Neque enim decet Christianum morti obnoxium prodere, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
ticis eiꝰ collo egrotantiũ liget᷑. Dehac enĩ arbore fert᷑. qm̃ diĩ aput egip
tũ gosephcũ xp̃o ⁊ maria iuirgine scã fugisset herodẽ: uenissetq ad
hermopolĩ ciuitatẽ. mox ut ingrediebat᷑ urbe. ñ ferens hȩc arbor
maximũ xp̃i salutaris aduentũ. indinata ⁊ usq ad trã.⁊ eũ suppli-¬
cit̾ ad oraũ. Uec ego audiens de ista arbore amultis. sepe naraui. Neor
aut̃ hoc signũ fuisse factũ ciuib diuinę p̃sentię. aut certe qm̃ ritu-¬

Expanded text:
corticis collo aegrotantium ligaretur. De hac enim arbore ferunt, quoniam corticis collo aegrotantium ligaretur. De hac enim arbore ferunt, quoniam tum Joseph cum Christo et Maria Virgine sancta fugisset Herodem, venissetque ad Hermopolim civitatem; mox ut ingrediebatur urbem, non ferens haec arbor maximum Christi salutaris adventum, inclinata est usque ad terram, et eum suppliciter adoravit. Haec ego de ista arbore a multis audiens narravi. Reor autem hoc signum fuisse factum civibus divinae praesentiae: aut certe, q
Abbreviated transcription (Latin):
nou. Mihi nãq uidet̾ qr adueniente deo nullũq miraculũ. nullũq
benefitiũ putari debet incredulũ. Nã ⁊ alia plurima miracula ꝑci
uitates ⁊ iucos. plerũq apud multos ꝓuintiales antiqͥtꝰ tradita s̃ ha¬
bentia uitatẽ qđ repente monstrabo. Est itaq ciuitas palestinȩ ni¬
tu qͥppe uctoriȩ uocauer̃. ante hanc urbẽ intruuo ubi cũ xp̃scũ deopha
p resurectionẽ noscit᷑ ambulasse. tãꝗͣ ad aliũ uicũ iturꝰ. fons qͥdẽ ẽ salu¬
taris. in qͦ passiones hominũ diluunt᷑. ⁊ alia parit̾ animalia diu̾sis deten¬
ta languorib emundant᷑. Qđ ut ita ꝯtingat. tradit᷑ exqͦdã itinere ap¬
paruisse xp̃m ad fontẽ cũ dipłis ss. ⁊ lauisse pedes. ex qͦa qua facta ÷ diuer-¬
sarũ medicabił passionũ. Fert᷑ etiã qđ in hermopolĩ thebaide arbor que
uocat᷑ ꝑsidis multoꝵ languores obegerit. si fructꝰ aut foliũ aut pars cor-

Expanded text:
nt. Mihi namque videtur, quia, adveniente Deo, nullum miraculum nullumque beneficium putari debet incredulum. Nam et alia plurima miracula per civitates et vicos plerumque apud multos provinciales antiquitus tradita sunt, habentia veritatem; quod repente monstrabo. Est itaque civitas Palaestinae Nitu quippe victoriae vocaverunt. Ante hanc urbem in trivio ubi Christus cum Cleopha post resurrectionem noscitur ambulasse, tanquam ad alium vicum iturus, fons quidam est salutaris, in quo passiones hominum diluuntur, et alia pariter animalia diversis detenta languoribus emundantur. Quod ut ita contingat, traditur ex quodam itinere apparuisse Christum ad fontem cum discipulis suis, et lavisse pedes, ex quo aqua facta diversarum medicabilis passionum. Fertur etiam quod in Hermopoli Thebaides, arbor quae vocatur Perseidis, multorum languores subegerit, si fructus, aut folium, aut pars ejus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ patre ⁊ebedeo texentes retia. ꝓuocãs eos de piscatorib pisciũ.
piscatores reddidit hoĩũ. scłt ut rete p̃dicatioĩs cunctos creden¬
tes de ꝓfundo scłi huiꝰ extraherent. E piscatores seqͥt᷑. Et mittã
uenatores. ⁊ uenabũt᷑ eos demontib ⁊ decollib. ⁊ de cau̾nis petrarũ
ł spetialit̾ ad cõusionẽ ꝑtinet gentiũ. qͦs undiq apłi cȩper.¬

Expanded text:
cum patre Zebedaeo texentes retia, provocans eos, de piscatoribus piscium piscatores 58 reddidit hominum, scilicet, ut praedicationis reti cunctos credentes de profundo saeculi hujus extraherent. Post hos piscatores sequitur: Et mittam venatores et venabuntur eos de montibus, et de collibus, et de cavernis petrarum ; quod specialiter ad conversionem pertinet gentium, quas undique apostoli ceper