comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nardus clareual¬
sensis acciẽ postmodũ
primis futurus abbas.
cũ apud tistertiũ adhus¬
quada cũ supͣdictos ps
post cõpletoriũ ĩchoasset:
omisit eos ꝑ obliuionẽ
nescio an ꝑ sõpnolentiã
q ad stratũ suũ quiete

Expanded text:
nardus, Claraevallensis Ecclesiae postmodum primus futurus abbas, cum adhuc apud Cistercium quadam cum supradictos psalmos post completorium inchoasset, omisit eos, per oblivionem nescio, an per somnolentiam, que ad stratum suum, quiete
Abbreviated transcription (Latin):
gillatĩ atq seriatĩ uenena¬
to dente discerꝑe : ita ut sa
ne oẽs qui aderãt a facie
blasphemãtis et obloꝙ̃tis
aures obstruerẽt et pecto¬
ra tõderẽt Pecdũ uiramẽ¬
ta oĩa sacrilegꝰ iurator ex¬
pleuerct ÷ et ecte repẽte ul

Expanded text:
gillatim atque seriatim venenato dente discerpere, ita ut sanae mentis omnes qui aderant, a facie blasphemantis et obloquentis aures obstruerent, et pectora tunderent. Necdum juramenta omnia sacrilegus jurator expleverat, et ecce repente ul
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabilis pr̃ in ppłis
aquilonariũ ꝑtiũ sicut
et in gentib ceteris ali¬
quem frcm̃ habere: peten¬
te religiosa feĩa regina

Expanded text:
enerabilis Pater, in populis aquilonarium partium, sicut et in gentibus caeteris, aliquem fructum habere, petente religiosa femina regina
Abbreviated transcription (Latin):
pieti templi et facie uer¬
sa ad orientẽ Qui dũ ita
positus ibidem aliqͣ du
staret et de re q̃ sibi euene¬
rat tinude ac solucite cogi¬
taret infremuit spũ et in¬
horruerũt subito pali car¬
nis eus tũt irruente in
eum nescio qua uirtute ex¬
terna itai defigi atq arta¬
ri cepit. ut nullo modo
se poss moueͬ inde Et ecce
aꝑtis oculis uidit ĩuinere
młtudinis turbas eques¬
tres et pedestres coram
eo citatis gressib mseũtes
Erãt autẽ in eis honuẽs
ꝓmiscui sexus diu̾se etatis
et conditionis in quib
eciã młtos dep̃hendebat.
quos piuentes in carne
cintea cognouerat Pnub
ergo ex eis ipĩ presbitero
quondã notus et carus
ad eum accessit. et fixo
gradu cepit familiariter¬
cũ eo loqui Pcũctante

Expanded text:
ieti templi, et facie versa ad orientem. Qui dum ita positus aliquandiu staret, et de re quae sibi evenerat, timide ac sollicite cogitaret, infremuit spiritu, et inhorruerunt subito pili carnis ejus. Tunc irruente in eum nescio qua virtute externa, ita defigi atque arctari coepit, ut nullo modo se posset inde movere. Et ecce apertis oculis vidit innumerae multitudinis turbas equestres et pedestres coram ipso citatis gressibus transeuntes. Erant autem in eis homines promiscui sexus, diversae aetatis et conditionis, in quibus etiam multos deprehendebat, quos viventes in carne antea cognoverat. Unus ergo ex eis ipsi presbytero quondam notus et charus, ad eum accessit, et fixo gradu coepit cum eo familiariter loqui. Percunctante
Abbreviated transcription (Latin):
per acaꝑe cogebatur pn¬
diq c̾tatim diriperent.
seq infelices arbitrentur
quicũq de ĩdumẽtis eiꝰ
truces hiẽ nõ mẽrẽtur
Multi quoq ex eis nobi¬
les ac sapientes pur ꝑ
manũ illius sese dño red¬
diderũtł qui ĩ clareuallẽ
dei frcm̃ deo actulerũt.
Ex quib etiã erat pnus

Expanded text:
pere cogebatur, undique certatim diriperent, seque infelices arbitrarentur quicunque de indumentis ejus cruces habere non mererentur. Multi quoque ex eis nobiles ac sapientes viri, per manum illius sese Deo reddiderunt; qui in Claravalle Dei fructum attulerunt. Ex quibus etiam exs
Abbreviated transcription (Latin):
lucidius adhuc decłabimꝰ
quatuiꝰ sicut terruim ꝰ
in spũ suo p̃sũptuosos:
ita mulceamꝰ in spũ dei
hũiles et deuotos Certe
p̃cipuus et maximꝰ ille
contẽplator a quo in cla¬
rissĩa ualle totiꝰ deuocio¬
nis et cõtẽplationis reli¬
gio sũpsit exordiũ btm
dico b̾nardũ. qui copiose
in sc̃ptis siuis dixit ꝙͣ fugi¬
enda sit p̃sũptuose con¬
tẽplationis temeritas:
qua reuerencia sacrofidei
archano. subdenda sit huã¬
ne racionis infirmitas qͤ¬
dã loco satis eiudent̾ ĩdicat
ita dicens Fident loquor:
trinitatẽ sanctã quã non
intelligo credo Quid hoc

Expanded text:
lucidius adhuc declarabimus, quatenus sicut terruimus in spiritu suo praesumptuosos, ita mulceamus in spiritu Dei humiles et devotos. Certe praecipuus et maximus ille contemplator, a quo in Clarissima valle totius devotionis et contemplationis religio sumpsit exordium, beatum dico Bernardum, qui copiose in scriptis suis disserit quam fugienda sit praesumptuosae contemplationis temeritas, quanta reverentia sacro fidei arcano subdenda sit humanae rationis infirmitas, quodam loco satis evidenter indicat, ita dicens: Fidenter loquor, Trinitatem sanctam quam non intelligo, credo. Quid hoc
Abbreviated transcription (Latin):
o purã dño studuerim ex¬
hibere seruitutẽ: tñ qr
nescit hõ utrũ amore dig¬
nꝰ sit an odio. districti iu¬
dicis ancipitẽ adhuc sñia
reformido Porro notũ

Expanded text:
o puram Domino studuerim exhibere servitutem, tamen quia nescit homo utrum amore dignus sit, an odio, districti Judicis ancipitem sententiam reformido. Porro notu
Abbreviated transcription (Latin):
didicit qr potens est dñs
cũ uoliuerit ad conso¬
lationẽ seruoꝵ suoꝵ
eandẽ saporis gram
conferre legiũnib et
olerih: quam carnib
et piscib indidit Unde
et sepe dicebat qr ma¬
gis nũc delcãbatur in
cõmestione pisoꝵ et oleꝵ:¬

Expanded text:
didicit quia potens est Dominus, cum voluerit, ad consolationem servorum suorum eamdem saporis gratiam conferre leguminibus et oleribus quam carnibus et piscibus indidit. Unde et saepe dicebat quia magis nunc delectabatur in comestione pisorum et oleru
Abbreviated transcription (Latin):
u ea malignoꝵ catua
spirituũ inuenire pote¬
rat. Funeri eius scũs
abbas et fr̃ ipĩꝰ debitũ
cõmendationis et exeqͥaꝵ
officiũ dulcissima men¬
tis affcõne deuote impen¬
dit: cũ tñ ailiis flentib ip¬
se nõ fleretͣ s erũpere
gestientes lac̾mas mag

Expanded text:
 ea malignorum caterva spirituum invenire poterat. Funeri ejus sanctus abbas et frater ipsius debitum commendationis et exsequiarum officium dulcissima mentis affectione devote impendit, cum tamen aliis flentibus ipse non fleret, sed erumpere gestientes lacrymas mag
Abbreviated transcription (Latin):
officici: et insuꝑ unoqͦq
ãno duodecim missas
finẽ ignõabͣt legẽ Hic
itaq uir deuotissimꝰ
licet in curis mona¬
steru quib admodũ
ac necessarius erat

Expanded text:
officia; et insuper unoquoque anno duodecim missas finem ignorabat. Hic itaque vir devotissimus, licet in curis monasterii, quibus admodum c necessarius erat
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in omĩbus diuici¬
is Ceterũ quisqͥs in hac
pirtutũ caritate non¬
dũ. adeo stabilitus est.
ut in liũe eaꝵ ambulet
tota die. sed adhut picioꝵ
tciligine circũfusum
habet intellc̃ et licet
ingeni subtilitate ui¬
gẽat et acumĩe rationis
polleat nouerit tiĩ expe¬
dire sibi magis orare.
psalmos q ruminare fre¬
quencius. lege̾ ueo ꝑcius:
tus s ut sobrius efficiat
non plus sape̾ ꝙͣ oportet.
S sape ad sobrietaten :
non ut iactet se sare
suũ deo et sibi usicut de¬
cet monathũ in hũilita¬
te constie custodiat. ne
forte subsãnet eũ sathr¬
ricus. uel pocius ĩniũ¬
dus spũs. qd̾ usq a deo
scirẽ eius nichil sit nͥ
eũ scire hoc qd̾ scit sciat
alter unde cũ c̃c doctoꝵ
doctissimꝰ pr̃ augustinꝰ
dicat orare et legẽ
utrũq bonũ ẽ si liceat.
si non liceat meliꝰ est
orare ꝙͣ legere mram̃
uero atq meditationi
totis diebus ac noctib
incunbere. quasi non
suꝑ iane pangat aut
puluerem in uento por¬

Expanded text:
sicut in omnibus divitiis . Caeterum quisquis in hac virtutum claritate nondum a Deo stabilitus est, ut in lumine earum ambulet tota die, sed adhuc vitiorum caligine circumfusum habet intellectum, licet ingenii subtilitate vigeat, et acumine rationis polleat, noverit tamen expedire sibi magis orare, psalmosque ruminare frequentius, legere vero parcius, tus, sed ut sobrius efficiatur, Non plus sapere, quam oportet, sed sapere ad sobrietatem ; non ut jactet se scire suam Deo et sibi, sicut decet monachum, in humilitate conscientiae custodiat, ne forte subsannet eum satyricus , vel potius immundus spiritus, quod usque adeo scire ejus nihil sit, nisi eum scire hoc sciat alter. Unde cum doctorum doctissimus Pater Augustinus dicat: « Orare et legere, utrumque bonum est, si liceat; si non liceat, melius est orare quam legere, » miramur vero atque meditationi totis diebus ac noctibus incumbere, quasi non super inane pingat, aut pulverem in vento por
Abbreviated transcription (Latin):
Ost transitum
reuerendissimi
prĩs bernardi fuit in
clareualle fr̃ quidam
qui in primordio coni¬
sionis sue tanꝙͣ nouꝰ
miles crebros hostiũ
insultꝰ tolerabat. cre¬
bra temptationũ iacu¬
la scuto paciencie ui¬
rilit̾ excipiebatͫ suꝑ
cioĩs adeo infestum
senciebat. ut fants¬
as misere carnis qͥs
mailignꝰ ille cordi es
ingere continue nite¬
bat᷑. manu sacre com¬
pũctionis et oroĩs iix
abigere uale̾t: et in hͦ
frixorio confrixꝰ tota
die contristatus incede̾t
augebat᷑ indies mo¬
iestissimi huiꝰ conflic¬
tus molestia: nec ercit
rudi tyrunculo tanta
paciencia: it molenti¬
am passionis dure se
olterius ferre posse con¬
fidet Unde etiam deli
ligionis habitu ad scłm
reuerti Cũq iam solli¬
cite recedendi oportiũ¬
tatem obseruaret asti¬
tit ei ꝑ pisũ bt̃s bernar

Expanded text:
ost transitum reverendissimi Patris Bernardi, fuit in Claravalle frater quidam, qui in primordio conversionis suae, tanquam novus miles, crebros hostium assultus tolerabat, crebra tentationum jacula scuto patientiae viriiiter excipiebat, super tionis adeo infestum sentiebat, ut phantasias miserae carnis, quas malignus ille cordi ejus ingerere continue nitebatur, manu sacrae compunctionis et orationis vix abigere valeret, et in hoc frixorio confrixus tota die contristatus incederet. Augebatur in dies molestissimi hujus conflictus molestia, nec erat rudi tirunculo tanta patientia, ut violentiam passionis durae se ulterius ferre posse consideret. Unde etiam delibigionis habitu ad saeculum reverti. Cumque jam sollicite recedendi opportunitatem observaret, astitit ei per visum beatus Bernar
Abbreviated transcription (Latin):
uerant cũ quanta pñt
exaggerati one tulpe recda¬
ment Predc̃s itaq uir dei
quadam uice ꝓ negochs¬
eccĩe suc in uia diretr
ncce habuit ꝑ fauces
cuiusdã nemoris solus
tnͣsire Contigit aũt eũ

Expanded text:
erant, cum quanta possunt exaggeratione reclament. Praedictus itaque vir Dei quadam vice pro negoesiae suae in via directus, necesse habuit per fauces cujusdam nemoris solus transire. Contigit aute
Abbreviated transcription (Latin):
carnalit̾ sibi arrogare nõ
timuerũt. Sed ꝙ agins
tiõĩs peste uniu̾sũ genꝰ
filioꝵ adã sic gn̾alite: ĩ¬
fectũ ẽ: ut ꝙͣto qͥs religis¬
osior sanctior et ꝑfectior
ẽẽ cõtẽderit ⁊ tãto sb̾tilus
hoc ĩfirme mẽtis uitio se
pulsari erubescat: Sicut
enĩ ĩ quodã sermone suo
testat᷑ btũs b̃nardꝰ. nobli

Expanded text:
carnaliter sibi arrogare non timuerunt. Sed quid agimus, itionis peste universum genus filiorum Adam sic generaliter infectum est, ut quanto quis religiosior, sanctior et perfectior esse contenderit, tanto subtilius hoc infirmae mentis vitio se pulsari erubescat? Sicut enim in quodam sermone suo testatur beatus Bernardus, nobi
Abbreviated transcription (Latin):
sissimũ triũphũ r̃porta.
Hec q̃dẽ illi ⁊ ceterũ fortis
athleta dei qͥ paulo ante
adeo pusillaninis ad pa¬
cientiã fuerat: merito fi¬
dei et obedĩe fũdatus iã
supͣ firmissimã petrã. id ẽ
xpm̃ ⁊ sicut fallẽdo blãdiẽ¬
tes. sit t̾rẽdo ĩcrepãtes des¬
piciẽs : ꝓpositũq silẽtiũ ui¬
riliter seruas ĩ tãtã demo¬
nes ĩsaniã ꝓuocauit ⁊ ut
u̾si ĩ furore irruerẽt irr̃ue¬
rẽter ĩ eũ: plagisq ac̾ri

Expanded text:
sissimum triumphum reporta. » Haec quidem illi. Caeterum fortis athleta Dei, qui paulo ante adeo pusillanimis ad patientiam fuerat, merito fidei et obedientiae fundatus jam supra firmissimam petram, id est Christum, sicut fallendo blandientes, sic terrendo increpantes despiciens, propositumque silentium viriliter servans, in tantam daemones insaniam provocavit, ut versi in furorem irruerent irreverenter in eum, plagis
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ die. id est ꝓsꝑitate scd̃e
uictorie scuto diuine grẽ
ꝓtectus: t̾tia nichilominꝰ
uice a negotio ꝑãbulãte
ĩ tenebris dyabolice seui¬
cie thorate pacĩe cõmuni¬
tꝰ. q̃d illi restabat nisi
demoniũ meridianũ. qd

Expanded text:
in die, id est prosperitate secundae victoriae scuto divinae gratiae protectus, tertia nihilominus vice a negotio perambulante in tenebris diabolicae saevitiae thorace patientiae communitus, quid illi restabat, nisi daemonium meridianum, q
Abbreviated transcription (Latin):
sionis socios ⁊ quaqͣra¬
uersũ colliget cũ ia
teteri frẽs eius salut¬
u monitis assensũ ꝑ¬
buissent: gherardus
salubre consiliũ diss¬
alius admittebat: qr
i eẽt miles ĩ armis
andꝰ magne prerden¬
q benignitatis exioue
t qui ab oĩb diligẽt᷑.

Expanded text:
sionis socios quaquaversum colligeret: cum jam caeteri fratres ejus salutaribus monitis assensum praebuissent, Gerardus salubre consilium difficilius admittebat, quia, cum esset miles in armis validus, magnae prudentiae, benignitatis eximiae, et qui ab
Abbreviated transcription (Latin):
noinꝙ scio sola uexa¬
Io intellã dabit audi
u Et ecce pñcialit̾ in
atẽ eiusdẽ frĩs sui lan¬
ea ĩ fixa ei apparuit:
sagiũ futuroꝵ moxq
nciet iter ad cor tuũ
onsilio saluitis tue qd̾
aspnaris: et tunebis
paucissimis nãq int̾¬
positis. dieb c̾cũualla¬
tus ab ĩnimitis capuitur.
et uulnẽat᷑ iuxta u̾bũ
frĩs sui. lanteãq ipĩ
eidẽq loco quo p̃dictũ¬

Expanded text:
it, scio, sola vexatio intellectum dabit auditui. » Et ecce praesentialiter in latere ejusdem fratris sui lancea infixa ei apparuit praesagium futurorum. Moxque faciet iter ad cor tuum consilio salutis tuae quod aspernaris, et timebis Paucissimis namque inpositis diebus circumvallatus ab inimicis, capitur et vulneratur juxta verbum fratris sui, lanceamque ipsi eidemq
Abbreviated transcription (Latin):
purcissimo iurare p̃su¬
nẽt. mox ĩmũdo spũ
raditꝰ dirissima passioe
:ita ut oculis euersis
facie tota enormiter
tumescẽte. lĩguã ardẽ
ẽ atq eiectã lõgus cib
ne porrigẽt. Qui cũ ita
usset lõgo et horrẽdo
ormẽto excruciatus: tã¬
uacis spiritibꝰ reddidit :¬
quãq effrenẽ quã extẽ¬
rat. nec ĩ morte retraxit
us et huiꝰ moĩ exẽplis
ño geraldus cibbas cla¬
euallis. frẽs suos ue ui¬
racionibꝰ assuescerẽt det̾¬
rebat ⁊ qr licet oĩ hõi cõ¬
suetudo iurãdi ꝑiculosa
sit: a moͣchis tamẽ et oĩ¬
bus religiosis ecĩa mĩma
iuracioẽs sine graui ꝑicu¬
culo usurpa̾e nõ posse c̾

Expanded text:
purcissimo jurare praesumeret, mox immundo spiritui traditus, durissima passione ita ut oculis eversis, et facie tota enormiter intumescente, linguam ardent in atque ejectam longius ab ore porrigeret. Qui cum ita fuisset longo et horrendo tormento excruciatus, tanniacis spiritibus reddidit, linguamque effrenem, quam extraxerat, nec in morte retraxit. His et hujusmodi exemplis domnus Gerardus abbas Claraevallis fratres suos, ne jurationibus assuescerent deterrebat, quia licet omni homini consuetudo jurandi periculosa sit, a monachis tamen et omnibus religiosis, etiam minimas jurationes sine gravi periculo usurpari non posse c
Abbreviated transcription (Latin):
i suitere pietatis af
et ardẽs in deũ deuo
supplebat Conq̃rit᷑
se debilitatẽ et insuffi¬
enciã suã in quodam
ermone ita dicens Ami
penerũt ad me de pia
ion habeo qd̾ ponã
iite illos Ron sũ medi

Expanded text:
 sincerae pietatis affectus, et ardens in Deum devotio supplebat. Conqueritur ipse debilitatem et insufficientiam suam in quodam sermone suo, ita dicens: « Amici venerunt ad me de via; sed non habeo, quod ponam ante illos. Non sum medi
Abbreviated transcription (Latin):
turũ: quanto alagi
i p̃senti certamĩbi
gone desudasẜ Ina
et semetipm uade
nuliabat. ꝙ pene
continue conuentis
trũ deserẽ et in infuor¬
torio iece causa de¬
oterat ita frĩb siuis
emplũ cotidiami labo¬

Expanded text:
cepturum, quanto alacrius in praesenti certaminis agone desudasset. Iet semetipsum valde humiliabat, quod pene continue conventum fratrum deserere, et in infirmitorio jacere, causa depoterat ita fratribus suis exemplum quotidiani labo
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ: ita scribit Uir diũ
reynaldus licet cm̃ conu̾¬
sationẽ suã ꝑ triginta
ãnos et in habitu secula¬
ri deget. non tñ seculari¬
t̾ uixit. sed oꝑib pieta

Expanded text:
 ita scribit: « Vir Domini Renaldus, licet ante conversionem suam per triginta annos et in habitu saeculari degeret, non tamen saeculariter vixit, sed operibus pieta
Abbreviated transcription (Latin):
et uisionem suam pru¬
dent᷑ aduertens ĩdigna¬
tionem quã dormiens
ꝯteuerat pigilans et
sobrius in laqueos tep¬
tationis qua irretitus
fuerat uirilit̾ intorsit
Canta nãq seueritate
pristinaꝵ suaꝵ consue¬
tudinũ ymagines quas
ante delectabilit̾ reciꝑe

Expanded text:
et visionem suam prudenter advertens, indignationem suam, quam dormiens conceperat, vigilans et sobrius in laqueos tentationis, qua irretitus fuerat, viriliter intorsit. Tanta namque severitate pristinarum suarum consuetudinum imagines, quas ante delectabiliter recipe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtoruis. minꝰ horres¬
dei detrumentũ: males
ioisticia aigonizare. qͣ
peticuloso silencio or¬
duus ĩ honestatem et
piculũ aĩaꝵ dissimulare
Itaq qualit̾ post lauda¬
bilẽ et oĩ religione ꝯspi¬
cuam uitam ad palmã
martirii ꝑuenerit᷑. succĩt¬
ta ꝙͣtũ possumꝰ relatio¬
ne pandamꝰ Monachꝰ
quidam nobilis quidem
gne̾ s degener morib cõ¬
tra formã et honestatẽ
ordins ubiq pagabat᷑
frequentãs curias prin¬
cipũ et secularib negotiis
se ipm̃ impudent᷑ ingerẽs:
et ĩ oĩ conu̾satione sua ma¬
gis se gyrouagũ ꝙͣ mona

Expanded text:
oris, minus horresfidei detrimentum, malens pro justitia agonizare quam meticuloso silentio Ordinis inhonestatem et periculum animarum dissimulare. Itaque qualiter post laudabilem, et in omni religione perspicuam vitam, ad palmam martyrii pervenerit, succincta, quantum possumus, relatione pandamus. Monachus quidam, nobilis quidem genere, sed degener moribus, contra formam et honestatem Ordinis ubique vagabatur, frequentans curias principum, et saecularibus negotiis seipsum impudenter ingerens, in omni conversatione sua magis se gyrovagum quam mona
Abbreviated transcription (Latin):
loquebat᷑ Quid modo
miser iohẽs quid modo
erit: Nũꝙͥ infirmaris:
Nũꝙͥ infirmitoriũ qd̾
solet aut sub flagellis
dei laboranciũ corꝑa
consciãs t̾ribilit̾ dispi¬
pare: tantilla ĩ cõmo¬
ditate uictus intrabis:
Bene uidelic ut lañ
molliorib cultricis
stratũ et ornatũ ascen¬
dis queq meliora
sũt in tellario queq
deliciora ĩ ꝓmiptuaruis
hot reuentiam officu¬
quo iudignus fungeris
moriture et putredini
obnoxie carni accuraciꝰ

Expanded text:
loquebatur: « Quid modo loquebatur: « Quid modo miser Joannes, quid modo erit? Nunquid infirmaris? Nunquid infirmitorium, quod solet aut sub flagellis Dei laborantium corporconscientias terribiliter dissipare, tantilla incommoditate victus intrabis? Bene, videlicet ut lectum mollioribus culcittis stratum et ornatum ascendas, quaeque molliora sunt in cellario, quaeque delicatiora in promptuariis, propter reverentiam officquo indignus fungeris, moriturae et putredini obnoxiae carni tua
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ moĩ sancte
religionis pisq laboris
exercituis tanta merat
ei constancia mentis
et longanimutatis paciẽ¬
cie ut licet in cotidiano
agone desudaret. non
facile tñ refrigeriũ qui¬
liscũq tꝑalis consolati¬
nis sibi subripe patẽtur
nũꝙͣ nisi extrema neces¬
sitate urgente uigilias
frm̃ deserere. seu infu¬
mitoriũ intrare conse¬
tire accidit autem qua¬
dã mice dũ sacris uigilhs
int̾ esset ut corpali mꝰ¬
lestia tactus infirma¬
retur: nec ualeret psol¬
modie odas strẽnuital¬
bat explere Cũq ma¬
gis ac magis malĩ ili
se grassari et ꝑ uirl
diffusum serꝑe sente¬
ret. licet multũ a sos¬
tatioib suis urgerel
ut de choro exiret: ꝑsti¬
tit tñ tristis quidem et
reputans ne forte eiusdẽ
uiualitudinis inequa¬
utnte pressus infirmuto¬
niñ qd quantũ in se fuit
sꝑ uitare studebat intrai¬
re conpelleret᷑ funitis
lotũ quendã secretiorem
adut: ibiq remotis ar¬
bitris quanto secrecius
tanto securiꝰ talia secũ

Expanded text:
hujusmodi sanctae religionis piique laboris exercitiis tanta inerat ei constantia mentis et longanimitas patientiae, ut licet in quotidiano agone desudaret, non facile tamen refrigerium qualiscunque temporalis consolationis sibi subripere pateretur, nunquam, nisi extrema necessitate urgente, vigilias fratrum deserere, seu infirmitorium introire, consentiret. Accidit autem quadam vice, dum sacris vigiliis interesset, ut corporali molestia tactus infirmaretur, nec valeret psalmodiae odas strenuitbat explere. Cumque magis ac magis malum intra se grassari, et per vitalia diffusum serpere sentiret, licet multum a cogitationibus suis urgeretur, ut de choro exiret, perstitit tamen, tristis quidem, et reputans ne forte ejusdem invaletudinis inaequalitate pressus, infirmitorium, quod, quantum in se fuit, semper vitare studebat, intrare compelleretur. Finitis locum quemdam secretiorem adiit, ibique, remotis arbitris, quanto secretius, tanto securius talia secum
Abbreviated transcription (Latin):
turnis uigiliis ĩt̾esset ⁊ uidͭ
ãgelũ dñi cũ ĩcensario celes¬
ti thiamate referto. ptrũq
choꝵ lustrãtẽ: et quos uigi¬
lãtes psallẽtes orãtes ĩueĩe¬
bat suauissimo nectare spũ¬
aliũ aromatũ corda eoꝵ re¬
ficiẽs. fastidiũ tollebat et de¬
uocionẽ ĩ eis exacuebat ⁊
qͦs uõ sõpnolẽtos pigros et

Expanded text:
turnis vigiliis interesset, vidit angelum Domini cum incensorio coelesti thymiamate referto utrumque chorum lustrantem; et quos vigilantes, psallentes et orantes inveniebat, suavissimo nectare spiritualium aromatum corda eorum reficiens, fastidium tollebat, et devotionem in eis exacuebat; quos vero somnolentos, pigros et
Abbreviated transcription (Latin):
in eodẽ itineͥ deo et btõ
bernardo se reddidit.
et ĩ clareualle postmo¬
dũ monachꝰ eius fuit
Hoc ipẽ munculũ cũ fi

Expanded text:
in eodem itinere Deo et beato Bernardo se reddidit, et in Clara-Valle postmodum monachus ejus fuit. Hoc ipse miraculum cum fi
Abbreviated transcription (Latin):
magnifica dei gracia
btm suꝑ murũ quẽdã
p̃ruptum ꝓnũ iacere.
ita ut a renibꝰ et deorsũ
de ipõ muro pendens
ĩcontinenti casurus
eẽ uideret᷑ Actonitus is
ros.ł curosius q consi¬
derantes ip̃m eẽ ꝑ dep̃¬
hendũt. quẽ frandib
umici circũuentũ cor¬
pore et cũa ꝑisse repu¬
tabãt Nati uero cada

Expanded text:
magnifica Dei gratia beatum, super murum quemdam praeruptum pronum jacere, ita ut a renibus et deorsum de muro pendens, incontinenti casurus esse videretur. Attonitus is ros, curiosiusque considerantes ipsum esse deprehendunt, quem fraudibus inimici circumventum corpore et anima periisse reputabant. Rati ver
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ qui neminẽ p̃desti¬
natoꝵ suoꝵ ꝑire patit᷑
spirantem adhuc hoie
clamore mixto gaudio
ab hiis qui ascederant
cetei̾s ĩnotuit exultan¬
abbate qui se flens et
eiulãs mortis illius se¬
ẽẽ reũ clamitabat: gła
ente abbate sũma cũ
cautela diligencia q¬

Expanded text:
qui neminem praedestinatorum suorum perire patitur, spirantem adhuc hominem clamore misto gaudio ab iis qui ascenderant caeteris innotuit, exsultanabbate, qui se flens et ejulans mortis illius esse reum clamitabat: Glorente abbate summa cum cautela diligentiaq
Abbreviated transcription (Latin):
set ĩ lcũlo collocatuses
Cũq paululũ cõqͥens¬
setͥ accedentes frẽs
aꝑturam hyantis ene¬
mit̾ gutturis maĩbus
compressere ne flatus
pitalis contrario ma¬
tu erũꝑet. temptãtes
si pł hoc modo quale¬
cũq uerba edere poss
malicia potent̾ enpis¬
confessionis gram con¬
cedere dignatꝰ est Eo
ubi pia explorançia
contra oem legem ps¬
alũ sanitati restitur.
mox secedentib cũctis
abbas confessionem
ĩcante dilatam. uere
magno munere dei
stupendo miraculo tan¬
dem recepit: confiten

Expanded text:
set, in lectulo collocatus est. Cumque paululum conquievisset, accedentes fratres aperturam hiantis enormiter gutturis manibus compressere, ne flatus vitalis contrario meatu erumperet, tentantes, si vel hoc modo qualitercunque verba edere possemalitia potenter eripueconfessionis gratiam concedere dignatus est. Quod ubi pia explorantium contra omnem legem moillum sanitati restitui, mox secedentibus cunctis abbas confessionem incaute dilatam, vere magno munere Dei stupendo miraculo tandem recepit, confiten
Abbreviated transcription (Latin):
sionib. diuiciis et gla: s
et monasteriũ de quo pr̃
odo cũ fr̃ibꝰ suis cluniacũ
secessit quã cõsũmate ab ĩ¬
ꝑfecti et deo digni in eis cla¬
ruerĩt uiri: lr̃ĩs traditũ sc¬
mus Onde et nobis duo
iocũda ualde miracula
exterpta huic nr̃o opus¬
culo insere̾ placet: quati¬
nus prudẽs lcõr ex hiis
duobus cetera ꝓpendeie ua¬
pans ĩ p̃ciosissiãs mar¬
sunon erat monas¬
teriiͥ quatinus frĩ¬
bus ad mensam sedenti¬
bus refectione pacta mi¬
cas que de fragmentis
panũ deciderent college
^diligẽter

Expanded text:
sionibus, divitiis et gloria; sed sionibus, divitiis et gloria; sed et monasterium de quo Pater Odo cum fratribus suis Cluniacum secessit, quam consummata rfecti et Deo digni in eis claruerint viri litteris traditum scimus. Unde et nobis duo jucunda valde miracula excerpta huic nostro opusculo inserere placet, quatenus prudens lector ex his duobus caetera perpendere vapanis in pretiosissimas marCanon erat monasterii, quatenus fratribus ad mensam sedentibus refectione peracta micas quae de fragmentis panum deciderent, diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuersos istos corripiat et
ordinis disciplinã ĩ hoc me¬
o monasterio restauret Stu¬
pet ille: celeriq gradu ad
mandauerat cũctis audiẽ¬
tientib refert: consternatos¬
q et attonitos reddit uni¬
uersos Querebant tamen
interse cũ magna admi¬
racione quisnã esset de quo
pater sanctus dixisset: ipm̃¬
q sicut postea rei exitus
docuit beatũ odonem fore
trepidi suspicabantur De¬
uotissimus utaiq prĩs bene¬
dicti pedissequus odo. ueni¬
ens ad predictũ locũ licet
per multas tribulaciones
et cõcumelias quas ab illis
qui ꝑniciosam libertatem
magis quam regularis ui¬
te districtionem diligebant
passus ẽ: tamen ꝑ graci¬
am dei et aduitoriũ sãcti
benedicti landabiliter satiͤ¬
ordinis disciplinã in eodẽ
monasterio reformauit.
Ceterũ speciale eiusdem deo
dilecti prĩs odonis cenobi¬
ũ qd̾ cluniatũ dicitur qd̾
usq hodie maximũ et no¬
bilissimũ refulget maxĩa

Expanded text:
perversos istos corripiat, et perversos istos corripiat, et Ordinis disciplinam in hoc meo monasterio restauret. » Stupet ille, celerique gradu ad mandaverat, cunctis audientibus, refert, consternatosque et attonitos reddit universos. Quaerebant tamen inter se cum magna admiratione quisnam esset de quo Pater sanctus dixisset, ipsumque, sicut postmodum rei exitus docuit, beatum Odonem fore trepidi suspicabantur. Devotissimus itaque Patris Benedicti pedissequus Odo veniens ad praedictum locum, licet per multas tribulationes et contumelias, quas ab illis qui perniciosam libertatem magis quam regularis vitae districtionem diligebant, passus est, tamen per gratiam Dei et adjutorium sancti Patris Benedicti laudabiliter satiOrdinis disciplinam in eodem monasterio reformavit. Caeterum speciale ejusdem Deo dilecti Patris Odonis coenobium quod Cluniacum dicitur, quodque usque hodie maximum et nobilissimum refulget, maximum
Abbreviated transcription (Latin):
turne et matutine laudis
solempnitate ꝑacta aurora
quoq radios suos mbrante
linguã ad loquendũ lauda¬
bili discretione soluerent: ꝙͣ
prius laudabiliora censiua
ꝑ timorẽ dei et ordinis dis¬
aiplinã coertuerant Nies
modo in galliis ordinis sa¬
cri statum reꝑauit .s etiam
in italia: ad speciale qͦ
sc̃ĩ benedicti cenobiũ in frã¬
çia ubi sicut dicitur sacratis¬
simũ corpus eius requiescs
ipõ bt̃issimo prẽ benedicto
ĩuitante ꝑrexit: sicut ĩ ges¬
tis eiusdem sã odonis ĩoe¬
nitur Cũ enĩ quadã die
monachi eiusdemloci in
claustro sedentes cõtencio¬
nibus et scurrilitatib occu¬
pari non erubescerent: sc̃s
p̃r benedictus cuidã mona¬
cho añ portam monastei̾
uisibilit̾ apparuit dicens
ad eũ Bade et dic frĩbusistis
quod ꝑuersis moribus su¬
is nimiũ me contristant᷑.
idooq iam nũc uadã et ad¬
ducam pirũ secũdũ cor me¬
ũ de aquitania: quatinus

Expanded text:
turnae et matutinae laudis turnae et matutinae laudis solemnitate peracta, aurora quoque radios suos vibrante, linguam ad loquendum laudabili discretione solverent, quam prius laudabiliore censura propter timorem Dei et Ordinis disciplinam coercuerant. Nec modo in Galliis Ordinis sacri statum reparavit, sed etiam in Italia. Ad speciale quoque Sancti Benedicti coenobium in Francia, ubi, sicut dicitur, sacratissimum corpus ejus requiescit, ipso beatissimo Patre Benedicto invitante perrexit, sicut in gestis ejusdem sancti Odonis invenitur. Cum enim quadam die monachi ejusdem loci in claustro sedentes contentionibus et scurrilitatibus occupari non erubescerent, sanctus Pater Benedictus cuidam monacho ante portam monasterii visibiliter apparuit, dicens ad eum: « Vade, et dic fratribus istis quod perversis moribus suis nimium me contristant: ideoque jam nunc vadam, ut adducam virum secundum cor meum de Aquitania, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
monathorũ garrulitatem
ꝑupendes: frẽs suos ut in
melius ꝓficerent perbo et
exemplo cõmonebatͥ sicu¬
bi etiam a religiosis uiris
pocatus fuisser impiger
ꝑgebat: et cenobia aut dis¬
soluta ad districtionẽ ordi¬
nis reuocabͣt ã noua fũdab
Plane quã rigide monachi
ipĩus discipline censurã te¬
nuerint: ꝑ hoc miũ prtutiᷤᷤ
eorũ indiciũ qd̾̃ ad demrũn¬
dũ in eis aĩmi constanciã
referre polumus ĩnotestere
poterit Quadam nãq ide
dũ quidam ex eis iter age¬
rent mediis noctis tenebus
a p̃donib c̾cũuenti cũ suil
oĩbus ctipiũtur tͣhuntur
spoliantur contumeliis a¬
ficiũturͬ ad pltimũ in uin¬
cula cõuintiũtur: p̃donib
sane mirantib ꝑiter et in¬
dignantibus ꝙ in tantis
malis ipĩs a se illatis ne
unũ quidem u̾bũ ab eis
ullatenus extorquers potius¬
sent Tamquã enĩ muti et
elingues seu dãpna et cõtu¬
melias non sentientes in si¬
lencio durabant. quousq noc¬

Expanded text:
monachorum garrulitatem monachorum garrulitatem pervipendens, fratres suos ut in melius proficerent verbo et exemplo commonebat, sicubi etiam a religiosis viris evocatus fuisset, impiger pergebat, et coenobia aut dissoluta ad districtionem Ordinis revocabat, aut nova fundabat. Plane quam rigide monachi ipsius disciplinae censuram tenuerint, per hoc unum virtutis eorum indicium, quod ad demonstrandum in eis animi constantiam referre volumus, innotescere poterit. Quadam namque vice dum quidam ex eis iter agerent, mediis noctis tenebris a praedonibus circumventi, cum suis omnibus capiuntur, trahuntur, spoliantur, contumeliis afficiuntur, ad ultimum in vincula conjiciuntur, praedonibus sane mirantibus pariter et indignantibus, quod in tantis malis ipsis a se illatis, ne unum quidem verbum ab eis ullatenus extorquere potuissent. Tanquam enim muti et elingues seu damna et contumelias non sentientes, in silentio durabant, quousque noc
Abbreviated transcription (Latin):
nobilissimi illius
clunicitensis ceno¬
bii rector eximius ad rãtã
sunctiratis apitem extre¬
uit. ut ordinẽ monastitũ
tꝑib suis oĩno in preteps
rem restaurauerit Ut enł̃
de ruina morũ tꝑis illius
breniter dicamus l tũ tepis¬
cet isdem pene̾abilis pater
odo in monasteriis suis dis¬
trictionem discipline rega¬
laris ugide sicut oportebat
tenere alii quidã monasti¬
ci pidentes quosdã defrĩ¬
bus eius sotulares suos
lauantes pl ungentes seu
alia quelib uilici ⁊ opu
facientes silenciũ eciã studi¬
ose tenentes et si nccẽ fuis¬
set signis ꝓ u̾bis utentes
nimio iracũdie felle cõmo¬
ti.o infelices inquiũt quid
facitis: Que lex quis ordo
p̃cipit ͥ ut tam uilib et
seruilib oꝑib insistatis:
U̾bi q̃so scͥptura hec iub
ut manib ꝓ lingira uta¬
mĩ: Nõne ipi creatori ĩiu¬
licto naturali osu lingue et
potis orguno. manib irroͣ¬
biliter tumultuamĩs S pir
bt̃s̃ disputatorũ et pseudo¬

Expanded text:
nobilissimi illius Cluniacensis coenobii rector eximius, ad tantum sanctitatis apicem excrevit, ut Ordinem monasticum temporibus suis omnino in praeceps rem restauraverit. Ut enim de ruina morum temporis illius breviter dicamus, cum coepisset idem venerabilis Pater Odo in monasteriis suis districtionem disciplinae regularis rigide, sicut oportebat, tenere, alii quidam monastici videntes quosdam de fratribus ejus subtalares suos lavantes, vel ungentes, seu alia quaelibet vilia opera facientes, silentium etiam studiose tenentes, etsi necesse fuisset, signis pro verbis utentes, nimio iracundiae felle commoti: « O infelices, inquiunt, quid facitis? Quae lex, vel quis Ordo praecipit, ut tam vilibus et servilibus operibus insistatis? Ubi, quaeso, Scriptura haec jubet ut manibus pro lingua utamini? Nonne ipsi Creatori injulicto naturali usu linguae et vocis organo, manibus irrationabiliter tumultuamini? » Sed vir beatus, disputatorum et pseudo
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis ꝑ ꝑuita tẽ mea̾
ꝑuenire potuit cooꝑan
fõtremisco ne forte i¬
nus digne miꝰ pe huͥ¬
lit̾ eandem gram apiu
me detinuerim. Hos
ergo ꝑfrẽ huilitatis scu¬
tõ q̃ in ore sonabat et ĩ
corde uigebat mĩtus
hoiem exuitł et oĩa ne¬
quissimi adu̾sarii tela
quãuis ignea ꝙͣuis
sulphureã porẽter r̃pel¬
lens ciereas ꝑtãtes se¬
curus ꝑtnͣsiit: et ad por¬
tas ꝑadisi coronãdus
ascendit Dacri corꝑis
eius exinie iuxͣ prede¬
tessoris ipĩus reliq̾as

Expanded text:
aliquis per parvitatem meam aliquis per parvitatem meam provenire potuit cooperante contremisco ne forte minus digne, minusve humiliter eamdem gratiam apud me detinuerim. » Hoc ergo perfectae humilitatis scuto, quae in ore sonabat et in corde vigebat, munitus, hominem exuit, et omnia nequissimi adversarii tela, quamvis ignea, quamvis sulphurea, potenter repellens, aereas potestates securus pertransiit, et ad portas paradisi coronandus ascendit. Sacri corporis ejus exuviae juxta praedecessoris ipsius reliquias
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpuritas eius: et erudicata
ẽ mox de ꝑadiso plãtacio
spuria ꝙͣ pr̃ celestis nõ
plãtauerat. ¶Instãte ne¬
ro tꝑe quo emeritor laboꝵ
senex ĩ gaudiũ dnĩ sui
introduçendus et de pltĩo
pauꝑtatis loco ꝙ̃ scdm cõ¬
siliũ saluatoris ĩ hos mũ¬
do elegerat ad sũmi prĩs¬
familias ꝯuiuiũ ascen
ginti excreuisse tradit᷑
ut amicũ fidelem et
prẽm hũilimũ repatri¬
antem deuotissimis ob¬
sequiis et p̃cib ꝓseq̃rẽ¬
tur Cũq iã in agonia
ostitutus morti aꝓpĩqͣret
ceperũt frẽs ĩt̾ se loquẽ¬
tes tanti meriti hoiẽm
brĩficare: dicentes eũ se¬
cure ꝑgere posse ad deũ.
qui trntũ fructũ ĩ eccĩa
dei tꝑib suis fecisset.
Quo ille audito reco¬
lecto ꝓut poterat spũ
qiͣ ĩcrepantis poce dix¬
it ad eos Tacete frẽs
tacete Quid ẽ qd̾ loqͥm̃
In peitate dico nobis.
qr sic trepidus et sollis
tus ad deũ uado: qͣiͣ q̃
Rĩã et si boni aliquid
ĩ me fuitͥ pł si fructu

Expanded text:
 et eradicata est mox de paradiso Dei plantatio spuria, quam Pater coelestis non plantaverat. Instante vero tempore, quo emeritorum laborum senex in gaudium Domini sui introducendus, et de ultimo paupertatis loco, quem secundum consilium Salvatoris in hoc mundo elegerat, ad summi patrisfamilias convivium ascenssque ad viginti excrevisse traditur, ut amicum fidelem, et Patrem humillimum repatriantem, devotissimis obsequiis et precibus prosequerentur. Cumque in agonia constitutus morti approximaret, coeperunt fratres inter se loquentes tanti meriti hominem beatificare, dicentes, eum secure pergere posse ad Deum, qui tantum fructum in Ecclesia Dei temporibus suis fecisset. Quo ille audito, recollecto, prout poterat, spiritu, quasi increpantis voce dixit ad illos: « Tacete, fratres, tacete. Quid est quod loquimini? In veritate dico vobis quia sicut trepidus et sollicitus ad Deum vado, quasi qu. Nam et si boni aliquid in me fuit, vel si fructus
Abbreviated transcription (Latin):
ihũ xꝑ̃ĩ regulã strẽnue
administrassetͥ lõgo cõ¬
fectus semo ita ut cali¬
garẽt oculi eius et uidẽ
nõ posset curã pastoralẽ
deposuit: soli deo et sibi
ꝑ sacre contemplacioĩs
gustũ patare desiderãs
Successit itaq ei quidã
idignꝰ hõre noĩẽ piuido.
qui donis exteriorib in¬
star sepulchri dealbati
nõ mediotriter pollens:
ĩtẽiꝰ erat putredine ui¬
tioꝵ sordens Cũq ĩ ipõ
ꝓmotionis sue exordio
frm̃ ꝓfessiones de more
reciperet ÷ idem dei faũ¬
lus stephanus pidit im¬

Expanded text:
isti Regulam strenue administrasset, longo confectus senio, ita ut caligarent oculi ejus, et videre non posset, curam pastoralem deposuit, soli Deo et sibi per sacrae contemplationis gustum vacare desiderans. Successit itaque ei quidam indignus honore, nomine Wido, qui donis exterioribus, ad instar sepulcri dealbati, non mediociter pollens, interius erat putredine vitiorum sordens. Cumque in ipso promotionis suae primordio fratrum professiones de more reciperet, idem Dei famulus Stephanus in
Abbreviated transcription (Latin):
chus quidã religiosus et
bonoꝵ meoria dignꝰ no¬
mĩe reynaldus. uir bone
De hoc senior ille quẽ supͣ
diximꝰ de religiosis ꝑsor̃s
ordinis nri precipue de
seniorib tã monachis

Expanded text:
chus quidam religiosus et bonorum memoria dignus, nomine Renaldus, vir bonae De hoc senior ille, quem supra diximus de religiosis personis Ordinis nostri, praecipue de senioribus tam monachis
Abbreviated transcription (Latin):
et frigore ceterisq mo¬
tiis ꝑiclitent᷑: nisi e
concite subueniatur
de ergo ad nundinas
et compares ibi qua¬
gus tres et earz sinc¬
sis trinos equos fort
atq tractores: qui bu
maxiẽ indigemus a
onena nr̃a conportas¬
dat Cũq qͣ drigas ill
pãnis et alim̃entis
cũ cũ gaudio et ꝓspi¬
tate reu̾teris ad nos
Rñdens aũt frater di¬
it Patus sũ dnẽ pas

Expanded text:
et frigore caeterisque molestiis periclitentur, nisi eis concite subveniatur. Vade ergo ad nundinas e instant, et compares ibi quadrigas tres, et earum singulis ternos equos fortes atque tractores, quibus maxime indigemus ad onera nostra comportanda. Cumque quadrigas illas pannis et alimentis, tecum; cum gaudio et prosperitate reverteris ad nos. » Respondens autem frater, dixit: « Paratus sum, domine Pa
Abbreviated transcription (Latin):
alit. occrite angeli
diũ iͥ atq ita cantun¬
do cuãm reddit Uiden¬
tes aũt frẽs hoiẽm¬
horẽm ĩ morte exul¬
tantẽ et cantando
morientem : eandẽ
antiphonã quasi de
ore ipĩꝰ festinato ra¬
puerũt et cũ młto

Expanded text:
li Domini. Atque ita cantando animam reddidit. Videntes autem fratres hominem in morte exsultantem, et cantando morientem, eamdem Antiphonam quasi de ore ipsius festinato rapuerunt; et cum multo
Abbreviated transcription (Latin):
facile in sua amabili
cõu̾satione monstrabãt
qnͣte ꝑfcĩoĩs plenitudo
in cłaualle p̾mis dieb
fulserit. qñquidẽ pau¬
coꝵ senioꝵ strenuũ
in sacri ordinis obser¬
uanciis exerticiũ. pau¬
coꝵ admodũ deuotio
potuerit mmutari Sed

Expanded text:
facile in sua amabili conversatione monstrabant, quantae perfectionis plenitudo in Clara-Valle primis diebus effulserat; quandoquidem paucorum seniorum strenuum in sacri Ordinis observantiis exercitium, paucorum admodum devotio potuerit imitari
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ indulta est ꝓtinꝰ egͦ. lo¬
quendi facultas. et polũ¬
tas confitendi. Confessio¬
ne peo cũ młta cordis
cõtritioẽ ftãͥ poluit ĩcon¬
tiuenti mũd desere᷑: et hĩ¬

Expanded text:
i indulta est protinus aegro loquendi facultas, et voluntas confitendi. Confessione vero cum multa cordis contritione facta, voluit incontinenti mundum deserere, et h
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ tale de puri¬
tate orduus uehement̾
confortati sũt. et de glo¬
rificatione frĩs qui puri¬
tatem ordinis totis uiri

Expanded text:
testimonium tale de puritate Ordinis, vehementer confortati sunt, et de glorificatione fratris qui puritatem Ordinis totis viri
Abbreviated transcription (Latin):
litate magna cuiusdã con¬
uersi xx De conuerso post
cuius mortem dñs glorio¬
sa reuelatione demonstra¬
re dignatus ẽ quante ꝑfer¬
tionis in uita sua fuerit. ⁊
quantã btĩtudinẽ in mor¬
te consecutus sit xxi De frẽ¬

Expanded text:
litate magna cujusdam conversi. CAPUT XX. De converso, post cujus mortem Dominus gloriosa revelatione demonstrare dignatus est quantae perfectionis in vita sua fuerit, et quantam beatitudinem in morte consecutus sit. In
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq in ꝓcuictu itineris
positus iam paret exire:
fr̃ quidã spiritalis acce¬
dens ut secrecius sibi loqͥ
dignaret᷑ orabat Quo
impetrato lacrunosis
sus pariis cepit rogae ne
dicens sibi ꝑ reuelatio¬
nẽ ostensũ qr̃si tñc ignia¬
cũ ueniret. crudeli morte
ago sollicitudimi tue ꝓ

Expanded text:
Cumque in procinctu itineris positus jam pararet exire, frater quidam spiritualis accedens, ut secretius sibi loqui dignaretur, orabat. Quo impetrato, lacrymosis suspiriis coepit rogare, ne dicens sibi per revelationem ostensum quia, si tunc Igniacum veniret, crudeli morte ago sollicitudini tuae
Abbreviated transcription (Latin):
et desiderans corruptibi¬
lis uite sarcinã depone
ut faciem diũ ꝙͣ ꝑ specu¬
lũ et enignia intuitꝰ fue¬
rat: ĩ ipã sui puritate cõ¬
templandi unꝰ cũ eo sp̃s
efficeret᷑ Nogatus au¬
tem ut ad honorẽ dei
et edificationẽ ꝓiximi

Expanded text:
et desiderans corruptibilis vitae sarcinam deponere, ut faciem Domini, quam per speculum et aenigma intuitus fuerat, in ipsa sui puritate contemplando, unus cum ipso spiritus efficeretur. Rogatus autem, ut ad honorem Dei et ad aedificationem proximi
Abbreviated transcription (Latin):
denos habebat gre
uocabulo eleymon
est Hic bt̃s pontifex
cũ esset alexandrie mag¬
ne auitatis prĩarcha.
nceta eiusdem prbis
patricius. adulterinas
quasdã leges in foro rex
penialũ ꝓponẽ uolebat.
q̃ exactionem magis
et auariciã. ꝙͣ iustaꝵ legũ
moderamiã redolerẽt

Expanded text:
enos habebat, graeco vocabulo Eleimon, est. Hic beatus pontifex, cum esset Alexandriae magnae civitatis patriarcha, Niceta ejusdem urbis patritius adulterinas quasdam leges in foro rerum venalium proponere volebat: quae exactionem magis et avaritiam quam justarum legum moderamina redolerent
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝑsoluẽt: patent̾ ĩ siu¬
ans deo et sibi acceptius
fore ꝙͣlibet parũ seruiti
cũ deuotione qmͣ młtũ
negligent et sine deuo¬
tione exhibitũ Quidad
hec rũdere poterũt qͥ ĩ mł¬
tiplicatione precũ seu spal¬
confidũt qui breuissiõ
tpis spacio quĩquagenã
siue eciã psalteriũ inte¬
grũ se ꝑcurrẽ gloriant᷑.
Discant queso hus exem¬
plis non pensare deũ qͥ¬
tũ. s qnͣto pietatis affa
quid in sacrificio iuiꝰ
offerat: nec posse ho¬
locaustũ dici qd̾ totium
flãma deuotioĩs ĩcensĩ
non fuerit Si quis ue¬
ro ad tantã ꝑfciõnis cel¬
situdinem ꝑ grãm dei
excreuerit. ut et młta
et deuote soluẽ ualeat
non est posita.  s sicil
ĩ hac uita ĩ ꝑfectoꝵ pol

Expanded text:
ersolveret: patenter insinuans Deo et sibi acceptius fore, quamlibet parum servitii cum devotione, quam multum negligenter, et sine devotione exhibitum. Quid ad haec respondere poterunt qui in multiplicatione precum seu psalconfiduis spatio quinquagenam, sive etiam psalterium integrum se percurrere gloriantur? Discant, quaeso, his exemplis, non pensare Deum, quantum, sed quanto pietatis affectu quid in sacrificio ipsius offeratur, nec posse holocaustum dici quod totum flamma devotionis incensum non fuerit. Si quis vero ad tantam perfectionis celsitudinem per gratiam Dei excreverit, ut et multa et devote solvere valeat, non est posita , sed sicut in hac
Abbreviated transcription (Latin):
in monasterio scĩ aman¬
di . xx ͭͣ et eo cmpliꝰ an¬
nos ibidẽ in scã conuer¬
satione tnͣsegit. ubi et scĩ¬
tatis sue non ꝑuũ specimẽ
onũb dedit Inde mai ore
uirtutũ ardore flãmescẽs
ad domũ clareuallis dei
emulatione se contulit.
uelationib multis Qͣtos
uero labores qnͣtas ue mo¬
iestias a frĩb ordinis il

Expanded text:
in monasterio Sancti Amandi, viginti et eo amplius annos ibidem in sancta conversatione transegit: ubi et sanctitatis suae non parvum specimen omnibus dedit. Inde majore virtutum ardore flammescens, ad domum Claraevallis Dei aemulatione se contulit, velationibus multis. Quantos vero labores, quantasve molestias a fratribus Ordinis il
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ ꝙͣ subtil occasioẽ
eadẽ benigna sapĩa cuu
ꝑuigil cura est salutis
nuda et i aꝑta sũt oĩa
quãda faũlã suam de
statu conscĩe ipiꝰ ãmo¬
nuerit exempli grã no¬
sapientis organũ ꝓtestã¬
tẽ delicias suas ẽẽ cũ fi¬
liis hoũn Priorissa cꝯ¬
dam monasterii pirgo
eãt ĩ dei laude deuotã
que tam seipãm ꝙͣ sub¬
ditas sibi sorores ad dis¬
trictionẽ disciplĩe regula¬
ris discca sollicitudĩe coartabͣt
Et licer placita deo fuis¬
set sancta cõuersatio
eius i unũ tñ erat qd̾
puritati ipiꝰ maculã
inferebat. quatmꝰ hoc
ipã ĩ conscĩa sua mĩ¬
me dep̃henderet. Fete̾at
nãq in ĩfancia sua pec¬
u hebitudine neglectũ
longitudine quoq tpĩs
ita obluuone absorptũ
fuerat ut nullatenꝰ
tale aliqͥd se fecisse meĩ¬
nisset NRolens aũt dñs
niꝰ deuotã sibi faminã¬
dia s obliuio celabat
cõfundi ab ũmicis sius
in porta. tali ordine
et quid et qñ deliquisset
ei manfestare digna¬

Expanded text:
 subtili occasione eadem benigna sapientia, cui pervigil cura est salutis nuda et aperta sunt omnia; quamdam famulam suam de statu conscientiae ipsius admonuerit, exempli gratia nosapientius organum protestantem delicias suas esse cum filiis hominum . Priorissa cujusdam monasterii virgo erat Deo valde devota: quae tam seipsam quam subditas sibi sorores ad districtionem disciplinae regularis discreta sollicitudine coarctabat. Et licet placita Deo fuisset sancta conversatio ejus, unum tamen erat, quod puritati ipsius maculam inferebat; quamvis hoc ipsa in conscientia sua minime deprehenderet. Fecerat namque in infantia sua pecli hebetudine neglectum, longitudine quoque temporis ita oblivione absorptum fuerat, ut nullatenus tale aliquid se fecisse meminisset. Nolens autem pius Dominus devotam sibi famuladia, sed oblivio celabat, confundi ab inimicis suis in porta, tali ordine et quid, et quando deliquisset, ei manifestare digna
Abbreviated transcription (Latin):
in terris nato celi ciu̾ies
t̾rigenis ãnũciauerũt.
in ꝓximo suo piolare
non tumuit. ãmirãdam
quandam grãm specialit
a dno sibi collatam ꝑdi¬
dit ad cautelam torpen¬
ciũ describe̾ non pigri¬
tabor. Hic ergo laudi¬
bilis uite prestibit. ig¬
nauie ne quaꝙͣ martẽs
ocio: solliçite sa tage¬
bat. quatinꝰ conu̾satio¬
nis sue qualitas ab ex¬
cellencia gradus sui
non discrepaẽt Cũq
p̃cipue in oblatione
hostie salutaris in qua
filiꝰ ĩmolat᷑ prĩ ut tol
in pñcia sũme diuini¬
tas mactare curauit
habebat uero ꝑrochia¬
nũ quẽdã qui lic secula¬
ris pite negociis impli¬
tatus esset: fidei tñ młs¬
gritate deuotionis ꝙ sins¬
ritate. pastoris sui ml¬
ritis fortassis ĩpar ni
erat Eius nãq doctns
et exemplo reugiose
institutus eccĩe limũ
sine cessatione ter ebd̃
missarũ celebrationi
sedulus obseruato¬

Expanded text:
in terris nato coeli cives in terris nato coeli cives terrigenis annuntiaverunt , in proximo suo violare non timuit, admirandam quamdam gratiam specialiter a Domino sibi collatam perdidit, ad cautelam torpentium describere non pigritabor. Hic ergo laudabilis vitae presbyter ignaviae nequaquam marcens otio, sollicite satagebat, quatenus conversationis suae qualitas ab excellentia gradus sui non discreparet, tumque praecipue in oblatione hostiae salutaris, in qua Filius immolatur Patri, ut tollin praesentia summae divinitatis mactare curavit. Habebat vero parochianum quemdam, qui licet saecularis vitae negotiis implicatus esset, fidei tamen integritate devotionisque sinceritate pastoris sui meritis fortassis impar non erat. Ejus namque doctrina et exemplo religiose institutus, ecclesiae limina sine cessatione terebat, missarum celebrationi sedulus observato