comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nõ minꝰ matͣa granitate ren̾endas antecede¬
bat scatinꝙ ut fit solo aniui augurio p̃mum
illu ee latine eloquẽtie autore tulli michi
innotuit Post quem alle moralitatis eruditor.
elegantissimꝰ senecha cum quibusdam aliis qͦs
nbi eoꝵ uerba deinceps significabunt/ se agebat
Una gͣ conferentes arbitrabar descuptionib
distubunonib q moralem sophiam qͣ in arcẽ
collig̾ẽ michiꝙ ip̃i fas ercat que uel ab aliis

Expanded text:
as antecedebat, statimque, ut fit, solo animi augurio primum illum esse Latinae eloquentiae auctorem Tullium mihi innotuit; post quem ille moralitatis eruditor elegantissimus Seneca cum quibusdam aliis, quos tibi eorum verba deinceps significabunt, se agebat. 2. Una igitur conferentes, arbitrabar descriptionibus distinctionibusque moralem philosophiam quasi in artem eos colligere, mihique ipsi fas esse, quae ab
Abbreviated transcription (Latin):
seruilis mnicialis filialis sine castus nũdana
timor est cum ꝑiclm corꝑis ant temꝑabiũ reꝵ
dispendia formidamꝰ Sermilis est cum
timemꝰ dolores eternos ⁊ augnsticis gehenales
Inncalio est cum quis icipit delectari in
obsernancia mandatoꝵ dei cñ Iam ea que
dimroia ei fuercit , ⁊ antenora dulcestunt
de isto timore dicit a pło qr caritas foras

Expanded text:
filialis sive castus. Mundanus timor est, cum periculum mortis aut temporalium rerum dispendia formidamus; servilis est, cum timemus dolores aeternos et angustias gehennales; initialis est, cum quis incipit delectari in observantia mandatorum Dei, cum jam ea, quae duriora ipsi fuerunt et austeriora, dulcescunt. De isto timore dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Ium̃ositate filioꝵ in possessiomi inltiplia¬
tate solet censeu felicitas huiꝰ mundẽ
Der rmptn non est felicitus in hoc imuido
ponntur. Simplex et
amalo Ideo subingitur ⁊ recedes a malo
Scrptura enim testate Qui timet demni

Expanded text:
numerositate filiorum, in possessionum multiplicitate, solet censeri felicitas hujus mundi. Verumtamen non est felicitas in hoc mundo; ponuntur, simplex, rea malo, ideo subjungitur, recedens a malo, Scriptura testante, quae dicit: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
simplicitas ⁊ est simplicitas Est simplicitas
que fatuitati cognata est / ⁊ est simplicitas
q̃ in eimͣgelio ꝯmendatur Estote inquit
prudetes sicut seipẽtes ⁊ simplices sicut
colube Erat itaq simples ꝑ inocentidon
rectus ad iustitiam tres ad cantelam

Expanded text:
simplicitas indiscreta; est simplicitas quae fatuitati cognata est, et est simplicitas quae in Evangelio commendatur: Estote, inquit, prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae. Erat autem Job simplex per innocentiam, rectus ad justitiam, t
Abbreviated transcription (Latin):
Castus ant sine filialis tuuor est cñ bxor
uirũ sini que suꝑ omia diligit neretũ
offende ant filiuo aliquid fãc̾e qd displiceat
in oclis amãtissum pris Iste timor procedit
non ex formdine ẜ amore Iste cinor
testimonio ꝓphe ꝑmanet in stłm seculi¬

Expanded text:
timor est, cum uxor virum suum, quem super omnia diligit, veretur offendere, aut filius aliquid facere, quod displiceat in oculis amantissimi patris. Iste timor procedit non ex formidine, sed ex amore; iste timor, testimonio Prophetae, permanet in saecul
Abbreviated transcription (Latin):
medicationes sanctas non Inuemo tanta est ste-¬
uilitas amme mee/ et deuotionis mopia ꝙ patior
Pectata peccatis semper accumulaui et peccata
que aliquando operibus implere non potui malis
oluntatibus et desideriis nũꝙͣ perficere cessaui-
semper adhesit / nec adhuc Iam pre senectute
deficiencibus membris me deserit / Hoc uero¬
nichi est omni infelicitate miseriꝰ ꝙ ita opere
ꝑuersus ore pollutus / corde ĩmudꝰ ad altare
ꝑtimesco accedo elatus ad humilem Iratus ad
mitem crudelis ad mẜicordem⁊ et tñ patit᷑
uerbo occidi exemplo / nec ꝑtimesco dominũ
nec reuereor prem Multotiens ꝓmisi ut

Expanded text:
meditationes sanctas non invenio: tanta est sterilitas animae meae, et devotionis inopia quam patiorPeccatis peccata semper accumulavi; et peccata quae aliquando operibus implere non potui, malis voluntatibus et malis desideriis nunquam perficere cessavi. 40. semper adhaesit, nec adhuc jam prae senectute deficientibus membris me deserit, mumihi est omni infelicitate miserius, quod ita opere perversus, ore pollutus, corde immundus ad altare actare non pertimesco. Accedo elatus ad humilem, iratus ad mitem, crudelis ad misericordem: et tamen patitur verbo, occidi exemplo: nec tamen pertimesco Dominum, nec revereor Patrem. Manens in t
Abbreviated transcription (Latin):
Eroet me tota uita mea dñe deꝰ meus
quoniã diligenter discussa aꝑꝑet nichix
aut pectatum aut sterelitas/ et siquid in ea¬
friatus uidet᷑ sic est aut simlatum aut
Imꝑfetũ aut aliquo modo eorruptũ ut posite
aut non place̾ aut displic̾e tibi et cum uere
ita res sit sic est michi quasi non Ita sicͣ
quod est miseria super miseriam̃ Ideirco¬
Iniquitatũ mearũ multitudinẽ expauescers
sed de tua pietate confidens tili creatori et
redempcori mẽo qui uenã et indulgentiam
post reatũ per purã et lat̾mabilẽ confessionẽ
promisisti. confiteor/ quoniã in pectatis meis¬
conceptꝰ sum et in pcc̃ĩs sum nuit̾tus et per
omne tempus uite mee usꝙ ad hãc diem in
ꝑcc̃is sum conuersatus nec ullum Inuenio
pccm̃ a quo non sini aliquomodo inquinatus
Per suꝑbiam enim p̃cepta tua et maiorum
meorum trausgressus sum in mets delitis
sum clemens in alienis rigorosus ad Irrogan-¬
das contumelias sũ ualidus ad tollerandas

Expanded text:
erret me tota vita mea, Deus meus, quoniam diligenter discussa apparet mihi aut peccatum, aut sterilitas: et si quid fructus in ea videtur, sic est aut simulatum, aut imperfectum, aut aliquo modo corruptum, ut possit aut non placere, aut displicere tibi. Et cum vere ita res sit, sic est mihi quasi non ita sit: quod est miseria super miseriam. Siciniquitatum mearum expavescens, sed de tua pietate confidens, tibi Creatori et Redemptori meo, qui veniam et indulgentiam post reatum per puram et lacrymabilem confessionem assequi promisisti, confiteor, quoniam in peccatis conceptus sum, et in peccatis nutritus; et per omne tempus vitae meae usque ad hanc diem in peccatis sum conversatus. Nullum invenio peccatum, a quo non sim aliquo modo inquinatus. Per superbiam namque praecepta tua et seniorum meorum transgressus sum. Sisum clemens, in alienis rigorem tenere volo. Ad irrogandas contumelias sum validus, ad tolerandas
Abbreviated transcription (Latin):
obseruaui iii obsequio reuerentiã In eloquio
modestiã In moribus disciplinã habui in
Intentione pertinaciam. in corde duxitiem in
sermone Iaccantiã In huilitate fui fallax
In odio ꝑtinax In occasione mordax Teme¬
rarius in iubicando, Clamosus in loquendo
fastidiosus in audiendo ppresup̃tuosꝰ effrenat᷑¬

Expanded text:
observavi in obsequio reverentiam, in sermone modestiam, in moribus disciplinam. Habui in intentione pertinaciam, in corde duritiam, in sermocinatione jactantiam. In humilitate fui fallax, in odio pertinax, in jocatione mordaxrarius in judicando, clamosus in loquendo, fastidiosus in audiendo, praesumptuosus in
Abbreviated transcription (Latin):
tiosa ẽ mrtus ut insitum
sit malis ꝓbare meliora Se¬
est qui dixit. Gratior ẽ pul¬
ter ueniens e corpeuirtus.
Non ullo honestam̃to eget:
ip̃a magnũ sui deciis ẽ ⁊ cor
pus consecrat.

Expanded text:
atiosa virtus est, ut insitum sit et malis probare meliorest, qui dixit gratior et pulchro veniens e corpore virtus. Non enim ullo honestamento eget; ipsa magnum sui decus est et corpus suum consecrat.
Abbreviated transcription (Latin):
escerẽs in te. Tu es enim reqͥes me¬
a sues filius meus pͥmogenitꝰ.
qͥ regnas in semꝑt̾num:. ⁊ Io¬
baptista sp̃m descendentẽ quasi
columbã de celo et manentẽ su¬
per eũ: et ego nesciebam sed qui
misit me baptizare in aqua ille
michi dixit. Suꝑ quẽ uideris
sp̃m descendentẽ et manentẽ suꝑ
eum: hic ẽ iqͥ baptizat in sp̃u scõ.

Expanded text:
iescerem in te. Tu es enim requies mea, tu es filius meus primogenitus, qui regnas in sempiternum. QuiSpiritum descendentem quasi columbam de coelo, et manentem super eum, et ego nesciebam. Sed qui misit me baptizare in aqua, ille mihi dixit: Super quem videris Spiritum descendentem, et manentem super eum
Abbreviated transcription (Latin):
equitatis. quas cñ ingressꝰ
fueris ñ artabunt᷑ gressꝰ tui.
Senera. Initiũ eundi ad ur¬
tutes ardnũ est. quia hoc pͥ¬
est. formidare mnexꝑta. ita¬
q cogenda est ut incipiat.
deiide ñ est acerba mecdici
na ꝓtinꝰ eiũ delectat dum
sanat alioꝵ remecliorum
potius sanitatẽ uoluptas
est philosophia ꝑit̾ ⁊ salu¬
taris ⁊ dulcis est.

Expanded text:
itatis, quas cum ingressus fueris, non arctabuntur gressus tui. Et Seneca: initium eundi ad virtutes arduum est, quia hoc prest formidare. Inexperta itaque cogenda est ut incipiat: deinde na. Protinus enim delectat, dum sanat. Aliorum remediorum post sanitatem voluptas est, philosophia pariter et salutaris et dulcis est.
Abbreviated transcription (Latin):
rinitatem alexander intuens
antistitem pontificali stola in¬
nom̃ domini descendit de equo
et adiit eũ solus. ⁊ nom̃ dñi
adorauit. et pontificem ue¬
neratus est. ⁊ obstupuerũt
principes exercitus. putantes¬
eo cur sacerdotem gentis iu¬
dee adorasset: respondet non

Expanded text:
Nam Alexander intuens antistitem, pontificali stola innomen Dei, descendit de equo, et adiit eum solus, et nomen Dei adoravit, et pontificem veneratus est. Et obstupuerunt principes exercitus, eo, cur sacerdotem gentis Judaeae adorasset? Et respondit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
recipies Logitatio tua stabił
tertasit: suie deliberet siue que¬
rat siue ꝯtẽpletur non recedet
miliaris. oĩb equus Om̃stͥ
pares facies ⁊ si inferiores suꝑ¬
biendo nõ ꝯtẽpnas: suꝑiores
rc̃e uiuendo nõ metuas Cũctis
cstobenignus: nemini blandꝰ¬

Expanded text:
ed cogitatio tua stabilis, et certa sit; sive deliberet, sive quaerat, sive contempletur, non recedat mpares facies. Si inferiores superbiendo non contemnas, superiores recte vivendo non timeas. Cunctis esto benignus, nemini bland
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ Nulli preclusa uirtꝰ est: oĩb
patet om̃s admttitͥ oñs mui¬
tat: ingenuo libertino seruos
reges ⁊ exules Non eligit dnĩum
nec sensum: sed nudo homine cõ¬
tenta est Corpora obnoxia sũt
ascripta dñis ͥ mens quidem
ne abhoc quidẽ cartere cui inclu¬
sa est teneri queatͥ quo minus
ĩpetu suo utatux et ingentia a¬
gat. R in infinitũ comes exeat

Expanded text:
 Nulli praeclusa virtus est ; omnibus patet, omnes admittit, omnes invitat, et ingenuos et libertinos et servos et reges et exules ; non eligit domum nec censum, nudo homine contenta eadscripta dominis ; mens quidem ne ab hoc quidem carcere, cui inclusa est, teneri queat, quominus impetu suo utatur et ingentia agat et in infinitum comes ca
Abbreviated transcription (Latin):
materia nõ incitat ͥ nec peio
modũ minora lunmia daritas
soł obscurat. sic dolores molesti¬
as iniurias urtꝰ magnitudi¬
ne sua elidit et opprimt ͥ nec¬

Expanded text:
MATERIA NON MUTAT, NEC PEIOmodum minuta lumina claritas solis obscurat, sic dolores, molestias, iniurias virtus magnitudine sua elidit atque opprimit e
Abbreviated transcription (Latin):
Ubiq idem eris: et prout reruĩ
des tpr̃i nec te in aliquib mu¬
tes sed potuus aptes: sicut ma¬
nus q̃ eadem est et cũ in palmã
extenditur et cũ in pugnũ ꝯstrĩ¬
sed suspensã tene sententiã. Qu

Expanded text:
ubique idem eris, et prout rerum edes tempori, nec te in aliquibus mutes, sed potius aptes, sicut manus quae eadem est et cum in palmam extenditur, et cum in pugnum restrins
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ estimamꝰ eo qd̃ est: sed
adicimꝰ illi et a quib adorna¬
tus est Atq cũ uoles uerã hoĩs
estimationẽ ñre et scire quãt
qualisq sit ndũ inspice: po¬
nat pr̃imoniũ. ponat honores
et alia fortune mendacia cor¬
pusq ip̃m exuat ͥ aĩm intue¬
re quał quantꝰq sit: abeno

Expanded text:
minem aestimamus eo, quod est, sed adicimus illi et ea, quibus adornatus est. Atqui cum voles veram hominis aestimationem inire et scire, qualis sit, nudum inspice; ponat patrimonium, ponat honores et alia fortunae mendacia, corpus ipsum exuat. Animum intuere, qualis quantusque sit, alieno
Abbreviated transcription (Latin):
igr̃ aĩo m̃bra tãsuꝑuacua dimitte
et corpꝰ inhĩtatũ diu pone. scidetur
discutiersista caligo. i lux undiq clara
circũdabit. ymaginare tecũ ꝙͣtꝰ ille
sit fulgor. ut sydetib int̾ se lum̃ mistẽ¬
Tunc in tenebͥs te iudisse dices: tum
totã lucẽ u totꝰ aspexi̾s. quã nc̃ per an¬
gustissias mas ocłoꝵ obscurissiẽ intu¬
eris: et tñ ãmiraris illã iã ꝓtul. Qͥd
t᷑ indet᷑ diina lux cũ illã suo loco ui¬

Expanded text:
animo membra iam supervacua dimitte et istuc corpus inhabitatum diu pone. Scindetur, discutietur ista caligo et lux undique clara percutiet. Imaginare tecum, quantus ille sit fulgor tot sideribus inter se lumen miscenTunc in tenebris vixisse te dices, cum totam lucem et totus aspexeris, quam nunc per angustissimas oculorum vias obscure intuens. Et tamen admirans illam iam procul; quid tibi videbitur divina lux, cu
Abbreviated transcription (Latin):
nerit actigit ñ longissimũ bãme s
cõnuttas in ꝓbolumini. Atenebris
pͥmo ad umbrosa ꝓcede. Deinide plus
aude: et paulatĩ clarã lucẽ assuesce.
Q̾cũq salutaria st̾ sepe agitari dẽnt
sepe uersari: ut non tm̃ nota sint no¬
i qui didicit et facienda ac iuitanda
pcepit ñdum sapiens ẽ: nisim ea q̃
didicit eiꝰ animꝰ tnͣsfiguratus sit.

Expanded text:
venit, attigit non longissimum finem, sed committas inprobo lumini; a tenebris primum ad umbrosa procede, deinde plus aude et paulatim claram lucem pati adsuesce.que salutaria sunt, saepe agitari debent, saepe versari, ut non tantum nota sint no qui didicit et facienda ac vitanda percepit, nondum sapiens est, nisi in ea, quae didicit, animus eius transfiguratus est.
Abbreviated transcription (Latin):
sent dicens. Quisqͥs angeloꝵ diligit
deũ:. certus sũ etiã ꝙ me diligat. Qs¬
quis in illo manet ⁊ p̃t hũanas p̃ces
sentire: in illo me exaudit. Qlquis
ipm̃ habet bonũ suũ in xp̃õ me adiu¬
uat: nec eiꝰ participatoẽm in poterit
inuidere. ¶ Et nõndũ ualde ꝙ auctor¬

Expanded text:
sunt. Quisquis Angelorum diligit hunc Deum, certus sum quod etiam me diligit. Quisquis in illo manet, et potest humanas preces sentire, in illo me exaudit. Quisquis ipsum habet bonum suum, in ipso me adjuvat, nec mihi ejus participationem potest invidere.
Abbreviated transcription (Latin):
Sales tui sine dente sĩt : ioci sñ
lenitate. risus sue cachĩno ÷ uox
sine clamore ĩcessus snie tumul¬
tu. quiest᷑ sune desidia erit
Et cũ ab aliis luditur. tu scĩ
aliquid honestiq tractabͣ Ta

Expanded text:
sales tui sine dente sint, joci sine vilitate, risus sine cachinno, vox sine clamore, incessus sine tumultu. Quies tibi non desidia erit, et cum ab aliis ludetur, tu sancti aliquid honestique tracsales tui sine dente sint, joci sine
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ unũ fiant maiori studio et fec¬
quẽtiori alacritate ꝙͣ si nob̾ sm¬
guli faceretis ꝓpͥa aritas em̃
de qͣ scͥptum est ꝙ ñ querit que
sua sunt sic incelligitur: qr
int Et ideo ꝙͣto amplius rem
to uos amplius ꝓfic̾e nou̾itis: ut
ĩ oĩb quib utitur trãsitoria ncͣs

Expanded text:
une fiant maiore studio et frequentiori alacritate, quam si uobis propria faceretis. caritas enim, de qua scriptum est, quod non quaerit, quae sua sunt, sic intellegitur, quia nit. et ideo, quanto amplius rem to amplius profecisse noueritis, ut in omnibus, quibus utitur transit
Abbreviated transcription (Latin):
Gratissima sunt bñficia pa¬
rata facilia occurrẽtia: ubi
nulla mora fuit n accipiẽ¬
munꝰ suum Non tulit gra¬
Nulla res carius cõstat: quã
q̃ p̃cib empta est Optima

Expanded text:
Gratissima sunt beneficia parata, facilia, occurrentia, ubi nulla mora fuit nisi in accipienmunus suum. Non tulit granulla res carius constat, quam quae precibus empta est. Vota
Abbreviated transcription (Latin):
bi mens sũ Reb em̃ me ñ trado.
ẜ cõmodo lec cõsector ꝑdendi
Itpr̃is causas/ et quocũq osfitutꝰ loco
ibi cogitatões meas tracto. et ali¬
quid ĩ aĩo salutare uso Hãc et¬

Expanded text:
bi meus sum. Rebus enim me non trado, sed commodo, nec consector perdendi temporis causas. Et quocumque constiti loco, ibi cogitationes meas tracto et aliquid in animo salutare conve
Abbreviated transcription (Latin):
Iangꝰ. serenitas m̃tis tͣnsquil¬
litas aĩ sĩplicitas cord̃ amoris
uĩculũ cõsorcũ caritatis Hec
ẽ que simultates tollit belła cõ¬
pescit ÷ cõquiescit iras suꝑbos
calcat: hunles amat discor¬
des sedat. ĩnucos cõcordat cũctis
ẽ placida łõ q̃tit alienũ : nicħ
reputat suñ Socet amare.

Expanded text:
erenitas mentis, tranquillitas animi, simplicitas cordis, amoris vinculum, consortium charitatis. Haec est quae simultates tollit, bella compescit, comprimit iras, superbos calcat, humiles amat, discordes sedat, inimicos concordat, cunctis est placita. Non quaerit alienum, nihil deputat suum; docet amare
Abbreviated transcription (Latin):
micicie maiestatẽ suã: qui
illã parat ad bonos casus
Ui aliquẽ amicũ existimas.
ciu ñ tantũdẽ coedis quãtum
t ⁊ uehementer erras : et ñ
iũ credendũ ẽl aute amicici¬
am iudicandũ Tit ita uiue
re admitte  tã audacterꝰ cũ
eo loquere quã tecũ Utrũqi ui

Expanded text:
micitiae maiestatem suam, qui illam parat ad bonos casusi aliquem amicum existimas, cui non tantundem credis quantum tibi, vehementer erras et non sm credendum est, ante amicitiam iudicandum. Isti vere admitte : tam audacter cum illo loquere quam tecum. Tu qui
Abbreviated transcription (Latin):
Animus cecus ͥ quicquid cõmise¬
ris illi: id onus suum ⁊ ꝑuiciẽ
potest ad malo peruenire quod
prosit: ĩmo nichil quod nõ no

Expanded text:
animus cecus, quicquid illi commiseris, id onus suum et perniciem potest ad malos pervenire quod prosit, immo quod non no
Abbreviated transcription (Latin):
mo loquat᷑ ubi inqͥt. De re obscurissĩa
naꝵ sqͥpturaꝵ certisq claris docum̃tis
cohibere se dẽi hũana presũptio. Si ne
possumꝰ ignorare. Scrutande st̃ tñ
diuine scripture. nec eaꝵ suꝑficie¬
debemꝰ ẽẽ contenti: q̃ ad exͣcitatoẽm
nr̃ãm ita modificate st̃ ut intꝰ semꝑ

Expanded text:
i de re obscurissima narum scripturarum certis clarisque documentis cohibere se debet humana presumpcio. Sine possunt ignorari. Scrutande tamen sunt divine scripture nec earudebemus esse contenti, quae ad exercitationem nostram ita modificatae sunt, ut altius se
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑ in actu sis: s int̾dum aĩo tuo re¬
quiẽ dato. S erequies ipsa plena
sit sapĩe studiis: et cogitatiõib bonis.
Prudens enĩ nũꝙͣ ocio marcet aĩm
Sapĩa sũm format ⁊ fabricat uitã
disponit. Actiones regit. agenda ⁊ ob¬
mittenda demonstrat: sedet ad guber¬
naculũ et ꝑ ancipia fluctuensiũ diri¬

Expanded text:
 in actu sis, sed interdum animo tuo requiem dato: et requies ipsa plena sit sapientiae studiis, et cogitationibus bonis: nam prudens nunquam otio marcet. Habet Animum format et fabricat, vitam disponit, actiones regit, agenda et omittenda demonstrat, sedet ad gubernaculum et per ancipitia fluctuantium deri
Abbreviated transcription (Latin):
discordiosũ uicio. tam sõciale
na s neq em̃ cõmodius contͣ
uiciũ discordie uel caueudũ ne
exifte̾t. uł sanandũ cũ exti¬
luit unũ de quo mulcitudo ꝓpa¬
garetur: ut hac ãmonitõe ⁊ ĩ
multis cõcors unitas ẜuaret᷑¬
llũꝙͣ pleriq ĩsociabiles et soli¬
et pacata feritate blandiũt:
Nus miluꝰ quãtũlibet solita¬
rius rapinis circũnolet. NLũqͥd in¬
nĩdũ cõgerit. oua Ronet pullos
alit. ⁊ q̃nasi cũ mr̃efamilias
societatẽ domesticã quãta p̃t
pace cõseruat: Quãcomagie

Expanded text:
discordiosum uitio, tam sociale natura. Neque commodius contra uitium discordiae uel cauendum ne existeret, uel sanandum cum extiluit unum, de quo multitudo propagaretur, ut hac admonitione etiam in multis concors unitas seruaret plereque insociabiles et soliet pacata feritate blanditur. Quis miluus, quantumlibet solitarius rapinis circumuolet, nnidum congerit, oua confouet, pullos alit et quasi cum sua matre familias societatem domesticam quanta potest pace conseruat? Quanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
Uestes nr̃as ĩ unũ hẽatis sub imo
custode uł duobͥ uł ꝙ suffic̾e pos¬
sĩt ad eas excuciẽdas: ne a tinca
ledãt᷑ Et sic̃ pascumm ex uno ce¬
cuq opꝰ est ñ negetur Si aũ hĩc
ĩter uos cõtentões et murmura ori

Expanded text:
estras in unum habeatis, sub uno custode vel duobus, vel quot sufficere potuerint ad eas excutiendas, ne a tinea laedantur: et sicut pascimini ex uno celquod opus est, non negetur. si autem hinc inter uos contentiones et murmura oriu
Abbreviated transcription (Latin):
ptate dñante s caritate sermẽte
felicẽ Honore corã uob̾ prelatus
scipiat ĩfirmos: patiẽs sit ad õs
Disciplmã libẽs hẽat: metuẽdꝰ
ĩponat. Et ꝙͣuis utrũq sit ncc̃a

Expanded text:
ate dominante, sed charitate serviente: felici honore coram vobis praeclarus scipiat infirmos, patiens sit ad omnes, disciplinam libens habeat, metum imponat
Abbreviated transcription (Latin):
in consuetudinẽ adductis carere nõ
est diligunt. Tunc aũ consũmata¬
ẽ infelicitas. ubi turpia ñ solũ delet¬
tant. s etiã placent. ⁊ desinit ẽẽ reme¬
dio lotus. ibi q̃ fuerant uicia mores
sum excat cupiditas q̃ naturalẽ mo¬
dum tnͣsilit. Ille enĩ ht̃ finẽ suum
In ania aũ et ex libidine orta sine

Expanded text:
in consuetudinem adductis carere non est, et amant. Tunc autem est consummata infelicitas, ubi turpia non solum delectant, sed etiam placent, et desinit esse remedio locus, ubi quae fuerant vitia, mores sum exeat cupiditas, quae naturalem modum transilit. Ille enim habet suum finem, inania et ex libidine orta sine
Abbreviated transcription (Latin):
ignosc̾e Propositũ optimi uiri
et ĩgentis aĩ ẽ. tã du ferre in¬
gͣtũ donec fec̾is gͣtum Nec te ratio
ista decipiet ⁊̃ succibũt uicia uir¬
tutib: si illa concito odisse ꝑ au̾is¬

Expanded text:
opositum optimi viri et ingentis animi tam diu ferre ingratum, donec feceris gratum. Nec te ista ratio decipiet ; succumbunt vitia virtutibus, si illa non cito odisse
Abbreviated transcription (Latin):
tes inconfessus dãpnaberis. Ad hoc
eĩ deus ds̃ exigit confessionẽ. ut li¬
beret hũilem. Ad hoc dampnat non¬
ꝯfitentẽ. ut puniat sr̃bum. Ergo tͥ¬
stis esto anteꝙͣ conficearis. confessꝰ

Expanded text:
tes, inconfessus damnaberis. Ad hoc enim Deus exigit confessionem, ut liberet huconfitentem, ut puniat superbum. Ergo tristis esto antequam confitearis; confessus
Abbreviated transcription (Latin):
Sales tui sine dente sĩt : ioci sñ
lenitate. risus sue cachĩno ÷ uox
sine clamore ĩcessus snie tumul¬
tu. quiest᷑ sune desidia erit
Et cũ ab aliis luditur. tu scĩ
aliquid honestiq tractabͣ Ta
admodũ sapiẽti uiro ĩcessus mio¬
destior cõuenitͥ ita uerbũ pres¬

Expanded text:
Sales tui sint sine dente, joci sine vilitate, risus sine cachinno, vox sine clamore, incessus sine tumultu: quies tibi, non desidia erit; et cum ab aliis luditur, tu sancti aliquid honestique tractabis. admodum sapienti viro incessus modestior convenit, ita oratio pres
Abbreviated transcription (Latin):
Osponsa xp̃i pulcra int̾ mulieres:
hoc ẽ uirtutes deasbata ascendens et
incũbens sr̃ fratruelẽ tuũ: qr cuiꝰ
luĩe illustraris ut candeas eiꝰ adui¬
torio fulciris ne cadas. Huit relator

Expanded text:
sponsa Christi pulchra inter mulieres! o dealbata ascendens, et incumbens super fratruelem tuum! quoniam cujus lumine illustraris ut candeas, ejus adjutorio fulciris ne cadas: o quam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nutriendus ẽ. primo .n. q̃dam ilł demonstranda sũt
q̃ si ꝑ se lucent. s ꝑ lucẽ uid̾e possunt ut uestis aut
radiatum ut oculos ledat. tunc fortasse t̾renus iste ignis de
monstrandus ẽ. demñ sid̾a. desn luna. dem̃ aurore fulgor ⁊
albescentis solis nitor in quib se ticius siue tardius. seu ꝑto
tum ordinem sine quibdam contemptis ꝓ sua quisꝙ
ualitudine assuescens sine trepidacione. ⁊ cum mag¬
ordine quodam ad eam ꝑuenire bone discipline offm̃ ẽ
sine ordine aut̃ uix credibilis facilitatis p̾dc̃o .n. ordĩe usus¬

Expanded text:
utriendus est. Primo enim quaedam illis demonstranda sunt quae non per se lucent, sed per lucem videri possint, ut vestis, aut radiatum ut oculos laedat. Tunc fortasse terrenus iste ignis modeste demonstrandus est, deinde sidera, deinde luna, deinde aurorae fulgor, et albescentis coeli nitor. In quibus seu citius seu tardius, sive per totum ordinem, sive quibusdam contemptis, pro sua quisque valetudine assuescens, sine trepidatione et cum magordine quodam ad eam pervenire bonae disciplinae officium est, sine ordine autem vix credibilis felicitatis. Sed hodie s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nutriendus ẽ. primo.n q̃dam ilł demonstranda sũt
q̃ ñ ꝑ se lucent. s ꝑ lucẽ uid̾e possunt ut uestis aut
radiatum ut oculos ledat. tunc fortasse t̾renus iste ignis de
monstrandus ẽ. demñ sid̾a. dein luna. dem̃ aurore fulgor ⁊
albescentis solis nitor in quib se cicius siue tardius. seu ꝑto
tum ordinem sine quibdam contemptis ꝓ sua quisq
ualitudine assuescens sine trepidacione. ⁊ tum mag¬
ordine quodam ad eam ꝑuenire bone discipline offm̃ ẽ.
sine ordine aut̃ iux credibilis facilitatis p̾dc̃o .n. ordĩe usus¬

Expanded text:
nutriendus est. Primo enim quaedam illis demonstranda sunt quae non per se lucent, sed per lucem videri possint, ut vestis, aut radiatum ut oculos laedat. Tunc fortasse terrenus iste ignis modeste demonstrandus est, deinde sidera, deinde luna, deinde aurorae fulgor, et albescentis coeli nitor. In quibus seu citius seu tardius, sive per totum ordinem, sive quibusdam contemptis, pro sua quisque valetudine assuescens, sine trepidatione et cum magordine quodam ad eam pervenire bonae disciplinae officium est, sine ordine autem vix credibilis felicitatis. Sed hodie s
Abbreviated transcription (Latin):
lux ista uulgalis nos doceat qͣntum pt̃ quomodo illd̾
se bãt. Nam st̃ ñ ulłi ocłi tamsan ⁊ rigidi ꝙ se mox ut
aꝑti fu̾int in ip̃m solem sine ulla trepidatõe ꝯu̾tãt hus
quodam modo sanitas est. nͨ doctore indigẽt. get sola for-¬
tasse ammonicione. hiis credut̃ sꝑate amare satis est.
alii u̾o ip̃o. qi uehementer uid̾e desiderant ip̃o fulgore fe-¬
riumtur. ⁊ eo non uiso seꝑe intenebras cũ delectacõe rede¬
unt. Quib ꝑiculosum est qͣmuis talib ut sani rec¬
te dici possint uelle ostende qd̾adhuc uscere ñ ualẽt

Expanded text:
ntum potest, quomodo se illud habeat. Nam sunt nonnulli oculi tam sani et vegeti, qui se, mox ut aperti fuerint, in ipsum solem sine ulla trepidatione convertant. His quodammodo ipsa lux sanitas est, nec doctore indigent, sed sola fortasse admonitione. His credere, sperare, amare satis est. Alii vero ipso quem videre vehementer desiderant, fulgore feriuntur, et eo non viso saepe in tenebras cum delectatione redeunt. Quibus periculosum est, quamvis jam talibus ut sani recte dici possint, velle ostendere quod adhuc videre non valent
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ innotencia. Nam ĩ eo qd̾ pupillos ⁊ uiduas
insitare iussit. cuncta que erga ꝓximũ ag̾e
debemꝰ insimiat. qd̾ inmacłatos ascło iubet
custodire uniu̾sa inquib nos castos obserua¬
re docet: ostendit. Qui gͦ uolu̾it in macula

Expanded text:
 innocentia. Nam in eo quod pupillos et viduas visitare jussit, cuncta, quae erga proximum agere debemus, insinuat; quod immaculatos a saeculo jubet custodiri, universa, in quibus nos castos observare decet, ostendit, in quibus sunt et ea qua
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ułłi p ͫ mi excupiditate fiñt sc̃bi
i aliqͥ ex sr̃bia fiuit cupidi. Est eĩ aut
ait aug̾. bõ ꝙ nõ eẽt amator petcimie
nisi ꝑ ħ putaret se excellẽtiorẽ cẽ Io
excelłe. uisi putaret. ꝑ ħ maiores di¬

Expanded text:
 qui ex cupiditate fiunt superbi: et aliqui ex superbia fiunt cupidi. Est enim, ut ait Aug., homo qui non esset amator pecuniae, nisi per hoc putaret se excellentiorem esse; ideoque excellere nisi putaret per hoc di
Abbreviated transcription (Latin):
insrauans sc̃pt᷑a
dm̃ ẽe ereatorẽ.
atq omim uisi¬
sibłu creaf᷑arum: in pͥmordi
in uno pͥncipio a deo creatore nũ¬
dum fc̾m refert: elidens errorẽ
q̾rumdã pła sñ pͥncipio fuisse pͥn¬
eppia opinantium.

Expanded text:
uans Scriptura, Deum esse creatorem atque omnium visisibilium creaturarum in primordioin uno principio a Deo creatore mundum factum refert, elidens errorem quorumdam plura sine principio fuisse principia opinantium.
Abbreviated transcription (Latin):
de mͣ. uñ ⁊ homo ł angłs d̾r aliqͥd
facere: s non creare. uocat᷑q factor
sine artifex: s ñ ereatoe. ħ .n. nͣ
soli d̾o ꝓpͥe congruit. qui ⁊ de niehło
q̃dam ⁊ de aliquo aliqua facit. Ip̃e
est gͦ creator ⁊ opifex. ⁊ factor. Set

Expanded text:
aliqua facere, sed non creare; vocaturque factor sive artifex, sed non creator. Hoc enim nomen soli Deo proprie congruit, qui de nihilo quaedam, et de aliquo aliqua facit. Ipse est ergo creator et opifex et factor, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tur. sile quib ftͣend̾ ẽ: nos uã¬
tos faciunt. Istis qͥbus utendum
ẽ: tendentes ad bãtitud̾iem ad in¬
uam᷑. ⁊ qͣsi adminiculam᷑. ut ad
ias res q̃ nos bãtos faciunr: ꝑue¬
nre. eisq inherere possimꝰ.
uͦ id qd̾ in usum uem̃t referre
ad obrinendum iio qͦ sruend̾
ẽ. alias: ab uti est ñ nti. Nam utꝰ
uucit̾: abusus .ł. abusio noĩari dẽ¬
bet.

Expanded text:
tur. illae quibus fruendum est nos beatos faciunt; istis quibus utendum est tendentes ad beatitudinem adiuuamur et quasi adminiculamur, ut ad illas quae nos beatos faciunt peruenire atque his inhaerere possimus. vero, id quod in usum venerit referre ad obtinendum illud quo fruendum est; alias abuti est, non uti: nam usus illicitus, abusus vel abusio nominari debet.
Abbreviated transcription (Latin):
hos uͦ oꝑando mutari dmͣr: quia
pͥmouem. hon .n. sñ motu aliqͥd fa¬
dum eiꝰ uoluntare res noue eẽ inci¬
piũt q̃ ante ñ erant. abq ip̃iꝰ agita¬
cõne. ut actus ꝓpͥe dici non q̃at: eũ
iudel. actꝰ oĩs inͣ motu consistat.¬

Expanded text:
Nos vero operando mutari dicimur, quia movemur; non enim sine motu aliquid fadum ejus voluntate res novae esse incipiunt, quae ante non erant, absque ipsius agitatione; ut actus proprie dici non queat, cum videlicet actus omnis in motu consistat
Abbreviated transcription (Latin):
duinitate d̾i filus. in yñ anitate
carnem induit: ne alus in dimui¬
tate ẽẽt filius: alus in hinnanita¬
te. ⁊ ne id̾ eẽt pater ⁊ filiꝰ: si d̾s pat̾
de hoĩe nasce̾tur. uñ in eccłiasticis

Expanded text:
divinitate Dei Filius, in humanitate carnem induit, ne alius in divinitate esset Filius, alius in humanitate, et ne idem esset Pater et Filius, si Deus Pater de
Abbreviated transcription (Latin):
res ⁊̃ ꝑ signa discunt᷑. ꝓp̃e añt
hic res applłant᷑ q̃ non ad sig¬
inficand aliquid adhibentur
digna uͦ: quorum usus est in sig¬
inficando. Eorum autẽ aliqua st̃:
quoꝵ om̃is usus est in significã¬
do ñ in uistificando .i. quib ũ
utimur: nͥ aliqͥd sig̃andi gr̃a.
ut aliqua sacͥmenta legalia.
Alia q̃ ñ solum sigͣnt: s confe¬
runt qd̾ intus adiuuet. sicue
euangelica sacmenta. Ex quo
signa. res ille iundelicet: q̃ ad
sigͣndũ aliqd adhibentur. om̃e¬

Expanded text:
r signa discuntur. Proprie autem hic res appellantur, quae non ad significandum aliquid adhibentur; signa vero, quorum usus est in significando. Eorum autem aliqua sunt, quorum omnis usus est in significando, non in justificando; quibus non utimur nisi aliquid significandi gratia, ut aliqua sacramenta legalia. Alia quae non solum significant, sed conferunt quod intus adjuvet, sicut evangelica sacramenta. Ex quo signa, res illae videlicet quae ad significandum aliquid adhibentur. Omne
Abbreviated transcription (Latin):
tor augusrinus ait inlibro
cia lierum est uł signort. ses
hic res applłant᷑: q̃ non ad sig¬
inficand aliquid adhibenti
Signa uͦ: quorum usus est insig¬
nficando. Corum autẽ aliqua sẽ:
quoꝵ om̃is usus est in significã¬
do ñ in istificando.i. cuibñ
utumir: ñͥ aliqͥd sig̃andi gr̃a.
nt aliqua sacͥmenta legalia.
Alia q̃ ñ solum sigͣnt: s confe¬
runt qd̾ intus adiuuet. uicus
signa. res ille indelioet: q̃ ad
sigͣndũ aliqͥd adhibentur. om̃e

Expanded text:
tor Aug. ait in libro ina vel rerum est vel signorum; sed hic res appellantur, quae non ad significandum aliquid adhibentur; signa vero, quorum usus est in significando. Eorum autem aliqua sunt, quorum omnis usus est in significando, non in justificando; quibus non utimur nisi aliquid significandi gratia, ut aliqua sacramenta legalia. Alia quae non solum significant, sed conferunt quod intus adjuvet, sicut signa, res illae videlicet quae ad significandum aliquid adhibentur. Omne
Abbreviated transcription (Latin):
ud autẽ int̾ nasci ⁊ ꝑcedere
int̾sit de ala excellentasiã
om̃e ꝓcedat ꝙ nastitur. sicut ñ
Distingu̾e autẽ int̾ illam gene¬
ratõnem ⁊ hnc ꝑcessionemi
nestio ñ ualeo non fufficio. Ac ꝑ¬
ratõnẽ eius qͥs emarrabͭ Sati

Expanded text:
d autem inter nasci et procedere intersit, de illa excellentissima nomne procedat quod nascitur: sicut non utem inter illam generationem, et hanc processionem nescio, non valeo, non sufficio, qrationem ejus quis enarrabit?
Abbreviated transcription (Latin):
atq considerantib nobił pre¬
nnria d̾i gratia innnotuit sacͤ¬
pagine tractatũ circares uł.¬
signa p̃cipue uersari. ut enĩ
prie autẽ hic res appellantur¬
q̃ nõ ad sigc̃andũ aliquid adhi¬
bentur. Signa uͦ quoꝵ usus
 in sigcãndo. Eoꝵ autẽ alicͦ st
quoꝵ oĩs usus ÷ in sigc̃ando¬
nõ in iustificando. ⁊ quib nõ
gratia ut aliqͣ sacramenta le¬
galia. Alia q̃ nõ solũ sigt̾ant¬
euangelica satramẽta. Ex quo
aperte intelligitur q̃ hic appł¬
lantur signa res ille udelicz
q̃ ad sigtandũ aliquid adhibẽ¬
tur Omne gͥ signũ tes etiã
ñ autẽ econuerso. Om̃is res
signũ ÷ qr nõ adhibetur ad sig¬
nificandũ aliquid. Cum ꝙ his
ĩtenderit theologoꝵ spetula¬
tõstudiosa atty modesta diui¬
nã scripturã formã prestrip¬
tam ĩ doctrina ten̾e auertet
De hiis gͦ nobis aditũ ad res

Expanded text:
am considerantibus nobevia Dei gratia, innotuit sacpaginae tractatu circa signa praecipue versari; ut enim prie autem hic res appellanturnon ad significandum aliquid adhbentur; signa vero, quorum usus significando. Eorum autem aliqua sunt, quorum omnis usus est in signifnon in justificando; quibus gratia, ut aliqua sacramenta legalia. Alia quae non solum significevangelica sacramenta. Ex quo aperte intelligitur quae hic appellentur signa, res illae videlicet quae ad significandum aliquid adhibentur. Omne igitur signum etiam Non autem e diverso omnis res signum est, quia non adhibetur ad significandum aliquid. Cumque his intenderit theogolorum speculatio studiosa atque modesta, divinam Scripturam, formam praescriptam in doctrina tenere advertet. De his ergo nobis aditu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfessionẽ iuꝑee doctͥne fraudu¬
ientiam ꝓdidimꝰ aditũ demõ¬
strande ueritatis complexi.
ñ ꝑiculo impie professionis in¬
mine utentes. sicubi uͦ parũ
uox nr̃a insonuit ñ a pat̾niᷤ
discessit innitib. Nõ gͥ deb
hit labor cuiꝙͣ pigro uł mult
tocte uideri suꝑfluꝰet. cũ mł¬
tis impigris multis ꝙ ĩdoctiᷤ
int̾ quos ⁊ m etiã sit neces¬
sarius breui uolumine cõꝑli¬
cans patrũ sententias appo¬
sitis eoꝵ testimoniis ⁊ ñ sit
necesse q̃renti libroꝵ nimĩo¬
sitatẽ euoluere ciubreuitas
ubeꝵ correctorẽ desidero. maxͨ
uͥ ꝓfunda uersatur u̾̃itatis q̃¬
stio q̃ itinã tot haberet in¬
uentores quot habet tont᷑¬
dictores ut autẽ ꝙ q̃rit ͦ faci¬
lius occurrat titulos quib
singuloꝵ libroꝵ capitula di¬
stinguntur p̃misimꝰ Incipit

Expanded text:
fessionem, vipereae doctrinae fraudulentiam prodidimus, aditum demonstrandae veritatis complexi, nec periculo impiae professionis inmine utentes . Sicubi vero Patrum vox nostra insonuit, non a paternis discessit limitibus. Non igitur debet hic labor cuiquam pigro vel multum docto videri superfluus, cum multis impigris multisque indoctis, inter quos etiam et mihi, sit necessarius; brevi volumine complicans Patrum sententias, appositis eorum testimoniis, ut non sit necesse quaerenti librorum numerositatem evolvere, cui brevitas liberum correctorem desidero, maxime ubi profunda versatur veritatis quaestio, quae utinam tot haberet inventores quot habet contradictores! Ut autem quod quaeritur facilius occurrat, titulos quibus singulorum librorum capitula distinguuntur praemisimus. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
upientes ali¬
quid de penu¬
ria ac de te¬
nuitate nr̃a
cũ pauꝑtula
ĩ gazophila¬
atdua scant̾e:
opus ultra sures nr̃as agere
p̃sumpsimꝰ. Consũmatõnis
fiduciam laborisꝙ mercedẽ
ĩ samnarctano statuentes qͥ ꝑ
latis ĩ curatõnẽ senriuiui du¬
ob denariis suꝑ eroganti cũ¬
⁊a redd̾e ꝓfessus est. Delectat
nos ueritas pollicentis s t̾ret
ĩmensitas laboris. Desideriũ
hortatur ꝓsiciendi. s dehorta¬
tur infirinitas deficiendi.
quã uincit zelus domus d̾i.
Quo mardescentes fidẽ nr̃am
adu̾sus errores carnalium

Expanded text:
upientes aliquid de penuria ac tenuitate nostra cum paupercula in gazophylaardua scandere, opus ultra vires nostras agere praesumpsimus; consummationis fiduciam, laborisque mercedem in Samaritano statuentes, qui, prolatis in curationem semivivi duobus denariis, supereroganti cuncta reddere professus est. Delectat nos veritas pollicentis; sed terret immensitas laboris. Desiderium hortatur proficiendi, sed dehortatur infirmitas deficiendi , quam vincit zelus domus Dei. Quo inardescentes, fidem nostram adversus errores carnalium
Abbreviated transcription (Latin):
supra accipiens frui ⁊ uti sit
dicit. Uti assimi̾e aͥd ĩ facuł¬
tatẽ uoluntatis. frui ut tũ
it̾o ꝙ om̃is qui sr uit utitur
assimt enĩ aliꝙͥ ĩ facultatẽ
uoluntatis cũ fine delectatõ

Expanded text:
supra accipiens uti et frui, sic dicit: Uti est assumere aliquid in facultatem voluntatis. Frui autem esideoque omnis qui fruitur, utitur; assumit enim aliquid in facultatem voluntatis cum fine dele
Abbreviated transcription (Latin):
ur diabolus alicind uisserit uł
suaserit contra deum tunc resi
boni ait. Si illud iubeas potestas
cy non debeas facere hic sane con¬
tempne potestatem timendo ma¬
iorem potestatem. Ip̃os humana
dicimꝰtur gͦ si aliud imꝑator aliuid
iubeat deus. ꝯtempto illo obtom¬
ꝑand̾ ÷ deo. potestati gͦ diaboli uł
hõis trnc resistamꝰ cũ aliquid ꝯtra
d̾m suggessent in quo d̾i ordinatõ¬
i nõ resistimus s obtemꝑamꝰ. Sic̃¬
etũ deus p̃ceꝑit ut in malis nulli
potestati obediamꝰ. Iam nc̃ hiis iñ¬
telligendis atri ꝑtractandis q̃
ad u̾bi incarnati uust̾iũ ꝑtinent
integra mentis consideratõne ĩ

Expanded text:
 diabolus, aliquid jusserit vel suaserit contra Deum, tunc resisboni ait: Si aliquid jubeat potestas quod non debeas facere, hic sane contemne potestatem, timendo majorem potestatem. Ipsos humanardum? Ergo si aliud imperator, aliud jubeat Deus, contempto illo obtemperandum est Deo. Potestati ergo diaboli vel hominis tunc resistamus, cum aliquid contra Deum suggesserit; in quo Dei ordinationi non resistimus sed obtemperamus. Deus enim praecepit, ut in malis nulli potestati obediamus. Jam nunc his intelligendis atque pertractandis, quae ad Verbi incarnati mysterium pertinent, integra mentis consideratione i
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ sp̃c.s. dũ hic uiuimꝰ distingu̾e
dens sic ait. ab̃. Queris a me si te
iue capie
iste ꝓcedens. Itõ ille filiꝰ ÷ ꝑatris
de quo genitus. Iste autẽ sp̃c ÷
De patre procedit qm̃ pat̾¬

Expanded text:
 sancti, dum hic vivimus, distinguere stantia, respondens, sic ait: Quaeris a me si de ive capias, iste procedens: ideo ille Filius est Patris, de quo est genitus; iste autem SpirituDe Patre procedit ;
Abbreviated transcription (Latin):
accipite spm̃ .Sͦ eumq insufflando daret ut
a se quoq ꝓced̾e sig̃cans aꝑte ostñderet flan¬
do qd̾̃ spirando dabat occulte. quia gͦ si nas¬
ceretur nõ tm̃ de pr̃e nͨ tnĩ de filio: s de am¬
bob utiq nasceretur. sñ dubio filius drẽtur

Expanded text:
Spiritum sanctum, eumque insufflando daret, ut a se quoque procedere significans, aperte ostenderet flando quod spirando dabat occulte. Quia ergo si nasceretur, non tantum de Patre, nec tantum de Filio, sed de ambobus utique nasceretur, sine dubio Filius diceretur
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ offerri qͣm ẏdolis. Illa gͦ signa
erant. s tam̃ ⁊ sacram̃ta. licet minꝰ
ꝓpͥe in scͥpturis sepe uocant᷑. qr sig¬
na erant rei sacre. qͣm utiq non p̃s¬
tabant. Illa aut̾e apłs oꝑa legis dicit
ꝗ̃ tm significandi grã uł in onus in¬
stituta sunt.
De causa institutioniᷤᷤ

Expanded text:
potius offerri ea, quam idolis. Illa ergo signa erant, sed tamen et sacramenta, licet minus proprie in Scripturis saepe vocantur, quia signa erant rei sacrae quam utique praestabant. Illa autem Apostolus opera legis dicit, quae tantum significandi gratia, vel in onus instituta sunt. 3. De causa institutioni
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis hyrcoꝵ & tauroꝵ. ⁊ cinis
uitule asꝑse inqͥnatos scĩficat ade¬
mundationẽ carnis ñ aĩe. Nam in¬
qͥnatio illa erat contactus mortui.
mortu hominis. quẽ qͥ tetigerat ĩmum¬
intͣret templũ. Mundabant etiã int̾¬
dũ a corporal illa lepra legalia. s nũ¬
qͣm ex oꝑib legis aliqͥs iustificatꝰ est
ut ait apłs. etiã si in fide ⁊ caritate

Expanded text:
hircorum et taurorum et cinis vitulae aspersus, inquinatos sanctificabat ad emundationem carnis, non animae. Nam inquinatio illa erat contactus mortui. mortui hominis, quem qui tetigerat immunintraret in templum. Mundabant etiam interdum a corporali lepra illa legalia. Sed nunquam ex operibus legis aliquis justificatus est, ut ait
Abbreviated transcription (Latin):
lis grẽ iisibilis forma. Signũ uͦ est. A¬
res p̃ter spẽm quã ingerit sensib. a¬
liud aliqͥd ex se faciens in cognitio¬
nẽ uenire. Signoꝵ uͦ alia st̃ nat᷑alia.
ut sumꝰ significans ignẽ. alia data. .i
eoꝵ que data st̃ quedam st̃ sacͣm̃ta. q̃¬
dam non. Oñe enĩ sacram̃tũ ẽ signũ:

Expanded text:
Signum vero est res praeter speciem quam ingerit sensibus, aliquid aliud ex se faciens in cogitationem venire. Signorum vero alia sunt naturalia, ut fumus significans ignem, alia data. Et eorum quae data sunt quaedam sunt sacramenta, quaedam non. Omne enim sacramentum est signum,
Abbreviated transcription (Latin):
les eiꝰ Mens .ii. cum se cognoscit noticiam
sui gignit. ⁊ est sola parens sue notieie:
tercius est : mor qui de ip̃a mente ⁊ notcia ꝓce¬
dit dum mens cognoscens se. diligit se. Non enĩ
poss dilig̾e nͥ cognosc̾et se. aniat .q. placitam ꝑ¬
plexus est parentis ⁊ ꝓlis.¬

Expanded text:
s. Mens enim cum se cognoscit, notitiam gignit, et est sola parens suae notitiae. Tertius est hic amor, qui de ipsa mente et notitia procedit, dum mens cognoscens se, diligit se. Non enim posset se diligere, nisi cognosceret se. Amat etiam placitam pplexus est parentis et prolis,
Abbreviated transcription (Latin):
tam in semeipõ sic dedit filio hr̃e uitam in se¬
metipõ nõ sñ uita existñti iam filio. uitam
patrem dedisse. s ita eũ sñ temꝑe genuisse
ut uita quam pat̾ filio gignendo dedit. co¬
et̾na sit uite patris quidedit. intelligat ⁊̃.
sic dedisse filio ut de illo ꝓcedat Idem spẽ¬

Expanded text:
tam in semetipso, sic dedit Filio vitam habere in semetipso , non sine vita existenti jam Filio vitam Patrem dedisse, sed ita eum sine tempore genuisse, ut vita quam Pater Filio gignendo dedit, coaeterna sit vitae Patris qui dedit: intelligat, sic dedisse Filio, ut de illo procedat idem Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ursus ista imago que est homo hñs illa tͥa
unus homo. s unꝰ hõis sũt In illa uͦ sũma tͥnita¬
dicere trinitatemsie eẽ in deo ut aliquid dei sit
neo ipã sit deus ab̾sit ut hec credamus Hicamꝰ
gͦ in mente nr̃a imaginiis trinitatẽ. s exiguã
i qualemẽq eẽ que sũme tͥnitatis ita gerit siłi¬
tudinẽ. ut ex marima parte sit dissimilis. Sci¬

Expanded text:
ursus ista imago quae est homo habens illa tria, unus homo, sed unius hominis sunt. In illa vero summa Trinitadicere Trinitatem sic esse in Deo, ut aliquid Dei sit, nec ipsa sit Deus? Absit ut hoc credamus! Dicamus ergo in mente nostra imaginem Trinitatis, sed exiguam, et qualemcumque esse; quae summae Trinitatis ita gerit similitudinem, ut ex maxima parte sit dissimilis. Sci
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑꝑ aliud appetinit Gr̃ attende qd̾ uidr ab.
dic̾e illos friitm̃. qui in re gaudent nõ iam
in spe. ⁊ ita in hac uita non uidemur frui. s tm̃
sic determinamꝰ. dicentes nos ⁊ hic ⁊ infuturo
fruim᷑ quid̾ s nõ adeo plene uñ ab̃. in libro x
tes iam beati sunt. quo ⁊ nos frui desib̾amus

Expanded text:
 aliud appetit. Et attende quia videtur Aug. dicere illos frui tantum qui in re gaudent, non jam in spe: et ita in hac vita non videmur frui, sed tansic determinamus, dicentes, nos et hic, et in futuro fruimur quidem, sed non adeo plene, unde in libro 10 tes jam beati sunt, quo et nos frui desideramus
Abbreviated transcription (Latin):
nitis in quib ip̃is ꝑꝑse uoluntas delectata dquies¬
cit U timur uͦ eis que ad aliud referimꝰ quo
fruendum est
ant̾ quam supͣ accipiens. uti ⁊ frui sicdic̃
Uti÷ assum̾e aliquid infacultatem uolũtatis.
fr̃ui aut̃ est: uti cum gaudio. nõ adhuc spei. s iã
rei. Ideoq om̃is qui fruitur. utit᷑. Assumit. i an¬
quio ad facultatẽ uoluntatis. s cum fine dilec¬
cionis. Non aut̃ oĩs qui utit᷑ ⁊ fruitur. si id qd̾¬

Expanded text:
nitis in quibus ipsis propter se voluntas delectata conquiescit: utimur vero eis quae ad aliud referimus, quo fruendum est. aliter quam supra accipiens uti et frui, sic dicit: Uti est assumere aliquid in facultatem voluntatis. Frui autem est, uti cum gaudio, non adhuc spei, sed jam rei; ideoque omnis qui fruitur, utitur; assumit enim aliquid in facultatem voluntatis cum fine delectationis. Non autem omnis qui utit
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ ag̃. in eodem. Utendum est hoc mundo. non
fruendum ut muiisibilia dei ꝑ ea q̃ feã sũt: intel¬
lecta conspiciant᷑ .i. ut de temꝑalib eterna capiãt᷑
It̾ in eodem In omnib rebus ille tm̃ sunt quib
fruendum est. que et̃ne et incõmutabiles sũt.

Expanded text:
em, lib. 1, c. 5: Utendum est hoc mundo, non fruendum, ut invisibilia Dei per ea quae facta sunt intellecta conspiciantur , id est ut de temporalibus aeterna capiantur. Item in eodem, c. 4: In omnibus rebus illae tantum sunt quibus fruendum est, quae aeternae et incommutabiles sunt
Abbreviated transcription (Latin):
que fruuntur ⁊ utuntur nos sumꝰ qĩ int̾ utraˢ
inħere. pp̃ se ipãm uti uͦ io quod ĩ usum uen̾it
referre ad optinendũ illud quo fruendũ est. Ali¬
as abuti est: non uti Nam usus illicitus: abu
dici debet᷑ non rer̃ om̃ium cã. si tñ ⁊ cã Non .ii.

Expanded text:
quae fruuntur et utuntur nos sumus; quasi inter uinhaerere propter seipsam. Uti vero, id quod in usum venerit referre ad obtinendum illud quo fruendum est; alias abuti est, non uti: nam usus illicitus, abusdici debet, et non rerum omnium causa; si tamen et
Abbreviated transcription (Latin):
t hec ita ⁊̃ ad se referuntur.
rit se. nam qͦmͦ amat uł memuit qd̵ nescit:
Miro itaq modo tͥa ista inseꝑabilia sunt. a se¬
met ip̃is ⁊ tñeoꝵ singulum ⁊ simul oĩa uina
eeñcia est. cum ⁊ relatiue dicant᷑ ad inucẽ¬

Expanded text:
 etiam ad seipsa referuntur, rit se. Nam quomodo amat, vel meminit quod nescit? Miro itaque modo tria ista inseparabilia sunt a semetipsis; et tamen eorum singula et simul omnia una essentia est, cum etiam relative dicantur ad invice
Abbreviated transcription (Latin):
uram sub̾am patris et filii p̃di-¬
cant ut uid̾i possint nõ mag̾
id pie quam in pie p̃dicare. ht̃
enim hoc uerbum inse et fidei
ꝓprietatem ac simihtudinem ut similitudo
nõ spẽm solã afferat. s gñs. teneat. religiose u¬
nam sub̾am p̃dicamꝰ. dum modo unã sub̾am ꝓ.
pͥetatis similitudine intelligamus ut qd̾ unũ
sunt ñ singularem sig̾cet s equales. Equalita¬
tẽdico .⁊ in differenciam similitudinis: ut si¬
militudo h̃atur equalitas. Rqualitas uͦ uiim

Expanded text:
unam substantiam Patris et Filii praedicant, ut videri possint non magis id pie quam impie praedicare. Habet enim hoc verbum in se et fidei undum naturae proprietatem ac similitudinem, ut similitudo non speciem solat afferat, sed genus teneat, religiose unam substantiam praedicamus, dummodo unam substantiam proprietatis similitudinem intelligamus, ut quod unum sunt, non singularem significet, sed aequales: aequalitatem dico, id est indifferentiam similitudinis, ut similitudo habeatur aequalitas. Aequalitas vero unum
Abbreviated transcription (Latin):
modesta. diuinam scͥpturam forma p̃septam
indoctrina ten̾e amĩadu̾tet. De his nob̾ adidtũ
ad res diuinas aliquatenꝰ intelligendas deo duce
apire uolentib disserend̾÷. ⁊ pͥmũ de rebꝰ. postea
de signis disseremꝰ
De rebus cõmunit̾ agitt

Expanded text:
modesta, divinam Scripturam, formam praescriptam modesta, divinam Scripturam, formam praescriptam in doctrina tenere advertet. De his ergo nobis aditum ad res divinas aliquatenus intelligendas. Deo duce, aperire volentibus disserendum est: et primum de rebus, postea de signis disseremus. 2. De rebus communiter agit