comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minis tumerent &e ideo turbarent᷑. consolat᷑
eos. etiã dm̃ se eẽ. contestans. Credite inquit
indñi: & in me credite. Consequens est enu:
ut si in dm̃ creditis. & in me credere debeatis.
Quod ñ esset consequens: si xp̃c non ẽẽt. ds.
Crecdite indm̃: & in eum credite cui natura
est nõ rapina esse ȩqualẽ dõ. Semet ipsũ enĩ¬
ex inaniuit: non tam̃ formã dĩ amittens.
sed formã serui assumens. Mortẽ metuitis
huic formȩ serui: non turbeturcor ur̃m.
uidomo patris mei mansiones multȩ sunt.
nisi quia & sibi metuebant. unde audire
debuerunt non turbet᷑ cor ur̃m Quis enĩ
eors ñ metueret: cũ petro dictũ esset fidenti.¬
ori atq pr̃optioei. ñ cantabit gallus donec
ter ine neges: Tamquã gͦ essent ꝑituri ab¬
illo: merito turbabantur. Sed cũ audiunt in
domo patris mei mansiones multȩ st̃: si quo¬
minus. dixissẽ uobis quia uado parare uob̃
locũ: apturbatione recreant᷑: certi ac fidentes.

Expanded text:
mini timerent, & ideo turbarētur, consolatur eos, & Deum se esse contestans, Creditis, inquit, in Deum? & in me credite. Consequens est enim, vt si in Deum creditis, & in me credere debeatis. Quod non esset consequens, si Christus non esset Deus. Credite in Deum, & in eum credite: cui natura est, non rapina, esse æqualem Deo. Quod, hoc eexinanivit , non tamen formam Dei amittens, sed formam servi accipiens. Mortem metuitis huic formae servi? Non turbetur cor vestrdomo Patris mei mansiones multae sunt? nisi quia et sibi metuebant: unde audire debuerunt: Non turbetur cor vestrum. Quis enim eorum non metueret, cum Petro dictum esset, fidentiori atque promptiori: Non cantabit gallus, donec ter me neges? Tanquam ergo essent ab illo perituri, merito turbabantur. Sed cum audiunt: In domo Patris mei mansiones multae sunt, Si quominus, dixissem vobis quia vado parare vobis locum; a perturbatione recreantur, certi ac fidentes
Abbreviated transcription (Latin):
& ante uoluntas donandi deficat quã.
substantia largiendi. Hȩc autẽ ideo sol¬
licite faciunt : qr maiorem sibi remune¬
rationem ꝑ hac sollicitudiue sꝑant futu
sentis honoris głam terreni regis siri
natalis diem tanta apparatione suscipi¬
ꝓ deuotione ur̃a ñ nob̾ temꝑalem largi¬
etur głam s et̾nam. nec t̾reni honoris
amministrationẽ dabit quȩ successore
finitur: s cȩlestis imꝑii dignitatem
quȩ ñ babet successorem : Qualis autẽ
Quȩ oculus ñ uidit nec auris audunt:

Expanded text:
et ante voluntas donandi deficiat, quam et ante voluntas donandi deficiat, quam substantia largiendi. Haec autem ideo sollicite faciunt, quia majorem sibi remunerationem pro hac sollicitudine sperant futursentis honoris gloriam terreni regis sui natalis diem tanta apparitione suscipipro devotione nostra non nobis temporalem largietur gloriam, sed aeternam; nec terreni honoris administrationem dabit, quae successore finitur, sed coelestis imperii dignitatem, quae non habet successorem? Qualis autem Quia oculus non vidit, nec auris audivit,
Abbreviated transcription (Latin):
et icia quanta sit quantusq
concursus cum imꝑatoris mundi istus
natalis celebrandus.ẽ. bene nostis: quẽad¬
modum duces euis ac pͥncipes om̃s etrã
militantes. accurati sericis uestib: accin¬
cti oꝑosis cingulis auro fulgente p̃cio¬
sis. ambiant solito nitiduis inconspee¬
tu regis incetlere. Credunt enĩ mauis. eẽ.
imꝑatoris gaudium si uiderit maiorẽ
sue apparitionis ornatum: tantoq illũ
illum letum futurũ qͣnto ipsi fuerint
in eius festiuitate deuoti: ut qr inꝑa¬
tor tamquã homo ñ conspicit affectũ
eoꝵ circa se: ꝑbet uł habitum contuen¬
do. Ita fit: utͣ splendidius se accuret qͥs¬
quis regem fidelus diligit. Deinde qi
in die natalis sui sciunt cum largum
futurũ. ac donaturũ plurima uł mi¬
nistris siuis uł his qui in domo eius ab¬
iecti putant᷑ & uiles: tauta pruis thes¬
auros eius replere diuitiarũ uarietate
festinant: ut inquantũ ꝓrogare uolue¬
rit intantũ ꝓrogatio copiosa ñ desit:

Expanded text:
etitia quanta sit, quantusque concursus, cum imperatoris mundi istius natalis celebrandus est, bene nostis, quemadmodum duces ejus et principes omnes, etiam militantes accurati sericis vestibus, accincti operosis cingulis, auro fulgente pretiosis, ambiant solito nitidius in conspectu regis incedere. Credunt enim majus esse imperatoris gaudium, si viderit majorem suae apparitionis ornatum, tantoque illum laetum futurum quanto ipsi fuerint in ejus solemnitate devoti: ut quia imperator tanquam homo corda non conspicit, affectum eorum erga se probet vel habitum contuendo: ita fit, ut splendidius se accuret, quisquis regem fidelius diligit. Deinde quia in die natalis sui sciunt eum largum futurum, ac donaturum plurima vel ministris suis, vel his, qui in domo ejus abjecti putantur, et viles, tanta prius thesauros ejus replere divitiarum varietate festinant; ut in quantum praerogativa voluerit, in tantum praerogatio copiosa 3 non desit,
Abbreviated transcription (Latin):
tum. ẽ. de illo. ue illi homini ꝑ quẽ no¬
men dnĩ blasphemat᷑: ita & de isto scri¬
ille fortassis petere de diuinitate ñ audeat.
plurimoꝵ int̾pellantiũ orationib etiã qd̾ ñ
sꝑabat accipiat. Qd ad adiutoriũ nr̃m
cominemorans nos beatus apłs ait: ut
ꝑ mulcos grarum actio referat᷑ ꝓ nob̃.&
iterum. ut fiat oblatio ur̃a accepta .scifi¬

Expanded text:
tum est de illo: Vae illi homini, per quem notum est de illo: Vae illi homini, per quem nomen Domini blasphematur; ita et de illo scriille fortassis petere de Divinitate non audeat, plurimorum interpellantium orationibus, etiam quod non sperabat accipiat? Quod ad adjutorium nostrum commemorans beatus Apostolus ait: Ut per multos gratiarum actio referatur pro nobis . Et iterum: Ut fiat oblatio nostra accepta sanctifi
Abbreviated transcription (Latin):
ri natalem diũ: ab omĩ nos peccatoꝵ fe¬
ce putrgemus. Repleamus thesauros etꝰ
diu̾soꝵ munerũ donis: ut in die scã sit
unde ꝑegrini accipiant. reficiant᷑ uiduȩ.
pauꝑes uestiant᷑. Nam quale erit si in
uua eademq domo int̾ seruulos unius
diĩ alt̃ exultet in olosericis alt̃ consuma¬
tur pannis: alius estuet cibo alius famẽ
frigusq sustineat. ille eructet hesternã
incligestionis crapulã hic hesterni ieuini¬
i inecdiam ñ resoluat: Aut qui erit nr̃e
orationis effectꝰ. si petimus ut lib̾emur ab
inimico qͥ ñ sumus lib̾ales in fr̃s: Simus
imitatores dñi. Si enĩ ille pauꝑes in cęle¬
stigrã uoluit nob̃. eẽ. consortes: cur nob̾
Nec extranei sint alimoniis qui fr̃s st̃ sa¬
cramentis: nͥ qđ rectus apud dm ꝑ ip¬
mus sumptib qui illi gr̾as agant. Qcqͥd
autem pauꝑ dnm̃ benedicit: illi ꝓficit
quo faciente dñm benedicit. Et sicut sc̃p¬

Expanded text:
ri natalem Domini, ab omni nos delictorum faeri natalem Domini, ab omni nos delictorum faece purgemus, repleamus thesauros ejus diversorum munerum donis, ut in die sancta sit, unde peregrini accipiant, reficiantur viduae, pauperes vestiantur. Nam quale erit, si in una eademque domo inter servulos unius domini alter exsultet in holosericis, alter consumetur in pannis; alius aestuet cibo, alius famem frigusque sustineat; ille eructet hesternam indigestionis crapulam, hic hesternam jejunii inediam non resolvat? Aut quis erit nostrae orationis effectus? Petimus ut liberemur ab inimico, qui non sumus liberales in fratres. Simus imitatores Domini nostri. Si enim ille pauperes in coelesti gratia voluit nobis esse consortes, cur nobis Nec extranei sunt alimoniis, qui 5 fratres sunt sacramentis, nisi quod rectius apud Deum per ipmus sumptibus, qui illi gratiam agant. Quidquid autem pauper Domino benedicit, illi proficit, quo faciente Domino benedicit. Et sicut scrip
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑatur. Nec societatem hab̾e potert̃
immundus & sc̃s. auarus & misericor.
corruptus & uirgo: nͥ qd̾ magis ingeren¬
do se indignus offensionẽ contrahit cũ
minime se cognoscit. Dum enĩ uult
officiosus. eẽ. iniuriosus existit: sicut
ille in euangłio qui in cętu sc̃oꝵ inui¬
tatus ad nuptias uenire ausus . ẽ. ue¬
stem ñ habens nuptialem. & cũ alus
niteret usticia alius fide alius castitate ful¬
geret: ille solus conscientiȩ feditate pollu¬
tus cunctis splendentib deformi horro¬
re sordebat. & quanto plus simul discũ¬
bentium beatoꝵ candebat sci̾tas: tantoma¬
gis peccatoꝵ illius apparebat in ꝓbitas. Q
potuerat minus displicuisse forsitan: si
in consortiũ uistoꝵ minime se dedisset. ꝓꝑ¬
terca gͦ sublatus manib & pedib in tene.¬
bras ext̾iores expellitur: ñ solum qd̾ pecca¬
tor erat. s qr cum peccator eẽt sci̾tatis sibi
meritum uendicabat. lgit᷑ fr̃s susceptu¬

Expanded text:
separatur. Nec societatem habere poterunt separatur. Nec societatem habere poterunt immundus et sanctus, avarus et misericors, corruptus et virgo, nisi quod magis ingerendo se indignus offensionem contrahit, cum minime se cognoscit. Dum enim vult officiosus esse, injuriosus existit: sicut ille in Evangelio qui, in coetu sanctorum invitatus, ad nuptias venire ausus est vestem non habens nuptialem ; et cum alius niteret justitia, alius luceret fide, alius castitate fulgeret, ille solus conscientiae foeditate pollutus, cunctis splendentibus deformi horrore sordebat: et quando plus simul discumbentium beatorum candebat sanctitas, tanto magis peccatorum illius apparebat improbitas, qui potuerat minus displicuisse forsitan, si in consortium justorum minime se dedisset. Propterea ergo sublatus manibus et pedibus, in tenebras exteriores expellitur, non solum quod peccator erat, sed quia cum peccator esset, sanctitatis sibi meritum vindicabat. Igitur, fratres, susceptu
Abbreviated transcription (Latin):
tis nos exornari oporcet : qd̃ autẽ dixi¬
rum requirit affectũ. Nec inspicit orna¬
menta corpoꝵ s consicłat corda merito¬
rum: nec fragilis anguli p̃cingentis
lumbos oꝑositatem mirat᷑. s fortis ca
tur. Ambiamus gͦ inueiuiri ante ipsl̃
ꝓbati fide. compti misccłia: morib ac¬
curati. & qui fidelius . xp̃m diligit ni¬
tidius se mandatoꝵ eius obsertiatione
componat: ut uere nos in se credere
uideat cũ ita in eius sollẽpnitate fulge¬
mus. & magis letus sit quo nos ꝑspere¬
rit puriores. Atq ideo ante complures
dies castificemus corcla nr̃a. mundemꝰ
conscientrã. purificemus sp̃m. ac niti¬
di & sine macula immaculati dñi su¬
scipiamus aduentum : ut cuius nati¬
uitas ꝑ unmaculatã uirgnẽ consticit.
eius natalis ꝑ immaculatos seruos ꝓ¬
curetur. Quis qͥs enĩ in illa die sordictus
fuerit ac pollutus natale. xp̃i uotũq
ñ curat : int̾sit licet dñicȩ festuutati cor¬
pore. mente tam̃ longius a saluatore

Expanded text:
tis nos exornari oportet. Quod autem dixirum requirit affectum, nec inspicit ornamenta corporum, sed considerat corda meritorum; nec fragilis cinguli praecingentis lumbos operositatem miratur, sed fortis castur. Ambiamus ergo inveniri ante ipsum probati fide, compti misericordia, moribus accurati: et qui fidelius Christum diligit, nitidius se mandatorum ejus observatione componat, ut vere nos in se credere videat, cum ita in ejus solemnitate fulgemus, et eo magis laetus sit quo nos perspexerit puriores. Atque ideo ante complures dies castificemus corda nostra, mundemus conscientiam, purificemus spiritum, ac nitidi, et sine macula immaculati suscipiamus adventum: ut cujus nativitas per immaculatam virginem constitit, ejus natalis per immaculatos servos procuretur. Quisquis enim in illa die sordidus 4 fuerit, ac pollutus, natalem Christi, votumque non curat. Intersit licet dominicae festivitati corpore, mente tamen longius a Salvatore
Abbreviated transcription (Latin):
N xp̃o iħu uos qui aliquando eratis
longe facti estis prope in sanguine xp̃i
ipse est enĩ par nr̃a. Ds̃ ubiq ẽ. & totus
ubiq est.a quo quis potest separari cũ
in eo sint omĩa: & ipse ꝑ propħam loqͣtꝰ
ego ds appropinqͣns et ñ de longe: Et
psalmista testat᷑. Si ascendero in celũ tu
illic es: si descendero in infernũ ad es.
Cũ igit᷑ in eosint om̃ia: ꝓcul tam̃ esse ab
impiis dicitꝰ. uixta illud. longe ẽ. dñs ab
imipiis. Iste aquo impii longe sunt: ui-¬
cinus ẽ. sci̾s. Deniq cũ ab ephesiis ẽẽt pro-¬
cul: in sanguine iħu prope eis factiis e.
Et diligentius intuendũ. qđ absq cruo Ii¬
re dm̃ cħui nemo appropinquet dõ: qr
ipse est pax nr̃a dicens. pacẽ meã do uob̾.
pacem meã relinquo uobis. Quomͦ enĩ¬
sapientia sapientes facit. &e iusticia ius¬
tos. & sc̃ificatio scõs. et uita uiuentes: sic
ipse pax nos facit ẽẽ. pacatos. ut dicamꝰ.
cũ his qui oderant pacẽ erã pacificus.

Expanded text:
eratis longe, facti estis prope in sanguine Christi; ipse est enim pax nostra. Deus ubique est, et totus ubique est, a quo quis potest separari, cum in eo sint omnia? et ipse per prophetam loquatur: Ego Deus appropinquans, et non de longe . Et Psalmista testatur: Si ascendero in coelum, tu illic es: si descendero in infernum, ades . Cum igitur in eo sint omnia, procul tamen esse ab impiis dicitur juxta illud: longe est Dominus ab impiis . Iste a quo impii longe sunt, vicinus est sanctis. Denique cum et ab Ephesiis esset procul, in sanguine Jesu prope eis factus est. Et diligentius intuendum, quod absque cruore Domini Jesu, nemo appropinquet Deo, quia ipse est pax nostra, dicens: pacem meam do vobis: pacem meam relinquo vobis Joansapientia sapientes facit, et justitia justos, et sanctificatio sanctos, et vita viventes: sic et ipse pax nos facit esse pacatos, ut dicamus: 581 cum his qui oderunt pacem, eram pacificus .
Abbreviated transcription (Latin):
crucẽ int̾ficiens inimicitiã in ea. ñ ut
in latinis codicib habet᷑ in semetipso ꝓpt̃
greci ꝓ nominis ambiguitatẽ eñ lito
enĩ & in semet ipso & in ea id ẽ. cruce
intelligi potest: quia crux id est stairos
iuxta grecos generis masculini ẽ. Lex
quoq mandatoꝵ subuersa ẽ. in dogna¬
tib. post quã circũcisio. & sabbatismꝰ
qui relictus ẽ. popło dĩ. et pascha et
pentecostes. & ñ apparere in conspectu
dĩ uacuũ sunt altius intellecta quã re¬
sonant : & aboccidente littera recedentes.
cȩpimus uiuificantẽ sp̃m sequi. Quod.
autẽ ait. ueniens eugłizauit pacẽ uob̃
qui longe hoc est gentib. & pacẽ his qui
prope id est iudeis. uidecur mͥ de isaia
aliis uerbis testimoniũ ꝓtulisse: & scͥp¬
turȩ sententia abusũ quasi sua. Scrip¬
tũ est quippe in eo. Uias eius uidi & sa.¬
naui eũ. & consolatus sũ. & dedi ei con¬

Expanded text:
crucem interficiens inimicitiam in ea. Non ut crucem interficiens inimicitiam in ea. Non ut in Latinis codicibus habetur, in semetipso: propter Graeci pronominis ambiguitatem: ἐν αὐτῷ enim, et in semetipso, et in ea, id est, cruce intelligi potest, quia crux, id est, σταυρὸς, juxta Graecos generis masculini est. Lex quoque mandatorum subversa est in dogmatibus: postquam circumcisio, et sabbatismus, qui relictus est populo Dei, et Pascha, et Pentecoste, et non apparere 582 in conspectu Dei vacuum, sunt altius intellecta quam resonant, et ab occidente littera recedentes, coepimus vivificantem spiritum sequi. Quod autem ait: Veniens evangelizavit pacem vobis qui longe, hoc est, gentibus, et pacem his qui prope, hoc est, Judaeis, videtur mihi de Isaia aliis  Al. his verbis testimonium protulisse, et Scripturae sententia abusum quasi sua. Scriptum est quippe in eo: Vias ejus vidi, et sanavi eum, et consolatus sum eum, et dedi ei con
Abbreviated transcription (Latin):
longe eratis & pacẽ his qui prope: qm̃
ꝑ ip̃sũ habemus accessũ uterq in uno
spu ad patrẽ. Iste ẽ medius paries & ma-¬
ceria quȩ utrũq a se popłm diuidebat:
de quo &e in genesi in partu geminoꝵ.
obstetrix loquit᷑. ut quid propt̃ te di-¬
ruta ẽ. sepes: Post quã gͦ sapientiã car¬
nis quȩ ẽ. inimica dõ in sua saluator ear¬
ne destruxit. & p̃cepta legalia engłicis
doginatib cõmutauit. ut de uideo atq
gentili unũ popłm faceret. xp̃ianũ. ȩuã¬
głirans nobis qui longe eramus & reli¬
quiis iudeoꝵ qui de isrł ꝑ apłos credide¬
runt. pacem atq concordiã : tunc ꝑ ipsũ¬
nos habere cognouimꝰ. cõpletũq ẽ. illud
quod in eugłio dñs loquebat᷑ dicens. et
fiet unus pastor & unus grex: et iterũ.
& alias oues habeo que ñ sunt de isto¬
ouili: nos significans ex gentib congre-¬
gandos. Inimicitia autẽ quȩ in salua.iiiͦ¬
toris carne destructa ẽ: ꝑ crucẽ ȩtiam

Expanded text:
ge eratis, et pacem his qui prope; quoniam per ipsum habemus accessum uterque in uno spiritu ad Patrem. Iste est medius paries et maceria, quae utrumque a se populum dividebat. De quo et in Genesi in partu geminorum, obstetrix loquitur: Utquid propter te dirupta est sepis ? Postquam ergo sapientiam carnis quae est inimica Deo , in sua Salvator carne destruxit, et praecepta Legalia, evangelicis dogmatibus commutavit, ut de Judaeo atque gentili unum populum faceret Christianum, evangelizans nobis qui longe eramus, et reliquiis Judaeorum, qui de Israel per apostolos crediderunt, pacem atque concordiam: tunc nos habere cognovimus: completumque est illud quod in Evangelio Dominus loquebatur, dicens: Et fiet unus pastor et unus grex ; et iterum: Et alias oves habeo quae non sunt de ovili isto, nos significans ex gentibus congregandos. Inimicitia autem quae in Salvatoris carne destructa est, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sa. uiginti denarios erogaui. rursũ qͥnq
& alios quindecĩ: triginta quoq &e ter
decies. ꝑ diũsa tempora dedi. Hȩc si in
unũ uoluero supputare. centenari ĩ mͥ
numeri sũma succrescet: & in uno nume¬
ro habebo om̃ia quȩ ante descripsi.Si ẽ
itaq uniũsa mysteria &e omis dispensa¬
tio uetustatis ñsolũ quȩ intris gesta est
tur. Cũ enĩ semel michi xp̃c passus fue¬
rit & sepultus. et resurrexerit. & ad patrẽ
uictor ascendit: ñ necesse habeo ueterẽ
numerũ. quia in uno omĩa teneo. Crux¬

Expanded text:
sa: Viginti denarios erogavi, rursum quinque, sa: Viginti denarios erogavi, rursum quinque, et alios quindecim; triginta quoque et ter decies, per diversa tempora dedi. Haec si in unum voluero supputare, centenarii mihi numeri summa sucerescit, et in uno numero habebo omnia quae ante descripsi. Sic itaque universa mysteria et omnis dispensatio vetustatis non solum quae in terris, sed ettur. Cum enim semel mihi Christus passus fuerit, et sepultus, et resurrexit, et ad Patrem victor ascenderit: non necesse habeo veterem numerum, quia in uno omnia teneo.
Abbreviated transcription (Latin):
et miror cur ipso ũbo greco ñ usi st̃ trans.¬
rũ propt̃ memoriã iudicũ ee eoꝵ qui
audiere negocia. recordationẽ ꝑ recapi
tulationẽ solent facere: ut quȩ prius la-¬
tius disputarant breui postea sermone
co iste est. Onũs dispensatio quȩ & an¬
te mundũ & postea cȩpit esse in mũdo.
tam in uisibiliũ quã uisibiliũ creatura¬
rũ aduentũ filii dĩ pollicebat᷑: quod
adam deparadyso eiectus ꝑ saluatorẽ
reuocandus erat. Quod in fabricatione
turris linguarũ unitas scissa ẽ : in acti
Quod isaae in tẏpo dñi crucẽ suã ipse
portauit: qđ samson scãm comã nutri¬
ens dalilȩ pauꝑis dilexit amplexus. et
omĩa cordis sui secreta confessus ẽ. salua¬
toris & ȩccłiȩ ex gentib uere pauꝑis et
egenȩ mysteriũ significabat. In cruce
itaq dñĩ & in passione eius recapitula¬
ta sunt om̃ia: id est uniũsa in hac re¬
nifestius fiat: cotidiane consuetudinis
aliquod ponamus exemplũ. Uerbi cau¬

Expanded text:
Et miror cur ipso verbo Graeco non usi sint transrum propter memoriam judicum et eorum qui audiere negotia, recordationem, id est, εφαλαίωσιν solent facere, ut quae prius latius disputarant, brevi postea sermone co iste est: Omnis dispensatio quae ante mundum, et postea coepit esse in mundo, tam invisibilium, quam visibilium creaturarum, adventum Dei 557 Filii pollicebatur. Quod Adam qui de paradiso ejectus est, per Salvatorem revocandus erat . Quod in fabricatione turris, linguarum unitas scissa est Gen. XIQuod Isaac in typo Domini, crucem suam ipse portavit . Quod Samson sanctam comam nutriens, Dalilae pauperis dilexit amplexus, et omnia cordis sui secreta confessus est , Salvatoris et Ecclesiae ex Gentibus vere pauperis et egenae mysterium significabat . In cruce itaque Domini, et in passione ejus recapitulata sunt omnia, id est, universa in hac ἀnifestius fiat, quotidianae consuetudinis aliquod ponamus exemplum. Verbi cau
Abbreviated transcription (Latin):
cula ȩterna recipiunt᷑. et interni regni
luce ꝑdita. ad extĩores tenebras reꝓbi ꝑ¬
trahunt᷑. Nunc enĩ bonos malosq cõmu¬
nit̃. quasi ꝑmixtos pisces fidei sagena
nos continet: sed litus indicat. sagena scẽ
ȩccłȩ quid trahebat. Et quidẽ pisces qui
capti fuerint mutari ñ possunt: nos aut̃
mali capimur s inbonitate ꝑmutaui᷑.
Cogitemus igit᷑ in captione: ne dunidam᷑
in littore. Ecce quã grata ẽ. uobis hodier.F.¬
na sollempnitas: ita ut ñ modicũ se ad¬
dicat. sicui. ex hoc conuentu ur̃o deesse
contingat. Quid gͦ in illa die acturus ẽ:
qui a conspectu iudicis rapitur. ab electoꝵ
societate separat᷑. qui tenebrescit alumi¬
& hanc eandẽ comparationẽ dñs subbre-¬
uitate aꝑit cum subiungit. Sic erit in
consũmatione scłi. Exibunt angłi & sepa¬
rabunt malos de medio iustoꝵ: et mit-¬
tent eos in caminũ ignis. Ibi erit fletꝰ

Expanded text:
i luce perdita, ad exteriores tenebras reprobi pertrahuntur. Nunc enim bonos malosque communiter quasi permistos pisces fidei sagena nos continet, sed littus indicat sagena, id est sancta Ecclesia, quid trahebat. Et quidem pisces qui capti fuerint mutari non possunt; nos autem mali capimur, sed in bonitate permutamur. Cogitemus igitur in captione, ne dividamur in littore. Ecce quam grata est vobis hodierna solemnitas, ita ut se non modicum addicat, si cui ex hoc conventu vestro deesse contingat. Quid ergo in die illa acturus est, qui a conspectu judicis rapitur, ab electorum societate separatur, qui tenebrescit a lumiet hanc eamdem comparationem Dominus sub brevitate aperit cum subjungit: Sic erit in consummatione saeculi. Exibunt angeli, et separabunt malos de medio justorum, et mittent eos in ca
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑. Ille in scã ȩccła doctus p̃dicator est:
qui & noua scit ꝑferre desuauitate reg¬
ni. et uetusta dicere de t̃rore supplicii:
ut uel penȩ terreant. quos p̃mia ñ in¬
uitant. Audiat de regno qͦd amet. audi¬
at de supplicio unus quisq qđ timeat:
ut corpentẽ animũ & terrȩ uehem̃t̃ in¬
herentẽ si amor ad regnũ ñ trahit. tunor
minet. Ecce enĩ de gehennȩ exp̃ssione dr.
ibi erit fletus & stridor dentiũ. Sed qui
datis. Nemo & enĩ potest & hic gaudere
cũ scło: et illic regnare cũ dõ. Temporat
itaq lȩticiȩ fluxa restringe te: carni᷑ uo¬
luptates edo mate. Quic qͥd animo exp̃¬
senti scło arridet. ex considatione eterui
ignis amarescat: quicquid in m̃te pue¬
rilit̾ hylarescit. hoc disciplinȩ iuueni¬
lis sensus coherceat. ut dũ sponte dempo¬
ralia fugitis. eterna gaudia sine labo¬
re capiatis.¬

Expanded text:
retur: Ille in sancta Ecclesia doctus praedicator est, qui et nova scit proferre de suavitate regni, et vetusta dicere de terrore supplicii, ut vel poenae terreant, quos praemia non invitant. Audiat de regno quod amet, audiat de supplicio unusquisque quod timeat ut torpentem animum et terrae vehementer inhaerentem, si amor ad regnum non trahit, vel timor minet. Ecce enim de gehennae expressione dicitur: Ibi erit fletus et stridor dentium. Sed quia datis. Nemo etenim potest et hic gaudere cum saeculo, et illic regnare cum Domino. Temporalis itaque laetitiae fluxa restringite, carnis voluptates edomate. Quidquid animo ex praesenti saeculo arridet, ex consideratione aeterni ignis amarescat. Quidquid in mente pueriliter hilarescit, hoc disciplinae juvenilis censura coerceat, ut dum sponte temporalia fugitis, aeterna gaudia sine labore capiatis
Abbreviated transcription (Latin):
humano generi fuit ad inferni claustra
tolerare: cui ꝑ mediatoris ad uentũ nouũ
aliquid accessit. ut si hic recte studeat ui¬
homo in t̾ra editus a corruptibili uita
moriat᷑. in cȩlo collocandus. Et uecus ita¬
q est: ut ꝑ culpa humanũ genus inęter¬
na pena inteat: & nouũ ut conũsũ in
regno uiuat. Quod gͦ in coneltisione locu¬
tionis suȩ dñs subdidit: hoc est utiq
quod p̃misit. Prius enĩ de regni simili¬
tudine thesaurũ inuentũ ac bonã mar-¬
garĩtã ꝓtulit. postinodũ uero inferni
penas de malors cõbustione enarrauit:
atq in conclusione subiungi. Idõ om̃is
scriba doctus in regno celoꝵ. similis ẽ.

Expanded text:
austra tolerare. Cui per Mediatoris adventum novum aliquid accessit, ut si hic recte studeat vihomo in terra editus, a corruptibili vita moriatur, in coelo collocandus. Et vetus itaque est, ut pro culpa humanum genus in aeterna poena intereat; et novum, ut conversus in regno vivat. Quod ergo in conclusione locutionis suae Dominus subdidit, hoc est utique quod praemisit. Prius enim de regni similitudine thesaurum inventum, ac bonam margaritam protulit, postmodum vero inferni poenas de malorum combustione narravit, atque in conclusione subjungit: Ideo omnis scriba doctus in regno coelorum, si
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ exomĩ genere pisciũ congregat: qr
ad peccatoꝵ ueniã sapientes & fatuos li-¬
beros & seruos. diuites et pauꝑes. fortes &e
infirmos uocat. Unde & ꝑ psalmistã dõ
dicit᷑. ad de om̃is caro ueniet. Quȩ sage¬
na scilicet ȩccl̃a tunc uniũsalit̃ implet᷑.
cũ infine suo humani generis sũma con¬
cludit᷑. Quã educunt & secus litus litus
sedent: quia sicut mare scłm ita scli finẽ
significat litus maris. In quo scilicet fine
boni pisces in uasis eligunt᷑. mali ꝓiciun¬

Expanded text:
Quae ex omni genere piscium congregat, quia Quae ex omni genere piscium congregat, quia ad peccatorum veniam sapientes et fatuos, liberos et servos, divites et pauperes, fortes et infirmos vocat. Unde per Psalmistam Deo dicitur: Ad te omnis caro veniet . Quae sagena, scilicet, tunc universaliter repletur, cum in fine suo humani generis summa concluditur. Quam educunt, et secus littus sedent, quia sicut mare saeculum, ita saeculi finem significat littus maris. In quo scilicet fine boni pisces in vasis eliguntur, mali au
Abbreviated transcription (Latin):
& debiles dicimus: qui ire ad regna cȩ¬
lestia puellas ꝑ ferrũ uidemus: Quos
ira suꝑat. suꝑbia inflat. ambitio ꝑtur-¬
bat: luxuria inquinat. Qui si ad ipisci
regna cȩloꝵs ꝑbella ꝑsecutionũ nõ pos-¬
sumus: hoc ipsũ nobis turpesit quod
dm̃ nolumus saltẽ ꝑ pacẽ sequi. Ecce nul-¬
li nr̃m hoc tempore dicit ds. ꝓ me mo-¬
rere: s illicita tantũ modo inte desidia
occide. Qui gͦ ui pace subicere carnis dȩ¬
sideria nolumus : quando in bello ipsã¬
carnẽ pro dño daremus: Rursus simile
regnũ cęloꝵ. sagenȩ missȩ in mare dicit᷑.
ex om̃i genere pisciũ congreganti: quȩ
impleta ad litus educit᷑. & in uasis boni
pisces eligunt᷑. mali autẽ ꝓiciunt᷑ foras.
Scã autem eccła sagenȩ comparat᷑: quia
& piscatorib ẽ. cõmissa. & ꝑ eam quisq ad
ecernĩ regnũ ap̃sentis scłi fluctb trahi¬
tur: ne in ȩternȩ mortis ꝓfunda mergat᷑.

Expanded text:
t debiles dicimus, qui ire ad regna coet debiles dicimus, qui ire ad regna coelestia puellas per ferrum videmus, quos ira superat, superbia inflat, ambitio perturbat, luxuria inquinat? Qui si adipisci regna coelorum per bella persecutionum non possumus, hoc ipsum nobis turpe sit, quod Deum nolumus saltem per pacem sequi. Ecce nulli nostrum hoc tempore dicit Deus: Pro me morere, sed: Illicita tantummodo in te desideria occide. Qui ergo in pace subigere carnis desideria nolumus, quando in bello p Rursus simile est regnum coelorum sagenae in mare missae dicitur, ex omni genere piscium congreganti, quae impleta ad littus educitur, et in vasis boni pisces eliguntur, mali autem projiciuntur foras. Sancta Ecclesia sagenae comparatur, quia et piscatoribus 1474 est commissa, et per eam quisque ad aeternum regnum a praesentis saeculi fluctibus trahitur, ne in aeternae mortis profunda mergatur.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in t̾ris amauerat libent̃ cuncta de.¬
relinquit. In cõparatione eius uilescũt
om̃ia: deserit habita. congregata disper¬
git. In ardescit incȩlestib animus: ni¬
chil intrenis libet. deforme conspicit᷑
quicquid de t̾renȩ rei placebat specie. qr¬
sola p̃ciose margarite claritas fulget in
m̃te. De cuius dilectione recte ꝑ salomnoĩe
dicitur: Fortis est ut mors dilectio: quia ui¬
delicet sicut mors corpus int̾iunt. sic ab a¬
more rerũ temporaliũ. ȩternȩ uite caritas
occidit. Nã quẽ ꝑfecte ab sorbuerit: ad ter¬
rena foris desid̾ia uelut insensibilẽ reddit.
Neq enĩ sc̃a hȩc cuius hodie natalicia cele¬
bramus. mori pro dño potusset in corpore:
si prius a t̾renis desidiis mortua ñ fuisser
in mente. E rectus namq in uirtutis cul¬
mine animus torm̃ta derisit: premia
calcauit. Ante armatos reges & p̃sides
ducta stecit feriente robustior: iudican.¬
te sublimior. Quid int̃ hec nos barbati. ix¬

Expanded text:
is amaverat, libenter cuncta derelinquit. In comparatione eius vilescunt omnia, deserit habita, congregata dispergit, inardescit in caelestibus animus, nihil in terrenis libet, deforme conspicitur quidquid de terrenae rei placebat specie, quia sola margaritae claritas fulgmente. De cujus dilectione recte per Salomonem dicitur: Fortis est ut mors dilectio , quia videlicet sicut mors corpus interimit, sic ab amore rerum corporalium aeternae vitae charitas occidit. Nam quem perfecte absorbuerit, ad terrena foris desideria velut insensibilem reddit. 3. Nec enim sancta haec, cujus hodie natalitia celebramus, mori pro Deo potuisset in corpore, si prius a terrenis desideriis mortua non fuisset in mente. Erectus namque in virtutis culmine animus tormenta despexit, praemia calcavit. Ante armatos reges et praesides ducta stetit, feriente robustior, judicante sublimior. Quid inter haec nos barbati e
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tũ utrũq accipimus: ab rabam
doccũ fuisse denegamus. qui noui & ue-¬
teris testam̃ti & si facta nouit. minune
ũba nunciauit. Moysen quoq docto patͥ¬
fanuilias comparare ñ possumus:: qui &¬
si testam̃tũ uetus edocuit. noui testam̃ti
om̃is scriba doctus in regno cȩloꝵ simił
est patri familias: intelligi ualet quia
ñ de his qui fuert̃ s de his qui inȩccłia
ẽẽ poterant loquebat᷑. Qui tune noua et
ueta ꝑferunt: cũ utriꝰq testam̃ti p̃dica¬
menta uocib moribq loquunt᷑. Quod¬

Expanded text:
Testamentum accipimus, Abraham doctum fuisse denegamus, qui Novi et Veteris Testamenti etsi facta novit, minime verba nuntiavit. Moysen quoque docto patrifamilias comparare non possumus, 1475 qui etsi Testamentum Vetus edocuit, Novi tamen Omnis scriba doctus in regno coelorum, similis est patrifamilias , intelligi valet quia non de his qui fuerant, sed de his qui esse in Ecclesia poterant, loquebantur. Qui tunc nova et vetera proferunt cum utriusque Testamenti praedicamenta vocibus et moribus loquunt
Abbreviated transcription (Latin):
sufficit. qui hoc abhumanis laudib ñ ab¬
scondit. In p̃senti &e enĩ uita. qͣsi in uia su
mus. qua ad patriã ꝑgimus: maligni
autẽ sp̃s iter nr̃m quasi quidã latruncu¬
li obsident. Dep̃dari ergo desidat: qui the¬
saurũ publice in uia portat. Hoc autem
dico. ñ ut ꝓximi oꝑa ñra ñ uideant cũ

Expanded text:
i hoc ab humanis laudibus non abscondit. In praesenti enim vita sumus, quasi in via, qua ad patriam pergimus. Maligni autem spiritus iter nostrum, quasi quidam latrunculi, obsident. Depraedari ergo desiderat, qui thesaurum publice in via portat. Hoc autem dico, non ut proximi opera nostra non videant, cum
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo uisibiliũ se ad inuisibilia rapi¬
at. & ꝑ ea quȩ usu didicit quasi confri¬
catus in calescat: ut ꝑ hoc quod scit no¬
tũ diligere. discat & incognita amare:
Ecce enĩ regnũ cȩlors chesauro abscon¬
dito in agro comparat᷑ : quẽ qͥ inuenit
homo abscondit. & p̃gaudio illius ua¬
dit &e uendit uniũsa quȩ habet et emit

Expanded text:
isibilium se ad invisibilia rapiat, et per ea quae usu didicit, quasi confricatus, incalescat, ut per hoc quod scit notum diligere, discat et incognita amare. Ecce enim coelorum regnum thesauro abscondito in agro comparatur, quem qui invenit homo, abscondit, et prae gaudio illius vadit et vendit universa quae habet, et
Abbreviated transcription (Latin):
tur: disciplina studii cȩlestis. Quẽ ꝓfec¬
to agrũ uenditis om̃ib comparat: qui
uoluptatib carnis renuncians. cuncta
sua trena desid̃ia ꝑ discipline cȩlestis uł¬
custodĩ studiũ calcat: ut nil iã qđ ea¬
ro blandit᷑ libeat. nichil quod carnalem
uitã trucidat. sp̃s ꝑhorrescat. Rursũ cȩ¬
leste regnũ negociatori homini simile di¬
citur: qui bonas margaritas querit. sed
unã p̃ciosam inuenit. Quã uicdelicet i¬
uentam om̃ia uendens enut: quia qui

Expanded text:
ciplina studii coelestis. Quem profecto agrum venditis omnibus comparat, qui, voluptatibus carnis renuntians, cuncta sua terrena desideria per disciplinae coelestis custodiam calcat, ut nihil jam quod caro blanditur libeat, nihil quod carnalem vitam trucidat spiritus perhorrescat. 2. Rursum coeleste regnum negotiatori homini simile dicitur, qui bonas margaritas quaerit, sed 1473 unam pretiosam invenit, quam videlicet inventam, omnia ven
Abbreviated transcription (Latin):
in uiã pacis. Sedentib qtuippe in tenebris.¬
& in umbra mortis dũo illuminare ẽ: his
qui in peccatis & ignorantiȩ cecitate uixeit᷑
agnitionis amorisq sui radios infunde:
qualib dicit apłs. Fiuistis aliquando tene.¬
brȩ : nunc autem lux in dno. Pedes autẽ
nr̃i in uiam pacis dirigunt᷑: cũ actionũ
nr̃arũ iter ꝑ onĩia redemptoris illumini¬
torisq nr̃i graciȩ concordat. Congruo sa.¬
ne ordine primo illuminanda corda ce posti
oꝑa dirigenda testatur: quia nemo quã
non ante didicerit pacem ualet oꝑari.
Unde recte psalmista: inquire inqͥt pacẽ
a sequere eam. Quod est dicere. Illuminare
qui initenebris latebas: & uiã pacis a qua dui.¬
tius exulabas ingrede

Expanded text:
in viam pacis. » Sedentibus quippe in tenebrisin viam pacis. » Sedentibus quippe in tenebris et umbra mortis Domino illuminare, est his qui in peccatis et ignorantiae caecitate vixerint agnitionis amorisque sui radios infundere, qualibus dicit Apostolus : « Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino. » Pedes autem nostri in viam pacis diriguntur, cum actionum nostrarum iter per omnia Redemptoris illuminatorisque nostri gratiae concordat; congruo sane ordine primo illuminanda corda et post opera dirigenda testatur, quia nemo, quam non ante didicerit pacem valet operari. Unde recte Psalmista. « Inquire, inquit, pacem et sequere eam , » quod est dicere, illuminare, qui in tenebris sedebas, et viam pacis, a qua diutius exsulabas, ingrede
Abbreviated transcription (Latin):
tissuntis. Eũ factũ qui fundauit: enndẽ ho¬
minẽ quẽ altissimũ niũcupat. Addandi sci
entiã salutis plebi eius: in remissionẽ pe¬
cator eoꝵ. Quasi iħu idẽ. saluatoris uom̃
exponere ac diligentius cõmendare deside¬
rans salutis m̃tionẽ fr̃equentat: cũ cornu
salutis erigendũ. salutẽ ex ininicis futu¬
ram. scientiã salutis plebi dandã cõmemo¬
rat. Sed ne temporalẽ carnalẽq piouuti
salutẽ putares: in remissionẽ inquit per.¬
susciꝑe. sed antixp̃m malunt expectare:
quia ñ intus sed foris saluari. ñ apeccati
dominio sed ab humanȩ seruitutis cupi¬
unt uigo libari. Per uiscera miscđiȩ dei
oriens nom̃ eius. Qui ideo rete oriens uo¬
catur: quia nobis ortũ uerȩ lucis apiens.
filios noctis &e tenebrarũ lucis effecit fuios
urta quod beatus ⁊ acharias ex pbnit dicenꝰ¬
Illu minare his qui intenebris & in umbra
mortis sedent: ad dirigendos pedes ur̃os

Expanded text:
tissimus . Eum factum qui fundavit, eumdem hotissimus . Eum factum qui fundavit, eumdem hominem, quem entiam salutis plebi ejus in remissionem peccatorum eorum. Quasi Jesu, id est, Salvatoris nomen exponere ac diligentius commendare desiderans, salutis mentionem frequentat, cum cornu salutis erigendum, salutem ex inimicis futuram, scientiam salutis plebi dandam commemorat. Sed ne temporalem carnalemque promitti salutem putares, in remissionem inquit pecsuscipere, sed Antichristum malunt exspectare, quia non intus sed foris salvari, non a peccati dominio, sed ab humanae servitutis cupiunt jugo liberari. Per viscera misericordioriens nomen ejus, , » qui ideo recte oriens vocatur, quia nobis ortum verae lucis aperiens filios noctis et tenebrarum lucis effecit filios, juxta quod beatus Zacharias consequenIlluminare his qui in tenebris et umbra mortis sedent ad dirigendos pedes nostros
Abbreviated transcription (Latin):
in iusticia fidei suȩ sinceritatẽ cõmaculat.
uel corã hominib tantũ & ñ etiã corã dño
sc̃ s ꝑdurare contendit et iustus: nec dũ
ꝑfecte de mani sp̃ialiũ inimicoꝵ lib̾atus
oño seruit. sed exemplo ueterũ samarita.¬
noꝵs. diis gentiũ parit̾ & dño seruire co¬
natur. Et tu puer ꝓpħa altissimi uocabis:
p̃ibis enĩ ante faciem dm parare uias eius.
Pulchre cũ de dño loqueret᷑ ad ꝓpħam re¬
pente sua uerba conuertit: ut hoc quoq¬
racione uocem patris nõ audierit natus:
qui salutationẽ mariȩ adhuc utero clau¬
sus audiuit: Nisi forte putandus est ⁊acha¬
rias propt᷑ eos potius qui aderant instru¬
endos futura filii sui munera quȩ dudũ
ꝑ angłm didicerat mox ut loqui potuit
p̃dicare uoluisse. Audiant sane arriani
& erubescant. audiant mansueti &e lȩcen.
mista dñi hominẽ q ꝑfectũ ui uua ꝑsona
collaudans ait. Mater syon dicet homo: Et
homo factus est in ea ce ipse fundauit eã al¬

Expanded text:
ustitia fidei suae sinceritatem commaculat, vel coram hominibus tantum et non etiam coram Domino sanctus perdurare contendit; et justus, necdum perfecte de manu spiritalium inimicorum liberatus Domino servit, sed, exemplo veterum Samaritanorum, diis gentium pariter, et Domino servire conatur. Et tu, puer, propheta altissimi vocaberis. Praeibis enim ante faciem Domini, parare vias ejus. Pulchre cum de Domino loqueretur, ad prophetam repente sua verba conratione vocem patris non audierit natus, qui salutationem Mariae adhuc utero clausus audivit? Nisi forte putandus est Zacharias propter eos potius qui aderant instruendos, futura sui filii munera, quae dudum per Angelum didicerat, mox ut loqui potuit praedicare voluisse. Audiant sane Ariani, et erubescant: audiant mansueti, et laetentmista Deum hominemque perfectum in una persona collaudans, ait: Mater Sion dicet homo, et homo factus est in ea, et ipse fundavit eam Al
Abbreviated transcription (Latin):
abrahã patrẽ nr̃m daturũ se nobis: ut sine
timore de manu inimicoꝵs nr̃oꝵ lib̾ati. ser¬
uamus illi. Dixerat dnĩm iuxta eloquia
ꝓpħarũ indomo dauid nasciturũ: dicit
eundẽ ad explendũ testam̃tũ quod abrahe
disposuit nos esse liberaturũ: quia uideli¬
cet his p̃cipue patriarchis de suo semine uł
congregatio gentiũ uel. xp̃i est in carnatio
ꝓmissã. Q uod matheus quoq breuit̾ inti:¬
mare uoluit: qui eugłii sui principiũ
hoc mͦ cȩpit. Liber generationis iħu xp̃i fi.
lii dauid: filii abrahã ubi notandũ quod
apud utrũ q eugłistã dauid p̃fertur abrahe:
quia ce si temꝑis ordine posterior. ꝓmissi¬
onis dim̃ est munere maioe. Abrahȩ nãq
qui adhuc in p̃pucio positus. ꝓpria dere¬
liquit. dĩ cognouit. fidei testimoniũ meru.¬
it. fides tantũ gentiũ & sacro sc̃s ȩccłiȩ cetus
cent᷑ uniũsȩ cognationes terrȩ: dauid aũt
ris inquit dies tuos. ut uadas ad patres tuoꝰ

Expanded text:
Abraham patrem nostrum daturum se nobis, ut sine timore de manibus inimicorum nostrorum liberati serviamus illi. » Dixerat Dominum juxta eloquia prophetarum in domo David nasciturum, dicit eumdem ad explendum testamentum, quod Abrahae disposuit, nos esse liberaturum, quia videlicet his praecipue patriarchis de suo semine vel congregatio gentium, vel Christi est incarnatio promissa, quod Matthaeus quoque breviter intimare voluit, qui Evangelii sui principium hoc modo caepit: « Liber generationis Jesu Christi filii David, filii Abraham. » Ubi notandum, quod apud utrumque evangelistam David praefertur Abrahae, quia et si temporis ordine posterior, promissionis tamen est munere major. Abrahae namque qui adhuc in praeputio positus propria dereliquit, Deum cognovit, fidei testimonium meruit, fides tantum gentium et sacrosanctus Ecclesiae coetus centur universae cognationes terrae . David autem ris inquit dies tuos, ut vadas ad patres tuos,
Abbreviated transcription (Latin):
saluuis dicit. Ossa siquidẽ omĩa carne inuo.¬
luta sunt: cornu excedit carnẽ. Et icdo cor-¬
nti salutis regnũ saluatoris xp̃i uocat᷑: quo
niundo sp̃ualis & quȩ carnis gaudia supet
altitudo nunciat᷑. In cuiꝰ figurã dauid uel
salomon cornu olei sunt in regui gloriã
consecrati. Sicut locutus est ꝑ os scõꝵ qui a .iii.¬
p̃cessit. Nec soli hierenuas danel &e isayas
cetiq tales qui & propħȩ specialit appellati¬
& de eius aduentu manifeste sunt locuti.
uerũ ipse pater adã. abel et enoch &e ceteri
patres. factis quiq suis eius dispensationi
testimoniũ recddunt. Unde dñs ipse iudeoꝵ
duriciã redarguens. ait. Si crederets moysi:
credetis forsitan &e michi. Deme enĩ ille scrip¬
sit. Salutẽ ex inimicis nr̃is : &e de manu
omiũ qui oderunt nos. Iungendũ est asupi¬
ori u̾siculo erexit nobis: id est erexit nobis
salutem ex inimicis nr̃is. Cum eñ primo

Expanded text:
salutis dicit. Ossa siquidem omnia carne invosalutis dicit. Ossa siquidem omnia carne involuta sunt, cornu excedit carnem, et ideo cornu salutis regnum Salvatoris Christi vocatur, quo mundo spiritalis et quae carnis gaudia superet, altitudo nuntiatur. In cujus figuram David vel Salomon cornu olei sunt in regni gloriam consecrati. Sicut locutus est per os sanctorum, a saesoli Jeremias, Daniel, et Isaias caeterique tales, qui et prophetae specialiter appellati, et ejus adventu manifeste sunt locuti; verum ipse pater Adam, Abel et Enoch, et caeteri Patrum factis quique suis ejus dispensationi testimonium reddunt. Unde Dominus ipse Judaeorum duritiam redarguens ait: « Si crederetis Moysi, crederetis forsitan mihi: de enim ille scripsit . » « Salutem ex inimicis nostris et de manu omnium, qui oderunt nos. » Jungendum est a superiori versiculo, Erexit nobis, id est, erexit nobis salutem ex inimicis nostris, cum enim primo
Abbreviated transcription (Latin):
e Nedictus dñs d̾s isrł: quia uisitauit
x fecit redemptionẽ plebi sue. Qũata
suꝑni muneris est largitas: si prõpta
ad accipiendũ nr̃e fidĩ sit pietas. E cce loque.¬
spũ propħiȩ est restituta credenti. Uisitauit
autem dñs plebem suã. quasi longa infirmi¬
tate. tabescentẽ: & quasi uenditã sub peccato.
nnici filii sui sanguine redeunt. Q uod quia
beatus zacharias ꝓrime faciendũ cognouerat.
ꝓpħico more quasi iã factũ narrat. Et notan .N.
dũ qđ uisitasse & redemisse plebẽ suã dicit᷑.
ñ quia uidelicet hanc ueniens suã inuenit.
sed qr uisitando suã fecit. Cui simile ẽ. qͦd
in ꝓũbioꝵs fine de eadẽ plebe cantat᷑. Muli¬
erem fortẽ quis inueniet: Neq enĩ eandẽ
mulierẽ uidelicet ȩccłiam. fortẽ idẽ. fide dȩ¬
uotam inuenit: sed fibi despõssando fortẽ
reddidit. quia suȩ fidei sublimitate ꝑfecit. Et
erexit cornu salutis nobis: in domo dauid
pueri sui. Cornu salutis. firmã celsitudinẽ

Expanded text:
enedictus Dominus Deus Israel, quia visitavit et fecit redemptionem plebis suae. Quanta superni muneris est largitas, si prompta ad accipiendum nostrae fidei sit pietas. Ecce loquespiritu prophetiae est restituta credenti. Visitavit autem Dominus plebem suam, quasi longa infirmitate tabescentem, et quasi vendita sub peccato, unici filii sui sanguine redemit. Quod quia beatus Zacharias proxime faciendum cognoverat, prophetico more quasi jam factum narrat. Et notandum quod visitasse et redemisse plebem suam dicitur, non quia videlicet hanc veniens suam invenit, sed quia visitando suam fecit. Cui simile est quod in Proverbiorum fine de eadem plebe cantatur: Mulierem fortem quis inveniet ? Neque enim eamdem mulierem, videlicet Ecclesiam fortem, id est, fide devotam invenit, sed sibi desponsando fortem reddidit, quia suae fidei sublimitate perfecit. Et erexit cornu salutis nobis, in domo David pueri sui. Cornu salutis firmam celsitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
teri. mentẽ a concupiscentiis refrenari.
Si gͦ uultis ius cognoscere possessionis
dĩ: ꝑsonam ꝑpendite possessoris ur̃i:
Ecce eiĩ q̃ diximꝰ. uoce ueridica paulꝰ
dõ in habitante non regit᷑ : de diuinȩ
claritatis specie postmodũ ñ letabitur.
S nos tam̃ ad hȩc quȩ dicta sunt in¬
firmam̃: nec dum culmen ꝑfectionis
attingimꝰ: In uia dĩ cotidie scĩ desiderii
gressus ponamꝰ. Consolat᷑ nos ueritas
quȩ ꝑ psalmistã dicit. Imꝑfectũ in eũ
uidert̃ oculi tui: Iin libro tuo om̃s
scribent᷑. Non omnino erit nob noxia
nr̃a imꝑfectio: si in dĩ itinere constituti.
⁊ ad transacta ñ respicimꝰ.⁊ ad ea quȩ
restant transire festinamꝰ. Nam qui im¬
ꝑfectoꝵ desideria dignant̃ inflãmat.
hȩc quandoq ad ꝑfectionem roborat:¬

Expanded text:
teri, mentem a concupiscentiis frenari. teri, mentem a concupiscentiis frenari. Si ergo vultis cognoscere jus possessionis Dei, personam perpendite possessoris vestri. Ecce enim quod diximus, voce veridica PaulusDeo inhabitante non regitur de divinae claritatis specie postmodum non laetatur. Sed nos tamen ad haec quae dicta sunt infirmamur, necdum culmen perfectionis attingimus, in via Dei quotidie sancti desiderii gressus ponamus. Consolatur nos Veritas quae per Psalmistam dicit: Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur . Non omnino erit nobis noxia nostra imperfectio, si, in Dei itinere constituti, et ad transacta non respicimus, et ad ea quae restant transire festinamus. Nam qui imperfectorum desideria dignanter inflammat, haec quandoque ad perfectionem roborat,
Abbreviated transcription (Latin):
alias ꝑ iohaunẽ dicit᷑. Beati qͥ ad cȩnã
nuptiarũ agni uocati sunt. Idcuro
enĩ ñ ad prandiũ s ad cenam uocatos
narrat: qr nimirũ in fine diei conui-¬
uium cȩna ẽ: Qui gͦ finito p̃sentis
uitȩ temꝑe ad refectionem suꝑnȩ cõ-¬
templationis ueniunt: ñ ad agni pͣn¬
dium s ad cęnam uocant᷑. Quȩ uide¬
licet cęna hoc ultimo conuuio expͥmit᷑.
cui septem discipłi adesse memorant᷑:
qr illos ut diximꝰ tunc int̾na refectio
reparat. qͥ pleni uunc septiformi gr̃a in
exp̃senti ꝑpendite. Pensate si hoc spũ
pleni estis: ⁊ nostis si ad illud conuiuiũ
ꝑuenire ualeatis. quisqͥs namq ille ẽ.
quẽ nuuc spc̃ iste ñ reparat: ꝓfecto
ab illa ęt̾ni conunui refectione ieui¬
nat. Mementote qͥd de eodem spũ pau¬
odia dissipant. elatio inflat. ira usq
ad diuisionem mentis exasꝑat: auari¬
cia crutiat. luxuria eneruat: Pensate

Expanded text:
alias per Joannem dicitur: Beati qui ad coenam alias per Joannem dicitur: Beati qui ad coenam nuptiarum Agni vocati sunt . Idcirco enim non ad prandium, sed ad coenam vocatos narrat, quia nimirum in fine diei convivium coena est. Qui ergo, finito praesentis vitae tempore, ad refectionem supernae contemplationis veniunt, non ad Agni prandium, sed ad coenam vocantur. Quae videlicet coena hoc ultimo convivio exprimitur, cui septem discipuli adesse memorantur, quia illos, ut diximus, tunc interna refectio reparat, qui pleni nunc septiformi gratia iex praesenti perpendite. Pensate si hoc spiritu pleni estis, nostis si ad illud convivium pervenire valeatis. Quisquis namque ille est quem nunc spiritus iste non reparat, profecto ab illa aeterni convivii refectione jejunat. Mementote quid de eodem spiritu Pau cujus mentem odia dissipant, elatio inflat, ira usque ad divisionem mentis exasperat, avaritia cruciat, luxuria enervat? Pensate
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe ad ȩt̾nam qͥetem suscipit. qͥ cum hic
tͥbulationes ꝓ dõ sentiunt. ab amore in-¬
t̾nȩ dulcedinis ñ recedunt. Cum asso pisce
fauus sumit᷑: qr qͥ hic afflictionem ꝓ ue-¬
ritate suscipiunt. illic dulcedine uera
descͥbitur. Petrus uaiq ⁊ thomas. ⁊ na-¬
thanael: filii zebedei ⁊ alii ex discipłis eiꝰ
duo in eo fuisse memorant᷑. Cur cum sep¬
tem discipsis ultimũ conuiuiũ celebrat:
nͥ q̃ eos tantummꝰ qͥ septiforii grã scĩ spẽ¬
pleni sunt. futuros secum in ȩt̾na refectiõe
denuntiat: Septem qͦ dieb omne hoc
tempꝰ euoluit᷑:  sepe septenario nume¬
ro ꝑfectio designat᷑. Illi gͦ ultimo con¬
uiuio de p̾sentia ueritatis epulantur.
qͥ nunc ꝑfectionis studio t̾rena trans¬
cendunt: quos mundi huiꝰ amor ñ li¬
gat. quib ⁊ si utcũq ꝑ temptam̃ta ob¬
strepit. cępta tam̃ eoꝵ dȩsideria non
retundit. De hoc extremo conuiuio

Expanded text:
corpore ad aeternam quietem suscipit, qui cum hic corpore ad aeternam quietem suscipit, qui cum hic tribulationes pro Domino sentiunt, ab amore internae dulcedinis non recedunt. Cum asso pisce favus sumitur, quia qui hic afflictionem pro veritate suscipiunt, illic dulcedine vera se describitur. Petrus namque et Thomas, Nathanael et filii Zebedaei, et alii ex discipulis ejus duo in eo fuisse memorantur, Cur cum septem discipulis ultimum convivium celebrat, nisi quia eos tantummodo, qui septiformi gratia spleni sunt futuros secum in aeterna refectione denuntiat? Septem quoque diebus omne hoc tempus evolvitur, et saepe septenario numero perfectio designatur. 1544 Illi ergo ultimo convivio de praesentia veritatis epulantur, qui nunc perfectionis studio terrena transcendunt, quos mundi hujus amor non ligat, quibus etsi utcunque per tentamenta obstrepit, coepta tamen eorum desideria non retundit. De hoc extremo convivio