comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam dilectionem labus ꝓfiteri. s manda-
ta xp̃i quȩ discendo habemus oꝑando ser¬
uare. Unde & ioħs ammonens ait. filioli
mei: ñ diligamus uerbo neq lingua s oꝑe
& ueritate. Omĩ gaudio amplectendum. ẽ.
maior nulla pot̾it. nos scilicet ã patre & fi¬
lio diligi. nob̾ contemplandã ꝑpetuo filiĩ d̃i
głam reuelari. Non autẽ dubitandum: qr
quibꝰ gła filũ reuelabitur. eisdem quoq pa¬
tris & sp̃s scĩ liccat adeẽ conspectui. qi quoꝵ
est una diumitas una utiq & inseꝑabilis
det & patrem. & notandũ qr cum p̃sentis
temꝑis uerbo diceret. qͥ autem diligit ine:
adiecit de futuro diligeturã patre meo.
&r ego diligam eum & manifestabo ei meip.¬
sum. Diligit namq etiam nẽ dilectores suoꝰ
cum patre filius: s nunc diligit ad hoc ut
nem ueritatis quã ꝑ fidem gustauerant. &
ꝓqua ad mortem usq certauerant illo autẽ¬
frustra cum aclditam̃to ait. & manifestabo

Expanded text:
ipsam dilectionem labiis profiteri, sed mandata ipsam dilectionem labiis profiteri, sed mandata Christi, quae discendo habemus, operando servare. Unde et Joannes admonens, ait: Filioli mei, non diligamus verbo neque lingua, sed opere et veritate . Omni gaudio amplectendum est nmajor nulla poterit, nos scilicet a Patre et Filio diligi, nobis contemplandam perpetuo Filii Dei gloriam revelari. Non autem dubitandum quia quibus gloria Filii revelabitur, eisdem quoque Patris et Spiritus sancti liceat adesse conspectui, quia quorum una est divinitas, una utique et inseparabilis det et Patrem . Et notandum quia cum praesentis temporis verbo diceret: Qui autem diligit me: adjecit de futuro, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum. Diligit namque etiam nunc dilectores suos cum Patre Filius, sed nunc diligit ad hoc ut nem veritatis, quam per fidem gustaverant, et pro qua ad mortem usque certaverant. Non autefrustra cum additamento ait: Et manifestabo
Abbreviated transcription (Latin):
seruabit: ꝙ pat̾ meus diliget eum. & ad eum
ueniemus & mansionẽ apud eum faciemus
cipiunt longe melius ea iusti cognoscunt.
hoc. ẽ in die resurrectionis: qͣndo eo ꝑfectaᷤᷤ
cuncta quȩ scieucda sunt sciunt. quo ipsũ
scientiȩ fontẽ uicinius sine fine conspieuit̃.
Quod etiã de quilz dã ꝑfectioeib scĩs ꝙ anti
tempus resurrectionis fieri dubium non.ẽ.
illis uidelicet qui fiducia bonorũ oꝑum di
hȩc qͥdem omĩa dñs quasi apłis specialit̾
dicere uidetur. S ne putaremus eum illis
solummͦ ꝙ ñ etiam nob̃ si illorum exempla
sequeremur beatitudinẽ dulinȩ cognitionis
polliceri: generalem post hȩc sententiã sub¬
inculit. q om̃ib se diligentib eadem sue
uisionis ꝙ cognitionis p̃mia ꝓmittit dicẽs.¬
Qui habet mandata mea ꝙ. seruat ea. ille
est qui diligit me. Qui autẽ diligit me di¬
lugetur a patre meo: & ego diligam eum. &
manifestabo ei meipsum. Ubi omĩ intentio

Expanded text:
servabit, et Pater meus diliget eum, et ad eum servabit, et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus. cipiunt, longe melius ea justi cognoscunt, hoc est, in die resurrectionis, quando eo perfectius cuncta quae scienda sunt sciunt, quo ipsum scientiae fontem vicinius sine fine conspiciunt. Quod etiam de quibusdam perfectioribus sanctis, et ante tempus resurrectionis fieri dubium non est, illis videlicet, qui fiducia bonorum operum dHaec quidem omnia Dominus quasi apostolis specialiter dicere videtur, sed ne putaremus eum illis solummodo, et non etiam nobis, si illorum exempla sequeremur, beatitudinem divinae cognitionis polliceri, generalem post haec sententiam subintulit, et omnibus se diligentibus eadem suae visionis et cognitionis pe est qui diligit me. Qui autem diligit me, diligetur a Patre meo: et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum. Ubi omni intention
Abbreviated transcription (Latin):
futuro nouerat. eẽ. differendã: quos usq
ad p̃finitum mortis suȩ tempus singłos ꝑ
oportebat. Ait gͦ. Adhuc modicũ ꝙ mun¬
dus me iam ñ uidet: uos autẽ iudetis me
qr ego iuo& uos uiuetis. Ac si aꝑte dicat.
Ad huc modicũ ꝙ mundi amatores me mor¬
talem ultra uide desistunt: resurgentẽ uͦ
ã mortius cernere nequeunt. qr illam nesci¬
unt uitã cuius soli amatores megresur
tem ideo me post hȩc uidere ualetis: qr ce go
uiuo resuscitatus a mortius. & uos digni esti
meȩ resurrectionis exemplo confortari: q qꝙ
scetis qr ego in patre meo & uos in me: ꝙ ego
in uob̾. Nouerant etiã tunc apłi xp̃m. et̃. in¬
patre ꝑ unitatẽ indiuiduȩ diumitatis: notie¬
rant se. eẽ. in xp̃o ꝑ susceptionẽ fidei & sacra¬
mentoꝵ eus. nouerant in se. eẽ. xp̃m ꝑ dile¬
ctionem & obseruantiã mandatoꝵ eius. Drit
enĩ eis ipse. Siquis diligit me sermonẽ meum

Expanded text:
futurum noverat esse differendam, quos et usque futurum noverat esse differendam, quos et usque ad praefinitum mortis suae tempus singulos pro pectare oportebat. Ait ergo: Adhuc modicum, et mundus me jam non videt: vos autem videtis me, quia ego vivo, et vos vivetis. Ac si aperte dicat: Adhuc modicum, et mundi amatores me mortalem ultra videre desistunt, resurgentem vero a mortuis cernere nequeunt: quia illam nesciunt vitam, cujus soli amatores gloriam mtem ideo me post haec videre valetis, quia et ego vivo resuscitatus a mortuis, et vos digni estis meae resurrectionis exemplo confortari, qui escetis quia ego in Patre meo, et vos in me, et ego in vobis. Noverant etiam tunc apatem individuae divinitatis, noverant se esse in Christo per susceptionem fidei et sacramentorum ejus, noverant in se esse Christum per dilectionem et observantiam mandatorum ejus. Dixit enim eis ipse: Si quis diligit me, sermonem meum
Abbreviated transcription (Latin):
uit. ubi ipsum ap̃m ad eos uenisse nullus am¬
bigit: qui in seꝑabileni sc̃ȩ trinicatis naturã
uirtutem & oꝑationẽ. eẽ. cognouit. Qdđ ipsũ
latius ex sequens: quantũ causa illorũ de
gente ñ scã sit discreta denunciat. Adhuc
modicum & mundus me iam ñ uidet: uos
tis. Namqr hȩc ad passionem iturus loq̃ba¬
tur: modicũ erat usq ad tempus exple¬
tȩ passionis ex qͦ illum repbi uid̾e̾ nuinꝗͣ
ualebant. Soli & enĩ iusti qͥ morte illuis
erant contristati: gaudiũ resurrectionis
illius iudẽ meruerunt. At qui uisa mor¬
te illius exultabant : nequaꝗͣ ip si usa eiꝰ
resurrectione lȩtari s audita conturba¬
ri ac dolere ꝓut decebat habebant. uos
autẽ uidetis me inquit: qi ego iuuo et
uos uiuetis. Ego uiuo p̃sentis temꝑis u̾bo
posuit & uos iuiuetis futuri. qr nimirtĩm
ꝓrimo. eẽ. cernebat: id̾oq quasi p̃sentem no¬
minabat horam in qua ipse morte destrueta
in çc̃nam resurgeret uitam. lloꝵ uͦ uitã in

Expanded text:
it. Ubi ipsum Christum ad eos venisse nullus ambigit, qui inseparabilem sanctae Trinitatis naturam, virtutem et operationem esse cognovit. Quod ipsum latius exsequens, quantum causa illorum de gente non sancta sit discreta denuntiat. Adhuc modicum, et mundus me jam non videt. Vos tis. Nam quia haec ad passionem iturus loquebatur, modicum erat usque ad tempus expletae passionis, ex quo illum reprobi nunquam videre valebant. Soli etenim justi qui morte illius erant contristati, gaudium resurrectionis videre meruerunt. At qui visa morte ejus exsultabant, nequaquam ipsi visa ejus resurrectione laetari, sed audita conturbari ac dolere prout decebat, habebant. Vos autem videtis me, inquit, quia ego vivo, et vos vivetis. Ego vivo praesentis temporis verbo posuit, et vos vivetis futuri, quia nimirum in proximo esse cernebat: ideoque quasi praesentem nominabat horam, in qua ipse, morte destructa, in aeternam resurgeret vitam: illorum vero vitam in
Abbreviated transcription (Latin):
te secreti. uultũ sui conclitoris semꝑ remi-¬
nisci gaudent: atq ad ꝑfectam eiuis con-¬
templationẽ ꝑtingere sitiunt. dicentẽ si¬
bicum apło iohanne. Scimus q cum appa¬
ruerit similes ei erimus: ꝙ uidebimus
eum sicuti.ẽ. Ad ciuus p̃mium uisionis
ã mundi nos illecebris inmunes ex hibea
re ualeamus. Diligamis xp̃m: eiusq man¬
data quȩ habemus incipiendo seruemus
ꝑseuerando. Fit enim iusta mercede ut illũ
diligendo diligi amplius mereannir apatre:
s & ipse maiorem dilectionis sue nob̃ gr̃am
p̃stare dignet᷑ in futurum. Dat enĩ nẽ dili¬
gendo nos ut credentes sꝑemus in eum. tẽ
autẽ ut iudeamus eũ facie ad faciem. mani¬
festatq se ipsum nob̾. hoc. ẽ. uii claritate quã
habuit pͥusquã mundus eẽt apud patrẽ.
cum qͦ uiuit ꝙ regnat d̾s in imitate sp̃s scĩ

Expanded text:
nte secreti, vultum sui conditoris semper reminte secreti, vultum sui conditoris semper reminisci gaudent, atque ad perfectam ejus contemplationem pertingere sitiunt, dicentes sibi cum apostolo Joanne: Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, videbimus enim eum sicuti est . Ad cujus praemium visionis a mundi nos illecebris immunes exhibeamre valeamus. Diligamus Christum, ejusque mandata quae habemus incipiendo, servemus perseverando. Fit enim justa mercede, ut illum diligendo diligi amplius mereamur a Patre, sed et ipse majorem dilectionis suae gratiam praestare dignabitur in futurum. Dat enim nunc diligendo nos, ut credentes speremus in eum: tunc autem ut videamus eum facie ad faciem; manifestabitque seipsum nobis, hoc est in claritate quam habuit priusquam mundus esset apud Patrem, cum q
Abbreviated transcription (Latin):
uera immo hȩc.c̃. sola in hac uita requies a¬
nimarũ diuira dilectione repleri. spe suꝑ¬
nȩ retributionis ꝓsꝑa mundi simul & ad¬
uersa contempnere. t̾rena ã se desidia fun¬
ditus ex stẏrpare. concupiscentiis renun¬
ciare scłarib. illatis ꝑ xp̃o contumelis ꝙ.
ꝑsequutionil gaudẽ. & cum apło dicere
posse. & głamur in spe głȩ filiorum d̾i: nõ
solum autẽ. s ꝙ głamur in tͥbulatiomibe.
Nam qͥ in mundanarũ rerum delectatio¬
nib ꝙ opulentia se requiescere posse confi¬
dit fallit᷑. Ꝙenĩ ꝙ creb̃rimis eiusdẽ mun¬
di ꝑturbationil & ipso fine coniuncit᷑.
qr suꝑ arenã fundam̃tum suȩ quictis posu¬
erit. At qͥcumq sc̃o afflati spu suauissimũ
illuo dnĩoe dilectionis iugum suꝑ se leua¬
uerint. atq exemplo illius mites. eẽ. & hu¬
miles corde didicerit: ñnulla etiã in p̃sen¬
ti futurȩ quietis imagine fruunt᷑. dumã
conturbationil hominiũ scłarium tota m̃¬

Expanded text:
vera, imo haec est sola in hac vita requies animarum, divina dilectione repleri, spe supernae retributionis prospera mundi simul et adversa contemnere, terrena a se desideria funditus exstirpare, concupiscentiis renuntiare saecularibus, illatis pro Christo contumeliis et persecutionibus gaudere, et cum Apostolo dicem Dei; non solum autem, sed et gloriamur in tribulationibus. Nam qui in rerum mundanarum delectationibus et opulentia se requiescere posse confidit, fallitur, etenim et creberrimis ejusdem mundi perturbationibus, et ipso fine convincitur quia super arenam fundamentum suae quietis posuerit. At quicunque sancto afflati Spiritu, suavissimum illud Dominicae dilectionis jugum super se levaverint, atque exemplo illius mites esse et humiles corde didicerint, nonnulla etiam in praesenti futurae quietis imagine fruuntur, dum a conturbatione hominum saecularium tota me
Abbreviated transcription (Latin):
da qu̾ȩ implet appetitu inuisibiliũ inflam¬
mat. eadẽ bona inuisibilia quã sint p̃clara
quã t̾reuis omib p̃ferencda manifestat. Un¬
de bene euisdẽ sp̃s gr̃a septiformis a ꝓpħa de¬
scribitur: qr nimirũ & ꝑ eiuis inspirationem
ad reqͥem ꝑuenit᷑. & in eius plena ꝑceptione
ac iusione requies uera possidet᷑. Porro ip sẽ
dies uł annus qͥnquagesimus qui septẽ sep¬
timanis suꝑ est. ꝙ maiore p̃ cetĩs erat sollep̃¬
nitate uenerabilis: tempus futurȩ resurre¬
ctionis indicat in qͦ iia requies quamine ani¬
me fruunt᷑ electorum. corꝑum receptoꝵ gła¬

Expanded text:
da quae implet appetitu invisibilium inflammat, eadem bona invisibilia quam sint praeclara, quam terrenis omnibus praeferenda, manifestat. Unde bene ejusdem Spiritus gratia septiformis a propheta describitur, quia nimirum et per ejus inspirationem ad requiem pervenitur, et in ejus plena perceptione ac visione requies vera possidetur. Porro ipse dies vel annus quinquagesimus, qui septem septimanis superest, et majore prae caeteris erat solemnitate venerabilis, tempus futurae resurrectionis indicat, in quo illa requies qua nunc animae fruuntur electorum, corp
Abbreviated transcription (Latin):
dis. legendis. inuirẽ conferendis. aorde ꝙ ope
conseruandis curã impẽndimꝰ: constat ninurũ
qd̃ erumpnas scłi facillime quasi dño nob̃cũ
ꝑpetuo cõmorante ac nos consolante uincamũ.
Si gͦ hunc paraclytum diligius & euis man¬
lata seruamus: rogabit patrem & aliũ para¬
cixtum labit nob̾. id. ẽ. sp̃s sui gr̃am nr̃is cor¬
sentis exiliĩ pacriȩ çlestis expectatione lecifi¬
cet. ita ut cum ꝓpħa possimus dicere. Sccł̃m
multitudinẽ dolorũ meoꝵ in corde meo: pa¬

Expanded text:
dis, legendis, invicem conferendis, corde et opere dis, legendis, invicem conferendis, corde et opere conservandis curam impendimus, constat nimirum quod aerumnas saeculi facillime, quasi Domino nobiscum perpetuo commorante ac nos consolante, vincamus. Si ergo hunc Paracletum diligimus, ejusque mandata servamus, rogabit Patrem, et alium Paracletum dabit nobis, id est, Spiritus sui gratiam nostris corsentis exsilii, patriae coelestis exspectatione laetificet, ita ut cum Propheta possimus dicere: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo pa
Abbreviated transcription (Latin):
rauit. Habebant autẽ ꝙ pͥus paraclytum ip¬
sum iudelicet dñm secũ in carne cõmorantẽ.
cuiꝰ & miraculoꝵ dulcedine ꝙ ope p̃dicatio¬
nis ne infideliũ ꝑsequutione scandalitari poᷤᷤ¬
sent erigi & confortari solebant. Uerum q ille
post resurrectionẽ ascendens ii cȩlum eos cor¬
ꝑalit̃ deseruit. quib tam̃ diuinȩ p̃sentia ma¬
iestatis nuinꝗͣ ab fure: tecte de hoc paraclyto
id.ẽ. spu scõ subiunxit. ut maneat uob̾cum
in ȩt̃num. In ȩt̾nũ quippe manet cum sc̃ĩs: qͥs
ꝙ in hac uita semꝑ inuisibilit̃ intus illustrat.
& in futuro ad contemplandã ꝑperuo suȩ ma
si xp̃m ꝑfecte diligimus. ita ut euisdẽ dele
& alium paraclytũ dabit nob̃ pater: R ogabit
patrem ꝑ humanitatẽ. qͥdabit cum parre ꝑ
duunitatẽ. Neq eñpiitandum . ẽ. qi ante
passionem suã tantumm᷑ ꝓ eccłia rogauerit¬
nequimus. ea tam̃ quȩ in corꝑe gessit ꝙ docu¬
it: in eu̾głiis scripta tenemus. & si his audien¬

Expanded text:
aracletum, ipsum videlicet Dominum secum in carne commorantem, cujus et miraculorum dulcedine, et ope praedicationis, ne infidelium persecutione scandalizari possent, erigi et confortari solebant. Verum quia ille post resurrectionem ascendens in coelum eos corporaliter deseruit, quibus tamen divinae praesentia majestatis nunquam abfuit, recte de hoc Paracleto, id est, Spiritu sancto subjunxit: Ut maneat vobiscum in aeternum. In aeternum namque manet cum sanctis, quos et in hac vita semper invisibiliter intus illustrat, et in futuro ad contemplandum perpetuo speciem  perfecte diligimus, ita ut ejusdem dilecet alium Paracletum dabit nobis Pater. Rogabit Patrem per humanitatem, qui dabit cum Patre per divinitatem. Neque enim putandum est quia ante passionem suam tantummodo pro Ecclesia rogaveritnequimus, ea tamen quae in corpore gessit et docuit, in Evangeliis scripta tenemus. Et si his audien
Abbreviated transcription (Latin):
bramus aduentũ: debemus ip¬
si congruere sollempiitatiquã
colimus. Hoc & enĩ ordine taniu
si no: quoq dño opitulante aptos reddicdimꝰ
ad quos sp̃s sc̃s aduenire. ꝙ in quib habitare
dignet᷑. Ea autc̃ solũm᷑ ratione aduentu et
illustratione scĩ sp̃s apti existimus: si ce corda nr̃a
diuino amore repleta. & corꝑa sint dnĩcis manci¬
data mea seruate: & ego rogabo patrẽ & aliuin
paraclytum dabit uob̃. Paraclytus qͥppe:. con
catur: qr corda ficlelium ne int̾ adu̾sa huiꝰ scłi¬

Expanded text:
bramus adventum, debemus ipsi congruere solemnitati quam colimus. Hoc etenim ordine tantumsi nos quoque Domino opitulante aptos reddiderimus, ad quos Spiritus sanctus advenire, et in quibus habitare dignetur. Ea autem solummodo ratione adventu et illustratione sancti Spiritus apti existimus, si et corda nostra divino amore repleta, et corpora sint Dominicis mancidata mea servate. Et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis. Paracletus catur, quia corda fidelium, ne inter hujus
Abbreviated transcription (Latin):
uos ꝑ quos condiendi sunt quodã modo po¬
puli metu ꝑsecutionũ temporaliũ amise¬
ritus regna celoꝵ. qui erunt hominesis
quos uobis error auferatur: cũ uos el ẽ¬
gerit ds̃ ꝑ quos errorem auferat cecorũ:¬
appellant᷑: quia ꝑ ipsos. luce fidĩ &
scientiȩ illuminandus erat mundus.
Nam quomꝰ suꝑius sal teriȩ figuraliter
idem sunt nominati: sic lux mundi nũc
ñ corporalit᷑ sed spualit̃ sunt in telligeneli
Terra uͦ accipienoa est ñ quã pedib copo¬
reis calcamus sed homines qui in tra habi¬
tant: uel etiã peccatores quoꝵ condienois
& extinguendis fecorib apłicum salem d̃ns
mist: et hic mundũ. ñ celũ ce terrã s ho¬
mines qui sunt in mundo uel diligunt
mundũ oportec intelligi. quib illuminan-¬
dis apłi missi sunt. Natura namq lumi.¬
nis est: ut lucem quo cũq circũferat᷑ emit¬
tat: illatũ q edib tenebras int̾imat lie

Expanded text:
quos condiendi sunt quodammodo poquos condiendi sunt quodammodo populi, metu persecutionum temporalium amiseritis regna coelorum, qui erunt homines per quos vobis error auferatur, cum vos elegerit Deus per quos errorem auferat caeterappellantur, quia per ipsos luce fidei et scientiae illuminandus erat mundus. Nam quomodo superius sal terrae figuraliter iidem sunt nominati, sic nunc lux mundi esse non corporaliter, sed spiritaliter sunt intelligendi. Terra vero accipienda est non quam pedibus corporeis calcamus, sed homines, qui in terra habitant, vel etiam peccatores, quorum condiendis et exstinguendis fetoribus apostolicum salem Dominus misit. Et hic mundum non coelum, et terram, sed homines, qui sunt in mundo, vel diligunt mundum, oportet intelligi, quibus illuminandis apostoli missi sunt. Natura namque luminis est ut lucem quocunque circumferatur emittat, illatumque aedibus tenebras perimat luce
Abbreviated transcription (Latin):
in eis germ̃ oriretur. Hoc autẽ apłicȩ
ad uersarioꝵ munitionib & peccati reg.¬
no deiecto. sale sapientiȩ compescat in
carnis humanȩ terra scłi luxum. & fȩdi¬
tatem germinare uiciorũ. Item quia sal
ad condiendos. carnesq siccandas aptũ est:
rite demonstrat qđ predicatione eugłii
fluxus restringitur uoluptatũ: & huna¬
na natura. exclusis ũmib & putredine
peccatoꝵ. illesa seruetur suo conditori: ꝑ
custodiã mandatorũ eius. Bonũ quippe
ẽ. ũbũ dĩ audire frequentius: sale sapientiȩ
spualis. cordis arcana condiri: immo ip¬
sum cum apłis sal t̾rȩ fieri: id e eoꝵ qͦq
qui adhuc trena sapiunt imbuendis m̃¬
tib sufficere. At si quis semel condim̃to
ueritatis illuminatus ad apostasiã redie¬
rit. quo alio doctore corriget᷑. qui ȩtiã¬
amissȩ quã gustauit sapientiȩ dulcedinẽ
uel aduersis scłi ꝑterritꝰ. ueł illectus ĩle

Expanded text:
in eis germen oriretur. Allegorice in eis germen oriretur. Allegorice adversariorum munitionibus, et peccati regno dejecto, sale sapientiae compescat ultra in carnis humanae, terrae saeculi luxum atque foeditatem germinare vitiorum. Item quia sal ad condiendos cibos, carnesque siccandas aptum est: rite demonstrat, quod per praedicationem Evangelii fluxus restringitur voluptatum: et humana natura, exclusis vermibus et putredine peccatorum, illaesa servatur suo conditori per ejus custodiam mandatorum. Bonum quippe est Dei verbum audire frequentius, sale sapientiae spiritalis cordis arcana condiri, imo ipsum cum apostolis sal terrae fieri, id est, eorum quoque qui adhuc terrena sapiunt, imbuendis mentibus sufficere. At si quis semel condimento veritatis illuminatus ad apostasiam redierit, quo alio doctore corrigitur, qui eam quam ipse gustavit sapientiae dulcedinem, vel adversis saeculi perterritus, vel illec
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. Et ter quat̾ni ad p̾dicandũ sunt
missi apłi: ut ꝑ uniũ sas quadrati orbis
plagas: baptizarent gentes. in nomine
tres. & ab aquilone portȩ tres. & ab austro
porte tres. & ab occasu portȩ tres. Ubi fi.¬
est dicens. uos estis sal t̾rȩ. Sal quippe¬
uocant᷑ apłi: quia ꝑ ipsos uniu̾sũ homi.¬
nũ conditur genus. Terrȩ enĩ nomine.
humana natura significat᷑: salis uero.
ũbi sapientia. Quod autẽ apłos suos cęle-¬
sti ac diuina sapientia plenos sal t̾rȩ sal¬
uator nominat : ostendit fatuos. eẽ. ui¬
dicandos qui t̾rena tantũ sapiunt: qui
temporaluĩ bonoꝵ uel copiam sectantes.
uel in opiã metuentes. amittunt ȩterna:
quȩ nec dari possunt ab hominib. nec
auferri. Notandũ autẽ: quod salis natu.¬
ra infecunditatẽ terrȩ facit. Unde &e in
psalmo scriptũ est: posuit terrã fruc.¬
tiferã in salsuginẽ : &e quasdã urbes legi.¬
mus ira uictoꝵ sale seminatas ut nullũ

Expanded text:
ciunt, et ter quaterni ad praedicandum sunt ciunt, et ter quaterni ad praedicandum sunt missi apostoli ut per universas quadrati orbis plagas baptizarent gentes in nomine Ptres, et ab aquilone portae tres, et ab Austro portae tres, et ab occasu portae tres. Ubi fi II. Vos estis sal terrae. Sal appellantur apostoli, quia per ipsos universum hominum conditur genus. Terrae enim nomine, humana natura significatur, in salis vero verbi sapientia. Quod autem apostolos suos coelesti ac divina sapientia plenos, sal terrae Salvator nominat, ostendit fatuos esse judicandos, qui terrena tantum sapiunt, qui temporalium bonorum velut copiam sectantes, vel inopiam metuentes, amittunt aeterna, quae nec dari possunt ab hominibus, nec auferri. Notandum autem quod salis natura infecunditatem terrae facit. Unde et in psalmo scriptum est: Posuit terram fructiferam in salsuginem . Et quasdam urbes ira victorum sale seminatas, ut nullum
Abbreviated transcription (Latin):
ne int̾missione cogitat. Ad corda ur̃a fis̃¬
b alius de peccuniis: alius de p̃diorũ
ambitu cogitat. Cuncta hȩc inimo sũt:
& qͣndo mens talib implicat᷑ ab status
sui rectitudine flectit᷑. & qr ad cęleste
desidium ñ assurgit : quasi mulier in¬
clinata sursũ aspicere nequaquã potest.

Expanded text:
ne cessatione cogitat. Ad corda vesne cessatione cogitat. Ad corda vesibus, alius de pecuniis, alius de praediorum ambitu cogitat. Haec cuncta in imo sunt, et quando mens talibus implicatur, a status sui rectitudine flectitur. Et quia ad coeleste desiderium non assurgit, quasi mulier inclinata sursum respicere nequaquam potest.
Abbreviated transcription (Latin):
nitentiam ñ ualet. Ꝙ in futuro succide¬
tur: quãuis hic sine fructu uiridis sta¬
re uideatur. Erat autẽ docens in sỹnago¬
ga corũ sabbatis. & ecce mulier quȩ ha-¬
bebat spm̃i infirmitatis aunis decem ꝙ
aduentus dñi ad infructuosam ficulne¬
ani: qđ decem& octo annoꝵ numerus ad
curuã mulierem signat. Sexto enĩ die
homo factus est: atq eodẽ serxto die o¬
ꝑa dni cuncta ꝑfecta sunt. Senarius au-¬
tem numerus in trigonũ ductus: decẽ
& octo facit. Quia gͦ homo qui sexto
die factus est ꝑfecta oꝑa hab̾e uoluit.
s ante legem sub lege atq in exordio in¬
choantis gr̃ẽ infirmus exticit: decem et
octo annis mulier curua fuit. & erat in¬
clinata: nec omĩno poterat surslĩ respicere
Omĩs peccator terrena cogitans. cęlestiañ
tequirens. sur sũ respicere ñ ualet: qr dũ
desicłia inferiora sequit᷑ a mentis suȩ recti¬
tudine curuat᷑. Et hoc semꝑ uidet . qd̾ si¬

Expanded text:
nitentiam non valet; et in futuro succidenitentiam non valet; et in futuro succidetur, quamvis hic sine fructu viridis stare videatur. 6. Erat autem docens in synagoga eorum sabbatis. Et ecce mulier quae habebat spiritum infirmitatis annis decem et t trinus adventus domini ad infructuosam ficulneam, quod decem et octo annorum numerus ad curvam mulierem signat. Sexto enim die homo factus est , atque eodem sexto die opera Domini cuncta perfecta sunt. Senarius autem numerus in trigonum ductus decem et octo facit. Quia ergo homo, qui sexta die factus est, perfecta opera habere noluit, sed ante legem, sub lege, atque in exordio inchoantis gratiae infirmus exstitit, decem et octo annis curva mulier fuit. Et erat inclinata, nec omnino poterat sursum respicere. Omnis peccator terrena cogitans, coelestia non requirens, 1585 sursum respicere non valet, quia dum desideria inferiora sequitur, a mentis suae rectitudine curvatur, et haec semper videt, quod si
Abbreviated transcription (Latin):
dicem arboris: quando prauitatis suȩ cõ¬
scientia tangitur memoria cogitationis.
Cumq se ꝑ penitentiã ad lamenta menᷤ
excitat. cumq bone oꝑationis grãm
reformat: quasi ꝑ tactum stertoris re¬
dit ad fecunditatẽ oꝑis radix cordis.
ẜ langit qđ fecisse se rrubescit: displi¬
cet sibi qualem se fuisse menunit. inten¬
tionem contra se dirigit: atq ad melio¬
ra animũ accendit. Ex fetore gͥ ad fru¬
ctum reuuuscit arbor: qr de considatio¬
ne peccati ad bona se oꝑa resuscitat ani¬
mus. Et sunt pleriq qui increpationeᷤ
auditint & tam̃ ad penitentiã redire cõ¬
tempnunt: & infructuosi d̾o in hoc se¬
culo iurides stant. S audiamus qͥd fi-¬
culneȩ cultor adiungat. Siquidẽ fece¬
rit fructum: sin autẽ in futuro fuc¬
cides eam. Quia ꝑfecto qui hic ñ uult
ad fecunditatẽ pͥinguescere ꝑ increpati¬
onem: illic cadet und̃iam surgere ꝑ pe¬

Expanded text:
dicem arboris quando pravitatis suae condicem arboris quando pravitatis suae conscientia tangitur memoria cogitationis. Cumque se per poenitentiam ad lamenta mens excitat, et ad bonae operationis gratiam reformat, quasi per tactum stereodris redit ad fecunditatem operis radix cordis: plangit quod fecisse se meminit, displicet sibi qualem fuisse se recolit: intentionem contra se dirigit, atque ad meliora animum accendit. Ex fetore ergo ad fructum reviviscit arbor, quia de consideratione peccati ad bona se opera resuscitat animus. Et sunt plerique qui increpationes audiunt, et tamen ad poenitentiam redire centemnunt, et, infructuosi Deo, in hoc saeculo virides stant. Sed audiamus quid ficulneae cultor adjungat: Si quidem fecerit fructum: sin autem, in futuro succides eam. Quia profecto qui hic non vult ad fecunditatem pinguescere per increpationem, illic cadet unde jam resurgere per poe
Abbreviated transcription (Latin):
sitio do ñ est. Postquã enim se ꝑdidit:
querendũ solummꝰ est cur & alios p̃mit.
Unde bene & eiusdẽ uineȩ dñs dicit
utqͥo etiam tr̾am occupat: Terraniqͥp¬
dicat audunus. Dñe dimitte ulam &
hoc anno: usq dum fodiã circa illam.
Quid .ẽ. circa ficulneã fodere. ñ infru¬
ctuosas mentes increpare: Onũs qppe
fossa in imo est. Et nimirũ increpatio
dum nientẽ sibi demonstrat humiliat.
ripimus: quasi ex culture debito cirra
infructuosã arborem fodimus. Post
fossionem uͭ qͥd dicatur audiamus. &
mittam cophinũ stercoris. Quio .ẽ. co¬
phynus stercoris nͥ memoria peccato¬
rum e Peccata & enĩ carnis stercora uo
re est: carnales quoq in fetore luru¬
riȩ uitam finire. Nos itaq quotiens
carnalem mentẽ de suis peccatis incre¬
panius. qͦtiens ad eius memoriã uicia
ante acta reducimus: quasi infructu¬
osȩ arbori cophynũ stercoris u̾samus.:
cat. Mittitur gͦ cophynus stercoris ad ra-¬

Expanded text:
sitio Deo non est. Postquam sitio Deo non est. Postquam quaerendum solummodo est cur et alios premat. Unde bene ejusdem vineae dominus dicit: Ut quid etiam terram occupat? Terram quipdicat audiamus: Domine, dimitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam. Quid est circa ficulneam fodere, nisi infructuosas mentes increpare? Omnis quippe fossa in imo est. Et nimirum increpatio dum mentem sibi demonstrat, humiliat. ripimus, quasi ex culturae debito circa infructuosam arborem fodimus. Post fossionem vero quid dicatur audiamus. Et mittam cophinum stercoris. Quid est cophinus stercoris, nisi memoria peccatorum? Peccata etenim carnis stercora vocre est carnales quosque in fetore luxuriae vitam finire. Nos itaque quoties carnalem mentem de suis peccatis increpamus, quoties ad ejus memoriam vitia anteacta reducimus, quasi infructuosae arbori cophinum stercoris versamus, ucat. Mittitur ergo cophinus stercoris ad ra
Abbreviated transcription (Latin):
stolus extitit: hẽ nos indigni seqͥmͭ
in quantũ ꝓ eruditione ur̃a docendo.
p̃dicando. increpando laboramus. S
cum magno iam timore audiendum
est: qđ cultori uineȩ de infructuosa
arbore dictum .ẽ. Succide eã. Ut quid
etiã tr̃am occupat: Unusqͥsq iucta
modũ suum in quantũ locũ uitȩ p̃sen¬
pat: qr in eo loco in quo ipse est & aluis
oꝑandi occasionẽ negat. S in hoc scło
potens quilib& si fructum ñ habet bo
plo prauitatis illuis quasi umbra ꝑ¬
bor infruetuosa o subt̃ tecra stesiulu ar¬
cet. in fructuosȩ arhoris desuꝑ unibra
densatur & solis radius ad tram descen¬
dere nequaqͣ ꝑmittit᷑: qr dum subiecti
quilibet patroni ꝑu̾si ꝑu̾sa exemplacõ¬
spicuint: ipsĩ quoq infruetuosi rema¬
nendes ueritatis luminȩ pͥuant᷑. Et p̃sli
umbra calorem solis ñ accipiunt: qr
inde remanent ã d̾o frigidi unde in
hoc scło male ꝓtegunt᷑.S de hoc ꝑu̾so
quolibet ꝙ potente: pęnȩ iam requi¬

Expanded text:
stolus exstitit. Hunc nos indigni sequimur, in quantum pro eruditione vestra, docendo, deprecando, increpando, laboramus. 4. Sed cum magno jam timore audiendum est quod cultori vineae de infructuosa arbore dicitur: Succide illam; ut quid etiam terram occupat? Unusquisque juxta modum suum, in quantum locum vitae praesenpat, quia in eo loco in quo ipse est, et aliis operandi occasionem negat. Sed in hoc saeculo potens quilibet, si fructum non habet opplo pravitatis illius, quasi umbra pbor infructuosa, et subtus terra sterilis jacet. Infructuosae arboris desuper umbra densatur, et solis radius ad terram descendere nequaquam permittitur, quia dum subjecti quilibet patroni perversi perversa exempla conspiciunt, ipsi quoque, infructuosi remanentes, veritatis lumine privantur. Et, pressi umbra, calorem solis non accipiunt, quia 1584 inde remanent a Deo frigidi, unde in hoc saeculo male proteguntur. Sed de hoc perverso quolibet et potente pene jam requi
Abbreviated transcription (Latin):
unusqͥsq exemplo sui qualit̃ erga pri¬
mum agere debuisset innotuit. Se¬
nit in lege : qr p̃cipiendo docuit. ue¬
nit post legem ꝑ grãm: qri pietatis su
ȩ psentiã exhibendo monstrauit. S
tam in trib annis fructũ se ñ inue¬
nisse conqueritur: qr quordã prauo¬
rum mentes nec inspirata lex natura¬
lis corrigit nec p̃cepta erudiunt. lec
incarnationis eius miracła conu̾tũt.
Quid uͦ ꝑ cultorẽ uineȩ nͥ p̃positoꝵ or¬
do expͥmitur: Qui dum pͥsunt eccłiȩ:¬

Expanded text:
unusquisque exemplo sui qualiter erga proxiunusquisque exemplo sui qualiter erga proximum agere debuisset innotuit. Venit in lege, quia praecipiendo docuit. Venit post legem per gratiam, quia pietatis suae praesentiam exhibendo monstravit. Sed tamen in tribus annis fructum se non invenisse conqueritur, quia quorumdam pravorum mentes nec inspirata lex naturalis corrigit, nec praecepta erudiunt, nec incarnationis ejus miracula convertunt. Quid vero per cultorem vineae, nisi praepositorum ordo exprimitur
Abbreviated transcription (Latin):
borem fici habebat quidã plantatã
in uinea sua: & uenit quȩreus fruc¬
tum in illa & ñ inuenit. Quid arbor
fici nͥ humanã naturã signifccat: ad
mulier inclinata nͥ eandẽ naturã sig¬
nificando denuntiat: Quȩ & bene
plantata. ẽ. sicut ficus: & bene creata
sicut mulier. S in culpã sponde ꝓpria
lapsa: neq fructum seruat oꝑationis
rieq statum tectitudinis. Ad peccatum
qͥppe ex uoluntate corruens: qr fructũ
obedientiȩ ferre noluit. statũ rectitudi¬
nis amisit. Quȩ ad d̾i similicudinẽ con¬
dita: dum in sua dignitate ñ ꝑsticit qđ
plantata uł creata fuerat seruare con¬
tempsit. Tercio dñs uineȩ ad ficuluicã¬
uenit: qr naturã generis humam inte¬
legem. sub lege. sub grã. expectando. am¬
monendo. uisitando requisunt. Dixit
autẽ ad cultorem uineȩ. Ecce anni tres
sunt ex quo ueni fructũ quęrens in fi¬
culnea hac: & ñ inuenio. Uenit ance le¬
gei: qi ꝑ naturalem intellectum qͥd

Expanded text:
borem fici habebat quidam plantatam in vinea sua; et venit quaerens fructum in illa, et non invenit. Quid arbor fici, nisi humanam naturam designat? Quid mulier inclinata nisi eamdem naturam significando denuntiat? Quae et bene plantata est sicut ficus, et bene ta sicut mulier; sed in culpam propria sponte lapsa, neque fructum servat operationis, neque statum rectitudinis. Ad peccatum quippe ex voluntate corruens, quia fructum obedientiae ferre noluit, statum rectitudinis amisit. Quae ad Dei similitudinem condita, dum in sua dignitate non perstitit, quod plantata vel creata fuerat, servare contempsit. Tertio dominus vineae ad ficulenit, quia naturam generis humani antelegem, sub lege, sub gratia, exspectando, admonendo, visitando, requisivit. 3. Dixit autem ad cultorem vineae: Ecce anni tres sunt ex quo venio fructum quaerens in ficulnea hac, 1583 et non invenio. Venit ante legem, quia per naturalem intellectum quid
Abbreviated transcription (Latin):
cophynũ stercoris : ut tẽ in ret̾butionis
fructu pinguescat qđ nob hic ꝑ peni¬
tentiam fecebat. Et si uirtutũ summa
oꝑari ñ possumus: ipso d̾s nr̃ gaudet
lam̃to. Ex ipsa ei usticiȩ inchoatione pla¬
cebunus: qui inuista quȩ fecimus punimꝰ¬

Expanded text:
cophinum stercoris, ut tunc in retributionis cophinum stercoris, ut tunc in retributionis fructu pinguescat quod nobis hic per poenitentiam fetebat. Et si virtutum summa operari non possumus, ipse Deus nostro gaudet lamcebimus, qui injusta, quae fecimus, punim
Abbreviated transcription (Latin):
cum ad temꝑalia appetenda curuamur:
am ꝑ moysen dicitur : ut qui gibbo p̃mi¬
tur nequaqͣ ad sacerdotiũ ꝑuehat᷑. Et
quotqͦt xp̃i sanguine redempti siunus:
m̃bra euudẽ summni sacerdotis efficim᷑.
Unde & ꝑ petrum dicit᷑. uos autẽ genus
electum : regale sacerdotiũ. S qͥ gibbũ
tolerat: una semꝑ intuetur. A sacerddotio
gͦ repellitur: q qusqͥs solis t̾reuis inten¬
tus est. ipse sibi testis est qr membrum
ces qui penuulas ñ habent. ab esu fidelis
popłi ꝓhibent᷑. Pisoes qͥppe qͥ pennislas
sqͣ marũ habent: dare saltus etiã suꝑ
aquas solent. Quid gͦ pennatis piscib nͥ
electȩ anumȩ figurantur: Quȩ ꝓfecto so¬
m᷑ uircutũ pennulis fultȩ saltus dare
ꝑ cȩleste desidium sciunt: ut suꝑna ꝑ
contemplationẽ appetant quãius in se¬
ipsas iterum ex mortali carne relabant᷑.
arbor infructuosa. Remintscam᷑ maloꝵ
quȩ fecimus. mictamus ad radicẽ arborĩ

Expanded text:
cum ad temporalia apcum ad temporalia apam per Moysen dicitur, ut qui gibbo premitur, nequaquam ad sacerdotium provehatur . Et quotquot Christi sanguine redempti sumus, membra ejusdem summi sacerdotier Petrum dicitur: Vos autem genus electum. regale sacerdotium. Sed qui gibbum tolerat, ima semper intuetur; a sacerdotio ergo repellitur, quia quisquis solis terrenis intentus est, ipse sibi testis est, quod membrum ces, qui pennulas non habent, ab esu fidelis populi prohibentur; pisces quippe qui pennulas squamarum habent, dare saltus etitam super aquas solent. Qui ergo pennatis piscibus nisi electae animae figurantur, quae profecto sodo virtutum pennulis fultae, saltus dare per coeleste desiderium sciunt, ut superna per contemplationem appetant, quamvis in seipsis iterum ex mortali carne relabantur.arbor infructuosa. Reminiscamur malorum quae fecimus, mittamus ad radicem cordis
Abbreviated transcription (Latin):
missus mentis suȩ tenebras portat. suꝑna
iĩ appetit. infimis intendit. cęlestia nequa¬
quam desidãt. terrena semꝑ in animo uer¬
sat: & hoc qđ de suo genere doluit in seip¬
so exclamauit. dicens. Incuruatꝰ sum q hu¬
miliatus sum usq quaq. Contemplatio¬
nem namq cȩlestiũ ꝑdens si sola carnis ne-¬
uatus s usq quaq incuruatus est. Hinc ali-¬
us ꝓph̃a de inmundis spiritib dicit. Quidi-¬
xerunt animȩ tue. incuruare ut transea¬
nuis. Recta quippe stat anima: cum suꝑna
desid̾at & nequaquã flectit᷑ ad ima. S ma¬
ligni sp̃s cum hane in sua rectitudine sta
re conspiciunt: ꝑ eam transire ñ possunt.
Transire namq eͥoꝵ est: immunda illic de¬
sicdia spargere. Dicunt gͦ. incuruate ut
transeamus : qr si ipsa se ad una appeten¬
da ñ deicit. contra hanc illoꝵ ꝑu̾sitas nul¬
latenus conualescit. & transire ꝑ eam ne¬
queunt: quã contra se rigidã in suꝑna in¬

Expanded text:
missus, mentis suae tenebras portat, superna missus, mentis suae tenebras portat, superna non appetit, infimis intendit, coelestia nequaquam desiderat, terrena semper in animo versat, et hoc quod de suo genere doluit, in seipso exclamavit, dicens: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque. Contemplationem namque coelestium perdens, si sola carnis nevatus, sed usquequaque incurvatus est. Hinc alius propheta de immundis spiritibus dicit: Qui dixerunt animae tuae, Incurvare ut transeamus . Recta quippe stat anima cum superna desiderat, et nequaquam flectitur ad ima. Sed maligni spiritus cum hanc in sua rectiture conspiciunt, per eam transire non possunt. Transire namque eorum, est immunda illi desideria spargere. Dicunt ergo, Incurvare, ut transeamus: quia si ipsa se ad ima appetenda non dejicit, contra hanc ilorum perversitas nullatenus convalescit, et transire per eam nequeunt, quam contra se rigidam in superna in
Abbreviated transcription (Latin):
festim erecta est. Uocauit & erexit: qr
illuminauit & aduiuit. uocat & ñ eri¬
git : qͣndo quidẽ ꝑ eius grãm illumina¬
mur. s exigentib nr̃is meritis adiuua¬
ri ñ possumus. Plerumq enĩ uidemus
quȩ agenda sunt : s hȩc oꝑe ñ implemus.
Nitimur: & infirmam᷑. Mens uidicii re¬
ctitudinẽ ꝑcipit: s ad hanc oꝑis fortitu¬
do succumbit. Quia nimirũ iam de pęna
peccati est. ut ex dono quidẽ possit bo¬
num conspici: s tam̃ ab eo qđ conspicit᷑
contingat ꝑ meritũ repelli. Usitata &e¬
nim culpa obligat nientẽ: ut nequaquã
surgere possit ad rectitudinẽ. Conatur
& labit᷑: qi ubi sponte dui ꝑsticit ibiet
cum noluerit coactus cacdit. Bene de hac
nr̃a incuruatione ex txpo humani generiᷤᷤ
ꝑ psalmistã dicit᷑. Incuruatus sum ꝙ hu¬
miliatus sum usq qͣq. Contemplatus est¬
qͥppe qđ ad suꝑnã lucem intuendã homo
conditus fuerat. s peccatis exigentib foriᷤ

Expanded text:
a est. Vocavit et erexit, quia illuminavit et adjuvit. Vocat, sed non erigit, quando quidem per ejus gratiam illuminamur, sed, exigentibus nostris meritis, adjuvari non possumus. Plerumque enim videmus quae agenda sunt, sed hoc opere non implemus. Nitimur, et infirmamur. Mentis judicium rectitudinem conspicit, sed ad hanc operis fortitudo succumbit, quia nimirum jam de poena peccati est ut ex dono quidem possit bonum conspici, sed tamen ab eo quod aspicitur contingat per meritum repelli. Usitata etenim culpa obligat mentem, ut nequaquam surgere possit ad rectitudinem. Conatur, et labitur, quia ubi sponte diu perstitit, ibi et cum noluerit coacta cadit. Bene de hac nostra incurvatione ex typo humani generis per Psalmistam dicitur: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque . Contemplatus namque quod ad supernam lucem intuendam homo, conditus fuerat, sed peccatis exigentibus foras
Abbreviated transcription (Latin):
quando autẽ hoc uerbis
qd̃ reb. Duas & enim res ex euangłio
frs audistis: ficulneã infructuosam
& mulierem curuã. & utriq rei. ẽ. pi¬
etas impensa. Iilud autẽ dixit ꝑ sum¬
litudinem: istud egit ꝑ exhibitionẽ.
S hoc significat ficulnea in fructuo¬
sa qđ mulier inclinata: & hoc ficui¬
nea reseruata qđ mulier erecta. Dñs
uineȩ t̃cio uenit ad ficulneã ꝙ fru¬
ctum minime inuetut: & mulier q̃
erecta est decem& octo annis fuerat
curua. hoc autẽ decem& octo annoꝵ
numero signatur: qđ t̃cio dñs uinee

Expanded text:
quando autem hoc verbis quod rebus. Duas etenim res ex Evangelio, fratres, audistis, ficulneam infructuosam, et mulierem curvam, et utrique rei est pietas impensa. Illud autem dixit per similitudinem, istud egit per exhibitionem. Sed hoc significat ficulnea infructuosa quod mulier inclinata, et hoc ficulnea reservata quod mulier erecta. Dominus vineae tertio venit ad ficulneam, et fructum minime invenit, et mulier quae erecta est decem et octo annis fuerat curva. Hoc autem decem et octo annorum numero signatur, quod tertio dominus vineae
Abbreviated transcription (Latin):
diũ semꝑ patriȩ cȩlestis augere: Et ipse p̃ce.¬
det ante ulũ: in sp̃u & uirtute helye. loħes
in sp̃u &e uirtute helyȩ dñm p̃cedere dicitur:
eius aduentũ p̃ueniet. ita ioħes nõ minore
sp̃s potentia p̃ditus p̃uenit primũ. Sicut ille
p̃cursor futurus est iudicis: ita istȩ p̃cursor
factus ẽ. redẽptoris. Nec solum aduentus ordi¬
ne. sed doctrinȩ quoq similitudine ioħes in
sp̃u & uirtute helyȩ dñm p̃cessit. Nã sicut
de ioħe angls subiungit. ut conũtat corda¬

Expanded text:
dium semper patriae coelestis augere? Et ipse praecdium semper patriae coelestis augere? Et ipse praecedet ante illum in spiritu et virtute Eliae. Joannes in spiritu et virtute Eliae Dominum praecedere dicitejus adventum praeveniet, ita Joannes non minore spiritus potentia praeditus praevenit primum. Sicut ille praecursor futurus est judicis, ita iste praecursor factus est Redemptoris. Nec solum adventus ordine, sed doctrinae quoque similitudine Joannes in spiritu et virtute Eliae Dominum praecessit. Nam sicut de Joanne ang
Abbreviated transcription (Latin):
gitur sp̃c sancti donũ. Et propterea qͥ corne¬
liuĩ ac domũ eius ante ꝑceptionẽ baptisini
sua gr̃a consecrauit: ipse utiq ioħem nõ
solum ante cucũcisionẽ s ante natiuitatẽ
euisdẽ gratiȩ munere ꝑfudit. ita ut offici¬
um suȩ p̃cursionis adhuc in utero positus
quia loquendo nec dũ poterat iam gratu.¬
lando p̃beret. quando sicut sequentia sancti
eugłii testant᷑. intrante beata dĩ genitrice
& salutante elysabeth exultauit in gaudio
infans in ut̃o eius. Sed &x in eo quod illũ mul
tos filioꝵ isrł ad dñm dm̃ ipsoꝵ conũsurũ
asseuerat: manifeste angłs quã inagnus
corã dño futurus esset indicat. quẽ optimo
genere conũsandi uitã ꝑ acturũ esse declara.¬
uit. Quȩ enĩ int̾ homines sublunior & dõ
gracior esse conũsatio potest: quã eors qui
mũ subiugant insuꝑ etiã alios cotidiano erer¬
citio ad auctoris sui gr̃ãm student conũtere.
& crebra animarũ fideliũ ad quisitione gau-¬

Expanded text:
sancti donum. Et propterea qui Cornelium et domum ejus ante perceptionem baptismi sua gratia consecravit, ipse utique Joannem non solum ante circumcisionem, sed et ante nativitatem ejusdem gratiae munere perfudit, ita ut officium suae praecursionis Domino adhuc in utero positus, quia loquendo nondum poterat, jam gratulando praeberet, quando sicut sequentia sancti Evangelii testantur, intrante beata Dei genitrice, et salutante Elizabeth, exsultavit in gaudio infans in utero ejus. Sed et in eo quod illuipsorum conversurum asseverat, manifeste angelus quam magnus coram Domino esset futurus indicat, quem optimo genere conversandi vitam peracturum esse declarat. Quae enim inter homines sublimior, et Deo gratior esse conversatio potest, quam eorum qui mum subjugant, insuper etiam alios quotidiano exercitio ad auctoris sui gratiam student convertere, et crebra animarum fidelium acquisitione gau
Abbreviated transcription (Latin):
tificationib dñi sine quȩrela. Sepe contin¬
git uthi qui iã ꝑfecti hominũ estimatione
iudicant᷑ adhuc in oculis interm arbitri
minus aliquid ꝑfectionis habeant: ce rur¬
tũ oꝑib iminoderatius studendo. dũ sine
scientia dõ placere appetunt ꝓrimors oculõ
offendant. A qua utraq reprehensione: pa.¬
tentes beati ioħis. imniunes esse declarant᷑.
De quib cũ dictũ esset. erant autẽ iusti
ambo. continuo subnectit᷑ ante dm̃. Et cũ
ad iunctũ esset. incedentes in om̃ib manda¬
tis & iustificationib dñi: mox infert᷑. sine
querela.Ac si aꝑte dicatur. Adeo in accib
parit᷑ & cogitationib circũ specte se agebag.
ut et diuinis optutib in occulto. & huma

Expanded text:
tificationibus Domini sine querela. Saepe contintificationibus Domini sine querela. Saepe contingit ut hi qui jam perfecti hominum aestimatione judicantur, adhuc in oculis interni arbitri, minus aliquid perfectionis habeant; et rurtum operibus immoderatius studendo, dum sine scientia Deo placere appetunt, proximorum oculos offendant. A qua utraque reprehensione parentes beati Joannis immunes esse declarantur, de quibus cum dictum esset, Erant autem justi ambo, continuo subnectitur, ante Deum; et cum adjunctum esset, Incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini, mox infertur, sine querela. Ac si aperte dicatur, Adeo se in actibus pariter et cogitationibus suis circumspecte agebant, ut et divinis obtutib
Abbreviated transcription (Latin):
cet partes talit̃ orlinauit. ut singuli pontisi¬
ces cũ subietis sibi sacerdotib ꝑ octonos nim¬
unus tam̃ in eis qui dignior uideret specia¬
li reuerentia ac potestate p̃minens. sũmi sac̃¬
dotis nom̃ haberet. Qui autẽ ordo partium
earũ dẽ seruari deberet: missa corã daiid
rege &e principib familiarũ sacerdo taliũ &
leuiticarũ sorte quȩrebat᷑. In quarũ distri¬
butione sortiũ: abia de cuiꝰ uice &e genere
zacharias oritur. octauo loco positus in ueni.¬
tur. Et recte preco noui testamenti in qͦ gła
resurrectionis mundo declarat᷑ loco octaue
sortis nascitur: quia & dñs nr̾ una sabbati
quȩ est adie condicionis octaua resurrerit
a mortuis. & nobis post sex huius scli ȩtates
ac septimã quietis animarũ quȩ est in alia
tuita. octaua iam etas ꝑꝑetuȩ resurrectionis.
in fine ꝓmittitur. Erant autẽ ambo iusti an
te dm̃: incedentes in om̃ib mandatis. & ius¬

Expanded text:
cet partes taliter ordinavit ut singuli pontificet partes taliter ordinavit ut singuli pontifices cum subjectis sibi sacerdotibus, per octonos unus tantum  Al., tamen in eis qui dignior videretur, speciali reverentia ac potestate praeeminens, summi sacerdotis nomen haberet. Qui autem ordo partium earumdem servari deberet, missa coram David rege et principibus familiarum sacerdotalium, et Levitarum sorte quaerebatur. In quarum distributione sortium, Abia, de cujus vice et genere Zacharias oritur, octavo loco positus invenitur. Et recte praeco Novi Testamenti, in quo gloria resurrectionis mundo declaratur, loco octavae sortis nascitur: quia et Dominus noster una sabbati, quae est a die conditionis octava, resurrexit a mortuis, et nobis post sex hujus saeculi aetates, ac septimam quietis animarum, quae est in alia vita, octava jam aetas perpetuae resurrectionis in fine promittitur. Erant autem justi ambo ante Deum, incedentes in omnibus mandatis et jus
Abbreviated transcription (Latin):
licitus p̃parare curauit. Unde ȩtiã cantores
statiit. qui tempore sacrificii cotidie psal.¬
mos cũ melodia resonarent: atq animos po.¬
puli circũ stantis ad memoriã amorẽq cȩles¬
tiũ non solũ sublimitate uerboꝵ quȩ dicebã¬
tur. sed etiã suauitate sonorũ quȩ audiebat᷑
erigerent. Uolensq ut crescente cultu et
magnificentia templi decus quoq ministe¬
rii illuis &e ministrantiũ cresceret cętus:
conuocauit omnẽ progeniẽ filioꝵs aaron ce
cos uidelicet qui de eleazar &e illos qui de
itamar stẏrpe descendant. diuisitq eos in
partes uguiti quatuor. ac de his singulis sin¬
gulos pontifices eligens. ceteros qui in par.¬
tib erant. sacerdotii minoris qui nc̃ p̃sbi¬
teratus uocat᷑ officio fungi p̃cepit. ea uide.¬
licet ꝓ uisione. ut dũ qui libet pontificũ
uita decedet. qui cũq in eius parte optimus
putaret᷑ ei pontificatu succedet. Quas uideli¬

Expanded text:
licitus praeparare curavit. Unde etiam cantores licitus praeparare curavit. Unde etiam cantores statuit qui tempore sacrificii quotidie psalmos cum melodia resonarent, atque animos populi circumstantis ad memoriam amoremque coelestium, non solum sublimitate verborum quae dicebantur, sed etiam suavitate sonorum qua dicebantur, erigerent. Volensque ut crescente cultu et magnificentia templi, decus quoque ministerii illius et ministrantium cresceret coetus, convocavit omnem progeniem filiorum Aaron, et eos videlicet qui de Eleazar, et illos qui de Ithamar stirpe descenderant, divisitque hos in partes viginti quatuor, ac de his singulis singulos pontifices eligens, caeteros qui in partibus erant sacerdotii minoris, qui nunc presbyteratus vocatur, officio fungi praecepit, ea videlicet provisione ut dum quilibet pontificum vita decederet, quicunque in ejus parte optimus putaretur, ei in pontificatu succederet. Quas videli