comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Mira sunt ħ: laudanda stͣ hȩc:
uel etiam stupenda sunt hec.
Neq enim terrena. s etiamce¬
lestia: nondum tñ stat sitisme¬
a hȩc miroꝵr: hec laudo: s eum
quifecit hec sitio. Redeo adine¬
ip̃m: &e quis sim ĩ ipse int̾ ta¬
lia quero: ꝑserutor: ⁊ inuenio
me bab̃e corpus ⁊ animã: u¬
num qđ regat. alt̾m qđ regat᷑
corpus seruire. animam imꝑare:
discerno aliquid melius ẽẽ aĩã
quam corpus: ip̃mq inquisito¬
rem talium rerum. non corpu
s anrmam uideo. Ꝙ tamen hec
omnia que collustraur: ꝑ corpꝰ
ea me collustrasse cognoseo. Ter¬
ram laudau̾iam: ocuł cognou̾¬
am. Cȩlum. syd̃a. solem. lunã¬
q laudabam: ocłis cognoi̾iã.
Oculi m̃bra sunt carnis: fenes¬
dre sunt mentis. int̾ior ẽ. qui
ꝑ has uidet: qui gñ cogitatio¬
ne aliqua absens est: frustra
patent. D̾s m̃s qui fecit hec q̃
ocłis uideam: non est istis oełis
inqͥrendꝰ. Aliquid etiam ꝑse

Expanded text:
Mira sunt haec, laudanda sunt haec, Mira sunt haec, laudanda sunt haec, vel etiam stupenda sunt haec. Neque enim terrena, sed etiam caelestia. Nondum tamen stat sitis mea: haec miror, haec laudo: sed eum qui fecit haec, sitio. Redeo ad meipsum, et quis sim etiam ipse intra talia quaero, perscrutor: et invenio me habere corpus et animam: unum quod regat, alterum quod regatur. Corpus servire, animam imperare. Discerno aliquid melius esse animam quam corpus: ipsumque inquisitorem talium rerum non corpus, sed animam video. Et tamen haec omnia quae cellustravi, per corpus ea me collustrasse cognosco. Terram laudabam, oculis cognoveram. Caelum, sidera, solem, lunamque laudabam: oculis cognoveram. Oculi membra sunt carnis, fenestrae sunt mentis. Interior est, qui per has videt, qui quando cogitatione aliqua absens est, frustra patent. Deus meus qui fecit haec quae oculis videam, non est istis oculis inquirendus. Aliquid etiam per
Abbreviated transcription (Latin):
ego oculis ostendam soł creatorẽ:
ueruntamen audiendo eotidie
didianus pastus die ac nocte. mre¬
ditatus sum qđ audui: ubi est
d̾s tuus. qussiui etiam ipse eggo
dnm̃ meum. ut si possem. non
tantum credem: sed aliguid &e
uidem. Uideo enim que fec̾it
ds m̃s: non autem uideo ip̃m
dm̃ meum qui fecit bȩc. S qm̃
sicut ceruus desicłat ad fonteᷤ
aquaꝵ. ⁊ est apud dm̃ fons
uite: c̃ in intellectum scͥptꝰ
est ipse psalmus filiis chore. ce
inuisibilia i ꝑ ea que facta st̃
intellecta conspiciuntur: quid
agam ut inueniam dm̃ nreũ:.
Consido terram: facta est terra.
Est magna pulchritudo terrar:
s habet artificem. Magna mi-¬
racula sunt seminum atq gug¬
nentium:s habent ista omnia
creatorem. Attendo magnitudi¬
nem circũmfusi maris: stupeo:
miror: artificem quero: cȩlum
suspicio : pulchritudinẽ syd̾um
admiror: splẽdorem solis exer¬
cendi diei sufficientem: lunã.
nocturnas tenebras conso. lãtẽ.

Expanded text:
ego oculis ostendam solis creatorem? ego oculis ostendam solis creatorem? Verumtamen audiendo quotidies meis quotidianus pastus die ac nocte, meditatus sum quod audivi, Ubi est Deus tuus? Quaesivi etiam ipse ego Dominum meum, ut si possem, non tantum crederem, sed aliquid et viderem. Video enim quae fecerit Deus meus, non autem video ipsum Deum meum qui fecit haec. Sed quoniam sicut cervus desiderat ad fontes aquarum, et est apud Deum fons vitae: et in intellectum scriptus est ipse psalmus filiis Chore, et invisibilia Dei, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur : quid agam, ut inveniam Deum meum? Considerabo terram? facta est terra. Est magna pulchritudo terrarum, sed habet artificem. Magna miracula sunt seminum atque gignentium, sed habent ista omnia Creatorem. Attendo magnitudinem circumfusi maris: stupeo, miror, artificem quaero. Caelum suspicio: pulchritudinem siderum admiror, splendorem solis exserendo diei sufficientem, lunam nocturnas tenebras consolantem.
Abbreviated transcription (Latin):
quasi gͣculari me cogis: Si aliqͣ
deceptoria est Ñne fluxa: cadu¬
ca: mortał: uolatica: tnͣsitiria. Ñne
plꝰ ht deceptionis. ꝙͣ delectationis:
Cur ergo non obhoe ⁊ ipsa fiant
lacͥmȩ mẽẽ panis: Si quid̃ ⁊ cũ
felicitas scłi circumfulget: qmͣ¬
dusumꝰ in hoc corpore ꝑegna¬
mur adño: ce dicitur mͥ eotidie
ubi est deus tuus. Quia paga¬
nus simͥboc dix̾it: non illiet ego
połium dicere. ubi est ds tius.
Om̃ quippe suum digito osten¬
dit. Intendit enim digitum ad
aliquem lapidem: & dicit. Eece
est ds m̾s. Ubi est ds tuusꝰ. Cũ
lapides irrisero. & erubuerit qͥ
demonstrauit. tollit se alapide:
suspieit cȩlum: & forte incȩlum
digitum intenclens. it̾m dicit.
ecce d̾s m̃s. Ubi est ds tuus÷
Inuenit ille quod ostendait ocłis
carneis ⁊ ego autem non quasi nõ
babeo quem ostendam: s non ha¬
bet ille ocłos quibus ostendam.
potuit ille oculis corporis mei os-¬
tendere dm̃ suum solẽ : quibus

Expanded text:
quasi gratulari me cogis? Si aliquaquasi gratulari me cogis? Si aliquadeceptoria est? nonne fluxa, caduca, mortalis, volatica, transitoria? Nonne plus habet deceptionis quam delectationis? Cur ergo non ob et ipsa fiant lacrymae meae panis? Si quidem et cum felicitas saeculi circumfulget, quamdiu sumus in hoc corpore, peregrinamur a Domino . Et dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus? Quia paganus si mihi hoc dixerit, non illi et ego possum dicere, Ubi est Deus tuus? Deum quippe suum digito ostendit. Intendit enim digitum ad aliquem lapidem, et dicit, Ecce est Deus meus. Ubi est Deus tuus? Cum lapides irrisero, et erubuerit qui demonstravit, tollit se a lapide, suspicit caelum, et forte in solem digitum intendens, iterum dicit, Ecce Deus meus. Ubi est Deus tuus? Invenit ille quod ostendit oculis carneis. Ego autem non quasi non habeo quem ostendam; sed non habet ille oculos, quibus ostendam. Potuit enim ille oculis corporis mei ostendere Deum suum solem, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ uidebimꝰ eum sicuti est.
natione : sitio in crirsu: satia¬
bor inaduentu. Unde alibi di¬
cit. Satiabor cum apparuerit
gła tua. Int̾im dum meditor.
dum curro. dum iniua sum.
antequam ueniam. anteqͣm
quia bib̃e ñdum pot̾am: auidiꝰ
meas lacͥmas manducabam. p̃
enim dixit facte sunt michi la¬
cͥme mẽe potus. ne ipsas deside¬
rasse uidetur. sicut fontes aqͣꝵ
s seruata illa siti qria in ardesco
ad fontes aquarum. panis michi
facte sunt lacͥmȩ meȩ̃ dum dif¬
feror: uitiq mandicando lacͥ¬
mas meas. sine dubio plus sitio
fontes. Die quippe ⁊ noete fac¬
de sunt lacͥme meȩ panis. Ey¬
bum istum qui panis dr die
comeibunt homines: nocte dor¬
muint. Panis lacͥmar die ac
nocte comeditur: siue totum
accipias diem ⁊ noct̾em: siue
desicłii m̃i lacͥmaᷤ fũdo: ego ddesicd̃ii
mei auicditatẽ ñ desero: &e cũ ĩmũdo
bene est mͥ. male ẽ antegũa appare¬
bo ante faciem di. Quid gͦ diei

Expanded text:
quoniam videbimus eum sicuti est .quoniam videbimus eum sicuti est .inatione: sitio in cursu, satiabor in adventu. Unde alibi dicit: Satiabor cum apparuerit gloria tua . Interim dum meditor, dum curro, dum in via sum, antequam veniam, antequamquia bibere nondum poteram, avidius meas lacrymas manducabam. Non enim dixit, factae sunt mihi lacrymae meae potus, ne ipsas desiderasse videretur, sicut fontes aquarum: sed servata illa siti, qua inardesco ad fontes aquarum, panis mihi factae sunt lacrymae meae, dum differor. Et utique manducando lacrymas meas, sine dubio plus sitio fontes. Die quippe et nocte factae sunt lacrymae meae panis. Cibum istum qui panis dicitur, die comedunt homines. Nocte dormiunt. Panem lacrymarum die ac nocte comedunt, sive totum accipias diem et noctem, sive desiderii mei lacrymas fundo. Ego desiderii mei aviditatem non desero. Et cum in mundo bene est mihi, male est antequam apparebo ante faciem Dei. Quid ergo 198 diei
Abbreviated transcription (Latin):
ad auditores: ut admoneant᷑
⁊ edificentur. Hoc enim habẽt
iusti ꝓpͥum: ut in om̃e qd diet̃¬
aut faciunt non suum tantum.
s aliorum ꝓfectum querant. D̾s
est fons unuis: fons indeficie̾s.
uł fortis ⁊unuis: id est incorrup¬
tibilis ⁊ immortalis. Curre ad
fontem uł fortem niiuum: eur¬
sus tuus sit affectus tuus. Cur¬
sus tuus. sit desitrum tuum.
S noli utcunq ⁊ noli ut quale¬
cunq anmal currere: ut eer¬
irus curre. Cerius int̾emptis ser¬
pentib maiore siti mardescit:
ad fontes acͥus currit. Serpentes
uicia tuasunt. Consume serpẽ¬
des iniquitatis: tunc amplius
desid̃abis fontem u̾itatis. S au¬
diamꝰ quid felix anima ista fi¬
llat. Qñ ueniam ⁊ apparebo añ
faciem dĩ: Qnͣ ueniam: Quod
citius est: tardum desid̾io est.
hoc est aut̃ qđ sitio: uenire.
⁊ apparere Apłs ait. filii di su¬
mus: s nundum apparet qd̃
erumis. Scimus aut̃ qm̃cum
apparuerit similes ei erimꝰ:

Expanded text:
ad auditores: ut admoneantur ad auditores: ut admoneantur et aedificentur. Hoc enim habent justi proprium, ut in omne quod dicaut faciunt, non suum tantum, sed aliorum profectum quaerant. Deus est fons vivus, fons indeficiens. Vel fortis et vivus, idest incorruptibilis et immortalis. Curre ad fontem, vel fortem vivum. Cursus tuus sit affectus tuus. Cursus tuus sit desiderium tuum. Sed noli utcumque, noli ut qualecumque animal currere: ut cervus curre. Cervus, interemtis serpentibus, majore siti inardescit, ad fontes acrius currit. Serpentes vitia tua sunt. Consume serpentes iniquitatis , tunc amplius desiderabis fontem veritatis. Sed audiamus, quid foelix anima ista sitivit. Quando veniam et apparebo ante faciem Dei? Quando veniam? Quod citius est, tardum desiderio est. Hoc est autem quod sitio, venire et apparere. Apostolus ait, Filii Dei sumus, sed nondum apparet quod erimus. Scimus autem quoniam cum apparuerit, similes ei erimus:
Abbreviated transcription (Latin):
ad fontes aquarim: ita desidat re.
anima mea ad te ds. Dr̃ natura ẽẽ
cerui. ut serpentem flatu suo extͣ¬
bat: atq ipsum ad renouationẽ
suam transglutiat. Quo absorto.
tanta siti ꝓpt̾ uenenum mardes¬
cit : qđ non suffieit ei de uno
fonte potasse: s ad plures cͣrit.
Adhunc modum se pbibet hec
Quẽadmodum. id÷ quam ardent̾
desid̾at ⁊ festinat cerius absorto
serpente. non adunum tm̃ s ad
lum modum eo ardore ⁊ feruore
amia mea absortis uiciis. desi¬
d̾at ꝑuenire ad te. Quia sicut
plures fontes sitim cerui refrige¬
rant : ita tu eris michi refrige¬
rium multaꝵ miseriaꝵꝵ: ut ꝑ
te deponam omnem uetusta¬
tem peccati un nouitate refor¬
mer sp̾itali. Qm̃ apud te ẽ fons
uitȩ: ad quem tuipse ammas
inuitare dignatus es dicens.
Siquis sitit: ueniat adme ⁊bi¬
bat. & ttͣm. Qui bibͣit ex agua ꝙͣ
ego do: fiet in eo fons ague sali¬
entis inintam ȩt̾nam. Id̃o siti¬
urit amima mea ad dm̃ fontem
uiuum. Hic fit conu̾sio ꝑsone

Expanded text:
ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus. Dicitur natura esse cervi, ut serpentem flatu suo extrahat, atque ipsum ad renovationem suam transglutiat. Quo absorpto, tanta siti propter venenum inardescit, quod non sufficit ei de uno fonte potasse, sed ad plures currit. Ad hunc modum se perhibet haec Quemadmodum, idest, quam ardenter, desiderat et festinat cervus, absorpto serpente, non ad unum tantum, sed ad lum modum, et ardore et fervore anima mea, absorptis vitiis, desiderat pervenire ad te. Quia sicut plures fontes sitim cervi refrigerant, ita tu eris mihi refrigerium multarum miseriarum: ut per te deponam omnem vetustatem peccati, et in novitate reformer spirituali . Quoniam apud te est fons vitae, ad quem tu ipse animas invitare diguatus es, dicens: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat . Et iterum, Qui bibit ex aqua quam ego do, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . Ideo, 3. Sitivit anima mea ad Deum fontem vivum. Hic fit conversio personae
Abbreviated transcription (Latin):
tim̃e dm̃. licet pauꝑ sit. Tamẽ
illum glorificat. Siẽ suꝑiora
nunc dicturus est. ꝑtinent ad
incipientes. Qui uirat proximo
suo ⁊ non decipit: qui pecciimia
suam non dedit adusurgi: &e
Fallatiam cauere in uiramento.
⁊ si nonest ꝑfecta uirtus. est. tñ
aliquis ꝓfectus ꝑtinens ad inci¬
pientes. Si milit᷑ pecuniam su¬
am non dare adusuram. non
est magna uͥtus: s tamen in¬
choatio uirtutis ẽ. Nam si ꝑfec¬
ti ẽe uolumꝰ: om̃ia nr̃a largiri
debemꝰ. Rursus non ẽ magnũ
mun̾a suꝑ innocentes non ac¬
ciꝑe: nam clebemꝰ sipossumus
cẽ innocentes lib̾are. Quid est

Expanded text:
timere Deum, licet pauper sit, tamen timere Deum, licet pauper sit, tamen illum glorificat. Sicut Ex Augnunc dicturus est, pertinent ad incipientes. 5. Qui jurat proximo suo, et non decipit, qui pecuniam suam non dedit ad usuram, et . Fallaciam cavere in juramento, et si non est perfecta virtus, est tamen aliquis profectus pertinens ad incipientes. Similiter pecuniam suam non dare ad usuram, non est magna virtus, sed tamen inchoatio virtutis est. Nam si perfecti esse volumus, omnia nostra largiri debemus . Rursus: Non est magnum, munera super innocentes non accipere; nam debemus, si possumus, et innocentes liberare. Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
fertur. aliud corde tegitur. Do¬
lum in lingua non agit: qui
id qd̃ mente tractauit. sermo¬
ne ꝓtulit. Nec fecit prorimo
suo malum. Proximum om¬
nem hominem intelligere de¬
bemus. Et ido scͥptum est. qd̾ tͥ
non uis fieri. aliis ne feceris :
ut nemini faciamꝰ malum: qd̃
utiq nobis ab aliquo fierino¬
lumus. Et obꝓbrium non ac¬
cepit adu̾sus proximos suos.
Grandis res dicitur. Nunqũa
inquit uicinꝰ murmuratꝰ est
contra eum: nunguã inueñ
aliquã occasionem detrahẽ¬
di ei. Hȩc uirtus excedit hu¬
manam conditionem. Dĩgrã
est. Ad nichilum deductus est in
conspectu eius malignus. Et si
imꝑator est. ⁊ si pfectus est. & si
ep̃c est. ⁊ si p̃sbr̃ est. in eccłia enĩ
iste sunt dignitates: quicunq
malus ẽ in conspectu scĩ. ꝓ nichi¬
lo computatur. Et statim seqͥt᷑.
Timentes autem dñm glorifi¬
cat. Iste sẽs qui ingreditur sñ
macula. qui potentes despicit
quia mali sunt: sique uid̾it

Expanded text:
rofertur, aliud corde tegitur. Dorofertur, aliud corde tegitur. Dolum in lingua non agit, qui id, quod mente tractavit, sermone protulit. Nec fecit proximo suo malum. Proximum, omnem hominem intelligere debemus : et ideo scriptum est, 65 Quod tibi non vis fieri, aliis ne feceris : ut nemini faciamus malum, quod utique nobis ab aliquo fieri nolumus . Et opprobrium non accepit adversus proximos suos. Grandis res dicitur. Nunquam, inquit, vicinus murmuratus est contra eum . Nunquam invenit aliquam occasionem detrahendi ei. Haec virtus excedit humanam conditionem: Dei gratia est. 4. Ad nihilum deductus est in conspectu ejus malignus. Et si Imperator est, et si Praefectus est; et si Episcopus est, et si Presbyter est in Ecclesia enim istae sunt dignitates, quicunque malus est, in conspectu Sancti pro nihilo computatur. Et statim sequitur: Timentes autem Dominum glorificat. Iste sanctus qui ingreditur sine macula, qui potentes despicit, quia mali sunt: si quem viderit
Abbreviated transcription (Latin):
oraret: ad iungit. Simei non fue¬
rint dominati: tunc immaeula¬
tus ero. Ymus gͦ ingressus ad ui¬
sticiam est: ĩ maculatum se cus¬
torlire a peccato. ꝑuentio autẽ:
ꝑfectum ẽẽ in bono. Studeamꝰ
ergo ingredi sine macula pec¬
cati: atq ex̾cere oꝑa iusticie. Ius¬
ticia non nouit patrem. ñ nouit
matrem: u̾itatẽ nouit : ꝑsonã
non accipit: dm̃ imitatur. Au
diamus oꝑa insticiȩ que serum¬
tur. Qui loquitur u̾itatem incor¬
de suo. Multi locuntur u̾itatẽ
inlabũs non in corde. qui uident᷑
uerum dicere: s cor eorum labũs
non consonat. Tanquam si dolo-
ea esse latͦnes &e dicat ⁊ si hac ieri.
tutuᷤ ieris alatͦnib: &e contingat
ut uere non inueniantur latro¬
nes: uerum ille locutus est.s
non incorde suo. Aluid enĩ pu-¬
tabat: &e nesciens uerum dixit.
Ergo parum est uerum loqui:
nͥ ⁊̃ incorde ita sit. Qui nonegit
dolum in lingua sua. Lingua
agitur doluᷤ: cum aliud ore ꝓ¬

Expanded text:
oraret, adjunxit: Si mei non fueoraret, adjunxit: Si mei non fuerint dominati, tunc immaculatus ero . Primus ergo ingressus ad justitiam est, immaculatum se custodire a peccato: praeventio autem perfectum esse in bono. Studeamus ergo ingredi sine macula peccati, atque exercere opera justitiae. Justitia non novit patrem, non novit matrem: veritatem novit, personam non accipit, Deum imitatur. 3. Audiamus opera justitiae, quae sequuntur: Qui loquitur veritatem in corde suo. Multi loquuntur veritatem in labiis, non in corde: qui videntur verum dicere, sed cor eorum labiis non consonat. Tanquam Ex Augusea esse latrones, et dicat, Si hac ieris, tutus eris a latronibus, et contingat, ut vere non inveniantur latrones: verum ille loquutus est, sed non in corde suo. Aliud enim putabat, et nesciens verum dixit. Ergo parum est, verum loqui, nisi etiam in corde ita sit. Qui non egit dolum in lingua sua. Lingua agitur dolus, cum aliud ore p
Abbreviated transcription (Latin):
naculo. ⁊ postea ĩ monte. Tab̃nacu¬
lum non est firma domnus: nõ
habet fundam̃tum. Bellires ẽ.
Huc illueq mutatur: o cũ tnͣs.¬
migͣnte migͣt. Significat eccłiã
pͣsentis scł̃i. Nonenim hic ꝑma-¬
nemus habitantes: s alio migͣ¬
turi sumꝰ. Montes autem fir¬
mahabent fundam̃ta. Montis
gͦ nomine. soliditas patriȩ fu¬
turȩ designatur. Qm̃ gͦ de tabͣ¬
naculis ad montem migͣturi su¬
mus: debemꝰ discere qui surł
isti qui migraturi sunt in mõ¬
dem scm̃dĩ. Audiamꝰ itaq in¬
respondeat. Qui ingreditur
Minquit sine macła: & oꝑatur
iusticiam. Qui ingreditur: in uia
est. Nondixit. qui ꝑuenit ad fi¬
nem sine macula: ẜ qui alhue
initinere ẽ. & maculam non ha¬
bet. Dicere aliquis potãt. non ha¬
beo macłam: non feci malum.
Non sufficit nob̃ malum ñ fac̾e.
nisi fecerimꝰ ⁊ bonum. S quis po¬
test ẽẽ sine macła. cum apłc di
idem ꝓph̃a cum ab occultis oe
ab alienis delictis mundar ex¬

Expanded text:
rnaculo, et postea in monte. Tabernaculum non est firma domus, non habet fundamentum: belli res est, huc illucque mutatur, et cum transmigrante migrat. Significat Ecclesiam praesentis seculi. Non enim hic permanemus habitantes , sed alio migraturi sumus. Montes autem firma habent fundamenta. Montis ergo nomine soliditas patriae futurae designatur. Quoniam ergo de tabernaculis ad montem migraturi sumus, debemus discere, qui sunt isti, qui migraturi sunt in montem sanctum Dei. Audiamus itaque, inrespondeat. 2. Qui ingreditur inquit sine macula, et operatur justitiam. Qui ingreditur, in via est. Non dixit qui pervenit ad finem sine macula; sed qui adhuc in itinere est, et maculam non habet. Dicere aliquis poterat: Non habeo maculam, non feci malum. Non sufficit nobis malum non facere, nisi fecerimus et bonum. Sed quis potest esse sine macula? Cum Apostolus dicidem propheta, cum ab occultis et ab alienis delictis mundari ex
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ introibit rex gle. Ipse est enim
rex celi ce terre largitor głe. destrue¬
tor suꝑbie: ut qui głatur. indo¬
mino głietur. Pauet ammirans
natura mortalis ⁊ querit. Quis est
iste rex głe : dominus fortis ⁊ potẽs:
dñs potens in p̃lio. Qui accrpit for¬
mam serur: ecce dñs est. Ante in¬
firmus excorruptiore: mͦ fortis
ex immortalitate. Ante quasi im¬
potens cum occidẽtur: modo po¬
tens inpͣlio cum morte sua mor¬
tem destrueret: &e resurgens a
mortius diabolum debellaret.
Et quiaduo ppli erant. iudaicꝰ
iudelicet oe gentilis. qui ꝑ dei
grãm saluandi fuerant recte qdđ
pͥmum uidaico cłr̃. postmodũ
gentili replicatur. cum subditur.
Attollite portas pͥncipes ur̃as. &
eleuamini porte ȩt̾nales: oe intͦi¬
bit rex głie. Rursus tremit hu

Expanded text:
Et introibit Rex gloriae. Ipse est enim Et introibit Rex gloriae. Ipse est enim rex caeli et terrae, largitor gloriae, destructor superbiae: ut qui gloriatur, in Domino glorietur . 8. Pavet admirans natura mortalis, et quaerit: Quis est iste Rex gloriae? Dominus fortis et potens, Dominus potens in praelio. Qui accepit formam servi , ecce Dominus est. Ante infirmus ex corruptione, modo fortis ex immortalitate. Ante quasi impotens, cum occideretur: modo potens in praelio , cum morte sua mortem destrueret, et resurgens a mortuis diabolum debellaret. Et quia duo populi erant, Judaicus videlicet et gentilis, qui per Dei gratiam salvandi fuerant: recte quod primum Judaico dicitur, postmodum gentili replicatur, cum subditur, 9. Attollite portas principes vestras, et elevamini, portae aeternales, et introibit Rex gloriae. Rurs
Abbreviated transcription (Latin):
lexi. esau autem odio habui. Sic̃
tunc minori fr̃i gr̃a diuina data
eft. ⁊ maiori ñ data: sic adhuc suꝑ¬
bis tanquam maiorib resistit d̃s
humilib autem quasimmorib
dat grãm suam̃. Diapsalmus.
Attollite portas pͥncipes uestras. ⁊
eleuamini porte et̾nales: &e intͦi¬
bit rex głie. Qnq: portas habet hõ:
qumq uidelicet corporis sensus:
uisum. auditum. gustum. odo¬
ratum. & tactum. He autem por¬
te nͥ singulis custodib custodi¬
antur: ꝑ eas diabolus freguenter
ingreditur. ⁊ regreditur. Oportoe
gͦ ut he porte claudantur dia¬
bolo: ⁊aꝑiantur xp̃o. Uncle oe
recte hic pͥncipes appellantur:
qui his corꝑalibꝰ sensib sp̃italit̾
pͥneipantur. Quistudent casti¬
gare corpus suum ⁊ inseruitutẽ
redig̾̃e. ne regnet peccatum ĩ eoꝵ
tollere portas suas. sciliez senfus
nales porte nominantur: quia ꝑ
eas ingressus egͣne patrieaꝑitur.
Per has etiam portas d̃s adhuma¬
na corda ingreditur: unde dicit᷑.

Expanded text:
lexi, Esau autem odio habui . Sicut tunc minori fratri gratia divina data est, et majori non data: sic adhuc superbis, tanquam majoribus, resistit Dominus, humilibus autem, quasi minoribus dat gratiam suam . Diapsalma. 7. Attollite portas principes vestras, et elevamini, portae aeternales, et introibit Rex gloriae. Quinque portas habet homo, quinque videlicet corporis sensus: visum, auditum, gustum, odoratum, et tactum. Hae autem portae, nisi singulis custodibus custodiantur, per eas diabolus frequenter ingreditur et regreditur. Oportet ergo, ut hae portae claudantur diabolo, et aperiantur Deo. Unde et recte hic principes appellantur, quia his corporalibus sensibus spiritualiter principantur. Qui student castigare corpus suum, et in servitutem redigere , ne regnet peccatum in eorum tollere portas suas, scilicet sensusnales portae nominantur, quia per eas ingressus aeternae patriae aperitur. Per eas etiam portas Deus ad humana corda ingreditur. Unde dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
cor nreum u̾bum bomimi:
dico ego oꝑa mea regi. Cordi patͥs
ũbum eruetuauit: quia eius secͤ¬
ta ⁊ diuina ee̾ntia filium gen̾aũ.
Quiu̾e ⁊ singłariter bonus: qui¬
a sicut ait ip̃e. nemo bonus nisi
solus ds. Quecunq enim aliabo¬
na aluinde surnt bona ⁊ ce ni-
chil ꝑse bonum: nisi ipse solus
qui summum est bonum. Ex
his u̾bis ostũditur. quia u̾bum
consubstantiale ẽ patri. ce ip̃e
pater oꝑa sua regidicit ⁊ quia
cum filio suo omnia disponit:
telligitur filius. ꝑcor. idõ patͥs
diuinitatem accipimꝰ. quia sic̃
ꝑu̾bum alicui intimamus se¬
creta cordis: sic ꝑ filium mani¬
festata est diuinitas patͥs.Nemo
enim nouit filium nisi ꝑ patrẽ.
Ne putaris aliquo coniugio in¬
diguisse dm̃. unde filium gen̾a¬
ret: eruetuauit inquit cor me¬
ũ u̾bũ bonũ id÷ ex me ip̃o ȩter¬
nalit̾ genui filium. Hodie cor
tuum homo gen̾at consiliũ:
nec queris uxorem ꝑ consiluĩ
natum incorde tuo ⁊ edificas
aliquid. ⁊ antequam stet illa

Expanded text:
cor meum verbum bonum: dico ego opera mea regi. Cor Dei Patris verbum eructavit, quia ejus secreta et divina essentia Filium generavit, qui vere et singulariter bonus, quia sicut ipse ait, Nemo bonus, nisi solus Deus . Quaecunque enim alia bona, aliunde sunt bona: et nihil per se est bonum, nisi ipse solus, qui summum est bonum. Ex his verbis ostenditur, quia Verbum consubstantiale est Patri. Et ipse Pater opera sua regi dicit, quia cum Filio suo omnia disponit: telligitur Filius. Per cor ideo Patris divinitatem accipimus, quia sicut per verbum alicui intimamus secreta cordis, sic per Filium manifestata est divinitas Patris. Nemo enim novit Filium, nisi per Patrem. Ne putares aliquo conjugio indiguisse Deum, unde Filium generaret: Eructavit inquit cor meum verbum bonum, id est, ex meipso aeternaliter genui Filium. Hodie cor tuum, homo, generat consilium: nec quaeris uxorem. Per consilium natum in corde tuo aedifica aliquid, et antequam stet illa
Abbreviated transcription (Latin):
lin hoc p̃smo agentis oe orantis
ꝓoctaua. quod intelligitur ꝓet̾no
scło: quod post hoc tp̃s quod sep¬
tem dieb uoluitur. dabitur sc̃is.
Agitur autem in hoe p̃smo de scõꝵ
defectui. ⁊ diminutione u̾itatis: de
aduentu xpisti. ⁊ claritate diuine
eloquentiȩ: de salute iustorum. ꝙ
int̾itu reꝓborum. Iste gͦ uir sc̃s ui¬
dens mundum positum in malig¬
nitate. ⁊ nos in multis constitutos
miserus: formam orandi nobis ꝓpo¬
nere intendit: quatinꝰ suo exem¬
plo. sic ꝑtemporalia transeamus.

Expanded text:
in hoc psalmo agentis et orantis, pro octava, quod intelligitur pro aeterno saeculo, quod post hoc tempus quod septem diebus volvitur dabitur sanctis. Agitur autem in hoc psalmo de sanctorum defectu, et diminutione veritatis, de adventu Christi et claritate divinae eloquentiae, de salute justorum et interitu reproborum. Iste ergo vir sanctus videns mundum positum in malignitate , et nos in multis constitutos miseriis, formam orandi nobis proponere intendit: quatenus suo exemplo, sic per temporalia transeamus
Abbreviated transcription (Latin):
minus: ut in nobissuas iusticias
diligat. Qual̃ ipse est: tales nos
om̃s ẽẽ desidãt. Unde nos admo¬
net dicens. Estote sancti: qm̃ ego
sum sanctus. Serua iusticiam. cẽ
eris similis domino: ce diliget te
sticiam negligis: non tamen im¬
punitus eris. Nam sequitur. Eqͥ¬
tatem uidit uultus eius. Et inbo¬
nis ⁊ in malis udet eqͥtatem seue¬
ritas uultus d̃i. Est autem eguitaᷤ.
ut bonabonis. ⁊ mala retribuat
malis. Equitas est: ut factis digna
rependat. Qd̃ gͦ ait. iustus dominꝰ.
⁊ iusticias dilexit: ad recte uiuẽ¬
equitatem uidit uultus eius: ad
psalinis: qm̃ intitulis ostenditur.
quid in textu psalmorum contine¬
fatur. Titulus huius psalmi est:
Infinem ꝓ octaua psalmꝰ dauid.

Expanded text:
minus, ut in nobis suas justitias diligat. Qualis ipse est, tales nos omnes esse desiderat. Unde nos admonet dicens: Estote sancti, quoniam ego sum sanctus. Serva justitiam, et eris similis Domino, et diliget te stitiam negligis, non tamen impunitus eris. Nam sequitur, Aequitatem vidit vultus ejus. Et in bonis, et in malis videt aequitatem severitas vultus Dei. Est autem aequitas, ut bona bonis, et mala retribuat malis. Aequitas est, ut factis digna rependat. Quod ergo ait, Justus Dominus, et justitias dilexit: ad recte vivenAequitatem vidit vultus ejus, ad psalmis, quoniam in titulis ostenditur, quid in textu psalmorum contineatur. Titulus hujus psalmi est, In finem, pro octava Psalmus David.
Abbreviated transcription (Latin):
ciant uobis homines: ⁊ uos fa-¬
eite illis. Equitas st̃: qr ⁊ bona
bonis. ⁊ mala malis retribui pͣdicut.
Innocentiam custoitire est: auieiis
⁊ peccatis. se iminaculatum serua.¬
re. Equitatem uidet: qui sollicite
pensat. & que adño acceꝑit : ce que
ei ꝑsolu̾e debeat. Quisquis hoc agit.
ipse est homo pacificus: cuius reli¬
quie erunt incorruptio. in mortali¬
tas. uita et̾ͣna. Inustiautem disꝑ.¬
ibunt ⁊ qͥa incorpore ⁊ nanima de¬
struentur: sumul reliquie ĩpiorũ
int̾ibunt. sic̃ alibi in psalmodicit᷑.¬
Cum diues factus furit hõ ⁊ ⁊ cum
multiplicata fu̾it gła eius. cumin

Expanded text:
ciant vobis homines, et vos faciant vobis homines, et vos facite illis . Aequitas sunt, quia et bona bonis, et mala malis retribui praedicant. Innocentiam custodire, est a vitiis et peccatis se immaculatum servare. Aequitatem videt, qui solicite pensat, et quae a Domino acceperit, et quae ei persolvere debeat. Quisquis hoc agit, ipse est homo pacificus: cujus reliquiae erunt incorruptio, immortalitas, vita aeterna. 38. Injusti autem disperibunt. Quia in corpore et anima destruentur. Simul reliquiae impiorum interibunt. Sicut alibi dicitur in psalmo, Cum dives fuerit homo, et cum m
Abbreviated transcription (Latin):
nimus aliquos honorib ⁊ diricuiˢ
florere: & ecce quasi intransitu
atq in mom̃ito uidemus eosdem
int̾ire. Unde oe dicimꝰ. u est ille.
ubitanta gła : tante diuitie: tã¬
ta potentia:. Ꝙ ingemimus dicẽ¬
tes: heu quam nichil est homo.
S imꝑfectorum est głam morit᷑i ĩ
ipsa morte despic̾e: ⁊ tune ei etiã
illi derogant. qui hanc oe usq ad
mortem segñtes amant. Qui boc
quid̃ rectius ag̾ent: sicum ingla
hominẽ cernerent ⁊ tunc eiꝰ int̾¬
tum cogitantes. tnͣseunt̾ẽ poten¬
tiam nichil eẽ sensissent. Tune
humana elatio pensandaẽ. ꝙͣ ni¬
chil sit: cum sese suꝑ cetõs succes¬
sib extollit. Custodi gͦ innocen¬
religiie homini pacifico. In no¬
centia uera ẽ : que nec sͥ nec alt̾s
nocet. H ẽ anime thesaurꝰ : ꝙͣ.
auferre semꝑ molitur ĩmicꝰ.
Unde & suadet t̾rena appetere :
pͥsentẽ glam amare: carnis uo¬
luptatib deseruire. E quitas di¬
cuntur diuina eloguia: uixta
ne feceris. Et quec̃q uultis ut fa¬

Expanded text:
nimus aliquos honoribus et divitiis florere, et ecce quasi in transitu atque in momento videmus eosdem interire. Unde et dicimus: Ubi est ille? ubi tanta gloria? tantae divitiae? tanta potentia? Et ingemimus dicentes! Heu quia nihil est homo. Sed imperfectorum est, gloriam morituri in ipsa morte despicere: et tunc ei etiam illi derogant, qui hanc et usque ad mortem sequentes amant. Qui hoc quidem rectius agerent, si cum in gloria hominem cernerent, tunc ejus interitum cogitantes, transeuntem potentiam nihil esse sensissent. Tunc humana elatio pensanda est, quam nihil sit, cum sese super caeteros successibus extollit. 37. Custodi ergo innocenreliquiae homini pacifico. Innocentia vera est, quae nec sibi nec alteri nocet. Haec est animae thesaurus, quam auferre semper molitur inimicus. Unde et suadet terrena appetere, praesentem gloriam amare, carnis voluptatibus deservire. Aequitas dicuntur divina eloquia. Juxta ne feceris . Et quae vultis, ut fa
Abbreviated transcription (Latin):
quas amauert᷑. Salus aut̃ iustoꝵ
ãdño. Pma salus que ad animãꝑ.¬
turet quã a dño ꝑcipiunt iusti:
est remissio peccatorum. per gr̃am
fidͣi. Unde ⁊̃ iusti sunt: quia iustꝰ
ex fide iuuit. S quia ñdũ ꝑfecta
est ista salus. ⁊ adhuc iustus ꝑieli¬
tat᷑ in tribulationib : recte sub¬
unctũ ẽ. Et ꝓtector eorũ intẽꝑe
tͥbulationis. Nam nisi fideles suos
diuina uͥtute ꝓteg̾et ⁊ quis tot
lacła temptationum. aut tantos
estus iiciorum ferre potuisset:
Et ad iuuabit eos dñs ad pugnã¬
dum ⁊ ad bene oꝑandum ⁊ ⁊ lib̾a¬
bit eos a tribulationib. &e eruet
eos a peccatorib. qnͣ edicet eos de hac
uitat. oe saluabit eos saluatione ꝑ¬
petua: ꝓpt̾ hoc qͥa sꝑauerunt ineo
Attñde omiles xp̃i: quanta faciat
ꝓte tuus imꝑator. Ip̃e est tua salꝰ
tua ꝓtectio: tua arma: tualib̾atio:.
ut te hic reggat. eustodiat : & dein¬
de ad uitam et̾nam ꝑducat. oxxo.

Expanded text:
quas amaverunt. 39. Salus autem justorum a Domino. Prima salus, quae ad animam pertinet, quam a Domino percipiunt justi, est remissio peccatorum per gratiam fidei. Unde etiam justi sunt, quia justus ex fide vivit . Sed quia nondum perfecta est ista salus, et adhuc justus periclitatur in tribulationibus , recte subjunctum est: Et protector 172 eorum in tempore tribulationis. Nam nisi fideles suos divina virtus protegeret, quis tot jacula tentationum, aut tantos aestus vitiorum ferre potuisset? 40. Et adjuvabit eos Dominus. Ad pugnandum, ad bene operandum. Et liberabit eos. A tribulationibus. Et eruet eos a peccatoribus, quando ducet eos de hac vita. Et salvabit eos, Salvatione perpetua. Propter hoc, Quia speraverunt in eo. Attende, o miles Christi, quanta faciat pro te tuus imperator. Ipse est tua salus, tua protectio, tua arma, tua liberatio: ut te hic regat, custodiat, et deinde ad vitam aeternam perducat.
Abbreviated transcription (Latin):
ãi. abhis omnib qͣuis non corꝑe:
delicet a torpentib ocio. & uacã¬
tib uanitati: ab iniqua oꝑantibꝰ.
ac maliciam suam studiose exagg¬
gerantibꝰ: ab infidelibꝰ. Et notandũ
qd̵ pͥus cdixit non sedr: hic inqͥt
cum impiis non sedebo. Ibi incho¬
atio: hic ꝑseuerantia designatur.
Opus ẽ enim: ut bonum qd̃ in¬
cipitur. usq ad finem ꝑducatur.
S qui ab iniquis se seꝑat: cum
quibꝰ ad iungitur audiamꝰ. Laua¬
bointer innocentes manus me¬
as: &e circundabo altare tuum
dñe. Non aqua uisibili lauas
manus. qñ pie cogitas de oꝑibꝰ
tius. ⁊ innocens es coram ocłis
đi: quia ẽ & altare coram oculis
dei: quo ingressus est sac̾dos.
qui ꝓ nob̾ se pͥmus obtulit. Est
cȩleste altare. qd̃ non amplectitur
nisi ille qui lauat manusinter ĩ¬
nocentes: factus &x innotens ip̃e
slam multi altare hoc tangunt
indignr. &r tolerat des patiiniuri¬
am ad tp̃s sacͣm̃ta sua. S non qͦ¬
mn reciꝑis eum malis intͣ parie¬

Expanded text:
i. Ab his omnibus quamvis non corpore, delicet a torpentibus otio, et vacantibus vanitati, ab iniqua operantibus, a malitiam suam studiose exaggerantibus, ab infidelibus. Et notandum quod prius dixit, Non sedi: hic inquit, Cum impiis non sedebo. Ibi inchoatio, hic perseverantia designatur. Opus est enim, ut bonum, quod incipitur, usque ad finem perducatur. Sed qui ab iniquis se separat, cum quibus adjungitur, audiamus. 6. Lavabo inter innocentes manus meas et circumdabo altare tuum, Domine. Non aqua visibili lavas manus, quando pie cogitas de operibus tuis: et innocens es coram oculis Dei, qui est et altare coram oculis Dei, quo ingressus est sacerdos, qui pro nobis se primus obtulit. Est caeleste altare, quod non amplectitur, nisi ille qui lavat manus inter innocentes, factus et ipse innocens. Nam multi altare hoc tangunt indigni, et tolerat Deus pati injuriam ad tempus sacramenta sua. Sed non quomodo reciperis, cum malis intra parie
Abbreviated transcription (Latin):
amor. quatinus in humilitate
semper animum repͥmat timor:
ne fructum quem bona uita
congregat. uentus elationis tol¬
lat. Uel quia in hoc sclo. inter gau¬
dium spei. & temptationis me¬
tum positi sumus: alloquitur
nos sp̃c sc̃s dicens. Seruite dño ĩ
timore. & exultate eicum tͤmore:
ut & de spe exultatio. & de temp¬
tatione nascatur tremor. ¶ si i
iustorum actio quandoq ꝓsꝑat᷑
in ea tñ uita posita est. de qua ꝑ
beatur iob dicitur. Temptatio
est:uita humana suꝑ terram.
Quia gͥ inter blanda uersamur
⁊ aspera. inter ꝓsꝑa ⁊ adu̾sa. int̾
tͥsticiam ⁊ gaudium. inter spem
& metum: dieatur recte. Serui¬
de dño intimore: et exultate ei
cum tremore. S quia non suf¬
ficit bona ag̾e. nisi ⁊ mala qͥsq
ualeat equammit̾ tolerare:.
ad iunctum est. App̃hendite
disciplinam. ne qñ irascatur
dñs: oẽ ꝑereatis de iua iusta.
Disciplina est em̃datoria tͥbu¬
latio. scđm illud. Quem enim di

Expanded text:
amor, quatenus in humilitate amor, quatenus in humilitate semper animum reprimat timor, ne fructum, quem bona vita congregat, ventus elationis tollat. Vel quia in hoc seculo inter gaudium spei, et tentationis metum positi sumus, alloquitur nos Spiritus Sanctus, dicens: Servite Domino in timore, et exultate ei cum tremore: ut et de spe exultatio, et de tentatione nascatur tremor. Et si enim justorum actio quandoque prosperatur, in ea tamen vita posita est, de qua per beatum Job dicitur, tentatio est vita humana super terram . Quia igitur inter blanda versamur et aspera, inter prospera et adversa, inter tristitiam et gaudium, inter spem et metum: dicatur recte, Servite Domino in timore, et exultate ei cum tremore. Sed quia non sufficit bona agere, nisi et mala quisque valeat aequanimiter tolerare, adjunctum est: 11. Apprehendite disciplinam, nequando irascatur Dominus et pereatis de via justa. Disciplina est emendatoria tribulatio secundum illud, quem enim di
Abbreviated transcription (Latin):
dñatur.: quanto auctori suohu¬
milius famulatur. Erudimi¬
ni inquit qui iudieatis terrã.
Sp̃ales significantur: qͥ terrã
iudicant. Inferius enim nob̾
est quicqͥd iudicamꝰ. Quicquid
autem infra sp̃alem hominẽ ẽ.
m̾ito terra nominatur: quia
t̾rena labe sauciatur. Qui se ut
peccatorem accusat. ꝓpͥoq iudi¬
cio ꝯdempnat : atqͣ senret ip¬
sum duris increpationib ꝑse¬
quitur: iudex terre ñ imm̃ito
uocatur. Talibus dictum est.
Intelligite & erudimini:idest
adhoc intelligite ut erudiami¬
ni.Non enim intellectus ꝓficit:
si usq aderuditionẽ uitȩ non
ꝑuenit. lile autem eruditus in¬
tellector est: qui hoc quod intel¬
lig̾e ualet. ad uitȩ sue edificati¬
onem trahere studet. Seruite
quia is qui celesti dño pure de¬
seruit. ex ipsa uirtute inelationẽ
se errgit: et tanto se mox a serui-¬
tute dñi elongat ⁊ quanto auir¬
tute humilitatis discordat. Qua¬
ꝓpter necesse est ut sic seruiat

Expanded text:
dominatur, quanto auctori suo hudominatur, quanto auctori suo humilius famulatur. Erudimini, inquit, qui judicatis terram. Spirituales significantur, qui terram judicant. Inferius enim nobis est quicquid judicamus. Quicquid autem infra spiritualem hominem est, merito terra nominatur: quia terrena labe sauciatur. Qui se, ut peccatorem accusat proprioque judicio condemnat, atque semetipsum duris increpationibus prosequitur, judex terrenus non immerito vocatur . Talibus dictum est, intelligite et erudimini, id est, ad hoc intelligite ut erudiamini. Non enim intellectus proficit, si usque ad eruditionem vitae non pervenit. Ille autem eruditus intellector est, qui hoc quod intelligere valet, ad vitae suae aedificationem trahere studet. 14 10. Squia is, qui caelesti Domino pure deservit, ex ipsa virtute in elationem se erigit, et tanto se mox a servitute Domini elongat, quanto a virtute humilitatis discordat. Quapropter necesse est, ut sic serviat
Abbreviated transcription (Latin):
elationem conterit : cum infir-¬
mitas ꝓpͥa ad memoriam redu¬
ettur. ⁊ corruptionis miseria
diligenter attenditur: & uicio¬
rum fractura sollert̾ pensat᷑.
Quia gͦ pietas summa sic nos fe¬
rit ut regat. sic confringit ut¬
in melius restituat : dum ua¬
sa ire cõmutat inuasa miscd̃iȩ.
⁊ uasa apta adint̾itum. facit
apta ad głam: dicatur. recte.
Reges eos inuirga ferrea: ⁊ tan¬
quam uas figuli confringes eoᷤ.
Quos iam diuims sermo allo¬
quitur: cum subungit. Et
minc reges intelligite: erudimi¬
ni qui uidicatis terram. Et nc̃.
tis luteis tegum̃tis. earnalib
uasis erroris que ad carnalem
uitam ꝑtinent ⁊ minc intelli¬
gite iam reges: idest ualentes
regere quicquid in uobis ser¬
ule et bestiale est:castigantes
corpora u̾ra. ⁊ seruituti subiciẽ¬
tes. Qui celesti regi seruiunt:
reges ꝓcul dubiosunt. Ipsi enĩ
seruire:uere regnare est.Nã
tanto qͥsꝙ: liber auicus redditur.
tanto potentius sͥ spũaliter

Expanded text:
elationem conterit, cum infirelationem conterit, cum infirmitas propria ad memoriam reducitur, et corruptionis miseria diligenter attenditur, et vitiorum fractura solerter pensatur. Quia ergo pietas summa sic nos ferit, ut regat: sic confringit, ut melius restituat, dum vasa irae commutat in vasa misericordiae, et vasa apta ad interitum, facit apta ad gloriam : dicatur recte, Reges eos in virga ferrea, et tanquam vas figuli confringes eos. Quos jam divinus sermo alloquitur, cum subjungit: 9. Et nunc, reges, intelligite: erudimini qui judicatis terram. Et nunc,tis luteis tegumentis carnalibus, vasis erroris, quae ad carnalem vitam pertinent: nunc intelligite jam reges, id est valentes regere quicquid vobis servile, et bestiale est: castigantes vestra corpora, et servituti subjicientes. Qui caelesti regi serviunt, reges proculdubio sunt: ipsi enim servire, vere regnare est. Nam tanto quisque liber a vitiis redditur, tanto potentius sibi spiritualiter
Abbreviated transcription (Latin):
sumpsit ⁊ quia ꝑ hoc quod illa
redemptorem ac membra eius
mus. dono cȩlestis gr̃e splendo¬
remueri luminis uidemus.
S quia inuite tortitudine nos
inuenit. ⁊ ad iusticie regulam
reduxit: bene subditur. Reges
eos in uirga ferrea:⁊tanquam
uas figuli confringes eos. uir¬
ga ferrea: accipitur inflexibił
iusticia. Que ideo uirga. quia
recta: id̃o ferrea quia dura. Re¬
ctabonis: ditra malis. Blanda
iustis: asꝑa ꝑu̾sis. Et quia per
hanc dñs sp̃itales regit. carna¬
les confringit: recte dientur.
Et tanquam uas figuli confrĩ¬
ges eos. Quid enim terrena ft̃
corda nisi uasa fictilia:. Uas
emi fictile: terrenum ⁊ fragile
est. Carnalia gͦ corda que transito¬
ria appetunt. hoc quod corrup¬
tibile ⁊ uile ẽ diligunt. terrenis
rebus totis desid̾uis incumbunt:
quid aliud quam terrena uasa
sunt: Que dñs ꝑ uirgam ferre¬
am confringit ⁊ cum ꝑ iusticiȩ
rectitudinem. suam in eis carna¬
litatem destruit:eum mentis

Expanded text:
sumpsit: quia per hoc, quod illa sumpsit: quia per hoc, quod illa redemptorem suum ac membra ejus mus, dono caelestis gratiae splendorem veri luminis videmus. Sed quia in vitae fortitudine nos invenit, et ad justitiae regulam reduxit, bene subditur: 8. Reges eos in virga ferrea, et tanquam vas figuli confringes eos. Virga ferrea accipitur inflexibilis justitia, quae ideo virga, quia recta: ideo ferrea, quia dura. Recta nobis, dura malis: blanda justis, aspera perversis. Et quia per hanc Dominus spirituales regit, carnales confringit, recte dicitur: Et tamquam vas figuli confringes eos. Quid enim terrena sunt corda, nisi vasa fictilia? Vas enim fictile, terrenum et fragile est . Carnalia ergo corda, quae transitoria appetunt, hoc quod corruptibile et vile est, diligunt, terrenis rebus totis desideriis incumbunt, quid aliud, quam terrena vasa sunt? Quae Dominus per virgam ferream confringit, cum per justitiae rectitudinem suam in eis carnalitatem destruit, cum mentis
Abbreviated transcription (Latin):
rem.S quia hune incarne hu¬
milem uiderunt: suꝑbo corde
⁊ ceco contempserunt. Quem uͦ
iudea elata reppulit: hunc gen¬
tilitas humiliata suscepit. Illa ꝑ
suꝑbiam hereditatem ꝑdidit:
ħ phumilitatẽ ad ħeditatẽ ueñ S qi
ħ nõ sius m̾itis. s dĩ filio uolente
⁊ patre eius annuente factumẽ:
recte ei dr̃. Postula ame.⁊ dabotͥ
gentes hereditatem tuam. Non
enim ait postulent ille gentes:
s postula tu. Ex quib u̾bis satis
colligitur. quia gentilitas non
sius m̾itis saluatur: s ille hoc fi¬
eri petut. qui patraꝓ nobis usq
ad passionem mortis obediuit.
Et quia gentilis popłs ab extremiᷤ
mundi partib ad fidem collec¬
dus ẽ recte dr̃. Et possessionem
tuam terminos terre: sub audis
dabotͥ. Dum enim ꝑsecutio in ui¬
dea agitur. scã apłorum p̾dicatio
inuniu̾sum mundum disꝑgit᷑:
sicut scͥptum est. uobis missum
fuerat u̾bum di: s quia indig¬
nos uos iuidicaᷤtis: ecce imus ad

Expanded text:
rem. Sed quia hunc in carne hurem. Sed quia hunc in carne humilem viderunt, superbo corde et caeco contempserunt. Quem vero Judaea elata repulit, hunc gentilitas humiliata suscepit. Illa per superbiam haereditatem perdidit: haec per humilitatem ad haereditatem venit. Sed quia hoc non suis meritis, sed Dei Filio volente, et Patre ejus annuente factum est, recte ei dicitur, Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam. Non enim ait, Postulent illae gentes, sed postula tu. Ex quibus verbis satis colligitur, quia gentilitas non 13 suis meritis salvatur: sed ille hoc fieri petiit, qui Patri pro nobis usque ad passionem mortis obedivit. Et quia gentilis populus ab extremis mundi partibus ad fidem collectus est, recte dicitur, Et possessionem tuam terminos terrae, subaudis, dabo tibi. Dum enim persecutio in Judaea agitur, Sancta Apostolorum praedicatio in universum mundum dispergitur: sicut scriptum est, Vobis missum fuerat verbum Dei: sed quia indignos vos judicastis, ecce imus ad
Abbreviated transcription (Latin):
sue condidit. S quia peccando
periit:ille etiam hanc incarne
nascendo requisiuit. Et qui ho¬
minem fecerat adimaginem ⁊
similitudinem der. miro sue ka¬
ritatis affectu. factus est ipse ad
similitudinem hominis. Et un¬
de se ad nrãm humanitatem
humiliauit: inde nos ad here¬
ditatis sue glam subleuauit.
Inhac gͥ carnis generatione &
humiliatione ei a patre dicit᷑.
Postula a me. ⁊ dabo tibi gen¬
des hereditatem tuam: et pos-¬
sessionem tuam t̾minos terre.
Minor quidem uidetur ille qͥ
postulat: eo qui postulatur. Q
dum xp̃e carnem assumpsit:
a patre suoꝑ humanitatem se
minorauit. In hoc enim quod
informa dei est equalis patͥs.
non postulat a patre: s simul
omnia oꝑatur cum patre. In hoc
autem quod ꝓ nobis se dignatꝰ
est humiliare: minor patre factꝰ.
noncessat ꝓnobis interpellare.
homo inter homines factus.po¬
stulauere dignatus est ꝓgentibꝰ.
Illi postulauerunt genti suȩ sa¬
lutem:⁊misit eis deus saluato¬

Expanded text:
suae condidit. Sed quia peccando suae condidit. Sed quia peccando periit, ille etiam hanc in carne nascendo requisivit: et qui hominem fecerat ad imaginem et similitudinem Dei , miro suae caritatis affectu factus est ipse ad similitudinem hominis . Et unde se ad nostram humanitatem humiliavit, inde nos ad haereditatis suae gloriam sublevavit . In hac igitur carnis generatione et humiliatione ei a patre dicitur: 7. Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae. Minor quidem videtur ille qui postulat, eo qui postulatur. Et dum Christus carnem assumpsit, a patre suo per humanitatem se minoravit. In hoc enim quod in forma Dei est aequalis patri, non postulat a patre, sed simul omnia operatur cum patre. In hoc autem quod pro nobis se dignatus est humiliare, minor patre factus, non cessat pro nobis interpellare. homo inter homines factus, postulare dignatus est pro gentibus. Illi postulaverunt genti suae salutem, et misit eis Deus Salvato
Abbreviated transcription (Latin):
be specie descendit. ⁊ uox patris
intonuit: hic est filius m̃s dile¬
ctus in quo michi complacuit.
ipsum audite. Ubi manifeste se
tͥuitas humanȩ naturȩ ostendit:
quia filius dĩ inspecie hominis.
patris insimilitudine humane
p̾sentiam significat. atq in et̃¬
uitate Nͨ pͣt̾itũ nͨ fut᷑um est s p̃sens:
diuinitus accipitur scdm id di¬
ctum. ego hodie genuite:quo
sempit̾nam generationem uir¬
tutis ⁊ sapientiȩ dĩ qui est uni¬
genitus filius. fides catholica
predicat. Duas gͦ in xp̃o generati¬
ones ẽẽ credimus: unam diuinã.
altam humanam. Unam qua in
cȩlo expatre natus est sine matre:
altam qua in terra ex matre. natꝰ
est sine patre. Sedm illam eũ ni¬
chil essemus nos creauit: scd̃m
istam. cum ꝑditi eẽmus nos refor-¬
mauit. Unigenitus gͦ filius expa¬
tre sine tempore natus. quia eȩ¬
lestem suam hereditatem solus
habere noluit: humanam natu¬
ram ad contemplationem głe

Expanded text:
bae specie descendit, et vox Patris bae specie descendit, et vox Patris intonuit, Hic est Filius meus, in quo mihi complacui, ipsum audite . Ubi manifeste se Trinitas humanae naturae ostendit: quia Filius Dei in specie hominis, Patris in similitudine humanae praesentiam significat, atque in aeternitate nec praeteritum, nec futurum est, sed praesens: divinitus accipitur secundum id dictum, Ego hodie genui te: quo sempiternam generationem virtutis et sapientiae Dei, qui est unigenitus Filius, fides catholica praedicat. Duas ergo in Christo generationes esse credimus: unam divinam, alteram humanam: unam qua ex patre in caelo natus est sine matre, alteram qua in terra ex matre natus est sine patre. Secundum illam, cum nihil essemus, nos creavit. Secundum istam, cum perditi essemus, nos reformavit. Unigenitus ergo filius ex patre sine tempore natus. quia caelestem suam haereditatem solus habere noluit, humanam naturam ad contemplationem gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
ab immundis sp̃itib ⁊ uiciis nos
defendat: ut uirtutib ⁊ sacris
oꝑib nos muniat. Sic in nobis
regnare appetit: ut aid cȩleste
regnum nos suo regimine du¬
cere possit. S quia adhuc sumꝰ
incertamine: suis nos p̾ceptis ñ
cessat ammon̾e. uñ bene dicit᷑.
p̃dicans p̃ceptum eius. Quia
non p̃cepta s p̃ceptum dicit ⁊
fortassis karitatem nob̃ innuit.
inqua cuncta p̃cepta fimunt᷑¬
⁊ quam siquis impleu̾it. cetera
cepto a terris adcelestia suble¬
uat: ⁊ quicqͥd ꝑ alia p̃cepta dic̃.
mitere nos ad hoc unum p̃cep¬
tum semꝑ intendit. Quod qui¬
dem duplex est mandatum.
Nam in dilectione dĩ est dilec-¬
tio proximi. E scͥptum est. qui¬
a in his duob mandatis pendet
na consũmat. S quia de potenti¬
a audiuimus: de dignitate hꝰ¬
nr̃i regis audiamus. Sequitur
enim ⁊dicit. Dominus dixit ad
me. filius meus estu: ego hodi¬
e genui te. Quod ꝑ ꝓph̾am au¬
dimus: hoc etiam ꝑ eugłm le¬
gimꝰ. Ibi enim dr. quia cũ dñs

Expanded text:
ab immundis spiritibus et vitiis nos defendat, ut virtutibus et sacris operibus nos muniat. Sic in nobis regnare appetit, ut ad caeleste regnum suo nos regimine ducere possit. Sed quia adhuc sumus in certamine, suis nos praeceptis non cessat admonere. Unde bene dicitur, Praedicans praeceptum ejus: quia non praecepta, sed praeceptum dicit, fortassis caritatem nobis innuit, in qua cuncta praecepta finiuntur : et si quis impleverit, caetera cat, hoc praecepto a terris ad caelestia sublevat: et quicquid per alia praecepta dicit, mittere nos ad hoc unum praeceptum semper intendit. Quod quidem duplex est mandatum: nam in dilectione Dei est dilectio proximi. Et scriptum est, Quia in his duobus mandatis pendet na consummat. Sed quia de potentia audivimus, de dignitate hujus regis nostri audiamus. Sequitur enim, et dicit: 6. Dominus dixit ad me, Filius meus es tu, ego hodie genui te. Quod per Prophetam audimus, hoc etiam per Evangelium legimus. Ibi enim dicitur, quia cum Dominus