comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenisse ad liquidũ celũ unde acie
mentis acutissima atq fortissima
uideret in pncipio uerbum dñ ap̾
deũ per quod facta sũt oĩa et ip̃m
agnosceret carnem faccũ ut habi¬
suꝑ nbila inf̾mitatis hũane uelut
aquile uolat/ et lucem ĩ cõmutabiliᷤ
uitatis acutissimis atq firmissumᷤᷤ

Expanded text:
uenisse ad liquidum caelum, unde acie mentis acutissima adque firmissima uideret in principio uerbum deum aput deum, per quod facta sunt omnia, et ipsum agnosceret carnem factum, ut habisupra nubila infirmitatis humanae uelut aquila uolat et lucem incommutabilis ueritatis acutissimis adque firmissimis
Abbreviated transcription (Latin):
sicudinis culmẽ meruit subłimai̾
nam qui olim una nauitula cõten¬
tus ⁊ retibꝰ maris ꝓfiida simpli¬
citer scrutabat᷑ nũc illustrate mẽ-¬
tis radio seaeta celestia penetrat
oratula apłica trudidit hoĩbo documẽ¬
ta ỹmo in speculando sĩme diuinica¬
tis essentia p̃cedit ꝓphetas suꝑgrod¬
tur patarchas apłos suꝑat postre¬
mo totius hũanitatis cranscendit
ingeniũ et illie usq mentis aciem
cendit quo uix et edbangelica ualet
atringe ceatura. pax enĩ dei sicut di¬

Expanded text:
situdinis culmen meruerit sublimari? Enimvero qui olim vili navicula contentus, et retibus maris profunda simpliciter scrutabatur, nunc illustratae mentis radio secreta coelestia penetrat,oracula, apostolica tradit hominibus documenta: imo in speculanda summae divinitatis essentia praecedit prophetas supergreditur patriarchas, apostolos superat. Postremo totius humanitatis transcendit ingenia, et illuc usque mentis aciem tendit, quo vix et angelica valet attingere creatura. O Dei
Abbreviated transcription (Latin):
transcendit carnẽ trunsdendͭ t̾ram
quã calcabat / transcend ͭ maria q̃
uidebat transcẽdit aerem ubiaues
dolitãt transcendit solẽ transcedit
lunã transcendit scellas, transoen¬
dit om̃es sp̃s qui nõ uident᷑ tran¬
sceudit mentẽ suã ip̃ẽ ratione am¬
mi sui transcendẽs ista oiã et ef

Expanded text:
Transcendit carnem, transcendit terram quam calcabat, transcendit maria quae videbat, transcendit aerem ubi alites volitant, transcendit solem, transcendit lunam, transcendit stellas, transcendit omnes spiritus qui non videntur, transcendit mentem suam ipsa ratione animi sui. Transcendens ista omnia, super
Abbreviated transcription (Latin):
redemptonis peccore ꝑcepisse cogno¬
scitur Uerũptamẽ nos ꝙͣtulibet
eũ eff̾re contendumꝰ celsitudinis
cius merita nõ equaniꝰ. Qui eĩ
diuine laudis p̃coma meruit ad
eiꝰ digne merita collaudanda hu-
mane lingue fingilitas nõ assur-¬
git᷑ Ipe quippe ẽ laus eius qui il.

Expanded text:
ptoris pectore percepisse cognoscitur. Verumtamen cum nos quantumlibet efferre contendimus, celsitudinis ejus merita non aequamus; quia qui divinae laudis praeconia meruit, ad ejus digne collaudanda merita humanae linguae fragilitas non assurgit. Ipse quippe ejus est laus, qui illi
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sine cansa supra peccꝰ dnui recũ¬
bebat insi ut secreta altioris sapĩe
eius ebiberet et que amando biberat
ewangelizando ructaret ita secreta
funt et ꝓfunde sũt incelligẽtie ut
oinẽs ꝑturbent qui ꝑu̾so fũt corde

Expanded text:
non sine causa super pectus Domini discumbebat , nisi ut secreta altioris sapientiae ejus ebiberet, et quod amando biberat, evangelizando ructaret, ita secreta sunt et profunda intelligentiae, ut omnes turbent qui perverso sunt corde
Abbreviated transcription (Latin):
merito tam ꝓfunda tãm suꝑeni¬
nens reuelatio deitatis dirgun de¬
bebatur ut qui carins sibi uret ã¬
pucauit illecebras felici cõmercio
pro carnali dulcedine celestiũ epu¬
larũ deliciis fueretur. Ad tantũ
ram illue acie mentis attingerẽt
quo non ꝓpheta quo non patarcha
nõ demq quisꝙͣ ab ip̃o mũd pn¬
mordio cognoscat᷑ in carne poĩtꝰ
tores uoluminũ gloria singulans
pocdit eloqun quẽ nõ lururia pol¬
luit nee li bido corrupit sed uirge¬
nalis integͥtas ꝑꝑetue ĩ cormptõis
titulo decorauit. qui nupaalis co¬
puli thalamũ descirns oem illeoe

Expanded text:
merito tam profunda, tam supereminens revelatio deitatis Virgini debebatur ut qui carnis sibimet amputavit illecebras, felici commercio, pro carnali dulcedine, coelestium epularum divitiis frueretur. Ad tantum ram, illuc acie mentis attingeret, quo non propheta, non patriarcha, non denique quisquam ab ipso mundi primordio cognoscatur in carne positus ptores voluminum, gloria singularis praecedit eloquii, quem non luxuria polluit, non libido corrupit, sed virginalis integritas perpetuae incorruptionis titulo decoravit. Qui nimirum nuptialis copulae thalamum d
Abbreviated transcription (Latin):
bitur quia cum uerbũ patris deum
apud prem eẽ demũciat sr̃ ewangeli¬
stas cetos uirtute ꝯtemplarõis ex¬
creuit, cũ quibo et si simul de eius
deitate loquit᷑ hanc taniẽ oĩbꝰ sub¬
tilius ꝯtemplat᷑ Et subdit. S si
aquila trbus aliis adiucta quatu¬
or aĩalia eẽ memorent᷑ niꝵ qͦmõ¬

Expanded text:
u quia Verbum Patris Deum apud Patrem esse denuntiat, super evangelistas caeteros virtute contemplationis excrevit; cum quibus etsi simul de ejus Deitate loquitur, hanc tamen omnibus subtilius contemplatur. Sed si aquila cum tribus aliis adjuncta, quatuor a
Abbreviated transcription (Latin):
de celo ⁊ tr̃a facca sunt q̃ris de hiis
que sunt in t̾ra ⁊ celo ⁊ utiq multo-
magis ipã facca sunt Queris despi¬
ritualiby creaturis de aagelis archã¬
apatibꝰ ⁊ ipa facca sunt nã cũ enu¬
merasset hec oĩa p̃s. conclusit sic
Ip̃e dixit ⁊ facca sunt ip̃e manda¬
uit et creata sunt. Si dixit ⁊ frã
sunt ꝑ derbũ facca fũt Si autẽ per
derbũ facca sunt non potuit cor Io

Expanded text:
elo et terra? facta sunt. Quaeris de his quae sunt in coelo et terra? Utique multo magis et ipsa facta sunt. Quaeris de spiritualibus creaturis, de Angelis, Archanpatibus? et ipsa facta sunt. Nam cum enumeraret haec omnia Psalmus, conclusit sic: Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt . Si dixit, et facta sunt, per Verbum facta sunt: si autem per Verbum facta sunt, non potuit Joannis
Abbreviated transcription (Latin):
dileccũ sibi sp̃ali p̃rogatiua discipulũ
ad declarandũ sue diuinitutis essen¬
tiam quodda quasi organũ feat atq
ut hie suppleret quod ad tẽpꝰ ip̃e di
spensatiue exp̃sserat sibimet uicari¬
um deliquit quatenꝰ expleco passio¬
nis atq resurrecconis ⁊ ascensionis
iam uidelicer hõmes libiorem ad ca-¬
pescendã uitatem habent mẽtis optu¬
tum hic coessentialis ⁊ coerno deo
uerbi panderet sacmẽtũ dicẽs In
pn̾cipis erat uerbũ ⁊ ubũ erat ap̾
deuin et deus erat uerbũ Et subs ͭ
lit̾ atq ĩ cõꝑabilit᷑ pre oet̾is morta¬
libꝰ loquit᷑ inde factũ ẽ ut nõ so¬
lum a grecis sed̾ etiam a latims
undiq theologus appellaret᷑. S qͥa¬

Expanded text:
dilectum sibi speciali praerogativa discipulum, ad declarandam suae divinitatis essentiam quoddam quasi organum fecit, atque ut hic suppleret quod ad tempus ipse Dominus dispensative suppresserat, sibimet vicarium dereliquit, quatenus expleto passionis, ac resurrectionis ascensionisque jam videlicet homines liberiorem ad capessendam veritatem haberent mentis obtutum, hic coessentialis, et coaeterni Deo Verbi panderet sacramentum, dicens: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, eliter atque incomparabiliter caeteris mortalibus loquitur, jure factum est ut non solum a Graecis, sed etiam a Latinis undique Theologus appelletur. Theo
Abbreviated transcription (Latin):
cit Iohannes utiq piscator nõ unq¬
cand trbuit potestatem piscator au-¬
tem ipis quos ante capiebat pistibi
taticurnor erat et arca diuina mi¬
steria magis unitꝰ qui uocis sue ne¬
sciebat accorem sed uinificatꝰ a xp̃o
uocem audiuit in Iohãne uerbũ ag¬
nouit in xp̃õ Et ideo plenus spũ sc̃õ
qui sarer pncipiũ non temꝑis esse
sed sup tẽpora relinquit secula asc̃e

Expanded text:
cit? Joannes utique ille piscator: sed ncandi ei tribuit potestatem. Piscator enim ipsis, quos ante capiebat, piscibus taciturnior erat; et circa divina mysteria magis mutus, qui vocis suae nesciebat auctorem: sed vivificatus a Christo vocem audivit in Joanne, Verbum agnovit in Christo. 16. Et ideo plenus Spiritu sancto, qui sciret principium non temporis esse, sed supra tempora, reliquit saecula, e
Abbreviated transcription (Latin):
suspitatus sũ et indicia tua iocũda
In hac sentencia magnũ uitiũ hũa¬
niratis exponit᷑ multa ei ĩ oppbriũ
cadunt alit̾ ꝙͣ se habet ui̾tus suspi¬
cando quã culpam a se defiddit ampu¬
tari ꝓ multis enĩ malis bonũ cesti¬
moniũ sepe damus atq iteꝵ de boĩs
mala dicimꝰ nescientes, ⁊ necesse
e ut ue̾cundiã incurrat qui ignorĩs
aliquid assentiat Suspitio eiꝰ sepis¬
sume ꝓbat᷑ incerta que uiro nõ cb̃¬

Expanded text:
uia judicia tua jucunda. In hac sententia maximum vitium humanitatis exponitur. Multi enim in opprobrium cadunt aliter quam habeat veritas suspicando; quam culpam a se desiderat amputari. Pro multis enim malis saepe bonum testimonium damus, atque iterum de bonis mala dicimus nescientes; et necesse est verecundiam incurrat, qui ignorans aliquid asseverat. Suspicio enim saepissime probatur incerta, quae viro non con
Abbreviated transcription (Latin):
insulis nũciabũt. Dñs sicut fortis
egreditur et sicut uir pliator susci¬
tabit᷑ cclum uociẜs uociferabit et
clamabit et super ĩmueos suos cõ¬
fortabit᷑ Tatui semꝑ silui patiens
fui sicut parturiens lequar. dissipa¬
bo et absorbebo simul desertos faci¬
ain montes et colses ⁊ omne ger¬
men coꝵ/ et excicabo ⁊ ponam flu¬
mina in insulis ⁊ scagna faciam
et educam cecos in uiam quã nresci¬
unt ⁊ in semitas quas ignorauerũt
ambulare cos faciam. ponã tene¬
bius coram eis in luam ⁊ praua

Expanded text:
nuntiabunt. Dominus sicut fortis egredietur: et sicut vir preliator suscitabit zelum. Vociferabitur et clamabit: et super inimicos suos confortabitur. Tacui semper silui patiens fui: sicut pariens loquar. Dissipabo et obsorbebo simul desertos faciam montes et colles: et omne germen eorum exiccabo. Ponam flumina in insulas: et stagna arefaciam. Et deducam cecos in viam quam nesciunt: et in semitis quas ignoraberunt ambulare eos faciam. Ponam tenebras coram
Abbreviated transcription (Latin):
de diuinitate eio pauca bocuci sunt
tamꝙͣ in t̾ra cum eo ambulãtes ue-¬
uit aquila id est ip̃e Iohãnes sub¬
limiũ p̃dicator et lucis ĩt̾ne atq
ct̾ne fixis oculis cõtemplator Dicũ¬
tur em̃ pulli aquilaꝵ a parẽtibus
sie ꝓbari patris salisz ungue suspẽ¬
di et solis radiis oppori qui si firme
cõtemplatꝰ fuerit filiꝰ agnostit᷑ si

Expanded text:
pauca locuti sunt, tanquam in terra cum illo ambulantes. Restat aquila: ipse est Joannes, sublimium praedicator, et lucis internae atque aeternae fixis oculis contemplator. Dicuntur enim et pulli aquilarum a parentibus sic probari, patris scilicet ungue suspendi, et radiis solis opponi: qui firme contempl
Abbreviated transcription (Latin):
nona/. Tercia Theode Quarta Ca¬
paria al uinaria que aere nebulo
so concreta ẽ moy. Canmaria cani¬
bus ĩmense magnitudis plena om¬
nes auiby plene nemorose palmi¬
fere mitepiẽe mellis copia aĩa¬

Expanded text:
Iunonia, tertia Teode, quarta Capraria, alia Nivaria, quae aere nebuloso et concreto est. mox Canaria, canibus immensae magnitudinis plena: omnes avibus plenae, nemorosae, palmiferae, nuce pinea, mellis copia, amni
Abbreviated transcription (Latin):
da et plane xp̃i uindex nõ hiis
qui male agunt ⁊ defensor xp̃i¬
anoꝵ reputat᷑. Cũ autẽ occiditͤ
te ergo pagani xp̃ĩanꝯ gloriatur
quia xpns glorificat᷑ In morte x¬
ani Regis libertas aꝑitur cũmi¬
les remunerando ducit᷑ porro fr̃
illo le tabitur iustus cũ uidit ui-¬
diccam de isto dicet homo si uitq
ẽ fruccus insto utiq deus indic̃as

Expanded text:
lane Christi vindex in his qui male agunt, et defensor Christianorum reputatur. Cum autem occiditur te pagani christianus gloriatur, quia Christus glorificatur: in morte christiani, Regis liberalitas aperitur, cum miles remunerandus educitur. Porro super illo laetabitur justus cum viderit vindictam. De isto dicet homo: Si utique est fructus justo: utique est Deus judicans
Abbreviated transcription (Latin):
terem Dos dilcõrem nmn inducitis ĩ
timorem ⁊ cõfusionẽ uos abstiditis
ab illo spem et cõsolacionẽ uos inte¬
ritũ etetnũ impellitis ues auxiliũ
om̃e spellitis et ur̃ miserius sit qͥd¬
quidqud michi misero facitis hoc
tis unde cũ uere res ita sit sie mi
et tame affectus nõ sentit. Sic ẽẽ
docet ratio ⁊ cor nõ dolet. Et subd ͭ¬
attruhitis dulcia ꝑmitcitis dũ ꝑtrax¬
istis ꝓcessũ nr̃m amaritudine ꝑfũ¬
diti dum suadetis ungitis poscꝙͣ per¬
suasistis usq ad mortẽ aĩe pungi
cilem reditũ per penicẽtie dolorem
mõstratis. cũ uero p̃cipitustis p̃cipi¬
tatũ obriustis obrutum obcecastis
obcecatũ obdurastis obdurto oem
exutũ obturatis sic miserũ unũ de¬
ceptũ captiuatũ ligatũ facitis de¬
sperare tacere ⁊ insensibilem uelut
ꝑditũ ⁊ oblitum dei iacere donec il¬
lum dendatis mercatoribo inf̾m qui
merces suas cõportant in bocũ mortiᷤᷤ

Expanded text:
ucitis in timorem et confusionem, vos ab illo abscinditis spem et consolationem, vos in aeternum interitum impellitis, vos auxilium omne repellitis. Et ut miserius sit quidquid mihi misere facitis, hoc tis, ut cum vere res ita sit, sic miet tamen affectus non sentit. Sic ratio docet, et cor non dolet. Sic attrahitis, dulcia promittitis; cum pertrahitis, possessum vestrum amaritudine perfunditis. Dum suadetis, ungitis; postquam persuadetis, usque ad mortem animae pungitcilem reditum per poenitentiae dolorem monstratis; cum vero praecipitatis, praecipitatum obruitis, obrutum obcaecatis, obcaecatum obduratis, obdurato omnem exitum obturatis. Et sic miserum vestrum deceptum, captivatum, ligatum facitis desperare, tacere, et insensibilem, velut perditum Dei et oblitum Dei jacere, donec illum vendatis mercatoribus inferni, qui merces suas comportant in lacum mortis.
Abbreviated transcription (Latin):
cit rer distͥbutio meliores mũdi renũ¬
ciatio optimos religionis cohabitato¬
.Mudus bonis ẽ pessimꝰ religio ue¬
ra etiã malis ẽ optima. facit em̃
quandoq de malo bonũ ⁊ de bono
meliorem ⁊ de meliori optinũ et hoc

Expanded text:
cit rerum distributio, meliores mundi renuntiatio, optimos autem, religionis cohabitatio. Mundus bonis est pessimus, religio vero bonis et malis est optima. Facit enim quandoque de malo bonum, de bono meliorem, de meliori optimum, et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s ungo concipit uirgo parit
uirigo nutrit/ adest fecinditas n ͨ
abest integritas angeli ãmĩci¬
ant pastores glonficat celi enar¬
ranc magi defiderant Reges for¬
midãt indei demõstrãt gences
adorãt frustrant᷑ seuientes coro¬
nant᷑ infances/ aduurãt᷑ anrdẽtes
que ẽ ista huilis celsitudo inf̾ii
fortitudo ꝑiuili magnitudo ꝑfc̃o
illud uerbũ fecit hec oiã ꝑ quod
facca sunt oia uerbũ quod lõge
erat a nobis caro factũ ẽ ut ha-¬
bitaret in nobis Agnoscamꝰ ita¬
Q in temꝑe ꝑ quem facca sunt
tempora/ et celebrrando eiꝯ festa

Expanded text:
go concipit, virgo parit, virgo nutrit; adest fecunditas, nec abest integritas. Angeli annuntiant, pastores glorificant, coeli enarrant, Magi desiderant, reges formidant, Judaei demonstrant, Gentes adorant: frustrantur saevientes, coronantur infantes, admirantur credentes. Quae est ista humilis celsitudo, infirmi fortitudo, parvuli magnitudo? Profecto illud Verbum fecit haec omnia, per quod facta sunt omnia. Verbum quod longe erat a nobis, caro factum est, ut habitaret in nobis . Agnoscamus itaque in tempore, per quem facta sunt tempora: et celebrantes ejus festa
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ faccus ecc̃e maxime que cͤuit
ex gentilib ⁊ singulari lapide al¬
terũ parietem structura uberiori
cõpegit ut ille pax nr̃a facẽt utra-¬
q unũ ex circũcisione et p̃pucio cõ-¬
quẽ pãm ĩuoluerãt et angeli nuĩci¬
abãt qui in p̃sepi iacobat et inter
astra fulgebat quem Regem sem¬
pit̾uũ gentib adorandũ nõ dyude¬
matis gr̃ma sed celi scella mõstͣt̾at
qui ubã sugebat ⁊ laccentes matres fa.¬
çiebat. Agnoscmo ergo lapide an¬
gularem in quo duo parietes de di-¬
uerso uemiẽtes uno ex c̾cũcisiõe iude¬
orũ alt̾ ex p̃pucio nationũ fideli os¬
culo copulant᷑ Ipẽ enĩ ẽ pax nũ
qui fecit utiriq diũ ip̃e ueniens
ꝓpe erant pastoies longe erant magi
ut̃q agnouerũt ut̾q uenerũt Et se-¬
cundũ ysaiã ꝓphetam ut̾q in p̃sepi
cibana sua tamꝙͣ bos ⁊ asmus ĩue
nerũt. hos enĩ populos ex uideis ⁊
gentilibꝰ xp̃s glorificatꝰo assupsit qͦ¬

Expanded text:
ate est factus Ecclesiae, maxime quae crevit ex Gentibus, et angulari lapide alterum parietem structura uberiore compegit: ut ille pax nostra faceret utraque unum , ex circumcisione et praeputio conquem panni involverant, et Angeli nuntiabant: qui in praesepi jacebat, et intra astra fulgebat: quem regem sempiternum, Gentibus adorandum, non diadematis gemma, sed coeli stella monstrabat: qui ubera sugebat, et lactentes martyres faciebat. Agnoscamus lapidem angularem, in quo duo parietes de diverso venientes, unus ex circumcisione Judaeorum, alter ex praeputio nationum, fideli osculo copulantur: Ipse est enim pax nostra, qui fecit ultraque unum. Ipse veniens,is qui prope . Prope erant pastores; longe erant Magi: utrique agnoverunt, utrique venerunt; et secundum Isaiam prophetam, utrique in praesepi cibaria sua, tanquam bos nerunt . Hos enim populos ex Judaeis et Gentibus Christus glorificatus assumpsit, p
Abbreviated transcription (Latin):
rũt dechleem ciuitatẽ designauerũt
quam ip̃i nõ ĩuenerũt. Similes fc̃¬
sunt fabris arche noe Aliis ubi eua¬
derent prestiterũt ⁊ ip̃i de diliuiope¬
nerũt similes lapidibꝰ miliarib
uiam estenderũt nec ãbulauerũt
quia stolidi in uia remãserũt. Que¬
sitũ est ab eis ubi xp̃s nasce̾t᷑ Rñ-¬

Expanded text:
runt, Bethlehem civitatem designaverunt quam ipsi non invenerunt? Similes fabris Arcae Noe, aliis ubi evaderent praestiterunt, et ipsi diluvio perierunt: similes lapidibus milliariis, viam ostenderunt, nec ambulare potuerunt quia stolidi in via remanserunt. Quaesitum est ab eis, ubi Christus nascer
Abbreviated transcription (Latin):
meaꝵ .xluiͣ Tristes uidimꝰ tristes
⁊ loquimur honõre ecc̃e honorii tpẽ
nõ mĩme lesũ iam Regis flexerat
iram hũilitas uel poriꝰ cõstatia ep̃o¬
rũ cũ eccẽ a sũmo pontifice sũma

Expanded text:
mus. Tristes vidimus, tristes et loquimur: honorem Ecclesiae, Honorii tempore non minime laesum. Jam Regis flexerat iram humilitas, vel potius constantia episcoporum: cum ecce a summo Pontifice summa
Abbreviated transcription (Latin):
subdicoꝵ pcr̃a ꝑmittente nõne stati
oblitus qui fuerim talem me puco
qualis ab oĩbus qui cor nõ uident
uirtutibꝰ sed uirtuces honori de¬
beri eo sanctiorem quo suꝑiorẽ me
estimo Uideasq plerosq in eccłia
sos ad honores quosq eccãsticos pro¬
uolare morq applande̾ sibi sancti-¬
nõ menciũ ⁊ dignos se existimare
dignitate ad quam ambiendo ꝑuene-¬
rũt qd̾q si audeo dicẽ adepti sunt
mĩnus attribuere mericis. Obmͣto
dideo quod magis deleo post spretã
seculi pompã nõnullos in scola ha-¬
bitantes suꝑbiam magis addiscẽ
et sub alis mitis humilisq magñ
ri in claustro ꝙͣ fuissent in setulo
Qdq magis ꝑuersũ ẽ pleriq ĩ do¬
mo dei nõ patiũtur hr̃e ꝯtemptui
qui ĩ sua domo nõ nisi cõtẽp̃tibi-¬
les esse potuerũt ut quia uidet ubi
a pluribꝰ honores appetant᷑ ipi lo¬
cum habẽ nẽ meruerũt saltẽ ibi
honores uideant᷑ dbi ab sĩbꝰ ho¬
nores ꝯtep̃mĩtur. Uideo ⁊ alios quos

Expanded text:
subditorum peccata permittente; nonne statim oblitus qui fuerim, talem me puto, qualis ab hominibus qui cor non vident virtutibus, sed virtutes honori, eo sanctiorem, quo superiorem me aestimo. Videas plerosque in Ecclesia sos. ad honores quosque ecclesiasticos pervolare; moxque sibi applaudere sanctinon mentium; et dignos se aestimare dignitate ad quam ambiendo pervenerunt; quodque si audeo dicere adepti sunt nummis, attribuere meritis. Omitto a est. 10. Sed video quod magis doleo post spretam saeculi pompam nonnullos in schola humilitatis superbiam magis addiscere, ac sub alis mitis humilisque magisri in claustro, quam fuissent in saeculo. quodque magis perversum est, plerique in domo Dei non patiuntur esse contemptui, qui in sua non nisi contemptibiles esse potuerunt: ut quia videlicet, ubi a pluribus honores appetuntur, ipsi locum habere non meruerunt, saltem ibi honorabiles videantur, ubi ab omnibus honor
Abbreviated transcription (Latin):
cura erigeꝰ muros ⁊ negligẽ mores
cõcupistẽ aliena ⁊ sua cũ lite repe-¬
tere nõ audientes apłm ex imperio-
Regis tubicinantẽ hoc ip̃m inquit de¬
ut qui antea uix in suo uico del opi¬
do coginti fuerant modo c̾tueñtes
pũcias ⁊ curias frequentãtes Regũ
noticias pncipũ familiaritates asse¬
cuti sũt. Quid de ip̃o habitu dicam
in quo iã nõ calor ẽ s color requiri¬
tur magis calui uestiũ ꝙͣ uisti uir-¬
tutũ insistit᷑ putet dice̾ unicũt᷑ in
suo studio muliereule quando a mo¬
nacho p̃ciũ affeccatur in uestibꝰ non
necessitas nec saltẽ forma religionis
in habitu oruari nõ armari appetũc
milites xpĩ. qui dũ se p̃ꝑare ad pre-¬
liũ ⁊ contra aereas potestates p̃tẽ¬
de pauꝑtatis insigne debuerãt qͦd
utiq adusarii multũ formidãt in
mollicie uestimẽtoꝵ pacis potiꝰ p̃feñ¬
tes indĩciũ ultro se hostibꝰ sine san¬
gume tradũt ĩermes nec aliunde

Expanded text:
cura erigere muros, et negligere mores: concupiscere aliena, et sua cum lite repetere; non audientes apostolum ex imperio Regis tubicinantem: Hoc ipsum, inquit, deut qui antea vix in suo vico vel oppido cogniti fuerant, modo circumeuntes provincias et curias frequentantes, regum notitias, principumque familiaritates assecuti sint? Quid de ipso habitu dicam, in quo jam non calor, sed color requiritur; magisque cultui vestium, quam virtutum insistitur? Pudet dicere! vincuntur in suo studio mulierculae, quando a monachis pretium affectatur in vestibus, non necessitas: nec saltem forma religionis retenta, in habitu ornari, non armari appetunt milites Christi: qui, dum se praeparare ad praelium, et contra aereas potestates praetendere paupertatis insigne debuerant quod utique adversarii valde formidant, in mollitie vestimentorum pacis potius praeferentes indicium, ultro se hostibus sine sanguine tradunt inermes. Nec aliunde
Abbreviated transcription (Latin):
Qd medicoꝵ ẽ u. ꝓmittũt medici tra¬
ccant fabrilia fabr Sola scpͣtaro
ars ẽ quam sibi passim om̃es uen¬
dicant. Scribimo indocci docciq po-¬
emata passim hanc gracula anus¬
hane delirus senex hanc sophistas
bosus hanc uniu̾si p̃sumũt lacerãt
docent anteꝙͣ discant alii obducco
suꝑcilio grrandia uerba trutinãtes
int̾mulierculas de sacris eloquiis
philosophantes alii discũt ꝓchdolor
a femuns qd . uires doceant, et ne
par hec sit quadam feliaitate uboꝵ
ymo audacia edisserunt aliis qued
ip̃i nõ intelligũt taceo de meis simi¬
libus qui forte sead scpͥturas sacras
rũt quidquid dixent hoe begẽ depu¬
tant nec simre dignant᷑ quid̃ ꝓphe¬
te quid apłi senserũt s ad senfũ
suũ incongrua aptarit testiõmia
quasi grande sit ⁊ nõ uiciosissimũ
dicendi genus dep̃uare sentẽtias
et ad uolũtatem suã sc̃pturam trahere
sunt hec et circulatoꝵ luto similia
docere quod ignores ymo ut cũ stoma-¬

Expanded text:
d medicorum est promittunt medici, tractant fabrilia fabri. Sola scripturarum ars est, quam sibi passim omnes vendicant. Scribimus indocti doctique poemata passim. Hanc gahanc delirus senex, hanc soloecista uerbosus, hanc uniuersi praesumunt, lacerant, docent, antequam discant. alii adducto supercilio grandia uerba trutinantes inter mulierculas de sacris litteris philosophantur, alii discunt — pro pudor! — a feminis, quod uiros doceant, et, ne parum hoc sit, quadam facilitate uerborum, immo audacia disserunt aliis, quod ipsi non intellegunt. taceo de meis similibus, qui si forte ad scripturint quidquid dixerint hoc legem Dei putant, nec scire dignantur quid te, quid apostoli senserint, sed ad sensum suum incongrua aptant testimonia; quasi grande sit et non vitiosissimum dicendi genus, depravare sententias et ad sacram scripturam trahere sunt hec et circulatorum ludo similia docere quod ignoras, immo, ut cum stoma
Abbreviated transcription (Latin):
a sapientiło huia mũdi deridentur
plenis dice̾ sapientia sꝑitali. habe¬
ant sibi ceci suas opes gemina bi¬
bant serico inteant plausu pplĩde¬
leccent᷑ et ꝑ uarias uoluptates de¬
licias suas uincẽ nequeãt nr̃e de¬
licie funt in bege dñ meditan die

Expanded text:
 sapientibus deridentur, plenos docere sapientia spiritali! habeant sibi ceteri suas opes, gemma bibant, serico niteant, plausu populi delectentur et per uarias uoluptates diuitias suas uincere nequeant: nostrae deliciae sint in lege d
Abbreviated transcription (Latin):
meũ leuius feram da lumẽ ĩ cor¬
de da uerbũ in ore aperi sancca¬
rũ secreta scpͥturꝵ et ꝓfũda mi¬
stenior regni tui uisceribs meis ꝓ¬
pina da ex amore tue lacͥmas
da fidei da uirtutũq pẽnas qͥbo
inducus sursũ ad te uolitem et
posus t̾ram auide celũ petam. Ex¬

Expanded text:
meae levius feram, da lumen in cormeae levius feram, da lumen in corde, da verbum in ore, aperi sanctarum secreta Scripturarum, et profunda mysteriorum regni tui visceribus meis propina. Da ex amore tuo lacrymas, da fidei virtutumque pennas, quibus indutus sursum ad te volitem, et perosus terram, coelum petam.
Abbreviated transcription (Latin):
Iam itaq aduenat donec adnolet
obsecro regnũ tuũ regnũ illud
carens morte uacans fine, cui
angeloꝵ ympindici chori ubi su¬
ꝑnoꝵ cuuũ societas ubi dulcis
solẽntas a peg̾nationis hiuio
tristi labon remediũ ubi p̃m-¬
di ꝓpħetaꝵ chori ubi iudex apło¬
rũ nimerus/ ubi ĩmmerabiliũ
martirũ uictor exercitus simul¬
ẜ cofessoꝵ constantia p̃uin sui
ꝑceptione ꝯfolata ubifideles uen
ꝙ a unilitatis sue robore uoluptas
huiꝯ seculi emollire nõ potuit ubi
sancce ꝑit̾ mulieres que cũ seculo
sexũ uicerũt ubi pueri qui dũ es¬
sent in carne ã nos suos moribus
transcenderũt ubi senes quos eta ᷤ
debiles reddidit ⁊ uircus boni ope¬
ris non reliquit Ad horũ om̃iũ
dere uirilit̾ currẽ felicit̾ ꝑuenire
Interim dũ in isto maneo corpore
in hiis semꝑ meditatoĩbꝰ mẽtem
meam bonoꝵ insinuator exerce
ce solũ in corde habeam et in ore
qui es futurus nobis sine fine
premiũ et ut pondo mortaliter

Expanded text:
amque adveniat, Domine, advolet, obsecro, regnum illud carens morte, vacans fine, cui Angelorum hymnidici chori et supernorum civium societas, ubi dulcis solemnitas a peregrinationis hujus tristi labore redeuntium, ubi providi Prophetarum chori, ubi judex Apostolorum numerus, ubi innumerabilium martyrum victor exercitus, simulque confessorum constantia praemii sui perceptione consolata, ubi fideles viri, quos a virilitatis suae robore voluptas hujus saeculi emollire non potuit, et sanctae pariter mulieres, quae cum saeculo sexum vicerunt; ubi pueri, qui dum essent in carne, annos suos moribus transcenderunt, atque senes quos aetas debiles reddidit, et virtus operis non reliquit. Ad horum omnium dere, viriliter currere, feliciter pervenire. Interim dum in isto maneo corpore, in his semper meditationibus mentem meam bonorum insinuator exerce.te solum in corde habeam et in ore, qui es futurum nobis sine fine praemium. Et ut pondus mortalitatis
Abbreviated transcription (Latin):
riosũ ẽ regnũ in quo tecũ dñe reg¬
naut om̃nes sanca amicci lumne
sicus uestimẽto habentes in capite
suo coronã de lapide p̃cioso. O reg¬
nũ utĩtudinis eterne ubi tu dñe
spes sanccor et dyadema glore fa¬
cie ad faciem uideris a santtis leti¬
ficans cos undiq in pace tua.ad

Expanded text:
riosum est regnum in quo tecum, Domine, regnant omnes sancti, amicti lumine sicut vestimento, habentes in capite suo coronam de lapide pretioso ! O regnum beatitudinis sempiternae, ubi tu, Domine, spes sanctorum et diadema gloriae, facie ad faciem videris a sanctis, laetificans eos undique in pace tua
Abbreviated transcription (Latin):
tur in celo etiam fingẽ conãt᷑ et a
siderbꝰ mane̾ mentiãt᷑. uideat tamẽ
unisquisq eoꝵ quẽ admodũ nõ uitã
s familiam suam qualicũq potesta¬
te regenda puret quando quide̾ ista
sẽtiendõ ẜuos sues in domo p̾cantes
uerberare nõ sinit᷑ iusipͥꝰ deos suos in
celis radiantes blasphemare cogat᷑
rũ decreto ẽẽ natũ quia eo nato stel¬
lam magi in oriente uiderũt hinc
eni potiꝰ xp̃s nõ sub dñatu eius s
dñs eiꝯ appuit quia illa nõ ĩ celo
quonatus fuãt demõstrauit unde
ip̃am xp̃s int̾ sua iirabilia demõ¬
strauit Ipã enĩ natus ex matre
de celo terre nouũ sydus ondit qui
natus ex patre celũ t̾ramq forma¬
uit Eo nascente lur ẽ nouain stel¬
la reuelata quo moriente lur an¬
tiqua ẽ in celo uelata. Eo nascen¬
te suꝑion sũmo honore claruer̃t
qͦ moriẽte inser nouo tiore timuerẽ
quo resurgente discipuli nouo amore
exarserũt quo ascendente celi nouo ob-¬

Expanded text:
 conentur, et a sideribus manare mentiantur: videat tamen unusquisque eorum quemadmodum non vitam, sed familiam suam qualicumque potestate regendam putet; quandoquidem ista sentiendo servos suos in domo peccantes verberare non sinitur, nisi prius deos suos in coelo radiantes blasphemare cogaturrum decreto esse natum, quia eo nato stellam Magi in Oriente viderunt. Hinc enim potius Christus non sub dominatu ejus, sed Dominus ejus apparuit: quia illa non in coelo quo natus fuerat, demonstravit. Unde ipsam Christus inter sua mirabilia demonstravit. Ipse enim natus ex matre, de coelo terrae novum sidus ostendit, qui natus ex Patre coelum terramque formavit. Eo nascente lux nova est in stella revelata, quo moriente lux antiqua est in sole velata. Eo nascente superi novo honore claruerunt, quo moriente inferi novo timore tremuerunt, quo resurgente discipuli novo amore exarserunt, quo ascendente coeli novo ob
Abbreviated transcription (Latin):
pñcipũ laterales palatini canes adu¬
lacionis arrifices laudis fabri figuli
falfitatis. hni sũt qui magniloquã adu¬
aunby ai tharizant qui mellice adula¬
tionis fauos foras eructuãt qui ut
emergant munera
capũt diuitis eleo adulatõis ĩlugũt
p̃lacoꝵ auribꝰ puluinaria laudũ sub¬
iciũt qui ab eoꝵ palliis aut ficcitiũ¬

Expanded text:
principum laterales, palatini canes, adulationis artifices, fabri laudum, figuli falsitatis. Hi sunt qui magniloqua auribus clangunt; qui mellitae adulationis favos foras eructant; qui, ut emungant munera, caput divitis oleo adulationis inungunt; praelatorum auribus pulvinaria laudum subjiciunt, qui ab eorumdem palliis aut fictiti
Abbreviated transcription (Latin):
ant reges ad patris dexteram seden-¬
tem quem Rex impiꝰ timuit adħuc
matris ubera lambentẽ Audiãt qͦd
scriptũ ẽ. Et nũc Reges incelligite
erudimim qui udicatis t̾ram Ser-¬

Expanded text:
nc reges ad Patris dexteram jam sedentem, quem rex ille impius timuit adhuc matris ubera lambentem. Audiant quod scriptum est: Et nunc, reges, intelligite; erudimini, qui judicatis terram: ser
Abbreviated transcription (Latin):
dit cũ stellaꝵ adoratoribo creatorẽ
celi ⁊ t̾re adorandũ potiꝰ demõstrau
nam ipe nonã scellã declarauit na¬
tus qui antiquũ solem obscurauit
ocasus illa luce iichoata ẽ fides gẽ-¬
tiũ istis tenebris accusata ẽ ꝑfidia

Expanded text:
stellarum adoratoribus Creatorem coeli et terrae adorandum potius demonstravit. Nam ipse novam stellam declaravit natus, qui antiquum solem obscuravit occisus. Illa luce inchoata est fides Gentium; illis tenebris accusata est perfidia
Abbreviated transcription (Latin):
effulsit atq illos qui solent sydera dili-¬
gent᷑ intueri nouo miraculo ext̾ruit
nũꝙͣ eiĩ talis stella quisꝙͣ ẽ significa¬
tus quia nũꝙͣ calis ẽ natus uerũpta¬
men quis eẽtubi esser quoꝵ Rex eẽt
Sidus illud et si tacebat lucebat ysa.

Expanded text:
effulsit, atque illos etiam qui solent sidera diligenter intueri, novo miraculo exterruit. Nunquam enim tali stella quisquam est significatus; quia nunquam talis est natus. Verumtamen quis esset, ubi esset, quorum rex esset, sidus illud, etsi tacebat, lucebat.
Abbreviated transcription (Latin):
adulatio uit̾atem illi soli in mag¬
nam girãm admittũt᷑ qui palpant
ablandiciis ⁊ aures faine bibulas
calice babilonis mebriant. Bene¬
cũ magnatibꝰ agẽtur si scirẽt int̾
adulacionẽ laudẽq distingnẽ s ceca
laudis ambicio plus credens alii de
serpõ ꝙͣ sibi utrũq recipit indistĩ¬

Expanded text:
adulatio veritatem. Illi soli in magnatum gratiam admittuntur, qui eos palpant blanditiis, et aures famae bibulas calice Babylonis inebriant. cum magnatibus ageretur, si scirent inter adulationem laudemque distinguere; sed caeca laudis ambitio, plus credens aliis de seipso quam sibi, utrumque recipit indisti
Abbreviated transcription (Latin):
mudi sapientia ẽ cor machinationibus
rege̾ sensũ uerbis uelare qui falsa sũt
hec a pueris p̃cio disat᷑ hanc qui sci¬
uur ceros despiciendo suꝑbit hanc
qui nesciũt subiecci ⁊ tiudi in aliis¬
ip̃i mirant᷑ quomã ab eis hec eade̾
duplicitatis ĩiquitas sapiẽtie nõie
palliata diligit᷑ dũ mentis ꝑusitas
urbanitas uocatur hec sibi obseꝙ̃
tẽporulis glorie uanitate gauderi
irrugata ab aliis mala multiplici.¬
is redde̾ cũ uirẽs suppetĩt nullis re¬
sistentibꝰ ocdere cum untutis possibi¬
litas dest quidqd explere ꝑ malici¬
am nõ dalet hec in pacifica bonita
diligẽ falsa deuitare bona gratis
mala libencius collerare ꝙͣ facere
tate cõtumesiam pati lucrũ putare.
S huid̃ instoꝵ simplicitas deride¬
tur quia ab huiꝯ mudi sapientibꝰ
puritatis uirtus faturtas credit
Omne enĩ quod ĩocent̃ agit᷑ ab
eis ꝓtul dubio stultũ putat᷑. Sed
quidad in oꝑe ueritas aꝓpbat carna.¬
li sapiencie fatuũ sonãt qͥd nãq

Expanded text:
mundi sapientia est, cor machinationibus tegere, sensum verbis velare, quae falsa sunt haec a pueris pretio discitur, hanc qui sciunt caeteros despiciendo superbiunt; hanc qui nesciunt, subjecti et timidi in aliis mirantur, quia ab eis haec eadem duplicitas iniquitatis, nomine palliata, diligitur, dum mentis perversitas urbanitas vocatur. Haec sibi obsequetemporalis gloriae vanitate gaudere, irrogata ab aliis mala multiplicius reddere, cum vires suppetunt nullis resistentibus cedere, cum virtutis possibilitas deest, quidquid explere per malitiam non valet, hoc in pacifica bonitatdiligere, falsa devitare, bona gratismala libentius tolerare quam facere, veritate contumeliam pati lucrum putare. Sed haec justorum simplicitas deridetur, quia ab hujusmodi sapientibus puritatis virtus fatuitas creditur. Omne enim quod innocenter agitur, ab eis procul dubapprobat, carnali sapientiae fatuum sonat. Quid namque
Abbreviated transcription (Latin):
sic Audito noĩe regis rex herodes
rũ si turbatur herodes. Sed quia
ihrlm ciuitas dei que uisio pacis
int̾p̃tat᷑ cũ herrdem turbet q̃s nõ
miret᷑ uidete fres ꝙͣ noceat ũqͦ
potestas qͦmõ capit impiũ subie¬
cros quoq sue cõformat ĩpietati
misera plane ciuitas in qua regnat
herodes quoniã herodiade sine du¬
bio ꝑticeps erit malicie ⁊ ad noue sa¬
lutis ortũ herodiana mouebit᷑ tͣ¬

Expanded text:
 audito nomine regis, rex Herodes rum si turbatur Herodes; sed quod Jerusalem civitas Dei, quae visio pacis est, cum Herode turbatur, quis non miretur? Videtepotestas; quomodo caput impium subjectos quoque suae conformat impietati. Misera plane civitas, in qua regnat Herodes; quoniam Herodianae sine dubio particeps erit malitiae, et ad novae salutis ortum Herodiana movebitur tu
Abbreviated transcription (Latin):
t̾re regnũ uobis in terra donauͭ do¬
natur et in celo si id quod accepistis
uiste ⁊ sapient̾ adiinistrare studu¬
eritis/. hoc ẽ quod uobis optanius
⁊ ꝓ uobis oramꝰ ut et hic fidelit̾
et illio felicit̾ regnetis sed quia fi-¬
ducia manus ꝓ uobis leuare p̃su¬
mimꝰ ad sponsũ eccẽ quã ita et
contristatis. Grauẽ siquidẽ aduso
uos apud eundẽ spõsũ ⁊ dñm suũ
q̃rimoniã deponit dũ quẽ accepe¬
ditis non utiq epõ parisieñ s do¬
mino ꝑadisi et quidem tembili et

Expanded text:
terrae regnum vobis in terra donavit, donaturus et in coelo, si id quod accepistis, juste et sapienter administrare studueritis. Hoc est quod vobis optamus, et pro vobis oramus; ut et hic fideliter, et illic feliciter regnetis. Caducia manus pro vobis levare praesumimus ad Sponsum Ecclesiae, quam ita, et avem siquidem adversum vos apud eumdem Sponsum et Dominum suum querimoniam deponit, dum quem accepeditis? Non utique episcopo Parisiensi , sed Domino paradisi; et quidem terribili, et
Abbreviated transcription (Latin):
ne rõposse quid michi ex ista sciẽtia
ꝑiculũ ĩniet quid ĩcomodũ siue
dubiũ uerendũ ẽ ne quando ĩ mus¬
apulas sillabas capiam aut nequã¬
do si negligentior fuero caseũ liber
comedat insi forte acutior ẽ illa col-¬
lacio mus sillabaẽ sillaba autẽ ca-¬
scũ nõ rodit. O pueriles iertias

Expanded text:
hi ex ista inscientia periculum inminet ? Quod incommodum ? Sine dubio verendum est, ne quando in muscipulo syllabas capiam aut ne quando, si neglegentior fuero, caseum liber comedat. Nisi forte illa acutior est collectio: " Mus syllaba est. Syllaba autem caseum non rodi
Abbreviated transcription (Latin):
go uos intuemuni ⁊ uidete quãta
sit fides ꝙͣ liniceos ocules habeat
diligent̾ considerate cognosat da
filiũ laccantẽ cognoscit in lig¬
no pendentẽ cognoscit morientẽm
Siquidẽ latro in patibulo mag̃i
in stabulo cognoscũt ille clauĩs
affixũ Iste pãnis ĩuolutũ. Centu¬
rio uo uitam agnouit in morte
Iste dei uirtutem in tener corꝑis
infiitate ille sũmũ sp̃m ĩ ex-¬
piratione isti dei uerbũ in infan-¬
tia cognonerũt. Siquidẽ. qui dqͣd
illi ẜmonibꝰ isti muneribꝰ confitẽ¬
entes ab onente magi quid dixe¬
rũt audiamꝰ ubi ẽ qui natus ẽ
Rex iudeor. O ꝙͣ certa fides et
nichil penitꝰ hesitans. nõ q̃rũt
utrũ natus sit. sed fiduci aliter locũt᷑

Expanded text:
go vos, intuemini et videte quam oculata sit fides; quam lynceos oculos habeat, diligentius considerate. Cognoscit Dei Filium lactentem, cognoscit in ligno pendentem, cognoscit morientem: siquidem latro in patibulo, Magi in stabulo cognoscunt; ille clavis infixum, isti pannis involutum; centurio vero vitam agnovit in morte. Isti Dei virtutem in teneri corporis infirmitate, ille summum Spiritum in exspiratione. Isti Dei Verbum in infantia cognovere: siquidem quidquid illi sermonibus, isti muneribus confitenergo ab Oriente Magi, quid dixerint audiamus: Ubi est, qui natus est Rex Judaeorum? Quam certa fides, et nihil penitus haesitans! Non quaerunt utrum natus sit; sed fiducialiter loquuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
stenũ gignet᷑ eẽtq cõtinuata festi¬
uitas carms natiuitatis acq bap¬
tismatis ut queadmodũ tũc eũ mi¬
nur ĩcorrupta matre ꝓgenitũ
ita ⁊ mĩe susapiamiꝰ illũ pura un¬
da submersũ et gloriem in utͦq fa¬
cco quia filiũ genuit mater et ista
casta et quia xp̃m unda lauit et
sancca ẽ nam sicut post ꝑtũ glori¬
ficata ẽ marie castificatio ita post
ria unda ditata ẽ Illa enũ sibi can¬
tũ meruit castitatẽ illa nobis con-¬
ne p̾caret ista ut pccũ purgaret il¬
la ꝓpͥa deltã a se repudiat ista in se
ꝑ dei grãm aliena ꝯdonat illi ẽ col¬
lata uirginitas isti donata fecun¬
quodãmodo saluatoris nrĩ nã irsdẽ
signis eũ eisde miraculis cegnoui¬
mus genitũ s nũc maiori eũ mi-¬

Expanded text:
sterium gigneretur; essetque continuata festivitas, carnis nativitatis atque baptismatis: ut quemadmodum tunc eum miramur incorrupta matre progenitum; ita et nunc suscipiamus illum pura unda submersum: et gloriemur in utroque facto, quia filium genuit mater, et casta est; et quia Christum unda lavit, et sancta est. Nam sicut post partum glorificata est Mariae castificatio; ita postria, unda ditata est. Illa enim sibi tantum meruit castitatem; ista nobis conne peccaret; ista, ut peccata purgaret. Illa propria delicta a se repudiat, ista in se per Dei gratiam aliena condonat. Illi est collata virginitas; isti donata fecunquodam modo Salvatoris. Nam eisdem eum signis, eisdem miraculis cognoscimus genitum, s
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ fiat et̾intas. Siquidẽ ꝓptea in
laria ꝓcuraret sed ut saluti hoñn ꝓ
inderet nec ut ydrias substantia bo¬
in odoris impleret sod ut aĩas spiri¬
tus sanca grã irnigaret. Ergo ex illa
uili aqua uimi optimi saporẽ uoluit
gustare cõuiuas magis uoluit ex hac
uili carne resurreccionis celestis sa¬
pientiã gustare credentes nã hoc
signũ totũ utiq resurectionis iniste¬
riũ continet ⁊qua eñ uilis palli-¬
sum rubeũ uel ignitũ hoc sigͣt hoĩs
substãtiã mortalẽ ꝯdicõe uilẽ ĩ becillitate
pallentẽ morte in resurrectione in
gloriã ꝯmutandũ que ẽ et̾itatep̃.¬
ciosa glona colorata spũ mortalita¬
tis iginta. hec igit̾ dignũ ẽ credere
dñm oꝑari uoliusse. ut ꝑ hoc t̾renũ
signũ futur iam tũc a sapientib ce¬
leste misteriũ uidetur nam si mira
supplesse quanto ẽ muribiliꝰ uitam
q̃ ẽ exhausta hoĩbꝰ reꝑasse. Et si glo¬
riosũ est aquã in uinũ mutare quãto

Expanded text:
t aeternitas. Siquidem propterea in laria procuraret, sed ut saluti hominum provideret, nec ut hydrias substantia boni odoris impleret, sed ut animas gratia sancti Spiritus irrigaret. Ergo, cum ex illa vili aqua vini optimi saporem voluit gustare conviva, magis voluit ex hac vili carne resurrectionis coelestis sapientiam gustare credentes. Nam hoc signum totum utique resurrectionis mysterium continet. Aqua enim vilis, pallensum, rubrum, vel ignitum, hoc significat hominis substantiam, mortalem conditione, vilem imbecillitate, pallentem morte, in resurrectione in gloriam commutandam, quae est aeternitate pretiosa, gloria colorata, spiritu immortalitatis ignita. Hoc igitur dignum est credere Dominum operari voluisse, ut per hoc terrenum signum, futurum jam tunc a sapientibus coeleste mysterium videretur. Nam si mirabsupplesse; quanto est mirabilius vitam, quae est exhausta, hominibus reparasse! Et si gloriosum est aquam in vinum mutare, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝙͣ purgant. Nouo enĩ sanctifica¬
cioins gene xp̃m non tam lauit un¬
da ꝙͣ lota ẽ nã ex quo saluator in
aquam se mersit ex eo onm gurgitũ
traccus cũccorq fontiũ uenas miste¬
rio baptismatis cõsecrauit ut quis
quis alicubi in nõĩe dnũ baptizan uo.¬
xp̃i unda purificer. Saluater autẽ¬
nr̃ inde baptizari uoluit ut nõ fibi
mudiciam acquiret᷑ s ut nobis flu¬
enta mundaret. Patet ergo ꝙ etiã¬

Expanded text:
ta quam purgant? Novo enim sanctificata quam purgant? Novo enim sanctificationis genere Christum non tam lavit unda, quam lota est. Nam ex quo Salvator in aqua se mersit, ex eo omnium gurgitum tractus cunctorumque fontium venas mysterio baptismatis consecravit: ut ubi quisque in nomine Domini baptizari voChristi unda purificet. Salvator autem ideo baptizari voluit, non ut sibi munditiam acquireret, sed ut nobis fluenta mundaret. 5. Munera mysti
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s scũs qui tũe ei in uto apparuit
modo eũ in gurgite c̾cũfulsit qui
tuẽ mariam castificauit nũc fluẽ¬
ta sanccificauit pat̾ qui tũc obum¬
brauit in uirtute nũc clamat in
uooe ⁊ quasi maturiore cõsilio qui
ruc̃ umibrã p̃sticit natiuitati mo¬
do testiõnũ ꝑħibet uitati Ait eĩ
dens. hic ẽ filiꝯ meus dilts ĩ quo
clarior tamen ẽ secuda ꝙͣ pͥma nati¬
uitas Illa eni sine teste filentio xp̃m
genuit ista cum deitatis ꝓfessione
dum baptizauit ab illase Ioseph qui
pater putabat᷑ excusat in hac se deꝰ¬
pater qui nõ credebatur ĩsmuat ⁊ibi
la borat suspicionibꝰ mater quia ꝓ¬
fessiom deerat pater hie honoratur
genitrix quia diuinitatis filiũ ꝓtes¬
tus ẽ dñs in Iordane. quale ẽ hoc bap¬
tismũ ubi ẽ purior fonte ille qui mer¬
gitur ubi dum susceptũ aqua diluit
non sordibꝰ afficitur sed bñdcõibꝰ ho-¬
noratur. Quale iꝙͣ saluatoris est
baptisina in quo purgãt᷑ potiꝰ fluẽ¬

Expanded text:
s sanctus, qui tunc illi in utero adfuit , modo eum in gurgite circumfulsit: qui tunc Mariam castigavit, nunc fluenta sanctificat. Pater qui tunc obumbravit in virtute, nunc clamat in voce: et quasi maturiore consilio, qui tunc umbram praestitit nativitati, modo testimonium perhibet veritati. Ait enim Deus: Hic est Filius meus dilectus, in quo clarior plane est secunda quam prima nativitas. Illa enim sine teste, silentio Christum genuit; ista cum divinitatis professione Dominum baptizavit. Ab illa se Joseph, qui pater putabatur, excusat; in hac se pater, qui non credebatur, insinuat. Ibi laborat suspicionibus mater, quia professioni deerat pater; hic honoratur genitrix, quia divinitas filium protestur Dominus in Jordane. Quale est hoc baptismum, ubi purior est fonte ille qui mergitur, ubi dum susceptum aqua diluit, non sordibus inficitur, sed benedictionibus honoratur? Quale, inquam, Salvatoris est baptismum, in quo purgantur potius fluen
Abbreviated transcription (Latin):
ihesus ut diuinitatẽ suã populis de¬
clararet dr̃ hoc pͥmũ fecisse miraculũ
ut aquã mutaret in unũ magnũ pla-¬
ne signũ et ad dei credendũ sufficiens
maiestatẽ. Quis enĩ nõ miret᷑ in ali¬
ud ꝙͣ erant elemẽta ẽẽ translata. Ne-¬
mo enĩ põt mutare naturã insi qui
dñs ẽ nature. Credendũ ẽ iam ex hoc
mortabẽ hoĩem in ĩmortalẽ posse con¬
uerti quoniã uilis substãtia in pre-¬
ciosam ẽ cõuersa substãtiã Nolo eĩ

Expanded text:
sit ut divinitatem suam populis declararet. Dicitur hoc primum fecisse miraculum, ut aquam mutaret in vinum. Magnum plane signum, et ad Dei credendam sufficiens majestatem. Quis enim non miretur in aliud, quam erant, elementa esse translata? Nemo enim potest mutare naturam, nisi qui Dominus est naturae. Credendum est jam ex hoc mortalem hominem in immortalitatem posse converti, quando vilis substantia in pretiosam est conversa subst
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ nõ deficrent int̾ populares turtaᷤ
absconditus ad iordanẽ baptizandꝰ
aduenit. S testionio dei patris in-¬
notuit hodie nichiloꝰ cũ discipulis
sus uocatus ad nupcias deficiente
uio signo admirabilis sue potẽtie
paritiones dni legimꝰ una quidem
die s nõ eodẽ tp̃e fuctas. Et quidem
sed pͥma aꝑpitio ẽ mirabiłis admi-¬
randa. mirabilis eni aquaꝵ muta¬
tio sed mirabilior Iohãis ⁊ colube
parit ⁊ pad̾ne uocis atrestatio s il-¬
lud miraibile magis ꝙ agnitꝰ ẽ a
magis nã ꝙ deũ agnostant indicat
adoratio iudicat thuris oblatio n ͨ
solũ deũ sed et regem agnostũt qͦd
designat᷑ in auro et in hiis nõ la¬
tet eos magnũ pietatis sacͣmẽtũ.
rant magi et offerũt munera ad¬
hue sugeñti matris ubem. S ubi
S uos eũ uere uideti in dyadema¬
te quo coronauit eũ mater sua in
sacro mortalitatis de quo resurgens
ait. Concidisti saccũ meũ ⁊ c̾cũdẽdi¬
paricione homo uerus ĩnotuit ubũt

Expanded text:
 non deficiunt, inter populares turbas absconditus, ad Jordanem baptizandus advenit; sed testimonio Dei Patris innotuit . Hodie nihilominus cum discipulis suis vocatus ad nuptias, deficiente vino, signo admirabili suae potentiae paritiones Domini legimus: una quidem die, sed non uno tempore factas. Et quidem prima apparitio mirabilius admiranda. Mirabilis aquarum mutatio, mirabilis Joannis et columbae pariter et paternae vocis attestatio; sed illud mirabile magis, quod agnitus est a Magis. Nam quod Deum agnoscant, indicat adoratio, indicat thuris oblatio. Nec solum Deum, sed et regem agnoscunt, quod designatur in auro. Et in his non latet eos magnum pietatis sacramentum:rant Magi, et offerunt munera adhuc sugenti matris ubera. Sed ubi Sed vos eum vere videtis in diademate, quo coronavit eum Mater sua, in sacco mortalitatis, de quo resurgens ait: Quia conscidisti saccum meum, et circumdediparitione homo verus innotuit, ubi inter
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝙͣ sicrficantes illes qui am¬
bulant ꝑ fidem ⁊ disiderãt ꝑ spem
nõne alii Reges iuideoꝵ iam toti¬
ens in Indea nati erant quid est
ꝙ iste ab alienigenis in celo ag¬
nosatur in t̾ra querio᷑ in alto ful¬
ger ĩ hũilib laret in oriente ma-¬
gi uident stellam et inuidea na¬
cum intelligũt Regen Quis est
iste ẽ rex tam ꝑuus. tam mag¬
nus nondũ in t̾ris loques c⁊ iã

Expanded text:
am significantes eos qui ambulant per fidem, et desiderant speciem. Nonne alii reges Judaeorum jam toties in Judaea nati erant? Quid est, quod iste ab alienigenis in coelo agnoscitur, in terra quaeritur; in alto fulget, in humili latet? In Oriente Magi vident stellam, et in Judaea natum intelligunt regem. Quis est iste rex tam parvus, tam magnus; nondum in terris loquens, jam
Abbreviated transcription (Latin):
rs duccũ. S quid facitis o magi
quid facitis laccantẽ pueꝵ adora¬
ergo deus ẽ iste deus certe in tem¬
pło scõ suo dñs in celo sedes eius
⁊ uos eũ queritis in uili stabulo ĩ
matris gremio quid facitis ꝙ au
rũ offertis ergo rex ipẽ ẽ/ Et ubi
aula regia ubi thronus, ubi cu¬
ne regalis frequẽtia nũꝙͣ aula¬
est stabulũ thromis ẽ psepiũ Curie
frequẽtia iosepher Maria Om̃o ita in¬
sipientes facai furt uiri sapientes uͭ
adorent ꝑuulũ despicabilẽ tra sua
etate ꝙͣ pauptate suoꝵ s insipiẽtes

Expanded text:
re dicunt. Quid facitis, o Magi? Quid facitis? Lactentem puerum adoraErgone Deus est iste? Deus certe in templo sancto suo, Dominus in coelo sedes ejus; et vos eum quaeritis in vili stabulo, in matris gremio. Quid facitis, quod et aurum offertis? Ergo rex est ipse? Et ubi aula regia, ubi thronus, ubi curiae regalis frequentia? Nunquid aulaest stabulum, thronus praesepium, curiae frequentia Joseph et Maria? Quomodo ita insipientes facti sunt viri sapientes, ut adorent parvulum despicabilem tam sua aetate quam paupertate suorum?