comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sue: uidex uite fiat aliene.
plerumq contigit ut ip̃e iu¬
dicii locum teneat. cui ad locũ
uite minime concordat. et se¬
pe agitur ut uel dampnet in¬
meritos. uel alios ip̃e ligatus
soluat. Sepe in soluendis ac
ligandis subditis sue uolup¬
tatis motus. nõ autem sau¬
saꝵ merita sequitur. Unde
fit. ut ipsa et ligandi ac sol¬
uendi potestate̾ se priuet. qui
hanc prosius uoluptatibus
et non pro subiectoꝵ meritis
moueatur pastor iudicare
autem digne de subditis neq̃¬
unt. qui in subditoꝵ causis.
sua uel odia uel grãm sequũt.
Unde recte prophetã dicitur.

Expanded text:
suae, judex vitae fiat alienae. Plerumque contingit ut ipse judicii locum teneat, cui ad locum vita minime concordat. Et saepe agitur ut vel damnet immeritos, vel alios ipse ligatus solvat. Saepe in solvendis ac ligandis subditis suae voluntatis motus, non autem causarum merita sequitur. Unde fit ut ipsa hac ligandi et solvendi potestate se privet, qui hanc pro suis voluntatibus et non pro subjectorum meritimoveatur pastor. Judicare autem digne de subditis nequeunt qui in subditorum causis sua vel odia vel gratiam sequuntur. Unde recte per prophetam dic
Abbreviated transcription (Latin):
inquit annuntia. Sediam
quid annuntiet audiamus.
Si mie dicente ad impiũ impie
morte morieris. non fueris
locutus. ut se custodiat ĩpius

Expanded text:
inquit, eis annuntia. Sed jam quid annuntiet, audiamus. Si me dicente ad impium, Impie, morte morieris, non fueris locutus, ut se custodiat impius
Abbreviated transcription (Latin):
sed iussione p̾sbiteri sedeat. Si¬
muilitet autem et dyaconus ho
nore se habeatur ab obsequẽti¬
bus. idest subdia conis. et om¬

Expanded text:
sed jussione presbyteri sedeat. Similiter autem et diaconus in honore habeatur ab obsequentibus, id est, subdiaconis, et om
Abbreviated transcription (Latin):
non operuit: sed deridenda mon¬
strauit. habituri sunt sem. me¬
ritũ. et iaphet. qui reuertenter
operiunt. que patres suos exces¬
sisse cognoscunt sitamen frm̃
facta non diligant. sedtantũ
operiant nec imitent. Nam
sunt qui p̃põsitos suos per di¬
uerse iudicant. dum terrenis
studiis eos plus iuiderint esse ĩ

Expanded text:
non operuit, sed deridenda monstravit. Habituri sunt Sem meritum et Japhet, qui reverenter operiunt quae patres suos excessisse cognoscunt, si tamen patrum facta non diligant, sed tantum operiant, nec imitentur. Nam sunt qui praepositos suos perverse judicant, dum terrenis studiis eos plus viderint esse i
Abbreviated transcription (Latin):
mensurã predictam: absq
in euit abili causa eis substra¬
hat. Quando igitur tempus
sterilitatis uni extiterit si

Expanded text:
mensuram praedictam absque inevitabili causa eis subtrahat. Quando igitur tempus sterilitatis vini exstiterit, si
Abbreviated transcription (Latin):
Oram terciani sextam
et nonam. d amiel et tres pu¬
eri supplicationibus deuone¬
runt: scilicet ut ab ortu diei
in tempus supplicationis
tres hore porrecte: trinitatis
nobis reuerentiam declara¬
rent. pariter a tercia et sexta

Expanded text:
oram tertiam, sextam, et nonam, Daniel et tres pueri supplicationibus devoverunt , scilicet ut ab ortu diei in tempus supplicattres horae porrectae Trinitatis nobis reverentiam declararent; pariter a tertia usque a
Abbreviated transcription (Latin):
bit si cui uel exhortandi bonos
uel castigandi malos cura
cõnussa est bene uiuendo si
imitandũ bonis exhibeat: et

Expanded text:
bit si is cui vel exhortandi bonos, vel castigandi malos, cura commissa est, bene vivendo se imitandum bonis exhibeat, et
Abbreviated transcription (Latin):
debita: darem illi poscendi
fundum uictorranensem
tan quã dixisset michi ut red¬
dam debita mea: da michi in
decem annos iuctorianensem.
Et hoc falsum est. Sed fuit ũde

Expanded text:
debita, darem illi licentiam poscendi fundum Victorianensem: tanquam dixisset mihi, Ut reddam debita mea, da mihi in decem annos fundum Victorianensem. Et hoc falsum est. Sed fuit unde
Abbreviated transcription (Latin):
nunc in ecclesia ep̃i locũ tenẽt
soluendi atq ligandi auctori¬
tatem suscipiũt. qui gradum
regiminis sortiuntur. Gran¬
dis honor pontificalis. sed grã¬
ue pondus istius est honoris.
Durum quippe est ut qui ne¬
scit tenere moderamina uite

Expanded text:
nunc in Ecclesia episcopi locum tenent; solvendi ac ligandi auctoritatem suscipiunt, qui gradum regiminis sortiuntur. Grandis honor pontificalis, sed grande pondus istius est honoris. Durum quippe est ut qui nescit tenere moderamina vit
Abbreviated transcription (Latin):
Ui pastorũ noĩa bus¬
audire uolunt et pastoꝵ
officiũ implere nolunt. quid
ad eos per prophetam dicitur. si¬
cut lectum audiuiniꝰ recensea¬
mus. Audite uos cũ interitõe:

Expanded text:
ui pastorum nomina audire volunt, et pastorum officium implere nolunt, quid ad eos per prophetam dicatur, sicut lectum audivimus, recenseamus. Audite vos cum intentione
Abbreviated transcription (Latin):
Et aliis tribuebant refrigeria.
carnalia. Ita ergo age. et uiue
in monasterio ut clericus ẽẽ
merearis. et adolescentiã tuã
nulla sorde cõmacules ut ad
altare xp̃i quasi de thalamo
uirgo procedas. et habeas de fo¬
ris bonũ testimoniũ. Femine
qui nomen tuum nouerint.
ultum nesciant. Cum ad per¬
fectã etatem ueneris. si tamẽ
uita comes fuerit. et te uel
ppłs uel pontifex ciitatis ad
clericũ adlegerint agito que
clerici sunt. et inter ip̃os secta¬
re meliores. quia in omĩ con¬
ditione et gradu optimis
nuxta sunt pessima. Multo
tp̃e disce quod doccas. Ne credaᷤ
laudatoribus tuis: ymmo irri¬
sorib aurem ne libenter accõ¬

Expanded text:
et aliis tribuebant refrigeria, et aliis tribuebant refrigeria, carnalia . Ita ergo age, et vive in monasterio, ut clericus esse merearis, ut adolescentiam tuam nulla sorde commacules, ut ad altare Christi quasi de thalamo virgo procedas, et habeas deforis bonum testimonium. Feminae quae nomen tuum noverint, vultum nesciant. Cum ad perfectam aetatem veneris, si tamen vita comes fuerit, et te vel populus vel pontifex civitatis ad clericum adlegerint, agito quae clerici sunt, et inter ipsos sectare meliores, quia in omni conditione et gradu optimis mixta sunt pessima. Multo tempore disce quod doceas. Ne credas laudatoribus tuis, imo irrisoribus aurem ne libenter accom
Abbreviated transcription (Latin):
Ico autem si clericatus
ticillat te desideriũ disce quod
possis docere. et rationale hostiã
offer xp̃o. Ne sis miles anteqͣ
tyro. Ne prior magister sis an¬
teqͣm discipulus. Non est hu¬
militatis mee. neq mensure
iudicare de ceteris et de minist̃s
ecclesiaꝵ sinistrũ quippiam
dicere. Habeant illi ordinem
et gaudiũ suũ. Quem si te¬
sit editus ad nepotianũ libet¬
te docere poterit. Uolo ergo ut
sine intermissione. oratio et
uigil sit sensus tibi. Nec ua¬
gis cogitationib patens cor¬
pͥus pariter auimusq tendã¬
tur addrũ. Iram iũce paci¬
entia. Ama scientiã scriptit¬
raꝵ. et sarnis uicĩ nõ ama¬
bis. nec uacet mens tua ua¬
riis perturbationibus. Que
si pectori uisederit dñabũtur
tui et deducent ad delictũ ma¬
ximũ. Fac et aliquid operis ut sꝑ
dyabolus te inueniat occupatũ.
Mlemento quia et aplĩ xpristi
habentes potestatem de euan¬
gelio iuuere laborabãt de ma¬
nibus sius ne quẽ grauarẽt.

Expanded text:
ico autem, si clericatus titillat te desiderium, disce quod possis docere, et rationalem hostiam offer Christo. Ne sis miles antequam tiro: ne prius magister sis antequam discipulus. Non est humilitatis meae neque mensurae judicare de clericis, et de ministris ecclesiarum sinistrum quippiam dicere. Habeant illi ordinem et gradum suum. Quem si te vivendum sit, editus ad Nepotianum liber docere poterit. Volo ergo ut sine intermissione oratio, et vigil tibi sit sensus, nec vagis cogitationibus patens, corpus pariter et animus tendatur ad Dominum. Iram vince patientia. Ama scientiam Scripturarum, et carnis vitia non amabis. Nec vacet mens tua variis perturbationibus: quae si pectori insederint, dominabuntur tui, et te deducent ad delictum maximum. Facito aliquid operis, ut semper te diabolus inveniat occupatum. Memento quia et apostoli Christi, habentes potestatem de Evangelio vivere, laborabant manibus suis ne quem gravarent:
Abbreviated transcription (Latin):
fratres contristet. Cui etiam
pristinũ fratrum cõmitten¬
dum est: ut illud ita uigilã¬
tissima cura custodiat: ne
ministri ibidem deputati. an¬
nonam fratrum aut furtim
subripiendo aut aliquo quo¬
libet modo negligenter niuẽ¬
do dissipent. Hi uero famuli
eligantur de fidelissima es

Expanded text:
fratres contristet. Cui etiam pistrinum fratrum committendum est, ut illud ita vigilantissima cura custodiat, ne ministri ibidem deputati, annonam fratrum aut furtim subripiendo, aut alio quolibet modo negligenter vivendo dissipent. Hi vero famuli eligantur de fidelissima e
Abbreviated transcription (Latin):
est. etiam si sancte uiuat. et ta¬
men perdite uiuentes arguere
aut erubescat. aut metuat:
cũ omnibus qui eotacente pe¬
rierunt periit. Et quid ei pro¬
derit non puniri scio: qui pu¬
niendus est alieno peccato:
Mentior iusi hoc dñs per eze¬
chielem ꝓphetam sub cuiusdã
terroris denuntiatõe loquitur
diceris ad eumi. Et tu fili hoĩs
speculatorem dedi te domus
israel. Nec hoc transeuntes
derare quod sacerdotem specu¬
latorem appellat. ut sicut spe¬
culatoris est de loco eminer¬
tiori prospicere. et plus omĩb
contemplari. ita sacerdos debet
esse prepositi sublimitate cel¬
sior cunctis ac maioris scien¬
tie habere grãm qua possit sub
se uiuentes instruere. Uidea¬
mus quid diuinus sermo con¬
tineat. Audies inquit sermo¬
nem exore meo. et annunti¬
abis eis ex me: ut hoc dicat
sacerdos. quod ex diuina lecti

Expanded text:
est, etiamsi sancte vivat, et tamen perdite viventes arguere aut erubescat aut metuat, cum omnibus qui eo tacente perierunt, perit. Et quid ei proderit non puniri suo, qui puniendus est alieno peccato? Mentior, nisi hoc Dominus per Ezechielem prophetam sub cujusdam terroris denuntiatione loquitor, dicens ad eum: Et tu, fili hominis, speculatorem dedi te domui Israel. Nec hoc transeunter re quod sacerdotem speculatorem appellat. Ut, sicut speculatori est de loco editiori prospicere, et plus omnibus contemplari, ita saceesse propositi sublimitate celsior cunctis, ac majoris scientiae habere gratiam, qua possit sub se viventes instruere. Videamus jam quid divinus sermo contineat. Audies, inquit, sermonem ex ore meo, et annuntiabis eis ex me ; ut hoc dicat sacerdos, quod ex divina lecti
Abbreviated transcription (Latin):
guere. Qui bene docet. et male
iiuit. iudetur bonũ malo
coniungere. lucem tenebris
ꝑmiscere ueritatẽ mendacio
Epe per quos iusticia do

Expanded text:
guere. 7. Qui bene docet et male vivit, videtur bonum malo conjungere, lucem tenebris miscere, veritatem mendacio dotum. 1. Saepe per quos justitia do
Abbreviated transcription (Latin):
sed pocius aut orationi aut
lectioni. aut quibusubet ec¬
clesie: aut certe propriis uti¬
litatibus uacent: ut etiam
doctrinis sanis. et diersaꝵ
artium instruantur discipli¬
nis: ita uidelicet. ut nullus
in congregatione ĩutilis aut
ociolus exiltens: stipendia¬
ecclesie in officiose accipiat.
uot cotidie ad collationẽ ue-¬
niat: ubi et hanc instituti¬
onem. et aliarũ scripturaꝵ¬

Expanded text:
sed potius aut orationi, aut lectioni, aut quibuslibet Ecclesiae, aut certe propriis utilitatibus vacent, aut etiam doctrinis sacris et diversarum artium erudiantur disciplinis: ita videlicet, ut nullus in congregatione inutilis aut otiosus exiecclesiae inofficiose accipiat. Ut quotidie ad collationem veniant, ubi et hanc institutionem et aliarum Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
rumor nasceretur. fecit debi¬
ta reddenda. A nobis reddita
ipsum deus instituit. Cum
ergo remansisset: cepimus
querere unde debitum reddere

Expanded text:
rumor nasceretur, fecit debita reddenda. A nobis reddita ipsum Deus instituit. Cum ergo remansisset, coepimus quaerere unde debitum reddere
Abbreviated transcription (Latin):
nas a preciosarum uestium
appetitu compesceret dicens.
Non in ueste preciosa. poen¬
sandum uobis sũmopere ẽ
de cultu uestiũ. que culpa sit
hoc etiam iuiros appetere a
quo curauit pastor ecclesie.
et feminas prohibere. Qua¬
propter oportet canonicos
sanctarum scripturaꝵ aucto¬
ritati parere. sarctorum pa¬
trum documenta uigilan¬
ter perpendere. iit humilita¬
tem quam corde gestant: ac¬
tu habitu incessii. etiam
ipsa equitatione religiosis¬
sue demonstrent. plusq
ueluit sancta conuersatio¬
ne eximiisq moribus: quã
ornatu uestiũ fulgere. Si
nandis nitore uestium. fa¬
leris equoꝵ ceteris q huma

Expanded text:
nas a pretiosarum vestium nas a pretiosarum vestium appetitu compesceret, dicens: Non in veste pretiosa . Pensandum nobis summopere est de cultu vestium, quae culpa sit, hoc etiam viros appetere, a quo curavit pastor ecclesiae et feminas prohibere. Quapropter oportet canonicos sanctarum Scripturarum auctoritati parere, sanctorumque Patrum documenta vigilanter perpendere, ut humilitate, quam corde gestant, actu, habitu, incessu, ipsa etiam equitatione, religiosissime demonstrent, plusque velint sancta conversatione, eximiisque moribus, quam ornatu vestium fulgere. Si nandis, nitore vestium, phaleris equorum, caeterisque huma
Abbreviated transcription (Latin):
Perere potius deum cul¬
tu cordis quam corporis:e¬
patet indiciis. poroinde cano¬
nicis totis uiribus elaboran¬
dum est. ut et indumenta
uirtutum habeant interius.
et per uidumenti cultum
caueant dehonestare religio¬
nis dignitatem exterius.
Quantum etiam a suꝑfluo
et umnmoderato cultu uestiũ.
se compescere debaut multis
sanctorum patrum documẽ¬
tis ꝑdoceri potest. Dicit enĩ
beatus iheronimus. ii epi¬
stola ad eustochium. Sunt
quidam mei ordinis. quib
omuis cura est de uestibz si¬
bene oleant: si pes. laxa pelle
non follicet: crines calanustri
uestigio rotantur. digiti de
anulis radiant: et nẽ plan¬
tas humidior uia spargut
uix imprimũt sũma uesti¬
gia. Tales inquit cũ uideris
sponsos magis estimnato. quã
Nemo inquit influxii ata
studio uestiũ. peccatum de eẽ¬
quia si hoc culpa non esset:
nullomodo iohannemdũs.
de uestimenti sin asperitate
laudasset. Si cultus uestiũ
culpa non esset. nequaquã
petrus per epistolam femi¬

Expanded text:
erere potius Deum cultum cordis quam corporis, epatet indiciis. Proinde canonicis totis viribus elaborandum est, ut et indumenta virtutum habeant interius, et per immoderatum cultum caveant debonestare religionis dignitatem exterius. Quantum etiam a superfluo et immoderato cultu vestium se compescere debeant, multis sanctorum Patrum documentis perdoceri potest. Dicit enim beatus Hieronymus in epistola ad Eustochium: Sunt quidam mei ordinis quibus omnis cura est de vestibbene oleant, si pes laxa pelle non fluat. Crines calamistri vestigio rotantur; digiti de annulis radiant; et ne plantas humidior via spargat, vix imprimunt summa vestigia. Tales cum videris, sponsos magis aestimato quam Nemo aestimet in fluxu atque studio vestium peccatum deequia si hoc culpa non esset, nullo modo Joannem Dominus de vestimenti sui asperitate laudasset. Si cultus vestium culpa non esset, nequaquam Paulus apostolus per epistolam femi
Abbreviated transcription (Latin):
des ꝓfuturã. Sed lapides eius
domus fabrice necessarii nõ
fuerunt: qm̃ aliũde prouisi
sunt. Domus namq ip̃a sic
remansit. Pensionẽ prestat
sed ecclesie nõ presbitero. Ne¬
mo amplius dicat ĩdomo
ecte ibi est domus presbitert
Ubi est domus mea: ibi est
domus ꝓbrĩ. Alibi non haber¬
domũ sed ubicũq habet deũ.
Quid amplius queritis nisi
quia nie illud nemini etiã
ꝓmisisse ut ad uos perferrẽ

Expanded text:
des profuturam; sed lapides ejus domus fabricae necessarii non fuerunt, quoniam aliunde provisi sunt. Domus ergo ipsa sic remansit, pensionem praestat; sed Ecclesiae, non presbytero. Nemo amplius dicat: In domEcce ubi est domus presbyteri: ubi est domus mea, ibi est domus domum, sed ubicunque habet Deum. Quid amplius quaeritis, nisi quia me illud memini etiam promisisse, ut ad vos perferre
Abbreviated transcription (Latin):
significabat: qui egrũ cumi ad¬
duceret adstabulũ dixit. Si qui
amplius erogaueris: in redeũdo
reddam tibi. De huis ergo qui
non indigent lacte gregis. quid
plura dicãmus: Misericordiores
sunt. uel pociuis ip̃e misericordie
officiũ largius impendũt. Pos¬
sunt: et quod possunt facint.
l audentur iii: nec dampnent
illi. Nam et ip̃e apłs datum
non requirebat: fructuosas ta¬
menoues suas esse cupiebat.
non steriles sine lactis uberta¬
te. Itaq cum eẽt quodã temꝑe
in magna indigentia uĩctus.
inconfessione ueritatis missũ
est illi a fratribz unde necessi¬
tati et indigentie eius mini¬
straretur. Nespondit autẽ illis
grãs agens et dicit. bene feci¬
stis cõmunicare necessitatib
meis. Ego enĩ didici ĩ quib
sum sufficiens esse. Scio et ha¬
bundare. noui et penuriã pati
Omnia possum in eo qui me
confortat. Uerumptamẽ uos
bene fecistis. usibus mittere eis.
Sedut ostenderet in eo quod illi

Expanded text:
significabat, qui aegrum cum adsignificabat, qui aegrum cum adduceret ad stabularium, dixit: Si quid amplius erogaveris, in redeundo reddam tibi . De his ergo qui non indigent lacte gregis, quid plura dicamus? Misericordiores sunt, vel potius ipsius misericordiae officium largius impendunt: possunt enim, et quod possunt faciunt. Laudentur hi, nec damnentur illi. Nam et ipse Apostolus datum non quaerebat. Fructuosas tamen oves suas esse cupiebat, non steriles, sine lactis abertate. Itaque cum esset quodam tempore in magna indigentia, vinctus in confessione veritatis, missum est illi a fratribus, unde necessitati et indigentiae ejus ministraretur. Respondit autem illis gratias agens, et dixit: Benefecistis communicantes necessitatibus meis: ego enim didici in quibus sum sufficiens esse. Scio et abundare, novi et penuriam pati. Omnia possum in eo qui me confortat. Verum tamen vos benefecistis, usibus mittere meis . Sed ut ostenderet in eo quod illi
Abbreviated transcription (Latin):
quod errabat nõ reuocastis. et qd̃
periit nõ requisistis. et quod forte
fint confregistis. et disperse sunt
oues mee. ẽo quod non sit pastor
Dicitur ad pastores. pascentes se¬
ip̃os nõ oues: quid diligãt. quid
negligant. Quidergodiligũt:
dicit. Quis plantat uineã: et de
fructu eius nõ simut. Quis pascit
gregem: et de lacte gregis nõ ꝑcipit
Inuenimus ergo ẽẽ lac gregis. quit¬
quid a plebe distribuitur prepoĩtis.
ad eos sustendandũ uictu tẽporali.
Inde erũ loquebatur apłs: cum hoc
diceret que cõmemoraui. Et quidẽ
apłs quãꝙͣ elegerit manibz sius
transigi. et nec ip̃m lac queres
ab ombus tamen lactis ꝑcipiendi
habere potestatem se dixit. et sic
dũm disposuisse. ut qui euãge¬
liũ annũtiant de euangelio ui¬
uant. Et dicit alios coaplos su¬
os. usos fuisse hac potestate: nõ
usurpata sẽddata. Plus ille fecit.
ut nec quod debebatur acciperet.
Ip̃c ergo donauit et debitũ: sed ab
plus fecit. Fortassis enim ip̃m

Expanded text:
quod errabat non revocastis, et quod periit non inquisistis, et quod forte fuit, conoves meae, eo quod non sit pastor . Dicitur ad pastores pascentes seipsos, non oves, quid diligant, quid negligant. Quid ergo diligunt?t Apostolus dicit: Quis plantat vineam, et de fructu ejus non sumit? quis pascit gregem, et de lacte gregis non percipit ? Invenimus ergo lac esse gregis, quidquid a plebe distribuitur praepositis, ad eorum sustentandum victum temporalem. Inde enim loquebatur Apostolus, cum haec diceret ququanquam elegerit manibus suis transigi, et nec ipsum lac quaerere ab ovibus, tamen lactis percipiendi potestatem habere se dixit, et sic Dominum disposuisse, ut qui evangelium annuntiant, de evangelio vivant. Et dicit alios coapostolos suos usos fuisse hac potestate, non usurpata, sed data. Plus ille fecit, ut nec quod debebatur, acciperet. Ipse ergo donavit et debitum, sed ab plus fecit: fortassis enim ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
lũ. et malus bonũ: quod ta¬
men fit iuxta meritũ ppłoꝵ
Non omnia tempora congrir̃t
doctrine: scd̃m salomonis ser¬
tenciã dicentis: tempus tacẽ¬
di et tempus loquendi: non

Expanded text:
lum, et malus bonum; quod tamen fit juxta meritum populorum. Non omnia tempora congruunt doctrinae, secundum Salomonis sententiam dicentis: Tempus tacendi et tempus loquendi . Non
Abbreviated transcription (Latin):
tacebo. Multa locutus sum.
Date ueniã loquaci senectutis
sed timide infurmitati. E go
sicut uidetis per etatem modo
senui. per ĩfirmitatem olun¬
corporis sum senex. Tament
si deo placet quo dixi modo ip̃e
dat uires. Non uos desero. Ora¬
te pro me ut quantũ inest
anima in hoc corpore et quales¬
cũq uires suppecũt. in uerbo
dei seruiant uobis. Amen.

Expanded text:
tacebo. Multa locutus sum, date veniam loquaci senectuti, sed timidae infirmitati. Ego, sicut videtis, per aetatem modo senui: sed per infirmitatem corporis, olim senex fui, tamen si Deo placet quod dixi, modo ipse det vires, non vos desero. Orate pro me, ut quantum inest anima in hoc corpore, et qualescunque vires suppetunt, in verbo Dei serviam vobis. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
asticis disciplinis conscrin¬
gantur ut eorum lascina¬
e̾tas. et ad peccandũ ualde
procliuis. nullũ possit repe¬
rire locum. quo in peccati
facinus proruat. Quaprop¬
ter in huiuscemodi custo¬
diendis. et spiritualiter eru

Expanded text:
asticis disciplinis constringantur, ut eorum lasciva aetas, et ad peccandum valde proclivis, nullum possit reperire locum quo in peccati facinus proruat. Quapropter in hujuscemodi custodiendis, et spiritaliter eru
Abbreviated transcription (Latin):
que profecto cũ molestia de deco¬
ris intumescũt. pouderosus ẽ
qui totis cogitationib ad la¬
sciuiã defluens: pondus tur¬
pitudinis gestat in corde. Et
qͣmuis pua non excerceat oꝑa:
ab hiis tamer non euellitur
mente. Nec ad usum boni opis
in aperto ualet assurgere: quia
grauat hunc in abditis pond̾
turpe. Quisquis ergo quolibet
hoꝵ uicio subigitur panes dño

Expanded text:
ofecto cum molestia dedecoris intumescunt. Ponderosus ergo est, qui totis cogitationibus 14 ad lasciviam defluens, pondus turpitudinis gestat in corde; et quamvis prava non exerceat opere, ab his tamen non evellitur mente. Nec ad usum boni operis in aperto valet assurgere, quia gravat hunc in abditis pondus turpe. Quisquis ergo quolibet horum vitio subigitur, panes Do
Abbreviated transcription (Latin):
uiconqz tenere ac pe¬
discedunt ab ecclesia pbrĩ
aut diaconi uel quicunq
sub regula prorsus existunt
hii nequaꝙͣ debent in alia
ecclesia recipi: sedomnen
necessitatem conuenit il¬
lis imponi ut ad suas pro¬
chias reuertantur. Quod nõ
fecerint oportet eos cõmunio¬
ne priuari. Si quis autem ad
alium ꝑtinentẽ audacter in¬
uadere. et in sua ecclesia ordi

Expanded text:
uicunque temere, ac pe, discedunt ab Ecclesia presbyteri, aut diaconi, vel quicunque sub regula prorsus existunt, hi nequaquam debent in aliam Ecclesiam recipi, sed omnem necessitatem convenit illis imponi, ut ad suas parochias revertantur; quod si non fecerint, oportet eos communione privari. Si quis autem ad alium pertinentem audacter invadere, et in sua Ecclesia ordi
Abbreviated transcription (Latin):
si p̃bende fratrum. uel ecclesie
debitor fucrit uel de eius con¬
uĩctu seruientes sui obligati
fuerint. fideliter persoluant.
Quarto clericis et laicis qui
ei fumulati sunt prout esse
potest retribuant. Quinto

Expanded text:
si prebende fratrum uel ecclesie debitor fuerit uel de eius conuictu seruientes sui obligati fuerint fideliter persoluant quarto clericis et laicis qui ei famulati sunt prout esse potest retribuant quinto
Abbreviated transcription (Latin):
gregari. Si igitur generis gr̃ã
iudicas easdem nuilo pacto di¬
nuttere. memento thamar
quod ab amon fr̃e suo corrup

Expanded text:
gregari. V. Si igitur generis gratia judicas easdem nullo pacto dimittere: memento Thamar, quod ab Amnon fratre suo corrup
Abbreviated transcription (Latin):
uinculo federent. Semorib¬
quoq debitã prebeant obedi¬
entiam: neq ullo iattantie stu¬
dio semetipsos attollant. Postre¬
mo in doctrina. in lectionibus
psalnuis ymnis canticis exerci¬
cio ugi incũbant. Scilicet ut¬
dum scientie oꝑã dant: doctri¬
ne grãm populis admuustrẽt.
clericorun

Expanded text:
inculo federentur. Senioribus debitam prebeant obedienciam neque ullo iactancie studio semetipsos attollant. Postremo in doctrina, in lectionibus, in psalmis, ympnis, canticis, exercicio iugi incumbant. dum scientiae operam dant, doctrinae gratiam populis administrent. clericoru
Abbreviated transcription (Latin):
peratorem hunc reprobari. et a¬
bici oportet. non solum a com¬
munione uerũ et abhonore.
cuius particeps uidetur existere
quia uenerandi principis au¬
ribus molestiam temptauit
inferre contra leges ecclesie. Si
igitur adire principem neces¬
saria causa deposcit hoc agatur
cum tractatu. et consilio metro
Qui etiam proficiscentẽ suis
codem concilio de dãpnatis epĩs
aut clericis adeũtib ĩperatorẽ

Expanded text:
peratorem, hunc reprobari et abjici oportere, non solum a communione, verum et ab honore cujus particeps videtur existere, quia venerandi principis auribus molestiam tentavit inferre contra leges Ecclesiae. Si igitur adire principem necessaria causa deposcit, hoc agatur cum tractatu et comorantur, qui etiam proficiscentem suis s. CXLIII. De damnatis episcopis, aut clericis adeuntibus imperatore
Abbreviated transcription (Latin):
uertuntur in scuta. Caue
quoqz rie aut linguã aut au¬
res habeas prurientes. idest ne
aut ip̃e aliis detͣhas. aut alios
audias detrahentes. Sedens ĩ¬
quit aduersus frẽm tuũ loque¬
baris detrahendo. et aduersus
filium matris tue ponebas scã¬
dalũ. et cetera. Parce a detra¬
ctione lingue. Eustodi ser¬
mones tuos et scito. quia cũ¬
cta que de aliis loqueris. tua
sentencia iudiceris. et in hiis
ip̃e dep̃hendendus eris. que in
aliis arguebas. Neq uero illa

Expanded text:
vertuntur in scuta. Cave vertuntur in scuta. Cave quoque, aut linguam, aut aures habeas prurienaut ipse aliis detrahat, aut alios audiat detrahentes. Sedens, inquit, adversus fratrem tuum loquebaris detrahendo, et adversus filium matris tuae ponebas scandalum , etc. Parce a detractione linguae, custodi sermones tuos, et scito quia cuncta quae de aliis loqueris, tua sententia judicaris: et in his ipse deprehendendus eris, quae in aliis arguebas. Neque vero illa
Abbreviated transcription (Latin):
seruus non ẽem. Desinit pla¬
cere hominibus: et seruus fa¬
ctus est xp̃i. Per bonã et malã
famã: a dextris et a sinistris xp̃i
nuiles graditur. Nec laude ex¬
tollitur: nec uituperatõe fran¬
gitur. Non diuitiis tumet. nõ
contrahitur paupertate: i leta
contempnit et tristicia. Per
diem sol non urit eum.neq
tare fimbrias: et ostentui ha¬
bere philacteria. et conscientia
replignante pharisaica am¬
bitione circundari. Inde depen¬
det euangeliũ: inde crux et ꝓ¬
phete. Fidelis mecũ lector intel¬
liges quid taceã. et quid magis
tacendo loquar. Tot sũt regule.
in corde gestare. et dñm habere
fautorẽ non aspectus hõĩum
natus. habe iusticiã. prudẽtiã
temperantiã. fortitudinẽ. hiis
celi plagis includere. hec quadri¬
ga uelut aurigã xp̃i admetam
concitũ ferat. Nichil hoc mo¬
nili p̃ciosius. nichil hac gem¬
maꝵ uarietate distinctius.
Ex omni parte decoraris cĩge¬
ris atq protegeris ornanĩto
tibi sunt et miminũ. Gẽme

Expanded text:
seruus non essem; desiuit placere hominibus et seruus factus est Christi. per bonam et malam famam a. dextris et a sinistris Christi miles graditur, nec laude extollitur nec uituperatione frangitur, non diuitiis tumet, non contrahitur paupertate, et laeta contemnit et tristia. per dietare fimbrias, et ostentui habere phylacteria, et conscientia repugnante, pharisaica ambitione circumdari. Inde pendet Evangelium, inde lex et prophetae. Fidelis mecum lector intelligis quid taceam et quid magis tacendo loquar. Tot te regulae, qin corde gestare? Deum habere fautorem, non aspectus hominum? natus? Habeto justitiam, prudentiam, temperantiam, fortitudinem. His coeli plagis includere, quae te quadriga velut aurigam Christi, ad metam concita ferat. Nihil hoc monili pretiosius, nihil hac gemmarum varietate distinctius. Ex omni parte decoraris, cingeris atque protegeris: et ornamento tibi sunt et munimini: gemmae
Abbreviated transcription (Latin):
naliter iuẽtũ sacerdotũ
Ed nos presentibus dele¬
ctati dum in hac uita cõmoda
nostra. et honores ĩquirimus
non ut meliores sedut ditiores
nec ut sanctiores. sed ut hono¬
ratiores simus. ceteris p̃esse fe¬
stinamus. Necgregem diũ qui
uobis pascendus tuẽdusq cõ¬
missus est. sed nr̃as uolũtates.
dominationem diuitias. et ce

Expanded text:
naliter viventium sacerdotum, Sed nos praesentibus, etc. delectati, dum in hac vita commoda nostra et honores inquirimus, non ut meliores, sed ut ditiores, nec ut sanctiores, sed ut honoratiores simus, caeteris praeesse festinamus. Nec gregem Domini, qui nobis pascendus tuendusque commissus est, sed nostras voluptates, dominationem, divitias, et c
Abbreviated transcription (Latin):
appellatur. propterea uocãt.
cderici quia de sorte sunt dñi. uł
quia dũs ip̃e sors. idest pars cle¬
ricoꝵ est. Et quia uel ip̃e pars dm̃
est. uel dñm partem habet. ta¬
lem se exhibere debet. ut ipse pos¬
sideat dñm. et ip̃e possideatur
propheta dicit. pars mea dñs.
si quippiam aliud habuerit
preter dñm pars eius nõ erit
dr̃s. Uerbi gratia. Si aurũ.
si argentũ. si possessiones. si
uariam suppellectilem. cum
istis partibus dñs fieri pars eĩ
non dignatur. Si autẽ ego
pars diũ sum. et funiculus
hereditatis eius. Nec accipio
partem inter ceteras tribus.
sed quasi leuita. et sacerdos
uiuo de decimis. et altari ser¬
uiens altaris oblatione su¬
steritor. habens uictiun et ue¬
stitũ. his contentus ero. et
nudam crucem nudus seqͣr.
Obsecro itaq te ut repetens
iterũ. iterũq monebo ne of

Expanded text:
appellatur, propterea uocantur clerici, uel quia de sorte sunt domini uel quia dominus ipse sors, id est pars, clericorum est. qui autem uel ipse pars domini est uel dominum partem habet, talem se exhibere debet, ut et possideat dominum et ipse possideatur propheta dicit: pars mea dominusi quippiam aliud habuerit praeter dominum, 20 pars eius non erit dominus. uerbi gratia, si aurum, si argentum, si possessiones, si uariam supellectilem, cum his partibus dominus pars eius fieri non dignatur. si autem ego pars domini sum et funiculus hereditatis eius nec accipio partem inter ceteras tribus, sed quasi leuita et sacerdos uiuo de decimis et altari semiens altaris oblatione sustentor, habens uictum et uestitum his contentus ero et nudam crucem nudus sequar. obsecro itaque te, et repetens iterum iterumque monebo, ne of
Abbreviated transcription (Latin):
ricatũ. Nemini eum tollo no¬
lenti mecum coĩter uiuere:
habeo dm̃ qui mecũ manere
uult. Siparatus est pasci a
domino: per ecclesiã ipsius nõ

Expanded text:
ricatum. Nemini eum tollo nolenti mecum communiter vivere: habet Deum qui mecum manere vult. Si paratus est pasci a Deo per ecclesiam ipsius, no
Abbreviated transcription (Latin):
alia clericoꝵ. Clericioues pa¬
scue ego pastor. Illi de alta¬
rio uuuint. michi quasi in¬
fructuose arbori securis poni¬
tur ad radicem si murius ad
altare non defero. Nec possũ
obtendere pauꝑtatẽ cum in
eulangelis anũ uiduã. duo
que sibi sola superãt era mit¬
tentem laudat dñs. Michi
autem pbr̃m sedere nõ licet
Illi si peccauero licet tradere
me in interitu carnis ut sp̃s
saluus sit in diem dnũ ih̃it.
Et in ueteri quidẽ lege qui¬
cũq sacerdotib non obtem¬
passet. aut extra castra posi
tus lapidabat᷑. apopulo. aut
gladio ceruice subiecta con¬
temptũ expiabat cruore. Nũc
uero tn obediens spirituali
antmaduertione truncatur.
aut eiectus de ecclesia rabido
demonũ ore decerpitur. Item

Expanded text:
alia clericorum. clerici oues pascunt, ego pascor; illi de altario uiuunt, mihi quasi infructuosae arbori securis ponitur ad radices, si munus ad altare non defero. nec possum oEvangelio viduam duo quae sola sibi supererant aera mittentem laudet Dominus. Mihi ante presbyterum sedere non licet. Illi, si peccavero, licet tradere me Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit in diem Domini Jesu. Et in veteri quidem lege, quicunque sacerdotibus non obtemperasset, aut extra casttus lapidabatur a populo aut gladio cervice subiecta contemptum expiabat cruore. Nunc vero inobediens spirituali animadversione truncatur aut eiectus de ecclesia rabido daemonum ore decerpitur. Item
Abbreviated transcription (Latin):
honeste uel tepide expleueri¬
mus: et ad perficiendum pi¬
gri aduenerimus. in senten¬
tiam qua dicitur. maledi¬
ctus homo qui opus dei fece¬
rit negligenter. miserabili¬
ter labanuir. Ergo solerter
industria nobis obseruan

Expanded text:
honeste, vel tepide expleverimus, et ad perficiendum pigri advenerimus, in sententiam qua dicitur, Maledictus homo qui opus Dei fecerit negligenter, miserabiliter labamur. Ergo solerti industria nobis observan
Abbreviated transcription (Latin):
infumitati compatitur. sic q
in bonis proximi sicut ii siug̃
prouectibus letatur. addign¬
tatem pontificalis excellentie
peruenit. qui ita se mmutabilẽ
Ecteris in cunctis que agit in¬
siunat: ut inter eos non habrat
scat. qui sic studet uiuere. ut
proximioꝵ quoq corda arentia
doctrine ualeat fluentis iriga¬
re. qui orationis usum exper¬
mento iam didicit: quo obti¬
nere a domino que poposcerit
adhuc ioquente te dicam eccẽ
assum. Si fortasse qui dispłi¬
cet ad intercedendum mutitur.
iratus animus ad deteriora
prouocatur. Qui adhuc deside¬
riis terrenis astringitur: caue¬
at ne districti iram uidicis
grauius accendens dum loco
delectatur glorie. fiat subditus
auctor ruine. Sollerter se q̃sq
meciatur. ne locũ regimins
assumere audeat: si adhuc ĩ se
uiciũ dampnabiliter regnat
Nec is quem crimen de prauat
proprium intercessor fieri appe¬
tat proculpis alioꝵ. Gregorius¬

Expanded text:
infirmitati compatitur, sicque in bonis proximi, sicut in suis provectibus, laetatur. Ad dignitatem pontificalis excellentiae recte pervenit, qui ita se imitabilem caeteris in cunctis quae agit, insinuat, ut inter eos non habeat scat: qui sic studet vivere, ut proximorum quoque corda arentia doctrinae valeat fluentis irrigare: qui orationis usu experimento jam didicit, quod obtinere a Domino, quaecunque poposcerit,Adhuc loquente te, dicam, ecce adsum . Si fortasse quiscet ad intercedendum mittitur, irati animus ad deteriora provocatur. Qui adhuc desideriis terrenis astringitur, caveat ne districti iram judicis gravius accendens, dum loco delectatur gloriae, fiat subditis auctor ruinae. Solerter se quisque metiatur, ne locum regiminis assumere audeat, si adhuc in se vitium damnabiliter regnat, ne is quem crimen depravat proprium intercessor fieri appetat pro culpis alioru
Abbreviated transcription (Latin):
net. ita etiam cadem men¬
sura. aqua illis tribuitur.
Nouerint tamen generalit
omnes libra non amplius
quam duodecim miciis con¬

Expanded text:
net, ita etiam eadem mensura aeque illis tribuatur. Noverint tamen generaliter omnes libram non amplius quam duodecim unciis con
Abbreviated transcription (Latin):
Honoꝵ gradus per ambitis¬
nes non subeant. Probene fi¬
cuis medicine dei munera
non accipiant. Dolos et con

Expanded text:
honorum gradus per ambitiones non appetant; pro beneficiis medicinae Dei munera non accipiant; dolos et con
Abbreviated transcription (Latin):
inferiores autem presbiteris
habeantur. per ordinẽ ergo
post presbiteros gratiã sacre
cõmuunionis accipiant. aut
episcopo eis aut presbitero
porrigente. Sed nec sedere ĩ
medio pbr̃oꝵ dyaconis liceat.
quia si hoc fiat p̃ter regulã
et ordinẽ probatur existere.
Si quis autem etiam post
las diffinitiones obedire
noluent a ministerio cessa¬

Expanded text:
inferiores autem presbyteris habeantur. Per ordinem ergo, post presbyteros gratiam sacrae communionis accipiant, aut episcopo eis, aut presbytero porrigente. Sed nec sedere in medio presbyterorum diaconis liceat: quia si hoc fiat, praeter regulam et ordinem probatur existere. Si quis autem etiam post has definitiones obedire noluerit, a ministerio cessa
Abbreviated transcription (Latin):
uamur atq inde innouatis sen¬
sibus ut conus rudibus enitesca
renonatur in agrutione dei.
Quam renouatione in mente
oportet fieri: sed in capite demon¬
strari: ubi ipsa mens scitur ha¬
bitare. Quod uero detonso ca¬
li corona relinquitur: sacerdo¬
tiũ regnum que ecclesiastice ĩ
cis existimo figurari. Thyara
enim apud ueteres in capite
ex bysso confecta rotonda erat
quasi spera media: et hoc signi¬
ficatur in parte capitis tõsura.
Corona autem latitudo aurci
circuli est: que regum capita
cingit. Utrũq itaq signum
expr̃unitur incapite clericoꝵ
ut impleatur etiani corporis
quadam similitudine quod

Expanded text:
uamur, atque inde innovatis senuamur, atque inde innovatis sensibus ut comis rudibus enitescamrenovatur in agnitionem Dei , » quam renovationem in mente oportet fieri, sed in capite demonstrari, ubi ipsa mens noscitur habitare. Quod vero detonso suli corona relinquitur, sacerdotium regnumque Ecclesiae in eis existimo figurari. Thiara enim apud veteres constituebex bysso confecta rotunda erat quasi sphaera media, et hoc significatur in parte capitis tonsa. Corona autem aurea latitudo est circuli, quae regum capita cingit, utrumque itaque signum exprimitur in capite clericorum, ut impleatur etiam corporis quadam similitudine, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Onsure ecclesia¬
stice usus a naza¬
reis nisi fallor or¬
tus est qui prius
crine seruato de
radebant: et capillos in igne sacri¬
ficii ponere iubebantur: scilicet
ut perfectionem deuotionis sue
domino consecrarent. Huius
ergo exempli usus ab apostolis
introductus est: ut hii qui in
diuinis cultibus mancipãtur
domino consecrantur: quasi
nazarei idest sancti dei crine p̃
et ezechieli prophete mubetur di¬
cente domino. Tu fili hominis
sume tibi gladiũ acitum: et
duces per caput tuum et barbã:
idelicet quia et ip̃e sacerdotali
genere deo in ministenũ sancti¬
ficationis deseruiebat. Hoc enĩ
nazareos illos priscillam et aqͥl¬
lam in actibus apostolorum
primũ fecisse leginius paulũ
quoq apostolũ. et quosdã disci¬
puloꝵ xpristi qui in huusmo
Est autem in clericis tonsura
signũ quoddam quod in corpore
figuratur. sed in animo agitur
scilicet ut hoc signo in religione¬
uicia resecentur et criminibus
carnis nostre quasi crinibus ex¬

Expanded text:
onsurae ecclesiasticae usus a Nazaaeis, nisi fallor, exortus est. Qui prius crine servato, deradebant, et capillos in igne sacrificii ponere jubebantur, scilicet ut perfectionem devotionis suae Domino consecrarent. Hujus ergo exempli usus ab apostolis introductus est, ut hi qui in divinis cultibus mancipati Domino consecrantur, quasi Nazaraei, id est sancti Dei  Deest Det Ezechieli prophetae jubetur, dicente Domino: Tu fili hominis, sume tibi gladium acutum, et duces per caput tuum et barbam . Videlicet quia et ipse sacerdotali genere Deo in ministerium sanctificationis deserviebat. Hoc et Nazaraeos illos, Priscillam et Aquilam, in Actibus apostolorum primum fecisse legimus: Paulum quoque apostolum, et quosdam discipulorum Christi, qui in hujusmodEst autem in clericis tonsura signum quoddam, quod in corpore figuratur, sed in animo agitur, scilicet, ut hoc signo in religionvitia resecentur, et criminicarnis nostrae quasi crinibus ex
Abbreviated transcription (Latin):
inuenerint ad caritatis cõ¬
cordiam reuocent. Et iuxta
psalmiste uocem declinent
a malo et faciant bonum.
Attendant apostolum ꝓhi¬
bentem. Non inquit ĩ com

Expanded text:
invenerint, ad charitatis concordiam revocent, et juxta vocem Psalmistae , declinent a malo et faciant bonum. Attendant et Apostolum prohibentem: Non, inquit, in com
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ⁊d conductionẽ ipsius
fundi nullus accessit. uisi
quadraginta solidos offerens
pensionem. Sed iudimus fũ¬
dum amplius posse dare: ut
celerus debitum redderet. Et
cõmissi fidei eius: ut de ipsa
conductione lucra non requi¬
rerent fratres: sed quitquid
darec fundus. de ip̃is fructibus
umnputarent ad debitũ fideli¬
ter. Paratus est presbiter ut
alium constituam. qui de

Expanded text:
mus. Ad conductionem ipsius fundi nullus accessit, nisi quadraginta solidorum offerens pensionem. Sed vidimus fundum amplius posse dare, ut celerius debitum redderetur, et commisi fidei ejus, ut de ipsa conductione lucra non requirerent fratres: sed quidquid daret fundus, de ipsis fructibus imputarent ad debitum. Fide agitur. Paratus est presbyter, ut alium constituam qui de
Abbreviated transcription (Latin):
Quo loco cõtemplari oportet aa¬
rã p̃monstrasse. Suerunt enĩ
filii aaron. et ip̃i sacerdotes: qui¬
bus merito astare debuissent leui¬
te sicut sũmo sacerdoti. Et hoc fu¬
it inter caron sũmũ sacerdotem.
et inter filios eiusdem a aron: qͥ
et ip̃i crant sacerdotes: qđ a aron
super tunicã accipiebat poderẽ.
stolam scãm. et coronã auream.¬
et nutrã et zonã aureã. et super¬
humerale: et cetera que supͣ me¬
morata sũt. Filii autem aaron
super tunicas lineas cucti tm̃mͦ
et thyarati astabant sacrificio dei.
Sed forsitan queritur et hoc cuiꝰ
figurã faciebat moyses. Si enim
do mediatoris dei qui est inter deñt
et homiiem ihesus xpristus qui
est uerus dux ppłoꝵ. uerus pri

Expanded text:
. Quo loco contemplari oportet Aa. Quo loco contemplari oportet Aaram praemonstrasse. Fuerunt enim filii Aaron et ipsi sacerdotes, quibus merito astare debuissent levitae, sicut summo sacerdoti. Sed hoc fuit inter Aaron summum sacerdotem et inter filios ejusdem Aaron, qui et ipsi erant sacerdotes: quod Aaron super tunicam accipiebat poderem, stolam sanctam, et coronam auream, mitram et zonam auream, et superhumerale, et caetera quae supra memorata sunt. Filii autem Aaron, super tunicas lineas cincti tantummodo et tiarati astabant sacrificio Dei. Sed forsitan quaeritur et hoc, cujus figuram faciebat Moyses? Si enim do mediatoris Dei, qui est inter Deum et hominem, Jesus Christus, qui est verus dux populorum, verus pri
Abbreviated transcription (Latin):
fideles. non accusatione luxurie.
aut non subditos. O portet eium
ep̃m sine crimine ẽẽ. Qua senten¬
tia ostendit etiam presbiteros sub
tymotheũ de ordinatione epĩ. et
dyacom scribens. de presbiteris oĩ¬
no tacuit: quia eos in episcoporũ
sicut et ad philipenses episcopos et
dyaconos scribit. cum una ciuita
plures episcopos habere nõ possit.
Et in actibus apłoꝵ presbiteros
ecclesie itutus iherosolunã con¬
Bidete gregeni: in quo uos sp̃c sc̃s
ecclesia pbros constituendos esse
et canones ip̃i testãtur. Pbrõs
autem.: merito et sapientie dixi
non etate. Nant et moysi p̃cipit᷑:
ut eligat pbr̃os. Unde et in prouer¬
biis dicitur. Gloria seuũ canities.
Que est hec canities: Haut dubũ
quĩ in sapientia de qua scriptũ ẽ.
Cantties hoĩn prudentia ẽ. Cũq
nõgentos. et eo amplius annos
ab adam usq ad abraham iuxis¬
se honuues legerimꝰ: nullus alius
primus appellatus est presbiter.
idest senior nisi abrahani: qui mł¬

Expanded text:
n accusatione luxuriae, aut non subditos. Oportet enim episcopum sine crimine esse . Qua sententia ostendit etiam presbyteros sub Timotheum de ordinatione episcopi et diaconi scribens , de presbyteris omnino tacuit, quia eos in episcoporum sicut et ad Philidiaconis scribit, cum una civitas plures episcopos habere non possit, et in Actibus apostolorum presbyteros Ecclesiae, iturus Jerosolymas, conidete gregem, in quo vos Spiritus Ecclesia presbyteros constituendos esse,m loquitur, et canones ipsi testantur. Presbyteros autem merito et sapientia dici, non aetate . Nam et Moysi praecipitur, ut eligat presbyteros. Unde et in Proverbiis dicitur: Gloria senum Quae est ista canities? haud dubium quin sapientia, de qua scriptum est: Canities hominum prudentia est . Cumque nongentos, et eo ampab Adam usque ad Abraham vixisse homines legerimus, nullus alius primus  Deest primus appellatus est presbyter, id est senior, nisi Abraham, qui mu
Abbreviated transcription (Latin):
u esbiteroꝵ ordo exordiũ ris¬
sumpsit ut dictũ est a filiis
aaron. Qui enĩ sacerdotes uocã¬
tur in ueteri testamento: hii sũt
qui appellantur presbiteri. Et
qui nõcupabantur principes sa¬
cerdotũ: nũc ep̃i nominantur.
Presbiteri autem interpretãtur
seuiores: quia semores etate greci
presbiteros uocant. Hiis enĩ sicut
epĩs dispensatio musteriorũ
dei cõmissa est. Presũt cnĩ eccł̃ie
xpristi: et in confectione diuini
corporis. et sanguinis consortes
cũ episcopis sunt. Suniliter et
in doctrina populoꝵ: et in officio
predicandi. excepta auctoritate
sũmi sacerdotii quo dericorum
ordinatio. et consecratio episcopi¬
reseruata est. ne a multis disci¬
plina ecclesie uendicata concor¬
diani solueret scandala genera¬
ret. Nam paulus apostolus eos
episcoporũ ita asseuerat loquẽs

Expanded text:
esbyterorum ordo exordium sumpsit ut dictum est a filiis Aaron. Qui enim sacerdotes vocabantur in Veteri Testamento, hi sunt qui nunc appellantur presbyteri, et qui nuncupabantur principes sacerdotum, nunc episcopi nominantur. Presbyteri autem interpretantur seniores, quia seniores aetate Graeci presbyteros vocant. His enim, sicut episcopis, dispensatDei commissa est. Praesunt enim Ecclesiae Christi, et in confectione divini corporis et sanguinis consortes cum episcopis sunt. Similiter et in doctrina populorum, et in officio praedicandi. Ad solam auctoritatem summi sacerdotii clericorum ordinatio et consecratio reservata est, ne a multis disciplina Ecclesiae vindicata concordiam solveret, et scandala generaret. Nam Paulus apostolus eosdepiscoporum ita asseverat, loquens
Abbreviated transcription (Latin):
quis autem preter hec fecerit
canonicis correptionib subia¬
cebit. Quodsi clericus habet
causam aduersus ep̃m propͥũ
uel aduersus alterum. apud

Expanded text:
quis autem praeter haec fecerit, canonicis correptionibus subjacebit. Quod si clericus habet causam adversus episcopum proprium, vel adversus alterum, apud
Abbreviated transcription (Latin):
Ceterũ de quibus aꝑtissime
diumitus scriptura sanxit nõ
est differenda sentencia. sed po¬
cius exequenda. Proinde quod
la icis reprehenditur: id multo
magis debet in clericis precon¬
dempnari. Uniuersũ conciliũ
dixit. Nemo contra prophetas.
nemo contra euangeliũ facit

Expanded text:
Caeterum de quibus apertissime divina Scriptura sanxit, non est differenda sententia, sed potius exsequenda. Proinde quod in laicis reprehenditur, id multo magis debet in clericis praedamnari. Universum concilium dixit: Nemo contra prophetas, nemo contra Evangelia facit
Abbreviated transcription (Latin):
ficiũ clericatus antiq mili¬
cie putes. idest ne lucra seculi
in xp̃o queras milicia. Ne
plus habeas quam quando
clericus ẽẽ cepisti. et dicatur
tibi. clerici eoꝵ non proderũt

Expanded text:
ficium clericatus genus antiquae militiae putes, id est, ne lucra saeculi in Christi quaeras militia, ne plus habeas quam quando clericus esse coepisti, et dicatur tibi: Clericatus eorum non proderit
Abbreviated transcription (Latin):
gurgitat: Sũptuosis dapib
grauidus: non potest suis
abstinentiam laudare qm̃ cal¬
sat. Uicio cupiditatis addictus.
cupidus amorẽ non potest de¬
sudare pecunie. Inumnicitiaꝵ
tenax: non ualebit animos
dissidentium sacerdotali trã¬
quillitate componere. Iusti¬
ciam predicare iudicib eru¬
bescit quam ip̃e persone poten-¬
tis fauore corrũpit. nec defen¬
dit oppressos si personas aut
honorat aut despicit. Et quit¬
quid boni non facit. aut ma¬
li cõmictit. nec iubet fieri. nec
uetabit. quia necessariã do¬
cendi auctoritatem. contrari¬
etate sue actionis amictit aut

Expanded text:
gurgitat. Sumptuosis dapibus gurgitat. Sumptuosis dapibus gravidus, non potest suis abstinentiam laudare, quam calcat. Vitio cupiditatis addictus, cupidis amorem non potest dissuadere pecuniae. Inimicitiarum tenax, non valebit animos dissidentium sacerdotali tranquillitate componere. Justitiam praedicare judicibus erubescit, quam ipse personae potentis favore corrumpit: nec defendit oppressos, si personas aut honorat, aut despicit: et quidquid boni non facit, aut mali committit, nec jubebit fieri, nec vetabit: quia necessariam docendi auctoritatem, contrarietate suae actionis, aut amittit aut