comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& falsiloquus crebra ueiuma. oratio¬
nib & elemosinis expetens & oppe¬
cum ecce in alia dominicȩ obserua¬
tionis ugilia. sẽs lonatus eolems
meas eleuari iussisti: ex hoc iams
panis edulium non ꝑcipics. usq
ad tempus tibi debitũ¬

Expanded text:
et falsiloquus, crebra ducens jejunia, oratioet falsiloquus, crebra ducens jejunia, orationibus et eleemosynis expetens et apecum ecce in alia Dominicae observationis vigilia sanctus Jonatus eodem meas elevari jussisti, ex hoc jam panis edulium non percipies, usque ad tempus tibi debitu
Abbreviated transcription (Latin):
beatus mauronitus in imis terrȩ
uiscerib mandati sine ullo titulo
sepulchris suꝑposito iacuerant.
tandẽ aliq̃ndo dĩ ꝑmissu & uolun¬
tatẽ in uigilia quȩ dominica ha¬
bebatur beatus lonarus ꝓcerus
corpore. decorus aspectu. capitt
cigneo uestimentorũq indum̃to
reuerendus. cuidã congregationis
sue prb̃ro nomine malgero blandꝰ
& lȩtabundus apparens ait
Uade inquiens de parte mea
& abbatisse iudith precipe. tunc
enim locus ꝑ scĩmoniales regebatur.
ut ossuum meorũ reliquias eleuari
festandũ se minus idoneum esse
& neminẽ crediturũ diceret. blan¬
dus iterũ post admonitionẽ repe.¬
titam subintulit dicens. Uide ne
iussui meo inobȩdiens factus. dignus
uidearis mauditis uerberib Hoc
factum est terna apparitionis ad.¬
monitione: sed negligentia ipsu ᷤ
prbri atq inobedientia. ad effectũ
minie ꝑuenit eleuatio iussa
dem ÷ tamen malgerus p̃cepto sci
multũ stupẽns. atq ob illusionem
fac̾tam ad se timens uideri m̃dar.

Expanded text:
beatus Maurontus in imis terrae visceribus mandati, sine ullo titulo sepulcris superposito jacuerant, tamen aliquando Dei permissu et voluntate in vigilia quae Dominica habebatur, beatus Jonatus procerus corpore, decorus aspectu, capite cygneo, vestimentorumque indumento reverendus, cuidam congregationis suae presbytero, nomine Malgero, blandus et laetabundus apparens ait: « Vade, inquiens, de parte mea; et abbatissae Judith praecipe tunc enim locus per sanctimoniales regebatur ut ossium meorum reliquias elevari festandum se minus idoneum esse, et neminem crediturum diceret, blandus iterum, post admonitionem repetitam, subintulit, dicens: « Vide ne jussui meo inobediens factus, dignus videaris inauditis verberibus. » Hoc factum est terna apparitionis admonitione; sed negligentia ipsius presbyteri atque inobedientia ad effectum minime pervenit elevatio jussa. Idem tamen Malgerus, praecepto sancti multum stupens, atque ob illusionem factam ad se, timens videri mendax
Abbreviated transcription (Latin):
nde et inquisitus dñs
enumeratis potentie
sue miraculis: de mortisi sue
ꝓtinus humilitate respondit
clicens. Ceci uiclent claudi
ambulant. leprosi mundant᷑.
Surdi auluint. mortui resur
nis tantisq uirtutib: non
scandalieari quisquam potu¬
it. sed admirari. Sed in fideli¬
um mens graue in illo scan¬
dalum ꝑtulit: cum eum et
post tot miracula morientem
Nos autem p̾cdicamus xp̃m ctu.
cifixum: iudeis quidem scanda¬
lum gentib autem stulticiam.
Stultum quippe hominib u-¬
sum est: ut pro hominibz auctor
uite moreretur. et inde contra
eum homo scandalum sũpsit.
unde ei amplius debitor fieri.
ut honoiaretur debuit. Nam tan¬
to d̾s ab hominib dignius hono¬
randus est: quanto pro homi

Expanded text:
nde et inquisitus Dominus enumeratis potentiae suae miraculis, de mortis suae protinus humilitate respondit, dicens: Caeci vident, claudi ambulant, leprosi mundantur, surdi audiunt, mortui resunis tantisque virtutibus, non scandalizari quisquam potuit, sed admirari. Sed infidelium mens grave in illo scandalum pertulit, cum eum et post tot miracula morientem Nos autem praedicamus Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam . Stultum quippe hominibus visum est ut pro hominibus auctor vitae moreretur; et inde ceum homo scandalum sumpsit unde ei amplius debitor fieri ut honoraretur debuit. Nam tanto Deus ab hominibus dignius honorandus exstitit, quanto pro homi
Abbreviated transcription (Latin):
operis sui: excepto panis
prctio. egentibus largiebatur
Grabat frequenter: quippe qͥ¬
a didiscerat quod oporteret si¬
Auditioni etiam scriptura¬
rum ita studium cõmodabat.
ut nichil ex eius memoria la¬
beretur. sed uniuersa domini
precepta custodiens memori¬
am pro libris haberet: sic su¬
am uitam instituens. ut ab
uniuersis fratribus puro dili¬
geretur affectu. Et omnibus
ad quos studiose pergebat o¬
bediens: proprias singuloꝵ
gratias hauriebat. Huius
continentiam: iocunditatẽ
illius sectabatur. Isturs lem¬
tatem. illius iugilias: alteri
legendi emulabatur industri¬
am. Istum ieuinantem. illũ

Expanded text:
operis sui, pretio panis excepto, egentibus largiebatur. 37 Orabat frequenter, quippe qui didicerat quod oporteret siAuditioni etiam Scripturarum ita studium commodabat, ut nihil ex ejus animo laberetur; sed universa Domini praecepta custodiens, memoriam pro libris haberet. Sic suam vitam instituens, ab universis fratribus puro diligebatur affectu; et omnibus, ad quos studio discendi pergebat, obediens, proprias singulorum gratias hauriebat: hujus continentiam, jucunditatem illius sectabatur; istius lenitatem, illius vigilantiam, alterius legendi aemulabatur industriam; istum jejunantem, illu
Abbreviated transcription (Latin):
cordis eorum. in immundiciã:
ut contumeliis afficiant cor¬
pora sua in semecipsis. Qui
cõmutauerunt ueritatem dei
in mendacium. et coluerunt
et seruierunt creature potuis
quam creatori: qui est bene¬
dictus in secula amen. Prop¬
terea tradidit illos deus in
passiones ignominie. Nam ui¬
femine eorum immutauer̃t
naturalem usum: in eum u¬
sum qui est contra. naturam.
Si militer autem et masculi
relicto naturali usu femine.
exarserunt in desideriis suis.
in inuicem masculi in mas¬
culos turpitudinem oꝑantes.
et mercedem quam oportuit
erroris sui in semetipsis reci¬
pientes. Et sicut non proba¬
uerunt dm̃ habere innoticiã.
tradidit eos deus in reꝓbum

Expanded text:
ndiciam: ut contumeliis afficiant corpora sua in semetipsis. Qui commutaverunt veritatem Dei in mendacium: et coluerunt et servierunt creature potius quam creatori: qui est Deus benedictus in secula. Amen. Propter quod tradidit illos Deus in passiones ignominie. Nam femine eorum immutaverunt naturalem usum: in eum usum qui est contra naturam. Similiter autem et masculi relicto naturali usu feminae exarserunt in desideriis suis in inuicem, masculi in masculos turpitudinem exercentes et mercedem quam oportuit erroris sui in semetipsos recipientes. et sicut non probauerunt deum habere in notitia, tra
Abbreviated transcription (Latin):
auclitor. non delectabitur in il
plorasse dicitur filios
suos. nec uoluisse consolari.
quia non sunt: significat eccli¬
am plorare quidem sc̃orum de
hoc scculo ablationem: sed nõ
ita uelle consolari. ut qui secu¬
lum morte uicerunt. rursus ad
seculi certamina secum tole¬
randa redeant: quia nimirũ
non sunt ultra. reuocandi. in
mundum. de cuius erumpniˢ
semel euaserunt coronandi
ad xp̃m. Nachel namq que
oius aut uidens deum dicit᷑.
eccł̃iam sigurate demonstrat:
cuius tota intentio ut uidere
deum mereatur inuigilat. Et
ipsa est oius centesima qͣmͣ
pastor bonus relictis in celo
nonaginta. nouem ouib an¬
głicarum uirtutum abiit q̃¬
rere in terra: inuentamq su
is imposuit humeris et sic
reportauit ad gregem.

Expanded text:
ectabitur in illis . plorasse dicitur filios suos, nec voluisse consolari, quia non sunt, significat Ecclesiam plorare quidem sanctorum de hoc saeculo ablationem, sed non ita velle consolari ut qui saeculum morte vicerunt, rursus ad saeculi certamina secum toleranda redeant, quia nimirum non sunt ultra revocandi in mundum, de cujus aerumnis semel evaserunt coronandi ad Christum. Rachel namque, quae ovis aut videns Deum dicitur, Ecclesiam figurate demonstrat, cujus tota intentio ut videre Deum mereatur, invigilat. Et ipsa est ovis centesima, quam pastor bonus relictis in coelo nonaginta novem ovibus angelicarum virtutum, abiit quaerere in terra, inventamque suis humeris imposuit, et sic reportavit ad gregem.
Abbreviated transcription (Latin):
git. oderit autem. nesciens.
non ipsum sed quod putat
esse ipsum: ita sieri potest.
ut etiam homo inuistus
hominem oderit iustum.
dum estimat se sui simi¬
lem in iustum diligere:
nesciens diligat ustum. et
tamen dum eum credit in¬
iustum. diligat non ip̃m
sed quod putat esse ipsum.
Quemadmodum autem
hominem: sic et dm̃. Ui

Expanded text:
git; oderit autem nesciens non ipsum, sed quod putat esse ipsum: ita fieri potest ut etiam homo injustus hominem oderit justum, et dum aestimat se sui similem injustum diligere, nesciens diligat justum; et tamen dum eum credit injustum, diligat non ipsum, sed quod putat esse ipsum. Quemadmodum autem hominem, sic et Deu
Abbreviated transcription (Latin):
mente concipio ore
proferre: & cordis mei
letitiam lingua non
explicat. Hoc autt̃
non solum ego patior qui cupio
narrare quȩ sentio: sed etiã uos
mecũ patimini. plus exultantes
in conscientia quã in eloquio ꝓ¬
ferentes. Uidetur mͥ hȩc dies ee¬
teris dieb esse lucidior. sol multo
lumen detrarerant. & noluerant
ereatorem suũ aspicere crucifirumꝰ
ceca: nunc auctorem suũ ab inferis
resurgentem nouo claritatis sue. ꝓuo¬
cant obsequio. Credit celum. credit
terri: & sagena quȩ totũ mundũ
piscata est. iudeos cenere ñ potuit.
Hec est dies quam fecit dñs. erulit¬
mus & letemur in ea. Quomͦ maria
uirgo mater dñi. inter om̃s mulieres
pͥncipatũ tenet: ita & inter ceteros
dies hȩc om̃ium dierum mat̾ est

Expanded text:
mente concipio ore proferre, et cordis mei laetitiam lingua non explicat. Hoc autem non solum ego patior, qui cupio enarrare quod sentio, sed etiam vos mecum patimini, plus exsultantes in conscientia quam in eloquio proferentes. Videtur mihi haec dies caeteris diebus esse lucidior, sol mundo lumen detraxerant, et noluerant creatorem suum Dominum aspicere crucifixum. Ecce nunc victorem illum ab inferis resurgentem novo claritatis suae provocat obsequio. Credit coelum, credit terra, et sagena quae totum mundum piscata est, Judaeos tenere non potuit. Haec dies quam fecit Dominus, exsultemus et laetemur in ea . Quomodo Maria Virgo Mater Domini inter omnes mulieres principatum tenet, ita et inter caeteros dies haec omnium dierum mater est
Abbreviated transcription (Latin):
iohanne eum quȩrebat absentem iIII¬
uatuor autem fuisse marias in euan¬
geliis legimus: unam matrem dñi
saluatoris. alteram materteram eiꝰ
que apellata est eleophȩ: tertiam
teram eius fuisse contendant. Non¬
nulli ut se liberent questione. in
marco uolunt esse unam de marus
sed ñ additum cognomen magda¬
lenȩ: & hoc suꝑfluo scriptorũ ino¬
leuisse uitio. quod pͥmũ ȩuangłista
non scripserit. Nobis autẽ uidet᷑
totam noctem. non semel nec bis. sed
crebro ad sepulchrũ dm̃i eueurrisse:
p̾sertim cum teriȩ motus. & sara
diruta. & sol fugiens. & rerum in¬
tura turbata. & quod his maiusẽ
desiderium saluatoris. somnun
ruperit seminarum. Itc̃ Sermo

Expanded text:
Iohanne eum quaerebat absentem. quattuor autem fuisse Marias in euangeliis legimus: unam matrem domini saluatoris, alteram materteram eius, quae appellata est Maria Cleopae, tertiam teram eius fuisse contendant. nonnulli, ut se liberent quaestione, in Marco uolunt unam esse de Mariis, sed non additum cognomen Magdalenae, et ex superfluo scriptorum inoleuisse uitio, quod primum euangelista non scripserit. nobis autem simplextotam noctem non semel nec bis, sed crebro ad sepulchrum domini cucurrisse, praesertim cum terrae motus et saxa disrupta et sol fugiens et rerum natura turbata et - quod his maius est — desiderium saluatoris somnum ruperit feminarum. Quomo
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi fr̃es: ut isti
magi regem iudeorum adorã¬
dum quererent. cum ipsi iu¬
dei non essent: Et quem re¬
gem: Utiq non herodem. s
xp̃m. uolunt adorare regem
nuꝑ natum: nec adorant re¬
gem ante annos aliquot or¬
clinatum. Adorare cupiunt
infantem. lactentem: nec ado¬
rant regem. populis imꝑantẽ.
Nam et de herode rege iudeo¬
rum filii iam fuerant nati:
qui erant patre mortuo reg¬
naturi. Mortuo enim isto
herode. archelaus in iudea
regnauit: et galilee princi¬
patum iunior herodes op¬
tinuit. Archelaus natus est
in palatio: xp̃c in diuersorio.
Archelaus natus in lecto ar
genteo est positus: xp̃c autẽ
natus. in presepio est bre¬
uissimo couocatus. Ille for¬
sitan pretiosis inuolutus est
sericis: iste uilissimis inuo¬
lutus est pannis. Et tamen

Expanded text:
dulcissimi fratres, ut isti Magi regem Judaeorum adorandum quaererent, cum ipsi Judaei non essent? Et quem regem? Utique non Herodem, sed Christum. Volunt adorare regem nuper natum, nec adorant regem ante annos aliquot ordinatum. Adorare cupiunt infantem lactantem, nec adorant regem populis imperantem. Nam et de Herode rege Judaeorum filii jam fuerant nati, qui erant patre mortuo regnaturi. Mortuo enim isto Herode, Archelaus in Judaea regnavit, et Galilaeae principatum junior Herodes obtinuit. 4. Archelaus natus est in palatio, Christus in diversorio. Archelaus natus, in lecto est argenteo positus; Christus autem natus, in praesepio est brevissimo collocatus. Ille forsitan pretiosis involutus est sericis, iste vilissimis involutus est pannis. Et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
brum in manu sua: et ꝓmũ¬
labit aream. suam. Aquo
sp̃m sc̃m lari debere testa¬
batur: ipse uos baptirabit
ipsum ablui desiderabat
baptirari. et tu uenis ad me:
Quomodo ergo dicit. et ego
nesciebam eum: nisi quia cũ
quem antea nouerat. ꝑfecti¬
us iam cum baptiraretur
agnouit: Quem muncli sal¬
uatorem et iudicem nouerat:
huius potentiam maiestatis
altius sp̃u sc̃o suꝑ eum descen¬
dente cognouit. Dominica¬

Expanded text:
brum in manu sua, et permunbrum in manu sua, et permundabit aream suam . A quo Spiritum sanctum dari debere testabatur: Ipse vos baptizabit, ipsum ablui desiderabat, baptizari, et tu venis ad me ? Quomodo ergo dicit: Et ego nesciebam eum, nisi quia eum quem et ante noverat, perfectius jam, cum baptizaretur, agnovit; quem mundi Salvatorem et judicem noverat, hujus potentiam majestatis altius Spiritu sancto super eum descendente cognovit? N
Abbreviated transcription (Latin):
equitur. Iohannes oͣtͣ.¬
cestimonium ꝑhibens
de domino: hic est inquit de
quo dixi. Post me uenit uir qͥ
ante me factus est: quia pri¬
or me erat. Post me uenit uir.
post me natus est in mundo:
post me predicare incipiet
mundo. Qui ante me factus
est: qui me potentia maiesta¬
tis tantum quantum. preco¬
nem uidex: quantum sol lu¬
ciferum licet post apparens
antecellit. Quia prior me e¬
rat: quia in principio erat
uerbum. et uerbum erat a¬
pud deum. et d̾s erat u̾bũ.
Post me uenit uir: tempus
sterior est intellige. Qui ante fm¬
me sactus est: primatũ regie
potestatis. quo etiam angelis
presidet intuere. Quia prior
me erat: eternitatem diuine
maiestatis qua patri est equa¬
ost me uenit uir qui an¬
te me factus est: quia
prior me erat. Post me uenit
humanitate: qui ideo me pre¬
cellit dignitate. quia prior
me erat diuinitate. Et ego
hannes cui testimonium per¬
hibere missus est: quem ur¬
dicem. omnium uenturum p̃¬
dicabat clicens. Cuiꝰ uentila¬

Expanded text:
equitur: Joannes testimonium perhibens de Domino, Hic est, inquit, de quo dixi: Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit vir, post me natus est in mundo, post me praedicarmundo; qui ante me factus est, qui me potentia majestatis tantum, quantum praeconem judex, quantum sol Luciferum, licet post apparens, antecellit. Quia prior me erat, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Post me venit vir, tempus steriorem Christum intellige; Qui ante me factus est, primatum regiae potestatis, quo etiam angelis praesidet, intuere; quia prior me erat, aeternitatem divinae majestatis, qua Patri est aequaost me venit vir, qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit humanitate, qui ideo me praecellit dignitate, quia prior me erat divinitate. VERS. 3Joannes, cui testimonium perhibere missus est, quem judicem omnium venturum praedicabat, dicens: Cujus ventila
Abbreviated transcription (Latin):
sonas ẽẽ negantes dicerent. Idẽ
d̾s qͣndo uult pater est: qͣndo uult¬
filius est: quando uult sp̃c sc̃s
est: ipse tamen unus est. Quoꝵ
destruens errorem subiungit. Et
uerbum erat apud deum. Si
enim alius apud alium. erat.
duo sunt ꝓfecto pader et filius:
et non unus ipse modo pateri
modo filius. modo etiam sp̃e sc̃s
est: quasi mutabilis sit diui¬
ne substantia nature: cum aꝑ
quem non est trans mutatio: u
uicissitudinis obumbratio. Itẽ
suerunt quidam praui clogna¬
tis auctores. qui xp̃m hominẽ
tantum consitentes: deum pror¬
li esse non crederent: quõs
consequenter opprimit cũ art.
Et deus erat uerbum fuere a¬
liis qui deum quidem illuiu s
ex tempe in carnationis factũ:
nom autem eternum ante se-¬
cuia. natum. a patre putarent.
Unde quidam talium dixisse
cõmenioratur. Non inuideo xp̃o
facto deo: qm̃ et ego si uolo. pos¬
sum fieri scd̾m ipsum. Et horũ

Expanded text:
ersonas esse negantes, dicerent: Idem ersonas esse negantes, dicerent: Idem Deus quando Filius est, quando vult Spiritus sanctus est, ipse tamen unus est. Iste destruens errorem, subjungit: Et Verbum erat apud Deum. Si enim alius apud alium erat, duo sunt profecto Pater et Filius, et non unus. Ipse modo Pater, modo Filius, modo etiam Spiritus sanctus est: quasi mutabilis sit divinae substantiae natura, cuquem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio. . Item fuere quidam pravi dogmatis auctores, qui Christum hominem tantum confitentes, Deum prorsus esse non crederent: quos consequenter exprimit , cum ait: Et Deus erat Verbum. Fuere alii qui Deum quidem illum, sed ex tempore incarnationis factum, non autem aeternum ante saecula natum a Patre putarent. Unde quidam talium dixisse commemoratur: Non invideo Christo facto Deo, quoniam et ego si volo, possum fieri secundum ipsum. Et horu
Abbreviated transcription (Latin):
lii magnalia que in xxͭ¬
homine gessit ꝑhibent: il¬
le qd̾ omnem creaturam uisibilẽ
et inuisibilem ꝑ ipsum deus pa¬
tee fecerit docet dicens. Omnia
ꝑ ipsum facta. sunt: et si ne ip̃o
factum est nichil. Et mire bea¬
tus ioh̾es in initio euanglii sui
de diuinitate saluatoris et fidẽ
recte credentium. sublimiter im¬
buit: et hereticorum ꝑsidiam
potenter ex suꝑat. fuere namq
heretici qui dicerent. Si ergo
natus est xp̃c: erat tempus. qͣn¬
do ille non erat. Quos primo
ser mone redarguit cum ait.
In prncipio erat u̾bum. Neq ue¬
ro ait in principio cepit esse u̾¬
bum. sed in principio inquit¬
erat uerbum: ut uidelicet eum
non ex temꝑe orcum. sed in exortu
temporum existentem. ac ꝑ hoc
sine ullo temꝑis initio de patre
natum monstraret: iuxta quod
ipse loquitur in prouerbiis. Bo¬
minus possedit me initio uiaꝵ
suarum. andequam quicquam
faceret a principio: ab eterno
ordinata sum. Item fuerunt he¬
retici: qui tres sc̃e trinitatis ꝑ¬

Expanded text:
lii magnalia quae in homine gessit perhibent, ille quod omnem creaturam visibilem et invisibilem per ipsum Deus Pater fecerit, ostendit, dicens: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Et mire beatus Joannes in initio Evangelii sui de divinitate Salvatoris, et fidem recte credentium sublimiter imbuit, et haereticorum perfidiam potenter exsuperat. Fuere namque haeretici, qui dicerent: Si ergo natus est Christus, erat tempus quando ille non erat: quos primo sermone redarguit, cum ait: In principio erat Verbum. Neque vero ait, In principio coepit esse Verbum, sed in principio erat Verbum: ut videlicet eum non ex tempore ortum, sed in exortu temporum jam existentem, ac per hoc sine ullo temporis initio de Patre natum monstraret, juxta quod ipse loquitur in Proverbiis: Dominus possedit me initio viarum suarum, antequam quidquam faceret a principio, ab aeterno ordinatus sum . Item fuerunt haeretici qui, tres sanctae Trinitatis p
Abbreviated transcription (Latin):
tum est: non temptabis do¬
minum deum tuum. Pet᷑
audem dixit: significans qͣ
morte clarificaturus erat dm̃.
Cum esses iunior. cingebas
te et ibas quo uolebas: cum
autem senueris alter te cin¬
get. et feret quo tu non us.
ubi satis expressit non a se ip¬
so. sed ab alio debere occidi: qui
uestigia sequitur xp̃i.¬

Expanded text:
tum est, Non tentabis Dominum Deum tuum . Petro autem dixit, significans qua morte glorificaturus erat Deum: Cum esses junior, cingebas te, et ibas quo volebas; cum autem senueris, alter te cinget, et feret quo tu non vis . Ubi satis expressit, non a seipso, sed ab alio debere occidi, qui vestigia sequitur Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ni. Hec sunt mnania p̾sũptionis
urȩ. Sed quid uos sequatur uidete.
& si est in uobis ullus sensus horrete:
ui enĩ asemet ipso se fructũͣ
eristimat ferre: in uite non est.
Qui ͫ in uite non est: in xp̃o ñ est.
Qui in xp̃o non ẽ: xp̃ianus non
est Hec sunt ꝓfunda submersig¬
nis ur̃ac. Etiam atq etiam conside.¬
rate. quid adhuc ueritas adiun¬
gat. & dicat. Ego sum inquit ui¬
tis: uos palmites. Qui manet in
me & ego in eo. hic fert fructum
multũ: quia fine me nichil pote
saltem paruum aliquem fructum
posse a semet ipso palmitẽ ferre:
cum dirisset hic fert fructum
multum. non ait. quia sine. me par¬
uum potestis facere: sed nichil pote¬
stis facere. Siue ergo paruũ siue. uii¬
multũ. sine. illo fieri non potest.
sine quo fieri nichil potest: quia &¬
si paruum attulerit palmes. eum
purgat agricola. ut plus afferat:
tamen nisi in uite manserit. et
uirerit de radice. quantũlibet fru¬

Expanded text:
ni. Haec sunt inania praesumptionis ni. Haec sunt inania praesumptionis vestrae, sed quid vos sequatur videte, et si est in vobis ullus sensus, horrete. Qui enim a semetipso se fructum existimat ferre, in vite non est; qui in vite non est, in Christo non est; qui in Christo non est, Christianus non est. Haec sunt profunda submersionis vestrae. Etiam atque etiam considerate quid adhuc Veritas adjungat, et dicat: « Ego sum, inquit, vitis, vos palmites; qui manet in me, et ego in eo, hic fert fructum multum: quia sine me nsaltem parvum aliquem fructum posse a semetipso palmitem ferre, cum dixisset, hic fert fructum multum, non ait, quia sine me parum potestis facere; sed, nihil potestis facere. Sive ergo parum, sive multum, sine illo fieri non potest, sine quo nihil fieri potest. Quia etsi parum attulerit palmes, eum purgat agricola ut plus afferat: tamen nisi in vite manserit et vixerit de radice, quantumlibet fru
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendatio fr̃s mei. Corda in¬
struit humilium: ora obstrurit
suꝑborũ. Ecce cui si audent res¬
pondeant. qui ignorantes dĩ u¬
stitiam. & suam uolentes consti¬
tuere. iustitię dĩ non st̃ subiecti
Feee cui respondeant sibi placen
tes & ad bona oꝑa ficienda dm̃
sibi necessarium ñ putantes
Nonne huic resistunt ueritati.
homines mente. corrupti. reꝓbi
circa fidem: qui respondent et lo¬
quuntur iniquitatem dicentes. adõ
habemus quod homines sumus. a
nobis ipsis autẽ qͦd iusti sumus: sũ¬
uid dicitis. quiꝰ uos ipsoᷤᷤ decipitis.
non adsertores sed p̃cipitatores libe.¬
ri arbitrii ex alto elationis. ꝑ inania
p̃sumptionis. in ꝓfunda submersio¬
nis: Nempe uer ura est: quod hos¬
mo ex semet ipso facit iustitiam
Hoc est altum elationis ur̃ae. Sed
ueritas contradicit. & dicit. Palmesi
non potest ferre fructũ a semet ipso.
nisi manserit in uite. Ite nunc ꝑ ui
abrupta: & non habentes ubi figi¬
mini. uentosa loquacitate iactami¬

Expanded text:
commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui, si audent, respondeant, qui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Ecce cui resptes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati homines mente corrupti, et reprobi circa fidem, qui respondent, et loquuntur iniquitatem, dicentes: A Deo habemus, quod homines sumus, a nobis ipsis autem quod justi sumus. Quid dicitis? quid vos ipsos decipitis? non assertores sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis, per inania praesumptionis in profunda submersionis. Nempe vox vestra est, quod homo ex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae; sed veritas contradicit: « Palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite . » Ite nunc per abrupta, et non habentes ubi figamini, ventosa loquacitate jactami
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Uitem se dirit esse ihe. &
discipulos suos palmites. & agrico¬
lam patrem: unde iam pridem
sicut potiumꝰ disputatum est
In hac autẽ lectione. cũ adhue
de se ipso qui est uitis . &. de suis
palmitib hoc est discipulis loque.¬
retur: manete. inquit in me &
ego in uobis. Non eo modo illi
in ipso: sicut ille in ipsis. Utrũq
autẽ ꝓdest: ñ ipsi sed illis ĩ¬
ta quippe sunt in uite. palmites.
ut uiti non conferant. sed inde
accipiant unde. uiuant. Ita uero
uitis est in palmitib: ut uitale.
alimentũ subministret eis. non
sumat ab eis. Ac ꝑ hoc manentẽ
discipulis ꝓdest utrũq non axp̃o
Nam preciso palmite: potest de¬
uua radice alius pullulare. Qui
autẽ precisus est sine radice non

Expanded text:
1. Vitem se dixit esse Jesus, et discipulos suos palmites, et agricolam Patrem: unde jampridem sicut potuimus disputatum est. In hac autem lectione, cum adhuc de seipso qui est vitis, et de suis palmitibus, hoc est discipulis loqueretur: Manete, inquit, in me, et ego in vobis. Non eo modo illi in ipso, sicut ipse in illis. Utrumque autem prodest non ipsi, sed illis. Ita quippe in vite sunt palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vivant: ita vero vitis est in palmitibus, ut vitale alimentum subministret eis, non sumat ab eis. Ac per hoc et manentem discipulis prodest utrumque, non Christo. Nam pviva radice alius pullulare. Qui autem praecisus est, sine radice non
Abbreviated transcription (Latin):
iant semini eius ut heres esset
mundi: sed ꝑ iusticiam. fidei
i enim qui ex lege.hi uͣ.¬
tantum heredes sunt
exinanita est fides: abolita est
ꝓmissio. Lex enim iram oꝑat᷑.
Ibi enun non est lex: nec pre¬
uaricatio. Ideo ex fide: ut se¬
cundum grãm firma sit ꝓ¬
missio omni semini. non ei
qui ex lege est solum. sed et ei
qui ex fide est abrahe. qui est
pater omntum nr̃m sicut scͥp¬
tum est: quia patrem multaꝵ
gentium posui te ante dm̃ cui

Expanded text:
aut semini eius ut heres esset aut semini eius ut heres esset mundi sed per iustitiam fidei i enim qui ex lege heredes sunt exinanita est fides abolita est promissio lex enim iram operatur ubi enim non est lex nec praevaricatio ideo ex fide ut secundum gratiam ut firma sit promissio omni semini non ei qui ex lege est solum sed et ei qui ex fide est Abrahae qui est pater omnium nostrum sicut scriptum est quia patrem multarum gentium posui te
Abbreviated transcription (Latin):
debitum. Ei uero qui non ope¬
ratur creclenti autem. in cũ
qui iustificat impium. repu¬
tatur fides eius ad iusticiam.
scd̃m propositum gr̃e dei: si¬
cut et dauid dicit beatitudi¬
nem hominis. cui deus accep¬
to fert iusticiam sine oꝑib.
Beati quorum. remisse sunt
iniquitates: et quorum te¬
cta sunt peccata. Beatus iur
cui non imputauit dñs pecca
hec. in circumcisione tan¬
tum manet: an etiam. in pre¬
putio: Dicimus enum: quia
reputata. est abrahe fides ad
iusticiam. Quomodo ergo re¬
putata est: In circumcisione
an et in preputio: Non incir.¬
cumcisione: sed in preputio. Et
signum accepit circumcisioniᷤ
signaculum iusticie fidei que
est in p̾putio. ut sit pater. om¬
nium credentium ꝑ p̾putiũ:
ut reputetur et ulis adiustici¬
am. et sit pater circumcisioniᷤ.
non his tantum qui sunt ex
circumcisione. sed et his qui
sectantur uestigia fidei que est
in p̾putio fidei patris nr̃i ab he.¬
ui. Non enĩ ꝑ legẽ ꝓmissio abrahe

Expanded text:
peratur, credenti autem in eum qui justificat impium, reputatur fides ejus ad justitiam secundum propositum gratiae Dei. Sicut et David dicit beatitudinem hominis, cui Deus accepto fert justitiam sine operibus: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata. Beatus vir cui non imputavit Dominus peccatum. ec in circumcisione tantum manet, an etiam in praeputio? Dicimus enim quia reputata est Abrahae fides ad justitiam. Quomodo ergo reputata est? in circumcisione, an in praeputio? Non in circumcisione, sed in praeputio. Et signum accepit circumcisionis, signaculum justitiae fidei, quae est in praeputio ut sit pater omnium credentium per praeputium ut reputetur et illis ad iustitiam et sit pater circumcisionis non his tantum qui sunt ex circumcisione sed et his qui sectantur vestigia quae est in praeputio fidei patris nostri Abrahae non enim per legem promissio Abrahae
Abbreviated transcription (Latin):
fecit: quod quinq milia
hominum de quinq. et qͣtu¬
or mila de septẽ panib pa¬
uit: quod suꝑ aquas am¬
bulauit. et petro ut hoc
faceret prestitit. quod aꝙͣ
mutauit in uinum: quod
aꝑuit oculos ceci nati: et
alia multa que cumme¬
morare longum est. Sed re¬
spondetur nobis et alios fe¬
cisse que ipse non fecit:
et que nemo alius fecit.
Quis enim nisi moyses ẽ¬
giptios plagis. tot tantisq
ꝑcussit. diuiso mari poi¬
pulum cluxit. et manna
de celo esurientib impet᷑¬
uit: aquam de petra siti¬
entib fudit: Quis nisi ihe¬
suꝰ naue populo transituro
iordanis fluenta diuisit: et
cursentem solem emissa ad

Expanded text:
uod quinque millia hominum de quinque, et quatuor millia de septem panibus pavit ; quod super aquas ambulavit, et Petro ut hoc faceret praestitit ; quod aquam mutavit in vinum ; quod aperuit oculos caeci nati , et alia multa quae commemorare longum est. Sed respondetur nobis, et alios fecisse quae ipse non fecit, et quae nemo alius fecit. Quis enim nisi Moyses Aegyptios plagis tot tantisque percussit , diviso mari populum duxit , manna de coelo esurientibus impetravit aquam de Petra sitientibus fudit ? Quis nisi Jesus Nave populo transituro Jordanis fluenta divisit , et currentem solem emissa ad
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Nitem se clixit est
ih̾c. et discipulos suos pal¬
mites. et agricolam patrem
unde iam pridem sicut po¬
taimus disputatum est
In hac autem lectione. cũ
adhuc de seipso qui est ui¬
tis. et de suĩs palmitib hoc
est discipulis loqueretur:
manete inquit in me et e.¬
go in uobis. Non eo modo
illi in ipso: sicut ille in iꝑ¬
sis. Utrumq autem prodest:
non ipsi sed ulis. cd̾at¬
La quippe sunt inuite pal¬
mites: ut uiti non confe¬
rant. sed inde accipiant

Expanded text:
. Vitem se dixit esse Jesus, et discipulos suos palmites, et agricolam Patrem: unde jampridem sicut potuimus disputatum est. In hac autem lectione, cum adhuc de seipso qui est vitis, et de suis palmitibus, hoc est discipulis loqueretur: Manete, inquit, in me, et ego in vobis. Non eo modo illi in ipso, sicut ipse in illis. Utrumque autem prodest non ipsi, sed illis. Ita quippe in vite sunt palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant
Abbreviated transcription (Latin):
onfusio autem maris.
et fluctuum necclum
noua exorta est: sed cum mul:¬
ta iam prenuntiata completã
sunt. dubium non est quod se¬
quantur etiam pauca que
restant: quia sequentium re¬
rum certitudo. est preteritarũ
circo dicimus: ut ad cautele
studium u̾re mentes euigilẽt.
ne securitate torpeant ne ig¬
norantia languescant: sed
semꝑ eas et timor sollicitet. et
in bono oꝑe sollicitudo confir¬
met. Pensate hoc quod redemp¬
toris ñri uoce subiungitur.
Arescentib hominib pretimo

Expanded text:
Confusio autem maris et fluctuum necdum nova exorta est. Sed cum multa praenuntiata jam completa sint, dubium non est quin sequantur etiam pauca quae restant, quia sequentium rerum certitudo est praeteritarum circo dicimus, ut ad cautelae studium vestrae mentes evigilent, ne securitate torpeant, ne ignorantia languescant, sed semper eas et timor sollicitet, et in bono opere sollicitudo confirmet, pensantes hoc quod Redemptoris nostri voce subjungitur: Arescentibus hominibus prae timo
Abbreviated transcription (Latin):
traducet eos in babylonẽ & ꝑcutiet
laborem eius omnẽq prȩdam. &¬
cunctos thesauros regum uida da¬
bo in manus inimicorũ eorum: &
diripient eos & tollent. & ducent
inbabylonem. Tu autẽ fassur. &
om̃s habitatores domus tuȩ. ibitis
in captiuitatem. &. in babylonem
uenies. & ibi morieris. ibiq sepelie¬
ris. tu & om̃s amici tui quib pro¬
phetasti mendacium. UIII¬
eduxisti me dñe & seductus sum:
fortior me fiusti & inualuisti factꝰ
sum in derisum tota die. om̃s sub¬
sannant me: quia iam olim loqͣ
uociferans iniquitatẽ & uastitatẽ
clamito. Et factus est mͥ sermo dñ
in obꝓbrium & inderisum tota
die. & diri. Non recordabor
eius: neq loquar ultra in nomine.
illiuis. & factus est incorde meo
quasi ignis erestuans claususq in
ossib meis. & defeci ferre ñ susti

Expanded text:
traducet eos in Babylonem et percutiet traducet eos in Babylonem et percutiet laborem eius omneque pretium cunctos thesauros regum Inda dabo in manu inimicorum eorum et diripient eos et tollent et ducent in Babylonem. tu autem, Phassur, et omnes habitatores domus tuae ibit in captiuitatem et in Babylonem uenies et ibi morieris ibique sepelieris et omnes amici tui, quibus prophetasti mendacium. Ieduxisti me Domine et seductus sum: ortior me fuisti et invaluisti. Factus sum in derisu: tota die omnes subsanabant me. Quia iam olim loquor vociferans: iniquitatem et vastitatem clamito. Et factum est mici sermo Domini in obprobrium et in derisu tota die: et dixi non recordabor eius neque loquar ultra in nomine illius. Et factus est in corde meo quasi ignis exestuans claususque in os
Abbreviated transcription (Latin):
militiȩ cęli & libauerunt libami¬
na dns alienis.
enit autẽ hieremias de chop heth
quo miserat eum dñs ad ꝓpħandũ
& stetit in atrio domus dñi. & di.¬
xit adom̃nẽ populũ. f lec dicit
inducam suꝑ ciuitatem hanc &
suꝑ om̃s urbes eiis uniuersi mala
quȩ locutus sum aduersus eam:
qm̃ incturauerunt ceruictm suam
ut non audirent sermones meos
& audiuit fassur filius enier sa¬
cerdos. qui constitutus erat pͥnecps
in domo dñi. hieremiã ꝓpħantem
sermones istos. E ꝑcussit fassur
hieremiam ꝓpħam. &. misit cum
in neruum quod erat inporta
beniamin superiori in domo dñi
Cumq illurisset in crastinum:
eduxit fassur hieremiã de neruo
& dixit ad eum hierrinias. Non
fasur uocauit añs nomen t.iũ
sed pauorem undiq. quia hȩc dicit
dñs. Ecce ego dabo te. in pauorem
& om̃s amicos tuos: & corruent gla¬
dio inimicorum suorũ. & oeuli
tui uidebunt. & omnẽ iudam
dabo in manu regis babylonis. et

Expanded text:
militiae coeli, et libaverunt libamimilitiae coeli, et libaverunt libamina diis alienis. Venit autem Jeremias de Thopheth, quo miserat eum Dominus ad prophetandum, et stetit in atrio domus Domini, et dixit ad omnem populum: Haec dicit hanc et super omnes urbes eius universa mala quae locutus sum adversum eam quoniam induraverunt cervicem suam ut non audirent sermones meos et audivit Phassur filius Emmer sacerdos qui constitutus erat princeps in domo Domini Hieremiam prophetantem sermones istos et percussit Phassur Hieremiam prophetam et misit eum in nervum quod erat in porta Beniamin superiori in domo Domini cumque inluxisset in ceduxit Phassur Hieremiam de neruo et dixit ad eum Hieremias: non Phassur uocauit dominus nomen tuum, sed pauorem undique. Et hic tdominus: ecce ego dabo te in pauorem et omnes amicos tuos et corruent gladio inimicorum suorum et oculi tui uidebunt; et omnem Iudam dabo in manu regis Babylonis et
Abbreviated transcription (Latin):
& hierłm in loco isto. & subuertã
eos gladio in conspectu mimieorũ
suorum & in manu quęrentiũ
animas eorum. Et dabo cadauera
ebrum ȩscam uolatilib cęli & be.¬
stus terre. & ponam ciuitatem hane
instuporem & in sibilum. Om̾is
enis. & cibabo eos carnib filiorũ
suorũ & carnib filiarum suarũ:
& unusquisq carnes amiei sui eo
medet in obsidione. & in angustia
in qua concludent eos inimici eoꝵ.
& qui querunt animas eorumr Et
conteres lagunculam in oculis
uirorũ qui ibunt tecum & dices
ad cos. Hȩc dicit dñs exercituum:
Sic conteram populum istum & cuu¬
tatem istam: sicut contiritur uas
figuli quod non potest ultra instau.¬
rari. & in thopheth sepelientur:
eo quod non sit alius locus ad sepe¬
liendum. Sic faciam loco hiuc ait
dñs & habitatorib eius: ut ponã
eiuitatem istam sicut thopheth
& erunt domus hierłm & domus
regum iuda. sicut locus thophedi
immunde om̃s domͦ in quarum
domatib sacrificauerunt om̃i

Expanded text:
em in loco isto, et subvertam eos gladio in conspectu inimicorum suorum, et in manu quaerentium animas eorum, et dabo cadavera eorum escam volatilibus coeli et bestiis terrae, et ponam civitatem hanc in stuporem et in sibilum. Omnis ejus Et cibabo eos carnibus filiorum suorum, et carnibus filiarum suarum, et unusquisque carnem amici suimedet in obsidione, et in angustia, in qua concludent eos inimici eorum, et qui quaerunt animas eorum. Et conteres lagunculam in oculis virorum, qui ibunt tecum, et dices ad eos: Haec dicit Dominus exercituum: Sic conteram populum istum, et civitatem istam, sicut conteritur vas figuli, quod non potest ultra instaurari: Et in Thopheth sepelientur, eo quod non sit alius locus ad sepeliendum. Sic faciam loco huic, ait Dominus, et habitatoribus ejus. et ponam civitatem istam sicut Thopheth. Et erunt domus Jerusalem, et domus regum Juda, sicut locus Thopheth, immundae: Omnes domus, in quarum domatibus sacrificaverunt omni
Abbreviated transcription (Latin):
ut om̃is qui audierit illã tinmant
me. & alienum fecerint locũ istũ
& libauerint in eo diis alienis quos
nescierunt ipsi & patres eorum &
reges iuda: et repleuerint locum
istum sanguine innocentũ. et
edificauerint ercelsa bahalim ad
comburendos filios suos igni in¬

Expanded text:
ut omnis qui audierit illam  sive ime, et alienum fecerunt locum istum, et libaverunt in eo diis alienis, quos nescierunt ipsi et patres eorum et reges Juda: et repleverunt locum istum sanguine innocentum, et aedificaverunt excelsa Baalim ad comburendos filios suos in
Abbreviated transcription (Latin):
est uas. quod ipse faciebat e luto
in oculis eius ut faceret. Et factũ
est uerbũ dñi ad me dicens
Numqͥd sicut figulus iste non
potero facere uobis domus istł
ait dñs: E cce sicut litũ in manu
figuli: sic uos in manu mea domꝰ
gentem. & aduersus regnum. ut
eractioem & destruã & chisꝑdã illud
i penitentiã egerit gens illa ã malo nͣ¬
suo quod locutus sum aduersuseã:
agam & ego penitentiã suꝑ malo
quod cogitaui ut facerem ei C subito
loquar de. gente & regno: ut ȩdificẽ
& ut plantem illud. Si fecerit malũ
in oculis meis ut ñ audiat uocem
meã: penitentiam agam suꝑ bono
qͦd locutus sum ut facerem er Nunc¬

Expanded text:
est uas, quod ipse faciebat e luto in oculis eius, ut faceret. et factum est uerbum domini ad me dicens: numquid sicut figulus iste non possum facere uobis, domus Israhel? ait dominus; ecce sicut lutum in manu figuli, sic uos in manu mea, domus gentem: et adversus regnum: ut eradicem et destruam: et disperdam illud. Si penitentiam egerit gens illa a malo suo quod locutus sum adversus eam: agam et ego penitentiam super malo: quod cogitavi ut facerem ei. Et subito loquar de gente et regno, ut aedificem, et ut plantem illud. Si fecerit malum in oculis meis, ut non audiat vocem meam, poenitentiam agam super bono quod locutus sum ut facerem e
Abbreviated transcription (Latin):
fiant corruentes in conspectu tuo:
in tempore furoris tui abutere eis.
Iee duit dñs. Uade & accipe Gͣ¬
lagunculam figuli testeam a seni¬
orib populi. & a seniorib sacer¬
dotum. & egredere. ad uallem silii
ennon: quȩ est iuxta introitum
portȩ fictilis: & p̃dicabis ibi uer¬
ba quȩ ego loquar ad te. & dices.
Audite uerbũ dñi reges uida. &¬

Expanded text:
t corruentes in conspectu tuo in tempore furoris tui abutere eis haec dicit Dominus vade et accipe lagunculam figuli testeam a senioribus populi et a senioribus sacerdotum et egredere ad vallem filii Ennom quae est iuxta introitum portae Fictilis et praedicabis ibi verba quae ego loquar ad te et dices audite verbum Domi
Abbreviated transcription (Latin):
erat dicere ueritas noluit: ne ñ
dirisse ueritatẽ. sed ꝓuocatus con¬
tumeliam reddidisse uideretur.
Ex qua re quid nob innuitur: nisi
ut eo tempore quo a ꝓrimis exr
falsitate contumelias accipimus.
eorũ etiam uera mala taceamus:
ne ministeriũ iuste correptionis.
in arma uertamꝰ furoris: Sed quia
quisqͥs dĩ relo utitur. a prauis ho.¬
minib dehonestatur: in semet¬
ipso nobis dñs patientis p̾buit
exemplũ. qui ait. Sed honorifico
patrem meũ. & uos in honorastirmt.
Sed quid nobis ad ista faciendũ sit:
adhuc exemplo nos admonet cũ
subiungit. Ego autem ñ quȩro
głam meam: est qui querat &. iu.¬
dicet. Scimus certe quod scriptũ
est. quia pater om̃e uidiciũ dedit
filio: & tamen ecce idem filius inui¬
rias accipiens. głam suam ñ querit
Illatas contumelias patris iudicio
reseruat. ut nobis ꝓfec̾to insinuet
quantũ nos esse patientes debemꝰ:
dum se. adhuc ulcisei non uult
& ipse qui iudicit. Cumuͦ maloꝵ

Expanded text:
erat dicere Veritas noluit, ne non erat dicere Veritas noluit, ne non dixisse veritatem, sed provocatus contumeliam reddidisse videretur. Ex qua re quid nobis innuitur, nisi ut eo tempore quo a proximis ex falsitate contumelias accipimus, eorum etiam 1508 vera mala taceamus, ne ministerium justae correptionis in arma vertamus furoris? Sed quia quisquis Dei zelo utitur a pravis hominibus dehonestatur, in semetipso nobis Dominus patientiae praebuit exemplum, qui ait: Sed honorifico Patrem meum, et vos inhonorastis me. Sed quid nobis ad ista faciendum sit, adhuc exemplo nos admonet, cum subjungit: Ego autem non quaero gloriam meam, est qui quaerat et judicet. Scimus certe quod scriptum est, quia Pater omne judicium dedit Filio, et tamen ecce idem Filius injurias accipiens gloriam suam non quaerit. Illatas contumelias Patris judicio reservat, ut nobis profecto insinuet quantum nos esse patientes debemus, dum se adhuc ulcisci non vult et ipse qui judicat. Cum vero malorum
Abbreviated transcription (Latin):
eam. & cui ꝑ isaiam dicit᷑. custos
quid de nocte. custos qͥd de nocte :
respondere noluit dñs. samarita¬
nus non sum: sed ego demonium
non habeo. Duo quippe ei illatã¬
fuerant. Unum negauit: aliud
tacendo consensit. Custos namq
humani generis uenerat. & si sa¬
maritanũ se non esse diceret: esse.
se custodem negaret. Sed tacuit
quod recognouit: & patienter
reppulit quod dictũ fallaciter
audiuit dicens. ego demonium
ñ habeo. In quib uerbis qͥd aliud
nisi suꝑbia nr̃a confunditur:
Que si exagitata uł leuit᷑ fuerit:
atrotiores inurias reddit quam
accȩperit. ficit mala quȩ potest:
minatur & quȩ facere non potest
cec inuiriam suscipiens ihe xii
ñ irascitur. ñ contumeliosa uerba
respondet. Qui sieisdẽ ista dicentib
respondere uoluisset. demonium
uos habetis. uerũ ꝓfecto diceret:
quia nisi impleti demonio. tam
ꝑuersa loqui de dõ non possent.
Sed accepta iniuria etiã qͦd uerũ

Expanded text:
eam ; et cui per Isaiam dicitur: Custos eam ; et cui per Isaiam dicitur: Custos quid de nocte? custos quid de nocte? respondere noluit Dominus: Samaritanus non sum; sed, Ego daemonium non habeo. Duo quippe ei illatafuerunt: unum negavit, aliud tacendo consensit. Custos namque humani generis venerat; et si Samaritanum se non esse diceret, esse se custodem negaret. Sed tacuit quod recognovit, et patienter repulit quod dictum fallaciter audivit, dicens: Ego daemonium non habeo. In quibus verbis quid aliud nisi superbia nostra confunditur? quae si exagitata vel leviter fuerit, atrociores injurias reddit, quam acceperat: facit mala quae potest, minatur et quae facere non potest. Ecce injuriam suscipiens Dominus non irascitur, non contumeliosa verba respondet. Qui si eisdem ista dicentibus respondere voluisset: Daemonium vos habetis, verum profecto diceret, quia nisi impleti essent daemonio, tam perversa de Deo loqui non possent. Sed accepta injuria etiam quod verum
Abbreviated transcription (Latin):
rio complectuntur. & sunt non¬
nulli qui libenter uerba dĩ susci¬
piunt. ita ut etiam infletib com¬
pungantur. sed post lacrimarũ.
tempus ad iniquitatẽ redeunt
Ni ꝓfecto uerba dĩ non audiunt
quia hec exercere. in opere con¬
fr̃s rm̃i ante. mentis oculos
reuocate: alta consideratione.
ꝑtimescite. hoc quod exͦ ueritatis
sonat: ꝓpterea uos non auditis
quia ex dõ non estis. Sed hoc qͦd
de rȩꝓbis ueritas loquitur: ipsi
hoc de semet ipsis reꝓbi suis ope¬
rib ostendunt. Nam sequitur.
Responderunt igitur iudei: &
dixerunt ei. Nonne. benedicimꝰ
nos. quia samaritamis estu. &
dęmonium habes:x
ecepta autẽ tanta contumelia.
quid ds̃ respondeat audiamus
Ego dȩmoniũ non habeo: sed ho¬
norifico patrem meũ. & uos inho¬
norastis me. Quia enĩ samarita¬
nus dicitur custos. & ipse ueracit᷑
custos est de quo psalmista ait.
nisi dñs custodierit ciuitatem
in uanũ ungilant qui custodiunt

Expanded text:
rio complectuntur. Et sunt nonrio complectuntur. Et sunt nonnulli, qui libenter verba dei suscipiunt, ita / ut etiam in fletibus conpungantur, sed post lacrimarum tempus ad iniquitatem redeunt. Hi profecto verba dei non audiunt, quia haec exercere in opere conrissimi, ante mentis oculos revocate, et alta consideratione pertimescite hoc quod ex ore Veritatis sonat: Propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis. Sed hoc quod de reprobis Veritas loquitur, ipsi hoc de semtipsis reprobi suis operibus ostendunt. Nam sequitur: Responderunt igitur Judaei, et dixerunt ei: Nonne 1507 bene dicimus nos quia Samaritanus es tu, et daemonium habes? 2. Accepta autem tanta contumelia, quid Dominus respondeat audiamus: Ego daemonium non habeo, sed honorifico Patrem meum, et vos inhonorastis me. Quia enim Samaritanus interpretatur custos, et ipse veraciter custos est de quo Psalmista ait: Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilant qui custodiunt
Abbreviated transcription (Latin):
suetudinẽ dĩ Relaxa¬
re peccata uenerat. et
dicebat. Quis ex uob̃
arguit me de peccato: Non de¬
dignatur ex ratione ostendere
se peccatorem ñ esse: qui ex uirtu¬
te diuinitatis poterat peccatores
iustificare. Sed terribile. ẽ ualde
quod subditur. Qui est exdõ. uer.¬
ba dĩ audit. Propterea uos ñ au.¬
ditis: quia ex dõ non estis. Si enim
ipse uerba dĩ audit. qui ex dõ est.
& audire uerba dĩ non potest quiꝰ¬
quis ex illo non ẽ: interroget se
unusquisq si uerba dĩ in aure cor-¬
dis ꝑcipit. & intelligit unde sit
Celestem patriam desiderare ueri.¬
tas iubet: carnis desideria conterere.
mundi głam declinare. aliena ñ
appetere. ꝓpria largiri. x¬
enset ergo apud se unusquisq
ur̃m. si hȩc uox dĩ incordis eius
aure conualuit: & quia iam ex dõ
sit agnoscit. Nam sunt nonnulli
qui precepta dĩ nec aure corporiᷤ
ꝑcipere dignantur: & sunt ñnulli
qui hȩc quidem corporis aure. ꝑ¬
cipiunt. sed nullo ea mentis deside.¬

Expanded text:
suetudinem Dei. Relaxare peccata venerat, et dicebat: Quis ex vobis arguet me de peccato? Non dedignatur ex ratione ostendere se peccatorem non esse, qui ex virtute divinitatis poterat peccatores justificare. Sed terribile est valde quod subditur: Qui ex Deo est verba Dei audit; propterea vos non auditis, quia eipse verba Dei audit, qui ex Deo est, et audire verba ejus non potest quisquis ex illo non est, interroget se unusquisque, si verba Dei in aure cordis percipit, et intelligit unde sit. Coelestem patriam desiderare veritas jubet, carnis desideria conterere, mundi gloriam declinare, aliena non rapere, propria largiri. Penset ergo apud se unusquisque um, si haec vox dei in cordis eius aure convaluit, et quia iam ex deo sit, agnoscit. Nam sunt nonnulli, qui praecepta dei nec aure corporis percipere dignantur. Et sunt nonnulli, qui haec quidem corporis aure percipiunt, sed nullo ea mentis deside
Abbreviated transcription (Latin):
Arguet te malitia tua: & auersio
tua increpabit te Scĩo & uide qͥa
malum & amarũ est reliquisse te
dnm dm̃ tuũ. & non esse timo¬
rem eius apud te. dicit dñs exer¬
cituum. A scło confregisti iugũ
meũ: rupisti uincula mea. et
dixisti. Non seruiam. In om̃i
enim colle. sublimi & sub om̃i
ligno frondoso: tu ꝓsternebaris me.¬
retrix. Ego plantami te. iuneam
elecꝰtam om̃e. semen uerum: quõ.¬

Expanded text:
tua, et aversio tua increpabit te. Scito, et vide, quia malum et amarum est reliquisse te Dominum Deum tuum, et non esse timorem mei apud te, dicit Dominus Deus exercituum. A saeculo confregisti jugum meum, rupisti vincula mea, et dixisti: Non serviam. In omni enim colle sublimi, et sub omni ligno frondoso, tu prosternebaris meretrix: Ego autem plantavi te vineam electam, omne
Abbreviated transcription (Latin):
Cursor leuis explicans uias tuas.
onager assuetus in solitudinẽ. in
desiderio animȩ suȩ attraxit uen¬
tum amoris sui. nullus auertet eã
Om̃s qui quęrunt eam ñ deficient.
in menstruis eius inuenient eam:¬

Expanded text:
icans uias suas, onager adsuetus solit udine, in desiderio animae suae adtraxit uentum amoris sui; nullus aueriet eam. omnes, qui quaerunt eam, non deficient; in menstruis eius inuenient eam