comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quippe appellant & ipsi iamim : sed iti in
litteram terminantur Sequi turu¬
Et profectus ẽ israhel & extendit tibernaculã
suũ ttons turem ader Hunc locũ haebraet¬
uolunt es se ubi posteax templũ aedificatũ est :¬
& turrẽ ader turrẽ grogis significari: hoc est
c̃gregationis & coitus : qõ & micheas ꝓpheta
testatar dicens: & tuturris gregis nebulosa.
filia sion & ceter: Illo quoq tempore iacobs
trans locũ ubi postea templũ aedificatum est:
habuis se tentoria : Sedsi sequamur ordinẽ
uiae pastorũ iux tabedleent locus ẽ ubi uel
angelorũ grex in ortu dñi cecmitiuel ia cobu
patuor sua pauit loco nemen in ponens u& qđ¬
nũ monsturbatur H orortimus
Et uenit incobadis aic patrẽ suũ in mamre ciui¬
tatõ haec est chebron  pro arba in lix campũ
hub& cũ chebron inmonte sia sit: endẽ aut̃
iiuitas dicitur & mam brae ab amico abrabae
ra antiquitus appellata ibr
He as Gexerationes esaci

Expanded text:
quidem appellantur et ipsi JAMIM  , sed in m quidem appellantur et ipsi JAMIM  , sed in m litteram terminantur. Et profectus est Israel: et extendit tabernaculum suum trans turvolunt, ubi postea templum aedificatum est, et turrim Ader turrim Gregis significari, hoc est congregationis et coetus; quod et Michaeas propheta testatur dicens: Et tu, turris Gregis, nebulosa filia Sion, etc. , illoque tempore Jacob trans locum ubi postea templum aedificatum est, habuisse tentoria. Sed si sequamur ordinem viae, pastorum juxta Bethlehem locus est, ubi vel angelorum grex in ortu Domini cecinit, vel Jacob pecora sua pavit loco nomen imponens, rium monstrabatur. Hieronymus. - Et venit Jacob ad Isaac patrem suum in Mambre civitate Arbec, haec est Chebron. Pro Arbec in LXX campum habet, cum Chebron in monte sita sit. Eadem autem civitas dicitur et Mambre, ab amico Abrahae ita antiquitus appellata. Hae generationes Esau.
Abbreviated transcription (Latin):
tem pore cũ intro iret effrata: porro uernum
tempus significat cũ inflorẽ cuncta rum punt᷑¬
& anni tempus electũ est uelcũ transeuntes
ꝑuiã carpunt & elegunt euicinis agris quod¬
cumq ad manũ uenerit diuersis florib: onestati
Effrata uero & behleemꝰ unius urbis uocabulũ
est sub int̃ p̃tatione consimil si quidem bechleẽ
indomũ panis uertitur propt̃ eum panem qui
decaelo descendisse dicitur SeC
Et factũ est cũ dimit tet& animã : si quidem
moriebatur. uocauit nomeneius filius doloris
mei : Pat̃ uero eius uocauit nom̃ eius beria min:
In ha ebraeo similitudo nominis resonat: filus
enĩ doloris mei : quod nomen mat᷑ moriens in
posuit : dicitur benonu filius uero dexterire
hoc ẽiustutis qđ ia cobmutauit appellatur
beniamin : Vnde erunt qui putant beniamin
infiliũ dierũ int̃p̃tari Clim enĩ dex tera appel¬
lecur iamin & fimatur in .N. lit terã dies

Expanded text:
tempore cum introiret Ephratha. Porro vernum tempore cum introiret Ephratha. Porro vernum tempus significat, cum in florem cuncta rumpuntur, et anni tempus electum est: vel cum transeuntes per viam carpunt, et eligunt e vicinis agris quodcumque ad manus venerit, diversis floribus invitati. Ephrata vero et Bethleem unius urbis vocabulum est, sin domum 361 panis vertitur: propter eum panem, qui de coelo descendisse se dicit . Et factum est cum dimitteret eam anima, siquidem moriebatur: vocavit nomen ejus, Filius doloris mei: pater vero ejus vocavit nomen ejus Benjamin. In Hebraeo similitudo nominis resonat; filius enim doloris mei, quod nomen moriens mater imposuit, dicitur BENONI  . Filius vero dextrae, hoc est, virtutis, quod Jacob mutavit, appellatur BENJAMIM. Unde errant qui putant BENJAMIM   filium dierum interpretari. Cum enim dextera appelletur JAMIN  , et finiatur in n litteram: dies
Abbreviated transcription (Latin):
transtulerunt : & ipsud uerbũ est haebraicum
Mene cath: scire non possumus quare ibi
substantiã posuerint hic nutricõ. Secuirtuꝵ
At dixit ei ds̃: Iam non uocabi tur nõmen tuũ
nomen inponitur sed qd imponendũ ađo sit pre
dicatur: Qd̃ igitur ibi futurũ promitatur:
hic docetur expletum Sequi tur
Et factum est cũ ad ꝓpinquarent cabratha int̃ra s
haebraeicũ cabratha in consequentib ubi ia cob
loquitur adioseph Ego aut̃ cum uenissẽ de
mesopotamia syriae mortua ẽ matertua rachel
in t̃ra chanaan inuia hippodromi ut uenirem
effratt: Nescio quid uolentes hippodromũ
in haebraeo dicitur. & sepelierunt eã inuia
effrata haec est behleem. Rursum hex inter
pretes ꝓeffrata posuerunt hippodromum :
cum utiq sic habrata hippodromus ẽ ceffrata
hippodromus esso non possit : Aquila autẽ
tuc̃ :to est mnit̾inere tenire introiens in effrata:
Ged melius est si trans feratur in electo terrae

Expanded text:
transtulerunt, et ipsum verbum est Hebraicum transtulerunt, et ipsum verbum est Hebraicum Meneket, scire non possumus quare ibi substantiam posuerint, hic nutricem. Sequitur: Et dixit ei Deus: Jam non vocabitur nomen tuum nomen imponitur, sed qdicatur. Quod igitur ibi futurum promittitur, hic docetur expletum. Sequitur: Et factum est cum appropinquarent Cabratha in terra Hebraicum   CHABRATHA, in consequentibus, ubi Jacob loquitur ad Joseph: Ego autem cum venirem de Mesopotamia Syriae, mortua est mater tua Rachel in terra Chanaan, in via Hippodromi, ut venirem Ephrata : nescio quid volentes, Hippodromumin Hebraeo dicitur: Et sepelierunt eam in via Ephrata, haec est Bethleem , rursum Septuaginta pro Ephrata posuerunt Hippodromum: cum utique si CHABRATHA Hippodromus est, Ephrata Hippodromus esse non possit. Aquila autem γῆς, id est, in itinere terrae, introiens in Ephrata. Sed melius est si transferatur, in electo terrae
Abbreviated transcription (Latin):
& tunc plenius obsedatur suppliciis: quae nune
gaudet etiam indelictis. Her onioncis
Et uenit ia cob inluza in terta chanaan quae
est bechel: Ecce mani festissime conpro batuis
t& non ulam maul ut supra dictũ est : sed
luzam toest amigdalon ante uocitatã. Recaprł
ibi rachel cũ pareret boniamin mortua est :
Sed quid sibi uult qõ cũ eundem beniamin soccł
parerit uocauit nom̃ eius filius doloris mei :
qui ad fligeret filios ec desiae ꝑsecutionis suae
tempore: alit̃ perbeniam in caelestis figurabatꝰ
hierus alẽ quae est in tribu eiusdẽ beniamin cuus
populus matrẽ graui dolore afficit effundendo
sanguinẽ prophetarũ. in suꝑ etiã innecem xp̃i
impus ad clamando uocib: sanguis eius suꝑ nos
& suꝑ filios nostros.  Iteoo hier onionus
Et mortua est debbora nutrix rebeccae & sepulta
est sabtus bethel: Si mertua est nutrꝓc rebeccãe¬
& sepulta nomine debbora ut lax quoq: int̃ p̃tes

Expanded text:
et tunc plenius obsedatur suppliciis, quae tunc et tunc plenius obsedatur suppliciis, quae tunc gaudet etiam in delictis. Hieronymus. - Et venit Jacob in Luza in terra Chanaan, quae est Bethel . Ecce manifestissime comprobatur Bethel, non Ulam Luz, ut supra dictum est, sed Luzam, id est, amygdalon ante vocitatam. Recapituibi Rachel cum pareret Benjamin, mortua est. » Sed quid sibi vult quod cum eumdem Benjamin Rachel pareret, vocavit nomen ejus Filius doloris mei, in Paulum, qui affligeret filios Ecclesiae persecutionis suae tempore? Aliter per Benjamin coelestis figurabatur Jerusalem, quae est in tribu ejusdem Benjamin, cujus populus matrem gravi dolore afficit effundendo sanguinem prophetarum. Insuper etiam in necem Christi, impiis acclamando vocibus: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Item Hieronymus. - Et mortua est Debbora nutrix Rebeccae, et sepulta est subtus Bethel . Si mortua est nutrix Rebeccae nomine Debbora, ut LXX quoque hic interpretes
Abbreviated transcription (Latin):
& rapuit dormmiuitq cũ illa ui opprimens
uirginẽ : &t conglutinata estanima eiusi cũ ea
tristemq: blandnoris delinalutt: : Dina qui ppe
ut mulieres uudeat᷑ extrane aenidnis egreditꝰ
quando una qui&eqm ens sua studia neglegens
tectiones alienas extrahabntũ at qu extra ordinẽ
propriũ eũagatu quã sichem princeps dentie
drabubas corrupitis & adglutinata est anima
eius cũ ea quia unitã sibi ꝑiniquitate sespicit
& qui trcũ mens aculpa resipiscit ad ditur atqr
admissũ flere conatur: Corrupeae aut̃ spes ac
securitates uaruas anter o ccilos uacat qux tenus
utlitatẽ tristitiaẽ subtrabat᷑ y fecte illo adiungit᷑
tristemq: blanditus deliniuit: Modo enĩ aliorũ
facta grauiora modonihil esse qđ ꝑpetrtũ est
modo miser cordẽ dm̃ loquitur modo ad hac
tempus subsequens ad penitentiã pollicetur
ut dũ ꝑ haec decepta mens ducitura ab intentione
penitentiae sospendatꝰ: quatenus tuncbona
nulla ꝑcipiat : quã nunc mala nulla contristin

Expanded text:
um illa, vi opprimens virginem, et conglutinata est anima ejus cum ea, tristemque blanditiis delinivit . Dina quippe ut mulieres videat extraneae regionis, egreditur quando unaquaeque mens, sua studia negligens, actiones alienas curans, extra habitum atque extra ordinem proprium evagadiabolus corrumpit. Et conglutinata est anima ejus cum ea ; quia unitam sibi per iniquitatem respicit. Et quia cum mens a culpa resipiscit, addicitur, atque admissum flere conatur: corruptor autem spes ac securitates vacuas ante oculos revocat, quatenus utilitatem tristitiae subtrahat, recte illic adjungitur: Tristemque blanditiis delinivit . Modo enim aliorum facta graviora, modo nil esse quod perpetratum est, modo misericordem Deum loquitur, modo adhuc tempus subsequens ad poenitentiam pollicetur; ut dum per haec decepta mepoenitentiae suspendatur, quatenus tunc bona nulla percipiat, quam nunc mala nulla contristant;
Abbreviated transcription (Latin):
uer sũ creaturã ut cum inueniant in pemdplo
uerbũ dm̃ apuddñ ꝑquem facta sunt ominia
Descodentes aũ ut aĩ inueniant factũ exmuli¬
ete factũ sublege ut eos qui inlege erant rele¬
orpieret Inilla enĩ scala aterra usq incaelũ ad
carne usq ad spm̃ quia in illa carnales ꝓficien¬
deuelut ascendendo spĩ tales fiunt. aAdquos
lactenstiendos etã ipsi sp̃ĩtales descendunt
quodĩ modo cũ eis non possunt loqui quasi
sp̃tilibi sedquasi carnalib. Ipse est sursum
incapite suo. ipse de orsũ incorpore suo qđ est
ecdesia Npsũ ergo scalã intellegimus quia ipse
dixit. ego sumuia : Ad ipsũ ergouscenditur
ut in excelsis intellegatur : & ao ips dn deibendit᷑
dt in memibrissius puruulas npitriatur aui
et pt illi solã saenigunt ut sublimis ripas¬

Expanded text:
 ut eum inveniant. In principio verbum apud Deum, per quem facta sunt omnia . Descendentes autem ut eum inveniant, Factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . In illa enim scala a terra usque in coelum, e carne usque ad spiritum, quia in illa carnales proficiendo, velut ascendendo spiritales, fiunt, ad quos lacte nutriendos etiam ipsi spiritales descendunt quodammodo; cum eis non possunt loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus : ipse est sursum in capite suo, ipse deorsum in corpore suo, quod est Ecclesia. Ipsum ergo scalam intelligimus, quia ipse dixit: Ego sum via . Ad ipsum ergo ascenditur, ut in excelsis intelligatur; et ad ipsum descenditur, ut in membris suis parvulus nutriatur; et per illum solum se erigunt, ut sublimiter exs
Abbreviated transcription (Latin):
t uenit einor & sichebefilius eius ad portã¬
Etd ciuitatis & locuti sunt adiuros ciuitatis
dicentes Virusti pacifici nobis sunt  ueui
ldest consum inatos a ꝑfectos proquo in
haebro olegi salamire ex quo ꝑspicuũ est¬
ncierũesse illesqua d supra desalo cdecimus
Et inteo gres sisant ciuitatẽ diligent᷑ Se¬
&uite fecerunt ominõ masculina. PoI¬

Expanded text:
t venit Emor et Sichem filius ejus ad portam civitatis suae, et locuti sunt ad viros civitatis dicentes, viri isti pacifici nobis Al. nobiscid est, consummatos atque perfectos, pro quo in Hebraeo legitur   SALAMIM. Ex quo perspicuum est, verum esse illud quod supra de Salem diximus. Et introgressi sunt civitatem diligenter, et interfecerunt omne masculum. P
Abbreviated transcription (Latin):
uirib: ⁊ ten solu oladide catisede torpescie me
ultraiũ generaro filcos pessit : Dentq qđ adierit
idem patriarc hata disese dñm facte ad faciem:
tum sapenus curũ secũ narret suisse luctatũ
Io sighifiit qui& idem ds̃ homo erat i s tat ÷÷¬

Expanded text:
viribus, non solum claudicat, sed et torpescit, ne viribus, non solum claudicat, sed et torpescit, ne ultra jam generare filios possit. Denique quod adjecit idem patriarcha, vidisse se Deum facie ad faciem, cum superius virum secum narret fuisse luctatum, id significat quia idem Deus homo erat fut
Abbreviated transcription (Latin):
uidensex trb  reoi alephihe e& dicatur Ra
ds̃ siue focus Quam uis igitur grandae aucto¬
ritats sint beelo quiuiae ipsorum umbra nos
opprinat: qui israheb uirã siue mentẽ adentẽ
dm̃transtulenuos magis scripturae &
ange uel dĩ quins abel ipsũuo eacut̃ auctori¬
tato ducimurt quã cuius libet elo quontiae saecu¬
laris: Illud quoqi quod postea sequitur aius
It benedixit cũ ibi. & uo cauit nomen lociillius
hel ut scumus ipsũ esse locũ qui inceteris scrip
turae scaẽ uoluminib: ita ut in haebro eo scriptũ
est. fanbel legitur ingreco una ir¬
Itec quisupra lrero quo supra
Et diuisit pueros suꝑliam & super rachel &e suꝑ
Fancillis duas & suꝑ filios earũ primas
Liam uero & pueros nouissimosi & ipse transut¬
anto ens h qonut pleriq estimant trriturmas
fecit seldus .u. Deniq ubinos habemus diis it
aquila posuit unucrcen id est dimidiauit:
ut unũ cundũ facer & ancillarũ cũ paruulis suis

Expanded text:
idens ex tribus, res, aleph, he, dicatur rahe, Deus, sive fortis. Quamvis igitur grandis auctoritatis sint et eloquentiae, et ipsorum umbra nos opprimat, qui Israel virum sive mentem videntem Deum transtulerunt, nos magis Scripturae et angeli vel Dei, qui Israel ipsum vocavit, auctoritatem sequamur, quam cujuslibet eloquentiae saecularis. Illud quoque quod postea sequitur. Et benedixit eum ibi, et vocavit Jacob nomen loci illiusel, , ut sciamus ipsum esse locum qui in caeteris sanctae turae sanctae voluminibus, ita ut in Hebraeo scriptum est Phanuel legitur in Graeco. Item qui superiore libro, quo supra. - Et divisit pueros super Liam et super Rachel et super ancillas duas, et super filios eorum primas. Liam vero, et pueros novissimos, et Raante eos . Non, ut plerique aestimant, tres turmas fecit, sed duas. Denique ubi nos habemus Divisit, Aquila posuit, ἠμίσευσε, id est, dimidiavit, ut unum cuneum faceret ancillarum cum parvulis suis,
Abbreviated transcription (Latin):
re & non potest: quia generahonẽ cius quis marta
S i deoq cũ coñtem platiua uitar appsetet ut diuini¬
tatẽ in effabilẽ cernat ua care uillt ab omni ne¬
gotio & ideo sterilis qui in uarus pressuris roni
subuenit. Sed quia & ipse inderdũ procreandi
caritat in ardescit. uult oum docere qđ nouit
Vidit sororõ labore agendi filiis abundante au
& dolec potius curere homines adeim urtutõ qus
eotũ heces sitatib consuleaui. quã adillã undẽ
duinũ ali quid discitꝰ. Hic dolor figuratur ul¬
doturq ineo qõ setibtũ est. e relauit rache
sororẽ suão Proinde quia purus intelleectus
spĩtailis sibstantie uerbis carne editus ex primi
non potest ielegit doc trinã sapientiae ꝑquas¬
idat elegit rachel ex uiro suo ex ancille susciper
filios: qũam sine filiis omnino manere on
Ballu quippe ancilla recchel interp̃tatur inue
dedita cerpora & concitantur imagines etiã

Expanded text:
re, et non potest, quia generationem ejus quis enarrabit re, et non potest, quia generationem ejus quis enarrabit  Ideoque contemplandi otia appetit, ut divinitatem ineffabilem cernat. 14. Vacare vult ab omni negotio, et ideo sterilis, quia in variis pressuris non subvenit. Sed quia et ipsa interdum procreandi charitate inardescit, vult enim docere quod novit, videt sororem labore agendi atque patiendi filiis abundantem, et dolet potius currere homines ad eam virtutem qua eorum necessitatibus consulitur, quam ad illam unde divinum aliquid discitur. 15. Hic dolor figuratus videtur in eo quod scriptum est: Et zelavit Rachel sororem suam. Proinde quia purus intellectus spiritualis substantiae verbis carne editis exprimi non potest, eligit doctrina sapientiae per quasnsinuare divina, sicut elegit Rachel ex viro suo et ancilla suscipere filios, quam sine filiis omnino manere. 327 16. Bala quippe, ancilla Rachel, interpretatdedita corporeae cogitantur imagines, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
quã requies contẽ plationis Ad unum ergo
contendendũ sed propt̃ hoc multa fetenda surt
taq: duae sunt uxores in cobliberae ambȩ quippo
sunt filiae remissionis peccatorũ hoc est̃ dealba¬
tionis qd̃ est laban. Verũ tamen una amatur
altera tolleratur: sed quaȩ tolleratur: ipsaptius
& uberius fecundatꝰ ut si non propt̃ se ipsare
cerie propt̃ filios diligatur. Labores enim iustorũ
maximũ fructũ habent ineis quos regno di genẽ¬
rant. int̃multas temptationes & tribulationes
p̃dicando euangeliũ adeos p̃pt̃ quos sunt in labo¬
rib: habundantius. in plagis supra modũ inmor¬
tib sepius. propt̃ quos habent foris pagnas itis
timoris gaudiũ & coronã suã uocant iniascunt᷑
aũ eis filii facilius atq: copiosius exillo sermone
fidei quo predicant xpm crucifixũ
Rachel aut̃ clara aspectumente excedit do & ui
dit in principio uerbũ dm̃ apud dm̃ & uult parẽ¬

Expanded text:
quam requies contemplationis. Ad unum ergo quam requies contemplationis. Ad unum ergo contendendum, sed propter hoc multa ferenda sunt. Itaque duae sunt uxores Jacob liberae ambae, quippe sunt filiae remissionis peccatorum, hoc est, dealbationis, quod est Laban; verumtamen una amatur, altera toleratur, sed quae toleratur ipsa prius et uberius fecundatur, ut si non propter se ipsam, certe propter filios diligatur. Labores enim justorum maximum fructum habent in eis quos regno Dei generant inter multas tentationes et tribulationes praedicando Evangelium ad eos propter quos sunt in laboribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus saepius , propter quos habent foris pugnas, intus timores , gaudium et coronam suam vocant . Nascuntur autem eis filii facilius atque copiosius ex illo sermone fidei, quo praedicant Christum crucifixum . Rachel autem clara aspectu mente excedit Deo , et videt in principio Verbum Dei apud Deum , et vult pare
Abbreviated transcription (Latin):
beris non occides Non furaberis non falsum
testimoniũ dices
tion concupis rem proximitui. debi obseione¬
dodtrinae ꝑtemptationes uarias quasi ꝑhuius
sacculi natẽ tollerantã laboris ad heserit ueut
prorachellia mopinata coniungitur. & hano
sustenet ut adillã ꝑueniat si ꝑ seuerant᷑̃ amat
acceptis alis septẽ preceptis: acsiei dicatir
serui alios septẽ ainos propt̃ roechel ut sit pauꝑspũ
mitis lugens esuriens sitiensq iustitiã misericors
mundi gordis pacificus. Vell& eni homo sifieri
possit sine ulla tollerantia laboris quae inagendo
prtiendoq̃ ampledten da est. statim ad pulchre
contẽplationis dilicias ꝑuenire: sed hoc non potest
interra morlentiũ hoc erum uidetur significare
qõ dictũ estadia cob: Non est moris in loco hocut
minor habetur prius quã maior quia non ab¬
surde maior appellatur quae tempore prior:
Est aut̃ in hominis operatione labor boni operis

Expanded text:
beris, non occides, non furaberis, non falsum beris, non occides, non furaberis, non falsum testimonium dices, non concupisces rem proximi tui, non condoctrinae per temtationes uarias quasi per huius saeculi noctem tolerantia laboris adhaeserit — uelut pro Bachel Lia inopinata coniuncta sit — et hanc sustinet ut ad illam perueniat, si perseueranter amat, acceptis aliis septem praeceptis - ac si ei dicatur: serui alios septem annos propter Rachel — ut sit pauper spiritu, mitis, lugens, esuriemundi cordis, pacificus . Vellet enim homo, si fieri possit, sine ulla tolerantia laboris, quae in agendo patiendoque amplectenda est, statim ad pulchrae contemplationis delicias pervenire, sed hoc non potest in terra morientium. Hoc enim videtur significare quod dictum est ad Jacob: Non est moris in loco hoc ut minor habeatur priusquam major, quia non absurde major appellatur, quae tempore prior est; prior autem in hominis operatione labor boni operis
Abbreviated transcription (Latin):
quisq conuertit subgratia remissionis pecca¬
torũ seruire iustitiae : Nisi ut qui ete uiuant
inuerbo ex quo uidetur principiũ quod est ds.
Ergo propter rachel non propterliam seruitur
Ndam quis tandẽ amauerit in operib: iustitiae
laborem actionũ atq passionũ. Quis ea uitam
propt̃ se ipsã expetierit sicut nec ia cobliam
sed tam̃ sibi subpositã in usum gonerandi am¬
plexus fecunditatẽ eius exꝑtus est. Dñs enim eã
quia ꝑse ipsã diligi non poterat primo ut adra¬
chel ꝑueniretur tollerari fecit : deinde propt̃
filios commendauit. Ita uero unus quisq ualis
dĩ seruus sub dealba tionis peccatorũ suorum
gratia constitutus quid aliud amans insua
conuersatione meditatur nisi dootrinã sapien¬
tiae. quã pleriq se ꝑcepturos patant. statim
ut se inseptẽ preceptis legis exercuerint quȩ run
dilectionẽ ꝓximi necui quam noceantur:
It est honora patrem tuũ & matrẽ: Non moecha¬

Expanded text:
quisque convertit sub gratia remissionis peccaquisque convertit sub gratia remissionis peccatorum servire justitiae, nisi ut quiete vivat in verbo, ex quo videtur principium quod Deus est. Ergo propter Rachel, non propter Liam, servitur. Nam quis tandem amaverit in operibus justitiae laborem actionum atque passionum; quis eam vitam propter se ipsam expetierit, sicut nec Jacob Lian, sed tamen sibi suppositam in usum generandi amplexus fecunditatem ejus expertus est. Dominus enim eam, quia per se ipsam diligi non poterat, primo ad Rachel perveniretur, tolerari fecit; deinde propter filios commendavit. Ita vero unusquisque utilis Dei servus sub dealbationis peccatorum suorum gratia constitutus, quid aliud amans in sua conversatione meditatur, nisi doctrinam sapientiae, quam plerique se percepturos putant, statim ut se in septem praeceptis legis exercuerint, quaerunt dilectionem proximi, ne cuiquam noceatur, id est: Honora patrem tuum et matrem; non moecha
Abbreviated transcription (Latin):
corpore p̃dicantur. Una temporalis inqua
laboramus alia a&erna inqua delectationẽ
dĩ contem plabimur. Lia namq: ut diximus
interp̃tatur laboraens. rechel autem ouis
& secundũ aliorũ opiniones uisũ principium
siue uerbũ. Actio ergo huius uitae inqua uiu¬
mus exfide laboriosa ẽ in operib: & incerta
inquo exituꝓueniat adutili tatẽ eorum quibus
consulere uolumus: Ipsa est lia prior uxor iacob
ac ꝑ hoc infirma oculis fuisse commemoratur:
Cogitationes enĩ mortaliũ timidae & incertae
prouidentiae nr̃ace: spes uero a&ernae contem¬
plationis dĩ habens certã intellegentiam ueritatis
Ipsa est rachel unde etiã dicitur. bona facie & pul¬
chira specie. hanc enĩ amat ominis pie studiosus
& propt̃ hanc seruit gratiae dĩ quia peccata nr̃a
& si fuerint sicut finiciũ. tam quã nix dealba¬
buntur. Laban quippe interp̃tatur dealbato
cuiseruit ia cob propt̃ rachel. Neq enim se

Expanded text:
corpore praedicantur: una temporalis, in qua corpore praedicantur: una temporalis, in qua laboramus; alia aeterna, in qua delectationem Dei contemplabuntur. Lia namque, ut diximus, interpretatur laborans; Rachel autem ovis, et secundum aliorum opiniones, visum principium, sive verbum. Actio ergo hujus vitae, in qua vivimus ex fide, laboriosa est in operibus, et incerta in quo exitu proveniat ad utilitatem eorum quibus consulere volumus. Ipsa est Lia prior uxor Jacob, ac per hoc infirma oculis fuisse commemoratur. Cogitationes enim eorum mortalium timidae et incertae providentiae nostrae; spes vero aeternae contemplationis Dei, habens certam intelligentiam veritatis. Ipsa est Rachel, unde etiam dicitur bona facie et pulchra specie. Hanc enim amat omnis pie studiosus, et propter hanc servit gratiae Dei, quia peccata nostra et si fuerint sicut Phoenicium, tanquam nix dealbabuntur . Laban quippe interpretatur dealbatio, cui servit Jacob propter Rachel. Neque enim se
Abbreviated transcription (Latin):
mater opta uerat. uocatur augmentũ
Rocapi tulatio spiritalis
gitur ia cobpergens mesopotamiã accepit uxors
duas filias laban fratris rebeccae : hoc est primo
liam secundo rachel: Inde sibi accepit liae
ancillã nomine ⁊ elfan & ancillã rachelbalã
ex quib: quat tuor genuit .Xii. filios. & unam
filiã. Delia scilic& genuit ruben symeon¬
leui iudam is achar zabulon. Derachel
aut̃ ioseph & beniamin. Debala ancillae
sachel. dan & neptalim. De zelfa ancilla
quattuor uxores iacobquarũ duȩ libere
facilius appar& qd̃ dicitꝰ. hic etiã duxe sunĩ &
duae . Deinde ibi ancillae filius ex hereditatis
hic uero ancillarũ filii simul cum filus libera¬
rũ terrã reꝓmissionis accipiunt. Vnde hic
ꝓculdubio aliquid aliud significatur:
Quam quã enim duae liberae uxores ia cob ad no
uum testamentũ qd in libertatẽ uocati sumus
exestimentur ꝑtenere. Non tam̃ frustra
duae sunt nisi quia duae uitae nobis in xp̃i

Expanded text:
mater optaverat, vocatur augmentum. mater optaverat, vocatur augmentum. Recapitulatio spiritalis. - Igitur Jacob pergens in Mesopotamiam, accepit uxores duas filias Laban, fratris Rebeccae . Hoc est, primo Liam, secundo Rachel, inde sibi accepit Liae ancillam nomine Zelfan, et ancillam Rachel Balam, ex quibus quatuor duodecim genuit filios et unam filiam. De Lia scilicLevi, Judam, Issachar, Zabulon. De Rachel autem Joseph, et Benjamin. De Bala, ancilla Rachel, Dan et Nephthalim. De Zelpha, ancilla verint quatuor uxores Jacob, quarum duae liberae facilius apparet quod dicitur. Hic autem duae sunt, et duae. 3. Deinde etiam ibi ancillae filius exhaeredatur, hic vero ancillarum filii simul cum filiis liberarum terram promissionis accipiunt. Unde hic procul dubio aliquid aliud significatur, quavum testamentum, quod in libertatem vocati sumus, existimantur pertinere, non tamen frustra duae sunt, nisi quia duae vitae nobis in Christi
Abbreviated transcription (Latin):
edideruN est merces Non igitur ut plerique
addito ꝓ nomine male : legunt aestimandũ est
ita scriptũ esse qd̃ est merces sed cotũ nom̃ inter¬
p̃tatur est merces : Is. quippedicitur est &¬
sachar merces: Hoc aut̃ ideo quia mandragoris
filii ruben introitus qui racheli debebatur
adseuerterat
Et concopit ad huolia & peperit filiũ sextũ ia cob
dixitq dotauit meds̃ dotebona in hoc tempore
habi tabit mecũ uirmeus quia peperrei sex filios
& uocauit nomeneius : abulon: ubinos posui¬
quia sex filios genui ia cob: propt̃ eaiã secura sũ
habitabuit enim mecũ uirmeus & filius meus
uocetur habitaculũ. Male igitur & uiolenter
in libro nominũ fluxus noctis inter pretatur
Et post hoc peperit filiã & uocauit nom̃ eius dicia
haec trans fertur in causã quã significantius gre
ce Aiken dicaN: Iurgii enim insichimis causi
exsteat post filios & parentũ ponenda sunt
nomina. Lia interp̃tatur laborans. Rachel
ouis cuius filius io seph ab eo qđ sibi aliũ ad di

Expanded text:
ediderunt, Est merces. Non igitur, ut plerique addito pronomine male legunt, aestimandum est ita scriptum esse, quod est merces, sed totum nomen interpretatur est merces. Jes quippe dicitur est, et Sachar, merces. Hoc autem ideo, quia mandragoris filii Ruben introitum qui Racheli debebatur ad se verterat. Et concepit adhuc Lia, et peperit filium sextum Jacob. Dixitque: Dotavit me Deus dote bona in hohabitabit mecum vir meus, quia peperi ei sex filios. Et vocavit nomen ejus Zabulon. Ubi nos posuiQuia sex filios genui Jacob, propterea jam secura sum; habitabit namque mecum vir meus: unde et vocetur habitaculum. Male igitur et violenter in libro Nominum, Zabulon fluctus noctis interpretatur. Et post hoc peperit filiam, et vocavit nomen ejus Dina. Haec transfci δίκην vocant. Jurgii enim in Sichimis causa exstitit. Post filios et parentum ponenda sunt nomina. Lia interpretatur laborans, Rachel ovis; cujus filius Joseph ab eo quod sibi alium addi
Abbreviated transcription (Latin):
& grecae dicitur en trxni. Quae potest euentis
possumus in procinctu. Ba enim potest & pro¬
positione sonare in. &uenit. ab euentu ergo
siue procinotu quigad dicitur ⁊ el fae filius
gad uocatus est Sequi tur
Et peperit : elsa ancilla liae filium ia cobsecundũ
pandatur dicentis. Beata sũ ego &beati ficant
me mulieres: & ab eo qđ̃ beata dicatur ab omnib:
sedbeatus dicitꝰ. Dũ taxat in p̃senti loco Nam
in aliis secundũ ambiguitatẽ uerbi possunt
& uites sic uocari.
Et audiuit ds̃ lam & concepit & peperit filiũ
quintũ & dixitlia. Dedit ds̃ mercedẽ mea

Expanded text:
et Graece dicitur ἐν τύχῃ, quae potest eet Graece dicitur ἐν τύχῃ, quae potest epossumus in procinctu. BA enim potest praepositionem sonare in, et venit. Ab eventu ergo, sive procinctu, qui GAD   dicitur, Zelphae filius Gad vocatus est. Sequitur: Et peperit Zelpha ancilla Liae filium secundum pandatur dicentis: Beata sum ego, et beatificant me mulieres. Et ab eo quod beata dicatur ab hominibsed beatus dicitur, dumtaxat in praesenti loco. Nam in aliis secundum ambiguitatem verbi possunt et divitiae sic vocari. Et audivit Deus Liam, et concepit, et peperit Jacob filium quintum, et dixit Lia: Dedit Deus mercedem mea
Abbreviated transcription (Latin):
Confitebor tibi dñe cali & temre idest gratias
agotibi siue glorificote
Et concepit balla & peperit ia cobfiliũ & dixit rachd
iudi cauit meds̃ & ex audiuit uocẽ meã & dedit mihi
filium. propterea uocauit nomeneius dapo. Causa
nominis expressit ut ab eo qd̃ iudicass & sednq̃ filio
ancillae iudicii nomen in poneret. Dari qui ppe
inter pretatur iudicium
t concepit ad huc balla & peperit filiũ & dixit
socchel. habitare me fecit ds̃ habitatione cum
sorore mea & inualui. uocauitq nomen eius
nepthalim. Causa nominis nepthali alia hic multo
exponitur quam in libro haebraeorũ nominũ scripta
braeo scriptũ est neptuli eloim̃. Neptali inde
a conuersatione siue conparatione quia utrumq
sonat nepthalin nomen in posuit.
Quod aut̃ sequitur. & peperit gelfa ancilla liae
iacob filium. & dixit lia. infortuna & uocauit
nomen eius gad ubi nos posuimus inforuna

Expanded text:
Confitebor tibi, Domine coeli et terrae , id est: Gratias Confitebor tibi, Domine coeli et terrae , id est: Gratias ago tibi, sive: Glorifico te. Et concepit Bala, et peperit Jacob filium, et dixit Rachel: Judicavit me Deus, et exaudivit vocem meam, et dedit mihi filium; propterea vocavi nomen ejus Dan . Causam nominis expressit, ut ab eo quod judicasset se Dominus filio ancillae, judicii nomen imponeret. Dan quippe interpretatur judicium. Et concepit adhuc Bala, et peperit filium, et dixit Rachel: Habitare me fecit Deus habitatione cum sorore mea, et invalui; vocavitque nomen ejus Nephthalim . causa nominis Nephthali alia hic multo exponitur, quam in libro Hebraeorum nominum scripta braeo scriptum est.: Naphthale Elohim, Naphthaleti. Unde a conversatione, sive comparatione, quia utrumque sonat, Nephthalim nomen imposuit. Quod autem sequitur: Et peperit Zelfa, ancilla Liae, Jacob filium; et dixit Lia, In fortuna, et vocavit nomen ejus Gad . Ubi nos posuimus in fortuna,
Abbreviated transcription (Latin):
sotise habitre poreres mualle e srbitauit᷑
fuit in torronte dequo scriptuo es
Die corrente bibit imnuua. dequo edao holies
ten pore fanis bibrt. Sed quia holiss monoste
et apis ideo eitorrens illoasurte deanenẽ noster
etã in tortento tiaditus est. dedicuns pegre¬
ea ĩ nce nostra crbi pusmi sa cramentũs Seorut

Expanded text:
st, habitare poterat in valle. Habitavit autem in torrente de quo scriptum est: De torrente bibit in via . De quo etiam Elias tempore famis bibit. Sed quia Elias non erat ut Christus, ideo ei torrens ille aruit. Dominus enim noster etiam in torrente traditus est, dedicans regenerationem nostram et baptismi sacramentum. Sequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
lapidũ idest multitudo credentium
Sequitur heronimus
Et occurrerunt ei angelidĩ. & dixit ia cobut
uidit eos: castriax dĩ haec sunt . & uocauit
nom̃ loci illius castra : Vbi hic castra posita sunt
in haebraeo hab& maniaim : ut sciamus siquan
comitantiũ excipitur choris.
mihi reuertere interam tuã & benedi cã tibi
minor sũ omniũ miseri cordiarũ tuarũ Romni
ueritate tua quã fecisti ꝓseruotuo. Proeo qđ nos
posuimus minorsũ : aliud nescio quid qd̃ sensũ
turbet ingrecis & latinis codicib: continetꝰ: Seq̃t
Et dixit ei : quid tibi nomen est quiait ia cob:
Dixit aut̃ ei : Iam nonuocabitur nomen tuũ¬
ia cob: sed uocabitur nomentuũ is rchel: quia
inualuisti cũdõ & cũ hominibus ualebis¬
Iosephus in primo antiquitatũ libro isrł ideo ap¬
pellatũ putat qd aduersus angelũ steterit :
Quod ego diligent̃ excutiens in haebraeo penitis
inuenire ñi potui: & quid me necesse est opinio¬

Expanded text:
lapidum, qui est multitudo credentium. lapidum, qui est multitudo credentium. Sequitur: Hieronymus. - Et occuvidit eos: Castra Dei haec sunt, et vocavit nomen loci ejus Castra. Ubi hic castra posita sunt, in Hebraeo habet MANAIM  ; ut sciamus, si quacomitantium excipitur choris. mihi: Revertere in terram tuam, et benedicam tibi, minor sum omnium misericordiarum tuarum et omni veritate tua, quam fecisti servo tuo . Pro eo quod posuimus, minor sum, aliud nescio quid, quod sensum turbet, in Graecis et Latinis codicibus continetur. Et dixit ei: Quod nomen tibi? Qui ait, Jacob. Dixit autem ei: Jam non vocabitur Jacob nomen tuum, sed vocabitur nomen tuum Israel: quia invaluisti cu. Josephus, in primo Antiquitatum libro, Israel ideo appelatum putat, quod adversus angelum steterit; quod ego diligenter excutiens, in Hebraeo penitus invenire non potui. Et quid me necesse est opinio
Abbreviated transcription (Latin):
remis sae sunt iniquitates & quorũ tecta sunt
peccatt. Nos igitur rachel illa significat :
quia idolti sedendo p̃mimus siculpas a uaritiae
penitendo damnamus : Quae utiq auaritiae
inmunditia non illis qui uirilit̃ currunt inpedit
quib: dicitꝰ. Viriliter agite & confortetur cor
uestrũ. Sed his maxime eũenit qui quasi effe¬
minato gros sugstedientes. ꝑblandim̃ ta sȩcul
resoluuntu: : Vnde & illic eius dem recbels
haec uerba sunt : Iuxta consuetudinẽ feminarũ
nunc accedit miħi id est quasi muliebria se
habere innotuit : Laban uero postquã ꝑsecutus
ess& ia cob & inuenis sec eũ & locuti essent int̃se
inientes foedus : tulit ia coblapidẽ & erexit illũ
in titulũ : Dixitq fratrib: suis ad ferte lapides
Qui congregantes fecerunt tumulũ quẽ uocabit
laban tumulũ testis & ia cob aceruũ testimonii
Int̃ fideles enĩ tam iuda eos quã gentes testis est
lapis eminens insimilitudinẽ xp̃i . & aceruus

Expanded text:
remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . 6. Nos igitur Rachel illa signavit, qui idola sedendo premimus, si culpas avaritiae poenitendo damnamus. Quae utique avaritiae immunditia non illos qui viriliter currunt impedit, quibus dicitur: Viriliter agite, et confortetur cor vestrum . Sed his maxime evenit qui, quasi effeminato gressu gradientes, per blandimenta saeculi resolvuntur. 7. Unde et illic ejusdem Rachelis haec verba sunt, Juxta consuetudinem feminarum nunc accidit mihi: id est, quasi muliebria se habere innotuit. Laban autem postquam persecutus esset Jacob, et invenisset eum, et locuti essent inter se inientes foedus, tulit Jacob lapidem, et erexit illum in titulum, dixitque fratribus suis, Afferte lapides. Qui congregantLaban tumulum Testis, et Jacob acervum Testimonii. » Inter fideles enim tam Judaeos quam gentiles, testis est lapis eminens, in similitudinem Christi, acervus
Abbreviated transcription (Latin):
nos tri membra sunt ꝑ sequendo opprimere conatꝰ
Huius filiã idest mundi seu diabuli ia cobabstulit
cũ sibi xp̃s ecclesiã ex gentilitate coniunxit
Quam & dedomo patris abstraehit : quia ei ꝑ ꝓphecã
dicit: Obliuiscere populũ tuũ & domũ patris
tui: Quiduero inidolis nisi auaritia designat᷑:
unde ꝑpaulũ dicitur : auaritia quae est idolo¬
rũ seruitus. Laban uero ueniens apud ia cob
idolũ non inuenit: Quia ostensis mundi thesau¬
ris diabulus redemptori nr̃o uestigia concupis¬
centiae tessenae si repperit : sed quae ia cobnon
habuit : ea rachel sedendo cooperuit : Per rachel
quippe quae & ouis dicitur: ecdesia figuratur:
Sedere aũ est. humilitatẽ patientiae ad petere
sicut scriptũ est surgite postquã sederitis.
Rachel ergo idola sedendo operuit. quia scã eede
ꝑ humilitatẽ penitentiae cooperuit: De hac coo¬
pertione uitiorũ ꝑ prophetã dicitur : Beati quor

Expanded text:
nostri membra sunt, persequendo opprimere conatur. nostri membra sunt, persequendo opprimere conatur. Hujus filiam, id est, mundi seu diaboli Jacob abstulit, cum sibi Christus Ecclesiam ex gentilitate conjunxit, quam et de domo patris abstrahit, quia ei per prophetam dicit: Obliviscere populum tuum, et domum patris tui . Quid vero in idolis, nisi avaritia designatur. Unde per Paulum dicitur: Avaritia, quae est idolorum servitus . Laban vero veniens apud Jabob idolum non invenit, quia, ostensis mundi thesauris, diabolus Redemptori nostro vestigia concupiscentiae terrenae reperit , sed quia Jacob non habuit, ea Rachel sedendo cooperuit. Per Rachel quippe, quae ovis dicitur, Ecclesia figuratur. Sedere autem est humilitatem poenitentiae appetere, sicut scriptum est: Surgite postquam sederitis . Rachel ergo idola sedendper humilitatem poenitentiae cooperuit. De hac coopertione vitiorum per Prophetam dicitur: Beati quorum
Abbreviated transcription (Latin):
prouinciae in qua habitabat sermone
mutauerat. Recapi tulario
Post longam igitur seruitutẽ quã ia cobapud
socerũ suũ prouxorib uelut mercede suste¬
nuit : precepit ei dñs ut reuerteretur in patriã
suã , tunc ignorante socero cũ uxorib & comi¬
tatu ꝓperauit : laban aũ consecutus est eum
inmonte gala ad cũ furore atq: idola quae
nechel furauerat apud eum roquisiuit
Nec rep perit:
Quid ergo sibi hoc figuralit̃ uellit : Dum enim
laban superius aliam gerat ꝑsonã nunc tam̃
diabali trpũ figurat: Haban quippe int̃ p̃tatꝰ
de albatio: Dealbatio aut̃ diabulus non in conue¬
ment̃ accipitur : Quicũ sit tenebrosus ex merito
trans figurat se uelut angelũ lucis: Huic seruit
ia cob. toest ex parte rȩꝓborũ iudaicus populus
excuius carne incarnatus dñsuenit. Potest etiã
ꝑ laban mundus sic ex primi quicũ furore ia cob
sequitur. quia electos quosq: qui redem ptoris

Expanded text:
provinciae in qua habitabat sermone provinciae in qua habitabat sermone mutaverat. Recapitulatio. - « Post longam igitur servitutem, quam Jacob apud socerum suum pro uxoribus velut mercedem sustinuit, praecepit et Dominus ut reverteretur in patriam suam. Tunc ignorante socero suo, cum uxoribus et comitatu properavit. Laban autem consecutus est eum in monte Galaad cum furore, atque idola quae Rachel furata erat apud eum requisivit, nec reperit. » Quid ergo sibi hoc ipsum figuraliter velit? Dum enim Laban superius aliam gerat personam, nunc tamen diaboli typum figurat. Laban quippe interpretatur dealbatio. Dealbatio autem diabolus non inconvenienter accipitur; qui cum sit tenebrosus ex merito, transfigurat se velut angelum lucis . Huic servit Jacob, id est, ex parte reproborum Judaicus populus, ex cujus carne incarnatus Dominus venit. Potest etiam per Laban mundus sic exprimi, qui cum furore Jacob persequitur, quia electos quosque qui Redemptoris
Abbreviated transcription (Latin):
nes interp̃tatur : Hoc aut̃ ideo ut sciam quid
in iudicũ libro terafim son&. Seouitur
Et transiuit fluuiũ & uenit in montẽ galaad
Non qd̃ eo tempore gala ad diceretur s̃ ed per
anticipationẽ ut frequenter diximus illo
uocatur nomine quo postea nuncupandus
erat. Item qui supra
Itmutasti mercedem meam decim agnis:
Idem error qui supra numerus proagnis
legendus: Sequi tur
Et dixit ia cob fratrib: suis colligemus lapi¬
des & congregatis lapidib: fecerunt aceruũ
& comederunt Q uocauit illũ laban aceruus
testimonii. &ia cob uocauit illũ aceruus testis.
Aceruus lingua haebraea gal dicitur: aad
uero testimoniũ. Rursum lingua syra
aceruus gar. appellatur : testimoniũ uero
sedutha : Iacob igitur aceruum testimonii
hoc est gala ad lingua appellauit haebraea
Laban uero id ipsum id est aceruũ testimonii
gar sedud gentis suae sermone uocitauit :
Eract enĩ syrus &antiquã linguã parentum

Expanded text:
nes, interpretatur. Hoc autem ideo, ut sciamus quid nes, interpretatur. Hoc autem ideo, ut sciamus quid in Judicum libro Theraphim sonet. Sequitur: Et transivit fluvium, et venit in montem Galaad . Non quod eo tempore Galaad mons diceretur, sed per anticipationem, ut frequenter diximus, illo vocatur nomine, quo postea nuncupandus erat. Item supra. - Et mutasti mercedem meam decem agnis . Idem error qui supra, numerus pro agnis legendus. Sequitur: Et dixit Jacob fratribus suis: Colligemus lapides, et congregatis lapidibus fecerunt acervum, et comederunt. Et vocavit illum Laban acervus Testimonii, et vocavit Jacob illum acervus Testis. Acervus lingua Hebraea Gal dicitur; ed vero testimonium. Rursum lingua Syra acervus igar appellatur, testimonium vero Saadutha. Jacob igitur acervus Testimonii, hoc est, Galaad lingua appellavit Hebraea. Laban vero id ipsum, id est, acervum testimonii igar Saadutha, a gentis suae sermone, vocitavit. Erat enim Syrus, et antiquam linguam parentum
Abbreviated transcription (Latin):
& ex consequentib: hic magis sensus probatur
q̃t̃ ꝑ singulos foetus semꝑ laban conditionem
muta uerit : Si uidebatur uariũ nasci pecus
post fetũ dicebat: Volo ut in futurũ uaria mihi
nas cantur : Rursus cũ uidiss& unius coloris
nasci pecora ia cob quippe hoc audito uirgas
in canalib: non ponebat: dicebat ut futuros fetis
unius coloris sibi pecora ꝓcrearent : Ꝙ quid plũ¬
ra usq ad uices decim semꝑa laban pecoris sui
siue ia cobmutata conditio est & qõ cumq sibi
ꝓposuerat ut nasceretur : in colorem contrariũ
uertebatur. Necui aut̃ insex annis decim
pariendi ui ices incredibiles uideantur : lege
uirgiliũ inquo dicitur bis grauadae pecddes
Naturit alit̃ italicarũ ocuum & mesopotamis¬
SS una esse tradiar: sequitur qui sup̃
t furata est rachel idola patris sui
EVbinunc idola legimus in haebraeo
tarapim scribtum est: quae aqui la
Niop ꝙcniata idest figurata uel imagi¬

Expanded text:
et ex consequentibus hic magis sensus probatur, et ex consequentibus hic magis sensus probatur, quod per singulos fetus semper Laban conditionem mutaverit. Si videbat varium nasci pecus, post fetum dicebat: Volo ut in futurum varia mihi nascantur. Rursus cum vidisset unius coloris nasci pecora Jacob quippe hoc audito virgas in canalibus non ponebat, dicebat ut futuros fetus unius coloris sibi pecora procrearent. Et quid plura? usque ad vices decem semper a Laban pecoris sui, sive Jacob mutata conditio est. Et quodcunque sibi proposuerat ut nasceretur, in colorem contrarium vertebatur. Ne cui autem in sex annis decem pariendi vices incredibiles videantur, lege Virgilium in quo dicitur: Bis gravidae pecudes. Natura autem Italicarum ovium et Mesopotamiae una esse traditur. Sequitur qui supra. - Et furata est Rachel idola patris sui . Ubi nunc idola legimus, in Hebraeo Teraphim scriptum est, quae Aquila μορφώματα, id est, figurata, vel imagi
Abbreviated transcription (Latin):
ponobat urgas ut uaria soboles nasceretut
coloris pecorte nascerentur : & quic quid primũ
ascebatur suum ertit . quia discolor &uariũ
estit : quicquid postea laban: Vnius enim
tan innigro quã in albo coloris pecus oriebatur
neo aũ loco ubi scriptũ est ut conciperint in uir¬
gis. & in haebrieo habet. Ia amena uim uerbi
hebraeici nisi circuitu ex primere non possum :
iaamena enim propriae dicitur extremus
incoitu calor : quo corpus omne concutitur : ut
patranti uoluptati uicinus est finis
sequitur. Idem qui supra
Et pater uester mentitus ẽ mihi & mutauit
mercedẽ meã decim uicib: & non dedit ei ds̃
ut noceret mihi : Si dixerit. hoc uariũ pecus
erit merces tua nascetur omne pecus uarium:
& si dixerit unius coloris erit merces tua : nas¬
cetur omne pecus unius coloris : Proeo qđ nos
posuimus mutauit mercedẽ mea decim uicib:
opinione ducti cum uerbũ hae braicũ mon:
numerũ magis quam agnos son& : Deni que

Expanded text:
ponebat virgas, ut varia soboles nasceretur.ponebat virgas, ut varia soboles nasceretur.coloris pecora nascerentur. Et quidquid primum nascebatur, suum erat, quia discolor et varium erat: quidquid postea, Laban: unius enim tam in nigro, quam in albo, coloris pecus oriebatur. In eo autem loco ubi scriptum est, ut conciperent in virgis: in Hebraeo habet JEAMENA  . Vim verbi Hebraici nisi 355 circumitu exprimere non possum. JEAMENA enim proprie dicitur extremus in coitu calor, quo corpus omne concutitur, et patranti voluptati vicinus est finiss. Idem qui supra. - Et pater vester mentitus est mihi, et mutavit mercedem meam decem vicibus, et non dedit ei Deus ut noceret mihi. Si dixerit: Hoc varium pecus erit merces tua, nascetur omne pecus varium; et si dixerit: Unius coloris erit merces tua, nascetur omne pecus unius coloris . Pro eo quod nos posuimus Mutavit mercedem meam decem vicibuopinione ducti, cum verbum Hebraicum Monim numerum magis quam agnos sonet. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
Siquid ecut̃ nascebatur unius coloris idest albi
siue nigris tradebat inmanus filionum labans
& ponebat uirgas quas decoriauerat in canalib:
ubi effundebantur aquae : &ueniebant ad potan¬
dũ contra pecorit ut conciperent cum ueni rent
ad potandũ & concipiebant pecora contra uirgas
ia cobuirgas quas posuerat corã pecor in canalib:
nebat & fiebant serotina laban : & temporanea
serotinis &tem poraneis aliud nescio quid quod
ad sensũ non ꝑtin&e traris tuleruNT : Quod autẽ
dicit scriptura hoc est ia cob prudens & callidus
iustitiã & aequitatẽ : etiã in noua arte seruabat s
Si enim omnes agnos & haedos uarios pecort pro¬
creas sent erat aliqua suspicio doli ⁊ & aperte
huicrei laban inuidus contraiss& ergo ita
omnia temperauit ut & ipse fructũ sui laboris
acciper& & laban non penitus spoli aretur .:
si quando oues & capreae primo tempore ascen¬
debantur quia melior uernus ẽ fetus : ante ipsas

Expanded text:
Si qui autem nascebantur unius coloris, id est, albi, Si qui autem nascebantur unius coloris, id est, albi, sive nigri, tradebat in manus filiorum Laban: et ponebat virgas quas decorticaverat, in canalibus quibus effundebantur aquae, et veniebant ad potandum contra pecora, ut conciperent eo tempore, cum venirent ad potandum. Et concipiebant pecora contra virgas Jacob, virgas quas posuerat coram pecoribus Al. pecnebat; et fiebant serotina Laban, et temporanea serotinis et temporaneis, aliud nescio quid, quod a sensum non pertinet, transtulerunt. Quod autem dicit Scriptura, hoc est: Jacob prudens et callidus justitiam et aequitatem etiam in nova arte servabat. Si enim omnes agnos et haedos varios pecora procreassent, erat aliqua suspicio doli, et aperte huic rei Laban invidus contraisset. Ergo ita omnia temperavit, ut et ipse fructum sui laboris acciperet, et Laban non penitus spoliaretur. Si quando oves et caprae primo tempore ascendebantur, quia melior vernus est fetus, ante ipsas
Abbreviated transcription (Latin):
ad potandũ auida ꝑgebant: discolores uirgas
ponebat in canalib: & ad missis arietib: & hyrcis
in ipsa potandi auiditate oues & capras facie¬
bat ascendi ex duplici desiderio dum auide
bibunt & ascenduntur amarib: tales foetos
conciperent quales umbras arietũ & hyrcorũ
desuꝑ ascendentiũ in aquarũ speculo contẽ¬
uarius etiam erat imaginum color
Nec mirũ banc in conceptu feminarũ esfenatu¬
rom ut quales ꝑspexerint siue mente epncepo¬
rint in extremo uoluptatis aestu : quae concipi¬
unt talem sobolẽ ꝓcreent : Cum hoc ipsũ etiam
in aequarũ gregib apud his panos dicatur fieri
& quintilianus in ea contro uersia inqua accusa¬
batur matrona qo ednopem peperer& pro de¬
fensione illius argumentedir hanc conceptumꝰ
esse naturã quã supra diximus R
Post quã aut̃ nati fuerant haedi &agni uarii &dis¬
colores ex albis & unius coloris gregib: separabat
illos ia cob & procul esse faciebat a pristino grgo

Expanded text:
ad potandum avida pergebant; discolores virgas ad potandum avida pergebant; discolores virgas ponebat in canalibus, et admissis arietibus et hircis in ipsa potandi aviditate oves et capras faciebat ascendi, ut ex duplici desiderio dum avidi bibunt, et ascenduntur a maribus, tales fetus conciperent, quales umbras arietum et hircorum desuper ascendentium in aquarum speculo contearius erat etiam imaginum color. Nec mirum hanc in conceptu feminarum esse naturam, ut quales perspexerint, sive mente conceperint in extremo voluptatis aestu, quae concipiunt, talem sobolem procreent: cum hoc ipsum etiam in equarum gregibus apud Hispanos dicatur fieri: et Quintilianus in ea controversia, in qua accusabatur matrona quae Aethiopem pepererit, pro defensione illius argumentetur, hanc conceptuum esse naturam, quam supra diximus. Postquam autem nati fuerant haedi, et agni varii et discolores ex albis et unius coloris gregibus, separabat illos Jacob, et procul esse faciebat 354 a pristino grege.