comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Forte enimilla circumcisio ipsũ dnm
significabat . ci istecuranti et sanan¬
ti indignabantur iussa ẽ enim ad¬
hiberi octauadie et quid ẽ artum¬
cisi onisicarnis expoliatio : Signi¬
ficat ergoista circum cisio expolia¬
tionem a corde cupiditatum carna¬
et in eo memibro ficriius sa qm̃per
illud membrum procreatur crea¬
cura mortalium et perunum ho¬
minem mors sicut ꝑ unum hominem
resurrectio mortuorum Et punũ
hominem peccatum in trauit inmundum
et ꝑpeccatummors Ideoquisq cum pre¬
putionascitur. quia omnis homo cum
uitio propaginis nascitur. et non mun¬
dat ds̃ siue auitio cum quo nascimur
siue auitiis quaemaleuiuendo addimꝰ.
et petre nomine xpmfigurabant
et presentem non agnoscebant. sed in¬
suꝑcumoccidere cupiebant. Quod
uero circum ciditis hominem insab¬
bato intellegite hoc significari opus
bonum quod ego feci totum hominẽ
saluum sabbato quia et curatus ẽ
ut sanus eet incorpore. et credidit ut

Expanded text:
« Forte enim illa circumcisio ipsum Dominum « Forte enim illa circumcisio ipsum Dominum significabat, cui isti curanti et sananti indignabantur. Jussa est enim adhiberi octava die: et quid est circumcisio, nisi carnis exspoliatio? Significat ergo ista circumcisio exspoliationem a corde cupiditatum carnaet in eo membro fieri jussa; quoniam per illud membrum procreatur creatura mortalium. Et per unum hominem mors, sicut per unum hominem resurrectio mortuorum ; et per unum hominem peccatum introivit in mundum, et peputio nascitur, quia omnis homo cum vitio propaginis nascitur. Et non mundat Deus sive a vitio cum quo nascimur, sive a vitiis quae male vivendo addimus, et petrae nomine Christum figurabant, et praesentem non agnoscebant, sed insuper eum occidere cupiebant. Quod vero circumciditis hominem in sabbato, intelligite hoc significari opus bonum, quod ego feci totum hominem in sabbato salvum; quia et curatus est, ut sanus esset in corpore; et credidit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
batum propter hominem constituit
uon homiinem propt̃ sabbatum Nec
sabbatum destruxit qui sanum fecit
hominem insabbato quia ad salutem ho
ropterea morses dedit uobis circum¬
cisionem
Benefactum ẽ. ut acciperetis circum
cisionem amorse
Nonquia exmorse ẽ. sed ex patribus :
Abraham quippe primus accepit circũ¬
cisionem adño
cidatis octauodie. Accepistis inlege
ut uacctis septimodie Sioc tauis dies
illius quinatus ẽ. oc currerit ad
diem septimum sabbati quid facietis.
ua cabits ut seruetis sabbatum An
circumcidetis ut impleatis sacram̃¬
tum dieioctaui: Sed noui inquit
quod facitis crcumciditis hominem
Quare: quia circumcisio ꝑtin&
adaliquod signum salutis . et non
debent homines sabbato uacare a
salute Ergonec mihi irascamini
insabbato ut non soluatur lex morsi
Aliquid enim ꝑmorsen milla constitu¬
tione circumcisionis salubrit insti¬
tutum est. mihi operantis alutem
insabbato. Quare in dignamini

Expanded text:
batum propter hominem constituit, batum propter hominem constituit, non hominem propter Sabbatum. Nec Sabbatum destruxit, qui sanum fecit hominem in Sabbato, quia ad salutem homPropterea Moyses dedit vobis circumcisionem. Bene factum est ut acciperetis circumcisionem a Moyse, non quia ex Moyse est, sed ex patribus. Abraham quippe primus accepit circumcisionem a Domino cidatis octavo die; accepistis in lege, ut vacetis septimo die; si octavus dies illius qui natus est occurrerit ad diem septimum sabbati, quid facietis? Vacabitis ut servetis sabbatum, an circumcidetis ut impleatis sacramentum diei octavi? Sed novi, inquit, quid facietis: Circumcidetis hominem. Quare? Quia circumcisio pertinet ad aliquod signum salutis, et non debent homines sabbato vacare a salute. Ergo nec mihi irascamini, in sabbato, ut non solvatur lex Moysi. Aliquid enim per Moysen in illa constitutione circumcisionis salubriter institutum est mihi operanti salutem in sabbato quare indignamini?
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem sed ad ꝑturbationem
Quasi non fuit peius dicere daemoni¬
um habes quam eum occidere. Li
quippedictum ẽ. quod daemoniũ
habebat quidaemones expellebat
Quid possit aliud dicere turba tur¬
bulenta : Quid possit aliudole
recaenum commotum nisi putri¬
dum Turba turbata ẽ. Vnde :
Aueritate. Turbam lippitudinistur¬
bauit claritas lucis. Oculi autẽ
non habentes samtatem non pos¬
sunt ferre luminis claritatem
Drus autem Non plane turbatur
sed in suam ueritatem tranquillus non
red didit malum promalo. Nec male¬
dictum proma ledicto. Quibus sidice
falsitasirritar&. Quidergo responde¬
at tranquillus audiamus et tranquil¬
leuiuamus
Vnumopus feci et omnes miramini
Tam quam dicens quidsi ominia opera
mea uideritis : Ipsius enimopera eran
que in mundo uidebant. ctipsum qui fec
omnia Non uidebant. F ecitunam re
et turbati sunt. quia saluum fecit ho¬
minem insabbato. Non intellegentes
dnm ee sabbati filium hominis quis ab¬

Expanded text:
ordinem, sed ad perturbationem:ordinem, sed ad perturbationem:Quasi non pejus fuerit dicere, Daemonum habes, quam eum occidere. Ei quippe dictum est quod daemonium haberet, qui daemones expellebat. Quid possit aliud dicere turba turbulenta? quid pore coenum commotum, nisi putidum? Turba turbata est. Unde? a veritate. Turbam lippitudinis turbavit claritas lucis. Oculi autem non habentes sanitatem, non possunt ferre luminis claritatem. Dominus autem non plane turbatur, sed in sua veritate tranquillus, non reddidit malum pro malo, nec maledictum pro maledicto: quibus si dicefalsitas irritaret? Quid ergo responderit tranquillus, audiamus, et tranquille vivamus. Unum opus feci, et omnes miramini. Tanquam dicens, Quid si omnia opera mea videretis? Ipsius enim opera erant quae in mundo videbant; et ipsum qui fecit omnia, non videbant. Fecit unam rem, et turbati sunt, quia salvum fecit hominem in Sabbato: non intelligentes Dominum esse Sabbati, Filium hominis, qui Sab
Abbreviated transcription (Latin):
niam meditaris e Intende tibi crea¬
tares. agnosce creatorem Seruus
es. Nec contempnas dnm. adoptatꝰ es
Non meritistuis Quae regloriam
eius a quohabes hancgratiam. Ho¬
moadoptatus. cuius gloriam. que¬
siuit qui est abillo unicus natus.
ui autem quert gloriam eius qui
misit illum hicuerax est et in ius¬
titia huillonon est
Nantichristo autem iniustitia est
et uerax non ẽ. qui agloriam suam
quaesiturus c̃. Non eius a quomis¬
sus est. Nonenim est missus
seduenire per missusi. Omnes
ergo ꝑtinentes ad corpus xp̃i ne
inducamur in laqueo antichristi
Non quȩ ramus gloriam nos tram
Sedille quesiuit gloriam eius qui eum
misit quanto magis nos eius qui
Ideo enim quaeritis interficere. quia
quaeritis interficere
nemo ex uobis facit legem. Nam
silegem fecissctis. in ipsis litteris
xp̃m agnoscerctis et presentem
non occideretis et illi responderun
Respondit enim turba. Respondit
quasi turba non pertinentia ad

Expanded text:
niam meditaris? Intende tibi, creaniam meditaris? Intende tibi, creatura es. Agnosce Creatorem, servus es. Ne contemnas Deum, adoptatus es, sed non meritis tuis. Quaere gloriam ejus a quo habes hanc gratiam homo adoptatus, cujus gloriam quaesivit qui est ab illo unicus natus. Qui autem quaerit gloriam ejus qui misit illum, hic verax est, et injustitia in illo est. In Antichristo autem injustitia est, et verax non est, quia gloriam suam quaesiturus est, non ejus a quo missus est. Non est missus, sed venit permissus. Omnes ergo pertinentes ad corpus Christi, ne inducamur in laqueum Antichristi, non quaeramus gloriam nostram. Sed si ille quaesivit gloriam ejus qui eum misit, quanto magis nos ejus qui me quaeritis interficere? Ideo enim quaeritis me interficere, quia nemo ex vobis facit Legem: nam si Legem faceretis, in ipsis litteris Christum agnosceretis, et praesentem non occideretis. Et illi responderunt: Respondit ei turba. Respondit quasi turba non pertinentia ad
Abbreviated transcription (Latin):
priam quaerit
omne quoddicitur ds̃ et quod colitur
suscipietis Significauit eos antichris¬
tum suscepturos. quigloriam nomi¬
nis sui quesiturus est. Inflatus
Nonsolidus etideo non stabilis.
sedutiq ruinosus. Dñs autem
noster ihĩ xp̃smagnum exemplũ
nobis praebuit humilitatis nempe
a equalis ẽ. patri. Nempe in prin¬
cipio erat uerbum et uerbum erat¬
aput dm et ds̃ erat uerbum
Tanto tempore uobiscumsum et Non
cognouistisme. philippe. quime
uidit uidit et patrem. Nempeipse
dixit et uerissime dixit
Ego t pater unum sumus
Sergo cumpatreunum aequalis patri
ds̃ dedõ ds̃ aput dm̃coaeternus. in¬
mortalis pariter. In commutabilis
pariter. sin etempore pariter
creator dispensator temporum
tamen quia uenit intempore. et
formam serui accepit ethabitu õ.¬
Inuentus ut homo. Quaerit glori¬
am patris Non suam Quid tuhomo
facere debes: Qui quando aliquidbo¬
nifacis gloriamtuam queris. quan¬
do autemaliquid malifacis docalu¬

Expanded text:
priam quaerit.omne quod dicitur Deus, et quod colitur suscipietis . Significavit eos Antichristum suscepturos, qui gloriam nominis sui quaesiturus est, inflatus, non solidus, et ideo non stabilis, sed utique ruinosus. Dominus autem noster Jesus Christus magnum exemplum nobis praebuit humilitatis. Nempe aequalis est Patri. Nempe in principio erat Verbum, et Verbum eratt Deus erat VerbumTanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui me videt, videt et Patrem . Nempe ipse dixit, et verissime dixit: Ego et Pater unum sumus . Si ergo cum Patre unum, aequalis Patri, Deus de Deo, Deus apud Deum coaeternus, immortalis, pariter incommutabilis, pariter sine tempore, pariter creator, dispensator temporum: tamen quia venit in tempore, et formam servi accepit, et habitu inventus est ut homo , quaerit gloriam Patris, non suam; quid tu, homo, facere debes, qui quando aliquid boni facis, gloriam tuam quaeris: quando autem aliquid mali facis, Deo calum
Abbreviated transcription (Latin):
Magna enim signa facta sunt etiam cũ
tunc ꝑ discipulos facta sunt mag¬
na. sed illeꝑ illos quiet ꝑ seipsum
Ipse quippe illis dixerat sine me ni¬
hil potestis facere: Quare non potu¬
erunt uenire : quia non uoluert̃
credere quia nullus sinefide salua
ri potest
Dixerunt ergo uidaci Nam adipsũ
sedad se ipsos

Expanded text:
Magna enim signa facta sunt, etiam cumipulos facta sunt magna, sed ille per illos, qui et per ipsum. Ille quippe illis dixerat: « Sine me nihil potestis facere . » Quare non potuerunt venire? Quia non voluerunt credere, quia nri potest. « Dixerunt ergo Judaei, non ad ipsum, sed ad seipsos
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ meli orem. Non credisquia ego
in patre et pater in me ẽ. Cur inse¬
parabiles separatim desideras nos se
Deinde non ad solum philrppum sed
adeos pluraliter loquitur
Uerbaquia ego loquor uobis a me ip¬
so non loquor Pater autem
Inme manens facit opera
Quid est ame ipso non loquor nisi
ancipso nonsum quiloquor. Ei
quippetribuit quod facit dequo est
ipsequi facit Pater enimds̃ non ẽ
de aliquo Filius autem dĩ ẽ quidẽ
patriae qualis. sed de patredõ. ideo
illeds̃ sed nondedõ et lumensed non
delumine Iste uero dĩdedo lumen
delumine deniq adiungit et ait

Expanded text:
esse meliorem. Non credis quia ego esse meliorem. Non credis quia ego in Patre et Pater in me est? Cur inseparabiles separatim desideras nosce? Deinde non ad solum Philippum, sed ad eos pluraliter loquitur: Verba quae ego loquor vobis a me ipso non loquor. Pater autem in me manens, ipse facit opera. Quid est, a me ipso non loquor? nisi a me ipso non sum qui loquor. Ei quippe tribuit quod facit, de quo est ipse qui facit. Pater enim Deus non est de aliquo, Filius autem Deus est quidem Patri aequalis, sed de Patre Deo. Ideo ille Deus sed non de Deo, et lumen sed non de lumine. Iste vero Deus de Deo, lumen de lumine. Denique adjungit et ait:
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas in uero patro et amodo
cognoscitis eum. et udistis cum sine
spiritaliter cognoscitis et uidetis
llum cognosctis et uidetis qui a
neo et pater anumsumus unam
natura non una ꝑsona
cit eiphilr ppus Hoc non intel¬
et sus ficit incostende nobis patre
et sufficit nobis
Quasi aliquid melius cẽt pater quã
filius incuius eẽt uisione sufficiens
beatitudo. Quamuocem discipuli
redarguit magister dicens
Non cognouistisme ee in patre etpa¬
treminme. Philippe qui uidit me
uidit et patrem. Quime intellegit
utiq et patrem in me intellegit
Sedideo magister discipulum argue¬
bat qm̃cor postulantis uidebat
tamquamenim melior pater eẽt
quamfilius Itaphrlippus pa¬
tremnos secupiebat etideo nec¬
filium sciebat. quo melius aliquid
eẽ credebat Adhunc sensum cor¬
rigendum dictum ẽ. Quiuidit
me uidit et patrem. Quomodotu
dicis ostende nobis patrem: Video
quomod otudicis non alterum quȩ¬
ris uidere similem sedillum putas

Expanded text:
veritas in vero Patre. Et amodo veritas in vero Patre. Et amodo cognoscitis eum, et vidistis eum. Si me spiritaliter cognoscitis, et vidistis, illum cognoscitis et videtis quia ego et Pater unum sumus, unum natura, non unum persona. Dicit ei Philippus, hoc non intelligens: Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Quasi aliquid melius esset Pater quam Filius, in cujus est visione sufficiens beatitudo. Quam vocem discipuli redarguit magister dicens:Non cognovistis me esse in Patre, et Patrem in me. Philippe, qui videt me, videt et Patrem. Qui me intelligit, utique et Patrem meum intelligit. « Sed ideo magister discipulum arguebat, quoniam cor postulantis videbat. Tanquam enim melior Pater esset quam Filius, ita Pilippus Patrem nosseFilium sciebat quo melius aliquid esse credebat. Ad hunc sensum corrigendum dictum est: Qui videt me videt et Patrem. Quomodo tu dicis: Ostende nobis Patrem? Video quomodo tu dicis: non alterum quaeris videre similem, sed illum putas
Abbreviated transcription (Latin):
taccipiamuos ad meipsum ut ubisam
ego et uos sitis
Hoc est quodin sequentibus dixit
Volopater ut ubi sum ego et ifti sint
mecum et quo egouado scitis etiuam
citis  d uouadonde ad patrem et
uiam qua uenitur scitis
DICIT EITHOMAS
Due nescimus quouadis et quomodo
possumus uiamscre Videbatur ei
nescire quod xp̃s conuicit cum scire
dumait Egosumuia etueritas et
uita Quasi dixiss&. Simescitis
uiamscitis. et ego sumadquemitur
idest ueritas Etegosumuita in qua
statis sime scitis etuiam scitis etquoibo
scitis et ubimansuri critisscitis¬
Q uiadpatremuadunt ꝑme uadunt.
etqui ad patremueniunt ad meueniut
Quia ego et pater unum sumus et
inme manent
Quia haet ẽ. uita aeterna ut cognos¬
cant tesolum uerumdm et quemmi¬
ꝑme Exponens quid sit quodait
Ego sumuia statim subiungens
Sitognouis setis me utiq et patrem
ineum cognouissetis Quia egosum

Expanded text:
Et accipiam vos ad meipsum, ut ubi sum Et accipiam vos ad meipsum, ut ubi sum ego et vos sitis. Hoc est quod in sequentibus dixit: Volo, Pater, ut ubi sum ego, et isti sint mecum. Et quo ego vado, scitis, et viam scitis. Quo vado, id est, ad Patrem, et via qua venitur, scitur. Dicit ei Thomas: Domine, nescimus quo vadis, et quomodo possumus viam scire? Videbatur ei nescire quod Christus convincit eum scire dum ait: Ego sum via, et veritas, et vita. Quasi dixisset: Si me scitis et viam scitis; et ego sum ad quem itur, id est, veritas, et ego sum vita in qua statur. Si me scitis et viam scitis, et quo ibo scitis, et ubi manseriQui ad Patrem vadunt, per me vadunt; et qui ad Patrem veniunt, ad me veniunt, quia ego et Pater unum sumus; et in me manent, quia haec est vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem miper me. Exponens quid sit quod ait, ego sum via, statim subjungens: Si cognovissetis me utique, et Patrem meum cognovissetis, quia ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
nia in omnibus quia ds̃ caritas est
Sic enimquisq etiam ipse hab& cum
amat in altero quodipse non hab &
quia regnat in omnibus unitas
caritatis
SEQUITUR
Siquominus dixis semuobis quia uado
parare uobis locum Si alicubinisi
indomo patris mansiones multae cer
dixisscmitaq uobis sed modo uado
parare uobis locum
Quomodo adillas mansiones memibra ꝑ¬
uenissent sicaput non precessissa.
arauit nobis locum Dum pronobis
mortuus ẽ. et resurrexit immoetas¬
cendit in caclos. haccomnia pronobis
fecit ut nobis parar& locum in regno
patris sui habiero et praepara uero
uobis locum iterum uenia maduos
Siabiero ꝑcarnis absentiam. ueniam ꝑ
diuinitatis praesentiam. inquauo¬
sacculi. Vel etiamsi abiero ascenden¬
do ad caelos ueniam iterum iudicare
uiuos ac mortuos Quod angeli
ad testati sunt dicentes Hic ihsqui¬
assumptus ẽ a uobis sic ueni& quem¬
ad modum uidistiscum eunte in caclũ
SEQUITUR

Expanded text:
nia in omnibus, quia Deus charitas est. nia in omnibus, quia Deus charitas est. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero quod ipse non habet, quia regnat in omnibus unitas charitatis. » Sequitur: Si quo minus dixissem vobis, quia vado parare vobis locum. Si alicubi, nisi in domo Patris mansiones multae essent, dixissem utique vobis. Sed modo vado parare vobis locum. Quomodo ad illas mansiones membra pervenissent, si caput non praecessisset? Paravit nobis locum, dum pro nobis mortuus est et resurrexit, imo et ascendit in coelos: haec omnia pro nobis fecit, ut nobis pararet locum in regno Patris sui. Et si abiero, et praeparavero vobis locum, iterum veniam ad vos. Si abiero per carnis absentiam, veniam per divinitatis praesentiam, in qua von consummationem saeculi. Vel etiam: Si abiero ascendendo ad coelos, veniam iterum judicare vivos et mortuos, quod angeli attestati sunt dicentes: Hic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
dabis animaetuae. Quanta enĩ ẽ
uita confiteri xp̃m. tanta mors ẽ.
t& nequis desuis uiribus confidat.
Dumadunius ancilleuocem tantati¬
tubabat columna nec desuis dispe¬
rare peccatis. Nam petrus mor¬
tuus ẽ. negandor euix̃ plorando¬
Sed inortuus quia suꝑ bae ipse praesump¬
sit reuixit autem humiliter ploran¬
do. Qui a benigneres pexit eum
Uemortem tam quam homini timerent¬
et ideo turbarentur. consolatus etĩa
eos dm̃ se eẽ. contestans. Consequens
ẽ. enim ut si indm̃ creditis et in me
crederedebeatis. quod non eẽt conse
Indomopatris mei mansi ones multaes¬
quia merita scorum diuersa sunt
moubi mansionem prosuoquis que
accepturus ẽ merito. Ideo non tur¬
betur corurm. Namunus dena¬
rius omnibus inuinea laboranti¬
bus datur. Id ẽ omnibus in eclesia
ꝑfidem laborantibus uitadatur ac¬
terna Sed multae mansiones di¬
uers as meritorum in unauita a et̃ na
significant dignitates Eritq ds̃om¬

Expanded text:
dabis animae tuae. Quanta enim est dabis animae tuae. Quanta enim est vita confiteri Christum, tanta mors est tet, ne quis de suis viribus confidat, dum ad unius ancillae vocem tanta titubat columna; nec de suis desperare peccatis. Nam Petrus mortuus est negando, revixit plorando; mortuus, quia superbe ipse praesumpsit, revixit autem humiliter plorando, quia benigne respexit eum mortem sibi tanquam homini timeren ideo turbarentur, consolatur eos, etiam Deum se esse contestans. Consequens est enim, ut si in Deum creditis, et in me credere debeatis: quod non esset conseIn domo Patris mei mansiones multaQuia merita sanctorum diversa sunt, mo, ubi mansionem pro suo quisque accepturus est merito. » Ideo non turbetur cor vestrum. Nam unus denarius omnibus in vinea laborantibus datur, id est, omnibus in Ecclesia per fidem laborantibus vita datur aeterna. « Sed multae mansiones, diversas meritorum in una vita aeterna significant dignitates, eritque Deus om
Abbreviated transcription (Latin):
ait non potes sed non potes modo
Dilationem intulit non spemtulit
Eteandem spem quam nontulit sed
potius dedit sequentiuoce firmauit
addendo atq dicendo
equeris autem postea. Respondit
petrus quarete nom possum sequimodo
animammeam proteponam
Quidinanimo eius ẽẽ cupiditatis uidebat
quiduirium non uidebat Nolunta¬
temsuamiactabat infirmus. sed
nemmedicus Iste promittebat
ille praenoscebat. Quinesciebat
audiebat. Et qui prae sciebat. do¬
cebat Respondit ihs animam tua
promeponis. Quod promittis mo¬
do non potes. Prius ẽ anima mea
proteponenda ut possis postea a¬
nimamtuam prome ponere Quid
tantum praesumis: Quid detesen¬
tis : Quidesse tecredis Audiquid
sis
Amenamen dico tibi non cantabit gal¬
lus donec meter neges
Eccequomodotibicto apparebit qui
magna loqueris et teparuulum nes¬
cis: Quimihi promittis mortem tuã.
ter negabisuitam tuam. Namti¬
mendo mortem carnistuae. mortẽ

Expanded text:
ait, non potes; sed non potes modo; ait, non potes; sed non potes modo; dilationem intulit, non spem tulit, et eamdem spem, quam non tulit, sed potius dedit, sequenti voce firmavit, addendo atque dicendo: Sequeris autem postea. Respondit Petrus: Quare te non possum sequi modo? animam meam pro te ponam. Quid in animo ejus esset cupiditatis, videbat; quid vero virium non videbat. Voluntatem suam jactabat infirmus, sed nem medicus; iste promittebat, ille praenoscebat; qui nesciebat, audebat; et qui praesciebat, docebat. » Respondit Jesus: Animam tuam pro me pones? Quod promittis, modo non potes. Prius est anima pro te ponenda, ut possis postea animam tuam pro me ponere. « Quid tantum praesumis? Quid de te sentis? Quid esse te credis? Audi quid sis: Amen, amen dico tibi: Non cantabit gallus, donec me ter neges. Ecce quomodo tibi cito apparebis, qui magna loqueris, et te parvulum nescis. Qui mihi promittis mortem tuam, ter negabis vitam tuam. Nam timendo mortem carnis tuae, mortem
Abbreviated transcription (Latin):
re eos Audiant enim atq custo¬
diant. mandatum nouum douobis
qui uolunt fr̃s esse unicifilu dĩ.
quiscipsum in hac dilectione tra¬
didit pronobis. Namietin hoc man¬
dato illud mandatum ẽ. quod pri¬
us ponitur. Diliges dñm dm uuum
tibus utrumq inuenitur insingulis
Iam et quidiligit dm non eum potest
conhibere praccipientem ut dili¬
gat proximum et quiscae acspiri¬
taliter diligit proximum quod in
eum diligit Nisidñm: Ipsa est
dilectio ab omnimundana dilectio¬
nediscreta qua distingendo addidit
dñs Sicut dilexiuos Cum dns
ihs̃ scãm dilectionem quase inuicem
diligerent discipulis commdarent
Dicit eisy monpetrus dñe quouadis:
Sicutiq hocdixit magistro discipulus
et dñoseruus. tam quam sequi paratꝰ
Propterea qui ppedñs qui eius animũ
uidit quare hoc interro gauerit
sic ei respondit
Quo ego uado non potes memo dosequi
T amquam dicer& propter quod
interrogas non potes modo non

Expanded text:
re eos. Audiant enim atque custore eos. Audiant enim atque custodiant, Mandatum novum do vobis qui volunt fratres esse unici Filii Dei, qui seipsum in hac dilectione tradidit pro nobis. Nam et in hoc mandato illud mandatum est quod prius ponitur: Diliges Dominum Deum tibus utrumque invenitur in singulis; nam et qui diligit Deum non eum potest cohibere praecipientem ut diligat proximum, et qui ante atque spiritaliter diligit proximum, quid in eo diligit nisi Dominum? Ipsa est dilectio ab omni mundana dilectione discreta quam distinguendo addidit Dominus, sicut dilexi vos, cum Dominus Jesus sanctam dilectionem, qua se invicem diligerent, discdicit ei Simon Petrus: Domine, quo vadis? Sic utique hoc dixit magistro discipulus, et Domino servus, tanquam sequi paratus. Propterea quippe Dominus, qui ejus animum vidit, quare hoc interrogaverit, sic ei respondit: Quo ego vado, non potes me modo sequi; tanquam diceret: Propter quod interrogas, non potes modo. Non
Abbreviated transcription (Latin):
sunt uerba que locutus sum uobis
cumadhuc essemuobiscum Nisicũ
adhuc essem incarne mortali inqua
estis etuos Tunc enimcum haec dicer
illis in eadem mortalitate iam non erat
Quaeritisine sicut dixiiudaeis quo ego
uado uos non potestis uenire
Etdico uobis modo Hoc ẽ modonon
potestis Iuda eis autem cum haec dice¬
& non addidit modo. Istiltaque
Non poterant uenire tunc quo ille
ibat sed poterant postea. Ideo sidesi de¬
rans eosquomodo id oneieẽ. possent
Iinc sunt gressus quibus sequendus ẽ
xp̃s. Hoc mandatum caritatis in¬
nuat quippe audientem uel potius
oboedientem non omnis sedistadilec¬
tio quam dñs ut a carnali dilectione
distinguer& addidit
Sicut dilexiuos
Dilectio istanos innuat ut simus ho¬
mines Noui s edheredes testamenti
Noui. Haec dilectio populum no¬
uum colligit xp̃o Haec et antiquos
patres innouabat ut eent in xp̃m
credentes quiuenturus erat redime¬

Expanded text:
sunt verba quae locutus sum vobis, sunt verba quae locutus sum vobis, cum adhuc essem 596 vobiscum , nisi cum adhuc essem in carne mortali, in qua estis et vos? Tunc enim, cum haec diceret, illis in eadem mortalitate jam non erat. Quaeritis me, et sicut dixi Judaeis, quo ego vado, vos non potestis venire: et dico vobis modo. Hoc est, modo non potestis. Judaeis autem cum haec diceret, non addidit, modo. Isti itaque non poterant venire tunc, quo ille ibat, sed poterant postea. Ideoque docens eos, quomodo idonei esse possent s invicem. Hi sunt gressus quibus sequendus est Christus; » hoc mandatum charitatis. « Innovat quippe audientem, vel potius obedientem, non omnis, sed ista dilectio, quam Dominus, ut a carnali dilectione distingueret, addidit: Sicut dilexi vos. Dilectio ista nos innovat, ut simus homines novi, sed haeredes Testamenti Novi. Haec dilectio populum novum colligit Christo. » Haec et antiquoPatres innovabat ut essent in Christum credentes qui venturus erat redime
Abbreviated transcription (Latin):
tione resur rec tionissuac quaemox
futura erat. Neputarent ergo
quod sic eum clarificaturus eẽt ds̃
ut non in eis coniungeretur ulterius
ea conuersatione qua in terra e¬
ratcum eis.CXXU.
Ad huc inquid modicum uobiscũ sum
Tamquam dicer& continuo quidem
resurreccione clarificabor. Nonta¬
men continuo ascensurus incaelum.
sed ad huc modicum uobiscum sum
significans quad raginta dies qui¬
bus erat cum discipulis temporibus
oportunis apparens illis Potest ta¬
men intellegi quod paruum tempus
illius tantum modo noctisusq ad pas¬
sionis horam cum discipulisse esse
Est et aliud diuina presentia sensibus
ignota mortalibus De qualtem dicit
Icce ego uobiscumsum usq ad consum¬
mationemsaeculi. Hoc certenon ẽ.
adhuc modicum uobiscumsum sed
ẽ modicum uobiscumsum. uel ante
passionis horam uel postresurrecti¬
onem usq ad ascensionisgloriam
Quid est quod post resurrectionem
alio locodixit discipulis suis haec

Expanded text:
tione resurrectionis suae, quae mox tione resurrectionis suae, quae mox futura erat; « ne putarent ergo quod sic eum clarificaturus esset Deus, ut non eis conjungeretur ulterius ea conversatione, qua in terra erat cum eis; adhuc, inquit, modicum vobiscum sum; tanquam diceret: Continuo quidem resurrectione clarificabor, non tamen continuo ascensurus in coelum, sed adhuc modicum vobiscum sum: » significans quadraginta dies, quibus erat cum discipulis, temporibus opportunis apparens illis. Potest tamen intelligi, quod parvum tempus illius tantummodo noctis, usque ad passionis horam cum discipulis se esse. « Est et alia divina praesentia, sensibus ignota mortalibus, de qua item dicit: Ecce ego vobiscum sum, usque ad consummationem saeculi . Hoc certe non est, adhuc modicum vobiscum sum; » sed est modicum vobiscum, vel ante passionis horam, vel post resurrectionem usque ad ascensionis gloriam. « Quid est quod post resurrectionem alio loco dixit discipulis suis: Haec
Abbreviated transcription (Latin):
hominis Sed diccum nuncclarificatꝰ ẽ.
filius hominis. Quem admodum
Nonẽ diccum petra significabat xp̃m
s& nunc clarificatus e. filius homi¬
nis Ad iunxit et dsclarificatus e.
INeo Ipsa enim est clarificatio filii
hominis ut ds̃ clarificetur in eo
rificetur tunc illumds in se clarificat
Deniq tamquamista exponens adiun¬
git etdicit. Sids̃ clarificatus ẽ. in eo
et ds̃ clarificauit euminsem& ipso
Hoc ẽ sids̃clarificatus ẽ. in eo qui nonue
nit facere uolunta tem suam seduolun¬
tatem cius quimisit eum et ds̃ clarifi¬
cauit eum insem & ipso. Vt natura
humana hiqua est filius hominis
quae a uerbo aeterno suscepta est
etiam in mortali aeternitate donecur
Etcontinuo inquit clarificauit eum
Resurrectione scilic& sua nonsicut
nram Infine saeculi sed continuo fu¬
turam. Hac ad testatione prȩdi¬
cens filioli adhuc modicum uobis cum
sum Cum autem praedixit declari¬
ficatione futuri regni. et declarifica¬

Expanded text:
hominis; sed dictum est, Nunc clarificatus est hominis; sed dictum est, Nunc clarificatus est Filius hominis: quemadmodum non est dictum, Petra significabat Christum; set, Nunc clarificatus est Filius hominis, adjunxit: Et Deus clarificatus est in eo. Ipsa enim est clarificatio Filii hominis, ut Deus clarificetur in eo. rificatur, tunc illum Deus in se clarificat. Denique tanquam ista exponens, adjungit et dicit: Si Deus clarificatus est in eo, et Deus clarificabit eum in semetipso. Hoc est, si Deus clarificatus est in eo, qutem suam, sed voluntatem ejus qui misit eum: Et Deus clarificabit eum in semetipso, ut natura humana, in qua est Filius hominis, quae a Verbo aeterno suscepta est, etiam immortali aeternitate donetur. Et continuo, inquit, clarificabit eum: resurrectionem scilicet suam, non sicut nostram in fine saeculi, sed continuo futuram, hac attestatione praedicens. » Filioli, adhuc modicum vobiscum sum. Cum autem praedixit de clarificatione futuri regni sui, et de clarifica
Abbreviated transcription (Latin):
ut queramus. et manifestat ut inue¬
niamus Ipse est quiclaudit et a¬
perit Claudit ut queramus a pe¬
rit ut in ueniamus. Vt inquisitor
fructum accipiat sudoris sui. ec lar¬
gitor et gratias bonitatis suȩ habeat
Hicaliquidmagnum significat in hac
clarificatione Exiuit iudas et
darificatus ẽ iħs Exnt filius ꝑdi¬
cionis et clarificatus e. filis homi¬
nis Exeunte itaque inmundo
omnes mundiremanserunt etcum
suomundatoremanserunt. Tale
xp̃i remanebit inmundus. Cum
tizaniis atritico superatis iusti ful¬
gebunt sicut sol in regno patris sui
Dehacclarificatione futura sc̃orum
locuturus uerbo precerititemporis
usus ẽ quia quod futurum in sc̃is ẽ
hoc in predistinationedĩ factum ec̃
dicitur. Nunclarificatus ẽfilius
hominis tam quam dicer& ecce
Nuilla mea clarificatione quiderit
ubimalorum nulluserit ubibonoru
Nullusperit Sicautemnonẽ dictu
Nunc significata e. clarificatio filii

Expanded text:
ut quaeramus, et manifestat ut inveut quaeramus, et manifestat ut inveniamus. Ipse est qui claudit, et aperit: claudit ut quaeramus: aperit ut inveniamus, ut inquisitor fructum accipiat sudoris sui; et largitor laudem et gratias bonitatis suae habeat. » Hic aliquid magnum significat in hac clarificatione. Exivit Judas, et clarificatus est Jesus: exivit filius perditionis, et clarificatus est Filius hominis. Exeunte itaque in mundo omnes mundi remansersuo mundatore manserunt. Tale Christi remanebit immundus: cum, zizaniis a tritico separatis, justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . » De hac clarificatione futura sanctorum locuturus, verbo praeteriti temporis est usus; quia quod futurum in sanctis est, hoc in praedestinatione Dei factum esse it, clarificatus est Filius hominis: tanquam diceret, Ecce in illa mea clarificatione quod erit, ubi malorum nullus erit, ubi bonorum nullus perit. Sic autem non est dictum, Nunc significata est clarificatio Filii
Abbreviated transcription (Latin):
introiuit in illum satanas
Expressus est traditor. Nudatae st̃
latebraetenebrarum. Bonum ẽ.
quod accepit. sed malosuo accepit.
Quia malebonum malus accepit
H inc enimdocetur quam diligenter
bis cauendum sit male accipere
Necquale sit quod datur. sed qualis sit
Cum autem accepiss& illebuccellam
exut continuo erat autem nox
Cratautem ipsenox quiexut et filius te¬
nebrarum ecopera faciens tenebrarũ
Exiuit ergo ad suae ꝑditionis mins¬
terium et ad nostrae salutis dispen¬
sationem Non nostrae salutis consi¬
deratione sed suae negotiationis I¬
tentione Hic impletur quod psal¬
mista ait Dies dici eructuat uerbu
uerbum salutis Et nox nocti indica
scientiam: Idẽ iudas iudacis prodi
iore intentione uerbadñi consideran¬
nis horam discipulis singulariter
loquebatur Profundis sima sunc
Imisteriis Id coubimultum labo¬
raturus ẽ. disputator Non remisus
ee deb& auditor. Altius consideran¬
da sunt altis simidicta quioccultat

Expanded text:
introivit in illum Satanas. introivit in illum Satanas. » Expressus est traditor, nudatae sunt latebrae tenebrarum. Bonum est quod accepit, sed malo suo accepit: quia male bonum malus accepit. Hic enim docetur quam diligenter nobis cavendum sit male accipere nec quale sit quod datur, sed qualis siCum autem accepisset ille buccellam, exiit continuo, erat autem nox. Erat autem ipse nox, qui exiit, et filius tenebrarum, et opera faciens tenebrarum. Exivit ergo ad suae perditionis ministerium, et ad nostrae salutis dispensationem; non nostrae salutis consideratione, sed suae negationis ntentione. Hinc impletur quod Psalmista ait: Dies diei eructat verbum, verbum salutis: Et nox nocti indicat scientiam , id est, Judas Judaeis proditjore intentione verba Domini considerannis horam discipulis singulariter loquebatur. Profundissima sunt in mysteriis; ideo ubi multum laboraturus est disputator, non remissus esse debet auditor. Altius consideranda sunt Altissimi dicta, qui occultat
Abbreviated transcription (Latin):
batur hrstoriacum ad se ipsum
uenir& tam quã de alioloqueretur
Etsic se inserer& ordinationinar¬
rationis suae tamquam rerum
gestarum scriptor. non tamquã
sui ipsius praedicator Hoc fecit et
beatus morses ita deseipsotam quã
dealio cuneta narrauit
Diligebat Nonpro omnibus unum sed
familiarius in omnibus unum. Quid¬
damin eo dilexit. quod in alis ñdilex
Idẽ ut ꝑ paccin transir& ex hac uita
non ꝑ passionẽ finir& hanc uitam
Iusinuihũ id est in secreto. De quo illud
mirabile ecomnibus saeculis inauditũ
eructuauit sacramentum Inprin¬
cipio erat uerbum et uerbum erat
apud dm̃ et ds̃ erat uerbum
nnuit autem huic si monpetrus
Q dicit ei
Irnuendo dicit Nonloquendo. Sig¬
nificando nonsonando Quid dicit
innuendo Quod sequitur
Quis ẽ dequodicit.
Haec uerba petrus innuit Nonsono
uocis sed motucor poris dicit. Itaq
cum recubiuss& ille suꝑ pectus ihũ
Hic estutiq pectoris sinus sapientia e

Expanded text:
batur historia, cum ad seipsum batur historia, cum ad seipsum veniret, tanquam de alio loqueretur: et sic se insereret ordinationi narrationis suae, tanquam rerum gestarum scriptor, non tanquam ipsius sui praedicator. Hoc fecit et beatus Moyses, ita de seipso, tanquam de alio cuncta narravit. Diligebat, non prae omnibus unum, sed familiarius in omnibus unum. Quiddam in eo dilexit, quod in aliis non dilexit, id est, ut per pacem transiret ex hac vita, non per passionem finiret hanc vitam. In sinumirabile, et in omnibus saeculis inauditum eructavit sacramentum: « In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . » « Innuit autem huic Simon Petrus, et dixit ei. » Innuendo dicit non loquendo: significando, non sonando. Quid dicit innuendo? Quod sequitur: « Quis est de quo dicit? » Haec verba Petrus innuit, non sono vocis, sed motu corporis dixit. « Itaque cum recubuisset ille supra pectus Jesu. » Hic est utique pectoris sinus sapientiae s
Abbreviated transcription (Latin):
inifirmitas non sua potestas sicut pro
nobis passus ẽ. ita pronobis turbatꝰ ẽ
Quiergo potestate mortuis ẽ. potesta¬
teturbatus est. Nec nostraꝑtur¬
batio indisperationem cadat sed
inmiseratione proximorum una
penitentiam peccatorum uel nr̃orũ
uertatur. Quia illius ꝑturbatio
nr̃a ẽ. consolatio
Amenamendico uobis quia unus ex
Vnus numero nonmnerito specie non¬
uirtute. commixtionecorporali.
on uinculo spiritali carnis adiunc¬
tione non cordis sotius unitate
Quid est ex uobis. Nisi ex uobis exi¬
turus ẽ quitrad&me. MP CXXII
Aspiciebant ergo discipuli ad inuicem
haesitantes dequodicer&
Hic quippe ineis etat ergamagistrum
suum piacaritas. ut tamen eos hu¬
Infirmitas. Nota fuit unicuique
sua consuentia sed alterius in cognita
suꝑ pectus ihũ ipsee iohannes
cuus ẽ. hoc euangelium sicut pos¬
tea manifestatur. Erat enim haec
eorum consuetudo quis acras nobis
litteras ministrarunt. Vt quan¬
do ab aliquo eorum diuina narra¬

Expanded text:
infirmitas, non sua potestas. Sicut pro infirmitas, non sua potestas. Sicut pro nobis passus est, ita pro nobis turbatus est. Qui ergo protestante mortuus est, potestante turbatus est, ne nostra perturbatio in desperationem cadat, sed in miseratione proximorum una poenitentia peccatorum vel nostrorum avertatur: quia illius perturbatio nostra est consolatio. « Amen, amen dico vobis, quia unus ex Unus numero, nonvirtute; commistione corporali, non vinculo spiritali; carnis adjunctione, non cordis socius unitate. Quid est ex vobis, nisi, ex vobis exiturus est, qui tradet me? Aspiciebant ergo discipuli ad invicem, haesitantes de quo diceret. Sic quippe in eis erat erga magistrum suum pia charitas, ut tamen eos huinfirmitas. Nota fuit unicuique sua conscientia, sed alterius incognita. super pectus Jesu: ipse est Joannes, cujus est hoc Evangelium, sicut postea manifestatur. Erat enim haec eorum consuetudo qui sacras nobis litteras ministrarunt, ut quando ab aliquo eorum divina narra
Abbreviated transcription (Latin):
fiat ut tredatis cum factum fuerit
quia egosum
d est egosum dequo illa scriptura
praecessit ubi dictum est. Quiman¬
ducat meum panem leuabit suꝑ
me calcaneum
Qui accipit si quem misero meaccipit
Q uiautem me accipit accipit
eum quimemi sit
Cum haec dicebat nonunitatem na¬
cura ediuisit sed mittentis auctori¬
tatem oftendit Sic utiq unus quisqͥ
eumqui est missus accipiat utinil¬
adtendas xp̃m in petro inuenies dis¬
cipuli pracceptorem. Siautem ad¬
tendas patreminfilio inuenies uni¬
genitigenitorem Acsic in coquimis¬
sus ẽ. sinc ullo accipit errore miten¬
Cumhae dixiss&ihs turbatus est sp̃u
et protestatus est et dixit
Amen amendico uobis quia unus exuo¬
bis trad&me. turbauit eum in mi¬
nens passio et periculum proximum
ettraditoris inpendens manus cuius
fuerat praecognitus animus. tur¬
batus ẽ itaq sputanto scelere
traditoris. turbataẽ. in eo nostra

Expanded text:
fiat, ut credatis, cum factum fuerit, fiat, ut credatis, cum factum fuerit, quia ego sum. Id est, ego sum, de quo illa Scripraecessit, ubi dictum est: « Qui manducat mecum panem, levabit super me calcaneum . » « Qui accipit si quem misero, me accipit. Qui autem me accipit, accipit eum qui me misit. » Cum haec dicebat, non unitatem naturae divisit, sed mittentis auctoritatem ostendit. Sic utique unusquisque eum qui est missus accipiat, ut in ilattendas Christum in Patre, invenies discipuli praeceptorem: si autem attendas Patrem in Filio, invenies unigeniti genitorem: ac sic in eo, qui missus est, sine ullo accipit errore mittenCum haec dixisset Jesus, turbatus est spiritu, et protestatus est, et dixit: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me. » Turbavit eum imminens passio, et periculum proximum, et traditoris impendens manus, cujus fuerat praecognitus animus. Turbatus est itaque spiritu, tanto scelere traditoris. Turbata est in eo nostra
Abbreviated transcription (Latin):
Sihaec scitis beatieritis si feceritis ea
Hoc ideo dixit quialauerat pedes
discipulorum magister humilita¬
tis et uerbo et exemplo. Vt uerbo
etexemplo eos instruer& Incarita¬
tisofficio
Non de uobis omnibus dico. Id estr
uos omnes beatos dico
Egoscio
quos elegerim
Adhanc beatitudinem ut incorum sint
sequaces praeceptorum sed ut imple¬
aturscriptura. Quimanducat
panem metum leuabit contrame
calcaneum suum
Non ads alutem sibi sed ad poenam
Quamanducauit ut later& pro¬
ditor. Nonut proficer& amator
Quidẽ quod aliolo codicit. Non¬
ne egouos duodecim elegi et unus
ex uobis diabolus ẽ. Et hic dic
ego scio quos elegerim: Electus e
illeiudas Non adbeatitudinem sed
ad prodiuonis ꝑfidiam. Obsalute
mundi Nonsuam quia dictum ẽ
deeo Meliusẽẽt hominulli sinon
fuiss& natus Istiuero dequibus
modo dixit e goscio quos elegerim
adbeatitudinem aeterne gloriae
electi sunt
Amodo inquit dico uobis prius quam

Expanded text:
Si haec scitis beati eritis, si feceritis ea. Si haec scitis beati eritis, si feceritis ea. » Hoc ideo ddiscipulorum, magister humilitatis et verbo et exemplo: » ut verbo et exemplo eos instrueret in charitatis officio. Non de vobis omnibus dico, id est, non vos omnes beatos dico. Ego scio quos elegerim, ad hanc beatitudinem, ut meorum sint sequaces praeceptorum. Sed ut impleatur Scriptura: Qui manducat panem mecum, levabit contra me calcaneum suum. non ad salutem sibi, sed ad poenam: quia manducavit, ut lateret proditor, non ut proficeret amator. Quid est quod alio loco dicit: Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est ? et hic dicit: Ego scio quos elegerim? Electus est ille Judas, non ad beatitudinem, sed ad proditionis perfidiam ob salutem mundi, non suam, quia dictum est de eo: Melius esset homini illi, si non fuisset natus . Isti vero de quibus modo ad beatitudinem aeternae gloriae electi sunt. « Amodo, inquit, dico vobis priusquam
Abbreviated transcription (Latin):
dum petro a postolorespondit
Quod ego faciotunes cismodo scies au¬
tempostea. Nunc ẽ. illud post. qđ
ante praemi sit
benedicitis. Vtiq quia uerum di¬
citis. sumet enim non arrogantia e
trpo sed ueritatis obsequio dix̃
egosum
Siergo ego laui ur̃os pedesdris et ma¬
gister etuos debetis alter alterius
lauare pedes Siego ds̃ etthñs dimi¬
siuobis pacataura quanto magis et
uos debetis alter alteripeccata dimit¬
ure it hoce quod a postolus ait Do¬
nantes uobis m&ipsissiquis aduersus
aliquemhab& culpam. sicut et dñs
donauit nobis. Ita et nos Iuicem
lictis Inui cemoremus. Atq ita
quodammodo INuicem pedes nr̃os
exemplo aliquibus utiliter face
re placeat tamen spiritaliter in
cordeomnibus agendum est ut
debita nostra inuicem dimit tam̃
Nobis sicut adõ nostro nobis de
bita dimitti de precamur Cap cxu
Amen amendico uobisNone seruus
maior dominosuo. Neque apos¬
tolus inaior eo quimisit illum

Expanded text:
dum Petro apostolo respondit: dum Petro apostolo respondit: Quod ego facio, nescis modo, scies autem postea. Nunc est illud post, quod ante promisitbene dicitis. Utique, quia verum dicitis, sum etenim. Non arrogantiae typo, sed veritatis obsequio dixit, ego sum: Si ergo ego lavi vestros pedes, Dominus et magister, et vos debetis alter alterius lavare pedes. Si ego Deus et Dominus dimisi vobis peccata vestra, quanto magis et vos debetis alter alterius peccata dimittere? « Et hoc est quod Apostolus ait: Donantes vobismetipsis, si quis adversus aliquem habet culpam , sicut et Dominus donavit nobis, ita et nos  Aug.,lictis invicem oremus; atque ita quodammodo invicem pedes nostroexemplo aliquibure placeat, tamen spiritaliter in corde omnibus, agendum est, ut debita nostra invicem dimittamus nobis, sicut a Deo nobis debita nostra dimitti deprecamur. Sequitur: « Amen, amen dico vobis, non est servus major domino suo, neque apostolus major eo qui misit illum.
Abbreviated transcription (Latin):
dus totus
tamen et pedesei lauandi sunt est
renȩ habitationis sordidatur. Vnde
eademgratia eẽt totus mundatus
postolo iohanne ad testante: Si dixe¬
rimus quia peccatum Non habemus
Cotidie igitur pedes lauat nobis qui
interpellat pronobis e cottidienos
opus habemus ut pedes lauemus
imipsa oratione dominica confitemur
cumdicimus Dimitte nobis de¬
bita nostra sicut et nos dimittimus
debitoribus nr̃is
Etuos mundi estis sed nonomnes
uodeu angelista sequentibus uerbis
exposuit. Ideotranseamus ad cetera
dest impleta redemptionis nostrae.
purgatione ꝑ sanguinis su effusio¬
nem. Accepit uestimenta sua Ter¬
tio diedesepulchro resurgens eteo¬
dem corpore quomoriebatur in
cruce in mortalis factus ẽ. etuestitꝰ
Ltcum recubuiss& iterum ascendens
in caelum indextera disedens et in
maiestate paternae diuinitatis re¬
cumbens Vndelterum uenturꝰ ẽ
iudicareuiuos et mortuos xVI¬
Dixit eis Scitis quid fecerim uobis

Expanded text:
dus totus, dus totus, tamen et pedes ei lavandi sunt, renae habitationis sordidatur? Unde eadem gratia esset totus mundatus, apostolo Joanne attestante: Si dixerimus quia peccatum non habemus, n est . « Quotidie igitur pedes lavat nobis, qui interpellat pro nobis: et quotidie nos opus habere, ut pedes lavemus, in ipsa oratione Dominica confitemur, cum dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus 593 debitoribus nostris . » Et vos mundi estis, sed non omnes. Quod evangelista sequentibus verbis exposuit. Ideo transeamus ad caeterait pedes eorum, id est, impleta redemptionis nostrae purgatione per sanguinis sui effusionem, accepit vestimenta sua, tertio die de sepulcro resurgens, et eodem corpore quo moriebatur in cruce, immortalis factus est et vestitus. Et cum recubuisset iterum, ascendit in coelum, in dextera Dei sedens, et in majestate paternae divinitatis recumbens, unde iterum venturus est, judicare vivos et mortuosDixit eis: Scitis quid fecerim vobis?
Abbreviated transcription (Latin):
sio Nostra est purgatio. Dumforma
serui accepit non quod habebat dimisic
Sed quod non habebat adsumpsit
Nonita in tellegendum est quasi alior̃
pedibus lauatis ueniss& ad primum
a postolorum Sed quia in de primũ
coepit. Ideo expauiscit petrus. Vt
dĩ filius pedesei lauar&. Dñsseruo
ds̃ homini. Quando ergopedes disci¬
pulorum lauarecoepit. uenitad eum
a quocoepit id est ad petrum. Ettunc
petrus quod etiam quilib& eorum ac¬
turus eẽt expauit Atq ait
Die tumihilauas pedes
Tuds ego homo Tudñs egoseruus
Turedemptor. ego peccator
Quo dego faciotu nescis modo. scies
autem postea
Huius faccimrsterium necdum
mecum Dixit petrus. Non la uabis
mihi pedes in aeternum
Neternum pronum quam posuit sedter¬
ritus responsione dñĩ subiunxit
ne non tantum pedes sed caput et manꝰ
uando quidem sic miraris. lauanda tibi
mea membra non solumima non sub
taho uerum etiam prima substerno

Expanded text:
sio, nostra est purgatio. Dum formam sio, nostra est purgatio. Dum formam servi accepit, non quod habebat dimisit, sed quod non habebat assumpsit.« Non ita intelligendum est, quasi aliorum pedibus lavatis, venisset ad primum apostolorum, sed quia inde primum coepit. » Ideo expavescit Petrus, ut Dei Filius pedes ei lavaret, Dominus servo, Deus homini. « Quando ergo pedes discipulorum lavare coepit, venit ad eum a quo coepit, id est ad Petrum: et tunc Petrus, quod etiam quilibet eorum expavisset, expavit atque ait: Domine, tu mihi lavas pedes? » Tu Deus, ego homo; tu Dominus, ego servus; tu Redemptor, ego peccator. Quod ego facio, tu nescis modo: scies autem postea. Hujus facti mysterium necdum mecum. Dixit autem Petrus: Non lavabis mihi pedes in aeternum. Aeternum, pro nunquam posuit: sed territus responsione Domini subjunxit: Domine non tantum pedes, sed et caput, et manus. « Quando quidem sic minaris, lavanda tibi mea membra, non solum ima non subaho, verum etiam prima substerno.
Abbreviated transcription (Latin):
utebatur in imias Sciens etiam quia
adõ exiit et ad dmuadit. necdincum
inde exir& nec nos deserens cum re¬
Surgitaca ena ponit uestimenta sua
Locuturus euangelista decanta dñi hu¬
militate. Prius eiuscelsitudinem uo¬
luit conimendare. Ad hoc ꝑtin&
quodait Sciensquia omnia dedit
eipater inmanus. Cumergo eiom¬
nadediss& pater inmanus non didñi
sed hominis serui impleuit officium
Tanta ẽ quippehumanae humilitatis.
utilitas ut eam suo comendar& exẽ¬
plo etiam diuina sublimitas
Surgit acaena descendit decelestibus
Posuit uestimenta sua id est se m& ipsũ
exinaniuit
Cum accepiss& linteum precinexit se
formam serui induens mittit a¬
quam inpeluem
dest fudit sanguinem suum interta
Vtmundar& in secredentium uestigia
quaeterrenis peccatis sordida fueraN
Et ex ter gerelinteo quo erat praecinccus
Id est corporissuilinteo quoerat pr̃ae¬
cinctus purgare quia tota illa eius pas¬

Expanded text:
utebatur inimicis. Sciens etiam quia utebatur inimicis. Sciens etiam quia a Deo exivit, et ad Deum vadit: nec Deum, cum inde exiret; nec nos deserens, cum reSurgit a coena, et ponit vestimenta sua. Locuturus evangelista de tanta Domini humilitate, prius ejus celsitudinem voluit commendare. Ad hoc pertinet quod ait: Sciens quia omnia dedit ei Pater in manus. Cum ergo ei omnia dedisset Pater in manus, non Dei Domini, sed hominis servi implevit officium. Tanta est quippe humanae humilitatis utilitas, ut eam suo commendaret exemplo etiam divina sublimitas. » Surgit a coena, descendit de coelestibus; posuit vestimenta sua, id est semetipsum exinanivit. Cum accepisset linteum, praecinxit se, formam servi induens. Mittit aquam in pelvem, id est, fudit sanguinem suum in terram, ut mundaret in se credentium vestigia, quae terrenis peccatis sordida fuerant; et extergeret linteo quo erat praecinctus, id est corporis sui linteo quo erat praecinctus, purgaret: quia tota illa ejus pas