comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nͣ q utrũq: ueritas monstrat.
qͥd sii deitono: aͥd huano uicio.
hoc cõmẽdans illd̾ emẽdãs. me¬
gendi mali ut nõ sint maliquẽ
ad mod̾ ñ ut ꝑmaneãt. s ut sanẽ¬
tur diligũtur egroti Sincqͣd
tarib. nõ dolore sterili s mise¬
ricordie sacͥficus exꝑiat᷑ Quod
gͥ ͤ agimꝰ ut faciatis int̾cedentib¬

Expanded text:
a utrumque ueritas monstrat, quid simus dei bono, quid humano uitio, hoc commendans, illud emendans? megendi mali, ut non sint mali, quem ad modum, non ut permaneant. sed ut sanentur, diliguntur aegroti. Quicquid taribus, non dolore sterili sed misericordiae sacrificiis expiatur. quod ergo agimus, ut faciatis intercedentib
Abbreviated transcription (Latin):
nos qͣ eiꝰ iundicer iatoramus .⁊
auia młta que in eodẽ edicto ia
posuist ut te mppareat intre¬
ui iudicis cingło. ñ pua exꝑte
tresem rem publicam cogitare
Quare si de ueris u̾tutib ⁊ ue¬
ra deata uita uolui dintius li¬
qui tecum. queso ne hon̾osus
deputer occupatõib tuis: ĩ mo
uere me ñ eẽ cõfido. qnͣdo tu a¬
teo magnũ animũ ⁊ mirabiliter
laudendꝰ geris. ut ne illas curas

Expanded text:
nos quoque eius iudices laboramus\' et alia multa, quae in eodem edicto ita posuisti, ut te appareat in terreni iudicis cingulo non parua ex parte caelestem rem publicam cogitare. quare si de ueris uirtutibus et uera beata uita uolui diutius loqui tecum, quaeso, ne onerosus deputer occupationibus tuis, immo uero me non esse confido, quando tu adeo magnum animum et mirabiliter laudan
Abbreviated transcription (Latin):
latoñe uelͭ formatõne doctͥne
uł discipline coh̾cõne addutat
adcolendũ deũ. scions in his du
eligit prudens est Qui nłła hĩc
affuctione autitur fortis est.
qͥ ura alia delectatõne temꝑãs
ẽ. q̃ nuła elacõne iustꝰ est. his
u̾tutil dininitꝰ imꝑtitis ꝑgͣ
ciã mediatoris deicum patre
post imuiiticias iniqͥtatis re¬
cõxiliam̃ deo in spũ caritatis
his in quã uͥtutib dininitꝰ nu¬
ꝑtitis ⁊ bona uita nũc agitur.
insĩne. ꝯtaꝙ om̃s boni ⁊ sancti
cciã intormẽtis quib libet di¬
uino fulti ad iuiorio: ste illiꝰ
finis beati uocant᷑. quo fine
lrati erũt. Nam si in eisdem
tormẽtis ⁊ atrocissimis dolori
ueri dei cultꝰ ad omĩa ꝓdest.
⁊ que melestias huiꝰ uite qu̾tat
aut linat. ⁊ que ad illam uitam
salutẽq ꝑducat. ndinec aliqͥd
iam mali paciat᷑ti. ⁊ bono sũmo se̾¬
ctius ad seauẽdam ⁊ ꝑ seu̾antisie
retinẽdam ex hortor. ut me ipĩn
cuiꝰ ñ iam ꝑticeps essos. tuosqr

Expanded text:
latione uel informatione doctrinae uel disciplinae cohercitione adducat ad colendum deum, sciens in his duoeligit, prudens est; qui nulla hinc afflictione auertitur, fortis est, qui nulla alia delectatione, temperans est, qui nulla elatione, iustus est. his uirtutibus diuinitus impertitis per gratiam mediatorispost inimicitias iniquitatis reconciliamur deo in spiritu caritatis, his, inquam, uirtutibus diuinitus impertitis et bona uita nunc agitur ein fine. itaque omnes boni et sancti etiam in tormentis quibuslibet diuino fulti adiutorio spe illius finis beati uocantur, quo fine beati erunt; nam si in eisdem tormentis et atrocissimis doloribueri dei cultus ad omnia prodest, et quae molestias huius uitae auertat aut leniat et quae ad illam uitam salutemque perducat, ubi nec aliquid iam mali patiamur et bono summo semctius adsequendam et perseuerantissime retinendam exhortor ut me ipsum. cuius nisi iam particeps esses tuosque
Abbreviated transcription (Latin):
diligamꝰ deu̾ ex toto corde. ex
te. ⁊ diligamꝰ ꝓximos tãꝙͣ nom
ipõs. ꝓrimꝰ sane hoc loco nõ sa¬
guinis ꝓpͥnquitate. s rõnis soci¬
etate pensandꝰ est: in qua socii
sũt om̃s hoĩos. Nam si petuni¬
e rõ socios facit quãto magis rõ
nature. nõ negociandi s nasc¬
endi lege cõmuinis. huic ⁊ ule
comitus sicꝰ lutulẽtis ingeniis
nõ desit replẽtencia u̾itatis. cũ
ab imo sene alt̾i̾ semi dictũ com¬
ponet tantũ ne ab re tua est ocii
me alienũ puto. Cui sẽtẽtie
ferũt eciã fheatratota plena
stultis in doctisq planisse. Ita
qut affectũ om̃iũ nałr attigit

Expanded text:
ex toto corde et ex t diligamus proximos tamquam nosmet ipsos. proximus sane hoc loco non sanguinis propinquitate sed rationis societate pensandus est, in qua socii sunt omnes homines. nam si pecuniae ratio socios facit, quanto magis ratio naturae non negotiandi sed nascendi lege communis! hinc et ille comicus, sicut luculentis ingeniis non defit resplendentia ueritatis, cum ab uno sene alteri seni dictum componeret: Tantumne ab re tua est oti tme alienum puto. cui sententiae ferunt etiam theatra tota plena stultis indoctisque plausisse. ita quippe affectum omnium naturaliter attigit
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã sui ipiꝰ uidelic ut in¬
nẽ qua qͥsq diligit se ipm nͥ
qd̾ diligit deũ. Qui eĩ alit̾
se diligit ponꝰ se ꝯdisse dicedꝰ
est. fit qͥrre ĩiquus. pͥuat᷑q
luce iusticie quo a potiore ac
p̾stanciore tono adu̾sus: atq ĩ¬
de uel ad se ipm̃ cõu̾sus. ad in¬
ꝙr in ipõ qd̾ ueracissime scͥptũ
est. Qui aũt amat iniquitatẽ.
odit aiãm suã. Quia gͥ nemo
nͥ deñ diligẽdo diligit se ipm̃.
ñ opꝰ erat ut dato te dei dele¬
ctione p̾cepto ĩ se ip̃m hõ dili¬
ge iuberetur. cum i eo diligat
id ipm̃. id̾ diligit deũ. Debet gͦ¬

Expanded text:
inonem, qua quisque diligit se ipsum, nisi quod diligit deum. qui enim aliter se diligit, potius se odisse dicendus est; fit quippe iniquus priuaturque luce iustitiae, cum a potiore ac praestantiore bono auersus atque inde uel ad se ipsum conuersus ad inque in ipso, quod ueracissime scriptum est: Qui autem amat iniquitatem, odit animam suam. quia igitur nemo nisi deum diligendo diligit se ipsum, non opus erat, ut dato de dei dilectione praecepto etiam se ipsum homo diligere iuberetur, cum in eo diligat se ipsum. quod diligit deum. debet
Abbreviated transcription (Latin):
aũt deo adhere lonũ est. hec
ibietit plena: ⁊ sempit̾na sapi¬
entia. eademꝙ uita ueracit̾ iq̃
beata peruencio qͥite est adet¬
nũ at sũmũ bonũ cui ad h̾ere
inet̾nũ est finis nost̾ hom. Di¬
catur hec ⁊ pͥdencia. qͥa ꝓspectis¬
sime adhebit bonꝯ qd̾ nõ amitt¬
atur ⁊ fortitudo qa firmissime
illecebris tempancia ẽ nlła suꝑbi¬
a. insticia est. Quid aũt eligam
qd̾ p̃cipue diligamꝰ nͥ quo nich
meliꝰ inuemimꝰ. hoc deꝰ ẽ cui si ali¬
nos ip̃os dilig̾e nestimꝰ. tanto n

Expanded text:
aerere deo bonum est. haec ibi erit plena et sempiterna sapientia eademque uita ueraciter iam beata; peruentio quippe est ad aeternum ac summum bonum, cui adhaerere in aeternum est finis nostri boni. dicatur haec et prudentia, quia prospectissime adhaerebit bono, quod non amittatur, et fortitudo, quia firmissime inlecebris temperantia est, nulla superbia iustitia est. quid autem eligamus, quod praecipue diligamus, nisi quo nihil melius inuenimus? hoc deus est, cui si alinos ipsos di
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ambulãto s amãto quẽ tato
habebimꝰ p̾senciorẽ: qͣnto eũdẽ
amorem quo in eũ tendimꝰ. potu̾¬
imꝰ halere puriorẽ: Non enĩ
locis corꝑalib uł extendit᷑ ueł
extluditur. Ad eũ gͦ qͥ ubiq p̃¬
sens est ⁊ ubiꝙ totꝰ: ñ pedib
lic ire s morib. Mores autẽ
uii nõ ex eo qd̾ asq nouit s
exeo qd diligit dinidicari solẽt
Sec facĩt tonos uł malos mo¬
r̾es: ñ bom ł mali amores: pra¬
iutate gͦ nr̃a a rectitudĩe dei lõ¬
ge sumꝰ. unde rectũ amãdo cor¬
iriuiur ut recto recti adh̾ere
possumꝰ: ad illũ gͦ quãto ꝯperae
quos tanqnã nomet itõs diligiꝰ.¬

Expanded text:
non ambulando sed amando. quem tanto habebimus praesentiorem, quanto eundem amorem, quo in eum tendimus, potuerimus habere puriorem; non enim locis corporalibus uel extenditur uel includitur. ad eum ergo, qui ubique praesens est et ubique totus, non pedibus licet ire sed moribus. mores autem nostri non ex eo, qex eo quod diligit, dijudicari solent: nec faciunt bonos vel malos mores, nisi boni vel mali amores. Pravitate ergo nostra, a rectitudine Dei longe sumus: unde rectum amando corrigimur, ut recto recti adhaerere possimus. 14. Ad illum ergo quanta opera quos tanquam nosmeti
Abbreviated transcription (Latin):
tũet᷑ in occłia ne q̾sqnã post alicu¬
ns tͥminis penitẽtiã cł̾icatũ acci¬
ꝑiat. uł ad cericatũ redeat. nel
incłicatu maneat nõ desꝑatõne
in dulgentis s rigore factũ est
disciplme. Alioquin cõtra claues
datas eccłie disputabit᷑ de qͥb di¬
clum est. que solm̾itis int̾ra so¬
luta erũt ⁊ incelo. S ne forsitã

Expanded text:
e quisquam post alicuius criminis paenitentiam clericatum accipiat uel ad clericatum redeat uel in clericatu maneat, non desperatione indulgentiae sed rigore factum est disciplinae; alioquin contra claues datas ecclesiae disputabitur, de quibus dictum est: Quae solueritis in terra, soluta erunt et in caelo. sed ne forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ debet. si quelib inquã ã¬
minit cõ tua illis quas ꝯme¬
morani instruta u̾ͥtictib hoc
uitencõns fine detraiatup
ut hõines scd̾m caruẽ̾ ulłas ĩas
molestias paciant᷑ nec ad teex¬
aimas ꝑtin̾e quo istã qͥetem ꝙͣ
p̾stare nit̾is refa̾rt. id est ut
uerbis ñ ambĩa. qͦ tn̾ deũ uetũ
ubi ẽ qͥete inte om̃is fructꝰ to¬
arũ. S si nͦ ẽ uerecõdia nͥ qͥdã
displicendi metus. ego in has
cã metuẽdo ñ u̾gor. Metuo em̃
ne pͥmũ deo deide ipi auaicicie
quã mecũ mire dignatꝰ es. iurc

Expanded text:
re non debet. si quaelibet, inquam. adre non debet. si quaelibet, inquam. administratio tua illis, quas commemoraui, instructa uirtutibus hoc intentionis fine determinatur, ut homines secundum carnem nullas iniquas molestias patiantur, nec ad te existimas pertinere, quo istam quietem, quam praestare niteris, referant, id est, ut uerbis non ambiam, quo modo deum uerum, ubi est quietae uitae omnis fructus, coarum. sed si nihil est uerecundia nisi quidam displicendi metus, ego in hac causa metuendo non uereor. metuo enim, ne primum deo deinde ipsi amicitiae, quam mecum inire dignatus es.
Abbreviated transcription (Latin):
qui gloriat᷑ in dnõ gloriet᷑. h
nob̾ uelimꝰ. ħ̾cinitati cuiꝰ cines
Aimꝰ. Non .i. aliũde beataci¬
utas. ahũde hõ. cã aliud ciuitis
ñ sit quã corsors hõimĩ młtitudo.
itaq si om̃is pdencia tua auacõ¬
sułe conaris reb huãnis. soĩs
fortitudo qua nullꝰ inigͥtate ad¬
u̾sante terreris. siom̃is tẽꝑan¬
cia qua intanta labe neqͥssime
cõsnetudĩs hõmũ te a corruptõ¬
nib abames. si om̃is insticia
aua recte iudicando sua ciq
distribiis. id laborat. id inti¬
tur. ut hii quib uis ut bñsit
talu sint corꝑe: ⁊ ab om̃ĩ cuiꝰ qmͣ
impꝓbitate tuti atq pacati. ha¬
beant filios sicꝰ nouellas cõstabili
oues. crossos loues nͨ mat̾ie
ruina deformet p̃diũ. nec liti¬
gantiũ clamor ꝑsonet in plateis
eoꝵ. ita ñ erũt u̾e n̾tutes tue
sicꝰ uec istoꝵ bratitudo. hit em̃i
ad uerũ dicend̾ illa mea u̾etõ¬
dia quã intua epła benigno
sormone laudasti me impedi¬

Expanded text:
qui gloriatur, in domino glorietur. hoc nobis uelimus, hoc ciuitati, cuius ciues sumus; non enim aliunde beata ciuitas, aliunde homo, cum aliud ciuitas non sit quam concors hominum multitudo. Itaque si omnis prudentia tua, qua consulere conaris rebus humanis, si omnis fortitudo. qua nullius iniquitate aduersante terreris, si omnis temperantia, qua in tanta labe nequissimae consuetudinis hominum te a corruptionibus abstines. si omnis iustitia, qua recte iudicando sua cuique distribuis, id laborat. id nititur, ut hi, quibus uis ut bene sit, salui sint corpore et ab omni cuiusquam inprobitate tuti atque pacati habeant filios sicut nouellas constabilitoues, crassos boues nec maceriae ruina deformet praedium nec litigantium clamor personet in plateis eorum, ita non erunt uerae uirtutes tuae sicut nec istorum beatitudo. hic enim ad uerum dicendum illa mea uerecundia, quam in tua epistula benigno sermone laudasti, me impedi
Abbreviated transcription (Latin):
creniss quitem eciã istum ꝑpłra
ab illo qui leatã intã in istatu¬
sibili ⁊ corꝑali felicitate cõsti¬
tuit. sed non transcendisset
oũis uanitates in sanias mẽda¬
ces male dictus enĩ om̃ĩs sicꝰ a¬
libi eedem lnte docẽt. qui stem
suã ponit in homine. Ergo
uanitatũ ⁊ in samarũ mẽ dati¬
um limites. atq ibi beatam in¬
tam pon̾et ubi ne ẽ. beatꝰ ĩqͥt
nit igit᷑ unde pe. tendũ sit qd̾
oñis docti in doctiq desid̾ant. ⁊
młti errando at suꝑbiẽdo un¬
de petatur ⁊ ubi accipiat᷑ igno¬
rant. uiriq aũt in quodã diui¬
no psaluio simł rep̾ hendũtur.
⁊ quicõfidũt inuͥte sua. ⁊ qui
in habũdãcia dinitiarũ surũ
gloriant᷑. id est ⁊ phi losophi
huius scb̃. ⁊ ab hortetes nła
tali philosophia beatũꝙ ꝓpbm dicẽ¬

Expanded text:
reuisset quidem etiam istum populum ab illo, qui beatam uitam in ista uisibili et corporali felicitate constituit, sed nondum transcendisset omnes uanitates et insanias mendaces. maledictus enim omnis, sicut alibi eaedem litterae docent, qui spem suam ponit in homine; ergo uanitatum et insaniarum mendacium limites atque ibi beatam uitam poneret, ubi uere est, beatnis igitur, unde petendum sit, quod omnes docti indoctique desiderant et multi errando ac superbiendo, unde petatur et ubi accipiatur, ignorant. utrique autem in quodam diuino psalmo simul reprehenduntur, et qui confidunt in uirtute sua et qui in abundantia diuitiarum suarum gloriantur, id est et philosophi huius saeculi et abhorrentes uel a tali philosophia beatumque dice
Abbreviated transcription (Latin):
tates ⁊ in samias falias. Quãtti ẽ
aũt uanitas. quãta in sania ꝙͣ tũ¬
ꝙ mẽdaciũ hõmẽ mortalẽ exiimno¬
sam uitã in utabili ⁊ spũ ⁊ carne
ducẽtem. tot pͣcatis honoratum.
tot temptatõnil subditũ. tot
corruptõnb obnoxiũ. penis̾ ꝙ iꝰ¬
tissimis desimatũ. se ip̃o fid̾e iit
beatꝰ sit. qnͣdo ne illud qͥdem qd̾
hab in nature sue dignitate p̾¬
cipuũ. idest mentem ꝗtq rõnẽ
pꝰ uinditare. aberrorib nisidẽ
ad sit lux mẽciũ : abiciamꝰ ituq
obsecro te falsoꝵ pbilosophoꝵ
uantates ⁊ insanias mẽtos: qͥa

Expanded text:
 insanias mendaces. quanta est autem uanitas, quanta insania quantumque mendacium hominem mortalem aerumnosam uitam mutabili et spiritu et carne ducentem, tot peccatis oneratum, tot temptationibus subditum, tot corruptionibus obnoxium poenisque iustissimis destinatum se ipso fidere, ut beatus sit, quando ne illud quidem, quod habet in naturae suae dignitate praecipuum, id est mentem atque rationem potest uindicare ab erroribus, nisi deus adsit lux mentium! abiciamus itaque, obsecro te, falsorum philosophorum uanitates et insanias mendaces,
Abbreviated transcription (Latin):
doctissimoꝵ honimũ disputiteõ¬
nes ut sit aliqd̃ heata ita qm
saꝑiens ferre nõ possit. uł qd̾
est absurdius qnã sapions fre¬
qtͣaͣ nõ deleat camq fugiat ab¬
rumpat. abiciat seseq ab ea.
fro eciã seu neneno nha ulatia
uolimtaria morto subducat
ut in pormi nõ senciendi. uł nł¬
lus omĩno sit Qnod epicutei
⁊ siqui alii simili stultitia pu
ciatib corꝑis cur nõ mea man
sapiens ut fu atur. Si añt mis¬
a est quid ob̃secro te nͥ typhus ĩ¬
podit ne fateatur. ne or deũ. ne
iusto ⁊ miseritordi suplic qͥ pot¬
ens est. ⁊ uite huiꝰ mala ut a¬
u̾te uł mingare. uł ad ea toli¬

Expanded text:
doctissimorum hominum disputatiodoctissimorum hominum disputationes, ut sit aliquando beata uita, quam sapiens ferre non possit uel, quod est absurdius, quam sapiens ferre non debeat eamque fugiat, abrumpat, abiciat seseque ab ea ferro etiam seu ueneno ullaue alia uoluntaria morte subducat, ut in portu non sentiendi uel nullus omnino sit. quod Epicurei et si qui alii simili stultitia putciatibus corporis, aut non in ea manet sapiens, ut fruatur? si autem misera est. quid, obsecro te, nisi typhus impedit, ne fateatur, ne oret deum, ne iusto et misericordi supplicet, qui potens est et uitae huius mala uel auertere uel mitigare u
Abbreviated transcription (Latin):
ridei cultus. ut sit eius in futu¬
turo scło certꝰ atq integer fru
ttus. hic constãtissima pietas.ibi
sempit̾na felicitas. ex ista sapiẽ¬
cia que una uera ẽ siqͥd habeo a
deo sũpsi. nõ ame p̾sũpsi. atq
ab illo ime ꝑfici fideliter spero.
a quo inchoatũ ẽẽ hũilit̾ gaudeo.
nec in eo qd̾ ad huc nõ donauit
incredulꝰ. nec in eo qd̾ iã donauit
ingͣtus Nonem̃ meo uł inge¬
mo uł mercto. sed̃ eius dono sũ
siꝗͣ laudabilit̾ sum. Nam que¬
dam accutissima ⁊ ex tellentissiã
nngenia. tanto in maiores erro¬
res ierũt. ꝙͣnto p̾fidencius taꝙͣ¬
oftendet petiuerũt Merita u
quoꝵlib hominũ que sũt. qͣndo
qͥdem ille qui nõ cũ mercede debi¬
ta s cum gratuita grã ueĩt. õi
p̾catoros sotꝰ a pcc̃is liber ⁊ lib¬
ator inuenit. Si gͦ nos uͥtus
uera delectat: ei dicamꝰ ad ĩ em̃s
s̃acris tnt̾is legamꝰ. Diligã te
dñe uͥtus mea. ⁊ si u̾e beati eẽ

Expanded text:
ri Dei cultus, ut sit ejus in furi Dei cultus, ut sit ejus in futuro saeculo certus atque integer fructus; hic constantissima pietas, ibi sempiterna felicitas. ex ista sapientia, quae una uera est, si quid habeo, a deo sumpsi, non a me praesumpsi atque ab illo in me perfici fideliter spero, a quo inchoatum esse humiliter gaudeo nec in eo, quod adhuc non donauit, incredulus nec in eo, quod iam donauit, ingratus. non enim meo uel ingenio uel merito sed eius dono sum, si quid laudabiliter sum. nam quaedam acutissima et excellentissima ingenia tanto in maiores errores ierunt, quanto praefidentius taostenderet, petiuerunt. merita uero quorumlibet hominum quae sunt, quando quidem ille, qui non cum mercede debita sed cum gratuita gratia uenit, omnes peccatores solus a peccatis liber et liberator inuenit?. Si ergo nos uirtus uera delectat, ei dicamus, quod in eius sacris litteris legimus: Diligam te, domine, uirtus mea, et, si uere beati esse
Abbreviated transcription (Latin):
hoc em̃ deus ip̃e magit᷑ latente
mitate apparc̾te nõ solũ sermo¬
nis oratulo docuit. nerũ eciã sue
passionis ⁊ resurrectonis exem¬
plo maltera enĩ quala tolera¬
re. in altera qua ba deteamꝰ sꝑ¬
rare monarauit. Cinius ⁊ illigra¬
ciam mererent᷑ nisi elati inflati
suꝑbia in amt̾ conarẽtur itã unt¬
ueratit᷑ cultorib sins pꝰ hãc uitã
se largiturũ ẽẽ ꝓmisit. Samor
q̃ipe est eiusdem eiceronis illa
sentẽtia ubi ait. nã hec qͥdem
inta mors est qmͣ lamẽtari po¬
ssem slibet. Quomͦ ergo sirͤte
lam̃tat᷑ beꝗta cõpbat᷑ at nõ pociꝰ
qm̃ recte lam̃tat᷑. misera ec̃ cõnĩ¬
citur. quare assuesste obsecro
te uir bone beatꝰ eẽ int̾am spe
ut sis etiã re cũ pietani. ꝑseu̾ant¬
issime ret̾buenir̾ merces felici
me sapiẽtem appellasti: Hunc eñ
ausus sum ħ od te loqui ut t̾sa
piẽciam nõ qualis mͥ sit ostenta¬
rem. sed q̃lis eẽ debeat oftendem
hec ẽ añt inp̾senti scło uerus ue¬

Expanded text:
hoc enim deus ipse magister latente mitate apparente non solum sermonis oraculo docuit uerum etiam suae passionis et resun-ectionis exemplo; in altera enim, qualia tolerare, in altera, qualia debeamus sperare, monstrauit. cuius et illi gratiam mererentur, nisi elati inflatique superbia inaniter conarentur istam uitueraciter cultoribus suis post hanc uitam se largiturum esse promisit. sanior quippe est eiusdem Ciceronis illa sententia, ubi ait: Nam haec quidem uita mors est, quam lamentari possem, si liberet\'. quo modo ergo, si recte lamentatur, beata comprobatur ac non potius, quoniam recte lamentatur, misera ecitur? Quare assuesce, obsecro te, vir bone, beatus esse interim spe, ut sis etiam re, cum pietati perseverantissimae retribuetur merces felicitme sapientem appellasti. Hinc enim ausus sum haec ad te loqui, ut tibi sapientiam, non qualis mihi sit, ostentarem, sed qualis esse debeat ostenderem. Haec est autem in praesenti saeculo verus ve
Abbreviated transcription (Latin):
lu̾ũt. potiq patrãdam quam
inpetnͣdam putarũt. cñ eiꝰdat¬
qr nõ sit nͥ deus. n em̃ falit be¬
atũ hoĩnẽ. ñqͥ focit hõi nẽ Nã
qui tanta creature sue bona
tonus malisq largit᷑ nt sunt. ut
hõĩnes sint. ut iugentet sen¬
sib. ualentes uirib. afflueu¬
ter opib sint. se ip̃m honisda¬
bit ut lenti sint. qͥneiꝰ ĩ hoc
ost mumis ut tom sint. iliuͦ
qu ⁊ hat erũpnosa ita in hiis
moribũdis mẽtris sub hats

Expanded text:
luerunt potiusque patrandam quam luerunt potiusque patrandam quam impetrandam putarunt, cum eius dator non sit nisi deus. neque enim facit beatum hominem, nisi qui fecit hominem. nam qui tanta creaturae suae bona bonis malisque largitur, ut sint, ut homines sint, ut uigentes sensibus, ualentes uiribus, adfluentes opibus sint, se ipsum bonis dabit, ut beati sint, quia eius etiam hoc est munus, ut boni sint. illi uero, qui in hac aerumnosa uita, in his moribundis
Abbreviated transcription (Latin):
agnostam. tante tamẽ ega me
denuolẽcietue tamꝙ sinc̾e̾ gr̃as
ago deloo q plurimias. ⁊ meoꝵ
studioꝵ lastres tali ac tanto mr
platuisse delector Multo uero ã¬
plus qd̾ ammũ tuũ caritate et̾m¬
tatis ⁊ u̾ctatis atꝙ ipiꝰ caritatis
publice cuiis regnator est ip̃c.
⁊ in qua sola semꝑ teateq uiuen¬
dũ est si recte hic pieq muat᷑
agnosco in hiantem. indeo ꝓpͣn¬
quantẽ. eiuus pociende ample¬
ctor ardentem . Inde qͥipe manat
⁊̃ uera amiticia ñ pẽsanda tem¬
ꝑalib cõmodr. sed gratuto a¬
morẽ potanda . Nomo em̃ põt
ueracit᷑ amitꝰ ẽẽ homis. nͥ fuuit
ip̃ius pͥmitꝰ u̾tatis B si grã¬
tis nõ faciat. nlło fieri pacto
põt. De qua re ⁊̃ philosophi
młta dix̾unt . Sed op̃ eos u̾a¬
pietas id est uerax ueri deitul¬
tus. unde omĩa recte uiedi
duci oportet officia. nõ mue¬
int᷑. nõ ob aliud quãtũ intel¬
ligo. ñ quia beatã uitã ipĩ
sibi qͦdam modo fabt̾are uo¬

Expanded text:
am. tantae tamen erga me beniuolentiae tuae tamque sincerae gratias ago debeoque plurimas et meorum studiorum labores tali ac tanto uiro placuisse delector, multo uero amplius, quod animum tuum caritate aeternitatis et ueritatis atque ipsius caritatispublicae, cuius regnator est Christus et in qua sola semper beateque uiuendum est, si recte hic pieque uiuatur, agnosco inhiantem, uideo propinquantem eiusque potiundae amplector ardentem. inde quippe manat etiam uera amicitia, non pensanda temporalibus commodis sed gratuito amore potanda. nemo enim potest ueraciter amicus esse hominis, nisi fuerit ipsius primitus ueritatis; quod si gratis non fiat, nullo fieri pacto potest. De qua re etiam philosophi multa dixerunt; sed apud eos uepietas, id est uerax ueri dei cultus, unde omnia recte uiuendi duci oportet officia, non inuenitur non ob aliud, quantum intellego, nisi quia beatam uitam ipsi sibi quodam modo fabricare uo
Abbreviated transcription (Latin):
istius loci faciũt. ⁊ quodtuͣq solli¬
citus nou̾us extorq̃res. sed qd̾ t᷑
a iudice tot curis obat̾to petibi
fficiliũ. inter bonos efficatia est
ꝓinde statim cõmẽdatis effectũ
desiderii tribui.nam speraidi
ante patefecera. Explicui libe
os tuos. neꝙ emĩ tã langinidia¬
ut in herces erãt. ut me aliud
sum. quid in illis magus mirer
sac̾docñ ꝑfectionẽ. philosophie
doginata. historie plenã nonciã
an facũdie iotũditatẽ. Que na

Expanded text:
istius loci faciunt ut quodcumque sollicitus volueris, extorqueas; sed quod tibi a judice tot curis obstricto petibfficilium inter bonos efficacia est. Proinde statim commendatis effectum desiderii tribui: nam sperandi viam ante patefeceram. 2. Explicui tuos libros; neque enim tam languidi aut inertes erant, ut me aliud sim quid in illis magis mirer, sacerdotii perfectionem, philosophiae dogmata, historiae plenam notitiam, an facundiae jucundi
Abbreviated transcription (Latin):
Hec uͦ nr̃ã p̾cepta ⁊ simplicis ue
nati sumꝰ euentura mitigare :
uisus es uobdissimo cxempiore¬
centis calamitatis quo ucet firmis¬
sime cansam mumuu̾s. tñ siutrũ¬
uis litinss. id tibi nolueram suf¬
fragari. S qñ inde orta fu̾at cõ¬
uincendorũ stutitie querela. neces¬
se fuit inde argim̃ta u̾iratis ac¬
cersire. hoc int̾im ocupatꝰ alns
curit que ⁊ si uane sũt cum uerũ
exitũ cogitamꝰ. tamẽ qͥsi necessa
rie ꝓnascenda cõdicõne rescrip¬
ñ. si ociũ fu̾it ⁊ suꝑstes nita eciã
de italia resc̾bam. ut tante doct᷑¬
ne opus. debetis. ⁊ si nõ satis faci¬
entib remimeretur officiis. In¬
columẽ letamq sanctitatem tuã
dons om̃ipotens euo largissimo tu¬
eatur. dnẽ m̾ito desid̾abilis ⁊ u̾e
suscipiende pat

Expanded text:
is vernati sumus eventura mitigare. Et usus es validissimo exemplo recentis calamitatis, quo licet firmissime causam muniveris, tamen si utrumvis licuisset, id tibi nolueram suffragari. Sed quando orta inde fuerat convincendorum stultitiae querela, necesse fuit inde argumenta veritatis accersere. 3. Haec interim occupatus aliis curis, quae etsi vanae sunt, cum rerum exitum cogitriae pro nascendi condicione, rescripsi. si otium fuerit et superstes uita, etiam de Italia rescribam. ut tantae doctrinae opus debitis etsi non satisfacientibus remuneretur officiis. incolumem beatamque sanctitatem tuam deus omnipotens aeuo largissimo tueatur, domine merito uenerabilis et uere suscipiende pat
Abbreviated transcription (Latin):
tholica sola corpꝰ ea xpĩ. cuiꝰ ille
cap̃ ẽ saluator mũdi corpis sin.
Extra hoc corpꝰ neminẽ niifit¬
at scp̃s sãctus. qͥa sicꝰ ipẽ dicit
apłs. caritas dei diffusa est inc¬
ordib noft̾s. ꝑ spm̃ scm qͥdatꝰ

Expanded text:
tholica sola corpus est Christi, cuius ille caput est salvator corporis sui. Extra hoc corpus neminem vivificat Spiritus sanctus; quia, sicut ipse dicit apostolus: 'Caritas Dei diffusa est in cordibus no
Abbreviated transcription (Latin):
to: s aliqͦd certũ ⁊ ꝓpͥum intel¬
ligi uoluit: Hox ẽ dutẽ duritia
cordis us ad finẽ huiꝰ uite : qua
hõ recusat inunitate corꝑis xͥ¬
qd̾ uinificat sp̃s sc̃s remission¬
em acciꝑe pectatoꝵ. Cũ enĩd¬
ixiss discipłis accipite spm̃ sã
t̾tũ. continuo subiecit. Si cuidi¬
mise uitis pͤcata: dimittentur
ei Si cui tenueritis tenebũt᷑
hẽo fu̾it alienus us infinem hu¬
ius temꝑ alis nite. nõ remitte᷑
ei n in hoc scło n infuturo. ħ
scilic tã grande pͨcatũ ut eo te¬
neant᷑ cuncta pͤ cata qd̾ nõ ꝓba¬
tur ab aliquo eẽ cõmissũ nͥ cum
de corꝑe exierit. quã diu uero
hic uiuit eũ sicꝰ dicit apłs. pa¬
ciẽtia dñi ad penitẽciã ad ducit
S si ip̃e perseu̾ãtissima iniqͥta¬
te sicꝰ cõseꝙͣnter adiũgit apłs.¬

Expanded text:
to sed aliquod certum et proprium intellegi uoluit. hoc est autem duritia cordis usque ad finem huius uitae. qua homo recusat in unitate corporis s, remissionem accipere peccatorum. cum enim dixisset discipulis: Accipite spiritum sanctum, continuo subiecit: Si cui dimiseritis peccata, dimittentur ei; si cui tenueritis, tenebuntur. nem huius temporalis uitae, non remittetur ei neque in hoc saeculo neque in futuro, hoc scilicet tam grande peccatum, ut eo teneantur cuncta peccata, quod non probatur ab aliquo esse commissum, nisi cum de corpore exierit. quam diu uero hic uiuit, eum, sicut dicit apostolus, patientia dei ad paenitentiam adducit; sed si ipse perseuerantissima iniquitate
Abbreviated transcription (Latin):
arriauꝰ aut ennonnanꝰ. aut
macedomus qͥ eũ dicũt eẽ cͤa¬
turam. aut focinanꝰ qͥ eius
om̃ino uegat aliquã eẽ sb̾¬
stãtiã. s unũ tantũmꝰ ẽẽ deũ
patrẽ siue alii h̾etici quos cõ¬
memorare lõgũ ẽ. Nulli gͦ
istoꝵ sib̾andi sũt. aut ip̃i iu¬
crederent. ñerãt boptizandi. Non
cnĩ ait saluator in haptismo remit
uro: In telligant gꝰ nõ omnem s
aliquod significatũm eẽ pͤtatum

Expanded text:
Arrianus aut Eunomianus aut Macedonianus, qui eum dicunt esse creaturam, aut Photinianus, qui eius omnino negat aliquam esse substantiam, sed unum tantum modo esse deum patrem, siue alii haeretici, quos commemorare longum est? nulli ergo istorum liberandi sunt? aut ipsi Iucrederent, non erant baptizandi? non enim ait saluator in baptismo remitturo\'. Inteliegant ergo non omne sed aliquod significatum esse peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ ea quam iuderũt ab eis ppłos
ñ reced̾e̾ ne om̃s perderẽt. mn su¬
is honorib recepũt. ⁊ baptism¬
os quẽ foris ab eis dãpnati dede¬
mou̾unt. Quare gͦ mirantur
aut querũt᷑ au calũpmãtur. qd̾
eos sic suscepimꝰ ꝓ uera pate xͣ.¬
qd̾ eoꝵ factũ si ꝯͣ eos teneatur.
⁊ intelligẽter asseratur: ad oĩ¬
no respondeãt nõ habebunt.
Quod aũt dicũt si pecauimꝰ in
spiritũ sanctũ q̃ ex sufflauimꝰ
qͥd uos queritis cũ remnti uob
hoc p̾catũ oĩno ñ possit dicẽte
dño qͥ pectau̾it in sp̃m sanctũ

Expanded text:
iderunt ab eis populos non recedere, ne omnes perderent, in suis honoribus receperunt et baptismo, quem foris ab eis damnati dedemouerunt? quare ergo mirantur aut queruntur aut calumniantur, quod eos sic suscepimus pro uera pace quod eorum factum si contra eos teneatur et intellegenter adseratur, quid omnino respondeant, non habebunt. Quod autem dicunt: Si peccauimus in spiritum sanctum, quia exsufflauimus quid nos quaeritis, cum remitti nobis hoc peccatum omnino non possit dicente d
Abbreviated transcription (Latin):
noq ahad remonet in haptu¬
um peccatoꝵ. si tñ ipẽ bop¬
tismꝰ ñ frustͣ foris habeatur
sed ant in tus detur. ant si
iam foris datꝰ nõ est. foris ꝯ
illo remanet᷑: ⁊ qͥcquid ab eis
qui post acceptũ haptisimim
hic uuuit huãna infirmita¬
te cõtrahitur quarũq culpa

Expanded text:
d remanet in baptium peccatorum - si tamen ipse baptismus non frustra foris habeatur, sed aut intus detur aut. si iam foris datus est, non foris cum illo remaneatur —. et, quicquid ab eis, qui post acceptum baptismum hic uiuunt. humana infirmitate contrahitur quarumque culpa
Abbreviated transcription (Latin):
referant ad elatõnis sue malũ
qd̾ facit ip̃a p̃p patis bonũ. Sic
młtitudinb ꝑ scissmata ⁊ h̾eies
ꝑeũtib subuenire cõsueuit. hoc
displicuit lutifo: qͥa factũ est
eis suscipiendis atq sanãdis qui
ueneno ꝑierant: arriano. et c¬
ui displicuit intenebs cetidit
scismatis amisso lũie caritatis.
H̾ grã ictos ab ñtio seruauit a¬
ffricana catholica ex eporũ
sentẽtia: qui meccłia romana
inter cecilianũ ⁊ partẽ don an
iudicanerũt. Dãpnatoqr uno
quodã donato. qui actor scism¬
atis fuisse manifestatꝰ ẽ. cet̾os
correctos ⁊̃ si exͣ eccłiam ordi¬
nati eẽnt in suis honorib sus¬
cipiendos ẽẽ tensuerũt. ñ quo
etiã sons ab unitate corꝑis ⁊
possent hab̾e sp̃m scm̃: s maxiẽ¬
ꝓter eos qͦs foris possiti possent
deciꝑe ⁊ a susceptõne illiꝰ mimus
impedie. Deinde ut eciã ip̃oꝵ
infirmitas lemꝰ excepta mñtus
sanabilis fieret. iom ulła ꝑtin¬
acia claudẽte cculos cordis adu̾rꝰ¬

Expanded text:
e malum. quod facit ipsa propter pacis bonum. Sic multitudinibus per schismata et haereses pereuntibus subuenire consueuit. hoc displicuit Lucifero, quia factum est in eis suscipiendis atque sanandis, qui ueneno perierant Arriano, et cui displicuit, in tenebras cecidit schismatis amisso lumine caritatis. hoc erga istos ab initio seruauit Afsententia, qui in Ecclesia Romana inter Caecilianum et partem Donati judicaverunt, damnatoque uno quodam Donato qui auctor schismatis fuisse manifestatus est, caeteros correctos, etiamsi extra Ecclesiam ordinati essent, in suis honoribus suscipiendos esse censuerunt, non quo etiam foris ab unitate corporis Christi possent habere Spiritumpossent decipere et a susceptione illius muneris impedire. deinde ut etiam ipsorum infirmitas lenius excepta intus sanabilis fieret iam nulla pertinacia claudente oculos cordis aduer
Abbreviated transcription (Latin):
dubitatõne ꝑducãt: bibi iam
nec pͣdent᷑ discernãt᷑ a bonis ma¬
la que nõ erũt nec fortit̾ tołẽ¬
tur adu̾sa qͥa nõ ibi erit nͥ qd̾ a¬
panter libido frenet᷑. ubi ulła
eius iucĩta sẽciemsꝰ nec iuste
subuemat᷑ ope idigẽtib. ubi
Una ibi uͥtus erit. ⁊ id ipm̃ u̾tꝰ
erit p̾miũq u̾tutis ꝯd̾ dicit in¬

Expanded text:
dubitatione perducant, ubi iam dubitatione perducant, ubi iam nec prudenter discernantur a bonis mala, quae non erunt, nec fortiter tolerentur aduersa, quia non ibi erit, nisi eranter libido frenetur, ubi nulla eius incitamenta sentiemus, nec iuste subueniatur ope indigentibus, ubi una ibi uirtus erit et id ipsum erit
Abbreviated transcription (Latin):
qͥħ tãto amcicior auãto fidelioe
quãquã ħ ip̃a nõ dicerẽ nͥ u̾e¬
cõdiꝰ agerem. Ene si max̾iã ẽ
ut ut scͥpsisti difficiliũ ntꝰ
bouos efficatia : adiuuet me
te ap̃ te. ut in illo refruar qui
m̾ hãc a̾ te ianuã fiduciãꝙ p̃sti¬
tit presertim qͥa id qd̾ suggo
dĩms muim̾ib ãminitulato i in¬
structo. Siem̃ u̾tutes quas ac¬
cepisti a quo accepis setiens eiꝙ
grãs agens eas ad ipiꝰ cultũ eciã
in tuis istis scłarib honorib c̾o¬
feras. tueq potestati subditos
hoĩes ad eũ colendũ. exẽplo re
ligiose tue uite ⁊ ipio studio cõ¬
sulẽdi sen fouẽdo sen t̾rendo eri¬
gas ⁊ adducas nich̃ꝙ aliud ineo
qd̾ per te securius uiiunt uelis.
uͣ ut hinc illũ ꝓm̾eant᷑ ap̃ quẽ
lunte uiuãt. ⁊ u̾e ille uͥtutes e¬
rũt. ⁊ illiꝰ opitulatõne cuuiꝰ lar¬
gitate douate sũt. ita crescent
ł ꝑficient᷑. ut te ad uitã u̾e bea¬
tam. que nõ nͥ et̾na est. sine ulla

Expanded text:
icior quanto fidelior: quanquam haec ipsa non dicerem, nisi verecundius agerem. Quae si maxima est, ut ipse scripsisti, difficilium inter bonos efficacia; adjuvet me pro te apud te, ut in illo te fruar, qui mihi hanc ad te januam fiduciamque praestitit: praesertim quia id quod suggero, divinis muneribus adminiculato et instructo. 12. Si enim virtutes quas accepisti, a quo acceperis sentiens, eique gratias agens, eas ad ipsius cultum etiam in tuis istis saecularibus honoribus conferas, tuaeque potestati subditos homines ad eum colendum exemplo tuae religiosae vitae, et ipso studio consulendi, seu fovendo seu terrendo erigas et adducas, nihilque aliud in eo quod per te securius vivunt, velis, nisi ut hinc illum promereantur, apud quem beate uiuent, et uerae illae uirtutes erunt et illius opitulatione, cuius largitate donatae sunt, ita crescent et perficientur, ut te ad uitam uere beatam, quae non nisi aeterna est, sine ulla
Abbreviated transcription (Latin):
młto magis isti eũ nõ accept̃
ostris ꝯͣ nos erectis signis ar¬
utisq pugnau̾ũt. uemant. fiai
pax mu̾tute herłm. que u̾tus
caritas est. cui sancte ciuitati di¬
ctum est. Fiat pax in u̾tute tua
⁊ habũdancia inturrib tuis.
Non se extollãt adu̾sus mat̾nã
Tollicitudinẽ: quã ꝓ ip̃is ⁊ ꝓtan¬
tis ppłis qͦs decipiũt ⁊ decipiebãt

Expanded text:
multo magis isti eum non acceperuostris contra nos erectis signis armisque pugnarunt. ueniant; fiat pax in uirtute Hierusalem, quae uirtus caritas est, cui sanctae ciuitati dictum est: Fiat pax in uirtute tua et abundantia in turribus tuis. non se extollant aduersus maternam sollicitudinem, quam pro ipsis et pro tantis populis, quos decipiunt uel decipiebant
Abbreviated transcription (Latin):
boiꝰ ꝑmanebit. Est enĩ ⁊ tale
inse̾ndi genꝰ. ut tilło p̾scisd ra¬
mo qui intus est ille qͥ intus ẽ
inseratur. nõ tam̃ ulło sed uel
leiissimo arboris milu̾e. itagͦ
⁊ isti cum ad radicem cacholicam
ueniunt nec eis quãuis post er¬
roris sui penitẽciã honor cłica¬
tus aut ep̃atꝰ aufert᷑. fit qͥdem
aliquid tanꝙͣ in cortite arboris
matris cõtra intogͥtatẽ sem̾ta¬
tis uerũptamẽ qͥa n qd plantat
est aliquid neꝙ quirigat. ad dei

Expanded text:
boris permanebit. est enim et tale boris permanebit. est enim et tale inserendi genus, ut nullo praeciso ramo, qui intus est. ille. qui foris est, inseratur non tamen nullo sed uel leuissimo arboris uulnere. ita ergo et isti cum ad radicem catholicam ueniunt nec eis quamuis post erroris sui paenitentiam honor clericatus aut episcopatus aufertur, fit quidem aliquid tam quam in cortice arboris matris contra integritatem seueritatis. uerum tamen, quia neque, qui plantat, est aliquid neque, qui rigat, ad dei
Abbreviated transcription (Latin):
dictributa pauꝑibe. nec corꝑis
in iguib passionẽ ꝓtesse. aliqͥd
apłs tesis est. hoc gͦ tam ma¬
gnũ bonũ si ꝑiiim uel nlłmꝰ ꝓ¬
utatis. merito infelicitꝰ erratis.
m̾ito si inunntatẽ catholicam
nõ trãsitis ꝑitis. Si gͦ inqͥũt
oporet ut nos extra cecbãm
⁊ adu̾sus eccliõma suisse pemi¬
teat ut salui cẽ posaimꝰ. qͦmͦ¬
pꝰ iam pemtẽtiq̃ ꝯpud uos cłici
nel eciã epĩ ꝑmanemꝰ. hoc nofi¬
eret. qm̃ re uera quod fatendꝰ
est fieri nõdeberet. ñ patis ipiꝰ
compensatonẽ sa naretur. S sibi
hoc dicant ⁊ multo maxime hu¬
militer doleant. q̃ ⁊ tanta mor¬
te p̾scisionis iacent. ut misto
quodã nuln̾e mat̾s cacho lite
reuiuistant. Cum em̃ p̾scisus
ramꝰ in seritur: fit aliud uulnꝰ
marbore quo possit recipi ut ui¬
uat. qui sine uita radicis peri¬
bat. S cum receptꝰ recipienti
coaluerit. et iungor conseqͥtur
et fruttus. Siaut̃ nõ caluerit
ille qͥdem arescit. sẽd uita ar¬

Expanded text:
is in ignibus passionem prodesse aliquid apostolus testis est, hoc ergo tam magnum bonum si paruum uel nullum putatis, merito infeliciter erratis, merito, si in unitatem catholicam non transitis, peritis. Si ergo, inquiunt, oportet, ut nos extra ecclesiam et aduersus ecclesiam fuisse paeniteat, ut salui esse possimus, qam paenitentiam apud uos clerici uel etiam episcopi permanemus? hoc non fieret, quoniam re uera, quod fatendum est, fieri non deberet, nisi pacis ipsius compensatione sanaretur. sed sibi hoc dicant et multo maxime humiliter doleant. qui in tanta morte praecisionis iacent, ut isto quodam uulnere matris catholicae reuiuiscant. cum enim praecisus ramus inseritur, fit aliud uulnus in arbore, quo possit recipi, ut uiuat, qui sine uita radicis peribat; sed cum receptus recipienti coaluerit, et uigor consequetur et fructus, si autem non coaluerit, ille quidem arescit, sed uita ar
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ad uos trãsimus accipimꝰ: res¬
pondeo. Non qͥdem accipitis hap¬
tismũ qͥ uobis extra cõpagem
in m̃clõ pacis. sine qua nemo
ꝓdt̾it iid̾e̾ deũ. ⁊ caritatẽ que¬
e8
sicut scriptum est. cooꝑit młti¬
tudinẽ pectatorũ. qd̾ tam mag¬
nũ tonũ siñe quo nec lĩguas
tantam fides qua mõtes tranf

Expanded text:
um ad vos transimus, accipimus? Respondeo, non quidem accipitis baptismum, qui vobis extra compagem inculo pacis, sine qua nemo poterit uidere deum, et caritatem, quae, sicut scriptum est, cooperit multitudinem peccatorum. quod tam magnum bonum, sine quo nec linguas tantam fidem, qua montes
Abbreviated transcription (Latin):
per se ipõs intellige̾. ꝙͣ diftare
inter donotistarũ errorẽ ⁊ catho¬
licam u̾itatẽ. Ita ꝯmagna a gni¬
ina ppłoꝵ uera mat̾ in sim̃ g¬
audens reciꝑet. remanserunt
turbe dure ⁊ milla peste infe
tunt. alii paucitate lati̾unt

Expanded text:
istaret inter Donatistarum errorem et catholicam ueritatem. Ita cum magna agmina populorum uera mater in sinum gaudens reciperet, remanserunt turbae durae et in illa peste infelmmunicauerunt, alii paucitate latuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
eis qui illa eẽ uolussent: sed
hoc pociꝰ cõstitu̾ent ut eoꝵ fu¬
riosas molencias ñ pat̾e̾ntur.
qui u̾itatẽ catholicã uł p̃dica¬
rent loquẽdo. uł legent. cõ¬
stituẽdo. ad eo mͦ fri aliq̃tenꝰ
posse arbitrabamur. si logcẽ
piissie memorre theoiocii
quã gn̾alit̾ in om̃s hetitosꝓ
decẽ libris auri młtataret᷑.
exp̾ssus in donatutis qͥ se ne¬
gabant h̾etitos: ita cõfir ma¬
rent ut nõ oũs multa feri¬
rent᷑. sed in qͥrũ regionib
aliq̾s uiolencias acłicis uł
circũcollionib. uł ppłis eoꝵ
eccłia cacholita pateret᷑.ut¬
scilic pꝰ ꝓtestatõn: catholico¬
rũ qͥ fuissont ita ꝑpessi. ram
cura ordiũ ad persoluẽdã tuł¬
tam epĩ siue minist᷑ ceterite¬
nerẽtur. Ita enĩ existimaba¬
niꝰ eis t̾ritis ⁊ nͥ tale fat̾e
audẽtib posse lidere doceri
⁊ teneri catholica su̾itatẽ. ⁊ ad
eam cogeret᷑ nem̃o sed eam

Expanded text:
 sed hoc potius constituerent, ut eorum furiosas uiolentias non paterentur, qui ueritatem catholicam uel praedicarent loquendo uel legerent constituendo. quod eo modo fieri aliquatenus posse arbitrabamur, si legem piissimae memoriae Theodosii, quam gene raliter in omnes haereticos decem libris auri multaretur, expressius in Donatistas, qui se negabant haereticos, ita confirmarent, ut non omnes ea multa ferirentur. sed in quorum regionibus aliquas uiolentias a clericis uel Circumcellionibus uel populis eorum ecclesia cascilicet post protestationem Catholicorum qui fuissent ista perpessi, jam cura ordinum ad persolvendam multam episcopi sive ministri caeteri tenerentur. Ita enim existimabamus eis territis, et nihil tale facere audentibus, posse libere doceri et teneri catholicam veritatem, ut ad eam cogeretur nemo, sed eam
Abbreviated transcription (Latin):
ti in magna cõstancia adu̾sus
eos qui se angustauerũt ⁊ ab¬
stulerũt labores eoꝵ. ñ utiq
sic intelligendũ quia stabit
cananeꝰ adu̾sus isrł. cũ cana¬
nei labores abstulerit isrł. s
stabit nabutheus adu̾sus a¬
chab. qm̃ laldres nabuchei ab¬
aulit achab. Cananeꝰ q̾ ire mi¬
puis naobutheus uistus. eo¬
dem mͦ nõ stabit paganꝰ adm̾s
nata sũt tẽpla. s stabit tp̃ianꝰ
adu̾sus paganũ qui abstulit
lalores eus. añ martir um st̃¬
ta sunt corpora si ergo nõ stabit
h̾etitꝰ odu̾sts catholicã qui accep¬
it labores eius qñ p̾uali̾unt leges
catholicoꝵ imꝑatoꝵ: s stabit ca¬
tholitꝰ adu̾sut h̾etitũ ꝯmabstult
labores eius qñ p̾ualebant furores
imꝑioꝵ circontelhonũ. Ip̃a qͥitei
sosuit sc̃ptura questionẽ. que nõ
tia. qͥa in bona costiencia. Iustus
aũt hic nemo est iusticia sua id
ẽ tanquã sibi a se ipã facta. sed

Expanded text:
constantia aduersus eos, qui se angustia uerunt et abstulerunt labores eorum. non utique sic intellegendum est, quia stabit Chananaeus aduersus Israhel, cum Chananaei labores abstulerit Israhel. sed stabit Nabuthaeus aduersus Achab, quoniam labores Nabuthaei abstulit Achab; Chananaeus quippe impius, Nabuthaeus iustus. eodem modo non stabit paganus aduernata sunt templa, sed stabit Christianus aduersus paganum, qui abstulit labores eius, quando martyrum strata sunt corpora. sic ergo non stabit haereticus aduersus catholicum, qui accepit labores eius, quando praeualuerunt leges catholicorum imperatorum, sed stabit catholicus aduersus haereticum, qui abstulit labores eius, quando praeualebant furores impiorum Circumcellionum. ipsa quippe soluit scriptura quaestionem. quae non\' tia\', quia in bona conscientia. lustus autem hic nemo est iustitia sua. id est tamquam sibi a se ipso facta, sed,
Abbreviated transcription (Latin):
datam cumdicat᷑ er quidenĩ
habes qd̾ ñ accepiti. aut snĩ
pcato se eẽ iactare audeat in
hac uita sicꝰ ipĩ in uestra colla¬
tõne dix̾unt mea se eẽ ecclĩa
que ia̾m ñ hab matulã aut ru¬
gani. aut aliqͥd eiusmodi. nes¬
tientes hoc meis modo edpleri
qui uł post baptisiũ cõtinuo.
uei dimissis debitis. quo dimi¬
itenda morãtõne poscũtur
de hoc exeunt corpe. into¬
tauero eccliatunt futurũ
ut sit omĩno nõ hñs maculam
⁊ rugã aut aliqͥd eusmodi qñ
dicẽdũ erit Ubi est mors uit¬
toria tua: ubi est mors acaleᷤ
tuus: aculeus enĩ mortis est
peccatũ. In hoc añ nita ubi
corpꝰ ad̾ corrũpitur aggͣuat
mãm. si eccłia eoꝵriã tał est
nõ g ͦ dicãt deo. qd̾ dñs ora¬
re nos docuit dimitte nob̾¬
nobꝰ debita nrã. Cum enim
inbaptismo cuncta dimissa
sint nt qͥd hoc poscit octb̃a
siiam etiã in hac uita nõ habet
maculã aut rugam aut alidͥd
eismodi. cõtẽpnant ⁊ apłm io¬

Expanded text:
datam, cum dicatur ei: Quid enim datam, cum dicatur ei: Quid enim habes, quod non accepisti? aut sine peccato se esse iactare audeat in hac uita, sicut ipsi in nostra conlatione dixerunt in ea se esse ecclesia, quae iam non habet maculam aut rugam aut aliquid eius modi, nescientes hoc in eis modo compleri, qui uel post baptismum continuo uel dimissis debitis, quae dimittenda in oratione poscuntur, de hoc exeunt corpore, in tota uero ecclesia tunc futurum. ut sit omnino non habens maculam aut rugam aut aliquid eius modi, quando dicendum erit: Ubi est, mors, uictoria tua? ubi est. mors, aculeus tuus? aculeus enim mortis est peccatum. In hac autem uita, ubi corpus, quod corrumpitur. adgrauat animam, si ecclesia eorum iam talis est. non ergo dicant deo, quod dominus orare nos docuit: Dimitte nobis debita nostra. cum enim in baptismo cuncta dimissa sint. ut quid hoc poscit ecclesia. si iam etiam in hac uita non habet maculam aut rugam aut aliquid eius modi? contemnant et apostolum Io
Abbreviated transcription (Latin):
thesaurizant᷑ aut iustis dim¬
tle impioꝵ. tunt uidemꝰ nõ
ec̃ queredũ qui habcãt rec ħ¬
eticoꝵ s aui sint in societate
sibi arrogare iusticiam eam
se iactant ñ solũ hr̃e. sed eciã
auiis hõmib dare . Ase qͥipe
dicũt iustitłtari eum quẽ bup¬
tizauerint. ubi nich̾ eis restat
msi dicere illi qui baptizatur
ab eis. ut in baptizatorẽ snũ
credat. Cur enĩ nõ faciot qñ¬
apłs dicit. credenti in eũ qui
iustificat impiũ deputatur
fides eiꝰ ad iusticiã. Im ipĩa gͦ
credat si eũ ipẽ iustifitat ut de¬
putet᷑ fides eius ad iusticiã s
puto qd̾ eciã ipĩ se ipõs horrẽt.
łitam̃ ista uł cogitare digoã¬
tur: i̾stus eiũ ⁊ iustificans ñẽ
nͥ deꝰ. potest aũt ⁊ de istis dici
ad dixit apłs de iudeis oma
ignorantes dei iusticiã ⁊ suã iũ¬
sticiã uolentes constitu̾e: iusticie
dei nõ sũt subiecti. absit a̾ ut
ut aut suã iusticiã uelit cõ¬
stitu̾e. id est qͣsi a se ipõ si bi

Expanded text:
Thesaurizantur autem iustis diuitiae impiorum, tunc uidebimus non esse quaerendum, qui habeant res haereticorum, sed qui sint in societate sibi adrogare iustitiam, ut eam se iactent non solum habere sed etiam aliis hominibus dare. a se quippe dicunt iustificari eum, quem baptizauerint. ubi nihil eis restat nisi dicere illi, qui baptizatur ab eis, ut in baptizatorem suum credat. cur enim non faciat, qs dicit, Credenti in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam ? In ipsum ergo credat, si eum ipse justificat, ut deputetur fides ejus ad justitiam. Sed puto quod etiam ipsi seipsos horreant, si tamen ista vel cogitare dignantur. Justus enim et justificans non est, nisi Deus. Potest autem et de istis dici quod dicit Apostolus de Judaeisignorantes dei iustitiam et suam iustitiam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. Absit autem,ut aut suam iustitiam uelit constituere, id est quasi a se ipso sibi
Abbreviated transcription (Latin):
uiuẽtes iusti sumꝰ. In quãtũ
aũt teliqͥas mortalitatis exa¬
dam trahimꝰ: sine ptato non
sumsꝰ. et illud enĩ nerũ mina¬
si dix̾mus qͥa peccatũ nõ habemꝰ.
nos ipõs decipimꝰ. ⁊u̾itas in no¬
Non autem iustificat insi cor¬
pus suũ qd̾ ẽ eccłia. et ideo
si corpꝰ xpĩ tollit sꝑolia impi¬

Expanded text:
uiuentes, iusti sumus: in quantum autem reliquias mortalitatis ex Adam trahimus, sine peccato non sumus. et illud enim uerum est: Qui naSi d.ixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nonon autem iustificat nisi corpus suum. quod est ecclesia, et ideo, si corpus Christi tollit spolia impi
Abbreviated transcription (Latin):
ideo suꝑ uatua ꝑmanda est refti¬
detrahe bat᷑ hũilitati abqͥd ad¬
duerumt. quo salus tucuis in¬
mnretur exꝑti crẽdo aliq̾rum
inueire medicinas. młtoꝵ ex¬
punẽta morborum. uerũ in huͦ
modi causis ubi ꝑgranes disẽ¬
sonũ scissuras nõ huiꝰ aut ilꝰ
iacent Detrahendũ est aliqd
sen̾itati. ut maiorib mohs sa¬
nandis caritas finca subuo̾iat
habeant g ͦ iti de p̾t̾ito de testa¬
bili errore sicꝰ petrus habuit
demendacii tinore amarũ dolorẽ
⁊ ueniant adeccliom yꝑi uerã
h ẽ matrẽ catholicã. Sñntũllacłici
sint ep̃ĩ utiliter. qui contra illam
fuerũt hostiliter Non inuidemꝰ.
ĩmo amplectimur opitimꝰ. horta¬
mur ⁊ quos inmis ⁊ sepib mnu¬
enimꝰ. intrare cogimꝰ. ⁊ sic nõ¬
eoꝵ sed ipõs q̃rimꝰ. Apostolus
pecrus qñ saluatorẽ negauit¬

Expanded text:
eo superuacua putanda est posteridetrahebatur, humilitati aliquid addiderunt, quo salus tutius muniretur, experti, credo, aliquorum inuenire medicinas multorum experimenta morborum. uerum in huius modi causis, ubi per graues dissensionum scissuras non huius aut illiacent, detrahendum est aliquid seueritati. ut maioribus malis sanandis caritas sincera snbueniat. Habeant ergo isti de praeterito detestabili errore, sicut L etrus habuit de mendaci timore, amarum dolorem et ueniant ad ecclesiam Christi ueram, hoc est matrem catholicam; sint in illa clerici. sint episcopi utiliter, qui contra illam fuerunt hostiliter; non inuidemus, immo amplectimur, optamus, hortamur et. quos in uiis et saepibus inuenimus, intrare cogimus. et sic noneorum sed ipsos quaerimus. apostolus Petrus quando saluatore
Abbreviated transcription (Latin):
Nami tu qͥdẽ inquit ꝑcutis eũ
uͥga. aiãm eiꝰ uero lib̾abis a
morte. et alibi dicit. Qui ꝑcit
batulo suo odit filiũ suũ. Da
enĩ qui recta fide ueroq intel¬
lectu totis aĩẽ uirib dicat. Si¬
luit aiã mea ad deũ mĩnim.
qndo ueniã ⁊ apparebo añ faci¬
em dei. et huic tali. ñ solũtẽ
timore necessarius. Cui tam
desidliblĩe boñ ẽ adhere deo.
ut ñ solũ ab illa febcitate alie¬
nari. tanquã magnũ supplici¬
um ꝓhorrecat: uerũ ĩ diffr̾i
moleste ferat. Sed tñ añꝙͣ di¬
tant bom filii cõcupiscẽtiã hẽ¬
mus dissolui ⁊ eẽ cum xp̃o. mł¬
tipͥus tanquã mali serui. ⁊
q̃dam mͦ imꝓbi fugctim ad
dñmi suũ temꝑaliũ flageno¬

Expanded text:
nam: Tu quidem, inquit, percutis eum uirga. animam uero eius liberabis a morte, et alibi dicit: Qui parcit baculo suo, odit filium suum. da enim. qui ri fide ueroque intellectu totis animae suae uiribus dicat: Sitiuit anima mea ad deum uiuum; quando ueniam et apparebo ante faciem dei? et huic tali non solum temtimor est necessarius, cui tam desiderabile bonum est adhaerere deo, ut non solum ab illa felicitate alienari tamquam magnum supplicium perhorrescat, uerum etiam differri moleste ferat. sed tamen antequam dicant boni filii: Concupiscentiam habemus dissolui et esse cum Christo. multi prius tamquam mali serui et quodam modo inprobi fugitiui ad dominum suum temporaliu