comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ nolũt tribuere: dicant artificiose etiã mortuas
membranas scriptas quastibet. de quib plerũq ꝓ uolũ¬
tate sors exit. Quod si non arte de codicib exit sepe uer¬
sus futura ꝓnuntians. quid mirũ si etiã ex animo loquẽ¬
tis nõ arte sed sorte exit aliqͣ predictio futurorũ: De ideis. xlui.¬
deas plato primus appellasse ꝑhibet᷑. Non tam̃ si hoc no¬
men antequam ipse institueret nõ erat. ideo uel res
ipse non erant. quas ideas uocauit. uel a nullo erãt intel¬
lectȩ: s alio fortassis atq alio nomine ab aliis atq aliis
nũcupate sunt. Licet enĩ cuiq rei incognitȩ quȩ nullũ ha¬
beat usitatũ nom̃. qͥdlibet nom̃ imponere. Nã nõ ẽ ueri¬
simile sapientes aut nullos fuisse ant̃ platonẽ: aut istaf
quas plato ut dictũ ẽ ideas uocat. quȩcũq res sint nõ in¬
tellexisse. Siquid̾ in eis tanta uis constituit᷑: ut nisi his i¬

Expanded text:
lorum volunt tribuere, dicant artificiose divinare etiam mortuas lorum volunt tribuere, dicant artificiose divinare etiam mortuas membranas scriptas quaslibet, de quibus plerunque pro voluntate sors exit. Quod si non arte de codicibus exit sepe versus futura tis, non arte, sed sorte exit aliqua praedictio futurorum? XLVI. De ideis. 1. Ideas Plato primus appellasse perhibetur: non tamen si hoc nomen antequam ipse institueret, non erat, ideo vel res ipsae non erant, quas ideas vocavit, vel a nullo erant intellectae; sed alio fortasse atque alio nomine ab aliis atque aliis nuncupatae sunt. Licet enim cuique rei incognitae, quae nullum habeat usitatum nomen, quodlibet nomen imponere. Nam non est verisimile, sapientes aut nullos fuisse ante Platonem; aut istas quas Plato, ut dictum est, ideas vocat, quaecumque res sint, non intellexisse: siquidem tanta in eis vis constituitur, ut nisi his i
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ exeuẽtui ⁊ uolũtate: q̃ nec e̾e̾ ẽ eãdẽ cõstelłationẽ cõceptio¬
nalẽ ħre ⁊ ãhor unã cõstellationẽ dari mathematicoᷤᷤ tãꝗͣ uniꝰ
hoĩs ͦ Si aut̃ ad genitales constellationes se tenere uolue¬
rint: ipsis geminis excludunt᷑. qui ita plerũq post in¬
uicẽ effũdunt᷑ ex utero. ut ꝑ hoc tpris int̾uallũ rursus
ad minutias minutiarum reuertant᷑: qͣs tractãdas in cõ¬
stellationib nũqͣm accipiũt. nec possunt tractare. Cum
aut̃ multa uera eos p̃dixisse dicat᷑: ideo fit. qr nõ tenẽt
homines falsitates esroresq illoꝵ. S nõ intẽti nisi in ea
quȩ in illoꝵ responsis ꝓuenerint: quȩ nõ ꝓuenerĩt obli¬
iuscunt᷑. & ea cõmemorant. quȩ nõ arte illa quȩ nulla ẽ.
s quadã obscura rerũ sorte contĩgunt. Quod si ꝑiciȩ il¬

Expanded text:
tionum et euentuum et uoluntatum, quos necesse est eandem constellationem conceptiotionum et euentuum et uoluntatum, quos necesse est eandem constellationem conceptionalem habere et amborum unam constellationem dari mathematico tamquam unius hominis? si autem ad genitales constellationes se tenere uoluerint, ipsis geminis excluduntur, qui plerumque ita post inuicem funduntur ex utero, ut hoc temporis interuallum rursus ad minutas minutarum reuertatur, quas tractandas in constellationibus numquam accipiunt nec possunt tractare. cum autem multa uera eos dixisse praedicatur, ideo fit, quia non tenent homines memoria falsitates erroresque illorum, sed non intenti nisique illorum responsis provenerunt, ea que non provenerint obliviscuntur; et ea commemorantur que non arte illa, que nulla est, sed quadam obscura rerum sorte contingunt. Quod si peritie il
Abbreviated transcription (Latin):
inde inferiores in corpore puleritudines oꝑat᷑. Aduersus
cos aut̃ qui nũc appellant᷑ mathematici uolentes actus
nr̃os corporib cęlestib subdere. & nos uendere stellis
constellationibꝰ. In constellationib aut̃. notari partes:
quales sexaginta trecentas dicũt habere signiferũ cur¬
sum. Motũ aut̃ cęli ꝑ unã horam fieri in quindecim
partib : ut tanta mora quĩdecĩ partes oriant᷑. quãtũ tenet
una hora. Que partes singulȩ sexaginta minutias habe¬
redicunt᷑: minutias aut̃ minuciarũ iam in constellatio¬
nib de quib futura p̃dicere se dicunt. nõ inueniunt.
onceptꝰ aut̃ geminoꝵ qm̃ uno cõcubitu efficit᷑ attestanti¬
bus medicis quoꝵ disciplinͣ multo est certior atq mani¬
festior. tã paruo puncto tp̃ris contĩgit: ut in duas minu¬
tias minutiar̃ non tendat᷑. Uñ gͦ ĩgeminiᷤᷤ tãta diu̾sitaᷤᷤ ac¬

Expanded text:
inde in corpore inferiores pulchritudines operatur. Aduersus inde in corpore inferiores pulchritudines operatur. Aduersus eos autem qui nunc appellantur mathematici, nolentes actus nostros corporibus caelestibus subdere et nos uendere stellis constellationibus. In constellationibus autem notari partes, quales trecentas sexaginta dicunt habere signiferum circulum: motum autem coeli per unam horam fieri in quindecim partibus, ut tanta mora quindecim partes oriantur, quantam tenet una hora. Quae partes singulae sexaginta minutas habere dicuntur. Minutas autem minutarum jam in constellationibus, de quibus futura praedicere se dicunt, non inveniunt; conceptus autem geminorum quoniam uno concubitu efficitur, attestantibus medicis, quorum disciplina multo est certior atque manifestior, tam parvo puncto temporis contingit, ut in duas minutas minutarum non tendatur. Unde ergo in geminis tanta diversitas ac
Abbreviated transcription (Latin):
etate homo susceptus est. Aduersus mathematicos .xlx.
on eos appellarũt mathematicos uetes qui nunc appel¬
lant᷑: s illos qui tempoꝵ numeros. motu cęli ac sider̃
ꝑuestigarunt d quib rectissime dr in scͥpturis scĩs. ltũ
runt: Mens ciũ humna d uisibilib iudicãs potest agnoꝰ¬
cere omĩbus uisibilib se ipsam esse meliorẽ. Quȩ tam̃ cum
ctiãm se ꝓpt̾alefeotũ  ꝓfectũ in sapientia fatet᷑ esse muta¬
bilẽ. inlienit supͣ se t̾sse in comurabilẽ ueritatẽ. Atqaan
adherens post̃ ipłlm fic̃ dietũ ẽ adħesit anima medo post
te. beata efficit᷑: intrinsecus inueniens etiã omĩũ usibili¬
ũ creatorẽ atq dñm. nõ quęrens extrinsecꝰ uisibilia quã¬
uis cęlestia quę aut nõ inueniũt᷑ aut cũ magno labore
frustra inueniũt᷑. nisi ex coꝵ quȩ foris sũt pulcritudine
inueniat᷑ artifex qui intꝰ ẽ: & pruis in anima suꝑiores de¬

Expanded text:
etate homo susceptus est. XLV. Adversus mathematicos. 1. etate homo susceptus est. XLV. Adversus mathematicos. 1. Non eos appellarunt mathematicos veteres, qui nunc appellantur; sed illos qui temporum numeros motu coeli ac siderum pervestigarunt, de quibus rectissime dicitur in Scripturis sanctis: Iterum runt ? Mens enim humana de visibilibus judicans, potest agnoscere omnibus visibilibus se ipsam esse meliorem. Quae tamen cum etiam se propter defectum profectumque in sapientia fatetur esse, mutabilem, invenit supra se esse incommutabilem veritatem: atque ita adhaerens post ipsam, sicut dictum est, Adhaesit anima mea post te ; beata efficitur, intrinsecus inveniens etiam omnium visibilium Creatorem atque Dominum; non quaerens extrinsecus visibilia, quamvis coelestia: quae aut non inveniuntur, aut cum magno labore frustra inveniuntur, nisi ex eorum quae foris sunt pulchritudine, inveniatur artifex qui intus est, et prius in anima superiores, de
Abbreviated transcription (Latin):
Temporał aut̃ pulctudo. rebus decedẽtib succedẽ¬
tibusq ꝑagit᷑. Habet aut̃ decorẽ suũ in singłis quibus¬
q hõib singła quęq etas ab infantia usq in senectutẽ.
Sic̃ gͦ abfurdus est qui uiuenilẽ tantũ etatẽ uellet esse
in homine tẽprib subdito. inuideret cnuĩ cęt̾is pulcritudi¬
nibus quȩ cęt̾is etatib suas uices atq ordineᷤ gerunt :
sic absurdus est qui in ipso uniu̾so gn̾e̾ hum̃no unam
etatẽ desiderat. Nam ⁊ ipsũ tãqͣm unꝰ hõ ętates suas ag̃.
in mores optimos formaret᷑. nisi tp̃r uiuentutis. Ad hoc
erat. Aliud enĩ est qͦd diuin̾ ꝓuidẽtia qͣsi pͥuatĩ cum sin¬
gulis agit: aliud qͦd generi uniuerso tãqͣm publicis¬
utilitatib consulit. Ham & quicũq singłi ad certã sa¬
pientiam ꝑuenerũt: no nisi ab eadẽ ueritate suarũ sin¬
gillatĩ ȩtatũ oportunitate illustrati sũt. Aqua ueritate
ut ppłs sapiens fieret: ipsius generis humͣn oportuna¬

Expanded text:
edentibus succedentibusque peragitur. Habet autem decorem suum in singulis quibusque hominibus singula quaeque aetas ab infantia usque ad senectutem. Sicut ergo absurdus est, qui juvenilem tantum aetatem vellet esse in homine temporibus subdito; invideret enim caeteris pulchritudinibus, quae caeteris aetatibus suas vices atque ordinem gerunt: sic absurdus est, qui in ipso universo genere humano unam aetatem desiderat; nam et ipsum tanquam unus homo aetates suas agit.in mores optimos formaretur, nisi tempore juventutis. Ad hoc  promissus erat. Aliud enim est quod divina providentia quasi privatim cum singulis agit, aliud quod generi universo tanquam publice consulit. Nam et quicumque singuli ad certam sapientiam pervenerunt, nonnisi eadem veritate suarum singillatim aetatum opportunitate illustrati sunt: a qua veritate, ut populus sapiens fieret, ipsius generis humani opportuna a
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute boni st̃. Uirtus aut̃ nõ appetit. qͦd in alioꝵ hõiũ
potestate est. Qui gͥ imitat᷑ bonos: nulliꝰ hoĩs appetit
laudẽ. Qui malos : non dignꝰ est laude. Siaut̃ iõ hoĩbus
aliud cupis. Qui aut̃ placere cup̃: necessariũ adhuc ħt
timorẽ. Primũ. ne occulte peccando int̾ ypocͥtas a dño
cõputet᷑ : dem si benefactis placere appetit. ne hanc
mercedem aucupãs ꝑdat qͦd daturus ẽ ds. S deuictã
ista cupiditate cauẽda suꝑbia est. Difficile est enĩ ut di¬
gnet᷑ consociari homĩb qui eis placere nõ desiderat: &
plenũ se uirtutis putat. Itaq adhuc necessariꝰ ẽ timor:
ne illud etiam qͦd indet᷑ habere auferat᷑ ab eo. & mani¬
bus ac pedibus ligatis mittat᷑ in tenebras ext̾iorẽ. Qua¬
ꝓpt̾ dĩ timor nõ solũ inchoat. s etiã ꝑficit sapientẽ. Is

Expanded text:
virtute boni sunt: virtus autem non appetit quod in aliorum hominum virtute boni sunt: virtus autem non appetit quod in aliorum hominum potestate est. Qui ergo imitatur bonos, nullius hominis appetit laudem; qui malos, non dignus est laude. Si autem placere hoaliud cupis. Qui autem placere cupit, necessarium adhuc habet timorem: primum, ne occulte peccando inter hypocritas a Domino computetur; deinde, si benefactis placere appetit, ne hanc mercedem aucupans perdat quod daturus est Deus. 4. Sed devicta ista cupiditate, cavenda superbia est. Difficile est enim ut dignetur consociari hominibus, qui eis placere jam non desiderat, et plenum se virtutibus putat. Itaque adhuc necessarius est timor, ne illud etiam quod videtur habere, auferatur ab eo ; et manibus ac pedibus ligatis mittatur in tenebras exteriores . Quapropter Dei timor non solum inchoat, sed etiam perficit sapientem.
Abbreviated transcription (Latin):
Hic p̾stantissimũ illud ⁊ unicũ exemplũ dnĩci hoĩs ꝓpo¬
nendũ est. Qui cũ se tot miraculis fantar rerũ mõstra
magna mala imꝑiti putant. Quos mores ⁊ disciplinam
ne tanto minꝰ quisquam aggredi audeat. quãto illud
A tubi fuerint carnaliũ uoluptatũ illecebre suꝑate. ca¬
uendũ est ne subreꝑatt atq succedat. ciipiditas placen¬
di hominibus: aut ꝑ aliqͣ facta mirabilia. aut ꝑ dif¬
ficilẽ continentiã siue pacientiã. aut ꝑ aliqͣm largitio
nẽ. aut noĩe scientie aut eloquentie. In eo genere ẽ et
cupiditas honoris. Contͣ quȩ omĩa ꝓferantur ea q̃ scrip¬
ta sũt de laude caritatis. & de inanitate iactãtię. do¬
ceatq quam sit pudẽdũ eis placere uelle: qͦs nolis ii¬
tari. Aut enĩ boni nõ sũt.⁊ nicħ magnũ ẽ amalis lauda¬
ri: aut boni st̃. ⁊ eos oportet imitari. S qui boni sut:

Expanded text:
hic praestantissimum illud et unicum exemplum dominici hominis propohic praestantissimum illud et unicum exemplum dominici hominis proponendum est, qui cum se tot miraculis tantam rerum potestatmagna mala imperiti putant. quos mores et disciplinam ne tanto minus quisquam aggredi audeat, quanto illud At ubi fuerint carnalium uoluptatum inlecebrae superatae, canendum est, ne subrepat atque succedat cupiditas placendi hominibus aut per aliqua facta mirabilia aut per difficilem continentiam siue patientiam aut per aliqnem, aut nomine scientiae vel eloquentiae: in eo genere est et cupiditas honoris. Contra quae omnia proferantur ea quae scripta sunt de laude charitatis, et de inanitate jactantiae; doceaturque quam sit pudendum eis placere velle, quos nolis imitari. Aut enim boni sunt, et nihil magnum est a malis laudari; aut boni sunt, et eos oportet imitari. Sed qui boni sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. Nicħ enĩ aliud ẽ amare: quã ꝑ se ipsam rem aliꝗͣ
cit qͦd amat᷑ ea sit indubitata miseria: Dem̃ cũ amor
motꝰ quidã sit neq ullus motꝰ nisi ad aliquid. cũ queri¬
mꝰ quid amãdũ sit : quid sit illud ad qͦd moneri oporte¬
at quęrimꝰ. Quare si amãdus amor est: nõ utiq omĩs ẽ¬
amãdus. Est enĩ & turpis. quo animꝰ se ipso inferiora
sectat᷑. quȩ mag̃ ꝓprie cupiditas dr. omĩũ scilicet ma¬
loꝵ radix: & ideo nõ amãdũ ẽ qͦd amanti & fruẽti
amori aufeiri pot̾. Cuiꝰ rei gͦ amor amandus ẽ. nisi eiꝰ

Expanded text:
dicitur. Nihil enim aliud est amare, quam propter se ipsam rem aliquam dicitur. Nihil enim aliud est amare, quam propter se ipsam rem aliquam sit quod amatur, ea sit indubitata miseria? Deinde cum amor motus quidam sit neque ullus sit motus nisi ad aliquid, cum quaerimus quid amandum sit, quid sit illud ad quod moueri oporteat, quaerimus. quare si amandus est amor, non utique omnis amandus est. est enim et turpis, quo animus se ipso inferiora sectatur, quae magis proprie cupiditas dicitur, omnium! scilicet malorum radix. et ideo non amandum est quod manenti et frnenti amori auferri potest. cuius ergo rei amor amandus est nisi eius
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑. Hon aut̃ metuit. Non gͦ cup̃. ltem si angit᷑ anini
dolore. necesse est etiam metu agitetuꝵ qm̃ quoꝵ ma
tu aut̃ caret. G anxietudine. ltem si letat᷑ manit̾ de hiᷤᷤ re¬
bus letat᷑ qͣs potest amitt̾e. Quare metuat necesse ẽ ne ami¬
tat. S nullo mͦ metuit. Nullo mͦ gletat᷑ inanit. Utrũ nõ¬

Expanded text:
catur. Non autem metuit: non ergo cupit. Item si angitur animi catur. Non autem metuit: non ergo cupit. Item si angitur animi dolore, necesse est etiam metu agitetur: quoniam quotu autem caret: ergo et anxietudine. Item si laetetur inaniter, de iis rebus laetatur, quas potest amittere: quare metuat necesse est ne amittat. Sed nullo modo metuit: nullo modo igitur
Abbreviated transcription (Latin):
git. Nõ gͥ metuit᷑ metꝰ.S. si quis existimat nõ recte dici
qͦd metus aliquid metuat. cum anima pocus metu ipso
metuat: illud attẽdat qͦd cognitu facile est. nullũ mesea
esse nisi futuri & inmentis mali. Hecesse c̃ aut̃ ut qui¬
qr fugiendo habet ipsum qͦd fugit. Nã qm̃ nõ metantur
nisi ne aliquid mali accidat: metuere ne accidat metꝰ
ncħ est aliud: nisi amplecti qͦd respins. Quod si repuga¬
nans est sicuri est nullo ꝓrsus mͦ metiit quisqͥs nicħ am̃at
aliud nisi nõ metuere. & ꝓpterea nemo potest hoc solũ
amare & nõ habere. Utrum aut̃ hoc solũ amandũ sit:
aliã questio est. lam quȩ nõ examinat metus nec cupidi¬
t̾as cum uastat. nec egritudo macerat. nec uẽtilat gesti¬
ens & uana leticia. Si enĩ cupit. qr nichil aliud ẽ cupidi¬
tas nisi amor rerum transcuntiũ: metuat necesse ẽst.
ne aut amittat cas. cum adep̃tus fuerit. aut ne adipis¬

Expanded text:
git. Non igitur metuitur metus. Sed si quis existimat non recte dici git. Non igitur metuitur metus. Sed si quis existimat non recte dici quod metus aliquid metuat, cum anima potius ipso metu metuat; illud attendat, quod cognitu facile est, nullum metum esse nisi futuri et imminentis mali. Necesse est autem ut quiquia fugiendo habet idipsum quod fugit. Nam quoniam non metuitur nisi ne aliquid mali accidat, metuere ne accidat metus, nihil aliud est nisi amplecti quod respuis. Quod si repugnans est, sicuti est, nullo prorsus modo metuit, quisquis nihil aliud amat quam non metuere. Et propterea nemo potest hoc solum amare, et non habere. Utrum autem hoc solum amandum sit, alia quaestio est. Jam quem non exanimat metus, nec cupiditas eum vastat, nec aegritudo macerat, nec ventilat gestiens et vana laetitia. Si enim cupit, quia nihil aliud est cupiditas nisi amor rerum transeuntium, metuat necesse est, ne aut amittat eas cum adeptus fuerit, aut non adipis
Abbreviated transcription (Latin):
nõ intellig̃. Quisqͥs gͥ ullã rẽ alit̾ quã ẽ intellig̃: non
cã intelligit. Nõ gͦ potest qͥcquã intelligi. nisi ut ẽ. Hos
aut̃ aliqͥd ita ut ẽ intelligimꝰ. uelut hoc ipsũ nicħ intel¬
ligi. qͦd nõ ita ut est intelligit᷑. Quare nõ ẽ dubitã dum
esse ꝑfectã intelligentiã. qua p̃stantior esse nõ possit:
⁊ ideo nõ ꝑ infinitũ ire quod queq res intelligit᷑. nec poᷤ
ulli dubiĩ est. nõ aliã metuendi causã ce̾: nisi ne id qͦd
Q re qͥsqͥs ħ ipsũ ñ metuere amauerit atq habuerit. qͥs metꝰ ẽ
ne id posit amit̾te: Multa .n. q̃ amamꝰ ⁊ habemꝰ metuimꝰ amit̾te:
ita eacustodimꝰ metu. Non metuerẽ aut̃ nemo potest custodire
metuendo. ltẽ quisquis amat nõ metuere atq id nõdum
habet. sꝑatq se habitur: nõ eũ oportet metuere. ne nõ
adhipiscat᷑. Hoc enĩ inetu. nicħ aliud metuit᷑. quã ipse mel¬
tus. Porro metus omĩs aliquid fugit. Nulla res ipsam fu¬

Expanded text:
elligit. Quisquis igitur ullam rem aliter quam est intelligit, non eam intelligit. Non ergo potest quidquam intelligi, nisi ut est. Nos autem aliquid non ita ut est intelligimus, velut hoc ipsum nihil intelligi, quod non ita ut est intelligitur. Quare non est dubitandum esse perfectam intelligentiam, qua praestantior esse non possit; et ideo non per infinitum ire quod quaeque res intelligitur, nec eam Nulli dubium est non aliam metuendi esse causam, nisi ne id quod amaverit atque habuerit, quis metus est ne id possit amittere? Multa enim quae amamus et habemus, metuimus amittere; ita ea custodimus metu: non metuere autem nemo potest custodire metuendo. Item quisquis amat non metuere, atque id nondum habet, speratque se habiturum, non eum oportet metuere ne non adipiscatur. Hoc enim metu nihil aliud metuitur quam idem metus. Porro metus omnis aliquid fugit, et nulla res se ipsam fu
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscendo ħre  Eternũ est enim de quo recte solo fi¬
ditur. quod amanti auferri nõ potest: idq ipsũ ẽ. qͦd ni¬
cħ sit aliud habere quam nosse. Omĩũ enĩ rerũ p̃stantis¬
simũ est qͦd et̾nũ ẽ. & ꝓpterea id hr̃e nõ possumꝰ: nisi
ea re qua prestantiores sumꝰ idẽ m̃te. Quicqͥd aut̃ m̃te
habet᷑. noscendo habet᷑. nullũq bonũ ꝑfecte noscitur.
qͦd nõ ꝑfecte amat᷑. Neq ut sola mens potest cognos¬
cere: ita & amare sola potest. Hamq amor appetitꝰ qui¬
dã est: & idemꝰ etiã cęt̾is animi partib inesse appetitũ.¬
Q si m̃ti rõniq consentiat: in tali pace & trãquillitate uaca¬
bit m̃te contẽplari quod ȩt̾nũ ẽ. Ergo &iã cetis suis par¬
se est: fit. uti sic̃ amatũ qͦd et̾iũ ẽ eternitate animũ affici
nitate afficiat animũ nisi ds: Amor aut̃ rerũ amãdarũ.

Expanded text:
cognoscendo habere? Aeternum est enim, de quo solo recte ficognoscendo habere? Aeternum est enim, de quo solo recte fiditur, quod amanti auferri non potest: idque ipsum est quod nihil sit aliud habere quam nosse. Omnium enim rerum praestantissimum est quod aeternum est: et propterea id habere non possumus, nisi ea re qua praestantiores sumus, id est mente. Quidquid autem mente habetur, noscendo habetur; nullumque bonum perfecte noscitur, quod non perfecte amatur. Neque ut sola mens potest cognoscere, ita et amare sola potest. Namque amor appetitus quidam est: et videmus etiam caeteris animi partibqui si menti rationique consentiat, in tali pace et tranquillitate uacabit mente contemplari quod aeternum est. ergo etiam ceteris suis parse est, fit, ut sic amantem quod aeternum est aeternitate animum afficianitate afficiat animum, nisi deus? amor autem rerum amandarum
Abbreviated transcription (Latin):
beata uita. & rursus pot̃ aliquid haberi nec amari ut
ut cõpedes: ure quęrit᷑ utrũ possit quispiã id qͦd ha¬
bere nicħ est nisi nosse. nõ amare cũ habeat idẽ noue¬
rit. S cũ uid̾amꝰ nõ nullos nõ ob aliud uerbi gr̃ã dis¬
cere numeros nisi ut ead̾ disciplina peccumosi fiant.
aut hoĩb placeant. qͣm cũ didicerint. ad eũdẽ finẽ ref¬
ferant. quẽ sibi cũ discerent ꝓposuerãt: neq ullã disci¬
plinã aliud sit habere quã nosse fieri potest. ut habe
quãquam bonũ qͦd nõ amatur. nemo potest ꝑfecte
habere uel nosse. Quis enĩ potest nosse quãtũ bonum¬
sit quo nõ fruit᷑ : Nõ aut̃ fruit᷑: si non amat. Nec ha¬
bet gͥ qͦd amãdũ est. qui non amat etiam si amare
possit qui nõ ħt. Hemo gͥ beatã uitã nouit: & miserẽ.
Qm̃ si amãda est sicuti est: hoc ẽ eam nosse qͦd habere. Q
cũ ita sint : quid est aliud beate uiuere nisi ęt̾nũ aliqͥd

Expanded text:
beata vita; et rursus potest aliquid haberi, nec amari, ut compedes: jure quaeritur utrum possit quispiam id quod habere nihil est nisi nosse, non amare cum habeat, id est, noverit. Sed cum videamus nonnullos non ob aliud, verbi gratia, discere numeros, nisi ut eadem disciplina pecuniosi fiant, aut hominibus placeant; quam cum didicerint, ad eumdem finem referunt, quem sibi cum discerent, proposuerant; neque ullam disciplinam aliud sit habere quam nosse: fieri potest ut habeatQuanquam bonum quod non amatur, nemo potest perfecte habere vel nosse. Quis enim potest nosse quantum sit bonum, quo non fruitur? Non autem fruitur, si non amat: nec habet igitur quod amandum est, qui non amat, etiam si amare possit, qui non habet. Nemo igitur beatam vitam novit, et miser est: quoniam si amanda est, sicuti est, hoc est eam nosse quod habere. 2. Quae cum ita sint, quid est aliud beate vivere, nisi aeternum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
multi audiut totum audiunt singuli. Quare filiꝰ
di d̾mõstraret hõibꝰ ille ut donũ ipsũ quo bene uiuẽ in colũba .xliii¬
do ꝑuenit᷑. significaret apparuit. Utrũq aut̃ iusibilit̾ factũ
est. ꝓpt̾ carnales: ab his quȩ ocłis corporeis cernũt. ad ea q̃
m̃te intelligñt᷑ sac̃mẽtoꝵ gradib tranfferedos. Hã & uer¬
ba sonant & transeunt: nec tam̃ ea quȩ uerbis sigc̃antur
cũ aliquid diuinũ atq ęt̾nũ loquẽdo exponit᷑ similit̾

Expanded text:
multi audiunt, totum audiunt singuli. XLIII. Quare Filiusdi demonstaret hominibus, ille, ut donum ipsum, quo bene uiuendo peruenitur, significaret, apparuit. utrumque autem uisibiliter factum est propter carnales ab his quae oculis corporeis cernunt, ad ea quae mente intelleguntur sacramentorum gradibus transferendos. nam et uerba sonant et transeunt, nec tamen ea quae uerbis significantur, cum aliquid diuinum atque aeternum loquendo exponitur, similiter
Abbreviated transcription (Latin):
aurib. S hec ꝑ corpꝰ accip̃ anima. Quid c̃ aut̃ qͣd ꝑ se ip¬
sam ꝑcip̃ anima. & cõmutat in se: Ut aliã animã: qͣm
recipiẽdo in amnciciã sui similẽ facit. Et quid ẽ quod ꝑ se
ipsam accipit anima. & nõ cõmutat᷑: Ut ueritatẽ. Qre
cognoscẽdum ẽ. & quid sit petro dictũ macta & man¬
duca. & quid in eũgłio ⁊ uita erat lux hominũ Cum
animarũ natura una sit. u̾de hõiũ diuerse uolũtatẽ.
uerso appetitu diuersi adipiscẽdi successus. Ex diu̾so
quid̃. s subdiuinͣ ꝓuidentia certꝰ tñ. Non itaq obhoc
putãdũ est. diuersas esse naturas animar̃. quia diuersȩ
sunt uoluntates. cum etiã uniꝰ animȩ uolũtas ꝓ tẽpoꝵ
uarietate uariet᷑. Siquid̃ alio tp̃re diues esse cupit. alio
tp̃re diuiꝰciis cõtẽptis sapiens esse defiderat. & in ipso
tp̃raliũ appetitu alio tpr̃e uni hoĩ negociatio. & alio tẽ¬
pore milicia placet.: Cũ omĩa ds fecerit. quare nõ equa¬

Expanded text:
auribus. Sed haec per corpus accipit anima: quid est autem quod per se ipsam accipit, et commutat in se? ut aliam animam, quam recipiendo in amicitiam sui similem facit. Et quid est quod per se ipsam accipit, et non commutat? ut veritatem. Quare cognoscendum est et quid sit Petro dictum, Macta et manduca ; et quid in Evangelio, Et vita erat lux hominum . XL. Cum animarum natura una sit, unde hominum diversae voluntates? erso appetitu diversus adipiscendi successus, ex diversoquidem, sed sub divina providentia certus tamen. Non itaque ob hoc putandum est diversas esse naturas animarum, quia diversae sunt voluntates; cum etiam unius animae voluntas pro temporum diversitate varietur. Siquidem alio tempore dives esse cupit, alio tempore, contemptis divitiis sapiens esse desiderat: et in ipso temporalium appetitu alio tempore uni homini negotiatio, et alio tempore militia placet. XLI. Cum omnia Deus fecerit, quare non aequa
Abbreviated transcription (Latin):
unicuiq uirtuti uiciũ ͤ nnuiet᷑. aut certo iam nomine
appellatũ. ut audatia quę fidentię. ꝑtinacia que ꝑseuerã¬
tiȩ finitima est. suꝑstitio quȩ ad religionẽ ꝓpinqͣ ẽ: aut
sine ullo certo nomine quę omĩa uti contͣria rerũ bona¬
rũ. in reb utendis reponent᷑. Ac de eo quid gn̾e hone¬
statis qͦd om̃ĩ ex parte ꝓpt̾ se petit᷑ satis dictũ ẽ. Hunc
de co in quo utilitas quoq adiñgit᷑. qͦd tñ honestũ noca¬
mꝰ dicendũ uidet᷑. Sunt gͥ multa que nos cũ dignitate
fructu quoq suo ducũt. Quo in genere ẽ gła. dignitaᷤᷤ
amplitudo. amicicia. Eiła ẽ frequẽs de aliqͦ fama cũ
laude. Dignitas. alicuiꝰ. honestate: & cultudre hondre:
& uerecundia digna auctoritas. Amplitudod ppten¬
tia aut maiestas. aut aliqͣrũ copiarũ magna habun¬
dantia. Amicicia. uolũtas erga aliquẽ rerũ bonarum
illiꝰ ipsius causa quẽ diligit. cum eis pari uolũtate.

Expanded text:
uti finitimum vitium reperietur, aut certo iam no- mine appellatum, ut audacia, quae fidentiae, pertinacia, quae perseverantiae finitima est, superstitio, quae re- ligioni propinqua est, aut sine ullo certo nomine. quae omnia item uti contraria rerum bonarum in re- bus vitandis reponentur. Ac de eo quidem genere honestatis, quod omni ex parte propter se petitur, satis dictum est. nunc de eo, in quo utilitas quoque adiungitur, quod tamen honestum vocamus, dicendum videtur. sunt igitur multa, quae nos cum dignitate fructu quoque suo ducunt. Quo in genere est gloria, dignitas, amplitudo, amicitia. Gloria est frequens de aliquo fama cum laude. Dignitas, alicujus honesta et cultu et honore et verecundia digna auctoritas. Amplitudo est potentia, aut majestas, aut aliquarum copiarum magna abundantia. Amicitia, voluntas erga aliquem rerum bonarum, illius ipsius causa quem diligit, cum ejus pari voluntate.
Abbreviated transcription (Latin):
Dum alnud sit nat᷑a. aliud disciplina. aliud usus. animȩ.xxx
⁊ hec in unͣ anima intelligant᷑. nulla diu̾sitate sub̃e uiii.
itẽ aliud sit ingeniũ. alud uirtꝰ. aliud trãquillitas. simi¬
lit̾ uniꝰ ciusdẽq substantię. ⁊ cũ anima sit alt̾iꝰ sub̾stãtiȩ
qͣm ds. quãqͣm ab illo facta est. ipse aut̃ ds sit sacͣtissi¬
ma illa & multisu̾bo. re paucis cognita trinitas: dilige
quẽ pat̾ attͣxerit: & nemo uenit ad patrẽ nisi ꝑ me.
Q iterũ. Ipse uos in ueritatẽ inducet omẽm. d alim̃tis.xxxuiiii¬

Expanded text:
Cum aliud sit natura, aliud disciplina, aliud usus, et haec in una anima intelligantur nulla diversitate substantiae: item cum aliud sit ingenium, aliud virtus, aliud tranquillitas, similiter unius ejusdemque substantiae: et cum anima sit alterius substantiae, quam Deus, quanquam ab illo facta; ipse autem Deus sit sacratissima illa, et multis verbo, re paucis cognita Trinitas: diligenquem Pater attraxerit ; et, Nemo venit ad Patrem, nisi per me ; et, Ipse vos in omnem veritatem inducet
Abbreviated transcription (Latin):
unt manifestas tribulationes uł ꝑsecutiones.
⁊eontra hec fac̾ suã dep̾catione᷑. Intendit su¬
adere intribulatione solũ diuinũ auxiliũ eliga¬
mus refugiũ. Quasi itti dicat. Uos positi intri¬
bulatione solũ diuinũ implorate auxiliũ exẽ¬
plo mei. quia ego intribulatione positꝰ: o dnẽ¬

Expanded text:
tiones: et contra hoc ponit suam deprecationem. Intentio est, ut in tribulatione solum divinum auxilium eligamus refugium. Quasi ita diceret: Vos positi in tribulatione, solum divinum vobis sumite auxilium, exemplo mei, quia ego in tribulatione, o
Abbreviated transcription (Latin):
uenenosa inociua erant u̾ba eoꝵ sic̃ mor¬
que incordibꝰ latent ꝑ linguã manifestãt᷑¬
trahitur ꝑincantatores. ¶ dico eripe ii. ces¬
sent mala int̾im aut̃ dũ int̾mittunt᷑ mala
mo inqua me p̃cipitarent. Supplantat he¬
reticꝰ gͥssũ quia alicui hñti rectũ sensum¬
in scͥpturis a pooñ intellectũ suũ prauum
tim eũ fide leni induc̃ ⁊ suꝑbi uelut here

Expanded text:
venenosa et nociva erant verba eorum, sicut morquae in cordibus latent, per linguas manifestantpide per incantatores. Dico « eripe, » ut cessent mala: interim autem dum imittuntur mala, ia in quam me praecipitarent. Supplantat haereticus gressum, quando alicui habenti rectum sensum Scripturae apponit intellectum suum pravum, et in eu
Abbreviated transcription (Latin):
uita mundi uiuerent. ant̃ꝗͣ uͦ xp̃c resurgoe
cũ discipłi nauigarent ipse pedibꝰ desuꝑ mare
ambulaũ. sig̃cans inseipso qd̃ adhuc inmundo
ꝓcelloso uiuerae. Si assũpsero pennas ades.
bitẽ inextrenis maris ut sim extra uitũ mor¬

Expanded text:
vita mundi viverent. Antequam Christus resurgeret, cum discipuli navigarent, ipse pedibus desuper mare ambulavit, significans in seipso quod adhuc in mundo procelloso viveret. Si ita sumpsero pennas, ades, et bitem in extremis maris, id est, ut sim extra vitam mor
Abbreviated transcription (Latin):
muidꝰ intenebris ignorantie sẽp consistit.¬
⁊ hoc ab homine usq .i. arationali ⁊ sapiente
origginalia peecã ꝑ aquas baptismi. semisit
manifesta fuer̃ om̃ibꝰ.misit dico in.i. c̾tͣ¬
quia ꝑ illa signa sunt quilam ablati depotes¬
tate diaboli. Ine misit quiꝑcussit inom̃ibꝰ¬

Expanded text:
mundus in tenebris ignorantiae semper consistit: et hoc « ab homine, » id est, rationabili et sapiente, « originalia peccata per aquas baptismi. « Et misit manifesta fuerunt omnibus: misit dico « in quia per illa signa sunt quidam ablati de potestate diaboli. Ille misit « qui percussit
Abbreviated transcription (Latin):
indicoe noħ ꝙ. quantũ cũq aliquis inuirtutibꝰ
accreuerit. tñ sẽꝑ ẽ ei necessaria penitentia
qui non aliquas hat maculas quȩ sẽꝑ s̃ delende
medicam̃to penitentie. In pͥma parte penites
iste p̃catur dm̃ ut exaudiat eũ clamantem
sic dep̃aatus ẽ eũ ꝑ suas miserias. captat bem¬

Expanded text:
indicet nobis quod quantumcunque aliquis in virtutibus profecerit, tamen necessaria est poenitentia est quin aliquas habeat maculas, quae semper sunt delendae medicamento poenitentiae. In prima parte poenitens iste precatur Deum ut exaudiat eum clamantem sic deprecatus est per suas miserias, captat ben
Abbreviated transcription (Latin):
nuit nob̾ curã ⁊ sollicitudinẽ quã pasto¬
res eccłȩ quiuigilant ad greges eustodi¬
endos hant̃. Uñ canticis. Inuener̃ me
custodes qui custodint eiuitatẽ. Quan¬
doquidẽ solus dĩ edificat ⁊ custodit. gͦ

Expanded text:
nuit nobis curam et sollicitudinem quam pastores Ecclesiae qui vigilant ad greges custodiendos habent. Unde in Canticis: « Invenerunt me vigiles qui custodiunt civitatem. » Quandoquidem solus Deus aedificat
Abbreviated transcription (Latin):
U ł sic ħ fructũ peto ut des m intellectũ. qr qui mͦ¬
timent te seruili timore uidebt̃ me .i. attendent
me illuminatũ. & de pectore iustificatũ. ⁊ facti
unitatores m̃ilecabunt᷑.  Iõ peto ꝙ mͥ intellectũ qͦ
possim reu̾ti ad meũ pͥncipium. qr ego eognosco

Expanded text:
Vel, si hoc fructu peto ut des mihi intellectum, quia qui timent te modo servili timore, videbunt me, id est, attendent me illuminatum, et de peccatore justificatum, et facti imitatores laetabuntur. Ideo peto ut des intellectum, quo po
Abbreviated transcription (Latin):
disse ostñdit. ꝯsumatioẽ p̾cat᷑ .i. uͥ orõ sua addĩ cons¬
pectũ ꝑueniat. ⁊ut ipse dr̃ ꝑ carnẽ assũpta factus
pastor suus se ouẽ a coinisso pͥmi parentis indeserto
errantẽ aduer̃ ⁊ꝑpoeuũ oiule reducat. Ordo c̃gruus.
medicam̃tũ faciat. niohil alud restat nͥ ad ꝓmissũ pͥmiũ
p̃miũ p̃uenire contendat. Cõ. Quia dilexi ⁊ seruaui

Expanded text:
ndit, consummationem precatur, ut oratio sua ad Dei conspectum perveniat, ut et ipse Deus per carnem assumptam factus Pastor suus, se ovem, commisso primi parentis in deserto errantem, ad verum et perpetuum ovile reducat. Ordo quoque comedicamentum faciant, nihil aliud restat nisi ut ad promissum praemium pervenire contendat. Continuatio: Quia dilexi et servavi
Abbreviated transcription (Latin):
dilexi testimonia tua ⁊ alios reputaui p̃
multas mͥ infer̃. quia eos p̃uarioantes repu¬
taui. ⁊ me ab eis seꝑaui. Nec debes tͣdere
quia feci uidiciũ .i. discretionẽ int̾ bonũ
sũ bonũ. INetradas calũpniantib. s
bes susciꝑ e quia ocłi mĩ intiores defecer̃
aboĩ appetitu t̾renoꝵ.tendentes in salu¬

Expanded text:
dilexit testimonia tua, et alios reputavi pramultas mihi inferunt: quia praevaricantes reputavi, etiam me ab aliis separavi: nec debes tradere, quia « feci judicium, » id est discretionem inter bonum sum bonum. « Ne tradas calumniantibus; » et bes suscipere, quia « oculi mei, » interiores, defecerunt ab omni appetitu terrenorum, tendentes « in salu
Abbreviated transcription (Latin):
babilonẽ p̃cepunt nob̾ dicentes. Cantate
noł hymnũ quantũ aduos qui dicitis hoc
ut cantaremꝰ .s quia quasi alieni erant
si uerbũ dĩ seminat᷑ non fructifioat s spinis
neqͥcie suffocatur.¶ Qui sunt alieni non

Expanded text:
aeceperunt nobis dicentes: « Cantate nobis hymnum, » quantum ad vos, qui dicitis hoc si monuerunt ut cantaremus, sed quia quasi alieni erant,si verbum Dei seminatur, non fructificat, sed spinis nequitiae suffocatur. Illis qui sunt alieni non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħauit captiuitatẽ. s successit iere¬
mie qͥ mortuus fuit dũ ẽẽt̾ iudei ĩcap¬
tiuitate. ⁊ ipse aggeus ꝓpħauuit redi¬
tũ. ⁊ fuit in reditu. oꝑ mortuo nabu¬
godonosor successit alius rex qͥ timẽs

Expanded text:
avit captivitatem, sed successit Jeremiae, qui mortuus fuit dum essent Judaei in captivitate. Et ipse Aggaeus prophetavit reditum, et fuit in reditu: quia mortuo Nabuchodonosor successit alius rex, qui timens
Abbreviated transcription (Latin):
tui animał ĩ telligimꝰ eccłam q̃ carnaleᷤ
inortificat concupisoẽtias. ipse dico. po¬
bt̃o paulo qͥa cognou̾ eũ ꝓfũdi seusus.
tantes remunert᷑. Sie̾ em̃ sapientia
st̃ cũ sc̃is admaiorẽ adõ dnñt. ut d̾ciꝰ¬

Expanded text:
tui animalis, intelligimus Ecclesiam, quae carnales mortificat concupiscentias: ipse, dico, « pobeato Paulo, qui cognovit eum profundi sensus. tantes remuneret. Sicut enim sapientia sunt cum sanctis ad majorem
Abbreviated transcription (Latin):
disporit. Inpͥma .p. ostẽdit ille tnsiliens
amał liberetur. ⁊ celestia ualeat obtinẽ.
ntẽtione iustos admonere ũ mũdanis
pospositis ad celestia transeãt. Uos iusti
nolite ħ mũdana appetere. s cõsiderate

Expanded text:
disponit. In prima ostendit ille transiliens a malis liberetur, et coelestia valeat obtinere. Intentio est justos admonere, ut a mundanis postpositis, ad coelestia transeant. Vos justi nolite haec mundana appetere, sed con siderate
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ manifesta ueritas qd̾ si qͥs lib̾e dispensat
aliqd̾ donũ sibi adõ cõmissũ. tãto magis
habu̾dat ĩ eodẽ. Ut siqͥs doceat alios. hona
sua ĩ helemosinĩs distribuat. Uñ apłs
monenis. ad elemosinas diẽ ⁊ augebit mere

Expanded text:
enim manifesta veritas, quod si quis libere dispensat aliquod bonum sibi a Deo commissum, tanto magis abundat in eodem: ut si quis doceat alios, vel bona sua in eleemosynas distribuat. Unde Apostolus monens ad eleemosynas dicit: « Et augebit incre
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ resurrectio eã sic exsqr̃. pͥmã parte̾ poñ
orationẽ. In scd̾a eiuꝑerat passionẽ ꝯ ex¬
ultatione resurrestionis. Int̾eia qͥd illa
passioniꝰ resurrectio efficiat. Sic̃ aũ in
s qͣuis de eadẽ dicat. tñ sẽꝑ de eadẽ mat̾ia
dulsa dicit. In oratione ꝗͣ ꝓpoũ orat sibi

Expanded text:
 prima parte ponit orationem. In secunda enumerat passionem cum exsultatione resurrectionis. In tertia, quid illa passio et resurrectio efficiat, sicut in psased quamvis de eodem dicat, tamen semper de eadem materia diversa dicit. In oratione quam praeponit, orat sibi
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ legr̃ apellasse filiũ .I docebo tuuorẽ
dnũ exqua doctrina uitã habebitĩ. ⁊ ħ
tali ĩtrogatione diẽ ꝗͣ oĩũ sequatur
assensus. Quis enĩ ẽ tan fatuus qͥ dieat
aut uitã nolo aut dies bonos id̾e ñ¬

Expanded text:
 legitur appellasse filium. Docebo timorem Domini, ex qua doctrina vitam habebitis: et hoc tali interrogatione dicit, quam omni assequatur assensu. Quis enim homo tam fatuus qui aut dicat: Vitam nolo, aut dies vide
Abbreviated transcription (Latin):
tis annis acti. in gomitibꝰ. defici& in mor¬
te. de quibꝰ mẽbris ap̃ potest dici. quod
uita eoꝵ ꝑ multos fuit annos in dolore.
sicut de paulo ⁊ de similibꝰ. de quibꝰ dã
uͦ aliis qd uita coꝵ defecit indolore broui.
ut de ypolito ⁊ similibꝰ łUita defecit

Expanded text:
tis annis acta « in gemitibus » deficiet in morte. De quibusdam membris Christi potest dici, quia vita eorum per multos fuit annos in dolore, sicuti de Paulo et similibus, de quibusdam vero aliis, quia vita eorum defecit in dolore brevi, ut de Hippolyto et similibus. Vita defecit
Abbreviated transcription (Latin):
ue memoriã e̾t̃ turbatã. ut aliqͦ mͦ defi¬
cẽt. S coͣtͣ sponte tͥbari uoluit. ut alus
ex eimplũ relinqͥro: ne si turbarentur
mea hactemis acla indolore deficiq in
morte. ⁊⁊ qr uita illa possq in ddolore acta

Expanded text:
esse turbatam, ut aliquo modo deficeret, sed sponte conturbari voluit, ut aliis exemplum relinqueret, ne si turbarentur,mea » hactenus acta « in dolore deficiet, » in morte: et quia vita illa posset esse acta
Abbreviated transcription (Latin):
..I. a peccatis in quibꝰ aĩa xpͣi inmunis fuit.
anmas suoꝵ a cminalibꝰ. sił sui habuerͣ
cͥminalia nͥ nocuerũt eis. Necessitates
peccata nominat. ł qr ineuitabil es s ab
hor̾nibꝰ ł qi nece̾e portãt.⁊ qr saluasti
n manibꝰ inimier cõclusus e̾e̾t si nullo
oso loco. ita ut sine aliqua offensioe
possint incecłe. sicͣ aliquis ens in spa¬
cioso loco lib̾e incedit quo uult. ł ꝑ

Expanded text:
est, de peccatis, de quibus anima Christi immunis fuit, animae suorum a criminalibus, vel si sui habuerint criminalia, non nocuerunt eis. Necessitates peccata nominat, et quia inevitabiles sunt hominibus, et quia necem portant. Et quia salvasti, In manus inimici conclusus esset, si nullo oso loco » ita ut sine aliqua offensione possim incedere, sicut aliquis in spatioso libere incedit quo vult. Vel per
Abbreviated transcription (Latin):
ne ule̾ius labore aliquo ualea
tudo ma qua ego ⁊ mĩ possimꝰ
contra pugnantes resistere :
tas in qua quiescamꝰ ego imi.
deuł fuit resugiũ aͦ inresurrec¬
cionem. ⁊ sus membris e refu¬
giũ ds cũ facit eos securos

Expanded text:
ne ulterius labore aliquo valeam tudo mea, » qua ego et mei possimus contra repugnantes resistere, et tas in qua quiescamus et ego et mei. Deus fuit refugium Christo in resurrectione, suis membris est refugium, cum facit eos securos
Abbreviated transcription (Latin):
morte mea cito redine aĩmas¬
meas de inferno. ne differas me¬
am resurec cionẽ usq in cõmune̾
accelera dico. ut eruałme .i. ut
nichil amplius ꝑ secutores uocẽ
ualeant michi. nec meis pͣuale

Expanded text:
morte mea cito redime animas de inferno, ne differas resurrectionem usque in communem. « Accelera » dico, « ut, eruas me, » ut nihil amplius persecutores nocere valeant mihi, nec meis praeval
Abbreviated transcription (Latin):
clementia a miseriis ne de¬
ficiant libari. In scđa .p. mise¬
rias enꝑnerat. quas ipłe ⁊ sui
patiunt. In tcia parte poñ
exaltationẽ sue lib̾atiois.ꝙ.
grͣarũ accionem. Inutat
Etiã alios ad  dilectionem.
ntendit aũt hoines ad mo¬
n̾e ut neq cesꝑent adten¬
dentes suas miserias. neq¬
ꝯu̾tisti. dolor .It. mortis ꝯu̾sus ÷ iti gatidiũ
ꝑ glam resurrectiõis. ꝯu̾tisti dico mͥ .i. ad¬

Expanded text:
m, a miseriis ne deficiant, liberari. In secunda parte miserias enumerat, quas ipse et sui patiuntur. In tertia vero ponit exsultationem suae liberationis, et gratiarum actionem, invitat etiam alios ad Dei dilectntendit homines admonere, ut neque desperent attendentes suas miserias, neqtisti » . Dolor enim mortis conversus est in gaudium per gloriam resurrectionis, « convertisti » dico « mi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ibi. delectabutur ĩ niltitudine pacĩ
ibi ĩ et̃nũ uiuentes neq adiabolo neq
ad carne sua aliqͦmͦ ĩpugnabũt᷑ nec
aliqua penitꝰ qͥmeret ĩqetudine cur¬
babũtur De scda .p. ħł ĩcip̃. Oinsuen
delectabũtur in pace. s tt̃ũ ĩ hac u¬

Expanded text:
 ibi delectabuntur in multitudine pacis. » Ibi in aeternum viventes, nec a diabolo, neque a carne sua aliquo modo impugnabuntur, nec aliqua penitus inquietudine turbabuntur. De secunda parte incipit, mansueti delectabuntur in pace, sed interim in hac
Abbreviated transcription (Latin):
fuenuo dͥ paueis cogtictũ ⁊ eia spallite
u enuo ei feratione .i. ia laudate eũ ita
itente tatita deuocrene qͦd eã humane
uoces ñ ualeant explicare ⁊ qͥ iulti
inpeccata ĩ eidt̃. addit. bene .i. spallite¬

Expanded text:
fuerat nobis cognitum, et etiam « psallite ei in vociferatione, » id est, laudate eum ita intenta devotione, quod eam humanae voces non valeant explicare: et quia multi in peccata incidunt, addit: « bene, » id est, it
Abbreviated transcription (Latin):
iõ ꝯmondo sp̃ͣm meu̾ .i. animã nieã. in
manus tuas .i. in potestate tua. cõmendo
dic̾ sic᷑ iilli familiaris erat. q de quo bene
confidebat qͥ redderq. ⁊ tu dñe deus
u̾itatis redomisti me redq̃pra ẽ aĩa at.¬

Expanded text:
am meam « in manus tuas, » id est, in potestatem tuam. « Commendo » dicit, sicut illi cui familiaris fuit, et cui bene confidebat quod redderet, et tu, « Domine Deus veritatis, redemisti me. » Redempta est anima
Abbreviated transcription (Latin):
p. aggͥduuit᷑ heretici. ñ ꝑfecte uiros. ł feras ha¬
runditis diẽ. qr sic̃ harundines inpaludib nascut᷑
ita heretici in paludosis sent̃ntiis u̾sant᷑. Lne¬
cesse ⁊̃ ut inc̾pes qr cong̾gatio tauroꝵ .i. here
taurũ. Cong̾gatio dico ad ħ faeta ut excludant

Expanded text:
enim aggrediuntur haeretici, non perfectos viros. Vel feras arundinis dicit, quia sicut arundines in paludibus nascuntur, ita haeretici in paludosis sententiis versantur. Et necesse est ut increpes, quia « congregatio taurorum, » taurorum, congregatio dico ad hoc facta, « ut excludant
Abbreviated transcription (Latin):
insac̾siciis uet̾is legis. ꝑ adipẽ sig̾ficainꝰ sci¬
qua optat repleri fideł aĩa ut digne pos¬
sit laudare diñ. Nõ it placet deo macra
aĩa. sic̃ uec inacͣ caro cdicebat᷑ plac̾e. ꝑ
pĩguedinẽ accipimꝰ alacͥtatẽ ipsiꝰ aĩg ͤ que
sac̃ corpꝰ alacͥt̾ bñ oꝑari. ⁊ tc̃ laudabit te
os meũ labiis exultacionis .i. uoce exultã¬
laudabit te os meũ. qr tu fecisti ⁊eris ad¬
uttoꝵ ms. ⁊ te adiutore sui memor tui.¬

Expanded text:
sacrificiis veteris legis. Per adipem significamus sciqua optat repleri fidelis anima, ut digne possit laudare Deum, non enim placeret deo macra anima, sicut nec macra caro dicebatur placere. Per pinguedinem accipimus alacritatem ipsius animae, quae facos meum labiis exsultationis, » id est voce exsultanLaudabit te os meum, quia tu fuisti et eris adjutor meus, et te adjutore, fui memor tui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħauit captiuitatẽ. s successit iere¬
mie qͥ mortuus fuit dũ ẽẽt̾ iudei ĩcap¬
tiuitate. ⁊ ipse aggeus ꝓpħauuit redi¬
tũ. ⁊ fuit in reditu. oꝑ mortuo nabu¬
godonosor successit alius rex qͥ timẽs
dm̃ dimisit popłũ dĩ. ꝑ hanc captiui.¬
tatẽ intellexer̃t ipsi ꝓpħe captiuitatẽ
humani gñis. inqua tenet᷑ in bali lonia

Expanded text:
avit captivitatem, sed successit Jeremiae, qui mortuus fuit, dum essent Judaei in captivitate, et ipse Aggaeus prophetavit reditum, et fuit in reditu, qui mortuo Nabuchodonosor successit alius rex, qui timens Deum dimisit populum. Per hanc captivitatem intellexerunt ipsi captivitatem humani generis, in qua tenentur in
Abbreviated transcription (Latin):
dñari nͥ ꝑ eũ. oxaltate. Cantate dico ⁊
psallite. ⁊ ñ cũ łͥsticia. ĩ mo exultate incõspee¬
tu eiꝰ. Iusti exultent᷑. mali añ qͥledũt uiduaᷤ
⁊ orphanos t᷑ babũt᷑ a facie eiꝰ dĩ qñ dicet᷑.
Ite ĩpii ĩet̃nũ suppliciũ. eiꝰ dico patͥs oxphano¬

Expanded text:
nisi per eum. « Exsultate. » Cantate dico et psallite, et non cum tristitia, imo « exsultate in conspectu ejus, » justi exsultent, mali autem qui laedunt viduas et orphanos, « turbabuntur a facie ejus » Dei quando dicetur: « Ite, impii, in aeternum suppl
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ tͣnsilientes tales qͥ nulla tͥbulatioe ł
aut.s. qͥn t̾renis dimissis ad sola colestia
tendat᷑. Modꝰ. ĩp̃ͥma .p. ostn̾dit se nõ posse
de neqͥtia sua. Intãtio ÷ nos admon̾e ut
nulla tͥbulatioẽ ĩpediam. qͥn at̾reiuĩ ad

Expanded text:
t transilientes, tales quia nulla tribulatione, vel terrenis dimissis ad sola coelestia tendant. In prima parte ostendit se non posse de nequitia sua. Intentio est nos admonere, ut nulla tribulatione impediamur, quin a terrenis ad
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ficitis uos. ⁊ hãc senatitiã aꝓbat alia tͣtis¬
latio q̃ cdiẽ int̃ ficitis uniu̾si uos. ł siẽ uos
ui hõinẽ. ⁊ uniu̾si int̾ficitis uos intius.
qr dũ botus malũ factas uos ipsos ĩteriꝰ¬
int̾ficitis. Irruitis dico taꝗͣ parieti in:¬
dinato. qr sic̃ paries inclinatꝰ ẽ ꝓnꝰ adruinã.
eẽ sine oĩ cõllgam̃to. ⁊ ꝓnos fũditꝰ adruinã.
Nos nõ sumꝰ iriclinatꝰ paries. ⁊ maceria.

Expanded text:
terficitis ipsos, » et hanc sententiam approbat alia translatio, quae dicit: interficitis in hominem, et universi interficitis vos interius, quia cum bonis malum facitis, vosipsos interficitis, irruitis dico, « tanquam parieti inclinato, » quia sicut paries inclinatus pronus est ad ruinam, esse sine omni colligatione et pronos funditus ad ruinam. Nos enim non sumus inclinatus paries, vel maceria.
Abbreviated transcription (Latin):
psalmꝰ dđ .i tͣctatꝰ iste uocat᷑ płalmꝰ. qr sicut
eroꝑatioẽ manuũ motiscordis inpsalt̾io red.¬
Rie manufortis. Iuis enĩ fortior ẽ ip̃o qui
aerias potestates deuic̃ Ipsũ enĩ uidẽ oẽs
patres antiꝗ pͥores desiclauer̃ ut simeon. di¬
cebat enĩ inorõib sius. qñ ireniae : qnͣ uide.¬

Expanded text:
st, tractatus iste qui vocatur psalmus, quia sicut ex operatione manuum motis chordis, in psalterio reddsive manufortis. Quis enim fortior est Christo, qui aerias potestates devicit? Ipsum etiam videre omnes priores patres desideraverunt, ut Simeon: dicebat enim in orationibus suis. Quando veniet? quando vide
Abbreviated transcription (Latin):
sit depͥncipali mat᷑ia s ut pͥncipali mat̾iei sub¬
seruiat ꝑ qualdã c̃moditates admisceret᷑. In
primo psalmo cbe impiis adduc̃. ut ꝑ eoꝵ penam
formationẽ reducat. Dehac uͦ mat̾ia hoc mͦ
tͣctat. ostendendo potentiã dĩtatis ⁊ ꝑfectionẽ
humanitatis ip̃i. uuu̾sitatẽ sc̃itatis m̃bror
c̃u̾sionẽ peceatoꝵ. Itẽ c̃munis intentio ẽ ũ

Expanded text:
sit de principali materia: sed ut principali materiei subserviat, per quasdam commoditates admiscetur: ut in primo psalmo de impiis adducit, ut per eorum poenam conformitatem reducat. De hac vero materia hoc modo tractat, ostendit potentiam deitatis, perfectionem humanitatis Christi, universitatem sanctitatis membrorum, conversionem pec
Abbreviated transcription (Latin):
Non iõ admirando loqr̃ ꝗc ipse admiret᷑ s ut nb̃
admirandũ eẽ ostendat ꝙ illi medicũ salutis
eoꝵ in nocentẽ inoib quasinocentẽ ꝑseqbant᷑.
Multi insurgt̃ ad u̾sũ me .i. potestatẽ sununt
s meoquẽ sibi raciebat cdm̃. Uñ dicebant ei
pusillit ł quẽcq debibẽ ad tutandũ sic dt̃cas

Expanded text:
Non ideo admirando loquitur, quod ipse admiretur, sed ut nobis admirandum esse ostendat, quod illi medicum salutis eorum innocentem in omnibus quasi nocentem persequebantur. « Multi insurgunt adversum me, » id est potestatem sumunt sed in eo quem sibi faciebant Deum. Unde dicebant ei pupillum, vel quemcunque debilem ad tutandum, sic deitas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ abire designat᷑. ł in actu qͥ ꝑstare in¬
telligr̃. ł indoctͥna que ꝑsedẽ incathedra
pestibentie significat᷑. Querit᷑ quare
remota uoluntate peccandi a ip̃o ꝑ ñ abiit
actũ ce doctͥnã remoueat. Cũ uoluntate
remota ħ alia remoueant᷑. Siõ factũ dicimꝰ
ut ostñdoe peccata eo ordine enꝰ crescunt

Expanded text:
 in actu, qui per stare intelligitur, vel in doctrina, quae per sedere in cathedra pestilentiae intelligitur. Quaeritur quare remota voluntate peccandi a Christo « per non abiit, » actum et doctrinam removeat, cum voluntate remota, haec alia removeantur? Quod ideo factum dicimus, ut ostenderet peccata eo ordine quo crescunt
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bo nec oꝑe studuit mala fac̾e nec docutt.
In cathe dra quidẽ sedit qr doctor eg̾giꝰ fuit
Cathedra enĩ sedes magistri ẽ soliũ ił tͥbunal
iudicis. Ex eiꝰ uͦ doctrina nulla pestilentia suc¬
cessit Ey ipso enĩ nulla malios infirmitas
tͣnssue sestilentia qͥdẽ infirmiitas ẽ q̃ ab uno
aĩali ad plura siue ꝑ oĩa tͣnssit. Hoc qͥdic̃¬

Expanded text:
verbo nec opere studuit mala facere, nec docuit. In cathedra quidem sedit, quia doctor egregius fuit: cathedra enim sedes magistri est, solium regum, tribunal judicis. Ex ejus vero doctrina nulla pestis successit, ex ipso enim nulla in alios infirmitas transit. Pestilentia quidem infirmitas est, quae ab uno animali ad plura, sive ad omnia transit. Per hoc