comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
legem & pro ph&as nos minores qui absque tis¬
tamento suimus & mandatis dĩ dequibus & in
dĩ familiam congregata sinon habuerit do¬
ciplinam &dĩ mandata non fecerit peru¬
tietur ruinis etscissionib:  Quotiensiumq
ergo uel inper secutionib uel in heresibas
& scis matibus domusdĩ quȩ est ecclesia
corru& atque laceratur di ꝑcutientis os¬
tendit manum quã si uolumus effugare con¬
parationes audiamus & facimus excͦmpluni
in p&ris aqui persequi non ualent paraxp
fuerit aduersariae potes tates quae appellai¬
tur equi dequibus supradiximus persequi
eum non potuerunt. Curribus prȩpeditis ei
persingulas petras corruentibus. Veniamu
& adaliam similicudinem uxta consu&adinq
nostram editionem septua ginta interpres
disserentes nisi omnino here imus in hebra¬
in lusisse lectoris diligentiae & tacendo d
aeditione uulgata. Frustra eam propo¬
suisse uideamur Aut retinebunt inquee

Expanded text:
legem, et prophetas: nos minores, quia absque Teslegem, et prophetas: nos minores, quia absque Testamento fuimus et mandatis Dei, de quibus et in Dei familiam congregata, si non habuerit disciplinam, et Dei mandata non fecerit, percutietur ruinis et scissionibus. Quotiescumque ergo vel in persecutionibus, vel in haeresibus et schismatibus domus Dei, quae est Ecclesia, corruit atque laceratur, Dei percutientis ostendit manum: quam si volumus effugere, comparationis audiamus et faciamus exemplum. In petris equi persequi non valent. Petra fuerit, adversariae potestates, quae appellantur equi, de quibus supra diximus, persequi eum non poterunt, cursibus praepeditis, et per singulas petras corruentibus. Veniamus et ad aliam similitudinem, juxta consuetudinem nostram, editionem LXX interpretum disserentes, ne si haereamus omnino Hebraico, illusisse lectoris diligentiae, et tacendo de editione Vulgata, frustra eam proposuisse videamur. Aut reticebunt, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
conterat atque subuertat A principio usque ad
finem acaipite usque ad caudam A cerminis ter
reurae qui solem rospiciunt us que ad torrentẽ
deserti siueo cudentis ut lx trans culerunt
idest abemah usque ad rino corurum. in ter
quam & pelusium riuus pili siue correns de
heremo ueniens mareingreditur ł math ue¬
supra epiphaniam diximus qua eabanth ocho
cui cognomentum epi phanes fuit nom̃ sorata ẽ
Quiaut̃ putant quod hic domus lsrahel deco
tribus signific& explanare nom poterl idio¬
modo incomnunatione dicatur aduor susde c
trbus quod conterendesint abepiphama us peo
ad termino aegypo Quibus terris nonsaq
detem tribus sed om̃s xii concludiontaqi
inquibus fuit &iam iudas & beniamin
Q uidam iuxta a nagogen domum magnam &b
mum minorem iudaicum populum signstr
puttint & degentibus ecclesiam congrrgta
Illienim magni propter patres uocantur &

Expanded text:
conterat atque subvertat a principio usque ad conterat atque subvertat a principio usque ad finem, a capite usque ad caudam, a terminis terrae vestrae, qui solem respiciunt, usque ad torrentem deserti, sive Occidentis, ut LXX transtulerunt, id est, ab Emath, usque ad Rhinocoruram, inter quam et Pelusium rivus 320 Nili, sive torrens de eremo veniens, mare ingreditur. Emath supra Epiphaniam diximus, quae ab Antiocho cui cognomentum Ἐπιφανὴς fuit, nomen sortita est. Qui autem putant quod hic domus Israel decem tribus significet, explanare non poterunt, quomodo in comminatione dicatur adversus decem tribus, quod conterendae sint ab Epiphania usque ad terminos Aegypti: quibus terminis, non utique decem tribus, sed omnes duodecim concluduntur, in quibus fuit etiam Judas et Benjamin. Quidam juxta anagogen, domum magnam et domum minorem, Judaicum populum significari putant, et de gentibus Ecclesiam congregatam. Illi enim magni propter patres vocantur, et
Abbreviated transcription (Latin):
test ruine nontam instaurationeri quam acdisi¬
cationem desiderant cuius utriusque domus
ruinis & sussiones equis & bubalis comparat. quo¬
rum priores in p&ris currere nequeunt pos¬
teriores tam indomitis ut iugum ceruicibus non
recipiant Ettum siluestres bouessint propt̃
feritatem nolint terram uomere scindere
Uos autem cum equi & bubali naturim suam mu¬
tare non possint mutastis naturam di utdulcẽ
amaram facer&is & fractum iustitiae eius in
absindiium uerter&is quȩ ẽ herba amaris¬
sima quila&amini innihil uelinidolo uitu¬
lis que aureis quinihilsunt dicente hester
addnm N&radas sceptrum tuum his qui
non sunt uel innihili atq indacio qui propria fo¬
titudine putastis ad sumsis seuos cornua & regis
& potentiam quibus uentila r&is inimicos.
Quia igitur ista feustis. Eue ego susotabo suꝑ
uos O domus magna & domus minor que fe¬
assyriorum & chaldeoium coepitte quaeuos

Expanded text:
test: ruinae non tam instaurationem, quam aedifitest: ruinae non tam instaurationem, quam aedificationem desiderant. Cujus utriusque domus ruinas, scissiones, equis et bubalis comparat, quorum priores in petris currere nequeunt, posteriores tam indomiti sunt, ut jugum cervicibus non recipiant, et cum silvestres boves sint, propter feritatem nolint terram vomere scindere. Vos autem cum equi et bubali naturam suam mutare non possint, mutastis naturam Dei, ut dulcem amarum faceretis, et fructum justitiae ejus in absinthium verteretis, quae est herba amarissima. Qui laetamini in nihili, vel idolis vitulisque aureis, qui nihil sunt, dicente Esther ad Dominum: Ne tradas sceptrum tuum his, qui non sunt , vel in nihili atque mendacio. Qui propria fortitudine putatis assumpsisse vos cornua et reges et potentiam, quibus ventilaretis inimicos. Quia igitur ista fecistis, ecce ego suscitabo super vos, o domus magna, et domus minor, quae feAssyriorum et Chaldaeorum, quae vos
Abbreviated transcription (Latin):
quia in tantam rabiem prosilisais ut&iam mortis
tempore & inminentib malis polueritis pomen dni
nominare hoeo mandauit dñs & peruiti& domum
maiorem ruinis domum minorem sassionibus siman¬
dat quomodo percutit si percutie quomodo mandat
sed ineo quod mandat & iub& minis ris uid&ur
ipseper cutere. Quomodo in iubente patro & faci¬
nte filio fecit ipse quii ussio impl&o illo uersiculo
pse dixit & facca sunt ipsemandauit &eretta sunt
est ni bil &ingepto primo genita qua eabexter¬
minatore cesa referuntur seddns interfeisse tes¬
tatur sic & in presenti loco mandat dñs &ipse
pe domus dauid & noca signorim propricta¬
tes srahel quia maiora peccauerat feretale
oimis &ina&ernam traditus captiuitatem
Domus autem iuda in quaerat templumi & quȩ¬
&x parte peccauerat septuaginta annorum
capuuitaite r&inecur et nõn percuticur ruinis
sed scissionibus Scissa enimi domus sirciri po¬

Expanded text:
Quia in tantam rabiem prosiliistis, ut etiam mortis Quia in tantam rabiem prosiliistis, ut etiam mortis tempore, et imminentibus malis, nolueritis nomen Domini nominare: ideo mandabit Dominus, et percutiet domum majorem ruinis, et domum minorem scissionibus. Si mandat, quomodo percutit? Si percutit, quomodo mandat? Sed in eo quod mandat et jubet ministris, videtur ipse percutere. Quomodo in jubente Patre et faciente Filio, facit ipse qui jussit, impleto illo versiculo: Ipse dixit, et faest . Et in Aegypto, ubi primogenita quae ab exterminatore caesa referuntur, se Dominus interfecisse testatur . Sic et in praesenti loco mandat Dominus, et ipse rpe domus David. Et nota singulorum proprietates. Israel, quia majora peccaverat, feritur ruinis, et in aeternam traditur captivitatem. Domus autem Juda, in qua erat templum, et quae ex parte peccaverat, LXX annorum captivitate retinetur, et non percutitur ruinis, sed scissionibus. Scissa enim domus sarciri po
Abbreviated transcription (Latin):
quaquam superens discendisse incendium om̃i
eẽ morituros ea morte queducit ad tartaru
dequa hierechi hel scribit. Anima que pret eri
ipsa mori&ur istorum ossa sepeliunt propiu¬
qui &domestici eorum de quibus dicitur.
dimittite sine mortui sepeliant mortios suos & illo
quiforis ẽ & domum non ingiditur morcuoru
sed magis mortuos foraseicit imperatei qui coni¬
burit mortuos & dissoluit incineres & corũ ossa
comminuit ut taceat lt purissimũdi pomen
mortuo ore nonmacul& peccatori autem dixiedĩ
quareui enarras iuscitias meis & ad sumis testam̃¬
tum meum ꝑosiuum. unde et nos prouidere debem
nemortui sẽpeliamus mortuos sed ut magis u¬
tes eos qui sunt mortuui producamus aduitam
quod si non fecerimus imperatur nobis & dicitur
tace quia in digniđi nomine iudicamur
UIA EECE DŨS MANORUIT ET PERUTIEI DOAII
maiorem ruinis & domum minnom scissionib

Expanded text:
nequaquam super eas descendisset incendium, omnes nequaquam super eas descendisset incendium, omnes esse morituros ea morte, quae ducit ad tartarum, de qua Ezechiel scribit: Anima quae peccaverit, ipsa morietur . Istorum ossa sepeliunt propinqui et domestici eorum, de quibus dicitur: Sine, 318 mortui sepeliant mortuos suos . Et ille qui foris est, et domum non ingreditur mortuorum; sed magis mortuos foras ejicit, imperat ei qui comburit mortuos, et dissolvit in cineres, et eorum ossa comminuit, ut taceat: et purissimum Dei nomen mortuo ore non maculet. Peccatori enim dicit Deus: Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum ? Unde et nos providere debemus, ne mortui sepeliamus mortuos; sed ut magis viventes, eos qui sunt mortui, producamus ad vitam. Quod si non fecerimus, imperatur nobis et dicitur: Tace, quia indigni Dei nomine judicamur. Quia ecce Dominus mandabit, et percutiet domum majorem ruinis, et domum minorem sci
Abbreviated transcription (Latin):
tatumque eorum qui hinniunt aut in libi dinis
mgnitadinem in sũ perbiam malorum que consen¬
multi pliagit equos ltinlibro iob uoxequi clan¬
gori cubat conpiratur. In zacharia quoq legimꝰ
quod euangelii testimonio conprobauir. & refer¬
tur ad prescientiam saluatoris. Eaudenimis filia
sion predica filia hierusalem. Eccereuus ue
drigas & equos dehierusalem In libidinit uer
magnitudinem & effrenatum coitus deuderiũ
ut heremias quiluxoriosos adulieros que
discribers inculit Vnusquisq super uxorẽ
pximisui hinniebat Tales equos xp̃i aduent
quia maiorem ꝑquem iur& non hab& sedetes cari
om̃s her&icorum contum elias & iiuerias
fegiones enrum odiise quid quidenim loquunt¬
quũtitar iniuria ẽ E dignum odiodi o abla¬
turum ciuitatem & concilia bula eorum
cum his qui habitant Et populum uideliia
et magistrus Et &iam si reliqui fue rint dai
uiri quisi fuissent in sodamis &igemmorrina

Expanded text:
tiamque eorum, qui hinniunt, aut in libidinis tiamque eorum, qui hinniunt, aut in libidinis magnitudinem. In superbiam malorumque consenmultiplicent equos . Et in libro Job, vox equi clangori tubae comparatur . In Zacharia quoque legimus, quod Evangelii testimonio comprobatur, et refertur ad praesentiam Salvatoris: Gaude nimis, filia Sion: praedica, filia Jerusalem. Ecce rex tuus veraim, et equos de Jerusalem . In libidinis vero magnitudinem, et effrenatum coitus desiderium, ut in Jeremia, qui luxuriosos adulterosque describens, intulit: Unusquisque super uxorem proximi sui hinniebat . Tales equos, Christi advquia majorem per quem juret non habet se detestari omnes haereticorum contumelias, et universas regiones eorum odisse . Quidquid enim loquuntur injuria est, et dignum Dei odio. Et ablaturum civitatem et conciliabula eorum cum his qui habitant, et populum videlicet, et magistros, etiamsi reliqui fuerint decem viri qui si fuissent in Sodomis et Gomorrhis ,
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit asportando in terro g& eum qui inpone¬
trabilibus domus est. uirum supersint quos
sibi tradere debeat. & ille respondeat finise
um non habeo quemtibi tradam ad sepeliei¬
dum ł tantequam non haberes eiur& ille
quinter rogabat & foris erat & nonee cornoue¬
rat imperat ei & dicit tace & non raorderis
Nominis dñi hocautem id circo cem memorat
ucostendat nemalorum quidem pondere &
necessitate compulsos uelle nomendñi con¬
siteri & intantum apud israł obliuionem dĩ
uenisse uocabulum utne insimpliciquidem
iuramento nomen eius dign&ur audire. te¬
nuos historis lineas duximus nunc allegorie
im primamus manum : princeps her&i corum
qui propter delicias suas meum populum deuora¬
bant & nihil paciebantur super contricione
io seph primiducuntur ad poenas & aufer&ur
hinnitus equi exephraim qui inscripturis scis
dupliciter accĩpitur aut in superbiam poten¬

Expanded text:
fuerit asportando, interroget eum qui in penefuerit asportando, interroget eum qui in penetralibus domus est, utrum supersint quos sibi tradere debeat, et ille respondeat: Finis est, jam non habeo quem tibi tradam ad sepeliendum; et antequam non habere se juret, ille, qui interrogaverat, et foris erat, et non esse cognoverat, imperat ei, et dicit: Tace, et non recorderis nominis Domini. Hoc autem 317 idcirco commemorat, ut ostendat, nec malorum quidem pondere et necessitate compulsos velle nomen Domini confiteri, et in tantam apud Israel oblivionem, Dei venisse vocabulum, ut ne in simplici quidem juramento nomen ejus dignetur audire. Tenues historiae lineas duximus, nunc allegoriae imprimamus manum. Principes haereticorum, qui propter delicias suas meum populum devorabant, et nihil patiebantur super contritione Joseph, primi ducentur ad poenas, et auferetur hinnitus equi ex Ephraim: qui in Scripturis sanctis dupliciter accipitur, aut in superbiam poten
Abbreviated transcription (Latin):
iuntur non sunt mnembra sed ꝑeorum uoabula
efficientiarum diuersitas in ducitur Sic&
mam non eẽ subsitintialem seda ffaccum m̃ ti
nterneꝰ cegitationum locum perquem̃ d̃ suam indi¬
& uoluntatem iurauitergo dñs dr̃ & eratuum ide¬
sar superbum iacob & domus cius odisse: hici a cob
deoim tribuum & traditurum ciuitatem̃ cumha¬
hatoribussuis uelsimariam uelcertehieru salẽ
autin cominune utrumque: quod ad tempus dñi
aluiatoris referrepossumus. postcuius aduentũ
dpassionem dotestatuse ds̃ omnem superbiam
samaritanum & habentem demonium clama¬
lunꝰ Idcirco hierusał tradita ẽ cum habita¬
toribus siuis romanis exercicuis &intantum di¬
contra eos ira deseuit ut &iam si remanserint
deiem uiri indomosua. An ipsi quoque moriant᷑
& propinquus siue uicinus conburat cada¬
uera mortuorum ut efferat ossa dedomo
qua premorientium turbis integra corpora
fferre nonualeant. Cumq iam quilassus

Expanded text:
cuntur, non sunt membra, sed per eorum vocabula efficientiarum diversitas indicatur: sic et animam non esse substantialem, sed affectum mentis internae, et cogitationum locum, per quem Deus suam indicet voluntatem. Juravit ergo Dominus, Deus exercituum, idtari superbiam Jacob, et domos ejus odisse. Hic Jacob decim tribuum. Et traditurum civitatem cum habitatoribus suis; vel Samariam, vel certe Jerusalem, vel in communi utramque. Quod ad tempus Domini Salvatoris referre possumus; post cujus adventum et passionem detestatus est Deus omnem superbiam,Samaritanum, et habentem daemonium conclamabant : idcirco Jerusalem tradita est cum habitatoribus suis Romanis exercitibus. Et intantum contra eos Dei ira desaevit, ut etiamsi remanserint decem viri in domo una, ipsi quoque moriantur, et propinquus, sive vicinus comburat cadavera mortuorum, ut efferat ossa de domo sua; quia prae morientium turbis, integra corpora efferri non valeant. Cumque jam lassus
Abbreviated transcription (Latin):
sequancur e Slemus cium homines multiꝰ plus
denobis quam de posceris cogitare dicente
dencehi furi pax in diebusꝰ meis. Etut quiuide¬
rint rebus & ploa quȩ ance adnuncia tasro pi
Con uerebu tantur adcultum dĩ incuius propliois
diuinationis est ueritats. Ostendit igitun
dñs sennacherib regem as sriorum cuminsi¬
nrta &xercitus multitudine inscar liuuscio
uniuersa tondentis ee uenturum in prnco¬
to &rctitor est dñs. Qua elocus cauerio in
principio imbris serotini quando cunctam
rent parcurit omnis ager & diuersanum
arboium flores in sui generis poma rumpuntur¬
ł tutuno sermone indicem quod uolo cunctarũ
abindantiam rerum flores arborum atq herbȩ

Expanded text:
sequantur. Solemus enim homines multo plus de nobis, quam de posteris cogitare, dicente Ezechia: Fiat pax in diebus meis . Ut qui viderint rebus expleta quae ante nuntiata sunt, convertantur ad cultum Dei, in cujus prophetis divinationis est veritas. Ostendit igitur Dominus Sennacherib regem Assyriorum cum infinita exercitus multitudine, instar locustae universa tondenti, esse venturum in princiet creator est Dominus. Quae locusta venit in principio imbris serotini, quando cuncta virent et parturit omnis ager, et diversarum arborum flores in sui generis poma rumpuntur. Et ut uno sermone indicem quod volo, cunctarum abundantiam rerum, flores arborum, atque herbae
Abbreviated transcription (Latin):
gunuir ungentis qui non habentes artõ
ungentaramꝰ absq ulla suentia scripturarũ
& cradidonib ac doctrina a poscolorum uin¬
quant sibi sacerdorii dignitatem &unccor
sui faece contaminant Cumq hec faciant
in interfectionẽ eorum quos decperne nul¬
lo dolore cruciantur sed gaudent in alienis
mortib & miserorum sanguine deleictantur.
Sensus is cepaldierrinius in quodicitur quasi s tan¬
tia purauerunt & nonquali fugiencia in hebra¬
io non hab&ur sed proco scripuime siuit
duuid putauerunt si habert uasacancici
Vndeuid&urmihi ab int pub addicus qui
indiser prione luxuriae contraurt. &uolup¬
tutes huius modi sententiã protulert̃ ut nonuer¬
erent quod scriptumerat sed de suo quod sibi
uider&ur adderent immo mutarent

Expanded text:
guntur unguentis, qui non habentes artem guntur unguentis, qui non habentes artem unguentariam, absque ulla scientia Scripturarum, et traditionibus atque doctrina apostolorum, vindicant sibi sacerdotii dignitatem, et unctsui faece contaminant. Cumque haec faciant in interfectionem eorum quos deceperunt, nullo dolore cruciantur; sed gaudent in alienis mortibus, et miserorum sanguine delectantur. Sensus iste pulcherrimus in quo dicitur: quasi stantia putaverunt, et non quasi fugientia, in Hebraico non habetur; sed pro eo scriptum est: sicut David putaverunt se habere vasa cantici. Unde videtur mihi ab interpretibus additum, qui in descriptione luxuriae, contra vitia et voluptates hujusmodi sententiam protulerunt, ut non verterent quod scriptum erat, sed de suo, quod sibi videretur, adderent, immo mutarent
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quod uentri procur& ec libidini. Ne scai cim
uobis illum pradens leccor opponac & quo modo
scriptumẽ flumina concrepent manibus & omĩs
concrepare sed in laudes dĩ unum haberetonsen¬
sum postorganorum uocem intulit quasi sctmi¬
tia putauerunt & non quasi fugientia Resenĩ
seculi &omã corpora secundum epicurum per
momenta fluunt Nilulenim fugacius seculo¬
rebusque scłi quasdum tenemus amictimus
& per infantiam pueritiam iuuentu temuirilẽ
& ingriuis centem ac maturam a&atem annos¬
que ultimos senectutis inque. septem spa¬
cici philo uitam discribit humanam.
Mutamur & currimus & nescientos admoras
terminos peruenimus. Quodq sequitur
quibibunt deficatim uinum proprie reser¬
riadher&icos pocest qui quasdam scripturas
probant quas dam reprobant defaccara cu¬
piences uina pocar: cum in sũs scripturis
niduil urbidum a queca enosum sel codũ
desupeori unda purissimum isti primis un¬

Expanded text:
nisi quod ventri procurant et libidini. Nec statim nisi quod ventri procurant et libidini. Nec statim nobis illud prudens lector opponat, et quomodo scriptum est: Flumina concrepent manibus . Et: Omconcrepare; sed in laude Dei habere unum consensum. Post organorum vocem intulit: quasi stantia putaverunt, et non quasi fugientia. Res enim saeculi, et omnia corpora, secundum Epicurum, per momenta fluunt rebusque saeculi. Quam dum tenemus amittimus, 314 et per infantiam, pueritiam, juventutem, ac virilem et ingravescentem ac maturam aetatem, annosque ultimos senectutis, in quae septem spatia Philo vitam describit humanam, mutamur, et currimus, et nescientes ad mortis terminos pervenimus. Quodque sequitur: Qui bibunt defaecatum vinum, proprie referri ad haereticos potest, qui quasdam scripturas probant, quasdam reprobant, defaecata cupientes vina potare: cum in sanctis Scripturis nihil turbidum atque coenosum sit, sed totum de superiori unda purissimum. Isti primis un
Abbreviated transcription (Latin):
tere sequuntur otium quodq sequitur qui
dormitis superlectos acburneos si incerpreco
& preparat secontra aduersarias potestates dor¬
mit innuda humo imitans iacob & ponit sibi
lapidem acaput quem reprobauerunt aedifi¬
cantes & factumẽ incaput anguli. Qui uero
deliciis uacant a.que luxuriae & oma uentris
causa faciunt dormiunt in lectis eburneis
mortui animalis & in mundis herent ossibus
E tquia pulclira uidentur uitia & presenti piare
delectant requiescunt in eorum lectulis & sopore
grauissimo deprimuntur isti non commedunt
solidum cibum &ath l&icum dequo roborent
uires luctantium sed mollem & teperum & sins¬
trarum partium quales sunt hedi degregib
&luituli saginati & teneri inmo adhuc lactr
nutriti Hoc enim significat MOXXABIA
IAΗNΝA concrepant quoque manibus
aduocem organorum & sonitum &onia opera
eorum spetene uoluptatem tiilili faciant

Expanded text:
terae sequuntur otium. Quodque sequitur: qui terae sequuntur otium. Quodque sequitur: qui dormitis super lectos eburneos, sic interpretari  ad luctam, et praeparat se contra adversarias potestates, dormit in nuda humo imitans Jacob ; et ponit sibi lapidem ad caput, quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli . Qui vero deliciis vacant atque luxuriae, et omnia causa ventris faciunt, dormiunt in lectis eburneis mortui animalis, et immundis haerent ossibus; et quia pulchra videntur vitia, et praesenti nitore delectant, requiescunt in eorum lectulis, et sopore gravissimo deprimuntur. Isti non comedunt solidum cibum et athleticum, de quo roborantur vires luctantium, sed mollem, et tenerum et sinistrarum partium: quales sunt haedi de gregibus et vituli saginati, et tenelli, immo adhuc lacte nutriti: hoc enim significat μοσχάρια γαλαθηνὰ. Concrepant quoque manibus ad vocem organorum et sonitum, ut omnia opera eorum exspectent voluptatem: nihilque faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
tiores earum terminos scarũ terminis scriptu¬
raram Inomneni enim terram & iuit sonu seorũ¬
Isti qui supra dixerat domus srał transite om̃s &
uidee a qualibus uitiis ad meliora transira
iubeantur sequens sermo describit qui ueniuant
indiem malum parantes sibi uitio suo diem malũ
Non quo dies allus sit malus sed quodunus quique
par& sibi malum Iuxta illud quod inetalenasto
Plogimus Nedixeris dies priores meliore serant
mihi quamisti qm̃ non in sapientia interrogas
super hoc s tultum e enim referre ad tempora
cuminnrã sit potes tate uolbonumdiem noliis
contingunt sabbata mendacia quomodoem
conusio carnis & circumcisio cordis appellatir
& sunt in manifesto iuda ei & in occulto quo um
alterum acicitur alterum conprobatu
itci sunt sabbata d̃i sca & ueritate subnia &
alia non sca atque mendauia qua eo cudentis lit¬

Expanded text:
tiores earum terminos sanctarum terminis Scriptutiores earum terminos sanctarum terminis Scripturarum: In omnem enim terram exivit sonus eoruIsti quibus supra dixerat: Domus Israel, transite omnes, et videte, a qualibus vitiis ad meliora transire jubeantur, sequens sermo describit: Qui veniunt in diem malum, parantes sibi vitio suo diem malum: non quo dies ullus sit malus; sed quo unusquisque paret sibi malum, juxta illud quod in Ecclesiaste legimus: Ne dixeris, dies priores meliores erant mihi quam isti: quoniam non in sapientia interrogas super hoc : stultum est enim referre ad tempora, cum in nostra sit potestate, vel bonum diem nobis ant 313 atque contingunt sabbata mendacia. Quomodo enim circumcisio carnis, et circumcisio cordis apellatur, et sunt in manifesto Judaei, et in occulto, quorum alterum abjicitur, et alterum comprobatur: ita sunt sabbata Domini sancta, et veritate subnixa, et alia non sancta atque mendacia, quae occidentis lit
Abbreviated transcription (Latin):
inter fectionem flectimini sed contempitis quasi
bruta animalia et in suo bestias cruore per¬
cuntes hunc eundem sensum &iam hiezechihel
prophcia sub pastorumponit &emplo qui co¬
medunt lacdeo uibus & uestiuntur linis &
quid quid primum ẽ deuorant & uulnera ta
non sanant confracta non solidant pereuntia
ad allegoriae nubilium transferamus. domus
nsiał quȩ ame recessisti quȩ confidis in monte
samariacꝰ quaeuindemiasti primitias nationum
transi &uide & pergea dmuros plurimos. hoc enĩ
intet pr&atur emat᷑h rabba atque inde clem̃t̃
discende intorcular horum qui cadent bibentes
Gethenim &philistim hoc resonant & omnia
contemplare preci pueque obuma regna uel
obtimas ciuitates deomnibus regnis & considera
si plures sunt termini eorum quam uestri Sienĩ
uoluerimus mente tractare &uniuer sarũ gen¬
tium discutere philosophia Aegi puiorum
indorum At quȩ persarum reppcriemus angus¬

Expanded text:
inferfectione eorum flectimini, sed contemnitis quasi inferfectione eorum flectimini, sed contemnitis quasi bruta animalia, et in suo bestias cruore pereuntes. Hunc eumdem sensum etiam Ezechiel propheta sub pastorum ponit exemplo: Qui comedunt lac de ovibus, et vestiuntur lanis, et quidquid primum est devorant, et vulnerata non sanant, confracta non solidant, pereuntia ad allegoriae nubilum transferamus. Domus Israel, quae a me recessisti, quae confidis in monte Samariae, quae vindemiasti primitias nationum, transi, et vide, et perge ad muros plurimos, hoc enim interpretatur Emath Rabba: atque inde clementer descende in torcular eorum, qui cadunt bibentes: Geth enim et Philistiim hoc resonant. Et omnia contemplare, praecipueque optima regna, vel optimas civitates de omnibus regnis: et considera si plures sint termini eorum quam vestri. Si enim voluerimus mente tractare, et universarum gentium discutere philosophiam, Aegyptiorum, Indorum, atque Persarum, reperiemus angus
Abbreviated transcription (Latin):
pisraił qui separati estis indienima lum
ndie uidelic& captiuitatis & ad oro piu¬
qaitatis solio iniquitatis admiquum iu¬
diem pergitis regem baby lonium. quicũ
hec passurisitis Runcdormitis in lectis
eourntis & lasciuitis in lectis mollibus ut
omuo libidinem copul&is qui comeditis
omidre pellendam famem aad sus tendendã
aompus phumanum sed ad dilitias atquelua¬
oriam ut quid quid in gregibus & inarmonas
etncrum & pinguȩ ẽ uraẽ gulcie par&is quib
non sifficit libido paenis & guttoris & scu¬
ans cibis aqua liculus nisi tibiarum & psal¬
ari & lre canticis: Auresurãs mulceatis
ut quod dauid fecit incultumdi leuitara
adines & organorum repperiens uari&a¬
tes. Vos aduoluptatem & luxuriam confe¬
ritis dbibitis infialis uinum non ad sacian¬
dum sitim sed ad opprimendum animum
Nunguimini non ad liuores corporis mitigun¬
dos oleo purissimo sedungentis preciosis simis
lumq hisdilitus affluatis siquos uideritis pe¬
rie depopulo nullamisericordia supereorum

Expanded text:
malum, in diem videlicet captivitatis, et appropinquatis solio iniquitatis, ad iniquum judicem pergentes regem Babylonium. Qui cum haec passuri sitis, nunc dormitis in lectis eburneis, et lascivitis in stratis mollibus, ut somno libidinem copuletis. Qui comeditis non ad repellendam famem, et ad sustentandum corpus humanum; sed ad delicias atque luxuriam, ut quidquid in gregibus et in armentis tenerum atque pingue est, vestrae gulae paretis: quibus non sufficit libido penis, et gutturis, et aestuantis cibis aqualiculi, nisi et tibiarum et psalterii et lyrae canticis aures vestras mulceatis, ut quod David fecit in cultum Dei , Levitarum ordines, et organorum reperiens varietates, vos ad voluptatem et luxuriam conferatis. Et bibitis in phialis vinum, non ad satiandam sitim, sed ad opprimendum animum. Et ungimini, non ad labores 312 corporis mitigandos, oleo purissimo, sed unguentis pretiosissimis. Cumque his affluatis, si quos videritis perire de populo, nulla misericordia super
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽposse intellegi. quod inminutae sint uirescii
quae subiecta imperio & frisera erigatur
dum ħabit& in cauernis p&re uel sensibus
uel cogitationibus. & uelit dominarianane
& altans solium suum. nec opera sua possecredens iu¬
perari cuidicit : quod quamuis seerigat & aquil ae
imitour excelsa. multosq scõrum deteperit tam̃
a nõ separata sit at que deiecta: quod inber&icis a
carne intelleximus contra udaeos quoque intelle¬
Qufures introissent᷑ s latrones ꝑ noctem quo modo
conticuis ses Nonne furatieeñt sufficientia
sibi ÷ siu in demiatores introissent adte num
quit non saltem racemum relinqui sent cibi quo¬
nodo scrutati sunt esau in uestigauerunt abscondita

Expanded text:
carnem posse intelligi quod imminutae sint vires ejuque subjecta imperio, et frustra erigatur, cum habitet in cavernis petrae, vel sensibus, vel cogitationibus, et velit dominari animae, exaltans solium suum, nec opera sua credens posse superari. Cui dicitur, quod quamvis se erigat, et aquilae imitetur excelsa, multosque sanctorum deceperit: tamen a Domino superata sit atque dejecta. Quod in haereticis et in carne intelleximus, contra Judaeos quoque intellSi fures introissent ad te: si latrones per noctem, quomodo conticuisses? Nonne furati essent sufficientia sibi? Si vindemiatores introissent ad te, numquid non Vulg. tacet non saltem racemum reliquissent tibi? Quomodo scrutati sunt Esau, investigaverunt abscondita
Abbreviated transcription (Latin):
tnt don qus apo. iit hortium lpse cgriditur obinam
anulum & rolimparat. Li& girmans inuideat
dans sipieri potest cur uos apices litterirum Iit¬
fans eram nec dum scribere noueram litu¬
babat manus tremebant articuli Nuncut
mchil aliud proficerim siltem socrari cum illud
habeo scio quidnesciam Dicit & tullius turoi
adulescentulus ibi inchoita quaedam & rudia
&xcidisse si bocille tamquam debrisad ler¬
niumi quam der& horicis quos ego uel ꝑ factisuimo
puto ad conparitionẽ senilis peritiae duere
potuit  quanto magis ego liberepro fitebor
illud fuis sepuerilis ingenii & hocniturae sene¬
tittis In libris quoque contramarcionem sep¬
genes incantico canticorum & quintillianus
inxii libris institutionis or itderiae & quibus
ꝑspicue ostendit᷑ unam quamque a&atem
in suo eẽ ꝑfectam & & annorum deberenume¬
ro iudicari Sediam tempus ẽ proponere &bo¬
dium abdiae & orationum tuarum daxilio

Expanded text:
ctat donec quis aperiat ostium: ipse egreditur obviam, ctat donec quis aperiat ostium: ipse egreditur obviam, annulum et stolam parat; licet germanus invideat, dans, si fieri potest, curvos apices litterarum. Infans eram, necdum scribere noveram: titubabat manus, tremebant articuli. Nunc, ut nihil aliud profecerim, saltem Socraticum illud habeo: Scio, quod nescio. Dicit et Tullius tuus, adolescentulo sibi inchoata quaedam et rudia excidisse. Si hoc ille tam de libris ad Herennium, quam de Rhetoricis, quos ego vel perfectissimos puto, ad comparationem senilis peritiae dicere potuit: quanto magis ego libere profitebor, et illud fuisse puerilis ingenii, et hoc maturae senectutis! In libris quoque contra Marcionem Sepgenes in Cantico canticorum: et Quintilianus in duodecim libris Institutionis oratoriae. Ex quibus perspicue ostenditur unamquamque aetatem in suo esse perfectam, et ex annorum debere numero judicari. Sed jam tempus est proponere exordium Abdiae, et orationum tuarum auxilio,
Abbreviated transcription (Latin):
labiamea purgauerat nec dumerror u&eris igno¬
rantiae ignẽ sp̃s sc̃i fuerat circumcisus. & audac
primam temeritatem ignibus uoueram cum su¬
bito deitalia adfertur &emplaria quodam
iuuene. tot annis quot & ego quondamscrip¬
seram laudante opusculum meum Eateor mi¬
ritus sum quod quam uis aliquis male scripserit
inuenit lectorem similem sui. Illep̃ dicabat & ego
rubes cebam Illequa simisticos intelletos ferebat
ad ccelum ego dimissio capite confiteri meumpu¬
dorem prohibebar. Quidigitus condemnamus
in quibus pueri lusimus minime. Scimus enim in
tabernaculumdi & aurum & pilos caprarum simł
oblatos. Legimus hneuu angelio uiduae pauperis
duominuta magis quam diuitum substantias ad
sittim̃ aliquid proficimus dno suum ped dimus:
Gratia enim eius sum quod sum nec difiteor perhosce
uoc annos incius opere me aclabore sudasse. Cle¬
mens e pare citoreuer en tinsiam ius cipit nec hepi¬

Expanded text:
labia mea purgaverat . Necdum error veteris ignolabia mea purgaverat . Necdum error veteris ignorantiae igne Spiritus sancti fuerat circumcisus, 361-362 primam temeritatem ignibus voveram, cum subito de Italia affertur exemplar a quodam juvene tot annis, quot et ego quondam scripseram, laudante opusculum meum. Fateor miratus sum, quod quantumvis aliquis male scripserit, invenit similem lectorem sui. Ille praedicabat, ego erubescebam: ille quasi mysticos intellectus ferebat ad coelum, ego demisso capite confiteri meum pudorem prohibebar. Quid igitur? condemnamus in quibus pueri lusimus? minime. Scimus enim in tabernaculum Dei, et aurum, et pilos caprarum similiter oblatos. Legimus in Evangelio , viduae pauperis duo minuta, magis quam divitum substantias appsi tamen aliquid profecimus, Domino suum reddimus. Gratia enim ejus sum quod sum . Nec diffiteor per hosce triginta annos in ejus opere me ac labore sudasse. Clemens est pater: cito revertentem filium suscipit, nec exspe
Abbreviated transcription (Latin):
umes sẽ paruulus ut paruulus loquebar ut par¬
uulus. sapiebam ut paruulus cogitabam. Post¬
quam factus uir: quȩ par uulierant deposin. Sia pos¬
ora se ectendit ac secundum p̃ceptum dñi saluatoris
stiuam tenens postergum non pespicit : quanto magis
ego quiuecdum ad a&atem ꝑ fectiuiri & in mensuram
xp̃iueni mereri debeouemam. quod madolescentia
mea prouocatus ardore & studio scripturarum al
tõuam nes ciebam ardebat animus cogitatione mis¬
tca & qui alegeram om̃a possibilia credentibus
ignoraba diuersa eẽ charisinata litterulas sȩculi
noueram & obid putabam me librum legere pos¬
plena oculis consurgunt dechronosuo imperitiam
confitentur gloriam agno canunt & uirgae deradice
iesse & putabam posseme quod credebam cuius in
manu nonfiebat sermodĩ ne dicere poteram a man¬
datistuis intellexi. neque illius deeuangelio beati¬
tudinis pecor dabar. Beatimun do corde qm̃ ipsi
dñ uidebunt Necdumdealtare carbo sublatus

Expanded text:
um essem parvulus, ut parvulus loquebar, ut parvulus sapiebam, ut parvulus cogitabam: postquam factus sum vir, quae parvuli erant, deposui . Si Aposora se extendit, ac secundum praeceptum Domini Salvatoris, stivam tenens, post tergum non respicit : quanto magis ego, qui necdum ad aetatem perfecti viri, et in mensuram Christi veni, mereri debeo veniam, quod in adolescentia mea provocatus ardore et studio Scripturarum, altoriam nesciebam. Ardebat animus cognitione mystica, et quia legeram omnia possibilia credentibus, ignorabam diversa esse charismata: litteras saeculi noveram, et ob id putabam me librum legere posuor animalia plena oculis consurgunt de throno suo, imperitiam confitentur, gloriam Agno canunt , et virgae de radice Jesse, et putabam posse me, quod credebam: cujus in manu non fiebat sermo Dei, nec dicere poteram: A mandatis tuis intellexi : neque illius de Evangelio beatitudinis recordabar: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Necdum de altari carbo sublatus,
Abbreviated transcription (Latin):
deuo quis d&rab&me merram Si ex altatis
fueris ut aquila & sunter sidera posueris nidum
i dite igentibus in honoratus estu ualde super¬
lia cordistui eleuabitte: & habitantem inforami¬
nibus p&rarum & altantem habitaculumtuũ
at quedicentem in cor d&uo. quis mededuc& in t̃rã.
si x altatus fueris ut aquila & si inter media side¬
ri panas ndumtuum: indeted&raham dicit

Expanded text:
de tuo: Quis detrahet me in terram? Si exaltatus fueris ut aquila, et si inter sidera posueris nidum dedi te in gentibus: inhonoratus es tu valde. Superbia cordis tui elevavit te habitantem in foraminibus petrarum, exaltantem habitaculum tuum atque dicentem in corde tuo: Quis me deducet in terram? Si exaltatus fueris ut aquila, et si inter media sidera ponas nidum
Abbreviated transcription (Latin):
nes : Porro quod sequitur. & altantem soli¬
lium suum & quidicit incordesuo. quisde¬
trah& meinterram: tumorem hereticae
mentis ostendit confidentium imesterus
hi perbolicae autem hoc accipere debemus:
pepromittentium sibi regna caelorũ i Vnde
adhuius cemodi homines : scribit: apłs lam
sine nobis regnatis at quẽ ut mam regnar&is
ut & nos uobiscum regnaremus: Zalequid
& ipsi aquilarum sibi similitudinem pollicetꝰ
que solent ad cadauer dñicũ congregari
lt inter meda sidera posuerunt nidum suũ
indedetrahameos dicit dñs : Sicut enim
dormiente patrifumilias inter bona sem̃¬
te inimicus homo rizaniã super seminat.
ita sol& aquila illa grandis magnarum
alarum longo menbrorũ ductu plena plu¬
mis & uari&ate quac hab& ductũ intran
dimlibanum & tollit deca cumine caedri
& plantat suꝑ aquas multas ut inumea
plantaria pullulent int̃sidera eeđȩ
dequibus & in alio loco dicit᷑: Iustiaudem

Expanded text:
nes. Porro quod sequitur: Exaltantem sones. Porro quod sequitur: Exaltantem solium tuum: Et, qui dicit in corde suo: Quis detrahet me in terram? tumorem haereticae mentis ostendit, confidentium sibi in myhyperbolice autem hoc accipere debemus, repromittentium sibi regna coelorum. Unde ad hujuscemodi homines 369 scribit Apostolus: Jam sine nobis regnatis, atque utinam regnaretis, ut et nos vobiscum regnaremus . Tale quid et ipsi aquilarum sibi similitudinem pollicentur, quae solent ad cadaver Dominicum congregari, et si inter media sidera posuerint nidum suum, inde detraham eos, dicit Dominus. Sicut enim dormiente patrefamilias, inter bonam sementem inimicus homo zizania superseminat : ita solet aquila illa grandis , magnarum alarum, longo membrorum ductu, plena plumis et varietate, quae habet ductum intrandi in Libanum, et tollit de cacumine cedri, et plantat super aquas multas, ut in vineam plantaria pullulent, inter sidera Ecclesiae, de quibus et in alio loco dicitur: Justi autem
Abbreviated transcription (Latin):
maria in mobilipenna feruur : nec humanis
pateat oltutibus detanta siblimitate piscicu¬
los nacarae uideat: It cumiuxta litus fu¬
erint cormenti instar descepe raptamq
p̃dam pennis adlitus pertra hepe:
Cididicimus historiam. sequamur intellegen¬
Dt am spiritalem: Lic& tibi o bereticaeꝰ
magnus cẽ uidearis & conteminas eccłȩ paucitatẽ
tibilis suꝑbia cordistu extulitte: Quis enimhe¬
reticorum non in suꝑ biam extollit᷑. ecłȩ simpli¬
citatem parui pendens. & fidem in peritiã
reputans: habitantem inscisuris p&rae. & al¬
tantem solium suum. l&ra quam quam frequent
uel in ꝑ sona dni. uel in soliditatem ponatur. un de
& pro ph&adicit: statuit supra p& rampedes
meos Itad p&ram dicit᷑÷ Iues p&rus & suꝑ hano
p&ram edificabo ecclesiãmeã :t amen& in con
trariam partem frequent̃ accipitur: Aufe¬
dixit habitantem supra p&ram: ut in here¬
scon ap&ra xp̃i. & ab eccła signi fic& scisio¬

Expanded text:
maria immobili penna feratur, nec humanis maria immobili penna feratur, nec humanis pateat obtutibus, de tanta sublimitate pisciculos natare videat: et cum juxta littus fuerit tormenti instar descendere, raptamque praedam pennis ad littus pertrahere. Si didicimus historiam, sequamur intelligentiam spiritalem. Licet tibi, o haeretice, magnus esse videaris, et contemnas Ecclesiae paucitatem, tibilis. Superbia cordis tui extulit te. Quis enim haereticorum non in superbiam extollitur, Ecclesiae simplicitatem parvipendens, et fidem imperitiam reputans? Habitantem in scissuris petrae, et exaltantem solium suum. Petra quamquam frequenter vel in persona Domini, vel in soliditate ponatur unde et propheta dicit, Statuit supra petram pedes meos : et ad Petrum dicitur, Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam n et in contrariam partem frequenter accipitur: « Aufedixit, habitantem super petram, in Al. Christi et ab Ecclesia significet scissio
Abbreviated transcription (Latin):
interbomines : Arrogantu decepitte: & suꝑbia
coidistui quibabitas in ca uernis p&rie: & ad¬
p̃hendepe niteris altitudinem collis: Cum &¬
alti ueris quasiaquila nidumtuum. inde
remnrm̃ sequi. ut primum histouiae funda¬
I menta iaceamus: deinde si possumus x csis
turres & tectou ulmina subrigamus.
Dinquid edom quicum minimussis int̾ omnes in
ircuitunationes & id conparatione gentiũ
cerarum paruus innumero. ultri uires eri¬
geris suꝑbia. Lum que habites in speluncis im¬
mo incauernis p&rirum. humilis atq pauꝑ¬
culus & &celsae aedificiorum tecta non pos¬
iudens : quasi a quila in sublime xcolleris & tan¬
tum agitatume intumesuis ut int̃sidera ha¬
are tt rlis Eriam siultã naturamposses
cadi alta penetrape. in detede traherem & ad
terrim deducerem dicit dñs ds̃. Illud autem
quod inhic remia additum est & ad preben¬
dere niteris altitudinem collis. Apperuit eni
urbem hierusilem uel templum quod in ea
lantique contuitus eẽ dicitur. ut cum super

Expanded text:
a tua decepit te, et superbia cordis tui, qui habitas in cavernis petrae, et apprehendere niteris altitudinem collis. Cum exaltaveris quasi aquila nidum tuum, inderem nostrum sequi, ut primum historiae fundamenta jaciamus, deinde, si possumus, excelsas turres et lectorum culmina subrigamus. O, inquit, Edom, qui cum minimus sis inter omnes in circuitu nationes, et ad comparationem gentium caeterarum parvus in numero, ultra vires erigeris superbia. Cumque habites in speluncis, imo in cavernis petrarum, humilis atque pauperculus, et excelsa aedificiorum tecta non possidens, quasi aquila in sublime extolleris, et tantum cogitatione intumescis, ut inter sidera habitare te credas: etiamsi ultra naturam posses coeli alta penetrare, inde te detraherem, et ad terram deducerem, dicit Dominus Deus. Illud autem quod in Jeremia additum est: « Et apprehendere niteris altitudinem collis, » aperuit aenurbem Jerusalem, vel templum, quod in ea tantique contuitus esse dicitur, ut cum super
Abbreviated transcription (Latin):
sitan grauis uolus & in solita pagna udeatus.
mẽ inquid hab&is primum in acie ego eno
uaue gladiumtinens apparia. & amalet meru¬
tis meae uexillo mor sepugnante superiui: Hie¬
remias in uisione contri idum eam non inultũ
ab his discrepat. Auditu: quid audiuia dioa
& legatus ad gentes tusios est Cosgamini&
uenie contracum. & consuirgamus in prl

Expanded text:
s  Al. vobis, et insolita pugna videatur, me, inquit, habetis primum in acie. Ego ero Nave gladium tenens apparui: et Amalec in crucis meae vexillo, Moyse pugnante, superavi . Jeremias in visione contra Idumaeam non multum ab his discrepat: Auditu, inquit, audivi a Domino, et legatus ad gentes missus est: congregamini, et venite contra eam, et consurgamus in
Abbreviated transcription (Latin):
ialcantium intor culari: Ipse loquitur
aiumpho ex ponens palmas crucis suȩ
Lorcular calcauisolus & degentibus uirt̃
est mecum : Sunt quiidu meam ad carne
referant & aduersum illius pugnã animã
estimeN prouocari ut morti ficanes m̃bra
suꝑ terrim. fornicatiene in inunditiam
urbem romam. regnumq: rema. hano
fieri proph&iam. & illud quoenisi sc riptuẽ
Onus duma paululam littere apicae
linguaũ accipitur
uditum audimimnus adnio : & legatum ad ger¬
Ates iisit. Surgite & consur gamus a

Expanded text:
calcantium in torculari? Ipse loquitur calcantium in torculari? Ipse loquitur in triumpho, exponens palmas crucis suae: Torcular calcavi solus, et de gentibus non est vir mecum. Sunt qui Idumaeam ad carnem referant, et adversus illius pugnam animam aestimant provocari, ut mortificantes membra super terram, fornicationem, immunditiam,urbem Romam, regnumque Romanum hanc fieri prophetiam; et illud quod in Isaia scriptum est, Onus Duma  , paululum litterae apice lingua accipitur. Auditum audivimus a Domino, et legatum ad gentes mi
Abbreviated transcription (Latin):
sariam eẽ terrae repromissionis. esau ini¬
micum legimus lacob & populumeẽ
cui iratus est dñs insempiternum. Nosie
debemus secundum legis tropologiae aut
contra uidaeos factum eẽ sermonem quisuns
aemulixp̃ianis. & ꝑ secuntur fritrem sium
ia cob populum sub plantatorem qui illis
primo genita praeripuit. Autcerce aduer¬
sus om̃s hereses & contriria dogmata. Quae
uidentur quidem nobis eẽ uicina sed magis
aduersaria sunt & de paterna hereditatẽ
simplicem & habitatorẽ domus ia cobnitun¬
tur &xpellere. Porro quodidumeae & terre¬
na interp̃tatur & propt̃ colore rubrum.
cruenta quoque intellegi potest. Idcirco
saluator saluator peportas ad patrem de
mundo uictoriam. quando angel concla¬
tes inter rogabant. Quis este qui ascendit
deedom fuluida ueste debosor. sic formo¬
sus instolacandida & adipsum commi¬
nus loquebantur : Quare rubrum est in¬
dumentum tuũ & uestimenta tua sicut

Expanded text:
sariam esse terrae repromissionis, et Esau inisariam esse terrae repromissionis, et Esau inimicum legimus Jacob, et populum esse cui iratus est Dominus in sempiternum, nosse debemus secundum leges tropologiae, aut contra Judaeos factum esse sermonem qui sunt aemuli Christianis, et persequuntur fratrem suum Jacob, populum supplantatorem, qui illis primogenita praeripuit, aut certe adversus omnes haereses et contraria dogmata veritati, quae videntur quidem nobis esse vicina; sed magis adversaria sunt, et de paterna haereditate simplicem, et habitatorem domus Jacob nituntur expellere. Porro quia Idumaea et terrena interpretatur, et propter colorem rubrum cruenta quoque 366 intelligi potest: idcirco Salvator reportans ad Patrem de mundo victoriam, quando Angeli conclates interrogabant: Quis est iste qui ascendit de Edom, fulvida veste de Bosor, sic formosus in stola candida ? Et ad ipsum cominus loquebantur: Quare rubrum est indumentum tuum: et vestimenta tua sicut
Abbreviated transcription (Latin):
corfortium idumeae indie illa. quasicor
mulieris parturientis &cceptoq ordine con¬
mutato. & aliis quae uidentur discrepare
Magna pars abdiae. in ierenniae uolumine
contin&ur. Isti sunt montesseir aduersũ
quos hie z echelis facies roboratur & dicit᷑
Dabo montem seir. desolatum & desertum
Et post paululum dissipatus eris monseir
& idumea om̃is. Longum est si uoluero cunc¬
tas scripturas euentilare & proferre in medi¬
um suꝑ montem seir maxime malachiae
ubi statim in principio scriptumẽ. Nonne
frater erat escui ia cobdicitiñs. & dilexi ia cob
esau aut̃ odohabiu & posui montes eius
in solitudinẽ. & hereditatem eius in dra¬
cones deserti Quod sidixerit idumea dis
tructisumus sed reuertentes aedificabimꝰ
quae deserta sunt. Haec dicit chĩs &xcerci¬
tuum. Isti aedificabunt & ego distruam &
uocabuntur termini impi&atis. & popułs
ciu iratus ẽ d̃s usque in aernũ Quiaer¬
go didicimus terram idumeorum: aduer¬

Expanded text:
cor fortium Idumaeae in die illa, quasi cor cor fortium Idumaeae in die illa, quasi cor mulieris parturientis. Exceptoque ordine commutato, et aliis quae videntur discrepare, magna pars Abdiae in Jeremiae volumine continetur. Isti sunt montes Seir adversum quos Ezechielis facies roboratur, et dicitur: Dabo montem Seir desolatum, et desertum. Et post paululum: Dissipatus eris, mons Seir, et Idumaea omnis. Longum est si voluero cunctas Scripturas eventilare, et proferre in medium super montes Seir, maximeque Malachiae, ubi statim in principio scriptum est: Nofrater erat Esau Iacob dicit Dominus et dilexi Iacob Esau autem odio habui et posui montes eius in solitudinem et hereditatem eius in dracones detructi sumus, sed revertentes aedificabimus quae deserta sunt. Haec dicit Dominus exercituum: Isti aedificabunt, et ego destruam, et vocabuntur termini impietatis, et populus cui iratus est Dominus usque in aeternum . Quia ergo didicimus terram Idumaeorum adver