comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sordet ⁊ sed celum illi radio stelle
letioris arridet: atq in honorẽ
ip̃ius ministrantes ei angeli int̃
sydera terrasq concurrunt. et
exultantes annuntiant quam
non intelligo nouitatem. Quid
hoc miraculi est: Nideo quodad¬
uertere nequeo. audio quod su¬
stinere non possum̃. Ut homo natꝰ:
honoratur ut cls. A seculis num¬
qͣmͣ numqͣm michi hoc contigit.
ut quisqͣm nasceretur homo: et
humani uicii nil haberet. Que
hec tam noua potensq generatio
est: Inter peccatores et impios na¬
tus: mortali etiam de matre ꝓ¬
gressus: purgatior cunctis nascẽ¬
tib. et ip̃o mͥ celo purior apparet.
Auaritie in eo radix nulla consur¬
git: nulla coreius pulsat inuidia.
nescit eius lingua mendatium. o¬
culi eius concupiscentiam non
adraittunt. nulla aurium uo¬
luptate mollitur. Luxuries cer¬
te ꝑ quam michi humanũ sub¬
ieci genus pectus eus ñ potest
penetrare: nulla iam iactantia
inest: nulla malicies. Et quid

Expanded text:
sordet; sed coelum illi radio stellae sordet; sed coelum illi radio stellae laetioris arridet, atque in honorem ipsius ministrantes ei angeli inter sidera terrasque concurrunt, et exsultantes annuntiant, quam non intelligo novitatem. Quid hoc miraculi est? Video quod advertere nequeo, audio quod sustinere non possum; ut homo natus honoratur ut Deus. A saeculis nunquam mihi hoc contigit, ut quisquam nasceretur homo, et humani vitii nihil haberet. Quae haec tam nova potensque generatio est? Inter peccatores et impios natus, mortali etiam de matre progressus, purgatior cunctis nascentibus et ipso mihi coelo purior apparet. Avaritiae in eo radix nulla consurgit, nulla cor ejus pulsat invidia, nescit lingua ejus mendacium, oculi ejus concupiscentiam non admittunt, nulla aurium voluptate mollitur; luxuries certe, per quam mihi humanum subjeci genus, pectus ejus non potest penetrare: nulla illi jactantia inest, nulla malitia. Et quid
Abbreviated transcription (Latin):
eius concitatus. suspicabat᷑ eũ ñ¬
plus ẽẽ qͣm hominem. Anima¬
bat itaq illum presumere cong̾s¬
sum. partus femineus: sed ter¬
rebat uirguntas parientis. Qͣm¬
ius enim xp̃m maria eue uti¬
ꝙ filia peperisset: non tamen
eum conceꝑat de adam. Cumgͦ
iuderet inimicus d̃i filium tan¬
ta ꝑ miracula procreatum. uol¬
uebat secum arbitror atq am¬
mirans dicebat. Quis iste est qͥ
nesciente me hunc mundum¬
igressus est: noui quidem qͥade
dimina natus est. sed nescio un¬
de conceptus. Astat ecce mater.
sed patrem inuestigare non possũ.
Partum uideo: sed non agnosco
nascentem. Et quod stupori meo
accrescit: inconsueta lege pari¬
endi etiam edito filio mater ex¬
ultat ut iurgo. En iacet in cu¬
nabulis paruulus: suffundit
lacrimis uultum: similemq se
ẽe mortalium uagitib prodit.
Et cum nichil ei de infantia desit:
nulla tamen illi est uelut in in¬
fante corruptio. Pannis obsitus

Expanded text:
ejus concitatus, suspicabatur eum ejus concitatus, suspicabatur eum plus esse quam hominem. Animabat itaque illum praesumere congressum partus femineus, sed terrebat virginitas parientis; quamvis enim Christum Maria, Evae utique filia, peperisset, non tamen eum conceperat de Adam. Cum ergo videret inimicus Dei Filium tanta per miracula procreatum, volvebat secum, ut 107 arbitror, atque admirans dicebat: Quis est iste qui, nesciente me, hunc ingressus est mundum? Novi quidem quia de femina natus est, sed neseio unde conceptus. Astat ecce mater, sed patrem investigare non possum. Partum video, sed non agnosco nascentem: et quod stupori meo accrescit, inconsueta lege pariendi, etiam edito filio, mater exsultat ut virgo. En jacet in cunabulis parvulus, suffundit lacrymis vultum, similemque esse mortalium vagitibus prodit; et cum nihil ei de infantia desit, nulla tamen illi est velut in infante corruptio. Pannis obsitus
Abbreviated transcription (Latin):
cecinnt dominũ
ac redemptorẽ
nr̃m aduersus
temptamenta
diaboli reluctantem quidem uer¬
bis. sed sp̃u dimicantem. Sermo¬
ne enim certamen agit: sed ꝑa¬
git maiestate uictoriam. Nec sine
ingenti myst̾io huiꝰmodi putemꝰ
ẽe conflictum in quo aut accensꝰ
diabolus in uerba prorumpit:
aut rerum dñs temptatori suo
uerbis nichilominus respondere
dignatur. In hus autem omnib
nr̃e salutis est ratio. Nob salua¬
tor esurit ꝓ nobis loquitur. nos
millo iuncimus. quia nos ei cau¬
sa sumus pugnandi. Nam quis
ambigat unigenitum patris
cui nulla obuiare poterat crea¬
tura: pro illis inisse certamen.
quorum se carne uestiuit: Hu¬
mani igitur corporis forma ho¬
stem callidissimum prodire sua¬
sit ad prelium: quem uerus dĩ
filius ueri hominis responsione
confudit. Propter quod errabum¬
dus et anceps temptator mollia
suspensa q temptamenta rima¬
tur⁊ quia licet carnalis uirispe¬
tiem contemplaretur inxp̃o:
presentia tamen dinitatis

Expanded text:
cecinit, Dominum ac Redemptorem nostrum adversus tentamenta diaboli reluctantem quidem verbis, sed spiritu dimicantem; sermone enim certamen agit, sed peragit majestate victoriam. Nec sine ingenti mysterio hujusmodi putemus esse conflictum, in quo aut accensus diabolus in verba prorumpit, aut rerum Dominus tentatori suo verbis nihilominus respondere dignatur. In his autem omnibus nostrae salutis est ratio. Nobis Salvator esurit: pro nobis loquitur; nos in illo vincimus, quia nos ei sumus causa pugnandi. Nam quis ambigat Unigenitum Patris, cui nulla obviare poterat creatura, pro illis iniisse certamen, quorum se carne vestivit? Humani igitur corporis forma hostem callidissimum prodire suasit ad praelium, quem verus Dei Filius veri hominis responsione confudit. Propter quod errabundus et anceps tentator mollia suspensaque tentamenta rimatur: quia licet carnalis viri speciem contemplaretur in Christo, praesentia tamen divinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit ubi uel quando uel qͦmͦ
mariam dominus uocauerit.
ut hoc in uerbis marthe potus
intelligeretur narrationis ueri¬
tate seruata. Illa ut audiuit
surrexit cito. et uenit ad eum.
Nondum uenerat iłx in castel¬
lum: s erat adhuc in illo loco

Expanded text:
dixerit ubi, vel quando, vel quomodo dixerit ubi, vel quando, vel quomodo Mariam Dominus vocaverit, ut hoc in verbis Marthae potius intelligeretur, narrationis veritate servata. Illa ut audivit surgit cito, et venit ad eum. Nondum enim venerat Jesus in castellum, sed erat adhuc in illo loc
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it incarne uiuet in anima
donec resurgat caro numqm ptꝰ¬
ea moritura. hoc est qui credit
inme: licet moriatur uiuet bt
omnis qui uiuet incarne et cre¬
dit in me. et si morietur ad tempꝰ
ꝓpter mortem carnis non mous¬
tur in eternum ꝓpter uitam
sp̃c et immortalitatem resurre¬
ctionis. Hoc est quõd ait et oĩs
qui uiuit et credit in me ñ mo¬
rietur in eternum. Credis hor:
Ait ili. utiq domine. Ego cred
di quia tu es xp̃c filius d̃i: qui in
huinc mundum uenisti. Quan¬
do hoc credidi quia tu es resur¬
rctio credidi quia tues uita cre¬
dioi quia quicredit inte et simo¬
ratur uiuet et qui uuuit et cre¬
dit in te non morietur in ẽtnum.
Et cum hec dixisset abiit et uo¬
cauit mariam suam silentiõ di¬
cens. Magister adest. et uocat te
Touertendum est quemadmodũ
suppressam uocem silentiũ nun¬
cupauit. Nam quomõdo siluit
que dixit. magister adest ⁊ uo¬
cat te. Aduertendum etiam
quemadinodum euuangłistañ

Expanded text:
fuerit in carne, vivet in anima, fuerit in carne, vivet in anima, donec resurgat caro, nunquam postea moritura. Hoc est, Qui credit in me, licet moriatur, vivet: et omnis qui vivit in carne, et credit in me, etsi moriatur ad tempus propter mortem carnis, non morietur in aeternum propter vitam spiritus, et immortalitatem resurrectionis. Hoc est quod ait: Et omnis qui vivit et credit in me, non morietur in aeternum. Credis hoc? Ait illi: Utique, Domine. Ego cridi quia tu es Christus Filius Dei qui in hunc mundum venisti. » Quando hoc credidi quia tu es resurrectio, credidi quia tu es vita, credidi quia qui credit in te, etsi moriatur, vivet. Et qui vivit et credit in te, non morietur in aeternum. « Et cum haec dixisset, abiit et vocavit Mariam sororem suam, silentio dicens: Magister adest et vocat te. Advertendum est quemadmodum suppressam vocem silentium nuncupavit. Nam quomodo siluit quae dixit: Magister adest, et vocat te? Advertendum etiam quemadmodum evangelista non
Abbreviated transcription (Latin):
ut suscites fratrem meum hoc
tantum dixit. scio quia potes
sius. Utrum autem facias u¬
dicii tui est non p̃sumptionis
mee. Dicit illi iħ. Resurget fr̃
tuus. Dicit ei martha Scio qͥa
resurget in resurrectione in no¬
uissimo die de illa resurrectione
secura sum. de hac incerta sum.
Dicit ei ihc. Ego sum resurrectio¬
et uita. Duis resurget fr̃ tuus
in nouissimo die. uerum est:s
ꝑ quem tunc resurget potest cẽ
mõdo resurgere. quia sum resur¬
retio et uita. Ico resurrectio qͥa
uita. quia qui credit inme nõ
morierur meternum. Quid et
hoc qui credit in me etiã simo¬
tuuis fuerit uiuet: Sieut lamse
mortuus est et uiuet. quia ño
est ds mortuorum s uiuorum
uon est ds mortuorum s uiuor
Omnes enim illi uiuunt. Crei
gͦ et si mortuus fueris uiues si
autem non credis. et cũ uiuis
mortuus es. Unde est gͦ mois in
anima: Quia ñ est fides inea
Unde est incorpore: Quia ñ est
ibi anuna. Ergo anue tue ui¬
corporis uita est. Qui credit in
me inquit etiam si mortuus

Expanded text:
ut suscites fratrem meum. Hoc tantum dixit: scio quia potes si vis; utrum autem facias, judicii tui est, non praesumptionis meae. « Dicit illi Jesus: Resurget frater tuus. Dicit ei Martha: Scio quia resurget in resurrectione, in novissima die. De illa resurrectione secura sum, de hac incerta sum. Dicit ei Jesus: Ego sum resurrectio. Dicis, Resurget frater meus in novissima die: verum est; sed per quem tunc resurget, potest et morectio et vita. Ideo resurrectio, quia vita: quia qui credit in me, non morietur in aeternum. « Quid est hoc? Qui credit in me, etiam si mortuus fuerit, vivet: sicut Lazarus mortuus est, et vivit; quia non est Deus mortuorumNon est Deus mortuorum, sed vivorum. Omnes enim illi vivunt. Crede ergo, et si mortuus fueris, vives: si autem non credis, et cum vivis mortuus es. Unde est ergo mors in anima? Quia non est fides in ea. Unde est in corpore? Quia non est ibi anima. Ergo animae tuae vivita est animae. Qui credit in me, inquit, etiamsi mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
centurioni uade et sicut credidi¬
sti fiat tibi. Et sanatus est puer
ex illahora. S beati luce moris
est que plene uiderit ab aliis eu¬
uangłistis exposita breuiare uel
etiam de industria preterire. Qͤ
uero abeis omissa breuiter cogno¬
uerit attacta delucidare sollertꝰ.
Mystice ut dixi centurio cuiꝰ fideᷤᷤ
israheli prefertur. electos nimi¬
rum ex gentib ostendit. qͥ quasi
centenario miliue stipati uir¬
turum spiritualium sunt. s ꝑ¬
fetione sublimes nichilq a dño
terrenum s sola eterne salutis
gaudia sͥ suisq requirunt. Nu¬
merus enim centenariꝰ quia le¬
ua tͣnsfertur addexteram. in ce¬
lestis uite significatione poni
consueuit. Unde eest quod archa
noe centum annis fabricatur:
abraham centenarius filium ꝓ¬
missionis accepit Senuit ysa¬
ac. et inuenit in ip̃o anno cen¬
tuplum. Atrium tabernaculi
centum cubitis longum est: mi
cetera huiꝰmodi. Talis ergo meri¬
N uiri pro hiis necesse est dño fup¬

Expanded text:
centurioni: Vade, et sicut credidicenturioni: Vade, et sicut credidisti fiat tibi , sanatus sit puer ex illa hora. Sed beato Lucae moris est quae plena viderit ab aliis evangelistis exposita breviare, vel etiam de industria praeterire; quae vero ab eis omissa, vel breviter cognoverit attacta, dilucidare solertius. Mystice, ut dixi, centurio, cujus fides Israeli praefertur, electos nimirum ex gentibus ostendit, qui quasi centenario milite stipati, virtutum spiritalium sunt perfectione sublimes, nilque a domino terrenum, sed sola aeternae salutis gaudia sibi suisque requirunt. Numerus enim centenarius, qui de laeva transfertur ad dexteram, in coelestis vitae significatione poni consuevit. Unde Noe centum annis fabricatur : Abraham centenarius filium promissionis accepit ; sevit Isaac, et invenit in ipso anno centuplum ; atrium tabernaculi centum cubitis longum est ; incaetera hujusmodi. Talis ergo meriti viri pro his necesse est Domino sup
Abbreviated transcription (Latin):
telligentiam nisi ille qui eã mi¬
rabatur: Quod et si alius eamfe¬
cisset quid miraretur qui p̃sciꝰ
erat: Notandum ergo quia quod
miratur dominus nob̃ mirandũ
ẽe significat. quib adhuc opꝰ est
sic moneri. Omnes enim tales
motus cum de d̾o dicuntur nõ
ꝑturbati animi signa sunt sed
docentis magistri. Et conu̾sus se¬
quentib se turbis dixit. Am̃ di¬
co uobis. non in isrł tantam fi¬
dem inueni. Non de omnib re¬
tro patriarchis et propħis s de
presentis eui loquitur homini¬
b: quib ideo centurionis fides
antefertur. quia illi legis ppħaꝵ¬
q monitis edocti. hic aũ nemine
docente sponte credidit. Et reu̾¬
si qui missi fuerant domum: in¬
uenerunt seruum qui langue¬
rat sanũ Probatur fides dñi
et serui sanitas roboratur. Po¬
test ergo meritum domini etiã
famulis suffragari. non solum
fidei merito. s etram studio di¬
scipline. Pleniꝰ sane hec explicat
matheus: quod dicente domino

Expanded text:
intelligentiam, nisi ipse, qui eam miintelligentiam, nisi ipse, qui eam mirabatur? Quod si et alius eam fecisset, quid miraretur, qui praescius erat? Notandum ergo quia quod miratur Dominus, nobis mirandum esse significat, quibus adhuc opus est sic moneri. Omnes enim tales motus, cum de Deo dicuntur, non perturbati animi signa sunt, sed docentis magistri. Et conversus, sequentibus se turbis dixit: Amen dico vobis, nec in Israel tantam fidem inveni. Non de omnibus retro patriarchis et prophetis, sed de praesentis aevi loquitur hominibus. Quibus ideo centurionis fides antefertur, quia illi legis prophetarumque monitis edocti, hic autem nemine docente, sponte credidit. Et reversi, qui missi fuerant domum, invenerunt servum, qui languerat, sanum. Probatur fides domini, et servi sanitas roboratur. Potest ergo meritum Domini etiam famulis suffragari, non solum fidei merito, sed etiam studio disciplinae. Plenius sane haec explicat Matthaeus quod dicente Domino
Abbreviated transcription (Latin):
qui d̃s sit et super omnia potens.
innumeram uirtutis anglice q̃
ad imꝑata obtemperet habere mi¬
litiam. Et dico huic uade: et ua¬
dit. et alio ueni. et uenit et ser¬
uo meo fac hoc et facit. Uult oftẽ¬
dere dominum quoq non ꝑ ad¬
uentum tantum corꝑoris sed ꝑ
angelorum ministĩa posse im¬
plere quod uellet. Repellende e¬
nimerant uel infirmitates cor¬
porum uel fortitudines contͣrie.
quib ad debilitatem homo sepe
conceditur et uerbo domim et
ministiis angłorum. Aliter. Mi
lites et serui qui centuriomobe¬
dunt uirtutes sunt naturales.
quarum non minimam copiã
multi ad dñm uenientes secum
deferunt: de quib in cornelii cen¬
turionis laude dicitur. quia erat
uir iustus et timens dm̃ cum õi
domo sua faciens elemosinas ple¬
bi et deprecans deum semꝑ. Quo
audito iħc miratus ẽ. Miratus ẽ
quod uidit centurionem suam
intelligere maiestatem. S quis
in illo fecerat ip̃am fidem uelm

Expanded text:
qui Deus sit, et super omnia potens, qui Deus sit, et super omnia potens, innumeram virtutis angelicae, quae ad imperata obtemperet, habere militiam. « Et dico huic: Vade, et vadit; et alii: Veni, et venit; et servo meo: Fac hoc, et facit. » Vult ostendere Dominum quoque non per adventum tantum corporis, sed per angelorum ministeria posse implere quod vellet. Repellendae enim sunt vel infirmitates corporum vel fortitudines contrariae, quibus ad debilitatem homo saepe conceditur, et verbo Domini et ministeriis angelorum. Aliter, mlites et servi, qui centurioni obediunt, virtutes sunt naturales. Quarum non minimam copiam multi ad Dominum venientes, secum deferunt. De quibus in Cornelii centurionis laude dicitur: Quia erat vir justus, et timens Deum cum omni domo sua, faciens eleemosynas multas plebi, et deprecans Deum semper . Quo audito Jesus, miratus est. Miratus est, quod vidit centurionem suam intelligere majestatem. Sed quis in illo fecerat ipsam fidem vel
Abbreviated transcription (Latin):
est appropiat. At qui errori genti¬
litatis etiam crimina iunxer̃t
hiis aptari potest quod confluen¬
tib ad se turbis dominus ait. Qⁱ¬
dam enim ex hiĩs delonge uener̃t
Propter quod et meip̃m non sũ
dignus arbitratus ut uenirem
ad te. Et nos qui de gentib credimꝰ.
non ip̃i ad dominum uenire pos¬
sumus quem nunc in carne ui¬
dere nequaqͣm ualemus. S qui¬
cumq passiones nr̃e seruitutiꝰ
agnouimus. ad residentem in dex¬
tera patris iam ꝑ fidem accedereᷤ
debemus. Iam seniores iudeorum
mittere hoc est summos eccłie ui¬
ros. qui nos ad dominum precesse¬
rint suppliciter obsecrando patro¬
nos adquirere qui nob testimoni¬
um reddentes quõd diligamus
eccłiam: et quantum in nobis est
dic uerbo: et sanabitur puer me¬
us. Magna fides centurionis qͥa
sanationes accommodat myst̾iis.
Hominem se et potestati uel tͥbu¬
ni uel p̾sidis subditum dicit. im¬
ꝑare tamen posse minorib ut
subauditur eum multomagis

Expanded text:
est, appropiat. At qui errori gentiest, appropiat. At qui errori gentilitatis etiam crimina junxerunt, his aptari potest, quod confluentibus ad se turbis alibi Dominus ait: Quidam enim ex his de longe venerunt. Propter quod et meipsum non sum dignum arbitratus ut venirem ad te. Et nos, qui de gentibus credimus, non ipsi ad Dominum venire possumus, quem nunc in carne videre nequaquam valemus, sed quicunque passiones nostrae servitutis agnovimus, ad residentem in dextera Patris jam per fidem accedere debemus, jam seniores Judaeorum mittere, hoc est, summos Ecclesiae viros, qui nos ad Dominum praecesserunt, suppliciter obsecrando patronos acquirere, qui nobis testimonium reddentes, quod diligamus Ecclesiam, et quantum in nobis est, dic verbo, et sanabitur puer meus. Magna fides centurionis, qua sanationis accommodat mysteriis.Hominem se et potestati, vel tribuni, vel praesidis subditum dicit, imperare tamen posse minoribus: ut subaudiatur eum multo magis,
Abbreviated transcription (Latin):
uilem. ad centurionis famulũ
mox ire concessit. Et cum iam nõ
longe ẽet a domo misit ad eũ cen¬
turio amicos dicens. Domine no¬
li uexati. Non enim dignus sum
ut sub tectum meum intres. Prop¬
uari se magis dignatione dñi
putauit qͣm iuuari: nec posse
habere hospitem xp̃m: cuius et
si fide preditus. nondum tamen
erat sacramentis imbutus. Secd
queq nr̃a infirmitas ñ p̾sumit:
diuina gr̃a dare nouit. Et alius
centurio qui sicut et iste credentẽ
ex gentib populum prefigurat:
magne fidei et iusticie merito
sp̃c sancti donum puusqͣm bap¬
tizaretur accepit: et iste necclũ
sathecizatur. et fidem suam lau¬
dari a domino et famulum sal¬
uari promeruit. Dequo pulchiẽ
ꝑ allegoriam dicitur. quia ih̃m
non longe haberet a domo. tam̃
sub tectum suum inuitare non
auderet: quia prope amantib e¬
um salutare ip̃ius. et qui natura¬
lilege recte utitur quo bona que
nouit oꝑatur. eo illi qui uere bonꝰ

Expanded text:
vilem, ad centurionis famulum vilem, ad centurionis famulum m ibat cum illis. et cum iam non longe esset a domo, misit ad eum centurio amicos dicens: domine, noli uexari; non enim dignus sum, ut sub tectum meum intres, propvari se magis dignatione putavit Domini, quam juvari, nec posse habere hospitem Christum, cujus et si fide praeditus, nondum tamen erat sacramentis imbutus. Sed quia quae nostra infirmitas non praesumit, divina gratia dare novit; et alius centurio, qui, sicut et iste, credentem ex gentibus populum praefigurat, magnae fidei et justitiae merito Spiritus sancti donum, priusquam baptizaretur, accepit, et iste necdum catechizatus, et fidem suam laudari a Domino, et famulum salvari promeruit. De quo pulchre per allegoriam dicitur quia Jesus non longe aberat a domo, tametsi sub tectum suum invitare non auderet, quia prope timentibus eum salutare ipsius. Et qui naturali lege recte utitur, quo bona, quae novit, operatur, eo illi, qui vere bonus
Abbreviated transcription (Latin):
menti eius tenuerit magis ta¬
men quia credidit tetigit dñm.
qͣm ille turbeᷤ a quib premebat᷑
ita et centurio quomagis credi¬
dit. eo magis accessit ad dñm.
Diligit enim gentem nr̃am: et
synagogam ip̃e edificauit nob.
Qui edificatam acenturione nar¬
rant synagogam. euident᷑ osten¬
dunt: quia sicut nos eccłiam.
sic etiam illi synagogam. non con¬
uentum solumm fidelium: sed
et locum quo conueniebant sint
appellare soliti. iuxta qđ et supͣ
docuimus. Ihe autem ibat cum
illis. Magna domini sublimitas
qui solo uerbo curare ualebat:
s non minor humilitas qui ser¬
uum dignatus est iusitare lan¬
guentem. Nam quasi potenser be¬
nignus et rogatus saluare ꝑge¬
bat et in itineris medio rogatus
dicto saluauit: ne uidelicet obim¬
potentiam uirium et non ob hu¬
militans exemplum corporalĩt
ire ꝑutaretur Alibi ad sanandũ
reguli filium uenire noluit : ne
diuitias honorasse uideretur:
hic ne conditionem spreuisse ser¬

Expanded text:
menti ejus tenuerit, magis tamenti ejus tenuerit, magis tamen quia credidit, tetigit Dominum, quam illae turbae a quibus premebatur; ita et centurio quo magis credidit, eo magis accessit ad Dominum. Diligit enim gentem nostram, et synagogam ipse aedificavit nobis. Qui aedificatam sibi a centurione narrant synagogam, evidenter ostendunt quia sicut nos Ecclesiam, sic etiam illi synagogam, non conventum solummodo fidelium, sed et locum, quo conveniebant, sint appellare soliti, juxta quod et supra docuimus. Jesus autem ibat cum illis. Magna Domini sublimitas, qui solo verbo curare valebat, sed non minor humilitas, qui servum dignatus est visitare languentem. Nam quasi potens et benignus et rogatus salvare pergebat, et itineris medio rogatus dicto salvavit, ne videlicet ob impotentiam virium, et non ob humilitatis exemplum corporaliter ire putaretur. Alibi ad sanandum reguli filium venire voluit, ne divitias honorasse videretur. Hic, ne conditionem sprevisse ser
Abbreviated transcription (Latin):
excusabiles forent sicredente
uro gentili non crederent. uer̃
queritur quomͦ conueniat: qd̃
lucas centurionem nuntios mi¬
sisse. matheus autem ip̃m acces¬
sisse narrat ad dominum Sed
pie querentib facile patet quod
matheus sub breuitatis causa
dixerit ip̃m accessisse. cuiꝰ deside¬
rium et uoluntas ad dominum
ueraciter aliis licet deferentib
est ꝑlata: mystice etiam nobis
commendans hoc quod scriptũ
est Accedite ad eum et illumina¬
mini. Nam quia fidem centurio
nis qua uere acceditur ad ih̾m
ip̃e ita laudauit ut diceret. non
inueni tantam fidem in isrł:
ip̃m potius accessisse ad xp̃mdi¬
cere uoluit prudens enuangłiu
qͣm illos ꝑ quos uerba sua mise¬
rat. Porro autem lucas ad hec
totum quemadmodum gestum
sit aꝑuit. ut ex hoc intelligere
cogeremur quemadmodum ac¬
cessisse dixerit alius qui menti¬
ri non potuit. Sicut enim illa mu¬
lier que sanguinis fluxum patie¬
batur quamuis fimbriam uesti¬

Expanded text:
excusabiles forent, si, credente excusabiles forent, si, credente viro gentili, non crederent. Verum quaeritur quomodo conveniat quod Lucas Centurionem nuntios misisse, Matthaeus autem ipsum accessisse narrat ad Dominum. Sed pie quaerentibus facile patet quod Matthaeus brevitatis causa dixerit ipsum accessisse, cujus desiderium et voluntas ad Dominum veraciter, aliis licet deferentibus, est perlata, mystice etiam nobis commendans hoc quod scriptum est: Accedite ad eum, et illuminamini . Nam nis, qua nere acceditur ad Iesum, ipse ita laudauit, ut diceret: non inueni tantam fidem in Israhel, ipsum potius accessisse ad Christum dicere uoluit prudens euangelista quam illos per quos uerba sua miserat. porro autem Lucas ideo totum quemadsit aperuit, ut ex hoc intelligere cogeremur, quemadmodum accessisse dixerit alius, qui mentiri non potuit. Sicut enim illa mulier quae fluxum sanguinis patiebatur , quamvis fimbriam vesti
Abbreviated transcription (Latin):
N illo tp̃r: Centurionis cuiꝰdam
seruus male habens erat mori¬
turus qui illi erat preciosus Et
uerat forte ali¬
quis uel pius
ut inueniat.
uel impius ut
reprehendat:
qua ratione euuangłista serusi
qui non mortuus s sanatꝰ sub¬
infertur. dixerit eẽ moriturum.
Cui breuiter respondendum. qͥ a
re uera erat moriturus: siñ dñi
sui fide deprecantis. et xp̃i pietate
miserentis fuisset redditus uite.
Sic ezechias rex iuxta quendam
humane nature modum erat mo¬
riturus: cum ueracis ꝓpħe uer¬
ba audiuit. dispone domui tue
quia morieris tu et non uiues.
S occulto diuine prouidentie
udicio que omnia in mensura
et numero et pondere disposu¬
it. quindecim adhuc annoꝵ ui¬
tam lacrimis precibq consecu¬
tus est. Et cum audisset de ih̾u.
misit ad eum seniores uideorũ:
rogans eum ut ueniret et sa¬
naret seruum eius Superna
dispensatione factum est ut se¬
niores uideorum mitterent᷑ ad
dominum: hiisq astantib qͥ
languerat sanaretur: quo in¬

Expanded text:
n illo tempore: Centurionis cujusdam servus male habens, erat moriturus, qui illi erat pretiosus, et rat forte aliquis, vel pius, ut inveniat, vel impius, ut reprehendat, qua ratione Evangelista servum, qui non mortuus, sed sanatus subinfertur, dixerit esse moriturum. Cui breviter respondendum, quia revera erat moriturus, si non domini sui fide deprecantis, et Christi pietate miserentis fuisset redditus vitae. Sic Ezechias rex, juxta quemdam humanae naturae modum, erat moriturus, cum veracis prophetae ver audivit: Dispone domui tuae, quia morieris tu, et non vives , sed occulto divinae providentiae judicio, quae omnia in mensura et numero et pondere disposuit , quindecim adhuc annorum vitam lacrymis precibusque nacturus. Et cum audisset de Jesu, misit ad eum seniores Judaeorum, rogans eum, ut veniret et salvaret servum ejus. Superna dispensatione factum est ut seniores Judaeorum mitterentur ad Dominum, hisque astantibus, qui languerat, sanaretur, quo in
Abbreviated transcription (Latin):
do discipuli magistro serui dño
egroti medico: corripuit eos et
ait. Nonne duodecim sunt hore
dici: Siquis ambulauerit indie
non offendit. Me sequimini si
non uultis offendere. Nolite mͥ
consilium dare. quos ame consi¬
lium oportet accipere. Quogͦ ꝑ
tinet nonne duodecun hore sunt
diei: Quia ut diem se ẽc̃ ostendẽt
duodetim discipłos elegit. Siego
suminquit dies et uos hore: nũ¬
quid hore diei consilumi dant:
Hore diem sequuntur: ñ horas
dies. Si ergo illi hore quid ibiiu¬
das: Et ip̃e inter duodecim horas.
Si hora erat lucebat. Si lucebat
quomꝰ diem ad mortem t̾hebat:
Sed dominus in hoc uerbo nõ ip¬
sum uidam sed successorem ip̃iꝰ

Expanded text:
Deo, discipuli magistro, servi Domino, Deo, discipuli magistro, servi Domino, aegroti medico, corripuit eos et ait: « Nonne duodecim sunt horae diei? Si quis ambulaverit in die, non offendit. » Me sequimini, si non vultis offendere. Nolite mihi consilium dare, quos a me consilium oportet accipere. Quo ergo pertinet, « Nonne duodecim horae sunt diei? » Quia ut diem se esse ostenderet, duodecim discipulos elegit. Si ego sum, inquit, dies, et vos horae, nunquid horae diei consilium dant? Horae diem sequuntur, non horas dies. Si ergo illi horae, quid ibi Judas, et ipse inter duodecim horas? Si hora erat, lucebat, si lucebat, quomodo diem ad mortem trahebat? Sed Dominus in hoc verbo, non ipsum Judam, sed successorem ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dicto uidete quemadmodũ
discipłis dicentib rabbi nunc¬
querebant te uidei lapidare. et
iterum uadis illuc: respondit ilx.¬
sionne duodecim hore st̃ diei:
Quid sͥ uult istaresponsio: Illi
lapidare. et iterum uadis illuc
ut te lapident: et dominꝰ nonne
duodom hore sunt dier: Si qͥs
ambulauerit indie non offen¬
dit: quia lucem huiꝰ mundi ui¬
det. Si autem ambularu̾t in noc¬
de die quidem locutus est sed ad
nr̃am intelligentiam quasi ad¬
hut nox est. Inuocemus diem ut
repellat noctem. et cor lumine il¬
lustret. Quid enim dominus dicere
uoluit: Quantum mͥ uidet᷑ quan¬
tum subiacet altitudo ꝓfunditaᷤᷤ¬
q sententie redarguere uoluit du¬
tem. Uoluerunt enundare domi¬
nerat mori: ne ip̃i morerent᷑. Sic
etiam quõdam alio loco sc̃s petria
diligens dominum s adhuc non
plene intelligens cur uenisset ti¬
muit ne moreretur. et uite displi¬
cuit id est ip̃i domino. Cumergo
uellent dare consilium homineᷤ

Expanded text:
hoc dicto, videte quemadmodum hoc dicto, videte quemadmodum discipquaerebant te lapidare Judaei, et iterum vadis illuc? Respondit Jesus: Nonne duodecim horae sunt diei? Quid sibi vult ista responsio? Illi e Judaei, et iterum vadis illuc, ut te lapident? Et Dominus: Nonne duodecim horae sunt diei? VERSffendit, quia lucem hujus mundi videt. Si autem ambulaverit in nocDe die quidem locutus est, sed ad nostram intelligentiam quasi adhuc nox est. Invocemus diem, ut repellat noctem et cor lumine illustret. Quid enim Dominus dicere voluit? Quantum mihi videtur, quantum subjacet altitudo profunditasque sententiae, redarguere voluit dutem. Voluerunt enim consilium dare Dominerat mori, ne ipsi morerentur. Sic etiam quodam in alio loco Petrus diligens Dominum, sed adhuc non plene intelligens cur venisset, timuit ne moreretur. Et vitae displicuit, id est ipsi Domino. Cum ergo vellent dare consilium homines
Abbreviated transcription (Latin):
hec inquit non ẽ ad mortem s
ꝓ gloria d̃ĩ. Qua gła: Cuius deiˢ
Audi quod sequitur. ut glorificet᷑
filius di ꝑ eam. ꝑquam: Pillam
infirmitatem. Diligebat aũ iħc
martham et sororem eiꝰ mariam
et lazarum. Ille languens ille
tristes. omnes dilecti. S diligebat
eos et languentium saluator im¬
mo etiam mortuoꝵ suscitator es
tristium consolator. Ut gͦ audi¬
uit quod infirmaretur. tunc
quidem mansit in eodem loco dil¬
ob dieb. Nunciauerunt gͣ ile
mansit illic ille. Iamdiuitempꝰ
dictum est quousq quatriduũ
compleretur. Non frustra nisiqͥa
forte umo quia certe et ip̃e nume¬
rus dierum intimat aliquod sa¬
cramentum. Deinle post hec di¬
tit discipulis suis. Eamus inui¬
deam iterum. Ubi pene fuerat
lapidatus quia ꝓpterea inde de¬
cessisse uidebatur ne lapidaret᷑.
Discessit enim ut homo. sed in
redeundo quasi oblitus infirmi¬
tatem ostendit potestatem. Ca-¬
mus inquit in udeam. Beniq

Expanded text:
haec, inquit, non est ad mortem, sed haec, inquit, non est ad mortem, sed pro gloria Dei. » Qua gloria? Cujus Dei? Audi quod sequitur: « Ut glorificetur Filius Dei per eam. Per quam? Per illam infirmitatem. 7. Diligebat autem Jesus Martham, et sororem ejus Mariam, et Lazarum. Ille languens, illae tristes, omnes dilecti: sed diligebat eos et languentium salvator, imo etiam mortuorum suscitator, et tristium consolator. Ut ergo audivit quia infirmabatur, tunc quidem mansit in eodem loco duobus diebus. Nuntiaverunt ergo ilmansit illic ille. Tandiu tempus ductum est, quousque quatriduum compleretur. Non frustra, nisi quia forte, imo quia certe, et ipse numerus dierum intimat aliquod sacramentum. Deinde post haec dicit discipulis suis: Eamus in Judaeam iterum ubi pene fuerat lapidatus; qui propterea inde discessisse videbatur, ne lapidaretur. Discessit enim ut homo, sed in redeundo quasi oblitus infirmitatem, ostendit potestatem. Eamus, inquit, in Judaeam. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
ciatum fuit. Non ause sunt di
cere ueni et sana. non sunt ause
dicere ibi iube et hic fiet. Cur e¬
nu non et iste laudantur sifi¬
des illius centurionis inde lau¬
datur quõd ait. non sum dignꝰ
ut intrer sub tectum meumis
tantum dic uerbo et sanabit᷑
puer meus: Nichil horum iste.
s tantummꝰ domine ecce quem
amas infirmat᷑. Sufficit ut no¬
ueris. non enun amas et deseris
Bicrt aliquis. Quom ꝑ lazarum
peccator significabat᷑ et a domi¬
no sic amabatur: Audiat. eum
ceret si peccatores conuersos non
amaret. Audiens autem iħsc diẽ
illis. Infirmitas hec. nonẽ ad mꝙ¬
tem. s progła dĩ ut glorificetur
filius di ꝑ eam. Talis glorifica¬
tio ip̃ius non ip̃m auxit s nob
fuit. Hoc ergo ait non est ad mor¬
tem quia ip̃a mors non est ad
mortem s potiꝰ ad miraculum.
quo facto crederent homines t̃
tem. Nam sunt heretici qui hoc
negant quod filius dĩ sit deus.
Ecce audiant infirmitas ergo

Expanded text:
tiatum fuit. Non austiatum fuit. Non auscere, Veni et sana; non sunt ausae dicere: Ibi jube, et hic fiet. Cur enim non istae laudantur, si fides illius centurionis inde laudatur, quod ait: « Non sum dignus ut intres sub tectum meum, sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus? » Nihil horum istae, sed tantummodo: « Domine, ecce quem amas infirmatur. » Sufficit ut noveris, non enim amas et deseris. Dicit quis, quomodo per Lazarum peccator significabatur, et a Domino sic amabatur? Audiat eum dceret, si peccatores conversos non amaret. « Audiens autem Jesus, dixit illis: Infirmitas haec non est ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorificetur Filius Dei per eam. » Talis glorificatio ipsius non ipsum auxit, sed nobis profuit. Hoc ergo ait, « non est ad mortem, » quia ipsa mors non est ad mortem, sed potius ad miraculum, quo facto, crederent homines in tem. Nam sunt haeretici qui hoc negant, quod Filius Dei sit Deus, ecce audiant: « Infirmitas ergo
Abbreviated transcription (Latin):
a bethania: de castello marie et
marthe sororumeius. Et reliqua.¬
uero in hoc mi¬
raculo resusci¬
tationis lazari
manifesta sunt expositione in sin¬
gulis. non indigemus. Insuꝑio¬
ri lectione manifestat euugłista
quõd dominus exiit de manib
eorum qui lapidare eum uolue¬
runt et abiit tnͣs iordanen ubi
ioh̃es baptirabat. Ibi ergo domi¬
no constituto infirmabat᷑ in be¬
thania lazarus. quod castellum
erat proximum iherosolimis Ma¬
ria autem erat que unxit dñm
unguento et extersit pedes eius
capillis suis cuius frater lazarꝰ
infirmabatur. Miserunt ergoso¬
rores eius ad eum dicentes. Iam
intelligimus quo miserunt. uͥ
erat dominus qm̃ absens erat
trans iordanen. Scilicet miser̃t
ad dominum nuntiantes q̃d e¬
grotaret frater carum ut sidig¬
narerur ueniret. ut eum ab egͥ¬
tudine liberaret. Ille distulit
sanare ut posset resuscitare. Qͥt
gͦ nunciauerunt sorores eius:
Domine ecce quem amas infir¬
matur. Non dixerunt ueni:
amanti eum tantummͦ nun¬

Expanded text:
a Bethania, de castello Mariae et Marthae sororum ejus, » et reliquaero in hoc miraculo resuscitationis Lazari, quia manifesta sunt, expositione in singulis non indigemus. In superiore lectione manifestat evangelista, quod Dominus exiit de manibus eorum qui lapidare eum voluerant, et abiit trans Jordanem, ubi Joannes baptizabat. Ibi ergo Domino constituto, infirmabatur in Bethania Lazarus, quod castellum erat proximum Hierosolymis. « Maria autem erat quae unxit Dominum unguento, et extersit pedes ejus capillis suis, cujus frater Lazarus infirmabatur. Miserunt ergo sorores ejus ad eum dicentes. Jam intelligimus quo miserunt, ubi erat Dominus: quoniam absens erat, trans Jordanem scilicet. Miserunt ad Dominum, nuntiantes quod aegrotaret frater earum, ut si dignaretur veniret, et eum ab aegritudine liberaret. Ille distulit sanare, ut posset resuscitare. Quid ergo nuntiaverunt sorores ejus? Domine, ecce quem amas infirmatur. Non dixerunt, Veni: amanti enim tantummodo nun
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uno manifestauit. Si illi dixiᷤ¬
sent ambo latrones conuiti¬
ates dño tamen posset sub nu¬
meio plurali unus intelligi. Cũ
uero dictum ẽ latrones uel qui
tum eo crucifixi erant nec additũ
est ambo ñ solum si ambo fecis¬
sent posset hoc dici si etiã qui
unꝰ hoc fecit posuit usitato lo¬
uitionis modo ꝑ pluralẽ nu¬
merum significari. Qͥa uͦ
luca testante unꝰ latro dñm blas¬
plemat dicens si tu es xp̃c saluũ
fai temetip̃m et nos. alter uero ⁊¬
llum digna inuectione redargu¬
it et dñm fideli supplicatione p̃¬
sut dicens. dñe memento mei cũ
uen̾is in regnũ tuũ usq hodregeri
in eccł̃ia uidemꝰ cum mundanis
nasti afflictionib ueri simul et
fali xp̃iani. Illi quidẽ qui ficta mẽ
i dñice passionis sacram̃ta gu¬
lant ad p̃sentis uite gaudia cupi¬
An liberari a dño. At qui simpli

Expanded text:
de uno manifestavit, si illi dixisde uno manifestavit, si illi dixissent ambos latrones conviciatos Domino, cum non posset sub numero plurali unus intelligi. Cum vero dictum est latrones, vel, qui cum eo crucifixi erant, nec additum est ambo, non solum si ambo fecissent posset hoc dici, sed etiam quia unus hoc fecit, potuit usitato locutionis modo per pluralem numerum significari. Quod vero Luca testante unus latro Dominum blasphemat dicens: Si tu es Christus; salvum fac temetipsum, et nos , alter vero illum digna invectione redarguit, et Dominum fideli supplicatione precatur dicens: Domine, memento mei, cum veneris in regnum tuum , usque hodie geri in Ecclesia videmus, cum mundanis tacti afflictionibus veri simul et falsi Christiani, illi quidem qui ficta mente dominicae passionis sacramenta gestant, ad praesentis vitae gaudia cupiunt liberari a Domino. At qui simplici
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant. Alios saluos fecit seip̃m
non potest saluum facere: Etia
nolenites confiterit᷑ scribe et ponti¬
fices quia alios saluos fecit itacy
uos ur̃a condempnat sententia
Qui enuim alios saluos fecit utiq:
lenta promissio. Quid est plus de
cruce adhuc uiuentem descendere
an de sepulchro mortuũ surgere:
Surrexit et non creditis ergo etã
si de cruce descenderit similit non
credetis. Et qui cum eo crucifixie¬
rant conuitiabant᷑ ei. Quando¬
cundum luce testimonium alt̃
compescuit eum et in dm̃ credsdĩe
Nisi intelligamꝰ mathm et mar¬
cum breuiter ꝑstringentes hĩc
locum pluralem numerum ꝓsi
gulari posuisse sicut in epla ad
hebreo legimꝰ pluraliter dictum
cluserunt ora leonum cum solis
danihel significari intelligat᷑ l
pliualit̾ dictũ secti sũt cũ de sols
ẏsaia tͦdat᷑. Quid enĩ usitatiꝰ usi
bi gr̃ã qm̃ ut dicat aliquis ⁊ tisti
nͥ insultant etiam siunꝰ insultet
Tunc enun contrarium qͥa lucas

Expanded text:
ant: Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere. » Etiam nolentes, confitentur scribae et pontifices quia alios salvos fecerit. Itaque vos vestra condemnat sententia. Qui enim alios salvos fecit, utiqulenta promissio. Quid est plus, de cruce adhuc viventem descendere, an de sepulcro mortuum surgere? Surrexit, et non creditis; ergo etiam si de cruce descenderit, similiter non credetis. « Et qui cum eo crucifixi erant improperabant ei, quandocundum Lucae testimonium, alter et compescuit eum, et in Deum credidit, nisi intelligamus Matthaeum et Marcum breviter perstringentes hoc loco pluralem numerum pro singulari posuisse, sicut in Epistola ad Hebraeos legimus pluraliter dictum: Clauserunt ora leonum , cum solus Daniel significari intelligatur. Et pluraliter dictum: Secti sunt , cum de solo Isaia tradatur. Quid autem usitatius, verbi gratia, quam ut dicat aliquis: Et rustici mihi insultant, etiam si unus insultet? Tunc enim esset contrarium quod Lucas
Abbreviated transcription (Latin):
to ꝑcenturionem fides eccł̃ie de¬
signatur que uel myst̾ĩis celesti¬
b ꝑ mortem domini reseratis
continuo iħ̃m et uere iustum ho¬
minem et uere dĩ filium syna¬
goga tacente confirmat. Erãt
autem et mulieres delonge as¬
picientes inter quas erat ma¬
ria magdalene et maria iaco¬
bi minoris et ioseph mater et

Expanded text:
to per centurionem fides Ecclesiae deto per centurionem fides Ecclesiae designatur, quae velo mysteriorum coelestium, per mortem Domini reserato, continuo Jesum et vere justum hominem, et vere Dei Filium, Synagoga tacente, confirmat. Erant autem et mulieres de longe aspicientes, inter quas erat Maria Magdalene, et Maria Jacobi minoris, et Joseph mate
Abbreviated transcription (Latin):
ua qͣm tacuit ioh̃es cet̾i aũ tres ꝯme¬
morauert. t uelũ tẽpli scissũ est in
duo a summo usq deorsum. Scĩ¬
ditur uelum templi ut archa
testamenti et omnia legis satra¬
menta que tegebant᷑ appareãt
atq ad popłm tͣnseat nationũ
Ante etenim dictum fuerat notꝰ
in iuidea d̾s in isrł magnum no¬
men eiꝰ. Nunc autem exaltare
suꝑ celos d̾s et suꝑ omnem t̾ram
gloria tua. Et in euuangłio priꝰ.
dixit inuiam gentium ne abie¬
ritis pt̾ passionem uͦ suam eun
tes docete om̃s gentes. uidens aũ¬
centurio qui ex aduerso stabat
quia sic clamans expirassetait.
Uere homo hic filius dĩ erat. Ma¬
nifesta causa miraculi centuri¬
onis exponitur quod uidens do¬
emisisse dixerit uere hic homo
filius dei erat. Nullus enim ha¬
bet potestatem emittendi sp̃m
nisi qui animarum conditor ẽ.
Et hoc considerandum est quõd
centurio ante crutem imp̃o scã¬
dalo passionis uere dĩ filium
confiteatur et arrius in eccłia
predicit creaturam. Unde meri¬

Expanded text:
uam tacuit Joannes, caeteri autem tres commemoraverunt. « Et velum templi scissum est in duo, a summo usque deorsum. » Scinditur velum templi, ut arca Testamenti et omnia legis sacramenta, quae tegebantur appareant, atque ad populum transeant nationum. Ante etenim dictum fuerat: « Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ; » nunc autem: « Exaltare super coelos, Deus, et super omnem terram gloria tua . » Et in Evangelio prius dixit: « In viam gentium ne abieritidens aucenturio, qui ex adverso stabat, quia sic clamans exspirasset, ait: Vere homo hic Filius Dei erat. Manifesta causa miraculi centurionis exponitur, quod videns Doemisisse, dixerit: Vere homo hic Filius Dei erat. Nullus enim habet potestatem emittendi spiritum, nisi qui animarum conditor est. Et hoc considerandum est, quod centurio ante crucem in ipso scandalo passionis, vere Dei Filium confiteatur, et Arius in Ecclesia praedicet creaturam. Unde meri
Abbreviated transcription (Latin):
tincto s in lino terreno celebret᷑.
sicut corpus ẽ domini in syndone
munda sepultũ uixta qd̾ ingestis
pontificalib a beato paꝑa silue¬
stro legimꝰ ẽc̃ statutũ. De monum̃¬
to dm̃i ferunt qui nr̃a etate de¬
iherosolimis brittanniã uenere.
qd̃ domꝰ fu̾it rotunda. de subia¬
cente rupe excisa tante altitudi¬
nis ut intro osistens homo uix
manu extenta culmen possit at¬
tingere q̃ habet introitũ ab orien¬
te. cui lapis ille magnꝰ aduolutꝰ
atq impositũ est in cuiꝰ monum̃¬
ti ꝑte aquilonari sepulchrũ ip̃m
hoc est locus dñici corꝑis de eadem
factus ẽ septem habens pedes lon¬
gitudinis triũ uero palmoꝵ men¬
sura cetero pauimento altiꝰ emi¬
ñes. Qui uidelicet locus ñ suꝑ s
est unde corpꝰ inferebat᷑. Color aũ
eiuscem monum̃ti ac locudi eubi¬
cundo et albo dicitur ẽẽ ꝑmixte

Expanded text:
tincto, sed in lino terreno celebretur, tincto, sed in lino terreno celebretur, sicut corpus Domini est in sindone munda sepultum, juxta quod in gestis pontificalibus a beato papa Silvestro legimus esse statutum. De monumento Domini ferunt, qui nostra aetate Hierosolymis Britanniam venere, quod domus fuerit rotunda, de subjacente rupe excisa, tantae altitudinis, ut intro consistens homo, vix manu extenta culmen possit attingere, qua habet introitum ab Oriente, cui lapis ille magnus advolutus atque appositus est. In cujus monumenti parte aquilonari sepulcrum ipsum, hoc est locus Dominici corporis, de eadem petra factus est, septem habens pedes longitudinis, trium vero palmarum mensura, caetero pavimento altius eminens. Qui videlicet locus non desupetum patulus est, unde corpus inferebat: color autem ejusdem monumenti ac loculi, rubicundo et albo dicitur esse pe
Abbreviated transcription (Latin):
tiuit corpꝰ ihri. Magne quidẽ iosepħ
iste dignitatis ad scłm s maioris
apud dm̃ meriti fuisse laudatur.
Talem nãq existere decebat qͥ corpꝰ
dñi sepeliret qui et ꝑ iusticiã meri¬
toꝵ tali minist̾io dignꝰ eẽt et ꝑ no¬
bilitatem potentie scłaris faculta¬
tẽ posset optinere ministrandi. Nõ
enim quilibet ignotꝰ aut mediocriᷤᷤ
ad p̃sidem accedere et crucifixi corpꝰ
potãt impetrare: Iosephautẽ mer¬
catus syndonẽ et deponens eũ in¬
uoluit syndone. Et ex simplici se¬
pultura dñi ambitio diuitũ est¬
condẽpnata. qͥne in tumulis qͥdẽ
possunt carere diuitiis. Possumus
cuitẽ uxta intelligentiã sp̃ualẽ
hoc sentire qd̾ corpus dñi ñ auro
non gẽmis et serico sed linteamine
puro obuolutũ sit tanqͣm ille in¬
syndone munda inuoluit ih̃m et
purpurea eũ mente suscepit. hĩc
eccłie mos obtinuit ut sacrificiũ
altaris ñ in serico neq inpanno

Expanded text:
tiit corpus Jesu. Magnae quidem Joseph tiit corpus Jesu. Magnae quidem Joseph iste dignitatis ad saeculum, sed majoris apud Deum meriti fuisse laudatur. Talem namque existere decebat eum qui corpus Domini sepeliret, qui et per justitiam meritorum tali ministerio dignus esset, et per nobilitatem potentiae saecularis facultatem posset obtinere ministrandi. Non enim quilibet ignotus aut mediocris ad praesidem accedere et crucifixi corpus poterat impetrare. Joseph autem mercatus est sindonem, et deponens eum, involvit sindone. Et ex simplici sepultura Domini ambitio divitum condemnatur, qui ne in tumulis quidem possunt carere divitiis. Possumus autem juxta intelligentiam spiritalem hoc sentire, quod corpus Domini non auro, non gemmis, et serico, sed linteamine puro obvolvendum sit, quanquam esindone munda involvit Jesum, qui pura mente eum susceperit. Hinc Ecclesiae mos obtinuit ut sacrificium altaris, non in serico, neque in panno
Abbreviated transcription (Latin):
aboꝑe suo requieuit unde et hãc
sabbatum hoc requiem uoluit
intelligi recte saluator eadẽ sexta
die crucifixꝰ humane restauratio¬
ius impleuit archanum. Ideoq
tũ accepisset ihc acetum: dix̃. Con¬
summatum ẽ Hoc ẽ sexta diei qsd̃
ꝓ mundi redemptione suscepi iã
iotum ẽ opus expletum. Sabbato
Attem in sepulchro requiescens
resurrectionis que octaua die uen¬
liua erat expectabat euentũ ubi
nr̃e simul deuotionis ac beate re¬
tributionis p̃ducet exemplũ qͦ¬
sine hac quidem sexta scłi etate ꝓ
dño pati et uelut mundo necesse ẽ
crucifigi. In semptima uͦ etate id
est cũlatum quis debitum soluit
corꝑa quidẽ in tumulis animas
autem secreta in pace cũ dño ma¬
nere. et ptͦ bona oportet oꝑa quies¬
cere donͨ octaua tandẽ ueniente e¬
tate etiã corꝑa ip̃a resurrectione
glorificata cũ animab simulin¬
corruptionẽ et̾ne hereditatis acci¬
audacter introiit ad pylatũ et pe¬

Expanded text:
ab opere suo requievit , unde et hanc ab opere suo requievit , unde et hanc Sabbatum, hoc est, requiem voluit appellari, recte Salvator eadem sexta die, crucifixus, humanae restaurationis implevit arcanum. Ideoque cum accepisset acetum dixit: Consummatumpro mundi refectione suscepi, jam totum est opus expletum. Sabbato autem in sepulcro requiescens resurrectionis, quae octava die ventura erat, exspectabat eventum. Ubi nostrae simul devotionis ac beatae retributionis praelucet exemplum, quos in hac quidem sexta saeculi aetate pro Domino pati, et velut mundo necesse est crucifigi. In septima vero aetate, id est, cum lethi quis debitum solvit, corpora quidem in tumulis, animas autem secreta in pace cum Domino manere. Et post bona oportet opera quiescere, donec octava tandem veniente aetate, etiam corpora ipsa resurrectione glorificata cum animabus simul incorruptionem aeternae haereditatis acciaudacter introivit ad Pilatum, et pe
Abbreviated transcription (Latin):
magistroꝵ quod uictu atq uest¬
tu ex discipłis deberent ẽẽ col¬
tenti. Sed uideamꝰ quales coll¬
tes habuerit mariam magils¬
uam a qua septem demonias
cerat. et maria iacobi et ioscqꝰ
materteram suam et alias ql ͦ
in ceteris euuangłiis legimꝰ. li
cũ iã sero eẽt factũ qui ei al ꝓ¬
cheue quod ẽ ante sabbatũ uenit io¬
sph abarimatbia nobilis deturio.
sicurio uocat᷑ qui sit de ordine cu¬
ne it officium curie amministret. qͥ
itam curialis aꝓcurando muna̾¬
tuilia solet appellari. Arimerthia
autem ip̃a est ramathoym ciuitaᷤ
helchane et samuhelis in regione
thamnitica uixta diiospolim. Pas¬
chiue uͦ grece latine p̃paratiodi¬
citͦ. Quo nomine uidei qui int̃
grecos morabant᷑ sextam sabbi
appellabant. eo qd̾ in illo ea que
requiei salb̃i necessaria eẽnt pre¬
parare solerent. Iuxta hoc quoq
di manna quondam p̃ceptũ est.
sexta autem die colligetis duplũ.
ꝑfecta. septima autem conditor

Expanded text:
magistrorum, quod victu atquemagistrorum, quod victu atqueitu ex discipulis deberent esse contenti. Sed videamus quales comites habuerit: Mariam Magdalenam, a qua septem daemonia ejecerat, et Mariam Jacobi et Joseph materteram suam, et alias quas in caeteris Evangeliis legimus. « Et cum jam sero esset factum, quia erat parasceve, quod est ante sabbatum, venit Joseph ab Arimathaea, nobilis decurio. » Decurio vocatur, qui sit de ordine curiae, et officium curiae administret, qui etiam curialis acivilia solet appellari. Arimathaea autem ipsa est Ramathaim civitas Elcanae et Samuelis in regione Thamnitica, juxta Diospolim. Parasceve vero Graece, Latine praeparatio dicitur. Quo nomine Judaei, qui inter Graecos morabantur, sextam Sabbati appellabant, eo quod in illo ea quae requiei Sabbati necessaria essent, praeparare solerent, juxta hoc quod de manna quondam praeceptum est: Sexta autem die colligitis duplum, perfecta, septima autem Conditor