comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
appas quippe in maio¬
rib festis semꝑ incduimus:
ut ampliꝰ in deo gloriemur.
aspicientes in fitturã resurrectionẽ
quando om̃s electi quib nunc post
depositionem carnis in anima tan¬
tum remuneratis. singule albe sto¬
le date sunt. binas accipiunt sto¬
las: scilicet ⁊ requiem animarũ. ⁊
resuscitatoꝵ głosam immortalita¬
tem corpoꝵ. Que cappe bene aban¬
teriori parte patule sunt. ⁊ om̃ino
preter solam necessariam fibulã
in consitte. qr ꝓfecto immutata iã
⁊ immortalia corꝑa. nullis animã
obcludent angustiis. corda ñ conte¬
gent nec obsiffent int̾ne sc̃e trinita¬
tis contemplationi. Eimbriis qͦ
subter ornate sunt. qr nichil tũ ne
nr̃e deerit ꝑfectioni. s qd̾ nunc ex
parte cognoscimꝰ. ⁊ ex parte ꝓpħamͦ.
cognoscemꝰ sicut ⁊ cogniti sumus:

Expanded text:
appas quoque in majoribus festis superinduimus, ut amplius in Deo gloriemur, aspicientes in futuram resurrectionem, quando omnes electi, quibus nunc post depositionem carnis in anima tantum remuneratis, singulae stolae albae datae sunt , binas accipient stolas, scilicet requiem animarum, et resuscitatorum gloriosam immortalitatem corporum . Quae cappae bene ab interiori parte patulae sunt, et omnino praeter solam necessariam fibulam inconsutae, quia profecto immutata jam et immortalia corpora nullis animam obcludent angustiis, corda non contegent, nec obsistent internae sanctae Trinitatis contemplationi. Fimbriis quoque subter ornatae sunt, quia nil nostrae tunc deerit perfectioni, sed quod nunc « ex parte cognoscimus et ex parte prophetamus, cognoscemus sicut et cogniti sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
canticoꝵ. En lectulum salomoniͤ
sexaginta fortes ambiunt. Supͣ¬
dictam gͦ lectionem euangłii bene
⁊ consonanter ista de libro regum
lectio precurrit.

Expanded text:
canticorum: « En lectulum Salomonis, sexaginta fortes ambiunt . » Supradictam ergo lectionem Evangelii bene, et consonanter ista de libro Regum lectio praecurrit.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s a sen̾ib usꝙ ad infantes ma¬
mipłos portamus. qr uidelicet in
illa uita que per asbas significat᷑
ꝓpriam unusquisq mercedẽ acci¬
piet scđłm suum laborem. ⁊ ueni¬
entes uenient cum exultatiõe por

Expanded text:
omnes a senibus usque ad infantes, maomnes a senibus usque ad infantes, manipulos portamus, quia videlicet in illa vita, quae per albas significatur, « propriam unusquisque mercedem accipiet, secundum suum laborem , » et « venientes venient cum exsultatione, por
Abbreviated transcription (Latin):
ausa postulat quiddam nr̃i¬
ordims id est mon ꝗchoꝵ ñ
preterire ꝓprium. Solem us
enim in huiꝰmodi festis om̃s in
albis stare uł ꝓcedere: qua ueste
nouam scõꝵ uitam designari supe¬
rius expositum ẽ. Time namq in
contemplatione eiꝰ nourtatis posi¬
ti sumꝰ. de qua nos hortatur apłs
dicens. ut quomͦ surrexit xp̃c a
mortuis per głam patris: ita et
nos in nourtate uite ambulemus.
Itaq cum simꝰ come ille de quib
scriptum ẽ. come eius sicut elate
palmarum. nigre quasi coruus. qr
scilicet capiti nr̃o adherentes. hu¬
mili conscientia nigri ẽẽ.⁊ uicto
mundo sursum tendere debemus.
tunc tamen qͣndo commemoratur
euis scł̃i status. quo cum filiis sem¬
per ẽ sponsus. conuenienter letiei¬
am p̾ferentes. cotidianam salubͥs
tristicie nigredinẽ leto candore ob¬
ducimꝰ. uicta illud. Hon possunt
filii sponsi lugere: quã diu cum
illis est sponsus. Clonuenienter gͦ
in albis ꝓcedentes. simul etiamꝰ

Expanded text:
ausa postulat quiddam nostordinis, id est monachorum, non praeterire proprium. Solemus enim in hujusmodi festis omnes in albis stare vel procedere: qua veste novam sanctorum vitam designari superius expositum est. Tunc namque in contemplatione ejus novitatis positi sumus, de qua nos hortatur Apostolus dicens: « Ut quomodo surrexit Christus a mortuis per gloriam Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus . » Itaque cum simus comae illae, de quibus scriptum est: « Comae ejus sicut elatae palmarum, nigrae quasi corvus , » quia scilicet capiti nostro adhaerentes, humili conscientia nigri esse, et victo mundo sursum tendere debemus; tunc tamen quando commemoratur ejus saeculi status, quo cum filiis semper est sponsus, convenienter laetitiam praeferentes, quotidianam salubris tristitiae nigredinem laeto candore obducimus, juxta illud: « Non possunt filii sponsi lugere, quandiu cum illis est sponsus . » Convenienter ergo in albis procedentes, simul etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tias. s qr forsitan cum sit nimis in¬
continens. contingere solet. ut ultra
modum in uxore ꝓpria exerceat libi¬
dinem. Nec presbiter talib nup¬
tiis debet consentire: eo qd̾ eas fre¬
tetur homines ad nuptias frequen¬
ter iterandas.

Expanded text:
ia forsitan cum sit nimis incontinens ut contingere solet ultra modum in uxorem propriam exerceat libidinem. Nec presbyter talibus nuptiis debet consentire, eo quod eas fretetur ad nuptias frequenter iterandas.
Abbreviated transcription (Latin):
stula a me et dabo tͥ gentes heredita¬
tem tuam. et possessionem tuam ter¬
minos t̾re: futuri tamen erant qui
stare aut etiam adnullare. ut iudei
qui in sua tantũ synagoga. ut dona¬
tus qui in sola coartare contendit af¬
frica. ut pagani qui nullam illius
possessionem usquam ẽẽ uolebant:
terant filii supradicto patris testa¬
mento sibimet legata in sidiantib
malignis spiritib. tutorem hunc
fidissimum adẽẽ oportebat. qui il¬
los erudiret. ꝓtegeret: et pro delin¬
quentib int̾uenret. Nam quid ore¬
mus inquit apłs sicut oportet nescimꝰ:

Expanded text:
stula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam et possessionem tuam terminos terrae , » futuri tamen erant qui stare, aut etiam annullare, ut Judaei, qui in sua tantum Synagoga, ut Donatus, qui in sola coarctare contendit Africa, ut pagani, qui nullam illius possessionem usquam esse volebant. terant filii supradicto Patris testamento, sibimet legata, insidiantibus malignis spiritibus, tutorem hunc fidissimum adesse oportebat, qui illos erudiret, protegeret atque pro delinquentibus interveniret. « Nam quid oremus, inquit Apostolus, sicut oportet nescimus,
Abbreviated transcription (Latin):
illa sacro scã festiurtas dñice resur¬
rectionis. quia uidelicet sicit nich̾
nob̾ nasci ꝓfuit nͥ redimi ꝓfuisset:
ita nichil nob̾ redimi ꝓfurt. nisi sp̃u
sco illuminari. et pectatoꝵ remissio¬
nem accipere ꝓfuisset.

Expanded text:
crosancta festivitas Dominicae resurrectionis, quia videlicet sicut nihil nobis nasci profuit, nisi redimi profuisset, ita nihil nobis redimi profuit, nisi Spiritu sancto illuminari, et peccatorum remissionem accipere profuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
si presentis uberib filii eiꝰ lacte conso¬
lationis potentur. Hee siquidẽ scrip¬
ture ubera illa sunt: de quib eidem
sponso in canticis eccłia dicit. Qͥa
meliora sunt ubera tua uino: fraglã

Expanded text:
si praesentis uberibus, filii ejus lacte consolationis potentur. Haec siquidem Scripturae ubera illa sunt, de quibus eidem sponso in Canticis Ecclesia dicit: « Quia meliora sunt ubera tua vino, fragra
Abbreviated transcription (Latin):
tiar. sanguinis mei uitem reposcis:
et nunc int̾im carnem meam cruci¬
figam cum uitiis et concupiscentiis
Igitur ut supra dictum ẽ recte hac
octaua die agitur statio ad scm̃ io
hannem lateranensem. quia ma

Expanded text:
tiar, sanguinis mei vicem reposcis, et nunc interim carnem meam crucifigam cum vitiis et concupiscentiis . Igitur, ut supra dictum est, recte hac octava die agitur statio ad Sanctum Joannem Lateranensem, quia ma
Abbreviated transcription (Latin):
cium. Suꝑiorib adiungendũ est.
qͦd de uiro et muliere copulatis le¬
gitime. si alter morit᷑. et alter suꝑ¬
uiuit. licet suꝑstiti sine offensione
scdãs inire nuptias. iuxta apłm
dicentẽ. Mulier alligata ẽ uiro qͣn¬
to temp̾e uir eiꝰ uiuit: qͦd si dormie¬
rit uir eiꝰ. liberata ẽ a lege uiri. cui

Expanded text:
is. Superioribus adjungendum est quod de viro et de muliere copulatis legitime, si alter moritur et alter supervivit, licet superstiti sine offensione secundas inire nuptias, juxta Apostolum dicentem: Mulier alligata est viro quanto tempore vivit vir ejus; quod si dormierit vir
Abbreviated transcription (Latin):
genua in ipsis horis ñ flectimus.
stando ꝓfitentes libertatem nrãm¬
et grãm. quȩ colli nr̃i qui eramus
curui. iugum ferreũ confregit. ut

Expanded text:
genua in ipsis horis non flectimus, stando proferentes libertatem et gratiam , quae colli nostri, qui eramus curvi, jugum ferreum confregit , ut
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o laudes referre debemus
ante omẽm corꝑis curam: qua sci¬
licet hora dñs nrͣ iam consputꝰ et
illusus. atq alapis cesus. et ad huc
oppbrobruis saturandus. pilato

Expanded text:
ro laudes referre debemus, ante omnem curam corporis, qua scilicet hora Dominus noster jam consputus et illusus, atque alapis caesus, et adhuc opprobriis saturandus Pilato
Abbreviated transcription (Latin):
cunt᷑ et augescunt silentia. Hon
enĩ ȩccła suũ ordinem seruat: quẽ
auigiliis nocturnis eiꝰdem diei mu¬
tare atq imminuere iam ceperat.
Anocturnis gͦ uigiliis incipien¬
tes: tantȩ mutationis seu diminu¬
tionis causas breuiter exeqͥ cupimꝰ.

Expanded text:
untur et augescunt silentia. Non enim Ecclesia suum ordinem servat, quem a vigiliis nocturnis ejusdem diei mutare atque imminuere jam coeperat. A nocturnis ergo vigiliis incipientibus, tantae mutationis seu diminutionis causas breviter exsequi cupimus.
Abbreviated transcription (Latin):
EPTEM CANONTCAS
horas diei non licet a quoquã qui in
conspectu dei uacuus et ingratus
apparere nolit: negligenter prete¬
riri. He siquidem creatori nr̃o de¬
bitȩ laudes: et pro certis ac magnis
eiꝰ beneficiis. quasi uecꝰtigales sunt
gr̃arum actiones. Sol namq uerus.
et dies eternus. xp̃c. duodecun ha¬
bens horas spũales. et sempiterue
secum stantes: has sept̃ẽ horas tem¬
poraliter currentes. clarissimis mi¬
sericordiȩ suȩ radiis illustrauit
atq dedicauit. Singularum gͥ ra¬
tiones: de tesauro scripturarũ ꝓferemꝰ

Expanded text:
Septem canonicas horas diei non licet a quoquam, qui in conspectu Dei vacuus et ingratus apparere nolit, negligenter praeteriri. Hae siquidem Creatori nostro deferunt laudes, et pro certis ac magnis ejus beneficiis quasi vecitgales sunt gratiarum actiones. Sol namque verus et dies aeternus Christus, duodecim habens horas spirituales, et sempiterne secum stantes, has septem horas temporaliter currentes clarissimis misericordiae suae radiis illustravit atque dedicavit. Singularum rationes de thesauro Scripturarum proferem
Abbreviated transcription (Latin):
bum ab allegoria uł aliqua uitali
moralitate uacare passi st̃. Deinde
nichilominꝰ congrue sequit᷑ liber iob.
qͥa uidelicet maxime in pace eccłe
non desunt ille temptationes uiris
ad uirtutem tendentibus. quȩ un om¬
nibus ꝑcussionib uel consolatiombꝰ
eiꝰdem sc̃ĩ iob auctore beato oregorio
moraliter figurantur. Tunc enĩ ur¬
gent interiꝰ tẽptationes spũalium ui¬
tioꝵ: quoꝵ quanto occultior pugna.
tanto difficilior uictoria

Expanded text:
bum ab allegoria vel aliqua utili bum ab allegoria vel aliqua utili moralitate vacare passi sunt. Deinde nihilominus congrue sequitur liber Job, quia videlicet, maxime in pace Ecclesiae non desunt illae tentationes viris ad virtutem tendentibus, quae in omnibus percussionibus, vel consolationibus ejusdem sancti Job, auctore beato Gregorio, moraliter figurantur. Tunc enim urgent interius tentationes spiritualium vitiorum, quorum quanto occultior pugna, tanto difficilior victoria
Abbreviated transcription (Latin):
dei. suꝑuenit electio dauid. quẽ dñs se¬
cundũ corsuũ se inuenisse dicit. tandẽq
eidem dauid se subdidit: sic demonũ
cultui suꝑuenit in mundũ cultus dĩ
sedit introno romani imꝑii: totusq
deinceps mundꝰ manu forti se subdi¬
dit xp̃o. O uobus sequentibus libris in
quib regnũ diuisum ẽ a domo dauid
ex qͦ iheroboam regni scisuras sicut illi
ꝑ manũ achie sy lonitis significatum
est inuasit. et contẽpto templo dñi
duos uitulos fȩcit. illa significant᷑
temꝑa quibus eccłam hereticoꝵ insa¬
na scidit. et contẽpto altari xp̃i. re¬
iecto cultu ueritatis. falsitatum sua¬
rum simulacra diu̾sa fabricauit.
Sequntur deinde libri sapientissimi
salomonis. uidelicet sicut post pugnaᷤᷤ
nia doctoꝵ qui excitati contentionibꝰ
illoꝵ ñ dormitantes sapientie et sci¬
entie studuerunt. et disputauerunt
qͦdammꝰ et ipsi sicut de salomone dn
ete. idẽ nichil omnino de sacra scrip¬
tura nec paruũ nec magnũ aliqͦd uer¬

Expanded text:
, supervenit electio David , quem Dominus secundum cor suum invenisse dicit, tandemque eidem David se subdidit , sic daemonum cultui supervenit in mundum cultus Dei, sedit in throno Romani imperii, totusque deinceps mundus manu forti, Christo se subdidit. Duobus sequentibus libris, in quibus regnum divisum est a domo David, ex quo Hieroboam regni scissuras sicut illi per manum Achiae Sylonitis significatum est invasit, et contempto templo Domini duos vitulos fecit , illa significabantur tempora, quibus Ecclesiam haereticorum insania scidit, et contempto altari Christi, rejecto cultu veritatis, falsitatum suarum simulacra diversa fabricavit. Sequuntur deinde libri sapientissimi Salomonis, videlicet, sicut post pugnas hnia doctorum, qui excitati contentionibus illorum, non dormitantes, sapientiae et scientiae studuerunt, et disputaverunt quodammodo, et ipsi, sicut de Salomone legete , » id est nihil omnino de sacra Scriptura, nec parvum, nec magnum aliquod ver
Abbreviated transcription (Latin):
onsũmatis missarũ sollẽpniis que
ob causas supͣdictas festiue cele¬
brata. mediis tͥstitie nebulis. ut
dictũ ẽ iam. qͦsi sol int̾fulserunt:
statim ꝓfundiora eĩdem tͥtistie se

Expanded text:
onsummatis missarum solemniis, quae ob causas supradictas festive celebrata, mediis tristitiae nebulis, ut jam dictum est, quasi sol interfulserunt, statim profundiora ejusdem tristitiae
Abbreviated transcription (Latin):
fidit in
do. iamadulta uel exercitata fides.
qͥa qͦtienscũq ꝑ hoc ꝓfundũ fuerit
nauigandũ. nullũ alicuiꝰ obice saxi
incurret naufragiũ. Nunc iuxta
ꝓpositũ nr̃m ad ordinẽ anni circa
cida sui fauoris aura nr̃m implere
uelũ non desinat. donec ꝓpositum

Expanded text:
fidit in Deo jam adulta vel exercitata fide, quia quotiescunque per hoc profundum fuerit navigandum, nullum alicujus obice saxi incurrit naufragium. Nunc juxta propositum nostrum, ad ordinem anni, qui circa cida sui favoris aura nostrum implere velum non desinat, donec propositum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcessio ñ sit omittendã.
iligentib eũgłicȩ auctorita¬
tis inspectoribus recte cõpla¬
cuit: ut cũ hodierna ꝓcessione pal¬
marũ. qua ꝓculdubio redẽp̃toris

Expanded text:
cessio non sit omittenda. iligentibus evangelicae auctoritatis inspectoribus recte complacuit ut cum hodierna processione palmarum, qua procul dubio Redemptoris
Abbreviated transcription (Latin):
tis passionis. resurrecionis. et ascen¬
sionis eiꝰ. et sublimit intellexert̃.
et predicare uoce. lireris. atq huiꝰ¬
scemodi signis fideter et sapienter
curauerunt. U idicet imitati sun
hoc pacto benedibos filios noe. Sem
et iafeth: qui nilitatem patris
ridente maledico cham. assumpto
pallio post dorsim suũ. reuerenti
diligentia conexerunt. Nam qͥd
aliud noe de unea sua quã planta¬
uit. ipse inebiatus dormiensq. et
intabernacilo suo nudatus. nisi
plantaui. inebriatꝰ aceto penarum
sopitus smno mortis. id est habitu
uiuentꝰ at homo. palam qͦd passibi¬
lis esset mortalis q esset apparuit.
Sed exeat foris et nuntiet. eumq¬
argiat infirmitatis chani. qͦd inter¬
preratur calidus. scilicet omĩs hereti¬
cus. calens ad rixam: contentiosus et
impatiens. Nam inclitꝰ sem. et
dilatatꝰ iafech. uidelicet catholici
atq apłici patres: honesto sacramen¬
torum pallio. ꝓpter nos assumptam
ornant et uenerant᷑ infirmitatem

Expanded text:
urrectionis et ascensionis ejus, et sublimiter intellexerunt, et praedicare voce, litteris atque hujusmodi signis fideliter et sapienter curaverunt. Videlicet imitati sunt hoc pacto benedictos filios Noe, Sem et Japhet, qui nuditatem patris, ridente maledicto Cham, assumpto pallio post dorsum suum, reverenti diligentia contexerunt . Nam, quid aliud Noe de vinea sua quam plantavit , ipse inebriatus dormiensque et in tabernaculo suo nudatus, nisi plantavit, inebriatus aceto poenarum , sopitus somno mortis, id est habitu inventus ut homo, palam quod passibilis mortalisque esset, apparuit? Sed exeat et foris nuntiet, eumque infirmitatis arguat Cham, quod interpretatur calidus, scilicet omnis haereticus calens ad rixam, contentiosus et impatiens. Nam inclytus Sem, et dilatatus Japhet, videlicet catholici atque Apostolici Patres, honesto sacramentorum pallio, propter nos assumptam ornant et venerantur infirmitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
ctauã illamqͣ
in paralipome¬
non. et in suꝑ¬
scriptionib
quoꝵdam
inuenitur
hȩc sacra spec̾¬
tat dies qͣm
fecit dñs. ut es

Expanded text:
ctavam illam, quae in Paralipomenon , et in superscriptionibus quorumdam invenitur haec sacra spectat dies, quam fecit Dominus, ut es
Abbreviated transcription (Latin):
Rlinxͦ tm̃o. illuminatos oculos
multũ ꝙͣ delectat eiꝰ lectio: tũ ꝓsui utilitate.
tũ ꝓ auctoris dulcissima mͥ caritate. S qm̃ u̾i
tas caritatis. et caritas u̾itatis. adula¬
tionis odit
fucum. uideor mͥ uidere in facie
pulchri oꝑis neuũ unũ: qui et si
interim int̃ nos beniuola quadã
dissimulatione tegatur uł colore¬
tur. si opꝰ hoc exierit in mauꝰ eoꝵ
qͥ carꝑe amant alioꝵ etiã bene
dicta. futurus ẽ in signũ cui a
multis contradicet᷑. Cũ enĩ in
ordine diuini sacram̃ti tria illa
digesturꝰ. materiam. intentionẽ
ageretis: dixistis post multa
Sed dicit mͥ adu̾sarius. Uiuens et sen¬
ñ est. Corpꝰ gͥ ait dñi non ẽ. Ad hȩc
uos contra aduersariũ. Obsecro te
quã in corꝑe xꝑi uitam requiris.
Est enĩ uita animalis est et uita¬
sꝑualis. Anmalis uita qͥnq sensib
fungitur. uisu. auditu odoratu. gͦtu.¬

Expanded text:
rissimo, illuminatos oculos multumque me delectat ejus lectio, tum pro sui utilitate, tum pro auctoris dulcissima mihi charitate. Sed quoniam veritas charitatis, et charitas veritatis adulationis odit fucum, videor mihi videre in facie pulchri operis naevum unum, qui etsi inter nos interim benevola quadam dissimulatione tegatur vel coloretur, si opus hoc exierit in manus eorum, qui carpere amant aliorum etiam bene dicta, futurum est in signum, cui a multis contradicetur. Cum enim in ordine divini sacrificii illa tria digesturus, materiam, intentionem, ageretis, dixistis post multa: « Sed dicit mihi adversarius: Vivens et sennon est; corpus ergo Domini non est. » Ad haec vos contra adversarium: « Obsecro te, quam in corpore Domini vitam requiris? Est enim vita animalis, est et spiritualis. Animalis vita quinque sensibus fungitur; visu, odoratu,
Abbreviated transcription (Latin):
tis passionis. resurrecionis. et ascen¬
sionis eiꝰ et sublimit intellexert̃.
et predicare uoce. lireris. atq huiꝰ¬
scemodi signis fideter et sapienter
curauerunt. Uidicet imitati sunł
hoc pacto beneditos filios noe. Sem
et iafeth: qui nulitatem patris
ridente maledico cham. assumpto
pallio post dorsim suũ. reuerenti
diligentia conexerunt. Nam qͥd
aliud noe de unea sua quã planta¬
uit. ipse inebiatus dormiensq. et
intabernacilo suo nudatus. nisi
plantaui. inebriatꝰ aceto penarum
sopitus smno mortis. id est habitu
inuentꝰ it homo. palam qͦd passibi¬
lis esset mortalis q esset apparuit
Sed exeat foris et nuntiet. eumq¬
argiat infirmitatis chani. qͦd inter¬
preratur calidus. scilicet omĩs hereti¬
cus. calens ad rixam: contentiosus et
impatiens. Ñam inclitꝰ sem. et
dilatatꝰ iafeth. uidelicet catholici
atq apłici patres: honesto sacramen¬
torum pallio. ꝓpter nos assumptam
ornant et uenerant᷑ infirmitatem

Expanded text:
surrectionis et ascensionis ejus, et sublimiter intellexerunt, et praedicare voce, litteris atque hujusmodi signis fideliter et sapienter curaverunt. Videlicet imitati sunt hoc pacto benedictos filios Noe, Sem et Japhet, qui nuditatem patris, ridente maledicto Cham, assumpto pallio post dorsum suum, reverenti diligentia contexerunt . Nam, quid aliud Noe de vinea sua quam plantavit , ipse inebriatus dormiensque et in tabernaculo suo nudatus, nisi plantavit, inebriatus aceto poenarum , sopitus somno mortis, id est habitu inventus ut homo, palam quod passibilis mortalisque esset, apparuit? Sed exeat et foris nuntiet, eumque infirmitatis arguat Cham, quod interpretatur calidus, scilicet omnis haereticus calens ad rixam, contentiosus et impatiens. Nam inclytus Sem, et dilatatus Japhet, videlicet catholici atque Apostolici Patres, honesto sacramentorum pallio, propter nos assumptam ornant et venerantur infirmitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
OUE PER ANNI
circulum ordine constituto in
tentum auditorem. et eruditum
ut bene exponantur expetunt
uenerabilium scripturarum dida¬
scalum atq simmisten. Altissi¬
marum namq signa sunt rerum.
et maxima queq continent cȩles¬
tium sacramenta secretoꝵ. quoꝵ
ad maiestatem contempland m. ñ
nisi eruditus et religiosus iuspiam
aspirare idoneus est. Srudem
ab his uiris ordinata hecitq in

Expanded text:
e per anni circulum ordine constituto in tentum auditorem, et eruditum, ut bene exponantur, expetunt vernabilium Scripturarum didascalum atque symmistem. Altissimarum namque signa sunt rerum, et maxima quaeque continent coelestium sacramenta secretorum; quorum ad majestatem contemplandam, non nisi eruditus et religiosus quispiam aspirare idoneus est. Siquidem ab his viris ordinata haec, atque in
Abbreviated transcription (Latin):
ñ aliud assum̃do. sed qͦd semel assũpsit
nob̃ rep̃sentando: et sicut ipse dixit
uidebimꝰ filiũ hominis uenient̾ẽ in
nubib cęli. cũ potestate magna et
maiestate. Illud gͥ temp̃ qͦd dñicae¬

Expanded text:
n aliud assumendo, sed quod semel assumpsit nobis repraesentando, et sicut ipse dixit: « Videbimus Filium hominis venientem in nubibus coeli, cum potestate magna et majestate
Abbreviated transcription (Latin):
tura. partim omino futura cõmemo¬
rant᷑. Nam pͥma dĩica primꝰ aduẽ¬
tus iam p̃teritus quasi futurꝰ̾. in
ꝑsona antique cõmemorat᷑ eccłe.
Scda et tertia dñica. scd̃s aduentꝰ
expectantib et desiderantib ia iam
instare ꝓpħicis atq apłicis tubis
denuntiat᷑. Idõ uͦ scd̃s aduentꝰ dua¬
bus dñicis declamat᷑: quia pͥmum
aduentũ sola quȩ p̃cessit incarnati¬
autem tam p̃cedens quã sub sequens
sis dñicis ꝓpħicum ꝑsonat officium
qͦo ẽ popłs syon: in tertia uͦ apłicum.
gaudete in dño semꝑ. Quarta dm̃ca
que semꝑ dñici natalis diem nouis¬
sima respicit. tempꝰ illud cõmemo¬
rat. qͦ imp̃gnato iam et tumido
utero uirginis. ꝓpe erat dñs. et cal¬
cians se diuuntas. corrigiam illã

Expanded text:
ta, partim futura commemorantur. Nam prima Dominica, primus adventus jam praeteritus quasi futurus in persona antiquae commemoratur Ecclesiae. Secunda et tertia Dominica, secundus adventus exspectantibus et desiderantibus jamjam instare, propheticis atque apostolicis tubis denuntiatur. Ideo vero secundus adventus duabus Dominicis declamatur, quia primum adventum sola, quae praecessit incarnatiautem tam praecedens quam subsequens sis Dominicis propheticum personat officium, quod est populus Sion. In tertio vero Apostolicum: « Gaudete in Domino semper . » Quarta Dominica, quae semper Dominici natalis diem novissima respicit, tempus illud commemorat, quo impraegnato jam et tumido utero Virginis prope erat Dominus, et calcians se divinitas corrigiam illam
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ recte dñs dr̃. qui ubiq ẽ inui¬
sibili p̃sentia maiestatis: dũ assũp¬
to eo qͦd uisibile ẽ nr̃m. uisib car¬
nis uisibilem se ostendit. Quod tẽ
factum ẽ. qͣndo uerbũ ꝑ qͦd omĩa
facta st̃. qͦd erat in mundo s mund̾
ꝑ ipsũ factus ẽ. sed mundꝰ eũ ñ cogno¬
uit. caro factum ẽ. ut uisibiliter habi¬
taret in nob̾: itemq futurũ est. qͣn¬
dois qͥ nc̃ a dextris dĩ sedet. et licet
nobiscũ sit usq ad consũmationem

Expanded text:
i ubique est invisibili praesentia majestatis, dum assumpto eo quod visibile est nostrum, visibus carnis visibilem se ostendit. Quod tunc factum est, quando Verbum, per quod omnia facta sunt, quod erat in mundo, et mundus per ipsum factus est, sed mundus eum non cognovit, caro factum est, ut visibiliter habitaret in nobis ; itemque futurum est, quando is qui nunc a dextris Dei sedet, et licet nobiscum sit usque ad consummationem
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ quã ꝑlus¬
trans. nullũ
fidei passa est
periculum.
satisq con¬
fidit in
do. iamadulta uel exercitata fides.
qͥa qͦtienscũq ꝑ hoc ꝓfundũ fuerit
nauigandũ. nullũ alicuiꝰ obice saxi
incurret naufragiũ. Nunc iuxta
ꝓpositũ nr̃m ad ordinẽ anni circa
cida sui fauoris aura nr̃m implere
uelũ non desinat. donec ꝓpositum
opꝰ ad optate consũmationis portũ
ꝑducat. Qͦd ab aduentu diũ in¬
coantes: pͥmũ cur illud tempꝰ sic nũ¬
cupet᷑. uel qͥd hoc significet uoca¬
bulo. consulta causarũ ratione nos¬

Expanded text:
potius quam perlustrans, nullum fidei passa est periculum, satisque confidit in Deo jam adulta vel exercitata fide, quia quotiescunque per hoc profundum fuerit navigandum, nullum alicujus obice saxi incurrit naufragium. Nunc juxta propositum nostrum, ad ordinem anni, qui circa cida sui favoris aura nostrum implere velum non desinat, donec propositum opus ad optatae consummationis portum perducat. Quod ab adventu Domini inchoantes, primum cur illud tempus sic nuncupetur, vel quid hoc significetur vocabulo, consulta causarum ratione nos
Abbreviated transcription (Latin):
ed illud nob̾ mystice aliqͥd innu¬
it: qͦd deuote xp̃o femine qͦ illũ
et uiuum dilexerant. et mor¬
tuũ desiderabant. ꝑ uoctem ambula¬
tes iuuante luna uenert ad monum̃¬
tum. Per noctem enĩ ambulauer̃t: qͦ

Expanded text:
et illud mystice nobis aliquid innuit, quod devotae Christo feminae, quae illum et vivum dilexerant, et mortuum desiderabant per noctem ambulantes, juvante luna, venerunt ad monumentum. Per noctem enim ambulaverunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
uis est molle pecus lanis cor¬
pͥore inerme. animo placidum.
ab oblatione dc̃m̃. eo qd̵ apud uet̾es
in initio non tauri s oues in sacrifi¬
cio mactarentur. ex hiis quasdam bi¬
dentes uocant. eas que inter octo den¬
tes duos altiores hñt. quas maxime
gentiles in sacrificium offerebant.

Expanded text:
is molle pecus lanis, corpore inerme, animo placidum, ab oblatione dictum; eo quod apud veteres in initio non tauri, sed oves in sacrificio mactarentur. Ex his quasdam bidentes vocant, eas quae inter octo dentes duos altiores habent, quas maxime gentiles in sacrificium offerebant.
Abbreviated transcription (Latin):
acinctus herba est. hñs florem pur¬
pureum.traxit aũt nomen apu̾o
quodam nobili. qui insaltib int̾ pur¬
pureos flores repertus est int̾fectus.
Deditq nomen herbe. puerilis funeris
casus sest aũt radice ⁊ flore similis ui

Expanded text:
acinthus herba est habens florem purpureum. Traxit autem nomen a puero quodam nobili qui in saltibus inter purpureos flores repertus est interfectus; deditque nomen herbae puerilis funeris casus. Est autem radice et flore bulbi si
Abbreviated transcription (Latin):
p̃c a crismate est appellatus .i.
tum. quo ꝑungi possent hii qui uo¬
cabant᷑ ad sacerdotiũ. uł ad regnum.
⁊ sicut nunc regib indumentũ pur¬
pure. insigne est regie dignitatis:
sic illis unctio sacri unguenti nom̃
ac potestatem regiam conferebat.
.et inde xͥani. dc̃i a crismare qd̾ est u̾e¬
tio dr᷑. que etiam dño nomen accomo¬
dauit facta spiritalis. quia spt̃ un¬
ctus est a deo patre. non utiq oleo ui
sibłi. s gratie dono. qd̵ uisibili signa¬
tur unguento. Non est aut̃ saluato
nuncupatio potestatis. dum enim
lum saluatoris. xp̃i autẽ nomẽ. nus¬
qͣm alibi om̃ino in aliqua gente fu¬
it. nisi tm̃ in illo regno ubi xp̃c ꝓ¬

Expanded text:
 a chrismate est appellatus, hoctum quo perungi possent ii qui vocabantur ad sacerdotium, vel ad regnum; et sicut nunc regibus indumentum purpurae insigne est regiae dignitatis, sic illis unctio sacri unguenti nomen ac potestatem regiam conferebat, et inde christi dicti a chrismate, quod est unctio, quae domino nomen accommodauit, facta spiritalis, quia spiritu unctus est a deo patre, sicut isibili, sed gratiae dono, quod visibili significatur unguento. Non est autem Salvatonuncupatio potestatis. Dum enim lum Salvatoris. Christi autem nomen nusquam alibi omnino nec in aliqua gente fuit, nisi tantum in illo regno ubi C
Abbreviated transcription (Latin):
sigͦnis cã mutant genus. ut hec
pirus.⁊ hoc pirũ. ħ malus ⁊ hoc
malum. hec arbutus ⁊ hoc arbu
nis arboꝵ nominib. In qͥbus ip̃e
arbores feminino. Fructꝰ neutro
proferunt᷑. uł ligna. ut hec buxus
arbos. hoc buxũ lignũ. Uñ u̾sus.¬

Expanded text:
ionis causa mutant genera, ut haec pirus hoc pirum, haec malus hoc malum, haec arbutus hoc arbutnis arborum nominibus, in quibus ipsae arbores feminino genere, fructus neutro proferuntur uel ligna, ut haec buxus arbos, hoc buxum lignum. Virgilius
Abbreviated transcription (Latin):
ore cortice. ut pinee nuces auella¬
ne. glandes. castanee. amigdale. hĩc
⁊ nuclei dc̃i qd̾ sint duro cortice tec¬
ti. At contra. poma om̃ia mollia
mala dc̃a sunt. s cum adiectione
terrarum in quib antea nata sunt.
ut ꝑsica. punica. maciana. cidonia.

Expanded text:
uriore: ut pineae, nuces, avellanae, glandes, castaneae, amygdalae: hinc et nuclei dicti, quod sunt duro corio tecti. At contra poma omnia mollia mala dicta, sed cum adjectione terrarum in quibus antea nata sunt: ut Persica, Punica, Matiana, Cydonia
Abbreviated transcription (Latin):
cameloꝵ est. minoris q̃dẽ stature. s
uelocioris. Uñ nom̃ accepit. Nam dro¬
mos grece cursus ⁊ uelocitas applła¬
tur. cent̾ .xx. ⁊ amplius milia una
die ꝑgere solet. qd̃ animal sicut bos

Expanded text:
camelorum est, minoris quidem staturae, sed velocioris. Unde et nomen habet; nam δρόμος Graece cursus et velocitas appellatur. Centum enim et amplius milia uno die pergere solet. Quod animal, sicut bos
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. hebrei hur ignem dicunt. In¬
de fabulantur qd̾ caldei in ignem per
quem traiciebant paruulos suos pro¬
iecerunt abram ⁊ aram. quia nolebãt
ignem adorare. ⁊ aram ibi expiraute.
abram dei auxilio liberatum dũt. Uñ
dicitur ego sum qui eduxi te de hur .i.¬

Expanded text:
tur. Hebraei Hur ignem dicunt, inde fabulantur, quod Chaldaei in ignem, per quem trajiciebant parvulos projecerant Abram, et Aran, quia nolebant ignem adorare, et Aran ibi exspirante, Abram Dei auxilio est liberatus. Unde dicitur: Ego sum qui eduxi te de Hur
Abbreviated transcription (Latin):
parietes longi quibz uinee alique
clauduntur. longum enim grece
menbrana secundinarum qua in¬
uoluit᷑ puer in utero. que diuidi¬
tur in partu et sequit᷑ puerũ. Uñ¬

Expanded text:
parietes longi, quibus vinee alique clauduntur. Longum enim Greci el secundinarum, qua involvitur puer in utero, quae dividitur in partu, et sequitur puerum.
Abbreviated transcription (Latin):
hamus dr᷑ asser. cum clauis. qui sub¬
tegitur in t̾ra in uineis. uł sub arbo¬
ribus defendendis. uł in domo circa
scrinia. uł thesauros. ut si aliqñ fur
cohortem. seruorum noctu licinus iu
cinis cͥcondatus. ulł sqͣmis ꝯtextꝰ. uł

Expanded text:
hamus asser cum clavis qui subtegitur terra in vineis sub arboribus defendendis, vel in domo circa scrinia et thesauros, ut, si aliquando fur cohortem servorum noctu Licinus iubcinis circumdatus vel squamis contextus, et
Abbreviated transcription (Latin):
pedis nã post ea ⁊ pedes ⁊ pẽnas
accipiũt. hee solertes ingener̾adi
mellis officio assignatas incolt̃ se¬
des. domicilia in narrabili aͣte ꝯpo¬
nunt. ⁊ uariis florib fauũ ꝯdñt.
textis q ceris. ĩnum̾a prole castra
replent. ex̾citum ⁊ reges hñt. pre¬
lia mouẽt. fumũ fugiunt. tumłtu
exasperantur. has pleriq experti
sunt de boũ cadauerib nasci. Nã
pro hiis creandis uituloꝵ occisorũ
carnes uerberantur. ut putrefcõ¬

Expanded text:
 Nam postea et pedes et pennas accipiunt. Hae solertes in generandi mellis officio assignatas incolunt sedes, domicilia inenarrabili arte componunt, et ex variis floribus favum condunt, textisque ceris innumera prole castra replent, exercitum et reges habent, praelia movent, fumum fugiunt, tumultu exasperantur. Has plerique experti sunt de boum cadaveribus nasci; nam pro his creandis, vitulorum occisorum carnes verberantur, ut ex putrefac
Abbreviated transcription (Latin):
a lacte mãmille. q̃ fit in tercio anno.
Scd̾a a lacte infancie que fit in .uiͦi.
Tercia a lacte puericie que fit ĩ .xͦii.
⁊ sic amouetur puer a nutrice ape¬
dagogo a tutore.

Expanded text:
a lacte mamillae, quae fit tertio anno; secunda a lacte infantiae, quae fit septimo; tertia a lacte pueritiae, quae fit duodecimo, et sic amovetur puer a nutrice, a paedagogo, a tutore.
Abbreviated transcription (Latin):
mis. Iacinctus ex nõis sui fulgore uo¬
catus est. hic in ethiopia inuenit᷑ derule¬
um hñs colorem. Optimus qui nec ra-¬
rus est. nec densitate obtusus. s ex utroz
temperamento luce purpuraq reful¬
gens. hic aũt nõ rutilat equalit̃. sere¬
no .i. perspicuus atq gratus est. nu¬
bilo aũt coram oculis euanescit att
marcessit. In os missus frigidus est. in
sculpturis durissimus. nec tamen inuic¬
tus. Nam adamante scribitur. ⁊ signa¬

Expanded text:
s. Iacinthus ex nominis sui flore vocatus. Hic in Aethiopia invenitur, caeruleum colorem habens. Optimus, qui nec rarus est nec densitate obtunsus, sed ex utroque temperamento lucet purpuraque refulgens; hic autem non rutilat aequaliter. Sereno enim perspicuus atque gratus est, nubilo coram oculis evanescit atque marcescit, in os missus frigidus est, in sculpturis durissimus, nec tamen invictus. Nam adamante scribitur et signa
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ eisdem porticib erant cathedre. ⁊
sinedre. ⁊ exedre .i. tria genera sedili¬
um. ut ait ysid̾. in cathedris sedebãt
doctores ingignasio. in synedris se¬
debant auditores in cõsistorio. lucanꝰ¬
.uiii. parua puppe fugit. sequitur
pars magͣ senatus. ad profugũ col¬
lecta ducem. paruisq sinedris ⁊c̾.¬
⁊ dicebantur sinedre qͣi consessus.
In exedris sedebant assessores cũ iu¬
dice. qñ secretiꝰ aliqͥd tractabant. qͣi
in loqͣtorio. ⁊ dicebantur exedre. qͣi
assessus. licet exedra propͥe legatur
de grecismo. rex solium. doctor ca¬
thedram. uidexq tribunal. possidet.
ac sedem presul pretorq curulem.

Expanded text:
In eisdem porticibus erant cathedrae, et synedrae, et exedrae, id est tria genera sedilium, ut ait Isidorus. In cathedris sedebant doctores in gymnasio; in synedris sedebant auditores in consistorio. us Parva puppe fugit: sequitur pars magna senatus Ad profugum collecta ducem: parvisque Celendris dicebantur synedrae, quasi consessus. In exedris autem sedebant assessores cum judice quando secretius aliquid tractabant, quasi in locutorio. Et dicebantur exedrae, quasi assessus, licet exedra saepius ponatur dicitur: Rex solium, doctor catedram iudexque tribunal possidet atque sedet, presul pretorque curules.
Abbreviated transcription (Latin):
racha nec u̾bum grecum est. nec
latinum. non nulli aũt de greco tra¬
here uoluerunt interpretatõm huiꝰ¬
uocis putantes pannosum dici ra-¬
bibatur. expellit ꝑtum potu. uene¬
remq cohercet. tussim si bibit᷑ ꝯpes¬
cit. m̃strua purgat. Si coquis hanc
in aqͣ cui uinũ iunxeris accͤ. ꝯpescit
talis decoctio tormina uentris. pul¬
mones iuuat. ⁊ pectus. morboz me¬
detur. costarũ. quem pleuresim uo¬
cens. oculos caligine curat. Narib¬

Expanded text:
a nec Graecum est nec Latinum, nonnulli autem de Graeco trahere voluerunt ejus interpretationem, putantes pannosum dici, Grabibatur, expellit partum potu veneremque coercet, tussim si bibitur compescit, menstrua purgat. Si coquis hanc in aqua, cui vinum junxeris acre, compescit talis decoctio tormina ventris, pulmones juvat et pectus, morboque medetur costarum, quem pleuresim vocens oculos caligine curat,
Abbreviated transcription (Latin):
pacisci enim dr᷑ inpactum accipere.
facere. amicitiam firmare. uł inte¬
grare unde hec pactio dr᷑ conuentio.
conditio. promissio. et hoc pactum
de

Expanded text:
pacisci’, idest in pactum ponere; facere, amicitiam firmare vel reintegrare. Unde hec pactio -nis, idest conventio, condicio, promissio, et hoc pactum, ide
Abbreviated transcription (Latin):
stipule immixte surculis ac foliis a¬
ridis.s. quedam folia minutissima.
que uocant stipulas. dnͣr etiam quis¬
fluitatis ex arbore uł ex aliqua mat̾ia¬
cadit. ⁊ purgamenta frumentorum.

Expanded text:
stipule immixte surculis ac foliis aridis, scilicet quedam palee minutissime quas vocant fallupas; dicuntur etiam quisfluitatis ex arbore vel ex aliqua materia, ut purgamenta f
Abbreviated transcription (Latin):
Unde et uua dcã eo qd̵ intrinsecus
humoris sit plena. nam humidum
est qd̃ ext̾ius humorem ht̃. uuidum
aũt qd̃ int̾ius. quidam autẽ putãt
ouum grecam hr̃e originem nõis.
dam inani uento concipiunt᷑. s nõ
sunt gn̾abilia nͥ que fu̾i̾nt comcu¬
bitu masculino concepta. buorũ uira
ouo non ardeat. ac ne uestis quidem
contra adurat᷑. aminixta quoq cal¬
ce glutinare fertur uitri fragmen¬

Expanded text:
Unde et uva eo quod intrinsecus humore sit plena. est quod extrinsecus humorem habet, uvidum quod interius. Quidam autem putant ova Graecam habere originem nominis, dam inani vento concipiuntur, sed non sunt generabilia, nisi quae fuerint concubitu masculino concepta, et seminali ovo non ardeat, ac ne vestis quidem contacta aduratur. Admista quoque calce glutinare fertur vitri fragmen
Abbreviated transcription (Latin):
grece. latine dicit᷑ unctus. ebraice
messias. Si quidẽ unctus ipse non
oleo uisibili. sed oleo inuisibili: ple¬
nitudine uidelic& sp̃s scĩ. Dequa
unctione dicit psalmista. Unexit
te ds̃ ds̃ tuus oleo letitiȩ. Aliisolĩ
fuit adiectiuum hoc nomen. sed¬
iħu factum est propriũ. Uo ca¬
T US APLS. Est uoeatio gene
Et est spetialis. de qua aitidẽ apłs
quodam loco. quos uocauit. hos
& iustificauit: scđm quã uocatus
est paulus apostolus i. missus.

Expanded text:
Graece, Latine dicitur unctus, Hebraice messias: siquidem unctus est ipse non oleo visibili, sed oleo invisibili, plenitudine videlicet Spiritus sancti. De qua unctione dicit Psalmista: Unxit te Deus, Deus tuus oleo laetitiae . Aliis fuit olim adjectivum hoc nomen, su factum est proprium: Vocatus apostolus. Est vocatio generEt est specialis, de qua idem ait Apostolus quodam loco: Quos vocavit, hos et justificavit , secundum quam vocatus est Paulus apostolus, id est missus.
Abbreviated transcription (Latin):
Serui inutiles sumus. hoc est
non seruitute timoris & poenae
seruilis. sed amoris & filiationis.
quõ instar filii non uult offendere
est ab angelo humanitati impositũ:¬

Expanded text:
i inutiles sumus . Hoc est non servus timoris et poenae, sed servus amoris et filiationis, quo, ad instar filii, non vult offendere est ab angelo humanitati impositu
Abbreviated transcription (Latin):
appellat hic apłs qui ea iudeis genti¬
busq eredentes in partibus italiae
habitabant. interpretantur autem
ramani sublimes siue tonantes
eis misit. cunctis gentibus principa¬
bant᷑. ideoq. sublimiores erant om̃ib
popłis. & intonabant precepta publica
& priuata. eorũq fama in omnium
hominũ resonabat ore.

Expanded text:
appellat hic Apostolus, qui ex Judaeis gentibus credentes in partibus Italiae habitabant. Interpretantur autem Romani sublimes sive tonantes,eis misit, cunctis gentibus principabantur. Ideoque sublimiores erant omnibus populis, et intonabant praecepta publica et privata, eorumque fama in omnium hominum resonabat ore.
Abbreviated transcription (Latin):
SelE eCCLAE CON¬
tulit a paulo uidelic& sergio ꝓ¬
consule quẽ apud ciprũ conũtit.
hoc nomen sibi imposuit. ut sicut
partieus qui parthos superauit. &
germanicus qui germaniã uicit
quilib& duc romanoꝵ est dictus.
sic abeo principe quẽ prius suꝑauit
sit appellatus paulus. Heat᷑ augustin
dicit. modicum interpretari paulũ
÷ humilem. Vnde ipse dicit. Ego
sum minimus om̃ium a postolorum

Expanded text:
e Ecclesiae contulit, a Paulo videlicet Sergio proconsule, quem apud Cyprum convertit , hoc nomen sibi imposuit; ut sicut Parthicus, qui Parthos superavit, et Germanicus, qui Germaniam vicit, quilibet dux Romanorum dictus est, sic ab eo principe quem prius superavit sit appellatus Paulus. Beatus vero Augustinus dicit modicum interpretari Paulum, id est humilem. Unde ipse dicit: Ego sum minimus omnium apostolorum .
Abbreviated transcription (Latin):
currere ad illud stadiam qd en ensura¬
bat᷑ centũ uigintiquinq passibus. Post
cui metã ponebat᷑ aurũ & argentũ.
aut equus siue palliũ uł aliqđ p̾mi¬
um qđ brauiũ greco uocabulo dice¬
bat᷑. Latine uͦ palma uictoriȩ appel¬
lari potest ł corona. Cunctisq ad¬
stantib uiris & mulierib ad spec¬
taculũ illud currebant᷑. sed unis
qͥ pͥor currebat accipiebat brauium
ceteris inuanũ currentib. qr nihil
utilitatis p̃stabat eis suuscursus.
nisi risũ & chachinnũ popłis excita¬
bat. sibi autẽ magnã uerecundiam.
Altiori uͦ intelligentia ꝑ stadiũ ꝑ
qđ illi currebant. debemꝰ in tellige¬
re fidẽ nr̃am in tͣ cuiꝰ m& as currere
iubem exordio fidei nr̃ȩ usq ad t̃¬
minũ huiꝰ uitȩ. quousq ꝑueniamus

Expanded text:
currere ad illud stadium, quod mensuracurrere ad illud stadium, quod mensurabatur centum viginti quinque passibus. Post cujus metam ponebatur aurum vel argentum, aut equus sive pallium, aut aliquod praemium, quod bravium Graeco vocabulo dicebatur, Latine vero palma victoriae appellari potest vel corona, cunctisque astantibus viris et mulieribus, ad spectaculum illud currebant omnes: sed unus qui prior currebat, accipiebat bravium, caeteris in vanum currentibus; quia nihil utilitatis praestabat eis suus cursus, nisi risum et cachinnum populis excitabant, sibi autem verecundiam magnam. Altiori vero intelligentia, per stadium, per quod illi currebant, debemus intelligere fidem nostram intra cujus metam currere jubemur ab exordio fidei nostrae usque ad terminum hu
Abbreviated transcription (Latin):
ESCITIS
ẽo hi Qui i¬
IN STADIO
ocs Quidẽ
CURRUNI
ACCIEIT
UOLENS
& desiderans egregius
p̃dicator chorinthios om̃sq fideles
ꝓuocare ad cursũ bonȩ oꝑationis.
quatinꝰ fortit̃ insudando ꝑtingere¬
onis. datinde cõparationẽ cuiꝰ ex¬
emplo accendant᷑ aduictoriã cap¬
tandã ȩ t̾nã inqui ens. Nescitis
qd hi qͥ ĩ stadio currunt. & cetera.
Fuit quodã tẽpore gigas quidã her¬
cules nomine apud grecos fortis: distat¬
simꝰ. omĩq: uirtute corꝑis robõ¬
reus. agilitate ꝗꝗ seu uelocita¬
te pedũ in cursu ue locissimꝰ
litu cucurrit atq ut ita dica.¬
mus ꝑuolauit centũ uiginti quinq pas¬
sus. Sicq substitit uno in loco. qd spa¬
tiũ cursus sui stadiũ appellauit a stan¬
do .&.ẽ. octaua pars miliarii. In de pꝰ¬
modũ mos in oleuit apud grecos & con¬
suetudo diuturna. ut ex singulis ur¬
bibus. castellis. oppidis. necñ & uil¬
lulis. uuenes se p̃pararent. quatinꝰ
adueniente festiuitate deoꝵ posseas

Expanded text:
escitis quod hi qui in stadio omnes quidem currunt, accipit Volens et desiderans egregius praedicator, Corinthios omnesque fideles provocare ad cursum bonae operationis quatenus fortiter insudando pertingonis emplo accedamus ad victoriam aeternam captandam, inquiens: Nescitis quod hi qui in stadio currunt, etc. Fuit quodam tempore gigas quidam nomine Hercules, apud Graecos fortissimus, omnique virtute corporis roboreus, agilitate quoque seu velocitate pedum in cursu velocissimus litu currit, atque ut ita dicpervolavit centum viginti quinque passus: sicque subdit uno in loco, quod spatium sui cursus stadium appellavit, a stando: et est octava pars milliarii. Inde postmodum inolevit mos apud Graecos et consuetudo diuturna, ut ex singulis urbibus, castellis, oppidis, necnon et villulis, juvenes se praeparent, quatenus adveniente festivitate deorum, possent
Abbreviated transcription (Latin):
cursũ & nr̃m. ꝙ ibi om̃s qͥ ad hoc su¬
erant p̃ parati currebant. sed unus
qͥ ceteros p̃currebat pͥor ꝑuenien¬
do ad brauiũ accipiebat solus remu¬
nerationẽ suȩ uictoriȩ in nr̃o aut̃¬

Expanded text:
cursum et nostrum, quod ibi omnes qui ad hoc erant parati currebant, sed unus qui prae caeteris currebat, prior perveniendo ad bravium, accipiebat solus remunerationem suae victoriae. In nostro aut
Abbreviated transcription (Latin):
hoc addidit. Si quis non amat dñm
Anathema greco sermone dicitur
ꝑditus uel condempnatus .i. alienꝰ
& separatus adño. Et sub infert ma¬
ranatha quod maius est sirũ quã
hebreum. tam& si ex confinio utrarũq
linguarũ aliquod & hebreũ son&.
Inter pretat᷑ autẽ dñs nr̃ uenit: ut sit
sensus. Anathema .÷. perditio eis
in aduentu dnĩ qui eũ non amant.
aut uenisse aut uenturũ esse non
gratis dantur fidelibus. Caritas
mea cũ omibus uobis .i. ea dilec¬
tione qua uos diligo. diligite
uos inuicẽ. & ea caritate qua dm̃
uel uera sint om̃a. superius ame

Expanded text:
hoc addidit Si quis non amat Dominum Anathema Graeco sermone dicitur perditus vel condemnatus, id est alienus et separatus a Deo. Et subinfert maranatha, quod magis est Syrum quam Hebraeum, tametsi ex confinio utrarumque linguarum, aliquid et Hebraeum sonet. Interpretatur autem: Dominus noster venit; ut sit sensus: Anathema, id est perditio, eis in adventu Domini qui eum non amant, aut venisse aut venturum esse non gratis dantur fidelibus. Charitas mea cum omnibus vobis; id est, ea dilectione qua vos diligo, diligite vos invicem, et ea charitate qua Deum vel, vera sint omnia superius a
Abbreviated transcription (Latin):
BAT HENIS CIUT¬
tate grecoꝵ scripsit apłs
romanis hanc epłam¬
non petrus ñ aliquis
primum instruxit.
sed quidam uideoꝵ
ceps orbis resid ebat cui erantipsi
subiecti. quȩ apud iherus olimam
didicerant romanis euangeli ⁊ auerꝰ¬
patres aquibus originẽ ducebant.
& propter legem quã soli inter cete¬
ras gentes acceperant gentiles
credentes despitiebant. dicentes
propter obseruantiã legis cui ser¬
uierant merusse se accipere grãm
se paulus apłs in medio omnes
illorum contentiones destruens quȩ
in prologo huius epłȩ narrant᷑ & quasi
bonus contionator extenta manu illos
alloquens. om̃es adunã concordiã
adduxit. ostendens nullum eorum
sius meritis ee saluatũ. quia omes¬

Expanded text:
Athenis civitate Graecorum scripsit Apostolus Romanis hanc Epinon Petrus, non aliquis primum instruxit, sed quidam Judaeorum ceps orbis residebat cui erant ipsi subiecti, fidem quam apud Ierosolymam didicerant Romanis euangelizauerPatres, a quibus originem ducebant, et propter legem quam soli inter caeteras gentes acceperant, gentiles credentes despiciebant, dicentes propter observantiam legis cui servierant meruisse accipere gratiam se Paulus apostolus medium, omnes illorum contentiones destruens, quae in prologo hujus Epistolae narrantur: et quasi bonus concionator extenta manu illos alloquens, omnes ad unam concordiam adduxit, ostendens nullum eorum suis meritis esse salvatum, sed pe
Abbreviated transcription (Latin):
orans in eccła aut ꝓphȩtans
uelato capite de turpat id:̃
um linteo: tondeatur. Quare prȩ¬
cipit hoc apłs: Quia mala con sue¬
tudo erat tc̃ tẽporis. quia nolebant
capillos ligare & caput cooꝑire: &
ne ipsa ꝓfluxio capillorũ ꝓuoc&
homines ad amorẽ libi dinis. ideo p̃¬

Expanded text:
orans aut prophetans, velato capite, deturpat, id est um linteo, tondeatur. Quare praecepit hoc Apostolus? quia mala consuetudo erat tunc temporis, quia nolebant capillos ligare et caput cooperire. Et ne ipsa profluxio capillorum provocet homines ad amorem libidinis, ideo pr
Abbreviated transcription (Latin):
memores estis. Y ronicos ista dicit.
& ꝙ uidet᷑ affirmare : increpat & de¬
negat. Quasi diceret. Non laudo
uos: qr ñ estis memores mei. neque
tenetis p̃cepta quę tradidiuobis.
Uolo aut̃ uos scire. qm̃ om̃is uiri ca¬
pud̃ xp̃s ẽ. Om̃is uiri caput ẽ xp̃s.¬

Expanded text:
memores estis. Ironice ista dicit; et quod videtur affirmare, increpat et denegat, quasi diceret: Non laudo vos, quia non estis mei memores, neque tenetis praecepta quae tradidi vobis. Volo autem vos scire quod omnis viri caput Christus est. Omnis viri caput e
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmus adã ex muliere factus est
sed mulier ex uiro. Et enĩ non ẽ
creatus uir adã ꝓpt̃ mulierẽ. qr
necdũ erat mulier creata. sed mu¬
Ideo .s. ut recognoscat se mulier
subuiri ẽẽ potestate. debet habe¬

Expanded text:
ex muliere est, factus, sed mulier ex viro. Etenim non est creatus vir, Adam, propter mulierem, quia necdum erat mulier creata, sed muIdeo, subaudis ut recognoscat se mulier sub viri esse potestate, debet mulie
Abbreviated transcription (Latin):
& gła d̃i .ẽ. Homo imago đrẽ. quia
sicut ab uno do om̃a originẽ sũ pse¬
runt & ab illo facta suntꝰ. ita ab uno
homine adam om̃e genus humanũ
Ideoq
ñ deb& uelare caput. ut osten dat
non e̾e subditũ mulieri. sed po testa¬
tẽ habere suꝑ eã. Mulier autẽ
sub iecta ẽ uiro sic̃ seꝗtia manifestan
Mulier autẽ gła uiri est. qr ex ipso

Expanded text:
a Dei est. Homo imago est Dei, quia sicut ab uno Deo omnia originem sumpserunt, et ab illo facta sunt, ita ab uno homine Adam omne genus humanum Ideoque non debet velare caput, ut ostendat non esse subditum mulieri, sed potestatem habere super eam. Mulier autem subjecta est viro, sicut sequentia manifestant: Mulier autem glori