comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ubicũq erat bestia: ibi erant. Et qͦ¬
cumq ibat: ibant. & ñ discedebas
ab ea. Sed &e turres ligneȩ suꝑ eos
firmȩ ꝓtegentes suꝑ singulas be¬
stias. &e suꝑ eas machinȩ. Et suꝑ
singulas. uiri uirtutis triginta duo
qui pugnabant desuꝑ: oe intꝰ ma¬
gister bestiȩ. Et residuum equita¬
tum hinc &e inde statuit in duas
partes tubis exercitũ cõmouere:
& ꝑurgere constipatos in legio¬
nib eius. Et ut refulsit sol inch¬
peos aureos & ereos: resplendue¬
runt montes ab eis. Resplendur
runt lãpades ignis. et distincta
ẽ pars exercitus regis ꝑ montes
excelsos. & alii ꝑ loca humilia.
Et ibant caute: & ordinate. Et cõ¬
mouebantur om̃s inhabitantes
auoce multitudinis eoꝵ: & inces¬
su turbe & collisionis armoꝵ Crat
enim exercitus magnus ualde &
fortis. Et appropiauit uidas et
exercitus eius in p̾lium: &e cetide¬
runt de exercitu regis sexcenti
uiri. Et uidit elearar fihiꝰ saura

Expanded text:
ubicumque erat bestia, ibi erant, et quubicumque erat bestia, ibi erant, et quocumque ibat, ibant et non discedebant ab ea. Sed et turres lignee super eos firme protegentes super singulas bestias, et super eas machine, et super singulas viri virtutis triginta duo, qui pugnabant desuper, et intus magister bestie. Et residuum equitatum hinc et inde statuit in duas partes, tubis exercitum commovere et perurgere constipatos in legionibus eius et ut refulsit sol in clypeos aureos et aereos resplenduerunt montes ab eis resplenduerunt sicut lampades ignis et distincta est pars exercitus regis per montes excelsos et alii per loca humilia et ibant caute et ordinate et commovebantur omnes inhabitantes a voce multitudinis eorum et incessu turbae et conlisionis armorum erat enim exercitus magnus valde et fortis et adpropiavit Iudas et exercitus eius in proelium et ceciderunt de exercitu regis sescenti viri et vidit Eleazar filius Saura
Abbreviated transcription (Latin):
principes exercitus sui & eos qui
suꝑ equides erant. Sed & de regni
aliis &e de insulis maritimis uene¬
runt ad eum exercitus conduct¬
cius. Et erat numerus exercitus:
centũ milia peditũ. & uginti milia
eqͥtũ. & elefant triginta duo docti
ad p̾lium. Et uenerunt ꝑ idume¬
am & applicuerunt ad bethsuram:
& pugnauerunt dies multos. Et
fecerunt machinas: & exierunt.
& succendert̃ eas igni. & pugnaue¬
runt uiriliter. Et recessit iudas ab
arce: & mouit castra ad bethracara
contra castra regis. Et surrexit rex¬
ante lucẽ: & concitauit exercitus
impetũ contra uiam bethracara.
Et comparauert̃ se exercitus in pre
lium. & tubis cecinert̃. & elefanti¬
bus ostenderunt sanguinẽ uuȩ
& mori ad acuendos eos in p̾lium.
Et diuiserunt bestias per legiones.
Et astiterunt singulis elefantib
mille uiri: in loricis concatenatis
& galee exeẽ in capitib eoꝵ. & qͥn¬
genti equites ordinati unicuiq
bestiȩ electi erant. hii ante tempus

Expanded text:
ipes exercitus sui et eos qui super equites erant sed et de regnis aliis et insulis et maritimis venerunt ad eum exercitus conducticius et erat numerus exercitus centum milia peditum et viginti milia equitum et elefanti triginta duo docti ad proelium et venerunt per Idumeam et adplicuerunt ad Bethsuram et pugnaverunt dies multos et fecerunt machinas et exierunt et succenderunt eas igni et pugnaverunt viriliter et recessit Iudas ab arce et admovit castra ad Bethzacara contra castra regis et surrexit ante lucem et concitavit exercitus impetum contra viam Bethzacara et cs cecinerunt et elefantis ostenderunt sanguinem uvae et mori ad acuendos eos in proelium et diviserunt bestias per legiones et adstiterunt singulis elefantis mille viri in loricis concatenatis et galeae aereae in capitibus eorum et quingenti equites ordinati unicuique bestiae electi erant hii an
Abbreviated transcription (Latin):
Tfactum ẽ cum intraret in do¬
mum cuiꝰdam pͥncipis phari¬
seoꝵ sabbato manducare panem:
& ipsi obseruabant eum. Et ecce
homo quidam hydropicus: erat
ante illum. Et respondens iħc:
dixit ad legis peritos & phariseoᷤ.
dicens. Si licet sabbato curare: At

Expanded text:
factum est cum intraret in domum cujusdam principis Pharisaeorum sabbato manducare panem, et ipsi observabant eum. Et ecce homo quidam hydropicus erat ante illum. Et respondens Jesus dixit ad legisperitos et Pharisaeos, dicens: Si licet sabb
Abbreviated transcription (Latin):
gis latini grati esse deberent. qd̃
exultantem cernerent greciam
ase aliquid mutuari. Primũ enĩ
magnoꝵ sumptuũ ẽ &e infinitȩ
difficultatis: exemplaria posse ha¬
bere oĩa. Deinde etiã qͥ habuerint
⁊ hebrei sermoniᷤ ignari sc̃: magis et¬
rabunt. ignorantes qͥs e multis
uerius dixerit. Quod etiã sapien¬
tissimo cuidam nuꝑ apud grecos
accidit. ut interdum scͥpturȩ sen¬
sum relinquens: uniuscuius libet
aũ qui hebreȩ linguȩ saltẽ paruã
habemus scientiam. & latinꝰ nob̾

Expanded text:
gis Latini grati esse deberent, quod gis Latini grati esse deberent, quod exsultantem cernerent Graeciam a se aliquid mutuari? Primum enim magnorum sumptuum est et infinitae difficultatis, exemplaria posse habere omnia: deinde etiam qui habuerint, et Hebraei sermonis ignari sunt, magis errabunt, ignorantes quis e multis verius dixerit. Quod etiam sapientissimo cuidam, nuper apud Graecos accidit, ut interdum Scripturae sensum relinquens, uniuscujuslibet autem qui Hebraeae linguae saltem parvam habemus scientiam, et Latinus nobis
Abbreviated transcription (Latin):
illud: qm̃ narareus uocabitur.
ce ex egypto uocaui filiũ meũ. oe
uidebunt in quẽ compunxerunt:
multaq alia que latiori oꝑi reser¬
uamꝰ: &e querite ab eo ubi scͥpta
sint. Cumq proferre ñ potuerit:
uos legite de his exemplaribus
que nuper a nobis edita. maledi¬
coꝵ cotidie linguis confodiuntur.
Sed ut ad compendiũ ueniam:
certe quod illaturus sum equissi.¬
mum ẽ. Edidi aliquid qd̵ ñ habet᷑
in greco. uel aliter habetur quã
a me uersum ẽ. Quid int̾pretẽ la¬
niant: Int̾rogent hebreos: & ip̃is
auctorib translationi meȩ uel ar¬
rogent uel derogent fidem. Porro
aliud ẽ si clausis qd̃ dicit᷑ oculis
michi uolunt maledicere: & ñ u¬
tantur grecoꝵ studium & beniuo¬
lentiam: qui post septuaginta
translatores. iam xp̃i euangelio
coruscante. iudeos & bebionitas.
legis ueteris int̾pretes. aquilam
uidelicet &e symmachũ. & theodo¬
tionẽ. & curiose legunt. & per ori¬
ecclesiis dedicarunt. Quantoma¬

Expanded text:
illud, Quoniam Nazaraeus vocabitur: illud, Quoniam Nazaraeus vocabitur: et, Ex Aegypto vocavi filium meum: et, Videbunt in quem compunxerunt; multaque alia, quae latiori operi reservamus: et quaerite ab eo ubi scripta sint. Cumque proferre non potuerit, vos legite de his exemplaribus quae nuper a nobis edita, maledicorum quotidie linguis confodiuntur. Sed ut ad compendium veniam, certe quod illaturus sum, aequissimum est. Edidi aliquid quod non habetur in Graeco, vel aliter habetur quam a me versum est? Quid interpretem laniant? interrogent Hebraeos: et ipsis auctoribus, translationi meae vel arrogent vel derogent fidem. Porro aliud est, si clausis, quod dicitur, oculis mihi volunt maledicere, et non imitantur Graecorum studium ac benevolentiam, qui post Septuaginta Translatores, jam Christi Evangelio coruscante, Judaeos et Ebionitas Legis veteris interpretes, Aquilam videlicet, et Symmachum, et Theodotionem, et curiose legunt, et per OriEcclesiis dedicarunt. Quanto ma
Abbreviated transcription (Latin):
cilium: qui iudicare tantũ de aliis
& ipsi facere nichil nouerunt. Si qͥ
aũ fratrum sunt quib nr̃a ñ displi¬
cent: his tribuatis exemplar. ad¬
monentes. ut hebrea nomina quoꝵ
grandis in hoc uolumine copia ẽ:
Distincte & ꝑ int̾ualla transcribat᷑.
Nichil enim ꝓderit emendasse li¬
brum: nisi emendatio librarioꝵ
diligentia conseruetur. Nec quem¬
quam moueat qd̃ unꝰ a nob̃ editꝰ¬
ẽ liber. nec apocrifoꝵ tercii & qͣrti
libri sompnus delectetur: qͥa et
apud hebreos errȩ neemiȩq: ser¬
mones in unũ uolumen coartant᷑.
& que ñ habentur apud illos. nec
de uiginti quatuor semorib sunt
ꝓcul abicienda. Si quis aũ septua¬
ginta uob̃ opposuerit interp̃tes
quoꝵ exemplaria uarietas ipsa
lacerata ce euersa demonstrat.
nec potest utiq uerum asseri qd̾
diuersum ẽ: mittite eum ad euan-¬
gelia. in quib multa ponunt᷑ de
ueteri testam̃to. que apud septua¬
ginta int̾pretes ñ habent᷑. uelut

Expanded text:
ercilium, qui judicare tantum de aliis, ercilium, qui judicare tantum de aliis, et ipsi facere nihil noverunt. Si qui autem fratrum sunt, quibus nostra non displicent, his tribuatis exemplar, admonentes ut Hebraea nomina, quorum grandis in hoc volumine copia est, distincte et per intervalla transcribant. Nihil enim proderit emendasse librum, nisi emendatio librariorum diligentia conservetur. Nec quemquam moveat quod unus a nobis editus liber est: nec apocryphorum tertii et quarti somniis delectetur: quia et apud Hebraeos Ezrae Neemiaeque sermones in unum volumen coarctantur: et quae non habentur apud illos, nec de viginti quatuor senibus sunt, procul abjicienda. Si quis autem Septuaginta vobis opposuerit Interpretes, quorum exemplaria varietas ipsa, lacerata et eversa demonstrat nec potest utique verum asseri quod diversum est, mittite eum ad Evangelia: in quibus multa ponuntur quasi de Veteri Testamento, quae apud Septuaginta Interpretes non habentur, velut
Abbreviated transcription (Latin):
difficihꝰ
sit facere
qd posci¬
tis anne¬
gare: nec¬
dum sta¬
tui. Nam
aliquid imꝑantib abnuere senten¬
tiȩ ẽ: &e magnitudo oneris imposit
ita ceruices p̾mit. ut ante sub fasce
ruendum sit quam leuandũ. Acce¬
dunt ad hoc inuidoꝵ studia. qui
omne qd̃ scribimꝰ.: rep̾hendendũ
putant. & interdũ contra se con¬
scientia repugnante publice lace¬
rant. que occulte legunt. in tantũ
ut clamare compellar ce dicere.
Dñe libera ammam meã alabiis
miqͥs: & a lingua dolosa. Tercius
annus ẽ quo semꝑ scribitis atꝙ
rescribitis: ut ezre librũ uobis de
hebreo transferam: quasi ñ ha¬
beatis greca & latina uolumina.
aut quicquid illud ẽ qd̾ anobis
spuendum sit. frustra aũ ut ait
quidam: nit neq aliud fatigando
nisi odium querere: extremȩ de¬
mentiȩ ẽ. Itaq obsecro uos mi do¬
mion & rogatiane carissimi: ut
pͥuata lectione contenti: librũ ñ
efferatis in publicũ. nec fastidiosis
ingeratis cibos. uẽtetisq eoꝵ suꝑ¬

Expanded text:
difficilius sit, facere quod poscitis, an negare, necdum statui. Nam aliquid imperantibus abnuere, sententiae est: et magnitudo oneris impositi ita cervices premit, ut ante sub fasce ruendum sit, quam levandum. Accedunt ad hoc invidorum studia, qui omne quod scribimus, reprehendendum putant: et interdum contra se conscientia repugnante, publice lacerant quae occulte legunt; in tantum ut clamare compellar, et dicere: Domine, libera animam meam a labiis iniquis et a lingua dolosa . Tertius annus est quod semper scribitis atque rescribitis, ut Ezrae librum vobis de Hebraeo transferam: quasi non habeatis Graeca et Latina volumina: aut quidquid illud est quod a nobis spuendum sit. Frustra autem, ut ait quidam, niti, neque aliud fatigando nisi odium quaerere, extremae dementiae est. Itaque obsecro vos, mi Domnion et Rogatiane charissimi, ut privata lectione contenti, librum non efferatis in publicum, nec fastidiosis ingeratis cibos, vitetisque eorum sup
Abbreviated transcription (Latin):
cicidit uos flagellis: ego uero ce¬
dam scorpionib. Et ñ ad quieuit
popħ precib. Erat enim uoluntaᷤᷤ
dei: ut compleretur sermo eiꝰ quẽ
locutus fuerat ꝑ manũ ahie silo¬
nitis: ad hieroboam filiũ nabath
Popłs autẽ uniuersus rege duri¬
ora dicente: sic locutus ẽ ad eum.
Non ẽ nobis pars in dauid: neq
hereditas in filio ysai. Reuertere

Expanded text:
idit vos flagellis, ego vero caedam vos scorpionibus. Et non acquievit populi precibus: erat enim voluntatis Dei, ut compleretur sermo ejus, quem locutus fuerat per manum Ahiae Silonitis ad Jeroboam filium Nabat. Populus autem universus, rege duriora dicente, sic locutus est ad eum: Non est nobis pars in David, neque haereditas in filio Isai. R
Abbreviated transcription (Latin):
uobis uidetur. uel respondere
quid debeam populo huic qui dyx̃
sponderunt ut iuuenes. & nutrigi
cum eo in deliciis: atq dixerunt.
Sic loqueris popło qui dixit tibi
pater tuus ad grauauit iugum
nr̃m. tu subleua: & sic responde¬
bis eis. Minimꝰ digitus m̃s: gros¬
sior est lumbis patris mei. Pater
nĩs imposuit uobis iugum graue:
& ego maius pondus apponam.
Pater m̃s cicidit uos flagellis:
ego uͦ cedam scorpionib. Uenit gͦ
hieroboam & uniuersus popłs
ad roboam die tercio: sicut prece

Expanded text:
vobis videtur? vel respondere vobis videtur? vel respondere quid desponderunt ut iuvenes et nutriti cum eo in deliciis atque dixerunt sic loqueris populo qui dixit tibi pater tuus adgravavit iugum nostrum tu subleva et sic respondebis eis minimus digitus meus grossior est lumbis patris mei pater meus inposuit vobis iugum grave et ego maius pondus adponam pater meus cecidit vos flagellis ego vero caedam scorpionibus venit ergo Hieroboam et universus populus ad Roboa
Abbreviated transcription (Latin):
Egnauitq pro eo roboam
filius eius. Profectus ẽ aũ
roboam in sychem. Illuc enim
cunctus isrł conuenerat: ut con¬
stitueret eum regem. Quod cum
audisset hieroboam filius na¬
bath qui erat in egypto. fugerat
quoꝙ illuc ante salomonem: sta¬
tim reuersus ẽ. Uocaueruntꝙ
eum. & uenit cũ uniu̾so isrł. & lo¬
cut sunt ad roboam dicentes.
Pater tuus durissimo iugo p̾ssit
nos: tu leuiora imꝑa patre tuo.
qui nobis grauẽ imposuit serui¬
tutem. & paululũ de onere sub¬
leua ut seruiamꝰ tibi. Qui ait.
Post tres dies reu̾timini ad me.
Cumq abisset popłs: miit consi¬
lium cum seniorib qui steterant
cum patre eiꝰ salomone dũ adhuc
uiueret: dicens. Quid datis consilii:
ut respondeam popło: Qui dixe¬
runt ei. Si placueris popło huic
& lenieris eos uerbis clementib.
seruient tibi omni tempore. At
ille reliquit consilium senũ: oe cũ
iuuenib tractare cepit qui cũ eo
nutriti fuerant. & erant incomi¬
tatu illius. Oixitꝙ: ad eos. Quid

Expanded text:
egnavitque pro eo Roboam filius eius profectus est autem Roboam in Sychem illuc enim cunctus Israhel convenerat ut constituerent eum regem quod cum audisset Hieroboam filius Nabath qui erat in Aegypto fugerat quippe illuc ante Salomonem statim reversus est vocaveruntque eum et venit cum universo Israhel et locuti sunt ad Roboam dicentes pater essit, tu leviora impera patre tuo, qui nobis gravem imposuit servitutem, et paululum de onere subleva, ut serviamus tibi. Qui ait: Post tres dies revertimini ad me. Cumque abiisset populus, iniit consilium cum senibus, qui steterant coram patre ejus Salomone dum adhuc viveret, dicens: Quid datis consilii, ut respondeam populo? Qui dixerunt ei: Si placueris populo huic, et lenieris eos verbis clementibus, servient tibi omni tempore. At ille reliquit consilium senum, et cum juvenibus tractare coepit, qui cum eo nutriti fuerant, et erant in comitatu illius. Dixitque ad eos: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
pro quib fecit rex ȩneos. & tradi¬
dit illos pͥncipib scutarioꝵ qͥ cu¬
stodiebant uestibulum palacii.
Cumq introiret rex domũ dñi:
ueniebant scutarii & tollebant
eos. iterũq referebant ad armam̃¬
tariũ suum. ueruntamen quia
humiliati sunt: auersa ẽ ab eis ira
dñi: nec deleti sunt penitus. Si¬
quidem & in iuda inuenta st̃ oꝑa
bona. Confortatus ẽ igit᷑ rex robo¬
am in hierłm: atq regnauit. Qua-¬
draginta aũ ce unius anni erat
cum regnare cepisset: &e decẽ & sep¬
tem annis regnauit in hierłm ur-¬
be quam elegit dñs. ut confirma¬
ret nomen suum ibi de cunctis tri¬
bubus isrł. Nomenq matris eiꝰ na¬
ama amanitis. fecit aũ malum:
& ñ preparauit cor suũ ut quere¬
ret dñm. Oꝑa uͦ roboam pͥma &e no¬
uissima scripta sunt in libro seme

Expanded text:
Pro quibus fecit rex aeneos, et tradiPro quibus fecit rex aeneos, et tradidit illos principibus scutariorum, qui custodiebant vestibulum palatii. Cumque introiret rex domum Domini, veniebant scutarii, et tollebant eos, iterumque referebant ad armamentarium suum. Verumtamen quia humiliati sunt, aversa est ab eis ira Domini, nec deleti sunt penitus; siquidem in Juda inventa sunt opera bona. Confortatus est igitur rex Roboam in Jerusalem, atque regnavit: quadraginta autem et unius anni erat cum regnare coepisset, et decem et septem annis regnavit in Jerusalem, urbe, quam elegit Dominus, ut confirmaret nomen suum ibi, de cunctis tribubus Israel: Nomen autem matris ejus Naama Ammanitis. Fecit autem malum, et non praeparavit cor suum, ut quaereret Dominum. Opera vero Roboam prima et novissima scripta sun
Abbreviated transcription (Latin):
nno aũ quinto regni.xxx.
roboam: ascendit sesachrex
egypti in hierłm quia peccauerãt
dño: cum mille ducentis currib.
& sexaginta milib equitũ. nec e¬
rat numerus uulgi qd uenerat
cum eo ex egypto. Libies scilicet¬
& trogodite: & ethyopes. Cepitq
ciuitates munitissimas in iuda: &
uenit usq hierłm. Semeias autẽ
propħa ingressus ẽ ad roboam ce
principes uida. qui congregati fue¬
rant hierusalem fugientes sesach.
Dixitq ad eos. Hec dicit dñs. uos
reliquistis me. & ego reliqui uos
in manus sesach. Consternatiq
pͥncipes isrł & rex: dixerunt. Iustꝰ
es dñe. Cumq uidisset dñs qd̃ hu¬
miliati essent: factus ẽ sermo do¬
mini ad semeiam dicens. Quia hu¬
miliati sunt: non disꝑdam eos.
Daboq eis pauxillum auxilii: &e ñ
stillabit furor ms suꝑ hierusalem
sesach rex egypti ab hierłm: sub¬
latis thesauris domus dñi ce domꝰ
regis. Omniaq secum tulit: ce cli¬
peos aureos quos fecerat salomon

Expanded text:
Anno autem quinto regni Anno autem quinto regni Roboam, ascendit Sesach rex Aegypti in Jerusalem quia peccaverant Domino cum mille det sexaginta milibus equitum nec erat numerus vulgi quod venerat cum eo ex Aegypto Lybies scilicet et Trogoditae et Aethiopes cepitque civitates munitissimas in Iuda et venit usque Hierusalem Semeias autem propheta ingressus est ad Roboam et principes Iuda qui congregati fuerant in Hierusalem fugientes Sesac dixitque ad eos haec dicit Dominus vos reliquistis me et ego reliqui vos in manu Sesac cprincipes Israel et rex dixerunt: Justus est Dominus. Cumque vidisset Dominus, quod humiliati essent, factus est sermo Domini ad Semeiam, dicens: Quia humiliati sunt, non disperdam eos, daboque eis pauxillum auxilii, et non stillabit furor meus super Jerusalem Sesac rex Aegypti ab Jerusalem, sublatis thesauris domus Domini et domus regis, omniaque secum tulit, et clypeos aureos, quos fecerat Salomon.
Abbreviated transcription (Latin):
regnum uda. & confirmauert̃
roboam filium salomonis ꝑtres
annos. Ambulauerunt enim in
uiis dauid &e salomonis anniᷤ tan¬
tum trib. Duxit aũ roboam uxo¬
rem maalath filiam hierimuth
filii dauid: abiahil quoq filiam
eliab filii ysai. que peꝑit ei filios
eius. Somoriam: ce room. Post hãc
qͦq accepit maacham filiam ab¬
salon: que peꝑit ei abia & iethai.
& rira. & solomith. Amauit autẽ
roboam maacham filiam absa-¬
lon: suꝑ om̃s uxores suas & con¬
cubinas. Nam uxores decẽ & octo
duxerat: concubinasꝙ sexaginta.
Et genuit uiginti octo filios: &e sexa¬
ginta filias. Constituit uͦ in capi¬
te. abiam filiũ maacha: ducẽ suꝑ
fr̃s suos. Ipsum enim regem facere
cogitabat: quia sapientior fuit &e
potentior super om̃s filios eiꝰ: &
in cunctis finib uda & benia¬
min. & in uniuersis ciuitatibus
muratis. Prebuitq eis escas plu
rimas: & multas petiuit uxores.
roboam &e confortatum: dereliqͥt
legem dñi: & omnis isrł cum eo.

Expanded text:
gnum Juda, et confirmaverunt Roboam filium Salomonis per tres annos: ambulaverunt enim in viis David et Salomonis, annis tantum tribus. Duxit autem Roboam uxorem Maalath, filiam Jerimuth, filii David: Abiail quoque filiam Eliab filii Isai: quae peperit ei filios, Jeus, et Somoriam, et Zoom. Post hanc quoque accepit Maacha filiam Absalom, quae peperit ei Abia, et Ethai, et Ziza, et Salomith. Amavit autem Roboam Maacha filiam Absalom, super omnes uxores suas, et concubinas: Nam uxores decem et octo duxerat, concubinas autem sexaginta: et genuit viginti octo filios, et sexaginta filias. Constituit vero in capite Abiam filium Maacha, ducem super fratres suos: ipsum enim regem facere cogitabat, quia sapientior fuit, et potentior super omnes filios ejus; Et in cunctis finibus Juda, et Benjamin, et in universis civitatibus muratis: praebuitque eis escas plurimas, et multas petivit uxores. Roboam et confortatum, dereliquit legem Domini, et omnis Israel cum eo.
Abbreviated transcription (Latin):
& thecue: bethsamur quoq &
soccho. & odollam: nec non geth.
&e maresa. & ⁊iph. Sed ce huram
&e lachis. & arecha. Saraa quoꝙ
& ahilon. & hebron que erant in
iuda & beniamin ciuitates mu¬
nitissimas. Cumq clausisset eas
muris: posuit in eis pͥncipes.ci¬
boꝵ ꝙ horrea. hoc ẽ olei & uini.
Sed &e singulis urbib fecit arma¬
mentaria scutoꝵ & hastarũ. fir¬
mauitq: eas summa diligentia:
& imꝑauit suꝑ iudam & benia¬
erat roboam cum regnare cepisset:¬
& decem &e septẽ annis regnauit
in hierłm ciuitate quam elegit
dñs ut poneret nom̃ suum ibi
ex omnib tribubus isrł. Nomen
aũ matris eius: naama ammani

Expanded text:
et Thecue Bethsur quoque et et Thecue Bethsur quoque et Soccho et Odollam necnon Geth t Maresa et Ziph sed et Aduram et Lachis et Azecha Saraa quoque et Ahilon et Hebron quae erant in Iuda et Beniamin civitates munitissimas cumque clausisset eas muris posuit in eis principes ciborumque horrea hoc est olei et vini sed et in singulis urbibus fecit armamentaria scutorum et hastarum firmavitque eas multa diligentia et imperavit super Iudam et Beniaerat Roboam, cum regnare coepisset: decem et septem annis regnavit in Jerusalem civitate, quam elegit Dominus, ut poneret nomen suum ibi ex omnibus tribubus Israel. Nomen autem matris ejus Naama Ammani
Abbreviated transcription (Latin):
aũ isrł qui habitabant in ciuita¬
tib uida: regnauit roboam. Mi¬
sit ergo rex roboam ad uram qui
preerat tributis: &e lapidauerunt
eum filii isrł & mortuus ẽ. Porro
rex roboam currum festinauit
ascendere: & fugit in hierusalem.
esset hieroboam: miserunt &e uo¬
mum dauid preter tribum uida
rusalem: &e conuocauit uniuersã
domũ iuda &e beniamin in centũ
octoginta milib electoꝵ atq bel¬
lantium ut dimicaret contra isrł:
& conuerteret ad se regnum suũ.
factus ꝙ ẽ sermo dñi ad semeiã
hominem dei dicens. Loquere
ad roboam filium salomonis re¬
gem iuda. & ad uniu̾sum isrł qui
est in uida & beniamin. Hȩc dicit.¬
dñs. Non ascendetis neq pugnabi¬
uertatur unus quisq in domum
suam: quia mea hoc gestum ẽ uo¬
luntate. Qui cũ audissent sermo¬
nem dñi. reuersi sunt: nec ꝑrexe¬
runt contra hieroboam. Habita¬
uit aũ roboam in hierłm: ce edifi¬
cauit cuutates muratas in uida.
Extruxitq bethleem & etham.

Expanded text:
autem Israhel qui habitabant in civitatibus Iuda regnavit Roboam misitque rex Roboam Aduram qui praeerat tributis et lapidaverunt eum filii Israhel et mortuus est porro rex Roboam currum festinavit ascendere et fugit in Hieresset Jeroboam, miserunt, et vomum David praeter tribum Judam rusalem, et convocavit universam domum Juda, et Benjamin in centum octoginta millibus electorum, atque bellantium, ut dimicaret contra Israel, et converteret ad se regnum suum. Factusque est sermo Domini ad Semeiam hominem Dei dicens: Loquere ad Roboam filium Salomonis regem Juda, et ad universum Israel qui est in Juda et Benjaminnus: Non ascendetis, neque pugnabivertatur unusquisque in domum suam, quia mea hoc gestum est voluntate. Qui cum audissent sermonem Domini, reversi sunt, nec perrexerunt contra Jeroboam. Habitavit autem Roboam in Hierusalem et aedificavit civitates muratas in Iuda extruxitque Bethleem et Aetham
Abbreviated transcription (Latin):
in uniuerso isrł uenerunt ad eũ
de cunctis sedib suis. relinqͥntes
suburbana. & possessiones suas:
& transeuntes ad iudam & hieru¬
salem. eo qd̃ abiecisset eos hiero¬
boam & posteri eius. ne sacerdo¬
tio dñi fungerentur. Qui consti¬
tuit sͥ sacerdotes excelsoꝵ &e demo¬
num. uituloꝵꝙ: quos fecerat. Sed
& de cunctis tribub isrł quicũꝙ¬

Expanded text:
rso Israhel venerunt ad eum de cunctis sedibus suis relinquentes suburbana et possessiones suas et transeuntes ad Iudam et Hierusalem eo quod abiecisset eos Hieroboam et posteri eius ne sacerdotio Domini fungerentur qui constituit sibi sacerdotes excelsorum et daemonum vitulorumque quos fecerat sed et de cunctis tribubus Isr
Abbreviated transcription (Latin):
pugnare contra dñm dm̃ patrũ
uestroꝵ: quia ñ uobis expedit.
Hȩc illo loquente. hieroboam re¬
tro moliebatur insidias. Cũq ex
aduerso hostiũ instaret. ignorantẽ
udam suo ambiebat exercitu.
Respiciensq uidas uidit instare
bellum. ce ex aduerso ce post ter¬
gum: & clamauit ad dñm. & sa¬
cerdotes tubis canere ceperunt.

Expanded text:
pugnare contra Dominum Deum patrum pugnare contra Dominum Deum patrum vestrorum quia non vobis expedit haec illo loquente Hieroboam retro moliebatur insidias cumque ex adverso hostium staret ignorantem Iudam suo ambiebat exercitu respiciensque Iudas vidit instare bellum ex adverso et post tergum et clamavit ad Dominum ac sacerdot
Abbreviated transcription (Latin):
sidet ꝑfilios dauid: habetis ꝙ gͣn¬
dem populi multitudinẽ. atq ui¬
tulos aureos quos fecit uobis hie¬
roboam indeos. & eiecistis sacer¬
dotes dñi filios aaron atq leuitaᷤ.
& fecistis uobis sacerdotes sicut &¬
om̃s popħ terrarum. Quicũq ue¬
nerit & miciauerit manũ suam
in tauro. in bubus. & in arietib
septem: sit sacerdos eoꝵ qui ñ st̃
dii. Noster aũ dñs d̾s ẽ quem ñ
reliquimꝰ. sacerdotesq ministrant
de filiis aaron dño: & leuitȩ st̃ in
ordine suo. holocausta quoq: of¬
ferunt dño ꝑ singłos dies. mane
& uespere. & tymiama iuxta legi
p̃cepta confectum. & ꝓponuntur
panes in mensa mundissima.
estq apud nos candelabrũ aure¬
um &e lucerna eiꝰ: ut accendatur
semꝑ ad uesperam. Nos quippe
custodimus p̃cepta dñi dei nr̃i
quem uos reliquistis. Ergo in ex¬
ercitu nr̃o dux d̾s ẽ: ce sacerdoteᷤ
eius qui clangunt tubis. & reso¬
nant contra uos. filii isrł nolite

Expanded text:
sidet per filios David, habetisque gransidet per filios David, habetisque grandem populi multitudinem, atque vitulos aureos, quos fecit vobis Jeroboam in Deos. Et ejecistis sacerdotes Domini, filios Aaron, atque Levitas: et fecistis vobis sacerdotes sicut omnes populi terrarum: quicumque venerit, et initiaverit manum suam in tauro, in bobus, et in arietibus septem, fit sacerdos eorum qui non sunt dii. Noster autem Dominus Deus est quem non relinquimus sacerdotesque ministrant Domino de filiis Aaron et Levitae sunt in ordine suo holocausta quoque offerunt Domino per singulos dies mane et vespere et thymiama iuxta legis praecepta confectum et proponuntur panes in mensa mundissima estque apud nos candelabrum aureum et lucernae eius ut accendantur semper ad vesperam nos quippe custodimus praecepta Domini Dei nostri quem vos reliquistis ergo in exercitu nostro dux Deus est et sacerdotes eius qui clangunt tubis et resonant contra vos filii Israhel nolite
Abbreviated transcription (Latin):
nno octauodecimo regis hie¬
roboam: regnauit abia suꝑ
iudam. Trib annis regnauit in
hierłm. nomen matris eiꝰ maacha
filia hurihel de gabaa. Et erat bel¬
lum inter abiã &e hieroboam. Cũ¬
ꝙ inisset abia certamen & habe¬
ret bellicosissimos uiros. & electo¬
rum quadraginta milia: hierobo.¬
am extruxit econtra aciem octo¬
ginta milia uiroꝵ. Qui & ipsi
elect erant: & ad bella fortissimi.
Stetit gͥ abia suꝑ montẽ somero⁊
qui erat in ephraim: oeait. Audi
hieroboam: & oĩs isrł. Num igno¬
ratis qd̃ dñs d̾s isrł dederit reg¬
num dauid suꝑ isrł in sempiter¬
num. ipsi &e filii eiꝰ inpactũ salis:
Et surrexit hieroboam filius na¬
bath seruus salomonis filii da¬
uid: & rebellauit contra dnm su¬
um. Congregatiq sunt ad eum
uiri uanissimi & filii belial: & p̃
ualuerunt contra roboam filiũ
salomonis. Porro roboam erat
rudis & corde pauido: nec poterat
resistere eis. Nunc gͦ uos dicitis qd
resistere possitis regno dñi qd̃ pos¬

Expanded text:
Hieroboam regnavit Abia super Iudam tribus annis regnavit in Hierusalem nomenque matris eius Michaia filia Urihel de Gabaa et erat bellum inter Abia et Hieroboam cumque inisset Abia certamen et haberet bellicosissimos viros et electorum quadringenta milia Hieroboam instruxit e contra aciem octingenta milia virorum qui et ipsi electi erant et ad bella fortissimi stetit igitur Abia super montem Someron qui erat in Ephraim et ait audi Hieroboam et omnis Israhel num ignoratis quod Dominus Deus Israhel dederit regnum David super Israhel in sempiternum ipsi et filiis eius pactum salis et surrexit Hieroboam filius Nabath servus Salomonis filii David et rebellavit contra dominum suum congregatique sunt ad eum viri vanissimaluerunt contra Roboam filium Salomonis: Porro Roboam erat rudis, et corde pavido, nec potuit resistere eis. Nunc ergo vos dicitis, quod resistere possitis regno Domini, quod pos
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ. ꝑsecutus ẽ aũ abia fugientẽ
hieroboam. & cepit ciuitates eiꝰ be¬
thel & filias eius. & hiesena cũ
filiab suis. ephron quoꝙ &e filiaᷤᷤ
eius. Nec ualuit ultra resistere
hieroboam in dieb abia: quẽ ꝑ¬
cussit dñs. & mortuus ẽ. Igitur
abia confortato imꝑio suo: accepit
uxores quatuordecim: ꝓcreauitq
uiginti duo filios: &e sedecim filiaᷤ.
Reliqua aũ sermonũ abia. uiarũ¬
q & operum eiꝰ: scripta sunt dili¬
gentissime in libro propħȩ addo.
Dormiuit aũ abia cum patribus
suis: & sepelierunt eum in ciuita¬
te dauid.¬

Expanded text:
 autem Abia fugientem Hieroboam et cepit civitates eius Bethel et filias eius et Hiesena cum filiabus suis Ephron quoque et filias eius nec valuit ultra resistere Hieroboam in diebus Abia quem percussit Dominus et mortuus est igitur Abia confortato imperio suo accepit uxores quattuordecim procreavitque viginti duos filios et sedecim filias reliqua autem sermonum Abia viarumque et operum eius scripta sunt diligentissime in libro prophetae Addo dormivit autem Abia cum patribus suis et sepelierunt eum in civitate David
Abbreviated transcription (Latin):
bo nr̃o: ꝑ epłam hunc notate. & ne
cõmisceamini cum illo ut confun¬
datur. Et nolite quasi inimicũ ex¬
stimare: sed corripite ut frẽm. Ipse
piternam in omni loco. Dñs cũ om

Expanded text:
olam, hunc notate, et non ne commisceamini cum illo, ut confundatur. Et nolite quasi inimicum existimare, sed corripite ut fratrem. Ipsobis pacem sempiternam in omni loco. Dom
Abbreviated transcription (Latin):
tem quam abel. Uidete: ne recusetis
loquentẽ. Sienim illi ñ effugerunt
retusantes eũ qui suꝑ terram loque¬
batur: multomagis nos qui de cȩliꝰ
loqͥntem nob̾ auertimꝰ. cuiꝰ uox mo¬
uit terram tunc: nc̃ aũ reꝓmittit di¬
cens. Adhuc semel &e ego mouebo
ñ solum terram: sed & cȩlum. Qd̾ aũ¬
ad huc semel dicit: declarat mobili¬
um translationẽ tanqͣm factoꝵ
ut maneant ea quȩ sunt immobi¬
lia.
taq regnum immobile suscipienteᷤ.
habemus grãm ꝑ qͣm seruiamꝰ pla¬
centes deo cum metu & reuerentia.
Et enim d̾s noster ignis consumeis

Expanded text:
tolus v.25. Videte ne recusetis loquentem. Si enim illi non effugerunt recusantes eum qui super terram loquebatur: multo magis nos, qui de caelis loquentem nobis avertimus: Cujus vox movit terram tunc: nunc autem repromittit dicens: Adhuc semel; & ego movebo non solum terram, sed & caelum. Si Adhuc semel, dicit, declarat mobilium translationem tanquam factorum, ut maneant ea quae sunt immobilia. Itaque regnum immobile suscipientes, habemus gratiam, per quam serviamus, placentes Deo cum metu et reverentia: etenim Deus noster ignis consumens
Abbreviated transcription (Latin):
nicator aut ꝓfanus ut esau. quiꝓp¬
ter unam escam uendidit pͥmitiua
sua. Scitote enim qm̃ && post ea cu¬
piens hereditare benedictionem:
reꝓbatus ẽ. Non enim iuenit pe¬
nitentiȩ locum. qͣmqͣm cum lacri

Expanded text:
nicator aut profanus, ut Esau, qui propter unam escam vendidit primitiva sua: scitote enim quia et postea volens haereditare benedictionem, reprobatus est; non enim invenit poenitentiae locum,
Abbreviated transcription (Latin):
in casulis habitando. cũ ysaac &
iacob coheredib reꝓmissionis eius¬
dem. Expectabat enim fundam̃ta
habentem ciuitatẽ cuiꝰ artifex et
conditor d̾s. fide & ipsa sara steribꝰ
uirtutẽ in conceptione seminis ac¬
cepit. etiam preter tempꝰ etatis: qm̃
fidelem credidit ẽẽ qui repromise¬
rat ꝓpter qd̾ & ab uno orti st̃. et
hoc emortuo tanquã sydera cȩli
in multitudinẽ. & sicut harena
que ẽ ad horam maris innumera¬
bilis. Iuxta fidem defuncti st̃ õs ist
ñ acceptis reꝓmissionib sed a longe
eas aspicientes & salutantes ce con¬
fitentes. quia peregrim & hospites
sunt suꝑ terram. Qui enim hȩc di¬
cunt: significant se patriam inqͥrere.
& si quidem illuis meminissent de qͣ
exierunt: habebant utiq tempꝰ re
uertendi. Nunc aũ meliorem appe¬
tunt id est celestem ideo ñ confundi¬
tur d̃s uocari d̾s eoꝵ. Parauit enim
illis ciuitatẽ. fide obtulit abraham
ysaac cũ temptaret᷑. & unigenitum

Expanded text:
in casulis habitando cum Isaac et in casulis habitando cum Isaac et Jacob, cohaeredibus repromissionis ejusdem. Exspectabat enim fundamenta habentem civitatem, cujus artifex et conditor Deus. Fide et ipsa Sara sterilis virtutem in conceptione seminis accefidelem credidit qui promiserat . Propter quod et ab uno orti sunt, et hoc emortuo, tanquam sidera coeli in multitudinem et sicut harena quae est ad oram maris innumerabilis iuxta fidem defuncti sunt omnes isti non acceptis repromissionibus sed a longe eas aspicientes et salutantes et confitentes quia peregrini et hospites sunt supra terram qui enim haec dicunt significant se patriam inquirere et si quidem illius meminissent de qua exierunt habvertendi; nunc autem meliorem appetunt, id est, coelestem. Ideo non confunditur Deus vocari Deus eorum; paravit enim illis civitatem. Fide obtulit Abraham Isaac, cum tentaretur, et unigenitum
Abbreviated transcription (Latin):
ide intelligimꝰ aptata eẽ scla
uerbo dei. ut ex inuisibilib
uisibilia fierent. fide plurimam
hostiam abel quam cain obtulit
deo. per quam testimonium conse¬
cutus est ẽẽ iustus. T̃ estimoniũ ꝑhi¬
bente munerib eiꝰ deo. & ꝑ illam
defunctus adhuc loquitur. fide e¬
noch translatus ẽ. ne uideret mor¬
tem. & ñ inueniebatur quia tran¬
stulit illum d̾s. Ante trans latio¬
nem enim testimoniũ habuit pla¬
cuisse deo. sine fide aũ impossibile
ẽplacere deo. Erẽde enĩ oportet ac¬
cedentẽ ad dm̃. qͥa ẽ & inquirenti¬
bus se remunerator fit. fide noe
responso accepto. de his que adhuc
ñ uidebant᷑ metuens: aptauit ar¬
cham in salutẽ domꝰ suȩ ꝑ quã dãp¬
nauit mundum. oe iusticiȩ que ꝑ
fidem ẽ. heres ẽ institutor effectus.
fide qui uocat᷑ abraham obediuit
in locum exire. quẽ accepturꝰ erat in
hereditatem. & exiit nesciens quo
iret. fide demoratus ẽ in terram
repmissionis tanquam in aliena

Expanded text:
ide intelligimus aptata esse saecula verbo Dei, ut ex invisibilibus visibilia fierent. Fide plurimam hostiam Abel quam Cain obtulit Deo, per quam testimonium consecutus est esse iustus testimonium perhibente muneribus eius Deo et per illam defunctus adhuc loquitur fide Enoch translatus est ne videret mortem et non inveniebatur quia transtulit illum Deus ante translationem enim testimonium habebat placuisse Deo sine fide autem inpossibile placere credere enim oportet accedentem ad Deum quia est et inquirentibus se remunerator fit fide Noe responso accepto de his quae adhuc non videbantur metuens aptavit arcam in salutem domus suae navit mundum, et justitiae, quae per fidem est, haeres est institutus factus. Fide qui vocatur Abraham, obedivit in locum exire, quem accepturus erat in haereditatem, et exiit nesciens quo iret. Fide demoratus est in terra repromissionis, tanquam in aliena,
Abbreviated transcription (Latin):
cum popło de quam temporalis
remunerationẽ fide reliqͥt egyptũ.
ñ ueritus ammositatẽ regis i nui¬
sibilem enim tanqͣm uidens sustinu¬
it. fide celebrauit pasca &e sanguinis
effusionẽ. ne qui uastabat pͥmitiua:
tangeret eos. fide transierunt mare
rubrũ tanqͣm ꝑ aridam terrã: qd̾
exꝑti egyptii deuorati st̃. fide muri
hiericho corruert̃: circuitu dierũ sep¬
tem. fide raab meretrix ñ piit cũ in¬
credulis. excipiens exploratores cũ
pace. Et quid adhuc dicam: Deficit
enu me tempus enarrantẽ de gede¬
on. barach. sanson. iepte dauid. sa¬
muhel & ꝓphetis. qui ꝑ fidem deui¬
cerunt regna. oꝑati sunt iusticiam.¬

Expanded text:
lis remunerationem. Fide reliquit Aegyptum, non veritus animositatem regis. Invisibilem enim tanquam videns sustinuit. Fide celebravit Pascha et sanguinis effusionem, ne qui vastabat primitiva tangeret eos. Fide transierunt mare Rubrum tamquam per aridam terram quod experti Aegyptii devorati sunt fide muri Hiericho ruerunt circuiti dierum septem fide Raab meretrix non periit cum incredulis excipiens exploratores cum pace et quid adhuc dicam deficiet enim me tempus enarrantem de Gedeon Barac Samson Iepthae David et Samuhel et prophetis qui per fidem devicerunt regna o
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ passuros nos tribulationes.
sic̃ & factum ẽ: cr scitis. Propterea
& ego amplius ñ sustinens: mis
ad cognoscendam fidem ur̃am. ne
forte temptau̾it uos is qui tẽptat.
& manis fiat labor noster. Nunc
aũ ueniente tymotheo ad nos a
uobis. & annunciante nob̾ fidem
& caritatẽ urãm. & qͥa memoriã
nr̃ habetis bonam. semꝑ deside¬
rantes nos uidere. sic̃ nos qͦꝙ uos:
ideo consolat sumꝰ fr̃s in uobis
i omni necessitate & tribulatio¬

Expanded text:
s nos tribulationes, sicut et factum est, et scitis. Propterea et ego amplius non sustinens, misi ad cognoscendam fidem vestram: ne forte tentaverit vos is, qui tentat, et inanis fiat labor noster. Nunc autem veniente Timotheo ad nos a vobis, et annuntiante nobis fidem et charitatem vestram, et quia memoriam nostri habetis bonam semper, desiderantes nos videre, sicut et nos quoque vos: ideo consolati sumus, fratres, in vobis, in omni necessitate et tribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
Etait illi. Nunqͣm ex te fructus nas-¬
cat᷑: in sempit̾num. Et arefacta ẽ con¬
tinuo ficulnea. Et uidentes discipħ:
mirati sunt dicentes. Quomͦ conti¬
nuo aruit: R espondens aũ iħc:¬

Expanded text:
Et ait illi: Nunquam ex te fructus nascatur in sempiternum. Et arefacta est continuo ficulnea. Et videntes discipuli, mirati sunt, dicentes: Quomodo continuo aruit?
Abbreviated transcription (Latin):
dentes ñ coacte. sed spontanee scdm
dm̃. Neꝙ turpis lucri gr̃a: sed uolun¬
tarie. Neq ut dominantes in cleris:
sed forme fact gregis ex animo. Et
cum apparuerit pͥnceps pastoꝵ: ꝑ
cipietis immarcessibilem gloriȩ
coronam:

Expanded text:
tes non coacte, sed spontanee secundum Deum; neque turpis lucri gratia, sed voluntarie; neque ut dominantes in cleris, sed forma facti gregis ex animo: et cum apparuerit princeps pastorum, percipietis immarcescibilem gloriae coronam
Abbreviated transcription (Latin):
annuente sͥ presidi dicere. Ex
multis annis eẽ te iudicẽ genti
huic sciens: bono animo pro me
satis faciam. Potes enim cognosc̃e
quia ñ plus sunt dies mͥ qͣm duode.¬
cim: ex quo ascendi adorare in hie¬
rłm. Et neq in templo inueneruns
me cũ aliquo disputantẽ. aut con¬
cursum facientẽ turbȩ. neq in syna¬
gogis. neq in ciuitate neq ꝓbare
possunt tib de quib nunc accusat̃
me. Confiteor aũ hoc tͥ qd̾ scd̃m sec¬
tam qͣm dicunt heresim. sic deser¬
uio patri deo meo: credens omnib
que in lege &e propħis scͥpta sunt.
spem habens in dm̃. quam &e hii
ips expectant resurrectionẽ futurã
iustoꝵ & iniquoꝵ. In hoc ce ipse stu¬
deo sine offendiculo conscientiam
habere ad dm̃: &e ad hoĩes semper.
Post annos aũ plures elemosinaᷤ
facturus ingentẽ meam ueni. et
oblationes &e uota: in quib inue¬
nerunt me purificatũ in templo.¬
ñ cum turba: neq cũ tumultu. Et¬

Expanded text:
annuente sibi praeside dicere ex multis annis esse te iudicem genti huic sciens bono animo pro me satisfaciam potes enim cognoscere quia non plus sunt dies mihi quam duodecim ex quo ascendi adorare in Hierusalem et neque in templo invenerunt me cum aliquo disputantem aut concursum facientem turbae neque in synagogis neque in civitate neque probare possunt tibi de quibus nunc accusant me confiteor autem hoc tibi quod secundum sectam quam dicunt heresim sic deservio patrio Deo meo credens omnibus quae in lege et prophetis scripta sunt spem habens in Deum quam et hii ipsi expectant resurrectionem futuram iustorum et iniquorum in hoc et ipse studeo sine offendiculo conscientiam habere ad Deum et ad homines semper post annos autem plures elemosynas facturus in gentem meam veni et oblationes et vota in quibus invenerunt me purificatum in templo non cum turba neque cum tumultu
Abbreviated transcription (Latin):
trum qui sub antiocho rege pro
sacris legib dira tormenta per¬
pessi sunt. quos mater pia cum
diuersis suppliciis urgerentur.
ñ solum ñ fleuit: sed ce gaudens
hortabatur ad głam passionis:

Expanded text:
r, qui sub Antiocho rege pro sacris legibus dira tormenta perpessi sunt? Mater pia cum diversis suppliciis urgeretur, non solum non flevit, sed et gaudens hortabatur ad gloriam passionis.
Abbreviated transcription (Latin):
Cretenses semꝑ mendaces: male be¬
stiȩ. uentres pigri. Testimoniũ hoc
uerum ẽ. Quamobcausam: increpa
illos dure ut sani sint in fide. ñ in¬
tendentes iudaicis fabulis & man

Expanded text:
Cretenses semper mendaces, malae bestiae, ventres pigri. Testimonium hoc verum est. Quam ob causam increpa illos dure, ut sani sint in fide, non intendentes Jud
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum & iniqͥtatẽ facit: & pecca¬
tum iniqͥtas ẽ. Et scitis quia ille ap¬
paruit ut peccata tolleret: & pecca¬
tum in eo ñ ẽ. Omnis qͥ in eomanet:
ñ peccat. Et omĩs qui peccat: ñ ui¬
dit eum. nec cognouit eũ filiol: ne¬
mouos seducat. Qui facit iusticiã:
nistus ẽ. sicut & ille iustus ẽ. Qui fa

Expanded text:
iniquitatem facit: et peccatum est iniquitas. Et scitis quia ille apparuit, ut peccata nostra tolleret: et peccatum in eo non est. Omnis qui in eo manet, non peccat: et omnis qui peccat, non vidit eum, nec cognovit eum. Filioli, nemo vos seducat. Qui facit justitiam, justus est: sicut et ille justus est. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ex minio numerũ discolorem. qui
ad decem usꝙ procedens. indicat
pͥor numerus in quo sit canone
requirendus. Cum gͥ aꝑto cõdice
uerbi grã illud siue illud capitu¬
lum scire uolueris cuiꝰ canonis sit:
statim ex subiecto numero doce¬
beris. Et recurrens ad pͥncipia in
quib canonũ est distincta conge¬
ries. eodemꝙ: statim canone ex ty¬
tulo.. frontis inuento. illum quẽ
querebas numerũ eiusdem euan¬
gelistȩ. qui & ipse ex inscͥptione sig¬
natur. inuenies: atq e uicino cȩte¬
roꝵ tramitib inspectis qͦs nume¬
ros e regione habeant: adnota¬
bis. Et cum scieris: recurres ad uo¬
lumina singuloꝵ. &e sine mora re¬
ꝑtis numeris quos ante signaue

Expanded text:
ex minio numerum discolorem, qui ex minio numerum discolorem, qui ad decem usque procedens, indicat prior numerus, in quo sit Canone requirendus. Cum igitur aperto codice, verbi gratia, illud sive illud capitulum scire volueris, cujus Canonis sit, statim ex subjecto numero doceberis, et recurrens ad principia, in quibus Canonum est distincta congeries, eodemque statim Canone ex titulo frontis invento, illum quem quaerebas numerum ejusdem Evangelistae, qui et ipse ex inscriptione signatur, invenies: atque e vicino caeterorum tramitibus inspectis, quos numeros e regione habeant, annotabis. Et cum scieris, recurres ad volumina singulorum, et sine mora repertis numeris, quos ante signave
Abbreviated transcription (Latin):
estimauerit emendandos. Unde
accidit ut apud nos mixta sint om¬
nia. & in marco plura. luce atq: ma¬
thei. rursum in matheo iohannis
& marci. & in ceteris reliquoꝵ. que
aliis ꝓpͥa sunt inueniantur. Cum
itaq canones legeris qui subiecti
sunt: confusioni errore sublato.
& similia omniũ scies: & singulis
sua queq restitues. In canone
pͥmo: concordant quatuor. Ma¬
theus. Marcus. Lucas.  oħs.
n sccđo: tres. MHatheus Marcus.¬
& Lucas. In tercio: tres. Nathe¬
us. Lucas. Loħs. In quarto.
tres. MatheusLarcus. Loħs
In quinto: duo. Matheus. Lueaᷤ
In sexto: duo. Matheus arcu
In septimo: duo. Matheus.  oħs.
In octauo: duo. Lucas. Marcus
In nono: duo. Lucas. I ohanneᷤ
In decimo: ꝓpͥa unus quisq que ñ
habentur in aliis: ediderunt.Sin¬
gulis uͦ euangeliis ab uno incip¬
ens usq ad finem libroꝵ dispar
numerus increscit. Hic nigro co¬
lore ꝑscriptus: sub se habet aliũ

Expanded text:
aestimaverit emendandos. Unde aestimaverit emendandos. Unde accidit, ut apud nos mixta sint omnia, et in Marco plura Lucae atque Matthaei: rursum in Matthaeo plura Joannis et Marci, et in caeteris reliquorum quae aliis propria sunt, inveniantur. Cum itaque Canones legeris, qui subjecti sunt, confusionis errore sublato, et similia omnium scies, et singulis sua quaeque restitues. In Canone primo concordant quatuor, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes. In secundo tres, Matthaeus, Marcus, Lucas. In tertio tres, Matthaeus, Lucas, Joannes. In quarto tres, Matthaeus, Marcus, Joannes. In quinto duo, Matthaeus, Lucas. In sexto duo, Matthaeus, Marcus. In septimo duo, Matthaeus, Joannes. In octavo duo, Lucas, Marcus. In nono duo, Lucas, Joannes. In decimo propria unusquisque, quae non habentur in aliis, ediderunt. Singulis vero Evangeliis, ab uno incipiens usque ad finem librorum, dispar numerus increscit  Al. accrescit. Hic nigro colore praescriptus, sub se habet alium
Abbreviated transcription (Latin):
esse que addita sunt. Igitur hȩc p̃¬
sens prefatiuncula: pollicetur qua¬
tuor tantum euangelia. quoꝵ ordo
iste est. Matheus. Marcus. Lu¬
cas. Iohannes codicũ grecoꝵ emen¬
data collatione: sed & ueterum.
Que ne multum alectionis latinȩ
consuetudine discreparent: ita ca-¬
lamo imꝑauimꝰ. ut his tantũ que
sensum uidebant᷑ mutare correctis.
reliqua manere paterem᷑ ut fue¬
rant. Canones quoq: qͦs eusebius
cesariensis episcopus alexandri¬
num secutus ammoniũ in decem
numeros ordinauit. sicut in greco
habentur expressius. Quod si qͥs
de curiosis uoluerit nosse que in
euangeliis uel eadem uel uicina
uel sola sint: eoꝵ distinctione cog¬
noscat. Magnus si quidem hic in
nr̃is codicib error moleuit. dum
qd in eadem re alius euangłista
plus dixit. in alio quia minus pu¬
tauerint addiderunt. uel dum eun¬
dem sensum alius aliter expressit.
ille qui unũ e quatuor pͥmum lege¬
rat: ad eiꝰ exemplum cȩteros quoꝙ

Expanded text:
esse quae addita sunt. Igitur haec presse quae addita sunt. Igitur haec praesens praefatiuncula pollicetur quatuor tantum Evangelia, quorum ordo est iste, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes, codicum Graecorum emendata collatione, sed Veterum. Quae ne multum a lectionis Latinae consuetudine discreparent, ita calamo temperavimus, ut his tantum quae sensum videbantur mutare, correctis, reliqua manere pateremur ut fuerant. Canones quoque, quos Eusebius Caesariensis episcopus Alexandrinum secutus Ammonium, in decem numeros ordinavit, sicut in Graeco habentur, expressimus. Quod si quis de curiosis voluerit nosse, quae in Evangeliis, vel eadem, vel vicina, vel sola sint, eorum distinctione cognoscat. Magnus siquidem hic in nostris codicibus error inolevit, dum quod in eadem re alius Evangelista plus dixit, in alio quia minus putaverint, addiderunt. Vel dum eumdem sensum alius aliter expressit, ille qui unum e quatuor primum legerat, ad ejus exemplum caeteros quoque
Abbreviated transcription (Latin):
ginem reuertentes. ea que uel aui¬
ciosis interp̾tib male edita. uel a
p̾sumptorib imꝑitis emendata
ꝑuersius. uel alibrariis dormitan¬
tib: aut addita sunt. aut mutata
corrigimus: Neq uͦ ego de ueteri¬
nc̃ disputo testam̃to. qd̾ a septua¬
ginta seniorib in grecam linguã
uersum. tercio grãdu ad nos usꝙ
ꝑuenit. Non quero qͥd aquila. qͥd
simmachus sapiant: quare theo¬
dotion inter nouos & ueteres me¬
cum e̾̃ẽ ñ dubium ẽ. excepto apło
matheo qui pͥmus in uidea eu¬
angłium xp̃i hebraicis litteris
edidit. Hoc certe cum in nr̃o ser¬
mone discordat. & diuersos riuu¬
loꝵ tramites ducit: uno de fonte
querendumẽ.Pretermitto eos co¬
dices quos aluciano & esitio nun¬
cupatos paucoꝵ hominũ asserit
ꝑuersa contentio: quib utiq nec
in ueteri instrum̃to post septua¬
ginta interpretes emendare qͥd
licuit. nec in nouo ꝓfuit em̃dasse.
cum multarũ gentiũ linguis scͥp¬
tura ante translata. doceat falsa¬

Expanded text:
entes, ea quae vel a vitiosis interpretibus male edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversius, vel a librariis dormitantibus addita sunt, aut mutata, corrigimus? Neque vero ego de veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres mecum esse non dubium est, excepto apostolo Matthaeo, qui primus in Judaea Evangelium Christi Hebraicis litteris edidit. Hoc certe cum in nostro sermone discordat, et diversos rivulorum tramites ducit: uno de fonte quaerendum est. Praetermitto eos codices, quos a Luciano et Hesychio nuncupatos, paucorum hominum asserit perversa contentio: quibus utique nec in veteri Instrumento post Septuaginta Interpretes emendare quid licuit, nec in Novo profuit emendasse: cum multarum gentium linguis Scriptura ante translata, doceat fals