comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erbum dictũ eo qd̃ u̾berato aere so¬
nat. uł qd̃ hec pars frequent in oĩone
l̾isetur.Sunt aũ u̾ba m̃tis signa: qͥb homineᷤᷤ
cogitationes suas loquendo inuicẽ demon¬
strant sicut aũ nom̃ significat ꝑsonam. ita

Expanded text:
erbum dictum eo, quod verberato aere sonat, vel quod haec pars frequenter in oratione versetur. Sunt autem verba mentis signa, quibus homines cogitationes suas invicem loquendo demonstrant. Sicut autem
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾a.fteme u̾boꝵ inde dicte eo qd̃ nos ad
uã quamq tẽ. infornent. Phas enĩ osten¬
dimꝰ. qͥd agamꝰ. Meditatiua dicta ẽ. a medi¬
tantis sensu: ut lectͣio. id ẽ leg̾e uolo. In coati¬
ua pꝰ meditationẽ ab in choantis indicio: ut
calesco. frequentatiua a sepiꝰ agendo. ut lec¬
tito. chmnito. forme enĩ sensũ tenent: mõi de¬
diratione. Nã nescis qͥd sit declinatio: nͥ pͥus
didisceris qͥd sit sensus. Modi dicti ab eo quẽ¬
ad modũ st̃ in suis significationib Indicatinus
ut lego. Imꝑatiuus. qi sonũ ht̃ imꝑandi ut
lege. Optatiuus.ꝙ ꝑ ipsũ optamꝰ aliqͥd agere.
ut utinã legerẽ. Cõuinctiuus. qr ei cõungit᷑
aliqͥd: ut locutio plena sit. Nã qñ dicis. cũ clam̃.
pendet sensus. Qd sidicã cũ dam̃ quare putas
qd taceam: plenꝰ ẽ. sensus. Infinituuis dr̃ eo qd̃
temꝑa definiens ꝑsonã u̾bi ñ desinit. ut cla¬
mare clamasse. Ci si adiungas ꝑsonã clama¬

Expanded text:
eo, quod nos ad unamquamque rem informent. Per has enim ostendimus quid agamus. Nam Meditativa dicta est a meditantis sensu, ut 'lecturio', id est legere volo. Inchoativa post meditationem ab inchoantis indicio, ut 'calesco'. Frequentativa a saepius agendo, ut 'lectito', 'clamito'. Formae enim sensum tenent, modi declinationem. Nam nescis quid sit declinatio, nisi prius didiceris quid sit sensus. Modi dicti ab eo, quemadmodum sint in suis significationibus. Indicativus ut lego. Imperativus, quia sonum habet imperantis, ut lege. Optativus, quia per ipsum optamus aliquid agere, ut utinam legerem! Conjunctivus, quia ei conjungitur aliquid ut locutio plena sit: nam quando dicis cum clamem, pendet sensus; quod si dicam cum clamem, quare putas quod taceam? Plenus est sensus. 5. Infinitus dicitur, eo quod tempora definiens personam verbi non definit, ut clamare, clamasse. Cui si adjungas personam: clama
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊ patientis significatio ẽ. Nã scribo ꝑsone
factũ est.Itẽ scribor ñ ꝑsone factũ indicat s eiꝰ
a qͦ patitur. Gen̾a u̾boꝵ duo sunt: grãtnaticoꝵ
atq rechoꝵ. Grãmaticoꝵ intͥacadunt temꝑa
nis. nos cep̃: u̾babona habuit̾. Ubi ñ tm̃ sunt

Expanded text:
. Nam 'scribo' personae factum est. Item 'scribor' personae factum indicat, sed eius a quo patitur. Verborum genera duo sunt: grammaticorum atque rhetorum. Grammaticorum in tria cadunt tempora: nis nos cepit', 'verba bona habuit', ubi non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ca finẽ cornuũ adiuncto. Y latinũ
significat cyatũ. R O si uero .o. lati¬
nũ hũit adiunctũ. eminã demonstrat.
quã greci cotilem uocant. ÷ E ex
g̾cũ si acceꝑit iunctũ elatinũ: signi¬
ficat sextariũ. 3 O si .o. latinũ adiun¬
ctũ indicat acĩtabulũ: qd̾ g̾ci oxifa¬
lon uocant. Mtnoi grecum suꝑpo¬
sito .n. latino significat mnã. NT.
latinũ in fine hñs labda grecũ signi¬
tieat talentũ. N O grecum in dextro
brachio suꝑiori. o. litra coniuncta ke¬
nix ẽ.¬

Expanded text:
ca finem cornu adiuncto V Latinum ca finem cornu adiuncto V Latinum significat cyatum. KO. Si vero O Latinum habuerit adiunctum, eminam demonstrat, quam Graeci cotylen vocant. ξε. Xi Graecum si acceperit iunctum E Latinam, significat sextarium. ξο. Si O Latinum adiunctum, indicat acitabulum, quod Graeci oxifalon vocant. . My Graecum superposito N Latinum significat mina. TΛ. T Latinum in fine habens Labda Graecum significat talentum. Xo. Chi Graecum in dextro brachio superiori O littera coniuncta cenix e
Abbreviated transcription (Latin):
mus cameli efficiunt.
ta sunt: et inde errorẽ legentibus
faciunt. Qua ppt̾ formas eorũ et carac¬
lies ut a ueteribꝰ signata sunt. subicia
lutã significat dimidiũ obolũ.
Dugła eqͣlit̾ iacens et porrecta simplici¬
ar significat obolũ.  Geminata uir¬
dã duo oboli sunt. Tlatinũ signifi¬
at obolos tres. P latinũ significat Q¬
abolos qͣtuor. E latinũ demonstrat obo
ant. qd̾ ẽ pondꝰ denarii argenti. H eta
uit̾a significat siliquas octo id ẽ tre¬
missẽ. N latinum significat nõmis¬
ma g̾cũ id ẽ solidũ. E iota. adiuncta
beta significat dimidiũ solidũ
uirgulȩ duȩ ex uno angulo a leua
in dexterã se diuidentes: significant
drãgniã quã etiam olcem appellant.
¶latinũ adiuncto gãma greco
significat semiuntiã. IO gamma
aut̃ grecȩ litte̾ .o. latinũ infine adiũ¬
ctũ significat untiã. A labda grecũ
ꝑmediũ sui .i. latinũ adiectũ signi¬
ficat libram. H Y cappa grecũ cir¬

Expanded text:
us cameli efficiunt. ta sunt, et inde errorem legentibus faciunt. Quapropter formas eorum et characteres, ut a veteribus signata sunt, subiciamus. Z littera significat dimidium obolum. — Virgula aequaliter iacens et porrecta simpliciter significat obolum. = Geminata virgula duo oboli sunt. T Latinum significat obolos tres. F Latinum significat obolos quattuor. E Latinum demonstrat obolant, quod est pondus denarii argenti. H Eta littera significat siliquas octo, id est tremissem. N Latinum significat nomisma Graecum, id est solidum. IB. Iota adiuncta Beta significat dimidium solidum. < Virgulae duae ex uno angulo a laeva in dexteram se dividentes significant dragmam, quam etiam olcen appellant. NΓ. N Latinum adiuncto Gamma Graeco significat semiunciam. Γo Gamma autem Graecae litterae O Latinum in fine adiunctum significat unciam. ᗑ. Labda Graecum per medium sui I Latinum adiectum significat libram. Kv. Kappa Graecum cir
Abbreviated transcription (Latin):
matica .i. loquendi peritia. Scdã rethorica.
que ꝑꝑ nitoeẽ et copiã eloquentie sue. maxime
inciuilib questionib necessaria existimat᷑. T̃cia dia¬
letica cognom̃to logiea: q̃ disputationib subti¬
lissimis uera secernit afalsis. Quarta arithinetica:
q̃ cõtinet muimoꝵ causas ꝙ diisiones. Qunita musi¬
ca que in carminib cantibusq cõsistit Sexta geo¬
metria que mnsuras t̾re dimensionesq cõplecti¬
tur. Septima astronomia. que continet legẽ
De litteris cõmunibus . ili.

Expanded text:
eritia. Secunda rhetorica, quae propter nitorem et copiam eloquentiae suae maxime in civilibus quaestionibus necessaria existimatur. Tertia dialectica cognomento logica, quae disputationibus subtilissimis vera secernit a falsis. Quarta arithmetica, quae continet numerorum causas et divisiones. Quinta musica, quae in carminibus cantibusque consistit. Sexta geometrica, quae mensuras terrae dimensionesque conplectitur. Septima astronomia, quae continet legem § 3 De litteris communibus. Pri
Abbreviated transcription (Latin):
ysica ẽ pericia modulationis¬
sono. cantuq consistens: et di
sis. Muse aut̃ apellate. apotuma¬
son. idẽ. aquerendo. qd ꝑeas sicut
antiqͥ uoluerunt. ius carminũ
& uocis modulatio quereret᷑. Qua¬
rũ sonꝰ quia sensibilis res ẽ. et p̃¬
terfluit in p̃t̾icũ tẽpus in pͥmifq
memoriȩ: in de apoetis. iouis et
memoriȩ filias. musas esse consi¬
ctũ ẽ. Nisi enĩ ab homine memi¬
ria teneant᷑ soni ꝑeunt: quia sc
fuisse tubal: qui fuit de styr¬
pe cam. ante diluuiũ. Greci uell
pitagoram dicunt. huiꝰ artis ilł¬
nisse pͥmordia: ex malleorũ som¬
tu & cordarũ extensione ꝑcussa.
Aui linum thebeũ. et zetũ. et am¬
phyon. in musica arte pͥmos cla¬
ruisse referunt. Post quos paulatĩ
directa ẽ. p̃cipue hec disciplina &
aucta multismodis. eratq tã tͣpe
musicam nescire: ꝙͣ. litta̾s. Inter¬
ponebat᷑ aut̃ ñ mͦ sacͥs s et om̃i¬
bus sollemnibꝰ omibꝰq letis. uł tristi¬
oribꝰ reb. Ut enĩ inuena̾tione di

Expanded text:
ca est peritia modulationisono cantuque consistens. Et disis. Muse autem appellate sunt apo tu muson, id est a querendo, quod per eas, sicut antiqui voluerunt, vis carminum et vocis modulatio quereretur. Hurum sonus quia sensibilis res est praeterfluit in praeteritum tempus, imprimiturque memoriae, inde a poetis Jovis et Memoriae filias Musas esse confictum est. Nisi enim ab homine memoria teneantur soni, pereunt, quia scrfuisse Jubal, qui fuit de stirpe Cain ante diluvium. Graeci vero Pythagoram dicunt hujus artis invenisse primordia, ex malleorum sonitu, et cordarum extensione percussa. Alii Linum Thebaeum, et Zethum, et Amphiona in arte musica primos claruisse ferunt. 2. Post quos paulatim directa est praecipue haec disciplina, et aucta multis modis; 133 eratque tam turpe musicam nescire quam litteras. Interponebatur autem non modo sacris, sed et omnibus solemnibus, omnibusque laetis, vel tristio
Abbreviated transcription (Latin):
ocus aut̃ luctationis palestra
scilicet qd̾ inluctando cũ medhos ar¬
ripiant fȩre ꝗͣtiant id ẽ apud grenis
palin uocatur. Qͥdam opinant᷑ artẽ
luctandi ursorũ contentione mon¬
stratã. Namq inter ceteras feras eis
solos et erigi congressos: et subsiden
celerit̃ ac reuerti. et mͦ manibꝰ temp¬
tare inuicẽ. mͦ cõplexu abigere sefem
re luctantiũ.

Expanded text:
ocus autem luctationis palestra scilicet quod in luctando, cum medios arripiant, fere quatiant; idque apud Grecos pallin vocatur. Quidam opinantur artem luctandi ursorum contentione monstratam. Namque inter ceteras feras, eos solos et erigi congressos et subsidere celeriter ac reverti; et modo manibus tentare invicem, modo complexu abigere sese, more luctantium.
Abbreviated transcription (Latin):
lymncꝰ ludusẽ ueloci nicox¬
tatis aut uiriũ gła: cuuꝰ locus
gẏmnasiũ dr̃. Ibi exercercent᷑ ath¬
iete. et cursoꝵ uelocitas cõꝓbatur.
Hinc accidit ut om̃iũ ꝓpe artiũ ex̾¬
citia gymnasia dicantur. Ante enĩ
in locis certantes: cincti erant ne
nudarent᷑. Post relaxato cingło re¬
pente prostratꝰ et exanimatus ẽ qͥdã
cursor Qua re ex concilii decreto tẽ
arcon ippomenes ut nudi deinceps
om̃s ex̾citarent᷑ ꝑmisit. Ex illo gim¬
nasiũ dictũ qd̾ iuuenes nudi ex̾cen¬
tur in campo ubi sola tantũ uecun
corum .xuiii.
qͥnq idẽ saltus. cursus. iactus.
uirtus. atq luctacio. Uñ ferunt qͣn¬
dã regẽ tot filios adolescentes habñ¬
tẽ: totidẽ gen̾ibꝰ de regno iussisse cõ¬
qͣsi exilere in altũ. Est enĩ saltꝰ
altius exilere uł longiꝰ.
rsus a uelocitate curruũ uoca
tur. Est enĩ cursus celeritas pe
iaciendo uñ et piscatoriũ rete iacu¬
lũ dr̃. Huic artiusus ẽ arreptos la¬

Expanded text:
ymnicus ludus est velocitatis ac virium gloria. Cuius locus gymnasium dicitur, ubi exercentur athletae et cursorum velocitas conprobatur. Hinc accidit ut omnium prope artium exercitia gymnasia dicantur. Ante enim in locis certantes cincti erant, ne nudarentur: post relaxato cingulo repente prostratus exanimatus est quidam cursor. Quare ex consilii decreto tunc archon Hippomenes ut nudi deinceps omnes exercitarentur permisit. Ex illo gymnasium dictum, quod iuvenes nudi exercentur in campo, ubi sola tantum verecucorum quinque sunt, id est saltus, cursus, iactus, virtus, atque luctatio. Unde ferunt quendam regem tot filios adolescentes habentem, totidem generibus de regno iussisse coquasi exilire in altum. Est enim saltus altius exilire, vel longius. Cursus a velocitate crurum vocatus est; est enim cursus velocitas pedum. iaciendo; unde et piscatorum rete, iaculatum dicitur. Huic arti usus e
Abbreviated transcription (Latin):
tũ rei publice sic̃ rei pͥuate.Llam ille
sic udicat᷑ ut sacͥlegus: qr fur ẽ sacro¬
rũ. Repetundaꝵ accusator qͥ pecuni¬
as a sociis cep̃. In hoc iudicio reus si
ante monat᷑. in bona eiꝰ iudiciũ reddsꝰ
Incesti iudiciũ inu̾gines sacratas. uł ꝓ¬
qͣs sangͥne constitutũ ẽ. Qͥ enĩ talibusi¬
scent᷑: incesti id ẽ. in casti habent᷑. Ma¬
statis reatu tenent᷑ hi qͥ irgiã maiestas
leserunt. uel uiolauerunt. uł qͥrẽ pis¬
licã ꝓdidu̾nt. uł cũ hostibꝰ consensen
Piacłm dictũ. ꝓ eo qd̾ expiari pot̾. son¬
missa sunt enĩ: q̃ erant quoqͦ ordino¬
titur. Qd̃ facit peccatũ ẽ: qd̾ patit᷑ pai
impendit ut sit. & dolor. et metus
sensũ. Adicis pena carceris. pena m¬
Nam supplicia dicebant᷑ supplican¬
ta. et suppliciũ dr̃. de cuiꝰ damnatio
delibat᷑ aliqͥd dõ unde et supplicar
Octo gen̾a penarũ in legib contin
tulliꝰ scribit. idẽ. damnũ. uincła uͥl

Expanded text:
tum reitum reisic iudicatur ut sacrilegus, quia fur est sacrorum. Repetundarum accusatur, qui pecunias a sociis cepit. In hoc iudicio reus si ante moriatur, in bona eius iudicium redditur. Incesti iudicium in virgines sacratas vel propinquas sanguine constitutum est. Qui enim talibus miscuntur incesti, id est incasti habentur. Maiestatis reatu tenentur hi qui regiam maiestatem laeserunt vel violaverunt, vel qui rempublicam prodiderunt vel cum hostibus consenserunt. Piaculum dictum pro eo quod expiari potest; commissa sunt enim quae erant quoquo ordtitur. Quod facit, peccatum est; quod patitur, poena. inpendet, ut sit et dolor sensum, adjicis poena carceris, poena enam supplicia dicebantur supplicamenta. Et supplicium dicitur de cujus damnatione delibatur aliquid Deo, unde et supplicare. 4. Octo genera poenarum in legibus contineri Tullius scribit: 213 damnum, vincul
Abbreviated transcription (Latin):
parentes cedens. Int̃neciuii iudiciũ in e¬
um dabat᷑ qͥ falsũ testam̃tũ fec̾at. &
ob id hoĩẽ occid̾at. acusatorẽ cꝰ possessio
ebibẽ. et eluere. furtũ ẽ rei aliene clan¬
destina. contrectatio. afuruo. id ẽ fusco
uocatũ. qͥa in obscuro fit. furtũ autẽ
capitale crim̃ ap̃ maiores fuit: ante
penã qͣdrupli. ꝑuasio ẽ rei aliene ma¬
nifesta p̃sũptio. Furtũ aut̃ earũdẽ reꝵ¬
fit. q̃ e loco in locũ tͣnsferri possunt.
ꝑuasio aut̃ et eaiꝵ. q̃ tnfferunt᷑: et eaꝵ
q̃ immobilia sunt. Inficiatio ẽ negatio
debite rer: cũ a creditore deposcit᷑. Idẽ &
abiuratio idẽ rei credite ab negatio. Am¬
bitꝰ iudiciũ ineũ ẽ. qͥ largitione honorẽ
capit. & ambit. amissurꝰ dignitatẽ. ꝗͣ
mun̾e inuadit. Peculatꝰ iudiciũ in eoᷤᷤ
dat᷑ qͥ fraudẽ erario faciunt: pecuniãq
pliblicã int̾u̾tunt. Nã a pecunia pecii¬
latũ ẽ dictũ. Non aut̃ sic iudicat᷑ fur¬

Expanded text:
i judicium in eum dabatur qui falsum testamentum 211 fecerat, et ob id hominem occiderat. Accusatorem ejus possessio ebibere et eluere. Furtum est rei alienae clandestina contrectatio, a furvo, id est fusco vocatum, quia in obscuro fit. Furtum autum capitale crimen apud maiores fuit ante poenam quadrupli. Pervasio est rei alienae manifesta pocum transferri possunt: pervasio autem et earum quae transferuntur et earum quae inmobilia sunt. Infitiatio est negatio debitae rei, cum a creditore deposcitur. Idem et abiuratio, id est rei creditae abnegatio. Ambitus iudicium in eum est, qui largitione honorem capit et ambit, amissurus dignitatem, quam munere invadit. Peculatus iudicium in eos datur qui fraudem aerario faciunt, pecuniamque publicam intervertunt. Nam a pecunia peculatum esse dictum. Non autem sic iudicatur fur
Abbreviated transcription (Latin):
& in euangłio latͦnibꝰ ut morerent᷑.
&e de ligno añ sałbm deponẽnt᷑. crura
confracta sunt: qͥa ligno suspensi
cito mori ñ pota̾nt. In ipso qͣ gen̾e
necis cito differt. Crudeliꝰ ẽ enĩ in aqͣ
sp̃m torquentis extingui. ignibus
uri. frigore & fame necari. cambus
& bestiis exponi. Nam ferro mori.
etas qͦ maior optauit. Gladiꝰ enĩ
sñ gͣuiori cruciatu cõpendiosa mor¬
te uitã finire nouit. Culleũ ẽ par¬
ricidale uascłin ab ocłendo. id ẽ
claudendo dictũ. Est aut̃ ut ex
corio factꝰ in qͦ parricide cũ simna
⁊ gallo et serpente indusi in ma¬
ri p̃cipitant᷑. Omĩũ aut̃ istaꝵ mor¬
tiũ genꝰ aĩadu̾sio. noĩat᷑. Adnima¬
duersio enĩ ẽ. qñ uider rerũ punit.
& dr̃ aĩadu̾te̾. idẽ. animũ illuc ad¬
u̾t̾ẽ: intendẽ utique ad puniendũ
reũ. qͥa uidex ẽ. Idõ aut̃ romani a¬
quã & ignẽ int̾dicebant qͥbꝰdam
damnatis. qͥa aer & aꝗͣ cunctis pa¬

Expanded text:
et in Evangelio latronibus, ut morerentur, et in Evangelio latronibus, ut morerentur, et de ligno ante Sabbatum deponerentur, crura confracta sunt, quia ligno suspensi cito mori non poterant. 33. In ipso quoque genere necis differt. Crudelius est enim in aqua spiritum torquentes extingui, ignibus uri, frigore et fame necari, canibus et bestiis exponi. Nam ferro mori aetas quoque maior optavit. Gladius enim sine graviore cruciatu conpendiosa morte vitam finire novit. Culleum est parricidale vasculum ab occulendo, id est claudendo dictum. Est autem uter ex corio factus, in quo parricidae cum simio et gallo et serpente inclusi in mare praecipitantur. Omnium autem istarum mortium genus animadversio nominatur. Animadverr animadvertere, id est, animum illuc advertere, intendere utique ad puniendum reum, quia judex est. 38. Ideo autem Romani aqua et igni interdicebant quibusdam damnatis, quia aer et aqua cunctis pa
Abbreviated transcription (Latin):
mo redeuntibꝰ hoc ẽ de exilio reducen¬
dis: qͥ sint eiecti in miuria extra lim̃
pat̾e. Diuidit᷑ aut̃ exiliũ in relegatis
& deportatis. Relegatꝰ ẽ ꝙͣ. bona sua
sequunt᷑. Deportatꝰ quẽ ñ sequuntur.
ꝓscriptio exilii. ꝓcul damnatio. ꝙͣi
porro scͥptio. Itẽ ꝓscriptꝰ qͥa palã sc̾ptꝰ.
Metallũ ẽ. ubi exules deputant᷑ ad
eruendã uenã. marmoraq secanda
incrustis. Seruitus aseruando uo¬
cata. Ap̃ antiqͦs enĩ qͥ in bello amor¬
te seruabant᷑: serui uocabant᷑. Hec
ẽ sola maloꝵ om̃iũ pꝰtrema. q̃ libi̾s
omi supplicio gͣuior ẽ. Nam uͥ lib̾tas
ꝑiit: una ibi ꝑiert̃. & omĩa. Mortiũ
s diu̾si casus. ex qͥbꝰ crux uł patibłm
in qͦ hoĩes appensi cruciant᷑. uł pati
go furca dr̃. qͣi fe̾ns cap̃.Suspensum
enĩ & transgulatũ hȩc examinat. S
patibli minor pena ꝗͣ. crucis. Nã
patibłm appensos statĩ eraminat.
Crux aut̃ subfixo diu cruciat. Unde

Expanded text:
nium redeuntibus, hoc est de exilio reducennium redeuntibus, hoc est de exilio reducendis, qui sunt eiecti in iniuria, id est extra limen patriae. Dividitur autem exilium in relegatis et deportatis. Relegatus est, quem bona sua sequuntur: deportatus, quem non sequuntur. Proscriptio exilii procul damnatio, quasi porro scriptio. Item proscriptus, quia palam scriptus. Metallum est ubi exules deportantur ad eruendam venam marmoraque secanda in crustis. Servitus a servando vocata. Apud antiquos enim qui in bello a morte servabantur, servi vocabantur. Haec est sola malorum omnium postrema, quae liberis omni supplicio gravior est; naperiit, una ibi perierunt et omnia. 33. Mortium vero diversi casus, ex quibus crux, vel patibulum, in quo homines appensi cruciantur, vel patgo furca dicitur, quasi ferens caput, suspensum enim et strangulatum ex eo exanimat; sed patibuli minor poena quam crucis. Nam patibulum appensos statim exanimat, crux autem suffixos diu cruciat, unde
Abbreviated transcription (Latin):
ocłm ꝓ ocło. dentẽ ꝓdente. Talio aut̃
ñ solũ ad iniuriã refe̾ndã. s ã ꝓ bñficio
reddendo ponit᷑. Est enĩ cõmunis ser¬
mo & iniuriȩ & bñficientiȩ. Ignomini¬
ũ eo qd̾ desinat hab̾e̾ honestatis nom̃
is qͥ in aliqͦ cͥmine dep̃hendit᷑. Dictũ ẽ
ignominiũ gͣi sine noĩe. sic̃ ignarꝰ sine
scientia. sic̃ ignobił sñ nobilitate. Hoc
qͦ & infamiũ gi sñ bona fama. fama
aut̃ dicta q̃ afando idẽ loq̃ndo ꝑua¬
gat᷑: ꝑtͣduces linguaꝵ et auriũ serpi¬
ens. Est aut̃ nom̃ e bonaꝵ res et
malaꝵ. Nã fama felicitatis int̃dũ est
ut illud. illustris fama qd̾ laus ẽ. Est¬
aliud uelociꝰ ullũ. fame aut̃ nom̃ cer¬
ti locũ ñ ht̃. qͥa plurimũ m̃dax ẽ. adi¬
ciens multa uł demutans de u̾itate.
tãdiu ñ uiuit : ꝙ. diu ñ ꝓbat. At ubi
ꝓbau̾is ẽẽ cessat. et exĩ res noĩat᷑. ñ
fama. Exilium dictũ qͣi extͣ solum.
Nam exul dr̃.qͥ extͣ solũ ẽ. Uñ pꝰ limi¬

Expanded text:
o oculo, dentem pro dente.' Talio autem non solum ad iniuriam referendam, sed etiam pro beneficio reddendo ponitur. Est enim communis sermo et iniuriae et beneficentiae. Ignominium, eo quod desinat habere honestatis nomen is qui in aliquo crimine deprehenditur. Dictum est autem ignominium quasi sine nomine, sicut ignarus sine scientia, sicut ignobilis sine nobilitate. Hoc quoque et infamium, quasi sine bona fama. Fama autem dicta quia fando, id est loquendoaduces linguarum et aurium serpens. Est autem nomen et bonarum rerum et malarum. Nam fama felicitatis interdum est, ut illud, 'inlustris fama,' quod laus estaliud velocius ullum. Fama autem nomen certilocum non habet, quia plurimum mendax est, adiciens multa vel demutans de veritate: quae tamdiu vivit, quamdiu non probat. At ubi probaveris, esse cessat, et exinde res nominatur, non fama. Exilium dictum quasi extra solum. Nam exul dicitur qui extra solum est. Unde postlimi
Abbreviated transcription (Latin):
deiecerit. uł expugnau̾it. Uis publi¬
regẽ appellantẽ necau̾it. aut torserit.
calliditas abeo qd̾ deludat. Auud enĩ
agit: et aliud simulat. Petroniꝰ aliter
existimat dicens. Qͥd ẽ iudicis dolusc
Nimirũ uͥ aliqͥd factũ ẽ qd̾ legi dolet.
Habetis dolũ: accipite nc̃ malũ. Ca¬
lumnia ẽ iurgiũ alienȩ litis a caluen¬
do. idẽ.a decipiendo dicta. falsitas
appellata. afando aliud ꝗͣ. uerũ est.
Inuria ẽ. iniusticia hinc ẽ. ap̃ comi¬
cos. Iniuriꝰ ẽ. qͥ audet aliqͥd contͣ ordi¬
nẽ uiris. Sedicio dr̃. dissensio ciuiũ.
qd̾ seorsũ alii. ad alios eunt. Nam hi
maxime t᷑batione rerũ. et tumultu
rũ furtũ. pꝰea & inidolorũ cultu hesit
hoc nom̃. Ad ult̾iũ ẽ illusio alieni con¬
uigii. qd̾ qͥa altiꝰ thorũ cõmacłauit:
adultũ nom̃ accepit. Stuprũ. raptꝰ pͥe
ẽ inlicitꝰ. Coitꝰ a corrũpendo dictus. Uñ
qͥ rapto potit᷑: stupro fruit᷑. Homicidii
uocabulũ cõpositũ ẽ ex hoĩe & cede. qͥ

Expanded text:
ecerit vel expugnaverit. Vis publiregem appellantem necaverit, aut torserit calliditas, ab eo quod deludat. Aliud enim agit, et aliud simulat. Petronius aliter existimat dicens: 'Quid est, iudices, dolus? Nimirum ubi aliquid factum est quod legi dolet. Habetis dolum, accipite nunc malum.' Calumnia est iurgium alienae litis, a calvendo, id est decipiendo dicta. Falsitas appellata a fando aliud quam verum est. Iniuria est iniustitia. Hinc est apcos iniuria est, qua audet aliquis contra ordinem iuris. Seditio dicitur dissensio civium, quod seorsum alii ad alios eunt. Nam hi maxime turbatione rerum rerum furtum. Postea et in idolorum cultu haesit hoc nomen. Adulterium est inlusio alieni coniugii, quod, quia alterius torum commaculavit, adulterii nomen accepit. Stuprum. Raptus proprie est inlicitus coitus, a conrumpendo dictus; unde et qui 'rapto potitur,' stupro fruitur. Homicidii vocabulum conpositum est ex homine et caede. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
sonat. Nam plage. ꝗͣi flage. Sed plage
& flagra pͥme positionis sunt. flage¬
ua aut̃ ꝑ diminutionẽ dicta. Angui¬
lla ẽ ꝗͣ cohercent᷑ in scolis pueri: que
diũ arboriq dicte qd̾ uirides sunt
uł qd uim habeant arguendi. Quod
silenis fu̾it uirga ẽ. si certe nodosa ul
aculeata: scorpio rectissime noiat᷑. qr
gule dicte qd esfodiant. Hec et difficłe
qͥa is rei in ȩquuleo torquent᷑: ut fides
inueniantur. Equuleꝰ aut̃ dictꝰ: qd̾

Expanded text:
sonant. Nam plagae quasi flagae; sed plagae sonant. Nam plagae quasi flagae; sed plagae et flagra primae positionis sunt; flagella autem per diminutionem dicta. 15. Anguilla est, qua coercentur in scholis pueri, quae dium arborumque dictae, quod virides sunt, vel quod vim habeant arguendi: quae si lenis fuerit, virga est; si certe nodosa, vel aculeata, scorpio rectissimo nomine, quiUngulae dictae, quod effodiant; hae et fidiculae, quia iis rei in equuleo torquentur, ut fides inveniatur. 215 21. Equuleus autem dictus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. et mortẽ. His namq penis un¬
uicat᷑ omẽ ꝑpetratũ peccatũ. Dãni
adimimicione rei uocatũ. Uincd
auinciendo. id ẽ. artando dicta.
qd̾ constringant atq retineant
uł qr ui ligant. Compedes dicte. qͥ
continent pedes. Redice sunt laque
qͥbꝰ pedes in laqueant᷑: dicte a pe¬
bus capiendis. Cathene aũ qd̾ cap¬
endo teneant utraq uestigia: ne
ꝓg̃diant᷑. Itẽ cathene qd̾ se capien¬
do teneant plurimis nodis. Mans
sunt uincła qͥbꝰ manꝰ capiunt᷑ licet &
manice tunicaꝵ sint & nerui. Boia
ẽ torq̃s damnatoꝵ quasi iugũ inbo¬
ue. Boia sn gene̾ uincłorũ ẽ. Carcer
inqͦ ctodiunt᷑ noxii. et dictꝰ caroer qd̾
eo hoĩes coherceant᷑. includant᷑q ꝙͣi
aroer ab arcendo sciebat. Locũ autẽ
inqͥ seruant᷑ noxii carc̾em dicimꝰ: nu¬
mo tantũ singłari. Uñ uͦ enuittunt᷑
płali. Verb̾a dicta qͥa cũ agitant᷑ aerẽ
ubant. Hinc flagra. et plage. & flage¬
ua. qͥa cũ flatu & strepitu incorpore.

Expanded text:
mortem. His namque poenis vindicatur omne perpetratum peccatum. Damnum a diminutione rei vocatum. Vincula a vinciendo, id est artando dicta, eo quod constringant atque retineant; vel quia vi ligant. Conpedes dicti quia continent pedes. Peducae sunt laquei quibus pedes inlaqueantur, dictae a pedibus capiendis. Catenae autem, quod capiendo teneant utraque vestigia, ne progrediantur. Item catenae, quod se capiendo teneant plurimis nodis. Manicae sunt vincula quibus manus capiuntur; licet et manicae tunicarum sunt. Nervi. Boia est torques damnatorum, quasi iugum in bove ex genere vinculorum est. Carcer, in quo custodiuntur noxii. Et dictus carcer quod eo homines coerceantur includanturque, quasi arcer, ab arcendo scilicet. Locum autem in quo servantur noxii, carcerem dicimus numero tantum singulari; unde vero emittuntur plurali. 14. Verbera dicta, quia cum agitantur, aerem verberant. Hinc 214 flagra, et plagae, et flagella, quia cum flatu, et strepitu in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
ria mincupant᷑. Testes aut̃ idõ
uocati sunt: qͥa ꝓpt̾ testimonũ
xp̃i. passiones sustinuerunt. et
usq ad mortẽ ꝓuĩtate certau̾nt.
Qd̾ uero ñ teste̾s qd̾ latine utiq
familiariꝰ eccł̃iȩ auribꝰ hoc u̾bum
gͥcum sonant. sic̃ & multa gͥca no¬
m ina. quȩ ꝓ latinis utim. Mr̃m pͥ¬
mꝰ in nouo testamento stepħs fuit.
qͥ hebreo sermone int̾p̃tatur uor¬
ma: qd̾ pͥor fuit in mr̃io adimi¬
tationẽ fideliũ. Idem aut̃ et g̾co
sermone. in latinũ u̾titur coiona¬
tꝰ. & hoc ꝓpħice ut qd̾ sequeretur
inre. uaticinio qͦdam futuri pͥus
in uocabulo resonaret. Passus est
enĩ. et qd̾ uocabat᷑ accepit. Stpħs
enĩ corona .Ir̃. humilit̃ lapidatꝰ.
s sublimi  coronatꝰ. Duo sunt aũ
mr̃ii gen̾a. Unũ in aꝑta passioe.
altum in occulta animi uͥtute.
Nam multi hostis insidias toleran¬
tes. & cunctis carnalibꝰ desid̾iis re¬
sistentes. ꝑ hoc qd̾ se om̃ipotenti dõ
in corde mactauerunt. ętiã pacis

Expanded text:
ria nuncupantur. Testes autem ideo vocati sunt, quia propter testimonium Christi passiones sustinuerunt, et usque ad mortem pro veritate certaverunt. Quod vero non testes quod Latine utiquefamiliarius Ecclesiae auribus hoc Graecum verbum sonat, sicut multa Graeca nomina quae pro Latinis utimur. Martyrum primus in Novo Testamento Stephanus fuit, qui Hebraeo sermone interpretatur norma, quod prior fuerit in martyrio ad imitationem fidelium. Idem autem ex Graeco sermone in Latinum vertitur, coronatus: et hoc prophetice: ut quod sequeretur in re, vaticinio quodam futuri prius in vocabulo resonaret. Passus est enim, et quod vocabatur, accepit. Stephanus enim, corona, dicitur: humiliter lapidatus: sed sublimiter coronatus. Duo autem sunt martyrii genera: unum in aperta passione, alterum in occulta animi virtute. Nam multi hostis insidias diaboli tolerantes, et cunctis carnalibus desideriis resistentes, per hoc, quod se omnipotenti Deo in corde mactaverunt, etiam pacis
Abbreviated transcription (Latin):
g̾ce. theos. foebos. dr̃. sd ẽ timor. Uñ
tractũ ẽ ds: qd̾ eũ colentibꝰ sit timor.
Ds aut̃ ꝓpͥe nom̃ ẽ tͥnitatis. ꝑtinens
fra sunt posita. uocabula referuntur
Quartum nomen dei dr̃. salbaoch qd̾
nertitur in latinum. exercitiũ sine
turcutũ. De qͦ inpsalmo ab angłis dr.es¬
ẽ iste rergłet dñs u̾tutũ. Sunt enim
inh̾mõi ordinationes. uirtutes mul¬
te. ut angłi. archangłi. pͥncipatus.
& potestates: cunctiq celestis miliciȩ
ordines. Quorũ tñ ille dñs ẽ. Omnes
enĩ sub ip̃o st̃ eiꝰq dñatui subiacent.
excelsus. qͥa supͣ celos ẽ. sic̃ scͥptum ẽ.
enĩ ꝓ ualde ponitur. sic̃ eximiꝰ qͣsi
ualde eminens. Sextũ eiere. id ẽ qͥ ẽ.
diũ ñ ht̃: eẽntie nom̃ u̾e̾ tenet. hoc
enĩ nom̃ ad sc̃m moysen ꝑ angłm
delatũ. Querenti enĩ qd̾ esset nom̃
eiꝰ. qͥ eũ ꝑgere p̃cipiebat ad ppłm
ex egypto lib̾andũ: respondit. Ego
sum qͥ sũ: et dices filiis isrł. Qui ẽ

Expanded text:
r, id est timor, unde tractum est Deus, quod eum colentibus sit timor. Deus autem proprie nomen est Trinitatis pertinens fra sunt posita vocabula referuntur. Quartum nomen Dei dicitur Sabaoth, quod vertitur in Latinum exercituum sive virtutum, de quo in Psalmo ab angelis ds virtutum? Sunt autem in hujusmodi ordinatione virtutes multae, ut angeli, archangeli, principatus et potestates, cunctique coelestis militiae ordines: quorum tamen ille Dominus est, omnes enim sub ipso sunt ejusque dominatui subjacent. excelsus, qui super coelos est, sicut scriptum est enim pro valde ponitur, sicut eximius, quasi valde eminens. Sextum, Ieie, id est qui est. dium non habet essentiae nomen vere tenet: hoc enim nomen ad sanctum Moysen per angelum est delatum: quaerenti enim, quod esset nomen ejus, qui eum pergere praecipiebat ad populum ex Aegypto liberandum, respondit: Ego sum qui sum, et dices filiis Israel, qui est,
Abbreviated transcription (Latin):
Octauũ ia. qd̾ in dõ tantũ põit᷑. q
ȩtiam in alła in nouissima sillaba
sonat. Nonũ tetragramaton. hoc es
tuor litt̾arũ qd ꝓpͥe ap̃ hebreos id
ia quȩ dupplicata ineffabile illisds
fabilis. ñ qͥa dici ñ pͣ. s qͥa finiri seni¬

Expanded text:
Octavum, IA, quod in Deum tantum ponitur, quod etiam alleluia in novissima syllaba sonat. Nonum, TETRA GRAMMATON, hoc est, quatuor litterarum, quod proprie apud Hebraeos in Deo IA, quae duplicata ineffabile illud et ffabilis, non quia dici non potest, sed quia finiri sen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtibił appellat᷑. qr corrũpi. & disso¬
ui ñ pot̃ nͨ diuidi. Qcqͥd enĩ capit
diuisionẽ: et int̾itũ capit. Ille nͦ di¬
uidi p̃ nͨ int̾ire: mn incorruptibił ẽ.
In cõmitabił ẽ qͥa semꝑ manet. et

Expanded text:
 appellatur, quia corrumpi et dissolvi non potest nec dividi. Quidquid enim capit divisionem et interitum capit. Ille nec dividi potest, nec interire: inde incorruptibilis est. Incommutabilis est, quia semper manet et
Abbreviated transcription (Latin):
& multaꝵ linguaꝵ ꝑitus:
hebreorũ nõium int̾pretationẽ pͥmꝰ
in latinã linguã conu̾tit. ex qͥbus
ꝓ breuitate p̾t̾missis multis: q̃dam
huic oꝑi adiectis int̾p̃tatiõibꝰ int̾po¬
nenda studui. Uocabulorũ enĩ exposi¬
tio satis indicat qͥd uelint intelligi.
Hñt enĩ q̃dam ex ꝓpͥis causis nõium
rationẽ. Inpͥncipio aut̃ decẽ nõia po

Expanded text:
tus, Hebraeorum nominum interpretationem primus in Latinam linguam convertit. Ex quibus pro brevitate praetermissis multis quaedam huic operi adiectis interpretationibus interponenda studui. Vocabulorum enim expositio satis indicat quid velit intellegi. Habent enim quaedam ex propriis causis nominum rationem. In principio autem decem
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtenꝰ id qd̾ in effabile ẽ. ut cũq
dici possit. qm̃ de dõ nicħ digne
humanꝰ sermo dic̃: sic̃ sunt & alia.
Creator dictꝰ. ꝓ tociꝰ mundi rebꝰ. ab
ip̃o creatis. Nicħ enã ẽ. qd̾ ñ origi¬
nẽ a dõ traxerit. Ipse & unꝰ qͥ diui¬
di ñ pot̃. uł qr nicħ aliud esse pot̃.
qd̾ tantundẽ capiat potestatis. Hec
g̾ q̃ de dõ dicta sunt. ad totã ꝑtinent
t̾nitatẽ ꝓpt̃ unã et coeternã sub̾ã.
siue in patre. siue in filio eiꝰ unige¬
nito in forma dĩ. siue in sp̃u scõ. qͥ
Sunt & q̃dam uocabla ex usu nr̃o.
ad dm̃ sũpta de m̃bris nr̃is. siue de
inferiorib. Et qr in ꝓpͥa natura
inusibił & in corporeꝰ ẽ ꝓ efficientus
tn causarũ. in ipso reix sp̃es adscri¬
bunt᷑: ut more locutioĩs uĩx faciliꝰ
seipsũ insinuet. Ut qr omĩa uidet. di
bulat. ꝓ eo qd̾ expectat stat. Sic
& in cęt̾is hoꝵ similibꝰ ab humaĩs
m̃ tibꝰ trahitur similitudo ad dm̃.
sic̃ ẽ obliuiscens & memorans hinc

Expanded text:
 id quod ineffabile est utcunque dici possit: quomodo Deo nihil digne humanus sermo dicit, sicut sunt et alia. Creator dictus pro totius mundi rebus ab ipso creatis: nihil enim est quod non originem a Deo traxerit. Ipse et unus, quia dividi non potest, vel quia nihil aliud esse potest d tantundem capiat potestatis. Haec igitur, quae de Deo dicta sunt, ad totam pertinent Trinitatem propter unam et coaeternam substantiam, sive in Patre, sive in Filio eius unigenito in forma Dei, sive in Spiritu sanctoSunt et quaedam vocabula ex usu nostro ad Deum sumpta, de membris nostris, sive de inferioribus; et quia in propria natura invisibilis et incorporeus est, pro efficientiis tamen causarum in ipso rerum species adscribuntur, ut more locutionis nostrae facilius se ipsum insinuet: ut quia omnia videt, dicbulat; pro eo quod spectat, stat. Sic et in ceteris horum similibus ab humanis mentibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens et memorans. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtͣbatioĩb afficitur. qͥbꝰ fragilitas
humana succũbit. Non enĩ attin¬
gunt eũ ulle passiões. ut libido. ira¬
cundia. cupiditas. timor. meror.m
uidia. Et cetera qͥbꝰ mens humana
tas sũma ẽ. Simplex aut̃ dr̃ siue
ñ amittendo qd̾ ħt. seu qr ñ aliud
ẽ ipse. et aliud qd̾ in ipso ẽ. sic̃ in hoĩe
cuiꝰ aliud ẽ esse. & aliud saꝑe. Nam
& esse pͭ et sapiens ñ esse. Ds̃ aut̃ ħt
e̾e̾ntiã. habet & sapientiã. s qͥ hab&¬

Expanded text:
bationibus afficitur, quibus fragilitas humana succumbit. Non enim attingunt eum ullae passiones, ut libido, iracundia, cupiditas, timor, moeror, invidia, etc., quibus mens humana tas summa est. 26. Simplex autem dicitur, sive non amittendo quod habet, seu quia non aliud est ipse, et aliud quod in ipso est sicut in homine, cujus aliud est esse, aliud sapere. 27. Nam et esse potest, et sapiens non esse; Deus autem habet essentiam, habet et sapientiam; sed quod hab
Abbreviated transcription (Latin):
ela gͥci armena dicunt. ꝓinde
qd̾ aere mouent᷑. Ap̃latinos aut̃
uela auolatu dicta: un ẽ illud. Uelo¬
rũ pandimꝰ alas. Genera ueloꝵ acate¬
on.epidromos. dalũ. artemo. si parũ.
mendicũ. ex qͥb acateon uelũ maxi¬
mũ. et in media naue constitutum
Epidromo scd̃e amplitudinis. s ad
puppẽ. Dalũ minimũ uelũ. et adꝓ
ram defixũ. Artemo dirigende potꝰ
nauis causa cõmendatũ. quã gle¬
ritatis. Siparũ genꝰ ueli unũ pedẽ
habens. quo iuuari nauigia solent
innauigatione: qͦtiens uis uenti lan¬
dens sipara uelorũ ꝑituras colligit
auras. Qd ex separatione existimai
nominatũ. Pesextremꝰ ãgulus ueli
quẽ sic naute locunt᷑.¬
ĩnes dicti: qd̾ antea in ui.¬
usũ luminis fui̾nt circũdati
cera. un et fun alia. Restes siue qd̾
rates contineant: seu qd̾ his retes
tendant᷑. Rudentes sunt funes na¬
uiũ: ex nimio stridore ita dictid
quas nautici suo more cucurbas
uocauert̃. Spire aut̃ ab sparto uo¬

Expanded text:
ela Graeci armena dicunt, proinde quod aere moventur. Apud Latinos autem vela a volatu dicta. Unde est illud: Velorum pandimus alas. Genera velorum: acation, epidromos, dolo, artemo, siparum, mendicum. Ex quibus acation velum maximum, et in media nave constitutum. Epidromos secundae amplitudinis, sed ad puppim. Dolon minimum velum, et ad proram defixum. Artemo dirigendae potius navis causa conmentatum quam celeritatis. Siparum genus veli unum pedem habens, quo iuvari navigia solent in navigatione quotiens vis venti landens sipara velorum perituras colligit auras; quod ex separatione existimant nominatum. Pes extremus angulus veli, quem sic nautae loquuntnes dicti, quod antea in usum luminis fuerint circumdati cera, unde et funalia. Restes, sive quod rates contineant, seu quod in iis retes tendantur. Rudentes sunt funes navium ex nimio stridore ita dicti. us utuntur, quas nautici suo more cucurbas vocant. Spirae autem a sparto vo
Abbreviated transcription (Latin):
illi nepos aut neptis. Patͥs inei a¬
uus: mͥ ꝓauus ẽ. ego illi ꝓnepos.
aut ꝓ neptis. Patͥs mei p̾auus.
inͥ ab auus ẽ. ego illi. ab nepos. aut
neptis. Patͥs mei ab auus. mͥ atta¬
uus ẽ.ego illi ad nepos. aut ad¬
neptis. Patͥs mei ad auus mͥ tͥtauus
g̃.ego illi trinepos. aut trineptis.
De patruis.

Expanded text:
is. Patris mei avus mihi proavus est, ego illi pronepos, aut proneptis. Patris mei proavus mihi abavus est, ego illi abnepos, aut abneptis. Patris mei abavus mihi atavus est, ego illi adnepos, aut adneptis. Patris mei atavus mihi tritavus est, ego illi trinepos, aut trineptis. hi patruus
Abbreviated transcription (Latin):
quẽadmodũ in mundo ẽ. ex uolu¬
bilitate circłoꝵ. ita & in micros¬
chomos in tantũ p̃t̾ uocẽ ualet.
ut sine ip̃iꝰ ꝑfectioẽ &̃ hõ sympho¬
niis carens ñ consistat. Eiꝰdẽ mu¬
sici ꝑfectione &̃ metͣ consistunt.
in arsis & thesis: id ẽ eleuationea
positione.

Expanded text:
quemadmodum in mundo est ex volubilitate circulorum, ita et in microcosmo in tantum praeter vocem valet, ut sine ipsius perfectione etiam homo symphoniis carens non constet. Eiusdem musicae perfectione etiam metra consistunt in arsi et thesi, id est elevatione et positione.
Abbreviated transcription (Latin):
bula quȩdam sunt: quȩ ꝑcussa
inuicẽ se tangunt. et faciunt
sonũ. Dicta aut̃ cymbala qr cũ
balematia simul ꝑcutiuntur.
matia. Sistrum ab inuentce uocani
Ysis enĩ regina egyptiorũ id genus
inuenisse ꝓbatur. Iuuenalis. ysis
& irato feriat mea lumina sistro.
Inde & hoc mulieres ꝑcutiunt. quia
inuentx huiꝰ gn̾is mulier. Unde s
apud amazonas sistro ad bellũ fi¬
minarũ ex̾citꝰ uocabat᷑. Tintimia¬
bulũ de sono uocis nom̃ ht̃. sic̃ & plai¬
sus manuũ: stridor ualuaꝵx. Sym¬
phonia uulgo appellat᷑ lignũ cau
erut᷑q parte pelle extenta: ꝙͣ uirgu¬
lis hinic et ĩn musici feriunt. fitq in
ea ex concordia gͣuis. et acuti suaui¬
sitis extremis: ut puta sex & deiꝰ
Ducis ꝑ qͣdratũ. Series seni faciunt.
ma .ui. ad .xii. efficiunt simł. xuiii
Partiris tricies sexies. ꝑ decꝰ octo. eff¬
eit dipondiꝰ. Hos iungis. cũ summa
minore. Id ẽ series erunt octo. et erit

Expanded text:
bula quaedam sunt, quae percussa bula quaedam sunt, quae percussa invicem se tangunt et faciunt sonum. Dicta autem cymbala, quia cum ballematia simul percutiuntur; matia. Isis enim regina Aegyptiorum id genus invenisse probatur. Juvenalis: Isis et irato feriat mea lumina sistro. Inde et hoc mulieres percutiunt, eo quod inventrix hujus generis mulier fuit. Unde et apud Amazonas sistro ad bellum feminarum exercitus vocabatur. Tintinnabulum de sono vocis nomen habet: sicut et plausus manuum, stridor valvarum. 14. Symphoniam vulgo appellatur lignum cavum, ex utraque parte, pelle extenta, quam virgulis hinc et inde musici feriunt. Fitque in ea ex concordia gravis, et acuti suavisitis extremis, ut puta VI et ducis per quadratum: sexies seni faciunt ima, VI ad XII, simul efficiunt XVIII. Partiris tricies sexies per decas octo, efficit dipondius. Hos iungis cum summa minore, id est sexies, erunt VIII et erit
Abbreviated transcription (Latin):
Lira dicta a potulirin. id ẽ auarieta¬
te uocũ: qd̾ diu̾sos sonos efficiat.¬
Aiii liram pͥmũ am̃curio inuẽ¬
tã fuisse dicunt hoc mͦ. Cum re¬
grediens nilus in suos meatꝰ ua¬
ria in campis reliqͥsset animalia:
relicta ẽ testudo ẽ. Quȩ cũ putre¬
facta eẽt et nerui eiꝰ remansissẽt
extenti intͣ coriũ: ꝑcussa amcurio
sonitũ dedit.Ad cuiꝰ speciẽ incu
riꝰ liram fecit. et orpheo tͣdidit:
qui eiꝰ rei maxime erat studiosus.
Uñ et ęxistimatur eadẽ arte ñ fe¬
ras tm̃ s et saxa. atq siluas. can¬
tus modulatione applicuisse. Hãc
musici ꝓpt̃ amorẽ studii et car-¬
minis. laudẽ &̃ int̾ sydera suasx
fabulaꝵ cõm̃tis collocatã ẽẽ finxe¬
runt. Tympanũ ẽ pellis uł coriũ
ligno ex una parte extentũ. Est
enĩ pars media symphoniȩ insi¬
militudine cribri. Tympanum
aut̃ dictũ qd̾ medium ẽ. Uñ et
margaritũ mediũ tympanum
dr̃.et ipsũ ut symphonia ad uir¬
gulã ꝑcutitur. Cymbala. a cita¬

Expanded text:
im, id est a varietate vocum, quod diversos sonos efficiat. Lyram primum a Mercurio inventam fuisse dicunt, hoc modo. Cum regrediens Nilus in suos meatus, varia in campis reliquisset animalia, relicta ante testudo est. Que cum putrefacta esset, et nervi eius remansissent extenti intra corium, percussa a Mercurio sonitum rius lyram fecit et Orpheo tradidit, qui eius rei maxime erat studiosus. Unde existimatur eadem arte non feras tantum, sed et saxa atque silvas cantus modulatione adplicuisse. Hanc musici propter studii amorem et carminis laudem etiam inter sidera suarum fabularum conmentis conlocatam esse finxerunt. Tympanum est pellis vel corium ligno ex una parte extentum. Est enim pars media symphoniae in similitudinem cribri. Tympanum autem dictum quod medium est, unde et margaritum medium tympanum dicitur; et ipsud, ut symphonia, ad virgulam percutitur. Cymbala acita
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa tã concinunt int̾ se corde eius
quã bene conueniat inter qͦs
fides sit. Antiqua aut̃ cythara
septẽ cordis erat. Uñ & uirgilius.¬
Septẽ discrimina uocũ. Discri¬
mina aut̃ ideo qd̾ nulla corda
uicine corde similẽ sonũ reddat
nat celũ. Cordas aut̃ dictas a cor¬
de : qͥa sicut pulsus cordis ẽ in
pectore : ita pulsus cordis ẽ in cy¬
thara. Has pͥmꝰ m̾curiꝰ excogita¬
uit : idemq prior in neruos sonum
struixit. Psalterium uulgo cantic̃
or. apsallendo nominatum. qo ad
eiꝰ uocem chorus consonando respon¬
¶deat. Est aut̃¬
aut̃ similitudo cytharx barbarice
immodũ delte litt̾e. S psalterii
terium lignũ illud concauũ un
feriantur corde: & desuꝑ sonant.

Expanded text:
quia tam concinunt inter se chordae eius, quia tam concinunt inter se chordae eius, quam bene conveniat inter quos fides sit. Antiqua autem cithara septemchordis erat. Unde Septem discrimina vocum. Discrimina autem ideo, quod nulla corda vicine chorde similem sonum reddat. nat caelum. Chordas autem dictas a corde, quia sicut pulsus est cordis in pectore, ita pulsus chordae in cithara. Has primus Mercurius excogitavit, idemque prior in nervos sonum strinxit. Psalterium, quod vulgo canticum dicitur, a psallendo nominatum, quod ad eius vocem chorus consonando respondeat. Est autem similitudo citharae barbaricae in modum Δ literae: sed psalterii terium lignum illud concavum, unferiuntur cordae et desuper sonant,
Abbreviated transcription (Latin):
er̾cia est diuisio rithinca ꝑti¬
nens ad neruos & pulsus: cui dan¬
tur sp̃es cythararũ diuersarũ.
Tympanũ qͦ cymbalũ. sistrũ.
a citabula enea et argentea. uel
alia q̃ metallico rigore ꝑcussa.
reddunt cũ suauitate tmnitũ.
& cȩtã hꝰmõi. Cythare ac ꝑsalte¬
rii reꝑtor tubal. ut predictũ est
ꝑhibet᷑. Iurta opimonẽ aut̃ gͥcors
cythare usus reꝑtus fuisse ab apo¬
lline creditur. Foima cytharx in¬
icio similis fuisse tradit᷑ pectori
humano qͦ uti uox epectore ita
ex ipsa cantꝰ ede̾tur. appellatãq
eadẽ de causa. Nam pectꝰ dorica
lingua cytharam uocari pau¬
latĩ aut̃ plures eiꝰ sp̃es extitert̃.
ut psalt̾ia. Lyre. barbite. fenice ᷤᷤ¬
& pectides. et quȩ dñr indice et
feriunt᷑ a duobꝰ simł. Itẽ aliȩ atq
aliȩ et qͣdrata forma uł trigona¬
li. Cordarũ etiã num̾us multipli¬
catꝰ ẽ. et cõmutatũ genꝰ. Uet̾es aũ
cytharã fidiculã uł fidicẽ noĩart̃.

Expanded text:
ertia est divisio rythmica, pertinens ad nervos et pulsum, cui dantur species cithararum diversarum, tympanum quoque, cymbalum, sistrum, acetabula aenea et argentea, vel alia quae metallico rigore percussa reddunt cum suavitate tinnitum et cetera huiuscemodi. Citharae ac psalterii repertor Tubal, ut praedictum est, perhibetur. Iuxta opinionem autem Graecorum citharae usus repertus fuisse ab Apolline creditur. Forma citharae initio similis fuisse traditur pectori humano, quo uti vox a pectore, ita ex ipsa cantus ederetur, appellatamque eadem de causa. Nam pectus Dorica lingua κιθάρα vocari. Paulatim autem plures eius species extiterunt, ut psalteria, lyrae, barbitae, phoenices et pectides, et quae dicuntur Indicae, et feriuntur a duobus simul. Item aliae atque aliae, et quadrata forma vel trigonali. Chordarum etiam numerus multiplicatus, et conmutatum genus. Veteres autem citharam fidiculam vel fidicem nominaverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
massiliã condidunt. et ex nõie dues
nuncupau̾nt. Hos uarro trilingues
ẽẽait: qd g̾ce loqͣnt᷑ et latine & gali¬
ce. Narbonã & arelatũ. et pictauis
coloni ꝓpͥi condidunt. Burdigalimꝙ
pellatam ferunt qd̾ burgos gallosp¬
mũ colonos habuer̃t̃. qͥbꝰ aña culton¬
bꝰ adimpleta ẽ. Terraconã in hispam¬
a scipiones construxer̃t̃: ideo cap̃ ẽ
terraconensis ꝓuinciȩ. Cȩsar augͦta
t̃raconensis hĩpanie oppidũ: a cesar
augusto ẽ sitii et noĩatũ. loci ami¬
nit᷑ate et delitiis p̃stantiꝰ ciuitatib
nibale maritima hispame occupã¬
tes: cartaginẽ spartariã construxꝰint
q̃ mox a romanis capta et colonubi
cta nom̃ etiã ꝓuinciȩ dedit. scait̃
agotis subu̾sa: atq in desolationẽ
redacta ẽ.Saguntũ g̾ci ex insula
iacincto ꝓfecti in hispaniã condide¬
runt. ꝙͣ. affri pꝰea bello impetitan
deleu̾nt. Emeritã cesar augustꝰ edisi¬

Expanded text:
Massiliam condiderunt et ex nomine ducis Massiliam condiderunt et ex nomine ducis nuncupaverunt. Hos Varro trilingues esse ait, quod et Graece loquantur et Latine et Gallice. Narbonam et Arelatum et Pictavis coloni proprii condiderunt. Burdigalim appellatam ferunt quod Burgos Gallos primum colonos habuerit, quibus antea cultoribus adimpleta est. Terraconam in Hispania Scipiones construxerunt; ideo caput est Terraconensis provinciae. Caesaraugusta Terraconensis Hispaniae oppidum a Caesare Augusto et situm et nominatum, loci amoenitate et deliciis praestantius civitanibale maritima Hispaniae occupantes, Carthaginem 207 Spartariam construxerunt, quae mox a Romanis capta, et colonia cta, nomen etiam provinciae dedit. Nunc autem a Gothis subversa atque in desolationem redacta est. Saguntum Graeci ex insula Zacyntho profecti in Hispania condiderunt; quam Afri postea bello inpetitam deleverunt. Emeritam Caesar Augustus aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
uerat. Manto tiresiȩ filia pꝰ interi¬
tũ thebanorũ. dr̃ delata initaliam.
mantuã condidisse. Est aut̃ inuene¬
tia q̃ gallia cisalpina . et dicta mã¬
tua quod manes tuet᷑. Partenopia a
partenope qͣdam uirgine illic sepu¬
lta. Partenope appellata q̃ oppidum
pꝰea augustus neapolĩ ẽẽ maluit.
Ad ꝓmuntoriũ leucathen. in ꝗͣ actũ
apollinis tẽplũ fuit: bellũ augustus
contͣ antoniũ gessit. Quo uicto ur¬
bem inartiaco sinu condidit: quã
a uictoria nicopolim appellauit Ialanꝰ
partenioruĩ dux: partemos constitur
Taras neptuni filiꝰ fuit: a qͦ tarentĩ cui¬
tas et condita &e appellata ẽ Cũ cuꝰ mo¬
ritimas urbes g̾ciȩ occuparet. et foe¬
ses ab eo expugnati om̃ibꝰ anguslio.
merentur: iurau̾nt itt ꝓfugerent qu
longissime ab imꝑio ꝑsarũ. ubi nen¬
m̃ qͥdem eorũ audirent. atq ita ii
timos galliȩ sinꝰ nauibꝰ ꝓfecti armisa
se adu̾sus gallicã seueritatẽ tuentꝰ

Expanded text:
verat. Manto Tiresiae filia post interiverat. Manto Tiresiae filia post interitum Thebanorum dicitur delata in Italiam Mantuam condidisse: est autem in Venetia, quae Gallia Cisalpina dicitur: et dicta Mantua quod manes tuetur. Parthenope a Parthenope quadam virgine illic sepulta Parthenope appellata; quod oppidum postea Augustus Neapolim esse maluit. Ad promuntorium Leucaten, in quo Actii Apollinis templum fuit, bellum Augustus contra Antonium gessit. Quo victo, urbem in Actiaco sinu condidit, quam a victoria Nicopolim appellavit. Phalantus Partheniorum dux Parthenios constituit. Taras Neptuni filius fuit, a quo Tarentum civitas et condita et appellata est. Cum Cyrus maritimas urbes Graeciae occuparet, et Phocaeenses ab eo expugnati omnibus angustiis premerentur, iuraverunt ut profugerent quam longissime ab imperio Persarum, ubi ne nomen quidem eorum audirent; atque ita in ultimos Galliae sinus navibus profecti, armisque se adversus Gallicam feritatem tuentes,