comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
flc̃mis. martrres eẽ possumꝰ. sipcitientiã uera¬
citer incinimo serucmꝰ. cũ ꝓximis nr̃is. Lauda¬
bilius ẽ iniuriã tticendo declinare: quã respon¬
dendo superare. Quipatient̃ tolerait mala. insu¬
dñi agnoscitur quiut suꝑbiã phariseoꝵ đãpna¬
r& dixit: Omĩs quise exciltat humiliabitur.
& quise humiliat ex cilitbit᷑. humilitatis pas¬
sib ad celi culmina conscendit᷑. quia ds̃ excelsus.
non suꝑbia sed humilitate ad tingit᷑ de quo dic¬
tum ẽ. Ds̃ suꝑb̾ resistit humilib aut dat grãm
unde & inpsclmis dr̃. excelsus dñs & humilia res¬
picit. & cilta cilonge cognoscit. Alta posuit ꝓsuꝑb̾
humilia uero respicit. ut adtollat: Alta id ẽ
suꝑba cognoscit. ut de iciat Discamꝰ humilitatẽ.
ꝑ quã dõ ꝓpinquare poterimꝰ. Sicut ipse ineugło
mirabilis angłoꝵ cretitura cȩcidit decelo: ꝑhu
milittitẽ dĩ fragilittis humane nature ascendit
incęlum: honestas est enĩ. int̾ homines humilitatis.

Expanded text:
 possumus, si patientiam veraciter in animo servamus cum proximis nostris. Laudabilius est injuriam tacendo declinare, quam respondendo superare. Qui patienter tolerat mala, in fuDomini cognoscitur, qui ut superbiam Pharisaeorum damnaret, dixit: Omnis qui se exaltat, humiliabitur, et qui se humiliat, exaltabitur . Humilitatis passibus ad coeli culmina conscenditur; quia Deus excelsus non superbia, sed humilitate attingitur. De quo dictum est: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam unde et in Psalmis dicitur, Excelsus Dominus, et humilia respicit, et alta a longe cognoscit . Alta posuit pro superbis. Humilia vero respicit ut attollat; alta, id est, superba cognoscit ut dejiciat. Discamus humilitatem, per quam Deo propinquare poterimus, sicut ipse in Evangelio mirabilis angelorum creatura cecidit de coelo, per humilitatem Dei fragilitas humanae naturae ascendit in coelum. Honesta est enim inter homines humilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
staterã inmanu gestait. in utroq pensu. iustitiã.
& midicm porttit Sed ꝓiustitia redd& peccati
Quedã uere sunt aiudice bono. ꝑ ȩquitatẽ corri
Sine ꝑsonarũ cicceptione debent eẽ iudiciã
n ihil enĩ iniquius est. quã munera accipere iniu¬
dam̃n&. Quiin nocentes dãrat. ul impios ius¬
tificat ꝓmunerib uel cuius lib& ꝑsona amore
uel hodio. Nemoprincipũ stultos uel in ꝓbos iu¬
dices ponere deb&. Nã stultus ꝑ ignauiã igno¬
rat iustitiã. In ꝓbus aut̃ ꝓcubiditatẽ. subuertit
ipsam quã didicit uerittitẽ poene grauius
lacerant᷑ pciuperes a prauis iudicib quã acru¬
entissimis hostib. Nullus enĩ p̃dota cupidus
in cilienis. quã iudex iniquus insuis peiores st̃
hostib iudices iniqui hostes sȩpe fuga uittnt᷑¬
Iudices ꝓpt̃ potentiã effugi nom possunt. quidi¬
uiticis exciuium obpressione congregarẽ stu¬
dent aliquoties uidices boniministros haben

Expanded text:
stateram in manu gestat. In utroque sensu  Ms.stateram in manu gestat. In utroque sensu  Ms.diam portat, sed pro justitia reddit peccati quaedam vero sunt a judice bono per aequitatem corrigSine personarum acceptione debent esse judicia: nihil enim iniquius est quam munera accipere in judamnetur. Qui innocentes damnat, vel impios justificat pro muneribus; vel cujuslibet personae amore vel odio dices ponere debet. Nam stultus per ignaviam ignorat justitiam, improbus autem per cupiditatem subvertit ipsam quam didicit veritatem. Pene gravius lacerantur pauperes a pravis judicibus, quam a cruentissimis hostibus. Nullus enim praedo tam cupidus in alienis, quam judex iniquus in suis. Pejores sunt hostibus judices iniqui. Hostes saepe fuga vitanter potentiam effugi non possunt, qui divitias et civium oppressione congregare student. Aliquoties judices boni ministros 139 habent
Abbreviated transcription (Latin):
quia cimaris sime fleuit trine negiitionis culptm
Poenitentia quc̃ uis sit exiguit tẽporis si intima cor¬
dis amaritudine agitur: non dispicit᷑ apudiudicẽ
iustumdm̃ quicordis secr&a considercit: non enim
longitudinẽ temporis ttntũ requirit ds. quantũ af¬
fide sua uiuit in&num Sicut ipse dns in cugło. ait
egosũ resurrectio & uita. quicredit in me &iam si
mortuus fuerit uiu&. & omis qui uiuit &credit in

Expanded text:
quia amarissime flevit trinae negationis culpam. quia amarissime flevit trinae negationis culpam. Poenitentia, quamvis sit exigui temporis; si intima cordis amaritudine agitur, non despicitur apud judicem justum Deum, qui cordis secreta considerat. Non enim longitudinem temporis tantum requirit Deus, quantum affide sua vivit in aeternum, sicut ipse Dominus in Evangelio ait: Ego sum resurrectio et vita. Qui credit in me, etiamsi m
Abbreviated transcription (Latin):
non gessit: & qđ non oportuit egit Confessio.
iustificat. confessio ueniã peccatis doncit:¬
Umis spesuenie in confessione consistit. Confessio opus ẽ
Etioħs bcp̃ta. Facite fructus dignos poenitentiae
łructus dignꝰ est poenitentiȩ. transacta flere pecca¬
ta. & ctidem iterũ non aigere. sicut scriptura ait
Neadicias peccatũ. suꝑ peccatũ. Lauamini dicit
& mundus ẽ. qui & p̃terita plangit. & iterũ flenda
non amittit. Lcuucit & non ẽ mundus: qui plangit
qd gessit nec deserit. & post lacrimas hȩc quȩ fle¬
uerat rep&it: dehis qui post lacrimas ad delicta
reuertant᷑ priora. becitus p&rus terribiliter ait
canis reuertitur aduomitũ suum. Fili peccasti dicit᷑
inscriptura scã. necidicicis iterum. sed de pristinis
dep̃care. ut remitant᷑ tibi. poenitentia uera. non
annoꝵ numera cens&ur. sed cim aritudine animȩ
unde betitus p&rus mox ad ño indulgentiã recipit.

Expanded text:
non gessit, et quod non oportuit, egit. Confessio non gessit, et quod non oportuit, egit. Confessio justificat, confessio veniam peccatis donatOmnis spes veniae in confessione consistit. Confessio opus estum · et Joannes Baptista: Facite fructus dignos poenitentiae . Fructus dignus est poenitentiae, transacta flere peccata, et eadem iterum non agere: sicut Scriptura ait, Ne adjicias peccatum super peccatum . Lavamini, dicitet mundus est qui et praeterita plangit, et iterum flenda non admittit; lavatur et non est mundus qui plangit quod gessit, nec deserit, et post lacrymas haec quae fleverat repetit. De his qui post lacrymas ad delicta revertuntur priora, beatus Petrus terribiliter ait: Canis revertitur ad vomitum suum. Fili, peccasti, dicitur in Scriptura sancta, ne adjicias iterum; sed de pristinis deprecare ut remittantur tibi. Poenitentia vera non annorum numero censetur, sed amaritudine animi; unde beatus Petrus mox a Domino indulgentiam recepit,
Abbreviated transcription (Latin):
ttatur peccator quȩfecit. quia non ẽ fruetuosa
confessio. apud inferos. nec poenitentia adsalutẽ.
ꝓficens: Ecce nunc tempus salutis. ec ce nunc tẽpus
acceptabiledõ. Temp ẽ nunc remissionis pęni¬
tentib sed tẽpuserit. post mortẽ uindicte negle¬
gentib: confiteri sclera sua. om̃s enĩ impii. ama¬
ram habent in torm̃tis poenitentiã. sed nom ꝓficit
eis poenitentia. ad remissionẽ. sed conscientia
torqu& eos. ad ciugm̃tum poencrũ quȩ patiunt᷑
manitatẽ & neglexer̃. Ita sicut forcis flãmis.
ita inter conscientia ꝓpric torquent᷑ quomo¬
do potest medicus uulnus sanare: qđ egrotus
ostendere crubescit. ds̃ enĩ confessi onẽ nram̃
desiderat. ut iustũ habeat cauisa ignoscendi
qui pecccita sua occultat. & erubescit salubrit̃
ne iudic&᷑ ado dãpnatione ꝑp&ua. duplicem
habere deb& fl&um inpoenitentia om̃is peccator.
siue quia ꝑ negle gentiã bonũ nonfticit. seu quia
malũ ꝑaudatiã ꝑ p&rauit Quod enĩ oportuit

Expanded text:
teatur peccator quae fecit; quia non est fructuosa confessio apud inferos, nec poenitentia ad salutem proficiens. Ecce nunc tempus salutis, ecce nunc tempus acceptabile Deo . Tempus est nunc remissionis poenitentibus; sed tempus erit post mortem vindictae negligentibus confiteri scelera sua. Omnes enim impii amaram habent in tormentis poenitentiam: sed non proficit eis poenitentia ad remissionem, sed conscientia torquet eos ad augmentum poenarum quas patiuntur. manitatem, et neglexerunt. Ita sicut foras flammis, ita intus in conscientia propria torquentur. Quomodo potest medicus vulnus sanare, quod aegrotus ostendere crubescit? Deus enim confessionem nostram desiderat, ut justam habeat causam ignoscendi. Qui peccata sua occultat, et erubescit salubriterne judicetur a Deo damnatione perpetua. Duplicem habere debet fletum in poenitentia omnis peccator, sive quia per negligentiam bonum non fecit, seu quia malum per audaciam perpetravit. Quod enim oportuit,
Abbreviated transcription (Latin):
uiuu. Quatuor sunt qualittites affectionũ. quib
cogittitio iusti. tedio salubri. conpungit᷑. hoc ẽ
memoria p̃teritoꝵ facinoꝵ. recordatio futura¬
rũ. poenarũ. consideratio peregrinationis suȩ:
In hui uitȩ miseria. desideriũ suꝑne patriȩ quocte¬
nus adea quã totius ualecet ꝑuenire. Quando
ergo istei in corde hominis fiunt. sciendũ est
habemꝰ. ado lacrimas poenitentiȩ. excit& corde
nr̃o. thesaurũ desidertibile in corde hominis.
conpunctionis dulcedo. Anima hominis. quȩ
moratione conpungit᷑. ualde illi ꝓficit ad salu¬
tem. Cũꝑ oratione conpunctio effundit᷑ sp̃s scĩ¬

Expanded text:
flictionum, quibus cogitatio justi taedio salubri compungitur, hoc est, memoria praeteritorum facinorum, recordatio futurarum poenarum, consideratio peregrinationis suae in hujus vitae miseria; desiderium supernae patriae, quatenus ad eam quantocius valeat pervenire. Quando ergo ista in corde hominis fiunt, sciendum est habemus a Deo, lacrymas poenitentiae excitat cordi nostro. Thesaurus desiderabilis in corde hominis, compunctionis dulcedo. Anima hominis quae in oratione compungitur, valde illi proficit ad salutem. Cum per orationem compunctio effundit
Abbreviated transcription (Latin):
npatientia enĩ dicit᷑ in eugłio possidebitis animas
urãs. in omni enĩ uita humana patientia necessa¬
ria est. Sicut ittiq patient̃ sufferre debemꝰ. in iu¬
ricis abcliis innos inlatas: itti & patient̃ tribu.¬
lationes quȩ nob̾ euenient sufferre necesse ẽẽ:
Sepissime in hoc scło boni areob tribulationes pati¬
unt᷑ Ideo siquis lib& postbona opera tribula.¬
tiones pati& non deb& in cogitatione dicere ꝑ¬
didi operamea bona quȩ sticiaebam. quienĩ hoc
dixerit non ꝓcimoredi. sed ꝓcimore selicittitis hui:
uitȩ aut ꝓlcuide humana opus bonũ fecisse cog¬
noscitur: ꝓbabit᷑ enim homo flagellisdĩ. quo
animo bene fticicit. uel qua fintitudine sufferat
tẽptationes sibi suꝑuenientes Temptat enĩ uos
ds̃ dicit cpłs. ut scicit sidiligitis cũ: prorsus ri¬

Expanded text:
patientia vestra, dicitur in Evangelio, possidebitis animas vestras . In omni enim vita humana patientia necessaria est. Sicut itaque patienter sufferre debemus injurias ab aliis in nos delatas, ita et patienter tribulationes quae nobis evenient, sufferre necesse est. aepissime in hoc saeculo boni a reprobis tribulationes patiuntur. Ideo si quislibet post bona opera tribulationes patitur, non debet in cogitatione dicere: Perdidi opera mea bona quae faciebam. Qui enim hoc dixerit, non pro amore Dei, sed pro mercede felicitatis hujus vitae, aut pro laude humana opus bonum fecisse cognoscitur. Probabitur enim homo flagellis Dei, quo animo benefaciat, vel qua fortitudine sufferat tentationes sibi supervenientes. Tentat enim vos Deus, dicit Apostolus, ut sciat si diligitis eum. Prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
opus ꝑfectũ: Becctus uir qui suffest tẽptationẽ
qm̃ cũ ꝓbatus fuerit. accipis e coronã uittie
quã rȩꝓmisit ds̃ diligentib se: Ne mobene sapi
tiauero querenda ẽ. ignoscendi sticultts. non
iudicandi oportunitas: Tales sunt quiđa qui
tẽpore iniuritirũ patient̃ suffer̃. ut subsequent̃.
facilius uindiccre uaileant. Hii uere non ha

Expanded text:
suffert tentationem, quoniam cum probatus fuerit, accipiet coronam vitae, quam repromisit Deus diligentibus se . Nemo bene sapietia vero quaerenda est ignoscendi facultas, non vindicandi opportunitas. Tales sunt quidam, qui tempore injuriarum patienter sufferunt, ut subsequenter facilius vindicare valeant. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
ccelũ transiit & aid tronũ altis simi. dm̃ꝑuenit
t unc eni homo sp̃ittilis effectus cingłis coniungit᷑
dõq liberius copulaitur si cibstinentia carnis
orcitionib ex altatur ꝑ ieiuniũ & orctiones
occulta mysterioꝵ cęlestium reuelant᷑ diuiniq
sacram̃ti archana pandunt᷑: Quã di u ad cim
abstinuit: mansit in para diso manductiuit: ex
pulsus ẽ: Ieiunia fortia tela sunt: aduersus tẽp¬
tam̃ta dȩmonioꝵ. Cito enĩ. ꝑcibstinentiã uin¬
cuntur. unde &iam dñs. & salucitor nr̃ eoꝵ in¬
cursus ieiuniis & oraitionib p̃mon& superare
dicens. hocgenus noneicit᷑: nisi ꝑorationẽ. &
ieiuniũ. In mundi enĩ sp̃s. ibise fiducialius in¬
mit tunt. ubi uidebunt frequent cõmes sationes.
& bri&cites exerceri. abstinentia corp̃. macerat.
mam confortat. Sed sciendum ẽ. qđ ieiunia
cũbonis operib dõ optimesunt acceptubilia
quicuit cibis abstinent. & praue agunt. demones
imittntur. Quib: esca carnalis nonẽ: & ne¬

Expanded text:
coelum transit, et ad thronum altissimi Dei pervenit. Tunc enim homo spiritualis effectus angelis conjungitur, Deoque liberius copulatur, si abstinentia carnis orationibus exaltatur. Per jejunia et orationes occulta mysteriorum coelestium revelantur, divinique sacramenti arcana panduntur. Quandiu Adam abstinuit, mansit in paradiso: manducavit, et expulsus est. Jejunia fortia tela sunt adversus tentamenta daemoniorum; cito enim per abstinentiam vincuntur. Unde etiam Dominus et Salvator noster eorum incursus jejuniis et orationibus praemonet superare dicens: Hoc genus non ejicitur, nisi in oratione et jejunio . Immundi enim spiritus ibi se fiducialibus immittunt, ubi videbunt frequenter comessationes et ebrietates exerceri. Abstinentia corpus macerat, mam confortat. Sed sciendum est quod jejunia cum bonis operibus Deo optime sunt acceptabilia. Qui autem a cibis abstinent, et prave agunt; daemones imitantur, quibus esca carnalis non est, et ne
Abbreviated transcription (Latin):
Portatur nos sȩpius sca scriptura. ad medicam̃¬
ta fugere confessionis non qđ ds indigeat. con¬
fessioni nr̃ȩ cui omĩa p̃stosunt quȩ cogitamꝰ. lo¬
quimͦ. aut agimꝰ sed nos cilit̾ salui fieri non pos
sumꝰ. nisi confite cim᷑ poenitentes qđ iniq gessimꝰ
neglegentes Quise ipsũ accusat inpeccatis suis.
hunc dicibolus non hab& iterũ accusare indie iu¬
dicii. sitam̃ confitens poenitendo. diluit quȩ fecit.
apłs alterutrũ peccata ur̃a. & orate ꝓinuicem. ut
saluemini. Itẽ beat̾ paulus cipłs. Ore aut confes¬

Expanded text:
ortatur nos saepius sancta Scriptura ad medicamenta fugere confessionis, non quod Deus indigeat confessione nostra, cui omnia praesto sunt quae cogitamus, loquimur aut agimus: sed nos aliter salvi fieri nonsumus, nisi confiteamur poenitentes quod inique gessimus negligentes. Qui seipsum accusat in peccatis suis, hunc diabolus non habet iterum accusare in die judicii: si tamen confitens poenitendo diluit quae fecit, apostolus, alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini . Item beatus Paulus aposto
Abbreviated transcription (Latin):
ueant ferm̃tare: Ac de incepsquiq ꝑ.x
tatũ successiones sint ꝑfectisensu. ut
a paterna suinutricupietatẽ de gene¬
rent: ne forte si ab excellentiori gradu
ceciderint. grauius elidantur: Sȩd& nos
quicũq: deliquimus. nullomodo asperan¬
daclem̃tia deficiamus: quia uiuens
& post obitũ mortuos suscitauit: Con¬
fracta restaurauit: desperata cura¬
uit: Et quã uis non fecerimus eius uolun¬
tatẽ : dnm̃ tam̃ inuocemus eum. & sint
oculinrĩ inmanib eius intendentes.
donec ipse suos at tollat suꝑnos & mise¬
reatur nr̃i Sit nobsẽꝑ benedictus in cor¬
de. benedictus InorE. BENEDICTUS INAC¬
Iu. Quatinus siqua uirtus. si qualaus disci¬
plinȩ. ut illud apostolicũ imitantesquȩ
ut nob cũ sit ds̃ pacis ꝑ ipsũ insł a scłor¬
si ab cictione prcudo per̃is cessabunt. Ideor
bemus Sedutroq periculo ȩuittto & amcilo
declinemꝰ: & depi&itedi uenice sperem similit¬
& in omni tribulationũ angustia spe adsolati:÷

Expanded text:
ueant fermētare. Ac deinceps quiq. per ætatum successiones sint perfecti sensu: vt a paterna sui nutricij pietate non degenerent. Ne forte si ab excellentiori gradu ceciderint, grauius elidātur. Sed & nos quicumque deliquimus, nullomodo ab speranda clementia deficiamus: quia viuens & post obitum mortuos suscitauit, confracta restaurauit, desperata curauit. Et quamuis non fecerimus eius volūtatem, Dominum tamē inuocemus eum, & sint oculi nostri in manibus eius intendentes: donec ipse suos attollat super nos, & misereatur nostri. Sit nobis semper Benedictus in corde, Benedictus in ore, Benedictus in actu, quatinus si qua virtus, si qua laus disciplinæ, vt illud Apostolicum imitantes, quę vt nobiscum sit Deus pacis per ipsum, in ssi ab actione pravi operis cessabunt. Ideo nbemus: sed utroque periculo evitato, et a malo declinemus, et de pietate Dei veniam speremus. Similiter et in omni tribulationum angustia, spe ad solatium
Abbreviated transcription (Latin):
ceciderint. grauius elidantur: Sȩd& nos
quicũq deliquimus. nullomodo asperan¬
daclem̃tia deficiamus: quia uiuens
& post obitũ mortuos suscitauit : Con¬
fracta restaurauit : desperata cura¬
uit: Et quã uis nonfecerimus eius uolun¬
tatẽ : dnm̃ tam̃ inuocemus eum . & sint
oculinrĩ inmanib: eius intendentes.
donec ipse suos at tollat suꝑ uos & mise¬
reatur nr̃ĩ Sit nob sẽꝑ benedictus in cor¬
de. benedictUSIΝΟRE BENEDICTUS INAC¬
tũ euatinus siqua uirtus si qualdus disci¬
plinȩ. ut illud a postolicũ imitante squȩ
uidimus in illo. & audiuimꝰ ab illoi secte me¬

Expanded text:
ceciderint, gravius elidantur. Sed et nos ceciderint, gravius elidantur. Sed et nos quicunque deliquimus, nullo modo ab speranda clementia deficiamus; quia vivens et post obitum mortuos suscitavit, confracta restauravit, desperata curavit. Et quamvis non fecerimus ejus voluntatem, Dominum tamen invocemus eum, et sint oculi nostri in manibus ejus intendentes, donec ipse suos attollat super nos, et misereatur nostri. Sit nobis semper Benedictus in corde, Benedictus in ore, Benedictus actu, quatenus si qua virtus, si qua laus disciplinae, ut illud apostolicum imitantes, quae vidimus in illo, et audivimus in illo, et
Abbreviated transcription (Latin):
sus psequitur exerciti
quasi p̾sentẽ intuentes & uexillũ instituti¬
onis sequentes. diabolicas acies uiriliter
infringunT: Iuib illud ꝓph&icũ coaptat᷑
erunt oculitui uidentes p̃ceptorẽ tuum:
Deniq fidelis opimo est: qđ unius quisque
scõrũ cũ illis surg& in regeneratione. quos
dão adquisiuit: Cũigitur unuer si huiusc
inscitutionis fius sequaces inunũ coactifu¬
erint. quale sigaũ apostolatus benedicto
tuncille copiosus exercitus se ipsũ ex hibe¬
bit: O quali gaudio tunc ille tripudiabit.
quis e se illis cohortib: immisceripotuerit:
nunc om̃s uł loco. uł affectu uicini. in eũ
cor disintuitũ disigan: om̃a enũ om̃ib: fac¬
tus est: HabeNT enim pueriformã inpu
ero quã sequant᷑ : ut qm̃ acsexemplum
isabac dõ oblatisunt. primor chiasua cã¬
ueant ferm̃tare. Ac de incepsquiq ꝑu
tatũ successiones sint ꝑfecti sensu ut
a paterna suinutriciipietate de gene¬
rent: ne forte si ab excellentiori gradu

Expanded text:
sus prosequitur exercitusquasi præsentem intuentes, & vexillum institutionis sequentes, Diabolicas acies viriliter infringunt. Quibus illud Propheticum coaptatur, erunt oculi tui, videntes præceptorem tuum. Denique fidelis opinio est, quod vnusquisque sanctorum cum illis surget in regeneratione, quos Domino acquisiuit. Cum igitur vniuersi huiusce institutionis eius sequaces, in vnū coacti fuerint: quale signum Apostolatus Benedicto tunc ille copiosus exercitus se ipsum exhibebit? O quali gaudio tunc ille tripudiabit, qui sese illis cohortibus immiscere potuerit! Nunc omnes, vel loco vel affectu vicini, in eum cordis intuitum dirigant. Omnia enim omnibus factus est. Habeero quam sequantur; ut quoniam ad exemplum Isaac Deo oblati sunt, primordia sua caveant fermentare. Ac deinceps quique per aetatum successiones sint perfecti sensu; ut a paterna sui nutritii pietate non degenerent. Ne forte si ab excellentiori gradu
Abbreviated transcription (Latin):
gratiã uslatendus iuacuũ recipiamus Tantus
uiul nera nrã ꝑia&. Sienĩ adhuc puerulus ita capis¬
ec scissurã quidẽ appare̾r&.
nos quitiasa ordrem indomođi ꝑ gratiam
uocatsumus quia multas peccatore scis suras iocur¬
rimus ꝑ euadẽ medicũ quiiam suoregisociatus ẽ
reparari poterimus: Singredo scelerũ nosde¬
colonauit: nonsimus ut ethiopes quinonmutad
petis suã : sed ad eius manũ recurrentes anuoxĩ
misfricordiȩ. sicut ille coruus ab eo requiramus
iam inat̃ iniuriosos merito cõputandi sumus.
ũtamex affectũ quoꝓse odieate fleuit. ab
ipsoreposcamus: Neque enum supplices quã¬
uis in dignos aduersabitur : qui ꝓꝑseuerante
in malicia lugebat: Maudea musergo &

Expanded text:
gratiam nullatenus in vacuum recipiamus. Tantusgratiam nullatenus in vacuum recipiamus. Tantusvulnera nostra sanet. Si enim adhuc puerulus ita capisec scissura quidem appareret: nos, qui vasa ad honorem in domo Dei per gratiam vocati sumus, quia multas peccatorum scissuras incurrimus, per eundem medicū qui iam suo regi sociatus est, reparari poterimus. Si nigredo scelerum nos decolorauit, non simus vt Æthiopes, qui non mutant pellem suam: sed ad eius manum recurrentes, annonam misericordiæ, sicut ille coruus, ab eo requiramus. Si etiā inter iniuriosos merito computandi sumus, illum tamen affectum, quo pro se odiente fleuit, ab ipso reposcamus. Neque enim supplices, quamuis indignos, auersabitur: qui pro perseuerante in malitia lugebat. Gaudeamus ergo, &
Abbreviated transcription (Latin):
uenire diuino nutuddonatũ eẽ Nedabre
credimus contigisse : qđ dientẽ unbẽ dilec¬
tũbeatũ uidelic& Mauru. hasm parte¬
uiuens direxerit : & demũse transferrhies¬
luerit Forte enĩcũ scã mens ei Adoo dilata¬
ta ess& ut omnẽ mundũ lugr&¬
hunc locũ sibi quodã occulto conlilios pagllit̃
delegauit: Uiderit ergo quisquis est. cuilocus
tã multisusq quaq tantũ desiderabilis non nega¬
tur. quantihabexdussit. quantaq reuerentia
excolendus Pondus quippe cuius lib& reatus non
tione contra impium uox diuina quȩritur
cens. Interra scõrũ iniq gessit: & nuidebit o¬
riam dnũ &itẽ Dilectus reus indomomea ma¬
leoperatus est Alio quiw. quẽ p̃sextia tantipa¬
tris ad sui reuerentiã nouflectit. sp̃m̃ iudae
udetur participare Cuius duritiam. Nec iuisio¬
nec locutio ⁊ ẽc conipluum ipsuis dtũie molliuit. Ioe¬
spiciamus ergo qđ ado donatũ c̃nobis. & oblatã

Expanded text:
venire, diuino nutu donatum esse. Nec abs venire, diuino nutu donatum esse. Nec abs credimus cōtigisse, quod clientem vnice dilectum, beatum videlicet Maurum, hasivens direxerit, et demum se transferri voluerit. Forte enim, cum sancta mens ejus adeo dilatata esset, ut omnem mundum hunc locum, sibi quodam occulto consilio specialiter delegit. Viderit ergo quisquis est, cui locus tam multis vsquequaque tantum desiderabilis non negatur: quanti habendus sit, quantaque reuerentia excolendus. Pondus quippe cuiuslibet reatus, non i exprobratione, contra impium vox diuina queritur, dicens. In terra sanctorum inique gessit, & non videbit gloriam Domini. Et item. Dilectus meus in Domo mea male operatus est. Alioquin, quem præsentia tanti Patris ad sui reuerentiam non flectit, spiritum Iudæ videtur participare. Cuius duritiam, nec visionec locutio, nec conuiuium ipsius Domini emolliuit. Inspiciamus ergo, quid a Deo donatum est nobis: & oblatam
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ p̃ferre: hic spiritalis disciplinȩ magister
in hoc suo facto de monstrat. qđ mox ut expe¬
titus ẽ dilectã solitudinẽ sẽ uincens deseruit.
rin tacea musde illis Hoctam̃ adipsius horo¬
rificentiã referamꝰ: qđ ñ alius quilib& ex ma¬
gistris aecdȩ uitã tantipatris digessit: quã in¬
signis ille disertissimus papagregorius quito
tũ qđ scripsit quasi durũ refulg& Diuinitus
enĩ dispositũ est ut cũ isdẽ excellentissimus
legis lator incȩteris modis sit adđo decoratus.
&iã hunc maiori auctoritate. tã ipse quã legis¬
latio enus roboretur : qđ eanđe uitã sũ mus
apłicȩ sedis pontifex ordinauit: Quȩ scilic&
uita &iã ex occasione dialogi eius  plurib
in notescer&. et ñsolũ apudlatinos sed &iã
apud grecos notissima for& Nec illud p̃te¬
reat qđ omni modis gaudendũ nobis est. hui ic
tantũ splendorẽ inł ancierãm occiduã regionẽ

Expanded text:
bonum praeferre, hic spiritalis disciplinae magister bonum praeferre, hic spiritalis disciplinae magister in hoc suo facto demonstrat. Quod mox ut expetitus est, dilectam solitudinem se vincens deseruit, rim taceamus de illis. Hoc tamen ad ipsius honorificentiam referamus, quod non alius quilibet ex magistris Ecclesiae vitam tanti patris digessit, quam insignis ille disertistum quod scripsit, quasi aurum refulget. Diuinitus enim dispositum est, vt cum isdem excellentissimus Legislator in cæteris modis sit a Deo decoratus: etiam hinc maiori authoritate, tam ipse quam legislatio eius roboretur, quod eādem vitam summus Apostolicæ Sedis Pontifex ordinauit. Quæ scilicet vita, etiam ex occasione Dialogi eius, pluribus innotesceret: & non solum apud Latinos, sed etiam apud Græcos notissima foret. Nec illud prætereat quod omnimodis gaudendum nobis est, hunc tantum splendorem in hanc nostram occiduam regionem
Abbreviated transcription (Latin):
Eius autẽ laudesquisq celsioriuoce clam&a: quan¬
tohuisc ardentius amat. uel eiꝰuitã ꝑspicatius pea¬
sat. Quȩ di imirũ a suiprimordio : tota ammiratio¬
ẽt philosophorũ uanastudia. ad huc tenerrimꝰ
cognouit: Quigrandȩ uodnimorã turc he remi
uastitatẽ subire ausus est: qđ ec ipse quidẽ mar¬
tinus toto orbe mirabilis fecisse refertur: Et
quia iugũ non solũ ab ad olescentiã. sad &iã ab
ipsa ifantia postauit ut ibide hieremias ꝓse¬
Nec sine diuito moderamine gestũ fuisse cons¬
tat: qđ aculeostẽptationes. insese tãualidos ibi¬
dẽ exꝑtus est Sic̃ eaũ duxbonorũ p&rus primo
sibi ostensus est : tunc dominico gregip̃latus: sic
iste prixcepsditantorũ milib: monachorũ p̃fe¬
redđ. o portuit ut ꝓprio discrimine ꝓbar&. qua¬
lit̃ subditis misereri debuiss& Quia tam̃ pri¬
mocertaminis impetũ fortit̃ deuicit tale quid
de incepsaũquã seasit Quã oboedie st̃ saue &
quã diserte priuatobono. quisq debeat cõmune

Expanded text:
Eius vero laudes, quisque tanto celsiori voce clamet, quanhunc ardentius amat, vel eius vitam perspicacius pēsat, quę nimirum a sui primordio, tota admiratioesse Philosophorū inania studia, adhuc tenerrimus cognouit: qui grandæuo animo, iā tunc eremi vastitatem subire ausus est. Quod nec ipse quidem Martinus, toto orbe mirabilis, fecisse refertur. Et quia iugū non solū ab adolescentia, sed etiam ab ipsa infantia portauit, vt ibidē Ieremias proseNec sine divino moderamine gestum fuisse constat, quod aculeos tentationis in sese tam validos, ibidem expertus est. Sicut enim dux bonorum Petrus, primo sibi ostensus, est tunc Dominico gregi praelatus; sic iste princeps Dei tantorum millibus monachorum praeferendus, oportuit ut proprio discrimine probaret, qualiter subditis misereri debuisset. Quia tamen primo certaminis impetum fortiter devicit, tale quid deinceps nunquam sensit. Quam obedienter sane, et quam diserte privato bono quisque debeat commune
Abbreviated transcription (Latin):
dulces scipores. sonus suciues: odores flagran¬
tss. tastus. iocundus. honores &felicitates sc
trtnsitoriaas. quale omnia uelut uolatiles
umbra recedunt. & transeunt. & decipiunt
nenter colit. & eiusman data ꝑseueranter
impl&. & ae ternam cum angłis dĩ gloricim
ꝑ p&uciliter possidere dignus effici&ur
ne. sicut p&isti dicitiui. ut habetis ea coti¬
die quasimainu cilem in conspectutuo libel¬
lum. in quo possis teipsum considerare.
quid cuere uel quid a gere debetis atq ꝑ sin¬
gulcis uitae huius prosperitates. uel aduersita¬
tes. ex orttri quomodo culmen ꝑfectionis as¬
cendere debeas. Necte laici habitus de con¬
uersationis saecularis terrecit. qualitas
quasi in eo habitu uitae cęlestĩs ianuas intrare
non ualeas: Igitur sicut omnibus aequaliter

Expanded text:
res fragrantes, tactus jucundos, honores et felicitates saeculi transitorias, quae omnia velut volatilis umbra recedunt et transeunt, et decipiunt nenter colit, et ejus mandata perseveranter implet, aeternam cum angelis Dei gloriam perpetualiter possidere dignus efficieturne, sicut petisti, dictavi; ut habeas ea quotidie quasi manualem in conspectu tuo libellum, et in quo possis teipsum considerare, quid cavere, vel quid agere debeas, atque per singulas vitae hujus prosperitates vel adversitates exhortari, quomodo ad culmen perfectionis ascendere debeas. Nec te laici habitus vel conversationis saecularis terreat qualitas, quasi in eo habitu vitae coelestis januas intrare non valeas. Igitur sicut omnibus aequaliter
Abbreviated transcription (Latin):
due irratione non regit᷑. infuroreuetit᷑. ita ut homo
sui cinimi. in potens erit fciciens que noruenit
Hec enĩ si corde insidit. omnẽ exemit. puiddentiã abieo
facti. Neciudiciũ recte discretionis inquirere:
nechoneste contẽplationis uirtutẽ: Nec maturitatẽ
consilu habere poterit: sedomia ꝑ pcipitiũ. quo d¬
dã facere uid&. dequa. id ẽ ira pululait. tormtis

Expanded text:
quae, si ratione non regitur, in furorem vertitur, ita ut homo sui animi impotens fiat, faciens quod non convenit. Haec enim si corde insedit, omnem eximit providentiam ab eo facti, nec judicium recte discretionis inquirere, nec honestae contemplationis virtute, nec maturitatem consilii habere poterit, sed omnia per praecipitium quoddam facere videtur. De qua idem pullulat
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ maloꝵ.p: quã ingłi cecider̃ decelo. quȩ fit
ex contentu mandatoꝵ dĩ Fit &icm quando ad¬
tollit̾ mens debonis operib suis. & semeliorem
t&idm p̃contumaciã suꝑbia. quando disi
nines seniores oboedire suis ex ipsa ueri
nascit᷑ om̃is in oboedientia. & om̃is p̃sumptio. & or
ꝑtinacia contentiones hereses arrogantia quȩ o¬
tũ gula. d ẽ intẽperans cibi ud potusuo lupttis ꝑquã
primiparentes humanigeneris parcidisi felicitate
ꝑdider̃. et in hanc erunosa huius uitȩ miseruis des¬
iecti sunt ubi omis homo ꝑ peccatũ nascit᷑ ꝑ labora
uiuit ꝑdolorẽ morit que trib modis regnare u
in homine idedũbomo horã canonica & ftcitis
gulã ccusa antecipare cupit aut exquisitioꝵ
cibos sibi p̃ptrare iub& quã necessittis corꝑoris
uel suȩ qualitas ꝑsone exigat. uel sipłus accu
in edendo uelbibendo ꝓpt̃ desiderid̃ intẽper¬

Expanded text:
omnium malorum, per quam angeli ceciderunt de coelo, quae fit ex contemptu mandatorum Dei. Fit etiam, quando attollitur mens de bonis operibus, 142 et se meliorem tiam per contumaciam superbia, quando despiciunt homines senioribus obedire suis. Ex ipsa vero nascitur omnis inobedientia, et omnis praesumptio, et omnis pertinacia, contentiones, haereses, arrogantia, In tum gula, id est, intemperans cibi vel potus voluptas, per quam primi parentes humani generis paradisi felicitatem perdiderunt, et in hanc aerumnosam hujus vitae miseriam dejecti sunt; ubi omnis homo per peccatum nascitur, per laborem vivit, per dolorem moritur. Quae tribus modis regnare videtur in homine; id est, dum homo horam canonicam et statutam gulae causa anticipare cupit, aut exquisitiores cibos sibi praeparare jubet, quam necessitas corporis, vel suae qualitas personae exigat, vel si plus accipiet in edendo
Abbreviated transcription (Latin):
epta exitia. scurilitas. leuittis dianiloqui u
inmunditia Sorporis. insttibilitas intis ebri& as
libido. quia ex sciturrtate uentris libido corporis
congerit᷑ quiꝑ ieiuniu & abstinentiã &operis
cinus lib& assiduittitẽ obtime uincit MOR IIINTION¬

Expanded text:
epta laetitia, scurrilitas, levitas, vaniloquium, immunditia corporis, instabilitas mentis, ebrietas, libido: quia ex saturitate ventris libido corporis congeritur, quae per jejunia et abstinentiam, et operis cujuslibet assiduitatem optime vincitur. Co
Abbreviated transcription (Latin):
tũ inuidebat homini terrena celũ querebat. quo¬
medo eũ ꝑder& ꝑtransgressionẽ illius. mandacia
ciđ crecitor hominis sitituit. Nihil necunus pͥo¬
test eẽ inuidia. quȩ alienis torqu& bonis. & qđ
pse ñ hab& alio inid& habere. Om̃ib bonis

Expanded text:
rreno coelum, quaerebat quomodo eum perderet per transgressionem illius mandati, quod Creator homini statuit. Nihil nequius potest esse invidia, quae alienis torquetur bonis: et quod ipsa non habet, alios invidet habere. Omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
& his xp̃icine religionis ductorib quos obposui¬
mus diabolice impi&citis bellatorib quat tuor
psunt duces gloriosissimi quoꝵ nomina hec sunt
Prudentia. iustitia. Fortitudo. Temperantia
rimo sciendum ẽ quid sit uirtus. uirtus animi
habitus nciture decus: uittie ratio. morũ pi&as.
cultus diuinitatis. honor hominis. a& ne beatitudi¬
nis meritũ. Cuius partessunt ut dixim quattuor
principales: prudentia. iustia. fortitudo tempe¬
rantia. Prudentia ẽ rerũ diuinarũ humanarũ¬
quȩ ꝓut homini datum ẽ scientia. Inqua intelle¬
gendũ est quidcciuendũ sit homini. uelquid fa¬
ciendũ. Et hoc ẽ. qđ inpsclmo legit᷑ Deuerte
amalo &sticbonũ Iustitia ẽ animi nobilittis
unicuiq rei ꝓpriam tribuens dignita tem
In hac diuinitatis cultus. &humanitatis iuira.
& iusta iudicia. & equitas totius uitte conser

Expanded text:
ex his Christianae religionis ductoribus, quos opposuimus diabolicae impietatis bellatoribus, quatuor praesunt duces gloriosissimi, quorum nomina haec sunt: prudentia, justitia, fortitudo, temperantiaPrimo sciendum est quid sit virtus. Virtus est animi habitus, naturae decus, vitae ratio, morum pietas, cultus divinitatis, honor hominis, aeternae beatitudinis meritum. Cujus partes sunt, ut diximus, quatuor principales: prudentia, justitia, fortitudo, temperantia. Prudentia est rerum divinarum humanarumque, prout homini datum est, scientia; in qua intelligendum est, quid cavendum sit homini, vel quid faciendum: et hoc est, quod in Psalmo legiturm genera. Iustitia est animi nobilitas, unicuique rei propriam tribuens dignitatem. In hac divinitatis cultus et humanitatis iura et iusta iudicia et equitas totius vite conser
Abbreviated transcription (Latin):
eiusq mandata custodire: ꝑquem dũ non fueri¬
mͦ. creatisumus dũꝑditi fuimꝰ recreciti sum &¬
inuo a seruitute dicibolica liberati. Qui nob omnia bo¬
nomine tolercire. Nobilis uirtus ẽ ualde tẽpe¬
rantie. ꝑ quam omis honor uitȩ huius inter
homines constat: ut omĩa inqua cumq causa
homo tẽpercint cogit& loquat᷑. & cigat cum
consilio salutissue: hęc enĩsunt leuia & suauia
dm̃ diligenti. quiait. Discite ame quiamit¬
tissum & humilis corde. & inueni&is requiem
animab uris iugũ enim meũ suciue ẽ : & ho

Expanded text:
ejusque mandata custodire? per quem, dum non fueramus, creati sumus; dum perditi fuimus, recreati sumus, et a servitute diabolica liberati: qui nobis omnia bofortiter tolerare? Nobilis virtus est valde temperantia, per quam omnis honor vitae hujus inter homines constat; ut omnia in quacunque causa homo temperanter cogitet, loquatur, et agat cum consilio salutis suae. Haec enim sunt levia et suavia Deum diligenti, qui ait: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde: et invenietis requiem animabus vestris. Jugum enim meum suave
Abbreviated transcription (Latin):
lantib multũ nocere ꝓbat᷑ dũ ociosus. homo torpes.¬
laboris hilarescit. Sed tantũ concupiscit & desiderat.
&ociosa mens ꝑ omĩa discurrit. hec ẽ que maxime mo¬
satione i iecit eos in cibrupta uitioꝵ que cũ miserabilẽ
obsid& m̃tem multis eã inficit miserusq multa doc&
mala. Ddequa nascit᷑ somnolencia pigritiȩ operis
boni instabilitts loci ꝑuagacio deloco in locum.
tatẽ operis. boniꝑ desideriũ future p̃mioꝵ. beati¬
tudinis. ꝑ confessionẽ temptationis quã mintem
hab&. prestaibilitatẽ loci. & p̃positiui atq exer¬
citiũ cuius lib& artis & laboris uel oraitionũ uigi¬
licirũ instaintia: ut nũquam ociosus inueniatur
seruus dĩ. difficilius inuenit dicibolus tẽpttndi locũ
in homine. quẽ in opere. inuenit bono queiumquã
ociosũ repperit & nihil bonitigentẽ auiii IIΛtitia¬

Expanded text:
ltum nocere probatur, dum otiosus homo torpeslaboris hilarescit: sed tantum concupiscit et desiderat, et otiosa mens per omnia discurrit. Haec est quae maxime mosatione ejicit eos in abrupta vitiorum. Quae cum miserabilem obsidet mentem, multis eam inficit miseriis, quae multa docet mala. De qua nascitur somnolentia, pigritia operis boni, instabilitas loci, pervagatio de loco in locum, tatem operis boni, per desiderium futurae praemiorum beatitudinixercitium cujuslibet artis et laboris vel orationis, et vigiliarum instantiam: ut nunquam otiosus inveniatur servus Dei. Difficilius enim invenit diabolus tentandi locum in homine quem in opere invenit bono, quam eum quem otiosum reperit et nihil boni agentem. Quod otiosita
Abbreviated transcription (Latin):
quid bonifecit sed qucisi exse habettt uel sccularis. dig¬
nitatẽ honoris uel spĩttilts decorẽ scpientiȩ dũ homo
nihil absq digrti uel cidiutorio habere poterit boni
Sicut ipsa uerittes in euglo discipulissuiscut. sineme
nihil potestis fticere: qua ꝓp̃t̃. quiglorict᷑ in dño glo¬
ri&̃ : Quia nihil sine donainte dõ. bonihaberi poterit
xcui. uicu rtidice multimcilitiȩ germinare uident᷑¬
ramusculi inde iacitintia. arrogantia indignatio. di¬
cordia incinis gloria cupido & rdropisis idẽ simulatio
boniopers cũdese homo uult icudari qđ sicigere
nescit. in mopere omia quefecit eo tenore agit.: ut ab
datio diuine ponitaitis. ꝑquã omũ bona nob con¬
latas quehabere uidem. & icim & ꝑp&ua ipsius di
caritas in cui. lauidem omĩa agere debemꝰ. quic qui
boni in hoc scło opercm. & magis desiderare ado
laudari indie raributionis &̃ne. quã cibhomine
huis octouitius ampi&atis duces cũ exercitib suis.

Expanded text:
quid boni facit, sed quasi ex se habeat vel saecularis dignitatem honoris, vel spiritualis decorem sapientiae, dum homo nihil absque Dei gratia vel adjutorio habere possit boni, sicut ipsa Veritas in Evangelio discipulis suis ait: Sine me nihil potestis facere . Quapropter qui gloriatur, in Domino glorietur: quia nihil sine Deo donante 144 boni habere poterit. Ex cujus vitii radice multi malitiae germinare videntramusculi: inde jactantia, arrogantia, indignatio, discordia, inanis gloriae cupido, et hypocrisis, id est, simulatio boni operis, cum de se homo vult laudari, quod se agere nescit. Imo pene omnia quae facit, eo tenore agit, ut ab datio divinae bonitatis, per quam omnia bona nobis collata sunt, quae habere videmur. Etiam et perpetua ipsius Dei charitas: in cujus laudem omnia agere debemus, quidquid boni in hoc saeculo operemur: et magis desiderare a Deo laudari in die retributionis aeternae, quam ab homine totius impietatis duces cum exercitibus suis,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ homo bont fciciat hoc sesciait habere ñ ages
sed adõ. Increpaitseos becitus paulus cipłs qiin
suis gloricint᷑ benestiutes dicens:. Quidhabes qđ non
accepistĩ si cicceperis quidgloricris: quiciliquid
dubio uirtutẽ initiũ trans fert. & bonũ qđ fecit
nib: ut uidecint opera urabona. & glorificent patro
Uonquerit inxp̃icino initiu enioperis sed finis quis
definedioun.quisq sudicabit᷑ sunt enĩ quibene in¬
cipiunt. & male finiunt conuersatione suã sicut e
sed bene finuit. primo ꝑsecutor postea p̃dicator.
Virtus boni operis e. ꝑscuertintia ipsodno dicente

Expanded text:
enim homo boni faciat, hoc se sciat habere non a se, sed a Deo. Increpat eos beatus Paulus apostolus qui in suis gloriantur benefactis, dicens: Quid habes, quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris, quasi dubio virtutem in vitium transfert, et bonum quod fecit inibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem on quaeritur in Christiano initium boni operis, sed finis: quia de fine suo unusquisque judicabitur. Sunt enim qui bene incipiunt, et male finiunt conversationem suam; sicut sed bene finivit: primo persecutor, postea praedicator. Virtus boni operis est perseverantia, ipso Domino dicente
Abbreviated transcription (Latin):
& pęnitentiã agerequerat & conuertis se addm̃ de¬
siderat Alici tristitia ẽ huiusscli que mortẽ ope¬
ratur amimȩ que nihil in bono opere ꝓficere ual&
malitia. rancor animipus illci nimitas. amaritudo
desperttio Sepe &itim &psentis uite nulla delec¬

Expanded text:
re quaerat, et converti se ad Deum desideret. Alia est tristitia hujus saeculi, quae mortem operatur animae, quae nihil in bono opere proficere valet, malitia, rancor, animi pusillanimitas, amaritudo, desperatio. Saepe etiam et praesentis vitae nulla delec
Abbreviated transcription (Latin):
uitandũ est qua suꝑbii quȩ irã di ꝓuocat na
suꝑbia excingelis demones fecit. humilittis cuĩt.
ꝑmines scłs cinglis similes reddit. suꝑbi cupi¬
nt in sep̃dicciri ꝗd non faciunt. humiles re¬
giunt quiçquid boni operant᷑ agnosci: non
Lauis celiquid bonifticiat. sed dm̃ laudari
picit̃ indonis suis. quinihil bonifecit nisi
gregua nundi p̃dicator dicit. Omis amaritudo.
ira &idignatio &claimor &blasphemia tol¬
lat᷑ auop: nec &icm irã uiri iustitiãdi operari

Expanded text:
vitandum est quam superbia, quae iram Dei provocat: nam superbia ex angelis daemones fecit, humilitas autem homines sanctis angelis similes reddidit. Superbi cupiunt in se praedicari quod non faciunt, humiles refugiunt quidquid boni operantur, agnosci. Noquamvis aliquid boni faciat: sed Deum laudari cupiat in donis suis, qui nihil boni facit nisi it: Omnis amaritudo, et ira et indignatio, et clamor, et blasphemia tollatur a vobis . Nec etiam ira viri justitiam Dei operari
Abbreviated transcription (Latin):
diet enĩ ꝓpħa. Irtiscimini & nolite peccire
rius tua lini& patientia: noliunci amalo
uince in bono malũ alterius peccctũ tuũ si
p̃miũ displic& tibi cilterius ira qđ tibi incu¬
tero displic& intripso quoq displicecit nol
tranquillittitẽ mentistuȩ alterius pturbatione
mo oullaue nolite equale stulto fcicere Qs¬
cu malus efficieris cit murclitoi¬

Expanded text:
it enim propheta: Irascimini, et nolite peccare rius tua liniatur patientia. Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . Alteterius peccatum tuum sit praemium. Displicet tibi alterius ira? Quod tibi in altero displicet, in teipso quoque displiceat. Noli tranquillitatem mentis tuae alterius perturbatione maculare. Noliitia malus efficeris? CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
emꝑ inuita hominis finisquęrit᷑. qucilissit extremo
tẽpore uitȩsuȩ qui definesuo un:quisq aut iusci¬
ficct᷑ aut conde nat̾. Ideo un:quisq instantissimȩ
to s̃ uitia principalia ud originalia omniũ uitioꝵ
quib quasi radicib omĩa corrupte m̃tis uel incasti
poris. diuersarũ uitia pululant iniquitatẽ de
nub: ꝓauca dicere. ratũ duxim: uel ex quib radicib
ami uiciose germinationes crescere uideantur.
cit un: quisq radicib: extirpcitis facilius ramos

Expanded text:
m in vita hominis finis quaeritur, qualis sit extremo tempore vitae suae: quia de fine suo unusquisque aut justificatur, aut condemnatur. Ideo instantissime to sunt vitia principalia vel originalia omnium vitiorum, ex quibus quasi radicibus omnia corruptae mentis vel incasti corporis diversarum vitia pullulant iniquitatum. De quibus pauca dicere ratum duximus, vel ex quibus radicibus qui rami vitiosae germinationis crescere videantur; ut sciat unusquisque radici
Abbreviated transcription (Latin):
icint. amdico uob. receper̃ mercedem suam
d&ur hȩc ẽ merces illius quãquesiuit. & nullã
adõ spertire hab& r&ributionẽ quiaꝓei. amore
non fecit. sed pucina humane laudis itactantia
sicut rpocritȩ ftcere solent qđ uitiũ hominib

Expanded text:
 dico vobis, receperunt mercedem suam etur, haec est merces illius quam quaesivit, et nullam a Deo sperare habet retributionem; quia pro ejus amore non fecit, sed pro vana humanae laudis jactantia, sicut hypocritae facere solent. Quod vitium hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ poterit. g mnuidit dicbolo similis ẽ. qui
ꝑiniudicĩ heminẽ depciradisi felicitecte. deiecit
Mcignꝰ uirẽ quiin uidiã humilitate superat dic¬
cordicĩ. carntitẽ destruit qui infelicius ẽ ho¬
mini. quã cilterius bonũ suũ egisse suppliciũ
omĩs enĩ inuidus animo torqu&ur. unde igitur
boñ ꝓficit inde inuidus contabescit. Melius ẽ
bonoꝵ imittre exempla quã eos inuidiȩ stimulus
agitare. inuidia sensũ mordit pect᷑ urit m̃tẽ
alterius bonũsuũ facere dũcimat in cilio¬

Expanded text:
milis est, qui per invidiam hominem de paradisi felicitate dejecit. Magnus vir est, qui invidiam humilitate superat, discordiam charitate destruit. Quid infelicius est homini, quam alterius bonum suum egisse supplicium? Omnis enim invidus animo torquetur. Unde igitur bonus proficit, inde invidus contabescit. Melius est 140 bonorum imitari exempla, quam eos invidiae stimulo agitare. Invidia sensum mordet, pectus urit, mentem alterius bonum suum facere, dum amat in al
Abbreviated transcription (Latin):
lignoꝵ struẽ int̾ aceruos lapidũ ꝓñ int̾ram corrute. Etat enĩ
pene totũ illud telluris spiciũ. tam lignoruĩ quã saxorũ congerie
⁊doꝑtum paruus tantum locellus ad mensuram humane ꝓcerita¬
tis remanserit inmunis ab eis in quo admirantibꝰ qͥ aderant
ac si de maustra piectus aeciat iuuenis iste. Aitͥco tam̃ cipito
sou durio e. acłis penererurs. ui maui ꝗc poue ła ꝑfudͥus facĩẽ

Expanded text:
lignorum struem, inter acervos lapidum pronus ad terram corruit. Erat enim lignorum struem, inter acervos lapidum pronus ad terram corruit. Erat enim pene totum illud telluris spatium, tam lignorum quam saxorum, congerie adopertum, parvus tantum locellus ad mensuram humanae proceritatis remanserat immunis ab eis. In quo admirantibus qui aderant, ac si de industria projectus decidit juvenis ipse. Attrito tamen capite soli duritie, oculis pene erutis, lingua
Abbreviated transcription (Latin):
tale: cẽpit lumen celi clare conspicere. Nes modice gauisa patͥs s ĩ¬
siuni merita totis efferelut anum p̃couiis ꝑ quem eiꝰ lumina
rec. pant iunera lucis. Referebat autem quedã sibi astitisse qͥ
renuem que eiꝰ pupillas texerat pellicul am acuta incidebat
nouacula. qua utiq incisa: confestim luien recipiebat.
uꝑ ꝓpantilꝰ cementirus
fornicem multe altitudinis indexcta ipsi eccłie parte erigere
locate sunt trabes insublutu parentum stabilim̃to ã fibris ligna¬
riis ad sustollenda ligna que in modum enusꝑis fab̾cant. qͥbꝰ moles
apidum & cementi inniti habebat. Ergo dũ qͥdam mane tbibꝰ
xui unbre madesactis oꝑarii desuꝑ incecłent preparantes que
ri. Spiebant᷑. unus eoruĩ otgerꝰ nomine muꝰ caute suꝑ ambi¬
lan̾s. etim affigere uestigia uni trabiũ firmit̾ nitit᷑ pede lapso
de ipsa celsitudine ꝑcompaginatos sibi fustes. ꝑ multitudinẽ

Expanded text:
tate coepit lumen coeli clare conspicere, nec modice gavisa, Patris sanctistate coepit lumen coeli clare conspicere, nec modice gavisa, Patris sanctissimi merita totis efferebat animi praeconiis, per quem ejus lumina receperant munera lucis. Referebat autem quemdam sibi astitisse, qui tenuem quae ejus pupillas texerat, pelliculam acuta incidebat novacula, qua utique incisa, confestim lumen recipiebat.antibus caementariis fornicem mirae altitudinis in dextra ipsius ecclesiae parte erigere, locatae sunt trabes in sublimi parietum stabilimento, a fabris lignariis, ad sustollenda ligna quae in modum hemisphaerii fabricantur, quibus moles lapidum et caementi inniti habebat. Ergo dum quodam mane trabibus tenui imbre madefactis operarii desuper incederent, praeparantes quae praecipiebantur, unus eorum, Otgerius nomine, minus caute superambulans, dum affigere vestigia uni trabium fortiter nititur, pede lapso de illa celsitudine per compaginatos sibi fustes, per multiplicem