comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qñ ex una uirtuce alia uirtꝰ. ꝓcreat᷑. Aliquando ex uero bõno ue¬
rum malum nascitur. sic̃ qñ animus ex uirtutib ꝑ suꝑbiam
inflatur. Rursum ex uͦ malo uerum malum nascitur. qͣndo
ex uno uicio aliud ꝓcreatur. Item ex uero malo uerũ bonum
orit᷑. sicut qñ ex culpa humilitas oritur. Duo fuert̃ phariseus
& publicanus. Unus iustus. alt̃ peccator. E x iusticia pharisei
orta ẽ. elatio. ex iniusticia publicani. orta est humilitas. Illie
ex uero bono. uerum malum. hic ex uero malo uerum bonũ.
Itemi ex ñ uero bono. ñ uerum bonum nascit᷑. sic̃ qñ ex fom̃to
corꝑis. sanitas corporalis comparat᷑. Rursum ex non uͦ bono
non uerum malũ nascit᷑. sicut qͣndo ex dulcedine cibi faucibꝰ
irritatis. ꝑ immnodãtam edacitatem. stomacus ouerat᷑. Ex ñ
uͦ malo non uerum malum nascitur. sicut qñ ex pena corporis
infirmitas corporalis generat᷑. Item ex non uero malo. ñ uerum

Expanded text:
virtus procreatur. Aliquando ex vero bono verum malum oritur, sicut quando animus ex virtute per superbiam inflatur. Rursum ex vero malo verum malum nascitur, quando ex uno vitio aliud procreatur. Item ex vero malo verum bonum oritur, sicut quando ex culpa humilitas oritur. Duo: fuerunt Pharisaeus et publicanus, unus justus, alter peccator. Ex justitia Pharisaei orta est elatio; ex injustitia publicani, humiliatio. Illic ex vero bono verum malum; hic ex vere malo verum bonum. Item ex non vero bono non verum bonum nascitur, sicut quando ex fomento corporis sanitas corporalis comparatur. Rursum ex non vero bono non verum malum nascitur, sicut quando ex dulcedine cibi faucibus irritatis per immoderatam edacitatem stomachus oneratur. Ex non vero malo non verum malum nascitur, sicut quando ex poena corporis infirmitas
Abbreviated transcription (Latin):
assumpta ẽ: S considera. ñ te ꝑturbet seruionis in uolucrũ.
fides queritur. sermo multa ꝑturbat. Intende tͥ. Ex qͦ fuit.
ꝑsona fuit. quia ex qͦ fuit unita fuit. Quare gͦ ñ dicimꝰ ꝑ sõnã
assumptã: Intende. Qnͣdo assumebat᷑. uniebat᷑. Ex qͦ cepit
uniri cepit. & ex quo uniri cepit. ꝑsona eẽ cepit. ñ tam̃ in qͣntũ
erat. s in qͣntum uinta erat. Si ꝑ se aliqñ eẽ habuisiet. ex se ꝑ¬
sona eẽ habunsĩet. Qͥa aũ semꝑ unita fuit. semꝑ una cũ illo
cui uniebat᷑ ꝑsona fuit. Ideo ñ dicimꝰ hominẽ ꝑsõnani. assump¬
tũ eẽ. s assumptũ eẽ hominẽ in ꝑsonam. quia humaua natura
in xͦ ex eo qd̾ fuit. ꝑsona ñ fuit. quia ꝑ se ñ fuit. s ex eo qͦd unita
fuit. una cũ illo cui uniebatur ꝑsona fuit. Psona enĩ notat discre¬

Expanded text:
assumpta est? Sed considera. Non te perturbet sermonis involucrum: assumpta est? Sed considera. Non te perturbet sermonis involucrum: fides quaeritur. Sermo multa perturbat. Intende tibi. Ex quo fuit persona fuit, quia ex quo fuit unita fuit. Quare ergo non dicimus personam assumptam? Intende. Quando assumebatur, uniebatur. Ex quo coepit uniri coepit et ex quo uniri coepit persona esse coepit, non tamen inquantum erat, sed inquantum unita erat. Si per se aliquando esse habuisset, ex se persona habuisset. Quia autem semper unita fuit, semper una cum illo cui uniebatur persona fuit. Ideo non dicimus hominem personam assumptam esse, sed assumptum esse hominem in personam, quia humana natura in Christo ex eo quod fuit persona non fuit, quia per se non fuit. Sed ex eo quod unita fuit, una cum illo cui uniebatur, persona fuit. Persona enim notat discre
Abbreviated transcription (Latin):
ideo ꝑsona ñ erant. quia int̾ se unita ñ erant. ñ ne tam̃ auima
etiam sola ꝑse ꝑsona erat. in qͣntũ sp̃e rationalis erat: Si autem
anima etiam sola ꝑsona erat. in qͣntũ sp̃c rationalis erat. quom
ꝑsona assumpta ñ ẽ. qñ aĩa rationalis assumpta ẽ: S sic̃ anima
rõnalis & caro ideo ñ sunt assumpta ꝑsona. qͥa ante assumpti¬
onẽ. ñ habuert̃ unioneni. s assumpta in ꝑsonã. quia ex co
unita st̃. quod assumpta st̃: sic ⁊ anima rõnalis. idõ assumpta
ñ ẽ. ꝑsona. quia ante unionẽ u̾bi. sicut ꝑ se eẽ. ñ habuit. ita
ꝑsona eẽ ñ habuit. Ex qͦ enim cepit. uniri cepit: & ex quo fuit
unita fuit. Ex qͦ autẽ unita fuit: una cũ eo cui uiuebat᷑ ꝑso¬
na fuit. Uide quid sequit᷑. Si ex qͦ fuit. unita fuit. & ex quo
unita fuit ꝑsona fuit: gͦ ex quo fuit ꝑsona fuit. Si aut̃ ex qͦ
fuit. ꝑsona fuit. qͦmͦ ꝑsona assumpta ñ ẽ. quȩ ꝑsona fuit qñ

Expanded text:
erant, quia inter se unita non erant, nonne tamen anima etiam sola per se persona erat, inquantum spiritus rationalis erat? Si autem anima etiam sola persona erat inquantum spiritus rationalis erat, quomodo persona non assumpta est quando anima rationalis assumpta est? Sed sicut anima rationalis et caro ideo non sunt assumpta persona, quia ante assumptionem non habuerunt unionem, sed assumpta in personam, quia ex eo unita sunt quod assumpta sunt, sic et anima rationalis ideo assumpta non est persona, quia ante unionem Verbi sicut per se esse non habuit, ita persona esse non habuit. Ex quo enim coepit, uniri coepit; et ex quo fuit, unita fuit. Ex quo autem unita fuit, una cum eo cui uniebatur persona fuit. Vide quid sequitur. Si ex quo fuit unita fuit, et ex quo unita fuit persona fuit, ergo ex quo fuit persona fuit? Si autem ex quo fuit persona fuit, quomodo persona assumpta non est quae persona fuit, quando
Abbreviated transcription (Latin):
cordis. quã ipsum coꝵ: sic uerbum dĩ aliud eẽ. ñ pot̃. quam ds̃.¬
Sapientia est u̾bum cordis. quȩ de corde nascitur. & a corde ñ se¬
parat᷑. Ipsum cor sapientia ẽ. & de corde ipso sapientia ẽ. & ẽ una
sapientia cor & sapientia sua. Sic d̃s sapientia ẽ. & de ipso deo
sapientia ẽ: & est una sapientia. ds & sapientia sua. Sapientia
di. uerbũ dĩ ẽ. Ipsum u̾bũ caro factum. ẽ. Quid ẽ. caro: Homo.
Factũ est caro. factum ẽ. homo. Quomͦ factũ ẽ hõ: Assumendo
hominẽ. Uerbũ qͥipe hoĩem assumpsit. nat᷑am. ñ ꝑsonam.
Non enĩ assumpsit hominẽ ꝑsonam. s assumpsit hominẽ in ꝑ¬
sonã. Intellige qd̾ dico. firma ẽ fides catholica. Uerbum ꝑsona
assunipsit hoĩẽm. ñ ꝑsonan s nat᷑am. Quare ñ dicimꝰ ꝑsonã
assũptam. sicut dicimꝰ ꝑsonã assum̃tẽ: Ne duas ꝑsonas p̃sai

Expanded text:
rdis quam ipsum cor, sic verbum Dei aliud esse non potest quam DeuSapientia est verbum cordis; quae de corde nascitur, et a corde non separatur. Ipsum cor sapientia est, et de corde ipso sapientia est, et una sapientia cor et sapientia sua. Sic Deus sapientia est, et de ipso Deo sapientia est, et est una sapientia Deus et sapientia sua. Sapientia Dei verbum Dei est. Ipsum Verbum caro factum est. Quid est caro? Homo. Factum est caro, factum est homo. Quomodo factum est homo? Assumendo hominem. Verbum quippe hominem assumpsit naturam, non personam. Non enim assumpsit hominem personam, sed assumpsit hominem in personam. Intellige quod dico. Firma est fides catholica; Verbum persona assumpsit hominem non personam, sed naturam. Quare non dicimus personam a
Abbreviated transcription (Latin):
tio ministratur. Et incipiunt quodanmꝰ omia eẽ in illo qͥ accip̃
sic̃ om̃ia sunt in illo qui dedit. Qui enim uidet ocło contempla¬
tionis: uidet dm̃ & ea quȩ in deo sunt. Qͥ uidet ocło rationis: ui¬
det animum & ea quȩ in animo st̃. Qui uidet ocło carnis: ui¬
det mundum. & ea quȩ in mundo st̃. Qui aut̃ uidet ea que ui¬
dent᷑ oculo contemplationis. uidet & ea quȩ uident᷑ ocło ratio
templationis: nec ea quȩ uident᷑ oculo ratiouis. ꝓpt̾ea gͥ spĩialis
diuidicat om̃ia. quia sicut ꝑ od̾m contemplatioiis ea uidet quȩ
in deo sunt: ita ꝑ ocłm rationis contemplatione illuminatũ ea
uidet. quȩ in animo st̃. & ꝑ ea & in eis. ea quoq quȩ in mundo st̃.
Qui gͦ omĩa uidet de om̃ib iudicare pot̾: quia nicħ ab eiꝰ udi¬
tio subtrahit᷑. a cuiꝰ cognitione nicħ occultat᷑. Sic itaq spũał diuidi

Expanded text:
tio ministratur; et incipiunt quodammodo omnia esse in illo qui accipit, tio ministratur; et incipiunt quodammodo omnia esse in illo qui accipit, sicut omnia sunt in illo qui dedit. Qui enim videt oculo contemplationis, videt Deum et ea quae in Deo sunt. Qui videt oculo rationis, videt animum et ea quae in animo sunt. Qui videt oculo carnis, videt mundum et ea quae in mundo sunt. Qui autem videt ea quae videntur oculo contemplationis, videt et ea quae viculo rationis. Propterea igitur spiritalis dijudicat omnia, quia sicut per oculum contemplationis ea videt quae in Deo sunt, ita per oculum rationis contemplatione illuminatum ea videt quae in animo sunt, et per ea et in eis ea quoque quae in mundo sunt. Qui ergo omnia videt, de omnibus judicare potest, quia nihil ab ejus judicio subtra
Abbreviated transcription (Latin):
nouũ. ut & suauitas & nouitas iocunditatem augerent. Suaui¬
tas ad delectationem. nouitas ad ammirationem: & infusum ẽ
aurib gaudiũ suum. & dicit bonũ hoc. querite me hoc sum
ego. Clamant fauces & dicit sapor sũ. Nares: & dicit odor
sum. Tactus: & respondet suauitas sum. Ego totum sum. & to¬
tum qͦd sum bonum sũ. & qui me ht̃. totum ht̃. Non poterat cor¬
porea natura spũalem ꝑfectionem emulari. ut in uno omia con¬
tiueret. Propt̾ẽa multa corpora fieri necesse erat. ut qͦd ñ poterant
ꝑ se singula. simiul facerent uniu̾sa. Si albũ solum factum eẽt. ni¬
grũ ñ esset. Non poterat aut̃ corpꝰ unũ. abũ simul & ingrũ ẽẽ. & qͦ¬
continet : & cum sit unus & simplex. natura. multiplex tam̃ ẽ.
sapientia. sicut stabilis ueritate. & mobilis subtilitate. Hic gͦ
tinetur: ita ꝑ ipsum quomͦ uult & quantũ uult omniũ cogni¬

Expanded text:
novum, ut et suavitas et novitas jucunditatem augerent: Suavinovum, ut et suavitas et novitas jucunditatem augerent: Suavitas ad delectationem, novitas ad admirationem. Et infusum est auribus gaudium suum et dicit bonum hoc: Quaerite me, hoc sum ego. Clamant fauces, et dicit sapor: Sum; nares, et dicit odor: Sum; tactus, et respondet suavitas: Sum. Ego totum sum; et totum quod sum bonum sum; et qui me habet totum habet. Non poterat corporea natura spiritualem perfectionem aemulari ut in uno omnia contineret. Propterea multa corpora fieri necesse erat ut, quod non poterant per se singula, simul facerent universa. Si album solum factum esset, nigrum non esset. Non poterat autem corpus unum album simul et nigrum esse. Et qucontinet; et cum sit unus et simplex natura, multiplex est sapientia, sicut stabilis veritate et mobilis subtilitate. Hic ergtinetur, ita per ipsum, quomodo vult et quantum vult, omnium cogni
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ est & spẽs. Lumen ẽ. q̃n ꝑ ipsum uides. spẽs qñ ipsum uides.
Et qͥd ẽ. uidere ipsũ: Quesiuit ille ut uidere mereret᷑ dicen.
Si mueni grãm ante ce: ostende mͥ te ipsun. Et ait. Ego ostendã tͥ
om̃e bonum. Uidece. Ipsũ uidẽ petiit: & ille õe bonũ se ostensurũ
ꝓmisit. Quasi aliud offerre uidet᷑. quã fuerat rogatꝰ: s ñ ẽ. aliud
s ipiũ idem. Onĩe bonũ ipse ẽ: & ipsum uidẽ. om̃e bonũ uidẽ est
Qualis gͦ putas ẽ. speties ista in qua om̃is pulc̾tudo uidet᷑: Multũ
tͥ confert lum̃ hoc corporale. qñ ꝑ ipsum uides. ñ tam̃ totum con¬
fert. quia & aliud uides. & totum in ipso ñ uides. qm̃ aliud ui¬
qd̾ cum se illuminandis prestat. qui ipsum uident. totum uident.
hoc. & dicit lum̃ suum. Quert̾ aures gaudiũ suum: & ueñ
bonum hoc & dicit canticum suũ. Auditum fuit canticũ qͦddam

Expanded text:
men est et species. Lumen est quoniam per ipsum vides. Species quoniam ipsum vides. men est et species. Lumen est quoniam per ipsum vides. Species quoniam ipsum vides. Et quid est videre ipsum? Quaesivit ille ut videre mereretur, dicens: Si invenit gratiam ante te, ostende mihi teipsum. Et ait: Ego ostendam tibi omne bonum . Videte, ipsum videre petiit, et ille omne bonum se ostensurum promisit. Quasi aliud offerre videtur quam fuerat rogatus; sed non aliud est, sed ipsum idem. Omne bonum ipse est, et ipsum videre, omne bonum videre est. Qualis ergo putas est species ista in qua omnis pulchritudo videtur? Multum tibi confert lumen hoc corporale, quando per ipsum vides, non tamen totum confert, quia et aliud vides et totum in ipso non vides, quoniam aliud viquod cum se illuminandis praestat, qui ipsum vident totum vident. hoc, et dicit: Lumen sum. Quaerunt aures gaudium suum; venit bonum hoc et dicit: Canticum sum. Auditum fuit canticum quoddam
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd agła beatitudinis excludunt᷑: nisi etiam torm̃toꝵ cruciatib
afficiantur. S si alia ẽ: quȩ uel qualis sit nescio. Unum scio qͥa
hec magna pena. & magna nuseria ẽ. non habere bonũ illud
sine quo nulli bene eẽ potest: qui sic ab illo esse accepit. ut
in illo haberet beatum esse:.
p̃italis diuidicat oña. Sp̃s sp̃alem facit. Ipse spiritus ipsa
ẽ. unctio. quȩ cum m̃tem tetig̃it. de ominib docet. Ipsa
una ẽ. & docet de omnib. Nec mirum si omnia docet. qui
om̃ia continet. Una ẽ. sapientia. ⁊ in ipsa st̃ om̃ia. & omĩa in
ipsa. nil aliud sunt quã ipsa. Ibi unum om̃ia. ⁊ om̃ĩa unũ sunt.
seq iccͥco ñ unum st̃. quia omia st̃: neq ideo ñ omĩa sunt qͥa unũ
st̃. Pariter sunt magnitudo & simplicitas: unitas & uniuersitas.
Unũ bonũ ẽ. & in illo bono. om̃e bonum ẽ. Si uidere cupis lu¬

Expanded text:
quod a gloria beatitudinis excluduntur, nisi etiam tormentorum cruciatibus quod a gloria beatitudinis excluduntur, nisi etiam tormentorum cruciatibus afficiantur. Sed si alia est, quae, vel qualis sit, nescio; unum scio, quod haec magna poena et magna miseria est non habere bonum illud sine quo nulli bene esse potest, qui sic ab illo accepit esse, ut in illo haberet beatum esse.italis dijudicat omnia . Spiritus spiritalem facit. Ipse spiritus, ipsa est unctio quae, cum mentem tetigerit, de omnibus docet. Ipsa una est, et docet de omnibus. Nec mirum si omnia docet, quae omnia continet. Una est sapientia et in ipsa omnia sunt; et omnia in ipsa non aliud sunco non unum sunt quia omnia sunt, neque ideo non omnia sunt, quia unum sunt. Pariter magnitudo et simplicitas: unitas et universitas. Unum bonum est, et in illo bono omne bonum est. Si videre cupis, lu
Abbreviated transcription (Latin):
mĩs: Quia gͦ aliqͣndo & uistus penam sustinet. qmͣ peccando ñ
meruit. qͥ ñ meruit ut sustineat. s sustinet potiꝰ ut mereat᷑: qͣre
in his qui p̾ter originale peccatum nichil cõmisert̃ tanto studio dm̃
iniusticiȩ arguere uolumus. quia penam cernimꝰ. & culpam actu
alem ñ inueninius: Maxime quia dictum ẽ. mitisimã eẽ. penã
illoꝵ qui preter originale nichil commisert̃. Si gͦ d̾s ad demonstran¬
dam glam suam in uasa miscđiȩ uult qͦsdam quidam qui actu¬
alit̾ peccauerunt cruciari in pena: alios aut̃ qui originaliter
tantũ. rei tenent᷑. exeludi agloria. ut electis suis in illis quidã
ostendat. quantam miseriam euaserunt. in istis aut̃ quantã
glam consequuti sunt. quis ei dicẽ pot̾. cur ita facis: Qui cũ
uult sine culpa. iuste penam inferre pot̾: sicut culpanti ne
penam inferat iuste ignoscere pot̾. S forte ñ illa sola putet᷑
pena eẽ. eorum qui ꝓoriginali tantum culpa dampnati sunt

Expanded text:
stus aliquando poenam sustinet quam peccando non meruit, qui non meruit ut sustineat, sed sustinet potius ut mereatur; quare in his qui praeter originale nihil commiserunt, tanto studio Deum injustitiquia dictum est mitissimam esse poenam illorum qui, praeter originale, nihil commiserunt. Si ergo Deus, ad demonstrandam gloriam suam, in vasa misericordiae vult quosdam quidem qui actualiter peccaverunt, cruciari in poena, alios autem qui originaliter tantum rei tenentur, excludi a gloria, ut electis suis in illis quidem, ostendat quantam miseriam evaserunt, in istis autem quantam gloriam consecuti sunt, quis ei dicere potest: Cur ita facis? Qui, cum vult, sine culpa juste poenam ferre potest, sicut culpanti, ne poenam inferat, juste ignoscere potest. Sed forte non illa sola putetur esse poena eorum qui pro originali tantum culpa damnati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
recte iudicare de bono: quia neq bonũ inu̾itate. neq uerũ in
bonitate cognouert̃. Et quia uere ñ cognoscunt quid sit bonum:
ñ posst̃ recte iudicare de bono. Om̃is enim qui uidicat aliquuid.
& notũ. cuius comparatione. siue collatione ipsũ qͦd dubium ẽ.
discernatur. & ipsum quidem scđ̃m saliud uidicat᷑: quasi regła ẽ.¬

Expanded text:
recte judicare de bono, quia neque bonum in veritate, neque verum in recte judicare de bono, quia neque bonum in veritate, neque verum in bonitate cognoverunt. Et quia vere non cognoscunt quid sit bonum, non possunt recte judicare de bono. Omnis enim qui aliquid judicat, set notum, cujus comparatione sive collatione ipsum quod dubium est discernatur. Et ipsum quidem, s
Abbreviated transcription (Latin):
dilectio prestat iudiciũ bonitatis. In utroq errant homine.
Qͥdã errant in udicio u̾itatis excecati ꝑ ignorantiã. quidã errant
in iudicio bonitatis. excecati ꝑ maliciam. Qd ẽ. malitia :. Wolũ¬
tas mala. In uoluntate mala: dilectio mala. Sic̃ enum bona di¬
lectio menteni illuminat: sic dilectio mala mentẽ excecat. Om̃i
hominin sunt. & bonum uidet᷑ qͦd diligit. Scͥptura dic̃.¬
Ue his ordine const qui dicunt bonũ malũ. & malũ bonum.
Malum bonum dicunt. qͥ malũ diligt̃. & rursũ malum bonum
dicunt. qui bonũ odiunt. Qͥd ẽ. diligere : Approbare. Qui appro¬
bat laudat: & bonum putat qd̃ ꝓbat. Quid ẽ. odire: Imꝓba¬
re ⁊ malum putare. Hoc ẽ. iudicium falsum: in quo & malum
bonum. & bonũ malum đr̃. Alius dicit bonũ est. alius dicit
malum ẽ. & contendt̃ homines errorib suis excecati. quia sp̃m ñ
fecit bona in tempore suo: & mundum tradidit disputationi
eoꝵ. Ideo litigant homines contendentes iudicio⁊ & ñ possunt

Expanded text:
In utroque errant homines. Quidam errant in judicio veritatis excaecati per ignorantiam, quidam errant in judicio bonitatis excaecati per malitiam. Quid est malitia? voluntas mala. In voluntate mala dilectio mala. Sicut enim bona dilectio mentem illuminat, sic dilectio mala mentem excaecat. Omni homini bonum videtur quod diligit. Scriptura dicit: Vae iis qui dicunt bonum malum, et malum bonum . Malum bonum dicunt qui malum diligunt, et rursum bonum malum dicunt quod bonum odiunt. Quid est diligere? Approbare. Qui approbat laudat, et bonum putat quod probat. Quid est odire? Improbare et malum putaro, hoc est judicium falsum, in quo et malum bonum et bonum malum dicitur. Alius dicit: Bonum est; alius dicit: Malum est; et contendunt homines erroribus suis excaecati, quia spiritumfecit bona in tempore suo, et mundum tradidit disputationi eorum . Ideo litigant homines contendentes judicio, et non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
uł ut moueant᷑ si mobilia st̃. uł ut ampliꝰ moueant᷑ si muus sc̃.
Solus ignis. sic̃ teneri sic etiam extrinsecꝰ moueri ñ pot̾. in se om¬
nẽ motũ habens & ex se. In his gͦ.iiiͬ. quȩcũq magis sensui sub¬
iacent. magis corpora dicunt᷑. quȩ uͦ a sensu plus longe st̃. magis
anat᷑a corꝑm recedunt. & ad naturam spirituũ accedt̃. Hinic ẽ
qͦd ipse aer. qͥa p̃sui subtilitate uideri ñ pot̾. sp̃s appellatur cũ corpꝰ
sit. qm̃ inea parte qua sensum corꝑis excedit. tantũ. spũali nat᷑e
appropinꝗt. ut in appellatione etiam nom̃ illius usurpet. Sed
ignis qui ipso aere longe subtilior ẽ. & mobilior. & ñ sic̃ aer
extrinsecus. t̾rena corpora afflando mouet. s inceriꝰ uege tando

Expanded text:
vel ut moveantur, si immobilia sunt, vel ut amplius moveantur, si minus sunt. vel ut moveantur, si immobilia sunt, vel ut amplius moveantur, si minus sunt. Solus ignis sicut teneri non potest, sic etiam extrinsecus moveri non potest, in se omnem motum habens et ex se. In his ergo quatuor quaecunque magis sensui subjacent, magis corpora dicuntur: quae vero a sensu plus longe sunt, magis a natura corporum recedunt, et ad naturam spirituum accedunt. Hinc est quod ipse aer, quia prae sui subtilitate videri non potest, spiritus appellatur, cum corpus sit quoniam in ea parte qua sensum corporis excedit, tantum spirituali naturae appropinquat, ut in appellatione etiam nomen illius usurpet. Sed ignis qui ipso aere longe subtilior est et mobilior, et non sicut aer, extrinsecus terrena corpora afflando movet, sed interius vegetando
Abbreviated transcription (Latin):
ñ indigent. qui uolant diuina contemplatione: s hoĩes qͥ repunt
uł si ampliꝰ ambulant humana ratione. Ego ñ puto angłos que
sus ẽ. ab infimis ad suprema. Pone gͦ pͥmũ quȩ infima st̃: ut ab
his incipiens ordine ad suꝑiora conscendas. St̃ gͥ in hoc mundi cor¬
pore. iiiͦi. elem̃ta ꝓpriis qualitatib distinct᷑a: idẽ. t̾ra. aqͣ. aer. igniᷤᷤ.
S ex his pͥmũ id ẽ. tra sola ꝑ se in mobilis ẽ: quia mou̾i ñ pot̃. nͥ
extrinsecus inpellat᷑. Reliqua tͥa mobilia st̃: quia ꝑ se mouent᷑
sine impulsu extͥnseco. Hoc tam̃ int̾ ẽ. qd̾ aqua teneri pot̾. ut¬
ñ moueat᷑: aer & ignis. ñ pot̾. Rursus aer ad statũ teneri pot̃
ad p̾sentiam pot̾. Ignis uͦ nec ad statũ teneri pot̾. ut ñ moueat᷑:
nec ad p̃sentiam ut ñ elabat᷑. Quecũq gͦ ex trinsecꝰ siue ad p̾sen¬
tiam siue ad statum. teneri posst̃. ex trinsecus etiã moueri posst̃.

Expanded text:
non indigent qui volant divina contemplatione; sed homines qui repunt, non indigent qui volant divina contemplatione; sed homines qui repunt, vel, si amplius, ambulant humana ratione. Ego non puto angelos scsus est ab infimis ad suprema. Pone ergo primum quae infima sunt, ut ab illis incipiens ordine ad superiora conscendas. Sunt igitur in hoc mundi corpore quatuor elementa propriis qualitatibus distincta, id est terra, aqua, ignis, aer. Sed ex his primum, id est terra sola per se immobilis est, quia moveri non potest, nisi extrinsecus impellatur. Reliqua tria mobilia sunt, quia per se moventur sine impulsu extrinseco. Hoc tamen interest quod aqua teneri potestn moveatur, aer et ignis non possunt. Rursum aer ad statum teneri non potest, ad praesentiam potest. Ignis vero nec ad statum tenetur, ut non moveatur, nec ad praesentiam, ut non elebatur. Quaecunque ergo extrinsecus sive ad praesentiam, sive ad statum teneri possunt, extrinsecus etiam moveri possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃ta. Ascendit corpꝰ & descendit sp̃s. Ascendit sp̃c: & descen-¬
dit ds. Quo ascendit corpꝰ. suꝑius ẽ. corpore: quo descendit sp̃s
descendit deus inferiꝰ ẽ. deo. Corpus sensu ascendit: sp̃s sensualita¬
te descendit. Item sp̃s ascendit contemplatione. ds descendit re¬
uelatione. Theophania ẽ. in reuelatione: intelligentia in con¬
platione. Imaginatio insensualitate: insensu instrum̃tũ sensu-¬
alitatis. & origo unaginationis. Uide scalam iacob. Int̾ra stabat.
& suminitas eius celos tangebat. Terra corpus. celum d̾s. Ascen¬
dt̃ animi contemplatione. ab infimis ad sumima. a corpore
ad spm̃ mediante sensu. & sensualitate: a spũ ad dm̃. mediante
contemplatione & reuelatione. Dñs aut̃ scale innitit᷑: ut ad in¬
fima sup̃ma inclinent᷑. Ascendamꝰ gͥ & nos consid̃atione qͣntũ
possumꝰ: quia & si totũ ñ possumꝰ. forte aliquid possumꝰ. Si ñ su
mꝰ angłi uolantes. tam̃ sumꝰ homines ambulantes. Angłi scala

Expanded text:
scendit corpus, et descendit spiritus. Ascendit spiritus, et descendit Deus. Quo ascendit corpus, superius est corpore. Quo descendit spiritus,  et quo descendit Deus, inferius Deo. Corpus sensu ascendit, spiritus sensualitate descendit. Item spiritus ascendit contemplatione, Deus descendit revelatione. Theophania est in revelatione, intelligentia in contemplatione, imaginatio in sensualitate, in sensu instrumentum sensualitatis, et origo imaginationis. Vide scalam Jacob, in terra stabat, et summitas ejus coelos tangebat. Terra corpus, coelum Deus. Ascendunt animi contemplatione ab infimis ad summa. A corpore ad spiritum, mediante sensu et sensualitate. A spiritu ad Deum, mediante contemplatione et revelatione. Dominus autem scalae innititur, ut ad infima suprema inclinentur. Ascendamus igitur et nos consideratione, quantum possumus, quia etsi totum non possumus, forte aliquid posslantes. Angeli scala
Abbreviated transcription (Latin):
cui illud quod ex eius comparatione iudicandũ ẽ. quodammꝰ ꝯ
fertur & coaptat᷑. Om̃e aũ qͦd scđ̃m rectũ. udicat᷑. recto iuditio
iudicatur: qm̃ cum illo aut conuenire inuenit᷑. & rectũ eẽ.
aut discrepare ab illo & ẽẽ distortum. Qd̃ aũ iudicat᷑. scđm id
dat tortum eẽ. ñ dubitat᷑. Itaq in sola rectitudine certum iudi¬
cium est. quia qͦd conuenit cum illa semper rectum eẽ ne¬
cesse. ẽ. & quod discordat ab illa nũꝗͣ que uiai. rectũ eẽ.
pot̾̃. Si gͦ rectitudo regula ẽ. omĩs iudicii uꝑiorib in scđ̃m
illam utiq rectitudinem rectuuime omĩa iudicantur. a qua
& ꝑ quam quȩ recta sunt omĩa. & formantur ut recta sint.
& ꝓbantur si sint. Quȩ ẽ. aut̃ sumina rectitudo. nisi sumia u̾i¬
tas & sumina bonitas: Sũma ueritas regła om̃is uitatis. sũma
bonitas regła oñis bonitatis. Om̃e gͥ bonum udicat᷑ scãm sũ¬
mũ bonumꝰ. quale bonum ipsũ est & quantũ bonũ. Est autẽ

Expanded text:
dum est, quodammodo confertur et coaptatur. Omne autem quod secundum rectum judicatur, recto judicio judicatur, quoniam cum illo aut convenire invenitur et rectum esse, aut discrepare ab illo et esse distortum. Quod autem judicatur secundum id dat, tortum esse non dubitatur. Itaque in sola rectitudine certum judicium est, quia quod convenit cum illa, semper rectum esse necesse est; et quod discordat ab illa, nunquam rectum esse potest. Si ergo rectitudo regula est omnis judicii, secundum illam utique rectitudinem rectissime omnia judicantur a qua et per quam quae recta sunt omnia et formantur ut recta sint, et probantur si sunt. Quae est autem summa rectitudo nisi summa veritas et summa bonitas? Summa veritas regula omnis veritatis. Summa bonitas regula omnis bonitatis. Omne igitur bonum judicatur secundum summum bonum. Quale bonum ipsum est, et quantum bon
Abbreviated transcription (Latin):
tiam udicat omuẽ bonitatẽ. Duo st̃. uerum & bonũ. & in hie
duob constat om̃e bonum. Sic̃ lum̃ istud corporeum. duo inse
ht̃ splendorem & ardorem. & ꝑ splendorem quidem illuminare.
ꝑ ardorem aut̃ accendẽ uł calefacere ht̃: sic summũ bonumi
mentem quã replec. & ad cognitionem u̾itatis illuminat. & ad
amorem bonitatis inslammat. Utrũq ministrat sp̃s unus. cogni

Expanded text:
udicat omnem bonitatem. Duo sunt verum et bonum, et in his duobus constat omne bonum. Sicut lumen istud corporeum duo in se habet, splendorem et ardorem, et per splendorem quidem illuminare, per ardorem autem accendere vel calefacere habet, sic summum bonum mentem quam replet et ad cognitionem veritatis illuminat, et ad amorem bonitati
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓficientes. sunt miserandi. laborantes & ꝓficientes sunt laudan¬
di: ꝓficientes & ñ laborantes. sunt beatificandi. Qui ꝓ mundi
gla laborant laborem hñt. ꝓfectũ ñ h̃t. Qui ꝓ uita etna labo¬
rant. laborem quidem hũt. s in labore suo etiam ꝓfectum hñt.
Qui gͣas dona uͥtutũ suscipiũt. hii ꝓfectũ hĩt. ubi laborem ñ hñt¬
rimꝰ fructus lectionis ẽ. ut ad u̾itatẽ recognoscendam
exciteris: tereiꝰ fructus lectionis ẽ. ut incencione legendi occupatꝰ¬

Expanded text:
non proficientes sunt miserandi. Laborantes et proficientes sunt laudannon proficientes sunt miserandi. Laborantes et proficientes sunt laudandi. Proficientes et non laborantes sunt beatificandi. Qui pro mundi gloria laborant, laborem habent, profectum non habent. Qui pro vita aeterna laborant, laborem quidem habent, sed in labore suo etiam fructum habent. Qui gratis dona virtutum suscipiunt, ii profectum habent ubi laborem nonrimus fructus lectionis est ut ad veritatem cognoscendam exciteris; tertius, ut intentione legendi occupat
Abbreviated transcription (Latin):
eptem modis suscipit ds̃ hominẽ. Primo ad sponsionem:
scđ̃o ad ꝓcectionẽ: t̾cio ad sustentationem. Quarto ad recon¬
ciliationem. quinto ad approbationem. sexto ad consolationẽ.
septimo ad remunerationem. Primũ pugnat᷑os contra diabo¬
lum suscipit in causa. ut quasi spondeat ꝓ eis. qñ confidit in
eis. quem admodũ causam beati iob quasi cuꝰdam agoniste
sui contͣ diabolum defendendam suscepit. Qͦsdam aut̃ quasi
timidos & enertes a pugna fugientes suscipit ad ꝓtectionem
ne ledant᷑. Alios in pugna ruentes suscipit ad sustentationẽ
ne conterantur. Alios pꝰ ruinam surgentes suscip̃ ad reconci¬
liationem. ut restituant᷑. Alios iam bene agentes suscipit ꝑ
approbationem ut remunerent᷑. Alios post bonam oꝑationẽ
suscip̃ ꝑ remunerationem ut głificent᷑. Alios inter oꝑandum
fessos suscipit ꝑ uit̾nam aspirationẽ. ut refocillent᷑ & consolent᷑
& ꝓficientes: alii ñ laborantes & ꝓficientes. Laborantes &

Expanded text:
eptem modis suscepit Deus homines: Primo ad sponsionem, secundo ad protectionem, tertio ad sustentationem, quarto ad reconciliationem, quinto ad approbationem, sexto ad consolationem, septimo ad remunerationem. Primum pugnaturus contra diabolum suscepit in causa ut quasi spondeat pro eis, quando confidit in eis; quemadmodum causam beati Job, quasi cujusdam agonistae sui, contra diabolum defendendam suscepit. Quosdam autem, quasi timidos et inertes, a pugna fugientes, suscepit ad protectionem, ne labantur; alios in pugna ruentes suscepit ad sustentationem, ne conterantur; alios post ruinam surgentes suscepit ad reconciliationem, ut restituantur; alios jam bene agentes suscepit per approbationem, ut remunerentur; alios post bonam operationem suscipit per remunerationem, ut glorificentur; alios inter operandum fessos suscipit per internam aspirationem, ut refocillentur et consolentet proficientes, alii non laborantes et proficientes. Laborantes et
Abbreviated transcription (Latin):
ad om̃ia que in potestate st̃ dilatat᷑. T̃ ria st̃. affectus. & effectꝰ.
& respectus. Uoluntas gͦ & potestas in dõ & affectu & ef¬
fectu unũ st̃. s respectu ad unũ ñ sunt. Quomͦ hec duo
in deo affectu unũ sunt : Qͥa in ipso nec uoluntas sine
potestate ẽ. nec potestas sine uoluntate. Potestas sine uo

Expanded text:
 dilatatur. Tria sunt, affectus, et effectus, et respectus. Voluntas igitur et potestas in Deo, affectu et effectu unum sunt, sed respectu ad unum non sunt. Quomodo haec duo in Deo affectu unum sunt? quia in Christo nec voluntas sine potestate est, nec potestas sine voluntate. Potestas sine vo
Abbreviated transcription (Latin):
ni cooꝑante gr̃a. ad usum ñ ueri boni cooꝑante nat᷑a. Mors car¬
nis. quia pena ẽ. semꝑ malum ẽ. s semꝑ iala ñ ẽ. Similit̾ uita
carnis. quia nat᷑a est semꝑ bonumi ẽ. s semꝑ bona ñ ẽ. Bona uita¬
ẽ. in qua bonũ meritũ ẽ: bona mors ẽ. pꝰ quam ẽ. bonũ p̾miũ.
Mala uita ẽ. in qua ẽ sensus sine uirtute: mala mors ẽ. in qua
pena ẽ. sine retributione. Quia gͦ nec uita carnis. nec mors. neq
ea quȩ inuita uł in morte st̃. uera bona. uł uera mala st̃. ita his
om̃ib homo uti debet. ut siue bona suit. siue mala q̃ sustinet.
omĩa ad usum bonitatis inclinet. Ad usum ueri boni ñ uerũ bo¬
nũ uł ñ uerum malũ inflectit᷑. quando homo uł in uita uirtutẽ
exercet. uel in morte p̾miũ uirtutis meret᷑. Ad usum ñ ueri boni.¬

Expanded text:
ni cooperante gratia, ad usum non veri boni cooperante natura. Mors carni cooperante gratia, ad usum non veri boni cooperante natura. Mors carnis, quia poena est, semper malum est, sed semper mala non est. Similiter vita carnis, quia natura est, semper bonumest bonum meritum; bona mors est post quam est bonum praemium. Mala vita est in qua est sensus sive virtute; mala mors est in qua poena est sine retributione. Quia ergo nec vita carnis, nec mors, neque ea quae in vita vel in morte sunt, vera bona vel mala sunt, ita his omnibus homo uti debet, ut sive bona sint sive mala quae sustinet, omnia ad usum bonitatis inclinet. Ad usum veri boni, non verum bonum, vel non verum malum inflectitur, quando homo vel in vita virtutem exercet
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. dei ẽ. fropterea tu malum caue: quia si malum feceris. ex co bo¬
num facẽ non potes. Similiter quãuis ex uero bono aliq̃n uerum
malũ oriatur. non ideo tͥ uitandum est ne malũ inde eueniat. qͥa
etiam cũ bonum factum fuerit. in tua ad huc potestate ẽ. ut malũ
ñ fiat. Eropt̃ hoc nec malum facias ꝓpter bonum. quia in tua po¬
cestate non ẽ. ut ex malo bonũ fiat. nec bonũ dumitas ꝓpt̾ malũ
qͥa etiam facto bono intua ad huc potestate ẽ. ne malum fiat.
Et hoc quidem de uero bono. & uero malo intelligendũ ẽ. Sane
de ñ uero bono & ñ uͦ malo hanc hominẽ cautelam hab̃e oportet.
ut quia hec in eius potestate sunt. & eis siue ad uerũ malũ abitti.
siue ad uerum bonũ uti pot̾. ita ipsa ꝓ tempore & causa. siue ad a¬
gendum siue ad patiendum suscipiat. quatinꝰ semꝑ ea uł ad fruc¬
tum. uł ad usum adipiscendi boni conuertat. Ad fructum ueri bo¬

Expanded text:
est, Dei est. Propterea tu malum cave, quia si malum feceris, ex eo boest, Dei est. Propterea tu malum cave, quia si malum feceris, ex eo bonum facere non potes. Similiter quamvis ex vero bono aliquando verum malum oriatur, non ideo tibi bonum vitandum est, ne malum inde eveniat, quia etiam cum bonum factum fuerit, in tua adhuc potestate est ut malum non fiat. Propter hoc ne malum facias propter bonum, quia in tua potestate non est, ut ex malo bonum fiat; nec bonum dimittas propter malum, quia etiam, facto bono, in tua adhuc potestate est ne malum fiat. Et hoc quidem de vero bono et vero malo intelligendum est. Sane de non vero bono et non vero malo hanc hominem cautelam habere oportet, ut quia haec in ejus potestate sunt, et eis sive ad verum malum abuti, sive ad verum bonum uti potest, ita ipsa pro tempore et causa sive ad agendum sive ad patiendum suscipiat, quatenus semper ea vel ad fructum vel ad usum adipiscendi boni convertat. Ad fructum veri bo
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ bonum. & uerum malum orit᷑. qͣndo ex pena corꝑis. animꝰ
uł ex ercetur ad iusticiam. uł ad iniquitatẽ inelinat᷑. Cũ sic gͥ
& ex bono & ex malo. bonum pariter & malum ꝓueniat. qd̵
ex bono bonum. & ex malo malum orit᷑. ipsa quidem nat᷑a boni
& inali operat᷑. Qd̃ aut̃ ex bono malum. uł mͣalo bonuni ꝓuenit.
alt̾us uł malitia. uł bonitas facit. illic ab utentis uouo. hic bene
utentis malo ad bonũ. maxime si uerum ẽ. bonum uł malũ qͦd fit.
siue uerum siue ñ uerũ sit. ex quo fit. Quia gͦ ut ex uͦ malo uerũ
bonũ ꝓueniat. ñ potestatis humane. s diuinȩ bonitatis opꝰ est
nunquam hõi uerum malũ faciendũ uł patiendum conceditur
ut inde bonum oriat᷑. Propt̾ea eum dixisset apłs. ubi abunda¬
uit iniquitas. suꝑ abundauit gr̃a. & quidam ex hoc occasionẽ
sum̾e conarent᷑: quasi iccirro homini malũ faciendum cẽt. quatiuiꝰ
facit. uiste glorificat᷑. Qͦd malum ẽ. hominis ẽ. qͦd ex malo bonum

Expanded text:
a corporis animus vel exercetur ad justitiam, vel ad iniquitatem inclinatur. Cum sic igitur et ex bono et malo bonum pariter et malum proveniat, quod ex bono bonum, et ex malo malum oritur, ipsa quidem boni et mali natura operatur. Quod autem ex bono malum vel ex malo bonum provenit, alterius vel malitia vel bonitas facit, illic abutentis bono, hic bene utentis malo ad bonum, maxime si verum est bonum vel malum quod fit, sive verum sive non verum sit ex quo fit. Quia ergo ut ex vero malo verum bonum proveniat non potestatis humanae, sed divinae bonitatis opus est, nunquam homini verum malum faciendum vel patiendum conceditur, ut inde bonum oriatur. Propterea cum dixisset Apostolus: Ubi abundavit iniquitas, superabundavit et gratia , et quidam ex hoc occasionem sumere conarentur quasi idcirco homini malum faciendum esset, quatenusfacit juste clarificatur. Quod malum est, hominis est; quod ex malo bonum
Abbreviated transcription (Latin):
abula dicit. om̃s bestias fetus suos ioui ꝓbandos
p̃sentassẽ. int̾ quas simia deformem natũ trahens risu õĩũ
castigari ñ potuit. quin suũ cetĩs anteferret. Ingenitũ ẽ. omni
animanti amare qd̃ genuit. De corde sensus nascit᷑. & amant
corda fetus suos. adeo ut sepe aninus ꝑu̾sus in conspectu summȩ
u̾itatis. tortuosũ & pͣuum & risu omniũ dignũ. sensũ suũ cõm̃¬

Expanded text:
abula dicit omnes bestias fetus suos Jovi probandos praesentasse, inter quas simia deformem natum trahens, risu omnium castigari non potuit quin suum caeteris anteferret. Ingenitum si quidem est omni animanti amare quod genuit. De corde sensus nascitur, et amant corda fetus suos adeo ut saepe animus perversus in conspectu summae veritatis tortuosum et pravum, et risu omnium dignum sensum suum com
Abbreviated transcription (Latin):
cibũ uͦ panis in diuinitate xͥ sumamꝰ mundi corde: inundi corꝑe¬
ꝑ uirginitatẽ mundi corde ꝑ humilitatẽ. ut qui in utroq in corrup¬
tam habuit originem. in ut᷑ͣq inueniat mũdã habitationem.
mati. nutantes radicati: uagantes dissipati. Stances sunt
qui uicerunt. nutantes qui pugnant: uagantes qͥ uicti sunt.
natione. Stantes possident. nutantes appetunt. & sequunt᷑:
uagantes fugiunt & abstrahunt᷑. pͥmũ ad illicita oꝑa. pꝰ ad tͥpia.
nus homo dixit. pater nĩs: qd ñ dixisset. si plusquã homo
ñ fuiss. In eo enĩ qd̃ hõ fuit. frẽs habuit. ⁊ dice̾ habuit. pat̾.¬

Expanded text:
cibum vero panis in divinitate Christi sumamus mundi corde: mundi corpocibum vero panis in divinitate Christi sumamus mundi corde: mundi corpor virginitatem, mundi corde per humilitatem, ut qui in utroque incorruptam habuit originem, in utroque inveniat mundam habitationem. mati, nutantes nondum radicati, vagantes dissipati. Stantes sunt qui vicerunt, nutantes qui pugnant, vagantes qui victi sunt. natione. Stantes possident, nutantes appetunt et sequuntur, vagantes fugiunt et abstrahuntur, primum ad illicita opera, post ad turpia. nus homo dixit: Pater meus . Qui hoc non dixisset, si plusquam homo non fuisset. In eo enim quod homo, fratres habuit, et dicere habuit, Pat
Abbreviated transcription (Latin):
celo cum patre et̾ius. & inmensus. in t̾ra cum matre in corruptꝰ
& mansuetus. In celo cum patre incorruptus & sublimis: in t̾ra
cum matre uirgo ⁊ humilis. In celo imago patͥs. int̾ra imitator
matͥs. Mat̾ uirgo erat. & in humilitate exultabat. & filiꝰ uirgi¬
nis. uirgo humilitatẽ comm̃dabat. Illa uͥgo hunulitatẽ suã
a dõ respectam asserebat: ille uirgo se humilẽ. & mansuetũ
ostendebat. T̃alis gͦ agnus. qualis mat̾ agni. ex munda mundͦ
ex utgine
in corruptus: ꝑ uirginẽ ue¬
nien.
ad nos. ꝑ uirginitatẽ p̾ce¬
dens.
nos. ꝑ incorruptionẽ gͦ
uenit.
ut peccatũ tolleret: ꝑ in¬
corruptionẽ
precessit. ut uirtutem demon¬
straret. Uenit in corruptus ut conferret remedium. p̾cessit
in corruptus ut daret exemplũ. Si gͦ uenire ñ possumus
qͣ uenit. sequam᷑ qua p̃cessit. ut ad ipisci meream᷑ qd ꝓmisit:
ut cibũ lactis in humanitate. xp̃i sumamꝰ. mundi corpore:

Expanded text:
coelo cum Patre aeternus et immensus, in terra cum matre immaculatus coelo cum Patre aeternus et immensus, in terra cum matre immaculatus et mansuetus. In coelo cum Patre incorruptus et sublimis, in terra cum matre virgo et humilis. In coelo imago Patris, in terra imitator matris. Mater virgo erat, et in humilitate exsultabat. Filius Virginis virgo humilitatem commendabat. Illa virgo humilitatem suam a Deo respectam asserebat; ille virgo se humilem et mansuetum ostendebat. Talis ergo Agnus, qualis mater Agni; ex munda mundus, ex Virgine incorruptus, per Virginem veniens ad nos, per virginitatem praecedens nos. Per incorruptionem ergo venit, ut peccatum tolleret; per incorruptionem praecessit, ut virtutem demonstraret. Venit incorruptus, ut conferret remedium; praecessit incorruptus, ut daret exemplum. Si ergo venire non possumus qua venit, sequamur qua praecessit, ut adipisci mereamur quod promisit, ut cibum lactis in humanitate Christi sumamus mundi corpore;
Abbreviated transcription (Latin):
istum ame: ꝓfessus est qd̃ delib̾auit in spũ. E rat uoluntas
patris. ut xp̃c moreretur. erat uoluntas carnis. ut amorte
lib̾aretur: erat sp̃s meduis dominans carni. obediens patͥ.
Uoluntas patris dispentio erat. uoluntas carnis erat natura.
uoluntas sp̃s uirtus erat. Ideo uoluntas patͥs honorabatur
uoluntas carnis dirigebatur: uoluntas sp̃s coronabatur.
lapsum hominẽ ꝑdere noluit. Et cum illa sursum esset
maiestate. ille deorsum iaceret infirmitate. descendit ad eum
ubi ceciderat: ut leuaret eum ad id unde ceciderat. Sapientia
gͥ sursum panis erat: & u̾sa ẽ. deorsum in lac. In diuinitate
panis: in humanitate lac. Et nutritus ẽ. paruulus sensuf lac¬
te humanitatis: ut crescens & conualescens. caꝑe posset cibũ
diuinitatis. Ap̃c gͦ in celo panis: & int̾ra lac. Xp̃c in cęlo. ex pa¬
tre sine matredeus: xp̃c int̾ra ex mat᷑ sine patre homo. In
celo. qualis pat̾. talie filuis: in t̾ra qualis mat̾ talis filius. In

Expanded text:
iat , professus est quod deliberavit in spiritu. Erat voluntas Patris, ut Christus moreretur; erat voluntas carnis, ut a morte liberaretur; erat spiritus medius dominans carni, obediens Patri. Voluntas Patris dispensatio erat, voluntas carnis natura erat, voluntas spiritus virtus erat. Ideo voluntas Patris honorabatur, voluntas carnis dirigebatur, voluntas spiritus coronabatur. lapsum hominem perdere noluit, et cum illa sursum esset majestate, ille deorsum jaceret infirmitate, descendit ad eum quo ceciderat, ut levaret eum ad id unde ceciderat. Sapientia igitur sursum panis erat, et versa est deorsum in lac. In divinitate panis, in humanitate lac; et nutritus est parvulus sensus lacte humanitatis, ut crescens et convalescens capere posset cibum divinitatis. Christus ergo in coelo panis, et in terra lac. Christus in coelo ex Patre sine matre Deus: Christus in terra ex matre sine patre homo. In c
Abbreviated transcription (Latin):
uatuor sunt timores: mundanꝰ. seruilis. initialis. filiali.
Mundanꝰ ꝑ euitanda imminenti pena bonũ dissimulat: re¬
tenta uoluntate boni. Seruilis ꝓ euitanda pena imminenti
bonũ simulat : retenta uoluntate mali. Initiał ꝓ euitanda pena
uentura. etiã malã uoluntatẽ mutat. Filiał ꝓ reuerentia crea¬
toris sponte bonam uoluntatẽ confirmat. Initialis necessitatẽ
boni ht̃. filialis uoluncatẽ. Tres pͥmi respectu pene st̃. & penã
hñt. quartus nec respectu pene ẽ. nec penam ht̃.¬

Expanded text:
uatuor sunt timores, mundanus, servilis, initialis, filialis. Mundanus pro evitanda imminenti poena bonum dissimulat, retenta voluntate boni; servilis pro evitanda poena imminenti bonum simulat, retenta voluntate mali; initialis pro evitanda poena ventura etiam malam voluntatem mutat; filialis pro reverentia Creatoris sponte bonam voluntatem confirmat. Initialis necessitatem boni habet, filialis voluntatem. Tres primi respectu poenae sunt, et poenam habent; quartus nec respectu poenae est, nec poenam h
Abbreviated transcription (Latin):
mundo diabolum dñantẽ inuenit. Ds̃ ꝑ hoĩem mundum
uisitans in ꝓpͥa uenit. & hõ ꝑ dm̃ mundũ ñ amans lͥi cap̃ recli¬
naret ñ habuit. Ds̃ hõ in hoc mundo elem̃tis imꝑauit. &
hõ d̾s de hoc mundo regnũ se hr̃e ñ dix̃. Ergo ad aliqͥd totũ
dĩ erat: & ad aliquid totum diaboli. Totum dei erat qd̵ ipse
fecerat. & tocum diaboli. qd̃ ipse possidebat. Ds̃ in pͥncipio
mundũ creauerat: & diabolus apͥncipio mundũ possidebat.
suum erat deb̾e reciꝑe. diabolus dix̃. se in suo ñ debere. calũp¬
niam sustuĩẽ. Deus dix̃ se pꝰ tam longã patientiã digna satis¬
factione honorandũ: diabolus dixit. se pꝰ tam longã negli¬
gentiam. sua possessione ñ pͥuandum. Ds̃ dix̃ aliena eum fra¬
udulentꝰ abstulisse. iuolenter tenuisse: diabolus dix̃. eũ nec cũ
abstulit contͣdixisse. nec cũ tenuit aliqñ repetisse. Ds̃ dix̃ po¬
tentem se ad sua recipienda. si uellet uirib uti: diabłs dixit

Expanded text:
ndum visitans in propria venit , et homo per Deum, mundum non amans, ubi caput reclinaret non habuit. Deus homo in hoc mundo elementis imperavit, et homo Deus de hoc mundo regnum se non habere dixit. Ergo ad aliquid totum Dei erat, et ad aliquid totum diaboli. fecerat; totum diaboli quod ipse possidebat. Deus in principio mundum creaverat, et diabolus a principio mundum possidebat. us dixit se quod suum erat debere recipere; diabolus dixit se in suo non debere calumniam sustinere. Deus dixit se post tam longam patientiam digne satisfactione honorandum; diabolus dixit se post tam longam negligentiam sua possessione non privandum. Deus dixit aliena eum fraudulenter abstulisse, violenter tenuisse; diabolus dixit eum nec cum abstulit contradixisse, nec cum tenuit aliquando repetisse. Deus dixit potenter se ad sua recipienda, si vellet, viribus uti; diabolus dixit
Abbreviated transcription (Latin):
ones: uet̾a increpationes. Uetus enĩ lex penam ꝓposuit. qua t̾re¬
ret. noua miscđiam qua foueret. Quare gͦ prius noua. pꝰea uet̾a:
Qͥa pietas loquitur: ideo priꝰ palpat. postea ꝑcutit. Pusillanimes
enĩ prius consolatione fouendi sunt. ut surgant: pꝰea t̾rore cõ¬
firmandi ne cadant. Contumaces & duri prius increpandi st̃
ut cimeant. pꝰea fouendi consolatione nedesꝑent. Cũ gͦ pietas
loquit᷑. noua & uet̾a: cum seutritas loquit᷑ uetã & noua. Uel
ideo sequunt᷑ uet̾a. ũ precedunt: quia ex adiecto ⁊ suꝑ abundanti
eẽ debet qd durũ ẽ. & penam ht̃ caritas maior.

Expanded text:
enim lex poenam proposuit qua terreret; nova misericordiam qua foveret. Quare ergo prius nova, post vetera? Quia pietas loquitur: ideo prius palpat, postea percutit. Pusillanimes enim prius consolatione fovendi sunt, ut surgant. Postea terrore confirmandi ne recidant. Contumaces et duri prius increpandi sunt, ut timeant; postea fovendi consolatione, ne desperent. Cum ergo pietas loquitur, nova et vetera; cum severitas loquitur, vetera et nova. Vel ideo sequuntur vetera, non praecedunt, quia ex adjecto et superabundanti esse debet quod durum est; et poenam habet charitas ma
Abbreviated transcription (Latin):
riplex ẽ. origo aspirationum: ado. adiabolo. a nat᷑a. Que
a natura st̃. precedentem hñt causam necessitatis: quȩ a deo st̃
aut adiabolo. subito adueniunt. & in ꝓuisa. adeo bona. adabo¬
lo mala. Aliqñ ueniunt quȩ bona uident᷑ & ñ st̃. ⁊ hec similiter
a diabolo st̃. quoꝵ origo exitu ꝓbat᷑. hoc est ꝓbatȩ sp̃s si ex deo st̃.¬

Expanded text:
riplex est origo aspirationum, a Deo, a diabolo, a natura. Quae a natura sunt, praecedentem habent causam necessitatis. Quae a Deo sunt aut diabolo, subito eveniunt et improvisa; a Deo bona, a diabolo mala. Aliquando veniunt quae bona videntur et non sunt, et haec similiter a diabolo sunt, quorum origo exitu probatur. Hoc est: Probate spiritus si ex Deo s
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ds elegerat. Cui d̾s increpitans ac cecitatem elati. deridens
ait. funes cecidert̃ mͥ in p̾claris. Tu laudas qd uides. & ego
laudo. qd uideo. Tu in imo es & ꝓpt̾ea odłis tuis nͥ alta & excellen-¬
tia ñ patent: ego desuꝑ contemplor. qͣm habeant amenitatem
humilia. Et enim hereditas mea p̾clara ẽ. michi.iii.
sͥ homo factus ẽ. ut idem eẽt redemptor qͥ creator: & ut dee
suo lib̾aret᷑ homo. & ut familiariꝰ ab homine diligeret᷑ dẽs.
in similitudine hõis apparens. & ut uterq sensus. in ipso beatifi¬
caretur. & reficeretur oculus cordis in eius iiuinitate. & oculus
corꝑis in eius humanitate. ut siue ingrederet᷑. siuie egrederet᷑. in
ipso pascua inueniret. natura condita ab ipso.

Expanded text:
quod Deus elegerat. Tum Deus increpitans ac caecitatem elati deridens quod Deus elegerat. Tum Deus increpitans ac caecitatem elati deridens ait: Funes ceciderunt mihi in praeclaris . Tu laudas quod vides, et ego laudo quod video. Tu in imo es, et propterea oculis tuis nisi in alta, et exstantia non patent. Ego desuper contemplor, quam habeant amoenitatem humilia. Etenim haereditas mea praeclara est mihi .s homo factus est, ut idem esset Redemptor qui Creator, et ut de suo liberaretur homo, et ut familiarius ab homine diligeretur, Deus in similitudine hominis apparens, et uterque sensus in ipso beatificaretur, et reficeretur oculus cordis in ejus divinitate, et oculus corporis in ejus humanitate ut sive ingrederetur, sive egrederetur in ipso pascua inveniret natura condita ab ipso.