comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re. Uidentes gͦ dñm cognoscunt.¬
& quia hunc dm ẽẽ didicerant. de¬
missis in terram uultib adorant. S
inerat mentib eoꝵ ñ contempnen¬
da dubietas : quia se non corpus in
quo passus ẽ resuscitatũ. sed sp̃m quẽ
finita passione tradidit. solum uide¬
re putabant. Unde confestim ma-¬
gister pius. & eos qui iam credide¬
runt in fide confortat. & illos qui
adhuc dubitauerunt ad fidi grãm
conuocat: om̃ib scilicet intimans.
ad quantã głȩ magnificentiã assũp¬
ta ꝓ hominibus. & morti data buma¬
nitas resurgendo ꝑuenerit. Data est
loquit᷑ humanitate. quam suscipi
lominus & inqua resurgendo a mor¬
tiuus. gła et honore coronatus est.
& constitutus suꝑ oꝑa manuũ pa¬
tris : omniaq subiecta sub pedib
quȩ ei ad tempus p̃ualere uisa est :
eius pedib substrata ẽ. Quod ergo
psalmista de dño resurgente a mor¬
tuis ait patͥ. omĩa subiecisti sub pe-¬

Expanded text:
re . Videntes ergo Dominum cognoscunt, etre . Videntes ergo Dominum cognoscunt, et quia hunc Deum esse didicerant, dimissis in terram vultibus adorant. Sed inerat mentibus eorum non contemnenda dubietas, quia se non corpus in quo passus est resuscitatum, sed spiritum, quem finita passione tradidit, solum videre putabant. Unde confestim Magister pius et eos qui jam crediderunt in fide confortat, et illos qui adhuc dubitaverunt ad fidei gratiam convocat, omnibus, scilicet, intimans, ad quantam gloriae magnificentiam assumpta pro hominibus et morti data humanitas resurgendo pervenerit. Data est loquitur humanitate, quam suscipiengelis, et in qua resurgendo a mortuis, gloria et honore coronatus est, et constitutus super opera manuum Patris, omniaque subjecta sub pedibusquae ei ad tempus praevalere visa est, ejus pedibus substrata est. Quod ergo Psalmista de Domino resurgente a mortuis ait Patri: Omnia subjecisti sub pe
Abbreviated transcription (Latin):
puli in galileam: & uidentes eum
adorauerunt. Quid ẽ gͦ quod dñs
iħe p̃cedit discipulos in galileam
ut uideatur ab eis. sequuntur illi.
& uidentes eum adorant: nisi quia
dormientium. sequuntur autẽ hi
qui sunt xp̃i: Et ipsi in suo ordi¬
ne ad uitam de morte transmigrant:
ibiq eũ uidentes adorant : quia
in specie suȩ diuinitatis contẽplan¬
tes sine fine collaudant. Cui uisio¬
ni congruit illud. quod galilea
etiam reuelatio interp̃tat᷑. Tunc¬
et enim reuelata facie sicut apłs¬
testatur głam dñi speculantes in
eandem imaginẽ transformamur.
quicũq mͦ reuelamꝰ ad eum uiam
nrãm. eiꝰq uestigia fide sequimur
non ficta. Et uidentes inquit eum
adorauerunt. quidã autẽ dubitaue¬
runt. Si querimus unde dubitaue¬
rint qui uidentes dnm adorauert̃.
nulla magis causa occurrit quã ea
cuiꝰ lucas meminit: cũ ipso resurre¬
ctionis suȩ die discipłis eũ apparuis¬
se narraret. Conturbati uͦ inquit &¬
conterriti. eristimabant se spm uide¬

Expanded text:
 in Galilaeam, et videntes eum adoraverunt. Quid est ergo quod Jesus praecedit discipulos in Galilaeam, ut videatur ab eis, sequuntur illi et videntes eum adorant? nisi quia dormientium. Sequuntur autem hi qui sunt Christi, et ipsi in suo ordine ad vitam de morte transmigrant, ibique eum videntes adorant, quia in specie suae divinitatis contemplantes, sine fine collaudant. Cui visioni congruit illud quod Galilaea etiam revelatio interpretatur. Tunc enim revelata facie sicut Aptestatur, gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformamur, quicunque modo revelamus ad eum viam nostram, ejusque vestigia fide sequimur non ficta. Et videntes, inquit, eum adoraverunt: quidam autem dubitaverunt. Si quaerimus unde dubitaverint, qui videntes Dominum adoraverunt, nulla magis causa occurrit, quam ea cujus Lucas meminit cum ipso resurrectionis suae die discipulis eum apparuisse narraret, conturbati vero conterriti existimabant se spiritum vide
Abbreviated transcription (Latin):
simul & mente ꝑsonemus. Sic enim solũ¬
modo deo nr̃o iocunda fit laudatio si qͦd
ore canimus. non impugnamus oꝑe
si cum labuᷤ : alleliua proferimus. a turpi
& maligna cogitatione precordia casta ge¬
stamus. Ea tantum ratione suauis erit. ei
laudatio nr̃a: si non in rebus caducis &
infimis. sed delectem᷑ in dño: quod ipse
prestare dignet᷑ qui tanta nob tamq p̃¬
clara beneficioꝵ pignora ꝑ paschalia sacra¬

Expanded text:
simul et mente personemus. Sic enim solummodo Deo nostro jucunda fit laudatio, si quod ore canimus, non impugnamus opere: si cum labiis Alleluia proferimus, a turpi et maligna cogitatione praecordia casta gestamus. Ea tamen ratione suavis erit ei laudatio nostra, si non in rebus caducis et infimis, sed delectemur in Domino. Quod ipse praestare dignetur, qui tanta nobis tamque praeclara beneficiorum pignora per paschalia sacra
Abbreviated transcription (Latin):
dropis morbus ab
aquoso humore uoca¬
bulum trahit. G rece
tur. Est autem humor
subcutaneus. de uitio uesi¬
ce natus. cum inflatione tur.

Expanded text:
dropis morbus, ab aquoso humore vocabulum trahit. Graece tur. Est autem humor subcutaneus de vitio vesicae natus, cum inflatione tur
Abbreviated transcription (Latin):
satio nr̃ã ẽ. Libtas inquã nr̃a. ẽ cultꝰ
religionis. iusticia oꝑis: puritas casti¬
tatis. Hanc om̃i mentis uigilantia
contra diabolũ uindicemꝰ: qui tan¬
to infestior ẽ ad expugnandũ ani¬
mȩ thesaurum : quantõmagis eum
nouit ẽẽ p̾ciosum. Et ido quia me¬
minit exul cęli quid agatur in cęlo:
quanta homini trementi sermõnes
di p̃paretur remuneratio: zeli indi

Expanded text:
satio nostra est. Libertas, inquam, nostra est cultus satio nostra est. Libertas, inquam, nostra est cultus religionis, justitia operis, puritas castitatis. Hanc omni mentis vigilantia contra diabolum vindicemus: quia tanto infectior est ad expugnandum animae thesaurum, quanto magis eum novit esse pretiosum. Et ideo quia meminit exsul coeli quid agatur in coelo, quanta homini trementi sermones Dei praeparetur remuneratio, zeli indi
Abbreviated transcription (Latin):
affixit. Hȩc est illa crux quã in posti¬
b regiis id ẽ insignata fronte gesta¬
mus: quã iustissime in possessionem
receptam dñs cardinalis & imꝑator
legitimus impressit: ut nos uere dici
domus diuina possamꝰ. Ad hominẽ
enĩ ꝑ apłm suum ds loquit᷑. Uos
estis templũ di: & sp̃c di habitat in
uobis. his de causis p̃potens & suꝑb
proscribi merint : qui iam scđo reus
ut dictum ẽ maiestatis apparuit.
Ham in excelsis factori suo carus
cum diuinitatis consortiũ factoris
immemor concupiuit: nunc iam
in auctorẽ rerũ cruentas manus
consuetudine impietatis extendit:
ac sic prȩdonis iusta dampnatio.
gratuita captiui facta ẽ manu mis-¬
sio. Et id̾o nunc gemit. inuadit.
circuit. si forte uel furto a nobis pos¬
sit auferre instrum̃ta ipsius manumissi¬
onis: & adquisite tabulas libertatis.
hominẽ indulto nudare pͥuilegio:
& oꝑante peccato uelut ingrato p̃iu
ta. Libertas namq di gr̃a & conuer¬

Expanded text:
affixit. Haec est illa crux quam in postiaffixit. Haec est illa crux quam in postibus regiis signatam in fronte gestamus, quam justissime in possessione receptam Dominus cardinalis et imperator legitimus impressit, ut nos vere dici domus divina possimus. Ad hominem enim per Apostolum suum Deus loquitur: Vos estis templum Dei, et Spiritus Dei habitat in vobis . His de causis praepotens et superbus proscribi meruit, quia jam saeculo reus, ut dictum est, majestatis apparuit. Nam in excelsis factori suo charus, tunc divinitatis consortium factoris immemor concupivit, nunc jam in auctorem rerum cruentas manus consuetudine impietatis extendit. Ac sic praedonis justa damnatio gratuita captivi facta est manumissio. Et ideo nunc gemit, invidet, circuit, si forte vel furto a nobis possit auferre instrumentum ipsius manumissionis, et acquisitae tabulae libertatis. hominem indulto nudare privilegio, et operante peccato velut ingrato praejudta. Libertas nostra, Dei gratia et conver
Abbreviated transcription (Latin):
ubi mͥ remitti ꝓfiteris & ꝓpriũ: Qͥd¬
mͥ opponis ueteris cyrographi debitũ:
cum illud uideas noua cautione
uacuatum : Cautionẽ enĩ & pactũ
cum xp̃o in baptismo facimus. ut
homo illi seruaret in nocentiã. et
ille homini redderet głam: famu¬
lus seruitium offerret: & dñs reg¬
num pararet. Quid agat int̾ hȩc
familiȩ ꝑuasor aliẽne: Uidet ser¬
uos quondã suos inique a se occu-¬
patos: ꝑ agnitionẽ xp̃i ingenuita¬
ti traditos : & se cause pre iudicio
cecidisse: & se plus petendi incur
di : Si quidẽ cũ ei homo ꝑ peccati
obedientiam deberet᷑: ille dm spe¬
cie hominis deceptus appetiit. &
in ipsum cęli dominatorem parrici¬
dales manus inferre p̾sumpsit. Et su¬
bito ꝑ tantũ nefas etiam crimen ma¬
iestatis incurrit. ac sic hominẽ quẽ
uiolentus tenebat: proscriptus ami¬
sit. Proscriptus inquam. Nã statim
in ipso homine quẽ redemptio in ius
originale reuocauit: titulos suos. xp̃c

Expanded text:
ubi mihi remitti profiteris et proprium? Quubi mihi remitti profiteris et proprium? Quid opponis mihi veteris chirographi debitum, cum illud videas nova cautione vacuatum? Cautionem enim et pactum cum Christo in baptismo fecimus, ut homo illi servaret innocentiam, et ille homini redderet gloriam; famulus servitium offerret, et Dominus regnum pararet. Quid agat inter haec familiae persuasor alienae? Videt servos quondam suos inique a se occupatos per agnitionem Christi ingenuitati traditos, et se causae praejudicio cecidisse, et se plus petendi incurrdi? Si quidem cum ei homo per peccati obedientiam deberetur, ille Deum specie hominis deceptus appetiit, et in ipsum coeli dominatorem parricidales manus inferre praesumpsit. Et subito per tantum nefas etiam crimen majestatis incurrit, ac sic hominem quem violentus tenebat, proscriptus amisit. Proscriptus, inquam: nam statim in ipso homine quem redemptio in ejus originem revocavit, titulos suos Christus
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Iam pͥmũ siita ẽ: quare ma¬
los & humana lȩx & diuina con¬
dempnat. nisi quia uitiũ uolun¬
tatis in culpa est: Iusticia enim
ñ punit: quod natura compellit.
Sed & si aliquis de putatus fuerit
ꝑditioni p̃iudicata sorte nascendi:
ecce descenditur in fontẽ tanquam
in sepulchrum. etiam si mala fuisset
natura. utiq euanuisset in nichilũ
Accepisset deterior origo terminũ:
quia sumebat melior uita principi¬
um. Hic iam uideamus. quomͦ nos
ds nr̃ de manu redẽmit inimici.
Totus homo diluitur. absoluitur.
innouatur. cũ uenerit diabolus iã
non agnoscit suum. quẽ exinanitꝰ
exposita natura in adoptionẽ xp̃i
emancipauit : & in gremio patris
de mali ꝑsuasoris ure transfũdit.
Abstulit sine dubio renascentis gr̃a
me origini. scđa natiuitate nati.
Quid mͥ nunc quicũq ille es inge¬
ris naturale ade uincłm: cũ me in
xp̃o agnoscas renatum: Quid mͥ
inquam peccatũ imponis alienum:

Expanded text:
tur? Jam primum si ita est, quare matur? Jam primum si ita est, quare malos et humana lex et divina condemnat, nisi quia vitium voluntatis in culpa est? Justitia enim non punit, quod natura compellit. Sed esto. Aliquis deputatus fuerit perditioni, praejudicata sorte nascendi. Ecce descenditur in fontem tanquam in sepulcrum. Etiam si maculata fuisset natura, utique evanuisset in nihilum. Accepisset deterior origo terminum, quia sumebat melior vita principium. Hic jam videmus quomodo nos Deus noster de manu redimit inimici. Totus homo diluitur, absolvitur, innovatur. Cum venerit diabolus, jam non agnoscit suum, quem exinanita et exposita natura in adoptionem Christi emancipavit, et in gremium Patris de mali persuasoris jure transfudit. Abstulit sine dubio renascentis gratia rigini secunda nativitate nati. Quid mihi nunc quicunque es ille, ingeris naturale Adae vinculum, cum me in Christo agnoscas renatum? Quid mihi inquam peccatum opponis alienum,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ñ minus nouũ est. etiam renas¬
centem. Conferamus si placet has du¬
as matres: & utriusq generatio.fidẽ
nrãm inter utramq corroborauit.
Mariam secreto impleuit allapsu
benedicto sci sp̃c maritauit infusio.
Maria filium sine peccato genuit:
& eccła in his quos generauit: pec¬
cata consumpsit. ꝑ mariã natum
ẽ quod in pͥncipio erat: ꝑ ęccłam re¬
natum quod in pͥncipio perierat.
Illa popłis generauit : hȩc populos.
Illa ut nõuimus uirgo ꝑmanens se¬
mel peꝑit filium: hec semꝑ parit
ꝑ uirginẽ sponsũ. Quod ergo pu
munus annuũ recognosce. Si quis¬
resurrecturũ ẽẽ te dubitas mirare
uite ꝓlem: quã paulo ante noue¬
rat mortis herẽdem. Ubi sunt qui
dicunt ẽẽ genesim uł fatũ. ꝑ quod
in peccatũ transire pars hominum
uiolenta necessitate cogant᷑: Ubi
sunt qui dicunt ẽẽ animas. quȩ cũ
dampnatione natȩ ad mortẽ cogen¬
te male naturȩ p̾finitione rapian¬

Expanded text:
quod non minus novum est, etiam renasquod non minus novum est, etiam renascentem. Conferamus si placet has duas matres, et utriusque generatio fidem nostram in alterutra corroborabit. Mariam secreto implevit illapsu benedicto sancti Spiritus maritavit infusio. Maria filium sine peccato genuit, et Ecclesia in his quos generavit peccata consumpsit. Per Mariam natum est quod in principio erat, per Ecclesiam renatum quod in principio perierat. Illa plurimis generavit, haec populos. Illa, ut novimus, virgo permanens semel peperit filium, haec semper parit per virginem sponsum. Quod ergo putmunus annuum recognosce. Si resurrecturum esse te dubitas, mirare in te prolem, quam paulo ante noveras mortis haeredem. Ubi sunt qui dicunt esse genesim vel fatum, per quod in peccatum transire pars hominum violenta necessitate cogatur? Ubi sunt qui dicunt esse animas, quae cum damnatione natae ad mortem cogente malae naturae praefinitione rapian
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ : & que ꝑditioni obnoxie fue¬
rant : in illo primȩ natiuitatis exor¬
tu: salutifero renascuntur occasu.
Exuuntur feditate inuisibilis sene¬
ctutis ex peccatoꝵ deformitate con¬
tracte : induuntur pulchritudine
cȩlestis infantiȩ. Stupemus int̾dũ
ad magnitudinem nouitatis: si quan¬
do audimus aut legimꝰ dnm iħm
xp̃m ex sola femina cessante uirilis
consortii societate ꝓgẽnitũ. Ecce n̾c
peregrinantib naturȩ legib innume¬
re ꝑ omnẽ terrã multitudines de
solo sinu fontis. tanquã partu uirgi¬
quȩ ad similitudinẽ beatȩ mariȩ
diuinȩ ꝓlis efficitur. Cesset ergo in¬
fidelium cecus error asserere: quod
femina quȩ sine uiro filiũ potuerit
parere: uirgo non potuerit ꝑ mane¬
re. Ecce quantos & quantoꝵ fr̃s sub
una nocte nobis edidit fȩcunda de
sinu integritatis ȩccła mater sponsa.
Mirabaris paulo ante de incorrupti¬
one nascentẽ hominẽ: mirare nunc

Expanded text:
vitae. Et quae perditioni obnoxiae fuevitae. Et quae perditioni obnoxiae fuerant illo primae nativitatis exortu, salutifero renascuntur occasu. Exuuntur foeditate invisibilis senectutis, et peccatorum deformitate contractae, induuntur pulchritudine coelestis infantiae. Stupemus interdum ad magnitudinem novitatis, si quando audimus aut legimus Dominum Jesum Christum ex sola femina cessante virilis consortii societate progenitum. Ecce nunc peregrinantibus naturae legibus, innumerae per omnem terram multitudines de solo sinu fontis tanquam partu virgiquae ad similitudinem beatae Mariae divinae prolis efficitur. Cesset ergo infidelium caecus error asserere, quod femina quae sine viro filium potuit parere, virgo non potuit permanere. Ecce quantos et quantorum fratres sub una nocte nobis edidit fecunda de sinu integritatis Ecclesia mater et sponsa. Mirabaris paulo ante de incorruptione nascentem hominem: mirare nunc,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ rẽuocat. & peccatorẽ peccato mori¬
ente uiuificat. Eece homo fonte di¬
mergitur: & sola secreto munere hõ¬
minis culpa dampnatur. Crimino¬
sus tinguitur. & solum crimen extin¬
guitur. Quo genere ꝓpheticum illud
impletus oraculũ : & oꝑuit inquit
aqua tribulantes eos : & unus ex eis
non remansit. Unus ex illis: id est¬
uinicum ac pͥmũ illud originale dẽ¬
bitũ sacri fontis unda uacuauit. Il¬
lud singulare delictum pͥmi paren¬
tis interiit. Ostendit hoc loco mag¬
nificentia tanti muneris: beate pre¬
sentiam trinitãtis. Ecce mala innu-¬
mera antiquis accrescentib imp̃ssa
uulneribus ꝑpetus gehenne uix
expianda suppliciis: trina submersi¬
one purgantur. Uno mom̃to oꝑan¬
te uelociter dõ intra aquarũ sinus:
flammarũ pabula consumunt᷑. Et
id̾o beatus apłs dicit. Consepulti
sumus cum xp̃o: ꝑ baptismũ in mor¬
te. Dimerguntur animȩ sacro gurgi¬
te : ueniunt int̾ confinia mortis &

Expanded text:
tum revocat, et peccatorem peccato moritum revocat, et peccatorem peccato moriente vivificat. Ecce homo fonte demergitur, et sola secreto munere hominis culpa damnatur. Criminosus tingitur, et solum crimen exstinguitur. Quo genere propheticum illud impletur oraculum: Et operuit, inquit, aqua tribulantes eos; et unus ex eis non remansit . Unus ex illis id unicum ac primum illud originale debitum sacri fontis unda vacuavit. Illud singulare delictum primi parentis interemit. Ostendit hoc in loco magnificentia tanti muneris beatam praesentiam Trinitatis. Ecce mala innumera antiquis ac recentibus impressa vulneribus, perpetuis gehennae vix expianda suppliciis, terna submersione purgantur. Uno momento operante velociter Deo, inter aquarum sinus flammarum pabula consumuntur. Et ideo B. Apostolus dicit: Consepulti sumus cum Christo per baptismum in mortem. Demerguntur animae sacro gurgite, veniunt confinia mortis et
Abbreviated transcription (Latin):
odierni diei sacro¬
scã sollempnitas
hebraicȩ phase.
Grece. pascha. latĩ¬
ne transitus inter¬
p̃tatur. Hoc cele¬
brauerunt uidȩi post longe captiui¬
tatis iugum ex ȩgypto recedentes.
lũ liberatum: ecce iterũ phase agitur.
iterum transitus celebratur. Quomͦ ite¬
rũ trãnsitus celebratur. Idẽ de ser¬
iutute ad lib̾tatem. de iniquitate ad
iusticiam : de culpa ad gram : de mor¬
te ad uitam. ꝑ salutifera fluenta tran¬
situr. Putes iterum excelsum brachiũ
antiqua rubri maris exercẽre mira¬
cula. Ingreditur anima uitales un¬
das: uelut aquas rubras xp̃i sangui¬
ne consecratas. Ingreditur mortiferis
plena debitis: paulopost felicib pec¬
catoꝵ ditanda naufragiis. In uno eo¬
demq unde salutãris ȩlemento tan¬
quam ȩgyptius peccator perit: tan¬
quã hebreus iusticia tota ꝑtransit.
Reus diluiitur: reatꝰ abolet᷑. Mira
dni clem̃tia : quȩ in reuocabile scelus.
& infectas criminũ maculas ad infec̾¬

Expanded text:
odierni diei sacrosancta solemnitas, Hebraice phase, Graece pascha, Latine transitus interpretatur. Hoc celebraverunt Judaei post longum captivitatis jugum ex Aegypto recedentes. Dei liberatum; ecce iterum phase agitur, iterum transitus celebratur. Quomodo iterum transitus celebratur? Idem de servitute ad libertatem, de iniquitate ad justitiam, de culpa ad gratiam, de morte ad vitam per salutifera fluenta transitur. Potes iterum excelsi brachii antiqua Rubri maris exercere miracula. Ingreditur anima vitales undas, velut rubras Christi sanguine consecratas. Ingreditur mortiferis plena debitis, paulo post felicibus peccatorum ditanda naufragiis. In uno eodemque undae salutaris elemento, tanquam Aegyptius peccator perit, tanquam Hebraeus justitia tota permansit. Reus diluitur, reatus aboletur. Mira Domini clementia, quae irrevocabile scelus, et infectas criminum maculas, ad infec
Abbreviated transcription (Latin):
to plures eodem corriguntur exemplo.
Nide dauid propħam: uide apłm petrum.
Quorum quo gradus altior. eo casus graui¬
or Quo autem grauior casus: eo pietas eri¬
gentis gratior. Quo uero gratior in eis pie¬
tas domini apparuit. eo cercior cunctis
pęnitentib sp̃es salutis effulsit: ut iure
omnes qui audiunt dicant. Quia deus
uisitauit plebem suam. non tantummͦ
uerbum suum semel incorporando. sed
etiam nr̃o hoc ut suscitari debeamus semꝑ

Expanded text:
to plures eodem corriguntur exemplo. to plures eodem corriguntur exemplo. Vide David prophetam, vide apostolum Petrum, quorum quo gradus altior, eo casus gravior; quo autem gravior casus, eo pietas erigentis gratior: quo vero gratior in eis Domini pietas apparuit, eo certior cunctis poenitentibus spes salutis apparuit, ut jure omnes qui audiunt, dicant: Quia Deus visitavit plebem suam. Non tantummodo verbum suum semel incorporando, sed etiam nostra hoc ut suscitari debeamus, semper
Abbreviated transcription (Latin):
fauore demulcent. congestaq pessime ad¬
ulationis mole. nequa aliquando spe
resurgendi pociantur opprimunt. Dño
gͦ locum tangente. funeris bauili steter̃t:
quia suꝑni formidine iudicii attacta con¬
scientia. & carnalium sepe affiuentium
uoluptatum. & iniuste laudantium tur¬
bam coercens. ad seipsam reuertitur: uo¬
cantiq aduitam festina respondet salua¬
tori. Unde recte sequitur. Et ait. Adoles¬
cens. tibi dico surge. Et resedit qui erat
mortuus. & cepit loqui. & dedit illum
matri suȩ. Residet quippe qui erat mor¬
tuus. cum interna compunctione reuiuis¬
cit. peccator. Incipit loqui. cum reducis
inditia uite. cunctis qui peccatum luxerãt
ostendit. Redditur matri. cum ꝑ sacerdota¬
lis detreta iudicii communioni sociatur
ecclẽ i Accepit autem omnes timor. & mag. sum¬
nificabant deum dicentes. Quia propħa
magnus surrexit in nobis. Quanto despe
ratior animȩ mors ad uitam reuocat᷑. tan¬

Expanded text:
favore demulcent, congestaque pessimae adfavore demulcent, congestaque pessimae adulationis mole, ne qua aliquando spe resurgendi potiantur, opprimunt. Domino ergo loculum tangenti funeris bajuli steterunt, quia formidine superni judicii attacta conscientia et carnalium saepe affluentiam voluptatum, et injuste laudantium turbam coercens, ad se ipsam revertitur, vocantique ad vitam festina respondet Salvatori. Unde recte sequitur: Et ait: Adolescens, tibi dico, surge. Et resedit qui erat mortuus, et coepit loqui, et dedit illum matri suae. Residet quippe qui erat mortuus, cum interna compunctione reviviscit peccator. Incipit loqui, cum reducis indicia vitae cunctis, qui peccatum luxerant, ostendit. Redditur matri, cum per sacerdotalis decreta judicii communioni sociatur Ecclesiae. Accepit autem omnes timor, et magnificabant Deum, dicentes: Quia propheta magnus surrratior animae mors ad vitam revocatur, tan
Abbreviated transcription (Latin):
ma confunditur: qui de sua mundicia suꝑ¬
be głatus. humilem penitentum munda¬
tionem euacuare conatur. ueramq matrẽ
eccłĩam de natorum suorum spiritali ex¬
tinctione plorantem. spe uitȩ redonandȩ
negat consolari debere. Et pulchre euange¬
lista. dñm prius miscdia motum ẽẽ suꝑ
matrem ac filium. & post suscitasse testat᷑
ut in uno nobis exemplum imitande
pietatis ostenderet. in altero fidem miran¬
de potestatis astrueret. Et accessit & teti¬
git loculum. Hi autem qui portabant
stecerunt. Loculus in quo mortuus effertͣ:
male secuea desꝑati peccatoris conscientia
ẽ. Qui uero sepeliendum portant. uel
immunda desideria quȩ hominẽ rapi¬
unt ininteritum. uel lenocinia blandienti¬
um sunt uenenata sociorum: quȩ peccata
nimirum dum fauoribus tollunt. ag
Dimitte mortuos sepelire mortuos suos.
Mortuos quippe mortui sepeliunt. cum
peccatores quiq sui similes alios nociuo

Expanded text:
ma confunditur, qui de sua munditia supma confunditur, qui de sua munditia superbe gloriatus, humilem poenitentium mundationem evacuare conatur, veramque matrem Ecclesiam, renatorum suorum spiritali exstinctione plorantem, spe vitae redonandae negat consolari debere. Et pulchre evangelista, Dominum prius misericordia motum esse super matrem, ac sic filium suscitare testatur, ut in uno nobis exemplum imitandae pietatis ostenderet; in altero, fidem mirandae potestatis astrueret. Et accessit, et tetigit loculum. Hi autem qui portabant steterunt. Loculus, in quo mortuus effertur, male secura desperati peccatoris conscientia est. Qui vero sepeliendum portant, vel immunda desideria, quae hominem rapiunt in interitum, vel lenocinia blandientium sunt venenata sociorum, quae peccata nimirum dum favoribus tollunt, accDimitte mortuos sepelire mortuos suos . Mortuos quippe mortui sepeliunt, cum peccatores quique sui similes alios nocivo
Abbreviated transcription (Latin):
ad concupiscendum eam: ꝑ oculorum
portam suȩ mortis indicia profert. Qui
fabulis ociosis obscenisq carminibus
uel detractionib aurem libenter aꝑit:
hanc animȩ suȩ portam mortis efficit:
ceterosq qui non seruat sensus. mortis
sibi ipse reserat aditus. Obsecro domine
ihũ: cunctas meȩ ciuitatis portas. portas¬
iusticiȩ facias: ut ingressus in eas confi¬
tear nomini tuo. tueq maiestati cum
ministris cȩlestib eam crebrius inuisen¬
ti. non fecor elati cadaueris occurrat: s
occupet salus muros illius. & portas eiꝰ
laudatio. Et hec iudua erat. & turba
ciuitatis multa cum illa. Uiduam ẽẽ
eccł̃iam. omnis anima quȩ sponsi domi¬
niq sui se morte redemptam meminit
agnoscit. Diuino autẽ nuta multa dñm
turba multa uiduam comitabatur: ut
uiso tanto miraculo multi testes. multi
fierent dei laudatores. Quam cum
mortuum flere: quem mox uiuum re¬
surgere uidebis. Ubi misticȩ nouati dog¬

Expanded text:
ad concupiscendum eam , per oculorum ad concupiscendum eam , per oculorum portam suae mortis indicia profert. Qui fabulis otiosis, obscenisve carminibus, vel detractionibus, aurem libenter aperit, hanc animae suae portam mortis efficit, caeterosque qui non servat sensus, mortis sibi ipse reddit aditus. Obsecro, Domine Jesu, cuncta meae civitatis portas justitiae facias, ut ingressus in eas confitear nomini tuo , tuaeque majestati, cum ministris coelestibus eam crebrius invisenti, non fetor elati cadaveris occurrat, sed occupet salus muros illius, et portas ejus laudatio. Et haec vidua erat, et turba civitatis multa cum illa. Viduam esse Ecclesiam, omnis anima, quae sponsi Dominique sui se morte redemptam meminit, agnoscit. Divino autem nutu, multa Dominum turba, multa vidua comitabatur, ut viso tanto miraculo, multi testes, multi Dei fierent laudatores. Quam cum mortuum flere quem mox vivum resurgere videbis. Ubi mystice Novati dog
Abbreviated transcription (Latin):
efunctus hic qui extra portam ciuitatis
multis ẽ intuentib elatus. significat ho¬
minen lȩtali criminum funere sopora¬
tum. eandemq in suꝑ animȩ mortem
non cordis adhuc cubili tegentem: sed
ad multorum noticiam ꝑlocutionis ope¬
risue indicium quasi ꝑstiȩ ostia ciuitatis
propalantem. Im bene filius unicus
matris suȩ fuisse ꝑibetur: quia licet e
multis collecta ꝑsonis una sit ꝑfecta &
immaculata uirgo mater eccłia: singuli
tamen quiq fidelium uniuersalis se
ȩccłiȩ filios rectissime fatentur.Nam
& electus quilibet qͣndo ad fidem im¬
buitur filius est: quando alios imbuit
mater. An non materno erga paruulos
agebat affectu qui ait. filioli mei quos
iterum parturio donec formetur xp̃c
in uobis: Portam ciuitatis qua defun¬
ctus efferebatur: puto aliquem desen¬
sibus ẽẽ corporeis. Qui enim seminat
inter fr̃s discordias. qui iniquitatem in
excelsum loquitur: ꝑ oris portam extra¬
hitur mortuus. Qui uiderit mulierem

Expanded text:
efunctus hic qui extra portam civitatis multis est intuentibus elatus, significat hominem lethali criminum funere soporatum, eamdemque insuper animae mortem non cordis adhuc cubili tegentem, sed ad multorum notitiam per locutionis operisve indicium quasi per suae civitatis ostia propalantem. Qui bene filius unicus matri suae fuisse perhibetur, quia licet e multis collecta personis una sit perfecta et immaculata virgo, mater Ecclesia, singuli quique tamen fidelium universalis se Ecclesiae filios rectissime fatentur. Nam et electus quilibet, quando ad fidem imbuitur, filius est. Quando alios imbuit, mater. An non materno erga parvulos agebat affectu, qui ait: Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis? Portam civitatis qua defunctus efferebatur, puto aliquem de sensibus esse corporeis. Qui enim seminat inter fratres discordias, qui iniquitatem in excelsum loquitur, per oris portam extrahitur mortuus. Qui viderit mulierem
Abbreviated transcription (Latin):
et nullus propheta. sinc uerbo dei pro¬
phet .at. Cũ propletis uerbũ dei: et pro¬
pheta uerbum dei. Meruerũt priora
tempora prophetas afflatos et ĩpletos
uerbo dci: meruimꝰ nos prophetã ipsũ
uerbũ dei. Sic autẽ propheta christꝰ dñs
prophetarum : sicut angelus christꝰ
dñs angelorũ. Nã et ipse dictus est.
magni consilui angelus. Uerũtamen
alibi quid dicit propheta: Quia non
legatus neq angelus. sed ipse ueniẽs
saluos faciet eos: id est adsaluos fa
ciendos cos. nõ mĩttet legatũ. non
mittet ãgelũ. sed uenict ipse. Quis
uenict: Et iple angełs̃. certe nõ per
angelum: nisĩ quia iste sic ãgelus.
ut ctiã dñs ãgelorũ Etenĩ ãgeli. la¬
tine nũcui lũt. Si christꝰ nichul ãnũ¬
ciaret: ã gelus nõ diceret᷑. Si christus
nichil prophet aret: propheta nõ dĩca:
Exhortatus ełt nos ad fĩdem: Et ndca-¬
piendam uitam eternam. Aligaid p̃lis

Expanded text:
et nullus propheta sine Verbo Dei proet nullus propheta sine Verbo Dei prophetat: cum Prophetis Verbum Dei, et propheta Verbum Dei. Meruerunt priora tempora Prophetas afflatos, et impletos Verbo Dei: meruimus nos prophetam ipsum Verbum Dei. Sic autem propheta Christus, Dominus Prophetarum; sicut angelus Christus, Dominus Angelorum. Nam et ipse dictus est magni consilii Angelus . Verumtamen alibi quid dicit propheta? Quia non legatus neque angelus, sed ipse veniens salvos faciet eos : id est, ad salvos eos faciendos non mittet legatum, non mittet angelum, sed veniet ipse. Quis veniet? Ipse angelus. Certe non per angelum, nisi quia iste sic angelus, ut etiam Dominus Angelorum. Etenim Angeli latine nuntii sunt. Si Christus nihil annuntiaret, angelus non diceretur: si Christus nihil prophetaret, propheta non diceretur. Exhortatus est nos ad fidem, et ad capessendam vitam aeternam: aliquid praesens
Abbreviated transcription (Latin):
et prelati illis sumtus. qm̃i de nobis
dictũ est beati qui non uident et credũt.
Addo autem qr forte intelleximꝰ quod
illa turba non intellexit: et uere nos
pasti sumus. qui ad medullã ordẽi per¬
uenire potiumꝰ. Deniq hoĩes illi qui
uiderũt hocꝯ quid putauerũtꝰ Illi in¬
quit hoĩes cum uidillent quod fecerat
lignũ: dicebant. qr hic est uere propheta.
Forte adhuc ideo prophctã. christũ pu¬
tabant: qr super fenũ discũbebãt. Erat
autem ille dñs prophetarũ. ĩpletor pro¬
phetarũ. lãctificator prophetarũ. led
et propleta. Llam et moyli dictũ est.
Suscitabo eis prophetã limilẽ tui. Si¬
milẽẜmcarnẽ: nõ ẜm maiestatẽ. Et de
iplo thesu. illã drũ promissionẽ habere
intellectũ: aperte in actibꝰ apłorũ expo¬
nitur et legitz. Et iple dñs dese ait. Nõ
est propheta sinc honore: nisi in patria
sua. Propheta dñs. et uerbũ deĩ dominꝰ

Expanded text:
et praelati illis sumus, quoniam de nobis et praelati illis sumus, quoniam de nobis dictum est, Beati qui non vident, et credunt . Addo autem quia forte et intelleximus quod illa turba non intellexerit, et vere nos pasti sumus, qui ad medullam hordei pervenire potuimus. Denique homines illi qui viderunt hoc, quid putaverunt? Illi, inquit, homines cum vidissent quod fecerat signum, dicebant, quia hic est vere propheta. Forte adhuc ideo prophetam Christum putabant quia super fenum discumbebant. Erat autem ille Dominus prophetarum, impletor prophetarum, sanctificator prophetarum, sed et propheta. Nam et Moysi dictum est: Suscitabo eis prophetam similem tui . Sim carnem, non secundum majestatem. Et de ipso Christo illam Domini promissionem habere intellectum, aperte in Actibus Apostolorum exponitur et legitur . Et ipse Dominus de se ait, Non est propheta sine honore, nisi in patria sua . Propheta Dominus, et Verbum Dei Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
non sanabantur. Ille enĩ ibi curauit
langnidum: qui ẽt hic turbas de quĩq
panibus pauit. Nã et super fenũ dis¬
cumbebãt. Carnaliter ergo sapicbãt.
et in carna libus quiescebant. Dmnis
ergo caro fenũ. Que sũt autem illa
fragnenta.. nili que ppłs nõ potuit
manducare: Intelliginitur ergo quedã
lecretiora intelligentie: que multitudo
non potest capere. Quid ergo restat
nisi ut secretiora in telligentie. que
nõ potest capere multitudo illis cre¬
dantur qui idonei sũt et alios docere
sient erant apłi. Unde duodecim co¬
phini impleti lũt. Factũ est hoc et
mirabiliter. qr magnũ: factũ est
et utiliter. qr spũaliter factũ est. Qui
tũc uiderunt ãmirati sunt: noᷤ enĩ
nõ miram᷑ cũ audĩmꝰ. Factũ est au¬
tem ut illi uiderent: scriptũ est autẽ
ut nos audiremꝰ. Quod in illis oculi
ualuerũt: hoc in nobis fides. Cerni¬
mꝰ quippe aĩo quod oculis nõ potuimꝰ:

Expanded text:
non sanabantur. Ille enim ibi curavit non sanabantur. Ille enim ibi curavit languidum, qui et hic turbas de quinque panibus pavit. Nam et super fenum discumbebant. Carnaliter ergo sapiebant, et in carnalibus quiescebant. Omnis enim caro fenum . Quae sunt autem illa fragmenta, nisi quae populus non potuit manducare? Intelliguntur ergo quaedam secretiora intelligentiae, quae multitudo non potest capere. Quid ergo restat, nisi ut secretiora intelligentiae, quae non potest capere multitudo, illis credantur qui idonei sunt et alios docere, sicut erant apostoli? Unde duodecim cophini impleti sunt. Factum est hoc et mirabiliter, quia magnum; factum est et utiliter, quia spiritualiter factum est. Qui tunc viderunt, admirati sunt: nos enim nunc miramur cum audimus. Factum est autem ut illi viderent, scriptum est autem ut nos audiremus. Quod in illis oculi valuerunt, hoc in nobis fides. Cernimus quippe animo quod oculis non potuimus,
Abbreviated transcription (Latin):
mittebatur. Et fracti sũt panes: frãgẽ¬
do multiplicati funt. Nichil beriꝰ Qiĩq
enĩ libri moysi: ꝙ multos libros cũ expo¬
nũtur. tanꝙ̃ frangendo .i. disserẽdo fece¬
runt. Sed qr in illo ordeo. ignorãtia
primi populi tegebatur: de quo primo
populo dictum est. ꝙdiu legitur moyses
uelamen supra corda corũ positũ est:
nõdũ enĩ uelamen ablatũ erat. q nõdũ
uenerat christus: nõdũ uelũ templi
fuerat illo in cruce pendente cõscissũ.
Quia ergo ignorãtia ppłi erat ĩ lege:
propterea temptatio illa dru. ignorãti¬
am discipuli demõstrabat. Nichil er¬
go uacat. Oĩa ergo ĩn imunt sed ĩtelle¬
ctorem requirũt. Nã et iple numerus
pasti ppłi: populũ significat sub lege
constitutũ. Cur enũ quĩq milia erant
nisi q sub lege erãt. que lex quĩq li¬
bris moysi explicatur: Unde de quĩq
illis porticibꝰ languidi prodebantur:

Expanded text:
mittebatur. Et fracti sunt panes, frangenmittebatur. Et fracti sunt panes, frangendo multiplicati sunt. Nihil verius. Quinque enim libri Moysi, quam multos libros cum exponuntur tanquam frangendo, id est disserendo, fecerunt. Sed quia in illo hordeo ignorantia primi populi tegebatur, de quo primo populo dictum est: Quandiu legitur Moyses, velamen supra corda eorum positum est . Nondum enim velamen ablatum erat, quia nondum venerat Christus, nondum velum templi fuerat illo in cruce pendente conscissum. Quia ergo ignorantia populi erat in lege, propterea tentatio illa Domini ignorantiam discipuli demonstrabat. Nihil ergo vacat. Omnia eminent, sed intellectorem requirunt. Nam et ipse numerus pasti populi populum significabat sub lege constitutum. Cur enim quinque millia erant, nisi quia sub lege erant, quae lex quinque libris Moysi explicatur? Unde de quinque illis porticibus languidi prodebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
labore exuatur. Talis est littera uete¬
ris test amenti: uestita tegminibꝰ car¬
naliũ sacramentorũ. Scdsi ad eiꝰ
medullã perueniatur: pascit et latiat.
Fercbat ergo quidam puer quĩq panes
et duos pĩsces. Si queramꝰ quis fue¬
puerili portabat nec mãducabat. Illa
enĩ que portabat. clausa onerabant:
et apert. a pascebant. Duo autẽ pilces
uidentur nobis significare illas duas
in ueteri testamento sublimes perso¬
nas. que ungebantur ad ppłm sctĩfi¬
candũ et regendũ: sacerdotis et re¬
gis. Et ipse in mysterio uenit aliqñ.
qui per illas significabat᷑: Uenit ali¬
qñ. qui per medullã ordei ostendebat:
per palcam uero ordei ocultabatur:
uenit iple unus. utrãq persona m
in se portans lacerdotis et regis. Sa¬
cerdotis per uictimã. quã leiplum
obtulit pro nobis deo. Regis. qr regi¬
mur ab eo: et aperiũt᷑ que clanlã
port abantur. Grãs illi. Impleuĩt per
le quod per uetus testãmentũ pro-¬

Expanded text:
labore exuatur. Talis est littera Vetelabore exuatur. Talis est littera Veteris Testamenti, vestita tegminibus carnalium sacramentorum. Sed si ad ejus medullam perveniatur, pascit et satiat. Ferebat ergo quidam puer quinque panes et duos pisces. Si quaeramus quis fuepuerili portabat, nec manducabat. Illa enim quae portabat, clausa onerabant, et aperta pascebant. Duo autem pisces videntur nobis significare illas duas in Veteri Testamento sublimes personas, quae ungebantur ad populum sacrificandum et regendum, sacerdotes et reges. Et ipse in mysterio venit aliquando, qui per illas significabatur. Venit aliquando, qui per medullam hordei ostendebatur, per paleam vero hordei occultabatur; venit ipse unus utramque personam in se portans, sacerdotis et regis. Sacerdotis, per victimam quam seipsum obtulit pro nobis Deo. Regis, quia regimur ab eo, et aperiuntur quae clausa portabantur. Gratias illi: implevit per se quod per Vetus Testamentum pro
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ tanta illa turba reficeret᷑: erat
ibi quidam puer portãs qũq panes
ordeaceos et duos pilces. Et ait ihesus.
Facite homines dilcumbere. Erat au¬
tem ibi multũ fenũ: et discubuerũt fere
quĩq nilia hoĩm. Accepit autem iłis¬
panes grãs egit iussit frangi fracti
lũt panes. politi ante dileumbentes:
non iam quĩq panes. sed quod adic¬
cerat. qui creauerat. quod auctũ erat
et de piscibus quatũ sufficiebat. Pa¬
rum est turbam illam fuisse satiatã
etiam fragmenta resederũt: et etiam
ipsa colligi iussa sũt ne perirent. Et
impleuerũt duodecim cophinos frag¬
mentorũ. Breuiter ut curramꝰ: per
quĩq panes ĩtelligũt᷑ quĩq libri mo¬
ysi. Merito non triticei led ordeacei:
quia ad uetus test amentũ pertinent.
Nostis antem ordeũ ita creatũ. ut ad
medullã ei̾us uix perueniat᷑: uestitur
enĩ eadem medulla. tegmine palee. et
ipsa palca tenax et inherens. ut cum

Expanded text:
quibus tanta illa turba reficeretur, erat quibus tanta illa turba reficeretur, erat ibi quidam puer portans quinque panes hordeaceos et duos pisces. Et ait Jesus: Facite homines discumbere. Erat autem ibi multum fenum, et discubuerunt fere quinque millia hominum. Accepit autem panes, gratias egit, jussit frangi, fracti sunt panes, positi ante discumbentes, non jam quinque panes, sed quod adjecerat qui creaverat quod auctum erat: Et de piscibus quantum sufficiebat. Parum est turbam illam fuisse satiatam, etiam fragmenta resederunt, et etiam ipsa colligi jussa sunt ne perirent. Et impleverunt duodecim cophinos fragmentorum. Breviter ut curramus, per quinque panes intelliguntur quinque libri Moysi, merito non triticei, sed hordeacei, quia ad Vetus Testamentum pertinent. Nostis autem hordeum ita creatum ut ad medullam ejus vix perveniatur: vestitur enim eadem medulla tegmine paleae, et ipsa palea tenax et inhaerens, ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
discipuli demonstraret: Et forte in de¬
monstratiõe ignorantie discipuli aliquid
signific.auit. Apparebit ergo cũ ipsum
sacramentum. de quĩq p̾anibus nobis
ceperit loqui: et quid significct. indicar.
Ibi enim uidebimꝰ quare dñs in hoc facto
ignorãtiã discipuli. uolut. inferrogã¬
do quod sciebat. ostendere. Nã interroga¬
mus aliqñ quod nescimꝰ. audire uolites
ut discamius. Aliquãdo interrogamꝰ qͣd
scimꝰ : scire uolentes utrũ et ille sciat
quẽ interrogamꝰ. Utrũq hoc nouerat
dñs. Et quod interrogabat sciebat
quid essit enĩ facturus ipse nouerat:
et hoc nescire philippũ sciebat siłr. Qua¬
re itaq interrogabat: nisi q illius
ignorantiã demonstrabat: Et hoc
quare fecerit ut dixi post intelligemꝰ
Andreas ait. Elt hic puer quidãm:
qui habet quĩq panes et duos pisces.
Sed hec quid sũt inter tantos: Cum
dixillet philippus interrogatus. ducẽ¬
torum denariorũ panes non lufficere.

Expanded text:
discipuli demonstrabat? et forte in dediscipuli demonstrabat? et forte in demonstratione ignorantiae discipuli aliquid significavit. Apparebit ergo cum ipsum sacramentum de quinque panibus nobis coeperit loqui, et quid significet indicare. Ibi enim videbimus quare Dominus in hoc facto ignorantiam discipuli voluit interrogando quod sciebat ostendere. Nam interrogamus aliquando quod nescimus, audire volentes ut discamus. Aliquando interrogamus quod scimus, scire volentes utrum et ille sciat quem interrogamus. Utrumque hoc noverat Dominus: et quod interrogabat sciebat, et quid esset facturus ipse noverat, et hoc nescire Philippum sciebat similiter. Quare itaque interrogabat, nisi quia illius ignorantiam demonstrabat? Et hoc quare fecerit, ut dixi, postea intelligemus. Andreas ait: Est hic puer quidam qui habet quinque panes et duos pisces. Sed haec quid sunt inter tantos? Cum dixisset Philippus interrogatus, ducentorum denariorum panes non sufficere
Abbreviated transcription (Latin):
crgo uidimus. qr laudauimꝰ. legamꝰ
et intelligamꝰ. Dñs in monte. Multo
magis intelligamus: quia dñs in
monte uerbũ est in alto. Proinde nõ
quali humiliter iacet quod in mõte
factum est: nec transeuntir pretere¬
undum. sed suscipiendũ. Turbas uidit
elurientes. agnouit. milericorditer pa¬
uit: non solum probonitate. uerũctiã
pro potest. ite. Quid enĩ sola prodeslet
bonitas: ubi non erat panis unde tur¬
ba cluriens pasceretur: Nisi bonit ati
adesset potestas: ieuina illa turba re¬
maneret et eluriẽs. Demiq et discipuli
qui erant cũ dnõ. in fame et ipli turbas
uolebant pascere. ut non remanerent
manes: sed unde pascerent nõ habebãt.
Interrogauit dñs unde emerentur panes
ad turbas pascendas ut ait scriptura.
Hoc autem dicebat tẽptãs eũ discipu¬
lum .s. philippũ quem interrogauerat:
ipse eium lciebat. quid ellet facturus.
Cur ergo temptabat. nisi quo ignorãtrã

Expanded text:
ergo vidimus, quia laudavimus, legamus ergo vidimus, quia laudavimus, legamus et intelligamus. Dominus in monte. Multo magis intelligamus, quia Dominus in monte, verbum est in alto. Proinde non quasi humiliter jacet quod in monte factum est, nec transeunter praetereundum, sed suspiciendum. Turbas vidit, esurientes agnovit, misericorditer pavit, non solum pro bonitate, verum etiam pro potestate. Quid enim sola prodesset bonitas, ubi non erat panis unde turba esuriens pasceretur? Nisi bonitati adesset potestas, jejuna illa turba remaneret, et esuriens. Denique et discipuli qui erant cum Domino in fame, et ipsi turbas volebant pascere, ut non remanerent inanes, sed unde pascerent non habebant. Interrogavit Dominus unde emerentur panes ad turbas pascendas. Et ait Scriptura: Hoc autem dicebat tentans eum, discipulum scilicet Philippum quem interrogaverat. Ipse enim sciebat quid esset facturus. Cur ergo de bono tentabat, nisi quia ignorantiam
Abbreviated transcription (Latin):
de facto factorem. Scd quc̃admodũ si
litteras pultras alicubi inspiecremꝰ nõ
nobis sufficeret laudare scriptoris ar¬
tieulum. qm̃ eas pariles decorasq fece¬
rit: nisi etiam legeremꝰ. quid nobis
per illas indicauerit: ita factũ hoc
qui tm̃ alpicit. delectat᷑ pulcritudĩe
tacti ut ãmirctur artificem: qui antẽ
intelligit: quasi legit. Nliter eni uidet
pictura: aliter uidentur littere. Pictu¬
ram cum uideris hoc est totũ uidisse
laudasse lrãs cũ uideris. non est hoc
totum: qĩ cõmoneris et legere. Etem̃
dicis cum uideris lr̃as: si forte non
eas nosti legere. Quid putantus elle
quod scriptum est: In terrogas quid
sit: cũ iam uideas aliquid. Aliudti¬
bi demonstraturus est: a quo queris
agnoscere quod uidisti. Alios ille ocu¬
los habet: alios tu. Nõne stłr apices
uidetis: Sc̃d non siłr signa cognosci¬
tis. Tu ergo uides et laudas: ille ui¬
det laudãt. legit et intelliit. Quia

Expanded text:
de facto factorem. Sed quemadmodum si de facto factorem. Sed quemadmodum si litteras pulchras alicubi inspiceremus, non nobis sufficeret laudare scriptoris articulum, quomodo eas pariles, aequales, decorasque fecerit, nisi etiam legeremus quid nobis per illas indicaverit: ita factum hoc qui tantum aspicit, delectatur pulchritudine facti, ut admiretur artificem. Qui autem intelligit, quasi legit. Aliter enim videtur pictura, aliter videntur litterae. Picturam cum videris, hoc est, totum vidisse, laudasse; litteras cum videris, non est hoc totum, quoniam commoneris et legere. Etenim dicis cum videris litteras, si forte non eas nosti legere. Quid putamus esse quod hic scriptum est? Interrogas quid sit, cum jam videas aliquid. Aliud tibi demonstraturus est, a quo quaeris agnoscere quod vidisti. Alios ille oculos habet, alios tu. Nonne similiter apices videtis? Sed non similiter signa cognoscitis. Tu ergo vides et laudas, ille videt, laudat, legit et intelligit. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
nõ quidem terre mãdata. sed ab eo
qui terrã fecit multiplicata. Hoc gͦ
admotũ ełt sensibꝰ quo crigeret᷑ mẽs.
et exhibitũ oculis ubi exerceret᷑ ĩfel¬
lectus: ut ĩuisibilem dcũ. per uisibi¬
lia opera miraremur: et erecti ad fi¬
dem. et purgati per fidem. et iam ip¬
sum ĩuisibiliter uidere cuperemus:
quem de rebus uisibilibꝰ inuisibilem nos¬
cerenus. Nec tñ lufficit hec intueri in
miraculis christi. In terrogemꝰ ipsa mira¬
cula quid nobis loquãtur de christo. Ha¬
bent enĩ li intelligantur lurguã suam.
Nam qr ipse christus uerbũ dei est: ctiã
factum uerbi. uerbũ uobis est. Hoc ergto
niraculuem licut atdiuimꝰ ꝙͣ mag̾nũ
sit: queramus ctiã ꝙͣ profundũ sit. Nlõ
tm̃ eius superficie delectemur : sedctiã
altitudimẽ perserutem᷑. Habet entm
aliquid intus hoc quod miram᷑ foris
Uidius. expectanimꝰ magnũ quiddã.
preclarũ quiddã. et õnno diuinũ: qͦd
fieri nisi a dño non possit .l.audanimꝰ

Expanded text:
non quidem terrae mandata, sed ab eo qui terram fecit multiplicata. Hoc ergo admotum est sensibus, quo erigeretur mens, et exhibitum oculis ubi exerceretur intellectus, ut invisibilem Deum per visibilia opera miraremur, et erecti ad fidem et purgati per fidem, etiam ipsum invisibiliter videre cuperemus, quem de rebus visibilibus invisibilem nosceremus. 2. Nec tamen sufficit haec intueri in miraculis Christi. Interrogemus ipsa miracula, quid nobis loquantur de Christo: habent enim si intelligantur, linguam suam. Nam quia ipse Christus Verbum Dei est, etiam factum Verbi, verbumiraculum sicut audivimus quam magnum sit, quaeramus etiam quam profundum sit. Non tantum ejus superficie delectemur, sed etiam altitudinem perscrutemur. Habet enim aliquid intus hoc quod miramur foris. Vidimus, exspectavimus magnum quiddam, praeclarum quiddam et omnino divinum, quod fieri nisi a Domino non possit, laudavimus
Abbreviated transcription (Latin):
possunt exuberare distribuunt congre.¬
gant sibi in amissibiles facultates. ut qͦo
addiderint elemosinis. nullis possit sub¬
iacere dispendiis: & digne ibi habeant
cor. ubi habent thesaurum suum: quia
tales diuitias beatissimum ẽ exercere ut
crescant. & non timere ne pereant. Ope
ad omnes: maxime autem ad domesti¬
cos fidei: septimum mensem abinicio mi¬
sticum propter septiformem sp̃m̃. & in
ipso sui ordinis numero consecratum:
continentiȩ fructib deputantes. quarta
& sexta sabb̃i. sollempniter ieiunemus:¬

Expanded text:
possunt exuberare distribuunt, congrepossunt exuberare distribuunt, congregant sibi inamissibiles facultates: ut quod abdiderunt eleemosynis, nullis possit subjacere dispendiis; et digne ibi habeant cor, ubi habent thesaurum suum : quia tales divitias suas beatissimum est exercere ut crescant, et non timere ne pereant. CAP.ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei , septimum mensem ab initio mysticum propter septiformem Spiritum, et ipso sui ordinis numero consecratum, continentiae fructibus deputantes, quarta et sexta sabbati solemniter jejunemus