comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exsequant᷑ sententiã. Itaq nulli sic regem. ñ ꝑse. qui
guissimas insubditos habent leges ⁊ ñ indi. ñ ppłi sarma¬
taꝵ. tanta. qͣnta apes reuerentia deuotionis obseruant:
ut nulle e domib exire audeant. ñ in aliqͦs ꝓcedere pa¬
stus. nisi rex fuerit egressus. & uolatus sibi undicau̾ut
pͥncipatũ. Processus aũt est ꝑ rura redolentia: ubi
inhalantes horti florib : ubi fugiens riuus ꝑ gͣmina
ubi amena purpurars : illic ludus alacris uuentutis:
illic campestre excercitiũ : illic curar remissio. Opus
ipsum suaue : de florib. de herbis dulcib fundamina
castioꝵs pͥma ponunt᷑. Quid enĩ alud ẽ fauus: nͥ q̃dã
castroꝵ speciese D eniq ab his p̃sepib apũ: fucus
arcet᷑. Que castra quadrata tantũ possunt habere ar¬
tis & gr̃ẽ. quantũ habent crates fauoꝵ: in quib mi¬
nute ac rotunde cellule. conexione sui inuoẽ fulciunt᷑:

Expanded text:
exequantur sententiam. itaque nulli sic regem, non Persae, qui exequantur sententiam. itaque nulli sic regem, non Persae, qui grauissimas in subditos habent leges, non Indi, non populi Sarmatarum tanta quanta apes reuerentia deuotionis obsemantobseruant, ut nullae de domibus exire audeant, non in aliquos prodire pastus, nisi rex fuerit primo egressus et uolatus sibi uindicauerit principatum. Processus autem est per rura redolentia, ubi inalantes horti Roribusfloribus, ubi fugiens riuus per gramina, ubi amoena riparum: illic ludus alacris iuuentutis, illic campestre exercitium, illic curarum remissio. opus ipsum suaue. de aoribusfloribus, de herbis dulcibus fundamina castrorum prima ponuntur. quid enim aliud est fauus nisi quaedam castrorum species? Denique ab his praesepibus apum fucus arcetur. Quae castra quadrata tantum possunt habere artis et gratiae, quantum habent crates favorum, in quibus minutae ac rotundae cellulae connexione sui invicem fulciuntur?
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuilegio successionis & generis regalib thronis insidet :¬
siquid̾e ignarꝰ publicȩ conuersationis cautꝰ atq eruditus
eẽ ñ poterit. Adde adulationes atq delicias. que teneriᷤ
insolitȩ etatib. uł alacre ingenũ eneruare consuerunt.
eũ institutionib spadonũ: quoꝵ pleriq suo magis q̃stu
quã usu publico aniũ regis inclinant. Apib rer
naturȩ claris format᷑ in signib : ut magnitudinẽ cor¬
poris p̾stet specie: tũ qd̾ in rege p̃cipuũ est. moꝵ man
suetudinẽ. Nam etsi habet aculeũ: tam̃ eonutitur
ad undicandũ. Sunt enĩ leges nature. ñ scriptȩ litceris. s
imp̃ssȩ morib: ut lemores sint ad pumendũ. qui maxima
gis imꝑio. penitenti condemĩnatione se multant: uti¬
moriant᷑ aculei sui uulnere. Quod ꝑsaꝵ ppłi hodieq
seruare dicunt᷑ : ut ꝓ cõmissi p̃cio ipsi in se ꝓpriȩ mortis

Expanded text:
privilegio successionis et generis regalibprivilegio successionis et generis regalibsiquidem ignarus publicae conuersationis cautus atque eruditus esse non potentpoterit. adde adulationes atque delicias, quae teneris inolitae aetatibus uel acre in-. genium eneruare consuerunt, tum institutiones spadonum, quorum plerique suo magis quaestui quam usui publico animum regis inclinant. apibus autem rex naturae claris formatur insidiari, ut magnitudine corporis praestet et specie, tum quod in rege praecipuum est, morum illi. nam etsi habet aculeum, tamen eo non utitur ad uindicandum. sunt enim leges naturae non scriptae litteris, sed inpressae moribgibus regis paenitenti condemnatione se multant, ut inmonantur aculei sui uulneri. quod Persarum populi hodieque seruare dicuntur, ut pro commissi pretio ipsi in se propriae mortis
Abbreviated transcription (Latin):
in apib p̃stantiora: que solȩ in om̃i genere animantiũ
cõmunẽ om̃ib sobolem habent. unã om̃s in colunt man¬
sionẽ. uniꝰ patrie claudunt᷑ limine  cõmunis oib labor.
cõmunis cibꝰ. cõmunis oꝑatio. cõmimis usus & fructꝰ ẽ.
cõmunis uolatus  Quid plura ᷤ Cõmimis om̃ib gene¬
resoluunt᷑. nec partus quatiunt᷑ dolorib: & subito ma¬
ximũ filior examen emittunt: efoliis atq herbis ore suo¬
& licet positȩ sub rege: sunt tñ liberȩ. Nam & p̃rogati¬
uam iudici tenent. &. fide deuotionis affectũ: qr & tanqͣm
a se substitutũ diligunt. & tanto honorant᷑ examine. Nex
aũt ñ sorte ducit᷑ : qr in sorte euentꝰ est. ñ iudiciũ: & sepe
irrationabili casu sortis. meliorib ultimꝰ quisq p̃fertur:
neq imꝑitȩ multitudinis uulgari clamore signatur.
que ñ merita iurtutis expendit. nec publice itilitatis
emolum̃ta rimat᷑: s mobilitatis nutat incerto: neq

Expanded text:
 vivant. Apes solae in omni genere animantium communem omnibus sobolem habent, unam omnes incolunt mansionem, unius patriae clauduntur limine; in commune omnibus laborum communis omnibus operatio, communis usus et fructus est, communis uolatus — quid plura? — communis omnibus geneinuenerit nec partus quatiuntur doloribus et subito maximum filiorum examen emittunt e foliis atq licet positae sub rege, sunt tamen liberae. Nam et praerogativam judicii tenent, et fidae devotionis affectum; quia et tamquam a se substitutum diligunt, et tanto honorant examine. Rex autem non sorte ducitur; quia in sorte eventus est, non judicium, et saepe irrationabili casu sortis melioribus ultimus quisque praefertur: neque imperitae multitudinis vulgari clamore signatur, quae non merita virtutis expendit, nec publicae utilitatis emolumenta rimatur, sed mobilitatis nutat incerto: neque
Abbreviated transcription (Latin):
ñ licere. s qd̾ liceat licẽre om̃ib. & qd̃ ñ licet. om̃ib ñ
licere : eẽ etiã cõmunẽ reuerentiã senatoꝵ. quoꝵ̾ con¬
silio res publica gub̾netur: cõmime om̃ib orbisdomi¬

Expanded text:
non licere, sed quod liceat licere omnibus et quod non liceat omnibus non non licere, sed quod liceat licere omnibus et quod non liceat omnibus non licere ; esse etiam communem reuerentiam patt-um, quorum consilio res publica gubernetur, commune omnibus urbis domi
Abbreviated transcription (Latin):
te eoꝵ series ꝓducat᷑ : ne facile eos angusti eui finis
excipiat. Quid agunt qui solent nr̃a irridere miste¬
ria: cũ audiunt qđ uirgo generauit: & impossibilem
innuptȩ euiꝰ pudorem nulla uiri consuetudo tẽꝑasset
existimant partũ: Impossibile putat᷑ indi matre:
qđ in uulturib possibile ñ negat᷑. Auis sme masculo
parit. & nullꝰ refellit: & qr desponsata maria uirgoꝰ¬
peꝑit. pudoris eiꝰ faciunt q̃stionem. Nonne aduertinꝰ
q dñs ex ipsa nat᷑a plurima exempla ante p̃misit:
quib suscepte incarnationis decorẽ ꝓbaret. & astruer&e
ueritatẽ: Nunc age. que ains uełut quand̃a rempi¬
blicam curare uideatur expediam: atq uite huiꝰ etates
agere sublegib. Hic enĩ reipublicȩ usus ẽ: leges om̃s
esse cõmines. atq obseruari eas deuotione cõmũni: uno
om̃s teneri uincło: ñ aliud ẽẽ qd̾ alius sibi intelligat

Expanded text:
itae eorum series producatur nec facile eos angusti aeui finis itae eorum series producatur nec facile eos angusti aeui finis excipiat. quid aiunt qui minor nostra ridere mysteria, cum audiunt quod uirgo generauit et inpossibilem innuptae, cuius pudorem nulla uiri consuetudo temerasset, aestimant partum ? inpossibile putatur in dei matre quod m potiuntur posse non negatur? auis sine masculo parit et nullus refellit: et quia desponsata Maria peperit, pudori eius faciunt quaestionem. nonne aduertimus quod dominus ex ipsa natura plurima exempla ante praemisit, quibus susceptae incarnationis decorem probaret, astrueret ueritatem? i Nunc age quae aues uelut quandam rem publicam curare uideantur expediam atque uitae huius aetatem agere sub legibus. hinc occurrit rei publicae usus est leges omnibus esse communes atque obseruari eas deuotione communi, uno omnes teneri uinculo, non alii ius esse quod alius sibi intellegat
Abbreviated transcription (Latin):
filios ꝓcreare: matresfamilias ẽẽ: nullã occasionem
dare aduersario. & alibi. Bonũ est illis. si fic mane
rib ꝑseuerat. & alibi uiniores hortat᷑ ut nubant:
ꝑ mulieres nr̃e turturum pudiciciã implere uix
possime. Ergo turturib ds̃ himc infudit affectum:
hanc uirtucẽ continentie dedit: qui solus potest p̃¬
sribere qd̾ om̃s sequant᷑. Turtur ñurit᷑ flor nuentuti
non temptat᷑ occasionis illecebra. Turt᷑ nescit pͥmã fidem
sorte ꝓmissam. Dirimꝰ de uiduitate auiũ: eamq
abillis pͥmũ exortã ẽẽ uirtutẽ: nc̃ de integͥtate dicamꝰ.
que in plurib quide auib ita eẽ asseuerat᷑. ut possit &̃
in uulturib dep̃hendi. Negant᷑ enĩ uultures indulgere
concubitui. & conugali usu niptialis copule sortȩ mi¬
soeri : atq sine ullo masculoꝵ conciꝑe semine. & sine
comunctione generare: natosq qd ad centũ annosu

Expanded text:
filios procreare, matres familias esse, nullam occasionem filios procreare, matres familias esse, nullam occasionem dare aduersario et alibi: bonum illis, si sic manearibus perseuerat. et alibi iuniores hortatur ut nubant, quia mulieres nostrae tm-turum pudicitiam implere uix possunt. hanc virtutem continentiae dedit, qui solus potest praescribere quod omnes sequantur. Turtur non uritur flore juventutis, non tentatur occasionis ilsorte promissam. : Diximus de mduitate auium eamque ab illis primum exortam esse uirtutem; nunc de integritate dicamus, quae in pluribus quidem auibus inesse adseueratur, ut possit etiam in uulturibus deprehendi. negantur enim uultures indulgere concubitu et coniugali quodam usu nuptialisque copulae sorte misceri atque ita sine ullo masculorum concipere semine et sine coniunctione generare natosque ex his in mu
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uerũ xxp̃i sacͥficiũ : pudicicia corporalis. & gr̃a spirita¬
lis. Pudicicia ad turturẽ refertur: ad columbã gratia.
fertur enĩ turtur. ubi uigalis ꝓprii fuerit amissione iu
duata. ꝑcesũ usũ thalami. & nomen habere conuigi.
eo qd̾ pͥmꝰ amor fefellerit eã dilecti morte deceptam:
qm̃ & infidelis ad ꝑpetuitatẽ finit. & amarus ad gram :¬
qui plꝰ doloris ex morte: qͣm suauitatis ex caritate ge¬
nerauerit. Itaq iterare coniunctionẽ recusat: necpu¬
doris iura. aut cõplaciti uiri resoluit federa. Illi soli su¬
am caritatẽ reseruat: illi custodit nomen uxoris.
Discite mnulieres quanta sic uiduitatis gr̃a: queetiã
in auib p̃dicat᷑. Quis gͥ hasleges turturi ddedit Si
hominẽ quero: ñ inuenio. Homo enĩ nullꝰ est ausus.
quando nec ꝑ aulꝰ ausus ẽ leges tenendȩ iuduitatis ꝑ¬
scribere. Deniq ipse ait. Uolo gͦ niniores nubere ⁊

Expanded text:
enim verum Christi sacrificium pudicitia corporalis, et gratia spiritaenim verum Christi sacrificium pudicitia corporalis, et gratia spiritalis. Pudicitia ad turturem refertur, ad columbam gratia. Fertur etenim turtur ubi jugalis proprii fuerit amissione 105 viduata, pertaesum thalamos, et nomen habere conjugii; eo quod primus amor fefellerit eam dilecti morte deceptam, quoniam et infidelis ad perpetuitatem fuit, et amarus ad graqui plus doloris ex morte, quam suavitatis ex charitate generaverit. Itaque iterare conjunctionem recusat, nec pudoris jura aut complaciti viri resolvit foedera, illi soli suam charitatem reservat, illi custodit nomen uxoris. Discite, mulieres, quanta sit viduitatis gratia, quae etiam in avibus praedicatur. Quis igitur has leges turturi dhominem quaero, non inuenio. homo enim nullus est ausus, quando nec Paulus ausus est leges tenendae uiduitatis praescribere. denique percussorem: uolo ergo iuniores nubere,
Abbreviated transcription (Latin):
ne dignus. qui fint indignus susceptione. Non gͦ eum
a cerbitate nature : s iudici integritate condeninat:
nec quasi suũ abdicat: s quasi alienũ recusat. Hanc
tamen ut quibꝰdam uidet᷑ regalis auis inclementiam:
plebeie auis excusat clementia. Quis enĩ q̃ grece
aquile pullũ cũ sua ꝓle conectit : atq int̾miscenssius
eodem quo ꝓpͥos fetus mat̾ne sedulitatis officio & pa¬
ri nutͥmentoꝵ subministratione pascit & nutrit. cͦ
fene alienos nutrit: nos uͦ nr̃os immiti crudelitate ꝓi¬
cimꝰ. Aquila uͦ si ꝓicit. ñ quasi suũ ꝓicit: s quasi dege¬
neremã naognoseit: eti⁊ nos qd̃ penus est quos utos
recognoscimus abdicamus. Sed ueniamus ad turturẽ:
quã lex dĩ uelut caste hostiȩ munꝰ elegit. Deniq eũ dñs
cireũ cideret᷑. oblata ẽ: qr seriptum ẽ in lege dm̃. ut darent
hostiam. par turturũ aut duospullos columbaꝵ. hocẽ

Expanded text:
ne qui fuit indignus susceptione. non ergo eum ne qui fuit indignus susceptione. non ergo eum acerbitate naturae, sed iudiciiindicii integritate condemnat nec quasi suum abdicat, sed quasi alienum recusat. hanc tamen, ut quibusdam recurrit, regalis auis soluuntur plebeiae auis excusat clementia. auis enim, cui fuliaquilae pullum cum sua prole conectit atque intermiscens suis eodem quo proprios fetus maternae sedulitatis officio et pari nutrimentorum sumministratione pascit et nutrit. ergo φήνη alienos nutrit: nos uero nostros inmiti crudelitate proicimus. aquila uero si proicit, non quasi suum proicit, sed quasi degenerem non recognoscit: nos, quod peius est, quos nostros recognoscimus abdicamus. Sed ueniamus ad turturem, quam lex dei uelut castae hostiae munus elegit. denique cum dominus circumcideretur, oblata est, quia scriptum est in lege domini, ut darent hostiam par turturum aut duos pullos columbarum. hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
facile credendum: p̃sertim cũ moy ses tantũ testimontum¬
pietatis in pullos suos huic dederit aui. ut diceret. Sicut
aquila ꝓtegie indũ suũ. & suꝑ pullos suos considit. ex pan¬
dit alassuas & assumpsit eos : & suscepit suꝑ scapulassiraᷤ.
dñssolus ducebat eos. Quomͦ gͦ expandit alas: si occiaͥt
alterũ : Unde puto ñ auaricia nutͥendi eam inclementẽ
fieri: s examine uidicandi. Semꝑ enĩ fert᷑ ꝓbare qͦs
genuit : ne generis sui int̾ om̃s aues quo dda regale fasti¬
giũ. degeneris partus deformitas decoloret. Itaque
asserit᷑. qd pullos suos radiis solis obiciat: atq in aeris
medio. pio paruulos ungue suspendat. Ac siquis reꝑ¬
cusso solis lumine intrepidam ocłoꝵ aciem. in offenso
intuendi ingore seruauerit : is ꝓbat᷑ qđ ueritatẽ nate
sinceri obtutus constantia de monstrauerit. Si uͦ lum¬
na sua p̃strictus radiis solis. inflexerit :̃ quasi degener
& tanto indignus parente. reicit᷑: nec estimat᷑ educatio¬

Expanded text:
facile credendum, praesertim cum Moyses tantum testimonium in pullos suos pietatis huic dederit aui, ut diceret: sicut aquila protegit nidum suum etsuperpullossuosconfidit: expandit alas suas et adsumpsit eos et suscepit eos super scapulas suas. dominus solus deducebat eos. quomodo ergo expandit alas, si occidit alterum ? unde puto non auaritia nutriendi eam inclementem fieri, sed examine iudicandi. semper enim fertur probare quos genuit, ne generis sui inter omnes aues quoddam regale fastigium degeneris partus deformitas decolorasseritur quod pullos suos radiis solis objiciat, atque in aeris medio parvulos pio ungue suspendat. At si quis repercusso solis lumine intrepidam oculorum aciem inoffenso intuendi vigore servaverit, is probatur quod veritatem naturae sinceri obtutus constantia demonstraverit. Si vero lumina sua praestrictus radiis solis inflexerit, quasi degener, et tanta indignus parente reicitur nec aestimatur dignus educatio
Abbreviated transcription (Latin):
altior. quomͦ herbis minutissimis pasceret᷑ : nͥ longiora
usq ad terrã colla ad usũ pastionis extendera: Itaq
ratione. bosqͦ simili modo. Hec enĩ pascunt᷑ herbis.
lephantus aũt etiã ꝓminentẽ ꝓmuscidã habet:
qr cũ sit eminentior cunctis. melinare se ad pascendũ
ñ potest. Itaq ꝓmuscidȩ eiꝰ ad colligendũcibũ uti᷑
imisterio: ea iimanis bestia largo potui infundit
humorem. Idoq concaua ẽ: qͦ ad restinguendã tantȩ
bestie sitim in plenos lacus hauriat.: aut collecto
flumine possit humidare undã reportantẽ. Cer¬
uix sane mmnor est ꝙͣ. poscat tanta corporis moles:
nec ea qͦ corpori magis ꝓdesset qͣm usui. Ido nec ge¬
nua flectit : qr rigidiorib opus fuit crurib: quo¬
uelut columnis tanta posset membroꝵ machina sustine¬
ri. Calcaneũ leuit̃ incuruat: rigent cetera pedũ asum

Expanded text:
altior, quomodo herbis minutissimis pasceretur, nisi longiora altior, quomodo herbis minutissimis pasceretur, nisi longiora usque ad terram colla ad usum pastionis extenderet? Itaquratione, bos quoque simili modo; hi enim pascuntur herbis. Elephantus autem etiam prominentem promuscidem habet; quia cum sit eminentior cunctis, se inclinare ad pascendum non potest. Itaque ejus ad colligendum cibum utitur ministerio. Ea immani bestiae largi potus infundit humorem; ideoque concava est, quo ad restinguendam tantae belluae sitim plenos lacus hauriat, aut collecto flumine possit inundare potantem. Cervix sane minor est quam poscat tanti corporis moles; ne ea quoque oneri magis esset quam usui. Ideoque nec genua inflectit, quia rigidioribuelut columnis tanta possit membrorum machina sustineri. calcaneum leuiter incuruat, rigent cetera pedum a sum
Abbreviated transcription (Latin):
pens gustauerit. in orit᷑. Uides quantauis ie¬
iuni sit. ut & sputo suo homo terrenũ serpentẽ
interficiat: & merito spiritalem. Quantã dñs etiã
minusculis infundit prudentiã: Turtur nido suo. ne
pullos suos incurset lupus: squille folia suꝑiacit. No¬
uit enĩ qd̾ huiꝰmodi folia lupi fugere consueuert̃. Nouit
auicula quomͦ posteritatẽ foueat suã⁊ & tuignoras.
tu negligis quomͦ aduersũ lupos neqͥcie spiritalis. po
ad seriem creature: & consideremꝰ quãratione dñsaliis
bestus angustiora colla formauerit. ut leonib. atq
tigridib : ursis qͦ : & aliis ꝓliriora. ut elephantis. &.
camelis. Nonne euidens causa ẽ. qr illis feris q̃ carne
uescunt᷑ ñ erat opꝰ plixitate ceruicis : Non enĩ in terraᷤᷤ
pascendi gr̃a ceruicẽ atq ora deicut : s aut ceruũ inua¬
dunt. aut bouem ouemq discerpunt. Camelꝰ uͦ cũ sit

Expanded text:
pens gustaverit, moritur. Vides quanta vis jepens gustaverit, moritur. Vides quanta vis jejunii sit; ut et sputo suo homo terrenum serpentem interficiat, et merito spiritalem. Quantam Dominus etiam minusculis infudit prudentiam! Turtur nido suo, ne pullos suos incurset lupus, squillae folia superjacit. Novit enim quod hujusmodi folia lupi fugere consuerint. Novit vulpecula quomodo posteritatem foveat suam: et tu ignoras, tu negligis quomodo adversum lupos nequitiae spiritalis postad seriem creaturae, et consideremus qua ratione Dominus aliis bestiis angustiora colla formaverit, ut leonibus atque tigridibus, ursis quoque; aliis prolixiora, ut elephantis et camelis. Nonne evidens causa est; quia illis feris quae carne vescuntur, non erat opus prolixitate cervicis? Non enim in terras pascendi gratia cervicem atque ora dejiciunt: sed aut cervum invadunt, aut bovem ovemque discerpunt. Camelus vero cum sit
Abbreviated transcription (Latin):
obtundas: ᷤ Iuod si te ille p̃uenerit: uocẽ tuã au¬
feret. & si obmutueris: solue amictũ tuũ. ut sermo¬
nem resoluas. Et si inte insurrexerit lupꝰ : petram
accipe. & fugit. Petra tua: xp̃e est. Si ad xp̃m
confugias. fugit lupꝰ ͥ nec terrere te poterit. Hanc
petrã que sunt petrus cũ titubaret in fluctib: &
inuenit : qr dexterã amplexꝰ est xp̃i. Quid dicã
allio homines delectari: & illud in escã sumere.
qd̾ & leopardꝰ fugit : ᷤᷤ Deniq sicubi alliũ aliqͥs con¬
fricandũ putauerit: leopardꝰ inde exilit. nec resistit.
Cuiꝰ uenenata fera odorem ñ potest sustinere: tu
ꝓ cibo sumis. & iuscerib infundis int̾nis: S medica¬
tur int̾dũ dolorib. Sumatͤ ꝓ medicam̃to. ñ ꝓcibo:
sumat᷑ ab egͦ tantib. ñ ab epulantib. Medicam̃tũ
queris. & ieiuniũ fugis: quasi mauis aliud reme-¬
diũ reꝑire possis. Ieium hominis sputũ si ser¬

Expanded text:
obtundas. Quod si te ille praevenerit, vocem tibi auobtundas. Quod si te ille praevenerit, vocem tibi aufert: et si obmutueris, solve amictum tuum, ut sermonem resolvas. Et si in te insurrexerit lupus, petram cape, et fugit. Petra tua Christus est. Si ad Christum confugias, fugit lupus, nec terrere te poterit. Hanc petram quaesivit Petrus, cum titubaret in fluctibus, et invenit; quia dexteram amplexus est Christi. Quid dicam allio homines delectari, et illud ad escam sumere, quod et leopardus fugit? Denique sicubi allium aliquis confricandum putaverit, leopardus inde exsilit, nec resistit. Cujus venenata fera odorem non potest sustinere, id tu pro cibo sumis, et visceribus infundis internis? Sed medicatur interdum doloribus. Sumatur pro medicamento, non pro cibo: sumatur ab aegrotantibus, non ab epulantibus. Medicamentum quaeris, et jejunium fugis; quasi majus aliud remedium reperire possis. Jejuni hominis sputum si ser
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑtus sit. tela minitat᷑. Lupus si pͥor hominem
uiderit. uocẽ eripit : & despicit eũ tanqͣm uictor
uocis ablatȩ. Idem si se p̃uisũ senserit. deponit fero
citatẽ : & ñ potest currere. Leo gallũ: & maxi¬
me albũueret᷑. Caprea uulnerata dictannũ pe¬
tit: & de uulnere excludit sagutas. Norunt
et bestie remedia sua. Leo eger simiã querit ut deuoret:
quo possit sanari. Leo pardꝰ capree agrestis sanguinem
bibit : & uim languoris euitat. Om̃is fera egra: canis
hausto curat᷑ sangume. Ursus eger: formicas deuorat.
eruus olee ramusculos mandit. Ergo ferȩ nor̃t
ea petere. que sibi ꝓsint.⁊ tu ignoras ohomo remedia
tua :ᷤ Tunescis quomͦ uirtutẽ eripias aduersario. ut
te tanqͣm p̃uentus lupus effugere ñ possit ⁊ ut oculo
tue mentis eiꝰ ꝑficliã dep̃hendas. & pͥor cursũ uerboꝵ
eiꝰ impedias. ⁊ impudentiã eiꝰ. & acumen desꝑatiõe

Expanded text:
e nondum expertus sit tela minitatur. lupus si prior hominem e nondum expertus sit tela minitatur. lupus si prior hominem uiderit, uocem eripit et despicit eum tamquam uictor uocis ablatciam, non potest currere. Leo gallum et maxime album veretur. Caprea vulnerata dictamnum petit, et de vulnere excludit sagittas. Norunt et bestiae remedia sua. Leo aeger simiam quaerit, ut devoret; quo possit sanari. Leopardus capreae agrestis sanguinem bibit, et vim languoris evitat. Omnis fera aegra canis hausto curatur sanguine. Ursus aeger formicas devorat. Cervus oleae ramusculos mandit. Ergo ferae norunt expetere ea quae sibi prosint; tu ignoras, o homo, remedia tua! Tu nescis quomodo virtutem eripias adversario, ut te tamquam praeventus lupus effugere non possit, ut oculo tuae mentis ejus perfidiam deprehendas, et prior cursum verborum ejus impedias, impudentiam ejus et acumen disputationis
Abbreviated transcription (Latin):
cit uocẽ parentis : festinat ad matrẽ: lactis qͦ mat̾m
notos sͥ fontes requirit. Quãis cibi desiderio detine¬
atur & potus ⁊ transcurrit tñ aliena ubera grauida:
lic& humore lactis exundantia. Solam matrẽ reqͥ¬
rit: soliꝰ sibi mat̾ni uberis pauꝑes sucos significat
abundare. Illa qͦ int̾ multa agnicłoꝵ milia solum
filiũ nouit. Unus plurimoꝵ balatus: eade species:¬
s illa tñ fetũ suũ discernit aceteris: & solũfiliũ tacito
pietatis testimonio recognoscit. Pastor errat indis¬
cretione oiuiũ : agniculꝰ in agnitione matris nescit
errare. Pastor fallit᷑ specie: s ouispietate ñ fallitur.
Unus odor om̃ib : s tñ habet natura odorem suum
te redolere. Habet suos usus natura: & sensus dome¬
sticos. Aix infantulo ceꝑant dentes ꝓrumꝑe: & iã
nouit sua arma temptare. Nondũ catulo dentes:
& tanqͣm habeat ore ꝓpͥo se querit uleisei. Nondu

Expanded text:
cit uocem parentis, festinat ad matrem, lactis quoque materni cit uocem parentis, festinat ad matrem, lactis quoque materni notos sibi fontes requirit. quamuis cibi desiderio teneatur et potus, transcurrit tamen aliena ubera grauida, licet umore lactis exundent, solam matrem requirit, solius sibi materni uberis pauperes sucos significat abundare. illa quoque inter multa agniculorum milia solum filium nouit. unus plurimos; illa tamen fetum suum discernit a caeteris, et solum filium tacito pietatis testimonio recognoscit. Pastor errat in discretione ovium, agniculus in agnitione matris nescit errare. Pastor fallitur specie: sed ovis pietate non fallitur. Unus odor omnibus, sed tamen habet natura odorem suum te redolere. Habet suos usus natura, et sensus domesticos. Vi et iam nouit sua arma temptare. nondum catulo dentes, et tanquam habeat, ore suo se quaerit ulcisci. nondum
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersos conuertit in lacͥmas. Eidem ꝓbationi de¬
tulit : qd̃ solũ tenuit ex plurimis. nec dimisit. De-¬
niq ꝑturbatꝰ ille quͣ tam manifestũ reundicẽ. neq
odii. neq inimiciciaꝵ. neq inuidie. aut iniurie ali
cuiꝰ ꝑoterat obiectione uacuare : crimendiutiꝰ neqͥ¬
uit refellere. Itaq qd erat difficiliꝰ ultionẽ ꝑsecutus est.
qr defensionẽ p̃stare ñ potuit. Quid nos dignũ nr̃o re-¬
ferimꝰ creatori: cuiꝰ cibo uescim᷑: & dissimul amꝰ inui¬
rias : & sepe iniicis dĩ eas quas ado accepimꝰ epulas
exhibemꝰ. Quid agniculis simplictꝰ : qͦs minuscule
paruuloꝵ cõparamꝰ infantie :. Sepe ex his in magno
grege agniculꝰ ꝑ ouilia tota uagat᷑. errata matre: & cũ
eã reꝑire ñ possit. balatu freq̃nti absentẽ incitat. ut re¬
sponsura uocem excitet. & eiꝰ sono errabunda replic&
uestigia. Multis licet uerset᷑ inmilib ouiũ. recognos¬

Expanded text:
universos convertit in lacrymas, fidem probationi deuniversos convertit in lacrymas, fidem probationi detulit, quod solum tenuit ex plurimis, nec dimisit. Denique perturbatus ille, quod tam manifestum rei indicem neque odii, neque inimicitiarum, neque invidiae, aut incuius poterat obiectione uacuare, crimen diutius nequiuit refellere. itaque quod erat difficilius, ultionem persecutus est, quia defensionem praestare non potuit. quid nos dignum nostro referimus creatori, cuius cibo uescimur? et dissimulamus iniurias et saepe inimicis dei eas quas a deo accipimus epulas exhibemus! Quid agniculis simplicius, quos minusculae paruulorum comparamus infantiae? saepe ex his in magno grege agniculus per ouilia tota uagatus errat a matre et, cum eam repperire non possit, balatu frequenti absentem citat, ut responsurae uocem excitet, quo ad eius sonum errabunda replicet uestigia. multis licet uersetur in milibus ouium, recognos
Abbreviated transcription (Latin):
nouerunt. & extraneoꝵ accessus ꝓhibere nocturnos ÷ &
mori ꝓ dñis. & cõmori cũ dñis sint parati: ᷤ Sepeetiam
necis illatȩ eindentia canes ad redarguendos reos indicia
ꝓdidunt : ut muto eoꝵ testimonio plerunq sit creditũ.
Antiochie ferunt in remotiore parte urbis erepusculo
necatũ urũ: qui canẽ sibi adiunctũ haber&. Milesqͥdã
p̃dandi studio minister cedis extiterat: tectus idem te¬
ne broso adhuc diei exordio in alias partes concesserat.
Iacebat inhumatũ cadauer: frequens erat spectantiũ
uultꝰ : astabat canis questu lacͥmabili. & dm̃i deflebat
erimmã. Forte is qui necẽ intulerat. ut se habet uer¬
sutia humani ingenii. cũ comiersandi in medio au-¬
ctoritate p̃sumpta fidem asscisceret innocentie. circũ
quauit ad fimus. Tc̃ canis seq̃strato paulisꝑ questudo¬
loris. arma ultionis assumpsit: atq app̾hensũ tenuit:
& uelut epylogo qͦdam miserabile carmen immurm̃ans.

Expanded text:
noverunt, et extraneorum accessus prohibere nocturnos, et noverunt, et extraneorum accessus prohibere nocturnos, et mori pro dominis, et commori cum dominis sint parati? Saepe etiam necis illatae evidentia canes, ad redarguendos reos indicia prodiderunt; ut muto eorum testimonio plerumque sit creditum. Antiochiae ferunt in remotiori parte urbis crepusculo necatum virum, qui canem sibi ' adjunctum haberet. Miles quidam praedandi studio minister caedis exstiterat: tectus idem tenebroso adhuc diei exordio in alias partes concesserat: jacebat inhumatum cadaver, frequens spectantium vulgus astabat, canis questu lacrymabili domini deflebat aerumnam. Forte is qui necem intulerat, ut se habet versutia humani ingenii, quo versandi in medio auctoritate praesumpta fidem adscisceret innocentiae, ad illquavit ad funus. Tum canis sequestrato paulisper questu doloris, arma ultionis assumpsit atque apprehensum tenuit et velut epilogo quodam miserabile carmen immurmurans
Abbreviated transcription (Latin):
coniunctiones contexerent: hocnat᷑ali canis eruditione
comp̃hendere facile poterit estimari. Nam ubi uestigi¬
um leporis. ceruiue reppererit. atq ad diuerticulum
semite uenerit. & qͦddã uiae compitũ. qd̾ partes in
plurimas scindit᷑ : obuiat iens singłaꝵ semitais exor¬
dia : tacitus secũ ipse ꝑtractat. & uelut syllogisticã
uocem sagacitate colligendi odoris emittens. aut in
hanc partẽ inquit deflipcit aut in illam : aut certe in
contulerit. Quod homines uix ꝓlixa composite artis
meditatione componunt. hoc canib ex natura suppe-¬
tit: ut ante mendaciũ dep̃hendant: & postea falsitate
repudiata. inueniant ueritatẽ. Donne totos dies
contert̃ philosophi. ꝓpositiones sibi in puluerẽ diuidẽ¬
dacio congruentes: & sic in eam relictam uim ueritatis
herere definiunt: Qͥs tã tenax potest ẽẽ beneficii. &
memor gr̃e: qͥndoqͥdem ꝓ domino etiã canesinsilire

Expanded text:
conjunctiones contexerent, hoc naturali canis eruditione conjunctiones contexerent, hoc naturali canis eruditione comprehendere facile poterit aestimari. Nam ubi vestigium leporis cervive repererit, atque ad diverticulum semitae venerit, et quoddam viarum compitum quod partes in plurimas scinditur; obiens singularum semitarum exordia, tacitus secum ipse pertractat, velut syllogisticam vocem sagacitate colligendi odoris emittens. Aut in hanc partem, inquit, deflexit, aut in illam; aut certe in contulerit. Quod homines vix prolixa compositae artis meditatione componunt, hoc canibus ex natura suppetit; ut ante mendacium deprehendant, et postea falsitate repudiata inveniant veritatem. Nonne totos dies conferunt philosophi propositiones sibi in pulvere dividendacio congruentes, et sic in ea quae relicta est, vim veritatis inhaerere definiunt? Quis tam tenax potest esse beneficii, et memor gratiae? Quandoquidem pro domino etiam in latrones insilire
Abbreviated transcription (Latin):
num discrimina. Simplex feraꝵ natura ẽ: nescit ueri¬
tatis calumnias. Sic enĩ om̃ia temꝑauit d̾s: ut qͥb
minꝰ rationis daret. plus indulgeret. affectus. Que uͦfe¬
ra ꝓ catulis suis ñ ipsa potissimũ se offerat morti: Que
fera fetus suos innumeris licet obsessa cuneis armatoꝵ
poris septos. immunes p̃stat ꝑiculi : qͥd dicit homo qui
mandatũ negligit. naturã oblitterat: Filiꝰ patrẽ
despicit: pater abdicat filiũ: & hic putat iustus essẽ
ubi daminat᷑ fecunditas. Se potiꝰ pat̾ damnat : qui facit ir¬
ritũ eẽ qd̃ genuit: & hoc putat᷑ auctoritatis ẽẽ qđ genu¬
tur. Ex sortẽ rationis canem ẽẽ. nemo dubitauerit.
Tamen si sensus eiꝰ ugorem consideres : aenses eũ sentiendi
societate ui sibi rationis assciscere. Deniq qd̾ pauci in
gimnasiis constituti. qui cotã indiscendo uitȩ longeuita¬
tem contͥuerint. uix potuer̃t cognoscere. ut syllogismoꝵ

Expanded text:
num discrimina. Simplex ferarum natura est, nescit verinum discrimina. Simplex ferarum natura est, nescit veritatis calumnias. Sic enim omnia temperavit Deus, ut quibus minus rationis daret, plus indulgeret affectus. Quae fera pro catulis suis non ipsa potissimum se offerat morti? Quae fera fetus suos innumeris licet obsessa cuneis armatoruporis septos immunes praestat periculi. Quid dicit homo qui mandatum negligit, naturam oblitterat! Filius patrem despicit, pater abdicat filium; et hoc putant jus esse, ubi damnatur fecunditas: se potius pater damnat, qui facit irritum esse quod genuit. Et hoc putatur auctoritatis etur. Exsortem rationis canem esse nemo dubitaverit; tamen si sensus ejus vigorem consideres, censes eum sentiendi sagacitate vim sibi rationis adsciscere. Denique quod pauci in gymnasiis constituti, qui totam in discendo vitae longaevitatem contriverint, vix potuerunt cognoscere, ut syllogismorum
Abbreviated transcription (Latin):
uiderit: sperã de uitro ꝓicit. Illa imagine sui luditur.
& sobolem putat: reuocat impetũ: colligere fetũ desi¬
derans. Rursꝰ in ani specie retenta. totis se ad comp̃hen-¬
dendũ equitẽ uirib fundit: & iracundie stimulo uelo
retardat : nec tñ sedulitatẽ matris memoria fraudis
excludit. Cassam uersat imaginem: & qͣsi lactatura
fetũ residet. Sic pietatis studio sue decepta: & uindictã
amitit & ꝓlem. Quod nobis scriptura affert. q̃dicit:
filii diligite patres ur̃os: & parentes nolite adiracundiã
ꝓuocare filios ur̃os: natura hoc bestus infumdit. ut catu¬
los ꝓpͥos ament: fetus suos diligant. Nesciunt ille
odia nouercalia : nec imitato concubitu parentes aso¬
bole depͣuant᷑: neq nouer̃t p̃ferre filios posterioris co¬
pule: suꝑioris aũt negligere. Nouert̃ pignera sua:
ne seiunt caricatis differentiã: odioꝵ moentua. offensio¬

Expanded text:
uiderit, sphaeram de uitro proicit; at tunc imagine sui luditur uiderit, sphaeram de uitro proicit; at tunc imagine sui luditur et subolem putat. reuocat impetum colligere fetum desiderans. rursus inani specie retenta totis se ad conprehendendum equitem uiribus fundit et iracundiae stimulo uelocretardat nec tamen sedulitatem matris memoria fraudis excludit. cassam uersat imaginem et quasi lactatura fetus residet. sic pietatis suae studio decepta et uindictam amittit et subolem. quod nobis scriptura adfert, quae dicit: filii, diligite patres uestros; parentes, nolite ad iracundiam prouocare filios uestros, natura hoc bestiis infundit, ut catulos proprios ament, fetus suos diligant. nesciunt illae odia nouercalia, nec mutato concubitu parentes a subole deprauantur neque nouerunt praeferre filios posterioris copulae, superioris autem neglegere. norunt pignora sua, nesciunt charitatis differentiam, odiorum incentiva, offensio
Abbreviated transcription (Latin):
dulces epulas eibꝰ letalis irrepsit : & int̾ ipsas aulicoꝵ
excubias ministror. uitalia regũ feralis esca penet᷑uit :
ferȩ solo norunt odore noxia & ꝓfutura discernere:
nullo p̃uio. nullo p̃gustatore carpit᷑ herba. nec ledit.
Melior enĩ magistra ueritatis. natura ẽ. Hec sine
ulliꝰ magisterio suauitatẽ suauitatis nr̃is infundit sensi¬
b : eadem doloris acerbitatẽ docet effugiendã. hinc
uita dulcior: mors amarior. Hec cõmendat leene
catulos fuos: & imniitẽ feram mat̾no mollit affectu.
Sec tigridis int̾pellat ferocitatẽ: & inminencem¬
eam p̃de reflectit. Namq ubi uacuũ rapte sobolis
cubile reppererit: ilico uestigiis raptoris insistte. At
ille quamus equo uectus fugaci. uidens tñ uelocitate
fere se posse p̃uerti: nec euadendi ulluĩ suppetere sͥ posse
subsidiũ: tecam huiꝰmodi fraude molit᷑. Ubi se contigitũ

Expanded text:
dulces epulas cibus lethalis irrepsit, et inter ipsas aulicorum dulces epulas cibus lethalis irrepsit, et inter ipsas aulicorum excubias ministrorum, vitalia regum feralis esca penetravit? Ferae solo norunt odore noxia et profutura discernere: nullo praevio, nullo praegustatore carpitur herba, nec laedit. Melior enim magistra veritatis natura est. Haec sine ullius magisterio suavitatem sanitatis nostris infundit sensibus, eadem doloris acerbitatem docet esse fugiendam. Hinc vita dulcior, hinc mors amarior. Haec commendat leaenae catulos suos, et immitem feram materno mollit affectu. Haec tigridis inteam praedae reflectit. namque ubi uacuum raptae subolis cubile reppererit, ilico uestigiis raptoris insistit. at ille quamuis equo uectus fugaci, uidens tamen uelocitate ferae se posse praeuerti nec euadendi ullum subpetere sibi posse subsidium technam huiusmodi fraude molitur. ubi se contingi
Abbreviated transcription (Latin):
uocant. siquid insidiaꝵ p̃senserit. spinis suis claudit᷑: atq
in suasearma colligit: ut quic̃q eũ contingendũ puta
uerit. uulneret᷑. Idemq echuiꝰ futuri ꝓuidus. geminassͥ
respirandi uias nouit : ut qñ boream flaturũ collegerit.
& e regione necaturos. Unde dignã dño laudem ꝓpheta
detulit. dicens. Quã magnificata sunt oꝑa tua dñe: onĩa
in sapientia fecisti. Om̃ia penetrat diuma sapientia :
implet om̃ia : idq locupletiꝰ ex irrationabiliũ disputa¬
tione colligit᷑. Ualidius ẽ enĩ nature testimoniũ: quam
doctrine argum̃tũ. Cui ammanti incognitũ ẽ quem¬
admodũ suã tueat᷑ salutẽ. si uirtussuppetit. resistendoĩ
si uelocitas. fugiendo: si astutia. p̃cauendo : Quis eum
usũ medendi : herbarũq docuit habere noticiã e Ho¬
mines sumꝰ. & sepe specie herbaꝵ fallim᷑: & plerunq
quassalubres putamꝰ. noxias reperimꝰ. Quotiens inter

Expanded text:
vocant, si quid insidiarum praesenserit, spinis suis clauditur, atque vocant, si quid insidiarum praesenserit, spinis suis clauditur, atque in sua se arma colligit, ut quicumque eum contingendum puerit uulneretur. idemque echinus futuri prouidens geminas sibi respirandi uias munit, ut quando boream flaturum nutriendum, et e regione nocituros. Unde dignam domino laudem propheta detulit dicens: quam magnificata sunt opera tua, domine! omnia in sapientia fecisti. omnia penetrat diuina sapientia, inplet omnia, idque locupletius ex inrationabilium stione colligitur. Validius est enim naturae testimonium, quam doctrinae argumentum. Cui animanti incognitum est quemadmodum suam tueatur salutem: si virtus suppetit, resistendo; si velocitas, fugiendo; si astutia, praecavendo? Quis eas usum medendi herbarumque docuit habere notitiam? Homines sumus, et saepe specie herbarum fallimur, et plerumque quas salubres putamus, noxias reperimus. Quoties inter
Abbreviated transcription (Latin):
serenitatis tẽpora. Nam cũ aduerterit madidatos imbre
fructꝰ suos humescere: explorato diligentiꝰ aere. qͣndo¬
iugẽ possit seruare temꝑiem. aceruos reserat suos. & de
cauernis foras suis humeris exportat: ut iugi sole ꝓpͥ a
frum̃ta siccent᷑. Deniq haut quaꝗͣ. illis dieb om̃ibus
rumpi de nubib mbres uidebis: nisi cũ fruges suas
horreis ꝓpͥis formica reuocarit. Boues impendente
pluita. ad p̃sepia se tenere nouerunt. Idem ubi nat᷑a¬
li sensu mutationẽ celi collegerint. foras spectant: &
ultra p̃sepia ceruices extendunt suas. una om̃sspecie :
ut ꝓdire se uelle testent᷑. Quis sub aduentu hiemis
inexplebilis ad escam. insatiabilit̾ herbam rapit.
eo qd p̃sentiat asꝑitatẽ hiemis affuturã : ut se pͥus her¬
be ꝑabulo farciat. quã gelii adimente. om̃is herba
deficiat. Echinus iste terrenꝰ quem uulgo ericium

Expanded text:
serenitatis tempora; nam cum aduerterit madidatos imbre serenitatis tempora; nam cum aduerterit madidatos imbre fructjugem possit servare temperiem, acervos reserat suos, et de cavernis foras suis humeris exportat; ut jugi sole propria frumenta siccentur. Denique haud quaquam illis diebus omnibus rumpi de nubibus imbres videris, nisi cum fruges suas horreis propriis formica revocaverit. Boves impendente pluvia ad praesepia se tenere noverunt. Iidem ubi naturali sensu mutationem coeli collegerint, foras spectant, et ultra praesepia cervices extendunt suas una omnes specie; ut prodire se velle testentur. Ovis sub adventu hyemis inexplebilis ad escam insatiabiliter herbam rapit, eo quod praesentiat asperitate hyemis defuturam; ut se prius herbae pabulo farciat, quam gelu adurente omnis herba deficiat. Echinus iste terrenus, quem vulgo ericium
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerib : mederi sͥ nouit: herbe cui nom̃ est flomꝰ
ut greci appellant. ulcera subiciens sua: ut solo curent᷑
atcactu. Serpens ꝙͦ pastu fenicłi cecitatẽ repellit
exceptã. Itaq ubi ocłos sibirabduci senserit. nota reme¬
dia petit: nec fraudat᷑ effectu. Testudo uiscerib pa¬
sta serpentis: cũ uenenũ aduerterit. sibi semꝑ origano me¬
dicinã salutis exercet. & cũ sit uolutabris palustrib mersa :
curare se tñ ꝓpͥo nouit antidoto: certoq auxilio sanitatis
potestatẽ herbais etiã ipsa scire secomꝓbat. Uideas
etiã uulpem lacͥmula pinꝰ medentẽ sibi: & tali remedio
imminentib dispendiis sꝑatia ꝓferentẽ. Clamat ipse
dñs: in iheremie libro. Turtur & hyrundo. agripas.¬
iudicia dm̃. Nouit & hyrundo qñ ueniat: qñ etiã
reuertat᷑. Nouit etiã piaauis annunciare aduentus sinte¬
stimonio ueris indiciũ. Nouit etiã formica explorare

Expanded text:
uulneribus mederi sibi nouit herbae, cui nomen est deficiant, uulneribus mederi sibi nouit herbae, cui nomen est deficiant, ut Graeci adpellant, ulcera subiciens sua, ut solo curentur adtactu. serpens quoque pastu fenuculi caecitatem repellit exceptam. itaque ubi oculos obduci sibi senserit, nota remedia petit nec fraudatur effectu. testudo uisceribus pasta serpentis, cum uenenum aduerterit sibi serpere, origano medicinam suae salutis exercet et, cum sit uolutabris palustribus mersa, curare se tamen proprio nouit antidoto certoque auxilio sanitatis potestates herbarum etiam ipsa scire se conprobat. uideas etiam uulpem lacrimola pinus medentem sibi et tali remedio inminentis mortis spatia proferentem. clamat ipse dominus in Hieremiae libro: turtur et hirundo, agri pasiudicia domini. nouit hirundo quando ueniat, quando etiam reuertatur, nouit etiam pia auis adnuntiare aduentus sui testimonio ueris indicium. nouit etiam formica explorare
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ affectus gr̃a pellit᷑ demoniũ: stabilit᷑ conuignum.
Mutȩ itaq specie bestie. sẽs raphael angłs. tobis nuue¬
nis. quẽ tuendũ receꝑat ad relationẽ grẽ erudie bat affe¬
ctum. Quis enĩ ñ erubescat gr̃am de se merentib ñre¬
ferre :: cũ uideat etiã bestias refugere crimen in grati:
& illȩ imꝑtite alimoniȩ seruant memoriã: tuñ seruas
salutis accepte: Ursa insidians. licet & scriptura ait.
est enĩ plena fraudis fera: tñ fert᷑ informes utero partꝰ
edere : s natos lingua fingere: atq inspeciem sui. simi¬
litudinẽq formare. Non miraris in fera tante uisoffi¬
ciãt cuiꝰ nat᷑am pietas expͥmit : Ursa gͥ partussuos
ad sin effingit similitudinẽ : tu filios tuos instituere
similes tui ñ potes :ᷤᷤ Quid qđ etiã medendi industriã
ñ p̃termisit: ᷤ Siqͥdem graui affecta cede. &. sauciata

Expanded text:
enim defecit gratia pellitur daemonium, stabilitur coniugium. enim defecit gratia pellitur daemonium, stabilitur coniugium. mutae itaque specie bestiae sanctus Raphahel angelus Tobiae iuuenis quem tuendum receperat ad relationem gratiae erudibat adfectum. quis enim non erubescat gratiam bene de se merentibus non referre, cum uideat etiam bestias refugere crimen ingrati? et illae inpertitae alimoniae seruant memoriam, tu non seruas salutis acceptae ? Ursa insidians licet, ut scriptura ait - est enim plena fraudis fera —, tamen fertur informes utero partus edere, sed natos lingua fingere atque in speciem sui similitudinemque formare. non miraris in fera tam pii oris officia, cuius pietas naturam exprimit ? ursa igitur partus suos ad sui effingit similitudinem, tu filios tuos instituere similes tibi non potes? quid quod etiam medendi industriam non praetermisit ? siquidem graui adfecta caede et consauciata
Abbreviated transcription (Latin):
angusto ore ñ possunt. humeris gͣndia frum̃tatͣdunt᷑.
Spectat hec dñs messis : & erubescit tam pie industrie
negare compendia. Quid aũt de canib loquar :
quib insita est natura. quandã referre gr̃am. &
sollicitas excubias ꝓdominoꝵ salute p̃tendere : Unde
ad inme mores beneficii & desides atq ignauos: clamat
scriptura. Canes muti nescientes latrare. Sunt gͦ canes
qui nouerint latrare ꝓ dñis: nouerint sua tecta defendere.
nde & tu disce uocem tuã exercere ꝓ .xp̃o. qͣndo ouile
xp̃i incursant lupi gͣues: disce inore tuo uerbũ tenere.
ne quasi muitꝰ canis cõmissam tͥ fidei custodiã. quasi iam p̃¬
uaricationis filentio deseruisse uidearis : s talis canis. qui¬
uiator & comes angłi est: quẽ raphael in libro ꝓphetico
non ociose sibi & tobis filio adumgendũ putauit. quando
ꝑrexit ut asmodeũ fugar&. firmaret copulã. Memoris

Expanded text:
angusto ore non possunt umeris grandia frumenta truduntur. angusto ore non possunt umeris grandia frumenta truduntur. spectat haec dominus messis et erubescit tam parca piae industriae negare conpendia. quid autem de canibus loquar, quibus insitum est natura quadam referre gratiam et sollicitas excubias pro dominorum salute praetendere? unde ad inmemores beneficii et desides atque ignauos clamat scriptura: canes muti, nescientes flatus. canes ergo sunt, qui nouerint latrare pro dominis, nouerint sua tecta defendere. unde et tu disce uocem tuam exercere pro Christo, quando ouile Christi incursant lupi graues, disce in ore tuo uerbum tenere, ne quasi mutus canis commissam tibi fidei custodiam quodam praeuaricationis silentio deseruisse uidearis. talis canis uiator et comes angeli est, quem Raphahel in libro prophetico non otiose sibi et Tobis filio adiungendum putauit, quando perrexit, uti Asmodaeum fugaret, firmaret copulam; memoris
Abbreviated transcription (Latin):
studio ne reflectam᷑ : neq reuocem᷑ ab ipsiꝰ ꝓpositi ma¬
gnitudine. E xigua ẽ enĩ formica. que maiora suis
audet iuirib: neq seruitio ad oꝑandũ cogit᷑⁊ s spontance
ꝓposito ꝓspicientie. fut᷑a alimñtoꝵ subsidia sibi p̾struit.
Cuiꝰ ut imiteris industriã. scriptura te cõmonet: dicens.
Confer te ad formicã opiger. & emulare uias eiꝰ: et
esto illa sapientior. Illa enĩ millã culturã possidet:
neq eũ qui secogat habet .: neq sub dño agit. Iũead¬
modũ p̃parat escam ⁊ que de tius laborib sibi messem
recondit: ᷤᷤ Et cũtu plerunq egeas: illa ñ indiget.
Nulla sunt ei clausa horrea: nullȩ impenetrabiles custo¬
die: nlli inuiolabiles acerui. Spectat custos forte¬
que ꝓhibere ñ audeat : aspicit sua damna possessor
nec uindicat. Nigro conuectat᷑ agiine p̃da ꝑcãpoᷤ:
feruent semitȩ comitatu uiantiũ: & que comp̃hendi

Expanded text:
studio non reflectamur neque reuocemur ab illius propositi mastudio non reflectamur neque reuocemur ab illius propositi magnitudine. exigua est enim formica, quae maiora suis audet uiribus neque seruitio ad operandum cogitur, sed spontaneae proposito prospicientiae futura alimentorum subsidia sibi praestruit. cuius ut imiteris industriam scriptura te commonet dicens: confer te ad formicam, o piger, et imitare uias eius et esto illa sapientior. illa enim nullam culturam possidet: neque eum qui se cogat habens neque sub domino agens quemadmodum praeparat escam, quae de tuis laboribus sibi messem recondit! et cum tu plerumque egeas, illa non indiget. nulla sunt ei clausa horrea, nullae inpenetrabiles custodiae, nulli inuiolabiles acerui. spectat custos furtaque prohibere non audet, aspicit sua damna possessor nec uindicat. nigro conuectatur agmine praeda per campos, feruent semitae comitatu uiantum et quae conprehendi
Abbreviated transcription (Latin):
Que aũt ei se sociare fera audeat .⁊ cuiꝰ uoci tantus nat᷑a¬
lit̃ in est terror. ut multa ammantiũ que ꝑ celeritatẽ
possint impetũ eiꝰ euadere. rugitus eiꝰ sonitu uelut
quađa ui atconita. atq icta. deficiant: Namde
pardi specie nec scriptura siluit : qđ uarietate coloriᷤᷤ
motus uarios anime suẽ ꝓdat. Dicit enĩ iheremias.
Si mutauit ethiops pellem suam: & pardꝰ uarietatẽ suam.
Non solũ enĩ de figura: s &̃ de mobilitate furoris istud
accipit᷑. eo qd̾ tenebrosis & inqͥetis ac mobilib infide m̃tis
atq animi mutationib decoloratꝰ ppłs iudeoꝵꝰ. bomi ꝓpo¬
siti gr̾am iam tenere ñ possit. nec ad emendationẽ ullam
correctionemq remeare : qui semel fermã induerit ĩma¬
nitatẽ. Est tam̃ etiã in natura quadrupedũ qd̃ imitari
nos sermo adhortet᷑ ꝓpħicus: quo exemplo caueamꝰ
desidiam ⁊ exiguitate uł infirmitate corporis a uirtutis

Expanded text:
quae autem ei se sociare fera audeat, cuius uoci tantus naturaquae autem ei se sociare fera audeat, cuius uoci tantus naturaliter inest terror, ut multa animantium, quae per celeritatem possent impetum eius euadere, rugientis eius sonitu uelut quadam ui credimus atque icta denciantdeficiant? nam de pardi specie nec scnpturascriptura siluit quod uarietate coloris motus uarios animae suae prodat. dicit enim Hieremias: si mutabit Aethiops pellem suam et pardus nauium suam. non solum enim de figura, sed etiam de mobilitate furoris istud accipitur, eo quod tenebrosis et inquietis ac mobilibus infidae mentis atque animi mutationibus uento populus Iudaeorum boni propositi gratiam iam tenere non possit nec ad emendationem ullam correctionemque remeare, qui semel ferinam induerit immanitatem. Est tamen etiam in natura quadrupedum quod imitari nos sermo adhortetur propheticus, quo exemplo caueamus desidiam et exiguitate uel infirmitate corporis a uirtutis