comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cui basilica scã ad regendum et guber¬
nandum cõmissa fuerit omni tempore
de eo qđ inibi ame collatũ ẽ. depositionẽ
meam et lumen sepulturolȩ meȩ annis
singulis talit̃ studeat celebrare. qualit̃
aliis delectet loca scõrum in maximis
rebus ditare. Quod si abbas ille qui
ex inde negligens fuerit cognoscat
ante tribunal xp̃i cum domnis petro
et paulo apostolis ex hoc habere actio¬
nem. et ꝑpetuã suscipere dampnatio¬
nem. Illos uero quos de ratione ȩccłiȩ
ꝑsingulis festiuitatib in albis ꝑepłas
relaxaui aut relaxauero sicut epłae
eorum edocent. sub tuitione et defen¬
sione scãe aeccłiȩ repedeant. et quia
casus humanus multos dubios reddit
et ego uereor ne qđ ds̃ auertat deuotio¬
nem meã iniqua cupiditas quȩ maloꝵ
radix est in aliquo frangat. Coniuro
te domne sacerdos quem post me dis̃ eẽ.
uoluerit ꝑillũ iudiciũ tremendũq
diem sic in aeternum beatitudinis

Expanded text:
qui basilica sancta ad regendum et guberqui basilica sancta ad regendum et gubernandum commissa fuerit, omni tempore de eo quod inibi a me collatum est, depositionem meam et lumen sepulturolae meae annis singulis taliter studeat celebrare, qualiter aliis delectet loca sanctorum in maximis rebus ditare Quod si abbas ille qui exinde negligens fuerit, cognoscat ante tribunal Christi cum domnis Petro et Paulo apostolis ex hoc habere ultionem, et perpetuam suscipere damnationem. Illos vero quos de ratione Ecclesiae pro singulis festivitatibus in Albis, per epistolas relaxavi, aut relaxavero, sicut epistolae eorum edocent, sub tuitione et defensione sanctae Ecclesiae rependeant. Et quia casus humanus multos dubios reddit; et ego vereor, ne quod Deus avertat devotionem meam iniqua cupiditas, quae malorum radix est, in aliquo frangat; conjuro te, domne sacerdos, quem post me Deus esse voluerit, per illum judicium tremendumque diem, sic in aeternum beatitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
qualẽ egisse uisi sunt unusquisq in
dĩ nomen in p̃dicta die obseruent.¬
& abbati loci illius solaciũ p̃beant
et postea in crastinum abbas det illis
dignam refectionẽ et unusquisq ad
domos eorũ reuertantur. tam isti quoꝵ
nomina hic continentur. uł quos postea
de gente barbara comparaui. aut adhuc
comparare potuero. tam pueri quam
puellȩ qui ame empti noscuntur. et
epłas eis feci. et ipsi in integra ingenui¬
tate ꝑdurent. & hoc obseruent quid &
phariseoꝵ et toti subtuitione et defensio¬
ne scĩ petri ꝑseuerent. & das gustaldus
qui uoluerent exipsis cum ipso abbate
consistere uł basilicȩ deseruire de rebus
scãe basilicȩ ditentur ut eis melius de-¬
lectet sepulturolȩ meȩ impendẽ hono¬
rem et scãe basilicȩ deseruire. Et qui
hic incenomannico terraturio manere
noscuntur defensionẽ scãe basilicȩ dom-¬
noꝵ apłoꝵ petri et pauli se habere nos¬
cuntur si necesse fuerit. et abbas ille

Expanded text:
qualem egisse visi sunt, unusquisque in qualem egisse visi sunt, unusquisque in Dei nomen in praedicta die observent; et abbati loci illius solatium praebeant, et postea in crastinum abbas det illis dignissimam refectionem, et unusquisque ad domos eorum revertantur, tam isti quorum nomina hic continentur, vel quos postea de gente barbara comparavi, aut adhuc comparare potuero, tam pueri, quam puellae, qui a me emti noscuntur, et epistolas eis feci; et ipsi in integra ingenuitate perdurent, et hoc observent quod et pluris eorum, et toti sub tuitione et defensione sancti Petri perseverent; et Dasgastaldus qui voluerint ex ipsis cum ipso abbate consistere, vel basilicae deservire, de rebus sanctae basilicae ditentur, ut melius eis delectet sepulturolae meae impendere honorem, et sanctae basilicae deservire. Et qui hic in Cenomannico terraturio manere noscuntur, defensionem sanctae basilicae domnorum Apostolorum Petri et Pauli se habere noscuntur. Si necesse fuerit, et abbas ille,
Abbreviated transcription (Latin):
liberȩ suȩ eẽ. iubeo lebigiselo cum
uxore & filiis chinemundo chrodo¬
sindo cum uxore et infantes theodo¬
gundi & filio suo lopo & filia sua em-¬
mane cũ uxore et filiis ebreleno cum
uxore et filiis gauiulfo. hiliano picoal¬
do cum uxore et filiis. filio et filia mau¬
rello. Similit̃ et famulos meos qui
michi deseruire uidentur. tam natio¬
ne romana quã et barbara. Id suNt
teodane. baione. baudasindo. mauro.
austrehario. audisgisilo. uetegisilo.
bercehano. quotane. alagise. loedegise¬
lo. & filiis theodoniuie huius omnis
ad integrum ingenuos ẽẽ. iubeo cum
omni peculiari eorũ qđ habent aut
deinceps laborare poterunt. & defen¬
sionem scãe basilicȩ domni petri et
pauli apłoꝵ. ubi corpusculo meo in
dĩ nomen opto requiescere habere
mereantur. ita ut unusquisq tẽpore
depositionis suȩ conueniant. et oblata
tantũ nominis mei ante scm̃ altariũ
offerant uł recenseant. et ministeriũ

Expanded text:
liberosve esse jubeo: Libigiselo cum liberosve esse jubeo: Libigiselo cum uxore et filiis, Chinemundo, Chrodosindo cum uxore et infantes, Theodogundi et filio suo Lopo, et filia sua, Emmane cum uxore et filiis, Ebreleno cum uxore et filiis, Gariulfo, Juliano, Picoaldo eum uxore et filiis, filio et filia Maurello. Similiter et famulos meos qui inibi deservire videntur, tam natione Romana, quam et barbara. Id sunt, Teodane, Bajone, Baudasindo, Mauro, Austrehario, Audisgisilo, Vetesigilo, Bercehano, Quotane, Alagise, Leodegiselo, et filiis Theodoniviae. Hus omnis ad integrum ingenuos esse jubeo cum omni peculiari eorum quod habent, aut deinceps laborare poterunt, et defensionem sanctae basilicae domni Petri et Pauli Apostolorum, ubi corpusculo meo in Dei nomen opto requiescere, habere mereamur; ita ut unusquisque tempore depositionis meae conveniant, et oblata tantum nominis mei ante sanctum altarium offerant, vel recenseant, et ministerium,
Abbreviated transcription (Latin):
cetur. & eum diuina pietas ad sacerdo¬
tale culmen ꝑduxit. Semꝑ illi me¬
mor sit nutritura mea uel patrocinus
scĩ petri unde ad ipsũ honus xp̃o p̃su¬
le ambulauit ut edomea sepulturȩ
quandoque me ds̃ abhac luce migra¬
re iusserit. suis manib cum reliquis
domnis & fratrib suis corpusculo meo
dignant̃ sepeliant ut & de dñi mercedẽ
conquirant et in populo laus ꝑcurrat.
hoc iubeo tunc archidiacono ut ipsius
domnus qui peccatorẽ sepelire digna¬
uerint donent eis caballis padi duo
et poledros congregans duos et sin¬
gulos parioculos ipsi domni accipi¬
ant & tu hoc domne chaimalde cum
archidiacono dignant̃ facias et tibi
simili modo sicut tui fratres accipiant
ut accipias iubemus et quamdiu iN
scło te ds̃ suprestitem eẽ. uoluerit. Ro¬
go ut ad meã cõmemorationẽ digneris
uenire et domnus abbas uł congrega-¬
tio scĩ petri & pauli dignam tibi ho¬
norem impendant hos has liberas

Expanded text:
cetur, et eum divina pietas ad sacerdocetur, et eum divina pietas ad sacerdotale culmen perduxit, semper illi memor sit nutrita mea ver patrocinius sancti Petri, unde ad ipsum onus Christo praesule ambulavit; ut idonea sepultura, quandoque me Deus ab hac luce migrare jusserit, suis manibus cum reliquis domnis et fratribus suis corpusculo meo dignanter sepeliant, ut unde Domini mercedem conquirant, et laus in populo percurrat: hoc jubeo tunc archidiacono, ut ipsius domnus qui peccatorem sepelire dignaverint, donent eis caballis padi  F., paria duo, et poledros congregans duos, et singulos parioculos ipsi domni accipiant; et tu hoc domne Chaimalde cum archidiacono dignanter facias, et tibi simili modo, sicut tui fratres accipiant, ut accipias jubemus. Et quamdiu in saeculo te Deus superstitem esse voluerit, rogo ad meam commemorationem digneris venire; et domnus abbas vel congregatio sancti Petri et Pauli dignum tibi honorem impendant. Hos, has liberas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsistant. Illud itaq rogo atq iubeo ut
quanticumq amici mei uel fideles
seruientes fuerint semꝑ eis memor
sit nutritura mea uel benefactum
meum qđ circa illos impendidi ut &¬
ipsis post obitum meum cura sit ut
cum dies commemorationis meȩ euene¬
rit semꝑ inibi adesse debeant. et abbate
loci illius solaciũ p̃beant et dicantur.
felix est homo ille qui amicos bonos
relinquid. p̃cipio tibi dulcissime Ne¬
pos m̃s sigechelmi et filiis tuis rogo
et adiuro ꝑdm̃ omnipotentẽ ut quã¬
diu uos ds̃ in scło suprestitisse uolue-¬
rit una cũ conuiges ur̃as uel sobolis
ur̃is si sanitas ꝑmiserit semꝑ annis
singulis bis aut ter sepulturola mea
ut alit̃ uos reficiat et filios ur̃os honor&
qualit̃ cognoscit me scã ȩccłia fuisse
consolatorem. ut uobis et filuis ur̃is
delect& frequens uisitare locum ipsũ
scm̃ uel meam commemorare memoriã.
Adiuro & rogo domno meo cabimo aldo

Expanded text:
persistant. Illud itaque rogo ac jubeo, ut persistant. Illud itaque rogo ac jubeo, ut quanticumque amici mei vel fideles servientes fuerint, semper eis memor sit nutritura mea, vel benefactum meum, quod circa illos impendidi, ut et ipsis post obitum meum cura sit, cum dies commemorationis meae evenerit, semper inibi adesse debeant: et Abbate loci illius solatium praebeant; et dicant: Felix est homo ille, qui amicos bonos relinquit. Praecipio tibi, dulcissime nepos meus Sigechelmi, et filiis tuis rogo et adjuro per Deum omnipotentem, ut quamdiu vos in saeculo supertitisse voluerit, una cum conjuges vestras vel sobolis vestris, si sanitas permiserit, semper annis singulis bis aut ter sepulturola mea ut totaliter vos reficiat, et filios vestros honoret, qualiter cognoscit me sancta Ecclesia fuisse consolatorem, ut vobis et filiis vestris delectet frequens visitare locum ipsum sanctum, vel meam commemorare memoriam. Adjuro et rogo domno meo Cabimoaldo e
Abbreviated transcription (Latin):
eis exinde nichil auferre iubeo ac decer¬
no. Quicquid fideli nr̃o cherulfo quon¬
dam dedimus infiliis suis hoc ad inte¬
grum confirmamus fidelissimo a mico
meo chadeleno quicquid ei hic inceNo¬
mannico dedi uolo & hoc inꝑpetuo et
ille & filii sui possideant. Quia omnib
notũ est qđ fideliter inministeriis scãe
aeccłiae & iugiter deseruiun. et tem¬
pore uitȩ suae facere disponit. et iustũ
est ut quicquid ei de iure aeccłiȩ uel quȩ
meo labore ad ȩccłiae ꝑuenit semꝑ in eo
ꝑpetualit̃ perdur&. Fideli meo betole¬
no filio cundeleno quondam quicquid
genitore suo dedero uel quod postea
ipso betholeno ex nr̃a largitate ẽ. conces¬
sum ipso betholeno & coniugȩ suȩ uel
filiis eorum inꝑpetuo uolo eẽ. donatũ.
Sic quoq ut genitrix sua quotquot
& inde hab& dum aduixerit usu fruc¬
tuario possideat. post obitum ipsius
iam dictus betholenus et filii sui iN
in tegrum ꝑcipiunt & semꝑ amici ȩccłiȩ

Expanded text:
eis exinde nihil auferat jubeo ac decereis exinde nihil auferat jubeo ac decerno. Quidquid fideli nostro Cherulfo quondam dedimus vel filiis suis, hoc ad integrum confirmamus. Fidelissimo amico meo Chadeleno quicquid ei hic et in Genomannico dedi, volo ut hoc in perpetuo et ille et filii sui possideant, quia omnibus notum est quod fideliter in ministeriis sanctae ecclesiae et jugiter deservivit, et tempore vitae suae facere disponit, et justum est, ut quicquid ei de jure Ecclesiae, vel quae meo labore ad Ecclesiam pervenit, semper in eo perpetualiter perduret. Fideli meo Betoleno, filio Cundeleno quondam, quicquid genitore suo dedere, vel quod postea ipso Betoleno ex nostra largitate est concessum, ipso Betoleno et conjuge suae, vel filiis eorum in perpetuo volo esse donatum: sic quoque ut genitrix sua quotquot exinde habet dum advixerit, usufructuario possideat. Post obitum ipsius jam dictus Betolenus, et filii sui in integrum percipiant, et semper amici Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
uero quȩ deratione nuntiane tam
inpectauo quam et in erbaticola quã
& illas alias uillas quas cum ghisone
compatri meo in cadurcinolimodici¬
no aut ubicumq ingutia portio nun¬
tiane nobis exinde legitime reddebatur
te dulcissime compat̃ m̃s ghiso pro
amoris affectum et comparatũ una
cum nepoti ur̃o & nr̃o thoringo aequa¬
lit̃ diuidendum habere p̃cipio. Uillas
uero quas dato p̃tio de dracoaldo ep̃o
ctus pontifex fuit occias eẽ. noscunt᷑.
Tibi dulcissime nepos m̃s sigethelmi
una cum filiis tuis p̃cipio possiden¬
dum fidelissimus m̃s uuarnehario
& uualcone filio tedemundi quondã
qui michi fidelit̾ ab adolescentia eoꝵ¬
uel scãe aeccłiȩ cum integra fide quod
omnib in cognitũ non est deseruisse nos¬
cunt᷑. Quicquid eis interris mancipus
uineis dedi ut ipso meo tempore uisi sunt
ad quisisse totum & ad integrum eis uolo
eẽ. concessũ. et filii et filiȩ eorum quam
diu uixerint possideant. et nullus ex

Expanded text:
vero quae de ratione Nuncianae, tam vero quae de ratione Nuncianae, tam in Pectavo, quam et in Erbaticola, quam et illas alias villas quas cum Ghisone compatri meo in Cadurcino, Limodicino, aut ubicumque in Gutia portio Nuncianae nobis exinde legitime reddebantur, te dulcissime compater meus Chiso pro amoris affectum et comparatum una cum nepoti vestro et nostro Thoringo aequaliter dividendum habere praecipio. Villas vero quas dato pretio de Dracoaldo episcctus pontifex fuit occisus, esse noscuntur, tibi, dulcissime nepos meus Sigechelmi, una cum filiis tuis praecipio possidendum. Fidelissimus meus Warnehario et Walcone filio Tedemondi quondam, qui mihi fideliter ab adolescentia eovel sanctae Ecclesiae cum integra fide, quod omnibus incognitum non est, deservisse noscuntur, quidquid eis in terris, mancipiis, vineis dedi, aut ipso meo tempore visi sunt adquisisse, totum et ad integrum eis volo esse concessum, et filii et filiae eorum, quam diu vixerint, possideant, et nullus ex
Abbreviated transcription (Latin):
basilicã domni petri & peculiaris
patroni nr̃i medardi ep̃i post meum
obitum habere iubeo. Uilla monti¬
niaco quam giboaldus quondã ep̃s
tenuit et postea ad nr̃am ditionem
uenit ipsa cum omni iure suo scã
no. Uillas uero sitas inburgundia
quas nobis gloriosus domnus nr̃ clo-¬
tharius rex & iuris in bradone et mar¬
nehario maioris domus dedit qui
fuerunt leudegyselo quondam terciã
portionem quam michi ex ipsas uillas
legitimo ordine cum ipsis uris illu¬
stribus debetur. Uos sacro scã ȩccłia
cenomannicȩ et basilica scĩ petri et
pauli heredes meas equalencia oum
ipsis habere uolo. & uillas in prouen¬
tia quas ipse pius rex inter me et ui¬
ros illustris gundolaido & chugo
deratione aureliane dedit quantum
exinde ꝑiustitiam uindicare possemꝰ
absq peccatum nr̃m. Idest de ipsas
uillas portionem meã uos heredes
meas cum ipsis illustris uiris ad
ur̃am reuocetis potestatem. Uilla

Expanded text:
basilicam domni Petri et peculiaris basilicam domni Petri et peculiaris patroni nostri Medardi episcopi post meum obitum habere jubeo. Villa Montiniaco, quam Giboaldus quondam episcopus tenuit, et postea ad nostram ditionem venit, ipsa cum omni jure suo sanctno. Villas vero sitas in Burgundia, quas nobis gloriosus domnus noster Clotharius rex et viris inlust. Bradone et Warnehario Majoris domus dedit, qui fuerunt Leudegiselo quondam, tertiam portionem, quam mihi ex ipsas villas legitimo ordine cum ipsis viris illustribus debetur, vos sacrosancta Ecclesia Cenomannica et basilica sancti Petri et Pauli heredes meas aequalentia cum ipsis habere nolo. Et villas in Provencia, quas ipse pius rex inter me et viros illustris Gondolaido et Chugo de ratione Aurelianae dedit, quantum exinde per justitiam vindicare possemus, absque peccatum nostrum, id est de ipsas villas portionem meam, vos heredes meas cum ipsis illustris viris ad vestram revocetis potestatem. Villa
Abbreviated transcription (Latin):
esse dinoscetur te scã basilica domni pe¬
tri et pauli quȩ heredẽ cum ȩccł̃a nun¬
cupaui habere decerno cum domib.
mancipiis. uineis. pratis. siluis. cum
omni iure suo. & si adhuc inibi ali¬
quid meliorare potuero totum et ad
integrum ad tuam reuoces potestatẽ.
Uilla sitriaco quem dato p̃tio de leu¬
gadie comparaui. cum alio locello
qui nuncupatur blaciacos cum ad¬
iacentib ad se pertinentib domibus.
mancipiis. uineis. terris. pratis. siluis.
uel omni iure earũ te sacroscã aeccłia
cenomannica heredem meũ habere
p̃cipio. Uilla cresciaco & uallis sicut
metensis aeccłia conuenit in honore
domni stephani aeccłȩ suȩ sicut iam
per epłam nr̃am prius decreui post
meũ obitum ipsa scã aeccłia in hono¬
re scĩ stephani ad suã reuoc& ditio¬
nem et nomen meũ in libro uitȩ in-¬
ibi qui tunc tempore pontifex fuerit
iubeat tres partes colonica quem de
ratione arnoaldo habuimus. ipsam

Expanded text:
esse dinoscetur, te, sancta basilica domni Peesse dinoscetur, te, sancta basilica domni Petri et Pauli, quam heredem cum ecclesia nuncupavi, habere decerno, cum domibus, mancipiis, vineis, pratis, silvis cum omni jure suo; et si adhuc inibi aliquid meliorare potuero, totum et ad integrum ad tuam revoces potestatem. Villa Sitriaco, quem dato pretio de Leugadie comparavi, cum alio locello qui nuncupatur Blaciacos, cum adjacentibus ad se pertinentibus, domibus, mancipiis, vineis, terris, pratis, silvis, vel omni jure earum, te, sacrosancta Ecclesia Cenomannica, heredem meam habere praecipio. Villa Cresciaco et Vallis, sicutMettensis Ecclesiae convenit, in honore domni Stephani Ecclesiae suae, sicut jam per epistolam nostram prius decrevi, post meum obitum, ipsa sancta Ecclesia in honore sancti Stephani ad suam revocet ditionem, et nomen meum in libro vitae inibi, qui tunc tempore pontifex fuerit, scribi jubeat. Tres partes colonicae, quem de ratione Arngaldo habuimus, ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tio hoc est soł centũ quadraginta com¬
paraui. & uillã macirias quã de betho¬
ne filio baddone quondam similiter
uisus sum comparasse ipsas reicolas
tu dulcissimus nepos m̃s sigechelmi
post meum obitum recipias sic quoq
ut p̾tuũ obȩdũ filium inter se equalen¬
cia diuidant. Reicolas illas quas scãe
ȩccłae suadria soror theo deri quondã
ep̃i ꝑsuum testamentũ dedit. hoc est
luciniaco & monte et postea meo oꝑe
tem. Uilla quã de didone nepoti ro-¬
mano super ligere comparaui. hoc ẽ
dato soł centũ ipsam rem quicquid in¬
ibi ad p̃sens habere uidear. cum do¬
mibus uineis terris mancipiis et
omni portione illa te sacroscã aeccła
heres mea habere iubeo. Similiter
uilla brea quã michi theudoaldus
uendidit et ipsã ad tuam reuoces di¬
cionẽ cum uineis mancipiis et omni
iure suo. Kairaco uilla uero quam de
comerio diacono datos soł. ccc. compara¬
ui & nunc indicione mea in dĩ nomine

Expanded text:
pretio, hoc est solidis centum quadraginta compretio, hoc est solidis centum quadraginta comparavi, et villam Marcirias, quem de Bethone, filio Baddone quondam similiter visus sum comparasse; ipsas reicolas, tu dulcissimus nepos meus Sigechelmi, post meum obitum recipias; sic quoque ut post tuum obedum filii tui inter se aequalentia dividant. Reicolas illas quas sanctae Ecclesiae Suadria soror Theoderi quondam episcopi per suum testamentum dedit, hoc est Luciniaco et Monte, et postea meo opere lla quam de Dudone, nepoti Romono super Ligere comgaravi, hoc est dato solidos centum, ipsam rem, quicquid inibi ad praesens habere videor, cum domibus, vineis, terris, mancipiis et omni portione illa, te, sacrosancta Ecclesia neres mea, habere jubeo. Similiter villa Brea, quam mihi Theudoaldus vendidit, et ipsam ad tuam revoces ditionem, cum vineis, mancipiis et omni jure suo. Kairaco vero villa, quam de Comerio Diacono datos sol. CCC comparavi, et nunc in ditione mea in Dei nomine
Abbreviated transcription (Latin):
iuge uel filiastros suos comparaui ba¬
silicȩ scĩ uicturi cenomannice ciuita¬
te cum mancipiis et omni re quod
in ibi melioratum est. uolo eẽ doNa¬
tum. Uilla nomine tauriaco portio¬
nem illam quem nuntia in ibi tenuit.
et nos modo ꝓprȩceptionem domNi
nr̃i sicut marogilo et rufiniaco tene¬
mus & ipsa uilla tauriaco tam porti¬
one illa nunciane qui fuit et modo
ad nr̃a traditione ꝑuenit quam et
portionem illam quam audericum
et nepote sui filius germane suo et ger¬
manȩ suȩ nobis uindederunt et ipsum
insimul coniunximus te sacro scã ȩccła
heres mea habere iubeo. Locello quae
appellatur luciacus quicquid in ibi
de berthigisilo uel coniuge sua et filus
eorum comparaui et ad p̃sens posside¬
re uideor. Cum quicquid inibi adiun¬
xi aut adhuc adiungere potuero ba¬
silicȩ scĩ petri et pauli herede me de¬
lego possidendum. Uillas uero sitas
interraturio dunense hoc ẽ. uilla pan¬
nonio quem de iohanni abbate dato

Expanded text:
juge vel filiastros suos comparavi, bajuge vel filiastros suos comparavi, basilicae sancti Victuri Cenomannica civitate cum mancipiis et omni re quod inibi melioratum est, volo esse donatum. Villa nomine Tauriaco, portionem illam quem Nuncia inibi tenuit, et nos modo per praeceptionem domni nostri, sicut Marogilo et Rufiniaco tenemus, et ipsa villa Tauriaco tam portione illa Nuncianae qui fuit, et modo ad nostra traditione pervenit; quam et portionem illam, quam Audericum et nepoti sui, filius germanae suo et germanae suae nobis vendiderunt, et ipsum insimul conjunximus, te sacrosancta Ecclesia, heres mea, habere jubeo. Locello quae appellatur Luciacus, quicquid inibi de Berthigisillo, vel conjuge sua et filiis eorum comparavi, et ad praesens possidere videor, cum quicquid inibi adjunxi, aut adhuc adjungere potuero, basilicae sancti Petri et Pauli herede meae delego possidendum. Villas vero sitas in terraturio Dunense, hoc est villa Pannonio, quem de Johanni abbate dato
Abbreviated transcription (Latin):
hic in loco isto ideo ipsa uilla cũ omni
iure suo et adiacentias ad se ꝑtinentes
totum & ad integrum te scã basilica dom¬
ni petri et pauli ubi corpusculũ meũ
desidero sepelire in ꝑpetuo uolo eẽ. do¬
natum. Uilla uero nociogilos quȩ est
interraturio pectauo suꝑ alueum lige¬
ris quem in ibi beato nepus quondã ba¬
bone filius theudaldo de maternum
suum ꝑdonationis titulum conded&
te sacroscã basilica domni petri et pau¬
li post obitum meum habere iubeo.
De marogilo uillas rufiniaco et marigi¬
lo quid de actione nunciane adme ꝑue¬
nerunt ꝓres scãe ȩccłae qđ multũ de-¬
uastauit & nobis gloriosus domnus
clotharius rex post obitum ipsius non¬
ciane concessit. Te sacroscã ȩccła heres
mea habere iubeo. Locello qui appella¬
tur lucianus quicquid inibi debet hisi¬
gilo. Reicola illa quae est super ledo
fluuium nomine bauciallo quem ego
de besthigeselo de uindocininse et coN¬

Expanded text:
hinc in loco isto ideo ipsa villa cum omni hinc in loco isto ideo ipsa villa cum omni jure suo et adjacentias ad se pertinentes, totum et ad integrum, te sancta basilica domni Petri et Pauli, ubi corpusculum meum desidero sepelire, in perpetuo volo esse donatum. Villa vero Nociogilos, quae est in terraturio Pectavo super alveum Ligeris, quem inibi Beato nepus quondam Babone filius Theudaldo, de maternum suum, per donationis titulum condedit, te sacrosancta basilica domni Petri et Pauli, post obitum meum habere jubeo. De Marogilo villas Rufiniaco et Marigilo, qui de actione Nuncianae ad me pervenerunt, per res sanctae Ecclesiae quod multum devastavit, et nobis gloriosus domnus Clotarius rex post obitum ipsius Nuncianae concessit, te, sacrosancta Ecclesia, heres mea habere jubeo. Locello qui appellatur Lucianus, quicquid inibi debet Hisigilo; reicola illa, quae est super Ledo fluvium, nomine Bauciallo, quem ego de Bestingeselo de Vindocinense et con
Abbreviated transcription (Latin):
gilo uillam quã et ego & uir inligundo¬
landus filiae meae et parente dundane
usu fructu concessemus post ipsius obi-¬
tum uos sacroscã ȩccłia & basilica com-¬
munit̃ medietate sicut precaturiam
iam dictȩ matrone conuenit ad urãm
reuocetis potestatem. id ipsum ȩqualit̃
diuidendum. Uilla uero uocriom no
quam michi gloriosus domnus chlotha¬
rius rex suo munere ꝓrebus nr̃is quas
egulfus & arnoaldus malo ordiNie
et tenuerunt et uastauerunt licet
plus iam nobis exinde pius rex ded̾at.
sed ꝑ iniunctionẽ suam. hoc aeccłiae mi¬
stice in honorẽ domni stephani relaxaui
et uillam istam cũ domno & fratrimeo
arnulfo ep̃o petiui ut illas uillas quȩ
fuerunt egulfo & arnoaldo ipso recepit
nos uilla uocrionno in ꝑpetuo tenere
deberemus. & qđ ex inde facere uoleba¬
mus liberum arbitrium haberemus.
Iocirco ipsa uilla tam ꝑ mercedem dom¬
ni regis quam & ꝓnr̃a quia uiniolas
parum hab̾ basilica scĩ petri et pauli

Expanded text:
gilo villam, quam et ego et vir inluster Gundogilo villam, quam et ego et vir inluster Gundolandus filiae meae et parente Dundanae usufructu concessemus, post ipsius obitum vos sacrosancta Ecclesia et basilica communiter mediate, sicut precaturiam jam dictae matronae convenit, ad vestrum revocetis potestatem idipsum aequaliter dividendum. Villa vero Vocriomno, quam mihi gloriosus domnus Clotarius rex suo munere pro rebus nostris quas Egulfus et Arnoaldus malo ordine et tenuerunt et vastaverunt, licet plus jam nobis exinde pius rex dederat, sed per injunctionem suam hoc Ecclesiae Metticae in honorem domni Stephani relaxavi, et villam istam cum domno et fratri meo Arnulfo episcopo petivi, ut illas villas quae fuerunt Egulfo et Arnoaldo ipso recepit; nos villa Vocrionno in perpetuo tenere deberemus, et quod exinde facere volebamus, liberum arbitrium haberemus. Idcirco ipsa villa tam pro mercedem domni regis quam et pro nostra, quia vineolas parum habet basilica sancti Petri et Pauli,
Abbreviated transcription (Latin):
testamentus nr̃ habuit in uno testa¬
mentũ totum & ad integrum delega¬
ui. Sed quia postea postquã ds̃ glorio¬
so domno nr̃o chlothario rege totum
regnum francorum in sua ditione ad¬
uenire p̃cepit. et postea nob sua lar¬
ga pietas ꝓseruitia nr̃a in aliquo
respexit. nec ipsum nobis oportet
prȩterire. Ergo uillas illas quas bo¬
ne recordationis auitus filius felici
quondam ep̃s qui parentem nr̃am
et ꝓxima in coniugium habuit sociata
& omnes res auiti inter me & uir illuster
gundolando maiores domos suas pietas
concessit. & ego contra ipsum modo ad
p̃sens habere uideor omnem portionem
meam tam quod inbituriuo est quã in
albiense cadurcino et agennense totum
et ad integrum quicquid medietas ex
agro ipso ad meam ꝑtinet rationem
ꝓmea uel inquantitate relaxandi pec¬
cata basilica scĩ petri et pauli quem he¬
redem constitui post obitum meum in
integritate uillas ipsas ꝑcipias. et nogio¬

Expanded text:
testamentus noster habuit, in uno testatestamentus noster habuit, in uno testamentum totum et ad integrum delegavi: sed quia postea postquam Deus glorioso domno nostro Clothario rege totum regnum Francorum in sua ditione advenire praecepit, et postea nobis sua larga pietas pro servitia nostra in aliquo respexit, nec ipsum nobis oportet praeterire. Ergo villas illas quas bonae recordationis Avitus, filius Felici quondam episcopus, qui parentem nostram et proximam in conjugium habuit sociata, et omnes res Aviti inter me et vir illuster Gundolando Majores domos sua pietas concessit, et ego contra ipsum modo ad praesens habere videor, omnem portionem meam, tam quod in Biturivo est, quam in Albiense, Cadurcino et Agennense, totum et ad integrum, quicquid medietas ex agro ipso ad meam pertinet rationem, pro mea vel in quantitate relaxandi peccata basilica sancti Petri et Pauli, quem heredem constitui, post obitum meum in integritate villas ipsas percipias; et Nogio
Abbreviated transcription (Latin):
dietate herede constitui in omnib ha¬
bere decerno. Reicola quae appellatur
fontanas infra terminum alaunense
quam michi uir magnificos baudeghi-¬
selus et saucia conuix sua condederunt
& donationes fecer̃. et nos multum
eis in quo potuimus solacia prebuimꝰ.
ipsam rem post obitum nr̃m scã aeccłia
ac uenerabilis basilica domni petri et
pauli ad tuam reuocas ditionem. sicut
ad ipso baudeghiselo possessum fuit.
sic quoq ut in omnia illarum in libro
te in ipsa basilica recitetur. Uilla re-¬
donatiogo quȩ adbonalfa semꝑ aspexit
et nos postea inibi tam terras quam
siluas quas dato pretio de chargario
& ragnarico comparauimus uel undiq
totum et ad integrum sicut semꝑ ipsi
uilaris donatiacos adbonalcha aspe¬
xit et inibi aspicere debeat ut scã
aeccłia herede meae inꝑpetuo ꝓficiat.
licet quicquid a nobis fuerat laboratũ
tam inagris quam mobilib et immobi¬
lib uolemus totum iam sicut anterior

Expanded text:
diate herede constitui in omnibus, hadiate herede constitui in omnibus, habere decerno. Reicola quae appellatur Fontanas, infra terminum Alaunense, quam mihi vir magnificos Baudhegiselus et Saucia conjux sua condederunt, et donationes fecerunt, et nos multum eis in quo potuimus solatia praebuimus, ipsam rem post obitum nostrum sancta Ecclesia ac venerabilis basilica domni Petri et Pauli ad tuam revoces ditionem, sicut ad ipso Baudeghiselo possessum fuit; sic quoque, ut nomina illorum in libro vitae in ipsa basilica recitetur. Villa Redonatiogo quae ad Bonalfa semper aspexit, et nos postea inibi tam terras quam silvas, quas dato pretio de Chargario et Ragnarico comparavimus, vel undique totum et ad integrum, sicut semper ipsi villa Redonatiaco ad Bonalfa aspexit, et inibi aspicere debeat, ut sancta Ecclesia herede mea in perpetuo proficiat. Licet quicquid a nobis fuerat laboratum tam in agris, quam mobilibus et immobilibus, volemus totum jam, sicut anterior
Abbreviated transcription (Latin):
non merui aꝑsua intercessione ꝑueni
culos institui qui inibi xp̃o ꝓpitio in
ꝑpetuis temporib officium et seruiti¬
um procurent. Dono ad ipsa basilica
in honore ipsius pontificis uillas his
nominib charisago cum uineis quae
siluiago uico sunt & reicola quae ap¬
pellatur stirpiaco cum uineolas et
mancipiola qui inibi ẽẽ. noscuntur.
landolenas. graciaco. et manciaco quas
tuero ad ipsa scã basilica in honore bea¬
tissimi domni germani uolo ẽẽ. do-¬
natas. et uineas illas quae ad ruilio¬
ne sunt quod aunigiselos dicans te¬
nuit. uel adhuc postea undiq com¬
paraui. cum prate medietate ad ip-¬
sum ruiuilionem ad ipsa scã basilica
p̃cipio possidendum. Uilla uero de
comanico quȩ ego de filio et parenti
meo ebroaldo comparaui et postea
et domos et uineas in ibi ȩdificaui cũ
id qđ inueni cum omni iure et ad ia¬
centia sua te basilica scĩ petri et pauli¬
quam in honore ur̃o aedificaui & in me¬

Expanded text:
non merui, ac per sua intercessione perveni,non merui, ac per sua intercessione perveni,culos institui, qui inibi Christo propitio in perpetuis temporibus officium et servitium procurent. Dono ad ipsa basilica in honore ipsius pontificis has villas his nominibus, Charisago cum vineis quae Silviago vico sunt, et reicola quae appellatur Stirpiaco, cum vineolas et mancipiola qui inibi esse noscuntur, Landolenas, Graciaco et Manciaco, quastuero, ad ipsa sancta basilica in honore beatissimi domni Germani volo esse donatas, et vineas illas quae ad Ruilione sunt, quod Aunigiselus diaconus tenuit, vel adhuc postea undique comparavi, cum prati mediate ad ipsum Ruivilionem ad ipsa sancta basilica praecipio possidendum. Villa vero de Comancio, quae ego de filio et parenti meo Ebroaldo comparavi, et postea et domos et vineas inibi aedificavi, cum id quod inveni, cum omni jure et adjacentia sua, te, basilica sancti Petri et Pauliquam in honore vestro aedificavi, et imme
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑpetuo possideat. Sic quoq si aliquid
aut basilica domni albini aut abbas
qui successor ipsius bobeno fuerit ex in¬
de adtẽptauerit sld̃ ipsos cũ daplicatis¬
facionem iã dicto leudochranno reddat
et uilla ipsa si uoluerit contra definitio¬
ne antecessores sui agere nec sic ualeat
uindicare. et sic ab ipso ꝓnepoti meo in
ꝑpetuo uindicetur. Uillam quã secus
uico berulfo eẽ. dinoscetur. & in ipsa
uilla beralfus qui quondam amisit
quicquid inibi comparaui. tã de filio
el nulfi quam de remoaldo uel coniuge
sua totum et ad integrum int̃ dulcis¬
simos ꝓnepotis meis leut fredo et tho¬
ringo si michi superstites fuerint
equalentia inter se diuidendũ uolo ẽẽ. do¬
natum. sic quoq ut post meum obitum
siquis suprestitis fuerit post obitum
ad suã in integrum reuoe& potestatẽ.
basilicae scĩ acbeatissimi scĩ germani
parisiaci antistites qui michi dulcit̃
enutriuit. et ad sacerdotali onus ut

Expanded text:
in perpetuo possideat. Sic quoque si aliquid in perpetuo possideat. Sic quoque si aliquid aut basilica domni Albini, aut abbas qui successor ipsius Bobeno fuerit, exinde adtemtaverit circa ipsos, cum duplici satisfactionem jam dicto Leudochranno reddat, et villa ipsa, si voluerit contra definitione antecessores sui agere, nec sic valeat vindicare; et sic ab ipso pronepoti meo in perpetuo vindicetur. Villam quam secus vico Berulfo esse dignoscetur, et in ipsa villa Berulfus, qui quondam amisit quicquid inibi comparavi, tam de filio Enulfi, quam de Remoaldo vel conjuge sua, totum et ad integrum inter dulcissimos pronepotis meis Leutfredo et Thoringo, si mihi superstites fuerint, aequalentia inter se dividendum volo esse donatum; sic quoque ut post obitum ut post obitum meum ad suam in integrum revocet potestatem. Basilicae sancti ac beatissimi sancti Germani Parisiaci antistitis, qui mihi dulciter enutrivit, et ad sacerdotali onus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
aeccłia. et alia ꝑcipiat basilica scĩ pe-¬
tri et pauli. gregem illum quẽ porti¬
nas equitiarias suꝑ rem scãe basilicae
domni uicturii ep̃i intendere uidetur
ad ipsa scã basilica uolo ẽẽ. donatum.
Iumente da illo qui fuerunt peculiaris
gallimere profidelem ea elopodiac̃ uolo
ẽẽ. donatus. Uilla mare iliaco seta secus
diablentas uico quẽ dato p̃tio a medighi¬
selo et ebre tradi comparaui aut undiq
adiunxi aut adhuc adiungere potuero
cum domib et mancipiis et adiacentia
sua pratis pascuis aquis aquarum ue
deductib dulcissimo pronepoti meo
leodo chranno dono atq transfundo per¬
petua dominatione. Similit̃ uilla secus
pocileno uico quẽ genitor blado uietriber
ipsam rem cum omni adiacentia sua
tibi dulcissimi ꝓnepus meus sigramni
habere iubeo. Similit̃ uillã pauliacum
bile bobeno abbate de basilica domni al¬
bini comparaui ipsa dulcissimo ꝓnepoti
meo leodochranno habere iubeo. ut ipsa

Expanded text:
Ecclesia, et alia percipiat basilica sancti PeEcclesia, et alia percipiat basilica sancti Petri et Pauli. Gregem illum, quem portionas equinarias super rem sanctae basilicae domni Victuri episcopi intendere videtur, ad ipsa sancta basilica volo esse donatum. Jumenta de illo qui fuerunt peculiaris Gallimere, pro fidele mea Elopodiae volo esse donatus. Villa Marciliaco sita secus Diablentas vico, quem dato pretio a Medighiselo et Ebretrudi comparavi, aut undique adjunxi, aut adhuc adjungere potuero, cum domibus et mancipiis, et adjacentia sua, pratis, pascuis, aquis, aquarumve decursibus, dulcissimo pronepoti meo Leodochranno dono atque transfundo perpetua dominatione. Similiter villa secus Pacilenovico, quem genitor Blado Victribernipsam rem cum omni adjacentia sua, sibi dulcissimi pronepus meus Sigramni, habere jubeo. Similiter villam Pauliacum,bile Bobeno abbate de basilica domni Albini comparavi, ipsa dulcissimo pronepoti meo Leodochranno habere jubeo, ut ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
uolo ac iubeo ut omnib seruientib scãe
aeccłiae qui ministeriales eẽ. noscuntur.
uel meis tam clericis quam secularib
qui mecũ conseruare uidentur singulos
caballos. tam ingenui quam liberi uel
seruientes de p̃senti percipiant. reliquos
uero caballos tam uuarannonis quam
spadas seu poledros qui inuenti fuerint
et characterio scãe aeccłiae habuerunt
totus pontifex uel aeccłia recipiant.
Ille uero qui meum charactorio pecu¬
liarem habuerint aut quos michi pa¬
rentes uel amici dederunt medietatẽ
scãe aeccłiae ex ipso accipiat aliã medie¬
tatẽ basilica uel abbas qui inibi eẽ. uide¬
tur recollegat illud. huic testamento
adnecti uolui. ut de gregis equinis
quos mea paruitas undiq ad traxit
uel agmentauit excepto iumenta an¬
tiqua et deduas portiones ex ipsis gre¬
gis quȩ meas ꝓprias eẽ. uidentur. et
suꝑ terra scãe aeccłiae pascua habent
ut diximus fiant. una ꝑcipiat scã

Expanded text:
volo ac jubeo omnibus servientibus sanctae volo ac jubeo omnibus servientibus sanctae Ecclesiae qui ministeriales esse noscuntur, vel meis, tam clericis quam saecularibus, qui mecum conversare videntur, singulos caballos, tam ingenui, quam liberi vel servientes de praesente percipiant; reliquos vero caballos tam Warannonis, quam spadas seu poledras, qui inventi fuerint, et characterio sanctae Ecclesiae habuerunt, totus pontifex vel Ecclesia recipiant. Illi vero qui meum characterio peculiarem habuerunt, aut quos mihi parentes vel amici dederunt, medietatem sancta Ecclesia ex ipso accipiat; aliam medietatem basilica vel abbas qui inibi esse videtur recollegat. Illud huic testamento adnecti volui, ut de gregis equinis, quos mea parvitas undique attraxit vel augmentavit, excepto jumenta antiqua, inde duas portiones ex ipsis gregis quae meas proprias esse videntur, et super terra sanctae Ecclesiae pascua habent, ut diximus fiant: una percipiat sancta
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit basilicȩ faciendum intromittatur.
Simile modo iubeo quod de uestimenta
qui eo tempore fueris domno uero et
pontifice successore meo pariculos
duos optimos de ꝓprio uestimeNti
clamea reuerent̃ offerre iubeo tibi uiro
scĩ archidiaconi p̃cipio ut unum ca-¬
ballum bonum et unum pareculum
de ꝓprietate mea p̃sumas. Omnia
uero quae de ꝓprietate seu ex militia
in regesturiolo meo post meum obitũ
inuenta fuerint secum species aut
uestimenta quod ego laboraui uel
adquisiui excepto quod scã aeccłia
ꝓprium est tres exinde iubeo fieri
portionis. Una domnus et successor
meus pontifex accipiat. Alia uerobasilica
domni petri et pauli. Tercia uero de p̃sen¬
te pauperib iubeo erogare. Similiter
tibi p̃cipio archidiaconi et coram deo
contesto. ut de eos fructus quos eo anno
relinquero. cum diem extremũ exclu¬
sero per manu tua. tercia parte paupe¬
rib absq fraude erogetur. Similiter

Expanded text:
fuerit, basilicae faciendum intromittatur. fuerit, basilicae faciendum intromittatur. Simile modo jubeo quod de vestimenta qui eo tempore fueris, domno vero et pontifice successore meo particulos duos optimos de proprio vestimenti damea reverenter offerre jubeo. Tibi vero sancti archidiaconi praecipio, ut unum cabellum bonum et unum pareculum de proprietate mea praesumas. Omnia vero quae de proprietate, seu ex militia in regesturiolo meo post meum obitum inventa fuerint, seu et species aut vestimenta quod ego laboravi vel adquisivi, excepto quod sanctae Ecclesiae proprium est, tres exinde jubeo fieri portionis, una domnus et successor meus pontifex accipiat; alia vero basilica domni Petri et Pauli; tertia vero de praesente pauperibus jubeo erogare. Similiter tibi praecipio archidiaconi, et coram Deo contestor, ut de eos fructus quos eo anno relinquero, cum diem extremum exclusero, per manu tua, tertia parte pauperibus absque fraude erogetur. Similiter
Abbreviated transcription (Latin):
me ds̃ de hoc scło migrare p̃ceperit
uel successorib ur̃is ut nullus non p̃¬
sumat de ista paruta munuscula
his specieb nichil abstrahere uel ue¬
nundare sed omni tempore tam ꝓorna¬
tum scãe aeccłiȩ uel basilicȩ mense earũ
ꝑpetualit̃ debeat perdurare. De reliquo
uero argentulo quocumq post diem
obitus mei in regesturiolo meo inuentũ
fuerit. et hoc non delegaui exceptũ ar-¬
gentũ scãe aeccłiȩ saluo iubeo qđ p̾sens
habere uideor uel adhuc laborare potu¬
ero quod delegatum non fuerit totum
int̃ scãm aeccłiam ac scãm basilicam
domni petri et pauli aqualit̃ diuidañ.
et abbas portionem illam quam acce¬
pit si necesse fuerit sepulturȩ meae ali¬
quid exornari. et si ego hoc antea non
fecero de hoc ipsum quod econtra pon¬
tifice ꝑceperit ad ipsa sepultura mea
dignetur exinde studeat componere.
Ꝙ si nos ea xp̃s ꝑmitteret ea luce de rare
argentus ille inministerio quo necesse

Expanded text:
me Deus de hoc saeculo migrare praeceperit, me Deus de hoc saeculo migrare praeceperit, vel successoribus vestris, ut nullus non praesumat de ista parvula munuscula,his speciebus nihil abstrahere, vel venundare, sed omni tempore tam pro ornatum sanctae Ecclesiae vel basilicae, mensae earum perpetualiter debeat perdurare. De reliquo vero argentulo, quodcumque post diem obitus mei regesturiolo meo inventum fuerit; et hoc non delegavi, exceptum argentum sanctae Ecclesiae salvo, jubeo quod praesens habere videor, vel adhuc laborare potuero, quod delegatum non fuerit, totum inter sanctam Ecclesiam ac sanctam basilicam domni Petri et Pauli aequaliter dividantur; et abbas portionem illam quam accepit, si necesse fuerit sepulturae meae aliquid exornari, et si ego hoc antea non fecero, de hoc ipsum quod e contra pontifice perceperit, ad ipsa sepultura mea dignetur, exinde studeat componere; et si nos ea Christus permitteret ea luce durare, argentus ille in ministerio, quo necesse
Abbreviated transcription (Latin):
nib notum est qualit̃ bis aut tercio
in reb scãe aeccłȩ uel ꝓprias sustinui
spoliationem ds̃ scit quod non ꝓculpis
nr̃is hoc passus sum sed prohaec quod
fidem uolui inlibata custodire. et scã
aeccłia inpresidiis illo tempore graue
ꝑtulit dispendium et ego pauper sub¬
stantiola mea ꝓpria ualde egemus
euasi. Iccirco erubesco scribere quod
parum resedit ad offerre dono argen¬
tum illum quem nobis postea ds̃ uel
domnus rex. aut amici contulerunt
sicut breuis manus mea conseripta
concinit quia ꝑtractaui. ut duas par¬
tes de ipso argento quod ego uisus sum
laborasse tu sacroscã aeccłia ꝑcipias.
Alia uero portione quem in ipso breue
conscripsi tu basilica scĩ petri et pauli
quem herede meae sicut te scã aeccłia
institui habere iubeo. adiuro ꝑpatrẽ
et filium et sp̃m scm̃ tam tibi domni
pontifex qui successurus eris. quam et
te abba qui eo tempore fueris. quando

Expanded text:
nibus notum est qualiter bis aut tertio nibus notum est qualiter bis aut tertio in rebus sanctae Ecclesiae vel proprias sustinui spoliationem. Deus scit quod non pro culpis nostris hoc passus sum, sed pro hoc quod fidem volui inlibata custodire, et sancta Ecclesia in praesidiis illo tempore grave pertulit dispendium; et ego pauper substantiola mea propria valde egenus evasi. Idcirco erubesco scribere, quod parum resedit ad offerre. Dono argentum illum quem nobis postea Deus vel domnus rex aut amici contulerunt, sicut brevis manu mea conscripta concinit, quia pertractavi ut duas partes de ipso argento quod ego visus sum laborasse, tu sacrosancta Ecclesia, percipias; alia vero portione, quam in ipso breve conscripsi, tu, basilica sancti Petri et Pauli, quem herede meae, sicut te, sancta Ecclesia, institui, habere jubeo. Adjuro per Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, tam tibi, domne pontifex, qui successurus eris, quam et te, abba, qui eo tempore fueris, quando
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Domum uero infra muros ciuita¬
tis burdigalense. quam ego et germa¬
nus m̃s ermenulfus nr̃o opere recupera¬
uimus ipsam domum cimencitia cũ
adpenditia sua aditione dulcissimo
nepoti nr̃o sigechelmo iubemus per¬
uenire ut ipsa habeat et possideat. et
suis posteris ad possidendum reliN¬
quat. Et hoc iubemus ut omni tẽpore
uitae illorum quomodo missi domnis
et uenerabilibus scãe ecclae cenomanni¬
co uel basilicȩ scĩ petri et pauli ꝓpiscib
negotiandum ibidem uenirent semper
in domo illa receptaculum habeant
et inibi quae eis necesse fuerit compa¬
rent. Locum uero qui appellatur
brȩsetum interratorium burdigalen
dato pretio eum arenno aldo quondã
comparauimus ipsam rem cum prȩca¬
riis inibi manentib et familias eorum
uel pinita sicut ame presente tempore
possidetur. et post meum obitum tu scã
ac uenerabilis basilica domni petri et
pauli ad tuam reuoces ditionẽ ut exin¬
de annis singulis pix recipiatur. Om¬

Expanded text:
tur. Domum vero infra muros civitatur. Domum vero infra muros civitatis Burdigalense, quam ego et germanus meus Ermenulfus nostro opere recuperavimus, ipsam domum cimencitia cum adpenditia sua ad ditione dulcissimo nepoti nostro Sigechelmo jubemus pervenire, ut ipse habeat et possideat, et suis posteris ad possidendum relinquat. Et hoc jubemus, ut omni tempore vitae illorum, quando missi domnis et venerabilibus sanctae Ecclesiae Cenomanicae vel basilicae sancti Petri et Pauli pro piscibus negotiandum ibidem venirent, semper in domo illa receptaculum habeant, et inibi quae eis necesse fuerit comparent. Locum vero qui appellatur. Bresetum in terratorium Burdigalensdato pretio cum Arennoaldo quondam comparavimus, ipsam rem cum precariis inibi manentibus, et familias eorum, vel pixita, sicut a me praesente tempore possidetur, et post meum obitum, tu sancta ac venerabilis basilica domni Petri et Pauli ad tuam revoces ditionem, ut exinde annis singulis pix recipiatur. Om
Abbreviated transcription (Latin):
altercatio nr̃a subiunximus. uolumus
ut tu scã heres mea aeccłia cęnoman¬
nica possideas. & si adhuc in rem ipsam
de domus pontificis ut burdigalense
aut equilemense redimere possumus
totum & ad integrum ad tuam reuoces
potestatem. Colonica uero uincentia¬
neq domna et genitrix mea posse¬
dit. et nos eam modo in dĩ nomine
possidere uideamus quae secus ipsum
agrum blacciaco eẽ. uidetur basilicȩ
scĩ petri et pauli cum mancipiis. ui¬
neis et terris uolo eẽ. donatum. Uilla
floriaco sita int̃ duo maria qui paren¬
tum meorũ fuit et postea genitrix
mea ꝑ orphanitatem ꝑdidit et abchil¬
degerno malo ordine fuit possessa quã
uilla medietatem cum mancipiis do¬
mib uineis. siluis. omniq termiNe
suo uel adiacentib sibi aberthranno
siue bettone filiũ ipsus childegerni
dato prȩtio redemi uolo ut ipsa uilla
qui parentum meorũ fuit basilica.
scĩ petri et pauli in perpetuo domine¬

Expanded text:
altercatio nostra subjunximus, volumus altercatio nostra subjunximus, volumus ut tu, sancta heres mea, Ecclesia Cenomanica, possideas; et si adhuc in rem ipsam de domus pontificis de Burdigalense aut Equilemense redimere possumus, totum et ad integrum ad tuam revoces potestatem. Colonica vero Vincentianae, quam domna et genitrix mea possedit, et nos eam modo in Dei nomine possidere videmur, quae secus ipsum agrum Blaviaco esse videtur, basilicae sancti Petri et Pauli cum mancipiis, vineis et terris, volo esse donatum. Villa Floriaco, sita inter duo maria, qui parentum meorum fuit, et postea genitricis mea per orphanitatem perdidit, et a Childegerno fuit malo ordine possessa, quam villae medietatem cum mancipiis, domibus, vineis, silvis, omnique termino suo vel adjacentibus sibi a Berthranno sive Bettone filium ipsius Childegerni dato pretio redemi, volo ut ipsa villa qui parentum meorum fuit, basilica sancti Petri et Pauli in perpetuo domine
Abbreviated transcription (Latin):
rilionis qui eas occupauerant ꝑ testamenti
sui paginas dum illiti eẽt. ad scãs aeccłias
hoc est bundigalense & toronicae & equiles¬
om̃s in duas partes ex ipsa uilla sunt dele-¬
gatas. Testicharnulfus germanus ipsius
aunulfo possedebant. Unde altercatione
habuimus int̃ nos et ipsos de p̃dicta uilla
sed illi recognoscens quod nobis legitime
debebatur coram ipsis pontificib qui
duas partes ex hoc possidere uidebant᷑
nobis de presente. tertia ex om̃ib de uilla
ipsa reddidit & epistola exinde manu sua
roborata uel a predictis sacerdotib firma¬
ta nobis tradidit possidendam. Sed
dum nos ita constringit amor diuinus
ut contra scã aeccłia non ambulemus
forsitan si possumus cum gratia domnoꝵ
meorum & fratrum rem ipsam redimere.
Sed quia domnus agericus ep̃s portio
uendidit. & uenditionem cum canonicis
suis nobis fecit et solus scd̾m arbitrii sui
ualebat de presenti dedimus et ipsa

Expanded text:
rilionis qui eas occupaverat, per testamenti rilionis qui eas occupaverat, per testamenti sui paginas dum illicite ad sanctas Ecclesias hoc est Burdigalense et Toronice et Equilinense in duas partes ex ipsa villa sunt delegatas, tertiam Arnulfus germanus ipsius Aunulfo possedebat. Unde altercationes habuimus inter nos et ipsos de praedicta villa; sed ille recognoscens quod nobis legitime debebatur, coram ipsis pontificibus qui duas partes ex hoc possidere videbantur, nobis de praesente tertia ex omnibus de villa ipsa reddidit, et epistola exinde manu sua roborata, vel a praedictis sacerdotibus firmata nobis tradidit possidendam. Sed dum nos ita constringit amor divinus, ut contra sancta Ecclesia non ambulemus; forsitan si possimus cum gratia domnorum meorum et fratrum rem ipsam redimere. Sed quia domnus Agericus episcopus Tvendidit, et venditionem cum canonicis suis nobis fecit, et solidus LX secundum arbitriis sui valebat de presenti dedimus, et ipsa