comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tnĩ hoc ẽ saꝑe qđ intelligere. qr multi ȩt̾na ꝗłe sapiunt : sed hȩc intel¬
ligere neqͣꝗͣ posst̾. Sapientia gͦ indie suo c̾uiuiũ facit. qr m̾tẽ de ȩt̾noꝵ
spe & certitudine reficit. Intellec tꝰ in die suo c̾uuiũ parat. qr in eo qđ
audita penetrat : reficiendo cor. eiꝰ tenebras illustrat. Consiliũ in die suo
cͥuiuiũ exib&. qr dũ eẽ p̃cipitẽ ꝓhibet: ratione animũ replet. Fortitudo
indie suo conuiuiũ facit. qr dũ ad uersa metuit: trepidanti m̾ti cibos
cͥfidentiȩ apponit. Scientia indie suo c̾uiuiũ parat. qr ĩ uentrȩ m̾tis: ig-¬
p̾sentibꝰ suꝑbiat: de futuris illã spei cibo cͥfortat. Sed illud ĩ hoc filior
ngula quȩ libet destituit᷑. si ñ una alii uirtꝰ uirtuti suffraget᷑.
qͥppe ẽ sapientia. si ĩtellettu careat. Et ualde inutilis ẽ intellectꝰ si exsa-¬
pientia nͥ subsistat. qr cũ altiora sine sapientiȩ pondere penetrat: sua

Expanded text:
telligere nequaquam possunt. Sapientia ergo in die suo convivium facit, quia mentem ab aeternorum spe et certitudine reficit; intellectus in die suo convivium parat, quia in eo, quod audita penetrat, reficiendo cor, tenebras ejus illustrat: consilium in die suo convivium exhibet, quia dum esse praecipitem prohibet, ratione animum replet; fortitudo in die suo convivium facit, quia dum adversa non metuit, trepidanti menti cibos confidentiae apponit; scientia in die suo convivium parat, quia in ventre mentis, igpraesentibus superbiat, de futuris illam spei cibo confortat. Sed in hoc filiorum convm singula quaelibet destituitur, si non una alii virtus virtuti suffragetur. Minor quippe est sapientia, si intellectu careat: et valde inutilis est, intellectus si ex sapientia non subsistat. Quia cum altiora sine sapientiae pondere penetrat, sua
Abbreviated transcription (Latin):
heu heu heu: & hoc ipsũ mutuũ acceꝑã. Ac si dicat. Illud ꝑdissoluti.¬
onẽ neglegentiȩ ꝑdidi. qđ ut ꝑbona oꝑa redderẽ ex grã cditoris acce.¬
pi. Sed nũꝗͣ mentẽ ds deserit. quȩ inpeccatis se ueracit̾ agnoscit. Un¬
de & mox heliseus ueniens. lignũ deor sũ mittit & ferrũ insuꝑficiem
attollit: qr iudelicet redeptor nr piȩ nos respiciens. cor peccatoris hu¬
miliat. & ei ꝗͣ amiserat ĩtelligentiã reformat. Lignũ mergit & ferrũ
releuat. qr cor affligit: & scientiã reparat.

Expanded text:
Heu, heu, heu, et hoc ipsum mutuo acceperam, ac si dicat: Illud per dissolutiHeu, heu, heu, et hoc ipsum mutuo acceperam, ac si dicat: Illud per dissolutionem negligentiae perdidi, quod ut per bona opera redderem ex gratia creditoris accepi. Sed nunquam Deus mentem deserit quae in peccatis se veraciter agnoscit. Unde et mox Elisaeus veniens, lignum deorsum mittit, et ferrum in superficiem attollit, quia videlicet Redemptor noster pie nos respiciens, cor peccatoris humiliat, et ei quam amiserat intelligentiam reformat, lignum mergit, et ferrum relevat, quia cor affligit,
Abbreviated transcription (Latin):
ũ filii ꝓpħarũ in iordane
ligna cederent. uni eor securis ex manubrio ĩ ꝓfundũ lapsa: disparu¬
nubrio ẽ: donũ ĩtellec t in corde. Ligna uͦ ꝑhoc cedere ẽ: prauȩ agen¬
dẽ scientia ñ uitat᷑: ferrũ in aqͣ ꝑdit᷑. qr ex dissoluto oꝑe ĩtelligentia
fatuat᷑. Iuã ꝓfec to intelligentiã ad hoc nouimꝰ dari: ut ante dantis
ocłos exbona debeat̾ actione restitui. Unde & recte is qͥferrũ amiserat.
clamabat. heu heu dñe mi: & hoc ipsũ mutuũ acceꝑã. Habent eni hoc
electi ꝓpͥũ. ut si qͣndo eis ĩ sua scientia furtiuȩ uanȩ głȩ culpa subripi.¬
tur ad cor uelocitꝰ redeãt: & ꝗc ꝗd inse ante districti udicis dãpnabi¬
le ĩ ueniu̾t. lacrimis inseqͣnt᷑. ¶flentes ñ solũ caute in spicuit quȩ ma¬
la c̾misert᷑. sed ex accepto munerae quȩ reddere etiã bona debuert᷑: qr
nimirũ tanto se ãpliꝰ peccator es sentiut. qͣnto ex neglectis bonis quȩ

Expanded text:
um filii prophetarum in Jordane ligna caederent, uni eorum securis ex manubrio in profundum lapsa disparuit,manubrio est, donum intellectus in corde. Ligna vero per hoc caedere, est prave agendem scientia non vitatur, ferrum in aqua perditur, quia ex dissoluto opere intelligentia fatuatur. Quam profecto intelligentiam ad hoc novimus dari, ut ante dantis oculos ex bona debeat actione restitui. Unde et recte is, qui ferrum amiserat, clamabat: Heu, heu, Domine mi, et hoc ipsum mutuo acceperam: habent enim hoc electi proprium, ut si quando eis in sua scientia furtiva vanae gloriae culpa subripitur, ad cor velociter redeant, et quidquid in se ante districti judicis oculos damnabile inveniunt, lacrymis insequantur. Qui flentes non solum caute inspiciunt, quae mala commiserunt, sed ex accepto munere quae reddere etiam bona debuerunt: quia nimirum tanto se amplius peccatores sentiunt, quanto ex neglectis bonis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussionũ strepitꝰ c̾ticeset. Nequaꝗͣ malleus ꝑcutit. qr nulla animaduei¬
sio affligit. Nequa ꝗͣ securis incidit. qr receptos interiꝰ nulla foras se¬
ueritatis sententia ꝓicit. Neqͣꝗͣ ferram̾ta ꝑstrept̾. qr nec quelibet mini-¬
ma ultra iã flagella sentiunt᷑. Lapides gͦ extra tunsi st̾: ut ĩ constructione
tẽpli dñ absq mallei sonitu ponerent᷑. qr uidelicet nc̃ foras ꝑflagella
tundim̃: ut intꝰ intẽplũ dni post modũ sine disciplinę ꝑcussione dis.
ficatione c̾cordia caritatis liget

Expanded text:
percussionum strepitus conticescit. Nequaquam ibi malleus percutit, quia nulla animadversio affligit, nequaquam securis incidit, quia receptos interius nulla foras severitatis sententia projicit. Nequaquam ferramenta perstrepunt, quia nec quaelibet minima ultra jam flagella sentiuntur. Lapides ergo extra tunsi sunt, ut in constructione templi Domini absque mallei sonitu ponerentur, quia videlicet nunc foras per flagella tundimur, ut intus in templum Dei postmodum sine disciplinae percussione dispoficatione concordia charitatis liget
Abbreviated transcription (Latin):
centiȩ ꝓpriȩ nullã iudicii regulã p̾bet. hĩc ẽ qđ tribꝰ beniamin carnis
scelere fuisset obruta. collectꝰ enĩ oĩs isrł uleisci iniqͥtatẽ uoluit: sed tam̃
semel & iterũ inbelli certamine ipse ꝓstratꝰ ẽ. Consulto aut̾ dño si ad ul¬
ciscendũ ire debuissent. iussũ ẽ. Iiuxta diuinȩ uocis in ꝑiũ ꝑrexit. & se¬
mel & scd̾o ꝑdidit: & t̾c demũ peccatric̃e tribũ ualde feriens pene fun¬
ditꝰ extinxit. Qd ẽ gͦ qđ inultione sceleris inflãmat᷑. & tam̃ ipse priꝰ ꝓ¬
sternit᷑: nͥ qđ priꝰ ipsi purgandi st̾ ꝑqͦs alienȩ culpȩ feriunt᷑. ut ipsi iam
mundi ꝑultionẽ ueniat. ꝗ alior uicia corrigere festinat: Unde insi¬

Expanded text:
centiae propriae nullam judicii regulam praebet. Hinc est quod cum tribus Benjamin in carnis scelere fuisset obruta, collectus omnis Israel ulcisci iniquitatem voluit, sed tamen semel et iterum in belli certamine ipse prostratus est. At consulto Domino si ad ulciscendum ire debuissent, jussum est quia juxta divinae vocis imperium perrexit, et semel et secundo perdidit, et tunc demum peccatricem tribum valde feriens pene funditus exstinxit. Quid est ergo quod in ultione sceleris inflammatur, et tamen priet. Prius enim ipsi purgandi sunt, per quos aliorum culpę feriuntur, ut ipsi iam mundi per ultionem veniant, qui aliorum vitia corrigere festinant.
Abbreviated transcription (Latin):
tͥgat. ut sp̃ualit̾ mandata legis ĩtelligat: & post tantã duriciã p̾cep¬
tor fontẽ baptismatis ĩ ueniens ad aquȩ laborẽ recurrat. Sed urias ꝗ
archa dñi ẽe̾ sub pellibꝰ meminit. respondit qđ domũ suã intrare ñ possit.
ac si iudaicꝰ popłs dicat. Ego mandata d̾i ĩ sacrificiis carnalibꝰ uideo. & re-¬
dire ad escientiã ꝑspu̾alẽ intelligentiã n̾ reqͥro. uasi enĩ archa e̾e̾ sub

Expanded text:
at, ut spiritaliter mandata legis intelligat, ut post tantam duritiam praeceptorum fontem baptismatis inveniens, ad aquam post laborem decurrat. Sed Urias, qui arcam Domini esse sub pellibus meminit, respondit quod domum suam intrare non possit. Ac si Judaicus populus dicat: Ego mandata Dei in sacrificiis carnalibus video, et redire ad conscientiam per spiritalem intelligentiam non requiro; qua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħȩ maledici ut dũ fructꝰ exarescente t̾ra nͥ &it᷑: possessores t̾rȩ
sterilitatis dãpno feriant᷑. qͣtinꝰ ipsi maledictionis sententiã acciꝑent:
dicit᷑. Archa dĩ sub pellibꝰ ẽ: & ego in domo mea regescam.: Iuẽ dđ̃ ad
m̾sa̾ ꝓpͥã suscepit. eiq epłas ꝑqͦs mori debeat: tradit. Cuiꝰ aut̃ dđ in sola¬
riũ de ãbulans typũ tenet. nͥ eiꝰ de qͦscriptũ ẽ insole posuit tab̾nacłm
rũ ꝑ cognitionẽ legis. ĩ fusione sp̾ualis grẽ: ꝑfecta nob̾ sapientia mi

Expanded text:
prophetae maledici, ut dum fructus exarescente terra non oritur, possessores terrae prophetae maledici, ut dum fructus exarescente terra non oritur, possessores terrae sterilitatis damno feriantur, quatenus ipsi maledictionis sententiam 104 accipedicens: Arca Dei sub pellibus, et ego in domo mea requiescam? Quem David ad mensam propriam suscepit eique epulas rio deambulans typum tenet, nisi ejus de quo scriptum est: « In sole posuit tabernaculum rum per cognitionem legis infusio spiritalis gratiae,
Abbreviated transcription (Latin):
uid montes gelboȩ sa¬
ul moriente deliquert̾. quatinꝰ ineis nec ros nec pluuia caderet: & ab
oĩ eos uiriditatis germinȩ sententię sermo siccaret : Sed qr gelboȩ int̾¬
p̾tat᷑ decursꝰ. ꝑsaul aut̾ unctũ & mortuũ mors nr̃i mediatoris ex pri¬
in huiꝰ mundi desideriis defluunt : in xp̃i idẽ uncti se mor te miscuert᷑.
Et qr in eis unctꝰ rex corporalit̾ morit᷑: a ipsi ab oĩ grę rore siccabantur.
de qbꝰ & benedicit᷑. ut agri pͥmiciarũ c̾ent ñ possint. Suꝑbȩ qͥppe he¬
breoꝵ m̾tes pͥmititiors fructꝰ nͥ fert̾. qr ĩ rede̾ptoris aduentũ ex par¬
te maximã in ꝑfidia remanentes: pͥmordia fidei sequi noluert̾. Sc̃a nã¬
q eccłła s pͥmiciis suis multitudine gentiũ fecundata. uix in mundi
fine iudeos qͦs ĩ uenerit. suscipit: & extrema colligens cos qͣsi reliꝗas fru
harena maris. reliqȩ saluȩ fient. Posstꝰ tam̾ iccirco gelboȩ montes ore

Expanded text:
 montes Gelboe, Saul moriente, deliquerunt, quatenus in eis nec ros, nec pluvia caderet, et ab omni eos viriditatis germine sententiae sermo siccaret? sed quia Gelboe interpretatur decursus, per Saul autem unctum et mortuum mors nostri mediatoris expriin hujus mundi desideriis defluunt, in Christi, id est uncti, se morte miscuerunt, et quia in eis unctus rex corporaliter moritur, ipsi ab omni genere rore siccantur. non possint. Superbae quippe Hebraeorum mentes primitivos fructus non ferunt, quia in Redemptoris adventu ex parte maxima in perfidia remanentes, primordia fidei sequi noluerunt. Sancta namque Ecclesia in primitiis suis multitudine gentium fecundata, vix in mundi fine Judaeos, quos invenerit, suscipiet; et extrema colligens, eos quasi reliquias arena maris, reliquiae salvae fient . Possunt tamen idcirco Gelboe montes ore
Abbreviated transcription (Latin):
isdẽ ppls ꝑ patriarchas ac ꝓpħas dĩ incarnandũ esse nunciaui
Sirga uͦ in colubrũ uertit᷑. quia redemptor nͣr ds̃ inse ꝑma¬
nens : mortalis int̾ homines factus ẽ. Sed morses colubrũ ẽspici¬
ens ꝑtimuit . & fugit: quia uidaicus ppłs dũ redeptorẽ huma¬
ma parte dnĩci corporis id ẽ posteriori tẽpore sc̃ȩ ȩccłiȩ uidelicit ĩfi.¬
ne mundi se se ad fidẽ recolliget. Et colubri caudã ten&. qr eũ quem
mor talẽ ante espexerat: redeͥptorem suũ inultima iã parte eccłiȩ cfitet᷑.
Sed mox serpens in uirgã redit. qr statĩ ut iudaicꝰ popłs inredẽptore
nr̃o crediderit isdẽ redeptor ad iudiciũ in potestate suȩ diuinitatis appa

Expanded text:
s ac prophetas Deum incarnandum esse nuntiavit. Virga vero in colubrum vertitur, quia Redemptor noster Deus in se permanens, mortalis inter homines factus est. Sed Moyses colubrum conspiciens pertimuit et fugit, quia Judaicus populus dum Redemptorem humama parte Dominici corporis, id est, posteriori tempore sanctae Ecclesiae, videlicet in fine mundi, sese ad fidem recolligit. Et colubrum cauda tenet, quia eum, quem mortalem ante despexerat, Redemptorem suum in ultima jam parte Ecclesiae confitetur. Sed mox serpens in virgam redit, quia statim ut Judaicus populus in Redemptorem nostrum crediderit, idem Redemptor ad judicium
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitas. ꝑhoc qđ de usu suo aliꝗd haberet. Mira aut̃ dispensatio¬
ne c̾silũ. qͦd ei dñs de csuetudine carnali retinuit: hoc infigurã sp̾c
potentiꝰ uertit. Id enĩ sacrificia illoꝵ animaliũ. nͥ unigeniti mor.¬
tẽ designat: ꝗd sacrificia illoꝵ animaliũ. nͥ extinctionẽ carnał
nr̃ȩ uite significant. Unde gͦ in becillitati popłi rudis c̾descendit᷑. in-
de ei ꝑumbratas allegoriarũ species maior fortitudo sp̃c nunciatur.

Expanded text:
infirmitas per hoc quod de usu suo aliquid haberet. Mira autem dispensatioinfirmitas per hoc quod de usu suo aliquid haberet. Mira autem dispensatione consilii, quod ei Dominus de consuetudine carnali retinuit, hoc in figuram spiritus potentius vertit. Quid enim sacrificia illorum animalium nisi unigeniti mortem designant? Quid sacrificia illorum animalium nisi exstinctionem carnalis nostrae vitae significant? Unde ergo imbecillitati populi rudis condescenditur, inde ei per obumbratas allegoriarum species major fortitudo spiritus nuntiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
inc ẽ qđ in egẏpto positis pio iustoq mode¬
rimine latenti eoꝵ c̾cupiseentiȩ c̾descendit᷑. & uicioꝵ suoꝵ uasis aurcis
argenttisq sublatis: discedere iubent᷑. I ad sẏna montẽ ducti. accep¬
ta lege mox audiunt: ñ concupisces rẽ ꝑximi tui. hinc ẽ qđ in eadem
lege ccłm ꝓocło. dentẽ ꝓdente p̾cipiunt᷑ exigere: & qͣndoq tamꝰ reuelan¬
te grã ꝑcussi ĩmaxillã. alt̾am iubent᷑ p̾bere. Qr enĩ plus sc̃ꝑ ira ĩ uindic tã
exigit ꝗͣ i iniuria accepit. dũ disct̾ mala multipliciꝰ reddere: qͣndoq dis-¬
cerent ea & multiplicata sponte tolerare. Hinc ẽ qđ eundẽ rudem popłm
a qb̾dã ꝓbibuit. quedã uͦ ei inusu pͥltitio seruauit. Secd he ipsa tam̃ in¬
melioris uitȩ figura c̾posuit. Bruta nãq animalia idoł in ggypto
mactabant. eiq inusũ pꝰ modũ aĩaliũ mactationẽ retinuit : scd ido¬
loꝵ cultũ uitauit. ut dũ de usu suo ad mitteret aliqͥd: consolaret᷑ eiꝰ

Expanded text:
 quod in Aegypto positis, pio justoque moderamine, latenti eorum concupiscentiae condescenditur, et vicinorum suorum vasis aureis argenteisque sublatis, discedere jubentur. Qui ad Sinam montem ducti, accepta lege mox audiunt: Non concupisces rem proximi tui . Hinc est quod in eadem lege, oculum pro oculo, dentem pro dente praecipiuntur exigere , et quandoque tamen revelata gratia, percussa maxilla alteram jubentur praebere . Quia enim plus semper ira in vindicta exigit, quam injuria accepit, ut dum discunt mala non multiplicius reddere, quandoque discerent ea et multiplicata sponte tolerare. Hinc est quod eumdem rudem populum a quibusdam prohibuit, quaedam vero ei in usum pristinum servavit. Sed hmeliori vitae figura composuit. Bruta namque animalia idolis in Aegypto mactabant eique in usu postmodum animalium victima fuit: ut d vetavit, ut dum de usu suo aliquid amitteret, consolaretur ejus
Abbreviated transcription (Latin):
d̾o nr̃o. Oues egyptii. edere dedignant᷑. Sed qđ abhoĩant᷑ egyptii. hoc is¬
rahelite dño offert̾: qr simplicitatẽ conscientiȩ ꝗͣ iniusti qͥq uelut ĩfima
abiectaq despicuit̾. ha̾c iusti in uirtutis sacrificiũ uertut: & excolen¬
tis rectȩ puritatẽ ac mansuctudinẽ dõ immolant. ꝗͣ ab hominantes re¬
ꝓbi fatuitatẽ putant. In iob. Cũ¬

Expanded text:
 quippe Aegyptii edere dedignantur; sed quod abominantur Aegyptii, hoc Israelitae Deo offerunt, quia simplicitatem conscientiae, quam injusti quique velut infimam abjectamque despiciunt, hanc justi in virtutis sacrificium vertunt; et excolentes recti puritatem ac mansuetudinem Deo immolant, quam abominantes reprobi fatuitatem putant. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
cipiti. ⁊ miranda ĩploratione iustoꝵ mittet ꝓtinꝰ lib̾atorẽ. Ac̃ aꝑietur
celũ mediũ intẽpestate media nocte ut in orbe totolum̃ descenden.¬

Expanded text:
cipiti et miseranda conploratione iustorum mittet protinus liberatorem. tum aperietur cipiti et miseranda conploratione iustorum mittet protinus liberatorem. tum aperietur caelum medium intempesta
Abbreviated transcription (Latin):
coli ut filiũ dei. Idabit ei potestas ut fatiat signa ꝓꝓdigia. qͥb uisis
uretiat honunes ut adorent eũ. Iubebit ignẽ decelo descendẽ. ⁊ solẽ
rimi allitient᷑ abeo. Tc̃ eruere tẽplũ dei conabit᷑ ⁊ iustũ ppłm ꝑseq̃t᷑.
orbẽ t̃re m̃sis quadraginta duob. hoc erit tẽpꝰ. qͦuistitia ꝓitiet᷑ ⁊ in no¬
centia odio erit. qͦ mali bonos hostilit̾ p̃dabunt᷑ ñlex aut ordo. aut mi¬
litie disciplina seruabit᷑. ñ canos qͥsꝗͣ reuerebit᷑ ñ offitiũ pietatis agnoscet.¬
niq latrocinio t̾ra uniu̾sa uastabit᷑. Cũ hȩc facta er̃. tc̃ iusti ⁊ sectatores
u̾itatis segregabũt se amalis.⁊ fugient in solitudines. Iuo audito impiꝰ
in flamatꝰ ira ueniet cũ exercitu magno. ⁊ ad motis oĩb copiis circũdabit
montẽ. in qͦ iusti morabant᷑ ut eos cõphendat. Illi uͦ ubi se uiđint clau¬
diuino auxilio tanta illa calamitas indigebit. Cõmotꝰ gͥ ds̃ ꝑiculo an¬

Expanded text:
ut Dei filium: et dabitur ei potestas, ut faciat signa et prodigia, quibus visis, irretiat homines ut adorent eum. Jubebit ignem descendere de coelo, et solem rimi allicientur ab eo. Tunc eruere templum orbem terrae mensibus quadraginta duobus. id erit tempus quo iustitia proicietur et innocentia odio erit, quo mali bonos hostiliter praedabuntur. non lex aut ordo aut militiae disciplina seruabitur, non canos quisquam reuerebitur, non officium pietatis adgnoscetmunique latrocinio terra uniuersa uastabitur. cum naec iacta erunt, tum iusti et sectatores ueritatis segregabunt se a malis et fugient in solitudines. quo audito inpius inflammatus ira ueniet cum exercitu magno et admotis omnibus copiis circumdabit montem in quo iusti morabuntur, ut eos conprehendat. illi uero ubi se claudiuino auxilio tanta illa calamitas indigebit. commotus igitur deus et periculo an
Abbreviated transcription (Latin):
tabit᷑ mors ⁊ ñ ueni et. Nec nox qͥdẽ reqͥẽ timori dabit: nec adoculos som¬
nꝰ accedet. s animas hoĩũ sollicitudo acuigilia macerabit. Plorabunt
gement.⁊dentib strident. gratulabunt᷑ mortus ⁊ uiuos plangent¬
o is ⁊ aliis pluribꝰ malis. solitudo fiet int̾ra. ⁊ erit deformatꝰ orbis atq de¬
relinquat᷑. ⁊unde mille ꝓcesserant. uix ꝓdient centũ. De cultorib etiã¬
di due partes int̾ibũt. ⁊ tercia que fuerit ꝓbata remanebit. S planiꝰ
bilia fatiendi. Ubi cũq hoĩes ñ audierit̃ eũ. cdaudet cxlũ. ⁊ abstinebit
mibres Aquã u̾tet in sanguinẽ. ⁊ crutiabit ulos sit ac fame: Et qui¬
Qui qr conabit eũ ledẽ ꝓcedet ignis de ore eiꝰatq oburet ulĩ : hois ꝓdigiĩs
ac ututib cõuertet multos ad di cultũ. Factisq oꝑib ipsiꝰ. alt ree

Expanded text:
tabitur mors, et non veniet: ne nox quidem requiem timori dabit; nec ad oculos somtabitur mors, et non veniet: ne nox quidem requiem timori dabit; nec ad oculos somnus accedet: sed animas hominum sollicitudo ac vigilia macerabit: plorabunt, et gement, et dentibus strident; gratulabuntur mortuis, et vivos plangent. His et aliis pluribus malis solitudo fiet in terra, et erit deformatus orbis atque derelinquatur; et unde mille dei duae partes interibunt et tertia quae fuerit probata remanebit. Sed planius bilia faciendi. ubicumque homines non audierint eum, claudet caelum et abstinebit imbres, aquam conuertet in sanguinem et cruciabit illos siti ac fame, et quicumque conabitur eum laedere, procedet ignis de ore eius atque conburet illum. his prodigiis ac uirtutibus conuertet multos ad dei cultum. peractisque operibus ip
Abbreviated transcription (Latin):
gia quoq incȩlo mirabilia mentes hõiũ maxino t̾rore ꝯfundent ⁊ rines
cometarũ ⁊ solis tenebre ⁊ color lunȩ. ⁊cadentiũ sydũ laps. Nor tñ hec
usitato mͦ fient:. s existent subito ignota.⁊in uisa oeri. astra. Sol in pe¬
petuuĩ fuscabit᷑. ut uix int̾ noctẽ diẽq discernat᷑. luna iã ñ trib defi¬
tiet horis. s ꝑpetuo sanguinę effusa meatꝰ extra ordinarios ꝑaget. ut ñ
sit homini ꝓnitũ aut curs syderũ aut rationẽ agnoscere tp̃rũ fiet enĩ¬
dies in angustũ coartabit᷑. stelle uͦ creb̾rime cadent ut celũ om̃e cecũ sine
ullis luminibꝰ appareat. AUontes altissimi decident. ⁊ planis eqͣbũtua
mare in nauigabile ꝯstituet᷑. Ac neqͥd malis hominũ t̃req desit: audiet᷑
emitet. Itaq trepidabt̃ os ⁊ adluctuosũ illũ sonitũ ꝯtremiscent. Tc̃ uͦ
ꝑ irã dei adũs homines qͥ iustitiã ñ agnouer̃ seui et ferrũ. ignis. fames.

Expanded text:
gia quoque in caelo mirabilia mentes hominum maximo terrore confundent, et crines cometarum et solis tenebrae et color lunae et cadentium siderum lapsus. nec tamen haec usitato modo fient, sed existent subito ignota et inuisa oculis astra. sol in perpetuum fuscabitur, ut uix inter noctem diemque discernat, luna iam non tribus deficiet horis, sed perpetuo sanguine offusa meatus extraordinarios peraget, ut non sit homini promptum aut siderum cursus aut rationem dies in angustum coarctabitur. Stellae vero creberrimae cadent, ut coelum omne caecum sine ullis luminibus appareat. Montes quoque altissimi decident, et planis aequabuntur: mare innavigabile constituetur. Ac ne quid malis hominum terraeque desit, audietur . Itaque trepidabunt omnes, et ad luctuosum illum sonitum contremiscent. Tum vero per iram Dei adversus homines qui justitiam non agnoverunt, saeviet ferrum, ignis, fames,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd m̾dacii culpa mereat᷑. Hã benignitatis eoꝵ merces quȩ eis in ȩt̾na potuit
uita retribui. ꝓc̾missa culpa m̾dacii int̾rena ẽ reconpensatione declinata
ut inuita sua ꝗͣm̾ciendo tueri uoluert̾: ea quȩ fecertͥ bona reciꝑent. ut
ulteriꝰ qđ expectarent mercedis suę p̾miũ ñ haberent. Nã & si subtiliter
ꝑpendat᷑ amore uitȩ p̾sentis m̾titȩ st̃: nͥ intentione mercedis. Parcendo
qͥppe conate sunt infantũ uitã tegere m̃tiendo suã.

Expanded text:
erces, quae eis in aeterna potuit vita retribui, pro admissa culpa mendacii in terrenam est recompensationem declinata, ut in vita sua quam mentiendo tueri voluerunt, ea quae fecerunt bona reciperent, et ulterius quod exspectarent, mercedis suae praemium non haberent. Nam et si subtiliter perpendatur, amore vitae praesentis mentitae sunt, non intequippe conatae sunt infantum vitam tegere, mentiendo suam
Abbreviated transcription (Latin):
or aret᷑ ꝓ oĩbꝰ hoibꝰ. & specialit̾ ad diderat ꝓregibꝰ & his qͥ insubli:¬
mitate st̃: qͥputari poterant fastu & ꝑsuꝑbiã scłarem fidei xp̾ianȩ hu-¬
militatẽ ab horrere. ꝓinde dicens. Hoc enĩ bonũ ẽ cora saluatore nr̃o
dõ. id ẽ ut etiã ꝓtalib or et᷑: statĩ ut desꝑationẽ toller& addidit. qͥ onĩs
hõies uult saluos fieri: & adagnitionẽ ueritatis uenire. Hoc qͥppe deus
bonũ uidicauit. ut orationib humiliũ: dignaret᷑ salutẽ p̾stare subli¬
niũ. Qđ utiq iã uidemꝰ impletũ. Isto locutionis mͦ. & dñs usꝰ ẽ in ęuan.¬
głio: ubi ait phariseis. decimatis mͥtã &rutã. & õe holꝰ. Neq enĩ pha¬
bant. Sicut gͦ hic oẽ holꝰ. õẽ holerũ genꝰ: ita & illic õs hoĩes. õẽ hoiũ genꝰ
intelligere possumꝰ. & qͦcũq alio mͦ intelligi potest. dũ tam̃ credere
nͥ cogtimꝰ. aliqͥd ab ouuĩpotente uoluisse fieri: factũq ñ eẽ. Qui sine

Expanded text:
o singulis hominibus, et specialiter addiderat pro regibus et iis qui in sublimitate sunt : qui putari poterant fastu et superbia saeculari a fidei Christianae humilitate abhorrere. Proinde dicens: Hoc enim bonum est coram Salvatore nostro Deo , id est ut etiam pro talibus oretur, statim ut desperationem tolleret, addidit: Qui omnes homines vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire Hoc quippe Deus bonum judicavit, ut orationibus humilium dignaretur salutem praestare sublimium, quod utique jam videmus impletum. Isto locutionis modo et Dominus usus est in Evangelio, ubi ait Pharisaeis: Decimatis mentham et rutam, et omne olus . Neque enim Phaolerum genus, ita et illic omnes homines, omne hominum genus intelligere possumus: et quocunque alio modo intelligi potest, dum tamen credere non cogamur aliquid omnipotentem Deum voluisse fieri, factumque non esse: qui sine
Abbreviated transcription (Latin):
elegit mortis. nͥ ut ĩ eo qͦq latitudinis huiꝰ & longitudis. & altitadi¬
nis. & ꝓfunditatis magister exister&. Nã latitudo ẽ ĩeo ligno qđ
transuersũ de suꝑ figit᷑. hoc adbona oꝑa ꝑtinet : qr ibi extendunt᷑
manꝰ. Longitudo in eo qđ abipiso ligno usq ad terrã. c̾spicuũ ẽ. Ibi
enĩ qͦdã mͦ stat᷑. id ẽ ꝑsistit᷑ & ꝑseuerat᷑ : qđ longanimitati tribuit᷑.
altitudo ẽ in ea ligni parte quȩ ab illo qđ trasuersũ figit᷑ sursum
uersus relinqͥt᷑. hoc ẽ ad caput crucifixi : qr bene sꝑantiũ suꝑna
expectatio ẽ. lã uͦ illud ex ligno qđ ñ apparaa qđ fixũ occultat᷑.
unde totũ illud exurgit: ꝓfunditatẽ significat gratiutȩ grȩ̃. ĩ qͦ¬

Expanded text:
elegit, nisi ut in eo quoque latitudinis hujus, longitudinis, et altitudinis, et profunditatis magister existeret. Nam latitudo est in eo ligno quod transversum desuper figitur; hoc ad bona opera pertinet, quia ibi extenduntur manus; longitudo in eo quod ab ipso ligno usque ad terram conspicuum est, ibi enim quodam modo statur, id est persistitur et perseueratur, quod longanimitati tribuitur. altitudo est in ea ligni parte, quae ab illo, quod transuersum figitur. sursum uersus relinquitur, hoc est ad caput crucifixi. quia bene sperantium superna expectatio est. iam uero illud ex ligno, quod non apparet, quod fixum occultatur, unde totum illud exsurgit, profunditatem significat gratuitae gr
Abbreviated transcription (Latin):
Ita tñ ut nulli mr̃m. s ipsi đo mr̃m: quãuis in memoria mrm ꝯstituamꝰ
altaria. Iuis enĩ antistes in locis scõꝵ corpoꝵ adsistens altari. aliꝗͣdo
dix̃. offerimꝰ tͥ petre aut paule. aut expriane : S qđ offerimꝰ offertur
unũ đm. Iđ etiã ipsi scĩ. ł homines. tangłi exhiberi sibi nolunt qđ uni do
deb̾e nouer̃. Appariut hoc in paulo ⁊inbarnaban cõmoti miracuł que ꝑ eos
facta st̃ licaonii: tãꝗ̃ diis ĩmolare uoluer̾. ꝯcissis enĩ uestim̃tis sus ꝯfitenteᷤᷤ
⁊ ꝑsuadentes se deos ñ eẽ ita sibi ista fieri uetauer̃. Apparuit ⁊ angłis. sic̃¬
⁊ in a pocalipsi legimꝰ angłm se ad orari ꝓhibentẽ acdicentẽ ad oratori suo.¬

Expanded text:
 ipsi deo martyrum quamuis in memoriis martyrum constituamus altaria. quis enim antistitum in locis sanctorum corporum adsistens altari aliquando dixit: offerimus tibi, Petre aut Paule aut Cypriane, sed quod offertur, offertur  ipsi enim sancti, uel homines uel angeli, exhiberi sibi nolunt, quod uni deo deberi norunt. adparuit hoc in Paulo et Barnaba, cum conmoti miraculis, quae per eos facta sunt, Lycaonii tamquam diis immolare uoluerunt — conscissis enim uestimentis suis confitentes et persuadentes se deos non esse ista sibi fieri uetuerunt —: adparuit et in angelis sicut in apocalypsi legimus angelum se adorari prohibentem ac dicentem adoratori suo
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ breuibꝰ leuibꝰq peccatis sine qͥbꝰ hȩc uita ñ ducit᷑. coi¬
diana oratio fideliũ satis facit. Eor ẽ enĩ dicere. pat̾ ñr qͥes in cȩ-¬
lis: qͥiã patri tali regenerati st̃ exaqͣ & sp̃ũ sc̃õ. Delet omo hȩe oratio¬
dnĩca. minima & cotidiana peccata. Delet & illa qͥb uita fidelium
etiã sceleritate gesta. s& penitendo in meliꝰ mutata: discedĩt.Si quẽ¬
admodũ ueracit᷑ dr̃. dimitte nob̾ debita nrã : qͣm ñ dest̾ quȩ dimit¬
tant᷑. ita ueracit̾ dicat᷑. sicut & nos dimittimꝰ debitorib nr̃is. id est

Expanded text:
autem brevibus levibusque peccatis, sine quibus haec vita non ducitur, quotidiana oratio fidelium satisfacit. Eorum est enim dicere: Pater noster, qui es in coelis , qui jam Patri tali regenerati sunt ex aqua et Spiritu sancto . Delet omnino haec oratio minima et quotidiana peccata. Delet et illa a quibus vita fidelium etiam scelerate gesta, sed poenitendo in melius mutata discedit, si quemadmodum veraciter dicitur: Dimitte nobis debita nostra , quoniam non desunt quae dimittantur, ita veraciter di
Abbreviated transcription (Latin):
na plectit: elemosinã dat. qr miscđiã p̾stat. Multa enĩ bona
p̃stant᷑ in uitis. qͣndo eor c̃sulit᷑ utilitati nͥ uoluntati : qr ipsi sibi
& reddt᷑ errando mala ꝓbonis: cũ reddere mala xp̃iamis ñ debeat
ꝓmalis. Multa itaq st᷑ genera elemosinarũ. quȩ cũ facimꝰ adiu-¬
uam᷑ : ut dimittant᷑ nr̃a peccata. Sed ea nichil ẽ maiꝰ qͣ excorde dimi¬

Expanded text:
enim bona praestantur injustis, quando eorum consulitur utilitati, non voluntati, qua ipsi sibi et reddunt errando mala pro bonis, cum reddere mala Christianus non debeatis. » Multa itaque genera sunt eleemosynarum, quae cum facimus, adjuvamur ut dimittantur nostra peccata: sed ea nihil est majus qua ex corde dimi
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ lib& solubilis metalli. aut igne liquesceret. Aut con¬
tereret᷑ inpuluerẽ. aut confunderet᷑ ĩmassã: & eã uell& artifex
rursꝰ ex illiꝰ mat̾iȩ qͣntitate reparare. nichil ut̾ e̾e̾t: si ad eiꝰ uite.¬
gritatẽ quȩ particula materiȩ cui m̾bro statue redderet᷑. dũm
ttm̃ totũ ex qͦ cstituta fuerat restituta resumeret: ita d̾s mircibi-
atq in effabilit̾ artifex de toto qͦ caro nr̃t c̾stiterat. eã mu¬
bili & in effaibili celeritate restituet: nec aliqͥd attinebit ad eius
redintegrationẽ. utrũ capilli ad capillos redeant: & ungues¬

Expanded text:
t contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursus ex illius materiae quantitate reparare; nihil interesset ad ejus integritatem, quae particula materiae cui membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerat, restituta resumeret: ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex, de toto quo caro nostra constiterat, eam mirabili et ineffabili celeritate restituet; nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem, utru
Abbreviated transcription (Latin):
significẽt. scit solꝰds̃. Qͥnto die ardebũt ipsȩ aque ab ortu solis
usq ad occasũ. Sexto die os herbȩ & arbores sangͥneũ rorẽ dabũt.
Septimo die oiã edificia destruent᷑. O ctauo die debellabũt petrȩ
ad inuicẽ unaqueq intres partes se diuidet. ⁊ una q̃q pars col¬
lidet adũsaltã. Nono die er̃ t̾rȩ motꝰ qles ñ fuer̃ abinitio mũdi.
ecimo die õs montes ⁊ ualles in planitiȩ cõutent᷑. ⁊ erit ȩqͣlitas t̾rȩ.
ndecimo die hoĩes exibũt decau̾nis ss. ⁊cuirent qͥsi amentes. nec
ut simul resurgant. cũ mortuis. Quinto decimo die ardebit t̾ra

Expanded text:
 scit nisi Deus. Quinta die ardebunt ipsae aquae ab ortu suo usque ad occasum. Sexta die omnes herbae, et arbores sanguineum rorem dabunt. Septima die omnia aedificia destruentur. Octava die debellabunt petrae adinvicem, et unaquaeque in tres partes se dividet, et unaquaeque pars collidet adversus alteram. Nona die erit terrae motus, qualis non fuit ab initio mundi. Decima die omnes colles et valles in planitiem convertentur, et erit aequalitas terrae. Undecima die homines exibunt de cavernis suis, et current quasi amentes, nec ut simul resurgant cum mortuis. Decima quinta die ardebit terra
Abbreviated transcription (Latin):
guit.⁊ maxima potentia floruit. adultimũ qͦq p cetera reg¬
na. regnũ romanoꝵ cepit. qđ fortissimũ oiũ suꝑioꝵ. regnoꝵ¬
fuit. ⁊ omĩa regna trarũ sub dnãtionesua habuit. om̃sq po¬
puloꝵ nationes romanis subiacebant. ⁊ serui ebanit ẽis. subtri
a romano ĩꝑio. quȩ priꝰ subdita erant. uoc aut̃ tẽpꝰ ñ dũ uenit. qr
licet uideamꝰ romanũ ĩꝑiuĩ exmaxima parte destructũ. tamen
ꝗͣdiu reges franchoꝵ durau̾int qͥ romanũ ĩꝑiũ tenere debent: ro-¬
mani regni dignitas ex toto ñꝑibit. qi̾ in regib suis stabit Iuidã
uͦ doc torłs nri dicũt. qđ unꝰ ex regib franchoꝵ romanũ iꝑiũ ex in¬
tegro tenebit. qͥ in nouissimo tp̃i erit. ⁊ ipse erit matcimꝰ. ⁊ om̃iũ

Expanded text:
guit, et maxima potentia floruit, ad ultimum quoque post caetera regna regnum Romanorum coepit, quod fortissimum omnium regnofuit, et omnia regna terrarum sub dominatione sua habuit, omnesque populorum nationes Romanis subjacuerunt, et eis sub triba Romano imperio, cui priuslicet videamus Romanum imperium ex maxima parte destructum, tamen quamdiu reges Francorum duraverint, qui Romanum imperium tenere debent, Romani dignitas ex toto non peribit; quia in regibus suis stabit. Quidam vero doctores nostri dicunt, quod unus ex regibus Francorum Romanum imperium ex integro tenebit, qui in novissimo tempore erit, et ipse erit maximus, et omnium
Abbreviated transcription (Latin):
bilit uenire. subito arbores florere.⁊ arescere. mare turbari. ⁊ subito
tranqͥllari. naturas in diusis figuris mutari: aquas acursu suo ⁊ ordi
bilia ⁊ stupenda. mortuos etiã in cõspectu hominũ suscitari. ita ut
in enorẽ inducant᷑. si fieri pot̾ etiã electi. Nã quando tanta ac talia
signa uidint: etiã illi qͥ ꝑfecti ⁊electi s̃ d̃i : dubitabunt utrũ ipse

Expanded text:
bores subito florere et arescere, mare turbari subito et tranquillari. Naturas in diversis figuris mutari, aquarum cursus et ordibilia et stupenda, mortuos scilicet in conspectu hominum suscitari, ita ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi . Nam quando tanta ac talia signa viderint, etiam illi qui perfecti et electi Dei sunt, dubitabunt utrum ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Git᷑ de anti xp̃o scire uolentes. pͥmo notabitis quare sic uocatꝰ sit. ideo
catores. ille econtra humiles deitiet. peccatores magnificab̾. impios
bit. demonũ culturã inmundũ reuocab̾ Gła ꝓpriã queret. om̃i poten¬
tẽ đm se uocabit. Uic itaq antixp̃s multos ht̃ sue malignitatis mi-
siue laicꝰ. siue canonichꝰ. suie mocħus. contra iustitiã uiuit. ⁊ordiniꝰ
sui regulã impugnat. ⁊ qđ bonũ ẽ blasphemat: antixp̃s ẽ. minist̃
ꝓpͥo sensu fingo. ł excogito. in libro diligent inuenio. hex oĩa legen

Expanded text:
is. De Antichristo scire volentes, primo notabitis quare sic vocatus sit: ideo care: ille contra humiles dejiciet, peccatores magnificabit, impios bit, daemonum culturam in mundo revocabit, gloriam vanam quaerens omnipotentem Deum se nominabit. Hic itaque Ansive canonicus, sive monachus contra justitiam vivit, et ordinis sui regulam impugnat, et quod bonum est blasphemat, antichristus est, et proprio sensu fingo, vel excogito; in libris authenticis diligen
Abbreviated transcription (Latin):
Ma scet᷑ aut̃ expatris ⁊ matris copulatione sic̃ ⁊ alii hoĩes. ñ ut qͥdã
dicut de sola uirgine. s tñ totus inpeccato ꝯcipiet᷑. in pc̃co ge¬
nerabit᷑. ⁊ inpecc̃o nascet᷑. In ipso aut̃ ꝯceptionis sue initio simul
diabolꝰ introibit inutũ matris eiꝰ.⁊ ex uͥtute diaboli cõfonebit᷑. ⁊con¬
tutabit᷑ inuentre matris. utq diaboli sep̃ cũ illo erit. Et sic̃ in matrẽ
diabolꝰ inuentre matris antixpĩ descendet. ⁊ totã eã replebit. totã
cucũdabit. totã tenebit. totã interiꝰ ⁊ ext̾iꝰ possidebit: ut diabolo
pot̾it. genꝰ humanũ ꝑdet. ⁊ ipse in nouissimo ꝑdetur. Ecce audistis
bethleẽ sibi p̾uidit. ut ibi ꝓnob̾ humanitatẽ assumeret ⁊ nasci dig
unde radix omniũ maloꝵ oriri deł̾at. scilicet ciuitatẽ babiloniȩ
nhac enĩ ciuitate quȩ quondã inclita ⁊ głosa urbis gẽtiliũ fuit. ⁊¬

Expanded text:
Nascetur autem ex patris et matris copulatione, sicut alii homines, non ut quidam dicunt, ex sola virgine: sed tamen totus in peccato concipietur, in peccato generabitur, et in peccato nascetur. In ipso vero conceptionis ejus initio diabolus simul introibit in uterum matris ejus, et ex virtute diaboli confovebitur et contutabitur in ventre matris, et virtus diaboli semper cum idiabolus in ventrem matris Antichristi descendet, et totam eam replebit, totam circumdabit, totam tenebit, totam interius et exterius possidebit, ut diabolo poterit, genus humanum perdet, et ipse in novissimo perdetur. Ecce audistis Bethlehem sibi providit, ubi pro nobis humanitatem assumeret et nasci dignovit aptum, unde radix omnium malorum oriri debeat, scilicet civitatem Babyloniae. In hac enim civitate, quae quondam inclyta et g
Abbreviated transcription (Latin):
pleuerint. mox incipi et excandesc̾e antixp̃i ꝑsecutio.⁊ contra eos
pͥmũ antixp̃s sua arma compiet eosq intfitiet. sic̃ in a pochalipsi
legit᷑. bt cũ finierint inqͥt testimoniũ suũ bestia quȩ ascendet
de abysso fatiet adũs eos bellũ ⁊uincet eos. ⁊occidet illos. Post¬
terẽ noĩs bestiȩ. S qr̾ de pͥncipio eiꝰ diximꝰ quẽ finẽ habeat dicamꝰ
Mic itaq antixp̃s diaboli filiꝰ. ⁊ totiꝰ m̃alitiȩ artifex pessimꝰ. cũ ꝑtres an-¬
nos ⁊ dimidiũ sic̃ p̃dictũ ẽ. magna ꝑsecutione totũ mundũ uexa-¬
uerit. omnẽq ppłm dei. uariis penis crutiau̾it.p quã heliã ⁊ en och
int̾fec̾it. ⁊cet̾os infide ꝑmanentes mr̃io coronau̾it: adultimũ ue-

Expanded text:
 contra eos primum Antichristus sua arma arripiet, eosque interficiet, sicut in Apocalypsi dicitur: Et cum finierint, inquit, testimonium suum, bestia descendet de abysso, et faciet adversus eos bellum, et interficiet illos . Post de principio ejus diximus, quem finem habebit dicamus. Hic itaque Antichristus diaboli filius, totius malitiae artifex pessimus, cum per tres annos et dimidium, sicut praedictum est, magna persecutione totum mundum vexaverit, et omnem populum Dei variis poenis cruciaverit, postquam Eliam et Enoch interfecerit
Abbreviated transcription (Latin):
qi plenitudo diabolicȩ potestatis. ⁊ totiꝰ maligni ingenii corpora¬
lit̾ habitabit in eo. inqͦer̃ om̃s theliuri malitiȩ ⁊neqͥtię ⁊ inigͥta¬
tis absconditi. Iui adũsat᷑ .i. ꝯtrariꝰ ẽ xp̃o ⁊ oĩb m̃bris eiꝰ. ⁊ extollit¬
uidelicet appollinẽ. iouẽ mercuriũ qͦs pagani deos eẽ existimant:
supra os deos istos extollet᷑ antixp̃s. qr̾ maiorẽ ⁊ fortiorẽ se omnib¬
his fatiet. ⁊ñ solũ supra hos. s etiã supra oẽ qđ colit᷑ .i. supra sc̃ã

Expanded text:
 plenitudo diabolicae potestatis et totius mali ingenii corporaliter habitabit in illo, in quo erunt omnes thesauri malitiae et iniquitatis absconditi . Hic itaquvidelicet, Apollinem, Jovem, Mercurium, quos pagani deos esse existimant. Super omnes istos deos extolletur Antichristus, quia majorem et fortiorem se omnibus faciet: et non solum super hos, sed etiam supra omne q
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ysaia legimꝰ. Et qͦmͦ marcꝰ statĩ in pͥncipio sui uoluminis posuit. sic̃
scriptũ ẽ inisaia ꝓpħa ecce ego mittã angłm meũ qđ non scribit᷑
ĩysaia ut diximus. sed ĩmalachia nouissimo duodeci ꝓpħarũ.
Soluat hac̃ questiuncłam imperita p̾sũptio. & ego erroris ueniã
legistis ꝗd fecerit dđ̃ qͥuoino̾do ĩ gressꝰ ẽ domũ dĩ sub abyathar¬
pontifice. & panes ꝓpositionis comedit: ꝗbꝰ n̾licebat uti nͥ soł sac̾dotibꝰ.
Legamꝰ samuelẽ siue ut ĩ c̾muni habet᷑ titulo regnoꝵ libros. ibiq rep¬
ꝑiemꝰ ñ abiathar scriptũ e̾e̾ sed abimelech pontificẽ: ꝗ pꝰea adohec cũ
cet̾is sac̾dotibꝰ saule iubente ꝑcussꝰ c̃. Pergamꝰ ad paulũ apłm. scribit
ad corinthios. Si enĩ cognouissent: nũꝗͣ głȩ dñm crucifixissent. S sic̃

Expanded text:
o uoluminis sui posuit: sicut scriptum est in Isaia propheta: ecce mitto angelum meum, quod non scribitur in Isaia, ut diximus, sed in Malachia, in nouissimo duodecim prophetarum? soluat hanc quaestiunculam inperita praesumptio, et ego erroris ueniam legistis, quid fecerit Dpositionis comedit, quibus non licebat uesci nisisolis sacerdotibus? legamus Samuhelem — siue, ut in communi habetur titulo, Regnorum libros — ibique repperiemus non \'Abiathar\' scriptum esse, sed \'Achimelech\' pontificem, qui postea a Doec cum ceteris sacerdotibus Saul iubente percussus est. pergamus ad apostolum Paulum. scribit ad
Abbreviated transcription (Latin):
ret ᷑ qđ dic tũ ẽ ꝑ ꝓpħam qm̃ nazareus uocabit᷑. respondeant rogo¬
dedali & fastidiosi estimatores oĩũ tractatoꝵ ubi legerit᷑. discatq
inysaia positũ. Nã in eo loco ubinos legimꝰ atq transtulimꝰ. exiet
uirga de radice iesse. & flos de radice eiꝰ c̾scendet: in hebreo iuxta
ũ. Transeamꝰ ad cet̾a. Neq enĩ epłȩ breuitas patit᷑ diutiꝰ. ĩsinguł

Expanded text:
t per prophetam, quia Nazareus uocabitur, respondeant logodaedali et fastidiosi aestimatores omnium tractatorum, ubi legerint, discantque in Isaia positum. nam in eo loco, ubi nos legimus atque transtulimus: et exiet uirga de radice Iesse et flos de radice conscendet, in Hebraeo iuxta um. Transeamus ad cetera — neque enim epistulae breuitas patitur di
Abbreviated transcription (Latin):
si hebraicã uideas in qͣ ita scriptũ ẽ. Et tu bethleẽ ephrata. paruula
es inmilibꝰ uida: exte mͥ egrediet᷑ ꝗ sit dnator inisrł. Considera gra¬
datĩ quȩ ab eugłista st̃ posita. & tubethleẽ t̾ra iuda. Pro t̾ra uida.
ĩ hoc dũ taxat loco: & hebraico c̾cordante. Fugłista enĩ dix̃ qđ non
apłi. Flegit infirma mundi ds̃: ut c̾funderet fortia. Porro qđ se
repeto. ñ ut eugłistas arguã falsitatis. Hoc qͥppe ĩpiors ẽ: celsi. por¬
phirũ. uliani. sed ut rep̃hensores meos arguã ĩꝑiciȩ : & impetrẽ
abeis ueniã. ut c̃cedat̃ mͥ insimplici epła: qđ in seripturis sc̃is uelit̃.
nolint. apłis c̾cessuri st̃. Marcꝰ discipłs petri. ita suũ ordit᷑ eugłm.

Expanded text:
iptum est: et tu, Bethlem Effratha, paruulus es in milibus Iuda; ex te mihi egredietur, qui sit dominator in Israhel. considera gradatim, quae ab euangelista sint posita: et tu, Bethlem, terra Iuda: pro \'terra Iuda\' in hoc dumtaxat loco et Hebraico concordante. euangelista enim dixit, quod non apostoli: elegit infirma mundi deus, ut confundat fortia\'. porro, quod sereplico, non ut euangelistas arguam falsitatis — hoc quippe impiorum est, Celsi, Porphyrii, Iuliani —, sed ut reprehensores meos arguam inperitiae et inpetrem ab eis ueniam, ut concedant mihi in simplici epistula, quod in scripturis sanctis, uelint nolint, apostolis concessuri sunt. Marc
Abbreviated transcription (Latin):
uocabt̾ nom̃ eiꝰ emmanuel Si uerba calũpniam᷑. utiq n̾ ẽ ipsũ ha-¬
bebit & accipiet: nec uocabt̃ & uocabis. Porro inhebreo. ita scrip-¬
tũ legimꝰ. Ecce uirgo c̾cipiet & pariet filiũ. & uocabit nom̾ eiꝰ em¬
manuel. Non achaz ꝗarguebat᷑ in fidelitatis. non iudei ꝗ erat̃ dnm̃
negaturi: sed uocabit inꝗt ipsa quȩ concipiet. ipsa uirgo quȩ pa-¬
riet. In eodẽ eugłista legimꝰ herodẽ ad aduentũ magors fuisse
turbatũ. scribis & sac̃dotibꝰ congregatis sciscitatũ abeis ubi xpc̃ nas¬
ceret᷑: illosq respondisse in bethleẽ udȩ. sic enĩ scriptũ ẽ in ꝓpħa.
Et tu bethleẽ t̾ra iuda. ne qͣꝗͣ minima es ĩducibꝰ uida: exte enim¬

Expanded text:
uocabitis nomen eius Emmanuhel. si uerba calumniantur, utique non est ipsud \'habebit\' et \'accipiet\' nec \'uocabunt\' et \'uocabitis\'. porro in Hebraeo ita scriptum legimus: ecce uirgo concipiet et pariet filium et uocabit nomen eius Emmanuhel. non Achaz, qui arguebatur infidelitatis, non Iudaei, qui erant dominum negaturi, sed uocabit, inquit, ipsa, quae concipiet, ipsa uirgo, quae pariet. in eodem euangelista legimus Herodem aduentu magorum fuisse turbatum scribisque et sacerdotibus congregatis sciscitatum ab eis, ubi Christus nasceretur, illosque respondisse: in Bethlem Iudae; sic enim scriptum est in propheta: et tu, Bethlem, terra Iuda, nequaquam minima es in ducibus Iuda
Abbreviated transcription (Latin):
tet ab eugłistȩ testimonio. lxͣxͣ. translatio ꝑspicuũ ẽ. Sed & in he-¬
breo cũ sit sensꝰ idem. uerba p̾postera st̃: & pene diuersa. Et dixi

Expanded text:
tet ab euangelistae testimonio Septuaginta translatio, perspicuum est. sed et in Hetet ab euangelistae testimonio Septuaginta translatio, perspicuum est. sed et in Hebraeo, cum sensus idem sit, uerba p
Abbreviated transcription (Latin):
puella: tͥ dico surge. Arguat̃ euangłistã m̾dacii. qͣre ad diderit tibi
dico: cũ in ebreo tantũmͦ sit puella surge. S ut manifestiorẽ faceret
sensũ uocantis. & imꝑantis uim expͥmeret: addidit tͥ dico. Rursũ ĩ
matheo redditis a ꝓditor cꝰ aiuda triginta argenteis. & empto exeis agro¬
figuli : scribit᷑. Iuc̃ ad impletũ ẽ qđ scriptũ ẽ ꝑ iheremiã ꝓpħã¬
rt̃ a filus isrł: & dedert̃ eosin agrũ figuli. sicut c̃stituit mͥ dnis. hȩc
in iheremia penitꝰ nͥ inueniunt᷑. sed in zacharia aliis multo uerbis:
ac toto ordine discrepare. Uulgata qͥppe editio. ita se habet. Et di¬
cã ad eos. Si bonũ ẽ corã uob̾. date mercedẽ mͥ: aut rennuite. Et ap¬
p̾endert̃ mercedẽ meã. triginta argenteis. dixitq dñs adme. Pone
illos ĩ cflatorio. & c̾sidera si ꝓbatũ sit: sicut ꝓbatꝰ sũ abcis. Et tuli
triginta argenteos. & misi eos indomũ diũ ĩ cflatorio. Quantũ dis-¬

Expanded text:
puella, tibi dico, surge » . Arguatur Evangelista mendacii, quare addiderit, tibi dico, cum in Hebraeo tantum sit, puella surge. Sed ut ἐμφατικώτερον faceret; et sensum vocantis atque imperantis exprimeret, addidit, tibi dico. Rursum in Matthaeo redditis ab proditore Juda triginta argenteis: et empto ex eis agrofiguli, scribitur, « Tunc impletum est quod scriptum est per Jeremiam Prunt a filiis Israel: et dederunt eos in agrum figuli, sicut constituit mihi Dominus » . Hoc in Jeremia penitus non invenitur, sed in Zacharia, aliis multo verbis, ac toto ordine discrepante: Vulgata quippe Editio ita se habet: « Et dicam ad eos: si bonum est coram vobis, date mercedem mihi, aut renuite. Et appenderunt mercedem meam triginta argenteos. Dixitque Dominus ad me: Pone illos in conflatorio et considera, si probatum sit, sicut probatus sum ab eis. et tuli triginta argenteos et misi eos in domo domini in conflatorio. quantum dis
Abbreviated transcription (Latin):
suã: atq in eodẽ libro legimꝰ pꝰ ea rcũtentẽ de mesopotamia iacob cũ uxo¬
ribꝰ suis & filiis posiusse tab̾nacłm ante salẽ urbẽ sychimoꝵ: quȩ ẽ¬
in t̾ra chanaan & habitasse ibi. & inuocasse dm̃ isrł. Abrahã n̾emit
specũ abemor patre sychẽ: sed ab ephron filiosaar. nec sepultꝰ ẽ in sy.¬
chẽ sed inciuitate ebron: quȩ corruptȩ dr̃ arboch. duodecĩ aut̃ pa-¬
triarchȩ n̾ st̃ sepulti in arboch: sed insychẽ. ꝗager n̾ ẽ ep̃tꝰ ab abrahã:
sed aiacob. Differo solutionẽ istiꝰ questiuncłȩ. ut obtrectatores meique
rant & intelligat̃ : nͥ u̾ba in script̾is c̾siderare. sed sensũ. Uicesimi pͥ-¬
uertert̃. ds̃ ds̃ ms respice me: quare me dereliꝗsti. respondebt̃ utiq
nichil ĩsensu dãpni eẽ: si duo u̾ba sit addita. Audiat̃. & ame nͥ ꝑicli¬

Expanded text:
suam. atque in eodem libro postea legimus reuertentem de Mesopotamia Iacob cum uxosuam. atque in eodem libro postea legimus reuertentem de Mesopotamia Iacob cum uxoribus et filiis suis posuisse tabernaculum ante Salem, urbem Sicimorum, quae ein terra Chanaaspecum ab Emor patre Sychem: sed ab Ephron filio Seor: nec sepultus est in Sychem, sed in Hebron, quae corrupte dicitur Arboch. Duodecim autem Patriarchae non sunt sepulti in Arboch; sed in Sychem, qui ager non est emptus ab Abraham, sed a Jacob . Differo solutionem et istius quaestiunculae, ut obtrectrant et intellegant non uerba in scripturis consideranda, sed sensum. uicesimi priuerterunt: deus, deus meus, respice me, quare me dereliquisti? respondebunt utique nihil in sensu damni esse, si duo uerba sunt addita. audiant et a me non pericli
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ sensũ aliis sermonibꝰ indicaũ. In epła ad romanos idẽ beatꝰ apłs exem-¬
plũ de ysaia ꝓpħa sumens. ecce ĩꝗt ponã in syon lapidẽ offensionis. &
petrã scandali. discordat a translatione ueteri. & tam̾ cũ hebraica ue¬
posuerit: in creduł aut̃ lapis offensionis : & petra scandali. Ex ꝗbꝰ u̾bis
quesisse nͥ uerba: nec magnoꝑe de ordine sermonibꝰq curasse. cũ intel-¬
lec tui res paterent. Lucas uir apłicꝰ & euangłista. scribit stephanum
pͥmũ xp̃i martẏrẽ: in iudaica c̃tione narrantẽ. In .lxxx. qͥnq animabꝰ¬
descendit ia cob in egẏptũ. & defunctꝰ ẽ ipse & patres nrĩ. & translati
st̃ in sẏchẽ: & positi st̃ in sepulchro qđ emit abrahã p̾cio argenti afiliis
emor filii sẏchẽ. hic locꝰ ingenesi multo alit̾ ĩuenit᷑. qđ scilicet emerit
abrahã ab ephron etheo filio saar iuxta ebron qͣdringentis didragnus
argenti speluncã duplicẽ: & agrũ circa eã.sepelieritq in ea sarã uxorẽ

Expanded text:
dem sensum aliis sermonibus indicavit. In Epistola ad Romanos idem Apostolus Paulus exemplum de Isaia sumens: « Ecce, inquit, ponam in Sion lapidem offensionis, et petram scandali » , discordat a Translatione veteri; et tamen cum Hebraica veposuerit: incredulis autem lapis offensionis et petra scandali. ex quibus uniquaesisse, non uerba, nec magnopere de ordinatione sermonibusque curasse, cum intellectui res paterent.\' Lucas, uir apostolicus et euangelista, scribit Stephanum, primum Christi martyrem, in Iudaica contentione narrantem: in septuaginta quiri et translati sunt in Sychem; et positi sunt in sepulchro, quod emit Abraham pretio argenti a filiis Emmor, filii Sychem. hic locua in Genesi multo aliter inuenitur, quod scilicet Abraham emerit ab Efron Chetheo, filio Saar, iuxta Chebron quadringentis didragmis argenti speluncam duplicem et agrum circa eam sepelieritque in ea Sarram, uxorem