comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
clamore faciemꝰ qͣtinꝰ pose qͥ om̃ia potest uiolendẽ
tua quã ui huimana refrenare nec possumꝰ necde¬
bemiꝰ sue dexte uirtute corrigere & refrenare in p̃i¬
senti dignetur. ne anima tua infuturo ꝓpt̃ hoc et̃¬
nũ incendiũ patiat᷑. Uale.
Goffrido demeduana sał. In p̃senti uita sapi

Expanded text:
clamorem faciemus, quatenus ipse qui omnia potest violentiam tuam, quam vi humana refrenare nec possumus, nec debemus, suae dexterae virtute corrigere et refrenare in praesenti dignetur, ne anima tua in futuro, propter hoc, aeternum incendium patiatur. Vale. G
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ sociasti: qͥa libent̃ suscepimꝰ qͦs mundo auferre
potiusti. inqͣ nra & tua actione si aliqͥd alit̃ actũ. ẽ.
nos qͥdẽ ampliꝰ & tuminꝰ peccasti. Hec aut̃ peccata
sic impenitenti corde simul portemꝰ : ut dõ donante
nulla alia habeamꝰ. Et siqͥd tu & nos fecerimꝰ cari¬
tate. mirari ñ debes si illi difplicet cuiꝰ cor plenũ
.ẽ. iniqͥtate. Sẽꝑ & enĩ dissentient a filiis hierłm :¬
filii babyloniȩ. Illud etiã religio tua indubitant᷑
agnoscat. qđ nemo abel iustitiã ualet optinere.
quẽ cam malicia ñ impugnat. Uale. & quȩ dicta

Expanded text:
nobis sociasti, quia libenter suscepimus quos mundo auferre nobis sociasti, quia libenter suscepimus quos mundo auferre potuisti. In qua nostra et tua actione, si aliquid aliter actum est, nos quidem amplius et tu minus peccasti. Haec autem peccata sic impoenitenti corde simul portemus, ut Deo donante nulla alia habeamus. 228 Et si quid tu et nos fecerimus charitate, mirari non debes, si illi displicet, cujus cor plenum est iniquitate. Semper etenim dissentient a filiis Hierusalem filii Babyloniae. Illud etiam religio tua indubitanter agnoscat, quod nemo Abel justitiam valet obtinere, quem Cain malitia non impugnat. Vale, et quae
Abbreviated transcription (Latin):
de ñ st̃: habent enĩ &ille locũ suũ. Nichil tam̃
ꝓfaciendis monachis quȩrimꝰ. s siqͥd oblatũ fu-¬
erit qͥa illud regula suscipi iubet suscipimus.
Ordo siqͥdẽ nr̃ exigit ut tales simꝰ. qͥ ñ lucris
tẽporalib s lucrandis animab operã demꝰ.¬
iundocinensis monastĩi
inutł seruus dilecto suo Herueo incluso int̃
parietes lapidũ sic includi. ne lapideis detra-¬
hentiũ uerbis aliqͣ exparte possit uiolari. Nob̃¬
dixerit qđ debritonib: qͦs monastĩo nr̃o mona-¬
chandos misisti congregationẽ nrãm dedecoras.¬
ti.s nom̃ frĩs ista dicentis qͣ nescimꝰ occasione ta-¬
qđ bonũ.ẽ. cẽ. malũ asserit manifestũ uellemꝰ habe:
ut ueritas eiꝰ falsitatẽ manifeste posst arguere. Certe
optie fr̃ qͥ adeo neqͥt̾ loqͥt᷑ solũmꝰ te immerito ñ
accusat. s nos potiꝰ criminat᷑. Nullũ enĩ ꝑuiolentiã

Expanded text:
ae non sunt; habent enim et illae locum suum, nihil tamen ae non sunt; habent enim et illae locum suum, nihil tamen pro faciendis monachis quaerimus, sed si quid oblatum fuerit, quia illud Regula suscipi jubet, suscipimus. Ordo siquidem noster exigit ut tales simus, qui non lucris temporalibus sed lucrandis animabus operam demindocinensis monasterii inutilis servus, dilecto suo Herveo incluso, inter parietes lapidum sic includi, ne lapideis detrahentium verbis aliqua ex parte possit violari. Nobdixerit, quod de Britonibus, quos monasterio nostro monachandos misisti, congregationem nostram dedecorasti, sed nomen fratris ista dicentis qua nescimus occasione taquod bonum est, esse malum asserit, manifestum vellemus habere, ut veritas ejus falsitatem manifeste posset arguere. Certe, optime frater, qui adeo nequiter loquitur, solummodo te immerito non accusat, sed nos potius criminatur. Nullum enim per violentiam
Abbreviated transcription (Latin):
in scđo uͦ p̃rogaturꝰ ẽ. iustitiã. Et ne tẽ iustitia
dictante ꝑ eamꝰ. nc̃ confugiamꝰ ad ipsũ qͥ magis
p̃sto. ẽ. dare ueniã: quã peccator conũti ad pęni-¬
tentiã. Satisi: ꝓmptior ad ignoscendũ: quã qͥli-¬
bet homo ad peccandũ. Hec idõ dixi. ut qͥ
conũti uoluerint spẽ habeant: & sp̃e habentes
pęnitus resipiscant. Qđ eiꝰ pietas p̃stare dignet᷑:
qui ita difpensauit utrãq uitã. ut in p̃senti scło la-¬
tiã.H. secretariꝰ beatȩ mariȩ si monachus uult
fieri sic̃ nob mandastis: ñ . ẽ. respouendus. Uigilate
itaq ut citiꝰ conũtat᷑: & mundũ deserat cui forsi-¬
tan illicite famulat᷑. Alterũ uͦ qͥ nouit̾ prbt̃ fac¬
det᷑ nob̾ mitt̃e curetis : & qͦscũq honestȩ uitȩ le-¬
ricos inueneritis nob tͣnsinitt̾e ñ differatis: Plus
itaq in hominib diligimꝰ honestã pauꝑtatẽ: quã
suꝑbas eoꝵ diuitias. Quas si habuerint refouen-¬

Expanded text:
 vero praerogaturus est justitiam. Et ne tunc justitia dictante pereamus, nunc confugiamus ad ipsum, qui magis praesto est dare veniam quam peccator converti ad poenitentiam; satis promptior ad ignoscendum quam quilibet homo ad peccandum. Haec ideo dixi ut qui converti voluerint, spem habeant, et spem habentes penitus resipiscant. Quod ejus pietas praestare dignetur, qui ita dispensavit utramque vitam ut in praesenti saeculo latiam. H. secretarius B. Mariae, si monachus vult fieri, sicut nobis mandastis, non est respuendus. Vigilate itaque ut citius convertatur, et mundum deserat, cui forsitan illicite famulatur. Alterum vero, qui noverit detur, nobis mittere curetis; et quoscunque honestae vitae clericos inveneritis, nobis transmittere non differatis. Plus itaque in hominibus diligimus honestam paupertatem, quam superbas eorum divitias, quas si habuerint, respuend
Abbreviated transcription (Latin):
gia ꝓtestantẽ iniudicio suo ad uasa iniqͥtatis ꝓlatu¬¬
rus sit atq dicturꝰ infer digitũ tuũ huc & uide ma-¬
nus meas. & affer manũ tuã & mitte inlatꝰ meũ:
& agnosce quȩ ꝓte & ate impietas humana ꝑtu-¬
lerĩ. Hoc contͣ illos dictũ sit : qͥ sibi nimis blandi-¬

Expanded text:
gia protestantem, in judicio suo ad vasa iniquitatis prolatugia protestantem, in judicio suo ad vasa iniquitatis prolaturus sit atque dicturus: Infer digitum tuum huc, et vide manus meas; et affer manum tuam, et mitte in latus meum , et agnosce quae pro te et a te, impietas humana, pertulerim. Hoc contra illos dictum sit, qui sibi nimis blandi
Abbreviated transcription (Latin):
adduc̃. qͥ excaritate ñ ficta ꝓcedit. Caritas enĩ timorẽ
parit. & tamorẽ repellit. Parit timorẽ : ut scrip¬
tura dic̃. Beatꝰ homo: ꝗͥ semꝑ.ẽ. pauidus. Timorẽ
repellit : ut ait apłs. Qui ꝑfect. ẽ. incaritate : ñ
timet. Quoꝵ unꝰ filialis. eẽ. dinosi Ntur. alt̃ ser¬
uilis. Iste filiał uidelicet cũ dilectione & desidio:
s ille cũ fastidio exhibet᷑ & odio. Int̃ hec forsitan aliqͥs
dic̃. cur homini tot & tanta minaris dedõ. nũꝗͣ ꝑdet
ipsẽ quẽ sua grã creauit. quẽ creatũ & ꝓpͥa culpa ꝑ-¬
ditũ ineffabili dilectione dato se p̃cio adiabolo li-¬
bauit. Hc̃ qͣñ ñ despantẽ ꝓspicio s ult quã debet spe-¬
rantẽ nͥ ante finẽ uite sic sꝑare desierit. ꝑiturũ ñ
erga nos sẽ ostendunt eiꝰ beneficia. Uerendũ. ẽ. etiã
neͣ uocẽ illã głiosȩ resurrectionis p̃ciosa crucis uesti¬

Expanded text:
adducit, qui ex charitate non ficta procedit. Charitas enim timorem adducit, qui ex charitate non ficta procedit. Charitas enim timorem parit, et timorem repellit. Parit timorem, ut Scriptura dicit: Beatus homo qui semper est pavidus . Timorem repellit, ut ait apostolus: Qui perfectus est in charitate, non timet : Quorum unus filialis esse dignoscitur, alter servilis. Iste filialis videlicet cum dilectione et desiderio, sed ille cum fastidio exhibetur et odio. Inter haec forsitan aliquis dicit: Cur homini tot et tanta minaris de Deo? Nunquam perdet ipse quem sua gratia creavit, quem creatum et propria culpa perditum ineffabili dilectione, dato se pretio, a diabolo liberavit. Hunc quasi non desperantem prospicio, sed ultra quam debet sperantem, nisi ante finem vitae sic sperare desierit, periturum non derga nos se ostendunt ejus beneficia. Verendum est etiam ne vocem illam gloriosae resurrectionis pretiosa crucis vesti
Abbreviated transcription (Latin):
corpore rationẽ redditura. Sed qͥa nulla ad cõpara¬
tionẽ maloꝵ bona oftentare pot̾it. abipsa scẽ ȩcdie
radice p̃cidet᷑: & nũquã effugiendis gehenne ignib
tͣdet᷑ ꝑpetuo crucianda. O quã tristẽ quã lugubre erit
adulci intuitu scõꝵ separari. & quã t̃ribile ĩmmundoꝵ
sp̃uũ agminib sotiari : Quib qͥ sociabit᷑ beatũ se dice¬
ret : si ut qđ libet brutũ animal in amma & incorpo.¬
re mori ualeret. S qͥa mors illa finẽ ñ habet. sic ibi
semꝑ morit᷑ homo ut semꝑ resurgat: s ad hoc resur-¬
git ut ꝑeat. Nec tam̃ ꝑeundo om̃ino. eẽ. desinat: sed
semꝑ moriens mortis exitũ nũꝗͣ inueniat. In hoc aut̃
dãpnati hominis miseria prorsus augebit᷑. qđ dm̃
uidebit nec habebit. & ante sui redẽptoris confpectũ
ꝑibit. Ue illis. qͥ hec inposterũ toleranda : timere nc̃
recusant. Quȩ simͦ timerent: nũꝗͣ talia tolerarent.
Timere dico ñ timore qͦlibet. s illo quẽ uera fides

Expanded text:
nulla ad comparationem malorum bona ostentare poterit, ab ipsa sanctae Ecclesiae radice praecidetur, et nunquam effugiendis gehennae ignibus tradetur perpetuo crucianda. O quam triste, quam lugubre erit a dulci intuitu sanctorum separari, et quam terribile immundorum spirituum agminibus sociari! quibus qui sociabitur, 224 beatum se diceret, si, ut quodlibet brutum animal, in anima et in corpore mori valeret. Sed quia mors illa finem non habet, sic ibi semper moritur homo, ut semper resurgat, sed ad hoc resurgit ut pereat, nec tamen pereundo omnino esse desinat; sed semper moriens mortis exitum nunquam inveniat. In hoc autem damnati hominis miseria prorsus augebitur, quod Deum videbit, nec habebit, et ante sui Redemptoris conspectum peribit. Vae illis, qui haec in posterum toleranda timere nunc recusant; quae si modo timerent, nunquam talia tolerarent. Timere dico non timore quolibet, sed illo, quem vera fides
Abbreviated transcription (Latin):
uindocinensis monastĩi humilis
seruus. dilectȩ in xp̃o filiȩ Erm̃¬
gardi britannoꝵ comitisse. nec
mundũ seqͥ: nec eiꝰ flore qͥa cito marcescit uelle dele-¬
ctari. Est utiq quẽ seqͥ. cuiꝰ pulchritudine debemꝰ potiꝰ
delectari. u ic xp̃c uidelicet dñs nr̃ qͥ ad eo nos dilex̃
qđ ꝓ nob̾ corpꝰ & animã suscepit. & ne ꝑpetua morte
dãpnarem mȩstimabili caritate in mortẽ se tͣdidit.
Eius in quã beneficia si diligent̃ considare uoluisses
o creatura ꝓqͣ auctor uitȩ mortuus. ẽ: adulantiũ
linguȩ ñ te acreatore tuo sẽparassent. nec unde se¬
mel recesseras iterũ sociassent mundo : in qͦ nichil
p̃t̃ id qđ ẽ. funestũ reꝑies. Presentẽ nãq mundũ
sic uera miseria & falsa beatitudo comitat᷑: ut uix

Expanded text:
indocinensis monasterii humilis indocinensis monasterii humilis servus, dilectae in Christo filiae Ermengardi Britannorum comitissae, nec mundum sequi, nec ejus flore, quia cito marcescit, velle delectari. Est utique quem sequi, cujus pulchritudine debemus potius delectari, Jesus Christus videlicet Dominus noster, qui adeo nos dilexit quod pro nobis corpus et animam suscepit; et ne perpetua morte damnaremur, inaestimabili charitate in mortem se tradidit. Ejus, inquam, beneficia, si diligenter considerare voluisses, o creatura, pro qua auctor vitae mortuus est, adulantium linguae non te a Creatore tuo separassent, nec unde semel recesseras, iterum sociassent mundo, in quo nihil praeter id quod est funestum reperies. Praesentem namque mundum sic vera miseria, et falsa beatit
Abbreviated transcription (Latin):
amico nr̃o marito ur̃o contͣriũ si ꝑ uos qđ absit
factũ. ẽ. ñ medioerit̃ formidamꝰ. Est itaq in partib
ur̃is qͥdã rainald̃ uidelicet quartalđ qͥ tonsura &
habitu. ÷ idet monachus s ab oꝑib: & uita mo¬
nachi ualde. ẽ. alienꝰ. Iste enĩ pęnitꝰ contẽpta ꝓfes¬
sione sua & beati benedicti regula. muob̾ ut idẽ ip¬
se asserit confisus. scẽ obedientiȩ & monastũ sui re-¬
fugit p̃cepta. & ꝓlege regulari utit᷑ uoluntate ꝓ¬
pͥa. animȩ sue nullatenꝰ curans detrim̃ta. Unde
more dĩ & amore mariti urĩ ut ipse dĩ eũ aduos
sanũ & in colum̃ cũ om̃i uictoria reũti faciat sup¬
plicit̃ rogamꝰ. ne ꝓurãm fidutiã animã suã ꝑdait
ille qͥ iã ꝓpͥa iniqͥtate a dõ cognoscit᷑ separatꝰ. Hunc
siqͥdẽ cũ om̃ib sibi consentientib ad no papa &a nob̾
excõmunicatũ ur̃a excellentia indubitant᷑ agnoue¬
rit. si unꝗͣ ułteriꝰ nob̶ & monastĩo suo in obediens. eẽ.¬

Expanded text:
amico nostro, marito vestro, contrarium, si per vos, quod absit! factum est, non mediocriter formidamus. Est itaque in partibus vestris quidam, Rainaldus videlicet Quartaldus, qui tonsura et habitu esse videtur monachus, sed ab operibus et vita monachi valde est alienus. Iste enim, penitus contempta professione sua et B. Benedicti Regula, in vobis, ut idem ipse asserit, confisus, sanctae obedientiae et monasterii sui refugit praecepta, et pro lege regulari utitur voluntate propria, animae suae nullatenus curans detrimenta. Unde timore Dei et amore mariti vestri, ut ipse Deus eum ad vos sanum et incolumem cum omni victoria reverti faciat, 259 suppliciter rogamus, n separatus. Hunc siquidem cum omnibus sibi consentientibus a domino papa et a nobis excommunicatum vestra excellentia indubitanter agnoverit, si unquam ulterius nobis et monasterio suo inobediens e
Abbreviated transcription (Latin):
rt̃ pȩne pęnitꝰ destruxert̃. Res ipsas opulentas &
dimꝰ adȩthereas mansiones p̃cessert̃. rectores mo¬
nastĩi nr̃i qͥ fuert̃ ante me suscepert̃. & tota uita
sua fine labore tenuert̃. Ego aut̃ qͥ multũ ꝓreb istis
& laboraui & expendi. eas inuemi pauꝑes. & p̃dictoꝵ
mala gr̃ã p̃positoꝵ dedie indiẽ inuenio pauꝑiores.
Unde optime pͥnceps si mͥ ñ credit᷑. saltẽ rerum
distractioni & locoꝵ pauꝑtati quȩ nec m̃tiri. nec oc¬
cultari potest credat᷑. Uale dux multũ dignꝰ laude hu

Expanded text:
unt, pene penitus destruxerunt. Res ipsas opulentas et unt, pene penitus destruxerunt. Res ipsas opulentas et dimus, ad aethereas mansiones praedecesserunt, rectores monasterii nostri, qui fuerunt ante me, susceperunt, et tota vita sua sine labore tenuerunt. Ego autem qui multum pro rebus istis et laboravi et expendi, eas inveni pauperes, et praedictorum mala gratia praepositorum de die in diem invenio pauperiores. Unde, optime princeps, si mihi non creditur, saltem rerum distractioni et locorum paupertati, quae nec mentiri nec occultar
Abbreviated transcription (Latin):
odio hab̃e qđ odit. Dux uitȩ laudabił ut aduos uenirẽ m
mandastis. s diẽ & locũ qͦuos inuenire potuissẽ ñ signi-¬
ficastis. Qua ꝓpt̃ misi statĩ ad partes urãs quendã mo¬
nachũ qͥ me aduos qͦ ipse iubetis diceret uenturũ. Qui
ꝑduodecĩ dies ibi uos expectans cũ inuenire ñ posset
inde ad me reũsus m nuntiauit uos ad clarũ montẽ ꝓ-¬
si magnitudini ur̃ȩ meȩ paruitati ad p̃sens loqͥ placu.¬
dilectionẽ apduos potuisse inuenire : quã apd p̃de-¬
cessores ur̃õs nr̃i ueracit̃ dicunt᷑ inuenissẽ. Sed fortas¬
sis hoc apd dm̃ peccando mereri potui. s dĩ scit nuꝗͣ
apd uos nͥ seruiendo & diligendo ꝓmerui. Desidio tam̃
uobcũ loqͥ desiđo apđ uos quȩrimoniã facturꝰ dep̃-¬
positis urĩs Guiłlmo uidelicet & haimerico frẽ eiꝰ qͥ res
qͣs p̃ciũ redẽptionis animarũ suarũ uenerabiles
antecessores urĩ loci nr̃i fundatores eidẽ loco contule-¬

Expanded text:
t. Dux vitae laudabilis, ut ad vos venirem mihi mandastis; sed diem et locum, quo vos invenire potuissem, non significastis. Quapropter misi statim ad partes vestras quemdam monachum qui me ad vos, quo ipse jubetis, diceret venturum. Qui per duodecim dies ibi vos exspectans, cum invenire non posset, inde ad me reversus, mihi nuntiavit vos ad Clarummontem prsi magnitudini vestrae meae parvitati ad praesens loqui placudilectionem apud vos potuissem invenire quam apud praedecessores vestros nostri veraciter dicuntur invenisse. Sed fortassis hoc apud Deum peccando mereri potui; sed, Deus scit, nunquam apud vos nisi serviendo et diligendo promerui. Desiderio tamen vobiscum loqui desidero, apud vos querimoniam facturus de praepositis vestris, Guillelmo videlicet et Haimerico fratre ejus, qui res, quas pretium redemptionis animarum suarum venerabiles antecessores vestri, loci nostri fundatores, eidem loco contuler
Abbreviated transcription (Latin):
supbo. Pauꝑem latarũ sinꝰ abrahȩ suscepit glifican¬
dũ cũ scis: suꝑbũ diuitẽ tartarꝰ horrens absorbuit
cruciandũ cũ impiis. Hic pauꝑtate beatã sortẽ me-¬
ruit : ille diuitiis ꝓpetuã mortẽ. Hunc sua paup¬
tas fec̃ excelsũ. illũ suȩ diuitie fecere deiec tũ. Diues
factꝰ om̃ino indigens sepultꝰ. ẽ minferno & sine fi¬
ne dãpnat᷑ : latarus in simi abrahȩ collocatꝰ. & pac¬
radysi diuitias optinens cũ dõ lȩtat᷑. Ue diuitiis quȩ
ñ solũ ꝑeunt: s suũ etiã ꝑire faciunt amatorẽ
Felix & secura pauꝑtas: quȩ ditat & subleuat se
patient̃ portantẽ. Noniã nob̾ spes diuitiarũ incer¬
ta qualibet occasione blandiat᷑: s uoluntariã sectem̃
pauꝑtatẽ. qͣtinꝰ diuitiarũ suarũ nos faciat . eẽ.
participes. qͥ idõ pauꝑ fieri uoluit int̾ra. ut nos¬

Expanded text:
superbo. Pauperem Lazarum sinus Abrahae suscepit glorificansuperbo. Pauperem Lazarum sinus Abrahae suscepit glorificandum cum sanctis; superbum divitem tartarus horrens absorbuit cruciandum cum impiis. Hic paupertate beatam sortem meruit; ille divitiis perpetuam mortem. Hunc sua paupertas fecit excelsum; illum suae divitiae fecere dejectum. 249 Dives factus omnino indigens sepultus est in inferno , et sine fine damnatus; Lazarus, in sinu Abrahae collocatus radisi divitias obtinens cum Deo laetatur. Vae divitiis, quae non solum pereunt, sed suum etiam perire faciunt amatorem! Felix et secura paupertas, quae ditat et sublevat se patienter portantem. Non jam nobis spes divitiarum incerta qualibet occasione blandiatur; sed voluntariam sectemur pauperiem, quatenus divitiarum suarum nos faciat esse participes, qui id
Abbreviated transcription (Latin):
ut mortẽ animȩ fugiamꝰ : & reũtam᷑ ad illũ qͥ nos
adimaginẽ & ad similitudinẽ suã diligent̃ creauit.
a qͦ sepiꝰ peccando discessimꝰ. & tam̃ ad huc misericor¬
dit̾ uocat. ut nos multo puluere peccatoꝵ & crimi-¬
nũ fedatos mundet & pulchros faciat. Redeamꝰ di-¬
lectissime ad miscđissimũ creatorẽ nr̃m dũ tẽpus
habemꝰ & illũ anime nr̃ȩ brachiis semꝑ amplec¬
tentes. illiꝰ dilectionẽ mundo & fallacib eiꝰ dunti is
ante ponamꝰ : nulla occasione coruũ illũ in obedien-¬
tẽ imitantes. qͥ auiditate fetentis cadaueris noe sc̃ĩ
patriarchȩ contẽpsit imꝑiũ. Acqͥescamꝰ itaq: dñi
ac saluatoris nr̃i consilio. & ut ipse p̃cipit qͥ neminẽ
decipit mundo renuntiemꝰ. cuiꝰ falsã beatitudinẽ seqͥt̃
uera miseria cuiꝰ uoluptas breuis ẽ. & uoluptatis
pena ꝓpetua. Pligamꝰ potiꝰ pauꝑem uitã cũ lataro
humili & despecto. quã diuitias cũglioso dnute &

Expanded text:
amus, et revertamur ad illum, qui nos ad imaginem et ad similitudinem suam diligenter creavit; a quo saepius peccando discessimus, et tamen adhuc misericorditer vocat, ut nos multo pulvere peccatorum, et criminum foedatos mundet et pulchros faciat. Redeamus, dilectissime, ad misericordissimum Creatorem nostrum, dum tempus habemus, et illum animae nostrae brachiis semper amplectentes, illius dilectionem mundo, et fallacibus ejus divitiis anteponamus, nulla occasione corvum illum inobedientem imitantes, qui aviditate fetentis cadaveris, Noe sancti patriarchae contempsit imperium. Acquiescamus itaque Domini ac Salvatoris nostri consilio, et ut ipse praecipit, qui neminem decipit, mundo renuntiemus, cujus falsam beatitudinem sequitur vera miseria, cujus voluptas brevis est, et voluptatis poena perpetua. Eligamus potius pauperem vitam cum Lazaro humili et despecto quam divitias cum glorioso divite et
Abbreviated transcription (Latin):
uindocinensis monastĩi dispensator immeritꝰ.
.s. uenerabili decano suo utili amico & uera¬
ci felicit᷑ uiuere : & eẽ. beatũ. Quã pure. quã
firmit̃ nos dilexeritis. ipse totiens effectꝰ ꝓbauit.
quotiens uoluntas aut necessitas nr̃a uos in sua
causa ad uocauit. Mens mea confitet᷑ qđ lingua
laqͥt᷑ & neutra ingͣta efficit᷑: Mens gͥ mea gͣrata. ẽ
confessione. lingua locutione: ds̃ abnuat ut ingͣtꝰ effici-¬
aractione. Et qͥa sic̃ p̃locuti sumꝰ dilectio ur̃a nob̾ ser-¬
uire parata nc̃ usq extitit: in nr̃a multa anxietate
enĩ negotiũ contͣ consanguineũ nr̃m mauriciũ de
credone incrastino ramis palmarũ. Cui ut assitis mul¬
tiplicit̃ rogamꝰ. si qͣlibet occasione defuerits. uehem̃t̃
dolemꝰ. qͥppe qm̃ amicũ talẽ ꝑdidimꝰ. quẽ in nr̃a

Expanded text:
indocinensis monasterii dispensator immeritus, G. venerabili decano, suo utili amico et veraci, feliciter vivere et esse beatum. Quam pure, quam firmiter nos dilexeritis ipse toties effectus probavit quoties voluntas, aut necessitas nostra vos in sua causa advocavit. Mens mea confitetur quod lingua loquitur, et neutra ingrata efficitur. Mens igitur mea grata est confessione, lingua locutione; Deus abnuat ut ingratus efficiar actione? Et quia, sicut praelocuti sumus, dilectio vestra nobis servire parata nunc usque exstitit, in nostra multa anxietate enim negotium contra consanguinem nostrum Mauritium de Credone in crastino Ramispalmarum, cui ut assitis, multipliciter rogamus. Si qualibet occasione defueritis, vehementer dolemus, quippe quoniam amicum talem perdidimus
Abbreviated transcription (Latin):
dat. nil sibi aliud restat faciendũ. nͥ ut deposita om̃i
alia sollicitudine ad pondus tanti examinis incitatꝰ.
totis uiscerib contremiseat. & ut iustũ ac uehem̃ter
districtũ nudicẽ mnilla hora ꝓpiciũ sibi ualeat inueni-
re. qͥcqͥd hic tẽporalit̃ delectari potest ꝓeiꝰ amore con-¬
tẽpnat. Quis unquã dedie illo ꝑfecte cogitare pot̾it
& p̃sentẽ mundũ diligere. cuiꝰ tẽ amatores in horren-¬
dũ gehenne puteũ mtolerabili fetore & igne mextin-¬
guibili uermeq immortali & cȩteris in edicibilib torm̃¬
tis plenũ p̃cipitati. smȩ remedio ac spe remedii cruci-

Expanded text:
erat, nil sibi aliud restat faciendum, nisi ut deposita omni erat, nil sibi aliud restat faciendum, nisi ut deposita omni alia sollicitudine, et pondus tanti examinis incitatus, totis visceribus contremiscat, et ut justum, ac vehementer districtum judicem in illa hora propitium re, quidquid hic temporaliter delectare potest, pro ejus amore contemnat. Quis, inquam, de die illo perfecte cogitare poterit, et praesentem mundum diligere, cujus tunc amatores in horrendum gehennae puteum intolerabili fetore et igne inexstinguibili, vermeque immortali , et caeteris indicibilibus tormentis plenum praecipitati,
Abbreviated transcription (Latin):
domũ refugii : ut saluũ me facias. Priꝰ qͥdẽ deseren-¬
dus ẽ mundus & sic orandus ds̃: ne mundialis in ha-¬
bitatio uocẽ orantis impediat. Nã qͥ dm̃ ore p̃cat᷑.
& cor eiꝰ quȩ mundi st̃ cogitat. huiꝰ orationẽ ñ apꝓbat
ds̃ s inxꝓbat. sic̃ ipse dequib dã qͥ qͣsi bene loquebant᷑¬
& corde terrã sapiebant : asserit dicens. Popłs iste
labi is me honorat: cor aut̃ eoꝵ longe. ẽ. a me. Certe
hi quoꝵ corda implicant᷑ scłari negotio longe fiunt
adõ: & ꝑeunt. Unde psalmista. Qui elongant se a te
ꝑibt̃: ꝑdidisti omem qͥ fornicat᷑ abste. Adõ ꝓculdubio
fornicat᷑ qͥ ab illo recedens. mundũ fugientẽ seqͥt᷑: qũẽ
tam̃ nũquã conseqͥt᷑. S qͥ ut diximꝰ extremũ illud &
formidandũ ualde iudiciũ ante animȩ suȩ faciẽ po-¬
nit. qͥdq ibi sit futurũ oculo purȩ intentionis consi-¬

Expanded text:
domum refugii, ut salvum me facias . Prius quidem deserendomum refugii, ut salvum me facias . Prius quidem deserendus est mundus, et sic orandus Deus, ne mundialis inhabitatio vocem orantis impediat. Nam qui Deum ore precatur, et cor ejus quae mundi sunt cogitat, hujus orationem non approbat Deus, sed improbat, sicut ipse de quibusdam, qui quasi bene loquebantur, et corde terram sapiebant, asserit, dicens: Populus iste labiis me honorat; cor autem eorum longe est a me . Certe hi 246 quorum corda implicantur saeculari negotio, longe fiunt a Deo, et pereunt; unde Psalmista: Qui elongant se a te, peribunt, perdidisti omnem qui fornicatur abs te . A Deo procul dubio fornicatur, qui ab illo recedens, mundum fugientem sequitur, quem tamen nunquam consequitur. Sed qui, ut diximus, extremum illud et formidandum valde judicium ante animae suae faciem ponit, quidque ibi sit futurum oculo purae intentionis consid
Abbreviated transcription (Latin):
sulꝓtectione sedis aplicȩ specialit̾ ꝑmanere. & om̃u
que olĩ habuisiẽ dinoscit᷑. quatinꝰ absq distractione
uł qͣlibet diminutione possideat apłicȩ sinceritatis
pͥiulegia mansuro inꝑpetuũ decreto corroborant:
& eũ qͥ inde qͥcquã subtͣxerit ꝑpetuo anathemate
damprant.
nutritori fuo Guarnerio archidia cono mundo
deceptori ñ credẽ: nec ei labenti diutiꝰ inherere.
Religiose uiuere honorificũ. ẽ peccata & crimina
quȩ diaboli st̃ oꝑa fugere & execrari utile. immo ne¬
cessariũ ẽ.: dm̃ toto corde diligere głiosũ. Religiose
utiq uiuit qͥ peccata & crimina sua ꝑfecto odio
habee & dm̃ toto corde diligere ualet. qui mundũ &
ea quȩ st̃ mundi despiciens. extremi iudicii diẽ ante
sue m̃tis oculos reuocat assidue orans & dicens cũ ꝓpħa.
neꝑdas cũ impiis ds̃ animã meã. & cũ uiris sangui-¬
nũ uitã meã. & illud. Esto mͥ indm̃ ꝓtectorẽ & m

Expanded text:
stolicae specialiter permanere, et omnia quae olim habuisse dignoscitur, quatenus absque distractione, vel qualibet diminutione possideat, apostolicae sinceritatis privilegia 245 mansuro in perpetuum decreto corroborant, et eum qui inde quidquam subtraxerit, perpetuo anathemate damnant.nutritori suo Guarnerio archidiacono, mundo deceptori non credere, nec ei labenti diutius inhaerere. Religiose vivere honorificum est; peccata et crimina, quae diaboli sunt opera, fugere et exsecrari, utile, imo necessarium est; Deum toto corde diligere, gloriosum. Religiose itaque vivit qui peccata et crimina sua perfecto odio habet, et Deum toto corde diligere valet, qui mundum et ea quae sunt mundi despiciens, extremi judicii diem ante suae mentis oculos revocat, assidue orans et dicens cum Propheta: Ne perdas cum impiis, Deus, animam meam, et cum viris sanguinum vitam meam . Et illud: Esto mihi in Deum protectorem, et in
Abbreviated transcription (Latin):
& fidei nr̃e integritas conseruet᷑. Illa utiq qͣttuor
ca pͣuitas. & iudaica ꝑfidia. inqͣntũ p̃ualent uniũsa-¬
lis eccłiȩ castitatẽ cõmaculant. unde necesse. ẽ. ut qͥcũq
istis peccatis uł uno exipsis polluunt᷑. ñ iã soli sacer¬
doti sic̃ incęt̾is agit᷑. s uniũse eccłiȩ confiteantur.
Et sic ad eiꝰ unitatẽ redeant : cuiꝰ fidẽ antea impug-¬
rabant. Lustũ ẽ. enĩ ut qͥ alios diabolica p̃sũptione
infidelitatẽ docent: eos etiã publica satis factione
infide confirment. Et qͥb ante fuert̃ occasio & exẽ¬

Expanded text:
et fidet fidca pravitas, et Judaica perfidia, in quantum praevalent, universalis Ecclesiae castitatem commaculant. Unde necesse est ut quicunque istis peccatis vel uno ex ipsis polluuntur, non jam soli sacerdoti, sicut in caeteris agitur, sed universae Ecclesiae confiteantur; et sic ad ejus unitatem redeant cujus fidem antea impugnabant. Justum est enim ut qui alios diabolica praesumptione infidelitatem docent, eos etiam publica satisfactione in fide confirment, et quibus ante fuerunt occasio et exe
Abbreviated transcription (Latin):
suo magistro. ñ plus saꝑe quã oportet saꝑe.s
laꝑe ad sobrietatẽ. Om̃s qͥ infide ñ ficta uiuere cer-¬
nim̃. ut fidei nr̃ȩ ueritas instruat᷑ ñ ut destruat᷑
momĩb locis unanimit̃ laborare debemꝰ. Igit᷑ de
ꝓposita nob questione quȩ magna exparte immo
prorsus scd̾m tuã intelligentiã fidei catholicȩ obiua¬
re uidet᷑. plenã sectande fidȩi reddimꝰ rationẽ: ita
quẽadmodũ olĩ intellexisti. aut adhuc forsan intel¬¬
ligis in telligi ñ deb̾e. Credens enĩ nͥ fallim ꝓposuisti:
qđ solũmꝰ quattuor peccata confessione indigebant.
cȩtã aut̃ a dño sine confessione sanabant᷑. Qđ te
inuenissẽ asseris mȩxpositione bedȩ de euangłio. ubi
decẽ leprosi sanati a dño memorant᷑. Sed hoc ita
intelligendũ minime censemꝰ: & nuxta fidẽ xp̃ianã
sic intelligere nec possumꝰ nec debemꝰ. Det̾minanda. ẽ.
enĩ ista sententia sapient̃. ut intelligi possit utilit̃.

Expanded text:
quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Omnes qui in fide non ficta vivere cernimur, ut fidei nostrae veritas instruatur, non ut destruatur, in omnibus locis unanimiter laborare debemus. Igitur de proposita nobis quaestione, quae magna ex parte, imo prorsus, secundum suam intelligentiam fidei catholicae obviare videtur, plenam sectandae fidei reddimus rationem, ita quemadmodum olim intellexisti aut adhuc forsitan intelligis, intelligi non debere. Credens enim, nisi fallimur, proposuisti, quod solummodo quatuor peccata confessione indigebant, caetera autem a Domino sine confessione sanabantur. Quod te invenisse asseris in expositione Bedae de Evangelio, ubi decem leprosi sanati a Domino memorantur. Sed hoc ita intelligendum minime 251 censemus, et juxta fidem Christianam sic intelligere nec possumus, nec debemus. Determinanda est enim ista sententia sapienter, ut intelligi possit utiliter,
Abbreviated transcription (Latin):
phemia bonitas ura quȩ me diligent̃ nutriuit pro
amore nr̃o pęnitꝰ desistat: ne qui longo tẽpore
ꝑũsus extitit. subhac occasione peior fiat. Sic enĩ ne-¬
cesse .ẽ. uulneratȩ animȩ medicam̃tũ tẽꝑet᷑: neni-¬
mia medicam̃ti austĩtate ampliꝰ uulneret᷑.¬

Expanded text:
phemia bonitas vestra, quae me diligenter nutrivit, pro phemia bonitas vestra, quae me diligenter nutrivit, pro amore nostro penitus desistat, ne qui longo tempore perversus exstitit, sub hac occasione pejor fiat. Sic enim necesse est, vulneratae animae medicamentum temperetur, ne nimia medicamenti austeritate amplius vulneret
Abbreviated transcription (Latin):
nerio archidia cono. qđ uerꝰ amicꝰ amico. Si
ꝓreb nr̃is adũsus ardelardũ decastro gunterii
censura iustitiȩ uos erexistis : gͣtes uob referre &
possũ & debeo. Sed qͥa uos alit̾ fecisse fama refe-¬
rente audierã : mirabar dolendo. & mirando do¬
plenã iustitiã exercetis: nec unquã exercere dis.¬
tuliftis. Unde sĩ ita .ẽ. & uos mͥ magis karũ: &
me uob magas obnoxiũ reddidistã. Qđ ñ ꝑseue¬
rant̾ hoc egeritis : scitote qͥa ñ ingrato amico ser-¬
uitiũ urm̃ exhibuisse sentietis.
uindocinensis monastĩi quałcũq seruus. buar-¬
nerio suo Rm̃o nutritori & p̃cordiali amico:
salutẽ & dila tionẽ. ꝑuenit adaures nr̃as qđ hu-¬
go chaoreinꝰ apd credonẽ monachi habitũ susceꝑit.
Unde gͣtulari oportet. qͥa qͥ iã dudũ in anima mortu-¬
us fuerat: dõ suscitante reuix̃. Sed qͥa qđ ieo actũ
ẽ. blasphematis. rogamꝰ uos qͣtinꝰ abhuiꝰmodi blas.¬

Expanded text:
nerio archidiacono, quod verus amicus amico. Si nerio archidiacono, quod verus amicus amico. Si pro rebus nostris adversus Adelardum de Castro Gunterii censura justitiae vos erexistis, grates vobis referre et possum et debeo. Sed quia vos aliter fecisse, fama referente audieram, mirabar dolendo, et mirando doplenam justitiam exercetis, nec unquam exercere distulistis. Unde si ita est, et vos mihi magis charum, et me vobis magis obnoxium reddidistis. Quod si perseveranter hoc egeritis, scitote quia non ingrato amico servitium vestrum exhibuisse sentietis. Vindocinensis monasterii qualiscunque servus, Guarnerio suo charissimo nutritori et praecordiali amico, salutem et dilectionem. Pervenit ad aures nostras quod Hugo Chaorcinus, apud Credonem monachi habitum susceperit: unde gratulari oportet quia qui jamdudum in anima mortuus fuerat, Deo suscitante revixit. Sed quia quod in eo actum est blasphematis, rogamus vos, quatenus ab hujusmodi blas
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑem faciens qͥ ñ idcirco reconciliationis opib: nos
ditauit qͥa pauꝑes pauit quãius bonũ. eẽt . s qͥa se ꝓ
nob̃ pauꝑẽ fec̃. Si enĩ dñs inmundo diues fieri uo¬
liusset militia utiq sua ne iudȩis tͣdet᷑ sic̃ ipse in euan¬
głio dic̃ ꝓillo decertasset. nec ꝓnob crucifigi potu¬¬
isset nec mori. Et qͥr humana miseria aliunde ñ in¬
uenisset suffragiũ. miseroꝵ caruisset fine suppliciũ.
Si ita. ẽ immo qͥa ueracit᷑ ita. eẽ. credit᷑ pꝰ sufpensio¬
nẽ saluatoris. pꝰ poculũ fellis. pꝰplagã lateris. post
ꝑceptã grãm baptismatis. qͥ a creatore suo discor-¬
dasse peccando se meminit. utile. ẽ. atq necessariũ
ut peccator homo uoluntaria pauꝑtate dño re-¬
conciliet᷑. qua iustꝰ dñs peccatorẽ hominẽ sibi recon-¬
ciliasse agnoscit᷑. unde & pauꝑi paradrsi ianua pa-¬
tet: & ab illa diues excluditur.
in dignꝰ uindocinensis monastĩi seruus : Guar-¬

Expanded text:
s opibus nos 242 ditavit, quia pauperes pavit, quamvis bonum esset; sed quia se pro nobis pauperem fecit. Si enim Dominus in mundo dives fieri voluisset, militia utique sua ne Judaeis traderetur, sicut ipse in Evangelio dicit, pro illo decertasset, nec pro nobis crucifigi potuisset, nec mori. Et quia humana miseria aliunde non invenisset suffragium, miserorum caruisset fine supplicium. Si ita est, imo quia veraciter ita esse creditur, post suspensionem Salvatoris, post poculum fellis, post plagam lateris, post perceptam gratiam baptismatis, qui a Creatore suo discordasse peccando se meminit, utile est atque necessarium, ut peccator homo voluntaria paupertate Domino reconcilietur, quia justus Dominus peccatorem hominem sibi reconciliasse agnoscitur, unde et pauperi paradisi janua patet, et ab illa dives excluditur.i servus Guar
Abbreviated transcription (Latin):
ceritis ñ uoluntate. Certe dilectissime dĩ qͥ ꝑmisit
uos honorẽ credonensẽ hab̾e. ipse si uoluisset ho-¬
norẽ illũ conferre potuisset orhandi monoculȩ
quã dũ puer. eem. incuria ur̃a recolo me uidisse.
Et qͣnto plura uob̃ dedisse dm̃ cognoscitis: tanto
magis ei obnoxius estis. Ualde miser. ẽ. nec ueracit̃
credit indm̃: quẽ mundus ante deserit quã ipse
deserat mundũ. Mundũ enĩ antequã ipse nos de-¬
serat descrimꝰ: cũ illi sponte renuntiantes. qͥcqͥd
ex eo sordis uł criminis contͣximꝰ. obuitȩ ꝑhennis
amorẽ odimꝰ. Sed tẽ qͣsi pͥor mundus nos deserit :
cũ insordib nr̃is ꝓstratos extrema dies inuenit.
Et tc̃ miseranda hominis conditio gemit qđ dõ
seruire noluit: qͣndo iã reparare ñ potest quod
nequit᷑ uixit.

Expanded text:
ceritis, non voluntate. Certe, dilectissime, Deus, qui permisit ceritis, non voluntate. Certe, dilectissime, Deus, qui permisit vos honorem Credonensem habere, ipse, si voluisset, honorem illum conferre potuisset Orhandi monoculae, quam, dum puer essem, in curia vestra recolo me vidisse. Et quanto plura vobis dedisse Deum agnoscitis, tanto magis ei obnoxius estis. Valde miser est, nec veraciter credit in Deum, quem mundus ante deserit quam ipse deserat mundum. Mundum enim, antequam ipse nos deserat, deserimus, cum illi sponte renuntiantes, quidquid ex eo sordis vel criminis contraximus, ob vitae perennis amorem odimus. Sed tunc quasi prior mundus nos deserit, cum in sordibus nostris prostratos extrema dies invenit. Et tunc miseranda hominis conditio gemit, quod Deo servire noluit, quando jam reparare non potest quod nequiter vixit.
Abbreviated transcription (Latin):
sent. & abhis quȩ contͣ dm̃ egistis uelociꝰ reuocare.
Ad hoc enĩ ut credimꝰ uob̾ a dõ miscditer collata
fuert̃ : ut qͥ in incolumitate corporis uoluntate
dm̃ quȩrere differebatis. necessitate saltẽ actimo¬
re ei de illicitis oꝑib urĩs satis facere festinaretis.
noramꝰ. s si pissimo redẽptori nr̃o contͣria existunt
due cogitaretis qͣnta indie iudicii tristitia. qͣnta
tribulatio. qͣnta miseria. qͣntꝰ siꝑ om̃s dolores elo¬
lor erit homini qͥ dm̃ uidebit nec habebit. & ante
redẽptoris sui confpectũ ꝑibit. Hoc aut̃ nemo unꝗͣ
ad plenũ cogitare potuit : qͥ magis seło quã dõ
militare decreuit. Nc̃ forsitan cogitatio urã uob̃
scitote qͥa animȩ ur̃ȩ minime consulunt qͥ sic lo-¬
quunt᷑. Terrã enĩ & qͥcqͥd tẽporalit̾ possidetis opor-¬
tet uos ad p̃sens uelitis nolitis relinquere.Sed ani-
mȩ ur̃ẽ ualde erit contͣriũ: si hoc necessitate fe-¬

Expanded text:
sent, et ab his quae contra Deum egistis velocius revocare. sent, et ab his quae contra Deum egistis velocius revocare. Ad hoc enim, ut credimus, vobis a Deo misericorditer collata fuerunt, ut qui in incolumitate corporis voluntate Deum quaerere differebatis, necessitate saltem timore ac de illicitis operibus vestris satisfacere festinaretis. noramus; sed si piissimo Redemptori nostro contraria existunt, due cogitaveris, quanta in die judicii tristitia, quanta tribulatio, quanta miseria, quantus super omnes dolores dolor erit homini, qui Deum videbit, nec habebit, et ante Redemptoris sui conspectum peribit. Hoc autem nemo unquam ad plenum cogitare potuit, qui magis saeculo quam Deo militare decrevit. Nunc forsitan cogitatio vestra vobScitote quia animae vestrae minime consulunt, qui sic loquuntur. Terram enim, et quidquid temporaliter possidetis, oportet vos ad praesens, velitis nolitis, relinquere. Sed animae vestrae valde erit contrarium, si hoc necessitate fe
Abbreviated transcription (Latin):
ti s ad cõparationẽ maloꝵ tuoꝵ pauca st̃ aut penitꝰ¬
nulla. Unde te qͣsi iã inultima hora positũ ammo-¬
nendo consulo. & consulendo ammoneo. ut mala opa
que longo tẽpore ꝑpetrasti saltẽ infine em̃darẽ
festies: ne cũ morte corporis etiã in anima moria¬¬
ris. Residuũ uitȩ tuȩ qđ modicũ . ẽ. certissime scias
conserua uiuendo dõ creatori & redẽotori tuo. qͥa
si sorte sinistra qđ absit p̃uentꝰ fueris. credo̾ueracit̃
qm̃ pena tua fine carebit. Peccata qͥppe sua qͥsq
p̃uenit : qͣndo mala quȩ fec̃ & adhuc facere potest
penitendo deserit. Sed tc̃ a peccatis p̃uenit᷑: cũ iã
mala agere urgente mortis necessitate ñ sinit᷑.
Uale & consilio nr̃o acqͥesce.
iundocinensis monastĩi amicoꝵ seruus. Rai¬
naldo dulcissimo consanguineo suo & amico
p̃cordiali: sic posside tẽporalia ut ñ amittat
et̾na. Pietatis diuine pia flagella que hoc inan-¬
no suꝑ uos uener̃. m̃tẽ urãm ualde t̾rere debiuis.¬

Expanded text:
ti, sed ad comparationem malorum tuorum pauca sunt aut penitnulla. Unde te quasi jam in ultima hora positum admonendo consulo, et consulendo admoneo, ut mala opera quae longo tempore perpetrasti, saltem in fine emendare festines, ne cum morte corporis etiam in anima moriaris. Residuum vitae tuae, quod modicum est, certissime scias, conserva vivendo Deo, Creatori et Redemptori tuo, quia si sorte sinistra, quod absit! praeventus fueris, credo veraciter quoniam poena tua fine carebit. Peccata quippe sua quisque praevenit, quando mala quae fecit, et adhuc facere potest, poenitendo deserit. Sed tunc a peccatis praevenitur, cum jam mala agere urgente mortis necessitate non sinitur. Vale, et consilio nostro acquiesce.indocinensis monasterii amicorum servus, Rainaldo dulcissimo consanguineo suo et amico praecordiali, sic possidere temporalia ut non amittat aeterna. Pietatis divinae pia flagella, quae hoc in anno super vos venerunt, mentem vestram valde terrere debuis
Abbreviated transcription (Latin):
misisti raptorẽ me sĩgnificares: si te potiꝰ rap¬
torẽ animarũ. & aliene peccuniȩ importunũ exacto.¬
rẽ assereres. & sic te quẽ pastorẽ fateris lupũ credes:
optime fecisses. Decuerat enĩ te fr̃ ñ optime priꝰ eice-¬
re trabẽ deoculo tuo: ut posses festucã in meo agnos-¬
cere. & excutere puluerẽ qͦ gͣuat᷑ ab eo. ut pure con-¬
sidares maculã inm̃bro alieno. Cũ luteas manꝰ ha-¬
beas. cur niteris sordes t̃gereꝰ lalienas:  Raptorẽ
me uocasti. qđ utiq bene fuissẽ . si te auaricia onera-¬
tũ. & cupiditate fedatũ. delacu tante miseriȩ. &
de luto fecis raꝑe potuisse. Dixisti me agere contͣ
sẏnodale decretũ : cui prorsus obȩdire defido. si
constat apłica discretione sanccitũ. Decretũ & enĩ
siue conciliũ nullũ ratũ legit᷑. qđ ñ fuerit apłica
auctoritate firmatũ: multominꝰ igit᷑ qđ etꝰdẽ¬

Expanded text:
tius raptorem animarum, et alienae pecuniae importunum exactorem assereres, et sic te, quem pastorem fateris, lupum crederes, optime fecisses. Decuerat enim te, frater non optime, prius ejicere trabem de oculo tuo, ut posses festucam in meo agnoscere, et excutere pulverem quo gravatur ab eo, ut pure considerares maculam in membro alieno. Cum luteas manus habeas, cur niteris sordes tergere alienas? Raptorem me vocasti, quod utique bene fuissem, si te avaritia oneratum, et cupiditate foedatum, de lacu tantae miseriae, et de luto faecis rapere potuissem . Dixisti me agere contra synodale decretum, cui prorsus obedire desidero, si constat apostolica discretione sancitum. Decretum etenim sive concilium nullum ratum legitur, quod non fuerit apostolica auctoritate firmatu
Abbreviated transcription (Latin):
anmalia quȩ creator om̃iũ creaturarũ irrationabilia
creauit ꝓpę saluti ꝓuid̾e & melioris utilitatis causa
pastori suo corde & corpore obȩdire. uitare minꝰ bo¬
na. ut meliora ualeat inuenire : si dĩ & dnĩ fui consi-¬
lio uł p̃cepto duci ñ patit᷑. saltẽ pecudis exẽplo ad me¬
liora ꝓuocet᷑. relinqͣt tͣnsitoria cũ qͥb ꝓcerto & ipse
tͣserit. qͣtinꝰ ȩt̾na inuenire mereat᷑. Satis tam̃. ẽ.

Expanded text:
animalia, quae creator omnium creaturarum irrationabilia animalia, quae creator omnium creaturarum irrationabilia creavit, propriae saluti providere, et melioris utilitatis causa, pastori suo corde et corpore obedire, vitare minus bona, ut meliora valeant invenire: si Dei et Domini sui consilio, vel praecepto duci non patitur, saltem pecudis exemplo ad meliora provocetur: relinquat transitoria, cum quibus pro certo et ipse transierit, quatenus aeterna invenire mereatur. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ habe potuisset. Ille tam̃ ꝓse relinquere om̃ia ñ rȩp¬
bauit.: s illud ubi certã hominis salutẽ sciebant apꝓba¬
uit. Et nos itaq ꝓ dõ relinquere om̃ia & pauꝑes recreare
bamꝰ & om̃s & maxime amicos nros ut uiã indubitate
salutis teneant germana caritate rogamꝰ. & rogando
monemꝰ. Hec aut̃ dep̃catio nr̃a uł exhortatio sĩ contẽp¬
nit᷑ merito culpari ñ possumꝰ. s eos plangere & deip¬
sis ñ medioerit̃ dolere debemꝰ. qͥ de tanto contẽptu exis.¬
tunt culpabiles. & minꝰ capaces rationis. eẽ. uident᷑ quã
pecudes: Pecudes enĩ pascua meliora libent̾ appetunt.¬
& adilla pastorẽ suũ diligent̃ secunt᷑. & si ad alta minꝰ
bona forte ducant᷑ qͥb ualent motib contͣdic̃t. Cũ igit᷑
homo que formans dñs ñ solũ rationalẽ fec̃. uerũ etiã
ei sigillũ suȩ imaginis & similitudinis imp̃ssit uideat

Expanded text:
Deum habere potuisset. Ille tamen pro se relinquere omnia non reprDeum habere potuisset. Ille tamen pro se relinquere omnia non reprobavit; sed illud, ubi certam hominis salutem sciebat, approbavit. Et nos itaque pro Deo relinquere omnia, et pauperes recreare, obamus et omnes et maxime amicos nostros, ut viam indubitatae salutis teneant, germana charitate rogamus, et rogando monemus. Haec autem deprecatio nostra vel exhortatio si contemnitur, merito culpari non possumus, sed eos plangere, et de ipsis non mediocriter dolere debemus, qui de tanto contemptu existunt culpabiles, et minus capaces rationis esse videntur, quam pecudes. Pecudes enim pascua meliora libenter appetunt, et ad illa pastorem suum diligenter sequuntur, et si ad alia minus bona forte ducantur, quibus valent motibus contradicunt. Cum igitur homo, quem formans Dominus non solum rationalem fecit, verum etiam ei sigillum suae imaginis et similitudinis impressit, videat
Abbreviated transcription (Latin):
possibile. unde si nob̃ ñ credit᷑. illi saltẽ credat᷑ qͥ ñ m̃tit᷑.
qͥ in euangłio dic̃ qͥa nemo potest duob dnĩs seruire.
dõ uidelicet & mundo. Lib̾alitates elemosinarũ pauꝑib:
factas absit ut uituꝑemꝰ. s diuitib huiꝰ scłi hoc daremꝰ
consiliũ. si nob̾ acqͥescere uellent. ut uentres pauꝑũ
horrea facerent nepauꝑes fame nec ipsi tenacitate
ꝑirent. Certe pauꝑes pascere ꝓbabile. ẽ: s ualde ꝓba-¬
biliꝰ sẽ ꝓdõ pauꝑem facere. Multienĩ & pauꝑes pa¬
uert̃ & reliquert̃ omna: s qͥa se seruauer sibi dãpna-¬
ti inuenti st̃. At nemo unquã sẽ ꝓdõ pauꝑem fecit :¬
& dm̃ hab̾e neqͥuit. Unde saluator ineuangłio cũ petrꝰ
se & alios discipłos om̃a reliqͥsse & illũ secutos ẽ. dixis et. ñ
adhoc qͥa om̃na reliquerant. s ad hoc qͥa eũ secuti fuerant
respondit. & inde illis p̃miũ ȩt̃nȩ retributionis ꝓmisit.
Qđutiq dñs ñ fecisset: si homo ꝓsola rerũ dimnissione

Expanded text:
li saltem credatur, qui non mentitur, qui in Evangelio dicit; Quia nemo potest duobus dominis servire , Deo videlicet et mundo. Liberalitates eleemosynarum pauperibus factas absit ut vituperemus! sed divitibus hujus saeculi hoc daremus consilium, si nobis acquiescere vellent, ut ventres pauperum horrea facerent, ne pauperes fame, nec ipsi tenacitate perirent. Certe pauperes pascere probabile est; sed valde probabilius se pro Deo pauperem facere. Multi enim et pauperes paverunt, reliquerunt omnia, sed quia se servaverunt, sibi damnati inventi sunt; at nemo unquam se pro Deo pauperem fecit, et Deum habere nequivit. Unde Salvator in Evangelio, cum Petrus se et alios discad hoc quia omnia reliquerant, sed ad hoc quia eum secuti fuerant, respondit, et inde illis praemium aeternae retributionis promisit. Quod utique Dominus non fecisset, si homo pro sola rerum dimissione
Abbreviated transcription (Latin):
minores maiorib: succurrere : & qđ a sapien-¬
tib & prudentib dñs abscondit. consueuit
paruulis reuelare. Aduocate me paruulũ
urm̃ inom̃ĩ ur̃a necessitate : cuiꝰ sinceritatis
fraudulenta appenđe ualeat. & cui se neptimꝰ &
p̃cordiali hubto honorabili archidiacono. mun¬
dũ p̃cipitẽ ñ seqͥ. nec eiꝰ amara dulcedine uelle
repleri. Precipitẽ hc̃ dilectissune qͥ seqͥt᷑. ñ potest
ñ p̃cipitari : & qͥ eiꝰ replet᷑ dulcedine. ñ potest ñ ama-¬
ricari. Uere gͣlut̃ & multũ gͣuit̃ p̃cipitat᷑: qͥmun¬
dũ ꝑdeuia sequens illiꝰ amore deceptꝰ. uiȩ quã ꝑse:
met ipsã ueritas docuit cem̃to caritatis ñ iungit᷑.
Ille etiã uehem̃t̃ amaricat᷑. cui dũ p̃sens scłm ꝓspi-
tatis dulcedine blandit᷑. in amaritudmnẽ ũtit᷑ uitis
alienȩ : & qͥa uere uiti xp̃o inseri noluit ut palmes
fieret. ab ipsõ ut sarm̃tũ fiat p̃cidit᷑. Uiã quã fpe-¬

Expanded text:
minores majoribus succurrere; et quod a sapienminores majoribus succurrere; et quod a sapientibus et prudentibus Dominus abscondit, consuevit parvulis revelare . Advocate me parvulum vestrum in omni vestra necessitate, cujus sinceritatis fraudulenta appendere valeat; et qui se Neptunus et praecordiali Huberto honorabili archidiacono, mundum praecipitem non sequi, nec ejus amara dulcedine velle repleri. Praecipitem hunc, dilectissime, qui sequitur, non potest non praecipitari, et qui ejus repletur dulcedine, non potest non amaricari. Vere graviter et multum graviter praecipitatur, qui mundum per devia sequens, illius amore deceptus, viae, quam per semetipsam veritas docuit, caemento charitatis non jungitur. Ille etiam vetatis dulcedine blanditur, in amaritudinem vertitur vitis alienae, et quia verae viti Christo inseri noluit, ut palmes fieret, ab ipso, ut sarmentum fiat, praeciditur. Viam, quam spe
Abbreviated transcription (Latin):
Suindocinensis monastĩi humił seruus hub̵to
honestȩ uitȩ archidiacono amieo suo p̃cordi-¬
alissimo. inimicos ꝓpt̾ dm̃ diligere. & nul¬¬
las eoꝵ insidias formidare. Abel iustitiã dilectis¬
sime si uultis obtinere: ñ sit uob̾ contͣriũ eam ma¬¬
liciã sustmne̾re. Alt̾̃ ioseph fieri ñ potestis: nͥ ꝑse¬
cutiones a falsis fr̃ĩb uob̃ illatas exꝑtꝰ fueritis.
Qđ inp̃sentia dõm epĩ causã quã m significastis
sine consilio nr̃o cexistis tractare. laudare ñ ua-¬
leo: & qͥa uob̾ parco nolo uituꝑare. Solent tam̃
infirmȩ &uitiatȩ causẽ amicoꝵ iuua mine &
consilio releuari: & eis quȩ sane & firme uident᷑.
ne emuloꝵ dolositate infirmari. uł qͣlibet
ex parte uiciari possent ꝓuidi. Uos aut̃ de al-¬
titudine sensus urĩ & suffragiis eoꝵ qͥ me ȩtate
& scientia p̃cellunt adeo p̃supsistis. qđ intanto
negotio consilio nr̃e paruitatis quȩ specialit᷑
ur̃a .ẽ. opꝰ ñ habuistis. Sȩpe tam̃ contingit

Expanded text:
indocinensis monasterii humilis servus, Huberto honestae vitae archidiacono, amico suo praecordialissimo, inimicos propter Deum diligere, et nullas eorum insidias formidare. Abel justitiam, dilectissime, si vultis obtinere, non sit vobis contrarium Cain malitiam sustinere. Alter Joseph fieri non potestis, nisi persecutiones a falsis fratribus vobis illatas expertus fueritis. Quod in praesentia domni episcopi causam, quam mihi significastis, sine consilio nostro coepistis tractare, laudare non valeo; et quia vobis parco, nolo vituperare. Solent tamen infirmae et vitiatae causae, amicorum juvamine et consilio relevari, et eis, quae sanae et firmae videntur, ne aemulorum dolositate infirmari, vel qualibet ex parte vitiari possent, provideri. Vos autem de altitudine sensus vestri, et suffragiis eorum, qui me aetate et scientia praecellunt, adeo praesumpsistis, quod in tanto negotio, consilio nostrae parvitatis, quae specialiter vestra est, opus non habuistis. Saepe tamen contingit