comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&e dicent om̃e malũ aduersũ uos men¬
tientes propt̃ me. Gaudete et exultate:
qm̃ merces ur̃a multa ẽ. in celis. Anĩ¬
aduertat quisquis delicias huius scłi
& facultates rerũ temporaliũ quęrit in
nomine.xp̃iano. intrinsecus esse beatitu.¬
dinẽ nr̃am: sicut de anima eccłiastica
gis intrinsecus. Nam extrinsecus male¬
dicta et ꝑsecutiones & detractiones ꝑmit¬
tunt᷑. de quib tam̃ magna merces est in
cȩlis. quȩ sentiunt᷑ in corde patientiũ.
eors qui iam possirat dicere. głamur
in tribulationib. scientes quod tribula¬

Expanded text:
dversum vos, mentientes, propter me. Gaudete et exsultate, quoniam merces vestra multa est in coelis. Animadvertat quisquis delicias hujus saeculi et facultates rerum temporalium quaerit in nomine christiano, intrinsecus esse beatitudinem nostram; sicut de anima ecclesiasticfiliae regis intrinsecus : nam extrinsecus maledicta et persecutiones et detractiones promittuntur: de quibus tamen magna merces est in coelis, quae sentitur in corde patientium, eorum qui jam possunt dicere, « Gloriamur in tribulationib
Abbreviated transcription (Latin):
beati qui ꝑsecutionẽ patiunt᷑ propt̃ uis¬
ticiã. qm̃ ipsors ẽ. regnũ cęlorũ. Inde iã
incipit loqui p̃sentes compellans: cũ et
illa quȩ supradicta sunt ad eos etiã ꝑtine¬
rent qui presentes audiebant. & hȩc po¬
stea quȩ uident᷑ presentib specialit̃ dici
ꝑtineant etiã ad illos qui absentes uel
post futuri erant. Qua propt̃ istȩ sentẽ¬
tiarũ numerus diligent̃ considandus ẽ.
Incipit enĩ beatitudo ab humilitate. Be¬
ati pauꝑes sp̃u. id ẽ. non inflati: dũ se
diuinȩ auctoritati subdit anima. timenꝰ
post hanc uitã ne ꝑgat ad pęnas. etiã¬
si forte in hac uita beata sibi esse uideat᷑.
Inde uenit ad diuinarũ scripturarũ co¬
gnitionẽ: ubi oportet mitẽ se p̃bere pie-¬

Expanded text:
Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam; quoniam ipsorum est regnum coelorum. Inde jam incipit loqui praesentes compellans, cum et illa quae supra dicta sunt, ad eos etiam pertinerent, qui praesentes audiebant; et haec postea quae videntur praesentibus specialiter dici, pertineant etiam ad illos qui absentes vel post futuri erant. Quapropter iste sententiarum numerus diligenter considerandus est. Incipit enim beatitudo ab humilitate: Beati pauperes spiritu, id est, non inflati, dum se divinae auctoritati subdit anima, timens post hanc vitam ne pergat ad poenas, etiamsi forte in hac vita sibi beata esse videatur. Inde venit ad divinarum Scripturarum cognitionem, ubi oportet
Abbreviated transcription (Latin):
nib bone uoluntatis: hȩc uita consum
ꝑfectiq sapientis. De huius uiodi regno pa¬
catissimo &e ordinatissimo missus ẽ foras
princeps huiꝰ scłi: qui ꝑuersis in ordira¬
tisq dñatur. Hac pace intrinsecus consi¬
tuta atq firmata. quas cumq ꝑsecutiones
ille qui foras missus ẽ. forinsecus concita¬
aliqd in illo ędificio labefactans. s defici¬
entib machinis sus inuotescere faciens.
quanta firmitas intus extructa sit. Iddeo
sequitur. Beati qui ꝑsecutionẽ patuint᷑
ꝓpt̃ iusticiã: qm̃ ipsors est regnũ glorũ.
Sunt autem om̃s istȩ octo sententiȩ. Iam
enĩ ceta compellans loquit᷑ ad illos qui
aderant dicens. Beati eritis cũ uos male¬
dicent &e ꝑsequent᷑ uos. Suꝑiores aucem
sententias generalit̃ digerebat. Non enio

Expanded text:
nibus bonae voluntatis ; haec vita cnibus bonae voluntatis ; haec vita crfectique sapientis. De hujus magno regno pacatissimo et ordinatissimo missus est foras princeps hujus saeculi; qui perversis inordinatisque dominatur. Hac pace intrinsecus constituta atque firmata, quascunque persecutiones ille, qui foras missus est forinsecus concitaaliquid in illo aedificio labefactans, sed deficientibus machinis suis, innotescere faciens quanta firmitas intus exstructa sit. Ideo sequitur: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum coelorum. Sunt autem omnes istae octo sententiae. Jam enim caetera compellans loquitur ad illos qui aderant, dicens: Beati eritis, cum vobis maledicent, et persequentur vos. Superiores autem sententias generaliter dirigebat: non enim
Abbreviated transcription (Latin):
alibi scriptũ est insimplicitate cordis
querite illũ. Hoc ẽ. enĩ mundũ cor : qđ
est simplex cor. Et quẽ ad modũ lumen
hoc uideri ñ potest nisi oculis mundis:
ita nec d̾̃s uidet᷑ nisi mundũ sit illud
quo uideri potest. B eati pacifici: qm̃
filii dĩ uocabunt᷑. In pace ꝑfectio ẽ: ubi
nichil repugnat. Et ideo filii dĩ pacifici.
qm̃ nichil resistit dõ. Et utiq filii simi¬
litudinẽ patris hab̃e debent. Pacifici au-¬
tem in semetipsis sunt: qm om̃s animi
sui motus componentes ce subicientes
racioni id ẽ. m̃ti &e sp̃ui. carnalesq con.¬
cupiscentias habentes edõmitas fuint re¬
gnũ dĩ: in quo ita sunt ordinata om̃ia.
ut id quod est in homine p̃cipuũ et ex¬
cellens. hoc imꝑet cetĩs non reluetantib
quȩ sunt nobis bestiis q cõmunia. atq id¬
ipsum quod excellit in homine id ẽ. mens
& racio subiciat᷑ pociori quod ẽ. ipsa ueri
ciat. Et hȩc ẽ. pax quȩ datur in t̾ra homi¬

Expanded text:
alibi scriptum est: In simplicitate cordis, quaerite illum, hoc est enim mundum cor, quod est simplex cor, et sicut lumen hoc videri non potest, nisi oculis mundis, ita nec Deus videbitur, nisi mundum sit illud quod videre potest. Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. In pace perfectio est, ubi nihil repugnat, et ideo filii Dei pacifici, quoniam nihil resistit Deo, et utique filii similitudinem patris habere debent. Pacifici autem in semetipsis sunt, qui omnes animi sui motus componentes et subjicientes rationi, id est menti et spiritui, carnalesque concupiscentias habentes edomitas, fiunt regnum Dei: in quo ita sunt ordinata omnia, ut id quod est in homine praecipuum et excellens, hoc imperet caeteris non reluctantibus, quae sunt nobis bestiisque communia; atque idipsum quod excellit in homine, id est mens et ratio, subjiciatur potiori, quod est ipsa veritciat. Et haec est pax quae datur in terra homi
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑuisse os suũ. quod ipse in lege ueteri aꝑi¬
re scoleret ora ꝓpharũ. Quid ergo dicit:
Presũptio autẽ sp̃s. audaciã &e suꝑbiam
significat. Uulgo autẽ magnos sp̃s suꝑbi
habere dicunt᷑. Et recte : quando quidẽ sp̃s
etiam uentus uocat᷑. Unde scriptũ est. Ignis.
to distentos: Unde ẽ. etiã illud apłi. Sci¬
entia inflat: caritas uͦ edificat. Qua ꝓpt̃
tuit beatitudinẽ. Siquidẽ ꝑuentura ẽ.
ad sũmã sapientiã. Iniciũ autẽ sapientiȩ

Expanded text:
aperuisse os suum, quod ipse in Lege veteri aperiaperuisse os suum, quod ipse in Lege veteri aperire soleret ora Prophetarum. 3. Quid ergo dicit? praesumptio autem spiritus, audaciam et superbiam significat: vulgo etiam magnos spiritus superbi habere dicuntur; et recte, quandoquidem spiritus etiam ventus vocatur. Unde scriptum est, Ignis, to distentos? Unde est etiam illud Apostoli: Scientia inflat, charitas vero aedificat . Quapropter tuit beatitudinem; siquidem perventura est ad summam sapientiam: Initium autem sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
Ui querit᷑ quid significet mons: be¬
ne intelligit᷑ significare maiora
p̃cepta iusticiȩ. quia minora erãt
ra p̃cepta popło quẽ timore adhuc alliga.¬
ri oportebat: & ꝑfiliũ suũ maiora popło
quẽ caritate lib̃ari conuenerat. Cũ autẽ¬
nunora minorib. maiora maiorib dan.¬
tur: ab eo dantur: qui solus nouit cõgru.¬
entem suis temporib generihumano ex¬
hibere medicinã. Nec mirũ ẽ. qđ dantꝰ
maiora p̃cepta propt̃ regnũ cȩlorũ: & mi-¬
dõ qui fecit celũ & terrã. De hac gͦ iusti¬
cia quȩ maior est: ꝑpropħam dicit᷑. lus¬
ticia tua sicut montes dĩ. Et hõc bene
significat: quod ab uno magistro solo docen¬
docet: quod ꝑtinet ad dignitatẽ magistri.
Et accedunt ad eũ discipłi: ut audiendis
uerbis illius hi essent corpore uiciiores.
qui p̃ceptis implendis etiã animo appro¬
aliquanto longiorẽ fucurũ esse sermonẽ:
nisi forte ñ uacet quod nunc cũ dietũ est

Expanded text:
i quaeritur quid significet mons, bene intelligitur significare majora praecepta justitiae, quia minora erant, ra praecepta populo, quem timore adhuc alligari oportebat, et per filium suum majora populo, quem charitate jam liberari convenerat. Sedens auteminora minoribus, majora majoribus dantur, ab eo dantur qui solus novit congruentem suis temporibus generi humano exhibere medicinam. Nec mirum est quod dantur majora praecepta propter regnum coelorum, et miit coelum et terram. De hac ergo justitia quae major est, per prophetam dicitur, Justitia tua sicut montes Dei : et hoc bene significat, quod ab uno magistro solo docendocet, quod pertinet ad dignitatem magisterii: et accedunt ad eum discipuli ejus, ut audiendisverbis illius hi essent etiam corpore viciniores, qui praeceptis implendis etiam animo approaliquanto longiorem futurum esse sermonem: nisi forte non vacet quod nunc eum dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
terea paracditus nominat᷑ id ẽ. consolator:
ut temporalẽ amicdentes ȩterna leticia ꝑ¬
fruantur. Beati qui esuruint & siciunt
iusticiã: qm̃ ipsi saturabunt᷑. Iam istos
amatores dicit ueri & inconcussi bom. Il¬
lo gͦ cibo saturabunt᷑ de quo dñs dicit:¬
meus cib ẽ. ut faciã uoluntatẽ patris
mei qđ est iusticia: & illa aqua de qua
quisquis bib̾it ut idẽ dicit fiet in eo fons
aquȩ salientis in uitam ȩternã. Beati mi

Expanded text:
terea paracletus nominatur, id est consolator, terea paracletus nominatur, id est consolator, ut temporalem amittentes aeterna laetitia fruantur. Beati qui esuriunt, et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur. Hic amatores dicit, veri et inconcussi boni, illo ergo cibo saturabuntur, de quo Meus cibus est ut faciam voluntatem Patris mei, quod est justitia: et illa aqua, de qua quisquis biberit, ut idem dicit, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . 7. Beati mi
Abbreviated transcription (Latin):
beati mites: qm̃ ip̃si hereditate posside.Uiii¬
bunt terrã. Illam credo terrã. de qua in
psalmo dicit᷑. spes mea es tu. portio mea
in terra uiuentiũ. Significat enĩ quan¬
dam soliditatẽ & stabilitatẽ hereditatis
ꝑpetuȩ: ubi anima ꝑ bonũ affectũ tãꝙͣ.
loco suo requiescit sicut corpus in t̾ra et
inde cibo suo alit᷑ sicut corpus ex terra.
Ipsa ẽ. requies & uita scõrũ. Mites autẽ
sunt qui cedunt impbitatib &r ñ resistũt
malo: sed uincunt in bono malũ. Rixẽ¬
tur gͦ immites & dimicent ꝓt̾renis et
temporalib reb: beati autem mites qm̃
ipsi hereditate possidebunt terrã. de qua
expelli ñ possunt. Beati qui lugent: qm̃
ipsi consolabunt᷑. Luctus ẽ. tristicia de-
amissione carorũ. Conũsi autẽ ad dm̃:
ea quȩ in hoc mundo cara amplecteban-¬
tur amittunt. Non enĩ gaudent his reb
quib ante gaudebant: & donec fiat ĩ illis
amor ȩternors ñ nulla m̃sticia sauciant᷑.

Expanded text:
Beati mites; quoniam ipsi haereditate possidebunt terram: illam credo terram, de qua in Psalmo dicitur, Spes mea es tu, portio mea in terra viventium . Significat enim quamdam soliditatem et stabilitatem haereditatis perpetuae, ubi anima per bonum affectum, tanquam loco suo requiescit, sicut corpus in terra; et inde cibo suo alitur, sicut coIpsa est requies et vita sanctorum. Mites autem sunt qui cedunt improbitatibus, et non resistunt in malo, sed vincunt in bono malum ; rixentur ergo immites, et dimicent pro terrenis et temporalibus rebus, Beati autem mites, quoniam ipsi haereditate possidebunt terram, de qua evelli non possunt. Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur. Luctus est tristitia de amissione charorum: conversi autem ad Deum, ea quae in hoc mundo chara amplectebantur, amittunt: non enim gaudent his rebus, quibus ante gaudebant; et donec fiat in illis amor aeternorum, nonnulla moestitia sauciantur:
Abbreviated transcription (Latin):
monasteria suȩ subiectionis generale de¬
nouembris iuxta uniũsalis ȩccłiȩ regu¬
lam scõrũ om̃ium sollẽpnitas agit᷑. ita se¬
quenti die in psalmis ex elemosinis etp̃¬
cipue missarũ sollẽpniis. om̃iũ in xp̃o
quiescentiũ memoria celebretur.

Expanded text:
Monasteria sua constituit generale deMonasteria sua constituit generale deNouembris iuxta vniuersalis Ecclesiæ regulam, omnium Sanctorum solemnitas agitur, ita sequenti die, in Psalmis & eleemosynis, & præcipue Missarum solemniis, omnium in Christo quiescentium memoria celebretur.
Abbreviated transcription (Latin):
nent̃ instaurant. Quos tamen ego freq̃n¬
ter audiui querulis lamentationib eiu¬
sus eos infedabilit certantiũ frequent̃
ex eoꝵ manib eriꝑent᷑ animȩ dãpnators.
Int̃ cet̾a quoq ꝑ maximã de cluniacen¬
siuĩ cetu & eoꝵ abbate quȩrimoniã facũt.
quia quã sepe ꝑ eos sui uris uernaculos
amutunt. Quamobrẽ ꝑ terribile te omini¬
potentis dĩ nom̃ obtestor: ut sc̃is fr̃ibus
hȩc quȩ tibi dixi fidelit̃ referas: & ex nr̃a
& orationib magis magis q insistant. et p̃¬
sertim huius intuitu intentionis. ut de
manib demonũ eos qui abillis cruciant᷑
educant: quatinus de cotidianis eoꝵ rapi¬
nis. & luctus inferat᷑ humani generis ini¬
mico. et gaudiũ multiplicet᷑ in cȩlo. Aliqͣn¬
topost itaq uir ille regressus in patriã:
quicquid ex uiri dĩ relatione cognouerat
beato patri & scẽ congregationi fidelit̾ nar-¬
rat. Tunc uenerabilis pater odilo. ꝑ om̃ua

Expanded text:
nenter instaurant. Quos tamen ego frequennenter instaurant. Quos tamen ego frequenter audiui querulis lamentationibus eiuerabiliter concertantium, frequenter ex eorum manibus eriperentur animæ damnatorum. Inter cętera quoque, permaximam de Cluniacensium cœtu, & eorum Abbate, querimoniam faciunt, quia quam sæpe per eos sui iuris vernaculos perdunt. Quamobrem per terribile te Omnipotentis Dei nomen obtestor, vt sanctis fratribus illis hæc quæ tibi dixi fideliter referas, & ex nostra & orationib. magis ac magis insistant, & præsertim huius intentionis intuitu, vt de manibus dæmonum, eos qui ab illis cruciantur, educant: quatinus de quotidianis eorum rapinis, & luctus inferatur humani generis inimico, & gaudium multiplicetur in cœlo. Aliquanto post homo regressus in patriam, quicquid ex viri Dei relatione didicerat, beato Patri & sanctæ congregationi fideliter narrat. Tunc venerabilis Pater Odilo, per omnia
Abbreviated transcription (Latin):
uensi reuertebat᷑ ab hierosolimis.
qui dũ mare transiret quod asici¬
ua uersus thessalonicã ꝑplurima fluctu¬
um ꝑiculosa loca ꝓtenditur. eũq cũ aliis
multis furentiũ uentoꝵ horror impelle¬
ret: applicuerunt ad infulã quandã. ubi
cõmoratus. & tranquillitatẽ sedartoi ma¬
ris expectans: delectabat᷑ cũ seruo dĩ fre.¬
quenter habere colloquiũ. Sed cũ hinc
non nulla dicunt᷑. illinc plurima refe-¬
runtur: ꝑ quisitus hospes aiuro di un-¬
dit. Requisitus insuꝑ utrũ cenobiũ illud
quod dicit᷑ clumacũ & odilonẽ eius dem
loci nosset abbatẽ: optime quod quȩre¬
bat se nosse ꝑhibuit. Sciscitat᷑ homo: cur
hoc abeo seruus dĩ inquirat. Ad quȩ ille.
Sunt inquit uicina nobis loca. ex quib
grauissima flaminarũ edaciũ euomun¬
Ad quorũ semꝑ ex aggeranda supplicia.
in numerabiles sunt demones deputati:
qui intolerabiles eors pęnas cotidie inno-¬
uant. & eos ad rediuina supplicia indesi¬

Expanded text:
nensi, reuertebatur a Hierosolymis. Qui dum mare transiret, quod a Sicilia versus Thessalonicam per plurima fluctuum periculosa loca protenditur, eumque cum multis aliis furentium ventorum horror impelleret, applicuerunt ad insulam quandam siue commorans, & transquillitatem sedandi maris expectans, delectabatur cum seruo Dei frequenter habere colloquium. Sed dum hinc nonnulla dicuntur, illinc plurima referuntur, perquisitus hospes a viro, vndit. Requisitus insuper vtrum Cœnobium illud, quod dicitur Cluniacum, & Odilonem eiusdem loci nosset Abbatem, optime quod quærebat se nosse perhibuit. Sciscitatur homo, cur hoc ab eo Dei seruus inquirat. Ad quem ille. Sunt, inquit, vicina nobis loca, ex quibus grauissima flammarum furentium euomunAd quorum semper exaggeranda supplicia, innumerabiles sunt dæmones deputati, qui intolerabiles eorum pœnas quotidie renouant, & eos ad rediuiua supplicia indesi
Abbreviated transcription (Latin):
enim dnĩ filius est patris. S eosdem cȩlos
uidelicet scõs apłos ut tota simul tͥnitas
ostendatur oꝑata: repente de scĩ sp̃s diuini¬
tate adiungit᷑. & spũ oris eius omĩs uirtu
Quales namq doctores scẽ eccłiȩ ante ad¬
uentum huius sp̃s fuerint scimus: & post
aduentũ illius cuius fortitudinis sint fa-
cti conspicimus. Certe ipse iste pastor eccłiȩ
tȩ debilitatis & qͣntȩ formidinis fuerit an¬
cilla ostiaria requisita dicat. Una enĩ muli
eris uoce ꝑcussus: clum mori timuit uitã
petrus negauit in t̾ra: quẽ suspensum la-¬
tro confessus. ẽ. in cruce.S uir iste tante
formidinis: qualis post aduentum sp̃s
existat uideamus. fit conuentiis magistra.¬
tus atq seniorũ: cȩsis denunciat᷑ apłis ne
in nomine iħu loqui debeant. Petrus ma¬
gna auctoritate respondit. Obȩdire deo¬
oportet magis quã hominib. & rursus.
Si iustum.ẽ. inconspectu d̾i uos potius
audire quã d̾m: iudicate. Non enim possuns¬

Expanded text:
enim Domini, Filius est Patris. Sed eosdem coelos, videlicet sanctos apostolos, ut tota simul sancta Trinitas ostendatur operata, repente de sancti Spiritus divinitate adjungitur: Et spiritu oris ejus omnis virQuales namque doctores sanctae Ecclesiae ante adventum hujus Spiritus fuerint scimus, et post adventum illius cujus fortitucti conspicimus. Certe ipse pastor Ecclesiae et tae debilitatis quantaeque formidinis fuerit ancilla ostiaria requiseris voce perculsus, dum mori timuit, vitam Petrus negavit in terra, 1580 cum latro confiteretur in cruce . Sed vir iste tantae formidinis qualis post adventum Spiritus existat audiamus. Fit conventus magistratus atque seniorum, caesis denuntiatur apostolis ne in nomine Jesu loqui debeant: Petrus magna auctoritate respondit: Obedire oportet Deo magis quam hominibus . Et rursus: Si justum est in conspectu Dei vos potius audire qua
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ enĩ uere sine ꝑirimo: nec ꝑrimus uere di¬
ligitur sine d̾o. Hinc. ẽ. qd sicut in alio ser¬
mone iam diximus: isclem sp̃s sccło legitur di¬
scipulis datus. pͥus ã dño in t̾ra degente. post
modum a dño cęlo p̃siclente. In t̾ra quippe ut
diligat᷑ ꝑximiis: e cȩlo uͦ ut diligatur cds.
S cur pͥus in t̾ra postmodum ẽ cę̧lo: nͥ qd̾
patenter datur intelligi qi uixta iohannis
dm quem ñ udet quomͦ potest diligere:
Diligamus gͦ ꝓximuni fr̃s : amemus eum
qui uixta nos. ẽ. ut ꝑuenire ualeamus ad
amorem illius qui suꝑ nos.ẽ. Mecditet᷑ menꝰ
in ꝓximo qd̃ exhibeat d̾o: ut ꝑfecte mereat᷑
in do gaudere cum ꝓxcimo. Tc̃ ad illam suꝑ¬
nȩ frequentiȩ lȩticiã ꝑuemĩmus: de qua nc̃
scĩ sp̃s pignis accepimus. Ad istum finẽ toto
corde tendamus: in quo sine fine lȩcabim᷑.
lbi suꝑnoꝵ cuuium societas scã. ibi sollempni¬

Expanded text:
enim Deus vere sine proximo, nec proximus vere dienim Deus vere sine proximo, nec proximus vere diligitur sine Deo. Hinc est quod sicut in alio sermone jam diximus , idem Spiritus secundo legitur discimodum a Domino coelo praesidente. In terra quippe, ut diligatur proximus; e coelo vero, ut diligatur Deus. Sed cur prius in terra, postmodum e coelo, nisi quod patenter Deum quem non videt, quomodo potest diligere? Diligamus ergo proximum, fratres, amemus eum qui juxta nos est, ut pervenire valeamus ad amorem illius qui super nos est. Meditetur mens in proximo quod exhibeat Deo; ut perfecte mereatur in Deo gaudere cum proximo. Tunc ad illam supernae frequentiae laetitiam perveniemus, de qua nunc sancti Spiritus pignus accepimus. Ad istum finem toto amore tendamus, in quo sine fine laetabimur. Ibi supernorum civium societas sancta; ibi solemni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙenĩ ur̃i orientem clare solem in sꝑam illiu̾
intendendo ualet conspicere: qr tensi in eius
radiĩs oculi reuerb̾antur. S sole illusttatos
montes aspicimus: & qr iam sol ortus.ẽ. uide¬
mus. Quia gͦ solem iusticiȩ in se ipso uidere
ñ possumus: illustratos montes claritate illi¬
us uideamus. scõs uidelicet apłos quiuirtu¬
tib emicant. miracłis choruscant. qͣs nati
solis daritas ꝑfudit. & cum in se ipso sit inui¬
sibilis: ꝑ eos nob quasi ꝑ illustratos montes se
uisibilem p̃buit. Uirtus enĩ diuinitatis in se
quasi sol in cȩlo est: uirtus uͦ diumitatis in ho¬
minib sol int̾ra. Solem gͦ iusticiȩ intuieamur
in t̾ra quẽ uidere ñ possumus in cęlo: ut dum
inoffenso pede oꝑis ꝑ hunc in t̾ra gradini᷑.
ad intuendũ illum qͣndoq ocłos ꝙ in cȩlũ le¬
uemus. S moffenso pede iter nr̃m in t̾ra agit᷑:
si d̃s ac ꝓximus integra mente diligat᷑. slec

Expanded text:
etenim nostrum orientem clare solem, in sphaeram illius etenim nostrum orientem clare solem, in sphaeram illius intendendo, valet conspicere, quia tensi in ejus radiis oculi reverberantur; sed sole illustratos montes aspicimus, et quia jam sol ortus est videmus. Quia ergo solem justitiae in seipso videre non possumus, illustratos montes claritate illius videamus, sanctos videlicet apostolos, qui virtutibus emicant, miraculis coruscant, quos nati solis claritas perfudit, et cum in seipso sit invisibilis, per eos nobis quasi per illustratos montes se visibilem praebuit. Virtus enim divinitatis in se quasi sol in coelo est; virtus divinitatis in hominibus, sol in terra. Solem ergo justitiae intueamur in terra, queso pede operis per hunc in terra gradimur, ad intuendum illum quandoque oculos in coelum levemus. Sed inoffenso pede iter nostrum in terra agitur, si Deus ac proximus integra mente diligatur. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
dii. Sigͦ remanere carnales in morte noluniꝰ:
ritum nescit: dicat fortasse carnali cogitati¬
one aliqͥs apud se. Quomͦ diligere ualeo quẽ
ignoro: Hȩc et nos concedimus : qr mens uisi¬
bilib intenta uidere nescit inuisibilem. Nui-¬
la enĩ nͥ uisibilia cogitat: eaq & cum ñ agit
eorũ imagines introrsus trahit. Dumq in ima¬
ginib corꝑeis iacet: surgere ad incorꝑea nõ
ualet. Unde fit: ut tanto det̃ĩtis creatorẽ ne-¬
sciat. qͣnto in cogitatione sua familiarniꝰ cor¬
ꝑeam creaturã portat. S dum d̾m uidere ñ
possumus: habemus aliqͥd qd̾ agamus. unde
iter fiat quo ad eum nr̃ȩ intelligentiȩ ocłs
ueniat. Certe quẽ in se nullo mͦ uidere ualemꝰ:
hunc in serius siuis uidere possumus. Quõdũ
mira conspicimus agere: certum nob sit in eo¬
rum mentib d̾m habitare. In re autẽ incor¬
ꝑea: ã reb corꝑalib usum trahamus. Nemo

Expanded text:
m dii. Si ergo remanere carnales in morte nolumus, m dii. Si ergo remanere carnales in morte nolumus, ritum nescit, dicat fortasse carnali cogitatione apud se aliquis: Quomodo diligere valeo quem ignoro? Hoc et nos concedimus, quia mens, visibilibus intenta, videre nescit invisibilem. Nulla enim nisi visibilia cogitat, eaque et cum non agit, eorum imagines introrsus trahit; dumque in imaginibus corporeis jacet, surgere ad incorporea non valet. Unde fit ut tanto deterius Creatorem nesciat, quanto in cogitatione sua familiarius corpoream creaturam portat. Sed cum Deum videre non possumus, habemus aliquid quod agamus, unde iter fiat quo ad eum nostrae intelligentiae oculus veniat. Certe quem in se videre nullo modo valemus, hunc in servis suis videre jam possumus. Quos dum mira conspicimus agere, certum nobis fit in eorum mentibus Deum habitare. In re autem incorporea a rebus corporalibus usum trahamus. Nemo
Abbreviated transcription (Latin):
sidebant: natiuitatis suȩ singłi linguã noue¬
rant. & tam̃ nec ea ipsa lingua quam noue¬
rant. aꝑte. xp̃m loqui p̃sumebant. Uenit
sp̃s. & in ore eosꝑ diu̾sitatem linguarũ do¬
cuit: in mende autẽ ex auctoritate robora-
uit. Cȩꝑunt & in aliena xp̃m eloqui: qͥde il¬
lo pͥus & in sua lingua loqui metuebant ln¬
flammatũ & enĩ cor desperit tormenta cor-¬
poris quȩ ante metuebat : uicit ium caria-¬
lis formidinis ꝓ amore conditoris. & qui pͥiꝰ
suis adu̾sariis succumbebant formidine: eis
iam p̃erant auctoritate. Qui gͦ eos in tandȩ cel-¬
situdinis culmine erexit: qͥd aliud dixerim
nͥ qd mentes t̾renoꝵ hoium celum fecit: Pen
lii qualis sit hodierna sollempnitas de aduen¬
tu sp̃s scĩ. Sicut enĩ illa : ita quoq & hȩc.ẽ. ho¬
norabilis. In illa quippe ds in se creando susce¬
pit hoĩem: in ista uͦ homines uenientẽ desuꝑ
susceꝑunt d̃m. In illa d̾s naturalit̃ factus est

Expanded text:
sidebant, nativitatis suae singuli linguam novesidebant, nativitatis suae singuli linguam noverant, et tamen nec ea ipsa lingua quam noverant aperte Christum loqui praesumebant. Venit Spiritus, et in ore eos per diversitatem linguarum docuite illo prius et in sua lingua loqui metuebant. Inflammatum etenim cor despexit tormenta corporis, quae ante metuebat; vicit vim carnalis formidinis prae amore conditoris. Et qui prius suis adversariis succumbebant formidine, eis jam praeerant auctoritate. Qui ergo in tantae eos celsitudinis culmen erexit, quid aliud dixerim, nisi quod mentes terrenorum hominum coelos fecit? Penseniti Filii Dei qualis sit hodierna solemnitas de adventu Spiritus sancti. Sicut enim illa, ita quoque et haec est honorabilis. In illa quippe Deus in se permanens suscepit hominem, in ista vero homines venientem desuper susceperunt Deum. In illa Deus naturaliter factus est
Abbreviated transcription (Latin):
uocem requisitus timuit. post aduentũ scĩ
sp̃s uires pͥncipum cȩsus p̃mit. Libet oculas
fid̾i in uͥtute opificis huiuis atcollere: atꝙ sra¬
sun patres testam̃ti noui ac uȩt̾is considare.
Ecce aꝑtis eisdem fid̾i oculis dauid. amos da¬
tuelem. petrũ. paulum. matheũ intuere: ꝙ
sc̃s iste sp̃s qualis sit artifex consicłare uolo.
s in ipsã mea consid̾atione deficio. Impletͣg.
tharedum puerũ: & psalmistam facit. lm¬
plet pastorem armentariũ sichomoros uel-¬
licantẽ: & ꝓpħam facit. Implec abstinentẽ
puerum: & iudicẽ senum facit. Implet pisca
iste sp̃s. Nulla ad discendũ mora agitur. in
oniẽ qd̾ uoluerit mox ut detigerit mentem
docet: solumq tȩtigisse docuisse est. Nã hu-¬
manum animũ mox ut illustrat immutat.
Abnegat hunc repente qd̾ erat: ex hibq hũe¬
repente qd̾ ñ erat. Pensemus scõs p̃dicatores
nr̃os quales hodierna die repꝑit: quales feãt.
Certe qui in uno conclaui ꝓ iudeoꝵ meture¬

Expanded text:
voce requisitus timuit, post adventum sancti Spiritus vires principum caesus premit. Libet oculos fidei in virtutem opificis hujus attollere, atque sparsim Patres testamenti novi ac veteris considerare. Ecce, apertis eisdem oculis fidei, David, Amos, Danielem, Petrum, Paulum, Matthaeum intueor, et sanctus iste Spiritus qualis sit artifex considerare volo, sed in ipsa mea consideratione deficio. Implet namque citharoedum puerum, et psalmistam facit . Implet pastorem armentarium sycomoros vellicantem, et prophetam facit . Implet abstinentem puerum, et judicem senum facit . Implet piscatiste Spiritus! Nulla ad discendum mora agitur in omne quod voluerit. Mox ut tetigerit mentem, docet, solumque tetigisse docuisse est. Nam humanum animum subito ut illustrat immutat; abnegat hunc repente quod erat, exhibet repente quod non erat. 9. Pensemus sanctos praedicatores nostros quales hodierna die reperit, quales fecit. Certe qui in uno conclavi pro Judaeorum metu re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositionum expleta ratione.: ad dona euis¬
dem sps contemplanda transeamꝰ. De isto
quippe sp̃u scriptum est. Sp̃s eius ornauit cȩ¬
los. Ornamenta enĩ cȩlorum sunt uirtutes
p̃dicatorum. Quȩ uidelicet ornam̃ta: pau-¬
lus enumerat dicens. Alii ꝑ spm̃ datur ser-¬

Expanded text:
propositionum expleta ratione, ad dona ejuspropositionum expleta ratione, ad dona ejusdem Spiritus contemplanda transeamus. 7. De isto quippe Spiritu scriptum est: Spiritus ejus ornavit coelos . Ornamenta enim coelorum sunt virtutes praedicantium. Quae videlicet ornamenta Paulus enumerat, dicens: Alii
Abbreviated transcription (Latin):
bat ut peccata iam ꝑ relum ꝑcuteret. s ad¬
huc ꝑ mansuetudinẽ toleraret. At contra
strari: ut hi qui erant simplicit homines atq
ideo peccatores. eos contra semet ipsos spirita¬
lis feruor accenderet. & peccata quȩ deusꝑ
mansuetudinẽ parceret: ipsi in se ꝑ peni-¬
tentiã punirent. Nec ipsi quippe. eẽ. pote¬
rant siue peccato qui adherebant cȩlestt ma¬
gisterio: ioħe attestante qui ait. Si direri¬
mus qr peccatum ñ habemus: nosmetipsoᷤ¬
uenit in hominib. in columba uꝰ apparint
in dũo : qi peccata nr̃a quȩ pie dñs ꝑ man¬
suetudinem tolerat. nos ꝑ telum recticudi¬
nis debemus caute conspicere. ꝙ ardore em¬
ꝑ penitentiȩ cremare. lgit᷑ ꝑ columbam sps¬
sc̃s in redemptore monstratus est. ꝑ ignem
uͦ in bominib: qr qͣnto nob̾ nri udicis facta
est temꝑata seueritas. tanto erga se debet fi¬
eri nr̃a infirmitas accensa. Quatuor itaq

Expanded text:
bat ut peccata etiam per zelum percuteret, sed adbat ut peccata etiam per zelum percuteret, sed adhuc per mansuetudinem toleraret. At contra strari, ut hi qui erant simpliciter nomines, atque ideo peccatores, eos contra semetipsos spiritalis fervor accenderet, et peccata, quibus Deus per mansuetudinem parceret, ipsi in se per poenitentiam punirent. Nec ipsi quippe esse poterant sine peccato, qui adhaerebant coelesti magisterio, Joanne attestante, qui ait, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosvenit in hominibus, in columba vero apparuit in Domino, quia peccata nostra, quae pie Dominus per mansuetudinem tolerat, nos per zelum rectitudinis debemus caute conspicere, et ardore semper poenitentiae cremare. Igitur per columbam Spiritus in Redemptore monstratus est, per ignem vero in hominibus, quia quanto nobis nostri judicis facta est severitas temperata, tanto erga se debet fieri nostra infirmitas accensa. Quatuor itaque
Abbreviated transcription (Latin):
bȩ moneamur.S malicia paruisli estote. hinc
de beato iob dicit᷑. erat uir simplex & rectũ.
Quȩ est autẽ rectitudo sine simplicitate. aut
simplicitas si ne rectitudine: sluia gͥ & rectitu¬
dinem docet iste sp̃s & simplicitatem:& in igne
monstrari debuit & in columba. quatiiꝰ om̃e
cor qd̾ eius grã tangit᷑: &e mansuetudinis leni-¬
tate tranquillum &delo iusticiȩ accensũ fiat.
Ad extremum uͦ quȩrendũ est cur in ipso re¬
demptore nr̃o mediatore d̾i & hominũ ꝑ co-¬
lumnbam apparuit: in liscipłos uͦ ꝑ ignem.
Certe unigenitus filius: uidex . ẽ. humanige
neris.s quis eius iusticiã ferret. si pͥusꝗͣ nos
ꝑ mansuetudinẽ colligeret. culpas uras ꝑ te
hominib factus: mitem se hominib p̃buit᷑.
hloluit peccatores ferire. s colligere. Prius
uoluit mansuete corrigere: ut hab̾ce quos
postiuodũ in uidicio saluaret. In columba gͦ
apparere suꝑ eum debuit sp̃s: qui ñ uenie¬

Expanded text:
bae moneamur: Sed malitia parvuli estote . Hinc bae moneamur: Sed malitia parvuli estote . Hinc de beato Job dicitur: Erat vir simplex et rectus . Quae est autem rectitudo sine simplicitate, aut quae simplicitas sine rectitudine? Quia ergo et rectitudinem docet iste Spiritus et simplicitatem, et in igne monstrari debuit et in columba, quatenus omne cor quod ejus gratia tangitur, et mansuetudinis lenitate tranquillum, et zelo justitiae accensum Ad extremum vero quaerendum est, cur in ipso Redemptore nostro Mediatore Dei et hominum per columbam apparuit, in discipulis vero per ignem. Certe unigenitus Filius judex est generis humani; sed quis ejus justitiam ferret, si priusquam nos per mansuetudinehominibus factus mitem se hominibus praebuit: noluit peccatores ferire, sed colligere. Prius voluit mansuete corrigere, ut haberet quos postmodum in judicio salvaret. In columba ergo apparere super eum debuit Spiritus, quia non venie
Abbreviated transcription (Latin):
pereꝓbi qui ad sinistrã ponendi sunt: dext̃a
autem d̾i appellant᷑ electi. in dextera gͦ dei
lex ignea est: qr electi mandata cȩlestia nequa¬
quã frigielo corde audiunt. s ad hȩc amoris
intimi facib inardescunt. Sermo ad aurem
ducitur: & mens eorũ sibimet irata. ex int̾nę
dulcedinis flamina concremat᷑. In columbau
puritate: ardentes emulatione. Neq enim pla¬
cere d̾o aut simplicitas sine telo aut ⁊elus si¬
ne simplicitate potest. Hinc ipsa ueritas dicit.
Estote prudentes sic̃ serpentes: & simplices
sicut columbȩ. Qua in re notandum. ẽ. qd̾ di-¬
scipłos suos nec de columba sine serpente. nec
de serpente sine columba uoluit dñs amino¬
nere: quatinus & columbȩ simplicitatẽ astutia
serpentis accenderet. & serpentis astuctam co¬
lumbȩ simplicitas temꝑar̾et. Hinc paulus di¬
cit. Nolite pueri effici sensib. Ecce prudentiã
serpentis audiuimus: nc̃ de simplicitate colũ¬

Expanded text:
pe reprobi, qui et ad sinistram ponendi sunt; dextera pe reprobi, qui et ad sinistram ponendi sunt; dextera autem Dei appellantur electi. In dextera ergo Dei lex ignea est, quia electi mandata coelestia nequaquam frigido corde audiunt, sed ad haec amores intimi facibus inardescunt. Sermo ad aurem ducitur, et mens eorum sibimet irata ex internae dulcedinis flamma concrematur. In columba vpuritate, ardentes aemulatione. Neque enim placere Deo potest aut simplicitas sine zelo, aut zelus sine simplicitate. Hinc ipsa Veritas dicit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Qua in re notandum est quod discipulos suos nec de columba sine serpente, nec de serpente sine columba voluit Dominus admonere, quatenus et columbae simplicitatem astutia serpentis accenderet, et serpentis astutiam columbae simplicitas temperaret. Hinc Paulus ait: Nolite pueri effici sensibus . Ecce prudentiam serpentis audivimus, nunc de simplicitate colum
Abbreviated transcription (Latin):
guam habet. Uł certe in linguus igneis appa¬
ruit sp̃s: qr om̃s quos repleuerit ardentes pa¬
riter & loquentes facit. Linguas igneas doct¬
res habent. qr dum d̾m amando p̃dicant.
corda audientiũ inflammant. Nam ocio¬
sus sermo docentis est. si p̃bere ñ ualet mali¬
dium amoris. hoc doctrinȩ incendium ab
ipso ueritatis ore conceꝑant: qui dicebant.
sionne cor nr̃m arclens erat in nob̾ cum loq̃re.¬
tur in uia. & aꝑiret nob scripturas: Ex audi¬
tu quippe sermonis inarclescit anmus: torpo¬
ris frigus recedit. Ftt mens in suꝑno desicłio
anxia: a concupiscentiĩs t̾renis aliena. Amor.
uerus qui hanc repleuit: in fletib cruciat. s
dum tali ardore cruciatur: ipsis slus crucia¬
tibus pascitur. Audire ei libet p̃cepta dnĩca:
& quot mandatis instruit᷑. quasi tot facib
inflaminat᷑. & quȩ torpebat pͥus ꝑ desideria:
ardet postmodum ꝑuerba. Unde bene ꝑ moy¬
sen dicitur. In dext̾a eius ignea lex. Sinistra qͥp¬

Expanded text:
guam habet. Vel certe in linguis igneis apparuit Spiritus, quia omnes quos repleverit ardentes pariter et loquentes facit. Linguas igneas doctores habent, quia, dum Deum amandum praedicant, corda audientium inflammant. Nam et otiosus est sermo docentis, si praebere non valet incendium amoris. Hoc doctrinae incendium ab ipso Veritatis ore conceperant, qui dicebant: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis cum loqueretur in via et aperiret nobis Scripturas ? Ex audito quippe sermone inardescit animus, torporis frigus recedit, fit mens in superno desiderio anxia, a concupiscentiis terrenis aliena. Amor verus qui hanc repleverit, in fletibus cruciat; sed dum tali ardore cruciatur, ipsis suis cruciatibus pascitur. Audire ei libet praecepta coelestia; et quot mandatis instruitur, quasi tot facibus inflammatur; et quae torpebat prius per desideria, ardet postmodum per verba. Unde bene per Moysen dicitur: In dextera ejus ignea lex . Sinistra quip
Abbreviated transcription (Latin):
S qr culpis suis exigentib uoce. ẽ. ammoni¬
tus ñ unctione: audire uerba d̾i potuit s
seruare contempsit. Requirendum uͦ nob̾ . ẽ.
cur de eodem spũ dicat᷑. suggeret uob omĩa:
cum suggerere. eẽ. soleat minoris. S qr sug-¬
gerere aliqͣndo dicimus subministrare: in¬
uisibilis sp̃s ses̃ suggerere dicitur: ñ qd̾ nob̃
scientiam ab imo inferat. s ab occulto. Pa-¬
ceni relinquo uob̃: pacem meã do uob̾. Hic re¬
linquo: illic do. Sequentib relinquo: ꝑue¬

Expanded text:
sed quia culpis suis exigentibus voce est admonised quia culpis suis exigentibus voce est admonitus, non unctione, audire Dei verba potuit, sed servare contempsit. Requirendum vero nobis est cur de eodem Spiritu dicatur: Suggeret vobis omnia, cum suggerere soleat esse minoris. Sed quia suggerere aliquando dicimus subministrare, invisibilis Spiritus suggerere dicitur, non quod nobis scientiam ab imo inferat, sed ab occulto. Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis. Hic relinquo, illic do. Sequentibus relinquo, perve
Abbreviated transcription (Latin):
recte dicit᷑. ipse uos docebit omĩa : q nͥ isdẽ
sp̃s cordi assit audientis. ociosus. ẽ. sermo do¬
ctoris. Nemo gͦ docenti homini tͥbuat qd̾ ex
ore docentis intelligit: qi nͥ intus sit qui do¬
ceat. doctoris lingua exterius inuacuum
laborat. Cere unã loquentis uocem om̃s pa¬
riter auditis: nec tañ sensum parit̃ auditȩ
uocis ꝑcipitis. Cum gͦ uex dispar non sit.
cur in cordib urĩs dispar est uocis intelugen
nisi qr ꝑ hoe quod uax loquentis communtt̃
ammonet. ẽ. magister interior qui de uocis
intelligentia quosclã specialit̃ docet : Dehac
unctione sp̃s rursus ꝑ ioħem dicit᷑. Sicut un¬
ctio eius docet uos de omĩb ꝑ uocem gͦ ñ¬
instruit᷑: quando mens ꝑ sp̃m ñ unguit᷑.
S cur ista de doctrina homunĩ loqͥmur. qͣn¬
do & ipse conditor ñ ad eruditionẽ hominis
loquitur. si eidem homini ꝑ unctionis gra-¬
tiam ñ loquatur: Certe chamm pͥusꝗͣ frĩcidi¬
um oꝑe ꝑpetraret: audiuit. Peccasti. quiesce.

Expanded text:
e vos docebit omnia. Quia nisi idem Spiritus cordi adsit audientis, 1577 otiosus est sermo doctoris. Nemo ergo docenti homini tribuat quod ex ore docentis intelligit, quia nisi intus sit qui doceat, doctoris lingua exterius in vacuum laborat. Ecce unam loquentis vocem omnes pariter auditis, nec tamen pariter sensum auditae vocis percipitis. Cum ergo vox dispar non sit, cur in cordibus vestris dispar est vocis intelligentia, nisi quia per hoc quod vox loquentis communiter admonet, est magister interior qui de vocis intelligentia quosdam specialiter docet? De hac unctione Spiritus rursus per Joannem dicitur: Sicut unctio ejus docet vos de omnibus . instruitur, quando mens per Spiritum non ungitur. Sed cur ista de doctrina hominum loquimur, quando et ipse Conditor non ad eruditionem hominum loquitur, si eidem homini per unctionem Spiritus non loquatur? Certe Cain priusquam fratricidium opere perpetraret, audivit: Peccasti, quiesce ;
Abbreviated transcription (Latin):
ipse qui loquit᷑ unigenitus filius u̾buin
patris. ẽ: & id̾o sermo quẽ loquit᷑ filius ñ
est filii s patris. qi ipse filius u̾bum. ẽ. pa¬
tris. Hȩc loquutus sum uob: apud uos ma¬
nens. Quando ñ maneret apud eos quibꝰ as¬
censurus cȩlum ꝓmittit dicens. ecce ego uob̾.¬
cum sum om̃ĩb dieb usq ad consumatio¬
nem scli: S uerbũ incarnatũ: & manet &¬
recedit. Recedit corꝑe: manet diunteate.
Apud cos gͦ tẽ mansisse se ꝑhibet: qr qui in¬
uisibili semꝑ potestate p̾erat. corꝑali iamiu¬

Expanded text:
ipse qui loquitur unigenitus Filius Verbum Patris est, et ideo sermo quem loquitur Filius non est Filii, sed Patris, quia ipse Filius Verbum est Patris. Haec locutus sum vobis apud vos manens. Quando non maneret apud eos, qui ascensurus coelum promittit, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi ? Sed Verbum incarnatum et manet et recedit: recedit corpore, manet divinitate. Apud eos ergo tunc se mansisse perhibet, quia qui invisibili semper potestate praesens erat,
Abbreviated transcription (Latin):
us et fr̃s mei euangłice uerba lectioniꝰ
sub breuitate transcurrere: ut post diucius
liceat in contemplatione tantȩ sollempnita.¬
tis immorari. Hodie namiq sp̃s sc̃s repentino
sonitu suꝑ discipłos uenit: mentesq carna¬
lium in sui amorẽ ꝑmutauit. Et foris appa¬
rentib lingus igneis facta sunt intus cor¬
da flammantia: qi dum d̾m in ignis usio¬
ne suscipiunt. ꝑ amorem suauit̃ arserũt.
lpse namq sp̃s sc̃s amor.ẽ. Unde & ioħs dicit

Expanded text:
lectionis sub brevitate transcurrere, ut post diutius liceat in contemplatione tantae solemnitatis immorari. Hodie namque Spiritus sanctus repentino sonitu super discipulos venit , mentesque carnalium in sui amorem permutavit, et foris apparentibus linguis igneis, intus facta sunt corda flammantia, quia dum Deum in ignis visione suscipiunt, per amorem suaviter arserunt. Ipse namque Spiritus sanctus amor est. Un
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑno amore disiungit᷑: quanto inferius de¬
lectat᷑. Unde & adhuc subdit᷑. Qui ñ dili¬
git me. sermones meos ñ seruat. ad uos
met ipsos gͦ fr̃s kmĩ introrsus redite: & si
d̾m̃ uere amatis exquirite. Nec tam̃ sibi
aliquis credat: quicqͥd sibi animus sine
oꝑis attestatione responderit. De dilectio¬
ne conditoris: ñ lingua s mens & uita reqͥ¬
ratur. Numꝗ̃ ẽ. dei amor occiosus. Oꝑat᷑

Expanded text:
perno amore disjungitur, quanto inferius deperno amore disjungitur, quanto inferius delectatur. Unde et adhuc subditur: Qui non diligit es charissimi, introrsus redite; si Deum vere amatis, exquirite; nec tamen sibi aliquis credat, quidquid sibi animus sine operis attestatione responderit. De dilectione conditoris, lingua, meus, et vita requiratur. Nunquam est Dei amor otiosus. Operatur
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙ pat̾ ms̃ cdiliget eum: & ad eũ ueniemus.. Iͣ¬
& mansionẽ apud eũ faciemus. Pensate fr̃s
mum ur̃am quisqꝗͣ diues ac p̃potens amicus
intraret: omĩ festinantia cdomus tota mũ¬
daretur. nequid fortasse eẽt qd̾ oculo̾ ami¬
ci intrantis offendet. Tergat gͦ sordes praui
oꝑis: quid̾o p̃ꝑat domum mentis. S uide¬
te quid ueritas dicat. Ueniemus: & mansi¬
onem apud eũ faciemus. In quoꝵdã & enĩ
corda uenit & mansionẽ ñ facit: qr ꝑ com¬
punctionẽ quidẽ di respectũ ꝑcipuint. sed
temptationis temꝑe hoc ipsũ qd̾ compun¬
cti fuerant obliuiscunt᷑. Sicq ad ꝑpetran¬
da peccata redeunt: acsi hȩc minime plan-¬
xissent. Quigͦ d̾m uere diligit. qui eius
mandata custodit: in eius corde cdñs & ue¬
nit & mansionẽ facit. qi sic eum diuinita¬
tis amor penetrat: ut ab hoc amore tempta¬
tionis temꝑe ñ recedat. Ille gͦ uere amat:
cuius uiddicet mentẽ delectatio praua ex
consensu ñ suꝑat. Nam tanto quisq ã su¬

Expanded text:
 Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus et mansionem apud eum faciemus. Pensate, fratmum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Sed videte quid Veritas dicat: Veniemus, et mansionem apud eum faciemus. In quorumdam etenim corda venit, et mansionem non facit, quia per compunctionem quidem Dei respectum percipiunt, sed tentationis tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant obliviscuntur; sicque ad perpetranda peccata redeunt, ac si haec minime planxissent. Qui ergo Deum vere diligit, qui ejus mandata custodit, in ejus corde Dominus et venit et mansionem facit, quia sic eum divinitatis amor penetrat, ut ab hoc amore tentationis tempore non recedat. Ille ergo vere amat, cujus videlicet mentem delectatio prava ex consensu non superat. Nam tanto quisque a su
Abbreviated transcription (Latin):
derat : ꝑfecto iam habet quẽ amat. Neq tũ
quisꝗͣ posset d̾m diligere: si eun quẽ dili¬
git ñ hab̾ce. S ecce si unusqͥsq ur̃m requiri¬
tur andiligat d̾m: tota ficducia & secura m̃¬
te respondet. diligo. In ipso autẽ lectionis
exordio audistis qd̾ ueritas dicit. Si quis di¬

Expanded text:
fecto jam habet quem amat. Neque enim quisquam posset Deum diligere, si 1575 eum quem diligit non haberet. Sed ecce, si unusquisque vestrum requiratur an diligat Deum, tota fiducia et secura mente respondet, Diligo. In ipso autem lectionis exordio audistis quid Veritas dicat: Si quis di
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃as inclinauit: gͦ ꝑfidia ꝑdidit eos
qui acceptis beneficiis d̾o głam dare ne¬
glexerunt. Quappt̃ hec lectio suꝑiori
ea ratione iungitur. qd̾ ibi fidem ꝑ
humilitatem augeri debe parabola da-¬
ta decernitur: hic autẽ manifestius
ipsĩs reb ostendit᷑. ñ fidei tantũ agni¬
tam rationẽ s ex sequutã ficlei oꝑatioi¬
nem. eẽ. quȩ saluum faciat. credentẽ.
detq patri głam qui est in celis. Daĩe

Expanded text:
gratias inclinavit, ergo perfidia perdidit eos, gratias inclinavit, ergo perfidia perdidit eos, qui de acceptis beneficiis Deo gloriam dare neglexerunt. Quapropter et haec lectio superiori ea ratione conjungitur, quod ibi fidem per humilitatem augeri debere parabola data decernitur; hic autem manifestius ipsis rebus ostenditur, non fidei tantum agnitam rationem, sed exsecutam fidei operationem esse, quae salvum faciat credentem, detque gloriam Patri qui est in coelis. Ame
Abbreviated transcription (Latin):
& omĩa scdm catholice fidei regłam dis¬
serat: distinguat a creatore creaturam:¬
ꝙ eo quidẽ manifestetur uarietate men¬
daciorũ tamquã. lepra caruisse: & ta¬
men ingratus sit dño do munclatori
suo: qr elatus suꝑbia gr̃arum agencda¬
rum pia humilitate ñ sternit᷑: simi¬
lisq efficitur eis de quib dicit apłs.
Qui cum cognouissent d̾m: ñ ut d̾m
magnificauert̃ aut gr̃as egerunt. Qd
enim dicit eos dm cognouisse. ostendit.
quidẽ a lepra fuisse mundatos. s tam̃
statun accusat ingratos. & ait illi. Sur¬
ge. uade: qi fides tua te saluum fecit.
Qui deuotus ante d̃m cecidit surgere
ce ire p̾cipitur: q qui infirmitatẽ su¬
am subtilit̾̃ agnoscens humilit̃ iacet:
ꝑ diuni u̾bi consolationẽ surgere ad
foitiora oꝑa & crescentib cotidie meri¬
tis ad ꝑfectiora passim ꝓficere iubetur.
Si autem fides saluũ fecit eum que ãd
agendas saluatori & emundatori suo

Expanded text:
et omnia secundum catholicae regulam diset omnia secundum catholicae regulam disserat, distinguat a Creatore creaturam, eaque manifestetur varietate mendaciorum tanquam lepra caruisse, et tamen ingratus sit Deo et Domino mundatori suo, quia, elatus superbia, gratiarum agendarum pia humilitate non sternitur, similisque efficitur eis de quibus dicit Apostolus: Qui cum cognovissent Deum, non ut Deum magnificaverunt, aut gratias egerunt . Quod enim dicit eos Deum cognovisse, ostendit quidem a lepra fuisse mundatos, sed tamen statim accusat ingratos. Et ait illi: Surge, vade; fides tua te salvum fecit. Qui devotus ante Dominum cecidit, surgere et ire praecipitur; quia qui infirmitatem suam subtiliter cognoscens humiliter jacet, per divini verbi consolationem surgere ad fortia opera, et crescentibus quotidie meritis ad perfectiora passim proficere jubetur. Si autem fides salvum fecit eum quem ad agendas Salvatori et emundatori suo
Abbreviated transcription (Latin):
sus ad unum redeatur: & hȩc ꝑ in¬
finitatẽ numeri regula custodiat᷑.
Nouem itaq udigent uno ut qua¬
dam unitatis forma coagulentur
& decem suit: unum autẽ ñ cis inliget
ut custodiat unitatem. Quãobrem ut
unus ille qui grãs egit unnicȩ eccłiȩ sig¬
nificatione approbatus atq laudatus
est: ita illi nouem qui gr̃as ñ egerunt
repbi effecti a consortio unitatis exclu¬
si sunt. ld̾oq tales in noueuario nume¬
ro tamꝗ̃ imꝑfecti remanebunt. Ꝙ me¬
rito eos saluator tamquã ignotos ubi
sint requirit. Scire enim d̾i eligere: ne¬
scire reꝓbare est. N est inuentus qui redi¬
ret & daret głam d̾o: nͥ hic alienigena.
se hominẽ ñ hab̾e lepram & tam̃ an¬
mi.eẽ. ñ boni: sccłm significationẽ autẽ
huius miraculi conturbat consicłantẽ
iam facile est etiam illud uide fieri
potuisse: ut quis in eccłiȩ societate do¬
ctrinam integram ueramq assequat᷑.

Expanded text:
sus ad unum redeatur, ut haec per insus ad unum redeatur, ut haec per infinitatem numeri regula custodiatur. Novem itaque indigent, uno, ut quadam unitatis forma coagulentur, et decem sint. Unum autem non eis indiget, ut custodiat unitatem. Quamobrem ut unus ille qui gratias egit unicae Ecclesiae significatione approbatus atque laudatus est, ita illi novem qui gratias non egerunt, reprobi effecti, a consortio unitatis exclusi sunt. Ideoque tales in novenario numero tanquam imperfecti remanebunt. Et merito eos Salvator quasi ignotos, ubi sunt inquirit. Scire enim Dei, eligere; nescire, reprobare est. Non est inventus, qui rediret et daret gloriam Deo, nisi hic alienigena. se hominem non habere lepram, et tamen animi esse non boni: secundum significationem autem hujus miraculi, conturbat considerantem, jam facile est etiam illud videre, fieri posse ut quisque in Ecclesiae societate doctrinam integram veramque assequatur,