comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
finẽ cõstituit. addidit enĩ ⁊ głificẽt pr̾em
faciamꝰ ut tm̃ uideam ab hõib. Postea¬
qñ dix̃. cauete fac̾e iusticiã ur̃am corã
hp̃ib ut uideamini abeis: nicħ addidit.
ui quo apparet nõ hoc eñ ꝓhibuisse ut re
hoc intueam᷑ ⁊ ibi fiuẽ ꝓpositi nr̃i colloce

Expanded text:
onstituit, addidit enim: Et glorificent Patrem aciamus, ut tantum videamur ab hominibus; posteaquam dixit, Cavete facere justitiam vestram coram hominibus, ut videamini ab eis, nihil addidit. In quo apparet, non hoc eum prohibuisse ut rechoc intueamur, et ibi finem nostri propositi colloce
Abbreviated transcription (Latin):
acciderãt nõ st̃ a caritate deflexi. nã d̾o
noti sumꝰͦ ⁊ añ om̃s tẽptatões qui scit
oĩa añqͣm fiant. Qd̃ itaq scͥptũ ÷. Tẽptat
turis sc̃is reperiũt᷑. qd̾ nõ intelligentes
hethici qui uet̾i testamẽto derogat ueld̾¬

Expanded text:
acciderant, non sunt charitate deflexi; nam Deo notissimus, et ante omnes tentationes, qui scit omnia antequam fiant. Quod itaque scriptum est: Tentat turis sanctis reperiuntur. Quod non intelligentes haeretici qui Veteri Testamento adversantu
Abbreviated transcription (Latin):
manducetis aut qͥd induamini. An po¬
test qͥs qͣm de ea re ꝓ qͣ adipiscenda orat
nõ ẽẽ sollicitꝰ: cũ tãta uitentione aĩ orõ
dirigẽda ut ut ad hoc totũ illd̾ referat᷑
qd̾ de claudendis cubicłis dc̃m est. Et illd̾ qd̾ ait.
recte nõ q̃rere aliqͥs qd̾ ut accipiat in¬
tentissime dm̃ dep̃cat᷑: uescio utrũ ĩue¬
niri queat. De sacramẽto aũ corporis
in orientalib partib non cotidie cene
dũice cõicant cũ iste panis cotidianus dc̃s
sit. Ut ergo il li taceant neq de he re
suã sentẽtiam defendant. uł ip̃a aucto¬
ritate ecͤcͣstica qd̾ sũ scãdalo ista faciũt
neq ab eis qui eccłiis p̃st̃ fac̾e ꝓhibe̾t᷑.
istis ut dcm̃ est nicħ in aliã partem
disseramꝰ illd̾ c̾te deb occͤrere cogitã¬
tib regłam nos orãdi accepisse a dño

Expanded text:
edatis, vel quid induamini. An potest quisque de ea re pro qua adipiscenda orat, non esse sollicitus; cum tanta intentione animi oratio dirigenda sit, ut ad hoc totum illud referatur quod de claudendis cubiculis dictum est, et illud quod ait, r non quaerere aliquis, quod ut accipiat intentissime Deum deprecatur, nescio utrum inveniri queat. 26. De Sacramento autem corporis in orientalibus partibus, non quotidie coenae dominicae communicant, cum iste panis quotidianus dictus sit: ut ergo illi taceant, neque de hac re suam sententiam defendant vel ipsa auctoritate ecclesiastica, quod sine scandalo ista faciunt, neque ab eis qui ecclesiis praesunt facere prohibentur, istis, ut dictum est, nihil in aliquam partem disseramus, illud certe debet occurrere cogitantibus, regulam nos orandi a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ dest. ⁊ mala miquitatis aliene perpeti
qͣm id qd̾ perpessus ẽ redd̾e. Om̃i petenti
se aliqͥd uł id qd̾ petit si hẽtur. ⁊ si recte
dari pot̃. uł cõsiliũ bonũ uł beniuolum
aĩn dare nec se au̾tere ab eo qui mutu¬
ari cupit. dilig̾e imicos. bñ fac̾e eis qͥ se
oderũt. orare ꝓ eis qui se persequnt᷑. Qͥs
gͦ hoc fac̃ uisi plene perfecte q sit miseri¬
cors quo uno cõsilio miseria deuitat᷑ opi¬

Expanded text:
e amplius iniquitatis alienae perpeti, quam id quod perpessus est reddere; omni petenti a se aliquid, vel id quod petit, si habetur, et si recte dari potest, vel consilium bonum, vel benevolum dare animum, nec se avertere ab eo qui mutuari cupit; diligere inimicos, benefacere his qui se oderunt, orare pro eis qui se persequuntur? quis ergo haec facit, nisi plene perfecteque misericors? Quo uno consilio miseria devitatur, opi
Abbreviated transcription (Latin):
Io. legimꝰ martyres orare ut iũdicent᷑
cũ ille primꝰ martyr ut lapidatoribus
suis ignosceret᷑ or au̾it. S hii nẽ ñ opor¬
tet moueri. Qͥs enĩ audeat affirmare cũ
illi sc̃ candidati se iĩdicari petierĩt u¬

Expanded text:
is legimus martyres orare ut vindicentur ; cum ille primus martyr ut lapidatoribus suis ignosceretur, oraverit. 77. Sed hinc non oportet moveri. Quis enim audeat affirmare, cum illi sancti candidati se vindicari petierint, u
Abbreviated transcription (Latin):
młti ełam faciũt bona uolũtate. ⁊̃ si
pecuniã uł si qͥd est aliud qd̃ inopi lar¬
giendũ est nõ hũt. Eła aũ foris faciũt
⁊ intꝰ nõ facũit qui uł ambitõe alicuiꝰ
tp̃rał rei gr̃a uolũt miscd̾es uideri. in
qͥb sola sistra operari existimanda.
Itẽ alii. & mediũ inder utrosq deuent lo¬
cũ. ut ⁊ intentione que in dñi ẽ elam fa¬

Expanded text:
mosynam faciunt bona uoluntate, etiam si pecuniam uel si quid est aliud, quod inopi largiendum est, non habent. multi autem foris faciunt et intus non faciunt, qui uel ambitione uel alicuius temporalis rei gratia uolunt misericordes uideri: in quibus sola sinistra operari existimanda est. item alii quasi medium inter utrosque locum tenent, ut et intentione, quae in deum est, elem
Abbreviated transcription (Latin):
dentie facib fr̾nitatẽ oppugnãdo pcc̃a¬
uerat. Pro huis aũ qui nõ abruperant
amorẽ s timore sb̾cubuerant orat ut
eis ignoscat᷑. Sic̃ eiuĩ dic̃. alexander otra¬
rꝰ młta mala mͥ ostendit. Reod illi dñs
nemo mͥ affuit s om̃s me dereliq̃rũt.
nõ ilł imputet᷑. Ista diffr̃a pcc̃orũ iudã¬
tradentẽ a petro negante distinguit nͥ q
penitenti nõ sit ignoscendũ ne gͣ illã sen¬
tentiã dñi uemiamꝰ qͣ p̾cep̃ semper ignos¬
cendũ fr̃i penitenti ut sibi fr̾ ignoscat.
S̾ qr illiꝰ pcc̃i tanta labes est ut de p̃candi
hũilitatẽ sb̾ire nõ pꝰsit ⁊̃ si pcc̃m suũ ma¬
la cõscĩa agnosc̾e ⁊ enũciare cogat᷑. Cũ¬

Expanded text:
dentiam, fraternitatem oppugnando peccaverit. Pro his autem qui non abruperant amorem, sed timore succubuerant, orat ut eis ignoscatur. Sic enim dicit: Alexander aerarius multa mala mihi ostendit, reddet illi Dominus nemo mihi adfuit, sed omnes me dereliquerunt: non illis imputetur . Ista diff distinguit: non quia petenti non sit ignoscendum, ne contra illam sententiam Domini veniamus qua praecipit semper ignoscendum esse fratri petenti ut sibi frater ignoscat; sed quia illius peccati tanta labes est, ut deprecandi humilitatem subire non possit, etiamsi peccatum suum mala conscientia agnoscere et enuntiare cogat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd̾ positũ est de uestimento oĩa sig̃cet q̃
possũt restitui sũ uindc̃a. Et id̾o forte ad¬
ditũ est. Qui uoluerit tecsi in iudicio ꝯte¬
dere qr qd̾ per iudiciũ aufert᷑ nõ ea pu¬
tatur auferri cui uindc̃a debeat᷑. Tertiũ
u̾o ex utroq cõfectũ sit. ut ⁊ sñ uindc̃a
⁊ cũ uindicta pꝰsit restitui. Nãq operã
indebitã molent̾ exig̾e sñ ullo iudicio
sic̃ fac̃ qui angariat hoĩem imꝓbe ⁊ cõs
se illicite adiunari ab inuito. ⁊ peuail
ĩꝑbitatis pot̃ luere ⁊ operã redd̾ sihãs
ile repetat qui ĩpbũ pertulit. In hus

Expanded text:
quod positum est de vestimento omnia significet quae quod positum est de vestimento omnia significet quae possunt restitui sine vindicta; et ideo forte additum est, Qui voluerit tecum judicio contendere, quia quod per judicium aufertur, non ea vi putatur auferri, cui vindicta debeatur: tertium vero ex utroque confectum sit, ut et sine vindicta et cum vindicta possit restitui. Nam qui operam indebitam violenter exigit sine ullo judicio, sicut facit qui angariat hominem improbe, et cogit se illicite adjuvari ab invito, et poenam improbitatis potest luere, et operam reddere, si hanc ille repetat qui improbum pertulit. In his
Abbreviated transcription (Latin):
suppliciũ aĩam eiꝰ tñ cõmẽdat ut ĩfut᷑o
ei scło parceret᷑. cuiꝰ a leoue occisi a cet̾o
corpore discretã mañ canis intulit men
canone. Illi tũ eam ⁊ legũt ⁊ cãqͣm in¬
corruptissimã u̾issimã q honorant. qui
adu̾sus corporales uĩdc̃as q̃ st in ueteri
testamento nescio qͣ ce citate a c̾rume seui¬
unt quo aĩo ⁊ qͣ distributõe tp̃rm fc̃a sĩt
modus ut accepta iniuria nõ surgat
odiũ s infirmitatis mĩa pła perprti pa¬
ratꝰ sit animꝰ. nec correptõnẽ negligat
ciue uł cõsilio. uł auctoritate uł potesta¬
te uti pot̃. Aliud iniuriarũ est genꝰ qd̾ in
tegrũ restitui pot̃. cuiꝰ due sp̃es. una ad
pecuniã alt̾a ad operã pertin. Qͣpt̾ illꝰ
de tunica ⁊ uestimento huiꝰ. de angaria
i ille passuũ. ⁊ duũ niliũ exẽpla sbie¬
cta st̃ qr ⁊ reddi uestimentũ pot̾. ⁊ quẽ
ut priꝰ qd positũ est de uestimento ma¬
xilla om̃ia sigcet q̃ sic ingerũt᷑. ab ĩpro

Expanded text:
en commendavit, ut in futuro ei saeculo parceretur: cujus a leone occisi a caetero corpore discerptam manum canis intulit menscanone: illi tamen eam et legunt, et tanquam incorruptissimam verissimamque honorant, qui adversus corporales vindictas quae sunt in Veteri Testamento, nescio qua caecitate acerrime saeviunt, quo animo et qua distributione temporum factae sunt modus, ut accepta injuria non surgat in odium, sed infirmitatis misericordia para perpeti; nec correctionem negligat, qua vel consilio, vel auctoritate, vel potestate uti potest. Aliud injuriarum genus est, quod in integrum restitui potest: cujus duae species, una ad pecuniam, altera ad operam pertinet. Quapropter illius de tunica et vestimento, hujus de angaria mille passuum et duum millium exempla subjecta sunt: quia et reddi vestimentum potest; et quem ut prius quod positum est de percussa maxilla, omnia significet quae sic ingeruntur a
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o inumico facimꝰ ut ilidꝰ ̃pleam̃ pceptĩꝰ
Si esurierit inimit᷑ tuus ciba illũ. si sitit:
potũ da illi. Tercia sol ẽẽ carnaliũ opĩo
tam absurda ⁊ rigida ut nõ eã cõmemo¬
rarẽ nisi expertꝰ eẽm nõ paucos ed errore
detineri qui dicũt sinistre noĩe uxorẽ sig¬
nficari. ut qm̃ in re familiari tenatiores
pecuni ar̃ solẽt ẽẽ femune lateat eas cũ ad¬

Expanded text:
ceptum, Si esurierit inimicus tuus, ciba illum, si sitierit, potum da illi ? 7. Tertia solet esse carnalium opinio, tam absurda et ridenda, ut non eam commemorarem, nisi expertus essem non paucos eo errore detineri, qui dicunt sinistrae nomine uxorem significari: ut quoniam in re familiari tenaciores pecuniarum solent esse feminae, lateat eas cum a
Abbreviated transcription (Latin):
ad optauit. ut cũ eo tanꝙͣ filii uita et̾¬
na ꝓ nr̃a partipatõe fruerem᷑. Itaq
nõ arc. facite ista qr estis filii. s facite
ista ut sitis filii. Cũ aũ ad hoc nos uo¬
cat per ip̃m unigenitũ ad siłitudinẽ
suã nos uocat. Ille enĩ sic̃ cõsec̃inter
dic̃ solẽ suũ oriri fa c̃ sr̃ bonos ⁊ malos.¬

Expanded text:
adoptavit, ut cum eo tanquam filii vita aeterna pro nostra participatione frueremur. Itaque non ait: Facite ista, quia estis filii; sed facite ista ut sitis filii. Cum autem ad hoc nos vocat per ipsum Unigenitum, ad similitudinem suam nos vocat. Ille enim, sicut consequenter dicit, solem suum oriri facit super bonos et malos
Abbreviated transcription (Latin):
riseoꝵ iusticia q̃ ad legẽ pertinet. Hĩc
indelligit᷑ qd̾ młti hoĩes eos ⁊̃ a qͥb dili¬
gunit᷑ oder̃t sic̃ luxͣiosi filii parentes:
cohercitores lux᷑ie sue. Ascendit ergo ali¬
quẽ gͣdũ qui ꝓximũ dilig̃ qͣnuis adhͣ
od̾it imimicũ. Ens aũ ĩperio qui uen̾it
lentiã ⁊ benignitatẽ cũ eã usq ad ĩ inici
dilectõnẽ perduxerit. Nam ille gͣdus qͦu¬
ius ñ ulłs sit tã paruꝰ est tñ ut cũ publi¬
est od̾is imicũ tuũ uox iubentis accipi¬
enda est iusto. s permittẽtis infirmo.
Orit᷑ hic sane ulło modo dissimłanda qõ
qd̃ huic p̃cepto dñi quo nos hoxtat᷑ dilig̾e
⁊ orare ꝓ hus qui nos persecũt᷑. Młte alie¬

Expanded text:
risaeorum justitia, quae ad Legem pertinet, hinc intelligitur, quod multi homines eos etiam a quibus diliguntur, oderunt, sicut luxuriosi filii parentes coercitores luxuriae suae. Ascendit ergo aliquem gradum, qui proximum diligit, quam vis adhuc oderit inimicum. Ejus autem imperio, qui venit lentiam et benignitatem, cum eam usque ad inimici dilectionem perduxerit. Nam ille gradus, quamvis nonnullus sit, tam parvulus est tamen, ut cum publist, Oderis inimicum tuum, vox jubentis justo accipienda est, sed permittentis infirmo. 71. Oritur hic sane nullo modo dissimulanda quaestio, quod huic praecepto Domini, quo nos hortatur diligere et orare pro his qui nos persequunt
Abbreviated transcription (Latin):
exicia pertuler̃t ad suã isidc̃am potue¬
rũt libent̾ optare. qd̾ qui orãt ⁊ ꝓ mi
lus tortor s iustissimꝰ ordinator. Sñ gͦ
ulla dubitatõe diligamꝰ ĩunncos nr̃os
bñfaciamꝰ hus qui uos oder̃t. ⁊ oremꝰ ꝓ

Expanded text:
exitia pertulerunt, ad suam vindictam potuerint licenter optare? Quod qui orant, et pro lus tortor, sed justissimus ordinator. Sine ulla ergo dubitatione diligamus inimicos nostros, benefaciamus his qui oder
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos monuisse ut accedant ad gr̃am.
⁊ post acceptã gr̃am nõ ita peccent ut
nc̃ pcc̃auerũt. Nc̃ enĩ in filiũ hõis di¬
quo accepto si fr̾uitati inuidere ⁊ gr̃am
quã acceperĩt oppugnare uolueruit nõ
eis dimitti neq in hoc scło ueq in filt᷑o.
Nã si eos sic hr̃et cõdempnatos ulła spes
illis reliqͣ eẽt. nõ adhuc mouendos in di¬
caret cũ addidit dicẽs. Aut facite arborẽ
bonã ⁊ fructũ eiꝰ boñ aut facite. ar. ma.¬

Expanded text:
ad hoc eos monuisse, ut accedant ad gratiam, et post acceptam gratiam non ita peccent, ut nunc peccaverunt. Nunc enim in Filium hominis diquo accepto si fraternitati invidere, et gratiam quam acceperunt oppugnare voluerint, non eis dimitti, neque in hoc saeculo neque in futuro. Nam si eos sic haberet condemnatos, ut nulla spes illis reliqua esset, non adhuc monendos judicaret, cum addidit dicens: Aut facite arborem bonam, et fructum e
Abbreviated transcription (Latin):
corporeis ocłis ꝓlatũ. ⁊ istã pluiuã qͣ
fructꝰ gignsit᷑ qui ad refectõnẽ corpo¬
ris dati st̃ qd̃ ꝓbabłiꝰ intlłigi existimo
ut ille sol sp̃uał nõ oriat᷑ nͥ bouis ⁊ sc̃is.
q hoc ip̃m est qd̃ plangũt nuqͥ in illo
nõ irriget nͥ bonos qr ui alos sig̃cabat¬

Expanded text:
corporeis oculis propalatum; et istam pluviam qua fructus gignuntur, qui ad refectionem corporis dati sunt: quod probabilius intelligi existimo: ut ille sol spiritualis non oriatur, nisi bonis et sanctis; quia hoc ipsum est, quod plangunt iniqui in illo non irriget nisi bonos; quia malos sig
Abbreviated transcription (Latin):
ut aĩa salua sit. ⁊ si nolũt mortẽ intelli¬
g̾e hic fortasse enĩ inc̾tũ est qͣmlib uin¬
d cãm per sathanã fc̃am ab apło fatean¬
tur qd̃ nõ eũ odio s amore fecisse mani¬
festat. illd̾ adiectũ ut aĩa salua sit. aut
in illis libris quib ip̃i magnã tribuũt
auctoritatẽ aĩadu̾tant qd̾ dicimꝰ ut scͥp¬
tũ est apłm chomiã imp̃catũ cuidã a qͦ

Expanded text:
nt hic mortem intelligere fortasse enim incertum est, quamlibet vindictam per satanam factam ab Apostolo fateantur: quod non eum odio, sed amore fecisse manifestat illud adjectum, ut anima salva sit. Aut in illis libris quibus ipsi magnam tribuunt auctoritatem, animadvertant quod dicimus, ubi scriptum est apo
Abbreviated transcription (Latin):
maliuolentia optabat s diuinitate cerne
opera illiͦ. qd u̾bũ p̃uũciantis est nõ ĩp̃can¬
tis. sic̃ ⁊ de illa ypocrisi iudeoꝵ de qͣ ia dc̃m
est cui eu̾sionẽ ĩmiuere cernebat dixit.
Percutiet te dñs paries dealbate. ꝓpħe aũ
maxime solent fig᷑a ip̃cantis fut᷑a p̃dic̾e
sic̃ fig᷑a p̃t̾iai ep̃ris ea q̃ fut᷑a erãt sepe ceci¬
nerũt sic̃ est illd̾. Qr̃ fremuer̃t gĩ ⁊ ppłi¬

Expanded text:
evolentia optabat, sed divinitate cernebopera ejus: quod verbum praenuntiantis est, non imprecantis. Sicut et de illa hypocrisi Judaeorum, de qua jam dictum est, cui eversionem imminere cernebat, dixit, Percutiet te Deus, paries dealbate . Prophetae autem maxime solent figura imprecantis futura praedicere, sicut figura praeteriti temporis ea quae ventura erant saepe cecinerunt: sicut est illud, Quare fremuerunt g
Abbreviated transcription (Latin):
petenti inqͥt nõ oĩa petenti. ut id des qd̾ ho¬
neste dare ⁊ uste potes. Qͥd enĩ si pecunia
petat qua ĩnocentẽ conet᷑ opprim̾e. Qͥd si
postremo stuprũ petat. s ne młta perseqͣr
q̃ st̃ ĩ num̾abłia. Id ꝓfecto dandũ est qd̾ uͭ
tibi nec alt̾i noceat qͣntũ sciri ⁊ credi ab
hoĩe pot̃. ⁊ iuste negai̾us qd̃ pedit ĩ dicãda
est ip̃a iusticia ut nõ eũ manem dimittas.
Ita eñ om̃i petenti de dabis qͣmus nõ sẽꝑ
uoluerit a te mutuari ne adu̾satꝰ fu̾is ad
aĩmn referendũ est. Hilarẽ enĩ datorẽ dili¬
git d̾s. Mlutuat᷑ aũ om̃is qui accip̃ ⁊̃ si p̃e

Expanded text:
petenti, inquit, non omnia petenti, ut id des quod dare honeste et juste potes. Quid si enim pecuniam petat, qua innocentem conetur opprimere? Quid si postremo stuprum petat? Sed ne multa persequar, quae sunt innumerabilia, id profecto dandum est, quod nec tibi nec alteri noceat, quantum sciri aut credi ab homine potest, et cui iuste negaueris quod petit, indicanda est ipsa iustitia, ut non eum inanem dimittas. ita omni petenti te dabis, quamuis non semper uoluerit a te mutuari, ne auersatus fueris, ad animum referendum est. hilarem enim datorem diligit deus. mutuatur au
Abbreviated transcription (Latin):
in eis solũ s in om̃ib faciendũ est que
ip̃e ea perscͥbit dicens. Si qͥs ułt uidicio te¬
cũ cõtendere ⁊ tunicam tisa tollere. Dĩa
ergo illa intelligant᷑ de cͥb iudicio no¬
bis cũ cõtendi potest ita ut a nr̃o uire i
ius illiꝰ transeant qui cõtendit uł ꝓ quo
cõtendit. sic̃ est uestis. domꝰ. fũ dubiumẽ¬

Expanded text:
eis solis, sed in omnibus faciendum est, quae ipse praescribit, dicens, Si quis vult judicio tecum contendere, et tunicam tuam tollere. Omnia ergo illa intelligantur, de quibus judicio nobiscum contendi potest, ita ut a nostro jure in jus illius transeant, qui contendit vel pro quo contendit; sicuti est vestis, domus, fundu
Abbreviated transcription (Latin):
maxillã p̃bere noluerũt. dilig̾e u̾o illũ
a quo feriunt᷑ ignorant. At u̾o ip̃e dñs qͥ
utiq p̃cepta que docuit primꝰ impleuit.
hercucienti se in maxillã nu̾stro sacer¬
dotis nõ p̃buit alt̾am. s insr̃ dix̃. Si ma¬

Expanded text:
maxillam praebere noverunt, diligere vero illum, a quo feriuntur ignorant. At vero ipse Dominus, qui utique praecepta quae docuit primus implevit, percutienti se in maxillam ministro sacerdotis non praebuit alteram, sed insuper dixit: Si ma
Abbreviated transcription (Latin):
nisi qͥ expertꝰ est nͣm sit difficile ⁊ cõsuetu¬
dinẽ uirandi extĩguere. ⁊ ñqͣm tem̃e fad̾e
qd nõ nõqͣm fac̾e nec̾itas cogit. Queri aũ
pot̃ cũ dr̃et᷑. Ego aũ dico uobis ñ uirare oĩo
cur additũ sit. ueq per celũ qi thronꝰ
d̾i est ⁊ c̃. usq ad id qd̾ dc̃m ẽ neq per
caput tuũ. Credo p̃p̃ ea qr nõ putabant¬

Expanded text:
m sit difficile et consuetudinem jurandi exstinguere, et nunquam temere facere, quod nonnunquam facere necessitas cogit. Quaeri autem potest cum diceretur: Ego autem dico vobis non jurare omnino: cur additum sit: Neque per coelum, quia thronus Dei est, et caetera usque ad id quod dictum est, neque per caput tuum . Credo p
Abbreviated transcription (Latin):
tas trãseat. Quos gͦ dñs medicꝰ aĩarũ cu¬
raudis ꝓximis instruebat. qͥd aliud eos do¬
cere pꝰset nisi ut eoꝵ quoꝵ saluti cõsułe
uellẽt nbecillitates equo aĩo tołarent:
Om̃is nãq imꝓbitas ex ĩbe cillitate aĩ ue¬
nit. qr nicħ ĩnocentꝰi est eo qui in uͭtute
per fectꝰ est. Queri aũ pot̃ quid sibi uelrt
dextra maxilla. Sic eĩ in exẽplarib g̃cis
qͥb maior fides hñda est ĩuenit᷑. nã mł¬
ta latina maxilla tã hũt ñ ⁊ dexta. facies¬

Expanded text:
tas transeat. Quos ergo Dominus, medicus animarum, cutas transeat. Quos ergo Dominus, medicus animarum, curandis proximis instruebat, quid eos aliud docere posset, nisi ut eorum quorum saluti consulere vellent imbecillitates aequo animo tolerarent? Omnis namque improbitas ex imbecillitate animi venit: quia nihil innocentius est eo qui in virtute perfectus est. 58. Quaeri autem potest quid sibi velit dextera maxilla. Sic enim in exemplaribus graecis, quibus major fides habenda est, invenitur: nam multa latina, maxillam tantum
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ faciat qui nõ implet istã magnitudi¬
nẽ p̃cepti que pertiuet ad regnũ celorũ.
ut uõ reddat tm̃ s inmͦ uelut ꝓ duobus
pugnis unil. aut ꝓ auulso ocło aurem
p̾cidat. Hĩc ascendẽs qui oĩo uich repen¬
derit ꝓpinqͣt p̃cepto dñi uec tñ adhucibi
est. Parũ enĩ adhuc uidetur dño si ꝓ ma¬
lo qd̃ acceperis nicħ rependas mali nisi
⁊ ampliꝰ sis paratꝰ accipere. Qꝓpt̃ nõ ait:
ego aũ dico uobis nõ reddere malũ ꝓ ma¬
lo qͣmqͣm hoc ⁊̃ magnũ p̃ceptũ sit. s ait¬
ñ resistere adu̾sus adu̾sus malũ ut uõ
solũ nõ recipiendas rependas qd tibi
fu̾it irrogatũ s ⁊̃ nõ resistas quo minꝰ
quis de pertusserit noli tu percut̾e s pa
ligũt tã qͣm filus uł qͥb libet dilectissimis
suns egͦtantib seruiũt. uł parułis uel
frenethicis a qͥb młta sepe patuuitur.
et si salus eoꝵ id exigat p̃bent se ⁊̃ ut pła
patiant᷑ donec uł etatis uł morbi ĩfirmi¬

Expanded text:
mplet istam magnitudinem praecepti, quae pertinet ad regnum coelorum; ut non reddat tantum, sed minus, velut pro duobus pugnis unum, aut pro evulso oculo aurem praecidat. Hinc ascendens qui omnino nihil rependerit, propinquat praecepto Domini, nec tamen adhuc ibi est. Parum enim adhuc videtur Domino, si pro malo quod acceperis, nihil rependas mali, nisi etiam amplius sis paratus accipere. Quapropter non ait, Ego autem dico vobis, non reddere malum pro malo; qnon resistere adversus malum; ut non solum non rependas quod tibi fuerit irrogatum, sed etiam non resistas, quo minus qui te percutit, noli tu percutere, quanligunt tanquam filiis vel quibuslibet dilectissimis suis aegrotantibus serviunt, vel parvulis, vel phreneticis, a quibus multa saepe patiuntur, Et si eorum salus id exigat, praebent se etiam, ut plura patiantur, donec vel aetatis vel morbi infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
dñs nõ exẽplũ ꝓpħe sc̃i s ignorantiã iũdi¬
cãdi q̃ erat adhuc in rudib aĩadu̾tẽs eos
nõ amare correptionẽ s odio desiderare
iũdc̃am. Itaq postea qd̾ eos docuit qͥd eẽt
dilig̾e ꝓximũ tãqͣm se ip̃m ĩ fuso ⁊̃ sp̃u¬
sc̃o ciuẽ decẽ dieb cõplens pꝰ ascẽsionem
suã desr̾ ut ꝓmiserat misit. nõ de fuer̃
tales uindicte qͣnuis młto parciꝰ qͣm ĩ ue¬
t̾i testamento. Ibi enĩ ex maiori parte ser¬
uientes timore p̃mebant᷑. Hic aũ maxi̾e
dilectõe liberi nutriebautur. Nã ⁊ u̾bis
apłi petri a nanias ⁊ uxor eiꝰ saphyra

Expanded text:
e sancti, sed ignorantiam vindicandi, quae adhuc erat in rudibus, animadvertens eos non amore correptionem, sed odio desiderare vindictam. Itaque posteaquam eos docuit quid esset diligere proximum tanquam seipsum, infuso cto, quem decem diebus completis post ascensionem suam desuper, ut promiserat, misit , non defuerunt tales vindictae quamvis multo rarius quam in Veteri Testamento. Ibi enim ex majori parte servientes timore premebantur, hic autem maxime dilectione liberi nutriebantur. Nam et verbis apostoli Petri Ananias et uxor ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
sa c̾dotalẽ p̾ferẽs dignitatẽ. Et sb ħ noie
tang̃s cãdido tegniie int̾iorẽ. q. luteam
turpitudinẽ occłtas. nã qd humilitatis
fuit mirabłr custodiendũ cũ ei dĩet᷑. Dm
cipi sac̾dotũ maledicis: Reĩpond̾. Nescun
fr̾es qd̾ pr̃iceps est sac̾dotũ. Scͥpnũ est eĩ.
Drincipi poli tui nõ maledices uͥ ostendit
qͣnta trãqͥllitate illd̾ dixisset ad̾ iratꝰ dixis¬
seiudebat᷑ qd̾ tam cito tã mãsuete respon¬
dit qd̾ ab ĩdignantib ⁊ perturbatis fieri
nõ pot̃. ⁊ in eo ip̃e intelligentib ĩum dĩx̃.
Nescum q pr̃iceps est sac̾detu. Tanaͣm si

Expanded text:
sacerdotalem praeferens dignitatem, et sub hoc nomine tanquam candido tegmine interiorem quasi luteam turpitudinem occultans. Nam quod humilitatis fuit, mirabiliter custodivit, cum ei diceretur, Principi sacerdotum maledicis? respondit, Nescivi, fratres, quia princeps est sacerdotum; scriptum est enim, Principi populi tui non maledices . Ubi ostendit quanta tranquillitate illud dixisset, quod iratus dixisse videbatur, quod tam cito, tam mansuete respondit, quod ab indignantibus et perturbatis fieri non potest. Et in eo ipso intelligentibus verum dixit, Nescivi quia princeps est sacerdotum: tanquam si
Abbreviated transcription (Latin):
S qũo ur̃m  est ubi potestatẽ facien¬
di unꝰ capillis albi aut iugri ñ hẽm᷑
Ergo do̾ debet Quisiurandũ ĩ effabłr
tenenti om̃ia. ⁊ u̾q p̃senti. qͥsqͥs¬
⁊̃ per cap̃ suum urare uoluerit.¬

Expanded text:
 nostrum est, ubi potestatem faciendi unius capilli albi aut nigri non habemus? Ergo Deo debet jusjurandum ineffabiliter tenenti omnia, et ubique praesenti, quisquper caput suum jurare voluerit
Abbreviated transcription (Latin):
aũ sc̃i st̃. Iam enĩ erãt parułi xp̃iani qͥ
sũ auctore uno ex parentib sũ utroq
cõsentiente scĩficati erant. qd nõ fieret
si uno credente dissociaret᷑ cõuigiũ. ⁊ nõ
toleraret᷑ ĩ fidelitas cõuigis usci ad opor¬
tunitatẽ credendi. Hoc ẽ gͦ cõsiliũ eiꝰ eui
credo dc̃m ẽẽ. Si qͥd sr̾erogau̾is rediens
reddã tibi. Porro si infidelitas forincatõ
est. ⁊ ydolatria infidelitas nõ est du¬

Expanded text:
autem sancti sunt . Jam enim erant parvuli christiani, qui sive auctore uno ex parentibus, sive utroque consentiente sanctificati erant: quod non fieret, nisi uno credente dissociaretur conjugium, et non toleraretur infidelitas conjugis usque ad opportunitatem credendi. Hoc est ergo consilium ejus, cui credo dictum esse, Si quid supererogaveris, rediens reddam tibi . 46. Porro si infidelitas fornicatio est, et idololatria infidelitas, et
Abbreviated transcription (Latin):
a sc̃is uł ab ip̃o dño cũ in hoĩe quie suscipe¬
re dignatꝰ est uiuendi nob prestaret
exẽpłũ cũ tñ fere om̃ib locis eos iueni¬
as paratos fuisse etͦ aĩo tolerare qͥctͥd
eis imꝑbe fuiss ingestũ. S u̾bi gra daiu
putamꝰ uade cũ ilo alia duo ant̾a cõpleri
ciam miscd̾r perferendo ĩ firmitates eoꝵ
quos ułt saluos fieri. Dot̃ uideri ẜterea
⁊̃ trib exemplis hec p̃cepta ĩ sinuasse
quoꝵ primũ est. Si qͥs percusserit te in
dex .max. Scd̾m: si quis tunicã tuã tol¬
lere uoluerit. Terciũ: si quis nulle pas¬
sus angariau̾it. In quo t̾cio exem plo
simplo duplũ addit᷑ ut triplũ cõpleat᷑
Qui num̾us hoc loco si ñ ut dcm ẽ sig¬
ni ficat perfectõnẽ illd̃ accipiat᷑ qd̾ in
p̃cipiendo tã qͣm tołabliꝰ incipiẽs paula¬
tim creu̾it donec perueniret ad duplũ
alud perferendũ. Nam primo uoluit
p̃beri alt̾am maxillã cũ fu̾it dextra per
re cariori aliqͥd aliqͥd pertulit si uiliori¬

Expanded text:
in homine quem suscipere dignatus est, vivendi nobis praeberet exemplum; cum tamen omnibus fere locis eos invenias paratos fuisse aequo animo tolerare quidquid eis improbe fuisset ingestum. Sed verbi gratia dictum putamus. Vade cum eo alia duo? an tria compleri tiam, misericorditer perferendo infirmitates eorum quos vult sanos fieri? Potest videri propterea etiam tribus exemplis haec praecepta insinuasse: quorum primum est, si quis te percusserit in maxillam; secundum, si quis tunicam tollere voluerit; tertium, si quis mille passus angariaverit: in quo tertio exemplo simplo duplum additur, ut triplum compleatur. Qui numerus hoc loco si non, ut dictum est, significat perfectionem; illud accipiatur, quod in praecipiendo tanquam tolerabilius incipiens paulatim creverit, donec perveniret usque ad duplum aliud perferendum. Nam primo praeberi voluit alteram maxillam, cum fuerit dextra percre chariore aliquid pertulit, si et i
Abbreviated transcription (Latin):
cõtendere. ⁊ tuuicã tuã tollere: remit¬
te illi ⁊ uestimentũ. Et qui de angari¬
auerit nulle passus uade cũ eo alia
duo. Om̃i peteuti de da. ⁊ qui uolu̾it
a te mutuari ne adu̾satꝰ fueris. pha¬
riseoꝵ iusticia niinor est nõ excedere
in iũdicte modũ ne plus rependat qͥsq
qd̵ acceperit. Et magnꝰ hic gͣdus est. Nẽo
enĩ facile inuenit᷑ qui pugno accepto
pugnũ reddere uelit ⁊ uno a cõuiciãte audito
u̾bo unũ. ⁊ que tm̃dem ualeat referre
cõtentꝰ sit. S su ira perturbatꝰ ĩ mode¬
ratꝰ iũdicat sũ qi iustũ putat eũ qui le¬
sit prior gͣiuiꝰ ledi qͣm lesus ẽ qui nõ lese¬
rat. Talem aĩn magna ex parte refre¬
nauit lex in qua scͥptũ ẽ. Scłm ꝓ ocło.¬
riam uldicta nõ trãseat. ⁊ hoc est pacis
inchoatõ. perfc̃a aũ pax est talẽ penitꝰ
nolle iũdc̃am. Int̾ illd̾ gͦ primũ qd̾ pre¬
ter legem est ut maiꝰ inalũ ꝓ minore

Expanded text:
 tunicam tuam tollere, remitte illi et vestimentum; et qui te angariaverit mille passus, vade cum illo alia duo. Omni petenti te da, et qui voluerit a te mutuari, ne aversatus fueris. Pharisaeorum justitia minor est non excedere in vindicta modum, ne plus rependat quisque quam accepit: et magnus hic gradus est. Nemo enim facile invenitur qui pugno accepto pugnum reddere velit; et uno a conviciante verbo audito, unum et quod tantumdem valeat referre contentus sit: sed sive ira perturbatus immoderatius vindicat; sive quia justum putat, eum qui laesit prior gravius laedi, quam laesus est qui non laeserat. Talem animum magna ex parte refrenavit lex, in qua scriptum est, Ocriam vindicta non transeat. Et haec est pacis inchoatio: perfecta autem pax est, talem penitus nolle vindictam. 57. Inter illud ergo primum quod praeter legem est ut majus malum pro minore
Abbreviated transcription (Latin):
ad mĩam nec ĩpedit illd̾ ꝓpositũ qͦ qͥsq pa¬
ratꝰ est ab eo quẽ correptũ ẽẽ ułt pła per¬
ferre. s huic iuĩdc̃e referende nõ ẽ ydone̾
uisi qui odiũ quo solent flagrare qui se
iũdicare de siderant dilectõnis mãsuetu¬
dine srauit. Nõ eni metuendũ ẽ ne odis¬
se parułm filiũ parentes uideant᷑ cũ ab
eis uapłat peccans ne peccet ulteriꝰ. Et c̾te
perfectõ dilectõis ip̃iꝰ d̾i pr̾is imitatione
nobis p̃ponit᷑ cũ in sequẽtib d̾r. Diligite

Expanded text:
diam. Nec impedit illud propositum, quo quisque paratus est ab eo quem correptum esse vult, plura perferre. Sed huic vindictae referendae non est idoneus, nisi qui odium quo solent flagrare qui se vindicare desiderant, dilectionis mansuetudine superaverit. Non enim metuendum est, ne odisse parvulum filium parentes videantur, cum ab eis vapulat peccans, ne peccet ulterius. Et certe perfectio dilectionis ipsius Dei Patris imitatione nobis proponitur, cum in sequentibus di
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm impunitũ reliqui. ut illũ iu quẽ
udicat nõ pena miser̃ s correctõe beatũ
uelit paratꝰ tũ si opꝰ sit equo aĩo pła to¬
lerare ab eo illicita quẽ ułt ẽẽ be atũ cor¬
reptũ su in eũ hẽat potestatẽ coher cendi
su nõ hẽat. Magni aũ ⁊ sc̃i uiri qui ĩa
optime scirent mortẽ istã q̃ aĩam discer¬
uit a corpore nõ ẽẽ fornidãdã. scd̾i eoꝵ¬

Expanded text:
illum quem vindicat, non poena miserum, sed correctione beatum velit, paratus tamen si opus sit aequo animo plura tolerare ab eo illicita , quem vult esse correptum; sive in eum habeat potestatem coercendi, sive non habeat. Magni autem et sancti viri, qui jam optime scirent mortem istam quae animam dissolvit a corpore non esse formidandam, secundum eo
Abbreviated transcription (Latin):
langorib qr cõfectã. ⁊ qͥd excepta forni¬
catione cogitari põt̃ uehement̾ horribłe.
ꝓ fide ⁊ societate sustineat. neq talẽ abi
Qd̃ si fac̾e nõ lic młtommꝰ sibi licere ar¬
bitret᷑ ad ullũ aliũ illicitũ cõcubitum
accedere fornicationẽ q sic fugiat ut
ab om̃i turpi corruptõe se se extrahat.
u̾m loqͣtur neq id iuirationib crebril s
moꝵ ꝓbitate cõmendet rebellantes ad¬
u̾sũ se oĩm malar̃ cõsuetudinũ iuinu¬
mabiles turbas de qͥb ut om̃s intlłi¬
gerent᷑ pauce cõmemorate st̃ cõfugi¬
entes ad artẽ xp̃iane muilicie tãꝙͣ de lo¬
co sr̾iore ꝓsteruat. S qͥs tantos labores
inuadere audeat nisi qui sic flagrat a¬
more iusticie ut tã qͣm fame ac siti ue¬
hemẽtissime accẽsus ⁊ ulłam sibi uitã
donec ea saciet᷑ existiniãs ium faciat
tołanda omña q̃ in p̃cipiendis cõsuetu¬
dinib laboriosa ⁊ ardua ⁊ oĩo difficilia
scłi hui amatores putant. Bi eͦ qͥ esuri

Expanded text:
 confectam, et quidquid excepta fornicatione cogitari potest vehementer horribile, pro fide et societate sustineat; neque solum talQuae si facere non licet, multo minus sibi licere arbitretur ad ullum alium illicitum concubitum accedere: fornicationemque sic fugiat, ut ab omni turpi corruptione sese extrahat. Verum loquatur, neque id jurationibus crebris, sed morum probitate commendet: rebellantes adversum se omnium malarum consuetudinum innumerabiles turbas, de quibus ut omnes intelligerentur, paucae commemoratae sunt, confugiens ad arcem christianae militiae, tanquam de loco superiore prosternat. Sed quis tantos labores inire audeat, nisi qui sic flagrat amore justitiae, ut tanquam fame et siti vehementissime accensus, et nullam sibi vitam donec ea satietur existimans, vim faciat toleranda omnia, quae in praecidendis consuetudinibus laboriosa et ardua et omnino difficilia saeculi hujus amatore
Abbreviated transcription (Latin):
sequut᷑ ostendũt. ⁊ ut inunicos diligat
ĩperat᷑. Sane aĩadu̾tendũ est oẽm tumcã
uestimentũ eẽ. nõ oe uestimentũ tumc̃a
eẽ. uestimenti ergo nomẽ pła sig̃eat qͣm
nom̃ tunice. ⁊ id̾o sic dc̃m ẽe arbitror. Et
qui uoluerit tecũ in uidicio cõtendere
⁊ tuncã tuã tollere: renutte illi ⁊ uesti¬

Expanded text:
igat imperatur. 60. Sane animadvertendum est omnem tunicam vestimentum esse, non omne vestimentum tunicam esse. Vestimenti ergo nomen plura significat quam nomen tunicae. Et ideo sic dictum esse arbitror, Et qui voluerit tecum judicio contendere, et tunicam tuam tollere, remitte illi et vesti
Abbreviated transcription (Latin):
uarus tẽptatõib ⁊ hĩc atq hĩc ĩsurg̾e
sa miplere nõ pꝰsit arripiat cõsilium
ut auxiliũ m̾eatur. Qͥd ẽ añ aliud cõsi¬
liũ nisi ut infirmitate̾ alioꝵ ferat. ⁊
eis qͣntũ potest opitulet᷑ qui sue diui¬
uitus ⁊ desid̾at sbueniri: Conseq̃nt̃
mittis de quo sriꝰ tractatũ est pietate
nõ ꝯtradic̃ diuinis sententus q̃ ini sua
pcc̃a ꝓferũt᷑. neq illis dñi sermonib
quos ñ dũ intellig̃. s nlłm bñficiũ pre¬
stat cui nõ ꝯͣdic̃ nec resistit. Misericors
aũ nõ resistit ut p̃p eiꝰ correptonẽ id faci¬
at quẽ redd̾et resistendo peiorẽ. Sͥ eqͥt᷑¬

Expanded text:
tationibus, et hinc atque hinc insurgere sa implere non possit, arripiat consilium, ut auxilium mereatur. Quod est autem aliud consilium, nisi ut infirmitatem aliorum ferat, et ei quantum potest opituletur, qui suae divinitus desiderat subveniri? Consequentemitis, de quo superius tractatum est, pietate non contradicit divinis sententiis quae in sua peccata proferuntur, neque illis Dei sermonibus quos nondum intelligit; sed nullum beneficium praestat ei cui non contradicit nec resistit: misericors autem ita non resistit, ut propter ejus correctionem id faciat, quem redderet resistendo pejorem. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
tã p̃ciosũ ⁊ salutare cõtẽpserãt Nũqͥd eĩ
id̾o minꝰ postea uineła tolerauit q̃ ciub
romanis nõ licebat imponi aut quẽ qͣm
de hac ĩuiria nolebat accusare. uoluit.¬
Et si qui ei p̃p ciuitatis romaue nom̃ pe¬
percer̃t nõ tñ id̾o ille nõ pbuit qd̾ ferirẽt
cũ eos a tanta peru̾sitate corrig̾e cuperet
patĩa sua: quos uidebat in se sinistras par¬
tes mag̾ qͣm dextrã honorare. Illd̾ ẽ eĩ tm̃
atcendendũ quo aĩo fac̾et om̃ia qd̃ beniuo¬
ie ⁊ clement̾ u eos a qͥb ista patiebatur.

Expanded text:
iosum et salutare contempserant. Numquid enim ideo minus postea vincula toleravit, quae civibus Romanis non licebat imponi, aut quemquam de hac injuria voluit accusare? Et si qui ei propter civitatis Romanae nomen pepercerunt, non tamen ille ideo non praebuit quod ferirent, cum eos a tanta perversitate corrigere cuperet patientia sua, quos videbat in se sinistras partes magis quam dexteras honorare. Illud est enim tantum attendendum, quo animo faceret omnia, quam benevole et clementer in eos a quibus ista patieba
Abbreviated transcription (Latin):
dici nõ pot̾ant. sic̃ ild̾ qd̾ cõmemora¬
uimꝰ dc̃m ab apło. Cotidie morior
dño se debere ostẽderet: addidit. qͣm hẽo
oportet opiari qid dcm̃ ẽ celũ throsi d̾i.
⁊ t̾ra scabellũ pedũ eiꝰ. qd̾ sic hẽat nẽb
collocata ni celo ⁊ in t̾ra: ut nos cũ se¬
demꝰ. S illa sedes iudiciũ sig̃cat. Et qm̃i
in hoc uniu̾so mũdi corpore maximã
sentior sit excellenti płchritudimi ius
diuina. mininã u̾o ordinet in extͤmis
atꝰ i ĩ fimis: sedere in celo d̾r t̾rã q calca¬

Expanded text:
sicut illud commemoravimus dictum ab Apostolo, Quotidie morior, Domino se debere ostenderet, addidit, quam habeoportet opinari quod dictum est coelum thronus Dei, et terra scabellum pedum ejus, quod sic habeat Deus collocata medemus, sed illa sedes Dei judicium significat. Et quoniam in hoc universo mundi corpore, maximamsentior sit excellenti pulchritudini vis divina, minimam vero ordinet in extremis atque in infimis, sedere in coelo dicitur, terramque calca
Abbreviated transcription (Latin):
lo reddat᷑. q̃dã loc̃ ten ut tñi reddatur
qͣntũ acceptũ ẽ. per qd̾ a sũma discordia
ad sũmã cõcordiã ꝓ tẽperata distributi¬
one tr̃ãsitus fc̃sẽ. Qͥscͥis eͦ malũ infert
prior studio ledendi ⁊ nocendi uide qͣnt̃
discet abesse qui nec lesus repend̾. Qsqͥs
aũ ulłi prior in alũ fac̃ s tñ lesus repen¬
dit gͣmꝰ uł uolũtate uł fc̃o recessit ali¬
tͣnto a sũma ĩiqͥtate ⁊ ꝓcessit ad sũmã

Expanded text:
 medium quemdam locum tenet, ut tantum reddatur quantum acceptum est, per quod a summa discordia ad summam concordiam pro temporum distributione transitus factus est. Quisquis ergo malum infert prior studio laedendi et nocendi, vide quantum distet ab eo qui nec laesus rependit. Quisquis autem nulli prior male fecit, sed tamen laesus rependit gravius, vel voluntate vel facto, recessit aliquantum a summa iniquitate, et processit ad summam
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it: oportere illã manere ĩnuptã aut
iuro recõciliari. Lursũ ãrit᷑ utr̃ si uxo¬
ris permissu sũ sterił sũ q̃ cõcubitũ pati
nõ ułt adhibuerit sibi alt̾am uir non
aliã neq a uiro seiũctã pꝰsit ẽẽ sũ cͥmi¬
ne forncatõis. Et in hystoria qd̵ uet̾is te¬

Expanded text:
erit, oportere illam manere innuptam, aut viro reconciliari. 49. Rursum quaeritur utrum si uxoris permissu, sive sterilis, sive quae concubitum pati non vult, adhibuerit sibi alteram vir, non alienam, neque a viro sejunctam, possit esse sine crimine fornicationis? Et in historia qu
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥs gͦ iã qd̾lib illicitã cõcupĩam pꝰs
recte a fornicationis gn̾e separare nõ
auaricia fornicatio est: Ex quo intlłi¬
cũ alienis uiris uł femins cõmittũtur.
s oĩo qͣslib que aĩam corpore male utẽ
corrũpi pꝰsit sñ crimine: ⁊ uir uxorẽ di¬
mittere ⁊ uxor uirũ. qr exceptã fac̃ dñs
cãm foruicatõis. qͣn fornicatõnẽ sic̃ su

Expanded text:
 jam quamlibet illicitam concupiscentiam potest recte a fornicationis genere separare, si avaritia fornicatio est? Ex quo intellicum alienis viris aut feminis committuntur, sed omnino quaslibet, quae animam corpore male utentcorrumpi, possit sine crimine et vir uxorem dimittere, et uxor virum: quia exceptam facit Dominus ca
Abbreviated transcription (Latin):
tudine cũ qͥdã diues ẽẽt accensus ⁊ cogno¬
uiss maritũ eiꝰ in illo discͥmine cõstitutũ
misit ad eã pollicẽs ꝓ una nocte si ei misce¬
ri uell se auri librã daturũ. Tũc illa que
sciret nõ se hr̃e suni corporis potestatẽ s ui¬
rũ suũ pertulit ad eũ dicẽs paratã se ẽẽ id
fieri. Egit ille gr̃as ⁊ ut id fierz ĩperauit.
nlło modo iudicãs adult̾inũ ẽẽ ꝯcubitũ.
qd̃ ⁊ libido nlła ⁊ magna mariti caritas
se uolente ⁊ uibente flagitaret. Uenit mu¬
lier in uilla illiꝰ diuitis. fẽc̃ qd̾ uoluit ĩ pu¬
dicꝰ. S̾ illa corpꝰ nõ nisi marito dedit. ñ cõ¬
cũbere ut solz s uu̾e eupienti. accep̃ aur̃
s ille qui de dit fraude sbtrax̃ qd̃ ded̾at ⁊
supposuit siłe ligamentũ cũ t̾ra. Qd̾ uͥ młr

Expanded text:
es esset accensus, et cognovisset maritum ejus in illo discrimine constitutum, misit ad eam pollicens pro una nocte, si ei misceri vellet, se auri libram daturum. Tum illa quae se sciret non habere sui corporis potestatem, sed virum suum, pertulit ad eum dicens paratam se esse profieri. Egit ille gratias, et ut id fieret imperavit, nullo modo judicans adulterinum esse concubitum, quod et libido nulla et magna mariti charitas se jubente et volente flagitaret. Venit mulier ad villam illius divitis, fecit quod voluit impudicus: sed illa corpus nonnisi marito dedit, non concumbere, ut solet, sed vivere cupienti. Accepit aurum: sed ille qui dedit, fraude subtraxit quod dederat, et supposuit simile ligamentum cum terra. Quod ubi mulier
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ sui corporis s młe: pꝰsit intãtũ
ualere ut permiteẽte uxore q̃ maritalis
corporis ht̃ potestatẽ pꝰsit uir cũ alt̾a q̃ nec
aliena uxor sit nec a uiro disiũcta cõcũb̾e.
S nõ ita existimãdũ. nec hoc ⁊̃ feĩa uiro
permittente fac̾e posse uideat᷑ qd oĩm seniꝰ

Expanded text:
potestatem sui corporis, sed mulier; possit in tantum valere, ut permittente uxore, quae maritalis corporis potestatem habet, possit vir cum altera, quae nec aliena uxor sit, nec a viro disjuncta, concumbere: sed non ita est existimandum, ne hoc etiam femina, viro permittente, facere posse videatur, quod omnium sensus
Abbreviated transcription (Latin):
illa qͣm duc̃. Iubrt᷑ enĩ ⁊ illa mauere in¬
uupta aut uiro recõcili ari. s si disces¬
serit incͥt a uiro. Multũ aũ int̾est utr̃
dimittat an dimittat᷑. Si enĩ ip̃a uirũ
dinuserit ⁊ alt̾i nupserit uidet᷑ cupidi¬
tate mutandi cõiugii uirũ priorẽ relicͥs¬
se. q̃ sñ dubio adult̾ma cogitatio ẽ. Si &
dimittat᷑ a uiro cũ quo ẽẽ cupiebat me

Expanded text:
a manere innupta, aut viro reconciliari: sed si discesserit, inquit, a viro. Multum autem interest utrum dimittat, an dimittatur. Si enim ipsa virum dimiserit, et alteri nupserit; videtur cupiditate mutandi conjugii virum priorem reliquisse, quae sine dubio adulterina cogitatio est. Si autem dimittatur a viro, cum quo
Abbreviated transcription (Latin):
ri pot uͥ om̃s neruos industrie sue fidelis
aĩmͦ ex̾ceat qd̾ in uiciosa cõsuetudine su¬
perãda p̃cidat mẽbra ĩpedientia ad reg¬
nũ celoꝵ nec dolore fremigat᷑ fr̃agatur
toleret in cõuigali federe om̃ia q̃ qͣmius sĩt
molestissima crimen tñ illicite corrupti¬
onis. i formcationis nõ hñt ueluti si qͥsq¬

Expanded text:
is exerceat; quam in vitiosa consuetudine superanda? praecidat membra impedientia regnum coelorum, nec dolore frangatur: toleret in conjugali fide omnia, quae quamvis sint molestissima, crimen tamen illicitae corruptionis, id est, fornicationis non habent: veluti si
Abbreviated transcription (Latin):
uiduitate uirandi ad periuriũ ꝑ cõsue¬
tudiuẽ de labat᷑. Qͣpt̾ qui intellig̃ ñ in
bonis s in nec̃arus uirationẽ hñdã refre
cũ uidet pigros ẽẽ hoĩes ad credendũ qd̾ eis
utile est credere nisi uiratõe firmetur. ad
hoc itaq pertui qd̾ hic d̾r. Sͦit aũ sermo
u̾r. est. est. nõ. nõ. Hoc boñ ẽ ⁊ appetendũ.

Expanded text:
urium per consuetudinem dilabatur. Quapropter qui intelligit, non in bonis, sed in necessariis jurationem habendam, refrencessitate, cum videt pigros esse homines ad credendum, quod eis utile est credere, nisi juratione firmetur. Ad hoc itaque pertinet quod sic dicitur: Sit autem sermo vester, est, est; non, non, hoc bonum est et appetendum:
Abbreviated transcription (Latin):
ułt intlłigi. ut si dimiserit qd̾ cã for¬
nicatd̃is permittit᷑: maneat sñ uxore.
ausus ẽẽt: dix̃ ei dñs. uade uide deĩceps
ne pecces. Qͥa qui dic̃ ũ liez dimitt̾e uxo¬
rẽ nͥ cã fornicatõis cog̃ retinere uxorem:
siłis forma est nõ oport intelligi lic̾e
młri iuirũ dimittere nͥ cã form catõis
sic̃ ⁊ uiro. Cõsid̾and̾ est itaq qͣtiꝰ form

Expanded text:
vult intelligi, ut si dimiserit quod causa fornicationis permittitur, maneat sine uxore, ausus esset, dixit ei Dominus: Vade, et vide deinceps ne pecces . Quia et qui dicit, Non licet dimittere uxorem, nisi causa fornicationis; cogit retinere uxorem, similis forma est, non oportet intelligi licere mulieri virum dimittere, nisi causa fornicationis, sicut et viro. 44. Considerandum est it
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ fac̾e coacta ẽ. Int̾plłat p̃fectũ fatet᷑ oĩa
qͣm fraudẽ passa eẽt ostendit. Cũ u̾o p̃fe¬
ctus pͥmo sibi reꝰ qd̾ suis minis ad id uẽtũ
eẽt ꝓnũciat tãqͣm in aliũ sñiam di̾et de ar¬
chudim bonis auri librã fisco inferendã.
auro tͥrã accep̃ induci. Nicħ hinc ⁊̃ aliqͣm
partẽ disputo. liceat cͥq existimare qd̃ ue¬
lit. Nõ eñ de diuinis auctoritatib de ꝓmp¬
ta hẏstoria ẽ. s tñ narrato fc̃o nõ ita res

Expanded text:
 interpellat praefectum, fatetur omnia, quam fraudem passa esset ostendit. Tum vero praefectus primo se reum, quod suis minis ad id ventum esset, pronuntiat, tanquam in alium sententiam dicens, de Acyndini bonis auri libram fisco inferendam; auro terram accepisset, induci. Nihil hinc in aliquam partem disputo; liceat cuique aestimare quod velit: non enim de divinis auctoritatibus deprompta historia est: sed tamen narrat
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt p̃cipio nõ ego s dñs uxorẽ a uiro
nõ disced̾e. Qd̾ si discesserit: man̾e ĩ nup¬
tã. aut uiro suo recõciliari. põt̃ enĩ fieri
ut discedat ea cã qͣ dñs permisit. Aut si
femĩe lic uirũ dimitt̾e ⁊̃ p̃t̾ cãm foru
hoc qd̾ dic̃ post̾iꝰ ⁊ uir uxorẽ ne dimittat:

Expanded text:
em a viro non discedere: quod si discesserit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari . Potest enim fieri ut discedat ea causa qua Dominus permisit. Aut si feminae licet virum dimittere etiam propter hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
mittat ita inaͥt. Cũ gͦ hoc ⁊ dñs p̃cipiat
ne dimittat uir uxorẽ nisi cã fornicati¬
fornicatõis uxorẽ dimta. s qi ꝑmisit
nõ iussit. De dit locũ apło monendr: ut
qui uoluerit nõ dimittat uxorẽ infidelẽ.
quo sic fortasse pꝰsit fideł fieri. S cĩ ficatꝰ
Credo iã ꝓuen̾at ut nõ nulle femine ꝑ
uiros fideles. ⁊ uiri per uxores fideles

Expanded text:
mittat. Ita, inquit. Cum ergo hoc et Dominus praecipiat, ne dimittat vir uxorem, nisi causa fornicatifornicationis uxorem dimitti: sed quia permisit, non jussit, dedit locum Apostolo monendi, ut qui voluerit non dimittat uxorem infidelem, quo sic fortasse possit fieri fidelis. Sanctificatus Credo, jam provenerat ut nonnullae feminae per viros fideles, et viri per uxores fideles
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾a qõ cũ dñs cã fornicatõis peruttat
diuitti uxorẽ qͣtinꝰ hoc loco intelligẽda
foruicationẽ uocare. sic̃ supͣ dc̃m ẽ oẽm
illicitã corruptõnẽ. sic̃ ẽ ydolatria uel
auaricia. ⁊ ex eo iã om̃is tr̃asgssio legis

Expanded text:
tio cum Dominus causa fornicationis permittat dimitti uxorem, quatenus hoc loco intelligenda fornicationem vocare, sicut supra dictum est, omnem illicitam concupiscentiam, sicut est idololatria, vel avaritia,
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Et qui solutã a uiro dux̾it mechat᷑. Nõ
enĩ qui p̃cep̃ dari libellũ repudii hoc p̾cep
ut uxor dimittat᷑. s qͥ duniserit inqͥt det ei
libellũ repudii ut iratũdiã tem̾ariã ꝓi¬
cientis uxorẽ libelli cogitatõ tẽperaxet.
tuit duris hõib se uolle discidiũ. Et id̾o
rẽ cũ cogitaret libello repudis dato iã sine
pericło eã pꝰse alt̾i nubere: facile placaret᷑
Dñs gͦ ad illd̾ cõfirmandũ ut nõ facile ugor
dimittat᷑: solã cãm fornicatõis excep̃. Cet̾as
u̾o molestias uniu̾sas si q̃ forte extit̾int iu¬
bet ⁊ ꝓ fide cõuigali. ⁊ ꝓ castitate fortiter
sustineri. Et mechũ dic̃ ⁊̃ uirũ qui eã duxe¬
rit q̃ soluta est a uiro. Cini rei apłc paulus
terminũ ostẽd̾. qi tãdui obseruãdũ dic̃ qͣm¬
diu uir eiꝰ uiuit. Illo aũ mortuo dat nubẽdi
licẽtiã. Hãc ⁊̃ ip̃e regłam tenuit. ⁊ in ea ñ
suũ cõsiliũ sic̃ in s̃mnlłis monitis s p̃ceptũ

Expanded text:
ri; et qui solutam a viro duxerit, moechatur. Non enim qui praecepit dari libellum repudii, hoc praecepit, ut uxor dimittatur: sed, Qui dimiserit, inquit, det illi libellum repudii; ut iracundiam temerariam projicientis uxorem libelli cogitatio temperaret. tuit duris hominibus, se nolle discidium. Et ideo rem, cum cogitaret libello repudii dato jam sine periculo eam posse nubere alteri, facile placaretur. Dominus ergo ad illud confirmandum ut non facile uxor dimittatur, solam causam fornicationis excepit: ca molestias, si quae forte exstiterint, jubet pro fide conjugali, et pro castitate fortiter sustineri. Et moechum dicit etiam virum qui eam duxerit quae soluta est a viro. Cujus rei apostolus Paulus terminum ostendit. Quia tandiu observandum dicit quandiu vir ejus vivit. Illo autem mortuo dat nubendi licentiam. Hanc etiam regulam ipse tenuit, et in ea non suum consilium, sicut et in nonnullis monitis, sed p