comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
n ẽ qđ tanto post in ea ciuntate c̃denda q̃ fuerat huiꝰ trenȩ ciuitatis de qua lo qͥñ capt futura & tã multis
gentib regnatura huic pͥmo erẽpło &ut g̃ci appellant archeotypo q̃dã sui gnr̃is imago respondit. lã et
ullie si c ipsũ faciꝰ qͥda poeta c̃memnoraũ uloꝵ frat no pͥmi maduer̃ sanguine muri: Sic em̃ ẽdita ẽ roma qͥndo
occisũ remũ a frẽ romulo romana testat᷑ hystoria: Nisi qđ isti t̾renȩ ciuitatis ãbo ciues erant abo głam de
romanȩ rẽ pubce instititio ẽ q̃rebant. s abo eã tantã quantã si unꝰ eẽt hab̃e ñ pot̾ant: qͥem̃ uolebat dñ ando
głari minꝰ utiq dñar et̃ si eiꝰ potestas uiuo c̃sorte minueret̃: Ut gͦ totã dñatioẽm hab̵ & unꝰ: ablatꝰ ẽ socius: Et

Expanded text:
non est, quod tanto post in ea ciuitate condenda, quae fuerat huius terrenae ciuitatis, de qua loquimur, caput futura et tam multis non est, quod tanto post in ea ciuitate condenda, quae fuerat huius terrenae ciuitatis, de qua loquimur, caput futura et tam multis gentibus regnatura, huic primo exemplo et, ut Graeci appellant, apxetoTttj quaedam sui generis imago respondit. Nam et illic, sicut ipsum facinus quidam poeta commemorauit illorum, Fraterno primi maduerunt sanguine muri. Sic enim condita est Roma, quando occisum Remum a fratre Romulo Romana testatur historia; nisi quod isti terrenae ciuitatis ambo ciues erant. Ambo gloriam de Romanae rei publicae institutione quaerebant, sed ambo eam tantam, quantam, ni unus esset,- habere non poterant. Qui enim uolebat dominando gloriari, minus utique dominaretur, si eius potestas uiuo consorte minueretur. Ut ergo totam dominationem haberet unus, ablatus est socius, et
Abbreviated transcription (Latin):
Aden nãq desidat ꝑuenire bellando. qm̃ si uicerit & qͥresistat ñ fuerti par eret quã ñbabebare partes iniucẽ
adũsastesa psis res quas simul habe ñ pot̾ant infelici egestate cȩrtantes. hanc pacẽ redͥr iaboriosa bella:
hanc a dipiscit᷑ q̃ pitiat᷑ głosa uctoria. Quando aũ uinct̃ qͥ causa ustoriȩ pugnabant. qͥ sdubito gͥtulanda eẽ
uictoriã & ꝓuenisse optabilẽ pacẽ hȩc bona s̃ er sine dubio di dona s̃. S si negleetis meliorib q̃ ad supnã ptinẽt
ciuitatẽ ubi erit iuctoria in et̾na &sũma pace secura. hona ista sic c̃cupiscunt᷑. ut ł sola eẽ eredant᷑ ł ilis q̃me
liora credunt᷑ ã pliuis diligant᷑: necesse ẽ miseria c̃sequat᷑ er q̃ inerat augeat᷑ Iꝑmꝰ itaq fuit t̃rene cuutatis¬
ciditor fr icida nã suũ frem ciuiẽ ciuitatis ȩtnȩ in bac t̾ra pegͥnantẽ in uidentia uictꝰ oecidit Uñ mirandi

Expanded text:
oniam si uicerit et qui resistat non fuerit, pax erit, quam non habebant partes in uicem aduersantes et pro bis rebus, quas simul habere non poterant, infelici egestate certantes. Hanc pacem requirunt laboriosa bella, hanc adipiscitur quae putatur gloriosa uictoria. Quando autem uincunt qui causa iustiore pugnabant, quis dubitet gratulandam esse uictoriam et prouenisse optabilem paciuitatem, ubi erit uictoria in aeterna et summa pace secura, bona ista sic concupiscuntur, ut uel sola esse credantur uel his, quae liora creduntur, amplius diligantur: necesse est miseria consequatur et quae inerat augeatur. CAPUT V. De priconditor fratricida; nam suum fratrem ciuem ciuitatis aeternae in hac terra peregrinantem inuidentia uictus occidit. Unde mirandum
Abbreviated transcription (Latin):
uasa ire. ista uasa miscđiȩ : Significatũ ẽ hoc &ĩa in duob: filiis abrahȩ qđ unꝰ de ancilla q̃ dicebat̃ agar scđm¬
carnẽ natꝰ ẽ ismahel. alt̃ ẽ aũ de sarta liba scđm repmissioẽm natꝰ ysaac: Ut̃q qͥdẽ de semine abrahe s illũ genuit

Expanded text:
uasa irae, ista uasa misericordiae. Significatum est hoc etiam in duobus filiis Abrahae, quod unus de ancilla, quae dicebatur Agar, seuasa irae, ista uasa misericordiae. Significatum est hoc etiam in duobus filiis Abrahae, quod unus de ancilla, quae dicebatur Agar, sec
Abbreviated transcription (Latin):
lib̵ȩ. Nosaũ fr̃s ñ sumꝰ ancillȩ fili s libe: Qua libtate ap̃s nos lib̵aũ: hec forma intellegendi de apłica auc¬
toritate descendens locũ nob̾ apit quẽ adm̃dũ scripturas duoꝵ testam̃ toꝵ uet̾is & noui accipe debeamꝰ. pars
filius imago qͣda huiꝰ imaginis fuit. & qm̃ tͣnsiture erant umbrȩ luce ueniente iđo dit̃ liba sarra q̃ sig¬
nificabat libã ciuitatẽ cui rursꝰ alio mͦ sugnificandȩ &iã illa umbra seruiebat. Eice ancillã & filiũ eiꝰ. ñ enim
heres erit filius ancillȩ cũ filio meo ysaac. qđ ait apłs cũ filio lib̃e Inuenimꝰ gͦ int̾rena ciuitate duas fornas.
unã suã p̃sentiã demonstrantẽ. altã celesti ciuitati significande sua p̃sentia serui entẽ. parit aũ ciues t̾renȩ
ciuitatis peceato uitiata natura cȩlestis uͦ ciuitatis ciues parit apexcato naturã libans gr̃a. Uñ illa uocant᷑

Expanded text:
es, non sumus ancillae filii, sed liberae, qua libertate Christus nos liberauit. Haec forma intellegendi de apostolica auctoritate descendens locum nobis aperit, quem ad modum scripturas duorum testamentorum, ueteris et noui, accipere debeamus. Pfilius imago quaedam huius imaginis fuit; et quoniam transiturae erant umbrae luce ueniente, ideo dixit libera Sarra, quae significabat liberam ciuitatem, cui rursus alio modo significandae etiam illa umbra seruiebat: Eice ancillam et filium eius; non enim heres erit filius ancillae cum filio meo Isaac, quod ait apostolus: Cum filio liberae. Inuenimus ergo in terrena ciuitate duas formas, unam suam praesentiam demonstrantem, alteram caelesti ciuitati significandae sua praesentia seruientem. Parit autem ciues terrenae ciuitatis peccato uitiata natura, caelestis uero ciuitatis ciues parit a peccato naturam liberans gratia unde illa uocantur
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a uoluptatis. Nã si ea sacrificia q̃ uult. quoꝵ hoc unũ ẽ corc̾ititũ. & humiliatũ. dolore penitentiᷤᷤ
nolle eis sacrificiis significari. q̃ uelut sib delectabilia desidare putatꝰ ẽ. Nutiq dehis offerendis in le¬
ge uetere p̃cepissee. Et iđo putanda erant oportuno certoq iã tpre ne ipsi do desiđabilia ł certe in
nob̵ acc eptabilia. acñ potiꝰ. q̃ his significata s̃ credent᷑. Hinc & alio loco: psalmi alt̾ius. Si esuriero inqͥt.
ñ dicã tͥ. m̃s ẽ enĩ orb t̃tȩ : & plenitudo eiꝰ. N unꝗd manducabo carnes tauroꝵ aut sanguinẽ hyrcoꝵ

Expanded text:
gratia uoluptatis. Nam si ea sacrificia quae uult quorum hoc unum est: cor contritum et humiliatum dolore paenitendi gratia uoluptatis. Nam si ea sacrificia quae uult quorum hoc unum est: cor contritum et humiliatum dolore paenitendi nollet eis sacrificiis significari, quae uelut sibi delectabilia desiderare putatus est: non utique de his offerendis in lege uetere praecepisset. Et ideo mutanda erant opportuno certoque iam tempore, ne ipsi Deo desiderabilia uel certe in nobis acceptabilia, ac non potius quae his significata sunt crederentur. Hinc et alio loco psalmi alterius: Si esuriero, inquit, non dicam tibi; meus est enim orbis terrae et plenitudo eius. Numquid manducabo carnes taurorum aut sangui
Abbreviated transcription (Latin):
ruptibili atq t̾rena: s ne ipsa qͥdẽ iusticia hõis. dsegere credendꝰ ẽ. Totũ ͦq qđ recte colit᷑ ds̃ hõi
ꝓdesse. ñđo. neq enĩ funti. se qͥsquã direrit c̃suluisse si bibit aut luci si uidđit. Nec qđ ab antiqͥs patrib
res fuisse significatas. q̃ agunt᷑ in nob ad hõc ut inhereamꝰ do: & ad eundẽ finẽ ꝓrimo c̃sulamꝰ. Sacrificiũ
gͦ ui sibile. inusibilis sacrificii sacram̃tũ iđe sacrũ signũ ẽ uñ ille penitens apdđ ꝓphetã. ł ipse ꝓpheta.
q̃ rens đm peccatis suis habe ꝓpitiũ: Si uolu isses inqͥt saqi ficiĩ. dedissẽ utiq holocaustis ñ delectabis.
sacrificiũ : ñ uult gͦ sacrificiũ trucidati petoris : & uult sacrificiũ c̃iriti cordis. Illo gͥ qđ cũ nolle dit̃.
hoc significat᷑. qđ eũ uelle subiet̃. Sic itaq illa đdm nolle dũ. qͦmͦ alistultis. ea uelle credit᷑: uetut suȩ

Expanded text:
ruptibili atque terrena, sed ne ipsa quidem justitia hominis Deus egere credendus est, totumque quod recte colitur Deus, homini prodesse, non Deo. Neque enim fonti se quisquam dixerit consuluisse, si biberit; aut luci, si uiderit. Nec quod ab antiquis patribus res fuisse significatas, quae aguntur in nobis, ad hoc ut inhaereamus Deo et ad eundem finem proximo consulamus. Sacrificium ergo uisibile inuisibilis sacrificii sacramentum, id est sacrum signum est. Unde ille paenitens aput prophetam uel ipse propheta quaerens Deum peccatis suissacrificium. Non uult ergo sacrificium trucidati pecoris, sed uult sacrificium contriti cordis. Illo igitur quod eum nolle dixit, hoc significatur, quod eum uelle subiecit. Sic itaque illa Deum nolle dixit, quo modo ab stultis ea uelle creditur, uelut suae
Abbreviated transcription (Latin):
locaustis inuitulis anniculis. si acceptauerit đ ns inmilib arietũ. aut indenis tnilib: hyrooꝵ pinguũ.
sid eđo pͥmogenita measiꝑecatis. stactũ uentris mei ꝓpeccato animȩ meȩ si adnuntiatũ ẽ tibi

Expanded text:
locaustis, in uitulis anniculis? Si acceptauerit Dominus in milibus arietum aut in denis milibus hircorum pinguium? Si dedero primogenita mea inpietatis, fructum uentris mei pro peccato animae meae?
Abbreviated transcription (Latin):
ac salutẽ ita ut magnȩ fuerint ad nuiras ͫͥ ͥ pire quã seriure maluer̃ : Nã in om̃ib sere gentib qͦ dã mꝰ uer na

Expanded text:
ac salutem, ita ut magnae fuerint admirationi, qui perire quam seruire maluerunt. Nam in omnibus fere gentibus quodaac salutem, ita ut magnae fuerint admirationi, qui perire quam seruire maluerunt. Nam in omnibus fere gentibus quoda
Abbreviated transcription (Latin):
uolim̃ ab soliumꝰ & in & usq adipsi incarne saluatoris aduentũ qͦusq septimꝰ decimꝰ lid tenatẽ. sola uidet
iineo stilo cucurrisse di ciuitas. cũ in hoc scło ñ sola cucurrerit s ãbȩ utiq in gñe humano sic ab initio sumil
suo ꝓcursu tp̃ra uariauerint : uerũ hoc ido feciut priꝰ exiꝰ aptiores di ꝓimissiones ẽe cȩper̃ usq ad eꝰ exurgine
distineius apparer& quãuis usq ad reuelationẽ testañti noui. ñ in lumine s in ũbra cu currerit: Nc̃ gͦ qđ
quantis lib& dũsitatib umꝰ tam̃ eiꝰdẽq naturȩ quadã c̃munione deuincta utilitates & cupiditates suas qs q:
sectantib: Nũ id quł appetit᷑ aut nemini aut ñ om̃ib: suffic̃ qr ñ ẽ id ipsũ adũs seipsa plerũq diuidit᷑ & pars
partẽ q̃ p̃uale opprimit suictrici enĩ uicta succũ bit dñatiõi scilio & ł oiã lib̾tati quale̾tũq pacẽ pͥferens

Expanded text:
us, et inde usque ad ipsius in carne Saluatoris aduentum, quo usque septimus decimus liber tenditur, sola uidetur in meo stilo cucurrisse Dei ciuitas; cum in hoc saeculo non sola cucurrerit, sed ambae utique in genere humano, sicut ab initio, simul suo procursu tempora uariauerint. Verum hoc ideo feci, ut prius, ex quo apertiores Dei promissiones esse coeperunt, usque ad eius ex uirgine distinctius appareret; quamvis usque ad revelationem Testamenti novi, non in lumine, sed in umbra cucurrerit. Nunc ergo, unius tamen eius- .. demque naturae quadam communione deuincta utilitates et cupiditates suas quibusque sectantibus, dum id quod adpetitur aut nemini aut non omnibus sufficit, quia non est id ipsum, aduersus se ipsam plerumque diuiditur, et pars partem, quae praeualet, obprimit. Victrici enim uicta subcumbit, dominationi scilicet uel etiam libertati qualemcumque pacem praeferens
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ pħȩ sic̃ đo placebat eos mittere ł ad p̃nuntiandũ qđ qꝰ erat ł ad corripienda peccata. p̃cipien¬
dãq uisticiã: Nã & illiq & si longe minꝰ quã in issł  tam̃ extiter̃ reges qͥ suis ĩpietatib: đm gͣuit̃
offendent & modatis flagellis cũ ppło simili plecterent᷑ : Pior sane regũ merita ibi ñ parua laudãt̃
nebat uariis &erigebat᷑ ꝓsperitatib: & adũsitatib: p̃mebat̾a sic affligebat᷑ ñ solũ ert̾nis uerũ & uit̃ se ciui¬
b: causis miscđia di ł ira patescer&. donec eiꝰ indignatiõe crescente uinu̾̃sa gens
illa caldeis debellantib ñ solũ subuteret᷑ insedib sius s &iã exmatima sui parte t᷑nsferret᷑ intras assyrioꝵ
ptiꝰiula pars q̃ uocabat᷑ isrł intribub Ns. Postea uͦ &iã uidas eũ sahierusalẽ & tẽplo illo nobilisimo in qͥb tris¬

Expanded text:
e: sicut Deo placebat eos mittere, vel ad praenuntiandum quod opus erat, vel ad corripienda peccata, praecipiendamque justitiam. Nam et illic, etsi longe minus quam in Israel, tamen exstiterunt reges qui suioffenderent et moderatis flagellis cum populo simili plecterentur. Piorum sane regum merita ibi non parua laudantur; sinebat, uariis et erigebatur prosperitatibus et aduersitatibus premebatur, et sic adfligebatur non solum externis, uerum etiam  causis, misericordia Dei vel ira patesceret; donec ejus indignatione crescente, universa gens illa a Chaldaeis debellantibus, non solum subverteretur in sedibus suis, sed etiam ex maxima sui parte transferretur in terras Assyriorum, prius illa pars, quae vocabatur Israel in tribubus decem; postea vero etiam Judas, eversa Jerusalem et templo illo
Abbreviated transcription (Latin):
utunt᷑ g̃ci ppłi xp̃iani quor pleriq utrũ alia sit aliqua ignorant : ex hac septuaginta int̃p̃tatiõe & iam
quãquã iudei fateant᷑ eẽ ueracẽ : Septuaginta uͦ int̃ p̃tes in multis errasse c̃tendt̃. tam̃ eccłȩ ap̃i tot hoiũ
auctoritati ab eleazaro tt̃ pontifice ad hac tantũ opꝰ electoꝵ neminẽ iudicant p̃ferendũ. q & siñ in eis
unꝰ apparuiss&r sp̃s. sine dubitatiõe diuinꝰ s int̃ se ũba int̃p̃tatiõis suȩ septuaginta doctimore hõiũ ut qđ
ruit. ꝓfecto qͥsqͥs alius ila scripturaꝵ ex hebrea in quã lib& aliã linguã int̃pres ẽ uerat. aut c̃gruit illis sep¬
tuaginta inntp̃tib aut si ñ c̃gruere uid et᷑ altitudo ibi ꝓphetica ẽẽ credenda ẽ: Sp̃s enĩ qͥ in ꝓpħis erat qͣnđ
illa diter̃sidẽ ipse erat &ĩa septuaginta uiris quanđ illa int̃p̃tatis̃: ꝓfecto auctoritate diuina. & aliud

Expanded text:
utuntur greci populi christiani, quorum plerique utrum alia sit aliqua ignorant. Ex hac Septuaginta interpretatione etiaquamvis Iudei fateantur esse veracem”, ac “Septuaginta interpretes in multis errasse contendant, tamen Ecclesie Christi tot hominum auctoritati ab Eleazaro” “pontifice ad hoc tantum opus electorum neminem iudicant preferendum, quia etsi non in eis unus apparuisset Spiritus sine dubitatione divinus, sed inter se se verba interpretationis sue Septuaginta docti more hominum controfecto alius illarum Scripturarum ex Hebrea in quamlibet aliam linguam interpres est verax, aut ctuaginta interpretibus, aut si non congruere videtur, altitudo ibi prophetica esse credenda est. Spiritus enim qui in prophetis erat, quando illa dixerunt, idem ipse erat etia
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse c̃sensũ. ut cũ ad hoc opꝰ separatĩ singuli sedint: Ita enĩ eoꝵ fidẽ ptolomeo placuit ex plorare in nullo
ũbo qđ idem significare : & tantundẽ uałets t inũ boꝵ ordine alt̃ ab alt̾o discrepar&. s tanq unꝰ eẽt int̃pres¬

Expanded text:
fuisse consensum, ut, cum ad hoc opus separatim singuli sederint ita enim eorum fidem Ptolomaeo placuit explorare, in nullo fuisse consensum, ut, cum ad hoc opus separatim singuli sederint ita enim eorum fidem Ptolomaeo placuit explorare, in nullo uerbo, quod idem significaret et tantundem ualeret, uel in uerborum ordine alter ab altero discreparet; sed tamq
Abbreviated transcription (Latin):
cũ regnũ illud ãplissimũ ñ pacifice int̃se possessuri diuisissent s potiꝰ dissi passent: bellis om̃a uastantes.
ptolomeos reges habe cep̃ ȩgyptꝰ quoꝵ primꝰ lagi filius multos exiudea captiuos in egyptũ tnstulit:
huic aũ succedens alius ptolomeus qͥ ẽ appellatꝰ phila delphus om̃s qͦsille adduterat subigatos. libos redire
ꝑmisit. in suꝑ &donã regia intẽplũ đimisit. Petiũq: ab elea taro tc̃pontifice dari sibi scripturas qͥs
ꝓfecto audierat fama p̃dicante diuinas. & iđo c̃cupiuerat habe inbibliotheca quã nobilissimã fece¬
rat: has ei cũ idem ponti fex misiss& hebreas pꝰ ille &iã int̾p̃tes postulaũ &dati s̃ septuaginta duo de
singulis .iͦi. tribub seni horẽs linguȩ utruisq doctissimi hebreȩ scilic& atq g̃cȩsquoꝵ int̃p̃tatio ut
septuaginta uoret᷑ iã optinuit c̃suetudo : Tdit᷑sane tã mirabilẽ acstupendũ planeq diuinũ in eoꝵ ũbis

Expanded text:
cum regnum illud amplissimum non pacifice inter se possessuri diuisissent, sed potius dissipassent bellis omnia uastaturi, Ptolomaeos reges habere coepit Aegyptus; quorum primus, Lagi filius, multos ex Iudaea captiuos in Aegyptum transtulit. Huic autem succedens alius Ptolomaeus, qui est appellatus Philadelphus, omnes, quos ille adduxerat subiugatos, liberos redire permisit; insuper et dona regia in templum Dei misit petiuitque ab Eleazaro tunc pontifice dari sibi scripturas, quas profecto audierat fama praedicante diuinas, et ideo concupiuerat habere in bibliotheca, quam nobilissimam fecerat. Has ei cum idem pontifex misisset Hebraeas, post ille etiam interpretes postulauit; et dati sunt septuaginta duo, de singulis duodecim tribubus seni homines, linguae utriusque doctissimi, Hebraeae scilicet adque Graecae, quorum interpretatio ut Septuaginta uocetur, iam obtinuit consuetudo. Traditur sane tam mirabilem ac stupendum planeque diuinum in eorum uerbis
Abbreviated transcription (Latin):
de altera sorietate hõiũ taceret᷑ quã t̃renã dm̃s cuiitatẽ quantũ ei c̃memorande sitis ẽẽt ut ciuitas di
&iã suȩ adũsariȩ c̃paratiõe clarescat xũ gͥ scriptura diuina ubi anumerũ annoꝵ qͦs illi hõies uiter̃ c̃me¬
morat ita c̃cludat ut dicat de illode qͦ loq̃bat᷑ ee genuit filios & filias & fuer̃ om̃s dies illius qͦ suut̃ anni tot
scłi hui pͥma ȩtate uiuebant nasci potuisse plurimas hoĩ es quoꝵ cȩtib c̃di possent &iã plurimȩ ciuitates :
S ꝑtinuit adđm qͦ ista inspirante c̃scripta s̃ : has duas societates suis diũsis gnatiõib: pͥmitꝰ digerere atq dis¬
tinguere ut seorsũ hõiũ hoc ẽ scđ̾m hoiẽm uiuentiũ: seorsu aũ filioꝵ di. idest hõiũ scđm đm uiuentiũ gña¬

Expanded text:
de altera societate hominum taceretur, quam terrenam dicimus ciuitatem, quantum ei commemorandae satis esset, ut ciuitas Dei de altera societate hominum taceretur, quam terrenam dicimus ciuitatem, quantum ei commemorandae satis esset, ut ciuitas Dei etiam suae aduersariae conparatione clarescat. Cum igitur scriptura diuina, ubi et numerum annorum, quos illi homines uixerunt, commemorat, ita concludat, ut dicat de illo, de quo loquebatur: Et genuit filios et filias, et fuerunt omnes dies illius uel illius saeculi huius prima aetate uiuebant, nasci potuisse plurimos homines, quorum coetibus condi possent etiam plurimae \'ciuitates? Sed pertinuit ad Deum, quo ista inspirante conscripta sunt, has duas societates suis diuersis generationibus primitus digerere adque distinguere, ut seorsum hominum, hoc est secundum hominem uiuentium, seorsum autem filiorum Dei, id est hominum secundum Deum uiuentium, g
Abbreviated transcription (Latin):
ineodẽ diuino libro & demuliere quando post peccatũ dõ iñtr ogante atq indicante dãnatiõis sententias acce¬
per̃. inser pente diabol & in seipsis illa & maritꝰ cũ em̃ diriss& es: Multiplicans multiplicabo tristicas tias &
gemitũ tuũ & intristicus paries filios. deinde ad didit & ad iurũ tuũ cũsio tua & ipsetini dñabit̃ qđ dictũ ẽ ad
camn de peccaro ł deuitiosa carnis c̃cupiscentia: hoc isto loco de peccatrace femina
ria ꝓphetica res ẽs parco ñẽ dicere. & q̃da hinc adũ s faustũ manicheũ ditisse me recolo c̃ aũd esenden¬
damͥ uidet᷑ hystoria ne sit scriptura in credibilis q̃dic̃ ȩdificatã ab uno hoi eciuitatẽ eo tpre qͦ ñ plus
scripturẽ sacrȩ huiꝰ hystorie necesse habuisse noĩare .s: eos solos qͦ soꝑis suscepti ratio postulabat: ꝓpositũ qͥp¬

Expanded text:
liquid tale in eodem diuino libro et de muliere, quando post peccatum deo interrogante atque iudicante damnationis sententiam acceliquid tale in eodem diuino libro et de muliere, quando post peccatum deo interrogante atque iudicante damnationis sententiam acceperunt, in serpente diabolus et in se ipsis illa et maritus. cum enim dixisset ei: multiplicans multiplicabo tristitias tuas et gemitum tuum et in tristitiis paries filios, deinde addit: et ad uirum tuum conuersio tua et ipse tui dominabitur. quod dictum est ad Cain de peccato uel de uitiosa carnis concupiscentia, hoc isto loco de peccatrice feminaria prophetica res est, parco nunc dicere, et quaedam hinc aduersus Faustum Manichaeum dixisse me recolo. CAPUT ificatam ab uno homine ciui tatem eo tempore, quo non plus scriptorem sacrae huius historiae necesse habuisse nominare, sed eos solos, quos operis suscepti ratio postulabat. Propositum quip
Abbreviated transcription (Latin):
apłs ubi dic̃. Nego operor illud s qđ habitat in me peccatũ. quã partẽ animi &iã phylosophi dict̃ eẽ
uitiosã ñ q̃ m̃tẽ debeat t᷑here s cui mens debeat ĩꝑare. eãq ab in licttis oꝑib ratiõe cohibe : cũ gͦ c̃mo¬
ta fuerit ad aliꝗd ꝑperã c̃mittendũ. si qͥ escat᷑ & obtẽꝑet᷑ dicenti apło. Nec exhibueritis m̃bra ur̃a arma
iniqͥtatis peccato: adm̃tẽ domita & uicta c̃ũtit᷑ ut subdite ratio dnẽt᷑: hoc p̃cep̃ ds̃ huic qͥ facib inui¬
die inflãmabat᷑ inftẽm &quẽ debuerat imitari : cupiebat auferri. qͥesce in qͥt manꝰ abscelere cͣtine:
ñ regn& peccatũ intuo mortali corpore ad obȩdiendũ desideriis eiꝰ. nec ethibeas m̃bra tua ñ qͥtatis
aima peceito: Adte enĩ cũsio eiꝰ dũñ adiuu at relatando s qͥescendo frenat᷑. & tudñaberis illius ut cũ forinseeꝰ

Expanded text:
t in me peccatum quam partem animi etiam philosophi dicunt esse t in me peccatum quam partem animi etiam philosophi dicunt esse uitiosam, non quae mentem debeat trahere, sed cui mens debeat imperare eamque ab inlicitis operibus ratione cohibere; — cum ergo commota fuerit ad aliquid perperam committendum, si quiescatur et obtemperetur dicenti apostolo: Nec exhibueritis membra uestra arma iniquitatis peccato, ad mentem domita et uicta conuertitur, ut subditae ratio dominetur. Hoc praecepit Deus huic, qui facibus inuidiae infnon regnet peccatum in tuo mortali corpore ad oboediendum desideriis eius nec exhibeas membra tua arma iniquitatis peccato; ad te enim conuersio eius — dum non adiuuatur relaxando, sed quiescendo frenatur — et tu dominaberis illius, ut cum forinseous
Abbreviated transcription (Latin):
scõ iusto & bono : Iesce inqͥt adte enĩ c̃ũsio eiꝰ & tud ñaberis illius nunꝗd fr̃is. absit: Cuiꝰ gͥnisi peccati
Direrat enĩ percasti. Tũ deinde ad didit qͥesce: Adte eñi c̃ũsio eiꝰ & tudnaberis illius Potẽ qͥdẽ ita intelle¬
gi ad ipsũ hoĩem c̃u̾sionẽ eẽ deb̾e peccati. ut nulli alii quã sibi sciat tribuere deb̾e qđ peccat hȩc est
enĩ salubris penitentiȩ medicina & uenlȩ peticio ñ iẽgrua ut ubi ait: ad te enĩ cũsio eiꝰ. ñ subaudiat᷑
& inuidiã c̾memorat qua utiq cainstimulabat᷑ & accendebat᷑ infr̃is exttiũ : bene sub audit᷑ erit idẽ ad¬
te enĩ cũsio eiꝰ erit & tudñaberis illius. Cũ enĩ c̃mota fuerit pars ipsa carnalis quã peccatũ appellat

Expanded text:
sancto, justo et bono: Quiesce, inquit, ad te enim conversio ejus, et tu dominaberis illius. Nunquid fsancto, justo et bono: Quiesce, inquit, ad te enim conversio ejus, et tu dominaberis illius. Nunquid fdixerat enim: peccasti; tum deinde addidit: quiesce; ad te enim conuersio eius et tu dominaberis illius. potest quidem ita intellegi ad ipsum hominem conuersionem esse debere peccati, ut nulli alii sciat est salubris poenitentiae medicina et veniae petitio non incongrua, ut ubi ait, ad te enim conversio ejus, non subaudiatur, et invidiam commemorat, qua utiqte enim conversio ejus erit, et tu dominaberis illius. Cum enim commota fuerit pars ipsa carnalis, quam peccatum appellat
Abbreviated transcription (Latin):
tari ñ elatꝰ debuit emiulari s ẽtristatꝰ ẽ & c̃cidit facies eiꝰ: hoc peccatũ marime arguit ds. tristicia de alt̾ius
bonitate & hoc fr̃is: hoc qͥppe arguendo int̾rogaũ dic̃s: Iuare c̃tristatꝰ es & quare c̾cidit facies tua. ꝙ enim
fr̃i inuidebat ds̃ uidebat & hoc arguebat: Nã hõib qͥb: absconditũ ẽ cor alt̾ius eẽ poss& abiguũ & ꝓrsꝰ incertũ
utrũ illa tristicia malignitatẽ suã inqua se do displiciusse didicerat. anfr̃is doluerit bonitatẽ q̃ đõ placuit
cũ insacrificiũ eiꝰ asper̃ S ratioẽm reddens ds̃ cur eiꝰ oblatioẽm acciꝑe noluit. ut sibi ipse potiꝰ merito
quã ei fr̃ ĩmerito displicere: cũ eẽt in iust ñ recte diuidendo hoc ẽ ñ recte uidendo & indignꝰ eui ad

Expanded text:
tari, non elatus debuit aemulari; sed contristatus est et concidit facies eius: hoc peccatum maxime arguit deus, tristitiam de alterius tari, non elatus debuit aemulari; sed contristatus est et concidit facies eius: hoc peccatum maxime arguit deus, tristitiam de alterius bonitate, et hoc fratris. hoc quippe arguendo interrogauit dicens: quare contristatus es et quare concidit facies tua? quia enim fratri inuidebat dens uidebat et hoc arguebat. nam hominibus, quibus absconditum est cor alterius, esse posset ambiguum et prorsus incertum utrum illa tristitia malignitatem suam, in qua se deo displicuisse didicerat, an fratris doluerit bonitatem, quae deo placuit, cum in sacrificium eius aspexit. sed rationem reddens deus, cur eius oblationem accipere noluerit, ut sibi ipse potius merito quam ei frater immerito displiceret, cum esset iniustus non recte diuidendo, hoc est non recte uiue
Abbreviated transcription (Latin):
paratĩ gn̾ãtioes c̃memorant᷑. unius fr̃icidȩ cain alt̾ius aũ qͥ nocabat᷑ seth. natꝰ qͥppe fuerat & ipse de ada
ꝓ illo quẽ srͣ occidit: Ẽcretio aũ qr bonis indetius declinantib tales uniu̾si facti fuerant ut diluiuo dele¬
rent᷑ excepto uno usto. cui nõm erat noe & eiꝰ c̃iuge & trib filus totidẽq nurib qͥ hoĩes octo ex illa omĩum
tẽ in noĩe filii sui enoch. ñ ẽ qͥdẽ c̃seqͣns ut istũ pͥmũ filiũ genuisse credat᷑ neq
eñĩ hoc exeo putandũ ẽ qr dictũ ẽ cognouisse uxorẽ suã quasi tẽ se illi pͥmitꝰ c̃cũbendo misciusser : Nam
& de ipso patre om̃iũ adã ñ tc̃ solũ hoc dictũ ẽ quando c̃eeptꝰ ẽ cam quẽ pͥmogenitũ uidet᷑ habuisse.

Expanded text:
paratim generationes commemorantur, unius fratricidae Cain, alterius autem qui uocabatur Seth; natus quippe fuerat et ipse de Adam pro illo, quem frater occidit; concretio autem, quia bonis in deterius declinantibus tales uniuersi facti fuerant, ut diluuio delerentur, excepto uno iusto, cui nomen erat Noe, et eius coniuge et tribus filiis totidemque nuribus, qui homines octo ex illa omnium tem in nomine filii sui Enoch: non est quidem consequens, ut istum primum filium genuisse credatur. Neque enim hoc ex eo putandum est, quia dictus est cognouisse uxorem suam, quasi tunc se illi primitus concumbendo miscuisset. Nam et de ipso patre omnium Adam non tunc solum hoc dictum est, quando conceptus est Cain, quem primogenitum uidetur habuisse:
Abbreviated transcription (Latin):
humanȩ incipientes adomo atq: inde ad urbẽ de inđ ad orbẽ ꝓgrediendo uenientes qͥ utiq: sic̃ aquarũ
c̃geries quanto maior ẽ tanto ꝑiculis plenior in ͦ pͥmũ linguaꝵ diũsitas hoĩem alienat ab hoie: Nã si
duo sibim& inuicẽ fiant obuiã neq p̃tire s simul eẽ aliqua necessitate cogant᷑ quoꝵ neut̃ lingnã noũ
alterius facilius sibi muta animalia exĩa diũsi gñis quã illi cã sint hoĩes ãbo sociant᷑: quando enĩ q̃ sentiunt
int̃se cõmunicare ñ poss ꝓpt᷑ solã diũsitatẽ linguȩ : Nihilꝓdẽ ad c̃sociandos hoĩes tanta similitudo naturȩ
ita ut libentius hõ sit cũ cane suo quã cũ hoĩe alieno. At em̃ oꝑa data eut ĩ piosa ciuitas ñ solũ iugũ uerũ
&riã linguã suã domitis gentib ꝑ pacẽ socetatis ĩ poner& : ꝓquã ñ deessor. Immo & abundar& &ĩa int᷑ ptũ¬

Expanded text:
humanae, incipientes a domo adque inde ad urbem, deinde ad orbem progrediendo uenientes; qui utique, sicut aquarum congeries, quanto maior est, tanto periculis plenior. In quo primum linguarum diuersitas hominem alienat ab homine. Nam si duo sibimet inuicem fiant obuiam neque praeterire, sed simul esse aliqua necessitate cogantur, quorum neuter linguam nouit alterius: facilius sibi muta animalia, etiam diuersi generis, quam illi, cum sint homines ambo, sociantur. Quando enim quae sentiunt inter se cita ut libentius homo sit cum cane suo, quam cum homine alieno. At enim opera data est, ut imperiosa civitas non solum jugum, verum etiam linguam suam domitis gentibus pe
Abbreviated transcription (Latin):
diut̾nos ⁊ acerbos dolores S unꝰ int̾multos sinꝰ fefellerat meulicos atq ita latuerat ut eũ ñ tange¬
rent qͦ ferro aꝑire deluerant: Deni: sanatis õib: q̃ aꝑta curabant iste remanserat sol cui frustra ĩ pen¬
debat᷑ labor. qͣsmoras ille suscȩptas habens multũq: formidans neitũ secaret᷑ qͣ ei p̃direrat alius
medicꝰ domesticꝰ eiꝰ: quẽ ñ ad miserant illi ut saltẽ uiđ a cũ pͥmũ secatꝰ ẽ. qͦmͦ ił facerent. Iratꝰq
illũ domo abiecerat uitq receꝑat erup̃ atq ait. Iterũ me secuturi estis. ad illiꝰ quẽ noluistis eẽ
p̃sentẽ ũba uenturꝰ sũ : In riđẽ ills medicd ĩ ꝑitũ imetũq: hõis bonis ũbis ꝓmissioĩb:q: leni resptier᷑

Expanded text:
diuturnos et acerbos dolores. Sed unus inter multos sinus fefellerat medicos adque ita latuerat, ut eum non tangediuturnos et acerbos dolores. Sed unus inter multos sinus fefellerat medicos adque ita latuerat, ut eum non tangerent, quem ferro aperire debuerant. Denique sanatis omnibus, quae aperta curabant, iste remanserat solus, cui frustra inpendebatur labor. Quas moras ille suspectas habens multumque formidans, ne iterum secaretur quod ei praedixerat alius medicus domesticus eius, quem non admiserant illi, ut saltem uideret, cum primum sectus est, quo modo id facerent, iratusque illum domo abiecerat uixque receperat, erupit adque ait: Iterum me secturi estis? Ad illius, quem noluistis esse praesentem, uerba uenturus sum? Inridere illi medicum inperitum metumque hominis bon
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas ⁊ qͣndo alibi aliisq: narrant᷑ ñ tanta ea c̃m̃dat auctoritas ut sine difficultate ł dubitatione
credant᷑ quãuis xp̃ianis fidelib a fidelib indicent᷑ miraculũ q mediolani factũ ẽ cũ illic eẽmꝰ qͦndo
thaginẽ aũ qͥs noũ sp̃t̃ admͦdũ paucissimos salut ẽ q̃ facta ẽ in nocẽtio. et aduocato uicariȩ p̃fec¬
turȩ ubi nos int̃fuimꝰ ⁊ oculis as perimꝰ nr̃is: Uenientes enĩ de tͥnsmarinis me ⁊ frẽm meũ a lypiũ ñdũ
qͥdẽ clericos S iã serui entes do ut erat cũ tota domu sua religiosissum ipse susceꝑat. ⁊ apd eũ tẽ
habitabamꝰ curabat᷑ amedicis. fistulas qͦs numerosas atq: ꝑpletas habuit inposteriore atq: una cor¬
poris parte. Iã secuerant eũ ⁊ artis suȩ ceta medicam̃tis agebant. Pass aũ fuerat insectiõe illa &

Expanded text:
ciuitas; et quando alibi aliisque narrantur, non tanta ea commendat auctoritas. ut sine difficultate uel dubitatione ciuitas; et quando alibi aliisque narrantur, non tanta ea commendat auctoritas. ut sine difficultate uel dubitatione credantur, quamuis Christianis fidelibus a fidelibus indicentur. Miraculum, quod Mediothaginem autem quis nouit praeter admodum paucissimos salutem, quae facta est Innocentio, ex aduocato uicariae praefecturae, ubi nos interfuimus et oculis adspeximus nostris ? Venientes enim de transmarinis me et fratrem meum Alypium, nondum quidem clericos, sed iam Deo seruientes, ut erat cum tota domo sua religihabitabamus. Curabatur a medicis fistulas, quas numerosas adque perplexas habuit in posteriore adque ima corporis parte. Iam secuerant eum et artis suae cetera medicamentis agebant. Passus autem fuerat in sectione illa et
Abbreviated transcription (Latin):
ustes qͥ hauarba ÷ adia in oredibilia q̃ tam̃ fiebant ⁊ undebant᷑ feret̃ fidẽ aut certe res ista eredibilꝰ¬
ut nullis qͥb: ꝓsuaderet᷑ in iraculis indiger& istoꝵ nimiã redarguit infidelitatẽ hoc au refellendos
uanissimos direrĩ: nã facta eẽ multa miracula q̃ attestarent᷑ illi uni gͣndi salubriq: miraculo qͦ xp̃s ĩ cȩlũ
cũ carne in ꝗͦ resurret̃ ascẽđ negare ñ possumꝰ. in eisdẽ qͥppe ueracissimis libris cuncta c̃scripta s̃ ⁊ ꝗͣ
in eiꝰ noĩe siue ꝑsacram̃ta eiꝰ siue ꝑoratiões ł memorias sc̃oꝵ eiꝰ s ñ eadẽ claritate in lustrant᷑ ut
tanta qͥnta illa gła diffam̃t᷑. Canon qͥppe sacraꝵ litaꝵ quẽ definitũ eẽ oportebat illa fac̃ ubiq reri¬
tari ⁊ memoriȩ cunctoꝵ inherere ppłoꝵ: Hȩx aũ ubicũq fiunt ibi sciunt᷑ iut a tota ipsa ciuitate
ł qͦcũq c̃manentiũ loco. Nã plerũq &ĩã ibi paucissimi sciunt ignorantib: cet̾is. Marime si magna sit

Expanded text:
tur, alia incredibilia, quae tamen fiebant et videbantur, fecerunt fidem; aut certe res ista ita credibilut nullis quibus persuaderetur miraculis indigeret, istorum nimiam redarguit infidelitatem. Hoc ad refellendos anissimos dixerim. Nam facta esse multa miracula quae attestarentur illi uni grandi salubrique miraculo quo Christus in coelum cum carne in qua resurrexit adscendit, negare non possumus. In eisdem quippe ueracissimis libris cuncta conscripta sunt, ein eius nomine, siue per sacramenta eius siue per orationes uel memorias sanctorum eius; sed non eadem claritate inlustrantur, ut tanta quanta illa gloria diffamentur. Canon quippe sacrarum litterarum, quem definitum esse oportebat, illa facit ubique recitari et memoriae cunctorum inhaerere populorum; haec autem ubicumque fiunt. ibi sciuntur uix a tota ipsa ciuitate uel quocumque commanentium loco. Nam plerumque etiam ibi paucissimi sciunt ignorantibus ceteris, maxime si magna sit
Abbreviated transcription (Latin):
hõiu corpora cũ sp̃ib Dȩmones aũ sp̃s sine corporib herentes sum̃do penã ñ ĩꝑtiendo uitã corporalibus¬
ignib Unꝰ qͥ ppe utrisq ignis erit sic̃ ueritas dit̃ ¶ Sic aũ qͥdã eoꝵ cont᷑ qͦs defendimꝰ ciuitatẽ di ĩiustũ
putant. ut ꝓ peccatis quãlib& magnis paruo scilic& tpre ꝓpetratis. pena qͥsq dãnet᷑ ȩt̃na: quasi ullus

Expanded text:
hominum corpora cum spihominum corpora cum spiSic autem quidam eorum, contra quos defendimus ciuitatem Dei, iniustum putant, ut pro peccatis quamlibet magnis, paruo scilicet tempore perpetratis, poena quisque damnetur aeterna, quasi ullius
Abbreviated transcription (Latin):
inferos ille diues quando dicebat. crucior in hac flãma nisi c̃uenient᷑ respõđi cernerẽ talẽ fuisse illã flãmã
de qͦ id sibi fieri postulaũ: ubi tam̃ erant sine corporib animȩ: Sicgͦ in corporalis ⁊ illa flãma q̃ et arsit. &¬
illa guttula quã poposc̃. qualia s̃ & ĩã uisa dormientiũ siue inertasi ceruentiũ res incorporales habentes
tam̃ similitudinẽ corporũ: Nã ⁊ ipse hõ bonũ qͥcũ spũ ñ corpore fit in talib uisis ita se tam̃ tc̃ similẽ suo cor¬
pori uid& ut discernere oĩno ñ possit. aut uͦ gehenna illa qͥ exiã stagnũ ignis ⁊ sulphuris dictũ ẽ corpo¬
reus ignis erit ⁊ cruciabit corpora dãnatoꝵ aut ⁊ hõiũ ⁊ dȩmonũ solida hõiũ. aeria dȩmonũ aut tantũ

Expanded text:
inferos ille dives, quando dicebat : Crucior in hac flamma ; nisi convenienter responderi cernerem, talem fuisse illam flammam, inferos ille dives, quando dicebat : Crucior in hac flamma ; nisi convenienter responderi cernerem, talem fuisse illam flammam, de quo id sibi fieri postulavit; ubi tamen erant sine corporibus animae. Sic ergo incorporalis et illa flamma qua exarsit, et illa guttula quam poposcit, qualia sunt etiam visa dormientium, sive in exstasi cernentium res incorporales, habentes tamen similitudinem corporum. Nam et ipse homo cum spiritu, non corpore, sit in talibus visis, ita se tamen tunc similem suo corpori videt, ut discernere omnino non possit. At vero gehenna illa, quod etiam stagnum ignis et sulphuris dictum est , corporeus ignis erit, et cruciabit corpora damnatorum, aut et hominum et daemonum; solida hominum, aerea daemonum; aut tantum
Abbreviated transcription (Latin):
poss&e ñ urerae feruefactꝰ inbalneis: Ut ent̃ urat prior urit᷑ fac̃q cũ patit᷑: Si aũ qͥsquã nulla hab̾e
corpora demones asseuerat . ñ e de hacre aut laborandũ oposa in qͥsitioe aut ẽtentiosa disputa¬
iõẽ certandũ: Cur enĩ ñ dicamꝰ quãuis miris tam̃ ueris mͦdis & iã sp̃s in corporeos posse pena cor¬
poralis ignis affligi. si sp̃s hõmͦ. &ia ipsi ꝓfecto in corporei ⁊ nc̃ potuer̃ includi corporalib m̃br
un mo sp̃s denones. lica in corporei : corporeis ignib cueiandi. ñ ut ignes ipsi qͥb adherebunt
eo uinctura inspirent᷑: animalia fiant qͣ c̃stent spũ ⁊ corpore s: ut diti miris⁊ in effabilib: mͦdis adherendo acci¬
pientes exignib penã: ñdantes ignib uitã: Quia ⁊ iste alius mꝰd qͦ corporib adherent sp̃s ⁊ animalia fiunt: oĩno
mirꝰ e nec cõp̃hendi ab hoĩe potẽ. ⁊ hoc ipse hõ ẽ. Dicerẽ qͥdẽ sic arsuros sine ullo suo corpore sp̃s sic̃ ardebat apđ

Expanded text:
posset, non ureret fervefactus in balneis: ut enim urat, prior uritur, facitque cum patitur. Si autem quisquam nulla habere corpora asseverat, non est de hac re, aut laborandum operosa inquisitione, aut contentiosa disputatione certandum. Cur enim non dicamus, quamvis miris, tamen veris modis, etiam spiritus incorporeos posse poena corporalis ignis affligi? Si spiritus hominum etiam ipsi profecto incorporei et nunc potuerunt includi corporalibus memb, imo spiritus daemones, licet incorporei, corporeis ignibus cruciandi, um junctura inspirentur, et animalia fiant, quae constent spiritu et corpore; sed, ut dixi, miris et ineffabilibus modis adhaerendo, accipientes ex ignibus poenam, non dantes ignibus vitam. Quia et iste alius modus, quo corporibus adhaerent spiritus, et animalia fiunt, omnino mirus est, nec comprehendi ab homine potest, et hoc ipse homo est. Dicerem quidem : sic arsuros sine ullo suo corpore spiritus, sicut ardebat apud
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ inmedio eiꝰ ñ c̃mouebit᷑: Hisatq huiꝰ mͦ di testimoniis q̃ om̃a c̃memorare nimis longũ ẽ : didicimꝰ
eẽ quandã ciuitatẽ dĩ cuiꝰ ciues eẽ c̃cupimꝰ illo amore quẽ nob eiꝰ c̃diter inspiraũ: Huic c̃ditori
sc̃ẽ ciuitatis: ciues t̾renȩ ciuitatis dos suos p̃fer̃. Ignorantes eũ ẽẽ đm đor ñđoꝵ falsoꝵ hoc ẽ ĩpioꝵ¬
& suꝑboꝵ qͥ eiꝰ inẽmutabili om̃ibq c̃muni luce priuati & obhoc ad quandã egenã potestatẽ redac¬
ti suas qͦdã mͦ priuatas potentias c̃sectant᷑. honoresq diuinos adeceptis subditis quer̃ s đoꝵ pioꝵ atq

Expanded text:
iis, quae omnia commemorare nimis longum est, didicimus esse quandam ciuitatem Dei, cuius ciues esse concupiscimus illo amore, quem nobis illius conditor inspirauit. Huic conditori sanctae ciuitatis ciues terrenae ciuitatis deos suos praeferunt ignorantes eum esse Deum deorum, non deo qui ejus incommutabili omnibusque communi luce privati, et ob hoc ad quamdam egenam potestatem redacti, suas quodammodo privatas potentias consectantur, honoresque divinos a deceptis subditis quaerunt; sed deo
Abbreviated transcription (Latin):
institiumꝰ dos suos p̃fer̃ Quoꝵ decẽ libroꝵ qͥnq suꝑiores adũs eos c̃scriptis̃ : qͥ ppt̃ bona uitȩ huiꝰ dos

Expanded text:
instituimus, deos suos praeferunt. Quorum decem librorum quinque superiores adversus eos conscripti sunt, qui propter bona instituimus, deos suos praeferunt. Quorum decem librorum quinque superiores adversus eos conscripti sunt, qui propter bona
Abbreviated transcription (Latin):
uerã diuinitatẽ multitudo credentiũ culture simulacroꝵ demonũq subũsio &atẽptatiõib exercitatio
ꝓficientiũ p̃gatio & lib̾atio ab om̃i malo iuditii dies. resurrectio mortuoꝵ societatis ĩ pioꝵ ȩt̾na dãp¬
natio regnũq et̃nũ gloriosissimȩ ciuitatis di c̃spectu eiꝰ ĩ mortalit̃ ꝑfruentis in huiꝰ uiȩ scripturi p̃dicta
atq p̃missa s̃. Quoꝵ tã multa ĩ pleta c̃spicimꝰ ut recte pietate futuraꝵͣ cet̾a c̃fidamꝰ huiꝰ uiȩ rectitu¬
dinẽ usq ad đm uidendũ eiq in et̾nũ coherendũ inscãꝵ scripturaꝵ qua p̃dicat᷑ atq ad serit᷑ ueritate
& siminꝰ quã ñ nulloꝵ de nob expectabat intentio. tam̃ quorundã studio quantũ uerꝰ ds̃ & dñs ad¬
iuuare dignatꝰ ẽ. satis fecimꝰ refutando contradictiones ĩ pioꝵ qͥ c̃ditoris sc̃ȩ ciuitatis de qua disputare

Expanded text:
rum daemonumque subuersio et a tentationibus exercitatio, proficientium purgatio et liberatio ab omni malo, iudicii dies, resurrectio mortuorum, societatis inpiorum aeterna damnatio regnumque aeternum gloriosissimae ciuitatis Dei conspectu eius inmortaliter perfruentis in huius uiae scripturis praedicta adque promissa sunt; quorum tam multa inpleta conspicimus, ut recta pietate futura esse cetera confidamus. Huius uiae rectitudinem usque ad Deum uidendum eique in aeternum cohaerendum in setsi minus quam nonnullorum de nobis exspectabat intentio, tamen quorumdam studio, quantum verus Deus et Dominus adjuvare dignatus est, satisfecimus, refutando contradictiones impiorum, qui Conditori sanctae civitatis, de qua disputare
Abbreviated transcription (Latin):
artib factũ ẽs cur cxeđe dubitant eadẽ uirtute diuina ꝑtotũ mundũ ud fieri potuisse qua hoc factũ ẽ ͦ Si
aũ & hiero solimis sit ad cultũ nõis ap̃i acceid̾et᷑. tanta hõiũ multitudo ꝙ̃ illũ incruce firerat prensũ ł rise

Expanded text:
artibus factum est, quur credere dubitant eadem uirtute diuina per totum mundum id fieri potuisse, qua hoc factum est? Si autem ut Hierosolymis sic ad cultum nominis Christi accenderetur tanta hominum multitudo, quae illu
Abbreviated transcription (Latin):
mitig& ⁊ reflectat in meliꝰ eosq ab illo igne faciat alienos : an erit forsitan qͥs quã qͥ ⁊ hoe fut᷑m¬
fidei dit̃.
nsc enĩ ꝓpł ea ꝓeis orat qͦs ingnr̃e humano hab& inunicos: q tẽpꝰ ẽ penitẽ tiȩ fructuosȩ: Nã ꝗ matime
ꝓeis eͦrat: nisi ut d& illis ds̃ sic̃ dic̃ apłs penitentiã ⁊ resipiscãt adiaboli laq̃is aqͦ captiui tenent᷑ scđm

Expanded text:
mitiget et reflectat in melius eosque ab illo igne faciat alienos? An erit forsitan quisquam, qui et hoc futmitiget et reflectat in melius eosque ab illo igne faciat alienos? An erit forsitan quisquam, qui et hoc futfidei dixit, Nunc enim propterea pro eis orat, quos in genere humano habet inimicos, quia tempus est paenitentiae fructuosae. Nam quid maxime pro eis orat, nisi ut det illis Deus, sic
Abbreviated transcription (Latin):
aut utrũq sine fine ꝓpetuũ deb& intellegi: Parpari em̃ relata sshic suppliciũ ȩt̃nũ ind̃ uita ȩt̃na: Dicere
aũ in hoc uno eodẽq sensusuita ȩtna sine fineerit: suppliciũ ȩt̃nũ finẽ habebit multũ ab surdũ ẽ: uñ
q uita ȩc̃na scoꝵ sine fine erit. suppliciũ qͦq et̃nũ qͥberit finẽ ꝓcul dubio ñ habeb̃ Hoc aũ ⁊ adũsꝰ xgiuit¬
eos ual& qͥ suas agentes causas ct̃ di uenire ũba uel ut miscđia maiore conant᷑: ut uło uidelic& ueri sint
tanto magis orantiũ ꝓ in imicis suis qͥnto s̃ utiq iustiores eoꝵq: efficatior ẽ oratio ⁊ erauditiõe de
dignior iã nulũ habẽtiũ oi no peccatũ. Cur gͦ eadẽ ꝑfectissima sc̃itate ⁊ cuncta ĩ petͣre ualentib.¬
mundissimis ⁊ misericorudissimis p̃aib &ĩã ꝓ angłis ñ orabt̃ qͥb paratꝰ ẽ ignis ȩt̃nꝰ. ut ds̃ sententiã suam

Expanded text:
aut utrumque sine fine perpetuum debet intellegi. Par pari enim relata sunt, hinc supplicium aeternum, inde uita aeterna. Dicere autem in hoc uno eodemque sensu: \'Vita aeterna sine fine erit, supplicium aeternum finem habebit\' multum absurdum est. Unde, quia uita aeterna sanctorum sine fine erit, supplicium quoque aeternum quibus erit finem proculeos ualet, qui suas agentes causas contra Dei uenire uerba uelut misericordia maiore conantur, ut ideo uidelicet uera sint, tanto magis orantium pro inimicis suis, quanto sunt utique sanctiores, eorumque efficacior est oratio et exauditione Dei dignior, iaimis precibus etiam pro angelis non orabunt, quibus paratus est ignis aeternus, ut Deus sententiam suam
Abbreviated transcription (Latin):
ado uita in corpore male gesta ẽ. ut tali miscđia iudicent᷑ digni ñ ee: nec usq ado bene : ut talẽ mise¬
ricurdiã repiant᷑ necessariã ñ hab̾e. Sic̃ &iã facta resurrectiõe mortuoꝵ ñ deer̃ qͥb pꝰ penas qͦs patiuitꝰ¬
uiuoꝵ atq mortuoꝵ : uenite benedicti patris mei possidete paratũ uob regnũ a c̃sttutiõe m undi:

Expanded text:
adeo uita in corpore male gesta est, ut tali misericordia iudicentur digni non esse, nec usque adeo bene, ut talem misericordiam reperiantur necessariam non habere; sicut etiam facta resurrectione mortuorum non deerunt, quiuiuorum adque mortuorum: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum a constitutione mundi,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate paradysi ł de ipso paradyso & de uita ibi pͥmoꝵ bitate di ⁊ncit̃ .u.¬
supiorib libris duimꝰ: Enucleatius aũ si ista qͣ rant᷑ multiplices atq multimꝰdas pariunt disputatiões. q̃ plu¬
rib intexendȩ suit uoluminib quã hoc opꝰtẽpꝰq deposc̃: It ñ ita largũ habemꝰ. ut in om̃ib q̃ poss̃ reqrere
otiosi & scrupulosi paratiores ad int̾rogandñ quã capatiores ad intellegendũ nos oporteat ĩ morari : Arbitrors
tam̃ satis nos iã fecisse magnis & difficillimis qͣstiõib deinitio ł mundi łaninȩ ł ipsiꝰ gñis humani qđ in
duo gnr᷑a distribuimꝰ: Vnũ eoꝵꝵ qͥ scđm hoĩem alt̃ ũ eor qͥ scđm đm quas mystice appellamꝰ ciuitates duas
hoc ẽ duas societates hõiũ quan ẽ una q̃ p̃destinata ẽ in et̾nũ regnare uĩdo. altera et̾nũ suppliciũ subi

Expanded text:
citate paradisi, vel de ipso paradiso, et de vita ibi primorum hominusuperioribus libris diximus. Enucleatius autem si ista quaerantur, multiplices atque multimodas pariunt disputationes, quae pluribus intexendae sunt voluminibus, quam hoc opus tempusque deposcit. Quod non ita largum habemotiosi et scrupulosi, paratiores ad interrogandum quam capaciores ad intellegendum, nos oporteat inmorari. Arbitror tamen satis nos iam fecisse magnis et difficillimis quaestionibus de initio uel mundi uel animae uel ipsius generis humani, quod in duhoc est, duas societates hominum quarum est una, quae praedestinata est in aeternum regnare cum Deo: altera aeternum supplicium subi
Abbreviated transcription (Latin):
natiois a andi łibide anat . Ii ha perui u̾rt intueẽ incurtare & p̃posti ẽsulendo & subderi obtẽpandeo. Iud in
suis potentib diligit uirtutẽ suã hȩc dic̃ do suo. diligã te dñe urt mea: Iaoq i illi sapientes eiꝰ sed m
hoiem uiuentes aut corporis aut animi sui bona aut utriusq sectati s̃. aut qͥ potuer̃ eo gnoscere đm. ñ
sapientes id est dñante sibi suꝑbia insua sapientia sese ertollentes stulti facti s̃ & ĩmuitauer̃ głam incorrup¬
tibilis di insimilitudinẽ imaginis corruptibilis hõis & ulucrũ & quad rupedũ & serpentiũ : Ad huiꝰcemꝰ di¬

Expanded text:
ndi libido dominatur; in hac seruiunt inuicem in caritate et praepositi consulendo et subditi obtemperando. Illa in suis potentibus diligit uirtutem suam; haec dicit Deo suo: Diligam te, Domine, uirtus mea. Ideoque in illa sapientes eius secundum hominem uiuentes aut corporis aut animi sui bona aut utriusque sectati sunt, aut qui potuerunt cognoscere Deum, non sapientes id est dominante sibi superbia in sua sapientia sese extollentes stulti facti sunt et inmutauerunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis
Abbreviated transcription (Latin):
łi ñ eẽ ignarꝰ. cur eũ ñ sinere in iidi angłi malignitate tẽptari : Nullomꝰ qͥđẽ qđ uinceret᷑ in¬
certꝰ s nihil ominꝰ p̃scius qđ abei semine adiuto: ii sua grã iđẽ ipse diabo lꝰ fuerat sc̃oꝵ gła¬
A
maiore uincendꝰ Ita factũ ẽ ut nec đm aliꝗđ futoꝵ: later& nec p̃sciendo que quã peccare c̃pellero Et gl¬
intoet unrt eprio cusq p̃sũ ptioem oe suã tuitioẽm angłieȩ & humnane rationab ereaturȩ ẽseqͥnti eipientia de¬
monstrara: qsem̃ audeat crede aut dicere ut neq angłs neq ho cadoe indi podestate ñfuisse s. hoc ert̃
potestati malut ñ auferte. atqata & quantũ mali eoꝵ supbia &e quantũ bom sua gr̃a ualere ostenda ffocer̃¬

Expanded text:
idi angeli malignitate tentari? nullo modo quidem quod uinceretur incertus, sed nihilo minus praescius quod ab eius semine adiuto sua gratia idem ipse diabolus fuerat sanctorum gloria maiore uincendus. Ita factum est, ut nec Deum aliquid futurorum lateret, nec praesciendo quemquam peccare conpelleret tionem et suam tuitionem, angelicae et humanae rationali creaturae consequenti experientia demonstraret. Quis enim audeat credere aut dicere, ut neque angelus neque homo caderet, in Dei potestate non fuisse? Sed hoc eorum potestati maluit non auferre adque ita, et quantum mali eorum superbia et quantum boni sua gratia ualeret, ostender
Abbreviated transcription (Latin):
sine adinm̃tis alimtoꝵ in potestate ñ ẽiñ aũ in ea uiuere in potestate ẽ qđ faciunt qͥ se ipsos necat
ita bene uiuere sine adiutorio dĩ. &iã in paradyso ñerat in potestate. Erat aũ in potestate ma
uiuere. S beatitudine ñ ꝑmansura & pena instissima secutura.

Expanded text:
sine adiumentis alimentorum in potestate non est, non autem in ea uiuere in potestate est, quod faciunt qui se ipsos necant: sine adiumentis alimentorum in potestate non est, non autem in ea uiuere in potestate est, quod faciunt qui se ipsos necant: ita bene uiuere sine adiutorio Dei etiam in paradiso non erat in potestate; erat autem in potestate male uiuere, sed beatitudine non permansura et poena iustissima secutura.