comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bĩ ¶Item quesitum est an
expecunia quem archa in¬
exdiũsis nominibꝰ exact¬
a et ibid̃ poĩta ex fid̾iemiss
Test̾o quo filium et uxore
h̾rdem instituerat filie ꝑfi
dei ꝯmissũ .c. cum in familia
nbe̾t legauit. et adiecitita
fid̃i tue filia comuto. ut cũ
ĩ familia nuibas. et quoc̾cũ
nubes paciaris ex dote tuaqͣ
dab̾ ꝑtem dimdiam stipu¬
lari frẽm tuũ. et seỹam ma¬
trem tuam ꝓpartib dimi¬
dus dari sibi si mͥ mat̾moĩo
enis cui mibes siue diuortio
fc̃o pͥusqm dos tua redlatur
cone noĩe satisfẽm erit mo¬

Expanded text:
ri. item quaesitum est, an pecunia, quae in arca ex diversis nominibus exacta et ibi deposita, ex fideicommissosum. Testamento, quo filium et uxorem heredes instituerat, filiae per fideicommissum centum, cum in familia nuberet, legavit et adiecit ita: " fidei tuae, filia, committo, ut, cum in familia nubas et quotienscumque nubes, patiaris ex dote tua, quam dabis, partem dimidiam stipulari fratrem tuum et Seiam matrem tuam pro partibus dimidiis dari sibi, si in matrimonio eius cui nubes siue diuortio facto, priusquam dos tua reddatur eoue nomine satisfactum erit, mo
Abbreviated transcription (Latin):
peat mułrem bens no exur¬
ginntate sibi copłatam sco
aut clisumctam amaritoi
ant alr nõ abinitio moxsͥ
bit sac̾docium. s l latenter
ad hocnemt ueñit oĩo eo ca¬

Expanded text:
eat mulierem habens non ex virginitate sibi copulatam, sed aut disiunctam a marito aut aliter non ab initio mox sibit sacerdotium, sed licet latenter ad hoc venerit, omnino eo ca
Abbreviated transcription (Latin):
quoq nob̾. et zenonis pie
memorie cõstitutio uolẽs
pr̃em siuibeati ꝓpͥo filio le¬
gatum sb̃ conditioneaut
dicdare non alr exigi prodo¬
natione legator cautioner
hanc uidel que legatorum

Expanded text:
quoque nobis Zenonis piae memoriae constitutio volens patrem, si iubeatur proprio filio legatum sub condicione aut die dare, non aliter exigi pro donatione legatorum cautionem, hanc videlicet quae legatorum
Abbreviated transcription (Latin):
miram̃ muirem sicimpiã
constitutam ut ⁊̃ boc ip̃o iͦ¬
uirand̃ neglig̾et. et sicadĩ¬
maturas nupcias deuemiret
tͥb maximis negletis deo⁊
de functi memoria ⁊ carita¬
te filioꝵ ita parius sbclidũt
penis et illam quid que an̾
luctuosũ nubit temp ⁊ n
omĩno mat̾ filiorum con¬
sistit puniant amare etlz
filios nõ hãt pp̃ solam hon¬
estatem hagunt mubremi
ñ sic effusam concupiscenci¬
is. ł nõ ip̃is sbclid̾unt penis
quas sustinent quelugubͤ
tempus ad ẜa nota declina¬
sic pestifera deccto p̃sumũt¬

Expanded text:
i mulierem sic impiam constitutam, ut etiam hoc ipso iusiurandum neglegeret et sic ad immaturas nuptias deveniret, tribus maximis neglectis deo et defuncti memoria et caritate filiorum, ita parvis subdiderunt poenis, et illam quidem, quae ante luctuosum nubit tempus et nec omnino mater filiorum consistit, puniunt amare, et licet filios non habeat, propter solam honestatem haec agunt, mulierem vero sic effusam concupiscentiis, non vel ipsis subdiderunt poenis quas sustinent quae ante lugubre tempus ad secunda vota declinasic peierare de cetero p
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mecliam portionem dent
apud eas remanente ⁊ sim¬
płr equalem eam ponimꝰ
pp̃mipciarum ĩ maturita¬
tem ci que añ lugubre tp̃c

Expanded text:
dimidiam portionem dent  usufructu apud eas remanente. Et simpliciter aequalem eam ponimus propter nuptiarum immaturitatem ei quae ante lugubre tempus
Abbreviated transcription (Latin):
ticis uł urbans ⁊ actoribꝰ
exceptis manumissis. q̃ si¬
tumẽ cum heros ⁊ sticus ẜ.¬
ẜm indiẽ inte testatoris in
nubria inpiceno anctorit̾
admĩst̾bant sint aut̃ dam¬
e qm testator uiuus mani¬
mifit filu naturales utr̃
erd̃ dame ex urb̃ coclicillu
ab br̃dib p̃standi sintan
nõ ad seiam uxorem ex ñb

Expanded text:
sticis uel urbanis et actoribus exceptis manumissis. quaesitum est, cum Eros et Stichus serui in diem uitae testatoris in Umbria in Piceno actum administrauerint, sint autem Damae, quem testator uiuus manumiserat, filii naturales, utrum eidem Damae ex uerbis codicilli ab heredibus praestandi sint, an uero ad Seiam uxorem ex uerb
Abbreviated transcription (Latin):
głosissĩo p̃fc̃o felicissĩe huiͦ
urbis unacum p̾tore cui hꝰ
ptiscure estut nolente ad
nupcias uenire tu telã gen¬
te mlcre et ordinetur mĩo¬
rib tutor et rõnes suscipiã¬

Expanded text:
osissimo praefecto felicissimae huius urbis una cum praetore, cui huius partis cura est, ut volente ad nuptias venire tutelam gerente muliere et ordinetur minoribus tutor et rationes suscipia
Abbreviated transcription (Latin):
lam gerat mulr filioꝵ palã
ẽ. qr impubum existenciu
si quoq int̾clicit flli succe¬
ssionẽ impubis morienti᷑
kex sostitutone pr eam uei¬
re ad fili dixit successionẽ

Expanded text:
lam gerat mulier filiorum palam est quia impuberum existentium si quoque interdicit filii successionem impuberis morientis, licet ex substitutione pater eam venire ad filii dixerit suc
Abbreviated transcription (Latin):
sinułr insurgente. uñ nob
placuit ĩmodãtiones adũ¬
santib adminꝰ ꝑ tͣhere. qd̃
in pacto plus c̃⁊ nõ alioꝗd̃
licere terciam aliiaut forsi¬
siquid tale fiat. qͣrtamut᷑
milr in partib nõ tñincõ¬
stituta exutͣq qntitate¶So¬

Expanded text:
iter insurgente. Vnde nobis placuit immoderationes aversantibus ad minus protrahere, quod in pacto plus est, et non alio quidem licere tertiam, alio autem forsii quid tale fiat, quarta in militer in partibus, non tamen in constituta ex utroque quantitate.
Abbreviated transcription (Latin):
ireuiram̃tam quib oĩo p¬
uirium promptum ẽ. na
illd merat legi. ut oportet
re sacramentum. sr ⁊̃ filios
mam contristaret cum uti

Expanded text:
iuramenta, in quibus omnino periurium promptum est. Nam nec illud inerat legi, ut oporterere sacramentum, sed etiam filios mam contristaret, cum utique
Abbreviated transcription (Latin):
nõ pepertimꝰ ut nõ aliquo
mĩo leoms pie memoriei
offendam const̃onem cũ
filii expͥorib funt impciiᷤͤ
si .ii. inmensam obtulerit
dotem antañ nupcialẽ do¬
natonem pensant aliquio
alid largiatur dem sñciens
quoferat lex abbremet. qd
at dotem aut añ nupcialẽ
dona t̾oem necqͣꝙ lucrum e¬
rit filiis. qd datum est. s li
autuir uxori aut conunix
marito ꝑnouissimãded̃ĩt
uoluntatẽ qñ nos quid di¬
cebat lex si adfas uenirent
nupcias. aut pr̃. autnir sta¬
tim relicten sucade sicut pͥ
cadebant ꝓprietate. et repen¬
te filiis illimrestitiu. si u̾o
impubes forsan filii fuis¬
sent ⁊̃ cum meclu tp̃ris fru¬
ctib hocn. indebatur legu
nobaut̾ nõ satishoc placu¬
ꝑlargitatemaut mortis cã
donatione fcam int̾iuos¬

Expanded text:
non aliquo modo Leonis piae memoriae offendamus constitutionem, cum filii ex prioribus fuerint nuptiis. Si enim immensam obtulerit dotem aut antenuptialem donationem parens aut aliud aliquid largiatur, deinde sentiens, quo ferat lex, abbreviet quod at dotem aut antenuptialem donationem, nequaquam lucrum erit filiis quod datum est, sed licaut vir uxori aut coniux marito per novissimam dederit voluntatem, ante nos quidem dicebat lex, si ad secundas venirent nuptias aut pater aut mater, statim relicto usu cadere, sicut prius cadebant proprietate, et repente filiis illum restitui, si vero impuberes forsan filii fuissent, etiam cum medii temporis fructibus. Hoc enim videbatur legi; nobis autem non satis hoc placuper largitatem aut mortis causa donationem factam, et i
Abbreviated transcription (Latin):
leges. et minat̾nis. et mali¬
is omib ⁊ nos simul clinsi
castrensumu̾o ⁊ qiͣ castren¬
sium peculioꝵ excipiaturrõ
filus desuo siad sas uen̾iti
nupcias non pot̾it cõonem¬

Expanded text:
leges et in maternis et in aliis omnibus, et nos simul dicimus. Castrensium vero et quasicastrensium peculiorum excipiatur ratfilio de suo si ad secundas venerit nuptias, non poterit pe
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ aliqm menitabilem ne¬
ccessitatem ad fas uen̾it nu¬
icias nequa qm admaioris
sa c̃docu ascendat culmen .s
illic manebit apud mułrem
affectum illius p̃ponẽs mul¬
ieri meliori pronectiu. si u̾o
cum sit laicus ad orcunem¬

Expanded text:
 aliquam inevitabilem necessitatem ad secundas veniat nuptias, nequaquam ad maioris sacerdotii ascendat culmen, sed illic manebit apud mulierem, affectum illius praeponens meliori provectui. Si vero, cum sit laicus, ad ordin
Abbreviated transcription (Latin):
contemplantes aufferre qõ
tñscendito et filus ⁊ appli¬
care in omĩbus talibo ñ ab
mitio donatoneant script᷑¬
a respicienda est. orqui no¬
catureuentus considanciuꝰ

Expanded text:
contemplantes auferre quod transcendit oportet et filiis applicare: in omnibus talibus non ab initio datione aut scriptura respicienda, sed qui vocatur eventus considerandus
Abbreviated transcription (Latin):
one añnipcialem u̾o donac¬
ionemut᷑q sobole ꝓpri ꝑ¬
cipiet pr̃is. et ex solito quid
pͥoris mñui filiis illius lucͣ¬
buntur donatonem exso li¬
do quoq ex sctłis natissemi¬
nib ab illo fca fruentim
unificencia lnõ ad t̾ciũ illa

Expanded text:
one, antenuptialem vero donationem utraque soboles proprii percipiet patris, et ex solido quidem prioris matrimonii filii illius lucrabuntur donationem, ex solido quoque ex secundis nati seminibus ab illo facta fruentur munificentia, licet non ad tertium illa
Abbreviated transcription (Latin):
quecumꝙ intulib luc̾tu᷑
ant plegatum forsan. sei
fidĩa cõmissum nõ tñad E¬
cias uenerunt mpcias hec
mutilatammus maneant
ap̃ eos ĩmota et ad eoꝵ uelit
ꝓprias successiones ꝑueniãt
aut ⁊̃ sr̃stitib quo uolunt
disponantur mõ ¶Q uero

Expanded text:
quaecumque in talibus lucratus aut per legatum forsan seu fideicommissum, non tamen ad tertias venerunt nuptias, haec mutilata matrimoniis maneant apud eos inmota et ad eorum velut proprias successiones perveniant, aut etiam superstitibus quo volunt disponantur modo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nepotib mascurant feĩs
et ꝓnepotibꝰ simiłrsiue sõ
pot̾ate forsan sũ emancip¬
ati consistant ex pr̃na łma
terna linea descendentes.
Exehoc decernens rectemtunͭ
qr quid plis ẽ meo quod re¬
lictum aut donatã ẽ oĩo d
aut noñce. aut int̾co. ac si

Expanded text:
et nepotibus masculis aut feminis, et pronepotibus similiter, sive sub potestate forsan sive emancipati consistant, ex paterna vel materna linea descendentes. Et hoc decernens recte intulit quia, quod plus est in eo quod relictum aut datum est omnino au
Abbreviated transcription (Latin):
libet face largitatem aut
lus existñs ergñantehãt. si
uomulti filii sint et inus¬
quisq equalẽ hãt portoem
no amplius.qm ad singło
uenit. ant intricus. aut no¬
que relinquutur fumt tm̃¬

Expanded text:
libet facere largitatem aut lus existens ex generante habet. Si vero multi filii sint et unusquisque aequalem habeat portionem, non amplius, quam ad singulos venit, aut vitricus aut noquae relinquuntur fu
Abbreviated transcription (Latin):
portionem ilł damꝰ filiis. gi
hr̃des sint prĩs alioqͥn ad fres
delucims ⁊ ido legem nrãm
ꝑficientes uolums. hoc uale
⁊ illd̃ nͥ ad scd̃as ueniant mi¬
pciaspentes dum sefuent eẽt
filioꝵ quo dudum cliximꝰ.
mõ. ¶primesiquid nupciei

Expanded text:
i heredes sint patris, alioquin ad fratres deducimus. Et ideo legem nostram perficientes volumus haec valere et illud, nisi ad secundas veniant nuptias parentes, sed servent, erit filiorum quo dudum diximus modo. Pri
Abbreviated transcription (Latin):
puit ip̃i quid̃ sẽstites cũ
toris accipientes ꝑtem᷑u̾q
gec tałr. et pentes honoranteᷤᷤ
⁊ filios adpietatem educen¬
tes sicut .n. electonem pro¬
hibuim ⁊ denuo omib da¬
mus. simurtalia p̾mia sic̃i
tum oportet intelligiem
qui cirea ambos pentes ant
quas in sed̾a faciunt mm̃a

Expanded text:
pient ipsi quidem superstites, cum toris accipientes partem; ubges, taliter et parentes honorantes et filios ad pietatem deducentes. Sicut enim electionem prohibuimus et denuo omnibus damus similiter talia praemia, sic atum oportet intellegi eum qui circa ambos parentes aut quas in secunda faciunt ma
Abbreviated transcription (Latin):
um truenientium moxin
eos simł cum scd̃e nxoris cõ¬
iunctione⁊ nõ decernimus
dedote ⁊ añ nupciasdonato¬
ne utrum ip̃i hanc dederũt
ꝓsecchentes. an aliqui alu
talium lexeis erit cauens
qn auienatonem ullam ꝑ¬
mittat pentib in talibus
in ypotecam. S illi siqiid̃¬

Expanded text:
um erunt venientium mox in eos simul cum secundae uxoris coniunctione. Et non discernimus de dote et ante nuptias donatione, utrum ipsi hanc dederunt pro se contrahentes an aliqui aliitalium lex eis erit cavens, ut neque alienationem ullam permittat parentibus in talibus neque hypothecam. Sed vel si quid
Abbreviated transcription (Latin):
tes pene añ lctus mibẽtibꝰ
tp̃c tales quodõm̃o sunt et
tres ꝓhus constitutore pͥꝰ
scriptas una quadam hac
interpositoe ħ nob lexcom¬
pus musr. et postea effug¬
niat m̃m pͥores negligen᷑
imipcias. si quid nõ hãt fili¬
oc clicatur etiam denuo sñ
picło ẽ cotum ex hoc ¶Sixͦ¬
⁊ sit soboles. et filios exlona¬

Expanded text:
tes poenae ante luctus nubentibus tempus tales quodammodo sunt, et tres pro his constitutiones prius scriptas una quadam hac interpositione haec nobis lex compus mulier et propterea effugnium priores neglegens nuptias, si quidem non habet filios dicatur enim etiam denuo, sine periculo est totum ex hoc. Si vero sit soboles et filios l
Abbreviated transcription (Latin):
quaslex mim̃auit alioqͥnsi
quod ta legesẜint instar dõa¬
tionis quod agitur ẜ ip̃o eẽd
uidetur. et si moriatur mulr
et recipient dotee qui dedñt
eas inimaturemurib mar¬
iti ab br̃dib mułrcum med¬

Expanded text:
quas lex numeravit; alioquin, si quid tale gesserint, instar donationis quod agitur hoc ipso esse videtur: et si moriatur mulier, et recipient dotes qui dederunt eas inmature mulieribus mariti ab heredibus mulierum cum med
Abbreviated transcription (Latin):
istunt pentes et nõ alii qd̾
succedunt alio uonõ simi¬
qnͣtum ad hec conferants
alioe quid̃ eligant alios uͦ
et si hãt filios ad eos hoc tñ¬
smictat᷑. illi no ħ interalt᷑¬
utros ꝑcipiant ip̃iquid ẜm

Expanded text:
istunt parentes et non alii quidem succedunt, alii vero non simiquantum ad hoc, conferant, sed alios quidem eligant, alios vero et si habeat filios, ad eos hoc transmittat, illi vero hoc inter alterutros partiantur ipsi quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuauimꝰ nõ existentib. se
hec quid̃ nob̃ p̾dem in gressa
ẽ sensus sõtit. et sollicitus
et medium utrorũꝙ cãnũ
ꝑ tractans. qr et enĩ omĩbu
quid̃ eristentib filiis. et p̃¬
moriente genitore milla
relinquebatu ꝑs eis ex luc̃¬
tis reb omĩb aut̃ morien¬
tib totum in eos reuerteb¬
aturcogitams medi ꝙ
dam cause ordinem inuẽire
uñ si płib existentib filiis
moriatur umus siquid̾ hãt
filios ad illos ferribrditatẽ
hocqd̃ sepe diximꝰ. si ño ñ
hat filios nõ oĩo ad fr̃es to¬
to nõ existenciũ filioꝵ acꝗr¬
ebant gn̾antiboc enĩ eum
lucͣrirenquũ u̾orel concedẽ
infilii uenire successores sñ
fres sint sine eẽnei forte qi
maxĩemmatre contingit
tum ẽ qnͣ̃tum adaliena luc̃
ex pacto nõ existencium fili¬
orum ꝑuenit alioqͥn scd̃m
alias ꝑtes quecumꝙ ad fi

Expanded text:
us, non existentibus? Sed hic quidam nobis pridem ingressus est sensus subtilis et sollicitus et medium utrorumque casuum pertractans. Quia enim, omnibus quidem extantibus filiis et praemoriente genitore nulla relinquebatur pars eis ex lucratis rebus, omnibus autem morientibus totum in eos revertebatur, cogitavimus medium quendam causae ordinem invenire. Vnde si pluribus existentibus filiis moriatur unus, si quidem habeat filios, ad illos ferri hereditatem hoc quod saepe diximus; si vero non habeat filios, non omnino ad fratres toto non existentium filiorum acquirebatur generanti, hoc eum lucrari, reliquum vero concedere in filii venire successores, sive fratres sint sive extranei forte quod maxime in matre contingit, tum est, quantum ad alienantem ex pacto non existentium filiorum pervenit; alioquin secundum al
Abbreviated transcription (Latin):
simꝰ nos constitutionẽ pro
hiis conscrirentes. si u̾o fili¬
os exaliqua ꝑte scripfint ur̃¬
des Exͣneos aut̃ exalia mane¬
antaut tales res aut ⁊̃ que¬
dam eoꝵ non alienare nõi
ob ħ alienate eẽ uidebunt᷑.
qmaliquis etiam alt̾ scrip¬
tus est hr̃s. srq̃ maneant ħ¬
filiis nõn. se scripsit om̃s
filioshĩdes ex mequalibus
ptib has scõ hrditarias ac¬
cipient portõnes. s erequo
um sicut etiam si nullum
osom̃s eis ꝑalios mõs satiꝰ¬
factõe hĩta ꝑcipient eas cum
utiq nõ sint ur̾des pentum.
placuit enim nob̃ ꝑ p̃sũpe
ligaiit aliquid regharum
aut moriens non exp̃ssimĩ
alium eas tnͣsposuerit nolu¬
it mag̾ ẜuare filius tamqͣm
excã illoꝵ sibimet acquisit¬
as ⁊ nõ ad exͣneos deduce ⁊ da
puo exnr̃a legelz nonfiant
brdes ant prĩs. antpr̃is. aut
coꝵ h̾rdes fiãtalu u̾orepud¬
ient ¶ Hoc̃.n. nob rectuis pl¬
acuit qm pͥorib placuit hr̃e
usam ip̃ident filii suedum¬
damus. incħ tale agentibus

Expanded text:
s constitutionem pro his conscribentes. Si vero filios ex aliqua parte scripserint heredes, extraneos autem ex alia, maneant autem tales res aut etiam quaedam earum non alienatae, non ob hoc alienatae hae videbuntur, quoniam aliquis etiam alter scriptus est heres, sed maneant filiis. Non enim, si scripserit omnes filios heredes ex inaequalibus partibus, has secundum hereditarias accipient portiones, sed ex aequo um, sicut etiam si nullum os omnes, eis per alios modos satisfactione habita, percipient eas, cum utique non sint heredes parentum. Placuit enim nobis per praesligaverit aliquid rerum harum aut moriens non expressim in alium eas transposuerit, voluerit magis servare filiis, tamquam ex causa illorum sibimet acquisitas, et non ad extraneos deducere. Etpuo ex nostra lege, licet non fiant heredes aut patris aut  heredes fiant, alii vero repudient; hoc enim nobis rectius quam prioribus placuit habere. usam ipsi dent filii suae demdamus nihil tale agentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
egnit pentes mox eoꝵ obli¬
gat eis sb̃am nõ ut ꝓhibeat
cas in hiis aliquid agẽ ꝙ uo¬
luerint erubescit eĩ lex casti¬
gatores filios genitoribus

Expanded text:
nt parentes, mox eorum obligat eis substantiam: non ut prohibeat eos in his aliquid agere quae voluerint erubescit enim lex castigatores filios genitoribus
Abbreviated transcription (Latin):
rauoluntate ingratitudĩe
tatoem putab̃r. nͥ tñ apte fi¬
lus ant cuta uitam ip̃am
insichians mat̾ aut manus
inferens impiasant circas

Expanded text:
voluntate ingratitudinem tationem putabitur. Nisi tamen aperte filius aut circa vitam ipsam insidians matri aut manus inferens impias aut circa
Abbreviated transcription (Latin):
hãt nõ amplius .c auridã¬
pnificetur libris ad maxim¬
amnamꝙ plerumq resp¬
icientes dotem hanc scripsiꝰ
pura debitis indeatur rõ qͦ
ex ip̃is cãis pro cantione pro¬
ceclit. ⁊ si mułrpculpam pro¬
pͥam separetin auiro in dota¬
ta eristens ant ĩ mittat ei sũ
aliqua cã rõnabili repudiũ
et siquid ꝑ culpam eius ma¬
trimoniũ soluatur qͥnq̃nn¬
um obfuand mułri ẽ et ẜis

Expanded text:
eat, non amplius centum auri damnificetur libris. Ad maximam namque plerumque respicientes dotem legem hanc scripsimupura debitis videatur. Ratio quoque ex ipsis causis pro cautione procedat, et si mulier per culpam propriam separetur a viro indotata existens, aut etiam mittat ei sine aliqua causa rationabili repudium, Et si quidem per culpam eius matrimonium solvatur, quinquennium observandu
Abbreviated transcription (Latin):
leerit quale. neꝙ gestumi
cabũt eam .n. omso filii hr̃¬
des ꝙ eoꝵ. et successores ab
seat temps ⁊ detento cños
accipientes constirnat. in¬
cipiente filus tp̃r currereex
quo sue pot̾atis apꝑuerint
mittimꝰ pentib nõrecte ĩ¬
trochuctam electoem ĩ eosd
lium u̾o ex honerare õs .n.
scd̃is simiłxex hon̾ati sũt d¬

Expanded text:
rit quale neque gestum cabunt enim ea omnino filii heredesque eorum et successores ab nseat tempus et detentatio dominos accipientes constituat: incipiente filiis tempore currere ex quo suae potestatis apparuerint mittimus parentibus non recte introductam electionem in eos, lium vero exhonorare: omnes enim secundis similiter exhonorati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
etatem ad mememorie ale¬
xandro sr̃alios plĩos antiqͦꝵ
legislatorum def̃minatum
ẽ. ut siquis manumifitanci¬
atilla. ntuidetur elata et co¬
pulata sou̾ut circa manu

Expanded text:
pietatem a divae memoriae Alexandro super alios plurimos antiquorum legislatorum determinatum est, ut si quis manumiserit anciat illa ut videtur elata et epulata solverit circa manum
Abbreviated transcription (Latin):
pentes sb̃iaceant exactõmido
cliscedunt aut pentes damp¬
nsicari ⁊ hanc sueapd̃ filios
humanitatis rentes repens¬
at̾onem. ido legem scripsiꝰ
uolentem. n ibpotate con¬
stitutos. n emancipatos fil¬
ios. n masculos. n feminas
pciales donationes optule¬
runt. aut suscepunt solid
aut ̃ cum filuis.ssicut ĩ
cc̃tu nupciarum expetam
patrũ consensimiatan tnͣ¬

Expanded text:
entes subiaceant exactioni dodiscedunt autem parentes damnificati et hanc apud filios humanitatis habentes recompensationem. Ideoque legem scripsimus volentem neque sub potestate constitutos neque emancipatos filios, neque masculos neque feminas,nuptias donationes obtulerunt aut susceperunt soli aut etiam cum filiis. Sed sicut in contractu nuptiarum expectamus patrum consensum, ita n
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ⁊ bi conuet̾nt apͥncip¬
atem mobligatbib proi¬
bendisaut mequalibus i¬
fcis ẜ quod fortissumsꝗdẽ
leo in suis scripsit legibus
nos aut̃ hoc sumentes ad d¬
huc claruisordinauim.
sedienim alt quid am pliꝰ
alt̾non minꝰ in lucro paci

Expanded text:
bi convenerit a principatem oblationibus, prohibendis autem inaequalibus pactis; hoc quod fortissimus quidem Leo in suis conscripsit legibus, nos autem hoc sumentes adhuc clarius ordinavimus. Si enim alter quidem amplius, alter vero minus in lucro paci
Abbreviated transcription (Latin):
ũo ñdum fc̃m erat ñ form¬
ida̾unt.unilla quid oĩa ma¬
neant suasuũ ẜnancia ord¬
mem deincepsuo tempꝰ in
postiorib piendis caib ⁊m
ima omĩa bac lege posita at¬
ꝙ collata recipiat quecum¬
q de futuris sicut clictum ẽ
nupcus competunt ualere
ꝙ ex hodierna die testatordi¬
sposuerit detalib siue iirsũ
disponatitaq imusquisq
In sius ut digñ ẽ. ut sic lex ei
uoluntas sicut. ⁊ antiquissi¬
ma nob lex ⁊ prima penerei

Expanded text:
vero nondum factum erat, non formidaverunt. Vnde illa quidem omnia maneant suum servantia ordinem, deinceps vero tempus in posterioribus pariendis casibus in una omnia hac lege posita atque collecta respiciat, quaecumque de futuris, sicut dictum est, nuptiis competunt valere. que ex hodierna die testator disposuerit de talibus, sive vir sive Disponat itaque unusquisque in suis, ut dignum est, et sit lex eius voluntas, sicut et antiquissima nobis lex et prima paene rei
Abbreviated transcription (Latin):
l aliquid tale abascriptic¬
iogerante licebit dño ip̃eͥ p
se ⁊ ꝑ prouincie indicem in¬
stigare ꝑlagis medi ocribuᷤ
hagentem asscripticiũ. et
abstrahe abea que frustra
atio dotis. nec añ nupcialis
donatois. s pura fẽimali
correpcio¶ Sicitaq m̾m̾a
dissoluũturinuentib ad¬
huchus qui ea cc̃xerunt. ⁊

Expanded text:
quid tale ab ascripticio geratur, licebit domino ipsi per se et per provinciae iudicem castigare plagis mediocribus haec agentem ascripticium et abstrahere ab ea quae frustra atio dotis nec antenuptiatis donationis, sed pura, facti mali correctio. Sic itaque matrimonia dissolvuntur viventibus adhuc his
Abbreviated transcription (Latin):
b instituta ẽ hasntiq cãs
nob̾ theodosuis explanauit
Nos aut̾ exuet̾ib sumeri¬
tes et alias adiecunus tree a
Si enĩ mulrtanta detineat᷑
nequiciant ĩ exstuclio abor¬
tum faciat iurum q cont̾it¬
et ⁊ pͥuet spe filioꝵ. i tantai
libido ẽ. ut⁊̃ cumnnris nol
⁊ dumad huc constet cum
dia et lucrari dotem et añi¬
nupciales hr̃e donatõnes
ut pote etiam bus caissolu

Expanded text:
s instituta est. Has itaque causas nobis Theodosius explanavit. Nos autem ex veteribus sumentes et alias adiecimus tres. Si enim mulier tanta detineatur nequitia, ut etiam ex studio abortum faciat virumque contristet et privet spe filiorum, vel tanta libido est ut etiam cum viris voluut etiam dum adhuc constet cum dia, et lucrari dotes et antenuptiales habere donationes: utpote etiam his cau
Abbreviated transcription (Latin):
rum quasq theodo siis quaᷤᷤ¬
q nos enim̃iauim si quid
aut̾ calefiataut sine cã eã
abiciat domo. aut etiam ip¬
se rõnabilẽ cãm p̾stetaut
mułr sepetur. ab eius m̃m̃o¬

Expanded text:
rum, quasque Theodosius quasque nos enumeravimus. Si quid autem tale fiat et aut sine causa eam abiciat domo, aut etiam ipse rationabilem causam praestet ut mulier separetur ab eius m
Abbreviated transcription (Latin):
altĩpsone fortune m equa¬
litas equantatem ermipe¬
us man̾e nõ sunt. ¶ attam̃
humanius talia contemp¬
lentes donec quid ẽmanif¬
estum sr̃eẽant uirum. aut
eri ausu temerario hocegis¬
se et penis succum bẽ illum
ꝗdẽ añ nupcias donationis
dñis exaction illã nõ dotis
enioincertum situtrum
srest. an nõ. que ad bostes pͣ
deueñit tunc quinq̃miim
expectand̃ ẽ. sũ auiro. siue a
musre pꝰ quod siuemanife¬
stum fiat demorte sũ incer¬
cum maneat mibẽ licebit si¬

Expanded text:
alteri personae fortunae inaequalitas aequalitatem ex nuptiis manere non sinit. Attamen humanius talia contemplantes, donec quidem est manifestum superesse aut virum aut eri ausu temerario hoc egisse et poenis succumbere, ille quidem ante nuptias donationis dicimus exactioni, illa vero dotis. Si vero incertum sit, utrum superest an non quae ad hostes persona devenit, tunc quinquennium expectandum est sive a viro sive a muliere, post quod, sive manifestum fiat de morte sive incertum maneat, nubere licebit si
Abbreviated transcription (Latin):
cam gub̃nante non erit ĩ¬
m̃m̃.S tacitam lib̾tatem
sequi siue iuirum siuenu¬
lierem cum tale aliquid a
dño ffiat scimꝰ. et rapi ta¬
lem iurũ. aut feminam ad
ingeninta tẽ⁊ cãm tamꝙͣ¬

Expanded text:
am gubernante, non erit iumonium. Sed tacitam libertatem sequi sive virum sive mulierem, cum tale aliquid a domino fit, sancimus, et rapi talem virum aut feminam ad ingenuitatem et causam tamqu
Abbreviated transcription (Latin):
inportuno quid̃ fitiuro mͣ¬
tens litt̾as. aut paliquos ũ¬
bis utensad eum. illeu̾o añ
apteuenitat mipcias cius
autabso lute conticrat tũc
quoꝙ libellum offeraturd

Expanded text:
importuna quidem sit viro mittens litteras aut per aliquos verbis utens ad eum, ille vero aut aperte renuat nuptias eius aut absolute conticeat, tunc quoque libellum offerat
Abbreviated transcription (Latin):
alium aliqm talem mnod̾
multenamꝙ hominibus
ad maliciam iuesũtant ĩ
si flagelł sr̃eautatur. ¶ Si
igitur tale mulraliquidi
ostende potint licenciami
eaeidat lex repucdioutl. et
nupcus abstine dotemꝙ p¬
ciam datiuro mnsrem abic̾e
siadult̾am inueniat. aut
ueneficam. aut delinq̃ntẽ
honneidiũ aut plagiariã
ant sepulcroꝵ uolatricem
aut sacrilegam existentem
aut fauentem latrombus
aut uiro nesciente. aut etiã
ꝓbñte gaudentem comuni¬
is alioꝵ icħ sibi competen¬
cium. retiam in uito uiroci¬
tra rõnabilemcãm. foris per¬
noctantẽ aut cit᷑ eius uolũ¬
tatẽ circensib congauden¬
tem. et spectacur inhentem
aut theatris aduementẽ. do¬
minisant ubi scene. et tali¬

Expanded text:
alium aliquem talem modum multae namque hominibus ad malitiam viae sunt, aut etiam si flagellis super ea utatur: si igitur mulier tale aliquid ostendere potuerit, licentiam ei dat lex repudio uti et nuptiis abstinere dotemque ptiam dat viro mulierem abicere. si adulteram inveniat, aut veneficam, aut delinquentem homicidium, aut plagiariam, aut sepultorum violatricem, aut sacrilegam existentem, aut faventem latronibus, aut viro nesciente vel etiam prohibente gaudentem conviviis aliorum nihil sibi competentium vel etiam invito viro circa rationabilem causam foris pernoctantem aut extra eius voluntatem circensibus congaudentem et spectaculis aut theatris advenientem dm, ubi scenae et tali
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾es̃o cãm querunt in spic¬
ere aut auiro ant abuxore
fcãm. ut dempnificent tem¬
arium in cãu hoꝵ que ab eo
data sunt dotis domnmi aut
ꝓp̃nupcias donatois. s harũ
carum antiquiores quid pł¬

Expanded text:
e vero causam quaerunt inspicere aut a viro aut ab uxore factam, ut damnificent temerarium in casu horum quae ab eo data sunt, dotis dicimus aut propter nuptias donationis. Sed harum causarum antiquiores quid
Abbreviated transcription (Latin):
adinueniamꝰ ħ sanctire. et
competentẽ porib compon¬
ere correpcionẽ necabaliis
expectare corrigi legem¶Du
legi. et᷑ pͥmũ illd̾. ut oĩa ꝗdẽ¬
tilege noluntatẽ. S ⁊̃ in su¬
iscai̾b ualitura atꝙ tract¬
anda ⁊ suos euentus exhiis
queiam poĩte sunt legib

Expanded text:
adiuveniamus, hoc sancire et competentem prioribus imponere correctionem nec ab aliis expectare corrigi legem. Calegi. Et primum illud, ut omnia nti lege novitatem, sed etiam in suis casibus valitura atque tractanda et suos eventus ex his, quae iam p
Abbreviated transcription (Latin):
em fr̃uementem nõ procul
cipiat placitum nõ solum
ꝙ ex morte ẽ lib̾is acquant᷑.
reliqua u̾o ueniant ad euz
qui redigitur inẜnitutem.

Expanded text:
em servitutem non procul cipiat, placitum vero solum quod ex morte est liberis adquiratur, reliqua vero veniant ad eum qui redigit in servitutem.
Abbreviated transcription (Latin):
imos faciebant dmĩsos ꝙ tcͣ¬
tatus. ¶eodosius aut̾ iu¬
mor alias quid̃ dem̃ sumens
alias aut̃ ip̃e adinueniensd̾
repndus scripsit constituti¬
onem a nob ant̾ et a lieque¬
dam adiuncte sunt cãequaᷤ
recte hr̃e ꝓsperimꝰ. ad culpã

Expanded text:
imos faciebant diversctatus, Theodosius autem iunior alias quidem deinde sumens, alias autem ipse adinveniens de repudiis scripsit constituonem; a nobis autem et aliae quaedam adiuventae sunt causae, quas recte habere perspeximus ad
Abbreviated transcription (Latin):
Dm̃s añtmachinatumd
aliquid ce̾ ip̃m impiumd
aut condempnatum falsit¬
atis. aut sepultra effodiẽtẽ
aut̃ exaliqua sacͣrum donin¬
um aliquid rapnissentla¬
tromi sectantẽ itamanti
latrocinentes suscipientem
autunum eoꝵ qui applłan¬
tur abigei quibꝰ ẽ cura alie¬
nis insicliari anmalibanͭ
iumentis. et ea tñspone alib¬
iant probet plagiariũ eẽ d
autita luxuriose uniente¬
ytinspicientenxore ĩ alus¬

Expanded text:
icimus autem machinatum aliquid contra ipsum imperium, aut condemnatum falsitatis, aut sepulcra effodientem, aut ex aliqua sacrarum domuum aliquid rapuisse, aut latrocinii sectantem vitam aut latrocinantes suscipientem, aut unum eorum qui appellantur abigei quibus est cura. alienis insidiari animalibus iumentis et ea transponere aliaut probet plagiarium esse, ta luxuriose viventeinspiciente uxore cum al
Abbreviated transcription (Latin):
tucio hẽtur. actib .n. belliciᷤ
occupato marito uxoris ĩ fer¬
re pͥuatoem nõ minor ẽ pẽa
qm ab hostib capi. Idõq ñ
prius adiurumueniat scõ¬

Expanded text:
tutio videtur. Actibus enim bellicis occupato marito uxoris inferre privationem non minor est poena quam ab hostibus capi. Ideoque non prius ad virum veniat s
Abbreviated transcription (Latin):
stitate conũsatone concu¬
piscenstunc .n. ier⁊ aliad
nr̃a licit licentiam eẽ uiro
quodã brem dimisso et ob¬
exmor. fi lucrumħ hr̃e oꝑt¬
cum qui dumiitit᷑ abalto.

Expanded text:
stitate conversationem concupiscens. Tunc enim lex et alia nostra dicit licentiam esse viro quodam brevi dimisso soex morte fieri lucrum, houm qui dimittitur ab altero,
Abbreviated transcription (Latin):
ex legum seintate introdne¬
tum est nos clementi cessio¬
ne resolumis.si.n. decretod
incliciali in metallũ aliqs
autir autmuir dari uisso

Expanded text:
ex legum severitate introductum est, nos clementi cessione resolvimus. Si enim ex decreto iudiciali in metallum aliquis aut vir aut mulier dari iussus
Abbreviated transcription (Latin):
quosdam amplius.qͣm bi¬
enim tp̃ris nõnalentes post¬
ea potentes ostensos mĩstra¬
lis bona gr̃a clistrahẽ. mm̃¬
siue enim contingat tale¬

Expanded text:
quosdam amplius quam biennium temporis non valentes postea potentes ostensos ministraennium temporis non valentes postea potentes ostensos ministra
Abbreviated transcription (Latin):
qr prou̾itate ẽ iurnon ostẽ¬
maritus. et ħ si quid̃ doe sit
git accipi ip̃ npciasanter
sen añ mipcias donatio ma¬
net apõ urum ncħ de suoi
dampnificanḋ hancitaꝙ
legem corrigimꝰ bremqua¬
dam adiectione. nõn.bien¬
nuIIII enuimari solum exi

Expanded text:
 pro veritate est vir non ostenmaritus. Et hic siquidem dos, si git accipi, propter nuptias autem seu ante nuptias donatio manet apud virum nihil de suo damnificandum. Hanc itaque legem corrigimus brevi quadam adiectione: non enim biennium numerari solum ex
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o eueniente effectu sũ cõ
contingit ducdum fuũ au
ancillam sen languentes
delinquisse seu ĩcontemp¬
sisse eos ⁊ annuisse sr̃dno
ad ũsus cos uoluntatẽ illi
namꝙ. ut poteiam consti
lum sin et nõ alioꝵ existẽ¬
tes. nõ inposterum inqure¬
etabunt᷑ ab hus qui possidẽ
cos olum odio habuerũt.d¬

Expanded text:
ipso eveniente effectu, sive cocontigit dudum servum aut ancillam seu languentes dereliquisse seu etiam contempsisse eos et amisisse super dominio adversus eos voluntatem. Illi namque, utpote iam constitlum sui et non aliorum existentes, non in posterum inquietabuntur ab his qui possidere eos olim odio habuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tum donec circinens ꝑcetõꝰ
mipatores mleonẽ pieme¬
morie puenit nirum. forti
ta quidem. et alia deistis decͤ¬
tere nunc consiliis ꝑfectioĩ¬
corrige̾ nõ alioꝵ solumo. s¬

Expanded text:
tum, donec circuiens per ceteros imperatores in Leonem piae memoriae pervenit, virum fortitta quidem et alia de istis decrtere nunc, consiliis perfectioricorrigere non aliorum s
Abbreviated transcription (Latin):
eq poĩte sunt leges anob̾
unncuq ptipͥus a nobis
scĩtoꝵ. aut di spoĩtoꝵ quid
te ad miliora dantes manri
exponentes sb̃iectis quo cõ¬
tem ordinem ponens. si.n.¬

Expanded text:
s a nobis unicuique parti prius a nobis sancitorum aut dispositorum quidem, te, ad meliora dantes viam et exponentes subiectis, quo comtem ordinem ponens. Si eni
Abbreviated transcription (Latin):
atam exqumq yo p̾cipne
⁊ qͥnquaginta ⁊ centũ ãniͦ
freq̃ncuis motam ⁊ partic¬
ularit̾ collectã simł⁊ paul¬
atun colligatam adsem
ip̃am ⁊ cobentem confusã
inplimis ⁊ quadam sꝑeg¬
entem correctione puram¬
ium nõ egens augmto cũ
n. semł conueñit sb̃ puroi
nupciali affectu. sñ ⁊̃ oblac¬

Expanded text:
o praecipue et quinquaginta et centum annis frequentius motam et particulariter collectam simul et paulatim colligatam ad semet ipsam et cohaerentem, confusam in plurimis et quadam semper egentem correctione, puramium non egens augmento. Cum enim semel convenerit seu puro nuptiali affectu sive etiam oblat
Abbreviated transcription (Latin):
alia namq onũa que scĩta
sunt nõ oĩb competunt nͣ
omĩb nec reb. nec tempibꝰ.
studium u̾o mipciarum to¬
cuis est ut itadicatur hum
aut scd̃is ꝑscrutabatur mi¬
fusa maioris aut̃ theodosn¬

Expanded text:
Alia namque omnia, quae sancita sunt, non omnibus competunt nec hominibus nec rebus neque temporibus, studium vero nuptiarum totius est, ut ita dicatur, humaut secundis perscrutabatur nufusa. Maioris autem Theodos
Abbreviated transcription (Latin):
enim qr si didicimus ꝙ tibi
cale aliquid demiciatsidei¬
deno probibinsti. aut tud
aut successores tui cinglu
essores cingłi fu̾int parens
aut̾ tibi o̾ftm id̾ sustinebit
dampnũ. qr re nob̃studior¬
am̾⁊ scissĩe ecc̃e custodientẽ
imutatem et probibentem
que aꝑtemt̾dicta sunt agi
latenter passum ẽ despicere
mum in qua aliꝙ̾ tale ag

Expanded text:
enim, quia si didicerimus, quia tibi tale aliquid nuntiatum deinde non prohibuisti aut tu aut successores tui cinguliessores cinguli fuerint, parens autem tibi officium idem sustinebit damnum, quia rem nobis studiosam et sanctissimae ecclesiae custodientem unitatem erte interdicta sunt, agi latenter passum est, et despicere mum in qua aliquid tale ag
Abbreviated transcription (Latin):
ut excinili et sac̾dotalur¬
tute hoc ppetue custoctiant᷑
⁊ aliquos conting̾tase ali¬
correr̾int. et ad figuram a no¬
b̾ orclinatam deduxĩt sbra¬
icta pena fient ħant̃ agicũ
u̾itate nõ paliqͣm calump¬
mam uolumus ua tm̃ n i¬

Expanded text:
t ex civili et sacerdotali virtute haec perpetue custodiantur.et aliquos contingit tale alicorrexerint et ad figuram a nobis ordinatam deduxerint, sub praedictam poenam fient. Haec autem agi cum veritate, non per aliquam calumniam volumus
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc deputatos.¶In pron¬
incia u̾o do amabiliũ ep̃oꝵ
nlla nouitate seli enisbitu¬
dinis. et p̾senti nr̃a facien¬
da lege cirea existencia ei q̃¬
ubrmodo inordinationib
aut gub̾natiomo hicant᷑
⁊ tempore ratis mincam õẽ

Expanded text:
deputatos, in provincia vero deo amabilium episcoporum nulla novitate sedi eius beatitudinis ex praesenti nostra facienda lege circa existentia ei quolibet modo in ordinationibus aut gubernationibus hic aut et tempore rati
Abbreviated transcription (Latin):
legem qm̃ cum cautela om¬
nino tene nolumꝰ omĩbus
cuntatis hĩtatorior magis
aut̃ eẽtocuns dicionis ĩ dom¬
nũ domos ⁊ inhus sacͣceleb¬
reministia. et hĩc fi quedam
catholice atq aplice tͣditõi
ex̃nea ¶ E⁊ siquiddomos ĩ
simplraliqui hr̃e putant o¬
porte insnus sacris or̃onis in¬
del soluus gr̃a ⁊ nlło celebran¬
dopenitus hoꝵ que sacri sũt

Expanded text:
tela omni tenere volumus. Omnibus civitatis habitatoribus, magis autem etiam totius dicionis, in domnum domos et in his sacra celebrare mysteria, et hinc fieri quaedam catholicae atque apostolicae traditioni extranea. Sed si quidem domos ita simpliciter aliqui habere putant oportere in suis sacras orationis videlicet solius gratia et nullo celebrando penitus horum quae sacri sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. OMnes ꝯmuet̾at¬
a in suis domib p̾stant sũ
hospicia prebueñt mcato¬
rib senquol pacto satis
cis fec̾int nlłam. ł pensio¬
ius uł discussionis domꝰ
gr̃a molestiam sustiñe co¬
gantur. ¶Dem̃neminẽno¬
lumꝰ cunisl loci lordins
mbac florẽtissimaurbe dor

Expanded text:
m. Omnes, qui metata in suis domibus praestant, sive hospitia praebuerint metatoribus seu quolibet pacto satis eis fecerint, nullam vel pensionis vel discussionis domus gratia molestiam sustinere cogantur. Deinde neminem volumus cuiuslibet loci vel ordinis in hac florentissima ur
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipimꝰ obẜuari quos ip̃a
quid̃ ad mĩstrat̾ois iudit̾o
spectabiles nouit honortñ
aditus a nr̃a lib̾alitate red¬
dit illustres. ¶ Eocituris oĩ¬

Expanded text:
cipimus observari, quos ipsa quidem administrationis condicio spectabiles novit, honor tamen additus a nostra liberalitate reddit illustres. Scituris o
Abbreviated transcription (Latin):
p̾senti lege ꝓpriam hãt for¬
citudĩem ¶Constantini ũo
piememorie legem ad gͥgo¬
rium scriptamꝰ sup ⁊ eamm
fcam int̾pretatõem a marc
lierum conĩctionee quas
constantim ler abiectas uo¬
cauit ad quosdã dignitati
decoratos phirentu nlło pe¬
licentiamualentib p̃bemꝰ
⁊ si quib libet magnis dign¬
qui maiorib dignitatibus
decorati sunt licenciam hebt¬

Expanded text:
fortitudinem. Constantini vero piae memoriae legem ad Gregorium scriptam et super eam factam interpretationem a Marci quam mulierum coniunctiones, quas Constantini lex abiectas vocavit, ad quosdam dignitatibus decoratos prohibentur, nullo pelicentiam volentibus praebemus, etsi quibuslibet magnis dignqui maioribus dignitatibus decorati sunt licentiam hab
Abbreviated transcription (Latin):
alit ducant uxores nõ cũi
dotalib instris. hñc aut̾ le¬
gts sb̃tilitatẽ concedimuᷤ
sbiectis nr̃e rei .pi. harbaris
licet cdignitatib hĩ decora¬
tu uossit ip̃inolentes cõtra¬
he nupcias reliquo aut̃ õs
p̃tereos qui maxime. sicut
dictũ ẽ dignitatib decorati

Expanded text:
uxores nisi cum dotalibus instrumentis. Hanc autem legis subtilitatem concedimus subiectis nostrae reipublicae barbaris, licet dignitatibus huiusmodi decoratu possint ipsi volentes contrahere nuptias. Reliquos autem omnes praeter eos qui maximis, sicut dictum est, dignitatibus decorati
Abbreviated transcription (Latin):
uolĩmt. aut potuerit. et nͥ
phibemꝰ eũ dotalib in striꝰ
celebratas nupcias firmas
aliqñ sñ dotalib instris ac¬
cepitcum affectu nupciali
siquis indotatã uxorẽ ꝑfc̃m
solum accepit. nis admor¬
tem cum eauiuens p̃moria¬
tur eam accipe similr⁊ eam
qͣrtam illius sb̾e port̾oem. ita

Expanded text:
uerint aut potuerint, non prohibemus cum dotalibus instrumentis celebratas nuptias firmas aliquando sine dotalibus acceperit cum affectu nuptiali , si quis indotatam uxorem per affectum solum acceperit et usque ad mortem cum ea vivens praemoriatur, accipere similiter et eam quartam illius substantiae portionem, ita
Abbreviated transcription (Latin):
demz Ciant iudices nich̾
sibi expͥuate rei canonenli¬
ad neccitates alias tnͣffer̾re
licẽ nͥ mali̾ũt granissima sel¬
uerita te suam licenciã coħ̾¬

Expanded text:
ciant iudices nihil sibi ex privatae rei canone vad necessitates alias transferre licere, nisi malunt gravissima severitate suam licentiam co
Abbreviated transcription (Latin):
deoamabił ep̃iciuitatis sci¬
at qm ⁊ ip̃e tales sustinebit
penasquales futurus eẽt s
sustine uidex. si int̃pellatus
abeo si nõ stucdinss ei fuare

Expanded text:
deo amabilis episcopi civitatis, sciat quoniam et ipse tales sustinebit poenas quales futurus esset sustinere iudex, si interpellatus ab eo non studuisset ei servare
Abbreviated transcription (Latin):
icuim ibems cumomĩ stu¬
dio ⁊ mistnͣtes clarissimis
indicib interpellantor ab¬
solue nich̃ accipientes pre¬
terilla quenris constituta
sut legib. si n̾o ẜ noncust¬

Expanded text:
icium iubemus cum omni studio et ministrantes clarissimis iudicibus interpellantes absolvere, nihil accipientes praeter illa quae nostris constituta sunt legib
Abbreviated transcription (Latin):
dam scissimorũ ep̃orum ꝓi
gr̃a cunispiam ꝓdere istic¬
iam regłarẽ ei castigation¬
em inferrimbemꝰ. ut stude¬
ant cum timore dĩuisteu¬
dicarene nos impanteem
sticiam cogantur homine̾
relinqut ꝓprias cuntates i¬

Expanded text:
dam sanctissimorum episcoporum pro gratia cuiuspiam prodere iustitiam, regularem ei castigationem inferri iubemus, ut studeant cum timore dei iuste iudicare: ne non impetrantes iustitiam cogantur homines relinquere proprias civitates
Abbreviated transcription (Latin):
ab eoꝙ ⁊ si contig̾it mdice
legittime. aut iuste inlica¬
ria scĩssimo ep̃o satifface eñ
omĩbrmodlis ei qui int̾pel¬
atiradusus eum. si u̾oref¬
utau̾it index hoc age ⁊ ꝑue

Expanded text:
ab eo. Et si quidem contigerit iudicem legitime aut iuste adiudicari a sanctissimo episcopo, satisfacere eum omnibus modis ei qui interpellavit adversus eum. Si vero refutaverit iudex hoc agere
Abbreviated transcription (Latin):
almeurbis si armatã mili¬
ciam cã sortiti sũt teme nol¬
innꝰ ut relicta negociat̃one
lceat eis in ead miliciadon
aredurare. Negociantes et¬
enim postrane sclonẽ hĩm¬

Expanded text:
almae urbis, si armatam militiam iam sortiti sunt, tenere volumus, ut relicta negotiatione liceat eis in eadem militia durare. Negotiantes etenim post hanc sanctionem h
Abbreviated transcription (Latin):
rmunus uoluntate inqua¬
cumq gesẜit cuntate nuillũ
piudm cirea fortunam suã
ab omĩ hĩ nexi cum sius fa¬
cultatib lib̾i aliemꝙ ꝑma¬
neꝗnt ita tñ ut si aliqua fu¬
nctio uolentib eis fu̾it mic¬
ta ex qua necee sit aliquidi
eos accipe qr exdata sibi pecu¬
nia mreliquis ap̃ eos remã¬
sisse constitit soluant ĩ fi
ulla molestia. ł condomis su¬
e formidĩe discedant siqui
uero ex hus omĩa decurioni
numa .ł functiones. ł hono¬
res nlla ĩminente neccitate
ħslia sponte pegit eum pro su¬
alibalitate prem cuntatis
in qua uoluntarius mum¬
cepe appebit. Si hoc libuit fie¬
ri constitu ꝙ hac lege decer

Expanded text:
vel munus voluntate cumque gesserit civitate, nullum praeiudicium circa fortunam suam ab omni huiusmodi nexu cum suis facultatibus liberi alienique permaneant, ita tamen ut, si aliqua functio volentibus eis fuerit iniuncta, ex qua necesse sit aliquid eos accipere, quod ex data sibi pecunia in reliquis apud eos mansisse constiterit, solventes sine ulla molestia vel condicionis suae formidero ex his omnia decurionum munera vel functiones vel honores nulla imminente necessitate, sed sua sponte peregerit, eum pro sua liberalitate patrem civitatis, in qua voluntarius municeps apparebit, si hoc ei libuerit, fieri constituique hac lege decer
Abbreviated transcription (Latin):
nem procreanda hiꝰ fortuna
liba manebit sũ sp̃a łr subi
hac lege curie se obtułit.u
ab hus cescendentes tali for
nullo audente dic̃e quid na¬
ti iconcepti posttalem ded

Expanded text:
nem procreanda huiusmodi fortuna libera manebit, sive specialiter sub hac lege curiae se obtulerint, ut ab his descendentes tali fort mentionem, nullo audente dicere, quod nati vel concepti post talem ded
Abbreviated transcription (Latin):
tib ocumi sit accõmodãdu
quo mag̾cupiant ⁊ ip̃ipito¬
res fĩ ⁊ suos fulideerudire ⁊ ẽ
ipictores statuarii marmo¬
rarii lectari sen. lactaruca¬
uidarii quadrigani. quos gͦ
arii. erarii fusores signarii b
carii atq libellatores figun.
qui grece cheram dicuntur
aurificesnirrarii. plumbar¬
ii. specularn eborarii pellion¬
es fulliones carpentarii scui¬
ptores. dealbatores.clusores
Dẽ ¶Ecaritos ⁊ geometraᷤ
⁊ architectos qui diuisioneᷤ
ꝑcium oĩm incisionesq ser¬
uant mẽsurisq institutis
oꝑam fabricationib strĩgt̃¬
⁊ eos qui a quartm inuẽtos
ductus ⁊̃ modos docili libato¬
ne ostendũt in parstudiũ
docendi atq discendi nr̃o ẜ
mone. ⁊pellimꝰ. Itaq ĩmug¬
nitatib gaudeant ⁊ suscipĩ¬
ant docendos qui doce suffici¬

Expanded text:
 otium sit accommodandum, quo magis cupiant et ipsi peritiores fieri et suos filios erudire. Et est i mulomedici pictores statuarii marmorarii lectarii seu laccarii clavicarii quadrigarii Quadrataarii diatretarii aerarii fusores signarii fabri bracarii aquae libratores figuli qui Graece κεραμεῖς dicuntur aurifices vitrearii plumarii specularii eborarii pelliones fullones carpentarii sculptores dealbatores cusores pp. Mechanicos et geometras et architectos, qui divisiones partium omnium incisionesque servant mensurisque et institutis operam fabricationibus stringunt, et eos, qui aquarum inventos ductus et modos docili libratione ostendunt, in par studium docendi atque discendi nostro sermone compellimus. itaque immunitatibus gaudeant et suscipiant docendos, qui docere suffici
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ postea littes pcipientibuͤ
inferre. ⁊ recipe uelle abeig
qd̾ cumq contigerit exsol¬
uisse. ¶Oportet .n. añ exact¬
ionem cogitare etag̾e ⁊ nõ
cogitantem rectedemte tñ¬
fferri adindeuoconem nͥ for¬
te uista quedam cã hoc intro¬
dire̾it inopinabili quoda
aprenteꝙ minuat sb̾am. et

Expanded text:
ibus inferre et recipere velle ab eis quodcumque contigit exsolvisse. Oportet enim ante actionem cogitare et agere, et non cogitantem recte deinde transferri ad indevotionem: nisi forte iusta quaedam causa hoc introduxerit, inopinabili quodam apparente, quod minuat subst
Abbreviated transcription (Latin):
brdis tnͣsacto. tunc ille ꝗt̃
cade̾t relictus alim̾o nõ ad
uenient quos pͥns uocam¬
mus. ¶ pupillaut̃ imino¬
es curatores ¶Ndnant exce¬
ꝑinius alegen pr̃onatus
successiones⁊ ibi enĩ legiti¬
ffinimꝰ. quicqͣm ultͣ hanc
eis relictum fuit et aliꝙͣ a
lib̾tis petitum fu̾it illi com
płe dem̃ uolumt hunc ord¬
mem tenere sc̃im: q̃m ĩ co¬
hantes sacram uram hanc
ꝯstitut̃onẽ diximusatant
legalis pars quid maneat
ap̾ud eos pura talibreliqͣ¬

Expanded text:
heredis transacto, tunc ille quidem cadet relictis, alii vero ad haec venient, quos prius vocavimus. Pupillis autem et minoes curatores. Non autem excipimus a lege neque patronatus successiones; et ibi enim legitifinivimus, quicquid ultra hanc eis relictum fuerit et aliquid a libertis petiti fuerint illi come non voluerint, hunc ordinem tenere sancimus quem incohantes sacram nostram hanc constitutionem diximus, ita ut legalis quidem pars maneat apud eos pura talibus, reliq
Abbreviated transcription (Latin):
hominiiiꝰ scripsimꝰ quate¬
nus etumentes relictis po¬
ciantur ⁊ deficientes cũ seciͣ¬
tatemoriantin. scientes qr
lexeis sepultis ⁊̃ mĩstrabit.
⁊ quee ulli dispo suerĩtad
ꝑfectum ip̃a deducit qm̃ ob
atua eminentia binc p̾cep¬
ta cunctis declarantia legis
uirtutem. dirigantur aut̃
⁊ ꝑ prouincias in omĩbus
autgentib que dudũ fue¬
rint᷑ ⁊ nũc adeo ꝑnos sunt
adictap̾ncipatui romano¬
rum. ¶Metropolitam uoi
iudicesħ sumentes sicut d ae
icuiq dirigant ciuitatidꝰ
manebitqr nlls nõ ancliẽs

Expanded text:
hominibus, scripsimus, quatenus et viventes relictis potiantur et deficientes cum securitate moriantur, scientes, quia lex eis sepultis etiam ministrabit, et quaecumque illi disposuerint, ad perfectum ipsa perducet. Quamoba tua eminentia hinc praecepta cunctis declarantia legis virtutem, dirigantur autem et per provincias in omnibus gentibus, quae dudum fuerunt et nunc a deo per nos sunt adiectae principatui Romanorum. Metropolitani vero iudices haec sumentes, sicut dudum icuique dirigant civitati, m