comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
AMILIARI meo cuipiam litte¬
ras athenis romam misi. In iis scͥp¬
tum fuit me illi iam tertium scͥp¬
sisse. is ad me rescripsit. petiuitq
ut rationem dicerem cur tertiu
& nõ tertio scripsissem. id etiam
aͥscripsit ut eandem quod super
illo quoq mihi uideretur. facere
se certiorem. Tertium ne consul aut quartum an tẽtio
et quarto dicendum esset. quoniam romȩ doctum ui¬
rum dicere audisset tertio & quarto consulmõ tertiu quã¬
tumq idq in principio libri coelium scripsisse &.Q. Clau¬
idium in libro undeuicesimo.G. marium creatum con¬
Sulem septimo consulem dixisse. Ad haec ego rescripsi ni¬
hil amplius ꝙ̃ uerba . M. uarronis hominis opinor quã
fuit claudius cumooelio doctioris. quibus uerbis utrumq
de quo ad me scripserat decideretur Nam & uarro satis
aperte quid dici oporteret edocuit. Et ego aduersus eu
qui doctus esse dicebatur. litem ieam facere absens no¬

Expanded text:
AMILIARI meo cuipiam litteAMILIARI meo cuipiam litteras Athenis Romam misi. In his scriptum fuit me illi iam tertium scripsisse. Is ad me rescripsit petivitque ut rationem dicerem cur tertium ac non tertio scripsissem. Id etiam adscripsit, ut eadem, quid super illo quoque mihi videretur, facerem se certiorem, tertium ne consul et quartum an tertio et quarto dicendum esset, quoniam Romae doctum virum dicere audisset tertio et quarto consul, non tertium quartum que; idque in principio libri III. Coelium scripsisse et Quintum Claudium in libro undevicesimo C. Marium creatum septimo consulem dixisse. Ad haec ego rescripsi nihil amplius quam verba M. Varronis, hominis, opinor, quam fuit Claudius cum Coelio doctioris, quibus verbis utrumque de quo ad me scripserat decideretur; nam et Varro satis aperte quid dici oporteret edocuit et ego adversus eum qui doctus esse dicebatur litem meam facere absens no
Abbreviated transcription (Latin):
Ulgo & scriptum & creditum est folia olearum
arborum brumali & solstitiali die conuerti. & ꝗ̃
pars eorum fuerit inferior atq occultior eam
supra fieri. atq exponi ad oculos & ad solem. Quod nobis
quoq semel atq iterum experiri uolentibus. Ita esse ꝓ
pemodum uisum est. Sed de fidibus rarius dictu & mi¬
rabilius est. quam rem & alii docti uiri & suetonius &
tranquillius in libro ludicre hystoriȩ primo satis com¬
pertam esse satisq super ea constare affirmat neruias
in fidibus brumali die alias digitis pelli alias sonare.
De cessarium esse qui multa habeat. młus indige:deq ea pe
Lhauorini pħi cum breuitate eleganii senientia.
Erum est profecto quod obseruato rerum usu
sapientes uiri dixere: multis egere qui multa
habeat. magnamq indigentiam nasci nõ ex ino
pia sed ex magtia copia. Multa enim desideri ad multa
quȩ habeas tuenda. Quisquis igit multa habens caue

Expanded text:
VolgoVULGO et scriptum et creditum est, folia olearum VolgoVULGO et scriptum et creditum est, folia olearum arborum brumali et solstitiali die converti et quae pars eorum fuerit inferior atque occultior, eam supra fieri atque exponi ad oculos et ad solem. Quod nobis quoque semel atque iterum experiri volentibus ita esse propemodumpropeinodum visum est. Sed de fidibus rarius dictu et mirabilius est; quam rem et alii docti viri et Suetonius etiam Tranquillus, in libro Ludicrae Historiae primo, satis compertam esse satisque super ea constare adfirmat: nervias in fidibus brumali die alias digitis pelli, alias sonare.um esse qui multa habeat multis indigere; deque ea re Favorini philosophi cum brevitate eleganti sententia. VERUM est profecto quod observato rerum usu sapientes viri dixere, multis egere qui multa habeat, magnamque indigentiam nasci non ex inopia magna, sed ex magna copia; multa enim desiderari ad multa quae habeas tuenda. Quisquis igitur, multa habens, cave
Abbreviated transcription (Latin):
UINT US claudius inundexx
antiali cum oppidum a metello pro¬
consule oppugnari contra ab oppida¬
nis de super emuris propugnari
describeret. Ita scripsit. Sagitta¬
rius cum funditore utrinq sũmo
studio spargunt fortissime. Sed
sagitam atq lapidem deorsum an
sursum mittas hoc interest. Nam neutrum potest de¬
orsum uersum recte mitti sed sursum utrunq optime.
uare milites metelli sautiabantur multo minus. Et qđ
hoc ita usuueniret quod quadrigarius dixcisset ut cotiti¬
qui magis direptioresq ictus fiant si uel lapidem uel sagit¬
tam uersus iaciat. ꝙ̃ deorsum cum procliuior faciliorque
iactus sit ex supernis in infima ꝙͣ ex infimis in superna.
Tum iulianus comprobato genere questionis quod de sa¬
gicta inquit & lapide dixit hoc de omni fere missili telo
dici potest. Facilior autem iactus est sicuti dixcisti si de¬
super iacias. si quid iacere tantum uelis nõ ferire. Sed eu¬
prumali. & solstitiali die deq fidibus id temporis. ic¬
tu alieno sonantibus

Expanded text:
UINTUS CLAUDIUS in undevicesimo Annali, cum oppidum a Metello proconsule oppugnari, contra ab oppidanis desuper e muris propugnari describeret, ita scripsit: Sagittarius cum funditore utrimque summo studio spargunt fortissime. Sed sagittam atque lapidem deorsum an sursum mittas, hoc interest; nam neutrum potest deorsum versum recte mitti, sed sursum utrumque optime. Quare milites Metelli sauciabantur multo minus et, quod hoc ita usu veniret quod Quadrigarius dixisset, ut contigui magis directioresque ictus fiant, si vel lapidem vel sagittam sursum versus iacias quam deorsum, cum proclivior faciliorque iactus sit ex supernis in infima quam ex infimis in superna. Tum Iulianus, comprobato genere quaestionis, Quod de sagitta, inquit, et lapide dixit, hoc de omni fere missili telo dici potest. Facilior autem iactus est, sicuti dixisti, si desuper iacias, si quid iacere tantum velis, non ferire. Sed cubrumali et solstitiali die; deque fidibus id temporis ictu alieno sonantibus.
Abbreviated transcription (Latin):
leme iam discedente apud balneas sci¬
tias in area sub callido sole cum fauo¬
rino philosopho ambulabamus atꝙ
ibi iunter ambulandum legebatur ta¬
tilina salustii quem iti manu amici
conspectum legi uisserat. Cum haec
tia pecuniae studium habet quam
nemo sapiens concupiuit. Ea quasi uenenis malis imbuta cor¬
pus animumq uirilem effemitiat semper infinita & insatiabi
lis est neq copia neq in opia minuitur. Tur fauorinus me
aspiciens quo inquit pacto corpus hominis auaritia effemi¬
nat quod enim istud fit quod animum uirilem ab ea effemi¬
nari dixit uideor ferme assequi. Sed quonam modo corpus
quoꝗ hominis effeminet nõdum reperio. Et ego inq̃ longe

Expanded text:
EME iam decedente, apud balneas Titias in area subcalido sole cum Favorino philosopho ambulabamus; atque ibi inter ambulandum legebatur Catilina Sallustii, quem in manu amici conspectum legi iusserat. Cumque haec tia pecuniae studium habet, quam nemo sapiens concupivit: ea quasi venenis malis imbuta corpus animumque virilem effeminat, semper infinita, insatiablis est, neque copia neque inopia minuitur, tum Favorinus me aspiciens Quo, inquit, pacto corpus hominis avaritia effeminat? Quid enim istuc sit, quod animum virilem ab ea effeminari dixit, videor ferme assequi, set quonam modo corpus quoque hominis effeminet nondum reperiorcperio. Et ego, inquam, longe
Abbreviated transcription (Latin):
iubere ignominie cã militi uenam solui & sãgui¬
nẽ dimiti. cuius rei ratio in libris ueteribus qͣs
equidem inuenire potui nõ estat sed opinor factum hocꝰ
primitus ĩmilitibus stupentis animi & anaturali habitu de¬
clinatis nõ ut tam pena qͣ medicina uideretur. Postea tameti
obpleraq alia delicta idem factitatum esse credo per consuetu¬
dinem qͥuasi minus sani uiderent᷑ omnes qui delinquerent.
uibus modis. quoq habiuit acieł romana instrut soliti sit
queq eatum insituctionũ sut uocabulae
Ocabula sunt militaria quibus instructa certo mo¬
do aties appellari solet frons subsidia cuneus orbis.
scripserunt. translata autem ab ipsis rebus quae ita proprie s¬
nominantur. earumq rerum it atie instruenda sui cuiusq
uocabuli imagines ostenduntur.

Expanded text:
iubere ignominiae causa militi venam solvi et sanguinem dimitti. Cuius rei ratio in litteris veteribus, quas equidem invenire potui, non extat; sed opinor factum hoc primitus in militibus stupentis animi et a naturali habitu declinatis, ut non tam poena quam medicina videretur. Postea tamen ob pleraque alia delicta idem factitatum esse credo per consuetudinem, quasi minus sani viderentur omnes qui delinquerent.us modis quoqueqnoque habitu acies Romana instrui solita sit, quaeque earum instructionum sint vocabula. OCABULA sunt militaria, quibus instructa certo modo acies appellari solet: frons, subsidia, cuneus, orbis,scripserunt. Tralata autem sunt ab ipsis rebus quae ita proprie nominantur, earumque rerum in acie instruenda sui cuiusque vocabuli imagines ostenduntur.
Abbreviated transcription (Latin):
M. Tuluio et s. Glabrione Edilibꝰ Curulibꝰ egerũt
L. Ambiuius Turpio et l. Attiliuo pronestinꝰ
modos fecit Tareus Elaudi filiuo Tibus pa¬
ribus. dextria et sinistris. Et est tota E reca
edita M. Mareello et C Sulpitio Consulhua.

Expanded text:
M. FULVIO ET M. GLABRIONE AEDILIB. CURULIB. EGERUNT L. AMBIVIUS TURPIO, L. ATTILIUS PRAENESTINUS. MODOS FECIT FLACCUS CLAUDII FILIUS, TIBIIS PARIBUS DEXTRIS ET SINISTRIS. ET EST TOTA GRAECA. EDITA M. MARCELLO, CN. SULPITIO COSS.
Abbreviated transcription (Latin):
postꝙ̃ ludificatus ẽ pirginẽ uestẽ omcm̃ misere
distidit. tũ ipsã capillo constidit phedria hem. ꝓychias.¬
Qui mĩe si det᷑ michi. ut ego ungiubꝰ facile illi in
oculos nuolẽ ueneficaphedria. Nestio quid ꝓfecto
absente nobis turbatũ ẽ domi adibo. quid istuc.
quid festinas aut quẽ queris pychyas pychias Chẽ
phedria egon quẽ querã. abi huis quo digius es
cũ dons tius tã uilepides phedria. Quid istud rei¬

Expanded text:
postquam ludificatus est virginem, Vestem omnem miserae discidit; tum ipsam capillo conscidit. Hem. Qui nunc si detur mihi, Ut ego unguibus facile illi in oculos involem venefico. Nescio, quid profecto absente nobis turbatum est domi. Adibo. Quid istuc? quid festinas? aut quem quaeris, Pythias? Ehem, Phaedria, ego quem quaeram? ine hinc quo dignus es cum donis tuis Tam
Abbreviated transcription (Latin):
cu sit uestrum niũ cur partes sem poeta de¬
derit que sunc adulestentulum id p̾mũ dicam.¬
ccãa deinde quod uem eloquar ex integra greca integrã come¬
diam hodie sum acturus heautontimerumenon duplex
que ex argum̃to facta est simplici nouam ẽẽ oñdi et q̃
esset/ nunc qui scripsent et cuia greca sit in partẽ ma-¬
xiã existunarẽ scire nostrum id dicerem. Nunc quant¬
obrẽ has partes diditerini pautis dabo. Oratorẽ esse uo
lunt me nõ prologũ. uestrum iudiciũ feat me actorẽ
dedit. sed hic actor tantum poterit a facundia quantum
ille potuit cogitare commode qui orationẽ hãs stripsit quã¬

Expanded text:
cui sit vestrum mirum, cur partes seni Poeta dederit quae sunt adolescentium, Id primum dicam: deinde quod veni eloquar. Ex integra Graeca integram comoediam Hodie sum acturus Heautontimorumenon; Duplex quae ex argumento facta est simplici. Novam esse ostendi, et quae esset: nunc qui scripserit, Et cuia Graeca sit, ni partem maximam Existimarem scire vestrum, id dicerem. Nunc, quamobrem has partes didicerim, paucis dabo. Oratorem voluit esse me, non prologum. Vestrum iudicium fecit; me actorem dedit. Sed hic actor tantum poterit a facundia, Quantum ille potuit cogitare commode Qui orationem hanc scripsit qua
Abbreviated transcription (Latin):
crede̾ uũꝙͣ illa yiua ducturũ uxorẽ domũ. hem duxit
Syra. Sego ꝓplea te sedulo et moues et hortor ne
cuusꝙ̃ te misereat. quin spolies. mutiles. lateres quẽcũq
p̃pares sese/ abs te ut blandiciis siuis ꝙ̃ iimino p̾cio suam
uoluptatẽ expleat. histine tu amabo uonconcͣ insidiabere¬
Philociũ. Tamen pol eaudem inuriũ est ẽẽ om̃ib Syra.
Iniuiriũ est eẽ om̃io aut̃ est ultisti adu̾sarios: aut qͥ uia
te captẽt illi/ ea dem ipõs capi. E heu me miseraui cur nõ
ruit istes michi etas et forã est aut tibi hec sentencia
queret me mõ isse dicito ad portũ ꝑcõtatũ

Expanded text:
credere, Nunquam illa viva lucturum uxorem domum. Hem duxit. Ergo propterea te sedulo Et moueo, et hortor, ne cuiusquam misereat, Quin spolies, mutiles, laceres, quemque nparet sese abs te ut blanditiis suis Quam minimo pretio suam voluptatem expleat. Iliscine tu, amabo, non contra insidiabere? Tamen pol eandem iniurium est esse omnibus. Iniurium autem est ulcisci adversarios, Aut qua via te captent eadem ipsos capi? Eheu me miseram, cur non aut istaec mihi Aetas et forma est, aut tibi haec sententia? quaeret me, modo isse dicito Ad portum, percontatu
Abbreviated transcription (Latin):
accerse ut delectet hic nos. Illa exclamat. inimme
genciũ ĩ cõnuuũ illã. Miles tendere intentet inde
ad uirgiũ. Int̾ea aurũ sibi clam mulier demit
dat michi ut aufferã hoc. Est sigin ut p̾mũpot̾it
se illuis subdutet stio. phedria adolestens.l
Dexalia cogitare. et ea oĩa ĩ peiorẽ partẽ. Quid
opus est ueibis. dũ hec reputo pterii ĩprudẽs uullã
longe iam abierã. Cũ sensi udeo tursum male
me hñs ubi ad ipm̃ uem deuerticulũ. constiti oc¬
cepi mecũ cogitare. hem biduũ hic manẽdũ ẽ
solisme illa. Quid tũ postea. nichil est Quidn
chil. Si nõ tangendi copia est. eho ne udendi qͥd̾
erit. Si ulud nd̃ licet. saltem hoc licebit. Certe exͤ¬
ma linea amare haud nichil est billã pretereo stiẽs
S quid ħ est. qd̵ timida subito egredit᷑ pyhyas. pychias

Expanded text:
Arcesse, ut delectet hic nos. Illa exclamat, "Minime Arcesse, ut delectet hic nos. Illa exclamat, "Minime gentium! In convivium illam?" Miles tendere: inde ad iurgium. Interea aurum sibi clam mulier demit; dat mihi ut auferam. Hoc est signi; ubi primum poterit se illinc subducet, scio. PHAEDRIA. Dum ex alia cogitare, et ea omnia in Peiorem partem. Quid opus est verbis? dum haec puto Praeterii imprudens villam: longe iam abieram Cum sensi: redeo rursum, male vero me habens. Ubi ad ipsum veni diverticulum, constiti. Occepi mecum cogitare: "Hem! biduum hic Manendum est soli sine illa? quid tum postea? Nihil est: quid? nihil? si non tangendi copia est, Eho, ne videndi quidem erit? si illud non licet, Saltem hoc licebit. Certe extrema linea Amare haud nihil est." Villam praetereo sciens. Sed quid hoc quod timida subito egreditur Pythias? PYTHIAS
Abbreviated transcription (Latin):
Oeta cũ primũ aniinu ad scrihendũ
uppulit id sibi negoti credidit solũ dari
⁊papulo ui plucerent quas fecisset fahulas
Uerũ aliter euenire multo intelligit. Nã in prolaqu
scribẽdis operã obutitur: non qui orgumientum
narret: sed qui maleuoli uetoris poetae maledietis
respõdent Nune quã rem uitio dẽt quaeso. aiimũ¬
Dastac simł quo pacto porto possim potrri consuiꝰ
allũ pidi nõ nichil timeo misera nequã
Tille hodie nisanus turbã faciat aut yim thardi.
Nam postꝙ̃ iste aduenit chiemes adolestẽt. frater
uirginis. militẽ rogat ut eũ admicti iubeat. Ille cõ¬
tinuo irasti neq negare audere. Tays porro ĩ¬
stare. ut hoiem̃ ĩuitet. Id faciebat retinẽdi uliꝰ
cã. qui illa que cupiebat de sorore eius iuditare.
Ad eã rem tpũs nouerat Inuitat tristis mãsit
ibi. illa cũ illo sermonẽ inicipit. miles uero sibi pu¬
tare adductũ ante oculos eniulũ. uoluit facere
cont᷑ huic egre. heus inquit puer. pamphilam

Expanded text:
oeta quum primum animum ad scribendum appulit, Id sibi negoti credidit solum dari Populo ut placerent quas fecisset fabulas. Verum aliter evenire multo intelligit. Nam in prologis scribundis operam abutitur, Non qui argumentum narret, sed qui malevoli Veteris poetae maledictis respondeat. Nunc quam rem vitio dent quaeso animustac simul, quo pacto porro possim Potiri, consiliillum vidi, nonnihil timeo misera Ne quam ille hodie insanus turbam faciat, aut vim Thaidi. Nam postquam iste advenit Chremes adolescens, frater virginis, Militem rogat ut illum admitti iubeat: ille continuo irasci, Neque negare audere: Thais porro instare ut hominem invitet. Id faciebat retinendi illius causa, quia illa quae cupiebat De sorore eius indicare ad eam rem tempus non erat. Invitat tristis; mansit: ibi illa cum illo sermonem occipit. Miles vero sibi putare adductum ante oculos aemulum: Voluit facere contra huic aegre. Heus! inquit, puer, Pamphilam
Abbreviated transcription (Latin):
a mĩmo obstaret ꝯcepte exꝑiẽtiẽ. suã in domũ trãslatũ
in honore habuit. Siliã suã magnificis atq honestis nup¬
cũs collocauit᷑. filiũq suẽ dñniꝰ sui successorem liquit

Expanded text:
o concepte animo obstaret experientie, suam in domum translatum o concepte animo obstaret experientie, suam in domum translatum in honore habuit, filiam suam magnificis atque honestis nuptiis collocavit, filiumque sui dominii successorem liquit
Abbreviated transcription (Latin):
enutrita est. pati ꝙͣtũ ege angos nõ ualeret. Talia dicẽ¬
tis̃ alacritatẽ intuens. atq ꝯstantiã. totiens tamq acri¬
ter offensa młieris examinãs. et indigilã sortẽ non sic̃
erito miseratus ac ferre diucius nõ uallens
iea griselidis cognita ac spectata mͥ fides est tua .n ͨ
sub celo aliquẽ esse puto qui tanta ꝯuigalis amoris
exꝑimẽta ꝑceperit. Simł hec dicẽs caram ꝯuige̾ leto
scupore ꝑfusam. et ueluti sõpno turbido exparrectã.
cupidis ulius amplectit᷑. Et ait̃ sola uxor mea es aliã
tua est. Hic qui cognatus mens credebat᷑. cuus est filiꝰ
.Que diuisim ꝑdita cri̾debant᷑ sa milarecepisa.¬
ẽẽ non inꝑiũ. probasse ꝯuĩgiũ nõ dãpnasse. occultasse
filios nõ mactasse. Hec illa audiens. pene gaudio exa-¬
nimis et pietate amẽs. iocũdissis ꝯ lacrimis suoꝵ pig⁊
m̾du̾ũt exomiatu. plaususq lecissenꝰ. et fausta om̃i u
opem focerũ quẽ hactenꝰ neglexisse uisus erat. ne qñ

Expanded text:
enutrita est, pati quantum ego auguror non valeret». Talia dicentis alacritatem intuens, atque constantiam totiens tamque acriter offense mulieris examinans, et indignam sortem non sic merite miseratus, ac ferre diutius non valensea Griseldis, cognita et spectata michi fides est tua, nec sub celo aliquem esse puto qui tanta coniugalis amoris experimenta perceperit». Simul hec dicens, caram coniugem leto stupore perfusam et velut e somno turbido experrectam, cupidis ulnis amplectitur et «Tu» ait «tu sola uxor mea es; aliamtua est; hic qui cognatus meus credebatur, tuus est filius: que divisim perdita videbantur, simul omnia recepise, non impium; probasse coniugem, non damnasse; occultasse filios, non mactasse». Hec illa audiens, pene gaudio exanimis et pietate amens iocundissimisque cum lacrimis, suorum pignorum induunt exornantque; plaususque letissimus et fausta omnium opem socerum, quem hactenus neglexisse visus erat, nequand
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝰ. Et idip̃m quid
datar ocii libentius in
phillozophia cõsumere ꝯ¬
fueuimꝰ. Tamen tuã nõs. Gayi hyrẽni uolũtas cõ¬
mouit. ut de ratione dicẽdi ꝯscriberemus. Ne aut
causa. s om̃es simili ratione reꝑient᷑. Sedulo dadimꝰ
operam. Ut breuiter et dilucide quib de reb adhuc di¬
cendũ fuit dice̾mꝰ. Nũc qm̃ satis huiꝰ uolũs magniᵈ ͦ
creuit. cõmodius est in altero libro de ceteris rebus
inceps expon̾e̾. Ne qua pp̃ młtitudinẽ licteraꝵ possit
tuũ desideriũ defatigatio retardare. S si quo tardiꝰ
turabimꝰ et quod negocio diminutũ fu̾it exeqͣbimꝰ¬
N primo libro herẽni. exposuimꝰ¬
breuiter. quas causas recipere o¬
ratorẽ oporteat et in quib officiis

Expanded text:
possumus et id ipsum, quod datur otii, libentius in philosophia consumere consuevimus, tamen tua nos, Gai Herenni, voluntas commovit, ut de ratione dicendi conscriberemus, ne auta, sed et omnes simili ratione reperientur. Sedulo dedimus operam, ut breviter et dilucide, quibus de rebus adhuc dicendum fuit, diceremus. Nunc quoniam satis huius voluminis magnitudo crevit, commodius est in altero libro de ceteris rebus deinceps exponere, ne qua propter multitudinem litterarum possit animum tuum defatigatio retardare. Si qua tardius turabim primo libro, Herenni, breviter exposuimus, quas causas recipere oratorem oporteret, et in quibus officiis
Abbreviated transcription (Latin):
Woniam in hoc libro herenni.
de elocutione conscripsimus
et quib in rebz opur fuit ex¬
ẽplis uti. nr̃is exemplis usi
sumꝰ. et fecimꝰ pret̾ ꝯsuetudinẽ
grecoꝵ qui in hac re scripserũt. Necessario faciend̃
est ut paucis rationẽ nr̃i ꝯsilii demꝰ. Atq hoc neces¬
situdine nos fac̾e non scudio. satis erit ligni quod in
suꝑiorib libris nichil neq ante rem neq preter rẽ
locuti sumꝰ. Nũc si pauca que res postulat dix̾imꝰ
tibi id quod reliquũ artis ita uti instituimꝰ ꝑsoluemꝰ.
.S facilius nr̃am n rõnem intelliges. si prius quid illi
dicant cognou̾is. Cum plibus de causis putãt oport̾e̾ᷤ
cũ ip̃i preceperint quo pacto oporteat ornare elocutio¬
nẽ unꝰ cuiꝰq gñis ab oratore aut a poeta probato.
sũptum pon̾e exemplũ. Et pͥmũ se id modestia ꝯmotos

Expanded text:
oniam in hoc libro, Herenni, de ELOCUTIONE conscripsimus et, quibus in rebus opus fuit exemplis uti, nostris exemplis usi sumus et id fecimus praeter consuetudinem Graecorum, qui de hac re scripserunt, necessario faciendum est, ut paucis rationem nostri consilii demus. Atque hoc necessitudine facere, non studio, satis erit signi, quod in superioribus libris nihil neque ante rem neque praeter rem locuti sumus. Nunc, si pauca, quae res postulat, dixerimus, tibi id, quod reliquum est artis, ita uti instituimus, persolvemus. Sed facilius nostram rationem intelleges, si prius, quid illi dicant, cognoveris. Compluribus de causis putant oportere, cum ipsi praeceperint, quo pacto oporteat ornare elocutionem, unius cuiusque generis ab oratore aut poeta probato sumptum ponere exemplum. Et primum se id modestia commotos
Abbreviated transcription (Latin):
poterat. et de maximis reb. primũ scribendũ fuit qͦ
cetera tibi faciliora cognitu uiderent᷑. Itaq nob̾ pla-¬
citũ est ut ea que difficilima essẽt potissi ͫ ꝯst̾be̾mꝰ.
Deliberatiuũ. Iudiciale. Multo diffici¬
limũ est iudiciale. ergo id primũ absoluemus. Hꝰ
et priore libro egimꝰ. cũ de oratoris officus qͥnq trac¬
est. Ea quoq nobis lerit hoc libro ꝓpe modũ absoluta¬
s paruã partẽ eius in tercio uoliuĩẽ transferemꝰ. Hic¬
In pͥmo libro locuti sumꝰ. de exordio narrationẽ.

Expanded text:
 simul dici poterat et de maximis rebus primum scribendum fuit, quo cetera tibi faciliora cognitu viderentur, ita nobis placitum est, ut ea, quae difficillima essent, potissimum deliberativum, iudiciale. Multo difficillimum iudiciale est; ergo id primum absolvimus hoc et priore libro. De oratoris officiis qest. Ea quoque nobis erit hoc libro propemodum absoluta: parvae partes eius in tertium volumen transferentuin primo libro locuti sumus de exordio, narratione,
Abbreviated transcription (Latin):
filius lye ⁊ int̾pr flurus san¬
gunis . filiꝰ noctis odor suam¬
tatis hĩtałm pulc̾tudis uel
fortis. Sextũ .n. hũc filiũ ge¬
uu̾at lia. iõ Iam set᷑a dixit.
hĩtabit mecũ ur meuc. uñ ⁊ filiꝰ dũs ẽ ħĩta¬

Expanded text:
filius Lie et interpretatur fluxus sanguinis, filius noctis, odor suavitatis, habitaculum pulcritudinis vel fortis: sextum enim hunc filium genuerat Lia, ideo iam secura dixit : ‘habitabit mecum vir meus’, unde et filius ei
Abbreviated transcription (Latin):
uidete conspectũ. Sed spero in illum qui
non oblunscitur misereri uec repellit ĩ
tĩnem quia exaudiet precem pauperis.
et nr̃o me mileꝵ rep̾sentabit aipectui.
Suogero sane ⁊ ommmnoda supplicacone
deposco. ut libros ethuuo logiarũ quo iã
tauente cdominio audiuimiꝰ cõsũmato¬

Expanded text:
videre conspectum: sed spero in illum qui videre conspectum: sed spero in illum qui non obliviscitur misereri, nec repellit in finem, quia exaudiet precem pauperis, et vestro me miserum repraesentabit aspectui. Suggero sane et omnimoda supplicatione deposco, ut librum Etymologiarum, quem jam, favente Domino, audivimus consummat
Abbreviated transcription (Latin):
me deo oratiomb tuis ut ⁊ ni hac uita
spem meam impleat. et in tuturo btitu¬
duns tue conlorcium michi concedat
Et manu sua Oia pro nobis beatissimie
domine et trates¬
Ommo meo ⁊ bere domnno
simmo Braulio seruus in¬
utilis seruoꝵ dei. O pie domine ⁊ buoru
p̾stantissime sera est in quilicio ⁊ tarde
data ẽ mͥ scribendi optio quia peccatis
meis ingruentib non modo terilitatis
uel mopie malodez etiam lius ⁊ hosti¬
litatis quo minus inquirere horribili
sum p̾̃peditus incurlũ Nunc autem ⁊
si mille neccess̃tatib nulle curis actritꝰ
post lonoum nnserie tempus belut ab
mniprobi soporis ut ita dixerun grauedine
siucitatus istus mee suggestionis aftͣa¬
tibus dependere p̾sirmo calutis oblẽquiu.
et cordis ⁊ corporis humilitate ꝓstratus
imp̾cans excellentissima tue btĩtudinis
potestatem. ut peculiarẽ tamulum queni
pio illo sacre indignationis intuitu sep̃
huisti susceptum usq in tĩnem habeas
tam prolixo uel mic uri nou mereor

Expanded text:
me Deo orationibus tuis, et ut in hac vita spem meam impleat, et in futura beatitudinis tuae consortium mihi concedat. Et manu sua. Ora pro nobis, beatissime domine et frateomino meo et vere domino summo, Braulio servus inutilis sanctorum Dei. O pie domine et virorum praestantissime, sera est inquisitio, et tarde data mihi scribendi optio, quia peccatis meis ingruentibus non modo sterilitatis vel inopiae malo, verum etiam luis et hostilitatis, quominus inquirerem, horribili sum praepeditus incursu. Nunc autem et si mille necessitatibus, mille curis attritus, post longum miseriae tempus, veluti ab improbi soporis, ut ita dixerim, gravedine suscitatus, istius meae suggestionis affatibus dependere praesumo salutis obsequium, et cordis et corporis humilitate prostratus, imprecans excellentissimam tuae beatitudinis potestatem, ut peculiarem famulum, quem pio illo sacrae dignationis intuitu semper habuisti susceptum, usque in finem habere jubeas tam prolixo, vel nunc vestrum non mereor
Abbreviated transcription (Latin):
gitẽ auro argento q recundas utilẽ
illustrantes indos . Teria indie tanom
spũ celeberrima in amnobis nnttit
Gĩgnt aũt tiucti coloris homines le¬
fantes ingentes monoceron beltiam
pũtacũ auem ebenũ quoq ligni et

Expanded text:
fecundas, Tylen illustrantes Indos. Terra Indiae Favonii spiritu saluberrima, in anno bis metit Gignit autem tincti coloris homines, elephantes ingentes, monoceron bestiam, psittacum avem, ebenum quoque lignum, et
Abbreviated transcription (Latin):
omi geuere ligni ⁊ pomiferaꝵ arbor
consitus hũs etiã liguũ uite Non ibi
frigus niõ estas s ppetua aeris tẽꝑies
fluna. Cuius loci post peccatũ hois̃
adicus int̾clusus ẽ. Septris est emm
uudiq rumphea flammea i nuro¬
igneo accinctus ita ut eius cum celo
pene iungatur incendiũ. Cherubm qͦq
idest angeloꝵr p̾sidiũ arcendis spiritb
malis suꝑ rumphee flagrancia ordia¬
tum ẽ ut homines flamie augelos
uero malos angeli submoueãt ne cui
carm uł spiũ tranigressionis aditus uid¬
paradisum pateat. India uocata ẽ ab
indo alm̃e quo ei parte occidẽtali clan¬
ditur hec a meridiano mari porrecta
uiq ad ortuni sõlis. ⁊ a septẽtrione us
ad montẽ cancasum puenit hñs gñs
multas ⁊ oppida insulã quoq ta pbins¬

Expanded text:
omni genere ligni et pomiferarum arborum omni genere ligni et pomiferarum arborum consitus, habens etiam lignum vite; non ibi frigus, non estus, sed pflumina. Cujus loci post peccatum homini aditus interclusus est. Septus est enim undique romphaea flammea, igneo accinctus, ita ut eius cum caelo pene iungat incendium. Cherubin quoque, id est angelorum praesidium, arcendis spiritibus malis super rompheae flagrantiam ordinatum est, ut homines flammae, angelos vero malos angeli submoveant, ne cui carni vel spiritui transgressionis aditus Paradisi pateat. India vocata ab Indo flumine, quo ex parte occidentali clauditur. Haec a meridiano mari porrecta usque ad ortum Solis, et a septentrione usque ad montem Caucasum pervenit; habens gentes multas et oppida
Abbreviated transcription (Latin):
oriente usq ad septemtrionẽ puenit.
curopa uero a septẽtrione bsq ad occi¬
dentẽ atq inde astrica ab occidẽte uiq
ad meridiem Unde eindenter orbem di¬
midiũ duc tenent europa ⁊ atrica.
alumi uero diundiũ sola atĩa. Sedio
ite due partes fatte lunt quia inter
utramq ab occeano mare magnũ more¬
ditur qd̾ eas intersecat. Qua ppt̾ li ĩ
duas partes orientis ⁊ occidentis orbẽ
dundas asia erit in una In alto uo
europa ⁊ atrica.
sia ex nomine cuiusdã. mulieris
est appellata que apud antiquos
imperiũ tenint orientis. hec in ternia
orbis parte dipolĩta ab oriente ortu
solis a meridie occeano ab occiduo nr̃o
mari tinitur a leptẽtrione in eoudi la¬
cu ⁊ tanai fluuo terminatł habet aus
ꝓunicias multas ⁊ regiones quarum¬
breuiter nomĩa ⁊ situs expediam sñpto
micio a paradico. Paradisus ẽ locus ĩ
orientis partib constitutus cuius uoca¬
bulum ex oreco in latinũ utitur ortu
Porro hebrait̾e eden dr̃ qd̾ in uram si¬

Expanded text:
orientem usque ad septentrionem peruenit; Europa uero a septentrione usque ad occidentem, adque inde Africa ab occidente usque ad meridiem. Unde uidentur orbem dimidium duae tenere, Europa et Africa, alium uero dimidium sola Asia. Sed ideo illae duae partes factae sunt, quiautramque ab Oceano mare Magnum ingreditur, quod eas intersecat. Quapropter si in duas partes orientis et occidentis orbem dividas, Asia erit in una, in altera vero Europa et Africa. sia ex nomine cuiusdam mulieris est appellata, quae apud imperium tenuit Orientis. Haec in tertia orbis parte disposita, ab Oriente ortu solis, a Meridie Oceano, ab occiduo nostro mari finitur, a Septentrione Maeotide lacu et Tanai fluvio terminatur. Habet autem provincias multas breviter nomina et situs expediam, sumpto initio a Paradiso. Paradisus est locus in orientis partibus constitutus, cuius vocabulum ex Graeco in Latinum vertitur hortus: porro Hebraice Eden dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Erra est in media mudi
regione posita omnib
partib celi in modum
centri equali in t̾uallo
consistens. Que lingu¬
ari numero totum orbem signiti¬

Expanded text:
erra est in media mundi regione posita, omnibus partibus coeli in modum centri aequali intervallo consistens; quae singulari numero totum orbem signifi
Abbreviated transcription (Latin):
illustrantes indos. Terra ni
derrahunt. hec ⁊ erume ab exuendo dẽẽ
quia exuuntur. hec ⁊ partes apari di¬
iusione pro plonaꝵ qualitate ⁊ laboꝵ
uicta deasione. Spolia aũt apallus qiͣ
ex pallia. Uictis eiũ detrahuntur De

Expanded text:
illustrantes Indos. Terra Inddetrahuntur. Haec et exuviae ab exuendo dictae, quia exuuntur. Haec et partes a pari divisione pro personarum qualitate, et laborum iusta decisione. Spolia autem a palleis, quasi expallia; victis enim detrahuntur. De
Abbreviated transcription (Latin):
tum antea ualenciã dixa̾t inuẽtus
latina sernataq sĩgiificacõe impositi
dernceps ut tutilłima urbiũ arces uo¬
caretur. Hecaclidi placet troia capta
quoidã ex achuns m ea loca ubi mĩc
roma ẽ deuenille ꝑ tyberim. Deinde
suadente Roma nobilissima captiua¬
rũ q̃ his comes erat incensis nauib
poliucse sẽdes inaruxisse mema et
oppidum ab ea Romen bocauisse Aga¬
tocles scribit nomẽ nõ captiua fuisse
qui aund̃ quo minus enũciaretur ce¬
rimoniarum archana sanierũt ut
hoc pacto noticiã eins abole̾t fĩdes pla¬
cide tatiturintat᷑. Ualeriũ demq sorañ
ꝙ contͣ int̾dictũ eloqui id ausus tõr
ob meritũ ꝓfane uocis neci datũ dñt.
Int̾ antiq̃llimas sane religiones lacellũ
colit᷑ angerone cui sacrificat᷑ añ diem
silentii ipiũs p̾nero oblignatoq ore¬

Expanded text:
tum antea Valentiam dixerat inuentus tum antea Valentiam dixerat inuentus Latina, seruataque significatione inpositi deinceps, ut tutissima urbium arces uocarentur. Heraclidi placet Troia capta quosdam ex Achiuis in ea loca ubi nunc Roma est deuenisse per Tiberim, deinde suadente Rome nobilissima captiuarum quae his comes erat, incensis nauibus posuisse sedes, instruxisse moenia et oppidum ab ea Romen uocauisse. Agathocles scribit Romen non captiuam fuisse,quidem quo minus enuntiaretur caerimoniarum arcana sanxerunt, ut hoc pacto notitiam eius aboleret fides placitae taciturnitatis, Valerium denique Soranum, quod contra interdictum eloqui id ausus foret, ob meritum profanae uocis neci datum. Inter antiquissimas sane religiones sacellum colitur Angeronae, cui sacrificatur ante diem silentii ipsius praenexo obsignatoque ore
Abbreviated transcription (Latin):
iprẽ edicionis huius tĩdẽ libres quĩ
quid̃ uestigia monete ueteris plẽcuti
opuiones uninsas eligere maliumꝰ
potius quã innonare Ita liqͣ ex istis
secus quã opto in animũ tuũ uene¬
ruit des belim infancie mee ueniã¬
Nam copitancie ueritatii penes eos ẽ
quos secuti lumus Sic ergo qui corporũ
tormas emulantur post posĩtis q̃ reliq̃
sunt añ omĩa effugiant mod̾ capitis
nec prius lineas destinant in mẽbra
alia quam ab ipã ut ita duerim fĩ¬
guratum añ auspiciũ faciãt incho¬
andi nos quoq a capite orbis idẽ ab
uibe Roma principiũ capessemꝰ ꝙ̃uis
nich supea doctillim auctores reliq̃rĩt
ꝙ ĩ nouũ p̾coniũ poslĩt susatari ac sup¬
nacuũ pene sĩt relegẽ tramitẽ decur¬
sũ tot annalib ⁊ Ie tñ prorsus dicsi¬
mulata sit origniẽ eius qnͣta balemꝰ
ꝑlequemur fide.
unt qui bideri uelint rome uoca¬
bulũ ab enandro pͥmũ datum
cum oppidum ibi offendisset qd̾ extrac¬

Expanded text:
tempore editionis huius fidem libres, quoniam quidem uestigia monetae ueteris persecuti opiniones uniuersas eligere maluimus potius quam innouare. Ita si qua ex istis secus quam opto in animum tuum uenerint, des uelim infantiae meae ueniam: constantia ueritatis penes eos est quos secuti sumus. Sicut ergo qui corporum formas aemulantur, postpositis quae reliqua sunt, ante omnia effigiant modum capitis, nec prius lineas destinant in membra alia, quam ab ipsa ut ita dixerim figurarum arce auspicium faciant inchoandi, nos quoque a capite orbis, id est ab urbe Roma principium capessemus, quamuis nihil super ea doctissimi auctores reliquerint, quod in nouum praeconium possit suscitari, ac superuacuum paene sit relegere tramitem decursum tot annalibus. Ne tamen prorsus dissimulata sit, originem eius quanta ualemus persequemur fide. I Sunt qui uideri uelint Romae uocabulum ab Euandro primum datum, cum oppidum ibi offendisset, quod extruc
Abbreviated transcription (Latin):
legẽtiũ fastidio mederetur. Int̾ hec
homii ⁊ alioꝵ ammaliũ naturas ex¬
pͥslimus addita panca de arborib ⁊¬
lapidib erocticis. de extimaꝵ gentiũ
formis de ritu dilõno abditar na¬
nonũ nõ nulla etiã digna mẽoratu
q p̾t̾mittere incuriolum bidebatur

Expanded text:
legentium fastidio mederetur. inter haec legentium fastidio mederetur. inter haec hominum et aliorum animalium naturas expressimus. Addita pauca de arboribus exoticis, de extimarum gentium formis, de ritu dissono abditarum nationum, nonnulla etiam digna memoratu, quae praetermittere incuriosum uidebatur
Abbreviated transcription (Latin):
in ⁊ uiriũ clemẽtia
⁊ optimarum artiũ
audiis p̾ctare te cetis
sentiam idq oppido ex¬
ptus de beniuolentia
tua nchil tenere ꝓcepim reput aui
exaniẽ opusculi illms tibi potillimũ
dare cis ul inductria promptius
suaragiũ bł benignitas ueniã spon¬
de̾s faciliore. Liber est ad compendiũ
pparatus ꝙͣtũq rõ passã ẽ ita mod̾i̾te
rep̾lũs ut nec ꝓdigia sit ĩ eo copia
nec dampnosã cõcimntas. Cui sĩ
tionis magis eum ẽẽ ꝙͣ bratteas elo¬
quentie dep̾hendes. Exquil̃tis enuim
aliꝙ uolumĩb studuisse me compẽdio
fateor ut a notiorib reterrem pedes
⁊ remotis longius numorarer. loor
cõmemoracõ plurimũ tenet Iu quã
partẽ ferme meliatior ẽ uniueriã
materies. Ouoꝵ memĩsse ita uilũ ẽ
ut in clitos terraꝵ sĩtus ⁊ mlĩgnes
tractus maris seruata orbis dictũtoe
suo queq ordim redderemus. Inserui¬
mus ⁊ pleraq different̾ conoruẽtia
ut sĩ nichil aliud saltim uarietas ipã

Expanded text:
 aurium clementia et optimarum artium studiis praestare te ceteris sentiam idque oppido expertus de beniuolentia tua nihil temere praeceperim, e re putaui examen opusculi istius tibi potissimum dare, cuius uel industria promptius suffragium uel benignitas ueniam spondebat faciliorem. Liber est ad conpendium praeparatus, quantumque ratio passa est ita moderate repressus, ut nec prodiga sit in eo copia nec damnosa concinnitas. Cui si tionis magis ei inesse quam bratteas eloquentiae deprehendes. Exquisitis enim aliquot uoluminibus studuisse me inpendio fateor, ut et a notioribus referrem pedem et remotis largius inmorarer. Locorum commemoratio plurimum tenet, in quam partem ferme inclinatior est uniuersa materies. Quorum commeminisse ita uisum est, ut inclitos terrarum situs et insignes tractus maris, seruata orbis distinctione, suo quaeque ordine redderemus. Inseruimus et pleraque differenter congruentia, ut si nihil aliud, saltem uarietas ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
Ducina ẽ qua lignũ deitur in
Dhoste dicta a boce qĩ uotina
Nam pagam agrestesq ad omnem
usum bucina ad compita conuocabãt᷑
Proprie ergo hoc igrestib lĩgnii tuit
de quo propertius. Sucma cogebat
priscos ad arma quirites. Humis
elangor bucimũ dr̃. Tubam tirrem
reꝰq tube nugire ꝑ ethera clangor.
Hanc enĩ aturenis p̾demb ercorita¬
tã ferunt cum disꝑũ cra maritanas
oras nõ facile ad quamq prede occa¬
sionẽ uoce ant hucina connocarentur
uento plerum ꝙ obstrepente. hinc
postea bellicis certam̃ib ad hibita ẽ
ad demĩcianda signa belloꝵ ⁊ ubi ex¬
audiri p̾co pro timultu nõ poterat
sonitus tube clangentib attingeret
⁊ bucinã ueteres discernebant. Nã
bucina insonans sollicitudinẽ ad
signu du a dedit Tuba añt pͥlumi
interd̾ ut insequant᷑ eos qͣ tingunt
interd̾ receptui. Nam receptus dr̃
qd̾ se ex̾citus recepit uñ ⁊ signa re¬
ceptiu cauere dicunt᷑ Clallica sunt
cormia q̃ connocandi cã erant facta

Expanded text:
Bucina est qua signum datur in hostem, dicta a voce, quasi vocina. Nam pagani agrestesque ad omnem usum bucina ad conpita convocabantur: proprie ergo hoc agrestibus signum fuit. De quo Propertius4, 1, 13: Bucina cogebat priscos ad arma Quirites. Huius clangor bucinum dicitur. Tubam Tyrrheni e tubae mugire per aethera clangor. Hanc enim a Tyrrhenis praedonibus excogitatam, cum dispersi circa maritimas oras non facile ad quamque praedae occasionem voce aut bucina convocantur, vento plerumque obstrepente. Hinc postea bellicis certaminibus adhibita est ad denuntianda signa bellorum, ut ubi exaudiri praeco per tumultum non poterat, sonitus tubae clangentis adtingeret.et bucinam veteres discernebant. Nam bucina insonans sollicitudinem ad signum interdum, ut insequantur eos, qui fugiunt: interdum receptui. Nam receptus dicitur quo se exercitus recipit, unde et signa receptui canere dicuntur. Classica sunt cornua quae convocandi causa erant facta,
Abbreviated transcription (Latin):
Igna belloꝵ dicantur qd̾ ex
his ex̾citus ⁊ pugnandi ⁊
uictorie receptra accepit
limbolum. ⁊ Iam ut ꝓ bocẽ
ube aut plimbolũ admonet᷑ ex̾citus
legionũ Principalia signa aquile dra¬
cones ⁊ pala. Aquile idco qd̾ eadẽ auis
iouis matims anipicis tuerit. ⁊Iam
dum ide̾ iouis adu̾us titanas ꝓfilti¬
sceretur aquilam ei in anspicio appa¬
unie fẽrunt quã ille ꝓrodicio uicto¬
rie acceptã tutele sue anspicatus eã
legionis signũ dedit. Quo factũ est
ut deinceps militũ lignis cõmitt̾e̾t᷑¬
Diatonis signa ab appolluns morte
phitonis serpentis incoata sunt De¬
huic a grecis ⁊ romana in bello ge¬
stari ceperunt. Pilam in signo con¬
saituille tertur angustus ꝓpter na¬
nones sͥ in cucto orbe subiectas
ut malus liguram orbis ottenderet
ueillum ⁊ ip̃m signũ bellicum est
tractũ nom̃ hñs a ueli diiuntoe
quali uelixilliim. Sub romulo aute

Expanded text:
igna bellorum dicuntur, quod iis exercitus et pugnandi et victorie receptui accipit simbolum. Nam aut per vocem tube, aut per symbolum admonetur exercitus legionum. Principalia signa sunt aquile, dracones et pile. Aquile ideo quod eadem avis Iovis in armis auspicio fuerit. Nam dum idem Iovis adversum Titanas proficisceretur, aquilam ei in auspicio apparuisse ferunt; quam pro indicio victoriae acceptam, tutelae suae auspicatus et eam legionis signum dedit. Quo factum est ut deinceps militum signis committereDraconum signa ab Apolline morte Pythonis serpentis inchoata sunt. Dehinc a Graecis et Romanis in bello gestari coeperunt. Pilam in signo constituisse fertur Augustus, propter nationes sibi in cuncto orbe subiectas, ut maius figuram orbis ostenderet. Vexillum et ipsud signum bellicum, tractum nomen habens a veli diminutione, quasi velxillum.
Abbreviated transcription (Latin):
gitẽ auro argento q recundas utilẽ
quoq arborib folia mĩꝙͣ carentib habe
illustrantes indos . Teria indie tanom
spũ celeberrima in amnobis nnttit
Gĩgnt aũt tiucti coloris homines le¬
fantes ingentes monoceron beltiam
pũtacũ auem ebenũ quoq ligni et

Expanded text:
fecundas, Tylem quoque arborum foliis nunquam carentem. Habet illustrantes Indos. Terra Indiae Favonii spiritu saluberrima; in anno bis metit gignit autem tincti coloris homines, elephantes ingentes, monoceron bestiam, psittacum avem, ebenum quoque lignum et
Abbreviated transcription (Latin):
oriente usq ad septemtrionẽ puenit.
curopa uero a septẽtrione bsq ad occi¬
dentẽ atq inde astrica ab occidẽte uiq
ad meridiem Unde eindenter orbem di¬
midiũ duc tenent europa ⁊ atrica.
alumi uero diundiũ sola atĩa. Sedio
ite due partes fatte lunt quia inter
utramq ab occeano mare magnũ more¬
ditur qd̾ eas intersecat. Qua ppt̾ li ĩ
duas partes orientis ⁊ occidentis orbẽ
dundas asia erit in una In alto uo
europa ⁊ atrica.
sia ex nomine cuiusdã. mulieris
est appellata que apud antiquos
imperiũ tenint orientis. hec in ternia
orbis parte dipolĩta ab oriente ortu
solis a meridie occeano ab occiduo nr̃o
mari tinitur a leptẽtrione in eoudi la¬
cu ⁊ tanai fluuo terminatł habet aus
ꝓunicias multas ⁊ regiones quarum
breuiter nomĩa ⁊ situs expediam sñpto
micio a paradico. Paradisus ẽ locus ĩ
orientis partib constitutus cuius uoca¬
bulum ex oreco in latinũ utitur ortu
Porro hebrait̾e eden dr̃ qd̾ in uram si¬

Expanded text:
orientem usque ad septentrionem peruenit; Europa uero a septentrione usque ad occidentem, adque inde Africa ab occidente usque ad meridiem. Unde uidentur orbem dimidium duae tenere, Europa et Africa, alium uero dimidium sola Asia. Sed ideo illae duae partes factae sunt, quiautramque ab Oceano mare Magnum ingreditur, quod eas intersecat. Quapropter si in duas partes orientis et occidentis orbem dividas, Asia erit in una, in altera vero Europa et Africa. sia ex nomine cuiusdam mulieris est appellata, quae apud antiquos imperium tenuit orientis. Haec in tertia orbis parte disposita, ab oriente ortu solis, a meridie Oceano, ab occiduo nostro mare finitur, a septentrione Maeotide lacu et Tanai fluvio terminatur. Habet autem provincias multas et regiones, quarum breviter nomina et situs expediam, sumpto initio a Paradiso. Paradisus est locus in orientis partibus constitutus, cuius vocabulum ex Graeco in Latinum vertitur hortus: porro Hebraice Eden dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Erra est in media mudi
regione posita omnib
partib celi in modum
centri equali in t̾uallo
consistens. Que lingu¬
ari numero totum orbem signiti¬
plurali uero singulas partes. Et¬

Expanded text:
erra est in media mundi regione posita, omnibus partibus coeli in modum centri aequali intervallo consistens: quae singulari numero totum orbem signifiro singulas partes.
Abbreviated transcription (Latin):
fauente elomno audiuiniꝰ cõsũmato
ꝓmissionis bestre memores seruo nr̃o dixi¬
dere iubeatis quia ut mͥ sum conseuis.
magna ibi ex parte serui tui postulatione
lũdasti Et ideo in me pͥmũ eriste minu¬
ficus. Ut in sanitoꝵ cetib ⁊ telix hearis
⁊ primus Geita etiam łyuodi in qua lin¬
chaiurius examimis un igne et si non
puriticatus iuenitur tamen decoctuꝵ
Queso ut bestro instinitu a filio uestro
dommo Rece nobis dirigatur cito Nã
et nr̃a eius sic flagitauit gloriam suege¬
stio quia multum in consilio pro muesti¬
ganda opus est ueritate De cetero creato¬
ris altissummi pietatem efflagito ut coro¬
nam beatituduns ure ꝓ integritate fi¬
dei ⁊ statu ecche sue longo tempore pei¬
piat conseruari. meq inter oblatracia
pñtis mundi uaria ⁊ numerabilia di¬
scrimina munitum reddat tue int̾cessi¬
oms grã ac reconditum in oreuno me¬
morie tue tutum ab onim potestate peci

Expanded text:
favente Domino, audivimus consummatum, favente Domino, audivimus consummatum, promissionis vestrae memores servo vestro dirigere jubeatis: quia, ut mihi sum conscius, magna ibi ex parte servi tui postulatione sudasti. Et ideo in me primum existe munificus, sic in sanctorum coetibus et felix habearis et primus. Gesta etiam synodi in qua Sintharius examinis vestri igni etsi non purificatus, invenitur tamen decoctus quaeso, ut vestro instinctu a filio vestro Domino rege nobis dirigantur cito. Nam et nostra ejus sic flagitavit gloriam suggestio, quia multum in concilio pro investiganda opus est veritate. De caetero Creatoris altissimi pietatem efflagito, ut coronam beatitudinis vestrae pro integritate fidei et statu Ecclesiae suae longo tempore praecipiat conservare, meque inter oblatrantia praesentis mundi varia et innumerabilia discrimina munitum reddat tuae intercessionis gratia, ac reconditum in gremium memoriae tuae, tutum ab omni tempestate peccati
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i q electo ylidoro eporimi
summo. Braulio seruus in¬
utilis seruoꝵ dei. Epie domine ⁊ uuorũ
p̾stantissime sera est in quilicio ⁊ tarde
data ẽ mͥ scribendi optio quia peccatis
meis ingruentib non modo sterilitatis
uel mopie malo uer etiam lins ⁊ hosti¬
litatis quo nanus in quirerẽ horribili
sum p̾peditus incurlũ Nnuc autem ⁊
si mille neccessitatib nulle curis attritꝰ
post longuni nuserie tempus belut ab
iprobi sõporis ut ita dixerun grane dine
siucitatus istius mee suggestionis afta¬
tibus dependere plumo salutis oblequiu.
et cordis ⁊ corporis huilitate ꝓstratus
imp̾cans excellentissima tue btitudinis.
potestatem. ut peculiarẽ tantulum quemi
tam prolixo uel nũc urin non mereor
uidere conspectũ. Sed spero in illum qui
nou oblunscitur misereri nec repellit ĩ
fĩnem quia exaudiet precem pauperis
et nr̃o me miser rep̾sentabit alpectin.
Duggero sane ⁊ onimmoda supplicacõne
depocco. ut libros ethimo logiaru quo iã

Expanded text:
ique electo Isidoro episcoporum summo, Braulio servus inutilis sanctorum Dei. O pie domine et virorum praestantissime, sera est inquisitio, et tarde data mihi scribendi optio, quia peccatis meis ingruentibus non modo sterilitatis vel inopiae malo, verum etiam luis et hostilitatis, quominus inquirerem, horribili sum praepeditus incursu. Nunc autem et si mille necessitatibus, mille curis attritus, post longum miseriae tempus, veluti ab improbi soporis, ut ita dixerim, gravedine suscitatus, istius meae suggestionis affatibus dependere praesumo salutis obsequium, et cordis et corporis humilitate prostratus, imprecans excellentissimam tuae beatitudinis potestatem, ut peculiarem famulum, quem tam prolixo, vel nunc vestrum non mereor videre conspectum: sed spero in illum qui non obliviscitur misereri, nec repellit in finem, quia exaudiet precem pauperis, et vestro me miserum repraesentabit aspectui. Suggero sane et omnimoda supplicatione deposco, ut librum Etymologiarum, quem jam,
Abbreviated transcription (Latin):
Et utinã cuitis cognoni calutẽ in hoe
corpore aspicere ⁊ uilione. Quid aute
inichi euenit ꝓ peccatis meis manitẽ¬
stabo quia non fin dignus tua plege̾
eoquia Statim enim ut accepi pictatiũ
tim puer regius ad me benit. Dedi cu¬
biculario neo illud pictacin ⁊ cõtestĩ
ambulcun ad pͥncipem ut post ea plege¬
rem ⁊ rescriberẽ. Reuerius de palatio re¬
ꝯis nõ soł seripta tua non iueni s et
eirco seit dñs luxi meu meritũ qr nõ¬

Expanded text:
et utinam 576 cujus cognovi salutem in hoc corpore aspicerem et visionem! Quid autem mihi evenit pro peccatis meis, manifestabo, quia non fui dignus tua perlegere eloquia, statim ut accepi pittatium tuum, puer regius ad me venit, dedi cubiculario meo illud pittatium; et confestim ambulavi ad principem, ut postea perlegerem et rescriberem. 2. Reversus e palatio regis, non solum scripta tua non inveni, sed circo, scit Dominus, luxi meritum
Abbreviated transcription (Latin):
dei serno Brau¬
Dioli epo ysidorus
Omm deliderio
desideraui minc
uidere faciẽ tuã.
Et utinã aliqũ
impleret deus botun meũ anteꝙͣ mori¬
ar. Ad pũs autem de p̾cor ut conmiendez
me deo orationib tuis. ut ⁊ ni hac uita
spem nicam ipleat et in futuro btitu¬
dinis tue consorcium michi concedat
Et manu lua Ora pro nobis beatislnue
domine et frates.

Expanded text:
i servo Braulioni episcopo, Isidorus. Omni desiderio desideravi nunc videre faciem tuam, et utinam aliquando impleret Deus votum meum, antequam moriar. Ad praesens autem deprecor, ut commendes me Deo orationibus tuis, et ut in hac vita spem meam impleat, et in futura beatitudinis tuae consortium mihi concedat. Et manu sua. Ora pro nobis, beatissime domine et frater.