comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidere que uos uidetis. & non uide¬
runt. & audire que auditis. & non
uidier̃ Si reges iuxta litterã acci¬
pimus. agnoscere possumus. quia
scĩ reges qualis fuit dauid. erechĩas &x io¬
si as. uoluerunt uidere qđ apłi uidebant.
sed non uiderunt. Sed quia rex aregen¬
do nom̃ accepit. spĩtalit̃ cosreges accĩpi¬
mus. qui quamuis sint pauꝑtate tenues.
tam̃ actussuos & cogitationes iuste rege¬
Cre. & disponere nouerunt. De quib ꝑ
salomonẽ dicit᷑. Corregis inmanu dñĩ
Vnde bene alius euangelista pregib iustos
posuit.dicens. Multi iusti & ꝓphete uo¬
luerunt uidere que uos uidetis. & non
uiderunt. Sicut enĩ amittit regiam po¬
testatẽ qui tyrannidẽ exercens. nec se
nec sibi subieȩtos regere nouit. sic pauꝑ
& exiguus regis nomine censet᷑. qui seip¬
sum regere nouit bene. Qđ fortunatus
breui uersiculo cõprehendit. dicens
Pauꝑ inocculto regnat. habendo dm̃ Sed
querit᷑ quare dñs dicat. multi reges &

Expanded text:
dere quae vos videtis, et non viderunt, et audire quae auditis, et non audierunt. » Si reges juxta litteram accipimus, agnoscere possumus quia sancti reges, qualis fuit David, Ezechias et Josias, voluerunt videre quod apostoli videbant, sed non viderunt. Sed quia rex a regendo nomen accepit, spiritaliter eos reges accepimus, qui quamvis sint paupertate tenues, tamen actus suos et cogitationes juste regere et disponere noverunt. De quibus per Salomonem diciturs posuit, dicens: « Multi justi et prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt . » Sicut enim amittit regiam potestatem, qui tyrannidem exercens, nec se, nec sibi subjectos regere novit: sic pauper et exiguus regis nomine censetur, qui seipsum regere novit bene. Quod Fortunatus breviter versiculo comprehendit, dicens: Pauper in occulto regnat, habendo Deum. Sed quaeritur quare Dominus dicat: « Multi reges et
Abbreviated transcription (Latin):
& reliqua¬
In exordio huius lectionis queritur.
quare dñs oculos se uidentiũ beatific&
Numqid̃ om̃s oculi beati fuerunt. qui
eũ corporalit uidere potuerunt.
Numqiđ beati oculi pilati & caĩphe. &
ceterorũ qui eũ uiderunt et crucifi
tĩarum & uolucrũ. beati eẽ possent
Sedbextos dicit oculos apłoꝵ. quib se
& patrẽ reuelare dignatus est. ꝓquib
superius patrẽ glorificauerat dicens
Confiteor tibi pat̾ celi & terrȩ. qui ab

Expanded text:
iquaIn exordio hujus lectionis quaeritur, quare Dominus oculos se videntium beatificet. Nunquid omnes oculi beati fuerunt, qui eum corporaliter videre potuerunt? Nunquid beati oculi Pilati et Caiphae, et caeterorum qui eum viderunt et crucifixtiarum et volucrum beati esse possent. Sed beatos dicit oculos apostolorum, quibus se et Patrem revelare dignatus est, pro quibus superius Patrem glorificaverat, dicens: « Confite
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe exclusa ꝓmissio. Si enĩ lex possa nos
mundare & iustificare. qiđ eẽt necesse ueni
rexp̃m. Sed quia illa hoc non ualinit.
ideo aduentus xp̃i nob necessarius fuit:.
Sed conclusit seriptura om̃a sub peccato.¬

Expanded text:
esse exclusa promissio. Si enim lex posset nos mundare et justificare, quid esset necesse Christum venire? Sed quia illa hoc non valuit, ideo adventus Christi nobis necessarius fuit. Sed conclusit Scriptura legis o
Abbreviated transcription (Latin):
ta omini potentis dr̃ & naturalẽ legẽ
dtatĩ enim ut egressus ẽ populus de er¬
gastulo egyptiorũ. antequã transis¬
set mare murmurauit : Rursuisq
transito mare murmurauit: At que
dũ ꝑuenissent ad montẽ syna. postquã
acceper decẽ p̃cepta fecer̃ capuit houis

Expanded text:
ta omnipotentis Dei et naturalem legem. ta omnipotentis Dei et naturalem legem. Statim enim ut egressus est populus de ergastulo Aegyptiorum, antequam transiret mare, murmuravit, rursumque transito mari murmuravit; atque dum pervenissent ad montem Sina, postquam acceper
Abbreviated transcription (Latin):
hereditas. ĩa non ex ꝓmissione Abrahe¬
uł hẽreditas totius mundi quã possida
in xpo.qui de semine eius natus ẽ. iam
non eẽt reꝓmissio illadatio. sedlex
Hereditatẽ enĩ totius mundi abrabam
in xp̃o possid&. Abrabã aut̃ non ꝑlegẽ
donauit ds̃ hereditatẽ totius mundi sed
benedicent᷑ gentes. Quidigit᷑ lex : Bea¬
tus augustinꝰ exponens hanc epłam ad
galathas primũ ita distinxit. Quid
igit᷑ Sed postta relegens ea quȩ dicta¬
uerat. correxit suũ errorẽ in libro re
Aut quđ ꝓfuit. uel quare data est. siha¬
brabe hereditas ꝑ reꝓimissionẽ dita estur
Propt᷑ trans gressiones posita ẽ. quo a d¬
usq uenir& sem̃. id est xp̃s. Cui xpo¬
uł semini ꝓmiserat. subaudit᷑ qđ in eo
benedicende eent om̃s gentes. Trans¬
grediest ultra ire & p̃uaricari Ideo
ergodata est lex ꝑ repmissionẽ. ut ho¬
mines cõpescer& et ꝓliber& a peccatis.
quĩpni erant ad trans gredienda p̃cep¬

Expanded text:
haereditas, jam non ex promissione, hoc ehaereditas, jam non ex promissione, hoc evel haereditas totius mundi, quam possedit in Christo, qui de semine ejus natus est, jam non esset repromissio illa datio, sed lex. Haereditatem totius mundi Abraham in Christo possidet; Abrahae autem non per legem donavit Deus haereditatem totius mundi, sedbenedicuntur omnes gentes. Quid igitur lex? Beatus Augustinus, exponens hanc epistolam ad Galatas primum ita distinxit: Quid igitur? sed postea relegens ea quae dictaverat, correxit suum errorem in libro Retaut quid profuit? vel quare data est, si Abrahae haereditas per repromissionem data est? Ad Propter transgressiones posita est quoadusque veniret semen, id est Christus, cui  semini, promiserat, subaudis quod in ipso benedicendae essent omnes gentes. Transgredi, est ultra ire et praevaricari; ideo ergo data est lex post repromissionem, ut homines compesceret et prohiberet a peccatis, qui proni erant ad transgredienda praecep
Abbreviated transcription (Latin):
illud intelle gendũ sit. qđ loquit᷑ ds̃ in genesi¬
ad abraã. Srito p̃noscens quod peregrinũ
erit sem̃ tuũ in terra non sua: & affligenT
eos. maleq tractabunt annis quadrin¬
gentis Non enĩ possumus inuenire.
quomodo ꝑ qua dringentos annossint
afflicti. maleq tractati Narrat namq
scriptura. quia post mortẽ ioseph surrex̃
rex inegypto qui ignorabat iosephi&
coepit affligere filios ĩ srł. Sed sciendum
est quia qđ dic̃. peregrinũ erit sem̃ tuũ int̾ra
sua. ad om̃e tempus quadringentoꝵ. annorũ
est referendũ quia abrahã & isaac atq
ia cob interra non sua peregrini & ad¬
uene fuerunt & filii eorũ post cos longo
tempore. Qđ autẽ subiungit. seruituti
eos subicient. maleq tractabunt annis qua¬
dringentis. ad extremã partẽ & adulti¬
mũ qua dringentorũ annoꝵ est referen¬
dum. inquo illi afflicti sunt. amorte ui¬
delic& ioseph. usq adegressionẽ illorũ
de egyptiaca seruitute. Namsi exlege

Expanded text:
us in Genesi: Scito praenoscens quod peregrinum erit semen tuum in terra non sua, et affligent eos, maleque tractabunt annis quadringentis . Non enim possumus invenire quomodo per quadringentos annos sint afflicti, maleque tractati. Narrat namque Scriptura quia post mortem Joseph surrexit rex in Aegypto qui ignorabat Joseph, et coepit affligere filios Israel. Sed sciendum est quia quod dixit, Peregrinum erit semen tuum in terra sua, ad omne tempus quadringentorum annorum est referendum, quo Abraham, Isaac et Jacob in terra non sua peregrini et advenae fuerunt, filiique eorum post eos longo tempore. Quod autem subjungit, Servituti eos subjicient, maleque tractabunt annis quadringentis, ad extremam partem et ad ultimum quadringentorum annorum est referendum, in quo illi afflicti sunt a morte Joseph, usque ad egressionem illorum de Aegyptiaca servitute. Nam si ex lege
Abbreviated transcription (Latin):
pͣagrans. nusquã pͥotuit inuenire semina
plurali numero posita si de ꝓpagatione
filioꝵ res agit᷑. Si uero ad sementẽ fructuũ
ꝑtin&. inuenit᷑ pluralit̃ positũ. ut in gene¬
sibabet᷑. Precepit inquiens iosephȩgypti.¬
is ut accĩperent semina & seminarent
ne forte terra redigeret᷑ innihilũ. hoc
tum eẽ adõ Hunc uersiculũ uario mo¬
do insuis scriptis distingunt doctores:
Quidã enĩfaciunt ꝑfectã distinctionem
ubi dicit᷑ adõ quidã uero mediã qđ utrũq
potest conuenire Testamentũ hic appel¬
lat ꝓmissionẽ quȩ facta est ad abraam.
sent om̃s gentes: Q uomodo istud testa¬
mentũ. uł ista ꝓmissio confirmata
mit genushumanũ sua passione. misit
dĩscipulossuos p̃dicare & laptitare .&.
completũ est qđ ꝓmisit habrabe. qua ndo

Expanded text:
 Nusquam potuit invenire semina plurali numero posita, quando de propagatione filiorum res agitur. Si vero ad sementem fructuum pertinet, invenitur pluraliter positum, ut in Genesi habetur: Praecepit, inquiens, Joseph Aegyptiis, ut acciperent semina, et seminarent, ne forte terra redigeretur in nihilum . Htum a Deo. Hunc versiculum vario modo in suis scripturis distinguunt doctores. Quidam enim faciunt perfectam distinctionem, ubi dicitur a Deo; quidam vero mediam! quod utrumque convenire potest. Testamentum hic appellat promissionem, quae fsent omnes gentes. Quomodo istud testamentum vel ista promissio est confirmata?mit genus humanum sua passione; misit discipulos suos praedicare et baptizare, et completum est quod promisit Abrahae quando
Abbreviated transcription (Latin):
euangelista manifestare cũrauit.
cũ post ea que superius serĩpserat.
adiunxit dicens. Et conuersuis ad
illos. dixi̾t. Bexti oculi. qui uident.
que uos uideti Elllorũ scilic& oculos
beatos ostendens. qui hominẽ uidentesi
dm̃ crediderunt. Nam quid in
illo homine spĩtalib oculis interius
uiderunt Alibi ostendunt. cum re¬
quisiti unius uoce respondent. dicen¬
tes. Tues xp̃s filiꝰ dĩuiui. Et talis ui¬
sio talisq confessio qđ beatitudinẽ
mercatur. ĩpse dñs ostendit. cũ ꝓtinꝰ
respondit dicens. Bextus es sẏmon
bariona quia caro & sanguis non
reuelauit tibi. sed pater m̃s qui est
incelis Neq hac beatitudine frau¬
dabim qui eũ corporalit̃ non uidi¬
mus & tam̃ a spitaliter credimus.
sicut cuidã se uidenti dixit. Quia
uidisti me credidisti. bexti qui non

Expanded text:
evangelista manifestare curavit, cum postea, quae superius scripserat, adjunxit dicens: Et conversus ad illos, dixit: « Beati oculi qui vident quae vos videtis. » Illorum scilicet oculos beatos ostendens, qui hominem videntes, Deum crediderunt. Nam quid in illo homine spiritalibus oculis interius viderunt, alibi ostendunt, cum requisiti unius voce respondent, dicentes: « Tu es Christus Filius Dei vivi . » Et talis visio, talisque confessio quod beatitudinem mereatur, ipse Dominus ostendit, cum protinus respondit, dicens: « Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui est coelis . » Neque hac beatitudine fraudabimur, qui in eum corporaliter non vidimus, et tamen spiritaliter credimus, sicut cuidam se videnti dixit: « Quia vidisti me, credidisti: beati qui non
Abbreviated transcription (Latin):
habrahȩ xpm̃ intellegat. possumus tam̃ sim¬
plici modo sem̃ illius accipere isaac filiũ eius.
& ia cob nepotẽ suũ. ad quos etiã rȩꝓmissio¬
nes legimus factas Nam legimꝰ in genesi.
qđ dormiente ia cob quodã loco. apparuit ei
dicens Terrã in qua dormis. tibi dabo

Expanded text:
Abrahae Christum intelligat, possumus tamen simplici modo semen illius accipere Isaac, filium ejus, et Jacob, nepotem ejus, ad quos etiam repromissiones legimus factas. Nam legitur in Genesi quod, dormiente Jacob, quodam loco apparuerit ei Deus, dicens: Terram in qua dormis tibi dabo
Abbreviated transcription (Latin):
Non dicit subaudit᷑ abrahe dictȩ sunt ꝓmis¬
siones & seminib eius. sed singulari numero
dicit semini Uel non dix̃ scriptura in semi¬
nib: tuis benedicent᷑ om̃s gentes. sed in semt¬
ne tuo. ut de xp̃o intellegamus dictũ. Si enĩ
dixissac pluralit̃ seminibus. fortasse
dicera  ontendendo de dauid. & de alis¬
iudeis cẽ dictũ. Quodã loco dicit beatus
hicronimus quia om̃s scripiuras sacras ue

Expanded text:
 Abrahae dictae sunt promissiones, et seminibus ejus, sed singulari numero dicitur semini. Non dicit Scriptura: In seminibus tuis benedicentur omnes gentes, sed in semine tuo, ut de Christo intelligamus dictum. Si enim dixisset pluraliter seminibus, fortasse diceret aliquis contendendo de David et de aliJudaeis esse dictum. Quodam loco, beatus Hieronymus, qui omnes scripturas
Abbreviated transcription (Latin):
quit tuo benedicent᷑ om̃s gentes Sem̃ ergo
abrahe xp̃s ẽ. quia abrahã genuit isaac. isa ac
iacob iacob iudã. De cuius tribu & ꝓgeniȩ.
assumpsit xp̃c carnẽ in utero uirginalibeate
mariȩ. & ꝓcessit uelut sponsus dethalamosuo
Sed queri potest quare onĩs gentesdicant᷑ be¬
nedici inxp̃o. cũ adhuc om̃s gentes non cre¬
dant in eũ Et nulli dubiũ est aliũ non mere¬
rł benedicĩ. nisi qui fidẽ eius hab&: Qđ duob
modis potest solui Potest enĩ sine cdochicos:
accipi. hoc est atoto pars. quia lic& om̃s non
credant. tam̃ ex om̃ib gentib fidẽ eiusha¬

Expanded text:
 Semen ergo Abrahae Christus est, quia Abraham genuit Isaac, Jacob, Jacob autem Juda, de cujus tribu et progenie assumpsit carnem Dominus in utero virginali beatae Mariae, et processit velut sponsus de thalamo suo. Sed quaeri potest quare omnes gentes dicantur benedictae in Christo, cum adhuc omnes gentes non credant in eum, et nulli dubium sit alium non mereri benedici, nisi qui fidem ejus habet? Quod duobus modis potest solvi: Potest enim synechdochicos accipi, hoc est a toto pars, quia licet omnes non credant, tamen ex omnibus gentibus fidem ejus ha
Abbreviated transcription (Latin):
Rs Abrahȩ dicte sunt ꝓmissiones. & semini
eius Nondicit singulari numero abrahȩ dicta
ẽ ꝓmissio et seminieius. sed quia multe ꝓmissi
nes. si forte inueniamus aliqiđ de nob gentib
ei ꝓmissũ. Prima ꝓmissio facta est ad eũ quan¬
do eũ uocauit dñs. ꝓmittens ut sie grederetur
de t̾ra sua. futurus eẽt ingentẽ magnã dicens
Exide t̃ratua & de cognatione tua. & uade
in terrã quã monstrauero tibi. & faciã te in

Expanded text:
 Abrahae dictae sunt promissiones et semini ejus. Dicit singulari numero, Abrahae dicta est promissio et semini ejus; sed quia multae promissiones, si forte inveniamus aliquid de nobis gentibus ei promissum. Prima promissio facta est quando eum vocavit Dominus, promittens ut si egrederetur de terra sua, futurus esset in gentem magnam dicens: Exi de terra tua et de cognatione tua; et vade in terram quam monstravero t
Abbreviated transcription (Latin):
cõputant᷑ anni ducenti quindecĩ. lterũ
ab ingressu ia cob interrã egipti usq: ad
exitũ filiorũ isrł exea. computant᷑ simi¬
liter ani ducentĩ quindecĩ uisimul
iuncti. cõplent numerũ qua dr ingentoꝵ¬

Expanded text:
antur ducenti quindecim: iterum ab ingressu Jacob in terram Aegypti usque ad exitum filiorum Israel ex ea, computantur similiter anni ducenti quindecim; qui simul juncti complent numerum quadringentor
Abbreviated transcription (Latin):
intantũ ut in omne terrã sonus corũ
ꝓceder&. et infines orbis terre fama no¬
miniscius diuulgaret᷑. Tunc in semine
gentes. eo modo quo superius diximus.
& ꝓmissio eius adimpleta ẽ. Que post
quadringentos & triginta annos facta

Expanded text:
tantum ut in omnem terram sonus eorum procederet, et in fines orbis terrae nominis ejus fama divulgaretur, tunc in semine gentes, eo modo quo superius diximus, et promissio ejus impleta est. Lex quae post quadringentos et triginta annos facta
Abbreviated transcription (Latin):
nem uocat uitam. et conuersatione ueteris.
hominis ade: quȩ crucifixa idest mortua¬
& occisa est inbaptismate . Quicumq enĩ¬
adhuc originalib et actualib peccatis tenet᷑
obnoxius. quȩ adam ꝑpetrauit & etiam plu¬
rib uetus homo est et sequax ade. quia ui¬
tam et conuersationẽ eius imitat᷑: Ad quid
ergo mortua est et deleta illa conuersatio.
quȩ uetus homo dicit᷑ Vt destruatur cor¬
pus peccati : Corpus nr̃m corpus peccati est.
quia nos trabit ad peccatũ ꝑ delectationẽ car¬
nis & concupiscentiam prauam: Quod cor¬
pus nonita precipit apłs destrui ut adnibi¬
letur. sed ut quiescat ab officio : Iunc enim
quasi destruit᷑ dum refrenat᷑ & retrabitur
a peccato et mala uoluntate quã desiderat
implere. & quando non ꝑmittit᷑ seruire
peccato Miter: Peccatum bic possumus in¬

Expanded text:
m vocat vitam et conversationem veteris hominis Adae, quae crucifixa, id est mortua, occisa est semel in baptismate. Quicunque enim originali adhuc et actualibus peccatis tenetur obnoxius quae Adam perpetravit, vel etiam pluribus, vetus homo est et sequax Adae, quia vitam et conversationem ejus imitatur. Ad quid ergo mortua est et deleta illa conversatio, quae vetus homo dicitur? Ut destruatur corpus peccati, Corpus nostrum corpus peccati est, quia nos trahit ad peccatum per suggestionem carnis et concupiscentiam pravam. Quod corpus non ita praecipit Apostolus destrui ut annihiletur, sed ut quiescat ab opere peccati. Tunc enim quasi destruitur, dum refrenatur et retrahitur a peccato et mala voluntate, quam desiderat adimplere, nec permittitur servire peccato. Aliter: Peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
semel d est semꝑ fuit mortuus &: pec¬
cato quia numquã peccauit Solus xp̃s
semel mortuus est peccato. idest semꝑ.
quia num quã peccauit: Aliter. Quod
xp̃s mortuus est corporaliter. semel mor¬
tuus est ꝓpeccato nr̃o non amplius. ita
& semel morimur in baptismate. Possu¬
mus tamen post baptismum si peccaue
dum mortuus esset incruce. & sepultꝰ
in monumento. uidebat᷑ non uiuere
Sed quid fecit : Intrauit domũ fortis.
id est descendit in infernũ. et abstulit
diabolo illos quos tenebat electos. & po¬
testatẽ & iam quam habebat in hoc mun¬
do illi abstulit. sicq quad ragesimo die
resurrectionis sue ascendens incelũ iuiuit
eternaliter dõ. idest in gła paternȩ ma

Expanded text:
semel, id est semper mortuus fuit pecsemel, id est semper mortuus fuit peccato, quia nunquam peccavit. Solus Christus semel mortuus est peccato, id est semper, quia nunquam peccavit. Aliter: Quod Christus mortuus est corporaliter, semel mortuus est peccato nostro, non amplius, ita et nos semel morimur in baptismate. Possumus tamen post baptismum, si peccavedum mortuus esset in cruce, et sepultus in monumento, videbatur non vivere, sed quid fecit? Intravit in domum fortis, id est descendit in infernum, abstulit diabolo illos quos tenebat electos, et potestatem etiam quam habebat in hoc mundo illi abstulit, sicque quadragesimo die resurrectionis suae ascendens in coelum, vivit aeternaliter Deo, id est in gloria pate
Abbreviated transcription (Latin):
morit᷑o morsilli ultra non dominabitur:
Hoc laborat apłs in hoc loco. ut ostendat cre¬
dentib quia si semel remissionem pecca¬
torum acceper uint. non possunt iterum
rebapti zari sicut xp̃s non potest morinisi
semel : Et sicut xp̃s surgens amortuis iam
non morit᷑ ita & nos semꝑ debemus uiue¬
reuirtutibꝗ& uia anima quȩ peccauerit¬
pacriminale peccatũ. moriet᷑ : Quod autẽ
dicit mors illi ultra non dominabit᷑. mor¬
mortẽ corporalem atq temporalẽ. quȩ
ad tempus donata est ei ĩpso ꝑmittente.
siue diabolũ qui ei etiam quod am̃ modo
tente Intrauit enim diabolus incori
iude ut trader& xp̃m. ipse etiam sua sit iu¬
deis & pilato ait eum crucifigerent : Quod
diabolus mors appellet᷑. qui mortẽ attulit
mundo. ostendit i olrannes inquiens & no¬
men illimors NQuod enim mortuus est
subaudit᷑ xp̃s. peccato mortuus est semel ⁊
Iste uersiculus ita est distinguendus. ut
primum dicatur quod enim mortuus est.
ac deinde subsequat᷑ peccato mortuus ẽ

Expanded text:
moritur, mors illi ultra non dominabitur. Hoc laborat Apostolus in hoc loco, ut ostendat credentibus, quia si semel remissionem peccatorum acceperint, non posse eos iterum baptizari, sicut Christus non potuit mori nisi semel. Et sicut Christus surgens a mortuis jam non moritur, ita et nos semper debemus vivere virtutibus, quia anima quae peccaverit, criminali peccato morietur. Quod autem dicit, mors illi ultra non dominabitur, mormortem corporalem atque temporalem, quae ad tempus dominata est ei, ipso permittente, sive diabolum qui ei etiam quodam modo ditente. Intravit autem diabolus in cor Judae ut traderet Christum . Ipse etiam suasit Judaeis et Pilato, ut eum crucifigerent. Quod diabolus mors appellatur qui mortem attulit mundo, ostendit Joannes inquiens: Et nomen illi mors . Quod enim mortuus, subaudis Christus, peccato mortuus est semel, iste versiculus ita distinguendus est primum dicatur quod enim mortuus est, ac deinde subseq
Abbreviated transcription (Latin):
moneat nos cauere criminalla peccata : Quia
sicut xp̃s semel mortuus est. et iam non mõ¬
ritur. ita & nos sise mel mortui sumus in bap¬
tis mate non possumus iterũ rebaptiaari:
Qui enim mortuus est subauditur semel pecca¬
to inbaptismo. iustificatus estapeccato ĩdest
alienus effectus est ab om̃ib: peccatis : Qua ꝓp̃t
deb& se custodire neiterum polluat secrimi¬
nalib peccatis: quia non poterit iterũ iustifi¬
cari ꝑbaptismũ: si autẽ mortui sumus cum
xp̃o subaudit᷑ tempore baptis matis peccato
eo modo quo superior sermo texuit. credimꝰ
quia simul uiuemus cum illo incelo posto

Expanded text:
neat nos cavere criminalia peccata: quia sicut Christus semel mortuus est, et jam non moritur, ita et nos si semel mortui sumus peccato in baptismate, non possumus iterum baptizari. Qui enim mortuus est, subaudis peccato in baptismo, justificatus est a peccato, id est alienus effectus est ab omnibus peccatis: quapropter debet se custodire, ne iterum polluat se criminalibus peccatis, quia non poterit iterum justificari per baptismum. Si autem mortui sumus cum Christo, tempore baptismatis peccato, eo modo quo superior sermo texuit, credimus quia simul etiam vivemus cum Christo
Abbreviated transcription (Latin):
in greco. cogitate uos mortuos peccato
mhil aliud cogitat. nisi tantuim modo
nus eius spm̃ dignetur suscĩpere. & sic ut dñs
dixit ad patrẽ. inmanus tuas commendo
sp̃m meum. ita et uossiquando uenit ma¬
la concupiscentia & delectatio praua in¬
flammat uos ad libidinẽ & ad cetera ma¬
la patranda. cogitate et reducite ad memo¬
riam quia inbaptismate mortui estis om¬
nib: peccatis. ubi accepistis remissionem
peccatorũ: Et talia cogitantes uiuite dõ.
idest sapientiȩ. prudentię. castitati. cete¬
om̃ib uirtutib uiuit quȩ indõ sunt¬

Expanded text:
itur: Cogitate vos mortuos peccato,nihil aliud cogitat, nisi tantummodo nus ejus spiritum dignetur suscipere, sicut et Dominus dixit ad Patrem: In manus tuas commendo spiritum meum : ita et vos, si quando venit mala concupiscentia, et delectatio prava inflammat vos ad libidinem et ad caetera mala patranda, cogitate et ad memoriam reducite, quia in baptismate mortui estis omnibus peccatis: ubi recepistis remissionem peccatorum, et talia cogitantes vivite Deo, id est sapientiae, prudentiae, castitati, caeteomnibus virtutibu
Abbreviated transcription (Latin):
pus uero eius uniuersitatẽ uitiorum: Sic̃
enim xp̃s caput est om̃ium electorũ. & om̃iũ
uirtutũ . omsq: electi & om̃s uirtutes sunt
corpus eius. ita diabolus caput est. om̃ium
repborum iom̃iumq: uitiorũ. Om̃sq reꝓbi.
& om̃a uitia corpus illius sunt Et ad hoc
semel in baptismo: ut destruat᷑ uni uersitas
uitiorũ que est corpiis diaboli : & ultra non

Expanded text:
tem vitiorum. Sicut Christus caput est omnium electorum et omnium virtutum, omnesque electi, et omnes virtutes sunt corpus ejus, ita diabolus caput est omnium reproborum omniumque vitiorum, omnesque reprobi et omnia vitia corpus illius sunt, et ad hoc semel in baptismo: ut destruatur universitas vitiorum, quae est corpus diaboli: ut ultra non
Abbreviated transcription (Latin):
spĩtalis assumimꝰ. quando auxilio freti
criminalia peccata non committimus
Et si complantamur in p̃senti scło similitu¬
dini mortis eius tã corporalis qua spitalis.
ut sicut ille mortuus est corpore. & mor
peccatis. erimus utiq: conplantati & coniunc¬
ti resurrectioni eius in gła. quia cum appa¬
ruerit similes ei erimus. qmuidebimus eũ
sicuti est: Hoc scientes quia uetus homo nr
simul crucifixus est. ut destruatur corpus
peccati. ut ultra non seruiamus peccato

Expanded text:
spiritualis, quando ejus auxilio freti criminalia peccata non committimus, et sic complantamur in praesenti saeculo similitudini mortis ejus, tam corporalis quam spiritualis, ut sicut ille mortuus est corpos, erimus utique complaxfati et conjuncti resurrectioni ejus in gloria, et cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Hoc scientes quia vetus homo noster simul crucifixus est, ut destruatur corpus peccati, et ultra non serviamus
Abbreviated transcription (Latin):
cibo sp̃itali Mors & iameius arbor potest
intellegi. quia sicut arbor ad hoc plantatur.
ut fructum afferat plantatori. ita mors
xp̃i adhoc celebrata est incruce. ut fructũ
salutis et redemptionis afferret mundo
tati sumus similitudini mortis xp̃i. & non¬

Expanded text:
corporali. Mors etiam ejus arbor potest corporali. Mors etiam ejus arbor potest intelligi, quia sicut arbor ad hoc plantatur ut fructum afferat plantatori, ita mors Christi ad hoc celebrata est in cruce, ut fructum salutis et redemptionis afferret mundo. tati sumus similitudini mortis ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
bulare: Mest ut sicut noui effecti sumus inbap¬
ismounta sempnori et immaculati uiuamus
ambulantes de uirtute in uirtiitem. Norii¬
ta senimuite est post baptis num crimina¬
lia peccata non commitere & aleuiorib:
inquantũ possibile est temperare . Qua no¬
uitate innouant᷑ cottidie electi. dum pro¬
ficiunt inuirtutib & laudatur ds̃ om̃ps in
illorum operiba sicut dns dicit Uideant
opera ura bona & glorificent patre ur̃m
Sienim complantati facti sumus similitudini
mortiseius. id est xp̃i. simul & resurrectioni
erimus Subaudit᷑ conplantati i dest coniune¬
ti & conformes Quidã cõdiceshabent resur¬
rectionis genitiuum ui delic& casum. sed me¬
lius est ut doctores dicunt. dicere ꝑdatiuum
resurrectioni quia uerbum complantati con
arbori inserit᷑. Et xp̃s arbor est ꝑsimilitudi
his qui adphenderint eum. Ipse est &iam
arbor uite que est plantata in medio para ds̃¬
si. hocẽ in medio eccłȩ Idcirco autẽ ubori
comparat᷑ quia sicut arbor pascit ita xp̃ispas¬

Expanded text:
in baptismo, ita semper novi et immaculati vivamus: ambulantes de virtute in virtutem. Novitas enim vitae est, post baptismum criminalia peccata non committere, et a levibus in quantum possibile est temperare, qua novitate innovantur quotidie electi, dum proficiunt in virtutibus, et laudatur omnipotens Deus in illorum operibus, sicut Deus dicit: Videantur opera vestra bona, et glorificent Patremantati facti sumus similitudini mortis ejus, id est Christi, simul et resurrectionis erimus, subaudis complantati, id est conjuncti et conformes. Quidam codices habent resurrectionis genitivum videlicet casum, sed melius est, ut doctores dicunt, dicere per dativum resurrectioni, quia verbum complantati ei, arbori cum inseritur, et Christus arborhis qui apprehenderint eam . Ipse est etiam arbor vitae quae est plantata in medio paradisi, hoc est in medio Ecclesiae. Idcirco autem arbori comparatur, quia sicut arbor pascit et umbra
Abbreviated transcription (Latin):
Mors xp̃i in hoc loco dupliciter potest intellȩ¬
gĩ tam corporalis uidelic& quã spitalis
Similitudini mortis eius corporalis conplan¬
tamur. quandõ sicuti ille mortuus era cor¬
pore ꝓpeccatorib: nos morimur peccato
In hoc enim ẽ similitudo quia ille mortuus
corpore. nos uiciis Aliter: Similitudini mor¬
tis eius spitalis complantamur. quando mori¬
mur criminalib peccatis Ille eni inueritate
mortuus est peccato. quia numquã pecca¬
uit. Cui ueritati non põssumus complantari
& coniungi. quia quamdiu sumus in hoc mor.¬
tali corpore ex toto carere peccatis leuio¬
rib: non possumus. sicut iohannes dicit Si

Expanded text:
st intelligi, tam spiritalis videlicet quam corporalis. Similitudini mortis ejus corporalis complantamur, quando sicut ille mortuus est corpore pro peccatoribus nos morimur peccato. In hoc enim est similitudo, quia ille mortuus est corpore, nos vitiis. Aliter: Similitudini mortis ejus spiritalis complantamur, quando morimur criminalibus peccatis. Ille enim in veritate mortuus est peccato, qui nunquam peccavit. Cui veritati non possumus complantari et conjungi, quia quandiu sumus in hoc mortali corpore, ex toto carere peccatis levioribus non possumus, sicut dicit Joannes: Si
Abbreviated transcription (Latin):
inmorte subaudit᷑ peccati & uitiorũ Quo¬
modo possumus uiuentes in carne consepeliri
xp̃o Si morimur peccato sicut ille mortu¬
us est incruce. & baptizamur in nomine sc̃ẽ
trinitatis. tunc consepelimur ei. Si autem
uiuimꝰ peccato. nequa quã possumus cosepe¬
liri illi. Consideremꝰ ergo quomodo moriam
peccato. et conse peliamura& conresuscitemur
xp̃o. Et quomodo concordet misteriũ mortis
sepulture et resurrectionis eius baptis mati nr̃o:
Xp̃s postqua mortuus est incruce. de cruce po¬
situs est in sepulchro. de sepulchro tertia die
resirrexit: Siraliter ã nosuenientes ad foatẽ
baptismatis. dum abrenuntiamiis diabolo & om̃ib:
peccato. sicut xp̃s martuus est incruce
Xp̃s decruce sepultus est insepulchro. et nos
post confessionẽ sc̃ȩ trinitatis consepelimur
Resurrexit ipse tertia dic uiuus & nos post tertiã
mersionẽ resurgimus de morte peccator ĩrad

Expanded text:
 subaudis peccati et vitiorum. Quomodo possumus viventes in carne consepeliri Christo? Si moriemur peccato, sicut ille mortuus est in cruce, et baptizamur in nomine sanctae Trinitatis, consepelimur ei; si aut vivimus peccato, nequaquam possumus consepeliri ei. Consideremus ergo quomodo moriamur peccato, et consepeliamur et conresuscitemur Christo, et quomodo concordet mysterium mortis, sepulturae et resurrectionis ejus baptismati nostro: Christus, postquam mortuus est in cruce, de cruce positus est in sepulcro: de sepulcro tertia die victor resurrexit. Similiter et nos venientes ad fontem baptismatis, dum abrenuntiamus diabolo et omnibus peccato, sicut Christus mortuus est in cruce, Christus de cruce positus est in sepulcro, et nos post confessionem sanctae Trinitatis consepelimur Resurrexit ipse tertia die vivus, et nos post ternam mersionem resurgemus de morte peccatorum ad
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m ꝑtineat. & dicit Num quidigno¬
ratis fr̃s mysteriũ mortis xp̃i. sepulture
ac resurrectionis. quomodo conueniat
mine sc̃ẽ trinitatis baptizare credentes.
modo soluit᷑ quia apłs in hoc loco non
tantũ rationẽ & institutionẽ baptis mis
describere disposuit. quantũ misteriũ
mortis xp̃i Et ubi de morte erat ali¬
sp̃s sẽi quȩ carnẽ non suscepit. neq mor¬
tem sed ꝑsonam tantummodo filii. quȩ
carnẽ assumpsit & ꝓ nobis mortua ẽ
Nec conueniebat ut dicer& quicũq bap¬
tiaati sumus in romine patris & sp̃s scĩ¬

Expanded text:
at, et dicit: Nunquid ignoratis, o Romani, mysterium mortis Christi, sepulturae ac resurrectionis, quomodo conveniat mine sanctae Trinitatis baptizare credentes, modo solvitur, quia Apostolus in hoc loco non tantum rationem et institutionem describere baptismi disposuit, quantum mysterium mortis Christi et ubi de morte erat aliponere, quae carnem non suscepit, neque mortem, sed personam tantummodo Filii quae carnem assumpsit, et pro nobis mortua est. Non enim conveniebat ut diceret: Quicunque baptizati sumus in nomine Patris, et Fi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i Xp̃omertuo incruce ꝓnr̃is peccatis qui
est caput ominiũ electorũ. om̃s lecti qui sunt
menbra eiusi commortiui sunt peccato capitisuo
xp̃o Uerbigra asicut ablato et absciso capite
cuius lib& animantis. commoriunt᷑ om̃a men¬
cato : quia ipse ꝓpeccatorib: mortuus ẽ. & nr̃m
peccatũ in sua morte occidit: Aliter In mor¬
te ipsi us baptigatĩ sumus. idest infide passionis
& mortis eius : Quia ꝑfidem passionis xp̃i.¬
et per baptismi gratiani abluimur apeccatis : Ista
enimduo ita coniuncta sunt : ut neq passio xp̃i
sine baptismo. neq baptismus fide passionis xp̃i.
nos possit saluare : Dicamus & aliter In morte
ipsi us baptiaati sumus. idest ad exemplũ & figu¬
ram mortis eius. ut illi commorionurpecca¬
to isicut mortuus est ipse corpore. uel ad exẽ¬
sicut fuit baptismus iohannis. quod remissio¬
nem peccatorũ non dedit. Aliud in igne
uł spũ quo baptizati sunt apłi die pentecos¬
tes. de quo dñsdixit.Uosautẽ baptizabimi

Expanded text:
rtuo in cruce pro peccatis nostris, qui est caput omnium electorum, omnes electi qui sunt membra ejus, commortui sunt peccato capiti suo Christo, verbi gratia: Sicut ablato et absciso capite cujuslibet animantis, commoriuntur omnia memcato, quia ipse pro peccatoribus mortuus est, et nostrum peccatum in sua morte occidit. Aliter: In morte ipsius baptizati sumus, id est in fide passionis et mortis ejus quia per fidem passionis Christi et baptismi gratiam abluimur a peccatis. Ista enim duo ita conjuncta sunt, ut neque passio Christi sine baptismo neque baptismus sine fide passionis Christi, nos possit salvare. Dicamus et aliter: In morte ipsius baptizati sumus, id est ad exemplum et figuram mortis ejus ut illi commoreremur peccato, sicut mortuus est ipse corpore, vel ad exemum in aquis, sicut fuit baptismum Joannis quod remissionem peccatorum non dedit; aliud in igne vel Spiritu, quo baptizati sunt apostoli in die Pentecostes: et de quo Dominus dixit: Vos autem baptizabimi
Abbreviated transcription (Latin):
apłos Tertium est insanguinis effusione. quo.
baptizatus est ipse dñs. om̃sq sci martires
De quo etiamdñs ait filiis ⁊ ebẽdẽĩ Potestis bibe¬
re calicẽ baptismate quo ego baptizari hãbeo
Id est potestis effusionẽ sanguinis ur̃i sustinere.
est. de collatus ab herode. Sed & notandum
atq: uisibilia & tria incorporalia atq: inuisi¬
bilia Tria sunt uisibilia sacerdos ui delicet¬
& corpus baptizandi & aqua : Et tria inuisi¬
bilia. fides anima quȩ abluit᷑ apeccatis & sp̃s¬
sc̃s. quo operante remissio peccatorũ datur

Expanded text:
artum est in sanguinis effusione, quo baptizatus est ipse Dominus omnesque sancti martyres: de quo etiam Dominus ait filiis Zebedaei: Potestis baptizari baptismate quod ego baptizari habeo ? id est potestis effusionem sanguinis vestri sustinere: est, decollatus ab Herode. Sed et hoc quoqatque visibilia, et tria incorporalia atque invisibilia. Tria sunt visibilia: sacerdos videlicet, corpus baptizandum et aqua. Tria invisibilia: fides, et anima quae abluitur a peccatis, et Spiritus, quo cooperante remissio peccatorum datur
Abbreviated transcription (Latin):
odisti disciplina. & ꝓiecisti sermones me¬
os retrorsũ e Qui enĩ alterius uita dis¬
cutere deb&. purum oculũ mentis ne¬
cesse est habeat. sicut apłs ad timotheũ
scribit. Oportet ep̃mir reprehensi¬
bilem ẽẽ. tamquã dei dispensatorem:
Unde dñs adhuc ammonendo subiungit
dicens. Hipocrita. eice primũ trabem
de oculotuo. & tunc ꝑspicies ut educas
festuca de oculo fr̃is tui Hipocrita
grece. latine simulator dicitur. uel
subauratꝰs Quo nomine illicensentur.
qui aliud ostendunt exterius. &. aliud
seruant interius. Iales dñs in euangelio
merepat dicens. Ue uobis scribe & pha¬
risei hipocrite. qui similes estissepulchris
dealbatis quȩ aforis apparent hominib:
speciosa. intus autẽ plena sunt essib mor¬
tuorum et om̃i spurcitia Sic et uos
quidẽ aforis paretis homiinib iusti intus
autem pleni estis hipoerisi et iniquitate
Quam grauenamq uiciũ sit hi pocrisis
beatus iob ostendit cum dicit Non ue

Expanded text:
odisti disciplinam, et projecisti sermones meos retrorsum . » Qui enim alterius vitam discutere debet, purum oculum mentis necesse est ut habeat, sicut Apostolus ad Timotheum scribit: « Oportet episcopum irreprehensibilem esse tanquam Dei dispensatorem . » Unde Dominus adhuc admonendo subjungit, dicens: « Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo et tunc perspicies ut educas festucam de oculo fratris tui. » Hypocrita Graece, Latine simulator dicitur vel subauratus, quo nomine illi censentur, qui aliud ostendunt exterius, et aliud servant interius. Tales Dominus in Evangelio increpat, dicens: « Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, quoniam similes estis sepulcris dealbatis, quae a foris apparent hominibus speciosa, intus vero sunt plena ossibus mortuorum et omni spurcitia. Sic et vos quidem a foris paretis hominibus justi, intus autem pleni estis hypocrisi et iniquitate . » Quam grave namque vitium sit hypocrisis, beatus Job ostendit, cum ait: « Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
redire. nonita uult sanari amedicis. ut
uestigia uulnerũ non appareant sed absq
deformitate apparentes. eius audaciam
cunctis uidentib indicent: ita & dñs re¬
surgens amortuis. uestigia passionis in sua
carne uoluit apparere. ut uictorẽ eũ
diaboli ipsa signa ꝑ infinita sđa de monstrent.
Et quia discipuloꝵ mentes inter merorem.
& giudiũ positȩ. nondum ꝑfecte eũ resur¬
rexisse credebant. uerũ indiciũ resurrec

Expanded text:
redire, non ita vult sanari a medicis, ut redire, non ita vult sanari a medicis, ut vestigia vulnerum non appareant, sed absque deformitate apparentes, ejus audaciam cunctis videntibus indicent: ita et Dominus resurgens a mortuis, vestigia passionis in sua carne voluit apparere, ut victorem eum diaboli ipsa signa per infinita saecula demonstrent. Et quia discipulorum mentes inter moerorem et gaudium positae, nondum perfectae eum resurrexisse credebant, veru
Abbreviated transcription (Latin):
quia ueniens adiudiciũ. in eadẽ forma
om̃ib apparebit. iustis scilicet et iniuis¬
tis. Ut iustiiuidentes quanta. & qualia
peoꝵ ereptione aurtor humani gene¬
ris sustinuit. in eius laude. & gratiarũ
actione ꝓficiant Iniusti uero tanto
deterius puniant᷑. quanto largiora
dĩ heneficia indignius contempserunt:
Sicut scriptũ est. Nidebunt in quen
adhuc aliter dñs in sua carne uestigia
passionis reseruauit. ut quia aduoca¬
tus est nr̃ & patr̃e interpellat ꝓnobis
inhumanitate. qui cuncta dat cũ patre
ꝑ diuinitatẽ. ipsa uulnera quȩ ꝓnr̃a
redemptione sustinuit. patri ostendat
ut eum misereri hominib faciat. ꝓ quib
unigenitus filius dĩ. tanta actalia susti¬
nere non recusauit. & sic eum qui mi¬
sereri non cessat. ad miserandũ ꝓuoc&
Uel ceste post resurrectionẽ dñs ues¬
tigia passionis in sua carne uoluit re¬
struare ut ipsa signa passionis. uicto¬
am quã de amiquo hoste obtinuit¬
quidem sed uulneratũ adꝓpriam patriam

Expanded text:
dem forma omnibus apparebit, justis scilicet et injustis: ut justi videntes quanta et qualia pro eorum ereptione Auctor humani generis sustinuit, in ejus laude et gratiarum actione proficiant: injusti vero tanto deterius puniantur, quanto largiora Dei beneficia indignius contempserunt, sicut scriptum est: « Videbunt in quem nus in sua carne vestigia passionis reservavit, ut quid advocatus est noster, et Patrem interpellat pro nobis in humanitate, qui cuncta dat cum Patre per divinitatem, ipsa vulnera, quae pro nostra redemptione sustinuit, Patri ostendat, ut eum misereri hominibus faciat, pro quibus unigenitus Dominus tanta ac talia sustinere non recusavit: et sic eum qui misereri non cessat, ad miserandum provocet. Vel certe post resurrectionem Dominus vestigia passionis in sua carne voluit reservare, ut ipsa signa passionis victoriam quam de antiquo hoste obtinuitquidem, sed vulneratum ad propriam patriam
Abbreviated transcription (Latin):
discipuli. nauigio uenerunt: Idest eadem
fide uł amore flagłantes. qua petrus a płs
Accensus erat. sccuti sunt: Unde & bene dicit᷑
Non enĩ longe erant aterra sed quasi eubi¬
tis ducentis trahentes rete piscium. Quia
in ducentis cubitis. centenarius numerus
duplicat᷑ ꝑfectam numer istt caritatem
insinuat. quȩ ex dilectione dĩ& ꝓximi c̃¬
stat. Quenĩ ꝑfecte dñ & ꝓximum diligt
non longe est aterra uiuentium: Vt aũtꝰ
ascender interram uiderunt prunas posi¬
tas. et piscem suꝑ positũ. & panem Ubiad
litteram quasi sonare uidet᷑ qđ piscis a&
panis. prunis suꝑ positus esset. Sed scien¬
dum est. quia ille qui necessarius erat. idẽ
piscis. prunis erat suꝑ positus. panis uero
seorsum erat. Notandum etiã quod ipsa
qualitas ciboꝵ amysterio non uacat
Namsicut in alia euangdi lectione legi¬
mus. cũ pisee asso fauũ mellis discipuli
dño obtulerunt. Hic aũt panis & piscis

Expanded text:
discipuli navigio venerunt, » id est, eadem discipuli navigio venerunt, » id est, eadem fide vel amore flagrantes, qua Petrus apostolus accensus erat, secuti sunt. Unde et bene dicitur: « Non enim longe erant a terra, sed quasi cubitis ducentis, trahentes rete piscium. » Quia in ducentis cubitis centenarius numerus duplicatur, perfectam numerus iste charitatem insinuat, quae ex dilectione Dei et proximi constat. Qui enim perfecte Deum et proximum diligit, non longe est a terra viventium. « Ut autem ascenderunt in terram, viderunt prunas positas et piscem superpositum, et panem. » Ubi ad litteram quasi sonare videtur, quod piscis et panis prunis superpositus esset. Sed sciendum est quia ille qui necessarius erat, id est piscis, prunis erat superpositus, panis vero seorsum positus erat. Notandum etiam quod ipsa qualitas ciborum a mysterio non vacat. Nam sicut in alia Evangelii lectione legimus, cum pisce asso favum mellis discipuli Domino obtulerunt. hic autem, panis et piscis
Abbreviated transcription (Latin):
ait illi Absit ate dñe non fiet istud. Nor
enim decet ut filius dĩ gustet mortẽ. Et cũ
eiusdem passionis articulo imminente des
diceret. om̃s uos scandalũ patiemini ꝓp̃t
me in ista nocte. ille p̃multitudine amoris
confisus dicebat. Et si om̃s scandali dati
fueriunt unte. ego numqũa scandalitabor
Cumq dñs qđ futurũ erat ꝓsequeret᷑ dicens.
amen dicotibi antequam gallus cantet. ter
me negabis. ille contradicebat. Et si oportu¬
erit me moritecũ. non te negabo Et ut in
hac lectione refertͥ cum dñm stante̾m inlit¬
tore uidisset. tunica suc cinx̃ se. & misit se
in mare dpiritalit̃ uero hoc dicere possumꝰ.
quia post quam eum resurrexisse cognouit.
tunica fidei. uł amoris. qua innegando se
nudauerat. reinduit. & misit in mare. id est
int̃ tumentes mundi potestates eius nomen
p̃dicare cepit. quem ad unius mulieris uocẽ
tes. prius negauerat. Ait enim. Oboedire
oportet dõ magis quã hominib: Alii aũt

Expanded text:
Absit a te, Domine, non fiat istud , » non enim decet ut Filius Dei gustet mortem. Et cum ejusdem passionis articulo imminente Dominus diceret: « Omnes vos scandalum patiemini in me in ista nocte, » ille prae multitudine amoris confisus dicebat: « Etsi omnes scandalizati fuerint in te, ego nunquam scandalizabor. » Cumque Dominus quod futurum erat prosequeretur, dicens: « Amen dico tibi, antequam gallus cantet, ter me negabis, » ille contradicebat: « Etsi oportuerit me mori tecum, non te negabo . » Et ut in hac lectione refertur, cum Dominum stantem in littore vidisset, tunica succinxit se, et misit se in mare. Spiritualiter vero hoc dicere possumus, quia postquam eum resurrexisse cognovit, tunica fidei vel amoris, qua in negando se nudaverat, reinduit, et misit se in mare, id est inter tumentes mundi potestates ejus nomen praedicari coepit, quem ad unius mulieris vocem ter prius negavit. Ait enim: « Obedire oportet Deo magis quam hominibus . » « Alii autem
Abbreviated transcription (Latin):
UIbi fuerint duo uel tres congregati in nomi¬
ne meo. ibi sum in medio eox Sed appa T̃II¬
rens discipulis dñs quid dixerit. audiamꝰ.
Pax uobis Et pulcbrȩ resurgens amortu¬
is. primo pacem discipulis commendauit.
ut ꝑ suam passionẽ & resurrectionem.
angelicam et humanã naturã. reconci¬
liatã esse ostenderet. Ex eo enim quo
primus homo peecando recessit adõ.
discordia inter hominef& angłos fuit.
Ded quia humanã uatũram dñs redimens.
ad consortium angłoꝵ reuocauit. resur¬
gens amortuis. quasi speuale munus
discipulis pacem contulit Ipse est enim

Expanded text:
duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum . » Sed apparens discipulis Dominus, quid dixerit audiamus: « Pax vobis. » Et pulchre resurgens a mortuis, primo pacem discipulis commendavit, ut per suam passionem, resurrectionem, angelicam et humanam naturam reconciliatam esse ostenderet. Ex eo enim tempore quo primus homo peccando recessit a Deo, discordia inter homines et angelos fuit. Sed quia humanam naturam Dominus redimens, ad consortium angelorum revocavit, resurgens a mortuis, quasi speciale munus discipulis pacem contulit. « Ipse est enim, »
Abbreviated transcription (Latin):
populũ uideoꝵ  Auctorẽ uero uitȩ inter¬
fecistis. & cetr:: Illũ qui plismaũ t hominẽ
de limo terrȩ & in spiraut in faciẽ eius sp̃i
raculũ uitȩ & factus est homo in anima ui¬
uentem: ilũ qui dixit Egosũ uia ueritas
& uita. Et de quo iohannes. Hic est uerus
s aut. qui p̃nuntiauit ꝑ osꝰ onniũ prophe¬
tarum pati xp̃m suum. impleuit sit & ctr
Hlinc& ipse dñs deope & alio discipulo ait
Ostultai et tardi corde ad eredendũ in omib
quȩ locumi sunt ꝓphetȩ Nonne hȩc opor¬
t in apicus amorse. & om̃ib ꝓphetis in¬
terpritabat᷑ illis de om̃ib scripturis q̃
tiam passionis in głam suam intraturũ.
qua ratione se gloriant᷑ esse xpianos.
qui iuxta uiriũ suarũ modulũ. neq
scripturas qualit̃ ad xp̃m ꝑtine̾ant
inuestigare. neq ad głam quam cũ
xp̃ohabere cupiunt. ꝑ passiones tribu¬
lationũ desiderant ad tingere

Expanded text:
populum Judaeorum. « Auctorem vero vitae interpopulum Judaeorum. « Auctorem vero vitae interfecistis, » illum qui plasmavit hominem de limo terrae, raculum vitae, et factus est homo in animam viventem, illum qui dixit: « Ego sum via, veritas, et vita . » Et de quo Joannes: « Hic est verus Deus autem qui praenuntiavit per os prophetarum pati Christum suum, implevit sic, etc. Hinc et ipse Deus Cleophae et alii discipulo ait: O stulti et tardi corde ad credendum in omnibus quae locuti sunt prophetae, nonne haec oporEt incipiens a Moyse et omnibus prophetis interpretabatur illis de omnibus Scripturis quae tiam passionis in gloriam suam intraturum, qua ratione se gloriantur esse Christianos, qui juxta virium suarum modulum neque Scripturas qualiter ad Christum pertineant investigare, neque ad gloriam quam cum Christo habere cupiunt per passiones tribulationum desiderant attingere
Abbreviated transcription (Latin):
commendata est. illi ligandi et soluendi
data est potestas. quando ei adñodic¬
tum est Iues petrus & suꝑ hanc pe¬
tram ȩdificabo ecłam meam. & por¬
te inferi non p̃ualebunt aduersus eã

Expanded text:
commendata est, illi ligandi et solvendi data est potestas, quando ei a Domino dictum est: « Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebun
Abbreviated transcription (Latin):
Non ignorans interrogauit discipulos:
sed ut ex communi locutione. suam
demonstraret cognitionẽ. Et pulchrȩ
suos discipulos pueros uocauit. Puer
enim. apuritate dictus est. Recte &
hoc nom̃ discipulis conuenit. quia absq
dolo & simulatione purissimo cordis
amore dño adherebant. in quoꝵ olĩ
ꝑsona ꝑ isaiam dictũ fuerat. Ecce
Tego & puerimei. quos mihi dedit dñs¬

Expanded text:
» Non ignorans Dominus interrogavit discipulos, » Non ignorans Dominus interrogavit discipulos, sed ut ex communi locutione suam demonstraret cognitionem. Et pulchre suos discipulos pueros vocavit. Puer enim a puritate dictus est. Recte et hoc nomen discipulis convenit, quia absque dolo et simulatione, purissimo cordis amore Domino adhaerebant. In quorum olim persona per Isaiam dictum fuerat: « Ecce ego et pueri mei, quos dedit
Abbreviated transcription (Latin):
iam facto. stetit iħs inlittore. Non tam̃
cognouer̃ discipuli. quia iħs est. Ubi forte
mouet aliquẽ. quare dñs post resurrectio¬
nem in littore stetit. cum ante passionem
non solũ coram discipulis suꝑ fluctus ma¬
ris ambula uerit. sed etiam petrũ suꝑ ma¬
re ut ambulare posset manũ dederit
ad qđ dicendũ est. quia non hoc dñs ꝓpt̃
impossibilitatẽ. sed ꝓpt̃ mysteriũ fecit
er mare ergo ut diximꝰ. scłm significat᷑
Discipuli ergo inmari erant. quia int̃ fluctꝰ
scł̃i huius adhuc laborabant Dñs aũt
in littore stecit. quia ab eoꝵ corruptio¬
ne. & mortalitate. alienus erat : Ac si
uerbis diceret. Iam uobis in mari non
appareõ. quia int̃ fluctus scł̃i uobiscum
communiter non uiuo Et hoc ẽ qđ alibi
ait. Flȩc sunt uerba quȩ locutus sum
ad uos cũ adhuc essem uobiscum
Dicit ergo aisiħs. Pueri numquid pul¬
mentariũ habetis: Responder̃ ei. Non:

Expanded text:
jam facto, stetit Jesus in littore; non tamen jam facto, stetit Jesus in littore; non tamen cognoverunt discipuli quia Jesus est. » Ubi forte movet aliquem, quare Dominus post resurrectionem in littore stetit, cum ante passionem non solum coram discipulis super fluctus maris ambulaverit, sed etiam Petro, supra mare ut ambulare posset, dederit manum. Ad quod dicendum est, quia non hoc Dominus propter impossibilitatem, sed propter mysterium fecit. Per mare ergo ut diximus saeculum significatur. Discipuli ergo in mari erant, quia inter fluctus saeculi hujus adhuc laborabant. Dominus autem in littore stetit, quia ab eorum corruptione et mortalitate alienus erat. Ac si verbis diceret: Jam vobis in mari non appareo, quia inter fluctus saeculi vobiscum communiter non vivo. Et hoc est quod alibi ait: « Haec sunt verba quae locutad vos, cum adhuc essem vobiscum . » « Dicit ergo eis Jesus: Pueri, nunquid pulmentarium habetis? Responderunt ei: Non.