comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid tuȩ castitati contrarium hac salutatione
p̃teram Inuenisti enim grãm apud dm̃. Luia casti¬
Paries filium. hic erit magnus: quia dominabit᷑
a mari usq ad iare. & a flumine usq ad t̾minos
orbis terrȩ: Et filꝰ altissimi uocabitur. quia qͥ in
terris nascitur humilis: incelis regnat cũ patre¬
sublimis: Et dadit illi dñs deus sedẽ dauid patris
euis. & regnabit indomo iacob in ȩternũ. & regni
eius non erit finis Ipse quippe rex regũ & dñs
dominantium. & thronus eiꝰ in scłm scłi. His an-¬
geli uerbis uirgo ñ incredula. s modũ scire uo-¬
lens: respondit. Quomodo istud fieri potest: Hã
cum ipsa uirum iuxta uotum meum nunquam
pere. aut sine uirilis seminis increm̃to possũ pare¬
re: Ahȩc angelus: He estimes inquit inaria. qđ
humano more concipias: Lam sine uirili cõmutio

Expanded text:
arium tuae castitati hac salutatione praetexam. Invenisti enim gratiam apud Dominum: quia casti et paries filium. Hic erit magnus, qui dominabitur a mari usque ad mare: et a flumine usque ad terminos orbis terrae. Et filius Altissimi vocabitur: quia qui in terris nascitur humilis, in coelo regnat sublimis. Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus, et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis. Ipse quippe rex regum et Dominus dominantium est: et thronus ejus in saeculum saeculi. His angeli verbis, virgo non incredula, sed modum scire volens, respondit: Quomodo istud fieri potest? Nam cum ipsa virum juxta votum meum numquam ine virilis seminis incremento parere possum? Ad hoc angelus: Ne existimes, inquit, Maria, quod humano more concipias. Nam sine virili commixtio
Abbreviated transcription (Latin):
indẽ quasi ascmno excitatus. lucernariȩ deuoci-¬
onis tempus agnoscens. extensis manib lenta licet
to silentio: euta horam noctis quartam omnibus
qui aderant sollicite uigilantib. subito cellula
assistebant ext̾riti atq turbati adorationem
se iactauerunt: nichil camen scientib his qui
ꝓforib obsistebant. Neq enim publicus ille-
s priuatus incellula fuerat t̾rȩ motus. Iuter¬

Expanded text:
inde quasi ex somno excitatus, lucernariae devotionis tempus agnoscens, extensis manibus, lenta licet iu silentio, circa horam quartam noctis omnibus qui aderant sollicite vigilantibus, subito tam inassistebant, exterriti atque turbati ad orationem se cuncti jactarent, nihil tamen scientibus his qui pro foribus consistebant: neque enim publicus ille, sed privatus in cellula fuerat terrae motus. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
ti a creditoribus suis reddita pecunia liberauit:
Una scilicet negotiatione & planctus debitorum
extersit: & crediorum gaudia reparauit. Cum
autem ad summum sacerdotii gradum ꝑfectus ÷
noluit se talem exhibere ep̃m qui ab aliquo cine.¬
retur: s talem se reddidit sacerdotem qui ab omĩb
amaretur. Nuniquam sic iratins:: ut non inira
miscdi̾ȩ memor esset. Neq enim poterat uir ille
irasci: qui contumelias despiciebat. & odia uita.¬
bat. Nun iniuditio sine miscdi̾a uestigandum ÷¬

Expanded text:
ti a creditoribus suis reddita pecunia liberavit! ti a creditoribus suis reddita pecunia liberavit! una scilicet pietatis negotiatione et planctus debitorum extersit, et creditorum gaudia reparavit. 7. Cum autem ad summum sacerdotii gradum provectus esset, noluit talem se exhibere episcopum qui ab aliquo timeretur; sed talem se reddidit sacerdotem qui ab omnibus amaretur. Nunquam sic iratus est, ut non in ira misericordiae memor esset: neque enim poterat vir ille irasci, qui contumelias despiciebat, et odia vitabat. Nunquam in judicio sine misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
euis non planxerit: fleuit planȩ ȩcła. quod
talem sacertlotem amisit: s exultat paradisis
quod talem sẽm suscepit. Plangunt popłi: sed
lȩcantur angli. Gemunt ꝓuuitiȩ hominum: s
gaudent loca scõium adquȩ cotidie euolare eu-¬
piebat cum dicebat. Quam amabilia sunt ta.
ore laudabilem: qui sic uixit ut non sibi cantum
s omnib uueret. Et idõ quia multis uixit in scło.
nunc sibi uuit inxp̃o. Et tamen non sibi tantũ..
s eciam nobis quia cotidie orat ꝓnobis. fuit lu.
cerna ardens indomo dĩ. non slibinodio posita
s suꝑ candelabrum constituta: ĩtaut iam mul-¬
tas lucernas suo preclaro lumine redderet lu-.¬
mi nosas. Suauis enim & mitis fuit: etiam cum in
suꝑbia scłi uersaretur. Cum autem ad xp̃m conũ-
sus: aꝑuit horrea sua pauꝑib: apotecas suas ad-¬
uenientib patefecit. Nam parum ei erat pximos
saluare: nisi etiam undiq etiocaret quos pasceret
tos captuios redemit. quantos intricatores debi-¬

Expanded text:
i non commoverit? Flevit plane Ecclesia, quod talem sacerdotem amisit; sed exsultat paradisus, quod talem sanctum suscepit: plangunt populi, sed laetantur angeli: gemunt provinciae hominum, sed gaudent loca sanctorum ad quae quotidie evolare cupiebat, cum diceret; Quam amabilia sunt tabeet omnium ore laudabilem, qui sic vixit ut non sibi tantum, sed omnibus viveret! Et ideo quia multis vixit in hoc saeculo, nunc sibi vivit in Christo: et tamen non sibi tantum, sed etiam nobis, quia quotidie orat pro nobis. Fuit denique lucerna ardens in domo Dei, non sub modio posita, sed super candelabrum constituta; ita ut etiam multas lucernas suo praeclaro lumine redderet luminosas. Suavis enim et mitis fuit, etiam cum in superbia saeculi versaretur. Cum autem ad Christum conversus est, aperuit horrea sua pauperibus, apothecas suas advenientibus patefecit. Nam parum ei erat proximos alere, nisi etiam undique evocaret quos pasceret tos captivos redemit! quantos intricatores debi
Abbreviated transcription (Latin):
ceptus manib debitum dõ sp̃m exalauit.
U idimus filii rm̃i: uidimus. & inter lacrimas
atq singulcus uidisse gaudemus. Uidimus
quomodo collitur iustus & nemo intelligit:
& uiri usti colluntur & nemo considãt. Naque
ulli xp̃ianorum incredibile debet uiderr sun
transitu sc̃i paulini unus angulus speciali tderie
motu concussus ẽ: ineuuis obitu totus pene
orbis ingemuit. Et sane quis locus ÷ morbe ta
lini non commoueret. Aut quis xp̃ianȩ rell

Expanded text:
ceptus manibus debitum Deo spiritum exhalavit. 5. Vidimus fili carissime, vidimus, et inter lacrymas atque singultus vidisse gaudemus; vidimus quomodo tollitur justus, et nemo intelligit: et viri justi tolluntur, et nemo considerat. Neque ulli Christianorum incredibile debet videri, si in transitu sancti Paulini, unus angulus specialiter terrae motu concussus est, in cujus obitu totus pene orbis ingemuit. Et sane quis locus est in orbelini non commoverit? Flevit plane Eccl
Abbreviated transcription (Latin):
tane urbis inlustrat ȩccłam: inartinus autem uir
ꝑomnia apłicus cuius uita ab omnib legitur.gal.
hunc psalmum decantauit dicens. Leuaui oc-¬
cłos meos iumontes: unde ueniet auxilium
michi. Auxilium meum a dño qui fecit cȩlitmi &
t̾ram. Deuide collecta oratione commonitus : a sc̃õ
cum audisset sẽs paulinus. leuiter subridensait.
Securus esto fideli: crede michi quia non deerit qͥ

Expanded text:
tanae urbis illustrat Ecclesiam; MARTINUS autem vir tanae urbis illustrat Ecclesiam; MARTINUS autem vir per omnia apostolicus, cujus vita ab omnibus legitur, Gallhunc psalmum Domino decantavit, dicens: Levavi oculos meos ad montes, unde veniet auxilmihi. Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram. Deinde collecta oratione, commonitus est a sancto cum audisset S. Paulinus, leviter subridens ait: Securus esto, fili; crede mihi quia non deerit qui
Abbreviated transcription (Latin):
icur sẽs paulinus ep̃e burde-¬
gale opido galliarum oriundus
fuit. s in campania adbeatissi-¬
mum felicem confessorem głoso
fine defunctus atq sepultus est.
Cuius uitam ex merito mortis cog.¬
noseimus: & euuus mortem de con.¬
uersatione uitȩ ꝓbamus. Deniq
cum ante triduum quam de hoc
mundo ad cȩleste habitaculum
ndinus. ita ineorum aduentum
recreatus atq refectiis ÷: ut oblita
omni carnali infirmitate totum se
eis spiritualem atq angłicum ex-¬
hiberet. & quasi ꝓfecturus ad
dũm ubet sibi ante lectulum
suum saera misteria exhiberi.
scilicet ut una cum sc̃is ep̃is obla-¬
cum sacrifitium do animam suã
dño cominendaret. simul etiam
ut eos quos ꝓdisciplina gcrłastica
Acominunione uerȩ saeri misteru extorres esse
preceꝑat aclpacem pristinam reuocaret. Et
subito clara uoce uit̾rogare cepit ubi essent fr̾s
nuarium. aq marxinũm. qui modo mecun lo.¬
eutisunit: & contunuo achue uenturos se esse dixert̃.¬

Expanded text:
itur S. Paulinus episcopus Burdegala oppido Galliarum oriundus fuit, sed in Campania ad beatissimum Felicem confessorem glorioso fine defunctus atque sepultus est; ejus vitam ex merito mortis agnoscimus, cujus et mortem de conversatione vitae probamus. Denique cum ante triduum quam de hoc mundo ad coeleste habitaculum ctus ACINDYNUS; ita in eorum adventu recreatus atque refectus est, ut oblita omni carnali infirmitate, totum se eis spiritalem atque angelicum exhiberet. Et quasi profecturus ad Dominum, jubet sibi ante lectulum suum sacra mysteria exhiberi: scilicet ut una cum sanctis episcopis oblato sacrificio, animam suam Domino commendaret: simul etiam et eos, quos pro disciplina ecclesiastica a communione sacri mysterii extorres esse praeceperat, ad pacem pristinam revocaret. 3. subito clara voce interrogare coepit, ubi essent fratres NUARIUM atque MARTINUM dico, qui modo mecum locuti sunt, et continuo ad me venturos se esse dixeru
Abbreviated transcription (Latin):
dicabat: ut omnib habundaret. Deniq quis
locus÷ morbe t̾rarum. quȩ solitudo. quȩ maria.
quȩ scĩ paulini beneficia nonsenserint.ꝰ Omnes
eum agnoscere cupiebant: omnes uidere desi-¬
dabant. Quis adillum lȩcus non aduenit. aut
quis ab illo nondesicditus ab cesst ⁊ Nam qui
corpore eum iuidere non poterant: saltim epłas euis
contingere cupiebunt. Frat enim suauis. blandus in.
literis dulcis & bene suetus inuersibus. Quid plura.
Uix suꝑ his quȩcunq deillo dicuntur ad mitteret. ere.¬
dulitas fidem: nisi ꝓpellerent stla facta mendatium.
Taceo generis nobilitatem: paterns maternisq nata¬
lib insenatorum purpuras admirabiliter rutilantẽ.
Pretereo opulentias diuitiarum: quas ꝓpter dñm̃ pau-¬
ꝑibus erogauit. Nunc ueniamus adea: quȩ deobi-¬
tu eius dicere &peramus. lgitur cum sõs paulinus
debitum dõ sp̃m reddidisset. ita niueo candore uul-¬
tus euis & omne corpus effectumest. ut omnes in.¬

Expanded text:
dicabat, ut omnibus abundaret. Denique quis dicabat, ut omnibus abundaret. Denique quis locus est in orbe terrarum, quae solitudo, quae maria, quae S. Paulini beneficia non senserunt? Omnes eum agnoscere cupiebant, omnes videre desiderabant. Quis ad illum non laetus advenit? aut quis ab illo non desideraturus abscessit? Nam qui corpore eum videre non poterant, saltem ejus epistolas contingere cupiebant. Erat enim suavis et blandus in litteris, dulcis et bene suavis in versibus. Quid plura? Vix quaecunque de illo dicuntur, admitteret credulitas fidei, nisi propellerent sua facta mendacium. Taceamus generis nobilitatem, paternis maternisque natalibus in senatorum purpuras admirabiliter rutilantem: praeterea et opulentias divitiarum, quas propter Deum pauperibus erogavit. Nunc veniamus ad ea quae de obitu ejus dicere coeperamus. 10. Igitur cum sanctus Paulinus debitum Deo spiritum reddidisset, ita niveo candore vultus ejus et omne corpus affectum est, ut omnes in
Abbreviated transcription (Latin):
doluit cerra s. letatum ÷ celum. fleuit caro: s
sp̃c gloriatur. Deniq non solum xp̃iani s etid̃
udei atq pagani ingenti fletu scissis uestib ad
domni paulmi exequias conuenerunt: ereptũ
sibi patrem. patronum. defensorem. cutorem. una
omnes nobiscum uoce planxerunt. Et uere talis
erat: ut abomnib amaretur. Neq enim sola mea¬
enim iacentem. non sua dextera erexit: Quem
interpellantem se piauoce non÷ consolatus.ꝯ
Frat enim purus. misericors. humilis. benignus.
nullum sꝑnens. nullum despiciens. omnibus in¬
dulgebat: animabat trepidos. mitigabat uio.¬
lentos. Hos uerbis. illos edificabat exemplo. Alios
epłis: alios obtutib aduiiabat. Lullas opes. nul¬¬
las diuitias: nisi quas sc̃ĩs suis xp̃c ꝓmiserat dilige.¬
curam ꝓximorum. uigem ꝓximiseris sollicitu-¬
dinem. compassionem pinfirmis. nichil aliud
respiciens. nisi paceniꝰ & caritatenr. Solus men.¬

Expanded text:
doluit terra, sed laetatum est coelum; flevit caro, sed doluit terra, sed laetatum est coelum; flevit caro, sed spiritus gloriatur. 9. Denique non solum Christiani, sed etiam Judaei atque pagani, ingenti fletu, scissis etiam vestibus ad domini Paulini exsequias convenerunt: ereptum sibi patronum, defensorem, tutorem una omnes nobiscum voce planxerunt. Et vere talis erat, ut ab omnibus amaretur: vixit enim cenim jacentem non sua dextera erexit? quem interpellantem se non pia voce consolatus est? Erat enim pius, misericors, humilis, et benignus: nullum spernens, nullum despiciens; omnibus tribuebat, omnibus indulgebat: animabat trepidos, mitigabat violentos; hos verbis, illos aedificabat exemplo: alios epistolis, alios sumptibus adjuvabat. Nullas opes, nullas divitias, nisi quas sanctis suis Christus promisecuram proximorum; jugem pro miseris sollicitudinem, compassionem pro infirmis; nihil aliud respiciens nisi pacem et caritatem: solus namque men
Abbreviated transcription (Latin):
ribus sp̃c sc̃s ȩquitati & iusticiȩ fauet: tantum
sius giẽ piecatisq benignis inctulget. Et idõ ce¬¬
nebat rigorem inexaminatione iusticiȩ: misc.¬
diam autem indesinitione sententiȩ ꝓferebat.
Dadmirabilem uirum: atq ominium sc̃orum lau.¬
de censendum. hic ẽ enim omnium patriarcha-¬
rum exempla secutus. fuit namq fidelis ut abra.¬
am eredulus ut isaia. benignus ut iacob. iuni.¬
fieus ut melehi sedech. ꝓuidus ut ioseph: rapax
ut beniamin. Rapuit enmi diuitibus & pauꝑibus
engauit. ꝙ camen plus diuitibus quam pauꝑib
ꝓfuisse aognoscitur: quia pauꝑib in hoc seło pro
ram: sicmansuetus ut moyses: sacerdotalis ut aaron.
innocens ut samuel. misericors ut cdauid. sapiens
ut salomon: aplieus ut petrus. amabilis ut ioħ̃s. cau.¬
tus ut thomas. doctor ut paulus. uidens ut stephanꝰ:
inse habuit: & hȩc tempore conuersationis suce
fideliter custodiuit. Et idõ eum dehoc corpore
adceleste habitaculum uocaretur. sic̃ suꝑius dixi.

Expanded text:
us quantum aequitati et justitiae favet, tantum suis gratiam pietatis benignus indulget: et ideo tenebat rigorem in examinatione justitiae, misericordiam autem in definitione sententiae proferebat. 8. O admirabilem virum atque omnium virtutum laude censendum! Hic etenim omnium patriarcharum exempla secutus, fuit fidelis ut Abraham, credulus ut Isaac, benignus ut Jacob, munificus ut Melchisedech, providus ut Joseph, rapax ut Benjamin: rapuit enim divitibus, et pauperibus erogavit; et tamen plus divitibus quam pauperibus profuisse cognoscitur, quia pauperibus in hoc saeculo profcere coeperam fuit mansuetus ut Moyses, sacerdotalis ut Aaron, innocens ut Samuel, misericors ut David, sapiens ut Salomon, apostolicus ut Petrus, amabilis ut Joannes, cautus ut Thomas, doctor ut Paulus, videns ut Stephanus,in se habuit, haec in tempore conversationis suae fideliter custodivit. Et ideo cum de hoc corpore ad coeleste habitaculum vocaretur sicut superius dixi,
Abbreviated transcription (Latin):
se quancũ q p̃stiterit: non ÷ nrae facultatis
euoluere. Idẽ cam̃ constantissime ꝑseuera¬
bat qui pͥus fuerat Eadẽ in corde. eiꝰ humi¬
litas ẽadẽ inuestitu euis uilitas erat: dtq
ita plenꝰ aue toritatis ꝙ graẽ implebat.
epĩ dignitatẽ: ut ñ tam̃ ꝓpositũ mona¬

Expanded text:
se quantumque praestiterit, non est nostrae facultatis se quantumque praestiterit, non est nostrae facultatis euoluere. idem enim constantissime perseuerabat qui plitas, eadem in vestitu ejus vilitas erat, atque ita plenus auctoritatis et gratiae, implebat episcopi dignitatem, ut non tamen propositum mona
Abbreviated transcription (Latin):
uero aliud bis facere licuit: quã qđ populus
dño uolente cogebat Int̾ ep̃os tam̃ qui aafue-¬
rant p̃cipue defensor quidã nomine dicitur
resticisse. Unde anuimaduersũ ẽ. grauit̃ illũ
lec tione ꝓpħica tunc notatũ: Nã cũ fortiu¬
tu lec tor cui legendi eo die officium erat
int̾clusus apopło defiussec: turbatis ministiũ
dum expectat᷑ qui non aderat unꝰ ecircũ stan¬
tib sumpto psaltĩo quẽ pͥmũ uersũ iuenit
arripuit: Psalmus autẽ hic erat. Exore iri¬
fantium & Ic tentiũ ꝑfecisti laudẽ. ꝓpt̾
uumicos tuos ut destruas inimicũ & defen¬
sorẽ. Quo lec to clamor popłi collitur: pars
diuersa confunditur. atq ita habitũ: diui¬
no nutu psalmũ hunc lec tũ fuisse ut testi¬
moniũ opis siui defensor audiret: Quia ex
ore infantiũ alitentiũ in martino dñi
laude ꝑfecta: & ostensus : parit̃ & destruct᷑
est inimicus: lã uͦ sumpto episcopatu qualẽ

Expanded text:
uero aliud his facere licuit, quam quod populus uero aliud his facere licuit, quam quod populus Domino uolente cogitabat. inter episcopos tamen qui adfuerant praecipue Defensor quidam dicitur restitisse: unde animaduersum est grauiter illum lectione prophetica tum notatum. nam cum fortuito lector, cui legendi eo die officium erat, interclusus a populo defuisset, turbatis ministris, dum expectatur qui non aderat, unus e circumstantibus sumpto psalterio, quem primum uersum inuenit, arripuit. psalmus autem hic erat: ex ore infantium et lactantium perfecisti laudem propter inimicos tuos, ut destruas inimicum et defensorem. quo lecto clamor populi tollitur, pars diuersa confunditur. adque ita habitum est, diuino nutu psalmum hunc lectum fuisse, ut testimonium operis sui Defensor audiret, qui ex ore infantium adque lactantium, in Martino Domini laude perfecta, et ostensus pariter et destructus esset inimicus. Iam uero sumpto episcopatu qualem
Abbreviated transcription (Latin):
adepiscopatũ turo¬
nice ȩccła petebat᷑:
S cũ erui amonaste.¬
rio suo non facile
posset: ruriciꝰ qͥdã
unꝰ et iuib uxoris
languore siulato. ad genua ipsiꝰ ꝓuolutꝰ
u egrederet᷑ obtinuit. Ita dispositis iam
initinere ciuium turbis. subquadã custo¬
dia ad ciuitatẽ usq ceducit᷑. Mlirũ nimo¬
dum in credibilis multitudo ñ solu ex illo
oppido: sed etiã exuicinis unbib adsuffra¬
gia ferenda conuenerant. Una omĩũ uo¬
luntas eadẽ uota. eadẽq substantia: marti¬
num episcopatu. eẽ. dignissimũ. felicẽ fore
tali eccłam sacerdote: Pauei tam̃ ꝙ non nulli
er ep̃is qui ad constituendũ antistice fuerant
euocati: impie repugnabant dicentes
Seiliet contẽptibilẽ. et̃ psona indignũ eẽ e¬
piscopatu hominẽ uultu despicabile sordidũ¬
ueste crine deformen. Ita a popło sententi e
sanioris hȩc illoꝵ irrisa dem̃tia ẽ. qui illastrẽ
urũ dũ uituꝑare cupiunt p̾dicabant. llec

Expanded text:
ad episcopatum Turonicae ecclesiae petebatur: sed cum erui monasterio suo non facile posset, Rusticius quidam, unus e ciuibus, uxoris languore simulato ad genua illius prouolutus ut egrederetur obtinuit. ita dispositis iam in itinere ciuium turbis, sub quadam custodia ad ciuitatem usque deducitur. mirum in modum incredibilis multitudo non solum ex illo oppido, sed etiam ex uicinis urbibus ad suffragia ferenda conuenerat. una omnium uoluntas, eadem uota eademque sententia, Martinum episcopatus esse dignissimum: felicem fore tali ecclesiam sacerdote. pauci tamen et nonnulli ex episcopis, qui ad constituendum antistitem fuerant euocati, impie repugnabant, dicentes scilicet, contemptibilem esse personam, indignum esse episcopatu hominem uultu despicabilem, ueste sordidum, crine deformem. ita a populo sententiae sanioris haec illorum inrisa dementia est, qui inlustrem uirum dum uituperare cupiunt praedicabant. nec
Abbreviated transcription (Latin):
mo uinũ nouerat: nisi quẽ infirmitas coegis¬
set Pleriq camelorum setis uestiebant᷑: Mol¬
lior ibi habitus: ꝓcrimine erat Oꝑe p̃ciũ est.
culũ in loco ubi nunc adoratur fuerit angelo
annuente translatũ. Anno sexagesimo qͣrto
post transitũ głosi domini martini: beatus
ꝑpetuus curonicȩ sedis cathedrã sortitꝰ est
dignitatis. Adeptꝰq hunc apicẽ: cũ magno
uocorum consensu fundam̃ta tẽpli ampliora
quã fuerant suꝑ beata menbra locare dispo¬
suit :Quod sagaci in sistens studio miricȩ man¬
cipauit effectui. Aduenite ergo optato tẽ.
aloco ubi sepultũ fuerat tranfferret᷑: conuo¬
cauit beatus ꝑpecuus addiẽ festũ uicinos pon¬
tifices. s o abbatũ ac diũsoꝵ clericoꝵs ñ mini¬
man multitudine: & quia hoc inkealendis
iulus agere uolebat: iugilata una noc te
facto mane accepto saculo terrã quȩ suꝑ
scm̃ erat tumulum cȩper effodere.Quo dececto

Expanded text:
num nemo nouerat, nisi quem infirmitas coegisnum nemo nouerat, nisi quem infirmitas coegisset. plerique camelorum saetis uestiebantur: mollior ibi habitus pro crimine erat. quod eo magis sit sculum in loco ubi nunc adoratur fuerit, angelo annuente, translatum. Anno sexagesimo quarto post transitum gloriosi domni Martini beatus Perpetuus Turonidignitatis. Adeptusque hunc apicem, cum magno 1008 devotorum consensu, fundamenta templi, ampliora quam fuerant, super beata membra locare disposuit; quod sagaci insistens studio, mirifice manputavimus. Adveniente ergo optato tempoa loco ubi sepultum fuerat transferretur, convocavit beatus Perpetuus ad diem festum vicinos pontifices, sed et abbatum ac diversorum clericorum non minimam multitudinem. Et quia hoc in Kalendis Iulii agere volebat, vigilata una nocte, facto mane, accepto sarculo, terram quae super ctum erat tumulum coeperunt effodere. Quo detecto,
Abbreviated transcription (Latin):
quod inuenisti: Audiens ista malchus ꝓci¬
fuit in hac ciuitate ubi ẽ: Marinꝰ ep̃s
dixit: Fili non est interra hodie qui deciꝰ
dicatur Imperator autem fuit: ante
meum nemo credit Sed sequimini me:
& ostendam uobis sõcios meos qui sunt
inspelunca montis celii. & ipsis credite.
Ego enim hoc cognosco: quod a facie
decii imperatoris nos fugimus Et ego¬
hesterno sero uidi: quia ingressus est

Expanded text:
quod inuenisti». Tunc procidens Malcus fuit in hac ciuitate, ubi est?». Episcopus dixit: «Fili, non est hodie in terra qui Decius nominetur. Imperator autem fuit ante mo michi credit. Sed sequimini me et ostendam uobis socios meos qui sunt in monte Celio et ipsis credite; hoc enim scio, quod a facie Decii imperatoris nos fugimus et ego sero uidi quod ingressus est
Abbreviated transcription (Latin):
reretur quie omnes frequenter cum beatis¬
simo pio ep̃o ad altare dñi commemorabat:
Post annum uero & dies iuginti octo: egri¬
tudine detentus est nouatus. & ab sens erat
a conspectu beatȩ uirginis praxedis: Pio autẽ
ep̃o cogitante de omnib xp̃ĩanis una cum
Et dũ auditum fuisset quia egritudine de¬
tinebatur: contristati suit omnes: Beata¬
eum: & uisitatione urã una cum oratio¬
constitutione nocte una cum pio ep̃o &
uir dĩ nͦuatus. omnes scilicet congregatos
ad se uenisse. grãs cepit agere dõ. quia me-¬
ruit a scõ pio epõ & uirgine dñi una cum
fuerunt indomo eius dieb & noctib occo

Expanded text:
et vos frequenter cum beatissimo Pio episcopo ad altare Domini commemorabat. Post annum vero et dies viginti octo, aegritudine detentus est idem Novatus, et absens erat a conspectu virginis Praxedis. Pio autem episcopo cogitante de omnibus Christianis una cum Et dum auditum fuisset, quia aegritudine detinebatur, contristati sumus omnes: beeum, et visitatione nostra una cum oratioconstitutione, nocte una cum Pio episcopo et vir Dei Novatus, omnes congregatos ad se venisse gratias coepit agere Deo, quia meruit a sancto Pio episcopo et virgine Domini, una cum fuimus in domo ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit ei yppositus. Si dictis facta cõpen¬
ses faciã quȩ ortaris. Dici ei beatꝰ lau.¬
rentiꝰ. Audime. & quod ortatus sum
solito: caterizauit eũ. Ec accepta a quaben¬
baptirauit eũ. Et exrt̾sus anua: cȩpit
dicere yppolitꝰ. Uidi anisias innocen.¬
tium: letas gaudere. E dixit adbea¬
tũ laurentiũ cũ lacrimis. Ad iuro te

Expanded text:
Dixit ei ypolitus; Si dictis facta conpenses .| faciam quod ortaris; Dicit ei beatus laurentius; Audi me et quę ortatus| sum solito catetizauit eum . et accepit aquababtizauit eum; Et extersus ex aqua . coepit dicere ypolitus; Vidi ani| mas innocentium letas gaudere; Et dixit ad beatum laurentium .| cum lacrimis; Adiuro te
Abbreviated transcription (Latin):
mmas iurtapa¬
ratiũ saluti: ⁊ iussit sibi beatũ laurentui
offerri. Tc̃ cȩp̃ ypolitꝰ tristis plorare. Pu ber
laurentiꝰ ita dix̃. Noli flere s magis tete igau¬
Magis in absconditis in homine interiore
ueni. Et cũ hoc dixisset: iussit deciꝰ cȩsar om̃e

Expanded text:
mas iuxta palatium salustiani . et iussit sibi beatum lau| rencium offerri; Tunc cępit ypolitus tristis plorare;| Cui beatus laurencius ita dixit; Noli flere sed magis tace| et gauMagis in absconditis hominem interioreueni; Et cum| hęc dixisset . iussit decius cesar omne
Abbreviated transcription (Latin):
& peandem uiam negotiatores gradientes olei
paseutem dum nenunem adesse uidissnt custodem.
iniqua surripiente eupiditate rapientes sacum durcr̃t.
fuissit ablata: admonasterii ianuam uenens ꝑsticit.¬
& conscius culpe non audebat ingreli quo prius cum
asello solebat. Quem beatus ieronimus unã cum
fribus absq assuo uidens adcelle fores mioran. & quia
non solita hora fuerat reuersus instigante fãme neces¬
sitateq compulsum putauerunt eum oceidisse ani-¬
cam: dicebant. Uade & reliquum asini quod cibi
remansit mande. tuamq ingliuueni reple. Ne sei-¬

Expanded text:
 eamdem viam negociatores gradientes, oleipascentem: dum neminem vidissent adesse custodem, iniqua surrepente cupiditate, rapientes secum duxerunt. fuisset ablata, ad monasterii januam veniens perstitit. Conscius enim culpae, non ausus est ingredi, quod prius cum asello solebat. Quem beatus Hieronymus, una cum fratribus, absque asino videns ad cellae fores morari, et quia non solita hora fuerat reversus, instigante famis necessitate compulsum, putaverunt cum occidisse animtam, dicebant: Vade, et reliquum aselli quod tibi remansit, mande, tuamque ingluviem reple. Et li
Abbreviated transcription (Latin):
spacia transmittente: nobis cibetur otuipi I gitur
to aidem iam anpore obtulit uitam suam cautam
placabilem uincam. inherpno rgnitentiam belee¬
mitiam. Libris p̃terea suis pser es quiiquaginta
aunos sine ulle otis apre bechloe micicos cõcum

Expanded text:
r otium. Igitur am eidem jam corpore senex obtulit vitam suam, castam, placibilem, unicam in eremo poenitentiam Bethleemiticam. Libris praeterea suis per sex et quinquaginta annos sine ullo otio apud Bethleemiticos, totum
Abbreviated transcription (Latin):
inordinen digessit. Omnesq qui descripturis
scĩs memoris. aliquid tradidunt: brecuter ex¬
posuuit. Ueruꝵ & contra celsum porphiruim
buisse doccores. magno sudauit ingenio. ut
seiant quanti & quales uiri eam fundauerint.
extruxerunt. adornauerunt. & desinant fidẽ
nramn rusticȩ simplicitatis arguere. suamq
post pauea.P
solus sum
suo

Expanded text:
in ordinem digessit, omnesque qui de Scripturis in ordinem digessit, omnesque qui de Scripturis sanctis memoriae aliquid tradiderunt, breviter exposuit. Verum et contra Celsum, Porphyriumbuisse doctores, magno suda vit ingenio: ut sciant quanti et quales viri eam fundaverint, exstruxerint, adornaverint: et desinant fidem nostram rusticae simplicitatis arguere, suamque post pauca, nsolus sum suo
Abbreviated transcription (Latin):
Ds alterium uidetie a soffronio postulatus icroni-¬
nius ex hebreo carie latina modulatione canen.¬
dumi. uerbum adierbum &x posuit. eumq breuit̃
disseruit: & enclricdion appellauit. Duosli.¬
bros salomonis ex lanauit. Cantica uero cantico.¬
sum exorigenis utr p̃tatione. sieut & despũ scõ ox
didinu uidentis. Ilatinam linguam transtulit.
Mahei mehilominis erlangłm. ex hebreo fecit esse
romanum. Q u compendiosa pocuis quam
fasudiosa ex plantione. studiosis lectoribus incer¬
preticus est. Sedͥcim namq ꝓpħarum uolumi-¬
na uł uacicinia nullo quandoq romanorum ł
meminisse uł ribere utichoasse. reꝑtum disseru.¬
mentatus. Plerisq p̃cerea pauli epłas. & ioħis
reuelatisem disseruit. Int̾ has itac nunerosas
opis sbpaginas uniuersas prȩfationibus pre.¬
notat: quinq &e centum xxx. urorum illustri.
um edasticos scriptores apassione xp̃i usq ad-
quartu n decimum theodosi imꝑatoris annũ

Expanded text:
Psalterium videlicet quod a Soffronio postulatus HieronPsalterium videlicet quod a Soffronio postulatus Hieronymus ex Hebraeo Canone Latina modulatione canendum, verbum ad verbum exposuit, eumque breviter disseruit et enchiridionem appellavit. Duos libros Salomonis explanavit: Cantica vero Canticorum ex Origenis interpretatione: sicut et de Spiritu Sancto Dihaei nihilominus Evangelium ex Hebraeo fecit esse Romanum; quodque compendiosa potius quam fastidiosa explanatione studiosis lectoribus interpretatus est. Sexdecim quoque Prophetarum volumina seu vaticinia a nullo quandoque Romanorum vel meminisse vel scribere inchoasse reperta, disserumentatus est. Plerasque praeterea Pauli Epistolas, et Joannis revelationem disseruit. Inter has itaque numerosas operis sui paginas, suis universas praefationibus praenotatas, quinque et centum triginta Virorum Illustrium Ecclesiasticos scriptores a passione Christi usque ad quartum decimum Theodosii Imperatoris annum,
Abbreviated transcription (Latin):
mans dicit. Ego adolescens post quintillia ni
& cullu lectionem ac flores rechoricos eum me in
ungue huius pristinum reclusissem. & multo su-¬
dore multoq labore cepissem hanelantia stri.¬
dentiaq uerba resonare. & quasi ꝑeriptan am¬
bulans rarum desuꝑ lumen as picereui: impegi
nouissime iudanielem. Et tanto cedio affeccus
sim. ut despatione subita onueni uecerem la¬
borem uoluissem conceninere. Uerum adhor.¬
tante me hebreo. & ulud michi sua lingua erebriꝰ
daicus. Et ut uerius fatear: usq in presentem
diem magis possum sermoneni chaldaieum legere
uel iuelligere. quam sonare. X p̃i itaq gr̃a iero¬
mmus fidem adeptus. liderisq greris ac latiuis
ai ebrauicis doctus: cuncta hebreorum uolu¬
mina quȩ uicanone continentur ex ueceri cesta¬
mento uera alicione iulatinam linguã uertit eaq
omia conmentatus est. Danielem quoq chal.¬
laro sermone locutum. omano Eo deseripst.

Expanded text:
mans dicit. Ego adolescentulus post Quintiliani mans dicit. Ego adolescentulus post Quintiliani et Tullii lectionem ac flores Rhetoricos, cum me in linguae hujus pistrinum reclusissem, et multo sudore multoque tempore coepissem anhelantia stridentiaque verba resonare, et quasi per cryptam ambulans, rarum desuper lumen aspicere, impegi novissime in Danielem, et tanto taedio affectus sum, ut desperatione subita omnem veterem laborem voluerim contemnere. Verum adhortante me viro Hebraeo, et illud mihi sua lingua crebrius daicus. Et ut verius fatear, usque in praesentem diem magis possum sermonem Chaldaicum legere et intelligere, quam sonare. Christi itaque gratia Hieronymus fidem adeptus, litterisque Graecis ac Latinis atque Hebraicis doctus, cuncta Hebraeorum volumina, quae in Canone continentur, ex veteri Testamento, vera Editione in linguam Latinam vertit, eaque omnia commentatus est. Danielem quoque Chaldaico sermone locutum Romano stylo descripsit.
Abbreviated transcription (Latin):
crebris ieiuniis frangerem: mens tamen co-¬
gitationib estuabat: Adquem edoman¬
dum cuidã frĩ qui exhebreis crediderat
me indisciplinã dedi. ut post quintiliaui
disserem: stridentia anelantiãq uerba medita.¬
rer. Quidinibi laboris insumpserim. qui sustt.¬
nuerim difficultatis. quotiens desꝑauerim. quo.
ciensq cessauerim & concentione discendi rurfũ
inceperim: testis ÷ conseientia tam mea qui pas-¬
suisssim quam eorum qui mecum duxerunt ui-
rimi dulces fructus capio. Porrolibrum damie:¬
lis hebraicis quidem litteris s chaldaico sermone
conseriptum. cum ieroninius uerteret in lati-¬
num: hune qui subter annexus est abuit pre¬
cepcorem. Memini me inquit obincelligentiã
huius uoluniiis liddeum quendam p̾ceptoreni.
qui apud hebreos peritus habebatur: non paruis
redemisse nimi niis. Sed eius doatrina si aliqͥd
Quo uero labore sudoreq etaldeam linguam di¬
dicerit: idem ieroninius ita seribens atq affir¬

Expanded text:
crebris jejuniis frangerem, mens tamen cocrebris jejuniis frangerem, mens tamen cogitationibus aestuabat. Ad quem edomandum, cuidam fratri, qui ex Hebraeis crediderat, me in discipulum dedi: ut post Quintiliani tum discerem, stridentia anhelantiaque verba meditarer. Quid ibi laboris insumpserim, quid sustinuerim difficutiensque cessaverim et contentione discendi rursus inceperim, testis est conscientia tam mea, qui passus sum, quam eorum, qui mecum duxere vitam.rum dulces fructus capio. Dicam eJob Hebraicis quidem litteris, sed Chaldaico quidem sermone conscriptum, cum Hieronymus verteret in Latinum, hunc qui subter adnexus est, habuit praeceptorem: Memini me, inquit, ob intelligentiam hujus voluminis, Liddeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus habebatur, non parvis redemisse nummis. Si ejus doctrina aliquid . Quo vero labore sudoreque Chaldaeam linguam didicerit, idem Hieronymus ita scribens, atque adfir
Abbreviated transcription (Latin):
nesi scriptum est. omnis qui occiderit cayn
bona ualde quare. ad noe de mundis & in mun¬
dis animalib mandat cum inmundũ nichil
esse bonum possit: Et in nouo testamento post
uisionẽ quȩ petro fuerat ostensa dicenti. absit
dñe quia commnune & inmundum nunquã
ta ꝓgenie filii isrł de egypto essent reuer¬
suri. & postea moyses scripsit quinta autẽ
generatione uel ꝑgenie exierunt filui isr ł
de terra egyptiQuod utiq nisi exponatur
uidet̾. eẽ. contrarium: Cur abraham signum
circuincisionis accepit: Gur isaac iustus deo
carus non illi eui uoluit s cui noluit deceptꝰ er¬
rore benedirit: Plunc quib ausib quantisue
laborib solus omnium romanoꝵ hieronimus
bebraicã linguã litterasq immo chaldaicã
linguam didicerit sicut ipse p̃buit subnecten¬
dum. Dum essem inquit iuuenis. & solitudi¬
nis me deserta uallarent incentiua uicioꝵ
ardorẽq naturȩ ferre non poterã. Quã cũ

Expanded text:
nesi scriptum est: Omnis qui occiderit Cain, nesi scriptum est: Omnis qui occiderit Cain, us bona valde, quare ad Noe de mundis et immundis animalibus mandat, cum immundum nihil bonum esse possit? Et in novo Testamento post visionem quae Petro fuerat ostensa dicenti: Absit, Domine, quia commune et immundum nunquam d quarta progenie filii Israel de Aegypto essent reversuri; et postea Moyses scripsit: Quinta autem generatione vel progenie exierunt filii Israel de terra Aegypti. Quod utique nisi exponatur, videtur esse contrarium. Cur Abraham signum Circumcisionis suscepit? Cur Isaac justus et Deo carus, non illi cui voluit, sed cui noluit deceptus errore benedixit? Nunc quibus ausibus quantisque laboribus solus omnium Romanorum Hieronymus, Hebraicam linguam litterasque, imo Chaldaicam linguam didicerit, sicut ipse perhibuit, subnectendum est: Dum essem, inquit, juvenis, et solitudinis me deserta vallarent, incentiva vitiorum, ardoremque naturae ferre non poteram ; quem quum
Abbreviated transcription (Latin):
gasses Neq uͦ ullã puto digniorẽ disputati¬
onis nrȩ confabulationẽ fore. quã ut de scrip¬
turis int̾ nos ser mocinem᷑ id÷ ut ego int̾rogẽ
tu respondeas. Qua uita nichil in hac luce
puto iocundus quo animȩ p̾abulo omnia mel¬
la suꝑantur. Suã dulcia inquit ꝓpħa gut¬
turi meo eloquia tua suꝑ mel ori meo. Hã
iccirae ut ait p̃cipuus orator homines abe¬
itiis differimꝰ: qđ loqui possumꝰ fua laude
pgnus est qłin ca recxters siꝑͥ at inqua
homines abestus disferimus: Accingere igiur
michi quȩ subiec ta sunt edissere. seruans utrobiq
moderamen ut nec ꝓposita solutionẽ desiderent:
nec epła breuitatẽ: Fateor quippe tibi quia li¬
bros quos michi defide lactantu dederas idõ ñ
libent lego. quia epłe eius dogmate disputat:¬
do: & si qua breuia sunt scolasticis magis sunt
apta quã nobis. de metris & regionũ situ &e phi¬
losophus disputans Iuid sibi uult quod inge¬

Expanded text:
gasses. Neque enim ullam puto digniorem disputatigasses. Neque enim ullam puto digniorem disputationis nostrae confabulationem fore, quam ut de Scripturis inter nos sermocinemur, id est, ut ego interrogem, tu respondeas, qua vita nihil in hac luce puto jucundius, quo animae pabulo omnia mella superantur. Quam dulcia, inquit Propheta, gutturi meo eloquia tua! super mel ori meo. Nam cum idcirco, ut ait praecipuus Orator, homines a bestiis differamus, quod loqui possumus: qua laude dignus est, qui in ea re caeteros superat, in qua homines bestiis antecellunt? Accingere igitur et mihi quae subjecta sunt edissere, servans utrobique moderamen, ut nec proposita solutionem desiderent, nec Epistola brevitatem. Fateor quippe tibi, quia libros quos mihi de fiae Lactantii dederas, ideo non libenter lego, quia pludo; et si qua brevia sunt, scholasticis magis sunt apta quam nobis. De metris, et regionum situ et Philosophis disputans. Quid sibi vult quod in Ge
Abbreviated transcription (Latin):
ei uoce sciscitans scribensq ueritatẽ ponit.
multaq alia libellis sius epłisq suo in mo¬
nasterio conficiens edissẽrit. beatꝰ damasus¬
id ÷ romanȩ urbis ȩccłix eloquentissimꝰ pon¬
tifex ut adsuã id ⁊ romanȩ urbis ȩccłiã obscri¬
benda mittendaq uolumina assiduo oꝑe
non desisteret huiuscemodi exhortatꝰ est:
Dilec tissimo filio hieronuno damasus:
Dormitantẽ te & longo iam tempore le¬
gentẽ potiꝰ quã scribentẽ questiunculis
ad te missis excitare disposui. non quo ⁊ le¬
gere non debeas. hoc enĩ ueluti cotidiano
cibo o pinguescit oratio. sed qđ lectionis fru¬
ctus sit iste scribas ltaq qm̃ & cabellario ad
stiexceptis his quas in heremo aliquando dic¬
taueras quasq tota aiuiditate legi atq scri¬
psi. & ultra pollicitꝰ es & furtuuis noctiũ oꝑib
aliquas si uelles posses dic tare. libent accipio
ab offer Ite.QQuod rogare uoluerã etiã si ne¬

Expanded text:
ci voce sciscitans, scribensque veritatem exponit, ci voce sciscitans, scribensque veritatem exponit, multaque alia libellis suis, epistolisque suo in Monasterio conficiens edisserit; beatus Damasus Romanae urbis Ecclesiae eloquentissimus Pontifex, ut ad suam idem Romanae urbis Ecclesiam, ad scribenda mittendaque volumina assiduo opere non desisteret, hujusmodi verbis exhortatus est. Dilectissimo filio Hieronymo Damasus. Dormitantem te, et longo jam tempore legentem potius quam scribentem, quaestiunculis ad te missis excitare disposui: non quo legere non debeas, hoc enim veluti quotidiano cibo alitur et pinguescit oratio; sed quod lectionis fructus sit iste, si scribas. Itaque quoniam et tabellario ad sti, exceptis his quas in eremo aliquando dictaveras, quasque tota aviditate legi atque scripsi, et ultro pollicitus es, furtivis noctium operibus aliquas si velim posse dictare: libenter accipio ab offerente, quod rogare volueram, etiam si ne
Abbreviated transcription (Latin):
Post ce iodore unguentors tuoꝵ farremus
Quadrtennio itaq dedicate penitentie tͣns¬
acto ad bechleẽ oppidũ ierosolimis reme¬
auit ubi prudens animal adp̃sepe diĩ
sese obculit ꝑmansurũ. bibliotheci sia quã
sibi summo studio ac labore ipse condidat
clausã omniũq libroꝵ orationes quas pe¬
ne memoriter retinebat iterũ relegons
dicit ieiunans ducebat aduesꝑam. Plures
ad eũ religiosoꝵ quib. uite eius fama cõꝑta
est. ꝓcinus conflurerunt bonũq doc tors¬
paruo ad huc subtugurio boni obserua¬
uere discipuli: Nec multũ post cellulã sibi
ob discipulorum suorum copiã. & ꝓpt̃ fre¬
quentiã aduentantiũ adbechleemiticã
portã. quȩ ad occidentẽ conspicit & egredi¬
entib ad septẽtrionẽ uidetur: paruulum
habitationis locellũ construxit Interim
ieronimus dũ eximiũs heremitarũ mona¬
chorumq humilia subterraneaq ꝑagrats
habitacula contẽplat᷑ uitasq eoꝵ suppli¬

Expanded text:
um currimus. Quadriennio itaque dedicatae poenitentiae exacto, ad Bethleem oppidum Hieronymus remeavit, ubi prudens animal ad praesepe Domini sese obtulit permansurum. Bibliothecam suam quam sibi summo studio ipse condiderat, clausam, omniumque librorum orationes, quas pene memoriter retinebat, iterum relegens, diem jejunans ducebat ad vesperam. Plures ad eum Religiosorum, quibus vitae ejus fama comperta erat, protinus confluxerunt: bonumque Doctorparvo adhuc sub tugurio boni observavere discipuli. Nec multum post cellulam sibi ob discipulorum copiam, et propter frequentiam adventantium ad Bethleemiticam portam, quae ad Occidentem conspicit, et egredientibus ad Septentrionem videtur, parvulum habitationis locellum construxit. Interim Hieronymus dum eximiorum Eremitarum, Monachorumque humilia subterraneaque peragrans habitacula contemplatur, vitasque eorum suppli
Abbreviated transcription (Latin):
Ham contira helucdium. cotraq pelagium &e acluer.¬
sus iouimianum euidentissimꝗ uolumina cacholi¬
caq correptione roborata: ĩn gio seripta acumine
larauit. Adiuris quoq consubim: singularẽ co¬
uantemq etdidit librum. ꝑseisq hereuitarum
patrumꝙ uitas in signium ixirisimo eloquio te¬
xuit nx̃ storus. Demansionitis quoq israhelicier
popłi: seripsit librum unum. lamq defiag et
turur ioso filio eletanter ex posit euanglũ historiã.
ita ut consolatoris assedionibus oxlarãtim: ut uni.¬
da fore arbitietur. Psunbus quippe t̃ qui nc dlieunt
hõc opus inflammatum iuuidiȩ facibs scriber. bre¬
luer respondebo. nunquam ine horxtis pepereisse.
ores. Aa beatum quoq augustinum e ñ sceum
quidem animo inecela catholiea crorttem co¬
pore autem in affnea seribentent. it inter cecera
serpsit. Nri habiumus compor. & eueurrinus

Expanded text:
contra Helvidium, contraque Pelagium, et adversus Jovinianum evidentissima volumina, Catholicaque correptione roborata, magnoque scripta acumine laxavit: juris quoque consultus singularem tonantemque edidit librum. Plerasque Eremitarum Patrum vitas insignium veracissimo eloquio texuit historiae. De Mansionibus quoque Israelitici populi scripsit librum unum; Namque de frugi et luxurioso filio eleganter exposuit Evangelii historiam, ita consolatoriis dissertionibus declaravit, ut unicam fore arbitretur. Plurimis quippe, ait, qui me dicunt hoc opus inflammatum invidiae facibus scribere, breviter respondeo, nunquam me haereticis pepercisse; ores. Ad Beatum quoque Augustinum Episcopum secum quidem animo in Ecclesia Catholica cooperantem, corpore autem in Africa scribentem, sic in caetera scripsit: Nostra habuimus
Abbreviated transcription (Latin):
ipse te incorpore & anima illumina At¬
ille respondit cũ fletu: credo. Et coꝑiit¬
& cȩpit clamare dicens. Benedictus dũs¬
iħs rp̃s ds̃ aetnꝰ. qui me illuminauit per
ueniebant adbeatũ latirentiũ cũ lacri
mis. Beatus laurentius incustodia posit

Expanded text:
Ipse te in| corpore et in anima inluminet; Lucillus respondit cum fletu; Credo| Tet coepit clamare dicens; Benedictus domi. ueniebant ad beatum laurentium . cum lacri| mis; Et beatus laurentius in custodia positus
Abbreviated transcription (Latin):
leonis aduentui obuiauit. Qui udeliaet dum
sibi paricer ꝓ pinquassent: & qaloqui leo ut suas
naturȩ est minime poterat. ut qunq potuit prȩ¬
dito patri lesi quam habebat pedis obtulit plãta
Uocatis cunc fridus pirxpit ut diligenter lesum
abluerent pedem. inquirentes cur ita elaudicans
iret. Quod dum faccum studiose fuisset. ĩ uilne¬
ratam asentibus uiuenerunt plantam leonis. Q
igiuir cum alimnento diligenter adhibita cura: de
lesionis ietu conualuit ilico. O nni gͦ beluine fe.¬
ritatis deposita radiȩ. ꝙpit incer cos ultro eitroq
quasi domesticum cranquilleq animal parit̃ com-
ꝑpendite. quid hiue leoni oꝑis congrui nie ucili.¬
huo illum misit dñs. quiei mederi siue nobis po.¬
tuerit. quanto ut nobis suȩ usitationis de mon.¬
straret indicio: ꝑhune nr̃ȩ necessitatis mirabilit̃

Expanded text:
luti adventanti obviavit. Qui videlicet dum sibi pariter propinquassent, et quia loqui leo, ut suae naturae est, minime poterat, utcumque valuit, praedicto patri, laesi quem habebat pedis obtulit plantam: vocatis tunc fratribus, praecepit ut diligenter laesum abluerent pedem, inquirentes cur ita leo claudicans iret. Quod dum factum studiose fuissent intuiti, vulneratam a sentibus invenerunt plantam leonis. Ei igitur cum alimento diligenter adhibita cura de laesionis ictu, illico convaluit. Omni ergo belluinae feritatis deposita rabie, coepit inter eos ultro citroque quasi domesticum et tranquillum animal pariter commoperpendite: quid huic leoni operis congrui, nostrae utilihuc illum miserit Deus, qui ei mederi sine nobis potuerat: quantum ut nobis suae visitationis demonstraret indicio, per hunc nostrae necessitati, mirabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
Uamquã ꝑ quatuor mun¬
di climata fideliũ cone¬
xione ꝓpagata. sacratis.¬
sime mariae magdalenȩ
insignia pio imitationis
Templo sacroscã cele
more claritatis radians fulgore: omnium
adpatriam: quo laureati ipsius consortes
efficiamur głȩ teannuente. qui uiuis

Expanded text:
uanquam per quatuor mundi climata, fidelium connexione propagata, sacratissimae Mariae Magdalenae insignia, piae imitationis exemplo sacrosancta celeo charitatis radians fulgore omnium ccatu ducat ad patriam, quo laureati ipsius consortes efficiamur gloriae, te annuente qui vivis
Abbreviated transcription (Latin):
honoris psumpsit insignia .¬
ducatꝰ culmen & regĩmen ꝑ
prouincias conferendo: Erudi¬
ebatur ꝓfecto occul¬
to diuinitatis iudi¬
cio: nequid ꝑfectio¬
nis deesset apłico pon¬
tifici mor futuro la¬
rabatur eloquentia
p̃dicationibꝰ. iuris
doc trina iustitiȩ. uxoris societas ad te¬
stimoniũ castitatis: Tunc subito diuinia
ꝓcedit auctoritas: quã consensu uniũsitas
exsequitur Nam cleriet mnus ma

Expanded text:
honorum praesumpsit insignia ducatus culmen et regimen per provincias conferendo. Erudiebatur profecto occulto divinitatis iudicio, ne quid perfectionis deesset apostolico pontifici mox futuro. Parabatur eloquentia praedicationibus, iuris doctrina iustitiae, uxoris societas ad testimonium castitatis. 2. Cum subito divina procedit auctoritas, quam consensus universitatis exsequitur. N
Abbreviated transcription (Latin):
uenere sententiã.: germanũ ep̃m omiũ
una uor postulat. bellum indicitur pore¬
statis Cuius subiectio facilis fuit : cum oriã
abbis quos ꝓseparauerat uinceretur. Susoe¬
pit sacerdotiũ muitꝰ. coacꝰtus. addictus.
Uxor in sororẽ mutatur ex coniuge sub¬
enarrari non potest qua hostilitate uim
sibi ipse consciuerit: qͣscruces quȩ ue sup¬
plicia corporis sui ꝑsecutor induerit. Bre¬

Expanded text:
venere sententiam: Germanum episcopum omnium venere sententiam: Germanum episcopum omnium una vox postulat; bellum indicitur potestati, cuius subiectio facilis fuit, cum etiam ab his, quos pro se paraverat, vinceretur. Suscepit sacerdotium invitus, coactus, addictus; uxor in sororem mutatur ex coniuge, subenarrari non potest, qua hostilitate vim sibi ipse consciverit, quas cruces quaeve supplicia corporis sui persecutor induerit. Bre
Abbreviated transcription (Latin):
ens. duplicatũ bonum id est
Ature & industriȩ reddidit.
itq in eũ ꝑfec tio litterarum
plena confluxit: Post auditori¬
um gallicanũ: intra urbẽ ro¬
mam̃ iuris scientiã plenitũdi¬
hi suȩ ꝑfectionis adiecit: De.¬
inde tribunalia p̃fec turȩ. ꝓ¬
Fessione aduocationis adorna¬
quit. In qͦ ac tu dũ multiplici
laudis luce resplenderet. sub¬
tã moribꝰq sortitus ÷ uxorem
Quẽ quidẽ togȩ p̃conus p̃mi¬
nentẽ ꝓtinus res publica ad
honoris p̃sumpsit in signia.
ducatꝰ culmen ꝙ regĩmen ꝑ
prouincias conferendo: Erudi¬
ebatur ꝓfecto occul¬
to diuinitatis iudi¬
cio: nequid ꝑfectio¬
nis deesset apłico pon¬
tifici mor futuro: Pa¬
rabatur eloquentia
p̃dicationibꝰ. iuris
doc trina iustitiȩ.: uxoris sociecas adce¬
stimoniũ castitatis: Tunc subito duunia
ꝓcedit auctoritas: quã consensu uniũsitas
ex sequitur. Nam clerici omnes cunc taq
nobuitas. plebs urbana uel rustica inunã

Expanded text:
 duplicato bono, id est naturae et industriae, reddiderunt. Atque ut in eum perfectio litterarum plena conflueret, post auditoria Gallicana intra urbem Romam iuris scientiam plenitudini perfectionis adiecit. Deinde tribunalia praefecturae professione advocationis ornavit. In quo actu dum multiplici laudis luce resplendet, subis, moribus sortitur uxorem. Quem quidem togae praeconiis praeminentem protinus res publica ad honorum praesumpsit insignia ducatus culmen et regimen per provincias conferendo. Erudiebatur profecto occulto divinitatis iudicio, ne quid perfectionis deesset apostolico pontifici mox futuro. Parabatur eloquentia praedicationibus, iuris doctrina iustitiae, uxoris societas ad testimonium castitatis. 2. Cum subito divina procedit auctoritas, quam consensus universitatis exsequitur. Nam clerici omnes cunctaque nobilitas, plebs urbana vel rustica in unam