comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sanorici proprias lici¬
tum sit habere mansiones
debet tamen a p̃lato mãsio
infirmoꝵ et seuũ intra clau¬
stra canonicoꝵ fieri ut qui
suam forte non habueruit
in eadem si am possint ap¬
tissime tollerare in becillita¬
tem: quatinus ibidem et
subsidiis ecclesiasticis quib
indigent et fratrũ ãminicu¬
lus misericorditer sustentur.
Erga quos oportet ut ceteri

Expanded text:
anonicis proprias licitum sit habere mansiones, debet tamen a praelato mansio infirmorum et senum intra claustra canonicorum fieri; ut qui suam forte non habent, in eadem suam aptissime possit tolerare imbecillitatem, quatenus ibidem et subsidiis ecclesiasticis quibus indigent, et fratrum adminiculis misericorditer sustententur. Erga quos oportet ut caeteri
Abbreviated transcription (Latin):
ut clericus nec suo nes alieno
nonine fenus exerceat.xcii.
nendum. ut sicut non suo
ita non alierio nomine ali¬
quis clericoꝵ excercere fenus
ac temptet. Indecens est enun
cruen suũ cõmodis alienis
impendere. Fenus autem hoc

Expanded text:
Ut clericus nec suo nec alieno nomine fenus exerceat, cap. nendum, ut sicut non suo, ita nec alieno nomine aliquis clericorum exercere fenus attentet. Indecens enim est crimen suum commodis alienis impendere. Fenus autem hoc
Abbreviated transcription (Latin):
suffragari procurent. ut iix¬
ta apostolicum. frater fratrẽ
aduiuet: et ambo consolẽtur.
Nontamen ob id se superbien¬
do extollat: quia sicut in libro
huinscemodi mani iactan¬
tia p̃ferre hiis quos nchil ha¬
bentes pascit aut uestit eccłia
I llud interea semper caueant
p̾lati: ne id quoddare debent
aut possunt. qualibet dissi¬
mulatione. aut tenacitate
subditis subtrahant: ne pau¬
pertatis occasione compulsi.
per diuersa uagari. ac turpi¬
bus se implicari negotiis co¬
gantur. Relictoq ecclesiasti¬
co officio incipiant in disci¬
plinate uiuere: et proprus
uoluptatibus deseriure: et
p̾lati qui eis necessaria lar¬
giendo. a domino remunera¬
ri poterant: districte et seuere
uidicentur. Dent quippe eis
pulmentum. iuxta quod
iuires eis suppetunt. et loca

Expanded text:
suffragari procurent, ut, juxta Apostolum: Frater fratrem adjuvet, et ambo consolentur . Non tamen ob id se superbiendo extollant: quia, sicut in libro hujuscemodi inani jactantia praeferre his quos nihil habentes pascit ac vestit ecclesia. Illud interea semper caveant praelati, ne id quod dare debent aut possunt, qualibet dissimulatione aut tenacitate subditis subtrahant, ne paupertatis occasione compulsi, per diversa vagari ac turpibus se implicare negotiis cogantur: relictoque ecclesiastico officio, incipiant indisciplinate vivere, et propriis voluptatibus deservire; et praelati, qui eis necessaria largiendo, a Domino remunerari poterant, districte et severe judicentur. Dent quippe eis pulmentum, juxta quod vires suppetunt, et loca
Abbreviated transcription (Latin):
rã bibere: ne crapula et ebrietate
aggrauẽtur corda eoꝵ. et ut sen¬
sus officioꝵ exhibitus deo iuget
semper et remus sit. Quod autẽ
infert prudentẽ. excludit eos qui
sub noĩe simplicitatis excusant
stulticiam sacerdotũ. Nisi enim
cerebꝵ sanũ fuerit: oĩa memibra
uicio erunt. Ornatũ. Qui uicia
non habet. irreprehenbilis appel¬
latur. Qui iurtutib polet. orna¬
tus est. Possumus et alud in¬
telligere ex hoc uerbo. uixta illud
tullii. Caput est artis docere quid
facias. Sũt eium quidã ignorã¬
tes mensurã suã. et tante stolidi¬
tatis. ac uecordie: ut in motu. et
incessu et in habitu. et in sermo¬
ne: cõmimẽ risũ expectantibus
tribuant. Et quasi intelligentes
quid sit ornatus comũt se uesti¬
bus. et mũdiciis corporis: et lautio
ris mense epulas parant. cum
omĩs istiusmodi ornatus: et
cultus sordibus sit fedior. Quod
autem doctrina a sacerdotibus ex

Expanded text:
ram bibere, ne crapula et ebrietate aggraventur corda eorum : et ut sensus officium exhibens Deo, vigeat semper et tenuis sit. Quod autem infert, prudentem, excludit eos qui sub nomine simplicitatis excusant stultitiam sacerdotum. Nisi enim cerebrum sanum fuerit, omnia membra in vitio erunt. Ornatum. Qui vitia non habet, irreprehensibilis appellatur, qui virtutibus pollet, ornatus est; possumus et aliud intelligere ex hoc verbo, juxta illud Tullii: facias. Sunt enim quidam ignorantes mensuram suam, et tantae stoliditatis ac vecordiae, ut et in motu, et in incessu, et in habitu, et in sermone communi, risum exspectantibus tribuant, et quasi intelligentes quid sint ornatus, comunt se vestibus, et munditiis corris mensae epulas parant: cum omnis istiusmodi ornatus et cultus sordibus foedior sit. Quod autem doctrina a Sacerdotibus ex
Abbreviated transcription (Latin):
Iaconi septem debent ẽẽ
iuxta regulam licet et
magna ualde̾ sit ciuitas. Id¬
ip̃m autem. et actuũ apłorũ
liber insinuat. In cangressi¬
concilio de his qui abhominã¬
tur eos qui carnibus ue
et suffocatũ cum religione.
et fide condempnat uelut spẽ

Expanded text:
iaconi septem debent esse, juxta regulam, licet et valde magna sit civitas. Idipsum autem et Actuum apostolorum liber insinuat. REsit. De his qui abominantur eos qui carnibus veset suffocatum, cum religione et fide condemnat, anathe
Abbreviated transcription (Latin):
gati uidentur. ut nec orati¬
omi uacare. nec ad psallen¬
dum stare queant: sed po¬
tius sedentes. non duunis
sed uanis solent instare lo

Expanded text:
gati videntur, ut nec orationi vacare, nec ad psallendum stare queant, sed potius sedentes, non divinis, sed vanis solent instare lo
Abbreviated transcription (Latin):
dominicarum ĩuasionis cri¬
mine teneantur: nisi admo¬
niti u ecclesia eadem ip̃a contu¬
lerit. Si autem ip̃is proprie ali¬
quid liberalitate alicinus uel
snccessione cognationis obuene¬
rit: faciant inde quod eoꝵ ꝓpo¬
sito congruit. Quod si suo pro¬
sito retrorsũ exorbitauerit ho¬
nore ecclesiastico indigni tanꝙͣ
reprobi iudicentur. Item in af¬

Expanded text:
Dominicarum invasionis crimine teneantur, nisi admoniti in ecclesiam eadem ipsa contulerint. Si tamen ipsis proprie aliquid liberalitate alicujus, vel successione cognationis obvenerit, faciant inde quod eorum proposito congruit. Quod si a suo proposito retrorsum exorbitaverint, honore ecclesiastico indigni, tanquam reprobi judicentur. CCLII.
Abbreviated transcription (Latin):
riune subiaceant. quia dũ
luiorẽ acorde non proicuint.
ad apertas hoĩmi nequitias deuo¬
luũtur. Nisi enim cayn inui¬
minime ꝑuenisset ad extĩguẽ¬
dã uitam. Unde scriptũ est. Et
respexit dñs ad abel ⁊ ad murĩa
eis: ad cayn uero et ad mune¬
ra eius nõ respexit. Iratus qr
est cayn uehementer. et cõcidit
uultus eius. Itaq liuor sacri¬
ficii fratricidii seminariũ fuit
Namqz meliorẽ se esse doluit.
ne ut cumq esset amputauit.¬
Dicendũ est ĩuidis quia dum
se ista intrinsecus peste consu¬
munt etiam quitquid in se
aliud bom habere uidentur ĩ¬
t̾imunt. Unde scriptũ est. Ui¬
ta carniũ: sanitas cordis. pou¬
tredo ossiũ inuidia. Per liuo¬
ris uiciũ ante dei oculos pere¬
ũt: etiamq humanis oculis
fortia uidentur. Ossa quippe ꝑ
inuidiã putrescere ẽ quedam᷑
etiam robusta deperire. Ille
est uere humilis subiectus
ui bonis qui non est defensor
in malis. Namdum de ma¬
lis suis subiectus arguitur.
et contra uerba arguentis

Expanded text:
inae subjaceant, quia dum livorem a corde non projiciunt, ad apertas operum nequitias devolvuntur. Nisi enim Cain inviminime pervenisset ad exstinguendam vitam. Unde scriptum est: Et respexit Dominus ad Abel, et ad munera ejus; ad Cain vero et ad munera illius non respexit. Iratusque est Cain vehementer, et concidit vultus ejus . Itaque livor sacrificii fratricidii seminarium fuit. Nam quem meliorem se esse doluit, ne utcumqDicendum est invidis, quia dum se ista intrinsecus peste consumunt, etiam quidquid in se aliud boni habere videntur interimunt. Unde scriptum est: Vita carnium sanitas cordis: putredo ossium invidia . Per livoris vitium ante Dei oculos pereunt, etiam quae humanis oculis fortia videntur. Ossa quippe per invidiam putrescere est, quaedam etiam robusta deperire. Ille est vere humilis subjectus in bonis, qui non est defensor in malis. Nam dum de malis suis subjectus arguitur, et contra verba arguentis
Abbreviated transcription (Latin):
de indoctis prepositis. c
Ieut iniqui et peccatores
intnistenũ sacerdotale assequi
prohibentur: ita inidocti et impe¬
riti atali officio retrahuntur.
Iui enm exemplis suis uitam
bonoꝵ corrũpunt: isti sua igna¬
ma iuiquos corrigere nesciũt.
Quid enim docere poterũt. qd
ipsi non didicerunt: Desinat
locum dicendi suscipere: qui
nescit docere. Ignorantia quip¬
pe presulum: uite nõ cõgruit
subiectorum. Cecus si cecodu.¬
catum prebeat aurbo in foueã¬
cadent. Sacerdotes indoctos per
ysayam prophetam ita dñs ĩ¬
probat. Ip̃ĩ inquit pastores ig¬
norauerũt intelligentiam.
Et iterum. Speculatores eis
ceci omnes. idest imperiti ep̃i
Nescierunt inquit: uniuersi
canes muti non ualentes la¬
trare: hoc est plebes cõmissas

Expanded text:
De indoctis praepositis. 1. Sicut iniqui et peccatores ministerium sacerdotale assequi prohibentur, ita indocti et imperiti a tali officio retrahuntur. Illi enim exemplis suis vitam bonorum corrumpunt; isti sua ignavia iniquos corrigere nesciunt. Quid enim docere potuerunt, quod ipsi non didicerunt? Desinat locum docendi suscipere, qui nescit docere. Ignorantia quippe praesulum vitae non congruit subjectorum. Caecus enim si caeco ducatum praebeat, ambo in focadunt . Sacerdotes indoctos per Isaiam prophetam ita Dominus improbat: Ipsi, inquit, pastores ignoraverunt intelligentiam . Et iterum: Speculatores ejus caeci omnes, id, est, imperiti episcopi. Nescierunt, inquit, universi canes muti, non valentes latrare: hoc est, plebes commissas
Abbreviated transcription (Latin):
qui inclero est licere sub in¬
troductam habere mulierem
nisi forte matrem. aut sororẽ
ant amicam. uel eas tantũ
personas que suspiciones ef¬

Expanded text:
qui in clero est, licere subintroductam habere mulierem, nisi forte matrem, aut sororem, aut amitam, vel eas tantum personas quae suspiciones ef
Abbreviated transcription (Latin):
illic. hoc est ubi requiescant:¬
uerũ et manifestũ. non fal¬
limur gloria dei. Requiescẽt
tanquam instabulis illis. et
dormient hoc est requiescent.
scuis pinguibz pascentur su¬
per morites israel. Sequitur
Quod enĩ primũ curauit ite¬
rũ dicit. hec dicit dñs deus.
Quod periit requirã. et quod
errauit reuocabo. et quod in¬
minutũ est colligabo. et qd̃
exantme est confortabo. et qd̃
pingue et forte est custodiam.

Expanded text:
illic, hoc est, ubi requiescant,illic, hoc est, ubi requiescant,est, et manifestum: non fallimur. In gloria Dei requiescent, tanquam in stabulis illis, et dormient, hoc est requiescent iscuis pinguibus pascentur super montes Israel. Sequitur: quod enim primum curavit, iterum dicit: Haec dicit Dominus Deus: quod periit, inquiram; et quod erravit, revocabo; et quod imminutum est, colligabo; et quod exanime est, confortabo: et quod pingue est et forte, custodiam.
Abbreviated transcription (Latin):
et ninibi. Quando dificile ẽ
inueniri: tunciego ĩueniã
Crassa nebula est ꝓuguis
ducã cas de gentib. et colligã
eas de regionib. et inducan
eas in terra eaꝵ. et pascam
eas super montes iscł. Con¬
stituit super montes israel
auctores scripturaꝵ diuinaꝵ
Ibi pascite. ut secure pascatis.
Quitquit inde audieritis: hoc
nobis bene sapiat. Quitquit
extra est: respuite ne crretis in
nebula. Audite nocẽ pastoris.
colligite nos ad moutem scrip¬
ture sancte. Ibi sunt delicie cor¬
dis uestri. ibi nichil uenenosũ
nichil alienũ. Uberruna pascu¬
a sunt. uos tantũ sane uenite:
sane pascunini. In montib
israel. et in ruus: et in omni
habitatione terre. A montibus
erum quos ostendimus. ma¬
nauerunt riui. predicationis
euangelice. cum in omnem
terram exiit sonus eoꝵ. ⁊ facta
est omnus habitatio terre. pa¬
scendis oiubus. leta atq fe¬
cunda. In pascius bonis. pa¬
scam eas: et in montib altis
israel. et erunt stabula eaꝵ

Expanded text:
et nimbi. Quando difficile est eas et nimbi. Quando difficile est eas inveniri, tunc ego inveniam. Crassa nebula est, pinguis ducam eas de gentibus, et colligam eas de regionibus, et inducam eas in terram earum, et pascam eas super montes Israel. Constituit super montes Israel auctores Scripturarum divinarum. Ibi pascite, ut secure pascatis. Quidquid inde audieritis, hoc vobis bene sapiat: quidquid extra est, respuite. Ne erretis in nebula, audite vocem pastoris: colligite vos ad montes Scripturae sanctae. Ibi sunt deliciae cordis vestri, ibi nihil venenosum, nihil alienum. Uberrima pascua sunt, vos tantum sanae venite, sanae pascimini in montibus Israel, et in rivis, et in omni habitatione terrae. A montibus enim quos ostendimus, manaverunt rivi praedicationis evangelicae, cum in omnem terram exivit sonus eorum. Et facta est omnis habitatio terrae pascendis ovibus laeta atque fecunda. In pascuis bonis pascam eas, et in montibus altis Israel: et erunt stabula earum
Abbreviated transcription (Latin):
sectantes. ea que in faciẽ terre
lucent ip̃a enunt: ipsa dili¬
gunt. Nolunt mori: ut ab¬
scondatur uita coꝵ in xpristo.
Propterea pastores: audite ser¬
monem diũ uiuo ego dicit
dũs deus. Ecce egoip̃e requi¬
ram oues meas. et iusitabo
eas: sicut ni sitac pastor gre¬
gem suũ. Non curanerunt
mali pastores. Non enĩ suo
sanguine redemerũe. Sicut
inquit usitat pastor gregem
suumi in diem. In qualẽ diem
Cum fuerint nuub ⁊ nubes
seculi huius. caligo magna.
Surgens de cupiditatibus
hominum. et nebula uali¬
da conterens terram. Et difici¬
le est. ut non errent oues ĩ ista
nebula: sed pastor nõ deserit
eas inquirit eas. Penetrat
nebulam oculis acutissimis.
non impeditur caligine nu¬
bium. Uidet undiq errantẽ
reuocat. tantum ut fiat. quoe
dicit in euangelio que sunt
oues mee. audiunt uocem
meam et secuntur me. In
medio ouiũ dispersaꝵ. Si
inquirã oues meas: et educã
cas ab omni loco quo disꝑse
sunt illic. in dieb turbuus

Expanded text:
sectantes. Ea quae in faciem terrae lucent, ipsa amant emunt, ipsa diligunt. Nolunt mori, ut abscondatur vita eorum in Christo. Propterea, pastores, audite sermonem Domini: Vivo ego, dicit Dominus Deus: Ecce ego ipse requiram oves meas; et visitabo eas, sicut visitat pastor gregem suum. Non curaverunt mali pastores: non enim suo sanguine redemerunt. Sicut visitat, inquit, pastor gregem suum in die. In quali die? Cum fuerit nimbus, et nubes:saeculi hujus: caligo magna surgens de cupiditatibus hominum, et nebula valida contegens terram. Et difficile est ut non errent oves in ista nebula: sed pastor non deserit eas. Inquirit eas, penetrat nebulam oculis acutissimis, non impeditur caligine nubium: videt, undique errantem revocat: in tantum ut fiat quod dicit in Evangelio, Quae sunt oves meae, audiunt vocem meam, et sequuntur me . In medio ovium dispersarum, sic inquiram oves meas, et educam eas ab omni loco quo dispersae sunt illic, in die nubis
Abbreviated transcription (Latin):
I quis dederit uel acceꝑit
oblata preter ep̃m uel
eum qui constitutus est ab
eo. ad dispensandã miscd̃iam
pauperibus. et quidat. et qui
accipit anathema sit. In eo

Expanded text:
i quis dederit, vel acceperit oblata praeter episcopum, vel eum qui constitutus est ab eo, ad dispensandam misericordiam pauperibus: et qui dat, et qui accipit, anathema sit. De
Abbreviated transcription (Latin):
dilector. et laudator noster apd̃
detractorem nr̃m predicaret istã
societatem et diceret. cum ep̃o
augustino sic uiuunt omnes
cohabitatores eius quomodo
scriptũ est ui actibus apostoloꝵ
cõtinuo ille detractor saput
mouens. dentem promouens
diceret. Ita nero sic ibi iuuitur
quomõ dicis. Quare mentiris
quare falsa laude honoras iri¬
dignos: Nonne ibi modo meoꝵ
societate positus presbiter testa¬
mentũ fecit. Et quod habuit
quomodo uoluit disposuit et
reliquit. Certe omnia ibi sũt
cõmunia. certe nemo dicit ali¬
quid suũ. Sub hiis uerbis qͥd
ageret laudator meus: Nõne
os eius quasi plumbo opilaret
ille detractor: Nõne illũ lau¬
dasse peniteret: Nonne reue¬
ra profusus et illius sermone
confusus: uel nobis uel testa¬
tori ille malediceret: Nec
fuit necessitas ut ad istam di¬
ligentiam ueniremus. Nũ¬
tio ergo nobis: unde gaudeatis
Omries fratres et clericos me-¬
os qui mecum habitant pre

Expanded text:
dilector et laudator noster apud detractorem nostrum praedicaret istam societatem, et diceret, Cum episcopo Augustino sic vivunt omnes cohabitatores ejus, quomodo scriptum est in Actibus apostolorum, continuo ille detractor caput movens, dentem promovens, diceret: Ita vero, sic ibi vivitur quomodo dicis? Quare mentiris? quare falsa laude honoras indignos? Nonne ibi modo in eorum societate positus presbyter testamentum fecit, et quod habuit, quomodo voluit, disposuit et reliquit? Certe omnia ibi sunt communia, certe nemo dicit aliquid suum. Sub his verbis quid ageret laudator meus? Nonne os ejus quasi plumbo oppilaret ille detractor? nonne illum laudasse poeniteret? nonne reverentia perfusus, et illius sermone confusus, vel nobis, vel testatori illi malediceret? Haec fuit necessitas, ut ad istam diligentiam veniremus. Nuntio ergo vobis unde gaudeatis. Omnes fratres et clericos meos, qui mecum habitant, pre
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ et ponebant ante pedes apo¬
stoloꝵ: distribuebatur auten
uucuiq prout cuiqz opus
erat. Cumiq lazarus dyaconꝰ
recitaret et ep̃o codicẽ tradidis¬
set: augustinus ep̃s dixit.
Et ego iegert uolo: plus enim
me delectat huius uerbi esse le¬
ctorem ꝙͣ uerbi mei ẽẽ disputa¬
torem. Cumorassent motus
est locus in quoerant congre¬
gati et impleti oñis spũ saucto
ioquebantur uerbũ dei cũ fidu¬

Expanded text:
ante pedes apostolorum, distribuebatur autem singulis, prout cuique opus erat . Cumque Lazarus diaconus recitaret, et episcopo codicem tradidisset, August. episcopus dixit: Et ego legere volo: plus enim me delectat hujus verbi esse lectorem, quam verbi mei disputatorem. Cum orassent, motus est locus in quo erant congregati, et impleti omnes Spiritu sancto, loquebantur verbum Dei cu
Abbreviated transcription (Latin):
Aritati ur̃e hodie de no¬
bis ipĩs sermo reddendus est
lis et homirubus. Qui nos
amant: querunt quod laudẽt
ui nobis. Qui autem uos õde¬
runt: detrahunt uobis. Nos
autem in utroq medio consti¬
tuti. adiuuante dño deo nr̃o
et uitam nrãm et famã no¬
stram. sic custodire debemus.
ut nõ erubescant detractorib
laudatores. Quomodo autem
uuiere uelimus: quomõ deo
propicio iam uutamus ꝙͣuis
de scriptura sancta multi noue¬
ritis: tamen ad cõmouendos
uos ip̃a de libro actuũ apostoloꝵ
ubi de scriptura sit forma. quã
desideramus implere. Dum
at. Cumq diaconus lazarus

Expanded text:
aritati vestrae hodie de nobis ipsis sermo reddendus est.lis, et hominibus , qui nos amant, quaerunt quod laudent in nobis: qui autem nos oderunt, detrahunt nobis. Nos autem in utroque medio constituti, adjuvante Domino Deo nostro, et vitam nostram, et famam nostram sic custodire debemus, ut non erubescant de detractoribus laudatores. Quomodo autem vivere velimus, quomodo Deo propitio jam vivamus, quamvis de Scriptura sancta multi noveritis, tamen ad commemorandos vos, ipsa de libro Actuum apostoloruubi descripta sit forma, quam desideramus implere. Dum ae. Cumque diaconus Lazarus
Abbreviated transcription (Latin):
ut opus erat. Cumq episco¬
pus legisset dixit. Audistis
quid uelimus: orate ut pos¬
simus. Contigit autem que.¬
dam necessitas: ut hec diligẽ¬
tius agerem. Decreuimus¬
nostra societate uiueret ne¬

Expanded text:
ue opus erat. Cumque episcopus legisset, dixit: Audistis quid velimus, orate ut possimus. Contigit autem quaedam necessitas, ut haec diligentius agerem. Quoniam snostra societate con
Abbreviated transcription (Latin):
dum minus spiritualia. sed
magis terrena sectantur. Ex
diuini enĩ tabernaculi dispositi¬
one. ob ĩiurias mundi ferendas.
et turbines quosdam institui
nomuus epõs. secularib curis
insistentes: ut hii qui interius
superna desiderant. nullo terre¬
no obsistente negotio liberius
hoc quod amant intendant.
Non est itaq iudicandus a
plebe. rector in ordinatus dum
magis nouerit populi. sui fu¬
isse meriti peruersi regimen
suscepisse pontificis. Nam pro
cantis. ad comparationẽ prin¬
cipũ. qui ex merito plebis preua¬
ricantur. Sentencia damꝑnat
cham filii noe. qui suoꝵ prepo¬
sitoꝵ culpas inpublico ꝓdũt.
sicut cham. qui patris pudenda

Expanded text:
dum minus spiritualia, sed magis terrena sectantur. Ex divina enim constat tabernaculi dispositione, ob injurias mundi ferendas, et turbines quosdam institui episcopos, saecularibus curis insistentes: ut hi qui interius superna desiderant, nullo terreno obsistente negotio, liberius hoc quod amant, intendant. Non est itaque judicandus a plebe rector inordinatus, dum magis noverint populi, sui fuisse meriti, perversi regimen suscepisse pontificis. Nam pro cantis, ad comparationem principum, qui ex merito plebis praevaricantur. Sententia damnantur Cham filii Noe, qui suorum praepositorum culpas in publico produnt, sicut Cham qui patris pudenda
Abbreviated transcription (Latin):
munione priuatus est.
non ante suscipiatur ab aliis
quam suo reconcil ietur episco¬
po: aut certe adsynodum que
congregatur occuriens pro se

Expanded text:
munione privatus est, non ante suscipiatur ab aliis quam suo reconcilietur episcopo, aut certe ad synodum quae congregatur occurrens, pro se
Abbreviated transcription (Latin):
praua apud semetipõs duudi¬
cent ut tamen diuino timore
constricti ferre subeis iugum
reucrentie nõ recusẽt. quia
facta p̾poĩtoꝵ oris gladio feriẽ¬
da non sunt: etiam cum recte
reprehendenda iudicant. poleros¬
q clericos impudentie uicio sub¬
iectos non nisi increpatio dura
cõpescit: Quam dum se relui¬
quere nesciint. necesse ẽ ut a
plurinus increpetur. Item idẽ¬

Expanded text:
prava apud semetipsos dijudiprava apud semetipsos dijudicent, ut tamen divino timore constricti ferre sub eis jugum reverentiae non recusent, quia facta praepositorum oris gladio ferienda non sunt, etiam cum recte reprehendenda judicantur . 2. Plerosque clericos ab impudentiae vitio nonnisi increpatio dura compescit, quia dum se delinquere nesciunt, necesse est ut a pluribus increpentur. Vere
Abbreviated transcription (Latin):
lericus ãmonendus ẽ
quatinus sic uiuat ut bonũ
exemplum uite suc secularib
p̃beat. Et in clerico si quid iuste
rep̃henditur ex eius uicio ip̃a
religionis nr̃e estimatio graua¬
tur. Clerci discant quomodo
ante occulti arbitru oculos per
humilicatem et obedientiam
sua interiora componãt. Cle¬
rici discant ut que a semorib
suis inbentur impleant ut
humiliter eoꝵ impeno subiace¬
ant. ut nec subiectio eos conte¬
rat nec locus superior extollat.
Quatinus non cũ reprobis pu¬
mantur: sed cũ electis eterna
premia sortiantur. Ammo¬
nendi sunt clerici ut ratio cu¬
ca se sollicitus uiuant. quãto
eos non aliena cura implicat.
Dicendũ. est clericis ne p̃poĩtoꝵ
suoꝵ utã tenere iudicent si
quid eos fortasse agere rep̃hen¬
sibiliter uident ne unde mala
recte redarguũt. inde per clati¬
onis ĩpulsũ ĩprofundiora mer¬
gantur. Ammonendi sunt
clerici ne cum culpã suoꝵ p̃po¬
sitoꝵ considerant contra eos
audaciores fiant sed sic eorum

Expanded text:
Clericus admonendus est, quatenus sic vivat, ut bonum exemplum vitae suae saecularibus praebeat. Et in clerico, si quid juste reprehenditur, ex ejus vitio ipsa religionis nostrae aestimatio gravat. Clerici discant quomodo ante occulti Arbitri oculos per humilitatem et obedientiam sua interiora componant, rici discant ut quae a senioribus suis jubentur impleant, ut humiliter eorum imperiis subjaceant; ut nec subjectio eos conterat, nec locus superior extollat.quatenus non cum reprobis puniantur, sed cum electis etiam praemia sortiantur. Admonendi sunt clerici, ut tanto circa se sollicitius vivant, quanto eos aliena cura non implicat. Dicendum est clericis ne praepositorum suorum vitam temere 236 judicent, si quid eos fortasse agere reprehensibiliter vident; ne unde recte mala redarguunt, inde per elationis impulsum in profundiora mergantur. Admonendi sunt clerici, ne cum culpas suorum praepositorum considerant, contra eos audaciores fiant; sed sic eorum
Abbreviated transcription (Latin):
te expressumus dulciter lege.
Iamuero ut reprehensibilis
diuini altaris non sit sacerdos:
pauca de reliquo apłi testĩonio
quantũ dñs donat exponam
Sufficiant suꝑiores cause:
que dicte sunt. Uerum ne ali¬
quis minus intelligens ad
epõs sentiat aplm fuisse locu¬
tum: quid de diaconib. ad ty¬
motheũ preceptũ est. quid de
pbrĩs ad tytum. cõmemorari
delectet: sed p̃tereundũ non ẽ
suꝑioris explanare sentenciã.
Unius uxoris uirũ. et noua
et uetus p̃ceptio: sacerdotem
censuit eligendũ. quia diga¬
mos ad ministeriũ pleriq
ep̃i applicuerũt. sic asserue

Expanded text:
te expressimus, dulciter lege. Jam vero ut reprehensibilis divini altaris non sit sacerdos, pauca de reliquis Apostoli testimoniis, quantum Dominus donat, exponam. Sufficiant superiores causae, quae dictae sunt. Verum ne aliquis minus intelligens ad episcopos sentiat Apostolum fuisse locutum, quid de diaconibus ad Timotheum praeceptum est, quid de presbyteris ad Titum, commemorare delectat. Sed praetereundum non est superiorem explanare sententiam. Unius uxoris virum et nova et vetus praeceptio sacerdotem censuit eligendum. Quia digamos ad ministerium plerique episcopi applicuerunt, sic asserue
Abbreviated transcription (Latin):
crescit adcumulũ sequentiũt
delictoꝵ. Pleriq sacerdotes suc
magis utilitatis causa quã
gregis p̃esse desiderant: nec
ut prosint p̃sules fieri cupiũt.
sed magis ut fiant diuites et
honorentur. suscipiũt enim¬
sublimitatis culmen: nõ pro
pastoralt regimine. sed pro soli
abiecto opere dignitatis: solam
noĩs appetunt dignitatẽ. Dũ
mali sacerdotes deo ignorante

Expanded text:
crescit ad cumulum sequentium crescit ad cumulum sequentium delictorum. Plerique sacerdotes, suae magis utilitatis causa quam gregis, praeesse desiderant: nec ut prosint, praesules fieri cupiunt: sed magis, ut divites fiant et honorentur. Suscipiunt enimsublimitatis culmen, non pro pastorali regimine, sed pro soliuabjecto opere dignitatis, solam nominis appetunt dignitatem. Dum mali sacerdotes Deo ignorante
Abbreviated transcription (Latin):
ad regien ecclesie: qui
adhuc nicus subiacent. Hunc
est quod preceptum est dauid.
non edificare iusibile templũ.
quia sanguinũ uir belli fre¬
quentator esset. Qua figura
illi spũaliter admonentur.
qui ad huc corruptioni sunt
dediti ue templũ edificent: hoc
est ecclesiam docere presumant.
Non debet honoris ducatum su¬
scipere: qui nescit subiectos tra
mite uite melioris preire. Neq
ut subditoꝵ culpas cornqat:
et ip̃e uicus seriuat. Quĩ se in¬
dignũ ad episcopatũ uõ existi
ut nulla iutioꝵ nota macula¬
ri se sinat. Grauius eiũ con¬
dempnabitur:. qui ĩdignus
suscipit quod meretur. Qui
regimen sacerdotii contendit
appetere: ante in se discutiat
si uita honori sit congrua. Qi d
si non discrepat: humiliter ad
id quod uoratur accedat. reatũ
quippe culpe geminat: si quis
cum culpa ad sacerdotale culmẽ
aspirat. Untus ciusq casus
tanto maioris est crimuus:
quanto priusquã caderet erat
maioris uirtutis. porecedentiũ
namq magnitudo uirtutũ

Expanded text:
ad regimen Ecclesiae, qui adhuc vitiis subjacent. Hinc est quod praeceptum est David non aedificare visibile templum, quia sanguinum vir belli frequentia esset. Qua figura illi spiritualiter admonentur, qui vitiorum adhuc corruptioni sunt dediti, ne templum aedificent, hoc est, Ecclesiam docere praesumant. 2. Non debet honoris ducatum suscipere, qmite vitae melioris praeire. Neque ut subditorum culpas corrigat, et ipse vitiis serviat. Qui se indignum ad episcopatum existimut nulla vitiorum nota maculari se sinat. Gravius enim condemnabitur, qui indignus suscipit quod non meretur. Qui regimen sacerdotii contendit appetere, ante in se discutiat, si vita honori sit congrua. Quod si non discrepat, humiliter ad id ad quod vocatur accedat. Reatum quippe culpae geminat, si quis cum culpa ad sacerdotale culmen aspirat. Uniuscujusque casus tanto majoris est criminis, quanto, priusquam caderet, majoris erat virtutis. Praecedentium namque magnitudo virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
Sed et nostra qualiacũq sunt
suscipe libellũ hunc. libello illi¬
us copulato et cũ ille mona¬
chũ te erudierit. hic doceat cle
ricũ esse perfectũ. Igitur cle¬
ricus qui xp̃i seruit ecclesie ĩ

Expanded text:
sed et nostra, qualiacumque sunt, suscipe et libellum hunc libello illius copulato, ut, cum ille te monachum erudierit, hic clericum doceat esse perfectum. Igitur clericus, qui Christi seruit ecclesiae, i
Abbreviated transcription (Latin):
caapita coꝵ qui dño consecrant
sed tantum ut reuelentur quia
quod erat occultũ in sacramẽto
prophe iam in enuangelio
ten testamento ianito

Expanded text:
capita, qui Domino consecrantur : sed tantum ut revelentur, quia quod erat occultum in sacramento prophetiae, jam in Evangelio teri Testamento janito
Abbreviated transcription (Latin):
git: et non possit cedere temp¬
tationibus in cauto et imi¬
parato suꝑuementib. pastor
negligens quando credit tali:
non illi dicit. Fili accedens ad
seruitutẽ dei. sta in iusticia et
timore. et p̃para aĩami tuani
adtemptationem. Qui hec enĩ
loquitur: confortat infirmũ.
et ex infirmo facit firmũ ut nõ
ille cũ crediderit. prospera huius
seculi speret. Si erũ doctus fue¬
rit sparc prospera seculi. ipsa
ꝓsperitate corrũpitur. suꝑueĩ¬
entib aduersitatibus saucia¬
tur: aut fortassis extinguitur
Non ergo eum edificat super
qui sic edificat: sed super ha
xpristus. xp̃i passiones imitã¬
de sunt. non a xp̃ianis delicie
cõquerende. Confortatur ĩfir¬
mus cum ei dicitur. spera qui
sed ab omnibus te eruec dũs.
si ab illo non recesserit retro
cortuum. Nam ad confortan¬
dum cortuum uenit ille pati.
uenit ille mori. uenit sputis
illiniri. uenit spinis corona¬
ri. uenit obprobria audue.
uenit postremo ligno cõfigi.

Expanded text:
git, ut possit cedere tengit, ut possit cedere tentationibus: incauto, et imparato supervenerit pastor negligens. Quando credit talis, non illi dicit: Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem . Qui eloquitur, confortat infirmum, et ex infirmo facit firmum, ut non ille cum crediderit, prospera hujus saeculi speret. Si enim doctus fuerit sperare prospera hujus saeculi, ipsa prosperitate corrumpitur, supervenientibus adversitatibus sauciatur, aut fortassis exstinguitur. Non ergo eum aedificat super petram, qui sic aedificat, sed super areChristus . Christi passiones imitandae sunt, non a Christianis deliciae conquirendae. Confortatur infirmus cum ei dicitur, Spera. Immsed ab omnibus te eruet Dominus, si ab illo non recesserit retro cor tuum. Nam ad confortandum cor tuum venit ille pati, venit ille mori, venit sputis illiniri, venit spinis coronari, venit opprobria audire, venit postremo ligno configi.
Abbreviated transcription (Latin):
le iuuendo interfecit. Dico sa¬
ritati ur̃e: iterum dico. Et si
et tenent illud quod audierũt
a dño suo. que dicunt facite
tamen qui in conspectu populi
male uiuit quantũ in illo ẽ
cum a quo attenditur occidit
Non sibi ergo blandiatur. qͥa
ille non est mortuus. Et ille
uint. et ille homicida est. qũo¬
modo cum lascuius homo in¬
tendit mulierem adconcupi¬
illius cubiculum. et in ĩterio¬
re iam suo cubiculo uolutatur
Sic omĩs qui male niuit in
conspectu eoꝵ quib p̃positus ẽ
nõ mutatur iuuit. tamen
quantũ ad illũ pertinet am¬
bos occidit. Et quod crassũ ẽ
inquit interfecistis: et oues
meas non pascitis. Iam au¬
distis quid diligant. uidete
quid negligant᷑. Quod ĩfir¬
matũ est̾ non confortastis.
et quod male habuit nõ cor¬
roborastis. et quod tribulatũ
riit non inquisistis. et qd̃
forte fuit cõfregistis. interfe¬
cistis. occidistis. Infirmatur
ouis. idest infirmũ nõ corri¬

Expanded text:
le vivendo interfecit? Dico chale vivendo interfecit? Dico charitati vestrae ac iterum dico: Etsi vet tenent illud quod audierunt a Domino suo: Quae dicunt, facite: tamen qui in conspectu populi male vivit, quantum in illo est, eum a quo attenditur, occidit. Non sibi ergo blandiatur, quia ille non est mortuus: et ille vivit, et iste homicida est. Quomodo cum lascivus homo intendit in mulierem ad concupiillius cubiculum, et in interiore jam suo cubiculo volutatur. Sic omnis qui male vivit in conspectu eorum quibus praepositus est, non imitatur, vivit: tamen quantum ad illum pertinet, ambos occidit. Et quod crassum est, inquit, interfecistis, et oves meas non pascitis. Jam audistis quid diligant, videte quid negligant. Quod infirmatum est, non confortastis: et quod male habuit, non corroborastis: et quod tribulatum riit, non inquisistis: et quod forte fuit, confregistis, interfecistis, occidistis. Infirmatur ovis, id est, infirmum corri
Abbreviated transcription (Latin):
autem dixisset que diligant
isti pastores: dicit et que negli¬
gant. Uita oniũ enĩ: late racẽt
sane atq crasse. Oues perpauce
sunt idest solide in cibo uerita¬
tis ntentes pascins bene de mil¬
nere del. Sed mali illi pasto¬
res: non pascunt tales. Pa¬
rum est quod illas languẽtes
et infirmas. et errantes. et per¬
ditas non curant: etiam ista
fortes et pnignes necant. Quã
los atcinet occidunt. Quomodo
uiquit occidurit: Male uiuẽ¬
do: malũ exemplũ prebendo.
An frustra dictum est sermo
dei eminenti in mẽbris sũmi
pastoris. circa om̃s te ip̃m bonor
operũ prebens exemplũ: et for¬
ma esto fidelib. Attendit enĩ
oius etiam fortis plerũq pre¬
positũ suũ: male uiuẽtẽ si de¬
clinet oculos a regulis duĩ. In¬
tendit ui hoĩem: incipit dicere
iri corde suo. Si p̃positus meus
sic uuut: ego qui sum qui nõ
faciam quod ille facit: Occidũt
quid facit qui illud quod non
ip̃e fructificauerat. sed forte
aut robustũ inuenerat. ma¬

Expanded text:
autem dixisset quae diligant isti pastores, dicit et quae negligant. Vitia enim ovium late patent. Sanae atque crassae oves perpaucae sunt, id est solidae in cibo veritatis, utentes pascuis bene de munere Dei. Sed mali illi pastores non parcunt talibus. Parum est quod illas languentes, et infirmas, et errantes, et perditas non curant: etiam istas fortes et pingues necant, quantlos attinet, occidunt. Quomodo, inquit, occidunt? Male vivendo, malum exemplum praebendo. An frustra dictum est servo Dei eminenti in membris summi pastoris: Circa omnes teipsum bonorum operum praebens exemplum: et forma esto fidelibus ? Attendit enim ovis, etiam fortis, plerumque praepositum suum male viventem, si declinet oculos a regulis Domini. Intendit in hominem, incipit dicere in corde suo: Si praepositus meus sic vivit, ego quis sum, qui non faciam quod ille facit? occidit oquid faciet, qui illud, quod non ipse fructificaverat, sed forte aut robustum invenerat, ma
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquã parupendant
canonica instituta. sed quã¬
to plus implicantur in fra¬
trum curis. tantomagis
studeant celestib obtempera¬
re monitis. Debent igiturr
cuncte congregationi uti

Expanded text:
nequaquam parvipendant canonica instituta, sed quanto plus implicantur in fratrum curis, tanto magis studeant coelestibus obtemperare monitis. Debent igitur cunctae congregationi uti
Abbreviated transcription (Latin):
peccauerunt: et non egerunc
penitentiam. Et iterũ. Quis
infirmatur et ego nou inifir¬
mor: Quis scandalizatur: et
ego non uror: Quaꝓpter sciẽs
quod si quibuslibet diuitibus.
ac potentibus male uiuentib
parsat aut foueat. eos perdat
exemplũ. et pie docere propt̾ sue
administrationis officium:
certus quod ei nichil sua iusti¬
cia suffragetur de cuius ma¬
nu anima ꝑeuntis exigitur
Quando uero quicũq ãlius
perierit quem nulla docendi
necessitas manet: solus pe¬
nas sui sceleris dabit. Ille autẽ
cui dispensatis uerbi cõmissa

Expanded text:
peccaverunt, et non egerunt poenitentiam. Et iterum: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror? Quapropter sciens quod si quibuslibet divitibus ac potentibus male viventibus parcat, aut foveat eos, perdat exemplum, et pie docere propter suae administrationis officium; certus quod ei nihil sua justitia suffragetur: de cujus manu anima pereuntis exigitur. Quando quicunque alius perierit, quem nulla docendi necessitas manet, solus poenas sui sceleris dabit. Ille autem cui dispensatio verbi commissa
Abbreviated transcription (Latin):
Repositorum officii est
ut subditorũ mentes.
sanctarũ scripturarũ lectioni¬
bus assidue muniant: ne
lupus ĩusibilis aditum in¬
ueniat. quo ouile domini
ingredi. et aliquã ouium
subriꝑe ualeat. Et quãquã
ab hiis. hoc instantissime
spũaliter fieri oporteat: ne¬
cesse est tamen. ut claustrũ¬
in quo clero sibi commisso
canonice uiuendi est firmis
undiq circundent muniti¬
onibus: ut nulli omĩno in¬
trandi aut exeundi. nisi per
portam pateat aditus. Sunt
etiam interius dormitoria.
refectoria. cellaria et cetere
habitationes. usib fratrum¬
in una societate uiuentium
necessarie. Qui uero hec que
p̃misla sunt iuxta quod pos¬
sibilitas suppetit agere renu¬
erit: impar minusq idone¬
us ad cetera ecclesiastica of¬
cia per agenda habendus est.
Et quamꝙͣ diuina ultione
sit dignus: si nodali tamen
est sententia feriendus. Ut¬

Expanded text:
epositorum officii est ut subditorum mentes sanctarum Scripturarum lectionibus assidue muniant, ne lupus invisibilis aditum inveniat, quo ovile Domini ingredi et aliquam ovium subripere valeat. Et quanquam ab his hoc instantissime spiritaliter fieri oporteat, necesse est tamen, ut claustra, quo clero sibi commisso canonice vivendum est, firmis undique circumdent munitionibus, ut nulli omnino intrandi, aut exeundi, nisi per portam, pateat aditus. Sint etiam interius dormitoria, refectoria, cellaria, et caeterae habitationes usibin una societate viventium necessariae. Qui vero haec quae praemissa sunt, juxta quod possibilitas suppetit, agere renuerit, impar minusque idoneus ad caetera ecclesiastica officia peragenda habendus est. Et quanquam divina ultione sit dignus, synodali tamen est sententia feriendus.
Abbreviated transcription (Latin):
messationib et ebrietatib
non in cubilibus et inpudi¬
citiis non in contentione
emulatione. sed induimini
dũm ihesum xpristum. Ani¬
maduertant etiam qd̾ ab
aliis iuciis ab apostolo ꝓhi¬
bitis omnium ilciorũ seges
emergat. Et quod hoꝵ mem¬
broꝵ mater superbia sit. O¬
porcet etiam ut animã corp

Expanded text:
tatibus, non in cubilibus et impudicitiis, non in contentione et aemulatione, sed induimini Dominum Jesum Christum . Animadvertant etiam quod ab his vitiis ab Apostolo prohibitis omnium vitiorum seges emergat, et quod horum morborum mater superbia sit. Oportet etiam ut animam corp
Abbreviated transcription (Latin):
rant pascebantur: et que pe¬
des uri turbauerant. hec bibe¬
bant. A quam quippe lympe¬
dissimã pastores bibunt. cum
fluenta ueritatis intelligẽtes
hauriũt: sed eandem aquam
ꝑturbare est. sancte meditati¬
õnis studia malc uiuendo
corrũpere. Aquã scilicet pastoꝵ
turbatam pedibus oues bibũt.
cũ subiecti quiq nõ sectantur
uerba que audiũt. sed sola q̃
conspicĩt. exempla prauita¬
tis mmutantur. Qui cumdita
sitiuint que per opera euertũt᷑
quasi cormuptis fontib in po¬
tib lutum sumũt. Nemo
amplius nocet in ecclesia:
quam qui ꝑuerse agens no¬
men uel ordinem sanctitatis
habet. Delinquente autem
hunc redarguere nullus pre¬
sumit. et in exemplũ culpa ue¬
hementer extenditur. quãdo ꝓ

Expanded text:
rant, pascebantur, et quae pedes vestri turbaverant, haec bibebant . Aquam quippe limpidissimam pastores bibunt, cum fluenta veritatis recte intelligentes hauriunt, sed eamdem aquam pedibus turbare est sanctae meditationis studia male vivendo corrumpere. Aquam scilicet pastorum turbatam pedibus oves bibunt, cum subjecti quique non sectantur verba quae audiunt, sed sola quae conspiciunt exempla pravitatis imitantur. Qui cum dicta sitiunt, quia per opera pervertuntur, quasi corruptis fontibus in potibus lutum sumunt. Nemo amplius in Ecclesia nocet quam qui perverse agens nomen vel ordinem sanctitatis habet. Delinquentem namque hunc redarguere nullus prasumit, et in exemplum culpa vehementer extenditur, quando
Abbreviated transcription (Latin):
superbiã clatus in iudiciũ in¬
cidat dyaboli: quis nõ exemplo
uerũ probet. Ignorat momenta¬
neus sacerdos humilitatem et
mansuetudinem rusticorũ. igno¬
rast blandicias xp̃ianas. nescit
scip̃m contempnere. De digni

Expanded text:
superbiam elatus incidat in iudicium diaboli, quis non exemplo uerum probet? ignorat momentaneus sacerdos humilitatem et mansuetudinem rusticorum, ignorat blanditias Christianas, nescit se ipse contemnere, de digni
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem. intellectus nostri aciẽ.
medicamine bonc operationis
aduniamus. albuginẽ habet
lucem udere non sinitur: qui
arrogantia sapientie. siue iu¬
sticicꝰ cecatur. Pupilla namq
oculi nigra uidet albuginem
tollerans nichil uder: quia ui¬
delicet sensus humane cogitati¬
onis. si stultũ se peccatorẽ intel¬
ligit cogitationem intime cla¬
ritatis apprehendit. Si autem
candorem sibi iusticie. siue sapi¬
entie tribuit a luce se superne
cognitionis excludit: et eo clari¬
tatem ueri luminis nequaqͣm
penetrat. quo se apud se per arro¬
gantiam exaltat: sicut de quib¬
dam dicitur. dicentes se eẽ sapi-¬
entes stulti factisunt. Iugem
habet scabi em in corpore. cut
carius petulantia. sine cessati¬
one dominatur in mente. In
scabic etenun feruor uiscerum
adcutem trahitur: per quant
recte luxuria designatur. quia
si cordis temptatio usq ad ope¬
rationem prosilit nimirum
feruor intimus usq adcutis
scabiem prorũpit. Foris corpꝰ
scabies sauciat: quiadum ĩ

Expanded text:
ritatem, intellectus nostri aciem medicamine bonae operationis adjuvamus. Albuginem toleralucem videre non sinitur, quia arrogantia sapientiae, sive justitiae caecatur. Pupilla namque oculi nigra, videt: albuginem tolerans, nihil videt: quia videlicet sensus humanae cogitationis, si stultum se peccatoremque intelligit, cognitionem intimae claritatis apprehendit; si autem candorem sibi justitiae, sive sapientiae tribuit, a luce se supernae cognitionis excludit, et eo claritatem veri luminis nequaquam penetrat quo se apud se per arrogantiam exaltat; sicut de quibusdam dicitur: Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Jugem vero habet scabiem in corpore, cui carnis petulantia sine cessatione dominatur in mente. In scabie etenim fervor viscerum ad cutem trahitur, per quam recte luxuria designatur, quia si cordis tentatio usque ad operationem prosilit, nimirum fervor intimus usque ad cutis scabiem prorumpit. Et foris jam corpus scabies sauciat, quia dum in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuigili studio gerant. Et si¬
cut alios precedunt magi¬
sterio ita nimirũ innocen¬
tis uite informent exemplo.
ut uixta apłm exemplo

Expanded text:
igili studio gerant: et sicut alios praecedunt magisterio, ita nimirum innocentis vitae informent exemplo, ut juxta Apostolum, exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
Erga huiuscemodi uero de¬
linquentes et obedientiam
sibi cõmissã bene nõ amini¬
strantes modus superius
comp̾hensus tenendus ẽ¬

Expanded text:
Erga hujuscemodi vero delinquentes et obedientiam sibi commissam non bene administrantes, modus superius comprehensus tenendus es
Abbreviated transcription (Latin):
Ropter peccatũ primi
hominis humano ge¬
neri pena diuinitus illata
est seruitutis: ita ut in quib
aspicit non cõgrue libertatẽ.¬
hiis misericordius uroget ser¬
uitutẽ. Et licet per peccatum
humane originis tamẽ equ
deus ideo discreuit hominibus
uitam: alios seruos cõstituẽs
al ios dominos. ut licentia ma¬
le agendi seruoꝵ potestate dñan¬
tiũ restringant̾. Namsiomnes
sine metu fuissent: quis esset

Expanded text:
ropter peccatum, inquit, primi hominis, humano generi poena divinitus illata est servitutis, ita ut quibus aspicit non cohis misericordius irroget servitutem: et licet per peccatum humanae originis, tamen aequus Deus ideo discrevit hominibus vitam, alios servos constituens, alios dominos: ut licentia male agendi servorum, potestate dominantium restringatur. Nam si omnes sine metu fuissent, quis esset
Abbreviated transcription (Latin):
a uia sua. ipse impius in mi¬
quitate sua morietur. sangni¬
nem uero eius de manu tua
requirã. Quid potuit expressi¬
us: Quid apertius pocest dici:
Si impio inquit locutus non
fucris. ut se ab impietate custo¬
diat. et ille perierit. sanguinẽ

Expanded text:
a via sua, ipse impius in iniquitate sua morietur, sanguinem vero ejus de manu tua requiram. Quid potuit expressius, quid apertius potest dici? Si impio, inquit, locutus non fueris, ut se ab impietate custodiat, et ille perierit, sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
proposito ceciderit et extra ma¬
nens clericus fuerit dimidius
et ip̃e cecidit. Quid ad me. Nõ
eum uidico. Si foris seruat sã¬
ctitatem diuudius cecidit. St
intus habuerit simulationẽ
totus cecidit. Nolo habeat ne

Expanded text:
proposito ceciderit, et extra manens clericus fuerit; dimidius et ipse cecidit. Quid ad me? Non eum judico. Si foris servat sanctitatem, dimidius cecidit: si vero intus habuerit simulationem, totus cecidit. Nolo habeat ne
Abbreviated transcription (Latin):
Tem placuit ut episco¬
pi pbrĩ diaconi uł qui¬
cunq clerici qui nichil habẽ¬
tes ordinantur. et temꝑe epi

Expanded text:
tem placuit ut episcopi, presbyteri, diaconi, vel quicunque clerici, qui nihil habentes ordinantur, et tempore epi
Abbreviated transcription (Latin):
debere. opere preciũ duximus:
quedam euuangelica atq
apostolica quam breuissime
ad medium deducere p̃cepta:
aurem accõmodantes intelli¬
gant que sibi que monachis
conueniant obseruare precep¬
ta. Qui enim mente et corꝑe
uult contempnere seculum.
et pauper sequi xp̃m. audiat
ip̃m dicentem in euuangelio.
Si ius ꝑfectus ẽẽ. nade uende
omnia que habes et da paupe¬
ribus et ueni sequere me. Et
iterum. Omnis qui relique¬
rit domũ. aut fratres. aut pa¬
trem. aut matrem. aut agro
propter me: centuplum ac¬
cipiet: et uitam eternã possi¬
debit. Ad discipulos autem.
uismodi precepta specia liter¬
solis congruit monachis: et
quanto singularia. tanto et
precipia. Dicit etiam idem
saluator specialiter omnib.
Omnis qui uenit ad me. et
non odit patren suũ et ma¬
trem et uxorem et filios et fra

Expanded text:
debere, operae pretium duximus quaedam evangelica atque apostolica quam brevissime ad medium deducere praecepta, cordis accommodantes, intelligant quae sibi, quae monachis conveniant observare praecepta. Qui enim mente et corpore vult contemnere saeculum, et pauperem sequi Christum, audiat ipsum dicentem in Evangelio: Si vis perfectus esse, vade et vende omnia quae habes, et da pauperibus: et veni, sequere me. Et iterum: Omnis qui reliquerit domum, aut fratres, aut patrem, aut matrem, aut agros propter me, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit. Ad discipulos autem: jusmodi praecepta solis specialiter congruunt monachis: et quanto singularia, tanto et praecipua. Dicit etiam idem Salvator generaliter omnibus: Omnis qui venit ad me, et non odit patrem suum, et matrem, et uxorem, et f
Abbreviated transcription (Latin):
cesse est. qui huius professio¬
nis censentur nomine ꝓcu¬
rare qualiter in semetipĩs
iustitutionem iita et mori¬
bus exornent: pocius quam
dehonestent. Quoniam qui
tante anctoritates instituti¬
one pollent. et se aliis imu

Expanded text:
cesse est, qui hujus professionis censentur nomine, procurare, qualiter in semetipsis eamdem institutionem vita et moribus exornent potius quam dehonestent. Quoniam qui tantae auctoritatis institutione pollent, et se aliis im