comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erant. ut nõ intelligerẽt dei se grã et nõ sui meritꝙ ese
saluaros. Sob hoc duoittr se ppuli coflictare dirio
illos indigẽ asserit corrigi: uitia gentilitatis pora cõmo¬
morãs. Corinibu aũt ĩã dr̃ scientie gr̃a ẽẽ concessam
et nõ tã oẽt increꝑat q cur peccantes non ĩcrepauerunt
rephendit. sicut ait. Audit int uos fornicato. Et itere
Congregatis robis cũ meo sp̃ũ: tradẽ huius modi sathę¬
In secunda uo laugdant. es ut magis ac magis ꝑfi¬
ciant cõmonent. Galathe uo iã nulliꝰ crĩs arguutur
nisi hoc tantũ q callidissimis pseudo ꝓpbents apostolie
crediderũt ꝑ phesu sanc nłła rephensiõe: s mulia lau¬
de sunst digni: quia fidẽ apłica ẜuauerũt. ꝑbilipeses
et mlto magis cellaud ãtur qͥ nec audire quide falsos

Expanded text:
intelligerent Dei se gratia et non suis meritis esse salvatos, et ob hoc duo inter se populi conflictarent. Idcirco illos indigere asserit corrigi, vitia gentilitatis priora commemorans. Corinthiis autem jam dicit scientiae gratiam esse concessam, et non tam omnes increpat, quam cur peccantes non increpaverint reprehendit, sicut ait: Auditur inter vos fornicatio . Et iterum: Congregatis vobis cum meo spiritu tradere hujusmodi Sat Corinthii laudantur, et ut magis ac magis proficiant commonentur. Galatae vero jam nullius criminis arguuntur, nisi hoc tantum, quod callidissimis pseudoapostolis crediderunt. Ephesii sane nulla reprehensione, sed multa laude sunt digni, quia fidem apostolicam servaverunt. Philippenses etiam multo magis collaudantur, qui nec audire quidem falsos
Abbreviated transcription (Latin):
Quare posi euangelia q̃
supplem̃tu legis sunt et ĩ qͥb
nobis exempła et p̃cepta uiuẽs¬
di plenissime diçesta sũt uo¬
luerit aplus has epistolas ad
singulas eccłas destinare
ac aũt ci factu uidet ui.si

Expanded text:
quare post Evangelia, quae supplementum legis sunt, et in quibus nobis exempla et praecepta vivendi plenissime digesta sunt, voluerit Apostolus has Epistolas ad singulas Ecclesias destinare? Hac autem causa factum videtur,
Abbreviated transcription (Latin):
sed etia in ꝑsecutoe ciuiu fuerit cõstãtui inuẽti.R ellosse¬
sed aure tales erant ut cũ ab apłouisi corporalr nõ fuisser
Baclaude dioni hẽrent. E⁊ si corꝑe inquit abseni su
ẜ spu uobiscu sum gauden ox uidẽs ordinẽ uesteur
Dehbreit io quid dicendũ est quoꝵ Thessaloĩ cẽ serqui¬

Expanded text:
sed etiam in persecutione civium fuerint constantes inventi . Colossenses autem tales erant, ut cum ab Apostolo visi corporaliter non fuissent, hac laude digni haberentur: Etsi corpore, inquit, absens sum, sed spiritu vobiscum sum, gaudens et videns ordinem vestrum . De Hebraeis vero quid dicendum est? quorum Thessa
Abbreviated transcription (Latin):
excluder. lectioĩs. Nõ est sane mirũ si cioqntior ideat in
ẜmone. Nouet ci quosda: quare Romanor. epła ⁊̃ pͥmo
su posita. quũ ca nõ ꝑͥmo scriptã rc̃ manifestei. Ham
hanc se proficiscẽte Hicrosolimã scripsisse testaturcũ
Corintinio. et alioi :ã ante ut mĩsteriũ quod socũ porł¬

Expanded text:
id est, in sermone. Movet etiam quosdam, quare Romanorum Epistola in primo sit posita, cum eam non primo scriptam ratio manifestet. Nam hanc se proficiscentem Hierosolymam scripsisse testatur, cum Corinthios et alios jam ante, ut ministerium quod secu
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ ynã & secundã correptõe deuita sciẽs qr subu̾sus ẽ qui
ẽiusmodi ẽ: et delĩꝗi cum sit ꝓpͥo iudicio cõdẽnatꝰ. Cum
mifo ad te artemã aut tixhicum. festina ad me uenire
nicopolĩ. Ibi .n. statui hyemare.Tena legisꝑitũ et apol¬
Io sollicite p̾mitte: ut nihil illis desit. Discant aut et ur̃i
bonis oꝑib pesse ad usus necessarios: ut non sit ĩfructuo¬
si. Salutãt it ꝗ mecũ sunt cẽs. Saluta eos ꝗ nos amant ĩ
fide. GOr̃a di cum oĩb uobis. Amen.

Expanded text:
 devita: sciens quia subversus est, qui ejusmodi est, et delinquit, cum sit proprio judicio condemnatus. Cum misero ad te Artemam, aut Tychicum, festina ad me venire Nicopolim: ibi enim statui hyemare. Zenam legisperitum et Apollo sollicite praemitte, ut nihil illis desit. Discant autem et nostri bonis operibus praeesse ad usus necessarios, ut non sint infructuosi. Salutant te qui mecum sunt omnes: saluta eos, qui nos amant in fide. Gratia Dei cum omnibus vobis. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
uobis nihil prederit. Testificor aũt rursus
õĩ hõĩ circũcidẽti se:qm̃ debitor ẽ uniu̾ se le¬
gis faciendȩ. Euacuati estis a christo.qui in lege
iustificamĩ a gr̃a excidistis. Nos enĩ sp̃u ex fide spẽ
iusticiae expectamꝰ. Nã in xp̃o ihũ neq circ̃cisio ali¬
quid ualet: neq p̾putiu: s fides quȩ ꝑ charita.¬
tem oꝑatur. Currebatis bene. Quis uos ĩpediuit¬

Expanded text:
testificor autem rursum omni homini circumcidenti se quoniam debitor est universae legis faciendae evacuati estis a Christo qui in lege iustificamini a gratia excidistis nos enim spiritu ex fide spem iustitiae expectamus nam in Christo Iesu neque circumcisio aliquid valet neque praeputium sed fides quae per caritatem o
Abbreviated transcription (Latin):
bo uitatis perstiterũt in fide: etiam̃ in perse¬
cutione ciuium suoꝵ. Prefea nec receperũt
falsos apostolos: nec eaqua a falsis apostolis
dicebantur. Hos collaudat apostolus sc¬
bens eis ab athenis: per tychicum diaconem. et one

Expanded text:
verbo veritatis perstiterunt in fide, etiam in persecutione civium suorum. Praeterea, nec receperunt falsos apostolos, nec ea quae a falsis apostolis dicebantur. Hos collaudat Apostolus, scribens eis ab Athenis, per Tichicum diaconem, et One
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ergo tribuit uobis spũ et oꝑat᷑ uirtutes ĩ uobis ex
oꝑib segis: an ex auditu fidei e Sicut scriptũ ẽ: abraã
credidit deo: et reputatũ ẽ illi ad iusticiã. Cognoscite
ergo: qr ꝗ ex fide sunt. hi sunt filii abraȩ. Prouidens
autem scriptura: qr ex fide iustificat gentes deus: p̾nuci¬
auit abrae: qr bndicẽt in eo oẽs gentes.Igit᷑ ꝗ ex fide
sũt: bñdicẽt᷑ cũ fideli abraã. Quicũq .n. ex opib legio
sunt: sub maledicto sut. Scriptũ ẽ.n.Maledit oĩs

Expanded text:
um: et operatur virtutem in vobis ex operibus legis: an ex auditu fidei? Sicut Abraam credidit Deo: et reputatum est illi ad justiciam. Cognoscite ergo quia qui ex fide sunt: hi sunt filii Abrae. Providens autem scriptura: quia ex fide justificat gentes: Deus prenunciavit Abrae quia benedicentur in eo omnes gentes. Igitur qui ex fide sunt: benedicentur cum fideli Abraam. Quicumque enim ex operibus legis sunt: sub maledicto sunt. Scriptum est enim. Maledictus
Abbreviated transcription (Latin):
deo. Noli cotende ubis: ad nihil .n.utile est nͥ ad sbu̾siõs
audietiu. Sollicite aũt cura teip̃s ꝓbabilẽ exhibẽ deo: ope¬
rariũ ĩ cõfusibile. recte tractãtis ꝟbu uitatis. Prophana
aut & yana eloquia deuita. Mltũ .n. ꝓficiũt ad ĩpietatẽ
& ẜmo coꝵ ut cancer spit. Ex ꝗb ẽ hymeneꝰ et philetus.¬

Expanded text:
 contendere uerbis! Ad nihil enim utile est, nisi ad subuersionem audientium. Solicite autem cura teipsum probabilem exibere Deo, operarium inconfusibilem, recte tractantem uerbum ueritatis. Prophana autem et uaniloquia deuita, multum enim proficiunt ad impietatem, et sermo eorum ut cancer serpit. Et iterum
Abbreviated transcription (Latin):
cus ẽ: uiues mortua ẽ. Et hꝰ p̾cipeut irrep̃hẽsibiles sit.Si ꝗs
aut suoꝵ & maxĩe domesticoꝵ curã nõnh fidẽ negauut
et ifideli deterior. Uidua eligat nõminus sexagĩta añoꝵ
q̃ fuerit uniꝰ uiriuxor: in opib bonis testimonium
hñs: si filios educauit. si hospitio recepit. si sãctoꝵ pedes
lauit: si tribulatõe patiẽtib sũmĩsfrauit. si oe opus
honũ subsecuta ẽ. Adolescẽtiores aũt uiduas deuita.

Expanded text:
ut inreprehensibiles sint. si quis autem suorum et maxime domesticorum curam non habet, fidem negauit, et est infideli deterior. uidua eligatur non minus sexaginta annorum, quae fuerit unius uiri uxor, in operibus bonis testimonium habens, si filios educauit, si hospitio recepit, si sanctorum pedes lauit, si tribulationem patientibus subministrauit, si omne opus bonum subsecuta est. adule
Abbreviated transcription (Latin):
spũs: diuidẽs singłis prout uult. Sicut enĩ corpꝰ inũ
esi & mẽbra h młta: oĩa aũt mẽbra corporis cum
sint młta: unũ tñ corpus sunt: ita et xp̃s. Et enĩ
inuno spũ cẽs nos in unũ corpus baptizati sumus:
siue iudei: siue gentiles: siue fui: siue liberi: et ões
in yno spũ potati sumꝰ. Na et corpꝰ nõ est unum
mẽbꝵ: s młta. Si dixerit pes: qm̃ nõ su manꝰ nõ sũ

Expanded text:
ut vult. Sicut enim corpus unum est, et membra habet multa, omnia autem membra corporis cum sint multa, unum tamen corpus sunt: ita et Christus. Etenim in uno Spiritu omnes nos in unum corpus baptizati sumus, sive Judaei, sive gentiles, sive servi, sive liberi: et omnes in uno Spiritu potati sumus. Nam et corpus non est unum membrum, sed multa. Si dixerit pes: Quoniam non su
Abbreviated transcription (Latin):
emulationẽ ꝓ me: ita ut magis gauderẽ. Qronias
et si contristaui uos in epła non m pęnitet. Et si
poeniterer uidens ꝙ epła illa et si ad horã yos cõtris¬
tauit: nuc gaudeo: non qr cõtristati estis: s quia cõ¬
tristati estis ad ꝑoenitentiã. Contristati.n. estis scđ¬
deum:ut in nullo detrimtu patiamĩ ex nobis.

Expanded text:
aemulationem pro me, ita ut magis gauderem. Quoniam etsi contristavi vos in epistola, non me poenitet: etsi poeniteret, videns quod epistola illa etsi ad horam vos contristavit; nunc gaudeo: non quia contristati estis, sed quia contristati estis ad poenitentiam. Contristati enim estis secundum
Abbreviated transcription (Latin):
fecit iniuriam: nec ꝓpter eũ qui passus est: s ad ma¬
nifestandam sollicitudinẽ nr̃am quã hẽmus ꝓ uobi
coram deo. Ideo con solati sumus. In consolatõe aũt nr̃a
abundantius magis gauisi sumus super gaudio titi:
qr reffectꝰ est spus eius ab oĩbus uobis. Et siquid apo
illum de uobis głiatus sum: nõ sum cõfusus: s sicut
oĩa uobis in ueritate locuti sumus: ita et głiatio nr̃a
que fuit ad titũ uitas facta ẽ. Et uiscera eius abun¬
dantius in uobis sunt: remĩscentis oĩu yr̃u obediẽ¬
tiam: quõ cum tĩore & tremore excepistis illum.
Gaudeo ꝙ ĩ omnib confido in uobis. capitu.uiii
Otamaũt facimꝰ uobis fres grã dei q̃ data
est in eccłus macedoniȩ: ei ꝙ in młto expim̃

Expanded text:
uriam, nec propter eum qui passus est: sed ad manifestandam sollicitudinem nostram, quam habemus pro vobis coram Deo: ideo consolati sumus. In consolatione autem nostra, abundantius magis gavisi sumus super gaudio Titi, quia refectus est spiritus ejus ab omnibus vobis. Et si quid apud illum de vobis gloriatus sum, non sum confusus: sed sicut omnia vobis in veritate locuti sumus, ita et gloriatio nostra, quae fuit ad Titum, veritas facta est, et viscera ejus abundantius in vobis sunt: reminiscentis omnium vestrum obedientiam, quomodo cum timore et tremore excepistis illum. Gaudeo quod in omnibus confido in vobis.  Cap. VIII. Notam autem facimus vobis, fratres, gratiam Dei, quae data est in Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
sanctos. Et nõ sicut sperauimus: s semetipsos dede¬
runt: p̾mum dño: dein nobis per uolũtatẽ dei. ita
Ut rogaremus titũ. Ut quẽ ad mõou cepit: ita et ꝑfici:¬
at in uobis etiam gram istam. S sicut in oĩb abũ¬
datis fide & ẜmone et scĩa et cĩ sollicitudine: insuꝑ
Acharitate yr̃a in nos: ut et in hac gr̃a abundetis.
Non qͣsi ĩꝑans dico: s ꝑ aliorum sollicitudinem
etiam charitatis ingẽiu bonũ cõprobans. Scitis.nł u¬
Est cũ eẽt diues: ut illiꝰ inopia uos dĩuites essetis.
Et consilium in h do. Hloc.n uobis utile est: qͥ nõ
solũ facẽsed et uelle cepistis ab anno p̾ore. Nũc ye
et facto perficite: ut que admedu ꝓmptꝰ ẽ animꝰ
uolũtatis: ita sit et perficiendi ex eo quod habete.

Expanded text:
sanctos: et non sicut sperauimus, sed semet ipsos dederunt primum domino, deinde nobis per uoluntatem dei, ita ut rogaremus Titum, ut quemadmodum coepit ita et perficiat in uos etiam gratiam istam. sed sicut in omnibus abundatis fide et sermone et scientia et omni sol- licitudine et caritate uestra in nos, ut et in hac gratia abundetis : non quasi imperans dico, sed per aliorum sollicitudinem etiam uestrae caritatis ingenium bonum conprobans. scitis est, cum esset diues, ut inopia illius uos diuites essetis. et consilium in hoc do: hoc enim nobis utile est, qui non solum facere, sed et uelle coepistis ab anno priore. nunc uero et facto perficite, ut quemadmodum promtus est animus uoluntatis, ita sit et perficiendi ex eo quod habetis.
Abbreviated transcription (Latin):
pinanẽ aũi in carne: necessariũ ꝓpt̾ yor. Et hoc cõfides
scio quia manebo & ꝑmanebo oib uobis ad profectu
Urum & gaudium fidei. ut gratulatõ ur̃a abũd in
xp̃o ihu inꝰ me. permeũ aduentũ iteꝵ ad uos. Tm̃ dig¬
ne cuangelio ap̃i cõusamĩ : ut siue cũ ueno et uidero pos
liue absens audiã de uobis: quia statis ĩ uno spiritu
Unanimes. collaborantes fidei euãglii: et in nullo ferrea,¬
mini ab adusariis quȩ est illis cã ꝑditionis. robis autem
salutis. Et hoc adeo. Quia robis donatũ est proxp̃o non
solum ut in eũ credatis: s ẽt it pro illo patiamĩ: idẽ certam̃

Expanded text:
permanere autem in carne, necessarium propter vos. Et hoc confidens scio quia manebo et permanebo omnibus vobis ad profectum vestrum et gaudium fidei, ut gratulatio vestra abundet in Christo Jesu in me, per meum adventum iterum ad vos. Tantum digne Evangelio Christi conversamini, ut, sive cum venero et videro vos, sive absens audiam de vobis, quia statis in uno spiritu unanimes, collaborantes fidei Evangelii, et in nullo terreamini ab adversariis; quae est illis causa perditionis, vobis autem salutis, et hoc a Deo: quia vobis donatum est pro Christo, non solum ut in eum credatis, sed ut etiam pro illo patiamini: idem certam
Abbreviated transcription (Latin):
propterea ꝙ audieratis illũ infirmatũ. Na t infirmat
est usq ad mortẽ :s deus mistus ẽ eius. No solũ aũt ci
Uerumetiã & mei: ne tristicia super tristiciã here Festi¬
nantius ergo misi illũ ut uiso illo iteꝵ gaudeatis: et eco
sine tristicia sim. Excipite itaꝙ illu cu oĩgaudio ĩ dño
et eiusmõi cu hõre hẽtote: qm̃ propt opus xp̃i usq ad
morte accessit: tradẽs aĩam suam: Ut impleret id quod
ex uobis deerat erga meum obsequium

Expanded text:
firmatus est usque ad mortem sed Deus misertus est eius non solum autem eius verum etiam et mei ne tristitiam super tristitiam haberem festinantius ergo misi illum ut viso eo iterum gaudeatis et ego sine tristitia sim excipite itaque illum cum omni gaudio in Domino et eiusmodi cum honore habetote quoniam propter opus Christi usque ad mortem accessit tradens animam suam ut impleret id quod ex vobis deerat erga meum obsequium
Abbreviated transcription (Latin):
nõ in uacuũ cucurri neq ĩ racuu laboraui. S si emlor
supra sacrificiu et obsequiu fidei ur̃ę: gaudeo et ꝯgratu.¬
lor oĩb uobis. Idip̃ aũt & uos gaudete: et cõgratula mini
mihi. Spero aũt in dño iesu: timotheũ m̃ cito mittere ad
Uos: ut et ego bono aĩo sim cognitĩs qͥcirca uoi sunt. Neĩe
enim heo tam unanimẽ ꝗ sincera affectione pr̃o uobis

Expanded text:
non in uacuum cucurri neque in uacuum laboraui. sed et si immolor supra sacrificium et ministerium fidei uestrae, gaudeo et congratulor omnibus uobis. id ipsum autem et uos gaudete et congratulamini mihi. spero autem in domino Iesu Timotheum cito mittere ad uos, ut et ego bono animo sim, cognoscens quae circa uos sunt. neminem enim habeo tam unanimem, qui sincera affectione pro uobis
Abbreviated transcription (Latin):
Eui ie su xp̃i oĩb sanctic ĩchristo
iesu ꝗ sunt philippis cũ epĩs eddia¬
cõib. Oratia uobis & pax ado prẽ
nr̃o: et dño Iesu christo. Gras ago
deo m̃o ĩ oĩ m̃moria ur̃i semper in
cunctis orõib meis ꝓ oĩb uobis cũ
gaudio dep̾cattẽ facies super com¬
municõe ur̃a in euãglio xp̃i a pͥma die usq nũc¬

Expanded text:
Christo Iesu qui sunt Philippis cum episcopis et diaconis gratia vobis et pax a Deo Patre nostro et Domino Iesu Christo gratias ago Deo meo in omni memoria vestri semper in cunctis orationibus meis pro omnibus vobis cum gaudio deprecationem faciens super communicatione vestra in evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
Circũcisus aliquis uecatꝰ est: nõ adducat p̃putiu. In ppur
aliquis uecatꝰ est: nõ circũcidat᷑. Circũcisio nihil est & ppur¬
tius nihil esi: sed obfuatio mandatoꝵ dei. Unusqui sq in
qua uccce uocatus est: in ea permancat. Seruus uocas es: ñ
sut tibi curȩ. S si potes fieri liber magis itere. Quieni in

Expanded text:
cisus aliquis vocatus est? non adducat praeputium. In praeputio aliquis vocatus est? non circumcidatur. Circumcisio nihil est, et praeputium nihil est: sed observatio mandatorum Dei. Unusquisque in qua vocatione vocatus est, in ea permaneat. Servus vocatus es? non sit tibi curae: sed si potes fieri liber, magis utere. Qui enim in
Abbreviated transcription (Latin):
nõ tua s alteriꝰ.Ui ꝗͥd .n. libertas mea iudicat᷑ ab ali¬
ena cõscĩa. Si ego cũ gra ꝑticipo: quid blasphemor pro
co ꝙ grãs ago: Siue ergo manducatis siue bibitis. uel
aliud quid facitis. oĩa in głia dẽi facite. Sine offẽsice
estote iudeis & gentib & eccłȩ dei: sicut et ego per omĩa¬
ꝯib placco: nõ querẽs quod m utile ẽ: sed quod inultis
Ut salui fiant
Cap.xi.

Expanded text:
non tuam, sed alterius. ut quid enim libertas mea iudicatur ab alia conscientia? si ego cum gratia participo, quid blasphemor pro eo quod gratias ago ? siue ergo manducatis, sine bibitis, uel aliud quid facitis, omnia in gloriam dei facite. sine offensione estote Iudaeis et gentibus et eccleomnibus placeo, non quaerens quod mihi utile est, sed quod multis, ut salvi fiant.  Cap. XI.
Abbreviated transcription (Latin):
cogitat qua dñĩ sunt: Ut sit sancta corpore et sp̃u. Quae
autẽ nupta est cogitat q̃ sunt mundi quõ placeai uiro.¬
Porro h ad utilitatẽ ur̃a dico nõ ut laqueu uobis ĩiciã.
s ad id quod honestũ est:. el quod facultatẽ prebeat: siñ
ĩpedimento dñ obsecrandi. Siꝗs aũi turpẽ se uideri exi¬
stimat suꝑ uirgine sua ꝙ sit super adulta & ita op ficui.
quod uult faciãt. Nõ peccat si nubat. Na ꝗ statuit
in corde suo firmus non hñs necessitatẽ: potestatẽ aũt
heñs sue uolũtatis: & haor iudicauit in corde suo ẜua¬
ginem suã: bene facit: & ꝗ non iungit: meliꝰ facit.
Mulier alligata ẽ legi. ꝗͣ to temꝑe uir eius uiuit. Q
si dormierit uir eius. liberata ẽ alege. Cui aũt uult nu¬
bat. tm̃ in dño. Beatior aut erii si sic ꝑmãfit scđ

Expanded text:
cogitat quae Domini sunt, ut sit sancta corpore et spiritu, et qualiter illa quae nupta est cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat viroueum vobis injiciam, sed ad id quod honestum est, et quod facultatem praebeat sine impedimento Dominum obsecrandi. Si quis autem turpem se videri existimat super virginem suam, quod sit superadulta, et ita oportet fieri; quod vult faciat; non peccat, si nubat. Nam qui statuit in corde suo firmus, non habens necessitatem, potestatem autem habet suae voluntatis, et hoc judicavit in corde suo servaginem suam, bene facit, et qui non iungit, melius facit. mulier alligata est quanto tempore uir eius uiuit: quod si dormierit uir eius, liberata est: cui uult, nubat, tantum in domino. beatior aute
Abbreviated transcription (Latin):
lis h̃̃ uie infidele: et hic consentit habitare cũ illa: nõdi'¬
mittai uiꝵ. Sanctificatꝰ esi enĩuir infidlis per muliere
fidelem: & fanctificata ẽ młierifidelis per yiix fidelem. Alio¬
qui filii urĩ inmundi esseni: nunc auĩ sancti sunt. Q¬
si infidelis discedii discedat. Non .n. ẜuituti subiestꝰ est fr̃
Uel soror in eiusmõi. In pace aũi uocauit uos ds. Unde .n.
scus mulier si uiꝵ saluu facies: Aui uñ scis uir simłiere¬

Expanded text:
um infidelem, et hic consentit habitare cum illa, non dimittat virum. Sanctificatus est enim vir infidelis per mulierem fidelem, et sanctificata est mulier infidelis per virum fidelem; alioqui filii si infidelis discedit, discedat. non est enim seruituti subiectus frater aut soror in eiusmodi, in pace autem uocauit nos deus. unde enim scis, mulier, si uirum saluum facies? aut unde scis, uir, si
Abbreviated transcription (Latin):
ditia: neq in dolo: s sicut ꝓbati sumꝰ ado ut credet᷑
nobis euãgeliu ita loqm᷑ ñ quasi hoĩb placẽtes: s do
ꝗ probat corda nr̃a. Neq .n. aliqñ fuis ĩ ẜmõe ad łatõĩs
sicut scitis: neq ĩ occasicẽ auaritiae ds testis ẽ: nec q̃rentes
ab hõib głiam:. neq auobis: neq ab aliis cũ possemꝰ uobis
oneri ẽẽ utꝰ xp̃i apłi. S facti sumus paruuli in medio us̃¬

Expanded text:
sicut probati sumus a deo, ut crederetur nobis euangelium, ita loquimur, non quasi hominibus placentes, sed deo, qui probat corda nostra. neque enim aliquando fuimus in sermone adulationis, sicut scitis: neque in occasione auaritiae, deus testis est: neque quaerentes ab hominibus gloriam, neque a uobis, neque ab aliis, cum possimus oneri e
Abbreviated transcription (Latin):
Uid erģo ampliꝰ iudeo est: aut q̃ utilitas circũcisiõis.
ltũ ꝑ cẽ modũ. Primũ quidẽ qr credita sunt
illis eloquia dei. Quid .n. si quidã illoꝵ nõ c̃dideꝵt:
unquid incredulitas illoꝵ fidẽ dei euacuauit: Absit. Est
aũt deus ueraꝵ: oĩs autem hõ mẽdax: sicut scriptũ ẽ. Ut uĩcas

Expanded text:
uid ergo amplius Judaeo est? aut quae utilitas circumcisionis? Multum per omnem modum. Primum quidem, quia credita sunt illis eloquia Dei. Quid enim si quidam illorum non crediderunt? Nunquid incredulitas illorum fidem Dei evacuavit? Absit! Est autem Deus verax, omnis autem homo mendax, sicut scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
mẽdatio abũdauit in głia ipsiꝰ quid adhuc & ego tãqͣ pẽtor iu¬
dicor: & nõ sicut blasphemaniur: et sicut aiũt quidã nos dicẽ:¬
te
faciant an alee ur uentãt bona: suoꝵ. dãnatõ iusta est.
Quid ergo: Precellimꝰ ec. Nequaq. Causati eni sumꝰ
iudcos et grecos oẽs sub pcto esse: sicut scriptũ ẽ. Quia
nõ est iust quisq: nõ estintelligẽs: nõ est reqͥrens deũ
Omẽs declinauunt simł. inutile facti sunt. nõ ẽ qͥ facin¬

Expanded text:
mendacio abundavit in gloriam ipsius quid adhuc et ego tamquam peccator iudicor et non sicut blasphemamur et sicut aiunt nos quidam dicere faciamus mala ut veniant bona quorum damnatio iusta est quid igitur praecellimus eos nequaquam causati enim sumus Iudaeos et Graecos omnes sub peccato esse sicut scriptum est quia non est iustus quisquam non est intellegens non est requirens Deum omnes declina
Abbreviated transcription (Latin):
Hopiꝰ quod nõ sustinẽtes ãpliꝰ placuit nobis re¬
Satõib istĩ Ip̃i .n. scitis ꝙ ĩħ positi sumꝰ Nã eicũ apđ
uoc eemꝰ p̃dicebaꝰ robis passuros nos tribłones sicui&
fastuẽ et scitis. Proptea et ego ãplius ñ sustinẽs misi
ad toyno scendũ fidez restrã. ne forte teptau̾i uos icꝙ

Expanded text:
opter quod non sustinentes amplius, placuit nobis relationibus istis. Ipsi enim scitis quod in hoc positi sumus. Nam et cum apud vos essemus, praedicebamus vobis passuros nos tribulationes, sicut et factum est, et scitis. Propterea et ego amplius non sustinens nisi ad cognoscendum fidem vestram, ne forte tentaverit vos is
Abbreviated transcription (Latin):
atdat gr̃a. Sbditi ꝯͤ estote deo: resistite diabolo et fugiet a
uobis. Apꝓpiate deo: ⁊ apꝓpĩquabit uobis. Emũdate man
pctores: et purificate corda duplices aĩo.Miẜi estote et
lugete & płorate: risꝯ ur̃ in luctũ cõu̾tat᷑ et gaudiũ ĩ mexorẽ.
Hu miliami ĩ ꝯspectu dñi. et exaltabit uos. Nolite detrahere

Expanded text:
estote deo: resistite autem diabolo, et fugiet a uobis. adpropiate deo, et adpropinquabit uobis. emundate manus, peccatores, et purificate corda, duplices animo. miseri estote et lugete. plorate: risus uester I in luctum conuertatur et gaudium in maerorem. humiliamini in conspectu domini, et exal
Abbreviated transcription (Latin):
Incipit argumentum:
DRINTHII. sunt achaici et hi siłiter ab apo¬
Stolo audierũt uerbũ uitatis: & subu̾si sunt
mltifarie a falsis apostolis. Quidã a phĩȩ abo
sa eloq̃ntia: alii secta legis iudaice ĩducti sũtꝰ.
Ppet reucat aplus ad uã fidẽ et cuãglicã sapĩã scribẽs eis ab
epheso ꝑ limollrũ discipulũ suum. Eꝯplicit argumtus.

Expanded text:
nes. ARGUMENTUM. Corinthii sunt Achaici: et hi similiter ab Apostolo audierunt verbum veritatis, et subversi sunt multifarie a falsis apostolis. Quidam a philosophiae verbosa eloquentia; alii secta legis Judaicae inducti sunt. Hos revocat Apostolus ad veram fidem et Evangelicam sapientiam: scribens eis ab Eph
Abbreviated transcription (Latin):
uircũferũt᷑. arbores autũnales ĩfructuose: his mor¬
tuȩ eradicatę fluctus feri maris despumãtes suas
ab ada enoch dicẽs. Ecc̃e uenit dñs in sanctis mili.¬
b suis face̾ iudiciũ ꝯ̃ dẽs: et arguere cẽs ĩpios de oĩb
oꝑib ĩpietatis eoꝵ: ꝗb ĩpie egert̃: et de õnib duris
quae locuti sut contra deu peccatores ĩpii. Hi sunt
causa. Uos aũt c̃harissimi memores estote yhorus
Tharissimi supedificantes uos metip̃os sc̃tissimȩ nr̃e
fidei in spu sanc̃to orãtes: uosmetipos ĩ di lectione dei

Expanded text:
arbores autumnales, infructuosae, bis mortuae, eradicatae; fluctus feri maris, despumantes suas ab Adam Enoch dicens: Ecce venit Dominus in sanctis millibus suis facere judicium contra omnes, et arguere omnes impios de omnibus operibus impietatis eorum, quibus impie egerunt, et de omnibus duris quae locuti sunt contra eum peccatores et impii. Hi sunt causa. Vos autem, charissimi, memores estote verborum, carissimi, superaedificantes uosmet ipsos sanctissimae uestrae fidei, in spiritu sancto orantes, , ipsos uos in dilectione dei
Abbreviated transcription (Latin):
Quare posi euangelia q̃
supplem̃tu legis sunt et ĩ qͥb
nobis exempła et p̃cepta uiuẽ¬
di plenissime diçesta sũt uo¬
Auerit aplus has epistolas ad
singulas eccłas destinare
p̃sentia atq orientia resccat
ꝑitia & posi fuiuras excludet
minui tamẽ dectrina sus rediuiua semper populi cõpresse
reccati. ei propter exẽplui uiuendi libros ad uẽa et memo¬
tia trã smiserũt. Demde querii. Iur nõ amplius qraecẽ

Expanded text:
quare post Evangelia, quae supplementum legis sunt, et in quibus nobis exempla et praecepta vivendi plenissime digesta sunt, voluerit Apostolus has Epistolas ad singulas Ecclesias destinare? praesentia atque orientia resecaret vitia: et post futuras excludereminus tamen doctrina sua rediviva semper populi compressere peccata, et propter exemplum vivendi libros ad nostram etiam memoriam transmiserunt. Deinde quaeritur cur non amplius quam decem
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ in carne renisse:ex deo ẽ. Et oĩs sp̃ũs qui sol¬
uit iħ ex deo ñ est: et hic ẽ antichristus: de¬
qͦ aulistis:qm uenit et nũc iã in mũdo ẽ. Uos
ex deo estis filioli: et yicistis eũ: qm̃ maior ẽ qui
in uobic ẽ ꝙͣ ꝗ in mũdo. Ipsi de mundo sunt:
iđo de mundo loquũt᷑: et mũdus eos audit. Nos
ex deo sumꝰ. Qui nouit deũ audit nos: et ꝗ nõ ẽ
ex deo ñ audit nos. In hoc cegnosciꝰ sp̃ũ ueritate
et spũ÷ erroris. Charissimi diligaꝰ nos inuicem:
am deus charitas est. In hee apꝑuit charitas dei in¬

Expanded text:
se, ex deo est, et omnis spiritus, qui soluit Iesum, ex deo non est: et hoc est antichristi, quod audistis quoniam uenit, et nunc iam in mundo est. uos ex deo estis, filioli, et uicistis eos, quoniam maior qui in nobis est quam qui in mundo. ipsi de mundo sunt: ideo de mundo locuntur, et mundus eos audit. nos ex deo sumus: qui nouit deum, audit nos: qui non est ex deo, non audit nos. in hoc cognoscimus spiritum ueritatis et spiritum erroris. cam Deus charitas est. Ex hoc declarata e
Abbreviated transcription (Latin):
cognosciꝰ qͣm̃ ex uitate sumꝰ: et in ꝯspectu eiꝰ suade¬
bimꝰ corda nr̃a. Qm̃ si rep̾hẽdit nos cor nostex.
maior ẽ deꝰ corde nr̃o et nouit oĩa. Charissimi
si cor ñx̃u ñ rep̾hendit nos: fiducrã hẽmus ad
deũ. et ꝯͥcquid petierimus accipiemꝰ ab eo: quo¬
niã mandata oius custodimus: et q̃ sł placita co
ram eo facimus. Et hoc ẽ mandatũ eiũs ut cre¬
damꝰ ir noĩe filiicius iesu xp̃i: et diligamꝰ alt̾uteꝵ
sicut dedit mãdatũ nobis. Et ꝗ ẜuat mandata.
cius in illo man: et ip̃e ĩ eo. Et ĩ hec scimus q̃m̃
man: in nobis de sp̃u quẽ dedit nobis.c. iiii.
Harissimi nolite oĩ sp̃ui credere: sedd

Expanded text:
oniam ex veritate sumus, et in conspectu ejus suademus corda nostra: quoniam si reprehenderit nos cor nostrum, major est Deus corde nostro, et novit omnia. Charissimi, si cor nostrum non reprehenderit nos, fiduciam habemus ad Deum, et quidquid petierimus, accipiemus ab eo: quoniam mandata eius custodimus et ea quae placita sunt coram eo facimus. et hoc est mandatum eius, ut credamus in nomine filii eius Iesu\' Christi et diligamus alterutrum, sicut dedit mandatum nobis. et qui seruat mandata eius in illo manet, et ipse in eo. et in hoc scimus quoniam manet in nobis de spiritu quem nobis dedit. Carissi
Abbreviated transcription (Latin):
Itũ ꝯmoẽfacit & instruit de ꝯstittẽ p̃sbiterii et
de spiritali ꝯu̾satc̃e et hereticis ritandis ꝗ tra¬
ditionib iudaicis cdũt scribẽs ei anicopoli.

Expanded text:
commonefacit et instruit de constitutione presbyterii, et de spiritali conversatione, et haereticis vitandis, qui traditionibus Judaicis credunt, scribens ei a Nicopoli.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ facit ubis masignis garriẽs in nos. Et quasi nõ
ei ista sufficiãt. neq ipse suscipit frẽs. et eos ꝗ susci¬
piũt ꝓhib. et de eccła ciicit. Charissime: noli imi¬
tarimalũ: s quod bonũ ẽ. Qui bene facit ex deo est.
ꝗ male facit nõ uidet deũ. Demetrio testimonium
reddit᷑ ab oĩb: et ab ipsa uitate: s et nos testimoniu
phibeꝰ et nosti qͣm testimoniũ nr̃ꝵ ueꝵ ẽ. Nulta
habui tibi scribe: s nolui ꝑ attramẽtu et calamu
scribe̾ tibi. Sꝑo aũt ꝓtinus te uidẽ: et os ados loquem᷑.
Pax tibi. Salutãt te amici. Saluta ĩ aĩcos noĩatim
Udas apłus: fr̃s de corruptorib uiȩ uitatis
ita ĩformat: Ut illicitũ ẽẽ disẜtet de subiugo se¬
mel erutos ẜuitutis denuo oꝑã suã officiis no¬

Expanded text:
et quasi non ei ista sufficiant; neque ipse suscipit fratres, et eos, qui suscipiunt, prohibet, et de Ecclesia ejicit. Charissime, noli imitari malum, sed quod bonum est. Qui benefacit, ex Deo est: qui malefacit, non vidit Deum. Demetrio testimonium redditur ab omnibus, et ab ipsa veritate, sed et nos testimonium perhibemus: et nosti quoniam testimonium nostrum verum est. Multa habui tibi scribere: sed nolui per atramentum et calamum scribere tibi. Spero autem protinus te videre, et os ad os loquemur. Pax tibi. Salutant te amici. Saluta amicos nominatim. udas apostolus fratres de corruptoribus viae veritatis ita informat, ut illicitum esse dissertet de sub jugo semel erutos servitutis denuo operam suam officiis n
Abbreviated transcription (Latin):
timoniũ phibẽtib uitati tuȩ: sicut
tu ĩ uitate abulas. Maiorẽ horus
non hẽo gr̾a q̃ ut audiã filios m̃os ĩ uitate abłare.
Charissime. fidełr facis ecꝗd oparis in fres: et hoc
in ꝑegrinos ꝗtestimoniu reddiderũt charitati tuȩ
in conspectu eccłȩ: quos bñfacies deducẽs digne̾deo.
Pro nomine .n.eius profecti sũt nihil accipientes
a gentilib. Nos erꝙ debemꝰ accipe huiusmodi: ut

Expanded text:
uae, sicut tu in veritate ambulas. Majorem horum non habeo gratiam, quam ut audiam filios meos in veritate ambulare. Charissime, fideliter facis quidquid operaris in fratres, et hoc in peregrinos, qui testimonium reddiderunt charitati tuae in conspectu Ecclesiae: quos, benefaciens, deduces digne Deo. Pro nomine enim ejus profecti sunt, nihil accipientes a gentibus. Nos ergo debemus suscipere hujusmodi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
contristauit me: ñ m̃ ꝯtristauit: s ex parte:ut nõ
onerẽ cẽs uos. Sufficit illi ꝗ eiusmodi ẽ obiurgatõ
hȩc q̃ fit a płib: itaui ecõtrario magis donetis et co¬
solemĩ ne forte abundãtiori tristia absorbeat qͥ euis¬
modi ẽ. Propt̾ quod obsecͦ uos: ut cõfirmetis ĩ illu cha¬
& ego. Na & eco quod donaui si quid donaui ꝓpł ros
in persona xp̃i:. ut ñ circũuemam᷑ a sathana. Nõ.n

Expanded text:
contristauit, non me contristauit, sed ex parte, ut non onerem, omnes uos. sufficit illi qui eiusmodi est obiurgatio haec, quae fit a pluribus, ita ut e contra magis donetis et consolemini forte abundantiore tristitia absorbeatur qui eiusmodi est propter quod obsecro vos ut confirmetis in illum caet ego nam et ego quod donavi si quid donavi propter vos in persona Christi ut non ci
Abbreviated transcription (Latin):
Inuisibilẽ .n.tanq̃ uidens sustinuit. fide celebrauit pascha & san.¬
guĩs effusioe: ne ꝗ uastabat p̾mitiua tãger eos. Fide.trãsierunt
mare rubꝵ tãꝙ ꝑ aridã terrã: qͦd exꝑti egyptii deuatist. Fide:
muri hierico corruert circuitu dieꝵ septe. Fide. raab metrix
ꝑiit cũ incdłis excipiẽs explõrattes cũ pace. Et ꝗd adhuc dicã: De

Expanded text:
 videns sustinuit fide celebravit pascha et sanguinis effusionem ne qui vastabat primitiva tangeret eos fide transierunt mare Rubrum tamquam per aridam terram quod experti Aegyptii devorati sunt fide muri Hiericho ruerunt circuiti dierum septem fide Raab meretrix non periit cum incredulis excipiens exploratores cum pace
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ofꝓbriu ĩcidat & in laqu di aboli. Diaccẽs słr pudicos:
non bilĩgues: ñ młto uino deditos: ñ turpe lucru sectã¬
tes: Hñtes mysteriũ fidei ĩ ꝯscĩa pura. Et hi aut ꝓbẽtur
pͥmu:. & lie mĩstrẽt nllu crime hñtes. Mlieres siłr
pudicas: nõ detrahẽtes: sobrias. fideles ĩ oĩb. Diacones
sint uniue uxois uiri ꝗ filiis suis bñ p̾sint: & suis domib

Expanded text:
os, non bilingues, non multo vino deditos, non turpe lucrum sectantes, habentes mysterium fidei in conscientia pura. Et hi autem probentur primum, et sic ministrent, nullum crimen habentes. Mulieres similiter pudicas, non detrahentes, sobrias, fideles in omnibus. Diacones sint unius uxoris viri, qui filiis suis bene praesint
Abbreviated transcription (Latin):
Ecollectis aut q̃ fiunt in sanctos: sicut or¬
dinaui in eccłus galatiȩ:ita & uos facite
per unas sabbati.Unusꝗsq rr̃ apud se
reponat: recõdẽs qͥd ei bene placuerit ut
non cu uenero tũc collectȩ fiãt. ui aũi pñs
fuero. qͦs probaueritis per epłas hos mittã ꝑferre giã
urã in hierusalem. Q si dignũ fuerit ui ego eã. me¬
cum ibunt. Uenia aute ad uos: cũ mace̾doniam
ꝑtransiero. Na macedoniã ꝑtrãsibo. Apud uos
catis qͦcũq iero. Nolo .n uos mõ in trãsitu uidere
Spero .n. me aliqͣtulum tꝑis manẽ apud uos. si¬
dñs ꝑmiẜit. Permanebo auĩ ephesi usq ad pente¬
costem. Ostiu.n. mͥ aꝑtũ ẽ magnũ & euidens:
& aduersarii miti. Si au̾tẽ uenerĩt timotheus: uide¬
te ut sine timore sit apud yos. Opꝰ eni dñi opat
sicut & ego. Neq ergo illũ spernat. Deducite ãt
illũ in pace: Ut yeniat ad me. Expecto .n. illũ cu
frĩbus. De appollo aui fre robis notũ facio. ꝗm̃

Expanded text:
collectis autem, quae fiunt in sanctos, sicut ordinaui ecclesiis Galatiae, ita et uos facite. per unam sabbati unusquisque uestrum apud se ponat, recondens quod - ei bene placuerit, ut non, cum uenero, tunc collectae fiant. cum autem praesens fuero, quos probaueritis per epistulas, hos mittam perferre gratiam uestram in Hierusalem. quod si dignum fuerit ut ego eam, mecum ibunt. ueniam autem . ad uos, cum Machedoniam pertransiero. nam Machedoniam pertransibo. apud uos catis quocumque iero. nolo enim uos modo in transitu uidere: spero enim me aliquanto tempore manere apud uos. Ephesi usque ad pentecosten ostium enim mihi apertum est magnum et evidens et adversarii multi si autem venerit Timotheus videte ut sine timore sit apud vos opus enim Domini operatur sicut et ego ne quis ergo illum spernat deducite autem illum in pace ut veniat ad me expecto enim illum cum fratribus de Apollo autem fratre mult
Abbreviated transcription (Latin):
Incipit prologus in secundã epistolam ad corĩthios.
N SECUIIDA Ad orinthios epła
qͣi in parte superiori post tribulatõnu
suaꝵ relatoẽs reddit cãs qͣre ad eos scđo
nõ ierit: qm̃ nõ leui m uttẽ cõsilii fecis.¬
se se asferit: s ne aduẽtu suo tristiciã
incurrerent cũ inpcto ꝑmanẽ discipłos reperisset.
in p̾mã ꝓptex fornicce iusserat amou̾i. Certio contra
pseudo a postobo officii sui dignitatẽ tuet: & noui
testam̃ti mĩstros: tanto anteire gr̃a ostendit: ꝗͦto
euanceliũ ẽ lece p̾stantiꝰ. Immorat et in cã illa płimũ
qͣmbreuis in p̾ma contioerat ut ꝓmpto ac libenti aĩo¬
nec̃ssaria p̾ntis uitȩ nonꝰ hñtib largiant᷑: & utilitatẽ
spualis ꝯmercii cõmutẽt p̃ntia cũ fufis:atq abũdãtia
sua sanctoꝵ inopia suppleãt ui uicissim eoꝵ in opia
sanctoꝵ hñdantia suppleat᷑. In fine reppetit qͥd suꝑiꝰ¬
sas uel collata antiꝗtate gen̾is: uel cashologo iniuriaꝵ

Expanded text:
155 PROLOGUS IN SECUNDAM EPISTOLAM AD CORINTHIOS. In secunda ad Corinthios Epistola, quasi in parte superiori, post tribulationum suarum relationes, reddit causas quare ad eos secundo non ierit; quoniam non levi mutatione consilii fecisse se asserit, sed ne adventu suo tristitiam incurreret, cum in peccato permanere discipulos reperisset. io sanctorum jusserat amoveri. Tertio contra pseudoapostolos officii sui dignitatem tuetur, et Novi Testamenti ministros tanto anteire gratia ostendit, quanto Evangelium est lege praestantius. Immoratur etiam in causa illa plurimum, quam breviter in prima citae non habentibus, largiantur, et utilitate iritualis commercii commutent praesentia cum futuris, atque abundantia sua sanctorum inopiam suppleant; ut vicissim eorum inopia sanctorum abundantia suppleatur. In fine repetit quod suriosas, vel collata antiquitate generis, vel catalogo injuriarum
Abbreviated transcription (Latin):
ddũ & nos ĩ robis ad cõfirmanda corda ur̃a sin q̃rela i sacti¬
bate ante deũ et prẽs nẽx in aduẽtu dñi nr̃i iesũ xp̃i cum
omnibus sanctis eiue Amere.
Ecetero ergo frs rogamꝰ uos et obsecramꝰ in dño
esu:ut qmꝰ ad moðu accepistis a nobis qͥmõ opor¬
teat Uos ambulare et place deo: sic et abuletis: ut

Expanded text:
dum et nos in vobis ad confirmanda corda vestra sine querella in sanctitate ante Deum et Patrem nostrum in adventu Domini nostri Iesu cum omnibus sanctis eius amen cetero ergo fratres rogamus vos et obsecramus in Domino Iesu ut quemadmodum accepistis a nobis quomodo vos oporteat ambul
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ q̃ ꝑmãn ĩ uobis et uobiscu
exit ĩeternũ.Sit uobiscũ gr̃a mi¬
ẜicordia pax a do pr̃e. et a xp̃o ihu
filio pris inuitate & charitate. Gauisus sũual.¬
de: quoniã ĩueni de filiis tuis abulãtes ĩuitate si:¬
cut mãdatũ accepiꝰ apr̃ẽ. Et nũc ropo te dña nõ¬
Ut quẽ ad modũ audistis ab initio in eo ãbuletis:¬

Expanded text:
veritatem quae permanet in nobis et nobiscum erit in aeternum sit nobiscum gratia misericordia pax a Deo Patre et a Christo Iesu Filio Patris in veritate et caritate gavisus sum valde quoniam inveni de filiis tuis ambulantes in veritate sicut mandatum accepimus a Patre et nunc rogo te dut quemadmodum audistis ab initio, in eo ambuletis
Abbreviated transcription (Latin):
Et ideo qui loquit᷑ lingͣ oret ut intpretet᷑. Nam si
orẽ lingua: spus meus orat: mẽs autẽ m̃a sine fruc.¬
tu est Quid ergo ẽ Orabo sp̃u. orabo et mente.
Psalla spiritu: ꝑsallam a mente.s eteꝑ si bndixis
spũ: quis suppl locũ ideote : Quõ dicet amẽ super

Expanded text:
Et ideo qui loquitur lingua, oret ut interpretetur. Nam si Et ideo qui loquitur lingua, oret ut interpretetur. Nam si orem lingua, spiritus meus orat, mens autem mea sine fructu est. Quid ergo est? Orabo spiritu, orabo et mente; psallam spiritu, psallam et mente. Caeterum si benedixeris spiritu, quis supplet locum idiotae? Quomodo dicet ame
Abbreviated transcription (Latin):
misteria. Nã ꝗ prophetat: hoĩb loq̃r ad edifi.¬
cationem & exhortationẽ et consolationẽ. Qui loquit
lingua semetip edificat: qui aut prophetat. eccłia ddei
tare. Nlam maior ẽ ꝗ prophetatꝰ q qͥ loqu̾it᷑ linouis:
nisi forte interp̾tet᷑ ut eccłia edificoem accipiatꝰ. Nũc
aut frẽs si renero ad uos linguis loquẽs: quid uobis
prodero: nisi uobis loqͣr aut in reuelataẽ: aut in scĩa:
aut in prophetia: aut in doctrina: In qͥ sine aĩa sũt
Uocem dantia: siue tibia: siue cithara: nͥ distinctoem
sonituu dederint: quõ sciet᷑ id quod canit᷑: aut quod
citharizat: Et enĩ si incertã uocẽ dei tuba: ꝗs ꝑabit se ad
bellũ: Ita et uos per lingͣm nͥ manifestũ ẜmonẽ dederi.
tis: quõ scier᷑ id quod dici : Eritis .n. in aera loqͥntes.
Cã młta ut puta genͣ lingͣꝵ sunt in hoc mundo et nihil
sine uoc̃e ẽ. Si ergo nesciero ututẽ iccis: ero ei cui lcqr
barbaius: et qͥ loqr mͥ barbarus. Sic ei uos qm emła.

Expanded text:
ad aedificationem, et exhortationem, et consolationem. Qui loquitur lingua, semetipsum aedificat; qui autem prophetat, Ecclesiam aedtare. Nam major est qui prophetat, quam qui loquitur linguis; nisi forte interpautem, fratres, si venero ad vos linguis loquens, quid vobis prodero, nisi vobis loquar aut in revelatione, aut in scientia, aut in prophetia, aut in doctrina? Tamen quae sine anima sunt vocem dantia, sive tibia, sive cithara, nisi distinctionem sonituum dederint, quomodo scietur id quod canitur, aut quod citharizatur? Etenim si incertam vocem det tuba, quis parabit se ad bellum? Ita et vos per linguam nisi maniftis, quomodo scietur id quod dicitur? Eritis enim in aera loquentes. Tam multa, ut puta genera linguarum sunt in hoc mundo, et nihil sine voce est. Si ergo nesciero virtutem vocis, ero ei cui loquor barbarus, et qui loquitur mihi barbarus. Sic et vos quoniam a
Abbreviated transcription (Latin):
iectus erit illi ꝗ fubiecũ sibi oĩa: uit sit ds oĩa in oĩb.
Alicquĩ quid facient qui baptizant pro mortuis:
Si mortui nõ resurgunt: ut quid çe baptizani᷑ pro
illis : Ut quid & nos ꝑiclitam oĩ hora: Quoltidie
dño nr̃o. Si ẜ hoĩe ad bestias pugnaui ephesi: qͥd
mihi prodest si mortui nõ resurgunt : Mandu¬
cemus & bibamꝰ cras .n. moriemur. Nolite se¬
duci. Corrũpui mores bonos colloqͥa mala. Eui¬
pilate iusti & nolite peccare. Ignorantiã .n. dei

Expanded text:
tus erit illi qui subjecit sibi omnia, ut sit Deus omnia in omnibus. Alioquin quid facient, qui baptizantur pro mortuis? Si omnino mortui non resurgunt, ut quid et baptizantur pro illis? Ut quid et nos periclitamur omni hora? Quotidie nostro. Si secundum hominem ad bestias pugnavi Ephesi, quid mihi prodest si mortui non resurgunt? Manducemus et bibamus, cras enim moriemur . Nolite seduci. Corrumpunt mores bonos colloquia mala. Evigilate justi, et nolite peccare: ignorantiam enim Dei
Abbreviated transcription (Latin):
pere noluisti. s et morte pessima peremusio & sust
iumus non obstinationi mentis sed ignorantię depu¬
tandum. Qui enim cognitũ ilico sequimur: olim utiq
seqremur si antea cognouissemus. Sic aut̃ yos de generis
nobilitare iactatis qͥsi non moꝵ imitatio magis qͣ: carnalis
natiuitas filios uos faciat esse sanctoꝵ. Deniq s sauerhis.¬
mael cum de stirpe sint Abraȩ minime tñ in filiis repu'¬
tãt. His taliter altercantib apostolus se medium inter¬
ponẽs ita partium dirimit questiones ut neutrum eoru
sua iusticia salutẽ meruisse confirmet: anbo uero poplos
& scienter & grauiter deliquisse. Iudeos quidem ꝗ per pre¬
uaricationem legis deum inhonorauerint: gentes uero cy
cum cognitum de creatura creatorem ui deum debuerint
uenerari : gloriam eius in manufacta mutauerint simula¬
chra. Utrosq etiam similiter ueniam consecutos: equa¬
les esse uerissima ratione demõstrat: presertim cum in

Expanded text:
pere noluistis, sed etiam morte pessima peremistis? Quem pere noluistis, sed etiam morte pessima peremistis? Quem si idolis servivimus, non obstinationi mentis, sed ignorantiae deputandum. Qui enim cognitum illico sequimur, olim utique sequeremur, si antea cognovissemus. Sic autem vos de generis nobilitate jactatis, quasi non morum imitatio magis quam carnalis nativitas filios vos faciat esse sanctorum. Denique Esau et Ismael cum de stirpe sint Abrahae, minime tamen in filiis reputantur. His taliter altercantibus, Apostolus se medium interponens, ita partium dirimit quaestiones, ut neutrum eorum sua justitia salutem meruisse confirmet, ambos vero populos et scienter et graviter deliquisse: varicationem legis Deum inhonoraverint: Gentes vero, quod, cum cognitum de creatura creatorem ut Deum debuerant venerari, gloriam ejus in manufacta mutaverint simulacra. Utrosque etiam similiter veniam consecutos, aequales esse verissima ratione demonstrat, et praesertim cum in
Abbreviated transcription (Latin):
est uit idola bodie defentes qͥb ab mitio defusti nobiu cono¬
paromini: & non poniui in proselitor locuns ex legii aucto¬
ritate et cõsuetudine deputemini. Et hec ip sum no mcte¬
bam imiti huia larga serapet dei dementia uoliit uoi aa no¬
strm imititõem admittere. Senter etiacaqus rostoduo¬
bant Quanto enis maiora ergaro del benesica esacle¬
ueritie: tinto maioris ros criminis reos esse monstrabiti:
Semuo enim hi omnibui extitistiũ in gratina ib sia prdi¬
be quib a ridum mare trasistis. ludeboti iñ adola quor
fecistu. et ipo ore & paulo ante ob necer aduaarioru qño
uererande deu in nuber eligne conspice solebati sindu¬
locbora intuebamĩ. Manna quoq ropia asledigti sima
smiee in deserto contia dñ murmuristst die for
Ipnde uoi manu ualida ciecerat redire cupiente eI pa
rep licamue cũ etiã si illa minime fecissetis de he solo
pemo uo dignos uenia iudicaret ꝙ dñi hristũ pro¬
plietatũ sempꝰ uobu uocib repromissum nosolũ susci¬

Expanded text:
io deservistis, nobis comparemini; et non potius in proselytorum locum ex legis auctoritate et consuetudine deputemini? Et hoc ipsum non merebamini, nisi quia larga semper Dei clementia voluit vos ad nostram imitationem admittere. Gentes etiam ecobant: Quanto enim majora erga vos Dei beneficia narraveritis, tanto majoris vos criminis reos esse monstrabitis. Semper enim his omnibus exstitistis ingrati. Nam ipsis pedibus quibus aridum mare transistis, ludebatis ante idola quae fecistis; et ipso ore quo paulo ante ob necem adversariorum Dovenerando Deum in nube vel igne conspicere solebatis, simulacra intuebamini. Manna quoque vobis fastidio fuit, et semper in deserto contra Dominum murmurastis, ad Aegyptum, unde vos manu valida ejecerat, redire cupientes. Quid plura? replicamus, cum etiam, si illa minime fecissetis, de hoc solo vos nemo dignos veniae judicaret quod Dominum Christum prophetarum semper vobis vocibus repromissum
Abbreviated transcription (Latin):
retio apud uideã tm̃ deus. nos de egipto signis deieico¬
tutib liberati: mare sicco pertrasiuim peder cũ ĩmicos
u noidic noctuq ĩ colũna nubis ignisq p̃cessu.
U nobis in inuio iter onderet Atq ut cerera eiꝰ circa
no. bñficia dacea. nor soli digni fuimꝰ deilegẽ accipere¬

Expanded text:
retro apud Judaeam tantum Deus. Nos de Aegypto signis Dei et virtutibus liberati, mare sicco pertransivimus pede, cum inimicos it. Nos die noctuque in columna nubis ignisque praecessit, ut nobis in invio iter ostenderet. Atque, ut caetera ejus circa immensa beneficia taceamus, nos soli
Abbreviated transcription (Latin):
OMANI SU NT partis Italiȩ. Hi prȩ¬
uenti sunt a falsis apostolis: & sub nomĩe
domini nostri Tesu Christi in leges et pro/¬
phetas erant inducti. Hos reuocat apostoł
ad ueram et euangelicam fidem scribens eis a orintho.

Expanded text:
omani sunt partis Italiae. Hi praeventi sunt a falsis apostolis, et sub nomine Domini nostri Jesu Christi in legem et prophetas erant inducti. Hos revocat Apostolus ad veram evangelicam fidem, scribens eis a Corintho.
Abbreviated transcription (Latin):
n&̃ ih̃ xp̃ ꝗ mortuus ẽ ꝓ nobis: ut siue uigileꝰ siue dor¬
miaꝰ: simł cum illo uiua. Propt quod consolamũ
inuicẽ: et edificate alterutr: sicui et facitis. Rogamꝰ
aũt uos fr̃s ut nou̾itis eos ꝗ laborãt interuos: et p̾rest
uobis in dño: et monẽt uos. Ut heatis illos abũdantius

Expanded text:
Christum, qui mortuus est pro nobis: ut sive vigilemus, sive dormiamus, simul cum illo vivamus. Propter quod consolamini invicem, et aedificate alterutrum, sicut et facitis. Rogamus autem vos, fratres, ut noveritis eos, qui laborant iuobis inDomino, et monent uos, ut habeatis illos abundantius
Abbreviated transcription (Latin):
milia pedagpoꝵ heãtis in xp̃o s nõ młtos pr̃es.Nam ĩ
christo ihu per euãçelius ip̃e nos genuit Rogo uos imitato¬
res mei estotẽ sicui et eço xp̃i. Ideo misi ad uos timotheũ
ꝗ ẽ filius meus charissimus. & fidelis in dño: ꝗ uos ꝯmonefa:¬
ciat uias m̾as q̃ sunt in xp̃o ihesu: sicut ubiq ĩ oĩ eccła deceo.
Tanꝗͣ nõ uent᷑us sim ad uos: sic inflati sunt quidã. Ueniã
aũt ad uos cito si dñs uoluerit & cognoscã nõ ẜmonẽ eoꝵ ꝗ

Expanded text:
am in Christo Jesu per Evangelium ego vos genui. Rogo ergo vos, imitatores mei estote, sicut et ego Christi. Ideo misi ad vos Timotheum, qui est filius meus charissimus, et fidelis in Domino, qui vos commonefaciat vias meas, quae sunt in Christo Jesu, sicut ubique in omni Ecclesia doceo. Tanquam non venturus sim ad vos, sic inflati sunt quidam. Veniam autem ad vos