comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
querit malus. angłs aut̃ crudelis mittet᷑ contͣ eum. Expedit
magis urse occurrere raptis fetibus: quam fatuo confiden¬
ti sibi instultitia sua. Qui reddit mala ꝓbonis: non recedet
malũ dedomo eiꝰ. Qͥ aimittit aquam ca̾pud ẽ uirgioꝵ: et
antrquam patiat᷑ contumeliam iudiciũ deserit. Et qui uis¬
tificat impiũ. et qui condemnat iustum: ab homina bilis¬
est ut q apud dñm. Quiꝰ ꝓdest habere diuitias stultum cum
sapientiam emere ñ possit: Onũi tempore diligit qͥ amicus est.
et frater in angustiis conꝑbatur. Homo stultus plaudet manib
cũ spopondent ꝓ amico suo. Qui meditat᷑ discordias diligit
rixas: et qui exaltat ossuum querit ruinam. Qui ꝑuetsi cor¬
dis est non inueniet bonum.⁊ qͥ uertit linguam incidet in¬
cidet in malũ. Natus ẽ stultus inignominiam suam: s nec pat̾
in fatuo letabit᷑. Animus gaudens etatem floridam facit: spẽ

Expanded text:
quaerit malus angelus autem crudelis mittetur contra eum expedit quaerit malus angelus autem crudelis mittetur contra eum expedit magis ursae occurrere raptis fetibus quam fatuo confidenti sibi in stultitia sua qui reddit mala pro bonis non recedet malum de domo eius qui dimittit aquam caput est iurgiorum et antequam patiatur contumeliam iudicium deserit et qui iustificat impium et qui condemnat iustum abominabilisest uterque apud Dominum quid prodest habere divitias stultum cum sapientiam emere non possit omni tempore diligit qui amicus est et frater in angustiis conprobatur homo stultus plaudet manibus cum spoponderit pro amico suo qui meditatur discordiam diligit rixas et qui exaltat ostium quaerit ruinam qui perversi cordis est non inveniet bonum et qui vertit linguam incidet in malum natus est stultus in ignominiam suam sed nec pater in fatuo laetabitur animus gaudens aetatem floridam facit spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
dñatur animo suo expugnatore urbium. Sortes mittunt᷑
in sinum. sedł a dño temperant᷑. Melior ẽ buccella sicca cũ
gaudio: quam domus plena uictimis cũ uirgio. Seruus
sapiens dñabit᷑ filiis stultis.⁊ int̾ fr̃s hereditatẽ diuidet.
Sicut igne ꝓbatur argentum.⁊ aurũ camino: ita corda ꝓbat
añs. Malus obedit lingue iniq ⁊ fallax obtemperat labus
mendacib. Qui despicit pauperem: exprobat fact̾ori eiꝰ. et
qui in ruina letat᷑ alteriꝰ. non erit impunitus. Corona senũ
filii filioꝵ et gła filioꝵ patres eoꝵ. Non decent stultũ uerba
omposita: nec pͥncipem labium mentiens. Q emma gratissi¬
ma expectatio p̃stolantis: quocũq se uerterit prudenter
intelliget. Qui celat delictum. querit amicitias: qui altero
sermone repitit separat federatos. Plus ꝓficit correptio apd̃
prudentẽ.: quam centũ plage apud stultum. Semper iuirgia

Expanded text:
dominatur animae suae, expugnatore urbium. sortes mittuntur dominatur animae suae, expugnatore urbium. sortes mittuntur in sinu, sed a domino temperantur. Melior est bucella sicca cum gaudio quam domus plena uictimis cum iurgio. seruus sapiens dominabitur filiis stultis et inter fratres hereditatem diuidet. sicut igne probatur argentum et aurum camino ita corda probat Dominus malus oboedit linguae iniquae et fallax obtemperat labiis mendacibus qui despicit pauperem exprobrat factori eius et qui in ruina laetatur alterius non erit inpunitus corona senum filii filiorum et gloria filiorum patres sui non decent stultum verba conposita nec principem labium mentiens gemma gratissima expectatio praestolantis quocumque se verterit prudenter intellegit qui celat delictum quaerit amicitias qui altero sermone repetit separat foederatos plus proficit correptio apud prudentem quam centum plagae apud stultum semper iurgia
Abbreviated transcription (Latin):
serotinus. Posside sapientiam. quia auro melior ẽ ⁊ adquire
prudentiam. quia p̃ctosior ẽ argento.Semita iustoꝵ decdi¬
nat mala: custos anime sue seruat uiam suam. Contricio¬
nem p̃cedit suꝑbia. ⁊ ante ruinam ex altatur sp̃s. Melius est
humilian cum mitib: quam diuidere spoliaͤ suꝑbis. Eruditus
in uerbo repperiet bona: ⁊ qui indno sperat beatus ẽ. Iuisapi¬
ens corde est. appellabitur prudens. et qui dulcis eloquio
addet grãm. Fauus mellis uerba composita. dulcedo anime
sanitas ẽ ossuum. Est uia que uidetur homini recta: ⁊ norussimũ
euis ducit admortem. Anima laborantis laborat sibi. quia
compulit eum ossuũ. Sir impius fodit malum.⁊ in labiis eiꝰ
ignis adescit. homo ꝑuersus suscitat lites. et uerbosus sepa¬
rat pͥncipes. Uir iniquus lactat amicũ suũ: ⁊ ducit eum ꝑ
uam ñ bonani. Iui attonitis oculis cogitat praua: mordei

Expanded text:
serotinus. posside sapientiam, quia auro melior est: et adquire serotinus. posside sapientiam, quia auro melior est: et adquire prudentiam, quia pretiosior est argento. semita iustorum declinat mala: custos Animae suae seruat uiam suam. contritionem praecedit superbia, et ante ruinam exaltatur spiritus. melius est humiliari cum mitibus quam diuidere spolia cum superbis. eruditus in uerbo reperiet bona, et qui in domino sperat, beatus est. qui sapiens corde est, appellabitur prudens, et qui dulcis eloquio, addet gratiam. Favus mellis, verba composita: dulcedo animae, sanitas ossium. Est via quae videtur homini recta: et novissima ejus ducunt ad mortem. Anima laborantis laborat sibi, quia compulit eum os suum. Vir impius fodit malum, et in labiis ejus ignis ardescit. Homo perversus suscitat lites: et verbosus separat principes. Vir iniquus lactat amicum suum: et ducit eum per viam non bonam. Qui attonitis oculis co
Abbreviated transcription (Latin):
linguam. Om̃s uie hominũ patent occulis eiꝰ: spũum pondera¬
tor ẽ dñs. Reuela dño oꝑa tua.⁊ dirigentur cogitationes tue.
Uniuersa propt̃ semet ipsum operatus ẽ dñs: impium qͦq ad
diem malum. Ab hominatio dñi ẽ omĩs arrogans: etiam si manu
ad manum fuerit᷑ erit in nocens. Misericordia ⁊ ueritate redunit̾
iniqui tas. ⁊ intimore anĩ declinatur a malo. CumplacueriN
dño uie hominis. inimicos quoq eius. conuertet ad ꝑacem.
Melius ẽ parum cum iustitia: quam multi fructus cũ iniqͥta¬
te. Cor hominis disponit uiam suam. s diũ est diligere gr¬
sus eius. Diuinatio inlabiis regis. in iuditiũ ñ errabit os eius.
Pondus ⁊ statera uditia dñi sunt. ⁊ oꝑa eius om̃s lapides scłi
Abhominabiles regi qͥ agunt impie: qm̃ iustitia firmatur so¬
lium. Uoluntas regũ labia uista: qui recta loqͥtur dirigetur:
In dignatio regis nuntii mortis.⁊ uir sapiens placabit eam.
n hilaritate uultus regis uita: ⁊ clementia eius quasi ymber

Expanded text:
tent oculis eius: spirituum ponderator est dominus. reuela domino opera tua, et dirigentur cogitationes tuae. uniuersa propter semet ipsum operatus est dominus, impium quoque ad diem malum. abominatio domini omnis adrogans: etiamsi manu ad manum fuerit, non erit innocens. misericordia et ueritate redimitur iniquitas, et in timore domini declinatur a malo. cum placuerint domino uiae hominis, inimicos quoque eius conuertet ad pacem. melius est parum cum iustitia quam multi fructus cum iniquitate. cor hominis disponit uiam suam, sed domini est dirigere gressus eius. diuinatio in labiis regis: in iudicio non errabit os eius. pondus et statera iudicia domini sunt, et opera eius omnes lapides saeculi. abominabiles regi qui agunt impie, quoniam iustitia firmatur solium. uoluntas regum labia iusta: qui recta loquitur, dirigetur. indignatio regis nuntius mortis, et uir sapiens placabit eam. in hilaritate uultus regis uita, et clementia eius quasi imber
Abbreviated transcription (Latin):
lum: omĩb dieb uite sue. Quesiuit lanam ⁊ linum: ⁊ operata est con¬
silio manuum suarum. Facta est quasi nauis institoris: delonge
portat panem suum. & de nocte surrexit: deditq predam dome

Expanded text:
lum: omnibus diebus vite sue. Quesivit lanam: et linum: et operata est conlum: omnibus diebus vite sue. Quesivit lanam: et linum: et operata est consilio manuum suarum: facta est quasi navis institoris: de longe portans panem suum. Et de nocte surrexit: deditque predam dome
Abbreviated transcription (Latin):
ruerit: postquam eleuatus ẽ insubli me. Si enim intelle¬
risset: ori imposuisset manũ. Qui aut̃ fortit̾ p̃mit ubera adelii¬
dum. lac. exprimit butyrum. ⁊ qui uebementer emulget elicit
sanguinem. Et qͥ ꝓuocat iras. ꝓducit discordias. Uerba lamuelis
regis: uisio qua erudiuit eum mat̾ sua. Quid dilecte mi: quid di¬
gibus olamuhel: noli regibus dare uinum: quia nullum secretũ
ẽ ubi regnat ebrietas. ne forte bibant ⁊ obliuiscanturꝰ iuditioꝵ: et
mutent causam filiorum pauperis. Date siceram merentib: et uinũ
his qui amaro sunt animo. Bibant et obliuiscantur egestatis su
et dolores non recordentur amplius. Aperi os tuum muto: et
causis omĩum filioꝵ qui ꝑtranseunt. Aperi os tuum. decerne
quod iustum ẽ. ⁊ iudica in opem ⁊ pauperem. Mulierem fortem
quis inueniet : procul ⁊ deultimis finib p̃cium eius. Confidit in
ea cor uiri sui. ⁊ spoliis ñ indigebit.Reddet ei bonum et non ma-¬

Expanded text:
ruit postquam elevatus est in sublime: si enim intellruit postquam elevatus est in sublime: si enim intellri suo imposuisset manum. Qui autem fortiter premit ubera ad eliciendum lac, exprimit butyrum: et qui vehementer emungit, elicit sanguinem: et qui provocat iras, producit discordias. VERBA LAMUELIS REGIS. Cap. XXXI. Visio, qua erudivit eum mater sua. Quid, dilecte mi; quid, digibus, o Lamuel, noli regibus dare vinum: quia nullum secretum est ubi regnat ebrietas. Ne forte bibant, et obliviscantur judiciorum, et mutent causam filiorum pauperis. Date siceram moerentibus, et vinum his qui amaro sunt animo. Bibant, et obliviscantur egestatis suae, et doloris sui non recordentur amplius. Aperi os tuum muto, et causis omnium filiorum qui pertranseunt: Aperi os tuum, decerne quod justum est, et judica inopem et pauperem.  Aleph.  Met? Procul et de ultimis finibus precium ejus. Confidit in ea cor viri sui: et spoliis ejus non indigebit. Reddet ei bonum et non ma
Abbreviated transcription (Latin):
uiam nauis sin medio mari. ⁊ uam uiri in adolescentia sua. Talis
est ⁊ uia mulieris adultere: que comedit ⁊ t̾gens ossuum dicit.¬
Non sum oꝑata malum. Ptria mouetur t̾ra. ⁊ quartũ ñ potest si¬
nere. ꝑseruum cum regnauerit: ꝑ stultum cum saturatus fuerit cibo. ꝑ
hodiosam mulierẽ cum in matrimonio fuerit assumpta: ⁊ ꝑancillam
cum heres fuerit dñe sue. Quatuor sunt minime̾ t̾re⁊ ipsa sunt
sapientiora sapientib. Formice popłs infirmus: qui preparat in ies¬
se cibum sibi. Lepusculus pleps inualida: que collocat in petra cu¬
bile suum. Regem locusta non habet. ⁊ egreditur uniuersa ꝑturinas.
Stilio manib nititur.⁊ moratur in edib regis. Tria sunt que ben
gradiuntur. ⁊ quartum quod incedit feliciter. Leo fortissimus besti¬
arum: adnullius pauet occursũ. Gallus succinctus lumboset
aries. ⁊ nec est rex qui refistat ħst ei. & qui stultus appa¬

Expanded text:
viam navis in medio mari et viam viri in adulescentula talis viam navis in medio mari et viam viri in adulescentula talis est via mulieris adulterNon sum operata malum. Per tria movetur terra, et quartum non potest sustinere: Per servum cum regnaverit: per stultum cum saturatus fuerit cibo: Per odiosam mulierem, cum in matrimonio fuerit assumpta: et per ancillam cum haeres fuerit dominae suae. Quatuor sunt minima terrae, et ipsa sunt sapientiora sapientibus. Formicae populus infirmus, quae praeparant in messe cibum sibi: Lepusculus plebs invalida, qui collocat in petra cubile suum: Regem locusta non habet, et egreditur universa per turmas suas: Stellio manibus nititur, et moratur in aedibus regis. Tria sunt, quae bene gradiuntur, et quartum, quod incedit feliciter: Leo fortissimus bestiarum, ad nullius pavebit occursum: Gallus succinctus lumbos: et aries: nec est rex, qui resistat ei. Et qui stultus appa
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ uictui m̃o necessaria: Ne forte satutatus in litiar ad
negandum: & dicam quis ẽ dñs: ⁊ egestate compulsus furer
et ꝑiurem nom̃ dei mei. Ne accuses seruum ad dnm suum: ne for¬
te maledicat tibi ⁊ cotruas. Generatio que patri suo maledicit:
⁊ tamen non ẽ lota sordib suis. E eneratio cuius excelsi sunt
oculi: et palpebre eiꝰ in alta subrecte. Generatio que ꝓdentibus gla¬
dios habet. ⁊ commandit molarib suis. ut comedat inopes de
terra: ⁊ pauperes ex hominib. Sanguisuge due sũt filie dicentes
affer afer. Tria sunt insaturabilia: ⁊ quartum quod ñ quam dicit
sufficit. In fernus. ⁊ os uulue. ⁊ t̾ra que ñ satiatur aqua. Ignis uͦ
numquã dicit sufficit. Oculum qui subsannat patrem.⁊ desp¬
cit partum matris sue: effodiant eum corui de torrentib. et co¬
medant illum filii aquile. Tria sunt difficilia mͥ: et quartum pe¬
nitus ignoro. Uiam aquile incelo: uiam colubri super petram.

Expanded text:
meo necessaria: Ne forte satiatus illiciar ad negandum, et dicam: Quis est Dominus? et egestate compulsus furer, et perjurem nomen Dei mei. Ne accuses servum ad Dominum suum, ne forte maledicat tibi, et corruas Generatio, quae patri suo maledicit, et tamen non est lota a sordibus suis generatio cuius excelsi sunt oculi et palpebrae eius in alta subrectae generatio quae pro dentibus gladios habet et commandit molaribus suis ut comedat inopes de terra et pauperes ex hominibus sanguisugae duae sunt filiae dicentes adfer adfer tria sunt insaturabilia et quartum quod numquam dicit sufficit infernus et os vulvae et terra quae non satiatur aqua ignis vero numquam dicit sufficit oculum qui subsannat patrem et qui despicit partum matris suae effodiant corvi de torrentibus et comedant illum filii aquilae tria sunt difficilia mihi et quartum penitus ignoro viam aquilae in caelo viam colubri super petram
Abbreviated transcription (Latin):
uestimentũ eius. qui fideiussor extitit alieni. ⁊ ꝓ extranei aufer
pignus abeo. Suauis ẽ homini panis mendacii.⁊ postea implebit᷑
os eius calculo. Cogitationes consiliis roborabuntur. ⁊ gub̾naculis
tractanda sunt bella. ei qur reuelat misteria.⁊ ambulat fraudu¬
lenter. et dilatat labia sua: ne commiscearis. Qui maledicit
patri suo ⁊ matri: extinguetur lucerna eiꝰ in mediis tenebris. He¬
reditas adquã festinatur inpͥncipio: in nouissimo benedictio¬
ne carebit. Ne dicas reddam maluni ꝓmalo: ex preta añm et¬

Expanded text:
tit alieni, et pro extraneis aufer pignus ab eo. Suavis est homini panis mendacii: et postea implebitur os ejus calculo. Cogitationes consiliis roborantur: et gubernaculis tractanda sunt bella, Ei, qui revelat mysteria, et ambulat fraudulenter, et dilatat labia sua, ne commispatri suo et matri extinguetur lucerna eius in mediis tenebris hereditas ad quam festinatur in principio in novissimo benedictione carebit
Abbreviated transcription (Latin):
repente consurget ꝑditio eoꝵ. et ruinam utriusq quis nouit:
hec quoq sapientib. Cognoscere ꝑsonam inuiditio: ñ ẽbonũ.
Qui dicunt impio iustus es. maledicent eis popłi. ⁊ detestabun¬
tur eos tribus. Q ui arguunt laudabunt᷑. ⁊ suꝑ ipsos ueniet
benedictio. Labia deosculabit᷑. qui recta uerba respondet.
Prepara foris opus tuũ. ⁊ diligent̃ exerce agrũ tuum: ut post¬
ea edifices domũ tuam. Ne sis testis contra ꝓximũ tuum
nec lactes quemquã labiis tuis. Ne dicas quomͦ fecit michi
sic faciam ei: reddam unicuiq scđm opus suũ. Per agrum
ominis pigri transiui: ⁊ ꝑuineam uiri stulti. Et ecce toti
repleuerant urtice operuerant suꝑficiem eiꝰ spine. ⁊ mathe-

Expanded text:
repente consurget perditio eorum: et ruinam utriusque quis novit? repente consurget perditio eorum: et ruinam utriusque quis novit? Haec quoque sapientibus: Cognoscere personam in judicio, non est bonum. Qui dicunt impio: Justus es: maledicent eis populi, et detestabuntur eos tribus. Qui arguunt, laudabuntur: et super ipsos veniet benedictio: Labia deosculabitur, qui recta verba respondet. Praepara foris opus tuum, et diligenter exerce agrum tuum: ut postea aedifices domum tuam. Ne sis testis frustra contra proximum tuum, nec lactes quemquam labiis tuis. Ne dicas: Quomodo fecit mihi, sic faciam ei: reddam unicuique secundum opus suum. Per agrum hominis pigri transivi, et per vineam viri stulti, Et ecce totum repleverant
Abbreviated transcription (Latin):
ueris lassus indie angustie. inminuetur fortitudo tua. Erue
eos qui ducunt᷑ ad mortem: ⁊ qͥ trabuntur adinteritũ liberare
necesses. Si dixens uires ñ suppetunt. qui inspector ẽ cordis ip¬
se intelligit. ⁊ seruatorem anime tue nichil fallit: teddetq ho¬
mini iuxta opera sua. Comede filimi mel: quia bonũ est: et¬
fauum dulcissimũ gutturi tuo. Sic ⁊ doctrina sapientie ant¬
me tue. Quam cum inueneris habebis in nouissimis spem: et¬
es tua ñ peribit. Ne insidieris ⁊ queras impietatem indomo u¬
ti. neq uastes requiẽ eius. Seꝑties enĩ cadet iustus ⁊ resur¬
get: impii aut̃ corruent in malii. Cum ceciderit inimicus
tuus ne gaudeas. ⁊ in ruina eius. ne exultet cor tuum. Ne for¬
te uideat dñs. ⁊ nedispliceat ei: ⁊ auferat ab eo iram suam.
Ne contendas cum pessimis. nec emuleris impios: qm̃ non ha
bent futuroꝵ spem mali: ⁊ lucerna impioꝵ extinguet᷑. Time do-¬
minum filimi ⁊ regem. ⁊ cum detract̃orib ñ commiscearis: qm̃

Expanded text:
veris lassus in die angustiae inminuetur fortitudo tua erue eos qui ducuntur ad mortem et qui tranon cesses. Si dixeris: Vires non suppetunt, qui inspector est cordis, ipse intelligit, et servatorem anime tue nichil fallit, reddetque homini iuxta opera sua. Hoc favum dulcissimum gutturi tuo. Sic et doctrina sapientiae animae tuae: quam cum inveneris, habebis in novissimis, et spes tua non peribit. Ne insidieris, et quaeras impietatem in domo justi neque vastes requiem eius septies enim cadet iustus et resurget impii autem corruent in malum cum ceciderit inimicus tuus ne gaudeas et in ruina eius ne exultet cor tuum ne forte videat Dominus et displiceat ei et auferat ab eo iram suam ne contendas cum pessimis nec aemuleris impios quobent futurorum spem mali, et lucerna impiorum exstinguetur. Time Dominum, fili mi, et regem: et cum detractoribus non commiscearis: Quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuersa: et eris sicut dormiens E in medio mari.⁊ quasi sopi¬
tus gubernator amisso clauo: ⁊ dices. Uerberauerunt me: sed
non dolui. traxerunt me. ⁊ ego ñ sensi. Quando uigilabo.⁊ rur
cum eis: quia rapinas meditat᷑ mens eoꝵ. et fraudes labia eorũ
loquuntur. Sapientia edificabitur domus.⁊ prudentia robo¬
rabitur. In doctrina replebunt᷑ cellaria: uniuersa substantia. p̃¬
ciosa ⁊ pulcherrima. Uir sapiens ⁊ fortis ẽ ⁊ uir doct̾us robus¬

Expanded text:
Et eris sicut dormiens in medio mari, et quasi sopitus gubernator, amisso clavo: Et dices: Verberaverunt me, sed non dolui: traxerunt me, et ego non sensi: quando evigilabo, et rdesideres esse cum eis: Quia rapinas meditatur mens eorum, et fraudes labia eorum loquuntur. Sapientia aedificabitur domus, et prudentia roborabitur. In doctrina replebuntur cellaria, universa substantia pretiosa et pulcherrima. Vir sapiens, fortis e
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ occłi tui uias meas custodiant: fouea enĩ profunda ẽ meretrix
et puteus angustus aliena. Insidiatur in uia quasi latro: cȩ quos in¬
cautos uiderit intficiet. Cuiue. cuius patriue. cui rixe. cui fo

Expanded text:
et oculi tui vias meas custodiant fovea enim profunda est meretrix et oculi tui vias meas custodiant fovea enim profunda est meretrix et puteus angustus aliena insidiatur in via quasi latro et quos incautos viderit interficit cui vae cuius pa
Abbreviated transcription (Latin):
ñ moriet᷑. Tu uͥga ꝑcuties eũ. ⁊ animã eiꝰ de inferno liberabis
Filimi si saptens fuerit animus tuus. gaudebit tecũ cor meum:
et exultabunt renes mei cũ locuta fuerint rectũ labia tua. Non
emuletur cor tuũ peccatores. s in timore dñi esto totadie. Quia
habebis spem in nouissimo.⁊ p̃stolatio tua ñ auferetur. Audi fi¬
limi ⁊ esto sapiens. ⁊ dirige inuia animũ tuũ. Nolieẽ in con¬
uiuiis potatoꝵ. nec in comessationib eoꝵ qui carnes aduescen
dunt conferunt: qͥa uacantes potib ⁊ dantes symbola consumen¬
tur ⁊ uestiet᷑ patinis dormitatio. Audi patrem tuũ qui genuit
te ⁊ ne contemnas cũ senuerit mat̾ tua. Ueritatẽ eme.⁊ noli
uendere. sapientiam ⁊ doctrinã. ⁊ intelligentiam. Ex ultat gau¬
dio pat̾ iusti: qui sapientẽ genuit letabit᷑ in eo. Gaudeat pat̃¬
tuus. ⁊ mat̾ tua: ⁊ exultet qͥ genuit te. Pbe fili mi cor tuum mͥ:

Expanded text:
non morietur. Tu virga percuties eum: et animam ejus de inferno liberabis. non morietur. Tu virga percuties eum: et animam ejus de inferno liberabis. Fili mi, si sapiens fuerit animus tuus, gaudebit tecum cor meum: Et exsultabunt renes mei, cum locuta fuerint rectum labia tua. Non aemuletur cor tuum peccatores: sed in timore Domini esto tota die: Quia habebis spem in novissimo, et praestolatio tua non auferetur. Audi, fili mi, et esto sapiens: et dirige in via animum tuum. Noli esse in conviviis potatorum, nec in comessatidum conferunt quia vacantes potibus et dantes symbola consumentur et vestietur pannis dormitatio audi patrem tuum qui genuit te et ne contemnas cum senuerit mater tua veritatem eme et noli vendere sapientiam et doctrinam et intellegentiam exultat gaudio pater iusti qui sapientem genuit laetabitur in eo gaudeat pattuus et mater tua et exultet quae genuit te praebe fili mi cor tuum mihi
Abbreviated transcription (Latin):
gutture tuo si tamen habes potestatẽ in animã tuam. Ne deside-¬
res decibis eius. in quo ẽ panis mendatii. Noli laborare ut dite¬
ris: s prudentie tue pone modũ. Neq erigas oculos tuos ad
opes. quas habere non potes. quia facient sibi pennas quasi aqͥ¬
le ⁊ uolabunt incelũ. Ne comedas cũ homine in uido. ⁊ nedesi¬
deres cibos eius. qm̃ in similitudine arioli. ⁊ coniectori estimat
quod ignorat. Comede ⁊ bibe dicet tͥ: ⁊ mens eiꝰ ñ ẽ tecũ. Cibos
quos cõmederas euomes: ⁊ ꝑdes pulchros sermones tuos. In
aurib insipientiũ ne loquaris. quia despitient doctrinam eloquii
tui. Neattingas tminos paruuloꝵ.⁊ agrũ pupilloꝵ ne intro eas.
ꝓpinquus enĩ eoꝵ fortis ẽ: ⁊ ipse iudicabit contͣ te causam illoꝵ.
Ingrediatur ad doctrinam cortuũ. ⁊ aures tue aduerba scientie
Noli subtrahere apuero disciplinam. Si enĩ ꝑcusseris eum uͥga

Expanded text:
gutture tuo si tamen habes in potestate animam tuam ne desidegutture tuo si tamen habes in potestate animam tuam ne desideres de cibis eius in quo est panis mendacii noli laborare ut diteris sed prudentiae tuae pone modum ne erigas oculos tuos ad opes quas habere non potes quia facient sibi pinnas quasi aquilae et avolabunt in caelum ne comedas cum homine invido et ne desideres cibos eius quoniam in similitudinem arioli et coniectoris aestimat quod ignorat comede et bibe dicet tibi et mens eius non est tecum cibos quos comederas evomes et perdes pulchros sermoneauribus insipientium ne loquaris: quia despicient doctrinam eloquii tui. Ne attingas terminos parvulorum: et agrum pupillorum ne introeas. Propinquus enim illorum fortis est: et ipse judicabit contra te causam illorum. Ingrediatur ad doctrinam cor tuum, et aures tuae ad verba scientiae. Noli subtrahere a puero disciplinam: si enim percusseris eum virga,
Abbreviated transcription (Latin):
d nõ fiducia tua. unde et ostendi eam tͥ hodie. Ecce descͥpsi
eam tibi triplicit᷑: in cogitationib ⁊ scientia. ut ostenderem
tibi firmitatẽ ⁊ eloquia ueritatis. Respondere ex his: illis qu
miserunt te. Non facie̾s uiolentiã pauperi. quia pauper est
confringet eos qui confixerunt animam eius. Noli et̃ amicus ho¬
mini iacondo: neq ambules cum uiro furioso: ne forte discas
enitas eius. ⁊ sumas scandalum anime tue. Noli eẽ cũ his qui
defigunt manus suas. ⁊ qͥ uades se offerunt ꝓdebitis. Si enĩ non
habet unde restituat. quid causa ẽ ut tollat operimentũ decu¬
bili tuo: Ne transgrediaris tmmnos antiquos: quos posuert̃ patres
tui. Si disti uirũ uelocem in opere suo: coram regib stabit. nec erit
ante ignobilis. Quando sederis ut comedas cum pͥncipe. diligent̃
attende que posita sunt ante faciem tuã. E statue cultrũ in

Expanded text:
Domino fiducia tua, unde et ostendi eam tibi hodie. Ecce descripsi Domino fiducia tua, unde et ostendi eam tibi hodie. Ecce descripsi eam tibi tripliciter, in cogitationibus et scientia: Ut ostenderem tibi firmitatem, et eloquia veritatis, respondere ex his, illis qui miserunt te. Non facias violentiam pauperi, quia pau per estejus, et configet eos, qui confixerunt animam ejus, Noli esse amicus homini iracundo, neque asemitas eius et sumas scandalum anime tue. Et rursum: Quidefigunt manus suas, et qui vades se offerunt pro debitis, si enim non habet unde restituat, quid causae est ut tollat operimentum de cubili tuo? Ne transgrediaris terminos antiquos, quos posuerunt patres tui. Vidisti virum velocem in opere suo, coram regibus stabit, nec erit ante ignobiles quando sederis ut comedas cum principe diligenter adtende quae posita sunt ante faciem tuam et statue cultrum in
Abbreviated transcription (Latin):
sibi. utriusq oꝑator ẽ dñs. Callidus uidet malũ. ⁊ abscondit
se: in nocens ꝑtransiit. ⁊ afflictus ẽ damno. Finis modestie ti
aut̃ anime sue longe recessit ab eis. ꝓuerbiũ ẽ adolescens iuxta
uiam suã. ⁊ iam cum senuerit ñ recedet ab ea. Oiues pauꝑib
imperat.⁊ qͥ accipit mutuũ seruus est fenerantis. Qui seminat
iniqͥtatẽ metet mala. ⁊ uͥga ire sue consummabit᷑. Qui ꝑrimꝰ
ẽ ad miscdiam benedicet᷑. de panib enĩ suis dedit pauꝑi. Gice
derisorẽ. ⁊ exibit cum eo uurgiũ: Cessabunt q cause ⁊ contumelie.
Qui diligit cordis munditiã propt̃ gram labioꝵ suoꝵ habeb
amicum regem. Oculi dĩi custodiunt scientiam. et sub plantant
uerba iniqui. Dicit piger. leo ẽ foris in medio platrarũ: occiden¬
dussum. Fouea ꝓfunda os aliene. cui iratus ẽ dñs incidet in eã.
Stultitia colligata ẽ in corde pueri. ⁊ uirga discipline fugabit eã
Qui calumniat᷑ pauperem ut augeat diuitias suas: dabit ipse

Expanded text:
utriusque operator est Dominus callidus vidit malum et abscondit se innocens pertransiit et adflictus est damno finis modestiae tim animae suae longe recedit ab eis proverbium est adulescens iuxta viam suam etiam cum senuerit non recedet ab ea dives pauperibus imperat et qui accipit mutuum servus est fenerantis qui seminat iniquitatem metet mala et virga irae suae consummabitur qui pronus est ad misericordiam benedicetur de panibus enim suis dedit pauperi eice derisorem et exibit cum eo iurgium cessabuntque causae Qui diligit cordis munditiam, propter gratiam labiorum suorum habebit amicum regem. Oculi Domini custodiunt scientiam: et supplantantur verba iniqui. Dicit piger: Leo est foris, in medio platearum occidendus sum. Fovea profunda os alienae: cui iratus est Dominus, incidet in eam. Stultitia colligata est in corde pueri, et virga disciplinae fugabit eam. Qui calumniatur pauperem, ut augeat divitias suas, dabit ipse
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens ⁊ destruxit robur fidutia eiꝰ. Qui custodit os suum
et linguam suam. custodit ab angustia animã suam. Suꝑbus
et arrogans. uocatur indoct̾iis: qui in ira operatur suꝑbiam. De¬
deria occidunt pigrum. noluerunt enĩ qͥcquam manus eius
operan. Totadie concupiscit ⁊ desiderat: qui aut̃ iustus ẽ tri¬
buet. ⁊ ñ cessabit. Hostie impioꝵ abhominabiles que offerun
tur ex scelere. Testis mendax peribit. uir obediens loquet̃
uictoriã. Wir impius ꝓcacit̾ affirmat uultũ suũ qui autem
rect̾us ẽ corrigit uiam suam. Non ẽ sapientia.⁊ ñ ẽ pruden¬
tia. ñ ẽ consiliũ contͣ dñm. E quus paratus ad diem belli: dñs

Expanded text:
et destruxit robur fiduciae eius qui custodit os suum et destruxit robur fiduciae eius qui custodit os suum et linguam suam custodit ab angustiis animam suam superbus et arrogans vocatur indoctus qui in ira operatur superbiam desideria occidunt pigrum noluerunt enim quicquam manus eius operari tota die concupiscit et desiderat qui autem iustus est tribuet et non cessabit hostiae imptur ex scelere. Testis mendax peribit: vir obediens loquitur victoriam. Vir impius procaciter obfirmat vultum suum: qui autem rectus est, corrigit viam suam. Non est sapientia, neque prudentia, non est consilium contra Dominum. Equus paratus ad diem belli: Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
uiti aliena ẽ. qui aut̃ mundus ẽ rectum opiis eiꝰ. Meliꝰ est sede-¬
re in angulo domatis. quam cum muliere litigiosa. in domu com¬
muni. Anina impii desiderat malum. non miserebit ꝓrimo suo.
Multato pestilente sapientior erit paruulus. ⁊ qui sectatur sa¬
pientem sumet scientiam. Excogitat uistus de domo impii:
ut detrahat impios amalo. Qui obturat aurẽ suam ad clamo¬
rẽ pauperis. ⁊ ipse clamabit ⁊ ñ exaudietur. Munus abscondi
tum extinguit iras. ⁊ domũ insinu indignationẽ maximami.
Gaudium iusto ẽ facere iuditiũ.⁊ pauor eꝑantib iniquitatem
Sir qui eriauerit auia doctrine incetu gigantiũ commorabitꝰ¬
Qui diligit epulas in egestate erit. qͥ amat uinũ ⁊ pinguia non
ditabitur. Pto iusto datur impius.⁊ ꝓrectis iniquus. Melu
ẽ habitare in t̾ra deserta: quam cum muliere rixosa ⁊ iracun¬
da. Thesaurus desiderabilis ⁊ oleũ in habitaculo iusti.⁊ in¬
prudens homo dissipabit illud. Qui sequitur iusticiam ⁊ mi¬

Expanded text:
ndus est, rectum opus ejus. Melius est sedere in angulo domatis, quam cum muliere litigiosa, et in domo communi. Anima impii desiderat malum, non miserebitur proximo suo. Mulctato pestilente, sapientior erit parvulus: et si sectetur sapientem, sumet scientiam. Excogitat justus de domo impii, ut detrahat impios a malo. Qui obturat aurem suam ad clamorem pauperis, et ipse clamabit, et non exaudietur. Munus abscotum extinguet iras et donum in sinu indignationem maximam. gaudium iusto est facere iudicium et pauor operantibus iniquitatem. uir, qui errauerit a uia doctrinae, in coetu gigantum Qui diligit epulas, in egestate erit: qui amat vinum, et pinguia, non ditabitur. Pro justo datur impius: et pro rectis iniquus. Melius est habitare in terra deserta, quam cum muliere rixosa et iracunda. Thesaurus desiderabilis, et oleum in habitaculo justi: et imprudens homo dissipabit illud. Qui sequitur justitiam et mi
Abbreviated transcription (Latin):
centur contumeliis. Propt̃ frigus piger arare noluit: mendicabit
ergo estate: ⁊ ñ dabitur ei. Siccut aqua ꝓfunda. sic consiliũ in cor
de uiri: s homo sapiens exhauriet illud. Multi homines misericor¬
des uocantur. uirũ aut̃ fidelem qͥs inueniet: Iustus qui ambu¬
lat in simplicitate sua: beatos post se filios derelinquet. Rex qu
sedet insolio uiditii: dissipat ome malum intuitu suo. Quiꝰ potest
dicere mundũ ẽ corineũ. mundus sum apeccato : Pondus ⁊ pon¬
dus. mensura ⁊ mensura: utrũq abhominabile ẽ apud dm̃i. ex
studiis siuis intelleͥgitur puer: simunda ⁊ recta sunt opera eiꝰ.
Aurem audientẽ. ⁊ oculũ uidentẽ: utrumq fecit ds̃. Noli diligere
somnũ ne te egestas oppͥmat. Aperi oculos tuos. ⁊ saturare panib
Malum ẽ malũ ẽ. dicit omĩs emptor. ⁊ cum recesserit tunc głabit᷑.¬

Expanded text:
centur contumeliis. Propter frigus piger arare noluit: mendicabit centur contumeliis. Propter frigus piger arare noluit: mendicabit ergo aestate, et non dabitur illi. Sicut aqua profunda, sic consde viri sed homo sapiens exhauriet illud multi homines misericordes vocantur virum autem fidelem quis inveniet iustus qui ambulat in simplicitate sua beatos post se filios derelinquet rex qui sedet in solio iudicii dissipat omne malum intuitu suo quis potest dicere mundum est cor meum purus sum a peccato pondus et pondus mensura et mensura utrumque abominabile est apud Deum ex studiis suis intellegitur puer si munda et si recta sint opera eius aurem audientem et oculum videntem Dominus fecit utrumque noli diligere somnum ne te egestas opprimat aperi oculos tuos et saturare panibus malum est malum est dicit omnis emptor et cum recesserit tunc glori
Abbreviated transcription (Latin):
animã tuam. Qui impatiens ẽ sustinebit damnũ: ⁊ cum rapue¬
rit aliud apponet. Audi consiliũ ⁊suscipe discipliã⁊ ut sis
sapiens in nouissimis tuis. Multe cogitationes in corde uiri uo
luntas autem dĩi ꝑmanebit. Homo indigens misericors est.
et melior pauꝑ quam uit mendax. Timor dñi aduitã. & inple¬
ger manum suam sub ascella. nec ad os suum applicat eam. Pesti¬
lente flagellato. stultus sapientior erit: si aut̃ corripueris sapien¬
tem: intelliget disciplinam. Qui affligit patrẽ.⁊ fugit matrẽ ig¬
nominiosus ẽ ⁊ infelix. Non cesses fili audire doc trinam. nec igno¬
res sermones scientie. Testis iniquus deridet iuditium: ⁊ os impi¬
orum deuotat iniqͥtatem. Parata sunt derisorib iuditia. ⁊ mal
gitus leonis. ita et t̾ror regis. Qui ꝓuocat eum peccat in animã suã.
Honor ẽ homini qui separat se a contentionib: om̃s aut̃ stulti mis¬

Expanded text:
animam tuam. Qui impatiens est, sustinebit damnum: et cum rapueanimam tuam. Qui impatiens est, sustinebit damnum: et cum rapuerit, aliud apponet. Audi consilium, et suscipe disciplinam, ut sis sapiens in novissimis tuis. Multae cogitationes in corde viri: luntas autem Domini permanebit. Homo indigens misericors est: et melior est pauper, quam vir mendax. Timor Domini ad vitam: et in plea. Abscondit piger manum suam sub ascella, nec ad os suum applicat eam. Pestilente flagellato, stultus sapientior erit: si autem corripueris sapientem, intelliget disciplinam. Qui affligit patrem, et fugat matrem, ignominiosus est et infelix. Non cesses, fili, audire doctrinam, nec ignores sermones scientiae. Testis iniquus deridet judicium: et os impiorum devorat iniquitatem. Parata sunt derisoribus judicia: et magitus leonis, ita terror regis: qui provocat eum, peccat in animam suam. Honor est homini, qui separat se a contentionibus: omnes autem stulti mis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcul recessert abeo Qui aptantum uerba sectatur nichil habe¬
bit. qui aut̃ possessor est mentis. diligit animam suã. Et custos
prudentie. inueniet bona. Testis falsus ñ erit impunitꝰ. ⁊ qui
mendatia loqͥtur peribit. Non decent stultum delitie. nec ser¬
uum dñari pͥncipib. Doctrina uiri. ꝑ patientiã noscit᷑. et gła
eius ẽ iniqua p̃tergredi. Sicut fremitus leonis. ita ⁊ regis ira: et
ficut ros suꝑ herbam. ita ⁊ hylaritas eiꝰ. Dolor patris filius stul¬
tus. ⁊ tecta uigit̃ ꝑ stillantia. litigiosa. mulier. Domus ⁊ diuitie
dantur aparentib: a d nõ aut̃ proprie uxor prudens. Pigredo inmit¬
tit soporẽ. ⁊ anima dissoluta esuriet. Quicustodit mandatũ custo¬
dit animã suam: qui aut̃ negligit uias suas mortificabit᷑. Fei¬
ratur dĩo qui miseret᷑ pauꝑi.⁊ uicissitudinẽ suã reddet ei. Eru¬
di filiũ tuũ. ne desperes: ad int̾fectionem ẽius autẽ: ne ponas

Expanded text:
procul recesserunt ab eo. qui tantum uerba sectatur, nihil habeprocul recesserunt ab eo. qui tantum uerba sectatur, nihil habebit: qui autem possessor est mentis, diliprudentiae inveniet bona. Testis falsus non erit impunitus: et qui loquitur mendacia, peribit. Non decent stultum deliciae, nec servum dominari principibus. Doctrina viri per patientiam noscitur: et gloria ejus est iniqua praetergredi. Sicut fremitus leonis, ita et regis ira: et sicut ros super herbam, ita hilaritas ejus. Dolor patris, filius stultus: et tecta jugiter perstillantia, litigiosa mulier, Domus, et divitiae dantur a patribus: a Domino autem proprie uxor prudens. Pigredo immittit soporem, et anima dissoluta esuriet. Qui custodit mandatum, custodit animam suam: qui autem negligit vias suas, mortificabitur. Feneratur Domino qui miseretur pauperis: et vicissitudinem suam reddet ei: Erudi filium tuum, ne desperes: ad interfectionem autem ejus ne ponas
Abbreviated transcription (Latin):
ei facit. Iustus pͥor est accusator sui. uenit amicus eius.⁊ in¬
iestigabit eum. Contradictiones compͥmit sors. ⁊ int̾ potentes
quoq duudicat. Ex qui adiuuat᷑ afrẽ. quasi ciuitas firma. ⁊ iu¬
ditia qͣi uectes urbium. de fructu oris uiri replebit̾ uent̾ eius:
⁊genimina labioꝵ illiꝰ. saturabunt eũ. Mors ⁊ uita umanu lui¬
gue: qͥ diligunt eam comedent fructus eiꝰ. Qui inuenit mulierẽ
bonam. inuenit bonũ.⁊ hauret iocunditatẽ adnõ. Cũ obsectati¬
onib loquetur pauꝑ.⁊ diues effabitur rigide. Uir amicabilis
ad sotietatem: mag̃ amicus erit quam fr̃. Melior ẽ pauꝑ qui am¬
bulat insimplicitate sua: quam diues torquens labia insipiens
suo. Diuitie addunt amicos plurimos. a paupere aut̃ ⁊ hi quos
habuit separant᷑. Testis falsus ñ erit impunitꝰ.⁊ qui mendatia
loquit᷑ ñ effugiet. Multi colunt ꝑsonã potentis. ⁊ amici st̃ dona
tribuentis. Frs hominis pauperis oderunt eum: insuꝑ ⁊ amici

Expanded text:
ersus: Iustus prior est accusator sui: uenit amicus eius et inuestigabit eum. contradictiones conprimit sors, et inter potentes quoque diiudicat. frater, qui adiuuatur a fratre, quasi ciuitas firma, et iudicia quasi uecet genimina labiorum ipsius saturabunt eum. Mors, et vita in manu linguae: qui diligunt eam, comedent fructus ejus. Qubonam, inuenit bonum et hauriet iocunditatem a domino. cum obsecrationibus loquitur pauper, et diues effabitur rigide. uir amicalis ad societatem magis amicus erit quam frater. Melior est pauper, qui ambulat in simplicitate sua, quam torquens labia insipiens.suo. diuitiae addunt amicos plurimos: a paupere autem et hi quos habuit separantur. testis falsus non erit inpunitus, et qui mendacia loquitur, non effugiet. multi colunt personam potentis et amici sunt dona tribuenti. fratres hominis pauperis oderunt eum, insuper et amici
Abbreviated transcription (Latin):
uerba sunt plurima ibi frequent egestas. Corona sapien¬
ium diuitie eoꝵ. fatuitas stultoꝵ imprudentia. Liberat
animas testis fidelis. ⁊ profert mendatia uersi pellis. In
timore dñi fidutia fortitudinis. ⁊ filiis eiꝰ erit spes. Timor dni
fons uite. ut declinent aruina mortis. In multitudine popłi¬
dignitas regis.⁊ in paucitate plebis ignominia pͥcipis. Qui
paciens ẽ: multa gubernatur prudentia. qui aut̃ impaciens ẽ.¬
exaltat stultitiam suam. Uita carniũ sanitas cordis. ꝓutredo
os suũ inuidia. Qui calumniat᷑ egentẽ ex ꝓbat factori eiꝰ. hon¬
rat aut̃ eum qui miseret᷑ pauperis. In malitia sua. expellitur
inx pius: sperat aut̃ uistus in morte sua. Incorde prdentis reqͥ¬
escit sapientia. ⁊ indoctos quoq erudiet. Iustitia eleuat gen¬
tẽ: miseros facit popłos peccatũ. Acceptis ẽ regi minister in¬
telligens: iracundiam eiꝰ. inutilis sustinebit. Responsio mollis

Expanded text:
verba sunt plurima, ibi frequenter egestas. Corona sapienverba sunt plurima, ibi frequenter egestas. Corona sapientium, divitiae eorum: fatuitas stultorum, imprudentia. Liberat animas testis fidelis: et profert mendacia versipellis. In timore Domini fiducia fortitudinis, et filiis ejus erit spes. Timor Domini fons vitdignitas regis et in paucitate plebis ignominia principis qui patiens est multa gubernatur prudentia qui autem inpatiens exaltat stultitiam suam vita carnium sanitas cordis putredo ossuum invidia qui calumniatur egentem exprobrat factori eius honorat autem eum qui miseretur pauperis in malitia sua expelletur impius sperat autem iustus in morte sua in corde prudentis requiescit sapientia et indoctos quoque erudiet iustitia elevat gentem miseros facit populos peccatum acceptus est regi minister intellegens iracun
Abbreviated transcription (Latin):
it iustos morabit᷑ gr̃a. Cor quod nouit amaritudinẽ ani¬
me sue ingaudio eius ñ miscebitur extraneus. Domus ini-¬
piorum delebitur. tabernacula iustoꝵ geriinabunt. Est uia
que uidetur homini iusta: nouissima autem eius deducunt
id mortem. Risus dolore miscebit᷑. et extre ma gaudii luct̾us
occupat. Uiis suis replebitur stultus: et suꝑ eum erit uirbo¬
nus. In nocens credit omĩ uerbo: astutus considerat gressus
suos. Sapiens timet. et declinat a malo. stultus transilit
et confidit. Impatiens oꝑabit᷑ stultitiam. ⁊ uir uerbosus o¬
diosus ẽ. Possidebunt paruuli stultitiam.⁊ astuti expecta¬
unt scientiam. Tacebunt mali ante bonos.⁊ impii ante
portas ustoꝵ. Etiam ꝓximo suo pauꝑ hodiosus erit. ami¬
ci uͦ diuitũ multi. Qui despicit ꝓximum suũ peccat. Qui
diligit. Errant. qui oꝑantur malũ. Miscđ̾ia ⁊ ueritas p̃pa¬
rant bona: in omĩ opere bono erit. habundantia. Ybi aut̃

Expanded text:
inter justos morabitur gratia. Cor quod novit amaritudinem aniinter justos morabitur gratia. Cor quod novit amaritudinem animae suae, in gaudio ejus non miscebitur extraneus. Domus impiorum delebitur: tabernacula vero justorum germinabunt. Est via, quae videtur homini justa: novissima autem ejus deducunt ad mortem. Risus dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat. Viis suis replebitur stultus, et super eum erit vir bonus. Innocens credit omni verbo: astutus considerat gressus suos. Sapiens timet, et declinat a malo. stultus transilit, et confidit. Impatiens operabitur stultitiam: et vir versutus odiosus est. Possidebunt parvuli stultitiam. et astuti exspectabunt scientiam: Jacebuut mali ante bonos: et impii ante portas justorum. Etiam proximo suo pauper odiosus erit: amici vero divitum multi. Qui despicit proximum suum, peccat: Qui r malum: misericordia et veritas praeparant bona. In omni opere erit abundantia: ubi autem
Abbreviated transcription (Latin):
custoditur iusto. substantia peccatoris. Multi cibi innouialib pa¬
trum: ⁊ alii congregantur absq iudicio. Qui parcit uirge odit
filium. suum: qui aut diligit illum. instant eruoit. Iustus co¬
medet et replet animã suam: uent̾ aut̃ impioꝵ insaturabiliᷤᷤ.
Sapiens mulier edificat domũ suan: insipiens instructam
quoq destruet manib. Ambulans recto itinere. et timens
dm̃: despicitut ab eo. qͥ infami gradit᷑ uia. Inore stulti uitga
suꝑbie. labia sapientiũ custodiunt eos. Ubi non sunt bo ues
p̃sepe uacuũ ẽ: ubi aut̃ plurunã segetes. ibi manifest a
fortitudo bouis. Testis fidelis ñ mentietur: ꝓfert mendatiũ
dolosus testis. Querit derisor sapientiam.⁊ ñ inueniet. doc¬
trina prudentiũ facilis. Uade contra uirũ stultum. ⁊ nescit.
Labia prudentie: sapientia. Callidi est intelligere uiam su
et imprudentia stultorũ errans. Stultus inludit peccatum:

Expanded text:
custoditur iusto substantia peccatoris multi cibi in novalibus pacustoditur iusto substantia peccatoris multi cibi in novalibus patrum et alii congregantur absque iudicio qui parcit virgae suae odit filium suum qui autem diligit illum instanter erudit iustus comedit et replet animam suam venter autem impiorum insaturabilis sapiens mulier aedificavit domum suam insipiens instructam quoque destruet manibus ambulans recto itinere et timens Deum despicitur ab eo qui infami graditur via in ore stulti virga superbiae labia sapientium custodiunt eos ubi non sunt boves praesepe vacuum est ubi autem plurimae segetes ibi manifesta fortitudo bovis testis fidelisdolosus testis. Quaerit derisor sapientiam, et non inveniet: doctrina prudentium facilis. Vade contra virum stultum, et nescit labia prudentiae. Sapientia callidi est intelligere viam suam: et imprudentia stultorum errans. Stultus illudet peccatum, et
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia. Substantia festinata minuetur. que aut̃ paulatĩ
colligit᷑ manu multiplicabitur. Spes que differtur affligit
animam. lignum uite desiderium ueniens. Qui detrahit ali¬
cui rei: ipse se infuturũ obligat. Qui aut̃ timet p̃ceptum:
n pace uersabitur. Lex sapienti fons uite ut dsclinet arui¬
na mortis. Doc trina bona dabit grãm: initinere contemptoꝵ
uorago. Astutus omĩa agit cõm consilio: qui aut̃ fatiuis ẽ a
periet stultitiam. Nuntius impii cadet unmalũ: legatus fide¬
lis sanitas. Egestas ⁊ ignominia. ei qui deserit disciplinam.
qͥaut adqͥescit arguenti: glorificabitur. Pesiderium si com¬
oleatur delectat animam: de testantut stulti eos qui fugi¬
unt mala. Qui cum sapientib gradit. sapiens erit. anucus
stultoꝵ efficiet similis. Peccatores ꝑsequitut malũ. et uistis re¬
tribuentur bona. Bonus relinquet heredes filios ⁊ nepotes. et

Expanded text:
sapientia. substantia festinata minuetur: quae autem paulatim sapientia. substantia festinata minuetur: quae autem paulatim colligitur manu, multiplicabitur. spes, quae differtur, adfligit animam: lignum uitae desiderium ueniens. qui detrahit alicui rei, ipse se in futurum obligat: qui autem timet praeceptum, in pace uersabitur. lex sapienti fons uitae, ut declinet a ruina mortis. doctrina bona dabit gratiam: in itinere contemptorum uoragaperit stultitiam. Nuntius impii cadet in malum. legatus fidelis sanitas. Egestas et ignominia ei qui deserit disciplinam: qui acquiescit arguenti, glorificabitur. Desiderium si compleatur, delectat animam: detestantur stulti eos, qui fugiunt mala. Qui cum sapientibus graditur, sapiens erit: amicus stultorum efficietur similis. Peccatores persequitur malum, et justis retribuentur bona. Bonus rel
Abbreviated transcription (Latin):
minis. erit auri p̃cium. In semita iꝰsticie uita: it̃ aut̃ deuiũ¬
ducit ad mortẽ. Filius sapiens doctrina patris. qui aut̃ in lusor
ẽ ñ audit cum arguit᷑. De fractu oris homo saturabit᷑ bonis.
anima aut̃ p̃uaricatoꝵ iniqua. Qui costodit ossuũ. custo¬
dit animã suam: qui aut̃ in consideratꝰ ẽ adloquendum sen-¬
tiet mala. Uult ⁊ ñ uult piger. anina aut̃ oꝑantium impin¬
gabit᷑. Uerbum mendax iustus detestabit᷑ impius aut̃ con¬
funditur. ⁊ confunde̾tur. Iusticia custodit in nocentis uiam:
impietas uͦ peccatorem supplantat. Est quasi diues cũ nichil ha-¬
beat. ⁊ est quasi pauꝑ. cum in multis diuitiis sit Redemptio a-¬
nime. uiri diuitie sue: qui aut̃ pauꝑ ẽ increpationẽ ñ sustinet.
Lux iustoꝵ letificat. Iucerna aut̃ impioꝵ extinguet̾. Int̾ suꝑb
semꝑ uirgiasunt. qui aut̃ agunt cuncta consilio reguntuꝵ

Expanded text:
minis erit auri pminis erit auri pducit ad mortem. Filius sapiens doctrina patris: qui autem inlusor est, non audit, cum arguitur. de fructu oris sui homo saturabitur bonis: anima autem praeuaricatorum iniqua. qui custodit 08 suum, custodit animam suam: qui autem inconsideratus est ad loquendum, sentiet mala. uult et non uult piger: anima autem operantium inpinguabitur. uerbum mendax iustus detestabitur: impius autem confundit et confunditur. iustitia custodit innocentis uiam: impietas uero peccatores supplantat. est quasi diues, cum nihil habeat, et est quasi pauper, cum in multis diuitiis sit. redemptio animae uiri diuitiae suae: qui autem pauper est, increpationem non sustinet. lux iustorum laetificat: lucerna autem impiorum extinguetur. inter superbos semper iurgia sunt: qui autem agunt cuncta consilio, reguntur
Abbreviated transcription (Latin):
nouit loquitur: in dex iusticie ẽ: qui aut̃ m̃titur testis ẽ frau¬
aulentus. Est qui ꝓmittit ⁊ quasi gladio pungit᷑ conscientie
lingua aut̃ sapientiũ. sanitas est. Labium ueritatis firmum e
rit imꝑpetuũ. qui aut̃ testis ẽ repentinus. concinat linguam
mendatii. Dolus in corde cogitantiũ mala: qui aut̃ ineunt
pacis consilia: sequit̾ eos gaudium. Non constristabit uistum:
quic qͥd ei acciderit: impii aut̃ replebunt᷑ malo. Ab hominatio
est dño. labia mendatia: qui aut̃ fidelit̾ agunt placent ei. ho¬
mo uersutus celat scientiam: ⁊ cor insipientiũ ꝓuocat stultitiã.
Manus forcium dñabit᷑. que aut̃ remissa ẽ tributis seruiet.
eror in corde uiri humiliabit eũ. ⁊ sermone bono letificabi
Qui negligit damnũ ꝓpt̾ ainicũ iustus ẽ. it̃ aut̃ impioꝵ de¬
cipiet eos. Non inueniet fraudulentus lucrum: ⁊ substantia ho¬

Expanded text:
novit loquitur, index justitiae est: qui autem mentitur, testis est fraunovit loquitur, index justitiae est: qui autem mentitur, testis est fraudulentus. Est qui promittit, et quasi gladio pungitur conscientiae: lingua autem sapientium sanitas est. Labium veritarit in perpetuum: qui autem testis est repentinus, concinnat linguam mendacem. dolus in corde cogitantium mala: qui autem ineunt pacis consilia, sequetur eos gaudium. non contristabit iustum quicquid ei acciderit: impii autem replebuntur malo. abominatio domini labia mendacia: qui autem fideliter agunt, placent ei. homo uManus fortium dominabitur: quae autem remissa est, tributis serviet. Moeror in corde viri humiliabit illum, et sermone bono laetificabitur. Qui negligit damnum propter amicum, justus est: iter autem impiorum decipiet eos. Non inveniet fraudulentus lucrum: et substantia ho