comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
honeris ⁊ nauis. s etiam animarũ nr̃atũ: incipiet eẽ na¬
ui gatio. Centurio aut̃ gub̃natori ⁊ nauclero magis cre¬
debat: quam his que apaulo dicebantur. Et cum aptus
portus ñ eẽt ad hiemandum: plurimi statuert̃ consilium
nauigare inde. si qͦ modo possent deueuientes pheni
hiemare portum crete. tespicientẽ ad affricum. et ad
chorum. Aspirante autem austro. estimantes ꝓpositum
se tenere: cum sustulissent deasson. legebant cretam. Non
post multũ aut̃ misit se contͣ ipsam uentus typhonicus:
qui uocatur euro aquilo. Cumq arrepta eẽt nauis et ñ
osset conari aduentum.data naue flatib ferebamur. In
sulam autẽ quandam decurrentes que uocat᷑ cauda potuimꝰ
uix optinere scaphan. Qua sublata aduitoriis utebant᷑
accingentes nauem: timentes ne in syrtim inciderent. sub¬
misso uase: sic ferebant᷑ Ualide aut̃ nob̾ tempestate iacta¬
tis. sequenti die iactum fecert̃. Et tercia die suis manib

Expanded text:
oneris et navis, sed etiam animarum nostrarum, incipit esse navigatio. Centurio autem gubernatori et nauclero magis credebat, quam his quae a Paulo dicebantur. Et cum aptus portus non esset ad hiemandum, plurimi statuerunt consilium navigare inde, si quomodo possent devenientes Phoenicem, hiemare, portum Cretae respicientem ad Africum, et ad Corum. Aspirante autem austro, aestimantes propositum se tenere, cum sustulissent de Asson, legebant Cretam. Non post multum autem misit se contra ipsam ventus Typhonicus, qui vocatur Euroaquilo. Cumque arrepta esset navis, et non posset conari in ventum, data nave flatibus, ferebamur. In insulam autem quamdam decurrentes, quae vocatur Cauda, potuimus vix obtinere scapham. Qua sublata, adjutoriis utebantur, accingentes navem, timentes ne in Syriam inciderent, summisso vase sic ferebantur. Valida autem nobis tempestate jactatis, sequ
Abbreviated transcription (Latin):
uix iuxta nauigantes. uenimus in locũ quendam qͥuo¬
catur boni portus: cui iuxta erat ciuitas fhalasa. Mul¬
to aut̃ tempore ꝑacto. et cum iam ñ eẽt tuta nauigatio eo qd̾
ieiunium iam p̃terisset: consolabat᷑ eos paulus dicens eis.¬

Expanded text:
vix iuxta navigantes venimus in locum quendam qui vovix iuxta navigantes venimus in locum quendam qui vocatur Boni portus cui iuxta erat civitas Thalassa multo autem tempore peracto et cum iam non esset tuta navigatio eo quod et ieiunium iam praeterisset consolabatur Paulus dicens eis
Abbreviated transcription (Latin):
secessissent: loquebant᷑ ad inuicem dicentes. qͥa nichil mor¬
te aut uinculis dignum qͥd fecit homo iste. Agrippa
aut̃ festo dixit. Dimitti poterat homo hic: si ñ appellasset
et tradi paulum cum reliquis custodiis. centurioni no¬
mine uilio cohortis auguste: Ascendentes nauem ad ro¬
metinam incipientem nauigare circa. asie loca. egressi st̃.¬
sustulimꝰ ꝑ seuerante nobiscum aristharco in achedone thes¬
salonicense: Sequenti aut̃ die: deuenimus sydonem. Hun¬
ne aut̃ tractans iulius: paulũ ꝑmisit ad amicos ire. et curã
sui agere. Et inde cum sustulissemꝰ. Subnauigauimꝰ cypro:
propterea qd eẽnt uenti contrarii.⁊ pelagus cilicie. Et
pamphilie nauigantes: uenimus ħystram que ẽ licie. Et ibi
inueniens centurio nauẽ alexandrinam nauigantẽ in ita¬
liam: transposuit nos in eam. Et cum multis dieb tarde
nauigaremꝰ ⁊ uix deuenissemꝰ contͣ chinydũ ꝓhibenti
nos uento: ad nauigauimꝰ crete iuxta salmonem. Et

Expanded text:
secessissent, loquebantur ad invicem, dicentes: Quia nihil morte, aut vinculis dignum quid fecit homo iste. Agrippa autem Festo dixit: Dimitti poterat homo hic, si non appellassetvigare eum in Italiam, et tradi Paulum cum reliquis custodiis centurioni nomine Julio cohortis Augustae, ascendentes navem Adrumentinam, incipientes navigare circa Asiae loca, sustulimus, perseverante nobiscum Aristarcho Macedone Thessalonicensi. Sequenti autem die devenimus Sidonem. Humane autem tractans Julius Paulum, permisit ad amicos ire, et curam sui agere. Et inde cum sustulissemus, subnavigavimus Cyprum, propterea quod essent venti contrarii. Et pelagus Ciliciae et Pamphyliae navigantes, venimus Lystram, quae est Lyciae: et ibi inveniens centurio navem Alexandrinam navigantem in Italiam, transposuit nos in eam. Et cum multis diebus tarde navigaremus et vix devenissemus contra Cnidum prohibente nos vento adnavigavimus Cretae secundum Salmonem et
Abbreviated transcription (Latin):
cia tua: ⁊ inbono sit cortuũ indieb iuuentutis tue. ⁊ ambula
in uiis cordis tui: ⁊ in intuitu oculoꝵ tuoꝵ: & scito. qd ꝓ omĩb
litiam a carne tua. Ad olescentia enĩ ⁊ uoluptas uana sunt. Me¬
nento creatoris tui indieb iuuentutis tue: antequã ueniat tem
afflictionis: ⁊ ad ꝓpinquent anni de quib dicas ñ mͥ placent. an¬
tequã tenebrascat sol. ⁊ lumen.⁊ luna. ⁊ stellȩ. ⁊ reuertant᷑ nubes
post pluuiam. quando cõmoueliunt᷑ custodes domus. ⁊ nuta¬

Expanded text:
tia tua, et in bono sit cor tuum in diebus iuuentutis tuae, et ambula in uiis cordis tui litiam a carne tua: adulescentia enim et voluptas vane sunt. Memento Creatoris tui: in diebus iubentutis tue. Antequam veniat tempus afflictionis: et adpropinquent anni de quibus dicas non mici placent. Antequam tenebrescat sol, et lumen, et luna, et stelle: et revertatur nubes post plubiam. Quando commove
Abbreviated transcription (Latin):
ro: et tenebrescent uidentes ꝑforamina. ⁊ claudent hostia in
platea in humilitate uocis molentis. ⁊ consurgent aduocẽ uolucris
t obsurdescent omnes filie carminis. Excelsa quoq timebunt
⁊ formidabunt inuia. Florebit amigdalum. inpinguabit᷑ locusta:
et dissipabitur capparis. qm̃ ibit homo indomũ et̾nitatis sue: et
cireuibunt inplatea plangentes. Antequam rumpat᷑ funis argen¬
teus. ⁊ recurrat uitta aurea. ⁊ conteratur yaria suꝑ fontẽ: et con¬
eccłiastes. docuit populũ. et enarrauit que fecerat: et inuestigans
composuit parabolas multas. Quesiuit uerba utilia: et conscripsit
sermones rectissimos ac ueritate plenos. Serba sapientiũ sicut sti¬
muli: ⁊ quasi claui maltũ defixi. que per magisttoꝵ consilium
data sunt apastore uno. his amplius filimi ne reqͥras. faciendi
plures libros. nullus ẽ finis. frequensq meditatio carnis afflictio
est. finem loqunde om̃s parit̃ audiamꝰ. Dm̃ time. ⁊ mandata illi

Expanded text:
ina, et claudent ostia in platea: in umilitate vocis molentis. Et consurgent ad vocem volucris: et obsurdescent omnes filie carminis. Excelsa quoque timebunt: et formidabunt in via. Florebit amigdalus et impinguabitur lucusta: et dissipabitur capparis. Quoniam ibit homo in domum eternitatis sue: et circuibunt in platea plangentes. Antequam rumpatur funis argenteus et recurrat vitta aurea: et conteratur idria super fontem, et conEcclesiastes, docuit populum, et enarravit quae fecerat: et investigans composuit parabolas multas. Quaesivit verba utilia, et conscripsit sermones rectissimos, ac veritate plenos. Verba sapientium sicut stimuli et quasi clavi in altum defixi quae per magistrorum concilium data sunt a pastore uno his amplius fili mi ne requiras faciendi plures libros nullus est finis frequensque meditatio carnis adflictio est finem loquendi omnes pariter audiamus Deum time et mandata eius
Abbreviated transcription (Latin):
bibentes. Et pecunie obediunt omĩa. Incogitatione tua regi
ne detrahas: et insecreto cubiculi tui ne maledixeris diuiti. qͥa
auis celi portabit uocẽ tuã: ⁊ qͥ habet pennas annuntia
post multa tempora inuenies illum. Da partem septem necñ
et octo. quia ignoras quid futurũ sit. mali suꝑ t̾rani. Si re-¬
plete fuerint nubes. imbres suꝑt̾rã effundent. Sic cecideri
ad austrum aut ad aquilonẽ in quocumq loco atierit abi erit.
Qui obseruat uentum ñ seminat. ⁊ qui considerat nub es num¬
quã metet. Quomͦ ignoras que sit uia sp̃s.⁊ qua ratione conpin¬
gantur. ossa inuentre p̃gnantis. sic nescis opera dĩ qui fabrica¬
tor ẽ omĩum. Mane semina sem̃ tuũ. ⁊ uespere necesset manꝰ
tua. quia nescis qͥd magis oriat᷑ hoc aut illud. ⁊ si utrumq
simul melius erit. Dulce lumen. ⁊ delec tabile occłis uidere solẽ.
Siannis multis uixerit homo.⁊ in his om̃ib letus fuerit: memi

Expanded text:
viventes: et pecuniae obediunt omnia. In cogitatione tua regi viventes: et pecuniae obediunt omnia. In cogitatione tua regi ne detrahas, et in secreto cubiculi tui ne maledixeris diviti: Quia avis coeli portabit vocem tuam, et qui habet pennas annuntiabpost multa tempora invenies illum. Da partem septem, necnon et octo: quia ignoras quid futurum sit mali super terram. Si repletae fuerint nubes, imbrem super terram effundent. Sm aut ad aquilonem in quocumque loco ceciderit ibi erit qui observat ventum non seminat et qui considerat nubes numquam metet quomodo ignoras quae sit via spiritus et qua ratione conpingantur ossa in ventre praegnatis sic nescis opera Dei qui fabricator est omnium mane semina sementem tuam et vespere ne cesset manus tua quia nescis quid magis oriatur hoc an illud et si utrumque simul melius erit dulce lumen et delectabile est oculis videre solem si annis multis vixerit homo et in omnibus his laetatus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis. Si retunsũ fuerit ferrũ.⁊ hoc ñ ut pͥus sed hebe tantũ
erit: multo labore exacuetur. et post industriã sequetur sapi¬
entia. Si mordeat serpens insilentio: niebil eo minus habet
qͥ occulte detrabit. Serba oris sapientis gr̃a: et labia insipien¬
tis p̃cipitabunt eũ. Initium uerboꝵ eiꝰ stultitia: ⁊ nouissi¬
mũ oris illius etror pessimus. Stultus: uerba multiplicat.
Ignora homo: quid ante se fuerit. ⁊ quod post futurũ ẽ quis
illi poterit indicare: labor stultoꝵ affliget eos: qui nesciunt
in urbem ꝑgere. Ue tibi t̃ra cuiꝰ tex est puer. ⁊ cuius priucipes
mane comedunt. Beata t̾ra cuius rex nobilis ẽ. ⁊ cuiꝰ pͥncipes
uescuntur intempore suo. ad reficiendum ⁊ ñ adluxuriã. In pigri¬
tiis humiliabitur contignatio: ⁊ in infirmitate manuũ ꝑ stil
labit domus. In risum faciunt panẽ ac uinũ: ut epulentur

Expanded text:
ab eis. Si retusum fuerit ferrum, et hoc non ut prius, sed hebetatum ab eis. Si retusum fuerit ferrum, et hoc non ut prius, sed hebetatum erit: Multo labore exacuetur, et post industriam sequetur sapientia. Si mordeat serpens in silentio, nihil eo minus habet qui occulte detrahit. Verba oris sapientis gratia: et labia insipientis praecipitabunt eum: Initium verborum ejus stultitia, et novissimum oris illius error pessimus. Stultus verba multiplicat. Ignorat homo, quid ante se fuerit: et quod post futurum est, quis illi poterit in dicare? Labor stultorum affliget eos, qui nesciunt in urbem pergere vae tibi terra cuius rex est puer et cuius principes mane comedunt beata terra cuius rex nobilis est et cuius principes vescuntur in tempore suo ad reficiendum et non ad luxuriam in pigritiis humiliabilabit domus. In risum faciunt panem, et vinum ut epulentur
Abbreviated transcription (Latin):
audiunt᷑ insilentio: plusquã clamor principis int̾ stultos.
Melior est sapientia quam arma bellica: et qui in uno pec¬
cauerit multa bona ꝑdet. Musce morientes. ꝑdunt sua-¬
uitatẽ unguenti. Preciosior est sapientia et gloria: par¬
ua adtempus stultitia. Cor sapientis in dextera eius.⁊ cor
stulti in sinistia illius. Sed et inuia stultus ambulans: cũ
ipse insipiens sit. om̃s stultos estimat. Si sp̃s potestatẽ habentis as ñ¬
cenderit suꝑ te. locum tuũ ne dimiseris: quia curatio cessare faci
peccata maxima. Est malum quod uidi subsole quasi ꝑ rorem
egrediens a facie principis. positum stultum in dignitate subli¬
ini. ⁊ diuites sedere de orsum. Sidi seruos in equis: ⁊ pͥncipes
ambulantes quasi seruos suꝑ t̾ram. Qui fodit foueam incidet
in eam: ⁊ qui dissipat sepem mordebit eũ coluber. Qui traus¬
fert lapides affligetur in eis. et qui scindit ligna uuluerabit᷑

Expanded text:
audiuntur in silentio plus quam clamor principis inter stultos audiuntur in silentio plus quam clamor principis inter stultos melior est sapientia quam arma bellica et qui in uno peccaverit multa bona perdet muscae morientes perdunt suavitatem unguenti pretiosior est sapientia et gloria parva ad tempus stultitia cor sapientis in dextera eius et cor stulti in sinistra illius sed et in via stultus ambulans cum ipse insipiens sit omnes stultos aestimat si spiritus potestatem habentis ascenderit super te locum tuum ne dimipeccata maxima. Est malum quod vidi sub sole, quasi per errorem egrediens a facie principis: Positum stultum in dignitate sublimi, et divites sedere deorsum. Vidi servos in equis, et principes ambulantes quasi servos super terram. Qui fodit foveam, incidet in eam: et qui dissipat sepem, mordebit eum coluber. Qui transfert lapides, affligetur in eis: et qui scindit ligna, vulnerabitur
Abbreviated transcription (Latin):
manus tua facere: in stanter operare: quia nec opus nec ra-¬
tio. nec scientia. nec sapientia ert̃ apud inferos quo tu prope¬
ras. Uerti me alio: uidiq sub sole. nec uelociũ eẽ cutsum. nec
forciũ bellũ. nec sapientiũ panẽ. nec doctorũ diuitias. nec atti¬
ficum gr̃am: s tempus casũq in om̃ib. Nescit homo finẽ suũ.
s sicut pisces capiuntur hamo.⁊ sicut aues comp̃henduntur
laqueo. sic capiunt᷑ homines tempore malo cũ eis extemplo
superuenerit. hanc quoq uidi subsole sapientiam et ꝓbaui
naximã. Ciuitas parua: ⁊ pauci in ea uiri. Senit contra ean
rex magnus ⁊ uallauit eam: Extruxitq munitiones ꝑgirũ:
et ꝑfecta ẽ obsidio. Inuentusq in ea uir pauper et sapiens.
liberauit urbem ꝑsapientiã suam: ⁊ nullus deinceps recor¬
datus ẽ hominis illiꝰ pauꝑis. Et dicebam ego: meliorẽ ẽẽ sa-¬
pientiam fortitudine. Quomͦ ergo sapientia paupetis con¬
empta ẽ ⁊ uerba eius ñ sunt audita: Serba sapientiun

Expanded text:
perare quia nec opus nec ratio nec scientia nec sapientia erunt apud inferos quo tu properas verti me alio vidique sub sole nec velocium esse cursum nec fortium bellum nec sapientium panem nec doctorum divitias nec artificum gratiam sed tempus casumque in omnibus nescit homo finem suum sed sicut pisces capiuntur hamo et sicut aves conprehenduntur laqueo sic capiuntur homines tempore malo cum eis extemplo supervenerit hanc quoque vidi sub sole sapientiam et probavi maximam civitas parva et pauci in ea viri venit contra eam rex magnus et vallavit eet perfecta est obsidio. Inventusque est in ea vir pauper et sapiens, liberavit urbem per sapientiam suam. Et nullus deinceps recordatus est hominis illius pauperis. Et dicebam ego, meliorem esse sapientiam fortitudine. Quomodo ergo sapientia pauperis contempta est et verba eius non sunt audita verba sapientium
Abbreviated transcription (Latin):
letitia panem tuũ: et
bibe cũ gaudio uinũ tuũ quia
dõ placent opera tua. Omĩ tempore sint uestim̃ta tua
andida: ⁊ oleum de capite tuo ñ deficiat. Perfruere uita cũ
uxore quam diligis. cunctis dieb uite instabilitatis tue qͥ dati
sunt tibi sobsole. omi tp̃r uanitatis tue. hec ẽ enĩ pars in ui

Expanded text:
laetitia panem tuum, et laetitia panem tuum, et bibe cum gaudio vinum tuum: quia Deo placent opera tua. Omni tempore sint vestimenta tua candida, et oleum de capite tuo non deficiat. Perfruere vita cum uxore, quam diligis, cunctis diebus vitae instabilitatis tuae: qui dati sunt tibi sub sole omni tempore vanitatis tuae, Haec
Abbreviated transcription (Latin):
tes. et opera eoꝵ in manu dei. Et tam̃ nescit homo utrum
amore an hodio dignus sit: s omĩa in futuro seruantur in¬
certa: eo quod uniuersa eque ueniant. iusto ⁊ impio. bono
et malo. mundo ⁊ inmundo. In molati uic t̾imas ⁊ sacrificia
contempnenti. Sicut bonus. sic ⁊ peccator. Ut ꝑuirus. ita et
ille qui uerũ deierat. hoc est pecsimũ int̾ omia que sub sole
fiunt: quia eadem cunctis eueniunt. Unde ⁊ corda filioꝵ hom¬
num implentur malitia: et contentu inuita sua: et post hec¬
ad inferos deducentur. Nemo ẽ qui semꝑ uiuat. ⁊ qui buius
rei habeat fiduciam. Melior est canis: uiuus leone mortuo.
yiuentes enĩ sciunt se eẽ moritu ros: mortui uͦ: nichil
nouerunt amplius. nec habent: ultra mercedẽ: quia obli
uioni tradita ẽ memoria eoꝵ. Amor quoq et hodiũ.⁊ in¬
uidia: simul periert̃. nec habent partẽ in hoc seculo.
et in opere qd̾ sub so lege ritur. Uade ergo et comede in

Expanded text:
tes et opera eorum in manu Dei et tamen nescit homo utrum tes et opera eorum in manu Dei et tamen nescit homo utrum amore an odio dignus sit sed omnia in futuro servantur incerta eo quod universa aeque eveniant iusto et impio bono et malo mundo et inmundo immolanti victimas et sacrificia contemnenti sicut bonus sic et peccator ut periurus ita et ille qui verum deierat hoc est pessimum inter omnia quae sub sole fiunt quia eadem cunctis eveniunt unde et corda filiorum hominum implentur malitia et contemptu in vita sua et post haecad inferos deducentur nemo est qui semper vivat et qui huius rei habeat fiduciam melior est canis vivens leone mortuo viventes enim sciunt se esse morituros mortui vero nihil noverunvioni tradita est memoria eorum. Amor quoque, et odium, et invidiae simul perierunt, nec habent partem in hoc saeculo, et in opere quod sub sole geritur. Vade ergo, et comede in
Abbreviated transcription (Latin):
ur. Ego cognoui quod erit bonũ timentib dm̃. qui uerent᷑
faciem eiꝰ. Non sit bonũ impio: nec prolunguentur dies eiꝰ s qua¬
si umbra transeant qui ñ timent faciẽ dñi. Est et alia uanitaᷤ¬
que fit suꝑ t̾ram. St̃ iusti quib multa ꝓueniunt quasi ope¬
ta egerint impioꝵ: et sunt impii qui ita securi sunt. quasi i¬
iustoꝵ facta habeant. S et hoc uanissimũ iudico. Laudaui
gitur letitiam quod non ẽẽt homini bonũ subsole nisi quod
comederet ⁊ biberet atq gauderet. et hoc solum secũ auferret
de labore suo. indieb uite quos dedit ei d̃s sub suͦle. Et apposui
cormeũ ut scirem sapientiã. ⁊ intelligerẽ distensionẽ. que uer
uersatut int̃ra. Est homo qui dieb ⁊ noctib somnũ occłis ñ
rauerit adquerendũ tanto minus inueniat. Etiam sidixerit
sapiens se nosse: non poterit repperire. omĩa hec tractaui in
corde meo. ut curiose intelligerem. Sunt iusti atq sapien¬

Expanded text:
ur, ego cognoui quod erit bonum timentibus deum, qui uerentur faciem eius. non sit bonum impio, nec prolongentur dies eius, sed quasi umbra transeant qui non timent faciem dei. Et post aliquantquae fit super terram sunt iusti quibus multa proveniunt quasi opera egerint impiorum et sunt impii qui ita securi sunt quasi iustorum facta habeant sed et hoc vanissimum iudico laudavi igitur laetitiam quod non esset homini bonum sub sole nisi quod comederet et biberet atque gauderet et hoc solum secum auferret de labore suo in diebus vitae quos dedit ei Deus sub sole et adposui cor meum ut scirem sapientiam et intellegerem distentionem quae versatur in terra est homo qui diebus ac noctibus somnum oculis non raverit ad quaerendum tanto minus inveniat etiam si dixerit sapiens se nosse non poterit repperire omnia haec tractavi in corde meo ut curiose intellegerem sunt iusti atque sapien
Abbreviated transcription (Latin):
dos magnus qui inuita sua suffulsit domũ: ⁊ indieb suis cor¬
roborauit templũ. Templi etiam altitudo ipso fundata ẽ: du¬
plex edificio ⁊ excelsa parietis templi. In dieb ipsuis remanau
rauit gentem suam: ⁊ liberauit illam aꝑditione. Qui p̃ualuit
am plificare ciuitatem. qui ad eptus est głam in conuersationẽ
gentis. Et ingressum domus et atrii: amplificatus ẽ. Quasi
stella matutina in medio nebule: et quasi luna plena indiel
suis lucet. et quasi sol refulgens. sic ille effulsit intemplo
indieb uerni. Quasi lilia que sunt intransitu aque:⁊ quasi
thus redolens in dieb estatis. Quasi ignis effulgens et thus
ardens igne: quasi uas auri solidũ ornatũ om̃i lapide p̾cio¬
so. Quasi oliua pululans ⁊ cipressus in altitudinẽ se tollens.

Expanded text:
dos magnus, qui in vita sua suffulsit domum et in diebus suis cordos magnus, qui in vita sua suffulsit domum et in diebus suis corroboravit templum. Templi etiam altitudo ab ipso fundata est, duplex edificatio et excelsi parietis templi et cet. Quasi liberavit eam a pernicie. Qui praevaluit amplificare civitatem: qui adeptus est gloriam in conversatione gentis, et ingressum domus et atrii amplificavit. Quasi stella matutina in medio nebulae, et quasi luna plena in diebus suis lucet. Et quasi sol refulgens sic ille refulsit in templo in diebus verni, quasi lilia, quae sunt in transitu aquae, et quasi thus redolens in diebus aestatis. Quasi ignis effulgens, et thus ardens igni. Quasi vas auri solidum ornatum omni lapide pretioso. Quasi oliva pullulans et cypressus in altit
Abbreviated transcription (Latin):
medium ipsuis aquam. Et fodit ferro rupem: ⁊ edificauit ad
aquam puteũ. In dieb illius ascendit sennacherib ⁊ misit rap¬
rapsacen: ⁊ sustulit manũ suã contͣ illos. Et extulit manum
suã insion: ⁊ suꝑbus factus ẽ potentia sua. łunc motarunt cor¬
da ⁊ manus ipsoꝵ. ⁊ doluert̃ quasi parturientes mulieres. Et inuo
illoꝵ. neq dedit illos inimicis suis: s purgauit illos inmanu ysa-¬
ie scĩ propħe. Subiecit castra assirioꝵ: ⁊ contriuit illos angls d̾i.
Nam fecit ezechias quod placuit dõ.: ⁊ fortit᷑ iuit inuia dauid pa¬
tris sui: qulam mandauit illi ysaias propb̃a. magnus ⁊ fidelis

Expanded text:
medium ipsius aquam et fodit ferro rupem et aedificavit ad aquam puteum in diebus ipsius ascendit Sennacherim et misit Rapsacen et sustulit manum suam contra illos et extulit manum suam in Sion et superbus factus est potentia sua tunc mota sunt corda et manus ipsorum et doluerunt qillorum neque dedit illos inimicis suis sed purgavit illos in manu Esaiae sancti prophetae subiecit castra Assyriorum et conteruit illos angelus Dei nam fecit Ezechias quod placuit Deo et fortiter ivit in via David patris sui quam mandavit illi Esaias propheta magnus et fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
legis. au ex auditu fidei. Sic̃ abraham credidit deo: & reputatũ ẽ ei ad
iusticiam. Cognoscite gͦ qi qui exfide sunt: hii sunt filii abrahȩ. Proui¬
dens autem scriptura quia ex fide iustificat ds̃ gentes: p̃nuntiauit
ibrahȩ quia benedicentur inte om̃s gentes. Igitur qui exfide sun
benedicentur cũ fideli abraham. Qui cumq eni exoꝑib legis sunt:
submaledicto sunt. Scriptũ ẽ eñi. Mlaledictꝰ omĩs qui non ꝑmanserit
in omnib quȩ scripta sunt in libro legis: ut face̾at ea. Qm̃ inlege ne

Expanded text:
ex auditu fidei sicut Abraham credidit Deo et reputatum est ei ad iustitiam cognoscitis ergo quia qui ex fide sunt hii sunt filii Abrahae providens autem scriptura quia ex fide iustificat gentes Deus praenuntiavit Abrahae quia benedicentur in te omnes gentes igitur qui ex fide sunt benedicentur cum fideli Abraham quicumque enim ex operibus legis sunt sub maledicto sunt scriptum est enim maledictus omnis qui non permanserit in omnibus quae scripta sunt in libro legis ut
Abbreviated transcription (Latin):
nies eum illic pͥorem. In oculis suis lacrimabit᷑ inimicus. et
quasi adiuuans suffodiet planctas tuas. Caꝑud suũ mouebit et
ꝑlaudebit manu. ⁊ multa susurrans. cominutabit uultũ suũ.¬

Expanded text:
nies eum illic priorem. in oculis suis lacrimatur inimicus et nies eum illic priorem. in oculis suis lacrimatur inimicus et quasi adiuuans suffodiet plantas tuas. caput suum mouebit et plaudebit manu, et multa. susurrans commutabit uultum suum.
Abbreviated transcription (Latin):
on agnoscitur in bonis
amicus: et ñ abscondetut in malis inimicus. In bonis uiti ini¬
mici illtus. in malicia et tristicia illiꝰ: amicus agnitus ẽ. Non cre¬
das inimico tuo in et̃num. Sicut enĩ eramentũ eruginat ne¬
uitia illius: et si humiliatus uadat curuus. abice animũ ti
et custodi te ab illo. Non statuas illum penes te. nec sedeat ad
dexteram tuam: ne conuersus stet in loco tuo. Ne forte con¬
uersus in locũ tuũ in quirat chathedram tuam: et in nouis¬
simo cognoscas uerba mea.⁊ in sermonib meis stimuleris.
Quis miserebit᷑ in cantatori a serpente ꝑcusso. et om̃ĩb qͥ ad¬
propiant bestiis. et qui comitatur uiro iniquo. et obu¬
lutus ẽ inpeccatis eius : Una hora tecũ ꝑmanebit: si aut̃
declinaueris ñ supportabit. In labiis suis indulcat inimi¬
cus: et incorde suo insidiat᷑ ut subuer. tat te infoueam In
oculis suis lacrimabitur inimicus.⁊ si inuenerit tempus:
ñ satiabitur sanguine. Si incurre rint tibi mala: inue¬

Expanded text:
on agnoscetur in bonis amicus et non abscondetur in malis inimicus in bonis viri inimici illius in tristitia et in malitia illius amicus agnitus est non credas inimico tuo in aeternum sicut enim aeramentum eruginat nequitia illius et si humiliatus vadat curvus adice animum tuum et custodi te ab illo non statuas illum penes te nec sedeat ad dexteram tuam ne conversus stet in loco tuo ne forte conversus in locum tuum inquirat cathedram tuam et in novissimo cognoscas verba mea et in sermonibus meis stimuleris quis miserebitur incantatori a serpente percusso et omnibus qui adpropiant bestiis et qui comitatur cum viro iniquo et obvolutus est in peccatis eius una hora tecum permanebit si autem declinaveris non subportabit in labiis suis indulcat inimicus et in corde suo insidiatur ut subvertat te ioculis suis lacrimatur inimicus: et si inuenerit tempus, non satiabitur sanguine. ri incurrerint mala tibi, inue
Abbreviated transcription (Latin):
tristatus. nec confusus ẽ coram inimicis. Reliquit enĩ de¬
ensorem domus contra inimicos: et amicis reddentem
grãm. Proanimab filioꝵ conligabit uulnera sua. ⁊ suꝑ
omnẽ uocem turbabuntur uiscera eius. Equus indomi¬
tus inuadit durus. ⁊ filius remissus euadet p̃ceps. Lac¬
ta filiũ ⁊ pauentẽ te faciet. lude cũ eo ⁊ contristabit te.
Non conrideas illi nec doleas: et in nouissimo obtupescent
dentes tui. Non des illi potestatẽ uiuientute: et ne despi¬
cias cogitatus illiuis. Curua ceruicẽ eius in iuuentute:
et tiunde latera illiꝰ dum infans ẽ. Ne forte induret et
ñ credat tibi: ⁊ erit tͥ dolor anime. Doct filiũ tuũ et ope¬
rare in illũ: ne inturpitudinẽ illius offendas.¬

Expanded text:
tristatus nec confusus est coram inimicis reliquit enim detristatus nec confusus est coram inimicis reliquit enim defensorem domus et amicis reddentem gratiam pro animabus filiorum conligabit vulnera sua et super omnem vocem turbabuntur viscera eius equus indomitus evadit durus et filius remissus evadit praeceps lacta filium et paventem te faciet lude non conrideas illi, ne doleas: et in nouissimo obstupescent dentes tui. non des illi potestatem in iuuentute et ne despicias cogitatus illius. curua ceruicem eius in iuuentute et tunde latera eius, dum infans est, ne forte induret et n credat tibi et erit tibi dolor animae doce filium tuum et operare in illum ne in turpitudinem illius offendas
Abbreviated transcription (Latin):
lio. Minimũ ꝓmagno placeat tͥ. ⁊ in ꝓperium peregrinati¬
onis ñ audies. Sita nequã hospitandi de domo in do¬
mũ: ⁊ ubi hospitabit᷑ ñfiducialit̾ agit nec aperiet os.
hospitabit ⁊ pascet ⁊ portabit ingratos: et ad hec amara
audiet. Transi hospes ⁊ orna mensam et que in manu
abes ciba ceteros. Exi afacie honoris amicoꝵ meoꝵ neces¬
situdine domus mee: hospitio mͥ factus es frat̾. Gra uia hec
homini habenti sensũ: correptio domus et inproperium
feneratoris
Si diligit filium suũ assiduat illi flagella: ut letetur in
sirũ laudabit᷑ ili illo: et in medio domesticoꝵ in illo gl¬
abitur. Qui docet filiũ suũ inzelũ mittit inimicũ: et in
medio amicorũ gloriabitur in illo. Mortuus ẽ pat̾ illius
et quasi non est mortuus: similẽ enĩ reliquit  pͥost se.
Inuita sua uidit et betatus ẽ in illo: in obitu suo ñ ẽ con¬

Expanded text:
lio super minimum et magnum placeat tibi et inproperium peregrinatilio super minimum et magnum placeat tibi et inproperium peregrinationis non audies vita nequa hospitandi de domo in domum et ubi hospitabitur non fiducialiter aget nec aperiet os hospitabit et pascet et potabit ingratos et ad haec amara audiet transi hospes et orna mensam et quae in manu habes ciba ceteros exi a facie honoris amicorum meorum necessitudine domus meae hospitio mihi factus est frater gravia haec homini habenti sensum correptio domus et inproperium feneratoris  diligit filium suum adsiduat illi flagella ut laetetur in suum laudabitur in illo et in medio domesticorum in illo gloriabitur qui docet filium suum in zelum mittit inimicum et in medio amicorum gloriabitur in illo mortuus est pater illius et quasi non est mortuus similem enim reliquit sibi post se in vita ipsius vidit et laetatus est in illo in obitu illius non est con
Abbreviated transcription (Latin):
in capud illoꝵ. Suꝑ scutũ potentis ⁊ suꝑ lanceam: aduersus
inimicũ tuũ pugnabit. Uirbonus fidem facit ꝓproxin
suo: et qui ꝑdiderit confusionẽ derelinquet sibi. Gt̾am
fideuissoris ne obliuicaris: dedit enĩ ꝓte anmã suã. Reꝓ-¬
missorẽ: fugit peccator ⁊inmundus. Bona reꝑmissoris
sibi adscribit peccator: et ingratus sensu derelinquet li¬
berantẽ se. Uir reꝓmittit deꝓrimo suo: ⁊ cum ꝑdiderit
reuerentiam relinquetur ab eo. Reꝓmissio neqͥsima mul¬
tos ꝑdidit dirigentes: et cõmouit illos quasi fluctus maris.
Uiros potentes girans migrare fecit: et uagati st̃ ingentib
alienis. Peccator transgrediens mandata dñi: incidet inpro¬
missionem nequã. Et qui conat᷑ multa agere. incidet in ui¬
dit᷑ium. Recupera ꝓximũ scđm uirtutem tuam: et attende
tibi ne incidas.
protegens turpitudinẽ. Melior ẽ uictus pauperis subtec¬
mine asserum quã epule splendide inperegre sine domici¬

Expanded text:
i malo   super scutum potentis et super lanceam adversus inimicum tuum pugnabit vir bonus fidem facit proximo suo et qui perdiderit confusionem derelinquet sibi gratiam fideiussoris ne obliviscaris dedit enim pro te animam suam repromissorem fugit peccator et inmundus bona repromissoris sibi adscribit peccator et ingratus sensu derelinquet liberantem se vir repromittit de proximo suo et cum perdiderit reverentiam relinquetur ab eo repromissio nequissima multos perdidit dirigentes et commovit illos quasi fluctus maris viros potentes gyrans migrare fecit et vagati sunt in gentibus alienis peccator transgrediens mandata Domini incidet in promissionem nequa et qui conatur multa agere incidet in iudicium recupera proximum secundum virtutem tuam et adtende tibi ne incidas protegens turpitudinem melior victus pauperis sub tegimen asserum quam epulae splendidae in peregre sine domici
Abbreviated transcription (Latin):
nis suȩ: & non tenens caput exquo totum corpus ꝑ nexus & cõiunctio¬
nes sũministratũ & constructũ crescit ĩ augñteũ dei. Si mortui estis
cũ xp̃o ab elem̃tis huiꝰ mundi: quid adhuc tamquam iuuentes
in mundo de cernitis. Ne tetigeritis. neq gustaueritis. neq con¬
taueritis. quȩ sunt ominia in interitu. ipso usu scđm p̃cepta & doc
trinas hominũ: quȩ sunt orationem quidẽ habentia sapientiȩ. in
suꝑsticione & humilitate. & ad non parcendũ corpori: & non in ho¬
nore aliquo. ad saturitatẽ carnis. Igit᷑ sicũ resurrexistis cũ xp̃o: q̃
sursũ sunt querite. ubi xp̃c ẽ indextera dei sedens. Quȩ sursũ sunt

Expanded text:
caput ex quo totum corpus per nexus et coniunctiones subministratum et constructum crescit in augmentum Dei si mortui estis cum Christo ab elementis mundi quid adhuc tamquam viventes in mundo decernitis ne tetigeris neque gustaveris neque contrectaveris quae suntrinas hominum quae sunt rationem quidem habentia sapientiae in superstitione et humilitate et ad non parcendum corpori non in honore aliquo ad saturitatem carnis igitur si conresurrexistis Christo quae sursum sunt quaerite ubi Christus est in dextera Dei sedens quae sur
Abbreviated transcription (Latin):
sicut & inuniuerso mundo. ẽ. & fructificat & crescit: sic̃ inuob
ex ea quã audistis die & cognoustis grãm dei inueritate. sic̃ didicistiᷤᷤ
ab epaphra carissimo conseruo nr̃o qui ẽ fidelis ꝓuobis minister xͥ
iħu: qui etiam manifestauit nob̃ dilectionẽ urãm insp̃u. Ideo & nos
exqua die audiuimꝰ. non cessamus ꝓuob̃ orantes & postulant

Expanded text:
t crescit sicut in vobis ex ea die qua audistis et cognovistis gratiam Dei in veritate sicut didicistis ab Epaphra carissimo conservo nostro qui est fidelis pro vobis minister Christi Iesu qui etiam manifestavit nobis dilectionem vestram in Spiritu ideo et nos ex qua die audivimus non cessamus pro vobis orantes
Abbreviated transcription (Latin):
timentes dm̃. Quodcũq facitis exanimo oꝑamini sic̃ dño & non ho¬
minib: scientes qd̃ adño accipietis retributionẽ hereditatis. Dño xͦ
seruite. Qui enim inuiriã facit. recipiet id quod iniq gessit: & non ẽ
ꝑsonarum acceptio apud dm̃. Dñi quod uistum ẽ & ęquũ seruis p̃sta¬
te: scientes qm̃ et uos dnin habetis in cęlo. Orationi instate. uigilan

Expanded text:
amini, sicut domino et non hominibus, scientes quod a domino accipietis retributionem hereditatis. domino Christo seruite. qui enim iniuriam facit, recipit id quod inique gessit, et non est personarum acceptio apud deum. Domini, quod iustum est et aequum, seruis praestate, scien
Abbreviated transcription (Latin):
ohannes apłs ⁊ euuangelista. adnõ xp̃o electus atq dilectus. in
tanto amore dilectionis ab eo ẽ uberior habitus. ut incena su¬
per pectus eius recumberet. ⁊ ad crucẽ adstanti soli matrẽ
ꝓpriam cominendasset. ut quẽ nubere uolentẽ ad amplexum
uirginitatis adsciuerat. ipsi etiam custodiendam uͥginẽ tra¬
sa describitur. ut sicut in pͥncipio canonis id est libri genese¬
os. incorruptibile pͥncipium p̃notatur. ita ẽtiam incorrup¬
tibilis finis ꝑ uirginẽ inaꝑocalypsis redderetur dicentis. Ego
sum alfa.⁊ .o. initiũ ⁊ finis. Hic est ioħes qui sciens suꝑu¬
nisse sibi diem egressionis decorpore: Conuocatis inepheso dis¬
cipulis descendit indefossum sepulture sue locum. orationsq̃.
completa reddidit sꝑm̃. Tam a dolore mortis factus extraneus.
quã ã corruptione carnis noscitur alienus. Cuius tam̃ scͥptu¬
re dispositio. uel libri ordinatio ideo a nobis ꝑ singula ñ expo¬

Expanded text:
oannes apostolus et evangelista, a Christo electus atque dilectus, in tanto amore dilectionis uberior habitus est, ut in coena super pectus ejus recumberet, et ad crucem astanti soli matrem propriam commendasset, ut quem nubere volentem ad amplexum virginitatis asciverat, ipsi etiam custodiendam virginem tradisa describitur, ut sicut in principio canonis, id est libri Geneseos, incorruptibile principium praenotatur, ita etiam incorruptibilis finis per virginem in Apocalypsi redderetur, dicens: Ego sum Alpha et Omega, initium et finis. Hic est Joannes, qui sciens supervenisse sibi diem egressionis de corpore, convocatis in Epheso discipulis, descendit in defossum sepulturae suae locum, orationeque completa, reddidit spiritum tam a dolore mortis factus extraneus, quam a corruptione carnis noscitur alienus. Cujus tamen Scripturae dispositio, vel libri ordinatio, ideo a nobis per singula non expo
Abbreviated transcription (Latin):
gite illum: et in luminabuntur corda uestra. Respicite filii na¬
tiones hominũ: et scitote quia nulus sperauit in dño et confusus
est: ꝑmansit in mandatis eiꝰ. et derelictus ẽ. Aut quiᷤ inuocauit
illũ. ⁊ despexit eũ : Qm̃ pius ⁊ misericors ẽ d̃s.⁊ remittet intpr
tribulationis peccata: ⁊ ꝓtector est omĩb ex quirentib se inueri¬
tate. Ue duplici corde. et labiis scelestis ⁊ manib mala facientib:
et peccatori t̾ram ingredienti duab uiis. Se dissolutis corde qui
non credunt deo: ideo ñ protegunt᷑ ab eo. Se his qui ꝑdidert̃ susti¬
nentiam qui dereliquer̃t uiasrectas: ⁊ diuerteit̃ inuias pra¬
uas. Et quid facient. cũ inspicere ceperit dñs: Qui timent dnm̃
non erunt incredibiles uerbo illius. et quidiligunt illũ conseruabt
iam illius. Qu̾i timent dnm̃ inquirent que beneplacita st̃ illi. et

Expanded text:
gite illum, et inluminabuntur corda uestra. respicite, filii, nagite illum, et inluminabuntur corda uestra. respicite, filii, nationes hominum, et scitote: quis sperauit in domino et confusus est, permansit in , et despexit illum? Quoniam pius et misericors est Deus, et remittet in tempore tribulationis peccata omnibus exquirentibus se in veritate. Vae duplici corde, et labiis scelestis, et manibus malefacientibus, et peccatori terram ingredienti duabus viis. Vae dissolutis corde, qui non credunt Deo; ideo non proteguntur ab eo. Vae his qui perdiderunt sustinentiam, qui dereliquerunt uias rectas et deuerterunt in uias prauas. et quid facietis, cum inspicere coeperit deus? qui timent dominum, non erunt incredibiles uerbo illius: et qui diligunt illum, conseruabunt uiam illius. qui timent dominum, inquirent quae beneplacita sunt illi: et
Abbreviated transcription (Latin):
Fili accedens adseruitutem dĩ. sta in iustieia et timore: ⁊ p̃para
animã tuam ad temꝑtationẽ. Depͥme cortuũ ⁊ sustine: in
clina aurẽ titam. et excipe uerba in tellectus. et ne festineᷤᷤ in
tempore obductionis. Sustine sustentationes dei. Coniunge¬
re deo ⁊ sustine: ut crescat innouissino uitatua. Omẽ quod tibi
applitum fuerit acciꝑe. ⁊ in dolore sustine. ⁊ in humilitate tua
patientiam habe. Qm̃ in igne ꝑbatur aurũ ⁊ argentũ. homines
uͦ receptibises in camino humiliationis. Crede deo et recup¬
bit te: et dirige uiam tuam.⁊ spera in illũ. Serua timorem illiꝰ
et in illo ueterasce. Metuentes dm̃ sustinete miscdiam eiꝰ. et
ñ deflectatis ab illo. ne cadat᷑is. Qui timetis dñm credite illi:
⁊ non euacuabit᷑ merces ur̃a. Qui timetis dnm sperate in illum:
et in oblectatione ueniet uobis miscđĩa. Qui timetis dnm̃ d¬

Expanded text:
fili accedens servituti Dei sta in iustitia et timore et praepara fili accedens servituti Dei sta in iustitia et timore et praepara animam tuam ad temptationem deprime corclina aurem tuam et excipe uerba intellectus, et ne festines in tempus obductionis. sustine sustentationem dei, coniungere deo et sustine, ut crescat in nouissimo uita tua. omne quod tibi adplicitum fuerit accipe: et in dolpatientiam habe. Quoniam in igne probatur aurum et argentum; homines vero receptibiles in camino humiliationis. Crede Deo, et recuperabit te; et dirige viam tuam, et spera in illum. Serva timorem illius, et in illo veterasce. Metuentes Dominum, sustinete misericordiam ejus; et non deflectatis ab illo, ne cadatis. Qui timetis Dominum, credite iet non euacuabitur merces uestra. qui timetis dominum, sperate in illum, et in oblectatione ueniet uobis misericordia. qui timetis deum, dili
Abbreviated transcription (Latin):
nam qui sine timore ẽ non poterit iustificari. Iracundia eiuĩ
animositatis illius: subuersio illius est. Usq in tempus susti¬
nebit patiens. et post ea redditio iocunditatis. Bonus sensus
usq in tempus abscondet uerba illius. et labia multor enar¬
rabunt sensũ illiꝰ. Inthesauris sapientie significatio discipline.
execratio aut̃ peccatori cultura dei. Fili concupis cens sapien¬
tiam conserua iusticiam: ⁊ d̾s p̃bebit illam tibi. Gapientia e¬
nim et disciplina timor dii. et quod beneplacitũ ẽ illi fides¬
et mansuetudo.⁊ ad implebit thesauros illius. Ne fueris incredi¬
bilis timori anĩ.⁊ ne accesseris ad illum duplici corde. Ne fue¬
ris ypocrita in conspectu hominũ: ⁊ non scandalizeris labiis tuis
Attende in illis. ne forte cadas: ⁊ adducas anime tueͥ honorem
et reuelet ds̃ absconsa tua: et in medio sinagoga elidat te. qm̃
accessisti maligne addnm̃. ⁊ cortuũ pleni est dolo ⁊ fallatia

Expanded text:
nam qui sine timore est, non poterit justificari. Iracundia enim animositatis illius, subversio illius est. Usque in tempus sustinebit patiens, et postea redditio jucunditatis. Bonus sensus usque ad tempus abscondet verba illius, et labia multorum enarrabunt sensum illius. In thesauris sapientiae significatio disciplinae; exsecratio autem peccatori cultura Dei. Fili, concupiscens sapientiam, serva justitiam, et Deus praebebit illam tibi. Sapientia enim et disciplina, timor Det mansuetudo, et adimplebit thesauros tuos. Non sis incredibilis timori Domini, et ne accesseris ad illum duplici corde. Ne fueris hypocrita in conspectu hominum, et non scandalizeris labiis tuis. Attende in illis, ne forte cadas, et adducas animae tuae confusionem; et revelet Deus absconsa tua et in medio synagogae elidat te quoniam accessisti maligne ad Dominum et cor tuum plenum est dolo et fallacia
Abbreviated transcription (Latin):
hete. ceteraq alioꝵ libroꝵ ñ patuã habent differentiam. qͣi¬
do inter se dicuntur. Nam in octauo et tricesimo anno temporib
ptolomei euergetis regis. postquã ꝑueni megiptũ. et cũ multũ
temporis ibi fecissem: inueni libros relictos ñ parue neq contem¬
nende doctrine.Itaq bonũ et necessariũ putaui. et ipse aliquã
addere diligentiam.⁊ laborem int̾pretandi istum librũ et mul
ta uigilia

Expanded text:
phetae ceteraque librorum non parvam habent differentiam quaphetae ceteraque librorum non parvam habent differentiam quando inter se dicuntur. 4 nam in octavo et tricesimo anno temporibus Ptolomei Euergetis regis, postquam perveni in Aegyptum et cum multum temporis ibi fecissem, inveni libros relictos non parvae neque contemnendae doctrinae. 5 itaque bonum et necessarium putavi et ipse aliquam addere diligentiam et laborem interpretandi istum librum; et multa vigilia
Abbreviated transcription (Latin):
osq qui secuti sunt illos: sa pientia demonstrata ẽ.
inquib oportet laudare isit. doctrine et saꝑien¬
ꝓtie
causa. Quia non solum ipsos loquentes necesse ẽ peritos. sed etiã
extraneos posse et dicentes. et scribentes. doctissimos fieri. Auus
meus hiesus postquam se amplius dedit ad diligentiam lectio¬
nis legis. et propħaꝵ & alior libroꝵ qui nob̾ aparentib ur̃is tra¬
diti sunt. uolui et ipse scribere aliquid horum dũ taxat que ad
doctrinam et sapientiam ꝑtinent. ut desiderantes discere. et illoꝵ
ꝑiti facti magis magisq attendant animo. et confirment᷑ ad le¬
gitimam uitam. Hortor itaq uenire uos cũ beniuolentia et atten¬
tiori studio lectionem facere.⁊ ueniã habere in illis inquib uide-¬
mur sequentes ymaginẽ sapientie: et deficere in uerboꝵ compo¬
sitione. Nam deficient uerba hebraica quando trans lata fue¬
rint ad alteram linguam. Non solũ aut̃ hec: s et ipsalex et pro¬

Expanded text:
uti sunt illos sapientiam demonstratam, in quibus oportet laudare Israhel doctrinae et sapientiae causa; quia non solum ipsos loquentes necesse est peritos, sed etiam extraneos posse et dicentes et scribentes doctissimos fieri. 2 avus meus Iesus postquam se amplius dedit ad diligentiam lectionis Legis et Prophetarum et aliorum librorum qui nobis a parentibus nostris traditi sunt, volui et ipse scribere aliquid horum quae ad doctrinam et sapientiam pertinent, ut desiderantes discere et illorum periti facti magis magisque adtendant animo et confirmentur ad legitimam vitam. 3 hortor itaque venire vos cum benevolentia et adtentiore studio lectionem facere, et veniam habere in illis in quibus videmur sequentes imaginem sapientiae et deficere in verborum conpositione. nam deficiunt verba hebraica quando translata fuerint ad alteram linguam; non solum autem haec, sed et ipsa Lex et Pro
Abbreviated transcription (Latin):
nitione magnaliũ suoꝵ Initiũ sapientie tuuor dnĩ: et confidi¬
bus inuulua conereatus ẽ: Et cũ electis feminis creditur: et
cũ iustis fidelib agnoscit᷑. Timor dñi scientia ⁊ religiositas.
Religiositas custodiet et iustificabit cor iocunditatẽ atq
gaudiũ dabit. Timnenti dñm bene erit: &e in dieb consum¬
tionis illius benedicetur. Menitudo sapientie tundre dm̃
& plenitudo a fruct̾ib illius. Omnẽ domũ illius impleuit a

Expanded text:
magnalium suorum initium sapientiae timor Domini et cum fidelibus in vulva concreatus est et cum electis seminis creditur et cum iustis et fidelibus agnoscitur timor Domini scientiae religiositas religiositas custodiet et iustificabit cor iucunditatem atque gaudium dabit timenti Deum bene erit et in diebus consummationis illius benedicetur plenitudo sapientiae timere Deum et plenitudo a fructi
Abbreviated transcription (Latin):
litium patris audite filii dilecti.⁊ sic facite ut salui sitis. deu
enĩ honorauit patrẽ infiliis. ⁊ iudiciũ matris ex quirens infilios.
Qui diligit dm̃ exorabit ꝑropeccatis et continebit se ab illis: et
inoratione dierum exaudietur. Et sicut qui thesaurizat: ita
et qui honorificat matrem suam.

Expanded text:
te filii dilecti: et sic facite ut salvi sitis. Deus autem honoravit patrem in filiis: et judicium matris exquirens in filios. Qui diligit Deum: exorabit pro peccatis: et continebit se ab illis. In oratione dierum exaudietur: et sicut qui thesaurizat: ita et qui honorificat matrem suam.
Abbreviated transcription (Latin):
mnis sapientia adnõ deo est: et cum illo fuit
semper et aest ante euum. harenam maris et
pluie gutras. et dies seculi quis dinumerauit:
Altitudinẽ celi et latitudinem t̾re.⁊ profundũ¬
et intellectus prudentie ab euo. Fons sapientie uerbũ dei in ex¬
celsis: et ingressus illius mandata et̃na. Radix sapientie cui
reuelata est. et astutias illiis quis agnouit: Disciplina sapi¬
entie cui reuelata ẽ. et manifestata.⁊ multiplicationẽ ingres¬
sus illius quis intellerit: Unus ẽ altissimus creator omĩpoteus
rex potens et metuendus nimis. Sedens suꝑ tħronũ illius et
dñans deus. ipse creauit illam sp̃u scõ: et uidit. et dinum¬
rauit. et mensus ẽ. Et effudit illam suꝑ om̃ia opera sua. et
super omuẽ carnẽ. Scdm datũ suũ p̾bet illam diligentib se.
Timor dñi gła et gloriatio: et letitia et corona ẽt exultationis.
timor dñi delectabit cor: et dabit letitiam et gaudiũ in lon¬

Expanded text:
mnis sapientia a Deo Domino est et cum illo fuit semper et est ante aevum harenam maris et pluviae guttas et dies saeculi quis dinumeravit altitudinem caeli et latitudinem terrae et profundut intellectus prudentiae ab aevo fons sapientiae verbum Dei in excelsis et ingressus illius mandata aeterna radix sapientiae cui revelata est et astutias illius quis agnovit disciplina sapientiae cui revelata est et manifestata et multiplicationem ingressus illius quis intellexit unus est Altissimus creator omnipotens rex potens et metuendus nimis sedens super thronum illius et dominans Deus ipse creavit illam spiritu sancto et vidit et dinumeravit et mensus est et effudit illam super omnia opera sua et super omnem carnem secundum datum suum et praebuit illam diligentibus se timor Domini gloria et gloriatio et laetitia et corona exultationis timor Domini delectabit cor et dabit laetitiam et gaudium in lon
Abbreviated transcription (Latin):
ne argento. ⁊ collũ ur̃m subicite iugo: ⁊ suscipiat anima ur̃ã
disciplinã. In ꝓximo ẽ enĩ iuuenire eam. Uidete oculis urĩs
quia modicũ laboraui. ⁊ inuemi mͥ multã reqͥem. Assumite
disciplinã in multo numero argenti: ⁊ copiosũ aurũ posside¬
te inea. Letetur anima ur̃a inmiscd̃ia eiꝰ: ⁊ ñ confundemini
in laude ipsius. Operamini opus ur̃m ante tempus. ⁊ dabit
uobis mercedem ur̃am in tempore suo.

Expanded text:
ne argento et collum uestrum subicite iugo, et suscipiat anima uestra ne argento et collum uestrum subicite iugo, et suscipiat anima uestra disciplinam. in proximo est enim inuenire eam. uidete oculis uestris, quoniam modice laboraui, et inueni mihi multam requiem. adsumite disciplinam multo numero argenti, et copiosum aurum possidete in ea. laetetur anima uestra in misericordia eius, et non confundemini in laude ipsius. operamini opus uestrum ante tempus, et dabit uobis mercedem uestram in tempore suo.
Abbreviated transcription (Latin):
meũ unea. anbulabnit pes ieus itet rectũ: auiuentute mea
in uestigabã eã. Indinaui modice aurẽ meã. et excepi illam.
multam inueni inme ipso sapientiã.⁊ multũ ꝓfeci in ea.
Danti mͥi sapientiã dabo gł̃am: consiliatus sũ enĩ ut facerem ĩ¬
lam. Telatus sum bonũ: ⁊ ñ confundar. Conluctata ẽ anima
mea in illa.⁊ infaciendo eam confirmatus sũ. Manus in eas
ex tendi maltũ. ⁊ in insipientia eiꝰ luxit anima mea. Direri
ad illam.⁊ in agnitione inueni eam: possedi cũ ipsis cor abini¬
tio. Pi opt̾ hoc: ñ derelinquar. Uent̃ meus conturbatus ẽ que¬
rendo ilam. propterea possidebo bonam possessiont̃. Dedit
eni ũ añs linguã mercedẽ meã: ⁊ in ipsa laudabo eũ. Adꝓ¬
piate adme in docti. ⁊ congregate uos in domu discipline.
Quid adhuc retardatis.⁊ quid dicitis inbis: Anime ur̃e sitiunt
uehement̾. Aperui os meũ ⁊ loquutus sũ. Comparate uobis si¬

Expanded text:
ea. Ambulabit pes meus iter rectum: a iubentute mea investigabam illam. Inclinabi modice aurem meam et excepi illam: multam inveni micimetipsi sapientiam, multum profeci in ea. Danti mici sapientiam dabo gloriam, consiliatus sum enim ut facerem illam: zelatus sum bonum ut non confundar. Conculcata  Forte, conluctata est anima mea in illam: et in faciendo eam confirmatus sum. Manus mea extendi in altum et insapientia eius luxi animam meam direxi ad illam et in agnitione inveni eam possedi cum ipsis cor ab initio propter hoc non derelinquar venter meus conturbatus est quaerendo illam propterea possidebo bonam possessionem dedit enim mihi Dominus linguam mercedem meam et in ipsa laudabo eum adpropiate ad me indocti et congregate vos in domum disciplinae quid adhuc retardatis et quid dicuehementer. aperui os meum et locutus sum: conparate uobis si