comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuidit. non ut ab eis omĩno separarer. s quasi meliꝰ quicquã
ñ inueniens. eo qd̃ iam quo quo mͦ irruerã. contentꝰ intim ẽẽ
decreuerã nͥ aliquid forte qd̃ magis eligendũ esset elucerq:
Ita ille faustus qui multis laqueus mortis estitit. meu̾ quo
captus eram relaxare iam ceꝑat: nec ualens. nec sciens. Ma¬
nus enĩ tuȩ ds̃ m̃s in abdito ꝓuidentiȩ tuȩ. ñ deserebant a¬
nimã mea : & de sanguine cordis matris meȩ ꝑlacrimas eiꝰ
dieb & noctib ꝓme sacrificabat᷑ tibi: & egisti mecũ & oc¬
cuitis modis. Tu egisti illud ds̃ mͣs. Nam a dño gressus ho¬
minis dirigunt᷑: & uiã eiꝰ uolet. Aut que ꝓcuratio salutis
pͣter manum tuã: reficientẽ quȩ fecisti. E gisti ergo
mecũ ut mͥ ꝑsuaderet᷑ romam ꝑgere: & potius ibi docere¬
quod docebam cartaginẽ. Et hoc unde michi ꝑsuasũ sit non

Expanded text:
tercidit, non ut ab eis omnino separarer, sed quasi melius quicquam tercidit, non ut ab eis omnino separarer, sed quasi melius quicquam non inueniens eo, quo iam quoquo modo inrueram, contentus interim esse decreueram, nisi aiquid forte, quod magis eligendum esset, eluceret. ita ille Faustus, qui multis laqueus mortis extitit, meum quo captus eram relaxare iam coeperat nec nolens nec sciens. manus enim tuae, deus meus, in abdito prouidentiae tuae non deaerebant animam meam, et sanguine cordis matris meae per lacrimas eius diebus et noctibus pro me sacrificabatur tibi, et egisti mecum miris modis. tu illud egisti, deus meus. nam a domino gressus hominis diriguntur, et uiam eius uolet. aut quae procuratio salutis praeter manum tuam reficientem quae fecisti? Egisti ergo mecum, ut mihi persuaderetur Romam pergere et potius ibi docerequod docebam Carthagini. et hoc unde mihi persuasum est, non
Abbreviated transcription (Latin):
non rectũ ad te : nec tam̃ nimis in cautũ ad se ipsum. Hon
usq quaq imꝑitus erat imꝑitiȩ suȩ : & noluit se temere in¬
ea disputando coartari. unde nec ei exitus nullus. nec facilis
esset reditus : etiã hinc mͥ amplius placuit. Pulcͥor ẽ enum
temꝑantia confitentis animi. qͣm illa quȩ nosse cupiebam: &
eum in om̃ib difficiliorib & subtiliorib questionib talem in¬
ueniebam. Refracto itaq studio quo intenderam in mani¬
chei litteras. magis desꝑans de cȩteris eꝙ doctorib quando
in multis quȩ me mouebant ita ille nominatus apparuit: cȩ¬
picum eo ꝓstudio eiꝰ agere uitã quo ipse flagrabat in eas lit¬
teras quas tunc iam rethor kartaginis adolescentes docebã:
& legere cũ eo. sine quȩ illȩ audita desiderarꝙ. sine quȩ ipsȩ
ꝓficere in illa secta statueram illo homine cogtto ꝓrsus in¬

Expanded text:
non rectum ad te, nec tamen nimis incautum ad se ipsum. non non rectum ad te, nec tamen nimis incautum ad se ipsum. non usquequaque inperitus erat inperitiae suae et noluit se temere disputando in ea coartari, unde nec exitus ei ullus nec facilis esset reditus: etiam hinc mihi amplius placuit. pulchrior est enim temperantia confitentis animi quam illa, quae nosse cupiebam. et eum in omnibus difficilioribus et subtilioribus quaestionibus talem inueniebam. Refracto itaque studio, quod intenderam in Manichaei litteras, magisque desperans de ceteris eorum doctoribus, quando in multis, quae me monebant, ita ille nominatus apparuit, coepi cum eo pro studio illius agere uitam, quo ipse flagrabat in eas litteras, quas tunc iam rhetor Karthaginis adulescentes docebam, et legere cum eo siue quae ille audita desideraret siue quae ipse i proficere in ille secta statueram, illo homine cognito prorsus in
Abbreviated transcription (Latin):
postea qͣm ille mͥ imꝑitꝰ earũ artiũ quib eũ excellere
putaueram satis apparuit: desꝑare cepi. posse eũ mͥ illa quȩ
me mouebant apperire atq dissoluere. Quꝙ quidẽ igna¬
rus. posset ueritatem tenere pietatis. s si manicheus non eẽt
libri quippe eꝙ pleni sunt longissimis fabulis de cȩło. & sy
derib & sole. & luna: que mͥ eũ quod utiq cupiebam col¬
latis numerꝙ. rationib quas alibi ego legerã. utrũ potuis
ista essent. ut manichei libris continebantur. an certe uł
par xiã inde ratio redderet᷑. subtilit̾ explicare posse iam ñ
arbitrabar. Quȩ tam̃ ubi consideranda & discitienda ꝓ¬
tuli: modeste sane ille. nec ausus ẽ subire ipsam sarcinam.
N ouerat enĩ se ista nͣ nosse: nec eũ puduit confiteri. hon
erat de talibꝰ quales multos loquaces passus eram: conantes
ea me docere. & dicentes mͥ nichil. Iste uͦ cor habebat. & si

Expanded text:
posteaquam ille mihi inperitus earum artium, quibus eum excellere posteaquam ille mihi inperitus earum artium, quibus eum excellere putaueram, satis apparuit, desperare coepi posse mihi eum illa, quae me mouebant, aperire atque dissoluere; quorum quidem ignarus posset ueritatem tenere pietatis, sed si manichaeus non esset. libri quippe eorum pleni sunt longissimis fabulis de caelo et de sideribus et sole et luna: quae mihi eum, quod utique cupiebam, conlatis numerorum rationibus, quas alibi ego legeram, utrum potius ita essent, ut Manichaei libris continebatur, an certe uel par etiam inde ratio redderetur, subtiliter explicare posse iam non arbitrabar. quae tamen ubi consideranda et discutienda protuli, modeste sane ille nec ausus est subire ipsam sarcinam. nouerat enim se ista non nosse nec eum puduit confiteri. non erat de talibus, quales multos loquaces passus eram, conantes ea me docere et dicentes nihil. iste uero cor habebat, etsi
Abbreviated transcription (Latin):
cum eo. curas questionũ mearũ : conferendo familiariter
& accipiendo. ac reddendo sermonẽ. Quod ubi potui &
aures eiꝰ cũ familiarib meis eo tempore occupare cępi.
quod ñ dedeceret attͣnis disserere. & ꝓtuli quedã quȩ me
mouebant: expertꝰ sum pͥus homine̾ expertem lib̾alium
disciplinarũ nisi gramatice: atq eiꝰ ipsuis usitato mͦ. Et
quia legerat aliquas tullianas orationes & paucissimos
senece libros. & nͣnulla poetarũ & suȩ sectȩ siqua uo¬
lumina latine atq conposite conscripta erant. & quia
aderat cotidiana sermocinandi exercitatio inde subpe¬
tebat eloquiũ : quod fiebat acceptius. magisq seducto¬
riũ moderamine ingenii & qͦdam lepore naturali. Itane
meũ & recꝗdatio mea. qui me tunc agebas abdito se¬
creto ꝓuidentie tuȩ: & in honestos errores meos iam
conũtebas ante faciem meã. ut uiderem & odissem. Na

Expanded text:
cum eo curas quaestionum mearum, conferendo familiariter, cum eo curas quaestionum mearum, conferendo familiariter, et accipiendo ac reddendo sermonem. Quod ubi potui, et aures ejus cum familiaribus meis eoque tempore occupare coepi, quo non dedeceret alternis disserere, et protuli quaedam quae me movebant; expertus sum prius hominem expertem liberalium disciplinarum, nisi grammaticae, atque ejus ipsius usitato modo. Et quia legerat aliquas Tullianas orationes, et paucissimos Senecae libros, et nonnulla poetarum, et suae sectae si qua volumina latine atque composite conscripta erant, et quia aderat quotidiana sermocinandi exercitatio; inde suppetebat eloquium, quod fiebat acceptius magisque seductorium moderamine ingenii, et quodam lepore naturali. Itane meum et recordatio mea, qui me tunc agebas abdito secreto providentiae tuae, et inhonestos errores meos jam convertebas ante faciem meam, ut viderem et odissem. CA
Abbreviated transcription (Latin):
decueris. qmͣ uerũ ẽ : nec quisqͣm pͣter te alius ẽ. doctor uęri
ubi cumq & undecumq claruerit. Iam gͦ abste didiceram.
nec eo debere uideri aliquid uerũ dici. quia eloquenter
dicit᷑. nec eo falsũ quia in composite sonant signa labiꝙ: rur¬
sus nec ido uerũ. quia impolite enuntiat᷑ nec idõ falsũ quia
splendidus sermo ẽ : sed ꝑinde esse sapientiã & stulticiam.
sicut sunt cibi in utiles & utiles: u̾bis aut ornatis & in orna¬
tis: sicut uasis urbanis & rusticanis. utrosq cybos posse mi¬
nistrari. Igitur auiditas mea qua illũ tanto tempore ex¬
spectaueram hominẽ. delectabat᷑ quidẽ motu affectuq dis
putantis : & uerbis congruentib atq ad uestiendas sententi¬
as. facile occurriłitib. Belectabar aut & cum multis uł e¬
tiam pͣmultis laudabam ac ferebam: s moleste habebam
quod incȩtu audientiũ nͣ sinerer illi ingerere. & partiri

Expanded text:
docueris, quoniam uerum est nec quisquam praeter te alius doctor est ueri, docueris, quoniam uerum est nec quisquam praeter te alius doctor est ueri, ubicumque et undecumque claruerit. iam ergo abs te didiceram nec eo debere uideri aliquid uerum dici, quia eloquenter dicitur, nec eo falsum, quia inconposite sonant signa labiorum; rursus nec ideo uerum, quia inpolite enuntiatur, nec ideo falsum, quia splendidus sermo est, sed perinde esse sapientiam et stultitiam, sicut sunt cibi utiles et inutiles, uerbis autem ornatis et inornatis sicut uasis urbanis et rusticanis utrosque cibos posse ministrari. Igitur auiditas mea, qua illam tanto tempore expectaueram hominem, delectabatur quidem putantis, et verbis congruentibus, atque ad vestiendas sententias facile occurrentibus. Delectabar autem et cum multis, vel etiam prae multis laudabam ac efferebam; sed moleste habebam quod in coetu audientium non sinerer illi ingerere, et partiri
Abbreviated transcription (Latin):
bant: cuiꝰ aduentu collatoq colloquio facillime mͥ hec. & siqua foc¬
te maiora quererem enodatissime expedirent᷑. Ergo ubi uenit.
exꝑtus sum hominẽ gratũ & iocundũ u̾bis. & ea ipsa quȩ illi so¬
lent dicere multo suauiꝰ garrientẽ. Sed quid ad meã sitim pͣcio¬
sorũ poculꝙ decentissimꝰ ministrator: Iam reb talib saciate e¬
rant aures meȩ: nec idõ mͥ meliora uidebant᷑. quia melius diceban¬
tur: nec ido uera quia deserta : nec idõ sapiens anima. quia uultꝰ
congruus & dec& eloquiũ. Illi aut qui eũ mͥ ꝓmittebant. ñ boni
rerũ existimatores erant: & idõ illis prudens & sapiens uide
bantur quia delectabat eos loquens. Sensi aut aliud genus ho¬
minũ etiã ueritatẽ habere suspectam. & ei nolle ac quiescere:
si compto atq uberi sermone ꝓmeretur. Me aut iam docu¬
erat ds̃ mĩs miris & ocultis modis. Et ꝓptea credo qd̃ tu me

Expanded text:
bant, cuius aduentu conlatoque conloquio facillime mihi haec et si qua forbant, cuius aduentu conlatoque conloquio facillime mihi haec et si qua forte maiora quaererem enodatissime expedirentur. ergo ubi uenit, expertus sum hominem gratum et iucundum uerbis et ea ipsa, quae illi solent dicere, multo suauius garrientem. sed quid ad meam sitim pretiosorum poculorum decentissimus ministrator? iam rebus talibus satiatae erant aures meae, nec ideo mihi meliora uidebantur, quia melius dicebantur, nec ideo uera, quia diserta, nec ideo sapiens anima, quia uultus congruus et decorum eloquium. illi autem, qui eum mihi promittebant, non boni rerum existimatores erant, et ideo illis uidebatur prudens et sapiens, quia delectabat eos loquens. sensi autem aliud genus hominum etiam ueritatem habere suspectam et ei nolle adquiescere, si comto atque uberi sermone promeretur. me autem iam docueras, deus meus, miris et occultis modis, et propterea credo, quod tu me
Abbreviated transcription (Latin):
illo aut̃ qui doctor. qui auctor. qui dux. & princeps eorum
quib illa suaderq ita fieri ausus ẽ. ut qui eũ sequerent᷑ non
quemlib hominẽ. s sp̃m tuũ scm̃. se sequi arbitrarent᷑. Quis
tantã dem̃tiam sicubi falsa dixise conunceretur. ñ de testan¬
dam longeq abiciendam esse iudicaret. Sed tam̃ liquido nͣdũ
uiꝙ dierũ atq noctiũ. & ipsius noctis & diei. & deliquia lums¬
num. & siquid eiꝰmꝰdi in alus libris legeram posset exponi: ut
si forte posset. in certũ quidem mͥ fieret. utrũ se res ita hal¬
ret an ita: s ad fidem meã illiꝰ auctoritatẽ ꝓpt̾ creditã sc̃ita¬
tem ꝓponem. Et ꝑ annos ferme ipsos nouem quib eos animo
uagabundꝰ audiui : nimis extento desiderio uenturũ expecta¬
bam istũ faustũ. Cȩteri enĩ eꝙ inquos forte in currisem qͥ
talium rerũ questionib ame obiectis deficiebant. illũ mͥ ꝓmitte¬

Expanded text:
illo autem, qui doctor, qui auctor, qui dux et princeps eorum, illo autem, qui doctor, qui auctor, qui dux et princeps eorum, quibus illa suaderet, ita fieri ausus est, ut qui eum sequerentur non quemlibet hominem, sed spirithm tuum sanctum se sequi arbitrarentur, quis tantam dementiam, sicubi falsa dixisse conuinceretur, non detestandam longeque abiciendam esse indicaret? sed tamen nondum liquiduiorum dierum atque noctium et ipsius noctis et diei et deliquia luminum et si quid eius modi in aliis libris legeram, posset exponi, ut, si forte posset, incertum mihi fieret, utrum ita se res haberet an ita, sed ad fidem meam illius auctoritatem propter creditam sanctitatem praeponerem. Et per annos ferme ipsos nouem, quibus eos animo uagabundus audiui, nimis extento desiderio uenturum expectabam istum Faustum. ceteri enim eorum, in quos forte incurrissem, qui talium rerum quaestionibus a me obiectis deficiebant, illum mihi promitte
Abbreviated transcription (Latin):
falsa dixise dep̃henderet᷑. q̃muis ad doctrinã religionis ista
ñ ꝑtineant : tam̃ ausus eiꝰ sacrilegos fuisse satis emineret. cũ
ea ñ solum ignorata. s etiã falsa tam uesana suꝑbiȩ uanita¬
te diceret: ut ea tanqͣm diunȩ ꝑsonȩ sibi tribuere nitere¬
tur. Cum enĩ audio xp̃ianũ aliquem fr̃ẽm illũ aut illũ
ista nescientẽ. & aliud ꝓ alio sentientẽ pacient᷑ intue& opi¬
nantẽ homine. nec illi obesse uideo: cum de te dñe crea¬
tor om̃iũ ñ credat indigna. si forte situs & habitus cre¬
aturȩ corporalis ignoret. Obẽ auͣt si hoc ad ipsũ doctri¬
nȩ pietatis formam ꝑtinere arbitret᷑ : & ꝑtinatiꝰ affirma¬
re audeat quod ignorat. S etiã talis infirmitas infidei cuna¬
bulis a caritate matre sustinet᷑ donec assurgat nouus homo in
urũ ꝑfectũ & circũferri nͣ possit om̃i uento doctrinȩ. In

Expanded text:
falsa dixisse comprehenderetur, quamuis ad doctrinam religionis ista falsa dixisse comprehenderetur, quamuis ad doctrinam religionis ista non pertineant, tamen ausus eius sacrilegos fuisse satis emineret, cum ea non solam ignorata, sed etiam falsa tam uesana superbiae uanitate diceret, ut ea tamquam diuinae personae tribuere sibi niteretur. Cum enim audio christianum aliquem fratrem illum aut illum ista nescientem et aliud pro alio sentientem, patienter intueor opinantem hominem nec illi obesse uideo, cum de te, domine creator omnium, non credat indigna, si forte situs et habitus creaturae corporalis ignoret. obest autem, si hoc ad ipsam doctrinae pietatis formam pertinere arbitretur et pertinacius affirmare audeat quod ignorat. sed etiam talis infirmitas in fidei cunabulis a caritate matre sustinetur, donec assurgat nouus homo in uirum perfectum et circumferri non possit omni uento doctrinae. in
Abbreviated transcription (Latin):
torem eiꝰ nouit aut diligit: sic fidelis homo cuius totꝰ
mundꝰ diuiciarũ ẽ. & quasi nichil habens om̃ia possids
in herendo ⁊ cui seruiunt omia. quãuis nec saltem sep¬
temtrionũ gyros nouerit dubitare stultũ : quin utiq
meli& sit qͣm m̃sor cęli & numerat& syderũ. & pensoe
elem̃tꝙ & negligens tu: qui om̃ia inm̃sura & numero.
um nescio quẽ xiã ista scribere: sine quꝙ ꝑttia pietas
disci poterat: Bixisti enĩ homini. Ecce pietas ẽ sapi¬
entia. Quã ille ignorare posset & iã si ista ꝑfecte nos¬
set. ista uͦ quia ñ nouerat. impudentissime audens docere.
na nota ꝓfiteri: pietas aut ł confiteri. Unde ille deuiꝰ
ad hoc ista multũ locutus ẽ: ut conuictus ab eis. qui ista
uere didicissent. quis esset eiꝰ sensus inceteris quȩ ab¬
diciora sunt manifeste cognosceret᷑. Non enĩ paru se
conatus ẽ. Itaq cũ de cęlo ac stellis. & de solis ac lunȩ motib

Expanded text:
torem eius nouit aut diligit, sic fidelis homo, cuius totus torem eius nouit aut diligit, sic fidelis homo, cuius totus mundus diuitiarum est et quasi nihil habens omnia possidet inhaerendo tibi, cui seruiunt omnia, quamuis nec saltem septentrionum gyros nouerit, dubitare stultum est, quin utique melior sit quam mensor caeli et numerator siderum et pensor elementorum et neglegens tui, quium nescio quem etiam ista scribere, sine quorum peritia pietas disci poterat? Dixisti enim homini, Ecce pietas et sapientia. quam ille ignorare posset, etiamsi ista perfecte nosset: ista uero quia non nouerat, impudentissime audens docere, am nota profiteri, pietas autem tibi confiteri. unde ille deuius ad hoc ista multum locutus est, ut conuictus ab eis, qui ista uere didicissent, quis esset eius sensus in ceteris, quae abditiora sunt, manifeste cognosceretur. non enim parui se conatus est. itaque cum de caelo ac stellis et de solis. ac lunae motibus
Abbreviated transcription (Latin):
bus multa scripsit copiosissime delirans: & ñ mͥ occur¬
rebat racio uł solsticiꝙ. & equinoctiꝙ nec defectuum
luminariũ : nec quicquid tale in libris scłaris sapien¬
tiȩ didicerã. Ibi aut credere uidebar. & ad illas ratis¬
nes numeris & oculis meis exploratas non occurrebat: &¬
longe diuersũ erat. Numqͥd dñe ds̃ ueritatis quisqͥs no¬
uit ista iam placet tibi: Infelix enĩ homo qui scit illa
omia. te aũͣt nescit: beatꝰ aũt qui te scit xĩa si illa nesci¬
at. Qui uͦ te & illa nouit. ñ ꝓptͣ illa beatiꝙ. s ꝓpt̾ te
solum beatus est : si cognoscens te. sicut dm̃ glorificet. &
gr̃as agat : & nͣ euanc̾at incogitationib suis. Sicut enim
melior ẽ qui nouit. possidere arborem. & de usu eiꝰ tibi
gras agit. qͣmuis nesciat uł quot cubitis alta sit. uel
quanta latitudine diffusa. qͣm illȩ qui eam metit᷑. &
om̃s ramos eiꝰ numerat. & neq possidet eam. neq crea¬

Expanded text:
bus multa scripsit copiosissime delirans, et non mihi occurbus multa scripsit copiosissime delirans, et non mihi occurrebat ratio nec solistitiorum et aequinoctiorum nec defectuum luminarium nec quidquid tale in libris saecularis sapientiae didiceram. ibi autem credere iubebar, et ad illas rationes numeris et oculis meis exploratas non occurrebat et longe diuersum erat. Numquid, domine deus ueritatis, quisquis nouit ista, iam placet tibi? infelix enim homo, qui scit illa omnia, te autem nescit; beatus autem, qui te scit, etiamsi illa nesciat. qui uero et te et illa nouit, non propter illa beatior, sed propter te solum beatus est, si cognoscens te sicut te glorificet et gratias agat et non euanescat in cogitationibus suis. sicut enim melior, qui nouit possidere arborem et de usu eius tibi gratias agit, quamuis nesciat uel quot cubitis alta sit uel quanta latitudine diffusa, quam ille, qui eam metitur et omnes ramos eius numerat et neque possidet eam neque crea
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Non nouert hanc uiam. & putant se excelsos esse
cũ sẏderib & lucidos : & ecce ruerunt in terrã. & obs¬
curatũ ẽ cor insipiens eꝙ Et multa uera de creatura
dicunt. & ueritatem creature artificem nͣ pie quertͣ
& idõ ñ inueniunt: aut si inueniunt cognoscentes dm̃
ñ sicut dm̃ honorant aut grͣas agunt. s euanuerunt
in cogitationib suis. & dicunt se esse sapientẽ sibi tri¬
buendo quȩ tua sunt: ac ꝑ hoc student ꝑuersissima ce¬
citate etiam t tribuere que sua sunt: m̃datia scilicet
inte conferentes qui ueritas es. & in mutantes głam in ca¬
rupti dĩ insimilitudinẽ imaginis caeruptibilis hominis.
& uoluerũ & quadrupedũ & serpentium: & conuertum
ueritatẽ tuã in m̃datiũ. & colunt & seruiunt cre¬
aturȩ potiꝰ quã creatori. Gulta tam̃ ab eis ex ipsa cre¬
tura uera dicta retinebã. & occurrebat mͥ ratio ꝑnu
meros & ordinẽ temporũ & uisibiles attestationes sy¬
derum : & conferebã cũ dictis manichei qui de his re¬

Expanded text:
. non nouerunt hanc uiam et putant se excelsos esse cum sideribus et lucidos, et ecce ruerunt in terram, etobscuratum est insipiens cor eorum. et multa uera de creatura dicunt et ueritatem, creaturae artificem, non pie quaerunt et ideo non I inueniunt, aut si inueniunt, cognoscentes deum non sicut ; deum honorant aut gratias agunt et euanescunt in cogitationibus suis et dicunt se esse sapientes sibi tribuendo quae tua sunt, ac per hoc student peruersissima caecitate etiam tibi tribuere quae sua sunt, mendacia scilicet in te conferentes, qui ueritas es, et inmutantes gloriam incorrupti dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium, et conuertunt ueritatem tuam in mendacium et colunt et seruiunt creaturae potius quam creatori. Multa tamen ab eis ex ipsa creatura uera dicta retinebam, et occurrebat mihi ratio per numeros et ordinem temporum et uisibiles attestationes siderum et conferebam cum dictis Manichaei, quae de his re
Abbreviated transcription (Latin):
quã cũ ille ñ poss&c redde ñ eiꝰ misertus ẽ. s iã ei debebat
c̃seruus eiꝰ cũ ipse rationẽ dño suo reddens. tanti numen
debito solueret᷑. nec dimiserat c̃seruo suo qđ ei debebat¬
& sic accesserat ut ei dimiter& dñs. Hoc indicant u̾ba c̃sen¬
ui dicentis patientiã habe in me. & reddã t. Alie¬
qͥn dicera iã mͥ hoc dimiseras. cur iterũ repetis. hoc & ips
dñi u̾ba manifestius aꝑiunt. Nit enĩ. Egressus aut̃ seruiu
ille inuenit unũ de cserius suis. qͥ debebat ei centũ denan
Non dix cui debitũ iã centũ denarioꝵ dimiserat. Si enĩ dim¬
serat. ñ ei debebat. Quia gͥ dix̃ debebat ei. manifestũ ẽ qdđ
dimiserat. Et melius qͥdẽ fuerat atq hoc potuis c̃grueba
tanto debitori reddituro rationẽ. & expectanti nuscdi
ceła. Hec tam̃ illud qđ ñ dũ c̃seruo dimiserat. impedis
dño eiꝰ. qͦ minꝰ in illo tẽpore accipiendȩ rationis dimite
ei om̃ia quȩ debebat Sed qͥd ꝓfuit qndoqͥdẽ in caput e

Expanded text:
quam cum ille non posset reddere non eius misertus est, sed iam ei debebat conseruus eius, cum ipse rationem domino suo reddens tanti numeri debito solueretur, nec dimiserat conseruo suo quod ei debebat et sic accesserat, ut ei dominus dimitteret. hoc indicant uerba conserui dicentis: patientiam habe in me et reddam tibi. alioquin diceret: iam mihi hoc dimiseras; cur iterum repetis?\' hoc et ipsius domini uerba manifestius aperiunt. ait enim: egressusus autem seruus ille inuenit unnon dixit: "cui debitum iam centum denariorum dimiserat"; si enim dimiserat, non ei debebat. quia ergo dixit: debebat ei, manifestum est quod non dimiserat. et melius quidem fuerat atque hoc potius congruebat tanto debitori reddituro rationem et exspectanti misericederet. nec tamen illud quod nondum conseruo dimiserat impediuit domino eius, quominus in illo tempore accipiendae rationis dimitteret ei omnia, quae debebat. sed quid profuit, quando quidem in caput e
Abbreviated transcription (Latin):
seseparant. Ualos tam̃ & apud eos hactenꝰ ut ꝑ eiꝰ lucẽ tran¬
tant ad dissensionis suȩ tenebras. c̃tinuo redeuntib pecca¬
is quȩ baptismatis scĩtas in illo tẽporis puncto dimiserat.
anqͣ redeunte obscuritate quã lux in transitu exeusserat
m redire dimissa peccata ubi frat̾na ñ ẽ aptissime dñs¬
eriũ suũ qͥ ei debebat centũ denarios. cũ miseratus non
fussa. uissit eũ dñs reddđe quȩ ei dimiserat Tempꝰg quo

Expanded text:
se separant: valet tamen et apud eos hactenus, ut per ejus lucem transe separant: valet tamen et apud eos hactenus, ut per ejus lucem transeant ad dissensionis suae tenebras, continuo redeuntibus peccatis, quae Baptismatis sanctitas in illo temporis puncto dimiserat, tanquam redeunte obscuritate quam lux in transitu excusserat. 20. Nam redire dimissa peccata, ubi fraterna charitas noservum suum qui ei debebat centum denarios, cum miseratus non fuisset, jussit eum dominus reddere quae ei dimiserat. Tempus ergo quo
Abbreviated transcription (Latin):
posse hominẽ. & tam̃ cor eiꝰ in malicia. uł sacrilegio ꝑseuen
peccatoꝵ abolitionẽ ñ sinere fieri. atq ita intelligant ino
tẽ ꝓsit ad remissionẽ peccatoꝵ. cũ qͥsq reconciliatꝰ unta
sacrilegio dissensionis exuit᷑. qͦ eiꝰ eiꝰ peccata tenebant᷑. & aͥ¬
mitti ñ sinebant᷑. Siẽ enĩ in illo qͥ fictꝰ accesserat fit. ut ñ
nuo baptiret᷑. s ipsa pia correctione & ueraci c̃fessiones
get᷑. qđ ñ poss& sine baptismo. s ut qđ antedictũ ẽ t̃c uale
incipiat ad salutẽ. cũ illa fictio ueraci c̃fessione receses

Expanded text:
posse hominem, et tamen cor eius in malitia uel sacrilegio perseuerans posse hominem, et tamen cor eius in malitia uel sacrilegio perseuerans peccai tamen tum prosit ad remissionem peccatorum, cum quisque reconciliatus unitati sacrilegio dissensionis exuitur, quo eius peccata tenebantur et dimitti non sinebantur. sicut enim in illo qui fictus accesserat fit, ut non denuo baptizetur, sed ipsa pia correctione et ueraci confessione purgetur, quod non posset sine baptismo, sed ut quod ante datum est tunc ualere incipiat
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ ioħes qͥodit fr̃em suũ in tenebris manos usq adhuc
iã facta ẽ remissio peccatoꝵ: An ñ ẽ in scismate odiũ frat̾nũ.
us hoc dixerit. cũ & origo & ꝑtinacia scismatis nulla sit alia
odiũ fr̃is: hanc illi questionẽ soluere sibi uident᷑ cũ dict̃.
Non ẽ g in scismate remissio peccatoꝵ. & ido nec regeneration¬
ui hominis & ꝓpt̾ea nec baptismꝰ xꝑi. Hos aut̃ qi fatem̃ ibies
baptismũ xꝑi. hanc eñ questionẽ soluendã ꝓponimꝰ. magu
teant᷑ ei dimissa peccata ꝓfecto fatebunt᷑. Itẽ quęro cur ei
peccauit pecunia uolens emere donũ dĩ. cuiꝰ uenditoree
apłos credidit. Qđ si ad ipsũ baptismũ fictꝰ accessit. dimissi
ei peccata. anñ st dimissa:. Eligant qđ uolunt. utrũ liba
gerint sufficias nob. Si dimissa dixerint. qͦmͦ gͦ spꝰc sc̃s disci
& uero dolore fateret᷑ denuo baptirandꝰ uidicaret᷑. Qd̃
dem̃tissimũ ẽ dicere. fateant᷑ uero baptismo xꝑi baptirar

Expanded text:
i odit fratrem suum, in tenebris manet usque adhuc, si iam facta est remissio peccatorum? an non est in schismate odium fraternum? quis hoc dixerit, cum et origo et pertinacia schismatis nulla sit alia nisi odium fratris? Hanc illi quaestionem soluere sibi uidentur, cum dicunt: non est ergo in schismate remissio peccatorum et ideo nec regeneratio noui hominis et propterea nec baptismum Christi.\' nos autem quia fatemur ibi esse baptismum Christi, hanc eis quaestionem soluendam proponimus, magus teantur ei dimissa peccata. profecto fatebuntur. item quaero, cur ei uiunt "postea peccauit pecunia uolens emere donum dei, cuius uenditores apostolos credidit." Quid, si ad ipsum baptismum fictus accessit, dimissa sunt ei peccata an non sunt dimissa ? eligant quod uolunt; utrumlibet elegerint, sufficiat nobis. si dimissa dixerint, quomodo ergo spiritus saet uero dolore fateretur, denuo baptizandus iudicaretur? quod si dementissimum est dicere, fateantur uero baptismo Christi baptizari
Abbreviated transcription (Latin):
suis qͥbq regionib diu̾sa statuta nutauerint. donec plenario
totius orb concilio. qđ salubrime sentiebat᷑. & ĩa remotis du¬
bitationib firmaret᷑. ex eugłio ꝓfero certa docum̃ta. quib
dño adiuuante de monstro. ꝗ recte placuerit & uere scđm
dm̃. ut hoc in quoꝗͥ scismatico uł heretico ȩccłastica medici¬
na curar&. in quo uulnere separabat᷑. illud aut̃ qđ sanũ
maner&. cognitũ potus approbaret᷑. ꝗͥ approbatũ uulnera¬
ret᷑. Certe dñs in eugłio dic̃. Qui ñ ẽ mecũ aduersũ me ẽ.¬

Expanded text:
suis quibusque regionibus diuersa statuta nutauerint, donec plenario suis quibusque regionibus diuersa statuta nutauerint, donec plenario totius, orbis concilio quod saluberrime sentiebatur etiam remotis dubitationibus firmaretur, ex euangelio profero certa documenta, quibus domino adiuuante demonstro quam recte placuerit et uere secundum deum, ut hoc in quoquam schismatico uel haeretico ecclesiastica medicina curaret in quo uulnere separabatur, illud autem quod sanum maneret agnitum potius adprobaretur quam inprobatum uulneraretur. certe d
Abbreviated transcription (Latin):
mo rep̃hendt̃. & singłȩ conant᷑ asserere apud setantis
uerũ baptisiũ remansisse. nec omĩno eẽ alibi. neq unrt
to orbe t̾rarũ qua ȩccłia catholica expandit᷑. nec in ip
grandiore parte donati. nec in cȩt̾is p̃se unã ex mus¬
tissimis partib quȩ om̃s particulȩ si adi̾tere uoluerint uõ¬
cẽ ñ hominis. s ipsius manifestissime ueritatis & animosum
sp̃m suȩ ꝑuersitatis ed omare. ñ utiq ad partẽ donati ma¬
iorẽ. de qua p̃cisa p̃cisȩ st̃. s ad ipsã iuiriditatẽ radicis catho¬
licȩ de ariditate. ꝓpria reu̾tent᷑. Om̃s qͥppe isti ubi c̃tra nos
uidear humanis argum̃tis id agere qm̃ questionis huiꝰ ob¬
scuritas. pͥorib ecdĩȩ tẽporib ante scisma donati magnos
iuros & magna caritate p̃ditos. patres ep̃os. ita int̾ se cõpulit
salua pace disceptare atq fluctuare. ut dui concilioꝵ in

Expanded text:
smo reprehendunt, et singulae conantur asserere, apud se tantummodo smo reprehendunt, et singulae conantur asserere, apud se tantummodo verum Baptismum remansisse, nec omnino eoto orbe terrarum qua ecclesia catholica expanditur nec in ipsa grandiore parte Donati nec in ceteris praeter se unam ex minutissimis partibus! quae omnes particulae si aduertere uoluerint uocem non hominis, sed ipsius manifestissimae ueritatis, et animosum spiritum suae peruersitatis edomare, non utique ad partem Donati maiorem de qua praecisa praecisae sunt, sed ad ipsam uiriditatem radicis catholicae de ariditate propria reuertentur. omnes quippe isti ubi contra nosuidear humanis argumentis id agere, quoniam quaestionis huius obscuritas prioribus ecclesiae temporibus ante schisma Donati magnos uiros et magna caritate praeditos patres episcopos ita inter se conpulit salua pace disceptare adque fluctuare, ut diu conciliorum in
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ciliauer̃. id ẽ. ut ñ accipent qđ ñ habebant. s ut ꝓdõs eis
qđ inutilit̃ in scismate acceꝑant & habebant. hoc uͦ c̃fem
heresi & scismate. ubi baptismũ xꝑi acceꝑunt. id ẽ ñ ut bas¬
tismi sacram̃tũ incipiant hab̾e qđ ñ habebant. Qua ꝓptes
cartaginẽ pͥmianꝰ ẽ. iã de hac re nulla ẽ c̃trouerfia Uo¬
luit enĩ ds̃ ꝑ maximianistas eã funiri. ut qđ caritate suads¬
te nolebant. exẽplo suo cogente fateant᷑. Sed adhuc inde ꝓp
ea disputamꝰ. ne illi sibi uideant᷑ aliqͥd dicere. qͥ nec istis
cõmunicant. qͥ apud se potius qͣnto pauciores. tanto sinq¬
riores donatistas remansisse c̃tendt̃. qͣsi maximianistae
soli eẽnt. nec ipsoꝵ salutẽ contẽpnere deberemꝰ. Quanto ͦ
magis qr eadẽ pars donati. in multa minutissima frusti
c̃cisa ẽ. quȩ om̃s minutȩ particulȩ. hanc unã multo gra¬
diorẽ in qua pͥmianꝰ ẽ. de recepto maximianistarũ bapi¬

Expanded text:
ciliauernt, id est non ut acciperent quod non habebant, sed ut prodesset eis quod inutiliter in schismate acceperant et habebant, hoc uere confhaeresi uel schismate ubi baptismum Christi acceperunt, id est non ut baptismi sacramentum incipiant habere quod non habebant, sed ut Carthaginem Primianus est, jam de hac re nulla est controversia. Voluit enim Deus per Maximianistas eam finiri, ut quod charitate suadente nolebant, exemplo suo cogente fateantur. Sed adhuc propterea inde disputamus, ne illi sibi videantur aliquid dicere, qui nec istis communicant, qui apud se potius, quanto pauciores, tanto sinceriores Donatistas remansisse contendunt. Qui si Maximianistae soli essent, nec ipsorum salutem contemnere deberemus. Quanto ergo magis quia eadem pars Donati in multa minutissima frusta concisa est, quae omnes minutae particulae hanc unam multo grandiorem, in qua Primianus est, de recepto Maximianistarum Bapti
Abbreviated transcription (Latin):
initas caritatis. ꝑ cuiꝰ soluis ꝑemptionẽ. &ĩa illa integra tra¬
punt᷑ ad mortẽ: Qđ ne fiat. ñ cessat mĩa dĩ ꝑ unitatẽ scãe
cdiȩ suȩ ut ueniant. & curent᷑ ꝑ medicam̃tũ rec̃ciliatio¬
us ꝑ iunculũ pacis. Hec id̾o se putent sanoseẽ qr dicimꝰ eos
abe aliqͥđ sanũ. Hec rursus ido putent curandũ ẽẽ quod
nũ ẽ. qr ostendimꝰ aliqđ uulneratũ. Itaq in sacram̃ti sani¬
tate qr ẽtra nos ñ st. ꝓ nob̾ st̃. In scismatis aut̃ uulnere qͥqͥ cũ¬
humiltt̃ intueri. nec solũ qͥd adsit s & ĩa qͥd desit attenda
uideant qͥ multa & qͥ magna nichil ꝓsint. si unũ qͥddã defis¬
erit. Et uideant qͥd sit ipsũ unũ nec me in hoc audiant. se
apłm. Si linguis hominũ in qͥt loquar & angłoꝵ caritatẽ aui
ñ habeã factꝰ sũ ęram̃tũ sonans. aut cymbalũ tinniens Et si

Expanded text:
sanitas caritatis, per cuius solius peremtionem etiam illa integra trasanitas caritatis, per cuius solius peremtionem etiam illa integra trahuntur ad mortem? quod ne fiat, non cessat misericordia desiae suae, ut veniant et curentur per medicamentum reconciliationis, per vinculum pacis. Nec ideo se putent sanos esse, quia dicimus eos habere aliquid sanum: nec rursus ideo putent curandum esse, quod sanum est, quia ostendimus aliquid vulneratum. Itaque in sacramenti sanitate, quia contra nos non sunt, pro nobis sunt. In schismatis autem vulnere, quhumiliter intueri nec solum quid adsit, sed etiam quid desit attendant. Videant quam multa et quam magna nihil prosint, si unum quiddam defuerit, et uideant quid sit ipsum unum nec me in hoc audiant, sed apostolum: si linguis hominum, inquit, loquar et angelorum, caritatem autem non habeam, factus sum aeramentum sona
Abbreviated transcription (Latin):
at. s qđ secũ de ista tenuert̃. Qđ si & hoc dimiitant. om̃ino ñ
enerat. Hȩc itaq in om̃ib generat cuiꝰ sacram̃ta retinentur.
inde possit tale aliqͥd ubicũq generari. qͣuis ñ om̃s qͦs gene¬
at ad eiꝰ ꝑtineant unitatẽ. quȩ usq in finẽ pseuerantes sal¬
abit. Heq hi solũ enĩ ad eã ñ ꝑtinent qͥ separationis aperto
icrilegio manifesti st̃. s &ĩa illi qͥm eiꝰ unitate corporaliter
uxti ꝑ uitã pessimã separant᷑. Et enĩ simonẽ magũ ꝑ bap

Expanded text:
rat sed quod secum de ista tenuerunt; quodsi et hoc dimittant, omnino non rat sed quod secum de ista tenuerunt; quodsi et hoc dimittant, omnino non generant. haec itaque in omnibus generat cuius sacramenta retinentur, unde possit tale aliquid ubicumque generari, quamuis non omnes quos generat ad eius pertineant unitatem, quae usque in finem perseuerantes saluabit. neque enim hi solum ad eam non pertinent qui separationis aperto sacrilegio manifesti sunt, sed etiam illi qui in eius unitate corporaliter mixti per uitam pessimam separantur. etenim Simonem
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ utiq ñ habendo. ꝙ ĩa cũ illis om̃ib quȩ nichil eis ꝓsiu
ad ȩt̃nã salutẽ ꝑuenire ñ posst̃. Sed uident᷑ sibi argutil
quęrere. utrũ gener& filios baptismꝰ xꝑi in parte dona
an ñ gener&. ut si c̃senserimꝰ qđ generq suã ẽẽ asseuir
ȩccłiam matrẽ quȩ filios potuit de xꝑibaptismate ga
criminent᷑. Si aut̃ dixerimꝰ ñ generat cure inqͥunt apud uõ¬
ñ renascunt᷑ ꝑ baptismũ qͥ transeunt a nob ad uos. cũ apud
nos fuerint baptitati. si ñdũ nati sunt. Quasi u̾ ex hoc generꝙ
unde separata ẽ. & ñ ex hoc unde c̃iuncta ẽ. Separata ẽ enĩ
i unculo caritatis& pacis. s uincta ẽ in uno baptismate. Itaq
ma ẽ ȩccłia quȩ sola catholica nominat᷑. & qͥqͥd suũ haba in
õmunionib diu̾soꝵ a sua unitate separatis. ꝑ hoc qđ suũ ha¬
o in eis. ipsa utiq generat. ñ illȩ. Heq enĩ separatio eoꝵ gene¬

Expanded text:
tem utique non habendo, etiam cum illis omnibus quae nihil eis prosunt ad aeternam salutem peruenire non possunt. Sed uidentur sibi argutissime quaerere, utrum generet filios baptismus Christi in parte Donati an non generet, ut si concesserimus quod generet suam esse adseuerent ecclesiam matrem qucriminentur; si autem dixerimus, Non generat: Cur ergo, inquiunt, apud vos non renascuntur per baptismum qui transeunt a nobis ad vos cum apud nos fuerint baptizati, si nondum nati sunt; quasi vero ex hoc generet unde separata est, et non ex hoc, unde conjuncta est: separata est enim a vinculo charitatis et pacis, sed juncta est in uno baptismate. Itaque una est Ecclesia, quae sola catholica nominatur, et quidquid suum habet, in communicantibus diversorum a sua unitate separatis, per hoc quod suueis habet ipsa utique generat, non illae. neque enim separatio earum gene
Abbreviated transcription (Latin):
iẽ ꝓuob̾ ẽ. Hon potest enĩ qͥs qͣ in meo nomine facere ali¬
id & male loqͥ de me. Si nichil in illo corrigendũ erat. se¬
curꝰ sit gͦ qͥs qͥs extra cõmunionẽ ȩccłiȩ ẽstitittꝰ colligit in
ipi nomine. dissociatꝰ a societate xꝑiana atq ita falsum
prt illud qͥ ñ ̃necũ adu̾sũ me ẽ & qͥ mecũ ñ colligit spargit¬

Expanded text:
 uobis est. non potest enim quisquam in meo nomine facere aliquid et male loqui de me. si nihil in illo corrigendum erat, securus sit ergo quisquis extra communionem ecclesiae constitutus colligit in Christi nomine, dissociatus a societate christiana. atque ita falsum erit illud: qui non est mecum, aduersus me est, et qui mecum non colligit
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͦm erit uerũ qđ ibi ait. qͥ c̃tra uos non ẽ ꝓ uob̾ ẽ. In hoc ens
facto ñ c̃tra eoss ꝓ eis erat. ubi ꝑ nom̃ xꝑi sanitates oꝑabatui
Ut gͦ utraq sententia uera sit. sicuti uera ẽ & illa ubi aitqͥ:
ẽ mecũ adu̾sũ me ẽ. & qͥ mecũ ñ colligit spargit. & illa ubi at
nolite ꝓhib̾e qͥ enĩ c̃tra uos ñẽ ꝓuob̾ ẽ. qͥd restat intelligea¬
ñ erat c̃tra eccł̃iam s ꝓęccł̃ia. & illa tam̃ separatione culpan
ubi sicolliger& sparger&. & si forte uenir& ad ȩccł̃iam no
illud qđ habebat ibi acciꝑ&. s in qͦ aberrauerat emendares
aut elemosinȩ ñ st̃ acceptȩ. immo & angł̃m ad se mutti & i¬
sũ meruit intueri. ꝑ quẽ posss utiq sine hominis alicus
accessu. cuncta necessaria discere. s qm̃ qͥcqͥd boni in oratios
& elemosinis habebat. ꝓdeẽ illi ñ poterat nͥ ꝑ iuinculũ xpias

Expanded text:
et quomodo erit uerum quod ibi ait: qui contra uos non est, pro uobis es t? in hoc enim facto non contra eos, sed pro eis erat, ubi per nomen Christi sanitates operabantur. ut ergo utraque sententia uera sit — sicuti uera est et illa ubi ait: qui non est mecum, aduersum me est, et qui mecum non colligit, spargit, et illa ubi ait: nolite prohibere; qui enim csed pro ecclesia, et in illa tamen separatione culpandus, ubi, si colligeret, spargeret et, si forte ueniret ad ecclesiam, non illud quod habebat ibi acciperet, sed in quo aberrauerat emendaret?aut elemosynae non sunt acceptae, immo et angelum ad se mitti et missum meruit intueri, per quem posset utique sine hominis alicuius accessu cuncta necessaria discere. sed quoniam quidquid boni in orationibus et elemosynis habebat prodesse illi non poterat, nisi per uinculum chris
Abbreviated transcription (Latin):
ab̃i s xiã dari posse baptismũ xꝑi ab eis qͥ ab ȩccl̃a separañ
Sic̃ enĩ ipsi qͦs felicianꝰ in scisiate baptizauit. uerũ baptifmu
accepisse fateri cogunt᷑. qi eos secũ nc̃ habent in ipso baptismo
quẽ inscismate ꝑceꝑunt. sic nos dicimꝰ. baptisnũ xꝑi ẽẽ &iam
extra cõmunionẽ catholicã quẽ dant illi qͥ ab eadẽ cõmunio¬
ne p̃cisi st̃. qr eũ cũ p̃ciderent᷑ ñ amiser̃. Et qđ ipsi se putant

Expanded text:
 dari posse baptismum Christi ab eis qui ab ecclesia separantur. sicut enim ipsi eos quos Felicianus in schismate baptizauit uerum baptismum accepisse fateri coguntur, quia eos secum nunc habent in ipso baptismo quem in schismate perceperunt, sic nos dicimus baptismum Christi esse etiam extra communionem catholicam, quem dant illi qui ab eadem communione praecisi sunt, quia eum cum praeciderentur non a
Abbreviated transcription (Latin):
oculi tiu. qͣndo qͥdẽ sequit᷑. & in libro tuo om̃s scribent᷑ lu
auitt̃ ꝑeꝑit abel. & enoch. & noe. & abraham. ipsa peꝑit ꝙ me¬
ysen & ꝓpħas. tẽpore posteriores ante dñi aduentũ. Et qu
istos. ipsa & apłos. & martyres nr̃os. & om̃es bonos xꝑianos
Om̃s enĩ diu̾sis qͥdẽ tẽporib nati apparuert̃ s societate uns
ppłi c̃tinent᷑. & eiusdẽ cuutatis ciues labores huiꝰ ꝑegrinat¬
onis exꝑti st̃ & qͥdã eoꝵ nc̃ exꝑiunt᷑ & usq in finẽ cȩteris
ꝑient᷑. Item quȩ peꝑit cain. & cham. & hismahelẽ & esaue
dẽ ipsa peꝑit & dathan. & alios in eodẽ ppło similes. Et q
istos. eadẽ ipsã & uidã pseudo apłm & simonẽ magũ. ꝙ e¬
teros usq ad hȩc tẽpora pseudo xꝑianos. in affectione as¬
mali ꝑtinacit᷑ obduratos. siue in unitate ꝑmixti sira
siue aꝑta p̃cisione dissentiant. Sed cũ tales ab spiritalib
euuangelirant᷑. & sacram̃tis imbuunt᷑ tanꝗͣ ꝑ se ipsa res¬

Expanded text:
li tui: quandoquidem sequitur, Et in libro tuo omnes scribentur. Quae autem peperit Abel et Enoch, et Noe, et Abraham, ipsa peperit et Moysen, et Prophetas tempore posteriores ante Domini adventum: et quae istos, ipsa et apostolos et martyres nostros et omnes bonos christianos. omnes enim diuersis quidem temporibus nati apparuerunt, sed societate unius populi continentur et eiusdem ciuitatis ciues labores huius peregrinationis experti sunt, et quidam eorum nunc experiuntur et usque in finem ceteri experientur. item quae eadem ipsa peperit et Dathan et alios in eodem populo similes; et quae istos, eadem ipsa et Judam pseudoapostolum, et Simonem magum, et caeteros usque ad haec tempora pseudochristianos in affectione animali pertinaciter obduratos, sive in unitate permixti sint, sive aperta praecisione dissentiant. Sed cum tales a spiritualibus evangelizantur, et Sacramentis imbuuntur, tanquam per se ipsam Re
Abbreviated transcription (Latin):
m credidit cordi suo ubi unitatẽ seruabat. & fine sc̃i
aptismi sacram̃to qđ ubicũq inuenit. ñ hominũ sed dei
e cognouit. noluit ex hac uita emigrare.Si qͥs aut̃ cũ pos¬
t in ipsa catholica acciꝑe. ꝑ aliquã m̃tis ꝑuisitatẽ elegit in
ismate baptizari. & ĩa si post ea uenire ad catholicã cogi¬
it. qr certus ẽ ibi ꝓdesse sacram̃tũ. qđ alibi accipi qͥdẽ po¬
st ꝓdee aut̃ ñ potest. ꝓculdubio ꝑuersus & iniquus ẽ.
& tanto ꝑnitiosius qͣnto scientiꝰ. Ita enĩ ñ dubitat redte illic¬
accipi. sic̃ ñ dubitat illic ꝓdeẽ. xĩa qđ alibi acceꝑit. Duo siuĩs
enĩ quȩ dicimꝰ. & eẽ in catholica baptismũ. & illic tantũ recti
accipi. Utrũq hoꝵ donatistȩ negant. Itẽ alia duo dicimꝰ. ẽẽ ap̃
donatistas baptismũ. ñ aut̃ recte illic accipi. Horũ duũ illi
unũ magnoꝑe affirmant. id ẽ ẽẽ ibi baptisiũ. ñ aut̃ illic ra¬

Expanded text:
deum credidit cordi suo ubi unitatem seruabat et sine sancti deum credidit cordi suo ubi unitatem seruabat et sine sancti baptismi sacramento, quod ubicumque inuenit non hominum sed dei esse cognouit, noluit ex hac uita emigrare. si quis autem, cum possit in ipsa catholica accipere, per aliquam mentis peruersitatem eligit in schismate baptizaritat, quia certus est ibi prodesse sacramentum, quod alibi accipi quidem potest, prodesse autem non potest, procul dubio perversus et iniquus est et tanto pernitiosius quanto scientius. Et iaccipi, sicut non dubitat illic prodesse etiam quod alibi acceperit. Duo sunt enim quae dicimus, et esse in catholica baptismum et illic tantum recte accipi; utrumque horum Donatistae negant. item alia duo dicimus, esse aput Donatistas baptismum, non autem illic recte accipi; horum duorum illi unum magnopere adfirmant, id est esse ibi baptismum, non autem illic re
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdã contactꝰ ẽ. c̃sensio uoluntatũ. Sig qͥ recessit ab unitate
aliqͥd aliud agere uoluerit. q qđ in unitate ꝑcepit. in eo re¬
cedit atq disiungit᷑. Qđ aut̃ ita uult agere sic̃ in unitate
n qͥb dã reb nob̾cũ st̃. in qͥb dã u̾a nob exier̃. Pinde illa
nodis possumꝰ ut id eligant em̃dati atq correcti cũ carita¬
e satagimꝰ. Hon eis itaq dicimꝰ nolite dare s nolite inscis¬
nate dare. nec eis qͦs uident᷑ baptitaturi dicimꝰ. nolite ac
xtrema necessitas. ubi catholicũ ꝑ quẽ accipiat ñ inuene
it. & in animo pace catholica custodita ꝑ aliquẽ extra u¬
itatẽ catholicã positũ acceꝑit. qđ erat in ipsa catholicȩ
nitate accepturꝰ. si statĩ &iã de hac uita migrauerit. ñ
ũ nͥ catholicũ deputamꝰ. Si aut̃ fuerit a corporali morte
batus. cũ se catholicȩ c̃gregationi. ꝙĩa p̃sentia corpora

Expanded text:
quidam contactus est consensio uoluntatum. si ergo qui recessit ab unitate quidam contactus est consensio uoluntatum. si ergo qui recessit ab unitate aliquid aliud agere uoluerit quam quod in unitate percepit, in eo recedit adque disiungitur; quod autem ita uult agere sicut in unitatein quibusdam rebus nobiscum sunt, in quibusdam uero a nobis exierunt. proinde illa modis possumus, ut id eligant emendati adque correcti, cum caritate satagimus. non eis itaque dicimus: \'nolite dare\', sed: \'nolite in schismate dare\\ nec eis quos uidentur baptizaturi dicimus: \'nolite extrema necessitas, ubi catholicum per quem accipiat non inuenerit et in animo pace catholica custodita per aliquem extra unitatem catholicam positum acceperit quod erat in ipsa catholicae unitate accepturus, si statim etiam de hac uita emigrauerit, non eum nisi catholicum deputamus. sliberatus, cum se catholicae congregationi etiam praesentia corporali
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ baptiratussi ab unitate recesserit. sacram̃tũ baptilim
ñ amitcit. sic eĩa ordinatꝰ si ab unitate recesserit. sacran¬
tũ dandi baptismi ñ amittit. Hulli enĩ sacram̃to inuru
facienda ẽ. Si discedit amaliꝰ. utrũq discedit. Si ꝑmanas
malis. utrũq ꝑman&. Sic̃ gͦ acceptat᷑ baptismꝰ quẽ ñ pot
amutere qͥ ab unitate discefat̃. sic acceptandꝰ ẽ baptisnu

Expanded text:
esserit, sacramentum baptismi non amittit; sic etiam ordinatus, si ab unitate recesserit, sacramentum dandi baptismi non amittit. Nulli etiam sacramento injuria facienda est: si discedit a malis, utrumque discedit, si permanet in malis, utrumque permanet. Si ergo acceptatur baptismus, quem non potuit amittere
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicant ecce hic ẽ xpꝰc. ecce illic. & ab uniũsitate ciuitatissi
montẽ cstitutȩ. ad particulas insidiarũ suarũ multoᷤ epare
& uigulatos assumant. Et cũ hoc noueruit. eligt̃ extra cõnu¬
onẽ unitatis corporis xꝑi acciꝑe baptismũ xꝑi. ad eandẽo¬

Expanded text:
ut dicant: ecce hic est Christus, ecce illic et ab uniuersitate ciuitatis super ut dicant: ecce hic est Christus, ecce illic et ab uniuersitate ciuitatis super montem constitutae ad particulas insidiarum suarum multos separent et iugulatos absumant. et cum hoc nouerint, eligunt extra communionem unitatis corporis Christi accipere baptismum Christi, ad eande
Abbreviated transcription (Latin):
licimꝰ. qđ & illi dict̃. in his qͥ ab eoꝵ cõmunione discedt̃. Intu¬
ant᷑ & ĩa similitudinẽ notȩ militaris. qr extra militiã a
dlesertorib & hab̃i & accipi potest. s tam̃ extra militiã nec
abenda nec accipienda ẽ. & reducto uł ꝑducto ad militiã
nec mutanda. nec iteranda ẽ. Uerũtam̃ alia causa ẽ eorũ
quȩ sic̃ ꝓmissa ẽ toto t̾rarũ orbe diffundit᷑. & extendit᷑ usq¬
fines t̾rȩ. quȩ crescens int̾̃ tirania. & in tedio scandaloꝵ raqͥ
ted&s animã meã. in petra exaltasti me. petra aut̃ erat xp̃cds
spe. Idõq sequit᷑ psalmꝰ & dic̃. Deduxisti me qr factꝰ es spesn
turris fortitudinis a facie inimici. Ex illiꝰ qͥppe ꝓmissionb
tanꝗͣ teli iaculis in turri munitissima c̃stitutis. ñ solũ caus
s &ĩa expugnat᷑ inimicꝰ. induens lupos suos pellib ouun

Expanded text:
dicimus, quod et illi dicunt in his qui ab eorum communione discedunt. Intudicimus, quod et illi dicunt in his qui ab eorum communione discedunt. Intueatur etiam similitudinem desertoribus et haberi et accipi potest; sed tamen extra militiam nec habenda nec accipienda est, et reducto vel perducto ad militiam nec mutanda nec iteranda est. Verumtamen alia causa est eorum quae, sicut promissa est, toto terrarum orbe diffunditad fines terrae, quae crescens inter zizania et in taedio scandalorum requiem ui, cum taederet anima mea: in petra exaltasti me. petra autem erat Chrisspe. ideoque sequitur psalmus et dicit: deduxisti me, quia factus es spes mea, turris fortitudinisafacieinimici. ex illius quippe promissionibus tamquam telis et iaculis in turri munitissima constitutis non solum cauetur, sed etiam expugnatur inimicus, induens lupos suos pellibus ouium,
Abbreviated transcription (Latin):
unuenientes quia tu fecisti eos. non ipsi se dant tibi ut
serues qd̃ fecisti: & quales se ipsi fecerant occidunt se tͥ¬
& trucidant exaltationes suas sicut uolatilia. & curio¬
sitates suas sicut pisces maris quib ꝑambulant secre¬
tas semitas abyssi & luxurias suas sicut peccora campi.
ut tu ds̃ ignis edax consumias mortuas curas eorũ. re¬
creans eos in mortalit᷑. S nͣ nouertͣ uiam uerbum tu¬
um ꝑ qd̃ fecisti omĩa ea quȩ numerant. & ipsos qui nu
merant. & sensũ quo cernunt quȩ numerant. & men¬
tem de qua numerant: & sapientiȩ tuȩ non ẽ numerꝰ.
Ipse auͣt unigenitꝰ factus ẽ nob̃. sapientia & iusticia. &

Expanded text:
inuenientes, quia tu fecisti eos, non ipsi se dant tibi, se ut inuenientes, quia tu fecisti eos, non ipsi se dant tibi, se ut serues quod fecisti, et quales se ipsi fecerant occidunt se tibi et trucidant exaltationes suas sicut uolatilia et curiositates suas sicut pisces maris, quibus perambulant secretas semitas abyssi, et luxurias suas sicut pecora campi, ut tu, deus, ignis edax consumas mortuas curas eorum recreans eos immortaliter. Sed non nouerunt uiam, uerbum tuum, per quod fecisti ea quae numeranmerant, et sensum quo cernunt quae numerant, et mentem de qua numerant; et sapientiae tuae non est numerus . Ipse autem Unigenitus factus est nobis sapientia, et justitia,