comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
chi quam sine ꝯdictioneḋ¬
beas. iussu mco pinisisti titi¬
osub sdictioe. cum pendẽte
condictione. incostatu sit o.¬
bligatio tua adu̾sus me. tã¬
quam sisubcontrana ꝯdic¬
tion̾e. cam michi spopondi¬
qui ex mea uoluntate ean

Expanded text:
i sine condicione debebas, iussu meo promisisti Attio sub condicione: cum pendente condicione in eo statu sit obligatio tua aduersus me, tamquam sub contrariam condicionem eam mihi spopondiqui ex mea uoluntate ean
Abbreviated transcription (Latin):
petitus eẽt. puto hoc nos in¬
re uti ut post indicrum x¬
cptum cã omĩs restituẽda
cẽt actor. silitis ꝯtestate
tp̃r solutus fiussi. ¶Ser¬
uium tuum imprudens a
finr boãfide emi. is expecri¬
lio qd̾ ad tẽ ꝑtinebat. hõe

Expanded text:
petitus esset, puto hoc nos iure uti, ut post iudicium acceptum causa omnis restituenda esset actor, si litis contestandae tempore solutus fuisset. Servum tuum imprudens a fure bona fide emi: is ex peculio, quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
ui cuiũs loci p̃cbum sequi o¬
bi legatus est quasi mn le¬
gatum posseclenm ⁊ uẽdid̃¬
.riii. mortuo eoposse temͣ
pretium ꝯdic̃ere. uil.ait
quasi exre tua locuplectiõ
tu accionem nõ habebit s

Expanded text:
ui, cuius loci pretium sequi obi legatus sit, quasi mihi legatum possederim et vendiderim, mortuo eo posse te mihi pretium condicere Iulianus ait, quasi ex re tua locupletior ftu actionem non habet, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tissi cans inquẽ obligatio
Et cum pecc̃iam daictur ũ
aliquid fieret. quam cliu
in pẽdenti eẽt. an id futu¬
rum eẽt cessabit obligatõ.
cũ uero c̾tum ẽẽ cepus. fu¬
turum idnõ ẽẽ. obligabit᷑
qui accepissi ueluti si titio.
si manumissus no finͣt Si
pupillus sñ tutoris auc̃te¬
creclidit. Eut soluendi c̃ã
deditꝭ ꝯsũpta peccia. ꝯdicto¬
nem h̃t̃. uł lib̾atur non
alia ratione qua qd̃ fc̃õi¬

Expanded text:
tisset casus, in quem obligatio et cum pecunia daretur, ut aliquid fieret, quamdiu in pendenti esset, an id futurum esset, cessabit obligatio: cum vero certum esse coepisset futurum id non esse, obligabitur qui accepisset: veluti si Titio si manumissus non fuerit. Si pupillus sine tutoris auctcrediderit aut soluendi causa dederit, consumpta pecunia condictionem habet uel liberatur non alia ratione, quam quod facto
Abbreviated transcription (Latin):
eum qui accepit. Ite̾mq
eandem cͥreclefes. an crechi¬
ta fieret clixi inbꝰ mõi ꝓposi¬
tionibꝰ nõ ꝓpriis u̾bis nos
utinam talem ꝯctum neq
donationem ec̃. neq peccu¬
niã cditam dõatioẽ nõ cẽ. qr¬

Expanded text:
cceperit. Idem eandem crederes, an credita fieret? dixi in huiusmodi propositionibus non propriis verbis nos uti, nam talem contractum neque donationem esse neque pecuniam creditam: donationem non e
Abbreviated transcription (Latin):
qͣre si cos ꝯsũpẜit. licet cõ¬
diction̾e tencat᷑ꝰ tñ doliex¬
epto ẽ uti poterit. quia sec̃¬
dum uolũtatem dantis.
nũmi sũt ꝯsũpti. na siẽgo
quasi deponẽs tibi dedoᷤ tu
quasi mutuam accipias.
nec depõitum nec mutuũ
est. Iem ẽ ⁊ situ qi mutu¬
am peccuniam decłis. ego
quasi ꝯmodatam osten᷑dẽ¬
digr̃a acccpis un utroq
cau̾ ꝯsũptis numinis. cõ¬
dictioni. sine doĩi ex ceptioe

Expanded text:
re si eos consumpserit, licet condictione teneatur, tamen doli exceptione uti poterit, quia secundum voluntatem dantis nummi sunt consumpti. Si ego quasi deponens tibi dedero, tu quasi mutuam accipias, nec depositum nec mutuum est: idem est et si tu quasi mutuam pecuniam dederis, ego quasi commodatam ostendendi gratia accepi: sed in utroque casu consumptis nummis condictioni sine doli exceptione
Abbreviated transcription (Latin):
cipientis no facit. s ꝯsũptis
alieno mimos tibi mutuos
dedi. nõ ante michitencis.
qua si eos ꝯsũpseris. Ed
siꝑ partem. cos ꝯsũpscris.
anꝑ parte tibi comidicam

Expanded text:
cipientis non facit, sed consumptis alienos nummos tibi mutuos dedi, non ante mihi teneris, quam eos consumpseris. quod si per partes eos consumpseris, an per partes tibi condica
Abbreviated transcription (Latin):
inglana quedã
p̃cepta sũt cnrca pecc̃iami ẽ¬
ditam. nã si tibi debitore
meum iussero dare pec̃ciã
oblignns michi quanisi
mecs nũmos nõ accepis.
Audigitur induab ꝑsoĩs
recipitur. hoc ⁊ incãdem per¬
sona recipiendum est. ut

Expanded text:
ingularia quaedam recepta sunt circa pecuniam creditam. nam si tibi debitorem meum iussero dare pecuniam, obligaris mihi, quamvis meos nummos non acceperis. quod igitur in duabus personis recipitur, hoc et in eadem persona recipiendum est, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
inpossibili ꝯdictione stip¬
uler: cum eĩn nulla sit sti¬
pulaͣtio manebit ꝯdictio.
¶sz⁊ sici numerauero cin po¬
stea bonis int̾dictum est.
mox ab eo stipuler. puto
qm⁊ stipulando sibi acꝗͣ¬
rt. ¶inummos meos
dedero tibi acquiratur o¬
bligatio cũ cotidie ereditũ
peccumiam mutuam. ab a¬
lio poscamus. ut nr̃o noĩe ẽ¬
d itor numeret futuro de¬
bitori nostro. ¶Seposui
apudte . x. postea ꝑmisi tͥ
uti nerua ⁊ ꝓculus. ⁊̃ ante¬
uoquam moueãtur ꝯdicere.¬
r quasi mutua tibihec posse¬
dt auĩt. ⁊ est uerum. ũ ⁊ mãcel¬
ea lo uidetim: aĩo eñi cepit poc¬
ĩci si deir. ergo tr̃asit piculum
ct᷑ r adcum qui mutuam roga
cum deponerem utitibi siuo¬
les ꝑmiẜo crelitam nõ eẽ.
bi peccumamꝰ crederem. ego
cum nõ baberem lãccͣm ti¬
bi dedi massam auriuteaz
uenderes: nũmis utereris.
si uendidens. puto mutu a
peocuniam fcãm qd̾ silãcẽ¬

Expanded text:
impossibili condicione stipuler: cum enim nulla sit stipulatio, manebit condictio. Sed et si ei numeravero, cui postea bonis interdictum est, mox ab eo stipuler, puto  stipulando sibi adquirit. Si nummos meos dedero, tibi adquiritur obligatio, cum cottidie credituri pecuniam mutuam ab alio poscamus, ut nostro nomine creditor numeret futuro debitori nostro. Deposui apud te decem, postea permisi tibi uti: Nerva Proculus etiam antequam moveantur, condicere quasi mutua tibi haec posse aiunt, et est verum, ut et Marcello videtur: animo enim coepit possidere. ergo transit periculum ad eum, qui mutuam rogavcum deponerem, uti tibi si voles permisero, creditam non esse bi pecuniam crederem: ego cum non haberem, lancem tibi dedi vel massam auri, ut eam venderes et nummis utereris. si vendideris, puto mutuam pecuniam factam. quod si lance
Abbreviated transcription (Latin):
mmos tibi credide̾rit. an
queritur. ⁊ quidem siyimiᷤ
meus cui xcssa ẽ pecculu
admistratio. ẽdiderit ti¬
bi erit mutua. fugitiuus i¬
lũtatem domini credendo.
no facit accipientis. quid
ergo  uendicari nĩum posst̃.
siextent.aut si dolo maloḋ¬
sinant possideri. ad exbibẽ¬
dum agi. ꝙ siel sine doloma¬
lo ꝯsũpsisti. odicere tibipo
mutuam accepis eaq in
ctionem funoso acquiri.i¬
lulait. nam ex quibꝰ cãis
ingnorantib nob̾is acti¬
ones acquinit̾ ex bisdem
eciam furioso acquiri. E tẽ
si his qui ẜuo crediderat: fu¬
iere ceꝑit. deinde ẜuus in

Expanded text:
 an quaeritur. et quidem si seruus meus, cui concessa est peculii administratio, crediderit tibi, erit mutua: fugitiuus auoluntatem domini credendo non facit accipientis. quid ergo? uindicari nummi possunt, si extant, aut, si dolo malo desinant possideri, ad exhibendum agi: quod si sine dolo malo consumpsisti, condicere tibi pomutuam acceperis eaque in ctionem furioso adquiri Iulianus ait: nam ex quibus causis ignorantibus nobis actiones adquiruntur, ex isdem etiam furioso adquiri. item si is qui servo crediderat furere coeperit, deinde servus in
Abbreviated transcription (Latin):
ue cẽtus fuerit refactus sũi
sũt nobis quedam spẽs. q̃
dignum hñt tractatũ. an
hec actio adpetitionem ea
sufficiat nunicraui tibi.x.
et hec aliistipłatus sũ. mul¬
la ẽ stipulatio. Anꝯclicẽ de¬
cez ꝑ hane actionem possiz.
quasi duob cc̃tib in t̾ue¬
mentib. uno qui ie fes est
i. numcratione alio qui u¬
bis .i. inutiliter. quoniam
alu stiplon nõ potui: ⁊ pu¬
popos se Idem erit qued si
apupillo fuero sine tuto¬
ris autoĩtate stipulatus.
cui tucorem ẽẽ crecdidi. na

Expanded text:
factus sive sunt nobis quaedam species, quae dignum habent tractatum, an haec actio ad petitionem eorum sufficiat. Numeravi tibi decem et haec alii stipulatus sum: nulla est stipulatio: an condicere decem per hanc actionem possim, quasi duobus contractibus interuenientibus, uno qui re factus est, id est numeratione, alio qui uerbis, id est inutiliter, quoniam alii stipulari non potui? et puto posse. Idem erit, si a pupillo fuero sine tutoris auctoritate stipulatus, cui tutore ‹auctore› credidi: na
Abbreviated transcription (Latin):
sideraueris mutuam peccia.
nec uoluers credici nonine
añt quam cmisses suscipere.
atq ita cieditor quia neccesi¬
bat:deposuerit apud re hane
cãdem peccuniam ut siemis¬
ses. editi noĩe obligatus eẽs.
hoc depõitum pericnlo est cͣmii
qui suscẽpit nam ⁊ quirem
uendendam acceperit. ut p̾cio
utertur. ꝑiculo suo rem ħebu¬
¶Res pignoridata peccu¬
nia soluta sdici põt ⁊ fructus
ex inusta causa ꝑccpti Slicẽ¬
disũt nam ⁊ si colonus post r¬
lustrum ꝯpletum fructus ꝑce¬
perit: ꝯdicieos ꝯstat ĩta demũ
sinon exuoluntate dñi pcẽp̃ti
sũt. Namsiex uolũtate dñiꝓ¬
culdubio cessat alictio. ¶Ea
que uifluminum inportata
re oporteat sud postea pient.
quam ꝑ te fc̃m cĩt. quominus
id m dares. tum fore idde¬
trim̃tũm. ostat. s⁊ cum quera¬
tur anperte factum sit Mĩa¬
nciti debebit. nõ solum su
inpotestate tuafuent idnoc.
ne. ant dolo malo feceris.i

Expanded text:
esideraueris mutuam pecuniam nec uolueris creditae nomine antequam emisses suscipere atque ita creditor, quia necesbat, deposuerit apud te hanc eandem pecuniam, ut, si emisses, crediti nomine obligatus esses, hoc depositum periculo est eius qui suscepit. nam et qui rem uendendam acceperit, ut pretio uteretur, periculo suo rem habebit.Res pignori data pecunia soluta condici potest. et fructus ex iniusta causa percepti condicendi sunt: nam et si colonus post lustrum completum fructus perceperit, condici eos constat ita demum, si non ex uoluntate domini percepti sunt: nam si ex uoluntate, procul dubio cessat condictio.Ea, quae ui fluminum importatare oporteat si id postea perierit, quam per te factum erit quominus id mihi dares, tuum fore id detrimentum constat. sed cum quaeratur, an per te factum sit, animadverti debebit, non solum in potestate tua fuerit id nec ne aut dolo malo feceris
Abbreviated transcription (Latin):
quam adue. borum inrerpre¬
significatione ip̃ius tituli re¬
ferre. Qmigitur multa ad
tractus uanos ꝑtmnentiauira.
suh hoctitulõ pretor insemit.
Ido rerum creditaium titłin
premisit: omnes enim ꝯctu
quos alienam sidem secutĩ
stitiumus. Com̃pletit᷑ na

Expanded text:
quam ad verborum interpresignificatione ipsius tituli referre. Quoniam igitur multa ad contractus varios pertinentia iura sub hoc titulo praetor inseruit, ideo rerum creditarum titulum praemisit: omnes enim contractus, quos alienam fidem secuti instituimus, conplectitur: nam,
Abbreviated transcription (Latin):
idatio interdum pend. ut
expost fc̃o ꝯfumetur uelu¬
ti sidẽ tibi mutuos numos.
ut si alictio aliqua extiterit.
tui fiat. sisq michi obli¬
gacus. ¶tẽ si legati pec¬
cuniam heres credident. de¬
inde legatarius eamnolue¬
nt adse ꝑtinere. quia bere¬
dis exdie adite herditatiꝰ¬
uidẽtur nĩum fuisse ut cͣre¬
dita peccuna petipossit. na
fcãs. adid tp̃s redigi. quolx¬
reclitas adita fucrit. cimire¬
pudi atum sit legatũ aut

Expanded text:
i datio interdum pendet, ut ex post facto confirmetur: veluti si dem tibi mutuos nummos, ut, si condicio aliqua exstiterit, tui fiant sisque mihi obligatus: item si legatam pecuniam heres crediderit, deinde legatarius eam noluit ad se pertinere, quia heredis ex die aditae hereditatividentur nummi fuisse, ut credita pecunia peti possit. nam factas ad id tempus redigi, quo hereditas adita fuerit, cum repudiatum sit legatum aut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspeciemaiam inceteris rebꝰ
ideo inicreditum i nõ possu¬
mus. qr aliud ꝓ alio imito
creditori solui non põt.¬
Appellata est autem mutin
datio ab co quod de meo tͥuũ
fuit ⁊ ido sinon fiat tuum. Nõ
nascitur obligatio creditũ
ergo amutuo eo differtut. qͥ
genus aspecie. nam creditur
consistir extraeas res q̃ pon¬
derenumero mensuraue cor¬
tinentur. sicut si eandem rez
recepturi sunnus creditumẽ
Item mutim non põt esse.
nisi proficiscatur peccia. ere¬
ditum autem sit interdum
eciam sinichꝰ ꝓficiscatin. ue¬
lutisi post mipcias. dos ꝓmit¬
tatur. ¶Inmutu datiõe

Expanded text:
specie: nam in ceteris rebus ideo in creditum ire non possumus, quia aliud pro alio inuito creditori solui non potest.Appellata est autem mutui datio ab eo, quod de meo tuum fit: et ideo, si non fiat tuum, non nascitur obligatio.Creditum ergo a mutuo differt qua genus a specie: nam creditum consistit extra eas res, quae pondere numero mensura continentur sic, ut, si eandem rem recepturi sumus, creditum est. item mutuum non potest esse, nisi proficiscatur pecunia, creditum autem interdum etiam si nihil proficiscatur, ueluti si post nuptias dos promittatur.In mutui datione
Abbreviated transcription (Latin):
etuus ꝯmunis i¬
uiri ⁊ fratris eius. puerum
donauit uxori frĩs. ꝓ qua ꝑ¬
te is ẜuus qui donass ruri es¬
set. ꝓca ꝑte munus nõ eẽt x¬
factum mulieris. R. idẽ ui¬
uxorem hĩet. ⁊ rem cõẽm u¬
xoridonass. nam ex t̃cia ꝑte
mulieris res facta nõ est. ex
scissent fr̃s. aũ postea quã do¬
nata eeñt. ratum hũissent. ñ
debe̾ mulierem̃ releit.
donare uellet. ꝑmisit ei ut a
debitore suo stipuletur. illa
cũ id feciss prusq̃ peccĩam t¬
auferret diuortium fecit. q̃¬
ro utsuuire cam sũmam pe¬
tere debeat. an ca ꝓmissiore

Expanded text:
eruus communis uiri et fratris eius puerum donauit uxori fratris: pro qua parte is seruus qui donasset uiri esset, pro ea parte munus non esse factum mulieris reuxorem haberet et rem communem uxori donasset: nam ex tertia parte mulieris res facta non est, ex scissent fratres aut posteaquam donata esset ratum habuissent, non debere mulierem reddere.donare uellet, permisit ei, ut a debitore suo stipuletur: illa cum id fecisset, priusquam pecuniam aufer‹r›et, diuortium fecit: quaero, utrum uir eam summam petere debeat an ea promissione
Abbreviated transcription (Latin):
ne donauit. ut qd̃ donauit
indotem accipiat. defũetoco.
donatio conualescit.
textu matrimoii nõ ꝓhibent᷑.¬
Di uortii causa donatioes int
uirum ⁊ uxorẽ cesse sũt. Se¬

Expanded text:
ne donauit, ut quod donauit in dotem accipiat, defunct‹o› eo donatio conualescit. texto matrimonii non prohibentur.Diuortii causa donationes inter uirum et uxorem concessae sunt: s
Abbreviated transcription (Latin):
data cibaria repetino possũt.
s nec tp̃r matrimon. si ea ma¬
cipia uxoris in cõi usu fuer̾.
Filius reb matris int̾uemẽ
solitus.pecc̃ia matris ꝯsenti
obligatum filium in ea pec¬
cunia uoluit eẽ. int̃ annum¬
postiiua filius decessit. de pe¬
culio cũ patre in cuius pote¬
state fuisse ꝓponatur. actio¬
nem habe. Nidonauit. repeti

Expanded text:
data cibaria repeti non possunt, sed nec tempore matrimonii, si ea mancipia uxoris in communi usu fuerint. Filius rebus matris intervenire solitus pecunia matris consentobligatum filium in ea pecunia voluit esse, intra annum, quam filius decessit, de peculio cum patre, in cuius potestate fuisse proponatur, actionem habere: si donavit, repeti
Abbreviated transcription (Latin):
exhibet dote plegata. s ⁊ do¬
natioĩb u̾bis fidicominis¬
peccĩa sibi donata. aũ mo¬
bilem. aũ soli rem ꝯꝑauit.
extant. Quero si mulier rero¬
or effectus. cum peccĩa muli¬
eris res ꝯꝑata extet. R. locuple¬
tiorem ẽẽ exdonatiõe negari
nõ põt. Non em̃ querimus
ꝗddeclucto ent alieno lib̾mha¬
beat. s qd exre mulieris posi¬
deat. Solumeni seꝑatur h
ab eo cuires dõata ẽ. qd si res
mulieris ꝑmanẽt.⁊ uẽdica¬
re directo põt̾. ⁊ eĩt det̾ior cã
uin si ei pecc̃ia quatenus res
ualet. nõ ulrͣ id tñ qd dõatu
pure uxori doare uellem. nõ
illo conualescẽte. ꝯuitiõe te¬
neor.Mortuo aũt nichilo
minus paupiorsum. nõeĩ
habeo qd̾ hĩturus eẽm.

Expanded text:
exhiberet, dote praelegata, sed et doexhiberet, dote praelegata, sed et donationibus uerbis fideicommispecbilem aut soli rem comparavit: extant: quaero, si mulier revoor effectus, cum pecunia mulieris comparata exstet. respondi: locupletiorem esse ex donatione negari non potest: noquid deducto aere alieno liberum habeat, sed quid ex re mulieris possideat. solo enim separatur hic ab eo, cui res donata est, quod ibi res mulieris permanet et uindicare directo potest: et erit deterior causa uiri, si ei pecunia quatenus res ualet, non ultra id tamen quod donatum pure uxori donare uellem, non illo conualescente condictione teneor, mortuo autem nihilo minus pauperior sum: non enim habeo quod habiturus essem.
Abbreviated transcription (Latin):
situm int̃ eas ꝑsonas mino¬
ris donatioĩs causa existima
põĩtum aũt ⁊ cit̃ exstimatio¬
nem quoqr dari põt. ¶el xor
uiro fructum fundi ab hirde
suo daricurauit. qd̾ si datus
nõ fuiss. certam pecc̃iam mõ¬
tis causa ꝓmitti curauit. Be¬
functo uiro uiua muliere sti¬
pulatõ soluitur. ut traditõ q̃
mandãte uxore mortis cau¬
sa feã est. Nam quo casum.¬
ter exteros ꝯlito nascitur int̾
Hoitis sue causa gnͣo
ul mrin socerum frustra cõ
uenit. quia mortuo soccrot
nuptie nõ solũntur. nec int̾¬
est. anꝑat̾ filium ul filiam
exhrdaueit. diuortu spẽs ca¬
ores sifiant dãpni ꝯpẽsatio ñ
admittitur casdem res nõ pos¬
sit mulier sibi quasi donataᷤᷤ
defende ex illis u̾bis qb do¬
natioẽs ei auiro legate sunt.
cum eiusmoi spẽs neq donaĩ
neq aufem udeãtur.
dotis in stipla̾tum dedux̾at.
cas q nõ petierat. cumꝑ oe
tp̃s mamimon sũptib suis
uxorẽ ⁊ eius familiam uir i¬

Expanded text:
situm inter eas personas minoris donationis causa aestimatpositum autem et citra aestimationem quoque dari potest.Uxor uiro fructum fundi ab herede suo dari, quod si datus non fuisset, certam pecuniam mortis causa promitti curauit: defuncto uiro uiua muliere stipulatio soluitur, ut traditio, quae mandante uxore mortis causa facta est: nam quo casu inter exteros condictio nascitur, inter Mortis suae causa genero vel nurui socerum frustra donare convenit, quia mortuo socero nuptiae non solvuntur: nec interest, an pater filium vel filiam exheredaverit. divortii specores si fiant, damni compensatio non admittitur. easdem res non potest mulier sibi quasi donatas defendere ex illis uerbis, quibus donationes ei a uiro legatae sunt, cum eiusmodi species neque donari neque auferri uidentur.dotis in stipulatum deduxerat easque non petierat: cum per omne tempus matrimonii sumptibus suis uxorem et eius familiam uir
Abbreviated transcription (Latin):
uir.u. uẽditori dedit. diuor¬
tio fc̃o om̃i m̃o uir eam sum¬
mam exiget. neq ad rem ꝑ¬
tinet. an isẜuus det̾ior fẽs sit
Ram ⁊ si mortuus eẽt in .u.
exactõ elꝯpetit. querit᷑ enĩ. an
mulier ex in patrimoĩo locu¬
pletior sit eo tp̃r quo dedote a¬
gebatur. fc̃a aũt intlligitur
que ere alieno int̃uentu uiri
lib̾ata est qd potuiss ad huc
deb̾e si uir peccĩam nõ soluis¬
s. Neq eñi int̾est exqua causa
mulier peccĩam debuit. utr̃u.
nõ fun̾it. nisi peccĩam. aiuro a¬
cepiss. hoc ꝯsuptum eiꝑit q
donauit. Simꝰ inrerum nasã¬

Expanded text:
quinque uenditori dedit, diuortio facto omnimodo uir eam summam exiget neque ad rem pertinet, an is seruus deterior factus sit: nam et si mortuus esset, quinque exactio ei competeret. quaeritur enim, an mulier ex uiri patrimonio locupletior sit eo tempore, quo de dote agebatur: facta autem intellegitur, quae aere alieno suo interuentu uiri liberata est, quod potuisset adhuc debere, si uir pecuniam non soluisset: neque enim interest, ex qua causa mulier pecuniam debuit, utrum non fuit, nisi pecuniam a uiro accepisset, hoc consumptum ei perit qui donauit, si
Abbreviated transcription (Latin):
N. Que iam nupte marit̾
donaiit. uiri manet. ⁊ põt ea
uendicare. nec ꝗcqu̾a refert
qd amplalegata ab uxore r
mulier que ad cõem filium ⁊¬
uolebat quim potestate patͥs
erat. post mortẽ patris fund
ꝑuenire. eũ patritradidit. uti
post mortẽ restituatur filio.
queto. an donatõ tibi uidcat.
ut nich agatur. an ualeat q¬
dem. s mulieris potestas da¬
tur. siuoliñt eam repete.ꝑr.¬
si color. ul titulus ut sic dixe¬
rim donatiõi quesitus ẽ mẽ
ualebit traditõ. Id ẽ si hoc exi
git uxor ut aliꝗd exeare inte¬
rim ꝯmoda sentiret maritus.
Alioꝗn si soloeius ministio
usa est. ⁊ id egit ut uł reuoca¬
re sibilicẽt. uł ut res cũ om̃i
emolum̃to ꝑ patr̃e postã ad
filium tñsiret. cur nõ ide ꝑĩn
sit ratumat si cũ extraneo ta

Expanded text:
.Quae iam nuptae maritus donauit, uiri manent et potest ea uindicare: nec quicquam refert, quod ampla legata ab uxore eiMulier, quae ad communem filium uolebat, qui in potestate patris erat, post mortem patris fundum peruenire, eum patri tradidit, uti post mortem restituatur filio. quaero, an donatio tibi uideatur, ut nihil agatur, an ualeat quidem, sed mulieri potestas datur, si noluerit, eum repetersi color uel titulus, ut sic dixerim, donationi quaesitus est, nihil ualebit traditio, idem git uxor, ut aliquid ex ea re interim commodi sentiret maritus: alioquin si solo eius ministerio usa est et id egit, ut vel revocare sibi liceret vel ut res cum omni emolumento per patrem postea ad filium transiret, cur non idem perinde sit ratum ac si cum extraneo ta
Abbreviated transcription (Latin):
ri uxor ei donar possit.
dicimus honoris causa. ut
ecce si uxor inro laticlauii ⁊¬
petẽli gr̃a donet. uł ut eque
tiuxori. ac ne uiro sciente i¬
eam suam ẽẽ donauuĩt. mu¬
lier recte eam usucapiet id̃
uerit. łsi uir rem scierit su
am eẽ. priusq̃ usucapitur.
uendicareq eam pot̾it. nec
uoluet. ⁊ hoc ⁊ mulier nore¬
rit. int̾rumpetur possessio. ꝗ

Expanded text:
ri uxor ei donare possit.dicimus honoris causa: ut ecce si uxor uiro lati clauii petenti gratia donet uel ut equesti uxori, ac ne uiro quidem sciente eam suam esse, donauerit, mulier recte eam usucapiet. ideuerit. sed si uir rescierit suam rem esse, priusquam usucapiatur, uindicareque eam poterit nec uolet et hoc et mulier nouerit, interrumpetu
Abbreviated transcription (Latin):
a. uł repudium tibi sineul
xx. que michi hac die dõati¬
oms causa dare uoliuisti. du¬
turam restituram me sine ul
ticia marito suo repuchum
tioẽ ꝓpõita. si ꝯditio erus ex¬
titit. peti posse ¶qm exdonati¬
one inpecc̃iam creditã ꝯu̾sa
est.Qd si stipłatio ꝯmissa ñ
pia seiẽ data effecta sint eni

Expanded text:
a vel repudium tibi sine ulviginti, quae mihi hac die donationis causa dare voluisti, daturam restituturam me sine ulTitio marito suo repudium tione proposita, si condicio eius exstitit, peti posse, quoniam ex donatione in pecuniam credita‹m› conuersa est: quod si stipulatio commissa non pia Seiae data effecta sint eius
Abbreviated transcription (Latin):
circum scriptum se eẽ docint
p̃terea exceptio ista suc cog̾¬
nem uins uirandi replica¬
tio fraudis crrdittoĩb de¬
betdan. ¶irperra si fra¬
udator detulerit ius uiran¬
dum creditori. ut iuret. si¬
bi .x. dan oportere. moxbo¬
nis eius uẽclitis exꝑm uo¬
let̃. aut denegan debet ac¬
tio aut excep̾tio õpoãtuir
frandatoꝵ creditor.¬
iurandum defensoris ułp
curatoris iri. ab adusano
delatum. ꝓdeẽ. exccptioemq
dũo parere. iuł scribit. ¶de
ergo dicendum erit. ⁊ sida¬
tus adpetẽdum ꝓcurator ix¬
oportere. nã actioẽm mͥ parit.

Expanded text:
circumscriptum se docuit. praeterea exceptio ista siue cognnem iurisiurandi replicatio fraudis creditoribus debet dari. praeterea si fraudator detulerit iusiurandum creditori, ut iuret sibi decem dari oportere, mox bonis eius uenditis experiri uolet, aut denegari debet actio aut exceptio opponitur fraudatorum creditorum.Iusiurandum defensoris uel procuratoris ei ab aduersario delatum prodesse exceptionemque domino parere Iulianus scribit. idem ergo dicendum erit et si datus ad petendum procurator reoportere: nam actionem mihi parit.
Abbreviated transcription (Latin):
uiratum ẽ denega̾tur actio.
aut si ꝯtrou̾sia erit .i. si ãbi¬
gitur.an ius uirãdum da¬
tum̃ ẽ exceptioni locus ẽ.¬
s ĩure iurãdo dato uł remis¬
so. reus quidem acquirit
exceptioem sibi. aliisq ac¬
tor uero actioẽm acquint.
inqua hoc solum queritũ.
au iirauent.dan sibiopor¬
tere. uł cũ iuraic paratus ⁊¬
eẽt.ius murãdum ei remissẽ
sit. ¶Si dapneri quis p̾t
ius uurãsum exfamoso ui¬
ditio. famosum ec̃. mag̾ẽ.¬

Expanded text:
uratum est, denegatur actio: aut, si controuersia erit, id est si ambigitur, an iusiurandum datum sit, exceptioni locus est. Iureiurando dato uel remisso reus quidem adquirit exceptionem sibi aliisque, actor uero actionem adquirit, in qua hoc solum quaeritur, an iurauerit dari sibi oportere uel, cum iurare paratus esset, iusiurandum ei remissum sit. Si damnetur qui‹s› post iusiurandum ex famoso iudicio, famosum esse mag
Abbreviated transcription (Latin):
Gi is qui tpͣali act̾ior mich̾
obligatus erat. detulit nis¬
uiradum ut iurẽ. eũ daico¬
portere. ego quoq mirau̾o.
tp̃r nõ liẜerat. qui apost liꝑ¬
cem̃ ꝯtestatam cũ eo ꝓpetu¬
acur adusus eũ obligatõ¬
som captum se cẽ dicat. ad

Expanded text:
i is, qui temporaria actione mihi obligatus erat, detulerit iusiurandum, ut iurem eum dare oportere, egoque iurauero, tempore non liberatur, quia post litem contestatam cum eo perpetuatur aduersus eum obligatioso captum se
Abbreviated transcription (Latin):
fundum uẽdide¬
tuum petas tecx¬
ceptioẽ recte repellẽdum. Sr̃ sido¬
minus fundi b̾rs uẽditori exista
idem eĩt dicedum. ¶ Giꝗs rem
meã mãdato meo uẽdiderit. rien¬
dicãti michi rem uẽditam: noce¬
bit hec exceptio. nisi ꝓbetur me
mandasse ne trad̾et᷑ añ quã preci¬
um soluatur. ¶ Celsus ait. si
ꝗs rem meã uẽdiderit minoris q̃
el mãdami nõ uiderur alienata.⁊
sipetã cam. nõ obstabit michiex
ceptĩo. qd̾ um est. ¶ Si fuus m̾¬
testam̃tolib̾m eẽ iusẜit.eiq pecu¬
lium plegauĩt. ⁊ uẽditor afuo
merces petere ceꝑit. exceptõ in fac¬
tum locũ hebit. qr is tuc ẜuus fu¬
iss cũ oxiss. ¶ Giꝗs rem emerit.
nõ aũt fui̾t ei tradita ẜ possessio¬
nem sine uicio fiĩt nactus. h̃t a
exceptioẽm ec̃ uẽditorem. isifor

Expanded text:
fundum vendidetum petas, hac exceptione recte repellendum. Sed et si dominus fundi heres venditori existat, idem erit dicendum. Si quis rem meam mandatu meo vendiderit, vindicanti mihi rem venditam nocebit haec exceptio, nisi probetur me mandasse, ne traderetur, antequam pretium solvatur. Celsus ait: si quis rem meam vendidit minoris quam ei mandavi, non videtur alienata et, si petam eam, non obstabit mihi haec exceptio: quod verum est. Si servus metestamento liberum esse iusserit eique peculium praelegauerit et uenditor a seruo merces petere coeperit: exceptio in factum locum habebit, quia is tunc seruus fuisset cum contraxisset. Si quis rem emerit, non autem fuerit ei tradita, sed possessionem sine uitio fuerit nactus, habet exceptionem contra uenditorem, nisi for
Abbreviated transcription (Latin):
tradita ꝓdit. int̾est eñi emptioĩs
prii. scđo rem nõ euĩci. Paĩ
ratioẽ uenditois ⁊ successoĩb
nocebit. siue ĩuniu̾sum ius. si¬
ue ineam dũraxat rem successe.¬

Expanded text:
it: interest enim emptoris primi secundo rem non euinci. Pari ratione uenditoris etiam successoribus nocebit, siue in uniuersum ius siue in eam dumtaxat rem successe
Abbreviated transcription (Latin):
iure auocũt tracuta posses¬
sio nõ intlligifur. ¶ Siep¬
tor uãcuã possessioem tradi
stipłatus sit. ⁊ exstipłatu a¬
gat. fructus nõ uensũt in
eam actioẽm. qr qui fudum
dari stiplaretur. uacuam
quoq possessioẽm tradi opor¬
tere. stipulari intelligitur.⁊
nec tñ frucruũ pr̃atio easti¬
pulatioẽ ꝯtinetur. neq rur¬
sus plus debet eẽ instipula¬
tione. s exep̃to suꝑesse ad
fructuũ pr̃ationem. ¶Si
iter actum. uiam. aque duc¬
tum. ꝑ tuũ fundum emero.¬
la est. Itaq caue̾ debes ꝑte
nõ fieri. quominus utar.t
Gi ꝓ ueditorem uini mora
fuit᷑. quominus tradet. ꝯ
dẽpnar eũ oportet. utio tp̃r
pluris uinũ fuĩt. uł quoi

Expanded text:
 tradita possessio non intellegatur. Si emptor uacuam possessionem tradi stipulatus sit et ex stipulatu agat, fructus non uenient in eam actionem, quia et qui fundum dari stipularetur, uacuam quoque possessionem tradi oportere stipulari intellegitur nec tamen fructuum praestatio ea stipulatione continetur, neque rursus plus debet esse in stipulatione. sed ex empto superesse ad fructuum praestationem. Si iter actum uiam aquae ductum per tuum fundum emerola est: itaque cauere debes per te non fieri quo minus utar. Si per uenditorem uini mora fuerit, quo minus traderet, condemnari eum oportet, utro tempore pluris uinum fuit, uel quo
Abbreviated transcription (Latin):
si securitati sue ꝓspectũ esse¬
uolu̾it. Bec ita uera sũt. siep̃¬
tor ignorauit ẜuitutes. ꝗa
nõ uidetur eẽ celatus a sci
uit. neq cerciorani debuit
qui nõ ignorauit.aue m¬
to ẽ actõ. ¶a cua posses¬

Expanded text:
si securitati suae prospectum uoluit. haec ita uera sunt, si emptor ignorauit seruitutes, quia non uidetur esse celatus qui scit neque certiorari debuit qui non ignorauit. 2 Pto est actio. Vacua posses
Abbreviated transcription (Latin):
ditas adueñaitorẽ ꝑtinuit.
quatum ep̃tori prestari debeat.
ita listĩgui oportebit. ut si est
pretium dũtax̾at.⁊ si qd ineã
rẽsi impẽsum ẽ. eptor auẽdito¬
re ꝯsequatur.¬

Expanded text:
ditas ad uenditorem pertinuit, quantum emptori praestare debuit, ita distingui oportebit, ut, si estpretium dumtaxat et si quid in eam rem impensum est emptor a uenditore consequatur
Abbreviated transcription (Latin):
Et ꝗdem sine excep¬
tione quoq. nisi incẽrium i¬
actum sit. s sicte sũme debi¬
tor dictus sit. in eã summã
tenetur uẽditor. si incte. ⁊ si
icb̃ debeat. quãti intsit ep̃¬

Expanded text:
et quidem sine exceptione quoque, nisi in contrarium actum sit. sed si certae summae debitor dictus sit, in eam summam tenetur venditor: si incertae et nihil debeat, quanti intersit e
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾su hidẽ atõ eẽ poterat. ne
forte eciam exhis causis exq¬
bus cũ hrde actio ñẽcum ep¬
tore agaͬtur. ⁊ si ẜuiturẽ ami¬
sit heres institutus. addita t¬
hrditate. exuẽdito pot̾it ex¬
perin adiisus ep̃torem. ut ẜ¬
uitutes ei restituãtur. S et
siqd uẽditor nõdum prestite¬
rit. s quo quo noĩe obligatus

Expanded text:
rsus heredem actio esse poterat, ne forte etiam ex his causis, ex quibus cum herede actio non est, cum emptore agatur. Et si servitutes amisit heres institutus adita hereditate, ex vendito poterit experiri adversus emptorem, ut servitutes ei restituantur. Sed et si quid venditor nondum praestiterit, sed quoquo nomine obligatus
Abbreviated transcription (Latin):
titio agi possit. et ait. iuł. qd̾
uenditor h̾rditatis pet̾e aquo¬
libet exneo hrde potuiss. id ab
brditatis emp̾tore ꝯsequatũ.
Et certe si seio alius p̃rs exti¬

Expanded text:
Attio agi possit? et ait Iulianus: quod uenditor hereditatis petere a quolibet extraneo herede potuisset, id ab hereditatis emptore consequatur: et certe si Seio alius heres exsti
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃ Quocl sunuẽditione h̾t¬
ditatis id actum ẽ. siqd uris
cẽt nẽditoris uenire. nec postea
quicꝗͣ prestitũ in. qũãuis ad
nẽditorem hrditas ptimierit.¬

Expanded text:
 Quod si in uenditione hereditatis id actum est, si quid iuris esset uenditoris, ue‹ni›re nec postea quicquam praestitu iri: quamuis ad uendit‹o›rem hereditas non pert
Abbreviated transcription (Latin):
tium rei distraete. ep̃tori hidi¬
tatis dedit. uideamus. an locu
sit exuẽdito actioĩ. ⁊ puto. lo¬
cum ec. ¶Sme ip̃e uẽditor
dedit aliqd ꝓ hrditate. siue
ꝓcurator eius. siue alius quiᷤ ꝓ
eo dum negotiũ eius gerit. lo
hrclitatis. cet̾m si nicb ab sit
tor hrditatis excepit ẜuum si¬
ne peculio. ⁊ eiuis noĩe cũco fu¬
erit actũ de peculioͣ ⁊ de iupem
uerso. id dũtaxat eũ ꝯsequ ꝙ
prestit̾it eius peculii noĩe qd
emptorẽ sequi debet. aut qd̃
unrem defucti u̾sum ẽ. his es̃

Expanded text:
 pretium rei distractae emptori hereditatis dedit, uideamus, an locus sit ex uendito actioni: et putem esse. Siue ipse uenditor dederit aliquid pro hereditate siue procurator eius siue alius quis pro eo, dum negotium eius gerit, locereditatis: ceterum si nihil absititor hereditatis exceperit seruum sine peculio et eius nomine cum eo fuerit actum de peculio et in rem uerso, id dumtaxat eum consequi, quod praestiterit eius peculii nomine quod emptorem sequi debeat, aut quod in rem defuncti
Abbreviated transcription (Latin):
Uliañ. Eundo indiem ⁊¬
acdlicto. si postea pretiũ aci¬
dictum ẽ. uẽditor alio fundo
applic̾ito. eũ ip̃m fundũ po¬
steriori emptori addixit. et
id sine dolomalo fecit. prio¬
remptori obligatus nõ eĩt.
nam quauis nõ id tm̃ qd in
diem adlictũ eãt. E aliud
quoq cũ eo uenieit. tñ siue¬
ditor dolo caret: prioris ep̃¬
toris cã ab soluta ẽ. Id enĩ
solum intuẽdum ẽ. an pri¬
ori uẽditori bona fide facta
sit adiectio.

Expanded text:
utio.Fundo in diem addicto si postea pretium adiectum est et uenditor alio fundo applicito eum ipsum fundi posteriori emptori addixit et id sine dolo malo fecit, priori emptori obligatus non erit: nam quamuis non id tantum, quod in diem addictum erat, sed aliud quoque cum eo uenierit, tamen, si uenditor dolo caret, prioris emptoris causa absoluta est: id enim solum intuendum est, an priori uenditori bona fide facta sit adiectio.
Abbreviated transcription (Latin):
is cum legarario qui lega¬
tum agnouiͣt furti agere
rem subtͣrent furti actio
cessabit. Ꝙ ui buius mõi
rerum. furtũ nõ fits Dexhi¬
oectum aũt acrio ꝯretit.

Expanded text:
is cum legatario qui legatum agnoverit furti agere: rem subtraxerit, furti actio cessabit, quia huiusmodi rerum furtum non fit: ad exhibendum autem actio competit.
Abbreviated transcription (Latin):
diuimus ⁊ ĩ alexadriã splẽdi¬
dissima ciuitate ⁊ ĩcesariesri. si
hoĩes deuagari.⁊ doctrinam disci¬
pulis adultinam tẽdere quos
subhac ĩ terminatioẽ ab hoc co¬
namine repellimus. ut si ausi
polim hoc facẽ denalibrarum aui¬
uͣt pena plectẽtur. ⁊ reiciãtur ab
eaciuitate inq̃ nõ leges docent.
s in leges ꝯmitt᷑ut. ¶Illud
au̾t qd iam qd̾ abinito hoc op̃
madates in nr̃a orõe. ⁊ post ꝯple¬
tum in alia nr̃i nõis ꝯstitutio

Expanded text:
lendidissima civitate et in Caesariensium homines devagare et doctrinam discipulis adulterinam tradere: quos sub hac interminatione ab hoc conamine repellimus, ut, si ausipolim hoc facere, denarum librarum auri poena plectantur et reiciantur ab ea civitate, in qua non leges docent, sed in leges committunt. Illud autem, quod iam cum ab initio hoc opus mandantes in nostra oratione et post completu
Abbreviated transcription (Latin):
cognomine mutato fulgẽ ¶In
aña põit᷑um ⁊ anob̾ ꝓbatur. uł
de iuditus libros .uii. uł de reb
octo accipe eos. sc̃imus. scłm qd̾
tp̃ris nicissitudo ĩdulẜit. qͣ ĩtac¬
tam obẜuari p̾cipiꝰ. s cosdẽ li¬
bros de iudicus ul de reb totos
et ꝑsuã ꝯseq̃tiam accipiãt. nlłor
penitus exhis d̾elicto. Quia oĩa
nouͣa pulentudine sũt decora¬
ta. nllo inucili. nlło desueto in

Expanded text:
cognomine mutato fulgere. Inantea positum et a nobis probatur, vel de iudiciis libros septem vel de rebus octo accipere eos sancimus, secundum quod temporis vicissitudo indulserit, quam intactam observari praecipimus. sed eosdem libros de iudiciis vel de rebus totos et per suam consequentiam accipiant, nullo penitus ex his derelicto: quia omnia nova pulchritudine sunt decorata, nullo inutili, nullo desueto in
Abbreviated transcription (Latin):
scripto hri eũ disponẽte. Illud
um satis necessarium ꝯstitutũ.
cum sũma interminatiõe ecdici¬
mus. ut nemo audeat. neq ĩ
legitima pagunt studia indi¬
gnos ⁊ pessimos inmo magu
puiles. ⁊ quoꝵ effectus iniuria
tioẽm legum ꝑuenint ꝑpetra¬
re quis eil ludos applłet eos exq¬
Ibus crimina oriuntur. ⁊ hoc cñi
fieri nlło patimur mõ. nostris
itimus scđo oportet prius am¬
tas. et hecom̃ia ihac quidem
sus p̃fectus huius alme uibis
tam obsuare quam iũdicare. ꝓ¬
ut delictis cansam tam iuue¬¬
num quam scrptorum quali¬
tas exegent. cure habebit in be¬
ciuitatis episcop̾i ⁊ legum pro¬
fesores. Incipite igitur legum
doctrinam ingub̃natione eisdẽ¬
trade et uiam aperire quam nos
inuenimus quatenus fiant op¬
tuni iusticie et reipublice mini¬
stri et uos maxime decus inno
a nr̃is temporib talis legum ĩ¬
uenta ẽ ꝑmutario qualem et a¬
pud omerum patrem et om̃is
uirtutis elaueus. et diomedes
intra se faciunt dissimilia per¬

Expanded text:
scripto eum haberi disponente. IIlud vero satis necessarium constitutum cum summa interminatione edicimus, ut nemo audeat neque in legitima peragunt studia, indignos et pessimos, immo magis serviles et quorum effectus iniuria tionem legum perveniunt, perpetrare. quis enim ludos appellet eos, ex quibus crimina oriuntur ? hoc etenim fieri nullo patimur modo, sed optttimus saeculo, cum oportet prius antos. Et haec omnia in hac quidemsus praefectus huius almae urbis tam observare quam vindicare, prout delicti tam iuvenum quam scriptorum qualitas exegerit, curae habebit: in Becivitatis episcopus et legum professores. Incipite igitur legum doctrinam eis dei gubernatione tradere et viam aperire quam nos invenimus, quatenus fiant optimi iustitiae et rei publicae ministri et vos maximum decus in oris temporibus talis legum inventa est permutatio, qualem et apud Homerum patrem omnis virtutis Glaucus et Diomedes inter se faciunt dissimilia per
Abbreviated transcription (Latin):
tem in om̃e euum ex̾cere ma¬
luerĩt. nrĩs regulis obẜuati
inclitã niã enicntioĩs legiti¬
me possint ãbulare. ¶Itaq
is primũ sibi uẽdicar loc̃.
ut pote prima uestigia cuni¬
qr se ẽtie mediocrit tradẽtes.

Expanded text:
n omne aevum exercere maluerint, nostris regulis observatis inclutam viam eruditionis legitimae possint ambulare. itaque is primum sibi vindicare locum, utpote prima vestigia cuiusque scientiae mediocriter tradentes.
Abbreviated transcription (Latin):
ne dipodios applłari s iustima¬
nos nouos nũcupan. ⁊ hoc mo
maie futm eĩ optinẽ cẽsemu̾.
ut hii ꝗ rudes ad huc legitie sci¬
entie. aspirẽt.⁊ scita p̾oris anni
accipe maliũnt nr̃m nonĩ mẽant᷑¬

Expanded text:
dupondios appellari, sed Iustinianos novos nuncupari, et hoc in omne futurum aevum optinere censemus, ut hi, qui rudes adhuc legitimae scientiae adspirent et scita prioris anni accipere maluerint, nostrum nomen mereant
Abbreviated transcription (Latin):
res .iiii. primus d̾ illa reure
uxoria. scd̃s detut̃. ⁊ tcius
nec nõ quartus de testam̃ ris
et lega̾tis ꝯnũabatur. quos
nec toros ꝑꝯsequerias acci¬
piebãt. s młtas ꝑtes eorũ
quasi supuacuas pteribant.
et primo anno hoc opꝰ tradebẽt

Expanded text:
rimus de illa vetere re uxoria, secundus de tutelis et tertius nec non quartus de testamentis et legatis connumerabantur: quos nec totos per consequentias accipiebant, sed multas partes eorum quasi supervacuas praeteribant. et primi anni hoc opus legent
Abbreviated transcription (Latin):
deuiis ⁊ incognitis ꝯstitutis.⁊
tẽ tm̃ m̃o exaliqua minima ꝑte
recitãdis quotiẽs uł iuditiorũ
usus hoc fieri cogit ul ip̃imagi¬
strilegͥũ aliꝗd exhis ꝑlege̾ festi¬
nabatis ut sit uob̾ aliqd ãpliꝰ
discipuloꝵ picͣia. ¶ Et hec ꝗdẽ¬

Expanded text:
deviis et incognitis constitutis et tunc tantummodo ex aliqua minima parte recitandis, quotiens vel iudiciorum usus hoc fieri coegerit vel ipsi magistri legum aliquid ex his perlegere festinabatis, ut sit vobis aliquid amplius discipulorum peritia. et haec
Abbreviated transcription (Latin):
fͣdebatis redige ostẽdere au¬
tẽ nouelle nr̃e ꝯpoĩtions tã
utilitatẽ. quã tp̃r̃a ut nich̾
huĩ artis relĩquatur ĩcõgni
tanta legũ młtitudine q̃ ĩ
libroꝵ q̃dem uio milia. u̾¬
suuim. aũt tricies cẽteniami¬
lia extendebãt nicħ aliudi
ꝯfusos. ⁊ura utilia in se ꝑ¬
raro hñtes auoce magistra
studioᷤ accipiebant. Ceteris
iam desuetis.iã om̃ib inui¬

Expanded text:
tradebatis, redigere, ostendere autem novellae nostrae compositionis tam utilitatem quam tempora, ut nihil huiusmodi artis relinquatur incognittanta legum multitudine, quae in librorum quidem duo milia, versuum autem tricies centena extendebatur, nihil aliud confusos et iura utilia in se perraro habentes a voce magistra studiosi accipiebant, ceteris iam desuetis, iam omnibus invi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ satłram colle.tũ. ⁊ utile cũ
mutilib mixtũ. maxia paꝵ¬
doaut anno p̃postera ordia¬
uone hĩta. prima pͬars legũ
eitradebatur. ꝗbdam certis
tituł ab ea exceptis. cũ erat e¬
nor̾me. post ĩstitutioẽs aliqd¬

Expanded text:
aturam collectum et utile cum inutilibus mixtum, maxima parndo autem anno praepostera ordinatione habita prima pars legum eis tradebatur, quibusdam certis titulis ab ea exceptis: cum erat enorme post institutiones aliq
Abbreviated transcription (Latin):
rum qr compõita sunt. ⁊ orato¬
res maximi ⁊ iustirie satellites
inuẽlantur. ⁊ maitioꝵ optimi
di eis tam mregus urbib. q̃ni
inberitentim pulcherririma

Expanded text:
rumque composita sunt, et oratores maximi et iustitiae satellites inveniantur et iudiciorum optimi adi eis tam in regiis urbibus quam in Berytiensium pulcherrima
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃as or̾atioẽs. tã m̾grȩca lin¬
gua q̃ in roanoꝵ quas ⁊ eter¬
nas fieri optamus explicita
ꝓfessores legitim sciẽtie ꝯsti¬
tutos: eciã hoc oportuẽãt sci¬
diosis necessarium credimu¬

Expanded text:
nostras orationes tam Graeca lingua quam Romanorum, quas aeternas fieri optamus, explicita fessores legitimae scientiae constitutos etiam hoc oportuerat scitradi necessarium studi
Abbreviated transcription (Latin):
uoce eis tradẽdoꝵ retitatioẽm.
Teren ĩ suꝑ ãm doctrina talez
ordinẽ sortiatur. ut siũ libros
de iudiciis. siũd reb scđdm ui¬
ces legẽ eis sors tu̾lit. ꝯcurtat ⁊¬
eis triptita leguͣ singłarũ dispo¬
sitio ⁊ in pͥmis lib̃. singłar ad y¬
pothecanã formulã qu̾e oportu¬
no loco ĩ quod̾ ypotbecis loꝗm̃
posuimꝰ ut cũ ẽmula sit pigho¬
ratitus actioib q̃ ĩlibris dereb
põite sũt. nõ aborreat eoꝵ icini¬
tatẽ. cũ c̾ca cadẽ reͤs ãhab pene

Expanded text:
oce eis tradendorum recitationem. Tertii insuper anni doctrina talem ordinem sortiatur, ut, sive libros de iudiciis sive de rebus secundum vices legere eis sors tulerit, concurrat eis tripertita legum singularium dispositio: et in primis liber singularis ad hypothecariam formulam, quem oportuno loco in quo de hypothecis loquimur posuimus, ut, cum aemula sit pigneraticiis actionibus, quae in libris de rebus positae sunt, non abhorreat eorum vicinitatem, cum circa easdem r
Abbreviated transcription (Latin):
constituto. quã ex illa que dere¬
aꝑtissumis ad cruditioem ꝯsti¬
tutis. In fcio aũt ãno ꝙ exutro¬
ditis In sedõ ãno nõ eãt tradi¬
tum. accipiebãt scđm uicissit᷑r¬
dinẽ utriusq uoluminis ⁊ ad¬

Expanded text:
constituto quam ex illa quae de reaptissimis ad eruditionem constitutis. in tertio autem anno quod ex utrodiciis, in secundo anno non erat traditum, accipiebant secundum vicissitudinem utriusq
Abbreviated transcription (Latin):
ad eũ qui recepit. referrẽdũ
est: ut nõ alius teneatur. t¬
isiqui dolo malo recipit.
cet̾m siqs ut oĩo custoliret.
recepit. ul huanitate. uel
mificordia ductus. ul ali
a ꝓbata. atqr iusta ratiõe
non tenebitur ¶Giqui
dolo malo ꝑsua sit qd ser¬
no que liberum purabat.
michi uidetur teneri eum
optere/ mag eñi delinquit.
quilib̃m pu̾tat corrũpi.⁊
Ido siferuus fuerit. tenebit᷑.
entem in duplum ẽ quam¬
uis aquilia inficiẽtem dũ¬
taxat coħrcet.¶Si suusẜ
uaue fecisse dicetur iuditi¬
um cũ noxe declitioe rectlit̾.
¶Hec actio refertur ad tp̃s ẜ̃¬

Expanded text:
cepit referendum est, ut non alius teneatur, nisi qui dolo malo recepit: ceterum si quis, ut domino custodiret, recepit uel humanitate uel misericordia ductus uel a‹lia› probata atque iusta ratione, non tenebitur. Si quis dolo malo persuaserit quid seruo quem liberum putabat, mihi uidetur teneri eum oportere: maius enim delinquit, qui liberum putans corrumpit: et ideo, si seruus fuerit, tenebitur. entem in duplum est, quamuis Aquilia infitiantem dumtaxat coerceat. Si seruus seruaue fecisse dicetur, iudicium cum noxae deditione redditur. Haec actio refertur ad tempus
Abbreviated transcription (Latin):
stulit quia om̃e dãpnum ⁊¬
duplicatur. neq interetit an
ad eum ꝑlate fuint res an
ad alium siue ecia ꝯ sũpte
suit. Et eni iustius ẽ eumte¬
neri qui priceps fuĩt delicti
quã eum queri ad quẽ res

Expanded text:
stulit, quia omne damnum duplatur, neque intererit, ad eum perlatae fuerint res an ad alium siue etiam consumptae sint: etenim iustius est eum teneri, qui princeps fuerit delicti, quam eum quaeri, ad quem res
Abbreviated transcription (Latin):
ait. alitoẽm socii sicũ sotio a¬
ex̃neo agit. siue receꝑit. si¬
ue corrupit age põt. Q cũ
sotio. sinȩ al t̾riatioẽ idest
si corruꝑit. nisi forte non
putauit. iul. hoc cadere
ifociũ. Nẽo eĩ ẜuũ suũ recip̃
E⁊ sicelandi aĩo recẽpit.
sit detio factus. pot̾is me¬
cum exꝑiri. Situ fecis ego
agẽ tecum utili actõe p̃sũ
adoms eñi corruptelas h
actio ꝑtinet ad intesse fruc¬
tuarii uidetur. bone frugi
fuum eẽ in quo usum .f. i
b̃t ⁊ si forte alius eũ rece¬
ꝑit. uł corrupit utilis ac¬
tio fructuario ꝯpetit. ¶Dã¬
tur aũt ħ̃ actio quãti ea res
erit. eius dupli s questioi
est exstimatio. utrum ei
dũtaxat fieri debeat. qd̾ ꝓ¬
dampni fenfit. boc ẽ q̃ to
uillor ẜuus fõs sit. anuo
et eetͥoꝵ. ⁊ nerat̾. ait. tãti¬

Expanded text:
icionem socii, si cum socio aextraneo agit, siue recepit siue corruperit agere potest, qui cum socio, sine alternatione, id est si corrupit. nisi forte non putauit Iulianus hoc cadere in socium: nemo enim suum recipit. sed si celandi animo recepit, psit deterior factus, poteris mecum experiri, si tu id feceris, ego agere utili actione possum; ad omnes enim corruptelas haec actio pertinet et interesse fructuarii uidetur bonae frugi seruum esse, in quo usum fructum habet. et si forte alius eum receperit uel corruperit, utilis actio fructuario competit. Datur autem actio quanti ea res erit eius dupli. Sed quaestionis est, aestimatio utrum eius dumtaxat fieri debeat, quod sdamni senserit, hoc est quanto uilior seruus factus sit, an uero et cet
Abbreviated transcription (Latin):
Nolo malo adiecto
calliditatem notat pretor
eius qui ꝑsuadet. ceters̃ siq
sñ .do.m. det̾iorem fecerit. ñ
notatur: ⁊ silusus gra fece¬
nt. nõtenetur ũn quentur.
siꝗs fuo alieno suasit inte¬
ctum ascẽdere uł in puteum
deseẽdere ⁊ ille parens ascen¬
derit. uł desẽedit. ⁊ ceciłit
crus qr ul qd aliud fregent.
uł pierit. antencatur ⁊ siq¬
dem sine dolo malo fecerit.
nõ tenetur. si dolo malo.te

Expanded text:
olo malo adiecto calliditatem notat praetor eius qui persuadet: ceterum si quis sine dolo deteriorem fecerit, non notatur, et si lusus gratia fecit, non tenetur. Unde quaeritur, si quis seruo alieno suaserit in tectum ascendere uel in puteum descendere et ille parens ascenderit uel descenderit et ceciderit crusque uel quid aliud fregerit uel perierit, an teneatur: et si quidem sine dolo malo fecerit, non tenetur, si dolo malo, te
Abbreviated transcription (Latin):
m̾a iciẽnt pretor se nõ m¬
terpõat siue in inirio nu¬
lim sit ꝯpromissũ fiue
sit s pẽdeat. an ex eo pena
exigi põt siue postea defi¬
ciat pena. ¶Compini¬
so soluto ale. morte. ac¬
ceptilatõe. iudito. pacͥto
sacerdotõ obueiente. uid¬
bimus an cogatur arbi
tes oꝑtet cet̾m si postea su¬
scepit iste quoq om̃imo sẽ¬
tentiam ferre debet. ¶tez
nõ est cogẽdus si denegor
transactum sit uł hom̃o
mortuus ẽ dequo erat ⁊¬
ꝓmissum nisi posteriore ⁊.¬

Expanded text:
mma rei est, ut praetor se non interponat, siue initio nullum sit compromissum: siue sit, sed pendeat an ex eo poena exigi potest: siue postea deficiat poena compromisso soluto die morte acceptilatione iudicio pacto. Sacerdotio obueniente uidebimus an cogatur arbittes oportet. ceterum si postea suscepit, iste quoque omnimodo sententiam ferre debet. Item non est cogendus, si de negotio transactum est, uel homo mortuus est de quo erat compromissum: nisi si posteriore
Abbreviated transcription (Latin):
bitri offitio ꝯtinetur. quẽ¬
admedũ detur uacua pose¬
sio an ⁊ satis dare. ratã r¬
dius putat. qd nlłam rati¬
onem ht̃. nam si ratum ñ¬

Expanded text:
i officio continetur et quemadmodum detur uacua possessio. an et satis ratam rdius putat, quod nullam rationem habet: nam si ratum n
Abbreviated transcription (Latin):
ex̾ceresnęq int̾est. tũc quo¬
patat puto cogẽdum arhi¬
trum smam õiecre quia et
si iuditiũ spõte accepissi co¬
geretur pagẽ. sut tñ quide
displici an si an ꝯpmisirle¬
gatus. cogẽdus sit arbiter
sniam dicere si p̾e legatus
postulet qd̃ prima ratoe po¬
tent uideri iniquã ut ⁊ in
ip̃ius potestate sit sih
tale erit quale siactomꝓ
uelit aictare qd̾ faee̾ ei lił
st ꝯpromifsũ istud: cõꝑa¬
uimus ordinane actioni¬

Expanded text:
exercere: nec interest, tunc quotat, puto cogendum arbitrum sententiam dicere, quia et si iudicium sponte accepisset, cogeretur peragere. sunt tame‹n› qui dedispici, an, si ante compromisit legatus, cogendus sit arbiter iam dicere, si ipse legatus postulet: quod prima ratione poterit videri iniquum, ut in ipsius potestate sit. sed hoc tale erit, quale si actionem velit dictare, quod facere ei licet. sed compromissum istud comparabimus ordinariae actioni