comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Operi manuur tuarum porrige dexteram. Consule infir¬
mea. coram te ẽ egritudo mea. Tu uides quantũ sauciꝰ
sum ⁊ languitlus. medicinã qua saner tribue. medelam qua
curer impende. Refice infectum uiciis. reforma corruptum
peccatis. extingue ame flãmam concupiscentie. Iacula
ignita diaboli me ultra ñ penetrent. ñ exardescant ĩ
me ulteriꝰ. Tu enim scis temptationes quas porto. tu
scis fluctus quos patior. tu nosti tempestates quas tol¬
lero. Ubi lapsus sim ubi defluxꝰ sim ubi infelix demer¬
sus sim tii scis. Incurri enim negligens ruinam. corrui
ĩcautus ĩ turpitudinis foueam. Becidi in cenum fla¬
gitioꝵ. descendi ĩ ꝓfundum malorum miser. Dice ani¬
mã meam captiuam ab inferis. erue me de ĩmanis¬
sima abisso. Non me concludat ꝓfundum ñ mede¬
neget exitum. Ecce dies metuendus iam ĩminet. iã
mͥ nisi tumulus. nichil supest pret̾ sẽpulchum. Par¬

Expanded text:
operi manuum tuarum porrige dexteram . Consule infiroperi manuum tuarum porrige dexteram . Consule infirmea. Coram te est aegritudo mea, tu vides quantum sauciatus sum, et languidus, medicinam qua saner tribue, medelam qua curer impende; refice infectum vitiis, reforma corruptum peccatis. Exstingue in me flammam concupiscentiae. Jacula ignita diaboli me ultra non penetrent, non exardescant in me ulterius. 73. Tu enim scis tentationes quas porto. Tu scis fluctus quos patior. Tu nosti tempestates quas tolero, ubi lapsus sim, ubi defluxus sim, ubi infelix demersus sim, tu scis. Incurri enim negligens in ruinam. 494 Corrui incautus in turpitudinis foveam, decidi in coenum flagitiorum, descendi in profundum malorum miser; erue animam meam captivam ab inferis, erue me de immanissimo abysso. Non me concludat profundum, non mihi deneget exitum. 74. Ecce dies metuendus jam imminet, jam mihi praeter tumulum, nihil superest praeter sepulcrum ; par
Abbreviated transcription (Latin):
tis ñ merentib gratis peccata donasti. Ostende eti-¬
am ĩ me clementiam tuam. pateat mͥ uenia. pateat¬
mͥ indulgentia. Non abneges ueni quod plurimis
consolatus es. Scelera mea ñ defendo. peecata mea nõ
uindico. displicet mͥ quod feci desplicet quod peccaui.
lum meum uoce cõfessionis aꝑio. Siscipe queso clamo¬
peccatis meis. indulge scelerib meis. Sana aiam meã
dũe quis sustinebit: Ad examen tuum nec iusticia ĩti
secura est. Quis enim iustus qui se audiat dicere sine
pcc̃o : Quis p̃sumat coram te aliquid de iusticia: Nul¬
lus enim hominũ absq pcc̃o. nullus mundus adelic¬
to. Ecce inter scõs nemo ĩmaculatus. ecce qui serui¬
erunt d̾o nõ fuerunt stabiles. et ĩ angłis reꝑta est pra¬
uitas. Astra ĩ munda sunt ceram te celi non sunt mundi
remuim habeo fundementũ. Mlemorare lñe que ẽ mea substan¬
cia. Memento qr terra sum. memento q puluis. ⁊ cinis sum.

Expanded text:
tis non merentibus gratis peccata donasti, ostende ettis non merentibus gratis peccata donasti, ostende et in me clementiam tuam, pateat et mihi venia, pateat indulgentia, 493 non abneges uni, quod plurimis es largitus. Scelera mea non defendo, peccata mea non excuso, displicet mihi quod feci, displicet quod peccavi. vocem confessionis aperio. Suscipe, quaeso, clapeccatis meis, indulge sceleribus meis, deleat culpas ris, quis sustinebit ? Ad examen tuum nec justitia justi secura est. Quis enim justus qui se audeat dicere sine peccato? quis praesumat coram te aliquid de justitia? nullus hominum absque peccato, nullus mundus a delicto, ecce inter sanctos nemo immaculatus. Ecce, qui servierunt Deo, non fuerunt stabiles, et in angelis reperta est pravitas . Astra immunda sunt coram te, coeli non sunt mundi renum habeo fundamentum 72. Memorare, Domine, quae sit mea substantia , memento quia terra sum, memento quia pulvis et cinis sum ,
Abbreviated transcription (Latin):
aĩa mea afflicta merore. contrita luctu. extenuata ge¬
mitu. Quis miserebitur tui anima: Quis consolabit᷑
te: Quis dabitur lamentum ꝓ te : Magna est sicut ma-¬
re contricio tua. Afflictio tua sicut pelagus seruiens.
dolor tuus quasi fluctus tumens. Que tempestas ñ
irruit suꝑ te: Que ꝓcelle ꝓcelle ñ accidert̃ tibi: Om̃s¬
moles molestiarum om̃s turbulentissime tempesta¬
tor. Ubi es pastor. Cur spreuisti me: Cur au̾tisti faciem
tuam ame. Ut quid longe factus es a me cõsolator
anime mee : Reuertere iam d̾s m̃s: ñ me obliuiscaris
ĩ finem. ñ me in ꝑpetuum desideras. nõ me ꝑdendum ĩ
potestatẽ de monioꝵ derelinquas. Licet offensa sint
grauia tu aũt clemens. tu piꝰ. tu multũ misericors
nullum relinquis sꝑnis nullũ sꝑnis. nullũ detesta¬
peccantes expectas ut redeant. Quanti enim scełati.
quanti luxuriis dediti. quanti rupiscentiis scłi sig¬
nati. bonitate tua ad indulgentiam ꝑuenerunt. Mul¬

Expanded text:
anima mea, afflicta moerore, contrita luctu, extenuata gemitu. 68. Quis miserebitur tui, anima? quis consolabitur te? quis dabit lamentum pro te? magna est, siccut mare, contritio tua , afflictio tua sicut pelagus saeviens, dolor tuus quasi fluctus tumens; quae tempestas non irruit super te? quae procellae non acciderunt tibi? omnes molestiarum nimarum? ubi es, pastor? cur sprevisti me? cur avertisti faciem tuam a me? ut quid longe factus es a me, consolator animae meae? Revertere jam, Deus meus, non me obliviscaris in finem, non me in perpetuum deseras, non me ad perdendum in potestate daemonum derelinquas. Licet offensa sit gravis, tu autem clemens, tu pius, tu multae miserationis, nullum relinquis, nullum spernis, nullum detestaPeccantes exspectas ut redeant. 70. Quanti enim scelerati, quanti luxuriis dediti, quanti concupiscentiis saeculi saginati, bonitate tua ad indulgentiam pervenerunt? Mul
Abbreviated transcription (Latin):
desperes salutẽ. si ad meliora cõuerteris. Qui enim ueniam de
pcc̃o desperat. plus se de despatione quam de cõmisso scelere dãp̃
nat. Pesperatio auget pcc̃m. desperatio maior est. om̃i pc̃co. des¬
depone ĩ iusticiam. ⁊ sꝑa uitam. depone iniquitatẽ et sꝑa salu-¬
tem. Nulla tam grandis culpa est. que ñ habeat ueniam. Quã¬

Expanded text:
desperes salutem, si ad meliora convertaris. Qui enim veniam de desperes salutem, si ad meliora convertaris. Qui enim veniam de peccato desperat, plus se de desperatione quam de commisso scelere damnat. 54. Desperatio auget peccatum, desperatio pejor est omni pecDepone injustitiam, et spera vitam; depone iniquitatem, et spera salutem. Nulla tam gravis culpa est quae non habeat veniam; quam
Abbreviated transcription (Latin):
causio. Retrahat te apcc̃o impioꝵ interitus. abstrahat te acul¬
pa ꝑeuutiũ pena. Berelinquentium finis te corrigat reꝓboꝵ
Quod mele fecisti. dũ potes emenda. dum potes apcc̃o et uicio
te renoca. dum tempus est clama. Num datur sꝑaciũ luge. dũ
est licentia peniteat te. festina dum potes. plange dũ adhuc
p̃ueniat. ⁊ pͥus quã te ꝓfundum absorbeat. pͥus quã te ĩ fernus
rapiat. ubi iam mulier est indulgentie locus. ubi nulla pe¬
nitentia patet libertas. ⁊ ubi nulla correctionis datur. licen¬
tia. ubi nullus est ad cõfessionẽ recursus.⁊ ad ueniam nullus
ce scio. nour. didici. istud. illud item quero. illud scire uolo. illud
nosse maxime cupio. si est spes ĩ confessione. et si est fiducia. si
est remifsio. si ẽ uenia. si ẽ indulgentia. si est locus. ꝑ penitẽ¬
tiam regredi ad iusticiam.¬
dei desperes. habeto spem ĩ confessione habeto fiduciam. Non

Expanded text:
cautio. 51. Retrahat te a peccato impiorum interitus. Abstrahat te a culcautio. 51. Retrahat te a peccato impiorum interitus. Abstrahat te a culpa pereuntium poena, delinquentium finis te corrigat, reproborum quod male fecisti dum potes emenda, dum potes a vitio et a peccato te revoca, dum tempus est clama, dum datur spatium luge, dum est licentia poenitere festina, dum potes plange; dum adhuc praeveniat, priusquam te profundum absorbeat, priusquam te infernus rapiat, ubi jam nullus est indulgentiae locus, ubi nulla poenitentiae patet libertas, ubi nulla correctionis datur licentia, ubi nullus est ad confessionem recursus, ad veniam nullus ce scio, novi, didici istud. Illud item quaero, illud scire volo, illud nosse maxime cupio, si est spes in confessione, si est fiducia, si est remissio, si est venia, si est indulgentia, si est locus per poenitentiam regredi ad justDei desperes. Habeto spem in confessione, habeto fiduciam. Non desperes remedium sanitatis; non
Abbreviated transcription (Latin):
mortis incertum. Esto sollicitus ne subito rapiaris. Cottidie dies ul¬
timꝰ appropinquat. uitã nr̃am cottidie aufert. Cottidie ad finem
mus. momĩtis deturrentib ad finẽ deducim᷑. Nescimus qͥd nobis ho¬
reposcat. Finis nr̃ nobis absconditꝰ est. uenturi exitus ignorantia
nobis ĩ certa est. Impuisus mortis orcursus. incertus ẽ euentus et
finis hõim. Dum nescimꝰ repente mors uenit. dum ñ estimamꝰ ĩꝓ¬
uisi tollimur. Dũ ignoramꝰ repente subtrahim᷑. Timeamꝰ ne di¬
illa tanqmͣ fur nos cõp̃hendat. Sp̃c qui ad pcc̃m succendit. pec¬
rapuit. quanti subito subtracti deficiunt. quanti ñ mori dum
Aspice ex alieno tormento qd̃ timeas. repice ĩ alieno exicio quid
pauescas. Uita foueam ĩ qua uides coram te alrũ cecidisse. ꝑi¬
cuła aliena in te ꝑtimesce. Alienos casus tua fac ẽẽ ꝑicula.
Morientis uocatio tua sit. eantis emendatio. alioꝵ ꝑditio. tua sit

Expanded text:
mortis incertum; esto sollicitus, ne subito rapiaris: quotidie dies ulmortis incertum; esto sollicitus, ne subito rapiaris: quotidie dies ultimus appropinquat, vitam nostram quotidie dies aufert, quotidie ad finem mus, momentis decurrentibus ad finem deducimur. 49. Nescimus quid nobis horeposcat. Finis noster nobis absconditus est, venturi exitus ignorantia nobis incerta est. Improvisus est mortis occursus, incertus est eventus et finis omnium. Dum nescimus, repente mors venit; dum non existimamus, improviso tollimur; dum ignoramus, repente subtrahimur. Timeamus ne diilla, tanquam fur, nos comprehendat , ne rapuit? quanti subito subtracti deficiunt? quanti, dum mori noAspice ergo ex alieno tormento quod timeas. Respice in alieno exitio quod pavescas, vita foveam, in quam vides coram te alium cecidisse, pericula aliena in te pertimesce. Alienos casus tua fac esse pericula; morientis vocatio tua sit emendatio; aliorum perditio tua sit
Abbreviated transcription (Latin):
s desideria cõsueta ñ desinunt. Consuetudine peccandi: quando
nescio si delinquo. Peccandi usum quando ñ opto ĩcurrõ. Uolo agere
carnis desiderio aggrauor. Ad iusticiam me amor erigit. s ad pcc̃m con
peccandi. tota uirtute pugna uince usum carnalem etiam cum
uis cũ dolore usui mala resiste. Pone tͥ adu̾sus p̃sentis carnis ardores.
fituri fupplicii ignes. Suꝑet estum libidinis. recordatio ct̾ni incendii.
lhemoria ardoris gehenne. ardorẽ excludat luxurie. E ornicationis pe¬
nã. mors grauioris supplicii uincat fortior dolor iniuorẽ dolorem ex¬
suꝑet Pacient̾ in inora portabis. si grauiora fueris recordatus. uer¬
setur etiam ante ocłos tuos ymago uenturi iudicii. Preuide que post¬
modum eris passurꝰ. futuram d̾i sententiam cogita. futura d̾i iudi¬
cia suꝑ te formida. Terreat te gehenne metꝰ terreat. te futuri. au¬

Expanded text:
sed desideria consueta non permittunt. Consuetudine peccandi, quando sed desideria consueta non permittunt. Consuetudine peccandi, quando nescio, sic delinquo; peccati carnis desiderio aggravor; ad justitiam me amor erigit, sed ad peccatum peccandi tota virtute repugna; vince usum carnalem etiam cum amvis cum dolore usui malo resiste. Propone tibi adversus praesentis carnis ardores futuri supplicii ignem, superet aestum libidinis recordatio aeterni incendii, memoria ardoris gehennae ardorem excludat luxuriae. 47. Fornicationis poenam metus gravioris supplicii vincat, fortior dolor dolorem minorem exsuperet. Patienter leviora portabis, si graviora fueris recordatus. Versetur ante oculos tuos imago futuri judicii, praevide quae postmodum eris passurus. Futuram Dei sententiam cogita, futura Dei judicia super te formida terreat te gehennae metus, terreat te futuri ju
Abbreviated transcription (Latin):
enedicis. bene doces. bene instruis. bene ãmones. bñ ꝑsuades.
bene instituis. et optabam apcci nexii resolui. cupiebam a cõ¬
suetudine mala retrahi. defiderabam auicio ⁊ poco reced̾e̾. quere¬
bam usum nequissimũ suꝑarare. S heu difficile pcc̃i consuetudinẽ
uincere. Prauus ufus uix aboletur. Assidua consuetudo ĩ naturam
Wix credopcc̃a in ea ullo spacio temꝑis exholescere. Ultro me miserñ
antea uiciaui. spontaneo me dudum studio pollui. ꝓpͥo me pͥus ar¬
bitrio ꝑdidi ꝓpͥa me uoluntate maculaui. Bonus eram fponte mea
ad pcc̃m delapsus sum. Liber eram sponte mea factus sum debitor
peccandi amplerus sum mĩc pcc̃i nsui astrictus detineor Mala cõsue¬
fecit. Usus peccandi uecessitatis uinculis me astriuxit. A delicto dis¬
cedere uols. nec ualeo. Quero alapsu tesurgere. et ñ taleo nsui re
Trahor boni amore. retrahor ma¬
tum obtinuit. Peccata mea cõfuetudine duxert̃. Uolo agere bomũ

Expanded text:
ene dicis, bene doces, bene instruis, bene admones, bene persuades, bene instituis; et ego optabam a peccati nexu resolvi, cupiebam a consuetudine mala retrahi, desiderabam a vitio et peccato recedere, quaerebam usum nequissimum superare. Sed heu! difficile est pravam consuetudinem vincere, pravus usus vix aboletur, assidua consuetudo in naturam vix credo peccata mea ullo spatio temporis exolescere. 44. Ultro me miserum antea vitiavi, spontaneo me dudum studio pollui, proprio me prius arbitrio perdidi, propria voluntate me maculavi. Bonus eram, sponte mea ad peccatum dilapsus sum; liber eram, sponte mea factus sum debitor ccasionem peccandi amplexus sum, nunc peccati usu astrictus detineor, mala consueccandi necessitatis vinculis me astrinxit; a delicto discedere volo, nec valeo. 45. Quare a lapsu resurgere, et non valeo usui repugnare. Trahor boni amore, retrahor matum obtinuit. Peccata mea consuetudine duruerunt. Volo agere bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾te. In om̃i oꝑe tuo. a dño auxilium posce.
asscribe. nichil meritis tuis attribuas. Inuirtu¬
te tua nichil p̾sumas. In audatia nichil ponas.
Uis aũt uirtutes tuas augeri. ꝑdere noli. Oc¬
culta uirtutes tuas ꝓ elatione. Absconde bona
facta ꝓ arrogantia. fuge uideri. qd̃ esse meruisti.
Qd̾ manifestando potes amicte tacendo custodi.
Uicia uero cordis tui reuela. prauas cogitatioẽs
ilico mauifesta. Peccatum enim ꝓditũ. cito cura¬
tur. Trimen aut̃ tacendo ampliatur. Silentio cul-¬
ꝑa crescit. Sepe uicium se patet. fit ex magno pu¬
sillum si latet. fit exminimo magnũ. Si tegit᷑
maiꝰ ẽẽ creditur malum. Malum aũt cauere po¬
tius qmͣ emendare oportet. Meliꝰ est ut uites ui-¬
cium qmͣ ut emendes ne forte cum incurreris

Expanded text:
converte. In omni opere tuo Dei auxilium posce. converte. In omni opere tuo Dei auxilium posce. ascribe; nihil meritis tuis attribuas, in virtute tua nihil praesumas, in audacia nihil ponas; vis autem virtutes tuas augeri? prodere noli; occulta virtutes pro elatione, absconde bona facta pro arrogantia, fuge videri quod esse meruisti; quod manifestando potes amittere, tacendo custodi; vitia vero cordis tui revela; pravas cogitationes illico manifesta; peccatum enim proditum cito curatur, crimen autem tacendo ampliatur, silentio culpa crescit: si patet vitium, fit ex magno pusillum; si latet, fit ex minimo magnum; si tegitur, magis creditur esse malum; malum autem cavere potius quam emendare oportet; melius est ut vites vitium quam ut emendes, ne forte cum incurreris,
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta sue potentie attingit p̾sentia. extra eitm
nullus locꝰ est. Cognitioni eiꝰ nichil occultum est.
Omĩa secreta uis uirtutis eiꝰ irrumpat. Nullũ
occultum sibi latere patitur. ntllis obicib ut pe¬
netret ĩpedit᷑. Ipe cogitationes nouit. ip̃e cor ĩspi¬
cit. Qd̃ int̾ agitur. aut latet. ip̃e uidet. Quod
intꝰ disponitur. ip̃e cõprehendit. Etiam qd̃ hõ
ĩse ignorat. ille nouit. Nemo p̃t etiam sein et ip̃m
effugere. Et si te nõ dap̃nat plubica fama cõdãp¬
nat ꝓpͥa conscientia. Nulla pena grauior conscĩa.
is aũt nũqmͣ ẽẽ tristis: Be. De accidia.¬
sustinet. Bona uita. gaudium semꝑ habet. Lon¬
reus animꝰ. Mens enĩ mali cõscĩa. ꝓpriis agitatur
stimulis. Si enĩ in bono ꝑmanseris. tristicia elon¬
gabit a te. Si ĩiusticia ꝑseueres. tͥsticia ñ occur¬
ret tͥ. nec plaga nec mors te t̾rebit si bene ⁊ pie
Onfilium aũt ⁊ opus tuum semꝑ ad dnm̃

Expanded text:
cuncta suae potentiae attingit praesentia, extra eum cuncta suae potentiae attingit praesentia, extra eum locus nullus est. Cognitioni ejus nihil occultum est, omnia secreta vis virtutis ejus irrumpit, nulla occulta sibi latere patitur, nullis obicibus, ut penetret impeditur. Ipse cogitationes novit, ipse cor inspicit; quod intus agitur aut latet ipse videt, quod intus disponitur ipse comprehendit, etiam quod homo in se ignorat ille novit. 61. Nemo potest etiam semetipsum effugere, et si te non damnat publica fama, condemnat propria conscientia: nulla poena gravior conscientia; vis autem nunqiter sustinet. Bona vita gaudium semper habet. Conest, mens enim mala conscientiae propriis agitatur stimulis. Si enim in bono permanseris, tristitia elongabitur a te; si in justitia perseveraveris, tristitia non occurret tibi; nec plaga, nec mors te terrebit, si bene et pie nsilium autem et opus tuum semper ad Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
uere. Meliꝰ est enĩ ñ uouere qmͣ post uotum ꝓ¬
missa ñ reddere. In malis aũt. ꝓmissis. rescinde fi¬
dem. In tupi lioto. iuta decretum. Qod ĩ caute
uouisti nõ facias. Impia est ꝓmissio que scele¬
re adimpletur. He eo qd̃ ante dm̃ nichil ẽ occultũ.
Erbũ iniquũ ĩ corde tuo ñ dicas. Uerbum
malu nec silentio abscondi ꝓutes. Omne
uerbum  absconditum ñ celabit᷑. Pan¬
ditur enim ĩ manifesto. quod ĩ occulto de promit᷑. Qd̃
intus agis uel dicis palam positum puta. Lapides e¬
nim quib consciis loquimur nõ selabunt. et ip̃i
parietes quod audierint ñ tacebunt. Si hoĩes ta¬
ceant. iumenta loquentur. Ita gͦ pcc̃a declina.
quasi celare ñ possis. Ibi pcc̃a ubi deum nescis. Ni¬
chil scelatur ante deum. Uidet occulta. qui fecit ab
manis. absconditus. Ds ubiq p̃sens est. Sp̃c eiꝰ to¬
tum ĩplet. maiestas eiꝰ omĩa penetrat elementa.

Expanded text:
vere; melius est enim non vovere quam post votum pvere; melius est enim non vovere quam post votum promissa non reddere . In malis promissis rescinde fidem, in turpi voto muta decretum; quod incaute vovisti non facias, impia est promissio quae scelere adimpletur. 59. Ante Deum nihil est occultum, verbum iniquum nec in corde tuo dicas: verbum malum nec silentio abscondi putes. Omne verbum absconditum non celabitur; panditur enim in manifesto, quod in occulto deponitur; quod intus agis, vel dicis, palam positum puta. Lapides enim quibus consciis loquimur non celabunt, et ipsi parietes quod audierint non tacebunt. Si homines tacent, jumenta loquentur. Ita ergo peccata declina, quasi celare non possis. Ibi pecca, ubi Deum esse nescis: nihil celatur ante Deum, videt occulta qui fecit absmanis absconditus. Deus ubique praesens est, spiritus ejus totum implet: majestas ejus omnia penetrat elementa,
Abbreviated transcription (Latin):
uerax. niminẽ m̃tiendo fallas. neminẽ mentien-¬
do ĩ errorẽ inducas. Nullum circunscribas u̾bis.
nullum falleudo decipias. nullũ argum̃tis u̾boꝵ
sine simulatione sine fuco exhibe bonitatẽ.
losum ẽ enĩ iurare. Assiduitas iurandi. ꝑiurii cõ¬
suetudinẽ facit. iurandi usus ad ꝑiurium ducit.
Sit ĩ ore tuo ẽ. sit in ore tuo nõ est. Ueritas iuram᷑
to ñ indiget. fidelis semo sacramenti retinet locũ.
firma etiam sit sacramenti tui fides. De uoto red¬
ac bonũ qd̃ spopondisti. Non sia dendo.
in u̾bis facilis et ĩ oꝑe difficilis. Coram deo a¬
liquid facile nõ ꝓmittas. Sine consideratione uiri¬
um nichil p̃sumas. Qd̃ nõ potes facere ñ pollicea¬
ris. Hyultum deo reus eris. si nõ reddideris qd̃ uoce¬
ris: Displicent d̾o̾ qui uota nõ explet᷑. Int̾ infideles
cõputant᷑ qͥ qd̾ uouerunt ñ impleuert̃. Meliꝰ est
enim ñ ꝓmittere. quam fidem ꝓmissionis ñ exsol¬

Expanded text:
verax, neminem mentiendo fallas, neminem mentienverax, neminem mentiendo fallas, neminem mentiendo in errorem inducas, nullum circumscribas verbis, nullum fallendo decipias, nullum argumentis verbosine simulatione, sine fuco exhibe bonitatem. 56. losum est enim jurare, assiduitas jurandi perjurii consuetudinem facit. Jurandi usus ad perjurium ducit; sit in ore tuo, est; sit in ore tuo, non est ; veritas juramento non indiget; fidelis sermo sacramenti retinet locum, firma etiam sit sacramenti tui fides. 57. Fac bonum quod spopondisti. Non sis in verbis facilis, et in opere difficilis. Coram Deo aliquid facile non promittas; sine consideratione virium nihil voveas; quod non potes facere, non pollicearis. Multum Deo reus eris, si non reddideris quod voveris; displicent Deo qui vota sua non explent. 58. Inter infideles computantur, qui quod voverunt, non impleverunt; melius est enim non promittere quam fidem promissi 512 non exsol
Abbreviated transcription (Latin):
mine quoq genus mendatii summoꝵe fuge
Nec casu nec studio loquaris falsutm. nec ut
p̾stes mentiri studeas. nec qualibet fallatia uitã
Alicuiꝰ. defendas. Caue mendatium ĩ om̃ib. Men¬
datio enim fides tollit᷑. error inducitur. uĩtas ab-¬
oletur. Nullum iustum mendatiũ est. Om̃e mẽ¬
datium pcc̃m est. Om̃e aut̃ aui̾tate discordat. ĩi¬
quitas est. Leges scłi falsarios dãpuant. m̾daces
puniunt fallaces ꝑimunt. Si mendatia ab oĩb
lege dãpnant᷑. si fallatia humauo iudicio plectis.
si falsitas capitali pena conscribitur. quanto ma-¬
gls ante deum testem u̾boꝵ ⁊ operũ ante quem
⁊ de occioso u̾bo rationẽ unusquisq reddet ante
quem ⁊ ꝓ occioso sermone penas qͥsq luet: Os e¬
nĩ qd̃ mentit᷑ occidit animã. ⁊ ꝑdes om̃s qͥ locun¬
tur mentlatium.⁊ testis falsus ñ erit ĩpunitꝰ.
Refuge gͦ mendatium. declina am̃datio. Caue
falsum. pure loquere. nũqmͣ mentiaris. Esto

Expanded text:
mne quoque genus mendacii summopere fuge; nec casu, nec studio loquaris falsum; nec ut praestes mentiri studeas; nec qualibet fallacia vitam alicujus defendas. Cave mendacium in omnibus, mendacio enim fides tollitur, error inducitur, veritas aboletur; 511 nullum justum mendacium, omne mendacium peccatum est. Omne quod a veritate discordat iniquitas est. 54. Leges saeculi falsarios damnant, mendaces puniunt, fallaces perimunt. Si mendacia apud homines lege damnantur, si fallacia humano judicio plectitur, si falsitas capitali poena conscribitur, quanto magis ante Deum testem verborum? ante quem et de otioso verbo rationem unusquisque praestabit, ante quem, et pro otioso sermone poenas quisque luet, os enim quod mentitur occidit animam; et: Perdes eos qui loquuntur mendacium ; et: testis falsus non erit impunitus . 55. Refuge ergo fallaciam, declina mendacium; cave falsum, pure loquere, nunquam mentiaris, esto
Abbreviated transcription (Latin):
Pre cogitatio molestias futuras attenuat. Preiusio
maloꝵ lenit aduentũ. ĩopinatum aũt malũ forti¬
ter frangit. Quod p̃uisum ñ est uehement᷑ affligit.
Subita maris tempetas errorem excitat. Improni¬
sus hostis male ꝑturbat. Inopinatus hostis facile
oppͥmit. Omĩa repentina grauiora existunt. Q̾
repente accidunt grauiora occurrunt. Acerba
sunt que p̃cogitata ñ fuerint. Grauia existunt.
ĩ quib ĩprouisi ĩcurrimus In ꝓuisa mala grauit᷑
feriunt. Repentinum malum cito frangit ⁊ ad
bona gͥ ⁊ ad mala p̃para cor tuum. Bona ⁊ mala
ꝓut tͥ euenerint porta. ⁊ adu̾sa ⁊ prosꝑa. ut cũq
occurrerint tolera. Quodcũq aduenerit. m̃te li¬
bera sustine.¬

Expanded text:
Praecogitatio futuras molestias attenuat, praevisio Praecogitatio futuras molestias attenuat, praevisio malorum lenit adventum, inopinatum autem malum fortiter Subita maris tempestas terrorem exsuscitat. Improvisus hostis male perturbat, inopinatus hostis facile opprimit. Omnia repentina graviora existunt. Quae repente accidunt, graviora occurrunt. sunt quae cogitata non fuerunt; gravia existunt, in quibus improvisi incurrimus. Improvisa mala graviter feriunt, repentinum malum cito frangit quodbona igitur, et ad mala praepara cor tuum, et bona et mala prout tibi evenerint porta, et adversa et prospera utcunque occurrerint tolera; quodcunque evenerit, mente libera sustine
Abbreviated transcription (Latin):
iactans si calamitas contigerit. pusillaniniss exi¬
tas. Habeto temperam̃tum ĩ ꝓsꝑis habeto ĩ patien¬
tiam ĩ aduersis. Probari te in dolore cognosce nõ frã¬
geris. P robari tẽ ĩ prosꝑitate cognosce. ñ eralteris:
E qualis esto ĩ om̃ib. Mentem nec gaudio nec me
rore cõmutes. Omĩa equali iure sustine. x¬
m̃uteris. Nullus te casus ĩꝑatum ĩueniat. nullus
sit casus quem nõ meditatio tua p̃ueniat. Prapone
tͥ nichil eẽ qd̾ nõ accidere possit. Pre meditare contꝰ
omĩa fortuita. futuras semꝑ cõmentare miserias. In
secundis. meditare quo pacto aduersa feras. Re aliqͥd
adu̾sum accidat semꝑ aĩo cogita. Sapientis ẽ ꝑicłi
p̃uidere iacturam. Omĩa meditata leniora accidiĩt.
Ex pectata mala tollerabilit̾ furunt᷑. Cedit adu̾¬
sos casus xiliumi. p̾spectata ñ admitantur cum acci¬
derint. Aduenientes impetus. meditatio frangit.

Expanded text:
jactans; si calamitas contigerit, pusillanimis non exisjactans; si calamitas contigerit, pusillanimis non existas. Habeto temperamentum in prosperis, habeto patientiam in adversis. Probari te in dolore cognosce, ne frangaris. Probari te in prosperitate cognosce, ne exalteris: aequalis esto in omnibus. moerore commutes. Omnia aequali jure sustine, amuteris. sit casus quem non meditatio tua praeveniat. Propone tibi nihil esse quod non accidere possit, praemeditare contra omnia fortuita, futuras semper commentare miserias. In secundis meditare quo pacto adversa feras; ne aliquid adversum accidat, semper animo cogita. Sapientis est periculi praevidere jacturam. Omnia meditata leviora accidunt, expectata mala tolerabiliter feruntur. Cedit adversus casus consilio; praeexspectata res non admiratur, cum acciderit. Advenientes impetus meditatio frangit.
Abbreviated transcription (Latin):
menta desiderãt. Nulla te res de pcc̃o securum fa¬
ciat. nulla tͥ securitatis deceptio blandiatur. nulla
secdiritas deceptum apenitentie intentione suspendat.
Incessant̾ ĩ corde tuo spes ⁊ fortitudo consistant. Pa¬
rit̾ siur ĩ te timor atq fiducia. pariter sint ĩ te spẽ¬
⁊ metus. Sic spera miscd̾iam. ut iusticiam metu¬
as. Sic te spes indulgentie erigat. ut metus gehẽ
imor enĩ semꝑ emendat. timor expellit pcc̃m
timor repͥmit᷑ uicium. timor cautum. hoiẽm fa
Ainfimitatib tius ñ contristeris. inItib.
languorib tuis gr̃as age do̾. Ualere te aĩo magis op¬
ta quam corꝑe ualere magis mente quã carue. Aduer¬
sa corꝑis remedia aĩe sunt. Q gritudo carnem wlue¬
nerat. mentem curat. Langor enĩ uicia excoquit.
langor uires libidinis frangit. De ĩ temꝑantiam.¬
i prosꝑitas arriserit ñ attollaris. si adu̾sitas ac¬
D ciderit ñ deiciaris. Si felicitas eluceat. ñ sis

Expanded text:
menta desiderant. 25. Nulla te res de peccato securum famenta desiderant. 25. Nulla te res de peccato securum faciat, nulla tibi securitatis deceptio blandiatur, nulla securitas deceptum a poenitentiae intentione suspendat. Incessanter in corde tuo spes et formido consistant. Pariter sint in te timor atque fiducia, pariter spes et 503 metus; sic spera misericordiam, ut justitiam metuas; sic te spes indulgentiae erigat, ut metus gehennae im semper emendat, timor expellit peccatum, timor reprimit vitium, timor cautum facit hominem itatibus tuis non contristeris, in languoribus gratias age Deo. Valere te animo magis opta quam corpore, valere magis mente quam carne, adversa corporis remedia animae sunt. Aegritudo carnem vulnerat, mentem curat; languor enim vitia excoquit, languor vires libidinis frangit. 27. Si prosperitas arriserit, non extollaris; si adversitas acciderit, non dejiciaris; si felicitas eluceat, non sis
Abbreviated transcription (Latin):
xiste ulis. existe abiectus ex iste despectus displi¬
ce tͥ. despectus esto apud temet ip̃m. Qͥ enim si¬
bi ẽ uilis ante deum magnus est. Qͥ sibi displicet do
placet. Esto gͥ pariuis in oculis diũ tuis. ut sis mag¬
nus ĩ ocłis dñi. Tanto enim eris ante deũ p̃ciosior ꝙ¬
tam fueris ante ocłos tuios despectior. Porta quocꝵ sẽ¬
ꝑ uerecundiam ĩ uultu. de recordatione delecti. Porta
pudorem ĩ facie. De memoria cõmissi pcc̃i. Peccati pu¬
dore ocłos tuos attollere erubesce. Incede abiecto uul¬
cium ⁊ ciuis ĩuoluat. Squalentia ⁊ tabescentia mͣ¬
bra factus oꝑiat. Exaustum corpus luctuosus tegat
es ĩ puluere sede. Cinis es in cinerem sede semꝑ lu
lige lacrimas suaues tͥ fuit lacrime. delectet te
semꝑ luctus et planctus. Planctum ⁊ lacrimas
ta. quantum fuisti ꝓnus ad culpam. Qualis tͥ
fuit ad peccandum intentio. talis sit ad penitendũ
deuotio. Ita reuertere. sicut in ꝓfundum resesce

Expanded text:
xiste vilis, existe abjectus, existe despectus, displice tibi, despectus esto apud temetipsum. 23. Qui enim sibi vilis est, ante Deum magnus est; qui sibi displicet, Deo placet; esto igitur parvus in oculis tuis, ut sis magnus in oculis Dei. Tanto enim eris ante Deum pretiosior, quanto fueris in oculis tuis despectior. Porta quoque verecundiam in vultu de recordatione delicti, porta pudorem in facie de memoria commissi peccati. Peccati pudore oculos tuos attollere erubesce. Incede depocium et cinis involvat, squalentia et tabescentia membra saccus operiat, exustum corpus luctuosus habitues, in pulvere sede; cinis es, in cinere sede semper llige lacrymas, suaves sint tibi lacrymae, delectet te semper planctus et luctus. Planctum et compunctta quantum fuisti pronus ad culpam; qualis fuit tibi ad peccandum intentio, talis sit ad poenitendum devotio; ita revertere, sicut in profundum recess
Abbreviated transcription (Latin):
tue claustra silentiz. circũclude linguam mimi¬
tione custodie. Intende oportunitatẽ loquendi. tẽp̾
ꝓferendi sermones inqͥre. Scito quo temꝑe loqua¬
ris. considera quãdo dicas. Temꝑe congruo loq̃re

Expanded text:
tuae claustra silentii, circumclude linguam munituae claustra silentii, circumclude linguam munitione custodiae. Intende opportunitatem loquendi, tempus proferendi sermones inquire, scito quo tempore loquaris, considera quando dicas, tempore congruo loquere,
Abbreviated transcription (Latin):
b occioso sermone cõpesce linguã. ¶ quio.
quod nõ edificat audientes. S ermo occiosus ñ erit
absq iudicio. Unus qͥsq rationẽ redditurus ẽ
sermonũ suoꝵ. Ante uniꝰcuiusq faciem sua u̾ba
Paulatim increscunt uicia. ⁊ dum parua ñ caue¬
ĩnus ĩ magnis ꝓlabim᷑. M iuimagͥ uita ⁊ ad ma-¬
iora ñ uenies Prana sꝑne ⁊ ĩ deterius ñ incides.⁊
q̃ in loqueris. grauitate atq doctrina digna exis¬
tant. Sit sermo tuus utilis. ⁊ irrep̃hensibilis. sit
expectationi audientium utilis. Stude loqui qd̃
nõ libet. s qd̃ oportet. Discerne qͥd loquaris qͥd
taceas. ⁊ ĩ loquendo ⁊ ĩ tacendo ꝑitus esto. Multũ
ante delibera qd̃ dicas. ne reuocare nõ possis qd̾ di¬
cis. Iuge casus lingue. lingua tua tẽ nõ ꝑdat. Tol¬
li infidianti occasionem. Non pateat inimici iacu¬
lis os tuum nõ loquaris qd̃ excipiat ĩimicus. A¬
micũ semꝑ habeto silentium. Pone custodiam ort
tuo. Labiis tuis signaculum p̃be. Oppone lingue

Expanded text:
b otioso sermone compesce linguam, ab otiosquod non aedificat audientes, sermo otiosus non erit absque judicio. Unusquisque rationem redditurus est sermonum suorum ; ante uniuscujusque faciem sua verba paulatim crescunt vitia, et dum parva non vitamus, in magnis prolabimur; minima igitur vita, et ad majora non pervenies; parva sperne, et in deterius non incides. 47. Ea quae loqueris gravitate atque doctrina digna existant; sit sermo tuus irreprehensibilis, sit exspectationi audientium utilis: stude dicere, non quod libet, sed quod oportet. Discerne quid loquaris, quid taceas, et in loquendo, et in tacendo peritus esto. Multum ante delibera, quid dicas, ne revocare non possis. Fuge casus linguae, lingua tua non te perdat. 48. Tolle insidianti occasionem, non pateat inimici jaculis os tuum, non loquaris quod excipiat adversarius. Amicum semper habeto silentium, pone custodiam ori tuo, labiis tuis signaculum praebe, oppone linguae
Abbreviated transcription (Latin):
as ne audias malum. Respice sermones ĩpudi¬
cos. fuge ĩ honesta u̾ba. Nullas aures tuas sermo¬
num ĩpudicicia subrepat. Uanus sermo cito pol¬
luit mentem ⁊ facile agitur quod libenter audi¬
tur. Nichil ex ore tuo quod ĩpedire possit ꝓcedat.
nichil qd̃ ũ expedit. sonus uocis expͥmat. Hoc ꝓ¬
cedat ex labiis tuis quod aures ñ polluat atidien¬
tis. Cauenda est u̾boꝵ obscenitas. fugienda est fͣ¬
pitudo sermonis. Sermo uanus. uane conscien¬
tie iuder est. Mores hoĩs lingua pandit ⁊ quas
sermo ostenditur. talis animꝰ cõprobatur ex ha¬
bundantia enim cordis os loquitur. De młtilo

Expanded text:
as, ne audias malum. 45. Respue sermones impudicos, fuge inhonesta verba, nulla aures tuas sermonum impudicitia subrepat, vanus sermo cito polluit mentem, et facile agitur quod libenter auditur. Nihil ex ore tuo, quod impedire possit, procedat; nihil quod non expedit sonus vocis erumpat; hoc procedat ex labiis, quod aures non polluat audientis. Cavenda est verborum obscenitas, fugienda est turpitudo sermonis, sermo vanus vanae conscientiae est index, mores hominis lingua pandit; et qualis sermo ostenditur, talis animus 509 comprobatur; ex abundantia enim cordis os loquitur . 46. Ab
Abbreviated transcription (Latin):
nulla religio ꝑuersa corrũpat. nulla prauitas a fi-¬
dei societate auertat. Nichil temere de xp̃o loqua¬
ris. nichil de deo prauum aut ĩpium sentias. nichil
ꝑuerse sentiendo ĩ dilectione eius offendas. Esto in fide
iustus habeto in fide recta conu̾sionem scãm. Quẽ ĩuo¬
cas fidem nõ ab neges opere.

Expanded text:
nulla religio perversa corrumpat, nulla pravitas a finulla religio perversa corrumpat, nulla pravitas a fidei soliditate avertat. Nihil temere de Christo loquaris, nihil de Deo pravum, nihil impium sentias, nihil verse sentiendo in dilectione ejus offendas. Esto in fide justus, habeto fidem rectam, conversationem sanctam, quam invocas fide, non abneges opere
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil ualet ueniam a malis posce̾. a mala denuo cõ-¬
Uitam bonani quã cepisti tenere ñ deseras. Propofi¬
tum bone uite conserua. Ingiter. Tunc erit ꝑfectum
liter facit. Qui enim ꝑseuerauerit usq ĩ finem hic
ueso te amma. obsecro te. dep̾cor te. ĩploro te.hor¬
agas. ne quid inconsulte facias. ne temere aliquid a¬
gas. ne repetatur malum. ne renascatur pccm̃. ne re-¬
deat iniquitas. ne recurrat inalicia. ne denuo exorta¬
tur nequicia. ne restimat ĩ iusticia uires. Scito o ho¬
nio temet ip̃m. scito quid sis scito cur ortus scis. quare
natus sis. in quem usum genitus. quare sis factus.
es. Qualem te d̾s fecit. qualem te factor condidit.
qualem te creator iustituit. talis esto. Serua rectã
fidem. tene finceram fidem. custodi ĩ temeratam fi-¬
dem. Maneat ĩ te recta fides. sit ĩ te in corrupta cõ¬
fessionis fides. Nulla te insipiens doctrina decipiat.

Expanded text:
Nihil valet veniam a malis poscere, 495 et mala denuo Nihil valet veniam a malis poscere, 495 et mala denuo vitam bonam, quam accepisti, tenere non desinas; propositum bonae vitae conserva jugiter C. XIII. Item liter facit. Qui enim perseveraverit usque ad finem, hic aeso te, anima, obsecro te, deprecor te, imploro te,agas, ne quid inconsulte geras, ne temere aliquid facias, ne repetatur malum, ne renascatur peccatum, ne redeat iniquitas, ne recurrat malitia, ne denuo exoriatur nequitia, ne resumat injustitia vires. 2. Scito, homo, temetipsum; scito quis sis, scito cur ortus sis, quare natus sis, in quem usum genitus sis, quare sis factus, es, qualem te Deus fecit, qualem te factor condidit, qualem te creator instituit. 3. Serva rectam fidem, tene sinceram fidem, custodi intemeratam fidem, maneat in te recta fides. Sit in te incorrupta confessionis fides, nulla te insipiens doctrina decipiat,
Abbreviated transcription (Latin):
Omotus sum ad lacrimas tuas ad fletus tuos cõpunc-¬
git. Lamentando ad lacrimas coegisti me. Lamentan¬
do ad fletum cõmouisti me. Ad lamentum tuum lacri
B̾s tͥ ueniam tribuat d̾s tͥ culpas tuas parcendo igno¬
scat. Peccata tua d̾s a te suspendat. peccata tua laxen¬
do dimittat. Criminum tuoꝵ maculas ablu¬
at ab om̃i te mali labe detegat et liberet te ab¬
om̃i ĩminenti pcc̃o. age itaq iam ut oportet. Age ut
ut ulteriꝰ ñ pecces. ne ultra. delinquas statue. C aue
culpas tuas iterare. caue mala repetere. Uicium ex
quo abscidisti ñ reuoces quod deliquisti nõ iteres.
trausacta mala nõ repetas. post lapsum denuo ñ de-¬
linquas. Non te polluas post lamentum. post pent¬
tenitentie luctum ñ redeas ad pcm̃. ñ Denuo cõmit¬
tulas iterare p̾sumas. In anis eit penitentia. quã
culpa sequens coinqͥnat᷑. Uulnus iteratum tardius̃
sanatur. Frequenter peccans ⁊ lugens. ueniam uix¬
ieretur. Nichil ꝓ sunt lamenta. si replicantur pcca.

Expanded text:
motus ad lacrymas tuas, ad fletus tuos compuncgit; lamentando ad lacrymas me coegisti, lamentando ad fletum me commovisti; ad lamentum tuum lacrym veniam tribuat, Deus tibi culpas tuas parcendo ignoscat. Peccata tua Deus a te suspendat, peccata tua laxando dimittat, criminum tuorum maculas abluat, ab omni te mali labe detergat, liberet te ab imminenti peccato. 76. Age itaque jam ut oportet, age ut ut ulterius non pecces, ne ultra delinquas statue. Cave culpas tuas iterare, cave mala repetere, ad vitium ex quo te abscidisti non revoces, quod deliquisti non iteres, transacta mala non repetas. Post lapsum denuo non delinquas, non te polluas post lamentum, post poenitentiae luctum non redeas ad peccatum, non denuo committulas iterare praesumas: inanis est poenitentia quam sequens culpa coinquinat, vulnus iteratum tardius sanatur, frequenter peccans et lugens vix veniam meretur. Nihil prosunt lamenta, si replicantur peccata.
Abbreviated transcription (Latin):
cito cadit intudia. cito patet insidiis głosus.
Gloria enim inuidiam parit. inuidiam qͦ
ꝑicula. Quanuis quisq ĩ scli gr̃a fulgeat. ꝙͣuis
purptira auroq resplendeat. quãius. cultu p̃¬
cioso redimitus exmineat. quãuis sit multi¬
tudine p̃munitus. quanuis extubantiumrar¬
mis ꝓtectus. Quãius ĩ numeris obsequentiũ
cuneis constipatꝰ. quãius agminib fultꝰ sẽꝑ
tamen ĩ pena est. semꝑ ĩ angustia. semꝑ ĩ me¬
rore. semꝑ in discrimine. In sericis str̃atis cubat
s turbidus. In pluma iacet. s pallidus. In lec¬
tis aureis s turbatuf. De eo quod breuis est

Expanded text:
cito cadit invidia, cito patet insidiis gloriosus. cito cadit invidia, cito patet insidiis gloriosus. Gloria enim invidiam parit, invidia vero pericula. Quamvis quis in saeculi gloria fulgeat, quamvis purpura auroque resplendeat, quamvis cultu pretioso redimitus emineat, quamvis sit multitudine praemunitus, quamvis excubantium armis protectus, quamvis innumeris obsequentium cuneis constipatus, quamvis agminibus tutus, semper tamen in poena est, semper in angustia, semper in moerore, semper in discrimine; in sericis stratis cubat, sed turbidus; in pluma jacet, sed pallidus; in lectis aureis, sed turbatus. 91. Brevis est
Abbreviated transcription (Latin):
mpositaᷤᷤ quoq tͥ curas. humiliter exple. Tra¬
ditum ministerium mente libera suscipe. Esto
obediens diuine dispensationi. uoluntati eiꝰ cõ¬
traire ñ audeas. Iura potestatis adepte. moderant̾
exerce. Potestatis iura accepta orditiato animo
ad ministra. Onũa nõ tribulento s tranquillo
aue aũt. hoadnores quos tenere sine cul¬
ꝑa nõ potes. Sublimitas honoꝵ maglitu¬
do scelerum est. In maiore gradu sine dubio¬
maior est pena. Qͥ minoe est uenie ꝓrimus ẽ
Potentes aũt potent̾ tormenta patient᷑. Iudi¬
cium aũt durissimum ĩ hiis qui p̃sunt fiet.
Cui multum datut. multũ ab eo queritur. Qui
plus datur. plus ab eo corrigitur. honores qͦ¬
secum ꝑicula gerunt. Cito ꝑiclitatur potestas
cito rutuam patitur. Quanto enĩ maior honor tãto
maiora ꝑicula. Alta arbor auentis fortiꝰ agitatꝰ
⁊ rami eius ciciꝰ in ruina confringunt᷑. Ercel¬
se turres. grauiori casu ꝓcumbunt. Altissunt
montes crebris fulgorib feriuntur In potentẽ

Expanded text:
mpositas tibi quoque curas humiliter suscipe. Traditum ministerium mente subdita exple, esto obediens divinae dispensationi, voluntati ejus contraire non audeas. Jura potestatis adeptae moderanter exerce. Potestatis jura accepta ordinato animo administra. Omnia non turbulento, sed tranquillo ave honores quos tenere sine culpa non potes. Sublimitas honorum magnitudo scelerum est, in majori gradu major sine dubio est poena. 89. Qui minor est, veniae proximus est. Potentes autem potenter 520 tormenta patientur . Judicium enim durissimum in iis qui praesunt fiet . Cui multum datur, multum ab eo quaeritur; cui plus committitur, plus ab eo exigitur. Honores secum pericula gerunt, cito periclitatur potestas, cito ruinam patitur. Quanto major honor, tanto majora pericula. Alta arbor a ventis fortius agitatur, et rami ejus citius in ruina confringuntur; excelsae turres graviori casu procumbunt. Altissimi montes crebris fulminibus feriuntur. 90. In potentem
Abbreviated transcription (Latin):
mis es. ⁊ si aliquid es. nisi te tanto humili¬
es quanto magnus es ꝑdis oĩno qd̃ es. Nũ¬
quid tu altior quã pͥmus angłs: Numquid
tu splendidior in t̾ra quam lucifer ĩ celo.
Quod si ille de tanta subͣmitate ꝑ suꝑbiam
cecidit. quomͦ tu ad tantam celsitudine i¬
suꝑbiens. de imis conscendens. qui illa quã¬
diu hic uinis conditione teneris. de qua ꝑ
quendã sapientẽ dicitur corpus quã corri¬
pitur aggrauat aiãm et deprimit t̾rena
ĩ habitatio sensum multa cogitantem. Quã
densissimis ĩ t̾ra suꝑbie tenebris. lutum
ĩuolui putamꝰ. si potuit ĩ celo stella que
mane oriebatur lucis sue globos amittere.
Audi gͦ potiꝰ lucem ui̾tatis dicentẽ. Qͥ seqͥt᷑¬

Expanded text:
mis es , quia et si aliquid es, nisi tantum te humilies, quantum magnus es, perdis omnino quod es . Numquid tu altior quam primus angelus ? Numquid tu splendidior in terra, quam Lucifer in coelo ? Quod si ille de tanta sublimitate per superbiam cecidit, quomsuperbiens de imis conscendens? qui illa, quandiu hic vivis, conditione teneris, de qua per quemdam sapientem dicitur: « Corpus quod corrumpitur aggravat animam et deprimit terrena inhabitatmus in terra superbiae tenebris lutum nostrum involvi, si potuit in coelo stella, quae mane oriebatur , lucis suae globos amittere? Audi ergo potius lucem veritatis dicentem: Qui seq
Abbreviated transcription (Latin):
isce qd̃ nescis. ne doctor ĩntilis inueniaris. Au-¬
tea esto auditor. post ea doctor. ꝑ disciplinã
nomen magistri accipe. Ronũ qd̃ audieris dic. bo¬
num qd̃ didiceris doce. Discendi ⁊ docendi nõ cõ¬
tempnas studium. Scĩãm quam aure concipis.
ore effunde. Sapientiam cũ ceteris imꝑtis. tibi hãc
magis auges. Poctrina quanto magis uel ampliꝰ
data fuerit tanto magis habundat. Sapĩa dan¬
do largior fit. retinendo minoratur. Largiendo
redundatior est scĩa. ⁊ dum plus confertur plꝰ
mis oꝑe adimple. Que u̾bis doces. exemplis os¬
tende. Esto gͥ nõ solum magr̃. s imitator uirtu¬
tis. Si doces ⁊ facis. tunt głosus habeberis. Non
enĩ satis ẽ laudare quod dicis. nisi dictis facta cõ¬

Expanded text:
isce quod nescis ne doctor inutilis inveniaris; antea esto auditor, postea doctor: per disciplinam nomen magistri accipe; bonum quod audieris dic, bonum quod didiceris doce; discendi et docendi non contemnas studium. Scientiam quam aure concipis ore effunde. Sapientiam cum caeteris impertiris, tibi magis hanc auges; doctrina quanto amplius data fuerit, tanto magis abundat. Sapientia dando largior fit, retinendo minoratur; largiendo redundantior est scientia, et dum plus confertur, plumis, opere 515 adimple; quae verbis doces, exemplis ostende; esto non solum magister, sed et imitator virtutis. Si doces, et facis, tunc gloriosus haberis. Non enim satis est laudare quod dicis, nisi dictis facta co
Abbreviated transcription (Latin):
te coreptionis expecto. Unde ⁊ ꝓtinus subdit᷑.
tudo. s ĩ aꝑto ut est mea sollicitudo aptum
corripiendi tempus expectans pcc̃orem argu¬
am. et eiꝰ delicta contra faciem illiꝰ statuam At
inquis. Non odio s amo. quẽ ita in abscondi¬
tis diuidicãs reprehendo Immo magis hinc
odis. et ñ diligis. unde detrahis ⁊ nõ corripis
Leuam sit aũt detestanda obtractatio ꝓrimi.
plerisc ĩ locis eloquia diuina testantur. Un.¬
De est illud. Betrahentem adu̾sus ꝓximum
suum occiłte. hũc ꝑsequebar ⁊ illud. Qi de¬
trahit fratri. detrahit legi. Illud q qui detra¬
hit fratri eradicabitur. Nec ñ ⁊ illud apłi pa¬
uli. uidete ne dum mordetis. Ab inuicem cõ-¬
ue erga te arguuntur. equanimiter
ferri non possunt. imo hec patient̾ tollerare
pccm est. quia ⁊ si non eis cũ magna exasꝑa¬
tione resistitur. contra te de inceps sine men¬
sura cumulatur. S patientia respondet.

Expanded text:
correptioni aptum exspecto. Unde et protinus subdit: Acorreptioni aptum exspecto. Unde et protinus subdit: Atudo, sed in aperto, ut est mea sollicitudo, aptum corripiendi tempus exspectans, pecam, et ejus delicta contra faciem illius statuam. 27. At inquis non odi, sed amo, quem ita in absconditis dijudicans reprehendo. Imo magis hunc odis, et non diligis; unde detrahis, et non corrigis. Quam sit autem detestanda obtrectatio proximi, plerisque in locis Scriptura divina testatur; unde est illud: Detrahentem adversus proximum suum occulte, hunc persequebar ; et illud: Qui detrahit fratri, detrahit legi ; illudque: Qui detrahit fratri, eradicabitur; nec non et illud Apostoli Pauli: Videte, necdum invicem mordetis, abinvicem concontra te aguntur aequanimiter ferri non possum, imo patienter tolerare peccatum est, quia si non eis cum magna exasperatione resistitur, contra te deinceps sine mensura cumulabuntur. 29.  Patientia:  S
Abbreviated transcription (Latin):
pximi nec conscienda. s caritate fraterna
ĩ faciem ꝓximꝰ redarguendus nõ aũt obcul¬
te detrahenduis. Quod si obicitur idcirco fratrẽ
coram ocłis increpare nolle exasꝑarꝰ nõ in correp¬
tione ꝓficiat. s magis ex correctione scandalũ
ce hoc magis scandalum ẽẽ denũciat dicens.
Sedens adu̾sus frẽm tuum detrahebas. ⁊
adu̾sus filiũ matris tue ponebas scandalũ.
Magis aũt scandalum sumit qͥ sibi detrahẽ¬
tem intelligit. quam qui corripientẽ susti
net.⁊ quia ñ nũqmͣ errata delinquentium
ad templis silentio tegenda sunt. ut apti¬
ori temꝑe corrigantur. ꝓptẽa subiungitur.
Hec fecisti ⁊ tacui. Ne aũt ex hoc discreto si¬
lentio detractores sibi applauderẽt qui dñ
semꝑ occulte derogare malunt. nũquam
ĩ aꝑtam ĩ crepationem ꝓsiliunt adhuc sub¬
infertur. Eristimasti iniqͥtatẽ quod ero
tiu similis. Ac si dicetur. Iniquum est cogi¬
tare. ut inde detractori sĩmilis appaream.Un

Expanded text:
ximi, nec consentienda, sed charitate fraterna in faciem proximus est redarguendus, non autem occulte detrahendus. Quod si objicitur: Idcirco fratrem coram oculis increpare nolle, ne exasperatus non correptione proficiat, sed magis ex correptione scandalum ce hoc magis scandalum esse denuntiat, dSedens adversus fratrem tuum detrahebas, et adversus filium matris tuae ponebas scandalum . Magis enim scandalum sumit qui sibi detrahentem intelnet, et quia nonnunquam errata delinquentium ad tempus silentio tegenda sunt, ut aptiori tempore corrigantur, subjungitur: Haec fecisti, et tacui. Ne autem ex hoc discreto silentio detractores sibi plauderent, qui, dum semper occulte derogare malunt, nunquam in apertam increpationem prosiliunt, adhuc subinfertur: Existimasti inique, quod ero tibi similis; acsi diceretur: Iniquum est cogitare ut inde de
Abbreviated transcription (Latin):
driam ⁊ egyptum. adultimũ tentus est apaganis:
q̃ remanserant alexandrie. Qͥͥ uidentes eum di
ĩ collo eiꝰ. ⁊ trahebant eum ad loca que erant iux
carnes eiꝰ ad t̾ra ⁊ saxa inficiebant᷑ sanguine.
Uespe aũt facto miserunt eum ĩ carcerem: tibi

Expanded text:
rsam, ad ultimum tentus est a paganis qui remanserant Alexandriae, qui videntes eum diein collo ejus, et trahebant eum ad loca buculi, quae ecarnes ejus in terram, ac saxa inficiebantur sanguine: vespere autem facto, miserunt eum in carcerem, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
tura effecta est. Sepe natura consuetudine suꝑ a-¬
tur. Assiduitas enĩ mores facit. Iugis usus ĩ na¬
turam u̾titur. Omĩa usui cedunt. usui oĩa pa-¬
rent. Res ita se agit ut uteris. Q uod difficul¬
tate ceꝑis. ꝑ usum cum uolinitate ꝑficies. De

Expanded text:
ibus immutatur, saepe natura consuetudine superaibus immutatur, saepe natura consuetudine superatur, assiduitas enim mores facit. Jugis usus in naturam vertitur. Omnia usui cedunt, usui omnia parent, res ita se agit, ut uteris. Quod cum difficultate coeperis, per usum cum voluptate perficies. 65.