comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si magna pars uitȩ istius ꝓspere uideat᷑ fuisse trans ac¬
ta ñ ideo fiduciã p̃sumamꝰ: cũ ad huc ꝑiculũ pars ex trema
min&ꝰ. Quis in acie positꝰ ante finẽ certaminis aut ante
uictoriȩ securitatẽ arma deponat: Nemo ergo securũ
debere eẽ se iudic&. antequã ad finẽ feliciconsumatio¬
ne ꝑ ueniat. Nec hoc nob̵ sufficerȩ putemꝰ ad plenã sa¬
lutẽ qđ int̃ seruos dĩ ł habitatione censem᷑: ł nõe cõpu¬

Expanded text:
si magna pars vitae istius videatur fuisse transacsi magna pars vitae istius videatur fuisse transacta, non ideo fiduciam praesumamus, cum adhuc periculum pars extrema minetur. Quis in acie positus ante finem certaminis, aut ante victoriae securitatem arma deponat? Nemo ergo securum debere se esse judicet, antequam ad finem felici consummatione perveniat. Nec hoc nobis sufficere putemus ad plenam salutem, quod inter servos Dei vel habitatione censemur, vel nomine compu
Abbreviated transcription (Latin):
lubrici sunt exitꝰ uitȩ . dequa dr̃. Nel aud aueris homi¬
N emoergo dep̃teritis securꝰ sit. tanti laquei obiecti sunt
ante pedes animȩ nr̃ȩ. tã innumeri hostes obseruant
& custodiunt it̃ nrm̃ . tante foueȩ & tanta p̃rupta
tantȩ rerũ difficultates int̾ iacent int̃ nos & finem
nr̃m. Via ipsa q̃ ꝑse arta & ardua .ẽ. tantis spualiũ
latronũ insidiis obsid&cur. Tantos nos scopulos. tan¬
tosq fluctꝰ transire necesse est . & ignõro qiđ eueni&
ante quã anchorã optato in littore collocemꝰ. & pu
tamꝰ dep̃teritis debere. ẽẽ. securos. & sine cotiadiana
cura & sine cotidianotimore & tremore diẽ nr̃m
debere transagere : Quis transiens suꝑ alicui ꝓfundi
offenso transmiserit pede  periculũ euasisse secredat.
cũ inultimi pontis spatio si paululũ titubauerit. casũ
quẽ in medio spaciotimebat incurr: Sic nos &iã

Expanded text:
lubrici sunt exitus vitae. De qua dicitur: Ne laudaveris homilubrici sunt exitus vitae. De qua dicitur: Ne laudaveris homiNemo ergo de praeteritis securus sit. Tanti laquei objecti sunt ante pedes animae nostrae, tam innumeri hostes observant et custodiunt iter nostrum, tantae foveae et tanta praerupta, tantae rerum difficultates interjacent inostrum. Via ipsa quae per se arcta et ardua est, tantis spiritualium latronum insidiis obsessa est  obsidetur , tantos nos scopulos, tantosque fluctus transire necesse est, ut ignoremus quid eveniat antequam anchoram optato in littore collocemus. Et putamus nos de praeteritis debere esse securos, et sine quotidiana cura, sine quotidiano timore et tremore diem nostrum debere transigere! Quis transiens super alicujus profundum offenso transierit pede, jam periculum evasisse se credat, cum in ultimo pontis spatio, si paululum titubaverit, casum quem in medio spatio vitarat, incurrat? Sic nos etiam,
Abbreviated transcription (Latin):
terna deb&ur. nec transitoria opus .ẽ. satis factione
promalis illis. propt̃ q̃ paratus ẽ ignis ecerñ. Si uolu¬
mꝰ intellegere quã graues apud sefaci& iudex hominũ
culpas. respiciamꝰ ad pęnas. Quantũ enĩ nuno patiens
ost ds̃ nr̃ in sustinendis delictis nr̃is. tantũ seuer erit
indiscuciendis actib: nr̃is. & sic̃ in estimabilẽ pa-¬
rabit imꝑbis pęnã ita in enarrabilẽ iustis conlatur. ẽ.
głam. Ergo suppliciorũ acerbitatẽ. econtrario dep̃mio¬
rũ ipsorũ magnitudine colligamꝰ. Quia qͥ noũ remu¬
nerare merita. noũ punire delicta. Salubrima G̃
ergo ac multũ necessaria futuri iudicii recordatio
& p̃teritꝵ cõmemoratio ł deploratio delictoꝵ. Quod
si quis ẽ. qͥ sibi dep̃teritis in lese uitȩ meritis blandiat᷑
& ad huc se in nocentẽ tran sisse put& ad dñi seruitutẽ.
& ideo credit sesecurũ. iste talis respiciat quã incerti & quã

Expanded text:
aeterna debetur; nec transitoria opus est satisfactione, aeterna debetur; nec transitoria opus est satisfactione, pro malis illis propter quae paratus est ignis aeternus. Si volumus intelligere quam graves apud se faciat judex noster hominum culpas, respiciamus ad poenas. Quantum enim nunc patiens est Deus noster in sustinendis delictis nostris, tantum severus erit in discutiendis actibus nostris; et sicut inaestimabilem paravit improbis poenam, ita inenarrabilem justis collaturus est gloriam. Ergo suppliciorum acerbitatem econtrario de praemiorum magnitudine colligamus. Quia qui novit remunerare merita, novit punire delicta. Saluberrima ergo est, ac multum necessaria est, futuri judicii recordatio et praeteritorum commemoratio, vel deploratio delictorum. Quod si quis est, qui sibi de praeteritis illaesae vitae meritis blandiatur, et adhuc innocentem se transisse putet ad Domini servitutem, et ideo credit se esse securum, iste talis respiciat quam incerti et quam
Abbreviated transcription (Latin):
nos oblitisumꝰ. credimꝰ qđ de memoria diuinȩ seueri¬
tatis lapsa sint. Sed ñ ita est. Om̃a apud illũ collec¬
amꝰ quid dic̃ ille qͥ cũ ipso diabolo manu ad manũ sin¬
gulari certamine dimicabat beatus iob Signasti
quasi in sacculo peccata mea. &iterũ dñs ait . Nonne
temꝰ tã facile remitti posse in iusta semel crimina.
& ꝓuulnere in animȩ ipsius impressa uisceribus
Multũ opꝰfl&cuũ. multũ gemituũ. multȩ contritiones
cordis ad sanandos ipsius cordis dolores . tota incum
sagittȩ quȩdã de c̃scientiȩ uiscerib: euellantur
Nonsuffic̃ sũmis labiis dicere. peccaui. parce. remitte.
& sauldicebat. peccaui. sed ñ obtinuit illã ueniã quã
dauid una pȩnitentiȩ uocȩ ꝓmeruit : Et hoc quare.
quia confessionẽ illã nudimagis quã ueri gemitus ex¬
primebant quia ñ conpensabat cũ magnitudine cri
dũ ẽ contricione ut debita illa redimant᷑ qͥbus ȩ

Expanded text:
illa nos obliti sumus, credimus quod de memoria divinae severiilla nos obliti sumus, credimus quod de memoria divinae severitatis lapsae sint; sed non ita est. Omnia apud illum reposiamus quid dicit ille qui cum ipso diabolo manu ad manum singulari certamine dimicat B. Job: Signasti quasi in sacculo peccata mea . Et Dominus ait: Nonne htemus tam facile remitti posse admissa semel crimina, et profundo vulnere in animae impressa visceribus. Multum opus est fletus, multus gemitus, multae contritiones corporis ad sanandos ipsos dolores cordis. Tota incumbsagittae quaedam de conscientiae visceribus evellantur. Non sufficit summis labiis dicere: Peccavi, parce et remitte. Et Saul dicebat, Peccavi; sed non obtinuit illam veniam quam David una poenitentiae voce promeruit . Et hoc quare? Quia confessionem illam nudam magis quam veri gemitus exprimebat; quia non compensabatur cum magnitudine crimdum est contritione, ut debita illa redimantur, quibus mors
Abbreviated transcription (Latin):
aras cotidianis uiolaremꝰ maculis. cotidianis confoderem̃
uulnerib ita ut nec sentire possemꝰ : hab& hoc infelix
consuscudo peccandi. ut quanto am plius unus quis que
peccauerit tantominꝰ peccata ipsa intellegit. &c tantu
a facie ipsius. &enĩ qđo subripit delectatio pectan¬
di statim futuri iuditii diẽ abscondit obliuo. ł contra
rio aũt quanto quisq sollicicior circase fuerit tanto
plus meruit. Sic ait scriptura. Sapiens tim̃do dedinat
lis ꝑuigili sollicitudine ẽtremescit. Quide p̃teritis an¬
xius ẽ. & setũ cogitat acreuoluit ne forte parũ defle¬
uerit p̃terita neforte satis fecerit ꝓ innumerabilib:
conscendimꝰ. qđ locũ habitũq mutauimꝰ. qđ hic aliquan¬
tũ tẽporis duximꝰ. spẽ omnẽ in annorũ numerũ col¬
locantes. ac sic ꝑ niciosa nos mecipsos ꝑsuasione fallentes.
putamꝰ qđ malanra spacio tẽporis euanuerint. & qr

Expanded text:
nostras quotidianis violaremus maculis, quotidianis confoderemur nostras quotidianis violaremus maculis, quotidianis confoderemur vulneribus? et ita, ut nec sentiremus. Habet enim hoc infelix consuetudo peccandi, ut quantum amplius quisque peccaverit, tanto minus peccata ipsa intelligat, et tanto a facie ipsius ; etenim quando subrepit peccandi delectatio, statim futuri judicii diem abrio autem quanto quisque sollicitior circa se fuerit, tanto plus metuit, sicut ait Scriptura: Sapiens timendo declinat lis pervigili sollicitudine contremiscit. Qui de praeteritis anxius est, et secum cogitat ac revolvit, ne forte parum defleverit praeterita, ne forte nondum satisfecerit pro innumerabilibus conscendimus, quod locum habitumque mutavimus, quod hic aliquantum temporis duximus, spem omnem in annorum numero collocantes ac sic perniciosa nosmetipsos persuasione fallentes, putamus quod mala nostra spatio temporis evanuerint. Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
possidem. & plane magnꝰ uitȩ fructus. ẽ:
scłm potuisse despicere & dõ seruire cȩpisse
uasisse uitioꝵ infelicissimũ dominatũ. & fugisse gulȩ
atq luxuriȩ fȩdissimã seruitutẽ. Quid ergo: non ĩa
magna pars p̃mii .ẽ. nichil cõmune habere cũ mun
b: ñ ad misceri . & cũ innocentia diẽ transagere. be¬
atȩ castitati operã dare. głosȩ pauꝑtatis sufficien¬
ciã cũ timore dñi possidere : Dequa laqͥt᷑ sapientia.
Melior: ẽ. exigua porcio cũ timore dñi. quã tesauri
magni sinetimore eiꝰ. Intellegamꝰ itaq quantũ nob̵
dñs pia uocatione contulerit. numeremꝰ si possumꝰ
ex illo tẽꝑoe ex quohic conuersari uidem᷑. quanta
peccata lucri fecerimꝰ. dequantis fraudib: dequan¬
tis adulteriis. rapinis. ꝑiuriis. sacrilegiis nos dñs
liberauit . & tunc uidebimꝰ quantũ &iã dep̃sentib
beneficiis dño debeamus. Sinunc in scło fuis semꝰ qiđ
aliud ageremꝰ qũã conuolũcrem᷑ in malis nr̃is & animas

Expanded text:
possidemus. Et plane magnus vitae fructus est, saeculum potuisse despicere et Deo servire coepisse; evasisse vitiorum infelicissimum dominatum, et fugisse gulae atque luxuriae foedissimam servitutem. Quid ergo? non jam magna pars praemii est, nihil commune habere cum mundbus non admisceri, et cum innocentia diem transigere, beatae castitati operam dare, gloriosae paupertatis sufficientiam cum timore Domini possidere? De qua loquitur Sapientia: Melior est exigua portio cum timore Domini, quam thesauri magni sine timore ejus . Intelligamus itaque quantum nobis Dominus pia vocatione contulerit. Numeremus, si possumus, ex illo tempore ex quo hic conversari videmur, quanta peccata lucrifecerimtis adulteriis, rapinis, perjuriis, sacrilegiis liberati simus: et tunc videbimus quantum etiam de praesentibus beneficiis Domino debeamus. Si nunc in saeculo essemus, quid aliud ageremus quam volveremur in malis nostris, et animas
Abbreviated transcription (Latin):
ri. frendens & tã quã leo rugiens. om̃s nocendi aditus
ꝑuigil insidiator explorat. Dequoleone apłs ꝓtesta¬
tur. Uigilate itaq: quia aduersarius ur̃ diabolus
tutũ uestigiis & hodore meritoꝵ Non enĩ ab illo in¬
qͥrunt᷑ nisiboni. quia se ultro ingerunt mali. Post il¬
los uiolent̃ currit. istos &iã neglegent̃ incurrit. Beati
igit᷑ quos hic leo inuidia cogit᷑ querere. & malitia ñ ꝑ¬
mittit᷑ inuenire : Terribilit̃ qͥdẽ sonat in aurib: nr̃is.
dsi auidimꝰ tãquã leo rigiens. Sed quia dictũ est ȩsca
uicti ẽ. qđ tabescit. & int̃ hȩc quanta sint illa quȩ
adõ p̃parata sunt homini : &iã liuor ꝓdit inimici
glosi ac p̃clari patris nr̃i nos & discipulos memineri¬
tudinis ac simplicitatis occupat talentũ . Iledecus
pectoris beniuolentiȩ ac sapientiȩ monile sibi uin¬
dic& hic margaritã conpugtionis & tesauru castita¬

Expanded text:
ri, frendens et tanquam leo rugiens, omnes nocendi aditus ri, frendens et tanquam leo rugiens, omnes nocendi aditus pervigil insidiator explorat. De quo leone apostolus protestatur. Vigilate itaque, quia adversarius vester diabolus tutum vestigiis et odore meritorum. Non enim ab illo inquiruntur nisi boni, quia se ultro ingerunt mali. Post illos violenter currit, istos etiam negligenter incurrit. Beati igitur quos hic leo invidia cogitur quaerere, et malitia non permittitur invenire. Terribiliter quidem sonat in auribus nostris, dum audivimus: Tanquam leo rugiens. Sed quia dictum est: Esca victi est quod tabescit. Et inter haec, quanti sint illa quae a Deo praeparata sunt homini, etiam livor prodit inimici.gloriosi ac praeclari Patris nostri nos et discipulos memineritudinis ac simplicitatis occupet talentum, ille decus pectoris beneuolentiae ac sapientiae monile sibi uindicet, hic margaritam compunctionis et thesaurum castita
Abbreviated transcription (Latin):
adruina & salubrit̃ ꝓ disciplinȩ ratione correptũ
ꝑsinistra c̃silia sic incitat ut allidat. sic armat ut ꝑi¬
mat. Itaq fr̃s cui mala ꝓpͥa ñ suffitiunt. ille sic agt
ut uditiũ &ciã alienȩ ꝑditionis incurrat. Certisumꝰ
cidam̃ passiones de teriores multũ nos effici quã fu
imꝰ dũ in scło uiueremꝰ . ita ut fiant extrema nr̃a peio
illis actib: & negotiis militantes eramꝰ inqͥb: nunc eru¬
bescimꝰ tunc nob adũ sarius ñ obstabat immo &iã c̃¬
sentiebat. qr circa mis erabilẽ ac ꝑditã uita nr̃am ñ inue¬
niebat in quo exerter& inuidiã suã. Delectabant il¬
lũ oꝑa nr̃a suffitiebant illi ꝑse nr̃a crimina & peccata
Quis enĩ suscipit bellũ contramilitẽ suũ : quis uelit im¬
pugnare subiectũ suũ  sed supra omnẽ infelicitatẽ
cultores suos ad auctoris sui pristini redire famulatũ.
uidit in nobis qđ dã modo idola sua indĩ tẽplamuta¬

Expanded text:
ad ruinam et salubriter pro disciplinae ratione correctum ad ruinam et salubriter pro disciplinae ratione correctum per sinistra consilia sic incitat, ut allidat, sic armat, ut perimat. Itaque, fratres, cui mala propria non sufficiunt, ille sic agit, ut iudicium etiam alienae perditionis incurrat. certi simucidamus pasimus, dum in saeculo viveremus: ita ut fiant extrema nostra pejillis actibus et negotiis militavimus, in quibus nunc erubescimus, tunc nobis adversarius non obstabat, imo etiam consentiebat: quia circa miserabilem ac perditam vitam nostram non inveniebat in quo exerceret invidiam suam. Delectabant illum opera nostra, sufficiebant illi per se nostra crimina et peccata. Quis enim suscipiat bellum contra militem suum? quis velit impugnare subjectum suum? Sed supra omnem infelicitatem cultores suos ad auctoris sui pristinum rediisse famulatum; videt in nobis quodammodo idola sua in Dei templa muta
Abbreviated transcription (Latin):
minare cupiebant. &ideo ad istarũ similitudinẽ
sicuiq̃ nr̃m de rẽ pinguissima gr̃a humilitatis
sifidei ignis. si flãma feruoris. sioleũ caritatis. silum
discrecionis. ueniat ad eos quos magis habundare
ꝑspexerit. & gram inse ꝓaimi ñ afferendo. sed
imitando transfundat. & bona possessionisali¬
enȩ ñ solũ sine dãpno. sed &iã cũ lucro possessoris
inuadat. Nũquã tibi deficit. quicqiđ alt̃ de
rantiũ multitudo. Quanti ad eũ ꝑspexerint¬
ꝑseuerat. Benedicta dõ illa anima cui humilitas
alterius confundit suꝑbiã: cuiꝰ patientia ꝓximiextin¬
quit a racundiã cuiꝰ hoboedientiȩ pigritiã alterius ta¬
cite increpat. cuiꝰ feruor inerciã alieni teporis ex sus¬
citat. Qui ꝓximi sui turbatũ p̃ira oculũ cordis. gr̃a
consolationis atq edificationis inluminat: Melius
solatio suo porrecta manu subleuat. sed titubantẽ sic̃
pari&e inclinatũ malelo quioꝵ inpulsu ad iuuat

Expanded text:
minare cupiebant . Et ideo ad istarum similitudinem, si cuiquam nostrum deest pinguissima gratia humilitatis, si fidei ignis, si flamma fervoris, si oleum charitatis, si lumen discretionis, veniat ad eos quos magis abundare perspexerit, et gratiam in se proximi non auferendo, sed imitando, transfundat; et bona possessionis alienae, non solum sine damno, sed etiam cum lucro possessoris invadat. Nunquam tibi deficit quidquid alter arantium multitudo. Quanti ad eum ger perseuerat. Benedicta a deo illa anima est, cuius humilitas alterius confundit superbiam, cuius patientia proximi exstinguit iracundiam, cuius oboedientia pigritiam alterius tacite increpat, cuius feruor inertiam alieni teporis exsuscitat, qui proximi sui prae ira turbatum oculum cordis gratia consolationis atque aedificationis illuminat. melius est men solacio suo porrecta manu non subleuat, sed titubantem sicut parietem inclinatum maleloquiorum impulsu adiuuat
Abbreviated transcription (Latin):
re . quomodo simare magnũ paruissimũ intrase riuũ
recipiat & absorbeat. atq eine nom̃ relinquat.
nescio adq̃. lucra uelimꝰ in illo scło uiuere: Nãcũ
hic grande put&ur dãpnũ ñ cotidie aliqiđ ad qͥ re¬
re. illic grandis quęstus putandus ẽ. ł ad qͥsita ñ ꝑ¬
dere. Hic inquã graue d& rim̃tũ credit᷑ ñ cotidie
ꝓficere ibi uero sũma uirtꝰ ẽ. ñ perire . Ideoq si
adhuc pauperes sumꝰ actenues. hic aliqiđ consequi
laboremꝰ. Si uero aliqiđ consecutisumꝰ hic illud ser¬
uare curemꝰ. Hoc solũ inpendiũ & gaudiũ erit. qđ hic dño¬
uixeris. Quia quã dui hc consistis marbitors est cumi
uedis ad słm declinare. Cũ uero dedina ueris iã diffi¬
cilosac pene in possibile erit ad locũ istũ uel cogitacio¬
ne respicere. Quod sialiquis ideo securũ sepitiat de
hoc loco aliquando posse discere qđ hic bene cucur¬
rat. qđ hic multũ laborauerit. hic talis hoc agit.

Expanded text:
re, quomodo si mare magnum parvissimum intra se rivulum re, quomodo si mare magnum parvissimum intra se rivulum recipiat et absorbeat, atque ei nec nomen relinquat. Nescio ad quae lucra velimus in saeculo vivere: nam cum hic grande putetur damnum non quotidie aliquid acquirere, illic grandis quaestus est putandus vel acquisita non perdere. Hic, inquam, grave detrimentum creditur, non quotidie proficere: ibi vero summa virtus est non perire. Ideoque si adhuc tenues ac pauperes sumus, hic aliquid consequi elaboremus. Si vero aliquid consecuti sumus, hic illud servare curemin arbitrio est, cum velis ad saeculum declinare. Cum vero declinaveris, jam difficile ac pene impossibile erit ad locum istum vel cogitatione respicere. Quod si aliquis ideo securum se putat de hoc loco aliquando posse discedere, quoniam hic bene cucurrerit, quod hic multum laboraverit, hic talis hoc agit,
Abbreviated transcription (Latin):
inpendissemꝰ. cui utiq totũ nos scimꝰ debere eẽ qđ iui¬
uimꝰ & ut satis unũ annũ ageremꝰ in scło in estimabile
essac quantũ nob̵ de ecernȩ uitȩ gaudiis frauderem̃
quia spes nr̃ȩ om̃s in c̃sumatione atq infine c̃ sistunt.
Quid mihe ꝓdest si mini sata uiridantia inherbis spem
messis ostendant. & me sub ipso falcis tẽpore subita
ł aeris intẽ peries ł pluiuarũ inundatio decipiat
Quid mihi ꝓderit siuinea spẽ omnẽ inflore ꝓmittat
& ł ferarũ incursio ł uastitas grandinis spẽ omnẽ
nisq laboris felicitas infine c̃sistit. Cũ aũt illis
dolendũ sit qͥhinc post multa laboꝵ stipendia.
post aliquantũ annoꝵ ꝓfectũ aliqͥb: desideriis
abstrahuntur . quid deillis erit qͥ hic quatuor aut
quinq annis longissimũ tem pꝰ credunt . & omnẽ re¬
liq uitȩ tractũ in scłi uanitate c̃sumunt. cũ &iã unus
annꝰ scłi labores inheremo ad qͥsitos ita possit absume¬

Expanded text:
impendissemus, cui utique totum nos scimus debere quod vivimus, et ut satis unum annum ageremus in saeculo, inaestimabile esset quantum nobis de aeternae vitae gaudiis fraudaremus, quia spes nostrae omnes in consummatione atque fine consistunt. Quid mihi prodest si mihi sata viridantia in herbis spem messis ostendant, et me sub ipso falcis tempore subita vel aeris intemperies, vel pluviarum inundatio decipiat? quid mihi proderit, si vinea spem omnem in flore promittat, vel ferarum incursio, vel vastitas grandinis spem omnem nisque laborum felicitas, in fine consistit. Cum autem etiam illis dolendum sit qui hinc post multa laborum stipendia, post aliquantum annorum profectum, aliquibus desideriis abstrahuntur: quid de illis erit qui hic quatuor aut quinque annos longissimum tempus credunt, et omnem reliquae vitae tractum in saeculi vanitate consumunabores nostros in eremo acquisitos ita possit absume
Abbreviated transcription (Latin):
tantis dãpna c̃trax̃. &peccatũ qđ ab illo semel re¬
cessit ad eũ multi plicit̃ retundabit. Quã obrẽsi¬
cut ille ualde ad mirandus atq laudandus ẽ cuius
cursus bonꝰ multoꝵ frofectus . ẽ. ita ille merito lugen¬
amꝰ neuitia nr̃a alioꝵ uirtutib: noceant. ne alioꝵ
feruorẽ tepor nr̃ debilit& & ne alioꝵ patientiã¬

Expanded text:
tantis damna contraxit et peccatum, quod ab illo semel retantis damna contraxit et peccatum, quod ab illo semel recessit, ad eum multipliciter redundabit. quamobrem sicut ille ualde admirandus atque laudandus est, cuius cursus bonus multorum profectus eamus, ne vitia nostra aliorum virtutibus noceant, ne aliorum fervorem tepor noster debilitet, ne aliorum vi
Abbreviated transcription (Latin):
aũt cupere. resuirtutis. Illud aũt scire debecis
qđ qͥ interuosuitã agere constituerunt. aut cũ gran¬
di fructu. aut cũ grandi periculo. ł diligentes uł
&iã neglegentes st̃. Vnde felix ẽ illa anima q̃.
dũ bene incũ satione uersat᷑ multoꝵ gaudiũ ẽ
& plurimi ex ea ł ȩdificant᷑ ł inluminantur
Bona enĩ eiꝰ. dũ multis cõmunicant᷑ adduntur.
Ad qđ sapientissimi illius sententia respiõ. q̃: dicit:
Filisisapiens fueris. tibi & ꝓximis tius Itaq siquis in
c̃gregatione positꝰ aui humilitate sese patientẽ¬
p̃buerit. quantũ exse bonũ ꝑximis cõmendat. tan¬
tũ inse lucra alioꝵ cuertit. Si uero econtrario ꝑ
in oboedientiã ł suꝑbiã q̃ res qđ peius. ẽ facilius
in ueniri sol& ad malũ exẽplũ suȩ iniqͥtatis alios ad¬
traxerit. quantos destruxerit. detantis periculũ
dã pnationis incurrit. Quantis decrim̃tũ fuit. de

Expanded text:
upiscere res est uirtutis. Illud etiam scire debemus, upiscere res est uirtutis. Illud etiam scire debemus, quod, qui inter nos uitam habere constituimus, aut cum grandi fructu aut cum grandi periculo uel diligentes uel etiam neglegentes sumus. unde felix est illa anima, quae, dum bene in congregatione uerset plurimi ex ea vel aedificantur vel illuminantur. Bona enim ejus, dum multis communicantur, adduntur. Ad quod etiam sapientissimi illius sententia respicit, quae dicit: Fili, si sapiens fueris, tibi eris et proximis tuis. Itaque si quis in congregatione positus, ad humilitatem sese patientepraebuerit, quantum ex se bonum proximis commodat, tantum in se lucra aliorum conuertit. si uero e contrario per inoboedientiam uel superbiam, quae res, quod peius est, facilius inueniri solet, ad mali exemplum siue iniquitatis alios attraxerit, quantos destruxerit, de tantis periculum damnationis incurrit, quantis detrimentum fuit, de
Abbreviated transcription (Latin):
sed ad pugnã atq certam̃ conuenimus
Ad agonẽ huc ꝓcessimꝰ. ad exercendũ
cũ uitiis bella conscendimꝰ. Uitia enĩ nr̃a. hostes nr̃i st̃
eces saria nobis. ẽ. fr̃s ꝑ uigil cura indefessaq custodia¬
potest & recipi in amiciciã ñ potest. & id eo p̃liũ
& int̃ hominẽ gerit᷑. & nisi cũ ipso homine ñ finit.
Deo ergonos ad hȩc tranquilla secr&a & spũ alia cas¬
tra c̃tulimꝰ. ut cotidie contra passiones nr̃as in fa
tigabili c̃gressione certemꝰ. & cotidie seniorib nr̃is
quitias circũdamꝰ ł linguȩ gladiũ retundamꝰ ut ñ
solũ inuicẽ ñ inferamꝰ iniurias. sed nec ab aliis
sentiamꝰ inlatas. Peculiariter enĩ ista ad ꝓfessi¬
onẽ nr̃am ꝑtinent. nihil in hac uita consolations
reqͥrere. nihil honoris. Presentiarũ solatia refu
p̃parare. Subiectione atq abiectione gaudere.
pauꝑtatẽ studio querere & ñ solũ facultates.
sed eciã ipsas uoluntates de cordib: eradicare

Expanded text:
sed ad pugnam, ad certamen convenimus, ad agonem huc processimus, ad exercenda cum vitiis bella conscendimus. Vita enim nostra hostes nostri sunt, Necessaria enim nobis est pervigil cura indefessaque custodiapotest, et recipi in amicitia non potest. Et ideo praeliua intra hominem geritur et nisi cum ipso homine non finitur. Ideo ergo ad hanc tranquillam, secretam et spiritualem vitam venimus, ut quotidie contra passiones ntigabili congressione certemus, ut cotidie senioribus nostrquitias circumcidamus uel linguae gladium recondamus, ut non solum inuicem non inferamus iniurias, sed nec ab aliis sentiamus illatas. peculiariter enim ista ad professionem nostram pertinent nihil in hac uita consolationis requirere, nihil honoris, praesentium rerum solacia refugemia animum praeparare, subiectione et abiectione gaudere et paupertatem studio quaerere et non solum facultates, sed ipsas uoluntates. de cordibus eradicare.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ne ipse fallit. a neipsese irrid& ac decipit. sicre¬
dat se sine reliquis uirtutib suis ieiuniis ac uigi¬
liis sc̃ificandũ: &id circo dilectissimi itacorp
exerceam ieiuniis. ut m̃tẽ purgem auitus:¬
ogitemꝰ illius iudicis incessanter aditũ. qͥ utinã sic
nos paratos inueniat. quomodo nemo potest dubita
loutiq corpore qđ ꝓ nr̃a salute susceptũ: ꝓnr̃a¬
clauisq confixũ .ẽ. Prima enĩ erit in reos intole¬
randa sententia. reuerendarũ p̃sentia cicatri¬
cũ. Qiđ igitꝰ illo tẽꝑe facturi sumꝰ qđo contra
illos crucifixi dñi liuores. notȩ peccatoꝵ nr̃oꝵ
& maculȩ libidinũ ꝓferent᷑   Aut quoputas uultu
respici& redẽptionr̃a ꝑditionẽ nr̃am: tanto gra¬
uiora eruitt humana delicta. quanto maiora se
oftenderint diuina beneficia. Uerendũ est aut
neillã uocẽ resurrectionis p̃ciosȩ crucis uestigio

Expanded text:
Nonne ipse se fallit; nonne ipse se irridet ac decipit, si creNonne ipse se fallit; nonne ipse se irridet ac decipit, si credat se sine reliquis virtutibus, suis jejuniis ac vigiliis sanctificandum? Et idcirco, dilectissimi, ita corpus exerceamus jejuniis, ut mentem purgemus a vitiisogitemus illius judicis incessanter adventum, qui utinam sic nos paratos inveniat, quomodo nemo potest dubitarlo utique corpore quod pro nostra salute susceptum, prclavisque confixum est. Prima enim erit in reos intoleranda sententia reverendarum praesentia cicatricum. Quid igitur illo tempore facturi sumus, quando contra illos crucifixi Domini livores notae peccatorum nostrorum ac maculae libidinum proferentur? Aut quo putas vultu respiciet redemptio nostra perditionem nostram? Tanto graviora erunt humana delicta, quanto majora se ostenderunt divina beneficia. Verendum est autem ne illam vocem resurrectionis pretiosa cru
Abbreviated transcription (Latin):
rior. sic. ẽ. quo modo si aliquis statuã faciat a foris
aforis pulcherrimis colorib: depicta uideat᷑ & ab
intꝰ serpentib: & scorpionb: plena sit. Quid ꝓdest
qđ affligis corpꝰtuũ. qđ o nichil ꝓficit cortuui:
Ualdedura & nimis dolenda conditio .ẽ. om̃i inten¬
tione studiũ laboris inpendere. & fructii ñ reci¬
pere post laborẽ. leuinare. uigilare & mores ñ
corrigere. sic ẽ. quomodo sialiquis extrauin eã
aut circa uineã stirp& & excolat & uineã ipsam
desertã atq inculta relinquat. ut spinas ac tribu
los germin&.q. insistente cultore iacundissimos
exsefructus potius s&c ꝓferre. Agnoscite itaq
ꝑ abstinentiã uitiorũ fuerit sociatũ. Quid enĩ iu¬
uat si sit qui spiã corpore castus. & m̃te pollutus.
quẽ malitia de prauat. quẽ furor iracundiȩ faci¬
b exagitat. quẽ suꝑbia om̃i gr̃a dĩ expoliat.
quẽ mendatiis ł maledictis lingua conmaculat.

Expanded text:
rior: sic est quomodo si aliquis statuam faciat a foris rior: sic est quomodo si aliquis statuam faciat a foris a foris pulcherrimis coloribus depicta videatur, et ab intus serpentibus et scorpionibus plena sit. Quid prodest quod affligis corpus tuum, quando nihil proficit cor tuum? Valde dura et nimis dolenda conditio est, omni intentione studium laboris impendere, et fructum non recipere post laborem; jejunare et vigilare, et mores non corrigere: sic est quomodo si aliquis extra vineam aut circa vineam exstirpet et colat, vineam ipsam desertam atque incultam derelinquat, ut spinas alos germinet, quae insistente cultore jucundissimos ex se fructus potuisset proferre. Agnoscite itaqueper abstinentiam vitiorum fuerit sociatum. Quid enim juvat, si sit quispiam corpore castus, et mente pollutus, quem malitia depravat, quem furor iracundiae facibus exagitat, quem superbia omni gratia Dei exspoliat, quem mendaciis vel maledictis lingua commaculat?
Abbreviated transcription (Latin):
deb& inponere . ut tantũ habeat quantũ necessitas
poscit ñ tantũ quantũ cupiditas concupiscit. ł aben¬
di eñĩ amornisi ad integrũ resec&ur. ardentior .ẽ.
in paruis. & plustorqu& inminimis. & nisi excor¬
de ac toto affectu pauꝑsis. pauꝑtas ipsa ñ uirtus
prodesse. sicarnẽ nram ieuinus ac uigiliis affli¬
gamꝰ & mentẽ nr̃am n em̃dem: autq̃. interiora
silinguȩ neqͥtus & obtrectationib: polluamurs
ñ ne om̃s labores nr̃i ad nihilũ redigunt᷑ ñne op¬
nr̃m uelud fumꝰ atq ũbra uanescit & uelud stuppȩ
fauilla innachilũ redigit᷑ : O quanti & quã diuturni
labores nr̃i subito pereunt & quanta bona frequen¬
t̃ ĩa adqͥsita acreposita demanu rapiunt᷑ dũ id qđ
querere studuimꝰ aut augere: aut cũstodire ne¬
glegimꝰ: Qua ꝓpt̃ sigratis nob decorporis cruce
& pectoris afflictione blandim si exterior homo
nr̃ scis laborib: exerc&ꝰ & passionib ñ curat᷑ inte¬

Expanded text:
iosus debet imponere, ut tantum habeat quantum necessitas poscit, non quantum cupiditas concupiscit. Habendi enim amor, nisi ad integrum resecetur, ardentior est in parvis, et plus torquentur in minimis: et nisi ex corde atque affectu pauper sis, paupertas ipsa non virtus,prodesse, si carnem nostram jejuniis ac vigiliis affligamus, et mentem nostram non emendemus, aut quae interiora si linguam nequitiis et obtrectationibus polluamus? Nonne omnes labores nostri ad nihilum rediguntur? Nonne orum, velut fumus atque umbra evanescit, et velut stupae favilla in nihilum redigitur? O quanti, et quam diuturni labores nostri subito pereunt, et quanta bona frequenter, jam acquisita ac reposita, de manu rapiuntur, dum id quod quaerere studuimus, aut augere, aut custodire negligimus! Quapropter gratis nobis de corporis cruce, et pectoris affer sanctis laboribus exercetur, et a passionibus non curatur inte
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ meas & affermanũ tuã & mitte in lassmȩd
tulerim. Illa utiq clauox signa bonis salutaria.
malis terribilia .ꝙ̃ usq ad diẽ iudituñ delentur
& post hȩc qiđ seqͥt᷑ nisi illud int̾ positũ int uiuos ac
mortuos ex pauescendũ chaos uastũq discrim̃
exclusio anatura uiuentiũ  tenebrȩ exteriores
dura separatio adulci intuitu sc̃oꝵ & a soci&a
tus planctusq lugentiũ collegiũ triste mise¬
roꝵ & ante beata patriã acernũ teterrimȩ
noctis exiliũ : Qũa lugubrȩ erit homini dm̃ ui¬
dere & ꝑdere. & antecreator is sui perire conspec¬
tũ. & ideo fr̃s km̃i ista dũ tẽpꝰ .ẽ. cogitantes. &¬
uutorio in defesso studio laborem. ut qđ nob̵ contul

Expanded text:
 meas, et affer manum tuam, et mitte in latus meum , tulerim. Illa utique clavorum signa bonis salutaria, malis terribilia, quae usque ad diem judicii non dolentur post haec sequitur, nisi illud interpositum inter vivos ac mortuos expavescendum chaos, vastumque discrimen exclusae a natura viventium tenebrae exteriores, dura separatio a dulci intuitu sanctorum, et a stus planctusque lugentium, collegium triste miserorum, et a beata patria aeternum teterrimae noctis exsilium? Quam lugubre erit homini Deum videre, et perdere, et ante pretii sui perire conspectum! Et ideo, charissimi, ista, dum tempus est, cogitantes, jutorio indefesso studio laboremus, ut quod nobis obtul
Abbreviated transcription (Latin):
tis aqquirere. Ne forte si & sacerdoteᷤ tardin
uo lueriđ offerre. & populi nimiis impedimen¬
tis mundi istius occupati dedignent᷑ in quirere
impleat᷑ illud quod scriptum est Mitam
inquid famem in terra. non fame panis nec
sitim aquȩ. sed audiendi uerbum di Credi¬
mus tamen de deimiscđa quod ita & nobis

Expanded text:
 providere: ne forte si et sacerdotes tardius voluerint offerre, et populi nimiis impedimentis mundi istius occupati dedignentur inquirere, impleatur illud quod scriptum est, Mittam, inquit, famem in terram; non famem panis, neque sitim aquae, sed audiendi verbum Dei . Credimus tamen de Dei misericordia, quod ita et nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ignis dr̃ adũ sarius q ñ de parte xp̃i scd de
parte ddiabuli t̾e ognosdtꝰ t iterũ lluseitia
disciteꝰ qͥ habitadis t̃rã Manfestũ t̃ ergo qdł ip¬
se esurit iustitiã. qui diseatoptat iistitiam
Irius ergo debemus discere. ut postea mereamur
implere. Ut ergo ista beatitudo ꝑ dĩ grãm impl¬
atur in uobis siin ueritate ut credimꝰ & esuritis
& sititis iustitiã: quoties uobis uerbũ dĩ tardius
fuerit p̃dicatũ. nolite expectare ut uobis
eũ ulero debeamꝰ ingerere. sed &iã uos ipsi
quasi rem uobis ex iure debitã. fidelit̃ a nobis
offerre & uosuł aliquoties tardantib: nob̵ no¬
lueritis exigere. possumꝰ ab illis qͥ periculũ nr̃m
nesciunt. in portun forsitari iudicari Sed qͣ
bene nouit quã graue pond immineat ceruicib
sacerdotũ. intellegit qđ quãuis assiduȩ ũbũ dĩ¬
ses Non dix clama post multos dies sed cla¬
ma necesses. quasi tuba exalta uocẽ
tuã. & adnuntia populo meo scelera

Expanded text:
de parte diaboli esse cognoscitur. Et iterum, Justitiam discite, qui habitatis terram . Manifestum est ergo quod ipse esurit justitiam, qui discere optat justitiam. Prius ergo debemus discere, ut postea mereamur implere. Ut ergo ista beatitudo per Dei gratiam impleatur in vobis, si in veritate, ut credimus, et esuritis et sititis justitiam, quoties vobis verbum Dei fuerit tardius praedicatum, nolite exspectare ut vobis ultro illud debeamus ingerere; sed etiam vos ipsi, quasi rem vobis jure debitam, fideliter a nobis offerre, et vos aliquoties tardantibus nobis nolueritis exigere; possumus ab illis qui periculum nostrum nesciunt, importuni forsitan judicari. Sed qui bene novit quam grave pondus immineat cervicibus sacerdotum, intelligit quod quamvis assidue verbum Dses: non dicit, Clama post multos dies; sed, Clama, ne cesses; quasi tuba exalta vocem tuam, et annuntia populo meo peccata
Abbreviated transcription (Latin):
dñs & saluator nr̃ enumerare dignatus est
&iã hor addidit dicens. Deati qͥ esuri unt
& sitiunt iustitiã qm̃ ipsi saturabuntur
Felices sunt quib: istã p̃larã fam̃ & de¬
siderabilẽ sitĩ ds̃ donare dignatur. Quo¬
modo aũt esurit᷑ iustitia frat̃. iustitiã
esuris si ũbũ dĩ patient̃ & libent̃ audire
uolueris De tali enĩ cybodictũ ẽ Quieduns
me adhuc esuriunt & qͥbibunt me adhuc
sitiunt. Quã uis enĩ melius sit facere ꝙ nos¬
se. pͥus tam̃ ẽ nosse quã facere Deb& enĩ disco¬
re qͥ optat implere. Beniq audi scripturã dicen

Expanded text:
enumerare dignatus est, etiam hoc addidit, dicens: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Felices sunt quibus istam praeclaram famem, et desiderabilem sitim Deus donare dignatur. Quomodo autem esuritur justitia, fratres? Justitiam esuris, si verbum Dei patienter et libenter audire volueris: de tali enim cibo dictum est, Qui edunt me, adhuc esurient; et qui bibunt me, adhuc sitient . Quamvis enim melius sit facere quam nosse; prius est tamen nosse, quam facere: debet enim discere, qui optat implere. Denique audi Scr
Abbreviated transcription (Latin):
nob̵ habitationis huiꝰ secretũ aliqͥd ꝓd÷. quando
tyrannico dominatu malitia in nob regnat.
laud abiles heremitȩ qͥ extra mundũ nos
ee credimꝰ. ꝑdiuersarũ passionũ uicia mun¬
necesse sĩt ut uideamͣ nos magis scłi intces¬
sionib: indigere: Dubiũ qͥppeñ ÷. qđ illa
anima quȩ per concupiscentia scłariũ uolup¬
tatu. possessio efficit᷑ mundanȩ conuersationis
n possit effici regnũ diuinitatis Ideoq fr̃
heremo uiuere summ dampntio est Quid
pdest si locꝰ qui &us tantu corporalit teneat᷑.¬
& in qui &udo in corde uers&. Quid inqua
pdest. si in h bitatione silentiũ sit. & inhbi¬
tatorib uitioꝵ sit tumult̃. & conluctatio passionu
si exteriora nr̃a serenitas teneat. & interiora tom
pestas: Non enĩ ideo xdistu conuenimꝰ locu
dantes om̃i qui &e fruerem᷑ Non utiq ad rcquiẽ
nec ad securitate sed Adpugna huc uenim. Ad

Expanded text:
bonis habitationis hujus secretum prodest, quando bonis habitationis hujus secretum prodest, quando tyrannico dominatu malitia in nobis regnat, laudabiles eremitae, qui extra mundum esse nos credimus, per diversarum passionum vitia munne sit ut videamus nos magis saeculi intercessionibus indigere? Dubium quippe non est quod illa anima quae per concupiscentiam saecularium voluptatum possessio efficitur mundanae conversationis, non potest effici regnum Divinitatis. Ideoque, feremo vivere, summa damnatio est. Quid prodest, si locus quietis tantum corporaliter teneatin corde versetur? Quid, inquam, prodest si in habitatione silentium sit, et in habitatoribus vitiorum sit tumultus, et conluctatio passionum, si exteriora nostra serenitas teneat, et interiora tempestas? Non enim ideo ad istum locum convenimus, dantes omni quiete frueremur. Non utique ad requiem nec ad securitatem, sed ad pugnam huc venimus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ quales in hoc scło ee potiumꝰ. Di eni bene
ꝑspicimꝰ. non solu ista solitudo nos ad ꝑfectionis
necessitatẽ. sed &ia ipsa congregationis multitudo
c̃stringit. Nam sicut p̾ciosum atq p̃cipuum :
frangere. multoꝵq aimas depͣuare Hicłt in¬
qua fructuosũ est in medio tantoꝵ positu ꝓba¬
bilit̃ uiuere ita ꝑiculosũ ÷ aliquid destructio¬
nis egisse. Hoc aut quare dico: Quia quod pe¬
ius c̃ facilius inuenimꝰ qui quȩ sunt d&eriora
quã qui meliora sectent᷑. Pronior eni est adi¬
mitationẽ mali. humana fragilit&s Qua ꝓpt
non nobis sufficere credamꝰ qđ nos in bac scola
cernimꝰ congregatos. n qđ uehemtius in nobis
neglegtias nras ꝓcessa ꝑfectio. qua nec assupta
c̃depnat. quia scdm̃ scripturȩ fidẽ. quib mul¬
tũ cõmittit᷑. multũ necesse ẽ reqͥrat᷑ ab eis. O
quantis ꝓderit. & quantis ec ontrio oberit. loci
huiꝰ oportunitas. & congrũȩ habitationis occa
rando bene egisse laudandum est. Num quid.

Expanded text:
sumus quales in saeculo esse potuimus. Si enim bene perspicimus, non solum ista solitudo nos ad perfectionis necessitatem, sed etiam ipsa congregationis multitudo nos constringit. Nam sicut pretiosum atque praecipuum est frangere, multorumque animas depravare. Sicut, inquam, fructuosum est in medio tantorum positum probabiliter vivere; ita periculosum est aliquid destructionis egisse. Hoc autem quare dico? quia quod pejus est facilius invenimus qui ea quae deteriora sunt, quam quae meliora, sectentur; promor enim est ad imitationem mali humana fragilitas. Quapropter non nobis sufficere credamus, quod nos in hanc scholam cernimus congregatos, nisi quod vehementius in nobis negligentias nostras professa perfectio, quam nec assumpta condemnat. Quia secundum Scripturae fidem, qui multum promittunt, multum necesse est ut repetatur ab eis. O quantis proderit, et quantis e contrario oberit loci hujus opportunitas, et congruae habitationis occaso bene egisse, laudandum est. Nam quid
Abbreviated transcription (Latin):
UIIgT ANODIS DÑS PRO SUSUETI OELICII
necessitate lo quendi deposcit officium. ita
a uobis kmi audiendi requirit affectum. Ita
inqua caritati urȩ expedit his quȩ ꝓsalute uro
dicim obȩdire. sicut nobis immin& non tacere
Namsi nos offensam m&iuim desilentio. quanto
magis uos eam deb&is expauescere de conteptu.
Si inqua nobis grande ꝑiculu ÷ alieꝵ peccata n ar¬
guere. quanto ꝑiculosius e ꝓpͥa nolle corrigere.
Ait qͦdã loco beat̾ ap̾łs Uid&e uocationẽ uram

Expanded text:
a nobis Dominus, pro suscepti officii necessitate loquendi deposcit officium, ita a vobis, charissimi, audiendi requirit affectum. Ita inquam charitati vestrae expedit, his quae pro salute vestra dicimus obedire, sicut nobis imminet non tacere. Nam si nos offensam metuimus de silentio, quanto magis vos eam debetis expavescere de contemptu? Si, inquam, nobis grande periculum est, aliena peccata non arguere, quanto periculosius est propria nolle corrigere? Ait quodam loco beatus Apostolus: Videte vocationem
Abbreviated transcription (Latin):
sed & iã uituli sui eis obuia currunt & ita
ubera matrũ suarũ capite frequent̃ ꝑcu¬
tiunt. ut aliquoties simaiores uituli st̃.
psarũ matrũ corpora de t̾ra subleuare
uideantur. attam̃ iniuria ipsa uaccȩ
libent̃ suscipiunt. dũ uitulo suo cupiun
uidere profectũ Hoc &iã boni sacerdotes
debent fidelit̃ desiderare uł cupere. ut
filu eoꝵ pro salute animȩ suȩ assiduis in
terro gationib eos in qui etent. ut dum
filiis pulsantib grã diuina tribuitur.
ut & in nobis & in uobis ista similitudo
seruetur Cupimꝰ enĩ a uobis istã deside¬
rabilẽ in quietudinẽ assiduȩ sustinere.
dũ modo animas urãs uidere meream᷑
in xp̃i amore proficere. Vnde sicut nobis ex¬
pedit collectis scripturarum floribus spĩtalẽ
cibũ conficere. ita & uos
oport& cũ grandiauidita te irequi rerenam
quo modo solent uituli matrũ ubera cugran¬
di impetu inquietare. ut dein teriorib eare

Expanded text:
sed etiam sui vituli eis obviam currunt, et ita sed etiam sui vituli eis obviam currunt, et ita ubera matrum suarum capite frequenter percutiunt, ut aliquoties, si majores vituli sint, ipsarum matrum corpora de terra sublevare videantur; attamen injuriam ipsam vaccae libenter suscipiunt, dum vitulorum suorum cupiunt videre profectum. Hoc etiam boni sacerdotes debent fideliter desiderare vel cupere, ut filii eorum pro salute animae suae assiduis eos interrogationibus inquietent; ut dum filiis pulsantibus gratia divina tribuitur, ut et in nobis et in vobis ista similitudo servetur. Cupimus enim a vobis istam desiderabilem inquietudinem sustinere, dummodo animas vestras videre mereamur in Christi amore proficere. Unde sicut nobis expedit, collectis Scripturarum floribus, spiritualem cibum conficere; ita et vos oportet cum grandi aviditate requirere. Nam quomodo solent vituli matrum ubera cum grandi impetu inquietare, ut de interioribus earum
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo enĩ caro reficit᷑ &ybo isto ter¬
reno sic & anima pascitur dĩ uerbo. Et ideo
quoties uob tardius oblatũ fuerit. ꝑ scãm in¬
portunitatẽ uram excitate pigritia nram.
& qđ uobis ex iure debetur exigite Sacer¬
habere uccarũ Xp̃iani uͦ popłi typũ p̃¬
fer̃ uituloꝵ. Quomodo enĩ uaccȩ ꝑcãpos
& prata discurr̃ uineta & oliueta cir¬
cũ eunt. ut de pastis herbis ac frondib
cibũ lactis p̃parent uitulis suis. ita sacen¬
dotes de diuersis scãrũ scripturarũ monti¬
b assidue legendo ũbũ dĩ debent flores
ministrare. ut possint parte habere cũ
apło paulo quidixit Lac uobis potũ de¬
di ñ escã Non in congrue frs karissimi
sacerdo tes uaccarũ similitudinẽ habere
uidentur. Sic̃ enĩ uacca duo ubera ha¬
b& ex qͥb nutriat uitulũ suũ. ita & sa¬
cerdotes de duob uberib scilic& ueteris
les uaccȩ ñ solũ ipsȩ ad suos uitulos uenuiN.

Expanded text:
Quomodo enim caro reficitur cibo isto terQuomodo enim caro reficitur cibo isto terreno; sic et anima pascitur Dei verbo. Et ideo quoties vobis tardius oblatum fuerit, per sanctam importunitatem vestram excitate pigritiam nostram, et quod vobis jure debetur exigite. 4. Sacerhabere vaccarum; christiani vero populi typum praeferunt vitulorum. Quomodo enim vaccae per campos et prata discurrunt, vineta et oliveta circumeunt, unde pastis herbis ac frondibus cibum lactis praeparent vitulis suis: ita sacerdotes in diversis sanctarum Scripturarum montibus assidue legendo verbum Dei, debent flores ministrare; ut possint partem habere cum apostolo Paulo, qui dixit, Lac vobis potum dedi, non escam . Non incongrue, fratres charissimi, sacerdotes vaccarum similitudinem habere videntur. Sicut enim vacca duo ubera habet, ex quibus nutriat vitulum suum; ita et sacerdotes duobus uberibus, Veteris les vaccae non solum ipsae ad suos vitulos veniunt,
Abbreviated transcription (Latin):
posthec : auertat ds̃ hoc a nobis. In utilẽ
inquid seruũ. ꝑicite intenebras exterio¬
res. ibi erit fl&us & stridor dentium
Pecunia dilectissimi ñ aliud intelligit᷑
nisid qđ in eccła p̃dicat᷑. Nũmo larii
qui pecuniã accipere debent. ñ st̃ alii nisi
populi xp̃iani. Sicut enĩ graue pec¬
catũ erit adm̃sã cordis uri nͣdedisse
pecuniã dñinri. ita e contrario & un¬
cuiq nr̃m ñ paruũ periculũ immin &.
sud qđ uerbis acceperit. bonis operib:
euenerit ut uobis tardius uerbum dĩ
ministr&ur. sic hoc moleste accipite.
quomodo si corporiuro cottidiani uict
substantia sub trahatur. Non enĩ apud
nos maior deb& eẽ corporis fames quã
animȩ Nãquantũ animã digniorem
esse cognouimus. tantũ deeius uictu ma¬
iorem sollicitudinẽ habire debemus
Si enĩ caro bis indie reficit. quar: mo¬
lostũ & ineptũ iudic& aliquis siuel post

Expanded text:
post haec? Avertat Deus hoc a nobis: Inutilem, post haec? Avertat Deus hoc a nobis: Inutilem, inquit, servum projicite in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium m nummulariis? Pecunia, dilectissimi, non aliud intelligitur, nisi id quod in ecclesia praedicatur. Nummularii qui pecuniam accipere debent, non sunt alii nisi populi christiani. Sicut enim nobis grave peccatum erit ad mensam cordis vestri non dedisse pecuniam Domini nostri; ita e contrario et unicuique vestrum non parvum periculum imminet, si id quod verbis acceperit, bonis operibusevenerit ut vobis tardius verbum Dei ministretur, sic hoc moleste accipite, quomodo si corpori vestro quotidiani victus substantia subtrahatur. Non enim apud nos major debet esse corporis fames quam animae. Nam quantum animam digniorem esse novimus, tantum de ejus victu majorem sollicitudinem habere debemus. Si enim caro nostra bis in die reficitur; quare molestum et ineptum judicet aliquis, si vel post
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m. Si apłs ut seapud dm̃ absoluer&
die noctu: uerbũ dñi p̃dicabat. quid
nobisfiet. quiuix ł post multos dies
conmissonobis gregi spitalia pascua
xp̃o iħu qͥ iudicaturus ẽ uiuos & mortuos.
& aduentũ ipsius & regnũ eiꝰ bt quasi int̾¬
rogaret᷑ quare ta metuendã contestationẽ
p̃mitteret. secutus adiunxit. Prȩdica ũ¬
bũ insta oportune inportune. argue. ob¬
secra. increpa. Quid ẽ oportune inportune.
nisi oportune uolentibus. oportune
nolentibis: Uolentib: audire uer¬
bũdĩ offerendũ est: Fastidientib: in ge¬
ren dũ neforte contranos ante tribu¬
nala p̃istantes dicantse a nobis ammon¬
tos ñ fuisse. & animarũ illorũ sanguis.
demanib: nis requiratur. Vnde cũ gra¬
ui tremore ꝑensare debemus. nea dnos
etiam illa terribilis sententia dirigatur
tũ talentũ duplicare noluit Serue ir¬
quid male & piger. quare ñ dedist pecu¬
niam meã nũ mulariis adm̃sam. & ego
ueniens cũusuris exigissem illam: & quid

Expanded text:
um . Si Apostolus, ut se apud Deum absolveret, die noctuque verbum Dei praedicabat; quid de nobis fiet, qui vix vel post multos dies commisso nobis gregi spiritualia pascmortuos, et adventum ipsius, et regnum ejus . Et quasi interrogaretur quare tam metuendam contestationem praemitteret, secutus adjunxit: Praedica verbum, insta opportune, importune; argue, obsecra, increpa . Quid est opportune, importune; nisi opportune volentibus, importune nolentibus? Volentibus audire verbum Dei offerendum est; fastidientibus, ingerendum: ne forte contra nos ante tribunal Christi stantes dicant se a nobis admonitos non fuisse, et animarum illorum sanguis de nostris manibus requiratur. Unde cum grandi tremore pensare debemus, ne ad nos etiam illa terribilis sententia dirigatur, tum talentum duplicare noluit: Serve, inquit, male et piger, quare non dedisti pecuniam meam nummulariis ad mensam; et ego veniens cum usuris exegissem illam ? Et quid
Abbreviated transcription (Latin):
pariter atq interprete usus. cuncta in circuitu quȩ
desiderauerat auida intentione iustrauit. Pec non alex¬
andriam cdamascũ constantin o polĩ siciliamq ꝑcucurrit
Dedcũ patriã reuisere vellet. nauis qua uehebatur.
post multos anfractus uento contrita. nram id ÷ brit¬
tanniarũ insulã ꝑlata est Tandẽq: ipse post ñ nulla
pericula ad p̃fatũ uirũ uenerabilẽ ad amnanũ ꝑue¬
niens iter parit᷑ suũ & ea quȩ uiderat explicando.
pulcherrimȩ illũ ystoriȩ docuit ee scriptorẽ¬
x quanos aliqua decerpentes. ueterũq libris cõparan¬
tes tibi legenda transmittimꝰ obsecrantes ꝑ om̃a
ut p̃sentis scłi laborẽ ñ ocio lasciui torporis. sed lecti¬
onis orationisq studio tibi temperare satagas

Expanded text:
pariter atque interprete usus cuncta in circuitu, quae pariter atque interprete usus cuncta in circuitu, quae desiderauerat, auida intentione lustrauit. Nec non Alexandriam, Damascum, Constantinopolim Siciliamque percucurrit. Sed cum patriam reuisere uellet, nauis, qua uehebatur, post multos anfractus uento contrario nostram, id est Britaniorum, insulam perlata est, tandemque ipse post nonnulla pericula ad praefatum uirum uenerabilem Adamnanum perueniens iter pariter suum et ea, quae uiderat, explicando pulcherrimae illum historiae docuit esse scriptorem. Ex qua nos aliqua decerpentes ueterumque litteris comparantes tibi legenda transmittimus, obsecrantes per omnia, ut praesentis saeculi laborem non otio lasciui torporis, sed lectionis orationisque studio tibi temperare satagas