comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Etenum ꝓpterea eum dederunt iudici
pilato. ut quasi ipsi a morte eius uide¬
rentur immunes. Nam cũ dixisset eis
pilatus. uos eum occidite. respondert̃.
Nobis non licet occidere quemquã. Ini¬
quitatem facinoris sui in uidicem ho¬
minẽ refundere uolebant. sed nũquid
d̾m uidicẽ fallebant. Quod fecit pila¬
tus in eoipso quod fecit. aliquantum
particeps fuit. sed in comparatione mul¬
to ipse innocentior. Institit enĩ quantũ
potuit. ut illum ex eorũ manib libera¬
ret. Nam ꝓpterea flagellatum ꝑduxit
ad eos. Non ꝑsequendo dm flagella¬
uit. sed illoꝵ furori satisfacere uolens.
ut uel sic iam mitescerent. & desine¬
rent uelle occidere. cum flagellatum
uiderent. Fecit & hoc. At ubi ꝑseuera¬
uerunt. nostis illum lauisse manus.
& dixisse. quod ipse non fecisset. mun¬
dum se esse a morte illius. fecit tam̃.
Sed si reus quia fecit uel inuitus: illi
innocentes qui coegerunt ut faceret:

Expanded text:
Etenim propterea eum dederunt judici Etenim propterea eum dederunt judici Pilato, ut quasi ipsi a morte ejus viderentur immunes. Nam cum dixisset eis Pilatus, Vos eum occidite, responderunt: Nobis non licet occidere quemquam . Iniquitatem facinoris sui in judicem hominem refundere volebant: sed numquid Deum judicem fallebant? Quod fecit Pilatus, in eo ipso quod fecit, aliquantum particeps fuit; sed in comparatione illorum multo ipse innocentior. Institit enim quantum potuit, ut illum ex eorum manibus liberaret. Nam propterea flagellatum produxit ad eos. Non persequendo Dominum flagellavit, sed eorum furori satisfacere volens, ut vel sic jam mitescerent, et desinerent velle occidere, cum flagellatum viderent : fecit et hoc. At ubi perseveraverunt, nostis illum lavisse manus, et dixisse quod ipse non fecisset, mundum se esse a morte illius : fecit tamen. Sed si reus quia fecit vel invitus; illi innocentes qui coegerunt ut faceret?
Abbreviated transcription (Latin):
iudȩorũ. & quȩ multitudo erat ope¬
rantium iniquitatẽ: Quam iniqui¬
tatem: Quia uoluerunt occidere do
uultis me occidere: Pertulit om̃s
infirmos. curauit om̃s languidos eoꝵ.
predicauit regnum celoꝵ. Non ta¬
cuit uitia eorum. ut ipsa potius eis
displicerent. non medicus a quo sa¬
nabantur. His om̃ib curationibus
eius ingrati. tamquã multa febri
frenetici insanientes in medicũ. qui
uenerat curare eos. ex cogitauerunt
consilium ꝑdendi eũ. tamquã ibi¬
bene uolentes ꝓbare utrũ uere ho¬
mo sit. qui mori possit: an aliquid suꝑ
hominem sit. & mori se non ꝑmittat.
Uerbum ipsorũ agnoscimus. in sapi-¬
entia salomonis. Morte turpissima in¬
enim respectus in sermonibus illius.
Si enu uere filius dei est: liberet eũ.
nũ dentes eorum arma & sagitȩ. & lin¬
gua eorum gladiuis acutus. Quod di¬
cit & alius psalmus. sic & hic exacue¬
runt tainquã gladium linguas suas.
Non dicant uidei. non occidimꝰ xp̃m.

Expanded text:
Judaeorum, et quae multitudo erat opeJudaeorum, et quae multitudo erat operantium iniquitatem. Quam iniquitatem? Qua voluerunt occidere Domvultis occidere ? Pertulit omnes infirmos eorum, curavit omnes languidos eorum, praedicavit regnum coelorum, non tacuit vitia eorum, ut ipsa potius eis displicerent, non medicus a quo sanabantur: his omnibus curationibus ejus ingrati, tanquam multa febri phrenetici, insanientes in medicum qui venerat curare eos, excogitaverunt consilium perdendi eum; tanquam ibi volentes probare utrum vere homo sit qui mori possit, an aliquid super homines sit, et mori se non permittat. Verbum ipsorum agnoscimus in Sapientia Salomonis: Morte turpissima, inenim respectus in sermonibus illius: si enim vere Filius Dei est, liberet eum .num, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus , quod dicit et alius psalmus: sic et hic, Exacuerunt tanquam gladium linguas suas. Non dicant Judaei: Non occidimus Christum.
Abbreviated transcription (Latin):
dit: sed timeam eum qui habet po¬
testatem & corpus & animam occide¬
re in gehennam ignis. Non enim ati¬
more uolo esse immunis. sed atimore
inimici liber. sed sub timore dm̃ seruus.
rotexisti me a conuentu łe .u.¬
malignantiũ. a multitudine ope¬
rantium iniquitatẽ. Iam ipsũ caput
nr̃m intueamur. Multi martyres ta-¬
lia passi sunt. sed nichil sic elucet. quo¬
modo caput martyrum. Ibi melius
intuemur. quod illi experti sunt.
Protectus est a multitudine malig¬
nantium protegente se deo. ꝓtegen¬
te carnẽ suam ipso filio & homine
quẽ gerebat. quia filius hominis est.
& filius dei ẽ. Filius dei ꝓpter formã
di. filius hominis ꝓꝑter formã ser¬
iIi. habens in potestate ponere animã
suam. et recipere eam. Quid ei potu¬
erunt facere inimici: Occiderunt
corpus. animã non occiderunt. Inten¬
dite. Parũ gͦ erat dño hortari marty¬
res uerbo. nisi firmaret exemplo. Nos¬
tis qui conuentus erat malignantiũ

Expanded text:
dit; sed timeam eum qui habet podit; sed timeam eum qui habet potestatem et corpus, et animam occidere in gehenna ignis. Non enim a timore volo esse immunis; sed a timore inimici liber, sub timore Domini servus.isti me a conventu malignantium, a multitudine operantium iniquitatem. Jam ipsum caput nostrum intueamur. Multi martyres talia passi sunt: sed nihil sic elucet quomodo caput martyrum; ibi melius intuemur quod illi experti sunt. Protectus est a multitudine malignantium, protegente se Deo, protegente carnem suam ipso Filio et homine quem gerebat: quia Filius hominis est, et Filius Dei est; Filius Dei propter formam Dei. Filius hominis propter formam servi : habens in potestate ponere animam suam, et recipere eam . Quid ei potuerunt facere inimici? Occiderunt corpus; animam non occiderunt. Intendite. Parum ergo erat Domino hortari martyres verbo, nisi firmaret exemplo. Nostis qui conventus erat malignantium
Abbreviated transcription (Latin):
euuangelii. xp̃m esse filium dei scien¬
tes & hoc credentes. & hoc intus te¬
nentes. cesserunt tamen dolorib &
idolis sacrificauerunt: uiui absorti
sunt. Illi absorti. quia mortui. Illi
autem qui absorti. mortui. Non
enĩ absorti uiuere potuerunt. quam¬
uis uiui absorberentur. Ergo orat
uox martyrũ. a timore inimici eripe
animam meã. Non ut non me occi¬
dat inimicus. sed ut non timeam oc-¬
cidentẽ in imicũ. Hoc orat in psalmo
implere seruus. quod modo iubebat
in euuangelio dñs. Quid modo iube¬
bat dñs : Nolite timere eos qui corpus
occidunt. animam autẽ non possunt
occidere. sed eum timete qui habet
potestatẽ & animã & corpus occidere
in gehennam ignis. Et repetiuit. Ita
dico uobis. eum timete. Qui sunt qͥ
corpus occidunt: Inimici. Quid iu-¬
bebat dñs : Ne timerentur. Oretur
gͦ ut prestet quod iubet. a timore
mimici erue animam meã. Erue ati¬
more inimici. & subde timori tuo.
Non tumeam eum qui corpus occi¬

Expanded text:
Evangelii, Christum esse Filium Dei scienEvangelii, Christum esse Filium Dei scientes, et hoc credentes, et hoc intus tenentes, cesserunt tamen doloribus, et idolis sacrificaverunt, vivi absorpti sunt. Illi absorpti sunt, quia mortui; illi autem quia absorpti, mortui. Non enim absorpti vivere potuerunt, quamvis vivi absorberentur. Ergo hoc orat vox martyrum, A timore inimici erue animam meam: non ut me non occidat inimicus, sed ut non timeam occidentem inimicum. Hoc orat in Psalmo impleri servus, quod modo jubebat in Evangelio Dominus. Quid modo jubebat Dominus? Nolite timere eos qui cem non possunt occidere; sed eum potius timete qui habet potestatem, et animam, et corpus occidere in gehenna ignis . Et repetivit: Ita dico vobis; eum timete . Qui sunt qui corpus occidunt? Inimici. Quid jubebat Dominus? Ne timerentur. Oretur ergo ut praestet quod jubet. A timore inimici erue animam meam. Erue me a timore inimici, et subde timori tuo. Non timeam eum qui corpus occi
Abbreviated transcription (Latin):
bum sibi. ut refocillarent animã suam.
xaudi ds orationẽ
meam dũ tribulor. a timore
inimici erue animã meã. Se¬
uierunt inimici in martyres. Quid o¬
rabat ista uox corporis xp̃i: Hoc ora¬
bat ut eruerentur ab inimicis. & non
eos possent occidere inimici. Ergo ex¬
auditi non sunt. quia occisi sunt: Et
deseruit ds contritos corde seruos suos.¬
& sperantes in se desperit: Absit. Quis
enim inuocauit dñm. & derelictus est:
Quis sperauit in eum. & desertus est ab
eo: Exaudiebantur gͦ & occidebant᷑.
& tamen ab inunicis eruebantur. Alii
timentes consentiebant & uiuebant.
& tamen ipsi ab inimicis ab sorbeban-¬
tur. Occisi eruebantur. & uiuentes
ab sorbebantur. Inde est & illa uox
gratulationis. forsitan uiuos absor¬
buissent nos. Multi absorti & uiui
absorti : multi mortui absorti. Qui pu¬
tauerunt inanem esse fidem . xp̃ia¬
nam. mortui ab sorti sunt. Qui autẽ
scientes ueritatem esse predicationẽ

Expanded text:
bum sibi, ut refocillarent animam suam.bum sibi, ut refocillarent animam suam.xaudi, Deus, orationem meam, dum tribulor: a timore inimici erue animam meam. Saevierunt inimici in martyres; quid orabat ista vox corporis Christi? Hoc orabat, ut eruerentur ab inimicis, et non eos possent occidere inimici. Ergo exauditi non sunt, quia occisi sunt; et deseruit Deus contritos corde servos suos,t sperantes in se despexit? Absit. Quis enim invocavit Dominum, et derelictus est? quis speravit in eum, et desertus est ab eo ? Exaudiebantur ergo, et occidebantur; et tamen ab inimicis eruebantur. Alii timentes consentiebant, et vivebant; et tamen ipsi ab inimicis absorbebantur. Occisi eruebantur, viventes absorbebantur. Inde est et illa vox gratulationis: Forsitan vivos absorbuissent nos . Multi absorpti, et vivi absorpti; multi mortui absorpti. Qui putaverunt inanem esse fidem christianam, mortui absorpti sunt: qui autem scientes veritatem esse praedicationem
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ mearum in manui eius: conuolute
sunt & impositȩ collo meo. Infirmata ẽ
uirtus mea: dedit me dñs in manu de
qua ñ potero surgere. Samech. Abstu¬
lit om̃s magnificos meos dñs de medio
mei: uocauit aduersum me tempus. ut
contereret electos meos. Torcular calca¬
uit dñs. uirgini filiȩ uida. liN Idcir¬
co ego plorans. & oculus m̃s deducens
aquam: quia longe factus est ame con¬
solator. conuertens animã meã. Facti ft̃
filii mei ꝑditi: qm̃ inualuit iniicus.
Expandit syon manus suas: non
est qui consoletur eam. Mandauit dñs
aduersum iacob in circuitu eius hostes
eius : facta est ierłm quasi polluta m̃¬
struis inter eos. Sade Iustus est dñs:
quia os eius ad iracundiã prouocaui.
Audite obsecro uniuersi popłi: & uide¬
te dolorem meũ. Uirgines meȩ & iuue
nes mei abierunt in captiuitatẽ. Coph
Uocaui amicos meos: & ipsi deceꝑunt
me. Sacerdotes mei & senes mei in ur¬
be consumpti sunt: quia quesierunt ci-¬

Expanded text:
convolutae sunt, et impositae collo meo: infirmata est virtus mea: dedit me Dominus in manu, de qua non potero surgere.  Samech.  Abstulit omnes magnificos meos Dominus de medio mei: vocavit adversum me tempus, ut contereret electos meos: torcular calcavit Dominus virgini filiae Juda.  Ain.  Idcirco ego plorans, et oculus meus deducens aquas: quia longe factus est a me consolator convertens animam meam facti sunt filii mei perditi quoniam invaluit inimicus FE expandit Sion manus suas non est qui consoletur eam mandavit Dominus adversum Iacob in circuitu eius hostes eius facta est Hierusalem quasi polluta menstruis inter eos SADE iustus est Dominus quia os eius ad iracundiam provocavi audite obsecro universi populi et videte dolorem meum virgines meae et iuves mei abierunt in captivitatem.  Coph.  Vocavi amicos meos, et ipsi deceperunt me: sacerdotes mei et senes mei in urbe consumpti sunt: quia quaesierunt ci
Abbreviated transcription (Latin):
gladio. uetet dicens. Calicem quẽ de¬
dit michi paterznon uis
ut bibam illum: Certumq sit & quod
scđm euuangelitim iohannis dñs ait.
sic enim d̾s dilexit mundum. ut filiũ
suum unigenitũ daret. ut omnis qui
credit in eum non pereat. sed habeat

Expanded text:
gladio vetet, dicens: Calicem quem degladio vetet, dicens: Calicem quem dedit mihi Pater, non vis ut bibam illum ? certumque sit et quod secundum Evangelium Joannis Dominus ait: Sic enim Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret: ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ri. & se ad redemptionem mundi pater-¬
nam exequi uoluntatẽ : ut facinus qͦd
a ꝑsequentib parabatur. nec impelleret
nec timeret. Postquam gͦ iudas ꝑsua-¬
sus a diabolo discessit a . xp̃o. seq a cor¬
pore apłicȩ unitatis abscidit: nullo do¬
minꝰ pauore turbatus. sẽde sola redi-¬
mendorum salute sollicitus. om̃e tem¬
poris spaciũ. quod a ꝑsequentiũ uaca¬
bat incursu. misticis sermonib sacra¬
m̃toq doctrinȩ sicut ioħis euuangłio
declaratur impendit: eleuans ad cȩlũ
oculos. & ꝓ uniuersa eccłia supplicans
patri: ut om̃s quos dedisset daturusq
esset filio pater. unum fierent: & in
gła redemptoris. indiuidui ꝑmane-¬
rent: adiciens postremo illam oratio¬
nẽ qua ait. Pater si fieri potest. tran¬
seat a me calix iste. Ubi non estiman-¬
dũ est quod dñs iħc passionem & mor¬
tẽ cuius iam discipulis suis sacram̃ta
tradiderat. uoluerit declinare: cũ ip

Expanded text:
ri, et sic ad redemptionem mundi paterri, et sic ad redemptionem mundi paternam exsequi voluntatem, ut facinus quod a persequentibus parabatur nec impelleret, nec timeret. Postquam igitur Judas persuasus a diabolo discessit a Christo, seque a corpore apostolicae unitatis abscidit, nullo Dominus pavore turbatus, sed de sola redimendorum salute sollicitus, omne temporis spatium quod a persequentium vacabat incursu, mysticis sermonibus sacrataeque doctrinae, sicut Joannis Evangelio declaratur, impendit: 222 elevans ad coelum oculos, et pro universa Ecclesia supplicans Patri, ut omnes quos dedisset, daturusque esset Filio Pater, unum fierent , et in gloria Redemptoris individui permanerent; adjiciens postremo illam orationem qua ait: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Ubi non existimandum est quod Dominus Jesus passionem et mortem, cujus jam discipulis sacramenta tradiderat, voluerit declinare; cum ips
Abbreviated transcription (Latin):
esset. quod in se quisq nouerat. quam
quod ipsa ueritas preuidebat. Tu au¬
tem in hac trepidatione scõrũ abiite¬
ris dni patientia. & abscondi de tua cre-¬
dis audatia: addis impudentiam sce-¬
leri. nec signo euidentiori terrẽris. Cũq
se alii a cibo in quo indicium dñs po¬
suerat continerent: tu manũ non re¬
trahis a parapside : quia animũ non
minus manifestius designando panẽ
porrexisset intinctum: totum iudam
diaboliis occuparet: & quẽ malignis
cogitationib obligarat. iam ipso impi-¬
etatis oꝑe possideret. Corpore enim tan¬
tum cũ cęnantibus recumbebat: mente
autẽ sacerdotũ inuidiam. testium falsi¬
tatẽ. & furorem imperitȩ plebis arma¬
bat. Deniq dñs uidens cui uidas fla¬
gitio esset intentus: quod facis inquit.
fae celerius. Uox hȩc non iubentis ẽ.
sed sinentis: nec trepidi. sed parati:
qui habens om̃ium tempoꝵ potestatẽ.
ostendit & moram non facere tradito¬

Expanded text:
esset quod in se quisque noverat, quam esset quod in se quisque noverat, quam quod ipsa Veritas praevidebat. Tu autem in hac trepidatione sanctorum abuteris Domini patientia, et abscondi te tua credis audacia. Addis impudentiam sceleri, nec signo evidentiore terreris. Cumque se a cibo alii, in quo indicium Dominus posuerat, continerent, tu manum non retrahis a paropside, quia animum non minus manifestius designando panem porrexisset intinctum, totum Judam diabolus occuparet ; et quem malignis cogitationibus obligarat, jam ipso impietatis opere possideret. Corpore enim tantum cum coenantibus recumbebat, mente autem sacerdotum invidiam, testium falsitatem, et furorem imperitae plebis armabat. Denique videns Dominus cui flagitio Judas esset intentus, Quod facis, inquit, fac citius . Vox haec non jubentis est, sed silentis, nec trepidi, sed parati: qui habens omnium temporum potestatem ostendit se et moram non facere tradito
Abbreviated transcription (Latin):
dico uobis. quia unus ur̃m me traditu¬
rus est: notam sibi proditoris sui con¬
scientiam demonstrauit. non aspera. nec
aꝑta impiũ increpatione confundens:
sed leni & tacita ammonitione conue¬
niens: ut facilius corrigeret pęnitudo.
quẽ nulla deformasset abiectio. Cur
infelix iuda tanta benignitate non ũ¬
teris: Ecce parcit ausibus tuis dñs.: &
nulli te nisi tibi indicat xp̃c. Nec no¬
men tuũ nec ꝑsona detegitur. sed ue¬
ritatis & miscłiȩ uerbo cordis tui tan
tum archana tanguntur. Non apłici
ordinis honor: nec sacramentoꝵ tibi cõ¬
munio denegatur. Redi in integrum:
& deposito furore resipiste. Clementia
inuitat. salus pulsat: ad uitam uita
te reuocat. Ecce immaculati & inno¬
centes condiscipuli tui ad significationẽ
facinoris expauescunt: & om̃s sibi non
edito impietatis auctore formidant.
Contristati enĩ sunt. non de conscien¬
tiȩ reatu. sed de humanȩ mutabilita-¬
tis incerto: timentes ne minus uerum

Expanded text:
dico vobis, quod unus vestrum me traditudico vobis, quod unus vestrum me traditurus est , notam sibi proditoris sui conscientiam demonstravit: non aspera nec aperta impium increpatione confundens, sed leni ac tacita admonitione conveniens; ut facilius corrigeret poenitudo, quem nulla deformasset abjectio. Cur, infelix Juda, tanta benignitate non uteris? Ecce parcit ausibus tuis Dominus, et nulli te, nisi tibi, indicat Christus: nec nomen tuum, nec persona detegitur, sed veritatis et misericordiae verbo, cordis tantum tui arcana tanguntur. Non apostolici ordinis honor, non sacramentorum tibi communio denegatur. Redi in integrum, et deposito furore resipisce. Clementia invitat, salus pulsat, ad vitam vita te revocat. Ecce immaculati et 221 innocentes condiscipuli tui ad significationem facinoris expavescunt, et omnes sibi, non edito impietatis auctore, formidant. Contristati enim sunt, non de conscientiae reatu, sed de humanae mutabilitatis incerto, timentes ne minus verum
Abbreviated transcription (Latin):
cepto. ad unum opus uacant. & in
unũ facinus simili crudelitate conĩu¬
rant. Quid assecuturi supplicio inno-
apprehenderent. & antiqua uiola¬
rent: Prouidentib gͦ principibus.
ne in scõ die tumultus orirẽtur: non
festiuitati. sed facinori studebant: nec
religioni seruiebat hȩc cura. sed cri-¬
mini. Diligentes enim pontifices. &
solliciti sacerdotes seditiones turbarũ
fieri in precipua sollempnitate metu
certus. & in opere paternȩ traditionis
intrepidus : uetus testamentũ consũ¬
mabat. & nouum pascha condebat.
Discumbentib enĩ secum discipulis
ille corporis & sanguinis sui ordinans
sacramentũ. docebat qualis do hostia
deberet offerri: nec ab hoc quidem my¬
sterio traditore sũmoto. ut ostenderet᷑
nulla inuiria exasperatus: qui uolunta¬
ria erat impietate prescitus. Ipse enim
sibi fuit materia ruinȩ & causa ꝑfidiȩ:
sequens diabolum ducẽ. & nolens. xp̃m
habere rectorem. Dicens itaq dñs amen

Expanded text:
cepto, ad unum opus vacant, et in cepto, ad unum opus vacant, et in unum facinus simili crudelitate conjurant, nil assecuturi supplicio innoceapprehenderent, et antiqua violarent. Providentibus ergo principibus, ne in die sancto tumultus oriretur, non festivitati, sed facinori studebatur; nec religioni serviebat haec cura, sed crimini. Diligentes enim pontifices et solliciti sacerdotes, seditiones turbarum fieri in praecipua solemnitate metuecertus, et in opere paternae dispositionis intrepidus, vetus Testamentum consummabat, et novum Pascha condebat. Discumbentibus enim secum discipulis ille corporis et sanguinis sui ordinans sacramentum, docebat qualis Deo hostia deberet offerri, ne ab hoc quidem mysterio traditore submoto; ut ostenderetur nulla injuria exasperatus, qui in voluntaria erat impietate praescitus. Ipse enim sibi fuit materia ruinae et causa perfidiae, sequens diabolum ducem, et nolens Christum habere rectorem. Dicens itaque Dominus: Amen
Abbreviated transcription (Latin):
Oportebat enim ut manifesto imple¬
rentur effectu quȩ du figurato fue¬
rant ꝓmissa mysterio. ut ouem signi¬
ficatiuam ouis uera remoueret: et
uno expleretur sacrificio. uariarum
differentia uictimarũ. Nam omnia
illa quȩ de immolatione agni diui¬
nitus ꝑ moysen fuerant instituta.
umbre cederent corpori. & cessarent
imagines sub presentia ueritatis: anti¬
qua obseruantia nouo excluditur sa¬
cramento. Hostia in hostiam transit.
sanguine sanguis aufertur: & legalis
festiuitas dum mutatur impletur.
Unde cum scribas et seniores popłi
ad impietatis consilium pontifices con¬
gregarent. om̃ĩumq animos sacerdo¬
tum cura admittendi in iħm sceleris
occupasset. ipsi se doctores legis lege
priuarunt. & spontaneo defecturitꝰ
sibi patrios sustulẽrunt. Incipiente e¬
nim festiuitate paschali. qui ordinare
uidere. & legitimis purificationib
sacratiorem diligentiã adhibere de¬
buerant : parricidalis odiĩ furore con¬

Expanded text:
Oportebat enim ut manifesto impleOportebat enim ut manifesto implerentur effectu, 219 quae diu fuerant figurato promissa mysterio: ut ovem significativam ovis vera removeret, et ut uno expleretur sacrificio variarum differentia victimarum. Nam omnia illa quae de immolatione agni divinitus per Mosen fuerant praestitutaumbrae cederent corpori, et cessarent imagines sub praesentia veritatis, antiqua observantia novo tollitur sacramento, hostia in hostiam transit, sanguine sanguis aufertur, et legalis festivitas dum mutatur, impletur. CAP. II. Unde cum scribas et seniores populi ad impium consilium pontifices congregarent, omniumque animos sacerdotum cura admittendi in Jesum sceleris occupasset, ipsi se doctores legis lege privarunt, et spontaneo defectu ritus sibi patrios sustulerunt. Incipiente enim festivitate paschali, qui ornare rovidere, et legitimis purificationibus sacratiorem diligentiam adhibere debuerant, parricidalis odii furore con
Abbreviated transcription (Latin):
cultatem. Sed non ita mͥ diuini ope¬
ris consideranda est magnitudo. ut
uel diffidam. uel erubescam de ser¬
uitute quam debeo: cũ sacram̃tũ salu-¬
tis humane non liceat taceri. etiam¬
si nequeat explicari. Auxiliantibus
autem orationib urĩs affuturam cre-¬
dimus grãm di. quȩ inspirationis suȩ
rore sterilitatẽ nr̃i cordis asꝑgat:
ut linguȩ pastoralis officio quȩ scĩ
gregis auribus sint utilia ꝓferant᷑.
Dicente enĩ dño bonorũ om̃ium lar-¬
gitore. aperi os tuum & adimplebo
illud : audemus eidem uerbis ꝓphe¬
ticis dicere: labia mea aꝑies. & os meũ
annuntiabit laudem tuam. Incipien¬
tes gͥͣ dilectissimi euuangłicam de pas¬
sione dñi historiam retractare. ui¬
no intelligimus dispositũ fuisse consi¬
lio. ut sacrilegi uideoꝵ principes et
impii sacerdotes. qui seuiendi in xp̃o
occasiones sepe quesiuerant. non nͥ
in sollempnitate paschali. exercendi
furoris sui acciperent potestatem.

Expanded text:
cultatem. Sed non ita mihi divini opecultatem. Sed non ita mihi divini operis consideranda est magnitudo, ut vel diffidam, vel erubescam de servitute quam debeo; cum sacramentum salutis humanae non liceat taceri, etiamsi nequeat explicari. Auxiliantibus autem orationibus vestris, affuturam credimus gratiam Dei, quae inspirationis suae rore sterilitatem nostri cordis aspergat, ut linguae pastoralis officio, quae sancti gregis auribus sint utilia, proferantur. Dicente enim Domino bonorum omnium largitore: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud , audemus eidem verbis propheticis dicere: Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam . Incipientes igitur, dilectissimi, evangelicam de Passione Domini historiam retractare, divino intelligimus dispositum fuisse consilio, ut sacrilegi Judaeorum principes et impii sacerdotes, qui saeviendi in Christum occasiones saepe quaesiverant, non nisi in solemnitate paschali exercendi furoris sui acciperent potestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
tem omnia operatur unus atq idem
sp̃s. diuidens singulis prout uult.
Sicut enĩ corpus unum est. & mem¬
bra habet multa : omnia autẽ mem¬
bra corporis cum sint multa. unũ
corpus sunt: ita & xp̃c. Et enim in
uno spũ omnes nos in unum corpus
baptizati sumus. Siue iudei. siue gen¬
tiles. siue serui. siue liberi. & omnes
uno spũ potati sumus. Nam & cor¬
pus non est unũ membrum. sed mul-
ta. Si dixerit pes. qm̃ non sum manꝰ.
non sum de corpore. non ideo non est
de corpore: Et si dixerit auris quia
non sum oculus non sum de corpore.
non ideo non est de corpore: Si totũ
corpus oculus. ubi auditus: Si totũ
auditus. ubi odoratus : Nunc autẽ
posuit d̾s membra unum quodq e¬
orum in corpore sicut uoluit. Quod
si essent omnia unum membrum.
ubi corpus : Iunc autem mul-¬
ta quidem membra. unum autem
cio quidem dilectis¬
simi paschale festũ
tam sublimis ẽẽ my¬
sterii: ut non solũ
humilitatis meȩ te¬
nuissimũ sensum.
gnorũ superet fa-¬

Expanded text:
peratur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult. Sicut enim corpus unum est, et membra habet multa, omnia autem membra corporis cum sint multa, unum corpus sunt; ita et Christus. Etenim in uno Spiritu omnes nos in unum corpus baptizati sumus, sive Judaei, sive Gentiles, sive servi, sive liberi, et omnes uno Spiritu potati sumus. Nam et corpus non est unum membrum, sta. Si dixerit pes, quoniam non sum manus, non sum de corpore; num ideo non est de corpore? Et si dixerit auris, quia non sum oculus, non sum de corpore; num ideo non est de corpore? Si totum corpus oculus: ubi auditus? Si totum auditus: ubi odoratus? Nunc autem posuit Deus membra, unumquodque eorum in corpore sicut voluit. Quod si essent omnia unum membrum, ubi corpus? Nunc autem multa quidem membra, unum autem cio quidem, dilectissimi, paschale festum tam sublimis esse mysterii, ut non solum humilitatis meae tenuissimum sensum, ingeniorum superet fa
Abbreviated transcription (Latin):
uidebat. nunc fleuerit quẽ querebat
absentẽ: licet quidam duas marias
magdalenas de eode uico magdala
fuisse contendant. & alterã esse quȩ
in matheo uiderit resurgentẽ. alterã
quȩ in iohanne eũ querebat absentẽ.
Quatuor autẽ marias in euuangłiis
legimus. Unam matrẽ dñi saluato¬
ris. alterã materterã eius quȩ appel¬
lata ẽ maria cleophȩ. tertiã matrẽ
niatreis iacobi & ioseph. quartã ma¬
riam magdalene. licet alii matrem ia-¬
cobi & ioseph materterã eius fuisse
contendant. Nonnulli ut se liberent
questione in mareo uolunt esse unã
de mariis. sed non additũ cognom̃
magdalene. & hȩc suꝑfluo scriptoꝵ
inoleuisse uitio. quod primũ euuan¬
gelista non scripserit. Nobis autẽ

Expanded text:
uuabsentem: Licet quidam duas Marias Magdalenas de eodem vico Magdalo fuisse contendant, et alteram esse, quae in Matthaeo eum viderit resurgentem, alteram, quae in Joanne eum quaerebat absentem. Quatuor autem fuisse Marias, in Evangeliis legimus, unam matrem Domini Salvatoris, alteram materteram ejus, quae appellata est Maria Cleophe, tertiam Mariam matrem Iacobi et Ioseph, quartam Mariam Magdalenen, licet alii matrem Iacobi et Ioseph materteram eius fuisse contendant. nonnulli, ut se liberent quaestione, in Marco uolunt unam esse de Mariis, sed non additum cognomen Magdalenae, et ex superfluo scriptorum inoleuisse uitio, quod primum euangelista non scripserit. nobis aute
Abbreviated transcription (Latin):
magdalene mane ad sepulchrũ: sed
addidit cum essent adhuc tenebrȩ.
Cuisdem gͥ atq unius temporis id ẽ
mediȩ noctis & gallorum cantus alter¬
ũ finem. alteruero dixit. principiũ.
Michiq uidetur euuangelista mathe¬
us qui euuangłium hebrdico sermo¬
ne conscripsit non tam uespere dixis¬
se quam sero. & eum qui interp̃tatus
est uerbi ambiguitate deceptũ. non
sero interp̃tatũ esse sed uesꝑe : quam¬
quã hec consuetudo humani sermonis
teneat sero non uesꝑum significare s
tarde. Solemus enim dicere sero ueni¬
sti. id est tarde. Et quȩ facere ante
debueras. fac saltem sero. idest tarde.
Sinautẽ illud obicitur quomͦ eadem
maria quȩ prius uiderat dnm resur¬
gent̾ẽ. postea ad sepulchrum eius fle-¬
re referatur. hoc dicendum ẽ quod &
sola & cũ altera & cum aliis mulieribꝰ
memor beneficioꝵ quȩ in se dñs con¬
tulerat. ad sepulchrũ eius frequenter
cucurrit. & nunc adorauerit quem

Expanded text:
Magdalene mane ad sepulchrum, sed Magdalene mane ad sepulchrum, sed addidisse: cum adhuc essent tenebrae, eiusdem igitur atque unius temporis, id est mediae noctis et gallorum cantus, alterum finem, alterum dixisse principium. mihique uidetur euangelista Matheus, qui euangelium Hebraico sermone conscripsit, non tam \'uespere dixisse quam \'sero\' et eum, qui interpretatus est, uerbi ambiguitate deceptum non \'sero\' interpretatum esse, sed \'uespere\', quamquam et consuetudo humani sermonis teneat \'sero\' non uesperum significare, sed \'tarde\'. solemus enim dicere: \'sero uenisti\',id est \'tarde\', et: \'qui facere ante debueras, fac saltim sero , id est tarde. sm autem illud obicitur, quomodo eadem Maria, quae prius uiderat dominum resurgentem, postea ad sepulchrum eius flere referatur, hoc dicendum est, quod et sola et cum altera siue cum aliis mulieribus memor beneficiorum, quae in se dominus contulerat, ad sepulchrum eius frequenter cucurrerit, et nunc adorauerit, quem
Abbreviated transcription (Latin):
magdalene
uidit dnm
resurgentẽ.
& iohannes
euuangelista refert
mane una sabbati eam iuixta sepul¬
chrum flere: Una sabbati dies do¬
minica intelligenda est: quia om¬
nis ebdomada in sabbatũ & in pͥmã
et quintã. & sextam sabbati diuidi¬
tur. quã ȩthnici ydoloꝵ & elemen¬
toꝵ nominibus appellant. Deniq
& apłs collectam peccuniȩ quȩ indi¬
gentibus p̃paratur. in unã sabbati
precipit congregandã. Nec putan¬
dũ est matheũ & iohannẽ diuersa
sensisse. sed unũ atq idem tempus
mediȩ noctis & galloꝵ cantus diuer¬
sis appellasse nominibꝰ. Matheus
eni scribit uesꝑe sabbati. id est se¬
ro non incipiente nocte. sed iam ꝓ¬
funda & magna ex parte transacta
apparuisse dnm̃ mariȩ magdalenȩ.¬
& appariusse uesꝑe sabbati illucescen¬
te in unam sabbati seipsum interpre¬
tans. quid dixisset. uesꝑe sabbati. id
est appropinquante iam luce sequen¬
tis diei: ioh̃mes tero non absolute dixit
una autem sabbati uenit maria

Expanded text:
Magdalene uidit dominum resurgentem et Iohannes euangelista refert mane una sabbati eam iuxta sepulchrum flere ?— Una sabbati dies dominica intellegenda est, quia omnis ebdomada in sabbatum et in primam et quintam et sextam sabbati diuiditur, quam ethnici idolorum et elementorum nominibus appellant. denique et apostolus collectam pecuniae, quae indigentibus praeparatur, in una sabbati praecepit congregandam. nec putandum est Matheum et Iohannem diuersa sensisse, sed unum atque idem tempus, mediae noctis et gallorum cantus, diuersis appellasse nominibus — Matheus enim scribit \'uespere sabbati\', id est sero, non incipiente nocte, sed iam profunda et magna ex parte transacta apparuisse dominum Mariae Magdalenae et apparuisse uespere sabbati inlucescentis in unam sabbati se ipsum interpretans, quid dixisset \'uespere sabbati\', id est adpropinquante iam luce sequentis diei — et Iohannem non absolute dixisse: una autem sabbati uenit Maria
Abbreviated transcription (Latin):
Nec tardum est remedium abolitionis.
ubi non fuit udicium uoluntatis. Cito
itaq in soliditatẽ suam rediit petra.
tantam recipiens fortitudinẽ: ut quod
tunc in xp̃i expauerat passione. in suo
post supplicio non timeret.

Expanded text:
nec tardatum est remedium abolitionis, ubi non fuit judicium voluntatis. Cito itaque in soliditatem suam rediit petra, tantam recipiens fortitudinem, ut quod tunc in Christi expaverat passione, in suo post supplicio non timeret.
Abbreviated transcription (Latin):
talitatis. cum resurrectionis trrumpho.
iam reuertar ad patrem. Potest &e aliter
intelligi quod ait. modicum & iam non
uidebitis me: & iterum modicum & ui¬
debitis me. Modicum quippe tempus
erat futurum quo eum non uiderent:
mento. Et iterum modicum erat futu¬
rum quo eum uiderent: illi uidelicet di¬
es quadraginta. in quib eis post passionẽ
suam sepius usq ad cempꝰ ascensionis ap¬
paruit. Quod autem subiunxit. quia ua¬
do ad patrem. iuxta hunc sensum ad
illud specialit̾ respicit. quod premisit:
& iterum modicum & uidebitis me. Ac
si aꝑte diceret. Propt̾ea me resuscitatũ
amortuis modico tempore uidebitis: qͥa
non semꝑ in terra corporalit̾ mansurꝰ.
sed ꝑ humanitatẽ qͣm assumpsi. iam
sum ascensurus in celum. Hȩc quidem
uerba dñi ut diximus: illis spetiatim qui
eius resurrectionẽ uidere potuerunt con¬
ueniunt. Quod uͦ illis querentib expo¬
nendo subiungit. Am̃ am̃ dico uobis

Expanded text:
talitatis cum resurrectionis triumpho, talitatis cum resurrectionis triumpho, jam revertar ad Patrem. Potest et aliter intelligi quod ait: Modicum et jam non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Modicum quippe tempus futurum erat, quo eum non viderent, mento. Et iterum modicum erat futurum quo viderent eum, illi, videlicet, dies quadraginta, in quibus eis post passionem suam saepius usque ad tempus ascensionis apparuit. Quod autem subjunxit: Quia vado ad Patrem. Juxta hunc sensum, ad illud specialiter respicit quod praemisit: Et iterum modicum, et videbitis me. Ac si aperte diceret: Propterea me resuscitatum a mortuis modico tempore videbitis, quia non semper in terra corporaliter mansurus, sed per humanitatem quam assumpsi jam sum ascensurus in coelum. Haec quidem verba Domini, ut diximus, illis specialiter qui ejus resurrectionem videre potuerunt conveniunt. Quod vero illis quaerentibus exponendo
Abbreviated transcription (Latin):
discipłatui p̃dicantis in carne adherere.
& post tristiciam passionis uisa resur¬
rectione. & ascensione eius letificari me¬
ruerunt. Nam quia hȩc illa qua trade¬
bat᷑ nocte loquutꝰ ẽ. modicum erat: id ẽ
eiusdem noctis. & diei sequentis tempꝰ. usq
adhoram qua illum non uidere inciꝑent.
Tentus enim nocte illa auideis. & incrastinũ
crucifixus. cum sero factum eẽt. depositꝰ ẽ
de cruce: & intra septa sepulchri abhuma¬
nis seclusus obtutib. Et iterum modicũ
erat:usq dum illum uiderent. Resur¬
rexit enim amortuis tercia die: & appa¬
ruit eis in multis argum̃tis ꝑdies quadra¬
ginta. Quare autem modicum eẽt ut
non uiderent eum. & iterum modicum
& uiderent eum annectit causam dicẽs:
quia uado ad patrem. Ac si aꝑte dicat.
Ideo post modicum a ur̃is aspectib in
monumenti claustris abscondor. & iterũ
post modicum destructo mortis imꝑio
uob̃ intuendus appareo: quia tempꝰ est
ut expleta dispensatione assumptȩ mor¬

Expanded text:
rne adhaesere, et post tristitiam passionis visa resurrectione et ascensione ejus laetificari meruerunt. Nam quia haec illa qua tradebatur nocte locutus est, modicum erat, id est, ejusdem noctis et diei sequentis tempus, usque ad horam qua illum non videre inciperent. Tentus enim nocte illa a Judaeis, et in crastinum crucifixus, cum sero factum esset depositus est de cruce, et intra septa sepulcri ab humanis seclusus obtutibus. Et iterum modicum erat, usque dum illum viderent; resurrexit enim a mortuis die tertia, et apparuit eis in multis argumentis per dies quadraginta. Quare autem modicum esset et non viderent eum, et iterum modicum et viderent, annectit causam, dicens: Quia vado ad Patrem. Ac si aperte dicat: Ideo post modicum a vestris aspectibus in monumenti claustris abscondor, et iterum post modicum, destructo mortis imperio, vobis intuendus appareo, quia tempus est ut, expleta dispensatione assumptae mor
Abbreviated transcription (Latin):
deflemus. uidebit nos iterum dñs. idest
uidendum se nobis ostendet in futuro: qui
nitionem largiendo dignatꝰ ẽ. Uidebit
ut coronet: qui quondam uidit ut uoca¬
ret. Uidebit & gaudebit cor nr̃m. & gau¬
dium nr̃m nemo tollet a nõbis: quia
hȩc ẽ uera & unica merces eorum qui scđm
dm̃ contristant᷑. de ꝑpetua eius uisionẽ gau¬
dere. Quam ꝓfecto mercedem ꝓmisit ipse
sublimit cum ait: beati mundo corde qm̃¬
ipsi dm̃ uidebunt. Quam desiderabat
ardent̾ ꝓpha cum dicebat. Sitiuit ani¬
ma mea ad deum uiuum: qͣndo ueniam
& apparebo ante faciem dei: Quam se
apłs cum suis similib accepturum ẽẽ
gratulatur qui certaminum suorum
concius confidenter protestãtur dicens
Iidemus uunc per speculum inenigina¬
te: tunc autem faciẽ ad fãciem. Quam
nos quoq & fideliter querere & ueracit̾
apprehendere donet ipse certantium
auxiliator. & remunerator uincentium.¬

Expanded text:
deflemus, videbit nos iterum Dominus, id est, deflemus, videbit nos iterum Dominus, id est, videndum se nobis ostendet in futuro, qui nitionem largiri dignatus est. Videbit ut coronet, qui quondam vidit ut vocaret. Videbit et gaudebit cor nostrum, et gaudium nostrum nemo tollet a nobis, quia haec est vera et unica merces eorum, qui secundum Deum contristantur de perpetua ejus visione gaudere. Quam profecto mercedem promisit ipse sublimitipsi Deum videbunt . Quam desiderabat ardenter Psalmista cum dicebat: Sitivit anima mea ad te Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei . Quam se Apostolus cum suis similibus accepturum esse gratulatur, qui certaminum suorum conscius confidenter protestatur, dicens: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Quam nos quoque et fideliter quaerere, et veraciter apprehendere donec ipse certantium auxiliator, et vincentium
Abbreviated transcription (Latin):
dieb seculi manere ꝓmisit: Seo mori¬
entib inter tormenta fidelib. arbitra¬
bant᷑ eos tortores diuino carere presidiõ
dicentes. Ubi ẽ d̃s eorum: UInde quidam
sequens ceruicem suꝑbiȩ contra tuos humi¬
les atcollit: tuo nos auxilio conditor om¬
mpotens subleua: te uictisac repulsshosti¬
bus nr̃os semꝑ agones uidisse. tibi hos
placuisse comproba. Nidet itaq electos post
tristiciam dñs: cum eorum pacientiam
dampnato impugnatore remunerat. Po¬
test & ita intelligi quod ait. iterum autẽ
uudebo uos: quasi diceret. iterum uobis ui¬
dentib appareo. quomͦ dixit abrahȩ. nc̃
cognoui quod timeas deum: pro eo ut di¬
ceret. nunc cognoscere homines feci quod
timeas dm̃: quia actenꝰ nesciebant. quod
lubri tristicia nunc afficimur: si iuxta hor¬
tamenta apł̃i spe gaudentes. intribulati¬
one existimus patientes: si nr̃a errata. si
miserias ꝓximorum debita lamentatione

Expanded text:
diebus saeculi manere promisit? Sed moridiebus saeculi manere promisit? Sed morientibus inter tormenta fidelibus, arbitrabantur eos tortores divino carere praesidio, dicentes: Ubi est Deus eorum ? Unde quidam sequens cervicem superbiae contra tuos humiles attollit, tuo nos auxilio, Conditor omnipotens, subleva, te victis ac repulsis hostibus nostros semper agones vidisse, tibi hos placuisse, comproba. Videt itaque electos post tristitiam Dominus, cum eorum patientiam damnato impugnatore remunerat. Potest et ita intelligi quod ait: Iterum autem videbo vos, quasi diceret: Iterum vobis videntibus appareo, quo modo dixit Abrahae: Nunc cognovi quod timeas Dominum , pro eo ut diceret: Nunc cognoscere homines feci quod timeas Deum, qui hactenus nesciebant, quod lubri tristitia nunc afficimur, si juxta hortamenta Apostoli: spe gaudentes, in tribulatione existimus patientes , si nostra errata, si miserias proximorum debita lamentatione
Abbreviated transcription (Latin):
sunt uiso domino. Et gaudium eorum
nemo tulit abeis: quia & si postmodũ
ꝑsecutiones ꝓ xp̃i nomine actorm̃ta passi
sunt: spe tam̃ resurrectionis & tusionis
illius accensi. libenter aduersa queq fere¬
bant: immo om̃e gaudium existimabañ.
cum intemptationes uarias inciderent.
ibant gaudentes a conspectu concilii: qm̃
digni habiti sunt ꝓ nomine iħu contu¬
meliam pati. Gaudium eorum nemotu¬
lit ab eis: quia talia paciendo pro xp̃o
meruerunt regnare sine finẽ cum xp̃o.
Sed & omnis ȩccłia ꝑhunis uitȩ labores
& angustias ad eterna cȩlestium tendit
p̃mia gaudiorum: attestante apło quia
ꝑ multas tribulationes oportet nos in¬
trare in regnum di. Qd autem ait. iterũ
uidebo uos. & gaudebit cor ur̃m: uidebo
uos dixit. eripiam uos ab aduersariis.
coronabo uos uictores. me uos decertan¬
tes semꝑ uidisse ꝓbabo. Quando enim
non uideret suos maxime pressuris cir¬
cumuentos: cum quib se ipsum omnib

Expanded text:
sunt viso Domino. Et gaudium eorum sunt viso Domino. Et gaudium eorum nemo tollit ab eis, quia etsi postmodum persecutiones pro Christi nomine ac tormenta passi sunt, spe tamen resurrectionis et visionis illius accensi, libenter quaeque adversa ferebant: imo omne gaudium existimabant cum in tentationes varias inciderent. Ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Gaudium eorum nemo tollit ab eis, quia talia patiendo pro Christo meruerunt regnare sine fine cum Christo. Sed et omnis Ecclesia per hujus vitae labores et angustias, ad aeterna coelestium tendit praemia gaudiorum, attestante Apostolo: Quia per multas tribulationes oportet nos intrare in regnum Dei . Quod autem ait: Iterum videbo vos, et gaudebit cor vestrum. Videbo vos, dixit: eripiam vos ab adversariis, coronabo vos victores, me vos decertantes semper vidisse probabo. Quando enim non videret suos maxime pressuris circumventos, cum quibus se ipse omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
turam fidelium popło digna exultatione
replet᷑: pro qua eiꝰ natiuitate multum la¬
borans & gemens inpresenti: quasi partu¬
riens dolet. Nec nouum debet cuiqͣm ui¬
deri. si natus dicat᷑. qui exhac uita migrã¬
uerit. Quomͦ enim consuete nasci dr̃: cũ
quis de utero matris ꝓcedens. hanc lũcem
in gredit᷑. ita etiam rectissime potest natꝰ
appellari. qui solutꝰ auinculis carnis. ad
lucem sublimat᷑ eternam. Undemos obti¬
nuit ȩccłiasticꝰ. ut dies beatoꝵ martyrũ.
siue confessoꝵ xp̃i quib de seculo transi¬
erunt natales uocitemus: eorumq sollẽ¬
pnia non funebria. seo nataliciã dicant᷑.
quod de muliere ꝓposuit: & uos gͥ in quit
nunc quidẽ tristiciã habetis: iterum au¬
tem uidebo uos. & gaudebit cor ur̃m: &
gaudium urm nemo tollet a uobis. Qđ
de ipsis quidẽ discipłis faciłe intelligit᷑:
quia tristiciam habuert̃ passo ac sepulto
dño: sed ꝑacta resurrectionis gla: gauisi

Expanded text:
turam fidelium populo, digna exsultatione turam fidelium populo, digna exsultatione repletur; pro qua ejus nativitate multum laborans et gemens in praesenti, quasi parturiens dolet. Nec novum debet cuiquam videri, si natus dicitur qui ex hac vita migraverit: quomodo enim consuete nasci dicitur, cum quis de utero matris procedens hanc in lucem ingreditur; ita etiam rectissime potest natus appellari, qui solutus a vinculis carnis ad lucem sublimatur aeternam. Unde mos obtinuit ecclesiasticus, ut dies beatorum martyrum sive confessorum Christi, quibus de saeculo transierunt, natales vocitemus, eorumque solemnia non funebria, sed natalia  Beda, nataquod de muliere proposuit: Et vos igitur nunc quidem tristitiam habetis; iterum autem videbo vos, et gaudebit cum nemo tollet a vobis. Quod de ipsis quidem discipulis facile intelligitur, quia tristitiam habuerunt passo ac sepulto Domino; sed, peracta resurrectionis gloria, gavisi
Abbreviated transcription (Latin):
quos iterum partũrio: donec formetur
xp̃c in uõbis. Ad huius se menbra ꝑti-¬
nere testant᷑: qui cȩlestib desideriis ac¬
censi. in conditoris sui laude ꝓclamãt.
Atimore tuo dñe concepimꝰ. & parturiui¬
parit tristiciam habet: quia uenit hõ¬
ra eius. Cum autem peꝑerit puerum:
iam non meminit pressure propter
gaudium. quia natꝰ ẽ homo in mun¬
dum. quia nimirũ sc̃a ȩccł̃ia qͣmdiu
in mundo spiritalium uirtutum ꝓfẽctib
insistit: nunqͣm mundi temptationibus
exerceri desistit. At cum deuicto laborum
certamine ad palmam ꝑuẽnerit:iam nͣ
meminit pressure precedentis. ꝓpter gau¬
dium ꝑcepte recributionis. Non sunt enĩ
condigne passiones huius temporis: ad
suꝑ uenturam glam quȩ reuelabit᷑ in no¬
bis Non meminit inquit pressure ꝓpt̾
gaudium: quia natꝰ ẽ homo in mundũ.
Sicut enim mulier nato in hunc mundũ
homine letat᷑: ita eccłia nato in uitam fu¬

Expanded text:
quos iterum parturio, donec formetur quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis . Ad hujus se membra pertinere testantur, qui coelestibus desideriis accensi, in Conditoris sui laude proclamabant: A timore tuo, Domine, concepimus et parturiviit hora ejus. Cum autem pepererit puerum, jam non meminit pressurae propter gaudium, quia natus est homo in mundum. Quia nimirum sancta Ecclesia quandiu in mundo spiritalium virtutum profectibus insistit, nunquam mundi tentationibus exerceri desistit: at cum devicto laborum certamine ad palmam pervenerit, jam non meminit pressurae praecedentis, propter gaudium perceptae retributionis. Non sunt enim condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Non meminit, inquit, pressurae propter gaudium, quia natus est homo in mundum. Sicut enim mulier, nato in hunc mundum homine, laetatur, ita Ecclesia nato in vitam fu
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce serui mei exultabunt inleticia: uos
autem clamabitis pre dolore cordis ur̃i. &
pre contritione sp̃c ululabitis. Sequitur.
Mulier cum parit tristiciam hãbet:quia
uenit hora eius. Mulierem dicit sc̃am̃
ȩccłam: uidelicet propt̾ fecunditatẽ bono¬
rum oꝑum: & quia sp̃uales deo filios gig¬
nere nunqͣm desinit. Dequa & alibi dic̃.
Simile ẽ regnum celorum fermento: qͦd
acceptum mulier abscondit infarinȩ sata fri a¬
tatͥa. donec fermentaret᷑ totum. Mulier
quippe fermentum accẽpit: cum ȩccłia
uim suꝑnȩ dilectionis. fidei dño largien¬
te consecũta ẽ. Abscondit hoc infarmȩ
satat᷑a donec fermentaret᷑ totum. cum
asiȩ. europȩ. & affricȩ. partib uerbum
uitȩ ministrauit:donec omnes terra¬
rum termini. regni cȩlestis amorẽ flagra¬
rent. Ad huius mulieris mẽbra se ꝑtine¬
re signabat: qui recedentib quibdam
ã castitate fidei tristis aiebat. Filioli mei.

Expanded text:
Ecce servi mei exsultabunt in laetitia, vos Ecce servi mei exsultabunt in laetitia, vos autem clamabitis prae dolore cordis vestri, et prae contritione spiritus ululabitis . Sequitur: Mulier cum parit, tristitiam habet, quia venit hora ejus. Mulierem dicit sanctam Ecclesiam, videlicet, propter fecunditatem bonorum operum, et quia spirituales Deo filios gignere nunquam desinit. De qua et alibi dicitur: Simile est regnum coelorum fermento, quod acceptum mulier abscondit in farinae sata tria, donec fermentaretur totum . Mulier quippe fermentum accepit, cum Ecclesia vim supernae dilectionis et fidei, Domino largiente, consecuta est. Abscondit hoc in farinae sata tria, donec fermentaretur totum, cum Asiae, Europae, et Africae partibus verbum vitae ministravit, donec omnes terrarum termini regni coelestis amore flagrarent. Ad hujus mulieris membra se pertinere signabat, qui, recedentibus quibusdam a castitate fidei, tristis aiebat: Filioli mei,
Abbreviated transcription (Latin):
quia qͣmdiu sunt incorpore. ꝑegͥnari se
a sua patͥa & regno cognoscunt: quia ꝑ
labores & certamina. ad coronam sibi
ꝑueniendum ẽẽ non dubitant. Quoꝵ
tristicia uercet᷑ in gaudium: cum finito
agone uitȩ huiꝰ. brauium uicȩ ꝑhennis
accipient. De quo dicit᷑ in psalmo. Qui
seminãt in lacrimis: ingaudio metent.
Flentib autẽ & contristatis fidelib mundꝰ
gaudet: quia iure inpresentib qualecũq
gaudium habẽt qui alteriꝰ uitȩ uelnul¬
la eẽ gaudia sꝑant: uel se adhȩc ꝑtingere
posse desperant. Quod tamen specialit̾
de ꝑsecutorib fidei xp̃iane potest intel¬
ligi qui cruciatis occisisq marty ribus
ad tempus se preualuisse gaudebant:
s ñ pꝰ multum illis in occulto coronatis.
ipsi penas ꝑfidiȩ suȩ simul & homicidii
subibunt ȩternas. Quib diuina incre¬
patione recte dicit᷑ ꝑ ꝓpham. Ecce serui
mei letabunt᷑: uos aucẽ confundemini.

Expanded text:
Quia quandiu sunt in corpore, peregrinari se Quia quandiu sunt in corpore, peregrinari se a sua patria et regno cognoscunt, quia per labores et certamina ad coronam sibi perveniendum esse non dubitant. Quorum tristitia vertetur in gaudium, cum finito agone vitae hujus bravium vitae perennis accipiunt, de quo dicitur in psalmo: Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent . Flentibus autem et contristatis fidelibus, mundus gaudet, quia jure in praesentibus qualecunque gaudium habent, qui alterius vitae, vel nulla esse gaudia sperant, vel se ad haec pertingere posse desperant. Quod tamen specialiter de persecutoribus fidei Christianae potest intelligi, quia cruciatis occisisque martyribus, ad tempus se praevaluisse gaudebant. Sed non post multum illis in occulto coronatis, ipsi poenas perfidiae suae simul et homicidii subibant aeternas. Quibus divina increpatione recte dicitur per prophetam: Ecce servi mei laetabuntur, vos autem confundemini.