comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbos. ⁊ incredulos increpauerat: rursus
conuertitur ad eos qui talium improbita¬
te fuerant oppressi. cohortans eos ad patien¬
tiam: ⁊ insinuans quia talium pressura¬
rum finis proximus instet. aut ipsis uide¬
icet raptis ad dñm fructũq suȩ pacien¬
tiȩ recipientibus: aut ꝑsecutoribis eoꝵ potes¬
tate ꝑsequendi priuatis. Ecce agricola expec¬
ttit preciosum fructũ terrȩ. pacienter fe¬
rens donec accipiat temporaneum ⁊ seroti¬
num: ⁊ cet̾a. Isi illȩ pro terre fructu quẽ
ex pectat. ⁊ temporalem sperat prouenire.
tanta pacienter laborat: quantomagis uos
pro celestis fructu mercedis qu̾e ꝑpetuo pos¬
sidere ualetis. om̃ia nunc aduersa sustinere
debetis: Accipietis ⁊ enĩ uos temporaneum
fructum: uitam uidelicet anime pꝰ mortẽ.
Accipietis ⁊ serotinu: carnis incorruptio¬
nem in iuditio. Uel certe temporaneum
in operibus iusticiȩ.ͥ serotinum in retribu¬

Expanded text:
superbos et incredulos increpaverat, rursus superbos et incredulos increpaverat, rursus convertitur ad eos qui talium improbitate fuerant oppressi, cohortans eos ad patientiam, et insinuans quia talium pressurarum finis proximus instet, aut ipsis videlicet raptis ad Dominum, fructumque suae patientiae recipientibus, aut persecutoribus eorum potestate persequendi privatis. Ecce agricola exspectat pretiosum fructum terrae, patienter ferens donec accipiat temporaneum et serotinum, etc. Si ille pro terrae fructu quem exspectat, et temporalem sperat provenire, tam patienter laborat, quanto magis vos pro coelestis fructu mercedis, quem perpetuo possidere valetis, omnia nunc adversa sustinere debetis? Accipietis etenim vos temporalem fructum, vitam videlicet animae post mortem. Accipietis et serotinum, carnis incorruptionem in judicio. Vel certe temporaneum in operibus justitiae, serotinum in retribu
Abbreviated transcription (Latin):
opprimunt uos. ⁊ ipsi trahunt uos ad ip¬
dicia: Nonne ipsi blaspħemant bonum
nomen. qd̾ inuocatum est suꝑ uos: Re qͥa
duodecim tribubus quȩ sunt in disꝑsione
scribit: ita fideles monet opera fidei face¬
re. ut eos &̾ qui necdum crediderant. ad
fidem dominicam simul ⁊ fidei opera
suadeat conuerti: reuocans illis ad memo¬
riam quia d̾i filium occiderint: ⁊ insuꝑ
quasi nichil mali fecissent: luxuriȩ sese
i auaritiȩ manciparint. nec tantum sce¬
ius penitentia & helemosinis emunda¬
re curarint. Quibus propriȩ conuenit
qd̃ ait. auariciam carnes eoꝵ instar ig¬
nis manducaturam: ⁊ quia thesaurrea¬
uerunt sibi iram in nouissimis diebus.
Noc enim in eis post occisionẽ ipsius ia¬
cobi completum esse claruit: cum hiero¬
solimoꝵ ciuitas immo om̃is iudeȩ pro¬
uincia expugnaret᷑ ac deleret᷑ a romanis:¬
ceteroꝵ quȩ patrarant scelerum. Patientes
gͥ estote fr̃s: usq in aduentũ dñi. Postqũa

Expanded text:
opprimunt nos, et ipsi trahunt uos ad iuopprimunt nos, et ipsi trahunt uos ad iudicia? nonne. ipsi blasphemant bonum nomen, quod inuocatum est super uos? si taduodecim tribubus quae sunt in dispersione scribit, ita fideles monet opera fidei facere, ut eos etiam qui necdum crediderant ad fidem dominicam simul et fidei opera suadeat converti, revocans illis ad memoriam quia Dei Filium occiderint, et insuper quasi nihil mali perfecissent, luxuriae sese et avaritiae manciparint, nec tantum scelus poenitentia et eleemosynis emendare curarint. Quibus proprie convenit quod ait: Avaritiam carnes eorum instar ignis manducaturam, et quia thesaurizaverunt sibi iram in novissimis diebus. Hoc namque in eis post occisionem ipsius Jacobi completum esse claruit, cum Jerosolymorum civitas, imo omnis Judaeae provincia expugnaretur ac declaretur a Romanis,eterorum quae patrarant scelerum. Patientes ergo estote, fratres, usque ad adventum Domini. Postquam
Abbreviated transcription (Latin):
iqlietur.: ut ne una quidem aquȩ gut¬
ta tuno possit aliunde. ad quiri. ꝑ qũa
Er in luxuriis enutristis corda ur̃a
It in luxuriis enutriunt corda sua:
quiinuxta illum eccłast es sermonem
non prohibent cor quin om̃i uoluntate
fruatur ẽ n oblectet se in his quȩ paraue¬
rint. Es hanc ducunt partem suam nu
tes. Inchie occisionis adduxistis. Occidis¬
tis iustum: & non restitti uobis. Iustũ
appellat dñm saluatorem: de quo et be¬
atus protomartyr stephanus. eisoem
iudeis loquitur. Que propħarum non
sunt persecuti patres ur̃is. Et occiderinñ
eos qui annuntiabant de aduentu iusti:
euius uos nunc proditores ⁊ homicidȩ
fuistis. Apparet gͦ quia beatꝰ iacobo&
illos diuites alloquit᷑ ex eo loco qͦ ait.
agite nunc oiuites. plorate ululantes.
qui innecem dñi coniurauerant: ⁊ nec¬
dum fidem nominis eius qua saluarent᷑
acceperant. De quibus &e supra loquitur
credentibus. Honne diuites ꝑ potentiam

Expanded text:
quetur, ut ne una quidem aquae gutquetur, ut ne una quidem aquae gutta tunc possit aliunde acquiri, per quam Et in luxuriis enutristis corda vestra. Illi in luxuriis enutriunt corda sua, qui, juxta illum Ecclesiastis sermonem, non prohibent cor, quin omni voluptate fruatur, et oblectet se in his quae paraverint. Et hanc ducunt partem suam, sites . In die occisionis adduxistis et occidistis justum, nec restitit vobis. Justum appellat Dominum Salvatorem, de quo et beatus protomartyr Stephanus eisdem Judaeis loquitur: Quem prophetarum non sunt persecuti patres vestri, et occiderunt eos qui annuntiabant de adventu Justi? cujus vos nunc proditores et homicidae fuistis . Apparet ergo quod beatus Jacobus illos divites alloquitur ex eo loco, quo ait: Agite nunc, divites, plorate ululantes, qui in necem Domini conjuraverant, et necdum fidem nominis ejus qua salvarentur acceperant. De quibus et supra loquitur erem. nonne diuites per potentiam
Abbreviated transcription (Latin):
uel famulis suis. debitam laboris sui mer-¬
cedem reddere: nolunt: Qd̃ impietatis
uicium beatus iob multũ se cauere insi¬
nuat: cum ait. Si aduersum me terra
mea clamat ncũ ipsa sulci eiꝰ deflent.
si fructus eius comedi absq pecunia.⁊
anima agricolarum eius afflixis pro
frumento oriatur michi tribulus: et
pro ordeo spina. Et clamor ipsoꝵ in aures
dñi sabaothi introiit. Dñm sabaoth ad÷
dñm exercituum. appelsat: ad terrorem
doꝵi qui. i aiuperes putant nullum babe¬
re tutorem qute autem lõcot eon gruit
uillud psal miste iTibi eñi derelictus est
pauper: pupillo. tu eris ad iuitor. E qd̃
in tibro beati iod scriptĩpest. Neq enim
frustra audiit᷑ orani potens. singłos
causas intuebitur. Epulati estis super
terram. Neglectis gaudiis cȩlestibus ad
quȩ per afflictiones ⁊ ieninia uenire.
poteratis:: epulas tantum diligitis carni¬
les uͥ quas tanta in futuro. fames sitisq se¬

Expanded text:
vel famulis suis debitam laboris sui mervel famulis suis debitam laboris sui mercedem reddere nolunt. Quod impietatis vitium beatus Job multum se cavere insinuat, cum ait: Si adversum me terra mea clamat, et cum ipsa sulci ejus deflent, si fructus ejus comedi absque pecunia, et animam agricolarum ejus afflixi, pro frumento oriatur mihi tribulus, et pro hordeo spina . Et clamor ipsorum in aures Domini Sabaoth introivit. Dominum Sabaoth, id est, Dominum exercituum appellat, ad terrorem eorum qui pauperes putant nullum habere tutorem. Huic autem loco congruit illud Psalmistae: Tibi enim derelictus est pauper, pupillo tu eris adjutor . Et quod in libro beati Job scriptum est: Neque enim frustra audiet Deus, et omnipotens singulorum causas intuebitur . Epulati estis super terram. Neglectis gaudiis coelestibus ad quae per afflictiones et jejunia venire poteratis, epulas tantum diligitis carnales, quas tanta in futuro fames sitisque se
Abbreviated transcription (Latin):
nales intelligi: quas erugo pecuniarũ
sicut ignis manducat. dũ anim̾a luxu¬
riosam. et extrinsecus seuiens flamina.
cruciat. & non minus interius pungeni
suȩ tenatiȩ dołor accusat Qd̾ in hac qͦq
uita sepus contingit: ut non nulli diui¬
tias quibus male utelant᷑ amittant : per-¬
ditisq facultatibus iam sero inciplantii
qd̾ eas sine fructu habuerint dolere: et
tunc se gemant indigentibus sua non de.¬
disse. cum ipsi in gruente indigentia
cogantur mendicare. Thesauritantes ir̃a
in nouissimis diebiis. Quando neglecta:
pauper̃ũ nuditate uel esurie. thesaliros
pecunȩ uobis condere gaudebatis: iam
uobis ipsi non preuidentes. interni iui¬
dicis iram cumulastis. Quȩ nsi needum
apparuitꝰ in nouissimis diebus niam cer¬
tissima restat: id est ubi temporalium.
dierum finis ad fuerit. Ecce. mierces ope
ficientes habeant. non solum paupere
passim uenientes suscipere ac reficeren
spernunt: sed ipsis quoq mercennariis.

Expanded text:
iciae intelligi, quas aerugo pecuniarum iciae intelligi, quas aerugo pecuniarum sicut ignis manducat, dum animam luxuriosam et extrinsecus saeviens flamma cruciat, et non minus interius pungens suae tenaciae dolor accusat. Quod in hac quoque vita saepius contingit, ut nonnulli divitias quibus male utebantur, amittant, perditisque facultatibus jam sero incipiant, quod eas sine fructu habuerint dolore, et tunc se gemant indigentibus sua non dedisse, cum ipsi ingruente indigentia cogantur mendicare. Thesaurizastis vobis iram in novissimis diebus. Quia, neglecta pauperum nuditate vel esurie, thesauros pecuniae vobis condere gaudebatis, jam vobis ipsis non praevidentes interni judicis iram cumulastis. Quae etsi necdum apparuit, in novissimis diebus jam certissima restat, id est, ubi temporalium dierum finis adfuerit. Ecce merces operficientes habeant, non solum pauperes passim venientes suscipere ac reficere spernunt, sed ipsis quoque mercenariis,
Abbreviated transcription (Latin):
nunc diuites: plorate ul ulantes in mise¬
riis quȩ aduenient uobis. Nunc dum tẽ¬
pus acceptabile. dum dies est salutis: futu¬
ras inquit penarum miserias. flendo et
helemosinas faciendo euitate. Aurum
⁊ argentum ur̃m eruginauit. ⁊ erugo
eoꝵ in testimonium uobis erit: & mandu¬
cabit carnes ur̃as sicut ignis. Non solũ
impios .⁊ in misericordes diuites. uisibi¬
lis ignis gehenne in tormentis excruciat:
sed &̃ ipsa diuitiarum putrefactarum.
⁊ in animũ memoria quib fac illime
possent suas redimere nequicias. non mi¬
nus ⁊ ante iudicium animas eoꝵ. ⁊ post
resurrectionem &e carnes ex uret. dum
sibimet ipsis grauiter irasci incipiunt:
quare sua scelera elemosinis abluere
noluerint. Deniq illi diuiti purpurato
erugo pecuniaru. in testimonium nequi¬
tiȩ. ⁊ in augmentũ uersum erat pęnarũ:
quando per increpationẽ abrahe audiuit.
fili recordare quia recepisti bona in uita
tua: ⁊ lataris similiter mala. Possunt

Expanded text:
nunc, divites, plorate ululantes in miseriis quae advenient vobis. Nunc dum tempus est acceptabile, dum dies salutis , futuras inquit poenarum misericordias flendo et eleemosynas faciendo vitate. Aurum et argentum vestrum aeruginavit, et aerugo eorum in testimonium vobis, et manducabit carnes vestras sicut ignis. Non solum impios et immisericordes divites visibilis gehennae ignis in tormentis excruciat, sed et ipsa divitiarum putrefactarum et inanium memoria, quibus facillime possent suas redimere nequitias, non minus et ante judicium animas eorum, et post resurrectionem etiam carnes exuret, dum sibimetipsis graviter irasci incipiunt, quia sua scelera eleemosynis abluere noluerunt. Denique dimitti illi purpurato aerugo pecuniarum in testimonium nequitiae, et in augmentum versa erat poenarum, quando per increpationem Abrahae audivit: Fili, recordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala . Possunt
Abbreviated transcription (Latin):
sermonis erant adepti. Unde illos modo
inter alia increpationis ⁊ exorcationis
uerba. non minimum terret in eo quod
scientem bona facere. ⁊ non faciente quȩ
nouit. maius dicit habere peccatũi. qũa
illũ qͥ ignoranter delinquit: tametsi nec
ille prorsus a reatu liber esse possit qui
nescius errauit. cum ipsa boni ignoran¬
tia non paruum sit malum. Hinc et e¬
nim dñs ait. Serius qui cognouit uolun¬
fecit scđm uoluntatem eius: uapulabit

Expanded text:
sermonis erant adepti. Unde illos modo sermonis erant adepti. Unde illos modo inter alia increpationis et exhortationis verba non minimum terret in eo, quod scientem bona facere, et non facientem quae novit, majus dicitur habere peccatum, quam illum qui ignoranter delinquit. Tametsi nec ille prorsus a reatu liber esse possit qui nesciens erravit, cum ipsa boni ignorantia non parvum sit malum. Hinc etenim Dominus ait: Servus qui cognovit volunfecit secu
Abbreviated transcription (Latin):
quam si non fuerimus: qm̃ fumus affla¬
tus est in naribus nr̃is. ⁊ sermo scintillȩ
ad cõmouendum cor nr̃m: quia extinct᷑
cinis erit corpus ec sp̃s diffundetur.
tanqu̾a mollis aer. Hec eni illi ratiocina¬
bantur. qui nullam uitam nui istã esse
credebant: dicentes cum epicuro. Post mor¬
tem nichil est: ⁊ mors ipsa nichil ẽ. Illud
autem beatus iacobus intulit: ut doceat
quia uita prauoꝵ breuis est in presen¬
qua tamen infuturo mors
seque¬
tur ȩterna: uxta illud beati
Ducunt in bonis dies suos:
in puncto ad inferna descen¬
dunt. Scienti gͥ bonũ facere. i non fa¬
cienti: peccatum est illi. Per totum epłȩ
huius textum beatus iacobus ostendit:
quia hi quibus scripsit. scientiam bo¬
num faciendi habebant. simul ⁊ fidem
rectam quam didicerant: ita ut &e̾ aliis
se magistros fieri posse presumerent.ͥ nec
tamen operum perfectionem. neq men¬
tis humilitatem. neq continentiã ad huc

Expanded text:
quam non fuerimus . Quoniam fumus afflaquam non fuerimus . Quoniam fumus afflatus est in naribus nostris, et sermo scintillae ad commovendum cor nostrum. Qua exstincta cinis erit corpus, et spiritus diffundetur tanquam mollis aer. Haec enim illis ratiocinabatur, qui nullam vitam, nisi istam esse credebant, dicentes cum Epicuro: « Post mortem nihil est, et mors ipsa nihil est. » Illud autem beatus Jacobus intulit, ut doceat quia vita pravorum brevis est in praesenquam tamen in futuro mors sequitur aeterna, juxta illud beati Ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad inferna descendunt . Scienti ergo bonum facere et non facienti, peccatum est illi. Per totum hujus Epistolae textum beatus Jacobus ostendit quod hi quibus scripsit scientiam boni faciendi habebant, simul et fidem rectam didicerant, ita ut et aliis se magistros fieri posse praesumerent, nec tamen operum perfectionem, neque mentis humilitatem, neque continentiam adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
tes: de multoꝵ tempos lucro. animum in
futurum distendunt. Nam seqͥt᷑.
Rcce
nunc qui dicitis. hodie. aut cras¬
tino
ibimus in illam ciuitatem: et
faciemꝰ
positione stulticiam in esse notat: quia ui-¬
delicet ⁊ de lucroꝵ augmento. consilium
agunt: ⁊ se multo tempore uicturos arbi¬
trantur: n ubi annũ faciant. suȩ esse po-¬
testatis autumant: et in his om̃ib suꝑni
iudicis examen. ad ment̾e reuocare contẽp-¬
nunt. Quȩ enim uita uita ur̃a: Uapor
est ad modicũ parens: de inceps extermi-¬
nabitur. Non ait quȩ est uita ur̃a: sed qͦ¬
enim inquit uita ur̃a. quia iusti tũc
uerius uiuere incipiunt: cum ad huius
uitȩ finem peruenerint. Inimici autem
dñi mox honorificati ⁊ exaltati fueriñ:
deficientes ut fumus deficient. Non au¬
tem putandũ est hanc eandem esse sen¬
tenciam quam apud se impii in libro
sapientiȩ dixisse perhibentur: quia ex
nichilo nati sumus. ⁊ post hec erimus tan¬

Expanded text:
tes, de multorum temporum lucro animum in tes, de multorum temporum lucro animum in futurum distendunt. Nam sequitur: Ecce nunc qui dicitis: Hodie aut crastino ibimus in illam civitatem, et faciemus positione stultitiam inesse notat, quia videlicet et de lucri augmento consilium agunt, et se multo tempore victuros arbitrantur, et ubi annum faciant, suae esse potestatis autumant, et in his omnibus superni Judicis examen ad mentem revocare contemnunt. Quae enim vita vestra? Vapor est ad modicum apparens, et deinceps exterminabitur. Non ait quae est vita nostra, sed quae, inquit, vita vestra? Quia justi tunc verius vivere incipiunt, cum ad hujus vitae finem pervenerunt. Inimici autem Domini mox cum honorificati et exaltati fuerint, deficientes ut fumus deficient . Non autem putandum est hanc eamdem sentenesse quam apud se impii in libro Sapientiae dixisse perhibentur: Quia ex nihilo nati sumus, et post haec erimus tan
Abbreviated transcription (Latin):
tem ad uersus proximũ occulte: hunc
persequebar. Et in leuitico. Non eris cri¬
minator: ⁊ susurro in populis. Potest et
ita intelligi. Qui detrahit fr̃i legis iussa
facienti: detrahit legẽ.⁊ iudicat legem.
quare talia iussa dederit. Uerbi gr̃a.
Lex precepit dicens. Ne memores in iuriȩ
ciuiũ tuoꝵ. Qui gͦ detrahit fr̃i ⁊ qui
iudicat fr̃em suum. quẽ uidet pro d̾i amo-¬
re libent̾ in iurias suscipere: detrahit
utiq legi ⁊ iudicat legem. quȩ nos in ixri-¬
as obliuisci precepit. Cu autẽ quis es qui
iudicas proximum : Cemeritatem arguit
eius qui proximũ delectatur iudicare : nec
suȩ statũi fragilitatis ac uitȩ temporalis
in certum ꝑpendere curat. Et quia non¬
numqũa ꝑ immutationem dextere excel¬
si hi qui iudicabant proximũ. eius qũe
iudicabant potestati subduntur. non nũ-¬
quam ipso superstite rapiunt᷑ e mundo.
Arguit subsequenter ⁊ eoꝵ temeritatem.
qui certitudinem uitȩ suȩ nullam haben¬

Expanded text:
tem adversus proximum suum occulte, hunc persequebar . Et in Levitico: Non eris criminator, nec susurro in populis . Potest et ita intelligi: Qui detrahit fratri legis jussa facienti, detrahit legi, et judicat legem quae talia jussa dedit. Verbi gratia, lex praecepit dicens: Ne memor eris injuriae civium tuorum. Qui ergo detrahit fratri, et qui judicat fratrem quem videt pro Dei amore libenter injurias suscipere, detrahit utique legi, et judicat legem quae nos injurias oblivisci praecepit. Tu autem quis es qui judicas proximum tuum? Temeritatem arguit ejus qui proximum delectatur judicare, nec suae statum fragilitatis ac vitae temporalis incertum perpendere curat. Et quia nonnunquam per immutationem dexterae excelsi hi qui judicabant proximum ejus quem judicabant potestati subduntur, nonnunquam ipso superstite rapiuntur e mundo, arguit subsequenter et eorum temeritatem qui, certitudinem vitae suae nullam haben
Abbreviated transcription (Latin):
modo ad infima zone brumalis descenduni.
modo ad alta zone solsticialis ascendunt:
modo mediam zone equi noctialis lineã re¬
petunt. Sic nimirũ sic sunt heretici qͥ lucẽ
ueritatis promittentes. nuqu̾a in eodem
statu docendi perdurant: seo modo sic. modo
sic. doctrinã suã informantes. ipsi utiq
qua sit contempnenda lucis ostentatio ꝗͣ.
pollicentur insinuant. Et quidem inter pla¬
netas id est errantia sydera. notissima st̃¬

Expanded text:
modo ad infima zonae brumalis descendunt, modo ad infima zonae brumalis descendunt, modo ad alta zonae solstitialis ascendunt, modo mediam zonae aequinoctialis lineam repetunt. Sic nimirum, sic sunt haeretici, qui lucem veritatis promittentes nunquam in eodem statu docendi perdurant; sed modo sic, modo sic, doctrinam suam informantes, ipsi utique quam sit contemnenda lucis ostentatio quam pollicentur insinuant. Et quidem inter planetas, id est errantia sidera, notissima s
Abbreviated transcription (Latin):
ut desperata eoꝵ salus ostendat᷑. Nutĩt¬
ni eñi tempore ñ solũ poma nulla nasci.
sed &̾ ea que nata erant matura solent de¬
cidere. Cuius uidelicet tẽporis statiui assi¬
milant᷑ hi qͥ ⁊ fructus fidei ferre ipsi ne¬
gligunt. n ea que fideles qͦs libet facere
bona conspiciunt extirpare. atꝙ in cadu¬
ca student negocia conuertere. Fluctus
feri maris dispumantes suas confusiones.
Fluctus feri maris sunt ꝑuersi doctores. qͥ
⁊ insemet ipsis inquieti. semꝑ tumidi.
tenebrosi ⁊ amari sunt. ⁊ pacẽ ȩccłe quasi
stabilitatẽ firmitatẽq ubiq semꝑ impug¬
nare non cessant. Sed tales recte dicunt᷑
dispumantes suas confusiones: qr instar tu¬
mentiũ undarii quanto altius se suꝑbi¬
entes attollunt: tanto ãplius confusi qͣsi
in spumas leuissimas dissoluunt᷑ i ꝑeuñ.
Sidera errantia: qͥbus procella tenebrarum
meternũ seruata ẽ. Sidera errantia quę
sunt septẽ. nũqu̾a in eodem loco ubi pri¬

Expanded text:
ut desperata eorum salus ostendatur. Autumni enim tempore non solum poma nulla nasci; sed etiam ea quae nata erant matura solent decidere. Cui videlicet tempori assimilantur hi qui et fructus fidei ferre ipsi negligunt, et ea quae fideles quoslibet facere bona conspiciunt exstirpare atque in caduca student negotia convertere. Fluctus feri maris despumantes suas confusiones. Fluctus feri maris sunt perversi doctores, qui et in semetipsis inquieti semper, tumidi, tenebrosi et amari sunt, et pacem Ecclesiae quasi stabilitatem firmitatemque obicum semper impugnare non cessant. Sed tales recte dicuntur despumantes suas confusiones, quia, instar tumentium undarum, quanto altius se superbientes attollunt, tanto amplius confusi, quasi in spumas levissimas dissolvuntur et pereunt. Sidera errantia, quibus procella tenebrarum in aeternum servata est. Sidera errantia, quae sunt septem, nunquam in eodem loco ubi pri
Abbreviated transcription (Latin):
dñm morti trad̾ent. tractabant. Mili-¬
tes uͦ nichil ei inuidisse. nichil insidiar̃
tetendisse repperiunt᷑. s tam̃ incontume¬
liam ⁊ mortem eiꝰ imperiis obtẽperas¬
se p̃sidis. Unde ⁊ fremere dicti st̃. imperito
scilicet moru atq in ꝯdito agitati. & qͥa
fremitꝰ ꝓpͥe ferarũ ẽ. merito fremere st̃
dicti: qͥ ratione postposita beluino furo¬
re succensi st̃. Qd̃ aũ popłi in ania me¬
ditati ẽẽ ꝑ hibent᷑: respicit ad hoc qd̾ in
p̃cedenti psalmo de beato uiro dr̃. S in
lege dñi uoluitas eiꝰ ⁊ in lege eiꝰ meditabi¬
tur die ac nocte. Sic̃ enĩ beatꝰ ÷ qͥ in me¬

Expanded text:
Dominum morti traderent, tractabant; miliDominum morti traderent, tractabant; milites vero nihil ei intulisse, nihil insidiarum tetendisse reperiuntur, sed tantum in contumeliam et mortem ejus imperiis obtemperasse praesidis. Unde et fremere dicti sunt, imperito scilicet motu atque incondito agitati; et quia fremitus proprie ferarum est, merito fremere dicti sunt qui, ratione postposita, belluino furore succensi sunt. Quod autem populi inania meditati esse perhibentur, respicit ad hoc quod in praecedente psalmo de beato viro dicitur: Sed in lege Domini voluntas ejus, et in lege ejus meditabitur die ac nocte . Sicut enim beat
Abbreviated transcription (Latin):
tũ fuerat. Meliꝰ habet᷑ ingreco. Om̃s enĩ
glorificabant dm̃ in eo qd factũ fuerat.
de qd̃ in nr̃is codicib additũ ÷ in eo qd̃ ac¬
ciderat: ingreco ñ habet᷑. & quidẽ glori¬
ficabant ⁊ clarificabant: ex uno greco
nũ transferri. S distat int̾ clarificari
factũ: ⁊ dm̃ infacto glorificari siue cla¬
rificari. Clarificari nãq ÷ facta siue
dicta aliqͣ: innoticiã hȩc plurimoꝵ
fama uulgante deferri. Qd ⁊̃ de huma¬
nis rebꝰ mirifice gestis fieri pot̾. Dm̃
te ipso ac dicente. Nideant oꝑa ur̃a bo¬
na: ⁊ glorificent patrẽ ur̃m qͥ in cęlis
ẽ. Quare fremuer̃ gentes. ⁊ popłi me¬
ditati st̃ mama: Non qͣsi nesciꝰ int̾rogat
ꝓpħa: s uesaniã mirando impioꝵ. corri¬
pit eos. qͥ adu̾sus dñm saluatorẽ nichil
ab eo lesi. inmo multis beneficiis ad¬
uiti ꝯsurrexer̃. Gentes aũ ꝓpt̾ milites
romanoꝵ: popłos aũ ꝓpt̾ iudeos posu¬
it. llnde apte gentes fremuisse: popłi

Expanded text:
Omnes enim glorificabant Deum, in eo quod factum fuerat. Et quod in nostris Codicibus additum est, In eo quod acciderat, in Graeco non habetur. Et quidem glorificabant et clarificabant ex uno Graeco,num transferre, sed distat inter clarificari factum, et Deum in facto clarificari, sive glorificari. Clarificari namque facta sive dicta aliqua, est in notitiam haec plurimorum fama vulgante deferri, quod etiam de humanis rebus mirifice gestis fieri potest; Dete ipso ac dicente: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania? Non quasi nescius interrogat propheta, sed vesaniam mirando impiorum corripit eos qui adversus Dominum Salvatorem, nihil ab eo laesi, imo multis beneficiis adjuti, consurrexerunt. Gentes autem propter milites Romanorum, populos propter Judaeos posuit. Unde apte gentes fremuisse, populi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfundet᷑ sol. Qd̃ in die iudicii futurũ:
rant. Moyses qͥdẽ dĩx. Quia ꝓpħam
assũpsit apparens insimilitudinem
mogsi. Ut sic̃ ille carnalẽ isrł cerimoniiᷤ
⁊ sacris legalib instructũ ac purificatũ
in t̾rã reꝓinissionis introduxit: ita ⁊ dñs
ꝑ grãm euangłu sp̃italẽ isrł de toto or¬
be ꝯgregans. ad celestia regna ꝑduc̾et.
& sic̃ illi qͥ legẽ moysi ꝯtẽpsert̃ de t̾ra
reꝓinissionis st̃ ab ininicis nationibus

Expanded text:
confundetur sol , quod in die judicii futurum confundetur sol , quod in die judicii futurum rant. Moyses quidem dixit: Quia prophetam tem carnis assumpsit, apparens in similitudinem Moysi, ut sicut ille carnalem Israel caeremoniis et sacris legalibus instructum ac purificatum, in terram repromissionis introduxit, ita et Dominus per gratiam Evangelii spiritalem Israel de toto orbe congregans, ad coelestia regna perduceret. Et sicut illi qui legem Moysi contempserunt de terra repromissionis sunt ab inimici
Abbreviated transcription (Latin):
cũ diabolo ꝑpetuas penas subibunt:
scilicet ⁊ mali. irreuocabilẽ in ultimo
ex amine sententiã aiusto iudice ꝑce¬
pert̃. Multũq fallit᷑ ⁊ fallit origenis:
qͥ se pꝰ nidiciũ longissimo licet tẽpore
distante int̾uallo. cũ ceteris peccatoribꝰ
qͥ asinistra iudicis cũ diabolo missi
fuerint ingehennã. liberandũ putat
⁊ ad regnũ celeste ꝑducendũ. qͣsi hoc
cis ꝓmittente ꝓpħa qͥ ait. & claudent᷑
ibi in carcerẽ: ⁊ pꝰ dies multos uisitabun¬
tur. Cum manifesta sit iuxta sanos
sensus ꝓpħe sententia qua hostes ac
ꝑsecutores sc̃ẽ eccłȩ. singłos in die sui¬
exitus ingehennã rapiendos p̃dixit:
S cun̾tos in die uidicii admodicũ inde
relaxandos p̃iudit: dũ recepto in mor-
tali corꝑe. denuo dupplicẽ inpenam
mortis p̃cipitentur eterne. Nam ⁊ hoc
ꝓpħam in hac sententia intendisse: se¬
quentia ipsiꝰ u̾ba declarant. Qͥ cum
dixisset. ⁊ pꝰ dies multos uisitabuntur:
ꝯtinuo subiecit. & erubescet luna: et

Expanded text:
cum diabolo omnes perpetuas poenas subibunt, scilicet et mali irrevocabilem in ultimo examine sententiam a justo judice perceperint. Multumque fallitur et fallit Origenes, qui se post hoc judicium longissimo licet temporum distante intervallo, cum caeteris peccatoribus, qui a sinistra judicis cum diabolo missi fuerint in gehennam, liberandum putat, et ad regnum coeleste perducendum, quasi hoc eis promittente propheta qui ait: Et claudentur ibi in carcerem, et post dies multos visitabuntur , cum manifesta sit juxta sanos sensus prophetae sententia, qua hostes ac persecutores sanctae Ecclesiae singulos in die exitus sui in gehennam rapiendos praedixit, sed cunctos in die judicii ad modicum inde relaxandos praevidit, dum, recepto corpore immortali, denuo duplicem in poenam mortis praecipitentur aeternae. Nam et hoc prophetam in hac sententia intendisse sequentia ipsius verba declarant, qui cum dixisset: Et post dies multos visitabuntur, continuo subjecit: Et erubescet luna, et
Abbreviated transcription (Latin):
in luce ⁊ ꝑtinet. Nec sit aliud nom̃
sub cȩlo datũ hominibꝰ: in qͦ oporteat
nos saluos fieri. Quãus ⁊ ita recte
possit intelligi: nullã coguatione in
siue familiã t̾re inq̃ ñ aliqͥ benedictio¬
nẽ suꝑne hereditatis accipiant. Ex illis
dico familiis siue cognationibꝰ.Lxx. et¬

Expanded text:
in luce, pertinet: nec sit aliud nomen sub coelo datum hominibus in quo oporteat nos salvos fieri . Quamvis et ita recte possit intelligi, nullam esse cognationem, sive familiam terrae, in qua non aliqui benedictionem supernae haereditatis accipiant: ex illis dico familiis, sive cognationibus sep
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ. Nõ enĩ uł õs familie t̾re
benedicent᷑ in xp̃o. uł omĩs homo
ueniens in mundũ illuminat᷑ axp̃o:
cũ plures multo sint qͥ intenebris
⁊ maledictione qua nati st̃ pͥme tͣns¬
gressionis uitã transigentes uł ĩ pe¬
iora addentes in et̾nũ dãpnent᷑. S
intelligendũ qd̾ insemine abrahe¬

Expanded text:
nim vel omnes familiae terrae benedicuntur in Christo, vel omnis homo veniens in mundum illuminatur a Christo, cum plures multo sint quae in tenebris et maledictione, qua nati sunt, primae transgressionis vitam transigentes, vel etiam pejora addentes, in aeternum damnentur. Sed intelligendum quod in semine Abrah
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ipsũ pilatũ dicit. Reges añ plurali
mumero. ꝓpt̾ herodẽ tethrarcã ponit:
sic̃ sequentia apłoꝵ u̾ba testantur.
Quamuis possit recte plurali nume¬
ro regũ appellatione designari. ipse
hero des tetrarcha qͥ in nece dm̃ pila-
nominis ac malitiȩ. qͥ in ꝑsequendo
dñm mox natũ. pueros necauit in
bethleem. qͥ ⁊ si ñ eodẽ tẽpore. eodem
tñ odio ac neqͥtia m̃tis cum pͥncipibꝰ
in unũ. Notandũ aũ. qd̃ hoꝵ u̾suũ
talis ÷ ꝯcathenatio: ut ⁊ prior de sccło
utrsq positio. Quare fremuer̃ gentes ⁊
t̾re ⁊ pͥncipes ꝯuener̃ in unũ adu̾sus do¬
re dicit: ad distinctionẽ eoꝵ quibꝰ in¬

Expanded text:
et ipsum Pilatum dicit; reges autem plurali numero propter Herodem tetrarcham ponit, sicut sequentia apostolorum verba testantur. Quamvis possit recte plurali regum appellatione designari ipse Herodes tetrarcha, qui in nece Domini nominis et malitiae, qui in persequendo Dominum mox natum pueros necavit in Bethlehem. Qui etsi non eodem tempore, eodem tamen odio ac nequitia mentis, cum principibus in unum. Notandum autem quod horum versuum talis est concatenatio, ut et prior de secundo utriusque positio: Quare fremuerunt gentes,terrae, et principes convenerunt in unum, adversus Dorae dici
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃ patrũ nr̃oꝵ glorificauit puerum
suũ iłm. Conueniebat nãq ut sermo¬
nem de dũo his qͥ eũ occiderant faci¬
ens doctor sapiens: pͥmo humanitatiᷤᷤ
qua tradi iunt̾fici potuit recordaret᷑
Deinde paulatim resurrectionis eiꝰ
auctorẽ eũ uitȩ appellat. & inclausula
sermonis aꝑtiꝰ. Uobis inqͥt pͥmũ ds̃
suscitans filiũ suũ : misit eũ benedi¬
centẽ uob̾ ut deleant᷑ peccata. ut cũ

Expanded text:
s patrum nostrorum glorificavit puerum suum Jesum. Conveniebat namque ut sermonem de Domino his qui eum occiderant, faciens doctor sapiens, primo humanitatis, quae tradi et interfici potuit, recordaretur; deinde paulatim resurrectionis glorAuctorem eum vitae appellat. Et in clausula sermonis apertius: Vobis, inquit, primum Deus suscitans Filium suum, misit eum benedicentem vobis, ut deleant
Abbreviated transcription (Latin):
tu dnĩ tẽ deleant᷑ ur̃a peccata. Temꝑa
aũ refrigerii: discretionẽ uniu̾salis
tudicii ⁊ iustoꝵ redep̃tionẽ dicit. De qͦ
ipsi tribulationes quidẽ passi. s spe sal¬
ui facti: dicunt dno in psalmo. Transi
Inquadã translatione hunc u̾sũ ita
ꝓpt̾ ex planationẽ sensus positum
inuenimꝰ. Ut cũ uenerint tẽꝑa refri¬
gerii: uenient ⁊ uob̾ a facie dni. In

Expanded text:
tunc vestra deleantur peccata. Tempora autem refrigerii discretionem universalis judicii et justorum redemptionis dicit, de quo ipsi tribulationes quidem passi, sed spe salvi facti dicunt Domino in psalmo: TransivIn quadam translatione hunc versum ita propter explanationem sensus positum invenimus: Ut cum venerint tempora refrigerii, veniant et vobis a facie Domin
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qͥdã ex eis qͥ audierant u̾bũ petri. s
õs qͥ ad audiendũ ꝯfluxer̃ libent̾ hoc
audientes babtizati sc̃. Dñs aũ auge¬
⁊ bat qͥ salui fierent cotidie in idipsũ.
In greco ita legit᷑. Dñs aũ augebat eos¬
de alt̾a narratio ita incipit. In idip
sũ aũ petrꝰ ⁊ ioħes ascendebant in
tẽplũ ad horã orationis nonã. Quod
suꝑiori sententie ita pot̾ aptari: cum
dñs cotidie p̃dicantib apłis in eccłiã
suã credentes aggregabant. Ascendebant
apłoꝵ primi intẽplũ dni rogaturi in
positũ: qd̾ latine fulturas significat. Quo
nomine gressus eiꝰ ꝯfirmatos significat:
sic̃ ⁊̃ latine qͥdã int̾p̃tati st̃.S sciendum.¬
ꝓpͥe uocantur. Ad impleti st̃ stupore et
extasi. alia editio ꝓ extasi id⁊̃ excessu
m̃tis. admirationẽ ñ ꝓpͥe posuit: qr ma¬
ior aminiratio solet ñnũquã m̃tẽ ad
excessũ deducere: ⁊ ultra ꝯsuetũ cogi¬
tandi modũ ad altiora transferre. Ds̃

Expanded text:
non quidam ex eis qui audierant verbum Petri, sed omnes qui ad audiendum convenerant libenter hoc audientes baptizati sunt. Dominus autem augebat qui salvi fierent quotidie in idipsum. In Graeco ita legitur: Dominus autem augebat qde altera narratio incipit. CAPsum autem Petrus et Joannes ascendebant in templum ad horam orationis nonam. Quod superiori sententiae ita potest aptari: Cum Dominus quotidie praedicantibus apostolis in Ecclesiam suam credentes aggregaret, ascendebant ostolorum primi in templum, Deum rogaturi in positum, quod Latine fulturas significat: quo nomine gressus ejus confirmatos indicat, sicut etiam Latine quidam interpretati sunt. Sed sciendum vocantur. Et impleti sunt stupore et exstasi. Alia Editio pro exstasi, id est, excessu mentis, admirationem non proprie posuit; quia major admiratio solet nonnunquam mentem ad excessum deducere, et ultra consuetum cogitandi modum ad altiora transferre. Deus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sedet a dextris dĩ. In qua nimirum
sede pat̾ne maiestatis sẽꝑ duunitꝰ ma¬
net: neq inde unquã abfuit. Ulerum
in assũpta humanitare uenturus ÷ de
celo ad iudicandos uiuos ⁊ mortuos: q̃n
om̃s mimici eiꝰ subdent᷑ pedibꝰ: ⁊ resti

Expanded text:
et sedet a dextris Dei. In qua nimirum sede paternae majestatis semper divinitus manet, neque inde unquam abfuit, verum in assumpta humanitate venturus est de coelo ad judicandum vivos et mortuos, quando omnes inimici ejus subdentur ped
Abbreviated transcription (Latin):
Dix̃ ad eos. Principes ppłi ⁊ seniores.
In greco habet plus. & semores isrł
audite. Similit̾ insequentibꝰ ubi dic¬
tũ ÷ in hoc iste adstat corã uob̾ samis:
ingreco habet᷑ corã uob̃ hodie ⁊ in¬

Expanded text:
Dixit ad eos: Principes populi et seniores. In Graeco habetur plus, Et seniores Israel audite. Similiter in sequentibus, ubi dictum est: In hoc iste astat coram vobis sanus: in Graeco habetur: Coram vobi
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ similẽ tui: ⁊ ponã u̾ba mea
in ore eiꝰ. Loquetͦq ad eos oĩa quȩ
p̃ceꝑo illi. Qui aũ u̾ba eiꝰ quȩ lo¬
cutus fu̾it in nomine meo audire
noluerit: ego ultor existã. Pro quo
petrus posuit. ext̾minabitur de ple¬
be. Manifestiꝰ insimiaus hunc ẽẽ mo-¬
dũ diuine ultionis: ut qͥ celestia mã¬
data ꝯtẽpnunt. ab electoꝵ sorte reddã¬
tur extorres. C̾ hic gͦ ⁊ multis aliis in
locis. ubi apłi ⁊ euangłiste de ueteri
testam̃to exẽpla posuerunt: ꝑspicuũ
ẽ. eos scripturarũ sensum quesisse ñ
ũba. nec magnoꝑe de ordine sermonibꝰq
curasse cũ intellectui respateret. dicens
ad abrahã. In semine tuo benedicentur
õs familie t̾re. Ex utroq hoc testimo¬
nio ⁊ illo uidelicet qd̃ ad moysem & illo
ritas eiꝰ .i bonitas declarat᷑. Bonitas qͥdẽ:
in eis qͥ accepta fide xp̃i benedici me¬
rent᷑ ab illo. Seueritas uͦ: in illis qui
merito sui ꝯtẽp̃tꝰ ⁊ in obedientiȩ de

Expanded text:
a mea in ore ejus, loqueturque ad eos omnia quae praecepero illi. Qui autem verba ejus quae loquetur in nomine meo audire noluerit, ego ultor existam . Pro quo Petrus posuit: Exterminabitur de plebe, manifestius insinuans hunc esse modum divinae ultionis, ut qui coelestia mandata contemnunt ab electorum sorte reddantur extorres. Et hic ergo et multis aliis in locis, ubi apostoli et evangelistae de Veteri Testamento exempla posuerunt, perspicuum est eos Scripturarum sensum quaesisse, non verba, nec magnopere de ordine sermonibusque curasse, ut intellectui res pateret. Dicens ad Abraham: Et in semine tuo benedicentur omnes familiae terrae. Ex utroque hoc testimonio et illo videlicet quod ad Moysen, et illo ritas ejus et bonitas declaratur: bonitas quidem in eis qui, accepta fide Christi, benedici merentur ab illo; severitas vero in illis qui merito sui contemptus et inobedientiae de
Abbreviated transcription (Latin):
expellent᷑. Hoc̃ enĩ qd̾ sequit᷑. erit autẽ
omĩs anima quȩ ñ audierit ꝓpħam illũ.
ex t̾minabit᷑ deplebe. Uerum notandũ.
qd̃ beatꝰ petrus hic ñ u̾ba moysaice
sententiae. s sensum tenere curauit.
Scͥptũ nãq ÷ indeuteronomio: dicen¬
te moyse ad filios ifrł. Propħam de
gente tua ⁊ de fr̃ibꝰ tus sic̃ me susci-¬
tabit tibi dñs ds̃ tuus: ipsũ audies.

Expanded text:
 enim quod sequitur: Erit autem, omnis anima quaecunque non audierit prophetam illum, exterminabitur de plebe. Verum notandum quia beatus Petrus hic non verba Mosaicae sententiae, sed sensum tenere curavit. Scriptum namque est in Deuteronomio, dicente Moyse ad filios Israel: Prophetam de gente tua, et de fratribus tuis sicut me, suscitabit tibi Dominus Deus tuus, ipsum audies
Abbreviated transcription (Latin):
cate testat᷑ ipie se ueritate cognominat.
baptista illi ueritate p̾dicat. filꝰ tonitrii
ueritate ęuangłizt: taceant blasterii. qui
hunc fantasma esse dognatizant i pereat
de terra memoria eoꝵ. qͥ eũ uel din uel ho¬
mine esse uerum denegant. Quia tres sunt
dedere testimoniu qi iħs est ueritas qͣnos
de latere eiꝰ incruce/ mortui manarunt.
Qd nullatenꝰ fieri poset: si ueram carnis
natura ñ haberet. Sed ⁊ hoc qd̾ ante passio¬
nem cu oraret satus ẽ sudor eiꝰ sicut gutte

Expanded text:
e testatur, ipse se veritatem cognominat. Baptista illum veritatem praedicat, filius tonitrui veritatem evangelizat. Taceant blasphemi qui hunc fantasma esse dogmatizant, pereat de terra memoria eorum, qui eum vel Deum vel hominem esse verum denegant. Quia tres sunt dedere testimonium quomodo Jesus est veritas, quando de latere ejus in cruce mortui manarunt, quod nullatenus fieri posset, si veram carnis naturam non haberet. Sed et hoc quod cum ante passionem oraret, factus est sudor ejus sicut guttae
Abbreviated transcription (Latin):
Qui gͦ erat eternus dĩ filiꝰ. factus homo in
tempore: ut qui nos per diuinitatis sue po¬
tencia creauerat: ꝑ humanitatis sue iufit¬
mitatẽ recrearet. Qui uenit per aqũa ce
sanguine. Aqua uidelicet lauacri. ⁊ san¬
guiie sue passionis. Non in aqua solum.
baptismi sacramentu consecraret. ac trade¬
ret ueru &̾ sanguine suu dedit pro nobis.¬
⁊ sua nos passione redemit. cuiꝰ sacram̃tis
semꝑ refecti nutriremur ad salute. E sps ẽ
cie columbȩ suꝑ eum. testimnu illi ꝑlibets
qr ueritas ẽ. hoc ẽ uerus d̾i filiꝰ uerus me¬
diator d̾i ⁊ hominu. uerus humani gene¬
ris redemptor ac reconciliator uere ipse
mundꝰ ab om̃i labe percati: uere iusficiens
tollere petcata mundi. Quoꝰ c ip̃se uaptis¬
ta iuso eiusoem sp̃s aduentu iuntelligens.
ait. Qui me misit baptitare in aqua. ille
michi dixit. Suꝑ que uideris sp̃m descen¬
dentem ⁊ manente suꝑ ei hic ẽ qͥ baptitat¬

Expanded text:
Qui ergo erat aeternus Dei filius, factus est homo in tempore, ut quos per divinitatis suae potentiam creaverat, per humanitatis suae infirmitatem recrearet. Qui venit per aquam et sanguinem, aquam videlicet lavacri, et sanguinem suae passionis. Non in aqua solum, baptismi sacramentum consecraret ac traderet, verum etiam sanguinem suum dedit pro nobis, sua nos passione redemit, cujus sacramentis semper refecti, nutriremur ad salutem. Et Spiritus est cie columbae super eum, testimonium illi perhibens quia veritas est, hoc est verus Dei Filius, verus mediator Dei et hominum, verus humani generis Redemptor ac reconciliator, vere ipse mundus ab omni labe peccati, vere sufficiens tollere peccata mundi. Quod etiam ipse Baptista, viso ejusdem Spiritus adventu, intelligens ait: Qui me misit baptizare in aqua, ille mihi dixit: Super quem videris Spiritum descendentem et manentem super
Abbreviated transcription (Latin):
Eccłe crescebat apex. arcere laborat.
H une udea coli. ciiꝰ de mun̾e flux̃
Petri nescit amor. non hũc reticebimꝰ ĩqͥt.
Quoremeat p̃stante salꝰ. qͥ uire creantis.
Infectũ suppleuit opꝰ. solidũq decorẽ.
S. aucia restitiit: qui mortua surg̾e cedit.¶ dẽptor
Fert anmiꝰ patrare nefas. scĩsq uerendis.
Sacrilegas inferre neceszo sẽꝑ miqui.
Donaiident. ⁊ bella mouent. s cepta relĩquũt
N e iolent qͦs turba fouet: qͥb in dice elaudo.¬

Expanded text:
esiae crescebat apex; arcere laborat Hunc Judaea coli, cujus de munere fluxit, Petri nescit amor: Non hunc reticebimus, inquit, Quo remeat praestante salus, qui jure creantis Infectum supplevit opus: solidumque decorem 88 edemptor Saucia restituit, hic mortua surgere cedit. 89 Fert animus patrare nefas, sanctisque verendis Sacrilegas inferre neces. O semper iniqui! Dona vident, et bella movent; sed coepta relinquunt, Ne violent, quos turba fovet, qui
Abbreviated transcription (Latin):
C ũ dño qͥ diues erit. post limina tẽpli:
Porticꝰ hunc salomonis habet. qͥuire uocat᷑.
Pacificus regnante fide. qͥs sẽꝑ morbe.
Pacificꝰ nisi xp̃s eritt hic ꝓtegit omnẽ.
Q ui petro ductore plaez qͦ p̃sule surgit.

Expanded text:
Cum Domino, qui dives erit. Post limina templi Cum Domino, qui dives erit. Post limina templi Porticus hunc Salomonis habet, qui jure vocatur Pacificus; regnante fide quis semper in orbe Pacificus, nisi Christus, erit? Hic protegit omnem, Qui, Petro ductore, placet, quo praesule surgit.
Abbreviated transcription (Latin):
uadragnnta annos. ȩgipti fine remõ
laudicat. ȩgiptũ cupiens atq idolaq̃rẽs.
onit᷑ ad portã speciosã debił ultra
onualet ire miser: nec lunina tang̾e porte:
Culpanegauit it̾: qͥ st̃ qui pectore daudũ.
Isr ł ferre solent. porteq ad iung̾e certant.
Que speciosa suo ꝓdit de nomitne ih̾m:
I saiaf daniel similes qͥq ore pħhete.
Obscuris manifesta eanũt miracła xp̃i
E t porte qr nom̃ habet fie ãmonet ipse.
Porta ego sum uob̾: qͥ ꝑme intrare rectisat:
Furerit ille nocens posst̃ portare ꝓph̾e:
Ad portã. cernenda magis quã iusa loq̃ntes:
I ntẽplũ non ferre queunt: ħ iamia petͦ
C redita: qͥ xp̃m confessus cognita monstrat.
Non uentira sonat: uetꝰ o sine fine iacebis.
Ni petrũ iãclaude roges qͥneria pellens.
Auri uitat ouꝰ. rerĩ cui censuit auetor.
Nec perã gestare sibi pete dona salutis.
Mon figiles sectergs opes qͣs sꝑn̾e debet.

Expanded text:
Quadraginta annos Aegypti fine remotus Quadraginta annos Aegypti fine remotus Claudicat, Aegyptum cupiens, atque idola quaerens. 86 Ponitur ad portam Speciosam debilis; ultra Non valet ire miser, nec limina tangere portae; Culpa negavit iter. Qui sunt qui pectore claudum Israel ferre solent, portaeque adjungere certant, Quae speciosa suo prodit de nomine Jesum? Isaias, Daniel, similes quique ore prophetae Obscuris manifesta canunt miracula Christi. Et portae qui nomen habet, sic admonet ipse: Porta ego sum vobis, qui per me intrare recusat, Fur erit ille nocens. Possunt portare prophetae Ad portam, cernenda magis, quam visa loquentes; In templum non ferre queunt; haec janua Petro Credita, qui, Christum confessus, cognita monstrat, Non ventura sonat. Vetus o sine fine jacebis, 87 Ni Petrum jam, claude, roges! qui, noxia pellens, Auri vitat onus, rerum cui censuit auctor Non peram gestare sibi: pete dona salutis, Non fragiles secteris opes, quas spernere debet
Abbreviated transcription (Latin):
laudus erat en pͥma dies exordia utt
Membroꝵ cũ strage dedit langore coȩuo.
Seto lustra gereus ad quẽ comitãte ioh̾e.
Respice petrꝰ ait uotũ spes insit auarũ.
Cũq negat: meliora parat. ꝙͣ sepe grauatoᷤ.
Desꝑata uiuant: ⁊ semine nata sinistro
ꝑsꝑitas celãs mestis ꝯfima leta.
Prĩcipiis aduota uenit gaudebit egenꝰ.
Plꝰ uacia meruisse manii: qͥ munera poscẽs.
Est datꝰ ipse sibi. milla hic mͥ uent metalli.
Respondit q̃ fundat opes: ago ditios egro.
Panꝑero. ꝓgressus abi de uoce tubentisn
E xciliit medigna potens. atq hospite gresfu
onurixere pedes einabula longa relinq̃ns.
alcauit ueteranꝰ humũ. plantisq nouelł.
ateries se pͥsca mouet eui p̃pete cursu.
rotulit ĩcessus. qͥcqͥd ñ edidit ortꝰ
tat facti manifesta fides. sedet alt̾a nob̾.
frahel dicta tenet: qͥ bella reliq̃rat eger.
onatꝰ certare deo. tulit ipse figurã.
orde magis quã carne fltut: spatiisq stibipsꝰ.

Expanded text:
laudus erat, cui prima dies exordia vitae, Membrorum cum strage, dedit, languore coaevo Octo lustra gerens, ad quem, comitante Joanne, Respice, Petrus ait: Votum spes lusit avarum, Cumque negat, meliora parat. Quam saepe gravatos Desperata juvant, et semine nata sinistro Prosperitas, celans moestis confinia laeta Principiis, ad vota venit? gaudebit egenus Plus vacua meruisse manu, qui munera poscens Est datus ipse sibi. Nulla hic mihi vena metalli, 83 Respondit, quae fundat opes; ego ditior aegro Pauper ero; progressus abi! De voce jubentis Exsiliit medicina potens, atque hospite gressu 84 Convixere pedes; cunabula longa relinquens Calcavit veteranus humum, plantisque novellis Materies se prisca movet, cui praepete cursu Protulit incessus, quidquid non edidit ortus. Stat facti manifesta fides; sed et altera nobis Israel dicta tenet, qui bella reliquerat aeger, Conatus certare Deo; tulit ipse figuram Corde magis quam carne fluit, spatiisque sub ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
ostquã mira salꝰ incorpore nata uetusto.
iscipłis audita liquet. gentisq suꝑbe.
Cognouere minas: celebrant his uocib ymnũ:
Tn qui cuncta deus ꝓpriis aĩata figuris.
Artifici sermone facis. quiq edita cernens
Ante iudes. rerũq ereas ꝑ noniina formasi
Cũ fierent: u iox sem̃ erati nec distulit ortꝰ.
Imꝑuĩ natura seguens mex sp̃s oris.

Expanded text:
ostquam mira salus, in corpore nata vetusto, Discipulis audita liquet, gentisque superbae Cognovere minas, celebrant his vocibus hymnum: Tu, qui cuncta Deus, propriis animata figuris, Artifici sermone facis, quique edita cernens 94 Ante vides, rerumque creas per nomina formas. Cum fierent, vox semen erat, nec distulit ortus Imperium natura sequens; mox spiri
Abbreviated transcription (Latin):
Nã non partra dedit popło mtracła gressis
Q tẽ rudis atq senex millis iã logib ei.
Uernula sũpsit hitimi. eũ qͦ stupet ipsa moueri.
Seuit adhuc. fariq uetat qd̾ gaudia clamãt:
Q uid totiens uidea cadis: lurrectio xp̃i.
Ut furto celet᷑ emis. s mama dem̃s.
A somno docim̃ta petis: luore caduco.
Que sentis uirtute gen: us fraude negari:
Infermĩ dñs cũ destrueturꝰ adiret:
Netuł in de suã spoliato fimere carnẽ:
Bictor abarce erucis radiantia signa ministrat:
Bol rint intenebras. tupectore ingra rebellas:
Aruatremunt ꝯcussa locis: tu fixior heres:
Saxi crepante tu ditra manes: iam scissio ueli.
Que lituere dur nudainit mistica tẽpli.
Lux tua nos adiit. tocũ nox sola remansit:
Mors sie fine p̃iit: eni nĩꝗͣ uita resurgit.
P lanta uetꝰ sociare nouif. ⁊ ꝯdere libris.
N. e ꝑeas iuduata cibis sine mur mtre quoꝵ.
Arida ficꝰ eri̾t nullo qr tẽpore fructũ.
Aax uis ferre manũ: neq cern̾e quantũ.

Expanded text:
populo miracula gressus, Quem rudis atque senex nullis jam legibus aevi Vernula sumpsit humi, cum quo stupet ipsa moveri, Saevit adhuc, farique vetat, quod gaudia clamant. Quid toties, Judaea, cadis? surrectio Christi Ut furto celetur, emis, sed inania demens A somno documenta petis livore caduco, Quae sentis virtute geri, vis fraude negari. Infernum Dominus cum destructurus adiret, Detulit inde suam, spoliato funere, carnem. Victor ab arce crucis radiantia signa ministrat. 91 Sol ruit in tenebras, tu pectore nigra rebellas. Arva tremunt concussa locis, tu fixior haeres. Saxa crepant, tu dura manes. Jam scissio veli, Quae latuere diu, nudavit mystica templi. Lux tua nos adiit, tecum nox sola remansit. Mors sine fine premit, cui nunquam vita resurgit. Planta vetus, sociare novis et condere libris, 92 Ne pereas viduata cibis, sine munere quorum Arida ficus eris, nullo quia tempore fructum Ad Christi vis ferre manum, neque cernere quantum
Abbreviated transcription (Latin):
Bis uemens ꝑ corda creat: semel hũc dedit auctor
Int̾eris: ut amet᷑ hõ. post misit ab astris:
Ut flagrent humana dñi. dilectio pͥme ẽ:
Q ue dĩm uehem̃t̾ amat cui deinde sceundaẽ.
Quesociat mortalegenꝰ. tam̃ metpit ante.
Posterior numero: seqͥtir comitata scd̾a.
Que pͥor ẽ sic forma docet: nisi diligis ĩ qͥt.
Cern̾e quẽ potis ẽ fratrẽ: quẽ cern̾e ñ est
Nescis amare cdnĩ. ꝯcordia nera calescat:
Ergo pari uoto: dñmq inpectore condat.
Fratris amor gemine sit substantia eause.

Expanded text:
Bis veniens, per corda creat: semel hunc dedit auctor In terris, ut ametur homo; post misit ab astris, Ut flagrent humana Deum: dilectio prima est, Quae Dominum vehementer amat, cui deinde secunda est, Quae sociat mortale genus; tamen incipit ante Posterior numero, sequitur comitata secundam Quae prior est; sic forma docet: nisi diligis, inquit, Cernere quem potis es, fratrem, quem cernere non es, Nescis amare Deum. Concordia nexa calescat Ergo pari voto, Dominumque in pectore condat Fratris amor, geminae sibi sit substantia causae.