comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dei sit deus. Ecce audi¬
ant. Infirmitas hec in¬
quit non est ad mortẽ.
sed pro głoria dei. Qua
gloria: Cuius dei: au¬
di quid sequitur. ut
glorifieetur filius dei
ꝑ eam. ꝑ quam: Pillam
infirmitatem. Diligebat
autem ihe martham et
sororem eius mariam.
et lazarum. Ille languẽs.
ille tristes. om̃s dilecti.
Sed diligebat eos. et lai¬
guentium saluator. im¬
mo etiam mortuorum
suscitator. et tristium
consolator. Ut ergo au¬
diuit quod infirmatur.
tunc qͥdem mansit in eõ¬
dem loco duob diebus.
Nunciauerant eigo ille.
mansit illic ille. Tam¬
dui tempus ductum ẽ
quo usq qua triduum
compleretur. Don frus¬
mo quia certe et ipse
numeius dierum inti¬
mat. aliquod sacramen¬
tum. Deinde post hec.
dicit discipulis suis. Eã¬
mus in iudeam iterum.
ubi pene fuerat lapida.¬
tus. qui ꝓpterea incle
liscessisse uidebatur ne
lapidaretur. Discessit e¬
nim ut homo. s in rede¬
undo quasi oblitus in¬
firmitatem. ostendit po¬

Expanded text:
Dei sit Deus, ecce audiDei sit Deus, ecce audiant: « Infirmitas ergo haec, inquit, non est ad mortem, sed pro gloria Dei. » Qua gloria? Cujus Dei? Audi quod sequitur: « Ut glorificetur Filius Dei per eam. Per quam? Per illam infirmitatem. Diligebat autem Jesus Martham et sororem ejus Mariam, et Lazarum. « Ille languens, illae tristes, omnes dilecti. Sed diligebat eos, et languentium salvator, imo etiam mortuorum suscitator, et tristium consolator. Ut ergo audivit, quod infirmabatur, tunc quidem mansit in eodem loco duobus diebus. Nuntiaverunt ergo illae, mansit illic ille. Tandiu tempus ductum est, quo usque quatriduum compleretur. Non frusmo quia certe et ipse numerus dierum intimat aliquod sacramentum. Deinde post haec dicit discipulis suis: Eamus, in Judaeam iterum. Ubi pene fuerat lapidatus, qui propterea inde discessisse videbatur, ne lapidaretur. Discessit enim ut homo; sed in redeundo quasi oblitus infirmitatem, ostendit po
Abbreviated transcription (Latin):
rionis inde laudatur:
Ait enim. Non sum dig¬
nus ut intres sub tectũ
meum.sel tantum dic
uerbo et sanabitur pu¬
er meus. Nichil horum
iste. sed tantum modo:
Domine ecce quem amas
infirmatur. Sufficit ut
noueris. Non enim a¬
mas et deseris. Dicit ali¬
quis. Quomodo ꝑ lara¬
rum peccator significaba¬
tur. et a deo sic amaba¬
tur: Audiat eum dicen¬
tem. Non ueni uocare
iustos. sed peccatores.Si
enĩm peccatores dominꝰ
non amaret.de celo ad
terram non descenderet.¬
Audiens autem ih̾e. dixit
illis. Infirmitas hec noz
ẽ ad mortem. sed pro gła
dei. ut glorificetur filiꝰ
del. Talis glorificatio ip¬
sius. non ipsum auxit.
secl nobis profuit. Hoc
ergo ait non est ad mor¬
tem. quia ipsa mors noz
erat ad mortem. sed põti¬
us ad miraculum: Quo
facto creclerent homines
ram mortem. Sane uide¬
te queniadino dum tan¬
quam ex obliquo domi¬
nus deum sese dyxit. ꝓp¬
ter quosdam qui negat.
Nam sunt heretici qui
hoc negant. quod filius

Expanded text:
rionis inde laudatur? rionis inde laudatur? Ait enim: Non sum dignus ut intres sub tectum meum, sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus . Nihil horum istae, sed tantummodo: Domine, ecce quem amas infirmatur. Sufficit ut noveris; non enim amas et deseris. Dicit aliquis: Quomodo per Lazarum peccator significabatur, et a Domino sic amabatur? Audiat eum dicentem: Non veni vocare justos, sed peccatores . Si enim peccatores Dominus non amaret, de coelo ad terram non descenderetAudiens autem Jesus, dixit illis: Infirmitas haec non est ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorificetur Filius Dei. Talis glorificatio ipsius non ipsum auxit, sed nobis profuit. Hoc ergo ait: Non est ad mortem, quia ipsa mors non est ad mortem, sed potius ad miraculum, quo facto crederent homines ram mortem. Sane videte, quemadmodum tanquam ex obliquo Dominus Deum se dixit, propter quosdam qui negant. Nam sunt haeretici qui hoc negant, quod Fil
Abbreviated transcription (Latin):
hoc miracło
Resuscitati
lazari manifesta sunt.
expositionem in singłis
non queramus. ut liberiꝰ
necessaria pertractemus.
In suꝑiori lectione memi¬
nistis. quod dominus
exiit de manib eorum
qui lapidare eum uolu¬
erant. et discessit trans
iorclanem. ubi iohannes
baptirabat. Ibi ergo do¬
mino consticuto. infir¬
mabatur in bethania
laxarus. quod castellũ
erat prq̃ximum iherosõ¬
limis. Maria autẽ erat
que unxit dõminum
unguento. et extersit
Miserunt ergo sorores eiꝰ
ad eum dicentes. Iam in¬
telligimus. quod misert̃
ubi erat dominus. qm̃
absens erat. Transiorda¬
nem scilicet miserunt
Adominum. nuncian¬
tes quod egrotaret frat̃
earum. ut si dignaret᷑
ueniret. et eum ab egri¬
tudine liberaret. Ille
distulit sanare. ut pos¬
set resuscitare. Quid er¬
go nunciauerunt soro¬
res eius: Domine. ecce
quem amas infirmatur.
Non dixerunt ueni. Amas¬
ti enim tantuum modo
nunciandum fuit. Nor
ause sunt dicere ueni
et sana. non sunt ause
dicere. ibi iube et hic

Expanded text:
hoc miraculo resuscitati Lazari manifesta sunt. Expositionem in singulis non quaeramus, ut liberius necessaria pertractemus. In superiori lectione meministis quod Dexiit de manibus eorum qui lapidare illum voluerant, et discessit trans Jordanem ubi Joannes baptizabat . Ibi ergo Domino constituto, infirmabatur in Bethania Lazarus, quod castellum erat proximum Jerosolymis. 5. Maria autem erat quae unxit Dominum unguento, et extersit Miserunt ergo sorores ejus ad eum dicentes. Jam intelligimus quo miserunt, ubi erat Dominus: quoniam absens erat, trans Jordanem scilicet. Miserunt ad Dominum, nuntiantes quod aegrotaret frater earum, ut si dignaretur veniret, et eum ab aegritudine liberaret. Ille distulit sanare, ut posset resuscitare. Quid ergo nuntiaverunt sorores ejus? Domine, ecce quem amas infirmatur. Non dixerunt, Veni: amanti enim tantummodo nuntiatum fuit. Non ausae sunt dicere, Veni et sana; non sunt ausae dicere, ibi jube, et hic
Abbreviated transcription (Latin):
frater meus non fuisset
mortuus. Sed et nunc
scio. quia quecumq po¬
posceris a deo. dabit tibi
ds̃. Non dixit. sed et
modo rogo te. ut susci¬
tes fratrem meum. Unde
hoc tantum dixit. Scio
quia potes. si uis facis.
Utrum autem fa
presumptionis mee. Dicit¬

Expanded text:
ater meus non esset mortuus. Sed et nunc scio, quia quaecunque poposceris a Deo, dabit tibi Deus. « Non dixit: Sed et modo rogo te, ut suscites fratrem meum. Unde Hoc tantum dixit: Scio, quia potes; si vis, facis: utrum autem facpraesumptionis meae.
Abbreviated transcription (Latin):
Quourodo sedet sola ciuitas
plena ppło: facta est quasi
nidua dña genciũ. Prm¬
ceps prouinciarum: facta ẽ
sub tributo. beth. Plorãs
plorauit in nocte: ⁊ lacrime
cius in marillis eius. Nõ
est qui consolctur eam: ex
ommibus caris eis. Om̃s
amici eius spreuerunt eam:
et facti sunt ci inuici.
propter afflictiõnen: ⁊ ml¬
titudinem scruitutis. Habi¬
taint inter gerites: nec muc¬
int requiem. Oumes perse

Expanded text:
quomodo sedit sola civitas plena populo facta est quasi vidua domina gentium princeps provinciarum facta est sub tributo BETH plorans ploravit in nocte et lacrimae eius in maxillis eius non est qui consoletur eam ex omnibus caris eius omnes amici eius spreveet facti sunt ei inimici. propter afflictionem et multitudinem servitutis: habitavit inter gentes, nec invenit requiem: omnes perse
Abbreviated transcription (Latin):
do uniisquisq dum pot̾ corrigat
ne si qum potest noluerit. cũ
tarde uoluerit: omnino non
possit. Proincde ꝓph̃a ait. Qu¬
rite dñm dum inueniri pot̃.
inuocate eum dum prope ẽ
Et ubi inueniri potest. nisi
in hac uita in qua etiam et
prope ẽ õmnib inuocantib¬
tunt longe erit quando di-¬
xerit: ite in ignem ȩternum.
Modo enim non uidetur et
prope ẽ: tunc uidebit᷑ et pro¬
ab omni crimine corrigit. ñ
dubium. quod moriens ad
eternam transeat requiem.
Qui autẽ praue uiuendo pe¬
aitentiam in mortis agit pe¬
riculum. sicut eiꝰ dampnatio
incerta est: sic remissio dii¬
bia. Qui ergo cupit certus
esse in morte de indulgen¬
tia. sanus peniteat: sanusq
perpetrata facinora deleat.

Expanded text:
do unusquisque dum potest, ne si dum potest noluerit, cum tarde voluerit, omnino non possit. Proinde Propheta ait: Quaerite Dominum, dum inveniri potest, invocate eum, dum prope est . Et ubi inveniri potest, nisi in hac vita, in qua etiam et prope est omnibus invocantib longe erit, quando dixerit: Ite in ignem aeternum . Modo enim non videtur, et prope est; tunc videbitur, et proab omni crimine corrigit, non dubium quod moriens ad aeternam transeat requiem. 15. Qui autem prave vivendo poenitentiam in mortis agit periculo, sicut ejus damnatio incerta est, sic remissio dubia. Qui ergo cupit certus esse in morte de indulgentia, sanus poeniteat, sanusque perpetrata facinora defleat.
Abbreviated transcription (Latin):
enim oportet hominem mun¬
do: ne moriãtur in anima ap̃o
Nam unus quisq uiuere cre¬
ditur: si seculi concupiseen¬
tiis moriens in solo deo uiliere
delectatur. Tantum enim in
hac uita licitum ẽ: operari

Expanded text:
i oportet hominem in carne mundo, ne moriatur in anima Christo. Nam tunc quisque vivere creditur, si saeculi desideriis moriens in solo Deo vivere te vitae. 1. Tantum enim in hac vita est licitum operari
Abbreviated transcription (Latin):
It sollempni ieiunio.
oncorclante ꝓposito
one uoluntatis inhe¬
reãmus. Nichil a quo¬
quam ar̃duum. nichil
ritur. nec aliquid nob̃
quod uires nostras ex¬
cẽcdat indicitur. siue
in abstinentie castiga¬
tione. siue in elemõsine
largitate.Sciunt e¬
nim singuli quid poᷤ¬
sunt. quidue non poᷤ¬
sunt. Ipsi modulum
suum pensent. ipsi
iusta et racionabili
nant. ut sacrificium

Expanded text:
et solemne jejunium concordante proposito bonae voluntatis ineamus. Nihil a quoquam arduum, nihil ritur, nec aliquid nobis quod vires nostras excedat indicitur, sive in abstinentiae castigatione, sive in eleemosynae largitate. Sciunt nt singuli quid possint quidve non possint. Ipsi modulum suum pendant, ipsi justa et rationabili seant, ut sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
iuuet uos ds̃. uitam
in melius commutare.
Et qui cõmutatis ean¬
dem uitam in melius
cõmutate. ut ꝑ elemo¬
sinas et orationes atq¬
ieuinia deleantur ma
la preterita et futura¬
uobis bona ꝑueniant
sempiterna. P̾er dñm

Expanded text:
s ad vitam in melius commutandam. Et qui commutatis eamdem vitam, in melius commutate; ut per eleemosynas et orationes deleantur mala vestra praeterita, et futura bona veniant sempiterna. SERM
Abbreviated transcription (Latin):
cum ẽ. non et patris.
Misit itaq pater filium.
secd non recessit a filio.
Ergo qui me misit inqͥt.¬
non relinquit me solũ:
Cuius auctoritate tanqͣ
paterna incarnatus sũ.
mecum ẽ non me dereli¬
quit. Quare me nonde¬
reliquit: Non relin¬
quit me inquit solũ
quia ego que placita
sunt ei facio semꝑ. Ipsa
ẽ equalitas semꝑ. non
ex quodam initio et de¬
inceps. secd sine initio
sine fine. Dei enun gene¬
quia ꝑ genitum facta
sunt tempora.

Expanded text:
tum est, non et Patris. tum est, non et Patris. Misit itaque Pater Filium, sed non recessit a Filio. Ergo, inquit, qui me misit, non reliquit me solum: cujus auctoritate tanquam paterna incarnatus sum, mecum est, non me dereliquit. Quare me non dereliquit? Non dereliquit me, inquit; solum, quia ego quae placita sunt ei, facio semper. Ipsa est aequalitas semper, non ex quodam initio et deinceps, sed sine initio et sine fine. Dei enim genequia per genitum facta sunt tempora.
Abbreviated transcription (Latin):
unum sumus. et illud
quod dixit pater maior
me ẽ. Ergo incorporalit̾
cogitate. Pater lociitus
est ad filium. quia in¬
corporaliter pater genu¬
it filium. Nec enĩ eũ sic
docuit. quasi indoctum
genuerit. sed hoc ẽ eum
docuisse. quod est scien¬
tem genuisse. Et hoc ẽ
doeuit me pater. quod
scientem me genuit pa¬
ter. Si enim quod pau¬
ci intelligunt simplex
est natura ueritatis. hoc
ẽ filium ẽẽ quod nosse.
Ab illo ergo habet quod
nõuerit. a quo habet ut
sit. Non ut prius ab il¬
lo esset. ab illo postea
nosset. sed quemad modũ
nosset. quia simplicis ut
allud atq aliudd sed hoc
ipsum. dixit ergo ista
iudeis et addidit. Et
qui me misit mecum ẽ.
am hoc et ante dixerat.
sed rem magnam assidue
commemorat.Misit me
et mecum ẽ. Si ergo te¬
cum ẽ o domine. non
unus ab alio missus ẽ.¬
sed ambo uenistis. Et
tamen cum ambo sunul
sint unus missus est.
alter misit. quoniam
misso incarnatio ẽ. Ip¬
sa incarnatio. filii tan¬

Expanded text:
unum sumus : » et illud unum sumus : » et illud quod dixit: « Pater major me est . » Ergo non corporaliter cogitate, Pater locutus est Filio, quia incorporaliter Pater genuit Filium. Nec enim sic docuit, quasi indoctum genuerit, sed hoc est eum docuisse, quod est scientem genuisse. Et hoc est, docuit me Pater, quod scientem me genuit Pater. Si enim, quod pauci inteest natura veritatis, hoc est Filio esse, quod nosse. Ab illo ergo habet quod noverit, a quo habet ut sit; non ut prius ab illo esset, et ab illo postea nosset: sed quemadmodum nosset; quia simplicis indaliud atque aliud, sed hoc ipsum. « Dixit ergo ista Judaeis et addidit: Et qui me misit, mecum est. Jam hoc antea dixerat, sed rem magnam assidue commemorat: Misit me, et mecum est. Si ergo tecum est, o Domine, non unus ab alio missus esed ambo venistis. Et tamen cum ambo simul sint, unus missus est, alter misit: quoniam missio, incarnatio est; ipsa incarnatio Filii tan
Abbreviated transcription (Latin):
diximus. dictum esse
se ipso dominus. ut in¬
telligatur eterna esse
substantia. et unam
esse substantiam pat̾rs
et filii. Tamen ne ipse
intelligerẽtur pater. coi¬
tinuo adu̾inxit. Et a
me ipso facio nichil.
sed sicut docuit me pa¬
ter. hec loquor. Quod
uero ait. a meipso facio
nichil. Quid est ame¬
ipso facio nichil: Id est
a meipso non sum. Quod
autem addidit. sicut do¬
cuit me pater. hec loqͦr.
sensus altissimus ẽ. Cor
enim ẽ mundandum. ut
intelligatur quod ait. si¬
cut docuit me pater. sic
loquor. Non enun ita
intelligendum ẽ. quasi
homo pater hõmini filio
loqueretur. sed excellen¬
tius et sacratius. Aliter
uero intellegendum est
quod ait euuangłista. in
principio erat uerbum.
et aliter intelligendum.
uerbum caro factum ẽ.
Aliter de diuinitate. xp̃i
inqua equalis est deo pa¬
tri. aliter de humanita¬
te eius. inqua consimi¬
lis ẽ nobis cogitandũ
ẽ. Non uno modo in¬
telligendum ẽ. quod ait
dominus. ego et pater

Expanded text:
diximus dictum esse:diximus dictum esse:seipso Dominus, ut intelligatur aeternam esse substantiam, et unam esse substantiam Patris et Filii. Tamen ne ipse intelligeretur Pater, continuo adjunxit: Et a meipso facio nihil, sed sicut docuit me Pater, haec loquor. Quod vero ait: A meipso facio nihil, quid est, a meipso facio nihil? id est a meiautem addidit, « sicut docuit me Pater, haec loquor, » sensus altissimus est. Cor enim mundandum est, ut intelligatur quod ait, « sicut docuit me Pater, sic loquor. » Non enim ita intelligendum est, quasi homo pater homini filio loqueretur, sed excellentius et sacratius. Aliter vero intelligendum est quod ait Evangelista : « In principio erat Verbum, » et aliter intelligendum, « Verbum caro factum est. » Aliter de Divinitate Christi, in qua aequalis est Deo Patri, aliter de humanitate ejus, in qua consimilis est, nobis, cogitandum est. Non uno modo intelligendum est quod ait Dominus: « Ego et Pater
Abbreviated transcription (Latin):
paulo ante dicitur. Hec
eo loquente. multi cre¬
diderunt in eum. et
nundum exaltatus e¬
rat filius hõminis. Ex¬
altationem quippe di-¬
cit passionis. non glo¬
rificatiõnis: Crucis noz
cȩli. Nam ibi exaltat᷑
est. quando pependit
in ligno. Sed illa exal¬
tatio humiliãtio fuit.
Tunc enim factus ẽ patͥ
obediens usq ad mortẽ.
mortem autem crucis.
propter quod exaltauit
illum deus. Altera exal¬
tatio fuit. quando le¬
uatus est in cruce. alte¬
ra dum ascendit in ce¬
lum. Illa humiliatio¬
nis. ista glorificationis.
Excaltationem uero cru¬
cis oportebat impleri.
ꝑ eorum manus. qui po¬
stea fu̾erant credituri.
quib dicit. Cum exal¬
taueritis filium homi¬
nis. tunc cognoscetis
quia ego sum. Quare
hoc. nisi ut nemo des¬
peraret. inquociumq
scelere male sibi consci¬
us. quando uiclebat eis
donari homicidium qͥ
dit. Tunc cognoscetis
quia ego sum. Quid ẽ
ego sum. nisi unius su¬
bstantiȩ cum patre : Si¬
cut ad moysen suꝑius

Expanded text:
paulo ante dixit: Haec paulo ante dixit: Haec eo loquente, multi crediderunt in eum, et nondum exaltatus erat Filius hominis. Exaltationem quippe dicit passionis, non glorificationis: crucis, non coeli. Nam ibi exaltatus est, quando pependit in ligno. Sed illa exaltatio humiliatio fuit. Tunc enim factus est Patri obediens usque ad mortem, mortem autem crucis, propter quod exaltavit illum Deus . Altera exaltatio fuit, quando levatus est in crucem. Altera, dum ascendit in coelum. Illa humiliationis, ista glorificationis. Exaltationem vero crucis, oportebat impleri per eorum manus, qui postea fuerant credituri: quibus dicit: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Quare hoc? Nisi ut nemo desperaret, in quocunque scelere male sibi conscius, quando videbat eis donari homicidium, qudit: Tunc cognoscetis quia ego sum. Quid est, ego sum? nisi unius substantiae cum Patre, sicut ad Moysen superius
Abbreviated transcription (Latin):
dubio Ergo ibi uidebat
aliquos quos ipse noue¬
rat. quos ipse cum cẽte¬
ris sanctis suis ante mii¬
di constitutionem pre¬
sciendo elegerat. post
passionem suam esse cre¬
dituros. Ipsi sunt illi
quos assidue commen¬
damus. et ad imitatio¬
nem cum magna exhor¬
tatione proponimus.
Misso enim desuꝑ spiritu
sancto post domini pas¬
sionem et resurrectionẽ
et ascensionem. cum mi¬
racula fierent in eius
nomine quem tanquã
mortuũ ꝑsequentes iu¬
dẽi contempserunt. com¬
piincti sunt corde. Et qͥ
seuientes occiclerunt.
mutati creliderunt. et
quem sanguinem seui¬
endo fuderunt. creden¬
do biberunt illa tria mi¬
lia. et illa quinq mi¬
debat quando dicebat.
Cum exaltaueritis fili¬
um hominis. tunc cog¬
noscetis quia ego sum.
Tanquam diceret. Differo
cognitionem uestram.
ut impleam passionem
meam. Orcline uestro
cognoscitis qui simm. ñ
quia omnes tunc erant
credituri ex his qui au¬
diebant. id est post do¬
mini passionem. nam

Expanded text:
dubio ergo videbat dubio ergo videbat ibi aliquos, quos ipse noverat, quos ipse cum caeteris sanctis suis ante mundi constitutionem praesciendo elegerat, post passionem suam esse credituros. Ipsi sunt illi, quos assidue commendamus, et ad imitationem cum magna exhortatione proponimus. Misso enim desuper Spiritu sancto post Domini passionem et resurrectionem et ascensionem, cum miracula fierent in ejus nomine, quem tanquam mortuum persequentes Judaei contempserunt, compuncti sunt corde; et qui saevientes occiderunt, mutati crediderunt; et quem sanguinem saeviendo fuderunt, credendo biberunt, illa tria millia, et illa quinque milebat, quando dicebat: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Tanquam dicens: Differo cognitionem vestram, ut impleam passionem meam. Ordine vestro cognoscetis qui sim, non quia omnes tunc erant credituri ex his, qui audiebant, id est, post Domini passionem. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Pater uerax ẽ.filiꝰ
ueritasis. Ait enim aꝑ¬
tissime ipse dominus.
Ego sum uia et ueritas
et uita. Ergo si filius
ueritas. pater quid. ni¬
si quod ait ueritas: Le¬
sit uerax est. Filius ue¬
ritas. pater uerax. Sic̃
a patre filius. ita aue¬
raci ueritas. pater uerax
ẽ.s non a ueritate. filiꝰ
ueritas sed a patre. qr
so. Et ideo ait alio loco.
Ame ipso non ueni. id est
a me ipso non sum. Pater
nuit filiũ. qͥ de seipso ait. Ego sũ
uia et ueritas. Cum autẽ
dixisset dominus ihe. ue¬
rax est qui me misit. ñ
intellexerunt illi quod
de patre eis dicebat. Nec
dum habuerunt oculos
cordis aꝑtos. ut intelli¬
gere possent equalitatẽ
ueracis et ueritatis. Dice¬
bat eis. Cum exaltaueri¬
tis filium hominis. tunc
cognoscẽtis quia ego sum
et a me ipso facio nichil:
Sed sicut dõcuit me pat̾
hec loquor. Quid est
hoc: Nichil enun aliud
uidetur dixisse. nisi eos
post passiõnem suam cog¬
nituros quid esset. procul

Expanded text:
sum. Pater verax est, Filius sum. Pater verax est, Filius veritas. « Ait enim apertissime ipse Dominus: Ego sum via, et veritas, et vita. Ergo si Filius veritas, Pater quid, nisi quod ait veritas: sit, verax est? Filius veritas, Pater verax. » Sicut a Patre Filius, ita a veraci veritas. Pater verax est, sed non a veritate; Filius veritas, sed a Patre, quaso. Et ideo ait alio loco: A me ipso non veni, id est, a me ipso non sum. Pater nuit Filium, qui de se ipso ait: Ego sum via et veritas. Cum autem dixisset Dominus Jesus, verax est, qui me misit, non intellexerunt illi, quod de Patre eis ddum habuerunt oculos cordis apertos, ut intelligere possent aequalitatem veracis et veritatis. Dicebat eis: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum: et a meipso facio nihil, sed sicut me docuit Pater, haec loquor. Quid est hoc? Nihil enim aliud videtur dixisse, nisi eos post passionem suam cognituros, quis esset. Procul
Abbreviated transcription (Latin):
tis. cum patre et filio.
Audiamus ergo princi¬
pium quod loquitur
niobis. Multa inquit
babeo de uobis loqui
et iudicare. In alio ue¬
ro loco dixit non iucli¬
co quemquam: presen¬
tem eiꝰ ostendens aduen¬
tum quo uenit saluare
non iudicare. quia ue¬
nerat ut saluaret mui¬
dum. non ut iudicã¬
ret muncdum. Quod
ta habeo de uob̾ loqui
et iucdicare. iudicium
futurum dicitur. Ideo
enim ascencdit. ut ue¬
niat iudicare uiuos et
mortuos. Nemo iustiꝰ
iudicabit. quam qui
iniuste iudicatus est.
Multa habeo in qͥt loqui &
iudicare de uobis. sed
qui me misit uerax ẽ.
Uidete quemad modum
enim nobis prebet głam
dare deo. gloriam dei q̃¬
rere non nostram. quasi
diceret. O homo fidelis.
si ego filius patris eqͣ¬
lis patri. consubstanti
dei a quo sum. quomͦ
tu suꝑbus es apud eũ
cuius es seruus: Mul¬
ta inquit habeo de uo¬
bis loqui et iudicãre.
sed qui me misit uerax
est. Tanquam diceret.
Ideo uerbum dico. quia
filius ueracis ueritas

Expanded text:
tis cum Patre et Filio. tis cum Patre et Filio. Audiamus ergo principium, quod loquitur nobis. Multa, inquit, habeo de vobis loqui et judicare. In alio vero loco dixit: Non judico quemquam, praesentem ejus ostendens adventum, quo venit salvare, non judicare: quia venerat, ut salvaret mundum, non ut judicaret mundum. « Quod ta habeo de vobis loqui et judicare, judicium futurum dicit. Ideo enim ascendit, ut veniat judicare vivos et mortuos. Nemo justius judicabit, quam qui injuste judicatus est. Multa habeo, inquit, loqui et judicare de vobis; sed qui me misit, verax est. Videte, quemadmodum enim nobis praebet gloriam dare Deo, gloriam Dei quaerere, non nostram, quasi diceret: O homo fidelis, si ego Filius Patris aequalis Patri, consubstantiaei a quo sum, quomodo tu superbus es apud eum cujus es servus: Multa, inquit, habeo de vobis loqui et judicare, sed qui me misit, verax est; tanquam diceret: Ideo verum dico, quia Filius veracis, veritas
Abbreviated transcription (Latin):
cipium. Numquid et
pater potest dici prin¬
cipium: Utiq recte di¬
citur et pater principi¬
um et filius principiũ.
non tamen duo princi¬
pia. Sicut pater deus et
filius deus. non tamen
duo dii. sed unus cls. di¬
cendum ẽ. Sic pater pͥn¬
cipium. et filius princi¬
prum. non tamen duo
principia. secł unum
principium fatendum
est. Ergo et spiritus sc̃s
principium est. non ta¬
men tria principia pat̾
et filius et spiritus sc̃s.
sed unum principium:
Sicut pater deus. filius
tamen tres dii s unus
deus.Pater omnipotẽs.
filius omnipotens. Sp̃e
Sc̃s omnipotens. non ta¬
men tres omnipotentes.
sed unus ommipotens.
Id enim quod pater a se
est deus est. quod ad fi¬
lium est pater ẽ. Quod
filius adse ipsum deus
est . quod ad patrem ẽ.
filius est. Et sp̃c sc̃s
quod ad se ẽ deus est.
quod ad patrem et fili¬
um sp̃c sanctus ẽ. quia
patris et filii spiritus ẽ.
ex patre et filio proce¬
dens unius substantie¬
et potestatis ac maiesta¬

Expanded text:
cipium est. Nunquid et cipium est. Nunquid et Pater potest dici principium? Utique recte dicitur et Pater principium, et Filius principium; non tamen duo principia. Sicut Pater Deus, et Filius Deus, non tamen duo dii, sed unus Deus dicendus est; sic Pater principium, et Filius principium, non tamen duo principia, sed unum principium fatendum est. Ergo et Spiritus sanctus principium est, non tamen tria principia, Pater et Filius et Spiritus sanctus, sed unum principium; sicut Pater Deus, Filius us, non tamen tres dii, sed unus Deus. Pater omnipotens Filius omnipotens, Spiritus sanctus omnipotens, non tamen tres omnipotentes, sed unus omnipotens. Id enim quod Pater ad se est, Deus est; quod ad Filium est, Pater est; quod Filius ad seipsum, Deus est; quod a Patre est, Filius est. Et Spiritus sanctus quod ad se est, Deus est; quod a Patre et Filio, Spiritus sanctus est: quia Patris et Filii Spiritus est, ex Patre et Filio 549 procedens, unius substantiae, potestatis, majesta
Abbreviated transcription (Latin):
ista uerba descendi. Nã
si principium sicuti est
ita maneret apud patre
ut non acciꝑet formam
serui. et homo loquere¬
tur hominib. quomodo
ei crederent. cum infir¬
ma corda intelligibile
uerbum sine uoce sen
esse principium. quia
ut crecłatis. non solum
sum sed et loquor uob̾.
Uerba domimi nostri iħu
xp̃i que habuit cum u¬
deis. ita moderantur
loquelam suam. ut ceci
non uiderent. et fideles
oculos aꝑirent. Dicebãt
ergo iudẽi. Tu quis es:
Quia dixerat supra domi¬
nus. nisi creclicderitis qr
ego sum. moriemim in
peccatis uestris. adhoc
ergo illi dicunt tu quis
es ueluti querentes nos¬
se inquem deberent cre¬
dere. ne in suo peccãto
morerentur. respondit
dicentib tu quis es. et
ait. Principium. qui et
loquor uobis. Quare se
dicit dominꝰ iħc princi¬
pium: Quia omma ꝑ
ipsum facta sunt. sicut
insapientia fecisti. Si
igitur omnia insapien¬
tia fecit deus. id ẽ in fi¬
lio suo coeterno sibi et
consubstantiali. filius
ũtiq est omnium prin¬

Expanded text:
ista verba descendi. Nam si principium, sicuti est, ita maneret apud Patrem ut non acciperet formam servi, et homo loqueretur hominibus, quomodo ei crederent, cum infirma corda intelligibile verbum sine voce sensesse princut credatis, non solum sum, sed et loquor vobis. Verba sunt Domini nostri Jesu Christi, quae habuit cum Judaeis, ita moderans loquelam suam, ut caeci non viderent, et fideles oculos aperirent. Dicebant ergo Judaei, Tu quis es? quia dixerat supra Dominus: Nisi credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris. Ad hoc ergo illi, Tu quis es? Veluti quse, in quem deberent credere, ne in suo peccato morerentur. Respondit dicentibus: Tu quis es? et ait: Principium, quod et loquor vobis. » Quare se dicit Dominus Jesus principium? Quia omnia per ipsum facta sunt, sicut in sapientia fecisti . Si igitur omnia in sapientia fecit Deus, id est, in Filio suo coaeterno sibi et consubstantiali, Filius utique omnium prin
Abbreviated transcription (Latin):
dici potest. semꝑ idem
ẽ quod fuit et erit. Pror¬
sus nichil aliud meliꝰ
uidetur intelligi in hoc
uerbo quod ait dõmi¬
nus ego sum. nisi ego
sum deus. moriemini
in peccato uestro. Sed
illi semꝑ terrena sapi¬
entes. et semꝑ secundũ
carnem aucdientes et
responcdentes.quid ei
dixerunt: Tu quis es:
Non enu cum dixisti.
nisi credideritis quia
ego sum. addidisti qͥs
esses. Qui es ut creda¬
mus: Et ille. Principi¬
um Ecce quod est eẽ.
Principium mutari noz
potest. principium in
se manet. et in nouat
omnia. Principiũ est.
cui dictum ẽ. Tu au¬
tem idem ipse es. et
anm tui non defici¬
ent. Principium ait.
qui et loquor uobis.
Principium me crecdite.¬
ne moriamini in peccã¬
tis uestris. Tanquam e¬
nim in eo quod dixert̃
tu quis es. nichil ali¬
ud dixerint. quam qͣd
te esse credimus:respo¬
dit. principium. qui q¬

Expanded text:
dici potest, semper idem dici potest, semper idem est, quod fuit et erit. Prorsus nihil aliud melius videtur intelligi in hoc verbo, quod ait Dominus, Ego sum: nisi, Ego sum Deus. Moriemini in peccato vestro. Sed illi semper terrena sapientes, et semper secundum carnem audientes, et respondentes, quid illi dixerunt? Tu quis es? Non enim cum dixisti, Nisi credideritis quia ego sum, addidisti quis esses. Quis es ut credamus? Et ille: Principium. Ecce quod est. Esse principium, mutari non potest. Principium in se manet, et innovat omnia. Principium est, cui dictum est: Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient. Principium, ait, qui et loquor vobis. Principium me crene moriamini in peccatis vestris. Tanquam enim in eo quod dixerunt, Tu quis es? nihil aliud dixerint quam, Quid te esse credimus? respondit, Principium; i
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid. quod de eo in
seripturis legitur. Mul¬
tum ẽ quod ait. ipsum
ego sum. quia dixerat
deus moysi. Ego sum qͥ
sum: Et hic modo. nisi
credideritis quia ego sũ.
Codem modo uerbo essen¬
tie sempiterne usus est
ad põpulum iudeorum.
quo tunc ad moysem
ꝑ angelum in rubo flã¬
me ignis. quem missu¬
rus erat ad liberandũ
populum suum. Quid
est quod hic dixit. egõ
sum. nisi ille ip̃se qui
tunc ueni in angelo mit¬
tere moy sem seruum me¬
um ad liberantum po¬
pulum meum. ego ipse
modo ꝑ me ipsum ueni
incarna̾tus. homo factꝰ.
liberare hõmines quos
creaui. saluare qui ꝑdi¬
ti fuerunt: Quicquid
enu aliquo modo muta¬
ri potest uel in melius
uel incleterius. quodam¬
modo moritur. eoquod
fuit aute. dum incipit
aliud esse. uel aliter eẽ
quam fuit. Solus uero
deus semꝑ idem est un¬
mutabilis ueritas. un¬
mutabilis bonitas. un¬
mutabilis sempiterni¬
tas. immutabilis natu¬
ra. immutabilis substai¬
tia. et quicquid de eo

Expanded text:
aliquid quod de eo in aliquid quod de eo in Scripturis legitur. Multum est quod ait ipsum, Ego sum: quia dixerat Deus Mosi, Ego sum qui sum , et hic modo, Nisi credideritis quia ego sum, eodem modo verbo essentiae sempiternae usus est ad populum Judaeorum, quo tunc ad Mosen per angelum in rubo flammae ignis, quem missurus erat ad liberandum populum suum. Quid est quod hic dixit, Ego sum? nisi: Ille ipse, qui tunc veni in angelo mittere Mosen servum meum ad liberandum populum meum, ego ipse modo per me ipsum veni incarnatus, homo factus, liberare homines, quos creavi, salvare qui perditi fuerant. Quidquid enim aliquo modo mutari potest, vel in melius, vel in deterius, quodammodo moritur ab eo quod fuit ante, dum incipit aliud esse, vel aliter esse, quam fuit. Solus vero Deus semper idem est, immutabilis veritas, immutabilis bonitas, immutabilis sempiternitas, immutabilis natura, immutabilis substantia; et quidquid de eo
Abbreviated transcription (Latin):
nib ad ecclesiam fertur.
ne sine baptismo exeat.
et in peccato quo n̾atus
enim dicens. Si non cre¬
dideritis quia ego sũ.
moriemini in peccatis
uestris. Ergo si crecdide¬
ritis quia ego sũ ñ mo¬
riemini in peccatis urĩs
Reddita spes ẽ desp erai¬
tib. excitatio facta est
dormientib. Cordibus
euigilauerunt. inde plu¬
tui crediderunt. sicut
euuangłii ipsius conse¬
quentia testãtur ubi ait.
Hec illo loquente. multi
crediderunt in eum. In
hoc eigo populo cui do¬
minus loquebatur erãt.
qui in peccato suo fue¬
rant morituri. erant eti¬
am qui in ipsum qui lo¬
quebatur fuerant credi
turi. et ab omni peccãto
liberandi. Tamen hoc
attende quod ait dñs¬
xp̃e. Si non creclideritis
quia ego sum. moriẽmi¬
ni in peccãto uestro. Qͥo
ẽ si non credideritis ꝙr
ego sum: Nichil addi¬
dit. multum ẽ quod cõ¬
mendauit. Dixit ego sũ
et non addidit quid. si
siue ille quem prophe
predixerunt. suie salua¬
tor muncli. sine aliud

Expanded text:
nibus ad Ecclesiam fertur, nibus ad Ecclesiam fertur, ne sine baptismo exeat, et in peccato qui natus eenim dicens: Si non credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris. Ergo si credideritis quia ego sum, non moriemini in peccatis vestris. « Reddita est spes desperantibus, excitatio facta est dormientibus; cordibus evigilaverunt, inde plurimi crediderunt, sicut Evangelii ipsius consequentia testatur, ubi ait: Haec illo loquente, multi crediderunt in eum. In hoc ergo populo cui Dominus loquebatur, erant qui in peccato suo fuerant morituri: erant etiam qui in ipsum qui loquebatur fuerant crturi, et ab omni peccato liberandi. Tamen hoc attende, quod ait Dedideritis quia ego sum, moriemini in peccato vestro. Quid est, si non credideritis, quia ego sum? Qui nihil addidit, multum est, quod commendavit. Dixit, ego sum, et non addidit, quid: sive sive ille, quem prophetae praedixerunt, sive Salvator mundi, sive aliud
Abbreviated transcription (Latin):
nit ad te qui fecit m̃run¬
dum. et liberauit te
de hoc mundo. Si de¬
lectat te mundus. sem¬
peruis esse inmuncdus.
Si autem iã ñ delectat te
hic mundus. iam tu e¬
ris mundus. et non au¬
dies quod udei audie¬
runt. moriemini in pee¬
cãto uestro. Et qui plus
peccat. plus est inmui¬
do. et plus inmiindus.
Et quanto qui se mun¬
datur a peccãto. tanto
se eleuat de muncdo ñ
esse. Merito audierunt
uidei. moriemini in pec¬
cãtis uestris. quia non
habere peccatum nullo
modo potuistis. qui cũ
peccãto nati estis. Sed
tamen si in me inquit
credideritis. cum peccã¬
to quidem nati estis.s
in peccãto uestro moritũ¬
ri non estis. Tota ergo i¬
infelicitas ipsa erat. ñ
peccatum habere. sed
in peccãtis mori. Et hoc
est quod debet fugere
omnis xp̃ianus. Propt̃
hoc ad baptismum cur¬
ritur. ꝓpter hoc egritu¬
dine uel alicunde pe¬
riclitatur. et sibi deside¬
rat subueniri. Propter
hoc etiam suggẽs par¬
uulus a matre. piis ma¬

Expanded text:
nit ad te qui fecit munnit ad te qui fecit mundum, et liberabit te de hoc mundo. Si delectat te mundus, semper vis esse immundus: si autem non delectat te hic mundus, jam tu eris mundus, et non audies quod Judaei audierunt: « Moriemini in peccato vestro. » Et qui plus peccat, plus est in mundo, et plus est immundus. Et quanto se quis mundat a peccato, tanto se elevat de mundo non esse. Merito audierunt Judaei, « moriemini in peccatis vestris, » quia non habere peccatum nullo modo potuistis, qui cum peccato nati estis; sed tamen, si in me, inquit, credideritis, cum peccato quidem nati estis, sed in peccato vestro morituri non estis. Tota ergo infelicitas ipsa erat, non peccatum habere, sed in peccatis mori. Hoc est quod debet fugere omnis Christianus; propter hoc ad baptismum curritur, propter hoc qui aegritudine vel aliunde periclitatur, sibi desiderat subveniri; propter hoc etiam sugens parvulus a matre piis ma
Abbreviated transcription (Latin):
unigenitum sibi. sine
tempore. ꝑ quem conde¬
ante omnes creaturas.
et ante omuia tempora.
qͥd de patre coeternus
patri ge̾nitus est. Ego
de suꝑnis sum. Uos
de hoc mundo estis.
ego non sum de hoc
mundo. Dixi ergo uob̃.
moriemini in peccãtis
uestris. Cxeposuit nob̃
fratres. quid intelligi
uoluit: Uos de hoc mũ¬
do estis. Ideo quippe di¬
xit. uos de hoc mun¬
do estis. quia peccato¬
res erant. quia iniqui
erant. qr in fideles erãt.
quia terrena sapiebant.
Numquid apł̃i et sancti
dei de hoc mundo noz
erant: Erant siquidẽ.
quia de Adam nati sunt
sed ipsa ueritas de eis
ait. Ego elegi uos de
mundo. id est de car¬
nali conuersatione. que
mundi nomine hoc lo¬
co significari uidetur.
Qui ergo erant de muin-¬
do. facti sunt non de
ad eum ꝑ quem factus
est muncdus. Isti autẽ
remanserunt esse in mũ¬
do. quib dictum est.
moriemini in peccatis
uestris. Nemo dicat
de hoc mundo non sũ.
Quisquis es o homo. de
hoc mundo es. S ue¬

Expanded text:
unigenitum sibi, sine unigenitum sibi, sine tempore, per quem condeante omnes creaturas, et ante omnia tempora, quia de Patre coaeternus Patri genitus est. Ego de supernis sum, vos de hoc mundo estis: ego non sum de hoc mundo. Dixi ergo vobis quia moriemini in peccatis vestris. Exposuit nobis, fratres, quid intelligi voluerit, Vos de hoc mundo estis. Ideo quippe dixit, Vos de hoc mundo estis, quia peccatores eraerant, quia infideles erant, quia terrena sapiebant. Nunquid apostoli et sancti Dei de hoc mundo non erant? Erant siquidem, quia de Adam nati sunt, sed ipsa Veritas de eis ait: « Ego elegi vos de mundo , » id est, de carnali conversatione, quae mundi nomine in hoc loco significari videtur. Quia ergo erant de mundo, facti sunt non de ad eum, per quem factus est mundus. Isti autem remanserunt esse in mundo, quibus dictum est: « Moriemini in peccatis vestris. » Nemo dicat, de hoc mundo non sum. Quisquis es, o homo, de hoc mundo es, sed ve
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. quo ego uado.
uos non potẽstis uenire:
Si de morte hominis dice¬
ret. quis hominum noi
moritur. Ergo quo ego
uado dixit. non quo
itur ad mortem. sed quo
ipse ibat post mortem.
Illi itaq non intellexe¬
runt ista. Et respondit
eis cdominus qui terrã
sapiebant. Quid ait:
Dicẽbat eis. Uos dedeor¬
sum estis. Ideo terram
sapitis. quia sicut serpẽs
terram manducãtis. Qo
est terram manducatis:
Terrenis pascimini. terre¬
nis delectamini. terre¬
nis inbiatis. sursum cor
non habetis. Uos dede¬
orsum estis. ego de su¬
ꝑnis sum. Uos de mu¬
do hoc estis. ego non
sum de hoc munclo.
Q uõmodo ergo non erat
de hoc mundo. ꝑ quẽ
factus est mundus. et
semꝑ ubiq est: Sed
omnes de mundo.sed
prius mundus. postea
homo. sed xp̃s ante mũ¬
dum. Ante xp̃m nichil.
quia in principio erat
uerbum. et õmnia ꝑip
sum facta sunt. Sic e¬
nim erat ille de super
chil illo suꝑius. quia
uerbum genuit equã¬
le sibi. coeternum sibi.

Expanded text:
dixit, Quo ego vado, dixit, Quo ego vado, vos nos potestis venire? Si de morte hominis diceret, quis hominum non moritur? Ergo quo ego vado dixit, non cum itur ad mortem, sed quo ibat ipse post mortem. Illis itaque non intelligentibus ista, respondit eis Dominus, qui terram sapiebant. Quid ait? Dicebat eis, Vos deorsum estis. Ideo terram sapitis, quia sicut serpens terram manducatis. Quid est, Terram manducatis? terrenis pascimini, terrenis delectamini, terrenis inhiatis, sursum cor non habetis. Vos deorsum estis: Ego de supernis sum. Vos de mundo estis, ego non sum de hoc mundoQuomodo ergo non erat de hoc mundo, per quem factus est mundus, et semper ubique est? Sed omnes de mundo: sed prius mundus, postea homo. Sed Christus ante mundum, ante Christum nihil. Quia in principio erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt. Sic enim erat ille de supernhil illo superius; quia Pater Verbum genuit aequale sibi, coaeternum sibi,
Abbreviated transcription (Latin):
re. Singulari numero¬
dixit in peccãto. et plu¬
rali uestro. quia omni¬
b his ad quos loque¬
batur unam esse uolũ¬
lem malitiam ꝑdendi
eum qui saluare eos
uenerat. Alio uero loco
discipulis suis dixit.
Quo ego uado. uos non
potestis uenire. Non
abstulit eis spem. secd
predixit dilationem.
Quando enim hoc disci¬
pulis dominus loque¬
batur. tunc non poͬte¬
rant uenire quo ille i¬
bat. secd postea uenturi
erant: Isti uero numqͣm.
quib prescius dixit.
in peccato uestro mori¬
emini. His autem audi¬
tis uerbis. quo modo
solent carnalia cogi¬
tantes. et secundum
carnem iudicantes. et
totum carnaliter aucdi¬
entes. et sapientes dixe¬
runt. Hunquid inter¬
ficiet semet ipsum. q
dicit quo ego uatlo uos
non potestis uenire: Stu¬
lta uerba. et omnino in¬
sipientia plena. Quid
enim: non poterant illo
uenire quo ille ꝑrexis¬
set si interficeret semet¬
ipsum: Nunquid ipsi
non erant morituri: Qo
ẽ ergo. nunquid interfi¬
ciet semetipsum. quia

Expanded text:
re. Singulari dixit numerore. Singulari dixit numero, in peccato, et plurali, vestro: quia omnibus illis, ad quos loquebatur, unam esse volunlem malitiam perdendi eum, qui salvare eos venerat. Alio vero loco discipulis dixit: « Quo ego vado, vos non potestis venire : » non abstulit eis spem, sed praedixit dilationem. Quando enim hoc discipulis Dominus loquebatur, tunc non poterant venire quo ille ibat, sed postea venturi erant: isti autem nunquam, quibus praescius dixit, « In peccato vestro moriemini. » His autem auditis verbis, quomsolent carnalia cogitantes, et secundum carnem judicantes, et totum carnaliter audientes et sapientes, dixerunt: Nunquid interficiet semetipsum, quia dicit, Quo ego vado, vos non potestis venire? Stulta verba, et omnino insipientiae plena. Quid enim non poterant illo venire, quo ille perrexit, si interficeret semetipsum? Nunquid ipsi non erant morituri? Quid est ergo, Nunquid interficiet semetipsum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Go uado inqͥt
et queretis me.
non desiderio
sed õdio. Nam
illum postea¬
quam abscessit ab ocu¬
lis hominum inqui sie¬
runt. et qui oderant
et qui amabant. Illi
ꝑsequendo. illi habere
cupiendo. Bonum est
animam xpi querere.
s quomodo discipuli
eam quesierunt. Et ma¬
lum est querere animã
xp̃i. sed quomodo eam
iudei quesierunt. Illi e¬
nim ut haberent. isti
ut ꝑderent. Deniq istis
qui sic querebant. amo¬
re malo. corde ꝑuerso.
quid seciitus adiiuxit:
Querẽtis me. Et ne pute¬
tis quia bene me que¬
ratis. in peccato uestro
moriemini. Hoc ẽ xp̃m
male. querere. in pecca¬
to suo mori. In peccato
suo moritur. qui in pec¬
cato ꝑͥmanet usq ad
mortem. Ille xp̃m nos
querit. qui salitem a¬
nime suȩ per peniten¬
tiam non querit: Ad
quem propha clamat.
Querite dominum dum
inueniri pocest.Modo
qui misericordem dum
tempus habet non que¬
rit. inueniet eum ira¬
tum. Iudeis dixit in
peccato uestro morrẽmi¬
ni. quia preciebat eos
in peccato suo ꝑmane¬

Expanded text:
go vado, inquit, et quaeretis me: non desiderio, sed odio. Nam illum, posteaquam abscessit ab oculis hominum, inquisierunt, et qui oderant, et qui amabant: illi persequendo, illi habere cupiendo. Bonum est animam Christi quaerere, sed quomodo discipuli eam quaesierunt; et malum est quaerere animam Christi, sed quomodo eam Judaei quaesierunt; illi enim ut haberent, isti, ut perderent. Denique isti, quia sic quaerebant more malo, corde perverso, quid secutus adjunxit? Quaeretis me; et ne putetis, quia bene me quaeretis, in peccato vestro moriemini; hoc est Christum male quaerere, in peccato suo mori. » In peccato suo moritur, qui in peccato permanet usque ad mortem. Ille Christum non quaerit qui salutem animae suae per poenitentiam non quem Propheta clamat: « Quaerite Dominum dum inveniri potest . » Modo qui misericordem, dum tempus habet non quaerit, inveniet eum iratum. Judaeis dixit: « In peccato vestro moriemini, » quia praesciebat eos in peccato suo permane
Abbreviated transcription (Latin):
lerant inuirias. tanto
semꝑ sunt in animo le¬
tiores. quia tanto ma¬
ior eis gła cumulatur.
qui hic non sed in illa
uita beati futiri sunt.
nium beatitudo ꝑfec¬
ta erit. Qua ꝓpter si ad
illam beatam uitam ꝑ¬
uenire uolumꝰ. sollicite
uiuere debẽmus.semꝑ¬
q terminum uite hui¬

Expanded text:
lerant injurias, tanto lerant injurias, tanto semper sunt in animo laetiores, quia tanto major eis gloria cumulatur, qui non hic, sed in illa ita beati futuri sunt, torum beatitudo perfecta erit. Quapropter si ad illam beatam vitam pervenire volumus, sollicite vivere debemus semperque terminum vitae hu
Abbreviated transcription (Latin):
atq resurrectiõnem. que
oninẽ suꝑ excellit grãm¬
et głam.Quomodo noz
magis ministratio spiri¬
tus erit in gloria: Si au¬
tem quod euacuari po¬
test in gła ẽ. quantoma¬
gis quod ad ȩternam głõ¬
riam ducit. glorificanꝰ¬
dum ẽ. oꝑib sanctis et
iustis. ut eterna ẽtiam
gła ꝑ hȩc mereatur: Nã
sicut orto sole lumen
obtunditur lune cum
tamen suo tempore mag¬
num habeat lumen. ita
głe obumbratur omnis
gła uẽteris legis. Nam
si ministerium dampna¬
tionis gła est.quanto
magis ministẽriũ ustĩ¬
bus peccãta et de filiis
diaboli filios dei faci¬
endo: Quo contra st̃
qui dicuntur in hac
uita beati. quib om¬
nia huius mundi proᷤ¬
pera cedunt. que beati¬
tudo simul cum ipsa
mundi euanẽscit pros¬
ꝑitate. Hi autẽ uere
beati dicuntur. qui spe
future beatitũdinis be¬
ati sunt. qui hic mul¬
ta propter deum su¬
stinent aduersa. et qͣn¬
to maiores et multipli¬
ciores huius seculi to¬

Expanded text:
atque resurrectionem, quae atque resurrectionem, quae omnium superexcellit gratiam. Quomodo non magis ministratio Spiritus erit in gloria? Si enim quod evacuari potest in gloria est, quanto magis quod ad aeternam gloriam ducit glorificandum est operibus sanctis et justis, ut aeterna etiam gloria per haec mereatur? Nam sicut orto sole lumen obtunditur lunae, cum tamen suo tempore magnum habeat lumen, ita ngelicae obumbratur omnis gloria veteris legis. Nam si ministerium damnationis gloria est, quanto magis ministerium justitbus et de filiis diaboli filios Dei faciendo? Quo contra sunt qui dicuntur in hac vita beati, quibus omnia hujus mundi prospera cedunt, quae beatitudo simul cum ipsa mundi evanescit prosperitate; hi autem vere beati dicuntur qui spe futurae beatitudinis beati sunt, qui hic multa propter Deum sustinent adversa, et quanto majores et multipliciores hujus saeculi to
Abbreviated transcription (Latin):
bo uobis os et sapienti¬
am. Unde enim nisi a
spiritu sc̃õ apłi tam idõ¬
nei fuerunt. ut tanta ꝑ
eos diuina misteria cre¬
dentib reuelẽtur. Sequit᷑.
enim omnia hȩc in litte¬
ris uẽteris legis. repperẽ¬
runt. sed sp̃s scĩ docen¬
te grã didicerunt. Litte¬
ra enim occidit. Quia
in lege litcere nulla
remissio. sed semper ul¬
tio exercẽtur: ut est hoc.
Siquis hoc uel illud fece¬
rit morte moriãtur. Sp̃s
autem uiuificat. icl est
lex gr̃e spiritalis omnẽ
hominem uult saluum
fieri. et in agnitionẽ ue¬
ritatis ueni̾re. eternamq
uitam omnib fideliter
credentib prestat. Quod
si ministratio mortis lit
catores et dampnat. et
tantum obseruantib ea
presentia bona promit¬
tit. et de futiris nec men¬
tionem facit. et tamen in
magna gła erat obseruas¬
da. quiã umbram futu¬
rorum bonõꝵ monstrã¬
uit. Ita ut non possent
intendere filii isrł in fã¬
ciem moysi ꝓpter głam
uultus eius que euacuã

Expanded text:
bo vobis os et sapientibo vobis os et sapientiam. Unde enim nisi a Spiritu sancto Apostoli tam idonei fuerunt ut tanta per eos divina mysteria credentibus revelarentur? Sequitur: enim omnia haec in litteris veteris legis repererunt, sed Spiritus sancti docente gratia didicerunt. Littera enim occidit. Quia in lege litterae nulla remissio, sed semper ultio exercetur, ut hoc est: Si quis hoc vel illud fecerit, morte moriatur. Spiritus autem vivificat. Id est, lex gratiae spiritalis omnem hominem vult salvum fieri et in agnitionem veritatis venire, aeternamque vitam omnibus fideliter quaerentibus praestat. Quod si ministratio mortis, litcatores et damnat, et tantum observantibus eam praesentia bona promittit, et de futuris nec mentionem facit, et tamen in magna gloria erat observanda, quia umbram futurorum bonorum monstravit. Ita ut non possent intendere filii Israel in faciem Moysi, propter gloriam vultus ejus, quae evacuatur
Abbreviated transcription (Latin):
ubitandum nĩ
ẽ dilectissimi
omnẽ obserua¬
tiam xp̃ianam
eruditionis esse diui-
ceptum. de traditione
apłica. et de sancti sp̃s¬
prodire doctrina. Un¬
de dicit in presenti lec¬
tione apłs. Fidutiam
se. sed diuina tantum
agente grã. Non quod
sufficientes simus co¬
gitare aliquid a nob̾.
quasi ex nobis. Ac si di¬
ceret. Nichil nostra po¬
ssumus facere pruden¬
tia uel uirtute. ut ip¬
se dominus ait. Sine
me nichil potestis face¬
re. Neq ꝑ nos rusticãnoᷤ
homines umquã fieri
potuit: ut tanta esset
fidelium multitudo
festinantium ad salu¬
tem sine grã dei. Unde
subcditur. Sed sufficien¬
tia nostra ex deo est. qͥ
õmnia quetiunq uolu¬
erit oꝑatur in seruis
suis. Qui et idoneos
nos fecit ministros no¬
ui testamenti. ut adim¬
pleretur ꝓphẽtia quȩ
dicit. aperi os tuum et
ego adimplẽbo illud. Et
ip̃se cdõminus. Non enĩ
uos estis qui loquimi¬
ni: sed sp̃s patris uestri
qui loquitur in uobis.
Et iterum. Ego enim da¬

Expanded text:
ubitandum non est, dilectissimi, omnem observantiam Christianam eruditionis esse divinaceptum, de traditione approdire doctrina. Unde dicit in praesenti lectione apostolus, fiduciam se, sed divina tantum agente gratia: non quod sufficientes sumus cogitare aliquid a nobis, quasi ex nobis, Ac si diceret: Nihil nostra possumus facere prudentia et virtute, ut ipse Dominus ait: Sine me nil potestis; neque per nos rusticanos homines unquam fieri potuit, ut tanta esset fidelium multitudo festinantium ad salutem, sine gratia Dei. Unde subditur: Sed sufficientia nostra ex Deo est. Qui omnia quaecunque voluerit operatur in servis suis. Qui et idoneos nos fecit ministros Novi Testamenti. Ut adimpleretur prophetia quae dicit: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud; et ipse Dominus: Non enim vos estis, inquit, qui loquimini; sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis; et iterum, Ego enim da
Abbreviated transcription (Latin):
li prosꝑa caueat. Scrip¬
tum ẽ enim. In õmnib
oꝑib tuis memorare no¬
uissima tua: et in eter¬
num non peccabis. Ido
mori oportet hominem
in carne mundo: ne mo¬
riatur anima xp̃o. Nã
ditur. si secłi desideri¬
is moriens. in solo deo
uiuere delectatur. Lar¬
giente ipso. et auxilian¬
te domino nostro ihesu
xp̃o. qui uiuit et regnat
cum patre et spiritu scõ¬

Expanded text:
prospera caveat. Scriptum est enim: In omnibus operibus tuis memorare novissima tua et in aeternum non peccabis. Ideo mori oportet hominem in carne mundo, ne moriatur in anima Christo. Nam ditur, si saeculi desideriis moriens in solo Deo vivere delectetur. Largiente ipso et auxiliante Domino nostro Jesu Christo qui vivit et regnat cum Patre et Spiritu s