comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bris ex opto precib: ut qd̾ bene agis. bene
ꝑficias. Et sicit nunc anima tua. idẽ in¬
terne mentis intentio prosꝑe agit. id÷
ꝓficit in elemosinarũ oꝑib abundanter¬
tibi . ⁊ bonitate animi dapsilis. ⁊ pecu¬
niarũ facultate in digentib largiris:
ita semꝑ uirtutib plenã d̾o adiuuante.
uitã ducere possis. Maiorẽ hoꝵ ñ habeo
ãbulantes. Id: ut eos qͦs predicando uel bap¬
titando filios d̾ogenui: cognosca ueritatẽ
⁊ recte fidei ⁊ibone: operationis obseruan¬
tes. Rine fidelit̾ facis qͥcqͥd operaris in fr̃s:¬
⁊ hoc in peregͥnos. Fidelit̾ facis dicit: pro eo
ut diceret. Sicut uere fidelis ita facis: osten¬
dens ex oꝑibꝰ tidem tuã. Ro nomiine enim
profecti sunt: nichil accipientes a gentib.
Cu dicit ꝓro nomine subaudiendũ ẽ. dñi iħu
crp̃i. Dic eni loquebant᷑ antiqͥ. Duab̾ aut̃ẽ
ex causis pro nomine dñi st̃ ꝓfecti: aut ad p̾¬
dicandũ scilicet nom̃ eius propͥa sponte ueni¬

Expanded text:
bris exopto precibus, ut quod bene agis bene perficias. Et sicut nunc anima tua, id est, interna mentis intentio, prospere agit, id est, proficit in eleemosynarum operibus abundantibus, et benignitate animi dapsilis, et pecuniarum facultate quas indigentibus largiris, ita semper virtutibus plenam Domino adjuvante vitam ducere possis. Majorem horum non habeo est, ut eos quos praedicando vel baptizando filios Deo genui, cognoscam, veritatem et recte fidei et bonae operationis observantes. Charissime, fideliter facis quidquid operaris in fratres, etc. Fideliter facis, dicit pro eo ut diceret: Sicut vere es fidelis, ita facis, ostendens ex operibus fidem tuam. Pro nomine enim profecti sunt, nihil accipientes a gentibus. Cum dicit pro nomine, subaudiendum est Domini Jesu Christi. Sic enim loquebantur antiqui. Duabus autem ex causis pro nomine Domini sunt profecti, aut ad praedicandum videlicet nomen ejus propria sponte veni
Abbreviated transcription (Latin):
uel qualis fuerit iste gauis.
nis ac cumulabat actib. & si ipse ad
predi candũ uerbĩi mini me sufficie¬
bat: eos tam̃ qͥ predicarent de facultatib
suuis sustentare. gaudebat. Hunc autẽ ẽẽ
gaium arbitram᷑. cuiꝰ in epła ad roma¬
nos paulus. E momunt dicens. Salutat
uos guys hospes meus: neccłe totiꝰ. Quia
eni hospes ri qͥ suscipit: ⁊ qͥ suscipit᷑ appel¬
lari consueuit: erat hospes uniuerse et
ritate diligit: hoc ẽ ñ tẽporaliũ gra cõ¬
modoꝵ. sed solo ꝑhenniũ bonoꝵ eũ dili¬
gere uidet᷑ intuitu. fuisse aut̃ẽ galus co¬
rinthi uidet᷑. ex eo qd̾ paulus illa moritꝰ¬
in ciuitate. epłam scripsit ad romanos.
quos ⁊ ex eiꝰ ꝑsona salutat. Sed ⁊ in epła
ad corinthios: gaii qͣsi ciuis corntehi in¬
minit dicens. Qr̃as ago d̾o meo qs¬

Expanded text:
vel qualis fuerit iste Gaius, nis accumulabat actibus; et si ipse ad praedicandum verbum minime sufficibat, eos tamen qui praedicarent de facultatibus suis sustentare gaudebat. Hunc autem esse Gaium arbitramur, cujus in Epistola ad Romanos Paulus meminit, dicens: Salutat vos Gaius hospes meus et Ecclesiae totius . Quia enim hospes et qui suscipit et suscipitur appellari consuevit, erat hospes universae Ecritate diligit, hoc est, non temporalium gratia commodorum, sed solo perennium bonorum eum diligere videtur intuitu. Fuisse autem Gaius Corinthi videtur, ex eo quod Paulus in illa moratus civitate, Epistolam scripsit ad Romanos, quos et ex ejus nomine salutat. Sed et in Epistola ad Corinthios, Gaii quasi civis Corinthii meminit, dicens: Gratias ago Deo meo, q
Abbreviated transcription (Latin):
qr more illoꝵ qͥ simulachra ꝓ d̾o faciunt. głam
incorruptibilis di prauis dogmatib in simi¬
litudinem corruptibiliũ rerũ immutant
Custodite uos ⁊ a filargiria: quȩ ẽ simulacͥroꝵ
seruitꝰ. Obseruate. neqͦs mundi illecebras con¬
ditoris amori preponatis. nã ⁊ hoc inter
simulachra reputabit᷑: quatinꝰ solius ueritatiᷤᷤ
curam. studiũq habentes in huiꝰ uisione me¬
reamini sine fine letari. Mundꝰ eñĩ tͦnuibit:
⁊ concupiscentia euis. Nui aute fecerit. uo¬
luntatem domini: manet in ȩternum

Expanded text:
cra pro Deo faciunt, gloriam incorruptibilis Dei pravis dogmatibus in similitudinem corruptibilium rerum immutant . Custodite vos a philargyria, quae est simulacrorum servitus. Observate, ne quas mundi illecebras Conditoris amori praeponatis. Nam et hoc inter simulacra reputabitur, quatenus solius veritatis curam studiumque habentes, in hujus visione mereamini sine fine laetari. Mundus enim transit, et concupiscentia ejus. Qui autem fecerit voluntatem Domini, manet
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃i sorde peccati. ꝙͣ fuit mundꝰ in paradi¬
Ioconditus adam: nullã scilicet ex illo
trahentes originalis culpe macłam᷑. innul¬
lo existentes rei. donec ꝓpͥa sponte peccare
incipiant. Sed nos omissis antixp̃oꝵ uene¬
nis. quȩ ꝑ totã hanc epłam ille qͥ de pectore
dñi fonte uitȩ potatꝰ ẽ d̾apnat ⁊ de ȩccła pel¬
lit: audiamꝰ in clausula uerbũ bonĩi salutis
qd̾ nobis eructat. attendamꝰ opera sũmi regis

Expanded text:
ab omni sorde peccati, quam fuit mundus in paradiab omni sorde peccati, quam fuit mundus in paradiso conditus Adam, nullam scilicet ex illo trahentes originalis culpae maculam, in nullo existentes rei donec propria sponte peccare incipiant. Sed nos, omissis Antichristorum venenis, quae per totam hanc Epistolam ille qui de pectore Domini fonte vitae potatus est, damnat et de Ecclesia expellit, audiamus in clausula verbum bonum salutis quod nobis eructat. Attendamus opera summi Regis
Abbreviated transcription (Latin):
situs ẽ. Nos ex d̾o sumꝰ. eiꝰ grã ⁊ in baptis mo
regenerati ꝑfidem: ⁊ ut in fide pouremꝰ ser¬
uati. Mundi uͥ amatores maligno sunt hosti
subiecti: uel nũꝗͣ. regenerationis unda ab
eius soluti dominio. uel pꝰ gr̾am regenerati¬
onis denuo peccando ad eiꝰ dominiũ redacti.
Ner solu mundi amatores. sed .⁊ illi qͥ recens
oiti necdũ dinoscenciã boni habent ⁊ mali ꝓpt̾
reatũ pͥme preuaricationis ad regnũ maligni
ꝑtinent hostis: nͥ ꝑ gram benigni conditoris eru¬
antur de potestate tenebrarũ. ⁊ transferant᷑
in regnũ filii caritatis ipsius. Unde ñ ait sim¬
plicit᷑ mundĩi in maligno positũ: sed cũ addi¬
tamento. ⁊ mundꝰ inqͥt totus in maligno po¬
situs est. Nam sicut beatꝰ ãbrosius ait. om̃s ho¬
mines sub peccato nascim᷑: quoꝵ ipse ortꝰ in
uitio ẽ. Et frustra nitit᷑ pelagiꝰ affirmare.
qd̾ parͤ uuli recens editi. ñ opiis habeant gr̾̃a
baptismatis renasci. qr tã mundi nascantor

Expanded text:
 gratia et baptismo regenerati per fidem, et ut in fide perduremus servati. Mundi vero amatores sunt hosti subjecti, vel nunquam regenerationis unda ab ejus soluti dominio, vel post gratiam regenerationis denuo peccando ad ejus dominium redacti. Nec solum mundi amatores, sed et illi qui recens editi necdum dignoscentiam boni habent ac mali, propter reatum praevaricationis primae, ad regnum maligni pertinent hostis, nisi per gratiam benigni Conditoris eruantur de potestate tenebrarum, et transferantur in regnum Filii charitatis ipsius . Unde non ait simpliciter, mundum in maligno positum, sed cum additamento, Et mundus inquit totus in maligno positus est. Nam sicut beatus Ambrosius ait: « Omnes homines sub peccato nascimur, quorum ipse ortus in vitio est. » Et frustra nititur Pelagius affirmare quod parvuli recens editi non opus habeant gratia baptismatis renasci, quia tam mundi nascantur
Abbreviated transcription (Latin):
hunc ẽe̾ multociens repetit. hunc ẽẽ dicit uitã
ȩternã: non utiq ita sicut nobis uita promit¬
titur ȩt̃na. quȩ sic ex tẽpore nos susc ipiat ut
nũquã nobis fine beate uiuendi reponat᷑. sed
filiꝰ uita sine inicio tẽporis. sẽꝑ manens sine
termino sẽp mansura. Hlioli custodite uos a
simulachris. Qui uerũ dm̃ cognouistis. in qͦ
uitã habeatis ȩterña: custodite uos a doctri

Expanded text:
hunc esse multoties repetit. Hunc dicit esse vitam aeternam. Non utique ita sicut nobis vita promittitur aeterna, quae sic ex tempore nos suscipiat, ut nunquam nobis finem bene vivendi reponat; sed Filius vita sine initio temporis semper manens, sine termino semper mansura. Filioli, custodite vos a simulacris. Qui verum Deum cognovistis, in quo vitam hab
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporaliter in mundũi. qͥ erat inmundo: ⁊ ꝑ qͦ.
factus ẽ mundꝰ. Neq aliã ob causam uenit.
nͥ nr̃e salutis: hoc ẽ ut daret nobis sensum
cognoscere dm̃ uerũ. Nemo enĩ sine diuina
cognitione ad uitã uenire:. nemo dm̃ cognõ¬
cere. n ipso docente poterat: sicut ⁊ ipse dicit.
Et nemo nouit filiũ: nisi ptter. Neq patĩe qͥs
nouit nͥ filiꝰ: ⁊ cui uoluerit filiꝰ reuelare. sub¬
audit᷑ ⁊ patr̃e ⁊ filiũ. Ntrũq eñi filiꝰ reuelat:
qr in carne uisibilis aparens. diuinitatis archa

Expanded text:
qui erat in mundo, et per quem factus est mundus. Neque aliam ob causam venit nisi nostrae salutis, hoc est, ut daret nobis sensum cognoscere verum Deum. Nemo enim sine divina cognitione ad vitam venire, nemo Deum cognoscere nisi ipso docente poterat: sicut et ipse dicit: Et nemo novit Filium nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Subauditur: Et Patrem et Filium. Utrumque enim Filius revelat, qui, in carne visibilis apparens, divinitatis arc
Abbreviated transcription (Latin):
propositũ uocati sunt sc̃i: ne peccati ad
mortẽ cõmittant. Et si in quibus libet ꝓ hu¬
mane conditionis fragilitate deliquerint:
ne ab hoste maligno possint tangi defendit.
Item dicendũ tãdiu nos in generatione di per-¬
manere ꝗͣ. diu non peccauerimꝰ: immo qͥ in
generatione d̾i ꝑseuerant peccare ñ possurs̃.
neq a maligno contingi. Quȩ eni cõmuni:¬
catio luci ad tenebras. xp̃o adbe lialꝰ
Quomͦ inqͥt dies ⁊ nox misceri nequeunt:
sic iusticia ⁊ iniqͥtas. peccatũ ⁊ bona opera.¬

Expanded text:
propositum vocati sunt sancti, ne peccatum ad propositum vocati sunt sancti, ne peccatum ad mortem committant; et si in quibuslibet pro humanae conditionis fragilitate deliquerint, ne ab hoste maligno possint tangi, defendit. Item dicendum, tandiu nos in generatione Dei permanere, quandiu non peccaverimus; imo qui in generatione Dei perseverant peccare non possunt, neque a maligno contingi. Quae enim communicatio lucis ad tenebras, Christi ad Belial ? Quomodo inquit dies et nox misceri nequeunt, sic justitia et iniquitas, peccatum et bona opera
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiarũ ⁊ uirginitatis esse distantiã. non
abstinentes in aliquo retributionis pͥuilegio
simpliciter epulantib esse preferendos. Bñe
dicit apłs: qm̃ qͥ talia agunt. regnũ di nos
consequent᷑. Scimꝰ qm̃ om̃is qͥ natꝰ ẽ ex d̾o nͥ
peciat Peicatu uioeliet admorte. Io ⁊ de õi
crimine capitali. ⁊ de illo specialiter
test intelligi qͦ uiolat᷑ frat̾nitas: sicut et
supra exposuimꝰ. Sed n peccatũ admortem.
peccatũ usq ad tepora mortis ꝓtractũ. diximꝰ
recte posse intelligi: qd̾ om̃is qͥ natꝰ ẽ ex dõ
non peccat. Deniq dauid rex mortale crimen
admisit. es enĩ nesciat adulteriũ ⁊ homici¬
diũ. mortẽ mereri ꝑpetuã. Sed tam̃ dd̾ qr ex
d̾o natus ẽ. qi ad filioꝵ d̾i ꝑtinebat societatẽ.
ñ peccauit usq ad mottẽ: qr sui reatꝰ ueniam
mox penitendo ꝓmeruit. Sed gene ratio di
qua renati sunt fideles. conseruat eos qͥ scd̾m

Expanded text:
nuptiarum et virginitatis esse distantiam, non nuptiarum et virginitatis esse distantiam, non abstinentes in aliquo retributionis privilegio simpliciter epulantibus esse praeferendos. Omne i non consequentur . Scimus quoniam omnis qui natus est ex Deo, non peccat. Peccatum videlicet ad mortem. Quod et de omni crimine capitali, e de illo specialiter potest intelligi quo violatur fraternitas, sicut et supra exposuimus. Sed et peccatum ad mortem peccatum usque ad tempora mortis protractum diximus recte posse intelligi, quod omnis qui natus est ex Deo non peccat. Denique David rex mortale crimen admisit. Quis enim nesciat adulterium et homicidium mortem mereri perpetuam? Sed tamen David, quia ex Deo natus est, quia ad filiorum Dei pertinebat societatem, non peccavit usque ad mortem, quia sui reatus veniam mox poenitendo promeruit. Sed generatio Dei qua renati sunt fideles conservat eos qui secundum
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet petcatii qd̾ in hac uita ñ corrigit᷑. eius
uenia frustra pꝰ mortẽ postulat᷑. Uerũ si sequen¬
tia diligent̾ inspicimꝰ: magis superior sensus
hiuꝰ lectionis tenori congruere uidet᷑. NIa sub¬
ut ⁊ om̃e qd̾ ab eqͥtatis ratione discrepat. inter
peccata numeret᷑: qũauis minima peccata irs¬
tis. iusticiȩ sue meritũ nequaqͣ. auferre uel
minuere possuit. illa dĩ taxat sine qͥb hanc
peccata tantũ ab om̃i iusticiȩ sorte discordã.
tanta iniqͥtate patrant᷑: ut absq ulla contra¬
dictione factorem suĩ nͥ corrigant᷑ eternam
mergant in penã. De qualib scriptũi ẽ. Anima
quȩ peccauerit: ipsa moriet᷑. Qua beati ioħis
disputatio. qͥdicere ausi sunt contra om̃is ge¬
neris humani sensũ. ⁊ affirmare. qd̾ om̃ia
peccata sint paria: dicentes nil distare. utrũ
hominẽ qͥs furatꝰ sit. anbouem. an galli¬
n̾a. qr ñ animal crimen.s animnꝰ fecerit. Los
iouinianꝰ secutꝰ ẽ hereticus: astruens nullã

Expanded text:
scilicet peccatum quod in hac vita non corrigitur, ejus venia frustra post mortem postulatur. Verum si sequentia diligenter inspicimus, magis superior sensus hujus lectionis tenori congruere videtur. Nam subut omne quod ab aequitatis ratione discrepat, inter peccata numeretur, quamvis minima peccata justis suae justitiae meritum nequaquam auferre, vel minuere possint, illa duntaxat sine quibus hanpeccata tantum ab omni justitiae sorte discordent, tanta iniquitate patrentur, ut absque ulla contradictione factorem suum, nisi corrigantur, aeternam mergant in poenam. De quibus scriptum est: Anima quae peccaverit, ipsa morietur . Qua beati Joannis disputatio, qui dicere ausi sunt contra omnem generis humani sensum, et affirmare, quod omnia peccata sint paria, dicentes nihil distare utrum hominem quis furatus sit, an bovem, an gallinam, quia non animal crimen, sed animus fecerit. Quos Jovinianus secutus est haereticus, astruens nullam
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. Hec ihuiꝰmodi scd̃m uoluntite dñ petunt᷑.
que ad frat̾ne dilectionis officiũ ipetant. Lo¬
quit᷑ aute de cotidianis leuibq peccatis: quȩ
sicut difficile uitant᷑. sic &̾ facile curant᷑. Seo
qͦ ordine hec alterutrũ petitio sit celebranda
pro peccatis: iacobꝰ insinuat apertiꝰ dicens.
focte deliqͥsti. uade ad frem confitere illi.
postula inter uentionẽ. di ipse te fragilita¬
tis sue consciũ pure confitendo fecerit: ⁊ tu
eius errata pie iutercedendo dilue. Sed hec de
leuioribus dicta sunt peccatis. Porro si grauiꝰ

Expanded text:
ec et hujusmodi secundum voluntatem Domini petuntur, quae ad fraternae dilectionis officium exspectant. Loquitur autem de quotidianis levibusque peccatis, quae sicut difficile vitantur, sic etiam facile curantur. Sed quo ordine haec alterutrum petitio sit celebranda pro peccatis, Jacobus insinuat apertius, dicensforte deliquisti, vade ad fratrem, confitere illi, postula interventionem. Si ipse te fragilitatis suae conscium pure confitendo fecerit, et tu ejus errata pie intercedendo dilue. Sed haec de levioribus dicta sint peccatis. Porro si gravius
Abbreviated transcription (Latin):
Multiplicit̃ eade quȩ p̾miserat inculcat ut
nos adorandii uiuaciꝰ excitet. Sed manet adiec¬
tio ꝙͣ posuit: ut icd̾m uolintatẽ petamꝰ nr̃i
conditoris. Q̃ bifarie potest accipi: ut scilicet
i ea que ipse uult rogemꝰ. ⁊ tales ipsi qͣles nõ
esse desiderat ad rogandũ ueniamꝰ: qd̾ ẽ habere
fide que ꝑdilectione oꝑat᷑. ⁊ ante om̃ia memi¬
nisse illiꝰ euangłici mandati Q cũ stabitis ad
drandii dimiitite inqͥt si qͥd habetis aduersus
aliqͦ. ut pat̾ ur̃ qͥ incelis ẽ. dimittat uobis pec¬

Expanded text:
Multipliciter eadem quae praemiserat inculcat, ut nos ad orandum vivacius excitet. Sed manet objectio quam posuit, ut secundum voluntatem petamus nostri Conditoris. Quod bifariam potest accipi, ut scilicet et ea quae ipse vult rogemus, et tales ipsi quales esse nos desiderat ad rogandum veniamus. Quod est habere fidem quae per dilectionem operatur , et ante omnia meminisse illius evangelici mandati: Et cum stabitis ad orandum, dimittite si quid habetis adversus aliquem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc ẽ testimonũi: q̃m uita ȩterña dedit nobi
dc̃. Dedit inqͥt uitã ȩt̾nã nob̾: ⁊ ipse qͥ loquit᷑.
adhuc uita tẽporalem ⁊ morti obnoxia agebat
in carne. Sed ita dedit nob̾ uitã ȩt̾nã: sicut de¬
dit nobis potestatẽ filios d̾i fieri. credentib
in nomine eiꝰ. Ut enĩ scias data tibi esse a d̾opo¬
testatẽ habere uit̾a ȩtern̾a: audi ꝓpħam. Wis
est homo qͥ uult uita. ⁊cupit uidere dies uono̾:
Uohibeat lingia sua a malo. ⁊ labia sua ne lo¬
qũat᷑ dolũ: ⁊ cetera usq ad fine psalmi. Dedit
gͦ nobis uitã ȩt̾nã. sed ad huc in terra ꝑegͥnan¬
tib inspe: ꝙͣ daturus ẽ in cęlis ad se peruenien¬
tibꝰ in re. Et hec ẽ uita infilio eiꝰ. In fide sci¬
licet ⁊ confessione nominis eiꝰ. in ꝑceptione
sacram̃toꝵ eiꝰ: in obseruantia mandatoꝵ eiꝰ.
Hinc ⁊ ipie ait.Nemo uenit ad patre. nͥ ꝑ me.

Expanded text:
nobis Deus. Dedit, inquit, vitam aeternam nobis. Et ipse qui loquitur, adhuc vitam temporalem et morti obnoxiam agebat in carne. Sed ita dedit nobis vitam aeternam, sicut dedit nobis potestatem filios Dei fieri credentibus in nomine ejus. Ut enim scias datam esse a Deo poteidere dies bonos? Cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum, et caetera usque ad finem psalmi . Dedit ergo nobis vitam aeternam, sed adhuc in terra peregrinantibus in spe, quam daturus est in coelis ad se pervenientibus in re. Et haec vita in Filio ejus est. In fide scilicet et confessione nominis ejus, in perceptione sacramentorum ejus, in observatione mandatorum ejus. Hinc et i
Abbreviated transcription (Latin):
dõ inuidentie facib agitat᷑. Peccatii aute ñ ad
mortẽ ẽ: si qͥs ꝙͣ. ii amorem a fr̾e alienauerit.
sed officia fr̾antatis debita ꝑ aliꝗͣ. infirinitatẽ
ammi ñ exhibuerit. Qua propt̾ ⁊ dñs in cru¬
ce ait. ater ignosce illis: qi nesciunt qͥd fa¬
ti: societate scę tr̾uitatis in ierant. Q̾ beatꝰ
dimicabant. Et apłs pauliis propterea credo¬
n orat pro alexandro qr ia fr̃ erat: ⁊ ad mor¬
tem id est inuidentie. fr̾ntate obpugnando
peccauerat. Pro his aute qͥ ñ abruperant amo¬
rem. sed timore subcubuerant: orat ut eis
ignoscat᷑. Sic eni dicit. Alexander erarius.
multa mala mͥ ostendit. Neodet illi dĩis: scd̾m

Expanded text:
o, invidentiae facibus agitatur. Peccatum autem non ad mortem est, si quisquam non amorem a fratre alienaverit, sed officia fraternitatis debita per aliquam infirmitatem animi non exhibuerit. Quapropter et Dominus in cruce ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid fati, societatem sanctae fraternitatis inierant. Et beatus dimicabant. Et apostolus Paulus propterea, credo, non orat pro Alexandro, quia jam frater erat, et ad mortem, id est, invidentiam, fraternitatem oppugnando peccaverit. Pro his autem qui non abruperant amorem, sed timore succubuerant, orat ut eis ignoscatur. Sic enim dicit: Alexander aerarius multa mala mihi ostendit, reddet illi Dominus secundum
Abbreviated transcription (Latin):
cate testat᷑ ipie se ueritate cognominat.
baptista illi ueritate p̾dicat. filꝰ tonitrii
ueritate ęuangłizt: taceant blasterii. qui
hunc fantasma esse dognatizant i pereat
de terra memoria eoꝵ. qͥ eũ uel din uel ho¬
mine esse uerum denegant. Quia tres sunt
Qd nullatenꝰ fieri poset: si ueram carnis
natura ñ haberet. Sed ⁊ hoc qd̾ ante passio¬
nem cu oraret satus ẽ sudor eiꝰ sicut gutte

Expanded text:
e testatur, ipse se veritatem cognominat. Baptista illum veritatem praedicat, filius tonitrui veritatem evangelizat. Taceant blasphemi qui hunc fantasma esse dogmatizant, pereat de terra memoria eorum, qui eum vel Deum vel hominem esse verum denegant. Quia tres sunt quod nullatenus fieri posset, si veram carnis naturam non haberet. Sed et hoc quod ante passionem, cum oraret, factus est sudor ejus sicut guttae
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑. dico uobis inqͥens. oĩa quecũq orantes pe-¬
titis credite qr accipietis. et. fiet uob̾. Notan¬
dũ autẽ qd̾ ita orantes exaudim᷑ a dño: si ea
que ipse iussit petimꝰ. Dicit autẽ ipse. ł mũ
querite regnũ di: ⁊ iusticiã eiꝰ. Unde u ene
Ergo super his: tantũ plenã nos ⁊ indubita¬
bilẽ iussit exauditionis habe re fiduciã: quȩ
ñ nr̃is cõmodis. nec solaciis tẽporalibꝰ. sed
dñi congruant uoluntati. Qd̾ ce in oratione

Expanded text:
bis, inquiens, omnia quaecunque orantes petitis, credite quia accipietis, et evenient vobis . Notandum autem quod ita orantes exaudimur a Domino, si ea quae ipse jussit petimus. Dicit autem ipse: Primum quaerite regnum Dei, et justitiam ejus . Unde bene rgo super his tantum plenam nos et indubitabiiem iussit exauditionis habere fiduciam, quae non nostris commodis nec solaciis temporalibus, sed domini congruunt uoluntati. quod etiam in oratione
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ qͥ iħm esse filiũ dĩ negant: ⁊ ido nichil eis
profuturũ asseuerant qͥ in nomine eiꝰ credide¬
runt. Et mira heretioͦꝵ uesania qͥ totiens
ꝑ tot̾a hanc epłam appellato d̾i filio. ipsi con¬
tra ñ d̾i filiũ. sed creaturã d̾i xp̃m ẽẽ confir¬
mant: qd̾ nusꝗͣ prorsus legunt. nͥ dũ huma¬
nitatis illiꝰ mentio celebrat᷑. Et hec ẽ fiducia

Expanded text:
e Dei Filium negant, et ideo nihil eis profuturum asseverant qui in nomine ejus crediderunt. Et mira haereticorum vesania, qui totiens per totam hanc Epistolam appellato Dei Filio, ipsi contra, non Filium, sed creaturam Dei, Christum esse confirmant. Quod nusquam prorsus legunt, nisi dum humanitatis ejus mentio celebratur. Et haec est fiducia
Abbreviated transcription (Latin):
ri putant: qũadiu xp̃m contẽpnunt. ⁊ ei cred̾e
renuunt. Qͥ eñi ñ honorificat filiu: non ho¬
norificat patre qͥ misit illii. Qui non credunt
filio qͥ ait. ego ⁊ pater unu sumꝰ. ⁊ interrogas¬
te caypha ac dicente. tu es xp̾s filiꝰ d̾i benedicti.
profecto faciunt patre: qr ñ credunt in tes¬
timoniũ qd̾ testificatus est ds de filio suo.
in illo uidelicet qd̾ ⁊ supra memini tu es
filiꝰ meus dilectus. in te conplacuit mͥ: sed ⁊
in illo qd̾ ei ĩminente ora passiõis ꝑhibuit.
dũ orante illo ac dicente. pat̾ saluificame in

Expanded text:
unt, et ei credere renuunt. Qui enim non honorificat Filium, non honorificat Patrem, qui misit illum. Qui non credunt Filio, qui ait Ego et Pater unum sumus ; et interrogante Caipha, ac dicente, Tu Christus Filius Dei benedicti? profecto faciunt Patrem, quia non credunt in testimonio quod testificatus est de Filio suo: in illo videlicet quod et supra memini: Tu es Filius meus dilectus, in te complacuit mihi ; sed et in illo quod ei imminente hora passionis perhibuit, dum o
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ d̾i: uit̾a ñ habet. Ne parũ dicere uideret᷑
uitã esse in filio: addit ipsum filiũ esse uitam.
Qs̃ idem qͦq filiꝰ patr̃e glorificans. ostendit: uͥ ait.
icut enĩ pat̾ habet uita insemet ipso: sic dedit
⁊i filio uita habere in semet ipĩo. Qualit̾ autẽ¬

Expanded text:
Filium, habet vitam, etc. Ne parum dicere videretur vitam esse in Filio, addidit ipsum Filium esse vitam. Quod idem quoque Filius Patrem glorificans ostendit ubi ait: Sicut enim habet Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso
Abbreviated transcription (Latin):
ritali. Si testimoniũ hominis accipimꝰ: tes¬
timoniũ d̾i maius est. Qm̃ hoc ẽ testimoni-¬
lio suo. Nagnũ ẽ tesgimoniũ hominis quod
perhibet de filio d̾i: dicens. Oixit diis dño
meo sede a dextris meis. Qt ex ꝑsona ipsius fi¬
iii. Dñs oixit ad me: filiud meus estu.Itẽq
ex ꝑiona patris loquentis de Uilio. Ipse inuo¬
cauit me pater meus es tu: dꝗ meus ⁊ suscep¬
tor salutis mee. Pater meus: qi sego filius dei.¬
Deus meus: qi ego homo. Susceptor salutis mee
qr ego passurus. ⁊ a morte saluandus si  ego
inqͥt pͥmogenitũ ponã illũ: excelsũ pre regi¬
bus terre. Magnũ hoc testimoniũ: uerax. et
om̃i acceptione dignũ. Hoc ẽ testimoniũ homi¬
nis: de filio d̾i. Ded multo maius ẽ testimoniũ
di: quia testificatus ẽ ipse de filio suo. cũ de cȩ¬
Olo illũ alloquens. ait. Iu es filiꝰ meus dilectꝰ.:
in te cõplacuit mͥ. Nagnũ ẽ testimoniũ p̾cur

Expanded text:
rituali. Si testimonium hominis accipimus, tesrituali. Si testimonium hominis accipimus, testimonium Dei majus est, etc. Magnum est testimoni etc. Magnum est testimonium hominis quod perhibet de Filio Dei, dicens: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis . Et ex persona ipsius Filii: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu . Itemque ex persona Patris loquentis de Filio: Ipse invocabit me, Pater meus es tu, Deus meus et susceptor salutis meae . Pater meus, quia ego Filius Dei.Deus meus, quia ego homo. Susceptor salutis meae, quia ego passurus et a morte salvandus sum. Et ego inquit primogenitum ponam illum excelsum prae regibus terrae . Magnum hoc testimonium verum, et omni acceptione dignum hoc. testimonium hominis de Filio Dei, sed multo majus est testimonium Dei, qui testificatus est ipse de Filio suo, cum de coelo illum alloquens ait: Tu es Filius meus dilectus, in te complacuit mihi . Magnum
Abbreviated transcription (Latin):
illi dederunt. qd̾ de latere mortui uiuaciter
fuit congruum. Uidelicet insinuans. quia et
ipsum dñi corpus meliꝰ post mort̾e esset uictu¬
rum resuicitatũ in gła: ⁊ ipsa mors illiꝰ nobis
uitã donaret. Hoc quoq qd̾ sudor eiꝰ instar gut¬
tarũ sanguinis decurrebat in terram: testi¬
moniũ ꝑhibebat illi sacro sc̃o misterio. quod
ȩccłam totũ ꝑ orbem suo sanguine lauaret.
Cres sunt gͦ qͥ testimoniũ perhibent ueritati.
Et tres inqͥt: unũ sunt. Indiuidua naq hec
manent: nichilq eoꝵ a sui conexione seiun¬
gitur: qr net sine uera credenda est humani
non nature eiꝰdem substancia: seo eiusdem
operatione misterii. Nam sicut beatis am¬
brosius ait. sp̃i ment̾ẽ renouat. aqua profic̃
ad lauacrũ: sanguis spectat ad preciũ. dpi¬
ritus enĩ nos per adoption̾ẽ filios di fecit.
sacri fontis unda nos abluit: sangus dñi nos
redemit. Alterũ nãq inuisibile: alterũ ui¬
sibile testimoniũ sacramento consequit᷑ spi¬

Expanded text:
illi dederunt, quod de latere mortui vivaciter fuit congruum, videlicet insinuans quia et ipsum Domini corpus melius post mortem esse victurum resuscitatum in gloria, et ipsa mors illius nobis vitam donaret. Hoc quoque quod sudor ejus instar guttae sanguinis decurrebat in terram, testimonium perhibebat illi sacro mysterio quod Ecclesiam totum per orbem suo sanguine lavaret. Tres sunt ergo qui testimonium perhibent veritati. Et tres inquit unum sunt. Individua namque haec manent, nihilque eorum a sui connexione sejungitur, quia nec sine vera credenda est humanitnon natura ejusdem substantiae, sed ejusdem operatione mysterii. Nam, sicut beatus Ambrosius ait: « Spiritus manentem renovat, aqua proficit ad lavacrum, sanguis spectat ad pretium. » Spiritus enim nos per adoptionem Dei filios fecit, sacri fontis unda nos abluit, sanguis Domini nos redemit. Alterum ergo invisibile, alterum visibile testimonium sacramento consequitur spi
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ d̾i: habet testimoniũ d̾i inse. Illud utiq
qͦ ipie qͦq in filioꝵ d̾i numero iure cõputet᷑:
ipso unico di filio sic suis fidelib pollicente di
quis mͥ ministrauerit: honorificabit eũ pat̾
meus. Qd̃ si dĩ testimoniũ habere merueris. si

Expanded text:
 habet testimonium Dei in se, illud utique, quia ipse quoque in filiorum Dei numero jure computetur, ipso unico Dei Filio sic suis fidelibus pollicente: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quod si Dei testimonium haber
Abbreviated transcription (Latin):
tas ͥbulatioẽs oportet nos intͦire in regnũ dĩ.
Qͤ enĩ nat᷑a sui dura st̃ ⁊ asꝑa. spe celestiũ p̾mioꝵ
i amor xp̃i facit esse leuia.
Qurum namq est persecutiones pati propt̾
iusticiam: sed et hoc facit suaue qd̾ ipioꝵ qͥ
sic patiunt᷑. est regnũ celoꝵ. Unde bene subdi¬
tur. Qm̃ omne qd̾ natũ est ex deo: uincit nun¬
dum. Id̾o nãq mandata diuina ñ sunt gra¬
uia: qi om̃s qui uera deuotione his manci¬
pantur ⁊ aduersa mundi huiꝰ. ⁊ blandiin.¬
ta pari mente conteynunt: ipsam qͦq¬
mortẽ uelud ingressum patriȩ cęlestis aman¬
tes. Et neqͥs sua uirtute mundi uel luxus.
uel labores se superare posse confiderit: con¬
iulte sub iungit. Et uec ẽ inctoria qͥ uncit
mundũ: fides nr̃a. Illa nimirũ fides: quȩ
per dilectione oꝑat᷑. Illa fides: qua eius hu¬
militer auxiliũ flagitamꝰ qͥ ait. In mundo
pressura habebitis. seo confidite. ego uici mui¬

Expanded text:
portet nos introire in regnum Dei . Quae enim natura sua dura sunt et aspera, spes coelestium praemiorum et amor Christi facit esse levia. Durum namque est persecutiones pati propter justitiam, sed et hoc facit suave, quod ipsorum qui sic patiuntur est regnum coelorum. Unde bene subditur: Quoniam omne quod natum est ex Deo, vincit mundum. Ideo namqvia, quia omnes qui vera devotione his mancipantur, et adversa mundi hujus et blandimenta pari mente contemortem velut ingressum patriae coelestis amantes. Et ne quis sua virtute mundi vel luxus vel labores se superare posse confideret, consulte subjungit. Et haec est victoria quae vincit mundum, fides nostra. Illa nimirum fides quae per dilectionem operatur, illa fides qua ejus humiliter auxilium flagitamus qui ait: In mundo pressuram habebitis; sed confidite, ego vici mun
Abbreviated transcription (Latin):
Exrametris constare sonis in origine lingue.
C antica. iheremiam. iob qͦq dicta feruns:
Hoc tibi magne pat̾ cũ defero munꝰ honoris.
Respices qđ meritis debita soluo tuis:
Ne duce tyro. legor. te dogmata disco magift᷑.
Si quid aboze placet. laus monitoris erit:¬

Expanded text:
Hexametris constare sonis in origine linguae Hexametris constare sonis in origine linguae Cantica, Hieremiae, Job quoque dicta ferunt. 29 Hoc tibi, magne Pater, cum defero munus amoris, Respice, quod meritis debita solvo tuis. 30 Te duce tiro legor, te dogmata disco magistro; Si quid ab ore placet, laus monitoris erit
Abbreviated transcription (Latin):
enib undosis belloꝵ incendia cerneis.
Pars ego tc̃ ppłi tela pauentis eram:
Aduenis. incluso soluere uincla gregiz
De gladus rapiunt᷑ oues pastore ministr&:
Inq humeris ferimur te reuocante puis
C orporeũq satis est sic euasisse ꝑiclum. s.¬
At michi plus anime nascitur inde salifs
Eccliam subeo dimissa nanfragus aulx
Perfida mundani desero uela fretiz
T ransferor ad niueas petri sme turbine caułas:
Et fruor optati iam statione soli
Litoris ille sinus ad carbasa nr̃a parauit. G¬
F luctio in mediis cui uia sicea fuit¬
⁊ sse reus potero: grates si reddert cessem.
Unius officio displicuere nouem:
Sensib ardor inest hoꝵ celebrare labores:
Quoꝵ uoce fides optinet orbis iter:
Uersib ergo canã quos lucas retulit actus.
Historiamq sequens. carmina uera loquar:
Aiternis reserabo modis quod littera pandit:
Et res si qua michi mystica corde datur
M etrica uis sacris non ÷ in cognita libris:
Psalterium lirici composuere pedes:

Expanded text:
enibus undosis bellorum incendia cernens, Pars ego tunc populi, tela paventis, eram. a, Advenis incluso solvere vincla gregi. 20 De gladiis rapiuntur oves, pastore ministro, Inque humeris ferimur, te revocante, piis. 21 Corporeum satis est sic evasisse periclum, At mihi plus animae nascitur inde salus. 22 Ecclesiam subeo dimissa naufragus aula; Perfida mundani desero vela freti. 23 Transferor ad niveas Petri, sine turbine, caulas, Et fruor optati jam statione soli. 24 Littoris ille sinus ad carbasa nostra paravit, Fluctibus in mediis, cui via sicca fuit. Esse reus potero, grates si reddere cessem. Unius officio displicuere novem. 25 Sensibus ardor inest horum celebrare labores, Quorum voce fides obtinet orbis iter. Versibus ergo canam, quos Lucas rettulit actus, Historiamque sequens carmina vera loquar. 26 Alternis reserabo modis, quod littera pandit, Et res si qua mihi mystica corde datur. 27 Metrica vis sacris non est incognita libris; Psalterium lyrici composuere pedes; 28
Abbreviated transcription (Latin):
nales: infructuose bis mortue. eradicate.
Mortua ẽ arbor: quȩ ñ facit fructũ bonũ.
Quę uͦ &̾e mali oꝑis fructu protulit:
uis mortua arbor appellat᷑. Et si ille qui
bont operis fructii ferre noluit ꝓ sua
sterilitate dicit᷑ excidendus ⁊ in ignem
mittendus qͥd putas illu mereri penarũ
qui uel peruerse a gendo. uel alios per¬
uertendo pessimos fructus attulit. Nec
mirũ si infructuoss. ⁊ bis mortus dicant᷑
esse arbores: qͥ eradicate esse probantur.
De scĩs enĩ dicit᷑. In caritate radicati ⁊
fundati. Qui uͦ a soliditate caritatis se e¬
radicare ñ timent: merito. siquid boni fruc¬
tus habere uidentur. amittunt. Merito
tales autũnalib cõparant᷑ arboribus.:

Expanded text:
e, eradicatae. Mortua est arbor, quae non facit fructum bonum; quae vero etiam mali operis fructum protulit, bis mortua arbor appellatur. Et si ille qui boni operis fructum ferre noluit, pro sua sterilitate dicitur excidendus, et in ignem mittendus; quid putas illum mereri poenarum, qui vel perverse agendo, vel alios pervertendo pessimos fructus attulit? Nec mirum, si infructuosae et bis mortuae dicantur esse arbores, quae eradicatae esse probantur. De sanctis enim dicitur: In charitate radicati, et fundati . Qui vero a charitatis soliditate se eradicare non timent, merito si quid boni fructus habere videntur, admittunt. Merito tales autumnalibus arboribus
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s mei dilectissimi. Notissimum inquit
uobis est. quia a uobis ipsis habuistis
ad uitia labi : a dño autẽ uos illustra¬
ri. non ur̾a prouisione sed suꝑna gr̾a uos
preueniente contigit. Dit autẽ omns
homo uelox ad audiendũ: tardus autẽ
ditorem moralibus instruit precepti.
Et recte primo ãmonet aurem quemq
citius accõmodare docenti. sero autẽ os
ad docendum aperire: qr stultum est
quemlibet quȩ ipse non didicerit. aliis
uelle predicare. Qui gͦ sapientiã dili-¬
git. primo ut supra ammonuit hanc
a deo postulet: de hinc magistrũi uerita¬
tis humilis auditor inquirat: ⁊ inter
agendum suam cautissime lingã. non
solum ab otiosis sermonibus coerceat:
uerum ⁊ ab ip̃sa quã nuꝑ didicit ueri¬
tate predicanda contineat. Hinc salomon
de distantia temporũ scribens: ait. Tẽpus
tacendi: ⁊ tempus loquendi. Hinc phi¬
tagorici naturalis scientiȩ magisterio
prediti: auditores suos ꝑ quinquenniũ
iubent silere. ⁊ sic demũ predicare per¬

Expanded text:
res mei dilectissimi. Notissimum inquit, vobis est, quod a vobis ipsis habuistis ad vitia labi: a Domino autem vos illustrari, non vestra provisione, sed superna gratia vos praeveniente, contigit. Sit autem omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ditorem moralibus instruit praeceptis. Et recte primo admonet aurem quanto citius fieri potest accommodare docenti, sero autem os ad docendum aperire, quia stultum est quemlibet quod ipse non didicerit, aliis velle praedicare. Qui ergo sapientiam diligit, primo, ut supra admonuit, hanc a Deo postulet. Dehinc magistrum veritatis humilis auditor inquirat. Et inter agendum suam cautissime linguam non solum ab otiosis sermonibus coerceat, verum et ab ipsa quam nuper didicit veritate praedicanda contineat. Hinc Salomon de distantia temporum scribens ait: Tempus tacendi, et tempus loquendi . Hinc Pythagorici, naturalis scientiae magisterio praediti, auditores suos per quinquennium jubent silere, et sic demum permittunt pra
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ genuit nos: uerbo ueritatis. & dñs
in euangłio. Non uos me elegistis: sed¬
ego elegi uos. Iin oseȩ propħa. Diligã eos
spontanee. Qd̃ ͦ dixerat. om̃e datĩi obti¬
mũ. ⁊ om̃e donũ ꝑfectũ a d̾o descendere:
consequenter astruit addendo quia non
nr̃is meritis. sed suȩ benefitio uolunta-¬
tis. per aqũa regenerationis. de filiis
tenebrarũ nos in filios lucis mutauerit.
Ut simus initiũ aliquod creaturȩ eius.
Ne in eo qd̾ ait genuit. hoc nos fieri puta¬
remus qd̃ ipse est: id̾o principatũ quen¬
dam increatura nobis hac ad optione con¬
cessũ ostendit. Hos ⁊ enĩ uersiculos: qͥdam
ita transtulit. uolens genuit nos uerbo
ueritatis. ut simus primitie creaturarũ
eius: id est ut ceteris quas cernimus crea¬
turis simus meliores. Primitias namq
frugũ. uel animantiũ dño consecrari
lex precepit: primitias auri ⁊ argenti
ad opus tabernaculi iuissit conferri. id

Expanded text:
enim genuit nos verbo veritatis. Et Dominus enim genuit nos verbo veritatis. Et Dominus in Evangelio: Non vos me elegistis, gam eos spontanee . Quia ergo dixerat: Omne datum optimum, et omne donum perfectum a Deo descendere, consequenter astruit, addendo: quia non nostris meritis, sed suae beneficio voluntatis, per aquam regenerationis de filiis tenebrarum, nos in filios lucis mutaverit. Ut simus initium aliquod creaturae ejus. Ne in eo quod ait, genuit, hoc nos fieri putaremus quod ipse est. Ideo principatum quemdam, in creatura nobis hac adoptione concessum ostendit. Hunc etenim versiculum quidam ita transtulit: Volens genuit nos verbo veritatis, ut simus primitiae creaturarum ejus, id est ut caeteris quos cernimus creaturis, simus meliores. Primitias namque frugum vel animantium, Domino consecrari lex praecipit. Primitias auri et argenti ad opus tabernaculi jussit conferri, id
Abbreviated transcription (Latin):
lera iusto districti iudicis corruisse ꝑmis¬
su. Unde ẽ illud apłi. Et sicut non pro¬
bauerunt dm̃ habere innoticiam. tradi-¬
dit illos d̾s in reprobum sensum. ut faci
ant quȩ non conueniunt: repletos om̃i
iniquitate. Om̃e datũ obtimũ. ⁊ omne
donum ꝑfectum de sursum ẽ: descendeis
a patre luminum. Postquã docuit uitia
quibus temptam᷑ non a d̾o nobis. sed a no-¬
bis ipsis in esse: ostendit e contra. quia
quicquid boni agimus. hoc d̾o donante¬
percepimus. Unde ⁊ eum patrẽ iuminũ
appellat: quia auctorem nouit spirita-¬
lium charismatum. Gui consonat illud
apłi pauli. Quid enĩ habes qd̾ non acce-¬
pisti: Apud quẽ non ẽ transmutatio: nec
uicissitudinis obumbratio. Quia in d̾i
natura mutabilitas non ẽ. neq lumen
eius sicut lumen huius mundi. aliqua
uicissitudinis umbra intercidit: liquet
utiq quia sola nobis dona lucis ⁊ non
&e tenebras mittit erroꝵ. Uoluntarie

Expanded text:
lera justo districti judicis corruisse permislera justo districti judicis corruisse permissu. Unde est Apostoli: Et sicut non probaverunt Deum habere in notitia, tradidit illos Deus in reprobum t, repletos omni iniquitate . Omne datum optimum, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum. Postquam docuit vitia quibus tentamur, non a Deo nobis, sed a nobis ipsis inesse, ostendit e contra quia quidquid boni agimus, hoc Dpercepimus. Inde etenim Patrem luminum appellat, quia auctorem novit spiritalium charismatum, cui consonat illud Apostoli: Quid enim habes quod non accepisti? Apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio. Quia in Dei natura mutabilitas non est, neque lumen ejus sicut lumen hujus mundi aliqua vicissitudinis umbra intercidit. Liquet utique, quia sola nobis dona lucis, et non etiam tenebras mittit errorum. Voluntarie
Abbreviated transcription (Latin):
tamen pęnitendo euasit. Temptatus ẽ iudas
per filargiriam: ⁊ quia erat auarus. ab ip¬
sa sua concupiscentia abstractus ⁊ illectus.
ad interitũ consentiendo decidit. Temptatꝰ
est ios. multipliciter: sed quia nec possessio¬
nes nec salutẽ corporis diuino amori pre¬
posuerat:: tẽptari quidem suggestione hos-¬
tili potuit: sed consentire. uel saltim de¬
iectari. peccate uullatenꝰ ualuit. Qs̃ gͦ di¬
citur. q peccatũ cũ consummatũ fuerit
generat mortẽ: respicit e contrario ad ħ
qd supra dictum ẽ. de eo qui suffert temp¬
tationẽ: qm cum probatus fuerit accipiet
coronam uitȩ. Sicut enĩ ille qui tẽptatus
superat᷑. merito in ruinã mortis incur¬
rit. Holite itaq errare fr̃s mei dilectis¬
simi. uidelicet ęstimando qd tẽptamenta
uitioꝵ a deo sumant originẽ: quamuis
sciamus nonnullos exigentibus meritis
precedentiũ criminũ. in alia rursus sce¬

Expanded text:
tamen poenitendo evasit. Tentatus est Judas tamen poenitendo evasit. Tentatus est Judas per philargyriam, et quia erat avarus, ab ipsa sua concupiscentia abstractus et illectus, ad interitum consentiendo decidit. Tentatus est Job multipliciter, sed quia nec possessiones, nec salutem corporis divino amori praeposuerat, tentari quidem suggestione hostili potuit, sed consentire vel saltem delectari peccato nullatenus valuit. Quod ergo dicitur, Peccatum, cum consummatum fuerit, generat mortem: respicit e contrario ad hoc quod supra dictum est de eo qui suffert tentationem, quia cum probatus fuerit, accipiet coronam vitae. Sicut enim ille qui tentatus superatur, merito ruinam mortis incurrit. Nolite itaque errare, fratres mei dilectissimi. Videlicet aestimando quod tentamenta vitiorum a Deo sumant originem. Quamvis sciamus nonnullos exigentibus meritis praecedentium criminum, in alia rursus sce
Abbreviated transcription (Latin):
one. delectutione. consensii. Suggestione
hostis: delectatione autẽ. uel & consensu
nr̃ȩ fragilitatis. Qd̾ si hoste suggerente.
delecꝰtari aut consentire peccato nolumꝰ:
temptatio ipsa nobis ad uictoriã ꝓuenit.
qua coronam uitȩ mereamur accipere.
Di uͦ ad hostis suggestionẽ. paulatĩ a recta
intentione abstrahi ⁊ inuitio incipimus
illici: delectando quidem offendimꝰ  sed
necdum lapsum mortis incurrimus. At
si delectationẽ concepti in corde facitioris
& partus praue sequit᷑ actionis: nobis iã
mortis reis. uictor hostis abscedit. Qd̃ ut as-¬
truamus exemplis: tẽptatus ẽ ioseph uer-
ui
suggestione tantũ non c̾e delectatione.
uel consensu tẽptari potuit: id̾o uictor eua¬
sit. Temptatiis est dauid uisu uxoris alienȩ.
⁊ quia necdũ carnis appetitũ uicerat. a
concupiscentia sua abstractus ⁊ illectus est:
atq ubi conceptũ scelus ꝑfecit. reatũ mor-¬
tis &e proprio ore iudicatus incidit: quam

Expanded text:
one, delectatione, consensu. Suggestione one, delectatione, consensu. Suggestione hostis, delectatione autem, vel etiam consensu nostrae fragilitatis. Quod si, hoste suggerente, delectari aut consentire peccato nolumus, tentatio ipsa nobis ad victoriam provenit, qua coronam vitae mereamur accipere. Si vero et hostis suggestione paulatim a recta intentione abstrahimur, et vitio incipimus illici, delectando quidem offendimus, sed necdum lapsum mortis incurrimus. At si delectationem concepti corde facinoris, etiam partus pravae sequitur actionis, nobis, jam mortis reis, victor hostis abscedit. Quod ut astruamus exemplis, tentatus est Joseph verbiuit, suggestione tantum, non etiam delectatione vel consensu tentari potuit, ideo victor evasit. Tentatus est David visu uxoris alienae, et quia necdum carnis appetitum vicerat, a concupiscentia sua abstractus et illectus est. Atque ubi conceptum scelus perfecit, reatum mortis etiam proprio ore judicatus incidit, quam
Abbreviated transcription (Latin):
uero tẽptat᷑ a concupiscentia sua. abstrac¬
tus ⁊ illectus: ⁊ cet̾a. Abstractus a recto
itinere: ⁊ illectus in malum. De hoc uer¬
su hieronimꝰ contra iouinianũ. Sicut in
bonis inquit oꝑibus perfector ẽ d̾s: non
enim uolentis neq currentis. sed d̾i mise¬
rentis ⁊ adiuuantis ẽ. ut ꝑuenire ualea
mus ad calcem: sic in malis atq peccatis
semina nr̃a sunt incentiua ꝑfectio diabo
li. Cũ uiderit nos suꝑ fundamentũ xp̃i
edificasse fenũ: ligna. stipulã: suꝑporit
incendium. Adificemus aurũ. argentũ.
lapides pretiosos. ⁊ tẽptare non audebit.
quãꝗͣ. ⁊ in hoc ñ sit certa ⁊ secura possessio:
sedet quippe ut leo in insidiis. in occultis.
ut interficiat innocentẽ: ⁊ uasa figuli ꝓ¬
bat fornax: homines aut̾ẽ iustos tẽptatio
tribulationis. De hinc concupiscentia
cũ conceperit. parit peccatũ: peccatũ uͦ
cũ consũmatũ fuerit. generat mortem.
Cribus modis temptatio agit᷑: suggesti¬

Expanded text:
vero tentatur a concupiscentia sua abstractus et illectus, etc. Abstractus a recto itinere, et illectus in malum. De hoc versu Hieronymus contra Jovinianum: « Sicut in bonis inquit operibus perfector est Deus, non enim volentis, neque currentis, sed Dei miserentis et adjuvantis est, ut pervenire ad calcem valeamus, sic in malis atque peccatis semina nostra sunt incentiva, perfectio autem diaboli. Cum viderit nos super fundamentum Christi aedificasse fenum, ligna et stipulam, supponit incendium. Aedificemus aurum, argentum, lapides pretiosos, et tentare non audebit, quanquam et in hoc non sit certa et secura possessio: sedet quippe leo in insidiis in occultis, ut interficiat innocentem. Et vasa figuli probat fornax, homines autem justos tentatio tribulationis. » Deinde concupiscentia cum conceperit, parit peccatum. Peccauerit, generat mortem. Tribus modis tentatio agitur, suggesti
Abbreviated transcription (Latin):
hesitat de ꝑceptione premioꝵ cȩlestiũ: fa¬
cile ad impulsũ tẽptationũ statũ fidei de¬
serit qͣ in tranqͥllitate dõ seruire uidebat᷑
⁊ ad libitũ hostis inuisibilis quasi adpul

Expanded text:
haesitat de perceptione praemiorum coelestium, fahaesitat de perceptione praemiorum coelestium, facile ad impulsum tentationum statum fidei deserit, qua in tranquillitate Deo servire videbatur, et ad libitum hostis invisibilis, quasi ad fl
Abbreviated transcription (Latin):
gat filios. quos ȩterna hereditate dig¬
nos efficere curat. & consulte ait. qui
dat om̃ib affluent̾: nequis uidelicet
suȩ conscius fragilitatis. accipere se
petente posse diffideret: sed potiꝰ quisq
recoleret. qr desideriũ pauperũ ex au¬
diuit dñs: ⁊ sicut idem alibi dicit. be-¬
nedixit om̃s timentes se dñs. pusillos
cum maioribus. Uerũ qr multi multa
petunt a dño. quȩ tam̃ acciꝑe ñ meren¬
tur: addit qualit̾ petere debeant. si im-¬
petrare desiderant. Postulet aut̃e in
fide: nichil liȩsitans. Hoc est talẽ se
habeat bene uiuendo: qͥ dignꝰ sit exau-¬
diri dum postulat. Qui enĩ meminit
se dñi non obtẽperasse preceptis: meri¬
to desperat dñm suis intendere preci¬
bus. Scriptũ ẽ enĩ. Qui obturat aurẽ
suã ne audiat legẽ: oratio eiꝰ erit exe¬
crabilis. Qui enĩ hesitat. similis ẽ fluc¬
tui maris: qͥ a uento mouet᷑ icircũ fert᷑
Qui: mordente se conscientia peccati.

Expanded text:
gat filios, quos aeterna haereditate diggat filios, quos aeterna haereditate dignos efficere curat. Et consulte ait: Qui dat omnibus affluenter, ne quis, videlicet, suae conscius fragilitatis, accipere se petentem posse diffideret, sed potius quisque recoleret quia desiderium pauperum exaudivit Dominus. Et sicut idem alibi dicit: Benedixit omnes timentes se Dominus, pusillos cum majoribus . Verum quia multi multa petunt a Domino, qui tamen accipere non merentur, addit qualiter petere debeant si impetrare desiderant. Postulet autem in fide nihil haesitans. Id est, talem se exhibeat bene vivendo, ut dignus sit exaudiri dum postulat. Qui enim meminit se Domini non obtemperasse praeceptis, merito desperat Dominum suis intendere precibus. Scriptum est enim: Qui obturat aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Qui enim haesitat, similis est fluctui maris qui a vento movetur et circumfertur. Qui mordente se conscientia peccati
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ hic quoq subsequent̾ edocet᷑: cum
dicit᷑. Pacientia autẽ opus ꝑfectũ habet.
& rursũ. ꝓbatio fidei ur̃ȩ: pacientiam
oꝑat᷑. Quia illa ratio facit fideles per
pacientiã exerceri: ut ꝑ hanc fides eoꝵ
qũa sit ꝑfecta ꝓbetꝰ. Siquis autẽ ur̾m
indiget sapientia postulet a d̾o qui dat
om̃ibus affluent̾ ⁊ non imnꝓperat: ⁊ da¬
bitur ei. Om̃is quidem sapientia salu¬
taris a dño postulanda est: qr sicut uir
sapiens ait. om̃is sapientia a dño deo
est. ⁊ cũ illo fuit semꝑ. Neq aliqͥs ꝑ li¬
berũ arbitriũ sine adiutorio gr̃ę di-¬
uinȩ. quãuis pelagiani multũ conten¬
dant: intelligere ac sapere ualet.Sed
hic spetialit̾ de illa sapientia dici ui-¬
det᷑ : qua nos in tẽptationibꝰ uti neces¬
se est. Siquis inquit ur̃m ñ potest
intelligere utilitatẽ tẽptationũ quę
fidelibus ꝓbandi causa eueniunt:
postulet a d̾o tribui sibi sensũ qͦ  nos¬
cere ualeat quanta pietate pat̾ casti¬

Expanded text:
 cum dicitur: Patientia autem opus perfectum habet. Et rursum: Probatio fidei vestrae patientiam operatur. Quia illa ratio facit fideles per patientiam exerceri, ut per hanc fides eorum quam sit perfecta probetur. Si quis autem vestrum indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter, et non improperat, et dabitur ei. Omnis quidem sapientia salutaris a Domino postulanda est, quia sicut vir sapiens ait: Omnis sapientia a Domino Deo est, et cum illo fuit semper . Neque aliquis per liberum arbitrium sine adjutorio gratiae divinae, quamvis Pelagiani multum contendant, intelligere ac sapere valet. Sed hic specialiter de illa sapientia dici videtur, qua nos in tentationibus uti necesse est. Si quis inquit vestrum non potest intelligere utilitatem tentationum quae fidelibus probandi causa eveniunt, postulet a Deo tribui sibi sensum, quo dignoscere valeat quanta pietate Pater casti