comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dus quãus ñ sit nullus: tam paruulus
tam̃ est ut cum publicanis etiã possit. ẽẽ
communis. Nec qđ in lege dictum.ẽ. oderis
inimicum tuum uox iubentis iusto accipien-¬
da est: s ꝑmittentis infirmo. Attendite ne¬

Expanded text:
dus quamvis nonnullus sit, tam parvus est dus quamvis nonnullus sit, tam parvus est tamen, ut cum Publicanis etiam possit esse communis. Nec quod in Lege dictum est, Oderis inimicum tuum, vox jubentis justo accipienda est, sed permittentis infirmo. 71. Orit
Abbreviated transcription (Latin):
do in unum iam efficiunt᷑ filii. Sine ista dile
ctione qua etiã inimicos & ꝑsequutores nr̃os
diligere iubemur: ea quȩ suꝑius dicta sunt
implere quis potest: ꝑfectio autẽ miscłiȩ.
qua plurimũ animȩ laboranti consulitur.
ultra dilectionẽ ꝓxrimi porrigi ñ potest:
& id̾o sic clauditun. Estote gͦ uos ꝑfecti sic̃
& pat̾ ur̃ qui in celis est ꝑfectus est: ita ta¬
men ut d̾s intelligaturr ꝑfectus sicut ds.
& anima ꝑfecta tamqͣ anima. Gradum ta-
men aliquem. eẽ. phariscoꝵ iusticiȩ quȩ ad
legem uȩtẽm ꝑtinet hinc intelligitiur: qd̾
multi homines eos etiã a quib cdiligunt᷑ o¬
derunt. sicut luxuriosi filii parentes cor er¬
y citores
lururiȩ suȩ. Ascendit gͦ aliquem gradum
qui ꝓximum diligit: quãius adhuc oderit
inimicum. Cius autem imꝑio qui uenit le¬
lentiam & benignitatẽ. cum eam usq ad
inimici dilectionẽ ꝑdurerit. Nam ille gra¬

Expanded text:
do in unum, jam efficiuntur filii. do in unum, jam efficiuntur filii. ctione, qua etiam inimicos et persecutores nostros diligere jubemur, ea quae superius dicta sunt implere quis potest? Perfectio autem misericordiae, qua plurimum animae laboranti consulitur, ultra dilectionem inimici porrigi non potest; et ideo sic clauditur: Estote ergo vos perfecti, sicut et Pater vester qui in coelis est, perfectus est. Ita tamen ut Deus intelligatur perfectus tanquam Deus, et anima perfecta tanquam anima. 70. Gradum tamen esse aliquem in Pharisaeorum justitia, quae ad Legem veterem pertinet, hinc intelligitur, quod multi homines eos etiam a quibus diliguntur oderunt; sicut luxuriosi filii parentes coercitores luxuriae suae: ascendit ergo aliquem gradum qui proximum diligit, quamvis adhuc oderit inimicum. Ejus autem imperio, qui venit Lelentiam et benignitatem, cum eam usque ad inimici dilectionem perduxerit. Nam ille gra
Abbreviated transcription (Latin):
catorib equiꝑari testatur: ille pectoris dñici
recubitor. epłam de d̾i & ꝓximi dilectione cõ-¬
summans.: ñ iispiã inimicos monuerit. eẽ. dili¬
gendos. s absolute dixerit quia si diligamus
inuicem d̾s in nob̾ manet. & caritas eius in nob̃
ꝑfecta est. Qđd̃ siquem mouet: sciat eum ñ de
inimicoꝵ amore tacuisse. s illos fr̃m nomine
comphendisse. fr̃niq amoris intuitu diligi &
ꝓ eis p̃cepisse orari. scilicet ut ñ semꝑ inimici
remaneant. s resipiscant a diaboli laqueis no-¬
bisq germano fȩdere socientur. Nec durum
uideatiur: qi ñdum credentes ꝓpt̾ spem ta-¬
men credendi fr̃s appellari posse dicimus.
Nam idẽ iohannes eos etrã filios dei uocare
legituꝵ: quia iħc inquit moriturus erat ꝓ
gente. & ñ tantum ꝓ gente. s ut filios dei
qui erant disꝑsi congregaret in unum. Quã¬
diu enĩ disꝑsi. ñdum filii sunt: s conuenien¬

Expanded text:
catoribus aequiparari testetur, ille pectoris dominici catoribus aequiparari testetur, ille pectoris dominici recubitor Epistolam de Dei et proximi dilectione consummans, non uspiam inimicos monuerit esse diligendos, sed absolute dixerit: Quia si diligamus invicem, Deus in nobis manet, et charitas Dei in nobis perfecta est . Quod si quem movet, sciat eum non de inimicorum amore tacuisse, sed et illos fratrum nomine comprehendisse, fratremque amoris intuitu diligi, et pro eis praecepisse orari, scilicet ut non semper inimici remaneant, sed resipiscant a diaboli laqueis, nobisque germano foedere socientur. Nec durum videatur quod nondum credentes, propter spem tamen credendi fratres appellari posse dicimus. Nam idem Joannes eos etiam filios Dei vocitare legitur: Quia Jesus, inquit, moriturus erat pro gente, et non tantum pro gente, sed ut filios Dei qui erant dispersi, congregaret in unum . Quandiu enim dispersi, nondum filii sunt Dei, sed convenien
Abbreviated transcription (Latin):
dem habebitis: Nne & publicani hoc faci-¬
unt: Et si salutaueritis fr̃s ur̃os tantum: quid
amplius facitis: Nonne ethniciboc faciunt: Publi¬
canos quidẽ iudei exactores romanos uocabant:
qi de re publica curam habebant. Dicuntur
autẽ publicani. quia publica uectigalia exi¬
gunt: uł quia ꝑ plublica negocia lucra scłi se¬
ctantuur. Ethnici grece latine gentiles dicunt᷑:
nã ethnos grece gens dicitur. Atq id̾o gentiles
appellati sunt: qi tales sunt ut fuert̃ geniti.
sub peccato scilicet idolis seruientes. Talis gͦ
in hac euangłii sententia sensus est. Si etiã pec¬
catores. publicant & ethnici. erga dilectores su¬
os natura duce norunt. eẽ. benefici: qͣntum
ita cura neceẽ est sit uirtutis ubior. latiori sinu
dilectionis amplecti debetis etiam ñ amantes:
Unde quȩsitu dignum uidetur: quomͦ cum
dñs eos qui diligentes se solum diligunt. be¬
nefacientib sibi benefaciunt. amicis fenerant᷑.
ñ mͦ ñ ꝑfectam habe caritatem. uerum pec¬

Expanded text:
ublicani hoc faciunt? Et si salutaveritis fratres vestros tantum, quid amplius facitis, nonne et ethnici hoc faciunt? Publicanos quidem Judaei, exactores Romanos vocabant, qui de republica curam habebant. Dicuntur hic publicani, qui publica vectigalia exigunt, qui vel publica negotia saeculi lucra sectantur. Ethnici enim Graece, Latine gentes dicuntur. Nam ἔθνος Graece gens dicitur. Atque ideo gentiles nuncupati sunt, qui tales sunt ut fuerunt geniti, sub peccato scilicet idolis servientes. Talis enim in hac Evangelii sententia sensus est: Si etiam publicani et ethnici erga dilectores suos natura duce norunt eita cura necesse est sit virtutis uberior, latioris sinu dilectionis amplecti debetis etiam non amantes? Unde quaesitu dignum videtur, quomodo cum Dominus eos qui diligentes se solum diligunt, benefacientibus sibi benefaciunt, amicis fenerantur, non modo perfectam non habere charitatem, verum pec
Abbreviated transcription (Latin):
Sit gͦ elemosina tua in ipsa conscientia: u¬
bi multi elemosinã faciunt bona uolunta¬
te. etiã sĩ peccuniã uł siquid aliud qd̾ mopi
largiendum. ẽ ñ habent. Muiti autem fo-¬
ris faciunt & intus ñ faciunt: qͥ uł ambiti¬
Fone
uł alicuius rei temꝑalis gr̃a uolunt misccdes ui¬
deri. in quib sola sinistra oꝑari estim᷑ nda est.
Item alii quasi medium int̾ utrosq locum te¬
nent : ut & intentione quȩ ind̾o est elemosinã
faciãt. & tam̃ inserat se huic bone & optune uo-¬
luntati ñnulla etiã laudis uł cuiusciiq rei
fragilis & temꝑalis cupiditas. S dñs nr̃ multo
uehem̃tius ꝓhibet solam sinistrã in nob oꝑari:
quando etiã misceri eam uetat oꝑib dextirȩ.
Agitur enĩ de corde mundando: qđ nͥ fuerit
simplex. mundũ ñ erit. Simplex autẽ quomͦ
erit si duob dñis seruiat: nec una intentione
rerum et̾narum purificet aciem suã. s eam
mortalium quoq fragiliumq rerũ amore ob¬

Expanded text:
sit ergo elemosyna tua in ipsa conscientia tua, ubi multi elemosynam faciunt bona uoluntate, etiam si pecuniam uel si quid est aliud, quod inopi largiendum est, non habent. multi autem foris faciunt et intus non faciunt, qui uel ambitione uel alicuius temporalis rei gratia uolunt misericordes uideri: iItem alii quasi medium inter utrosque locum tenent, ut et intentione, quae in Deo est, eleemosynam faciant, et tamen inserat se huic bonae et optimae voluntati nonnulla etiam laudis vel cujuscunque rei fragilis et temporalis cupiditas. Sed Dominus noster multo vehementius prohibet solam sinistram in nobis operari, quando etiam misceri eam vetat operibus dexterae. Agitur enim de corde mundando, quod nisi fuerit simplex, mundum non erit. Simplex autem quomodo erit, si duobus dominis serviet, nec una intentione rerum aeternarum purificet aciem suam, sed eam mortalium quoque fragiliumque rerum amore ob
Abbreviated transcription (Latin):
& itum. uob̃ autem qui timetis nomen dnĩ
apparuit. quia & bonis & malis euangłiratus
est. xp̃c: siue istum solem uis acciꝑe ñ solum ho¬
minum s etiã pecoꝵ corꝑeis oculis ꝓlatum.
& istam pliuiã qua fructus gignunt᷑ qui ad
refectionem corꝑis dati sunt. Quantũ enĩ solati
um huic uitȩ afferat lux ista uisibilis & plui-¬
a corꝑalis: quis tam ingratus est ut ñ sentiat :
Qđ solatium uidemus & iustis in hac uita & pec¬
catorib commnunit ex hib̃i. N autem ait qui
solem facit oriri suꝑ bonos & malos. s addidit
suum: id .ẽ. quem ipse fecit atq constituit &
a nullo aliquid sumpsit ut faceret. sicut in
genesi de omĩb luminarib scribitur: qui ꝓ¬
prie potest dicere sua. cẽ. omĩa quȩ de nichilo cre¬
auit: ut hinc ammoneremur qͣnta lib̾alitate
inimicis nr̃is ͤ p̃cepto etus p̃stare debeamus quȩ
nos ñ creauimus. s ex munerib cius accepimꝰ.

Expanded text:
um: Vobis autem qui timetis nomen Domini, apparuit, et bonis et malis evangelizatus est Christus. Sive istum solem mavis accipere, non solum hominum, sed etiam pecorum corporeis oculis propalatum; et istam pluviam qua fructus gignuntur qui ad refectionem corporis dati sunt. Quantum enim hujus vitae solatium afferat lux ista visibilis, et pluvia corporalis, quis tam ingratus est ut non sentiat. Quod solatium videmus et justis in hac vita, et peccatoribus communiter exhiberi. Non autem ait: Qui facit solem oriri super bonos et malos, sed addidit, suum, id est, quem ipse fecit atque constituit, et a nullo aliquid sumpsit ut faceret; sicuti in Genesi de omnibus luminaribus scribitur; qui proprie potest dicere sua esse omnia quae de nihilo creavit: ut hinc admoneremur quanta liberalitate inimicis nostris ex praecepto ejus praestare debeamus, quae non creavimus, sed muneri
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq ñ ait. facite ista quia estis filiĩ: s facite
ista ut sitis filiĩ. Cum autẽ ad hoc nos uocat:
ꝑ ipsum unigenitũ ad similitudinẽ suam
nos uocat. Iile enĩ sicut consequent᷑ dicit

Expanded text:
Itaque non ait: Facite ista, quia estis filii; sed facite Itaque non ait: Facite ista, quia estis filii; sed facite ista ut sitis filii. Cum autem ad hoc nos vocat per ipsum Unigenitum, ad similitudinem suam nos vocat. Ille enim, sicut conseque
Abbreviated transcription (Latin):
one illos hab̾e credendum.ẽ. Et hoc est fortas
lagͦ dubitatione diligamus inimicos nrõs.
benefaciamus his qui ođunt nos. & oremꝰ
ꝓ eis qui ꝑsequunt᷑ nos: ut fiat qd̃ conse
sententię ex illa regula intelligenda . ẽ. qua
iohannes ait: dedit eis potestatem filios d̾i
fieri. Unus enĩ naturalit̾ est filius d̾i qui ne¬
scit omino peccare: nos autem potestate acce¬
pta efficimur filii. in quantũ ea quȩ ab illo
p̃cipuntur implemus. Unde & apłica dis¬
ciplina adoptionẽ apellat. qua in etnam here¬
ditatem uocamur: ut coheredes xp̃i. eẽ. pos¬
simus. filiigͦ efficimun regeneratione spĩta¬
li & adoptamur in regno di ñ tamꝗͣ alieni
s tamꝗͣ ab illo facti & creati hoc. ẽ. conditi:
ut unum beneficium sit qd̃ nͣ fecit. ẽẽ. ꝑ
onũpotentiã suã cum ante nichil eẽmus.
alt̾um qd adoptauit ut cum eo tamꝙͣ. filii
uita et̾na ꝓ nr̃a participatione frueremur.

Expanded text:
one illos habere credendum est. Et hoc est fortassone illos habere credendum est. Et hoc est fortassergo dubitatione diligamus inimicos nostros, benefaciamus his qui oderunt nos, et oremus pro eis qui persequuntur nos, ut fiat quod consesententiae ex illa regula intelligenda est qua et Joannes dicit: Dedit illis potestatem filios Dei fieri . Unus enim naturaliter Filius Dei est, qui nescit omnino peccare: nos autem potestate accepta efficimur filii, in quantum ea quae ab illo praecipiuntur, implemus. Unde et apostolica disciplina adoptionem appellat, qua in aeternam haereditatem vocamur, ut cohaeredes Christi esse possimus. Filii ergo efficimur regeneratione spiritali, et adoptamur in regnum Dei, non tanquam alieni, sed tanquam ab illo facti et creati, id est conditi, ut unum beneficium sit, quo nos fecit esse per omnipotentiam suam, cum ante nihil essemus; alterum, quo adoptavit, ut cum eo tanquam filii vita aeterna pro nostra participatione frueremur.
Abbreviated transcription (Latin):
ter quã dñs in cruce. pat̾ ait ignosce illis qi
nescunt qͥd faciunt. Ndum enim gr̾e sp̃s
inierant. Ista differentia peccatoꝵ: uidam
tradentẽ a petro negante distinguit. Non
qi petenti ñ sit ignoscendum. ne cont᷑ illã
sententiã dñi ueniamus qua p̃cipit semꝑ
ignoscendum. eẽ. frĩ petenti ut sibi fr̃ ig¬
noscat: s quia illius peccati tanta labes .ẽ
ut dep̃cantis humilitatẽ subire ñ possit.
etiã si peccatum suũ mala conscientia ag¬
noscere & enunciare cogatur. Cum enĩ dir̃
uidas. peccaui qđ tradiderim sanguinem.
iustum: facilius tam̃ desꝑatione cucurrit ad
laqueum. quã humilitate ueniã dep̃catus est.
Quaꝓpt̃ multum int̾est quali penitentiȩ ig¬
noscat ds. Multi enĩ multotiens se fatentur
peccasse. atq ita sibi succensent ut uehem̃t̃
ueniã ñ deponunt. Quã mentis affectionẽ:
ꝓpt̾ peccati magnitudinẽ iam de dampnati¬

Expanded text:
ter et Dominus in cruce ait Pater, ignosce illis, quia ter et Dominus in cruce ait Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Nondum enim gratiae Spinierant. Ista differentia peccatorum Judam tradentem, a Petro distinguit: non quia petenti non sit ignoscendum, ne contra illam sententiam Domini veniamus qua praecipit semper ignoscendum esse fratri petenti ut sibi frater ignoscat; sed quia illius peccati tanta labes est, ut deprecandi humilitatem subire non possit, etiamsi peccatum suum mala conscientia agnoscere et enuntiare cogatur. Cum enim dixit Judas, Peccavi, quod tradiderim sanguinem justum , facilius tamen desperatione cucurrit ad laqueum, quam humilitate veniam deprecatus est. Quapropter multum interest quali poenitentiae ignoscat Deus. Multi enim multo citius se fatentur peccasse, atque ita sibi succensent ut vehementer se veniam non deponunt. Quam mentis affectionem propter peccati magnitudinem, jam de damnati
Abbreviated transcription (Latin):
captiui tenentur: Ita recte pro eis oramus. dũ
eis hoc fieri qd̾ nob̃ desideramus: ut quos in
p̃senti temꝑe patimur inimicos. ꝑ correctio¬
nem uitȩ consortes postmodum babeamus.
in regno. Rursus hic oboritu illa quȩstio:
si ꝓ mnimicis nos dñs orate iubet. cur apłs
iohannes dicat. siquis scit peccare frem su
minus uitã peccanti ñ ad mortem: est autẽ
peccatum ad mortẽ. ñ ꝓ illo dico ut quis¬
roget. Aꝑte enĩ ostendit. eẽ quosdã fr̃s ꝓ qͥbꝰ
orare nob ñ p̃cipitur: cum dñs etiam ꝓ ꝑ
sequutorib nr̃is orare nos iubieat. Nec ista
questio solui potest: nͥ fͣteamur aẽẽ. aliqua
ri: multis diuinarũ scͥpturarum docum̃tis
ꝓbari potest. Peccatum gͦ frĩs ad mortem
& adu̾sus ipsam gr̃am qua reconciliatus. ẽ
do. inuidentiȩ facib agitatur. Peccatum au-¬
tem ñ ad mortem est: si quisꝗͣ ñ amorem a
fr̃e alienauerit. s officra fr̃nitati debita ꝑ ali¬
quam infirmitatẽ animi ñ exhibuerit. ꝓꝓ.¬

Expanded text:
ant bonum; ita recte pro eis oramus, dum hoc eis fieri quod nobis desideramus; ut quos in praesenti tempore patimur inimicos, per correctionem vitae consortes postmodum habeamus in regno. Rursus hic oboritur alia quaestio: Si pro inimicis nos Dominus orare jubet, cur apostolus Joannes dicat: Si quis scit peccare fratrem minus vitam qui peccat non ad mortem: est autem peccatum ad mortem, non pro illo dico ut roget . Aperte enim ostendit esse quosdam fratres orare nobis praecipitur, cum Dominus etiam pro persecutoribus nostris orare nos jubeat . Quae solvi quaestio non potest, nisi fateamur esse aliqua ri, multis divinarum Scripturarum documentis probari potest. Peccatum ergo, fratres, ad mortem et adversus ipsam gratiam qua reconciliatus est Deo, invidentiae facibus agitatur. Peccatum autem non ad mortem est, si quisquam non amorem a fratre non alienaverit, sed officia fraternitatis debita per aliquam infirmitatem animi non exhibuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
rit ñ placere hominib. qi ñ id̾o recte faci-¬
ebat ut placeret homitub. s ut d̾o ad cuiꝰ
amorem corda hominum uolebat conu̾tere.
eo ipso quo placebat hominib. Sicut gͦ ñ ab¬
surde loqueretur qui diceret. oꝑa qua na-¬
apłs conuenient᷑ diceret. in hac oꝑa qua ho¬
minib placeo ñ hominib s d̾o pliceo quia ñ
hoc appeto. s ad id refero ut me imitentur qͦs
saluos fieri uolo. Laus enĩ humana. ñ appeti
a recte faciente. s subsequi debet recte facien¬
tem: ut illi ꝑficiant qui etiã imitari possunt
qd laudant᷑. ñ ut hic pucet aliquid sibi eos
ꝓdesse quem laudant. Sequit᷑. Cum gͦ facis
elemosinã noli tuba canere ante te. sicut hy¬
pochrite faciunt. in sẏnagogis & in uicis: ut¬

Expanded text:
rit non placere hominibus, quia non ideo recte facirit non placere hominibus, quia non ideo recte faciebat, ut placeret hominibus, sed ut Deo, ad cujus amorem corda hominum volebat convertere, eo ipso quo placebat hominibus. Sicut ergo non absurde loqueretur qui diceret: In hac opApostolus convenienter diceret: In hac opera qua hominibus placeo, non hominibus, sed Deo placeo. Quia non hoc appeto, sed ad id refero, ut me imitentur quos salvos fieri volo, laus enim humana non appeti a recte faciente, sed sequi debet recte facientem, ut illi proficiant, qui etiam imitari possunt quod laudant, non ut hic putet aliquid sibi eos prodesse quem laudant. Sequitur: Cum ergo facis eleemosynam, noli tuba canere ante te, sicut hypocritae faciunt in synagogis,
Abbreviated transcription (Latin):
itaq uirtus s causa uircutis. apud dm mer¬
cedem habet. Et si a recta semita paululum
declinaueris: ñ int̾ẽst utrũ ad dext̾am uradas
an ad sinistram. cum rectum iter amiseris.
Unde & subditur. Alioquin mercedẽ ñ habe
querit: hoc ipsum illi deputabit᷑ ꝓ merce-¬
de. cuius amore bona oꝑa fecisse u̾idetur.
S apud d̾m sine mercede est: qr ñ ꝑ illius
amore nec ꝓ ȩt̃nȩ uitȩ desiderio uiud fecis¬
se inuenitur. Unde & in alio loco fatuȩ uir¬
gines lampades ornasse. s oleum in eis ñ ha-¬
bere. describunt᷑: qr nitorem głe quem fo¬
rinsecus quȩsierunt. intra cordis conscienti¬
am ñ continere monstrant᷑. Et ob hoc meri¬
to ab ętni regis nuptiis pulsantes ad ianuã
absentem. p̃sentem cernere ñ merent᷑. Nam
illud qd̾̃ apłs dicit. si hominib placerẽ. xp̃i
seruus ñ ẽẽm. & hoc qđ alio loco ait. sicut
& ego ꝑ omĩa omĩb placeo. qui ñ intelli-¬
gunt cont᷑rium putant: cum ille se dire-¬

Expanded text:
itaque virtus, sed causa virtutis apud Deum mercedem habet. Et si a recta semita paululum deviaveris, non interest utrum ad dexteram vadas, an ad sinistram; cum verum iter amiseris.Unde et subditur: Alioqui mercedem non habebquaerit, hoc ipsum deputabitur illi pro mercede, cujus amore bona opera fecisse videtur; sed apud Dominum sine mercede est, quia non pro illius amore, nec pro aeternae vitae desiderio aliquid fecisse invenitur. Unde et in alio loco fatuae virgines lampades ornasse, sed oleum in eis non habere describuntur . Quia nitorem gloriae, quem forinsecus quaesierunt, intra cordis conscientiam non continere monstrantur. Et ob hoc merito ab aeterni Regis nuptiis pulsantes januam repunt, praesentem cernere non merentur. Nam illud quod Apostolus dicit: Si hominibus placerem, Christi servus non essem ; et hoc quod in alio loco ait: Sicut et ego per omnia omnibus placeo , qui non intelligunt, contrarium putant; cum ille se dixe
Abbreviated transcription (Latin):
notescere ut hẏpochritȩ: manifestum. ẽ. enĩ
hypochritas ñ qd̾ oculis p̃tendunt hominũ
id etiã corde gestare. Sunt autẽ hẏpochritȩ
simulatores tameꝗ  p̃nunciatores ꝑsonariim
alienarum: sicut in theatricis fabulis. Nenĩ
qui agit partes agamennonis in tragedia
u̾bi gr̾a. siue alicuius alt̾is ad historiam uł
fabulã que agitur ꝑtinentis. uere ipse est:
s sumulat eum & hypochrita dicit᷑. Sic in
eccłiis uł in omi uita humana quisqͥs uult¬

Expanded text:
notescere, ut hypocritae. Manifestum est autem hypocritas non quod oculis praetendunt hominum, id etiam corde gestare. Sunt enim hypocritae simulatores, tanquam pronuntiatores personarum alienarum, sicut in theatricis fabulis. Non enim qui agit partes Agamemnonis in tragoedia, verbi gratia, sive alicujus alterius ad historiam vel fabulam quae agitur pertinentis, vere ipse est; sed simulat eum, et hypocrita dicitur. Sic in Ecclesia, vel in omni vita humana, quisquis se vult
Abbreviated transcription (Latin):
quãꝗͣ in hoꝵ u̾bis ñ boc inuenitur qd̾ op¬
tauerint s qđ p̃dixerint. Nenim cũ ait
dñs ue tͥ capharnaum. alud sonat nͥ ali¬
quid mali euenturum illi fore merito in¬
fidelicatis: qđ futurum dñs ñ maliuolen¬
tia optabat. s diuinitate cernebat. Et apo¬
stolus ñ ait reddat: s reddet illi dñs iux¬
ta oꝑa eius. Qđ u̾bum p̃nunciantis est ñ
p̃cantis. Item alio loco idem apłs enume¬
rans capitalib crimiib obnoxios:
ubet cum huuismodi nec cibum sume¬
re. Qd ñ contͣrium est ullo mͦ huic dni
mandato de dilectione & benificientia
in illis agimus. siue beneficia tͥbuendo. siue
corripiendo. siue ammonendo. siue etia ex¬
commnunicando: ad hoc debemus factre
ut ñ inimici ꝑmaneant s ut fr̃s fiant.
Quid enĩ orandum est ꝓ ꝑsequentibꝰ nos.¬

Expanded text:
quam in horum verbis non hoc invenitur quod optaverint, sed quod praedixerint. Non enim cum ait Dominus, Vae tibi, Capharnaum, aliud sonat nisi aliquid mali eventurum illi fore merito infidelitatis, quod futurum Dominus non malevolentia optabat, sed divinitate cernebat. Et Apostolus non ait, Reddat, sed, Reddet illi Dominus juxta opera ejus: quod verbum praenuntiantis est, non imprecantis. Item alio loco idem Apostolus, enumerans capitalibus criminibus obnoxios, jubet cum hujuscemodi nec cibum sumere . Quod nec contrarium est ullo modo huic Domini mandato de dilectione et beneficentia in illis agimus, sive beneficia tribuendo, sive corripiendo, sive admonendo, sive etiam excommunicando, ad hoc debemus facere, non ut inimici permaneant, sed ut fratres fiant. Quid enim orandum est pro persequentibus nos
Abbreviated transcription (Latin):
UIIi p̃cepta d̾i imbecillitate
sua ñ scõꝵ uirib estimantes.
putant. eẽ. impossibilia quȩ
p̃cepta sunt: & dicunt suffice¬
re uirtutib ñ odisse inimicos.
cet̾um diligere plus p̃cipi quã
humana natura patiatur. Sciendum est
fecta que fecit dauid in saule & absalon.
Stephanus quoq martyr ꝓ inimicis se la¬
pidantib dep̃catus est: & paulus anathe¬
ma cupit. eẽ. ꝓ ꝑsequutorib aus. Hec.
autem iħc & docuit ce fecit dicens: pat
ignosce eis. qđ̃ enim faciunt nesciuint. Oritͤ

Expanded text:
ulti praecepta Dei imbecillitate sua, non sanctorum viribus aestimantes, putant esse impossibilia quae praecepta sunt, et dicunt sufficere virtutibus, non odisse inimicos: caeterum diligere plus praecipi, quam humana natura patiatur. Sciendum est fecta. Quae fecit David in Saul et Absalon . Stephanus quoque martyr pro inimicis se lapidantibus deprecatus est . Et Paulus anathema cupit esse pro persecutoribus suis . Haec autem Jesus et docuit et fecit, dicens: Pater, ignosce eis, quid enim faciu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ex iudeis qui conuenerant ad mariã
credidunt: s tam̃ multi. Quidã uͦ ex eis.
siue ex iudeis qͥ conuenerant siue ex eis qui
credidant abiert̃ ad phariseos. & dixerunt¬
eis quȩ fecit iħc: suie annuntiando. ut ipsi
crederent. siue potuis ꝓdendo ut seuirent.

Expanded text:
convenerant ad Mariam, crediderunt, sed tamen multi. Quidam vero ex eis, sive ex Judaeis, qui convenerant, sive ex eis qui crediderant, abierunt ad Pharisaeos, et dixerunt quae fecit Jesus, sive annuntiando ut et ipsi crederent, sive potius prodendo ut saevirent.
Abbreviated transcription (Latin):
dis. & si uiuis mortuus es. Cuidam dñs
differenti sequi eum & dicenti. eã prius se¬
pelire patrem meũ. sine inquit mortuos
sepelire mortuos suos: tu ueni sequere me.
Erat ibi mortuus sepeliendus: erant ibi ce
mortui. mortuũ sepulturi. Ille mortuus in
carne: illi mortui in anima. Unde mors
in anima: Quia non ẽ. fides. Unde mors in
corpore: Quia non ẽ. ibi anima. Ergo: ani¬
ma animȩ tuȩ. fides est. Qui credit inme in.¬
quit: ȩtiã si mortuus fuerit iuiuet: incarne
in anima. donec resurgãt &e caro. numꝗͣ: po-¬
stea moritura. Hoc est qui credit in me licet
moriat᷑ uiet. Et omĩs qui uiuit in carne.
& credit in me: et si moriatur ad tempus
propt̃̾ mortem carnis. non moriet᷑ in ęter.¬

Expanded text:
dis, etsi vivis, mortuus es. Cuidam Dominus dis, etsi vivis, mortuus es. Cuidam Dominus differenti sequi eum, et dicenti, Eam prius sepelire patrem meum: Sine, inquit, mortuos sepelire mortuos suos; tu veni, sequere me . Erat ibi mortuus sepeliendus, erant ibi et mortui mortuum sepulturi: ille mortuus in carne, illi in anima. Unde mors in anima? Quia non est fides. Unde mors in corpore? Quia non est ibi anima. Ergo animae tuae anima fides est. Qui credit in me, inquit, etiamsi mortuus fuerit in carne, vivet in anima; donec resurgat et caro nunquam postea moritura. Hoc est, Qui credit in me, licet moriatur, vivet. Et omnis qui vivit in carne et credit in me, etsi morietur ad tempus propter mortem carnis, non morietur in aeter
Abbreviated transcription (Latin):
lite inebriari uino. in quo ẽ. omĩs luxuria.
Dicunt. Non possumus. Forte audiunt me
aliqui inmundi. lasciuiis & flagitiis inqui¬
nati : quib dicit᷑. Nolite hoc facere ne pere¬
atis: & respondent. Non possumus tolli a
consuetudine nr̃a. Odñe: istos resuscita.
Ego sum inquit. resurrectio & uita. Ideo
resurrectio: quia uita. Qui credit in me: ea¬
am si mortuus fuerit uiuet. Et omĩs qui
uiuit & credit in me: non morietur in
ȩternũ. Quid ẽ. hoc qui credit in me ȩtiã¬
si mortinis fuerit uiuet: Si ut lazarus mor¬
tuus ẽ. uiuet: quia ñ est d̃s mortuoꝵs sed
cuuoꝵ. De olim mortuis patrib hoc est de a.¬
oraham. de isaac. de lacob. tale responsũ uide.¬
is dedit. Ego sum d̾s abraham. d̾s isaac: ds
iacob. Nlon ẽ. ds mortuoꝵs sed uiuoꝵ: om̃s
enim illi uiuunt. Crede gͦ. & si mortuus fue.¬
ris uiues: si autem ñ credis. et cũ uiuis mor¬
tuus es. Probemus & hoc: quia si non cre.¬

Expanded text:
lite inebriari vino in quo est luxuria : lite inebriari vino in quo est luxuria : dicunt, Non possumus. Forte audiunt me aliqui immundi, lasciviis et flagitiis inquinati, quibus dicitur, Nolite hoc facere, ne pereatis: et respondent, Non possumus tolli a consuetudine nostra. O Domine, istos resuscita. Ego sum, inquit, resurrectio et vita. Ideo resurrectio, quia vita. 15. Qui credit in me, etiamsi mortuus fuerit, vivet: et omnis qui vivit et credit iaeternum. Quid hoc? qui credit in me, etiamsi mortuus fuerit, vivet; sicut Lazarus mortuus est, et vivit, quia non est Deus mortuorum, sed vivorum . De olim mortuis patribus, hoc est de Abraham, de Isaac, de Jacob, tale responsum Judaeis dedit: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob; non est Deus mortuorum, sed vivorum , omnes enim illi vivunt . Crede ergo; et si mortuus fueris, vives: si autem non credis; et cum vivis, mortuus es. Probemus et hoc, quia si non cre
Abbreviated transcription (Latin):
hic. frat̃ meus ñ ẽẽt. mortuus. Sed &e nunc
scio: quia quȩcũq poposceris adõ. dabit
tibi ds. Non dixit. sed & modo rogo te ut
resuscites frẽm meũ. Unde enĩ sciebat. si fr̾ĩ
eius resurgere utile fuerit: Hoc tantũ dix̃
scio quia potes. si uis facis: utrũ autem tu¬
tuus. Hoc ambiguum fuit. Non enĩ ait.
modo resuscito frẽm tuũ: sed resurget frat̃
tuus. Dicit ei Marcha. Scio. quia resurget
in resurrectione: in nouissimo die. De illa
resurrectione secura sũ: de hac incerta sum̃.
Dicit ei iħc. Ego sum resurrectio & uita. Dicis
resurget frater meus in nouissima die: uerũ
est. Sed ꝑ quem tunc resurget: potest ce mͦ.
Quia ego sum in quit resurrectio et uita. An¬
dite fratres: audite quid dicat. Certe tota ex¬
pectatioerat circũ stantium: ut reuiuisceret
lazarus unus quatriduanus mortuus. Audi¬
amus: & resurgamus. Quã multi sunt in
hoc popło: quos premit consuetudinis mo.¬
les. forte audiunt me quidã quib dicit᷑ : no.¬

Expanded text:
et mortuus; sed et nunc scio quia quaecumque poposceris a Deo, dabit tibi Deus. Non dixit, Sed et modo rogo te ut resuscites fratrem meum. Unde enim sciebat, si fratri ejus resurgere utile fuerit? Hoc tantum dixit, Scio quia potes, si vis facis: utrum enim tuus. Hoc ambiguum fuit. Non enim ait, Modo resuscito fratrem tuum; sed, Resurget frater tuus. Dicit ei Martha: Scio quia resurget in resurrectione, in novissima die. De illa resurrectione secura sum, de hac incerta sum. Dicit ei Jesus: Ego sum resurrectio. Dicis, Resurget frater meus in novissima die: verum est; sed per quem tunc resurget, potest et modo, quia Ego sum, inquit, resurrectio et vita. Audite, fratres, audite quid dicat. Certe tota exspectatio erat circumstantium ut revivisceret Lazarus, unus mortuus quatriduanus: audiamus, et resurgamus. Quam multi sunt in hoc populo, quos premit consuetudinis moles! Forte audiunt me quidam, quibus dicitur, No
Abbreviated transcription (Latin):
debet in accusationẽ maloꝵ oꝑum: ut molen¬
tȩ penitendi cedat consuetudo peccandie
Et dixit. Ubi posuistis eum: Scisti quia
mortuus sit: & ubi sit sepultus ignoras: Et
ista significatio est: quia sic ꝑditũ hominẽ
quasi nescit ds̃. Non ausus sũ dicere nescit.
Quid enĩ ille nescit: Sed quasi nescit. Unde
hoc ꝓbamus : Dñm audi dicturũ: in udicio.
Non noui uos: discedite ame. Quid ẽ. non
uos noui: Nonuos uideo in luce mea: nõ
uos uideo in illa iusticia quã noui. Sic ethic
tanquã nesciens talem peccatorem: dixit. Ubi
posuistis eume Talis est uox dñi inparadiso:
postea quã homo peccauit. Adã ubi es: Dicũt
ei. Dñe. ueni & uide. Quid ẽ. uide: Miserere.
Uidet enĩ dñs qͣndo miseret᷑. Unde illi dr̃ uide

Expanded text:
debet in accusatione malorum operum, ut violendebet in accusatione malorum operum, ut violentiae poenitendi cedat consuetudo peccandi? 20. Et dixit: Ubi posuistis eum? Scisti quia mortuus sit, et ubi sit sepultus ignoras? Et ista significatio est, quia sic perditum hominem quasi nescit Deus. Non ausus sum dicere, Nescit: quid enim ille nescit? Sed quasi nescit. Unde hoc probamus? Dominum audi dicturum in judicio, Non novi vos; discedite a me . Quid est, Non novi vos? Non vos video in luce mea, non vos video in illa justitia quam novi. Sic et hic tanquam nesciens talem peccatorem, dixit, Ubi posuistis eum? Talis est vox Dei in paradiso posteaquam homo peccavit, Adam, ubi es ? Dicunt ei: Domine, veni, et vide. Quid est, vide? Miserere. Videt enim
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo enĩ fluctuas. & mala ꝓ malis rẽdere p̃pa¬
ras: quia xp̃c dormit in naui. Incorde emm
tuo somnus xp̃i. obliuio fidei. Namsi excites
xp̃m idẽ. recolas fidem: quid tibi dicit tãꝙͣ
uigilans xp̃c in corde tuo: Ego audiui demo¬
nium habes: & pro eis oram. Audit dñs &
patitur. audit seruis & irascitur: Sed uin¬
dicari uis. Quid enĩ ego iam sum uindicat᷑.¬
Sic cũ tͥ hȩc loquit᷑ fides tua. quast inperat᷑
uentis cx fluctib et fit tranquillitas magna.
Quomͦ ergo hoc est excitare. xp̃m in naui. ex¬
citare fidem: sic in corde hominis quẽ p̃mit
magna moles & consuetudo peorandi. incor¬
de hominis transgressoris ȩtiam scĩ eugłii.
contemptoris pęnarũ ȩternarũ. fremat xp̃o:
increpet se homo. Audi adhuc. Fleuit xp̃c:
Ofleat se homo. Quare enĩ fleuit xp̃c: nͥquia
turbauit se ipsum: nisi quia fides hominis
sibi merito displicentis fremere quodã mͦ

Expanded text:
Ideo enim fluctuas, et mala pro malis reddere praepaIdeo enim fluctuas, et mala pro malis reddere praeparas, quia Christus dormit in navi. In corde enim tuo somnus Christi, oblivio fidei. Nam si excites Christum, id est recolas fidem, quid tibi dicit tanquam vigilans Christus in corde tuo? Ego audivi, Daemonium habes , et pro eis oravi: audit Dominus, et patitur; audit servus, et indignatur! Sed vindicari vis. Quid enim? ego jam sum vindicatus? Cum tibi haec loquitur fides tua, quasi imperatur ventis et fluctibus, et fit tranquillitas magna. Quomodo ergo hoc est excitare Christum in navi, excitare fidem; sic in corde hominis quem premit magna moles et consuetudo peccati, in corde hominis transgressoris etiam sancti Evangelii, contemptoris poenarum aeternarum, fremat Christus, increpet se homo. Audi adhuc: flevit Christus, fleat se homo. Quare enim flevit Christus, nisturbavit semetipsum, nisi quia fides hominis sibi merito displicentis fremere quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
zatus sum & iterum ad eadẽ reuolutus sũ.
Quro facio. quo eo: unoe euado: Quando
ista dicis iam fremit xp̃c: quia fides fremit.
In uoce frementis. apparet spes resurgentis.
Si ipsa fides intus: ibi est xp̃c fremens. Si
fides in nobis: xp̃c in nobis. Quid enĩ aliud
tuo. Hinc est illud quod dormiebat in na.¬
ui. & cum periclitarentur discipłi immi¬
nente iam naufragio accesserunt ad eum.
excitauerunt eum: surrexit xp̃c. impera¬
uit uentis & fluctib. et facta ẽ. tranquilli¬
tas magna. Sic & tu. Intraut uenti cortuũ:
utiq ubi nauigas ubi hanc uitam canquã
procellosum & ꝑiculosum pelagus transis.
Intrant uenti. mouent fluctus. turbant na-¬
uem. Qui sunt uenti: Audisti conuicium:
irasceris. Conuiciũ uentus est: iracundia
fluctus ẽ. Periclitaris: disponis responde. dis.¬
ponis maledictũ maledicto reddere: iã nauiꝰ
ꝓpinquat naufragio. E xcita xp̃m dormientẽ.

Expanded text:
zatus sum, et iterum ad eadem revolutus sum: zatus sum, et iterum ad eadem revolutus sum: quid facio? quo eo? unde evado? Quando ista dicis, jam fremit Christus; quia fides fremit. In voce frementis apparet spes resurgentis. Si ipsa fides intus, ibi est Christus fremens: si fides in nobis, Christus in nobis. Quid enim aliud tuo. Hinc est illud quod dormiebat in navi: et cum periclitarentur discipuli, jam imminente naufragio accesserunt ad eum, et excitaverunt eum: surrexit Christus, imperavit ventis et fluctibus, et facta est tranquillitas magna . Sic et tu: intrant venti cor tuum, utique ubi navigas, ubi hanc vitam tanquam procellosum et periculosum pelagus transis; intrant venti, movent fluctus, turbant navim. Qui sunt venti? Audisti convicium, irasceris; convicium ventus est, iracundia fluctus est: periclitaris, disponis respondere, disponis maledictum maledicto reddere, jam navis propinquat naufragio; excita Christum dormientem.
Abbreviated transcription (Latin):
iħe: uerũ ẽ. sed quia uoluit. Mortuus ẽ.
iħc: uerum ẽ. sed qr uoluit. In illius po¬
testate erat sic uel sic affici uel ñ affici. Uer.¬
bũ enim animã suscepit & carnẽ: totius
hominis sibi coaptans in ꝑsonȩ unuate
naturã. Nam &e anima apłi uerbo illus.¬
trata est: anima petri nerbo illustrata ẽ.a.¬
uerbum caro factũ est: de nulla dictum est
ego & pater unũ sumus. Anima & caro xp̃i.
cum uerbo dĩ una ꝑsona est: unus xp̃e est.
Ac ꝑ hoc ubi sumina potestas ẽ. scđ̃m uolũ.¬
tatis nutum tractat᷑ infirmitas. Hoc est tur.¬
bauit semet ipsum. Dixi potestatẽ: attende
significationẽ. Magnus reus est: quẽ mortis
quatriduũ & illa significat sepultura. Quid
est quod turbat semet ipsũ xp̃e: nisi ut sig.¬
nificet tibi quomͦ turbari tu debeas cũ tan¬
ta mole peccati grauaris & p̃meris: Atden¬
disti enĩ te: uidisti te reum. computasti tibi.
lit me eugłium audiui & contempsi. bapti¬

Expanded text:
 verum est, sed quia voluit; mortuus est  verum est, sed quia voluit; mortuus est Jesus, verum est, sed quia voluit: in illius potestate erat sic vel sic affici, vel non affici. Verbum enim animam suscepit et carnem, totius hominis sibi coaptans in personae unitate naturam. Nam et anima Apostoli Verbo illustrata est, anima Petri Verbo illustrata est, aVerbum caro factum est ; de nulla dictum est, Ego et Pater unum sumus . Anima et caro Christi cum Verbo Dei una persona est, unus Christus est. Ac per hoc ubi summa potestas est, secundum voluntatis nutum tractatur infirmitas: hoc est, turbavit semetipsum. 19. Dixi potestatem, attendite significationem. Magnus reus est, quem mortis quatriduum et illa significat sepultura. Quid est ergo quod turbat semetipsum Christus, nisi ut significet tibi quomodo turbari tu debeas, cum tanta mole peccati gravaris et premeris? Attendisti enim te, vidisti te reum, computasti tibi: lit me; Evangelium audivi, et contempsi; bapti
Abbreviated transcription (Latin):
uidissent mariã quia cito surrexit & exiit.
secuti sunt eam: dicentes. quia uadit ad mo¬
numentũ ut ploret ibi. Quate hoc ꝑtinuit
ad ȩugłistam narrare : ut uideamus quȩ
occasio fecerit ut plures ibi ẽẽnt. quando la.¬
zarus resuscitatus est. Putantes enim uidei
propterea illam festinare. ut doloris sui
solatium lacrimis quereret. secuti sunt eam:
ut tam grande miraculũ quatriduam mor¬
tui resurgentis testes plurimos inuenirent.
Maria ergo cũ uenisset ubi erat iħc: ui.¬
dens eum cecidit ad pedes eius & dixit ei.
Domine: si hic fuisses frat̾ m̃s ñ esset mor-¬
tuus. Iħc gͦ ut uidit eam plorantẽ. & ude-¬
os qui cũ illa erant plorantes: fremuit sp̃u.
&e turbanit se ipsum. et dixit. Ubi posuistis
eum: Nescio quid nobis insinuauit: fre¬
mendo spũ & turbando se ipsum. Quis em̃
in quirite significationẽ. Turbaris tu no.¬
lens: turbatur. xp̃c quia uoluit. E suriuit
iħc. Uerum est: sed quia uoluit. Dormunt

Expanded text:
idissent Mariam, quia cito surrexit et exiit, secuti sunt eam, dicentes: Quia vadit ad monumentum, ut ploret ibi. Quare hoc pertinuit ad evangelistam narrare? Ut videamus quae occasio fecerit ut plures ibi essent, quando Lazarus resuscitatus est. Putantes enim Judaei, propterea illam festinare, ut doloris sui solatium lacrymis quaereret, secuti sunt eam, ut tam grande miraculum quatriduani mortui resurgentis testes plurimos inveniret. Maria ergo cum venisset ubi erat Jesus, videns eum, cecidit ad pedes ejus, et dixit ei: Domine, si hic fuisses, frater meus non esset mortuus. Jesus ergo, ut vidit eam plorantem, et Judaeos qui cum illa erant plorantes, fremuit spiritu, et turbavit semetipsum, et dixit: Ubi posuistis eum? Aliquid nobis insinuavit fremendo spiritu, et turbando seipsum. Quis enim inquirite significationem. Turbaris tu nolens, turbatur Christus, quia voluit. Esurivit Jesus, verum est, quia voluit; dormivit
Abbreviated transcription (Latin):
me audis: s propt̾ pplm̃ qͥ circũstat dixi ut
credant qr tu me misisti. Hȩc cũ dixisset:
uit: uoce magna clamauit. Quã difficile
surgit: quẽ moles male consuetudinis pre-¬
mit. S tam̃ surgit: occulta grã int̾ uiuifi¬
catur surgit. Post uocem magnã quid ẽ. fac.¬
tũe Uoce magna clamauit: lazare ueni
foras. Et statim prodiit qui fuerat mortuus.
ligatus pedes & manus: et facies illiꝰ sudario
erat ligata. Quomͦ processit ligatis pedibmi:¬
raris: & ñ miraris quia resurrexit quatri.
duanus: In utroq potentia dñi erat: ñ ui.¬
res mortui. Processit: & ad huc ligatus est
adhuc in uolutus. Tam̃ foras iam processit.
Quid significat: Qndo contempnis mortu.¬
us iaces: & si tanta quanta dixi contemins.
sepultus iaces. Quando confiteris ꝓcedis.
Quid ẽ. enĩ ꝓcedere: nisi ab occultis uelut
exeundo manifestari: Sed ut confitearis
ds facit. uoce magna clamando: id ẽ. mag.¬
na gr̃a uocando. I dõ cum processisset mor.¬

Expanded text:
 propter populum qui circumstat, dixi, ut credant quia tu me misisti. Haec cum dixisset, vit, voce magna clamavit. Quam difficile surgit, quem moles malae consuetudinis premit! Sed tamen surgit: occulta gratia intus vivificatur; surgit post vocem magnam. Quid est factum? Voce magna clamavit: Lazare, veni foras. Et statim prodiit qligatus pedes et manus; et facies illius sudario erat ligata. Quomodo processit ligatis pedibus mirararis, et non miraris quia resuduanus? In utroque potentia Domini erat, non vires mortui. Processit, et adhuc ligatus est: adhuc involutus, tamen foras jam processit. Quid significat? Quando contemnis, mortuus jaces; et si tanta quanta dixi contemnis, sepultus jaces: quando confiteris surgis, tunc procedis. Quid est enim procedere, nisi ab occultis velut exeundo manifestari? Sed ut confitearis, Deus facit voce magna clamando, id est, magna gratia vocando. Ideo cum processisset mor
Abbreviated transcription (Latin):
num. Credis hoc: Ait illi. Utiq dnẽ.
Ego credidi quia tu es xp̃c filius dĩ: qui
in hunc mundũ uenisti. Quando hoc cre.¬
didi quia tues resurrectio. credidi quia
tu es uita: credidi quia qui credit inte
& si moriatur uiuet. & qui uiuit et
credit inte non morietur in ȩternũ. Etcũ
hec dixisset: abiit & uocauit mariã soro.¬
rem suam silentio. dicens. Magister ad est:
& uocat te. Aduertendũ est: quẽ ad modũ
suppressam uocẽ silentiũ nuncupauit. Nã
quomͦ siluit. quȩ dixit magister ad est & uo.¬
cat te: Aduertendũ ȩtiam quẽ ad moduni
eugłista ñ dixerit ubi. uel quando. uel qͦ mͦ
Mariam dñs uocauerit: ut hoc in uerbis
marthȩ potius intelligeret᷑. narrationis ue.¬
ritate seruata. Iua ut auoiuit. surrexit cito
& uenit ad eum. Nondũ enim uenerat

Expanded text:
« Credis hoc? Ait illi: Utique Domine. Ego credidi quia tu es Christus Filius Dei qui in hunc mundum venisti. » Quando hoc credidi quia tu es resurrectio, credidi quia tu es vita, credidi quia qui credit in te, etsi moriatur, vivet. Et qui vivit et credit in te, non morietur in aeternum. « Et cum haec dixisset, abiit et vocavit Mariam sororem suam, silentio dicens: Magister adest et vocat te. Advertendum est quemadmodum suppressam vocem silentium nuncupavit. Nam quomodo siluit quae dixit: Magister adest, et vocat te? Advertendum etiam quemadmodum evangelista non dixerit ubi, vel quando, vel quomodo Mariam Dominus vocaverit, ut hoc in verbis Marthae potius intelligeretur, narrationis veritate servata. Illa ut audivit surgit cito, et venit ad e
Abbreviated transcription (Latin):
ea dignus est tunc eam accepit quisq cũ mo.¬
ritur. Priores acceꝑunt patriarchȩ: uidete
ex quo requiescunt posteriores ꝓpħȩ. recen.¬
cotidie boni fideles. Et alii in ista requie iam
diu sunt: alii non tam diu. alii annis pauci.¬
orib alii in recenti tempore. Cũ uero ab hõc
somno euigilabunt: simul om̃s qđ ꝓmis.¬
sum est accepturi sunt. Lazarus amicus nr¬

Expanded text:
ea dignus est, tunc accipit quisque cum moritur. Priores acceperunt patriarchae, videte ex quo requiescunt: posteriores prophetae, recenuotidie boni fideles. Et alii in ista requie tam diu sunt, alii non tam diu, alii annis paucioribus, alii nec recenti tempore. Cum vero ab hoc somno evigilabunt simul omnes, quod promissum est accepturi sunt +. In n
Abbreviated transcription (Latin):
Quod non uis pati: facere noli. Et hanc
legem transgrediuit᷑ homines. Ecce alter
dies mortis. Data est ȩtiam lex diuinitus ꝑ
famulũ di moysen: dictũ est illic ñ occides.
ñ mechaberis. non falsũ testimoniũ dices.
honora patrẽ & matrem: ñ concupisces rem
prarimi tui. Ecce lex scripta est: & ipsa cõ¬
tempnit᷑. Adde tertiũ diem mortis. Quid
restat: benit & eugłium : predicatur regnũ
uitam promittit ȩternam: & ipsa contempni¬
tur. transgrediunt᷑ homines engłium. Ecce
quartus dies mortis: merito iam putet:.
N uinquid & talib neganda est miscdia : Ab.¬
sit. Etiam ad tales dñs excitandos ñ dedig.¬
natur aecede. Multi autẽ ex uideis uenerãt
ad mariam & marthã: ut consolarent᷑ eas
de: fr̾ȩ suo. Martha gͦ ut cognouit quia iħc

Expanded text:
Quod non vis pati, facere noli. Et hanc Quod non vis pati, facere noli. Et hanc legem transgrediuntur homines: ecce alter dies mortis. Data est etiam lex divinitus per famulum Dei Moysen. Dictum est illic: « Non occides, non moechaberis, non falsum testimonium dices; honora patrem et matrem; non concupisces rem proximi tui . Ecce lex scripta est, et ipsa contemnitur. Adde tertium diem mortis. Quid restat? Venit et Evangelium, praedicatur regnum vitam promittit aeternam, et ipse contemnitur. Transgrediuntur homines Evangelium, ecce quartus dies mortis. Merito jam putet: nunquid et talibus neganda est misericordia? absit etiam, ad tales Dominus excitandos non dedignatur accedere. Multi autem ex Judaeis venerant ad Martham et Mariam, ut consolarentur eas de
Abbreviated transcription (Latin):
itaq iħc: & inuenit eum quatuor dies iam
in monumento habentẽ. De quatuor dieb
multa quidẽ dici possunt. sicut se habent ob.¬
scura scripturarũ: quȩ pro diuersitate intel¬
ligentiũ. multos sensus pariunt. Dicamꝰ et
quatriouanus. Quomͦ enĩ in illo cęco intel¬
leximus quodã modo genus humanũ: sic
forte & in isto mortuo. multos intellecturi
sumus. Diuersis enĩ modis. ĩma res significa.¬
ri potest. Homo quando nascitur. iam cum
morte nascitur: quia de adam peccatũ trahit.
Unde dicit apłs. Per unũ hominẽ peccatũ
intrauit in mundũ & ꝑpeccatũ mors: & ita
in onĩs homines ꝑtransiit in quo om̃s pec¬
cauerunt. Ecce habes unũ diem mortis: qđ
homo trahit de morte propagine. Deinde
crescit. incipit accede ad racionales annos.
ut legem sapiat naturalẽ quã om̃s habent
in corde fixam: quod tibi fieri non uis alii
ne feceris. Numquid hoc de paginis discit᷑:
uis pati: utiq non uis. Ecce lex incorde tuo.

Expanded text:
et invenit eum quatuor dies jam in monumento habentem. De quatuor diebus multa quidem dici possunt, sicut se habent obscura Scripturarum loca, quae pro diversitate intelligentium multos sensus pariunt. Dicamus et quatriduanus. Quomodo enim in illo caeco intelligimus quodammodo humanum genus, sic forte et in isto mortuo multos intellecturi sumus. Diversis enim modis una res significare potest. Homo, quando nascitur, jam cum morte nascitur, quia de Adam peccatum trahit; unde dicit Apostolus: Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors: et ita in omnes homines caverunt . » Ecce habes unum diem mortis, quod homo trahit de morte propaginem. Deinde crescit, incipit accedere ad rationales annos, ut legem sapiat naturalem, quam omnes habent in corde fixam. Quod tibi fieri non vis, alteri ne feceris. Nunquid hoc de paganis dicitur, m facere vis? pati utique non vis. Ecce lex in corde tuo:
Abbreviated transcription (Latin):
lati peccauit iudiciũ. uel cohortis obse.¬
quuĩ: hoc uos facit humani generis
odio digniores. quia ur̃i furoris inpulsu
nec illos innocentes eẽ. licuit. quib miqͥ
uientiũ uoluntati. ad irrisionẽ regiȩ dig¬
nitatis supplicii sui iussus ẽ. esse gestator:
ut impleret᷑ qđ isayas ꝓpħa pdixerat di¬
cens. ecce natꝰ ẽ. puer. & datus ẽ. nob filiꝰ.
cuiꝰ imꝑiũ suꝑ humeros eiꝰ.

Expanded text:
lati peccavit judicium, vel cohortis obselati peccavit judicium, vel cohortis obsequium, hoc vos facit humani generis odio digniores: quia vestri furoris impulsu nec illis innocentes esse licuit, quibus iniqvientium voluntati, ad irrisionem regiae dignitatis, supplicii sui jussus est esse gestator; ut impleretur quod Isaias propheta praeviderat, dicens: Ecce natus est puer, et datus est nobis filius, cujus imperium super humeros ejus
Abbreviated transcription (Latin):
bilis popłi uictus in sania. multis
iħm dehonestari ludibriis & immodiciꝰ
uexari ꝑmisit in iuriis. quodq eum fla¬
gris cȩsiĩ. spinis coronatũ. & amictu irri¬
soriȩ uestis indutũ scribarũ et sac̃dotũ
ostentauit aspectui: mitigandos ꝓcul¬
dubio inimicoꝵ animos estimauit. ut
ex saturatis inuidiȩ odiis ñ ultra cre-¬
derent ꝑsequendũ. quẽ tot modis intu¬
ebant᷑ afflictũ. S cũ in ardesc̾e̾t ira clamã¬
tiũ ut barraban indulgentia relaxaret.
& xp̃m crucis pęna susciꝑet: cũ conso¬
no fremitu diceret᷑ a turbis sanguis illiꝰ
erant &e sagutȩ: et lingua eoꝵ gladius
acitꝰ. Frustra enĩ acrucifigendo maies¬
tatis dño manꝰ impias continebant: ui
quẽ lȩtalia uocũ spicula &e uenenata
udeo & sacri legi principes popłi totũ
facinoris istiꝰ pondus incũbit: &e licet
immanitas sceleris & p̃sidẽ obligarit.
& milites. om̃is tam̃ facti sũma uosar.¬
guit. Et siquid in supplicio xp̃i uł pi¬

Expanded text:
bilis populi victus insania, multis Jesum dehonestari ludibriis, et immodicis vexari permisit injuriis, quodque eum flagellis caesum, spinis coronatum, et amictu irrisoriae vestis indutum, scribarum et sacerdotum ostentavit aspectui, mitigandos proculdubio inimicorum animos existimavit: ut exsaturatis invidiae odiis, non ultra jam crederent persequendum, quem tot modis intuebantur afflictum. Sed cum inardesceret ira clamantium, ut Barabbam indulgentia relaxaret, et Jesum crucis poena susciperet; cum consono fremitu diceretur a turbis: Sanguis ejus erant et sagittae, et lingua eorum gladius acutus . Frustra enim a crucifigendo majestatis Domino manus proprias continebant, in quem lethalia vocum spicula, et venenata Judaei, et sacrilegi principes populi, totum facinoris istius pondus incumbit: et licet immanitas sceleris et praesidem obligarit, et milites; omnis tamen facti summa vos arguit. Et quidquid in supplicio Christi vel Pi
Abbreviated transcription (Latin):
dñm locuturũ: propt̃ eos qui resurrexert᷑.
surgendo amorte in herendo uitȩ. Cui uitȩ
Quȩ non nouit mortem. Quare non nouit
morteme Quia nescit mutabilitatẽ. Quare
nescit mutabilitatẽ: Quia uita ẽ. in semet¬
ipsa. Et potestatem dedit ei & iudiciũ facere
quia filius hominis ẽ. Quod iudiciũ & qua

Expanded text:
Dominum locuturum, propter eos qui resurrexerunt Dominum locuturum, propter eos qui resurrexerunt surgendo a morte, inhaerendo vitae. Cui vitae? Quae non novit mortem. Quare non novit mortem? Quia nescit mutabilitatem. Quare nescit mutabilitatem? Quia vita est in semetipso. Et potestatem dedit ei et judicium facere, quia filius homi