comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cuius regnum uane interris
decertans conaris destruere.
His auditis maximianus fu¬
rens maxima indignatione.
rictiuaro eos sub comurationis
uinculo dure tradidit crucian.¬
dos dicens. ꝑuirtutes deorum
quem orbem terrȩ suȩ subdiderunt.
ditioni coniuro: ut hos furtiferos
diuersis penis affligens. pessi-¬
ma morte consummas. Tunc im-¬
pii principis minister impius im-¬
pietatis ussis obtemperans: pre-¬
claros martires extensos tro cleo
cedi fustibus iussit. At hi intor-¬
mentis constituti. mente cȩlestia
contemplantes: dicebant. Res¬
pice inseruos tuos. et inopera
tua dñe et adiuua nos: ut ꝑficia-¬
mus opus tuum sine macula xp̃e.
Audiens autem eos rictio uariis
intormentis quos eiulare p̃dolore
credebat orantes: indigne tulit
uehementer: et iussit sudes inun-¬
gulas eorum mitti. et corrigias
singłas de dorso tolli. Quam
iussionem dum ministri efficaci-¬
ter conarentur implere: martires
sc̃i inter acerrimos dolores.spe

Expanded text:
Cuius regnum uane in terris Cuius regnum uane in terris decertans conares dis| truere. His auditis maximianus . furens indignacionem| Riciouaro eos sub coniurationis uinculo. dure tradedit| cruciandos dicens. Per uirtute iste diane que orbem| terrae suae subdidit ditioni coniuro. Vt hos furciferos| diuersis poenis adfligens . pessima morte consumas.| Tunc impii principes minister impius +pietatis ius| sis optemperans preclaros martyres extensos +troclea| cede fustibus iussit. At hi in tormentis constituti| mente celestia contemplantes . dicebant. Respi| ce in seruos tuos et in opera tua domine . et adiuua nos.| ut perficiamus opus tuum sine macula christe. Au| diens autem eos Riciouarus in tormentis quos eiu| lare prae dolore credebat. Orantes indigne tu| lit uehementer . et iussit sudis in ungulis eorum mitti.| et loreis singulis de dorso tolli. Quam iussionem dum| ministri efficaciter conarentur inplere . martyres| sancti inter acerrimos poenarum dolores . spe
Abbreviated transcription (Latin):
deorum. quia simhac stulticiã
ut sitis ceteris exemplum pes¬
sima morte consumpti. Nam¬
si resipiscentes diis sacrificaueri.¬
tis meis: ditari uos opibus mul¬
tis et honore sublimari iubebo
insigni. Prefati martires sancti
respondentes maximiano dixer̃.
Non potes nos illatis minis
terrere: quib uiuere.xpistus est
et mori lucrum. Peccumam uero
cuam et honores quos polliceris tuis
Ista olim pro amore xp̃i nos gau¬
dentes fatemur reliquisse: quem
si et ipse cognoscens diligeres. non
solum diuitias ac imperium. uerũ
etiam uanam demonum deuotis.¬
sime renuntiares culturam. a qͦ
remunerante uitȩ premium ꝑci-
peres sempiternẽ. Nam si in istis
uanis ꝑstiteris: similis simula-¬
chrorum cum diabolo crucian¬
dus in inferno demergeris. Ma¬
ximianus dixit. Sufficiat
hactenus: ur̃is plures perisse
maleficiis. Incliti sancti marti:¬
res dixerunt. Misericordem
impie ignoras d̃m. qui te reg¬
nare impium ꝑmisit indebite:

Expanded text:
deorum| quia si in hac stulticia deorum| quia si in hac stulticia  Vt sitis ceteris| exemplum pessima morte consumpti. Namsi resipis| centes . diis sacrificaueritis meis ditare uos opibus| multis et honori sublimari iubebo insigni prefati| martyres. Respondentes maximiano dixerunt. Non| potes nos inlatis minis terreri . quibus uiuere christus est| et mori lucrum . pecunia uero tua et honores quos pol| leceritis tuis dona . ista olim pro amore christi nos gaudentes fatemur reliquisse quem si et ipse cognos| cens diligeris non solum diuiciis ac imperio. Verum| etiam uana demonum deuotissime renuntiares| cultura. A quo remnerante . uitae praemium per| ciperis sempiterne . nam si in istis uanis persisteris.| similis simulacrorum . cum diabulo cruciandos in in| fernum demergeris. Maximianus dixit suffici| at actinus uestris plures perisse maleficiis incli| ti sancti martyres dixerunt . misericordem impie igno| ras deum . qui te regnare impium permisit indebitae.|
Abbreviated transcription (Latin):
fundamentum. unius se ue-¬
riq dei constantissime pro-¬
cestantes cultores: dixerunt.
Iouem et apollinem. mercuri-¬
um ac saturnum. aut quem.¬
libet horum quos gentiles
deos creditis errore decepti.
nec colimus nec adoramus. His
auditis rictiouarus: cathenis
eos uinctos maximiano impio
ens amaximtano interrogatus.
an contemptores p̃ceptorum im-¬
peralium crispinum udelicet
ac crispinianum sibi presentan-¬
dos adduxerit: respondit ad¬
eẽ. utrumq. Quibus cum intro-¬
ducti fuissent: idem maximianus
dixit. Ex quo genere estis. aut
cui deorum famulatum impendi-¬
tis: Sẽĩ uero martires fulti
suꝑni regis p̃sidio: impio auda¬
cter regi respondentes dixer̃.
Rome nobili orti ꝓgeniȩ. in
gallias autem pro xpisti dei
fatemur nos uenisse amore.
qui ẽ. ds̃ uerus creator omni-¬
um cum patre summo sc̃oq
seruimus infide ac dilectione
deuoti: in cuius etiam usꝙ infi-
tio sc̃o. Quibus dictis. ira re¬¬
pletus maximianus: Puirtutes

Expanded text:
fundamen| tum unius si uefundamen| tum unius si ueriquae dei constantissime protes| tantes cultores dixerunt. Iouem et apollonem.| mercorium ac saturnum uel quemlibet horum .| quos gentili deos creditis errore decepti nec colimus| nec adoramus. His auditis ritiouarus catines eos uinctos . maximiano impio ens a maximiano interrogatus .| an contemptoris praeceptorum imperialium. Crispi| num uidilicet ac crispinianum sibi presentandos| adduxerit. Respondit adesse utrumque quibus| cum introducti fuissent. Idem maximianus dixit| Ex quo genere estis . aut cui deorum famulatum| inpenditis. Sancti uero martyres fulti superni regis| presidio impio audaciter regi. Respondentes di| xerunt romae nobili orti progeniae. In gallias au| tem pro christi dei fatimur nos uenisse amore. Qui est| deus uerus . creatur omnium cum patre summo sancseruimus in fide+| ac dilectione deuotae. In cuius etiam usque intio sancto . quibus dictis| ira repletus maximianus. Ait per uirtutes
Abbreviated transcription (Latin):
rarentur artificibus: a nullo
mercedem parati operis exigerent
coacti. Qua gentiles admirati-¬
one ꝑmoti. ita horum mox sunt
deiuncti amore: ut non nulli eoꝵ
non tam necessitate artificii ꝗͣ
amore uerbi dei ad beatos mar-¬
tires uenirent frequenter. Et¬
ita suꝑ̾na ꝑ eos oꝑante uir-¬
tute. multi relicto gentilitatis
errore. abdicatisq idolis ma-¬
nu factis: dm̃ uerum quem
predictorum sanctorum p̃di-¬
catione cognouerunt sequi
diligentes. toto corde ceperunt.
Audiens autem hȩc maximi¬
anus impius: concite ad per-¬
A quo et quesiti: calciamenta
sunt in predicta urbe pauꝑum
Sarcientes reꝑti. Quib accer-¬
sitis: propriisq compellatis
nominibus: ait. Cris pine et
crispiniane. cuius dei cultores.
cuius ue religionis ueneratio¬
nes uos fatemini: Ut un
iouem an dianam seu apollinẽ
colitis. uel merturium. aut
saturnum: Sẽi uero crispi¬
nus et crispinianus. quibus
erat fidei immobile supra
petram solidissimam positum

Expanded text:
rarentur artificibus a nullo rarentur artificibus a nullo mercedem per“ac”ti| operis exigerint quoacticie qua gentiles admira| tione permoti . ita horum mox sunt deuincti amore| Vt nonnulli eorum non tam necessitati artificii quam| amore uerbi dei. Ad beatus martyres ueniebant.| frequenter. Etita superna per eos operante uirtute.| Multi relicto gentilitatis errore abdicatisque| idolis manufactis. Deum uerum quem praedictorum| sanctorum praedicatione cognouerunt. sequi diligentes| toto corde coeperunt. Audiens autem haec maxi| mianus impius concete ad pera quo et qui| siti calciamenta sunt in predicta urbe pauperum| sarcientes reperti quibus arcessitis propriis\que/ conpel| latis nominibus Ait Crispine et crispiniane . cuius| die cultores. Cuius uel religionis. uos ueneratores| fatimini utrum iouem an dianam appollonem ne co| litis. Aut mercorium uel saturnum. Sancti uiro cris| pinus et crispinianus . quibus erat fidei inmobile| supra petram solidissimam positum
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝯ sub maximiano et
diocleciano qui si mul
expugnare ecclesiam ꝑsequutio
seua morbe pene uniuerso ꝑstre¬
rius. et eugenius. rome claris orti
natalibus ingallias predicaturi
cursum martirio consũmantes:
triumphatores insignes migra-¬
uerunt ad dñm. Quos secuti ea¬
dem fidei deuotione paresq nata¬
lium nobilitate crispinus et cris-¬
pinianus: suessionis ciuitatem
hospitam suȩ peregrinationi ele-¬
gerunt. Inqua qm ita p̃ualur-¬
rat error gentilium. ut hospitum
eis eo quod essent xp̃iani ac hu-¬
manitas uetaretur: hi comꝑta
crudelitate gentilium. ut sequen-¬
tes doctoris gentium magisteri-¬
um. labore manuum sibi presen-¬
tis uitȩ necessaria prouiderent.
sutoriam artem quȩ quiete exer-¬
ceri potest didicerunt In quo ope
r cunctos hilius artis ar-¬
tifices diuina gratia. preuener:
ut multi uidentes eorum oꝑa
mirarentur pariter ac diligerent.
Nam et illud stupendum impiis
ualde erat miraculum. ut cum
omnibus pene elegantras ope.⁊¬

Expanded text:
um sub maximiano. Et Deocliciano qui simul|expugnare eclesiam. Persecu| tio seua in orbe pene uniuerso praestrerius. et eugenius. romae| clarus orti natalibus in gallias predicaturi cursum martyrio consum| mantes triumphatoris insignis migrauerunt| ad dominum. Quos secuti eadem fidei deuotione. paris que natalium nobilitate. Crispinus et crispi| nianus suessiones ciuitatem hospitam suae pere| grinaciones elegerunt . in qua quoniam ita preua| luerat error gentilium ut hospicium eis eo quod essent| christiani ac humanitas uetaretur at hi conperta cru| delitate gentilium ut sequentes doctoris gencium| magisterium labore manu\u/m sibi presentes uitae| necessaria prouiderent. Suturum artem que quiete| exercere potest dedicerunt. In quo operi. Ita cunc| tus huius artis artifices diuina gracia+ preuene| runt. Vt multi uidentes eorum opera mirarentur pa| riter ac diligerent. Nam illud stupendum impiis| ualde erat miraculum ut \cum/ omnibus pene elegancius| ope
Abbreviated transcription (Latin):
se inimicus nichil illatis aduer.¬
sus xp̃i martires p̃ualuisse
suppliciis. sese concite furens
rictiouarus precipitauit inig¬
nem: et ita morte pessima ui-¬
tam finiuit indignam. O quam
iustum mirumq diuine equita¬
cis iuditium. ut qui multos xp̃i
martires ad cȩlorum regna ꝓpe
rantes igni interemerat crucia¬
cos: ipse adȩterni ignis ꝑpetu¬
os cruciatus igni p̃cipitaretur
consumptus. hȩc uictores uiden¬
tes martires.deuote dño p̃ce n
fuderunt: ut eos de colluctu-¬
cione sui certaminis ereptos
ad se uenire iuberet ꝓpicius.
Quibus nocte eadem ꝑ reuela¬
tionem ostensum ẽ: quod illu¬
cescente die ꝑcepturi laborũ
ac confessionis suȩ p̃mium
triumphatores incliti reciperen¬
tur a domino. Que statim uisio:
rei geste exhibitione impleta ẽ.
Nam maximianus audita mox
anum gladio pumri precepit.
Qui iamsimminente ceruicib
suis gladio: gratiarum dño
auctĩonem ꝑsoluentes dicebant.
Gratias tibi agimus domine:

Expanded text:
se inimicus nihil inlatis aduersus christi mar| tyres preualuisse suppliciis sese concite furens.| Riciouarus precipitauit in ignem . et ita morte| pessima . uitam finiuit indignam. O quam ius| tum mirumque diuinae aequitates iudicium.| ut qui multos christi martyres . ad celorum regna prope| rantes . igne interemerat cruciatos . ipsi ad aeterni| ignis perpetuos cruciatos igni praecipitaretur con| sumptus. Haec uictores uidentes martyres . deuote| domino precem fuderunt . ut eos de conluctationi sui cer| taminis ereptos . ad se uenire iuberet propitius. Quibus| nocte eadem per reuelationem ostensum est quod| inluciscente die precepturi laborum ac confessionis| suae premium triumphatures incliti receperentur a domino| quae statim uisio rei gestae exibitione inpleta est.| Nam maximianus mox audita anum . gladio punire precepit qui iam iamque in| minente ceruicibus suis gladio graciarum domino actio| nem persoluentes dicebant. Gracias tibi agimus domine
Abbreviated transcription (Latin):
& dum orasset: ex multo me¬
rore atq tristicia soporata est.
& ecce unus de scis illis marci¬
rib astitit ei dicens. Pax tibi
tuorũ quos ex ibiusti nobis
Sed statim ut apparuimus
to michi: si astitit uobiscum

Expanded text:
 dum oras| set de multo maerore uel tristicia . soporata est. Et ec| ce unus ex sanctis illis martyribus . adstitit illi dicens.| Pax tibi tuos quos| exhibuisti in nos. Sed statim ubi apparuemus domine si adsistit| uobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
cubiculũ: & salutauit omnes
fr̃s uel sorores dicens. Obsecro
gregata erat multitudo fide-¬
lium: qui et rogabant eã ut
modicum requiesceret: Ualde
enim erat fugata in naui. Q
cum requieuisset: statim ap
paruit ei beatissimus adrianꝰ¬

Expanded text:
cubiculum . sa| lutauit omnes fratres uel sorores dicens . gregata multitudo fidelium qui| et rogabant eam . ut modicum requiesceret. Valde enim| erat fatigata de naue. Et cum requieuisset. Appa| ruit ei beatus hadrian
Abbreviated transcription (Latin):
in cudem. Questionarii uero
cum magna uirtute ꝑcucien¬
tes. abscidunt pedes eius: si¬
mulq confregerunt crura eiꝰ.
Iterũ ait beata nalia. ad sc̃m¬
adrianũ. Deprecor te domine
num tuam. ut abscidant eã
a te: ut in omnib equalis ef¬
ficiaris scĩs martirib xp̃i. Am¬

Expanded text:
incudinem. Quaescionarii uero cum magna uir| tute percutientes absciderunt pedes eius . simulque con| fringentes crura eius. Ait iterum beata natalia| ad sarem suum . praecor te domi| ne en| de manum tuam ut abscidant eam| a te . ut in omnibus aequalis efficiaris| sanctis martyribus . am
Abbreviated transcription (Latin):
dies cognoscens quidã tribu
palatium rogabat regem ut
multũ diues. et prma in
clarissimis mulierib: &e ual-¬
de pulchra. Tribunus uero
de coniugio suo. Beata uero
natalia audiens hȩc uerba:
chi prestaret. ut conuigerer
tali uiro: Sed hoc peto ut de¬
ut me p̃parẽ. Non enĩ estima¬
Haȩc autẽ dicebat ut aufuge¬
ubi erant corpora scõrum.¬
& his uerbis seduxit mulie¬
res: quȩ misse ei fuerant a tri-¬
buno. Ipsa uero post discessũ
illarum abiit ad reclinatoriũ¬
suum ubi erat manus scĩ adri-¬
minũ dicens. Domine deus
qui uixta es his qui tribulato
sunt corde: respice me ancillã
tuam. et ne ꝑmittas macula
ri concorporalem adriani
martiris tui.Rogo te dnẽ¬

Expanded text:
utem agnoscens quidam tribund palatium.| Rogabat regem . ut multum diues . et prima in clarissimis mulie| ribus et ualde pulchra . tribunos uero de coniugio| Beata uero natalia audiens haec uerba .mihi praestare hoc ut coniungerer tali uero.| Sed hoc peto ut deut me praeparem . non enim aestimaHaec autem dicebat uolens fugeubi erant| corpora s his uerbis seduxit mulieres| quae missae fuerant a tribuno. Ipsa uero post egres| sionem illarum . abiit ad reclinatorium ubi erat ma| nus marminum dicens. Domine deus qui iuxta es his qui tribulato sunt cor| de . respice in ancillam tuam. et ne permittas macula| ri concorporalem hadriani martyris tui. Rogo d
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s et sorores qui erant ibi:
Exurgentes autẽ orauerunt:
et accipientes eam sepelierunt
iuxta corpora scõrum. E cum
complessent orationẽ post de¬
positionẽ corporis eius: de-
signauerunt ipsam domum¬
eccłiam. Multitudo uero uir-¬
ginum et mulierũ ꝑmanebat
ibi: et renunciantes omĩb quȩ

Expanded text:
fratres uel sorores qui erant ibi .. et exsurgentes orauerunt .| et accipientes eam posuerunt iuxta corpora sanctorum.| Et dum fecissent orationem pro depositione corporis eius .| signauerunt ipsam domum. Multitudo autem uirorum| ac mulierum permanebant ibi . et abrenunciantes om| nibus
Abbreviated transcription (Latin):
gi. fecerunt ergo questiona
rii sicut eis uissum fuerat:
portantes uasa attulerunt
in carcere. Beata uero natalia¬
scõs occurrit eis dep̃cans eos
&e dicens. Rogo uos: ut micis¬
penarũ faciatis ab adriano

Expanded text:
. fecerunt uero quaestiona| rii sicut ei iussum fuerat . et tollentes uasa protu| lerunt in carcerem. Beata uero natal occurrit| eis depraecans eos ac dicens . rogo uos ut initium facia| tis ab adriano
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgenie exierunt filii ifrł de
terra egypti: Quod utiq nisi
exponatur: uidetur ẽẽ contra¬
rium. Cur abraham signum
circumcisionis suscepit: Cur
ysaac iustus. deo carus. non
illi cui uoluit. sed eui noluit
deceptus errore benedixit:
Nunc quib ausib quantisue
laborib solus omnium roma¬
norum hierominus hebraicã
lingam litterasq immo cͥalda-¬
icam linguam didicerit: sicut
ipse ꝑhibuit subnectendum:.
Dum ẽẽm inquit iurienis. et so¬
litudinis me deserta uallarent:
incentiua uitiorum ardoremq
nature ferre non poteram.
Quem cum crebris ieiuniis
frangerem: mens tamen cogita¬
tionib estuabat. Ad quem edo¬
mandum cuidam fr̃i qui ex
hebreis crediderat me indisci¬
plinam dedi: ut post quintil¬
liani acumina ciceronis fluuiũ

Expanded text:
progenie exierunt filii Israel de progenie exierunt filii Israel de terra Aegypti. Quod utique nisi exponatur, videtur esse contrarium. Cur Abraham signum Circumcisionis suscepit? Cur Isaac justus et Deo carus, non illi cui voluit, sed cui noluit deceptus errore benedixit? Nunc quibus ausibus quantisque laboribus solus omnium Romanorum Hieronymus, Hebraicam linguam litterasque, imo Chaldaicam linguam didicerit, sicut ipse perhibuit, subnectendum est: Dum essem, inquit, juvenis, et solitudinis me deserta vallarent, incentiva vitiorum, ardoremque naturae ferre non poteram ; quem quum crebris jejuniis frangerem, mens tamen cogitationibus aestuabat. Ad quem edomandum, cuidam fHebreis crediderat me in disciplinam dedi, ut post Quintiliani acumina Ciceronisque fluui
Abbreviated transcription (Latin):
antecellunt: Accingere igit᷑.
et michi que subiecta sunt
edissere. seruans utrobiq mo¬
deramen: ut nec ꝓposita solu-¬
tionem desiderent nec epła
breuitatem. Fateor quippe ti-¬
fide lactantii dederas. ideo
non libenter lego: quia et
plurimȩ epłe eius usq ad mil¬
le uersuum spacia tendunt᷑.
et raro de nr̃o doginate dis-¬
putant. Quo fit ut legenti fa-¬
stidium generet longitudo:
et si qua sunt breuia scolasti-¬
cis magis sint apta quam no-¬
bis. de metris & regionum
situ & philosophis disputan
tia. Quid sibi uult qđ ingene¬
si scriptum ẽ. omnis qui occi¬
derit cam septem uindictas
soluet: Sed et si omnia fecit
ds̃ bona ualde. quare ad noe
de mundis et immundis am¬
malib mandat. cum in mun¬
dum nichil bonum eẽ. possit:
Et in nouo testamento post
uisionem quȩ petro fuerat
ostensa dicenti. absit dñe quia
commune et immundum
nunquã introiuit inos meũ.
suri. et postea moyses scripsit
quinta autem generatione ut

Expanded text:
ananet mihi, quae subiecta sunt, dissere seruans utrobique moderamen, ut nec proposita solutionem desiderent nec epistulae breuitatem. fateor quippe tipridem Lactantii dederas libros, ideo non libenter lego, quia et plurimae epistulae eius usque ad mille uersuum spatia tenduntur et raro de nostro dogmate disputant; quo fit, ut et legenti fastidium generet longitudo et, si qua breuia sunt, scolasticis magis sint apta quam nobis de metris et regionum situ et philos. Quid sibi vult quod in Genesi scriptum est: Omnis qui occiderit Cain, septem vindictas solvet. Sed et si onmia fecit Deus bona valde, quare ad Noe de mundis et immundis animalibus mandat, cum immundum nihil bonum esse possit? Et in novo Testamento post visionem quae Petro fuerat ostensa dicenti: Absit, Domine, quia commune et immundum nunquam introivit in os meum,suri; et postea Moyses scripsit: Quinta autem generatione vel
Abbreviated transcription (Latin):
excitare disposui. Non quod¬
et legere non debeas. hoc emi
ueluti cotidiano cibo alitur
et pinguescit oratio: sed quod
lectionis fructus sit iste si seri-¬
bas. Itaq qm̃ et tabellario ad
habere dixisti. exceptis his quas
inheremo aliquando dictaueras.
quasq tota auiditate legi atq
scripsi. et ultro pollicitus es¬
ut furtiuis noctium oꝑibus
aliqua si posses dictares: libent̃
accipio abofferente quod roga-¬
re uolueram etiam si negasses.
Neq uero ullam puto dignio¬
rem disputationis nr̃e confabu-¬
lationem fore: quam ut de scrip-¬
curis inter nos sermocinemur.
id÷ ut ego interrogem. tu res-¬
pondeas. Qua uita nichil in
hac luce puto iocundius: quo
anime pabulo omnia mella-
suꝑantur. Quam dulcia inquit
ꝓpheta guituri meo eloquia tua:
suꝑ mel ori meo. Nam si iccirco
ut̾ ait precipiius orator homi-¬
nes abestiis differimus quod
loqui possumas. qua laude¬
dignus ẽ. qui inea re cȩteros
suꝑat inqua homines bestiis

Expanded text:
excitare disposui: non quoexcitare disposui: non quo legere non debeas, hoc enim veluti quotidiano cibo alitur et pinguescit oratio; sed quod lectionis fructus sit iste, si scribas. Itaque quoniam et tabellario ad e Epistolas dixisti, exceptis his quas in eremo aliquando dictaveras, quasque tota aviditate legi atque scripsi, et ultro pollicitus es, furtivis noctium operibus aliquas si velim posse dictare: libenter accipio ab offerente, quod rogare volueram, etiam si negasses. Neque enim ullam puto digniorem disputationis nostrae confabulationem fore, quam ut de Scripturis inter nos sermocinemur, id est, ut ego interrogem, tu respondeas, qua vita nihil in hac luce puto jucundius, quo animae pabulo omnia mella superantur. Quam dulcia, inquit Propheta, gutturi meo eloquia tua! super mel ori meo. Nam cum idcirco, ut ait praecipuus Orator, homines a bestiis differamus, quod loqui possumus: qua laudedignus est, qui in ea re caeteros superat, in qua homines bestiis
Abbreviated transcription (Latin):
xerunt: bonumiq doctorem
paruo ad huc subtugurio bo¬
in obseruauere discipuli. Nec
multo post cellulam sibi obdis-¬
cipulorum suorum copiam. et
ꝓpter frequentiam aduentan-¬
tium ad bechleemiticam portã
quȩ adoccidentem conspicit. et
egredientibꝰ ad septemtrionem
uidecur: paruulum habitatio¬
nis locellum construxit. Inte¬
rim hieronimus dum eximiũ
heremitarum. monachorumq
humilia subterraneaq ꝑagrais
habitacula contemplatur: ui¬
tasq eorum supplici uoce sus-¬
citans scribensq ueritatem
ponit. multaꝙ alia libellis
sins epistolisq suo in monaste¬
rio conficiens edisserit: beatꝰ
damasius romane urbis ecclie
eloquentissimus pontifex. ut
ad suam idẽ. romane urbis
ecclesiam obscribenda mitten¬
daq uolunina assiduo oꝑe
non desisteret. hunscemodi
ex hortatus ẽ Dilectissimo filio
hieronimo: damasius. dormi-¬
tantem te et longo iam temꝑe
legentem potius quam scriben¬
tem: questiunculis ad te missis

Expanded text:
xerunt: bonumque Doctorem xerunt: bonumque Doctorem parvo adhuc sub tugurio boni observavere discipuli. Nec multum post cellulam sibi ob discipulorum copiam, et propter frequentiam adventantium ad Bethleemiticam portam, quae ad Occidentem conspicit, et egredientibus ad Septentrionem videtur, parvulum habitationis locellum construxit. Interim Hieronymus dum eximiorum Eremitarum, Monachorumque humilia subterraneaque peragrans habitacula contemplatur, vitasque eorum supplici voce sciscitans, scribensque veritatem exponit, multaque alia libellis suis, epistolisque suo in Monasterio conficiens edisserit; beatus Damasus Romanae urbis Ecclesiae eloquentissimus Pontifex, ut ad suam idem Romanae urbis Ecclesiam, ad scribenda mittendaque volumina assiduo opere non desisteret, hujusmodi verbis exhortatus est. Dilectissimo filio Hieronymo Damasus. Dormitantem te, et longo jam tempore legentem potius quam scribentem, quaestiunculis ad te missis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ quod fuerim. Memini me
clamantem diem crebro uin-¬
xisse cum nocte. nec prius a
pectoris cessasse uerberibus:
quam dño rediret increpan¬
te tranquillitas. Ipsam quoq
cellulam meam quasi cogitaci-¬
onum consciam ꝑtimescebam:
et michi iratus et rigidus solus
deserta penitrabam. Sicubi
concaua uallium asꝑa montiũ
rupium p̃rupta cernebam:
me ibi inoratione miserrimȩ
carnis ergastulo locabam. Et
ut michi testis ẽ. dñs: post mul¬
tas lacrimas. post cęlo oculos
cantabam. Post te: modore
ungentorum tuorum currimꝰ.
Quadriennio itaq dedicate
penitentie exacto adbethleẽ
oppidum hieronimus remea-¬
uit. ubi prudens animal ad
presepe dñi sese obtulit ꝑman-¬
surum: et bibliotecam suam
quã summo studio ipse condi¬
derat. clausam omniumq li-¬
brorum orationes quas pene
memoriter retinebat. iterum¬
relegens. diem ieuinans duce¬
bat ad uesꝑam. Plures ad eum
religiosorum quib uitȩ eius
fama comꝑta ẽ. ꝓtinui conflu¬

Expanded text:
e, quod fuerim. memini me clamantem diem crebro iunxisse cum nocte nec prius a pectoris cessasse uerberibus, quam domino rediret increpante tranqcellulam meam quasi cogitationum consciam pertimescebam: et mihi iratus et rigidus solus deserta penetrabam. Sicubi concava vallium, aspera montium, rupium praerupta cernebam, ibi me in oratione miserrimae carnis ergastulo locabam; et ut mihi testis est Dominus post multas lacrymas, post coelo oculos cantabam: Post te in odorem unguentorum tuorum currimus. Quadriennio itaque dedicatae poenitentiae exacto, ad Bethleem oppidum Hieronymus remeavit, ubi prudens animal ad praesepe Domini sese obtulit permansurum. Bibliothecam suam quam sibi summo studio ipse condiderat, clausam, omniumque librorum orationes, quas pene memoriter retinebat, iterumrelegens, diem jejunans ducebat ad vesperam. Plures ad eum Religiosorum, quibus vitae ejus fama comperta erat, protinus conflu
Abbreviated transcription (Latin):
ne ebibunt: aliȩ adinferiora
delapsȩ paulatim riuum effici-¬
unt. Super quem exutraq ripa
palme in numerabiles. multum
loco et amenitatis et commodi
tribuunt. Uideres senem huc
atq illuc cum discipulis beati
antonii discurrere. Hic aie¬
bant psallere. hic orare. hic
oꝑari. hic fessus residere solitus
erat. Has uittes. has arbus cu
las plantauit illam areolam
lum multo sudore fabricatus
ẽ. istum sarculum adfodiendũ
humum pluribus annis ha¬
buit. Iacebat instrato eius.
et quasi calens adhuc cubile
deos culabatur. Erat autem
cellula. non plus mensure
ꝑ quadrum tenens: quam
homo dormiens extendi pote¬
rat. Dreterea insublimi mon¬
tis uertice. quasi ꝑ cocleam
bus uenientium frequentiam

Expanded text:
nae ebibunt, aliae ad inferiora nae ebibunt, aliae ad inferiora delapsae, paulatim rivum efficiunt; super quem ex utraque ripa palmae innumerabiles multum loco et amoenitatis et commodi tribuunt. Videres senem huc atque illuc cum discipulis beati Antonii discurrere. Hic, aiebant, psallere, hic orare, hic operari, hic fessus residere solitus erat. Has vites, has arbusculas ipse plantavit: illam areolam lum multo sudore fabricatus est. Istum sarculum ad fodiendam terram pluribus annis habuit. Jacebat in stratu ejus, et quasi calens adhuc cubile deosculabatur. Erat autem cellula non plus mensurae per quadrum tenens quam homo dormiens extendi poterat. Praeterea in sublimi montis vertice, quasi per cochleam bus venientium frequentiam
Abbreviated transcription (Latin):
confessorem. qui ibi exulabat.
Quo incredibiliter consolato
tamti uiri p̃sentia: post aliud
triduum multo labore babi¬
lonem ꝑuenit ut inuiseret
philonem ep̃m et ipsum con¬
fessorem. Constantinus enim
rex arrianorum fauens heresi.
utrumq in illa loca deporta¬
uerat. Inde egrediens ꝑbidu-¬
um uenit ad oppidum a frodi-¬
ton. Ubi conuento diacono
baisane qui locatis dromadi-¬
bus camelis obaque mnhere-¬
mo penuriam consueuerat
cuntes ad antomum ducere:
confessus ẽ. fratribus instare
diem dormitionis beati anto-¬
iiii: et ꝑuigilem noctem in eo
quo defunctus fuerat loco ei
a se debere celebrari.Tribus
ergo diebus per uastam et
terribilem solitudinem tam¬
dem ad montem altissimum
ꝑuenerunt. reꝑtis ibi duob
monachis. y saac et plusiano
quorum ysaac interpretes
prebet occas io et adid loci
uemmus: dignum uidetur
breui sermone habitaculum
tamti uiri describere. Saxeus
et sublimis mons ꝑ mille circiter
passus.adradices suas aquas
exprimit.Quarum alias hare¬

Expanded text:
confessorem, qui ibi exsulabat. Quo incredibiliter consolato tanti viri praesentia, post aliud triduum multo Babylonem labore pervenit, ut viseret Philonem episcopum et ipsum confessorem. Constantius enim rex, Arianorum favens haeresi, utrumque in ea loca deportaverat. Inde egrediens, post triduum venit ad oppidum Aphroditon: ubi convento diacono Baisane qui locatis dromadibus camelis, ob aquae in eremo penuriam consueverat euntes ad Antonium ducere, confessus est fratribus instare 31 diem dormitionis beati Antonii; et pervigilem noctem in ipso quo defunctus fuerat loco, a se ei debere celebrari. Tribus igitur diebus per vastam et horribilem solitudinem, tandem ad montem altissimum pervenerunt, repertis ibi duobus monachis, Isaac et Pelusiano, quorum Isaac interpres praebet occasio, et ad loci venimus, dignum videtur brevi sermone habitaculum tanti viri describere. Saxeus et sublimis mons per mille circiter passus, ad radices suas aquas exprimit, quarum alias are
Abbreviated transcription (Latin):
batur. Quadam igitur die
ciceris fascem uirentis. sicut
in herbis erat deculit. Quem
se putorem eius ferre non
posse. simulq unde ẽẽt inter¬
rogauit. Respondente autem
esicio quod frater quidam
primicias agelli sui fratrib
attulis set: non sentis inquit
putorem teterrimum et inci¬
cere fetẽre auariciam: Mitte
bobus mitte brutis animali¬
bus: et uide an comedant.
Quod cum ille iuxta p̃cept¬
tum inp̃sepio posuisset: ex¬
territi boues et plus solito
mugientes. ruptis uinculis
indiuersa fugerunt. Habe¬
bat enim hanc senex gratiã:
ut exodore corꝑum uestiumor
et earum rerum quas quis
cetigerat sciret cui demoni uel
cui uicio subiaceret.

Expanded text:
batur. Quadam igitur die batur. Quadam igitur die ciceris fascem virentis, sicut in herbis erat detulit. Quem se putorem ejus ferre non posse, simulque unde esset rogavit. Repondente autem Hesychio, quod frater quidam primitias agelli sui fratribus detulisset, non sentis, inquit, putorem teterrimum, et in cicere foetere avaritiam? Mitte bubus, mitte brutis animalibus, et vide an comedant. Quod cum ille juxta praeceptum in praesepe posuisset, exterriti boves et plus solito mugientes, ruptis vinculis in diversa fugerunt. Habebat enim senex hanc gratiam, ut ex odore corporum vestiumque, et earum rerum quas quis tetigerat, sciret cui daemoni, vel cui vitio subjaceret.
Abbreviated transcription (Latin):
ait qui prius refectionem corꝑis
quam animȩ quȩsierit. Oramꝰ
psallamus. red damus domino
rio in sublimi stans benedixit
uineȩ: et suas ad pascendum di¬
misit oues. Erant autem qui
uescebantur: non minus trib
milibus. Cumq centum lagenis
estimata fuisset integra ad huc
uinea: post dies uiginti trecen¬
tas fecit. Porro ille parcus frater
multo minus solito colligens
etiam id quod habuerat uersũ
inacetum sero doluit. Hoc
multis fratribus senex ante fu-¬
curum dixerat.
etestabatur autem p̃cipue
monachos qui infidelitate
quadam infuturum seruarent
sua et diligentiam haberent
uł sumptuum uł uestium aut
untis. Deniq unum de fratrib
inquinto ferme miliario a se¬¬
manentem quia compererat
ortuli sui minis cautum timmi¬
dumq custodem. et pauxil¬
lulum habere nummorum:
aboculis suis abegerat. Que
uolens sibi reconciliari senẽ
frequenter ueniebat ad fr̃s:
et maxime ad esicium quo
ille uehementissime delecta¬

Expanded text:
ait, qui prius refectionem corporis, ait, qui prius refectionem corporis, quam animae quaesierit. Oremus, psallamus, reddamus Domino rio, in sublimi stans benedixit vineae, et suas ad pascendum dimisit oves. Erant autem qui vescebantur, non minus tribus millibus. Cumque centum lagenis aestimata fuisset integra adhuc vinea, post dies viginti trecentas fecit. Porro ille parcus frater multo minus solito colligens, etiam id quod habuerat versum in acetum sero doluit. Hoc multis fratribus senex ante futurum praedixerat. Detestabatur autem praecipue monachos, qui infidelitate quadam in futurum reservarent sua, et diligentiam haberent, vel sumptuum, vel vestitus, aut utus. --Denique unum de fratribus in quinto fere a se milliario manentem, quia comperiebat hortuli sui nimis cautum timidumque custodem, et pauxillum habere nummorum, ab oculis abegerat. Qui volens sibi reconciliari senem, frequenter veniebat ad fratres, et maxime ad Hesychium, quo ille vehementissime delecta
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt aduisenda monasteria et dige¬
reret inscedula apud quos mane-¬
re et quos intransitu uisitare de¬
beret. scientes monachi quendã
de fratribus parciorem simulq
cupientes uitio eius mederi: roga¬
bant ut apud eum maneret:
Et ille. Quid inquid uultis et
uobis iniuriam et fratri uexati¬
onem facere: Quod postquam
frater ille frater lle parcus
audiuit erubuit: et annitentib
cunctis uix ab inuito impetra¬
int. ut suum quoq monasteriũ
inmansionum ordine poneret.
Dost dem gͦ decimum uenerunt
adeum: cusfodibus iam inuinea
Qui cum lapidibus et glebarum
iactu fundeq uertigine acceden¬
tes deterrerent sine esu uuarũ
mane omnes profecti sunt riden¬
te sene et dissimulante scire quod
monacho cui sabaf uocabulum
est. debemus quippe parci ta-¬
cere uocabulum. largi dicere:
quia dominicus erat dies in¬
uitabantur abeo uniuersi ad
uineam. ut ante horam cibi
uuiarum pastu laborem uiȩ sub-¬
leuarent. Et sẽs. Maledictus

Expanded text:
nda monasteria, et digenda monasteria, et digereret in schedula, apud quos manere, quos in transitu visitare deberet, scientes monachi quemdam de fratribus parciorem, simulque cupientes vitio ejus mederi, rogabant ut apud eum maneret. Et ille: Quid, inquit, vultis et vobis injuriam, et fratri vexationem facere? Quod postquam frater ille parcus audivit, erubuit; et annitentibus cunctis, vix ab invito impetravit, ut suum quoque monasterium in mansionum ordinem poneret. Post diem ergo decimum venerunt ad eum, custodibus jam in vinea, qui cum lapidibus et glebarum jactu, fundaeque vertigine accedentes deterrerent, sine esu uvae mane omnes profecti sunt, ridente sene, et dissimulante scire quod monacho, cui Sabas vocabulum est debemus quippe parci tcere vocabulum, largi dicere; quia Dominicus erat dies, invitabantur ab eo universi in vineam, ut ante horam cibi uvarum pastu laborem viae sublevarent. Et sanctus: Maledictus,
Abbreviated transcription (Latin):
susceptionem scõrum gaudens
cibos offerebat. Quantum fuerit
in eo studii nullum fratrum quã¬
ius humilem. quamuis pauꝑem
p̃terire: uł illud inditio Est.
quod uadens indesertum cades
adunum exdiscipulis suis uisen-¬
dum eum infinito agmine ꝑue-¬
annuersaria solempnitas om¬
nem oppidi populum intemplũ
ueneris congregauerat. Co luit
autem illam obluciferum cuiꝰ
cultui sarracenorum natio dedi¬
ta ẽ. Sed et ipsum oppidum
ex magna parte semibarbarũ
ẽ. ꝓpter loci situm. Igitur audi¬
to quod sẽs hilarion p̃teriret.
multos enim sarracenorum ar-¬
reptos demone frequenter
curauerat: gregatim e cum
uxorib et liberis obuiam ꝓcesse¬
re. summittentes colla. et uoce
sirabarach id ÷ benedic inclaman¬
tes. Quos ille blande humili¬
terq fuscipiens. obsecrabat ut
celum spectans. et pollicens si
deo crederent adeos se ẽẽ. cre¬
bro uenturum. Mira dñi gratia.
Non prius eum abire passi sunt.
quam future ȩccłiȩ lineam mitte

Expanded text:
susceptionem sanctorum gaudens susceptionem sanctorum gaudens cibos offerebat. Quantum autem fuerit in eo studii, ut nullum fratrem quamvis humilem, quamvis pauperem praeteriret, vel illud indicio est, quod vadens in desertum Cades ad unum de discipulis suis visendum, cum infinito agmine moanniversaria solemnitas omnem oppidi populum in templum Veneris congregaverat. Colunt autem illam ob Luciferum, cujus cultui Saracenorum natio dedita est. Sed et ipsum oppidum ex magna parte semibarbarum est propter loci situm. Igitur audito quod Sanctus Hilarion praeteriret multos enim Saracenorum arreptos a daemone frequenter curaverat, gregatim ei cum uxoribus et liberis obviam processere, submittentes colla, et voce Syra BARECH, id est, benedic, inclamantes. Quos ille blande humiliterque suscipiens, obsecrabat ut coelum spectans, et pollicens, si Christo crederent, ad eos se cresse venturum. Mira Domini gratia, non prius abire passi sunt, quam futurae Ecclesiae lineam mitter
Abbreviated transcription (Latin):
abeo ꝑpetrata sunt dicere.
Intantam autem a dño elatꝰ
fuerat gloriam: ut beatus
quoq antonius audiens con-¬
uers ationem eius scriberet ei
libenterq eius epulas sumeret.
ac si quando de sirie partib
ad se languentes ꝑrexissent
diceret eis. Quare uos tam lon¬
ge uexare uoluistis. cum habere¬
tis ibi filium meum hilarionẽ:
Exemplo itaq eius ꝑ omnem
palestinam innumerabilia
monasteria ẽẽ ceperunt. et
om̃s adeum monachi certatĩ
laudabat dni gratiam: et ad
ꝓfectum auime singłos cohor¬
tabatur dicens p̃terire figu¬
ram mundi huius. et illam
uitȩ emeretur incommodo.
dare etiam humilitatis et offi¬
cii: statutis dieb ante uinde¬
miam lustrabat monachor
ẽ. a fratribus om̃s ad eum con-¬
fluebant: et comitati tali duci
cirtum ibant monasteria ha-¬
bentes uiaticum suum. quia
interdum usq adduo milia
hominum congregabantur.
Sed et ꝓcedente tempore una¬
queq uilla uicinis monachis ad

Expanded text:
ab eo perpetrata sunt, dicere. ab eo perpetrata sunt, dicere. tantam enim a Domino fuerat elevatus gloriam, ut beatus quoque Antonius audiens conversationem ejus, scriberet ei, libenterque ejus epistolas sumeret. Et si quando de Syriae partibus ad se languentes perrexissent, diceret eis: Quare vos tam longe vexare voluistis, cum habeatis ibi filium meum Hilarionem? Exemplo itaque ejus per totam Palaestinam innumerabilia monasteria esse coeperunt, et omnes ad eum Monachi certatim laudabat Domini gratiam; et ad profectum animae singulos cohortabatur, dicens: Praeterire figuram hujus mundi; et illam entis emeretur incommodo. dare et humilitatis, et officii, statis diebus ante vindemiam lustrabat cellulas est a fratribus, omnes ad eum confluebant: et comitati tali duce, circumibant monasteria, habentes viaticum suum: quia interdum usque ad duo millia hominum congregabantur. Sed et procedente tempore, unaquaeque villa vicinis monachis ad
Abbreviated transcription (Latin):
usq adunm om̃s diffugere.
Dorro ille solus ꝑrexit obuiam.
et sermone firo non me inquit
terres diabole tanta mole corꝑis.
Et inuulpecula et incamelo unus
atq idem es. Et interim porrecta
stabat manu. Ad quem cum fureis
et quasi deuoratura eum belua
ꝑuenisset. statim corruit sumis
ferociam tanitam subito mansue-¬
tudinem. Docebat autem eos¬
senex hominum causa diabolũ
etiam iumenta corriꝑe. et cam¬
to eorum ardere odio: ut non
solum ipsos sed ea quoq quȩ
ipsorum ẽẽnt cuꝑet interire.
Huiusq rei ꝓponebat exemplũ
quod antequam beatum iob tẽp-¬
tare ꝑmitteretur. omnem sub-¬
stantiam eius inter fecerit. Nec
mouere quempiam debere. qđ
diũi iussione duo milia porcoꝵ
a demonibus interfecta sunt.
Siquidem eos qui uiderant non
potuisse aliter credere exisse
de homine tanitam demonum
multitudinem: nisi grandis
porcorum numerus. et quasi a
multis actus pariter corruisset.
ero uniuersa signa quȩ

Expanded text:
usque ad unum omnes diffugere. usque ad unum omnes diffugere. Porro ille solus perrexit obviam, et sermone Syro: Non me, inquit, terres, diabole, tanta mole corporis: et in vulpecula, et in camelo unus atque idem es. Et interim porrecta stabat manu. Ad quem dum furens, et quasi eum devoratura 26 bellua pervenisset, statim corruit: submiferociam, tantam subito mansuetudinem. Docebat autem senex, hominum causa diabolum etiam jumenta corripere: et tanto eorum ardere odio, ut non solum ipsos, sed et ea quae ipsorum essent, cuperet interire. Hujusque rei proponebat exemplum, quod antequam beatum Job tentare permitteretur, omnem substantiam ejus interfecerit. Nec movere quempiam debere, quod Domini jussione, duo millia porcorum a daemonibus interfecta sunt ; siquidem eos qui viderant, non potuisse aliter credere exisse de homine tantam daemonum multitudinem, nisi grandis porcorum numerus, et quasi a multis actus, pariter corruisset. ero universa signa, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ba resonare: ut non frior. non
aspiratio. non idionia aliquod
palestini de esset eloquii. Con¬
fessus ẽ. itaq quo in eum
intrasset ordine. Et ut inter¬
pretes intelligerent qui grecam
taitum et latinam nouerant:
grece quoq eum interrogauit.
Quo similiter et inuerba eadem
respondente. multasq incantaci¬
onum occasiones et necessitates
magicarum artium obtendente:
non curo ait quomodo intraue¬
ris. sed ut exeas innomine ihu
tus ẽẽt homo: simplicitate rusti-¬
ca decem auri libras offerens. or¬
audiens quod qui tali cibo ale-¬
rentur aurum ꝓ luto ducerent.
Bruta quoq animalia quotidie
ad eum furentia ꝑtrahebantur.
In quib bactrum camelum
enormis magnitudinis qui mul¬
tos iam obtriuerat. triginta et
eo amplius uiri distentum soli¬
dis funibus cum clamore addu¬
xerunt. Sanguinei erant oculi.
spumabat os. lingua turgebat.
et suꝑ omnem terrorem rugitus
ꝑsonabat immannis. Iussit eum
xerant et qui cum sene erant:

Expanded text:
ba resonare: ut non stridor, non ba resonare: ut non stridor, non aspiratio, non idioma aliquod Palaestini deesset eloquii. Confessus est itaque, quo in eum intrasset ordine. Et ut interejus intelligerent, qui Graecam tantum et Latinam linguam noverant, Graece quoque eum interrogavit. Quo similiter et in verba eadem respondente, multasque incantationum occasiones, et necessitates magicarum artium obtendente, non curo, ait, quomodo intraveris; sed ut exeas in nomine Domtus esset, simplicitate rustica decem auri libras offerens, horaudiens quod qui tali cibo alerentur, aurum pro luto ducerent. bruta quoque animalia quotidie ad eum furentia pertrahebantur, in quibus Bactrum camelum enormis magnitudinis, qui jam multos obtriverat, triginta et eo amplius viri distentum solidissimis funibus cum clamore adduxerunt. Sanguinei erant oculi, spumabat os, volubilis lingua turgebat, et super omnem terrorem rugitus personabat immanis. Jussit igitur eum xerant, et qui cum sene erant,
Abbreviated transcription (Latin):
quoq palestine litteris. cum
ingenti honore et comitatu ga-¬
zam deductus ẽ. Qui cum a
decinioribus loci illius quesisset
ubi habitaret hilarion mona¬
chus. territi gazenses et putantes
adeum abimꝑatore missos ad
monasterium ꝑrexerunt: et
ut honorem commendato exhi¬
berent. et si quid ex p̃teritis in-¬
iuriis inhilarionem esset offen-¬
se nouo officio deleretur. Deam¬
bulabat autem tunc senex in
hareis mollibus et secum de-
psalmis nescio quid murmura¬
bat. Uidensq turbam uenien¬
tem: substicit. Et resalutatis¬
omnibus manuq eis benedicens:
post horam ceteris abire p̃ce-¬
pit. illum uero cum seruis suis
et apparitorib manere. Ex
oculis eius et uultu: cur uenis¬
set nouerat. S tatim ergo ad
interrogationem suspensus
homo uix terram pedibus
tangere et immane rugiens
siro quo interrogatus fuerat
sermone respondit. Uideres
de ore barbari et qui francam
tamtum et latinam linguã
nouerat siria ad purum uer¬

Expanded text:
quoque Palestinae litteris, cum quoque Palestinae litteris, cum ingenti honore ac comitatu Gazam deductus est. Qui cum a decurionibus loci illius quaesisset ubi habitaret Hilarion monachus, territi Gazenses, putantes eum ab imperatore missum, ad monasterium perrexerunt, ut et honorem commendato exhiberent, et, si quid ex praeteritis injuriis in Hilarionem esset offensae, novo officio deleretur. Deambulabat autem tunc senex in arenis mollibus et secum de psalmis nescio quid submurmurabat. Vidensque tantam turbam venientem, substiomnibus, manuque eis benedicens, post horam caeteros abire praecepit, illum vero cum servis suis et apparatoribus remanere; ex oculis enim ejus et vultu, cur venisset agnoverat. Statim ergo ad interrogationem Dei servi suspensus homo, vix terram pedibus tangere coepit, et immane rugiens, Syro quo interrogatus fuerat sermone, respondit. Videres de ore barbaro, et qui Francam tantum et Latinam linguam noverat, Syra ad purum ver
Abbreviated transcription (Latin):
es: Ut quid respondit intrarem
in eum. qui habebat collegam
meum amoris demonem: Nolu¬
it autem sc̃s antequam purga-¬
ret uirginem. uł adolescentem
uł signa iubere ꝑquiri: ne aut
solutus incantationib reces cis¬
se demon uideretur: aut ipse ser-¬
moni eius accommodas se fidẽ.
asserens semꝑ fallaces esse.
demones et adsimulandum
callidos. Sed magis reddita
sanitate increpauit᷑ uirginem.
cur talia fecisset per quȩ de-¬
mon intrare potuisset. Non so-
etiam in longinquis ꝓuinciis
fama eius crebruerat. Namq
candidatus constantim impera-¬
toris rutilutilus coma et cando¬
re corꝑis indicans ꝓuintiam.
inter saxones quippe et alaman
nos gens eius non tam lata quã
ualida. apud historicos germa¬
nia nunc frantia dicitur.
antiquo abinfandia possessus
demone. qui noctibus eum ulu-¬
lare. ingemiscere. fremere denti¬
bus compelebat. secreto abim¬
peratore euectionem peciit.
causam ei simpliciter indicans.
Et acceptis ad consularem.

Expanded text:
s? Ut quid, respondit, intrarem s? Ut quid, respondit, intrarem in eum, qui habebat collegam meum amoris daemonem? Noluit autem Sanctus antequam purgaret virginem, vel adolescentem, vel signa jubere perquiri, ne aut solutus incantationibus recessisse daemon videretur, aut ipse sermoni ejus accommodasse fidem: asserens fallaces esse daemones, et ad simulandum esse callidos; et magis reddita sanitate increpuit virginem, cur fecisset talia, per quae daemon intrare potuisset. 22. Candetiam in longinquis provinciis fama ejus percrebuerat. Namque Candidatus Constantii imperatoris, rutilus coma, et candore corporis indicans provinciam inter Saxones quippe et nos gens ejus non tam lata quam valida, apud historicos Germania, nunc Francia dicitur antiqua ab infantia possessus a daemone, qui noctibus eum ululare, ingemiscere, fremere dentibus compellebat. Hic secreto ab imperatore evectionem petiit, causam ei simpliciter indicans, et, acceptis ad consularem
Abbreviated transcription (Latin):
annum doctus abesculapii uati¬
bus. non remediantis animas sed
ꝑdentis uenit p̃sumptum animo
stuprum gestiens. et subter limen
uerborum et portentosas figu-¬
ras sculptas in hȩris cipri lamina
defodit. Ilico insamre uirgo. et
amictu capitis abiecto rotare cri-¬
nem. stridere dentibus. inclamare
nomen adolescentis. Magnitudo
quippe amoris. se infurorem uerte¬
rat. ꝑducta gͦ a parentibus ad
monasterium seni traditur. Ului-¬
lanti statim et confitenti demoni.
uim sustinui. inuictus adductus
sum: quam bene memphis homi¬
nes somniis deducebam. o cruces.
o tormenta quȩ patior exire me
cogis. et ligatus subter limen te¬
neor. non exeo nisi me adolescens
qui tenet dimiserit: tunc inquit¬
senex. Grandis ait fortitudo tua:
qui licio et lamina strictus tenẽris.
dic quare ausus es te ingredi pu-¬
ellam dei: Ut seruarem eam in-
quit uirginem. Tu seruares ꝓdi-¬
cor castitatis: Cur non potius
ineum qui te mittebat ingressus¬

Expanded text:
annum doctus ab Aesculapii vatiannum doctus ab Aesculapii vatibus, non remediantis animas, sed rdentis, venit praesumptum animo stuprum gestiens, et subter limen verborum, et portentosas figuras sculptas in aeris Cyprii lamina defodit. Illico insanire virgo, et amictu capitis abjecto, rotare crinem, stridere dentibus, inclamare nomen adolescentis. Magnitudo quippe amoris se in furorem verterat. Perducta ergo a parentibus ad monasterium, seni traditur: ululante statim et confitente daemone, Vim sustinui, invitus abductus sum: quam bene Memphis somniis homines deludebam! O cruces! 24 o tormenta quae patior! Exire me cogis, et ligatus subter limen teneor. Non exeo, nisi me adolescens qui tenet, dimiserit. Tunc senex: Grandis, ait, fortitudo tua, qui licio et lamina strictus teneris. Dic, quare ausus es ingredi puellam Dei? Ut servarem, inquit, eam virginem. Tu servares, proditor castitatis? Cur non potius in eum qui te mittebat, es ingressu