comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
UINTIANUS consulari  ĩ
querebat ut ad eam ꝑtingeret
ꝑsingła enĩ erimina mentis sue.
singłorum in se uitiorũ eragita
cupiens suam opinionẽ ertenderẽ
fortissimis ortam natalib dĩ famũ¬
lant fecit artari: ut quierat dege¬
ner & ignotus. ꝑ hoc resonar&. apud
aures uulgi quod tantus ac talis qͥ
posset etiam expectabilium sibi
sub iugare ꝑsonas.ii¬
t libidinosus autem ad aspectum
uirginis pulcherrimȩ oculorum
suorũ concupiscentiã cõmouebat.
& ut auarus ad facultates eiꝰ cupi¬
ditatis suȩ frena laxabat. atq ut
idolatriȩ & demonũ seruus. suro¬
re impiet̾atis suȩ inflãmatus xp̃i
nom̃ audire ñ poterat. His et
beatam agatham a suis fecit appa¬
ritorib coartari: & fecit eam ciudã
matronȩ tradi nomine affrodisie.
que habebat nouem filias turpissi.¬
mas. sicut fuerat mater earum.
Hec autẽ fecit. ut ꝑ dies triginta
eotidie blandirentur ei: & ut mu¬
tarent animũ eius. & mor ꝓmit.¬
tendo lȩta. mox terrendo asperis.

Expanded text:
uintianus consolaris sicperquirebat . | ut ad eam pertingeret per singulam enim| criminam mentis suae . singulorum in se| uiciorum exagitabcupiens suam opinionem extendere| fortissimis ortam natalibus d\e/i famulam fecit arta re. Vt qui erat di genere ignotus per hoc sonaret apud| aures uulgi . quod tantus esset ac talis qui posset| etiam spectabilium sibi subiugare personas. Vt libidi| nosus autem . adspectum uirginis pulcherrime oculorum| suorum concupiscentia commouebat . et ut auaris ad fa| cultates eius cupiditatis suae frena laxabat . atque| idolatriam daemonum seruus feruorem inpietatis| suae inflammatus . christi nomen audire non poterat . | his et beatam agathem a suis fecit apparitoribus coartari.| Et fecit eam cuidam matrunae tradi . nomine afrodisię| quae habebat nouem filias turpissimas sicut fuerat| mater earum. Hoc autem fecit . ut per dies triginta coti| die blandirentur ei . ut mutarent animum eius . et modo| promittendo laeta modo terrendo aspera .
Abbreviated transcription (Latin):
Uiderans. etiã inimicos simplici amo
auis memorata. quia gemitũ pro
cantu edere. solet. scorum in hoc
bitis uos. mundiis autẽ gaudebit
Uos autẽ contristabimin: sed
tristitia u̾ra uertetur in gaudiũ
& columba dño offeruntur in
hostiam: quia nimirum simplex
& pudica fidelium conuersatio.
gratum est illi sacrificiũ iustitiȩ
quia qui laborat in gemitu suo.
qui lacrimis stratum suũ singłas
ꝑ noctes abluit: acceptissimam

Expanded text:
iderans, etiam inimicos simplici amoravis memorata, quia gemitum pro cantu edere solet, sanctorum in hoc itis vos, mundus autem gaudebit: vos autem contristabimini, sed tristitia vestra vertetur in gaudium et columba Domino offeruntur in hostiam: quia nimirum simplex et pudica fidelium conversatio gratum est illi sacrificium justitiae: quia qui laborat in gemitu suo, qui lacrymis stratum suum singulas per noctes abluit, acceptissimam
Abbreviated transcription (Latin):
luce sequentis dici: & iohannẽ.
non absolute dirisse. una autem
sabbuti uenit maria magdalene.
mane ad sepulchrum: sed addi¬
redem igitur atq unius tẽporis
idest mediȩ noctis & gallorum
cantus: alterum finem alterum
dirisse principium. Michiq ui¬
detur euangłista matheus qui
euangłm hebraico sermone con¬
seripsit. non tam uespere dixisse.
quam sero: & eum qui interp̾tat᷑
est uerbi ambiguitate. deceptũ.
non sero interpͤtatũ esse sed uesꝑe:
quãquã hȩc consuetudo humani
strmonis teneat. sero non uesꝑ̃m
significare. sed tarde: Solemꝰ enĩ
& qui facere ante. debueras. fae sal¬
tem sero. idest tarde. Sin autẽ illud
obicitur. quomodo eadem maria
que prius uiderat resurgentem.
postea ad sepulchrum eius flere.
referatur: hoc dicendũ est. quod
&e sola et cum altera. & cum aliis
mulierib memor beneficiorũ
quȩ in se dñs contulerat ad sepul¬
c̾rum cius frequenter cucurrerit:
& mnc adorauerit quẽ uidibat.

Expanded text:
luce sequentis diei — et Iohannem non absolute dixisse: una autem sabbati uenit Maria Magdalene mane ad sepulchrum, sed addiusdem igitur atque unius temporis, id est mediae noctis et gallorum cantus, alterum finem, alterum dixisse principium. mihique uidetur euangelista Matheus, qui euangelium Hebraico sermone conscripsit, non tam \'uespere dixisse quam \'sero\' et eum, qui interpretatus est, uerbi ambiguitate deceptum non \'sero\' interpretatum esse, sed \'uespere\', quamquam et consuetudo humani sermonis teneat \'sero\' non uesperum significare, sed \'tarde\'. solemus enim rde\', et: \'qui facere ante debueras, fac saltim sero , id est tarde. sm autem illud obicitur, quomodo eadem Maria, quae prius uiderat dominum resurgentem, postea ad sepulchrum eius flere referatur, hoc dicendum est, quod et sola et cum altera siue cum aliis mulieribus memor beneficiorum, quae in se dominus contulerat, ad sepulchrum eius frequenter cucurrerit, et nunc adorauerit, quem uidebat,
Abbreviated transcription (Latin):
rimo igitur hoc in lo¬
co querendum est: qͥd
sit magnificare dñm. Neq
enim fit magnus a creatu¬
ra creator. Sed sciendum no¬
bis est duob modis dici mag¬
nificare: idest aut magnũ
facere. aut magnum adorare.
magnum admirari. Magni¬
ficatur enim deus a nobis:
cum magnificari dignatur
in nobis. Sed numquid sic
in nobis: sicut in maria un¬
de carnem assumpsit pro
nobi Aue inquit ad eam
angelus gratia plena dñs
tecum benedicta tu inter
mulieres. Sp̃c sanctus super¬
ueniet inde: et uircus altissi¬
mi obumbrabit tibi. Ideoq et

Expanded text:
rimo igitur hoc in loco quaerendum est, quid sit magnificare Dominum: neque enim magnus fit a creatura Creator. Sed sciendum nobis est, duobus modis dici magnificare; id est, aut magnum facere, aut magnum adorare magnumque admirari. Magnificatur enim Deus a nobis, cum magnificari dignatur a nobis. Sed numquid sic in nobis, sicut in Maria unde carnem assumpsit pro nobis? Ave, inquit ad eam angelus, gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu inter mulieres. Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi o
Abbreviated transcription (Latin):
ec uacat a mysterio.
quod die tercio postea
que suꝑior euangłi sermo
descripserat. nuptie facte re¬
Iferuntur: sed tercio tempore
seculi. dñm ad adoptandã
sibi eccłiam uenisse desig¬
nat. Primum quippe secłi
tempus ante legẽ. sb̃ patriar¬
charum exemplo. Scd̾m sub
lege et ꝓph̾arũ scriptis. ter¬
tium sub gr̃a et preconiis
euanglistarum. quasi ter¬
tia diei luce mundo reful¬
sit: in quo dominus et sal¬
uator ñr pro redemptione
generis humani in carne
natus apparuit. Sed et hoc
quod in chana galilee: id est
in zelo transmigrationis ꝑ¬
petrate. eedem nuptie facte
ꝑhibentur: typice denuntiat
eos maxime gratia xp̃i dig¬
nos existere. qui zelo feruere
pie deuotionis. et emulari
karismata maiora. ac de u¬
do et amando trans migra¬
re festinant. Discumbente
autem ad nuptias domino.
uinum defecit: ut uino me¬
uori ꝑ ipsum mirabili or¬
dine facto. manifestaretur
gła latentis in homine dei.
et credentium in eum fides
aucta proficeret. Dñica .iiiͣi.¬

Expanded text:
ec vacat a mysterio quod die tertia, post ea quae superior Evangelii sermo descripserat, nuptiae factae referuntur, sed tertio tempore saeculi Dominum ad aptandam sibi Ecclesiam venisse designat. Primum quippe saeculi tempus ante legem patriarcharum exemplo, secundum sub lege prophetarum scriptis, tertium sub gratia praeconiis evangelistarum, quasi tertii diei luce mundo refulsit, in quo Dominus et Salvator noster pro redemptione generis humani in carne natus apparuit. Sed et hoc quod in Cana Galilaeae, id est in zelo transmigrationis perpetratae, eaedem nuptiae factae perhibentur, typice denuntiat eos maxime gratia Christi dignos existere qui zelo fervere piae devotionis, et aemulari charismata majora, ac de vdo et amando transmigrare. Discumbente autem ad nuptias Domino, vinum defecit, ut vino meliore per ipsum mirabili ordine facto, manifestaretur gloria latentis in homine Dei, et credentium in eum fides aucta proficeret. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
lii ⁊achariam patrem
iohannis intelligi uolũt.
ex quibdam apocriforum sõp¬
niis approbantes. quod ꝓpte¬
rea occisus sit. quia saluatoris
quia de scripturis non habet
auctoritatem. eadem facilita¬
te contempnitur qua ꝓbat᷑.
Alii istum uolunt esse ⁊a¬
chariam qui occisus est a io¬
as rege uidee inter templum
et altare: sicut regnorum. nar¬
rat historia. Sed obseruandũ
quod ille zacharias non sit fi¬
lius barachie: sed filius ioia¬
de sacerdotis. Unde et scriptu.¬
ra refert. Non fuit recorcdatus
ioas patris eius ioiade: que
sibi fecisset bona. Cum ergo
sionis consentiat locus: que¬
rimus quare barachie filius
dicitur et non ioiade. Bara¬
chia. in lingua nr̃a. benelictꝰ
dñi dicitur: et sacerdotis ioia
fragiis predicant xp̃m. siunt
interea pueri sine magistro di¬
serti: docti sine doctore. periti
sine cruditore. Agnoscunt xp̃m
p̾dicant dñm: non quem per¬
suasio humana docuerat. sed
quem diuinitas innocentibus
inspirabat. Cessant enim hu¬

Expanded text:
lii Zachariam patrem Joannis intelligi volunt, ex quibusdam apocryphorum somniis approbantes, quod propterea occisus sit, quia Salvatoris quia de Scripturis non habet auctoritatem, eadem facilitate contemnitur, qua probatur. Alii istum volunt Zachariam, qui occisus est a Joas rege Judae inter templum et altare, sicut Regum narrat historia. Sed observandum, quod ille Zacharias non sit filius Barachiae, sed filius Joiadae sacerdotis. Unde et Scriptura refert: Non fuit recordatus Joas patris ejus Joiadae, quia sibi fecisset bona II Paral.sionis consentiat locus, quaerimus quare Barachiae dicatur filius, et non Joiadae? Barachia lingua nostra benedictus Domini dicitur: et sacerdotis Joiafragiis praedicant Christum. Fiunt interea pueri sine magistro diserti, docti sine doctore, periti sine eruditore. Agnoscunt Christum, praedicant Dominum, non quem persuasio humana docuerat, sed quem Divinitas innocentibus inspirabat. Cessant enim hu
Abbreviated transcription (Latin):
N comparatione eius uilescũt
omnia. deserit habita. congre¬
gata cdisꝑgit. In ardescit in ce¬
lestib animus: nil in terreniᷤᷤ
libet. De forme conspicitur qͥc¬
quid de terrene rei placebat spe¬
cie. quia sola pretiose marga¬
rite claritas fuiget in mente.
suꝑne ciuitatis quanta sint
gaudia angłorum choris int̾¬
esse. cum beatissimis spirra¬
bus glorie conditoris assistei:
presentem Dei uultum cernere.¬
ti. incorruptionis ꝑpetue mu¬

Expanded text:
n comparatione ejus vilescunt omnia, deserit habita, congregata dispergit, inardescit in coelestibus animus, nil in terrenis libet, deforme conspicitur quidquid de terrenae rei placebat specie, quia sola pretiosae margaritae claritas fulget in mente. supernae civitatis quanta sint gaudia, angelorum choris interesse, cum beatissimis spiritibus gloriae Conditoris assistere, praesentem Dei sed de incorruptionis perpetuae mu
Abbreviated transcription (Latin):
uocem domuui dicentis.
Quem mittam: et quis ibit nõ¬
bis: Et dixi. Et ego. mitte me.
Et dixit. Uade. et dices populo hu¬
ic. Audite audieres ec nolite
intesligere: et iude e uisionem
et uolite cognoscere. Exceca cor
populi huius. et aures eius ag¬
graua. Et oculos eius claude:
ne forte uideae oculis suis. et
aurib suis audiat. et corde suo
inteiligad: et conu̾datur et sa¬
nem eum. et dixi. Usꝙ quo do¬
mine  Et dixit. Donee desolent᷑
ciuitates absq habitatore: et
domus sine homine. Et terra relin
minus homines. Et multi plica¬
bitur que derelicta fuerat in
medio terre: et adhuc in ea de¬
cimatio. Et conuertetur. et erit
in ostensionem sicut terebiir
erit. id quod stecerit in ea.iii.

Expanded text:
vocem Domini dicentis quem mittam et quis ibit nobis et dixi ecce ego sum mitte me et dixit vade et dices populo huic audite audientes et nolite intellegere et videte visionem et nolite cognoscere excaeca cor populi huius et aures eius adgrava et oculos eius claude ne forte videat oculis suis et auribus suis audiat et corde suo intellegat et convertatur et sanem eum et dixi usquequo Domine et dixit donec desolentur civitates absque habitatore et domus sinminus homines, et multiplicabitur quae derelicta fuerat in medio terrae. Et adhuc in ea decimatio, et convertetur, et erit in ostensionem sicut  Al. rurerit, id quod steterit in ea.
Abbreviated transcription (Latin):
cisio in lege contra originalis
peccati uulnus agebat. quod
nunc baptismus agere reue¬
late gr̃e temꝑe consuenit: ex¬
cepto quod regni celestis ia¬
nuam necdum. intrare pote¬
rant. donec adueniens bene¬
dictionem daret qui legem de¬
dit. ut uideri possit deus deo¬
rum in syon : tantum in si¬
nu abrahe post mortem. bea¬
ta requie consolati.suꝑne pa¬
cis ingressum spe felici expe¬
ctabant. Qui enum. nunc per
euangłium suum terribiliter
ac salubriter clamat. nisi qͥs
renatus fuerit ex aqua ⁊ spi¬
ritu sc̃o. non potest introire
in regnum dei: ipse dudum
ꝑ legem suam clamabat. Maᷤ¬
culus cuius preputii caro cir¬
cumcisa non fuerit. ꝑibit
anima illa de populo suo.
quia pactum meum irtitũ
fecit: idest quia pactum ui¬
te in paradyso hominib a
me datum adam preuari¬
cante transgressum est. in

Expanded text:
cisis in lege, contra originalis peccati vulnus agebat, quod nunc baptismus agere revelatae gratiae tempore consuevit. Excepto quod regni coelestis januam necdum intrare poterant, donec adveniens benedictionem daret qui legem dedit, ut videri posset Deus deorum in Sion. Tantum in sinu Abrahae, post mortem, beata requie consolati, supernae pacis ingressum, spe felices, exspectabant. Qui enim nunc per Evangelium suum terribiliter ac salubriter clamat: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest introire in regnum Dei , ipse tum per legem suam clamabat: Masculus cujus praeputii caro circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit , id est, quia pactum vitae, in paradiso hominibus a me datum, Adam praevaricante, trangressum est, in
Abbreviated transcription (Latin):
agros propter nomen meum:
centuplum accipiet et uitam
eternam possidebit. Multi au¬
tem erũt primi nouissimi: et
nouissimi primi. Locus iste cũ
illa sententia congruit: in qua
saluator loquitur. Nõ ueni pa¬
cem nuttere. sed gladiũ. Heni

Expanded text:
n meum, centuplum accipiet et vitam aeternam possidebit. Multi autem erunt primi novissimi et novissimi primi. Locus iste cum illa sententia congruit in qua Salvator loquitur, non veni pacem mittere, sed gladium, veni
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ut pontifici iam . uiͭ.¬
per martyrium coro¬
nato. hominum. gratia aufer¬
retur: omnia scripta que
sacrilegus predo subripuit.
ad regem. in normanniam
transmissa. sunt. Sed nutu
diuino contigit: quod qͣn¬
tomagis athlete fortissimi
głam. obfuscare nitebatur
humana temeritas: tanto
amplius eam dominus illu¬
strabat in ostensione uirtuti.
et miraculorum manifestis
indiciis. Quod uiri impii qͥ
eum insatiabiliter oderant

Expanded text:
 ut pontifici jam per martyrium coronato, hominum gratia auferretur, omnia scripta, quae sacrilegus praedo subripuit, ad regem in Normanniam transmissa sunt. Sed nutu divino contigit quod quanto magis athletae fortissimi gloriam offuscare nitebatur humana temeritas, tanto amplius eam Dominus illustrabat in ostensione virtutis et miraculorum manifestis indiciis. Quod viri impii qui eum insatiabiliter oderant
Abbreviated transcription (Latin):
iam dictus abbas sc̃imoniales
prout sibi uisum fuerat aggre¬
gauit. Hunc ergo locum satis
oportune remotũ dĩ famula
rictrudis expetũt atq beato
amando consentiente & inter
regem & ipsam reconciliationis
officium fungente. cũ pͥuilegio¬
uo
regie. auctoritatis accepit. qua¬
tinus ibi licet in fragili posita cor¬
pore. corporeas fortiter concupiᷤ¬
centias suꝑaret. & ñ hoc solum¬
tenebrarũ harum. contra sp̃ua¬
lia nequitie in cęlestib colluctan¬
do & ea pariter cum mundo
deuincendo. triumphũ uictoris
& condigna certaminis premia
a suꝑ no spectatore expectaret ac

Expanded text:
jam dictus abbas sanctimoniales jam dictus abbas sanctimoniales prout sibi visum fuerat aggregavit. Hunc ergo locum satis opportune remotum Dei famula Rictrudis expetiit, atque B. Amando consentiente et inter regem et ipsam reconciliationis officium fungente, cum privilegio regiae auctoritatis accepit, quatenus ibi licet in fragili posita corpore, corporeas fortiter concupiscentias superaret. Et non hoc solumenebrarum harum, contra spiritualia nequitiae in coelestibus colluctando, et ea pariter cum mundo divincendo, triumphum victoriae et condigna certaminis praemia a superno spectatore exspectaret ac
Abbreviated transcription (Latin):
t ut quondã exꝑtas corporis
uoluptates &. molestas e uinetret
dȩmonũ suggestiones cum nimus
uigiliis & orationib continius
crebra ducens ieiunta. esophorio
amicitur cilicino. cuius assidius
punctionib edomaret libidinus
punctiones. & ut dictum ẽ a poeta
sine. cerere & libero uenꝰ frigeret. ato
ueracit̾ cũ psalmista caneret. Ego
autẽ cum michi molesti essent᷑
induebar cilicio . & humiliabam
in iriunio animã mea & oratio
mea in simi meo conuertetur.
Locum uero ubi sp̃ualib daret ope¬
ram exercitus. cum consilio et
auxilio sȩpe dicti presulis qui
eidem erat a secretis elegit ualde
congruum. monasteriũ scilicet
martianas nocatũ quod ab eodẽ
pontifice suꝑ fluuium scarb fue¬
rat constructum. Cui ꝑficiendo
& ordinando idem presul disci¬
pulum suũ p̃fecerat abbateni
sem̃ ionatum uenerabilem uirũ
euius adhuc in eodem monaste¬
rio sacrum corpus habet᷑ recon¬
ditum. In quo & monachorũ
ordinem beatusamar¬
dus haberi uoluit: sed

Expanded text:
t ut quondam expertas corporis voluptates et molestas evinceret daemonum suggestiones, cum nimiis vigiliis et orationibus continuis crebra ducens jejunia, elephorio amicitur cilicino, cujus assiduis punctionibus edomaret libidinis punctiones, et ut dictum est a poeta, sine Cerere et Libero Venus friget, atque veraciter cum Psalmista caneret: Ego autem cum mihi molesti essent induebar cilicio, et humiliabam in jejunio animam meam, et oratio mea Locum vero ubi spiritualibus daret operam exercitiis, cum consilio et auxilio saepedicti praesulis, qui eidem erat a secretis, elegit valde congruum, monasterium scilicet Marcianas vocatum, quod ab eodem pontifice super fluvium Scarb fuerat constructum. Cui perficiendo et ordinando idem praesul discipulum suum praefecerat abbatem sanctum Jonatum venerabilem virum, cujus adhuc in eodem monasterio sacrum corpus habetur reconditum: in quo et monachorum ordinem beatus Amandus haberi voluit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tacuit: quia qͦd defleri solet ñ
solet excusari: & quod defendi
ñ potest. ablui potest. lauat enĩ
lacrima delictum: quod uoce
pudor est confiteri. Lacrime gͦ.
nec erubescunt in petendo. &
impetrant in rogando. Lacrimȩ
inquã: tacite quodã modo p̾ces
sunt. Ueniã ñ postulant: & me¬
rentur. Causam ñ dicunt. &
miseđiam consequunt᷑: nisi qͦd
utiliores lacrimarũ p̃ces sunt
quã sermonũ. qͥa sermo in pͣcan¬
do sepe fallit: lacrima om̃ino
non fallit. Sermo enĩ interdũ
ñ iotum ꝓfert negotium: lacri.¬
ma semꝑ totum ꝓdit affectum.
& ideo petrus ĩam ñ utitur
sermone quo fefellerat. quo pecca¬
uerat. quo fidem omiserat: ne ꝑ
id ei non credat᷑ ad confitendũ.
quo usus fuerat ad negandum
Ac ꝑhoc mauult & causam suã
flere quam dicere. & quod uoct
negauerat lacrimis confiteri

Expanded text:
tacuit, quia quod defleri solet, non tacuit, quia quod defleri solet, non solet excusari, et quod defendi non potest, ablui potest; lavat enim lacryma delictum, 167 quod voce pudor est confiteri. Lacrymae ergnec erubescunt in petendo, et impetrant in rogando: lacrymae, inquam, tacitae quodammodo preces sunt, veniam non postulant, et merentur; causam non dicunt, et misericordiam consequuntur; nisi quod utiliores lacrymarum preces sunt quam sermonum; quia sermo in precando forte fallit, lacryma omnino non fallit; sermo enim interdum non totum profert negotium; lacryma semper totum prodit affectum. Et ideo Petrus jam non utitur sermone quo fefellerat, quo peccaverat, quo fidem amiserat; ne per id ei non credatur ad confitendum, quo usus fuerat ad negandum; ac per hoc mavult et causam suam flere, quam dicere, et quod voce negaverat, lacrymis confiteri
Abbreviated transcription (Latin):
gatio petri. quam adȩ pͣuaricatio:
citius enim apło. quã ꝓthoplasto
subuenit᷑. Hunc & enĩ ds̃ ad
uesperum requirit errantem:
illũ dñs pullorũ cantu de negan
dam reus facti nudus unͣͬ Item¬
erubuit: petrus conscius dicti
correctus ingemuĩt. Ille tanquã
dep̾hensus festinat ad latebras:
hic tanquã emendatus ꝓrũpit
ad lacrimas. Uelut latenti enĩ
& celanti se adiuinitate adȩ dr̃.
adam ubi es: non quod adam con-¬
spectum dñi latere potuerit.
sed quod peccatrici conscientiae
nullus locus tũtus uł certus sit:
dũ metuit dep̃hendi. Resperit
dñs petrum: & aꝑtis oculis. eiuꝰ
emendauit errorem. Recte oculiᷤ
emendat: quia seriptum est. Ocu¬
li dñi suꝑ iustos. & aureseiꝰ in p̃ces
Ieorum
rgo petrus prorupit ad uiii¬
lacrimas: nichil uoce precatur
Inuenio enĩ quod fleuerit: non
inuenio quid dixerit. Lacrimaᷤ
eius lego: satisfactionẽ non lego
Recte plane petrus fleuit et

Expanded text:
gatio Petri, quam Adae praevaricatio; gatio Petri, quam Adae praevaricatio; citius enim apostolo, quam protoplasto subvenitur. Hunc enim Deus ad vesperam requirit errantem, illum Dominus pullorum cantu denegantem. Adam reus facti nudus erubuit, Petrus conscius dicti, correptus ingemuit; ille tanquam deprehensus festinat ad latebras, hic tanquam emendatus prorumpit ad lacrymas; veluti latenti enim, et celanti se a Divinitate Adae dicitur: Adam ubi es ? Non quod Adam conspectum Domini latere potuerit, sed quod peccatrici conscientiae nullus locus tutus vel certus sit, dum metuit deprehendi. Respexit Dominus Petrum, et apertis oculis ejus emendavit errorem . Recte oculis emendat, quia scriptum est: Oculi Domini super justos, et aures ejus in preces eorum . Ergo Petrus prorupit ad lacrymas, nihil voce precatus. Invenio enim quod fleverit: non invenio quid dixerit; lacrymas ejus lego, satisfactionem non lego. Recte plane Petrus flevit et
Abbreviated transcription (Latin):
irimus fr̃s. quod łe¬
ad similitudinem
eue petrũ ostiaria
malier quoq dece.¬
perit: & sicut adã
semina circũ scripserit. ita &
apłm femina circũuenerit.
Usitatus enim ad decipiendũ
sexus est. Fraudis suȩ uasculũ
in ostiaria diabolus recognouit
fideles uiros: non nisi ꝑ mulierẽ
oppugnare consueuit. Ibi adam
ꝑ euam suꝑat: hic petrum ꝑ¬
uincit ꝑ ostiariam. fuit enĩ
sicut legimus in parachso deli¬
uarum diabolus: nec defuit¬
sicut intelligimus in pretorio iude¬
orum. Ibi imminebat sathanas
serpens: hic iudas coluber ꝑurgebat
st ergo eadem similitudo decep uͣi¬
tionis in petro que inadam fuit:
qm eadem est & similitudo man¬
dati. Accepit enĩ a dño uterq
mandatũ: adam ne tangeret.
& apłs ne negaret. Ille ne lignũ
scientiȩ p̃fumer&: hic ne crucem
sapientiȩ preteriret: Sed trans¬
grediens uterq pͣceptum. pari
modo delinquunt. Gustat ille
quod non licet: loquit᷑ iste quod
non decet. & tamen facilior ne¬

Expanded text:
quod ad similitudinem Evae, Petrum ostiaria mulier quoque deceperit: et sicut Adam femina circumscripserit, ita et apostolum femina circumvenerit. Usitatus enim ad decipiendum sexus est: fraudis suae vasculum in ostiaria diabolus recognoscit, quia fideles viros nonnisi per mulierem oppugnare consuevit. Ibi Adam per Evam fugat ; hic Petrum vincit per ostiariam; fuit enim, sicut legimus, in paradiso deliciarum diabolus; nec defuitsicut intelligimus in praetorio Judaeorum. Ibi immine bat Satanas serpens: hic Judas coluber perurgebat. Est ergo eadem similitudo deceptionis in Petro quae in Adam fuit, quoniam eadem est et similitudo mandati. Accepit enim a Domino uterque mandatum, Adam ne tangeret, et apostolus ne negaret; ille ne lignum scientiae praesumeret, hic ne 166 crucem sapientiae praeteriret; sed transgrediens uterque praeceptum, pari modo delinquunt; gustat ille quod non licet, loquitur iste quod non decet; et tamen facilior ne
Abbreviated transcription (Latin):
quinq uirgines. significare qͥnq¬
ꝑtitam continentiã a carnis illece
ontinendus est enim Uͣi Ibris¬
sanimi appetitus. a uoluptate.
oculorũ. a uoluptate aurium
A. uoluptate olfaciendi. gustandi.
tangendi. Sed qͥa ista continenta
partim coram dõ fit. ut illi pla¬
ceatur interiore gaudio conscien¬
tiȩ. partim coram hominib tan¬
tum ut gła humana capiatur.
quinq dicuntur sapientes. et
quia utraq continentia est.
quãuis diuerso fomite gaudeat.
ampades autẽ sunt: quia
manib portantur oꝑa que sedm
istam continentiã fiunt. Dictũ
est autẽ. Luceant oꝑa ura bona:
coram hominib Om̃s uero acce¬
perunt lampades fuas: & uene¬
runt obinam sponso. Intel igen¬
dum est ergo xp̃i nomine censeri:
de quib agatur. Non enĩ posst
qui xp̃iani non sunt: sponso xp̾̃o
uenire obuiam
ed quinq fatuę acceptis lampa¬
dib sus: non sumpserunt oleũ
secum. Multi em̃ quauis de xp̃i

Expanded text:
quinque virgines significare quinququinque virgines significare quinquepartitam continentiam a carnis illecebris: continendus est enim animi appetitus a voluptate oculorum, a voluptate aurium, a voluptate olfaciendi, gustandi, tangendi; sed quia ista continentia partim coram Deo fit, ut illi placeatur in interiore gaudio conscientiae, partim coram hominibus, tantum ut gloria humana capiatur, quinque dicuntur sapientes et quia utraque continentia est, quamvis diverso fomite gaudeat: lampades autem sunt, quia manibus gestantur opera quae secundum istam continentiam fiunt; dictum est autem: Luceant opera vestra coram hominibus. Omnes vero acceperunt lampades suas, et venerunt obviam sponso. Intelligendum est ergo Christi nomine censeri de quibus agitur. Non enim possunt qui Christiani non sunt sponso Christo venire obviam: sed quinque fatuae, acceptis lampadibus suis, non sumpserunt oleum secum. Multi enim, quamvis de Christi
Abbreviated transcription (Latin):
iurgines dicentes. Dñe. dñe. iperi
nobis. At ille respondens. ait
Amen dico: quod nescio uos ui¬
gilate. gͦ: quia nescitis diem. neq
horam. Decem itaq uirginũ
quod quinq admittunt᷑ & qͥnq
excluduntur: bonoru᷑ & malorũ
discretionem significat. Iua ꝓpter
unginitatis nomen honorabile.
cur receptis exclusisq õmuneẽ:
Deinde quid sibi uult numerus.
in utraq parte. quinarius Neqͥd
autẽ significat oleum. nurũ uidet᷑
cant: cum & inuidere. fas ñ sit
eas quȩ ita ꝑfecte sint ut asponso
recipiantur. quo nomine nullo
teat ad prestandũ ex eo qͦd habeĩs
pͣscribente illa sententia eiusdẽ
dñi dicentis. Om̃i petenti te tri.
uid est autẽ quod posset uͣ I bue¬
dando ñ sufficere. utrisq: Hȩc
maxime augent questionis dif.¬
ficultatem: quanquã & cętera cdi¬
ligenter considerata. ut om̃ia in
unam rationem coneurrant.
nichilq in unam partem dicat᷑
qͦd impediat aliam. magna cautio
est adhibenda. Uidentur itaq mͥ

Expanded text:
i nobis. At ille respondens ait: Amen dico vobis, nescio vos. Vigilate ergo, quia nescitis diem, neque horam . Decem utique virginum quod quinque admittuntur, quinque excluduntur, bonorum et malorum discretionem significat. Quapropter si virginitatis nomen honorabile est, cur receptis exclusisque commune est? Deinde quid sibi vult numerus in utraque parte quinarius? Quid autem significat oleum, mirum videturcant: cum et invidere fas non sit eas quae ita perfectae sunt, ut a sponso recipiantur, quo nomine nullo teat ad praestandum ex eo quod habent, praescribente illa sententia ejusdem Domini dicentis, Omni poscenti te, tribue . Quid est autem quod possit dando non smaxime augent quaestionis difficultatem, quanquam et caetera diligenter considerata ut omnia in unam rationem concurrant, nihilque in unam partem dicatur quod impediat aliam, magna cautio est adhibenda. Videntur itaque mihi
Abbreviated transcription (Latin):
cita semꝑ que. dñi sunt solumodo.
quomͦ placeret dõ. Induit᷑ uidui¬
tatis uestib. quȩ ipsa sui specie.
monstrarent contẽptũ mundi istiꝰ
Nam sicut albe uestes ex altationi
& sollemni congruunt letitie: ita
nigre humiliationi & lugubri
conueniunt tristitiȩ. Unde & ca¬
put qͦd est pͥncipale corporis tetro
uelatur amictu. ut pͥncipale ani¬
mȩ idest mens uelanda signetur
meroris & penitentie luctu. Qui
dum breuis sit & ut ita dicam mo-¬
mentaneus: eam operet᷑ consolatio.¬
nem. de qua ait in euangłio dr̃s
Beati qui lugent: qm̃ ipsi consola.¬

Expanded text:
cita semper quae Domini sunt, solummodo cita semper quae Domini sunt, solummodo quomodo placeret Deo. Induitur viduitatis vestibus, quae ipsa sui specie monstrarent contemptum mundi istius. Nam sicut albas vestes exaltationi et solemni congruunt laetitiae, ita nigrae humiliationi et lugubri conveniunt tristitiae. Inde et caput quod est principale corporis, tetro velatur amictu, ut principale animae, id est mens velanda signetur moeroris et poenitentiae luctu. Qui cum brevis sit, et, ut ita dicam, momentaneus, eam operatur consolationem de qua ait in Evangelio Dominus: Beati qui lugent, quoniam ipsi consola
Abbreviated transcription (Latin):
relictis ordinatione prudenti
distributis. & spinosis huius scłi
curis a terra cordis sui penitus
extirpatis: que antea in coniugali
uita ferebat tricesimũ: post mo¬
dum duplicato germine. fructũ
cepit in uiduitate ferre seragesi¬
mum . &. que priusdũ in mẽbris
suis xp̃o ministrare. satageret. fue.¬
rat martha: iam secus pedeseius
residene. audiendo & custodiendo
uerbũ illius. ficta est maria. Et
qm̃ ipso attestante optimã par¬
tem que ab ea ñ auseret elegit.
optimũ eiusdẽ partis dilectȩ & elec¬
te premiũ inrecompensatione. ꝑci¬
homo. gerebat interior: ostenderet
quoq exterior. sicut mutauerat
hibitũ mentis. sic mutat & corpo¬
ris. Pomposas ꝓicit uestes quib
ornabatur nupta. cogitans aliq̃ndo
ea quȩ sunt mundi quomͦ placere.
uiro: & una cũ eis exuit᷑ om̃i scłi
huius ĩmpedim̃to ut quãuis uide¬
retur uidua. idest diuisa a uiro.
iam ñ esset diuisa animo: sed solli-¬

Expanded text:
relictis ordinatione prudenti relictis ordinatione prudenti distributis, et spinosis hujus saeculi curis a terra cordis sui penitus exstirpatis, quae antea in conjugali vita ferebat trigesimum, postmodum duplicato germine fructum coepit in viduitate ferre sexagesimum: et quae prius dum in membris suis Christo ministrare satageret fuerat Martha, jam secus pedes ejus residens audiendo et custodiendo verbum illius facta est Maria. Et quoniam ipso attestante « optimam partem quae ab ea non auferetur elegit , » optimum ejusdem partis dilectae et electae praemium in recompensatione homo gerebat interior, ostenderet quoque exterior; sicut mutaverat habitum mentis, sic mutat et corporis. Pomposas projicit vestes quibus ornabatur nupta, cogitans aliquando ea quae sunt mundi quomodo placeret viro, et una cum eis exuitur omni saeculi hujus impedimento, ut quamvis videretur vidua, id est divisa a viro, jam non esset divisa animo, sed solli
Abbreviated transcription (Latin):
multo clara exhilarans conusha
bacho. surgit & ñ trepide sed
constanter. non tepide sed feruen¬
ter. non segnit̾. sed sigaciter. ñ
muluebriter sed uirilit̾: qd con¬
ceperat mente. ꝑficit opere.
Primoq seiseitatur a rege.si con¬
cederet sibi in domo sua qͥd uellet
agere. libera q corã eo uti potestate
Ille autem annuit ꝓpere. reputanꝰ
quod sumpto poculo. ut moris
est plurib in cogendo bibere. se
uł conuiuas suos deberet letificare:
At illa scđm salubre sui consilia¬
toris amandi inclyti presuliscon¬
silium. ex suo simi prolatum in¬
uocato terribilis dĩ nomine &
aur ilio: capiti suꝑponit ipso rege
& cunctis stupentib iam benedi¬
ctum ab eodem pontifice uelũ
Quo facto rex ira ꝑmotus. ingra¬
tas derelinquens epulas. abcessit
cogitatum suum in dño. totam
se suosq eius cõmisit arbitrio.
ut ab eo enutrirentur & solaren¬
tur misericordi semꝑ solatio. Ac̃
pͥmũ facultatibꝰ ⁊ possessionibꝰ sibi

Expanded text:
multo clara exhilarans convivia multo clara exhilarans convivia baccho, surgit et non trepide sed constanter, non tepide sed ferventer, non segniter sed sagaciter, non muliebriter sed viriliter, quod conceperat mente, perficit opere: primoque sciscitatur a rege, si concederet sibi in domo sua quod vellet agere libera coram eo uti potestate. Ille autem annuit propere, reputans quod sumpto poculo, ut moris est pluribus, in cogendo bibere se vel convivas suos deberet laetificare. At illa, secundum salubre sui consiliatoris Amandi inclyti praesulis consilium, ex suo sinu prolatum, invocato terribilis Dei nomine et auxilio, capiti supponit ipso rege et cunctis stupentibus, jam benedictum ab eodem pontifice velum. Quo facto rex ira permotus ingratas derelinquens epulas abscessit ogitatum suum in Domino, totam se suosque ejus commisit arbitrio, ut ab eo enutrirentur et solarentur misericordi semper solatio. Ac primum facultatibus et possessionibus sibi
Abbreviated transcription (Latin):
in quatuor pͥncipales uirtutes.
prudentiam scilicet atq iustitiam
fortitudinẽ siue tẽperantiã diu¬
ditur: his singulis sua reddens.
sicut ꝑ iustitiam dõ magis quam
hominib obedire disposuerat.
& ꝑ fortitudinẽ nec illecebris emol¬
liri. nec aduersis frangi poterat:
sic ꝑ prudentiam caute indignatio¬
nem a se regiam submouere. & ꝑ
temꝑantiam humilitatis regulam
inodũq uitȩ iom̾ĩ uerbo uel
opere seruare. satagebat. Vsa deniq
consilio sui sẏmistę diferi scilicet
amandi atq ad tempꝰ dissimulans
immobile in dĩ seruitio sin ꝓposi¬
tum uoti. acturam se er hoc cum
eius consilio. uł ꝑmissione spondet
regi quod utilius uideretur fore
sibi. & quid multis immorer:
Cum ita regem suspectũ reddidiꝰ¬
set. ueluti enis uoluntati parere
magnificentie instruit conuiuiũ
Inuitat cum optimatib regem
& interprandendũ sale conditoꝵ
oñs letificat suauitate sermonũ
ostquam exempta fimes & u
amor compressus edendi: tumn

Expanded text:
quatuor principales virtutes, prudentiam scilicet, atque justitiam, fortitudinem et temperantiam dividitur; his singulis sua reddens, sicut per justitiam Deo magis quam hominibus obedire disposuerat, et per fortitudinem nec illecebris emolliri, nec adversis frangi poterat; sic per prudentiam caute indignationem a se regiam submovere, et per temperantiam humilitatis regulam modumque vitae in omni verbo vel opere servare satagebat. Usa denique consilio sui symmystae, deiferi scilicet Amandi, atque ad tempus dissimulans immobile in Dei servitio sui propositum voti, acturam se ex hoc cum ejus consilio vel permissione spondet regi quod utilius judicaretur fore sibi. Et quid multis immorer? cum ita regem suspectum reddidisset veluti ejus voluntati parere magnificentiae instruit convivium. Invitat cum optimatibus regem, et inter prandendum sale conditorum omnes laetificat suavitate sermonum. Postquam exempta fames, et amor compressus edendi, tum
Abbreviated transcription (Latin):
blanditur libeat. nichil qd car¬
nalem uitã trucidat sp̃s ꝑhor¬
num negoriatori honuni s
dicitur. qui bonas margaritas querit
sed imam prȩtiosam inuenit. Quã
uidelicet inuentam omĩa uendens
emit: quia qui cȩlestis uite dulcedi¬
nem inquantũ possibilitas admit¬
ut ꝑfecte. cognouerit: eaque in ter¬
ris amauerat: libenter cuncta dere¬
linquit. In comparatione. eius
uilescunt om̃ia: deserit habita con-¬
gregata disꝑgit. In ardescit in celes¬
tib animus. nil in terrenis libet
Deforme conspicitur. qͥeqͥd de
terrene rei placebat specie. quia
pͣtiose margaritȩ claritas fulget
in m̃te. De cuiꝰ dilcõe recte. ꝑ salomo¬
nem dr̃. Fortis est ut mors dilec.¬
tio: quia uidelicet sicut mors cor.¬
pus interimit: sic abamore rerũ
corporaliũ ȩternȩ uitę caritasoc¬
cidit. Hiam quẽ ꝑfecte absor¬
buerit: ad terrena foris desideria
uelut insensibilem reddit ¶¬

Expanded text:
blanditur libeat, nihil quod carblanditur libeat, nihil quod carnalem vitam trucidat spirnum negotiatori homini simile dicitur, qui bonas margaritas quaerit, sed 1473 unam pretiosam invenit, quam videlicet inventam, omnia vendens emit, quia qui coelestis vitae dulcedinem, in quantum possibilitas admittit, perfecte cognoverit, ea quae in terris amaverat libenter cuncta derelinquit; in comparatione ejus vilescunt omnia, deserit habita, congregata dispergit, inardescit in coelestibus animus, nil in terrenis libet, deforme conspicitur quidquid de terrenae rei placebat specie, quia sola pretiosae margaritae claritas fulget in mente. De cujus dilectione recte per Salomonem dicitur: Fortis est ut mors dilectio , quia videlicet sicut mors corpus interimit, sic ab amore rerum corporalium aeternae vitae charitas occidit. Nam quem perfecte absorbuerit, ad terrena foris desideria velut insensibilem reddit
Abbreviated transcription (Latin):
Nęlorum regnum fr̃s
ut ex his que animꝰ¬
I nouit. surgat ad
timis eremplo uisibilium se ad
inuisibilia rapiat. & ꝑ ea quȩ
usu didicit quasi con¬
fricatus incaleseat: ut ꝑ
x quod scit notũ diligere. dis¬
cat & incognita amare. ł cec.
enim regnum cȩlorũ thesauro
abiondito in agro comparat᷑.
que qui inuente homo abseon¬
dit. & pregaulio illius uadit
& uendit uniuersa quȩ habet
t emit agrum illum Iuaire.

Expanded text:
elorum regnum, fratut ex his quae animus novit surgat ad tenus exemplo visibilium se ad invisibilia rapiat, et per ea quae usu didicit, quasi confricatus, incalescat, ut per hoc quod scit notum diligere, discat et incognita amare. Ecce enim coelorum regnum thesauro abscondito in agro comparatur, quem qui invenit homo, abscondit, et prae gaudio illius vadit et vendit universa quae habet, et emit a
Abbreviated transcription (Latin):
Statimq humo ꝓstratus. cum
aliqͣntisꝑ orationi incubuisset:
signum crucis contra immanem
obposuit anguem. Potentiq uir¬
tute. uerborũ. ut ad latebras
qͣntotius rediret imperat. Iui
dicto obediens. atq ad signum uiri
dĩ fugiens. rapidoq cursu ad
latebras remeans: in eadẽ insula
ulterius nusquã comparuit. Sicq u
eandem insulam: ꝑ orationem
beati uiri amandi. om̃ps dẽ ab
imminenti liberauit periculo
Noc mitium signorũ eius. ad nos
eum sermonib irretire: ut qͣn.¬
totius de monasterio egrederet᷑
& rursus scłarem assumer& habi¬
tum. Cumq his atq huiscemodi uiii.¬
ꝑsuasionib animũ illius cona¬
tius assensum daret ut de mona¬
sterio egrederetur. iam paterna
pͥuaretur hereditate: responcusse
fertur. Nichil michi pater
tam ꝓprium indetur quã ut
xp̃i assumã seruitiũ. qui ẽ pars

Expanded text:
Statimque solo prostratus, cum Statimque solo prostratus, cum aliquantisper orationi incubuisset, signum crucis contra inmanem opposuit anguem potentique virtute verborum, ut ad latebras quantotius rediret, imperat. Qui dicto oboediens atque ad signum viri Dei fugiens rapidoque cursu ad latebras remeans, in eadem insula ulterius nusquam conparuit. Sicque eandem insulam per orationem beati viri Amandi omnipotens Deus ab inminenti liberavit periculo. Hoc inicium signorum eius apud nos eum sermonibus inretire, ut quantotius de monasterio egrederetur et rursus saecularem adsumeret habitum. Cumque his atque huiuscemodi persuasionibus animum pueri conatius adsensum daret, ut de monasterio egrederetur, paterna privaretur hereditate, respondisse fertur: 'Nihil enim mihi, pater, tam proprium videtur, quam ut Christi adsumam servitium, q
Abbreviated transcription (Latin):
scĩssimus atq religiosis¬
simus: aquitaniȩ partib
haud procul a maris
nis atq inclytis parentib editus
puer est. Pater eius serenus nomine:
genitrir uero amantia uocabat᷑.
Sed cum iam adolescentiã transi
triam parentesq relinquens. ogiã
insulam quȩ alittore oceani mariᷤ
quadraginta distat milib felici
nauigans cursu. tandem portũ
monasterii petut: ibiq ã fratrib
spiritalib cũ magno receptus ẽ
gaudio. & quia sacras ab infantia
didicerat litteras: ex hoc maiori
desiderio succensus. amplius cotidie
in dĩ rebus crescebat.
hapam igitur die dum ei ã fr̃ib
imꝑatum fuisset ut obȩdientiae
eausa ꝑ insulam deambularet:
sit ei obuiam mire magnitudiniᷤ
serpens: sicut idem uir narrare
consueuerat. ita ingens atq tmma¬
nis. qualis nec post nec antea in
eadem uisus est insula. Quo uiso:
ꝑterritus puer sicut ipsa patiebat᷑
etas. quid ageret ignorabat. Tum
subito suꝑna respectus gratia: ad
orationum confugit auxilia.

Expanded text:
issimus adque religiosissimus Aquitaniae partibus aut procul a maris nis atque inclitis parentibus aeditus puer est. Pater eius Serenus nomine, genetrix vero Amantia vocabatur. Sed cum iam adulescentiam transietriam parentesque relinquens, Ogiam insulam, quae a litore Oceani maris quadraginta distat milibus, felici navigans cursu, tandem portum monasterii petiit, ibique a fratribus spiritalibus cum magno receptus est gaudio. Et quia sacras ab infantia didicerat litteras, ex hoc maiori desiderio succensus, amplius cotidie in Dei rebus crescebat. 2. Quadam igitur die, dum ei a fratribus imperatum fuisset, ut oboedientiae causa per insulam deambularet, fit ei repente obviam mirae magnitudinis serpens, sicut hisdem vir Dei narrare consueverat, ita ingens atque inmnis, qualis nec post nec antea in eadem visus est insula. Quo viso perterritus puer, sicut ipsa paciebatur aetas, quid ageret, ignorabat, cum subito superna respectus gratia ad orationum confugit auxilia.
Abbreviated transcription (Latin):
inquit unrit te. ds ds̃ tuius oleo
letitiȩ. ui autẽ non propterea
gaudet. qͥa dõ intrinsecus placet:
non habet oleum secum. Pruden¬
tes uero acceperunt oleum secũ
in uasis suis cũ lampadib. idest
lȩcitiam bonorũ operũ in corde
inquit: & tunc insemet ipso
habebit głam & ñ in altero

Expanded text:
inquit, te Deus, Deus tuus oleo exsultationis . Qui autem non propterea gaudet, quia Deo intrinsecus placet, non habet oleum secum. Prudentes autem acceperunt secum oleum in vasis suis cum lampadibus, id est, laetitiam bonorum operum in corde inquit, et tunc in semetipso habebit gloriam, et non in altero
Abbreviated transcription (Latin):
lten rarapolas a dt̾iodi¬
ctas Olet querentes multũ exeree¬
e ista. quȩ de decem uirginib
osita est. & multi quide hinc
multa senserunt que ñ sunͭ
preter fidem. sed quomͦ partib eiꝰ
om̃ib conueniat expositio. id
elaborandũ est. Legi etiã in quadã
scriptura ex earũ genere quae.
a pocrife nominant᷑ quod ñ sit
contra catholicam fidem Sed huic
loco michi minꝰ congruere uisa
est: consideranti om̃s huiꝰ simi¬
litudinis partes.I¬
uid autẽ michi uideatur non
Uabsurde de hoc loco accipi: q̃ntũ
potero breuit᷑ & diligent̃ exponã
inter multa que locutꝰ est hoc
quoq dixit. Tunc simile estima¬
bitur regnũ celorũ decem uirgi¬
nib: quȩ acceprrunt lampades
suas. & uenerunt obiuam sponso
Quinq exeis erant fatue. &
qͥnq prudentes. Sed quinq fatue.
acceptis lampadib sins. ñ sump.¬
serunt oleum secum. prudentes

Expanded text:
ter parabolas a domino dictas solet quaerentes multum exercere ista quae de decem uirginibus posita est. et multi quidem hinc multa senserunt, quae non sint praeter fidem; sed quomodo partibus eius omnibus conueniat expositio, id elaborandum est. legi etiam in quadam scriptura ex earum genere, quae apocrypha nominantur, quod non sit contra catholicam fidem. sed huic loco minus congruere mihi uisa est, consideranti omnes huius similitudinis partes.uid autem mihi videatur non absurde hoc loco accipi, quantum potero breviter et diligenter exponam. inter multa alia quae locutus est, hoc quoque dixit: Tunc simile aestimabitur regnum coelorum decem virginibus, quae acceperunt lampades suas, et venerunt obviam sponso. Quinque autem ex eis erant fatuae, et quinque prudentes. Sed quinque fatuae acceptis lampadibus suis, non sumpserunt
Abbreviated transcription (Latin):
scientie et ueritatis in lege .uii.
ui ergo alium doces: te¬
ipsum non doces: Qui
predicas non furandum fura¬
ris: Qui cdicis non mechandũ.
mecharis: Qui abominaris ido¬
la: sacrilegium facis: Qui in
lege głaris: ꝑ preuaricationẽ
legis deum. in honoras: Nom̃
enim. dei per uos blasphemat᷑
inter gentes: sicut scriptum.
est. Circumcisio quidem pro¬
dest: si legem obserues. Si au¬
tem preuaricator legis sis: cir¬
cumcisio tua p̾putium facta
est. Si igitur p̃putium iusti¬
cias legis custodiat. nonne p̾¬
putium illius in circumcisio¬
ne reputabitur: et iudicabit
quod ex natura est p̃putium. le¬
gem consummãs te. qui per
litteram et circumcisionem p̃¬
uaricator legis es:Non enun
qui in manifesto iudeus est.
neq que in manifesto in car

Expanded text:
scientiae et veritatis in lege. ui ergo alium doces, teipsum non doces: qui praedicas non furandum, furaris: qui dicis non moechandum, moecharis: qui abominaris idola, sacrilegium facis: qui in lege gloriaris, per praevaricationem legis Deum inhonoras nomen enim Dei per vos blasphematur inter gentes, sicut scriptum est. Circumcisio quidem prodest, si legem observes: si autem praevaricator legis sis, circumcisio tua praeputium facta est. Si igitur praeputium justitias legis custodiat: nonne praeputium illius in circumcisionem reputabitur? et judicabit id quod ex natura est praeputium, legem consummans, te qui per litteram et circumcisionem praevaricator legis es? Non enim qui in manifesto, Judaeus est: neque quae in manifesto, in ca
Abbreviated transcription (Latin):
iuis enim esset ita ob¬
stinatus: qui eius mo¬
destiam intuens: non confe¬
stim admirando obstupes ce¬
ret: Aut quis arrogans. so¬
briam. eius uitam conside¬
rans: non ilico ad equitatem
semet ipsum. conuerteret:
Crescebat nimirum in eo co¬
tidie opinio famulatrix uir¬
tutum: seminabat in plebẽ
uerba ueritatis. fructu fi¬
dei redundantia. sufficienti
sale conlita. et uelut aro¬
maticis ungentis infusa:
nec erat ei fama contenta.
circumiectas tantum galli¬
as illustrare: sed exteras uti¬
ꝙ prouincias implebat. me¬
titorum gr̃a precurrente.
Inter barbarorum siquidem
fremitus. quasi signifer bel¬
ligerator corporeo timore nu¬
dus. sed fidei feruore uestitꝰ.
se ingerebat xp̃i caritate se¬
curus: aduersantesq sibi
fortiter suꝑabat: non corpo¬
rea lorica amictus. sed fidei
uirtute indutus. O quoti¬
es ob ueritatis assertionẽ
paratus habuit mortem: fe¬
cissetq uotis satis: si contu¬
lisset sors temporis. Sed licet
ratio temporis non potuerit

Expanded text:
uis enim esset ita obstinatus, qui ejus modestiam intuens non confestim admirando obstupesceret? aut quis arrogans, sobriam ejus vitam considerans, non illico ad aequitatem semetipsum converteret? Crescebat nimirum in eo quotidie opinio famulatrix virtutum; seminabat in plebem verba veritatis fructu fidei redundantia, sufficienti sale condita, et velut aromaticis unguentis infusa: nec erat ejus fama contenta circumjectas tantum Gallias illustrare, sed exteras utique provincias implebat, meritorum gratia praecurrente. Inter barbarorum siquidem fremitus quasi signifer belligerator, corporeo timore nudus, sed fidei fervore vestibus se ingerebat, Christi charitate securus, adversantesque sibi fortiter superabat, non corporea lorica amictus, sed fidei virtute indutus. O quoties ob veritatis assertionem paratam habuit mortem, fecissetque satis votis, si contulisset sors temporis! Sed licet ei ratio temporis non potuerit
Abbreviated transcription (Latin):
breuis est lectio recitata:¬
sed magnis mysterioꝵ
ponderib grauida.
lhc̃ & enim conditor & redemptor
noster matrem se nosse dissimulat:
& que ei mater sit qui ꝓpinqui
non ꝑcognationem carnis. sed
ꝑ coniunctionẽ sp̃s designat di

Expanded text:
brevis est lectio recitata,sed magnis mysteriorum ponderibus gravida. Jesus etenim conditor et redemptor noster matrem se nosse dissimulat, et quae ei mater sit, et qui propinqui, non per cognationem carnis, sed per conjunctio
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur compage fidei & caritatis se
adherentes sibi. ut essent duo in carne.
una. & non iam duo quia una caro:
unammes uno ore & concordi opera¬
tione. honorificabant dm̃ & patrẽ¬

Expanded text:
Igitur compage fidei et charitatis sic adhaerentes sibi ut essent duo in carne una, et non jam duo, quia una caro; unanimes uno ore et concordi operatione honorificabant Deum et Patre