comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ħỹnos dauid cauentes per manꝰ suas. Porro
sacerdotes canebant tubis añ cos cmet᷑ ꝙ ppłs
israhel staliat. Hauctificauit quoq salo¬
mon mediũ atrii añ templũ dñi. Obtułat
eiũ ibi holocausta ⁊ adipes pacificorũ qͥa alta¬
re eueuni qd̃ feca̾t uõ potorat sustene̾ holoca¬
usta ⁊ sacrificra ⁊ adipes fecit gͦ salonion
sollempnitarẽ ii temꝑe illo septeu drebus
⁊ om̃is isrł cam eo ⁊ eccłiꝰa magna ualde.
ab intͦitu emath usq ad torreutẽ egipti
Eecit q dre octauo collectai eo qd̾ dedicass

Expanded text:
hymnos David canentes per manus suas. Porro sacerdotes canebant tubis ante eos, cunctusque Israel stabat. Sanctificavit quoque Salomon medium atrii ante templum Domini: obtulerat enim ibi holocausta et adipes pacificorum; quia altare aeneum quod fecerat non poterat sustinere holocausta et sacrificia et adipes fecit ergo Salomon sollemnitatem in tempore illo septem diebus et omnis Israhel cum eo ecclesia magna valde ab introitu Emath usque ad torrentem Aegypti feci
Abbreviated transcription (Latin):
meũ de terra egipti nõ elegi ciutatẽ de cũctis
tͥbubus ispł ut edificaret᷑ in ea douiꝰ nõi m̃õ
neq elegi qͦnqͣm aliũ uirum ut esset dux ĩ
isrł. Cuniq fuisset uoluntas dauid pr̃is m̃ĩ
ut edificaret domũ nõi dm̃i dei isrł : dys̃ dñs

Expanded text:
legi civitatem de cunctis tribubus Israhel ut aedificaretur in ea domus nomini meo neque elegi quemquam alium virum ut esset dux in Israhel cumque fuisset voluntatis David patris mei ut aedificaret domum nom
Abbreviated transcription (Latin):
panes ꝓpositionis. Candelabra qͦ cũ luc̾¬
nis suił ut luc̾e̾nt añ oraculũ iuxͣ ritum
ex auro purissimo. ⁊ florentia q̃dam. ⁊
lucernas. ⁊ forçipes aureos. omĩa de m̃do¬
auro iuudissĩo fc̃a sunt. Thiiniamate¬
ria qͦ ⁊ thuribula. ⁊ fialas. ⁊ mortario¬
la. ex auro purissimo. ⁊ ostia celauit tẽ

Expanded text:
panes propositionis candelabra quoque cum lucernis suis ut lucerent ante oraculum iuxta ritum ex auro purissimo et florentia quaedam et lucernas et forcipes aureos omnia de auro mundissimo facta sunt thymiamateria quoque et turibula et fialas et mortariola
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb ascendebat᷑ ad soluim. ⁊ scabellũ aureum.
⁊ brachiola.u dro altͥusecꝰ.⁊ duos leones stantes
uixͣ brachiola. sed ⁊ alios duodecĩ leunculos stan¬
tes sr̃ sex gradꝰ ex utraq ꝑte. Nou fuit tale so¬
lium in uuiu̾sis regnis. Omia qͦ uasa conuirii
regis erãt aurea ⁊ uasa domiꝰ saltꝰ libam er auro

Expanded text:
ascendebatur ad solium et scabillum aureum et brachiola duo altrinsecus et duos leones stantes iuxta brachiola sed et alios duodecim leunculos stantes super sex gradus ex utraque parte non fuit tale solium in universis regnis omnia quoque vasa convivii regis erant aurea et vasa domus saltus Libani ex auro
Abbreviated transcription (Latin):
mas que fuerunt salomõis. cictasq
urbes quadͥ garũ. ⁊ urbos eqͥtum onñia
q̃ camq uoluit fecit salomon atq dispo¬
suit edificauir in ihrłm.⁊ ĩ libanoi et
ĩ uniũsa terra potestatis sue. omũẽ po¬
płm qui derelicrus fu̾at de ethers. ⁊ amor¬

Expanded text:
mas quae fuerunt Salomonis cunctasque urbes quadrigarum et urbes equitum omnia quae voluit Salomon atque disposuit aedificavit in Hierusalem et in Libano et in universa terra potestatis suae omnem populum qui derelictus fuerat de Hettheis et Amor
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ demonstratꝰ fu̾ait dauid pr̃i elꝰ. ĩ loco qͤm
paraũat deud in area ornam ihebuser. Ce¬
pit aũ edificare mense sed̾o. anuo qͣito regni
sui. ⁊ hec sunt fundam̃ta qͤ iecit salomon ut e¬
dificaret doniũ dei. Longitud̾is cubitos in mẽsu¬
ra puma. sexaginta latitudĩs cubitos iugãri
porticũ añ frourem que tendebat᷑ in longñ iuxͣ
niensurã lacitud̾is domꝰ cubitoꝵ ugant. Porro
alcitudo centũ iuguiti cubitorũ erat ⁊ deaura¬
uit eam intͥnsecꝰ auro nuundissĩo. Domũ qͦ ma¬
iorem terit tabulis ligneis. abiens. ⁊ laminas
auri obriti adfixit ꝑ totũ. Sculpsit q in ea pal¬
mas ⁊ qi catenulas se in umicẽ complestentes.
Stranit qͦ ꝑ anim̃tum templi preciosissio
mariuore decore multo. Porro aurũ erat ꝓ¬
barissimũ de cuiꝰ lamiuis terit tuibes doñt. ⁊¬
crabes eiꝰ. ⁊ postes. ⁊ parietes. ⁊ ostia. ⁊ cela¬

Expanded text:
demonstratus fuerat David patri eius in loco quem paraverat David in area Ornan Iebusei coepit autem aedificare mense secundo anno quarto regni sui et haec sunt fundamenta quae iecit Salomon ut aedificaret domum Dei longitudinis cubitos in mensura prima sexaginta latitudinis cubitos viginti porticum vero ante frontem quae tendebatur in longum iuxta mensuram latitudido centum viginti cubitorum erat et deauravit eam intrinsecus auro mundissimo domum quoque maiorem texit tabulis ligneis abiegnis et lamminas auri obrizi adfixit per totum scalpsitque in ea palmas et quasi catenulas se invicem conplectentes stravit quoque pavimentum templi pretiosissimo marmore decore multo porro aurum erat probatissimum de cuius lamminis texit domum et trabes eius et postes et parietes
Abbreviated transcription (Latin):
salouion ducentas hastas anreas. de sũma ser¬
centoꝵ aureorũ qͥ in hastis singulis ꝯxpande¬
baus᷑. trecenta qͦ scuta aurea trecentorũ au¬
reorum qͥb tegebant᷑ scuta singła. posuitq
ea repiu armam̃tario suo qd̾ erat cõsirũ ue

Expanded text:
Salomon ducentas hastas aureas de summa sexcentorum aureorum qui in hastis singulis expendebantur; trecenta quoque scuta aurea trecentorum aureorum, quibus tegebantur scuta singula, posuitque ea rex in armamentario quod erat consitum ne
Abbreviated transcription (Latin):
ite mͥ ⁊ abietigna. ⁊ pinea. de libauo. Scio e¬
nĩ qd̃ serui tui nou̾int cedere ligna de libano
⁊ crũt serui m̃i cũ seruis tuis ut parent᷑ mͥ
ligna plurima. Domꝰ enĩ qm enpio edificare
magna est minis ⁊ nnclita. Pret̾e̾a openariiᷤ
qͥ cesuri sũt ligna seruis tiis dabo ĩ cibaria tri¬
aũ hiram rex tiri per lut̾as qͦs miserat salomo¬
ni. Q uia dilecit dñs ppłu suũ idcirco te reg¬
nare fecit sr̃ enni. Et addidit dicens. Bñdẽs¬

Expanded text:
pinea de Libano. Scio enim, quod servi tui noverint caedere ligna de Libano. Et erunt servi mei cum servis tuis, ut parentur mihi ligna plurima. Domus enim, quam cupio aedificare, magna est nimis et inclyta. Praeterea operariis qui caesuri sunt ligna servis tuis dabo in cibaria, tri Yram rex Tyri dixit per litteras quas miserat Salomoni: Quia dilexit Dominus populum suum, idcirco te regnare fecit super eum. Et addidit dicens: Benedic
Abbreviated transcription (Latin):
em̃datiora suuit exemplania latina qͣm gre¬
ca. ⁊ greca qm hebrea. Uerum hec ꝯtͣ nui¬
dos. Nunc te p̾cor desideri carissime ut
qr tantum opus me subire fecisti ⁊ a gen¬
es erordium capere oratiouibus uines: qd̾
possim eodem sp̃u quo scͥpti sunt librim
oS trausfer

Expanded text:
emendatiora sunt exemplaria Latina quam Graeca, Graeca quam Hebraea. Verum haec contra invidos. Nunc te precor, Desideri charissime, ut quia tantum opus me subire fecisti, et a Genesi exordium capere, orationibus juves: quo possim eodem spiritu quo scripti sunt libri, eos transferre
Abbreviated transcription (Latin):
e siderii ñ desid̾atas
accepi epłãs qui qͦdam
presagio futurorum
cum damiele sortitus ẽ
slatum in latinam lui¬
guam de hebreo sermo¬
ne peutatheucum no¬
strortim auribus trade̾m. Periculosum opꝰ
me asserunt in septuaginta interp̾tum sil¬
gillationem noua ꝓ uet̾ibus cudere ita in¬
geniũ qͣi uinum ꝓbantes. Cum ego sepiis¬
sime testatꝰ sim : me ꝓ uli portione in tab̾¬
naculo dei offerre que possim nͨ opes alt̾iꝰ
aliorum paupertate fedari. Qd ut aude¬
rem origenis me studium ꝓuocauit. Qi
edicioni antique tnͣslationem theodotionis

Expanded text:
esiderii mei desideratas accepi epistolas, qui quodam praesagio futurorum, cum Daniele sortitus est nslatum in Latinam linguam de Hebraeo sermone Pentateuchum, nostrorum auribus traderem. Periculosum opusme asserunt in Septuaginta Interpretum suggillationem nova pro veteribus cudere: ita ingenium quasi vinum probantes; cum ego saepissime testatus sim, me pro virili portione in tabernaculo Dei offerre quae possim, nec opes alterius, aliorum paupertate foedari. Quod ut auderem, Origenis me studium provocavit, qui editioni antiquae translationem Theodotionis
Abbreviated transcription (Latin):
liꝰ ⁊ ꝓferunꝰ. Audi gͥ eimile obtrectator aus¬
custa. Nori dampno. nõ rep̃̾hendo septuagĩ¬
ta: sed cõfident̾ cuuctis alis apłos prefero.
linore torq̃yis: Qͥd imꝑitorum aĩos contͣme
concitas: Sicubi tͥ in translatione uidearer

Expanded text:
 proferimus. Audi igitur, aemule; obtrectator, ausculta: non damno, non reprehendo Septuaginta, sed confidenter cunctis illis apostolos praefero. livore torqueris? quid imperitorum animos contra me concitas? Sicubi in tra
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ⁊ ꝯdicere nõ pot̾int de libris hebrai¬
cis ꝓferanuus. Prinium testimõ̾ium:
estꝰ in osce. Scdm: in ysaia. Tercumi
in zacharia. Quartum in ꝓu̾biis. Qͥn¬
tum eque in ysaia. Qd̾ milti ignorãteᷤᷤ
apocͥphorum deliram̃ta sectautur. ⁊ hybe¬
res nemas libris auctenticis p̃ferunt.
Cansas erroris nõ est menni exponere.
Iudei prudenti factum dicunt esse ꝯsilio
ne ꝑtholomeꝰ uniꝰ dei cultor etiam apd̾ he¬
bicos duplicem diuinitarẽ dephenderet.
Qd̾ maxime iccirdco faciebat quia ĩ pla¬
tonis dogina cadere ui debat᷑. Deniq nͥ ꝯꝙ¬

Expanded text:
e libris Hebraicis proferamus. Primum testimonium est in Osee , secundum in Isaia , tertium in Zaccharia , quartum in Proverbiis , quintum aeque in Isaia . Quod multi ignorantes, apocryphorum deliramenta sectantur; et Iberas naenias libris authenticis praeferunt. Causas erroris non est meum exponere. Judaei prudenti factum dicunt esse consilio, ne Ptolemaeus unius Dei cultor, etiam apud Hebraeos duplicem divinitatem deprehenderet. Quod maxime idcirco faciebant, quia in Platonis dog
Abbreviated transcription (Latin):
u᷑. Liber in apocalipsi seꝑtem siga¬
lis siguatꝰ ostendit᷑. quenisi dederis ho¬
mini scienti litt̾as ut legat: respondebit tͥ.
Non possumi. Signatꝰ est eium. Qͣnti ho¬
die putant se nosse lut̾as. tenent signatũ
librum. nec aperire possunt. nͥ ille resã¬

Expanded text:
. Liber in Apocalypsi septem sigillis signatus ostenditur : quem si dederis homini scienti litteras, ut legat, respondebit tibi: Non possum, signatus est enim. Quanti hodie putant se nosse litteras, et tenent signatum librum; nec aperire possunt, nisi ille res
Abbreviated transcription (Latin):
offendaris i scͥpt᷑is sc̃is simplicitate. ⁊
qͣi uslitate u̾borũ q̃ uł uitio int̃pretuni.
uł de industria siplate sunt: ut rusticã
contionem faciliꝰᷤ instruent. ⁊ ui una
eademq sententia alit̾ doctꝰ. alit̾ audirz
indoctus. Nonsim tam petulans ⁊ hẽ¬
bes : ut hec me nosse pollicear. ⁊ eorum

Expanded text:
scripturis sanctis simplicitate et quasi uilitate uerborum, quae uel uitio interpretum uel de industria sic prolatae sunt, ut rusticam contionem facilius instruerent et in una eademque sententia aliter doctus, aliter audiret indoctus. non sum tam petulans et hebes, ut haec me nosse pollicear et eorum
Abbreviated transcription (Latin):
iohes. qͣdniga dĩ. ⁊ uerum cherrbyn.¬
lati siuit. scintille emicant. discurrũt
fuag᷑a. pedes hñt rectos. ⁊ in sublime
tendences. terga penuata. ⁊ ubic uolã¬
tia. tenent se mutuo. sͥ ꝙ ꝑplexi sunt ⁊
septem scͥbit ecc̃as. Octaua enĩ ad hebre¬
o: a plerisꝙ extͣ minerũ ponitur.
Timothenin instruit ac tytum. phyle¬
moneni ꝓ fugitino famnlo dep̾cat᷑ si̾
qͦ tac̾e̾ meliꝰ puto: qm pauca dicere. Ac
lucam ẽẽ medienn cuiꝰ laus est ĩ enim¬
gelio : adĩauertimꝰ parit̾ oĩa u̾ba illiꝰ¬
amine languentis e̾e̾ medicinam. Ia

Expanded text:
Iohannes, quadriga domini et uerum cherubinIohannes, quadriga domini et uerum cherubinlati sunt, scintillae emicant, discurrunt fulgura, pedes habent rectos, et in sublime tendentes, terga pennata et ubique volitantia, tenent se mutuo sibique perplexi sunt, et septem scribit ecclesias — ectaua enim ad Hebraeos a plerisque extra numerum ponitur —, Timotheum instruit ac Titum, Philemonem pro fugitiuo famulo deprecatur. super quo tacere melius puto quam pauca dicere. ActLucam esse medicum, cuius laus est in euangelio, animaduertimus pariter omnia uerba illius langu
Abbreviated transcription (Latin):
iniqͥtas: ꝑtes ꝯuiuii. ⁊ diem celebrem mit¬
tit in posteros. Parahpomenon liber
lis est: ut absꝙ illo siqͥs scĩami scͥpt᷑arum
Sͥ uolu̾it arrogare: se ip̃m irrideat. Per
t̾misse in regum libris tangunt᷑ hẏstorie
⁊ ĩnum̃ãbłes explicant᷑ euiugelii qͥstiões.
Esoras. ⁊ neemyas adintor uidelie ⁊ ꝯsola¬
tora dũo in uno uolunu̾e coartant᷑.
Instaurant templum. muros extruũt
enntatis. om̃isq turba illa ppłi redeuu¬
tis in patͥam. ⁊ descͥptio sacerdotũ. leui¬
tarũ isrłis. ꝓselitorum. ac ꝑ singłas fa¬
imlias murorũ ⁊ turriũ opera diu̾sa.
aliud in corde tice preferiuit. aliud re¬
tinent in medulla. Cerins me scͥpt᷑aꝵ
amore raptum excessisse modũ epłe ⁊ tñ
siuiꝰ dicẽ. Concupiuͭ aĩa mã desid̾are.
instificatõnes tias in onũ temꝑe. Eet̾m
socratieum alud impletur in nobis: hoc
tm̃ scio: qd̾ nescio. Tangam ⁊ nouum
breuit᷑ testañituni. Matheꝰ. marcꝰ. lucã.

Expanded text:
iniquitas, partes convivii et diem celebrem mittit in posteros. PARALIPOMENON liber, lis est, ut absque illo si quis scientiam Scripturarum sibi voluerit arrogare, seipsum irrideat. Per termissae in Regum libris tanguntur historiae, et innumerabiles explicantur Evangelii quaestiones. Esdras et Neemias, adiutor videlicet et consolator, a domino in uno volumine coartantur. Instauravit templum, muros exstruxit et civitates omnisque turba illa populi redeuntis in patriam et discriptio sacerdotum, Leuitarum, Israhelis, proselitorum ac per singulas familias murorum et turrium opera diuisa aliud in cortice praeferunt, aliud retinent in medulla. Cernis me scripturarum amore raptum excessisse modum epistulae esimus dicere: concupiuit anima mea desiderare in stificationes tuas in omni tempore. ceterum Socraticum illud inpletur in nobis: \'hoc tantum scio, quod nescio\'. tangam et nouum breuiter testamentum: Mattheus, Marcus, Lucas,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ legerimꝰ hom̃ocentonas. ⁊ iuirgilio¬
centonas. ac nõ sic etiani maronent
scͥpserit. Iam redit ⁊ uͥgo redeunt sat᷑¬
nia regna. Iaui noua ꝓgenies celo demit¬
tit᷑ alto. Et patrem loquentem ad fili¬
um. Nate meẽ uires nã magna potẽ¬
tia solus. Et post u̾ba saluatoris in c̾ce.
Talia ꝑstabat memorans fixusq maue¬
bat. Puerilia sunt hec: ⁊ craeulatorũ
ludo similia doce qd̾ ignores: ĩmo ut cũ
stomaco loquar nec hoc quidem scire
qd̾ nescias ¶pidelicet manifestissima
est genefis: in qua de creatura m̃di.
de exordio gen̾is humani. de diuisione
terre. de ꝯfusione linguar̃. ⁊ de gen¬
te usq ad egiptum scribit᷑ hebrẽoꝵ.
Patet exodus cum decem plagis. cum
decalogo. cuui imsticis diuus q p̃¬
ceptis. Impromptu est leuiticꝰ liber
in quo singula sacͥficia. ĩmo singłe
peue sillabe. ⁊ uestes aaron. ⁊ totͣ or¬
Do leuiticꝰ iuspirant celestia sacnita.

Expanded text:
non legerimus Homerocentonas et Uergilionon legerimus Homerocentonas et Uergiliocentonas ac non sic etiam Maronem scripserit: iam redit et uirgo, redeunt Saturnia regna, iam noua progenies caelo demittitur alto, et patrem loquentem ad filium: nate, meae uires, mca magna potentia solus, et post uerba saluatoris in cruce: talia phs tab at memorans fixusque manebat. puerilia sunt haec et circulatorum ludo similia, docere, quod ignores, immo, ut cum Clitomacho loquar, nec hoc quidem scire, quod nescias. Uidelicet manifestissima est Geneside exordio generis humani, de divisione, terrae, de confusione linguarum et gentium, usque ad exitum scribitur Hebraeorum. Patet EXODUS cum decem plagis, cum decalogo, cum mysticis divinisque praeceptis. In promptu est LEVITICUS liber, in quo singula sacrificia, immo singulae pene syllabae, et vestes Aaron, et totus ordo Leviticus spirant coelestia
Abbreviated transcription (Latin):
cula fabricant absq doctore nõ possũt
esse qd̾ cupiunt. Qd̾ medicoꝵ est pro¬
mutiuut medici: tractant fabrilia fabͥ.
Sola scͥpt᷑arus ars est: quam sibi om̃es
ctiq poeuiata passim. Hanc garrula
anꝰ. hauc delirꝰ seuox. hauo sophista uer¬
bosiis. hanc uniu̾si p̾suumuit. lacerant.
docent aũ qͣmi discant. Alii adducto su¬
pcilio grandia u̾ba trutiuantes. inter
mulierculas de sacris litt̾is philosophã¬
t᷑. Alii discunt ꝓhpudor a feminis. qd̾
uiros doceant. Et ne paruui hoc sit
quadam facilitate ũbdrum. ĩmo auda¬
tia aliis edisserunt: qd̾ ip̃i nõ intelligt̃.
Taceo de meis similib qui si forre ad scͥp¬
turas sanctas post seculares litt̃as uene¬
uint: ⁊ sermone ꝯposito aurem ppłi
mulserint. quicqͥd dixerint: hoc legẽ
ꝯgrua aptant testiuoi̾a. qͣi grande sit
⁊ nõ iuiciosissimũ dicendi genus deprau¬
are seutentias: ⁊ ad uoluntatem suam
scͥpt᷑am trah̾e repuguantem. Quasi

Expanded text:
ssunt esse, quod cupiunt. quod medicorum est, promittunt medici, tractant fabrilia fabri. Sola scripturarum ars est, quam sibi omnes ctique poemata passim. hanc garrula anus, hanc delirus senex, hanc soloecista uerbosus, hanc uniuersi praesumunt, lacerant, docent, antequam discant. alii adducto supercilio grandia uerba trutinantes inter mulierculas de sacris litteris philosophantur, alii discunt — pro pudor! — a feminis, quod uiros doceant, et, ne parum hoc sit, quadam facilitate uerborum, immo audacia disserunt aliis, quod ipsi non intellegunt. taceo de meis similibus, qui si forte ad scripturas sanctas post saeculares litteras uenerint et sermone conposito aurem populi mulserint, quicquid dixerint, hoc legem congrua aptant testimonia, quasi grande sit et non uitiosissimum dicendi genus deprauare sententias et ad uoluntatem suam scripturam trahere repugnantem. quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ut de me unt̾ini loqͦr nec sauctior sum ħ
einucho. nͦ studiosior qui de ethiopia P
est de extͤiis m̃di fiuibus ueuit ad tem¬
u uehiculo sacras lut̾as leg̾ẽt. Et ta¬
nĩ cum librum ten̾et ⁊ u̾ba diũi cogita¬
tione ꝯciperet. liugna uolu̾e̾t. labiis ꝑ¬
souaret : ignorabat eum quem in libro
nescsens uen̾abat᷑.Uenit philippꝰ: ostẽ¬
dit ei ihm : qui clausus latebat mn lit¬
tera. O mira doctoris iurtꝰ. Cadẽ hora
credidit eunuchus: baptizatur. fidelis ⁊ san¬
ctus est. ⁊ magr̃ de discipulo. plus in deser¬
to fonte ecc̃e: qmͣ in aurato synagoge tẽ¬
plo repperit ¶Sec a me perstricta sũt
scͥpturis sauctis sñ p̾mo ⁊ monstuͣte se¬
mitum nõ posse ingredi. Taceo de gra¬
maticis. rectorib. philosophis. geome¬
tricis. dialeticis. musicis. astrouoiiciꝰ.
astrologis. medicis. quorũ scĩa mortalib¬
satis uel utilissima est ⁊ in tres ꝑtes.¬

Expanded text:
ior sum hoc eunucho, nec studiosior; qui de Aethiopia, id est, de extremis mundi finibus venit ad Temt etiam in vehiculo sacras litteras legeret: et tamen cum librum teneret, et verba Domini cogitatione conciperet, lingua volveret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens venerabatur. Venit Philippus, ostendit ei Jesum, qui clausus latebat in littera. O mira doctoris virtus! Eadem hora credit eunuchus, baptizatur, fidelis et sanctus est; ac de discipulo magister: plus in deserto fonte Ecclesiae, quam in aurato synagogae Templo reperit. 6. Haec a me perstricta sunt Scripturis sanctis, sine praevio et monstrante semitam, non posse ingredi. Taceo de Grammaticis, Rhetoribus, Philosophis, Geometris, Dialecticis, Musicis, Astronomis, Astrologis, Medicis, quorum scientia mortalibus vel utilissima est, et in tres partes
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑. pulsanti aꝑit᷑: quereus inuenit:¬
Discamꝰ in t̾ris quormu scĩa nobis ꝑse¬
ueret in celo. Obuiis ⁊  manib excipi¬
ami ⁊ ut inepte aliqͥd ⁊ de hermagore tu¬
miditate effundam. quicqͥd q̃sieris tecũ
scire conabor ¶Habes hic amantissimũ
frẽm ensebium qui lut̾arum tuarnui
mͥ grãm dupplicauit refẽns honestatẽ
morum tuorum. ꝯtemitum seculi. fidem
anuicicie. amorem xͥ. Nam pͥdentiam ⁊
eloquii uenustatem: ⁊ absꝙ illo ip̃a epła
p̃ferebat. festina q̃so te: ⁊ hereuti ĩ salo
nauicule fuuem magiᷤ preciide: qͣ soluę.
Nemo renuntiaturꝰ secmo: bñ pͥ uend̾e ⁊
que ꝯtempsit ut nendẽt. Quicqͥd in sũp¬
tus de tuo tuleris: ꝓ luero computa.
Antiquum dc̃m est. Anaro tam de est ꝙ.
diuiciarum est: infidelis aũ etiã obolo ĩ¬
diget. Sic uinanius qͣi inchil habentes
⁊ onĩa possidentes. uictus atq uestitus
diuitie xp̃ianorũ. Si habes in potestate
rem triam: uende. Si nõ habes: proice.

Expanded text:
ens invenitDiscamus in terris quorum scientia nobis perseveret in coelo. Obviis te manibus excipiam, et ut inepte aliquid ac de Hermagorae tumiditate effutiam quidquid quaesieris, tecum scire conabor. Habes hic amantissimum tui fratrem Eusebium, qui litterarum tuarum mihi gratiam duplicavit, referens honestatem morum tuorum, contemptum saeculi, fidem amicitiae, amorem Christi. Nam prudentiam et eloquii venustatem etiam absque illo ipsa epistola praeferebat. Festina, quaeso te, et haerentis in salo naviculae funem magis praecide quam solve. Nemo renuntiaturus saeculo bene potest vendere quae contempsit ut venderet. Quidquid in sumptus de tuo tuleris, pro lucro computa. Antiquum dictum est, Avaro tam deest quodus mundus divitiarum est: infidelis autem etiam obolo indiget. sic niuamus quasi nihil habentes et omnia possidentes. uictus atque uestitus diuitiae Christianorum. si habes in potestate rem tuam, uende; si non habes, proice.
Abbreviated transcription (Latin):
ddecim amios saluator impleu̾at.⁊ ĩ
templo sedens de q̃stionib legis in t̾rogãᷤ
magis docet dum prudent̃ int̃rogat. nͥ
forte rusticum petrum. rusticum dicimꝰ
ritꝰ sermone: ñ tam̃ scĩa. Ioh̾es nistit᷑
piscator indoctus. Et uude illa nor:
obsecro. ni pͥnçipio erat ũbum. ⁊ uer¬
buui erat apd̾ deumi.⁊ deus erat u̾bũ:¬

Expanded text:
decim annos Salvator impleverat, et in templo sedens, de questionibus legis interrogans, magis docet, dum prudenter interrogat. Nisi forte rusticum Petrum, rusticum dicimusritus sermone, non tamen scientia. Iohannes rusticus, piscator indoctus. Et unde illa vox, obsecro: In principio erat verbum, et verbum erat apud Deum, et Deus erat verbu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ t̾ram. ⁊ mare ⁊ aridam. ⁊ mouebo oẽs
gentes. ⁊ ueniet desid̾atꝰ cunctis gentib.
Tacharias memor dm̃ sui. młtiplex in
ꝓpħia. ihm uestibus sordidis. ⁊ lapidem o¬
suloꝵ septem. candelabrumq aureum cũ
totidem lucernis qͦt oculis. duas qͦ oliuaꝰ¬
a suustris lampadis cerint ⁊ dextris. ut

Expanded text:
uebo omnes gentes; et ueniet desideratus cunctis gentibus. Zacharias, memor domini sui, multiplex in prophetia, Iesum uestibus sordidis indutum et lapidem oculorum septem candelabrumque aureum cum totidem lucernis, qa sinistris lampadis cernit et dextris: ut
Abbreviated transcription (Latin):
spũali. Ionas columba pulcherrua:
naufragio suo passionem dñi prefigurãs
nuuidum ad penitentiami uenocat. ⁊ sb̾
noĩe niniue salutem gentibus nuintiat.
Micheas de morastinin coheres xp̃i uasta¬
tionem ãnuntiat filĩe latronis. ⁊ obsidi¬
ouem ponit ꝯtͣ eã. qͥa maxillam ꝑcusse¬

Expanded text:
utit spiritali. Ionas, columba pulcherrima, naufragio suo passionem domini praefigurans mundum ad paenitentiam reuocat et sub nomine Nineue salutem gentibus nuntiat. Micheas de Morasthi, coheres Christi, uastationem adnuntiat filiae latronis et obsessionem ponit contra eam, q
Abbreviated transcription (Latin):
cia siit. Si in litt̾̃is sensũ latentem
insperis ecc̃e paucitas. ⁊ h̾eticoꝵ contͣ eccłĩ¬
am bella narrant᷑. Duodecim ꝓph̾e inu¬
mꝰ uolum̾is augustias coartatiꝰ. nilt̾o aliu
qͣm sonant in litt̾a p̃signrant. Osee crelrͣ¬
noĩat effraym. samariam. ioseph. ie¬
zrahel. ⁊ uxorem foruicariam. ⁊ formea¬
tiõis filios.⁊ adult̾am cubiculo clausam
mariti. multo teiꝑe sed̾e iuduam: ⁊ sb̾
ueste lugubri itri ad se reditum p̃stola¬
ri. Iohel filiꝰ phatuel descͥbit t̾ram duo¬
decim tribuum. eruca. bruco. locusta.
aculo syon centum uginti qui ab uno
nsq ad qͥndeci paulatim ⁊ ꝑ inc̾menta
surgentes: qͥndecim gͣdiuiui nuuierũ ef

Expanded text:
cia sunt: si in litteris sensum latentem cia sunt: si in litteris sensum latentem inspexeris, Ecclesiae paucitas, et Haereticorum contra Ecclesiam bella narrantur. Duodecim Prophetae in unius voluminis angustias coarctati, multo aliud quam sonant in littera, pnominat Effraim, Samariam, loseph. Iezrahel et uxorem fornicariam et fornicationis filios et adulteram cubiculo clausam mariti multo tempore sedere uiduam et sub ueste lugubri uiri ad se reditum praestolari. Iohel, filius Bathuel, describit terram duodecim tribuum eruca, brucho, locusta, aculo Sion, qui centum uiginti ab uno usque ad quindecim paulatim et per incrementa surgentes quindecim gradu
Abbreviated transcription (Latin):
debo dñi. Quem uisurꝰ sum ego ip̃e ⁊
oeuli nĩ ꝯspecturi sunt ⁊ nõ aliꝰ. Repo¬
sita est hec spesm̃a in sum mõ. Ueniã
ad iħ̃m naue tẏpum dñi nõ solũ in ge¬
stis: uerũetiam s noĩe. Transit iorda¬
nem: hostium uegna subũtit. Diri¬
dit terram uictori ppło. ⁊ ꝑ singulas
urbes. uiculos. moutes. flumĩa. torrẽ¬
tes. atꝙ confima. ecc̃e celestisq ih̾rłm¬
sp̃ualia regna describit. In iudicum
libro quot principes ppłi tot figure
sunt. Ruth moabitis ysaie explet ua¬
ticinium dicentis. Enute agnum do¬
aritas Opatorem fre de petia delerti:
ad montem filie syon. Samuel helim¬
ortuo. ⁊ in occisione saul: uet̾em legẽ
ab olitam monstrat. Porro insa doch:
atq dauid: uoui sac̃dotii. nomꝙ u
perii sacram̃ta testat᷑. Malachin. id
usq ad iheconiam.⁊ ab iheroboami filio
nabath usq ad osee. qͥ ductꝰ est in captii¬
tatem : regnum uida ⁊ regnum descͥbit
ispł. Si hystoriam respicias: u̾ba simpli¬

Expanded text:
ego ipse et oculi mei conspecturi sunt et non alius. reposita est haec spes mea in sinu meo. ueniam ad Iesum Naue, typum domini non solum in gestis, uerum et in nomine: transit Iordaneu, hostium regna subuertit. diuidit terram uictori populo et per singulas urbes, uiculos, montes. flumina, torrentes atque confinia ecclesiae caelestisque Hualia regna describit. In JUDICUM libro, quot principes populi, tot figurae sunt. RUTH Moabitis, Isaiae explet vaticinium dicentis: Emitte agnum, Domine, dominatorem terrae, de petra deserti, ad montem filiae Sion. SAMUEL in Heli mortuo et in occiso Saul veterem legem abolitam monstrat. Porro in Sadoc atque David novi sacerdotii novique imperii sacramenta testatur. MALACHIM, id d Jechoniam: et ab Jeroboam filio Nabath, usque ad Osee, qui ductus est in Assyrios, regnum Juda et regnum describit Israel. Si historiam respicias, verba simpli
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sb̾putatio.⁊ cura uiuꝰcuiꝰq. Nam ⁊
uiuꝰ ciuiq ber ꝑ quant sunt singila q̃¬
subsistunt. Que unũsa recte intelligimꝰ
in xp̃o ¶Hoc doctus plato uescunt. hoc de¬
mothenes eloqͦns ignorauit. Perdaui inqͥt
sapĩam sapientiũ ⁊ prudentiam prudenti¬
uni reꝓbabo . uera sapĩa ꝑdet falsam sa¬
pĩani ͦ Et qͣnqͣm stulticia predicatiõis in
cruce sit: tam̃ paulus sapĩam loqͥt᷑ int̾
ꝑfectos. Sapĩam aũ ñ seculi huiꝰ uͤ pͥn¬
cipum seculi huiꝰ qui destimunt᷑: sed loqͥ¬
tur dei sapĩani in nust̾io absꝯditam qͣm p̾¬
destinainit deus añ secula. Dei sapĩa xp̃e
⁊ noni psaliui titulus p̾notat᷑ ꝓ occultiᷤ
quem ceteri nõ uidebant. Abraham iudi
diem eiꝰ. ⁊ letatꝰ est. Aꝑiebant᷑ celi erechi¬
eli: qui ppło peccõri clausi erant. Re¬
uela inquit dauid oculos mõs ⁊ ꝯsid̾abo
mirabilia de lege tua. Ler enĩ sp̃uał
est ⁊ iu reuelatiõe opus est ut intelliga¬

Expanded text:
. Nam et uniuscuiusque rei, per quam sunt singula qsubsistunt. Que universa recte intelligimus in Christo. Hoc doctus Plato nescivit, hoc Demosthenes eloquens isapientiam sapientium et prudentiam prudentium reprobabo. uera sapientia perdit falsam sapientiam et, quamquam stultitia praedicationis in cruce sit, tamen Paulus sapientiam loquitur inter perfectos, sapientiam autem non saeculi huius nec principum saeculi istius, qui destruuntur, sed loquitur dei sapientiam in mysterio absconditam, quam praedestinauit deus ante saecula. dei sapientia Chet noni psalmi titulus praenotatur \'pro occultis uidebant eum, quem ceteri non uidebant. Abraham uidit diem eius et laetatus est. aperiebantur caeli Ezechieli, qui populo peccatori clausi erant. reuela, inquit Dauid, oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua; lex enim spiritalis est et reuelatione
Abbreviated transcription (Latin):
penthateoiren. quib quinq u̾bis loqͥ
se uelle apłs in ecc̃a gloriat᷑. Iob exem¬
plar patłe que nõ nusteria suo sermo¬
ne ꝯplectitur. Prosa incipit. u̾su:.
labitur. pedestri sermone finit᷑. Om̃es¬
q leges dialectice: ꝓpositõne. assũptio¬
ne. ꝯfirmatione. ꝯclusione det̾iuiat.
Siugula in eo u̾ba: plena sunt sensib.

Expanded text:
ntateuchus: quibus quinque verbis loqui se velle Apostolus in Ecclesia gloriatur. JOB exemplar patientiae, quae non mysteria suo sermone complectitur? Prosa incipit, versu labitur, pedestri sermone finitur, omnesque leges Dialecticae, propositione, assumptione, confirmatione, conclusione determinat. Singula in eo verba plena sunt sen
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc enĩ mist̾io ebdomadis ⁊ ogdo adis fu¬
turꝰ gentium p̾dicator instruendus erat.
Rursumeꝑ p ost annos qͣtuordecim assũ
set. Habet uescio qͥd latentis energie:
uua uox actus ⁊ in aures discipuli de
auctoris ore transfusa fortiꝰ sonant. Uñi
⁊ hescenes cum rodi exularet ⁊ leg̾etur
illa demostephins oratio qm adu̾sus eum
habu̾at mirantib enuctis atq laudanti¬
b suspiraus ait. Quid si ip̃am audissetiᷤ
bestiam sua u̾ba resonantem ⁊ Nec hoc
sis uel uelis disc̾e̾: sed qͦ ardor tuus et
discendi studium etiam absq nobis ꝑse
probari debeat. Ingenium docile ⁊ sñ do¬
ctore laudabłe eit. Non qͥd iuuenias sed
qͥd q̾ras ꝯsid̾amꝰ. Mollis cera ⁊ ad formãd̾
facilis etiam si artificis ⁊ plaste cesserit
ẽẽ potest. Paulus apłs ad pedes gania¬

Expanded text:
mysterio hebdomadis et ogdoadis, futurus Gentium praedicator instruendus erat. Rursumque post annos quatuordecim, assumset. Habet nescio quid latentis energiae viva vox; et in aures discipuli de auctoris ore transfusa fortius sonat. Unde et Eschynes, cum Rhodi exularet; et legeretur illa Demosthenis Orabuerat, mirantibus cunctis atque laudantibus suspirans ait: \'quid, si ipsam audissetis bestiam sua uerba resonantem?\' Nec hocsis uel uelis discere, sed quod ardor. tuus et discendi studium absque nobis per se probari debeat; ingenium docibile et sine doctore laudabile est. non, quid inuenias, sed, quid quaeras, consideramus. mollis cera et ad formandum facilis, etiamsi artificis et plastae cesset esse potest. Paulus apostolus ad pedes Ga
Abbreviated transcription (Latin):
dere de lege. In deur̃õnonuo legimꝰ. Inter¬
roga patrem tuũ ⁊ anũtiabit tibi maioreᷤᷤ¬
tuos ⁊ dicent tͥ. In psalmo qͦ centesimo
octauo decimo. Cantabiles mͥ erant ui¬
stificatiões tue in loco peregrinationis
mee. Et in descriptione iusti uiri cum

Expanded text:
imus: interroga patrem tuumetadnuntiabittibi, presbyterostuosetdicent tibi. in psalmo quoque centesimo octauo decimo: cantabiles mihi erant iustificationes tuae in loco peregrinationis meae. et in descriptione iusti uiri, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Apollomꝰ siue ille magꝰ ut nulgꝰ loquit᷑
suie phylosophꝰ ut pitagorei tradunt:
intrauit perias. ꝑtransunt caucasum.
albanos. scithas. massagetas. opilentis¬
sima in die regria penetraiit: ⁊ ad extre¬
hiuin latissimo phison amue tͣnsmisso
ꝑueuit ad bragiuanas ⁊ ut hyarcam ĩ
Throuo sedentem aureo ⁊ de tantali fonte
potanten int̾ pancos discipulos de nat᷑a.

Expanded text:
ulgus loquitur, siue philosophus, ut Pythagorici tradunt - intrauit Persas, transiuit Caucasum, Albanos, Scythas, Massagetas, opulentissima Indiae regna penetrauit et ad extremum latissimo Phison amne. transmisso peruenit ad Bragmanas, ut Hiarcam in throno sedentem aureo et de Tantali fonte potante
Abbreviated transcription (Latin):
lidꝰ. qͥa cũ disposicione init᷑ bellitn. ⁊ erit salus nͥ
cõsilia młt̾a sunt. Excelsa stulro sapĩa. in porta ñ
aperiet os suum. Qui cogitat mala face̾: stultꝰ
nocsdit᷑. Cogitatio stulti poc̃em est. ⁊ abhoĩatio
hominũ. detractor. Si desperam̃s lapsus in die
angnitie inminuet᷑ fortitudo gua. Erue eos qͥ dit¬
cunt᷑ ad mortent. ⁊ qͥ trahunt᷑ ad int̾itum. lib̾a¬
re nõ cesses. Si dir̾i̾s uires nõ sb̾petuut. qͥ in¬

Expanded text:
ositione initur bellum et erit salus ubi multa consilia sunt excelsa stulto sapientia in porta non aperiet os suum qui cogitat malefacere stultus vocabitur cogitatio stulti peccatum est et abominatio hominum detractor si desperaveris lassus in die angustiae inminuetur fortitudo tua erue eos qui ducuntur ad mortem et qui trahuntur ad interitum liberare ne cesses si dixeris vires non s
Abbreviated transcription (Latin):
ut decrahat impios a malo. Ql obtat aurẽ
suam ad flamorem pauꝑis. ⁊ ip̃e clamabit
⁊ nõ exaudiet᷑. Munꝰ absconditum extinguꝑ
iras. ⁊ donum insuui indignationẽ iarutia.
Gaudium nesto est: fac̾e̾ idictiau. ⁊ pauor o¬
pantib uiqͥtateni. Uir qͥ eryau̾it a uia doctͥ¬
ne: ĩ cecugigantũ ꝯmorabit᷑. Qui diligite

Expanded text:
t impios in malum qui obturat aurem suam ad clamorem pauperis et ipse clamabit et non exaudietur munus absconditum extinguet iras et donum in sinu indignationem maximam gaudium iusto est facere iudicium et pavor operantibus iniquitatem vir qui erraverit a via doctrinae in coetu gigantum commorab
Abbreviated transcription (Latin):
lieris adule̾e qͤ comedit ⁊ tergens os saũ dicit.
Son sum oꝑata malum. O tria mouet᷑ t̃ra.
⁊ qrͣcuni nõ potest sustine̾ i ꝑ sernũ cũ rognau̾ti
Perstultum cum sat᷑atus fu̾it cibo ꝑ odiosam
mulie̾m. cũ in matͥmonio fu̾it assumpta. ⁊ per
ancillam. cum heres fui̾t dũe sue. Quatuor
sunt minima t̾re. ⁊ ip̃a sunt sapĩora sṗpientibꝰ.
Formice ppłs iusiruiꝰ. qͥ p̃parat m messe cibũ s.

Expanded text:
it non sum operata malum per tria movetur terra et quartum non potest sustinere per servum cum regnaverit per stultum cum saturatus fuerit cibo per odiosam mulierem cum in matrimonio fuerit adsumpta et per ancillam cum heres fuerit dominae suae quattuor sunt minima terrae et ipsa sunt sapientiora sapientibus formicae populus
Abbreviated transcription (Latin):
Qui arginnt laudabunt᷑. ⁊ sr̃ ipõs ueniet
bũdictio. Labia deosculabit᷑: q ui recta u̾ba
R̾det. P repara foris opꝰ tuuni.⁊ diligent̾
exerce agrum tuum. ut postea edifices doniũ
tuam. Ne sis cestis frustra cõtͣ ꝑromuũ tuũ
nec lactes qͤnqͣm labiis tuis. u dicas. qͦmͦ fetit
mt sio faciam ei. Roddam uireͥꝙ scd̾m opꝰ suũ.
Per agrum pigrihonũs tnͣsiui. ⁊ per uineam¬

Expanded text:
t benedictio labia deosculabitur qui recta verba respondet praepara foris opus tuum et diligenter exerce agrum tuum ut postea aedifices domum tuam ne sis testis frustra contra proximum tuum nec lactes quemquam labiis tuis ne dicas quomodo fecit mihi sic faciam ei reddam unicuique secundum opus suum per agrum
Abbreviated transcription (Latin):
cto: uirgia conqͥescunt. Sicut carbones
ad prunas. ⁊ ligna ad iguemi: sic homo adig¬
nomi iracundus suscitat ueras. Uerba susur¬
ronis qiͣ simplicia. ⁊ ip̃a peruenimit ad inti¬
ma uentris. Quomͦ si argento sordido orna
re uelis uas fictie. sic labia tumentia cũ pes¬
simo corde sociata. Labiis suis intelligit᷑ mi¬
mcꝰ: cum in corde tractauit dolos. Qñ sũmi¬
senit uocem suami ne credid̾is ei. qm̃ noqͥne

Expanded text:
conquiescunt. sicut carbones ad prunas et ligna ad ignem, sic homo iracundus suscitat rixas. uerba susurratoris quasi simplicia et ipsa perueniunt ad intima ure velis vas fictile sic labia tumentia cum pessimo corde sociata labiis suis intellegitur inimicus cum in corde tractaverit dolos quando submiserit vocem suam ne credideris
Abbreviated transcription (Latin):
stalto silentium: iras mitigat. Sicdit ca¬
nis qui reuerritur ad suum uonutum. sic
imprudeus qui iterat stultorm suam.
Uidisti hominem sapientem s̾ uidemi. mag̃
illo spem: habebit stultꝰ. Dicit piger. łeo¬
est in uia. lecua in itiuerib. Sicut ostiũ
u̾titur in cardine suo : ite⁊ piger ĩ lecto suo.
Abscondit ꝑiger manus sub ascellas suas
⁊ laborat si ad os suum eas com̾iterit. Sa¬
pientior sͥ piger uidet᷑ septem uiris ĩ oqͦn¬
tibus sententias. Sicut qui apprehendetau¬
ribus canem: sic qͥ tnͣsit impatiens. ꝯmisce¬
t᷑ rixe alteriꝰ. Sicut noxius est qui uut¬
fraudulent̃ nocet amnco suo. ⁊ cũ fũit de

Expanded text:
stulto silentium, iras mitigat. Sicut castulto silentium, iras mitigat. Sicut canis, qui revertitur ad vomitum suum, sic imprudens, qui iterat stultitiam suam. Vidisti hominem sapientem sibi videri? magis illo spem habebit stultus. Dicit piger: Leaena in via: leo in itineribus: Sicut ostium vertitur in cardine suo, ita piger in lectulo suo. Abscondit piger manum sub ascella sua, et laborat si ad os suum eam converterit. Sapientior sibi piger videtur septem viris loquentibus sententias. Sicut qui apprehendit auribus canem, sic qui transit impatiens, et commiscetur rixae alterius. Sicut noxius est qui mitf
Abbreviated transcription (Latin):
tius bonus de t̾ra longĩqua. Sons turbatꝰ
pede. ⁊ uena corruptaꝰ. iustꝰ cadens corã iin¬
pio. Sicut qͥ uel comedit ml̾um nõ est
ei bonũ. sic qͥ scrutator ẽ maiestatis. op¬
pͥmet᷑ a gła. Sicuturbs patens ⁊ absꝙ
muroꝵ ꝯmbitn. ita uir qͣ nõ potest ĩ lo¬
qͦndo cohibẽ sp̃m suum¶Qnomꝰ npesta¬
te ⁊ plume in messe. sic ⁊ indecens ẽ stulto¬
gła. Nam sicut auis ad alta iͣnsuolaus. et
passer qliber uadens. sic maledẽm frust᷑
proletum in quempiam sp̃ueniet. Blagel¬
lum equo. ⁊ camꝰ asiuo. ⁊ irga ⁊̃ dorso
imprudentium. Ne respondeas stulto iu¬
xta stulticiauisuam. ne esficiaris ei suin¬
lis. Responde stulte nxͣ stuluciam suã ⁊
ne sͥ sapieus ẽẽ uideat᷑. Clandꝰ pedibꝰ. ⁊ ĩ¬
torum parabola. Sicut qͥ mitrit laꝑidẽ
ĩ aceruũ mercuri ⁊ ita qͥ rribuie insipiẽ¬
ti honorem. Quomͦ si uascat᷑ sꝑina m¬
mami tenulenti: sic ꝑabola ĩ ore stalti
Iudicium deteriiuat cãs et qui impouit

Expanded text:
tius bonus de terra longinqua fons turbatus pede et vena corrupta iustus cadens coram impio sicut qui mel multum comedit non est ei bonum sic qui scrutator est maiestatis opprimitur gloria sicut urbs patens et absque murorum ambitu ita vir qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum quomodo nix aestate .: Sicut avis ad alia transvolans, et passer quo libet vadens; sic maledictum frustra prolatum in quempiam superveniet. Flagellum equo, et chamus asino, et virga dorso imprudentium. Ne respondeas stulto juxta stultitiam suam; ne efficiaris ei similis. Responde stulto juxta stultitiam suam, ne sibi sapiens esse videatur. Claudus pedibus, et intorum parabola. Sicut qui mittit lapidem in acervum Mercurii: ita qui tribuit insipienti honorem. Quomodo si spina nascatur in manu temulenti: sic parabola in ore stultorum. Judicium determinat causas, et qui imponit
Abbreviated transcription (Latin):
serniones cuos. In auribꝰ insipientium ne
loquaris qͥa despicient doctrinaui eloquii
tui. Ne actingas terminos paruulorum
⁊ agrui puꝑillorũ ne introeas. Propĩqꝰ
enim eorum fortis est. ⁊ ip̃e iidicabit cõtͣ
te cõm illoꝵꝰ. Ingrediat᷑ ad doctriã cortuũ.
⁊ aupel tue ad u̾ba scĩe. Noli sb̾trahere a¬

Expanded text:
sermones tuos. In auribus insipientium ne sermones tuos. In auribus insipientium ne loquaris: quia despicient doctrinam eloquii tui. Ne attingas terminos parvulorum: et agrum pupillorum ne introeas. Propinquus enim illorum fortis est: et ipse judicabit contra te causam illorum. Ingrediatur ad doctrinam cor tuum, et aures tuae ad verba sci
Abbreviated transcription (Latin):
tie. Noli esse cũ his defigunt manꝰ suas. ⁊ qͥ uadel
se offerunt ꝓ debitis. Si euĩ habes mide resti¬
tuas qͥd cause estut tollas oꝑuũtum de cubi¬
li tuo  Ne trausgrediaris cermios antiqͦs qͦs
posuenunt pacres tuc. Uidisti iurũ uelocẽ t̃
oꝑs suo. coram regibus stabit. necerit añ
ignobiles. QQnͣdo sed̾is ut comedas panem eñ¬
pͥncipe. diligent̾ adteude que posita sũt añ¬
faciem cnam ⁊ statue culerum ĩ gracdetuo
si tñ ħ abes potestatem ĩ aĩam tuam. Ne deside̾s
de cibis eiꝰ in qͦ est pains mendacii. Noli laborare
ut diceris. sed prudentie cue pone moda. Ile
erigas oculos tuos ad opes qͥs habere nõ potes
quia facient sͥ pennas sicut aquile. ⁊ uolabt
in celum. Ne comedas cũ homine inudo. et
ne defideres tibos eiꝰ. qm̃ in similitudine ari¬
oli. ⁊ comiestoris estimat qd̾ ignorat. Come
de ⁊bwbe dicet tͥ. ⁊ mens eiꝰ nõ est tecum. Ca¬
bos quos comed̾as euomies. ⁊ perdes pultros

Expanded text:
 suas et qui vades se offerunt pro debitis si enim non habes unde restituas quid causae est ut tollat operimentum de cubili tuo ne transgrediaris terminos antiquos quos posuerunt patres tui vidisti virum velocem in opere suo coram regibus stabit nec erit ante ignobiles quando sederis ut comedas cum principe diligenter adtefaciem tuam. Et statue cultrum in gutture tuo: si tamen habes potestatem in animam tuam. Ne desideres de cibis ejus: in quo est panis mendacii. Noli laborare ut diteris: sed prudentie tue pone modum. Ne erigas oculos tuos ad opes quas habere non potes quia facient sibi pinnas quasi aquilae et avolabunt in caelum ne comedas cum homine invido et ne desideres cibos eius quoniam in similitudinem arioli et coniectoris aestimat ns ejus non est tecum. Cibos, quos comederas, evomes, et perdes pulchros
Abbreviated transcription (Latin):
sautur in corde ip̃iꝰ. Impiꝰ cum in profundo
uen̾it pecc̃orum ͥ cõtempuit. sed seq̃tur eũ ig¬
nomiaia ⁊ obꝓbrium. Aqua ꝓ funda exore n
ri uerba. ⁊ toryens redudans fons sapĩe. Acci¬
ꝑe personam impii in udicio nõ est bonũ ut
deolines a uĩtate tudicii. Labia stulti inmis¬
cent se rixis. ⁊ os eiꝰ iurgia ꝓuocat. Os stul¬
ti contͥcio eiꝰ. ⁊ lãbia ip̃iꝰ piu̾na amme eiꝰ. Uer¬

Expanded text:
santur in corde ejus. Impius, cum in profunsantur in corde ejus. Impius, cum in profuneum ignominia et obprobrium aqua profunda verba ex ore viri et torrens redundans fons sapientiae accipere personam impii non est bonum ut declines a veritate iudicii labia stulti inmiscunt se rixis et os eius iurgia provocat os stulti contritio eius et labia illius ruina animae ei
Abbreviated transcription (Latin):
nib cũ spoponderit ꝓ amico suo. Qui medi¬
tat᷑ discordias . diligit riuas. ⁊ qͥ exaltat os suũ
q̃rit ririnam. Qui peruersi cordis est nõ unie¬
met bonum. ⁊ qͥ uertit linguam incidet in
malum. Natꝰ est stultꝰ in ignominia sua. sed
nec pater in fatuo filio letabit᷑. Animꝰ gati¬
deus etatem floridam facit. S p̃o cristis exsic¬
cat ossa. Mun̾a de sui impiꝰ accipit. ut ꝑ¬
uertat bemitas uidicii. In facie prndentis lu¬
oet sapĩa. oculi stultorum in finibus terre.¬
Ira pt̃is filiꝰ stultꝰ est. ⁊ dolor mr̃is qͦ genuit e¬
um. Non est bonimi dãpnum inferre iusbo.
nͦ pereut̾e̾ principeni qui uecta uidieat. Qͥ mo¬
d̾at᷑ sermones ẜuos doctꝰ ⁊ ꝑrudeni eib. ⁊ preciosi
sp̃c uir eruditus. Stultꝰ qͣ si tactu̾̃t sapiens
reputabit᷑. ⁊ si compresserit labia sua intelli
mico. om̃i tempore erit expro brabilis. Nõ re¬
cipit stultꝰ uerba prudentoe. nͥ ea dix̾is que ner¬

Expanded text:
um spoponderit pro amico suo qui meditatur discordiam diligit rixas et qui exaltat ostium quaerit ruinam qui perversi cordis est non inveniet bonum et qui vertit linguam incidet in malum natus est stultus in ignominiam suam sed nec pater in fatuo laetabitur animus gaudens aetatem floridam facit spiritus tristis exsiccat ossa munera de sinu impius accipit ut pervertat semitas iudicii in facie prudentis lucet sapientia oculi stultorum in finibus terrira patris filius stultus et dolor matris quae genuit eum non est bonum damnum inferre iusto nec percutere principem qui recta iudicat qui moderatur sermones suos doctus et prudens est et pspiritus vir eruditus. Stultus quoque si tacuerit, sapiens reputabitur: et si compresserit labia sua, intellimico: omni tempore erit exprobrabilis. Non recipit stultus verba prudentiae: nisi ea dixeris, quae ver
Abbreviated transcription (Latin):
uet. Peo mĩam ⁊ fidem pirrgant᷑ pecẽa. ꝑ ti¬
morem aũ dñi deglinat omnis a malo. Mens
iusti meditabit᷑ obedĩam. os impiorũ redũ¬
dat malis. Longe est dñs ab impiis. ⁊ or̃oneᷤ
iustorũ exandiet᷑. Lux oculorum letificat
aĩam. fama bona impiugat ossa. Auris
que audit increpationẽ uite in medro sapi¬
entium ꝯmorabit᷑. Q ui abicit disciplinã des¬
picit aĩam suam. Qͥ aũ acqͥescit increpa

Expanded text:
ericordiam et fidem purgantur peccata: per timorem autem Domini declinat omnis a malo. Meus justi meditabitur obedientiam: os impiorum redundat malis longe est Dominus ab impiis et orationes iustorum exaudiet lux oculorum laetificat animam fama bona inpinguat ossa auris quae audit increpationes vitae in medio sapientium commorabitur qui abicit disciplinam despicit anima
Abbreviated transcription (Latin):
corona est uiro suo. ⁊ ꝑ utredo in ossib esꝰ. que cõ¬
fusione res dignas gerit. Cogitationes iustoꝵ
iudicia ⁊ consilia iupiorum fraudilenta. Uer¬
ba impiorum insidiant᷑ sangumi. os tastorũ li¬
berabit eos. Uerce imꝑios ⁊ nõ epunt. dogiꝰ aũ
uostonin ꝑmanebit. Docdoina sua nosct᷑ iuo
qͣ aũ nanꝰ ⁊ excors est ꝑatebit comtẽptiu. Melior
eitꝰ paupor ⁊ susticiens s̾ qm̃ głosus ⁊ indigenᷤ

Expanded text:
putredo in ossibus eius quae confusione res dignas gerit cogitationes iustorum iudicia et consilia impiorum fraudulentia verba impiorum insidiantur sanguini os iustorum liberabit eos verte impios et non erunt domus autem iustorum permanebit doctrina sua noscetur vir qui autem vanus et excors est patebit contemptui melior est pauper et sufficiens
Abbreviated transcription (Latin):
nlt̾iplicentur tͥ aumi uite. Uiam sapĩe mon¬
strabotͥ. duoam te ꝑ semitas ȩqͥtatis. Quasꝯ
ingressus fuĩs. nõ artabunt᷑ gressus cui. et
currens nõ habebis offendiculũ. Tene discipli¬
nam. nedimutas eam. Custodi illam: qͥa ip̃a
est uia tua. Ne delectis semitas impiorũ
uec tibi placeat uia malorum. Fnge ab ea. nee
trauseas perillam. decliua ⁊ desere eam: Non
enĩ dormiũt nͥ male fec̾int. ⁊ rapit᷑ sõpuꝰ ab e¬
is nͥ sb̾plantauĩnt. Comedunt panem impie¬
catas:. ⁊ uiuũ iniqͥtatis bibunt. Instorũ autẽ
semuti qiͣ luxsplendeus procedit. ⁊ crescit usq

Expanded text:
am sapientiae monstrabo tibi, ducam te per semitas aequitatis: Quas cum ingressus fueris, non arctabuntur gressus tui, et currens non habebis offendiculum. Tene disciplinam, ne dimittas eam: custodi illam, quia ipsa est vita tua ne delecteris semitis impiorum nec tibi placeat malorum via fuge ab ea ne transeas per illam declina et desere eam non enim dormiunt nisi malefecerint et rapitur somnus ab eis nisi subplantaverint comedunt panem impietatis et vinum iniquitatis bibunt iustorum autem semita quasi lux splendens procedit et crescit u
Abbreviated transcription (Latin):
iuilus ueniat ad me ⁊ inũpientibus locuta
est. Ueinte comedite panem meuni. ⁊ bibite
uinũ qd̾ miscui uobis. Reliqͥte infantiam ⁊
iuuite ⁊ ambulate periuas prudentie. Qui e¬
guit ipuim: gen̾at maculam sͥ. Noli ar¬
gnere derisorem ne od̾it te. Argne sapientẽ
⁊ diliget te. Da sapienti occasioneniͥ ⁊ addet᷑

Expanded text:
ta est venite comedite panem meum et bibite vinum quod miscui vobis relinquite infantiam et vivite et ambulate per vias prudentiae qui eguit impium generat maculam sibi noli arguere derisorem ne oderit te argue sapientem et diliget te da sapienti et a
Abbreviated transcription (Latin):
ledicetur in ipłis. bñdiotio aũ st̃ capud uenden¬
tium. Sñ consurgitdiluculo: qͥ quexit bena. s
aũ inuestigator malorum est: oppͥmet᷑ ab eis.
o confidit in diuciis siis: corruet. Iustiaũ
qi uirens Es folium germinabunt. Q cõtur¬
bat domũ suaui possidebit uentos. ⁊ qͥ stultꝰ est
serieo sapienti. Epuctꝰ iusti lignum uite. ⁊ qui

Expanded text:
in populis benedictio autem super caput vendentium bene consurgit diluculo qui quaerit bona qui autem investigator malorum est opprimetur ab eis qui confidet in divitiis suis corruet iusti autem quasi virens folium germinabunt qui conturbat domum suam possidebit ventos et qui stultus est serviet sapienti fructus iusti l
Abbreviated transcription (Latin):
neq peruersum. Recti sunt inrelligenti¬
bus. ⁊ equi inuenientib scĩam. ¶ cecpi¬
te disciplinam ⁊ nõ peceuĩam. doctrmam
magis quã aurum eligite. Melior est enim
sapĩa cunctis opib preciosissimis. ⁊ om̃e de¬
sid̾abile ei nõ potest Ꝯparari. Ego sap̃iaha¬
bito in consilio. ⁊ erudicis intersum cogi¬
tationib. Timor dñi : odit malũ. Arrogã¬
tiam ⁊ srbiam. ⁊ uam prauam. ⁊ osbil¬
liugue detestor. Meum est ꝯsiluim. ⁊ eqͥras
mã prudencia. Mea est fortitudo. Per me
reges regnant. ⁊ legum ꝯditores uista decer¬
nunt. ꝑ me pͥncipes imꝑant. ⁊ potentes
decernant iusticiam. Ego diligentes me di

Expanded text:
ntibus, et aequi invenientibus scientiam. Accipite disciplinam meam, et non pecuniam: doctrinam magis, quam aurum eligite. Melior est enim sapientia cunctis pretiosissimis, et omne desiderabile ei non potest comparari. Ego sapientia habito in consilio, et eruditis intersum cogitationibus timor Domini odit malum arrogantiam et superbiam et viam pravam et os bilingue detestor meum est consilium et aequitas mea prudentia mea est fortitudo per me reges regnant et legum conditores iusta decernunt per me principes imperant et potentes decernunt iust