comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ. In his qͥppe tͥb gem̾ibus
phylosophiȩ.etiam eloquia di¬
uina consistunt. Nam aute de
natura disputare solent. ut in
genesi et in ecclesiasten aut de
moribꝰ ut inprou̾biis. et in om̃ib
sparsim libris. aut de logica. ꝓ
qua nr̃i theologicã sibi uendicãt.
ut in canticis canticorũ et euan¬
głiis. Item aliqͥ doctorũ phyloso¬
phiã in nomine et partib suis
ita definierũt.
hylosophia ẽ diuinaꝵ huma¬
&q rerũ in qͣntũ hoĩ possibi¬
le est. ꝓbabił scientia. Aut̃. Phylo

Expanded text:
rationem. In his quippe tribus generibus rationem. In his quippe tribus generibus Philosophiae etiam eloquia divina consistunt. Nam aut de natura disputare solent, ut in Genesi et in Ecclesiaste: aut de moribus, ut in Proverbiis et in omnibus sparsim libris: aut de Logica, pro qua nostri Theoreticam sibi vindicant, ut in Cantico canticorum, et Evangeliis. Item aliqui doctorum Philosophiam in nomine et partibus suis ita definierunt: Philosophia est divinarum humanarumque rerum, in quantum homini possibile est, probabilis scientia. Aliter: Phil
Abbreviated transcription (Latin):
nte alios ceci causas atq uim
re rũ naturaliũ cõtẽplata ratioẽ
Cuspexit. Quã pꝰmodũ plato in
qͣtuor diffiniciones distribuit. id ẽ
are̾miticã. Geometͥcã. Musicã. Astro¬
nomiã. Ethicam socͣtes pͥmꝰ ad cor¬
rigendos componendosq mores in¬
stituit. atq om̃e studiũ eiꝰ ad bene
uiuendi disputationẽ ꝑdux̃. diui
dens eam in quattuor uirtutib
animȩ. id ẽ prudentiã. iusticiam.
fortitudinẽ. tẽꝑantiã. Prudentia
ẽ in reb qͣ discernuntur a bonis
mala. Fortitudo qͣ adu̾sa eqͣnmi¬
ter tolerantur. Temꝑantia qͣ libi¬
do concupiscentiaq rerũ refrena¬
tur. Iusticia qua recte iudicando.
sua cuiq distribuunt᷑. Logicam
quȩ rationalis uocat᷑. plato sub¬
iunxit. ꝑ ꝗͣ discussis rerũ mor̃q
causis ium eaꝵ rationabiliter
ꝑscruptatꝰ ẽ: diuidens eam in di¬
alecticã & rethoricã. Dicta autẽ
logica id ẽ.rationał. Logos enim
apud g̾cos & sermonẽ significat &

Expanded text:
nte alios, celi causas, atque vim rerum naturalium, contemplata ratione suspexit. Quam postmodum Plato in quatuor diffinitiones distribuit; id est arithmeticam, geometriam, musicam, astronomiam. Ethicam Socrates primus ad corrigendos et componendos mores instituit, omneque studium eius, ad bene vivendi disirtutibus animae, id est prudentiam, iustitiam, fortitudinem, temperantiam. Prudentia est in rebus, qua discernuntur a bonis mala. Fortitudo, qua adversa aequanimiter tolerantur. Temperantia, qua libido concupiscentiaque rerum frenatur. Iustitia, qua recte iudicando sua cuique distribuunt. Logicam, quae rationalis vocatur, Plato subiunxit, per quam, discussis rerum morumque causis, vim earum rationabiliter perscrutatus est, dividens eam in Dialecticam et Rhetoricam. Dicta autem Logica, id est rationalis. Λόγος enim apud Graecos et sermonem significat et
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinarũ. Rursus. Phylosophia ẽ
meditatio mortis. qd̾ magis conue¬
nit . xp̃ianis qͥ scłi ambicione calca¬
ta conu̾satione disciplinabili. simi¬
litudine futurx pat̾e uuunt.
hylosophia diuiditur in duas
partes. Prima in inspectiuam.
scda mactiualem. Alii definierunt
phylosophiȩ rationẽ in duabꝰ con¬
siste̾ partibꝰ. Quarũ pͥma inspecti¬
ua ẽ. scd̾a actualis. In spectiua di¬
uidit᷑ in tͥbꝰ modis. id ẽ. pͥma in na¬
turalẽ. scd̾a in doctrinalẽ. t̾cia in
diuinã. Doctrinalis diuidit᷑ in qͣt¬
tuor. id ẽ. pͥma in arithineticam.

Expanded text:
sciplinarum. Rursus: Philosophia est meditatio mortis, quod magis convenit Christianis qui, saeculi ambitione calcata, conversatione disciplinabili, similitudine futurae patriae vivunt. Philosophia dividitur in duas partes: prima inspectiva; secunda actualis. Alii definierunt Philosophiae rationem in duabus consistere partibus, quarum prima inspectiva est, secunda actualis. Inspectiva dividitur in tribus modis, id est prima in naturalem; secunda in doctrinalem; tertia in divinam. Doctrinalis dividitur in quattuor, id est, prima in Arithmeticam,
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ securis qͣi semicuris: ex una enĩ
parte acuta ẽ ex alt̾a fossoria. Hec
apud uet̾e̾s penna uocabat᷑. Utrã¬
q aut̃ habens aciẽ bipennis. Nã
bipennus dr̃ qd̃ ex utraq parte
habeat acutã aciem qi duas pen¬
nas. Pennũ aut̃ antiqui acutũ di¬
cebant. Uñ et auiũ penne qͥa acu¬
te. Et ecce nom̃ qd̾ reseruauit an¬
tiqͥtatẽ. quia ueteres pennas di¬
cebant. ñ pinnas. Hȩc et dolabra.
qd̾ habeat duo labra. Nã securis
simplex ẽ. Detralis dexte̾ abilis.
Ascia ab astulis dicta. quas alig¬
no eximit. cuiꝰ diminutiuũ ẽ as¬
ciola. Est aut̃ manubrio breui. et
adu̾sa parte refens uł simplicem
malleũ aut cauatũ: uł bicorne
rastrũ. Scalprus dictꝰ qd scalptu¬
ris et foraminibꝰ fit aptꝰ. ꝗͣi scal¬
phorus: cuiꝰ diminutiuꝰ scalpellꝰ
Terebra uocata auerme ligni qͥ
uocant. Hinc dicta terebra. quod
ut u̾mis terendo forat. qͣi terrefo¬

Expanded text:
Item securis quasi semicuris; ex una enim Item securis quasi semicuris; ex una enim parte acuta est, ex altera fossoria. Haec apud veteres penna vocabatur; utrimque autem habens aciem, bipennis. Nam bipennis dicitur quod ex utraque parte habeat acutam aciem, quasi duas pinnas. Pennum autem antiqui acutum dicebant; unde et avium pinnae, quia acutae. Et ecce nomen quod reservavit antiquitatem; quia veteres pennas dicebant, non pinnas. Haec et dolabra, quod habeat duo labra; nam securis simplex est. Dextralis dexterae habilis. Ascia ab astulis dicta quas a ligno eximit; cuius diminutivum est asciola. Est autem manubrio brevi ex adversa parte referens vel simplicem malleum, aut cavatum, vel bicorne rastrum. Scalprus dictus quod scalpturis et foraminibus sit aptus, quasi scalforus. Cuius diminutivum scalpellus. Terebra vocata a verme ligni, qui vocant. Hinc dicta terebra quod ut vermis terendo forat, quasi terefo
Abbreviated transcription (Latin):
Nam secare sectari et sequi ẽ. Serre
aut̃ nom̃ de sono factũ ẽ: id ẽ abstri¬
dore. Serre circiniq usũ ꝑdix qͥdã
ad olescens inuenit. quẽ puerũ de¬
dalus fr̃ matͥs sue studiis ꝑdocen¬
dũ acceꝑat. cuiꝰ pueri tantũ inge¬
niũ fert᷑. ut dum materie duudñ¬
de cõpendiũ q̃reret. spinã spicis
dentiũ mordacitate armauit. ꝗͣ.
serrã artifices nuncupant. Pcuiꝰ
artis inuentione dedalus magist̃
eiꝰ inuidiȩ liuore ꝑmotꝰ. p̃cipitem
puerũ exarce deiecit. Dehinc ȩxu¬
latꝰ cretã abiit. ibiq aliquandiu
fuit ut fabulȩ fert̃. excreta pennis
uolauit. et in ciliciam uenit. Circi¬
nꝰ dictus. qd̾ u̾gendo effitiat circłm.
Huiꝰ modꝰ dupplicata linea fit: quȩ
simplex ꝑ latitudinẽ extensa fu̾at.
Punctus aut̃ inmedio circini cen-¬
trũ ag̾cis dr̃ in cuiꝰ mediũ cuncta
cõ uergunt. Securis uocat᷑. eo qd̾
ea arbores succidant᷑. ꝗͣi succurris.

Expanded text:
nam secare sectare et sequi est. Serrae nam secare sectare et sequi est. Serrae autem nomen de sono factum est, id est ab stridore. Serrae circinique usum Perdice quidam adolescens invenit, quem puerum Daedalus frater matris suae studiis perdocendum acceperat. Cuius pueri tantum ingenium fertur ut, dum materiae dividendae conpendium quaereret, spinam piscis dentium mordacitate armavit, quam serram artifices nuncupant. Pro cuius artis inventione Daedalus magister eius invidiae livore permotus praecipitem puerum ex arce deiecit, dehinc exulatum Cretam abiit ibique aliquamdiu fuit, ut fabulae ferunt. Ex Creta pinnis volavit et in Ciliciam venit. Circinus dictus quod vergendo efficiat circulum. Huius modus duplicata linea fit, quae simplex per latitudinem extensa fuerat. Punctus autem in medio circini centrum a Graecis dicitur; in cuius medium cuncta convergunt. Securis vocatur eo quod ea arbores succidantur, quasi succuris.
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ mat̾i̾a accipienda ẽ sic̃ elem̃ta
mat̾iam rerũ ẽẽ dicimꝰ. qr inde ea q̃
sunt facta uidemꝰ. Et mat̾ia: quasi
mat̾ dicta. Trabes uocate qd̾ in tran¬
suerso posite utroq parietes conti¬
neant. Aliuid aut̃ sunt tigna. ali¬
ud trabes. Tigna enĩ iuncta tͣbẽ
faciunt: trabes aut̃ sunt cũ sint do¬
late. Tolus ꝓpͥe ẽ uelut scutũ breue.
qd̾ inmedio tecto ẽ: in ꝗͣ trabes coe¬
unt. Culpe uocate. qd̾ copulent in
se luctantes. luctantes. qd̾ erecti in
iuicẽ se teneant. more luctantiũ. A¬
grantes. Asseres ab asse dicti. qͥa soli
ponunt᷑: neq coniuncti. Seindule
eo qd̾ scindant᷑ id ẽ diuidant᷑. Epigͥ¬
et claui sunt qͥbꝰ lignũ ligno adħet.
Ciaui aut̃ dicti qͣi calibi. qr ex cali¬
be fiunt idẽ ferro. Calips enĩ ferr̃
ẽ. Tabulȩ a ueteribꝰ tagule uocabã¬
tur. a tegendo scilicet. un et tegłe.
Cõmissura dr. tabłaꝵ coniunctio.
Sectio aut̃ dicta asecando ea q̃ ceꝑit.

Expanded text:
teria accipienda est, sicut elementa materiam rerum esse dicimus, quia inde ea quae sunt facta videmus, et materia, quasi mater, dicta. 5. Trabes vocatae, quod in transverso positae utrosque parietes contineant. Aliud autem sunt tigna, aliud trabes. Tigna enim 443 juncta trabem faciunt. Trabes autem sunt, cum sunt dolatae. 6. Tholus proprie est veluti scutum breve, quod in medio tecto est, in quo trabes coeunt. Cuplae vocatae, quod copulent in se luctantes. Luctantes dicuntur, quod erecti invicem se teneant more luctantium. Agrantes . . . 7. Asseres, ab asse dicti, quia soli ponuntur, neque conjuncti. Scindulae, eo quod scindantur, id est, dividantur. Epigri clavi sunt, quibus lignum lignoClavi autem dicti, quasi calibi, quia e calibe fiunt, id est ferro; chalyps enim ferrum est. Tabulae a veteribus tagulae vocabantur, a tegendo scilicet; unde et tegulae. Commissura dicitur tabularum coniunctio. Sectio autem dicta a sequendo ea quae coeperit;
Abbreviated transcription (Latin):
generalit̃. ligni opifex appellatur.
Carpentariꝰ speciale nom̃ ẽ. Carpẽ¬
tũ enĩ solũ fac̃: sic̃ nauicłariꝰ. qͥ tã¬
tũ nauiũ ẽ fabricator et artifex.
Sarcitector dictꝰ. qd̾ ex multis hinc
et inde comunctis tabuł. unũ te¬
ctis sarciat corpꝰ. Idem et tignariꝰ
qi tectoria lignis inducit. Lignũ
uocatũ greca ethi mologra. qr
incensũ in lum̃ conu̾tit᷑. et inflã¬

Expanded text:
generaliter ligni opifex appellatur. generaliter ligni opifex appellatur. Carpentarius speciale nomen est; carpentum enim solum facit, sicut navicularius quia tantum navium est fabricator et artifex. Sarcitector dictus quod ex multis hinc et inde coniunctis tabulis unum tecti sarciat corpus. Idem et tignarius, quia tectoria lignis inducit. Lignum vocatum Graeca etymologia, quia incensum in lumen convertitur et in flam
Abbreviated transcription (Latin):
astructurã aut̃ parietũ ad normam
fieri: et ad ꝑpendicłm respotid̾e opor¬
tet. Norma dicta g̾co uocabło:. extͣ
ꝙͣ nicħ rectũ fieri pot̃. Componitur
aut̃ ex tͥbꝰ regłis ita ut due sint binoꝵ
decẽ quas ȩquali crassitudine poli¬
litas extremis cacuminibꝰ subnin¬
git. ut scemã trigoni faciant.
oerit norma. Regła dicta qd̾ sit re¬
cta qͣ rectula: et impedim̃tũ ñ hãt.
infabrica nisi omĩa ad ꝑpendicłm
et certã regłam fiant: necesse est
cuncta mendosa instruant᷑ ut
aliqͣ praua sint aliꝗͣ cubantia ꝓna
ñ nulla alia supina et ꝓpt̾ hoc u¬
mu̾sa sunt constructa. Linea a¬
gen̾e suo appellata. qr ex lino fit.
Trulle nom̃ factã eo qd̾ trudit et
detrudit. id ẽ includit calce uł lu¬
to lapides. Marcellus machina.
Scale abscandendo. id ẽ ascenden¬
do uocate: herent enĩ parietib
Scale aut̃ dñr aut une sint aut
m̃. ut litre̾ q̃ epłam significant.xix.
De fabricis lignariis.
ignarius

Expanded text:
structura autem parietum, ad normam fieri et ad perpendiculum respondere oportet. Norma dicta est greco vocabulo, extra quam nihil rectum fieri potest. Componitur autem ex tribus regulis, ita ut due sint binorum decem, quas equali crassitudine politas, extremis cacu minibus sibi iungit, ut schemam trigoni faciant, Id erit norma. Regula dicta quod sit recta, quasi rectula, et inpedimentum non habeat. in fabrica nisi omnia ad perpendiculum et certam regulam fiant, necesse est cuncta mendosa instruantur; ut aliqua prava sint, aliqua cubantia, prona nonnulla, alia supina; et propter hoc universa sunt constructa. Linea genere suo appellata, quia ex lino fit. Trullae nomen factum eo quod trudit et detrudit, id est includit calce vel luto lapides. Martellus. Machina. Scalae ab scandendo, id est ascendendo, vocatae; haerent enim parietibus. Scalae autem dicuntur, aut unae sint aut men, ut littrae quae epistolam significant. De lignariis . Lignarius
Abbreviated transcription (Latin):
silaba aũ pars orationis. si naturalit breuis ẽ. ut
uir aut positione longa ut ars.: acutũ accentũ
habebit. Si uͦ naturalit longa ut res: circũflex¬
um. dissilliba pars oeationis si pͥorẽ nat᷑alit lon¬
gam ht. & ultimã breuẽ circũflectit᷑. ut musa.

Expanded text:
laba autem pars orationis, si naturaliter brevis est, ut vir; aut positione longa, ut ars, acutum accentum habebit. Si vero naturaliter longa, ut res, circumflexum. Dissyllaba, si priorem naturaliter longam habet et ultimam brevem, circumflectitur, ut musa,
Abbreviated transcription (Latin):
tus est. hoc enĩ de u̾bo adu̾bũ exp̃ssum ẽ latini
aũ habent ꝙ alia nõia.Nã accentus: thonos: teno¬
res dicunt: qr ibi sonꝰ crescit ⁊ definit. Accentus aũ
dictus qd̃ iuxta cantũ sit: sic̃ adu̾biũ qr iuxta uer¬
bũ est. Acutꝰ accentus dictꝰ. qd̃ acuat ⁊ erigat sil¬
labam. Gruus qd̃ oepͥmat. ⁊ deponat. Est enĩ con¬
trarius acuto. Circũflexus: q de acuto s graui
constat Incipiens eñĩ ab acuto ingrauẽ desuit:
ato: ita dũ ascendit ⁊ descendit. circũflexus effi¬
citur. Acutꝰ aũ⁊ cutũfiexus similes st. nã utq le¬
uat sillabam G̃tauis aũ contrarꝰ uidet᷑ ambob.
ã semꝑ depͥuit sillabas. cũ illi leuent. itt ẽ und

Expanded text:
Hoc enim nomen de verbo ad verbum expressum est. Latini autem habent et alia nomina. Nam accentus et tonos et tenores dicunt, quia ibi sonus crescit et desinit. Accentus autem dictus, quod iuxta cantum sit, sicut adverbium quia iuxta verbum est. Acutus accentus dictus, quod acuat et erigat syllabam, gravis, quod deprimat et deponat. Est enim contrarius acuto. Circumflexus, quia de acuto et gravi constat. Incipiens enim ab acuto in gravem desinit, atque ita dum ascendit et descendit, circumflexus efficitur. Acutus autem et circumflexus similes sunt. Nam uterque levant syllabam. Gravis contrarius videtur ambobus. Nam semper deprimit syllabas, cum ill
Abbreviated transcription (Latin):
gam ht scdãm: & utimã breuẽ ut romanꝰ t̾c me¬
tauillaba ratione tͥssillabaꝵ retinent᷑. Graius accen¬
tus cũ uno accentu poni pot in dictiõe una.c̃ ut̾s¬
ꝙ nunqͣm. ut catulus. Incõposita dictione unus
accentꝰ e: ut armipotens omp̃s. Accentꝰ aũ reꝑti st̃¬

Expanded text:
dam, et ultimam brevem, ut Românus, tunc metasyllaba ratione trisyllaborum retinentur. Gravis accentus cum uno accentu poni potest in dictione una, cum utrisque nunquam, ut Catùllus. In composita dictione unus accentus est, ut armipotens, omnipotens. 6. Accentus autem
Abbreviated transcription (Latin):
rep̃hendo patres conscripti non
meũ ac pulcherrimũ quid̾e est
factũ: uerum ut dixi. ñ meum
llas. ꝓ inconsiderato fortẽ: ꝓinli¬
berali diligentẽ. Antanaclasis
ẽ quȩ eodem u̾bo contͣriũ. expͥ¬
mit sensũ. Querebat᷑ qͥdam de
filio. cũ mortẽ suã expectaret
respondente ñ expecto. immo pe¬
to inquit ut expectes. Antime
tabole ẽ.conu̾sio u̾borũ quȩ or¬
dine mutato contrariũ efficit
sensum. ñ ut edam uiuo. s ut
uiuam edo. Et illud. Si consul
antonius. brutꝰ. hostis si cotser-¬
siator rei publice. brutꝰ hostis. si con

Expanded text:
reprehendo, patres conscripti, non reprehendo, patres conscripti, non meum, ac pulcherrimum quidem factum: verum, ut dixi, non meum, llas, pro inconsiderato fortem, pro inliberali diligentem'. Antanaclasis est, quae eodem verbo contrarium exprimit sensum. Querebatur quidam de filio, cum mortem suam expectaret, respondente: 'non expecto, immo peto, inquit, ut expectes'. tabole est converso verborum, que ordine mutato contrarium efficit sensum; non ut edam vivo, sed ut vivam edo. Et illud si consul Antonius, Brutus hostis, si conservator reipublice Brutus, hostis Anton
Abbreviated transcription (Latin):
citia: illine stuprũ. Hinc fides: il¬
linc fraudacio. Hinc pietas: illinc
scelus. Hinc constantia. illine fu¬
ror. Hinc honestas: illine turpi¬
tudo. Hinc continentia: illinc li-¬
bido. Hinc deniq ȩqͥtas tẽꝑantia.
fortitudo. prudentia. uirtutes õs
certant cũ inqͥtate. luxuria. igna¬
uia. tem̾itate. cũ uiciis omĩbus.
Postremo copia cũ egestate. bona
ratio. cũ ꝑdita: mens sona cum
amentia. Bona deniq spes cum
om̃iũ rerũ desꝑatione confligit.
In huiꝰ modi c̾tamine ac p̃lio et
huiꝰ mõi locutioĩs ornam̃to liber
contra piũ peccator. et sic intue¬
re in omia oꝑa altissimi bina &
bina: una contra unũ. Syno¬
nima ẽ: qͦciens in conexa oraciõe
liris. nicħ cogitas. & itẽ. Non fe¬
ram. ñ patiar. ñ sinã. Epanan-¬
dos. ꝗͣ regressionẽ nr̃i uocant:
pͥncipiũ dignitas erat pene par.
ñ par fortasse eorũ quȩ sequeban¬
tur. Antropodosis. quociens me

Expanded text:
citia, illinc stuprum; hinc fides, ilcitia, illinc stuprum; hinc fides, illinc fraudatio; hinc pietas, illinc scelus; hinc constantia, illinc furor; hinc honestas, illinc turpitudo; hinc continentia, illinc libido; hinc denique aequitas, temperantia, fortitudo, prudentia, virtutes omnes certant cum iniquitate, luxuria, ignavia, temeritate, cum vitiis omnibus; postremo copia cum egestate; bona ratio cum perdita; mens sana cum amentia; bona denique spes cum omnium rerum desperatione confligit'. In huiusmodi certamine ac praelio, huiusmodi locutionis ornamento liber contra pium peccator: et sic intuere in omnia opera altissimi, bina et bina, unum contra unum'. Synonymia est, quotiens in conexa oratione liris, niram, non patiar, non sinam. 9. Epanodos, quam regressionem nostri vocant: Principum dignitas erat pene par, non par fortasse eorum, quae sequebantur'. Antapodosis, quotiens med
Abbreviated transcription (Latin):
nocentia nascitur dignitas. ex di¬
gnitate honor. ex honore imꝑiũ. ex un¬
po libtas. Hanc figurã non nulli cathe¬
nã appellant. ꝓpt̾ qd̾ aliud in alio qͣ¬
si nectitur nomine: atq ita res plu-¬
res ingeminatione u̾borũ trahun¬
tur. fit aut̃ hoc scema ñ solũ in sin¬
głis u̾bis. s etiã in contextione u̾¬
borũ: ut ap̃ graccũ. Pueritia tua.
adolescentiȩ tuȩ. in honestam̃tum
fuit. adolescentia senectutis dedeco¬
ram̃tũ: senectus rei publicȩ flagiti¬
um. Sic & apud scipionẽ ui atq
gͣts coactus cũ illo sponsionẽ feci.
facta sponsione ad iudicẽ adduxi.
adductũ pͥmo çȩtu damnaui. dã¬
natũ ex uoluntate dimisi.
thiteta quȩ latine contͣ¬
posita appellantur. Quȩ dum
ex adu̾so ponuntur sententiȩ pul¬
chritudinẽ faciunt: & inornatu
locucionis decentissima existunt.
Ut cicero. Ex hac parte pudor pug¬
nat. illinc petulantia. Hinc pudi¬

Expanded text:
nocentia nascitur dignitas, ex dinocentia nascitur dignitas, ex dignitate honor, ex honore imperium, ex imperio libertas. 4. Hanc figuram nonnulli catenam appellant, propterea quod aliud in alio quasi nectitur nomine, atque ita res plures in geminatione verborum trahuntur. Fit autem hoc schema non solum in singulis verbis, sed etiam in contextione verborum, ut apud Gracchum: Pueritia tua adolescentiae tuae inhonestamentum fuit, adolescentia senectuti dedecoramentum, senectus reipublicae flagitium. 5. Sic et apud Scipionem: Vi atque ingratiis coactus cum illo sponsionem feci, facta sponsione ad judicem adduxi, adductum primo coetu damnavi, damnatum ex voluntate dimisi. theta latine contraposita appellantur, que dum ex adverso proponuntur, sententie pulchritudinem faciunt et in ornatu locutionis decentisut Cicero Catil. 2, 25: 'ex hac parte pudor pugnat, illinc petulantia; hinc pudi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ dixerit intelligi facit. ut si dicas
ad głam scipionis ascendet et iur
suggeret. Huic contraria uirtꝰ ẽ. ub
minuere: quȩ natura sua magna
sunt.
de figuris u̾borũ sententiaꝵ. xy
ugetur et ornat᷑ oratio ȩtiã figu¬
ris u̾borũ ac sententiarũ. Nam
qr directa et ꝑpetua oratio fatiga¬
tionẽ atq fastidiũ tã dicendi quã
audiendi creat. flectenda ẽ. et in
alias u̾sanda formas. ut & dicentẽ
reficiat. et ornatior fiat: et iudicẽ
diu̾so uultu audituq defectat.
E qͥbꝰ plurime suꝑiꝰ adonato insce¬
matib artis grãmatice ad notate
sunt. Unde tantũ illa hic int̃po¬
ni oportuit quȩ in poemate aut
nũquã aut difficult̃ fiunt. in
oratione aut̃ lib̾e. Itẽ anadiplosis
cõgeminatio u̾borũ: ut hic tñ ui¬
ẽ. gradacio cũ ab eo u̾bo qͦ sensus
suꝑior t̃minat᷑ inferior incipit. ac
uehinc quasi ꝑ gͣctus dicendi ordo
seruat᷑. ut ẽ illud affricani. Ex in¬

Expanded text:
quam dixerit intellegi facit; ut si dicas: quam dixerit intellegi facit; ut si dicas: 'Ad gloriam Scipionis ascendit', et Vesuggerit. Huic contraria virtus est, verbis minuere quae natura sua magna sunt. De figuris verborum et sententiarum . Augetur et ornatur oratio etiam figuris verborum ac sententiarum. Nam quia directa et perpetua oratio fatigationem atque fastidium tam dicendi quam audiendi creat, flectenda est et in alias versanda formas, ut et dicentem reficiat, et ornatior fiat, et iudicem diverso vultu audituque deflectat. E quibus plurimae superius a Donato in schematibus artis Grammaticae adnotatae sunt. Unde tantum illa hic interponi oportuit, quae in poemate aut numquam aut difficulter fiunt, in oratione autem libere. Anadiplosis est congeminatio verborum, ut Cic. Caest gradatio, cum ab eo verbo quo sensus superior terminatur inferior incipit, ac dehinc quasi per gradus dicendi ordo servatur, ut est illud Africani: Ex in
Abbreviated transcription (Latin):
greci a cirologiã uocant. Aman¬
ꝓpter humilitatẽ sordidi aut spur¬
ei uocabuli transiatis nominib
itendum: ñ tñ longe accitiᷤᷤ
s ut ueris ꝓxima et cognata ui¬
deant᷑. fugienda etiã hẏꝑbata lõ¬
giora. quȩ fieri sine aliorũ sensuũ.
confusione ñ possunt. Ambigui¬
tas qͦ & uitiũ illud cauendũ cum
qͥdam iactatione eloquentiȩ du¬
cti. qd uno aut duob u̾bis signi¬
ficare pota̾nt. int̾ positis manib
uocibꝰ longa et circũplexa amba¬
ge concludunt. Qd uitiũ ꝑisologi¬
amocat᷑. cui contͣriũ criminis ui¬
ciũ ẽ. breuitatis studio etiã necessa¬
ria u̾ba furari. fugienda st̃ qͦ sic̃
inlitt̾is & u̾bis. ita et in sententiis
uicia. quȩ inter gͣmmaticorũ pͥma
studia cognoscunt᷑. Sunt aut̃ cacẽ¬
faton. tantologia. eclipsis. acirologia
macrologia. ꝑisblogia. pleonas mos¬
molotis. et his similia. At contra¬
tñ orationẽ extollit et exornat in¬
ergia. Tum̃fasis. quȩ plus qͥddam

Expanded text:
Graeci Acyrologian vocant. Amanpropter humilitatem sordidi aut spurci vocabuli translatis nominibus sit utendum, non tamen longe accitis, sed ut veris proxima et cognata videantur. Fugienda etiam Hyperbata longiora, quae fieri sine aliorum sensuum confusione non possunt. Ambiguitas quoque et vitium illud cavendum, cum quidam iactatione eloquentiae ducti, quod uno aut duobus verbis significare poterant, interpositis inanibus vocibus longa et circumflexa ambage concludunt: quod vitium Perissologian vocatur. Cui contrarium criminis vitium est et brevitatis studio etiam necessaria verba furari. Fugienda sunt quoque, sicut in litteris et verbis, ita et in sententiis vitia, quae inter prima Grammaticorum studia cognoscuntur. Sunt autem Cacemphaton, Tautologia, Ellipsis, Acyrologia, Macrologia, Perissologia, Pleonasmos et his similia. At contra orationem extollit et exornat †energia tum† Emphasis, quae plus quiddam
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Methatesis ẽ. quȩ mittit am¬
mos iudicũ. in res p̃teritas aut futu¬
ras hoc mͦ. Reuocate m̃tes ad spe¬
ctacłm. expugnate misere ciuita¬
tis. et uid̾e uos credite. incendia. ce¬
des. rapinas. direptiones. lib̾orum
corporũ in iurias. captiuitates ma¬
tronarũ. trucidationes senrũ. In fu¬
turũ aut̃ anticipatio eorũ quȩ dictu¬
rus ẽ adu̾sariꝰ. ut tulliũ ꝓ milone. cũ
mittit animos iudicũ in eũ rei publi¬
ce statũ. qͥ fut᷑us ẽ. etiã si occiso milo

Expanded text:
mus. Metathesis est, quae mittit anmus. Metathesis est, quae mittit animos iudicum in res praeteritas aut futuras, hoc modo: 'Revocate mentis ad spectaculum expugnatae miserae civitatis, et videre vos credite incendia, caedes, rapinas, direptiones, liberorum corporum iniurias, captivitates matronarum, trucidationes senum'. In futurum autem anticipatio eorum, quae dicturus est adversarius, ut Tullio pro Milone, cum mittit animos iudicum in eum reipublicae s
Abbreviated transcription (Latin):
ces aut eorũ qͥ adsunt forte mirant᷑.
sunt et aporiȩ dubitatio simulantiᷤᷤ.
nescire se quȩscit. aut qͦmͦ dica¬
tur. Qui nono Esis aut̃ dr̃. com¬
municatio consilii cũ iudicibꝰ aut
adu̾sariis. ut si dicas. uos consulo iu¬
dices. aut uos adu̾sarii. qͥd me facere
conuenerit: aut qͥd uos facti fueritiᷤᷤ.
Paradoxon ẽ. cũ dicimꝰ in opinatũ ali¬
rep̃catorẽ esse factum.
Itrope id ẽ ꝓmissio cũ aliꝗͣ ip̃is
iudicib aut adu̾sariis ꝑmittimꝰ
estimanda. ut caluus in uaticinio.
ꝑfrica frontẽ. et dicte digniorẽ. qͥ pre¬
tor fieres ꝗͣ catonẽ. Parissia ẽ oratio
spuriũ. meliũ & cętera. Qua figura
caute utendum ẽ. ut cyyoero p̃mi¬
sit enĩ factionem. Ethopopeia ẽ. cũ
sermonẽ exaliena ꝑsona inducimꝰ.
Ut ꝓ cęlio tulliꝰ facit. appium cecũ.
cũ clodia loquentẽ. Energia ẽ rerũ
gestarum. aut quasi gestarũ sub
ocłis inductio. de qua locuti iã su¬

Expanded text:
ces, aut eorum, qui adsunt, forte mirantur'. ces, aut eorum, qui adsunt, forte mirantur'. Sunt et aporiae, dubitatio simulantis nescire se quae scit, aut quomodo dicatur. Koenonosis autem dicitur conmunicatio consilii cum iudicibus aut adversariis, ut si dicas: 'Vos consulo, iudices, aut vos adversarii, quid me facere convenerit, aut quid vos facturi fuissetis'. Paradoxon est, cum dicimus inopinatum alideprecatorem esse factum'. Epitrope, id est permissio, cum aliqua ipsis iudicibus aut adversariis permittimus aestimanda, ut Calvus in Vaticinio: 'Perfrica frontem, et dic te digniorem qui praetor fieres quam Catonem'. Parrhesia est oratio Spurium Maelium', et cetera. Qua figura caute utendum est, ut Cicero: praemisit enim factionem. Ethopoeia est, cum sermonem ex aliena persona inducimus, ut pro Caelio Tullius facit Appium Caecum cum Clodia loquentem. Energia est rerum gestarum aut quasi gestarum sub oculis inductio, de qua locuti iam su
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnunciatiuȩ. ut nusꝗͣ tuta fideᷤ.¬
et ꝓ eo quid ibi me uinc̾e̾ p̃stat:
Auȩ suꝑlatiue. quȩ cũ aliqͦ motu
animi et indignatione promunt᷑.
tas temptare uias: Quid genus. Un
de domũe lacem ne huc fertis an
istinc. Aliȩ dep̃catiue ut eripe me
his inuicte malis. Aliȩ ꝓmissiue.
ut parce metu cytherea manent
liam uentis pete regna ꝑ undas. Quȩ
tam̃ ne ñ intellecta sit ꝑsuasio per¬
mixta sunt aliqua quȩ uerent la¬
iupit̃ annos. Aliȩ de rogatiue. ut
nequaꝗͣ. Aliȩ quȩ cũ ex clamatioe
ꝓferunt᷑. ut qͥs furor ociues. pacẽ con¬
Auȩ dehortatine: cũ acontrario ui¬
nime. Sunt et miratiue. ut pa
lab̾intus in alta. admonentis.ir
ridentis. gementis. Exoratiue. con¬
solatiue. cõmiserantis. Quorũ qͦt
sunt figure tot et in pronuntian¬
do uoces. Sunt & anfidoxe qͣrũ
pars honesta ẽ. pars inhonesta.
gna petis phĩton.
Wnt & aliȩ ꝓ cathalempsis
cũ id qd̾ nob̃ obici potat. ante p̃sumi¬

Expanded text:
nunciative sunt; ut nusquam tuta fideet pereo, quid ibi me vincere prestat? Alie superlative, que cum aliquo motu animi et indignattas temptare vias? Quid gde domo? pacemne huc fertis, anistinc. Aliae deprecativae, ut, eripe me his invicte malis. Aliae promissivae, ut: Parce metu, Cytherea, manent liam ventis pete regna per undas; 95 quae tamen ne non intellecta sit mixta sunt aliqua quae vetent laIuppiter annos.   Aliae derogativae, ut: 'nequaquam'. Aliae, quae cum exclamatione ron. 68: Quis furor, o cives, pacem conAliae dehortativae, cum a contrario vinime'. Sunt et mirativae, ut HLabyrinthus in alta. Admonentis ut. Inridentis ut. Gementis ut. Exhortativae ut. Consolativae ut. Conmiserantis ut. Quorum quot sunt figurae, tot et in pronuntiando voces. Sunt et Amphidoxae, quarum pars honesta est, pars inhonesta, gna petis, Phaëthon. Sunt et aliae, procatalempsis, cum id, quod nobis obici puterat, ante praesumi
Abbreviated transcription (Latin):
pimꝰ. Quos ego. s motos p̃stat cõpo¬
nere fluctus. Epanalensis ẽ digressio.
Tulit calor me dicendi. et dignitas
rerũ paulo longiꝰ. quã uolebam.
s redeo ad causam. Anaminisis ẽ
cõmemoratio eiꝰ rei. quã oblitos
fuisse nos fingimꝰ.
parisis ẽ. cũ id qd̾ in ammos
iudiciũ quasi deposueramꝰ opor¬
tune reposcimꝰ. Ethiologia ẽ. cum
ꝓponimꝰ aliqͥd. eiꝰq causam et rati¬
onẽ reddimꝰ. Caracterismos descri-¬
ptio sigure alicuiꝰ exp̃ssa. ut omĩa¬

Expanded text:
 Quos ego, sed motos praestat conponere fluctus. Epanalempsis est digressio: 'Tulit calor me dicendi et dignitas rerum paulo longius quam volebam, sed redeo ad causam'. Anamnesis est commemoratio eius rei, quod oblitos fuisse nos fingimus. †Aparisis† est, cum id, quod in animos iudicum quasi deposueramus, opportune reposcimus. Aetiologia est, cum proponimus aliquid, eiusque causam et rationem reddimus. Characterismus, descriptio figurae alicuius expressa, ut Vi
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ uita mea multo ẽ.carior loque¬
ret᷑ dicens. & cet̾a. Paratisis ẽ.cũ
quasi deponimꝰ aliqͥd inꝑfectũ.
apud memoriã iudicũ. repetitu¬
ros nos dicentes: cũ oportunum
fu̾it. Peusis. id ẽ. soliloqͥũ. cũ ad
interrogata ipsi nob̾ respondemꝰ.
Sinerosis ẽ. cũ differimꝰ aliqͥd pe-¬
tentes. ut aliud interim nos per¬
De dialetica.

Expanded text:
mihi vita mea multo est carior,' loquemihi vita mea multo est carior,' loqueretur dicens, et cetera. Parathesis est, cum quasi deponimus aliquid inperfectum apud memoriam iudicum, repetituros nos dicentes, cum oportunum fuerit. Peusis, id est soliloquium, cum ad interrogata ipsi nobis respondemus. Synaeresis est, cum differimus aliquid, petentes ut aliud interim nos per. Dialectica
Abbreviated transcription (Latin):
uenta. Litrismos cũ plures sensus
breuit expeditos. in unũ locũ coa¬
ceruat. et cũ quadam festinatio¬
ne decurrit. Ut cyicero. Rem pub¬
licam qͥ rites uitamq om̃iũ. usu¬
morũ bona. forcunas comuges.
liberosq ur̃os. et &ta. Ironia est
dicit intelligi cupit. fit aut̃ aut
cũ laudamꝰ eũ quẽ uituꝑare uo¬
lumꝰ. aut uituꝑamꝰ quẽ laudare
uolumꝰ. Utusq exemplũ erit. si
dicas amatorẽ. rei publice catili¬
nam: hostẽ rei publice scipionẽ.
Diasismos ea quȩ magna sunt
u̾b̾ minuit: aut minima extollit.
ẜfon ẽ. qͦtiens in eodem sensu diutiꝰ
imnioram᷑. Cui tandẽ peꝑcit: cuiꝰ ami¬
citiȩ fidem custodiuit: cui bono ini¬
micꝰ ñ fuit: Quando aut ñ accusa¬
uit aliquẽ. aut u̾b̾auit. aut ꝓdidit.
Epanglia ẽ ꝓmissio ꝗͣ iudicẽ atten-¬
tũ facimꝰ: pollicentes nos aliqͣ ma-¬
gna aut minima dicturos. Proso¬
popeia ẽ. cũ in animaliũ et ꝑso¬
na. et sermo singit᷑. Circero in can¬

Expanded text:
asmus, cum plures sensus breviter expeditos in unum locum coacervat, et cum quadam festinatione decurrit, ut Cicero: Rempublicam, Quirites, vitamque omnium vestrum, bona, fortunas, conjuges, liberosque vestros, etc. 42. Ironia est dicit intelligi cupit. Fit autem, aut cum laudamus eum quem vituperare volumus, aut vituperamus quem laudare volumus. Utriusque exemplum erit, si dicas amatorem reipublicae Catilinam, hostem reipublicae Scipionem. Diasyrmos ea, quae magna sunt, rbis minuit, aut minima extollit. †Efon† est, quotiens in eodem sensu diutius immoramur: 'Cui tandem pepercit? cuius amicitiae fidem custodivit? cui bono inimicus non fuit? quando non aut accusavit aliquem, aut verberavit, aut prodidit? Epangelia est promissio, qua iudicem adtentum facimus, pollicentes nos aliqua magna aut minima dicturos. Prosopopoeia est, cum inanimalium et persona et sermo fingitur. Cicero in Ca
Abbreviated transcription (Latin):
axis. et dicte cardines eo q̃d ꝑ
eos u̾tit᷑ celũ: uł qr sicut cor uoluũ¬
tur. De conueris celi .xu.ii.¬
unuexa aut̃ celi extrema eiꝰ st̃.
acͤuitate dicta ut ẽ illud. conue¬
asim. qͦtiens claudit nox humida
celũ. Conuerũ enĩ curuũ ẽ. qͣi conu̾¬
sũ. seu inclinatũ. et ĩmodũ circłi
umi. De ianuis cli. xu.iii.¬
anuȩ celi duȩ st̃: ortꝰ & occasus.
slã una parte sol ꝓcedit. alia se re¬
nt. De gemina faciȩ celi.xuiiii.
acles c̾eli uł caput orientał. regio
ultima septẽtrionał: de qͣ lucanꝰ.¬

Expanded text:
ines eo, quod per eos vertitur caelum, vel quia sicut cor volvuntur. De convexis caeli . Convexa autem caeli extrema eius sunt, a curvitate dicta, ut est illud: Convexum quotiens cludit nox humida caelum. Convexum enim curvum est, quasi conversum seu inclinatum, et in modum circuli um. De ianuis caeli . Ianuae caeli duae sunt, oriens et occasus. Nam una porta sol procedit, alia se recipit. De gemina facie caeli . Facies caeli vel caput orientalis regio, ultima septentrionalis. De qua Lucan
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ paralippomenon. Octauus est¬
hesdras.ix. hester. Qui simul om̃s qͥn¬
q octo et nouẽ: fiunt. xͣx. et duo siẽ
suꝑꝰ cõp̃hensi. st̃. Qͥdã aut̃ ruth. et ci¬
noth. qd latine dr̃ lam̃tatio ieremiȩ
agiogͣphis adiciunt. et xͫxqͣtuor uo¬
lumina testam̃ti uet̾is faciunt: iu-¬
xta xͣx qͣtuor. seniores qͥ ante conspe-¬
ctũ dĩ assistunt. Quartꝰ ẽ ap̃ nosor¬
do uen̾ testam̃ti: eoꝵs librorũ qͥ in ca¬
none hebraico ñ sunt. Qrͣ pͥmꝰ sapi¬
tꝰ iudich. qͥntꝰ & sertꝰ maghabeorũ.¬
Es licet iudĩ int̾ apocrifa separent.
noiat et p̃dicat. In nouo aũ testa¬
m̃to. duo st̃ ordines. Primꝰ ȩuangłi
id ẽ in historia. in moribꝰ. in allegoria.
Rursus ista tria multipharie diui¬
dunt᷑. id ẽ qͥd adeo. qͥd ab angłis. uł
hõib gestũ dictũq sit. qͥd a ꝓpħis p̃¬

Expanded text:
hoc est Paralipomenon; octavus Esdras; nonus Hester; qui simul omnes quinque, octo et novem fiunt viginti duo, sicut superius conprehensi sunt. Quidam autem Ruth et Cinoth, quod Latine dicitur Lamentatio Ieremiae, Hagiographis adiciunt, et viginti quattuor volumina Testamenti Veteris faciunt, iuxta viginti quattuor seniores qui ante conspectum Dei adsistunt. Quartus est apud nos ordo Veteris Testamenti eorum librorum qui in canone Hebraico non sunt. Quorum primus Sapitus Iudith: quintus et sextus Machabeorumquos licet Iudei inter apocripha separent, norat et predicat. In novo autem testamento duo sunt ordines. Primus evangeliid est in historia, in moribus, in allegoria. Rursus ista tria multifarie dividuntur, id est quid a deo, quid ab angelis vel ab hominibus gestum dictumque sit; quid a prop
Abbreviated transcription (Latin):
uetustate ꝑ gr̃am : et ꝑtinentes ial
ad testam̃tum nouũ qd̾ ẽ regnũ s¬
lorum. Hebixi aut̃ uetus testamtuĩ
hesora auctore iuxta numu̾m lnt¬
raiꝵ suaꝵ in uiginiti duos libros
accipiunt. diuidentes eos in tres ed¬
pͥrꝰ e bresith qd ẽ genesis. Scd̾s elesmoth
Quart᷑ elleadabarĩ: qd̾ ẽ deutõ nomĩ. Hi
sunt qͥnq libri moisi qͦs hebrei torath.
latini legem appellant. Propͥe aut̃ lex
appellatur quȩ ꝑ moisen data ẽ. Scd̃s
ordo ẽ ppħarũ: in qͦ continent᷑ libri o¬
cto. Quorum pͥmꝰ iosuȩ bennũ. qͥ lati¬

Expanded text:
am, et pertinentes iam ad Testamentum Novum, quod est regnum caelorum. Hebraei autem Vetus Testamentum, Esdra auctore, iuxta numerum litterarum suarum in viginti duos libros accipiunt, dividentes eos in tres ordiprimus est Bresith, quod est Genesis; secundus Veelle Semoth, quintus Elleaddabarim, quod est Deuteronomium. Hi sunt quinque libri Moysi, quos Hebraei Torath, Latini Legem appellant; proprie autem Lex appellatur quae per Moysem data est. Secundus ordo Prophetarum, quo continentur libri octo, quorum primus Josue ben Nun, qui Lati
Abbreviated transcription (Latin):
tificis adnectebat᷑. Pecalũ aurea lã¬
mina in fronte pontificis q̃ nom̃ dĩ
tetragramaton hebraicis liet̾is ha¬
bebat᷑ scͥptũ. Batin siue feminalia.
id ẽ brace linee usq ad genua per¬
tingentes. qͥb u̾ecunda sacerdotis
uelabant᷑.¬

Expanded text:
tificis annectebatur. Petalum, aurea latificis annectebatur. Petalum, aurea lamina in fronte pontificis, quae nomen Domini tetragrammaton hebraicis litteris habebat scriptum. Badim sive feminalia, id est, bracae lineae usque ad genua pertingentes, quibus verecunda sacerdotis velabant
Abbreviated transcription (Latin):
cto sunt in lege genera xxi
et usq ad pedes descendens: unde
cant. Ab anẽ cingłm sac̾dotale a¬
tundũ polimita arte. ex coco. pͦp¬
ra. iacinctoq contextũ: ita ut fio¬
res atq geminȩ in eo ẽẽ uide̾ntur
distincte. Pilleũ est exbisso rotun¬
dũ qͣi sꝑa media capd̾ tegens sas¬
dotale. et in occipio uita constrie¬
tũ. Hoc g̾ci et nr̃i tiarã uł galeriã
uocant. Machil qd ẽ tunica tala¬
ris tota iacinctina. hñs ad pedesso¬
tuaginta duo tintinnabula ton¬
dẽq int̃mixta ac dependentia
tat᷑ latine sr̃ indum̃tũ: erat eni
palliũ sr̃ humale exꝗͣtuor colonł
et auro contextũ. hñs inutroq hi¬
m̾o lapides duos smaragdinos ar¬
ro conclusos. in qͥb erant sculta
noĩa patriarcharũ. Logiũ qd̾ lal¬
ne dr̃ rationale. pannꝰ dupplex al¬
io & quatuor textꝰ coloribꝰ. hñs magni¬
tudinẽ palmi ꝑ quaorũ. cui intexti
erant duodecĩ p̃ciosissimi lapides. ħ
paniꝰ supͣ humerali contͣ pectꝰ põ¬

Expanded text:
cto sunt in lege genera saceet usque ad pedes descendens, unde cant. Abaneth cingulum sacerdotale rotundum, polimitica arte, ex cocco, purpura hyacinthoque contextum, ita ut flores atque gemme in eo esse viderentur distincte. Pileum est ex bisso rotundum, quasi sphera media, caput tegens sacerdotale et in occipitio vitta constrictum, hoc Greci et nostri tyaram vel galeram vocant. Machil quod est tunica talaris, tota hyacinthina, habens ad pedes septuaginta duo tintinnabula, totidemque intermixta ac dependentia tatur. Latine superindumentupallium superhumerale, ex quatuor coloribus et auro contextum, habens in utroque humero lapides duos smaragdinos auro conclusos, in quibus sculpta erant nomina patriarcharum. Logion, quod Latine dicitur rationale, pannus duplex, auro et quatuor textus coloribus, habens magnitudinem palmi per quadrum, cui intexti erant duodecim pretiosissimi lapides. Hic pannus superhumerali contra pectus pon
Abbreviated transcription (Latin):
xpistiano paganus efficitor.
gothi heretici efficiuntur.
priscillianus agnoscitur.
ieronimus in bethleem p̃dicatyR
iohannes crisostomus floruit.¬
augustinus ep̃e clarurt.
calcidonensis sinod agityr.
egiptus errore dioscori latrat.

Expanded text:
istiano paganus efficitur. XIV. Gothi haeretici efficiuntur. . Priscillianus agnoscitur. Hieronymus in Bethleem praedicatuohannes CAugustinus episcopus claruit, Chalcedonensis synodus agitur, Aegyptus errore Dioscori latrat,
Abbreviated transcription (Latin):
Uyrrus aut̃ a cursu dictꝰ:
unde et carrũ gͣiͣ currũ. Quadri¬
garũ uͦ currus dupplici olim temo¬
ne erant ꝑpetuoq et qͥ om̃ibus
equis iniceret᷑. Iugo pͥmꝰ ciristenes
sitiomiꝰ tantũ medios iugauit: eis¬
q singłos ex utraq parte simpli¬
ci uineulo applicauit. qͦs greci si¬
raforos latini funarios uocant. a
genere uincłi qͦ pͥus alligabant᷑.¬
De eqͥs qͥbꝰ currunt. xxx̃

Expanded text:
urrus autem a cursu dictus, multas; unde et carrum quasi currum. Quadrigarum vero currus duplici olim temone erant perpetuoque et qui omnibus equis iniceretur iugo. Primus Clisthenes Sicyonius tantum medios iugavit, eisque singulos ex utraque parte simplici vinculo adplicavit, quos Graeci σειραφόρους, Latini funarios vocant, a genere vinculi, quo prius alligabantuDe equis quibus currimus.
Abbreviated transcription (Latin):
iimͣi. horaꝵ spaciis: qͥb sol cursũ su¬
ũ supͣ t̾ras & subt̾ terras sua uolubi¬
litate concludit. De celeritate celi. xi
ut nisi adu̾sus p̃cipitẽ eiꝰ cursum
astra cͣrerent. q̃ eã remorarent: mũ¬
di ruinã face̾t᷑.
De axe cȩli. xiiii.
Ixis ẽ. septẽtonalis linea recta: quȩ¬
cta axis qd in ea sꝑͥa ut rota uolui¬
t᷑. uł qr ibi plaustrũ ẽ¬

Expanded text:
 horarum spatiis, quibus sol cursum suum super terras et sub terras sua volubilitate concludit. De celeritate caeli . Tut, nisi adversus praecipitem eius cursum astra currerent, qui eam remorarent, mundi ruinam faceret. De axe caeli . Axis est septentrionis linea recta, quacta axis, eo quod in ea sphaera ut rota volvitur, vel quia ibi plaustrum e
Abbreviated transcription (Latin):
edificio surgunt ut alato inci¬
pant q in angisto simant. sieut
ht. Ap̃ maiores enĩ potentes. aut sub
montibꝰ. aut in montibꝰ sepelieban¬
tur. Inde tractum ẽ ut suꝑ cadaue¬
ra aut piramides fierent. aut in gñ¬
tes columne collocarent᷑. Deedifici¬

Expanded text:
aedificio surgunt ut a lato inciaedificio surgunt ut a lato inciat et in angustum finiatur sicut d maiores potentes aut sub montibus aut in montibus sepeliebantur; inde tractum est ut supra cadavera aut piramides fierent aut ingentes columne collocarentur. Item pi
Abbreviated transcription (Latin):
ad occasũ uenit. & occeano se
LInmerserit. ꝑ incognitas sub t̾ra
uias uadit : &. rursus ad orientem
recurrit. De lumine cęli. xxxi.
unam qͥdam phylosophi dicũt
p̃ibpͥũ lum̃. hab̾e̾. globiq eiꝰ unam
efficẽ. Alii econtͣ aiunt lunã ñ suũ
lum̃ hab̾e̾ s soł radiis illuminari.
uñ & eclipsin patit᷑. s int̾ ipsam &
solẽ ũbra t̾re int̾ueniat. Sol enĩ il¬
lo loco suꝑior ẽ. Hinc euenit ut qñ
sub illo ẽ. parte suꝑiore luceat: infe¬
riore uͦ ꝙͣ. habet ad t̾ras obscura fit.¬
De formis lune .xxxiiͤ

Expanded text:
ad occasum venerit et Oceano se tinxerit, per incognitas sub terra vias vadit et rursus ad orientem recurrit. De lumine lunae . Lunam quidam philosophi dicunt proprium lumen habere, globique eius unam efficere. Alii e contra aiunt lunam non suum lumen habere, sed solis radiis inluminari. Unde et eclipsim patitur, si inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. Sol enim illi loco superior est. Hinc evenit ut, quando sub illo est, parte superiore luceat, inferiore vero, quam habet ad terras, obscura sit.De formis lunae . Pri
Abbreviated transcription (Latin):
n fabricis parietũ atq ¶Uii
tectorũ g̾ci inuentorẽ dedalũ ad¬
sert̃. Iste enĩ pͥmꝰ didicisse fabricã
aminerua dr̃. Fabros aut̃ siuear¬
structores. Architecti aut̃ cem̃ta¬
rii sunt: qͥ disponunt in fundam̃¬
tis. Uñ et apłs desemet ipso. Quasi
sapiens inqͥt architectus funda¬
mentũ posui. Machiones dictia
machinis in qͥbus insistunt. ꝓpter
altitudinẽ parietũ. De disposiaõe

Expanded text:
In fabricis parietum atque tectorum Graeci inventorem Daedalum asserunt. Iste enim primus didicisse fabricam a Minerva dicitur. Fabros autem sive arstructores. Architecti autem caementarii sunt qui disponunt in fundamentis. Unde et Apostolus de semetipso: Quasi sapiens, inquit, architectus fundamentum posui. 2. Machiones dicti a machinis, in quibus insistunt propter altitudinem parietum. 430 CAPUT IX. De
Abbreviated transcription (Latin):
eo qd̾ illic aliqͥd cudamꝰ. id ẽ feri¬
endo ꝓducamꝰ.Cudere enĩ. cede
et ferire ẽ. Uet̾es aut̃ ñ incudẽ uo¬
cabant. s intudem: eo qd̾ in ea
metallũ tundit᷑. hoc ẽ tendatur.
Uñ et tudis malleus a tundendo
id ẽ tendendo dictꝰ. Malleus uo¬
catꝰ. quia dũqͥd calet et molle ẽ:
cedit et ꝓducit. Marcꝰ malleus
cris. marculus malleus pusillus. lu¬
cillius.  uelut in fabricã feruens
cũ marcullꝰ ferrũ multorũ magnis
ictib tundit. forcipes qͣi ferricipis
eo qd̾ ferrũ candens capiant. teneam¬
q siue qd̾ ab his aliqͥd foruũ capimꝰ
et tenemꝰ. qͣi forui rapes. Nã foruum
ẽ calidũ: i et feruidũ. Un et formno

Expanded text:
eo quod illic aliquid cudamus, id est feriendo producamus; cudere enim caedere et ferire est. Veteres autem non incudem vocabant, sed intudem, eo quod in ea metallum tunditur, hoc est tendatur; unde et tudis malleus, a tundendo, id est tendendo, dictus. Malleus vocatus quia, dum quid calet et molle est, caedit et producit. Marcus malleus cris. Marculus malleus pusillus. Lucilius1165: Et velut in fabrica fervens cum marculus ferrum multorum magnis ictibus tundit. Forcipes quasi ferricipes, eo quod ferrum candens capiant teneantque, sive quod ab his aliquid forvum capimus et tenemus, quasi forvicapes. Nam forvum est calidum; unde et fervidum; unde et formo
Abbreviated transcription (Latin):
Iumus diuiditur in paribus
c in imparibꝰ. Par numus di¬
iuditur inhis. Parit᷑ par. pariter
impar.et impariter par. Impar nu¬
mus diuidit᷑ in his. Primũ et simplũ
scd̾m et cõpositũ. Tercium mediocrẽ.

Expanded text:
m dividitur in paribus et in imparibus. Par numerus dividitur in his pariter: Par pariter, impar, impariter. Par, impar numerus, dividitur in his: Primum et simplum, secundum et compositum, tertium mediocrem,
Abbreviated transcription (Latin):
ut septies septem. qͣdries nonus.¬
et quinqͥes quini. uigies quinq
Impariũ numerorũ. alii simpli¬
ces sunt. alii cõpositi. alii mediocres.
Simplices sunt qͥ nullam aliam par¬
tẽ hñt. insolam unitatẽ. ut ternariꝰ
solam t̾ciã. & qͥnnariꝰ solam qͥntam.
et septenariꝰ solam septimã. His enĩ
sola pars ũna ẽ. Compositi sunt qͥ ñ
sola tinitate metiuntur. s etiã alie¬
no numero ꝓcreant᷑. ut nouẽ. qͥn¬
& septies t̃mi terquini. et qͥnquies
quini. Mediocres numi sunt. qui
quodãmͦ simplices & in cõpositi. ẽẽ.
uident᷑. Alio uͦ mͦ et cõpositi. ut u̾¬
bi gr̃ã. nouẽ ad uiginti qͥnq dum¬

Expanded text:
ut septies septem, quadries nonieut septies septem, quadries nonies, quinquies quini, vigies quinquies. Imparium numerorum, alii simplices sunt, alii compositi, alii meSimplices sunt, qui nullam aliam partem habent nisi solam unitatem, ut ternarius solam tertiam, et quinarius solam quintam, et septenarius solam septimam. His enim una pars sola est. Conpositi sunt, qui non solum unitate metiuntur, sed etiam alieno numero procreantur, ut novem, et septies terni, ter quini, et quinquies quini. Mediocres numeri sunt, qui quodammodo simplices et inconpositi esse videntur, alio vero modo et conpositi; ut verbi gratia, novem ad
Abbreviated transcription (Latin):
uno medio. uł deficiente uel suꝑan-¬
par num̾us ẽ qui scd̃m parẽ nu¬
numerũ parit̾ diuidit᷑: quo usq
ad indiuisibilẽ ꝑueniat unitatẽ.
ut puta. sexaginta et qͣtuor habet¬
medietatẽ triginta et duos. Hie aũ
sexdecĩ. Sexdecim uͦ octo. et octona¬
riꝰ qͣttuor. qͣternariꝰ duo. binariꝰ
unũ. qͥ singłaris indiuisibilis est.
Parit impar ẽ. qͥ in partes equas
recipit sectionẽ. sed partes eiꝰ mox
in desecabiles ꝑmanent. ut sexdecẽ¬
s octo. triginta. qͥnquaginta. Mor
enĩ hunc numerũ si diuiseris: in¬
curris in numum quẽ secare ñ¬
adunitatẽ ñ ꝑueniunt ut xx .iiiͦi.
Hi enĩ inmedietatẽ diuisi. xiiͣ. faci¬
unt. rursumq in aliam medieta¬
tẽ sex. deĩn in aliã.iii. et ultra di¬
uisionẽ ñ recipit sectio illa : sed añ
imtatẽ inuenitur t̾minꝰ quem
secare ñ possis. Imparit̃ impar ẽ.
qͥ abimpari numero imparit᷑ m̃¬
qͥ dum sint impares numĩ. ab im
paribꝰ etiam partibꝰ diuiduntur.

Expanded text:
uno medio vel deficiente, vel supar numerus est qui secundum parem numerum pariter dividitur, quousque ad indivisibilem perveniat unitatem, ut puta, sexaginta qmedietatem trigintaduo, hic autem sedecim, sedecim vero octo et octonarius quatuor, quaternarius duos, binarius unum, qui singularis indivisibilis est. Pariter impar est, qui in partes equas recipit sectionem, sed partes eius mox indissecabiles permanent, ut sex decem, octo, triginta, quinquaginta. Mox enim ut hunc numerum diviseris, incurris in numerum quem secare ad unitatem non perveniunt, ut XXIV. Hi enim in medietatem divisi, faciunt XII, rursumque in aliam medietatem VI, deinde in aliam III; et ultra divisionem non recipit sectio illa, sed ante unitatem invenitur terminus quem secare non possis. 6. Impariter impar est qui ab impari numero impariter mei dum sint impares numparibus etiam partibus dividuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ .t. qr totidẽ ꝑ .t. scubit᷑. Anotidie . ꝑ .. scribendũ ñ
ꝑ .c. ut sit qͦt dieb R. litt̃a cõmunionẽ h̃t. cũ .s. litt̾a.
Itaq ap̃antiqͦs honos. labos. arbos. dicebat᷑: ñc honor.
labor. arbor. Sat ꝑ .t. scribi oportet. qr integrũ eus
facit satis s ꝑ .d. opoetet scribi. Ap̃ antiqͦs enĩ sed. se¬
dum dicebat᷑. Nos finales duas litt̾as abscidimꝰ. Can¬
tus sic̃ ⁊ qͥntus in medio. in. habebant. ꝗͣ enĩ ⁊ tã. Uñ¬

Expanded text:
 Q scribendum, non per C, ut sit 'quot diebus'. R littera communionem habet cum S littera. Itaque apud anticos 'honos', 'labos', 'arbos' dicebatur, nunc 'honor', 'labor', 'arbor'. 'Sat' per T scribi oportet, quia integrum eius facit 'satis'. 'Sed' per D oportet scribi. Apud anticos enim sed 'sedum' dicebatur; nos finales duas litteras abscidimus. 'Tamtus', sicut et 'quamtus' in medio M habebant. 'Quam' enim et 'tam', un