comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñs quimẽ
odit &
pactrem
meum
odit
Vti que
enim qui
odit ueritatem
necesse est oderit et a quoueri¬
tas nate est: Unde icm quã¬
tum dactumest. locutisumus:
Deinde addidit unde nobis nunc
loquenctum est. si opera non
fecissem in eis. qua enemoadius
fecit pecaatum non haberent:
Peccatum illud scilic& maegnũ
dequo & superius cut sinonuenis¬
sem & locutus fuissem eis pec¬
cactum non baberent: Hoc est
peccatum quodineum loquen¬
tẽ & operantem non credider:
Nequeenim nullum habebant
peccatum antequam loquere¬
tureis &operir &ur in eis.
sed hoc peccatum quodm̃eum
non credideruaT Iedeosic cõ¬
memoratur. quiccipso pecca¬
to tenentur & c&era: Hoc
enim si non haberet & in eum
crederenT : dimittereatur &
c&erco: sed quidest hoc quod
cumehxirr& sioperto non fecis¬
semineis. mox ad didit quae
nemo alius fecit: Nulla quippe
in operibus xp̃ĩ uidentur esse
matorto quaom suscitactio mor¬
tuorum quod scimus &ictm an¬
tiquos fecisse proph&as: feqit

Expanded text:
nus: Qui me odit, et Patrem meum odit. Utique enim qui odit veritatem, necesse est oderit et a quo veritas nata est: unde jam quantum datum est, locuti sumus. Deinde addidit unde nobis nunc loquendum est: Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit, peccatum non haberent. Peccatum illud scilicet magnum, de quo et superius ait, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. Hoc est peccatum quo in eum loquentem et operantem non crediderunt. Neque enim nullum habebant peccatum, antequam loqueretur eis et operaretur in eis; sed hoc peccatum quo in eum non crediderunt, ideo sic commemoratur, quia ipso peccato tenentur et caetera. Hoc enim si non haberent, et in eum crederent, dimitterentur et caetera. 2. Sed quid est hoc quod cum dixisset, Si opera non fecissem in eis, mox addidit, quae nemo alius fecit? Nulla quippe in operibus Christi videntur esse majora quam suscitatio mortuorum; quod scimus etiam antiquos fecisse Prophetas. Fecit
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas Nesciunt autem illã
esse ueritatem. quaetales
queles ipsi suat damnat: Ode¬
runtergo quamnesciunt & cũ
illa oderunt profecto &eum
doquonataest nisi odissenonpos¬
sunt: Aeperhoc qui ueritit¬
tem qua iudicaate cloenmantur
depatredõ natum nestiunł uti¬
que &i canipsum & nesciunt
&oderunt. Omiseros hominer
qͥcum esse uolunt mali. nolunT
esseueritatem quadconnant᷑
mali: nolunt enim econesse
quodest cum seipsos debectaT
nolle esse quod sunt : utipscama¬
nente mutentur. neipsitiudi¬
citue damsnentur:¬

Expanded text:
veritas. Nesciunt autem illam veritas. Nesciunt autem illam esse veritatem, quae tales quales ipsi sunt damnat: oderunt ergo quam nesciunt; et cum illam oderunt, profecto et eum de quo nata est nisi odisse non possunt. Ac per hoc quia veritatem qua judicante damnantur, de Patre Deo natam nesciunt; utique etiam ipsum et nesciunt, et oderunt. O miseros homines, qui cum esse volunt mali, nolunt esse veritatem qua damnantur mali! Nolunt enim eam esse quod est, cum seipsos debeant nolle esse quod sunt; ut ipsa manente mutentur, ne ipsa judicante damnentur
Abbreviated transcription (Latin):
lectomeo cum quosimul inter¬
riacte puelititioce habittet ani¬
mamea facio ignarus iniuri¬
com: nonerrans in diser&io¬
ne uirtutum at queuitiorum
sed in cordium tenebris humteꝓ:
oro indesicut fieri potest ut homo
bonus hominem bonum oderit
nestiens uel potius dligat nesci¬
ens Iosum enim diligit cum
bonum diligit quiccid quodẽ
ille hoc istediligit. Oderit
autem nesciens non ipsum sed
quocsputat esseipsumIt afie¬
ripotest ut &iaam homoiniur¬
tus. hominem oderit iustum.
iustum chligo non ipsum.
sed quodputaterse ipsum: Quẽ¬
eadmodum autem hominem
sic & dm̃: Denique si in terro¬
garentur iudaei utrum dili¬
gerent dm̃ Quidse aliudquã
diligere responderent. nec
exanimo mentientes seder¬
rando potius opinantor. e quo¬
modo enim diligeren patrem
ueritatis quiꝰ haberenT odioue¬
ritatem .s Nolunt enim succ
ueritas. uttalia faata damnent᷑:
T antum igitur oderunt ueritto¬
tem quantum oderunt sucos
poenas quastalibus in rogat

Expanded text:
lecto meo, cum quo semper in chlecto meo, cum quo semper in charitate pudicitiae habitat anima mea, facio ignarus injuriam, non errans in discretione virtutum atque vitiorum, sed in cordium tenebris humanorum. Proinde sicut fieri potest ut homo bonus hominem bonum oderit nesciens, vel potius diligat nesciens ipsum enim diligit cum bonum diligit, quia id quod est ille, hoc iste diligit; oderit autem nesciens non ipsum, sed quod putat esse ipsum: ita fieri potest ut etiam homo injustus hominem oderit justum, justum, diligat non ipsum, sed quod putat esse ipsum. Quemadmodum autem hominem, sic et Deum. Denique si interrogarentur Judaei, utrum diligerent Deum; quid se aliud quam diligere responderent, nec ex animo mentientes, sed errando potius opinantes? Quomodo enim diligerent Patrem veritatis, qui haberent odio veritatem? Nolunt enim sua veritas ut talia facta damnentur: tantum igitur oderunt veritatem, quantum oderunt suas poenas, quas talibus irrogat
Abbreviated transcription (Latin):
÷ niateiñs &il lumin& abscondi¬
ta tenebrtrum & manifest& co¬
gitioner cordis. &s tuncerit
litus unicuique ccdõ. Quandoen¬
go nonerratur in rebus. utrec¬
tasit inprobatio uitiorum.
uirtutum que adprobatio. Pro¬
fecta sierratur in hominibus.
uenidisest huma natem ptectio.
Perhas autem humanorum
coredium tenebras res multũ
mircnda & multum dolenda
contingit: ut eum nonnum quac̃
Auersemur anostro prohibeco¬
mus accessu. Communem
cumillo uittem uictum que hac¬
berenolimur. eum que &uicam si
disciplinie inponendae necem¬
tascogit si ue neadiis nocecet
siueut fit ipse correptior aesperi¬
tate sedubri persequamur
& hominem bonumtam quam
medum aadfligaomus quem
nescientes amamus: Hocfit
Siquis uerbi gratia cum sitpu¬
dicus A nobis creditur inpudi¬
tus : sine dubio enim sipudicum
diligo hocest ipse quod dili¬
go: Ergo &iam ipsum diligo
& nescio & simnpudicum odio
nonergoipsum odio quianĩ
est quododio: Etamendi¬

Expanded text:
veniat Dominus, et illuminet abscondiveniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet cogitationes cordis; et tunc laus erit unicuique a Deo . Quando ergo non erratur in rebus, ut recta sit improbatio vitiorum virtutumque probatio; profecto si erratur in hominibus, venialis est humana tentatio. 3. Per has autem humanorum cordium tenebras, res multum miranda et multum dolenda contingit, ut eum nonnunquam aversemur, a nostro prohibeamus accessu, communem cum illo vitam victumque habere nolimus; eumque etiam, si disciplinae imponendae necessitas cogit, sive ne aliis noceat, sive ut fiat ipse correctior, asperitate salubri persequamur; et hominem bonum tanquam malum affligamus, quem nescientes amamus. Hoc fit, si quis, verbi gratia, cum sit pudicus, a nobis creditur impudicus. Sine dubio enim si pudicum diligo, hoc est ipse quod diligo: ergo etiam ipsum diligo, et nescio. Et si impudicum odi, non ergo ipsum odi; quia non est quod odi: et tamen di
Abbreviated transcription (Latin):
oderimustamen inpudititiam. &
pudicitiam diligconus. & si illum
uelillum iniustumẽe. iustumue
nescimus: Amemus tamen iusti¬
ticon & iniustiticom d&estemur.
slonquas nobis ipsi errando confin¬
gimus sed quas fideliter hacne
app&endam illam que uit andã
Indĩueritaae conspicimus. ut cum
deipsis rebus quod apo&endum :
pr&imur quod deuitandum ÷
deuitamus : Ignoscatur nobis qđ
deoccultis hominum aliquando
immo amnidue non uercsenimus
hocenim aadhumanam temptatio¬
nem pertinere arbitror sine
quitista ducinon potest uita ut
a postolus dicer&. Temotitio uos
non caprehendat nisi humana.
Quidenimtam humanum quecm
non posse in spicere cor humanumꝰ
&lideo non eiur lactebrets perscru¬
tiri sed plerum que cliuel quac̃
id quodibicogitur suspicetri.
quan quam & in hisrerum tene¬
bris humanctrum hocest cogita¬
tionem alienanum Etsi suspici
tats firmaesque sententias conti¬
nere debemus nec ante tempus
quic quatm iudictre Donecue

Expanded text:
oderimus tamen impudicitiam, et oderimus tamen impudicitiam, et pudicitiam diligamus: et si illum vel illum injustum esse justumve nescimus, amemus tamen justitiam, et injustitiam detestemur; non quas nobis ipsi errando confingimus, sed quas fideliter, hanc appetendam, illamque vitandam in Dei veritate conspicimus: ut cum de ipsis rebus quod appetendum est appetimus, quod devitandum est devitamus, ignoscatur nobis quod de occultis hominum aliquando, imo assidue non vera sentimus. Hoc enim ad humanam tentationem pertinere arbitror, sine qua duci ista non potest vita, ita ut Apostolus diceret, Tentatio vos non apprehendat nisi humana . Quid enim tam humanum quam non posse inspicere cor humanum; et ideo non ejus latebras perscrutari, sed plerumque aliud quam id quod ibi agitur suspicari? Quanquam et in his rerum tenebris humanarum, hoc est cogitationum alienarum, etsi suspiciotas firmasque sententias continere debemus, nec ante tempus quidquam judicare, donec
Abbreviated transcription (Latin):
notitia: sed tun c nobis adcoe¬
nitionem pat& quando eiur
mores &iuita non lat&: Alio¬
quin necserpsum nor re quisquã
pocest quiuiderefaaciem suct̃
non potest: Sedutiquetanto
certius quam notur est celus
ipse senouit. quanto certiur in¬
teriore conspectu potest uide¬
re quocssapit. uidere quod
cupit. uiderequoeduiuit. quae
cum aperiuntur nobis. tunc
ueresit cognitus nobis: Hacec
itatque qum̃ plerumque ced
nos decbseibus uel &acom
mortuis siuefcona siuelitte¬
ris ꝑferuntur: Hinofit ut
sepe quos num quam feccie
corporis uidimur. nontamea
quodomnonescimus ueloderi¬
mus homines uelconemus :
Sedolorum que in eis nr̃care¬
dulitaas sedlituro quianon¬
num quecm & historico &
multo magis fima mentitur
Pertin& autem adnos neper¬
nitiosa opiatione stllacmur.
At qui a nonpossumus hominũ
indagitre conscientiam. Dep¬
sis rebus habectinus ueram
certam que sententim. Hoc
est utsi ille uelille homo utrũ
sit inpudicus pudicus uenestimus.

Expanded text:
notitia. Sed tunc nobis ad cognotitia. Sed tunc nobis ad cognitionem patet, quando ejus mores et vita non latet. Alioquin nec seipsum nosse quisquam potest, qui videre faciem suam non potest. Sed utique tanto certius quam notus est aliis ipse se novit, quanto certius interiore conspectu potest videre quod sapit, videre quod cupit, videre quod vivit: quae cum aperiuntur et nobis, tunc vere fit cognitus nobis. Haec itaque quoniam plerumque ad nos de absentibus vel etiam mortuis, sive fama, sive litteris perferuntur; hinc fit ut saepe quos nunquam facie corporis vidimus non tamen quos omnino nescimus, vel oderimus homines, vel amemus. 2. Sed plerumque in eis nostra credulitas fallitur; quia nonnunquam et historia, et multo magis fama mentitur. Pertinet autem ad nos ne perniciosa opinione fallamur, ut quia non possumus hominum indagare conscientiam, de ipsis rebus habeamus veram certamque sententiam. Hoc est, ut si ille vel ille homo utrum sit impudicus pudicusve nescimus,
Abbreviated transcription (Latin):
upistis Dt̃o dicen¬
tem. quimeodit &
patrem meum odit.
Qui superius edixerat
Hecec ficcientu obis
qui cnesciunt eum
quimisit me
Nonita que dirsi¬
mulanedat nascitur questio.
quomodo porrint o dirse quẽ
nesciunt: si enim dm̃ non quod
estipse sed nescio quid cliuel
eum suspiccatur aut credun.
& hocoderunt. ut que non ipsu
oderunt. sed quod suat mendit¬
cisuspitione ueluat creduli¬
tate concipiunt. sictutem qđ
est deillo sentiunt. quomodo
eum nesciredicuntur. sed deho¬
minibus quidem fieripotest
uteos sepe quosnum quam uidi¬
mus diligamus. Acperhoc
necilluo aa contrario in possibi¬
le est ut eos quos num quam
uidimus oderimus : facmac
quippe decdiquo sermꝗneci¬
nante seubene seumedest
non in merito ut tmemus uel
oderimus ignotum: sed sifcc¬
mafit uercx. quomodo est
de quo uerit dicimus elicends
ignotus An quit eius ficcis̃
nonuidimus : quamncum & ipse
non uidect nullitamen potest
notior esse qui sibi: Non
igitur in eius feccie corporit¬
li nobis intimatur cuiusq

Expanded text:
udistis Dominum dicentem, Qui me odit, et Patrem meum odit; qui superius dixerat, Haec facient vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Non itaque dissimulanda nascitur quaestio, quomodo possint odisse quem nesciunt. Si enim Deum non quod est ipse, sed nescio quid aliud eum suspicantur aut credunt, et hoc oderunt; utique non ipsum oderunt, sed quod sua mendaci suspicione vel vana credulitate concipiunt: si autem quod est, hoc de illo sentiunt, quomodo eum nescire dicuntur? Et de hominibus quidem fieri potest ut eos saepe quos nunquam vidimus, diligamus; ac per hoc nec illud a contrario impossibile est, ut eos quos nunquam vidimus, oderimus. Fama quippe de aliquo sermocinante seu bene seu male, fit non immerito ut amemus vel oderimus ignotum. Sed si fama sit verax, quomodo est de quo vera didicimus, dicendus ignotus? An quia ejus faciem non vidimus? Quam cum et ipse non videat, nulli tamen potest potior esse quam sibi. Non igitur in ejus facie corporali nobis intimatur cujusque
Abbreviated transcription (Latin):
Inuenimꝰ sccuilẽ regebabuisse ꝓph&ium:
ꝑ sequactꝰ scm̃ dauid & impl&us ẽ spm ꝓ
ph&iae & ꝓph&a recoepit: accipere¬
sacrrm̃tũ corporis & sanguinis dñi & malis¬
eẽ potest: nãdetidib dictũ ẽ. quimandu
cut & bibit indigne ⁊ iudiciũ sibi manducat
test. de quib dictũ ẽ: polluebant nom̃ dĩ
sui: ergo habere sticitm̃tac istcomnia
& malus essepotest: haberecaritatem
& malus esseñ potest : hoc ẽ ergo ꝓprium
donũ ipse ẽ. singularis fons ad huncbiben¬
dũ uosortatꝰ sp̃s dĩ ad sebibendũ uos osta¬

Expanded text:
mali; ipse est ille fons de quo dicit Scriptura, Fons aquae tuae sit tibi proprius, et nemo alienus communicet tibi . Omnes enim qui non diligunt Deum, alieni sunt, antichristi sunt. Et quamvis intrent basilicas, non possunt numerari inter filios Dei; non ad illos pertinet fons ille vitae. test: de quibus dictum est, Polluebant nomen Dei sui . Ergo habere sacramenta ista omnia et malus potest; habere autem charitatem, et malus esse, non potest. Hoc est ergo proprium donum; ipse est singularis fons. Ad hunc bibendum, vos hortatur Spiritus Dei; ad se bibendum vos horta
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ peccas Dsdilestio ẽ Nõ quidhos dicimꝰ
sinos diceremꝰ ds̃ dilestio ẽ foste scandedita¬
r& aliquis ex uob & dicera. quid dix̃  quid
uoluit dicere qͥa dilestio ds̃ ẽ dedit dilecto
orbis tenite : auctoritatẽ r&in& orbẽter¬
ptrũ ipsa a edificcuit audis hic abspũdĩ
lidiligere fiutrẽtuũ : quomodo ergo iamdu¬
dũ dilestio exdõ .ẽ. & modo dilecbo ds̃ ẽ. ds̃ ex
& dilestio ds̃ ẽ Desolo patre scriptunt ñ nouit
dicere qͥu ex dõ: cũ autẽ audis ex dõ aut filius

Expanded text:
nem peccas? Deus dilectio est. Numquid nos dicimus? Si nos diceremus, Deus dilectio est; forte scandalizaretur aliquis ex vobis, et diceret. Quid dixit? quid voluit dicere, quia orbis terrae auctoritate retinetur, orbem terrarum ipsa aedificavit. Audis hic ab Spiritu Dei, li diligere fratrem tuum. 6. Quomodo ergo jamdudum, Dilectio ex Deo est; et modo, Dilectio Deus est? et, Dilectio Deus est. De solo Patre Scriptura non novit dicere quia ex Deo est. Cum autem audis, ex Deo; aut Filius
Abbreviated transcription (Latin):
uidam plius dici potuit fr̃s : sinibil
delacude dilestionis dicer&ꝰ ꝓomnesis¬
as paginas huius epistuler sinibil
omnino ꝑc&enats paginas scriptuntrũ& hoc
solu unũ audirem deuoce sp̃s dĩqͥuds̃ dilectio¬

Expanded text:
uid amplius dici potuit, fratres? Si nihil de laude dilectionis diceretur per omnes istas paginas hujus Epistolae, si nihil omnino per caeteras paginas Scripturarum, et hoc solum unum audiremus de voce Spiritus Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
quictu potss sed quiac hocuult qui
totum potest: Hoc autemueco
scauit discumbentium ad quidehxe¬
ritei: Quidormenuim putaebant qr
loculos habebax iudos. quiac dicit
los & a fidelibus ablata conseruaens
& suorum necessi tatibus : & aliis indi¬
geatibus tribuebax: Tuncprimum¬
ecdesi asticae pecimae forma est
instituta: ubiiatellegeremus quod p̃¬
cepit Non cognanidum essedecrus¬
tiuo non adhoc fuis rep̃ceptum utni¬
hil pecuniiaceseru&ur ascis: sed ne
dõpro ista seruiatur & propterin¬
opiae timorem iustitia deserdur:
Ncem & opostolus in posterum pro¬
Vuidenis ait: Siquis fideles hoc¬
b& udas sufficienter tribuox eis:
ut nongrcu&ur ecclesia quoue¬
ris uiduis sufficere possit: Cũ
ergo acepiss& illebucellam exiit
continuo: Ert& autemnox: &ip
Diesergo di ei eructuauit uerbum
idestxp̃s discipulis fidelibus utaudi¬
renit eum & amarent sequenido: &
Nox nocti adnuncio& scientiam Id ÷
iudoes iudȩis insidelibus. utueniređ

Expanded text:
quia tu potes, sed quia hoc vult qui quia tu potes, sed quia hoc vult qui totum potest. 5. Hoc autem nemo scivit discumbentium ad quid dixerit ei. Quidam enim putabant, quia loculos habebalos, a fidelibus oblata conservans, et suarum necessitatibus aliisque indigentibus tribuebat ecclesiasticae pecuniae forma est instituta, ubi intelligeremus quod praecepit non cogitandum esse de crastino , non ad hoc fuisse praeceptum, ut nihil pecuniae servetur a sanctis; sed ne Deo pro ista serviatur, et propter inopiae timorem justitia deseratur. Nam et Apostolus in posterum providens, ait: Si quis fidelis habet viduas, sufficienter tribuat eis, ut non gravetur Ecclesia, quo veris viduis sufficere possit . 6. Cum ergo accepisset ille buccellam, exiit continuo. Erat autem nox. Et ipsDies ergo diei eructavit verbum, id est, Christus discipulis fidelibus, ut audirent cum, et amarent sequendo; et nox nocti annuntiavit scientiam , id est, Judas Judaeis infidelibus, ut venirent
Abbreviated transcription (Latin):
Non p̃cepit foccmius ÷ sed p̃edxit iu¬
dcemadum nobis bonum : Quid
enimiudoe peius & quid nobis
melius. quam traeditus xp̃s ab illo
aduersus illum. pronobis p̃ter¬
illum quod foccis focceitius:
Suerbum libentius paeractiꝰ quoc̃
inati: Ouerbum nontam poenam
exprimenis uenditoris: quam mer¬
cemsigauficans redemptoris: Di¬
xiterum÷ quod facis faccitius:
Non tam inpernstiem perfidseui¬
endo quam ad saclutem fidelium
festincenduiii Qui a traditus est
propterdelicta nñt. & chlexit
ecclesicm & seipsum traadiditꝓea
Vinde & deseipso dicita postolus
quimechlexit. & traochdit seipsũ
nemo trader& xpm̃. Quidhab&
iudas nisi peccatum  Neque eĩ
tardendo xp̃m scelutem nostraem cogi¬
tocuit propter quam trieditus eftxp̃s
sed eogitouit pecinoce lucrum. &
inuenit anime d&rimentum.
Accepit inercedem quamuoluit. sed
nolentiest doctoc quammeruit :
uenditioniis: Iste nostrae redemp¬
tionis: Quod faccis focccitius: Non

Expanded text:
Non praecepit facinus, sed praedixit. JuNon praecepit facinus, sed praedixit. Judae malum, nobis bonum. Quid enim Judae pejus, et quid nobis melius, quam traditus Christus, ab illo adversus illum, pro nobis pillum? Quod facis, fac citius. O verbum libentius parati, quam irati! o verbum non tam poenam exprimens proditoris, quam mercedem significans Redemptoris! Dixit enim, Quod facis, fac citius, non tam in perniciem perfidi saeviendo, quam ad salutem fidelium festinando; quia traditus est propter delicta nostra , et dilexit Ecclesiam, et semetipsum tradidit pro ea . Unde et de seipso dicit Apostolus: Qui dilexit me, et tradidit seipsum nemo traderet Christum. Quid habet Judas, nisi peccatum? Neque enim in tradendo Christo salutem nostram cogitavit, propter quam traditus est Christus, sed cogitavit pecuniae lucrum, et invenit animae detrimentum. Accepit mercedem quam voluit, sed nolenti est data quam meruit. venditionis, iste nostrae redemptionis. Quod facis, fac citius, non
Abbreviated transcription (Latin):
quidã uegle genter legentes tunc
udas xpicor pur accepit: Intelle¬
gendum est enim. quo diamom¬
nubus eis distribuera dñs sacra¬
menitum corporis & saniguinis
Acdeinde adhocuentum est ubi se¬
cundum acosationem iohacainis
apertirsime dñs ꝑbucellom
tinctum atque porrectum suum
exprimit traditorem: fort assis ꝑ
panistinctionem illius signiificas
finctionem: Non enimomano q̃
tinguntur abluunitur sedutin¬
ficiccrtur non nullatingunit᷑.
Si autembonum aliquid haecsigai¬
fico& tinctio eidem bonum ingrac¬
tum: noninmerito secuta damna¬
tio, Adhuctamen iudacepossess
nonadño seda diacbolo Cum honi¬
niingracto intrasr& panis inuen¬
tremihostis inmenitom: Adhucin¬
quam tantimali iocm corde concep¬
ti plenus restabo& effectus. cuius
icom p̃cessera damp xaendus af¬
fectus: It ocque dnĩs cum panusui¬
uus panem mortuo tracdiss&
& pocnem trdenido poerus troc¬
ditorem ostendiss&:
ꝙuodracis iquit paccitius

Expanded text:
quidam negligenter legentes, tunc quidam negligenter legentes, tunc Judas Christi corpus accepit. Intelligendum est enim quod jam omnibus eis distribuerat Dominus sacramentum corporis et sanguinis ime narrat. Ac deinde ad hoc ventum est, ubi secundum narrationem Joannis apertissime Dominus per buccellam intinctam atque porrectam suum exprimit traditorem, fortasse per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae tinguntur abluuntur, sed ut inficiantur, nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquid hic significat tinctio, eidem bono ingratum non immerito est secuta damnatio. Adhuc tamen Judae possessio non a Domino, sed a diabolo, cum homini ingrato intrasset panis in ventrem, hostis in mentem; adhuc, inquam, tanti mali jam corde concepti plenus restabat effectus, cujus jam praecesserat damnandus affectus. Itaque Dominus, cum panis vivus panem mortuo tradidisset, et panem tradendo panis traditorem ostendisset: Quod facis, inquit, fac citius.
Abbreviated transcription (Latin):
aliũ quẽ lib& cibũ indiscroe e
neglegent̃q sumebeent: hic
gͦ sicorripit᷑ qͥ ñ uidicat hoc ÷
noncliscernit acos eris cibis
si rep̃hensione tangit᷑ negle¬
gentia conui uantis qͣ poena
ꝑ̃cutit᷑ uenditor inuitantis:
qͥd erat aut̃ panis traditori
clatus nisi de montratio cui
gr̃ẽ fuiss& ingratꝰ. Intrauit
indnĩ traditorem
ut sibuiem troditum plenius posside¬
u inquemprius intrituerto utde¬
ciper& Neque erum non illo erto
quando adiudaeos perrexit: & de
precio trardendidiũ pactus est:
Cum hoca pertissime luco seuange¬
soctonas iniudam qui cognomina¬
tur scariotb unum deduodecĩ.
& abit& locutus est cum princibus
saccerdotum : Ecceubi ostenditur
quodi comin tracuert& socta nas in
iudam : Orius ergo intr uente
inmittendo incorde eiur cogitoc¬
tionem : quactraoder& xp̃m
Tcclis enin iamuenera adcȩnicoaꝰ¬
dum. nunc autem postponem
intrauit ineum non adhoc ut celie¬
num temptar& ss& dut proprium pos¬
sider&: Non autem ut putaent

Expanded text:
cibum indiscrete negligenterque sumebant. Hic ergo si corripitur qui non dijudicat, hoc est, non discernit a caeteris cibis si reprehensione tangitur negligentia convivantis, qua poena percutitur venditor invitantis? Quid autem erat panis traditori datus, nisi demonstratio cui gratiae fuisset ingratus? Intravit in Domini traditorem, ut sibi jam traditum plenus possideret, in quem prius intraverat ut deciperet. Neque enim cum illo erat quando ad Judaeos perrexit, et de pretio tradendi Domini pactus est; cum apertissime Lucas evangeSatanas in Judam, qui cognominatur Iscariotes, unum de duodecim, et abiit, et locutus est cum principibus sacerdotum . Ecce ubi ostenditur quod jam intraverat Satanas in Judam. Prius ergo intraverat immittendo in cor ejus cogitationem qua traderet Christum. Talis enim jam venerat ad coenandum. Nunc autem post panem intravit in eum, non ad hoc ut alienum tentaret, sed ut proprium possideret. Non autem, ut putant
Abbreviated transcription (Latin):
accipit᷑ malũ. Quid gͦ miraris
deas econtrariodatũ paulo
angłum diaboli ꝑ quẽ ꝑficere¬
tur inxp̃o. Ita & malobonũ ob¬
fuit. & bono malũ ꝓfuit Recor

Expanded text:
accipitur bonum. Quid ergo miraris,deas e contrario datum Paulo angelum diaboli, per quem perficeretur in Christo? Ita et malo bonum obfuit, et bono malum profui
Abbreviated transcription (Latin):
Deio carissimi moueri pos¬
se non nullos siue pios ut
reqͥrant siue impios ut re¬
prehendant qđ postea quã
panẽ tinctũ suo traditori
dñs dedit intrauerit in illũ
satanas Sic enĩ scriptũ est
& cũ intinxissoe panẽ dedit
iudȩ sy monis scariothis &
post panẽ tunc introiuit in
illũ satanas: Dicunt enĩ ita¬
ne hoc meruit panis xp̃i por¬
rectus demensa xp̃i ut post
illũ intraret in eiꝰ discipulũ
satanas. Quibus responde¬
mus hinc nos potius doceri
quã sit cauendũ male aceiꝑe
bonũ Multũ quippe int̃.ẽ.
nonqͥel accipiat sed qͥs accipi¬
at nec quale sit qđ clatur sed
qualis sit ipse cui datur
nã &e bona obsunt
& mala ꝓsunt sicut fuerint
quib dantur. Peccatũ inqͥd
apłs ut appareat peccatũ ꝑ
bonũ mͥ operatũ ẽ mortẽ
ecce ꝑbonũ factũ ẽ malũ dũ male¬

Expanded text:
io, charissimi, moveri posse nonnullos, sive pios ut requirant, sive impios ut reprehendant, quod posteaquam panem tinctum traditori suo Dominus dedit, intraverit in illum satanas. Sic enim scriptum est: Et cum tinxisset panem, dedit Judae Simonis Iscariotae; et post panem tunc introivit in illum satanas. Dicunt enim: Itane hoc meruit panis Christi porrectus de mensa Christi, ut post illum intraret in ejus discipulum satanas? Quibus respondemus, hinc nos potius doceri quam sit cavendum male accipere bonum. Multum quippe interest, non quid accipiat, sed quis accipiat; nec quale sit quod datur, sed qualis sit ipse cui datur. Nam et bona obsunt, et mala prosunt, sicut fuerint quibus dantur. Peccatum, inquit Apostolus, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem . Ecce per bonum factum est malum, du
Abbreviated transcription (Latin):
corpordibus &spiriđ dibus
ambulterent ad conspectum
eius uicontenentes quod
eis focctus est Xp̃r: &quia
in ipso quoque ambulantes
nonsunt sine pecatis quae
dehuius uitae infirmitate
subrepunt: deditelsmosina¬
rum remedico salutaria.
quibus eorum aduiuar&ur
oractio ubi eo dice edocuit
i mate nobis debitanroẽ sic̃
& nos dimittimus debitoribus
ecdesice p&rus a postolus prop¬
ter a posto latus sui primatum
gerebar figurceta genenalita¬
te personam: quod enim ad
ipsum proprieꝑtin& nec turac unꝰ
homo erat gractia unus xp̃ico¬
nus : habundientiorem gnatiũ
unus idem que primus apostolus
Ced quando ei dictum est tibi
dabo decues regnicaelorum
R quod cum que liguueris suꝑ
tenuem eritligatum incocelis.¬
terstom erit solutum in coce¬
lis: Uniuersam significabat
ecdesiam quae in hoc rdo
diuersis temptationibur uel¬
caclit qm̃ fundocta est suꝑpe
trrom Vnde p&rus nomen
hanc p&hraem edificibo ecclȩ¬
siammeam: Quidedixeno

Expanded text:
corporalibus et spiritualibus corporalibus et spiritualibus ambularent ad conspectum ejus, viam tenentes, quod eis factus est Christus. Et quia in ipso quoque ambulantes non sunt sine peccatis, quae de hujus vitae infirmitate subrepunt, dedit eleemosynarum remedia salutaria, quibus eorum adjuvaretur oratio, ubi eos dicere docuit, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus Ecclesiae Petrus apostolus, propter Apostolatus sui primatum, gerebat figurata generalitate personam. Quod enim ad ipsum proprie pertinet, natura unus homo erat, gratia unus christianus, abundantiore gratia unus idemque primus apostolus: sed quando ei dictum est, Tibi dabo claves regni coelorum, et quodcumque ligaveris super terram, eritterram, erit solutum in coelis , universam significabat Ecclesiam, quae in hoc saeculo diversis tentationibus, velcadit, quoniam fundata est super petram, unde Petrus nomen hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, quia dixerat
Abbreviated transcription (Latin):
n&culpa: Haecest istor um
dierum quor in hacmostidita¬
te agimur malos qua muir
men diligemus uidene cher
bontis: Flendo qui dene
sednonrep̃hendenda con¬
ditio: Uenitenim deiraedi
usteo dequascriptuneloquer
breuir uitȩ & plenurirȩ
Cum irac dĩ non sit ut hominis
traonquilla iusti supplicii consti¬
tutio: inhac irte sua ds̃ non cõ¬
tinens sicut scriptum est Mi¬
serationes suas p̃ẽ alice sola¬
tia miserorum qucie generi
humano ꝓbereñcerrat Inplen¬
tudine¬
temporis quo ipsosciebo& hoc
essefaciendum misitfilium
suum unigenitum ꝑ quem
crectuit uni uersa: ut
dentes ꝑ lacuacrum regene¬
roctionis solutoreatuomniũ
peccatorum & originalis
Suidelic& quod S genere¬
cio trochit controe quam
maxime regeneratio estin¬
stituta & c&erorum
quece male agendo contra¬
tasunt libertrentur adoc̃p¬
sent infide despe &s teccrita¬
te peregrinantes in hoc sdõ:
Atque in eius temptationib:
laboriosis & perȩculosis
consolationibus autem dĩ &

Expanded text:
net culpa. Haec est istorum net culpa. Haec est istorum dierum, quos in hac mortalitate agimus malos, quamvis in ea diligamus videre dies bonos, flenda quidem, sed non reprehendenda conditio. Venit enim de ira Dei justa, de qua Scriptura loquens, brevis vitae, et plenus irae : cum ira Dei non sit ut hominis,tranquilla justi supplicii constitutio. In hac ira sua Deus non continens, sicut scriptum est, miserationes suas , praeter alia solatia miserorum quae generi humano praebere non cessat, in plenitudintemporis, quo ipse sciebat hoc esse faciendum, misit Filium suum unigenitum , per quem creavit universa, ut dentes, per lavacrum regenerationis soluto reatu omnium peccatorum, et originalis videlicet quod generatio trahit, contra quam maxime regeneratio est instituta, et caeterorum quae male agendo contracta sunt, liberarentur a damrent in fide et spe et charitate, peregrinantes in hoc saeculo, atque in ejus tentationibus laboriosis et periculosis, consolationibus autem Dei et
Abbreviated transcription (Latin):
quod achracuat animam uitc̃.
nos misenem uiuere: sed quia
iam sedempti ꝑ medicctorem
cepimus beatam uitamꝰ in spe
hecbemus: Q sircipsa nondũ
tenemus : spes autem quice.
uid&urnon est sper: quod
enim uid& quis quidspentae
si autem quod non uidomus
spenmus. ꝑpatientiam ex¬
pectamus: Inmalis autem
quce quisque patitur non inbo¬
ns quibus fruitur : opur estpa¬
dientia. Hanc itecque uitam
dequac scriptum est Num quid
nontemptatio est uita humana
supertertm in quo cotidie
damamus ad dnm̃ liberte
nos amalo Cogitur homo
to lerare &iam remisss
peccatis : quacmuis ut in eam
uenir& miseriam primum
fuerit causa peccatum: Pro¬
ductior estenim poena qsua
culpa neparua putar &uir
culpa. sicum illa finiretur.
& poena: Acperboe uol
addemonsttionem debitȩ
miserice uel ademena¬
tionẽ labilis uitcce: uel aci
exercitationem necessarice
patientiae temporditer
hominem d&in & poena.
& quemiam addampnatione
sempiternam reum nonr&i¬

Expanded text:
quod aggravat animam , vitam quod aggravat animam , vitam nos miseram vivere. Sed qui jam redempti per Mediatorem cepimus, beatam vitam in spe habemus, etsi re ipsa nondum tenemus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . In malis autem quae quisque patitur, non in bonis quibus fruitur, opus est patientia. Hanc itaque vitam de qua scriptum est, Numquid non tentatio est vita humana super terram ? in qua quotidie clamamus ad Dominum, Libera nos a malo , cogitur homo tolerare etiam remissis peccatis: quamvis ut in eam veniret miseriam, primum fuerit causa peccatum. Productior est enim poena quam culpa; ne parva putaretur culpa, si cum illa finiretur et poena. Ac per hoc vel ad demonstrationem debitae miseriae, vel ad emendationem labilis vitae, vel ad exercitationem necessariae patientiae, temporaliter hominem detinet poena et quem jam ad damnationem sempiternam reum non deti
Abbreviated transcription (Latin):
tione quam prius posu p&rus
iohanni : in hac uero altera io¬
hannes ante positus p&ro
Proinde tertiã sic proponimꝰ
quis est duorum discipulorũ
melior quiminus quam con¬
discipulus eius diligit xpm̃
&plus quam condiscipulus eiur
diligitur axpõ. An ille quẽ
minus quam condiscipulũ eius
us conediscipulus diligoctxpm
hic plane cunctatur. pesponsio
& augetur questio: Quantum
autem ipsesapio meliorem qui
plus diligit xepm̃. feliciorem ue¬
ro quemꝰ plus diligit deps foc
cleresponderem.si iustitiam
libenctoris nrĩ minus eun dili¬
gentis a quo plus hligitur &
Deum plus aquo minus diligit᷑
quem admodum defendesem
ꝑ uidesem: Adgrediar igitur
meius manifestata misericor¬
dicc cuius est occulta iusti¬
tice: Desoluenda questione
tam ingenti prouiribus quier
ipsedonauerit disputare. huc¬
usqueenim proposita est non ea¬
posita: Eaponenda euero eiꝰ
hocsit exordium ut menineri¬
mus in hoc corruptibili corpore

Expanded text:
tione quam prius proposui, Petrus tione quam prius proposui, Petrus Joanni, in hac vero altera Joannes anteponitur Petro. Proinde tertiam sic proponimus: Quis est duorum discipulorum melior, qui minus quam condiscipulus ejus diligit Christum, et plus quam condiscipulus ejus diligitur a Christo? an ille quem minus quam condiscipulum ejus us condiscipulus diligat Christum? Hic plane cunctatur responsio, et augetur quaestio. Quantum autem ipse sapio, meliorem qui plus diligit Christum, feliciorem vero quem plus diligit Christus, facile responderem; si justitiam Liberatoris nostri minus eum diligentis a quo plus diligitur, et eum plus a quo minus diligitur, quemadmodum defenderem, perviderem. 5. Aggrediar igitur in ejus manifesta misericordia, cujus est occulta justitia, de solvenda quaestione tam ingenti, pro viribus quas ipse donaverit, disputare: hucusque enim proposita est, non exposita. Exponendae vero ejus hoc sit exordium; ut meminerimus in hoc corruptibili corpore
Abbreviated transcription (Latin):
denter appar&: ubi inteno¬
gans eum dixit. Diligis me
plus his. quodutique sciebat
& tamen in terro gabat. ut
&iamnos qui legimus euange¬
lium amorem p&rierga dnm̃
&illo inter gante & istorespo¬
dente norremus: Quod aut᷑
in eo quod respondit p&rus
a mote non ad didit plus qua¬
his: Hocrespondit quod dere¬
iprosciebat: Non enim quantũ
ab alio quolib& diliger&unr
scire poter&. qui cor alterius
undere non poterat. sed tamen
superioribus uerbis dicendo
&iam dnẽ tugcis satis &uip¬
se declaracuit scientem dnm̃
interrogasse quod intenoga¬
uit: sci ebat igitur dñr̃ non
solum quod diliger& ue¬
rum &iam quodplus illis eũ
diliger& p&rus: &tamen
si proponamus querentes quir
duorum sit melior utrum
quiplus an quiminus diligit
xp̃m. Quis dubitacuit respon¬
dere eũ quiplus diligit esse
meliorem: Item si pro ponamꝰ
quis duorum sit melior utrũ
Eum qui plur diligitur axpoͣ
meliorem proculdubio respo¬
debimus: In illa ergo conparo¬

Expanded text:
denter apparet, ubi interrodenter apparet, ubi interrogans eum dixit: Diligis me plus his? quod utique sciebat, et tamen interrogabat, ut etiam nos qui legimus Evangelium amorem Petri erga Dominum, et illo interrogante, et isto respondente, nossemus. Quod autem in eo quod respondit Petrus, Amo te, non addit plus his; hoc respondit quod de seipso sciebat. Non enim quantum ab alio quolibet diligeretur scire poterat, qui cor alterius videre non poterat; sed tamen superioribus verbis dicendo: Etiam, Domine, tu scis, satis et ipse declaravit scientem Dominum interrogasse quod interrogavit. Sciebat igitur Dominus non solum quod diligeret, verum etiam quod plus illis eum diligeret Petrus; et tamen si proponamus quaerentes, quis duorum sit melior, utrum qui plus, an qui minus diligit Christum, quis dubitabit respondere eum qui plus diligit esse meliorem? Item si proponamus quis duorum sit melior, utrum eum qui plus diligitur a Christo meliorem procul dubio respondebimus. In illa ergo compara
Abbreviated transcription (Latin):
homine morituro sic eum uo¬
lo manere don eo ueniam
Illud &iam in his duobus a posto¬
lis p&ro&iohicnne quẽ ñ moueat
adquerendum Quurio hannem
plus dilexerit dñs cum ipsum
dnnĩ plus dilexerit p&rus:
Nibicum que enim secommem orta
iohannes ut nomine suo tecci¬
to ipsepossit intellegi. hoc
addidit quod eum diligebat
ihp̃ quasi solum diliger&.
ut hoc signo liscernere tur ace¬
teris.& quos omnes utique
diligebo& : Quidergo nisiam¬
plius sedilectum cum hocdi¬
cere uoleboꝵ intellegi quod
absit ut mendatit᷑ dicer&:
Quod autem maiur decre potuit
ihr̃ maioris ergeceum succechi¬
lectionis ixdicium quam ut
homo cum c&eris conchscipu¬
lis suis socius teantace salutis.
solus tamendis cumberit super
pectus ipsius saluatoris : Por¬
ro quoda postolus p&&rus plus
aliis dilexerit xpm̃ : possunt
quidem documenta multit ꝓ¬
fem. sedut longeinalianon
eamus: in tertiae manifostatio¬
nis. Paulo superiorel ectione
quaesstam pcedit satis eui¬

Expanded text:
homine morituro: Si eum vohomine morituro: Si eum volo manere donec veniam. Illud etiam in his duobus apostolis Petro et Joanne quem non moveat ad quaerendum, cur Joannem plus dilexerit Dominus, cum ipsum Dominum plus dilexerit Petrus? ubicunque enim se commemorat Joannes, ut nomine suo tacito ipse possit intelligi, hoc addit quod eum diligebat Jesus, quasi solum diligeret, ut hoc signo discerneretur a caeteris, quos omnes utique diligebat. Quid ergo nisi amplius se dilectum, cum hoc diceret, volebat intelligi? quod absit ut mendaciter diceret. Quod autem majus dare potuit Jesus majoris erga eum suae dilectionis indicium, quam ut homo cum caeteris condiscipulis suis socius tantae salutis, solus tamen recubuerit super pectus ipsius Salvatoris? Porro quod apostolus Petrus plus aliis dilexerit Christum, possunt quidem documenta multa proferri; sed ut longe in alia non eamus, in ipsius tertiae manifestationis paulo superius lectione quae istam praecedit, satis evi
Abbreviated transcription (Latin):
donecuemat terminus sdĩ:
Quinimmo fit amplior &
difficilior Quur cliscipulo
ihs̃ quem p̃c&eris diligeboe
Intantum ut suꝑ pecturꝰ eiur
dis cumbere mehlur. pro
megnomunere longum in cor¬
pore clonauerit sõmnum
Cumbeatum p&rum ꝑ ingen¬
tem martiru gloriam a Sb
honere ipsius corporis soluerit
ei concenerit: Quod a posto¬
lus paulus concupissedixit:
& scripsit dissolui & esse cum
xp̃o: si autem quod magis
creditur ideo ses iohacnnes
ait. Non dixisse dnm̃ non mo¬
ritur Neillis uerbis quae
dixit hocuolusse intelligi
putcr&ur Corpus que eiꝰ
insepuldiro eius exanimae
sicut aliorũ mortuorũ iac&
Resto& ut siuere ibifit quod
sparsit feima d&erree quue
sub inde ab locta suc crescit.
Autideofiat ut eomodo
conmend&ur p̃ciosa mors
eius. qm̃ non eam conmen¬
dectmar tirium Non enĩ eu
profide xp̃i ꝑ secutor occidit :
Autꝑꝑter aliquiel aliud quod
nos lato&: Man&tamer
questio : quurdixeritdñs de

Expanded text:
donec veniat terminus saeculi? donec veniat terminus saeculi? Quinimo fit amplior et difficilior, cur discipulo Jesus quem prae caeteris diligebat, in tantum ut supra pectus ejus discumbere mereretur, pro magno munere longum in corpore donaverit somnum, cum beatum Petrum per ingentem martyrii gloriam ab onere ipsius corporis solverit, eique concesserit quod apostolus Paulus se concupisse dixit et scripsit, dissolvi et esse cum Christo ? Si autem, quod magis creditur, ideo sanctus Joannes ait non dixisse Dominum non moritur, ne illis verbis quae dixit hoc voluisse intelligi putaretur, corpusque ejus in sepulcro ejus exanime, sicut aliorum mortuorum, jacet, restat ut si vere ibi sit, quod sparsit fama de terra quae subinde ablata succrescit, aut ideo fiat, ut eo modo commendetur pretiosa mors ejus, quoniam non eam commendat martyrium non enim eum pro fide Christi persecutor occidit, aut propter aliquid aliud, quod nos latet, manet tamen quaestio cur dixerit Dominum de
Abbreviated transcription (Latin):
scto ibi eum se tamquoẽ lectu¬
lo con locasse stectimque
esse defunctum.: Vt autem
istiputant qui hacee uerba dñi
sicintelligunt non de functum
sed defu ncto similem cubasse
&cum mortuus putrur sepul¬
tum fuissedormientem. &do¬
nec xp̃s ueniat sic manere suam¬
que uittam scatunsgine pul¬
ueris indicare Quipul¬
uis creditur. ut abimo ad suꝑ¬
ficiem tumuli ascendoa flectu
quiescentis impelli: Huic opi¬
moni suꝑuacaneum exestimore¬
luctari: Vider̃ enim qui locũ
sciunt utrum hocibi fecciat
uel patiatur tesroc quodelicitur
quia & reuerae non aleuibur ho¬
minibur id audiuimus: Interim
cedamꝰ opinioni quã certis do¬
cumentis repellere nonualemus.
nerursur aliud quod a nobis que¬
ratur exsurgoa Quursuꝑ
humatum mottuum ip̃soc humur
quod cĩmodo uiuere acspirare
uideatur: Sednũquid hinc¬
tanta istae soluitur questio si
maegno misteculo quali a potest
focdere omps tamdiu uiuum
corpus in sopore sub tento est

Expanded text:
arato, ibi se tanquam in lectuarato, ibi se tanquam in lectulum collocasse, statimque esse defunctum. isti putant, qui haec verba Domini sic intelligunt, non defunctum, sed defuncto similem cubuisse; et cum mortuus putaretur, sepultum fuisse dormientem; et donec Christus veniat sic manere, suamque vitam scaturigine pulveris indicare: qui pulvis creditur, ut ab imo ad superficiem tumuli ascendat, flatu quiescentis impelli. Huic opinioni supervacaneum existimo reluctari. Viderint enim qui locum sciunt, utrum hoc ibi faciat vel patiatur terra quod dicitur; quia et revera non a levibus hominibus id audivimus. 3. Interim cedamus opinioni, quam certis documentis refellere non valemus, ne rursus aliud quod a nobis quaeratur exsurgat, Cur super humatum mortuum ipsa humus quodammodo vivere ac spirare videatur. Sed nutanta ista solvitur quaestio, si magno miraculo, qualia potest facere Omnipotens, tandiu vivum corpus in sopore sub terra est,
Abbreviated transcription (Latin):
possunt leesse qui credont: siñ
desunt qui&ice moysen ad rena
uiuere Qui cscriptumest eiur
sepuldrum non inueniri. &
apparuit cum dnõ in monte
ubi & helias fuit : quẽ mortuũ
legimꝰ non esre sed teptum
uasimosi corpus non potues It
alicubisio abs condi utprorsus
do cum apo heliccs &upsesun
uisi sicut adhorae multa sc̃orũ
corpore surrexerunt quando
parrus est xpr : & poste ius resur¬
rectionem apperuerunt multis
in scam̃ sicut scriptum est ciui¬
tatẽ: sed tamen ut dicere
ceper̃ si quidac̃ moysen mor¬
tuum negant quem scripture
ipsa ubisepulchrũ eus nusquã
inueniri legimus: Mortuumta¬
men erse sine ambi guitate testa¬
tur: Quanto macgis existorum
occasioune uerborum ubi dñs ait
sic eum uolo manere do necuenio
Ereditur uiuus dormire subt̃nt
quem tredunt quod &iam in qui¬
busdẽ scripturis quãuis apo¬
chrifis rerperitur: quacndo sibi
fieri iussit sepulchrum in colu¬
mem fuirsepsentem. Eoque¬
effosso & diligentissime p̃pec¬

Expanded text:
redant, si non desunt qui etiam Moysen asserant vivere; quia scriptum est ejus sepulcrum non inveniri , et apparuit cum Domino in monte, ubi et Elias fuit , quem mortuum legimus non esse, sed raptum . Quasi Moysi corpus non potuerit alicubi sic abscondi, ut prorsusdo cum Christo Elias et ipse sunt visi: sicut ad horam multa sanctorum corpora surrexerunt, quando passus est Christus, et post ejus resurrectionem apparuerunt multis in sancta, sicut scriptum est, civitate . Sed tamen, ut dicere coeperam, si quidam Moysen mortuum negant, quem Scriptura ipsa, ubi sepulcrum ejus nusquam inveniri legimus, mortuum tamen esse sine ulla ambiguitate testatur; quanto magis Joannes ex istorum occasione verborum ubi Dominus ait, Sic eum volo manere donec venio, creditur vivus dormire sub terra? Quem tradunt etiam quod in quibusdam Scripturis quamvis apocryphis reperitur, quando sibi fieri jussit sepulcrum, incolumem fuisseeffosso et diligentissime praep
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspm̃ scm̃ diffunditur in cordib:
nrĩs : pacrticipũ suorũ peccatadi¬
mittit: Eorũ autem qui non sune
eius pacrticipesten& Ideo postea
continuo depeccatorũ remissione
acd&lentione subiecit. Thomas

Expanded text:
sanctum diffunditur in cordibus nostris, participum suorum peccata dimittit, eorum autem qui non sunt ejus participes, tenet. Ideo posteaqcontinuo de peccatorum remissione ac detentione subjecit. » S
Abbreviated transcription (Latin):
est p&e ut mortẽ nontimear¬
quiecuiuit quẽ mortuum dole¬
bces: & quem pronobirmori
carnaha more prohibebas Au¬
sures p̃uenire loctorem. formi¬
decsti eiur ꝑsecutorem. Iacm pre¬
cio protefuso nuncẽ ut sequa¬
rir emptorem & sequerisom¬
nino usque admortem crucis:
Verbaeius audisti quem iacm
uertecem probasti: Pecssurũ
te ipsepdixit . quitep diaceri
negaturum : seed prius ed ñr qđ
sciebat interroga&. nec semol
sediterum actertio utrum
p&rus eum diligat÷ nec aliud
totienr audit ap&ro quaam se
diligi: Nec aliud totienr com¬
menclat p&ro quam succ rouer
pacrci: Redditur negactonitrinȩ
trina confessione. minus amo¬
rilinguac seruiat quac timori
& plus uocis elicuirre uidectur
more inminens quacm uite p̃sẽr
sit amoris officiũ paescere domi¬
nicũ gregem. si fuit timoris indi¬
cium negarepastorem: quo hoc
animo pacscunt oues depĩ ut sucs
uelint eẽ nona p̃i se conuincunt᷑
amore nonxp̃m: Uel gloriandi

Expanded text:
est, Petre, ut mortem non timeaest, Petre, ut mortem non timeas: vivit quem mortuum dolebas; et quem pro nobis mori carnali amore prohibeas, ausus es praevenire doctorem, formidasti ejus persecutorem. Jam pretio pro te fuso, nunc est ut sequaris emptorem , et sequeris omnino utque ad mortem crucis. Verba ejus audisti, quem jam veracem probasti. Passurum te ipse praedixit, qui te praedixerat negaturum. Sed prius Dominus quod sciebat interrogat, nec semel, sed iterum ac tertio, utrum Petrus eum diligat; nec aliud toties audit a Petro, quam se diligi; nec aliud toties commendat Petro, quam suas oves pasci. Redditur negationi trinae trina confessio ne minus amori lingua serviat, quam timori, et plus vocis elicuisse videatur mors imminens quam vita praesens. Sic amoris officium, pascere dominicum gregem, si fuit timoris indicium negare pastorem. Qui hoc animo pascunt oves Christi, ut suas velint esse, non Christi, se convincuntur amare, non Christum, vel gloriandi,
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃: Hunc inuenit exitum ille
negator & amator p̃sumendo
elactus. negando prostrctus flẽ¬
do purgatus : confitendo proba¬
tur pacuendo coronatus: Hunc
inuenit exitum : ut proeius nomi¬
ne ꝑfecta dilectione morir&ur
Cum quosemoriturum ꝑuers ocfes¬
tinatione promiserto faciar
eius reformatione firmatus qd
inmacture pollicebectur in firmus
Hocenim oportebax ut prius aep̃r
prop&risedute demn de p&rur
procepĩp̃dicactione morir& ur:
ꝑposterum fuit quod audere
coeperaa humana temeritas
cumistum disposuit ordinem ue¬
ritcts: Animat̃ suocm positurũ
se proxpo p&rus putaebat pro
liberitoreliberendur : Cum x p̃r
uenis s& anim c̃suac positurur
prosuis omnibus in quibus eret
& p&rus. Quod ecceiam facctũ
est nunciam firmitas cordis
acssuscipiendom morstem prono¬
minedñi uenc ipsdonante sumca¬
tur: Non folsa nobis enuen¬
tibus p̃sumatur : nuncestutui¬
tecehuiur non m&uainus interitũ
quic resurgente dñõ untore al¬
terius p̃cersit exemplum Nuc

Expanded text:
tc. Hunc invenit exitum ille negator, et amator praesumendo elatus, negando prostratus, flendo purgatus, confitendo probatus, patiendo coronatus. Hunc invenit exitum, ut pro ejus nomine perfecta dilectione moreretur, cum quo se moriturum perversa festinatione promiserat. Faciet ejus resurrectione firmatus, quod immature pollicebatur infirmus. Hoc enim oportebat, ut prius Christus pro Petri salute, deinde Petrus pro Christi praedicatione moreretur. Praeposterum fuit quod audere coeperat humana temeritas, cum istum disposuisset ordinem veritas. Animam suam positurum se pro Christo Petrus putabat, pro liberatore liberandus, cum Christus venisset animam suam positurus pro suis omnibus, in quibus erat et Petrus, quod ecce jam factum est. Nunc jam firmitas cordis ad suscipiendam mortem pro nomine Domini vera ipso donante sumatur, non falsa nobis errantibus praesumatur. Nunc est ut vitae hujus non metuamus interitum, quia, resurgente Domino, vitae alterius praecessit exemplum. Nunc