comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uit: iure singłari p̃cȩt̾is fęminis beati¬
tate meruit excellere Quomͦ inquit
uidelicet obsequii cui subdat᷑ inqͥrens.
ñ aut̃ signũ cui credat flagitans Neq
enĩ decebat electã generando deo unrgi¬
nem dubiã diffidentia. s prudentia
cautã existere: quia nec facile poterat
homo nosse mysteriũ qđ in deo mane.¬
bat a scłis absconditũ. Quia gͦ legerat
ecce uirgo inutõ habebit & pariet filiũ
s quomodo id fieri posset ñ legerat: me-¬
rito credula his quȩ legerat sciscitat᷑ ab
angło qđ in ꝓpħa ñ inuenit Et respon-¬
& uirtꝰ altissimi obumbrabit tͥ: Nonui.¬
rili inqͥt qͦd ñ cognoscis semine: sed sp̃s
scĩ quo impleris oꝑe concipies Erit inte
conceptio: libido ñ erit Concupiscentiȩ
ñ erit estus: ubi umbrã faciet sp̃s sc̃s
Uerum in eo qđ ait & uirtꝰ altissimi ob-¬
umbrabit tͥ: pot̾ etiã incarnati salua¬

Expanded text:
vit, jure singulari prae caeteris feminis beativit, jure singulari prae caeteris feminis beatitate meruit excellere. Quomodo, inquit, sco. Ordinem videlicet obsequii cui subdatur inquirens, non autem signum cui credat flagitans. Neque enim decebat electam generando Deo virginem dubiam diffidentia sed prudentia cautam existere, quia nec facile poterat homo nosse mysterium quod in Deo manebat a saeculis absconditum. Quia ergo legerat, Ecce virgo in utero habebit, et pariet filium, sed quomodo id fieri posset non legerat, merito credula iis quae legerat, sciscitatur ab angelo quod in propheta non invenit . Et respont virtus Altissimi obumbrabit tibi. » Non virili, inquit, quod non cognoscis, semine, sed Spiritus sancti, quo impleris, opere concipies. Erit in te conceptio, libido non erit concupiscentiae. Non erit aestus, ubi umbram faciet Spiritus sanctus. Verum in eo quod ait, Et virtus Altissimi obumbrabit tibi, potest etiam incarnati Salva
Abbreviated transcription (Latin):
libꝰ. & inuniu̾sa ꝑorbe multiplicat᷑ pa¬
riter & confirmat᷑ eccłia. Domũ nãꝙ
radice nata. uł cum oleaster eẽt merito
tam̃ fidei in bonã ẽ inserta oliuã: quã
pꝰ triumphũ passionis alloqͣͥns saluator
ait. Qͥ timetis dñm laudate eũ: unisũ¬
teporis ubis magnꝰ extiturꝰ iħs. filiꝰ altis.¬
simi uocandꝰ. sceptrũ dd accepturꝰ & indo¬
mo iacob regnaturꝰ asserit᷑. quia iuxta
qđ heretici sapiunt atq aueritate desi¬
piunt xp̃s ante mariã ñ fuerit: s quia
homo assũptꝰ in dm̃ clarificatus ẽ eacla¬
ritate. qua u̾bũ di habuit priusꝙͣ mun¬
dus ȩẽt apud patrẽ: hoc ẽ. ut idem filii
nom̃. eandẽ xp̃i ꝑsonã homo cũ deo
plenꝰ grã & ueritate sortiret᷑. Dix̃ aut̃ ma¬
ria ad angłm. Quomͦ fiet istud. qm̃ uirũ
ñ cognosco: ꝓpositũ suȩ m̃tis reuerenter
exposuit: uita uidelicet unginalẽ sedu¬
cere decreuisse. Quȩ quia prima femi¬
narũ tante se uirtuti mancipare eura¬

Expanded text:
orbem multiplicatur pariter et confirmatur Ecclesia. Domum namque radice nata, vel cum oleaster esset, merito tamen fidei in bonam est inserta olivam: quam post triumphum passionis alloquens Salvator ait: « Qui timetis Dominum, laudate eum, univertemporis verbo magnus exiturus Jesus, Filius Altissimi vocandus, sceptrum David accepturus, et in domo Jacob regnaturus asseritur, quia, juxta quod haeretici sapiunt, atque a veritate desipiunt, Christus ante Mariam non fuerit: sed quia homo assumptus in Deum, clarificatus est ea claritate, quam Verbum Dei habuit, priusquam mundus esset, apud Patrem. Hoc est, ut idem filii nomen eamdem Christi personam, homo cum Deo plenus gratia et veritate sortiretur. « Dixit autem Maria ad angelum: Quomodo fiet istud quoniam virum non cognosco? Propositum suae mentis reverenter exposuit, vitam videlicet virginalem se ducere decrevisse. Quae quia prima feminarum tantae se virtuti mancipare cura
Abbreviated transcription (Latin):
Bene gr̃a plena uocatur: quȩ nimirũ
gr̃am quã nulla alia meruerat asseqͥt᷑
lit ipsũ uidelicet gr̾ę concipiat & gene¬
ret auctorẽ Quȩ cum audisset turba¬
ta ẽ. in sermone eiꝰ: & cogitabat qualis
eẽt ista salutatio. Disce uirginẽ morib
disce uirginẽ uerecundia: disce oraculo
disce misterio: Trepidare uirginũ ẽ. &
ad om̃s uiri ingressus pauere: om̃s iuri
affatꝰ uereri: Discant mulieres ꝓpositũ
sine teste. neqͦ degeni depͣuaret᷑ affatl
abangło salutatur: Disce uirgo. uerboꝵ
uitare lasciuias Maria etiã salutatio¬
nẽ angłi uerebat᷑. Erat tam̃ cogitans
uerecundia quia pauebat: cũ pruden¬
tia. qͥa benedictionis nouã formulam
mirabat᷑. quȩ nusꝗͣ lecta ẽ. nusꝙͣ ante
cõꝑta. Et ait angłs ei. Ne timeas mania
in uenisti gr̾ã enĩ apud dñm Quã salu.¬
tatione insolita ut pote quȩ ei soli
seruabatur uidat turbatã: quasi fami¬

Expanded text:
Bene gratia plena vocatur, quae nimirum Bene gratia plena vocatur, quae nimirum gratiam quam nulla alia meruerat, assequitur, ut ipsum videlicet gratiae concipiat et generet auctorem. Quae cum audisset, turbata est in sermone ejus, et cogitabat qualis esset ista salutatio. Disce virginem moribus, disce virginem verecundia, disce virginem oraculo, disce mysterio. Trepidare virginum est, et ad omnes viri ingressus pavere, omnes viri affatus vereri. Discant mulieres propositum sine teste, ne quo degeneri depravaretur affectu, ab angelo salutatur. Disce, virgo, verborum vitare lasciviam. Maria etiam salutationem angeli verebatur. Erat tamen cogitans, cum verecundia, quia pavebat. Cum prudentia, quia benedictionis novam formulam mirabatur, quae nusquam lecta est, nusquam ante comperta. Et ait angelus ei, Ne timeas, Maria, invenisti enim gratiam apud Deum. Quam salutatione insolita, ut pote quae ei soli servabatur, viderat turbatam, quasi fami
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ moris ẽ. scͥpturȩ fęminarũ genea¬
logiã texere. nam & de utroq potest
intelligi qđ dr̃ de domo dd̃: deinde
ne uelut adult̾a lapidaret᷑ a uideis.
malens aliquos de suo ortu quã de pu¬
dore dubitare parentis: simul & uirgi.¬
nibꝰ impudicis occasionẽ tollens. ne
matrẽ quoq saluatoris dicerent falsis
suspitionibꝰ infamatã. Tercio. ut in ȩ¬
gẏptũ fugiens & rediens. hab̾et solatiũ
uiri: qui integerrimȩ uirginitatis eiꝰ¬
custos parit̾ ac testis existeret. Quarto
ne partus eiꝰ diabolo pat̾ẽt: qui si eum
de uirgine. natũ cognosceret. forsitan
qͣsi cet̾is hominibꝰ eminentiorẽ morti
trade timeret. Maria aut̃ hebraice
stella maris: siriace uͦ dña int̃p̃tatur:
Et merito: quia totiꝰ mundi dñm &
lucẽ scłis meruit gen̾are ꝑhennẽ: Et
in gressus angłs ad eã dix̃ Aue gr̃a ple.¬
na. dñs tecũ: benedicta tu in mulieribꝰ.

Expanded text:
enim mos est Scripturae, feminarum geneaenim mos est Scripturae, feminarum genealogiam texere. Nam et de intelligi quod dicitur de domo David. Deinde, ne velut adultera lapidaretur a Judaeis, malens aliquos de suo ortu, quam de pudore dubitare parentis. Simul et virginibus impudicis occasionem tollens, ne matrem quoque Salvatoris dicerent falsis suspicionibus infamatam. Tertio, ut in Aegyptum fugiens et inde rediens haberet solatium viri, qui integerrimae virginitatis custos pariter ac testis existeret. Quarto, ne partus ejus diabolo pateret; qui si eum de virgine natum cognosceret, forsitan quasi caeteris hominibus eminentiorem morti tradere timeret. Maria autem Hebraice stella maris, Syriace vero domina vocatur; et merito, quia et totius mundi Dominum, et lucem saeculis meruit generare perennem. Et ingressus angelus ad eam, dixit, Ave, gratia plena, Dominus tecum: benedicta tu in mulieribus.
Abbreviated transcription (Latin):
credamꝰ: conuenit utiq cũ lucis inere¬
m̃to concipi uł nasci eũ qͥ illuminat
om̃ẽ hominẽ uenientẽ in hunc mun¬
dum. At si qͥs ante dñicȩ natiuitatis
& c̃ceptionis tempꝰ uel lucẽ crescere ul
tenebras suꝑare conuicerit: dicimꝰ &
nos. quia & ioħes tunc ante faciẽ ad¬
uentus eiꝰ regnũ cęloꝵ euangłizabat. &
nunc quoq p̃dicatoribꝰ imꝑatur. iter
facite ei qͥ ascendit suꝑ occasũ. Cur aut̃
ioħes circa ȩqͥnoctiũ autunale c̃ceptꝰ.
çirca solstitiũ estiuũ sit natꝰ. docet ipse:
qͥ uel ex sua uł ex uetis testam̃ti ut
multi autumant ꝑsona loquit᷑ illum
oportet crescere. me aut̃ minui. Ad uir-¬
ginem desponsatã uiro cui nom̃ erat
ioseph de domo dd: & nom̃ uirginis
maria. Multas obcausas saluator ñ
de simplici uirgine s de desponsata ui.¬
ro uoluit nasci: pͥmo uidelicet ut ꝑ
generationẽ ioseph cuiꝰ maria cognata
erat mariȩ quoq nosceret᷑ origo. neq

Expanded text:
nvenit utique cum lucis incremento concipi, vel nasci eum qui illuminat omnem hominem venientem in mundum. At si quis ante dominicae nativitatis et conceptionis tempus lucem vel crescere, vel tenebras superare convicerit, dicimus et nos quia et Joannes tunc ante faciem adventus ejus regnum coelorum evangelizabat, et nunc quoque praedicatoribus imperatur: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Cur autem Joannes circa aequinoctium autumnale conceptus, circa solstitium aestivum sit natus, docet ipse qui vel ex sua, vel ex Veteris Testamenti ut multi autumant persona loquitur; Illum oportet crescere, me autem minui . Ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, de domo David, et nomen virginis Maria. » Multas ob causas Salvator non de simplici virgine, sed de desponsata voluit nasci. Primo videlicet, ut per generationem Joseph, cujus Maria cognata erat, Mariae quoque nosceretur origo. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
nuans quã nil sibi meriti uendicet. in
eo qđ dñi iussis obsecundet: fiat inquit
sine uiri semine conceptꝰ in uirgine::
nascatur de sp̃u sco̾ integra carne Sc̃m
qđ nascitur de homine matre. sine ho¬
mine patre: uocet᷑ filiꝰ dei

Expanded text:
nuans quia nihil sibi meriti vindicet in eo, quod Domini jussis obsecundet. Fiat, inquit, sine viri semine conceptus in virgine, nascatur de Spiritu sancto integra caro. Sanctum quod nascitur de homine matre, sine homine patre, vocetur Dei
Abbreviated transcription (Latin):
s popłm suũ: hoc ẽ. in unitatẽ fidei
ex p̃putio & circuncisione uocatũ. qͥbꝰ
ex diu̾sa parte congregatis fieret unũ
ouile & unꝰ pastor. Hic erit magnus
& filius altissimi uocabitur: & dabit
illi dñs ds̃ sedem dd patris eiꝰ. Dictũ ẽ.
& de ioħe quia erit magnꝰ: s ille qͣsi
homo magnꝰ. hic quasi ds̃ magnꝰ. Ille
enĩ magnꝰ eorã dño: hic aut̃ erit magnꝰ
inqͥt & filiꝰ altissimi uocabitur: Idem gͦ
filiꝰ altissimi qui in ut̾o uirginali con¬
ceptꝰ & natꝰ ẽ: idem homo in tempore
creatus ex matre. qui ds̃ est ante tẽpora
natus ex patre: Si aut̃ idem homo qͥds̃
est: omittat nestoriꝰ hominẽ tantũ dic̃e
ex uirgine natũ. & hunc a u̾bo dĩ ñ in
unitatẽ ꝑsonȩ s in societatẽ in separa
fas est asserere: ac ꝑhoc ñ trinitatẽ sed
quat̾nitatẽ p̃dicare conuincit᷑. Catholi¬
ca aut̃ fides. sic̃ unũ quẽ libet hominẽ

Expanded text:
sed populum suum, hoc est, in unitatem fidei ex praeputio et circumcisione vocatum. Quibus ex diversa parte congregatis, fieret unum ovile et unus pastor . « Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur, et dabit ei Dominus Deus sedem David patris ejus. » Dictum est et de Joagnus, hic quasi Deus magnus. Ille enim magnus coram Domino, hic autem erit magnus, inquit, et Filius altissimi vocabitur. Idem ergo filius Altissimi qui in utero virginali conceptus et natus est. Idem homo in tempore, creatus ex matre, qui Deus est ante tempora natus ex Patre. Si autem idem homo qui Deus est, omittat Nestorius hominem tantum dicere ex virgine natum, et hunc a Verbo Dei non in unitatem personae, sed in socifas est asserere, ac per hoc non Trinitatem, sed quaternitatem praedicare convincitur. Catholica autem fides, sicut unumquemli
Abbreviated transcription (Latin):
naason. quȩ peꝑit ei uadab & abiud
& eleazar & ithamar: uideatq ante
edictũ legis suꝑna ꝓuisione sacdota¬
lem regali iunctã iã fuisse ꝓgeniem.
carnem uerꝰ rex & sac̾dos erat futurꝰ
ipsam quoq carnẽ de utraq dđ scili¬
cet & aaron stirpe susciꝑet. Unde &
in hac utraq tribu crisma ꝑ legẽ mi¬
um quasi rex & sacdos accepit: illum
indelicet de suo semine uenturũ p̃fi¬
gurans. qui & ꝓ nr̃a lib̾tate regis iure
pugnaret. & ꝓnr̃a absolutione panem
suȩ carnis offerret: Dix̃ aut̃ maria. Eece
ancilla dñi: fiat mͥ scđm u̾bũ tuũ. Qnͣta
cum deuotione humilitas: quȩ & angłi

Expanded text:
Naason, quae peperit eiNaason, quae peperit ei Eleazar, et Ithamar . » Videatque ante edictum legis superna provisione sacerdotalem regali jam junctam fuisse progeniem, carnem verus Rex et sacerdos erat futurus, ipsam quoque carnem de utraque, David scilicet et Aaron stirpe susciperet. Unde et in hac utraque tribu chrisma per legem myum quasi Rex et sacerdos accepit, illum videlicet de suo semine venturum praefigurans, qui et pro nostra libertate regis jure pugnaret, et pro nostra absolutione panem suae carnis offerret. Dixit autem Maria: Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. Quanta cum devotione humilitas, quae et an
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ aut dĩ filiꝰ ds̃ ñ est: aut quȩ dm̃ edi¬
dit quomͦ teothocos id est di genitrix
ñ ẽẽ potest: Et ecce elisabeth cognata
tua: & ipsa c̃cepit filiũ in senectute sua
Et hic m̃sis ẽ. sextꝰ illi quȩ uocatur ste.
rilis: quia ñ erit impossibile apud
dm̃ om̃e u̾bũ: Ne uirgo se parere pos¬
se diffidat. accipit exemplũ sterilis
anus pariturȩ: ut discat om̃ia deo
possibilia. etiã quȩ naturȩ ordini ui¬
dentur eẽ contraria: Siquẽ uͦ mouet
quomͦ beatȩ mariȩ cognatã dicat eli¬
sabeth. cum hȩc de domo dd. illa de
filiabꝰ aaron originẽ duxerit: animad¬
uertat ꝓauos earũ lib̾is in uicẽ nuptũ
traditis utrãq tribũ potuisse coniun.¬
gere: Cui si hȩc expositio forte ñsuffecit
contentiosu̾s in sistenti quasi hoc contͣ
int̾dictũ legis fieri nequiuerit: legat
exodũ ubi scriptũ ẽ: accepit aut̃ aarmm
uxorẽ elisabet filiã aminadab sororẽ

Expanded text:
ergo aut Dei Filius Deus non est, aut quae Deum ediergo aut Dei Filius Deus non est, aut quae Deum edidit, quomodo Θεοτόκος, id est Dei Genitrix non esse potest? « Et ecce Elisabeth cognata tua, et ipsa concepit filium in senectute sua. Et hic mensis est sextus illi quae vocarilis, quia non erit impossibile apud Deum omne verbum. Ne virgo se parere posse diffidat, accipit exemplum sterilis anus pariturae, ut discat omnia Deo possibilia, etiam quae naturae ordine videntur esse contraria. Si quem vero movet quomodo beatae Mariae cognatam dicat Elisabeth, cum haec de domo David, illa de filiabus Aaron originem duxerit, animadvertat proavos earum liberis invicem nuptum traditis utramque tribum potuisse conjungere. Cui si haec expositio forte non suffecerit contentiosius insistenti, quasi hoc contra interdictum legis fieri nequiverit, legat Exodum, ubi scriptum est: Accepit autem Aaron uxorem Elisabeth filiam Aminadab sororem
Abbreviated transcription (Latin):
mine ante scła natũ. carnẽ in fine scłoꝵ
atq animã nullo peccati ponde pre
grauatã suscipiet: & de ut̾o uirginali
tanꝗͣ sponsus de thalamo suo ꝓcedet
in mundũ. Ideoq & qđ nascetur exte
sc̃m: uocabit᷑ filius dei Ad distinctionẽ
nr̃e scitatis. iħs singularit̾ sc̃s nascit᷑us
asseritur: Nos quippe & si scĩ efficimur.
ñtam̃ nascim᷑: quia ipsa naturȩ corrup¬
tibilis conditione constringim᷑. ut merito
cum ꝓpha gem̃tes singł̃i dicamꝰ: Ecce
enĩ in iniqͥtatibꝰ conceptꝰ sũ: & indelichᷤ
peꝑit me mat̾ mea: Ille aut̃ solus ue
racit̾ sc̃s ẽ: qui ut ipsã conditionẽ na¬
turȩ corruptibił uinceret. ex cõmyati¬
one carnalis copulȩ conceptꝰ ñ est
Sẽm in quit uocabit᷑ filiꝰ dei. Quid hic
dicis nestoriane: qui beatã mariã dei
negans eẽ genitricẽ aꝑte niteris re¬
pugnare ueritati: ecce dĩn dix̃ suꝑ¬
uenturũ: dĩ filiũ nasciturũ Quomͦ¬

Expanded text:
a natum, carnem in fine saeculorum, atque animam nullo peccati pondere gravatam suscipiet, et de utero virginali tanquam sponsus de thalamo suo procedet in mundum. « Ideoque et quod nascetur ex te Sanctum, vocabitur Filius Dei. » Ad distinctionem nostrae sanctitatis, Jesus singulariter sanctus nasciturus asseritur. Nos quippe etsi sancti efficimur, non tamen nascimur: quia ipsa naturae corruptibilis conditione constringimur, ut merito cum Propheta gementes singuli dicamus: « Ecce in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mearaciter sanctus est qui, ut ipsam conditionem naturae corruptibilis vinceret, ex commistione carnalis copulae conceptus non est. Sanctum inquit vocabitur Filius Dei. Quid hic dicis, Nestoriane, qui beatam Mariam Dei negans esse genitricem, apertam niteris impugnare veritatem? Ecce Deum dixit superventurum, Dei Filium nascituru
Abbreviated transcription (Latin):
& bene is cui peccata dimittebant᷑ homo
uocatur. qui hoc ipso qd̾ homo erat non
posset dicere ñ peccaui: simul etiã ut ille
qui homuni dimittebat intelligeretur
d̾s. Intuendum sane quantũ ꝓp̾a cuiꝰq
fides apud d̾m ualeat: ubi tanti ualu¬
it aliena. ut totus homo repente. id.ẽ. ex¬
derius int̾iusq iam saluatus ex singeret.
aliorumq merito aliĩ laxarent᷑ errata.
& ceꝑunt cogitare seribȩ ꝙ pharisei dicen¬
tes. Quis . ẽ. hic qui loquit᷑ blasphenase

Expanded text:
 bene is cui peccata dimittebantur, homo  bene is cui peccata dimittebantur, homo vocatur, qui hoc ipso quod homo erat, non posset dicere, Non peccavi, simul etiam ut ille qui homini dimittebat, intelligeretur Deus. Intuendum sane quanti propria cujusque fides apud Deum valeat, ubi tanti valuit aliena, ut totus homo repente, id est, exterius interiusque jam salvatus exsurgeret, aliorumque merito, aliis laxarentur errata. Et coeperunt cogitare scribae et pharisaei dicentes: Quis est hic
Abbreviated transcription (Latin):
eger ance iħm sũmictitur: qi reseratis scͥp¬
turȩ mysterĩis ad noticiam ap̃i ꝑuenitur.
hoc.ẽ. ad eius humilitatẽ fidei pietate des¬
cenditur. Et bene domus iħu tegulis con¬
tecta describitur:. qi sub contemptibili lit.¬
terarum uelamine si assit qui reseret do¬
ctor diuna spiritalis gr̃ȩ uirtuis inuenie¬
tur. Qđ autẽ cum lecto deponitur. signi¬
ficat ab homiue in ista adhuc carne con¬
sticuto xpm̃ debe cognosci. auoꝵ fidem
ut uidit dixit. homo: remutuntur tͥ pecca¬
ta tua. Hominẽ dñs a paralysi curaturus.
pͥmo peccatorũ uincła clissoluit: ut ostende¬
ret eum ob nexus culparũ artuũ dissolutio¬
ne lampnari. nec nͥ his relaratis mnembroꝵ
posse recuꝑatione sanari. Sic & ilii paralyti¬
co qui uxta ꝓbaticam piscinam diu mo¬
tum aquȩ frustra p̃stolabatur: sanato
a dño dicitur. Coce sanus factus es: ia no¬
li peccare ne det̾ius tͥ aliquid contiugat.¬

Expanded text:
aeger ante Jesum summittitur, quia reseratis Scripaeger ante Jesum summittitur, quia reseratis Scripturarum mysteriis ad notitiam Christi pervenitur. Hoc est, ad ejus humilitatem fidei pietate descenditur; et bene domus Jesu regulis contecta describitur, quia sub contemptibili litterarum velamine, si adsit qui reseret doctor, divina spiritalis gratiae virtus invenietur; quod autem cum lecto deponitur, significat ab homine in ista carne adhuc constituto Christum debere cognosci. Quorum fidem ut vidit, dixit: Homo, remittuntur tibi peccata tua. Hominem Dominus a paralysi curaturus primo peccatorum vincula dissolvit, ut ostenderet eum ob nexus culparum, artuum dissolutione damnari, nec nisi his relaxatis membrorum posse recuperatione sanari. Sic et illi paralytico qui juxta probaticam piscinam diu motum aquae frustra praestolabatur, sanato a Domino dicitur: Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat . Et
Abbreviated transcription (Latin):
rantiam & iusticiã appellant. & ñ inueni¬
entes qua parte illũ inferrent p̃ turba:
ascenłunt supra tectũ ꝑ tegulas. Deside.¬
rant paralyticũ xp̃o offerre. s turba in¬
terposita ab omĩ parte recluduntur: qr
sepe anima post infimi corporis desicdiam
ad d̾m resipiscens. suꝑnęq gr̃ȩ remedio cupi¬
ens in nouari: priscȩ consuetudinis obstacło
retardatur. Sepe inter ipsas orationis secre¬
tȩ dulcedines. & quasi suaue cum dño col¬
loquium turba cogitationũ int̾ueniens:
aciem mentis ne. xp̃c uideat᷑ int̾cludit. &
quid int̾ hȩc agendum: s̃ utiq in infimiˢ
ext̃ius qua turbȩ tumultuant᷑ remanen¬
dum: s tectũ domus in qua xpc docet ascẽ¬
dendum. id.ẽ. sacrȩ seripturȩ sublimitas
est appetenda. lexq dnĩ cum psalmista die
nocteq meditanda. In quo enĩ corrigit iu¬
uenior uiã suame in custodiendo inquit
sermones tuos. & summisert illum cum
lecto in mediũ ante iħm. Patefacto tecto

Expanded text:
ustitiam appellant. Et non invenientes qua parte illum inferrent prae turba, ascenderunt supra tectum per tegulas. Desiderant paralyticum Christo offerre, sed turba interposita ab omni parte recluduntur, quia saepe anima post infirmi corporis desidiam ad Deum resipiscens, supernaeque gratiae remedio cupiens innovari, priscae consuetudinis obstaculo retardatur, saepe inter ipsas orationis secretae dulcedines, et quasi suave cum Domino colloquium, turba cogitationum interveniens aciem mentis ne Christus videatur intercludit. Et quid inter haec agendum, non utique in infimis exterius qua turbae tumultuantur remanendum, sed tectum domus, in qua Christus docet, ascendendum, id est, sacrae Scripturae sublimitas est appetenda, lexque Domini cum Psalmista die noctuque meditanda: In quo enim corrigit junior viam suam, in custodiendo, inquit, sermones tuos. Et submiserunt illum cum lecto in medium ante Jesum. Patefacto tecto
Abbreviated transcription (Latin):
oium qͥ eam subleuent & xp̃o afferant.
id.ẽ. bonis doctorib qui spem sanationis
openiq int̾cessionis suggerant: iñdiget
Quibene marco narrante quatuor fuisst
reppiuntur: siue qr quatuor eu̾głu libis
omĩs p̃dicantium uirtus. omĩs sermo fir¬
matur. seu q quatuor sunt uirtutes quibꝰ
ad ꝓmerendã sospitatem fiducia mentis eri¬
gitur: de quib in et̃nȩ sapientiȩ laude di¬
citur. Sobrictatem enĩ & sapientiã docet ꝙ
iusticiam & iurtitem: quib utilius nichil
est in uita hominib. Quas ñnulli uersis¬

Expanded text:
is qui eam sublevent et Christo afferant, id est, bonis doctoribus qui spem sanationis opemque intercessionis suggerant, indiget. Qui bene, Marco narrante, quatuor fuisse reperiuntur, sive quia quatuor Evangelii libris omnis praedicantium virtus, omnis sermo firmatur, seu quia quatuor sunt virtutes, quibus ad promerendam sospitatem fiducia mentis erigitur. De quibus in aeternae sapientiae laude dicitur: Sobrietatem enim et sapientiam docet, et justitiam et virtutem, quibus utilius nihil est in vita hominib
Abbreviated transcription (Latin):
micantis. Adhoc enĩ nos exemplis atq do¬
ctrinis in ȩccłia sua xp̃c erudit: non ut
nichil mali patiamur in mundo. sed ut
mundũ multimoda passione iuncamus.
Secunt quondã uariis tribulationib co¬
artatus ille clarissimus propħarũ patri.¬
archa dauid dicens. Concaluit eor meũ
india me: & in meditatione mea exarde¬
scet ignis. Quã sententiã etiam uenerabi¬
li laurentio conuenire manifestũ ẽ. euꝰ
caliut. ut despect is proprii corꝑis cruci.¬
atib insanissimo tortori suo triumphatis
euis ignib lȩtus illuderet. Uere in medita¬
dione eius in suꝑabilis exarsit ignis: qui
odio ꝑfidie & amore ueritatis accensus. ap¬
positam sibi extrinsecus flãmã aut ñ sen¬
sit aut uicit. Propt᷑ quod lim̃i exultemus
&e letemiur in dño: non dubitantes &e ꝑse¬
cutorem martyris pro ignib quos accendit.
p̃parata impiis incendia sustinere. &e ipsũ
beatissiũ martyrẽ proflãma quã ꝑtulit

Expanded text:
micantis; ad hoc enim nos exemplis atque domicantis; ad hoc enim nos exemplis atque doctrinis in Ecclesia sua Christus erudit, non ut nihil mali patiamur in mundo, sed ut mundum multiplici passione vincamus. Cecinit quondam variis tribulationibus coarctatus ille clarissimus prophetarum patriarcha David, dicens: Concaluit cor meum intra me, et in meditatione mea exardescet ignis . Quam sententiam etiam venerabili Laurentio convenire manifestum est: cujcaluit, ut, despectis proprii corporis cruciatibus, insanissimo tortori suo, triumphatis ejus ignibus, laetus illuderet: vere in meditatione ejus insuperabilis exarsit ignis, qui odio perfidiae et amore veritatis accensus appositam sibi extrinsecus flammam aut non sensit, aut vicit. Propter quod, carissimi, exsultemus et laetemur in Domino, non dubitantes, et persecutorem martyris pro ignibus quos accendit, praeparata pro impiis incendia sustinere, et ipsum beatissimum martyrem pro flamma quam pertulit,
Abbreviated transcription (Latin):
simi ꝑsecutoris suꝑare flãma ñ potuit:
quia longe ardentius ueritatis radiis
mens eius accensa feruebat. Unde nec po.¬
tuit de infatigabili eius pectore calorẽ di.¬
uinitus infusũ. corporeus ille & morta.¬
lium ministratus manib ignis excludẽ.
De hoc ualidissimo. xp̃i milite illud credẽ.¬
dũ est dictũ: quod ante multa annorũ
milia p̃nunciatũ ẽ. ꝑ propħam dicentẽ.
Et si transieris ꝑ ignem: flãma non te
cõburet. Ecce enĩ beatus laurentius tran¬
suut ꝑ ignem: quo nõ adustus in horru.¬
it sed illuminatus effulsit. Transiuit ꝑ
ignẽ momĩtaneũ atq t̾renũ: sed flãmã
gehennȩ ꝑpetuo exurentis euasit. Quid .ui.¬
hoc beatius uro: qui miserantis dĩ dis¬
pensante grã arsit ne arderet & ne urere¬
tur exustus est: Qui si nullis esset ignib
ac suppliciis traditus: fuerat quidẽ secti.¬
ritas libertatis. sed nulla extiterat gła cdi.¬

Expanded text:
simi persecutoris superare flamma non potuit; simi persecutoris superare flamma non potuit; quia longe ardentius veritatis radiis mens ejus accensa fervebat; unde nec potuit de infatigabili ejus pectore calorem divinitus infusum corporeus ille et mortalium ministratus manibus ignis excludere. De hoc validissimo Christi milite illud credendum est dictum, quod ante multa annorum millia praenuntiatum est per prophetam dicentem: Et si transeas per ignem, flamma te non comburet . Ecce enim beatus Laurentius transivit per ignem, quo non adustus inhorruit, sed illuminatus effulsit, transiit per ignem momentaneum atque terrenum, sed flammam gehennae perpetuo exurentis evasit. Quid hoc beatius viro, qui miserantis Dei dispensante gratia arsit ne arderet, ut ne ureretur exustus est? Qui 244 si nullis esset ignibus et suppliciis traditus, fuerat quidem securitas libertatis, sed nulla exstiterat gloria di
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s lem̃i annua semꝑq noua festiui¬
tas. eccłiam dĩ irigit in gaudia leci¬
ciȩ spualis accendit: ad monens uniũsi¬
tatẽ credentiũ. ut sicut ille ꝑfecte duotio¬
nis ardore furentib ñ cessit incendiis.
ita nos diũsarũ tribulationũ ignis et
maloꝵs scłariũ flãma a xp̃i societate ñ mo¬
ueat : ut ait ille mysterioꝵ cȩlestiũ do.¬
ccor. & totius uirtutis exemplũ glosissi¬
mus paulus. Quis nos separabit acarta¬
te xp̃i: Tribulatio. anangustia. anꝑsecu¬
tio. an fames. an nuditas. an ꝑiculũ an
gladius: Et uere nullis p̃sentiũ ꝑsecu.¬
tionũ potest inclinari ꝑiculis: qͥseml
promissa om̃i potentis dĩ. ȩterna largis.¬
sum redẽptoris p̃mia. fide stabili & in¬
concussa mente conceꝑit. Neq enĩ potest
arduũ illud p̃celsũq bonoꝵ immortali¬
um iter: debilis animus & fides clauda
conscende. Ideo & fortissimũ martyrẽ.Uͣ
incombentuĩ tormenta penarũ. & seuis¬

Expanded text:
rissimi, annua semperque nova festivitas Ecclesiam Dei jugiter in gaudia laetitiae spiritualis accendit, admonens universitatem credentium, ut sicut ille perfectae devotionis ardore furentibus non cessit incendiis; ita nos diversarum tribulationum ignis, et malorum saecularium flamma a Christi societate non moveat, ut ait ille mysteriorum coelestium doctor, ac totius virtutis exemplum gloriosissimus Paulus: Quis nos separabit a caritate Christi, tribulatio, an angustia, an 243 persecutio, an fames, an nuditas, an periculum, an gladius ? Et vere nullis praesentium persecutionum potest inclinari periculis qui semel promissa omnipotentis Dei, et aeterna largissimi Redemptoris praemia, fide stabili et inconcussa mente concepit. Neque enim potest arduum illud praecelsumque bonorum immortalium iter debilis animus, et fides clauda conscendere. Ideo et fortissimum martyrem incumbentium tormenta poenarum, et saevis
Abbreviated transcription (Latin):
locũ suum querit pondere suo. Lapis
ma petit. & lignũ et colũpnȩ. & terrat
unde ȩdificantur domus iste. De illso
genere sunt rerũ: quȩ pondere suo ⁊ deos¬
sũ feruntur. Manifestũ est gͦ ideo ed
totũ cadi quia totũ ad terrã uergit.
bus gͦ ad ma tendentib : in uno poral

Expanded text:
locum suum quaerit pondere suo. Lapis locum suum quaerit pondere suo. Lapis ima petit, et lignum, et columnae, et terra, unde aedificantur istae domus: de illo ergo sunt genere rerum, quae pondere suo deorsum feruntur. Manifestum est ergo ideo dtotum cadit, quia totum ad terram vergit. Rebus ergo ad ima tendentibus in imo ponitur
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ dixi: dedicatũ est caput nr̃m. ipsũ
caput est fundam̃tũ. S ed fundam̃tũ deor¬
sũ esse solet: caput autẽ sursũ. Intelligat
caritas ur̃a. quid dicã. Pondera genuna st̃.¬
Pondus enĩ est impetus quidã cuiꝰq rei
uelut conantis ad locũ suũ. Fers lapidẽ
manu. pateris pondus: premit manum
ruã quia locũ suũ querit. Et utis uidere
quid querit.: Detrahe manũ. uenit ad ter¬
rã. quiescit in t̾ra: ꝑuenit quo tendebat.
inuenit locũ suũ. Pondus gͦ illud motus¬
erat quasi spontancus: sine anima. sine
sensu. Sunt alia quȩ sursũ uersis petunt
locũ. Namq si aquã mutas suꝑ oleũ: põ¬
dere suo in ina tendit. Contra. oleũ fun
de sub aqua. ũbigr̃a quẽ ad modũ si uas
sa pondere suo ad ima locũ suũ querit.
sic oleũ subter aquã fusũ. leuitate sui lo¬
cũ suum ad sũma quęrit. Si gͦ ita ẽ. fri.
quo tendit ignis & aqua: Ignis sur sũ
fertur. locũ suũ quęrit: & aqua deori i¬

Expanded text:
Quomodo dixi, dedicatum est caput nostrum, ipsum caput est fundamentum. Sed fundamentum deorsum solet esse, caput autem sursum. Intelligat Sanctitas Vestra quid dicaPondus enim est impetus quidam cujusque rei, velut conantis ad locum suum: hoc est pondus. Fers lapidem manu, pateris pondus; premit manum tuam, quia locum suum quaerit. Et vis videre quid quaerat? Subtrahe manum, venit ad terram, quiescit in terra: pervenit quo tendebat, invenit locum suum. Pondus ergo illud motuserat quasi spontaneus, sine anima, sine sensu. Sunt alia quae sursum versus petunt locum. Namque si aquam mittas super oleum, pondere suo in ima tendit. de sub aqua, verbi gratia, quemadmodum si vas sa, pondere ad ima locum suum quaerit: sic oleum subter aquam fusum, pondere ad summa locum suum quaerit. Si ergo ita est, fratres, quo tendit ignis et aqua? Ignis sursum fertur, locum suum quaerit; et aqua
Abbreviated transcription (Latin):
stans ante hominẽ iudicẽ. p̃bens nob̃ hu¬
militatis & patienciȩ docum̃ta. ñ uictus
minanti iudici. tumenti suꝑbia & dicen¬
ti nescis quia potestatẽ habeo dimittendi
& occidendi te: abstulit typhũ inflanti.
et tanquã reddens ex sufflatione qua de¬
tumesceret. ñ haberes inquit ^ potestatem
tanta inimici in xp̃ianos fecerunt: ex-¬
ultanerunt & iocundati sunt suꝑ eos.
Sed quando apparebit quia ñ sunt ic ã¬
ati. Quando illi confundent᷑ isti ex.
nerit ferens in mani retributiones.
Apnationẽ impĩis. regnũ iustis. Tunc

Expanded text:
obis humilitatis et patientiae documentum, non victus, minanti judici, tumenti superbia, et dicenti, Nescis quia potestatem habeo dimittendi et occidendi te? abstulit typhum inflantis, et tanquam reddens exsufflationem qua detumesceret, Non haberes, inquit, in me potestatem, tanta inimici in Christianos fecerunt; et exsultaverunt, et jucundati sunt super eos? Sed quando apparebit quia non sunt jucundati? Quando illi confundentur, illi ex cum venerit ferens in manu retributiones, damnationem impiis, regnum justis; soc
Abbreviated transcription (Latin):
cit ignis: Probabit. Si cuiꝰ opus manse¬
rit mercedẽ accipiet: si cuius opus arse¬
rit dampnũ patietͦ. ipse autẽ saluus erit.
sic tam̃ quasi ꝑ ignẽ. Sed aliud est igne
tũ. Noli supra fenũ ponere fundam̃tũ:
hoc est noli ante ponere fenũ fundam̃to.
ut fęnũ habeat primũ locũ in corde tuo

Expanded text:
tionis? Probavit eos. Si cujus opus permanserit, mercedem accipiet: si cujus opus arserit, damnum patietur; ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Sed aliud est igne ntum. Noli super fenum ponere fundamentum, hoc est, noli anteponere fenum fundamento, ut fenum habeat primum locum in corde tuo
Abbreviated transcription (Latin):
a Tunc erse dedicatio domus: quȩ mͦ
n tribulationib fabricat᷑. Tunc recte di¬
tis tribulationib tantis scandalis: tantis
in secutionib. tanca p̃ssura. Hec torm̃ta
antum ñ sentit in eccła: nisi qui ñ ꝑficit.
Dutat enĩ quia pax est. Sed incipiat ꝓfi¬
cere: & tunc uidet in qua p̃ssura ẽ: quia
cũ crenisset herba &e fructũ fecisset. tunc
apparuert̃ ⁊i rania. Et qui apponit scien

Expanded text:
, tunc erit dedicatio domus, quae modo in tribulationibus fabricatur; tunc recte ditis tentationibus, tantis scandalis, tantis insecutionibus, tanta pressura. Haec tormenta animi non sentit in Ecclesia qui non proficit, putat enim quia pax est: sed incipiat proficere, et tunc videbit in qua pressura sit; quia cum crevisset herba, et fructum fecisset, tunc appar
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o: ꝑsecutionẽ patient᷑. Maligni auͣt
homines oe seductores ꝓficient in peuis:
ipsi errantes et alios in errorẽ mittentes.
Et unde illa u̾ba psalmi. sustine dñm ui¬
rilit᷑ age: & confortetur cortuũ &e sustine
dñm. Parũ erat semel sustinere dñm: nͥ
repeteret. Ne forte sustineret biduo. triduo.
quatriduo. & maneret p̃ssura &e tribula¬
tio: ideo addidit uirilit᷑ age. addidit et
confortet᷑ cortuũ. Et quia abinicio usq in
fu ẽ sic erit: qđ habet sententia in capite
hoc habet infine. & sustine dñim. Transe.¬
unt sta quȩ te p̃munt. et ueniunt q̃sus.¬
stines: & exterget sudorẽ. siccalnit lacͥuras.
ulra ñ tlebis. Modo autẽ gemimus in
tr ulationib : sicut dicit iob. Tẽptatio

Expanded text:
patiuntur. Maligni autem homines et seductores proficiunt in pejus, ipsi errantes et alios in errorem mittentes . Et unde sunt verba illa psalmi, Sustine Dominum, viriliter age, et confortetur cor tuum, et sustine Dominum ? Parum erat semel, Sustine Dominum, nisi repeteret: ne forte sustineret biduo, triduo, quatriduo, et maneret pressura et tribulatio; ideo addidit, viriliter age; addidit, et confortetur cor tuum. Et quia ab initio usque in finem sic erit, quod habet sententia in capite, hoc habet in fine, et sustine Dominum. Transeunt ista quae te premunt, et veniet quem sustines, et exterget sudorem: siccabit lacrymam, ultra non flebis. Modo autem gemamus in tribulationibus, sicut dicit Job, Nonne tentatio
Abbreviated transcription (Latin):
hoc : si uideamus primo titulũ psalmi.
Habet enĩ. in finẽ psalmus cantiei de¬
dicationis domus. ipsi dauid: In hoc ti
bit gła populi xp̃iani: quȩ modo latet.
Seuiant modo inimici. humilient: fa¬
ciant ñ quie qͥd uolunt s quieqͥd desuꝑ¬
ꝑmutunt᷑. Unus quisq enĩ malus. apud
se habet uoluntatẽ nocendi: ut aũt pos¬
sit nocere ñ habet in potestate. Ut uelit
iam reus est: ut possit. occulta lispensa¬
tione ꝓuidentiȩ dĩ in aliũ ꝑmittitꝰ ad
alienigenȩ caꝑe popłm isrł quia pec¬
cauert᷑ in dm̃i. Ad probationẽ uͦ ꝑmis¬
sus ẽ. ciabolus in iob. P robatus ẽ.iob:
confusus ẽ. diabolus. Ad coronã autem
ꝑmissi sunt ꝑsecutores in martyres.
Occisi st̃ martyres : uicisse se arbitrati
sunt ꝑsecutores. Illi in manifesto falso
triuĩphauert̃: illi in occulto uere corona¬

Expanded text:
eamus primo titulum Psalmi. Habet enim: In finem Psalmus Cantici dedicationis domus ipsi David. In hoc titbit gloria populi christiani, quae modo latet. Saeviant modo inimici, humilient, faciant non quidquid volunt, sed quidquid desum. Unusquisque enim malus apud se habet voluntatem nocendi: ut autem possit nocere, non habet in potestate. Ut velit, jam reus est: ut possit, occulta dispensatione providentiae Dei in alium permittitur ad alienigenae, capere populum Israel, quia peccaverunt in Deum . Ad probationem autem permissus est diabolus in Job : probatus est Job, confusus est diabolus. Ad coronam vero permissi sunt persecutores in martyres: occisi sunt martyres, quasi vicisse se arbitrati sunt persecutores; illi in manifesto falso triumpharunt, illi in occulto vere corona
Abbreviated transcription (Latin):
deamui qr iam dedicatũ ẽ. caput nr̃m:
iam facta est decicatio domus in cipite.
tanquã dedicatio fundam̃ti. Caput sur-¬
siĩ ẽ: fundam̃tũ deorsũ. Ne forte ꝓpterea
male dixerimꝰ fundam̃tũ esse. xp̃m: cul¬
m̃ est potius. A scendit in celũ: seder ao
dexterã patris. Sed puto nos ñ errasse. apo¬
supra fundam̃tũ hoc aurũ. argentũ. la¬
pides p̃ciosos. Qui bene uiuunt. qui dm̃
honorant &e laudant. qui patientes intri
bulationib. qui desiderant patriã: ipsi
ȩdificant aurũ. argentũ. lapides p̃ciosos.
quid secutũ est. Unius cuiꝰq opus quale
sit: ignis ꝓbabit. Ignis tribulationis et
tẽptationis. Iste ignis multos hie martyreᷤ
sinẽ. Inuenti sunt martyres qui hab̃ent
ista scłaria: quã multi diuites &e senato¬
res passi sunt. E dificabant tam̃ quidẽ lig.¬

Expanded text:
jam dedicatum est caput nostrum: jam facta est dedicatio domus in capite, tanquam dedicatio fundamenti. Caput sursum est, fundamentum deorsum: ne forte propterea male dixerimus fundamentum esse Christum; culmen est potius, ascendit in coelum, sedet ad dexteram Patris. Sed puto nos non errasse. Aposupra fundamentum hoc, aurum, argentum, lapides pretiosos. Qui bene vivunt, qui Deum honorant et laudant, qui patientes sunt in tribulationibus, qui desiderant patriam, ipsi aedificant aurum, argentum, lapides pretiosos: quid secutus est? Uniuscujusque opus quale sit ignis probabit: ignis tribulationis et tentationis. Iste ignis multos martyres hic obat in fine. Inventi sunt martyres qui haberent ista saecularia. Quam multi divites et senatores passi sunt! Aedificabant tamen quidam
Abbreviated transcription (Latin):
prehensi apłi: non st̃ cesi. Non st̃ flagella¬
ti: non sunt occisi: Non st̃ crucifiri: ñ
sunt incensi uiui: ñ ad bestias pugnaue¬
runt quoꝵs memorias celebramus: Qn¬
do autẽ ista illis faciebant homines: ñne

Expanded text:
prehensi Apostoli, non sunt caesi, non sunt flagellati, non sunt occisi, non sunt crucifixi, non sunt incensi vivi, non ad bestias pugnaverunt, quorum memorias celebramus? Quando a
Abbreviated transcription (Latin):
omo iste pater familias. haut du¬
biũ quin xp̃c sit: qui ad patrẽ
post resurrectionẽ uictor ascen-¬
dens. uõcatis apłis doctrina̾ eugłicã tra¬
didit. ñ pro largitate & parcitate alteri
plus & alteri minus tribuens. sed pro
se sedicit. Deniq & illũ qui de quinq ta¬
lentis decem fecerat. et de duob quatuor
simili recipit gaudio: non considerans
lucri magnitudinẽ. s studũ uoluntatẽ.
Inquinq & duob et uno talento uel di¬
diũsas grãs intelligamus quȩ unicuiq
tradite sunt: uel inprimo om̃s sensus
examinatos. in scdo intelligentiã & opa.
in tercio racionẽ qua homines a beftiis
separamur. Abiit autẽ qui quinq talenta
acceꝑat: & oꝑatus ẽ. in eis & lucratus ẽ.
alia quinq. Acceptis t̃renis sensib cȩles
tium sibi noticiam duplicauit: exerea¬
turis in telligens creatorẽ. ex corꝑalibus
ceꝑat lucratus ẽ. alia duo. Et iste ꝓuirib
quicqͥd intelligendo in lege didicerat in eu¬

Expanded text:
omo iste paterfamilias, haud dubium quin Christus sit, qui ad Patrem post resurrectionem victor ascendens, vocatis apostolis, doctrinam evangelicam tradidit, non pro largitate et parcitate alteri plus, et alteri minus tribuens, sed pro se se dicit . Denique et illum qui de quinque talentis, decem fecerat, et qui de duobus quatuor, simili recepit gaudio; non considerans lucri magnitudinem, sed studii voluntatem. 206 In quinque, et duobus, et uno talento, vel diversas gratias intelligamus, quae unicuique traditae sunt. Vel in primo, omnes sensus examinatos: In secundo, intelligentiam et opera: In tertio, rationem, qua homines a bestiis separamur. Abiit autem qui quinque talenta acceperat, et operatus est in eis; et lucratus est alia quinque. Acceptis terrenis setium sibi notitiam duplicavit, ex creaturis intelligens creatorem, ex corporalibus ceperat, lucratus est alia duo. Et iste pro viribus quidquid in Lege didicerat, in Ev
Abbreviated transcription (Latin):
siturũ. & cdares peccuniã mea̾ siue argẽ¬
tũ nũmulariis. Utrũq enĩ argirion
grecus sermo significat. E loquia inqͥt
dñi eloquia casta: argentũ igne ex aii-¬
natũ. ꝓbatũ terrȩ purgatũ septuplũ.
Pecunia gͦ & argentũ p̃dicatio eugłii ẽ¬

Expanded text:
siturum, et dares pecuniam meam, sive argensiturum, et dares pecuniam meam, sive argentum nummulariis? Utrumque enim ἀργύριον, Graecus sermo significat. Eloquia, inquit, Domini eloquia casta, argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septuplum . Pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
ri. & orare patrẽ familias: econtrario ca¬
lũpniat᷑ & dicit se prudenti fecisse consi¬
lio. ne dũ lucra pecuniȩ quereret etiã de
sorte ꝑiclitaretur. Respondens aũt dñs¬
eius dixit. Serue male & piger. sciebas
quia meto ubi ñ semino. et congrego ubi
non spargo: oportuit ergo de cõmittere
pecuniã meã nũmulariis. & ueniens
ego recepissẽ utiq quod meũ est cu usuri.
Tollite itaq ab eo talentũ : & date ei qui
habet decẽ talenta. Quod putauerat se ꝓ
excusatione dixisse: in culpã propriã ũ¬
titur. Seruus autẽ malus appellat᷑ quia
calũpniã dño facit. piger quia talentũ no¬
luit duplicare: ut in alto suꝑbiȩ. in altero
negligentiȩ condẽp̃net᷑. Si inquit durũ &
crudele me noueras eẽ. & aliena sectari.
ibiq metere ubi ñ seminauerĩ: quare
ñ tibi istuis modi cogitatio incussit timo¬
rem: ut scires me mea diligentius que¬

Expanded text:
ri, et orare patremfamilias, econtrario cari, et orare patremfamilias, econtrario calumniatur, et dicit se prudenti fecisse consilio, ne dum lucra pecuniae quaereret, etiam de sorte periclitaretur. Respondens autem doejus, dixit ei: Serve male et piger, sciebas quia meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi: oportuit ergo te committere pecuniam eam nummulariis, et veniens ego, recepissem utique quod meum est cum usura. Tollite itaque ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. Quod putaverat se pro excusatione dixisse, in culpam propriam vertitur. Servus autem malus appellatur: quia calumniam domino facit. Piger, quia noluit talentum duplicare, ut in altero superbiae, in altero negligentiae condemnetur. Si, inquit, durum et crudelem esse me noveras, et aliena sectari, ibique metere ubi non severim, quare non tibi instiusmodi cogitatio incussit timorem, ut scires me mea diligentius quae
Abbreviated transcription (Latin):
gaudiũ dñi tui. Utriq seruo ut ante iã
dixi & qui de quinq talentis decẽ fece¬
rat. et qui de duob quatuor: idẽ patris¬
familie sermo blanditͦ᷑ Et notandũ qđ
om̃ia quȩ in p̃senti habemus. licet mag¬
na uideant᷑ ce plurima: tam̃ cõparati.¬
one futuroꝵ parua et pauca sunt. Intra
inquit ingaudiũ dñi tui: & suscipe ꝗͣ
nec oculus uidit nec auris audiuit. nec
in cor hominis ascendert̃. Quid aũt po¬
test maius dari fideli seruo quã esse cũ
dño: & uide gaudiũ dni sui& Accedens
autẽ et qui unũ talentũ acceꝑat ait. Dñe
scio de quia homo durus es. metis ubi ñ
seminasti. & congregas cibi nõ sparsisti:
et timens abii et abscondi talentũ tuũ
int̾ra. ecce habes quod tuũ est. Uere quod
scriptũ est ad excusandas excusationes in
peccatis etiã huic seruo contigit: ut adpi
.u gritiã
&e ignorantiã suꝑbiȩ quoq crim̃ accederet.
Qui enĩ debuit simplicit̃ inertiã confite¬

Expanded text:
ante jam dixi, et qui de quinque talentis, decem fecerat, et qui de duobus, quatuor, idem patrisfamilias sermo blanditur. Et notandum quod omnia quae in praesenti habemus. 207 licet magna videantur et plurima: tamen comparatione futurorum, parva et pauca sunt. Intra, inquit, in gaudium domini tui, et suscipe quae nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt . Quid autem potest majus dari fideli servo, quam esse cum Domino, et videre gaudium Domini sui? Accedens autem et qui unum talentum acceperat, ait: Domine, scio quia homo durus es: metis ubi non seminasti, et congregas ubi non sparsisti: et timens abii, et abscondi talentum tuum in terra. Et ecce habes quod tuum est. Vere quod scriptum est: Ad excusandas excusationes in peccatis , etiam huic servo contigit, ut ad pigritiam negligentiam, superbiae quoque crimen accederet. Qui enim simpliciter debuit inertiam confite
Abbreviated transcription (Latin):
uero herodẽ qui uel in ioħis nece auetor
extiterat. uel inpassione dñi interfuerat.
multis excruciatũ modis exilio dampnas¬
se ꝑpetuo : porro hunc herodẽ siue agrip.¬
pam tercio claudii anno. su uero regni
septimo ab anglo ꝑcussũ. regnũ agrippe
filio reliquisse. Aristobolus autẽ quẽ di.¬
xi : ipse est qui apatre ꝑfido id est herode
seniore sub quo dñs natus est cũ frẽ ale¬
xandro fuerat interfectus. Occidit autẽ ia¬
cobũ frẽm ioħis gladio. De hoc lacobo. cle.¬
mens alexandrinus hystoriã quandã dig.¬
nã memoria refert. Et is inquit qui obtu.¬
lerat eum udici ad martyriũ. iacobũ sci¬
licet: motus ȩtiam ipse confessus ẽ.se esse
xp̃ianũ. Ducti sunt autẽ ambo parit᷑ ad sup¬
plitiũ. Et cũ ducerent᷑ inuia. rogauit ia.¬
cobũ dari sibi remissionẽ. At ille parũꝑ
delib̃ans: pax tͥ inquit. Et osculatus ẽ. eũ:
&e ita ambo simul capite plexi sunt. Uidenᷤ¬

Expanded text:
vero Herodem, qui vel in Joannis nece auctor vero Herodem, qui vel in Joannis nece auctor exstiterat, vel in passione Domini interfuerat, multis excruciatum morbis exsilio damnasse perpetuo. Porro hunc Herodem sive Agrippam, tertio Claudii anno, sui vero regni septimo ab angelo percussum, regnum Agrippae filio reliquisse. Aristobulus autem quem dixit, ipse est, qui a patre perfido, id est, Herode seniore, sub quo Dominus natus est, cum fratre Alexandro fuerat interfectus. Occidit autem Jacobum fratrem Joannis gladio. De quo Jacobo Clemens Alexandrinus historiam quamdam dignam memoria refert. Et is inquit qui obtulerat eum judici ad martyrium Jacobum, scilicet motus etiam ipse, confessus est se esse Christianum. Ducti sunt autem ambo pariter ad supplicium. Et cum ducerentur in via, rogavit Jacobum dari sibi remissionem. At ille parumper deliberans: Pax tibi, inquit. Et osculatus est eum. Et ita ambo simul capite plexi sunt. Traden
Abbreviated transcription (Latin):
tib inuidea frib. Sciebant in uidea & ma¬
xime hierusolimis famẽ acrius seuiturã.
ubi pauꝑes erant scõrs: qui reb sius domi¬
bus agrisq uenditis. precia deferenteꝰ apłis.
pecuniis ad quirendis nõ multũ. ulterius
uacabant. Sed & non nulli pro confessione
fidei abipsis uideis incredulis propria
substantia multabant᷑ ablata: quib dicit
apłs. et rapinã bonoꝵs ur̃orũ eũ gaudio
factam hẏstoriȩ referunt. cũ hero des t̃cio
eiusdẽ sit anno defunctus: sed illo haut du.¬
biũ tempore quo oblationes hierosolimã
deferebant᷑. Non autẽ putemus herodẽ qͥ.
tetrarcha erat postea regem factũ. hoc capi¬
tulo designatũ. Refert enĩ iosephus. gaium
imꝑio suscepto continuo iudeoꝵ principa¬
tũ huic herodi filio aristoboli que̾ tam̃
ille agrippã nominat tradidisse. simul
& philippi ac lisanie tetrarchias: quarto
autem idest ultimo imꝑii sui anno. hero¬
dis eidẽ tetrarchiã parit᷑ contulisse. ipsũ

Expanded text:
iebant in Judaea, et maxime Jerosolymis, famem acrius saevituram. Ubi pauperes erant sanctorum, qui rebus suis, domibus, agrisque venditis, pretia deferentes apostolis, pecuniis acquirendis non multum ulterius vacabant. Sed et nonnulli pro confessione fidei ab ipsis Judaeis incredulis propria substantia multabantur ablata. Quibus dicit Apostolus: Et rapinam bonorum vestrorum cum gaudio factam historiae referunt, cum Herodes tertio ejusdem sit anno defunctus, sed illo haud dubie tempore, quo oblationes Jerosolymam deferebantur. Non autem putemus Herodem, qui tetrarcha erat, postea regem factum, hoc capitulo designatum. Refert enim Josephus Caium, imperio suscepto, continuo Judaeorum principatum huic Herodi filio Aristobuli, quem tamen ille Agrippam nominat, tradidisse, simul et Philippo ac Lysaniae tetrarchias. Quarto autem, id est, ultimo imperii anno Herodi eidem pariter contulisse. Ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
dis. & de om̃i expectatione plebis udeors.
Considansq uenit ad domũ mariȩ matri
ioħis. qui cognominatus ẽ. marcus: ubi
erant multi congregati & orantes. Pulsan.¬
te autẽ eo ostiũ ianuȩ: ꝓcessit puella ad
audiendũ nomine rode. Et dñm de tu.¬
muli claustris egressũ. prima mulier di.¬
scipłis nunciauit: ut ubi abiindauit pec¬
catũ suꝑ habundaret &e gracia. Illi uͦ dicebar.
angłs eius ẽ. Quod unusquisq nr̃m habeat

Expanded text:
mni exspectatione plebis Judaeorum. Consideransque venit ad domum Mariae matris Joannis, qui cognominatus est Marcus, ubi erant multi congregati, et orantes. Pulsante autem eo ostium januae, processit puella ad audiendum, nomine Rhode. Et muli claustris egressum prima mulier discipulis nuntiavit, ut ubi abundavit peccatum, superabundaret gratia. Illi autem dicebant: Angelus