comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum e. silib̾tina senatorem de¬
ceꝑit quasi in genua et ei nup¬
ta ẽ. ad exẽplum pretoris edic¬
tidãdam ĩ eam actioẽm.qr ex
dote nłłin lucrũh̃t q̃ nłła est.
cautum ẽ. ne tutor pͦiillam
uł filio suo uł sibinuptui col¬
locet. eriã nepos significatur.
B. Siꝗs tutor ꝗdem nõ sit.
picłin tm̃ tutele ad eum ꝑtine¬
at. an snĩa oratioĩs ꝯtineatur.
ueluti si pupilla ab hostib eꝓ¬
ta fuĩt. aut falsis alegatiom¬
b atutela se excusamĩt. ut ex
sacris ꝯstitutioĩb ꝑielin ad
eum ꝑtineat. ⁊ dicedum ẽ hos

Expanded text:
tum est, si libertina senatorem deceperit quasi ingenua et ei nupta est, ad exemplum praetoris edicti dandam in eam actionem, quia ex dote nullum lucrum habet quae nulla est. cautum est, ne tutor pupillam vel filio suo vel sibi nuptum collocet, etiam nepos significatur.Si quis tutor quidem non sit, periculum tamen tutelae ad eum pertineat, an sententia orationis contineatur? ueluti si pupilla ab hostibus capta fuerit aut falsis allegationibus a tutela se excusauerit, ut ex sacris constitutionibus periculum ad eum pertineat? et dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
deuifit ꝗs ꝓtutore uł curato¬
re. qr nec innũm triũ tutella¬
rum hec imputãtur. ⁊ ꝯseq̃ns
est hoc ꝓbare qd ergo si hono¬
ris cã tutor datus sit. q̃ tenus
ne hunusmõi tutela in nũm
computatur. nũquid idẽ sit.
sratio in cc̃rium auẽ qd dic¬
tum ẽ. ⁊ honorarium tutorẽ
pielin solere pati simale pas¬
sus sit ãministran tutelam.
qn autẽ ille qui cũ datus ẽ tu¬
tor cessat in ãministratioe ꝑti¬
neat ad oratioẽm. nõ ẽ dubi¬
randum. quia ꝑm̃ tenetuꝵ
ex sacris ꝯstitutioĩb atq sir¬

Expanded text:
 tutore uel curatore, quia nec in numerum trium tutelarum haec imputantur: et consequens est hoc probare. Quid ergo si honoris causa tutor datus sit? quatenus nec huiusmodi tutela in numerum computatur, numquid idem sit? sed ratio in contrarium ducit, quod dictum est et honorarium tutorem periculum so lere pati, si male passus sit administrari tutelam. Quin autem ille, qui cum datus est tutor, cessat in administratione, pertineat ad orationem, non est dubitandum, quia perinde tenetur ex sacris constitutionib
Abbreviated transcription (Latin):
lius familias tutor puelle. ⁊
curator fuit. puto uł magis
patri eius nõ oꝑtere eam nu¬
bere. nũqd nec fr̃i quiẽ in euiꝰ¬
dem potãte. S uid̾amus si
titu filius duxxit uxorẽ eam q̃
tua pupilla fuit. dein titiũ uł
filium eius adoptauĩs. anpe¬
rimutur nuptie. ut ingño
adoptiuo dictũ ẽ. an adoptio¬
impeditur. qd mag̃ dicẽdum
est.Et sicurator dũ gerit cu¬
ram adoptauĩt maritũ enis
puelle cus curator ẽ. Ñ am fi¬
nita iam tutela. ⁊ nupta pu¬
ella alii. uereor ne longũ sit i¬
adoptioẽm manti eius impeͤ¬
dire. quasi ꝑꝑ hoc int̾ponatrũ
ut rõ tutele redlede cohibeat᷑.
Quã cãm ꝓhibitioĩs nupti¬
u marci ꝯtinet. Et siꝗs cura-¬
tor uẽtri bonis qr datus sit. ꝓ¬
hibitioe̾m eiusdẽ senatus .ꝯ. ĩ
cducit. Ram ⁊ hic debet raui¬
men maioris. aut minoris tẽ
uł cuãtor negocia gessit eaq ñ¬
dum receprã ratoe decessit fili

Expanded text:
lius familias tutor puellae uel lius familias tutor puellae uel curator fuit, puto uel magis patri eius non oportere eam nubere: numquid nec fratri, qui est in eiusdem potestate? Sed uideamus, si Titii filius duxerit uxorem eam, quae tua pupilla fuit, deinde Titium uel filium eius adoptaueris, an peremuntur nuptiae ut in genero adoptato dictum eimpeditur? quod magis dicendum est et si curator, dum gerit curam, adoptaverit maritum eius puellae, cuius curator est. nam finita iam tutela et nupta puella alii vereor, ne longum sit adoptionem mariti eius impedire, quasi propter hoc interponatur, ut ratio tutelae reddendae cohibeatur, quam causam prohibitionis nuptinet. Et si quis curator uentri bonis que datus sit, prohibitionem eiusdem senatus consulti inducit: nam et hic debet ratiimen maioris aut minoris tempuel curator negotia gessit eaque nondum recepta ratione decessit fili
Abbreviated transcription (Latin):
sponsatam apatir nec testam̃¬
to destinatam ducat uxores.
uł eam filio suo uigat. quot
fc̃o. ut̃q infamatur. ⁊ ꝓcdig̾ta¬
te pupille extra ordinem coer¬
cetur: nec int̾est filius suiin¬
ris. an inpatris potestate sit.t
Curatoris lib̾tum cam pupil¬
lam cuĩ patronus res amini¬
strat uxorẽ ducẽ. satis ĩ ciule
uo turore. s post mortem es
filius tutoris uxorẽ duce̾ pro¬
hibetur eamciius tutela rati¬
annec hrs fuit. forte exhniat.
aut p̃teritus. aut emacipatꝰ.
Nam ⁊ fieri pot ut ꝑfraudẽ ĩ
eum collata bona patris. ꝓꝑ tr
telam reuocan oporteat. ¶B.t.s
uno dubitari pot. si auus tu¬
telam gessit neptis ex filio e¬
mancipatonate. annepotiex
alt̾o filio eam collocare possit
siue emacipato siue manẽte
inpotestate. quia par affectio¬
nis causa suspiticem fraudis
amouet. S. ⁊ si seatus ꝯsultũ
stricto iure cẽ om̃s tutores ni¬
titur. attam̃ sũme affectioĩs
auite intuitu. huiusmõi mi¬
ptie dcedẽde sũt. ¶ Gu ⁊ si fi¬

Expanded text:
sponsam a patre nec testamento destinatam ducat uxorem uel eam filio suo iungat: quo facto uterque infamatur et pro dignitate pupillae extra ordinem coercetur: nec interest, filius sui iuris an in patris potestate sit. Curatoris libertum eam pupillam, cuius patronus res administrat, uxorem ducere satis inciuile uo tutore, sed et post mortem eius filius tutoris ducere uxorem prohibetur eam, cuius tutelae ratian nec heres fuit forte exheredatus aut praeteritus emancipatus: nam et fieri potest, ut per fraudem in eum collocata bona patris propter tutelam reuocari oporteat. De uno dubitari potest, si auus tutelam gessit neptis ex filio emancipato natae, an nepoti ex altero filio eam collocare possit siue emancipato siue manenti in potestate, quia par affectionis causa suspicionem fraudis amouet. sed etsi senatus consultum stricto iure contra omnes tutores nititur, attamen summae affectionis auitae intuitu huiusmodi nuptiae concedendae sunt. Sed et si fi
Abbreviated transcription (Latin):
ergo si adoptiuus filius iu¬
toris duxit pupilla. illicite
postaq em̃acipatus fuit. cre¬
dendũ ẽ de adoptus em̃aci¬
patis senatum nõ sensisse.i
quia post emacipatioẽm ĩto¬
tum adoptiue familie obli¬
uiscuntur.¶Naturales libiͣ
licet in adoptioem dati fuint
senatus ꝯsulto ꝯtinẽtur. qd
ergo si tutor datus ꝓuocaũ.
et post̾a h̾rs eius uictus ẽ p̃
crus ẽ. ad oratoẽm ꝑ tinear. ⁊
ꝯseq̃ns ẽ hoc ꝓbare quoniam
ratioẽm rediere debet.

Expanded text:
iuus filius tutoris duxerit pupillam illicite posteaque emancipatus fuerit? credendum est de adoptiuis emancipatis senatum non sensisse, quia post emancipationem in totum adoptiuae familiae obliuiscuntur. Naturales liberi licet in adoptionem dati fuerint, senatus consulto continentur. Quid ergo si tutor datus prouocauit et postea heres eius uictus est? pctus est, ad orationem pertineat? et consequens est hoc probare, quoniam rationem debet reddere.
Abbreviated transcription (Latin):
tutorem᷑ puyille coqd̃ in ma¬
trimõnm collocata ip̃i tutoi̾
suo ul filio eius ẽ. seatus re¬
legãdum cẽsuit. ¶Senatꝰ
consulto quo ꝓhibẽtur tuto¬
res ⁊ filui coꝵ pupillas suas
ducẽ.puto hudem quoq tu

Expanded text:
tutorem pupillae eo, quod in matrimonium collocata ipsi tutori suo uel filio eius est, senatus relegandum censuit. Senatus consulti, quo prohibentur tutores et filii eorum pupillas suas ducere, puto heredem q
Abbreviated transcription (Latin):
offitio finito excusatioem re¬
cipinõ optere. ⁊ id̾o exacti tp̃is
pielm ad eum ꝑtinẽ. s mic̾¬
in hoc nequaq̾ placet. Iniqur
enim ẽ ꝑꝑ dilatioẽm que for¬
te nõ dolo. s que ex nccessita¬
te ꝯtingit. nõ exc̃ari. uł nup¬
tias imꝑediri excusatioe pecep¬
ta. ¶ Qũanis u̾bis oration
cautum sit ne uxorem tutõ
pupillam suam ducat. tm̃̃
tellig̾adum ẽ. nec de spõdeii.
ꝗdemꝰ posse. na cũ qua nupti¬
e cc̃hi nõ possũt. hec plinq ꝗ¬

Expanded text:
officio finito excusationem recipi non oportere et ideo exacti temporis periculum ad eum pertinere. sed mihi hoc nequaquam placet: iniquum enim est propter dilationem, quae forte non dolo, sed quae ex necessitate contingit, non excusari uel nuptias impediri excusatione recepta. Quamuis uerbis orationis cautum sit, ne uxorem tutor pupillam suam ducat, tamen intellegendum est ne desponderi quidem posse: nam cum qua nuptiae contrahi non possunt, haec pl
Abbreviated transcription (Latin):
moĩum caduca fc̃a exceptis
impensis necessariis que do¬
tem ip̃o iure minuere solent.
qd̾ iuditio de dote redliturꝰ
seẽt maĩtus soluẽ debet.
.I. ¶Iuãquam in arbit̾¬
o matris patͣ ẽẽ uoluit cui
frustra tm̃ abco turor datus
cligetur. neq ein intlligetur.
pat̾ de ꝑsona tutoris cogitas¬
se. cum ido maxime matr̃e p̃¬
tulit ne filic nuptias tutor
committer. ¶ Mulier lib̾te
uiri ac patronĩ sui mala rati¬
oẽ ꝯiungitur. Tutor qui rati¬
& oẽs ciratori redlidit. puellam
suam añ ꝯstitutũ tp̃s eratis
cius. uxorẽ auce̾. nec matre
equitum. aut tribunus si ꝯ̃
infcucrum eius ꝓuicie dux̃
uxorem in q̃ offitiũ gerbat.
matrimoium nõ cĩt que spe

Expanded text:
monium caduca facta exceptis impensis necessariis, quae dotem ipso iure minuere solent, quod iudicio de dote redditurus esset maritus soluere debet.. Quamquam in arbitrio matris pater esse uoluerit, cui frustra tamen ab ea tutor datus eligetur: neque enim intellegitur pater de persona tutoris cogitasse, cum ideo maxime matrem praetulit, ne filiae nuptias tutori committeret. Mulier liberto uiri ac patroni sui mala ratione coniungitur. Tutor, qui rationes curatori reddidit, puellam suam ante constitutum tempus aetatis eius uxorem ducere nec matrem equitum aut tribunus contra interdictum eius prouinciae duxit uxorem, in qua officium gerebat: matrimonium non erit: quae spe
Abbreviated transcription (Latin):
Omy. S eruiquor noxa
caput sequitur ibi defendẽ¬
di fũt ubideliquisse arguẽ¬
tur itaqr fuos oñs todem
loco exhibere deber ubium
intulisse dicũtur ⁊ car̃e oĩ¬

Expanded text:
m.Serui, quorum noxa caput sequitur, ibi defendendi sunt, ubi deliquisse arguentur: itaque seruos dominus eodem loco exhibere debet, ubi uim intulisse dicentur et carere omni
Abbreviated transcription (Latin):
sum .f. exstimo. cũ is locus
aluei publicus eẽ cepit. rx¬
ꝙ inpristinũ statum resti¬
tui possit / idẽ uns in itinẽ
et actu custodiẽdum ẽẽ. a
lata ex fundo meo.⁊ alia
mag̃ qua instercoatoa gro

Expanded text:
 cum is locus aluei publicus esse coeperit, neque in pristinum statum restitui posse. Idem iuris ‹in› itinere et actu custodiendum esse aitlata ex fundo meo et alia magis quam stercorato agro
Abbreviated transcription (Latin):
p Pomp. querit. si fũ¬
dum amne ꝓprietauis con¬
duxit eũq fũdum uẽdide
us michi pensionem sol¬
uerit. tm̃ usum. f amitti.
quia nõ meo nõie f suo
fruiturus ẽ emptorstene
ri plane micha ex locato
ꝓprietai̾um quati mea in¬
terfuit. id fc̃m nõ ẽẽ qũaq̃
si ame ductum usum. f
siemptũ ame usum.ẜ ꝑ¬

Expanded text:
ponius quaerit, si fundum a me proprietarius conduxerit eumque fundum uendiderus mihi pensionem soluerit, tamen usum fructum amitti, quia non meo nomine, sed suo fruitus est emptor: teri plane mihi ex locato proprietarium, quanti mea interfuit id factum non esse. quamquam si a me conductum usum frusi emptum a me usum
Abbreviated transcription (Latin):
bitamus id tp̃s ei nõ ꝓficẽ
habitaq de numeratoe te¬
poris quo reu̾ti potuit statĩ
eum dicemus desisse rei .p.
ciusa abeẽ plane si infĩmi¬
tate impeditus ꝯtinuare
iter nõ potuit. habebitur
ratõ humanitatis sicut ha¬
beri solet. ⁊ yemis ⁊ naui

Expanded text:
bitamus id tempus ei non proficere, habitaque dinumeratione temporis, quo reverti potuit, statim eum dicemus desisse rei publicae causa abesse. plane si infirmitate impeditus continuare iter non potuit, habebitur ratio humanitatis, sicuti haberi solet et hiemis et navi
Abbreviated transcription (Latin):
usula nõ illud pollicetur.
ant. ¶ Siqͦs sepius rei
publice causa abfuit emo¬
uissimo redlitu tp̃s restitr¬
nomis eẽ ei cõputandũ la¬
beo pͥnͣtat E si om̃s ꝗdem
absentiẽ amuũ colligant¬
ul singule minus anno
utrum ãnum eidamus
ad restitutoem an uõ tm
tp̃ris q̃rum eius nouissi
ma absentia occupauiti
uidẽdum ẽ. puto annu dã¬
domicillium haberes. eẽs
auit in urbem. an mieh̾i.an¬

Expanded text:
usula non illud pollicetur rant. Si quis saepius rei publicae causa afuit, ex nouissimo reditu tempus restitutionis esse ei computandum Labeo putat. sed si omnes quidem absentiae annum colligant, singulae minus anno, utrum annum ei damus ad restitutionem an uero tantum temporis, quantum nouissima eius absentia occupauit, uidendum: et puto annum dandomicilium haberes, esses autem in urbe, an mi
Abbreviated transcription (Latin):
bunt acta presidum. rei.p.
causa nõ abee certũ ẽ. ¶ Sdi¬
litum medici qm offitium
⁊ fraudem eis aufferre nõ
debet restitutõis auxiliũ
implorare possũt.
accepto si ĩdomosuae. rei.
pu. causa abẽẽ nõ uidet̃.
Qui oꝑas in publico qõ
uectigaliũ causa locatim
est dat rei .pi. cã nõ abeͣ.
Auł̃. Qui mittũtur ũmi¬
lites duccrẽt aut reducerẽt
aut legedi curi gerit. rei .p.
causa absũt. Hui quoꝙ q
missi sũt ad gratuladr̃ pr̃i
is cui rerũ q̃ius nõ om̃ium
itaꝙ plures ibi. peuratoreᷤᷤ
diu̾sarũ rerum rei .pu. cau
sa abeẽ intsuguntur. prefec¬
tus quoq egiptirei .pu. ca
sa abee quiue obaliamea
usam. rei pu. gratia extra ⁊
los h̾õies missus ẽ an rei.
pu. causa abee ⁊ placuit e¬

Expanded text:
bunt acta praesidum, rei publicae causa non abesse certum est. Militum medici, quoniam officium et fraudem eis adferre non debet, restitutionis auxilium implaccepto si domo sua est, rei publicae causa abesse non videtur. Qui operas in publico, quod vectigalium causa locatum est, dat, rei publicae causa non abest. am. Qui mittuntur, ut milites ducerent aut reducerent aut legendi curarent, rei publicae causa absunt. Hi quoque, qui missi sunt ad gratulandum prinis, cui rerum quamuis non omnium. itaque plures ibi procuratores diuersarum ‹rerum› rei publicae causa abesse intelleguntur. Praefectus quoque Aegypti rei publicae causa abest, quiue aliam ob causam rei publicae gratia extra urlos homines missus est, an rei publicae causa abesset: et placuit
Abbreviated transcription (Latin):
Rp. S iqua militi accus¬
eaus oꝑam dedit nõ peri¬
metur. ¶Quodeo tp̃r quo
in insulã aliqs fi̾it expe¬
na ei irrogata cuius restity¬
tioẽm inĩpetͣuiͣt abalio u¬
surpatum. ex bomis que ñ
erãt adẽpt᷑a ꝓbatũ fuĩt. sr¬
e euse restiencdus ẽ
abf̾uit exclusus fui̾t. ale¬
gato fidi commissũ abeore¬
lictum pr̃are cogitur. marẽ.
notat qs eñi aubitauit.⁊
salua legatoꝵ ⁊ fidecõmisso¬
rum causa militi restituihe¬
reditate qua obid ꝑiditꝙ¬

Expanded text:
 Si qua militi accuslicae operam dedit, non peremitur. Quod eo tempore, quo in insula aliquis fuit ex poena ei irrogata, cuius restitutionem impetravit, ab alio usurpatum ex bonis, quae non erant adempta, probatum fuerit, suae causae restituendum est. afuit, exclusus fuerit a legato: fideicommissum ab eo relictum praestare cogitur. Marcellus notat: quis enim dubitabit salua legatorum et fideicommissorum causa militi restitui hereditatem, quam ob id pe
Abbreviated transcription (Latin):
esse reipu. cansa id̃tur set̃
si extra patriam suam uei
pu. causa ꝓfectus sit. eciã
si purbe̾m ei infcompetit.i
rei .pu. cauia abest. similit
qui inꝓm̃tia ẽ ut primu a¬
ũd̾domo sua. ꝓfectus ẽ. au̾
cum in eadẽ ꝓũtia degit.
rei .pu. cauia administra
c̃am simuł agẽ rempubli¬
cam cepit ad similitudipe
absẽtis habetur. ⁊ dũ erat¬

Expanded text:
et si extra patriam suam rei publicae causa profectus sit, etiam, si per urbem ei iter competit, rei publicae causa abest. Similiter qui in provincia est, ut primum aut domo sua profectus est aut, cum in eadem provincia degit rei publicae administrandae causa, simul agere rem publicam coepit, ad similitudinem absentis habetur. Et dum e
Abbreviated transcription (Latin):
untia priceps as sid̾e sp̃ali
bntitio ꝑimͣsit ꝓuto eum
ex pmiͦsiõe hoc fecerit ꝯseq̃n¬
ter dicemus cũ crim̃ ꝯmit
nõ hr̃e eum priuilegia eoꝵ
qui iei .pn. causa absunt.

Expanded text:
ua princeps adsidere speciali beneficio permiserit, puto eum ex permissu hoc fecerit, consequenter dicemus, cum crimen admisit, non habere eum priuilegia eorum, qui rei publicae causa absunt.
Abbreviated transcription (Latin):
di potestatẽ qui⁊ ⁊ pomieli
tem ꝯtestari potuͣit. ¶ Exẽ¬
plo rescisorie actors eciam
exceptio ei qui rei publice
causa abfuit ꝯpetit. fortesi
res ab eo posse Fioe̾m nac̾to
uenaicẽtur. ¶In a. te resci¬
sona oue adusus militer

Expanded text:
di potestatem, quia et Romae contestari litem potuit. Exemplo rescissoriae actionis etiam exceptio ei, qui rei publicae causa afuit, competit: forte si res ab eo possessionem nancto vindicentur. In actione rescissoria, quae adversus militem
Abbreviated transcription (Latin):
hãc clausulam erit descẽ¬
dedu. ut puta legatõe ꝗs
mum ẽ eum em̃ restitui li¬
cet iei publice causa non
ab̾sit ⁊ sepissime ꝯstitutũ
est. adiuuan eñ debere siue
bũit peuratorẽ siue nõ. Id̃
puto ⁊ sitestimonii cãsit

Expanded text:
hanc clausulam erit descendendum. ut puta legatione quis mum est eum restitui, licet rei publicae causa non absit: et saepissime constitutum est adiuvari eum debere, sive habuit procuratorem sive non. idem puto, et si testi
Abbreviated transcription (Latin):
appellatõis ꝑegrinati sunt
quotiẽs cũꝙ ꝗs ex necc̃ita¬
te nõ ex polũtate affuͣit di
facienda ẽ. eciã si nõ ex bo¬
nis quid amissumsitꝰ.

Expanded text:
egrinati sunt, quotienscumque quis ex necessitate, non ex voluntate afuit, dicfacienda est, etiam si non ex bonis quid amissum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
it. usu ceꝑit. ⁊ post usucap¬
pionem alienauĩt rem re¬
stituto facienda eiͣt. ⁊ lieet
sine dolo malo abfuit ⁊ u¬
su cepit luero eius occũrio¬
portẽt. It ex reliqͦs om̃ib ca¬
usis restituto faciendaerit.
ueluti si adu̾sus eũ ꝓnim

Expanded text:
sucapionem alienauerit rem, restitutio facienda erit et licet sine dolo afuerit et usuceperit, lucro eius occurri oportet. item ex reliquis omnibus causis restitutio facienda erit, ueluti si aduersus eum
Abbreviated transcription (Latin):
scrib̃. ait eñ rescissioẽm u¬
sucapioĩs ita faciẽdam aĩ
hii dies restituãtur quib
actor agẽ uoluit. ⁊ int̾ue̾¬
tu feriarum impeditus ẽ
Quoties ꝑ ab sentiã quis¬
sit. ut putar̃e tuam posse¬
diuno minus die statuto.
in usucapioĩs tp̃e. dem̃n rei.
tio adu̾sum me uriius di

Expanded text:
scribit: ait enim rescissionem usucapionis ita faciendam, ut hi dies restituantur, quibus actor agere voluit et interventu feriarum impeditus est. Quotiens per absentiam quissit, ut puta rem tuam possedi uno minus die statuto in usucapionibus tempore, deinde rei tio adversus me unius di
Abbreviated transcription (Latin):
ei subuẽietur. Srsidumd¬
creto pretoris nõ obtẽꝑat
gauit nõ esse eũ restituen¬
dum lab̾o serib̾. Id̾ꝙ siex
alia rusta causa nõ fuit d
eo auditus. ¶Miferie
extra ordinẽ sint indic̾te
ob res puta ꝓspere gestas
cebat restitutuꝵ se qr ꝑ pre

Expanded text:
subvenietur. sed et si, dum decreto praetoris non obtemperat, gaverit, non esse eum restituendum Labeo scribit. idemque si ex alia iusta causa non fuerit ab eo auditus. Si feriae extra ordinem sint indictae, ob res puta prospere gestas cebat restituturum se, quia pe
Abbreviated transcription (Latin):
factum uidetur. sĩ ꝑ gratias
aut sorides magratus ius
nõ dixit ⁊ hec pars locsiha¬
bebit. nec nõ ⁊ suꝑior secũ¬
ue agẽdi potestatem nõ fa¬
ciat.nam id egit litigatori
ne secũ agatur. dũ iudice
corrũpit. ¶Alctio exemp¬
ta sit. sic erit accipiẽda n

Expanded text:
factum videtur, si per gratiam aut sordes magistratus ius non dixerit: et haec pars locum habebit, nec non et superior "secumve agendi potestatem non faciat": nam id egit litigator, ne secum agatur, dum iudicem corrumpit. Actio exempta sic erit accipienda,
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑse siue ꝑ subiectas si¬
bi ꝑsonas usu acꝗsierũt.
qui absentes nõ defende¬
hãtur ⁊ ita si nemo eorũ
sor cossum erat subuẽi¬

Expanded text:
 se siue per subiectas sibi personas usu adquisierunt, qui absentes non defendebantur, et ita, si nemo eorum nsor, aequissimum erat subueni
Abbreviated transcription (Latin):
su rem acgrere possũt ex re
peculiari ⁊ equu erit exbac
clausula presetib .i. qui
nõ fũt in captiuitate sub¬
ueniri si cum nõ defẽderen¬

Expanded text:
su rem adquirere possunt ex re peculiari: et aequum erit ex hac clausula praesentibus, id est qui non sunt in captivitate, subveniri, si cum non defenderen
Abbreviated transcription (Latin):
eclicto ĩ bonia coꝵ mittere
ut s res exegt eciã qistra¬
hantur. nuero nõ latitẽt
licet nõ defendãtur in bo¬
na tñ mitti. ¶Sefendi
aũt nõ is uidetur cius se
defẽsor inEeĩt. ẜ qui reqsi¬
tus ab actore nõ est defer¬
sioni defuturus. plenaqr ie
defẽsis accipietur sĩ ⁊ iudi¬

Expanded text:
licetur in bona eorum mittere, ut si res exegerit etiam distrahantur, si uero non latitent, licet non defendantur, in bona tantum mitti. Defendi autem non is uidetur, cuius se defensor ingerit, sed qui requisitus ab actore non ‹est› defensioni defuturus, plenaque defensio accipietur, si et iudi
Abbreviated transcription (Latin):
pleta uł qd ex sup̃scriptis
ꝯtigit restitutõ scedatu
merito neq eñi sufficit .i¬
semp. in possessicẽ honoꝵ
eius mitti quia int̾dumi
spetiss eẽ põt. ut in honis lati¬
tantis mitti nõ possit. aut
nõ laritet. ¶finige enim
dr̃i aduocatones postulat

Expanded text:
d ex supra scriptis contigit, restitutio concedatur: merito, nec enim sufficit semper in possessionem bonorum eius mitti, quia ea interdum species esse potest, ut in bonis latitantis mitti non possit aut non latitet: finge enim, dum advocationes postulat
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ius act̃o exẽpta ẽẽ oñcet᷑
iudicis effectum sit ut ac¬
tio eximatur fiat restitutõ.
Met ⁊ si magratus copia
nõ fuit. labed ait restituti¬

Expanded text:
ipsius actio exempta esse dicetur". iudicis effectum sit, ut actio eximatur, fiat restitutio. sed et si magistratus copia non fuit, Labeo ait restituti
Abbreviated transcription (Latin):
bãt suc curedum uidetur.
¶Mi dampni infecti mis¬
sus sit in edes militis siꝗ
dem presẽte eo issit preto
absẽte eo dicẽdumͤ subue¬
nirieideb. ¶ESt qd̾ sim¬
plicit pretor edieͤit. postea¬
he iti accipiẽdran est. ut
si in cobata sit bone fide¬
ipossessori decetatio ante

Expanded text:
habet, succursum uidetur. Si damni infecti missus sit in aedes militis, si quidem praesente eo iussit praetor absente eo, dicendum subueniri ei debere. Sed quod simpliciter praetor edixit 'posteaue' ita accipiendum est, ut si inchoata sit bonae fidei
Abbreviated transcription (Latin):
Austi. Itemei succor¬
ritur qui in hostiũ potãte
fuit. ide ⁊ ab hostib capt̾ꝰ.
ña trassugis nlłm creded
est bnfitium tribui qlib
negatum ẽ. post kuniniu
potetat tli qui ihestiũ po¬
testate eent illa echieti par

Expanded text:
nitorii Item ei succurritur, qui in hostium potestate fuit, id est ab hostibus captus. nam transfugis nullum credendum est beneficium tribui, quibus negatum est postliminium. poterant tamen, qui in hostium potestate essent, illa par
Abbreviated transcription (Latin):
ne luero hoc affectam̃t ł
qui maturius ꝓfectus ẽ
uł litis gr̃a ceꝑit iei .pu. ca
usa abesse s hec adiertio
dolimali. adrei .pi. causa
ab sẽtes refertur. nõ ecia
ad eum ꝗ metus causa ab
est. qm̃ nllus metus ẽ. sido̾¬
lus nõ int̾redit. ¶Si q
rome rei publice cauia o¬
peramdant rei .pu.causi¬

Expanded text:
ne lucro hoc affectaverit: vel qui maturius profectus est: vel litis gratia coepit rei publicae causa abesse. sed haec adiectio doli mali ad rei publicae causa absentes refertur, non etiam ad eum, qui metus causa: quoniam nullus metus est, si dolus intercedit. Sed qui Romae rei publicae causa operam dant, rei publi
Abbreviated transcription (Latin):
ristitus abest. ⁊ hõc ex af¬
feetu eius intlłigitur ẜi ñ
suificit. qͦslib̾et terrore ao¬
ductum tumuisse s huius
rei aisquisitio iudicis est.

Expanded text:
ritus abest: et hoc ex affectu eius intellegitur. sed non sufficit quolibet terrore abductum timuisse, sed huius rei disquisitio iudicis est.
Abbreviated transcription (Latin):
tribui oꝑtet. cũ sit iniꝗssi¬
mum. auferre dñium qd̃
usus ñ abstulit. neq eni
intlłigitur amissũ qd oh¬
latut olterinõ est

Expanded text:
tribui oportet, cum sit iniquissimum auferre domino, quod usus non abstulit: neque enim intellegitur amissum, quod ablatum alteri non est
Abbreviated transcription (Latin):
fend̾etur. cũ ue uł magitro¬
tus deea re appellatus ẽsiũ
dolo. acto exẽpta eẽ dicẽtur.
eaꝵ rerũ acteem int̃ antu
quo primĩdeeare exꝑiun¬
di potestas erit It siqua i
michi alia iusta causa ee
uidetur mĩtegrum resticuã
qd eis ꝑ legẽs plebiscita se¬

Expanded text:
fenderetur: cumve magistratus de ea re appellatus esset sive psius actio exempta esse dicetur: earum rerum actionem intra annum, quo primum de ea re experiundi potestas erit, item si qua alia mihi iusta causa esse videbitur, in integrum restituam, quod eius per leges plebis scita se
Abbreviated transcription (Latin):
uł aduso casu laborabat.
corrigitur nec nõ ⁊ aduer¬
sus eos succurritur. ne uł
obsit. uẽi ꝓ at qd̃ euenit.
Nerbͥa aũt edicti talia ft̃si
cum is metus aut sine do¬
lo malo rei publice causa
abeẽt siue inuiculis ẜu¬
te u hostiumq potãte es¬
set siue eruuis eoꝵ octõiser

Expanded text:
 aduerso casu laborabat, corrigitur, nec non et aduersus eos succurritur, ne uel obsit uel prosit quod euenit. Uerba autem edicti talia sunt: 'Si cum is metus aut sine dolo malo rei publicae causa abesset, inue uinculis seruitute hostiumque po‹te›state esset: siue cuius actio
Abbreviated transcription (Latin):
cõcedas us tibi nõ ee in fũto
tuo aquam querere minucr¬
de aque mee gracia. ¶ Sẽui¬
tutum nõ ea natura est. ut
niorẽ ꝓspectum prestẽt. aũ

Expanded text:
concedas mihi ius tibi non esse in fundo tuo aquam quaerere minuendae aquae meae gratia. Seruitutium non ea natura est, ut niorem prospectum praestet, aut
Abbreviated transcription (Latin):
binum respõdisse. casius
retulit.⁊ sibi place. ¶ M¬
odum acclici fuitutib ps¬
se ꝯstat ueluti quo gne re¬
hiculi agatur uł nõ aga¬
tur. uelutint equo lunita¬
hatur ul res ille tr̃scuea¬
tur aut carbo portetur
Int ualla cuersi et korar
uon ad tp̃ns cousamset

Expanded text:
binum respondisse Cassius rettulit et sibi placere. Modum adici seruitutibus posse constat: ueluti quo genere uehiculi agatur uel non agatur ueluti ut equo dumtahatur uel grex ille transducatur aut carbo portetur. Interualla dierum et horarum non ad temporis causam,
Abbreviated transcription (Latin):
uectigalis fũdus ꝑtinet.
ganoẽm deduci nõ põt.qa
usus eoꝵ indiuisus ẽ ⁊ i
deo sistipulator decesfit.⁊
plunb h̾rdib relictus. si¬
głi insolidũ uiam petũt. ⁊̃

Expanded text:
uectigalis fundus pertinetgationem deduci non potest, quia usus eorum indiuisus est: et ideo si stipulator decesserit pluribus heredibus relictis, singuli solidam uiam petunt: et
Abbreviated transcription (Latin):
dificile ẽ. ut unus hõ duorũ ui¬
cem sustineat. Nã nec isqui płe
actões hñt: adu̾sus eũ qui unã
actioẽm h̃t: płium ꝑsõarum
loco accipitur. ¶Cũmulũ debiti
et ad płes sumas refereniꝰ. Siu¬
niforte minute sũme .c. aure¬
oꝵ debeãtur. alii uõ una sũma.

Expanded text:
difficile est, ut unus homo duorum uicem sustineat. nam nec is, qui plures actiones habet, aduersus eum, qui unam actionem habet, plurium personarum loco accipitur. Cumulum debiti et ad plures summas referemus, si uni forte minutae summae centum aureorum debeantur, alii uero una summa
Abbreviated transcription (Latin):
oñbopostulãtib ⁊ iurãtibus
nõ calũpnie causa pete ꝓatoes
que ad se ꝑtineat: edi iubẽt ad
nos eñĩ ꝑtĩnct. nõ tr̃cum ip̃i ꝯͣ̃¬
ximus uł successimus ei quiꝯ̃¬
xerit. s eciã si is qui in nr̃a potãte

Expanded text:
omnibus postulantibus et iurantibus omnibus postulantibus et iurantibus non calumniae causa petere rationes, quae ad se pertineant, edi iubet. Ad nos enim pertinet non tantum cum ipsi contraximus uel successimus ei qui contraxit, sed etiam si is qui in nostra pote
Abbreviated transcription (Latin):
chil int̾est. si successores. aũ pa¬
ter. an̾dns argẽtan eusdẽ fu¬
erint ꝓfessio̾is. qr cũ in locum
et ĩnus succedãt argẽtarii ꝑti¬
beius fũgidebẽt. ¶Is autcu
i argẽtarius ratoẽs suas lega¬
uit. nõ uidetur ꝯtĩnei. qr iuri
successor hus u̾bis significat᷑.
nõ magis qua sĩ el unius eas
donassi. s nec hrs tenebitur. cũ
nec possideat. nec dolo malo fe¬
cerit. s sieih̾ili añquã eas le¬
gatario trad̾et. renũtiatum fu¬
erit. ne an eas tradat. tenebitũ.
quasi dolo fecĩt. It añquã eas
tradat: tenebitur. qd si nicħ̾ do¬
lo fecit. causa cognita legatariꝰ
cogẽdus ẽ ecłe. ¶Nũmularios
quoq nõ eẽ iniquũ. cogi raticẽs
elere. põp scrib. quia ⁊ hii nũ¬
mularii sicut argẽtarii. ratr̃es
conficiũt. qr ⁊ accipiũt peccĩas.
et erogãt ppartes. quarũ ꝓbatõ.
scriptura codicibq eoꝵ maxi¬
me cõtinetur. ⁊ freq̃tissime ad
fidem eoꝵ decũrritur. Cẽterir

Expanded text:
ihil interest, si successores aut pater aut dominus argentarii eiusdem fuerunt professionis: quia cum in locum et in ius succedant argentarii, partibus eius fungi debent. is autem, cui argentarius rationes suas legauit, non uidebitur contineri, quia iuris successor his uerbis significatur: non magis, quam si ei uiuus eas donasset. sed nec heres tenebitur, cum nec possideat nec dolo malo fecerit: sed si ei, antequam eas legatario traderet, renuntiatum fuerit, ne ante eas tradat, tenebitur quasi dolo fecerit: item antequam eas tradat, tenebitur. quod si nihil dolo fecerit, causa cognita legatarius cogendus est edere. Nummularios quoque non esse iniquum cogi rationes edere Pomponius scribit: quia et hi nummularii sicut argentarii rationes conficiunt, quia et accipiunt pecuniam et erogant per partes, quarum probatio scriptura codicibusque eorum maxime continetur: et frequentissime ad fidem eorum decurritur. Ceterum
Abbreviated transcription (Latin):
alia ꝓuĩcia sed̾m modamen
locoꝵ ĩꝑtiri solet. ⁊ maximesi
aliqd ĩ opinatũ em̃gat. Illud
an successoris quoq eius da¬
ridebeat. anud̃ quia iãdataẽ
amplius daiͣ nõ possit. ⁊ ma¬
is horalucis ẽ actum.¬

Expanded text:
cia secundum moderamen locorum impertiri solet, et maxime si aliquid inopinatum emergat. illud an successori quoque eius dari debeat, an uero, quia iam data est, amplius dari non possit? et maquasi quauis hora lucis actum
Abbreviated transcription (Latin):
usꝗ̃ lib̾tatẽ ⁊ b̾rditatẽ adipisca¬
tes priusq̃ se ĩmisceãt putat t¬
recte pcisci. qd̾ ⁊ um ẽ. I dẽ ⁊ ĩͦ
ex̃neo hrde. ꝗ simãdato edito¬
rum adiel̃t. eciã mãdati puta
pra retulimus. ĩ ẜuitute pactuᷤ

Expanded text:
uam libertatem et hereditatem apiscates priusquam se immisceant putat recte pacisci, quod uerum est. idem et in extraneo herede: qui si mandatu creditorum adierit, etiam mandati putat pra rettulimus, in seruitute pactus
Abbreviated transcription (Latin):
lios ulłos absimiles eius edẽ
minist̾ium publicã b̃t cãm.
et hec pricipalis eoꝵ oꝑa ẽ. ut
actus sui ratioẽm diligẽter ꝯfi¬
ciant sedi aũt ratio itaintlłigi¬
tur. siacapĩte edatur. nã ratõ
diq potestas fiat.F ut casola
pars rationũ que ad instruen¬
dum aliquẽ ꝑtineat: ĩspiciat᷑.
et describat᷑ur. Gum aũt ĩ id
actõ ꝯpetit qͣnti agẽtis intͣsit.e¬
ditas sibiratioẽs cẽ. eueniet ut
siue ꝗs ꝯdẽpnatus sit siue qd̾
petierit. nõ optinũt eo qd̾ non
hũit ratioẽs ex qb cãm suãtue

Expanded text:
edere ministerium publicam habet causam et haec principalis eorum opera est, ut actus sui rationes diligenter conficiant. Edi autem ratio ita intellegitur, si a capite edatur, nam ratio dique potestas fiat, sed ut ea sola pars rationum, quae ad instruendum aliquem pertineat, inspiciatur et describatur. Cum autem in id actio competit, quanti agentis intersit editas sibi rationes esse: eueniet, ut, siue quis condemnatus sit siue quod petierit non optinuerit eo, quod non habuerit rationes ex quibus causam suam tue
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti ꝯuẽtre dicũtur ꝗ ex̃din̾sis
locis ĩ unrulocum colligũtur et
nlłam obligatioẽm que nõ ha¬
beat in se ꝯuẽtionem. siue re. si¬
ue u̾bis fiat. Nam ⁊ stipulatio
que u̾bis fit. nisihãt ꝯsesum.t
nłła ẽ. ¶S⁊ conuẽtionum ple¬
r̾eqr ĩ aliud nom̃ tr̃aseunt. ue¬
luti ĩ emptoem. ĩlocatioem. ĩpi¬
gnus. uł instipulatioẽm.

Expanded text:
sicuti convenire dicuntur, qui ex diversis locis in unum locum colliguntur et am obligationem, quae non habeat in se conuentionem, siue re siue uerbis fiat: nam et stipulatio, quae uerbis fit, nisi habeat consensum, nulla est. Sed conuentionum pleraeque in aliud nomen transeunt: ueluti in emptionem, in locationem, in pignus uel in stipulationem.
Abbreviated transcription (Latin):
Lam ãministrauint simł aũ
om̃s ecłe debẽt. ap̃ unius ecli¬
tioĩ subicribe. Exigit̾ aũt ab
adu̾sario argẽtarii iusiurãdũ.
nõ calũpnie cã postulare ecli
sibi. ne forte uł suꝑuacuas
stulet. uł uexãdi adu̾sariieã.
ratioẽm aũt eẽ lab̾o ait. ultro
ertroq dãdi. accipiẽdi c̾den᷑di.
obligãdi. solũedi suicã nego¬
tiaroẽm. nec ullam roẽm dũ
taxat nuda solutõe debiti ĩci¬
per̾e. nec si pignus accepit mã
datum. ꝯpellecd ede. hocenim
nit. Ex hoc ecłicto in id qd̾ ĩ¬
terfuit actõ ꝯpetit. uñ appa¬
ret ita demũ tenĩ hoc edicto. si
ad eũ ꝑtineat. p̃tine̾ aut uidet᷑
ad me ratõ. sim̃o eã tractauĩs
me mãdãte. E si ꝓeurator
meus absẽte me mãdarĩt. ã
michi edẽda sit. quasi ad me
ptineat. ⁊ mag̾ ẽ ut edatur. r¬
Piocurarori quoq mõ edẽdã¬

Expanded text:
istrauerunt simul, aut omnes edere debent aut unius editioni subscribere. Exigitur autem ab aduersario argentarii iusiurandum non calumniae causa postulare edi sibi: ne forte uel superuacuasstulet uexandi argent‹a›rii causa. Rationem autem esse Labeo ait ultro citro dandi accipiendi, credendi, obligandi soluendi sui causa negotiationem: nec ullam rationem nuda dumtaxat solutione debiti incipere. nec si pignus acceperit aut mandatum, compellendum edere: hoc enim nit. Ex hoc edicto in id quod interfuit actio competit: unde apparet ita demum tenere hoc edictum, si ad eum pertineat. pertinere autem uidetur ad me ratio, si modo eam tractaueris me mandante. sed si procurator meus absente me mandauerit, an mihi edenda sit, quasi ad me pertineat? et magis est ut edatur. procuratori quoque meo edenda
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃ra ꝑtinet. que g̾ce dicitur
naain. qd ita accipit᷑. quotiẽs
opus eĩt. nam põt fieri u̾bis e¬
tarius ratões edẽ. tũc pͥuntũ.
cum dolo maloͬ nõ exhibet. E
culpam nõ prabit isidolo pͥro

Expanded text:
pertinet, quae Graece dicitur πάλιν, quod ita accipitur 'quotiens opus erit'. nam potest fieri ut bis etarius rationes edere, tunc punitur, cum dolo malo non exhibet: sed culpam non praestabit nisi dolo prox
Abbreviated transcription (Latin):
tori cogaturecłe. qũa que ad eã
cãm ꝑtinẽt. ex qua se deferre ꝓ
se ꝑtinẽt. edere. adiecto die et¬
consule. Fhunis edicti ratõe¬
quissima ẽ. nãcũ singłoꝵ rati¬
ones argẽtarii ꝯficiat. equu
fuit. id qd̾ mei cã cõ fecit. me¬

Expanded text:
tori cogatur edere, quam quae ad eam causam pertinerent, ex qua se deferre prtinet, edent adiecto die econsule'. Huius edicti ratquissima est: nam cum singulorum rationes argentarii conficiant, aequum fuit id q
Abbreviated transcription (Latin):
quia neꝙ h̾rdib. sueces¬
sorib ue ens restitui põt.
neq his cua pot. idẽ ad
tinet ad stipulatioẽm. set
tp̃r quesiti anũ sibi ꝓ spi¬
cere alia cãutioe debet. et¬
qd si nõ fecerit. nicħomi¬
nus in iem act̾ioẽ uti põt.

Expanded text:
ia neque heredi successoribusve eius restitui potest neque is cui potest, id est ad tinet ad stipulationem: sed tempore quaesiti dominii sibi prospicere alia cautione debet: quod etsi non fecerit, nihilo minus in rem actione uti potest.
Abbreviated transcription (Latin):
aũt stiplatio ht istas gu¬
ꝗs utatur qua unribdi ar¬
bitratu aliam de usu fru¬
ctu restituẽdo quatum p¬
or statim cõmiutetur cua
¶s⁊ qd̃ diximus id qd indc
extabit restituẽ riõ ip̃am
.rẽmstipulatur. ꝓpretan¬
us eni mutilit̾ rem suam
stiplari uidetur. f. stipula
sus fructuaius cuĩ possit.
usu capionẽ in t̾rellarehx
glesiffi oẽm eñ rei cura sui¬

Expanded text:
autem stipulatio ista duquis utatur quam uir bonus arbitrabitur, aliam de usu fructu restituendo: quarum prior statim committetur, quaSed quod diximus id quod inde exstabit restitutu iri, non ipsam rem stipulatur proprietarius inutiliter enim rem suam stipulari videretur, sed stipulatfructuarius, cum possit usucapionem interpellare, neglexit: omnem enim rei curam su
Abbreviated transcription (Latin):
dita satis datũ nõ fiñt. ꝓ¬
culus. ait. posse hrdem rẽ
uendicare. ⁊ si obiciaturex¬
ceptio de re usus. f nõie t̃¬
dita replicãdum ait. que
pulatio aici pot̾it. ¶ Eñ
usus. f. peccĩe legatus eẽt.
exprimi debẽt hũ duo ca¬
sus instipulatioẽ cũ mon¬
ers aut capite minutus
solicasus qm̃ perẽie usus
alit̾ amitti nõ põt qual ii

Expanded text:
dita satisdatum non fuerit, Proculus ait posse heredem rem uindicare, et si obiciatur exceptio de re usus fructus nomine tradita, replicandum erit. quae pulatio condici poterit. Cum usus fructus pecuniae legatus esset, exprimi debent hi duo casus in stipulatione: "cum morieris aut capite minueris, soli casus, quoniam pecuniae usus aliter amitti non potest quam hi
Abbreviated transcription (Latin):
teriorẽ se cãm usus. fi fac¬
turũ cctera qr factuum q̃
ire sus facẽt iocte aũt fa¬
cien̾t ⁊ eres ⁊ legetãus
qualis res sit cũ frrama¬
pit egatairs. si intesta¬
tum rciegeñt ut ind̾ poꝰ¬
sit apparcie an ⁊ quatenũ
rem peiorem legatãius fe

Expanded text:
se causam usus fructus facturum ceteraque facturum, quae in re sua faceret. Recte autem facient et heres et legatarius, qualis res sit, cum frui incipit legatarius, si in testatum redegerint: ut inde possit apparere, an et quatenus rem peiorem legatarius fe
Abbreviated transcription (Latin):
Auis. L ocatio ⁊ ꝯluctio ꝓ¬
xima ẽ emptioĩ ⁊ uenditioi.
bisdemq iuris regulis ꝯsi¬
stit. ñaut ep̃tio ⁊ ueditioita
rit.. ¶Adeo aũt familiari¬
tatem aliqua hr̃e uidẽtur
emptio ⁊ uẽditio. itẽ locatio
et ꝯductõ. ut inbuscdam q̃¬
ri soleat. ntrumep̃tio ⁊ uẽdi¬
tio sit. anlocatio ⁊ aluctõ. ut
ecce sicum aurifice miehi sue¬
nit. ut is exaurosuo anulos
michi facẽt certi põderis. certe¬
utrum ep̃tio ⁊ uẽditio sit. an
locatio ⁊ ꝯductio. S placet. nñu
ẽẽ negõtium. ⁊ magis emptio¬
nem⁊ uẽditioẽm esse qd siego
aurum dedero m̃cede ꝓ opera
ꝯstituta. dubium nõ est. quin
cõductio ⁊ locatio sit.

Expanded text:
um. Locatio et conductio proxima est emptioni et uenditioni isdemque iuris regulis constitit: nam ut emptio et uenditio ita rit. Adeo autem familiaritatem aliquam habere uidentur emptio et uenditio, item locatio et conductio, ut in quibusdam quaeri soleat, utrum emptio et uenditio sit an locatio et conductio. ut ecce si cum aurifice mihi conuenerit, ut is ex auro suo anulos mihi faceret certi ponderis certutrum emptio et venditio sit an locatio et conductio? sed placet unum esse negotium et magis emptionem et venditionem esse. quod si ego aurum dedero mercede pro opera constituta, dubium non est, quin locatio et conductio sit.
Abbreviated transcription (Latin):
et ideo plerũq artifices cõ¬
uenue sobẽt cũ eiusmoi ma¬
terie dãtur. ñpiculo suo se
facere. que res exlocato tol¬
maritus uron margaritas
extrieãtas dedisf in usue¬
asꝙ inuito uł in scio iuio¬

Expanded text:
et ideo plerumque artifices conuenire solent, cum eiusmodi materiae dantur, non periculo suo se facere, quae res ex locato tolmaritus uxori margaritas extricatas dedisset in usu eaque inuito uel inscio ui
Abbreviated transcription (Latin):
tam in eũ qui ad fornacẽ
obdormint qua in eũ qui
negligẽter custodit. niͦ quiᷤ¬
quani dixit in eo qui obdõ¬
m̾uit remeñ hũanam et
natoralem passum cũdebu
it igñe ertingue uł itam
beris an dãpmm iure tere¬
arie ⁊ ait ꝑcuł. aginõ pos¬
se qr nec cum eo qi focum
hab̾et ⁊ iTo equs puto in
factum actioẽm dandam.
s si paries exustus sit. sin
hi dedis s si ita ignẽ hãs
ut metuã ne michi damp¬
nim des dapni infecti pu¬
to sufficẽ cautioẽms ꝓcuł.
Ait cũ coloni rui uillam ex¬
ufiss ̃t colonũ ul exlocato
uł ex lege acquilia tenerii
noxe ded̾e et simo iuditõ
res eet iudicata alto ãplui

Expanded text:
tam in eum qui ad fornacem obdormiuit quam in eum qui neglegenter custodit, nec qui‹s›quam dixerit in eo qui obdormiuit rem eum humanam et naturalem passum, cum deberet uel ignem extinguere uel ita beres, an damni iniuria tenearis? et ait Proculus agi non posse, quia nec cum eo qui focum haberet: et ideo aequius puto in factum actionem dandam, scilicet si paries exustus sit: sin um dederis, sed ita ignem habeas, ut metuam, ne mihi damnum des, damni infecti puto sufficere cautionem.Proculus ait, cum coloni serui uillam exusserint, colonum vel ex locato vel lege Aquilia teneri, noxae dedere et si uno iudicio res esset iudicata, altero ampli
Abbreviated transcription (Latin):
cialiter quibusdam enir᷑a¬
tis gñale subiciat u̾bum
quõ sp̃alia ꝯpletãtur que
um utiq accipiemus q
ris ul pugnis ceciderit ul
telo. uł quo alio ut sinde¬
rit alitui corpus uł tumo¬
rem fecerit. Et ita demum
est ceterum si nullo pretõ
fecerit. acquilia cessãt in¬
iuriarum ꝙ erit agẽcleꝵ¬

Expanded text:
cialiter quibusdam enumeratis generale subiciat uerbum, quo specialia complectatur: quae um utique accipiemus, qui ris uel pugnis cecidit, uel telo uel quo alio, ut scinderit hominis corpus vel tumorem fecerit: sed ita demum, est. Ceterum si in nullo servum fecerit, Aquilia cessat iniuriarumque erit age
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝯueĩtur fateatur seoe¬
cidisse. ⁊ patus sit existi¬
matioẽm soluere ⁊ aduer¬
farius magni litẽ existurt.
num subripũt.⁊ occiderit

Expanded text:
qui conuenitur fateatur se occidisse et paratus sit aestimationem soluere, et aduersarius magni litem aestimat. num subripuerit et occiderit
Abbreviated transcription (Latin):
lutem eius ⁊ sanitatẽ fac¬
ti sũt. inho miehi uidi dãp¬
num datũ atq ido lege ac¬
quilia agi posse. ¶SSiq̃s
uestim̃ta scind̾it. iñ in qui¬
nauĩt acquilia quañ rupe¬
rit. tenetur. sssigs mili¬
um ul frum̃tum meũͤ fuid̾¬
rit in flum̃ sufficit acqlie
actio. Itẽ siqs infruinto i
arenam uł aliud. quĩ misci¬
efit ut difficilisꝰ sepatio ⁊¬
ñmos ẽxcusit. sab̃. existi¬
mat. dãpnum iniurie ẽẽ
actioẽm. si ita pierĩt. ne ad
aliqu̾e pnẽirẽt puta si ĩflu¬
men.uł in mare uł in clo¬
acam cecicłint qd siad a¬
liquẽ puenerũt ope.⁊ ꝯsci¬
lio fũti fcm agẽdum qd̃
ct antias placuit ide ⁊ in¬
factum dan posse actioẽm
ait ¶Sumler pugno.
uł equa ictu ate pcusa e¬
iec̾ent brutus ait acquili¬
a tencri qua nipit. ¶Et
rauerit ⁊ aliquid m̃briru¬
pit. acquilielocum fore.

Expanded text:
lutem eius et sanitatem facti sunt, in haec mihi videri damnum datum: atque ideoque lege Aquilia agi posse. Si quis vestimenta sciderit vel inquinaverit, Aquilia quasi ruperit tenetur. Sed et si quis milium vel frumentum meum effuderit in flumen, sufficit Aquiliae actio. Item si quiarenam uel aliud quid immiscuit, ut difficilis separatio nummos excusserit, Sabinus existimat damni iniuriae esse actionem, si ita perierint, ne ad aliquem peruenirent, puta si in flumen uel in mare uel in cloacam ceciderunt: quod si ad aliquem peruenerunt, ope consilio furtum factum agendum, quod et antiquis placuit.Idem factum dari posse actionem ait.Si mulier pugno uel equa ictu a te percussa eiecerit, Brutus ait Aquilia teneri quasi rupto.Et rauerit et aliquid membri ruperit, Aquiliae loc
Abbreviated transcription (Latin):
non agẽdum. ¶Sr hoc
ita si culpa colonis carẽt
cet̾m si noxios fuos hũis¬
set dãpni eum ĩuurria tene¬
nicur tales hũit. Ide ser¬
uandum ⁊ cura inquilux¬
rum insule ꝑsonas scrib̾.
cum apes mee ad tuas uo¬
larẽt tu eas erussit. legis
acquilie actioẽni ꝯpetere.
celsus ait. ¶ Inquit lex
ruperit rpisse ubum fere
om̃s uet̾es sic intellexerũt
Gilolium. aut auenam ĩ
segetem alienam imece¬
ris quo eam m inquina¬
res nõ solum qd̾ ui aut
elam dũm posse age̾ ul
filocatus fundus sit co¬
tum agẽdum. ¶Et si colo¬
nus eam ex̾cuit sañe eũ
debereamplius nõ agi .s.¬
lex acquilia locũ ht alia
nulla ip̃ius mutatiõe apli¬
care aliud cuius molesta
sepatio fit. ¶ Eñ eo plare
qui nimi spurgainit uł ef¬
fudit. uł accet̾um fecit. ul
aliꝯ mo uiciauit agi pos¬
se̾ acqlia celsus ait. quia
etiã effusũ uł accetum fac¬
tum cormupti appellatioẽ
piti fractũ ⁊ ustum ꝯtine

Expanded text:
endum. sed haec ita, si culpa colonus careret: ceterum si noxios servos habuit, damni eum iniuria teneri, cur tales habuit. idem servandum et circa inquilinorum insulae personas scribit: cum apes meae ad tuas aduolassent, tu eas exusseris, legis Aquiliae actionem competere Celsus ait.Inquit lex 'ruperit'. rupisse uerbum fere omnes ueteres sic intellexerunt si lolium aut auenam in segetem alienam inieceris, quo eam tu inquinares, non solum quod ui aut clam dominum posse agere uel, si locatus fundus sit, coctum agendum, et si colonus eam exercuit, cauere eum debere amplius non agi, sclex Aquilia locum habeat, alia nulla ipsius mutatione applicare aliud, cuius molesta separatio sit. Cum eo plane, qui uinum spurcauit uel effudit uel acetum fecit uel alio modo uitiauit, agi posse Aquilia Celsus ait, quia etiam effusum et acetum factum corrupti appellatione t fractum et u
Abbreviated transcription (Latin):
ritus dumgerit: fac̾e̾ potuit.
alias eñ imputari nõ põt it
qd̾ a se nõ exegerit. R postea¬
quã patrimoniũ amirit. ple¬
na erit negõꝵ gestoꝵ acto q̃¬
uis si dotis actõe maritus
ꝯuẽiatur ab solucdus est. R
hie ꝗdam modus suãdus ẽ
ut ita quehele locus sit qũa¬
tum facẽ põtuit. qũauis pꝰt¬

Expanded text:
 facere potuit: alias enim imputari non pote‹st›, quod a se non exegerit. sed et posteaquam patrimonium amiserit, plena erit negotiorum gestorum actio, quamuis si dotis actione maritus conueniatur, absoluendus est. sed hic quidam modus seruandus est, ut ita querellae locus sit 'quantum facere potuit, quamuis p
Abbreviated transcription (Latin):
uenditore ep̃tor uendĩd̾it. ⁊¬
eaqr inrerũ natura ẽẽ desie
rit. de pͣretõ negõꝵ gestorũr¬
actio michidanda est.ut da
ri deb̾et. sinegotium qd tuu̾
ẽẽ existimares cũ ess meuin
gessisseᷤ. ⁊ sicut ex cc̃no in me
tibidaretur. si cum h̾rditatẽ
que ad me ꝑtinet: tuam pu¬
tares. res tuas ꝓprias legata
soluisses. qnͣdoꝵ d̾ea solutõe

Expanded text:
iudicio experiri. Nec refert directa quis an utili actione agat uel conueniatur, quia in extraordinariis iudiciis, ubi conceptio ri deberet, si negotium, quod tuum esse existimares, cum esset meum, gessisse‹s›: sicut ex contrario in me tibi daretur, si, cum hereditatem quae ad me pertinet tuam putares, res tuas proprias legatas soluisses, quandoque de ea solutione
Abbreviated transcription (Latin):
auiãulł heredꝰ eius audiendos
N re putare ueluit alimt t
maxime sieciã in ratioẽm i¬
pensarum e retulisse auia
apparebit. illud nequaq̃ ad-¬
mittẽdum puto ut deutroq
patriinonio errogata uidan

Expanded text:
auiam uel heredes eius audiendos, si reputare uelint ali menta, maxime si etiam in ratione impensarum ea rettulisse auiam apparebit. illud nequaquam admittendum puto, ut de utroque patrimonio erogata uidean
Abbreviated transcription (Latin):
sa eẽt h̾rditas. magistratus
actores eor bonor titiumet
seium ⁊ gaui ydoneos creaue¬
runt. post modum bii actores
int se diuiserunt administrati¬
onem bonoꝵ idq egerũt sine
auctoi̾tate ⁊ sine ꝯiẽnsu magi
mentum: ꝑ qd restitucunta¬
ti hrditas fid̾i ꝯmissaeẽt arri¬
tum ꝓbatum eit ꝓtribimͣ ali.
atq ita ab intestato sẽproni¬
us legitimus heres defũctiex¬
titit. Rexhis accõib unus nõ
soluedo decessit.⁊ nemo brs
conuẽlet actores hor bonoru.
reclitas quesita ẽ. ꝑtine̾re.
Dem. Exduob fratrib u¬
no ꝗdemꝰ sue etatis.alio uero
minore anis cũ haberẽt coĩa
predia rustica. maior frater ĩ
saltu cõi babete habitatoes i¬
patnas ampla ediffitia edif¬
ficauerat. cũq eũdem saltũ
cum fratre dixidet. sumptu
sibi quasi re meliore ab eofac¬
ta desiderabat. fratre minore
ĩa legittime etatis ꝯstituto.
tus nulla uigente s uolu̾ta¬
tis causa factos eũ dequo qͣr
actoe̾m nõ hab̾e̾. sritius sipi¬

Expanded text:
sa esset hereditas, magistratus horum bonorum Titium et Seium et Gaium idoneos creaverunt: postmodum hi actores inter se diviserunt administrationem bonorum idque egerunt sine auctoritate et sine consensu magimentum, per quod restitui ciuitati hereditas fideicommissa esset, irritum probatum est pro tribunali atque ita ab intestato Sempronius legitimus heres defuncti extitit: sed ex his actoribus unus non soluendo decessit et nemo heres conveniet actores horum bonorureditas quaesita est pertinere.m. Ex duobus fratribus uno quidem suae aetatis, alio uero minore annis, cum haberent communia praedia rustica, maior frater in saltu communi habenti habitationes paternas ampla aedificia aedificauerat: cumque eundem saltum cum fratre diuideret, sumptus sibi quasi re meliore ab eo facta desiderabat fratre minore iam legitimae aetatis constituto.tus nulla re urguente, sed uoluptatis causa factos eum de quo quaeritur actionem non habere. Titium , si pi