comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
SITY R de beate Rade¬
gundis uita. in pͥmo libro sic̾ c̃tine
tur regalis origo ł dignitas nulli ha¬
betur in cognitum. & qualis fuit eiꝰ
actio dum cum rege terreno & con¬
iuge rege p̃celso elothario ẽuersa¬
retur. de regali ꝓgenie nobile ger¬
m̃ erupit. & qd̾ sũpsit ex genere. plus
tp̃r. ita se sub c̃iuigis specie nupta
tractauit. ut xp̃o plus deuota ser¬
r&. ut hoc ageret in scłari ꝓposito
qd̃ ipsa desideraret imitari. Reli¬
gio um antecedens animi future con¬
uersationis aduentum dum scłari sub
habitu religionis formabatur exẽplum.
innullo huiꝰ mundi cõpede cathenatũ.
in seruoꝵ dĩ obsequio succincta. in redẽp¬
tione captiuorum sollicita. in egenorũ
erogatione ꝓfusa. ꝓpͥumi credidit. qͥcqͥd
de se pauꝑ accepit.
um ẽẽt cum rege adhuc in mundiali
loquor cui ore tacente pectora c̃fiten¬
tur. cui & si lingua taceat c̃scientia nil
occultat. quia qđ audiimꝰ dicimꝰ. &
qd uiclimꝰ testam᷑. Inuitata ad prandi¬

Expanded text:
itur de beatae Radegundis vita, in primo libro sicut continetur eius regalis origo vel dignitas, nulli habetur incognitum, qualis fuit eius actio, dum cum terreno principe et coniuge rege praecelso Chlotario conversaretur. De regali progeniae nobile germen erupit, et quod sumpsit ex genere suo, plus tempore ita se sub coniugis specie nupta tractavit, ut Christo plus devota serviret, ut hoc ageret in laicali proposito, quod ipsa desideraret imitari: religio iam antecedens animi futurae conversationis adventum, dum saeculari sub habitu religionis formabatur exemplum. In nullo huius mundi conpede catenata est, in servorum Dei obsequio succincta, in redemptione captivorum sollicita, in egenorum erogatione profusa; proprium credidit, quicquid de se pauper accepit. 2. Dum esset cum rege adhuc in mundiali loquor, cui, ore tacente, pectora confitentur, cui, etsi lingua taceat, conscientia nil occultat, quia quod audivimus dicimus et quod vidimus testamur, – invitata ad prandi
Abbreviated transcription (Latin):
runt & tradiderunt eum parthenio
tribuno. E adem hora parthenius
rentius qui habebat thes auros recon¬
ditos archidiaconus sixti. incustodia
teneretur. Audiensꝙ decius gauisus ẽ.
ualde. & fecit sibi beatum lauͦ rentiũ
p̃sentari. Quem ita aggreditur decius ce¬
sar dicens. Ubisunt thesauri eccłe. quos
apud te cognouimus ẽẽ reconditos. u¬
Deatus laurentius non respondit ei ullũ¬
cum ualeriano p̾fecto p̃torii dicens. Quere
thesauros ȩccłe diligent᷑. & sacrifice diis
Quodsi noluerit sacrificare: diuersis pę
eum cuidam uicario incustodiã nomine
multo tempore gentilis qui plorando
amissis oculis cȩcus factus erat. Dix it ꝙ¬
illuminabit te xp̃c. Respondit lucillus¬
dixit. Si extoto corde credis Respond
respuo. Upolitus uͦ patient̃ auscultabat
uerba eoꝵ. Tunt beatus laurentius ca¬
tecitauit eum. & accepta aqua. dixit
adeum. Om̃a in confessione lauantur
de. Credo. & benedirit aquam. Et cũ¬

Expanded text:
runt et tradiderunt eum partenio tribuno| Eadem hora partenius rentius qui \h/abet thesauros reconditos diaconus xisti .| in custodia teneretur; Tunc decius gauisus est ualde . et fecit sibi beatum| laurentium praesentari . quem ita adgreditur . decius cesar dicens; Vbi sunt thesauri| quos apud te cognouimus esse reconditos? Beatus laurentius non respondit ei ull ualeriano praefecto dicens; Exquire thesauros| diligenter et sacrificet diis; Quod si noluerit sacrificare . diuersis eueum cuidam uicario in custodiam nomine multo tempore gentilis . qui plorando amissis oculis . cecus factus fue| rat illuminavit te. » Respondit Lucillusdixit; Si ex toto cor| de credis? Respondit respuo; Ipolitus pacienter expec| tabat uerba eorum; Tunc beatus laurentius . catetizauit eum;| Et accepta aqua . dixit ad eum; Omnia in confessione lauantur;| de . credo; Et benedixit aquam;| Et cu
Abbreviated transcription (Latin):
ni mio illus tratus. uultũ maiestatis eius
ñ ualebã aspicere. Erat autẽ indutꝰ colobio
lineo et candido nimis. concisso a sũmo us¬
q deorsũ. et ambab manib coniungebat
eũ cirea pectus suũ. quodã modo cooꝑi¬
ens nuditatẽ suã. Quẽ ut uidi timore ni¬
mio correptus sũ. postea uͦ tandẽ confor¬
tatus aio ad eũ. Quid est dñe qͦd uideo
tunicã tuã scissam a sũmo usq deorsũ: Qui res¬
pondens. dixit michi. Cotidie uide es tectꝰ. &
nescis quomͦ scissa est. Arrius namq hoc fecit.
qui separauit a me popłm bereditatis mee. cõ¬
paratũ sanguine meo. Qua ꝓpt̾ p̃cipio tibi¬
nunc et moneo. ne recipias eũ in cõmunione.
nec rogantib his qui uenturi sunt ad te. ueni
duobus prb̃ris tius nota facias. ut & ipsi post
te: Sanathematirando eũ abicrant. ne illius

Expanded text:
nimio illustratus, vultum majestatis ejus nimio illustratus, vultum majestatis ejus non valebam aspicere. Erat autem indutus colobio lineo candido nimis, conscisso a summo usque deorsum, et ambabus manibus conjungebat eum circa pectus suum, quodammodo cooperiens nuditatem suam. Quem ut vidi, timore nimio correptus, tandem confortatus, aio ad eum: Quid est, Domine, quod video tunicam tuam scissam a summo usque deorsum? Qui respondens, dixit mihi: Quotidie inde tractas, et nescis quomodo scissa est? Arius namque hoc fecit, qui separavit a me populum haereditatis meae, comparatum sanguine meo. Praecipio nunc et moneo ne recipias eum in communionem, nec rogantibus his qui venturi sunt ad te, quos duobus presbyteris nota facias, ut ipsi post te, eum anathematizando abjiciant, ne illius
Abbreviated transcription (Latin):
marimini aduersus beatũ petrũ festine ꝑue¬
nit ad eccłam. obsecrans ut ꝓ eo cletus & po¬
pulus apud ep̃m intercederent. putans qđ pꝰ
discessum eus ipse ordinaret᷑ ep̃c. Uenientes gͥ
qui rogati fuerant. ceperunt ꝓ eodẽ arrio be¬
atũ ep̃m supplicare. Quib sanctus ep̃c cũ
magno suspirio respondit. Arriꝰ iam deo mor¬
lis secrete. Ego quidẽ et si peccator. sũ. tam̃ scio
uocatione cęlesti me ad hunc agonẽ marti¬
rii esse uocatũ. Uobis gͥ piũ est confiteri dĩ¬
misteriũ qͦd mͥ reuelatũ est. quia uos post
martiriũ meũ sedẽ & ep̃atũ meũ consecuturi
estis. Et tu quidẽ primus achilla. post te uͦ
alerander. In hac deniq nocte ut uobis toła¬
tũ de arrio aꝑiam. cũ sollenni consuetudine
deo sacrificiũ orationũ consũmassem. ecce
subito apparuit michi in habitu pueri iħe¬
xp̃c dñs ineus. ad cuiꝰ presentiã splendore

Expanded text:
Maximini adversus beatum Petrum, festine perveMaximini adversus beatum Petrum, festine pervenit ad ecclesiam, obsecrans ut pro eo clerus et populus apud episcopum intercederet, putans quod post discessum ejus ipse levaretur episcopus. Venientes igitur qui rogati fuerant, coeperunt pro Ario beatum episcopum supplicare. Quibus sanctus episcopus magno suspirio respondit quod jam Arius, Deo morit illis secrete: Ego quidem etsi peccator sum, tamen scio me vocatione coelesti ad hunc agonem martyrii esse vocatum. Vobis igitur confiteor mysterium Dei, quod mihi revelatum est, quia vos post martyrium meum sedem et episcopatum meum consecuturi estis, et tu quidem Alexander. In hac hora denique noctis, ut vobis totum de Ario aperiam, cum solemni consuetudine Deo sacrificium orationum consummassem, ecce subito apparuit mihi in habitu pueri Christus Dominus meus, ad cujus praesentiam splendore
Abbreviated transcription (Latin):
egit. Quors tres ante ꝑsecutionẽ.
reliquos uͦ nouẽ diuersis in tẽptati¬
onũ generib durit. Cumq se semꝑ in om¬
ni agone ꝑsecutionũ positus artiorib uin¬
culis continentie se distringeret & ad uti¬
litatẽ atq instructionẽ eccłe in uerbo dei
nobilit̾ in sisteret. satisq uigilant̃ erga om¬
nẽ sacerdoti eurã drebus ac noctib desu
daret. nono ꝑsecuti onis anno episcopatꝰ
uͦ stui duo decimo. martirii coronã capitis
obtruncatione ꝓmeruit. Ad hunc nãq
bunũ quendã direcit. Qui ingressus ale
randriam repperit eũ cũ multitudine po
posuit in custodia carceris. Et post dies
aliquot. mariminus tirannus litteris am¬
monuit tribunũ. ut quã celerius eũ pu¬
niret. In terea dũ in carcere seruaretur. et
om̃is popłs urbis alerandrie carceris fores ob¬
seruaret amore patris sui. arr̃ius infelix qui
a beato petro excõmunicatus & degra datus.
ꝓpt̾ dogia erroris habebat᷑. cognita sententia

Expanded text:
 tres ante persecutionem, reliquos vero novem sub diversis tentationum generibus duxit. Cumque se semper, in omni agone persecutionum positus, arctioribus vinculis continentiae distringeret, et ad utilitatem atque instructionem Ecclesiae in verbo Dei nobiliter insisteret, satisque vigilanter erga omnem sacerdotii curam diebus sudaret ac noctibus, nono persecutionis anno, episcopatus vero sui duodecimo, martyrii coronam capitis obtruncatione promeruit. Ad hunc namquebunum quemdam direxit. Qui ingressus Alexandriam, reperit eum cum multitudine pop alligatum posuit in custodia carceris. Et post dies aliquot Maximinus tyrannus litteris admonuit tribunum, ut quam celerius eum puniret. Interea dum in carcere servaretur, et universus populus urbis Alexandriae, fores carceris observaret amore pastoris sui, Arius infelix, qui a beato Petro excommunicatus et degradatus propter dogma erroris habebatur, cognita sententia
Abbreviated transcription (Latin):
septuaginta nouem animȩ inxp̃m ere¬
dentes ꝑ baptismũ saluate sunt. Mul¬
tis gͦ sigͥnis dñs glificans scm̃ suum.
ad coronam martyrii prouexit. Deniq
tentus tempore iuliani imꝑatoris aqua¬
dratiano augustali. simul & cum eo
hylarinus uir đi. iubet᷑ idolis sacrifica
re. Cui fidelit̃ reluctanti. iussit qua¬
dratianus os enis lapidibus contundi.
Hylarinum uͦ monachũ p̃cepit incons¬
pectu ipsiꝰ tam diu fustibus cedi: donec
emit teret spm̃. dein de beatũ donatum
incustodia recludi. Ubi cum innumera
miracula dñs ꝑseruũi suũ oꝑaretur:
misit quadratianꝰ & ibide gladio ꝑcus¬
sit .uͭiiͦ. idꝰ augusti. Cuiꝰ corpꝰ xp̃ian¬

Expanded text:
septuaginta et octo animae in septuaginta et octo animae in dentes per baptismum salvatae sunt. Multis ergo signis Dominus glorificans sanctum suum ad coronam martyrii provexit. Denique tentus tempore Juliani imperatoris a Quadratiano Augustali, simul et cum eo Hilarinus vir Dei, jubetur idolis sacrire. Cui fideliter reluctanti, jussit Quadratianus ejus os lapidibus contundi, Hilarinum vero monachum in conspectu ipsius tandiu fustibus caedi donec spiritum emitteret; deinde beatum Donatum in custodia recludi. Ubi cum innumera miracula Dominus per servum suum operaretur, misit Quadratianus, et gladio percussit septimo Idus Augusti. Cujus corpus Chris
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicas nobis quid factum sit depecu¬
nia fisci. quia uir tuus proea ab exac¬
toribus ualde affligitur. Quȩ mox de
sepulchro respond̾it᷑. In in gressu domꝰ
subfossa latet. pecunia quam queritis.
Recepta. ẽ. gͥ pecuma. liberato eustasio
ab impositione calumpniȩ. Uerũ recep¬
to beato satyro cumpatrib suis. eius
loco sacerdotium beatus donatꝰ suscepit
Cumq die quadam missas celebrasset
populo & de corpore xp̃i ac sanguine¬
ipsius populus uenerabilit̾ recrearet᷑
diaconiis quidam nomine anthimꝰ
tradebat sacrii sanguinem xp̃i. Et subito
paganoꝵ inpulsu cecidit: & scm̃ calicem
cõminuit. Unde ualde tristis. tam
ipse quam populus xp̃i efficitur. Cuiꝰ
tristitiam dns ꝑbeatum donatũ ilico
releuauit. Nam collecta sunt fragm̃ta
dominici calicis. & beato uiro allata.
Quȩ flens ille suscepit. & facta oratione
uas inpͥstinam formã restaurauit
Quo signo ꝑculsi pagani. simul eũ xp̃iamᷤ
ditatem xp̃i confessisurt. ac circiter

Expanded text:
ut dicas nobis quid factum sit de pecunia fisci, quia vir tuus propter eam ab exactoribus valde affligitur. » Quae mox de sepulcro respondit: « In ingressu domus suffossa latet pecunia quam quaeritis. » Recepta igitur pecunia liberatus est Eustasius ab impositione calumniae. Verum recepto beato Satyro cum patribus suis, ejus loco sacerdotium beatus Donatus suscepit. Cumque die quadam missas celebrasset populo, et de corpore Christi ac sanguine populus venerabiliter recrearetur, diaconus quidam, nomine Anthimus, tradebat sacrum sanguinem Christi, et subito paganorum impulsu cecidit, et sanctum calicem comminuit. Unde valde tristis tam ipse quam populus Christi effectus. Cujus tristitiam Dominus per beatum Donatum illico relevavit: nam collecta sunt fragmenta Dominici calicis et beato viro allata; quae flendo ille suscipiens, oratione facta vas in pristinam formam restauravit. Quo signo perculsi pagani, simul cum Christianis deitatem Christi confessi sunt, ac circiter
Abbreviated transcription (Latin):
tioscnatus consutt necessaria .ẜ illa solabo¬
niuiri arbitratu usurum se ⁊ fruiturum. Si
igitur tradita sunt. fruendicausa. nemodu¬
bitat nonficricius qui accepit. Nonenim
ideo traduntur ut dominium recedat. ab
eoqui tradidit. sed ut utatur. fruatur lega¬
tarius. Ergo cum non fiant fructuarii ua¬
sa. uẽndicari a proprictario possunt cauti¬
one nondata uidendum ẽ deconitione
anpossit. locum habere ⁊ proditum ẽ ne.¬
ł minem remsuam nisi a fure condicere
posse

Expanded text:
tio senatus consulti necessaria, sed illa sola 'boni uiri arbitratu usurum fruiturum'. si igitur tradita sunt fruendi causa, nemo dubitat non fieri eius qui accepit: non enim ideo traduntur, ut dominium recedat ab eo qui tradit, sed ut utatur fruatur legatarius. ergo cum non fiant fructuarii uasa, uindicari a proprietario possunt cautione non data. uidendum est de condic‹t›ione, an possit locum habere: et proditum est neminem rem suam nisi furi condicere posse
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.x. Sinsusfructus m̃legatus sit: Ireddi.¬
cũq restituẽ sĩ titiorogatus: uidẽdũ c̃ ꝗs debe¬
at cauẽ. utrũtitius anego ꝗlegataĩus sĩ an
illud dicimus anmecũbrae acturũ cũ fidicõ¬
missaĩo me agẽ debe. ⁊ ẽ expeditiꝰ hocdicẽ. sim̃

Expanded text:
.Si usus fructus mihi legatu‹s› sit eumque restituere sim Titio rogatu‹s›, uidendum est, quis debeat cauere, utrum Titius an ego qui legatarius sum: an illud dicimus mecum heredem acturum, cum fideicommissario me agere debere? et est exped
Abbreviated transcription (Latin):
tendifructus. rectau̾uia fidĩ cõmissaiũ cauẽ
opõtet dno ꝓͥctatis. ¶ Ilud sciendũc siũiue
ĩ poosusũ s ht̃. siũ ⁊̃ ut fidĩ cõmissaĩus ꝑ̃tutr
one p̃toĩs nichominꝰ cogẽdũeẽ fructuaiuca¬
uere. aut accões sunsciꝑe plane siexdie pͥctas
it. remittẽdã ẽẽ hac accos fructuaĩo. ꝗ acertũ
ñobligaũ ꝓmissorẽ. si eã sine dolomalo ati̾ta
reddidit. ¶Si plures dm̃ sint ꝓetatis unus

Expanded text:
rtendi fructus, recta uia fideicommissarium cauere oportet domino proprietatis.Illud sciendum est siue ionem praetoris, nihilo minus cogendum esse fructuarium cauere aut actiones suscipere.Plane si ex die proprietas it remittendam esse hanc cautionem fructuario, quia certum non obligari promissorem, si eam sine dolo malo adtritam reddiderit.Si plures
Abbreviated transcription (Latin):
marito detxiged adote egit ⁊ acceptolibata
ut decõidos estit̾ueret᷑. dixi pactũñẽe iniqũu.
niũ solutũfor. cũsuacadote recupare scił¬
ut eat ali marito daĩ possit. nec siprior ma¬
ritus facẽ ñposset. denuode societate cͣstitucͣ¬
dã dd̾tẽ. ñ noĩati ita conueniss. uerũ iꝓpoĩ¬
ꝓmissa. na si filiadatãdotẽ posteaquã patri
hĩs extitit: iute suo recepisset: ñ cẽ referendã
pecuniã societatiꝗ̃ mulier habitura fut. Ni.
aliꝰus hĩs extitiss ꝙ si acceptomarito sigata
eẽt. neq ꝗͣmiputai posse socictati ñ solutape

Expanded text:
marito de exigenda dote egit, accepto liberata ut de communi dos constitueretur. dixi pactum non esse iniquum, nium› solutum foret, cum sua causa dotem reciperari, sciut ea vel alii marito dari possit. nec, si prior maritus facere non posset, denuo de societate constituendam dotem, nisi si nominatim ita convenisset. verum in propomissa: nam si filia datam dotem, posteaquam patri heres exstitit, iure suo recepisset, non esse referendam pecuniam societati, quam mulier habitura fuit, etsi alius heres exstitisset: quod si accepto a marito liberata esset, nequaquam imputari posse societati non solut
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑtinet. taisi an uidet᷑ itaiusdictuee neco
nõĩe abhis petitio. neue ĩ eas acc̃odẽt. cũcas uiri¬
ub officiis fungi.⁊ eĩgnĩs obligatiõib astr̃igi
ñ sit eqũu. arbitrari senatu rccte atq ordine
facturos. ad quos deeare iniure aditsierit. si
dedint oꝑã ut in eare senatus uolũtas ẜ uet̃.¬
¶ Uerbaitaq senatus c̃sultiexcimiamꝰ pͥus ꝓui¬
dentia ãplissimiordinisi aũdata ꝗa opẽ tulit
mulierib ꝓpt̃ sexus imnpecillitatem multichꝰ¬
sce mõĩcasib suppoitis atq obiectis. s itademũ
eis subuenit. si ñcallide sĩt ũsate. hoc it diuus

Expanded text:
ertinet, tametsi ante videtur ita ius dictum esse, ne eo nomine ab his petitio neve in eas actio detur, cum eas virilibus officiis fungi et eius generis obligationibus obstringi non sit aequum, arbitrari senatum recte atque ordine facturos ad quos de ea re in iure aditum erit, si dederint operam, ut in ea re senatus voluntas servetur". Verba itaque senatus consulti excutiamus pdentia amplissimi ordinis laudata, quia opem tulit mulieribus propter sexus inbecillitatem multis huiuscemodi casibus suppositis atque obiectis.Sed ita demum eis subuenit, si non callide sint uersatae: hoc enim diuus
Abbreviated transcription (Latin):
quapãte infũdofuerat.anqua rõe duabus
massis duoꝵ dñoꝵ conflatis.totamassacõ
accipit. multomãgis pro indiuiso cõmurus
fit: quam massa .s naturaliconuenit ratioi
⁊ posteatantampat̾tẽm utrumꝙ: hab̾e.tãm
ł cum extraneo societas coitur. directocum il¬
lius ꝑsona agiposse. cuius ꝑsona incontra¬
henda societate spectata est.

Expanded text:
qua parte in fundo fuerat? an qua ratione duabus massis duorum dominorum flatis tota massa accipit, multo magis pro indiuiso communis fit, quam massa? sed naturali conuenit ration‹i› et postea tantam partem utrumque habere tam in o eius vel cum extraneo societas coitur, directo cum illius persona agi posse, cuius persona in contrahenda societate spectata sit.
Abbreviated transcription (Latin):
elleianosenatꝰ
consinͣto plenissi¬
me cõphensũ ẽ
ne ꝓꝰullofemine
int̾cedent. Nam
sicut morib ciui¬
luofficia adc̃ptas feminis ⁊ płe¬
raq ipoiure siualent. stamłto
magis adim̃dum eis fuit idof¬
ficiũ in quoñsolaoꝑa nudũq
s mulierẽ actioda̾ret. magisit
ille q̃cditor mulierem decepit.
m̃ eoꝵ erãt int̃dictũ: nefemine.
ꝓl̾u̾ris siuis int̾ced̾ent. postea factũ s̃
senatus c̃sultũq̾ plenissime feminis
ũba feces̃ de obligationib feminaꝵ que
ꝓaliis recficrẽt. quiddecare fieĩoportet.
deeare itaconsuluer. ꝙ ad fideiussioẽs: mu

Expanded text:
elleiano senatus consulto plenissime comprehensum est, ne pro ullo feminae intercederent. Nam sicut moribus civilia officia adempta sunt feminis et pleraque ipso iure non valent, ita multo magis adimendum eis fuit id officium, in quo non sola opera nudumque set mulierem ream, actio daretur: magis enim ille quam creditor mulierem decepit. orum erat interdictum, ne feminae pro viris suis intercederent. Postea factum est senatus consultum, quo plenissime feminis verba fecerunt de obligationibus feminarum, quae pro aliis reae fierent, quid de ea re fieri oportet, de ea re
Abbreviated transcription (Latin):
les. electa matla c̃: cuius publica
ac ꝑp̃ẽtua estimatio difficũitati¬
b ꝑmutationũ: equalitatequã¬
titatis subueniret. eaq matia
quantitate. necult̃ mersuttũq.s
altũm p̃tiũ uocatuiis. ansine nũmis
uenditio dicihodieq possit. dubitatur.
ueluti siego togãdedi ut tunicã acciꝑem:¬
sab.⁊cass̃ ẽẽ ep̃tionẽ ⁊ uenditionẽ pͥut᷑ at:
nerua ⁊ ꝓculus ꝑmutationẽ neptionẽhoc
ẽẽ. sabinus homero teste uttur ꝙ exercitus
grecoꝵ ere. ferro. hõibq: uinũemere refeit

Expanded text:
les, electa materia est, cuius publica ac perpetua aestimatio difficultatibus permutationum aequalitate quantitatis subueniret. eaque materia quantitate nec ultra merx utrumque, sed alterum pretium uocatur.Sed an sine nummis uenditio dici hodieque possit, dubitatur, ueluti si ego togam dedi, ut tunicam acciperem.s et Cassius esse emptionem et venditionem putant: Nerva et Proculus permutationem, non emptionem hoc esse. Sabinus Homero teste utitur, qui exercitum Graecorum aere ferro hominibusque vinum emere refert
Abbreviated transcription (Latin):
cautioĩs cũre . p. factoascio int̾fuisse ⁊ subscͥp¬
sisse. quocauat seius fundũ nulli alii et obliga¬¬
Mod̾iꝵ pignus cũi is de quoquent̃ consensit:
minime eum retinere posse.
auł .ł. Y oluntate c̃ditoĩs pignus uẽdidit
debitor. ⁊ postea placuit int̾ eũ ⁊ eptorẽ ut aim̃¬
ditiõe discedent᷑. ius pignoꝵ salulieit c̾ditoi.
nã sicut debitoi. ita ⁊creditoi pͥstinũilis resti¬
tuit̃. neq oimꝰ ẽditor pignus remisit. sitade¬
mũ siẽptor rẽ retineat: necreddat uenditori.
sit ⁊ ꝗa ñ tradebat. inidꝙ int̃ ẽ condẽpñatus:
salisufore pignus editoĩ dicenduc. hoc it accidẽ

Expanded text:
cautionis cum re publica facto a Seio interfuisse et subscripsisse, quo cauerat Seius fundum nulli alii esse obligadit pignus, cui is de quo quaeritur consensit, minime eum retinere posse.um. Uoluntate creditoris pignus debitor uendidit et postea placuit inter eum et emptorem, ut a uenditione discederent. ius pignorum saluum erit creditori: nam sicut debitori, ita et creditori pristinum ius restituitur, neque omni modo creditor pignus remittit, sed ita demum, si emptor rem retineat nec reddat uenditori. sit uel quia non tradebat in id quod interest condemnatus, saluum fore pignus creditori dicendum est: haec enim accidere
Abbreviated transcription (Latin):
mpõtata pignoĩcẽnt. donec merces tͥ soluta
aut satisfactũeẽt. dem̃ mercedis noĩe fidcius¬
sorẽ acoiono accepisti: satisfactũ tibi uideri
estĩmo ⁊ iõ illata pignori ẽẽ desisse.
ceũ .i. Primicditoĩs quipignoĩ p̃diaacce¬
ꝑat ⁊ postions ciuꝗdã exhisdẽ fundis datic
rãt. adeandẽ ꝑsonam hr̃ditas deuenerat. dcbi¬
torofferebat: quãntũ apostiore c̃ditore mu
gnoris prioris contractus.

Expanded text:
gnori essent, donec merces tibi soluta aut satisfactum esset: deinde mercedis nomine fideiussorem a colono accepisti. satisfactum tibi uideri existimo et ideo illata pignor‹i› esse desisse.um. Primi creditoris, qui pignori praedia acceperat, et posterioris, cui quidam ex isdem fundis dati erant, ad eandem personam hereditas deuenerat: debitor offerebat, quantum a posteriore creditore mutgnoris prioris contractus.
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃.ł. Uenditomhr̃ditatis eptorimãdatis
accõib cũ debitõe hr̃ditaĩoqui ignoãbat
uenditã cẽ hr̃ditatẽ tnsegit. Sicp̃torhr̃di¬
tatis hoc debitũ abeo exigere uelit exceptio
tnsacti negoti i debitoiꝓpt̃ ignoantiã suã
accomodandae. Idẽ respondendũe ineo
quifidĩcõmissariam recipit hr̃ditatẽ. sihr̃s
cum ignorante debĩtore transegit.

Expanded text:
.Uenditor hereditatis emptori mandatis actionibus cum debitore hereditario, qui ignorabat uenditam esse hereditatem, transegit: si emptor hereditatis hoc debitum ab eo exigere uelit, exceptio transacti negotii debitori propter ignorantiam suam accommodanda est. idem respondendum est et in eo, qui fideicommissam recepit hereditatem, si heres cum ignorante debitore transegit.
Abbreviated transcription (Latin):
na. que inuẽcũde postulãs. ⁊ magistratũ ĩ ꝗ¬
magistratus uidẽ. ⁊ reuereri ñ possit. Refert
⁊ labeo pipplicũ cecũ asꝑnati nouipatrẽ adũ¬
sa sella abruto destitutum. cũ uellet postula¬
re. Quãius aũt cecus ꝓ alio postulãe ñpossit.

Expanded text:
na, quae inuerecunde postulans et magistratum inquna, quae inuerecunde postulans et magistratum inqumagistratus uidere et reuereri non possit. refert etiam Labeo Publilium caecum Asprenatis Noni patrem auersa sella a Bruto destitutum, cum uellet postulare. quamuis autem caecus pro alio postulare non possit,
Abbreviated transcription (Latin):
sidiũ suumamici sui in iure ap̃eũqui uñs¬
dĩctioĩp̃est exp̃onẽ. ł altĩus desidĩo cc̃dicere.
¶Initiũ aũt fecit p̃tor abħis qui intotũ ꝓhibẽ¬
lae. quia modatã hãc ctatẽ p̾tor ratus ẽ ad
ꝓcedendũ inpublicũ quaerate. aut. paulo
maiore fertur neruafilius ⁊ publice de iure.
dit. ꝓhibet apudse postulãt. Necit erat ꝑ¬
mittẽdũ ei postulãe. ꝙ decretũ p̃toĩs exaudĩe
ex audito dec̾top̃toris. quãi ñ obiẽꝑasset p̃e¬
na ut c̃tumax plecteret̃. CAit ptor. sin habe¬
alius sit. quicertis excausis ł ambitiõe adũ¬
sarii ł metupatronĩsi muenit. ¶scdõ loco
edictũ ꝓponitur m eos quiꝑalus nepostul ⁊̃¬
ꝓhibentur. Inquoedicto excepit p̃tor sexũ
icasum. itẽ notaiu̾̃t ꝑsoãs inturpitudine no¬
tabiles sexũ dũfeminas ꝓhibet ꝓaliis po¬
ẽgruentẽ: alienis causis se ummisceãt. neui E¬
rilib officiis sũganitur mulieres. origo uõ
introducta ẽ acapharnia imꝓbissima femi¬

Expanded text:
siderium suum uel amici sui in iure apud eum, qui iurisdictioni praeest, exponere: uel alterius desiderio contradicere. Initium autem fecit praetor ab his, qui in totum prohibenlare, quia moderatam hanc aetatem ratus est ad procedendum in publicum, qua aetate aut paulo maiore fertur Nerua filius et publice de iure rdit prohibet apud se postulare: nec enim erat permittendum ei postulare, qui decretum praetoris exaudire exaudito decreto praetoris, quasi non obtemperasset, poena ut contumax plecteretur. Ait praetor: 'Si non habealius sit, qui certis ex causis uel ambitione aduersarii uel metu patronum non inuenit. Secundo loco edictum proponitur in eos, qui pro aliis ne postulent: in quo edicto excepit praetor sexum et casum, item notauit personas in turpitudine notabiles. sexum: dum feminas prohibet pro aliis pocongruentem alienis causis se immisceant, ne uirilibus officiis fungantur mulieres: origo uero introducta est a Carfania improbissima femi
Abbreviated transcription (Latin):
siq̃ tn u̾enistate corriĩss ⁊ neutrũ cogi reficẽ.¬
ꝙ sihĩs refecĩt. passirrũusufructualupiuti.
unͣcelsus ie mosarta tectahabendiq̃rit. siquẽ
uetustate cͣorruerĩt. reficẽ ñ cogit᷑ ¶Modiea
gnoscit usufructusegato. utputa stipenclui
t̃ tributũ. ł salariũ u alimta abẽo. relicta.

Expanded text:
si qua tamen vetustate corruissent, neutrum cogi refice si heres refecerit, passurum fructuarium uti. unde Celsus de modo sarta tecta habendi quaerit, si quae vetustate corruerunt reficere non cogitur: modica nera adgnoscit usu fructu legato: ut puta stipendium vel tributum vel salarium vel alimenta ab ea re relicta.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ecce silegatus fuĩt. S ⁊ pͥetas deducto usũ E¬
fructu legaĩ pot̃. ut apud hr̃dẽ remaneat.
usinfructus. ¶constituit᷑ adhucusus fructꝰ
iniudicio familihẽ ciscũde ⁊ cõi diuidũdo. siui¬
dex alii ꝓͥctatem adiudĩcauĩt. alii usũfruc¬
tum. ¶ Acquirit᷑. aũt nob̃ususfructus. ñ so¬

Expanded text:
 proprietas deducto usu fructu legari potest, ut apud heredem maneat usus fructus. Constituitur adhuc usus fructus et in iudicio familiae herciscundae et communi dividundo, si iudex alii proprietatem adiudicaverit, alii usum fructum. Adquiritur autem nobis usus fructus non so
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃.i. U sufructulegato. om̃s fructus itiad
fructuaium ꝑtinẽt. ⁊ aut reisoli. aut reimobĩ. E¬
lis ususfructus legit᷑. reisoli utputaedium
Usufructu legato quic̃q redditus ẽ. adusu¬
fructuaium ꝑtinet. ⁊ quec̃q obuẽtioẽs s̃ exedi¬
ficiis. ⁊ areis.⁊ cetĩs quec̃q ediũ sint. un ⁊̃muti¬
inpossessionẽ eũ uicmnaꝵediũ cãdãpni ĩfecti
placuit. ⁊ iuẽ dñii posiessurũ eas edes siꝑscue¬
tur ñcauĩ. nec ꝗoꝗͣ admittẽfinito usufructũ
altius tolłe. sicuti nec are f ructulegato. pot̃.
mareã edificiũ põni. qua sẽntentiã putouerã
¶Am̃ignur oĩs fructus rei adeũ ꝑtinet. reficẽ A

Expanded text:
inum Vsu fructu legato omnis fructus rei ad fructuarium pertinet. et aut rei soli aut rei mobilis usus fructus legatur. Rei soli, ut puta aedium, usu fructu legato quicumque reditus est, ad usufructuarium pertinet quaeque obventiones sunt ex aedificiis, ex areis et in possessionem uicinarum aedium causa damni infecti placuit, et iure dominii possessurum eas aedes, si perseueretur non caueri, nec quicquam amittere finito usu fructu. altius tollere, sicut nec areae usu fructu legato potest in area aedificium poni: quam sententiam puto ueram. Quoniam igitur omnis fructus rei ad eum pertinet, refi
Abbreviated transcription (Latin):
Nõi ꝑuillã ipam. nec ꝑmedias uineas ire
agẽ sinẽdus ẽ. cũ ideque cõmode ꝑaltãm
partẽ facẽ possit. cũminore ẜuientis fundi
de tͥm̃to. Uerũc̃stitit. ut q̃uia pͥmũdi rexiss..
ea demũuia ãgẽ deb. nec apuꝰ eĩ mistande-¬

Expanded text:
 uillam ipsam nec per medias uineas ire agere sinendus est, cum id aeque commode per alteram partem facere possit minore seruientis fundi detrimento. uerum constitit, ut, qua primum uiam direxisset, ea demum ire agere deberet nec amplius mutand
Abbreviated transcription (Latin):
mere ẽ. alius uenditor alius ẽptor: sic aliud
ẽ prctium. auudmers. ꝙ inꝑrriutatione di¬
scerniñpot. uter uenditor utereptor sit.¬
¶ Est aũt emptioiu̾ris gentiũ. nõ consensuꝑ.¬
agitur. ⁊ int absentes et hipot̾. ⁊ ꝑnuntiũ⁊ ꝑ¬
emption pot s dereb c̃astitnsib pot. ¶s me
s inep̃taeẽt. constatñ ẽe subẽditionedistẽ¬
tam s resolui ẽptionem subc̃ditione.

Expanded text:
mere, alius emptor, alius venditor, sic aliud est pretium, aliud merx: quod in permutatione discerni non potest, uter emptor, uter venditor sit. Est autem emptio iuris gentium, et ideo consensu peragitur et inter absentes contrahi potest et emptio non potest, sed de rebus castrensibus potest. Sine set inempta esset, constat non esse sub condicione distractam, sed resolvi emptionem
Abbreviated transcription (Latin):
eredidit. dcm̃ legatarius eã noluit ad seꝑ
tinẽ quia hͣrdis exdic aditehrditatic uidẽ¬
tur numifuisse. ut erẽdita peciia petipos
id tp̃s todigi quohrditas adita fũit. cũ repe¬
diatum sit legatũ aut p̃poituma¬

Expanded text:
eam noluit ad se pertinere, quia heredis ex die aditae hereditatis videntur nummi fuisse, ut credita pecunia peti posid tempus redigi, quo hereditas adita fuerit, cum repudiatum sit legatum aut adpositum
Abbreviated transcription (Latin):
auł t. Mutuũdamus recepturi neand̾e
de poitũ s idcgenus. na si aliud genꝰ ueluti
ꝑsolutionc . qͣua specĩe. nã mcetĩs reb iõm
credituie ñ poisygnus. qa iliud ꝓalio uito
creditori solumpot ẜ appllãtat̃ aut mu¬

Expanded text:
um Mutuum damus recepturi non eanddepositum, sed idem genus: nam si aliud genus, veluti per solutionem quam specie: nam in ceteris rebus ideo in creditum ire non possumus, quia aliud pro alio inuito creditori solui non potest. Appellata est autem mu
Abbreviated transcription (Latin):
ura subhoc titulop̃tor inseruit. iõ rerũcre¬
ditarum tnulum prisit. Om̃s it contract᷑¬
uottit᷑ hio om̃i conit is. quos ioltuu t̃ sb ooenuiee ieat̃¬
modato ⁊ depignore edixit. Nacuicũꝙ
rei assentiam̃ aliena fidt̃ secuti. mox reccp

Expanded text:
ura sub hoc titulo praetor inseruit, ideo rerum creditarum titulum praemisit: omnes enim contracura sub hoc titulo praetor inseruit, ideo rerum creditarum titulum praemisit: omnes enim contractmodato et de pignore edixit. nam cuicumque rei adsentiamur alienam fidem secuti mox recep
Abbreviated transcription (Latin):
parasse. naciq̾: qui filiofam̃ credidĩt: decreto
ãplissimiordinis acdo denegat᷑. nec int̾est. c̃¬
sũpti sĩt nũmi. aut exst̾ent ĩpeculio. Multo
igit᷑ magis scuitate senatus c̃sulti eiꝰ contc̃tuᷤ
imꝓbabit᷑. qui filic famit mituũ dedit. ¶nõ
solu fuiofamił ⁊ patriciꝰ succũrit᷑. uerũ fide̾iuᷤ

Expanded text:
ei quoque qui filio familias credidit decreto amplissimi ordinis actio denegatur nec interest, consumpti sint nummi an exstent in peculio. multo igitur magis seueritate senatus consulti eius contractus improbabitur, qui filiae familias mutuum dedit.Non solu
Abbreviated transcription (Latin):
d.P. SIis cui dum inpotestate patͥs cẽt
mittuã pecunia data eẽt. pat fam̃ factus
ꝑignorantiam facti nouatione facta n¬
eam pecuniam exꝓmisit s. petatur ex
ea stipulatione infactum excipiendum

Expanded text:
.Si is, cui, dum in potestate patris esset, mutua pecunia data fuerat, pater familias factus per ignorantiam facti nouatione facta eam pecuniam expromisit, si petatur ex ea stipulatione, in factum excipiendum
Abbreviated transcription (Latin):
quid fecĩt. inue arenã depugnandicã adbesti.¬
as intromissus fuãt: ea omĩa muenditiõe ꝓ¬
nuntiant. Ex his it causis iudiciũ dabimꝰ.
hoc amplius siquis adũsus eas sciẽs dolomtalo
uendidisse dicctur. uidiciũdabimꝰ ¶c̃ahuiꝰ
edicti ꝓponendiẽ. ut occurrat᷑ fallaciis uen¬
dentiũ ⁊eptorib succurrat᷑: quicũq decepti
auenditorib fuĩnt. dũmꝰ sciamus uenditorẽ
ỹ sugnorauit eaque edies pr̃ariiubẽt tñ te¬
neri dȩpe. nece hoc iniquũ. potuit iihabere.¬

Expanded text:
quid fecerit, inue harenam depugnandi causa ad bestias intromissus fuerit, ea omnia in uenditione pronuntianto: ex his enim causis iudicium dabimus. hoc amplius si quis aduersus ea sciens dolo malo uendidisse dicetur, iudicium dabimus'.Causa huius edicti proponendi est, ut occurratur fallaciis uendentium et emptoribus succurratur, quicumque decepti a uenditoribus fuerint: dummodo sciamus uenditorem, etiamsi ignorauit ea quae aediles praestari iubent, tamen teneri debere. nec est hoc iniquum: potuit e
Abbreviated transcription (Latin):
aut semouc̃tes.¬
mancipiauen.¬
dunt: cẽtiores
faciant ep̃tores.
quid morbiuiti meciuiꝙ sit qui fugituius ei¬
roue sit. noraue solutus ñsit. eadẽꝙ omĩacũ
ea mancipiauencunt: palam recte ꝓnũntic̃t.
ꝗͣ simancipiuadũsus ea uenisset: siuadũsuᷤ
beat᷑. Siꝗdaũt post uenditionẽ tͣditionẽq de¬
terius emptoĩs oꝑa famiue ꝓcuãtõris ueciuiꝰ
factumerit:siue ꝗd ex co post uenditionẽ nac.¬
accesẜit. siue ꝗ ex earc fructus ꝑuenĩt. ademp¬

Expanded text:
aut se mouentes.mancipia uendunt certiores faciant emptores, quid morbi uitiiue cuique sit, quis fugitiuus erroue sit noxaue solutus non sit: eademque omnia, cum ea mancipia uenibunt, palam recte pronuntianto. quodsi mancipium aduersus ea uenisset, siue aduersus beatur. si quid autem post uenditionem traditionemque deterius emptoris opera familiae procuratorisue eius factum erit, siue quid ex eo post uenditionem naaccesserit, siue
Abbreviated transcription (Latin):
aut semouc̃tes.
mancipiauen.¬
dunt: cẽtiores
faciant ep̃tores.
quid morbiuiti meciuiꝙ sit qui fugituius ei¬
roue sit. noraue solutus ñsit. eadẽꝙ omĩacũ
ea mancipiauencunt: palam recte ꝓnũntic̃t.
ꝗͣ simancipiuadũsus ea uenisset: siuadũsuᷤ
beat᷑. Siꝗdaũt post uenditionẽ tͣditionẽq de¬
terius emptoĩs oꝑa famiue ꝓcuãtõris ueciuiꝰ
factumerit:siue ꝗd ex co post uenditionẽ nac.¬
accesẜit. siue ꝗ ex earc fructus ꝑuenĩt. ademp¬

Expanded text:
aut se mouentes. mancipia uendunt certiores faciant emptores, quid morbi uitiiue cuique sit, quis fugitiuus erroue sit noxaue solutus non sit: eademque omnia, cum ea mancipia uenibunt, palam recte pronuntianto. quodsi mancipium aduersus ea uenisset, siue aduersus beatur. si quid autem post uenditionem traditionemque deterius emptoris opera familiae procuratorisue eius factum erit, siue quid ex eo post uenditionem naaccesserit, siue
Abbreviated transcription (Latin):
Nõit ꝑ uillã ipãm. nec ꝑ medias uineas ire
agẽ sinedus ẽ. cũ ideque cõmode ꝑaltãm
partẽ facẽ possit. cũminore ẜuientis fundi
detͥm̃to. Uerũc̃stitit. ut q̃uia p̾mũdirexiss..
ea demũuia ãgẽ deb. nec apliꝰ eiꝰmutande¬

Expanded text:
nim per uillam ipsam nec per medias uineas ire agere sinendus est, cum id aeque commode per alteram partem facere possit minore seruientis fundi detrimento. uerum constitit, ut, qua primum uiam direxisset, ea demum ire agere deberet nec amplius mutand
Abbreviated transcription (Latin):
stea ꝓfessores legitime scientie. consti¬
tutos. etiam hoc oportuerat scire. quid
et in quib tp̃ib tradi necesẜ inuu scu¬
diosis credimnus. ut exhoc optimi. atq
eruditissimi effitiantur. ideo diuinam o¬

Expanded text:
rofessores legitimae scientiae constitutos etiam hoc oportuerat scire, quid et in quibus temporibus tradi necessarium studiosis credimus, ut ex hoc optimi atque eruditissimi efficiantur: ideo praes
Abbreviated transcription (Latin):
deute tͣcuis nec non ⁊ quartus detestam̃tis
Slegatis conuumerarant quos nec totos
ꝑponsequentias accipiebant. s multas par¬
tes eoꝵ quasi suꝑuacuas preteribant. Et p̃
quasi psatiram collectam ⁊ utile cum mu¬
tiub mretum maxima parte cum inntili¬

Expanded text:
tertius nec non quartus de testamentis et legatis connumerabantur: quos nec totos per consequentias accipiebant, sed multas partes eorum quasi supervacuas praeteribant. et priquasi per saturam collectum et utile cum inutilibus mixtum, maxima parte inutili
Abbreviated transcription (Latin):
cupatur. ⁊ ipĩs non contimiiam. s ratam u¬
tilium recitationem prebentibtis. qĩ cetero
uolumine inuitili consiituto quam exilla
que derebus appellatur. uiii libris semotis. ⁊
inhis multis partib legentib iniuis. ut¬
pote non ydoneis neq aptissimis aderuditi¬
onem consiitutis ¶Int̾cio aũt anno ꝙ exut᷑q

Expanded text:
cupatur et ipsis non continuam, sed raram utilium recitationem praebentibus, quasi cetero toto volumine inutili constituto quam ex illa quae de rebus appellatur, septem libris semotis et in his multis partibus legentibus inviis, utpote non idoneis neque aptissimis ad eruditionem constitutis. in tertio autem anno quod ex utroque
Abbreviated transcription (Latin):
aurt. Necinte pecuna soluendica num̃er.
anꝗͣlib suãre in souitũdet. na si uendidit
it̃ suã. siue p̃tiũ acceptũ ꝓalio soluĩt siue ep̃¬
torẽ delegauĩt c̃ditõĩ aliẽno. ñ putosenatus c̃
tũ facere ꝗ ꝓdefensore ficeiusset. cũ contẽpla¬
tiõe mandati matris ĩtuener̃: plane inꝗt si
is qui accepit eos fideuissores. matrecius man¬
dasse ignoaũit. exccptiõe senatus c̃sutti repli¬
catione doli repeslendamee.

Expanded text:
soluendi causa numeret an quamlibet suam rem in solutum det: nam et si uendiderit rem suam, siue pretium acceptum pro alio soluit siue emptorem delegauit creditori alieno, non puto senatus coltum facere, quod pro defensore fideiusserunt, cum contemplatione mandati matr‹i›s interuenerunt. plane, inquit, si qui accepit eos fideiussores, matrem eis mandasse ignorauit, exceptionem senatus consulti replicatione doli repellendam.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissa. na si filiadatãdotẽ posteaquã patri
hĩs extitit: iute suo recepisset: ñ cẽ referendã
pecuniã societatiꝗ̃ mulier habitura fut. Ni.
aliꝰus hĩs extitiss ꝙ si acceptomarito sigata
eẽt. neq ꝗͣmiputai posse socictati ñ solutape

Expanded text:
missa: nam si filia datam dotem, posteaquam patri heres exstitit, iure suo recepisset, non esse referendam pecuniam societati, quam mulier habitura fuit, etsi alius heres exstitisset: quod si accepto a marito liberata esset, nequaquam imputari posse societati non solut
Abbreviated transcription (Latin):
ip.t: S isocius ꝓfiliadõtẽ ꝓmisit. ⁊ pͣquã
souiet hide ẽa relicta decessit. que postea cũ
marito detxiged adote egit ⁊ acceptolibata
ut decõidos estit̾ueret᷑. dixi pactũñẽe iniqũu.
ritus facẽ ñposset. denuode societate cͣstitucͣ¬
dã dd̾tẽ. ñ noĩati ita conueniss. uerũ iꝓpoĩ¬

Expanded text:
. Si socius pro filia dotem promisit et prius quam solueret herede ea relicta decessit: quae postea cum marito de exigenda dote egit, accepto liberatut de communi dos constitueretur. dixi pactum non esse iniquum, ritus facere non posset, denuo de societate constituendam dotem, nisi si nominatim ita conuenisset. uerum i
Abbreviated transcription (Latin):
pupillũdãdã accõe ẽẽ. ꝙ iussit uutor ¶Si nissu
dñi ancille.ł iussupatris filie c̃ditũsit: danda
pecuniã mutuã c̃di. bactenus tenĩ. quatenus
iussit. nec pignoĩs obligationẽ locũhab̾t in his
p̃diis que suus niex uolũtatedñĩ obug̃auit.

Expanded text:
 iussit tutor". Si iussu domini ancillae vel iussu patris filiae creditum sit, danda pecuniam mutuam credi, hactenus teneri quatenus iussit: nec pignoris obligationem locum habere in his praediis, quae servus non ex voluntate domini obligavit.
Abbreviated transcription (Latin):
diosis credimus. ut exhoc optimi. atq¬
eruditissimi effitiantur. ideo diuinam o¬
rationem aduos precipue fatiendam exi¬
stimamus. quatenus tam prudentia ur̃a
quam ceteri antecessores qui eandẽ artem
ineuum exercere maliũnt. nr̃is regut ob¬
ẜuatis inditam uiam eruditionis legiti¬
me possunt ambulare ¶ Itaq ꝓculdubio
quidem est. necẽe eẽ institutiones i n om̃ib¬

Expanded text:
diosis credimus, ut ex hoc optimi aeruditissimi efficiantur: ideo praesentem divinam orationem ad vos praecipue faciendam existimamus, quatenus tam prudentia vestra quam ceteri antecessores, qui eandem artem in omne aevum exercere maluerint, nostris regulis observatis inclutam viam eruditionis legitimae possint ambulare. itaque dubio procul quidem est necesse esse institutiones in omnib
Abbreviated transcription (Latin):
cautioĩs cũre . p. factoascio int̾fuisse ⁊ subscͥp¬
sisse. quocauat seius fundũ nulli alii et obliga¬¬
Mod̾iꝵ pignus cũi is de quoquent̃ consensit:
minime eum retinere posse.
auł .ł. Y oluntate c̃ditoĩs pignus uẽdidit
debitor. ⁊ postea placuit int̾ eũ ⁊ eptorẽ ut aim̃¬
ditiõe discedent᷑. ius pignoꝵ salulieit c̾ditoi.
tuit̃. neq oimꝰ ẽditor pignus remisit. sitade¬
mũ siẽptor rẽ retineat: necreddat uenditori.
sit ⁊ ꝗa ñ tradebat. inidꝙ int̃ ẽ condẽpñatus:
salisufore pignus editoĩ dicenduc. hoc it accidẽ

Expanded text:
cautionis cum re publica facto a Seio interfuisse et subscripsisse, quo cauerat Seius fundum nulli alii esse obligadit pignus, cui is de quo quaeritur consensit, minime eum retinere posse.um Voluntate creditoris pignus debitor vendidit et postea placuit inter eum et emptorem, ut a venditione discederent. ius pignorum salvum erit creditori: tuitur, neque omni modo creditor pignus remittit, sed ita demum, si emptor rem retineat nec reddat uenditori. sit uel quia non tradebat in id quod interest condemnatus, saluum fore pignus creditori dicendum est: haec enim accidere
Abbreviated transcription (Latin):
¶S .I. S epniũ antiꝗorẽ c̃ditorẽ c̃sentientem
cũ debitor eandemiẽ tͣtĩõ̃ditori obligaret:
dicatiõe rei cosremouĩ solere. siq̃liscũq posscᷤ.¬
b de iuẽpossessoĩs cumius petitoris remoue
tor sedare ñoportere. pignus ubatur. ꝗa ꝑm̃¬

Expanded text:
it Sempronium antiquiorem creditorem consentientem, cum debitor eandem rem tertio creditori obligaret, dicatione rei eos remoueri solere, si qualiscumque possesiure possessoris, cum ius petitoris remoueator se dare non oportere, pignus liberatur,
Abbreviated transcription (Latin):
cuiuspiã c̃cedat᷑. ł relĩquat᷑ inĩfinito uidet
ꝑquãlibieius partẽ ire agc̃ lic̾ebit. ciuilit᷑
mo. nã quedã inẜmone tacite excipiuntur.

Expanded text:
cuiuspiam cedatur uel relinquatur, in infinito, uidelicet per quamlibet eius partem, ire agere licebit, ciuiliter modo: nam quaedam in sermone tacite excipiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
aniudicatũsit: quialis adhuc subeẽ pͥossit:
trans actio fieripotest.
que testam̃to eirelictas̃ tnsegit. si posteacau.¬
codicilli ꝓferunt᷑. ñ impꝰbem̃dictũs uidet᷑.
deeodũ taxat secogitasse. ꝙ illaꝵ tabulaꝵ
qͣlias tẽnorãt scͥptura continetur.

Expanded text:
an iudicatum sit: quia adhuc lis obesse possit, transactio fieri potest.quae testamento ei relicta sunt, transegerit, si postea caucodicilli proferuntur, non improbe mihi dicturus videtur de eo dumtaxat se cogitasse, quod illarum tabularum, quas tunc noverat, scriptura contineretur.
Abbreviated transcription (Latin):
sidiũ suumamici sui in iure ap̃eũqui uñs¬
dĩctioĩp̃est exp̃onẽ. ł altĩus desidĩo cc̃dicere.¬
¶Initiũ aũt fecit p̃tor abħis qui intotũ ꝓhibẽ¬
lae. quia modatã hãc ctatẽ p̾tor ratus ẽ ad
ꝓcedendũ inpublicũ quaerate. aut. paulo
maiore fertur neruafilius ⁊ publice de iure.
dit. ꝓhibet apudse postulãt. Necit erat ꝑ¬
mittẽdũ ei postulãe. ꝙ decretũ p̃toĩs exaudĩe
ex audito dec̾top̃toris. quãi ñ obiẽꝑasset p̃e¬
na ut c̃tumax plecteret̃. CAit ptor. sin habe¬
alius sit. quicertis excausis ł ambitiõe adũ¬
sarii ł metupatronĩsi muenit. ¶scdõ loco
edictũ ꝓponitur m eos quiꝑalus nepostul ⁊̃¬
ꝓhibentur. Inquoedicto excepit p̃tor sexũ
icasum. itẽ notaiu̾̃t ꝑsoãs inturpitudine no¬
tabiles sexũ dũfeminas ꝓhibet ꝓaliis po¬
ẽgruentẽ: alienis causis se ummisceãt. neui E¬
rilib officiis sũganitur mulieres. origo uõ
introducta ẽ acapharnia imꝓbissima femi¬

Expanded text:
siderium suum uel amici sui in iure apud eum, qui iurisdictioni praeest, exponere: uel alterius desiderio contradicere.Initium autem fecit praetor ab his, qui in totum prohibenlare, quia moderatam hanc aetatem ratus est ad procedendum in publicum, qua aetate aut paulo maiore fertur Nerua filius et publice de iure rdit prohibet apud se postulare: nec enim erat permittendum ei postulare, qui decretum praetoris exaudire exaudito decreto praetoris, quasi non obtemperasset, poena ut contumax plecteretur.Ait praetor: 'Si non habealius sit, qui certis ex causis uel ambitione aduersarii uel metu patronum non inuenit.Secundo loco edictum proponitur in eos, qui pro aliis ne postulent: in quo edicto excepit praetor sexum et casum, item notauit personas in turpitudine notabiles. sexum: dum feminas prohibet pro aliis pocongruentem alienis causis se immisceant, ne uirilibus officiis fungantur mulieres: origo uero introducta est a Carfania improbissima femi
Abbreviated transcription (Latin):
mere ẽ. alius uenditor alius ẽptor: sic aliud
ẽ prctium. auudmers. ꝙ inꝑrriutatione di¬
scerniñpot. uter uenditor utereptor sit.¬
¶ Est aũt emptioiu̾ris gentiũ. nõ consensuꝑ.¬
agitur. ⁊ int absentes et hipot̾. ⁊ ꝑnuntiũ⁊ ꝑ¬
s inep̃taeẽt. constatñ ẽe subẽditionedistẽ¬
tam s resolui ẽptionem subc̃ditione.

Expanded text:
mere, alius emptor, alius venditor, sic aliud est pretium, aliud merx: quod in permutatione discerni non potest, uter emptor, uter venditor sit. Est autem emptio iuris gentium, et ideo consensu peragitur et inter absentes contrahi potest et set inempta esset, constat non esse sub condicione distractam, sed resolui emptionem
Abbreviated transcription (Latin):
aiores nr̃i orbem
totiꝰ terre occeani
limbo eircũseptũ.
tͥ quadrum statue¬
re: eiusq tres par¬
tes. asiam. europam. et affricam uocaue
ta. ꝑ totã transũsi plagam orientis exten¬
ditur. Hec ab oriente ortu solis. a meridie
ne meotidi lacu & thanai fluuio t̾minat᷑.
to mnitio a paradiso. Paradisus ẽlocus in
orientis partib constitutus: cuiꝰ uocabu¬
lum ex greco in latinum uertitur ortus.
Porro hebraice eden dr̃. qd̃ in nr̃a lingua
delicie int̾pretat᷑: qd̃ utrũq iunctĩi facit
ortũ deliciarũ. Est enim om̃i gru̾e ligni &
pomiferarũ arboꝵ consit᷑: hñs etiam et¬
lignum uite. Non ibi frigus. ñ estus:
ẜppetua aeris temꝑies. E cuiꝰ medio fons
ꝓrumpens totum nemꝰ irrigat: diuidit᷑ꝙ
inquatuor nascencia flumina. his appel

Expanded text:
aiores nostri orbem totius terrae, oceani limbo circum saeptum, triquetrum statuere eiusque tres partes ASIAM EVROPAM ET AFRICAM uocauerta per totam transuersi plagam orientis extenditur. haec one Maeotide lacu et Tanai fluvio terminatur. nitio a Paradiso. Paradisus est locus in orientis partibus constitutus, cuius vocabulum ex Graeco in Latinum vertitur hortus: porro Hebraice Eden dicitur, quod in nostra lingua deliciae interpretatur. Quod utrumque iunctum facit hortum deliciarum; est enim omni genere ligni et pomiferarulignum vitae: non ibi frigus, non aestus, rpetua veris temperies. 3. E cujus medio fons prorumpens totum nemus irrigat, dividiturque in quatuor nascentia flumina, cujus l
Abbreviated transcription (Latin):
ãgeloꝵ p̾sidium arcendis spiritib malis.
suꝑ rumphee flagrantiã ordinatũ ẽ. ut
homines flamie. angelos uͦ malos angli
submoueant: ne cui carni uł sp̃ui trans¬
gressionis. aditus pateat ꝑadisi. India ab
fantis refertã. Terra urdie fauonii sp̃u sa¬
suberrima in annobis metit fruges: u¬
ce hyemis ethesias patit᷑. Ibi st̃ montes au¬
rei. quos adire ꝓpt̾ dracones & griphes. et
immensoꝵ homuinũ monstra impossibile
est. Parthia ab indie finib usq mesopotha¬

Expanded text:
angelorum praesidium arcendis spiritibus malis super romphaeae flagrantiam ordinatum est, ut homines flammae, angelos vero malos angeli boni submoveant, ne cui carni, vel spiritui transgressionis aditus Paradisi pateat. antes Indos. Terra Indiae Favonii spiritu saluberrima in anno bis metit fruges: vice hiemis Etesias patitur. Gignit rei, quos adire propter dracones et gryphes, et immensorum hominum monstra impossibile est. Parthia ab Indiae finibus usque ad Mesopota