comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
incrementa. ł agm̃ ta frugum
iustitiȩ ur̃ae. Haec dupliciter
intelligi potest: iuxta lit terã
& iuxta spiritalẽ intelligentiã:
Om̃ps dĩ qui administrat homini
semen ad seminandũ. si helemosinae
fuerit deditus: ipse p̃stabit ei pa-¬
nẽ admanducandũ ex semine. &
multiplicabit semina eiꝰ in terra:
ut qui seminat . U. modios. colligat
quinquaginta. qui .n ͤ. colligat. cͣ
& multiplicabit augm̃ta frugum
iustitiȩ urãe. idẽ substantiae
urãe. quȩ bene iustitia appellat᷑ :
Aliter. Ds̃qui administrat homitu
semen ad seminandũ. id ÷ substan.¬
tiã temporalẽ unde elemosynã
possit ergare: ipse utiq p̃stabit¬
ei infuturo panẽ ad manducandũ.
a eternã scilicet sacietatẽ. quę
erit uisio p̃sentissimi uultus omni¬
potentis dĩ.Dequo pane dicit dũs
ineugłio. Beatus qͥmanducat
panẽ in regno dĩ & psalmista de
eadem sacietate. daciabor inquit
sedhic multiplicabit substantiam
eiꝰ sicut supa diximus. ut habeat

Expanded text:
incrementa frugum justitiae vestrae. Hoc dupliciter intelligi potest, et juxta litteram et juxta spiritalem intelligentiam. Omnipotens Deus qui administrat homini semen ad seminandum, si eleemosynae fuerit deditus, ipse praestabit ei panem ad manducandum ex semine, et multiplicabit semina ejus in terra, ut qui seminavit quinque modios, colligat quinquaginta; qui decem, colligat centum. Et multiplicabit augmenta frugum justitiae vestrae, id est substantiae vestrae, quae bene justitia appellatur. Aliter: Deus qui administrat homini semen ad seminandum, id est substantiam temporalem unde eleemosynam possit erogare; ipse utique ei praestabit in futuro panem ad manducandum, aeternam scilicet satietatem, quae erit visio praesentissimi vultus omnipotentis Dei. De quo pane dicit Dominus in Evangelio: Beatus qui manducabit panem in regno Dei . Et Psalmista de eadem satietate: Satiabor, inquitsed hic multiplicabit substantiam ejus, sicut supra diximus, ut habeat
Abbreviated transcription (Latin):
uos quib p̃dicamus uiumus iam
cũ illo inspe ꝓuirtutẽ dei quȩ ẽ
in nob̾. uł ꝓpter uos speramꝰ uitam
habere cũ xp̃o Oramus autẽ non
ut nosꝓbati appareamus. sed ut
uos qđ bonũ ÷ faciatis: Nosautem
ut reprobi simus ꝓbus siue ꝓbatꝰ
apparet udex quando inuenit
qđ punuat in subiectis ꝑ qd osten
dat potestatẽ suã Tunc uero uidet᷑
reprob: quando ñ inuenit quid
ui idic&. ubi suã ostendat aucto.¬
ritat̃e & ꝓb& iudiciũ: Acsidicer&:
Non oramus ut in uob aliquid in¬
uenuamꝰ ad piuendũ: sed nosqđ
bonũ ÷ facientes nos reprobi iN¬
uenuam᷑ nihac parte: non inueni¬
entes ubi ostendamus nr̃am potes.¬
tatem Non possumus aliquid ad¬
uersus car ueritat̃ẽ: sed proueri¬
tate: Id̃ non possumus nr̃am po¬
testatẽ ostendere contra hominẽ
ueritatẽ habentẽ: sed ꝓueritate
decertamus: Gaudemus quando
nos infirmi sumus non corpo¬
re sed potestate: quia tunc est
iudex quasi infirmꝰ. dũ suã po¬

Expanded text:
imus jam cum illo in spe per virtutem Dei quae est in nobis, vel propter vos speramus vitam habere cum Christo Oramus autem non ut nos probati appareamus, sed ut vos quod bonum est faciatis, nos autem ut reprobi simus. Probus sive probatus apparet judex, quando invenit quod puniat in subjectis, per quod ostendat suam potestatem. Tunc vero videtur reprobus, quando non invenit quod vindicet, ubi suam ostendat auctoritatem, et probet judicium, ac si diceret: Non oramus ut in vobis aliquid inveniamus ad puniendum, sed vos quod bonum est facientes, nos reprobi inveniamur in hac parte, non invenientes ubi ostendamus nostram potestatem. Non possumus aliquid adversus veritatem, sed pro veritate, id est non possumus nostram potestatem ostendere contra hominem veritatem habentem, sed pro veritate decertamus. Gaudemus quoniam nos infirmi sumus, non corpore, sed potestate, quia tunc est judex quasi infirmus, dum suam po
Abbreviated transcription (Latin):
iactantia elacionus. & hoc pro
xp̃o patior non ꝓaliquo crimi¬
ne: Cũ infirmor. subandis in
corpore : tunc potenssũ suba uđ
inanima. Vnde caro atterit᷑ .
affligitur. & infirmator: Inide
anima roborat᷑ & crescit factꝰ
sum insipienis. subaudis merita
& uirtutes ꝓprias narrando. sed
tamen uos me coegistis ad hoc.
quos ab amore falsoꝵ apłor
entẽ se dicit. sed utiq non est
insipienis: quia uera locutust:
Q lic& ꝓsalute alioꝵ coaetus
suas uirtutes. narraret: tam̃
dehumilitatis gradu ñ cecidit
Ego et ui debui auobis cõmendari:
id÷ laudari ⁊Nihil enĩ mins feci
inp̃dicatione. inuirtute miracit¬
loꝵ: abhis qui supra modũ meũ¬

Expanded text:
jactantia elationis, et hoc pro jactantia elationis, et hoc pro Christo patior, non pro aliquo crimine. Cum enim infirmor, subaudis in corpore, tunc potens sum, subaudis in anima. Unde caro atteritur, affligitur, et infirmatur, inde anima roboratur et crescit. Factus sum insipiens, subaudis mea merita et virtutes proprias narrando, sed tamen vos me coegistis ad hoc, quos ab amore falsorum aposentem se dicit, sed utique non est insipiens, quia vera locutus est: et licet pro salute aliorum coactus suas virtutes narraret, tamen de humilitatis gradu non cecidit. Ego enim debui a vobis commendari, id est laudari: Nihil enim minus fui in praedicatione, in virtute miraculorum, ab his qui sunt supra modum
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑficitur: Uirtus: idẽ ꝑfectio
uirtutũ uimfirmitate cartus.
& labore atq tẽptatione ꝑficit᷑.
si ipsa infirmitas pacient̃ susti¬
nebat᷑. & contra tẽptationẽ con¬
cupiscentiae uirilit̃ puignatur:
Libent̃ igitur głabor minfirmi¬
tatib meis: ut in habit& in me
uirtus xp̃i Postquã cognouit
ꝓdesse sib qđ putabat obesse
responsumq accepit adño quod
ꝑfectio uitȩ omnũq uirtutũ
in infirmitate ꝑficit᷑. Libenter se
dicit głari. id⁊ gaudere & lȩtari
in suis in infirmitatib: id ÷ u
suis passionub quas ꝓrẽpo susti¬
nẽ uirtutũ habere non possumus.
nisi tĩptamenta & oblectamenta
carrus pacient᷑ sustinuerimus:
pugnando tam̃ contra uitia cer.¬
temus cũ apło ut in nobis habit&
cũ illo coronem᷑ incelesti regno.
Ppter qđ subaudis ut in habitet in
me uirtus xp̃i: placeo mͥ ininfir¬
mitatib meis non in prosperita:
otio. Inꝑsecutionib non insalir¬
tationuib In angustus: non in

Expanded text:
perficitur. Virtus, id est perfectio virtutum, in infirmitate carnis et labore atque tentatione perficitur, si ipsa infirmitas patienter sustinetur, et contra tentationem concupiscentiae viriliter pugnatur. Libenter igitur gloriabor in infirmitatibus meis, ut inhabitet in me virtus Christi. Postquam cognovit prodesse siresponsumque accepit a Domino quod perfectio vitae omniumque virtutum in infirmitate perficitur, libenter se dicit gloriari, id est gaudere et laetari in suis infirmitatibus, id est in suis passionibus quas pro Christo sustinem virtutum habere non possumus, nisi tentamenta et oblectamenta carnis patienter sustinuerimus, pugnando tamen contra vitia certemus cum Apostolo, ut in nobis habitetpariterque cum illo coronemur in coelesti regno. Propter quod, subaudis ut inhabitet in me virtus Christi, placeo mihi in infirmitatibus meis, non in prosperitateotio, sed in persecutionibus, non in salutationibus, sed in angustiis, non in
Abbreviated transcription (Latin):
aedificauit damascus eliezer seruus
abrahȩ & interp̃tat᷑ damascus:
sanguinẽ bibenis: Qđbene con¬
uenit illi loco: quia ibi effusus :
sanguis abel. Illi autẽ quȩ hic di.¬
cunt᷑ deapło in exordio fidei eius
facta sunt : quando cecatus ad rĩo
initinere ꝑductus ÷ damascũ. ubi
iudȩoꝵ: & coepit publice p̾dicare
succensi s̃ zelo. & querebant occasio¬
nẽ quomodo eũ ꝑderent. Sed dũ
ꝑst minime hoc auderent agere.
adierunt p̃positũ ciuitatis super
hac re: quatinus illius auxilio &
ꝑmisu ualerent illũ occidere. Iui
uolens placere iudeis. & streniuis in
offitio sibi credito apparere : p̃cepit
custodiri undiq ciuitatẽ. ne ullo.
modo uiuus effugere potuissec
Seddĩ auxilio ꝓcurante: esfugit eo
modo quo sequentia manifestant :
Q ꝑfenestrã inquit in sporta demissus
sũ ꝑmurũ & sic effugi manus eius

Expanded text:
aedificavit Damascus Eliezer, servus aedificavit Damascus Eliezer, servus Abrahae, et interpretatur Damascus sanguinem bibens, quod bene convenit illi loco, quia ibi effusus est sanguis Abel. Illa autem quae hic dicuntur de Apostolo, in exordio fidei ejus facta sunt, quando caecatus a Domino in itinere productus est Damascum, ubi Judaeorum et coepit publice praedicare succensi sunt zelo, et quaerebant occasionem quomodo cum perderent; sed dum per se minime hoc auderent agere, adierunt praepositum civitatis super hac re: quatenus illius auxilio et permisso valerent illum occidere. Qui volens placere Judaeis, et strenuus in officio sibi credito apparere, praecepit custodiri undique civitatem ne ullo modo vivus effugere potuisset: sed Dei auxilio procurante effugit eo modo quo sequentia manifestant. Et per fenestram, inquit, in sporta dimissus sum per murum, et sic effugi manus e
Abbreviated transcription (Latin):
suis ipse ꝓficiat aut indigeat: sed¬
dũ suã nob̵ magnitudinẽ narrat.
nrãm adie imperitiã subleuat. Iusti
itaq cũ uirtutes suas p̃dicant rep̃¬
hen sibiles non sunt: quia dũ uitam
suã quȩr̃ alioꝵ animas ad uitam
querunt. Dequib tam̃ sciendũ ÷¬
qc scĩ nũꝗ bona sua detegunt nisi
eos aut ꝓximoꝵ utilitas aut certe
nimia necessitas cogat: sicut nunc
apłm coegit: Unde ipse dix̃. Si
głari oport&: & reuera oportebat
rẽ pȩne increcdibilẽ qđ indȩi in¬
nihilq ei nocuerint. dm̃ testẽ i¬
uocat : ut facilius credatur: Ideo
talia cõmemorat. ut ostendat qͣn¬
ta distantia ⁊ int̾ ueros apłos qui
tanta ꝓdĩ amore sustinebant
querentes salutẽ auditoꝵ. &psendo¬
apłos qui a uditores suos expolia¬
bant: non querentes salutẽ illoꝵ
Dasmaci p̃pofitus gentis areche ragis
custodiebat ciuitat̃e damascenoꝵ
ut me cõprebender&: Damascus
ciuitas ÷ metropolis syriȩ quam

Expanded text:
suis ipse suis ipse dum suam nobis magnitudinem narrat, nostram ad se imperitiam sublevat. Justi itaque cum virtutes suas praedicant, reprehensibiles non sunt, quia dum vitam suam referunt, aliorum animas ad vitam quaerunt. De quibus tamen sciendum est, quia nunquam bona sua detegunt, nisi eos aut proximorum utilitas, aut certe nimia necessitas cogat, sicut tunc Apostolum coegit, unde ipse dixit: Si gloriari oportet, et revera oportebat. rem pene incredibilem quod Judaei innihilque ei nocuerint, Deum testem invocat, ut facilius credatur. Ideoque talia commemorat, ut ostendat quanta distantia est inter veros apostolos qui tanta pro Dei amore sustinebant, quaerentes salutem auditorum, et pseudoapostolos qui auditores suos exspoliabant, non quaerentes Damasci praepositus gentis Aretae regis custodiebat civitatem Damascenorum ut me comprehenderet. Damascus civitas est metropolis Syriae, quam
Abbreviated transcription (Latin):
quã nesciebã diligentissime iN¬
Sireddidi retribuentib m mala:
id ÷ non reddidi. Apłs quoq isto in
loco multiplicit̃. Quib responden.¬
dũ est: qđ ꝑfecti dũ uirtutes ꝓprias
p̃dicant. & se apud homines laudant:
non id circo faciunt ut ipsi apud
homiies sua ostensione aliquid
ꝓficiant. sed ut eos quib: p̃dicant
exemplo suo ad uitã trahant. In
hoc quoq onñpotentis dĩ sunt
imitatores: q laudes suas hominib:
loquunt᷑ quatinus ab homirubus
cognoscant᷑. Nam dĩ qui nos ꝓhib&
ꝑscripturã dicens. Laud& te alierꝰ
&noni ostuũ: ipse ꝑscripturas
sacras laudes suas loquit᷑ diceris
ds̃ & post me non erit: Quare ergo
uirtutes suas & mirabilia ipse tace.¬
ret nequaꝗ eum ullus cognoscen& :
Sinullus cũ cognoscer&. nullus ama¬
n&: dinullus amaret. nullus ad
uitã redir& VUnde ꝑpsalmistam
de eodicitur. Uirtutẽ oꝑum suoꝵ
annuntiabit popło suo: ut d& illis
bereditatẽ gentiuĩ. Uirtutes ergo
suas annuntiabit: non ut laudib

Expanded text:
bam diligentissime inSi reddidi retribuentibus mihi mala , id est non reddidi. Apostolus quoque isto in loco multipliciter. Quibus respondendum est, quod perfecti dum virtutes proprias praedicant, et se apud homines laudant, non idcirco hoc faciunt ut ipsi apud homines sua ostensione aliquid proficiant, sed ut eos quibus praedicant exemplo suo ad vitam trahant. In hoc quoque omnipotentis Dei sunt imitatores, qui laudes suas hominibus loquitur, quatenus ab hominibus agnoscatur. Nam Deus qui nos prohibet per Scripturam dicens: Laudet te alienus et non os tuum: ipse per Scripturas sacras laudes suas loquitur, dicensDeus, et post me non erit , quare ergo virtutes suas et miracula ipse taceret, nequaquam eum ullus cognosceret. nullus agnosceret, nullus amaret; si nullus amaret, nullus ad vitam rediret. Unde et per Psalmistam de eo dicitur: Virtutem operum suorum annuntiabit populo suo, ut det illis haereditatem gentium . Virtutes ergo suas annuntiant, non ut laudibus
Abbreviated transcription (Latin):
.positio ꝓalia p̃positione . acci¬
ergo quomodo multis locuti.¬
onib: multisq qualitatib locu¬
tus sit dis̃ pater patrib ueteris
testamenti: multis locutionib
multisq qualitatib locutus ẽ
eis quia non semꝑ uni formiter
secreta sua eis reuelauit. Aliquan.¬
eis ut labrahȩ cui dixit. Sođm
hoctẽpus uennã. eritq sare
filius. Moysi quoq p̃cepta lega-¬
lia dando. non occides nor ad¬
Loth quoq desodomis eũ educen
do. alusq quã pluribus . Aliqͥn.¬
do uero obscure aꝑenigmata
ut moꝯsi cuidix̃. Egosum qͥsũ:
Het dices filuis isrł: qui t̃: misit
me ad uos: Aliquando n habitu
militis ut iosuae: Aliquando
incorde : ut dauid qͥ dicebat:.
genus ꝓphetiae.ẽ: Nouissime
autẽ idt̃ infine tẽporum.
locutus ÷ nobis apłis suis cȩterisq
credentibus ꝑfiliũ suũ: &ẽ sensus
Patrib nr̃is ut pote seruis locutꝰ

Expanded text:
aepositio pro alia praepositione per acciergo, quomodo multis locutionibus, multisque qualitatibus locutus sit Deus Pater patribus Veteris Testamenti, multis vero locutionibus, multisque qualitatibus locutus est eis, quia non semper uniformiter secreta sua eis revelavit. Aliquaneis ut Abrahae cui dixit: Secundum hoc tempus veniam, eritque Sarae filius ; Moysi quoque praecepta legalia dando, Non occides, non adLoth quoque de Sodomis eum do, aliisque quam plurimis. Aliquando vero obscure, et per aenigmata, ut Moysi, cui dixit: Ego sum qui sum: Haec dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos; aliquando in habitu militis, ut Josue; aliquando in corde, ut David, qui digenus prophetiae est: Novissime autem, id est in fine temporum locutus est nobis apostolis suis, caeterisque credentibus per Filium suum, et est sensus: Patribus nostris, utpote servis, locutus
Abbreviated transcription (Latin):
cunt᷑ supra modũ meũ esse mag.¬
ni apłi Tamen simhil sum idẽ¬
& qua uissim nihil cõparatiorie
illoꝵ: signa tamen apłatus mei
tani & infirmos curau: Quid
ens anobis: donãte idt̃ indulge¬
te mͥ hanc muriã. simiuriam
diceida.E yronicos loquitur
Re enim uera iniuria non erat.
sed consideratio. ¶Ecce terciohoc
paratussũ uenire aduos: Queri
potest cũ non legamus illũ uenisse
adeos nisi tantũ modo unauice
quando moratus ÷ apud eos anno
uno & dimidio. neq postea quã
abeis discessit sicut ipse: imprr¬
ori epła dicit. qr tes tor dm̃ non
ueru choritum postꝗ auobis re.¬
cessi. parceris tobis idt̃ ne uobis
honeri essem: quare mͦ dicat se
tertio uenire Sciendũ ÷ quia ꝑ
presentiã carnis una uice tantũ.¬
modo uenut. quando eis p̃dicauit:

Expanded text:
supra modum meum esse magni apostoli. Tametsi nihil sum, id est quamvis nihil sim comparatione illorum, signa tamen apostolatus vi, et infirmos curavi Quid ens a vobis. Donate, id est indulgete mihi hanc injuriam, si injuria dicenda est. Ironice loquitur. Re enim vera injuria non erat, sed consideratio. Ecce tertio hoc paratus sum venire ad vos. Quaeri potest: Cum non legamus illum venisse ad eos nisi tantummodo una vice, quando moratus est apud eos anno uno et dimidio, neque posteaquam ab eis discessit, sicut ipse in priori epistola dicit, quia, testor Deum, non veni Corinthum postquam a vobis recessi, parcens vobis, id est ne vobis oneri essem, quare modo dicat se tertio venire? Sciendum est quia per praesentiam carnis una vice tantummodo venit, quando eis praedicavit:
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet requiẽ: Ad quã raptum
sedicit apłs eo mͦ quo ad tercium
caelũ. Audiuit archana uerba:
id ÷ occulta secreta. atq ineffa¬
bilia quȩ non lic& homit u loqͥ
Inter spũa les ipsos uiros cȩlestem
uitã ducentes. sunt utiq alii
aluis capaciores atq meliores: in
tantũ ut ad ea ꝑuenerint quȩ
non lic& homir uloqui Detalib
erat apłs. qui audiuit in para¬
.ba quȩ non lic& homitu loqui
id ÷ aut ille qui audiuit ñ potest
ea aliis narrare ꝓpt̃ ineffabili¬
tatẽ illoꝵ: aut non ꝑmittitur
ei Autsi tante dignitatis ÷ ut
ꝑmittat᷑ ei loqui & possit alus
Narrare : illis qͥaudiunt ñ licet
ea loqui. quia nonualent ea ca-¬
pere obmagnitudiniẽ mysteri¬
oꝵ: Pro euis modi subaudi suisio¬
.Nib dĩ manifestissimis głabor
lactabor gaudebo & exultabo:
priͦme autẽ id÷ ꝓmea extollear¬
tia & laude. uł ꝓmieis meritis
nuhil głabor quia gr̃a dĩ sũ idqd
sũ. Nlisiminfirmitatib meis Ine¬

Expanded text:
requiem, ad quam raptum se dicit Apostolus eo modo quo ad tertium coelum, audivit arcana verba, id est occulta, secreta atque ineffabilia, quae non licet homini loqui. Inter ipsos spiritales viros coelestem vitam ducentes, sunt utique alii aliis capaciores, atque meliores in tantum ut ad ea pervenerint quae non licet eis aliis loqui. De talibus erat Apostolus, qui audivit in paraba, quae non licet homini loqui, id est, aut ille qui audivit non potest ea aliis narrare propter ineffabilitatem illorum, aut non permittitur ei, aut si tantae dignitatis est ut permittatur ei loqui, et possit aliis narrare, illis qui audiunt non licet ea loqui, quia non valent ea capere ob magnitudinem mysteriorum. Pro hujusmodi, subaudis visionibus Dei manifestissimis, gloriabor, laetabor, gaudebo et exsultabo, pro me autem, id est pro mea extollentia et laude vel pro meis meritis, nihil gloriabor, quia gratia Dei sum id quod sum, nisi in infirmitatibus meis. In
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a punure ꝑme qui in uob̾ non :
im potenis inmiraculis & uirtutib
faciendis: Utiq potest. nã si cruci¬
fixus ÷ xp̃s ex infirmitate carnis.
sed uiuit exuirtate dĩ. ides ⁊
indiuinitate sua manenis in passibilis.

Expanded text:
vestra punire per me, qui in vobis non est vestra punire per me, qui in vobis non est impotens miraculis et virtutibus faciendis? Utique potest. Nam etsi crucifixus est Christus ex infirmitate, carnis, sed vivit ex virtute Dei, id est in divin
Abbreviated transcription (Latin):
loqui quasi non simplicit̃ aganiꝰ
erga uos & idenro nos excusemus:
non loquimͣ idõ talia ut nos
excusemus quia simplicit̃ ince¬
.dimus: Aliter: Olim putatis
Apreterito tepore cognoscitis conuer¬
sationẽ nr̃am & p̃dicationẽ. & idõ ñ
inchigemus ut nos ex cusemus. Corã
quero: quia simplicit̃ incedo erga
uos Omĩa autẽ subaudis incõmoda
sustinemus ꝓpt̃ uos: Ne iterũ cum
uenero humiliet me deus apud uos:
id ÷ affligat inieiunus & fletibus
ꝓpt̃ ur̃am incorreptionẽ. Apłs non
habebat peccata ꝓpria quȩ defle¬
tercio ueruo aduos: primũ ꝑmem&¬
trib aduentibus : dicut in lege
isti aut tercio aduentu illius cor¬
.recti & emendati ac laudati sunt.
Aut simcorrepti manserunt acrius
reprehensi ab apło uindictã ꝑceper̃.
An experimentũ queritis eiꝰ qͥ in me
.tens ÷ in uobis: Acsidicer&. Num¬
quid queritis ꝓbationẽ xp̃i qui
inme loquit᷑. utrũ ualeat peccata

Expanded text:
loqui, quasi non simpliciter agamus loqui, quasi non simpliciter agamus erga vos et idcirco nos excusemus? Non loquimur ideo talia ut nos excusemus quia simpliciter incedimus. Aliter: Olim putatis A praeterito tempore cognoscitis conversationem nostram et praedicationem, et ideo non indigemus ut nos excusemus. Coram onorem quaero, quia simpliciter incedo erga vos. Omnia autem, subaudis incommoda, sustinemus propter vos. Ne iterum cum venero, humiliet me Deus apud vos, id est affligat in jejuniis et fletibus propter vestram incorrectionem. Apostolus non habebat peccata tertio venio ad vos, primum per memesuis adventibus. Sicut in lege isti aut tertio adventu illius correcti et emendati laudati sunt: aut si incorrecti manserunt, acrius reprehensi ab Apostolo, vindictam perceperunt. An experimentum quaeritis ejus qui in me tens est in vobis? ac si diceret: Nunquid quaeritis probationem Christi qui in me loquitur utrum valeat peccata
Abbreviated transcription (Latin):
ergo grauis uͭobis: id ÷ nihil accipiã
auobis: Non quero ur̃a seduos id
.ẽ. uram salutẽ Ego libentissime
impendam subaudis uobis omnia
quȩ mea sunt inp̃dicatioue iN
miraculis: & suꝑ inpetidar. id ÷
morti me tradam panimabus
ur̃is. licet uos plus diligenis minꝰ
diligar subaudis a uobis. Sed
esto. ego uos non grauaui: Esto
&ponitur pro & si Isto autẽ in
loco hunc obtin& sensũ. Sed
esto. id÷ & siminus diligor a uob̾.
ego tamen uos ñ grauaui maliquo
Sed cũ essem astutus dolouos coepi
Iricrepatiue atq interrogatiue
.ẽ. legeridũ: Cũ essem inquit calli¬
dus & ingeniosus dolo & fraude
uos coepiad fidẽ xp̃i: Non. Sed
ꝑp̃dicationẽ uerã & uirtutẽ mira.¬
culoꝵ ad dupxi uos ad fidem coope.¬
rante xp̃o: Olimputatis qđ excuse.¬
mus nos apud uos: subaudis nori
facimus : q̾ non ⁊ necesse Hoc
duplicit᷑ intelligi potest. Num¬
quid a preterito tẽpore dubitatis
de nobis arbitrantes nos ideo talia

Expanded text:
ero gravis vobis, id est nihil accipiam a vobis. Non quaero vestra, sed vos, id est vestram salutem. Ego libentissime impendam, subaudis vobis omnia quae mea sunt in praedicatione, in miraculis, et superimpendar, id est morti me tradam pro animabus vestris, licet plus vos diligens minus diligar, subaudis a vobis. Sed esto. Ego vos non gravavi. Esto tis, et ponitur pro si: isto autem in loco hunc obtinet sensum: Sed esto, id est si minus diligar a vobis, ego tamen vos non gravavi in aliquo. Sed cum essem, inquit, astutus, dolo vos cepi? Increpative atque interrogative est legendum: Cum essem, inquit, callidus et ingeniosus, dolo et fraude vos cepi ad fidem Christi? Non, sed per praedicationem veram et virtutem miraculorum adduxi vos ad fidem cooperante Christo. Olim putatis quod excusemus nos apud vos, subaudis non facimus, quia non est necesse: Hoc dupliciter intelligi potest. Nunquid a praeterito tempore dubitatis de nobis, arbitrantes nos ideo talia
Abbreviated transcription (Latin):
plerut̃ habebat intellectualem
uisionẽ. lic& aliquid inde haber&
Vnde appai&e qr non in omtub
hominub ibget. Intelligebat sig¬
nũ esse qđ udebat. idhaber asex
m̃tis officio: id̾ex intellectuali
uisione: &i quia requirebat quid
sigruficar& etiam ipsam inquisiti¬
onẽ utiq mentis intellectus age.¬
bat: Quonon cõpto danihel acessit.
& quia intellectualẽ uisior aeoi
habebat spũ ꝓphȩtico mente illos¬
trata: ꝑturbato regi qđ illo sig¬
.No ꝓtenderet᷑ aperuit ipse p̾oti¬
us ꝓpħa ꝑhoc genus qđ mentis :
ꝓpriũ potuit intelligere ac di¬
cere quid sigauficar& : quã ille
qui signtũ factũ corporalit̃ uiderat
& enisimaginẽ in spũ cogitando
cernebat nec aliquid intellectu
igitur cȩli non ab surde possunt
intelligi tria genera uisionũ de-
quib Nactenus locuti sumus.
ita tam̃ ut ꝑ primã uisionẽ intel¬
ligamus quicquid intra ambitũ
siderei caeli continet᷑ pariter cũ

Expanded text:
pleniter habebat intellectualem pleniter habebat intellectualem visionem, licet aliquid inde haberet. Unde apparet quia non in omnibus hominibus viget. Intelligebat signum esse quod videbat, id habens ex mentis officio, id est ex intellectuali visione: et quia requirebat quid significaret, etiam ipsam inquisitionem utique mentis intellectus agebat. Quo non comperto, Daniel accessit: et quia intellectualem visionem habebat, spiritu prophetico mente illustrata, perturbato regi quid illo signo portenderetur aperuit. Ipse potius propheta per hoc genus quod mentis est proprium, potuit intelligere ac dicere quid significaret, quam ille qui in signum factum corporaliter viderat, et ejus imaginem in spiritu cogitando cernebat, nec aliquid intellectu igitur coeli non absurde possunt intelligi tria genera visionum, de quibus hactenus locuti sumus ita tamen ut per primam visionem intelligamus quidquid infra ambitum siderei coeli continetur pariter cum
Abbreviated transcription (Latin):
corporali¶ Madig& nec spũali. Intel¬
lectu nãq nec corpus uidemus nec
imaginẽ corporis: ꝑhanc quippe
uidecur iustitia. karitas ipse deus :
ipsa mens hominusquȩ nullũ corpꝰ
hab& nullã soliditatẽ corporis. Iua¬
ꝓpẽ ista uisio intellectualis tratis.¬
cendit & precellit illas duas p̃missas:
corporalẽ scilicet ac spũalem. Quod
ꝓbare possumus ex uolumine darui¬
helisꝓpħȩ ubi legimꝰ quia cũ bal-¬
tasar aepularet᷑ &po tabat opipare
siue splendide ir auasis tẽplidau
quȩ portauerat Nabuchodonosor
auus eiꝰ debierłm: uidit articulos
manus scribentis inpariete aulȩ
regiae. Vidit corporali uisionie.
continuoq ꝑcorporis sensũ inago
rei corporalit̃ facte spĩ eiꝰ inp̃ssa ÷:¬
atq: dũ ad alia seuerter& licet cor¬
poralit̃ illa ñcerner& spũali uisio¬
tie & memoria uidebat. Videbat
inispũ id ÷ inanima. & non intelli.¬
gebat quid significar& quia non

Expanded text:
corporali indiget, nec spiritali. Intelcorporali indiget, nec spiritali. Intellectu namque nec corpus videmus, nec imaginem corporis. Per hunc quippe videtur justitia, charitas, ipse Deus, ipsa mens hominis, quae nullum habet corpus, nullam soliditatem corporis. Quapropter ista visio intellectualis transcendit et praecedit illas duas praemissas, corporalem scilicet ac spiritalem. Quod probare possumus ex volumine Danielis prophetae, ubi legimus, quia cum Balthasar epularetur et potaret opipare sive splendide in vasis templi Domini quae asportaverat Nabuchodonosor avus ejus de Jerusalem, vidit articulos manus scribentis in pariete aulae regiae. Vidit corporali visione, continuoque per corporis sensum imago rei corporaliter factae, spiritui ejus impressa est: atque ad alia dum se verteret, licet corporaliter illa non cernerne et memoria videret, videbat in spiritu, id est in anima, et non intelligebat quid significaret: quia non
Abbreviated transcription (Latin):
liter sp̃s informant᷑. Vnde & pecora
p̃sepia recognoscunt: & aues adindos
suos reuolant. Nisi enĩ partẽ spũałẜ
solũ modo inanima nequaꝗ rece¬
dentes aues anidis recordarentur
illoꝵ: neq animalia recognosceren
p̃sepia: Est & tercia uisio intellectu¬
alis quȩ nibil÷ aliud nisi rationia¬
bilitas & excellentia animȩ ꝑquã
ea quȩcorporalit̃ uidemus
& imaginalit̃ in memoria retinemꝰ.
intellectu discer nnꝰ. Intellectu
igitur discernnnus qđ illud sit
corpus. illa similitudo corporis:
& plerũq quid significet: hanc
iastellectualẽ uisionẽ nullaterius
pencora aut uolatilia haberat.
quia nec se ipia intelligunt. nec
illa quȩ oculis cerraunt. Postremo
corporalis uisio sine spũali esse.
non potest quȩ fit in anima solũ¬
modo: d p̃ualis uero sine corporali
esse potest : unde absentes homines
recordamꝰ & intenebris ea quȩ
uidemus imaginalit̃ cerrumꝰ insuꝑ
& somtua. Intellestualis nẽpe. niet

Expanded text:
liter spiritus informantur. Unde et pecora liter spiritus informantur. Unde et pecora praesepia recognoscunt, et aves ad nidos suos revolant. Nisi enim partem spiritalsolummodo in anima, nequaquam recedentes aves a nidis suis recordarentur illorum: neque animalia recognoscerent praesepia. Est et tertia visio intellectualis, quae nihil est aliud nisi rationabilitas et excellentia animae, per quam ea quae corporaliter videmus et imaginaliter in memoria retinemus, intellectu discernimus. Intellectu igitur discernimus quod illud sit corpus, illud similitudo corporis, et plerumque quid significet. Hanc intellectualem visionem nullatenus pecora aut volatilia habent: quia nec seipsa intelligunt, nec illa quae oculis cernunt. Postremo corporalis visio sine spiritali esse non potest, quae eti n anima solummodo. Spiritalis vero sine corporali esse potest, unde absentes homines recordamur, et in tenebris ea quae videmus imaginaliter cernimus, insuper et somnia: intellectualis nempe nec
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sidendo omĩa sustineat. sustinen¬
do cutũd&: circũ dando impleat.
Sod̾m illius intellectũ: adistudt̃ciũ
beatũ augustinũ adhuc necesse :
ad altiora conscendere & profundi¬
ora scrutari. qui nelucidandis
questionib: om̃s doctores post
apłos p̃celliit. Quia ergo apłs non
humanas neq angelica suisiones
dicit se enarrare : altius ista inqͥ¬
renda sunt. Tria igit᷑ genera ene
uisionũ manifestil ÷ Estuisio corpo.¬
ris go quȩ corporeis
oculis fit: qua uidemus celũ at̾ram.
atq omĩa uisibilia & corportas
c est uisio spirit᷑alis qua ea quȩ
uidemus uł aucdimus p̃senti memo¬
riae recondimus & ea que audi¬
umius uł uidimus in p̃certo modo
quasi p̃sentia cerramnꝰ & cũ alicubi
sint a nobis seposita ea quȩ uidimus
corporaliter: nunc absentes quasi
p̃sentia cerrumus Uerbi gr̃a dum
modo ꝑp̃sentiã corporis romae. &
cerrio ita cartaginẽ quã dudũ uidi
quasi in p̃sentia mea sit posita cũ
geriera uisionũ cõmunua sunt.

Expanded text:
sidendo omnia sustineat, sustinendo circumdet, circumdando impleat. Secundum illius intellectum ad istud tertium beatum Augustinum adhuc necesse est ad altiora conscendere, et profundiora scrutari, qui in elucidandis quaestionibus omnes doctores post Apostolos praecellit. Quia ergo Apostolus non humanas, neque angelicas visiones dicit se enarrare, altius ista inquirenda sunt. Tria igitur genera esse visionum manifestum est. Est visio corporalis quae corporeis oculis fit, qua videmus coelum et terram atque omnia visibilia et corporea. Et est visio spiritalis, qua ea quae videmus et audimus in praesenti, memoria recondimus: et ea quae audivimus vel vidimus in praeterito, modo quasi praesentia cernimus. Et cum alicubi sint a nobis posita ea quae vidimus corporaliter, nunc absentes quasi praesentia cernimus; verbi gratia: Sum modo per praesentiam corporis Romae, et cerno ita Carthaginem quam dudum vidi quasi in praesentia mea sit posita, cum  genera visionum communia sunt n
Abbreviated transcription (Latin):
tii pore siue eotra corpus nescio ds̃
scit : quã raptus ÷ in paradssum.
& audiuit archana uerba quȩ
non lic& homini loqui Bis raptũ
sedicit apłs:. Primũ ad tercium
ceelũ. post ea in para disĩ. non
inillũ paradysũ terrenũ ubi quon¬
sed incael estẽ .: Nam paradysus

Expanded text:
nescio, scit, quoniam raptus est in paradisum, et audivit arcana verba quae non licet homini loqui. Bis raptum se dicit Apostolus: primum ad tertium coelum, postea in paradisum, non in illum paradisum terrenum, ubi quonsed in coelest
Abbreviated transcription (Latin):
memoriae recondimus. & intene.¬
bris ea quȩ uidemus imaginalit̃
cernimus: in suꝑ & somt ua & ꝑdifr¬
tia. & hominies quos dũ udimus.
sic spũali uisione uidemꝰ in anima.
quasi p̃sentes sint nobis. Iste due
uisiones cõmunies sunt Nobis
cũ peccorib & uolatilib quȩ &
corpore uident & loca ꝓpria re¬
cognoscunt: sicut pecom agnos¬
cunt p̃sepia sua & auesad rudos
suos redeunt: qđ recordantur
illoꝵ: Est a t̃cia insio intellectu¬
alis. quã nullaterus l l¬
habent percora & uolatilia tusi
angłi & homines ratione utentes

Expanded text:
tenebris ea quae vidimus imaginaliter cernimus: insuper et somnia et aedificia et homines quos dudum vidimus, sic spiritali visione videmus in anima quasi praesentes sint nobis. Istae duae visiones communes sunt nobis cum pecoribus et volatilibus, quae et corpora vident et loca propria recognoscunt. Sic pecora agnoscunt praesepia sua et aves ad nidos suos redeunt quia recordantur illorum. Est et tertia visio intellectualis, quam nullatenus habent pecora et volatilia, sed angeli et h
Abbreviated transcription (Latin):
gentes: Fortassis &iam dicerenit .
Quid ÷ qđ paulus dortor gentium
p̃fert se apłis nr̃is petro & iacobo:¬
Scribat sius gentib ñ indigemus
abunde possunt docere. Quo fac¬
to osteridit se non ignorare illoꝵ
suꝑbiã. parit̃q suã Exhibuit humi
nis nomen suũ in epła sua preter¬
misit Uł certe dicunt quidã qđ¬

Expanded text:
gentes. Fortassis etiam dicerent: gentes. Fortassis etiam dicerent: Quid est quod Paulus doctor gentium praefert se apostolis nostris Petro Scribat suis gentibus, non indigemus abunde possunt docere. Quo facto ostendit se non igsuperbiam pariterque suam exhibuit humilnis nomen suum in epistola sua praetermisit. Vel certe dicunt quidam, q
Abbreviated transcription (Latin):
tur apłs paulus morẽ suũ it
hac epła non seruauerit uidelic&
ut uł uocabulũ nominis sui. uł
ordinus describen& dignitatem:
haec igitur causa extitit quod
nomine suo eam ñ titulauit qi
udȩis scribebat suis fr̃ib qͥb
odiosus erat eo qđ circũcisionẽ
& sabbatũ. & sacrifitia cȩteraq
quȩ elex p̃cepit obseruar ida
ipse docer& non debere carnalit̃
obseruari post dñi passionẽ. Nam
illi qui credider̃ iudei contende:
scđm legis preceptũ: Qua ꝓpter
si posuissa nom̃ suũ apłs mexordio
huius epłȩ. poterat euet ure ut
eiꝰ a enuli nom̃ illius inprima
fronte legentes: dedignarent᷑ eã
reciꝑe. n̾cq utilitas lectiorus
p̃cicular& epłam ad eos directam
uocansse apłm uideret᷑ illisfortasst
qđ se uell& p̃ferre apło petro qui
princeps illoꝵ erat ad tio ordina¬
tus & sicut idẽ egregius p̃dicator
alio ini loco dicit quioꝑatus est
in quiets petro inapłatum circum.¬
cisiorus: oꝑatus ⁊ & mihi inter

Expanded text:
em suum in hac epistola non servaverit: videlicet ut vel vocabulum nominis sui, vel ordinis describeret dignitatem. Haec igitur causa exstitit, quod eam nomine suo non titulavit? quia Judaeis scribebat suis fratribus, quibus odiosus erat, eo quod circumcisionem, et sabbatum, et sacrificia caetera, quae lex praecepit observanda, ipse doceret non debere carnaliter observari post dominicam passionem. Nam illi qui crediderant Judaei, contendebasecundum legis praeceptum. Quapropter si posuisset nomen suum Apostolus in exordio hujus Epistolae, poterat evenire ut ejus aemuli nomen illius in prima fronte legentes dedignarentur eam recipere, sicque utilitas lectionis praetitularet epistolam ad eos directam, vocans se apostolum, videretur illis fortasse, quod se vellet praeferre apostolo Petro, qui princeps illorum erat a Domino ordinatus, sicut idem egregius praedicator alio in loco dicit: Qui operatus est inquiens Petro in apostolatum circumcisionis, operatus est et mihi inter
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlũ usq adillud. tẽpiis quo ita con¬
Unde liquido appar&: quia magna
necessitas cõpulit illũ pate facei&e.
qđ ꝑtot annos mintimo cordis
archano celauerit: Igitur de his¬
uerbis apłi diuersi dinersi sentiunt
sanȩ prudentiae : primũ cȩlum
dicit isto in loco appellatũ essẽ.
aeriũ. a quo & aues caeli uocantur.
scđm sideriũ ubi continent᷑ xii
signa. ceteraq astra pret̃ septem
planetas & qđ firmamentũ appel:¬
.latur. terciũ intelligit spũale siue
mentale. ubi angłi & animȩ scõꝵ
incontẽplatione dĩ sunt posite. con¬

Expanded text:
coelum usque ad istud tempus quo ista conunde liquido apparet, quia magna necessitas compulit illum patefacere quod per tot annos in intimo cordis arcano celaverat. Igitur de hisApostoli, diversi diversa sentiunt, sanae prudentiae, primum coelum dicit isto in loco appellatum esse aerium, a quo aves coeli vocantur: secundum sidereum, ubi continentur duodecim signa caeteraque astra, praeter septem planetas, quod et firmamentum appellatur: tertium intelligit spirituale sive mentale, ubi angeli et animae sanctorum in contemplatione Dei sunt positae, con
Abbreviated transcription (Latin):
Ad iuuantes autẽ uos nr̃a p̃dicatione
ortamur uos : ne inia cuum
grãm dei recipiatis. Exhortatio
species est doctrinȩ: dũ quilibet
uerbo aut exẽplo consolatior ĩe
p̃stat̾ alicui Uerbi gratia: Uid et
aliquis ur̃m frẽm suum in merore
& tristitia positum ꝓpter amissio
ppt̃ pacientiã suã omĩa recipere
induplũ : ista talis consolatio &
admorutio exhortatio ⁊ dicenida
Uid& tiam aliquẽ contristari &
dolere ꝓptes amissum lumer
oculoꝵ: dũ ei reducit ad p̃sentiã
beatũ tobiam & consolationẽ ei
ex hoc aliquã p̃stat: exhortatio
est. Dum uid& &iam alium dolore
nimio constringi ꝓpter peccata
sua & perie indesperatione lapsũ.
siei uerbo aut exemplo consosatio.¬
nẽ preb&. necdesper& deuerna¬

Expanded text:
uvantes autem vos nostra praedicatione ortamur vos ne in vacuum gratiam Dei recipiatis. Exhortatio species est doctrinae, dum quilibet verbo aut exemplo consolationem praestat alicui; verbi gratia: videt aliquis nostrum fratrem suum in moerore et tristitia positum propter amissionpropter patientiam suam omnia recipere in duplum: ista talis consolatio et admonitio, exhortatio est dicenda. Videt etiam aliquem contristari et dolere propter amissum lumen oculorum, dum ei reducit ad memoriam beatum Tobiam, et consolationem ei ex hoc aliquam praestat, exhortatio est. Dum videt etiam alium dolore nimio constringi propter peccata sua, et pene in desperationem lapsum, si verbo aut exemplo consolationem praeb
Abbreviated transcription (Latin):
sitatẽ supra clictã qua cõpellor
In hoc possum głari: quia enasi ma¬
Nus ꝑsẽquentiũ. Iame non
expedit id ⁊̃ non ÷ mihi necesse
ut glorier. quia non elegi suꝑbũ:
audis dequib potero głari: Uisio.¬
Nos ac reuelationes disidicit qđ
uum ÷ quas ei osterdit dr̃is :
Nut ic insequentib dicturus ÷
qđ sit eleuatus: ut ꝑhoc possimꝰ
intelligere quanta & qualia ostensa

Expanded text:
sitatem supradictam, qua compellor, in hoc possum gloriari, quia evasi manus persequentium, tamen non expedit, id est non est mihi necesse ut glorier: quia non elegi superbiaaudis de quibus potero gloriari. Visiones et revelationes Domini dicit, quod unum est, quas ei ostendit Dominus. Nunc in sequentibus dicturus est quo sit elevatus, ut per hoc possimus intelligere quanta
Abbreviated transcription (Latin):
transgressor eiusdẽ legis Refert
autẽ beatus beda librũ delatũ
mũ orientaliũ angloꝵ antistitẽ.
in quo erant om̃s labores. passio¬
nes & poene apłi depicte ꝑloca
oportunia. Interque omi ua
erat depictus apłs quasi denu¬
datus iacen& int̾ra: & suꝑ adsta¬
.bat eitortor quadrifidum
haberis flagellũ inmat ii.
sedur iã   fidib in manu sua
retentã: tres reliques adferiea¬
dũ habebat extentas: Sienim
quat̾nis fidib ꝑcuter& decies:
quadraginta plagas facer&. Si
nouẽ ictus impler&:. Uł si nõuies
ferir& quãt̃nis fidib & decima

Expanded text:
transgressor ejusdem legis . Refert transgressor ejusdem legis . Refert autem beatus Beda librum delatum nium orientalium angelorum antistitem in quo erant omnes labores, passiones, et poenae Apostoli, depictae per loca opportuna, inter quae omnia erat depictus Apostolus quasi denudatus jaceret in terra, et super astabat ei tortor quadrifidum habens flagellum in manu, sed unam e fidibus in manu sua retentam, tres reliquas ad feriendum habebat extentas. Si enim quaternis fidibus percuteret decies, quadraginta plagas faceret. Siuatuor ictus impleret. Vel si nonies feriret quaternis fidibus, et decima
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuentũ ut possitis sustinere. qͥre
hic dicit supra modũ plagisse. ẽẽ
afflictũ: Quȩ ita soluit᷑: qr multa
sustinuit ipse supra modũ humanũ
& supra uirtutẽ humane fragilita¬
tis. sed non supra uirtutẽ diunam
Ideoq potuit ea sustinere & suꝑa.¬
re. quia uirtus omĩpotentis adminis¬
trabat ei fortitudinẽ suffereridi
Inmortib frequenter. subaudis fui
positus: & si sepe fuit in mortibus
quomodo uiuebat. inmortib dix̃.
peo qđ ẽ inpericulis mortis & desꝑa¬
tione uitȩ Aiudȩis quinquies qua¬
dragenas subaudis plagas: unaminꝰ
accepi Preceptũ erat in de uterono¬
mio: ut quẽ delinquentẽ iudices
uerberabant. ita modũ uindictȩ
tẽperarent: ut plagarũ numerus
qua dragenariũ numerũ minime
transcender&. ne ede corã eisfrat̃
eoꝵ laceratus iacer&: Qd ergo ꝑ
quinq uices factũ est: hic sũmatĩ
tangit apłs. Na quinquies flagella¬
tus auidȩis accepit plagas xxx.

Expanded text:
proventum, ut poproventum, ut pohic dicat supra modum in plagis esse afflictum? quae ita solvitur: quia multa sustinuit ipse supra modum humanum, et supra virtutem humanae fragilitatis, sed non supra virtutem divinam, ideoque potuit ea sustinere et superare, quia virtus omnipotentis Dei administrabat ei fortitudinem sufferendi. In mortibus frequenter, subaudis fui positus. Et si saepe fuit in mortibus, quomodo vivebat? In mortibus dixit, pro eo quod est in periculis mortis et in desperatione vitae. A Judaeis quinquies, quadragenas, subaudis plagas, una minus accepi. Praeceptum erant in Deuteronomio, ut quem delinquentem judices verberabant, ita modum vindictae temperarent, ut plagarum numerus quadragenarium numerum minime transcenderet, ne foede coram eis frater eorum laceratus jaceret. Quod ego per quinque vices factum est, hic summatim tangit Apostolus: Nam quinquies flagellatus a Judaeis, accepit plagas trigi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dico oꝑib exorno: Illi uero licet
in quibusdã reb bene udeantur
p̃dicare: tamen non sunt ueri mi
destruunt oꝑibus: In hoc autem
appellat se minus sapientẽ esse
quã debeat. quia se laudabat. dicas
se plusesse miustrũ xp̃i quã illos
& eo modo quose dixit supra i
insipientia agere: eo minus nunc
sapere In laborib plurimis sub.¬
audis seruio xp̃o & est sensus. In
hoc appar& plus me esse ministrũ
tamen plus ego laboraui: qr pluri.¬
mis laborib die noctuq deseruio:
uictũ ad quirer&: ex inde usq
decimã horã publice disputabat:
Plerũq tamen & innoctẽ ꝓtrahebat
sermonẽ: sicut tunc fecit quando
dantius: subaudis fui inclusus
quã illi & ẽ sensus & si illi fuert̃
incarcere quos extollitis ocorinthii :
ego amplius Questio ÷ in hoc loco:
Cũ apłs alibi dicat. Fidelis ds̃quinon
paciet᷑ uostẽptari suꝑ id qđ potes¬
tis sed faci& contentatione &iam

Expanded text:
praedico, operibus exorno. Illi vero, licet praedico, operibus exorno. Illi vero, licet in quibusdam rebus bene videantur praedicare, tamen non sunt veri mindestruunt operibus. In hoc autem appellat se minus sapientem esse, quam debebat, quia se laudabat dicens se plus esse ministrum Christi, quam illos: et eo modo quo se dixit supra in insipientia agere, eo nunc minus sapere. In laboribus plurimis, subaudis servio Christo, et est sensus: In hoc apparet plus me esse ministrum tamen plus ego laboravi, quia plurimis laboribus die noctuque deservio. victum acquireret, et exinde usque ad decimam horam publice disputabat: plerumque tamen et in noctem protendebat sermonem , sicut tunc fecit quando abundantius, subaudis suis inclusus quam illi, et est sensus: Et si illi fuerunt in carcere quos vos extollitis, o Corinthii, ego amplius. Quaestio est in hoc loco: Cum Apostolus alibi dicat: Fidelis Deus qui non patietur vos tentari super id quod potestis, sed faciet cum tentatione etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ait in insipientia dico: qr staltũ
ꝑhibeat: Apłs tamen nonerat insi¬
piens qr non sporite hoc agebat
sed coactus neq ꝓ laude humana:
sed ut corinthios sua laude ad
amorẽ suũ retraher& abamore
pseudo apłoꝵ. Uł in insipientia
dicit se audere gloriari de nobilita¬
te generis: ut illoꝵ głam euacu&
quise iactabant quod filii essent
abrahȩ. qr insipient̃ agebarit:
Inprudenter etiã se ꝓnunciat &
insipient̃ agere in hoc qđ se laudat:
ne illi ꝓrudentes uiderent᷑ in hac
parte aut nobiles quise extolle¬
bant denobilitate generis: hebrei
sunt illi & ego hebreus hebrei
dicunt᷑: abheber patriarcha suo:
tate carnis qđ sint hebrei: & ego
similit̃ hebreussũ Israhelite sunt
illi degenere ia cob patriarchȩ: qͥ
& isrł ẽ appellatus. & ego uere
ifrahelita sũ quidm̃ mente contẽ¬
plor. Semen abrahȩ s̃ amici dei :
minus sapiens dico. subaudit᷑
ego plus omnib: laboro. & quicqͥd

Expanded text:
ait, In insipientia dico, quia stultuait, In insipientia dico, quia stultuperhibeat. Apostolus tamen non erat insipiens, quia non sponte hoc agebat, sed coactus: neque pro laude humana, sed ut Corinthios sua laude ad amorem suum retraheret ab amore pseudoapostolorum, vel in insipientia dicit se audere gloriari de nobilitate generis, ut illorum gloriam evacuet qui se jactabant quod filii essent Abrahae, quia insipienter agebant. Imprudentem etiam se pronuntiat, et insipienter agere in hoc quod se laudat, ne illi prudentes viderentur in hac parte ac nobiles, qui se extollebant de nobilitate generis. Hebraei sunt illi et ego sum Hebraeus. Hebraei dicuntur ab Heber patriarcha suo. tate carnis quod Hebraei sunt, et ego similiter Hebraeus sum. Israelitae sunt illi de genere Jacob patriarchae, qui et Israel est appellatus. Et ego vere Israelita sum, quia Deum mente contemplor. minus sapiens dico, plus ego: ego plus omnibus laboro: et quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
genere iudaico erat. Ita ego se p̃.¬
ferebant falsi apłi exiudeis apło
paulo & barnabȩ. quasi nobiliore
origine orti essent: quã illi. & qͥsi
dedispari genere nati essent illi
duo. ita despiciebant eos Inde
dicit apłs Quasi nos infirmi & ig¬
Nobiles simus igniobilitate ge¬
neris sic se p̃ferunt nob & ita &iã
a uob̾ p̃ferunt᷑ nobis Sed reuera
illi ĩ potius infirmi mbac parte
generis quase głant᷑ qr dicentes¬
se filios eẽ abrahȩ scđm carnem
Nos autẽ sumꝰ firmi & nobiles. qi
existentes filii abrahȩ scđm carnẽ.
sumus ꝑlinitationẽ fidei & oꝑatio.¬
.nis. & iste uersiculus. ꝑse ẽ ꝓferen¬
dus & distinguendus. Inquo sub¬
audis negotio quis aud& subauđ
gloriari: in insipientia dico audeo
& ego subaudis gloriari. Acsidicer&
aliis uerbis. Audent illi gloriari
innobilitate generis: licet insipr¬
.ent̃ dicã. Audeo & ego gloriari
denobilitate generis: Ideo autẽ

Expanded text:
genere Judaico erat. Ita ergo praegenere Judaico erat. Ita ergo praeferebant se falsi apostoli ex Judaeis apostolo Paulo et Barnabae, quasi de nobiliori genere orti essent quam illi, et quasi de dispari genere nati essent illi duo, ita despiciebant eos. Inde dicit Apostolus: Quasi nos infirmi et ignobiles simus ignobilitate generis, sic se praeferunt nobis: et ita etiam a vobis praeferuntur nobis, sed revera illi sunt potius infirmi in hac parte generis qua se gloriantur: quia dicentes filios se esse Abrahae secundum carnem,Nos autem sumus firmi et nobiles, quia existentes filii Abrahae secundum carnem, sumus et per imitationem fidei et operationis. Et iste versiculus per se est proferendus et distinguendus. In quo, subaudis negotio, quis audet, subaudis gloriari; in insipientia dico, audeo et ego gloriari; ac si diceret aliis verbis: Audent illi gloriari in nobilitate generis, licet insipienter dicam, audeo et ego gloriari de nobilitate generis. Ideo autem
Abbreviated transcription (Latin):
ess& Magna siquidẽ stultitia ẽ
& ignobilitas: aliquẽ ꝑ regenerati
onẽ aquȩ & sp̃s scĩ filiũ dĩ effectũ¬
iactare aliquid denobilitate ge-¬
neris maxime cũ dñs dicat om̃s
Nos fr̃s esse : Quã uis autẽ huNc
uersiculũ ita exponant. quasi ad
apłm ꝑtineat: ut sit sensus ignobr¬
lẽ rẽ ago qđ aliquid de nobilitate
generis me extollo: Non conuenit
iste sensus. quia nondũ ꝑuenut
ad illũ locũ ubi dicturus ÷ se dege¬
nere patrircharũ esse sedeo mͦ. ẽ
intelligendus ut diximꝰ: &ne forte
aliquis putar& qđ pugnis aut
aliquo modo infaciẽ corporis
dicera cedi: idõ talit̃ locutus est:
Siquis iniquiens infaciẽ id̃ inp̃sen¬
tiã cedit improperando aliquid de
ignobilitate generis. pacienter
sustinetis & p̃futis illos n obis
Scđm ignobilitatẽ generis dico uos
infacit siue inp̾sentiã eedi non
pugnis: Quasi nos infirmi fuerimꝰ
uahac parte sub audis generif Sic
barnabȩ socii sui: qui ex eodem

Expanded text:
posuit quid esset in faciem caedere, cum subjunxit: Secundum ignobilitatem dico. In faciem enim caedere, est impde nobilitate generis, maxime cum Dominus dicat omnes nos fratres esse, quamvis aliqui hunc versiculum ita exponant, quasi ad Apostolum pertineat, ut sit sensus. Ignobilem rem ago quod aliquid de nobilitate generis me extollo, non convenit iste sensus, quia nondum pervenit ad illum locum ubi dicturus est se de genere patriarcharum esse, sed eo modo est intelligendus, ut diximus. Et ne forte aliquis putaret, quod pugnis, aut aliquo modo in faciem corporis diceret eos caedi, ideo taliter locutus est. Si quis, inquiens, in faciem, id est in praesentiam caedit, improperando aliquid de ignobilitate generis, patienter sustinetis, et praefertis illos nobis. Secundum nobilitatem autem generis dico, vos in faciem sive in praesentiam caedi, non pugnis, quasi nos infirmi fuerimus in hac parte, subaudis generis, sic Barnabae socii sui, qui ex eodem