comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Artifices timuere sui. cũ tẽpla dicarent.
Abscisis de rupe deis. tunc forte licebat.
nnocuos mactare greges. fibrasq tepentes.
Consulere. et uocẽ pecudis morientis mertis.
Q uerere nunc libeat uanis cessantibꝰ aris.
Aeterno parere dõ: qui semina uite.
Prebuit. et uariis ꝓuentib arua locauit.
Cuiꝰ ab imꝑio plenis consurgit aristis.
De grano moriente seges. palmes que recisuꝰ.
Uulnere conceptas fecundius educat uuas:
Quo moderante polũ succodũt solib imbre
Tẽpora tẽporib que tunc fugitiua recurrũt.
P ost sua terga. uagi constantia ꝑmanet ann
Discite iãuerũ sacra de uirgine natum.
In ttrris celebrare diñ: nec uota feratis.
Lanigero damnosa gregi. qͦs lib̾at agnus.
Uncus ablutũ qͥ sanguine rõparat orben:
His dictis instructa fides. sed corporis usus.
Ingeminũ ꝓcessit opꝰ duplicẽq figurã.
Personat una salus: toto qd̃ iegͦre mũdi.

Expanded text:
Artifices timuere sui, cum templa dicarent Artifices timuere sui, cum templa dicarent Abscissis de rupe deis; tunc forte libebat 182 Innocuos mactare greges, fibrasque tepentes Consulere, et vocem pecudis morientis in extis Quaerere; nunc libeat, vanis cessantibus aris, Aeterno parere Deo, qui semina vitae Praebuit, et variis proventibus arva locavit, Cujus ab imperio plenis consurgit aristis De grano moriente seges, palmesque recisus Vulnere conceptas fecundius evocat uvas, Quo moderante polum, succedunt solibus imbres, 183 Tempora temporibus, quae cum fugitiva recurrunt Post sua terga, vagi constantia permanet anni. Discite jam verum, sacra de Virgine natum, In terris celebrare Deum, nec vota feratis Lanigero damnosa gregi, quos liberat Agnus Unicus, ablutum qui sanguine comparat orbem. His dictis instructa fides: sed corporis usus In geminum processit opus, duplicemque figuram Personat una salus, toto quod in aequore mundi
Abbreviated transcription (Latin):
amq licaonios incedens passib agros.
Listrã paulits adit: fuit hac tẽ clodus murbes
Supplicio cõmitante satus: uestigia ferre.
Quomonitore pie tendunt adsi fil¬
Mex uoluit diuia seqͥ: bene dode iacebis.
Sas primũ graditure uias. petis ethera sesu.
ũ nec dũ mouearis humo. pedib q negatis.
ongnis ire uales. paulus speculatꝰ in imo.
ectore quid caꝑet. claudi fidelis amorem.
n uerbo iam stare dei: sic clariꝰ infit.
urge citus. rectusq tuis imponere plantis
Exequit᷑ p̃cepta salus: & calle notiello.
rogredit᷑ ꝑsona uetus: motuq frequenti.
ulsat ubiq solum. ꝑ que oĩa currere tẽptãs
Sepe timet qd̾ nescit iter: modo gressibꝰ ortꝰ
Annoso languore senex. qd̾ ut agmina cernũt.
Exclamant. diuũq uocant acserta ministrãt.
t mactanda feri ꝓcedat uictima tauri:
ur precor ista datis. fragili quos corꝑe cõstat.
Ferrena sub lege p̃mi : fuit impiꝰ olim.
Religionis honor: cũ numina fusa metallis.

Expanded text:
amque Lycaonios incedens passibus agros Lystram Paulus adit. Fuit hac tunc claudus in urbe, Supplicio comitante satus, vestigia ferre Quo monitore piae tendunt ad six voluit divina sequi: bene, claude, jacebas, Has primum graditure vias; petis aethera sensu, Cum necdum movearis humo, pedibusque negatis Longius ire vales. Paulus speculatus, in imo Pectore quid cuperet, claudique fidelis amorem In verbo jam stare Dei, sic clarius infit: Surge citus, rectusque tuis imponere plantis! Exsequitur praecepta salus, et calle novello Progreditur persona vetus, motuque frequenti Pulsat ubique solum, perque omnia currere tentans 180 Saepe timet, quod nescit, iter, modo gressibus ortus Annoso languore senex; quod ut agmina cernunt, Exclamant, divumque vocant, ac serta ministrant, Ut mactanda feri procedat victima tauri. Cur, precor, ista datis? fragili quos corpore constat Terrena sub lege premi: fuit impius olim Relligionis honos, cum numina fusa metallis
Abbreviated transcription (Latin):
ermiscens antiqua nouis: nec epistola cessat
Dec iterare docens. patres baptismate nr̃i.¬
n rubro fulsere freto sub nomine moy si.
er legẽ. cũ paetta simtil sequeret᷑ euntes.
Iam petta xp̃s erat: qͥd ad huc gens surda reqͥriᷤ.¬
nlibris sonat ecce tuis: ne credere tardes
onsule signa maris: que mistica dona susurãt.
emporib uentura crucis. cũ sangume iħ̾u
nixit aquas. laterisq uno. d̾ uuln̾e fluxit.
d̾ uite tria dona daret rubor equoris ille.
ausa futura fuit: sic ꝯditor abluit om̃s.
D ic emit. hic pretii color est ingurgite ponti.
pparent ꝙ uado iniracula debita ligno.

Expanded text:
Permiscens antiqua novis! nec Epistola cessat Permiscens antiqua novis! nec Epistola cessat Haec iterare docens: Patres baptismate nostri In Rubro fulsere freto sub nomine Mosi Per legem, cum petra simul sequeretur euntes; Nam petra Christus erat. Quid adhuc, gens dura, requiris? In libris sonat ecce tuis: ne credere tardes. Consule signa maris, quae mystica dona susurrant 175 Temporibus ventura crucis, cum sanguine Jesus Tinxit aquas, laterisque uno de vulnere fluxit, Quod vitae tria dona daret: rubor aequoris ille Causa futura fuit; sic Conditor abluit omnes; Sic emit; hic pretii color est in gurgite ponti, Apparentque vado miracula debita ligno.
Abbreviated transcription (Latin):
Queq diu uacuas tenuertint agmina fauces.
rugiferis saturantur aqͥs. nimbiq colom.
ant epulas. pluuasq uorant.: mandit᷑ imbꝰ
Dic inuicta manis. sic grã plena ereantis.¬
cit querulos nutrire greges: et ponere sacros
npatria meliore choros. ut uentris ameni.
ructꝰ ad et̾ne floreseat semina uite:
aunca ham stirpe satꝰ genitriee maria.
ps̃ ad est quẽ tota canunt oracula uatũ.
Uenturũ sub carne dm̃. seseq creantẽ
irgmeos intrasse sentis. euoltite qͥcquid
abbata urã tegunt. tipice docim̃ta figure.
erspicitis fulgere sacri presepib agni.
uiꝰ abigne senes hauserunt dieta ꝓphete.¬
t dedit ante loqͥ. qd̾ cepit postea nasci.
lamauit uirtute potens baptista ioħes
on ego sũ post meueniet en tangere ñ sũ.
alciam̃ta pedũ dignꝰ. neq soluere sũmam.
ue liguat excelsas humilis corrigia plantaᷤ.
nã bene uax pauli cecmit precepta lauacri.

Expanded text:
Quaeque diu vacuas tenuerunt agmina fauces, Quaeque diu vacuas tenuerunt agmina fauces, Frugiferis saturantur aquis, nimbique coloni Dant epulas, pluviamque vorant, et manditur imber. Sic invicta manus, sic gratia plena creantis Scit querulos nutrire greges, et ponere sacros In patria meliore choros, ut ventris amoeni Fructus ad aeternae florescat semina vitae. Davidica nam stirpe satus, genitrice Maria, Christus adest, quem tota canunt oracula vatum Venturum sub carne Deum, seseque creantem Virgineos intrare sinus. Evolvite, quidquid Sabbata vestra tegunt, typicae documenta figurae 174 Perspicitis fulgere sacri praesepibus Agni, Cujus ab igne senes hauserunt dicta prophetae, Et dedit ante loqui, quod coepit postea nasci. Clamavit, virtute potens, Baptista Joannes: Non ego sum, post me veniet, cui tangere non sum Calceamenta pedum dignus, neque solvere summam Qua ligat excelsas humilis corrigia plantas. Quam bene vox Pauli cecinit praecepta lavacri,
Abbreviated transcription (Latin):
goga tenet. dextraq
silẽtia mãdãs.
N ostis ait patrib tellus egiptia nrĩs.
Qua posuit feritate iugũ: crudelib arins
Q uos rapuit ꝑ signa deus. qͥb omĩa cedens.
Mntauit natura uices. cũ uirga sugauit.
Terga maris. fluctoͦꝵ suis steat exul aboris.
P uluereo de calle placens. pontiq facultas.
Obseqͥo est subiecta pedũ. redeunte ꝓfundo.
Naufragiũ faetura reis. que uertere iussa.
Per uarios sua nuira modos. his strauit harenas.
His cumulauit aquas. uistis uia. sontib unda:
Cũ ꝑcussa silex uenis spumauit aꝑtis.
Le guoreos enixa lacus. de uertice siceo.
Flimineũ largita uadũ. non pristina morem.
Gessit origo sim̃. ueterẽ nec prebuit usũ.
Dona nouella ferens. quã lex eterna coegit.
Non mnata seqͥ. disiuuctaq semina monstrat.
Posse dari de rore dapes. de caute liquores.
Nã ne pauea piis fluerent miracula causis.
S axa uomunt latices. ⁊ mnundĩt nubila panes
Aerisq liquor solidis induruit escis

Expanded text:
goga tenet; dextraque silentia mandans, 172 Nostis, ait, patribus tellus Aegyptia nostris Qua posuit feritate jugum, crudelibus arvis Quos rapuit per signa Deus, quibus omnia cedens Mutavit natura vices, cum virga fugavit Terga maris, fluctusque suis stetit exsul ab oris, Pulvereo de calle placens, pontique facultas Obsequio est subjecta pedum, redeunte profundo Naufragium factura reis, quae vertere jussa Per varios sua jura modos, his stravit arenas, His cumulavit aquas; justis via, sontibus unda. Cum percussa silex venis spumavit apertis, Aequoreos enixa lacus, de vertice sicco Flumineum largita vadum, non pristina morem Gessit origo suum, veterem nec praebuit usum, Dona novella ferens, quam lex aeterna coegit Non innata sequi, disjunctaque semine monstrat 173 Posse dari, de rore dapes, de caute liquores. Nam ne pauca piis fluerent miracula causis, Saxa vomunt latices, et inundant nubila panes, Aeriusque liquor solidis induruit escis,
Abbreviated transcription (Latin):
Gentiles stupuere globi fontẽ ꝙͣsecitti.¬
Sumere ꝓmisse cupiunt nouitatis honorẽ.
Et lipha genitͥce sati. meruere renasei.
Conuenior ratione loci ꝓmuere tanto.
istorie pulsare fidem. que ꝓdidit olim.
Cũ popłos gentesq duas inuentre rebecca.
Ferret et angustis includeret agnina muri.
Consuleretq rogans oranti corde tonantẽ.
Responsũ meritisse dei. prior in qͥt mistis.
Inferior bremorq manet. maiorq minori.
Seritiet. et iuuenis palme potietur honore:
Quicquid in hoc utero fecunda puerꝑa gessit.
Eccłe conceptus habet. formãq sequentẽ.
Gentilis concursus agit. qͥ crescit maluo.
In qua uietor erat qd̾ iã memnisse necesse ẽ.
Et studiis celebrare bonis: famulem̃ ut illi.
Cuiꝰ ab effectu nos contigit ante uocari.
Quã nasci. qͥ dona priusquã tẽpora prestat.

Expanded text:
Gentiles stupuere globi, fontemque secGentiles stupuere globi, fontemque secpromissae cupiunt novitatis honorem, Et lympha genitrice sati meruere renasci. Compellor ratione loci, pro munere tanto, Historiae pulsare fidem, quae prodidit, olim Cum populos gentesque duas in ventre Rebecca Ferret, et angustis includeret agmina muris, Consuleretque rogans oranti corde Tonantem, Responsum meruisse Dei: Prior, inquit, in istis Inferior breviorque manet, majorque minori Serviet, et juvenis palmae potietur honore. Quidquid in hoc utero fecunda puerpera gessit, Ecclesiae conceptus habet, formamque sequentem Gentilis concursus agit, qui crescit in alvo, In qua victor erit: quod jam meminisse necesse est, Et studiis celebrare bonis, famulemur ut illi, Cujus ab affectu nos contigit ante vocari Quam nasci; qui dona prius quam tempora praestat.
Abbreviated transcription (Latin):
Ferre moras. qti uita manet. quẽ suscitat anetor li¬
Nil patiens de morte deus: mors deniq uicta ẽ.
Uincendi transgressa modũ. qͦ iudice tacto.
Linquere iussa reos spoliis uacuata uetustis.
Per sua bella cadit: ueniens qͥ absolu̾e uĩcto.
N on retinendus erat: sors ultima cepit au̾n
Ante fuit. tunc ipsa ꝑit. triduoq ꝑ acto.
Lucis iter qd̃ fecit adit. qͦ tota resurgit.
In dño natura suo de lege uidens.
N on posse lax᷑ari neces. hunc qͤrite cuiꝰ.
Sanguine mundati regno sociem̃ herili.
In cuiꝰ iã parte sumꝰ subpignore carnis.
Quã uoluit portare dens tc̃ dognata qͦsdã.
Eccłe dant ista uiros uetuere loquelas.
Ulternis ꝓ ferre pios oseꝑ manis.
Osterilis indea tibi. que semina uitas.
Ne fructꝰ afferre queas. qͥb ore magistro.
Paulus ait: uos ista qͥdẽ uos nosse deceret.
Ast aliis hoc lum̃ erit: nã scripta fatent᷑.
Lum̃ inextremis posui te gentib esse.

Expanded text:
Ferre moras, qui vita manet? quem suscitat auctor Ferre moras, qui vita manet? quem suscitat auctor Nil patiens de morte Deus. Mors denique victa est, Vincendi transgressa modum, quae, judice tacto Linquere jussa reos, spoliis vacuata vetustis Per sua bella cadit; veniensque absolvere vinctos Non retinendus erat; sors ultima coepit AverAnte fuit, tunc ipsa perit; triduoque peracto, Lucis iter, quod fecit, adit, quo tota resurgit In Domino natura suo; de lege videtis Laxari non posse neces; hunc quaerite, cujus Sanguine mundati, regno sociamur herili, In cujus jam parte sumus, sub pignore carnis, Quam voluit portare Deus. Tunc dogmata quosdam Ecclesiae dant ista viros; vetuere loquelas Ulterius proferre pias. O semper inanis! O sterilis Judaea, tibi! quae semina vitas, Ne fructus afferre queas, quibus ore magistro Paulus ait: Vos ista quidem, vos nosse deceret, Ast aliis hoc lumen erit, nam scripta fatentur; 178 Lumen in extremis posui te gentibus esse.
Abbreviated transcription (Latin):
epius obscuris radios infundere feruens.
Mentib hec rurstis memoraiit ĩ ordine paulꝰ
Postquã signa dei carnis uestitus amictu.
A p̃s ubiq dedit. faciens manifesta qd̾ orbi
Uenerit ipse salus: stimailis agitata furoris.
Impia turba frem̃s. petit hunc aiure pilati.
Suspendi figiq eruci terrena ꝓpago.
Uota qd̾ optanti non possunt om̃ĩa ferre.
Sponte salutseri cesserunt munera xp̃i.
Q ui libertatis pretiũ tibi uenit ab astris.
Perdita restituens tumulisq iacentia tollens:
Respice quã ꝓprio mancas obnoxia regi.
Ne ꝑ eas uult ipse mori post tristia facta.
Q uin etiã custode dato signare sepulerũ.
Ad geminũ uoluere nefas. dnõq paratam.
Surgenti dñare uiã. ꝓꝰceca tioluntas.
Quo putat et̾num mortali lege teneri.
Et non posse sibi post funera reddere m̃bra.
Qui totiens aliena leuat: meministis abore.
Pautice resonare lire. corrupta uetabis.
Dcin nosse tuũ poterat ne mpuluere leti.¬

Expanded text:
epius obscuris radios infundere fervens Mentibus, haec rursus memoravit in ordine Paulus: Postquam signa Dei, carnis vestitus amictu, Christus ubique dedit, faciens manifesta, quod orbi Venerit ipse salus, stimulis agitata furoris Impia turba fremens petit hunc a jure Pilati Suspendi, figique cruci: terrena propago! Vota quod optanti non possent omnia ferre, Sponte salutiferi cesserunt munera Christi, Qui libertatis pretium tibi venit ab astris, Perdita restituens, tumulisque jacentia tollens; Respice, quam proprio maneas obnoxia regi; Ne pereas, vult ipse mori; post tristia facta Quin etiam, custode dato, signare sepulcrum Ad geminum voluere nefas, Dominoque paratam 176 Surgenti damnare viam: pro caeca voluntas! Quae putat aeternum mortali lege teneri, Et non posse sibi post funera reddere membra, Qui toties aliena levat: meministis ab ore Davidicae resonare lyrae: Corrupta vetabis Sanctum nosse tuum. Poteratne in pulvere let
Abbreviated transcription (Latin):
ã rabidas hominũ paulꝰ suꝑauerat iras.
elificante fide: subitas uonuere ꝓcellas.
udaica de nube doli. non primitus ulli.
osse lauacra dari. quã cireũeisio carnis.
Lecedat de lege dei. gens dura qͥd ultra.
A dlapides ferrũq uocas: hoc umbra figure.
Non species mansura fuit: simulata relinque.
Que iam certa uides. xp̃i ꝓcessit abore.
U ita manens: om̃sq iubet de fonte renasci.
Qui ueniunt: cur m̃bra secent. parteq resoluã
Cũ totũ saluare queant: ne quere uetusto.
More premi nouitatis opem. deflexa que retro.
Lumina constitui: postquã uia rectior om̃s.
Dirigit. et cesis illustrat sentib orbem:

Expanded text:
am rabidas hominum Paulus superaverat iras; Velificante fide, subitas vomuere procellas Judaica de nube doli, non primitus ulli Posse lavacra dari, quam circumcisio carnis Accedat de lege Dei: gens dura, quid ultra Ad lapides ferrumque vocas? haec umbra figurae, 186 Non species mansura fuit; simulata relinque, Quae jam certa vides; Christi processit ab ore Vita manens, omnesque jubet de fonte renasci, Qui veniunt: cur membra secent, partemque resolvant, Cum totum salvare queant? ne quaere vetusto More premi novitatis opem, deflexaque retro Lumina constitui, postquam via rectior omnes Dirigit, et caesis illustrat sentibus orbem.
Abbreviated transcription (Latin):
inimicos esse d̾i. qui eum aꝑte blasphe¬
mant. qui fidem eius persecunt᷑ in sc̃is.
⁊ eos iniquo iuditio condempnant: osten¬
dit &e̾ eos esse d̾i inimicos. qui sub fide ⁊
confessione nominis eius. mundi illece¬
bris ⁊ amori deseruiunt: qui nominetenꝰ
fideles rebus terrenis celestia post ponuñ.
Quod &̾ sequenti uersiculo: instantius in-¬
culcat subdens. Quicũq gͦ uoluerit ami-¬
cus esse scłi huius: inimicus d̾i constituit᷑
Ergo inimici di. om̃s amatores mundi.
om̃s inquisitores nugarũ. om̃s qui per¬
tinent ad eos de quibus dicit᷑. qm̃ ecce ini-¬
mici tui dñe peribunt: intrent ȩccłas. ñ
intrent eccłas. inimici d̾i sunt. Ad tẽ-¬
pus possunt florere sicut fenum: sed
ubi ardor iudicii apparuerit. peribuñ.
ce decor uultus eoꝵ decidet. Aut putatis
quia in aniter scriptura dicat. Illa ui¬
delicet scriptura quȩ a maloꝵ societate
Non inibis cum eis fediis: nec cũ diis eoꝵ.

Expanded text:
inimicos esse Dei, qui eum aperte blaspheinimicos esse Dei, qui eum aperte blasphemant, qui fidem ejus persequuntur in sanctis, et eos iniquo judicio condemnant, ostendit et eos esse Dei inimicos, qui, sub fide et confessione nominis Christi, mundi illecebris et amori deserviunt, qui, nomine tenus fideles, rebus terrenis coelestia proponunt. Quod et sequenti versiculo instantius inculcat subdens: Quicunque ergo voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur. Ergo inimici sunt Dei omnes amatores mundi, omnes inquisitores nugarum, omnes qui pertinent ad eos de quibus dicitur: Quoniam ecce inimici tui, Domine, peribunt . Intrent ecclesias, non intrent ecclesias, inimici Dei sunt. Ad tempus possunt florere sicut fenum, sed ubi ardor judicii apparuerit, peribunt, et decor vultus eorum decidet. An putatis quia inaniter Scriptura dicat? Illa, videlicet, Scriptura quae a malorum societate Non inibis cum eis foedus, nec cum diis eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
dicit eos male petere. Quia qui male petit:
iam in conspectu interni testis nichil petere
uidetur. Male aut̾ẽ petit: qui dñi iussa
contempnens. a dño beneficia suꝑna deside-¬
rat. Male petit ⁊ ille: qui amisso amore
suꝑnoꝵ. infima tantu querit bona ꝑciꝑe.
et hec non adsustentationem huinane fra¬
gilitatis. sed ad redundantiam libere uo¬
luptatis. Hoc est enĩ qd̾ ait: ut in concu¬
piscentiis ur̃is insumatis. Aoulteri: nes¬
citis quia amiticia huius mundi. inimi¬
ca est dõͤ Ad ulteros recte noncupat. quos
derelicto amore sapientiȩ cȩlestis ad ãplexũ
potius amiciciȩ mundialis esse deflexos
increpat: quos conditore contempto. ma-¬
mone magis seruire cernebat. Dixerat
quidem supra: de aꝑtis di inimicis. Nne
diuites ꝑ potentiã opprimunt uos ⁊ ipsi
trahunt uos ad iudicia: Nonne ipsi blas-¬
phemant bonũ nomen quod inuocatũ
est suꝑ uos: Sed ne illos solos putares¬

Expanded text:
dicit eos male petere, quia qui male petit dicit eos male petere, quia qui male petit jam in conspectu interni testis nihil petere videtur. Male autem petit, qui, jussa Domini contemnens, a Domino beneficia superna desiderat. Male petit et ille qui, amisso amore supernorum, infima tantum quaerit bona percipere, et haec non ad sustentationem humanae fragilitatis, sed ad redundantiam liberae voluptatis. Hoc est enim quod ait: Ut in concupiscentiis vestris insumatis. Adulteri, nescitis quia amicitia hujus mundi inimica est Dei? Adulteros recte nuncupat, quos de amore sapientiae coelestis ad amplexum potius amicitiae mundialis esse deflexos increpat, quos, Conditore contempto, mammonae magis servire cernebat. Dixerat quidem supra de apertis Dei inimicis: Nonne diuites per potentiam opprimunt nos, et ipsi trahunt uos ad iudicia? nonne. ipsi blasphemant bonum nomen, quod inuocatum est su
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ militant in menbris ur̃is. Concupiscen¬
tię aut̃ẽ militant in menbris: cũ ad ea quȩ
mens improba praue suggerit. manus uel
linguȩ. uel cȩteroꝵ menbroꝵ consensued.
intemperanter obedit. De quo ⁊⁊ in primis
huius epłȩ partibus ait. Unus quisq uero
temptat᷑ a concupiscentia sua abstractus et
illectus: icet̾a. Possunt autẽ concupiscen¬
tiȩ &e terrestrium bonoꝵ in hoc loco dictȩ
intelligi: regni uidelicet appetitus. diui¬
tiarum. honorũ. dignitatũ. Propter hec
enĩ ⁊ huiusmodi in numera: lites frequen-¬
ter inter malos. ⁊ bella cõmittuntur. Litigi¬
tis ⁊ belligeratis ⁊ non habetis propt̾ qd̾ ñ
tis: propt̾ hoc nimirũ quia dñm postulare
non curastis. ut ipse uobis salutaria queq
conferret. Si enĩ illum pia intentione pos¬
tularetis: ⁊ terrena uobis necessaria ad usũ
temporalem. ⁊ ad fruendĩi perpetuo suꝑna
bona tribueret. Petitis ⁊ non accipitis eoqͥ
sumatis. Predixerat eos non postulare: ⁊ ñc̃

Expanded text:
quae militant in membris vestris, etc. Concupiscentiae autem militant in membris, cum ad ea quae mens improba prave suggerit, manus, vel lingua, vel caeterorum membrorum consensus intemperanter obedit. De quo et in primis hujus Epistolae partibus ait: Unusquisque vero tentatur a concupiscentia sua, abstractus, et illectus, etc. Possunt autem concupiscentiae et terrestrium bonorum in hoc loco dictae intelligi, regni videlicet appetitus, divitiarum, honorum, dignitatum. Propter haec enim et hujusmodi innumera, lites frequenter inter malos et bella committuntur. Litigatis et belligeratis, et non habetis propter quod non tis, propter hoc nimirum, quia Dominum postulare non curastis, ut ipse vobis salutaria quaeque conferret. Si enim illum pia intentione postularetis, et terrena vobis necessaria ad usum temporalem, et ad fruendum perpetuo superna bona tribueret. Petitis et non accipitis, eo quod aedixerat eos non postulare, et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
Appropinquate dño: ⁊ appropinquabit
uobis. Appropinquate dño per humilita¬
tem. eius uestigia sectando: ⁊ appropinqͣ¬
bit uobis. ꝑ miscd̾iam uos de angustiis.¬
uberando. Non enim regionibus longe ẽ
quisq a d̾o: sed affectibus. Namq uno cõ¬
morantes terrȩ loco. his qui uirtutibus
studet. ⁊ his qui defluit sordibus uitioꝵ:¬
unus longe est a d̾o. alius proximu habet
dm̃. Uude ⁊ psalmista dicit. Prope ẽ dñs
om̃ibus inuocantibus eũ inueritate. Nur¬
sumq. Longe ẽ a peccatoribus salus. Illa
sibi appropinquare suaderet dicens. ueni
non hoc pedibus sed actibus esset implen-¬
dum demonstrauit cũ subdidit. Collite
iugũ meũ super uos: ⁊ discite ame quia
mitis sũ . ⁊ humilis corde. Emundate ma¬
nus peccatores: ⁊ purificate corda dupplices
animo. Hoc est ueraciter nos dño appro¬
pinquare: operis uidelicet mundiciam.
⁊ cordis simplicitatẽ habere. Innocenc.

Expanded text:
Appropinquate Deo, et appropinquabit Appropinquate Deo, et appropinquabit vobis: Appropinquate Domino per humilitatem ejus vestigia sectando, et appropinquabit vobis per misericordiam, vos de angustia liberando. Non enim regionibus longe est quisque a Deo, sed affectibus. Namque uno commorantes terrae loco, is qui virtutibus studet, et is qui defluit sordibus vitiorum, longe est a Deo, alius proximum habet Deum. Unde et Psalmista dicit: Prope est Dominus omnibus invocantibus eum in veritate . Rursumque: Longe est a peccatoribus salus . Illa sibi appropinquare suaderet dicens: Venitnon hoc pedibus, sed actibus esset implendum demonstravit, cum subdidit: Tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum, et humilis corde . Emundate manus peccatores, et purificate corda duplices animo. Hoc est veraciter Domino nos appropinquare, operis videlicet munditiam, et cordis simplicitatem habere. Innocens,
Abbreviated transcription (Latin):
iacopus de parabolis salomonis. iuxta an¬
tiqũa translationem. quemadmodum et
petrus in sua epła. posuit: pro quo in nr̃a
editione quȩ de hebraica ueritate descen-¬
dit. ita dicit᷑. Illusores ipse deluoet: et
mansuetis dabit gr̾am. Deludet aut̃ẽ dñs
illusores. uixta hoc qd̃ paulus loquit᷑ de eis.
qui illum in nomine patris sui uenien¬
tem recipere recusantes. antixp̃m in noĩe
suo uenientẽ suscepturi sunt: eoqd̃ dilecti-¬
onem inquit ueritatis non receperunt.
ut salui fierent. Id̾o mittet illis d̾s opera¬
tionem erroris: ut credant mendatio. De¬
iusit illusores: cum dicentibus iudȩis. si rex
isrł est. descendat nunc de cruce. ⁊ credi-¬
mus ei. pacient̾ sustinuit. donec mortu¬
us acsepultus. ⁊ eoꝵ insultationes. ⁊ ipsã
mortẽ. cita resurrectione superaret.
Dabit aut̃ẽ mansuetis gr̾̃am: quia eis
qui se humiliter secunt᷑. ⁊ ꝑfectionẽ boni
operis. ⁊ beatȩ perhennitatis dona largit᷑.

Expanded text:
Jacobus de parabolis Salomonis juxta anJacobus de parabolis Salomonis juxta antiquam Translationem, quemadmodum et Petrus, in sua Epistola posuit. Pro quo in nostra Editione quae de Hebraica veritate descendit, ita dicitur: Illusores ipse deludet, et mansuetis dabit gratiam. Deludet autem Dominus illusores, juxta hoc quod Paulus loquitur de eis qui illum in nomine Patris sui venientem recipere recusantes, Antichristum in nomine suo venientem suscepturi sunt : Eo quod dilectionem, inquit, veritatis non receperunt ut salvi fierent, ideo mittet illis Deus operationem erroris, ut credant mendacio . Delusit illusores, cum dicentibus Judaeis: Si rex Israel est, descendat de cruce et credimus ei , patienter sustinuit, donec mortuus ac sepultus, et eorum insultationes et ipsam mortem cita resurrectione superaret. Dabit autem mansuetis gratiam, quia eis qui se humiliter sequuntur, et perfectionem boni operis et beatae perennitatis dona largitur.
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscit: dum ea quȩ ipsi ad quirere con¬
cupiscitis. aliis inuidetis habere. Ma-¬
hec terrena bona ad tempis ⁊ ea cum
dolore amittenda tribuit: illȩ gaudiũ¬
uitȩ largitur ȩternum. Qualibus au¬
tem hanc gr̾am largiat᷑: subsequenter
exponit. Propter qd̵ dicit. Ds̃ suꝑbis resissit.
humilibus autem dat grãm. fures quidem
periuros. luxuriosos. ⁊ alios peccatores. qua¬
si contemptores preceptoꝵ suoꝵ punit d̾s:
sed specraliter superbis resistere dicit᷑: quia
nimirum maiori pena plectunt᷑ qui confi-¬
dunt inuirtute sua. qui diuinȩ potentiȩ
subdi penitendo negligunt: qui quasi sibi
ipsi ad saluandum sufficiant. auxiliũ suꝑ¬
nȩ gr̾ȩ querere detrectant. At contra hu-¬
milibus dat gr̃am: quia qui in suoꝵ pla¬
gis uitioꝵ ueri se medici manibus supplici¬
ter subdunt:ͥ merito desiderate sanitati.
dona recipi unt. Notandum aut̃ẽ qd̾ hanc
sententiam de suꝑbis .⁊ humilibus. beatus

Expanded text:
cupiscit, dum ea quae ipsi acquirere concupiscit, dum ea quae ipsi acquirere concupiscitis, alios invidetis habere. Mahaec terrena bona ad tempus, et ea cum dolore amittenda tribuit, ille gaudium largitur aeternum. Qualibus autem hanc gratiam largiatur, subsequenter exponit. Propter quod dicit: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Fures quidem, perjuros, luxuriosos, et alios peccatores, quasi contemptores praeceptorum suorum punit Deus, sed specialiter superbis resistere dicitur, quia nimirum majori poena plectuntur qui confidunt in virtute sua, qui divinae potentiae subdi poenitendo negligunt, qui quasi sibi ipsis ad salvandum sufficiant, auxilium supernae gratiae quaerere detrectant. At contra humilibus dat gratiam, quia qui in suorum plagis vitiorum veri se medici manibus suppliciter subdunt, merito desideratae sanitatis dona recipiunt. Notandum autem quod hanc sententiam de superbis et humilibus beatus
Abbreviated transcription (Latin):
trues eos: ⁊ confringes statuas eoꝵ. Ad
inuidiam concupiscit sp̃s. qui habitat
in uobis: Interrogatiue ꝑ increpatio¬
nem legendum. Quasi oiceret᷑. Numqͥd
sp̃s gr̃ȩ quo signati estis in die redemp¬
tionis. hoc concupiscit  ut inuideatis
alterutrũ: Non utiq bonus sp̃s inuidiȩ
uitium in uobis: sed malus operatur.
Cui similis est modus locutionis in
psalmo. Frater non redimet: redimet
homo: Ita enĩ intelligit᷑. Sinos xp̃s ñ
redimet. qui nobis fr̾ fieri dignatus est
ꝑ humanitatem: nũquid aliquis homo
purus nos redimere sufficit: Quidam
hanc sententiam:ita edisserunt.
Ad inuidiam concupi scit sp̃s qui
habitat inuobis: ad uersus inuidiam
concupiscit : hoc est inuidiȩ morbum
debellari. atq a ur̃is mentibus extirpa¬
ri desiderat. Alii de sp̃u hominis dictu
intelligunt: ut sit sensus. Ilolite concu¬
piscere. nolite mundi huius amicitiiss
adherere : quia sp̃s mentis ur̃e dũ terre¬
na concupiscit. ad inuidiam utiq con¬

Expanded text:
 confringes statuas eorum . Ad invidiam concupiscit spiritus qui habitat in vobis? Interrogative per increpationem legendnm est, quasi diceret: Nunquid Spiritus gratiae quo significati estis in die redemptionis hoc concupiscit, ut invideatis alterutrum? Non utique bonus spiritus invidiae vitium in vobis, sed malus operatur. Cui similis est modus locutionis in psalmo: Frater, non redimit, redimet homo ? Ita enim intelligitur. Si nos Christus non redemit, qui nobis frater fieri dignatus est per humanitatem, nunquid aliquis homo purus non redimere sufficit? Quidam hanc sententiam ita edisserunt: Ad invidiam concupiscit spiritus, qui habitat in vobis. Adversus invidiam concupiscit, hoc est invidiae morbum debellari, atque a vestris mentibus exstirpari desiderat. Alii de spiritu hominis dictum intelligunt, ut sit sensus: Nolite concupiscere, nolite mundi hujus amicitiis adhaerere, quia spiritus mentis vestrae, dum terrena concupiscit, ad invidiam utique con
Abbreviated transcription (Latin):
u̾r in luctum conuertat᷑. ⁊ gaudium in
merorem. Humiliamini in conspectu
d̾i: ⁊ exaltabit uos. Holite inquit amare
locupletari ⁊ gaudere in hoc scło: sed me-¬
mores scȩlerum quȩ fecistis hoc potius ꝓ¬
curate. ut ꝑ breues huius uitȩ miserias
paupertatẽq ac lamentationem transito¬
riam. ad gaudia cȩlestis regni sempiter¬
na ꝑtingatis. quãut pro lȩticia tempora¬
ii. opibusq quas ꝑ iniquum laborem ad¬
quisistis. ꝑpetuo mendicetis. lugeatis. tor¬
menta soluatis. Nolite detrahere alteru-¬
trum: fr̃s mei. Et hoc uitium detractiõĩs.
ad uenenũ linguȩ mortiferũ respicit:
de quo ait. Litigatis. ⁊ belligeratis. Q
detrahit fr̃i. aut qui iudicat frem suũ:
detrahit legi. ⁊ iudicat legem. Detrahit
legi qui detrahit fr̃i: quasi ipia non
recte fecerit quando detractionem ue¬
tuit. dicens per propħam. Detrahen

Expanded text:
r in luctum convertatur, et gaudium in moerorem. Humiliamini in conspectu Domini, et exaltabit vos. Nolite, inquit, amare locupletari, et gaudere in hoc saeculo, sed memores scelerum quae fecistis, hoc potius procurate, ut per breves vitae hujus miserias paupertatemque ac lamentationem transitoriam ad gaudia coelestis regni sempiterna pertingatis, ut non pro laetitia temporalium opum quas per iniquum laborem acquisistis, perpetuo mendicetis, lugeatis, tormenta solvatis. Nolite detrahere alterutrum, fratres mei. Et hoc vitium detractionis ad venenum linguae mortiferum respicit, de quo ait: Litigatis et belligeratis. Qui detrahit fratri, aut qui judicat fratrem suum, detrahit legi, et judicat legem. Detrahit legi qui detrahit fratri, quasi ipsa non recte fecerit quae detractionem vetuit, dicens per Prophetam: Detrahen
Abbreviated transcription (Latin):
te dicitur. qr fructus iusticiȩ in pace semi-¬
natur: facientibus pacem. Fructus enĩ ius¬
ticiȩ uita ȩterna est que oꝑibus iustis re-¬
tribuit᷑: quia qui in qui runt pacem se¬
cuntur eam. ipsa pace cui student quasi
obtima semente terram sui cordis asꝑgun:
quo ꝑ cotidianũ bone oꝑationis crementũ.
ad fructũ ualeant uite ꝑuenire celestis.
De quo alibi scriptũ est. Qui seminant in
lacrimis in gaudio metent: icetera. usq ad
finẽ psalmi. Seminant autẽ. ⁊ metent cẽ re¬
probi: qi pro meritis in iuditio recipient.
Non tamen fructũ seo corruptionem metere
quippe a fruendo dicit᷑: sed pro corruptione
in qua uixerant pęnas luent sempiternas.

Expanded text:
te dicitur quia fructus justitiae in pace semite dicitur quia fructus justitiae in pace seminatur facientibus pacem. Fructus enim justitiae vita aeterna est, quae operibus justis retribuitur, quia qui inquirunt pacem, sequuntur eam, ipsa pace cui student quasi optima semente terram sui cordis aspergunt, quo per quotidianum bonae operationis crementum ad fructum valeant vitae pervenire coelestis. De quo alibi scriptum est: Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent , et caetera usque ad finem psalmi. Seminant autem et metent etiam reprobi, quia pro meritis in judicio recipient. Non tamen fructum, sed corruptionem metere quippe a fruendo dicitur, sed pro corruptione in qua vixerant poenas luent sempiternas.
Abbreviated transcription (Latin):
tione. uel docendo. uel uiuendo. repellere.
bona conuersatio. qũa supra. sapientẽ et
disciplinatũ ostendere monuit: misericor¬
dem uidelicet esse animo: ⁊ eiusdem mise-¬
ricordiȩ fructus. ex terius ꝑ pietatis opera
monstrare. Iudicans sine simulatione. Hac
uirtute quantũ pudica sapientia propͥe
utitur: tantũ contentiosa prorsus caret
iblasphema. Nam qui se doctiorem ceteris
ꝑfectioremq uideri appetit. multũ necesse
est laboret. ut ⁊ proximũ quasi impru¬
dentiorem docte possit lacerare: ⁊ se non¬
nũqũa ce̾ ea. quibus alienus ẽ bona. fecisse
ue orxise simulando pretendat. Fructus au¬
tem usticie in pace seminat᷑. facientibus pa-¬
cem. Om̃e qd̾ in hac uita agimus: semen ẽ
futurȩ retributionis. Ipsa aut̃e recributio.
metet. Et qui seminat in carne: de carne¬
i metet corruptionem. Qui autẽ seminat in
sp̃u: de sp̃u metet uitã ȩterña. Et id̾o rec¬

Expanded text:
tione, vel docendo, vel vivendo repellere. tione, vel docendo, vel vivendo repellere. bona conversatio, quam supra sapientem et disciplinatum ostendere monuit, misericordem, videlicet, animo esse, et ejusdem misericordiae fructus exterius per pietatis opera monstrare. Judicans sine simulatione. Hac virtute quantum pudica sapientia proprie utitur, tantum contentiosa prorsus caret et blasphema. Nam qui se doctiorem caeterisque perfectiorem videri appetit, multum necesse est laboret, ut et proximum quasi imprudentiorem docte possit lacerare, et se nunquam etiam a quibus alienus est bona fecisse, vel dixisse simulando praetendat. Fructus autem justitiae in pace seminatur facientibus pacem. Omne quod in hac vita agimus semen est futurae retributionis, ipsa autem retributio fmetet. Et qui seminat in carne, de carne metet corruptionem. Qui autem seminat in spiritu, de spiritu metet vitam aeternam . Et ideo rec
Abbreviated transcription (Latin):
libet rectũ hominibus esse uideat᷑: uidelic&e
propt̾ in constantiam mentis huc illucq
fluctuantis: quia se ad unam suꝑni incuitꝰ
anchoram figere neglexit. Quȩ autẽ de sur¬
sum ẽ sapientia: primũ quidem pudica ẽ.
deinde pacifica. modesta. suadibilis: bonis
consentiens. Hec est mansuetudo sapientiȩ.
qũa superiꝰ habendam esse prec epit. zelo
utiq amaritudinis . ⁊ contentionibus stul¬
tis aduersa: qua sc̃oꝵ predicatoꝵ uirtus
⁊ doctrina. uicissim sibi in caritatis atq
concordiȩ pace sociant᷑. Primũ inquit pu¬
dica est: deinde pacifica. Pudica uidelicet:
quia caste intelligit. Pacifica autẽ: qͥa
per elationẽ se minime a proximoꝵ soci¬
etate disiungit. Modesta uͦ. suadibilis.
bonis consentiens: qi nimirũ sapientis
est. bonoꝵ suasioni assensum prebere:
quomͦ petrus redarguenti se paulo concitꝰ
annuit: improboꝵ uͦ doctrinã tota inten-¬

Expanded text:
libet rectum hominibus esse videatur, videlicet libet rectum hominibus esse videatur, videlicet propter inconstantiam mentis huc illucque fluctuantis, quia se ad unam superni intuitus anchoram figere neglexit. Quae autem desursum est sapientia, primum quidem pudica est, deinde pacifica, modesta, suadibilis, bonis consentiens. Haec est mansuetudo sapientiae, quam superius habendam esse praecepit, zelo utique amaritudinis et contentionis, stultis adversa, qua sanctorum praedicatorum virtus et doctrina vicissim sibi in charitatis atque concordiae pace sociantur. Primum, inquit, pudica est, deinde pacifica. Pudica, videlicet, quia caste intelligit; pacifica autem, quia per elationem se minime a proximorum societate disjungit. Modesta vero, suadibilis, bonis consentiens, quia nimirum sapientis est bonorum suasioni assensum praebere, quomodo Petrus redarguenti se paulo concitus annuit, improborum vero doctrinam tota inten
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u sc̃o plenus extitit: uel omnẽ electũ qui
in carne ⁊ anima naturaliter consistens. gra-
animalem. appellat hominẽ: qui nil gr̃e
sp̃italis habens. ea tantũ modo quȩ natu¬
raliter carnis suȩ animȩ sensibus insita
sunt. cogitare uel facere nouit. Merito gͦ
contentiosa ⁊ suꝑba sapientia. esse terrena.
animalis. ⁊ diabolica memorat᷑: qr dũ terre¬
nam głam anima querit. dũ expers gr̃ȩ sp̃i-¬
talis remanens. sola ea quȩ sibi naturaliter.
post reatũ primȩ preuaricationis sunt insita
cogitat: iure a maligno delusa sp̃u. ad agen¬
da se illa quȩ sunt uesana ⁊ noxia conũtit.
ubi enim ẽ zelus ⁊ contentio: ibi in constan-¬
tia. ⁊ om̃e opus prauum. Om̃i inquit cus¬
todia serua cor tuũ: qm ex ipso uita ꝓcedit.
ualis enĩ cordis ẽ radix: talis in conspectu
interni arbitris est om̃is fructus actionis.
ł qui nequitiã corde liuoris uel contentionie.
contigit. huius est praũii om̃e opus. quã-¬

Expanded text:
Spiritu sancto plenus exstitit, vel omnem electum, qui, in carne et anima naturaliter consistens, gratianimalem appellat hominem, qui, nil gratiae spiritalis habens, ea tantummodo quae naturaliter carnis sive animae sensibus insita sunt cogitare vel facere novit. Merito ergo contentiosa et superba sapientia esse terrena, animalis et diabolica memoratur, quia dum terrenam gloriam anima quaerit, dum, expers gratiae spiritalis, remanens sola, ea quae sibi naturaliter post reatum primae praevaricationis sunt insita cogitat, jure a maligno delusa spiritu, ad agenda se illa quae sunt vesana et noxia convertit. Ubi enim zelus et contentio, ibi inconstantia et omne opus pravum. Omni, inquit, custodia serva cor tuum, quoniam ex ipso vita procedit. Qualis enim cordis est radix, talis in conspectu interni arbitrii est omnis fructus actionis. Et qui nequitias corde livoris vel contentionis contegit, hujus est pravum omne opus, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
lassan uocant. Significat autẽ litus in ma¬
re ꝓtentũ: eodemq se diuidente hinc inde
circũdatũ. Ꝙ proia qͥdem fixa manebat
immobilis: pupis uͦ soluebat᷑ aui maris. ⁊¬
cet̾a. Id̾o nauis ista perũt. qr non leui cursu
fluctibus suꝑlapsa ẽ: sed ipso ȩquoris fundo
uiolenter infixa. part̾ĩ solo retinet᷑: parti unda
uexante confringit᷑. Calis ẽ profecto casus
animi: huic scło dediti. Qui cũ mundi de-¬
sideria calcare neglexerit: qi prora inten¬
tionis terre funditꝰ infigit: totam operũ
sequentiũ compagem curarũ fluctibus
soluit. Sed huiꝰ nauicłȩ fragnentis qͥ eua-¬
sere terrã petunt: qr ꝑeuntiũ exẽplis.
alii se cautius agunt. Cũ congregasset
illoꝵ quos undis tẽpestatũ docendo eximit.
amoris ardore cale facit. Sarmenta enim

Expanded text:
λασσαν vocant. Significat autem littus in maλασσαν vocant. Significat autem littus in mare protentum, eodemque mari se dividente hinc inde circumdatum. Et prora quidem fixa manebat immobilis, puppis vero solvebatur a vi maris, etc. Ideo navis ista periit, quia non levi cursu fluctibus superlapsa est, sed ipso aequoris fundo violenter infixa, partim solo retinetur, partim unda vexante confringitur. Talis est profecto casus animi huic saeculo dediti, qui cum mundi desideria calcare neglexerit, quia proram intentionis terrae funditus infigit, totam operum sequentium compagem, curarum fluctibus solvit. Sed hujus naviculae fragmentis qui evasere, terram petunt, quia pereuntium exemplis alii se cautius agunt. CAPUT XXVIII. Cum congregasset illorum quos undis tempestatum docendo exemit, amoris ardore calefacit. Sarmenta enim
Abbreviated transcription (Latin):
bat paulus om̃s sumere cibum. Pulcherrimꝰ
in hoc loco patet allegoriȩ sensus: cũ paulus
eos quos de naufragio saluari ꝓmisit. cibũ
sumere suasit. & qr nocte media quatuor
anchoris inter undarũ impetus regebant᷑.
orta die terrȩ sinũ conscendunt: qr nullus
huius scłi tẽpestates. nͥ qͥ pane uitȩ pascit᷑
euadit. Et qͥ in nocte tribulationũ presen¬
tium sapientiȩ. fortitudini. tẽperantiȩ. ⁊ iꝰ¬
ticie. totis uirib innitit᷑: mox diu auxilio
coruscante. portũ salutis quẽ quesierit con-¬
seqͥt᷑. ita dũ taxat ut scłi reb expeditꝰ. flam¬
nĩa solũmodo dilectionis qua pectus cale-¬
faciat querat. Et leuato artemone scd̃m au
ram: tendebant ad litꝰ. Artemon ẽ modi¬
cũ uelũ: dirigendȩ potiꝰ nauis causa com¬
mendatũ qũã celeritatis. Ꝙ cũ incidissemꝰ
in locũ bithalassum: impegerunt nauẽ. Ditha¬
lassũ bimaritimũ dicit: qi greci mare thu¬

Expanded text:
bat Paulus omnes sumere cibum. Pulcherrimus bat Paulus omnes sumere cibum. Pulcherrimus in hoc loco patet allegoriae sensus, cum Paulus eos quos de naufragio salvari promisit, cibum sumere suasit. Et quia nocte media quatuor anchoris inter undarum impetus regebantur, orta die, terrae sinum conscendunt, quia nullus hujus saeculi tempestates nisi qui pane vitae pascitur, evadit. Et qui nocte tribulationum praesentium sapientiae, fortitudini, temperantiae, et justitiae totis viribus innititur, mox Domini auxilio coruscante portum salutis quem quaesierit consequitur, ita duntaxat ut, saeculi rebus expeditus, flammam solummodo dilectionis qua pectus calefaciat quaerat. Et levato artemone, securae tendebant ad littus. Artemon est modicum velum dirigendae potius navis causa commentatum quam celeritatis. Et cum incidissemus in locum bithalassum, impegerunt navem. Bithalassum bimaritimum dicit, quia Graeci mare θά
Abbreviated transcription (Latin):
ex uimine facta. crudoq corio contecta.
Dicta autẽ grece a contẽplando: quo tali
naute uel pirate nauigio terras ⁊ littora
perspicere soleant. Hanc gͦ cũ ꝓ ao iuuan-¬
da naue maiori deposuissent in mare : uix
fluctu feruente potuerunt ne laberet᷑ obti¬
nere. Submisso uase: sic ferebant᷑. Alia
translatio sic ponit. Limentesq ne insirtimn
inciderent: laxantes antemna ita ferebant᷑.
Astitit enĩ mͥ hac nocte angłs d̾iN se ipsũ hec
dicendo iactabat: seo illos ad fidem ꝓuocabat.
Nam ⁊ ido pelagus turbari ꝑmissũ ẽ: ut ⁊ per
id qd̾ auditũ non est. ⁊ ꝑ id qd̾ auditũ est. sp̃i¬
talis gr̾a in paulo panderet᷑. Nisi hi in naui
manserint: uos salui fieri ñ potestis. Quia
in pericło naufragii magis nautarũ scientia
qͥ erant gnari maris. qͣ. militũ arma ꝓdesse
ualebant: ideo leuiꝰ ferebant scapham ꝗͣ. nau¬
tas excedere. Et cũ lux inciperet fieri: roga¬

Expanded text:
ex vimine facta, crudoque corio contecta. ex vimine facta, crudoque corio contecta. Dicta autem Graece a contemplando, quod tali nautae vel piratae navigio terras et littora prospicere soleant. Hanc ergo cum pro adjuvanda nave majori deposuissent in mare, vix fluctu fervente potuerunt, ne laberetur, obtinere. Summisso vase sic ferebantur. Alia translatio sic ponit: Timentesque ne in Syrtim exciderent, laxantes antennas ita ferebantur. Astitit enim mihi hac nocte angelus Dei. Non seipsum haec dicendo jactabat, sed ium est, ut et per id quod auditus non est, et per id quod auditus est, spiritalis in Paulo gratia panderetur. Nisi hi in navi manserint, vos salvi fieri non potestis, etc. Quia in periculo naufragii magis nautarum scientia qui erant gnari maris, quam militum arma prodesse valebant, ideo levius ferebant scapham quam nautas excidere. Et cum lux inciperet fieri, roga
Abbreviated transcription (Latin):
Hec alia translatio: manifestius edioit. Et̾
arrepta naui cũ non possent occurrere uen¬
ti: cõmodata naui flatibꝰ. colligere uela cȩ¬
perunt. Tunc transcurrimꝰ insułã quȩ dictt᷑
caude. Qũã occupare non potuerunt: sed
s capha missa adiuare ceperunt nauẽ pre¬
cingentes eam. Trahebant autẽ ⁊ anchoras:
timentes ne occurrent in sirtes. Ex quo osten¬
ditur. qi funib a medio latere nauis ittmq
circa eiusdem anteriora dimersis. ancoras
his quȩ traherent᷑ ad iunxerunt: sicut et
in nr̃o id÷ britannico mari refrenande na¬
ui post tergũ molaria saxa subiungere
solent. Nec enĩ ad retardandũ nauigium
faciebant: ne prepostero incursu sirtes
in cideret. solo &e̾ auditu terribiles. qd̾ oĩa
ad se rapiant. Unde salustius illis nom̃ a tͣc¬
tu dicit inpositũ. Potuimꝰ uix obtinere sca-¬
pham. Qua sublata: adiutoriis utebantur.
Scapha. siue catos scophos: ẽ nauicła leuis

Expanded text:
Haec alia Translatio manifestius edidit: Et Haec alia Translatio manifestius edidit: Et arrepta navi, cum non possent occurrere vento, commodata navi flatibus, colligere vela coeperunt. Tunc transcurrimus insulam quae dicitur Claude, quam occupare non potuerunt, sed scaphae missae adjuvare coeperunt navem, praecingentes eam. Trahebant autem et anchoras, timentes ne occurrerent in Syrtes. Ex quo ostenditur quod funibus a medio latere navis utrinque circa ejusdem anteriora demissis, anchoras his quae traherentur adjunxerunt. Sicut et in nostro, id est, in Britannico mari, refrenandae navi post tergum molaria saxa subjungere solent. Haec enim ad retardandum navigium faciebant, ne praepropero incursu Syrtes incideret, solo etiam auditu terribiles, quod omnia ad se rapiant. Unde et Sallustius illis nomen a tractu dicit impositum. Potuimus vix obtinere scapham. Qua sublata adjutoriis utebantur. Scapha sive Catascopos, est navicula levis,
Abbreviated transcription (Latin):
mus uobis. Iin cuiꝰ cõparatione psalmis¬
ta canit. Heatus uir cuius ẽ nomen dñi
spes eiꝰ: ⁊ ñ respexit inuanitates ⁊ insa¬
nias falsas. Credis agrippa rex propħis :
Scio qi creois. Non hec adulando ut qͥdã
putant: sed uere ꝓfat᷑. Agrippa enĩ ut po¬
te iudeoꝵ ritu ⁊ legib imbutus: credebat
uera locutos ẽẽ propħas. sed ad qũe eadẽ
fidus nesciebat: qũauis incontione qͣdã
cũ iuoȩis habita dixisse legat᷑. Sed de reli¬
gionis auxilio presumitis. cũ orbem ĩã
romanii iħu discipłi repleuerint. Nut sine
d̾i nutu putamꝰ illã crescere religionem:
contra nidum: quȩ ẽ insula contra asiam.
Centurio autẽ: gubernatori ⁊ nauelero magiꝰ
credebat. Nauclerus grece: latine naui¬
cularius dicit᷑. Misit se contra ipsam uen¬
tus tẏphonicus. Alia translatio latine dic̃:
uentus tempestiuus. Eyphos enĩ grece. lati¬
ne inflatio dicit᷑. Cumq arrepta esset na¬
uis ⁊ non posset conari inuentũ: ⁊ cetera.

Expanded text:
ationem Psalmista canit: Beatus vir cujus est nomen Domini spes ejus, et non respexit in vanitates et insanias falsas . Credis, Agrippa rex, prophetis? Scio quia credis. Non haec adulando, ut quidam putant, sed vere profatur. Agrippa enim, utpote Judaeorum ritu et legibus imbutus, credebat vera locutos esse prophetas, sed ad quem eadem fidus nesciebat. Quamvis in concione quadam cum Judaeis habita dixisse legatur: Sed de religionis auxilio praesumitis, cum orbem jam Romanum Jesu discipuli repleverint, aut sine Dei nutu putamus illam crescere religionem. contra Gnidum, quae est insula contra Asiam. Centurio autem gubernatori et nauclero magis credebat. Naucleros Graece, Latine navicularius dicitur. Misit se contra ipsam ventus Typhonicus. Alia translatio Latine dicit: Ventus tempestivus. Typhus enim Graece, Latine inflatio dicitur. Cumque arrepta esset navis, et non posset conari in ventum, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
retꝰ sed .⁊i dispensatione nr̃i redẽptoris osten¬
sa. de resurrectione mortuoꝵ concionan¬
tis habitu impetuq dissereret. Reuera
autẽ sicut stulta amentia ẽ. qua filiꝰ
ꝓdigus patr̃ẽ deserens porcos pauit: ita
⁊ sp̃italis id÷ uera amentia ͤ de qͣ apłs ait.¬

Expanded text:
ret, sed et dispensatione nostri Redemptoris ostensa, de resurrectione mortuorum concionantis habitu impetuque dissereret. Revera autem sicut stulta amentia est, qua filius prodigus patrem deserens porcos pavit, ita et spiritalis, id est, vera amentia est, de qua Apost
Abbreviated transcription (Latin):
cens esse studiũ penitendi. Nam si a¬
primo destruere uoluisset cerimonias
ẏdoloꝵ: aras gentiũ respuisset. Cũ gͦ
unũ dm̃ esse persuaderet: tunc iudi¬
tio eius astruxit ꝑ xp̃m nobis salutẽ
data: magis tam̃ eũ hominẽ qua dm̃
noncupans. Incipiensq ab illis quȩ ges¬
sit in corpore. ⁊ ea diuina describens ut
cit: ut cũ supra hominẽ fuisse uid̾et᷑.
d̃s esse crederet᷑. Quid enĩ inter est quo
qͥsq credat ordine: Non in principiis
ꝑfecta querunt᷑: sed de iniciis ad ea quȩ
ꝑfecta sunt ꝑuenitur. In ipso enĩ uiui¬
mus: ⁊ mouem᷑ ⁊ sumus. Hic uersus q
difficilis intellectu ẽ: beati augostini
uerbis debet exponi. Ostendit inquit
apłs: dm̃ in his quȩ creauit indesinent᷑
operari. Neq enĩ tanquã substantia
eiꝰ. sic in illo sumꝰ quẽ admodũ dictũ est.
qm̃ habet uitã in semet ipso: sed utiq
cum aliud sumꝰ quã ipse. ñ ob aliud in

Expanded text:
cens esse studium poenitendi. Nam si cens esse studium poenitendi. Nam si primo destruere voluisset caeremonias idolorum, aures gentium respuissent. Cum ergo unum Deum esse persuaderet, tunc judicio ejus astruxit, per Christum nobis salutem datam, magis tamen eum hominem, quam Deum nuncupans, incipiensque ab illis quae gessit in corpore, et ea divina describens, utcit, ut cum supra hominem fuisse videretur, Deus esse crederetur. Quid enim interest quo quisque credat ordine? Non in principiis perfecta quaeruntur, sed de initiis ad ea quae perfecta sunt pervenitur. In ipso enim vivimus, et movemur, et sumus. Hic versus, quia difficili intellectu est, beati Augustini verbis debet exponi. « Ostendit, inquit, Apostolus Deum in his, quae creavit, indesinenter operari. Neque enim tanquam substantia ejus sic in illo sumus, quemadmodum dictum est, quod habeat vitam in semetipso; sed utique cum aliud sumus quam ipse, non ob aliud in