comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et dicit dũs d̾s. Porta xleX¬
atrii interoris que respicit ad
orientem erit clausa .ui. dieb in quib
opus fit. Die aũt sabbati aperietur
s & in die kalendaꝵ aperiet᷑. Et intra¬
bit pͥnceps ꝑ uiam uestibuli porte de¬
foris: ꝙstabit in limine porte. Et fa¬
tient sacerdotes holocausta eiꝰ: ꝙ pati¬
fica eiꝰ. Et adorabit suꝑ limen porte: ꝙ
egredietur. Porta aũt non claudet᷑ isq
ad uesperam. Et adorabit ppłs t̾re ad osti¬
um porte illiꝰ: in sabbatis & in kalendis
coram dño. Holo caustũ aũt hoc offert
pͥncep dño: in die sabb̃i. Sex agnos in¬
macłatos. & arietem inmaculatum:
& sacrificium oephy ꝑ anetem. Agnis ãt
sacrificium qd̾ dederit manus eiꝰ. & olei
hyn. ꝑ singła oephy. In clie aũt kalen¬
daꝵ: uitulum de armento ĩmacłatum.
Et sex agni & arietes immacłati erũt
Et oephy ꝑ uitulum oephy q ꝑ arietẽ
fatiet sacrificium. Agnis aũt sicut in¬
uenerit manus ens: & olei hẏn. per

Expanded text:
ec dicit Dominus Deus: Porta atrii interioris, quae respicit ad orientem, erit clausa sex diebus, in quibus opus fit, die autem sabbati aperietur, sed et in die kalendarum aperietur. Et intrabit princeps per viam vestibuli portae deforis et stabit in limine portae et facient sacerdotes holocaustum eius et pacifica eius et adorabit super limen portae et egredietur porta autem non claudetur usque ad vesperam et adorabit populus terrae ad ostium portae illius in sabbatis et in kalendis coram Domino holocaustum autem hoc offeret princeps Domino in die sabbati sex agnos inmaculatos et arietem inmaculatum et sacrificium oephi per arietem agnis autem sacrificium quod dederit manus eius et olei hin per singula oephi in die autem kalendarum vitulum de armento inmaculatum et sex agni et arietes inmaculati erunt et oephi per vitulum oephi quoque per arietem faciet sacrificium agnis autem sicut invenerit manus eius et olei hin per
Abbreviated transcription (Latin):
ipo ex filiis isił ⁊ sacerdotib ⁊ leuitis ⁊ sa¬
aiscantoribz templi ⁊ hostiariis ⁊ senus
templi in ierłm̃. Anno .uni. regnante
artaxerse in qͥnto mĩse hic ãmis . unꝰ. est
regni. Exeuntes de babylonia. nomlumo
qͥnti mẽsis uenerũt iersimã iuxta p̾cep¬
ta illiꝰ Psꝑitatem itinens adño ip̃o. In

Expanded text:
otibus et Levitis et sacris cantoribus templi et ostiariis et servis templi in Hierusalem, anno septimo regnante Artaxerse, in quinto mense; hic annus septimus est regni. exeuntes enim de Babylonia novilunio quinti mensis, venerunt Hierosolymam iuxta praebitam illis prosperitatem itineris
Abbreviated transcription (Latin):
curam agere sisennẽ subreglin syrie et phe¬
nicis ⁊ sacrabuzanam ⁊ sodales eius. ⁊ qui
ordincti erant in syria ⁊ phenice presides ut
abstinerent se ab eodem loco. Et ego quoq
precepi totum edificare. ⁊ ꝓspexi ut adumuẽt
eos qui sunt ex captiuitate iideoꝵ. donec cõ¬
sũmetur templum edis dm̃ ⁊ auexacione
tributoruu syrie celes ⁊ phencis diligenter
quantitatẽ dari hiis hominib ad sacrificiũ
dm̃ zorobabel prefecto ad tauros ⁊ arietes ⁊
agnos. Siulit autẽ ⁊ fuuuentum ⁊ sal.
⁊ uiuũ ⁊ oleum iustant̾ ꝑ singulos annos
pro ut lacerdotes qui lunt in ierlũi dictau̾nt
ꝯsium cotidie sine ula dilacione: ut offerã¬
tur libaciones deo sũmo pro rege ⁊ pũus eius
⁊ orent pro ip̃oꝵ uita. Et denuncietur ut
a scribantur. Propterea ⁊ dñs uiius nomẽ
gentente qui ui anũ suũ extũdent phatie¬

Expanded text:
curam agere Sisennem, subregulum Syriae et Foecuram agere Sisennem, subregulum Syriae et Foenices, et Satrabozanen et sodales eius et qui ordinati erant in Syria et Foenice praesides, ut abstinerent se ab eopraecepi in totum aedificare et prospici, ut adiuvent eos qui sunt ex captivitate Iudaeorum, donec consummetur templum aedis Domini; et ab exactione tributorum Syriae Coeles et Foenicis diligenter quantitatem dari his hominibus ad sacrificium Domini, Zorobabel praefecto ad tauros et arietes et agnos, similiter autem et frumentum et sal et vinum et oleum instanter per singulos annos, prout sacerdotes qui sunt in Hierusalem dictaverunt consumi cotidie sine ulla dilatione, ut offerantur libationes Deo summo pro rege et pueris eius, et orent pro ipsorum vita. et denuntietur ut adscribantur. propterea et Dominus, cuius nomen gentem qui manum suam ext
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ erat in ierlũi: et templũ ip̃m dei edificare
in loco suo: Tunc salmanarus subiecit fim¬
damenta domus dñi que ẽ in ierlĩi. Et
ex inde usq iumc edificatur. ⁊ nou accepit cõ¬
sũmacionẽ. Nunc ergo indicatur. a uob̃ o rex¬
⁊ ꝑ quiratur in regalib bibliothecis cyri re¬
gis que sũt in babylonia: et si iuentum
fu̾it consilio cyri regis ceptani ẽẽ structuram
donius dñi que ẽ in ierlm̃. ⁊ iudicabitur
a dño rege nr̃o: scribat de hiis nob̃. Cunc rex
danus precepit inquiri ii bibliothesis. Et in
Anno pͥmo regnante cyro rex syrus precepit
domũ dm̃i que ẽ in ihrlm̃ edificare ubi incẽ¬
debant igni assiduo. Cuius altitudo sit cu
lapidibs politis trib ⁊ memano ligno euis-¬
dem regioins et nemano mmo nouo: et ĩpen¬
dici dau de donio cyri regis: et sacra uaisai do¬
uius dominu tain aurea quã argentea
ubi erant polita ut ponantur illie. Et p̾cepit

Expanded text:
quod erat in Hierusalem, et templum ipsum Domini aedificare quod erat in Hierusalem, et templum ipsum Domini aedificare in loco suo. tunc Salamanassarus subiecit fundamenta domus Domini quae est in Hierusalem, et exinde usque nunc aedificatur et non accepit consummationem. nunc ergo si hoc iudicatur, rex, perquiratur in regalibus bibliothecis Cyri regis quae sunt in Babylonia. et si inventum fuerit consilio Cyri regis coeptam esse structuram domus Domini quae est in Hierusalem, et iudicabitur a domino rege nostro, scribat de his nobis. tunc rex Darius praecepit inquiri in bibliothecis quae eranno primo regnante Cyro, rex Cyrus praecepit domum Domini quae est in Hierusalem aedificare, ubi incendebant igni adsiduo; cuius altitudo sit cublapidibus politis tribus, et meniano ligneo eiusdem regionis et meniano uno novo; et inpendia dari de domo Cyri regis; et sacra vasa domus Domini tam aurea quam argentea, ubi erant posita ut ponantur illic. et praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
ut notium faceremꝰ tibi. Houũes ⁊ ppositos
⁊ nominũ scripturamt p̃positorũ postiua¬
iuuiꝰ illos. At illi respondenut nob̃ dñtes.
Nos suus serut dnn qui fecit celurit ⁊
terrã. ⁊ edificaibatur ħ domus añ istos
annos uultos a rege isił magno ⁊ fortis¬
simo: et consiñnata ẽ. Et qui pres ñi ex¬
a cerbantes erant ⁊ peccauerunt in dm̃
isrł tradidit eos ni manus nabuch̃. re¬
gis babylonie reg̃ caldeoꝵ. Et domum
istam de molientes in cenderũt. ⁊ pplũ
captiuũ duxerunt in babylomã. In primo
anno regnante cyro in regione babylome scrip¬
sit rex tyrus donũ hanc edificare. ⁊ illa sacra
uasa aurea ⁊ argentea que extulerat nabuch̃
de domo que ẽ ini ierlĩ ⁊ consecrauerat ea in
suo templo rursus ꝓtulit ea syrus rex de tẽplo
ꝙ erat in babyloma ⁊ tradita sũt zorobabel.
⁊ salmasaro sub regło: Et preceptinu est eis
ut offercent hec uasa ⁊ reponerent in templo

Expanded text:
ut notum faceremus tibi homines et praepositos, ut notum faceremus tibi homines et praepositos, et nominum scripturam praepositorum postulavimus illos. at illi responderunt nobis dicentes: nos sumus servi Domini, qui fecit caelum et terram. et aedificabatur haec domus ante istos annos multos a rege Israhel magno et fortissimo et consummata est. et quoniam patres nostri exacerbantes erant, peccaverunt in Dominum Israhel, tradidit eos in manus Nabuchodonosor regis Babyloniae, regis Chaldeorum. et domum istam demolientes incenderunt et populum captivum duxerunt in Babyloniam. in primo autem anno regnante Cyro in regione Babyloniae, scripsit Cyrus rex domum hanc aedificare. et illa sacra vasa aurea et argentea, quae extulerat Nabuchodonosor de domo quae est in Hierusalem et consecraverat ea in suo templo, rursus protulit ea Cyrus rex de templo quod erat in Babylonia, et tradita sunt Zorobabel et Salamanassaro subregulo. et praeceptum est eis, ut ferrent haec vasa et reponerent in templo
Abbreviated transcription (Latin):
si senmes subregulus syrie ⁊ phemais et
sacrabu zanes. ⁊ sodales eius. ⁊ dixerũt eis
Quo precipiente uob̾ domũ hanc edifican¬
tis ⁊ tectum istud. ⁊ alia omĩa ꝑficitis.
Et qui sunt structores qui ixc edificant.
Et hũerunt grãm insitacione fr̃a suꝑ eos.
qui erant ex captunitate a dño semores ni¬
deoꝵ. Et non sunt impediti edificare. do¬
nec significaretur daro de omnib istis ⁊
rursunt accipetur. Exemplũ epłe qm mi¬
serunt dario. Sysennes sub regulus syrie
⁊ phenicis ⁊ sacrabuzanes ⁊ sodales eius
in syria ⁊ phenice presides regi dano saltẽ.
Sim̃a nota sint dño regi: quia cum ad
magnis ⁊ pretiosis mat̾iis inparetib
⁊ oꝑa illa instant̾ fier ⁊ suffragare ⁊ ꝓ¬
sperare in manilis eorum ⁊ ĩ omui gliã
qͣm diligentissime ꝑfiti. Tunc interro¬
gauimus semores dñtes. Quo permittẽ¬
te uobis edificaitis domũ istem. ⁊ opera
h fundatis. Ideo ãt initerrogaumius eos.

Expanded text:
is, et Satrabozanes et sodales eius et dixerunt eis: quo praecipiente vobis domum hanc aedificatis et tectum istud et alia omnia perficitis? et qui sunt structores qui haec aedificant? et habuerunt gratiam visitationis factae super eos qui erant ex captivitate a Domino seniores Iudaeorum. et non sunt inpediti aedificare, donec significaretur Dario de omnibus istis et responsum acciperetur. exemplum epistulae quam miserunt Dario: Sisennes, subregulus Syriae et Foenicis, et Satrabozanes et sodales eius in Syria et Foenice praesides regi Dario salutem. omnia nota sint domino nostro regi, quia cum advmagnis et pretiosis materiis in parietibus; et opera illa instanter fieri, et suffragare et prosperare in manibus eorum, et in omni gloria quam diligentissime perfici. tunc interrogavimus seniores dicentes: quo permittente vobis aedificatis domum istam et opera haec fundatis? ideo autem interrogavimus eos,
Abbreviated transcription (Latin):
Si ad orientẽ iero nõ apparet. si ad occidente
nõ intelligam illum. Si ad sinistrã ꝙͥagae
Non apprehendam eum. Si me u̾tam ad dex¬
teram non uidebo illum. Ip̃e uͦ scit uiã meã
ł ꝓbauit me qͣi aurum qd̾ ꝑ ignẽ transit.
custodiu: ⁊ non declinaui ex ea. A manta¬
tis labioꝵ eiꝰ non recessi: ⁊ in sensu mes ab¬
scondi u̾ba oris eiꝰ. Ipse enim solus est ⁊ ne¬
mo au̾t̾e pot̾ cogitaciones eiꝰ. ⁊ anima esꝰ
quecũq uoluerit hec fecit. Cum expleuit
in me uoluntatem suam. ⁊ alia multasi¬
nulia presto sunt ei: ⁊ idcuro a fatie eiꝰ tur¬
batꝰ sum. ⁊ consideratꝰ eum timore sollicita.

Expanded text:
Si ad orientem iero, non apparet; et si ad occidentem, non intelligam eum; si ad sinistram, quid agam? Non apprehendam eum. Si me vertam ad dexteram, non videbo illum. Ipse vero scit viam meam, et probabit me quasi aurum, quod per ignem transit. eclinavi ex ea. A mandatis labiorum ejus non recessi, et in sinu meo abscondi verba oris ejus. Ipse enim solus est, nemo avertere potest cogitationem ejus: et anima ejus quodcumque voluit, fecit. Cum expleverit in me voluntatem suam, et alia multa similia praesto sunt ei. Et idcirco a facie ejus turbatus su
Abbreviated transcription (Latin):
manuum suaꝵ.
espondens aut iob dixit. Nunc qͦ
in amaritudine est sermo meus.
⁊ manus plage mee aggrauata est super
genittum meũ. Quis mͥ tribuat ut cognoᷤᷤ¬
cam ⁊ inueniam illum. ⁊ ueniam usq ad
solium eiꝰ. Ponam coram eo iudicium. ⁊
os meum implebo increpacionib. Ut sci¬
am u̾ba que mͥ respondeat. ⁊ intelligam

Expanded text:
manuum suarum respondens autem Iob dixit nunc quoque in amaritudine est sermo meus et manus plagae meae adgravata est super gemitum meum quis mihi tribuat ut cognoscam et inveniam illum et veniam usque ad solium eius ponam coram eo iudicium et os meum replebo increpationibus ut sciam verba quae mihi respondeat
Abbreviated transcription (Latin):
heresim sic des̾uiunt deo patͥ meo credens
omnib que in lege ⁊ ꝓpħis s ꝙpͥta sunt:
spem habens ind̾m. q̃m ⁊ hii exspectant re¬
furrectionẽ futam iustoꝵ ⁊ iniquorum.
In ħ ⁊ ip̃e studõ sine offendiculo ꝯscĩam
hr̃e ad d̾m ⁊ homines sẽꝑ. post annos ãt
plures elemosinas facturꝰ ingente mea.
ueni ⁊ obłones ⁊ nota in quib ĩuen̾ũt
me purificatum in templo. nõ cũ turba
n cũ tumultu. Quidam aut̃ ex asia iud̃i
quos oportebat a pł te p̾sto ẽẽ. ⁊ ut acc᷑arẽt
si quid hñt adu̾sum me. aut hii ip̃i clicãt
siꝙ inuenerint in me miquitatis. cũ stẽ
ĩ ꝯcilio nͥ de hac solũm uoce qͣ clamaui
int̾ eos stans q̃m de resurrectione mortuoꝵ
ego iudicor hodie a nob̃. Distulit aũt illoᷤ
felix certissime sciens de uia dicẽs. Cum
Post auquot aut̃ dies ueniens felix cũ
drusilla uxore sua q̃ erat in iudea. uorauit
paulum ⁊ audiuit ab eo fidem q̃ ẽ ĩ iħm¬

Expanded text:
heresim sic deservio patrio Deo meo credens omnibus quae in lege et prophetis scripta sunt spem habens in Deum quam et hii ipsi expectant resurrectionem futuram iustorum et iniquorum in hoc et ipse studeo sine annos autem plures elemosynas facturus in gentem meam veni et oblationes et vota in quibus invenerunt me purificatum in templo non cum turba neque cum tumultu quidam autem ex Asia Iudaei quos oportebat apud te praesto esse et accusare si quid haberent adversum me aut hii ipsi dicant si quid invenerunt in me iniquitatis cum stem in concilio nisi de una hac solummodo voce qua clamavi inter eos stans quoniam de resurrectione mortuorum ego iudicor hodie a vobis distulit autem illos Felix certissime sciens de via dicens cum post aliquot autem dies veniens Felix cum Drusilla uxore sua quae erat Iudaea vocavit Paulum et audivit ab eo fidem quae est i
Abbreviated transcription (Latin):
ommes synagogas freqnt puniens eos
compellebam blasphemare. ⁊ ampliꝰ ĩsani¬
ens meos ꝑsequebar usq in exteras ci¬
uitates. In quib dũ irẽ damascũ cũ potes¬
tate ⁊ ꝑmissu pͥncipũ sacerdotũ die me¬
dia in uia uidirex de celo supͣ splendorẽ

Expanded text:
omnes synagogas frequenter puniens eos, compellebam blasphemare: et amplius insaniens in eos, persequebar usque in exteras civitates. In quibus dum irem Damascum cum potestate et permissu principum sacerdotum, die media in via
Abbreviated transcription (Latin):
ces aream. ⁊ tclidissent epłam p̃sidĩ. statũnt
an illũ ⁊ paulũ. Cũ legiss auͣt ⁊ int̾rogass
de qua ꝓuĩcia eẽt. ⁊ oognoss qr de cilicia: au¬
cliam te inꝙͥ cũ accusatores tui uenerint.
iussit qz ĩ pretorio herodis custodiri eum.

Expanded text:
idi, statuerunt ante illum et Paulum. Cum legisset autem, et interrogasset de qua provincia esset: et cognoscens quia de Cilicia. Audiam te, inquit, cum accusatores tui venerint. Jussitque in praetorio Herodis custodiri eum.
Abbreviated transcription (Latin):
orabatur autem
eo tempe in auli regis cum bagatha
et thara. eunchis regis: qui ianitores erãt
palacii. Cumq intellixiss cogitaciones eoꝵ
et curas diligencius ꝑiidisset: didicit qued
conarentur in regem artaxerseni manus
nuttere. et mĩciaut suꝑ eo regi. Qui de iuroq
habita questione. confessos missit duci ad
mortem. Rex auteni quod gestum erat: scrip¬
sit in cõmentariis. Sz et mardocheus: rer
memoriant litteris tradidit. Precepitq ei
rex ut in aula palacii moraretur. datis ei
pro delacione numerib. Amem uero filius
amadachi bugeus erat gloriosissimꝰ coram
rege: et uoluit nocere mardocheo ⁊ ppło eus.
pro duob regis eumichis qui fuerant int̾¬
fecti. hucusq ꝓennum. Que sequuntur in
eo loco posita erant ubi scuptum est in uolu¬
mine. tũ dipuerunt bona uel substantias
eoruiu. que in sola uulgata edicione reppe¬
uimus. Epistole autẽ hoc exemplar fuit.

Expanded text:
orabatur autem eo tempore in aula regis, cum Bagatha et Thara eunuchis regis, qui janitores erant palatii. Cumque intellexisset cogitationes eorum, et curas diligentius pervidisset, didicit quod conarentur in regem Artaxerxem manus mittere, nuntiavit super eo regi. Qui de utroque habita quaestione, confessos duci jussit ad mortem. Rex autem quod gestum erat, scripsit in commentariis: sed et Mardochaeus rei memoriam litteris tradidit. Praecepitque ei rex, ut in aula palatii moraretur, datis ei pro delatione muneribus. Aman vero filius Amadathi Bugaeus, erat gloriosissimus coram rege, et voluit nocere Mardochaeo et populo ejus, pro duobus regis eunuchis qui fuerant interfecti. Hucusque Prooemium. Quae sequuntur, in eo loco posita erant, ubi scriptum est in volumine. Et diripuerunt bona, vel substantias eorum. Quae in sola Vulgata editione reperimus. Epistolae autem hoc exemplar fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
manus ur̃as hodie dño unusquisq in
filio & in fr̃e suo: ut detur uobis bene¬
dictio. Facto autem die altero: locutus
est moyses ad ppłm. Peccastis peceatũ
maximũ. Ascendam ad dominum: si
quo modo eum quiuero deprecari ꝓ scele¬
re ur̃o. Rursus q ad dñm ait. Obsecro do¬
mine peccauit populus iste peccatum mag¬
num: fecerunt q sibi deos aureos. Aut
dimitte eis hanc noxam: aut si non facis
dele me de libro tuo quem scripsisti. Cui
respondit dñs. Qui peccauent mͥ: dele¬
bo eum de libro meo. Tu autem uade et
duc ppłm istum : quo locutus sum tibi.
Angelus meus: precedet te. Ego autem
in die ulcionis : uisitabo & hoc peccatũ eoꝵ.
Percussit gͦ dñs ppłm pro reatu uituli qͤm
fecit a aron

Expanded text:
manus vestras hodie Domino unusquisque in manus vestras hodie Domino unusquisque in filio et fratre suo ut detur vobis benedictio facto autem die altero locutus est Moses ad populum peccastis peccatum maximum ascendam ad Dominum si quo modo eum quivero deprecari pro scelere vestro reversusque ad Dominum ait obsecro peccavit populus iste peccatum magnum feceruntque sibi deos aureos aut dimitte eis hanc noxam aut si non facis dele me de libro tuo quem scripsisti cui respondit Dominus qui peccaverit mihi delebo eum de libro meo tu autem vade et duc populum istum quo locutus sum tibi angelus meus praecedet te ego autem in die ultionis visitabo et hoc peccatum eorum percussit ergo Dominus populum pro reatu vituli quem fecit Aaron
Abbreviated transcription (Latin):
super eum peccatum maximum: Cui il¬
le respondit. Ne indignetur : dñs meus.
Tũ enim nosti ppłm istum : qd̾ pronꝰ sit
ad malum. Oixerunt michi. Fac nobis
deos qui precedant nos. Huic enĩ moy
si qui nos eduxit de terra egypti: nescimꝰ
quid acciderit. Quib ego dixi. Qͥs ur̃m
habet aurum: Tu̾lerunt & dederũt. mͥ.
Et proieci illud in ignem: egressus q est
hic iutulus. Uidens gͦ moyses ppłm qd̾
ẽẽt nudatus. spoliauerat enim eum aa¬
ron propt̾ ignominiam sordis. & inter
hostes nudum constituerat: & stans in
gatur michi. Congregati q sunt ad e¬
um: omnes filii leui. Quib ait. Hec
dicit dñs deus isrł. Ponat uir gl adiũ:
super femur suum. Ite & redite de porta
usq ad portam: ꝑ medium castrorum.
& occidat unusquisq frẽm. & amicum.
& proximum suum. Fecerunt autem fi
lii leui: iuxta sermonem moysi. Cecide¬
runt q in die illo. quasi .xx. tria milia
hominum. Et ait moyses. Consecrastis

Expanded text:
super eum peccatum maximum cui ilsuper eum peccatum maximum cui ille respondit ne indignetur dominus meus tu enim nosti populum istum quod pronus sit ad malum dixerunt mihi fac nobis deos qui praecedant nos huic enim si, qui nos eduxit de terra Aegypti, nescimus quid acciderit. Quibus ego dixi: Quis vestrum habet aurum? Tulerunt et dederunt mihi: et projeci illud in ignem, egressusque est hic vitulus. Videns ergo Moyses populum quod esset nudatus spoliaverat enim eum Aaron propter ignominiam sordis, et inter hostes nudum constituerat: et stans in gatur mihi. Congregatique sunt ad eum omnes filii Levi: quibus ait: Haec dicit Dominus Deus 71 Israel: Ponat vir gladium super femusque ad portam per medium castrorum, & occidat unusquisque fratrem, & amicum, & prolii Levi iuxta sermonem Moysi, cecideruntque in die illo quasi vigintitria milia hominum et ait Moses consecrastis
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m sicut stellas celi: & uniuersam t̾rã
hanc de qua locutus sum dabo semini
ur̃o. & possidebitis eam semꝑ. Placatus¬
q est dominus: ne faceret malum quod
locutus fuerat aduersus ppłm suum. Et
reuersus est moyses de monte. portans du¬
as tabulas testimonii inmanii: scriptas
ex utraq parte & factas opere domini.
Scriptura qͦ dei: erat sculpta in tabulis.
Audiens autem iosue tumultum ppłi uo¬
ciferantis: dixit ad moysen. Slulatus
pugne: auclitur in castris. Qui respõdit.
Non est clamor acdhortancium ad pugnã.
neq uociferacio compellencium ad fugã:
set uocem cantancium ego audio. Cũq
adpropinquasset ad castra : uidit uitu¬
lum & choros. Iratus q ualde proiecit de
manu tabulas: & confregit eas ad radiceᷤᷤ
montis. Arripiens q uitulum quem fe¬
cerant: combussit & contriuit usq ad
puluerem. Quem sparsit in aquam. & de¬
dit ex eo potum filiis isrł. Dixit q ad aa¬
ron. Quid tibi fecit hic ppłs ut induceres

Expanded text:
iversam terram hanc de qua locutus sum dabo semini vestro et possidebitis eam semper placatusque est Dominus ne faceret malum quod locutus fuerat adversus populum suum et reversus est Moses de monte portans duas tabulas testimonii manu scriptas ex utraque parte et factas opere Dei scriptura quoque Dei erat sculpta in tabulis audiens autem Iosue tumultum populi vociferantis dixit ad Mosen ululatus pugnae auditur in castris qui respondit non est clamor adhortantium ad pugnam neque vociferatio conpellentium ad fugam sed vocem cantantium ego audio cumque adpropinquasset ad castra vidit vitulum et choros iratusque valde proiecit de manu tabulas et confregit eas ad radices montis arripiensque vitulum quem fecerant conbusit et contrivit usque ad pulverem quem sparsit in aqua et dedit ex eo potum filiis Israhel dixitque ad Aaron quid tibi fecit hic populus ut induceres
Abbreviated transcription (Latin):
qui sanctifico uos. Custodite sabbatũ
scm̃ est enim uobis. Qui polluent illud:
morte morietur. Qui fecerit in eo opus:
peribit anima illius de medio ppłi sui. Sex
dieb facietis opus: in die septimo saba¬
tum est: requies sc̃a dño. Omnis qui fe¬
cerit opus in hac die: morietur. Oustodi¬
ant filii isrł sabatum: & celebrent illud:
ingeneracionib sius. Pactum est sempit̾¬
num inter me & filios isrł: signum q ꝑpe¬
tuum. Sex enim dieb fecit dñs celum
& terram: & in septimo ab opere cessauit.
edit qͦ moysi completis
huiuscemodi sermonib in monte
synai duas tabulas testimonii la¬
spidẽas: scriptas digito dei Uidens autẽ

Expanded text:
qui sanctifico vos custodite sabbatum qui sanctifico vos custodite sabbatum sanctum est enim vobis qui polluerit illud morte morietur qui fecerit in eo opus peribit anima illius de medio populi sui sex diebus facietis opus in die septimo sabbatum est requies sancta Domino omnis qui fecerit opus in hac die morietur custodiant filii Israhel sabbatum et celebrent illud in generationibus suis pactum est sempiternum inter me et filios Israhel signumque perpetuum sex enim diebus fecit Dominus caelum et terram et in septimo ab opere cessavit dedit quoque Mosi conpletis huiuscemodi sermonibus in monte Sinai duas tabulas testimonii lapideas scriptas digito Dei videns aute
Abbreviated transcription (Latin):
beselehel filium huri filiihur. de
tribu uida: & impleui eum sp̃u dei. sapi¬
encia. & intelligencia. & sciencia: in om̃i
opere ad cogitandum fabre. quicquid fi¬
eri potest ex auro & argento os aere: mar¬
more. & gemimis. & diuersitaste lignoꝵ.
Dediq ei socium oholiab faium achisa¬
mech de tribu dan. Et in corde omnis
eruditi posui sapienciam. ut faciant om¬
atorium quod super eam est: & cuncta
uasa tabernaculi. mensam q & uasa eiꝰ.
candelabrum purissimũ cum uasis sius:
& altaria thimiamatis & holocansti. &
omnia uasa eoꝵ: labium cum basi sua.
uestes scãs in ministerio aaron sacer¬
doti & filiis eius: ut fungantur offĩ¬
cio suo in sacris. oleum unctionis. et
tchimiama aromatum in sanctuario.:
Omnia que precepi tibi: facient. Et lo¬
cutus est dominus ad moysen: dicens.
Loquere filiis isrł: & dices ad eos. Ui¬
dece ut sabatum meum custodiatis. qr
signum est int̾ me & uos in generacio¬
nib ur̃is: ut sciatis quia ego sum dñs

Expanded text:
de tribu Juda, et implevi eum spiritu Dei, sapientia et intelligentia, scientia in omni tempore, ad excogitandum fabre, quidquid fieri potest ex auro et argento et aere, marmore et gemmis, et diversitate lignorum. Denique ei socium Ooliab filium Achisamech, de tribu Dan, et in eruditi posui sapientiam ut faciant cutorium quod super eam est et cuncta vasa tabernaculi mensamque et vasa eius candelabrum purissimum cum vasis suis et altaria thymiamatis et holocausti et omnia vasa eorum labium cum basi sua vestes sanctas in ministerio Aaron sacerdoti et filiis eius ut fungantur officio suo in sacris oleum unctionis et thymiama aromatum in sanctuario omnia quae praecepi tibi facient et locutus est Dominus ad Mosen dicens loquere filiis Israhel et dices ad eos videte ut sabbatum meum custodiatis quia signum est inter me et vos in generationibus vestris ut sciatis quia ego Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
monte moyses: congregatus aduersus a¬
aron. ait. Surge fac nobis deos: qui noᷤᷤ
precedant. Moysi enim huic uiro qui nos
eduxit de terra egypti ignoramus quid ac¬
ciderit. Mixit q ad eos aaron. Tollite in¬
aures aureas de uxorum filioꝵq & filiaꝵ
Quas cum ille accepisset: formauit ex¬
opere fusorio. & fecit ex eis uitulum con¬
flatilem. Dixerunt q. Hii sunt dii tui
isił: qui te eduxerunt de terra egypti.
Quod cum iilisset a aron: edificauit al¬
tare coram eo. & preconis uoce clamauit
dicens. Eras sollempnitas domini est
Surgentes q mane optulerunt holocau¬
sta: & hostias pacificas. Et sedit ppłs mã
cducare & bibere: & surrexerunt ludere.
Locutus est autem das ad moysen: dicẽs.¬
Wade descende: peccauit ppłs tuus quẽ
eduxisti de terra egypti. Recesserunt cito

Expanded text:
mo 1o et seq. Congregatus Populus aduersus Aaron dixit: “Surge fac nobis Deos, qui nos praecedant; Moysi enim huic uiro, qui nos eduxit de terra Aegypti ignoramus quid acciderit dixitque ad eos Aaron tollite inaures aureas de uxorum filiorumque et filquas cum ille accepisset formavit opere fusorio et fecit ex eis vitulum conflatilem dixeruntque hii sunt dii tui Israhel qui te eduxerunt de terra Aegypti quod cum vidisset Aaron aedificavit altare coram eo et praeconis voce clamavit dicens cras sollemnitas Domini est surgentesque mane obtulerunt holocausta et hostias pacificas et sedit populus comedere ac bibere et surrexerunt ludere locutus est autem Dominus ad Mosen vade descende peccavit populus tuus quem eduxisti de terra Aegypti
Abbreviated transcription (Latin):
inter uuicati infantis & filiae mortifica
te misteriũ : nisi qđ illũ resuscitit uit
ad baptism̃u. hanc destinauit ad regnũ:
& qđ ad huc in illo spes peccandi restitbat
haec inmaculatit finierat: Qđ cũ uidis¬
sa mat̃ abrȩ beatȩ. apontifice postulat :
ut & ipsa si mereret᷑ erepta de mundi
crimine cũ filia p̃sentitret᷑ ad regnum.
Cuius uotit consi derans: assidua oratione.
a ipsã ante se transmi sit ad głam. Quis
estimaturus est titlẽ uirũ ittt̃ dilexisse
dñm. c̃ iugis & filiȩ uiuendi affectu con¬
tempta : tec men in hoc magis illas amasse
cognoscitur : cũ ꝑ ipsũ lumini ꝑpetuo
te ansferunt᷑. Quis uͦ habundantiã eiꝰ¬
rigantis in genii c̃tendat e uoluere:
aut eiꝰ uerba uerb ualeat ex equare:¬
u qualit̃ ille inpab diuise trinitatis

Expanded text:
inter vivificati infantis, et filiae mortifiinter vivificati infantis, et filiae mortifite miste| rio illum resuscitauit ad baptismum. Hunc trans| misit ad regnum . nisi quod adhuc in illo haec immaculata finierat. Quod cum vidisset mater beatae Abrae, a pontifice postulat, ut et ipsa, si mereretur, erepta de mundi crimine, cum filia praesentaretur ad regnum. Cujus vota considerans, assidua oratione et ipsam ante se transmisit ad gloriam. Quis aestimaturus est talem virum ita dilexisse Dominum, conjugis et filiae affectu contempto? Tamen in hoc magis illas amasse cognoscitur, cum per ipsum lumini perpetuo transferuntur. 14. Quis vero abundantiam rigantis ingenii contendat evolvere, aut ejus verba verbis valeat exaequare? Qualiter ille indivisae Trinitati
Abbreviated transcription (Latin):
alloquitur eã. quomodo poterat dulce¬
do patris & facundia oratoris. Quiddicã
Allaqeit᷑ ilła hylarius cuiꝰ eloquentiȩ post
ipsum cõparare aliquẽ uix audiuimus:¬
nisi qui fuerit spũ diuino ut ille reple¬
tus. Tẽptat eiꝰ animu si uell& sponsum
at tingere : quẽ patris gr̃a ꝓuidera&.
tunc libent̃ de sideranterq ut celerit᷑
et iungeretur optitbat. Curas uoluntit¬
tẽ pater pius agnascens: intentus etaci¬
onibus nontessauit donec ũ dolore. sine
contꝗ gio se p̃sente filia demundi
ludi briao migrar& ad xp̃m. Quem
ppriis manibus ut de euit ueneran¬
de tradidit sepul turȩ. ofuneris
gal oria: quȩ melior habetur quam
utai: Quia qđ terra subripqit in
caelũ transmisit: Vere ut ego confidero:
plus fuit quã resusc ittri sic mori. Certu
eñi silus est : non contiminari peccatis
Quanti cuperent rebus cũ uita tradias¬
telẽ tulẽ transitũ cõparere: simerca¬
torẽ forsitun inuenirent: Quid distat.

Expanded text:
alloquitur quomodo poterat dulcealloquitur quomodo poterat dulcedo patris et facundia oratoris. Quid dicam? alloquitur Hilarius, cuius eloquentiae post ipsum conisi qui fuerit Spiritu divino, ut ille, repletus: tentat ejus animum, si vellet attingere sponsum, quem patris gratia providerat . Tunc libenter desideranterque, ut celeriter ei jungeretur, optabat. Quam voluntatem pius pater agnoscens, intentus orationibus non cessavit, donec sine dolore, sine contagio, se praesente, filia de mundi ludibrio migraret ad Christum: quam propriis manibus, ut decuit, venerandae tradidit sepulturae. O funeris gloria, quae melior habetur quam vita: quia quod terrae subripuit, in coelum transmisit! Vere, ut ego considero, plus fuit, quam resuscitari, sic mori. Certa enim salus est, non contaminari peccatis. Quanti cuperent, rebus cum vita traditis, talem transitum comparare, si mercatorem forsitan invenirent? Quid distat
Abbreviated transcription (Latin):
Qui populi pat᷑ agnosceris: ut ego mater
uocer quȩ so obrineas. Sic illa plus lacri¬
mis petente quã uerb cõmotus est pietit¬
te uir dĩ. & specttente popło ad c̃suetti
arma recurrens: int̾rã ꝓsternit᷑. Mox pau¬
aere depectoris domicilio conflatit ꝓfert᷑:
gressuis uestigiis rediuiuus extenditur.¬
at ꝙ in anterioris fundam̃ti statu totee
fabrica renouat᷑. Quid plura : tit diu iaeuit
sacerdos inpuluere. donec parit᷑ surgerent.
senex dedoratione in fans de morte : Ecce
uitit laudabilis : quȩ de alterius morte¬
corporis necẽ p̃cibus effugauit: spoliauit
non tenuit: ubi hylarius uim orationis
ingessit. Sed tantit res ñ potest nr̃is
uerb̾ plus ornari : quã eiꝰ meritis.
Unc uero memorandũ est qđ p̃termi-¬
simus: qualit̃ miracula reliqua hoc sub
iecto miraculo cumulent᷑ Deniq cum
beatissimã abrã filiã suã ad quã de exilio
destinauit epłam : in colum̾e inuenissa

Expanded text:
qui populi pater agnosceris, ut ego mater qui populi pater agnosceris, ut ego mater vocer, quaeso, obtineas. Sic illa plus lacrymis petente quam verbis, commotus est pietate vir Dei, et, spectante populo, ad consueta arma recurrens, in terram prosternitur. Mox pauaere de pectoris domicilio conflata profertur, gressus suis vestigiis redivivus extenditur, in anterioris fundamenti statum tota fabrica renovatur. Quid plura? Tandiu jacuit sacerdos in pulvere, donec pariter surgerent, senex de oratuita laudabilis que de alterius corporae . ne| cem praecibus fugauit. Spoliauit non tenuit . ubi . hylarius uim| orationis ingessit . sed tanta res non potest nostris uerbis| plus ornare quam meritis. Nunc uero memorandum| est quod supra promisimus . qualiter mc miraculo cumulavit. 46 Denique cum beatissimam Abram filiam suam, ad quam de exilio destinavit epistolam, incolomem invenisset,
Abbreviated transcription (Latin):
sine mora uenena fugatit sunt : Addidit
t̾rã hominib quia in loco belue in eola trans¬
migrauit:
T ed reuertitm᷑ ad ordinẽ. Cũ de exilio
Pregressus in trouit pictau̾r sũmo
fauore pludebant om̃s parit̃ eo qđ
eccła ret episs& pontifice: grexpasto¬
rẽ. Ac si om̃s cũ ipso tanc redissent
ANitriã: itt sine illo se exules fuisse
de flebant: Ittq beatũ Martinum
in uico lugudiaco dum
p̾cepiss& consistere:
uir tute diumia meruit
post aliquos dies in fans sine baprismi re¬
generatione de functus est : duplicir.
morte dãpnatus. Presente uero lucẽ
amiserat : & poena futuri scłi ñ carebat:
ꝑ unc mater extincti quȩ iã mat̾ non
erat dũ filiũ ñ haber&: : ꝓuoluta ad
pedesscĩ hylarii. poedentibus lacrimus
nati sui corpus effudit exclamans: Mar¬
timis adhuc incipiens catecuminu fieri:
mortuũ reuocauit ad iutã. Tu pontifex
redde rogo filiũ. aut michi aut baptistno:

Expanded text:
sine mora venena fugata sunt! Addidit sine mora venena fugata sunt! Addidit terram hominibus, quia in loco belluae incola transmigravit. Sed revertamur ad ordinem. 11. Cum, de exsilio regressus introivit Pictavis, summo favore plaudebant omnes pariter, eo quod ecclesia recepisset pontificem, grex pastorem: et ac si omnes cum ipso tunc redissent ad patriam, ita sine illo se exules fuisse deflebant. 41 Itaque beatum Martinum in vico Locoteiaco dum praecepisset consistere, virtute divina meruit Post aliquot dies infans sine baptismi regeneratione defunctus est: duplici morte damnatus praesentem lucem amiseraTunc mater exstincti, quae jam mater non erat, dum filium non habebat, provoluta ad pedes sancti Hilarii, praecedentibus lacrymis, nati sui corpus effudit, exclamans: Martinus adhuc incipiens catechumenum mortuum revocavit; tu, pontifex, redde, rogo, filium, aut mihi, aut baptismo;
Abbreviated transcription (Latin):
p̃terire: Nã cũm circũ diues galliaru in¬
sulã ꝓpinquarte : relatione uicinoꝵ agno¬
uit. ibidẽ in gencia serpenciũ uolumina.
sine numero ꝑuagari. Et obhoc quã uis
illis haec insula uideret᷑ uicina: ꝓpter in¬
accessibilẽ titm̃ locũ longius illis uidebat᷑
eẽ quã affrica Quo audito: uir dĩ senciens
sibi debestiali pugna uenire uictoriam.
dit in insulã: Eoq uiso serpentes infugam
conuersisunt : non tolerantes eius aspectũ:
debeserent excurrere uirtutis potentia
at tingere. facilius erat illis mare tran¬
sire quã uoce: Oin cõmuttibilẽ t̃minũ:
de sermone planititũ: Apparar quant̾u ̃
melior adã scds: antiquo ille serpenti pa¬
ruit : iste seruos hab&. qui possunt serpen-¬
tib imperare Ille ꝑbestiã desede para¬
disi ꝓiectus ẽ : iste de siuis cubilib set pentes
ex clusit. De posuit angius antiquũ menda¬
ciũ : qui didicit implere mandatum. Qylari
dulcedo. medi camentũ & meritũr antequẽ

Expanded text:
cum circa Gallinariam insulam propinquaret, relatione agnovit vicinorum, ibidem ingentia serpentium volumina sine numero pervagari, et ob hoc quamvis illis haec insula videretur vicina, propter inaccessibilem tamen locum longius illis videbatur esse quam Africa. Quo audito, vir Dei sentiens sibi de bestiali pugna venire victoriam, dit in insulam; eoque viso, serpentes in fugam conversi sunt, non tolerantes ejus aspectum. deberent excurrere, virtutis potentia attingere, facilius erat illis mare transire quam vocem. O immutabilem terminum, de sermone plantatum! Apparet quantum est melior Adam secundus antiquo. Ille serpenti paruit; iste servos habet, qui possunt serpentibus imperare. Ille per bestiam de sede paradisi projectus est, iste de suis cubilibus serpentes exclusit. Deposuit anguis antiqui mendacium, qui didicit implere mandatum. O Hilarii dulcedo, medicamentum, et meracum, ante quem
Abbreviated transcription (Latin):
amplectens. ammonitione secutit ẽ: nulli
in c̃ iugio se resoluenis Sed qualit̃ ad illũ
ꝑuersitts pullar& : dato generalit̃ ĩꝑito¬
ris edicto : iuse ut om̃s orienttles ep̃i. apud
selenciã isaur oppidũ c̃uenirent : discep¬
taturi quidntirent defidei uerittite.
Tunc in terrequos quarto ĩã exilii anno
de frigia schylarius in p̃dicto loco datu
sibi ꝑgendi iectione ad synodũ uenire
cõpellit᷑: S qđ dã castellũ dũ adiss&:
die domu. o ingressus ẽ tẽplũ Mexꝙ
florenci puella gentił inrũpens mul-¬
titudi ñ populi : uoce magna seruũ
dĩ illuc luenisse testutũ ẽ: & ad pedes
eius occirens non cessauit petere. nisi
sigñu cicis ab ipso sibi fieri fi deliter
impetss&: Quã florentius pater se¬
cutus : cuntit familia in noĩe dñi me¬
ruerut parit᷑ baptitari : Quȩ florentia
relici parentib uestigiis eiꝰ in herens:
non ano generatit ẽ sed ꝑquẽ rege¬

Expanded text:
amplectens, admonitionem secuta est, nulli amplectens, admonitionem secuta est, nulli in conjugio se resolvens. Sed qualiter ad illumperversitas pullularet; dato generaliter Imperatoris edicto, ut omnes Orientales episcopi apud Seleuciam Isauriae oppidum convenirent, disceptaturi quid sentirent de fidei veritate, tunc inter reliquos, quarto jam exsilii anno, de Phrygia sanctus Hilarius in praedicto loco data sibi pergendi evectione, ad synodum venire compellitur. Qui quoddam castellum dum adisset, die Dominico ingressus est templum: moxque Florentia puella gentilis, irrumpens multitudinem populi, voce magna servum Dei illuc advenisse testata est: et ad pedes ejus accurrens, non cessavit petere, nisi signum crucis ab ipso sibi fieri fideliter impetrasset. Quam Florentius pater secutus est, et cuncta familia in nomine Domini meruerunt pariter baptizari. Quae Florentia, relictis parentibus, vestigiis ejus inhaerens, non a quo generat
Abbreviated transcription (Latin):
sine contitminatione ꝓuiderat. Max
oportunitate reꝑtit: manu ꝓpria
subscriptit filie direx̃ epłam: suffici¬
enti sale conditãt. & uelut aromaticis
unguentis in fusã quae tenet᷑ picttuis
ꝓmunere conseruatit: indicans ei qđ
titlẽ sponsũ anxius pat̾ illi ꝓuidiss&.
cuiꝰ nobilitis cȩlos exceder&. Pulcri¬
tudo rosarũ & lilii cõparationẽ p̃ceder&.
Oculi gemarũ lumen illuminarent.
Vestis candorẽ niuis obprimer&e. Orna¬
mentit in estimabili fulgore uernarent.
Diuiciȩ intrase regna concluderent.
eiꝰ ꝙ sapiencia in conp̾hensibił emanara:
dulcedo faui mella post poner&. fudi-¬
cicia in conttiminatit ꝑsister& : odor
suauitute flagrar&. Thesauri sine de fec¬
tione constarent. Addit̾ ergo moni-¬
tis ut filia nulli se priꝰ amatre diuisa
coniungerti : quã ut patrẽ expectar&¬
sibi pollicitũ & sponsũ parit᷑ cu ꝓmissi¬
one uenturũ. Qđ abra dulcit̃ excipiens:
& quasi sponsũ futurũ in epła patris

Expanded text:
contaminatione providerat. Mox opportunitate reperta manu propria subscriptam filiae direxit epistolam sufficienti sale conditam, et velut aromaticis unguentis infusam, quae tenetur Pictavis pro munere conservata: indicans ei, quod talem sponsum anxius pater illi providisset, cujus nobilitas coelos ascenderet, pulchritudo rosarum et lilii comparationem praecederet, oculi gemmarum lumen obnubilarent, vestis candorem nivis opprimeret, ornamenta inaestimabili fulgore vernarent, divitiae intra se regna concluderent: ejus sapientia incomprehensibilis emanaret, dulcedo favi mella postponeret, pudicitia incontaminata persisteret, odor suavitate fragraret, thesauri sine defectione constarent. Addit ergo monitis, ut filia nulli se prius a morte divisa conjungeret, quam ut patris expectaret pollicitum, et sponsum pariter cum promissione venturum. Quod Abra dulciter excipiens, et quasi sponsum futurum in epistola patris
Abbreviated transcription (Latin):
aliquas se nebulas splendori catholico
posse p̃tendere : si reclusus ex ilio talis
uir acertit mine de fuiss&: Qm̃ si quis
ꝑuersus uoluit cũ illo confligere: ac
si mutus & claudus. nec uerba poterat
peferre. nec responsionib currere: sed
quasi natitns inpelagus. ante fluctum
eius eloquentiae mergebat᷑. Ititꝙ in
frigiã asiȩ regionẽ missus exilio: ad
uirtutis atigmentũ gr̃as egit. quia
quantũ ꝓ noĩe xp̃ĩ longius discedebat
de solo ꝓprio: it ntũ merebat᷑ fieri uicinior

Expanded text:
aliquas se nebulas splendori catholico aliquas se nebulas splendori catholico posse praetendere, si retrusus exsilio vir talis a certamine defuisset: quoniam si quis perversus voluit cum illo confligere, ac si mutus et claudus, nec verba poterat proferre, nec responsionibus cquasi natans in pelagis ante fluctum eius eloquentiae mergebatur. 17 Itaque in Frigia Asiae regione missus exilio ad virtutis augmentum gratias egit, quia quantum pro nomine Christi longius discedebat de solo proprio tantum merebatur fieri vicinior
Abbreviated transcription (Latin):
titrib sacerdos electus est Crescebat
in eo cotidiȩ opinio famulatrix uirtutũ
nec erat eius fama contẽptit circũ iectis
tantũ gallias in lustrare : sed exteras
naciones & regiones implebat meritoꝵ
gr̾a ꝑcurrente Iq actũ est: ut in toto
orbe uel ocit᷑ beati pontificis gła militir&¬
git᷑ constancii imperatoris tẽpore. cum
arriana heresis uenenatit de radice flo¬
ris toxici pullular&: tunc uir scĩssimus
timore nidus. fidei feruore uestitus:
quasi signifer belligerator ꝑ medias acies
int̾ hostiles fremitus. itit int̾ hereticos
gladios se ingerebat : xp̃i Raritate se¬
curus. Nichil de sua morte formidins.¬
cłam dĩ turbare ꝑtinacit᷑ insistebant.
Imꝑgto ꝑsuasũ est: ut uirũ eruditissi¬
diolanensem. & eusebiũ uercellensem.
exilio condẽpnar&: Nil eñĩ poterat ante
insuperabilem sc̃i hylarii facundiã here¬
tiius obtinere. Sperabat enĩ hostis fidei

Expanded text:
taribus sacerdos electus est. Crescebat taribus sacerdos electus est. Crescebat in eo quotidie opinio, famulatrix virtutum; nec erat fama ejus contenta circumjectas tantum Gallias illustrare, sed exteras nationes, et regiones implebat, meritorum gratia percurrente; sicque actum est ut in toto orbe velociter beati pontificis gloria militargitur Constantii imperatoris tempore cum Arriana haeresis venenata de radice flore toxico pullularet, tunc vir sanctissimus timore nudus fidei fervore vestitus quasi signifer belligerator per medias acies inter hostiles fremitus inter haereticos gladios se ingerebat, Christi caritate securus, nihil de sua morte formidlesiam dei pertur| bare pertinaciter insistebant imperatori persuasum est . ut ui| rum eruditissidiolanensium . Atque eusebium| uercexsilio condemnaret. Nihil enim poterat ante insuperabilem sancti Hilarii facundiam haereticus obtinere. Sperabat enim hostis fidei,
Abbreviated transcription (Latin):
solũ dicã conuiuiũ. sed neq salutacio
fuerit c̃uhis p̃tereuntib cõmunis Eti
hereticis mensam participando fierae illi
inscandalũ. O quã ꝓfectissimũ laicũ cuiꝰ
immitictores eẽ ipsi & iam desiderant
sacer dotes : cui non fuit aliud uiuere
nisi x p̃m cũ dilectione timere. & timo¬
re diligere. Cuiꝰ sequaces currunt ad
głam : diuertentes ad poenã. Credenti
suc cedunt p̃mia: recusanti tormenta.
Qui om̃s depio religionis opere cõmonens.
nunc alios de confessione in estimabilis
sçȩ̃ trinitatis conformans. nunc reliquos
ꝓmissione regni caelestis inuititns non
cessabat implebe uerba ueritittis fruc¬
tu fidei redundantia seminare. Quo
cognito de scõ hylario qm̃ tantũ lumen
& si uoluiss& latere non potuit: quippe
necessarius ut alienas tenebras in lucem
trans ferra. concordante fauore popłi
aut pocius dĩ sp̃u ꝓclamante uir olim
mysteriis de putatus aliquando sacris al¬

Expanded text:
 dicam convivium, sed neque salutatorio  dicam convivium, sed neque salutatorio fuerit cum his pretereunte vitabam communis. Hec haereticis mensam participando, fieret illi in scandalum. O quam perfectissimum laicum, cujus imitatores ipsi etiam esse desiderant sacerdotes; cui non fuit aliud vivere, nisi Christum cum dilectione timere, et cum timore diligere, cujus sequaces currunt ad gloriam, divertentes ad poenam; credenti succedunt praemia, recusanti tormenta! Qui omnes de pio religionis opere commonens, nunc alios de confessione inaestimabilis sanctae Trinitatis informans, nunc reliquos promissione regni coelestis invitans, non cessabat in plebem verba veritatis, fructum fidei redundantia, seminare. 4. Quo cognito de sancto Hilario, quoniam tantum lumen, etsi voluisset, latere non potuit, quippe necessarius  Al., necessarium ut alienas tenebras in lucem transferret, concordante favore populi, aut potius Dei Spiritu proclamante, vir olim mysteriis deputatus, aliquando sacris al
Abbreviated transcription (Latin):
Pictauoꝵs urbis ep̃s: regionis aquitit niae
oriundus fuit. quȩ ab oceano brit itenni co
fere milibus nonagintit se iungit᷑: Apud
gallicanas uero familias nobilitittis lãpade
ñ obscurus. in momagis p̾ceteris gr̃ã ge¬
nerositittis nitore pectoris addito ornatꝰ :¬
quasi refulgens lucifer int̾ astra ꝓcessit.
Cuiꝰ acunabuł tintit sapientia primi¬
tiua laettibat᷑ infancia: ut iam tunc
potuiss& intellegi. xp̃m in suis causis
ꝓ obtinenda uictor̾ia necessariũ sibi
iussisse militẽ ꝓpagari : deniq c̃iugẽ
habens & filiam. itit plenitudine dñi
uenerabiles animos ecclesiasticȩ regulȩ
tradidit informandos: ut adhuc in laicali
ꝓposito constitutus. diuino nutu pontificis
grãm possider&. Ittt seipsũ ꝓpria disci-¬
plina coercebat intentus: quasi futuram
speciem indicans. ut in rep̃hensibił intẽplo
les ad huc ualde uidetur difficile. tam
suspendat : adeo uir sc̃ĩssimus hostes
catholicȩ religionis aborruit. ut non¬

Expanded text:
Pictavorum urbis episcopus regionis Aquitaniae oriundus fuit, quae ab Oceano Britannico fere millibus nonaginta sejungitur: apud Gallicanas vero familias nobilitatis lampade non obscurus, imo magis prae caeteris gratia generositatis ornatus, nitore pectoris addito quasi quasi refulgens lucifer inter astra processit. 7 Cuius a cunabulis tanta sapientia primitiva lactabatur infantia, ut iam tunc potuisset intellegi, Christum in suis causis pro obtinenda victoria necessarium sibi iussisse militem propagari. 8 Denique coniugem habens et filiam ita plenitudine domini venerabiles animos ecclesiasticae regulae tradidit informandos, ut adhuc in laicali proposito constitutus divino nutu pontificis gratiam possideret: ita se ipsum propria disciplina cohercebat intentus quasi futuram speciem indicans, ut inreprehensibilis in templo les valde videtur difficisus pendat, adeo viri sanctissimi hostis catholice religionis aborruit, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ uolente dño usꝙ in hodiernur diem
eiꝰ orationibus ꝓseuerant: Sed mea lin¬
gua ñ sufficit singula de scõ spũ
sicut illi dignũ est cunctit ꝓferre : Da
michi pius ueniã : quia multit p̃terui.
quiunax pauca conscripsi Itet beatissimi¬
InARII de p̃senti scło uitit. ualente
& ualentiniano regnantibus cũ gloria¬
i migrauit ad xp̃m: terra plorante
caelo gaudente : eodẽ iħu prestante

Expanded text:
quae volente Domino usque in hodiernum diem quae volente Domino usque in hodiernum diem ejus orationibus perseverant. Sed mea lingua non sufficit singulatim de sancto sicut illi dignum est, cuncta proferre. 16. Det mihi pius veniam, quia multa praeterii, qui vix pauca conscripsi. Ita beatus Hilarius de praesentis saeculi vita, Valente et Valentiniano regnantibus, cum gloria migravit ad Christum, terra plorante, coelo gaudente, eodem Jesu Christo
Abbreviated transcription (Latin):
libros stilo tumente contexuit: aut scrip¬
tit dauitici carminis sermone coturnato
ꝑ singula reserauit. Quã fuit in dissertio¬
ne ꝓuidus. intractatu ꝓfundus. ꝑ lit re¬
raturam eloquens. ꝑ uir tut̾e mirabilis. ut
cõplexionib multiplex. in resolucione sub¬
tił. astutus iustit ꝓpħam ĩmo prudens iuxit
dñi uocẽ ut serpens. colũbe simplicis grãm
non amittens Ipse sal conditi ingenũ.
fonsa loquendi. thes aurus scientiȩ. lux
doctrinȩ. de fensor eccłȩ. hostiũ ꝓpugna¬
tor : Cũius dicta qui legerit. non cred&¬
I dicere sed tonare: hoc fuit
ultra homi nes sapere: eũ tit caute de re¬
ligione censerae Sed qui uult eũ agnos¬
cere : eius exilia memore. meritu respiciat.
uolu mina relegat. dictit ꝓpendat.
signa cotidiana ꝑcenseat. Qui dũ suꝑstes
fuit in scło: aut scripsit
aecclesiasticȩ fidei docu¬
mentit. aut pugnando cal¬
cauit heretica crimina : aut petenti tr̃i¬
buit tribuit miraculoꝵ suffragia.

Expanded text:
libros stylo tumente contexuit, aut scripta Davidici carminis sermone cothurnato per singula reseravit? quam fuit in dissertione providus, in tractatu profundus, per litteraturam eloquens, per virtutem mirabilis, in complexionibus multiplex, in resolutione subtilis, astutus juxta prophetam, imo prudens, juxta Domini vocem ut serpens , columbae simplicis gratiam non amittens. Ipse conditi sal ingenii, fons loquendi, thesaurus scientiae, lux doctrinae, defensor Ecclesiae, hostium oppugnator. Cujus dicta qui legerit, non credet dicere, sed tonare. Hoc fuit ultra hominem sapere, tam caute de religione censere. 15. Sed qui vult ipsum cognoscere, ejus exsilia memoret, merita respiciat, volumina relegat, dicta perpendat, signa quotidiana percenseat. Qui dum superstes fuit in hoc saeculo, aut scripsit ecclesiasticae fidei documenta, aut pugnando calcavit haeretica crimina, aut petenti tribuit miraculorum suffragia;