comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& regnum decem tribuum destitutum iteiutdu¬
cerentur in capriuitatem Nequa quam iam ier¬
rahel idest semendĩ. Nec masculinis exus
filius nascitur sed filia idest femina fragilis
sexus & queuictorum paceat contumeliae & uo¬
cutur absꝗ misericordia ldurco enim ductai cap
tiua est quia misericordiam di non habuit & conside¬
randa hi indignatio quod nequaquã domui is rł
se dicat ulcramisereri sed eosdem memoria sua
a&erna obliuione delere qiusque hodie ꝑsarum
regibus seruiunt & numquam ẽ eorum soluta cap¬
tiuittis domui autem iuda miseri cordiam pol¬
inseipso quilo quitur uel pater salu& infilio.
& inequitum mulatudine sed insuo robore quando
misit angelum & percussit de exercitu sennache¬
rib regis assiriorum una nocte e laxU Umiba
seminis dĩ uocantur absq misericordia & di¬
cere ausi sunt. sanguis huius supertios & suꝑ
filios nrõs Nucusq seruire romanis. Domum

Expanded text:
et regnum decem tribuum destitutum, ita ut duet regnum decem tribuum destitutum, ita ut ducerentur in captivitatem, nequaquam jam Jezrael, id est, semen Dei, nec masculini sexus filius nascitur: sed filia, id est, femina fragilis sexus, et quae victorum pateat contumeliae, et vocatur Absque misericordia. Idcirco enim captiva ducta est, quia misericordiam Dei non habuit. Et consideranda Domini indignatio. Quod nequaquam domui Israel se dicat misereri ultra, sed eos de memoria sua aeterna oblivione delere; quia usque hodie Persarum regibus serviunt, et numquam est eorum soluta captivitas. Domui autem Juda misericordiam polin seipso qui loquitur: vel Pater salvet in Filioet in equitum multitudine, sed in suo robore, quando misit Angelum, et percussit de exercitu Sennacherib regis Assyriorum una nocte centum octogiseminis Dei vocantur Absque misericordia, et dicere ausi sunt: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros , hucusque servire Romanis. Domum
Abbreviated transcription (Latin):
enim propter sanguinem nabuthe quieffusus est
ticinium compler&ur sic propter sanguinem ueri
lerrahel Hocest seminis dĩ regnumi destruc¬
tumẽ iudcieorum Inomnibus quidem prophetis
sed precipus i nosce decem tribus referuntur adhe¬
filii ephrum intendentes & mitteñtes arium con¬
uersi sunt in diebelli Confring&ur inualle seminis
dĩ de quo humilia & terrena senserunt.
⁊ concepit adhuc & peperit filium &dixit ei.
Voca nomen eius absque misericordia quia non
addam ultra misereri domus isrł sed obliuione
obliuiscar eorum & domui iuda miserebor &
saluabo eos in arcu & gladio & bello & in equis¬
& inequitibus Ux Et toncepit ad huc & peperit
filicm & dixitei. Voca nomexeius absque
miserico: dia quianequa quam addãultra mi¬
sereri domui isrł sed aduersans aduersabo eis.
Filiorum autem iuda miserebor & saluabo eos:
equis neque inequitibus Post quam contri¬
tus atq confractus arcus isrł inualle ier rahel

Expanded text:
enim propter sanguinem Naboth  Al. Nabutha, enim propter sanguinem Naboth  Al. Nabutha, Achab, ut Eliae vaticinium compleretur: sic propter sanguinem veri Jezrael, hoc est, seminis Dei, regnum destructrum est Judaeorum. In omnibus quidem prophetis, sed praecipue in Osee, decem tribus referuntur ad haeFilii Ephraim intendentes, et mittentes arcum, conversi sunt in die belli , confringetur in valle seminis Dei, de quo humilia et terrena senserunt. Et concepit adhuc, et peperit filiam, et dixit ei: Voca nomen ejus, Absque misericordia, quia non addam ultra misereri domui Israel; sed oblivione obliviscar eorum. Et domui Juda miserebor: et salvabo eos in et in equitibus. LXX: Et concepit adhuc, et peperit filiam, et dixit ei: Voca nomen ejus, Absque misericordia; quia nequaquam addam ultra misereri domui Israel: sed adversans adversabor eis: filiorum autem Juda miserebor, et salvabo eosequis, neque in equitibus. Postquam contritus est atque confractus arcus Israel, in valle Jezrael,
Abbreviated transcription (Latin):
superdomumuida & regnumisrł assorio uincenti
deleuero: Tuncinilla die & inillo cempore conterĩ
omnerobur Mercitus israhel inualle iet rahieł su¬
prudiaimus iez rahelem quenunc iuxto matimia no¬
polimẽ fuisse m& ropolim regnisamariae propt
quam sunt tam campi latissimi &ucilles iuimꝰ uas¬
tititis quaeplus quam detemmilium tenditur pissi¬
bus in hac commisso certamine abassyruscesus est is
id est decemtribus que obieroboam detribu ephr um
qui primus susma ferit inpopulo appella tesunt
ł pliraim interdum propter iosepl qui fuit pacer
ephram uoctur ioseph Noniunquum samar
qua edipsa altera urbs fuit maropolis decentribuu
que postiti abaugusto cesare appelluta est augus
obinaximam partẽ multitudinis quȩ hieroboam
quuttest Nomex pristinum isrł remansit in dee
tribubus. Et propter tribum iuda qua eregnauit
inbuierusalem Alie due cribus appellacesunt iudas
Simulque & cypi ueritas & plicatur. Quo modo

Expanded text:
super domum Jehu, et regnum Israel, Assyrio vincente, delevero, tunc illa die, et in illo tempore conteram omne robur exercitus Israel in valle Jezrael. Supra diximus Jezraelem, quae nunc juxta Maximianopolim est, fuisse metropolim 8 regni Samariae prope quam sunt campi latissimi, et vallis nimiae vastitatis, quae plus quam decem millium tenditur passibus. In hoc commisso certamine, ab Assyriis caesus est Israel, id est, decem tribus, quae ob Jeroboam de tribu Ephraim, qui primus schisma fecit in populo, appellatae sunt Ephraim. Interdum propter Joseph, qui fuit pater Ephraim, vocatur Joseph: nonnumquam Samaria, quae et ipsa altera urbs fuit metropolis decem tribuum, quae postea ab Augusto Caesare appellata est, Augusob maximam partem multitudinis quae Jeroboam secuta est, nomen pristinum Israel remansit in decem tribubus. Et propter tribum Juda, quae regnavit in Jerusalem, aliae quae tribus appellatae sunt Judas: simulque typi veritas explicatur. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
rationibus & sponsabote mihi infide & sues quia egi
dñs laX Similiter. O quauita clementia di
Meraria que cummultis amacorbus fornicata est¬
& obcrimen bestiis tradica Post quam reueraitꝰ
adiurum Nequaquam reconciliari eidicitur sed
dispondi & uidȩ quidiit interdi coniunctioneni
& hominum Homo cum uxorem acciperit
Deuirgine mulierem feut idest non uirginem
Ds &iam mer&ricibus copulatus eas mutat in uir¬
gines. luxta illud quod ad ulteredicitur perhicre¬
miam Nonui dñm meinuocasti aut patrem aut
principem uirginittitis tuae Vnde &postolus post
faunicationem & idolorum cultum credentibus
chorindius loquitur. Dispondi enimuosuni

Expanded text:
rationibus: et sponsabo te mihi in fide: et scies quia ego Dominus. LXX similiter. O quanta clementia Dei! meretrix quae cum multis amatoribus fornicata est, et ob crimen bestiis tradita, postquam revertitur ad virum, nequaquam reconciliari ei dicitur, sed despondi. Et vide quid sit inter Dei conjunctionem et hominum: homo cum uxorem acceperit, de virgine mulierem facit, id est, non virginem; Deus etiam meretricibus copulatus, eas mutat in virgines, juxta illud quod adulterae dicitur per Jeremiam: Non ut dominum me invocasti, aut patrem, aut principem virginitatis tuae . Unde et apostolus post fornicationem et idolorum cultum credentibus Corinthiis
Abbreviated transcription (Latin):
dio mutar&ur Quodque sequitur & dabo ei uinito¬
res euis & eodem loco quiablandicias & solicudineni
in preterite hiscoriae xeuncium de aegypto simlitu¬
dinem premiserat in quamor ses & a arondecadeni
gente iudeorum principes titerunt. &iam
nunc pollic&ur quod uinitores eius dec deeo demi¬

Expanded text:
dio mutaretur. Quod sequitur. Et dabo ei vinitodio mutaretur. Quod sequitur. Et dabo ei vinitores ejus, ex eodem loco. Quia blanditias et solitudinem in praeteritae historiae exeuntium de Aegypto similitudine praemiserat, in qua Moyses et Aaron de eadem gente Judaeorum principes exstiterunt, etiam nunc pollicetur, quod vinitores ejus de eodem
Abbreviated transcription (Latin):
siue iudeae mer&rius inoculis amaturum iius
& cesserit uniuersa sollempnitas uinctim & sus
ł sucitas ł grando cor ruperit & redacto insilius
atque infruciuosas arbores abestus fucrit diuora¬
ta & peddiderit ei dns cruciatus aique cormenta
quia da emonib: ba halim cura suiendera
It nequa quam seulera decineribus ac sau illis putu¬
uerit pos se consurgere. Tunc hoc est inaduen¬
tum xp̃i filii sui aperi& spenisalutis & dabitlo ũ
paenitentiae & blandi&ur ei hoc en inisignis¬
cat lactabo eam ut post poenarum magnitdini
dolores pristinos repromisione mitig& pros pe¬
rorum & ducam inquideam in solicudinem idẽ
educam & malis siuut & prius deeg ypti aed ixeram
seruitute. E doquar ad coreius uerba mollia uerba
consolatoria ut tristiciam gaudio temperem iuacti
idioma scripturarum quibus uerbis & sicheni lo¬
quutus est ad cordine Et iosephinae gypto fra¬
tribus suis tribus atque mecuent ibus ut meror gu¬

Expanded text:
e Judaeae meretricis in oculis amatorum ejus, et cessaverit universa solemnitas, vineam et ficum vel siccitas vel grando corruperit, et redacta in silvas atque infructuosas arbores, a bestiis fuerit devorata, et reddiderit ei Dominus cruciatus atque tormenta; quia daemonibus Baalim thura succenderat, et nequaquam se ultra de cineribus ac favillis putaverit posse consurgere, tunc, hoc est, in adventu Christi Filii sui, aperiet spem salutis, et dabit locum poenitentiae, et blandietur ei: hoc enim significat, lactabo eam; ut post poenarum magnitudinem, dolores pristinos repromissione mitiget prosperorum. Et ducam eam, inquit, in solitudinem, id est educam ex malis, sicut et prius de Aegyptiaca eduxeram servitute: et loquar ad cor ejus verba mollia, verba consolatoria, ut tristitiam gaudio temperem, juxta idioma Scripturarum: quibus verbis et Sichem locutus est ad cor Dinae , et Joseph in Aegypto fratribus suis tristibus atque metuentibus , ut moeror gau
Abbreviated transcription (Latin):
aclam &nuertir adurqmi nicum priorem. Quia
bione inherat tuncquam nunc  dixerat incre¬
nttum ladam post amator esmeos qui omnium
Ntipon qubi habundantiam prebueran t
Sueroruit dñs. Egosaepiam uiamtucm spinis
sue sudibus nepos sisire quod de sidera spis
ines poncm materiam siue murum & semittuis
tuab auascrebro triucras pede noninuenies uc
t pebiendus eos quos tnto stndio si qutisris

Expanded text:
am et revertar ad virum meum priorem, quia melius mihi erat tunc, quam nunc est. Dixerat meretrix: Vadam post amatores meos, qui omnium rerum mihi abundantiam praebuerunt. Respondit Dominus: Ego sepiam viam tuam spinis, sive sudibus, ne possis ire quo desideras, et interponam maceriam, sive murum et semitas tuas quas crebro triveras pede, non invenies, ne apprehendas eos quos tanto studio sequebaris,
Abbreviated transcription (Latin):
non sum uocari filius cuus hac mesicutunum de
mercen nariistuis Ex quo intellegimus quod praui¬
dentia dĩ sepenobis ac edant mala ehabitimus ea
serus addi serui tutem redire cogtiniur Ama¬
teres autem hieru salem & gentis iudeae secundũ
his toriam illius temporis assyrios atque haldeos
& aegyptios nationes que ceceras intellegtimus
Cum quarum idolis fonicata est aquibus bellorum
tempore & prementibus malis frustra sperauit
auxilium. Hos a matores iuata intellegentio mn
spiritalem sequuntur her&ici a quibus sepede serti
malorum pondere asinum matris ex clesiae reuercunt
ser omã enim flagella atquetormenta eraditurisrł¬

Expanded text:
nus vocari filius tuus, fac me sicut unum de mercenariis tuis. Ex quo intelligimus quod providentia Dei saepe nobis accidant mala, ne habeamus ea seriis ad Dei servitutem redire cogamur. Amatores autem Jerusalem et gentis Judaeae, secundum historiam illius temporis, Assyrios atque Chaldaeos et Aegyptios, nationesque caeteras intelligamus, cum quorum idolis fornicata est, a quibus bellorum tempore et prementibus malis frustra speravit auxilium. Hos amatores, juxta intelligentiam spiritalem, sequuntur haeretici, a quibus saepe deserti, malorum pondere ad sinum matris Ecclesiae revertuntur. Per omnia enim flagella atque tormenta eruditur Isr
Abbreviated transcription (Latin):
seruientem in aca demia m trans tulerit & quic¬
quit illi dephilo sophie magistris responderin
Nos ad proph&ae defensionem referimus hȩc
aduersum her&icos & cos quos & hnicorum simi¬
les dixerimus. Cacrum nr̃ĩs quittimex uolunt susci¬
pere ueritatem illud breuiter ostendamus &er
quoddicitur Quia fornicans fornicabitur terra
adño Non tam pro ph&am iunctum eẽ mer&rici
quam omne hominum genus a soci &a tedñĩ recessisse
potest quoque exeo quod non ẽ additum omnis cer¬
ra Nunciudea accipi uel propriȩ samaria & isrł
id est decem tribus quieco tempore qua ehec dicebantꝰ
debelaim & concepit & peperit filium & dixitdns
adeum. Voca nomen eius ietrahel qm̃adhuc modi¬
cum &uisittibo sanguinem iez rahel suꝑ domum hieu
& quiescere faciam regnum domus irł Lex & habiit¬

Expanded text:
servientem, in Academiam transtulerit? Et quidservientem, in Academiam transtulerit? Et quidquid illi de philosophiae magistris responderint, nos ad Prophetae defensionem referimus. Haec adversum ethnicos et eos, qui Ethnicorum sunt similes, dixerimus. Caeterum nostris, qui tamen volunt suscipere veritatem, illud breviter ostendamus, ex eo quod dicitur: Quia fornicans, fornicabitur terra a Domino, non tam prophetam junctum esse meretrici, quam omne hominum genus a societate Domini recessisse. Potest quoque ex eo quod non est additum, omnis terra, nunc Judaea accipi, vel proprie Samaria et Israel, id est, decem tribus, quae eo tempore quo haec dicebantur, Debelaim et concepit et peperit filium et dixit Dominus ad eum voca nomen eius Hiezrahel quoniam adhuc modicum et visitabo sanguinem Hiezrahel super domum Hieu et quiescere faciam regnum domus Israhel
Abbreviated transcription (Latin):
uter&ur Nihil hominus hec contempta largi¬
tatem & bonitate uiri & prioris in memor turpiꝰ¬
tudinis. Amatores chaldeos & cissyrios. & egyp¬
tios qui magnarum sunt ccrnium sequutti ẽ. De
sclucitoris & eulesiae typo in prefaci uncula di¬
ximus quod sumpserit sibi uxorem fornicariã
quaeprius idolis seruiebat. Si quisautem con¬
tentio sus & maxime gentilium poluerit figura¬
liter dictum recipere & inriserit prophetum funicario
copulatum : Opponamus e illud quod sol& laudare
gretia &philosophorum scolȩ concinunt : Quartia¬
ne predicent uiram heruditissimum xeNocratep
quipo lemonem iuxorio sis simum iuuenẽ & interpsalterur
atque tibicines & impudicas mulieres ebrium &co¬
ronatum fecit oboedire sapientiae & adulescextem
turpissimum mutauit in sapientis simum philosopho¬
rum. Curso craten adccielum leuent qui phedonẽ
excuius nomine platonis liber est delupanari ob
crudelitatem & autritia dñĩ multorum libidn

Expanded text:
operibus. Et nihilominus haec contempta largioperibus. Et nihilominus haec contempta largitate et bonitate viri, prioris immemor turpitudinis, 5 amatores Chaldaeos et Assyrios et Aegyptios, qui magnarum sunt carnium, secuta est. De Salvatoris et Ecclesiae typo in praefatiuncula diximus, quod sumpserit sibi uxorem fornicariam, quae prius idolis serviebat. Si quis autem contentiosus, et maxime gentilium, noluerit figuraliter dictum recipere, et irriserit prophetam fornicariae copulatum, opponamus ei illud, quod solet laudare Graecia, et philosophorum scholae concinunt. Qua ratione praedicent virum eruditissimum Xenocratem, qui Polemonem luxuriosissimum juvenem inter psaltrias atque tibicines et impudicas mulieres ebrium et hedera coronatum fecit obedire sapientiae, et adolescentem turpissimum mutavit in sapientissimum philosophorum. Cur Socratem ad coelum levent, qui Phaedonem, ex cujus nomine Platonis liber est, de lupanari, ob crudelitatem et avaritiam domini, multorum libidini
Abbreviated transcription (Latin):
disse pudicitiam fornicariae copulatum sed for¬
nuariam adsumpsisse pudicitiam quam antea
Nonhabebat presertim uimbeatus osce ponob
iausam luxuriae non libidinis nonpropria fecerit
uoluntate seddi paruerit: imperio Vt quod inisto
carnali ÷ legimus in dauid factum spiritaliter pro¬
baremus quisuscepio senagogam hoc est populum
iudaeorum stanicationi & libidini seruentem Ad
quam dñs loquitur ꝑerechihel Ettumer&ria au¬
diuerbum dñi. Fracceeni sunt in egi ptomam mer:¬
& uoluptubatur in sanguinẽ & fueratpollutt usq
aduerticem ut nulla pars corporis atquemem br iĩei:
turpitudinis maculam non habera Operuit calẽ
dñs pallio & suis iuncxit amplexibus deditei mel
& oleum & similã manducaire & induit eamuestib
preio sissimis Iosuit in collo ornaimenta gẽmarũ
Auresar nauit auro & lapide preciosis simo Armil¬
las quoque brachuis prebuit ut bonis operibus

Expanded text:
disse pudicitiam fornicariae copulatum; sed fordisse pudicitiam fornicariae copulatum; sed fornicariam assumpsisse pudicitiam quam antea non habebat: praesertim cum beatus Osee, non ob causam luxuriae, non libidinis, non propria fecerit voluntate, sed Dei paruerit imperio, ut quod in isto carnaliter legimus, in Deo factum spiritualiter probaremus. Qui suscepit Synagogam, hoc est, populum Judaeorum fornicationi et libidini servientem. Ad quam Dominus loquitur per Ezechielem: Et tu, meretrix, audi verbum Domini: Fractae enim sunt in Aegypto mamm volutabatur in sanguine, et fuerat polluta usque ad verticem, ut nulla pars corporis atque membrorum ejus esset, quae turpitudinis maculam non haberet. Operuit talem Dominus pallio, et suis junxit amplexibus, dedit ei mel et oleum et similam manducare, et induit eam vestibus pretiosissimis, posuit in collo ornamenta gemmarum, aures ornavit auro et lapide pretiosissimo, armillas quoque brachiis praebuit ut bonis uteretur
Abbreviated transcription (Latin):
post dñm Verbum hebraicum ZAΝΝIN. Non for¬
nicariam & fornicationem ut plerique a estimant sed
mulitis fornicationes sonat Ex quo ostenditur mulier
ista quampro pheta sumit in coniugem nontantũ senel
sed frequentius fornicata ut quanto illa sordidior. ẽ
tunto sit proph&a patientior quitalem uxorem duxe¬
AΠΟRONOY enimsubauditur Sum&ibi uxorem for¬
nicationum & sumetibi filios fornicationum utrũq
potest intellegi quod& fornicariae. prioris deforni¬
catione susceptos recipiat filios &ipse & meretri¬
ce gener& liberos. Qui idcirco fornicauonis ap¬
pellandi sunt filii quad sint demeretriae generati
neculpandus proph&a interim ut sequamur iscoria
si mer&ricem conuertit adpudititiam sed porius
lcuidandus quad& mala bona fecerit. Non enĩ
qui bonus ꝑman& ipsepolluitur si soci&ur malo
Sed quimaluse inbonum ueratur siboni &empla
sccc&ur. E quo in celligimus nonproph&am ꝑdi¬

Expanded text:
ionis. Verbum Hebraicum ZANUNIM  , non fornicariam et fornicationem, ut plerique aestimant, sed multas fornicationes sonat. Ex quo ostenditur mulier ista, quam propheta sumit in conjugem, non semel, sed frequentius fornicatam, ut quanto illa 4 sordidior est, tanto sit propheta patientior, qui talem uxorem duxeἉπὸ κοινοῦ subauditur: Sume tibi uxorem fornicationum, et sume tibi filios fornicationum. Utrumque potest intelligi, quod et fornicariae priores  Al. prioris de fornicatione susceptos recipiat filios, et ipse ex meretrice generet filios, qui idcirco fornicationis appellandi sunt filii, quod sint de meretrice generati. Nec culpandus propheta, interim ut sequamur historiam, si meretricem converterit ad pudicitiam, sed potius laudandus quod ex mala bonam fecerit. Non enim qui bonus permanet, ipse polluitur, si societur malo; sed qui malus est, in bonum vertitur, si boni exempla sectetur. Ex quo intelligimus non prophetam perdi
Abbreviated transcription (Latin):
suscititur hiç quide leuit dornum a hab a ie ⁊abel
lesumquia &l ipsehicu ultor sanguinis iusti ingts¬
sus est ꝑuias hieroboam fili nabath qui fornicari
feut istahel &d conftituit uitulos aureos indcti
d inbuhel Regnum quoque cius dic&sur subuer¬
tendum Subauus promepore hicroboam prophie
t eoqit oste. Q uomortuo filiuseius ⁊achurias
sil ditit in rgnum. Quem saxcomense imperusui
orordis sellu dealia stirpgenerarius. Qua mobiaus
nnedicitur ad hucmo dicam & suscictibo labrobnens
mer rauel idesto coisionẽ populimei suꝑdomum hinu

Expanded text:
suscitatur Jehu, qui delevit domum Achab et Jezabel. Verum quia et ipse Jehu, ultor sanguinis justi, ingressus est per vias Jeroboam filii Nabath, qui fornicari fecit Israel, et constituit vitulos aureos in Dan et in Bethel , regnum quoque ejus dicitur subvertendum: sub cujus pronepote Jeroboam prophetare coepit Osee: quo mortuo, filius ejus Zacharias successit in regnum; quem sexto mense imperii sui occidit Sellum de alia stirpe generatum . Quam ob causam nunc dicitur: Adhuc modicum, et visitabo sanguinem Jezrael, id est, occisionem populi mei, super domum Jehu
Abbreviated transcription (Latin):
consequuttm. Eterit in loco ubidictume cis
Non plebsmea uos ibi uocabuntur filiid uiu¬
plionum hedrttam quam harena maris reliquie
silue ficint Verbumenim consummin s&onti¬
ins maequitcite. Qui auerbum brauuiatum fici&¬

Expanded text:
consecutam. Et erit, in loco, ubi dictum est eis: Non plebs mea vos, ibi vocabuntur filii filiorum Israhel tamquam harena maris, reliqui eorum salui fient. uerbum enim consummans et breuians in aequitatem. quia uerbum breuiatum fac
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tũ sed seripanũ inoleusse imperitia Quid
ignorantes hieu quod inagis tritumerat sirpseriu
iudam Typus autem seminisđi &ultio sanguinis cius
referturaddm̃ passio propter qua in & domus iuda
& regium uniuersi is rł diutur subuertendum¬

Expanded text:
interpretum, sed scriptorum inolevisse imperitia, qui ignorantes Jehu: quod magis tritum erat, scripserunt Juda. Typus autem seminis Dei, et ultio sanguinis ejus refertur ad Domini passionem, propter quam et domus Juda et regnum universi Isr
Abbreviated transcription (Latin):
aniquãei adõ uocabulum mutcir&ur. Nonenim ut malȩ
ingreus codicibus legitur & latinis ausedictus est quod
nisil ominino intellegitur sedos eae idest salucitor &
additum ẽ eius nomini dñs ut saluator dnidicer&ur
ls teogo saluctor filius ẽ beeri idest putei mei quospu¬
teas fõdit abraam isaac&ia cob & allo phylieos semper
usternam hoc interest quod puttus perp&uas aquas
hab& ei deuiuo fonte manentes Cis ternaquȩ refri¬
gerat a quassucis externas & aduenticias possid&
Inde perhieremiam proph&cm loquiturds̃ medere¬
liquerunt fontem a que uiue & foderunt sibicister¬
nas queaquas nonualent continere. Or hoc fonte
predat lumexmum sed saperior uenatrans lauio est
diebusoriȩ ioatham ahir hie rechie regumiuda
tandicbus hieroboam filii iohar regis hisrahel
qud apra ueqnouit in huierusalem suꝑ duas tribus
uesset in repnum filius eues i mauisam quiesus engno¬

Expanded text:
, antequam ei a Deo vocabulum mutaretur. Non enim ut male , antequam ei a Deo vocabulum mutaretur. Non enim ut male in Graecis codicibus legitur et Latinis Ause dictus est, quod nihil omnino intelligitur; sed Osee, id est, salvator; et additum est ejus nomini Dominus, ut salvator Domini diceretur. Iste ergo salvator filius est Beeri, id est, putei mei, quos puteos fodit Abraham, Isaac, et Jacob, et Allophyli eos semper cisternam, hoc interest, quod puteus perpetuas aquas habet, et de vivo fonte manantes. Cisterna, quae refrigerat, aquas suas externas et adventitias possidet. Unde per Jeremiam 2 prophetam loquitur Deus: Me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi cisternas, quae aquas non valent continere . De hoc fonte rpretari, lumen meum; sed superior vera translatio est. diebus Oziae Ioatham Ahaz Ezechiae regum Iuda et in diebus Hieroboam filii Ioas regis Israhelpe David regnavit in Jerusalem super duas tribus,cessit in regnum filius ejus Joatham, qui et ipse regna
Abbreviated transcription (Latin):
cumiis a magis uentris quam pettoris curam gerunt &
meo sedoctos arbitrantur si iniabernis medi corum de
cunctarum operibus decrahant. Sediam tempusẽ ut
proph&ae uerba ponentes etque scripta sunt disseramꝰ
Similit̃ uerbum dni quodin principio erat apud dm̃ patrẽ
& ds̃ erat uerbum. Factum ẽ adoseȩ filium beeri ut prophe¬
ttm quoque dñ facer& salua toredicente. Si illosdix
deos ad quos sermodĩ factus ẽ & nom potest solui scrip¬
tura quempater scĩ ficciuit & misit inmundũ. Vos dici¬
tis blas phemas quia dixi filius disum & quomodods
deos ftcit et stat insina goga deorum in medio autem deos
diudicat. Et cum ipse sit uerum lumen quodpiluminat
omnem hominem uenientem in hunc mundum Ad ciplos
loquitus uos estis luxmundi sic&ipse salucitor prophȩ¬
tamsuum faciat saluatorem Oscȩ enim in linguanra scel¬
uataem sonat quod nomen habuit &iam iosuȩ filius nun

Expanded text:
cuniis, et magis ventris quam pectoris curam gerunt, et cuniis, et magis ventris quam pectoris curam gerunt, et in hoc se doctos arbitrantur, si in tabernis medicorum de cunctorum operibus detrahant. Sed jam tempus est ut prophetae verba ponentes, ea quae scripta sunt, disseramusimiliter. Verbum Domini, quod in principio erat apud Deum Patrem, et Deus erat Verbum, factum est ad Osee filium Beeri, ut prophetam quoque Deum faceret, Salvatore dicente: Si illos dixit deos, ad quos sermo Dei factus est, et non potest solvi Scriptura: Quem Pater sanctificavit et misit in mundum, vos dicitis, blasphemas: quia dixi, filius Dei sum . Ut quomodo Deus deos facit, et stat in syngoga deorum, in medio autem deos dijudicat ; et cum ipse sit verum lumen, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum , ad apostolos loquitur: Vos estis lux mundi , sic et ipse Salvator prophetam suum faciat salvatorem. Osee enim, in lingua nostra, salvatorem sonat: quod nomen habuit etiam Josue filius Nun
Abbreviated transcription (Latin):
Nomen carnis hoc sp̃s ẽ quae monas teriorum scrip¬
turarum semperamore flagrauit. Cum eẽm alxin¬
driae uidi di dymũ & eum frequenter audiui uirũ
sui temporis eruditissimum. Rogaui que utquod
origenes non fecerat ipse com pler& utscriber& in o¬
oseae commenarios quitres libros adme me peaencẽ
dicitiuit. Quinq quoq alios inzachariam. Nam&
in ipsum duottintum origenes origenos scripsit uo¬
luminai Vixtertiam partem aprincipio libriusq
aduisionem qua drigarum edisserens Hȩcdico ut none¬
ris quos in proph&ae huius campo habucrim preur¬
sures quos tamen ut simpliciter & non superbac
sicut quidã manum amicorum semper in sibilat cue pru¬
dentiae ftitetir Noninomnibus sum sequutus ut iud&
porius operis eoum quam inter pres existerem diceremq:
quidmihi uider&ur in singulis. Etquid ab hebreoium
magistris uix uno & altero acceperim quorum &apud
ipsos iam rara auis est dumom̃s delicus student & pe¬

Expanded text:
nomen carnis, hoc spiritus est: quae monasteriorum et Scripnomen carnis, hoc spiritus est: quae monasteriorum et Scripturarum semper amore flagravit essem Alexandriae, vidi Didymum, et eum frequenter audivi, virum sui temporis eruditissimum, rogavique eum, ut quod Origenes non fecerat, ipse compleret, et scriberet in Osee Commentarios: qui tres libros, me petente, dictavit, quinque quoque alios in Zachariam. Nam et in ipsum duo tantum Origenes scripsit volumina, vix tertiam partem a principio libri usque ad visionem quadrigarum edisserens. Haec dico, ut noveris quos in Prophetae hujus campo habuerim praecursores: quos tamen ut simpliciter et non superbe sicut quidam meorum amicorum semper insibilet tuae prudentiae fatear, non in omnibus sum secutus; ut judex potius operis eorum quam interpres existerem, diceremque quid mihi videretur in singulis, et quid ab Hebraeorum magistris vix uno et altero acceperim. Quorum et apud ipsos jam rara avis est, dum omnes deliciis student et pe
Abbreviated transcription (Latin):
pr&ermissa & qui & ponere sunt conati apudore¬
cos repperi apollinarem laodicenum qui cumꝰin
adules cencasua breues &inhunc & inalios proph&s
commentariolos reli quiss& ttngens magis sensus quã
xpliccins. Rogatus est postea ut inoseȩ plen
scriber& quiliber uenit in nostrasmanus sed &ipse
nimia breuitate ad perfectam intellegentiam leccore
ducere non potest Origines paruum dehoc pro¬
ph&ła scripsit libellum cui hunctitulum posuit
hoc est quare appellatur moseae effraim uolens oscendere
quȩ umque contra cum dicuntur adher&i corum ref¬
renda personam It aliud uolumen ΛΒΕΦΛΛΩΙΝ ΕΙ
AΤEXΕCTΩÑ Quod& capite careat & fine puen
quoque legitractatum longissimum quemin& ordo
huius proph&ae dieuigiliarum dominicae passionis
&x temporali & diserto sermone profudit. & eusebius
rabilis socrus immo matristuae paulȩ illudenĩ

Expanded text:
praetermissam: et qui exponere sunt conati, apud Graepraetermissam: et qui exponere sunt conati, apud Graecos reperi Apollinarem Laodicenum, qui cum in adolescentia sua breves et in hunc et in alios prophetas commentariolos reliquisset, tangens magis sensus, quam explicans, rogatus est postea, ut in Osee plenius scriberet: qui liber venit in nostras manus; sed et ipse nimia brevitate ad perfectam intelligentiam lectorem ducere non potest. Origenes parvum de hoc propheta scripsit libellum, cui hunc titulum imposuit, αΐμ, hoc est, quare appellatur in Osee Ephraim, volens ostendere quaecumque contra eum dicuntur, ad haereticorum referenda personam. Et aliud volumen ἀκέφαλον καὶ ἀτέλεστον, quod et capite careat et fine. Pierii quoque legi tractatum longissimum, quem in exordio hujus prophetae die vigilarium Dominicae passionis extemporali et diserto sermone profudit. Et Eusebiusrabilis socrus, immo matris tuae Paulae illud enim
Abbreviated transcription (Latin):
naciones & assirios atque haldeos gentes in imicis¬
simas iuda eorum iuit adeo fraten &ibi abscondit
lumbarei suum Etpost multatem pora reuersus
inuenitillud conputruisse Quodnullo eet̃ usui
Quomodo &irepotercit & fr&am longe obsessa hie¬
rusalem &x tructis percircuitum munitionib fossa uallo
acquetas tellis. Quicum semel ad apathot uiculum
ratus in cariere mittitur. Si illud intypo quia fierinor
potuit ergo hoc intypo quasi fiat turpissimum est
Sedres pondebis dõ iubente nilturpe est. Et nosdiam
piasticit honestti quȩ t̃pia sunt. Sed quia scimus
nihildm̃ uelle nisi quod honestum est hoc precepit
quod hones tum est: Haec in principio prolixiussũ
loquutus ut difficllimam primum soluerem quaestio¬
nem & oppositum in ipso exitus copalum dĩ auxilio
pr&er grediexs cidtuta deuirrerem. C& crum non
ignoro pammachi carissime amultis ecclesiasucs

Expanded text:
nationes et Assyrios atque Chaldeos, gentes inimicisnationes et Assyrios atque Chaldeos, gentes inimicissimas Judaeorum, ivit ad Euphratem, ut ibi absconderet lumbare suum, et post multa tempora reversus, invenit illud computruisse quod nulli esset usui . Quomodo exire poterat, et ire tam longe obsessa Jerusalem, exstructis per circuitum munitionibus, fossa, vallo, atque castellis? Qui cum semel ad Anatoth viculum ratus in carcerem mittitur. Si illud in typo, quia fieri non potuit: ergo et hoc in typo, quia si fiat, turpissimum est. Sed respondebis, Deo jubente, nihil turpe est: et nos dicipia, facit honesta quae turpia sunt. Sed quia scimus nihil Deum velle nisi quod honestum est, hoc praecepit quod honestum est. Haec in principio prolixius sum locutus, ut difficillimam primum solverem quaestionem, et obsitum in ipso exitu scopulum Dei auxilio praetergrediens, ad tuta decurrerem. Caeterum non ignoro, Pammachi charissime, a multis Ecclesiasticis
Abbreviated transcription (Latin):
perenoluistis is tamer&rix Ex plorataes meos duos
fortis simo iuuenes quorũ alterum in circũ cisione
misi alterum adgentes Humanitate suscepit abscon¬
dit studio leuaiuit intectum operuit lini stipula. Quȩ
caesa ꝑ secutionibus & lotti in baptismate muitit colo¬
rem & d& &ro in album uertitur. Nec mnirum
simfigura dñi saluctoris & ecdesue depeccatorib:
congregtite Hec sticio memoremus cum ipse in hoc
eodem dicat proph&la loquar ad praph&cis ego
uisiones multi plicaui & inmanibus proph&cirum
ca similatus sum ut quid quid proph&ae iubentur ope¬
rari admeam referatur similitudinem cuius uxor &¬
pissaẽ contiti quam a aroꝵ & maria caralesa cerdoti
iũderum & proph&ia litterae seruiens musi ttint
cipiuntur obaiusas ut insimilitudinem fiant uere
sticiti contendimus Ergo & hicremias accinctus lũ¬
bari uestimeati muli eũri inter innumerabiles

Expanded text:
pere noluistis. Ista meretrix exploratores meos duos pere noluistis. Ista meretrix exploratores meos duos fortissimos juvenes, quorum alterum in circumcisionem misi, alterum ad gentes, humanitate suscepit, abscondit studio, levavit in tectum, operuit lini stipula . Quae caesa persecutionibus, et lota in baptismate, immutat colorem, et de tetro in album vertitur. Nec mirum si in figura Domini Salvatoris, et Ecclesiae de peccatoribus congregatae, haec facta memoremus, cum ipse in hoc eodem dicat propheta: Loquar ad prophetas; ego visiones multiplicavi, et in manibus prophetarum assimilatus sum ; ut quidquid prophetae jubentur operari, ad meam referatur similitudinem. Cujus uxor Aethiopissa est, contra quam Aaron et Maria, carnale sacerdotium Judaeorum, et prophetia litterae serviens, mussitant cipiuntur ob causas, ut in similitudinem fiant, vere facta contendimus: ergo et Jeremias accinctus lumbari, vestimento muliebri, inter innumerabiles
Abbreviated transcription (Latin):
sed &iam adultere dõplacere uideantur. Vnde &
in hoc ipso proph&a legimus quo diunctis primum
meraria seundo adulterȩ copul&ur dicente ad
eumdño. Adhuc uade dilige mulierem dilectti amico
lacrimas crine d&ersit & confessionis suae honorauit
unguento Indignantibq discipulis maxime prodi¬
tore quod non fuiss& uenditum & pr&iumillius ina¬
limetti pauperum distributum ds respondit
pisticam idest unguentum fidelissimum. Ad aliud
quid & nonadeclesiam eẽ referendum. Dat nobisocca¬
sionem intellegentue & magnae fidei magna premia rep¬
mitatdicensAmexamex di co uobis ubicumq predicatũ
fuerit hoc euangelium in totomun do dic&ur & quod hȩc
fecit in memorãiei Hec est mer&rix dequalo qui turdĩs
adiudeos Amendicouobis mer&rices & publicam p̃¬
cedent uos in regnodi Vosenim missum aduos filiu
patris stimiliae &dm̃ uinearum qui planttiuit᷑ susci¬

Expanded text:
sed etiam adulterae Deo placere videantur. Unde et sed etiam adulterae Deo placere videantur. Unde et in hoc ipso propheta legimus, quod junctus primum meretrici, secundo adulterae copuletur, dicente ad eum Domino: Adhuc vade, dilige mulierem dilectam amico lavit, crine detersit, et confessionis suae honoravit unguento, indignantibusque discipulis, et maxime proditore, quod non fuisset venditum, et pretium illius in alimenta pauperum distributum, Dominus respondit:pisticum, id est, unguentum fidelissimum, ad aliud quid, et non ad Ecclesiam esse referendum, dat nobis occasionem intelligentiae et magnae fidei, magna praemia repromittit, dicens: Amen, amen dico vobis, ubicumque praedicatum fuerit hoc Evangelium in toto munmei. Haec est meretrix de qua loquitur Dominus ad Judaeos: Amen dico vobis, meretrices et publicani praecedent vos in regno Dei . Vos enim missum ad vos Filium patris familiae et Dominum vineae, qui plantavit eam, susci
Abbreviated transcription (Latin):
& considerabomirabilia deleg&ua Vt introducit
nos r& incubiculum suum & uela mex quod ante
oculos morsi positum fuit in lectione ueceri tes caint
sar& a paruerunt. It fons quiegrediebatur de do
suae condiuit sale & feut ee uitales Maraquȩ
legis quae inter pracitur amaritudo ligno patibuli
dulcorcittiẽ Intellegimus enim quisit iudas pa¬
tricircha electus in regem Nemira murcurad tha¬
mar quasi cidmer& ricem uirsis introeat. Quare
samson quunter pr&atur sol dalilam a mauerit
quae trans sercur in pauperem & propter eaminri sus
& mortiuis aduersciriorũ milina trucidarit. Cur
salmon uirum iustũ boor dera ab mer&ricrge¬
nerarit. Quirath moabi thin pinna pallu sui ope¬
riens &icicentem adpedes ad capud euangeli i trans¬
tulit. Quid cciu sȩ sit utcum dauid tot habuerit uxores
nullum alium regnisui fecerit succes sorem pisieum qui
debahsabeae procreitus ẽ ut non solum mer&ri ces:

Expanded text:
et considerabo mirabilia de lege tua ; ut introducat et considerabo mirabilia de lege tua ; ut introducat nos rex in cubiculum suum , et velamen quod ante oculos Moysi positum fuit in lectione veteris Testamenti secreta patuerunt. Et fons qui egrediebatur de domsuae condivit sale, et fecit esse vitales : Maraque Legis, quae interpretatur amaritudo, ligno patibuli dulcorata est . Intelligimus enim quis sit Judas patriarcha electus in regem, nec miratur cur ad Thamar quasi ad meretricem vir sanctus introierit ; quare Samson, qui interpretatur sol, Dalilam amaverit, quae transfertur in pauperem; et propter eam irrisus et mortuus adversariorum millia trucidarit ; cur Salmon virum justum Booz de Raab meretrice generarit, qui Ruth Moabiten pinna pallii sui operiens, et jacentem ad pedes, ad caput Evangelii transtulerit . Quid causae sit ut cum David tot habuerit uxores, nullum alium regni sui fecerit successorem nisi eum qui de Bethsabee procreatus est : ut non solum meretrices,
Abbreviated transcription (Latin):
canoncon tradicte donsalte a noplr se libl aoitre
imperium quasi optauerit quasimul co tempore eum
pudititiae uaccisse penitetit. Cum honestiora & absq
mittitur adpharahonem & dux is rahelitici populi
conscituitur Etiamq non in becillitate sed humilittie
respondit. Pro uide alium quem mittas hiere mias
puerum eedicit :epeccantem arguait hierusalem
Hierechi hel iubciur deorini genere laguminis ac semenas
unum subcinericium facere & coquere illum in humapo
stercore. Et ait. Nequaquam dnȩ quia riumquam .ii¬
mundum intrauit in hos intum ł cosee audiens ahõ
accipe uxorem fornicariam Non frontem rugtit
puditiciae matronali sed selux urio sum ac pepotũ
ꝓbat Quienim ad her& mera rici unum cumea
corpus efficitur. hec igitur audientes quidp i¬
sumus respondere nisi illud proph&icum Quis sapi¬
ens & intellegit iscai intellegens & cognosc&cu de
& nobis dicendumẽ cumdauid. Reuela oculos nicos

Expanded text:
non contradicit? Non saltem nolle se simulat, ut rem imperium, quasi optaverit, quasi multo tempore eum pudicitiae vacasse poeniteat: cum honestiora et absqumittitur ad Pharaonem, et dux Israelitici populi constituitur: et tamen non imbecillitate, sed humilitate respondet: Provide alium quem mittas . Jeremias puerum esse se dicit, ne peccantem arguat Jerusalem . Ezechiel de omni genere leguminis ac sementis unum subscinericium panem facere, et coquere illum in humano stercore jubetur, et ait: Nequaquam, Domine, quia numquam immundum introivit in os meum . Et Osee audiens a Domino: Accipe uxorem fornicariam , non frontem rugat, tiat illam pudicitiae matronali; sed se luxuriosum ac nepotem probat. Qui enim adhaeret meretrici, unum cum ea corpus efficitur . Haec igitur audientes quid possumus respondere nisi illud propheticum: Quis sapiens et intelliget ista, intelligens et cognoscet ea? Unde et nobis dicendum est cum David: Revela oculos meos,
Abbreviated transcription (Latin):
populo dĩ fuerat scparatus regnabat hi eroboam
quiintrpr&atur XPNIC uoc idost tempora¬
litts si uemora quodmundum amauerit & in ip¬
sodiu morariuitam puttiuerit sempi ternam:
nequa quam futuris sed presentibus delectatus
ph&is preferuntur intitulo. Oias iahatham ahar
& erecdias. Quibus regnantib: proph&auerunt Id¬
circonune dicit quod interom̃s hos primum in aseae dns
sit locutus & postea ad c&eros. Aliude autem loqui
Ado see uero loquens adipsum significatur conferre
sermonem Alu autem nonprimum omnium prophe¬
tarum uolunt fuisse oseȩ Exeo quod dicitur principiũ
loquendichm inosee sed oscendi quod hec quȩ situntur
Primuma dosee dñssit loquutus. Etdixit dus ado see
Uade sum&ibi uxorem fornicationum fac filios forni

Expanded text:
Dei populo fuerat separatus, regnabat Jeroboam, Dei populo fuerat separatus, regnabat Jeroboam, qui interpretatur χρονισμὸς, id est, temporalitas, sive mora: quod mundum amaverit, et in ipso morari diu, vitam putaverit, sempiternam, nequaquam futuris, sed praesentibus delectatus.phetis praeferuntur in titulo, Ozias, Joatham, Achaz, et Ezechias, quibus regnantibus prophetaverunt: idcirco nunc dicit quod inter omnes hos primum in Osee Dominus sit locutus, et postea ad caeteros. Aliud est autem loqad Osee vero loquens, ad ipsum significatur conferre sermonem. Alii autem non primum omnium prophetarum volunt fuisse Osee, ex eo quod dicitur: Principium loquendi Domini in Osee: sed ostendi quod haec quae sequuntur, primum ad Osee Dominus sit locutus. Et dixit Dominus ad Osee: Vade, sume tibi uxorem fornicationum. LXX: Et di
Abbreviated transcription (Latin):
Exquo per spiuumẽ prophetinte osee i saia &
iohol &lamos or ubdia & iona & michea quii
CVΗXPO NΟΙ eius fuerunt regnum deMi
tribuum eẽ finitum quod primorege herobaã
usque adultimum oseae ꝑmansit annis ducen
israhel regabit hueroboam pnepus licu CPi
drĩs repromiserat usqueadquartam generatione
subolemillius regnacuram eo quod percusiis¬
si duos reges impios iuda &isrł hoc dicimiis
iu tibi breuit᷑ ostendamus osce prophecani
& antecciptiuitutem isrł Et post captiuit
uatiuinatum. It taimuiana quam presenteni &
preteritum & denuntiasseuenturim & luxis se
ingruentem & inemexdatione m iudue retu¬
isse pr&eritam quod imipso propheca uxicihis¬
toriam conabimur ad probare Otias in erpiia
forcitudo dñi ioatham dnĩ consum matio at que
ꝑfatio. Aht uirtus Hehias imperium dni
hł regnabant in populo iuda cuius nome conser¬
sio est Porro inisrł quisibi idola fuerat &a

Expanded text:
Ex quo perspicuum est, prophetante Osee, Isaia, et Joel, et Amos, et Abdia, et Jona et Michaea, qui σύγχρονοι ejus fuerunt, regnum decem tribuum esse finitum, quod a primo rege Jeroboam usque ad ultimum Osee, permansit annis ducentIsrael regnabat Jeroboam pronepos Jehu, cui Dominus repromiserat usque ad quartam generationem sobolem illius regnaturam: eo quod percussisset duos reges impios, 3 Juda et Israel. Hoc dicimus ut tibi breviter ostendamus, Osee prophetam, et ante captivitatem Israel, et post captivitatem ejus vaticinatum, et tam vicinam, quam praesentem, et denuntiasse venturam, et luxisse ingruentem, et in emendationem Judae retexuisse praeterita; quod in ipso propheta juxta historiam conabimur approbare. Ozias interpretatur fortitudo Domini: Joatham, Domini consummatio, atque perfectio; Achaz, virtus: Ezechias, imperium Domini. Hi regnabant in populo Juda, cujus nomen, confessio, est. Porro in Israel qui sibi idola fecerat, et a
Abbreviated transcription (Latin):
&inisuia signatum legimus librum queni scribae
eipharisei quilegis litteras nosse se iactant non pos¬
sunt legere quia signatus ẽ: Nullusq in ueniri potuit
nisi leo deribuiuda quem signauit ds̃ pat̃ qui eius pos¬
sit reserare misteria. Quantomagis in explanati¬
one oseae proph&ae orandus est dns &cum p&ro
dicendum edisserenobis parabolam istam Prae¬
srtim cum obscuritate uoluminis in finetest& ipse
quiscribit. Quis sapiens & intellegit i sta intellegens
&cogiosco ea. quod non prompossibili sed pro
disicili debemus accipere luxta illud euuangelii
iusputas c̃ seriuus sidelis ax prudens quem constitu&¬

Expanded text:
si signatum legimus librum, quem Scribae et Pharisaei, qui Legis litteras nosse se jactant , non possunt legere, quia signatus est, nullusque inveniri potuit, nisi leo de tribu Juda, quem signavit Deus Pater, qui ejus posset reserare mysteria: quanto magis in explanatione Osee prophetae orandus est Dominus, et cum Petro dicendum: Edissere nobis parabolam istam . Praesertim cum obscuritatem voluminis in fine testetur ipse, qui scripsit: Quis sapiens et intelliget ista, intelligens et cognoscet ea ? Quod non pro impossibili, sed pro difficili debemus accipere, juxta illud Evangelii: Quis putas est servus fidelis et prudens quem constitu
Abbreviated transcription (Latin):
inmundum te cognoscer& quod cum gratiarum
acuone percipitur Super quibus audit posteu
quod ds̃ mundauuit tu commune uedixeris. Ergo in
aduentudm̃ saluatoris post resurrecioniscius trium¬
phos & ascensum ad patrem duo pari&es anguli
lapide copulatisunt abeo quiseait utrumq unum¬
Et uocuit etim quȩ dicebatur absquemisericordia
miseri cordiam consequuta & eum quidicebatiir
non populus ieus populum suum Peccaas que
omnibus arcus agladius conteraur & bellum. Non
enim erunt necessaria inscru menta pugnanti ĩ
Cum qui pugnent defuerint Iungiair is rahel gentib
& implebitur illud deutero nomi lciã omini genari
cum populo cius. Notus enim inudeti ds̃ inisrahol
magnum nomen eius. Et factus est in pace locus eius
& habititio enuf insion: Hocest ineidesia inqua
confregit potenticis arcum suitum & gladium a
bellum: Quibus frcictis aique contritis dor¬
mient credentes fiducialiter & subuno pastur
requiescent siue sperabunt in his queouilus non uidii

Expanded text:
immundum esse cognosceret, quod cum gratiarum actione perciperetur: super quibus audit postea: Quod Deus mundavit, tu ne commune dixeris . Ergo in adventu Domini Salvatoris, post resurrectionis ejus triumphos, et ascensum ad Patrem, duo parietes angulari lapide copulati sunt ab eo, qui fecit utrumqusericordia, misericordiam consecutam: et eum qui dicebatur non populus meus, populum suum: pacatisque omnibus, arcus et gladius conteretur ac bellum. Non enim erunt 26 necessaria instrumenta pugnantium, cum qui pugnent, defuerint. Jungetur Israel gentibus, et implebitur illud Deuteronomii: Laetamini gentes cum populo ejus . Notus enim in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus. Et: Factus est in pace locus ejus, et habitatio ejus in Sion , hoc est, in Ecclesia, in qua confregit potentias arcuum, scutum, gladium et bellum: quibus fractis atque contritis, dormient credentes fiducialiter, et sub uno pastore requiescent, sive sperabunt, in his quae oculus non vidit,
Abbreviated transcription (Latin):
subrege hicrobon qui fuit de ephraim & adudã
quistenabat in hicrusalem destyrpedauid. hec
sunt duo malieres quen ⁊acharia upupe siue milui
uel hero dii pinnas haberedicuntur. Et ire sennaar
ubi babylon condita est. has mualieres sub nomine
ducrum soronim oolȩ significcit & ooliba. Hae indu¬
abus uirgis quis ierechi hel inunam uirgam sociat de¬
monstraxtus : Et quia commentarios uonlata uolumi¬
na siribimus singulis ccipitulis &x planationes proprias
insuis locis reseruantes. Nuncitintum de presenti
capitulo disputemus gomer interpr&atur T ETEXIΩNEVΩ
it est consummata atque ꝑ fectei Alii oupanaci
idest loucas significari putant Sunt qui mensurã
siue a marituidinem suspicentur. Quod reccedicerent
si gimel litteram non haber& debelcum naXAOΛC
sonat quarum in palestina permagna copia ẽ & quam
suas prophetta ulceri ezechie regis iub&ur ad ponere

Expanded text:
sub rege Jeroboam, qui fuit de Ephraim, et ad Judam, sub rege Jeroboam, qui fuit de Ephraim, et ad Judam, qui regnabat in Jerusalem de stirpe David. Hae sunt duae mulieres, quae in Zacharia upupae, sive milvi, sive herodii pennas habere dicuntur, et ire in terram Sennaar, ubi Babylon condita est. Has mulieres sub nomine duarum sororum Oola significat et Ooliba: hae in duabus virgis, quas Ezechiel in unam virgam sociat, demonstrantur. Et quia commentarios, non lata volumina scribimus, singulis capitulis explanationes proprias in suis locis reservantes, nunc tantum de praesenti capitulo disputemus. Gomer interpretatur τετελεσμένη, id est, consummata, atque perfecta: alii θώρακας, id est, loricas, significari putant. Sunt qui mensuram, sive amaritudinem suspicentur, qui  Al. quod recte dicerent, si GIMEL litteram non haberet. Debelaim παλάτας sonat, quarum in Palaestina permagna copia est, et quas Isaias propheta ulceri Ezechiae regis jubet apponi .
Abbreviated transcription (Latin):
quia ad huc modicum &ulciscar sanguinem israhd suꝑ
domum iudam & quiescere faciam regnum domusisrł
Proph&ciesic multa post secula deaiduentu xp̃i & uoca¬
tione gentium pollicentur ut presens tempus nonne¬
glegtint ne concionem obaliud conuocatam non do
uidetintur. ittique & hȩc gomer filia debelum
quȩ abosee uxor accipitur & concepit exco & parite
filium nomine iet rahel qui interpr&atur semendĩ
incuius sanguinis ultionem regnum subuerat hicu
Siue ut male error obtenuit iuda. Sicaduocatione
referendaẽ nationum utilli tempori congruat. Sub
quo filium generase memoratur. E tne longotrticcatuo
lectoris auiditate differam. Ducistȩ mulieres
Quarum unauocatur gomer & est mer&rix pariq
tres liberos. primumꝰ iet rahel secundampaell
quȩ uocatur abs qaemisericordia litertium masculum
qui& ipse appellatr non populus meis It alteramulier
iudam idest ad deemtribus quae erant insamaria

Expanded text:
huc modicum et ulciscar sanguinem Jezrael super domum Juda: et quiescere faciam regnum domus Israel. Prophetae sic multa post saecula de adventu Christi et vocatione gentium pollicentur, ut praesens tempus 6 non negligant, ne concionem ob aliud convocatam non docvideantur. Itaque et haec Gomer filia Debelaim, quae ab Osee uxor accipitur, et concipit ex eo, et parit ei filium nomine Jezrael, qui interpretatur semen Dei, in cujus sanguinis ultionem, regnum subvertit Jehu, sive, ut male error obtinuit, Juda, sic ad vocationem referenda est nationum, ut illi tempori congruat, sub quo filium generasse memoratur. Et ne longo tractatu lectoris aviditatem differam, duae istae mulieres quarum una vocatur Homer, et est meretrix, paritque tres liberos, primum Jezrael, secundam puellam, quae vocatur absque misericordia, et tertium masculum, qui et ipse appellatur non populus meus: et altera mulier, Judam, id est, ad decem tribus quae erant in Samaria