comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
c̾ntutu ¶Ccitam pecinam
legatam. sict legatarius cisu¬
bstitutuegatãrui petierint. et b¬
cres soluero piratus sit. siam¬
prtem deb heres cui soluat. ut.
arrotefendatur asincutrius
manifestacalũpma uitatur
ci potius soluendiao cui prior¬
umlegatumo. ¶Sicuictam
partem he̾clitatis legauero di¬
uus adrianus rescͥosit. ut. ne

Expanded text:
 Certam pecuniam legatam si et legatarius et substituti legatarii peterent et heres soluere paratus sit, si amre debet heres cui soluat, ut ab eo defendatur: et, si neutrius manifesta calumnia uideatur, ei potius soluendum, cui primum legatum est. Si cui certam partem hereditatis legauero, diuus Hadrianus rescripsit, ut ne
Abbreviated transcription (Latin):
licisum logaucrit. et is fũgiss.
cautĩones int̾ponent̾ sunto
testatore fugeret. expensis leg¬
atarirlucitur. si pͥost mortẽ
sempronio .x. aut sinoliĩt ho¬
minõ stichum. doi lego łet ca

Expanded text:
alienum legauerit et is fugisset, cautiones interponendae sunt testatore fugerit, expensis legatarii reducitur, si post mortem 'Sempronio decem aut, si noluerit, hominem Stichum
Abbreviated transcription (Latin):
¶ filium ⁊ fiuamhetes instituit
i libertis logatatelit corumq
fitei commusit inhec u̾ba siuos
petout. ut quicqiuid uobis leg¬
qui contentiscitis uiucutes ut
postuos filus meis restituatis
tefuncta testatͥtis filio inciuali¬
bertus tecessit hrto instituto pa¬
trone fiuo cepurte tebita. eralte¬

Expanded text:
iam heredes instituit et libertis legata dedit eorumque fidei commisit in haec uerba: 'a uobis peto, ut quidquid uobis legaui, contenti sitis uiuentes, ut post uos filiis meis restituatis'. defuncta testatricis filia Maeuia libertus decessit herede institut‹o› patronae fi
Abbreviated transcription (Latin):
codicilł. hec u̾biinfuit pertinta¬
nt. autem huceliculi. adux ortm
ꝯsiliam. prutimaut rogo ut su
intͥiuuos agatis ut incuiuogi¬
stis. Itaq rrgo ut quicquid. uire¬
go reliquero aut quo uo. ip̃ita¬
uitestatipitis bonorum pom¬

Expanded text:
dicillis haec uerba inseruit: 'pertinent autem hi codicilli ad uxorem et filiam. primum autem rogo, sic inter uos agatis, ut me uiuo egistis itaque rogo, ut quidquid aut ego rel‹i›quero aut quod uos ipsae haintestati patris bonorum po
Abbreviated transcription (Latin):
continissi a fiua matri tebeatur
et quota p sccundum ea quep
ponerentur. dunidiam puitem
ceberi simoco uxor paratas ince̾
per preccptionem singulleta¬
uit. filuicum unulsa boa patiis
obligata eent mutuam accir¬
ampecuniam hẽditai̾o clitea

Expanded text:
ommissi a filia matri deberetur et quota. respondi secundum ea quae proponerentur dimidiam partem deberi, si modo uxor parata sit in per praeceptionem singulis legauit: filii, cum uniuersa bona patris obligata essent, mutua accepta pecuni
Abbreviated transcription (Latin):
am eatem᷑ inmagrãtus actiot
atur que ꝯpettit intutores O re¬
breorũqui sub tuteł. ułcura surb
smñd̾t̾tononalienanuel suppo¬

Expanded text:
am eadem in magistratibus actio datur, quae competit in tutores. DE REBUS EORUM, QUI SUB TUTELA UEL CURA SUNT, SINE DECRETO NON ALIENANDIS UEL SUPPO
Abbreviated transcription (Latin):
cturuiranto ⁊ celsusiutentius
obligaricumait paruq referre
tus uirauerit aicgo celsonquiesco
Iurare aut ceb post manunriss¬
ioriem ut obligetur. asiue statĩ
sius post tempus iurauerit ob
ligatur. Iurate aut deb⁊ opas tõ¬
num munus sepraturmope¬
ras qualestumq quo motoiuõ¬

Expanded text:
etur iurando. et Celsus Iuuentius obligari eum ait paruique referre, tus iurauerit: et ego Celso adquiesco. Iurare autem debet post manumissonem, ut obligetur: et siue statim siue post tempus iurauerit, ligatur. Iurare autem debet operas donum munus se praestaturum, operas qualescumqu
Abbreviated transcription (Latin):
tausa impoitorum ht in emã¬
cipatofiuoqr nich imponi ubis
soli ec quisquamdixit iurti¬
uranto obligari ruium patrio¬
anumissoriat uertum piti¬
no nampiet atem lidipentib
non opas debent.
pͣ. Hoc eclictum pirtor prep¬
ouit contante persecucionis
uititatis causa inpõitorum aĩ¬
ꝙ honeraret li bertinas personas
Inmĩtio Igitur prctor policet᷑
libertos ⁊liretas.
op̾.. Operas stipulatus antt
peractum dicmopłm cius dici
petere. non pot. nec pars opere ꝑ
oras solui pot. quiaitem offi
ouiri. itaq nec cilirerto quis
qui sex horis cuis duntarit. Iñ¬
mericuiarus presto fuiss libͥatõ

Expanded text:
causa impositorum habet in mancipato filio, quia nihil imponi liberis solet. nec quisquam dixit iureiurando obligari filium patri manumissori ut libertum patrono: nam pietatem liberi parentibus, non operas debent.m. Hoc edictum praetor proponit coartandae persecutionis libertatis causa impositorum: animue oneraret libertinas personas. Initio igitur praetor pollicetur libertos et libertas..Operas stipulatus ante peractum diem operam eius diei petere non potest.Nec pars operae per horas solui potest, quia id est officii diurni. itaque nec ei liberto, qui sex horis dumtaxat antemeridianis praest
Abbreviated transcription (Latin):
iscuui. uł femine. facero pos õt
uitumus qiĩius estimasc¬
anniun spectandum in femi
uero duotrimum ꝯpletum.
utrumau̾t excessisse tebe at ꝗs
quartumteiiumannum
ut testm factre possit in suff¬
itiat ꝯpledse ꝓpono. iliquem

Expanded text:
masculi uel feminae facere possunt, uideamus. uerius est in mascannum spectandum, in feminis uero duodecimum completum. utrum autem excessisse debeat quis quartum decimum annum, ut testamentum facere possit, an sufficit complesse? propone aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
uis ac potestas incapite li¬
bero ad tuendumeum qu
a ac perm̃issa. ¶Tutores auteo
sunt qui eam uim ac potãtem
habent exquare ipsi nomencep¬
unt. Itaq applłantur tutores q¬
uasi tuitores atqi defensores. Nic̃

Expanded text:
uis ac potestas in capite libero ad tuendum eum, qa ac permissa. Tutores autem sunt qui eam uim ac potestatem habent, exque re ipsa nomen ceperunt: itaque appellantur tutores quasi tui‹t›ores atque defensores, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
obrini. sunt pat̾ ⁊mat sobriri
sobrina isdo cuius cognatione
noĩe oiffinitur pirenti suoso
Itaq sobrii filium recte ꝓxio
nom̃abeo ip̃o huius sobrmifi¬
lius dicctur. et iteo eos qui ex so¬
brinisnati sunt int̾se proxim̃
nom̃appellart. hoc eniminuliũ

Expanded text:
obrinis sunt, pater mater sobrinus sobrina: is de cuius cognatione nomine definitur parentis sui sobitaque sobrini filium recte proximum nomen. ab eo ipso huius sobrini filius dicetur, et ideo eos, qui ex sobrinis nati sunt, inter se proximum nomen appellare: hos enim nullum
Abbreviated transcription (Latin):
triteit abnepos abneptis. hec sig̃¬
ula uocabula. scras denas ꝯtint̃
abnepos sic enuatur. ut bifaria
pitruo accepto quater ꝓrepos.
totitns ꝓneptis oucatur ⁊ sicao
corum ueniatur secccies ꝯputa¬
cos catem nc adfiliam. Item cetos¬

Expanded text:
rae abnepos abneptis. haec singula uocabula senas denas contine‹n›t abnepos si‹c› enumerabitur, ut bifariam patruo accepto quater pronepos, totiens proneptis ducatur et sic ad eorum filios ueniatur sedecies computatos: eadem ratione ad filiam: item
Abbreviated transcription (Latin):
fis. Picciana celo suo salute¬
Autius citius his uerbis itac auit
si quit tabur. alioue quogenere
ro hec test̾in pertinens reliqueõ
it a ualere uolo. quero ancodicu¬
liqui ante hoc cest̾m scripti sunt
b̾beant ratiẽe ¶uuentuus celsus
i̾ebaat. cumcocuciuos adcum sqͥ¬
sissi. d cessit intestatus hẽdo cõre¬
licto quempostea ꝓtreauit. agͣt¬
ionc suihãdis ncino dixerit cedi¬
cillos cuaniuisse. igit᷑ si nichiltt̃

Expanded text:
rum.Plotiana Celso suo salutem.Lucius Titius his uerbis ita cauit: 'si quid tabulis alioue quo genere ad hoc testamentum pertinens reliquero, ita ualere uolo'. quaero, an codicilli, qui ante hoc testamentum scripti sunt, debeant rati esse.Iuuentius Celsus bebat, cum codicillos ad eum scripsisset, decessit intestatus herede eo et quem postea procreauit. adgnatione sui heredis nemo dixerit codicillos euanuisse: igit
Abbreviated transcription (Latin):
tictus quis lit. captruu
sit. an alatruncur obsesu̾
testm facere non põt.s: et si
nu iuris sit ignarus puteta seꝑ
errorem quialatronib captus ẽ¬

Expanded text:
tus quis sit, captiuus sit an a latrunculis obsessus, testamentum facere non potest. sed et si sui iuris sit ignarus putetque se per errorem, quia a latronibus captus e
Abbreviated transcription (French):
ant̾. tusima apeti posso quoni¬
am catem mmagratus actiot
atur que ꝯpettit intutores ¶ re¬
dꝰcorũ qui sup tuteb ułcira sunt
stñq̾ c̾tononalienanuel suꝓpo

Expanded text:
t usuras peti posse, quoniam eadem in magistratibus actio datur, quae competit in tutores. DE REBUS EORUM, QUI SUB TUTELA UEL CURA SUNT, SINE DECRETO NON ALIENANDIS UEL SUPPO
Abbreviated transcription (Latin):
obligationes siue quenatior̃s
iccum bñt quia non extuto¬
ris łcuratoris uoluntato tof¬
io ex exmagistratuumaut¬
toritate. ¶ntemqueri potsi
sundus atutore petitus sit p¬
upillaris nec restituatur. an
lit extimatõoblata aliẽa tt̃e pai
tio non sponte tutonm sit.¬
Itẽctrit dicendim et si fu̾t
petitus sit qui pupilli fuit.
ꝯ ꝯpupillum ꝓnuntiatum
tutoresꝙ restituerunt. nam
cancualebit auienatioꝓpter

Expanded text:
obligationes siue alienationes locum habent, quia non ex tutoris uel curatoris uoluntate id fit, sed ex magistratuum auctoritate.Item quaeri potest, si fundus a tutore petitus sit pupillaris nec restituatur, an litis aestimatio oblata alienationem paritio non sponte tutorum fit.Idemque erit dicendum et si fundus petitus sit, qui pupilli fuit, et contra pupillum pronuntiatum tutoresque restituerunt: nam et hic ualebit alienatio pr
Abbreviated transcription (Latin):
paricictio quia filiam iinorẽ
limus nuptiu cedit. et magis
ꝓbat patrugnoscendum ẽc̃ qui
filiam suam. maturius infao¬
iliam sponcłi ꝑlucero uoluit af
it ꝙͥ ciñ ad estrisicnio obstat du .l. siquis ius .ui. la anfi ifacit i.c.¬
hũit primo tudicõ cotũ¬
intt̃ead quib eigorost
ñ noceat sibi ꝙ fecit ꝯ¬

Expanded text:
fuerit, tenebitur in factum actione is nuptum dedit. et magis probat patri ignoscendum esse, ‹qui› filiam suam maturius in familiam sponsi perducere uoluit: afidemque iuris est, si ancillae quis tuistis modis propter tutorem decipitur is qui contraxit, quia aliter cum si tutoris auctoritas intercessiss
Abbreviated transcription (Latin):
um se putat tutorem gesẜit tus¬
telam. uidendum estanꝓtuto¬
re teneatur.⁊ magis ẽ ut. qũau¬
is compulsus gesserit teneri ta¬
mend̾beat quĩa aĩo tutoris gesse¬
rit cum tutornonẽet. At istecu¬
ratornonquasi tutor s quasi
curatorgessit. ¶Imꝓtutele ui¬
ditio usure. quo ueniunt. s ut¬
rum solummoco inid qud gess¬
it tenebitur.anuero in idetiam
qud̃ gerere debuit. ⁊ si quid õĩox̃
non attigit tu telam non tenebꝰ¬
itur. neq enimattingere. dbuit.
qui tutor non fut. qud̃ siqueda
gessit uitenclumanetiam eoꝵ
que nongessit teneatur. et rectẽ.¬

Expanded text:
um se putat tutorem, gesserit tutelam, uidendum, an pro tutore teneatur. et magis est, ut, quamuis compulsus gesserit, teneri tamen debeat, quia animo tutoris gessit, cum tutor non esset. at iste curator non quasi tutor, sed quasi curator gessit. In protutelae iudicio usurae quoque veniunt. Sed utrum solummodo in id quod gessit tenebitur an vero in id etiam quod gerere debuit? et si quidem omnino non attigit tutelam, non tenebitur: neque enim attingere debuit qui tutor non fuit. quod si quaedam gessit, videndum, an etiam eorum quae non gessit teneatur: et hacte
Abbreviated transcription (Latin):
ab nñicoeius icceptis nummusu
drit libertatem an areoẜuoqui
cuis deucrut. ⁊ enim ulłe etiams
mongratuitum bnfitium tatr̃
prestitit. iste. nich̾ amplius qm̃
oꝑam suãm accomodare interip¬

Expanded text:
ab amico eius acceptis nummis dederit libertatem, an ab eo servo, qui eius devenit. etenim ille etiamsi non gratuitum, beneficium tamen praestitit, iste nihil amplius quam operam suam accommodare videri
Abbreviated transcription (Latin):
sine noctione uidicis cohactũ
est dare iudex in ciuilit extor¬
ta restitui abeo qui reidamp¬
num p̃stiterit iubeat. qd̃ si de¬
bitis satis fecit. simplici uisio¬
ne.⁊ nõ egnitoe ahbita quani
nõ extra ordinem ex actionẽ
fieri. s cuulit optuit. tñ que so

Expanded text:
sine notione iudicis, coactus est dare, iudex inciuiliter extorta restitui ab eo, qui rei damnum praestiterit, iubeat. quod si debitis satisfecit simplici iussione et non cognitione habita, quamuis non extra ordinem exactionem fieri, sed ciuiliter oportuit, tamen quae so
Abbreviated transcription (Latin):
nem nõ sui fundi tradiditi
nõ quãti fũdus s̃ quati pos¬
sessio eius eͥst. quadruplum
uł simplũ cum tructib ꝯseq̃¬
tur exstimatur enĩ ꝗd resi¬
tui oportet. idẽ qõ abe. abẽ
añt nuda possessio cũ suis
dos metu ꝓmissa sit nõ pu¬
tonasci obligatoẽm. quia
acceptilatoe quia nlła ex bo¬
na fidi obligatioe ponimus

Expanded text:
it, non quanti fundus, sed quanti possessio est, eius quadruplum uel simplum cum fructibus consequetur: aestimatur enim quod restitui oportet, id est quod abest: ‹abest› autem nuda possessio cum suis dos metu promis‹s›a sit, non puto nasci obligationem, quia acceptilationi, quia nulla ex bonae fidei obligatione possimus
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Qũatum aũt adhere¬
spectabitur. si m̃o certũ sit a¬
liquid ꝑuenisse. Idẽ sup̾ius
qui uĩ intulit. sic incorpus ⁊¬
patrimõii puenit aliꝗd ut
certum sit ad h̾rdem puetu¬
rum. idest sidebitor lib̾atũ ẽ.¬
Anl. Simulier cẽ patro¬
num suu ingrata facta sciẽs
se ingratã. cũ de suo statu pe¬
riclitabatur aliꝗo patrono

Expanded text:
.Quantum autem ad herespectabitur, si modo certum sit aliquid peruenisse. idem et ‹si› ipsius qui uim intulit sic in corpus patrimonii peruenit aliquid, ut certum sit ad heredem peruenturum, id est si debitor liberatus e.Si mulier contra patronum suum ingrata facta sciens se ingratam, cum de suo statu periclitabatur, aliquid patrono
Abbreviated transcription (Latin):
semel pueisse ⁊ sicõ sũpto eo
deceffit utrũ adu̾sus ħrdem
eius om̃i mõ competit. hec¬
actõ qm brditariam suscepit
puenit interut. nõ eẽ locuplec¬
tiorem dieẽmus siuõ in peccu¬
niam aliam uenirem ꝯu̾sai
sit. nicbil aliud amplius q̃¬
rendum est. ꝗs exitus sit set
om̃imodo locuplex factus i¬
nam ⁊ imꝑator titus ãtonuiꝰ
claudio frũtino de pretus rerũ
tatem fuerant aput es̃ non
specie manͣsissent.

Expanded text:
emel peruenisse? et, si consumpto eo decesserit, utrum aduersus heredem eius omnimodo competit actio, quoniam hereditariam suscepit venit, interiit, non esse locupletiorem dicemus: sin vero in pecuniam aliamve rem conversa sit, nihil amplius quaerendum est, quis exitus sit, sed omnimodo locuples factus vnam et imperator Titus Antoninus Claudio Frontino de pretiis rerumtate fuerant apud eum non specie fa
Abbreviated transcription (Latin):
ut nodando peccĩam. memp¬
tum facẽt fimdum qui eniꝰ
piculo fuisset.
riam que inueditioĩb ad¬
dicitur. siuolet uẽlitor ex̾¬
cebit. nõ eciam inuitus.
soria uenierit. hoc ẽ ut insuĩ¬
tractum diem pretiũ sit so¬
lutũ. in ep̃tus fiẽt. uideam᷑
queadmodũ uẽditor agat.
tam defũdo quã ex his que
ex fundo ꝑcepta sũt. Idẽq
si detior finidus factus sit
facto ep̃toris.⁊ ꝗd̾ finita ẽ
emptõ. s iam decisa questi
ut rescriptis impus antonii
et diuisein declaratur. Eͣait
nerat᷑. pr̃i ratioẽm. ut uiter¬
dum fructus ep̃tor lucretur.
cum preciũ qd̃ mĩatunt pdi¬
ãit: Igitur sña neratii tunc
b̃t iocum que ẽ huana. qni
emptor aliquã ꝑrem preci¬
gerit: postea nanđre. ¶Ins
missoria eciã boc solet ꝯuen
re. ut siuenditor eũdem fun¬
dum uẽderet. qu̾ato minoĩs
uendicdit. id a priore ep̃toẽ
ex̃igat. eiͣt itaq adu̾sus eñ
a utrũm tũe locum hãt. si ĩ¬
terpellatus nõ soluat. an

Expanded text:
ut non dand‹o› pecuniam inemptum faceret fundum, qui eius periculo fuisset. riam, quae in uenditionibus adicitur, si uolet uenditor exercebit, non etiam inuitus. soria uenierit, hoc est ut, nisi intra certum diem pretium sit exsolutum, inemptus fieret, uideamus, quemadmodum uenditor agat tam de fundo quam de his, quae ex fundo percepta sint, itemque si deterior fundus effectus sit facto emptoris. et quidem finita est emptio: sed iam d‹e›cisa quaestio ut rescriptis imperatoris Antonini et diui Seueri declaratur.Sed quod ait Neratius habet rationem, ut interdum fructus emptor lucretur, cum pretium quod numerauit perdidit: igitur sententia Neratii tunc bet locum, quae est humana, quando emptor aliquam partem pretigit, postea variare. In commissoriam etiam hoc solet conre, ut, si uenditor eundem fundum uenderet, quanto minoris uendiderit, id a priore emptore exigat: erit itaque aduersus eum a utrum tunc locum habet, si interpellatus non soluat, an
Abbreviated transcription (Latin):
postea acquisieĩt teñetur. ⁊̃
pret̾ea caue̾ debet qcquid ex
cahiditate lib̾ti ad eũ ꝑucre¬
rit. restiturũ iri. marẽ nõtͣat
illa pr̃are uẽditor exep̃to deb¬
s que br̃et emptor. si hõ maũ¬
tur igitur que si manumis¬
sus nõ fuit. acꝗsiturus nõ

Expanded text:
enetur et praeterea cauere debet, quidquid ex hereditate liberti ad eum peruenerit, restitu‹tu› iri. Marcellus notat: illa praestare uenditor ex empto debet, quae haberet emptor, si homo matur igitur, quae, si manumissus non fuit, adquisiturus non
Abbreviated transcription (Latin):
sas quasi citteͬas emat q̃ ñ
sunt.Sũ ꝑueditorem ste¬
terit quominus rem trada
om̃ĩs utilitas ep̃toris in e¬
stimatoẽm uenit. que m̃o
cura rem ꝯsistit. neq eñ s̃i
potuit ex uino puta nego¬
tian ⁊ lucrũ face̾. id estim̃a¬
dum ẽ. nõ magis quã sitriti¬
cum emerit. ⁊ obeam iem ꝙͣ
nõ sit traditum. familia eiꝰ
fame laborauĩt. nã pretiu
tritici. nõ siłoꝵ fame nec. x¬
toꝵ ꝯsequitur. nec maior
fit obligatio. qd̃ tardius a¬
gitur. quauis crescaͣt. si uinũ
¶Hodĩe pluris sit. merito. ꝗa
siue datum sit: hoc hret ẽp¬
torsiuenõ. qm̃ saltem hodi¬
e dandumẽ. qd ĩato olim da¬
rioportuit. ¶Si tibi fundum
uendido. ut cũ aluctũ certa
mine acrio ẽ. quasi int̾ ꝑtes

Expanded text:
sas quasi citreas emat, quae non sunt. Cum per uenditorem steterit, quo minus rem tradat, omnis utilitas emptoris in aestimationem uenit, quae mo rem consistit: neque enim si potuit ex uino puta negotiari et lucrum facere, id aestimandum est, non magis quam si triticum emerit et ob eam rem, quod non sit traditum, familia eius fame laborauerit: nam pretium tritici, non seruorum fame necatorum consequitur. nec maior fit obligatio, quod tardius agitur, quamuis crescat, si uinum hodie pluris sit, merito, quia siue datum esset, haberem emptor, siue non, quoniam saltem hodie dandum est quod iam olim dari oportuit. Si tibi fundum uendidero, ut eum conductum certa mihi actio est, quasi in
Abbreviated transcription (Latin):
pretu ea re̾s sit. s ⁊ si ita tibi¬
fundum uedidero. ut nul¬
li aliieum quã michiuen¬
deres. actio eo noĩe. exue̾di¬
to ẽ. si alii uẽdideris. ¶Qui
domu uẽdebat. excepit sibi
habitatioc̃m donec uiueret.
aut insingłos annos .x. ep̃¬
tãtis porestatẽ cumhre. sin¬
Rp̃. S i inqualitate fundi
uencutor m̃titus sit. nõ in
modo eius. tñ tenetur ep̃toĩ

Expanded text:
pretii ea res sit. Sed et si ita fundum tibi uendidero, ut nulli alii eum quam mihi uenderes, actio eo nomine ex uendito est, si alii uendideris. Qui domum uendebat, excepit sibi habitationem, donec uiueret, aut in singulos annos decem: emptatis potestatem eum habere sinrum. Si in qualitate fundi uenditor mentitus sit, non in modo eius, tamen tenetur emptori:
Abbreviated transcription (Latin):
similia. Gallus ⁊ acqlius
cuius mela refeit opinioez
recte ait frustra in lege uẽ¬
ditioĩs de rutis ⁊ cesis ꝯtͣux¬
ri. quia sino spaliter uenie¬
rint. ad exhibẽdum dehis
agĩ p̾õt. neq enĩ mag̃ de maᷤ¬
teria cesa. aut decem̃tis. aut
dearena cauẽdum ẽ uẽditoi̾.
quã decetis que sũt precio¬
siora. ¶Labo. gn̾alter scri¬
bit. que ꝑpetui usus causa
in eclificuis sũt. edifitu esse
que uõ ad preses. nõ esse cdi¬
fitu. ut puta fistule tpr̃is q¬
dem cã posite: nõ sũt edium.

Expanded text:
similia. Gallus autem Aquilius, cujus Mela refert opinionem, recte ait frustra in lege venditionis de rutis et caesis contineri. Quia, si non specialiter venierint, ad exhibendum de his agi potest. Neque magis de materia caesa aut de caementis aut de harena cauendum est uenditori quam de ceteris quae sunt pretiosiora. Labeo generaliter scribit ea, quae perpetui usus causa in aedificiis sunt, aedificii esse, quae uero ad praesens, non esse aedificii, ut put‹a fistul›ae temporis quidem causa positae non sunt aedium,
Abbreviated transcription (Latin):
pata sũt imponatur. non
sunt edifitui. Bali qui iu¬
nee causa ꝑati sũt an quã
collocẽti: fundino sũt. E ꝙ
exẽpti sunt hac m̃te ut col¬
locẽtur. fundisũt.
tabulis fien solent. ita ecl¬
um sũt siscipites eoꝵ in t̾¬
ra defossi sũt. qd si sup̃ ter¬
rãm sũt. rutis ⁊ cesis cedũt.
Tegule que nõdum ediffiti¬
is imposite sũt: quauis te

Expanded text:
ntur, non sunt aedificii. Pali, qui uineae causa parati sunt, antequam collocentur, fundi non sunt, sed qui exempti sunt h‹a›c mente ut collocentur, fundi sunt.tabulis fieri solent, ita aedium sunt, si stipites eorum in terra defossi sunt: quod si supra terram sunt, rutis et caesis cedunt. Tegulae, quae nondum aedificiis impositae sunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
ri sũt. Nigna aũt uẽdito¬
ris uł beralis. quia nõ sũt
fundi.tã.⁊ si ad cam rem ꝯpa¬
rata sint. ¶Insterquilimo
aut distĩctio trebatu ꝓbãda
est. siꝗdem stercorãdi agri
causa ꝯꝑatum sit. emptorẽ
seq̃tur. Si uẽdendiuedito¬
rem. nisi aliud actum ẽ. nec
int̾est instabulo iaceat. an

Expanded text:
itoris uel heredis, quia non sunt fundi, tametsi ad eam rem comparata sunt. in sterculino autem distinctio Trebatii probanda est, ut, si quidem stercorandi agri causa comparatum sit, emptorem sequatur, si uendendi, uenditorem, nisi si aliud actum est: nec interest, in stabulo iaceat an
Abbreviated transcription (Latin):
tri dantur.⁊ is qui maioiem
locum intritorio hĩe dicitur.
cet̾is qui minorem locum pꝰ¬
sident in regrimilocũ assigra¬
re ꝯpellitur idq itarescriptũ

Expanded text:
tri dantur et is, qui maiorem locum in territorio habere dicitur, ceteris, qui minorem locum possident, integrum locum adsignare compellitur: idque ita rescriptum
Abbreviated transcription (Latin):
pose nos accipe. qr egd⁊ so¬
tius meus i hac ãtione
adũsarii cẽ no possumus.
ẜunius loco habemur side
põp. nec utile qdem uidinũ

Expanded text:
sse nos accipere, quia ego et socius meus in hac actione adversarii esse non possumus, sed unius loco habemur. idem Pomponius ne utile quidem iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
fide prepit ⁊ iucran eum
oportet sids ꝯsupsitaũt
indicinõ poreat. in succi¬
denda ahore uł edifitio
infine inpeito deponẽcͥo.¬

Expanded text:
fide percepit, et lucrari eum oportet, si eos consumpsit, aut iudici non pareat in succidenda arbore vel aedificio in fine posito deponendo
Abbreviated transcription (Latin):
at siquis eum
siue qd eo tprd̾ dõ cius sub¬
nõdabo. ¶Incum qui ale¬
eludẽde causa uim intulle¬
rit. utiq que res eĩt aĩadu¬
tam.¶¶Sirapinã fecerĩt
inter se collusores ĩ uibo¬
noꝵ raptoꝵ nõ denegabitũ
actio. susceptorẽ enĩdũta¬
rat ꝓhibuit uĩdicar no et
collusores quauis ⁊ hu ĩdig
uideatur. ¶Ite notadum:
quod susceptorem u̾be ratũ
ꝗdem  dapnum passu u¬
bicũꝙͣ et quãdo cũq nõ iñ¬
dieat uerum fuitum factũ
domi ⁊ eo tp̃r quo alea lude¬
batur. licet alee lusor nõ fu¬
pune sit.domũ aũt ꝓhabi¬
tatioẽ et domicilio nos ac¬
cipere debere. ctume. ¶Et
aũt pretor negat. se furti ⁊¬
actioedaturũ uideamus u¬
trum ad pẽalem actioẽm
solam ꝑtineat. an. ⁊ si ra¬
adexibedum uelit age̾. uł¬

Expanded text:
ait: 'Si quis eum,siue quid eo tempore dolo eius subnon dabo. in eum, qui aleae ludendae causa uim intulerit, uti quaeque res erit, animaduertam.' Si rapinas fecerint inter se collusores, ui bonorum raptorum non denegabitur actio: suscept‹o›rem enim dumtaxat prohibuit uindicari, non et collusores, quamuis et hi indigni uideantur.Item notandum, quod susceptorem uerberatum quidem et damnum passum ubicumque et quandocumque non uindicat: uerum furtum factum domi et eo tempore quo alea ludebatur, licet lusor non fupune fit. domum autem pro habitatione et domicilio nos accipere debere certum est.Quod autem praetor negat se furti actionem daturum, uideamus utrum ad poenalem actionem solam pertineat an et si ad exhibendum uelit agere u
Abbreviated transcription (Latin):
da ꝯuẽtione. uidcamus. ã
siꝗs aurum ostendit quasi
pignoridaturus ⁊ postea ⁊
hes dedit. obligauit iuiiui
pignori.⁊ ꝯscquens ẽ. ut au¬
rum obligetur. nõ aũt hes.
quia in hoc no ꝯsenserunt.
Siꝗs tr̃ cum es pignori
daret affumauit hos aurũ
eẽ ⁊ itapignorided̾it uidẽ

Expanded text:
da conuentione, uideamus, an, si quis aurum ostenderit quasi pignori daturus et aes dederit, obligauerit aurum pignori: et consequens est ut arum obligetur, non autem aes, quia in hoc non consenserint.Si quis tamen, cum aes pignori adfirmauit hoc aurum esse et ita pign
Abbreviated transcription (Latin):
nodasticandem subripu¬
isti. deinde cũ cotimo dai
agrͣs. necate scirẽ cẽ subrep¬
tam iudex me ꝯdepnauit.¬
chifore. ¶ mex̾citum cõ¬
tubnalib nasautẽda cõn
piculo dedi. ac dem̃ meus ẜ¬
uus subreptishis: Ad hoste̾
ꝑfugissi. ⁊ postea sine uasis
gere possũt qm̃i ⁊ noxacap̃
seꝗtur ⁊ si ti durm ꝑiculotu¬
outẽdam cõmodauero eaq
mecũ fratipossis ẜuinoĩe

Expanded text:
odasti: eandem subripuisti: deinde cum commodati ageres nec a te scirem esse subreptam, iudex me condemnauit ethi fore.In exercitu contubernalibus uasa utenda communi periculo dedi ac deinde meus seruus subreptis his ad hostes profug‹it› et postea sine uasis gere possunt, quando et noxa caput sequitur. et si tibi rem periculo tuo utendam commodauero eaque mecum furti possis serui nomine
Abbreviated transcription (Latin):
rali silicet ratoẽ ad eũ ꝑtiͤ¬
nent quiutẽdum accẽpis¬
set. s⁊ ⁊ id ꝙ de impẽsis inua¬
litudinem aut fuge dixi¬
mus. admaiores ĩmpesas
ptinere debet modica em̃
impẽdia m̃us ẽ ut sicutu
cibañoꝵ ad eũdcm ptine¬
ant. ¶Itemqscicns uasa
meiosa cõmodauit subi
infusumunĩr uł olcumi
coruptuefusumue ẽ ꝯdẽp¬
nandus conomine ẽ. ¶qd̾

Expanded text:
cet ratione ad eum pertinent, qui utendum accepisset. sed et id, quod de impensis ualetudinis aut fugae diximus, ad maiores impensas pertinere debet: modica enim impendia uerius est, ut sicuti cibariorum ad eundem pertineant.Item qui sciens uasa uitiosa commodauit, si ibi infusum uinum uel oleum corruptum effusumue est, condemnandus eo nomine est.Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ipune ꝑitura deẜet. suscepiᷤ¬
set enĩ fortassis alius sus nõ¬
ꝯ accepissi. uolũtatis ẽ eñi su¬
ꝯsciꝑe mãdatum necc̃itatis
ꝯsirart igitut si pũgillarẽ
richi cõmodastint debitor
michi cau̾et. nõ iecte facies
iega ss ul emissem. uł testi
adhibuisscmideq ẽ. si adsul¬
ciẽdam insulamtigna cõmo¬
dasti dein e ꝓtraxisti. aut ⁊̃
sciens uiciosa cõmodauĩs.
admuari quippe nos nõ d̾ci¬
p bificio o portet. ex quibo
causis ẽ ꝯtranum iudiciu
b reb conmodatis ieere de
altera cõmodati agiposse.
uł lecticam commodauit.i
no recte acturum de singħs
ꝑdidi et ꝓ ea p̃cium dedi. dem̃
res inpotate tua uenit. labo

Expanded text:
pune peritura deseret: suscepisset enim fortassis alius, si is non coepisset: uoluntatis est enim suscipere mandatum, necessitatis consummare. igitur si pugillares mihi commodasti, ut debitor mihi caueret, non recte facies negasses, uel emissem uel testes adhibuissem. idemque est, si ad fulciendam insulam tigna commodasti, deinde protraxisti aut etiam sciens uitiosa commodaueris: adiuuari quippe nos, non decipi beneficio oportet. ex quibus causis etiam contrarium iudicium bus rebus commodatis recte de altera commodati agi posse uel lecticam commodauit, non recte acturum de singulis perdidi et pro ea pretium dedi, deinde res in potestate tua uenit: Labeo
Abbreviated transcription (Latin):
torem te de euictõe ꝯuẽire.qr e
quum sit eandẽ cãm meã ẽẽ.
q̃d futura eẽt. si tũc ususfruc¬
tus alienus ñ fuiss̃. ¶ Si
te obligari ait ⁊ em̃ quo cãu
si ꝑ ꝓprium ꝯstituẽtis fundũ
concessa eẽt uia. iecte ostituere¬
tur. eo cãu si ꝑ alienũ xedẽtur.
cuictioĩs obligatioem ec̃hit. ⁊¬
¶Cum tibistichum uẽderm. di¬
xicum statu lib̃m eẽ. sub hacs
ditioẽ manumissũ. sinauis ex
factus fuit manumissus erat.
querebatur si prius nauis exa¬
sia uenĩt. ac postͣ titius ꝯsulfi¬
at. atqr ita mlib̾tatem cuictus
torem facere. cum prius extit̾it
ea ꝯlitio quã etuctioĩs noĩe ex¬
soluĩt. It si post biẽnum libe¬
rum fore dixi. qui postãnmm

Expanded text:
orem te de evictione convenire, quia aequum sit eandem causam meam esse, quae futura esset, si tunc usus fructus alienus non fuisset. Si te obligari ait: etenim quo casu, si per proprium constituentis fundum concessa esset via, recte constitueretur, eo casu, si per alienum concederetur, evictionis obligationem contrahit. Cum tibi Stichum venderem, dixi eum statuliberum esse sub hac condicione manumissum "si navis ex factus fuerit' manumissus erat: quaerebatur, si prius nauis ex Asia uenerit ac post Titius consul fiat atque ita in libertatem euictus torem facere, cum prius exstiterit ea condicio, quam euictionis nomine exsoluerit.Item si post biennium liberum fore dixi, qui p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓparte quta nõ q̃rta prabitũ.
nõ uẽditori actulit. ¶Gito¬
tus fundus quẽ flum̃ dimi¬
nuerat enictus sit iure non
diminuet᷑ euictioĩs obligati¬
onõ magis quã sũcuria fũ¬
dus aut fuus tͣlitus det̾ioꝵ
turqu̾atitas euictioĩs siresire¬
lior fuĩt effecta. Euod simo
terre ĩtegro qui fuãt t̃aitus
dueẽta uigera ꝑ aluuioẽm ac¬
cefẜinit. ac posta ꝓ indiuisor
pars ꝗritatotius euicta sit.
pinpars quĩta prabitur. ac
si sola. cc. de illis mille iunge¬
rib que tradita sũt fuisset
euicta. quia aluuioĩs ꝑicłm
nõ pr̃at uẽutor. ¶Ouesitũ
est. si mille ingib traditis d̾¬
ꝑisset ducẽta. mox alluuo
te auctor tenẽtur. dixi ꝯseq̃s
cẽ supiorib. ut neq pars ⁊¬

Expanded text:
parte quinta, non quarta praestabitur: non venditori attulit. si totus fundus quem flumen deminuerat evictus sit, iure non deminuetur evictionis obligatio, non magis quam si incuria fundus aut servus traditus deterior tur quantitas euictionis, si res melior fuerit effecta.Quod si modo terrae integro qui fuerat traditus ducenta iugera per alluuionem accesserunt ac postea pro indiuiso pars quinta totius euicta sit, perinde pars quinta praestabitur, ac si sola ducenta de illis mille iugeribus quae tradita sunt fuissent euicta, quia alluuionis periculum non praestat uenditor.Quaesitum est, si mille iugeribus traditis perissent ducenta, mox alluuio o qua parte auctor teneretur. dixi consequens esse superioribus, ut neque pars q
Abbreviated transcription (Latin):
extitit. actio quedamint̃ here¬
dem ⁊ b̾nlitatem ꝓpõitur. ⁊ in¬
telligitur maior hiditas adḋ¬
bitorem ꝑueur. quasi soluta
peccia que debebatur brlicati.
et ꝑhoc minus inbonis hrdis
esse. ex cc̃rio cũ c̾ditor debitori ⁊¬
suo extirit h̾rs minus in Brcdita¬
te hĩr uidetur. tã quam ip̃a here¬

Expanded text:
exstiterit, ratio quaedam inter heredem et hereditatem ponitur et intellegitur maior hereditas ad debitorem pervenire, quasi soluta pecunia quae debebatur hereditati, et per hoc minus in bonis heredis esse: et ex contrario cum creditor debitori suo exstitit heres, minus in hereditate habere videtur, ta
Abbreviated transcription (Latin):
ineũqui negotium. absẽtis no¬
gessit daret. ut qͣnti sua intest.i
actor ꝯseq̃tur. silicet ut melioĩs
aũdet̾ioris agr fẽicausa. finem
precu quo fuat tp̃r diuisioĩs ex¬
stimatus diminuat ułexcedat

Expanded text:
eum qui negotium absentis gessit, ut quanti sua interest actor consequatur, scilicet ut melioris aut deterioris agri facti causa finem pretii, quo fuerat tempore divisionis aestimatus, deminuat vel exceda
Abbreviated transcription (Latin):
Si emptoriqui stipulatꝰ
sit fuitis noxisq solutum esse.
heres extit̾it iscui fuus furtum
fecerit. incipit is exstipulatu ac¬
tioc̃m hie quẽad modum si ip̃e
deat. sanum eẽ. furem nõ eẽ. ue¬
spertilioẽm nõ eẽ ⁊ cer̾a. inutilis
stipulatõ ꝗbusdam uidet᷑. qui¬
le ẽ qd̾ ꝓmittitur. sind ẽ. frustra
est si ego puto uerius hãc sti

Expanded text:
Si emptori, qui stipulatus sit furtis noxisque solutum esse, heres exstiterit is, cui servus furtum fecerit, incipit is ex stipulatu actionem habere, quemadmodum si ipse deat sanum esse, furem non esse, vespertilionem esse et cetera, inutilis stipulatio quibusdam videtur, quile est quod promittitur, si non est, frustra est. S
Abbreviated transcription (Latin):
est. iussuq h̾rdis ep̃toris acdiit
hiditatem. nã actiõe exc̃p̃to p̃¬
stare debet Bnlitat᷑em. quãuis
defucto inhoc tĩn fuit utilis ex
empto actio. ut ẜuus trad̾ctur.
Sipłes michi insolidum ꝓ
euictiõe tñantur. dein post E¬
uictioẽm cũ uno fuero exept̾u.
siagam cum cet̾is. exceptiõe
me ẽẽ iepellẽdum lab̾o ait.
D. Sciendum ẽ nicħ inteẽ
ex qua causa duple stipulatõ
fuĩt int̾põĩta. utrum excã ep̃¬
tionis. anexalia ut ꝯmittipos

Expanded text:
toris adiit hereditatem: nam actione ex empto praestare debet hereditatem, quamvis defuncto in hoc tantum fuit utilis ex empto actio, ut servus traderetur. Si plures mihi in solidum pro evictione teneantur, deinde post evictionem cum uno fuero expertus, si agam cum ceteris, exceptione me esse repellendum Labeo ait. Sciendum est nihil interesse, ex qua causa duplae stipulatio fuerit interposita, utrum ex causa emptionis an ex alia, ut committi pos
Abbreviated transcription (Latin):
et alicuius ẜuitutis eiucte no¬
mine aliꝗd ep̃tor auẽditoi
con secutus est. dem̃n totus fũ¬
aus eũcitur. ob eam euictio¬
nem id pr̃are debet. qd ex duplo
reliquumẽ. Lam si aliudob¬
x̃uabimus suitłitib aliqb.
et mox ꝓprietate eracta. ãplui
duplo emptorquã  emerit ꝯseq̃¬
p̾. Si pignora ueneãt per
apparitioẽs p̃toris extraordi¬
n em̃ sentẽtias excquetes. ne¬
mounqua dixit dandam in
eos acti oẽm ir emct᷑a. s sidolo
rem uiliori p̃clo ꝓlecerũt. tũe
iꝑ imprudetiam idi¬
iudicis. anstultitia res pieĩt:
tius stichum post morte suã¬

Expanded text:
et alicuius seruitutis euictae nomine aliquid emptor a uenditore consecutus est, deinde totus fundus euincitur, ob eam euictionem id praestari debet quod ex duplo reliquum est: nam si aliud obseruabimus, seruitutibus aliquibus et mox proprietate euicta amplius duplo emptor quam quanti em.Si pignora ueneant per apparitores praetoris extra ordinem sententias sequentes, nemo umquam dixit dandam in eos actionem re euicta: sed si dolo rem uiliori pretio proiecerunt, tunc r imprudentiam iudiiudicis an stultitia res perierittius Stichum post mortem sua
Abbreviated transcription (Latin):
p. Hoc iure utusiur tit
exceptiones ex ꝑsona esaipto¬
ris obiecte. si obstant. uẽditor
uẽditoris respicient cẽ certer
nec ex empto. nec exstipulatioẽ
duple. nec simple actio ꝯpetit
emptori. si exceptio ei ex fc̃o ip̃i
auctoris. ⁊ emptoris. exceptio¬
nes obiciẽtur. int̾erit. ꝑꝑqua
exceptioẽm ud̾x cẽ iudicam̃t.
et sic aut ꝯmittetur stipulatõ

Expanded text:
um Hoc iure utimur, ut exceptiones ex persona emptoris obiectae si obstant, venditor venditoris respicient, contra: certe nec ex empto nec ex stipulatione duplae nec simplae actio competit emptori, si exceptio ei ex facto ipsiet auctoris et emptoris exceptiones obicientur, intererit, propter quam exceptionem iudex contra iudicaverit, et sic aut committetur aut non
Abbreviated transcription (Latin):
nusi emptore ut publiciara
potius. ul ea actioẽ que de fuy¬
douectigali ꝓpõita ẽ. expiretũ
emptor id face̾ suꝑsedit. om̃i¬
modonocebit eidolus suus.⁊
nec ꝯmittitur stipulatõ. Ro
idem inẜuiana quoqr actiore
tio ẽ. nudam tm̃ possessioem
aduocat. ⁊ soluta peccia uẽ¬
ditori.dissoluutuir. unfit ut ꝙ̃¬
tori suonoĩe nõ ꝯ̃perat. ¶ Mi
is qui rei.pu. causa ab fuit fũ¬
dum petat. utilis possessiori
peuuctioẽ ꝯpetit actio. It̃ si pͥ¬
uatus amilite petat. eadem e¬
quitas ẽ. emptori restituende
tor ueditorem cũdem̃q ep̃torẽ

Expanded text:
nuisset emptorem, ut Publiciana potius vel ea actione quae de fundo vectigali proposita est experiretur, emptor id facere supersedit, omnimodo nocebit ei dolus suus nec committitur stipulatio. non idem in Serviana quoque actione tio est, nudam tamen possessionem avocat et soluta pecunia venditori dissolvitur: unde fit, ut emptori suo nomine non competat. Si is qui rei publicae causa afuit fundum petat, utilis possessoripro evictione competit actio. item si privatus a milite petat, eadem aequitas est emptori restituendae tor venditorem eundemque empto
Abbreviated transcription (Latin):
eum statulib̃m eẽ: cuictioĩs no¬
mine ppetuo obligatur. ¶ Qui
intradendo dixiss usus.f. no¬
mine adu̾sus eum nõ teneri.
Et sire uera sciiusus.f. fuĩt. le¬
gatus aũt itaut cũ ad scium

Expanded text:
eum statuliberum esse, evictionis nomine perpetuo obligatur. Qui in tradendo dixisset usus fructus nomine adversus Seium non teneri. et si re vera Seii usus fructus fuerit, legatus autem ita, ut, cum
Abbreviated transcription (Latin):
potit.do. mali exceptioẽ sũmo¬
uere. Alias aũt si ẜuus hoĩez
emerit. ⁊ duplam stipuletur.
dein cum uẽdiderit.⁊ abemp¬
tore euictus fuĩt. dnõ ꝗdem
adu̾sus uẽditorem ĩsolidũs
petit actio. emptoriuo aduer¬
sus dñm dũtaxat de peculi¬
o. Benũtiare de euietoe emp¬
tor ẜuo. nõ dño debet. Ita eĩ
euicto hoĩe. utilit̾ depecłio ag̾e
pot̾it. Sinau̾t ẜuus decesẜit
tunc dño denuciandum est.
Si ame bessem em̾us fundi¬
et atitõ triẽtem. dein ꝑtem di¬
midiam fũdi ate ꝗs petat. si
qdem ex besse quẽ a me accepe¬
ras semis petitus fuit.titius
notnbitur. Omo triens q̃ ti¬
cius tibi tͣdiderit.⁊ sextas exbe

Expanded text:
xceptione summouere. alias autem si seruus hominem emerit et duplam stipuletur, deinde eum uendiderit et ab emptore euictus fuerit: domino quidem aduersus uenditorem in solidum competit actio, emptori uero aduersus dominum dumtaxat de peculio. denuntiare uero de euictione emptor seruo, non domino debet: ita enim evicto homine utiliter de peculio agere poterit: sin autem servus decesserit, tunc domino denuntiandum est. Si a me bessem fundi emeris, a Titio trientem, deinde partem dimidiam fundi a te quis petierit: si quidem ex besse quem a me acceperas semis petitus fuerit, Titius non tenebitur, si vero triens quem Titius tibi tradiderat et sextans ex be
Abbreviated transcription (Latin):
aiebat. qr nõ bone fidi ꝯuẽuret.
et ego exalia causa rem bab̾em.
rem si possidet retinere potinͣt. pe¬
tiaũt utilit̾ nõ poterit. uł ip̃oro¬
re ꝓmissor duple tutus eĩt. ul
certe dolimali exceptioe se tue¬
ri potit. st ita si culpa uł sp̃ore
duple stipulatoris possessio a¬
mifsa fuĩt. ¶ Quolibet tp̃r uẽ
⁊ ditori denunciari põt. ut de ea
it agenda adnt. quia no p̃fini

Expanded text:
aiebat, quia nec bonae fidei conveniret et ego ex alia causa rem haberem.rem si possideret retinere potuerit, peti autem utiliter non poterit, vel ipso iure promissor duplae tutus erit vel certe doli mali exceptione se tueri poterit, sed ita, si culpa vel sponte duplae stipulatoris possessio amissa fuerit. Quolibet tempore venditori renuntiari potest, ut de ea re agenda adsit, quia n
Abbreviated transcription (Latin):
nõ eẽt si pacto eurmifsa ȩet de¬
nuntiãdi necc̃itas. ¶Gaia se
rem laudau̾at.⁊ euictõe secuta
fundus ablatus ⁊ fisco adui¬
dicatus ẽ uẽditore p̃sente. q̃¬
ritur cum ep̃trix nõ ꝓuocau̾at.¬

Expanded text:
non esset, si pacto ei remissa esset denuntiandi necessitas. Gaia Sei rem laudaverat et evictione secuta fundus ablatus et fisco adiudicatus est venditore praesente: quaeritur, cum emptrix non provoca
Abbreviated transcription (Latin):
rem qlia ip̃e uedidit. exceptioe̾
doli posse sũmori. nemmidu¬
bium ẽ. qͣuis aliouur domnur
qsierit᷑. improbe eñi rem a se di¬
stractam eiuncẽ conatur. Elige
aũt emptor põt utrũnemuelit
ietinere intẽtione ꝑ exceptioẽ
elisa. an potius re ablata. excau
sit. aut oppõita ea nehomini
fuiss int̾posita. de exẽpro acti¬
one idẽ dicemus. ¶Si hõ liber
quibona fide ẜuierar. uẽĩerit ꝑ¬
michi a titio. titiusq eũ h̾ndẽ
scripẜit. quasi lib̃m. ⁊ ip̃e mi¬
chi sui faciat ꝯtrousiam ipsũ¬

Expanded text:
rem, quam ipse vendidit, exceptione doli posse summoveri nemini dubium est, quamvis alio iure dominium quaesierit: improbe enim rem a se distractam evincere conatur. eligere autem emptor potest, utrum rem velit retinere intentione per exceptionem elisa, an potius re ablata ex caussit aut opposita ea nihilo fuisset interposita, de ex empto actione idem dicemus. Si homo liber qui bona fide serviebat venierit mihi a Titio Titiusque eum heredem scripserit quasi liberum et ipse mihi sui faciat controversiam, ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
satis accepiffi. ⁊ eumdẽ fund
in dotem dediss. deĩn aliqui
eum  amaĩto piuditiũ abstu¬
liss. põt mulier statĩ age ad¬
u̾sus fideiussores emptionis
noĩe. quasi minorẽ dotẽ hr̃e ⁊
titus obtulissi. quãti fud̾ eẽt¬
mulieris euicatur regͥssus eiͣt
ad duple stipulatioem. quia ex
ꝓmissice maritus adu̾sus hr¬
des mulieris ag̾e potaipi exsti¬
pulatu age possunt.

Expanded text:
atis accepisset et eundem fundum in dotem dedisset, deinde aliquis eum a marito per iudicium abstulisset, potest mulier statim agere adversus fideiussores emptionis nomine, quasi minorem dotem habere ritus optulisset, quanti fundus esmulieris euincatur, regressus erit ad duplae stipulationem, quia ex promissione maritus aduersus heredes mulieris agere potest et ipsi ex stipulatu agere possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
s nõ statun eum aduẽditore
reg̾ssurum. ⁊ ex duple stipula¬
apprehẽderit possessi oem fu¬
gitim. tũc ꝯmitti stipulario¬
nem iuł. ait. na ⁊ sisũ culpa
possessoris fugissi. deĩn cauti¬
onib int̾positis absolutꝰ eet.
nõ alias ꝯmittet̾ stipulatio.
quãsi app̃hensum hoĩem re¬
stituiss. ubiigitur litis esti¬
matioẽm obtulit sufficit ap¬
prehend̾e ubicauit. nõ priuꝰ¬

Expanded text:
sed non statim eum ad venditorem sed non statim eum ad venditorem regressurum et ex duplae stipulaadprehenderit possessionem fugitivi, tunc committi stipulationem Iulianus ait. nam et si sine culpa possessoris fugisset, deinde cautionibus interpositis absolutus esset, non alias committeretur stipulatio, quam si adprehensum hominem restituisset. ubi igitur litis aestimationem optulit, sufficit adprehendere: ubi cavit, non priu
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Si fuus uẽditus dece¬
sit an quã cuincat᷑. stipulatõ
nõ ꝯmitit᷑. qr nẽo eum euin¬
cat. s fatum humane sorus.
de dolo tin potit ageri. sidolu
elegãter diffinit. duple stipr̃¬
latioẽm tũc ꝯmitri. quoties
hõis sibi motastrou̾sia uẽcdi¬
torem decit ꝓcuratorem. isq
uictus litis estimarioẽm sub¬
stulit. stipulatioẽm duple ñ
cõmitti. qr nec mãdati actio¬
nem ꝓcuãtor hic idẽq uẽditõ
habet. ut abep̃rore litis estiã¬
tionem ꝯseq̃tur. cum igitur
neqr corpus. neqr pecẽia emp¬
tori absit. nõ oꝑtet ꝯmitti sti¬
pulatoem. Quauis si ip̃e iu¬
ditio accepto uictus eẽt. ⁊ liti
estimatorm substuliffi. plact
committi stipulatiocm. ut ⁊
ip̃e iił. eodem .ł. scripsit. neq
enim hr̃e licet eũm cuius si p̃ci¬
um ꝗs nõ decliss ab adu̾sario
auferretur. ꝓpe eni hũc ex sccła
emptioẽ .i. litis exstimatioẽ ep¬
tori hre licet. nõ ex pristina.I
dampandus ꝯdem eĩt possessõ

Expanded text:
 seruus uenditus decesserit antequam euincatur, stipulatio non committitur, quia nemo eum euincat, sed factum humanae sortis: de dolo tamen poterit agi, si dolueleganter definit duplae stipulationem tunc committi, quotiens hominis mota sibi controuersia uenditorem dederit procuratorem isque uictus litis aestimationem sustulerit, stipulationem duplae non committi, quia nec mandati actionem procurator hic idemque uenditor habet, ut ab emptore litis aestimationem consequatur: cum igitur neque corpus neque pecunia emptori absit, non oportet committi stipulationem: quamuis, si ipse iudicio accepto uictus esset et litis estimationem sustulisset, placeat committi stipulationem, ut et ipse Iulianus eodem libro scripsit. neque enim habere licet eum, cuius si pretium quis non dedisset, ab adversario auferretur: prope enim hunc ex secunda emptione, id est ex litis aestimatione emptori habere licet, non ex pristina. Idamnatus quidem erit possessor,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ut sup̃i domino nuptura ĩ
dotem eum dedit. ꝯmitti stipu¬
latloem dicamus. quaus eq̃
indotata mulier futã sit. qm q¬
tm̃ cẽ uẽditorem mulier ht̃a
sis. mãumisis. nichꝰ exstipu¬
latioc̃ ꝯscqui possis.quia nõ
cuincitur quominus hr̃e ti¬
biliceat. quẽ ip̃e añ uolũtate
tua pdideris.

Expanded text:
et, si ipsi domino nuptura in dotem eum dederit, committi stipulationem dicamus, quamvis aeque indotata mulier futura sit, qtra venditorem mulier habetsis, manumiseris, nihil ex stipulatione consequi possis, quia non evincitur, quo minus habere tibi liceat, quem ipse ante voluntate dideris.
Abbreviated transcription (Latin):
llud queritur. anisa
mancipium uẽdidit debeat
fideussorem o benictioem da¬
ix que uulgo auctore seđm ue
eant. ⁊ c̃ relatum. nõ debe. nisi
hoc noĩatim actũ ẽ. ¶ Sirpu¬
beris noĩe tutor uẽdiderit eiuo¬
tione secuta. pap.ł .iiii. Rz. daĩ
lemactloẽm. ẜ acuicit in io de¬
mũqd ratioĩb erus accepto
latum est. s an intotum si ru¬
tor soluendo nõ sit. uidamu.
qd̾ magis puto. neq em̃ male
contrahitur cũ tutorib.
accessurum dixit. si uicarius
staturum lab̾o ait. quia si no
fuit inpeculio nõ accesẜit. srũ
fuĩt iniuriam aiuidice eptor
passus c̃. Alit̾ atq si noĩatuim
suum accedẽ dixisẜ. tũc eñ
pr̃are dehebit. ĩpeculio eũ esse.
Auis. Si fundus uẽierit ex
consuetudine cius regionis
in qua negotiũ gestum est. ꝓ

Expanded text:
llud quaeritur, an is qui mancipium vendidit debeat fideiussorem ob evictionem dare, quem volgo auctorem secundum vocant. et est relatum non debere, nisi hoc nominatim actum est. Si impuberis nomine tutor vendiderit, evictioilem actionem, sed adicit in id demum, quod rationibus eius accepto latum est. sed an in totum, si tutor soluendo non sit, uideamus: quod magis puto: neque enim male contrahitur cum tutoribus.accessurum dixit. si uicarius torem Labeo ait, quia sive non fuit in peculio, non accesserit, sive fuerit, iniuriam a iudice emptor passus est: aliter atque si nominatim servum accedere dixisset: tunc enim praestare deberet in pecale.Si fundus uenierit, ex consuetudine eius regionis in qua negotium gestum est pro
Abbreviated transcription (Latin):
meus fẽs eet in eoenĩcaũ quo
meus fes ẽ. statim mea intest
quãto ob id det̾ior est. ⁊ quaac¬
tioẽm semel exstipulatu hĩe ce¬
pi. cam nec obeuictioem. nec i¬
morte. nec manumissione. nec
fugaẜui. nec ulla simili causa
factus nõ sit. nicħ obł qd̾ fu¬
gitiuus sit. pauꝑior sim. utpo¬
te cum in bonis meis non sit.
Quod si sanũ eẽ. erronem non
efse stipulatus eẽm. tm̃ mea in¬
terest quãtum ad p̾sentem usũ

Expanded text:
us esset: in eo enim casu quo meus factus est statim mea interest, quanto ob id deterior est, et quam actionem semel ex stipulatu habere coepi, eam nec evictione nec morte nec manumissione nec fuga servi nec ulla simili causa factus non sit, nihil ob ea quod fugitiuus sit pauperior sim, utpote cum in bonis meis non sit. quod si sanum esse, erronem non esse stipulatus essem, tantum mea interesse, quantum ad praesentem usum
Abbreviated transcription (Latin):
to erit agẽdum de eo qd̾ acces¬
sit. quead modum ea que emp¬
to fundo nõiatim accesẜunt.
si cuicta sĩt. simplũ prat. ¶ Du¬
ple stipulatõ ꝯmittidicit̾ tũe¬
cum res restituta ẽ petitori. uel
dampnatus ẽ litis estimatioẽ
uł possessor ab emptor ꝯuẽtir
absolutus ẽ. ¶ Siẜuus cusꝰ
noĩc duplam stipulatisumus

Expanded text:
to erit agendum de eo quod accessit, quemadmodum ea quae empto fundo nominatim accesserunt si evicta sint, simplum praestatur. Duplae stipulatio committi dicitur tucum res restituta est petitori, uel damnatus est litis aestimatione, uel possessor ab emptore conuentus absolutus est.Si seruus, cuius nomine duplam stipulati sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
emerit. ⁊ ꝑtem p̃cu intulit. cũ ĩ
residuam quãtitatem ħrs ep̃¬
toris ꝯuẽiatur. questioẽm ixty¬
lit dices has possessioẽs expre¬
cepto prĩcipali ꝑtim distrac¬
tas. ꝑtim uet̾anis ĩpremia as¬
signatas quero an huusmõi
rei pẽiculum aduẽditorem ꝑ¬

Expanded text:
 partem pretii intulit: cum in residuam quantitatem heres emptoris conveniretur, quaestionem rettulit dicens has possessiones ex praecepto principali partim distractas, partim veteranis in praemia adsignatas: quaero, an huius rei periculum ad venditorem
Abbreviated transcription (Latin):
Ruisus ꝯseꝗ debebit duo. nã
et sĩ utroq simul egissi. quattu¬
oreẽt ꝯsecuturus. quia cum for¬
te quineq sanus. ⁊ fugitiuus
ess sex tm̃n eẽt empturus. scdm
hec sepius exstipulatu agipote¬
rit. neq eni ex una stipulatioẽ.¬

Expanded text:
rursus consequi debebit duo: nam et si de utroque simul egisset, quattuor esset consecuturus, quia eum forte, qui neque sanus et fugitivus esset, sex tantum esset empturus. secundum haec saepius ex stipulatu agi poterit: neque enim ex una stipulatio