comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
testediliger&̃ adiungebat ꝑ singula
ita concludens
Easceouesmeas Siue pasce agnos
meos Acsi a pertedicer&¬
N ae sola etuera ẽ probatio integri
Ndnm amoris. Sierga fr̃s studu¬
eris curam solliciti exercerelaboris
Namquicumq fratriopus pietatis quod
ual& in pendere neglegit Minus
iusto seconditorem diligere ostendit
cuiusmandata insustentanda proxi¬
minecessitate contempnit. Quas
pro fecto caritas qm̃sine diuinae gra
beri Tacite quodam modo dñs insi¬
nuat quipetrum deilla in terrogans
u hannis diligis meplus his  Vbi
quamuis et simplicit̃ mentio facte
terreni parentis eius possit antillegi
Non tamen abre ẽ siquid nomine
iohannis donum suꝑ nae generatue¬
nism sticae indicatum uelit accipe¬
N Nequo ihannes apłs ammonen¬
do testatur : Carissimidiliganiin
uicem qm caritas exdo ẽ ecominis
quidiligit exdõnatus ẽ ettognosẽ
dñ Sxmonnamq oboediens
Nohannes dicitur digratia netꝑcope¬

Expanded text:
teste diligeret, adjungebat per singula teste diligeret, adjungebat per singula ita concludens: Pasce 644 oves meas, sive pasce agnos meos. Ac si aperte diceret: Haec sola et vera est probatio integri in Dominum amoris, si erga fratres studueris curam solliciti exercere laboris; nam quicunque fratri opus pietatis quod valet impendere negligit, minus justo se conditorem diligere ostendit, cujus mandata in sustentanda proximi necessitate contemnit. Quae profecto charitas, quoniam sine divinae gratberi, tacite quodammodo Dominus insinuat, qui Petrum de illa interrogans,, Joannis, diligis me plus his? Ubi quamvis et simpliciter mentio facta terreni parentis ejus possit intelligi, non tamen ab re est, si quis nomine Joannis donum supernae generationis mystice indicatum velit accipere; de quo Joannes apostolus admonendo testatur: Chariiam charitas ex Deo est: et omnis qui diligit, ex Deo natus est, et cognoscit Deum . Simon namque obediens, Joannes dicitur Dei gratia: et propte
Abbreviated transcription (Latin):
tertic interrogauit Octauo in
montega lileae illi s undecimapparu¬
t sicut constituit eis ante passionẽ
suam etmulieribus p̃cepit eisdicere
utirent ingalileam ubieumuis iri
ceñt Non ore gredientibus illis unde
lum sicut marcus refert: Decimo
uiderunt eũ ipsadie noniamint̃ra
positũ sedeleuatum in aera caelosq
penetrantẽ dicentibus sibi angelis
Sicueni & quemadmodum uidistis eũ
cuntem incaelum. Quiduero actũ
sit uel dictum in illo conuiuio dñi
suis consequenter exposuit euan¬
gelistadicens cap ccxx Vii
nis diligismeplus his: Dicite ietia
dñe. tuscis quia a mote
sens dñi nr̃i interrogatio ostendit
tute Proximũ autem tamqua
nios ipsos diligere iubemur. et neu¬
trabarum dilectio sine altera ua¬
l& eẽ ꝑfecta quia nec ds̃uere sine
proximo nec sinedõ uere potest
proximꝰ amari. Vnde dñstoties
interrogato petro ansediliger&.
et illo respondente quod eum ipso

Expanded text:
tertio interrogavit; octavo, in tertio interrogavit; octavo, in monte Galilaeae illis undecim apparuit, sicut constituit eis ante passionem suam; et mulieribus praecepit eis dicere ut irent in Galilaeam, ubi eum visuri essent. Nono, regredientibus illis undeclum, sicut Marcus refert. Decimo, viderunt eum ipsa die, non jam in terra positum, sed elevatum in aera, coelosque penetrantem dicentibus sibi angelis: Sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . Quid vero actum sit vel dictum in illo convivio Dominsuis, consequenter exposuit Evangelista, dicens: CAPUT XLInis, diligis me plus his? Dicit ei: Etiam Domine, tu scis quia amo tesens Domini nostri interrogatio ostendit.tute, proximum autem tanquam nosipsos diligere jubemur: et neutra harum dilectio sine altera valet esse perfecta; quia nec Deus vere sine proximo, nec sine Deo vere potest proximus amari. Unde Dominus toties interrogato Petro an se diligeret, et illo respondente quod eum ipso
Abbreviated transcription (Latin):
stei sse que non sunt secieao u afs¬
mñ stoq conlatis cuanglioru ts¬
ab hominibus a dieprima resurrec¬
tiadmonum̃tum. Deindeidẽ mari¬
e et alteri eiusdem nominis femine re¬
gredientibus a monumento Nuntiare
discipulis quȩ ibi uiderant Oc currens
apparuit Tertiosy monipetro Lic&
hoc nonlegatur ubieẽt factum Tam
factum eẽ ex euangelio lucaeinueni¬
mꝰ. ubiait discipulos dixisse quia uere
surrex̃ dñs etͣꝓparuit simoni. Quar¬
to deophe et sotio eius cum quibusipse
gradiens inemmaus ibi in panis frac¬
tione cognitus ẽ: Quimox reuersi
hiero solimam inuenerunt discipulos
loquentes quia surrex̃ dñsuere et ap¬
paruit srmoni Nam plene ubi alibi
srmoni apparuerit Non legitur
Quinto apparuit eis in eodem loco ianu¬
isclausi subinonerat thomas. Sexto
postdies octo quando erat cum eis et
thomas cuimanus edatus dñs palpan¬
dum ostendit Septimopis cantibus
admaretrberiadis et conuiuantibus
cumeis ubi et petr̃u: ansediliger&

Expanded text:
isse quae non sunt scripta. Invenimus collatis Evangeliorum tesab hominibus, a die prima resurrecti ad monumentum; deinde eidem Mariae, et alteri ejusdem nominis feminae, regredientibus a monumento nuntiare discipulis quae ibi viderant, occurrens apparuit; tertio Simoni Petro, licet hoc non legatur, ubi esset factum, tamen factum esse ex Evangelio Lucae invenimus, ubi ait discipulos dixisse: Quia vere surrexit Dominus, et apparuit Simoni . Quarto, Cleophae et socio ejus, cum quibus ipse gradiens in Emmaus, inibi in panis fractione cognitus est, qui mox reversi Hierosolymam, invenerunt discipulos loquentes, Quia surrexit Dominus vere, et apparuit Simoni; nam plene alibi, quando Simoni apparuerit, non legitur. Quinto, apparuit eis in eodem loco januis clausis, ubi non erat Thomas; sexto, post dies octo, quando erat cum eis et Thomas, cui manus et latus Dominus palpandum ostendit; septimo, piscantibus ad mare Tiberiadis, et convivantibus cum eis, ubi et Petrum, an se diligeret,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinere quodsis elabore etamines
dicturusi rfmundo sel llopetius qđ
sinelabori passionis trinsitirus eẽt
emundo: Sieut en min patrũ lue¬
asinueninꝰ. Cum longo confectus
serioscir& himinere diẽm recessussiu
conuotati discipulis suis ꝑmonito
hortationum ac mislariĩ caelebatioie
altinam eisualeficit e Dem̾ceues¬
cendens inde fossum sepultute suas
locum facta oratione positis ẽ aupis¬
tresuios: Tamliberidoiereniorus
quama corruptione carnis inuenitur
alienus Atq it a completae ue

Expanded text:
inere, quod sine labore certaminis victurus in mundo, sed illo potius quod sine dolore passionis transiturus esset e mundo. Sic enim in Patrum litteris invenimus, cum longo confectus senio, sciret imminere diem recessus sui, convocatis discipulis suis, post monita exhortationum ac missarum celebrationem, ultimum eis vale fecit, deinde descendens in defossum sepulturae suae locum, facta oratione appositus est ad patres suos, tam liber a dolore mortis, quam a corruptione carnis invenitur alienus. Atque ita completa e
Abbreviated transcription (Latin):
eccedur dedo diequando hoe depis¬
cibusstrit et sost quodautem diesco
orimodie non semel uisus ẽ. sicut eus¬
eclistatum omnium testimenacon¬
Celiad monstrant sedsicut dicenis
tamonies. ausutista sit tertia ma
quippehabenda ẽ eandeneusas
pro es ⁊ unumndiem Quotienscrs
ostendit Secunda postdies oe oe
sterertia euedeinde quocesno¬
luit usq ad diem quad ragesons
quoas cendit incaelam. quar idt
quson scripta sint omnia sleca cut¬

Expanded text:
et hodie quando hoc de piscibus fecit. Post quot autem dies id primo die non semel visus est, sicut evangelistarum omnium testimonia collata demonstrant, sed, sicut dictum tationes ejus, ut ista sit tertia. Prima quippe habenda est eademque una, propter unum diem quotiescunquostendit; secunda post dies octo; et haec tertia; et deinde quoties voluit, usque ad diem quadragesimum, quo ascendit in coelum, quamvis non scripta sint omnia. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
nem hoc ꝑstitit. non quibus natura
ꝑ natiuitatem contulit quidẽ. qđ
sequitur
Tui erant et mihi eos dedisti
Nhumanitate hanc potestatem
seaccepisse a patredicit. ut eos habe¬
t& quospater elegit. et predisti¬
nauit ante constitutionem mundi
non solum pater sed et filius et sp̃s.
scs̃. ut sit unum opusscãe trinita¬
tis inseparabilis etomnimodo ae¬
qualis Pereat haec cogitatio
cit filius datos eẽ homines quibus
alio locodicit. Egouos demun¬
doelegi. Quosdemundo dĩfilius
elegit cum patre idem ipsehomo
filius demundo eos accepit a patre
Sequitur
Etsermonemtuum seruauerunt
Nunc cognouerunt qui a omnia
quaededistimihi abstesunt
dem cognouerunt quia abste sunt
simulenimpater dedit omnia
cumgenuit qui haber& omnia¬

Expanded text:
nem hoc praestitit, non quibus natura nem hoc praestitit, non quibus natura per nativitatem contulit. Quid est quod sequitur: Tui erant, et mihi eos dedisti? In humanitate hanc potestatem se accepisse a Patre dicit, ut eos haberet quos Pater elegit et praedestinavit ante constitutionem mundi; non solum Pater, sed et Filius et Spiritus sanctus, ut sit unum opus sanctae Trinitatis inseparabilis et omnimodo aequalis. Pereat hic carnalis cit Filius datos esse homines, quibus alio loco dicit: Ego vos de mundo elegi . Quos de mundo Dei Filius elegit cum Patre, idem ipse homo Filius de mundo eos accepit a Patre. « Sequitur: Et sermonem tuum servaverunt. Nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mihi abs te sunt, id est, cognoverunt quia abs te sum. Simul enim Pater dedit omnia, cum genuit, qui haberet omnia
Abbreviated transcription (Latin):
cum tota ec clesia sua in hoc mundo
usq in consummationem saeculi
Q uoduero ait ut ad superiora rede¬
amus
M anifestaui Nomentuum hominibus
quos dedistimihi
Honilludriomen quodds es. sed illud
Nomen quod pater meus es
Quod nomen manifestari non potest
sineillius filii manifestatione. Na
uero illud nomen quod ds̃ ẽ. nulli
naturae rationabili in cognitum
omnimodis eẽ. putauit: Haecẽ.
enim uere uis diuinitatis utcrea¬
turae rationabili non omnino in cog¬
nitus possit abscondi Exceptis
paucis in quibus naturarationalis
agnoscere impediantur Quod
uero im psalmis legitur. Notus in
iude a tantum ds̃ quia legitim ocul¬
tutantum modo dm̃ uerum cogno¬
uerunt et coluerunt In hocue¬
roquod pater ẽ xp̃i ꝑquem tollit
peccata mundi Ignotum fuit an
et absconditum quod post aduen¬
Hocẽ quod paulo antedixit. Ne¬
mopotest uenire adme nisi pat̃
quimisit me adtraxerit eum
Quos dedistimihi demundo
Hoc c̃ quibus gratia perre generatio¬

Expanded text:
cum tota Ecclesia sua in hoc mundo cum tota Ecclesia sua in hoc mundo usque in consummationem saeculi. » Quod vero ait, ut ad superiora redeamus, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi, non illud nomen quod Deus es, sed illud nomen quod Pater meus es: quod nomen manifestari non potest sine illius Filii manifestatione. Nam vero illud nomen quod Deus est, nulli naturae rationabili incognitum omnimodis esse putavit. Haec est enim verae vis divinitatis, ut creaturae rationali non omnino incognitus possit abscondi, exceptis paucis in quibus natura rationalis  Deum agnoscere impediantur. Quod vero in Psalmis legitur: Notus in Judaea tantum Deus , quia legitimo cultu tantummodo Deum verum cognoverunt et coluerunt: in hoc vero quod Pater est Christi per quem tollit peccata, ignotum fuit antet absconditum, quod post advenest, quod paulo ante dixit: Nemo potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me, attraxerit eum. Quos dedisti mihi de mundo, hoc est, quibus per regeneratio
Abbreviated transcription (Latin):
dedistimihi dedieis. Etipsi acceper
et cognouerunt uere quia a te exius
et crediderunt quiatu memisisti
uam quam ethaec omnia deomnibus
futuris fidelibus dicipotuerunt
spẽ ꝑfecta. cum adhuc eeñt futura
tam enethaec specialit̃ dediscipu¬
lis dicipossunt: Ad quostunc pre¬
sentialiter loquebatur quia il¬
lud quod sequitur
umessemcumeis ego seruabam eos in
Nominetuo quos dedistimihicustodiui
et nemo exeisperut nisi filius per¬
ditionis
udam significans quitradidit eum
quiunus fuit deduodecim: magis hu¬
ic sensui conuenit ut ada postolos
spetialiter haec loquerctur deinde
sepresentia Cumessemcum eis
ego seruabam eos.
elutiiam cumeisea presentia non eec
eomodo enim significare uoluit as¬
censionem suam mox futuram dequa
dicit Nunc autem ad te uenio
Iturus utiq addexteram patris un¬
deuenturus ẽ aduiuos et mortuos
iudicandos Prȩsentia inquit cor¬
porali secundum fidei regulams a¬
nam quedoctrinam. Nam presen¬
tia sp̃itali cum eis erat semper. et

Expanded text:
ihi, dedi eis; et ipsi acceperunt et cognoverunt vere quia a te exivi, et crediderunt quia tu me misisti. Quanquam et haec omnia de omnibus futuris fidelibus dici potuerunt spe perfecta cum adhuc essent futura, tamen et haec specialiter de discipulis dici possunt, ad quos tunc praesentialiter loquebatur. Quia illud quod sequitur: Cum essem cum eis, ego servabam eos in nomine tuo. Quos dedisti mihi, custet nemo ex eis periit, nisi filius perditionis. » Judam significans, qui tradiqui unus fuit de duodecim magis huic sensui convenit, ut apostolis specialiter haec loqueretur. Deinde se praesentia: Cum essem cum eis, ego servabam eos; veluti jam cum eis ea praesentia non esset. Eo modo enim significare voluit ascensionem mox futuram, de qua dicit: Nunc autem ad te venio: iturus utique ad dexteram Patris; unde venturus est ad vivos et mortuos judicandos, praesentia itidem corporali secundum fidei regulam sanamque doctrinam. Nam praesentia spiritali cum eis erat semper, et
Abbreviated transcription (Latin):
oleido leum missus ecclesiasticanar¬
rat hrstoria Ex quo tamendiui¬
na seprotegente gratia tam intao¬
tus exigerit quã fuerat a corrip¬
tione concupiscentiae carnis ex¬
tranetis. Nec multo post abedẽ
principe propt̃ insuperabilem e¬
uangelitandi constantiam npath¬
mos insulam exilio relegatur
Vbihuma nolic& defatutus solatio
diuinȩ tamen uisionis et allocutio¬
nis meruit crebra consolationere¬
uelari. Deniq: ibidem a pocalr¬
sin quã ei dñs destatu ecdesiae

Expanded text:
olei dolium missus, in ecclesiastica narolei dolium missus, in ecclesiastica narratur historia, ex quo tamen divina se protegente gratia, tam intactus exierit, quam fuerat a corruptione concupiscentiae carnalis extraneus. Nec multo post, ab eodem principe, propter insuperabilem evangelizandi constantiam, in Patmos insulam exsilio relegatur. Ubi humano licet destitutus solatio, divinae tamen visionis et allocutionis meruit crebra consolatione relevari. Denique ibidem Apocalypsim, quam ei Dominus de statu Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
pulus illenon moritur. Sollert̃
adiecit atq ait
tnondixit ei lhis̃ non moritur. sed
sic cumuo lomaneredonec uenio
quid adte
onergoputandum quia dĩscipulus il¬
lenonsit mortius in carne quia
Necdñs hoc deillo futurũ p̃dixit
Et psalmista ait. Quis ẽ. homo qui
uiuit et Nonuid ebit mortem. sed
ita potius ihitellegendum. qͥ uod ce¬
teris xp̃idiscipulis ꝑpassionem con¬
summatis ipse in pace ecclesiae
aduentum suꝑnae uocationis ex¬
pectauerit. et hoc eẽ quod ait ihs̃
Sic eum uolo manere donec uenio
Non quia non et ipse multos ante a
labores prodño p̃ssurasq maldrum
tolerauerit. sed quia ultimum in
pacesenium finierit. Vt pote
ec clesiis xp̃i ꝑ asiã quam regebat
iam longe lateq fundatis nam et
iactibus & postolorũ cuceteris a¬
postolis flagellatus inuenitur
quandoebant gaudentes a cons¬
pectu concilii q̃m dignihabit sunt
pronomine ihu contumelia pati.
et ad omiciano caesare inferuentis

Expanded text:
pulus ille non moritur, solerter pulus ille non moritur, solerter adjecit atque ait: Et non dixit ei Jesus, non moritur, sed sic eum volo manere, donec venio, quid ad te? Non ergo putandum, quia discipulus ille non sit mortuus in carne, quia nec Dominus 647 hoc de illo futurum praedixit. Et Psalmista ait: Quis est homo, qui vivit, et non videbit mortem ? Sed ita potius intelligendum quod caeteris Christi discipulis per passionem consummatis, ipse in pace Ecclesiae adventum supernae vocationis exspectaverit, et hoc esse quod ait Jesus: Sic eum volo manere, donec venio, non quia non et ipse multos antea labores pro Domino pressurasque malorum toleraverit, sed quia ultimum in pace senium finierit; ut pote ecclesiis Christi per Asiam quam regebat, jam longe lateque fundatis. Nam et in Actibus apostolorum, cum caeteris apostolis flagellatus inveniturquando ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati , et a Domitiano Caesare, in ferventis
Abbreviated transcription (Latin):
dehumanis scribens actibus potuis
se exponendis diuinaenaturae in¬
didit archanis Patent̃ insinuans.
quanta de pectore ihũ fluent.
doctrine caelestis que nobis suc ta¬
r& auferit SEQUITUR
unc ergo cum uidiss& petrus diẽ
ihũ Dñe hic autem quid
uiasebeatus petrus audierat ꝑ¬
p̃assionem crucisclarificaturum
cẽ dm̃ uoluit etiam defratre et con¬
discipulo cognoscerequa eẽt ipsemor¬
te ꝑpetuam transiturus aduitam
Mon inquit eum ꝑ passionem martrrii
uolo consumari sed absq uolentia ꝑ¬
secutoris diem expectare noussimũ
quando ueniens eum in aet̃ nȩ beati¬
tud iis mansione recipiam et quid
hoc adte tutantum crucis patibulũ
subeundo meate uestigia sequide¬
berememento. Et quidẽ hancdñi
responsionẽ fr̃s tunc temporisitatrac¬
tabant quasi iohannes num quã et
moriturus. quod nonita eẽ intelle¬
gendum. ipse iohannes ammonere
curauit Quicum p̃mis iss& exisse
sermonem istum int̃ fr̃s quia disci¬

Expanded text:
de humanis scribens actibus, potius de humanis scribens actibus, potius se exponendis divinae naturae indidit arcanis; patenter insinuans quanta de pectore Jesu fluenta doctrinae coelestis, quae nobis ructaret, hauserit. Sequitur: Hunc ergo cum vidisset Petrus, dicit Jesu: Domine, hic autem quid? Quia se beatus Petrus audierat ppassionem crucis clarificaturum esse Deum, voluit etiam de fratre et condiscipulo cognoscere, qua esset ipse morte perpetuam transiturus ad vitamNon, inquit, eum per passionem martyrii volo consummari, sed absque violentia persecutoris diem exspectare novissimum, quando ipse veniens eum in aeterna beatitudinis mansione recipiam: et quid hoc ad te? Tu tantum crucis patibulum subeundo mea te vestigia sequi debere memento. Et quidem hanc Domini responsionem fratres tunc temporis ita tractabant, quasi Joannes nunquam esset moriturus; quod non ita esse intelligendum, ipse Joannes admonere curavit, qui cum praemisisset exiisse sermonem istum inter fratres quia disci
Abbreviated transcription (Latin):
suitradidit mrsteria celebranda
discipulus illequẽ diligebat supra
pectus eius recubuerit Etcũ
dixiss& eis. A menamendicolo¬
bis quia unus ex uobistrad& me
Responderit ille discipulus innuente
petro uti.iterrogar& et dixerit ei
Dnc quis est: Atdñs Ille ẽ inquit
cuiego in tinctum panempro rexero
Quod autem discipulus ille. suꝑ pec¬
tus magistri recubuit. Non p̃sentis
solum modo dilectionis sedet futu¬
rierat signum inrsterii. figurabat᷑
ct enimiam tunc euangelium. quod
idem discipulus erat scripturus
uberius atq altius ceteris sacrae
scripturae paginis : archana diuinȩ
maiestatis eẽ conp̃hensurum. Quia
enim in pectoreihu sunt omnes thes¬
aursapientiae et scientiae abscon¬
diti merito supra pectus eius recubat
quemmaiore ceteris sapientiae
et scientiae singularis munere
donat. Ceteros quippe euangelis
Nouimus plura demiraculis nr̃i
saluatoris pautiora dediuinitate
locutos. Iohannes autẽ. ꝑ pauca

Expanded text:
sui tradidit mysteria celebranda; sui tradidit mysteria celebranda; discipulus ille, quem diligebat, super pectus ejus recubuerit; et cum dixisset eis: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me, responderit ille discipulus, innuente Petro ut interrogaret, et dixerit ei: Domine, quis est? Ait Dominus: Ille est, inquit, cui ego intinctum panem porrexero. Quod autem discipulus ille super pectus magistri recubuit, non praesentis solummodo dilectionis, sed et futuri erat signum mysterii; figurabatur etenim jam tunc Evangelium, quod idem discipulus erat scripturus, uberius atque altius caeteris sacrae Scripturae paginis arcana divinae majestatis esse comprehensurum. Quia enim in pectore Jesu sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi , merito super pectus ejus recubat, quem majore caeteris sapientiae et scientiae singularis munere donat. Caeteros quippe evangelistas novimus plura de miraculis nostri Salvatoris, pauciora de divinitate locutos: Joannes autem perpauca
Abbreviated transcription (Latin):
ciligere probat quibus a ite pa ssone
loquitur Sicut dilex mȩ pater
et ego dilexiuos manete in dilectione
mea. Sed hunc pomnibus diligit
qui uirgo electus abipso. uirgo in
cuum ꝑmansit. Tradunt namq
hrstoriae. quod eum denuptii s uo¬
lentem Nubem reuocauerit: et ꝓpt̃¬
ea quema carnali uolupta teretraxe¬
rat potiore siamoris dulcedine
donauit. Deniq hunc moriturꝰ
incrucem matrem commnendauit¬
suam ut uirginem uirgo scruar&
Etipsopost mortem ac rẽsurrectione
caelos ascendente nonde eẽt eius gene¬
trici filius. cuiuscasta eius tata cas
tis tueretur obsequiis Ponit et
aliud suaeꝑsonȩ beatus iohannis in¬
dicium subiungens qui et recubuit
incaena suꝑpectus eius et dixit
DNẽ quise quitra d&te Hoc quo¬
modo gestumsit superiora huius
cuangelii loca plenius ostendunt
Qui uidelic& incaena quã ultima
ante passionem cum discipulis sal¬
uator habuit inquaeorum pedes
lauit eĩs que corporis ac sanguinis

Expanded text:
diligere probat, quibus ante passionem diligere probat, quibus ante passionem loquitur: Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos. Manete in dilectione mea . Sed hunc prae omnibus diligit qui, virgo electus ab ipso, virgo in aevum permansit. Tradunt namque historiae quod eum de nuptiis volentem nubere vocaverit; et propterea quem a carnali voluptate retraxerit, potiore sui amoris dulcedine donavit. Denique huic moriturus in cruce matrem suam commendavit, ut virginem virgo servaret, et ipso post mortem ac resurrectionem in coelos ascendente, non deesset ejus genitrici filius, cujus casta vita castis ejus tueretur obaliud suae personae beatus Joannes indicium subjungens: Qui et recubuit in coena super pectus ejus, et dixit: Domine, quis est qui tradet te? Hoc quomodo gestum sit, superiora hujus Evangelii loca plenius ostendunt: quia videlicet in coena, quam ultimam ante passionem cum discipulis Salvator habuit, in qua eorum pedes lavit, eisque corporis et sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
domemitare. Surrexit deloco
conuuui et abire iamcoepit Secu¬
tus ẽ autem petrus etiaminces su
pedum. cupiens implere quod au¬
diuit Sequereme. Secutus et ille
discipulus quem diligebat ihs. Ne¬
qut enimarcendum se a consectatu
xp̃i putabat qui non minori segra¬
tia dilectionis axp̃o conplexum
nouerat. Neque in credibile ẽ ideo
utrumq discipulum corporali gres:¬
suuestigia dñi secutum quia necdũ
intellexerant quid signisicauerit
in eo quod petrum se sequi p̃cepit
Notum autem Noui urãe frat̃nitati
quisit ille discipulus quem dilige¬
bat ihĩ lohannes uidelic& ĩpse
qui hoc scripsit euangeliũ atqi deo
suam ꝑsonam maluit indiciis rerũ
accedentiũ quam proprio designare
uocabulo Diligebat autemeũ ihs̃
non exceptis ceteris singularit̃ solũ
sed p̃citeris quos diligebat familari¬
usunum: Quemspecialis p̃roga¬
tiua castitas. amplioridlectione
ficerat dignum. Omne s quippe

Expanded text:
do me imitare, surrexit de loco do me imitare, surrexit de loco convivii et abire jam coepit. Secutus est autem Petrus etiam incessu pedum, cupiens implere quod audivit: Sequere me; secutus et ille discipulus, quem diligebat Jesus: neque enim arcendum se a consectatu Christi putabat, qui non minore se gratia dilectionis a Christo complexum noverat. Neque incredibile est ideo utrumque discipulum corporali gressu vestigia Domini secutum, quia necdum intellexerunt quid significaverit in eo quod Petrum se sequi praecepit. Notum autem novi vestrae fraternitati quis sit ille discipulus quem diligebat Jesus; Joannes videlicet ipse, qui hoc scripsit Evangelium, atque ideo suam personam maluit indiciis rerum accidentium, quam proprio designare vocabulo. Diligebat autem eum Jesus non exceptis caeteris singulariter solum, sed prae caeteris quos diligebat familiarius unum, quem specialis praerogativa castitatis ampliori dilectione fecerat dignum. Omnes quippe se
Abbreviated transcription (Latin):
ommendat enim nobis beatissimus
cuangelista eta postolusio hannes
priui legiumamoris p̃cipui: quo ce¬
teris amplius meruit honoraria dno
Commendat testimonium euangeli¬
cae descriptionis. quod ueritatedi¬
uina subnixũ Nullus fidelium du¬
bitare ꝑmittit. Commendat pla¬
udam suae carnis obsolutionem
quam dñospecialit̃ seuisitante ꝑ¬
cepit. Postquamenim dñs ihs̃ sig¬
nificauit petrum quamorte da¬
rificaturus cẽt dm̃ Protinꝰ a diun¬
git Sequereme. Ac siaꝑtedicat
Quia ipseprius protuaredemptione
crucis supplicium subireNontimus
Quidtii promei confessione nominis
crucem patiformides : Qui coglorio¬
siore ertrrii palmaglorificaberis
quo in hac promerenda magistriit̃
sequeris. Lamuero abeuangelista
Non subditur quid posthaec dicat
dñs et discipuli fecerint sed exeo
tamen innuitur quod ũibiungit
Conuersus petrus uidit illum discipu¬
lum quem diligebat ihs̃ sequentem
Pat&Namq quiacum dixiss& petro
sequereme Idest crucempatien¬

Expanded text:
ommendat enim nobis beatissimus evangelista et apostolus Joannes privilegium amoris praecipui, quo caeteris amplius meruit honorari a Domino: commendat testimonium evangelicae descriptionis, quod veritate divina subnixum nullus fidelium dubitare permittitur: commendat placidam suae carnis absolutionem, quam Domino specialiter se visitante cepit. Postquam enim Dominus Jesus significavit Petro qua morte clarificaturus esset Deum, protinus adjungit: Sequere me. Ac si aperte dicat: Quia ipse prius pro tua redemptione crucis supplicium subire non timui, quid tu pro mei confessione nominis crucem pati formides, qui eo gloriosiore martyrii palma glorificaberis, quo in hac promerenda magistri iter sequeris? Jam vero ab evangelista non subditur quid post haec dicta Dominus et discipuli fecerint; sed ex eo tamen innuitur, quod subjungit: Conversus Petrus, vidit illum discipulum, quem diligebat Jesus, sequentem. Patet namque quia cum dixisset Petro: Sequere me, id est, 646 crucem patien
Abbreviated transcription (Latin):
pellantur scenophegia idẽ taberna
culorum constructio qua festiuitate
iam antea meminit carita suestra
non ut cumq: loquendo sed clamando
tquisitit ueniat ad eum Sttimus ue¬
niamus et non pedibus sed affectib
Nec migrando. sed amando uenia mus
Quam quam secundum interiorem
hominem et quiamat migrat. Eta
liud ẽ. migrare corpore: Aliud cor
de Migrat quimotu corporismu¬
tat locum. Migrat corde. qui motu
cordismutat affectum. Sialiuda¬
mas aliud amabas. nonibies ubieras
Clamabat ergonobis dns. stabat enm
etelamabat

Expanded text:
pepeculorum constructio, de qua festivitate jam antea meminit charitas vestra non utcunque loquendo, sed clamando, ut qui sitit veniat ad eum. Si sitimus, veniamus; et non pedibus, sed affectibus; nec migrando, sed amando veniamus. Quanquam secundum interiorem hominem, et qui amat migrat. Sed aliud est migrare corpore, aliud corde: migrat corpore, qui motu corporis mutat locum; migrat corde, qui motu cordis mutat affectum. Si aliud amas, aliud amabas, non ibi es, ubi eras. Clamabat ergo nobis Dominus: Stabat et clamabat
Abbreviated transcription (Latin):
Quobiciturus ẽ quia non inueniemꝰ
cum: Numquid indisꝑsionem
gentiumiturus ẽ. et docturus
gentes : Non enimsciebant quod
dixerunt. sed quia ille uoluit pro¬
phetauerunt Iturus enim erat
dñs ad gentes non presentia corpo¬
rissui. sed potestate diuina indisci¬
pulissuis Dequibus dix̃ prophe
ta Quam pulchri sunt pedes euan¬
gelirantium pacemeuangelizan¬
tium bona In his pedibus xp̃situ
rus erat adgentes. et ꝑ eos doctur
gentes ut fidem accepissent gentes
quamiudaei spreuerunt quiuer¬
bum nescientes prophecauerunt.
quia ignora uerunt xp̃m dicentem
tubi ego sumuosNon potefus uenire
Quare non potestis uenire: Qquia
non uultis credere. Quid est
quodlixit. Vbi sum ego ENis
insinu patris. consempit qut
patrisumus Initerra loque¬
batur. sed mnpatris sinu se esse
monstrabat X UIIII¬
Nter aeteras dispensationes dm̃i
nr̃i ei doctrina salutis nrae et
confunderentur. alii doc erentur
Nouis simo festiuitatis. Vius die
tunc enim ista a gebantur quae a p¬

Expanded text:
Quo hic iturus est, quia non inveniemus eum? Numquid in dispersionem gentium iturus est, et docturus gentes? Non enim sciebant quod dixerunt: sed quia ille voluit, prophetaverunt. Iturus enim erat Dominus ad gentes, non praesentia corporis sui, sed potestate divina in disciputa: Quam pulchri 539 sunt pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona ? In his pedibus Christus iturus erat ad gentes, et per eos docturus gentes, ut fidem accepissent gentes, quas Judaei spreverunt, qui verum nescientes prophetaverunt, quia ignoraverant Christum dicentem: Et ubi ego sum, vos non potestis venire. Quare non potestis venire? quia non vultis credere. Quid est quod dixit: Ubi sum ego? nisi, in sinu Patris, consempiternus Patri sum. In terra loquebatur, sed in Patris sinu se esse monstrabat. Inter caeteras dispensationes Domini nostri, et doctrinas salutis nostrae, et confunderentur, alii docerentur, novissimo festivitatis illius die tunc enim ista agebantur quae ap
Abbreviated transcription (Latin):
quam audiui a dõ Hoc abraham
onfecit. Vos facitis opera patris
uestri
Etadhuc non dicitquis ẽ. iste pater
eorum Modo illiquod responderẽ
coeperunt enim ut cumq cognosce¬
re Non de carnis generatione dnm
loqui. sed deuitaẽ institutione
tquia consuetudo scripturarum ẽ.
quam legebant. fornicatione spiri¬
taliter appellaricumdiis multis
et falsis: anima tamquam prostitu¬
ta subicitur Ad hoc responderu
ixerunt itaq ei Nos ex prostitutio¬
ne non sumus natiunum patrem
habemus dm̃ lamuiluit abrahã
repulsi sunt enim quomodo repelli
uoluerunt oreueredico quia
erat talis abrabam cuius factum ñ
imitalntur et deillius genere gloria¬
credo dicentes apud seipsos quotios¬
cumq nomin a uerimus abraham dic¬
turus ẽ nobis. Quare nonimita¬
mini eum decuius genere gloriamim:
Nosscmiustum in nocentem tantum
uirum imitari non possumus dm
dicamus patrem nostrum. uideamꝰ
quid nobis dicturus est Num quid

Expanded text:
quam audivi a Deo. Hoc Abraham quam audivi a Deo. Hoc Abraham non fecit. Vos facite opera patris vestri. Et adhuc non dicit, quis est iste pater eorum. Modo illi quid responderunt? Coeperunt enim utcunque cognoscere non de carnis generatione Dominum loqui, sed de vitae institutione. Et quia consuetudo Scripturarum est, quam legebant fornicationem, spiritualiter appellari, cum diis multis et falsis anima tanquam prostituta subjicitur, ad hoc responderunt. Dixerunt itaque ei: Nos ex prostitutione non sumus nati, unum patrem habemus Deum. Jam viluit Abraham, repulsi sunt eum, quomodo repelli voluerunt, ore veridico, quia erat talis Abraham, cujus factum non imitabantur, et de illius genere gloriacredo, dicentes apud seipsos: Quotiescunque nominaverimus Abraham, dicturus est nobis: Quare non imitamini eum, de cujus genere gloriamini? Nos sanctum, justum, innocentem tantum virum imitari non possumus, Deum dicamus patrem nostrum: videamus quid nobis dicturus est. Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
cerem uerum dicerem Nam dixit
alio loco ante abraham ego sum
Tunc eumillil apidare uoluerunt
Nondixit hoc interim quoduidetis
quod aspicitis quod me solum putatis
homosum hominem dicentem uobis qđ
audiuit adõ Quareuulti soccidere
nisi quia non estis filuabrahe Ettam̃
superius ait Scioquia filuabra hȩ
estis Non negauit corumoriginem
sed facta condempnat. Carocorum
ꝯillo trat. seduta non eret. Ergo
xp̃iam facti sunt semenabra hȩ gra¬
tiadi Nondecarne abrahae facti
illi coheredes dsillos exheredauit .is¬
tos adoptauit Isti sunt dequibus alio
loco aio hanneb aptista dictum est
Lotens ẽ ds̃ delapidibus istis suscitare
filios abrahȩ Ilierunt filii abrahȩ
qui fidem abrahȩ mitantur Ideo
subiunxit dñs dicens
Difilua brahȩ estisopera abrahȩ facite
Tactis probate nobilitatem non uerbis
Sed queritis me interficere hominem
qui ueritatem locutus sum uobis

Expanded text:
cerem, verum dicerem. Nam dixit cerem, verum dicerem. Nam dixit alio loco, Ante Abraham ego sum : et tunc eum illi lapidare voluerunt. Non dixit hoc: Interim quod videtis, quod aspicitis, quod me solum putatis, homo sum. Hominem dicentem vobis quod audivit a Deo, quare vultis occidere, nisi quia non estis filii Abrahae? Et tamen superius ait, Scio quia filii Abrahae estis. Non negavit eorum originem, sed facta condemnat. Caro eorum ex illo erat, sed vita non erat. Ergo Christiani facti sunt semen Abrahae gratia Dei: non de carne Abrahae facti illi cohaeredes, Deus illos exhaeredavit, istos adoptavit. Isti sunt, de quibus alio loco a Joanne Baptista dictum est: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Illi enim sunt filii Abrahae, qui fidem Abrahae imitantur. Ideo subjunxit Dominus dicens: Si filii Abrahae estis, opera Abrahae facite. Factis probate nobilitatem, non verbis. Sed quaeritis me interficere, hominem qui veritatem locutus sum vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
lo supcrius abraham commemora uit
sed carnis originem non uite similitudi¬
nem Dicturus alterum patrem il¬
lirum quinet genuit eos Nec creauit
ut homines eeñt. sed tamen filii e¬
rant eius in quantum malierant
uon inquantum homines erant
inquo imitati. Non in cocreati
Risponderunt et dixerunt ei
Pater noster a brahamẽ.. Quasit
quid dicturus ẽs contra abra ham
Lut si aliquid potes audere reprehendere
abraham Non quia dñsnon audebat
re prebendere abraham sed talis erat
abraham quinon reprebenderctur ad ño
sed potius laudaritur Tamenisti uide¬
bantur eum prouo care ut aliquid male
dicer& deabraham et et̃t occasio facien¬
Dicit eis ihs Sifilii abrahȩ estis ope¬
a abrahȩ facite. Nuncautem quae¬
ritis me inter ficerehominem qui ueri¬
tatem uobis locutussum quam audi
quiadõ hoc abraham non fecit
cccille laudatus istidampnati. Abra¬
ham non erat homicida. Non dico
in quit ego dñs sum abrahȩ. Quod sidi¬

Expanded text:
lo superius Abraham commemoravit, lo superius Abraham commemoravit, sed carnis originem, non vitae similitudinem dicturus. Alterum, patrem illorum, qui nec genuit eos, nec creavit, ut homines essent, sed tamen filii erant ejus, in quantum mali erant, non in quantum homines erant, in quo imitati, non in quo creati. Responderunt, et dixerunt ei: Pater noster Abraham est. Quasi tu quid dicturus es contra Abraham; aut si aliquid potes, aude reprehendere Abraham: quia non Dominus non audebat reprehendere Abraham, sed talis erat Abraham, qui non reprehenderetur a Domino, sed potius laudaretur: tamen isti videbantur eum probare, ut aliquid mali diceret de Abraham, et esset occasio facienDicit eis Jesus: Si filii Abrahae estis, ope qui dicit: nunc autem quaeritis me interficere, hominem, qui ueritatem uobis locutvi a Deo: hoc Abraham non fecit. Ecce ille laudatus, isti damnati. Abraham non erat homicida. Non dico, inquit, ego Dominus sum Abrahae: quod si di
Abbreviated transcription (Latin):
r& utiq uos Quid est ergononca¬
pit a uobis: Id est non capit cor
uestrum quia non recipitur a corde
uestro. Audistis certe dñm dicen¬
tem. Scioquia filii abrahae eftis
Auditequid postea dicat Lxocuini¬
go quod uidi apud patrem meum
loquor et uos quod uidistis a pui
patrem uestrum facitis
Quod autem faciunt. quode is dixit
Queritis meoccidere. hoc aput abra ham
Numquamuiderunt. Dicitquȩ ui¬
di apud patremi eum loquor. Ne¬
ritatemuidi Ueritatem loquor.
quia ueritassum Sienim dñs ueri¬
tatem loquitur quia ipse ueritas pa¬
tris quam uidit apud patrem seui¬
dis seloquitur quia ipse ẽ. ueritas pa¬
tris quamuidit apud patrem ipse ẽ
enim uerbum quod uerbumerat A¬
puddm̃Istiergomalum quod fa¬
ciunt quod dñs obiurgat et corripit
biuiderunt aput patremsuum:
Cum audierimus in consequentibus
aꝑtius dictum. quisit eorum pater
tunc intellegimus qualia uiderint
aput talem patrem. Adhuc enini
Non nominat patrem ipsorum Pau¬

Expanded text:
ret utique vos: quid est ergo, non caret utique vos: quid est ergo, non capit in vobis: id est, non capit cor vestrum? quia non recipitur a corde vestro. Audistis certe Dominum dicentem: Scio quia filii Abrahae estis: audite quid postea dicat: Ego, inquit, quod vidi apud Patrem meum, loquor; et vos quae vidistis apud patrem vestrum, facitis. Quid autem faciunt? quod dixit eis: Quaeritis me occidere. Hoc apud Abraham nunquam viderant. Dicit: Quae vidi apud Patrem meum, loquor. Veritatem vidi, veritatem loquor; quia veritas sum. Si enim Dominus veritatem loquitur: quia ipse est veritas Patris, quam vidit apud Patrem: se vidisse loquitur, quia ipse est veritas Patris, quam vidit apud Patrem; ipse est enim Verbum, quod Verbum erat apud Deum. Isti ergo malum quod faciunt, quod Dominus objurgat et corripit, ubi viderunt? Apud patrem suum. Cum audierimus in consequentibus apertius dtunc intelligemus qualia viderint apud talem patrem. Adhuc enim non nominat patrem ipsorum. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
enim eramus cupiditatis. liberati ef¬
ficimur serui caritatis. Prima
libertas ẽ. Non permanere in pec¬
cato seruire iustitiae. Dicente
a postolo Cumserui essetis pec¬
cati. liberieratis iustitiae Nunc
autem. habetis fructumuescrum
insci ficationem fidem uero uitam
aeternam. Per fecta uero liberta sẽ
nos liberauit quiuerus ẽ. filiusdi et
dnis in forma serui. nonseruus. sed in
forma seruidñ s̃ Euit quippe illa car¬
nis forma seruilis. sed quamuis eẽt
similitudo carnis peccati nonerat pec¬
cati Libertatem promisit creden¬
tibus inse iuda ei uero tamquam
desua libertate suꝑbientes dedigna
ti sunt ficriliberi. cumeent serui
peccati. Ideo autem seliberos eẽ
dixerunt quia semen abrahȩ eraNT
Agnosco carnisoriginem non cordis
fidem Filuabrabȩ estis sed scđm
carnem. Ideo quaeritis me occidere
inquit
Sermo enimmeus non capit in uobis
Idest non hab& locum in uobis. Si
sermomeus caperetur a uobis cape¬

Expanded text:
enim eramus cupiditatis, liberi efenim eramus cupiditatis, liberi efficimur servi charitatis. Prima libertas est non permanere in peccato, servire justitiae, dicente Apostolo. « Cum enim servi essetis peccati, liberi eratis justitiae . » Nunc autem habetis fructum vestrum in sanctificationem, finem vero vitam aeternam. Perfecta vero libertas estnos liberavit, qui vere est Filius Dei, et Dominus in forma servi, non servus, sed in forma servi Dominus. Fuit quippe illa carnis forma servilis; quamvis esset similitudo carnis peccati, non erat peccati, libertatem promisit credentibus in se. Judaei vero tanquam de sua libertate superbientes, dediti sunt fieri liberi, cum essent servi peccati. Ideo autem se liberos esse dixerunt, quia semen Abrahae erant. Agnosco carnis originem, non cordis fidem. Filii Abrahae estis, sed secundum carnem. Ideo quaeritis me occidere, inquit. Sermo enim meus non capit in vobis. Id est, non habet locum in vobis. Si sermo meus caperetur a vobis, cape
Abbreviated transcription (Latin):
to uenit inmundum. Illesolus libe¬
rare potest depeccato. quiuenit si ne
peccato et factus ẽ. sacrisicium propec¬
cato Cumergo omnis qui facit pec¬
catum seruus sit peccati. Quac sit
spes nobis libertatis audite
Deruus auteminquit non man& indomo
inacter num
Ecclesia est domus seruus ẽ. peccator:
N onmaneat homo in peccato nesit
seruus peccati ut possit manere in
domo idest inecdesia Maneat in
corpore capitis sui ut sit filius non ser
uus Longȩ aliud est peccare aliud
manere in peccato. Quiman& in pec¬
cato seruus ẽ. peccati. Qui fugit a
peccato seruus erit iustitiae. terruit
itaque et spemdedit Terruit ne pec¬
catum amaremus Spenidedit. ne
depeccati solutione diffidere mus
Omnis inquit qui facit peccatum
seruus ẽ. peccati. Seruus autem
nonman& indomo in aeternum
Quae ergonobis spes ẽ qui non sumus
sine peccato. Audispemituam
Haec spesnia fr̃s ut a libero liberemur
ediberando seruos nos facit. Serui

Expanded text:
to venit in mundum. Ille solus libeto venit in mundum. Ille solus liberare potest de peccato, qui venit sine peccato, et factus est sacrificium pro peccato. Cum ergo omnis qui facit peccatum, servus sit peccati: quae sit spes nobis libertatis, audite. Servus autem, inquit, non manet in domo in aeternum. Ecclesia est domus, servus est peccator. Non maneat homo in peccato, ne sit servus peccati. Ut possit manere in domo, id est, in Ecclesia, maneat in corvus. Longe aliud est peccare, aliud manere in peccato. Qui manet in peccato, servus est peccati: qui fugit a peccato, servus erit justitiae. Terruit itaque, et spem dedit: terruit, ne peccatum amaremus: spem dedit, ne de peccati solutione diffideremus: « Omnis inquit qui facit peccatum, servus est peccati. Servus autem non manet in domo in aeternum. » Quae ergo nobis spes est, qui non sumus de peccato? Audi spem tuam:» Haec spes nostra, fratres, ut a libero liberemur, et liberando servos nos faciat. Servi
Abbreviated transcription (Latin):
serui rediabolo qui peccati ẽ. auctor
Sepe homines malos dominos fugiurT
eseruiant malis et non fugiunt pec¬
catum cuius seruus e. Et quanto fe¬
licius eet fugere peccatum: et seruire
homini libera conscientia Deindeser¬
uus hominis aliquando suidominidu¬
risimperus fatigatus fugiendorequi¬
escit. Seruus peccati quo fugit secum
ctrabit quocumq fugerit Non fugit
scipsummala conscientia non ẽ que at
sequiturse. in imo non recelit ase pec¬
catum enim quod facit intus ẽ Te¬
cit peccatum ut aliquam corpora¬
lem caper& uoluptatem. Voluptas
transiit peccatumman& preterit quod
delectabat remansit quod pugnat
mala seruitus : Aliquando fugiunt
homines improbos dominos. uolentes
careredominis quinolunt carere pec¬
catis Quanto felicius deserat homo
peccatum fugiat ahxp̃m. Dm̃ libe¬
beratoreminter pell& Liber& ergo
ab hac seruitute peccati solus dñs qui
illam non habuit qui solussine perca¬

Expanded text:
servire diabolo, qui peccati est auctor! servire diabolo, qui peccati est auctor! Saepe homines malos dominos fugiunt, ne serviant malis; et non fugiunt peccatum, cujus servi sunt; et quanto felicius esset fugere peccatum, et servire homini libera conscientia? Deinde servus hominis aliquando sui domini duris imperiis fatigatus, fugiendo requiescit. Servus peccati quoquo fugit, secum id trahit: quocunque fugerit, non fugit seipsum. Mala conscientia non est quo eat: sequitur se, imo non recedit a se: peccatum enim quod fecit, intus est. Fecit peccatum, ut aliquam corporalem caperet voluptatem: voluptas transit, peccatum manet, praeterit quod delectabat, remanet quod pungat: mala servitus. Aliquando fugiunt homines improbos dominos, volentes carere dominis, qui nolunt carere peccatis. Quanto felicius deserat homo peccatum, fugiat ad Christum, Deum liberatorem interpellet? Liberat ergo ab hac servitute peccati solus Dominus, qui illam non habuit: qui solus sine pecca
Abbreviated transcription (Latin):
mofactus ẽ. ut in homine reforma¬
r& quod in homine formauit. Etgo
mentientibus et deuana libertate
tumentibus quid respondiss& dñs
iuda eis audia mus
Amen amendico uobis quia omnisqui
facit peccatum seruus ẽ. peccati
Quis non subhis uerbis contremes cat
si omnis homo peccator omnis hono
seruus peccatis sed intentius audiamꝰ
Qualiter liberemur dehac seruitu¬
te. Terroremincutit medicinam
adhib& Namait d̃s a menamen
dico uobis quid ẽ amenamen
Nisiuerum uerum dicouobis: Quod
uerbum nec grecus inter pres. nec
latinus ausus ẽ in alium trans fer¬
relinquam. ut honorem haberent
uelamento secreti testificatio uerita¬
tis inxp̃o. Veritas dicit. uerum
uerum dico uobis ingeminat repli¬
cat uerbum ueritatis. ut excitar&
dormientes. intentos facer & audi¬
entes. Nec contem pneretur quia it
Amen amendico uobis qui & omnis
qui facit peccatum seruus ẽ. peccati
Omiserabilis seruitus serui repeccato.

Expanded text:
mo factus est, ut in homine reformamo factus est, ut in homine reformaret quod in homine formavit. Ergo mentientibus, et de vana libertate tumentibus, quid responderit Dominus Judaeis, audiamus. Amen, amen dico vobis, quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati. Quis non sub his verbis contremiscat? Si omnis homo peccator, omnis homo servus peccati. Sed intentius audiamus, qualiter liberemur de hac servitute. Terrorem incutit, sed medicinam adhibet: nam ait Dominus: Amen, amen dico vobis. Quid est amen, amen: nisi verum, verum dico vobis? Quod verbum nec Graecus interpres nec Latinus ausus est in aliam transferre linguam, ut honorem haberent velamento secretae testificationis veritatis in Christo. Veritas dicit: Verum, verum dico vobis. Ingeminat ac replicat verbum veritatis, ut excitaret dormientes, intentos faceret audientes, ne contemneretur qui ait: Amen, amen dico vobis, quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati. O miserabilis servitus, servire peccato,
Abbreviated transcription (Latin):
in argento et auro sed in luto seruie¬
bat. Sineminiseruistisumquam
o ingrati: Quid ẽ quod uobis assidu¬
e in putat ds̃. Quomodo uos de
domoseruitutis liberauit. An
forte patresuri seriierunt: Vos
autem qui loquimini nullis seruis¬
tis umquam. Vumodo ergo sol¬
uebatistributum romans. Vnde
et ipsiueritatilaqueum quasi cap¬
tionis proposuistis ut diceretis
Lic& reddere tributum caesari ut
simal eoptasse libertatem semini
abrahe Si autem dicer& non lica
calum niaremini apudreges terre
quod prohiber& regibus tributa
ꝑ solui Dem de prolatonum mo
uicti estis et captioni urãe uos ipsi
estis respondere conpulsi Ibienĩ
uobis dictumẽ redditecaes ari quȩ
cesaris sunt ecdõ quȩ dĩ sunt
Tumuos ipsires pondissetis quod
nummus hab& imaginem cae¬
sarisquia sicut quaerit cae faririũ¬
moimaginem suam sic ds̃ quae
rit in homine suam Nec alie¬
numquid quaerit ds̃ ab homine sed
quod condidit in homine Ideo ds̃ ho¬

Expanded text:
in argento et auro, sed in luto serviein argento et auro, sed in luto serviebat? Si nemini servistis unquam, o ingrati, quid est quod vobis assidue imputat Deus, quomodo vos de domo servitutis liberavit? An forte patres vestri servierunt, vos autem qui loquimini nulli servistis unquam? Quomodo ergo solvebatis tributum Romanis? Unde et ipsi veritati laqueum quasi captionis proposuistis, ut diceretis: Licet reddere tributum Caesari? utsi male optasset libertati seminis Abrahae. Si autem diceret, non licet, calumniaremini apud reges terrae, quod prohiberet regibus tributa persolvi. Deinde prolato nummo victi estis, et captioni vestrae vos ipsi estis respondere compulsi. Ibi enim vobis est dictum: Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt ; cum vos ipsi respondissetis, quod nummus habet imaginem Caesaris: quia sicut quaerit Caesar in nummo imaginem suam, sic Drit in homine suam; nec alienum quid quaerit Deus ab homine, sed quod condidit in homine. Ideo enim Deus ho
Abbreviated transcription (Latin):
seruos seẽe. significatos et uere
seruierant et exponit illis quae
sit seruitus. et quaesit futura liber¬
tas quamipsepromittit. Nihil
enimaliudẽ dicere et ueritas li¬
berabituos nisilibero suos faciet
sicut niihilẽ. saluat nisi saluos
faci& Audiuimus ergo quid li¬
bera ueritas dixit audiamus
quid superba falsitas respondeat
ixerunt ergo iudaei. Semena¬
bra hesumus et nemini seruiuim
umquam quo modo tudicis libe¬
onenim dixerat dñs liberieritis sed
ueritas liberabit uos. In quota¬
men uerbo illinihil aliud intellexe¬
runt nisi libertatem carnalem. et
extulerunt se quod semen eent
abra hae et dixerunt Semen
abrahȩ sumus et nemini seruiui¬
musumquam quomod otudicis li¬
berieritis: Ouana superbia o
falsa iactantia quomodo uerum
dixistis. Nemini seruiuimus umquã :¬
oseph non ẽ uenundatus:
Prophetae scĩ non sunt ductiincaptiui¬
tatem: Deniq nonneille ipse est
populus quina egrpto lateres facie¬

Expanded text:
servos se esse significatos. Et vere servos se esse significatos. Et vere servi erant. Et exponit illis quae sit servitus, et quae sit futura libertas quam ipse promittit. » Nihil enim aliud est dicere: Et veritas liberabit vos, nisi liberos vos faciet, sicut nihil est salvabit, nisi salvos faciet. Audivimus ergo quid libera veritas dixit: audiamus quid superba falsitas respondeat. Dixerunt ergo Judaei: « Semen Abrahae sumus, et nemini servivimus unquam. Quomodo tu dicis, libeon enim dixerat Dominus, liberi eritis, sed: Veritas liberabit vos. In quo tamen verbo, illi nihil aliud intellexerunt, nisi libertatem carnalem, et extulerunt se quod semen essent Abrahae, et dixerunt: Semen Abrahae sumus, et nemini servivimus unquam, quomodo tu dicis: Liberi eritis? O vana superbia! o falsa jactantia! quomodo verum dixistis: Nemini servivimus unquam? Joseph non est venundatus? Prophetae sancti non sunt ducti in captivitatem? Denique nonne ille ipse est populus, qui in Aegypto lateres facie