comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& cetr̃. Et sicut salomonait. Quicũ sa¬
pientib gradit᷑ sapiens erit. amicꝰ stultoꝵ
effict᷑similis Unde & ipse alibi nos admo¬
n& dicens. Noli eẽ amicus homini iracun¬
do. nec ambules cũ uiro furioso. ne forte
discas semitas eius. & sumas scand aluim am¬
me tue Quasi enĩ dñs fideles suos spĩta¬
liter ab infideliũ turba separabat. cũ
ꝑ isaiã dicebat. Exite de medio eorũ. &
immundũ ne tetigeritis. Perfecti in me¬
dio prauorũ positi seorsũ manent . dũ
eorũ prauis operib nec corde consenti¬
unt. necore parcunt. Qualẽ sollicitu¬
dinẽ habebat ille. qui insolio regalipo¬
situs. aiebat Quis dabit mibi pennas sicut
columbe: & uolabo et requiescã : Ecce
clongaui fugiens & mansi in solitũ dine
Sed quia nullus dignã poenitentiã agere
gitos suos in auriculas eius. & expuens te¬
tigit linguã eius: Quasi enĩ digitos suos

Expanded text:
. Et sicut Salomon ait: « Qui cum sa. Et sicut Salomon ait: « Qui cum sapientibus graditur, sapiens erit. Amicus stultorum efficitur similis . » Unde et ipse alibi nos admonet, dicens; « Noli esse amicus homini iracundo, nec ambules cum viro furioso, ne forte discas semitas ejus, et sumas scandalum animae tuae . » Quasi enim Dominus fideles suos spiritaliter ab infidelium turba separabat, cum per Isaiam dicebat: « Exite de medio eorum, et immundum ne tetigeritis . » Perfecti in medio pravorum positi, seorsum manent, dum eorum pravis operibus nec corde consentiunt, nec ore parcunt. Qualem sollicitudinem habebat ille, qui in sollicitudine regali positus, aiebat: « Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo et requiescam? Ecce clongavi fugiens, et mansi in solitudine . » Sed quia nullus dignam poenitentiam agere gitos suos Dominus in auriculas, et exspuens tetigit linguam ejus. » Quasi enim Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
signat᷑. Qui enĩ auertit aurẽ suã ne au¬
diat legẽ. surdus ẽ. Qui autẽ loquitur
iniquitatẽ in excelso. & seminat inter fr̃s
discordias etiã loquendo mutus est. Tales
ut auditũ & loquelã sp̃italem recipere
possint. amagistris & doctorib: eccłȩ dno
adducunt᷑ Quasi enĩ egrotũ dño ad dii¬
cunt. quando sua doctrina et exortatione
peccatores conuerti faciunt. Et ꝓhis quos
dunt Nec differt pietas dnĩ tales sanare
qui animarũ uulnera uenit curare. tantũ
ut fides & satisfactio poenitentiũ non desit.
Nam & satisfaciendi ordinẽ dñs ostendit.
cum surdum & mutũ curaturus seorsũ
cũ extra turbã educit. Ostendens nimirũ
quia si peccatores fructus dignos facere
uolunt. necesse ẽ ut societatẽ doemonũ.
& tumultũ uitioꝵ carnaliũ hominũ com¬
munionẽ deserant. Sic ut enĩ bonorum
societas multũ adiuuat. sic cõmunio car¬
naliũ hominũ infirmis mentib: plurimũ
noc&. Teste psalmista quiait. Cum scõ

Expanded text:
uas ne audiat legem, surdus est. Qui autem loquitur iniquitatem in excelso, et seminat inter fratres discordias, etiam officia loquendi mutus est. Tales ut auditum et loquelam spiritalem recipere possint, a magistris et doctoribus Ecclesiae Domino adducuntur. Quasi enim aegrotum Domino adducunt, quando in sua doctrina et exhortatione peccatores converti faciunt: et pro his, qdunt. Nec differt pietas Domini tales sanare, qui animarum vulnera venit curare, tamen ut fides et satisfactio poenitentium non desit. Nam satisfaciendi ordinem Dominus ostendit, cum surdum et mutum curaturus seorsum eum extra turbam educit, ostendens nimirum quia si peccatores fructus dignos facere volunt, necesse est ut societatem daemonum, et tumultum vitiorum, et carnalem hominum communionem deserant. Sicut enim bonorum societas multum adjuvat, sic communio carnalium hominum infirmis mentibus plurimum nocet, teste Psalmista qui ait: « Cum sancto
Abbreviated transcription (Latin):
tiosarũ uestiũ peccatũ non esse.
Quod si omnino non ess&. nequaqua
dñs mentionẽ purpurati diuitis
qui in inferno torquebat᷑ faciens. p̃¬
mitter& dicens Homo quidam
erat diues. & induebat᷑ piirpura &
bysso Et nisi incultu p̃tiosarum ues¬
petrus apłs mulieres compescerer
dicens. Non in ueste p̃tiosa Non
in tortis crinib: auro & margari¬

Expanded text:
tiosarum vestium peccatum non esse. tiosarum vestium peccatum non esse. Quod si omnino non esset, nequaquam Dominus mentionem purpurati divitis, qui in inferno torquebatur, faciens, praemitteret, dicens: « Homo quidam erat dives, et induebatur purpura et bysso. » Et nisi in cultu pretiosarum vesvestium mulieres compesceret, dicens: Non in veste pretiosa, non in tortis crinibus auro et margari
Abbreviated transcription (Latin):
augeri. ut confirmar& dñs exemplis
qđ docuerat uerbis. adiunxit hoc
ꝑsimilitudinẽ. qđ in capite huius lec¬
tionis audiuimus dicens Homo qui¬
dam erat diues. & induebat᷑ purpu¬
ra & bysso. et epulabatur cotidie
splendide Ostendens suꝑbum di¬
uitem eẽ condempnatũ. quia sibi a¬
micũ lazarum de mammona iniqui¬
tatis facere noluisset Ualde enim
homo iste diues fuisse ostendit᷑. cum
purpura & bisso indutus memorat᷑
Purpura enĩ regiȩ dignitatis ẽ habi¬
tus. byssus uero genus est quoddãs
lini suauissimi & candidissimi deco¬
augmentũ quoq temporalis głȩ.
cotidie epulabat᷑ splendidȩ. diuersis
cyborum apparatib: uentri satis fa¬
ciens Aepulȩ enĩ ad crapulam ꝑ¬
tinent. pretiosa uero uestimenta. ad
inanẽ głam Sed quo ditior in fa¬
cultatib: eo de terior incruciatib
Potentes enĩ ait scriptura. potenter
tormenta patient᷑. Sunt enim
non nulli qui putant in cultu prȩ̨¬

Expanded text:
augeri. Ut confirmaret Dominus exemplis, augeri. Ut confirmaret Dominus exemplis, quod docuerat verbis, adjunxit hoc per similitudinem, quod in capite hujus lectionis audivimus, dicens: « Homo quidam erat dives, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. » Ostendens superbum divitem esse condemnatum, quia sibi amicum Lazarum de mammona iniquitatis facere noluisset. Valde enim homo iste dives fuisse ostenditur, cum purpura et bysso indutus memoratur. Purpura enim regiae dignitatis est habitus: byssus vero, genus est quoddam lini suavissimi et candidissimi decogmentum quoque temporalis gloriae, quotidie epulabatur splendide diversis ciborum apparatibus ventri satisfaciens. Epulae enim ad crapulam pertinent, pretiosa vero vestimenta ad inanem gloriam. Sed quo ditior in facultatibus, eo deterior in cruciatibus. « Potentes enim, » ait Scriptura, « potenter tormenta patientur . » Sunt enim nonnulli, qui putant in cultu pre
Abbreviated transcription (Latin):
quidã erat diues. & induebatur purpu¬
ra & bysso it reliqua
criptura sacra diuinitus inspirata.
non solũ bonoꝵ actiones ad imitandũ
commemorat. sed &iam tormenta re¬
ꝓboꝵ narrat Ut quos ad bene uiuen¬
dũ non ꝓuocant exempla pioꝵ. saltͦm ter¬
reant denuntiata supplicia reꝓborum
Quod utrũq in hac lectione ostenditur
quando non solũ requies lazari comme¬
morat᷑. sed & iam pęna suꝑbi diuitis. ad
memoriã reducit᷑. Ut in ino habeanT
pauperes qđ imitent᷑. in altero diuites
unde terreant᷑. Nam cũ superius dĩs
contra auaritiȩ uitium disputar&.
ammonendo subiunxit dicens. Facite
uobis amicos de mamona iniquitatis.
ut cũ defeceritis. recipiant uos in &er¬
natab̵ nacula Sed quia om̃is qͥ ex ini¬
tio ñ uult corrigi. ex correctione
deterior fit. subiunxit euangelista
dicens. Audiebant om̃a hȩc phariser
qui erant auari. & deridebant eũ :
Quia cũ malorũ ꝑuersitas crescit. p̃dica¬
tio non solũ minui non deb&. sed &iã.

Expanded text:
quidam erat dives, et induebatur purpura et bysso. » Et reliqua. Scriptura sacra divinitus inspirata, non solum bonorum actiones ad imitandum commemorat, sed etiam tormenta reproborum narrat: ut quos ad bene vivendum non provocant exempla piorum, saltem terreant denuntiata supplicia reproborum. Quod utrumque in hac lectione ostenditur, quando non solum requies Lazari commemoratur, sed etiam poena superbi divitis ad memoriam reducitur, ut in uno habeant pauperes quod imitentur, in altero autem divites unde terreantur. Nam cum superius Dominus contra avaritiae vitium disputaret, admonendo subjunxit, dicens: « Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula . » Sed quia omnis, qui ex vitio non vult corrigi, ex correptione deterior fit, subjunxit evangelista, dicens: « Audiebant omnia haec Pharisaei, qui erant avari, et deridebant eum. » Quia cum malorum perversitas crescit, praedicatio non solum minui non debet, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tat. Quia sicut ille ẽ & nos sums
in hoc mundo Numquid uere
potest ẽẽ homosic̃ ds̃. Sed & memi¬
nisse oport& quod et su pradictũ
est non semꝑ ad equalitatẽ dicitur
sicut. sed dicit᷑ ad quandã similitu¬
dinem Quomodo enimdicis. sicut
aures habeo. ita hab& et imago nũ¬
quid omninosic : Sed tamen dicis.
sicut Si enĩ facti sumus adimaginẽ
dei quare non sicut ds̃ sumus: Non
ad equalitatẽ. sed ꝓmodulo nostro
Inde ergo nobis datur fiducia indie
iudicii. quia sicut ille ẽ. & nos sumꝰ
in hoc mundo Imitando in delicet
ꝑfectionẽ dilectionis in hoc mundo.
cuius ille exemplũ nobis cotidie p̃b&
decęlo. de qua saluator Diligite in

Expanded text:
tat: Quia sicut ille est, et nos sumus tat: Quia sicut ille est, et nos sumus in hoc mundo. Nunquid vero potest esse homo sicut Deus? Sed meminisse oportet quod et supra dictum est, quia non semper ad aequalitatem dicitur Sicut, sed dicitur ad quamdam similitudinem. Quando enim dicis: Sicut aures habeo, ita habet et imago, nunquid omnino sic? Sed tamen dicis sicut. Si ergo facti sumus ad imaginem Dei, quare non sicut Deus sumus? non ad aequalitatem, sed pro modo nostro. Inde ergo nobis datur fiducia in die judicii, quia sicut ille est, et nos sumus in hoc mundo, imitando videlicet perfectionem dilectionis in mundo, cujus ille exemplum nobis quotidie praebet de coelo. De qua Salvator in Evan
Abbreviated transcription (Latin):
tate. in dõ manet. et ds̃ in eo Uicis¬
sim inse habitant. qui contin& & qͥ
continet᷑. Habitas indõ. sed ut con¬
tinearis. Habitat inte ds̃. sed ut
contineat ne cadas. Quia sic apłs¬
de ipsa caritate dicit Caritas. nũ¬
quam cadit. Quomodo cadit. quẽ
contin& ds̃: Et in hoc ꝑfecta est
caritas nobiscũ. ut fiducia habeamꝰ
indie iudicii Quisquis fiduciam
hab& in die iudicii. ꝑfecta ẽ in illo
caritas. Quid ẽ habere fiduciam
indie iudicii: Non timere ne
ueniat dies iudiciĩ Cum enim pri¬
mo ad poenitendũ se de malis acti¬
bus conuerterit. incipit timere
diem iudicii. ne uidelic& apparen¬
te iusto iudice ipse damnetur
Processu uero bone conuersationis
animatꝰ. discit non timere quod
timebat. sed potius optare ut ue¬
niat ille desideratus cunctis genti¬
bus. sperans se cũ scis merito bonȩ
actionis ẽẽ coronandũ Unde aũt
fiduciam indie iudicii habere pos¬
sumus. plenius subdendo manifes¬

Expanded text:
tate, in Deo manet et Deus in eo. » Vicistate, in Deo manet et Deus in eo. » Vicissim in se habitant, qui continet et qui continetur. Habitas in Deo, sed ut continearis: habitat in te Deus, sed ut contineat te ne cadas, quia, sicut Aposde ipsa charitate dicit, charitas nunquam cadit . Quomodo cadit, quem continet Deus? « In hoc perfecta est charitas nobiscum, ut fiduciam habeamus in die judicii. » Quisquis fiduciam habet in die judicii, perfecta est in illo charitas. Quid est habere fiduciam in die judicii? non timere ne veniat dies judicii. Cum enim primo ad poenitendum se de malis actibus converterit, incipit timere diem judicii, ne videlicet apparente justo judice, ipse damnetur. Processu vero bonae conversationis animatus, discit non timere quod timebat, sed potius optare, ut veniat ille desideratus cunctis gentibus , sperans se cum sanctis merito bonae actionis esse coronandum. Unde autem fiduciam in diem judicii habere possumus, plenius subdendo manifes
Abbreviated transcription (Latin):
litatis segnitiatitubare Sunt & enĩ
qui etiam uerbis negant ẽẽ iłm filium
dĩ. quales multi fuisse ꝓdunt᷑ eo ipso
tempore. quo hec scribebat iohannes
unt itẽ qui confitent᷑ uerbis. & factis
negant. Unde bene qui nunc ait.
quicũq confessus fuerit. qm̃ iħs est
filius dĩ. ds̃ in coman&. & ipse indõ.
ipse paulo superius dicit. si diligamꝰ
inuicẽ. ds̃ in nobis manet. Insinuans
fratres hab&. ille iħm dei ẽẽ filium
quia iħs est filius dĩ. & quia. pater
misit eũ saluatorẽ mundi. & credi¬
mus caritati. quã hab& ds̃ in nobis
Quia uidelic& cũ haberet unicum.
noluit illũ esse unũ. sed ut fratres
haber& adoptauit illi. qui cum illo
possiderent uita xernã Ds caritas
est: Iam hoc superius dixerat. ecce
iterũ dicit Amplius tibi non potu¬
it commendari caritas. quam ut
diceret᷑ ds̃ Forte munus deicon¬
tempturus eras. numqiđ & dm̃
contempnis: It qui man& in cari¬

Expanded text:
litatis segnitia titubare. Sunt etenim litatis segnitia titubare. Sunt etenim qui etiam verbis negant Jesum esse Filium Dei, quales multi fuisse produntur eo ipso tempore quo haec scribebat Joannes. Sunt item qui confitentur verbis, et factis negant. Unde bene quod nunc ait: Quicunque confessus fuerit quoniam Jesus est Filius Dei, Deus in eo manet, et ipse in Deo, ipse paulo superius dixit: Si diligamus invicem, Deus in nobis manet, insinuans fratres habet, ille Jesum Dei esse Filium quia Jesus est Filius Dei, et quia Pater misit eum salvatorem mundi, et credimus charitati, quam habet Deus in nobis, quia videlicet cum haberet unicum, noluit esse unum, sed ut fratres haberet, adoptavit illos qui cum illo possiderent vitam aeternam. « Deus charitas est. » In hoc superius dixerat, ecce iterum dicit. Amplius tibi non potuit commendari charitas, quam ut diceretur Deus. Forte munus Dei contempturus eras, nunquid et Deum contemnis? « Et qui manet in chari
Abbreviated transcription (Latin):
net. & caritas eius in nobis ꝑfecta ẽ
Incipe diligere. ꝑficieris Coepisti
diligere. cępit inte ds̃ habitare. ut
ꝑfectius habitando. faciat te ꝑfectũ
In hoc intellegimus quoniam in eo ma¬
dit nobis Hoc ipsum qđ de spũ suo de¬
dittibi. unde cognoscis: Interroga
uiscera tua. si plena sunt caritate. habes
spm di. Paulo teste quiait Quia ca¬
ritas dĩ diffusa ẽ in cordib nr̃is ꝑsp̃m
um suũ saluatorẽ mundi. Nemo de
salute desper&. quia & si magni sunt
morbi scelerũ qui deprimunt. om̃ps
est medicꝰ qui saluat Tantũ memine¬
rit quisq qđ idem filius dĩ qui uenit
mitis ut saluar&. uenturus est distric¬
tus ut iudic& Quicũq confessus fu¬
& ipse indõ Perfectam cordis confes¬
sionem dicit. quã nec male suaden¬
tium hereticorum possit fraude cor¬
rumpi. nec ꝑsequentiũ paganorum
tormentis conquassari. nec carnali¬
um fratrũ exemplis. nec ꝓpriȩ fragi¬

Expanded text:
net, et charitas ejus in nobis perfecta est. net, et charitas ejus in nobis perfecta est. Incipe diligere, perficieris. Coepisti diligere, coepit Deus in te habitare, ut perfectius habitando faciat te perfectum. In hoc cognoscimus quoniam in eo madit nobis? Hoc ipsum, quia de Spiritu suo dedit tibi, unde cogviscera tua, si plena sunt charitate, habes spiritum Dei. Paulo teste qui ait: Quia charitas Dei diffusa est in cordibus nostris per um suum salvatorem mundi. » Nemo de salute sua desperet, quia etsi magni sunt morbi scelerum qest medicus qui salvet, tantum meminerit quisque, quod idem filius Dei, qui venit mitis ut salvaret, venturus est districtus ut judicet. Quisquis confessus fu Perfectam cordis confessionem dicit, quae nec male suadentium haereticorum possit fraude corrumpi, nec persequentium paganorum tormentis conquassari, nec carnalium fratrum exemplis, nec propriae fragi
Abbreviated transcription (Latin):
etudine. immo non mansuetu di¬
ne. sed remissione & neglegentia
reseruare Nonista ẽ caritas.
sed languor Terueat caritas adcor¬
rigendũ. ad emendandũ: Sed si sunt
boni mores. delectent᷑. Sunt mali e¬
mendent᷑. corrigantur. Si ergo dili¬
gamus inuice sincera et disciplinabi¬
li caritate. ds̃ in nobis manet Operib:
quidẽ ipsa caritas manifestat᷑. quam¬
uis nondũ uisibilit̃ apparens. Et cari¬
tas eius in nobis ꝑfecta est Querendũ
aut quomodo dicat ꝑfectione diuinȩ
caritatis inmutua dilectione consis¬
tere. cũ dñs in euangelio ꝓnuntiet.
non eẽ magnũ si diligamꝰ eos qui nos
diligunt. nisi adinimicos &iam de
quib hic penitꝰ tacere uidet᷑. eadem
dilectio ꝑtingat. nisi forte ipsos quoq¬
inimicos fraterni amoris intuitu.
diligere debemus Uidelicet ut ñ
semꝑ inimici remaneant. sed resipis¬
cant adiaboli laqueis. nobisq ger¬
mano foedere socientur Si diliga¬
mus inquit inuicẽ. ds̃ in nobis ma¬

Expanded text:
etudine, imo non mansuetudietudine, imo non mansuetudine, sed remissione et negligentia reservari. Non ista est charitas, sed languor. Ferveat charitas ad corrigendum, ad emendandum. Sed si sunt boni mores, dilatentur: sunt mali, emendentur corriganturque. Si ergo diligamus invicem sincera et discili charitate, Deus in nobis manet, operibus quidem ipsius charitatis manifestatus, quamvis nondum visibiliter apparens. Et charitas ejus in nobis perfecta est. Quaerendum autem, quomodo dicat perfectionem divinae charitatis in mutua dilectione consistere, cum Dominus in Evangelio pronuntiet, non esse magnum, si diligamus eos, qui nos diligunt, nisi ad inimicos etiam de quibus hic penitus tacere videtur, eadem dilectio pertingat, nisi forte ipsos inimicos fraterni amoris intuitu diligere debemus, videlicet ut non semper inimici remaneant, sed resipiscant a diaboli laqueis nobisqmano foedere socientur. Si diligamus, inquit, invicem, Deus in nobis ma
Abbreviated transcription (Latin):
lentib & diligentib ꝓmittatur:
dicente ipso dño. quando corporalib
oculis insibilit᷑ apparebat. & minsibi¬
lem se contuendũ mundis cordib ꝓ¬
natura eius equalit cũ patre inuisibi¬
lis. sic̃ ȩqualit̃ incorruptibilis ẽ. quia
continuat̾i apłs posuit dicens. Regi
aũt seculoꝵ inuisibili. incorruptibili.
diuinã substantiã qua potuit homini¬
bus p̃dicatione cõmendans. Ds ergo¬
rex inuisibilis. neq oculo. sed mente
querendus ẽ Sed quẽ ad modũ siso¬
lem istũ uidere uellemus. oculos cor¬
poris purgaremꝰ unde uideri lux¬
potest. uolentes uidere dm̃. oculum
cordis quo ds̃ uideri potest purgemꝰ
turo sperat᷑. quid agendũ ẽ nobis
dum adhuc constituti incorpore.
peregrinamur adño. Quo solatio
utendũ ubi diuina uisione necdũ
lic& ꝑfrui: Si diligamꝰ inuice.
ds̃ in nobis man& Sed nemoput&
hanc dilectionẽ in qua ds̃ manet.
abiecta et desidiosa quadã mansu¬

Expanded text:
lentibus, et diligentibus promittatur, lentibus, et diligentibus promittatur, dicente ipso Doculis uisibiliter apparebat et inuisibilem se contuendum mundis cordibus pnatura eius aequaliter cum patre inuisibilis sicut aequaliter incorruptibilis est, quacontinuatim Apostolus posuit, dicens : Regi autem saeculorum invisibili, incorruptibili, divinam substantiam qua potuit hominibus praedicatione commendans. Deus ergo invisibilis, neque oculo, sed mente quaerendus est. Sed quemadmodum si solem istum videre velimus, oculos corporis purgaremus, unde lux videri potest: volentes videre Deum, oculum cordis, quo Deus videri potest, purgemuturo speratur, quid agendum est nobis, dum adhuc constituti in corpore, peregrinamur a Domino? Quo solatio utendum, ubi divina visione necdum licet perfrui? « Si diligamus invicem, Deus in nobis manet. » Sed nemo putet hanc dilectionem, in qua Deus manet, abjecta et desidiosa quadam mansu
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilia corporissensib: nota dm̃ ne¬
mo uidit umquã. Qm̃ si aliquando
eo modo uisus ẽ. non sic̃ istanatura ui¬
dent᷑. sed uoluntate uisus ẽ. specie qua
uoluit apparens latente natura. atq¬
inse in commutabiliter ꝑmanente.
Eo aut modo quo uidet᷑ sicuti ẽ. nunc
eis facti fucrimꝰ equales Et post
aliquanta exponens sententiam
umqua. uel in hac uita sicutipse
est. uel etiã in angeloꝵ uita sicut
uisibilia ista quȩ corporali uisione
cernunt᷑. qua unigenitus filius
qui ẽ insinu patris ipse narrauit
Quia non ad oculoꝵ. corporalium.
sed ad mentiũ uisionẽ dictũ eft ꝑ¬
tinere quod narrauit Item post
multa ad eam uero uisionẽ in¬
quit qua uidebimus dm̃sicuti est.
mundana corda commonuit
Quia enĩ corporalia consuetudine
loquendi uisibilia nominantur.
ꝓpterea ds̃ inuisibilis dicitur. ne
cordamunda sue substantię con¬
templatione fraudabit. cũ hȩc
magna & summa merces dm̃ co¬

Expanded text:
uisibilia corporis sensibus nota, deum neuisibilia corporis sensibus nota, deum nemo uidit umquam, quoniam. si aliquando eo modo uisus est, non sicut ista natura uidetur, sed uoluntate uisus est specie, qua \'uoluit, apparens latente natura atqin se incommutabiliter permanente. Eo autem modo quo videtur sicuti est nunc eis facti fuerimus aequales. » Et post aliquanta exponens sententiam umquam uel in hac uita, sicuti ipse est, uel etiam in angelorum uita, sicut uisicernuntur, quia unigenitus filius, qui est in sinu patris ipse narrabit, quia non ad oculorum corporalium, sed ad mentium visionem dictum est pertinere quod narrabit. Item post multa: Ad eam vero visionem, inquit, quia videbimus Deum sicuti est, mundanda corda commonuit, quia enim corporali consuetudine loquendi visibilia nominantur, propter ea Deus invisibilis dicitur, ne corda munda suae substantiae contemplatione fraudabit, cum haec magna et summa merces Deum co
Abbreviated transcription (Latin):
quit᷑. dm̃ nemo uidit umquam ma¬
iore disputatione indig&. cum dñs
& hominib mundo corde dm̃ uiden¬
dum ꝓmittat & de scĩs dicat. quod
angeli eoꝵ in cęlis semꝑ uideant faciẽ
patris. Hanc aũt sententia. & in eu¬
angelio suo ponit idem ĩohannes¬
Vbietiã quomodo ds̃ uideri possit. con¬
sequenter adiungit dicens. Unigenitꝰ
filius qui ẽ insinu patris. ipse narrauit
Quod bextus pater ambrosius ita exposu¬
it. It ideo dm̃nemo uiditum quã. qͥa
eam quȩ in dõ habitat plenitudinem
diuinitatis. nemo conspexĩt. nemo
mente aut oculis cõprehendit. Uidit
enĩ. ad utrũq referendũ est. Deniq
cum addit unigenitꝰ filius qui ẽ insi¬
nu patris ipse enarrauit. mentium
Illa oculis. hȩc mente cõprehenditur.
Item bextus augustinus in libro de ui¬
dendo dõ. de eadẽ disputans questione.
pinde inquã narrante unigenito qͥ
est insinu patris narratione in effabi
facti fuerimꝰ. Quia sic̃ uident᷑ ista

Expanded text:
uam, majore disputatione indiget, cum Dominus et hominibus mundo corde Deum videndum promittat, et de sanctis dicat, quod angeli eorum in coelis semper vident faciem patris. Hanc autem sententiam, et in Evangelio suo ponit idem Joannesubi etiam quomodo Deus videri possit consequenter adjungit, dicens: Unigenitus filius qui est in sinu patris ipse narrabit. Quod beatus pater Ambrosius, ita ex posuit. Et ideo Deum nemo vidit unquam, quia eam quae in Deo habitat plenitudinem divinitatis, nemo conspexit, nemo mente aut oculis comprehendit. Vidit enim, ad utrumque referendum est. Denique cum additur, Unigenitus filius qui est innu Patris, ipse enarravit, » mentium illa oculis, haec mente comprehenditur. Item beatus Augustinus in libro De videndo Deo, de eadem disputans quaestione, proinde in qua narrante Unigenito qui est in sinu Patris narratione ineffabilifacti fuerimus: quoniam sicut videntur ista
Abbreviated transcription (Latin):
bilior corã oculis dĩ eẽt. quanto du¬
rius igne tribulationis fuiss& ex coc¬
eademq re duo iudicia operatus ẽ.
ut unde uni p̃miũ. inde alteri cres¬
cer& suppliciũ Fortassis enim di¬
ues iste. de misericordia excusatio¬
nem haberet. nisi pauperẽ afflictũ
ante ianuã iacentẽ uidiss& Cum
aut uidit miserũ. sed misereri no¬
luit. omnẽ aditũ excusationiss
bi ipse exclusit Pauper uero cũ
penuria corporis maiorẽ tribula

Expanded text:
bilior coram oculis Dei esset, quanto dubilior coram oculis Dei esset, quanto durius igne tribulationis fuisset excoceademque re duo judicia operatus est, ut unde uni praemium, inde alteri cresceret supplicium. Fortassis enim dives iste de misericordia excusationem haberet, nisi pauperem afflictum ante januam jacentem vidisset: cum autem vidit miserum sed misereri noluit, omnem aditum excusationis sibi exclusit. Pauper vero cum penuria corporis, majorem tribula
Abbreviated transcription (Latin):
do se scire Ait em̃ de diuite Ho¬
mo quidã erat diues De paupere
aũt Erat quidã mendicꝰ nomine
lazarus Ac sidicer& Suꝑbũ diuitẽ
nescio. humilẽ paupere scio Excel¬
sus enĩ dñs cũ non sit ꝑsonarum ac¬
ceptor. alta de longe conspicit. &
humilia de ꝓpe. ut suscit& de pul¬
uere egenum. & de stercore ele.¬
u& pauperẽ Nouit ergo dñs quos
elegit. & ignorat quos reꝓbat Un¬
quorũ nomina ds̃ scire dicit᷑. Qui
iacebat ad ianuã eius ulcerib: plenus.
cupiens saturari de micis quȩ cadebant
de mensa diuitis. & nemo illi dabat
temptatio tribulationis. Quod huic
pauperi lazaro contigisse cernimus.
cui ad augmentũ doloris. cũ egesta¬
te cyborũ. accidit infirmitas ulce¬
rum Sola enĩ egestas illi sufficer&.
etiam si infirmitas de fuiss& Et rur¬
sus sola infirmitas sufficere poss&.
si indigentia defuiss& Sed ad aug¬
mentũ doloris. cũ infirmitate ad¬
dita est indigentia. ut tanto ꝓba¬

Expanded text:
do se scire. Ait enim de divite: « Hodo se scire. Ait enim de divite: « Homo quidam erat dives. » De paupere autem: « Erat quidam mendicus, nomine Lazarus, » ac si diceret: Superbum divitem nescio, humilem pauperem scio. Excelsus enim Dominus, cum non sit personarum acceptor, alta de longe conspicit, et humilia de prope. Ut suscitet de pulvere egenum, et de stercore elevet pauperem . Novit ergo Dominus quos elegit, et ignorat quos reprobat. Unquorum nomina Deus scire dicitur. « Qui jacebat ad januam ejus ulceribus plenus, cupiens saturari de micis quae cadebant de mensa tentatio tribulationis . » Quod huic pauperi Lazaro contigisse cernimus, cui ad augmentum doloris, cum egestate ciborum accidit infirmitas ulcerum. Sola enim egestas illi sufficeret, etiamsi infirmitas defuisset. Et rursus, sola infirmitas sufficere posset, si indigentia defuisset. Sed ad augmentum doloris, cum infirmitate addita est indigentia, ut tanto proba
Abbreviated transcription (Latin):
u&eri p̃cipit᷑. non adulte rabis uxorẽ¬
ꝓximi tui In nouo. qui uiderit mu¬
lierem ad concupiscendũ ea. iam me¬
chatus ẽ eam in corde suo In ueteri
testamento. aliena res inuasa : inqua¬
druplũ restituit᷑. hic aũt diuesnon
aliena legit᷑ rapuisse. sed quia ꝓpria
non dedit. apud inferos torque t
Vnde cognoscimꝰ quia p̃cepta noui tes¬
tam̃ti quanto sunt ꝑfectiora : tanto
districtiora Et erat quidã mendĩ¬
cus nomine lazarus Si subtilit̃
hȩc uerba dñi discutimꝰ inueniemꝰ
quia quȩ apud homines alta uident᷑.
apud dm̃ frequent̃ in imo sunt. Et
quȩ apud homines sunt despecta.
mines nomina diuitũ. longe lateq
sciunt᷑ pauperũ uero &iam a plu¬
ribus conciuib: & uicinis ignorant᷑:
At contra dñs mentionẽ de diuite &
paupere faciens. nom̃ diuitis quasi igno¬
tum tacuit. nom̃ uero pauperis quasi
famili arius indicauit Ostendens
unũ reꝓbando nescire. alterũ eligen¬

Expanded text:
Veteri praecipitVeteri praecipitn Novo: « Qui viderit mulierem ad concupiscendam eam, jam moechatus est eam in corde suo . » In Veteri Testamento, aliena res invasa, in quadruplum restuititur: hic autem, dives non aliena legitur rapuisse, sed quia propria non dedit, apud inferos torquetur. Unde cognoscimus, quia praecepta Novi Testamenti, quanto sunt perfectiora, tanto districtiora. « Et erat quidam mendicus, nomine Lazarus. » Si subtiliter haec verba Domini discutimus, inveniemus quia quae apud homines alta videntur, apud Deum frequenter in imo sunt: et quae apud homines sunt despecta, mines nomina divitum longe lateque sciuntur, pauperum vero etiam a pluribus concivibus et vicinis ignorantur. At contra, Dominus mentionem de divite et paupere faciens, nomen divitis quasi ignotum tacuit, nomen vero pauperis, quasi familiarius indicavit, ostendens unum reprobando nescire, alterum eligen
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt aut alii. qui p̃cepta ueteris testa¬
menti austeriora ẽẽ putant. qua
noui Sed hi in ꝓuida considerati¬
one fallunt᷑ dum utrorũq: testa¬
mentorũ p̃cepta subtilius non dis¬
cutiunt Nam in ueteri testamen¬
to dicit᷑. Diliges amicũ tuum. &
odio habebis inimicũ tuum In no¬
uo aut̃ dñs ait Diligite inimicos¬
ur̃os. bene facite his qui oderunt
uos. & orate ꝓꝑsequentib & calum¬
mantib: uos In ueteri testamen¬
to. homicidium morte plectĩtur.
in nouo dñs dicit. Qui irascit᷑ fr̃ĩ
suo. reus erit concilio In ueteri
dicit᷑ oculũ ꝓ oculo. dentẽ ꝓdente
In nouo pcipit᷑. siquis quod tuum
est tulerit. ne repetas. Et qui uo¬
luerit tecum contendere in iudicio.
& tunica tuã tollere. dimitte ci &
pallium Et qui te angaria uerit
mille passus. uade cũ illo duomilia
Etego dico uobis Nolite resistere ma¬
lo. Sed siquis te ꝑcusserit indexte¬
rã maxillã. prebe illi& alteram In

Expanded text:
Sunt autem alii, qui praecepta Veteris TestaSunt autem alii, qui praecepta Veteris Testamenti austeriora esse putant, quam Novi. Sed hi improvida consideratione falluntur, dum utrorumque Testamentorum praecepta subtilius non discutiunt. Nam in Veteri Testamento dicitur: « Diliges amicum tuum, et odio habebis inimicum tuum . » In Novo autem Dvestros, benefacite his qui oderunt vos, et orate pro persequentibus et calumniantibus vos . » In Veteri Testamento homicidium morte plectitur . In Novo Dominus dicit: « Qui irascitur fratri suo, reus erit judicio . » In Veteri dicitur: « Oculum pro oculo, dentem pro denteIn Novo praecipitur: « Si quis quod tuum est tulerit, ne repetas. Et qui voluerit tecum contendere in judicio, et tunicam tuam tollere, dimitte ei et pallium. Et qui te angariaverit mille passus, vade cum illo duo millia. Et ego dico vobis, nolite resistere malo: sed si quis te percusserit in dexteram maxillam, praebe illi et alteram . » In
Abbreviated transcription (Latin):
iq enĩ sua conscientia testis est.
quia p̾tiosa uestis non nisi ꝓp̃t ina¬
nem głam requirit᷑. Quia si inse:¬
cretosit. ubi a nemine uideat᷑. non
curat qualibuscũq indutussit ues¬
tib At uero cũ in publicũ ꝓcesserit.
p̃tiosa uestimenta requirit. non ut
sanctior. sed ut honorabilior cete¬
ris appareat Quia uero uirtus
est uilib uestimtis in duĩ. ediuerso
colligimus peccatũ non de esse prę¬
tiosa uestimenta reqirere. Si enĩ
inuilitate uestiũ uirtus non ess& :
ne quaquã euangelista de asperita¬
te suĩ uestimenti iohannẽ laudassa
ł quib exemplis cognoscere possumꝰ.
quia tanta ac talia uestimenta
querere debemus. quȩ nuditatem
possint operire. et frigus arcere
Quod dñs ostendit. quando ininitio
primos homines ñ purpura. sed tu¬
nicas pellicias indint Vnde paulus
nos ad mon& dicens Nihil intuli¬
mus in hunc mundũ. sed neq aliqiđ
auferre possumus. Habentes aut
uictũ & uestitũ. his contentisimus

Expanded text:
im sua conscientia testis est, quia pretiosa vestis nonnisi propter inanem gloriam requiritur. Quia cum in secreto sit, ubi a nemine videatur, non curat qualibuscunque indutus sit vestibus. At vero cum in publicum processerit, pretiosa vestimenta requirit, non ut sanctior, sed ut honorabilior caeteris appareat. Quia vero virtus est vilibus vestimentis indui. e diverso colligimus peccatum non deesse pretiosa vestimenta requirere. Si enim in vilitate vestium virtus non esset, nequaquam evangelista de asperitate sui vestimenti Joannem laudasset. E quibus exemplis cognoscere possumus, quia tanta ac talia vestimenta quaerere debemus, quae nuditatem possint operire ac frigus arcere. Quod Dominus ostendit, quando in initio primos homines non purpuram, sed tunicas pelliceas induit. Unde Paulus nos admonet, dicens: « Nihil intulimus in hunc mundum, sed neque aliquid auferre possumus, habentes autem victum et vestitum, his contenti simus . »
Abbreviated transcription (Latin):
gat & frem̃ suum Quomodo em̃
diligis eũ. cuius odistimandatũ.
Quis est quidicat. diligo imperatore.
sed odi leges eius Non ita est uer
dei amator Sed uide inquit. quia
mandata tua dilexi dñe. & ideo con¬
fidenter adiungit. In tua misericor¬
dia uiuifica me

Expanded text:
gat et fratrem suum. » Quomodo enim gat et fratrem suum. » Quomodo enim diligis eum, cujus odisti mandatum? Quis est qui dicat, diligo imperatorem sed odi leges ejus? Non ita est verus Dei amator, sed « vide nunquid quia mandata tua dilexi, Domine, » et ideo confidenter adjungit, « in tua misericordia vivifica me
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩternũ frui desideras. Nos er¬
go diligamus dm̃. qm̃ ipse prior
dilexit nos. Diligamus. quoniã
ipse prior dilexit nos. Nam un¬
de diligeremus. nisi ille prior
dilexiss& nos: Hinc enĩ ipse in
euangelio dicit Non uos me ele¬
gistis. sed ego elegiuos Ita aũt
ꝑfecti erimus in caritate. si quẽ¬
ad modũ nullius alterius. nisi sa¬
lutis nr̃e gr̃a prior nos ille dile¬
us rei. nisi suĩ tantũ amoris dile¬
xerimus obtentu Uerum quia
sunt qui uerbotenus dm̃ diligunt.
consulte subiungit᷑. Siquis dixerit
dax est: Audi Qui enĩ non diligit
fr̃m suũ quem uid&. dm̃ quem ñ
uid&. quomodo potest diligere:
Quid ergo. Qui diligit frem suum¬
& ñ diligit dm̃. necesse ẽ ut diligat
dm̃ & diligat ipsã dilectionẽ Ds̃
enĩ. dilectio ẽ Et nequis dicere
auder&. et quid obstat diligere
dm̃. &iã si non diligo frẽm: recte
subdidit. Et hoc mandatũ habe¬
mus adõ. ut qui diligit dm̃. dili¬

Expanded text:
aeternum frui desideras. Nos eraeternum frui desideras. Nos ergo diligamus Deum, quoniam ipse prior dilexit nos. Diligamus, quoniam ipse prior dilexit nos, nam unde diligeremus, nisi ille prior dilexisset nos. Hinc enim ipse in Evangelio dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Ita autem perfecti erimus in charitate, si quemadmodum nulli alterius, nisi salutis nostrae gratia, prior ille nos dileus rei, nisi sui tantum amoris dilexerimus obtentu. Verum quia sunt, qui verbo tenus Deum diligunt, consulte subjungitur: Si quis dixerit, dax est. Audi: Qui enim non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt quomodo potest diligere? Quid ergo? Qui diligit fratrem suum, diligit Deum, necesse est, ut qui diligat Deum, diligat ipsam dilectionem, Deus enim dilectio est, et ne quis dicere auderet: Et quid obstat diligere Deum, etiam si non diligo fsubdidit: « Et hoc mandatum habemus a Deo ut qui diligit Deum, dili
Abbreviated transcription (Latin):
dedistimelȩtitia Vt canta tibi gła
mea. & non conpungar. idest non sit
qđ stimul& conscientiã meã Stimulat
timor sed noli timere Intrat caritas
quȩ sanat. quẽ uulnerat timor Qui aũt
tim&. non est ꝑfectus incaritate. Quia
nimirũ timor penã hab&. quamuis
sicut sectionẽ medici salus optata. tta
timorẽ caritas desiderata subsequat᷑
Nec putari deb&. his beati iohannis ser¬
monib: eẽ contrariũ qđ psalmista dicit
Unus quo timent
homines dm̃ ne mittant᷑ in gehen¬
nam Ipse ẽ timor ille qui intro¬
ducit caritatem. sed sic uenit ut exe¬
at. Si enĩ adhuc ꝓp̃t penas times
dm̃. nondũ amas quẽ sic times.
non bona desideras. sed mala caues
Sed ex eo quod mala caues. corrigis
te. & incipis bona desiderare
Cũ bona desiderare coeperis. erit
inte timor sc̃s. Ile scilic& ne ip¬
sabona amittas. non nemittaris
in gehenna. sed nete deserat prȩ¬
sentia dñi. que amplecteris. quo

Expanded text:
inxisti me laetitia, ut cantem tibi gloriam inxisti me laetitia, ut cantem tibi gloriam meam ut non compungar , id est, non sit, quod stimulet conscientiam meam. Stimulat timor, sed noli timere, intrat charitas quae sanat quod vulnerat timor. Qui autem timet non est perfectus in charitate. Quia nimirum timor poenam habet, quamvis sicut sectionem medici salus optata, ita timorem, charitas desiderata subsequatur. Nec putari debet, his beati Joannis sermonibus esse contrarium, quod Psalmista dicit: unus quo timent homines Deum, ne mittantur in gehennam: ipse est timor ille, qui introducit charitatem. Sed sic venit, ut exeat; si enim adhuc propter poenas times Deum, nondum amas, quem sic times. Non bona desideras, sed mala caves, sed ex eo quod mala caves, corrigis te, et incipis bona desiderare. Cum bona desiderare coeperis, erit in te timor sanctus, ille scilicet, ne ipsa bona amittas; non ut mittaris in gehennam, sed ne te deserat praesentia Domini, quem amplecteris, et
Abbreviated transcription (Latin):
tib uos. ut sitis filii patris uri qui in
celis ẽ. qui solem suũ oriri facit suꝑ
bonos & malos. & pluit suꝑ iustos. et
iniustos Timor non est in caritate
In tali uidelic& caritate quȩ ad imita¬
tionẽ diuine bonitatis &iam inimi¬
cis benefacere. & hos diligere nouit
Sed ꝑfecta caritas. foras mittit timo¬
rem Illum scilic& timorẽ. de quo
dicitur. Initiũ sapientiȩ timor dñi
Quotim& quisq incipiens operaius¬
titię. ne ueniat iustitię districtus
iudex & se minus castigatũ inueni¬
ens dampn&. Illa caritas pellit
foras que promerito iustitię fiduciam
hab& indie iudicii Sed & p̃sentium
aduersitatum timorẽ ꝑfecta caritas
eicit exanimo. quã habere querebat.
qui dño supplicans ait Atimore inimi¬
ci eripe anima meã Quã habebat. qui
hab& Torqu& cor conscientia pecca¬
torũ. nondũ facta est iustificatio. Ideo
in psalmo de ipsa ꝑfectione iustitie
Conuertisti inquit planctũ meũ ingau¬
diũmͦ conscidisti saccũ meũ & circũ¬

Expanded text:
patris vestri qui in coelis est, qui solem suum oriri facit, super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Timor non est in charitate. In tali videlicet charitate, quae ad imitationem divinae bonitatis, etiam inimicis benefacere, et hos diligere novit. Sed perfecta charitas foras mittit timorem. Illum scilicet timorem, de quo dicitur: Initium sapientiae timor Domini. Quo timet quisque, incipiens opera justitiae, ne veniat justitiae districtus judex, et si minus castigatum inveniens, damnat. Illa charitas pellit foras, quae pro merito justitiae, fiduciam habet in die judicii, sed et praesentium adversitatum timorem perfecta charitas ejicit ex animo, quam habere quaerebat, qui Deum supplicans, ait: A timore inimici eripe animam meam; quam habebat qui habet. Torquet cor conscientia peccatorum, nondum facta est justificatio, ideo in psalmo de ipsa perfectionis justitia: Convertisti, inquit, planctum meum in gaudium mihi, concidisti saccum meum, et praec
Abbreviated transcription (Latin):
non & iã cum illo om̃a nobis dona¬
uit: Et in hoc ẽ caritas. non quasi
nos dilexerimꝰ dm̃. sed qm ipse prior
dilexit nos Non illũ dileximus
prius: nam ad hoc nos ille dilexit
prius ut diligamꝰ eum Gr̃a quip¬
pe hominẽ p̃uenit ut diligat dm̃.
qua dilectione operet᷑ bonum
Vnde psalmista Ds̃m̃s inquit. mise¬
ricordia eius p̾ueni& me Et misit
Et hoc ẽ maximũ in nobis diuinȩ ca¬
ritatis indicium. quia cũ necdum ipsi
ꝓpeccatis nr̃is eũ petere nossemus. mi¬
sit ille filium suum ad nos. qui nobis
in se credentib ultro ueniam daret.
nosq ad paterne gloriȩ societatem uo¬
car& Inquib dam codicib hic uersi¬
culus ialegit᷑. Et misit filium suum
litatorẽ ꝓpeccatis nr̃is. Litator aũt.
sacrificator est Sacrificauit enim fi¬
lius dĩ ꝓpeccatis nr̃is. non hostias pe¬
cudũ. sed seipsũ offerendo Unde be¬
ne paulus admonens ait Estote ergo
imitatores dĩ sicut filii carissimi. & am¬
bulate indilectione sicut & xp̃e dilex̃

Expanded text:
illo omnia nobis donavit? » « Et in hoc est charitas, non quasi nos dilexerimus Deum, sed quoniam ipse prior dilexit nos. » Non illum dileximus prius, nam ad hoc nos ille dilexit prius, ut diligamus eum. Gratia quippe hominem praevenit ut diligat Dqua dilectione operetur bona. Unde psalmista: Deus meus, inquit, misericordia ejus praeveniet me . Et misit Et hoc est maximum in nos divinae charitatis indicium, quia cum necdum ipsi pro peccatis nostris eum petere nossemus, misit ille Filium suum ad nos, qui nobis in se credentibus ultro veniam daret, nosque ad paternae gloriae societatem vocaret. In quibusdam Codicibus hic versiculus ita legitur: Et misit Flitatorem pro peccatis nostris. Litator autem, sacrificator est. Sacrificavit enim filius Dei pro peccatis nostris, non hostias pecudum, sed se ipsum offerendo. Unde bene Paulus admonens ait: Estote ergo imitatores Dei, sicut filii charissimi, et ambulate in dilectione, sicut Christus dilexit
Abbreviated transcription (Latin):
tando diuinitatẽ Credant &iã eũ
ꝑtulis se passionẽ. & mortẽ non in
uirtute diuinitatis. sed in infirn:¬
tate humanitatis. Mortuũ uero car¬
nis morte. resurrexisse ueracar¬
nis resurrectione. & resurrectio¬
ne sua sp̃e nobis resurrectionis con¬
tulisse Ita duntaxat. ut sic̃ ille t̃¬
tia die resurrex̃ uiuus amortuis. ita
nos in fine sȩculoꝵ resurgamꝰ in ea¬
dem. qua nunc uiuimꝰ carne. Cre¬
dant &iã eũ in eodẽ corpore quod
de uirgine assumpsit. & passionẽ sus¬
tinuit et resurrex̃. ascendisse in celũ.
et in eodẽ & nunc eẽ. et adiudicium
uenturũ eẽ. et resuscitatisom̃ib: dare
aliis ꝓpeccatis supplicii ȩterni senten¬
tiã. aliis ꝓiustitiȩ meritis. & erne bea¬
titudinis p̃miũ. Credant & in sp̃m¬

Expanded text:
tando divinitatem. Credant etiam eum tando divinitatem. Credant etiam eum pertulisse passionem et mortem, non in virtute divinitatis, sed in infirmitate humanitatis, mortuum vera carnis morte, resurrexisse vera carnis resurrectione, et resurrectione sua spem nobis resurrectionis contulisse: ita duntaxat ut sicut ille tertia die resurrexit vivus a mortuis, ita et nos in fine saeculorum resurgamus in eadem qua nunc vivimus carne. Credant etiam eum in eodem corpore, quod de virgine assumpsit, et passionem sustinuit et resurrexit, ascendisse in coelum, et in eodem et nunc esse, et ad judicium venturum esse, et resuscitatis omnibus, dare aliis pro peccatis supplicii aeterni sententiam, aliis pro justitiae meritis aeternae beatitudinis praemium. Credant et in Sp
Abbreviated transcription (Latin):
unigenitũ. uerũq dĩ filiũ. Non fac¬
tũ. aut adoptiuũ. sed genitũ. & umuꝰ
cũ patre substantiȩ. atq ita ꝑ oma
e qualẽ deo patri. ut nec tẽpore. nec
gradu. nec potestate eẽ possit infe¬
rior tantũq eẽ illũ qui est genitꝰ.
quantus ẽ ille qui genuit Credant
&iã eũ de spiritu scõ & maria sem¬
ꝑ uirgined est ut spũ scõ cooperan¬
te. uerũ sibi corpus ex irgine idẽ¬
dĩ filius assumpserit Ut quierat
in diuinitate dĩ patris. filius. ipse fac¬
tus sit in humanitate hominis ma¬
tris filius Credant &iã eum descen¬
disse ultimo tẽpore ꝓ redemptione
mundi a patre. qui numquã desiit
eẽ cũ patre. Et hominẽ uerum factũ.
ut humanũ genus homo liberaret
Et ipse qui absq initio & ernitatẽ cum
patre & spũ scõ possidet. in fine sȩ¬
culoꝵ ꝑfectũ nature nr̃e hominem
susceperit. & uerbũ caro factũ sit
assumendo humanitatẽ. non ꝑmu¬

Expanded text:
unigenitum verumque Dei Filium, non facunigenitum verumque Dei Filium, non factum adoptivum, sed genitum, et unius cum patre substantiae, atque ita per omnia aequalem Deo patri, ut nec tempore, nec gradu, nec potestate esse possit inferior, tantumque esse illum qui est genitus quantus est ille qui genuit, credant eum etiam natum de spiritu sancto, et Maria semper virgine, id est, ut spiritu sancto cooperante, verum sDei Filius assumpserit, ut qui erat in divinitate Dei Patris Filius, ipse factus sit in humanitate hominis matris Filius. Credant etiam eum descendisse ultimo tempore pro redemptione mundi a Patre, qui nunquam desiit esse cum Patre, et hominem verum factum, ut humanum genus homo liberaret. Et ipse qui absque initio aeternitatem cum Patre et Spiritu sancto possidet, in fine saeculorum perfectum naturae nostrae hominem susceperit, et Verbum caro factum sit, assumendo humanitatem, non permu
Abbreviated transcription (Latin):
bene retentos& intellecto. fideles ab in¬
fidelib discernunt᷑ soblatio. qui xin
eo apłi omnẽ fidei inte gritatẽ contule¬
runt Quod aũt om̃s parifidei since
ritate. corde retinebant. ore confes¬
si sunt. & singuli ꝓpͥas sententias con¬
ferentes. symbolũ. idẽ totiũs fidei colr¬
lationẽ edider̃: Discessuri enĩ ab in¬
uicẽ. normã futurȩ p̃dicationis in cõ¬
mune statuer̃. ne localit̃ ab inuicẽ
discedentes. diuersũ aliqđ ł dissonũ
p̃dicarent Decentissimũ namq &
utile erat. ut quib: erat anima una.
& cor unũ in dño. & quos scĩ sp̃s af¬
confessio exornar& Nec enĩ diri¬
mi in aliquo uł poterant. uł debebant.
qui unius fidei uinculo nec tebant᷑.
Li desquȩ in hoc symbolo continet᷑.
ita abhis quibaptizandi sunt intel¬
legi deb&. ut credant indm̃ patrẽ
omnipotentẽ creatorẽ om̃iũ uisi¬
biliũ & in uisibiliũ. qui solus. quia¬
non ẽ de alio: Edeo solus appellat᷑

Expanded text:
bene retento et intellecto, fideles ab inbene retento et intellecto, fideles ab infidelibus discernuntur. Collatio, quia in eo apostoli omnem integritatem contulerunt. Quod aritate corde retinebant, ore confessi sunt, et singuli proprias sententias conferentes, symbolum, id est totius fidei collationem, ediderunt. Discessuri enim ab invicem normam futurae praedicationis in communi statuerunt, ne localiter ab invicem discedentes diversum aliquod, vel dissonum praedicarent. Decentissimum namque et utile erat, ut quibus erat anima una, et cor unum in Domino, et quos sancti spiritus afconfessio exornaret. Nec enim, dirimi, in aliquo vel poterant, vel debebant, qui unius fidei vinculo nectebantur. Fides quae in hoc symbolo continetur, ita ab his qui baptizandi sunt intelligi debet, ut credant in Deum patrem omnipotentem creatorem omnium visibilium et invisibiliunon est de alio, ideo solus appellatur
Abbreviated transcription (Latin):
at & recedat ab illo plasmate. quod
ĩa dudũ ꝑpeccatũ primi hominis pos¬
sidebat. Et quia non ẽ iuxta apłm c̃õr¬
uentio xp̃i ad belial. nec societas luci
exẽ. sermo increpationis siue conut¬
rationis Vnde & in actib apłoꝵ. exor¬
ciste fuisselegunt᷑ Et sc̃a ȩccła intergra¬
dus ecclesiasticos. exorcistarũ &iã minis
teriũ hab&. Sciendũ namq ẽ. quia cũ
exorciratio fit. ille ꝓculdubio exorciza¬
tur. qui & baptis mo et saliiti fidelium.
om̃ib: q: uirtutib. contrarius ẽ. Illo e¬
nĩ exorcizato siue expulso. diuini ũbi
co hi qui baptitandi sunt. salẽ in sacra¬
mento accipiunt. ut eius gustu condi¬
mentũ sapientie ꝑcipiant. neq: asapo¬
re xp̃i desipiant. & sint insulsi & fatui.
Post exorci zationẽ et exsufflationẽ. sym¬
boli sequit᷑ traditio Quod symbolum
collatio int̾p̃tat᷑ Indiciũ. quia ꝑ id
indicat᷑ fidei integritas. Signũ. qđ eo

Expanded text:
at et recedat ab illo plasmate, quod at et recedat ab illo plasmate, quod jamdudum per peccatum primi hominis possidebat. Et quia non est, juxta Apoentio Christi et Belial, nec societas luci est sermo increpationis sive conjurationis. Unde et in Actibus apostolorum exorcistae fuisse leguntur , et sancta Ecclesia inter gradus ecclesterium habet. Sciendum namque est quia cum exorcizatio fit, ille procul dubio exorcizatur qui et baptismati, et saluti fidelium, et omnibus virtutibus ejus contrarius est. Illo enim exorcizato sive expulso, divini verbi co hi qui baptizandi sunt salem in sacramento accipiunt, ut ejus gustu condimentum sapientiae percipiant, neque a sapore Christi desipiant, et sint insulsi et fatui. Post exorcizationem et exsufflationem symboli sequitur traditio. Quod symbolum collatio interpretatur. Indicium, quia per id indicatur fidei integritas. Signum, quod eo
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ ad apłos credentes baptizandi ad¬
ueniebant. instruebant᷑ & doceban¬
t ab eis Et instructi & docti desacra¬
mento baptismatis. & de ceteris regu¬
lis fidei. accipi ebant sacro sem̃ mys¬
teriũ baptismatis Catecuminus aũt
audiens. siue instructus int̃ pretatur
Genus enĩ humanũ. audit & instruit᷑.
ante quã ad þaptismũ ueniat. Et qͥd
ꝑ moysen quondã audierat. audi isrł
gem et ꝓph&as instruebat᷑ ad unius
ueridĩ cultũ. modo ꝑsacerdotũ minis¬
teriũ. et audiens efficit᷑ ut instrui ua¬
lext. ut relicto ritu quo creaturȩ de¬
seruiebat. soli creatori dõ deseruiat.
In quorũ &iã facie. a sacerdote ꝑ exsuf¬
flationẽ signũ crucisfit: ut & diabo
mani. quod in primordio sui spiracu¬
lum uitȩ acceperat. habitator erat
eius uirtute. & sac ratissimo signo ꝑ
mysteriũ sacerdotũ exire cogat᷑. qui
& in discipulos suos insufflasse. & sp̃s
immundos increpasse legit᷑ Unde
& exorcizat᷑ idẽ malignus sp̃s. ut exe¬

Expanded text:
nim ad apostolos credentes baptizandi adveniebant, instruebantur et docebantur ab eis, et instructi et docti de sacramento baptismatis, et de caeteris regulis fidei accipiebant sacrosanctum mysterium baptismatis. Catechumenus autem, audiens sive instructus interpretatur. Genus enim humanum audit, et instruitur, antequam ad baptismum veniat. Et quod per Mosen quondam audierat: Audi, Israel, gem et prophetas instruebatur, ad unius veri Dei cultum, modo per sacerdotum ministerium, ut audiens efficiatur, et instrui valeat, ut relicto ritu, quo creaturae deserviebat, soli creatori Deo deserviat. In quorum etiam facie a sacerdote per exsufflationem signum crucis fit, ut et diabolmani, qui in primordio sui spiraculum vitae acceperat, habitator erat, ejus virtute et sacratissimo signo per ministerium sacerdotum exire cogatur. Qui et in discipulos suos insufflasse, et spiritus immundos increpasse legitur. Unde et exorcizatur idem malignus spiritus, ut exe