comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
idisensu: Sapientiã uero non
huius scłi id ÷ mundã sapien¬
tiam non loquim᷑. qͣ utuntur
amatores huius scłi. neq sapr¬
entiã principũ huius scłi loqͥmꝰ
id ÷ philo sophoꝵ qui destruunt᷑
Quomodo destruunt᷑ philosophi
& potentes huius scłi: ꝑ mortẽ
corporis rediguntur inpulue¬
rem: & destruitur siue ad¬
nihilatur eorũ sapienitia
Destructus ÷ plato & aristoteles
ꝑ mortẽ : & eoꝵ sapientie docti
dicebant nullo modo posse fieri
bant illi qđ filius dei esset
natus ex uirgine sine semine
uiri: eoqđ humana natura hoc
non admitter&: Dum ꝑ inuoca.¬
tionẽ eiusdẽ filii dĩ apłi mor.¬
tuos suscitabant: euacuabatur
&̃ destruebat᷑ eoꝵ sapientia. et
illi stulti reputabantur. Si
ergo apłi sapientiã humanam
non loquebantur. quid p̃dica
ritate intelligentiae: Sapien¬
uł qđ melius ÷ sapientiã substan¬
tialẽ quȩ ÷ uerbũ dĩ patris quȩ
loquitur ꝑsapientiam: Ego

Expanded text:
in sensu. Sapientiam vero non in sensu. Sapientiam vero non hujus saeculi, id est, mundanam sapientiam non loquimur, qua utuntur amatores hujus saeculi, neque sapientiam principum hujus saeculi loquimur, id est philosophorum, qui destruuntur. Quomodo destruuntur philosophi et potentes hujus saeculi? Per mortem corporis rediguntur in pulverem, et destruitur, sive annihilatur eorum sapientia. Destructus est Plato, et Aristoteles per mortem, et eorum sapientidicebant nullo modo posse fieri,bant illi quod Filius Dei esset natus ex virgine sine semine viri, eo quod humana natura hoc non admitteret; dum per invocationem ejusdem Filii Dei apostoli mortuos suscitabant, evacuabatur et destruebatur eorum sapientia, et ipsi stulti reputabantur. Si ergo apostoli sapientiam humanam non loquebantur, quid praedicritate intelligentiae. Sapienvel, quod melius est, sapientiam substantialem, quae est Verbum Dei Patris, quae loquitur per sapientiam: Ego
Abbreviated transcription (Latin):
& culto sermone p̃dicaui uobis
xp̃m ut uos deciperẽ & delude¬
rem ꝑ obscuritatẽ uerboꝵ sicut
philosophi faciunt. sed in ostensi¬
one sp̃s & uirtutis. id÷ in exibi¬
tione miraculoꝵ. quȩ ꝑ uirtu.¬
tẽ sp̃s scĩ operabar confirmabã
roborabã. & ostendebã uera. ẽẽ
qđ philosophi ur̃i & pseudo apłi
non poterant agere hoc autẽ
id circo faciebã: ut fides ur̃a
nonsit in sapientia hominũ
humana tantũ modo sapientiũ.
sed inuirtutẽ dĩ hoc ÷ inuir.
tute miraculorũ ꝓbet᷑. Sapr¬
entiã autẽ diuinã loquimur
inter̃fectos infide & senisu : qͥ
ualent eam capere ꝑfectos
hic appellat apłos. aliosq cre-¬
dentes: qui intantũ iã ꝓfece¬
rant infide. ut socii essent &
adutores inoffitio p̃dicationis
sicut erat timotheus titus. soste.¬
nes. aluiq quã plurimi: & est
sensus. Nosquidem habemꝰ sapi¬
entiã diuinam: Non potestis eã
capere neq tunc poteratis. qr
adhuc paruuli ꝓbamini esse

Expanded text:
 culto sermone praedicavi vobis Christum, ut vos deciperem et deluderem per obscuritatem verborum, sicut philosophi faciunt, sed in ostensione Spiritus et virtutis, id est in exhibitione miraculorum, quae per virtutem Spiritu sancti operabar, confirmabam roborabam, et ostendebam vera esse: quod philosophi vestri et pseudoapostoli non poterant agere. Hoc autem idcirco faciebam, ut fides vestra non sit in sapientia hominum, humana tantummodo sapientium, setute miraculorum probetur. Sapientiam autem divinam loquimur inter perfectos in fide et sensu, qui valent eam capere. Perfectos hic appellat apostolos aliosque credentes, qui intantum etiam profecerant in fide, ut socii essent et adjutores in officio praedicationis, sicut erat Timotheus, Titus, Sosthenes, aliquando quamplurimi, et est sensus: Nos quidem habemus sapientiam divinam, sed vos non potestis eam capere neque tunc poteratis, quia adhuc parvuli probamini esse
Abbreviated transcription (Latin):
lia nequiciae incaelestibus Et
dequoꝵ principe dñs ait Dunc
princeps mundi eicietur foras: &
uenut princeps mundi & in me
nihil inuenit: Quã uis enĩ marcꝰ
euangłista dicat de demorubus
filius di: tamen non uera citer
poterant credere illum. ẽẽ filiũ
dĩ. uidentes illũ iterũ iterũ post
facta miracula esurire. sitire.
fatigari: Sciebant quidem illũ
esse ꝓmissũ in lege sed nesciebaNT̃
qđ potestatẽ quã in hoc mundo
tenebant ꝑ illum essent a missuri.
ess& facturis qua ꝓpter sub um.¬
git apłs deutroq ordine prin-¬
cipũ: Sienũ cognouissent subauđ
principes huius scłi illum esse
filiũ dei nũquã dñm gła crucistri

Expanded text:
estibus : de quorum principe Dominus ait : Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras; et, Venit princeps mundi hujus, in me nihil invenit. Quamvis enim Marcus evangelista dicat de daemonibus Filius Dei; tamen non veraciter poterant credere illum esse Filium Dei, videntes illum iterum post facta miracula esurire, sitire, fatigari. Sciebant quidem illum esse promissum in lege, sed nesciebant quod potestatem, quam in hoc mundo tenebant, per illum essent amissuri esset futurus. Quapropter subjungit Apostolus de utroque ordine principum. Si enim cognovissent, subaudis principes hujus saeculi, illum esse Filium Dei, nunquam Dominum gloriae cruc
Abbreviated transcription (Latin):
modi idt̃ cũtali nec cibũ su¬
mere.: Quid enĩ mihi debis qͥ
forissunt iudicare. id̃ quid
ꝑtinã adme iudicare debis
quiforissunt depaganis uideli¬
c&. qͥ extra eccłam sunt: nonne
cũ quib debeatis cõmisceri ex
his qui mģeła sunit: Nã cos
qui foris sunt id ÷ paganos & inddes
dicitur iudicabis : qm̃ qui nori

Expanded text:
ibum sumere. Quid enim mihi est de his qui foris sunt, judicare? Id est, quid pertinet ad me, judicare de his qui foris sunt, de paganis videlicet, qui extra Ecclesiam sunt? Nonne, cum quibus debeatis commisceri ex his qui in Ecclesia sunt. Nam eos qui foris sunt, id est paganos et infideles, Dominus judicabit, q
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃s filiũ suum ad passionem¬
& ad mortẽ ꝑferendã mitter&
inmundũ: omnẽ sapientiam
philosophicã ante cedit: & quia
penetrari ab ipsis non potest:
stultũ dicunt esse & nolunit
credere. Nonquia uere stultũ
÷ : sed sapientus omni sapientia
muridana. & qđ ir ifirmum. est
dĩ fortius : homin ubus. Id quod
illius putant &dicunt infirmũ
esse qđ filius dĩ potuisset mori
qr mortẽ quã gigantes euade
non potuerunit: Infirmitas
crucifixi xp̃i superauit. Quã¬
obr̃e in firmũ dĩ qđ illi dicua ł̃
esse infirmũ non ÷̃ it ifirmũ.

Expanded text:
 Filium suum ad passiones, ad mortem perferendam mitteret in mundum, omnem sapientiam philosophicam transcendit; et quia penetrari ab ipsis non potest, stultum dicunt esse, et nolunt credere, non quia vere stultum est, sed sapientius omni sapientia mundana; et quod infirmum est Dei, fortius est hominibus, id est quod illi putant et dicunt infirmum esse, quod Filius Dei potuisset mori,quia mortem quam gigantes evadere non potuerunt, infirmatas crucifixi Christi superavit. Quamobrem infirmum Dei, quod illi dicunt esse infirmum, non est infirmum,
Abbreviated transcription (Latin):
rus iterũ cõmisceremiru adpa.¬
garus mũ transeutido melius¬
hac uita transisse quã illis mis¬
ceri Vt aliter Alioquin: ĩcb̾
& exire acorpore. Cõmiscetur
aut fornicando. aut etiam
illi inaliquo famulatu cibi &
potus uł colloquio fauerido.
uł non increpando. Idcirco
autẽ meluis ÷ abhac uita exire
quã in peccatis manere . qm̃
quanto amplius uiuit in illis.
sibi accumulat Siquis frat̃
nominiatur idc̃ fidelis dicitur

Expanded text:
s iterum commisceremini ad paganismum transeundo, meliuhac vita transisse, quam illis misceri. Aliter: Alioquin debueraet exire a corpore. Commiscetur ut fornicando, aut etiam illi in aliquo famulatu cibi et potus vel colloquio favendo, vel non increpando. Idcirco autem melius est ab hac vita exire, quam in peccatis manere, quia quanto amplius vivit in illis, sibi acquirit. Si is qui frater nomi
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina: & cauete aferm̃to
herodis. id abbomicidio illius¬
& adulterio: Sic inhoc loco
ueteris hominis & ꝓmala doo:¬
trina. Quia erant apud corin.¬
thios psendo apłi qui prauam
doctrinã seminabant inter illos
quã precepit apłs sꝑnere Vt
sitis noua conspersio: sicut estis
mento. Q ÷ sensus Ideo inqͥt
p̃cipio expurgare auobis uetus
fermentũ: ut in nouitate uite
ꝑmaneatis. sicut estis azimi. idr
zima : id ÷ sine peccato iN
quantũ humana fragilitas
cũ dei adiutorio ual& Q enĩ
pascha nr̃m: immolatus est
xp̃s : Pascha appellabat᷑ festi¬
uitas. quã cȩlebranͣt iudai ꝑ
singulos annos obmemoriam
egressionis suȩ deterra egꝓpti
&agnus immolabatur meadẽ
festiuitate : & appellabatur
pascha : sicut discipłoꝵ uerbis
ostenditur qͥ dicunt dnĩo. Ui
uis paremus tibi comedere
pascha: idr̾ agnũ Sodmhunc
morẽ loquitur & hic apłs

Expanded text:
doctrina: et cavete a fermento Herodis, id est ab homicidio et adulterio illius. Sic in hoc loco veteris hominis, et pro mala doctrina: quia erant apud Corinthios pseudoapostoli, qui pravam doctrinam seminabant inter illos, quam praecepit Apostolus spernere. Ut sitis nova conspersio, sicut estis mento, et est sensus: Ideo, inquit, praecipio expurgare vetus fermentum a vobis, ut in novitate vitae permaneatis, sicut estis azymi. Id ezyma, id est sine peccato, in quantum humana fragilitas cum Dei adjutorio valet. Etenim pascha nostrum immolatus est Christus. Pascha appellatur festivitas, quam celebrabant Judaei per singulos annos ob memoriam egressionis suae de terra Aegypti, et agnus qui immolabatur in eadem festivitate appellabatur pascha, sicut discipulorum verbis ostenditur, qui dicunt Domino: Ubi vis paremus tibi comedere pascha ? id est agnum. Secundum hunc morem loquitur Apos
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ꝑ ꝓpħam ecce ego ad hoc
ueru ut oꝑa & cogitatiories
congregẽ singuloꝵ: lauserit
hominũ laus erit: Sedunicur¬
q bora oꝑa & conisilia seu cogr¬
tationies habenti: qm̃ turic
laudabitur iustus audienis
delis: int̾ra ingaudiũ dru
tui: Q nerute benedicti
patris mei ꝑcipite rego uim

Expanded text:
d hoc veni, ut opera et cogitationes congregem singulorum, laus erit hominum laus erit, sed unicuique bona opera, et consilia, seu cogitationes habenti, quoniam tunc laudabitur justus audiens delis, intra in gaudium Domini tui , et: Venite, benedicti P
Abbreviated transcription (Latin):
tate & puritate mentis agimꝰ.
& sine corruptione non iN¬
aliquid agentes. aut ꝓhumana
laude lucrisq tẽporalibus:
seqdͥ premunerationie patriȩ
caelestis. &ut dõ soliplaceamꝰ :
Scripsi uob̾ inepła necõmiscea¬
minu fornicariis. idt̃ Ne
similłs efficiamiN. uel nolite
iNter esse illoꝵ societati.

Expanded text:
mentis agimus et sine corruptione, non aliquid agentes, aut pro humana laude lucrisque temporalibus, sed pro remuneratione patriae coelestis et ut Deo soli placeamus. Scripsi vobis in epistola, ne commisceamini fornicariis, id est ne similes illis efficiamini, vel ne velitis intere
Abbreviated transcription (Latin):
iħm fundamentũ esse: quia
qͥcũq fidẽ enis habent in illoꝵ
utiq cordib habitat ipse. Idõq
nemo potest aliud fundam̃tũ
Qđsi aliam fidem coeꝑit predi¬
care : a fidelib non recipiet᷑:¬
& si aliquis illius doctrinam
& errorem susceꝑit: iamN
erit fundamentũ sed potius
destructio domus: Siquis
autẽ suꝑ aedificat supra
furidamentum hoo idẽ. supͥ
tum. id ÷ eloquia diuiria. de
quib dicit psalmista. Eloqͥa
daũ eloquia casta. argentũ
igne examinatũ & lapides p̃ci¬
osos indiuersa genera uirtu¬
tũ. qm̃ sicut lapides boni in¬
solubiles sunt abigne: ita et
illa ȩcernaliter ꝑmanent. nec
consumentur abigne indie
uiditii. Siquis autẽ ȩdificat
lignũ. foenũ. stipulam. id est
psiuam doctrinã & mala oꝑa

Expanded text:
Jesum fundamentum esse, quia quicunque fidem ejus habent, in illorum utique cordibus habitat ipse. Ideoque nemo potest aliud fundamentum i: quoniam si aliam fidem coeperit praedicare, a fidelibus non recipietur; et si quis illius doctrinam et errorem susceperit, jam non erit fundamentum, sed potius destructio domus. Si quis autem superaedificat supra fundamentum hoc, id est supra tum, id est eloquia Domini, de quibus dicit Psalmista: Eloquia  eloquia casta argentum igne examinatum , et lapides pretiosos, id est diversa genera virtutum, quoniam sicut lapides boni insolubiles sunt ab igne, ita et illa aeternaliter permanent, nec consumentur ab igne die judicii. Si quis autem superaedificat ligna, fenum, stipulam, id est pravam doctri
Abbreviated transcription (Latin):
gantes: Nos infirmi qr nr̃as iti¬
iurias non uindicamus: Vos
fortes qui uirib ꝓprus resis¬
tendũ putatis Uos nobiles de
nobilitate generis gloriataites:
nos ignobiles ut uos putatis.
ꝓxp̃o: uos infirmi quitalia &
similia non audetis sustiriene :
Nos nobiles degenere patriarcha¬
rũ descendentes. uos ignobiles.
id÷ sine nominis dignitate. de
genere gentiliũ idola colentiũ:
Usq in banc horã. id ÷ usq ad
presenis tempus eximus: Longã
fameri. nuditatẽ & penuriam

Expanded text:
gantes. Nos infirmi, quia nostras ingantes. Nos infirmi, quia nostras injurias non vindicamus; vos autem fortes, qui viribus propriis resistendum putatis; vos nobiles, de nobilitate generis gloriantes; nos ignobiles, ut vos putatis. pro Christo, vos infirmi qui talia et similia non audetis sustinere; nos nobiles de genere patriarcharum descendentes, vos ignobiles, id est sine nomine dignitatis, de genere gentilium idola colentium. Usque in hanc horam, id est usque ad praesens tempus, et esurimus longam famem, et nudita
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ singulis illoꝵ bona sua
distribuat. quibusdã ampliꝰ
quibusdam minus: & quibus¬
dã hora tertia. quibus dam
nona. sic xp̃s elegit paulũ
areliquos quimisteria engłii
sui scđm qualitatẽ auditoꝵ
distribuerent: ꝑfectis uide.¬

Expanded text:
tatem singulis illorum bona sua tatem singulis illorum bona sua distribuat, quibusdam amplius, quibusdam minus, et quibusdam hora tertia, quibusdam nona : sic Christus elegit Paulum, et reliquos qui mysteria Evangelii sui secundum qualitatem auditorum distribuerent, perfectis vide
Abbreviated transcription (Latin):
trat. quibona tẽporalia pro
amore eiꝰ pauꝑib ergat: Qđ
idem apłs ad tendebat: not
solũ dealiens pauꝑes susteri¬
tando. sed & dehoc qđ labore
manuum ad quirebat: Qđ
autẽ sequitur. & disperisato¬
res mysterioꝵ dĩ. & ut quidã
codices habent ministerioꝵ
dĩ sedmelius ÷ dicere misterr¬
orũ: quia sidixerimus ministe.¬
rioꝵ : erit sensus quasi tantũ¬
modo ad disponendos & ordinan.¬
dos gradus ecłasticos sint
uocati. epistopos uidelic& pres¬
biteros dia coties cęterosq
ordines: qui a dministeria ex¬
clesiastica appellantur: Cũ
utro dicimꝰ dispensatores mis¬
teriorũ: intelligimus illos
electos ad dispensanda suis
auditoribr mysteria & sacra¬
menta ueteris nouiq testa¬
menti: quam uis & ordit ies
eccłat sicut alii apłi. ita &̃
ipsi otchinauerint. Dispen¬
. satores ergo fuerunt. quia
sicut quis pater familias ligit
dispensatorẽ indomo sua. qͥ
conserus suis scđm suã uolir¬

Expanded text:
trat qui bona temporalia pro trat qui bona temporalia pro amore ejus pauperibus erogat, quod idem Apostolus adimplebat; non de alienis pauperes sustentando, sed de hoc quod labore manuum acquirebat. Quod autem sequitur: Et dispensatores mysteriorum Dei: et, ut quidam codices habent, ministeriorum Dei, melius est dicere mysteriorum Dei, quia si dixerimus ministeriorum, erit sensus quasi tantummodo ad di ponendos et ordinandos gradus ecclesiasticos sint vocati, episcopos videlicet, presbyteros, diaconos, caeterosque ordines, qui et ministeria ecclesiastica appellantur. Cum vero dicimus, dispensatores mysteriorum, intelligimus illius electos ad dispensanda suis auditoribus mysteria et sacramenta Veteris Novique Testamenti, quamvis et ordines Ecclesiae, sicut alii apostoli, ita et ipsi ordinaverint. Dispensatores ergo fuerunt, quia sicut aliquis paterfamilias elegit dispensatorem in domo sua, qui conservis suis secundum suam volun
Abbreviated transcription (Latin):
aluq apłi: qui dnm s̃ sccuti.
& eius p̃dicationẽ audierunt.
D icebant & iam illũ seductorem
& salse doctrinȩ p̃dicatorẽ:
honorantes amplius pseudo¬
apłos seductores suos. qui eis
blande loquebant᷑ : quallum
qui ueritatẽ predicanis coꝵ
uitia redarguebat. Qđ ut
apło manifestatũ ⁊: iter
hic dicuntur: ostendenis hoc
debere intelligi dese. & sentire
qđ dĩ illũ ad apłatus dignitatẽ
elegit inquiens Sic nos ma
&barnaban. & sostenen. existi.¬
m& homo. corinthius ł alius
qui lib&̃ : ut ministros xp̃i.
Acsi diceret aliis uerbis: Nolite
nos corinthii despicere ac sꝑnert
quã quȩ illi p̃dicãnt: Et qui
illos in terra positus ad huc mor¬
uit decȩlo. quȩ illos docuit
interra: Neo rogo ut me et
barnaban similes xp̃o existr¬
.metis sed ut mirustros xp̃r
qui uob̃ engłium eius ministra.¬
pͣrcceptũ illius seruando imita¬
tur illũ sicut ipst dicit. Qui
mibi ministrat: me sequatur
seruabat. & predicabat: &mi¬
nustrabat: Xp̃o &iam minis.¬

Expanded text:
ti, et ejus praedicationem audierunt. Dicebant etiam illum seductorem et falsae doctrinae praedicatorem, honorantes amplius pseudoapostolos seductores suos, qui eis blande loquebantur quam illum qui, veritatem praedicans, eorum vitia redarguebat. Quod ut Apostolo manifestatum est, inter hic dicuntur, ostendens hoc debere intelligi de se et sentiri, quod Deus illum ad apostolatus dignitatem elegerat, inquiens: Sic nos, me, et Barnabam, et Sosthenen existimet homo, Corinthius, vel alius quilibet, ut ministros Christi; ac si diceret aliis verbis: Nolite, o Corinthii, nos despicere ac spernerquam quae illi praedicant, et qui illos in terra positus adhuc morvit de coelo, quae illos docuit in terra. Nec rogo ut me et Barnabam similes Christo existimetis, sed ut ministros Christi, qui vobis Evangelium e us ministrapraeceptum illius servando imitatur illum, sicut ipse dixit: Qui mihi ministrat, me sequatur servabat, vel praedicabat, et ministrabat. Christo etiam minis
Abbreviated transcription (Latin):
Quid eniĩ dãnatis qđ non iudetise
ille deb& alium repreheridere.
qui aliquid reprehe isibile
ieo uid&: qđ eius oculos of¬
fer idit . Uosautẽ nolite me
indicare & detrabere: quasi
seductorẽ. & rusticanũ Aliudq
ostentantẽ exteriuis. & aliud
oꝑantẽ interus qr dñs iudicatꝰ
me: idt̃ discernit & probat
causam meam & considerat
actus meos. qui nouit non
solum deoꝑibus: sed etiã deco¬
gitationib iudicare : Quantũ¬
& erũ possunt. homines de
alio iudicare plus homo utiq
desispso : sed dĩ plus de bomine
tas ⁊ in homine: ut lateat.
plerumq hominẽ iNquo est:
Quanta ꝓfunditas infirmita.¬
.tis latebat in petro. quando
quid intus inse ageretur nes
N am hoc illi xp̃s prenuntiabat:
qđ ipse in se igniorabat. Itaq
sub audis qr nescitis quid sit
& iudicat me: Nolite ante tẽpꝰ
iudicare quo ad usq ueruat
diũs adiuditiũ: deaꝑtis rebus
quȩ cogrosci possunt qͦ animo

Expanded text:
vel damnatis quod non videtis? Ille debet alium reprehendere, qui aliquid reprehensibile in eo videt, quod ejus oculos offendit. Vos autem, nolite me judicare et detrahere quasi seductorem et rusticum, aliudque ostentantem exterius, et aliud operantem interius, quia Dominus judicat me, id est, discernit et probat causam meam et considerat actus meos, qui novit non solum de operibus, sed etiam de cogitationibus judicare. Quantum enim possunt homines de alio judicare, plus homo utique de seipso: sed Deus plus de homine, tas est in homine, ut lateat plerumque ipsum hominem in quo est, quanta profunditas infirmitatis latebat in Petro, quando quid intus in se ageretur nescNam hoc illi Christus praenuntiabat quod ipse in se ignorabat. Itaque, subaudis qui nescitis quid sit scernit et judicat me, nolite ante tempus judicare, quoadusque veniat Dominus ad judicium. De apertis rebus quae cognosci possunt quo ani
Abbreviated transcription (Latin):
emendare ab aeccła deb & expelli.¬
ExeURRate u&us fermen¬
tum Precepit ergregius predi¬
cator corinthus fornicatorẽ
qͥ uxorẽ patris accepat a suo
conuentu expellere: quẽ ille
iam traditũ habebat diabolo
ad purgandũ quatinus quo
suadente peccauit eo uexante
ens similiter eici infuturo aso.
ignis ae terui: & sp̃s eiuis saluus
fier& indiẽ diu. Expurgate
inquit u&us fermentũ idr
illũ fornicatorẽ qui incestum
ꝑ petrauit: uxorẽ patris accr¬
pierido. Quẽ idcirco u&us
fermentũ appellat : quia in
conuersatione & peccato ueceris
hominis ade adhuc erat posicu
qui primus peccauit: Omiie
erũ peccatũ: adueterẽ hominẽ
ꝑtin&. Ponitur &iam fermen¬
tũ aliquando ꝓbona doctrma
aliquando ꝓmala: Probona
ponitur: ut ineugłio scđm nđ
matheum ait dĩis Simile est
regnũ cȩloꝵ fermento: quod
acceptũ mulier abscondit iti

Expanded text:
emendare, ab Ecclesia debet expelli.emendare, ab Ecclesia debet expelli.Expurgate vetus fermentum. Praecipit egregius praedicator Corinthiis fornicatorem, qui uxorem patris acceperat, a suo conventu expellere, quem ille jam traditum habebat diabolo ad purgandum, quatenus quo suadente peccavit, eo vexante ens similiter ejici in futuro a socignis aeterni, et spiritus ejus salvus fieret in die Domini: Expurgate, inquit, vetus fermentum, id est fornicatorem qui incestum perpetravit, uxorem patris accipiendo. Quem idcirco vetus fermentum appellat, quia in conversatione et peccato veteris hominis Adae adhuc erat positus qui primus peccavit. Omne enim peccatum ad veterem hominem pertinet. Ponitur etiam fermentum aliquando pro bona doctrina, aliquando pro mala. Pro bona ponitur, ut in Evangelio secundum Matthaeum, ait Dominus: Simile est regnum coelorum fermento, quod acceptum mulier
Abbreviated transcription (Latin):
Sedut filios meos karissimos
moneo. quid agere inexẽplũ
patris debeatis uł indico
uobis qualia ꝑferã ut & uos
similia nondubitetis sustinere
ꝓxp̃o. Nam sidecẽ milia
indoctrina fidei xp̃i. sed non
dicunt᷑ eo qđ pedib agant idt̃
educent suie ducant pueros.
idẽ sunt & pedissequi Puer
pͥ usgenerat᷑. post modũ uero
petła gogo cõmittitur ad nu¬
triendum: Qcũ multos possit
babere pedagogos: non tameri
cessũ eius acceperunt multos
pedagogos non solũ borios
sed cciam malos. pseudo indelicos¬
doctrinam: & peccatorẽ hominẽ.
Sicut modicũ fermentũ omuẽ
massam farine conspersamcor¬
rũpit. & ad suũsapiorẽ trahit.
ita mala doctrina uł ut iuis¬
homo peccator totã congrega¬
tionẽ & ecłam solã corrũpere
suo malo exẽplo & om̃s qͥposst̃
eũ corripere & non corripiua
utiq similes ei efficiuntur it ⁊¬
trina. seu malus & indisciplina¬
tus peccator qui non uult se

Expanded text:
sed ut filios meos charissimos sed ut filios meos charissimos moneo quid agere in exemplum Patris debeatis, vel indico vobis qualia perferam, ut et vos similia non dubitetis sustinere pro Christo. Nam si decem millia in doctrina fidei Christi, sed non dicuntur eo quod pedibus agant, id est ductent, sive ducant pueros, iidem sunt et pedisequi. Pater prius generat filium, postmodum vero paedagogo committit ad instruendum: et cum multos possit habere paedagogos, non tamen ncessum ejus, acceperunt multos paedagogos, non solum bonos, sed etiam malos, pseudo videlicdoctrinam, et peccatorem hominem. Sicut modicum fermentum omnem massam farinae conspersam corrumpit, et ad suum acorem trahit, ita mala doctrina vel unus peccator homo totam congregationem Ecclesiae solet corrumpere suo malo exemplo. Et omnes qui possent eum corripere et non corripiunt, utique similes ei efficiuntur in trina seu malus et indisciplinans peccator qui non vult se
Abbreviated transcription (Latin):
catus usq ad senectutẽ inbis
ꝑdurauit: Colaphis& iam cede.¬
genera tormentoꝵ designiat:
Et instabiles erant: qͥ a p̃ellaban.¬
tur deloco ulocũ & fugaban
arte aprima hora usq ad qͥn.
qm̃ nolebat acorinthus aliqͥd
acciꝑe. neq abaliis auditorib:
ut liberẽ pocuiss& eoꝵ uitia
recdarguere & corripet: Mlale.¬
dicimur. id ÷ blaspbemamur:
abinfidelib quasi magimale.¬
.fici atq sacrilegi: & benedicr¬
mus p̃dicando illis xp̃m blas.¬
phemam᷑ quasi seductores & ob.¬
sccramus subeudis ut libere
audiant doctrinã dñi quam
illi detestant᷑ uelut. blasphemiã
ꝑetimusq ut dent nobis locũ
reddende rationis. qr mani¬
feste ꝓbamur non esse tales:
quales blasphemamur:
ł acti sumus ꝑ ipsema. id ÷ des¬
pectissimi & uilissimihominum:
ꝑipsema ÷ ꝓprie limatura &
rasura eris aut aliciuus me.¬
tali uł purgamentũ pomi siue
quisquiliȩ domus. Non ut con¬
fundã uos haec scribo. id÷ non
ut uerecundari uos faciam:

Expanded text:
ectutem in his perduravit; Et colaphis caedgenera tormentorum designat; et instabiles sumus, qui pellebantur de loco in locum, effugabantarte a prima hora usque ad quinebat: quoniam nolebat a Corinthiis aliquid accipere, neque ab aliis auditoribus, ut libere posset eorum vitia redarguere et corripere. Maledicimur, id est blasphemamur ab infidelibus, quasi magi, malefici, atque sacrilegi, et benedicimus praedicando illis Christum. Blasphemamur quasi seductores, obsecramus, subaudis ut libere audiant doctrinam Domini, quam illi detestantur velut blasphemiam; petimusque ut dent nobis locum reddendae rationis, quo manifeste probemur non esse tales quales blasphemamur. Facti sumus omnium peripsema, id est despectissimi et vilissimi omnium. Peripsema est proprie limatura et rasura aeris, aut alicujus metalli, vel purgamentum pomi, sive quisquiliae domus. Non ut confundam vos, haec scribo, id est, non ut verecundari vos faciam,
Abbreviated transcription (Latin):
quidam corinthioꝵ credentiũ
sed non recte uiuentiũ habentes
acusationẽ & iuditiũ aduersus
aliquẽ frẽm fidelem: ibant ad
iudices paganios & indeles ut
illoꝵ iuditio dãpnaretur & di
iudicaretur ille contra quem
neribus: quatinus falso aut
ueraciter illũ diiudicar&:
Qui iudices iniqui appellantur.
uł quia alien erant adõ. uel
etiam quia leges diuinas ho-¬
mirub concessas frequenter
accipientes munera cũ adula.¬
tione aut sꝑnebant : aut falsa
inter pretatiorie auctoritatẽ
illarũ legũ idolis suis deputa¬
bant dicentes: dic & sic dicit
ille ds̃ m̃s inlege quã nobis
suis cultorib tradidit: Qua¬
ꝓpter qr corinthu hoc facaebant.

Expanded text:
Corinthiorum credentium, sed non recte viventium, habentes accusationem et judicium adversus aliquem fratrem fidelem, ibant ad judices paganos et infideles, ut illorum judicio damnaretur et judicaretur ille contra quem muneribus, quatenus falso aut veraciter illum dijudicarent. Qui judices iniqui appellantur: vel quia alieni erant a Deo, vel etiam quia leges divinas hominibus concessas, frequenter accipientes munera cum adulatione, aut spernebant aut falsa interpretatione auctoritatem illarum legum idolis suis deputabant dicentes: sic et sic dicit ille Deus meus in lege, quam nobis suis cultoribus tradidit. Quapropter, quia Corinthii hoc faciebant,
Abbreviated transcription (Latin):
debetis duob modis. Vel quia
ꝑ illũ qui ⁊ uerbũ dĩ patristũs
non essetis creatiestis: Uł cum
ꝑditi essetis ꝑillũ redẽpti estis
Xp̃s autẽ dĩ subaudis filius est.
& ab illo habet esse tam scđm
diuinitatẽ quã scđm human¬
tatẽ: qr ante omĩa scła ab illo
÷genitus & ab illo hab& origi¬
nẽ: & infine tẽpoꝵ scđm huma
existimet homo ut ministros
xp̃i: & dispensatores msterioꝵ
dĩ Corinthii post quã ꝑ p̃dica¬
tiont̃ apłi uenerunt ad fidem :
quidã illoꝵ seducti apseado¬
apłis minus sentiebant deillo
quã dignũ erat quasi ñ tantȩ
dignitatis & grãe. ẽẽt. eoquod
a dño ꝑ preseitiã carnis nora

Expanded text:
debetis duobus modis: vel quia per illum qui est Verbum Dei Patris, cum non essetis, creati estis: vel cum perditi essetis, per illum redempti estis. Christus autem Dei, subaudis Filius est, et ab illo habet esse, tam secundum Divinitatem, quam secundum humanitatem, qui ante omnia saecula ab illo est genitus, et ab illo habet originexistimet homo ut ministros Christi et dispensatores mysteriorum Dei. Corinthii, postquam per praedicationem Apostoli venerunt ad fidem, quidam illorum, seducti a pseudoapostolis, non sentiebant de illo quantum dignum erat, quasi non tantae dignitatis et gratiae esset, eo quod a Domino per praesentiam carnis
Abbreviated transcription (Latin):
etũ te discernuit: subaudis fr¬
delẽ abinfideli. doctũ ab i¬
docto: id ÷ quiste facit meli¬
orẽ illo. cui condonauit. qđ
tibi doniauit. uł quite fecit
meliorẽ odoratista quã sit.
nouatianus. donando. tibi.
uirtutes quas ille non hab&: de¬
dit tibi hoc donũ donatus an
dĩ: Utiq dĩ donissius & gratia
boefacit: danis ur u quod non¬
hab& alius.: Quid autẽ habes
donoꝵ diuinoꝵ qđ non accepis¬
ti sub audis adõ: iã saturati
estis subaudis duidus i ysterus
Iam diuites facti estis in omnu
uerbo & doctrina. & habundan.¬
tia bonoꝵ oꝑum: Sine nobis
fuerant apseudo apłis saturati
diuinus mꝟsterus : neq: diuites
neq: regnabant sine illis: hoc
regnaretis modo. ut &nios
uobiscũ regnaremus: Illi u ip̃¬
senti scło regnant cũ dõ: qͥtalia

Expanded text:
enim te discernit? subaudis fienim te discernit? subaudis fidelem esse ab infideli, doctum ab indocto, id est, quis te fecit meliorem illo cui non donavit quod tibi donavit? Vel quis fecit te meliorem, o Donatista, quam sit Novatianus, donando tibi virtutes quas ille non habet? Dedit tibi hoc donum Donatus, an Deus? Utique Deus donis suis et gratia hoc facit, dans uni quod habet alter. Quid autem habes donoti? subaudis a Deo. Jam saturali estis, subaudis divinis mysteriis, jam divites facti estis in omni verbo, et doctrina, et abundantia bonorum operum; sine nobis qui seducti fuerant a pseudoapostolis, saturati divinis mysteriis, neque divites, neque regnabant sine illis. Hoc etis modo ut et nos vobiscum regnemus; illi in praesenti saeculo regnant cum Deo, qui talia
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã. mittite eom intene.¬
bras exteriores. & ite male¬
dicti inignem aternũ: Aqua
maledic᷑tione qͥ fueruat
alien & exclusi: felices regna¬¬
bunt cũ dõ Baec autẽ fratres.
& apollo ꝓpter uos: uidelic&
neuos adinuudiã & detractio¬
nẽ ꝓuocarẽ : ut in nob discatis
subaudis humilitatẽ. nesupra
quã scriptũ ÷ unus aduersus
alterũ infletur ꝓalio. Con¬
catenatio⁊ huius mo di Ut
in nobis discatis humilitatẽ
ne inflecur idt̃ nesuꝑbiat
unius aduersus alterũ ꝓ alio
supra quã scriptũ ÷ id̃ sicut
iam supra dictũ ÷: qđ non debe¬
tis agere. udelic& ne unuis
donatista infletur ꝓalio. id ÷
ꝓdonato a quo baptrzatus est.
aduersus alterũ nouatianũ
dicens se a sanctiorẽ homine
& meliore baptismate esse
baptizatũ: & iterũ nouatiatꝰ
contra donatistã. ꝓalio nouato.
uidelic& aquo ÷ baptizatus.
diceris Sanctius ÷ baptisma
nouati. quo baptismate sum
baptizatus quã tuũ: quia
melior ÷ nouatus donato: Quis

Expanded text:
m in tenebras exteriores, et, Ite, maledicti, in ignem aeternum . A qua maledictione qui fuerint alieni et exclusi, felices regnabunt cum Deo. Haec autem, fratres, et Apollo propter vos, videlicet ne vos ad invidiam et detractionem provocarem, ut in nobis discatis, subaudis humilitatem, ne, supra quam scriptum est, unus adversus alterum infletur pro alio. Concatenatio est hujusmodi, ut a nobis discatis humilitatem, ne infletur, id est ne superbia unus adversus alterum pro alio supra quam scriptum est, id est sicut jam supra scriptum est, quod non debeatis agere, videlicet ne unus Donatista infletur pro alio, id est pro Donato, a quo baptizatus est, adversus alterum, id est Novatianum, dicens se a sanctiore homine et meliori baptismate esse baptizatum; et iterum Novatianus contra Donatistam pro alio: pro Novato videlicet, a quo est baptizatus, dicens sanctius esse baptismum Novati cujus bapbaptizatus quam tu, quia melior est Novatus Donato. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a ÷ : in hoc qr̾ in ur̃a potestate¬
ẽ: utrũ ꝓdĩ nomine illã uelitis
ponere: Siue mors sub audis ur̃a
est: ut siuultis ꝓ dõ moriaminu
tẽporaliter. ut uiuatis ȩcernalit̃.
Siue presentia subaudis bona
& comoda ur̃a sunt: ut paupe¬
ribus ea distribuatis. aquibus
recipi mereamim: & decetero
uiuatis & uestiamin Siue fu.¬
tura gaudia ur̃a sunt : ut be.¬
ne conuersantes in boc scło ad
ea possidenda quandoq ꝑue.¬
niatis: Omĩa enĩ quȩ dixi &quȩ
facta sunt ur̃a sunt: id÷ adur̃am¬

Expanded text:
ra est, in hoc quia in vestra est potestate, utrum pro Dei nomine illam velitis ponere; sive mors, subaudis vestra est, ut si vultis pro Deo moriamini temporaliter, et vivatis aeternaliter; sive praesentia, subaudis bona et commoda vestra sunt, ut pauperibus ea distribuatis, a quibus recipi mereamini, et de caetero vivatis et vestiamini; sive futura gaudia vestra sunt, ut bene conversantes in hoc saeculo, ad ea possidenda quandoque perveniatis. Omnia enim quae dixi et quae facta sunt, vestra sunt, id est, a
Abbreviated transcription (Latin):
terium uilescer&. & non recte
asimpliciorib impleretur: cres¬
cente numero fidelium ꝑ ut it¬
uersas ciuitates & uillas: decre
si necessitas fuerit diacoru
N on insapientia uerbi. subaudis
misit me xp̃s euangelizare. ut
& pbil osophi p̃dicabant in sapi¬
entia uerbi: hoc ⁊ culto &poli¬
to sermone. ut placererit
suis auditoribus & ipsi appa¬
rerent docti. Uł etiam inasapi¬
entia uerbi predicabant: ql
ea quȩ munidus id÷ amatores
huius munidi & philosophi hu

Expanded text:
terium vilesceret, aut non recte terium vilesceret, aut non recte a simplicioribus impleretur, crescente numero fidelium per universas civitates et villas, decretsi necessitas fuerit, diacones. Non in sapientia verbi, subaudis misit me Christus evangelizare, ut et philosophi praedicabant in sapientia verbi, hoc est culto et polito sermone, ut placerent suis auditoribus, et ipsi apparerent docti: vel etiam in sapientia verbi praedicabant, quia ea quae mundus, id est amatores hujus mundi et philosop
Abbreviated transcription (Latin):
Gr̃as ago dõ meo. qđ neminẽ ur̃m
baptizaui nisi crispũ agaium:
qͥ fuer̃ primitiae achiae. Bap¬
titabat quidẽ paulus tanquã
minister. non tanquã ipsa po¬
testas: & id circo ipse gratula¬
batur qđ plurimos illoꝵ Non
baptizauerat. ut quia error
sub hacre ceperat oriri
si ipse plurimos baptitasset:
Utrũ uero ipsa baptriata fuerit.
anin infidelitate ꝑmanserit:
igaoratur: Nonerũ misit me
xp̃s baptizare: sed euangelizare:
Sed non omĩs quibaptizat: idoneus
est euangelizare: In ep̃o omniũ
ordinũ dignutas ÷ : capud est
pontifex erat: om̃is gradus
ecclesiasticos inse habebat:
i deoq & baptizare & euangłizare
poterat: Sed maxime p̃dicationi
INsistebat sicut alii apłi: disci.¬
puli uero eius baptizabant: Sic
legimus qđ petro uemiente ad
precepit eos petrus a suis discipłis
baptizari : In primordio erũ
fidei om̃s fideles baptizabanit.
& non solum uiri: sed etiã muli.¬
eres siquando Necessitas inamr¬
nebat: Sed ne tantũ mirus.¬

Expanded text:
 meo, quod neminem vestrum baptizavi, nisi Crispum et Caium, qui fuerunt primitiae Achaiae. Baptizavit quidem Paulus tanquam minister, non tanquam ipsa potestas; et idcirco ipse gratulabatur quod plurimos illorum non baptizaverat ut, quia error sub hac re coeperat oriri, si ipse plurimos baptizasset, Utrum vero ipsam baptizaverit an in infidelitate permanserit ignoratur. Non enim misit me Christus baptizare, sed evangelizare. sed non omnis qui baptizat idoneus est et evangelizare. In episcopo omnium ordinum dignitas est. Caput est pontifex erat, omnes gradus ecclesiasticos habebat. Ideoque et baptizare et evangelizare poterat, sed maxime praedicationi insistebat, sicut alii apostoli. Discipuli vero ejus baptizabant, sicut legimus , quod Petro veniente ad mum ejus, praecepit eos Petrus a suis discipulis baptizari. In primordio etenim fidei omnes baptizabant, et non solum viri, sed etiam feminae, si quando necessitas imminebat. Sed ne tantum minis
Abbreviated transcription (Latin):
de xp̃o: qđ sapientib huius scłi
stultũ uidetur: Aliter: Siquis
uidetur sapiens esse in hoc scło.
& sub inferendũ stultus fiat: ut
sit sapietis apud dm̃ qͥ potuit
agere qđ humana sapientiam
denegabat: Sapientia huius mun.
iuge filiũ geninsse. sicut scrip¬
.daces ostendã sapientes philoso.¬
phos iudelic& mastutia eorum:
cũ filiũ meũ exuirgine nascifero.:
iNihominib ut illius nomine
seuelit appellari a quo bapti¬
⁊atus sicut donatistȩ ad onato.¬
& apollonaristȩ & manichei: Omĩa
enĩ ur̃a sunt Siuos dĩ estis: omĩa
paulus. subaudis minister ur̃.
siue caephas: minister ÷ &diis :
Siue mundus. subaudis ur ÷: qr

Expanded text:
de Christo, quod sapientibus hujus saeculi de Christo, quod sapientibus hujus saeculi stultum videtur. Aliter: si quis videtur sapiens esse in hoc saeculo, et subinferendum stultus fiat, ut sit sapiens apud Deum, qui potuit agere quod humana sapientia denegabat. Sapientia enim hujus juge Filium genuisse. Scripdaces ostendam, sapientes, philosophos videlicet, in astutia eorum, cum Filium meum ex virgine nasci feceroin hominibus, ut illius nomine se velit appellari a quo baptizatus est, sicut Donatistae a Donato, Apollinaristae et Manichaei. Omnia enim vestra sunt, si vos Dei estis, omnia Paulus, subaudis minister vester est, sive Cephas, minister vester estsive mundus, subaudis vester
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑd&s: Qui uero plumbum
coaceruant sibi: plerumq iri
irahoc scło incipunt cruciari
& exparte pati. quȩ infuturũ
plenius passurisunit.
escitis qm̃ tẽplum dĩ estis.
.do. uł alios praua doctrina
sicut psendo apłi uł que libet
prauo suo exemplo: disꝑda illũ
as̃ denumero fidelium suoꝵ &
coetu electoꝵ. sicut latro. uel
homicida siue quilib& reus :¬
abonis sententia iudicis diuidit᷑.
&̃ manib: tortoꝵ incarcerem
illud uiolare Fideles alloquit᷑.
inquib: ds̃ ꝑfidem & dilectio¬
nem habitat.
emo uos seducat: id ÷ nemo
Afalioꝵ hominũ blandien¬
.do decipiat uos: Siquis uidet᷑
inter uos sapiens esse in hoc scło
id÷ apud scłares homines:
stultus fiat. id÷ stultã depu¬
tans tẽporalẽ saprentiã deponat
illam ut sit sapiais apud dm̃
infuturũ: hoc duplicit̃ potest
intelligi & distingui: hoc mo¬
do: Sĩquis uult uerã sapientiã
habere: hic distinguae in hoc
scło. stultus fiat. Id ÷ hoc credat

Expanded text:
non perdent. Qui vero plumbum non perdent. Qui vero plumbum coacervant sibi, plerumque in hoc saeculo incipiunt cruciari et ex parte pati quae in futurum plenius passuri sunt. Nescitis quia templum Dei estis? do, vel alios prava doctrina, sicut pseudoapostoli, vel quemlibet pravo suo exemplo, disperdet illum Deus de numero fidelium suorum et coetu electorum, sicut latro vel homicida, sive quilibet reus a bonis sententia judicis dividitur, et malus tortorum in carcerem illud violare. Fideles alloquitur, in quibus Deus per fidem et dilectionem habitat. Nemo vos seducat, id est, nemo falsorum hominum blandiendo decipiat vos. Si quis videtur inter vos sapiens esse in hoc saeculo, id est apud saeculares homines, stultus fiat, stultam deputans temporalem sapientiam, deponat illam, ut sit sapiens apud Deum in futurum. Hoc dupliciter potest intelligi et distingui hoc modo: si quis vult veram sapientiam habere, hic, distingue in hoc saeculo, stultus fiat, id est hoc credat
Abbreviated transcription (Latin):
modo loquitur: qui ȩdificam
suꝑ fidei firmamentũ: id ÷bona
oꝑa quȩ designantur ꝑ aurum
& lapides siue argentũ quae
manebunt qr ñ consumentur
abigne. sed potius ꝓbabuntur
sicut ꝓbatur aurũ. Sicuius
opus arserit in igne. id ÷ illius¬
qui leuia peccata habuerit. qui
uelut stipula consumentur
decrimentũ pacietar id ÷ poenas
sustinebit dũ coeꝑint illa pro.¬
bari & consumi licet ipse nori¬
pereat: sicut sequentia mani¬
.festant. ipse autẽ saluus erit
sic tamenquasi ꝑ ignẽ subaua
transiens & abigne purgatus
expiatus: Nam & in hac electi
aduersitatibus & infirmitatib
ꝓbantur in modũ auri &argenti¬
ueluti abigne: sicut trespueri
& sc̃i martires. nec non &iam
& beatus iob Quiuero lenia
peccata ad trahunt: purgant᷑
abillis qr tribulatior ub: ce¬
dunt᷑ in hoc scło uł post morte
inigne purgatorio ł alia afflic¬
.tione orationibusq bonorum
hominũ expiantur: Tameti
qđ sine illicito amore non
babuit: utiq sine urente dolore

Expanded text:
qui aedificant super fidei fundamentum bona opera, quae designantur per aurum et lapides, sive argentum, quae manebunt, quia non consumentur ab igne, sed potius probabuntur sicut probatur aurum. Si cujus opus arserit in igne qui levia peccata habuerit, quae velut stipula consumentur, detrimentum patietur, id est poenas sustinebit dum coeperint illas probari et consumi, licet ipse perierit, sicut sequentia manifestant, Ipse autem salvus erit; sic tamen quasi per ignem, subaudis transiens, et ab igne purgatus et expiatus. Nam et in hac vita electi adversitatibus et infirmitatibus probabuntur in modum auri et argenti ab igne, sicut tres pueri et sancti martyres, necnon etiam et beatus Job. Qui vero levia peccata attrahunt, purgantur ab illis qui a tribulationibus incenduntur in hoc saeculo, vel post mortem in igne purgatorio, vel alia afflictione, orationibusque hominum expiantur. Tamen quod sine illicito amore non habuerunt, utique sine urente dolore
Abbreviated transcription (Latin):
indiluuio quȩ om̃s monites
transcendit: & ut philosophi
definuunt usq ad circulum
lunce : tantũ spatiũ occupa¬
bit ignus indie iuditu. in quo
ꝓbabunt᷑ electi sicut aurũ
& quor undã leuia peccata con¬
sumentur : impis ibi remanen¬
tibus: Dicit enĩ beatus effrem
q tantus terror inuadet om̃s
iNidie illa & bonos & malosdũ
uiderint infernũ ardentem
& gła uenientẽ adiuditium:
ut nisi iam immortales essenit
effecti. interim morerentur.
Quo timore &ĩam leuia percata
scoꝵ purgabunt᷑: sicut dicit᷑
Uidentes angłi: purgabuntur :
Angłi hic appellantur electi
Et uruus cuiusq opis quale
sit utrũ bonũ an malũ ignis
illo ꝓbabit: Siciuus opũs
manserit qđ suꝑ fidei fundam̃.¬
tũ aedificat: mercedẽ ęterns

Expanded text:
 quae omnes montes transcendit, et ut philosophi definiunt usque ad circulum lunae pervenit, tantum spatium occupabit ignis in die judicii. In quo probabuntur electi sicut aurum, et quorumdam levia peccata consumentur, impiis ibi remanentibus. Dicit enim beatus Ephraem quia tantus terror invadet omnes in die illa et bonos et malos, dum viderint infernum ardentem, et gloria venientem ad judicium, ut si immortales jam non essent effecti, iterum morerentur. Quo timore etiam levia peccata sanctorum purgabuntur, sicut dicitur: Videntes autem angeli purgabuntur. Angeli hic appellantur electi. Et uniuscujusque opus quale sit, utrum bonum an malum, ignis ille probabit. Si cujus opus manserit quod super fidei fundamentum aedificavit, me
Abbreviated transcription (Latin):
appellat feruorẽ dilectionis
dĩ & proximi: & cognitionem
sc̃ȩ trinitatis quȩ ferua ini
cordib fideliũ. & continetur
indoctrina euangelica: Auli¬
er ista quȩ accepit fermentũ
tionẽ dĩ & pximi: cognitionẽq
sc̃ȩ trinitatis & predicauit¬

Expanded text:
em dilectionis Dei et proximi, et cognitionem sanctae Trinitatis, quae fervet in cordibus fidelium, et continetur in doctrina evangelica. Mulier ista quae accepit fermentum, tionem Dei et proximi cognitionemque sanctae Trinitatis praedica
Abbreviated transcription (Latin):
fundamentũ infirmũ & non
solidũ habuerit non potest con¬
sistere ut non corruat inpulsa
auentis & imbrib: ita oꝑa ñ
possunt. eẽ. bona neq dõ ac-¬
cepta sinie fide ꝑfecta quia
sinie fide impossibile ÷ placere¬
dõ Et sicut domus firmum
funidamentũ habenis imm̾ota
ꝑman&: ita quicũq uerã sin.¬
cerissimãq fidẽ habuerit ita iñ
aduersa asspera huius scłi frr.¬
.mit̃ ꝑmanebit. qr iustus ex
fide uiuit. Sed sicut fundam̃¬
.tũ sine structura parietum
Nihil utilitatis hab&: ita qui¬
.cũq fidẽ sine oꝑib habere
uidetur non ideo ꝑfectus ha¬
.bebitur. quia fides sine oꝑib
mortua est. Qua ꝓpter ex or¬
nanda t̃ borns oꝑib : ut quod
credimus corde. confitemur
ore: boria oꝑa sectando stu¬
deamus decorare Fundam̃¬
.tũ ergo aliud nemo philoso¬
nemo hereticoꝵ potest pone¬
.re. p̃ter id qđ positũ ÷ qđ ÷¬

Expanded text:
fundamentum infirmum et non fundamentum infirmum et non solidum habuerit, non potest subsistere, ut non corruat impulsa a ventis et imbribus: ita opera non possunt esse bona neque Deo accepta sine fide perfecta, quia sine fide impossibile est Deo placere; et sicut domus firmum fundamentum habens immota permanet, ita quicunque veram sincerissimamque fidem habuerit, inter adversa et prospera hujus saeculi firmiter permanebit, quia justus ex fide vivit . Sed sicut fundamentum sine structura parietum nihil utilitatis habet, ita quicunque fidem sine operibus habere videtur, non ideo perfectus habebitur, quia fides sine operibus mortua est . Quapropter exornanda est bonis operibus, ut quod corde credimus, confiteamur ore, et bona opera sectando studeamus decorare. Fundamentum ergo aliud nemo philosonemo haereticorum potest ponere praeter id quod positum est,
Abbreviated transcription (Latin):
architectus ÷ : qͥ eius a quo
.ritatẽ imitatur: sicut fecit
paulus xp̃i doctrina imitan¬
.do. non alia predicans quam
quȩ abipso ꝑcipiebat. & in m̃te
uidebat Uł sapiens architectꝰ
.ẽ : qui suꝑ aliud fundamentũ
non ponit suũ nesit infirmũ.
sed suꝑ uiuã terrã. Similiter
paulus ut sapiens architectus
fundamentũ posuit: quia
coruithis ipse primꝰ prȩdica¬
uit: Nullus etũ ante ipsum
fundamentũ fidei inillis loca¬
uerat: Alius autẽ aut bon ius
aut malus a edificator uel
operator iuideat & consider&
firmitatẽ fidei siue fundam̃¬
ti ꝓcedant parietes. id ÷̃ bonia
oꝑa: F undamentũ aliud nemo
potest ponere: prȩt̃ id quod
mentũ appellat in hoc loco
cdamento cõparatur: sicut
indomo primũ fundamentum
ponit᷑. ac deinde parieteserigunt᷑
ita primũ fides collocanderẽ.
in cordib auditoꝵ ac deinde
bona oꝑa debent surgendo
apparere: Et sicut domussine
fundamento si fuerit. uel si

Expanded text:
architectus est, qui ejus a quo architectus est, qui ejus a quo ritatem imitatur, sicut fecit Paulus Christi doctrinam imitando, non alia praedicans quam quae ab ipso percipiebat, et in mente videbat; vel, sapiens architectus est qui super arenam fundamentum non ponit suum, ne sit infirmum, ne super vacuam terram: similiter Paulus, ut sapiens architectus, fundamentum posuit, quia Corinthiis ipse primum praedicavit. Nullus enim ante ipsum fundamentum fidei in illis locaverat: alius autem, bonus aut malus aedificator vel operator, videat, et consideret firmitatem fidei sive fundamenti procedant parietes, id est bona opera. Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter id quod mentum appellat in hoc loco ndamento comparatur; quia sicut in domo primum fundamentum ponitur, ac deinde parietes eriguntur, ita primum fides collocanda est in cordibus auditorum, ac deinde bona opera debent surgendo apparere: et sicut domus sine fundamento si fuerit, vel si
Abbreviated transcription (Latin):
Id÷ qͥ predicat maior ÷: & qui
baptizat minior ÷ : Similit̃
intelligit᷑ deomrub homi¬
Nb : qr unius quisq scđm quan-¬
titatẽ laboris. accipiet quan¬
titatẽ muneris Dei enũ sumus
ad iutores Ingreco melius
habet᷑: Dei oꝑis participes sumꝰ:
Dĩ oꝑatur fidẽ inp̃dicatiorie:
& soluit peccata inbaptisma¬
te huius oꝑis participes & ad¬
utores sunt qͥ p̃dicant: & bap¬
tizandoꝵ corpora mergunit:
Dĩ agri cultura estis. Ager est
hic mundus. id÷ habitatores:
quoꝵ corda excolit dĩ ꝑp̃dica¬
tores suos Nã sicut ager uo¬
mere & ligone excolitur acul¬
tore: ita & uomere p̃dicati¬
orus excolunt᷑ corda auditoꝵ
ut sement̃e fidei & predicatio¬
tus recipiant. & fructũ bonoꝵ
opum redlant: dĩ ȩdificatio
estis: quia uos ipse adificat in
sua fide ꝑ nr̃am p̃dicationem
uł adificat: ut ipsum in corde
architectus fundamentũ posui
Architectus dicit᷑: princeps in
structura domus: Sapienis

Expanded text:
i praedicat majorem, et qui baptizat minorem. Similiter intelligitur de omnibus hominibus, quia unusquisque secundum qualitatem laboris accipiet quantitatem muneris. Dei enim sumus adjutores. In Graeco melius habetur: Dei operis participes sumus. Deus operatur fidem in praedicatione, et solvit peccata in baptismate, cujus operis participes et adjutores sunt qui praedicant, et baptizandorum corpora mergunt. Dei agricultura estis. Ager est hic mundus, id est ejus habitatores, quorum corda excolit per praedicatores suos. Nam sicut ager vomere et ligone excolitur a cultore, ita vomere praedicationis excoluntur corda auditorum, ut sementum fidei et praedicationis recipiant, et fructum bonorum operum reddant. Dei aedificatio estis, quia ipse vos in sua fide per nostram praedicationem aedificat, ut ipsum in corde architectus fundamentum posui. Architectus dicitur princeps in structura domus; sapiens