comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum petitõe ent suandum.
nisi lex mumcipulił ppetua
ꝑsona ꝯsuctudo ꝓhibeat.¬
¶ Si decurioẽs decremiñt actio¬
nem ꝑ eum mouendam quẽ
duum ui eligeñt is uidetur
ut quecumq incidiss ꝯtrou̾¬
si.a. eius petẽde m negotiumr
titius haberet: ip̃o iure de̾cre¬
tum nullius mom̃ti eẽt ꝗ a
nõ possit uideride eare que
ad huc incontrou̾s̃a nosit.
decreto datam ꝑsecutoem. ẜ
hodic hec oiña ꝑsindicos so¬
lent scdin locoꝵ ꝯsuerudinẽ
explicati qd̾ si actor dtus
ẽdum. ui ciꝑmisauideatur
cui⁊ ꝑmissa durat. ¶Actor
umiisitatis si agat compel¬
litur ⁊̃ defendere. po aũt com¬
pellitur cauẽ derato. ẜ inter¬
dum sidecreto dubitatur:
puto intponendam ⁊ dera¬
to cautoem actor itaq ꝓcu¬

Expanded text:
rum petitione erit seruandum, nisi lex municipii uel perpetua consuetudo prohibeat.Si decuriones decreuerunt actionem per eum mouendam quem duumuiri elegerint, is uidetur ut quaecumque incidisset controuersia, eius petendae negotium Titius haberet, ipso iure id decretum nullius momenti esse, quia non possit uideri de ea re, quae adhuc in controuersia non sit, decreto datam persecutionem. sed hodie haec omnia per syndicos solent secundum locorum consuetudinem explicari.Quid si actor datusendum, ut ei permissa videatur, cui et permissa durat. Actor universitatis si agat, compellitur etiam defendere, non autem compellitur cavere de rato. sed interdum si de decreto dubitetur, puto interponendam et de rato caut
Abbreviated transcription (Latin):
haben ꝯceditur.
nam ⁊ legib ⁊ senatu ꝯ sults
et principalib ꝯstituͣtoib ei
res cohercetur. pancis ad¬
modum incausis ꝯcessa st̃
huis moi corꝑaut ecce ueti¬
galium publicoꝵ socius ꝑ¬
missum est corpus habere.
uł auri fodinarum. uł argẽ¬
ti fodinaꝵ ⁊ salinaꝵ. Item
colegia rome certa sunt. qyo¬
rum corpus. seatus ꝯsultis

Expanded text:
ceditur: nam et legibus et senatus consultis et principalibus constitutionibus ea res coercetur. paucis admodum in causis concessa sunt huiusmodi corpora: ut ecce uectigalium publicorum sociis permissum est corpus habere uel aurifodinarum uel argentifodinarum et salinarum. item collegia Romae certa sunt, quorum corpus senatus consultis
Abbreviated transcription (Latin):
exhibet dote plegata. s ⁊ do¬
natioĩb u̾bis fidicominis¬
peccĩa sibi donata. aũ mo¬
bilem. aũ soli rem ꝯꝑauit.
soluendo soluẽdo nõ est: res
extant. Quero si mulier rero¬
or effectus. cum peccĩa muli¬
eris res ꝯꝑata extet. R. locuple
tiorem ẽẽ exdonatiõe negari
nõ põt. Non em̃ querimus
ꝗddeclucto ent alieno lib̾mha¬
beat. s qd exre mulieris posi¬
deat. Solumeni seꝑatur h
ab eo cuires dõata ẽ. qd si res
mulieris ꝑmanẽt.⁊ uẽdica¬
re directo põt̾. ⁊ eĩt det̾ior cã
uin si ei pecc̃ia quatenus res
ualet. nõ ulrͣ id tñ qd dõatu
pure uxori doare uellem. nõ
illo conualescẽte. ꝯuitiõe te¬
neor.Mortuo aũt nichilo
minus paupiorsum. nõeĩ
habeo qd̾ hĩturus eẽm.

Expanded text:
exhiberet, dote praelegata, sed et doexhiberet, dote praelegata, sed et donationibus uerbis fideicommispecunia sibi donata aut mobilem aut soli rem comparauit: soluendo non est et res extant: quaero, si mulier reuoor effectus, cum pecunia mulieris res comparata exstet. retiorem esse ex donatione negari non potest: non enim quaerimus, quid deducto aere alieno liberum habeat, sed quid ex re mulieris possideat. solo enim separatur hic ab eo, cui res donata est, quod ibi res mulieris permanet et uindicare directo potest: et erit deterior causa uiri, si ei pecunia quatenus res ualet, non ultra id tamen quod donatum pure uxori donare uellem, non illo conualescente condictione teneor, mortuo autem nihilo minus pauperior sum: non enim habeo quod habiturus essem.
Abbreviated transcription (Latin):
situm int̃ eas ꝑsonas mino¬
ris donatioĩs causa existima
põĩtum aũt ⁊ cit̃ exstimatio¬
nem quoqr dari põt. ¶el xor
uiro fructum fundi ab hirde
suo daricurauit. qd̾ si datus
nõ fuiss. certam pecc̃iam mõ¬
tis causa ꝓmitti curauit. Be¬
functo uiro uiua muliere sti¬
pulatõ soluitur. ut traditõ q̃
mandãte uxore mortis cau¬
sa feã est. Nam quo casum.¬
ter exteros ꝯlito nascitur int̾
maritos niehil agitur.
Hoitis sue causa gnͣo
ul mrin socerum frustra cõ
uenit. quia mortuo soccrot
nuptie nõ solũntur. nec int̾¬
est. anꝑat̾ filium ul filiam
exhrdaueit. diuortu spẽs ca¬
ores sifiant dãpni ꝯpẽsatio ñ
admittitur casdem res nõ pos¬
sit mulier sibi quasi donataᷤᷤ
defende ex illis u̾bis qb do¬
natioẽs ei auiro legate sunt.
cum eiusmoi spẽs neq donaĩ
neq aufem udeãtur.
dotis in stipla̾tum dedux̾at.
cas q nõ petierat. cumꝑ oe
tp̃s mamimon sũptib suis
uxorẽ ⁊ eius familiam uir i¬

Expanded text:
situm inter eas personas minoris donationis causa aestimatpositum autem et citra aestimationem quoque dari potest. Uxor uiro fructum fundi ab herede suo dari, quod si datus non fuisset, certam pecuniam mortis causa promitti curauit: defuncto uiro uiua muliere stipulatio soluitur, ut traditio, quae mandante uxore mortis causa facta est: nam quo casu inter exteros condictio nascitur, inter maritos nihil agitur.Mortis suae causa genero uel nurui socerum frustra donare conuenit, quia mortuo socero nuptiae non soluuntur: nec interest, an pater filium uel filiam exheredauerit. diuortii specores si fiant, damni compensatio non admittitur. easdem res non potest mulier sibi quasi donatas defendere ex illis uerbis, quibus donationes ei a uiro legatae sunt, cum eiusmodi species neque donari neque auferri uidentur.dotis in stipulatum deduxerat easque non petierat: cum per omne tempus matrimonii sumptibus suis uxorem et eius familiam uir
Abbreviated transcription (Latin):
ne donauit. ut qd̃ donauit
indotem accipiat. defũetoco.
donatio conualescit.
textu matrimoii nõ ꝓhibent᷑.
Di uortii causa donatioes int
uirum ⁊ uxorẽ cesse sũt. Se¬

Expanded text:
ne donauit, ut quod donauit in dotem accipiat, defunct‹o› eo donatio conualescit. texto matrimonii non prohibentur. Diuortii causa donationes inter uirum et uxorem concessae sunt: s
Abbreviated transcription (Latin):
N. Que iam nupte marit̾
donaiit. uiri manet. ⁊ põt ea
uendicare. nec ꝗcqu̾a refert
qd amplalegata ab uxore r
mulier que ad cõem filium ⁊¬
uolebat quim potestate patͥs
erat. post mortẽ patris fund
ꝑuenire. eũ patritradidit. uti
post mortẽ restituatur filio.
queto. an donatõ tibi uidcat.
ut nich agatur. an ualeat q¬
dem. s mulieris potestas da¬
tur. siuoliñt eam repete.ꝑr.¬
si color. ul titulus ut sic dixe¬
rim donatiõi quesitus ẽ mẽ
ualebit traditõ. Id ẽ si hoc exi¬
git uxor ut aliꝗd exeare inte¬
rim ꝯmoda sentiret maritus.
Alioꝗn si soloeius ministio
usa est. ⁊ id egit ut uł reuoca¬
re sibilicẽt. uł ut res cũ om̃i
emolum̃to ꝑ patr̃e postã ad
filium tñsiret. cur nõ ide ꝑĩn
sit ratumat si cũ extraneo ta

Expanded text:
. Quae iam nuptae maritus donauit, uiri manent et potest ea uindicare: nec quicquam refert, quod ampla legata ab uxore eiMulier, quae ad communem filium uolebat, qui in potestate patris erat, post mortem patris fundum peruenire, eum patri tradidit, uti post mortem restituatur filio. quaero, an donatio tibi uideatur, ut nihil agatur, an ualeat quidem, sed mulieri potestas datur, si noluerit, eum repetersi color uel titulus, ut sic dixerim, donationi quaesitus est, nihil ualebit traditio, idem si hoc exigit uxor, ut aliquid ex ea re interim commodi sentiret maritus: alioquin si solo eius ministerio usa est et id egit, ut uel reuocare sibi liceret uel ut res cum omni emolumento per patrem postea ad filium transiret, cur non idem perinde sit ratum ac si cum extraneo ta
Abbreviated transcription (Latin):
pulatioe̾m. ẜ si ꝓmissor muli¬
crugnorãs soluiss. siꝗdem pe¬
cuma extat. uẽdicare eam de¬
bitor põt. S si actioẽs suas ⁊¬
manto prare ꝑatus ẽ. dolima¬
liexceptioẽ se tuebitur. Ideoq
er locupletior fc̃a est. mantu eã
pͥetet. Intlłigitur enĩex re ma¬
tum collatum ẽ. catenus ra¬
tum ẽ. quatenus dignitati
supplende opus ẽ.9¬

Expanded text:
pulationem. sed si promissor mulieri ignorans soluisset, si quidem pecunia exstat, uindicare eam debitor potest: sed si actiones suas marito praestare paratus est, doli mali exceptione se tuebitur ideoque er locupletior facta est, maritus eam petet: intellegitur enim ex re matum collatum est, eatenus ratum est, quatenus dignitati supplendae opus e
Abbreviated transcription (Latin):
etuus ꝯmunis i¬
uiri ⁊ fratris eius. puerum
donauit uxori frĩs. ꝓ qua ꝑ¬
te is ẜuus qui donass ruri es¬
set. ꝓca ꝑte munus nõ eẽt x¬
factum mulieris. R. idẽ ui¬
xoridonass. nam ex t̃cia ꝑte
mulieris res facta nõ est. ex
scissent fr̃s. aũ postea quã do¬
nata eeñt. ratum hũissent. ñ
debe̾ mulierem̃ releit.
donare uellet. ꝑmisit ei ut a
debitore suo stipuletur. illa
cũ id feciss prusq̃ peccĩam t¬
auferret diuortium fecit. q̃¬
ro utsuuire cam sũmam pe¬
tere debeat. an ca ꝓmissiore

Expanded text:
eruus communis uiri et fratris eius puerum donauit uxori fratris: pro qua parte is seruus qui donasset uiri esset, pro ea parte munus non esse factum mulieris rexori donasset: nam ex tertia parte mulieris res facta non est, ex scissent fratres aut posteaquam donata esset ratum habuissent, non debere mulierem reddere. donare uellet, permisit ei, ut a debitore suo stipuletur: illa cum id fecisset, priusquam pecuniam aufer‹r›et, diuortium fecit: quaero, utrum uir eam summam petere debeat an ea promissione
Abbreviated transcription (Latin):
data cibaria repetino possũt.
s nec tp̃r matrimon. si ea ma¬
cipia uxoris in cõi usu fuer̾.
Filius reb matris int̾uemẽ
solitus.pecc̃ia matris ꝯsenti
potestate. quesitum ẽ. ama
obligatum filium in ea pec¬
cunia uoluit eẽ. int̃ annum¬
postiiua filius decessit. de pe¬
culio cũ patre in cuius pote¬
state fuisse ꝓponatur. actio¬
nem habe. Nidonauit. repeti

Expanded text:
data cibaria repeti non possunt, sed nec tempore matrimonii, si ea mancipia uxoris in communi usu fuerint. Filius rebus matris interuenire solitus pecunia matris consentpotestate. quaesitum est, an obligatum filium in ea pecunia voluit esse, intra annum, quam filius decessit, de peculio cum patre, in cuius potestate fuisse proponatur, actionem habere: si donavit, repeti
Abbreviated transcription (Latin):
ri uxor ei donar possit.
ta est alia donatioĩs causaẽ
dicimus honoris causa. ut
ecce si uxor inro laticlauii ⁊¬
petẽli gr̃a donet. uł ut eque
tiuxori. ac ne uiro sciente i¬
eam suam ẽẽ donauuĩt. mu¬
lier recte eam usucapiet id̃
uerit. łsi uir rem scierit su
am eẽ. priusq̃ usucapitur.
uendicareq eam pot̾it. nec
uoluet. ⁊ hoc ⁊ mulier nore¬
rit. int̾rumpetur possessio. ꝗ

Expanded text:
ri uxor ei donare possit.ta est alia causa donationis, quam dicimus honoris causa: ut ecce si uxor uiro lati clauii petenti gratia donet uel ut equesti uxori, ac ne uiro quidem sciente eam suam esse, donauerit, mulier recte eam usucapiet. ideuerit. sed si uir rescierit suam rem esse, priusquam usucapiatur, uindicareque eam poterit nec uolet et hoc et mulier nouerit, interrumpetu
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃ib ieb ita denũs
nõ sit possessor qui agcit
nam ⁊ pofsesson c̃ pe̾ut¬
sident nicħ fructuũ noĩe
conseq̃tur qd ergo ꝯffitiũ
erit iudiqs ꝙ̃ hẽc ut secu¬
turus ꝯsequatur fructua¬
nus fruẽdi licẽtim. pprie¬
tatis dñs ne inqetetur.¬
pit iitiũ si tesient posi¬
qd̾ si liti se obtraert et q̃ si
possessor actiom deusu
fructu accepit dampnabi̾.¬
Deopis scruorum.

Expanded text:
in omnibus ita demum, si non sit possessor qui agat nam et poss‹ess›ori competsident, nihil fructuum nomine consequentur. quid ergo officium erit iudicis quam hoc, ut securus consequatur fructuarius fruendi licentiam, proprietatis dominus, ne inquieteturpit, si desierit possiquod si liti se obtulit et quasi possessor actionem de usu fructu accepit, damnabiDE OPERIS SERUORUM
Abbreviated transcription (Latin):
pore usus frucius amissꝰ
est. alio ꝯdem possidẽte a¬
lio qũt liti se ꝯfferrẽte. nõ
sufficit eñ usufructũ itẽ¬
umdeeuictioe usus. f. ca¬
uere optet quid eñi si fer¬
uum. aut fũdim isqui pꝰ¬
sidebat. pignoĩ dedit. ĩsq
ab eo qui pignon accepit
ui̾re uti ꝓhidetur uebebit
fructuaĩo intem ofessona
agẽtifructus prandi sunt.

Expanded text:
ructus amissus est alio quidem possidente, alio autem liti se offerente, non sufficit eum usum fructum iteum de euictione usus fructus oportet: quid enim si seruum aut fundum is qui possidebat pignori dedit isque ab eo qui pignori accepit iure uti prohibetur? debebit fructuario in rem confessoriam agenti fruc
Abbreviated transcription (Latin):
Lp. Si res quas filie emã¬
cipate pat̾ dõauit ex uolũta¬
te cius post̾a in dotẽ ꝓea date
sũt. afilia dotẽ. nõ a patre ni¬
deri datam fuisse.

Expanded text:
.Si res, quas filiae emancipatae pater donauit, ex uoluntate eius postea in dotem pro ea datae sunt, a filia dotem, non a patre uideri datam.
Abbreviated transcription (Latin):
debeat qua si cautũ ei fue¬
rit. qd̾ adusus aliũ eãde
Brditatem defẽdit. s me¬
lius offitõ iudieis cauti
at adũsus priorẽ uictore.¬
Ceũ. E iliu apatre enr¬
cipatus. scdm ꝯdictoẽm te¬
stam̃ti matris. adiit hidi¬
tatem quã pater añqua
filiũ emaciparet. possedꝰ
fructusꝙ ex ea ꝑcepit. sĩ
errogatõem in honorẽ fili¬
i cũ eẽt seãtor fecit. exeat¬
et queñtũ ec̃t. cũ ꝑatus sit
pet̾e b̾rditatẽ doli maliex

Expanded text:
ebeat quam si cautum ei fuerit, quod aduersus alium eandem hereditatem defendit. sed melius est officio iudicis cautioit aduersus priorem uictoreum. Filius a patre emancipatus secundum condicionem testamenti matris adiit hereditatem, quam pater, antequam filium emanciparet, possedit fructusque ex ea possedit, sed erogationem in honorem filii cum esset senator fecit ex ea. quaesitum est, cum paratus sit petere hereditatem doli mali ex
Abbreviated transcription (Latin):
Erat. Cum idẽ eandẽ
hrditatem adu̾sus duo.
defedit. ⁊ scdm alt̾m ee
his iudicatum ẽ. quers
defensa nõ eẽt. ut .s. sinor¬

Expanded text:
rum. Cum idem eandem hereditatem aduersus duos defendit et secundum alterum ex his iudicatum est, quaerdefensa non esset: ut scilic
Abbreviated transcription (Latin):
questus hos eciã restituẽ
cogetur. ne hoẽsta inter¬
pretatõ nohonesto que
exsoluedum necessaria
alienato possessoriẽ. set
eciã si impese necessaĩe ĩ
rem h̾rdita̾iam facte sũt
apossessore. ul si mora res¬
ꝑiture. det̾ioresue fute̾ erã.
catus furit nõ est iniqur
clari actoẽm ꝑ quã inuni¬
usa bona ꝑsequatur. que¬
ad modũ ei cui extiebelka

Expanded text:
quaestus, hos etiam restituere quaestus, hos etiam restituere cogetur, ne honesta interpretatio non honesto quaesexsoluendum necessaria alienatio possessori est, sed et si impensae necessariae in rem hereditariam factae sunt a possessore, uel si mora periturae deterioresue futurae erancatus fuerit, non est iniquum dari actionem, per quam uniuersa bona persequatur, quemadmodum ei, cui ex
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas defuctiul in
babilem modum facien¬
di monum̃ti sũptus uel
quatum testator usẜit. ñ
excedãt cũ cui aufferret᷑
hereditas impẽsas. ratõ¬
gotioꝵ gestoꝵ repetiturũ.
u̾eluti herelitario nego¬
tio gesto. quauis enĩm
stric̾to iure nulla tenea¬
tur actõc. hdies ad mo¬
numtum faciẽdum tñ
principali uł põtificali
auctoritate. ꝯpellituri¬
eres furiosi substi¬
tuto. uł sequetis gradus
cogn̾ato. fructus medu
tp̃ris q̃bo ꝑ peuratorem
furiosus locuplector fac¬
tiis uid̾tur. pĩabit. excep
circa eãdem substantiã
tam necessario quã utili¬
ter facte sũt. s ⁊ siꝗd cir¬
ca furiosũ necessanie fue¬
rit impẽsum ⁊ hoc excipi¬
atur. nisi alia suffitiẽs ib̃¬
stantia ẽ furioso ex qua
substẽtan põt. ¶ Fructu¬
um post Hrditatem peti¬
tam peeptoꝵ usure nõ
prestãtur. Quisa rat̃o est
eor q añ actoem hrditati
illatam ꝑcep̾ti. Hrditate
Ermog. Si possessõ ex
hrditãte in hoestos hũi

Expanded text:
oluntas defuncti vel in robabilem modum faciendi monumenti sumptus, vel quantum testator iusserit, non excedat, eum, cui aufertur hereditas, impensas ratgotiorum gestorum repetiturum, ueluti hereditario negotio gesto: quamuis enim stricto iure nulla teneantur actione heredes ad monumentum faciendum, tamen principali uel pontificali auctoritate compellunturHeres furiosi substituto uel sequentis gradus cognato fructus medii temporis, quibus per curatorem furiosus locupletior factus uidetur, praestabit: excepcirca eandem substantiam tam necessarie quam utiliter factae sunt. sed et si quid circa furiosum necessarie fuerit expensum, et hoc ex‹ci›piatur, nisi alia sufficiens substantia est furioso, ex qua sustentari potest. Fructuum post hereditatem petitam perceptorum usurae non praestantur: diuersa ratio est eorum, qui ante actionem hereditatis illatam percepti hereditatem m. Si possessor ex hereditate inhonestos habuerit
Abbreviated transcription (Latin):
dubium nõ est. ¶Cum
predia urbana ⁊ rustica ⁊¬
negligẽtia possesioꝵ peio¬
ra sint facti uelnti qd̾ in¬
nee. pomãia orti extra cõ¬
suetudinẽ. patris famili¬
as defũcti culta sũt. litis
extimatoem earũ perumq̃¬
to peiores sint facte. pos¬
sesores pati debent.

Expanded text:
Cum praedia urbana et rustica neglegentia possessorum peiora sint facta, ueluti quia uineae pomaria horti extra consuetudinem patris familias defuncti culta sunt: litis aestimationem earum rerum, quanto peiores sint factae, possessores pati debent.
Abbreviated transcription (Latin):
estam̃ti ꝓpinqui ĩ¬
accusatione non obtimu¬
erit quero an nõ deiure
facto. neꝙ signato testa¬
pelli ab intetione nõ in¬
re facci testam̃ti: qd̃ infal
nut. sin aũt ex fidi coor¬
missi causa nich ampli
us q̃qͥ boã fide accipit.
Sibone fidi pos¬
sessor Britatis uelit ẽ
debitoib hrditariis aũ
cum cis ꝗres hrditanas
occupauerĩt. cõsistere. a¬
udietur utiꝙ sipiculus
eĩt ne int moras actoes¬
qdem int̾eidant. petitor
aut h̾rditatis crtra mi¬
pedim̃tum exceptõis ir

Expanded text:
estamenti propinqui accusatione non optinuerit, quaero, an de non iure facto nec signato testapelli ab intentione non iure facti testamenti, quod in falsniit: sin autem ex fideicommissi causa, nihil amplius quam quod bona fide accepit.Si bonae fidei possessor hereditatis uelit cum debitoribus hereditariis aut qui res hereditarias occupauerint consistere, audietur, utique si periculum erit, ne inter moras actiones intercidant. petitor autem hereditatis citra metum exc
Abbreviated transcription (Latin):
quam accipimus dedim. posta
euincatur. in fcm danda actio¬
nem respoderunt It emp̃tio
ac uenditõ nuda ꝯsentiẽtium
uolũtate ec̃hitur ꝑmutatio
aut ex re tͣclita initiũ obliga
Quod inhis dũtaxat receptũ¬
est que nom̃ sinĩhñt. ut ĩemp¬
tione uẽditione ꝯductioẽ mã¬
dato. ⁊ ido pedius ait. aliena
remdãtem. nlłam ce̾here ꝑmu¬
tatioẽm. Igitur ex alt̾a ꝑte t̃¬
ditioẽ fcã. si alt nolit rem tradẽ

Expanded text:
quam acceperim uel dederim, postea euincatur, in factum dandam actionem respondetur.Item emptio ac uenditio nuda consentientium uoluntate contrahitur, permutati‹o› autem ex re tradita initium obligatquod in his duest, quae nomen suum habent, ut in emptione venditione, conductione, mandato. Ideoque Pedius ait alienam rem dantem nullam contrahere permutationem. Igitur ex altera parte traditione facta si alter rem nolit tradere,
Abbreviated transcription (Latin):
Nul. Iuue gẽtium ince¬
stum ꝯmittit. qui ex gͣdua¬
scẽdenũ ł descẽdẽtiũ ux̃. du¬
xiti& ui uõ exlat̾e eam du¬
xerit uxorem quã uetatur.
uł affinem quã impedituꝵ.
siꝗdem palam fecent leurri¬
ꝰ siuõ clam hoc ꝯmiẜit. guius
puniatur. Guius diuersita¬
tis illa ratio ẽ cuca matrimo¬
nium qd ex lat̾e nõ bñ ꝯtͣhit
palam deliquẽtes. ut errater
maiore pena excusantur. clã

Expanded text:
num.Iure gentium incestum committit, qui ex gradu ascendentium uel descendentium uxorem duxerit. qui uero ex latere eam duxerit quam uetatur, uel adfinem quam impeditur, si quidem palam fecerit, leuius, si uero clam hoc commiserit, grauius punitur. cuius diuersitatis illa ratio est: circa matrimonium quod ex latere non bene contrahitur palam delinquentes ut errantes maiore poena excusa
Abbreviated transcription (Latin):
abide relicta. queriti an cã
filio suo poss: titius colloca¬
re in matrimõium dixi pos¬
se.quia ratio brditana eẽt.
et sit simplex debitũ. alioqn
sibi filioq suo ꝯunge. S
et is qui pupillam abstinet
bonis patris sui roem eius
rei pr̃are debet. ⁊ fieri põt. ut
et si in ꝯsultis hoc fecerit. ⁊ ħ

Expanded text:
de relicta, quaerenti, an eam filio suo posset Titius collocare in matrimonium, dixi posse, quia ratio hereditaria esset et sit simplex debitum: alioquin sibi filioque suo coniungere.Sed et is, qui pupillam abstinet bonis patris sui, rationem eius rei praestare debet et fieri potest, ut etsi inconsultius hoc fecerit, et
Abbreviated transcription (Latin):
dende dotis attinet. pacto exi¬
stimo meliorẽ ꝯlitioẽm muli¬
eris fieri posse. detiorem nõ p̃¬
se. Itaq si cautum ẽ. ut ꝓpri¬
ore tp̃r q̃ legib ꝯstitutum ẽ.
ntiatur. star eo deb̾e̾. si uõ lon¬
giore ñec ualẽ id pactũ ꝯrien¬
uentum. cuius sentẽtie ꝯue¬
niens ẽ dicẽ si pacto ꝯuẽto
cautum est. ut quãto ẜius
quoq ⁊ post nuptias datar
fuerit. tanto post dmortiuz
rectlaturꝰ si ꝓpriore tp̃r q̃ ĩred¬
denda dote ꝯstitrtũ ẽ data sir.
ualẽ pactum ꝯuetum. si lon¬

Expanded text:
dendae dotis attinet, pacto existimo meliorem condicionem mulieris fieri posse, deteriorem non posse: itaque si cautum est, ut propiore tempore, quam legibus constitutum est, reddatur, stari eo debere, si ut longiore, nec valere id pactum conventum. cuius sententiae conveniens est dicere, si pacto convento cautum est, ut quanto serius quaeque et post nuptias data fuerit, tanto post divortium reddatur, si propiore, quam in reddenda dote constitutum est, data sit, valere pactum conventum
Abbreviated transcription (Latin):
ala fructũ dotis. ab hõẽrib
matrimõn separet. qd̃qr in¬
dignissimu ẽ inducat nõha¬
buiss dotẽ estimetur. quore¬
scripto hoc effectum ẽ. ut siq¬
dem unuio patre decesẜit fi¬
lia: an sine culpa sua diu̾te¬
rit om̃imo dos petinõ põfsit.
moĩo filia dos ap̃uirum rena¬
neret.puto pactũ ẜuadum e¬
ciam silibi nõ int̾ueniant.
De pactis ꝯuẽtis que añ nuy¬
tias uł post nuptias int̃poni
solent. alia ad uolũtatem ꝑ¬
tinẽt ut mulier dote ꝓmissa
se alat.⁊ donec nupta sit dos
ab ea nõ petatur. aut c̾tam sũ¬
mam uiro pĩet. ⁊ abeo alatũ.
et his similia. Alia adius ꝑ¬
tinẽt ueluti qñ dos pet̾atur.
quẽ admodũ rectiatur in qb¬

Expanded text:
fructum dotis ab oneribus matrimonii separet quodque indignissimum est, inducat ut non habuisse dotem existimetur. quo rescripto hoc effectum est, ut, si quidem vivo patre decesserit filia aut sine culpa sua divorterit, omnimodo dos peti non possit, monio filia dos apud virum remaneret, puto pactum servandum, etiamsi liberi non interveniant. Ex pactis conventis, quae ante nuptias vel post nuptias interponi solent, alia ad voluntatem pertinent, ut mulier dote promissa se alat et donec nupta sit, dos ab ea non petatur, aut certam summam viro praestet et ab eo alatur, et his similia: alia ad ius pertinent, veluti quando dos petatur, quemadmodum reddatur, in q
Abbreviated transcription (Latin):
matum .s in dotẽ dedãt. deĩ¬
de cum uiro pactũ ꝯũetum fe¬
cerat. ut diuortõ fc̃o. codẽ p̃¬
tio uxori. uir fũdum restitu¬
eret. post̾a uolẽte uxore uu
cum fũdum .cc. uẽdiderat.
et diuortiũ fr̃m erat. labo.⁊
putat iuro potestatẽ fiend̃
debe̾ utrũ uelit.cc. uł fũdũ

Expanded text:
ntum in dotem dederat, deinde cum uiro pactum conuentum fecerat, ut diuortio facto eodem pretio uxori uir fundum ‹re›stitueret: postea uolente uxore uir eum fundum ducentorum uendiderat, et diuortium erat factum. Labeo putat uiro potestatem fieri debere, utrum uelit ducenta uel fundum
Abbreviated transcription (Latin):
am in qua cẽturio morabat᷑.
petit. nõ ẜuata fide ꝯuẽrio¬
nis. licet directa actio nlła
compẽtit. utilis tm̃ in fc̃m i
ꝓ se ꝓmitt̾et. pepigit ut si in
matrimoĩo. sine lib̾is decesse¬
s. matri sue dos soluatur. ex¬
pacto filie. nlła matri q̃ritur
actio. si tm̃hrs puelle matri
peccĩam dotis soluit uiro eẽ
placita petẽti dotẽ obstabit
exceptio. ¶Hat̾ si fiuianup
pulatus c̃. ꝯstãte matrimoĩo
n soluto matrimoĩo. stiplãti
ex stipulatu fisco dotis actio
queretur. Post um̃ aũt di¬
uortium renouatis nuptu
nõ ꝯmittitur fisco stiplatior
licet defũcta sit ĩmatrimõio
filia qm ad primas nuptias
S. Silib̾is sub Eꝑtin.
latis reu̾sa post uirgiũ ꝑ dis
simulatioẽm mulier ueluti t¬

Expanded text:
am, in qua centurio merebat, petit. non seruata fide conuentionis licet directa actio nulla competit, utilis tamen in factum m promitteret, pepigit, ut, si in matrimonio sine liberis decessisset, matri suae dos soluatur. pacto filiae nulla matri quaeritur actio: si tamen heres puellae matri pecuniam dotis soluerit, uiro contra placita petenti dotem obstabit exceptio. Pabat, nis licet directa actio nulla competit, utilis tamen in factum ex stipulato fisco dotis actio quaereretur: post verum autem divortium renovatis nuptiis non committitur fisco stipulatio, licet defuncta sit in matrimonio filia, quoniam ad primas nuptiaspecuniam dotis soluerit, uiro contra placita petenti dotem obstabit exceptio. Pat
Abbreviated transcription (Latin):
illi pete possint. R̾di. posse. et¬
enĩuim ens stipłationis.hc
ẽẽ ut si ĩmatrimoio mortua ⁊¬
hndum. acsi talis stiplãto ĩ¬
terpõĩta fuiss. si nauis exasia
uenerit michi. au post mõtẽ
meãlutotitio dare spondes ma

Expanded text:
illi petere possint. respondi posse: etenim vim eius stipulationis hanc esse, ut, si in matrimonio mortua einde habendum, ac si talis stipulatio interposita fuisset: "si navis ex Asia venerit, mihi aut post mortem meam Lucio Titio dari spond
Abbreviated transcription (Latin):
apudarbitriũ diuisioĩs. nõ
improbe dotis ꝓperam apa
patrem ⁊ generũ ꝯucĩt. ut in
matrimoio sine lib̃is defuĩe¬
ta filia dos patri restituatur.
id actum int̾ cc̃hentes intlłi¬
gi debet. ut lib̃is suꝑstitibuᷤᷤ
filia defũcta dos retincatur: nec
seꝑabit᷑ portio dotis adtam̃¬
ticausa data. si posta nich ali¬
udouenat. ¶Conueit ut
mulier uiri sũptib quoquo
iret ueheretur. alẽturue tue¬

Expanded text:
apud arbitrum divisionis non improbe dotis perperam a patrem et generum convenit, ut in matrimonio sine liberis defuncta filia dos patri restituatur, id actum inter contrahentes intellegi debet, ut liberis superstitibus filia defuncta dos retineatur, nec separabitur portio dotis additamenti causa data, si postea nihil aliud conueniat. Conuenit, ut mulier uiri sumptibus quoquo iret ueheretur, atque
Abbreviated transcription (Latin):
dotem̃ pollicitus fũit ⁊ pacr¬
scatur ne se uiuo petatur.ne¬
ue ostãte matrimoĩodos pera¬
tur.ita pactum infpretãtlũ
duiisseuerus ꝯstitut quasi
adiectum eẽt se iuuo. hoc eñi
ita accipiẽdum eẽt ꝯtẽplatõe

Expanded text:
dotem pollicitus fuerit et paciscatur, ne se uiuo petatur neue constante matrimonio dos petur, ita pactum interpretandum divus Severus constituit, quasi adiectum esset se vivo: hoc enim ita accipiendum esse contemplatione
Abbreviated transcription (Latin):
sam dotẽ petebat. filic ꝯicctu¬
maritũ. mag̾ cõueniss utiq
totam cius ee dotem sifiliũ
filiam ue hũiss exdiu̾so re¬
sp̃odebatur. pacti ꝗdem mil¬
garis exccptioẽm .⁊ hrdi ꝓfice̾.¬
F in spẽ que ꝓpõitur. nõ quasi
hrs mulieris exꝑsona defũc¬
te se exceptiõe pacti tuebitur.
S ip̃e cãt ille qui eciã inua i¬
muliere. si ab eodos pet̾etur. pe¬
tuiss ea exceptioẽ marillum.
quia diuortiũ fc̃m crat sum¬
mouẽ. cãdẽq defen noẽm eti¬
am post mortẽ sororis sue i
retinebat. Itaq placuit eum
ab eapetitioe absolui. nllaex
hac snĩa fcã derogatioẽ fidei¬
cominissi petitioi. quã iurc ⁊¬
hrditario ꝑ filiã hndem uxo

Expanded text:
sam dotem petebat illa coniectumaritum, magis convenisset utique totam eius esse dotem, si filium filiamve habuisset. ex diverso respondebatur pacti quidem vulgaris exceptionem etiam heredi profice in specie, quae proponitur, non quasi heres mulieris ex persona defunctae se exceptione pacti tuebitur, sed ipse erat ille, qui etiam uiua muliere, si ab eo dos peteretur, potuisset ea exceptione Marullum, quia diuortium factum erat, summouere, eandemque defensionem etiam post mortem sororis suae retinebat. itaque placuit eum ab ea petitione absolui nulla ex hac sententia facta derogatione fideicommissi petitioni, quam iure hereditario
Abbreviated transcription (Latin):
datur. optunũ ẽ pactum ꝯuẽ¬
tum. cũ utroq genetũ facere.
quaq̃ mitio dotis dande legẽ
quã uelit eciã citͣ ꝑsonã mu¬
liens is qui dat dicẽ possit. si
uõ post dat᷑a pacisci uelit u
si solus pat̾ pactus eẽt sine si
iuncta filie ꝑsona ei solino¬
nec si sola filia agat. neq ꝓd¬
rit. neq nocebirei Snĩo fili

Expanded text:
datur, optimum est pactum conventum cum utroque generum facere, quamquam initio dotis dandae legem quam velit etiam citra personam mulieris is qui dat dicere possit. si uero post datam pacisci uelit, usi solus pater pactus esset sine fiiuncta filiae persona, ei soli nonec, si sola filia aget, neque proderit neque nocebit ei. si vero fili
Abbreviated transcription (Latin):
Epheñ. liud ẽ si pat̾ ꝓfili¬
a dotem ꝓmisit. ut anua. bi¬
ma.trima. q̃ drima. ꝗnto ãno
dos ase regletur. ⁊ ꝯueit ut hi¬
dem dieb dos soluto mat̾mo¬
no rectiẽtur hoc eñi pactum
ita ualet. si patri filia hrs ex¬
titiss. ⁊ int̾uenente ea paenã
conuetum fuĩt.
Aul. ¶bres quoq doãtas.
uł ammotas uł impẽsas fcã.
tuc fc̃a pactio ualebit .i. post
diuortiũ. ¶ Giex̃neus de
suo daturus sit dotem. ꝗcqd
uult pacisci. eciã ignorãte ni¬
muliere. sic̃ ⁊ stipular põt. le¬
gem cm̃i sue rei dicit. postq̃ uõ
dedit p̾acisci ꝯsentiẽte muliere
debet. ¶Sisuenĩt ne amyx¬
liere neue apatre dos petatũ.
hrs nõ hẽbit exceptioẽm.S
si ꝯuemit ne manẽte mat̾mo¬
nio uruo patre petat᷑. morru¬
opatre statim exigitur. ⁊ siñ
petieĩt mantus tenebit᷑ huiꝰ
culpe nõie sidos exigi potuc¬
rit. nisi forte añ direp̾tum sit.¬

Expanded text:
um. Aliud est, si pater pro filia dotem promisit, ut annua bima trima quadrima quinto anno dos a se redderetur, et conuenit, ut isdem diebus dos soluto matrimonio redderetur: hoc enim pactum ita ualet, si patri filia heres exstitisset et interueniente ea pactum conuentum fuerit.um. Ob res quoque donatas uel amotas uel impensas factas tunc facta pactio ualebit, id est post diuortium. Si extraneus de suo daturus sit dotem, quidquid uult pacisci et ignorante muliere, sicut et stipulari potest: legem enim suae rei dicit: postquam uero dederit, pacisci consentiente muliere debet. Si conuenerit, ne a muliere neue a patre dos petatur, heres non habebit exceptionem. sed si conuenerit, ne manente matrimonio uiuo patre petatur, mortuo patre statim exigitur, et, si non petierit maritus, tenebitur huius culpae nomine, si dos exigi potuerit: nisi forte ante diremptum sit
Abbreviated transcription (Latin):
IC cũ. Cum maritus ꝗ esti¬
mata pclia in dotẽ acceꝑat ma¬
nente matrimoĩo pactus est
curũscribende mulieris gr̃a.
ut predia mestimata eẽnt. ut
sine ꝑiculo suo eadetiora face¬
ret. q̃situm ẽ. an scđmn priores
dotales tabulas p̾cua estima¬
pactum de quo q̃reretur ĩpedi¬
ri qd inmatrimoĩo fc̃m eẽt. f
et sidetiore loco dos nõ eẽt n¬
chilomiñ eo pacto ad misso. si
det̾iora p̾dia facẽt. eo eo etiam
nõie dotis eũ actioẽ teneri.
Titius mulieris nõie dotem
dedit. ⁊ stipłatus ẽ in caum ⁊¬
decessit. mulier ex uolũtate
ħ̾idis eius. redinteg̃uit ma¬
trimoium. q̃situm ẽ. an exsti¬
pulatu dotẽ pete̾ possit. R. he¬
redem titu si ꝯsensifsut ea q̃¬
titas q̃ exstipulatu ꝯsea potu¬
erat dotis recõtiliato matrinx¬
nio fiẽt. posse pacri exceptioẽ
sumoueri. ¶ Mulier de dote
quã dedit. pacra ẽ. ut si ĩ matri¬
mõio decessiss. fr̃i eius rectĩe¬
tur. isq in eum caum stipłat

Expanded text:
um Cum maritus, qui aestimata praedia in dotem acceperat, manente matrimonio pactus est circumscribendae mulieris gratia, ut praedia inaestimata essent, ut sine periculo suo ea deteriora faceret: quaesitum est, an secundum priores dotales tabulas praedia aestimapactum de quo quaereretur impediri, quod in matrimonio factum esset, si deteriore loco dos non esset: nihilo minus eo pacto admisso, si deteriora praedia faceret, eo etiam nomine dotis eum actione teneri. Titius mulieris nomine dotem dedit et stipulatus est in casum decessit: mulier ex uoluntate heredis eius redintegrauit matrimonium: quaesitum est, an ex stipulatu dotem petere possit. respondi heredem Titii, si consensisset, ut ea quantitas, quam ex stipulatu consequi potuerat, dotis reconciliato matrimonio fieret, posse pacti exceptione summoueri. Mulier de dote quam dedit pacta est, ut, si in matrimonio decessisset, fratri eius redderetur isque in eum casum sti
Abbreviated transcription (Latin):
sue nõie dotem daret. pactus
est ut mortua filia uno plĩb¬
ue lib̾is suꝑstitib deducta ⁊¬
post mortẽ suam illi. aut il¬
lis filus quos inpotestate
habebat. recdlatur. dem̃ hoc i¬

Expanded text:
suae nomine dotem daret, pactus est, ut mortua filia uno pluribusve liberis superstitibus deducta ppost mortem suam illi aut illi filiis quos in potestate habebat reddatur: deinde h
Abbreviated transcription (Latin):
a sola pacta fuĩt quo pacto
melior ꝯlitio patris fiet ꝓĩt
et patri. qm̃ ꝑfiliam patri a¬
qui põt ꝑ patrem filie non
pot. siuo sic ꝑacta sit filia ut
noceat ip̃i qnq filie age̾ri no¬
cebit pactum. patri uõ nullo
monocebit. nisi adiecta quo¬
qr filie ꝑsona expiatur: dicen¬
dum ẽ em̃i paciseendo filiã pa¬
tris odirioẽm  det̾iorem facẽ nõ
posse. cocãu quo mortua ea ĩ
matrimõio. dos ad patr̃e re
familias ducit uxorem filia¬
qr familias nubit. necessaĩo
eciam pactõ cũ ip̃is dũtaxat
uiuo socero. mortua sit filia.
ip̃i socero. simortuo filio enis
filio quoq defucto: totũ suo
hndi redlatur. benigna inter¬
pretatiõe por̾ defendi utilem
stipulatioẽm ẽẽ.
neue a filio dos petetur.ab ali¬
oũd. q̃ filio hrde ut dos per̾e

Expanded text:
a sola pacta fuerit, quo pacto melior condicio patris fiet, proderit et patri, quoniam per filiam patri adquiri potest, per patrem filiae non potest. si vero sic pacta sit filia, ut noceat, ipsi quandoque filiae agenti nocebit pactum, patri vero nullo modo nocebit, nisi adiecta quoque filiae persona experiatur. dicendum est paciscendo filiam patris condicionem deteriorem facere non posse eo casu, quo mortua ea in matrimonio dos ad patrem reufamilias ducit uxorem filiaque familias nubit, necessario etiam pactio cum ipsis dumtaxat uiuo socero mortua sit filia, ipsi socero, si mortuo, filio eius, si filio quoque defuncto totum suo heredi reddatur, benigna interpretatione potest defendi utilem stipulationem esse. neue a filio dos peteretur, ab alio uero quam filio herede ut dos pete
Abbreviated transcription (Latin):
terminabr. ⁊ qua pninu
iter detminatum ẽ ea fuitũ
consistit. cet̾e ꝑtes agrilib̾e
sunt. igitur arbit̃ dandus
est qui utroꝙ casuu̾iã det̾¬
minare deb̾et. Eatitudo
actus urin eĩs eaest que de¬
monstrata ẽ qd sinich dic¬
tum ẽ. hoc ab arbitro sta¬
tuẽdum ẽ in uia aliud iu¬
ris est. nã sidieta latitudo
nõ est legittima debetur si
locus nõ adiecta latitudi¬
ne noĩatus ẽ peum quali¬
bet᷑ in pot̾it. Sin aũt pretͣ¬
missũ est eque latitudine
xat eius latitudins q̃ lege

Expanded text:
qua primum iter determinatum est, ea seruitus constitit, ceterae partes agri liberae sunt: igitur arbiter dandus est, qui utroque casu uiam determinare debet.Latitudo actus itinerisque ea est, quae demonstrata est: quod si nihil dictum est, hoc ab arbitro statuendum est. in uia aliud iuris est: nam si dicta latitudo non est, legitima debetur.Si locus non adiecta latitudine nominatus est, per eum qualibet iri poterit: sin autem praetermissus est aeque latitudine xat eius latitudinis, quae lege
Abbreviated transcription (Latin):
eum ꝯfluat. aut aque fõs
secũdum niuũ uł in eo ipse
inuẽtus postea fuĩt. ¶S
fundo seiano quo ꝯfinis
fons fuĩt.ex quo fonte ꝑ
fundum seianũ aquã iu¬
re dueebã meo facto fun¬
do seiano manet fuitus sau¬

Expanded text:
aut aquae fons secundum rivum vel in eo ipso inventus postea fuerit. Si fundo Seiano confinis fons fuerit, ex quo fonte per fundum Seianum aquam iure ducebam, meo facto fundo Seiano manet servitus. Hau
Abbreviated transcription (Latin):
.p. Ex meo aque duo¬
tu labo. serib̾. cuilibet pos¬
tam tibiuẽdidero aquedue¬
tus eius eciã si alt̾ius ꝑtis
causa plerũq ducatur te
quoq sequetur neq ibi a¬
ut bonitatis agri aut usũ
eius aque ratiobnda est i¬
ta ut eam solam ꝑtem fun¬
cli que pirtiosissima sit au̾¬

Expanded text:
.Ex meo aquae ductu Labeo scribit cuilibet postam tibi uendidero, aquae ductus ius, etiamsi alterius partis causa plerumque ducatur, te quoque sequetur: neque ibi aut bonitatis agri aut usus eius aquae ratio ‹ha›benda est ita, ut eam solam partem fundi, quae pretiosissima sit au
Abbreviated transcription (Latin):
ne publico ꝓmo possefsio¬
num ad inigados agros
diuidi oꝑterẽ nisi ꝓprio i¬
nire qs pͥ us sibidatũ ostẽ¬
derit. It respõderunt aquã
ita demũ ꝑmitti duci sisi
una fuitus sit deniq que¬
titur ansi ꝑ unũ fundum
et mag̾ est. ut aut tota a
nec da. ⁊ ei põt. s siom̃s sti¬
pulẽtur siue cõrs suus sin¬
guli ex sotus sibidan opõ¬
tere. pet̾e possũt. quia ita i¬

Expanded text:
ne publico pro modo possession‹u›m ad irrigandos agros diuidi oportere, nisi proprio iure quis plus sibi datum ostenderit. item rescripserunt aquam ita demum permitti duci, si suna servitus sit. denique quaeritur, an, si per unum fundum et magis est, ut aut tota amnec dari ei potest: sed si omnes stipulentur sive communis servus, singuli ex sociis sibi dari oportere petere possunt, quia ita
Abbreviated transcription (Latin):
tius eciã fructus iiuicim
uilla cogãtur cohactiꝙ ha¬
beãt᷑ ut et pedam̃ta aduux¬
ama uicini predio sum̃a¬
tur ꝯstitui posse. scĩb̾ eodẽ
libro. ait. ucino cuuis la¬
pidicine fundo tuo ĩmi¬
neant. posse te cede ius ei
ꝙ iace̾ poĩta hir ⁊ ut tuũ¬

Expanded text:
ctus in vicini villa cogantur coactique habeantur et pedamenta ad vineam ex vicini praedio sumantur, constitui posse scribit. Eodem libro ait vicino, cuius lapidicinae fundo tuo immineant, posse te cedere ius ei  iacere posita habere, et u
Abbreviated transcription (Latin):
aũt publicũ ide. nerat᷑.i.
eodem scrib̾. It̃ debere cecdi
austum nõ optere ⁊ siꝗs.
tm̃n austum cesẜit. nichile
um agere.
lendi. si predii fructus ma¬
xime in peceore ꝯsistit pre¬
dumagis quã psone uid̾¬
tur. si tñ testator ꝑsonam
demostrauit ciu fuitutem
prestan uoluit emptoril¬
Erat᷑. Pec austũ nec ap¬
pulsum pecons nec crete
eximẽdt et calcis coquen¬
de ius posse in alieno eẽ nͥ
fundum uicinũ hãt ⁊ hoc
pculum. ⁊ atcilicinũ exti-¬
masse ait. Sor ip̃e adicit¬

Expanded text:
icum idem Neratius eodem libro scribit iter debere cedi, haustum non oportere et si quis tantum haustum cesserit, nihil eum agere. lendi, si praedii fructus maxime in pecore consistat, praedii magis quam personae videtur: si tamen testator personam demonstravit, cui servitutem prt nec haustum nec appulsum pecoris nec cretae eximendae calcisque coquendae ius posse in alieno esse, nisi fundum vicinum habeat: et hoc Proculum et Atilicinum existimasse ait. sed ipse dicit
Abbreviated transcription (Latin):
fierent quib eus fũddifru
etus ex põtarẽtur sicut inq̃¬
busdam fit.ut amphoris
uinu eueatur aut dolia fi¬
difficãdam. E si ut uasa t¬
uenirẽt figline excentur u¬
susfructus erit. Ist lõge ab¬

Expanded text:
fierent, quibus fructus eius fundi exportarentur sicut in quibusdam fit, ut amphoris vinum evehatur aut ut dolia fidificandam. sed si, ut vasa venirent, figlinae exercerentur, usus fructus erit. Item longe
Abbreviated transcription (Latin):
tutẽ talem ꝯstitui posse
putet ut tuguriũ michiha¬
bere licẽt int̾uo scilicet si hẽ¬
am̾ paseicui ẜuitutẽ aut i¬
pecoris appellendintiems
igruerit. habeã quo me̾ re
agere dicitur. ⁊̃ uñitum ue
agͥere põt. S trakẽdi la¬
pidem aut tignũ nentri ⁊¬
eor ius est. ꝗdem nec astã
rectam ei ferre licẽ. quia ne¬
ꝙ cũdi neq agendigrati¬
a id facẽt ⁊ possent fruet᷑
eo m̃o ledi. qui uiam hñt.
eucdi agendiq ius hñt
pleriꝙ .⁊ trabẽdi quoq et
rectam astam ferẽdi sim̃o
fructus nõ ledat. ¶ Inri

Expanded text:
tutem constitui posse putet, ut tugurium mihi habere liceret in tuo, scilicet si habeam pascui seruitutem aut pecoris appellendi, ut si hiemps ingruerit, habeam quo me reciagere dicitur: iumentum ueragere potest. sed trahendi lapidem aut tignum neutri eorum ius est: quidam nec hastam rectam ei ferre licere, quia neque eundi neque agendi gratia id faceret et possent fructus eo modo laedi. qui uiam habent, eundi agendique ius habent: plerique et trahendi quoque et rectam hastam referendi, si modo fructus non
Abbreviated transcription (Latin):
fieato ediffitio fuitutẽ ꝯsti¬
tuere quare nõ eque lice¬
at nõdum ĩuenta aqua
eandẽ ꝯstituere fuitute⁊ si
ut q̃rere liceat cecłe possu¬
mus eciã ut inuẽta duca
rium ẽ ius michi eẽ aidi a¬
gendi. põt seꝑatum c̾edi.
ergo subtili ratioẽ nõ alit̃¬
iñ eũ fiet ius. quã siom̃s
ceclant: nouissima demũ
cetur. ⁊ an qua nouissimꝰ
cesserit eos qui añ cesseit
uetare uticesso iure ñ po¬

Expanded text:
ficato aedificio servitutem constituere, quare non aeque liceat nondum inventa aqua eandem constituere servitutem? et si, ut quaerere liceat, cedere possumus, etiam ut inventa ducarium est, ius mihi esse eundi agendi potest separatim cedi. ergo suptili ratione non aliter meum fiet ius, quam si omnes cedant et novissima demum cetur et antequam novissimus cesserit, eos, qui antea cesserunt, vetare uti cesso iure non po
Abbreviated transcription (Latin):
tanda sũt hec aque austus.
pecoris ad aqua appulsus
ius pascẽdi coquende cal
cis arene fodiende  tradi¬
tio plane ⁊ paciẽtia fuitu¬
tum incluc it offitiũ p̃tois
Erat. Eusticor predior
fuitutes sut heclice altiꝰ toi¬
lere. ⁊ offiee̾ pretorio uicin
ul cloa cam. hĩr licere pui
cinidomum. uł pretoĩum.
ductus ł austus aque peñ
dem locũ ut ducatur. eciam

Expanded text:
tanda sunt aque haustus, pecoris ad aquam appulsus, ius pascendi, calcis coquende, arene fodiende. Traditio plane et patientia servitutum inducit officium pretorisrum.Rusticorum praediorum seruitutes sunt licere altius tollere et officere praetorio uicini, uel cloacam habere licere per uicini domum uel praetorium, ductus et haustus aquae per eundem locum ut ducatur, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
um locum ⁊ uti frui eo .s. tũ
sero ius michi ut frin nõ
cẽ non aliter eo loco utis i
frueris quã ut ire agere m
recte liceat. It̃ sieducẽ ꝑtu
um fũdum aqũa iure po¬
tucro ⁊ ĩeotibi edifficair ĩ¬
uito meius nõ fuit. si tibi
tem michi pr̃are deb̾bis ne
alit᷑ elifices quã ut ductꝰ
aque meus maneat totiũ¬
q eiꝰrei ꝯdictio talis eẽ ḋb
qualis eẽ siuna dũtaxat
in utio xessio fc̃a esset.
¶erintus naturalit᷑ nõ

Expanded text:
tuum locum et uti frui eo ius sero ius mihi uti frui non esse: non aliter eo loco uteris frueris, quam ut ire agere mrecte liceat. item si et ducere per tuum fundum aquam iure potuero et in eo tibi aedificare invito me ius non fuerit: si tibi tem mihi praestare debebis, ne aliter aedifices, quam ut ductus aquae meus maneat, totiusque eius rei condicio talis esse debet, qualis esset, si una dumtaxat initio concessio facta esset. Servitus nat
Abbreviated transcription (Latin):
Ap. Item sic possũt eatũ.¬
fuitute̾ in põiut bones peꝵ
quos fũdus collitur. iuiti¬
no agro pascãtur quã fui¬
tutes impoi posse. nerat̃. ł¬

Expanded text:
 Item sic possunt servitutes imponi, et ut boves, per quos fundus colitur, in vicino agro pascantur: quam servitutem imponi posse Nerat
Abbreviated transcription (Latin):
titudinem hãt qua uehi¬
culum ire põt. alioqu iteĩt
no uia. ¶Wilacus ppe¬
tuus in fũdo tuo ẽ nauiza¬
di quoq fuitus ut pueĩat
infundũ uicini impõi pot.¬
ssi fundus fuiens uł iscius
uitus debetur. publicartur
utop cau durant suitute
quia cũ sua ditioẽ qsꝙ fũ
dominos diuius ẽ quãuis
tam̃ opus ẽ. ut hii qui nõ
pruras ꝑtes ẜuiẽti fũdo i¬

Expanded text:
titudinem habeat, qua uehiculum ire potest: alioquin iter erit, non uia.Si lacus perpetuus in fundo tuo est, nauigandi quoque seruitus, ut perueniatur ad fundum uicinum, imponi potest.Si fundus seruiens uel is cui seruitus debetur publicaretur, utroque casu durant seruitutes, quia cum sua condicione quisque dominos diuisus est, quamuis tamen opus est, ut hi, qui non proximas partes seruienti fundo
Abbreviated transcription (Latin):
neat.id̾o sublatis uineis ẜ¬
uitus manebit. E si incon¬
tribenda fuitute. aliud ac¬
tum erit dolimali exceptõ
eit necessaria. ¶Gi totus
ager itineri aut actui fuit
dominus ibi in co agroni¬
chil facẽ potest. quo fuitũ
impediatur que ita diffu¬
sa ẽ. ut õs glelt ẜuiat̃ aũsi it̃¬

Expanded text:
net. ideo sublatis uineis seruitus manebit: sed si in contrahenda seruitute aliud actum erit, doli mali exceptio erit necessaria.Si totus ager itineri aut actui seruit, dominus in eo agro nihil facere potest, quo seruitus impediatur, quae ita diffusa est, ut o
Abbreviated transcription (Latin):
cdignatioẽ iusta
quis enim asꝑnabitur. ide
ius sibiclici. qd̾ ip̃e alus dix.
ul dici effec̾itꝰ¶Nui mag̾ta¬
lante eodem iure utidebet.
tum potãtemue hebit. ali¬
quid nouiiuris optinu̾it.
qtioqꝗr postea adu̾sario eius
postulante. eodem iure adu¬
sus eum dec̾netur. silieet ut

Expanded text:
dignatione iusta: quis enim aspernabitur idem ius sibi dici, quod ipse aliis dixit vel dici effecit? Qui magistralante eodem iure uti debet. tum potestatemque habebit, aliquid noui iuris optinuerit, quandoque postea aduersario eius postulante eodem iure aduersus eum decernetur': scilicet ut
Abbreviated transcription (Latin):
tum putamus. qd eni offuit
conatus. cum ĩiuria nullum
afsessoris im̃peritia ius alitẽ
Ln̾sus alique̾ impetͣuͣt. eoiu¬
re utatur.itademũ si ppostula¬
tione eius hoc euemͣt. E eterũs¬
e si po nõ postulante. nõ cocrce
ut ut̾etur licet usus nõ sit᷑.¬
 boe edicto puniatur. Si ꝓcur̃.
meus poͣstulaiũt: queritur
qs eodem iure utatur. ⁊ pu¬
tat. pop̃. me solum. utiq si
hoc ei spaliter madaui. uil ra¬
tor furiosi postulauͣt. uł ad¬
olescẽtis. ipe hoc edicto coctre
ob suadũm ẽ. simn rem suam
fuĩt datus. ¶L ee pena adu¬
sus omnẽ statuitur qui in
edictum in cidit. nõ solũ eo
postulãte qui ab eolesus c̃. s
omi qui quãdoꝵ exꝑitur. Si
isꝑ quo spopõdistiimpetue¬
rit. ne aliꝗs debitor ip̃ius ad¬
u̾sus eum exceptioe utatur.
Dem̃ tumnegotõ in quo spo
nec te nec ip̃m optet hoc un¬
petrare.⁊ suntdum patiaris
inuiriam. si soluẽdo debitor
nõ sit. O⁊ si tumeidisti me
dictum. irus ꝗdẽ utitur ex¬

Expanded text:
tum putamus: quid enim offuit conatus, cum iniuria nullum adsessoris imprudentia ius aliter uersus aliquem impe‹t›rauit, eo iure utatur ita demum, si per postulationem eius hoc uenerit: ceterum si ipso non postulante, non coercetut ut hoc edicto puniatur. Si procurator meus postulavit, quaeritur, quis eodem iure utatur: et putat Pomponius me solum, utique si hoc ei specialiter mandavi vel rator furiosi postulaverit vel adulescentis, ipse hoc edicto coeobseruandum est, si in rem suam fuerit datus. Haec poena aduersus omnem statuitur, qui in edictum incidit, non solum eo postulante qui ab eo laesus est, sed omni, qui quandoque experitur. Si is pro quo spopondisti impetrauerit, ne aliquis debitor ipsius aduersus eum exceptione utatur, deinde tu in negotio, in quo sponec te nec ipsum oportet hoc impetrare, etsi interdum patiaris iniuriam, si soluendo debitor non sit. sed si tu incidisti in edictum, reus quidem utetur ex
Abbreviated transcription (Latin):
ta fuĩt adiectum. utrũ maritꝰ
uelit. ip̃ius erit electio. aũ sim
chil de electiõe adiciatur. clecti¬
oẽm hẽbit maritus utru ma¬
lit res offerre. anp̃tium carũ.
nam ⁊ cum illa aut illa res ꝓ¬
mittitur. rei electiõe. utru psit.
s sires nõ extet. estimatioẽm
om̃im̃o maritus pr̃abit.¬
Auł. Sꝰ ane. ⁊ deteriorem ⁊

Expanded text:
tum "utrum maritus velit", ipsius erit electio. aut si nihil de electione adiciatur, electionem habebit maritus, utrum malit res offerre an pretium earum: nam et cum illa aut illa res promittitur, rei electio est, utram praestet. sed si res non exstet, aestimationem omnimodo maritus praestnum Sane et deteriorem fa