comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scãm. At si int̾roget᷑ in qͦ serpentis
caput. uł ipsa contriuerit: nimirũ in
eo qd̾ uirginitatẽ simul et humilita
te sacrificauit dõ. Uirgintate nãq
seruata ꝓbat̾ extinxisse concipiscentia
carnis: humilitate quę facit pauꝑem
spũ. concupiscentiã mentis. Sicq pͥn¬
cipali suggestione diaboli uicta: inci¬
sũ caput untutis pede contriuit. N
tam̃ hoc solo: s eo quã maxime tri¬
ũphauit: qđ de sua mundissima carne
corporita sapientia uincit usꝙ qͣ
maliciã. atingens a fine usq ad sinẽ
TONSUETUDINIS SST
dilectissimi apud xpianos scõrũ patrũ
dies natalicios obseruare diligenter.
et it p̃cipue uirtutes corũ assignatas.
litt̃is in eccła recitare ad dei laude
de ciuiꝰ munere st̃. et ad instrum̃ta ini¬
nerũ. Int̾ ons aut̃ scõs. memoria bea.¬
tissimȩ uirginis eo fraquentiꝰ agitur.
creait̾ inuenisse. nd̃e p̾ alia quedã
ipsius antiqͥora sollẽpnia ñ fuit con
tenta deuotio fideliũ. quin natiuita¬

Expanded text:
am. At si interrogetur, in quo serpentis caput vel ipsa contriverit? nimirum in eo quod virginitatem simul et humilitatem Deo sacrificavit. Virginitate namque servata probatur exstinxisse concupiscentiam carnis; humilitate, quae facit pauperem spiritu, concupiscentiam mentis. Sicque principali suggestione diaboli victa, vitiosum caput virtutis pede contrivit. Non tamen hoc solo, sed eo quam maxime triumphavit, quod de sua mundissima carne corporata sapientia dicit, Usquequaque malitiam attingens a fine usque ad finem onsuetudinis mos est apud Christianos: Sanctorum patrum dies natalicios observare diligenter: et tunc precipue virtutes eorum assignatis litteris in Ecclesia recitare: ad Dei laudem: ex cujus munere sunt: et ad instrumenta morum. Inter omnes autem Sanctos: memoria beatissime Virginis eo frequentius agitur: creditur invenisse. Unde post alia quedam ipsitenta devotio fidelium, quin nativita
Abbreviated transcription (Latin):
s. etiã angłorũ. Hinc breuit̾ asserta
ꝓpositionis particula pͥma: qđ serꝰ
attingamus.
ata ÷ gͥ beatissima uirgo sic̃
legimꝰ petre narareno matre
bechlehemita: qͦs urbes xpĩ na¬
tiuitati ut comuersationi destinatas
eẽ ꝓpħȩ ñ tacuerant. Descendit aut̃
ab radice illiꝰ side pclari abrahȩ. cui
suꝑnȩ ꝓmisa fuerat benedictio omiu
gentiũ in semine suc. & absttr pe dã¬

Expanded text:
erta erta propositionis particula prima, quod sequitur attingamus. Nata est igitur beatissima Virgo, sicut legimus, patre Nazareno, matre Bethlehemita, quas urbes Christi nativitati vel conversationi destinatas esse prophetae non tacuerant. Descendit autem ab radice illius fide praeclari Abrahae, cui superne promissa fuerat benedictio omnium gentium in semine suo, et ab stirpe Da
Abbreviated transcription (Latin):
A hȩc uerba tandđ auditores eius
dicerent o pat̾ ysaia obscure loque¬
ris: dic nob qr̃ ipsã rẽ manifeste.
adiecit claritate etait. Ecce uirgo
concipiet et pariet filiũ et uocabis
nom eiꝰ emmanuel. Filiũ qͦq uir¬
guus id emmanuelẽ p̃clare descri¬
bens. puer in qt natꝰ. ẽ. nob̾. filiꝰ datꝰ
.ẽ. nob: et uocabit̾ nom̃ eiꝰ admiribił.
consiliariꝰ. ds̃. forus. pat̾ fut᷑i scłi pͥn.
ceps pacis. Multiplicabit᷑ eiꝰ ĩꝑiũ:
et regni eiꝰ ñ erit finis. Qđ gͦ ds̃
designauit miraculo hoc a setres eiꝰ
ꝓdidit uaticinio: et qđ uates cecinit.
consequent̃ rei exitus approbauit.
Nã siẽ illa uirga sine radice. sine
qͦlibet nat̾e uł artis animiniculo fru¬
ctificauit. ita uirgo maria sine con¬
iugali oꝑe filiũ ꝓcreauit: Filiũ sane
flore designatũ et sructu. Flore ꝓit̃
speciem: fructu ꝓpt̾ utilitate. Est
eiũ speciosus forma p̃filiis honui¬
nũ: et uitał refectio ñ solũ hr minũ¬

Expanded text:
 haec verba tanquam auditores ejus dicerent: O pater Isaia, obscure loqueris, dic nobis, quaeso, ipsam rem manifeste, adjecit claritatem et ait: Ecce virgo concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Filium quoque Virginis, id est Emmanuelem, praeclare describens: Puer, inquit, natus est nobis, filius datus est nobis, et vocabitur nomen ejus Admirabilis, Consiliarius, Deus fortis, ceps pacis: multiplicabitur ejus imperium et regni ejus non erit finis . Quod ergo Deus designavit miraculo, hoc a secreto Isaias prodit vaticinio. Et quod vates cecinit, consequenter rei exitus approbavit. Nam sicut illa virga sine radice, sine quolibet naturae vel artis adminiculo fructificavit: ita Virgo Maria sine conjugali opere filium procreavit, filium sane flore designatum et fructu; flore, propter speciem, fructu, propter utilitatem. Est enim speciosus forma prae filiis hominum , et vitalis refectio non solum hominu
Abbreviated transcription (Latin):
intꝰ ordinata puilegio uirtutił in¬
signis emieuit. saluatorẽ edidit a qͦ
glorificata in cęlo nũquã t̾rigenis
patrocinari desistit. Propositionẽ
seqͥt̾ ordine suo narratio: iãq refe¬
ram̃ unũ de p̃taxatis oraculis: ac dein.¬
de paucis expediamꝰ. Dix̃ et̃nꝰ ad
ueterẽ. dĩ ad serpentẽ. Animicitias ponã
uit̾ te et mulierẽ: et sem̃ tuũ et sem̃

Expanded text:
itus ordinata: privilegio virtutum insignis enituit: Salvatorem edidit: a quo glorificata in celo nunquam terrigenis patrocinari desistit. Propositionem sequatur ordine suo narratio: jamque referamus unum de pretaxatis oraculis: ac inde paucis expediamur. Dixit eternus ad veterem: Deus ad serpentem: inimicitias ponam inter te et mulierem: et semen t
Abbreviated transcription (Latin):
fortit̃. ac dispõnens omĩa suauit᷑. Hex ẽ.
gͦ mulier ad quã duunũ illud inten¬
debat oraculũ. hanc qͣndoꝙ nascita
mnuebat. hanc singularit intimabat.
Expedito quã paucis oraculo: unũ
qͦꝙ de miraculis absoluat᷑.
ccepte st̃ a scõ moyse singule
uirge de singulis tribũbus
isrł. nominubꝰ earũ inscriptę
iubente dõ: et posite st̃ in tab̃nacu¬
lo eiꝰ. Int̾ qͦs una quę fuerat aaron.
inuenta. ẽ. sequenti die germuias¬
se. florunse. fronduisse. ac peꝑisse
magni eẽ mift̾u iussit seruari uirgã
ad monim̃tũ. Monebant᷑ eiũ filii
isrł p̃sentia uirge querere sollicite.

Expanded text:
fortiter, et disponens omnia suaviter . Haec est ergo mulier ad quam divinum illud intendebat oraculum, hanc quandoque nascituram innuebat, hanc singulariter intimabat. Expedito quam paucis oraculo, unum quodque de miraculis absolvatur. Acceptae sunt a sancto Moyse singulae virgae de singulis tribubus Israel, nominibus earum inscriptae, jubente Domino, et positae in tabernaculo ejus: inter quas una quae fuerat Aaroni inventa est sequenti die germinasse, floruisse, fronduisse, et peperissmagni esse mysterii, jussit servari virgam ad monimentum. Monebantur enim filii Israel praesentia virgae, quaerere sol
Abbreviated transcription (Latin):
cantant hymnos. Ex ipso aut̃ saxo.
qͦ sacra c̃tegit̾ ȩdes: ad aquilonarẽ
altaris partẽ. dulcis et nimiũ lucida
guitatĩ aqua dilabit᷑. quã incole stil¬
lã uocant. Obhoc et uitreũ uas.ełꝰ.¬
dẽ receptui p̃paratũ: argentea pendet
catena suspensũ. Morisq. ẽ. popło
cõmunicato. singłos ad hoc uasculũ
ascende ꝑ gradus. donũꝙ cȩlestis de¬
gustare liquoris. Nã et gustu suauis.
ẽ. et tactu salubris. Deniꝙ ñnulli
longuas febriũ lãmas. hac hanla¬

Expanded text:
cantant ymnos. Ex ipso autem saxo, cantant ymnos. Ex ipso autem saxo, quo sacra contegitur aedis, ad aquilonem altaris dulcis et nimium lucida guttatim aqua delabitur, quam incolae stillam vocant. Ob hoc et vitreum vas eiusdem receptui preparatum argentea pendit catena suspensum, morisque est populo communicato singulos ad hoc vasculum ascendere per gradus donumque caelestis degustare liquoris. Nam et gustu suavis est et tactu salubris. Denique nonnulli post longas foebrium flammas hac a
Abbreviated transcription (Latin):
marmori diximꝰ ĩp̃ssa. S pͥusquã huc
ꝑuenirent: apparet ad orientẽ basilica
p̃grandis. ꝗͣ ꝑ gradus ascendit᷑. H ȩc eũ
ĩpsa porticu sua quingentos fere ho.¬
mines caꝑe uidebat᷑: altare ueneran¬
dũ. rubroq contectũ palliolo ꝓpe me¬
diũ parietis meridĩani ostendens.
Erat enĩ ĩpsa domꝰ angulosa. ñ in moꝰ¬
rẽ parietis humani parietibꝰ erectis:
s instar speluncȩ p̾ruptis et sepiꝰ emi¬
nentibꝰ asꝑata scõpulis: culmine qͦꝙ
petros diuersȩ altitudinis. qđ hic
uertice tangi. alibi manu uix possit
diligere puritatẽ. Uertex uͦ mon:¬
tis extrinsecus. partĩ cornea silua te.¬
git᷑. partĩ uirenti planitiȩ dilatat᷑.
Missarũ itaq celebratione cõpleta:
rũ. cantorũ sacerdotũq officio. et m̃a¬
sione constructa: omnẽ ibidẽ cotidie
psalmorũ missarũꝙ cursũ. congruo
p̃cepit ordine celebrari. Nullus
aut̃ huc noct̾no tẽpore. ẽ ausus in
us: aurora transacta. matutinos ĩbidẽ

Expanded text:
marmori diximus inpressa; sed priusquam huc pervenias, apparet ad orientem basylica grandis, qua per gradus ascenditur. Haec cum ipso porticu suo quingentos fere homines capere videbatur, altare venerandum rubroque contectum palliolo prope medium parietis meridiani ostendens. Erat autem ipsa domus angulosa, non in morem operis humani parietibus erectis, sed instar speluncae preruptis et sepius eminentibus asperata scopulis, culmine quoque petroso diversae altitudinis, quod hic vertice tangi, alibi manu vix posset diligere puritatem. Vertex vero montis extrinsecus partim cornea silva tegitur, partim virenti planitiae dilatatur. 6. Missarum itaque caelebratione conpleta, rum, cantorum sacerdotumque offitio, et mansione constructa, omnem ibidem cotidie psalmorum missarumque cursum congruo precepit ordine celebrari. Nullus autem huic nocturno tempore est ausus ingredi, sed aurora transacta matutinos ibidem
Abbreviated transcription (Latin):
archangłi toto orbe uenerandã. ipsius
et oꝑe condita. et consecrata nomine¬
demonstrat ȩccła. Quȩ ñ metallorũ
fulgore.s pͥuilegio cõm̃data signorũ. uili
facta scemate. s cȩlesti. ẽ. p̃dita uirtute :¬
utpote quã fragilitatis humanȩ memor

Expanded text:
archangeli toto orbe venerandam ipsius et opere condita et consecrata nomidemonstrat ecclesia. Quae non metallorum fulgure, sed privilegio commendata signorum, vili facta scaematę, sed caelesti predita virtuutpute quam fragilitatis hu
Abbreviated transcription (Latin):
eiusde ad aureliũ diaconũ.¬
mane digressus es. erã residens solus
in cellula: subieratq me illa quȩ

Expanded text:
ECVNDA. AD AVRELIVM DIACONmane digressus es, eram residens solus in cellula, subieratque me illa quae
Abbreviated transcription (Latin):
sis sacerdotib:⁊ intento satis studio praii
orum contentionib obsecundat. Hic ac¬
uerentes ne forte ad eundi regem co¬
pia qͣndoq fieret athanasio: et ꝑ eum de u¬
ritatẽ fidei qͣm ꝑuertebant scłm scriptu¬
ras edoceret᷑. om̃imodis insimulare eum
exponere: usqueqͦ humani corporis brach¬
um loculo delatum imꝑatori ostendunt
od̃ ab athanasia oucs¬

Expanded text:
sis sacerdotibus; et intento satis studio, pravis eorum contentionibus obsecundat. Serentes, ne forte adeundi regis copia quandoque fieret Athanasio, et per eum de veritate fidei quam pervertebant, secundum Scripturas edoceretur, omnimodis insimulare eum exponere, usquequo humani corporis brachium loculo delatum Imperatori ostendunt: quod ab Athanasio exc
Abbreviated transcription (Latin):
eam siuis stimulationibus si ualuiss
conmnacłaret. Quem xp̃i uirgo nonfemi¬
neo more. s uiri confodit responsione.
um tu inquiens confossor ueritatis. &
nouoꝵ introductor argumentorum. adhe
huc accessisti. ut ueneno tuo dulcia mella
ꝑfunderes: &uitalia alim̃ta letali am¬
ritudine cominutares: Eis tu detrahis
quoꝵ ergo uirtutes exꝑta cognoui: quo
docariam salulnem recepi: ex ouorum

Expanded text:
eam suis stimulationibus si valuisset commacularet. Quem Christi virgo non femineo more, sed virili confodit responsione. « Num tu, inquiens, confossor veritatis et novorum introductor argumentorum, ad hoc huc accessisti, ut veneno tuo dulcia melle perfunderes, et vitalia alimenta lethali amaritudine commutares? Eis tu detrahis quorum ego virtutes experta cognovi, quorum doctrinam salubrem recepi, ex quorum
Abbreviated transcription (Latin):
euersus ad patrem: rem
tie illius deputare cepit. At contra maur
scium in illa uirtutẽ non fuisse. quam nes¬
ciens fecisset. S in hac mutue humilitatis
amica contentione accessit arbiter puer qͥ

Expanded text:
em ad Patrem, rem coepit deputare obedientiae. At contra Mauruscium in illa virtute non esse, quam nesciens fecisset. Sed in hac humilitatis mutuae amica contentione accessit arbiter sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
let IANR A pud spolẽtum : natał beati sabini
p̃i: eruperantii & marcelli diaconorũ: uenustiani cum
xore & filiis. sub marimiano imprẽ. Ex quib
stibus grauiter macerati : post ungulis abrasi
um adustione assati: martyriũ compleuerun¬
ustianus autem non multõpost una cum uro
uales. quantiq fuerint qui hanc abbiam pͥm
exstrurerunt. designat larga possessionũ ad quisitio.
edificioꝵ adiacentiũ ampla constructio. Inde ñ unme¬
auie rei uidebuur esse. si qd̾ illi ab ipsis funda¬
contigerit. ad nichilũ deuenire. O& ne quandeq: con

Expanded text:
e 30. Apud Spoletum, natalis beati Sabini episcopi, Exuperantii et Marcelli diaconorum, et Venustiani cum uxore et filiis, sub Maximiano imperatore. Ex qufustibus graviter macerati, post ungulis abrasi, et laterum adustione assati, martyrium compleverunt. Venustianus autem non multo post, una cum uxouales quantique fuerunt qui hanc abbatiam primitus extruxerunt designat larga possessionum acquisitio, aedificiorum adjacentium ampla constructio: unde nvidebimur esse si quod illi ab ipsis fundala tectura contigerit ad nihilum devenire. Quod ne quando con
Abbreviated transcription (Latin):
Rome : natalis beati thelesphori pape. Qui sep¬
petrum apłm pontifer ordinatus: illustre marty
ic conuersatio. satis extitit admirabilis.
BUSIAN Epyphania dñi. In territorio re¬
side cum in ignem esset precipitata & ꝑmansisset illesa. dem
mamillis abscisis. & squalore carteris afflicta. mrans migrauit

Expanded text:
Romae, natalis beati Thelesphori papae, qui sepPetrum apostolum pontifex ordinatus, illustre martyr, cujus vita, ac conversatio satis extitit admirabilis. Die 6. Epiphania Domini. In territorio Reictiovaro praeside, cum in ignem esset praecipitata, et permansisset illaesa, dein mammillis abscisis, et squalore carceris afflicta, super t
Abbreviated transcription (Latin):
nno incarnationis
morie. Eugenus papa. ro¬
gatu lodouici piissimi regiᷤᷤ
funcoꝵ ad gallias tnͣsiens. uenit cis¬
tercium. ibiq a dño R amardo eius¬
dem loci abbe ⁊ afr̃ĩb rogatus. cimi¬
t̾ĩum eoꝵ in maiori quam fuerat spa¬
tio dilatauit. aditiens ei non mimi¬
mũ tr̃e spatium ex omni parte ꝑ girũ
atq sollemnit̃ sicut moris ẽ bene¬
dicens: crucib ligneis totũ ipsius

Expanded text:
nno incarnationis morie Eugenius papa, rogatu Lodovici piissimi regis francorum ad Gallias transiens, venit Cistercium ibique a domno Rainardo ejusdem loci abbate et a fratribus rogatus, cimiterium eorum in majori quam fuerat stio dilatavit, aditiens ei non minimum terre spatium ex omni parte per girum atque sollemniter, sicut moris est, benedicens, crucibus ligneis totum ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
syrie. natale scãrũ
uirginum quadra¬
guita: que sub de¬
ciana ꝑsecutione.ꝑ diuersa tormenta
mrĩum consummauerunt. Apud
spoletũ ciuitatẽ tuscie: sc̃i gregorii

Expanded text:
Siriae, natalis sanctarum virginum quadraginta, quae sub Deciana persecutione per diversa tormenta martyrium consummaverunt. Apud Spoletum civitatem Tusciae, sancti Gregorii
Abbreviated transcription (Latin):
ħs xp̃s filius dei in bethleem
iude nascitur: anno cesariꝰ au¬
gusti quadragesimo scd̃o: eb
sexagesima sexta: olimpiade¬
autem centesima nonagesima
tertia. Codem die. natale sc̃e
anastasie. sub diocletiano im-¬
ꝑatore: que pro confessionẽ do¬
mini. duitina custodia macera¬
ta. dem̃ cum ducentis uiris et
septingentis feminis. ad insulaᷤᷤ
palmarias delata: ipsa quidẽ

Expanded text:
STUS FILIUS DEI in BETHLEEM JUDAE NASCITUR anno Caesaris Augusti quadragesimo secundo  sexagesima sexta., olympiadis centesimae nonagesimae tertiae. Eodem die, natalis sanctae Anastasiae sub Diocletiano imperatore, quae pro confessione Domini diutina custodia macerata, dein cum ducentis viris et septingentis feminis ad insulas Palmarias delata, ipsa quidem
Abbreviated transcription (Latin):
micitia ẽ.⁊ equalitatis magistra.ut uꝑ d
inferiori se exhibeat equalẽ inferior suꝑit i
Int̃ dispares enĩ mores ñ pot̃ eẽ amicitia: nõ
conuenire sibi utͥusq debet gĩa. ut nec aue¬
toritas desit inferiori sires poposc̾it: nec hu¬

Expanded text:
micitia est, et aequalitatis magistra; ut superior inferiori se exhibeat aequalem, inferior superiori. Inter dispares enim mores non potest esse amicitia; et ideo convenire sibi utriusque debet gratia. Nec auctoritas desit inferiori, si res poposcerit, nec hu
Abbreviated transcription (Latin):
cit̃. idẽ sic̃ lux .uii. dierũ. qr qͣntũ luxit
sol inpͥma conditione .uii. dierũ ante
peccatũ pͥmi hominis: tantũ lucebit
post uiditiũ. Mmorata enĩ fuit lur sof
⁊ lune alioꝵq siderũ ꝑ peccatũ pͥmi ho¬
minis. Si tunc recipiet sol meroedẽ sui la

Expanded text:
citer, id est, sicut lux septem dierum; quia quantum luxit sol in prima conditione septem dierum ante peccatum primi hominis, tantum lucebit post judicium. Minorata enim fuit lux solis et lunae, aliorumque siderum, per peccatum primi hominis; sed tunc recip
Abbreviated transcription (Latin):
uacuunĩ uenerit dicetur: nisi forte ipsa hysto
et consimiles sabbis quib intitulate sunt.
uel ad magnif᷑ uel in cominemoratione dicã¬
tur. In illo tam̃ sabb̾o non dicentur qñ in
crastino nichil agetur de dominica. Si qui¬

Expanded text:
acuum invenerit dicetur, nisi forte ipsa historet consimiles, Sabbatis quibus intitulatae sunt, vel ad Magnificat, vel in commemoratione dicantcrastino nihil agetur de Dominica: qu
Abbreviated transcription (Latin):
sens defunctus missam habeat inconuentu
etiam si eadem die una uel due missȩ cantate
fiũnt aut cantande: Quod si necĩtas temꝑis
aut sollemnitatis precipue non ꝑmiserit: sai¬
tem pͥuata missa ꝓ eo ñũgat᷑ si hora non im¬
pedierit scd̃m distinctiones horarum qͣs
diximus sepeliatur: sciendum autem qd̾
ꝓ hac necessitate omnib dieb ieuiniorum ex
pore quo non ieunamꝰ: usq ad prandiũ.
poterit missa dici ꝓ defuncto. Si defuenit in
conuentu. qui hanc more solito cantare ua
Si et iste non aderit fr̃ qͣmuis illusionem
passus. hoc faciat. Si uͦ ⁊ iste defũtt. liceat
tundam missam cartare. Psente nichomi-¬
nꝰ defuncto. uel ante sepuituram uel post
eadem die exceptis supradictis tͥb dieb. nul¬
bent. aut officiales audire conuenit missã
in aliqua p̃cipua festiuitate.

Expanded text:
sens defunctus missam habeat in conventu, etiamsi eadem die una vel duae missae cantatae fuerint aut cantandae. Quod si necessitas temporis aut solemnitatis praecipuae non permiserit, saltem privata missa pro eo dicatur, si hora non impedierit, et secundum distinctiones horarum, quas diximus, sepeliatur. Sciendum autem quod pro hac necessitate pore quo non jejunamus usque ad prandium poterit missa dici pro defuncto. Si defuerit in conventu qui hanc more solito cantare valSi et iste non aderit, frater quamvis illusionem passus hoc faciat. Si vero et iste defuerit, liceat asterii secundam missam cantare. Praesente nihilominus defuncto vel ante sepulturam vel post, eadem die, exceptis supradictis tribus diebus, nulbent, aut officiales audire convenit missam in aliqua praecipua festivitate.
Abbreviated transcription (Latin):
missa in conuentu ꝓ p̃senti defuncto cȩle
Indie uͦ natiuit᷑: domini. pasche. ⁊ pertet̃.
om̃s misse inconuentu defesto fient: et
colła dicetur ꝓp̃senti defuncto. Puatim
autem qui ex deuotione uolũit cantare¬
ꝓ eo: licebit. Qui defesto cantaiunt dicãt ꝓ¬

Expanded text:
missa pro praesenti defuncto celebIn die vero Nativitatis Domini, Paschae et Pentecostes omnes missae in conventu de festo fiant, et Collecta dicetur pro praesenti defuncto: privatim autem qui ex devotione voluerit cantare, licebit pro eo. Qui de festo cantaverint
Abbreviated transcription (Latin):
octaus scõꝵ ⁊ꝓpͥetatib eorum qui in grada¬
li designatum hñt offm̃ preter aletandri
euencii ⁊ theodoli cum in dominica ante
ascensionem euenĩnt. ioct̃ diei sancti lau¬
rencii cum in ea dies dnica fu̾̃it. in om̃i¬
b in qͣm his dieb missa de die: ⁊ colła ꝓ¬

Expanded text:
et proprietatibus eorum, qui in Graduali designatum habent officium, praeter Alexandri, Eventii et Theoduli, cum in Dominica ante Ascensionem evenerint: et in octava sancti Laurentii cum in ea dies Dominica fuerit: In omnibus, inquam, his diebus missa de die et Col
Abbreviated transcription (Latin):
at. Simiłr ꝓpt̃ conuentum si ad bib̾es uem̃t
uel ꝓpter signum colłonis non semoueat.
sic tñ ut ad colłonem ante finem ueniat.
qd̾ si ad signum colłonis. uel ad ipsam col¬
łonem uenit. statim conuentui se iungat.⁊
cum eis compleat: ⁊ post completor comedat.
si ad comple toriũ ueñit. simiłr faciat. Si pꝰ
complectorium simiłr comedat. ⁊ sic sͥ in capło
compleat. Qd̾ uͦ de refectione diximꝰ: etiam ip̃i
teneant qui ea die redeunt qua egssi sunt.
Qui tñ sollicite ꝓuideant. ut ad pͥmam semꝑ
refectionem ueniant. Et sciendum qd̾ in qua¬
cumq abbatiarum nr̃i ordinis. monachus
uel conuersus nr̃i ordinis uenĩt: ꝑ omnia
sicut monasterio ordinem suum tenebit. In
eccłia tam̃ psalmum aut. a. ñ imponat. lec
abbas iubeat. Qd̃ si pͥoratũł̃ alia obedientiã.
hũit. ꝓ obediencia sua nichil faciet. prior tñ
post porem illius loci pͥmum locum tenebit:¬

Expanded text:
at. Similiter propter conventum si ad biberes venerit, at. Similiter propter conventum si ad biberes venerit, vel propter signum collationis, non se moveat: sic tamen ut ad collationem ante finem veniat. Quod si ad signum collationis vel ad ipsam collationem venerit, statim conventui se jungat, cum eis compleat, et post Completorium comedat. Si ad Completorium venerit, similiter faciat: si post completorium, similiter comedat, et sic ibi in capitulo compleat. Quod vero de refectione diximus, etiam ipsi teneant qui ea die redeunt qua egressi sunt: qui tamen sollicite provideant ut ad primam semper refectionem veniant. Et sciendum quod in quacunque abbatiarum nostri ordinis monachus vel conversus nostri ordinis venerit, per omnia sicut in monasterio suo ordinem tenebit. In ecclesia tamen psalmum aut Antiphonam non imponat, lectabbas jubeat. Quod si prioratum vel aliam obedientiam habuerit, pro obedientia sua nihil faciet. Prior tamen post priorem illius loci primum locum tenebit
Abbreviated transcription (Latin):
faciat. Qd̾ si ĩueñit ñ tn canonica horã dicẽtẽ.
oret extͣ choꝵ. Hã ad horã regłart̃ mox ũ ueñit
ĩtͣre deb⁊ ł sociandꝰ psallẽtibus si ante
głam uenĩt: uel si post. ad gradum satisfac
oratorii obseratum inuenĩt. ibidem oret. Siit᷑
curiam monastĩi fũit dum signum pussatͤ
in eccłia ad refectionem ũsum ꝑdet si non oc¬
currerit. Simense campanam pulsan inue¬
nerit diũtat in refectorium ut cum aliis ũsũ
incipiat. Qͤm si iam inceptum inuenit: ora¬
tum uadat. Post orõnem fc̃o signo coco. uel
cellarario an intrare debeat: si annũit intret
nũsum dicat subsilentio. stans ⁊ inclinans sic̃
inconuentu fieri solet. Benedictionẽ dicat. fi
tam̃ signum crucis faciat. hoc autem ut ad
utrumq pͣndium. ita ⁊ adutramq cȩnam
eque semꝑ custodiat: excepto qd̃ adseruitoꝵ
refectionem intͣndi signum ñ faciat. Qd̃ si ad
refectionem ipsoꝵ sutorum tardiu̾ uenĩt. ñ
eum expectent nec eis discedentib ipse se moue¬

Expanded text:
 horam dicentem, oret extra chorum: nam ad horam regularem mox ut venerit intrare debet, vel sociandus psallentibus, si ante Gloria venerit: vel si post, ad gradum satisfactoratorii obseratum invenerit, ibidem oret. Si intra curiam monasterii fuerit dum signum pulsatur in ecclesia ad refectionem, versum perdet si non occurrerit. Si mensae campanam pulsari invenerit, divertat in refectorium, ut cum aliis versum incipiat: quem si jam inceptum invenerit, oratum vadat. Post orationem facto signo coco vel cellerario an intrare debeat, si annuerit, intret et versum dicat sub silentio, stans et inclinans sicut in conventu fieri solet, benedictionem dicat, nec tamen signum crucis faciat. Hoc autem ad utrumque prandium et ad utramque coenam aeque semper custodiat, excepto quod ad servitorum refectionem intrandi signum non faciat. Quod si ad refectionem ipsorum servitorum tardius venerit, non eum exspectent, nec eis discedentibus ipse se move
Abbreviated transcription (Latin):
genua flectat: silentium tenens. quousꝙ
locatus ceptam ꝓsequatur horam: bam die
quam nocte dum non equitaũit stans horas
si non multum grauatur dicat. Qui uͦ ad
grangias uel adcellaria. siue ad aliqͣm habi¬
tationem domus illiꝰ dequa exit uadit: nͥ se
extra ꝑnoctaturum eẽ credidit bñdictionem
non accipiat. Simiłr ⁊ qui inde redit. nͥ ex¬
tra ꝑ noctatꝰ fu̾it: siue in uilla comełit. Be¬
nedictiones dande suꝑ egredientes in uiam
⁊ reuertentes dicant᷑ eadem uoce qua collecta
hore canonice dicta fũit. p̃ter ad laudes.i
adu̾s. Et sciendum qd̃ solis hospitib accepta
bñdictione eg̃diendi. lici missam cantare
añ eugłm misse conuentꝰ. Abbi qͦq egressuro
inuiam ante t̾ciam inestate aut reuertenti
post terciam usq ad nonam in hyeme. licet
missam cantare uel audire indieb ieiunioꝵ¬

Expanded text:
ri, rursum genua flectat, silentium tenens quousque ri, rursum genua flectat, silentium tenens quousque locatus ceptam prosequatur horam. Tam die quam nocte dum non aequitaverit, stans horas si non multum gravatur, dicat. Qui vero ad grangias vel ad cellaria, sive ad aliquam habitationem domus illius de qua exit, vadit, nisi se extra pernoctaturum crediderit, benedictionem non accipiat. Similiter et qui inde redit, nisi extra pernoctatus fuerit sive in villa comederit. Benedictiones autem dandae superegre dientes in via et revertentes, dicantur eadem voce, qua collecta horae canonicae dicta fuerit praeter ad Laudes et ad Vesperas. Et sciendum quod solis hospitibus accepta benedictione egrediendi licet missam cantare ante Evangelium missae conventus. Abbati quoque egressuro in viam ante Tertiam in aestate, aut revertenti post Tertiam usque ad Nonam in hieme, licet missam cantare vel audire in diebus jejunio
Abbreviated transcription (Latin):
ullus dirigatur in uia nͥ utilitate. mo¬
torium: pͥuatis ⁊̃ dieb ad nocturnos potest
accipere bñdictionem. Quam accepturꝰ ꝑgẽs
aa gradum ⁊ cͥcumuoluens se: scđm tempꝰ ł
se incuruet. uel ꝓsternatur. Reuers uͦ ñ cͥcum¬
uoluat se: s omni temꝑe ꝓsternatur. Si cam
abb̾e fũit exiens siue reuertens ad bñdictionẽ
seu or̃onem post comple torium. suie ad satis¬
fationem pꝰ głam pͥmi ps̃i. post abb̾em semꝑ
se collocet. Qui si maiorẽ missam expectare ne¬
qͥũit: ad matitunalem cominunicare potĩt.
Quemꝰ intra monasterii portam. pͥmum horȩ
canonice signum. uł capłi. siuẽ colłonis. preocu¬
paiũt reuertatur. E grediens de monasterio.
non comedat ante portam monasterii: nec
alicubi infra dimidiam leugam amonastĩo
Branseunti autem. ⁊ ea die ñ ingressuro: li¬
ceat. Ei grediens uͦ. siue etiam regrediens intra
monastĩum nemini sine licentia loquatur.
Dicturꝰ horas ꝑuiam. si dies ꝓsternendi fiũt

Expanded text:
 dirigatur nisi pro utilitate motorium privatis etiam diebus ad Nocturnos potest accipere benedictionem, quam accepturusad gradum, et circumvolvens se secundum tempus, vel se inclinet vel prosternatur. Reversus vero non circumvolvat se, sed omni tempore prosternatur. Si cum abbate fuerit exiens sive revertens, ad benedictionem seu ad orationem post Completorium, sive ad satisfactionem post Gloria psalmi primi, post abbatem semper se collocet. Qui si majorem missam exspectare nequiverit, ad matutinalem communicare poterit. Quem si intra monasterii portam primum horae canonicae signum, vel capituli sive collationis praeoccupaverit, revertatur. Egrediens de monasterio non comedat ante portam monasterii, nec alicubi infra dimidiam leucam a monasterio: transeunti autem, et eadem die non regressuro liceat. Egrediens vero sive etiam regrediens, intra monasterium nemini sine licentia loquatur. Dicturus horas per diem si dies prosternendi fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
nnatiuit dñi ⁊ in precipus defunctoꝵ offĩis.
Ieminia consuetudinaria tam estate qͣm hyeme
iurta consuetudinem teneat. nͥ forte
abbas qͥspiam eum secum prandere fecerit.
At ieunia precipua quib uidelicet in ordine
nr̃o cibis tm̃ quadragesim alib uesci mos est
iuxta morem custodiat. Ad mensam ñ loqua¬
tur. sagimine non uescatur: in plumis non
iaceat: nͥ forte stram̃ uel alud tale qͥd suꝑ
qd̾ iaceat. sine magno labore aut sumptu hr̃e
non possit: Et sciendum qd̃ tam abb̾es qͣm
monachi. sagum qd̃ uulgo dr stratum: secũ
possunt deferre. ⁊ ceruical. Qui autem ꝓstrato
saccum portare uoluerit: liceat ei. tantum
obseruet ne sint p̃ciosa uel curiosa. Porro redi¬
ens domum. nͥ eadem die qua exiit redierit
mor ad orõnem eat. Ingressurꝰ oratorium.
aqua se bñdicta asꝑgat. Dr̃onẽ ĩ chorosi ꝯuẽ¬

Expanded text:
Nativitate Domini, et praecipuis defunctorum officiis. Jejunia consuetudinaria tam aestate quam hieme juxta consuetudinem teneant, nisi forte abbas quispiam eum secum prandere fecerit, At jejunia praecipua quibus videlicet in ordine nostro cibis tantum quadragesimalibus vesci mos est, juxta morem custodiat: ad mensam non loquatur: sagimine non vescatur: in plumis non jaceat, nisi forte stramen vel aliud tale quid super quod jaceat sine magno labore aut sumptu habere non possit. Et sciendum quod tam abbates quam monachi sagum, quod vulgo dicitur stratum, secum possunt deferre et cervical. Qui autem pro strato sagum portare voluerit, liceat ei: tantum observet ne sint pretiosa vel curiosa. Porro rediens domum, nisi eadem qua exiit die redierit, mox ad orationem eat. Ingressurus oratorium aqua se benedicta aspergat: orationem in choro
Abbreviated transcription (Latin):
rioris gradus est dicat bñdicite. Qui maioris:
bũdicens dicat. Largitor om̃ium bonorum: bñ¬
tum sumunt. mensura mixti sit: iiii. pars
libre panis. ⁊ tc̃ia pars emine iuni. Sumpto
itaq mixto. siquid residuum fũit: referant pa¬
nem in archam. ⁊ uinum inuas. Et sciendum
qd̃ a capite ieuinii usq ad pascha. exceptis dñi¬

Expanded text:
rioris gradus est dicat Benedicite: qui majoris, rioris gradus est dicat Benedicite: qui majoris, benedicens dicat Largitor omnium bonorum benetum sumunt. Mensura misti sit quarta pars librae panis et tertia pars heminae vini. Sumpto itaque misto si quid residuum fuerit, referant panem in arcam et vinum in vas. Et sciendum quod a Capite Jejunii usque ad Pascha exceptis Domi
Abbreviated transcription (Latin):
laria deponẽ scͥptorib. cellarariis. infirmanis.
cocis utͥusq coqͥne: abbas licentiam dare potest.
quib ⁊ ubi ipsi uisum fu̾it. hoc etiam ꝓuide¬
ant: ut ad minus qͣm pot̾unt. sine cuculla
uł scapulari sint. Nam sine altõ horum: uel
cinge se cuiqͣm ñ licet. Hullus in lecto ascendat
rectus s desponãa diuertat pedes in ip̃m lec¬
tum. Nec iaceant suꝑ cotos preter mimitos.⁊
infirmos qͥ extra choꝵ sunt. qͦs possunt in¬
estate om̃s inꝑticis ponere si uoliũnt. hullus
ibi excutiat indumenta uel faciat signa. nͥ
forte cum abbate uel priore seu qñ qͥs uocat
alium exparte abbis uel prioris. De lxxiii.
idies fũit prandii: ad mixtũ De mixto¬
ꝑcuciatur signum in eccłia tͥb ictib ante
sectam. Si autem ieiunii totidem post sextam.¬
Quo audito mense lector. ⁊ cocus. ueniant in
refectorium. Quod si alter defũit: qui p̃sens est
non eum expectet. Si ambo aderunt: qui infe¬

Expanded text:
laria deponere scriptoribus, cellerariis, infirmariis, laria deponere scriptoribus, cellerariis, infirmariis, cocis utriusque coquinae, abbas licentiam dare potest, quibus et ubi visum fuerit. Hoc etiam provideant, ut ad minus quam poterunt sine cuculla vel scapulari sint. Nam sine altero horum vel cingere se cuiquam non licet. Nullus in lectum ascendat rectus, sed de sponda divertat pedes in ipsum lectum. Nec jaceant super cotos, praeter minutos et infirmos qui extra chorum sunt, quos possunt omaestate in perticis ponere si voluerint. Nullus ibi excutiat indumenta vel faciat signa, nisi forte cum abbate vel priore, seu quando quis vocat alium ex parte abbatis vel prioris. CAPUT LXXIII. dies fuerit prandii, ad mixtum percutiatur signum in ecclesia tribus ictibus ante sextam: si autem jeQuo audite mensae lector et cocus veniant in refectorium: quod si alter defuerit, qui praesens est non eum exspectet. Si ambo aderint, qui infe
Abbreviated transcription (Latin):
sonitu ad ostium. ⁊n tũo si concessum fũit.
ingrediant᷑. ubi non loquant᷑ plures qͣm
duo simul cum pͥore temꝑe lectionis: nͥ forte
pͥor ꝓ aliqua necessitate plures sͥ conuocandos
indicaũtt. Completo ꝓ quo ingressi sunt: cito
ꝯeant nͥ detineantur. De dormitor tm
orm̃itorium ingrediuntur quociens op̃ hũerint:
In qd̾ ingredientes. ponant caputia in capitib
sius. Intrantes autem donum necessariam. qnͣ¬
tum possunt ab scondant uultꝰ in capuciis suis.
⁊ ita assideant manicis ante se plicatis: i cucul¬
la ad pedes demissa. Siqñ si sederĩnt in scapu¬
larib: nichilomin qͣntum potũint se ab antĩo¬
ri parte cooꝑiant. In dormitoro ñ sedeant. nͥ
qũ se calciant uel discalciant. uel qñ mutant
Eruentes ⁊ induentes se honeste. i caute faciant
n̾e nudi appareant. Quod ñ extra dormitoriũ.
S ad lectum suum facẽ solent. Et qui extra

Expanded text:
sonitu ad ostium, et tunc si concessum fuerit, sonitu ad ostium, et tunc si concessum fuerit, ingrediantur. Ubi non loquantur plures quam duo simul cum priore tempore lectionis, nisi forte prior pro aliqua necessitate plures sibi convocandos judicaverit. Completo pro quo ingressi sunt, cito exeant nisi detineantur. § V. De dormitorio. --Dormitorium ingrediantur quoties opus habuerint, in quod ingredientes ponant caputia in capitibus suis. Intrantes autem domum necessariam quantum possunt abscondant vultus in caputiis suis, et ita assideant manicis ante se plicatis, et cuculla ad pedes demissa. Si quando vero sederint in scapularibus, nihilominus quantum potuerint se ab anteriori parte cooperiant. In dormitorio non sedeant, nisi quando se calciant vel discalciant, vel quando mutaExeuntes et induentes se, honeste et caute faciant, ne nudi appareant: quod non extra dormitorium, sed ad lectum suum facere solent. Et qui extra
Abbreviated transcription (Latin):
ullus ingrediatur coqͥnam excepto can¬
tore ⁊ scͥptorib: ad planamlam tabu-¬
lam: adliquefaciendum incaustum. ad
exsiccandum ꝑgamenũ. ⁊ sacrista. uel quo¬
libet alio ꝓ accendẽdo lumine in eccłia: uel
prunis in tͥhuribulo uel patella imponen¬
dis uel sale bñdicendo S nec isti intrare de¬
bent. si incalefactorio ignem sufficient̃ inue
officio suo. Illo etiam quen cocus uocaũit ad¬
ponendam suꝑ igneni caldariam: uel depo¬
nendam. De refectorio. n refectorio simi¬
lit̾ nullus ingrediatur excepto infirmario
iuuandum uocati fiũnt. ⁊ cetĩs om̃ib qui
di ad illa que suꝑiꝰ diximus facienda. ad
subtalares ungendos. ad se minuendum.
ad calefaciendum. Qd honeste ⁊ ñ nudis pe
tamen. qͥa has. iii. supͣdictas officinas ingredi
potũnt fr̃es illi: qui scd. regłam ꝑannum cir¬
cũeunt elaustra monastii. De auditoriis
uditoria nuniqͣm ingrediuntur. euod̾
si aliquo opꝰ hũerint: querant signo us

Expanded text:
ullus ingrediatur coquinam, excepto cantore et scriptoribus ad planandam tabulam: ad liquefaciendum incaustum: ad exsiccandum pergamentum: et sacrista vel quolibet alio pro accendendo lumine in ecclesia, vel prunis in thuribulo vel patella imponendis, vel sale benedicendo: sed nec isti intrare debent, si in calefactorio ignem sufficienter inveofficio suo, et ille quem cocus vocaverit, adponendam super ignem caldariam vel deponendam. § II. De refectorio. --In refectorium similiter nullus ingrediatur, excepto infirmario juvandum vocati fuerint, et caeteris omnibus qui et ad illa quae superius diximus facienda, et ad subtalares ungendos, ad se minuendum, ad calefaciendum. Quod honeste et non nudis pedi tamen quia has tres supradictas officinas ingredi poterunt fratres illi, qui secundum Regulam per annum circumeunt claustra monasterii. § IV. De auditoriis. --Auditoria nunquam ingrediantur; quod si aliquod opus habuerint, quaerant signo vel
Abbreviated transcription (Latin):
on est congruum ut extra portam monas¬
terii domus aliqua adhabitandum
construatur: nͥ animalium. qͥa ꝑicłm aĩa¬
grauitati. ac regularib disciplinis non le¬
uitatib aut iocis uacare: ⁊ ob hoc horum fo¬
menta uitiorum ascĩs locis elongari oportet
scił ceruos. ⁊ ursos ⁊ grcies cetaq talia leuita-¬

Expanded text:
on est congruum ut extra portam monasterii domus aliqua ad habitandum construatur, nisi animalium; quia periculum animas honestae gravitati ac regularibus disciplinis, non levitatibus aut jocis vacare, et ob hoc fomenta vitiorum a sanctis locis elongari oportet, scilicet cervos, et ursos ac grues, caeteraque talia levita
Abbreviated transcription (Latin):
petri et pauli illis .iiii. dieb qui deputati
sunt admissas eorundem scõrum dies domi¬
nicus euenit: missa matutinał erit de oct᷑.
et maior de dñica. Dominica uͦ infra oct̃.
doct̃. nisi forte omnis terra in eadem dominica.
cantandum fuerit. Quod cum acci d̾it mis-¬
sa matutinał erit deoct̾i. et maior de dñica.¬

Expanded text:
Petri et Pauli illis quatuor diebus qui deputati sunt ad missas eorumdem sanctorum dies Dominicus evenerit, missa matutinalis erit de Octavis, et major de Dominica. Dominica vero infra Octavam a et major de Octava: nisi forte, Omnis terra, in eadem Dominica cantandum fuerit. Quod cum acciderit, missa matutinalis erit de Octavis, et missa ma
Abbreviated transcription (Latin):
ħat. ĩ gͣlali de signatũ. ł iugla alicuius seĩ
hoc ĩpedierit ł. p̃sñs defunctꝰ suꝑueñĩt. Dmͣc
tamen in palmis etiam si aliciuĩ sc̃i fuerit
commemoratio. missa matutinalis erit
de dominica et in octauo die pasche de re¬
surrectione. In illo uͦ die uno qui festum seqͥ¬

Expanded text:
ali designatum, vel Vigilia alicujus sancti hoc impedierit, vel praesens defunctus supervenerit. Dominica tamen in Palmis etiam si alicujus sancti fuerit commemoratio, missa matutinalis erit de Dominica, et in Octava die Paschae de Resurrectione. In illo vero uno die, qui festum sequ
Abbreviated transcription (Latin):
fiat extra dormitorium. qͦciens abb̃i uels
in uicem obiuam̃nt. In labore tñ cum sibi
monacho: nͥ illi tm̃ qͥ sedem abb̃is tenet et
ꝓpͥo abbi. Nemo ꝑcaputium signum faciat:
nec quis uocet aliqͣm delonge ꝑuocem uel
ꝑsonitum. Et notandum quod om̃i temꝑe
lectionis. possunt ẽẽ fr̃es in nocturnalib. hiqͥs
aliquo mͦ frẽm suum scandalitaũit. cum qͦ
loqui non solet dicat pͥori. Et tunc si pͥor us¬
serit: uocato illo tandui ante pedes eius ꝓstra¬
tꝰ iaceat: quousq ille placatꝰ erigat eum.
lxxii.
Quas officinas in gredi debeant. uel qñ.

Expanded text:
fiat extra dormitorium, quoties abbati vel sibi fiat extra dormitorium, quoties abbati vel sibi invicem obviaverint. In labore tamen cum sibi monacho: nisi illi tantum qui sedem abbatis tenet, et proprio abbati. Nemo per caputium signum faciat, nec quis vocet aliquem de longe per vocem vel per sonitum. Et notandum quod omni tempore lectionis possunt esse fratres in nocturnalibus. Si quis aliquo modo fratrem suum scandalizaverit cum quo loqui non solet, dicat priori: et tunc si prior jusserit, vocato illo tandiu ante pedes ejus prostratus jaceat, quousque ille placatus erigat eum. CAPUT LXXII. Quas officinas ingredi fratres
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipus lectionum ad mensanri ad colłonẽ
radiugilias cum necẽe fũit. Que breuissime
fiant. Siquis habũit caputium in capite
dum legerit: taliter hãt ut possit ꝑ pencdi si
dormiat. Qd̃ si aliquis necesse hũerit diuer¬
tere alicubi: librum suum in armario repo¬
nat Aut si ĩ sede sua eum dimittere uolũit:
faciat signum fũ iuxta eum sedeniti ut il¬
lum custodiat. Quod signum etiam post
uesꝑas facere licet. Porro siquis ab aliquo li¬
brum in quo legit uel cantat acciꝑe uoliũt
necẽẽ habens in eo uide tradat ei alium:
ille cui tradidit in pace ei dimittat. Quem
si ei acominodare nolũit: ille qui petit in
pace ferat: donec suꝑ eo in capło iñ ꝓ clama¬
tionẽ faciat. Ita se hant dum sedent. Dum
uͦ ambulabanthumiłr incedant: ⁊ disco¬
oꝑto capite: supplicantes in uicem obui ando.
Qd̾ si abb̾i obiuauerint: diuertant se in par¬
tem supplicantes ei. Que supplicatio ubiq

Expanded text:
principiis lectionum ad mensam, et collationem, principiis lectionum ad mensam, et collationem, et ad Vigilias cum necesse fuerit, quae brevissime fiant. Si quis habuerit caputium in capite dum legerit, taliter habeat se ut possit perpendi si dormiat. Quod si aliquis necesse habuerit divertere alicubi, librum suum in armario reponat; aut si sede sua eum dimittere voluerit, faciat signum fratri juxta sedenti ut illum custodiat. Quod signum etiam post Vesperas facere licet. Porro si quis ab aliquo librum in quo legit vel cantat accipere voluerit, necesse habens in eo videre, tradat ei alium, et ille cui tradiderit, in pace ei dimittat. Quem si ei accommodare noluerit, ille qui petit in pace ferat, donec super eo in capitulo inde proclamationem faciat. Ita se habeant dum sedent. Dum vero ambulant humiliter incedant, et discooperto capite supplicantes invicem obviando: quod si abbati obviaverint, divertant se in partem supplicantes ei. Quae supplicatio ubique
Abbreviated transcription (Latin):
officia leg̃e non uacat. Que tamen postqͣm
impleuint redeant adlectionem. Ad or̃onẽ
uͦ ire possunt in eccłiam non solum tunc S
om̃i temꝑe lectionis .i ad om̃ia int̾ualla: uͥ ñ
sedeant. nec caputia incapitib hãnt: nec
legant uel librum teneant. Simiłr. cum opꝰ
di in eccłia celebrat᷑: nec caputia in capitibꝰ¬
hant nec legant p̃ter illos qͥ psaltĩum nesci¬
unt. ⁊ qui p̃sens opꝰ p̃uide. leg̃e. aut cantare.
aliqͥd necesse hũerint. Qui uͦ inclaustro sede¬
rint. religiose se habeant. singuli in singulis
libris legentes. exceptis illis qui in antiphariis
hymnariis gradalib cantauerint: ⁊ illis qui
lectionis suas preuiderint: quos ascultet can¬
tor. uel quilibet fr̃ ad hoc idoneus ab ipso p̃-¬
monitꝰ. Neq inqͥetent se inuicem inquestio¬
nib faciendis nͥ depductis. i correctis accentib¬
et de dictione qͣm legere ignorau̾int: et de

Expanded text:
officia legere non vacat. Quae tamen postquam officia legere non vacat. Quae tamen postquam expleverint, redeant ad lectionem. Ad orationem vero ire possunt in Ecclesiam, non solum tunc, sed et omni tempore lectionis, et ad omnia intervalla ubi non sedeant, nec caputia in capitibus habeant, nec legant, nec librum teneant. Similiter cum opus Dei in ecclesia celebratur, nec caputia habeant in capitibus, nec legant praeter illos qui Psalterium nesciunt, et qui ad praesens opus praevidere, legere aut cantare aliquid necesse habuerint. Qui vero in claustro sederint, religiose se habeant, singuli in singulis libris legentes, exceptis illis qui in Antiphonariis, Hymnariis, Gradualibus cantaverint, et illis qui lectiones suas praeviderint, quas auscultet cantor vel quilibet frater ad hoc idoneus ab ipso monitus. Neque inquietent se invicem in quaestionibus faciendis, nisi de productis et correptis accentibet de dictione quam legere ignoraverint, et de
Abbreviated transcription (Latin):
Quaidui tam̃ aliqͥs confitetur: nullus ibi
remaneat nͥ qui simili occupatur oꝑe. Hã
om̃i temꝑe lectionis. ñ nͥ tam̃ ante prandi¬
um ⁊ etiã ĩ interuallo ante pͥmam possũt
ibi confiteri. postqͣm gͦ resedint dicat pͥor bñ¬
dicite ⁊ responso dominꝰ: subseqͣtur pͥor ũs
sit nob̾cum. Et responso am̃ conficeatur bre¬
uit̾ culpas ꝓ qͥb ueniam peciit. Quib dictis.
statim subsequat᷑. De his ⁊ de om̃ib aliis meis¬
peocis. me reum confiteor ⁊ ueniam deprecor.
bunc pͥor fr̃a suꝑ eum absolutione in iungat
ei penitentiam. Seiñ potest confortare uel¬
monere. uel increpare. ꝓut uiderit ei expe¬
dire siuoluerit breuiter tam̃. Siquis causa
confessionis aliquem eorum qui confessiones
audiunt. post signum misse retinũit uł de
missa euocaũit incapło utroꝙ stante breuit̃
confiteatur. lxxi. Quałr se habeant frẽs tp̃r¬
ad sectionem: exceptis illis qͥb ꝓcu rantibꝰ

Expanded text:
Quandiu tamen aliquis confitetur, nullus ibi Quandiu tamen aliquis confitetur, nullus ibi remaneat, nisi qui simili occupatur opere. Nam omni tempore lectionis, non tamen nisi ante prandium et etiam in intervallo ante Primam, possunt ibi confiteri. Postquam ergo resederint, dicat prior Benedicite: et responso Dominus, subsequatur prior, Deus sit nobiscum; et responso amen, confiteatur breviter culpas, pro quibus veniam petiit. Quibus dictis, statim subsequatur: De his et omnibus aliis peccatis me reum confiteor, et veniam deprecor. Tunc prior, facta super eum absolutione, injungat poenitentiam. Deinde potest monere, vel increpare prout viderit ei expedire si voluerit, breviter tamen. Si quis causa confessionis aliquem eorum qui confessiones audivit, post signum missae detinuerit, vel de missa evocaverit in capitulo, utroque stante breviter confiteatur. CAPUT LXXI. Qualiter se habead lectionem, exceptis illis quibus procurantibus
Abbreviated transcription (Latin):
nisi abbas usq ad finem capłi eum reti¬
nere uolũit. Quod si monachus uel cleric̃.
uel: etiam laicus fuit: sedendo concessa
ei societate a quolibet fr̃e deducatur. Si
quis exquo fr̃es ingressi sunt capłm inde
exierit nͥ iussus. aut sangͥnem de narib
fluens uel etiam uomens siue ꝑtabula
ad legendum afferenda satis. Facere debet
S nec licentiam exeundi quis querat. nͥ
coquus aut obẽdiẽtial fũt: aut necessitas
nature compułit: uel cui abbas ante in¬
dixerit: aut qui inuia dirigendus fũit. Isti
namq cum necesse hũerint: solent ꝓ officio
suo signo exeundi licentiam querere. Tracta¬
tis gͥ que tractanda sunt. surgentes om̃s ũ¬
tant se adorientem: ⁊ sic qui tenet capłm
dicat. Ad iutorium nr̃m in noĩe d. Et res¬
ponso ab om̃ib qui fecit celum ⁊ tr̃am.: in¬
clinent ad orientem ⁊ exeant om̃s: nͥ aliqͥs
remoret᷑ causa confessionis uł infirmitatis.

Expanded text:
nisi abbas usque ad finem capituli eum retinisi abbas usque ad finem capituli eum retinere voluerit. Quod si monachus vel clericus, vel etiam laicus fuerit, sedendo concessa ei societate a quolibet fratre deducatur. Si quis ex quo fratres ingressi sunt capitulum inde exierit nisi jussus, aut sanguinem de naribus fluens, vel etiam vomens, sive pro tabula ad legendum afferenda, satisfacere debet. Sed nec licentiam exeundi quis quaerat, nisi cocus aut obedientialis fuerit, aut necessitas naturae compulerit, vel cui abbas ante indixerit, aut qui in via dirigendus fuerit. Isti itaque cum necesse habuerint, solent pro officio suo signo exeundi licentiam quaerere. Tractatis igitur quae tractanda sunt, surgentes omnes vertant se ad orientem, et sic qui tenet capitulum dicat, Adjutorium nostrum in nomine Domini: et responso ab omnibus Qui fecit coelum et terram, inclinremoretur causa confessionis vel infirmitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm ad induendum. Qui indiceꝰ et erectus
non se moueat donec abbas dicat ite sessũ.
Et tunc inclinans: eat in locum suum. hoc
quoq sciendum est: qd̾ ille qui inferioris gra¬
dus est non debet uerberare suꝑiorem .i. dia¬
conus sacerdotem: s equalis equalem: uel
suꝑior inferiorem. hoc etiam caueat᷑: ne
aliquis extra capłm loquatur alicui uel sig¬
nificet de culpis. seu de secretis causis que
capitulo. ꝑtractant᷑. Quod si ep̃c uel abbas
monachoꝵ. seu clericoꝵ regularium uel
etiam rex aliqñ capłm intrauerit assur¬
gentes ei oins inclinent cum ante eos tͣnsi¬
erit. Qd̾ si sociecatem quesierit: assurgẽ¬
tib omnib concedatur ei ꝑ librum. Et
responso amen: simiłr abbas qu erat ab
eo partem bñficii sui. Qui postqͣm demoratꝰ
fũit qͣntum tenenti capłm placũit: dedu¬
cat eum ab hospitium pͥor. uel cui iusse¬
rit abbas. anteqͣm conuentꝰ egrediatur.

Expanded text:
fratrem ad induendum: qui indutus et erectus, fratrem ad induendum: qui indutus et erectus, non se moveat donec abbas dicat, ite sessum, et tunc inclinans eat in locum suum. Hoc quoque sciendum est, quod ille qui inferioris gradus est, non debet verberare superiorem, id est diaconus sacerdotem, sed aequalis aequalem, vel superior inferiorem. Hoc etiam caveatur ne aliquis extra capitulum loquatur alicui, vel significet de culpis, seu de secretis quae in capitulo pertractantur. Quod si episcopus vel abbas monachorum seu clericorum regularium, vel etiam rex aliquando capitulum intraverit, assurgentes ei omnes inclinent cum ante eos transierit; quod si societatem quaesierit, assurgentibus omnibus concedatur ei per librum: et responso Amen, similiter abbas quaerat ab eo partem beneficii sui. Qui postquam demoratus fuerit quantum tenenti capitulum placuerit, deducat eum ad hospitium prior vel cui jusserit abbas, antequam conventus egrediatur,