comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta sit insinuat: cum subiungit.
Ut intinguatur pes tuus insanguine.
Unusquisq p̾dicator dum deanibu¬
lando u̾bum d̃i annuntiat: in mẽ.¬
bris xpisti pedis officium seruat.
unde scͥptum est. Quam speciosi pe¬
deseorum qui annuntiant pacem:
qui annuntiant bona. Talis pes e¬
rat paulus cum dic̃et: non solum
alligari. s &e mori paratus sum ꝓ
nomine ihui. Pes gͦ dĩ insanguine
intinguitur. q̃uando p̃dicator xp̃i
Der iiq ad iungit. Lingua canum
certaturi c̃e canes uocat: non detes¬
tabiles s laudabiles dño suo fidẽ
seruantes. de ꝓeiuis domo contra inz¬
micos latrantes. Nonenm tantũ¬
mͦ canum dixit: s canum tuorũ.
slec eorum dentes: s lingua lauda¬
ta est. Quos ꝓpħa ex inimicis fut᷑os
ẽẽ pͣdixit: ꝑ illam scilicce conuer¬
sionem de quasuꝑuis loquebatur.
Ex inimicis gͦ fecit misericors ds a¬
nucos suos. ut qui erant blasphe¬
mantes: post modum fierent p̾di¬

Expanded text:
perfecta sit, insinuat, cum subjungit: 24. perfecta sit, insinuat, cum subjungit: 24. Ut intinguatur pes tuus in sanguine. Unusquisque praedicator dum deambulando, verbum Dei annuntiat, in membris Christi pedis officium servat. Unde scriptum est: Quam speciosi pedes eorum, qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona ! Talis pes erat Paulus, cum diceret: Non solum alligari, sed et mori paratus sum pro nomine Jesu . Pes ergo Dei in sanguine intingitur, quando praedicator Christi Deinde adjungit: Lingua canum certaturi, etiam canes vocat: non detestabiles, sed laudabiles: Domino suo fidem servantes, et pro ejus domo contra inimicos latrantes. Non enim tantummodo canum dixit, sed Canum tuorum: nec eorum dentes, sed lingua laudata est. Quos propheta ex inimicis futuros esse praedixit, per illam scilicet conversionem, de qua superius loquebatur. Ex inimicis ergo fecit misericors Deus amicos suos: ut qui erant blasphemantes, postmodum fierent praedi
Abbreviated transcription (Latin):
san conu̾tam in ꝓfuidum maris.
bat ocłos ad cȩlum leuare: ĩta se
consid̾ans confundebatur. s descẽ¬
dit iustificatus. Item: basan inter¬
pͣtatur siccitas. Tał erat anima q̃
dicebat: anima mea sicut t̾ra sine
aqua tibi. Et beati qui esuruit
⁊ sitiunt iusticiam: qm̃ ipsi satura¬
buntur. Deniq quid ꝓfundum ma¬
ris. insi ꝑfundam maliciam signi
ficat peceatoris: Inde scͥptumẽ.
Deccator cum uen̾it in ꝓfundum
malorum contẽnit. In ꝓfundum
maris peccator conu̾titur. quando
ad ꝓpͥam conscientiam dño impel¬
lente recruditur. ut mala que
gessit recogitet: atq ea penitendo
deploreẽ. Hinc est qd̾ d̾o d̾r. a qͦdã
penitente. Recogitabo tͥ omnes
annos meos: inamaritudine aĩȩ
nieȩ. Tunc quippe u̾a conu̾sio est:
quando anime fit amarũ hoc
quod ante fuerat dulce peceatũ
Conutit gͦ ds in ꝓfundum ad eos
quosq lib̃andos: quierant desꝑa-¬
tissimi peeratores. Que conu̾sio ꝗͣ.

Expanded text:
san convertam in profundum maris. san convertam in profundum maris. bat oculos ad caelum levare. Ita se considerans confundebatur, sed descendit justificatus . Item Basan interpretatur siccitas. Talis erat anima, quae dicebat: Anima mea sicut terra sine aqua tibi . Et beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Deinde quid profundum maris, nisi profundam ficat peccatoris? Unde scriptum est: Peccator cum venerit in profundum malorum, 338 contemnit . In profundum maris peccator convertitur, quando ad propriam conscientiam, Domino impellente, retruditur, ut mala, quae gessit, recogitet, atque ea poenitendo deploret. Hinc est, quod Deo dicitur a quodam poenitente: Recognitabo tibi annos meos in amaritudine animae meae . Tunc quippe est vera conversio, quando animae fit amarum, hoc quod ante fuerat dulce peccatum. Convertit ergo Deus in profundum ad eos quosque liberandos, qui erant desperatissimi peccatores. Quae conversio, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Confringet etiam uertiẽẽ capilli.
id est elationem cogitationis per¬
ambulantium indelictis suis. id
est ꝑseu̾antium inpeccatis. Cõfra¬
cta sunt etiam inimicorum capita:
id÷ dominationes &e imꝑium infi¬
delium: & cotidie frangitur. ut
linicapiti xp̃o totus mundꝰ su¬
biciatur. Uł ꝑ capita possunt
intelligi capitalia. id÷ cͥminalia
peccata: ꝑ u̾ticem uͦ capilli. minu¬
ta ⁊ uenialia ualent designari.
In quib quisq delectando ita
ꝑambulat. ut corrigendo dun
uiuit nonfimat: ipse ds post
mortem non mititus in deitate.
confringet &e destriret eutm: distri¬
cti iudiei sui animadu̾sione. Per
capillos ideo cogitationes accip̃i¬
mus:quia sieut capilli adherent
capiti. sic cogitationes menti Bo¬
ne autem cogitationes ornant m̃¬
dem: male deturpant. Quosdam con¬
fringet. quosoam ad se conuertet:tta
quod alios faciat mr̃es: alios uͦ p̃di¬
catores: & ad hoc confirmandum. ĩ¬
troducit dñm loguentem sic. Dix̃

Expanded text:
Confringet etiam verticem capilli, Confringet etiam verticem capilli, id est, elationem cogitationis, perambulantium in delictis suis: id est, perseverantium in peccatis. Confracta sunt etiam inimicorum capita, id est, dominationes et imperium infidelium, et quotidie frangitur: ut uni capiti Christo totus mundus subjiciatur. Vel per capita possunt intelligi capitalia, id est, criminalia peccata. Per verticem vero capilli minuta et venialia valent designari. In quibus quisquis delectando ita perambulat, ut corrigendo dum vivit, non finiat: ipse Deus post mortem non minutus in deitate, confringet et destruet eum districti judicii sui animadversione. Per capillos ideo cogitationes accipimus, quia sicut capilli adhaerent capiti, sic cogitationes menti. Bonae autem cogitationes ornant mentem: malae deturpant. Quosdam confringet, quosdam ad se convertet: ita quod alios faciat martyres, alios vero praedicatores. Et ad hoc confirmandum introducit Dominum loquentem sic: 23.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s. quia iter nr̃m dirigit ad sa¬
lutem: atq intantum ꝓsꝑum
facit ut de hoc mundo faciat
tnͣsire ad patrem: ⁊ fiat quod ip¬
se dominus ait. uolo ut ubiego
eet:nisi ipse sanarer.S ne occͬre¬
ret cogitationb eur gͦ morimur.
siꝑ eius gr̃ãm salui facti sumꝰ:
‸continuo subiecit. &e dñi dñi exi¬
tus mortis. Tanquam diceret.
Quid indignaris humana cõ¬
ditio te habere exitum mortis:
& domini tui exitus: non alius
quam mortis fuit. Pocuis gͦ cõ¬
solare. quam indigneris. Patient̃
gͦ ce̾ ip̃ã mortẽ feramꝰ illius exem¬
plo. qui lieet peccato nullo eẽt de¬
bitor mortis. ⁊ dñs eẽt a quo ne¬
mo animam tollẽtͥ s eam ipse
a semet ipso poneret: etiam ip̃iꝰ
fuit exitus mortis. Ss qũaiis hu¬
milis moreretur: tamen condẽ¬
nabit suꝑbos. Et hoc est qd̾ sub¬
dit. Ueruntam̃ d̃s confringet ca¬
pita inimicorum suorum. Capita
confringere est:suꝑbas mentes
humiliare. iuxta quod scͥptũ est.
Om̃is qui se exaltat humiliabitur.

Expanded text:
Deus, quia iter nostrum dirigit ad salutem, atque intantum prosperum facit, ut de hoc mundo faciat transire ad Patrem, et fiat, quod ipse Dominus ait: Volo: ut ubi ego esset, nisi ipse sanaret? Sed ut occret cogitationi, Cur ergo morimur, si per ejus gratiam salvi facti sumus? continuo subjecit, et Domini exitus mortis: tanquam diceret, Quid indignaris humana coditio, te habere exitum mortis? et Domini tui exitus non alius, quam mortis fuit. Potius ergo consolare, quam indigneris. Patienter ergo etiam ipsam mortem feramus, illius exemplo, qui licet peccato nullo esset debitor mortis, et Dominus esset, a quo nemo animam tolleret, sed eam ipse a semetipso poneret, etiam ipsius fuit exitus mortis. Sed quamvis humilis moreretur, tamen condemnabit superbos. Et hoc est, quod subdit: 22. Verumtamen Deus confringet capita inimicorum suorum. Capita confringere, est superbas mentes humiliare. Juxta, quod scriptum est: Omnis qui se exaltat humiliabitur .
Abbreviated transcription (Latin):
Unde qui hec canẽbat inspũ ea
p̃uidens: impletus ⁊ ipse leticia:
eructauit. ymnum dicens. Be
nedictiis dominus die cotidie. idi
assidire usq infinem. Ꝙ qm̃ eux
rum illum duci uidit inȩtm̃i. se¬
quitur. &e dicit. ꝓsꝑum iter facioe
nob̃ d̃s salutarium nr̃orum: oĩa
enim coõꝑantur inbonum:. his

Expanded text:
Unde qui haec canebat, in spiritu ea Unde qui haec canebat, in spiritu ea praevidens, impletus et ipse laetitia eructavit hymnum, dicens: 337. 20. Benedictus Dominus die quotidie. Id est, assidue usque in finem. Et quoniam currum illum duci vidit in aeternum: sequitur et dicit: Prosperum iter faciet nobis, Deus salutarium nostrorum. Omnia enim coo
Abbreviated transcription (Latin):
amꝰ & possessionem tuam ter¬
minos terre. Adño do nr̃o capta
est nr̃a capturitas: ut fieroe lib̾¬
tas. hinc petro cdictum est:. Ex hoc
lam homines eritis capiens. Cap.
tigͦ sumus. quia subiugati᷑. sub
leue illud iugum missi. Lib̾ati
apeccato euius serui eramus: ce
iusticie serui facti lib̃i fiumus.
Unde ce ipse inillis est:quide¬
dit dona hominib. ⁊ accepit do¬
na in hominib. Id̃oq in ista
captiuatiõe. in isto eursu. sub
isto uigo non sunt milia plorã¬
tium: s milia letantium. Dñs
qͥppe in illis in sinay in sco. Ꝙ u̾e
erant captiuitas: quos tu accepi¬
sti. R̾ enĩ ñ credentes in habita¬
re dnm̃ dm̃. Non credentes. ip̃i
sunt captiuitas. Non credendo
enim possidebantur a oiabolo.
qui oꝑatur in filiis diffidentie:
in quib ⁊ uos inguit fiustis ali¬
qñ eum uiu̾etis in eis. fioes eos
inde lib̾auit. ut iam eredentes
inhabitentur ado: facti domusd̃i.
⁊currus di milium letantium.

Expanded text:
am, et possessionem tuam teram, et possessionem tuam terminos terrae . A Domino Deo nostro capta est nostra captivitas, ut fieret libertas. Hinc Petro dictum est: Ex hoc jam homines eris capiens . Capti ergo sumus, quia subjugati: sub leve illud jugum missi, liberati a peccato, cujus servi eramus , et justitiae servi facti, cujus liberi fuimus. Unde et ipse in illis est, qui dedit dona hominibus, et Accepit dona in hominibus: ideoque in ista captivatione, in isto cursu, sub isto jugo non sunt millia plorantium, sed millia laetantium. Dominus quippe in illis in Sinai, in sancto. Et vere erant captivitas, quos tu accepisti: Etenim non credentes, inhabitare Dominum Deum. Non credentes ipsi sunt captivitas. Non credendo enim possidebantur a diabolo, qui operatur in filiis diffidentiae . In quibus et vos inquit fuistis aliquando, cum viveretis in eis . Fides eos inde liberavit, ut jam credentes inhabitentur a Deo, facti domus Dei, et currus Dei millium laetantium.
Abbreviated transcription (Latin):
rum suum: uelud in locum aliqͤ.
destinatum. In eo aũ qđ multi
ctrine cõm̃datur.: quia decem ꝓpt̾
decalogum significat doctͥnam.
mille. quia ꝑfectus ẽ num̃us. de¬
signat ꝑfectionem. Currus gͦ dei
multiplex indecem milib existit:
quia num̃us scõꝵ sedͣm decem p̾¬
cepta legis multiplicit᷑ ⁊ ꝑfecte ui¬
uit. Mirifice autłm cum dixisset
milia letantium continno sublec̃:
dñs in illis. Ne nuremur qd leten¬
tur: dñs in illis enim. Id̾o ⁊ sisunt
quasitristes. semꝑ tamen gaudẽtes.
scã. ⁊ mandatum bonum ⁊ scm̃.
eos ut faciant mandatum. Quio¬
letantur. Quomodo hoc factum
est e Conu̾tit adipsum qui fecit:
Et qͦmͦ sit factum nobis ostendit
dicens. Ascendisti in altum: id ÷
incȩlum resurgendo:cepisti cap¬
tiuitatem. id÷ genus humanũ
quod diabolus captiuau̾at ꝑpec¬
catum: redemisti. accepisti do¬
na in hominib. ficut alibidr᷑.
idabo tibi gcͣs hereditatem tu¬

Expanded text:
rum suum, velut in locum aliquem rum suum, velut in locum aliquem destinatum. In eo autem, quod mctrinae commendatur: quia decem propter Decalogum significat doctrinam: mille, quia perfectus est numerus, designat perfectionem. Currus ergo Dei multiplex in decem millibus existit: quia numerus sanctorum secundum decem praecepta legis multipliciter et perfecte vivit. Mirifice autem, cum dixisset, Millia laetantium, continuo subjecit: Dominus in illis. Ne miremur, quod laetentur: Dominus enim in illis. Ideo etsi sunt quasi tristes, semper tamen gaudentes . sancta, et mandatum bonum et sanctum . eos, ut faciant mandatum. Quolaetantur. Quomodo hoc factum est? Convertit ad ipsum, qui fecit, et quomodo sit factum, nobis ostendit, dicens: 19. Ascendisti in altum, id est, in caelum resurgendo. Caepisti captivitatem. Id est, genus humanum, quod diabolus captivaverat per peccatum, redemisti. Accepisti dona in hominibus: sicut alibi dicitur: et dabo tibi Gentes haereditatem tu
Abbreviated transcription (Latin):
bitationis. In tantum habitabit
ineo. ut plus habitare non possit:
plenitudo diuinitatis. non unibͣ¬
lit᷑. sieut in templo a salomone
facto. s corporaliter ⁊ solide. atii
ueraciter: qm̃ d̃s erat in xp̃o mũ¬
dum reconcilians sͥ. uel iõ dicit.
&ẽ enundñs habitabit in finem:
quia hoc melius manifestabitur
infine: qñ in sua apparebit ma
xpisti. consequenter insinuat. qͥd
inde sue eccłie ꝓueniat. Aesi dica¬
tur. Ecce mons magnus atq in¬
comꝑabilis dñs ihe: quid erunt
illi qui computabantur montes
coagulati: Currus di inquit er̃
⁊ ne pauei estimentur. adiung̃.
decem milib multiplex. milia le¬
tantium. Quis enim auriga:. Do¬
inimis in eis in quid. ubi Insinay
in scõ. Ingentem itaq multitudi¬
nem scõrum atq fidelium. qͥ por¬
tando dm̃ fiunt quodãmͦ currus
di: signifieauit hoc nomine. po¬
nens infinitum ꝓ infinitõ. Hanc in ha¬
bitando ce regendo sicut bonus auri¬
ga ꝑducit infinem. tanguam cur¬

Expanded text:
bitationis. Intantum habitat in eo, ut plus habitare non possit: plenitudo divinitatis: non umbraliter, sicut in templo a Salomone facto, sed corporaliter et solide atque veraciter: quoniam Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi . Vel ideo dicit, Dominus habitabit in finem: quia hoc melius manifestabitur in fine, quando in sua apparebit majChristi, consequenter insinuat, quid inde suae Ecclesiae proveniat. Ac si dicatur: Ecce 336 mons magnus atque incomparabilis Dominus Jesus: quid erunt illi, qui putabantur montes coagulati? 18. Currus Dei, inquit, erunt. Et ne pauci aestimentur, adjungit, Decem millibus multiplex millia laetantium. Quis enim auriga? Dominus in eis, inquit. Ubi? in Sinai in sancto. Ingentem itaque multitudinem sanctorum, atque fidelium, qui portando Deum fiunt quodammodo currus Dei, significavit hoc nomine, ponens finitum pro infinito. Hanc inhabitando et regendo sicut bonus auriga perducit in finem, tanquam cur
Abbreviated transcription (Latin):
tior est:tanto dulcius &e suaunus
sapit nomen dñi incorde eiꝰ tan¬
to etiam patientius &e desidabiluiꝰ
expectat: ut tandem uidere me¬
reatur quod amat. LIIO
Iste intellectus attribuitur dcł. idi
mitatem sui ipsius: qui est funis
legis. ꝯponitur nob idem xp̃c in
hoc psalmo ad intelligendum. ut
in ipsum quifinis legis est trans¬
formemur: ut credamus eium
endo. increpando. iudaicam ꝑfi¬
diam deuetustate in nouitatem.
transformare satagentis. tilioli mes
quos itͣum parturio. hoc est ꝓme
mi. insipiens ppłs. non cognosce̾s
dm̃. Intendit autem ipsum caput
nrm in hoc psalmo confutare eos qͥ
eos consũmare. & ẽẽ corruptos⁊ oe
ita ab hominabiles ẽẽ ło. ut muillꝰ
illoꝵ faciat bonum. donee conuer¬
rationes. &e eorum arbitrium ⁊ ado
dissipandum: & ipsos etiam inȩter¬
num pumendos: iustos u̾o salitẽ
consecutos. Sic gͦ incipit. t̃ Infi¬

Expanded text:
tior est, tanto dulcius et suavius tior est, tanto dulcius et suavius sapit nomen Domini in corde ejus. Tanto etiam patientius et desiderabilius expectat, ut tandem videre mereatur quod amat. TITULIste intellectus attribuitur David, idmitatem sui ipsius qui est finis legis. Proponitur nobis idem Christus in hoc Psalmo, ad intelligendum, ut in ipsum qui finis legis est, transformemur: ut credamus eum eendo, increpando Judaicam perfidiam, de vetustate in novitatem transformare satagentis. Filioli mei, quos iterum parturio hoc est pro mi insipiens populus, non cognoscens Deum. Intendit autem ipsum caput trum in hoc psalmo confutare eos quieos consummare et esse corruptos, 263 et ita ab minabiles esse Deo, ut nullus illorum faciat bonum, donec converrationes et eorum arbitrium a Deo dissipandum, et ipsos etiam in aeternum puniendos: justos vero salutem consecuturos. Sic ergo incipit:
Abbreviated transcription (Latin):
datio ẽ: dic̾e deo quia fecisti. Quio
est qd̃ fecisti: Utiq hoc quod ego si
ci. nisi malum: Ds autem est qui
oꝑatur in nob̾ &e uelle &e oꝑari ꝓbo
na uoluntate. Ꝙ iõ eum patientia
expectabo nomen tuum. id est glo¬
riam & dificationem nominis tui:
uel nom̃ tuum iħm. id: saluato¬
rem. qm̃ bonumẽ in conspectu
scõrum tuorum. Nondicit in cõs¬
pectu impiorum. s in conspectu
scõrũ bonum eẽ nomendiũ. Non
enim hñt ocłm aut palatum cor¬
dis: ut uidere aut gustare uale¬
ant quam bonus ⁊ quam suauis
est dñs. homo nesciens quid sit
mel: nisi gustau̾it nescit quid
dicat. Id̾o magis ad exꝑim̃tum
inuitans psalmus: gustate inqͥt
cat. Tunc uidebitis. sigustau̾itis.
Si nichil dulce eeͣt martyrib:. ne¬
quaquam tantas tribulationũ
amaritudines eguo animo tolerarẽt.
Bonum est nomen tuum incons¬
pectu scõrum tuorum. Bonum est
sunt ce boni & mali: non autem
gustare nͥ sancti. E qnͣto quisq sane¬

Expanded text:
ndatio est, dicere Deo, Quia fecisti. Quid ndatio est, dicere Deo, Quia fecisti. Quid est quod fecisti? Utique hoc quod ego sicci, nisi malum? Deus autem est qui operatur in nobis et velle et operari pro bona voluntate . Et ideo cum patientia expectabo nomen tuum idest, gloriam et deificationem nominis tui: vel nomen tuum, Jesum, idest, Salvatorem: quoniam bonum est in conspectu sanctorum tuorum. Non dicit in conspectu impiorum, sed in conspectu sanctorum bonum esse nomen Domini. Non enim habent oculum aut palatum cordis, ut videre aut gustare valeant quam bonus et quam suavis est Dominus. Homo nesciens quid sit mel, nisi gustaverit, nescit quid dicat. Ideo magis ad experimentum invitans Psalmus, Gustate, inquicat: Tunc videbitis si gustaveritis. Si nihil dulce esset martyribus, nequaquam tantas tribulationum amaritudines aequo animo tolerarent. Bonum est nomen tuum in conspectu sanctorum tuorum. Bonum est sunt et boni et mali: non autem gustare nisi sancti. Et quanto quisque sanc
Abbreviated transcription (Latin):
titudine diuiciarꝵ suare: id÷ in
copia auri uł argenti. &e potentie.
oẽ głe. & aliarum rerum. Nõ quia
habuit diuitias. s quia in ip̃is sꝑa¬
uit. ido damnatur: iło de tabna¬
cło mouetur : uło extyrpatur. ra¬
dix eius de terra uiuentiũ. Ꝙ p̃¬
ualuit inuanitate sua. Quideñs
uanius eo qui d plus putat ualere
nũmum qmͣ dm̃ : Ergo isto dãpna¬
to: quid dieis de te odauidꝰ. Quio
manens ineccłia que est domus
di. sicut oliua fructifera inpin¬
guedine caritatis. & fructiferabo
 norum oꝑum. sꝑaui non indiui
ego dico ꝑducendus mȩt̾nũ: et
hoc exponit cum subddit: &e in se.¬
culum subsecutuum huius scł̃i. Siẽ
oluia neq in hyeme neq in estate
suam amittit uiriditatem: sic sc̃iui
ri neq inꝓsꝑis neq in adu̾sis amit¬
tunt uͥtutum decorem. Confitebor
tͥ in scłm: quia fecisti. Gͤ quia talem¬
me fecisti: sõ laudabo te mnȩt̾num.
Magna cõfessio. magna gr̃e cõm̃¬

Expanded text:
titudine divitiarum suarum, idest, in titudine divitiarum suarum, idest, in copia auri vel argenti, et potentiae, et gloriae et aliarum rerum. Non quia habuit divitias sed quia in ipsis speravit, ideo damnatur, ideo de tabernaculo movetur, ideo extirpatur radix ejus de terra 262 viventium Et praevaluit in vanitate sua. Quid enim vanius eo qui plus putat valere nummum quam Deum? Ergo isto damnato, quid dicis de te, o David? Quid manens in Ecclesia, quae est domus Dei, sicut oliva fructifera in pinguendine caritatis et fructificatione bonorum operum, Ego dico perducendus in aeternum. Et hoc exponit cum subdit: et in saeculum subsequutivum hujus saeculi. Sicut oliva neque in hyeme neque in aestate suam amittit viriditatem, sic sancti viri neque in prosperis neque in adversis amittunt virtutum decorem. 11. Confitebor tibi in saeculum, quia fecisti. Ergo quia me talem fecisti, ideo laudabo te in aeternum. Magna confessio, magna gratiae comme
Abbreviated transcription (Latin):
uiuunt exfide. intelligunt qđ dã¬
nandi ft̃ mali. ꝓpt̾ea timent oe
sibi. Quod enimsunt hodie seiut̃:
qd̾ crã futi sunt nesciunt. Cum a
rit uita ur̃a. &e nos apparebumis
cum ipso ingła: tunc suꝑ eramri¬
debunt iusti: quia lam nonerit
locus compatiendi aut condolẽ¬
cdi. Non quomͦ mine: qnͣ uides
hominem iniuste uiuentẽ. Uis
cum illo laborare: &e ad uiam
ĩutatis errantem reduc̾e. Unde
q̃ dolẽ de illo: oe oras ꝓ illo: t̃ime
erit correctionis locus. s tantũ
lamnationis. Erit enimpentten¬
tia. s infructuosa: quia sera. Tune
iniquum uidebunt iusti &e suꝑ eũ
ridebunt ⁊ ul: suꝑiores apparen¬
tes eum irrisione dignum iudi¬
cabunt: ⁊ dicent int̾iori locutio¬
ne sua ⁊ ecce homo qui nonposu¬
it dm ad iutorem suum. Higilan¬
ter nobis intuendũ est: quid in
hoc iniquo damnet scͥptura. Nõ
enim dixit. ecce qui fuit diues:
s ecce homo qui non posuit dm̃
adiutorem suum. Ss sꝑauit ĩ mul¬

Expanded text:
vivunt ex fide, intelligunt quod damvivunt ex fide, intelligunt quod damnandi sunt mali. Propterea timent et sibi. Quod enim sunt hodie, sciunt. Quod cras futuri sunt, nesciunt. Cum autem rit vita nostra, et nos apparebimus cum ipso in gloria . Tunc super eum ridebunt justi, quia jam non erit locus compatiendi aut condolendi. Non quomodo nunc, quando vides hominem injuste viventem, vis cum illo laborare, et ad viam veritatis errantem reducere. Unde et doles de illo, et oras pro illo. Tum erit correctionis locus, sed tantum damnationis. Erit ibi poenitentia, sed infructuosa, quia sera. Tunc iniquum videbunt justi, et super eum ridebunt , idest, superiores apparentes, eum irrisione dignum indicabunt. Et dicent, interiori locutione sua: 9. Ecce homo qui non posuit Deum adjutorem suum. Vigilanter nobis in nuendum est, quid in hoc iniquo damnet Scriptura. Non enim dixit, Ecce qui fuit dives: sed Ecce homo qui non posuit Deum adjutorem suum. Sed speravit in mul
Abbreviated transcription (Latin):
stare. & florere quasi fenũ in agͦ.
infinem euellet te ds: qn dicet.
ite inignẽ ȩt̾num. Et quanuis
firis in amore mundi radicem
cordis. euellet te. & emigrabit te.
id÷ emigrare faciet. de tab̾nacłõ
tuo. id÷ de hoe mundo uł de
corpore : siue de eccła inqua sta¬
re debusti: oe radicem tuamde
terra uiuentiũ. Habent ⁊ reꝓbi
aligñ radicem boni: qdͥ signifi¬
catur in gͣuo qd̃ cecidit supra pe¬
tr̃ã. Misit enim radicem: sed
natum aruit: qͥa ñ habebat hu¬
morem. Hi sunt inqͥt dñs qui ad
tp̃s credunt: s intpr̃e temptatio¬
nis recedunt. Credendo gͦ mittũt
radicem: s non ꝑseuerando de tͣ¬
ra uiuentium. id÷ de societate scoͣ¬
rum eradicantur: quia gr̃e di-¬
iune ñ habuerunt humorem.
Nidebunt iusti ⁊ timebunt: ee srͣ
eum ridebt᷑. Intelligamꝰ ce discer¬
namus duo ista tpr̃a: tum̾di. & ri¬
dendi. Legimus quid seruetur
steam ipsorum salutem oꝑami
m. &. psalmista. Seruite dño in
timore. Ergo uisti qui sunt mͦ. qͥ

Expanded text:
stare, et florere quasi foenum in agro, in finem evellet te Deus, quando dicet: Ite in ignem aeternum . Et quamvis fixeris in amore mundi radicem cordis: Evellet te, et emigrabit te, id est, emigrare faciet de tabernaculo tuo, id est, de hoc mundo, vel de corpore, sive de Ecclesia, in qua stare debuisti. Et radicem tuam de terra viventium. Habent et reprobi aliquando radicem boni. Quod significatur in grano quod cecidit super petram. Misit enim radicem, sed natum aruit: quia non habebat humorem. Hi sunt inquit Dominus qui ad tempus credunt, sed in tempore tentationis recedunt . Credendo ergo mittunt radicem, sed non perseverando de terra viventium, idest, de societate sanctorum eradicantur, quia gratiae divinae non habuerunt humorem. 8. Videbunt justi et timebunt, et super eum ridebunt. Intelligamus et discernamus duo ista tempora, timendi et ridendi . Legimus quid servetur stram ipsorum salutem operamini . Et Psalmista: Servite Domino in timore . Ergo justi qui sunt modo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tpr̃alem tollit: ad et̾nam mittre.
Aufert tpr̃alia: impellit adeterna.
& notandum qd in hoc ũsu cogi¬
tacio ⁊ actus continetur malicie:
inseguentiuͦ etiam affectus desig¬
natur. cum dr̃. Dlexisti malicia
suꝑ benignitatem. Non solum eo¬
gitasti &e fecisti: s c̃ẽ dilexistimalũ.
Nec hoc tantum dilexisti ad facien¬
dum: s etiam ad loguendũ. Qẽ io
subdit. Iniguteatem magis quã
loqui equitatem: subaudis dilexi¬
sti. Hoc ꝓfecto semꝑconuenit rep¬
bis: ut magis diligant malũ co¬
gitare. agere. logui. qmam bonum.
Et in hoc est ei duplex iniquitas oe
damnatio: quia qd̵ reꝑbandũ erat
eligunt : & quod eligendũ fuerat
contempnunt. He iniquo cordi:
a u̾tit se ne uideat quod uidere
u̾ba p̾cipitacionis. liugua dolosa.
Iam ñ curat quid dicat ÷ quid m̃ti¬
atur: qualit̃ fallat: ad omnẽ fal¬
sitatem. dolositatem. uanitatẽ.
se p̾cipitẽ derelinquit. lingua do¬
losa ministra fallaciȩ est. Lingͣ

Expanded text:
temporalem tollit, ad aeternam mittit. temporalem tollit, ad aeternam mittit. Aufert temporalia, impellit ad aeterna. Et notandum, quod in hoc versu cogitatio, et actus continetur malitiae: in sequenti vero etiam affectus designatur, cum dicitur: 5. Dilexisti malitiam super benignitatem. Non solum cogitasti et fecisti, sed etiam dilexisti malum. Nec hoc tantum dilexisti ad faciendum, sed etiam ad loquendum. Et ideo subdit: Iniquitatem magis, quam loqui aequitatem. Subaudis dilexisti. Hoc profecto semper convenit reprobis, 261 ut magis diligant malum cogitare, agere, loqui, quam bonum. Et in hoc est duplex iniquitas et damnatio, quia quod reprobandum erat, eligunt: et quod eligendum fuerat, contemnunt. Vae iniquo cordi. Avertit se, ne videat quod videre raecipitationis, lingua dolosa. Jam non curat quid dicat, quid mentiatur, qualiter fallat. Ad omnem falsitatem, dolositatem, vanitatem se praecipitem derelinquit. Lingua dolosa ministra fallaciae est. Lingua
Abbreviated transcription (Latin):
facis malum. aut dum non po¬
tes fac̾e dicis malum: aut qnͣ
nec hoc potes. uis or cogitas ma¬
lum. Linguam cordis cõm̃dat in
hoc loco: nonoris. Habet enim
cornr̃m linguam suam. Quale
officium foris habet lingua in
loguendo: tale offienũ lingua
cordis intus habet incogitando. Hic
est qdͥ sine u̾borum strepttu sepe no¬
bis ipsis loquimur incorde. Nec so¬
lum cogitasti in iusticiam: s &ẽ do¬
lum fecisti. Hoc est quod fubdit.
Sient nouaeula acrita fecisti dolũ.
Dolus tuus officium habet noua-¬
cule. Sieut nouacula acrta sordes
& pilos abradit pelluti: ita dolꝰ
tuus qnͣ aufers fudelib terrenas fa¬
cultates. aut corpora cedis aut occi¬
dis. suꝑflua tantum tollis. dam¬
na nulla anme facis. uinmo candi¬
diorem &r ꝑfectiorem reddis. Eece
quid faciunt sanctis mali: pilos
radunt. Ergo aecuat nouaculam
suam malus:acuat dolum: quan¬
tum pot̾ suꝑflua tp̃ralia ablaturꝰ :
non necessaria semꝑtt̾na. Nitam

Expanded text:
facies malum, aut dum non pofacies malum, aut dum non potes facere, dicis malum: aut quando nec hoc potes, vis et cogitas malum. Linguam cordis commendat in hoc loco, non oris: habet enim cor nostrum linguam suam. Quale officium foris habet lingua in loquendo, tale officium lingua cordis intus habet in cogitando. Hinc est, quod sine verborum strepitu saepe nobisipsis loquimur in corde. Nec solum cogitasti injustitiam, sed et dolum fecisti. Hoc est, quod subdit: Sicut novacula acuta fecisti dolum. Dolus tuus officium habet novaculae. Sicut novacula acuta sordes et pilos abradit pellium, ita dolus tuus, quando aufers fidelibus terrenas facultates, aut corpora caedis, vel occidis: superflua tantum tollis, damna nulla animae facis. Imo candidiorem et perfectiorem reddis. Ecce quid faciunt sanctis mali: pilos radunt. Ergo acuat novaculam suam malus, acuat dolum quantum potest: superflua temporalia ablaturus est, non necessaria sempiterna. Vitam
Abbreviated transcription (Latin):
licia: qui potens es mniniquitate:
Tu ꝑseciutor &e anatoꝵ mundi. eui
licentia &e potertiari quitatem
oꝑandi est concessa: ꝓ quo fructu ꝓ
qua utilitate głaris in malicia: Nel
hoc certe te reuocare debet: quod
in hac gła fructus aliguis inueni¬
rinonualet. Plus ꝑfecto est głari in
iniquitate: quam iniquitatem
oꝑe ex̾cere. Nam sunt non nul¬
li qui iniqua quidem faciunt : s
remordet eos conscientia de pecca¬
tor atq in semetipsis contremisẽt:
ce solet ꝯting̾e quod siñdum ex
omnib possunt. a quibusdã tam̃
oꝑib pͣius student seipsos refrena¬
re. &e sunt qui lecantur cum ma¬
lefecerint: &e exultant in reb pes¬
simis. Hi sunt qui habenis la xxiͦ
ad uniu̾sũ se p̃cipitant malum.
Tales redarguuntur in hoc psal¬
tentes sunt ininiguitate: repre¬
henditur in eis ⁊ uoluntas pra¬
ua. c& actio ꝑu̾sa. Maliciam autẽ
exequitur ꝑ partes. cum subiũ¬
git. Totadie. id÷ assidue iniusti.¬
ciam cogitauit lingua tua. Aut

Expanded text:
ia, qui potens es in iniquitate? Tu persecutor et amator mundi, cui licentia et potentia iniquitatem operandi est concessa, pro quo fructu? pro qua utilitate gloriaris in malitia? Vel hoc certe te revocare deberet, quod in hac gloria fructus aliquis invenire non valet. Plus profecto est gloriari in iniquitate, quam iniquitatem opere exercere. Nam sunt nonnulli, qui iniqua quidem faciunt, sed remordet eos conscientia de peccato, atque in semetipsis contrem scunt. Et solet contingere; quod si nondum ex omnibus possunt, a quibusdam tamen operibus pravis student seipsos refraenare. Et sunt qui laetantur cum male fecerint, et exultant in rebus pessimis . Hi sunt qui habenis laxis ad universum se praecipitant malum. Tales redarguuntur in hoc psalpotentes sunt in iniquitate: reprehenditur in eis, et voluntas prava, et actio perversa. Malitiam autem exequitur per partes, cum subjungit: 4. Tota die, id est, assidue, injustitiam cogitavit lingua tua. Aut
Abbreviated transcription (Latin):
mors est. Iste rex dominat᷑ infi¬
liis diffidenti nseqͥt᷑ autẽ nos
rege tͥumphabimꝰ. qn mortale hoc
induerit immortalitatem: cum
fiet sermo qui scͥptus est. Ubiest morᷤ
contentio tua: ubi aculeus tiuis:
int᷑m ut patientes simus ne defi¬
ciamus inuia÷ reficiam᷑ panib sã¬
tificeatis indomo abimelech: idest.
ubo dri. & eȩlestibuis sacram̃tis indo¬
mo eccłiȩ. Matĩa huius psalmi est
utrunq genus hominum: ꝑsecu¬
torum cepacientiũ. Eidelis anima
habens hunc intellectum. qd̾ hiqͥ
modo inmalicia głantur. post mo¬
dum damynabuntur ÷ &e quimͦ
patiuntur ꝓpt̾ iusticiam. pꝰea głam

Expanded text:
mors est. Iste rex dominatur in fimors est. Iste rex dominatur in filiis diffidentiae . Persequitur autem nosrege triumphabimus, quando mortale hoc induerit immortalitatem, cum fiet sermo, qui scriptus est: Ubi est mors contentio tua? ubi aculeus tuus ? Interim, ut patientes simus ne deticiamus in via, reficiamur panibus sanctitatis in domo Achimelech, id est, verbo Dei et coelestibus sacramentis in domo Ecclesiae. Materia hujus psalmi est, utrumque gends hominum, 260 persecutorum et patientium. Fidelis anima habens hunc intellectum, quod ii, qui modo in malitia gloriantur, postmodum damnabuntur, et qui modo patiuntur propter justitiam, postea
Abbreviated transcription (Latin):
intellectu impii ꝑ hane pͥsentem
licentiam quam habent malũ fa¬
ciendi. subtti creduntur damnati¬
onem ȩtͣm supplicii: bomi uͦ ꝑ hoe
qd̾ abeis illa mala patiuntur. in
fittͦo remun̾andi. Intellectus aut̃
iste attribuendus est darud. id est
cui libos fideli: intellectus dico ha¬
bitus de eo negocio qđ signifiea¬
tum fuit eũ ueniss doech ydu-¬
meus. id÷ t̾renus aliqͥs malicia
motꝰ : & annuntiauit saulr qui
intͣptatur appeticio. ꝑ qũe signi¬
ficatur mors: & dixit ei. instigã¬
do eũ ad ꝑsecutionẽ. Uenit dđ.
id÷ qui libet fidelis indomum
abimelech. id÷ in consortiũ ecclȩ
que recte ꝑ abimelech designat᷑.
qui patͥs mei regnum intptatur:
quia in ip̃a regnat ds̃ pat̾. Nec ĩ¬
m̃ito ꝑsaul intelligimus mortẽ.
qͥa sicit hunc peccator pyłs ad̾o
petiit regem: ita nos ꝑ illicitum
appetitum adqͥsiuimus mortẽ.
Saul enim ut diximus int̾ptat᷑
appeticio. Appetitus maliis. aĩe

Expanded text:
intellectu impii per hanc praesentem intellectu impii per hanc praesentem licentiam, quam habent malum faciendi, subituri creduntur damnationem aeterni supplicii. Boni vero per hoc, quod ab eis illa mala patiuntur, in futuro remunerandi. Intellectus autem iste attribuendus est David, id est, cuilibet fideli. Intellectus, dico, habitus de eo negotio, quod significatum fuit, cum venisset Doeg Idumaeus, id est, terrenus aliquis malitia motus, et annuntiavit Sauli, qui interpretatur appetitio, per quem significatur mors: et dixit ei, instigando eum ad persecutionem: Venit David, id est, quilibet fidelis, in domum Achimelech, id est, in consortium Ecclesiae, quae recte Achimelech designatur, qui patris mei regnum interpretatur: quia in ipsa regnat Deus pater. Nec immerito per Saul intelligimus mortem: quia sicut hunc peccator populus a Deo petiit regem, ita nos per illicitum appetitum acquisivimus mortem. Saul enim ut diximus interpretatur appetitio. Appetitus malus animae
Abbreviated transcription (Latin):
de duob gen̾ib homi¬
num: unum terreñ.
aliud cȩleste: unũ ꝑ¬
sequitur. aliud patitur. Unũ gła¬
tur in malicia qd̃ eradicabitur: all¬
ud głatur in do oẽ ꝑmanebit. De
ꝑu̾so gen̾e in pͥma parte psm̃i agi¬
tur: & malicia eius ꝑ partes descͥbi¬
tur: genus u̾o electorum infine
qd̃ ea tp̾re quo saul ꝑsequebat᷑ dd̾:
ip̃e dd̃ fame oe ab hostibs compul¬
sus cum non hab̾et quo fugeret:
intͣuit domum abimelech sacer¬
dotis: & apud eum comedit de pa¬
nibus ꝓpositionis. Quod ẽ uidiss
doech Y dumeus quidam seruus
saul: inuidia motus nunciauit
sauli dicens. Uenit dauid indo¬
mum abimelech. Hȩc ꝑsecutio cẽ
doech aẽcusatio impleta est: oe eo¬
tidie impletur in eccłia. Doech in¬
tͣptatur motus: ẏdumeus int̾p¬
tatur tͣrentis: saul appeticioi a¬
bimelech patͥsm̃i regnũ Expo¬
sitiotituli hec est. Intellectus iste quẽ
uoces huiꝰ psalmi pariunt. non in
hacuita complendus est s infinẽ.

Expanded text:
de duobus generibus hominum: unum terrenum, aliud coeleste: unum persequitur, aliud patitur: unum gloriatur in malitia, quod eradicabitur: aliud gloriatur in Deo, et permanebit. De perverso genere in prima parte psalmi agitur, et malitia ejus per partes describitur. Genus vero electorum in fine quod eo tempore quo Saul persequebatur David, ipse David fame et ab hostibus compulsus, cum non haberet quo fugeret, intravit in domum Achimelech sacerdotis, et apud eum comedit de panibus Propositionis. Quod cum vidisset Doeg Idumaeus quidam servus Saulis, invidia motus nuntiavit Sauli dicens: Venit David in domum Achimelech . Haec persecutio et Doeg accusatio impleta est, et quotidie impletur in Ecclesia. Doeg interpretatur motus. Idumaeus interpretatur terrenus: Saul appetitio, Achimelech patris mei regnum. Expositio tituli haec est: Intellectus iste, quem voces hujus psalmi pariunt, non in hac vita complendus est, sed in finem,
Abbreviated transcription (Latin):
idi in legem in tabulis lapi¬
deis datam. Ergo ne legis ret
est enim offensio lapidis qͦd
lex tenebat reos ⁊ missus est
sp̃e sc̃s ut amorem faceret: oe¬
legem non implebat. Timebãt
enas: amauerunt. & donaue¬
runt suas. Ergo non est mi¬
randum: quia id̃o in manib
angelorum assumptus est do¬
minus in cȩlum. ne offendͬet
ad lapidem pecdem suum: ne
illi qui interra laborabant in
corpore euis. ꝑagrantes totũ
orbem terrarum: legis rei fie¬
rent. Subtraxit ab eis timorem:

Expanded text:
m? In Legem in tabulis lapideis datam. Ne ergo Legis rei est enim offensio reatus: quos Lex tenebat reos, absolvitSpiritus sanctus ut amorem faceret, eLegem non implebat, amor enas; amaverunt, et donaverunt suas. Ergo non est mirandum quia ideo in manibus Angelorum assumptus est Dominus in coelum, ne offenderet ad lapidem pes ejus: ne illi qui in terra laborabant in corpore ejus, peragrantes totum orbem terrarum fierent rei Legis, subtraxit
Abbreviated transcription (Latin):
eam. E quia fides sine diecti¬
one non ualet: contintio asiec̃
Et grri diligunt nomen ets ha¬
bitabunt inea. Qui non expimo
re s amore seruitnt d̾o. ꝓsi
sunt sem̃: ⁊ ipsi inhabitalunt
in ea: tanquam in heredite
sria. Nullus ibi herectitant
nisi ꝑ dilectionem. Ds est filec̃¬
tio: & qui manet indilectone:
in deo manet. ie ds ineq Hie
est finis: hec est hereditas.¬

Expanded text:
eam. Et quia fides sine dilectieam. Et quia fides sine dilectione non valet , continuo adjecit: Et qui diligunt nomen ejus, habitabunt in ea. Qui non ex timore, sed ex amore serviunt Deo. Ipsi sunt semen, et ipsi inhabitabunt in ea, tanquam in haereditate sua. Nullus ibi haereditabit, nisi per dilectionem. Deus est dilectio. Et qui manet in dilectione, in Deo manet, et Deus in eo . Hic est finis, haec est haereditas.
Abbreviated transcription (Latin):
Qua ꝓpter laudent illum cęli cẽ
terra ꝙ mare: &e omnia reptili¬
a mneis. Homo rationalis creatu¬
ra laudee dm̃: & ꝑ hominẽ om̃is
ereatura: qm̃ ip̃e spes oẽ materie
rerum. sunt homini causa. ut ip¬
se laudet auctorem ce saluatorẽ
suum. Quare laudent e Qm̃ cl̃s
inde contemplantem ꝑspeciem.
oe edificabuntur eiuitates iude:
idest anime sua peccata confitẽ¬
des. Inicium bonorũ est confes¬
sio peccatorum. & iustus inpͥnei¬
pio accusator est sui. Pͥmum gͦ debet
homines mala sua confit̾r: atq mo¬
rib in melius cominutari. cesie
edificabuntur inciuitate dei.
unde p̾s in titulatur ꝓhis seiticoe
qui cõmutabuntur. E in habita¬
bunt ibi: id ÷ in illa beata enuta¬
te. in illa excelsa syon. & non ad
horam. s herectitate acquirers
eam: ut possideant illam inet̾¬
num. Et non una sola gen̾atio
iustorum. s ꝑomnes suecessio¬
nes. Et semen seruorumetus.
id÷ ficłi imitatores: possidebit

Expanded text:
Quapropter Laudent illum coeli et Quapropter Laudent illum coeli et terra, et mare, et omnia reptilia in eis. Homo, rationalis creatura, laudet Deum, et per hominem omnis creatura: quoniam ipsae species et materiae rerum sunt homini caussa, ut ipse laudet auctorem et Salvatorem suum. Quare laudent? 36. Quoniainde contemplantem per speciem . Et aedificabuntur civitates Judae, id est, animae sua peccata confitentes. Initium bonorum est confessio peccatorum. Et justus in principio accusator est sui . Primum ergo debent homines mala sua confiteri, atque moribus in melius commutari: et sic aedificabuntur in civitate Dei, unde psalmus intitulatur pro his, scilicet, qui commutabuntur. Et inhabitabunt ibi, id est, in illa beata civitate, in illa excelsa Sion. Et non ad horam, sed haereditate acquirent eam. Ut possideant illam in aeternum: et non una sola generatio justorum, sed per omnes successiones. 37. Et semen servorum ejus, idest, fidei imitatores, possidebit
Abbreviated transcription (Latin):
cornua debet hab̾e quib adu̾sariũ
uentilet: dẽ ungłas quib t̾ram ex¬
ettet: nouellus ꝓpter nouam uitã.
Aliquis hereticus forte contra dic̃:
cornib noui cẽ uet̾is testam̃ti uen¬
tiletur. Alius t̾rena sapit: ungu¬
lis discretionis. &e robore uirtutis
excitetur. Suꝑ hunc uitulum tibi
placebit laudatio mea: ĩ illa etͥnitate.
ubi ꝑfecte laudabunt te sancti sine
ulla contraditione. Uideant pauꝑes
&e letentur: creclant hec ce spe gau¬
deant: ⁊ magis pauꝑes sint ut dita¬
rim̾eantur. & conu̾tit se acd eos ã¬
monendos dicens. Querite dñi oe
uiuet anima ur̃a. Os est uita aĩe.
Queritis panem: ut uiuat earo ue
sloli de te p̃sumere: nec aliquio
querere p̃ter dm̃ tuum. Si pecca¬
tor es: non id̾o desꝑes. & iunctos
suos in peccatis ꝑ que iud̾entur
repudiari a deo: non despexit.
Illos uinctos non despicit ds. qͥ
sui sunt: idest qui ꝑ penitentiã
ce satisfactionem eum requirũt.

Expanded text:
cornua debet habere, quibus adversarium cornua debet habere, quibus adversarium ventilet: et ungulas, quibus terram excitet: novellus propter novam vitam. Aliquis haereticus forte contradicit, cornibus novi et veteris Testamenti ventiletur. Alius terrena sapit, ungulis discretionis et robore virtutis excitetur. Super hunc vitulum tibi placebit laudatio mea, in illa aeternitate ubi perfecte laudabunt te Sancti, sine ulla contradictione. 33. Videant pauperes, et laetentur. Credant haec, et spe gaudeant: et magis pauperes sint, ut ditari mereantur. Et convertit se ad eos admonendos dicens: Quaerite Deum, et vivet anima vestra. Deus est vita animae. Quaeritis panem, ut vivat caro vesNoli de te praesumere, nec aliquid quaerere, praeter Deum tuum. Si peccator es, non ideo desperes. Et vinctos suos, in peccatis, per quae viderentur repudiari a Deo, Non despexit. Illos vinctos non despicit Deus, qui sui sunt, id est, qui per poenitentiam et satisfactionem eum requirunt. 35.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. pauꝑes sunt. In comꝑatione
namq cȩlestium diuitiarum quas
sꝑant: quiequid hie habent ꝓ ni¬
chilo repritant. Nec sunt ddeserci
tales pauꝑes: qm̃ salus ci suscepit
eos. Ad quam rem: Ut iam nonsĩt
pauperes &e dolentes: s potius letan¬
tes: & beati faciant quod subun¬
ctum est. Laudabo nomen cłieũ
cantico. id÷ cum iocunditate: et
exultans inme ipso. magnifica¬
bo eum in laude. Hec sunt duitie
mẽe: ut seilicce cum gaudio ce hyla-¬
ritate noncessem dm̃metun lauda¬
re & magnificare. & laus illa pla¬
cebit deo super omne legale saeͥfi¬
cium: &e hoc ostendit partem eum¬
subiungit: suꝑ uitulum nouellũ.
cornua ꝓducentem &e ungłas. ẽ alis
enim querebatur iritulus in sacͥfi¬
cio. qui &e nouellus eeͣt: &e tam mag¬
nus tam̃ ut cormia mitt̾et: atq un¬
gulas fortes haberi. Ce hoc ex signi¬
ficatione factumest. Qui bñ instͣ¬
ctus est. ⁊ ad laudemd̾i opulentus.

Expanded text:
sunt, pauperes sunt. In comparatione sunt, pauperes sunt. In comparatione namque caelestium divitiarum, quas sperant, quicquid hic habent, pro nihilo reputant. Nec sunt deserti tales pauperes, quoniam salus Dei suscepit eos. Ad quam rem: Ut jam non sint pauperes et dolentes, sed potius laetantes et beati faciant quod subjunctum est: 31. Laudabo nomen Dei, cum cantico. Idest, cum jocunditate: et exultans in meipso, magnificabo eum in laude. Haec sunt divitiae meae, ut scilicet, cum gaudio et hilaritate non cessem Deum meum laudare et magnificare. 32. Et laus illa placebit Deo, super omne legale sacrificium. Et hoc subjungit: Super vitulum novellum cornua producentem et ungulas. Talis enim quaerebatur vitulus in sacrificio, qui et novelius esset, et tam magnus tamen, ut cornua mitteret, atque ungulas fortes haberet. Et hoc ex significatione factum est. Qui bene instructus est, et ad laudem 351 Dei opulentus,
Abbreviated transcription (Latin):
possunt : S hoc dictum est: sedm
spem illorum qui ibi se scͥptospu
ibi eẽ. Illi qui se sperabant. tanqͣ.
m̾̃ito iustieie sue in libro seͥptos
di quib dr̃ serutamin sẽpturã
inquib putatis uos uitam et̾nã
habere: cum ꝑducta fuerit dãp¬
natio eorum etiam ad cognitio¬
nem ip̃orum: delebuntur de libͦ
uite:id÷ non ibi se cognoseent.
Dixi deleaut᷑ scd̃m spem eorum.⁊
quid scdm equitatemtuam & q
cum iustis non se̾bantur. Confir¬
mat infine u̾sus: quod p̾missũ
est incapite. Audiuimus quid
nob cauendum sit in malis: au¬
diamus minc quid sit imitan¬
dum in xp̃o. Iilitales fuerunt.
oe sic ꝑierunt: tu benigne do¬
mine quid dicis de te ipso ⁊ Ego
sum pauꝑ ⁊dolens: salus tua
d̾s suscepit me. Exemplo dñi m̃
discamus pauꝑes ẽẽ. & dolentes.
Hoc ipsum pͥus in se nobis ostuͣ¬
dit: ꝓpt̾ea clicit ego sum. Totum
corpus euis hoc dicit: corpus xp̃i
in hac t̾ra pauꝑ et dolens ẽ. Sed

Expanded text:
possunt? Sed hoc dictum est secundum possunt? Sed hoc dictum est secundum spem illorum, qui ibi se scriptos puibi esse. Illi qui se sperabant, tanquam merito justitiae suae in libro scriptos Dei, quibus dicitur: Scrutamini Scripturas, in quibus putatis vos vitam aeternam habere : cum perducta fuerit damnatio eorum, etiam ad cognitionem ipsorum, delebuntur de libro vitae, id est, non ibi se cognoscent. Dixi deleantur, secundum spem eorum. Quid secundum aequitatem tuam? Et cum justis non scribantur. Confirmat in fine versus, quod praemissum est in capite. Audivimus, quid nobis cavendum sit in malis: audiamus nunc quid sit imitandum in Christo. Illi tales fuerunt, et sic perierunt. Tu benigne Domine, quid dicis de te ipso? 30. Ego sum pauper et dolens: salus tua, Deus, suscepit me. Exemplo Domini nostri discamus pauperes esse et dolentes. Hoc ipsum prius in se nobis ostendit, propterea dicit, Ego sum. Totum corpus ejus hoc dicit. Corpus Christi in hac terra pauper et dolens est. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
una non corrigitur. ex inde altã
generatur. & quanto plus refruge¬
scit caritas: tanto amplius abun¬
dat inquitas. Uł suꝑ iniquitatẽ
patrum appone iniquitatẽ fili¬
orum. ut extendatur de ꝓgenie
inprogeniem iniguitas eorum:
sicut ipsi dixerunt. sanguis eius
suꝑ nos ⁊ suꝑ filios nostros. Qd
autem dix̃ appone. non sic acci¬
piendum ẽ. ut ds ponat. uł addat
iniquitatem inaliquo: s quasi
hoc agit. quando fieri ꝑmittit.
Neq enim humanam mentẽ
debelbando destruit.s recedendo:
quia ad ꝑdicionem suam suffi¬
cit sͥ dimissa. Hinc salomon. ait.
Consid̾a oꝑa d̃i: quod nemo pos¬
sit corrigere quem ille despexe¬
rit. ꝓpt̾ea adhuc subditur. Dele¬
antur de libro uiuentium. Li¬
bri nomine p̾destinatio di acci¬
pitur. quia sicut hoc guou in li¬
bro scͥptum est. fixum manet: sic
incommutabile est: qđ ado pre¬
cdestinatur. Quomͦgͦ dicit. delean¬
tur: si hi qui scͥpti sunt. deler nõ

Expanded text:
una non corrigitur, exinde altera una non corrigitur, exinde altera generatur. Et quanto plus refrigescit caritas, tanto amplius abundat iniquitas. Vel super iniquitatem patrum oppone iniquitatem filiorum, ut extendatur de progenie in progeniem iniquitas eorum, sicut ipsi dixerunt: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Quod autem dixit, Appone: non sic accipiendum est, ut Deus ponat, vel addat iniquitatem in aliquo: sed quasi hoc agit, quando fieri permittit. Neque enim humanam mentem debellando destruit, sed recedendo: quia ad perditionem suam sufficit sibi dimissa. Hinc Salomon ait: Considera opera Dei, quod nemo possit corrigere, quem ille despexerit . Propterea adhuc subditur: 29. Deleantur de libro viventium. Libri nomine praedestinatio Dei accipitur: quia sicut hoc quod in libro scriptum est, fixum manet: sic incommutabile est, quicquid a Deo praedestinatur. Quomodo ergo dicit Deleantur, si hi qui scripti sunt, deleri non
Abbreviated transcription (Latin):
re hoc ÷ Qm̃ quem tu ꝑeusisti ꝑ¬
secuti sunt. oe suꝑ dolorem uulñ¬
rum meorum addiderunt. Nos
ꝑeussi sumus adõ quia peccaui¬
mus: &e uuln̾a sunt peccata nͣra
Dolor uuln̾um. afflictio contͣ pec¬
catum. ꝑcussio est mortalitas ce
corruptio. Hanc ꝑcussionem sus¬
cepit ipse filius dĩ: quanius ñ
peccau̾it. Uere inquit ꝓpħa lan¬
guores nr̃os ipse tulit: oe doloreᷤ
nros ipse portauit. S iudi addi¬
derunt: quia quem d̾s pat̾ pla-¬
gis mortalitatis &e corruptionis
uuln̾au̾at. ipsi insuꝑ occiderũt.
Mortales homines hic cum pe¬
na naseuntur. be hec pena ꝑeussio est
domini: & huic pene addunt. quic̃¬
q alios fuerint ꝑsecuti. & quia ip̃i
apposuerunt dolorem suꝑ dolorẽ.
uide aꝑtam iusticiam que seguit᷑.
Appone iniquitatem suꝑ iniqui¬
qui nocet noceat adhuic. & qui
insordibz est sordeseat adhue: ce sie
non intrent iniusticiam tuam.
Culpa enim excitat culpam: o ẽ

Expanded text:
re hoc? 27. Quoniam quem tu percussisti, pre hoc? 27. Quoniam quem tu percussisti, persecuti sunt: et super dolorem vulnerum meorum addiderunt. Nossumus a Deo, quia peccavimus: et vulnera sunt peccata nostra. Dolor vulnerum, afflictio contra peccatum. Percussio est mortalitas et corruptio. Hanc percussionem suscepit ipse Filius Dei, quamvis non peccaverit. Vere inquit Propheta languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit . Sed Judaei addiderunt, quia quem Deus Pater plagis mortalitatis et corruptionis vulneraverat, ipsi insuper occiderunt. Mortales homines hic, cum poena nascuntur, et haec poena percussio est Domini. Et huic poenae addunt quicunque alios fuerint persecuti. Et quia ipsi apposuerunt dolorem super dolorem, vide apertam justitiam, quae sequitur. 28. Appone, inQui nocet, 350 noceat adhuc: et qui in sordibus est, sordescat adhuc . Et sic non intrent in justitiam tuam. Culpa enim excitat culpam: et cum