comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oris esse prudentũ
solet. non solum ex
eis que recte appre
ter gesta seu dicta cognouerint. pru¬
dentie discere uirtutem hȩc nimirũ
ut imitentur sequendo. illa ne incur¬
rant deuitando. Quod nos fr̃s dilectis¬
simi in hodierna sancti euuangelii
lectione facere ratio cogit: non tantũ
uidelicet deuotionem amatoꝵ xp̃i
a exemplum discere uirtutis. sed ꝑfi¬
diam considerare. & consideratam de
clinare ꝑsequentium. Se quamur eni
necesse est illarum prudentiam femi¬
narum: quas tanta fide & dilectione
año adhesisse cognouimus: fugiamꝰ
insipientiam pontificum & phariseoꝵ.
qui sapientiam dei circumuenire in¬
sidiis & interficere querebant. Cauea¬
mus dementiam eoꝵ qui sanctifican¬
di ꝓpter pascha ierusolimam ascen¬
derant: sed obli ti sanctificationis in
ipsa domo orationis saluatoris necem
tractabant. Imminebat pascha quo
sanctificatum quemq ac mundum ad
esum agni uenire oporteret: & ipsi
qui sanctificandi ad templũ ascende¬

Expanded text:
oris esse prudentium solet, non solum ex eis, quae recte apprehter gesta seu dicta cognoverint, prudentiae discere virtutem; haec nimirum ut imitentur sequendo, illa ne incurrant devitando. Quod nos, fratres dilectissimi, in hodierna sancti Evangelii lectione facere ratio cogit, non tantum videlicet devotionem amatorum Christi ad exemplum discere virtutis, sed  Al. add. et perfidiam considerare, et consideratam citius declinare persequentium. Sequamur enim necesse est illarum prudentiam feminarum quas tanta fide et dilectione Domino adhaesisse cognovimus; fugiamus insipientiam pontificum et Pharisaeorum, qui sapientiam Dei circumvenire insidiis et interficere quaerebant; caveamus dementiam eorum qui sanctificandi propter pascha Hierosolymam ascenderant, sed obliti sanctificationis, in ipsa domo orationis de Salvatoris nece tractabant. Imminebat pascha, quo sanctificatum quemque ac mundum ad esum agni venire oporteret: et ipsi qui sanctificandi ad templum ascende
Abbreviated transcription (Latin):
annuntiatũ est sacramentũ. Quas
ꝓphetias unĩ canentes. & unum ꝑ
omĩa nuntiantes aduersarii saluato¬
ris. hoc est ꝑuersi heretici. qui coti¬
die in illo tamquã milites manus
impias ingerunt. hoc ꝓ sua sibi di¬
uidunt uoluntate: & unius corpo¬
ris uestimenta ꝑ uaria membra di¬
stribuunt: atq spoliantes dñm. sua
falsa dogmata uestierunt. Uestim̃tũ
autẽ eius quod ñ erat consutũ sapien-¬
tiã eius cȩlestẽ possumus approbare:
qͥa erat desuꝑiori contextũ. Nr̃a enim
sapientia. hoc ẽ humana consuitur.
Assuitur enĩ cum liberos damus ad stu¬
dia gramaticis. tradimus philosophis.
erudimus ut sapientia in illis quȩ ñ
erat adquiratur. Dm̃ autẽ sapien¬
tia non assuta ẽ ñ quesita. Non enim
didicit a magistro sicut ipsi uidei
dicunt. quomodo hic litteras nouit
cũ non didicerit. & ipse dicat. mea¬
doctrina ñ ẽ de hoc mundo. sed eiꝰ
qui me misit: hoc est quod ait. de
superiori contextum. Quo uestim̃to.

Expanded text:
annuntiatum est sacramentum: quas prophetias unum canentes, et unum per omnia nuntiantes adversarii Salvatoris, hoc est 140 perversi haeretici, qui quotidie in illo tanquam milites manus impias ingerunt, hoc pro sua sibi dividunt voluntate, et unius corporis vestimenta per varia membra distribuunt, atque spoliantes Dominum, sua falsa dogmata vestierunt. Vestimentum autem ejus, quod non erat consutum, sapientiam ejus coelestem possumus approbare: quia erat de superiore contextum. Nostra autem sapientia, hoc est humana consuitur; assuitur enim cum liberos damus ad studia grammaticis, tradimus philosophis, erudimus eos, ut sapientia in illis, quae non erat, acquiratur. Domini autem sapientia non assuta est, non quaesita; non enim didicit a magistro, sicut ipsi Judaei dicunt: Quomodo hic litteras novit, cum non didicerit, et ipse dicat: Doctrina mea non est de hoc mundo, sed ejus qui me misit . Hoc est, quod ait de superiore contextum, quo vestimento,
Abbreviated transcription (Latin):
Manna enĩ illis contra diuina p̃cep¬
ta tractantibus uermes effecti sunt:
id est contumaciȩ ultores & iudices.
Quȩ similitudo xp̃m indicat dnm.
quẽ qui suauem ciþũ. et dulcem po¬
tum haurire negleserit. iudicem
patietur: sicut ipseait. Neq enĩ pat̾
uidicat quẽquam sed omne iudici¬
um dedit filio. Quod autem dicit.
diuiserunt sibi uetimenta mea. et
suꝑ uestem meã niserunt sortem:
hoc factum in eiuangłio repperimꝰ.
quod milites quittuor qui crucifixe¬
runt saluatoren. in quattuor partes
eius sibi diuiseunt uestimenta. Ue¬
stim̃tũ uͦ eius uod assutum ñ erat.
sed erat desuꝑre contextum. sorte
ꝑceperunt. Qlȩ gͥ ista uestimenta
sunt uideamis : quid milites. qͦd¬
ue etiam uestmentũ. Uestim̃ta ẽẽ¬

Expanded text:
Manna enim illis contra divina praecepManna enim illis contra divina praecepta tractantibus, vermes effecti sunt; id est contumaciae ultores et judices. Quae similitudo Christum indicat Dominum: quem qui suavem cibum et dulcem potum haurire neglexerit, judicem patietur, sicut ipse ait: Neque enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Quod autem dicit: Diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestimentum meum miserunt sortem : hoc factum in Evangelio reperimus, quod milites quatuor, qui crucifixerunt Salvatorem, in quatuor partes ejus sibi diviserunt vestimenta; vestimentum vero ejus, quod assutum non erat, sed erat de superiore contextum, sorte perceperunt. Quae igitur ista vestimenta sunt, videamus; qui milites, quodve etiam vestimentum. Vestim
Abbreviated transcription (Latin):
hilȩ se ꝓfitetur. dauid publicẽ se sepe
cõr morat. S magis illud accipiendũ
puto: qm̃ uermis nulla extrinsecus am¬
mixtione alieni corporis. sed de sola
& pura terra procreatur. ido illũ com
etiam in libris moysi de manna uer¬
miculos procreatos. Digna plane et
iusta comparatio. Si quidem de man-
na uermiculus gignitur : et dñs. xp̃c
de uirgine ꝓcreatur. Quin potius ip¬
sam mariam manna dixerim: quia ẽ
subtilis. splendida. suauis. & uirgo.
quȩ uelut cęlitus ueniens. cunctis
ȩccłarum populis cibũ dulciorem mel¬
le defluxit. Quem qui edere ac man.¬
ducare neglȩxerit. uitam in semet ipso
habere non poterit: sicut ipse dñs ait.
Nisi quis manducauerit. meam car¬
nem. & biberit meũ sanguinem. ñ
habebit uitam in semet ipso: s potius
ipse cibus in udicium conuercedur: si¬
cut apłs dicit: qui manducat & bi
bit indigne. Quod filiis isrł sublimi¬
ter ꝓphetatum est inueteri testam̃to.

Expanded text:
bile profitetur, David pulicem se saepe bile profitetur, David pulicem se saepe commemorat. Sed magis illud accipiendum puto: quoniam vermis nulla extrinsecus admixtione alieni corporis, sed de sola ac pura terra procreatur, ideo illum compet in libris Moysi de manna vermiculos procreatos . Digna plane et justa comparatio. Siqna vermiculus gignitur, et Dominus Christus de Virgine procreatur. Quin potius ipsam Mariam manna dixerim, quia est subtilis, splendida, suavis et virgo; quae velut coelitus veniens, cunctis Ecclesiarum populis cibum dulciorem melle defluxit, quem qui edere et manducare neglexerit, vitam in semetipso habere non poterit, sicut ipse Dominus ait: Nisi quis manducaverit meam carnem, et biberit meum sanguinem, non habebit vitam in semetipso ; sed potius ipse cibus in judicium convertetur, sicut Ap. Quod filiis Israel subtiliter 139 prophetatum est in Testamento.
Abbreviated transcription (Latin):
de eo in nouo sint posita testamento.
Dicit itaq. D̾s d̾s meus respice in mẽ.
& reliqua. Quare assumpti hominis a¬
git causam. ut interrogare quod ami
uideatur dicens. ds omniũ qui es ds̃
meus. cur me dereliquisti: Nichil
enĩ nesciebat peccatum. nec er̾at dolus
iii ore eius. hȩc autem dicit. ut mani¬
festaret ꝓpter nos se esse derelictũ quo¬
rum peccata portabat: ac uidentes dis¬
ceremus & nos ꝓ ipso sc̃o & iusto mori.
hac poce in passione usus est. sicut in
euuangelio legimus. Heli. heli. lema
sabactani: hoc est d̾s meus. d̾s m̃s: qua¬
re me dereliquisti: Hac inquam uoce
usus est: ut quod ꝓphetia annuntiaue¬
rat. rei exitus approbaret. Et qm̃ se¬
quentia pene manifesta sunt. illum
inspiciamus uersiculum. in quo ait.
Ego autẽ sum uermis & non homo.
Cur totius dñs creaturȩ uermiculo se
uoluerit comparari. possumus hoc qui¬
dem humilitati primitus assignarẽ
quȩ scoꝵ uirtus est maxima: sicut
sc̃s moyses ante d̾m animal irrationa¬

Expanded text:
de eo in Novo sint posita Testamento. Dicit itaque: Deus, Deus meus, respice in me: et reliqua. Quare assumpti hominis agit causam, ut interrogare quodammodo videatur, dicens: Deus omnium, qui es Deus meus, cur me dereliquisti? nihil em prophetam nesciebat peccatum, nec erat dolus in ore ejus. Haec autem dicit, ut manifestaret propter nos se esse derelictum, quorum peccata portabat, ac videntes disceremus et nos pro ipso sancto et justo mori, hac voce in passione usus est, sicut in Evangelio legimus: Eli, Eli, lamma sabacthani? hoc est: Deus meus, Deus meus, quare me dereliquisti ? Hac, inquam, voce usus est, ut quod prophetia annuntiaverat rei exitus approbaret. Et quoniam sequentia pene manifesta sunt, illum inspiciamus versiculum in quo ait: Ego autem sum vermis et non homo . Cur totius Dominus creaturae vermiculo se voluerit comparari, possumus hoc quidem humilitati primitus assignare, quae sanctorum virtus est maxima, sicut sanctus Moyses ante Deum animal se irrationa
Abbreviated transcription (Latin):
ingesimisrimi qui iectus
est. serien decurstiri. diligen¬
ter prius ebemtis intendere.
quid in suirscriptione conti¬
neat: ut ognita eius
origine. inuligentia
ipsitis. scilius con¬
sequamur & ma

Expanded text:
igesimi primi, qui lectus est seriem decursuri, diligenter prius debemus intendere quid in superscriptione contineat, ut, cognita ejus origine, intelligentiam ipsius facilius consequamur, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
delinquentiȩ liberarent: & paulatim
resolutis in nobis tenebris peccatorum.
matutina susceptione consuescerent.
ut ꝑfecti facilius possimus toler. o
lis ardorem. hoc est prius nos precep¬
tis simpliciorib erudirent: quo capa¬
ciores efficerent cȩlestium secretorum.
Huius itaq solis iusticiȩ matutiño pec¬
catorum caligo cota ꝑimitur. suut᷑ ip¬
se ꝓphert ait ex ꝑsona dñi. In .no¬

Expanded text:
delinquentiae liberarent, et paulatim, delinquentiae liberarent, et paulatim, resolutis in nobis tenebris peccatorum, matutina nos susceptione consuescerent; ut perfecti facilius possimus tolerare solis ardorem, hoc est primum nos praeceptis simplicioribus erudirent, quo capaciores efficerent coelestium secretorum. Hujus itaque solis justitiae matutino, peccatorum caligo tota perimitur, sicut ipse propheta ait ex persona Domini: In
Abbreviated transcription (Latin):
R Sus ceptione
Nisi fallor. si sceptio matutina. solis or¬
tum semꝑ auceuenit: & p riusqũã orbẽ
radiorũ clarus splendor slumi et ihacu¬
tinum. noctũ tenebris terminum po¬
nit: accresoliti sensim caliginis cecita¬
te. rebus cunctis facies quȩdam. ac lum̃
infunditur: & cum uebiti sub una ma¬
teriȩ tenebrarum. murdus in confusi¬
no. huersa sprcierũ uarietate distin¬
guitur : hoc et cum omĩa ceca fuerint.
oculi om̃ium reparantur. Nox nim
quodammͦ aufert oculos inunde. au¬
rora restituit. atq ita ante . mnmna
susceptione ꝑfruimur: ut głosu ost¬
modum solis splendore potiami .r. Sed
qm̃ sicut dicit apłs. lex spiritalis est. &
spiritalib spiritalia comparanda sunt.
solem hic iustici: arbitror designari.
hoc est xp̃m dñmn. qui nobis ignorantiȩ
tenebris & peccatoꝵ cęcitate submersis.
cȩlestis doctrin: suȩ lumen infudit: &
que. non habebamus oculos cordis in¬
seruit. & uelur radios quosdam apłos
suos misit. qui nos de nocte teterrima

Expanded text:
 susceptione Nisi fallor, susceptio matutina solis ortum semper antevertit, et priusquam orbem radiorum clarus splendor illuminet, matutinum noctium tenebris terminum ponit; ac resoluta sensim caliginum caecitate, rebus cunctis facies quaedam ac lumen infunditur; et cum veluti sub una materie tenebrarum mundus in confusino, diversa specierum varietate distinguitur; hoc est, cum omnia caeca fuerint, oculi omnium reparantur. Nox enim quodammodo aufert oculos mundo, aurora restituit; atque ita ante matutina susceptione perfruimur, ut gloriosius postmodum solis splendore potiamur. Sed quoniam, sicut dicit Apostolus: Lex spiritualis est, et spiritualibus spiritualia comparanda sunt , solem hic justitiae arbitror designari; hoc est Christum Dominum, qui nobis ignorantiae tenebris, et peccatorum caecitate submersis, coelestis doctrinae suae lumen infudit; et quos non habebamus, oculos cordis inseruit, et velut radios quosdam apostolos suos misit, qui nos de nocte teterrima
Abbreviated transcription (Latin):
ter loquebat᷑. potestatem habeo ponendi
animã meam. & potestatem habeo iterũ
sumendi eam. Quasi homo incruce pen¬
debat: sed quasi ds regnum celeste dona¬
bat. Arrian autem confundentes nec di¬
stinguentes sub̃as. pęnitus non uidentes.
quȩ erant hominis ad deum impie
retulerunt: credentes quod minor loquere¬
tur diumitas. ubi iuncta deo hominis de¬
monstrabat᷑ infirmitas. N ullam itaq
facientes inter cȩlestia & terrena rationem:
dum inter dm & hominẽ distinguere nesci¬
unt. dei substantiam diuiserunt. Et dum
adsola hominis uerba respiciunt. deum
sine intellectus lumine ꝑdiderunt. Nos
uero ut p̾fati sumus. dei & hominis dupli¬
cem substantiam: sed simplicẽ nouerimus
dus est:qui impie asserit quod beata ma¬
ria solum deum peperit. eo quod sibi sal¬
uator nr̃ celestem nescio qͣm caruem intra
uiscera mat̾na ꝑfecerit. & ita tansierit ꝑ uͥ¬
ginis uterum. quasi ꝑcorꝰ alienum. Sed

Expanded text:
ter loquebatur, Potestatem habeo ponendi ter loquebatur, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam . Quasi homo in cruce pendebat; sed quasi Deus regnum coeleste donabat . Ariani autem confusa mente distinctas substantias penitus non videntes, quae erant hominis, ad Deum impie retulerunt, credentes quod minor loqueretur divinitas, ubi juncta Deo hominis demonstrabatur infirmitas. Nullam itaque facientes inter coelestia et terrena rationem, dum inter Deum et hominem distinguere nesciunt, Dei substantiam diviserunt: et dum ad sola hominis verba respiciunt, Deum sine intellectus lumine perdiderunt. Nos vero, ut praefati sumus, Dei et hominis duplicem substantiam, sed simplicem noverimus dus est, qui impie asserit quod beata Maria solum Deum pepererit, eo quod sibi Salvator noster coelestem nescio quam carnem intra viscera materna perfecerit, et ita transierit per Virginis uterum, quasi per corpus alienum. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
um dei ac filium hominis unius ẽẽ nat᷑e
In alterutia enim parte. uel qui solum ho¬
minẽ fuisse dixerit. negabit conditoris
glam: uel qui solum dm̃ negabit miscdiã
redemptoris. Quo genere non facile arria¬
nus euuangłicam p̾ot̾it aꝑire ueritatem:
ubi filium dei nunc ȩqualem legimꝰ nunc
minorem. Qui enim unius naturȩ salua¬
torem nr̃m mortifera ꝑsuasione credidic
aut solum hominem de celo missum. aut
solum deum cogetur dicere crucifixum.
Sed non ita ẽ. Mortem enim nec solus
deus sentiret: nec solus homo suꝑare po¬
tuisset. Nos gͦ nouerimus duplicem
in xp̃o geminamq substantiam: de patre
celestem. de matre t̾renam. qͣmqͣm utrãq
in uno eodemq redemptore nr̃o. suis ꝓm¬
ptum ẽ testimoniis explicare. Quasi hõ
dicebat quia pater maior me ẽ: sed quasi
deus nuntiabat ego & pater unum sumꝰ.
Quasi homo dicebat. tristis ẽ anima mea
usq ad mortem: sed quasi deus fiduciali¬

Expanded text:
um Dei ac filium hominis unius esse naturae. um Dei ac filium hominis unius esse naturae. In alterutra enim parte, vel qui solum hominem fuisse dixerit, negabit Conditoris gloriam: vel qui solum Deum, negabit misericordiam Redemptoris. Quo genere non facile Arianus evangelicam poterit habere veritatem, ubi Filium Dei nunc aequalem legimus, nunc minorem. Qui enim unius naturae Salvatorem nostrum mortifera persuasione crediderit, aut solum hominem de coelo missum, aut solum Deum cogitur dicere crucifixum. Sed non ita est. Mortem enim nec solus Deus sentire, nec solus homo superare potuisset. Nos ergo noverimus duplicem in Christo geminamque substantiam; de Patre coelestem, de matre terrenam. Quam utramque in uno eodemque Redemptore suis promptum est testimoniis explicare. Quasi homo dicebat, Quia Pater major me est ; sed idem quasi Deus pronuntiabat, Ego et Pater unum sumus . Quasi homo dicebat, Tristis est anima mea usque ad mortem ; sed quasi Deus fiduciali
Abbreviated transcription (Latin):
posse monstra¬
uit: & dum uic¬
torem mortis in
celestia eleuat: uictori¬
bus quȩ sequantur ostendit. Ascensio ergo
dñi catholice fidei confirmatio fuit: ut secu¬
ri inposterum crederemꝰ miraculi illius do¬
num. cuius iam inpresenti ꝑcepissemus effec¬
tum. Et fidelis quisq cum iam tanta ꝑcepe¬
rit: ꝑ ea quȩ agnoscit prestita discat sꝑare
promissa. ac dei sui. preteritam presentemq
bonicatem. quasi futurorum teneat cautionẽ.
Suꝑ excelsagͦ cęli terrenum corpꝰ imponit᷑: ossa
intra sepulchri angustias paulo ante conclu¬
sa. angłorum cetib inserunt᷑. ingremium
immortalitatis mortalis natura trans fundit᷑.
Et ideo sacra apłice lectionis testat᷑ hystoria.
Cum hec dixisset inquit: uidentib illis ele¬
uatus ẽ.Num audis eleuatum: agnos¬
ce miliciȩ cȩlestis obsequium. Unde hodier
tentiam: in eo aucem qui eleuatur humanã
detestanda sunt uenena orientalis erroris:
Qui impia nouitate presumit asserere. fili¬

Expanded text:
posse monstravit; et dum victorem mortis in coelestia elevavit, victoribus quo sequantur ostendit. Ascensio ergo Domini catholicae fidei confirmatio fuit: ut securi in posterum crederemus miraculi illius donum, cujus jam in praesenti percepissemus effectum; et fidelis quisque cum jam tanta perceperit, per ea quae cognoscit praestita, discat sperare promissa, ac Dei sui praeteritam praesentemque bonitatem, quasi futurorum teneat cautionem. Super excelsa ergo coeli terrenum corpus imponitur, ossa intra sepulcri angustias paulo ante conclusa, Angelorum coetibus inferuntur, in gremium immortalitatis mortalis natura transfunditur: et ideo sacra apostolicae lectionis testatur historia, Cum haec dixisset, inquit, videntibus illis elevatus est . Dum audis elevatum, agnosce militiae coelestis obsequium. Unde hodierntentiam; in eo autem qui elevatur, humanam detestanda sunt venena Orientalis erroris, qui impia novitate praesumit asserere, Fili
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ꝑuitia ac passiones nr̃as. Quomͦ ꝑ
passiones nr̃as:: Si utiq unusquisq nr̃m
subdere eas sibi studeat. ac suꝑ eas stare
consuescat: ex ipsis sibi gradum construx̃.
quo possit ad suꝑiora conscendere. Eleua¬
bunt nos. si fuerint infra nos: de uitiis nr̃iᷤ¬
nob̾ scalam facimus. si uitia ipsa calcemus.
Nam cum bonitatis auctore non ascendit
ꝑbia. nec cum filio uirginis libido atq
luxuria. Non inqͣm ascendunt uitia post
uirtutum parentem: nec peccata pꝰ iustum.
nec infirmitates ac morbi possunt ire post
medicum. Si intrare ipsius medici regiam
substantiȩ: ne animȩ noliliorem uiteq ho¬
minis portionem. tartaro pars deuoluat in¬
ferior sed secum potius ceb sanctificatum
corpus. adquirat natura głosior.¬

Expanded text:
etiam per vitia ac passiones nostras. Quomodo per etiam per vitia ac passiones nostras. Quomodo per passiones nostras? Si utique unusquisque nostrum subdere eas sibi studeat, ac super eas stare consuescat, ex ipsis sibi gradum construit, quo possit ad superiora conscendere. Elevabunt nos, si fuerint infra nos. De vitiis nostris scalam nobis facimus, si vitia ipsa calcamus. Nam cum bonitatis auctore non ascendit erbia, nec cum Filio Virginis libido atque luxuria. Non, inquam, ascendunt vitia post virtutum parentem, peccata post justum, nec infirmitates ac morbi possunt ire post medicum. Igitur si intrare ipsius medici regnum substantiae: ne animam, nobiliorem utique hominis portionem, tartaro pars devolvat inferior; sed secum potius coelo sanctificatum corpus acquirat natura glorio
Abbreviated transcription (Latin):
carne diabosi triumphauit: se exercuit.
non nob̾ uics. Si non nr̃o corpore sur¬
rerit: conditioni nr̃ȩ resurgendo nichil
contulit. Hȩc qui dicit: suscepte et assũp¬
de carnis non intelligit rationẽ. Confun¬
dit ordinem euacuat utilitatẽ: si non in
ex homine nascendi elegit in iuriam. Re¬
cedat a sensib nr̃is tam ꝑiculosa ꝑsuasio.
De nr̃o ẽ quoa appendit: de suo ẽ quod do¬
nauit. Meũ testor ẽẽ qͦd cecidit: ut meũ sit
qͥ resurrex᷑. Meũ testor eẽ qͦd iacuit intra
tumulũ: ut meũ sit qͦd ascendit in cȩlum.
n illo itaq nr̃i gen̾is homine nos &ͥ mors
uiuficauit:nos resurrectio erex̃. nos ascensio
c̃secrauit. Et ĩ illo nr̃e originis corꝑe: cȩlestib
regniᷤ arrã nr̃e ꝯditionis impostut. Elabore
mꝰ ꝙͦ lm̃i. ut quẽ admodũ dñs in hac die nr̃o
cum corpore ad suꝑna conscendit: ita nos
post illum quom possumus spe ascenda¬
mus. & corde sequamur ipsum. affectu
pariter & profectu. Ascendamꝰ pꝰ illum:

Expanded text:
carne diabolum triumphavit, se exercuit, non nobis vicit: si non in nostro corpore resurrexit, conditioni nostrae resurgendo nihil contulit. Haec qui dicit, susceptae et assumptae carnis non intelligit rationem, confundit ordinem, evacuat utilitatem: si non in ex homine nascendi elegit injuriam. Recedat a sensibus nostris tam periculosa persuasio. De nostro est quod apprehendit; de suo est quod donavit. Meum testor esse quod cecidit, ut meum sit quod resurrexit. Meum testor esse quod jacuit intra tumulum, ut meum sit quod ascendit in coelum. In illo itaque nostri generis corpore nos Christi mors vivificavit, nos resurrectio erexit, nos ascensio consecravit. In illo nostrae originis corpore coelestibus regnis arrham nostrae conditionis imposuit. 4. Ascemi, ut quemadmodum Dominus in hac die nostro cum corpore ad superna conscendit; ita nos post illum, quomodo possumus, spe ascendamus, et corde sequamur. Ipso affectu pariter et profectu ascendamus post illum,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑos gͦ crucifixo dño. immorantur
tenebrȩ. Quid mirũ si apud sũꝑos
sunt tenebrȩ: cum lux descendit ad
inferos: Igitur fr̃s om̃s in hac die
scã exultare debemus. Nullus se acõ¬
muni lȩticia peccatoꝵ conscientia
subtrahat. nullus a publicis uotis
delictoꝵ sarcina reuocẽtur. Quãuis
enim peccator. in hac die de indul¬
gentia ñ debet desꝑare. Est enĩ p̃ro¬
gatiua ñ parua. Si enim latro pa¬
radysum meruit: cur ñ meretur
crucifigitur miseretur: multõma¬
gis huic miserẽbitur cum resur-¬
git. Et si passionis humilitas tan¬
tum prestitit confitenti: resurre¬
ctionis gła quantum tribuet de¬
precanti: Largior enim ad pre¬
standum solet esse sicut scitis ipsi
lȩta uictoria: quam addicta cap¬

Expanded text:
superos ergo, crucifixo immorantur superos ergo, crucifixo immorantur tenebrae: quid mirum, si apud superos sunt tenebrae, cum lux descendit ad inferos? Igitur, fratres, omnes in hac die sancta exsultare debemus: nullus se a communi laetitia peccatorum conscientia subtrahat; nulla a publicis votis delictorum sarcina revocetur. Quamvis enim peccator, in hac die de indulgentia non debet desperare; est enim praerogativa non parva; si enim latro paradisum meruit, cur non mereatur crucifigitur, miseretur, multo magis huic miserebitur, cum resurgit; et si passionis humilitas tantum praestitit confitenti, resurrectionis gloria quantum tribuit deprecanti? Largior enim ad praestandum solet esse, sicut ipsi scitis, laeta victoria, quam addicta cap
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & solem ipsũ arbitror in hac die¬
ẽẽ sõlito clariorem. Necesse ẽ enim ut
sol in eius resurrectione gaudeat: in
cuius passione condoluit. & cuiꝰ mor¬
tẽ lugubri quadã caligine ꝓsequutꝰ
ẽ: eiusdem uitã nitidioris lucis splen¬
dõre suscipiat. Et tanquam bonꝰ mi¬
nister sicut tunc obscuratus ẽ ad ex¬
equias sepulture: mͦ choruscet in re¬
surrectionis obsequium. In passione
enĩ. xp̃i calĩginũ se nocte circiunde¬
dit. & iudȩoꝵ fa̾cinus mundo teste
congemuit. Indiciũ enĩ quoddam
doloris in sole est tanto sceleri offi¬
ciim luminis denegasse: & ultione
quadã iudȩoꝵ oculis tenebras infudis¬
se : ut quoꝵ mentẽ cẽcitas inuaserat.
eoꝵ oculos cecitas occuparet nec lucẽ¬
ret eis lumen mundi. a quib fuerat
lumen salutis extinctũ. Dampnatio
gͥ quȩdam ingeritur pharisẽis. ut te¬
nebras in die uidii peccatorib repro¬
missas. iam apud suꝑos paciant᷑. Apd̾

Expanded text:
nam et solem ipsum arbitror esse in hac dinam et solem ipsum arbitror esse in hac die solito clariorem; necesse enim est ut sol in ejus resurrectione gaudeat, in cujus passione condoluit; et cujus mortem lugubri quadam caligine prosecutus est, ejusdem vitam nitidioris lucis splendore suscipiat; et tanquam bonus minister, sicut tunc obscuratus est ad exsequias sepulturae, modo coruscet in resurrectionis obsequium; in passione enim Christi caliginum se nocte circumdedit, et Judaeorum facinus, mundo teste, congemuit: judicium enim quoddam doloris in sole est, tanto sceleri officium luminis 182 denegasse, et ultione quadam Judaeorum oculis tenebras infudisse; ut quorum mentem caecitas invaserat, eorum oculos caecitas occuparet, nec luceret eis mundi lumen, a quibus fuerat lumen salutis exstinctum. Damnatio igitur quaedam ingeritur Pharisaeis, ut tenebras in die judicii peccatoribus repromissas jam apud superos patiantur. Apud
Abbreviated transcription (Latin):
in inferno luceat: ait ꝓpħa. Qui se¬
debant in regione umbrȩ mortis: lux
orta ẽ eis. Quod in cęlis dies iste ꝑma¬
neat: refert dauid dicens. Ponam in
scłm scłi semen eius: & sedem eius sic̃
dies cȩli. Quis autem est dies celi nisi
xp̃c dñs de quo dicitur ꝑ propħam:
dies diei eructat uerbum: Ipse ẽ enĩ
dies filius: cui pater dies diuinitatis
suȩ eructat archanũ. Ipse inquã est¬
ꝑ salomonẽ. Ego feci ut oriret᷑ in cȩlo
lumen indeficiens. Sicut gͦ diem
celi & nox omĩno ñ sẽquitur: ita &
xp̃i iusticiam peccatoꝵ tenebrȩ non
sequunt᷑. Semꝑ enim dies celi splen¬
det. lucet & fulget: neq aliqua po¬
test obscuritate concludi: ita & lu¬
men xp̃i semꝑ micat. radiat. cho¬
ruscat. nec aliqua potest delictoꝵ ca¬
ligine cõp̃hendi. Unde ait euũglista
ioħes. Et lux in tenebris lucet: & tene¬
brȩ eam ñ comp̃henderunt. In resur¬
rectione gͦ xp̃i elementa omĩa głant᷑.

Expanded text:
in inferno luceat, ait propheta: Qui sein inferno luceat, ait propheta: Qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est illis . Quod in coelis dies iste permaneat, refert David dicens: Ponam in saeculum saeculi semen ejus, et sedem ejus sicut dies coeli . Quis autem dies coeli nisi Christus? de quo dicitur per prophetam: Dies diei eructat Verbum . Ipse est enim dies Filius, cui Pater dies divinitatis suae eructat 181 arcanum. Ipse, inqper Salomonem: Ego feci, ut orietur in coelo dies indeficiens . Sicut ergo diem coeli nox omnino non sequitur, ita et Christi justitiam peccatorum tenebrae non sequuntur; semper enim dies coeli splendet, lucet et fulget, neque aliqua potest obscuritate concludi; ita et lumen Christi semper micat, radiat, coruscat, nec aliqua potest delictorum caligine comprehendi; unde ait evangelista Joannes: Et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . In resurrectione ergo Christi elementa omnia gloriantur;
Abbreviated transcription (Latin):
modo gͥ possunt ea elementa ad fes¬
tiuitatẽ huiꝰ diei uocari: cuius diẽi
ambitu non tenentur: Sed hic dies
quem fecit dñs penetrans om̃ia. u¬
niuersa continet: cȩlum. terrã. tar¬
tarũq complectitur. Lux enĩ xp̃i ñ
parietib obstruitur. non elementis
diuiditur. ñ tenebris obscurat᷑. Lux
inquã xp̃i dies ẽ sine nocte: dies si¬
ne fine. Ubiq splendet. ubiq radi¬
at. ubĩq non deficit. Quod autem
cessit: dies autẽ appropinquauit.
Precessit inquit nox ñ sẽquit᷑: ut in¬
telligas suꝑuemiente xp̃i lumine. &
diaboli tẽnebras effugari. & peccatoꝵ
obscura ñ subsequi. & iugi splendo¬
re p̃teritas caligines depelli. subri¬
pientia delicta ꝓhiberi. Nam quia
hic dies xp̃c. cęlum. terram tartarũq
collustret. scriptura testat᷑. Quod enĩ
suꝑ terram fulgeat. dicit ioħes. Erat
lux uera: quȩ illuminat omnẽ homi¬
nẽ uenientẽ in hunc mundũ. Quod

Expanded text:
modo igitur possunt ea elementa ad fesmodo igitur possunt ea elementa ad festivitatem hujus diei vocari, cujus diei ambitu non tenentur? Sed hic dies quem fecit Dominus penetrat omnia, universa continet, coelum et terram tartarumque complectitur. Lux enim Christus non parietibus obstruitur, non elementis dividitur, non tenebris obscuratur. Lux, inquam, Christi dies est sine nocte, dies sine fine, ubique splendet, ubique radiat, ubique non deficit. Quod autem cessit, dies autem appropinquavit . Praecessit, inquit, nox, non sequitur: ut intelligas, superveniente Christi lumine, et diaboli tenebras effugari, et peccatorum obscura non sequi, et jugi splendore praeteritas caligines depelli, surrepentia delicta prohiberi. Nam quia hic dies Christus coelum, terram, tartarumque collustret Scriptura testatur. Quod enim super terram fulgeat, dicit Joannes: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quod
Abbreviated transcription (Latin):
Aꝑtus enim tartarus reddit mortu¬
os: innouata terra germinat resur¬
gentes: celum reseratũ suscipit as¬
cendentes. Deniq ascendit latro
in paradysum. scõꝵ corꝑa ingredi¬
untur in scãm ciuitatẽ. Ad uiuos
mortui reuertuntur. & ꝓfectu quo¬
dam in resurrectione . xp̃i ad altio¬
ra cuncta elementa se tollunt. Tar¬
tarus quos habet reddit ad suꝑos.:
terra quos sepelit mittit ad cęlum.
celũ quos sũscipit rep̃sentat ad dnm.
Et una eademq oꝑatione saluato¬
ris passio eleuat de imis. suscitat
de terrenis. collocat in excelsis. Re¬
surrectio enĩ xp̃i defunctis ẽ uita:
peccatorib uenia: sc̃is est gła. Omnẽ
ergo creaturam ad festiuitatẽ resur¬
rectionis xp̃i dauid sc̃s inuitat. Ait
enĩ exultandũ in hac die quã fecit
dñs & lȩtandũ. Sed dicit aliquis.
Siin die gratulandũ ẽ. his u̾tiq gra¬
tulandum ẽ: quos dies ipsa cõplec̾¬
tit᷑. Cȩlũ autẽ & tãrtarus extra hu¬
ius mundi diẽ sunt constituta. Quo¬

Expanded text:
apertus enim tartarus reddit mortuos, innovata terra germinat resurgentes, coelum reseratum suscipit ascendentes. Denique ascendit latro in paradisum: sanctorum corpora ingrediuntur in sanctam civitatem: ad vivos mortui revertuntur, et profectu quodam in resurrectione Christi ad altiora cuncta elementa se tollunt. Tartarus quos habet reddit ad superos, terra quos sepelit mittit ad coelum; coelum quos suscipit repraesentat ad Dominum; et una eademque operatione Salvatoris passio elevat de imis, suscitat de terrenis, collocat in excelsis. Resurrectio enim Christi defunctis est vita, peccatoribus venia, sanctis est gloria. Omnem ergo creaturam ad festivitatem resurrectionis Christi David sanctus invitat: ait enim exsultandum in hac die quam fecit Dominus, et laetandum. Sed dicit aliquis: Si in die gratulandum est, iis utique gratulandum est 180 quos dies ipsa complectitur: coelum autem et tartarus extra hujus mundi diem sunt constituta: quo
Abbreviated transcription (Latin):
oN in merito fr̃s ho¬
dierna die psalmus
hic legitur: in quo
propħa exultandũ
p̃cipit & lȩtandum.
Omnes enĩ creatu¬
Eras ad huuis diei
festiuitatem dauid sc̃s inuitat. Nã
in hac die ꝑ resurrectionẽ xp̃i aꝑit᷑¬

Expanded text:
Non immerito, fratres, hoNon immerito, fratres, hodierna die psalmus hic legitur , in quo propheta exsultandum praecipit et laetandum; omnes enim creaturas ad hujus diei festivitatem David sanctus invitat; nam in hac die per resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
plus offenderet quã impetraret. So¬
let enĩ citius mereri indulgentiam
qui uerecundius dep̾cat᷑. In om̃i gͥ
culpa ante flendũ est. sic p̃candum.
Scimus iam hoc exemplo quẽ ad mo¬
dũ peccata nr̃a curemus. Ecce nichil
nobis apłs nocuit quod negauit: &
plurimũ ꝓfuit quod emendauit.
Deniq imitem᷑ eũ dicentẽ alibi. Cũ
enĩ tertio interrogaretur a dño. sỹ¬
mon amas me. respondit tertio.
dñe tu scis quia diligo te. Ait dñs.
Pasce oues meas. Et hoc tertio. Quod
quidẽ dictũ ad cõpensationẽ pͥoris ꝓ¬
ficit erroris. Qui enĩ dnm tertio nega¬
uerat. tertio confitet᷑ : & quotiens cul¬
pam delinquendo contraxerat. toti¬
ens gram diligendo conqͥrit. Uidete
gͣ quantũ fletus ꝓfuerit petro. An¬
tequã fleret lapsus ẽ: postea quã
fleuit electus est. & qui ante lacri¬
mas p̃uaricator extiait: post lacri¬
mas pastor assumptus ẽ: & alios re¬
gendos accepit. qui prius seipsum
non rexit.¬

Expanded text:
plus offenderet quam impetraret; soplus offenderet quam impetraret; solet enim citius mereri indulgentiam, 168 qui verecundius deprecatur. In omni igitur culpa ante flendum est, sic precandum. Scimus jam hoc exemplo, quemadmodum nostra peccata curemus. Ecce nihil nobis apostolus nocuit quod negavit, et plurimum profuit quod emendavit. Denique imitemur eum alibi dicentem: cum enim tertio interrogaretur a Domino: Simon, amas me? Respondit tertio: Domine, tu scis, quia diligo te: ait Dominus: Pasce oves meas . Et hoc tertio: quod quidem dictum ad compensationem prioris fecit erroris; qui enim Dominum tertio negaverat, tertio confitetur; et quoties culpam delinquendo contraxerat, toties gratiam diligendo conquirit. Videte ergo, quantum fletus profuerit Petro: antequam fleret, lapsus est: posteaquam flevit, electus est; et qui ante lacrymas praevaricator exstitit, post lacrymas pastor assumptus est: et alios regendos accepit, qui prius se ipse non rexit.
Abbreviated transcription (Latin):
solet excusari. & quod defendi non
potest. ab lui potest. Lauat enĩ la¬
crima delictum: quod uoce pudor
ẽ confiteri. Lacrimȩ gͦ uerecundiȩ
consulunt pariter & saluti: nec e¬
rubescunt in petendo. & impetrant
in rogando. Lacrimȩ inquã tacitȩ
quodãmodo preces sunt. Ueniam ñ
postulant & merentur: causam ñ di¬
cunt. & miscłiam consequuntur: ni-¬
si quod utiliores lacrimarũ p̾̃ces sunt.
quam sermonũ : quia sermo in pre¬
cando forte fallit. lacrima omnnino
non fallit. Sermo enĩ interdũ non
totũ ꝓfert negotiũ: lacrima semꝑ
totum ꝓdit affectum. Et ido petrus
iam ñ utitur sermone quo fefellerat.
quo peccauerat. quo fidem omiserat.
ne ꝑ id ei non credatur ad confiten¬
dũ quo usus fuerat ad negandum.
Ac ꝑ hoc mauult & causam suam
flere quã dicere. & qͦd uoce negaue¬
rat lacrimis confiteri. Inuenio autẽ
& aliud cur tacuerit petrus: ne tã
cito ueniȩ postulatio ꝑ impudentiã

Expanded text:
solet excusari, et quod defendi non solet excusari, et quod defendi non potest, ablui potest; lavat enim lacryma delictum, 167 quod voce pudor est confiteri. Lacrymae ergo verecundiae consulunt pariter, et saluti, nec erubescunt in petendo, et impetrant in rogando: lacrymae, inquam, tacitae quodammodo preces sunt, veniam non postulant, et merentur; causam non dicunt, et misericordiam consequuntur; nisi quod utiliores lacrymarum preces sunt quam sermonum; quia sermo in precando forte fallit, lacryma omnino non fallit; sermo enim interdum non totum profert negotium; lacryma semper totum prodit affectum. Et ideo Petrus jam non utitur sermone quo fefellerat, quo peccaverat, quo fidem amiserat; ne per id ei non credatur ad confitendum, quo usus fuerat ad negandum; ac per hoc mavult et causam suam flere, quam dicere, et quod voce negaverat, lacrymis confiteri. Invenio autem et aliud cur tacuerit Petrus; ne tam cito veniae postulatio per impudentiam
Abbreviated transcription (Latin):
gatio petri. quã ade p̃uaricatio. Citiꝰ
enim apło quam ꝓthoplasto subue¬
nitur. Hunc et enum d̾s ad uesꝑam
requirit errantẽ. illum dñs pulloꝵ
cantu denegantem. Adam reus facti
nudus erubuit: petrus conscius di¬
cti. correptꝰ ingemuit. Ille tamquã
dep̃hensus festinat ad latebras: hic
tanquã emendatus prorumpit ad
lacrimas. Uelut latenti enĩ & celan¬
ti se a diuinitate ade dicitur. Adam
ubi es: Non quod adam conspectũ
dñi latere potuerit: sed quod pecca¬
trici conscientiȩ nullus locus tutus
uel certus sit. dum metuit dep̃hendi.
Respexit dñs petrũ. & apertis oculis
eius emendauit errorẽ. Recte ocłis
emendat: quia scriptũ ẽ. Oculi dñi
suꝑ iustos: & aures eius in p̃ces eoꝵ.
Ergo petrus prorupit ad lacrimas.
nichil uoce p̃catur. Inuenio enĩ quod
fleuerit. ñ inuenio quod dixerit.
Lacrimas eius lego: satisfactionem
ñ lego. Recte plane petrus fleuit &
tacuit. quia quod defleri solet non

Expanded text:
gatio Petri, quam Adae praevaricatio; citius gatio Petri, quam Adae praevaricatio; citius enim apostolo, quam protoplasto subvenitur. Hunc enim Deus ad vesperam requirit errantem, illum Dominus pullorum cantu denegantem. Adam reus facti nudus erubuit, Petrus conscius dicti, correptus ingemuit; ille tanquam deprehensus festinat ad latebras, hic tanquam emendatus prorumpit ad lacrymas; veluti latenti enim, et celanti se a Divinitate Adae dicitur: Adam ubi es ? Non quod Adam conspectum Domini latere potuerit, sed quod peccatrici conscientiae nullus locus tutus vel certus sit, dum metuit deprehendi. Respexit Dominus Petrum, et apertis oculis ejus emendavit errorem . Recte oculis emendat, quia scriptum est: Oculi Domini super justos, et aures ejus in preces eorum . Ergo Petrus prorupit ad lacrymas, nihil voce precatus. Invenio enim quod fleverit: non invenio quid dixerit; lacrymas ejus lego, satisfactionem non lego. Recte plane Petrus flevit et tacuit, quia quod defleri solet, non
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s quod ad simili¬
tudinẽ ȩue petrũ
ostiaria mulier qͦq
deceꝑit: & sicut a¬
dam femuina circũ¬
scripserit. ita et
apłm femina circũuenerit. Usitatus
enim ad decipiendũ sexus ẽ fraudis
suȩ uasculum in ostiaria diabolus
recognouit. fideles uiros ñ nisi ꝑ mu¬
lierem obpugnare consueuit. Ibi adã
ꝑ euam suꝑat: hic petrũ iuncit per
ostiariam. Fuit enĩ sicut legimus in
paradyso deliciarum diabolus. nec de¬
fuit sicut intelligimus in pretorio ui¬
deoꝵ. Ibi imminebat sathanas serpens.
hic udas coluber ꝑurgebat. Est gͦ
eadem similitudo deceptionis in pet᷑
quȩ in adam fuit: qm̃ eadem est & si¬
militudo mandati. Accepit enĩ a dño
uterq mandatum : adam ne tangeret.
apłs ne negaret. Ille ne lignũ scien¬
tiȩ presumeret : hic ne crucem sapi¬
entiȩ preteriret. Sed transgrediens
uterq preceptum : parimͦ delinquit.
Gustat ille quod ñ licet : loquitur iste
quod non decet. & tamen facilior ne¬

Expanded text:
res, quod ad similitudinem Evae, Petrum ostiaria mulier quoque deceperit: et sicut Adam femina circumscripserit, ita et apostolum femina circumvenerit. Usitatus enim ad decipiendum sexus est: fraudis suae vasculum in ostiaria diabolus recognoscit, quia fideles viros nonnisi per mulierem oppugnare consuevit. Ibi Adam per Evam fugat ; hic Petrum vincit per ostiariam; fuit enim, sicut legimus, in paradiso deliciarum diabolus; nec defuit, sicut intelligimus in praetorio Judaeorum. Ibi immine bat Satanas serpens: hic Judas coluber perurgebat. Est ergo eadem similitudo deceptionis in Petro quae in Adam fuit, quoniam eadem est et similitudo mandati. Accepit enim a Domino uterque mandatum, Adam ne tangeret, et apostolus ne negaret; ille ne lignum scientiae praesumeret, hic ne 166 crucem sapientiae praeteriret; sed transgrediens uterque praeceptum, pari modo delinquunt; gustat ille quod non licet, loquitur iste quod non decet; et tamen facilior ne
Abbreviated transcription (Latin):
celum ⁊ t̾ram ꝑeant. ⁊ ip̃i qui adorant eoꝰ
tii uttẽ tanqua stultꝰ adoras eos. Utinani¬
uͦ audires me. ⁊ adorares dm̃ qui fecte e¬
lum ⁊ t̾ram: qui potestatẽ habet librrare
se dicebat. Quom̾ possum istum qui inter
feras nutritus ẽ superare: pͥyqł sta torm̃¬
ta ei intulero. & uissit eni ꝑer mitter: in
carcerem. W ecce illi griadrigeriti militeᷤ¬

Expanded text:
m .| pereant . et ipsi qui adorant eos . tu autem tam| quam stultus adoras eos utinam audires me| et adoraris deum qui fecit caelum et terram| quia in potestatem habet liberare se dicebat . quomodo possum istum| qui inter feras nutritus est superare nisi exquisita| turmenta intulero . et iussit eum rex mitti in carcere| et ecce illi
Abbreviated transcription (Latin):
bunali dagnus rex. intt̾rogauit eũ dicens.
repbus dictꝰ sum: post baptisiũ uͦ . rp̃ofoe
mala: non sacͥficas ddiis meis : Refpondit
catꝰ es dagnus: qͥa tu es pars mortis. et
coniunctus pat tuo diabolo. Dii autem
qͦs mͥ sacͥficare dicis uani funt. ocłõs hñt¬

Expanded text:
tribunali| interrogabat eum dicens. reprobus dictus sum| post baptismum+ christoferus mala . non sacrificas diis meis respon+| saquutus es . dagne .| quia tu es patris mortis . et coniux+ patris tui dia| boli . dii autem quos mihi sacrificare dicis uani| sunt . ne
Abbreviated transcription (Latin):
omnia adicientur uobis. Hic manifestis¬
sime ostendit. non hȩc appetenda tanqͣ
talia bona nr̃a. ut ppt̾ ipsa debeamus
bene facere si quid facimus: sec tamen
hac sententia declarauit cum ait. Ue
omnia adicientur uobis. Regnum gͦ dĩ
bonum nr̃m est: & hoc appetendum.
& ibi finis constituendus : propter quod
omnia faciamus quecumq facimus.
Sed quia in hac uita militamus ut ad
illud regnum ꝑuenire possimus: quȩ
uita sine his necessariis agi non potest.
adicientur uobis inquit hec. sed uos reg¬
num dẽi querite. Qui enim non ait da¬
buntur. sed adicientur: profecto indicat
aliud ẽẽ quod principaliter datur. aliud
quod supra additur. Quia nobis in in¬
tentione eternitas. in usu uͦ temporalitãs
ẽẽ debet: & illuo datur. & hoc nimirum
ex habundanti suꝑ additur

Expanded text:
omnia apponentur vobis. » Hic manifestissime ostendit non haec esse appetenda, tanquam talia bona nostra, ut propter ipsa debeamus bene facere, si quid facimus, sed tamen hac sententia declaravit, cum ait, « omnia adjicientur vobis. Regnum ergo Dei bonum nostrum est, et hoc appetendum, et ibi finis constituendus, propter quod omnia faciamus quaecunque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest, Adjicientur haec vobis, inquit, sed vos regnum Dei quaerite. Qui enim non ait, Dabuntur, sed adjicientur, profecto indicat aliud esse quod principaliter datur, aliud quod superadditur. Quia nobis in intentione aeternitas, in usu vero temporalitas esse debet, et illud datur, et hoc nimirum ex abundanti s
Abbreviated transcription (Latin):
tibi dico lurge Quatriduanus bero moetuꝰ. ut lonld
prementis sepulchri cl austra deponere posset. sreual

Expanded text:
tibi dico, surge. Quatriduanus vero mortuus, ut longa prementis sepulcri claustra deponere posset, fre
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscimus: quod imparabolis audiui¬
mus. Sed is qui inuitantem se contẽp¬
ni conspicit. ut regis filius nuptias ua¬
cuas non habeat. ad alios mictit: quia
& si apud aliquos laborat. qͣndoq tam̃
sermo dei inuenturꝰ ẽ ubi requiescat.
Unde &e subdit᷑. Tunc ait seruis suis.
Nuptiȩ quidem paratȩ sunt: sed qui in¬
uitati erant non fuerunt digni. Ite ergo
adexitꝰ uiarum. & quoscumq inuene¬
ritis. uocate ad nuptias. Si inscriptura
sc̃ã uias actiones accipimus. exitus uiarũ
intelligimus defectus actionum: quia
illi plerumq facile ad dm ueniunt.
quos interrenis actib prosꝑa nulla co¬
mitant᷑. Sequit᷑. Et egressi serui eius
in uias. congregauerunt omnes quos in
uenerunt. malos & bonos: & implete sunt
nuptie discumbentiũ. E ece iam ipsa qua¬
litate conuiuantium aꝑte ostenditur:
quia ꝑ has regis nuptias presens eccł̃ia
de signatur: in qua cum bonis &e mali
conueniunt. ꝑmixta quippe ẽ diuersita¬

Expanded text:
cognoscimus, quod in parabolis audicognoscimus, quod in parabolis audimus, sed is qui invitantem se contemni conspicit, regis filii nuptias vacuas non habebit. Ad alios mittit, quia et si apud aliquos laborat, quandoque tamen sermo Dei inventurus est, ubi requiescat. Unde et subditur: Tunc ait servis suis: Nuptiae quidem paratae sunt. Id vitati erant non fuerunt digni. Ite ergo ad exitus viarum, et quoscunque inveneritis vocate ad nuptias. » Si in Scriptura sacra vias actiones accipimus, exitus viarum intelligimus defectus actionum, quia illi plerumque facile ad Dominum veniunt, quos in terrenis actibus prospera nulla comitantur. « Et egressi servi ejus in vias congregaverunt venerunt, malos et bonos, et impletae sunt nuptiae discumbentium. 7. Ecce jam ipsa qualitate convivantium aperte ostenditur quia per has regis nuptias praesens Ecclesia designatur, in qua cum bonis et mali conveniunt. Permista quippe est diversita
Abbreviated transcription (Latin):
quid aliud qͣm tauri erant: qui inimi¬
cos suos uirtutis corꝑeȩ cornui feriebant:
Quid uͦ ꝑ altilia. nisi patres noui testa¬
mnitentes. ad sublimia contemplationis
cogitationẽ ponere: quid ẽ aliud qͣm qͤ¬
dam ariditas mentis: Qui autem intel¬
lectu cȩlestium iam ꝑ sc̃a desideria de
cuntur: quasi largiori alim̃to pingues-¬
cunt. Hac enim pinguedine saginari
psalmista concupiuerat cum dicebat.
Sicut adipe & pinguedine repleatur

Expanded text:
quid aliud quem tauri erant, qui inimiquid aliud quem tauri erant, qui inimicos suos corporeae virtutis cornu feriebant? Quid vero per altilia, nisi patres novi testariis innitentes, ad sublimia contemplationis cogitationem ponere, quid est aliud, quam quaedam ariditas mentis? Qui autem intellectu coelestium jam per sancta desideria de scuntur, quasi largiori alimento pinguescunt. Hac enim pinguedine saginari psalmista concupierat, cum dicebat: Sicut adipe et pinguedine repleatur
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quia hi qui prius inuitati sunt.
ad nuptiarũ conuiuum uenire noluer̃t:
in scd̾a inuitatione iam dicit᷑. Ecce pran¬
dium meum paraui. tauri mei & alti¬
lia occisa & omnia parata sunt. Quid in
Quia enim uulgo loquor: etiam ipsa me
necesse ẽ uerba ȩuuangłicȩ lectionis ex-¬
planare. Altilia enim saginata dicimꝰ.
Ab eo enĩ qđ ẽ ałe: altilia qͣsi al. tilia uocamꝰ.
Cum uͦ in lege scriptum sit diligeᷤ ami¬
cum tuum. & odio habebis immicũ tuũ.
accepta tunc iustis licencia fuerat: ut
dĩ suosq adu̾sarios qͣnta possent uͥtute
comprimerent: eosq uire gladii ferirers.
Quod in nouo ꝓculdubio testamento cõ¬
pescitur: cum ꝑsemet ipsam ueritas pre¬
dicat dicens. Diligite inimicos ur̃os: bene¬
facite his qui odunt uos ¶ Quid gͦ ꝑtaus
ros: nisi patres ueteris testamenti signi¬
ficantur& Nam dum exꝑmissione le¬
gis acceꝑant. quatinus aduersarios suos
odii retributione ꝑcuterent: ut ita dicã.¬

Expanded text:
Sed quia hi qui prius invitati sunt Sed quia hi qui prius invitati sunt ad nuptiarum convivium venire noluerunt, in secunda invitatione jam dicitur: Ecce prandium meum paravi, tauri mei et altilia occisa sunt, et omnia parata. 4. Quid in Quia enim vulgo loquor, etiam ipsa me necesse est verba evangelicae lectionis explanare. Altilia enim sagiuata dicimus; ab eo enim quod est alere, altilia quasi alitilia vocamus. Cum vero in lege scriptum sit: Diliges amicum tuum, et odio habebis inimicum tuum , accepta tunc justis licentia fuerat ut Dei suosque adversarios quanta possent virtute comprimerent, eosque jure gladii ferirent. Quod in Novo procul dubio Testamento compescitur, cum per semetipsam Veritas praedicat, dicens: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos . Qros, nisi Patres Testamenti Veteris significantur, nam dum ex promissione legis acceperant, quatenus adversarios suos odii retributione
Abbreviated transcription (Latin):
in utero uirginis humanȩ naturȩ con¬
iunxit. quẽ dm̃ ante secula. fieri uolu¬
it hominẽ infine seculorum. Sed quia
ex duabus ꝑsonis fieri solet ista coniunc¬
tio: absit hoc ab intellectu nr̃o. ut ꝑso
Ex duab quippe. & induabus hunc
naturis existere dicimus: sed ex duabus
ꝑsonis compositum credi. ut nefas uita¬
mus. Aꝑtus gͥ atq securius dici potest:
quia in hoc pater regi filio nuptias fec̃.
cis uirginis: huius sponsi thalamꝰ fuit.
Unde & ꝑ psalmistam dr. In sole po¬
suit tab̾nacłm suum: & ipse tanquam
sponsus procedens de thalamo suo.
Tanqͣm sponsus quippe de thalamo
suo processit: qui ad coniungendam
sibi ȩccłiam in carnatꝰ ds̃ de incorrupto
utero uirginis exiuit. Misit gͦ seruos
suos. ut ad istas nuptias amicos inuita¬
rent: misit semel misit iterum: quia
seruos adinuitandum misit: quia in¬
carnationem unigeniti. & ꝑꝓpħas dix̃
futuram. & ꝑ apłos nuntiauit factam.

Expanded text:
in utero Virginis humanae naturae conin utero Virginis humanae naturae conjunxit, quando Deum ante saecula fieri voluit hominem in fine saeculorum. Sed quia ex duabus personis fieri solet ista conjunctio, absit hoc ab intellectibus nostris, uEx duabus quippe atque in duabus hunc naturis existere dicimus; sed ex duabus personis compositum credi, ut nefas, vitamus. Apertius ergo atque securius dici potest quia in hoc Pater regi Filio nuptias fecit,cis Virginis hujus sponsi thalamus fuit. 1636 Unde et Psalmista dicit: In sole posuit tabernaculum suum, et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Tanquam sponsus quippe de thalamo suo processit, quia ad conjungendam sibi Ecclesiam incarnatus Deus de incorrupto utero Virginis exivit. Misit ergo servos suos ut ad istas nuptias amicos invitarent. Misit semel, misit iterum quia iservos ad invitandum misit, quia incarnationem Unigeniti et per prophetas dixit futuram, et per apostolos nuntiavit factam.