comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cat patrẽ suũ: qui aut̃ nutrit scorta ꝑ¬¬
det substantiã. Rex iustus eriget t̾ram:
uir auarus destruet eam. Homo qui
blandis fictisq sermonib loquit᷑ amico
suo: rete expandit pedib suis. Peccantẽ
uirum iniquum inuoluet laquȩus
et iustus laudabit atq gaudebit. sto¬
uit iustus causam pauꝑũ: impius ig¬
norat scientiam. Homines pestilentes
dissipant ciuitatem: sapientes uͦ auer¬
tunt furorẽ. Uir sapiens si cũ stulto
contenderit: siue irascatur. siue rideat
ñ inueniet requiem. Uiri sanguinum
oder̃ simplicem: iniusti autẽ quęrunt
animam eius. lii otũ sp̃m suũ
ꝓfert stultus: sapiens differt et reser¬
uat in posterum. Princeps quilibent̃
audit uerba mendacii: om̃s ministros
habet impios. Pauꝑ et creditor obuia
uerunt sibi: utriusq illuminator ẽ dñs.
Rex qui iudicat inueritate pauꝑes.
chronus eius inȩt̾nũ firmabitur. Uir¬
ga atq correptio tribuent sapientiã.

Expanded text:
cat patrem suum qui autem nutrit scorta pecat patrem suum qui autem nutrit scorta perdet substantiam rex iustus erigit terram vir avarus destruet eam homo qui blandis fictisque sermonibus loquitur amico suo rete expandit gressibus eius peccantem virum iniquum involvet laqueus et iustus laudabit atque gaudebit novit iustus causam pauperum impius ignorat scientiam homines pestilentes dissipant civitatem sapientes avertunt furorem vir sapiens si cum stulto contenderit sive irascatur sive rideat non inveniet requiem viri sanguinum oderunt simplicem iusti quaerunt animam eius totum spiritum suum profert stultus sapiens differt et reservat in posterum princeps qui libenter audit verba mendacii omnes ministros habebit impios pauper et creditor obviam fuerunt sibi utriusque inluminator est Dominus rex qui iudicat in veritate pauperes thronus eius in aeternum firmabitur virga atque correptio tribuet sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
dicio faciem: ñ facit bene. Iste et ꝓbu.
cella panis: deserit ueritatem. Uir qui
festinat ditari. et aliis inuidet: ignorat
quod egestas suꝑueniat ei. Qui corri-¬
pit hominem. grãm pꝰ ea inueniet apud
eum: magis quã ille qui ꝑ lingue blan¬
dim̃ta decipit. Qui subtrahit aliquid
a patre suo et matre. et dicit hoc ñ ẽ. pec¬
catum: particeps homicide ẽ. Qui se
iactat et dilatat iurgia concitat: qui
sperat in dño sanabitur. Qui confidit
incorde suo stultus ẽ qui autẽ gradit᷑
sapient. iste laudabitur. Qui dat pau¬
piñ indigebit: qui despicit dep̃cantem
sustinebit penuriam. Et cũ furrexeria
impii abscondentur homines: et cum
illi perierint multiplicabunt᷑ iusti cu-¬
to qui corripientẽ diua ceruice contẽp¬
int repentinus supueniet interitus.
et cum sanitas ñsequitur. In multipli¬
catione iustorũ letabitur uulgus: cũ
impii sũpserint principatum gemet
populus. Uir qui amat sapientiã letifi¬

Expanded text:
dicio faciem, non facit bene: iste et pro dicio faciem, non facit bene: iste et pro bucella panis deserit ueritatem. uir, qui festinat ditari et aliis . inuidet, ignorat quod egestas superueniet ei. qui corripit hominem, gratiam ipostea inueniet apud eum magis quam ille qui per linguae blandimenta decipit. qui subtrahit aliquid a patre suo et matre et dicit: hoc non est peccatum, particeps homicidae est. qui se iactat et dilatat, iurgia concitat: qui sperat in domino, sanabitur. qui confidit in corde suo stultus est qui autem graditur sapienter iste salvabitur qui dat pauperi non indigebit qui despicit deprecantem sustinebit penuriam cum surrexerint impii abscondentur homines cum illi perierint multiplicabuntur iusti viro qui corripientem dura cervice contemnit repentinus superveniet interitus et eum sanitas non sequitur in multiplicatione iustorum laetabitur vulgus cum impii sumpserint principatum gemet populus vir qui amat sapientiam laetifi
Abbreviated transcription (Latin):
ui decipit iustos in uia mala: in li¬
interitu suo corruet. et simplices pos-¬
sdebunt bona eius. Sapiens sibi uide-¬
ciruir diues: pauꝑ autem prudens
scrutabitur eum. In exultatione iusto¬
rum multa głia c̃: regnantib impiis
ruine hominum. Qui ascondit scelera
sua ñ dirigetur: qui autem confessus
Beatus homo qui semꝑ ẽ. pauidus: qui
uero mentis ẽ. dure corruet in malũ.
Leorugiens et ursus efuriens: pͥnceps
impius suꝑ ppłm pauꝑem. Dux indigeis
prudentia. multos opprimet ꝑ calũniã:
qui autem odit auariciam. longi fient
dies eius. Hominem qui calumniatur
anime sanguinẽ: si usq ad lacũ fuge¬
nt neno sustinet. Qui ambulat simpli¬
citer saluus erit: qui ꝑuersis ingreditur
uiis. concidit semel. Qui oꝑatur cerram
suam saturabitur panib: qui sectatur
ocium. replebitur egestate. Uir fidelis
multũ laudabit᷑: qui autẽ festinat dita-
riñ erit innocens. Qui cognoscit innu-¬

Expanded text:
Qui decipit justos in via mala, in Qui decipit justos in via mala, in interitu suo corruet: et simplices possidebunt bona ejus. Sapiens sibi videtur vir dives: pauper autem prudens scrutabitur eum. In exsultatione justorum multa gloria: regnantibus impiis ruinae hominum. Qui abscondit scelera sua, non dirigetur: qui autem confessbeatus homo qui semper est pavidus qui vero mentis est durae corruet in malum leo rugiens et ursus esuriens princeps impius super populum pauperem dux indigens prudentia multos opprimet per calumniam qui autem odit avaritiam longi fient dies eius hominem qui calumniatur animae sanguinem si usque ad lacum fugerit nemo sustentet qui ambulat simpliciter salvus erit qui perversis ingreditur viis concidet semel qui operatur terram suam saturabitur panibus qui sectatur otium replebitumultum laudabitur: qui autem festinat ditari, non erit innocens. qui cognoscit in iu
Abbreviated transcription (Latin):
et collecta sunt fena de montib Agni
ad uestim̃tũ tuũ: et hedi agri p̃cium.
Sufficiat tibi caprarũ lac incibos tuos.
innecessaria domus tuȩ: et aduictum
ancillis cuis.¶Fugit impius nemine ꝑ¬
sequente: iustus autẽ quasi leo consi¬
dens. absq terrore erit. Ppter peccata
terre multi principes eius: et ꝓpter ho¬
minis fapientiam et horum scientiam
que dicuntur. uita ducis longior ert.
Vir pauꝑ calumnians pauꝑes: simił¬
ẽ. imbri uehem̃ti in quo patur fames.
Qui derelinquunt legẽ laudant ĩpiũ:
qui custodiunt succenduntur contra
eum. Uiri mali ñ cogitant iudicium:
qui autem requir dñm anĩaduertunt
omĩa. Melior ẽ. pauꝑ ambulans insim¬
plicitate sua: ꝗ diues prauis itinerib.¬
autẽ pascit comessatores confundit pa¬
trem suum. Qui coaceruat diuicias
usuris fenore liberali: in pauꝑes con-¬
gregat eas. Qui declinat aurẽ suam
ne audiat legem: oratio eiuserit exetia¬
bilis.

Expanded text:
et collecta sunt faena de montibus agni et collecta sunt faena de montibus agni ad vestimentum tuum et hedi agri pretium sufficiat tibi lac caprarum in cibos tuos in necessaria domus tuae et ad victum ancillis tuis fugit impius nemine persequente iustus autem quasi leo confidens absque terrore erit propter peccata terrae multi principes eius et propter hominis sapientiam et horum scientiam quae dicuntur vita ducis longior erit vir pauper calumnians pauperes similis imbri vehementi in quo paratur fames qui derequi custodiunt, succenduntur contra eum. uiri mali non cogitant iudicium: qui autem requirunt dominum, animaduertent omnia. melior est pauper ambulans in simplicitate sua quam diues prauis itineribautem pascit comessatores, confundit patrem suum. Qui coacervat divitias usuris et fenore, liberali in pauperes congregat eas. Qui declinat aures suas, ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis.
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓalienis aufer ei pignus. Qui bene¬
dicit ꝓximo suo uoce grandi de nocte
consurgens: maledicenti similis erit.
Tecta ꝑstillantia indie frigoris: et liti¬
giosa mulier cõꝑantur. Qui retinet cã
quasi qui uentũ teneat: et oleũ dexit-¬
rȩ suȩ uocabit. Ferrum ferro acuitur
et homo exacuet faciem amici fui. Qui
seruat ficum comedet fructũ eiꝰ. et qͥ
custos ẽ. dñi sui gloriabitur. Quomo
do inaquis resplendent uultus ꝓspici¬
entium: sic corda hominũ manifestata
insaciabiles. Quomodo ꝓbatur incon¬
flatorio argentũ. et infornace aurum:
sic ꝓbatur homo ore laudantis. Si con¬
tuderis stultum inpila. quasi ꝑ tisanas.
feriente desuꝑ pilo: ñ auferetur ab eo
stulticia enus. Diligent̃ agnosce uultũ
peccoris tui: tuosq greges considera.
Non enim habebis iugiter potestatem:.
sed corona tribuetur ingeneratione
generationum. IAAꝑta sunt
prata et apparuer̃ herbe uirentes:

Expanded text:
et pro alienis auferto pignus qui beneet pro alienis auferto pignus qui benedicit proximo suo voce grandi de nocte consurgens maledicenti similis erit tecta perstillantia in die frigoris et litigiosa mulier conparantur qui retinet eam quasi qui ventum teneat et oleum dextae suae vocabit ferrum ferro acuitur et homo exacuit faciem amici sui qui servat ficum comedet fructus eius et qui custdo in aquis resplendent vultus prospicientium, sic corda hominum manifesta suinsatiabiles. Quomodo probatur in conflatorio argentum, et in fornace aurum: sic probatur homo ore laudantis. Si contuderis stultum in pila quasi ptisanas, feriente desuper pilo, non auferetur ab eo stultitia eius diligenter agnosce vultum pecoris tui tuosque greges considera non enim habebis iugiter potestatem sed corona tribuetur in generatione generationum aperta sunt prata et apparuerunt herbae virentes
Abbreviated transcription (Latin):
non os tuum: extraneus et ñ labia tua.
Eraue ẽ faxum. et onerosa arena: sed
ira stulti utroq grauior. Ira ñ habet mi-¬
scđiam: nec erũpens furor. Et impetũ
concitati ferre quis poterie:
elior ẽ manifesta correptio: quam
amor absconditus. Meliora sunt
uulnera diligentis: quã fraudulenta
odientis oscula. Anima saturata calca-¬
bit fauum: anima esuriens. et amarũ
ꝓdulci sumet. Sicut auis transmigrais
de nido suo: sic uir qui relinquit locũ
suum. Unguento et uariis odoribus
delectatur cor: et bonis amici consiliis
anima dulcoratur. Amicum tuum.
et amicũ patris tui ne dimiseris: et
domum fratris tui ne ingrediaris indie
afflictionis tue. Melior ẽ uicinus iuxta:
quã frater ꝓcul. Stude sapientiȩ fili
mi. et letifica cornieũ: ut possis ex ꝓbrã¬
ti respondere sermonẽ. Astutus uideis
malum absconditus ẽ: paruuli tran-¬
seuntes sustinuere dispendia: Tolle ue¬
stim̃tũ eius qui spopondit ꝓ extraneo:

Expanded text:
non os tuum extraneus et non labia tua non os tuum extraneus et non labia tua grave est saxum et onerosa harena sed ira stulti utroque gravior ira non habet misericordiam nec erumpens furor et impetum concitati ferre quis poterit melior est manifesta correptio quam amor absconditus meliora sunt vulnera diligentis quam fraudulenta odientis oscula anima saturata calcabit favum anima esuriens et amarum pro dulce sumet sicut avis transmigrans de nido suo sic vir qui relinquit locum suum unguento et variis odoribus delectatur cor et bonis amici consiliis anima dulcoratur amicum tuum et amicum patris tui ne dimiseris et domum fratris tui ne ingrediaris in die adflictionis tuae melior est vicinus iuxta quam frater procul stude sapientiae fili mi et laetifica cor meum ut possim exprobranti respondere sermonem astutus videns malum absconditus est parvuli transeuntes sustinuere dispendia tolle vestimentum eius qui spopondit pro extraneo
Abbreviated transcription (Latin):
alterius. Sicut noxius ẽ. qui mitcit lan¬
ceas et fagitas et mortẽ: sic qui fraudu¬
lent̃ nocet amico suo. Et cũ fuerit de¬
p̃hensus: dicit ludens feci. Cum defece¬
rint ligna extinguetur ignis: et susur¬
rone subtracto. uirgia conquiescunt.
Sicut carbones ad prunas. et ligna ad
ignem: sic homo iracundus suscitat
rixas. Uerba susurronis quasi simpli
cia: et ipsa ꝑueniunt adintima uentris.
Quomͦ si argento sordido ornare uelis
uas fictile: sic labia tumentia cũ pessimo
corde sociata. xlunii  abiis suis intelli¬
gitur iniicus: cũ ineorde tractauerit
dolos. Quando sũmiserit uocẽ suam
incorde illius. Qui oꝑit odium frau¬
dulent̃: reuelabit᷑ malicia eius inconci¬
lio. Qui fodit foueã incidit in eam: et
qui uoluit lapidem reuertetur adeum.
Lingua fallax ñ amat ueritatem: et os
lubricum oꝑatur ruinas.¶ Ne glorieris
in crastinum: ignorans quid suꝑuen¬
tura pariat dies. Laudet te alienum et

Expanded text:
alterius. sicut noxius est qui mittit lanalterius. sicut noxius est qui mittit lanceas et sagittas et mortem, sic uir, qui fraudulenter nocet amico suo et, cum fuerit deprehensus, dicit: ludens feci. cum defecerint ligna, extinguetur ignis: et susurrone detracto iurgia conquiescunt. sicut carbones ad prunas et ligna ad ignem, sic homo iracundus suscitat rixas. uerba suscia et ipsa perveniunt ad intima ventris quomodo si argento sordido ornare velis vas fictile sic labia tumentia cum pessimo corde sociata labiis suis intellegitur inimicus cum in corde tractaverit dolos quando submiserit vocem suam in corde illius qui operit odium fraudulenter revelabitur malitia eius in concilio qui fodit foveam incidet in eam et qui volvit lapidem revertetur ad eum lingua fallax non amat veritatem et os lubricum operatur ruinas ne glorieris in crastinum ignorans quid superventura pariat dies laudet te alienus et
Abbreviated transcription (Latin):
esponde stulto iuxta stulticiã suam.
ne sibi sapiens ẽẽ. uideatur. Ciaud
pedib et iniquitatẽ habens: qui mitit
uerba ꝑ nuntium stultum. Quomodo
pulchras frustra habet claudus tibias.
sic indecens ẽ. inore stultoꝵ ꝑabola. Si¬
cut qui mittit lapidẽ inaceruum mer-¬
curii: ita qui tribuit insipienti honorẽ.
Qͦmͦ si spina nascatur in manu temulen¬
ti: sic ꝑabola more stultorũ. Iudicium
det̾minat causas: et qui imponit stulto
silentiũ iras mitigat. Sicut canis qui
reuertitur aduomitũ suum: sic impru
dens qui iterat stulticiã suã. Tidisti
hominẽ sapientẽ sibi uideri: magis illo
spem habebit stultus. Dicit piger. Leo
in uia: lȩena in itinerib. Sicut ostium
uertitur in cardine suo: sic piger inle¬
ctulo suo. Abscondit piger manus sub
ascellas suas: et laborat si ad os suum cas
conuerterit. Sapientior sibi piger uide¬
tur: septem uiris loquentib sententias.
Sicut qui app̃hendet aurib canem: sic
qui transit impaciens cõmiscetur rixe

Expanded text:
ltitiam suam, ne sibi sapiens esse videatur. Claudus pedibus, et iniquitatem bibens, qui mittit verba per nuntium stultum. Quomodo pulchras frustra habet claudus tibias: sic indecens est in ore stultorum parabola. Sicut qui mittit lapidem in acervum Mercurii: ita qui tribuit insipienti honorem. Quomodo si spina nascatur in manu temulenti: sic parabola in ore stultorum. Judicium determinat causas, et qui imponit stulto silentium, iras mitigat. Sicut canis, qui revertitur ad vomitum suum, sic imprudens, qui iterat stultitiam suam. uidisti hominem sapientem sibi uideri? magis illo spem habebit stultus. dicit piger: leaena in uia, leo in itineribus. sicut ostium uertitur in cardine suo, ita piger in lecto suo. abscondit piger manus sub ascella sua et laborat, si ad os suum eas conuerterit. sapientior sibi piger uidetur septem uiris loquentibus sententias. sicut qui adprehendit auribus canem, sic qui transit et inpatiens commiscetur rixae
Abbreviated transcription (Latin):
uisio qua erudiuit eum mater sua.
Quid dilecte mi. quid dilecte uterimei.
quid dilecte uotoꝵ meorũ: Ne dederis
mulierib substantiã tuã: et diuicias
tuas ad delendos reges. Noli regibus
olamuel. noli regib dare uinum. quia
nullum secretũ ẽ. ubi regnat ebrietas:
ne forte bibant et obliuiscantur iuditio¬
rum. et mutent causã filioꝵ pauꝑis.
Date siceram merentib: et uinum his
qui amaro sunt animo. Bibant et obli-¬
uiscantur egestatis suȩ: et doloris ñ
recordentur amplius. Aperi os cuum
mutuo. et causis omĩũ filiorũ qui ꝑtran-¬
seunt. Aperios cuum decerne qđ iustũ
ẽ: et iudica inopem et pauꝑem¬

Expanded text:
Cap. XXXI. Visio, qua erudivit eum mater sua. Cap. XXXI. Visio, qua erudivit eum mater sua. Quid, dilecte mi; quid, dilecte uteri mei; quid, dilecte votorum meorum? Ne dederis mulieribus substantiam tuam, et vias tuas ad delendos reges. Noli regibus, o Lamuel, noli regibus dare vinum: quia nullum secretum est ubi regnat ebrietas. Ne forte bibant, et obliviscantur judiciorum, et mutent causam filiorum pauperis. Date siceram moerentibus, et vinum his qui amaro sunt animo. Bibant, et obliviscantur egestatis suae, et doloris sui non recordentur amplius. Aperi os tuum muto, et causis omnium filiorum qui pertranseunt: Aperi os tuum, decerne quod justum est, et judica inopem et paupe
Abbreviated transcription (Latin):
cũ regnauerit. ꝑ stultũ cũ saturatus
fuerit cibo. ꝑodiosã mulierem cũ in
matrimonium fuerit assũpta: et ꝑan
cillam cũ heres fuerit dñe suȩ. Quatu.¬
or sunt minima terre: et ipsa sunt sapi¬
entiora sapientib. Formice. ppłs infirmꝰ.
qui p̃ꝑat in messe cibum sibi. Lepuscu¬
lus plebs inualida: qui collocat inpe¬
tra cubile suum. Regẽ locusta ñ habet:
et egreditur uniuersa ꝑturmas. Scel¬
lio manib nititur: et moratur medib
regis. Cria sunt quȩ bene gradiunt᷑.
et quartũ qđ incedit felicit̃. Leo fortis¬
simus bestiarum: ad nullius pauet oc¬
cursum. Eallus succinctus lombos. et a¬
ries: nec ẽ. rex qui resistat ei. Et quistul¬
tus apparuerit: postꝗ eleuatus ẽ. insul¬
lime. Si enim intellexiss et: ori ĩposuis¬
set manum. Qui autem fortiter p̃mit
ubera adeiciendũ lac: expͥmit bittrũ
Et qui uehement̃ emungitur: elicit
sanguinem. Et qui ꝓuocat iras: ꝓdu
cit discordias. Uerba lamuelis regis:

Expanded text:
cum saturatus fuerit cibo per odiosam mulierem cum in matrimonio fuerit adsumpta et per ancillam cum heres fuerit dominae suae quattuor sunt minima terrae et ipsa sunt sapientiora sapientibus formicae populus infirmus quae praeparant in messe cibum sibi lepusculus plebs invalida quae conlocat in petra cubile suum regem lucusta non habet et egreditur universa per turmas stilio manibus nititur et moratur in aedibus regis tria sunt quae bene gradiuntur et quartum quod incedit feliciter leo fortissimus bestiarum ad nullius pavebit occursum gallus succinctus lumbos et aries nec est rex qui resistat ei et qui stultus apparuit postquam elatus est in sublime si enim intellexisset ori inposuisset manum qui autem fortiter premit ubera ad eliciendum lac exprimit butyrum et qui vehementer emungitur elicit sacit discordias. VERBA LAMUELIS REGIS.
Abbreviated transcription (Latin):
colligauit a quas quasi inuestimento:
Qui suscitauit om̃s t̃minos terre: Qđ
nomen ẽ. eiꝰ. et qđ nom̃ filii eius si nosti
mĩs sermo dĩ ignitus: clipeus ẽ. liuii¬
sperantib inse.Ne addas quicquã
uerbis illius et arguaris: inueniarisq
mendax. Duo rogaui te:ne deneges
mͥ antequã moriar. Uanitatẽ et uerba
mendacia: longe fac ame. Mend ici¬
catem et diuitias ne dederis michi.
Tribue tantũ uictui meo necessaria:
ne forte saturatus illiciar ad negandũ.
et dicam quis ẽ. dñs. et egestate cõpul-¬
sus furer. et peieram nom̃ dĩ mei. Ne ac¬
cuses seruum ad dñm suũ: ne forte ma¬
ledicat tibi et corruas. Eeneratio quȩ
da uidetur: et tamen ñ ẽ. lota sordib
suis. Eeneratio cuius excelsi sunt ocłi:
et palpebre eius in alta subrecte. Rene¬
ratio quȩ ꝓdentib gladios habet: et
cõmandit molarib suis ut comedat in¬
opes de t̾ra. et pauꝑes ex hominibus.
Sanguisuge duȩ sunt filiȩ: dicentes
affer affer: Tria sunt in saturabilia et

Expanded text:
gavit aquas quasi in vestimento quis suscitavit omnes terminos terrae quod nomen eius et quod nomen filii eius si nosti omnis sermo Dei ignitus clypeus est sperantibus in se ne addas quicquam verbis illius et arguaris inveniarisque mendax duo rogavi te ne deneges mihi antequam moriar vanitatem et verba mendacia longe fac a me mendicitatem et divitias ne dederis mihi tribue tantum victui meo necessaria ne forte saturatus inliciar ad negandum et dicam quis est Dominus et egestate conpulsus furer et peierem nomen Dei mei ne accuses servum ad dominum suum ne forte maledicat tibi et corruas generatio quae  videtur et tamen non est lota a sordibus suis generatio cuius excelsi sunt oculi et palpebrae eius in alta subrectae generatio quae pro dentibus gladios habet et commandit molaribus suis ut comedat inopes de terra et pauperes ex hominibus sanguisugae duae sunt filiae dicentes adfer adfer tria sunt insaturabilia et
Abbreviated transcription (Latin):
epła in primo sit posita: cũ eã ñ pͥmã
scriptam ratio manifestet. Nam hanc
se ꝓficis centẽ ierosolimã scripsisse ce-¬
statur: cũ chorintios et alios iã ante
ut ministerium qđ secũ portaturus
erat colligerent. litteris adortat̾ sit.
Unde intelligi qͥdã uolunt. ita oms
epłas ordinatas ut pͥma poneretur.
quãuis posterior fuerit destinata. ut
ꝑ singulas eplas gradib ad ꝑfectiora
ueniret. Romanoꝵ nãq pleriq tam ru-¬
des erant. ut ñ intelligerent dĩ se grã.
et ñ suis meritis eẽ. saluatos: et obhoc
duo inter se ppłiconflictarent. Iccuro
illos indigere asserit confirmari:
uitia gentilitatis priora cõmemorais.
chorintiis aut̃ iã dicit scientie gr̃am

Expanded text:
Epistola in primo sit posita, cum eam non primo Epistola in primo sit posita, cum eam non primo scriptam ratio manifestet. Nam hanc se proficiscentem Hierosolymam scripsisse testatur, cum Corinthios et alios jam ante, ut ministerium quod secum portaturus erat, colligerent, litteris adhortatus sit. Sed inde intelligi quidam volunt ita omnes Epistolas ordinatas, ut prima poneretur, quamvis posterior fuerit destinata, ut per singulas Epistolas gradibus ad perfectiora veniretur. Romanorum namque plerique 2 tam rudes erant, ut non intelligerent Dei se gratia et non suis meritis esse salvatos, et ob hoc duo inter se populi conflictarent. Idcirco illos indigere asserit corrigi, vitia gentilitatis priora commemorans. Corinthiis autem jam dicit scientiae gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
deas duorũ testam̃torũ figurã habu¬
isse uirieruditissimi tradideruñ.
Ipłam sane quȩ adhebreos scribit᷑.
sit eius nomine titulata. et ꝓpt̾ sermo¬
nẽ stiliq distantiã. sed aut barnabe
iuxta t̃tullianũ aut luce uixta qͦs dã:
uł certe clem̃tis discipłi apłorũ. et ep̃i
romane aeccłiȩ pꝰapłos ordinati. Qui
b respondendũ c̃. Si ꝓpterea pauli ñ
erit quia eiꝰ ñ hahet nom̃. gͦ nec alicuiꝰ
erit. quia millius nomine titulatur.
Qđ si in comieniens ab surdũq ẽ. ipsiꝰ
magis eẽ credenda ẽ. quȩ tanto doc¬
trine suȩ fulget eloquio. Sed qsm
apud hebreoꝵ aeccłias quasi destrucoꝵ
legis falsa suspitione habebatur:
uoluit tacito nomine de figuris le¬
gis et ueritate. xp̃i reddere rationẽ.
ne odiũ nominis fronte p̃lati utilita¬
tem excluderet lectionis. Non est
sane mirum si eloquentior uideatur
inꝓprio id⁊ hebreo. quã in ꝑegrine id:

Expanded text:
deas, duorum testamentorum figuram habudeas, duorum testamentorum figuram habuisse viri eruditissimi tradiderunt. Epistolam sane quae ad Hebraeos scribitur, sit ejus nomine titulata, et propter sermonis stylique distantiam, sed aut Barnabae juxta Tertullianum, aut Lucae juxta quosdam, vel certe Clementis discipuli apostolorum et episcopi Romanae Ecbus respondendum est: Si propterea Pauli non erit quia ejus non habet nomen, ergo nec alicujus erit, quia nullius nomine titulatur. Quod si inconveniens absurdumque est, ipsius magis esse credenda est, quae tanto doctrinae suae fulget eloquio. Sed quoniam apud Hebraeorum Ecclesias quasi destructor legis falsa suspicione habebatur, voluit tacito nomine de figuris legis et veritate Christi reddere rationem, ne odium nominis in fronte praetitulati utilitatem excluderet lectionis. Non est sane mirum si eloquentior videatur in proprio, id est, Hebraeo, quam in peregrino, id
Abbreviated transcription (Latin):
uangłia quȩ supplem̃tũ legis
sunt et in quib nob exẽpla et
p̃cepta uiuendi plenissime digesta st̃.
aeccłiȩ nouis causis existentib et p̃sentia
atq orientia resecaret uicia. et post fu
turas excluderet questiones. exemplo
ꝓpħarum. qui post editã legẽ moy¬
si. inqua omĩa dĩmandata legebant᷑.
nichilominus tam̃ doctrina sua redi¬
uiua sẽꝑ ppłi cõpressere peccata. et
riam cransmiserunt. Deinde querit᷑.
cur ñ amplus quã decẽ epłas adaccłi¬
as scripserit. Decẽ st̃ enĩ cũ illa quȩ
dicit᷑ adhebreos. Nam reliquȩ quatu¬
or: ad discipulos specialit̃ sunt porre¬
cce. Ut ostenderet nouum ñ discrepa¬
re aueteri testam̃to. et se contra legẽ
ñ facere moizi. adnumerũ pͥmoꝵ deca¬
logi mandatoꝵ suas epłas ordinauit.
et quot ille p̃ceptis a pharaone insti-¬
cuit liberatos. totidẽ hic epłis adia¬
boli. et idolatrie seruitute edocet ad¬
quisitos. Namet duas tabulas lapi-¬

Expanded text:
angelia, quae supplementum legis sunt, et in quibus nobis exempla et praecepta vivendi plenissime digesta sunt,lesiae novis causis existentibus, et praesentia atque orientia resecaret vitia et post turas excluderet quaestiones, exemplo prophetarum, qui post editam legem Moysi, in qua omnia Dei mandata legebantur, nihilominus tamen doctrina sua rediviva semper populi compressere peccata; et riam transmiserunt. Deinde quaeritur cur non amplius quam decem Epistolas ad Ecclesias scripserit. Decem sunt enim, cum ea quae dicitur ad Hebraeos; nam reliquae quatuor ad discipulos specialiter sunt porrectae. Ut ostenderet Novum non discrepare a Veteri Testamento, et se contra legem non facere Moysi, ad numerum primorum Decalogi mandatorum suas Epistolas destinavit; et quot ille praeceptis a Pharaone instituit liberatos, totidem hic Epistolis a diaboli et idololatriae servitute edocet acquisitos. Nam et duas tabulas lapi
Abbreviated transcription (Latin):
gis ꝓficiant cõmonent᷑ Eialathe iã
nulliꝰ criminis accusant᷑. nsi hoc tantũ
qđ callidis simis ꝓseudo apłis credider̃
Ephesii fane nulla rep̃hensione sed
multa laude sunt digni. quia fidẽ
apłicã seruauer. Philippenses etiam
multomagis collaudant᷑: qͥ nec audi¬
requidẽ falsos apłos uoluerunt. Co¬
losens es aut̃ tales erant. cut cũ abapło
uisi corpalit̃ ñ fuissent hac laude
digni haberent᷑ et si corꝑe inquit ab¬
sens sum sed spũ uob̃cũ sũ: gaudens
ses nchilominꝰ induab epłis omĩlau¬
de ꝓsequit᷑: eo qđ ñ solũ fidẽ inconcus¬
sam seruauerint ueritatis. sed etiam
inpsecutione ciuiũ fuerint ẽ stantes
inuenti. de hebreis uͭ quid dicendũ ẽ. qͥrũ
cheesalonicenses qͥ plimũ laudati sunt
imitatores facti eẽ. dicunt᷑ sicut ipseait.
et uos fres imitatores facti estis eccłiaꝵ
dĩ. quȩ sunt in iudea: eadem enim pas¬
si estis et uos. et cũ tribulib ur̃is. quȩ

Expanded text:
tae jam nullius criminis arguuntur, nisi hoc tantum quod callidissimis apostolis crediderunt. Ephesii sane nulla reprehensione, sed multa laude sunt digni, quia fidem apostolicam servaverunt. Philippenses etiam multo magis collaudantur, qui nec audire quidem falsos apostolos voluerunt. Colossenses autem tales erant, ut cum apostolo visi corporaliter non fuissent, hac laude digni haberentur. Et si corsens sum, spiritu uobiscum sum gaudens ses nihilominus in duabus Epistolis omni laude prosequitur, eo quod non solum fidem inconcussam servaverint veritatis, sed etiam in persecutione civium fuerint constantes inventi. De Hebraeis vero quid dicendum est, quorum Thessalonicenses, qui plurimum laudati sunt, imitatores facti esse dicuntur? sicut ipse ait: Et vos fratres mei imitatores facti estis Ecclesiarum Dei quae sunt in Judaea: eadem enim passi estis et vos a contributibus vestris, quae
Abbreviated transcription (Latin):
scito cui feceris: et erit gr̃a bonis
tuis multa. Bene fac iusto et inueni.¬
es retributionem magnam: et si ñ ab
ipso certe adeo. Non ẽ. enĩ bene qui
assiduus ẽ malis. et elemosinã ñ dan-
ti: qm̃ et altissimus odio habet pecca¬¬
cores. et misertus ẽ. penitentib. Da
misericordi: et ne suscipias peccatorẽ.
Et impiis et peccatorib reddet uin-¬
dictam: custodiens eos in diẽ uindi-¬
cte. Da bono: et ñ receꝑis peccatorem.
Bene fac humili: et ñ dederis impio.¬
ꝓhibe panes illi dari: ne in ipsis po-¬
tentiorte sit. Nam dupplicia mala
inuenies inomĩb bonis: qm̃ et altissi¬
mus odio habet peccatores. et impiis
reddet uindictam

Expanded text:
scito cui feceris et erit gratia in bonis tuis multa benefac iusto et invenies retributionem magnam et si non ab ipso certe a Domino non est ei bene qui adsiduus est malis et elemosynam non danti quoniam et Altissimus odio habet peccatores et misertus est paenitentibus da misericordi et ne suscipias peccatorem et impiis et peccatoribus reddet vindictam custodiens eos in die vindictae da bono et non receperis peccatorem beneProhibe panes illi dari, ne in ipsis potentior te sit: nam duplicia mala invenies in omnibus bonis; quoniam et Altissimus odio habet peccatores, et impiis reddet vindictam
Abbreviated transcription (Latin):
uersũ me lingua dolosa: et sermonib
odii circũ deder̃ me et expugnauer̃
me gratis.  eo ut me diligerent de-¬
trahebant mͥ: ego autem orabam. Et
posuer aduersum me mala ꝓbonis:
et odium ꝓ dilectione mea. Constitue
suꝑ eum peccatorem: et diabolus stet
adextris eius. Cum iudicatur exeat
condẽpnatus: et oratio enis fiat in pec-¬
catum. Eant dies eius pauci: et ep̃atũ
eius accipiat alter. Fant filii eius or¬
phani: et uxor eiꝰ uidua. Nutantes trais¬
ferentur filii eius et mendicent: eici¬
antur de habitationib suis. Scrute¬
tur fenerator omnẽ substantiã eius:
et diripiant alieni labores illius. Non

Expanded text:
onibus odii circuierunt me et expugnaverunt me gratis pro eo ut me diligerent detrahebant mihi ego autem orabam et posuerunt adversus me mala pro bonis et odium pro dilectione mea constitue super eum peccatorem et diabulus stet a dextris eius cum iudicatur exeat condemnatus et oratio eius fiat in peccatum fiant dies eius pauci et episcopatum eius accipiat alter fiant filii eius orfani et uxor eius vidua nutantes transferantur filii eius et mendicent eiciantur de habitationibus suis scrutetur fenerator omnem substantiam eius et diripiant
Abbreviated transcription (Latin):
in interiora eius. et sicut oleũ in ossib
eius. Eiat ei sicut uestim̃tũ quo oꝑit᷑.
et sicut zona qua semꝑ p̃cingitur. Hoc
opus eorum qui detrahunt michi a-¬
pud dñm: et qui locunt᷑ mala aduer-¬
sus animam meam. Et tu dñe dñe fac
pauꝑ ego sum: et cor meũ conturbatũ
ẽ. intra me. Sicut umbra. cũ declinat
ablatus sum: et excussus sum sicut lõ¬
custa. Genua mea infirmata sunt a ie¬
iunio: et caro mea immittata ẽ ꝓpter
oleum. Et ego factus sum opꝓbrium
illis: uider̃ me et mouerunt capita sua.
Adiuua me dñe ds̃ m̃s: saluum me fac

Expanded text:
 et sicut oleum in ossibus eius. Fiat illi sicut vestimentum, quod operietur  et sicut zona, quae semper praecingitur. Hoc opus eorum, qui detrahunt mihi apud Dominum  et qui locuntur mala adversus animam meam. Et tu, Domine, fac  et cor meum conturbatum est in me. Sicut umbra, cum declinat, ablatus sum  et excussus sum sicut locusta. Genua mea infirmata sunt a ieiunio  et caro mea immutata est propter oleum, et ego factus sum obprobrium illis. Viderunt me, et moverunt capita sua  adiuba me, Domine Deus meus, salvum me
Abbreviated transcription (Latin):
tristicia: et ñ ẽ utilitas in illa. Telus
et iracundia minuent dies: et ante
cempus senectam adducet cogitatus.
Splendidum cor: bonũ in epulis.
Epule enim illius: diligenter fiunt.
igilia honestatis tabefaciet.
Carnes: et cogitatus illius auferet
somnum. Cogitatus p̃sentie auer-¬
tit sensum: et infirmitas grauis so-¬
briam facit animam. Laborauit di-¬
ues in congregatione substantie.
et in requie sua replebitur bonis
sius. Laborauit pauꝑ in diminuti.¬
one uictus: et insine in obs fit. Qui
aurum diligit non iustificabitur.
et qui insequitur consũptionem re-¬
plebit᷑ exea. Multi dati sunt in au¬
ri casus: et facta ẽ. in specie ipsius
ꝑditio illorum. Lignum offensionis:
ẽ aurum sacrificantium. Ue illis
qui sectantur illud: et omĩs impru-¬
dens depiet in illo. Beatus diues qͥ
inuentus ẽ. sine macula: et qui post
aurum non abiit nec sperauit in
peccunia et thesauris. Quis ẽ hic
et laudabimus eum: Fecit enim

Expanded text:
tristitia, et non est utilitas in illa. zelus tristitia, et non est utilitas in illa. zelus et iracundia minuent dies, et ante tempus senectam adducit cogitatus splendidum cor bonum in epulis epulae enim illius diligenter fiunt vigilia honestatis tabefacit carnes et cogitatus illius auferet somnum cogitatus praesentiae avertit sensum et infirmitas gravis sobriam facit animam laboravit dives in congregatione substantiae et in requie sua replebitur bonorum suorum laboravit pauper in diminutione victus et in fine inops fit qui aurum diligit non iustificabitur et qui insequitur consumptionem replebitur ex ea multi dati sunt in auri casus et facta est in facie ipsius perditio illorum lignum offensionis est aurum sacrificantium vae illis qui sectantur illud et omnis inprudens deperiet in illo beatus dives qui inventus est sine macula et qui post aurum non abiit nec speravit in pecunia et thesauris quis est hic et laudabimus eum fecit enim
Abbreviated transcription (Latin):
elior ẽ pauꝑ sanus et fortis uirib
quã diues in becillis et flagellatꝰ
malicia. Salus anime insc̃ĩtate iusti¬
ciȩ melior om̃iauro et argento: et cor¬
pus ualidũ quã census immensus.
Non ẽ. census suꝑ censũ salitis corꝑis:
et ñ ẽ. oblectatio suꝑ cordis gaudium.
Melior ẽ. mors quã uita amara. et reqͥ¬
es et̃na quã languor ꝑseuerans. Sona
abscondita inore clauso: quasi appo¬¬
sitiones epularũ circũposite sepulchro.
Quid ꝓderit libatio idolo: Nec enim
manducat: nec odorabitur. Sic qui
effugatur a dnõ. et portans mercedes
miquitatis. uidens ocłis et ingemis¬
cens. sicut sp̃ado cõplectans uirgiẽ
et suspirans. Tristiciam non des ani¬
mȩ tuȩ: et non affligas temet ĩpsũ
in consilio tuo. Iocunditas cordis hec
fectione scĩtatis: et exultatio uiri est
longeuitas. Miserere animȩ cuȩ pla¬¬
cens dõ: et contine et congrega cor
cuum in scĩtate eius: et tristiciã lon¬
ge expelle ate. Multos enim occidit

Expanded text:
elior est pauper sanus et fortis viribus, quam dives imbecillus et flagellatus malitia. Salus animae in sanctitate justitiae melior est omni auro et argento; et corpus validum, quam census immensus. Non est census super censum salutis corporis; et non est oblectatio super cordis gaudium. Melior est mors quam vita amara, et requies aeterna quam languor perseverans. Bona abscondita in ore clauso, quasi appositiones epularum circumpositae sepulchro quid proderit libatio idolo nec enim manducat nec odorabitur sic qui effugatur a Domino et portans mercedes iniquitatis videns oculis et ingemescens sicut spado conplectens virginem et suspirans tristitiam non des animae tuae et non adfligas temet ipsum in consilio tuo iucunditas cordis haec fectione sanctitatis, et exultatio uiri est longaeuitas. miserere animae tuae placens deo et contine, et congrega cor tuum in sanctitate eius et tristitiam longe expelle a te. multos enim occidit
Abbreviated transcription (Latin):
tius in ꝓselitorũ loco ex legis auctoritate
et consuetudine deputemini: Et hoc
ipsũ merebamini: nisi quia larga dĩsẽꝑ
clem̃tia uoluit uos adñam imitationẽ
admutere. Gentes etiã econtrario res¬
pondebant. Quanto maiora erga uos
dĩ beneficia narraueritis: tanto maio¬
ris uos criminis reos eẽ monstrabitis.
Semꝑ enim his omĩb extitistis ingra-¬
ci. Namipsis pedib qͥb aridũ mare
cransistis. ludebatis ante idola quȩ fe-¬
cistis: et ipso ore qͦ paulo ante obnecẽ ad¬
uersarioꝵ dnõ cantaueratis. simula-¬
chra uob̃ fieri poposciꝰtis. Illis ocłis ue
neranda qͥb dm̃ innube uł igne cons-¬
picere solebatis: simulachra intueba¬
mini. Alanna quoq uobis fastidio fuit.
et semꝑ indeserto contra dñm mur-¬
murastis. ad egẏptũ unde uos manu
ualida ciecerat redi re cupientes. Qͥd
eorũ ꝗ duo homines trã reꝓmissioĩs
intrarent. Sed quid antiqua replica-¬

Expanded text:
tius in proselytorum loco ex legis auctoritate tius in proselytorum loco ex legis auctoritate et consuetudine deputemini; et hoc ipsum non merebamini, nisi quia larga Dei semper clementia voluit vos ad nostram imitationem admittere. Gentes etiam e contrario respondebant: QuaDei beneficia narraveritis, tanto majoris vos criminis reos esse monstrabitis. Semper enim his omnibus extitistis ingrati. Nam ipsis pedibus, quibus aridum mare transistis, ludebatis ante idola quae fecistis: et in ipso ore quo paulo ante ob necem adversariorum Domino cantaveratis, simulacra vobis fieri poposcitis: illis oculis. quibus venerando Deum in nube vel igne conspicere solebatis , simulacra intuebamini. Manna quoque vobis fastidio fuit , et semper in deserto contra Dominum murmurastis, ad Aegyptum, unde vos manu valida ejecerat, redire cupientes. Quid eorum quam duo homines terram repromissionis intrarent . Sed quid antiqua replica
Abbreviated transcription (Latin):
omani sunt: qͥ ex iudeis gentib q credi¬
dei: Hn suꝑba contentione uolebait
se alterutr ũ suꝑponere. Nam iudei
dicebant. Nos sumꝰ ppłs dĩ. qͦs abincio
dilexit et fouit: nos circũcisi ex gene-¬
re abrabam et stirpe scã descendimus.
et notus retro apud iudeã tantũ ds̃.
Nos de egypto signis dĩet uirtutib
liberati. mare sicco ꝑtransiuimꝰ pede.
cũ inmicos nr̃os grauissimi fluctus
inuoluerent. Nobis manna pluit dĩs
in deserto: et quasi filiis suis celeste pa-¬
bulum. minrstrauit. Nos die nocteq
incolũna nubis ignisq p̃cessit: ut no¬
bis ininuio iter ostenderet. atq ut ce¬
tera eiꝰ circa nosĩm̃sa beneficia taceamꝰ.
nos soli digni fuiꝰ dĩ legẽ acciꝑe. et
uocẽ dĩ loquentis audire. eiusq cognos¬
cere uoluntatẽ. inqua lege nob ꝓmis¬
testatus ẽ. dicens. ñ ueni nisi adoues q̃¬
homines appellauerit. Aquum ne gͦ ÷
ut hodie roola deserentes. quib ab in¬
cio deseruistis. nob̃ cõparemini. et ñ po¬

Expanded text:
x Judaeis gentilibusque crediderunt, hi superba contentione volebant se alterutrum superponere. Nam Judaei dicebant: Nos sumus populus Dei, quos ab initio dilexit et fovit; nos circumcisi ex genere Abraham, ex stirpe sancta descendimus, et notus retro apud Judaeam tantum Deus ; nos de Aegypto Dei signis et virtutibus liberati mare sicco transivimus pede, cum inimicos nostros gravissimi fluctus involverent: nobis manna pluit Dominus in deserto, et quasi filiis suis coeleste pabulum ministravit; nos die noctuque in columna nubis ignisque praecessit, ut nobis in invio iter ostenderet : atque ut caetera ejus circa nos immensa beneficia taceamus, nos soli digni fuimus Dei legem accipere, et vocem Dei loquentis audire, ejusque cognoscere voluntatem, in qua lege nobis promistestatus est, dicens: Non veni nisi ad oves, qhomines appellaverit. Aequum ne ergo ut hodie idola deserentes, qui bus ab initio deservistis, nobis comparemini, et non po
Abbreviated transcription (Latin):
rissima ratione demonstrat. p̃sertim
cũ in eadẽ lege p̃dictũ. et iudeos et gen¬
ces atixp̃i fidẽ uocandos ostendit. Quã¬
obrem uicissim eos humilians: adpa¬
cem et concordiam cohortatur. Exelic¬

Expanded text:
ertim cum in eadem lege praedictum et Judaeos et gentes ad Christi fidem vocandos esse ostendat; quamobrem vicissim eos humilians, ad pacem et concordiam cohortatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ilii tibi sunt erudi illos: et curua il
hilarem faciem tuam adillas. Trade
filiam et grande opus feceris: et ho¬
mini sensato da illam. Mulier siẽ.
tibi scđm animam tuam non ꝓicias
illam: et odibili non credas te in co-¬
to corde.

Expanded text:
ilii tibi sunt? erudi illos, et curva illhilarem faciem tuam ad illas. Trade filiam, et grande opus feceris; et homini sensato da illam. Mulier si est tibi secundum animam tuam, non projicias illam; et odibili non credas te in toto corde.
Abbreviated transcription (Latin):
dis. cũ impio de pietate. cũ m hone¬¬
sto de honestate.cũ oꝑario agrario
deomni oꝑe. cũ oꝑario annuali de
consũmatione anni: cũ seruo pigro
de multa oꝑatione. Non attendas
insinomni consilio. ci¬
ed cũ uiro scõ assiduus esto quẽ¬
cũq cognoueris obseruantem
timorẽ dĩ cuiꝰ anima ẽ scdm animã
tua. Quicũq titubauerit intene.¬
bris ñ condolebit tibi: et corboni
consilii statuet tecũ. Nonẽ. enĩ cibi
aliud: plus illo.c¬
nima uiri scĩ enunciat aliqͥndo¬
uera: quã septẽ circũ inspectores
sedentes in excelso ad speculandum.
Et in his omnib dep̃care altissim̃.
ut dirigat inueritate uiã tuam.
Ante omĩa oꝑa uerbũ uerax p̃ce¬
dat ce: et ante omnẽ accũ consiliũ
stabile. Uerbũnequã immutabit
cor. Quatuor partes oriuntur bo¬
num et malũ. uita et mors. et dña-¬
trix illorũ ẽ. assidua lingua. Uir
peritus multos erudiuit: et anime
suȩ suauis ẽ

Expanded text:
dis cum impio de pietate cum inhonesto de honestate cum operario agri de omni opere cum operario annuali de consummatione anni cum servo pigro de multa operatione non adtendas his in omni consilio cum viro sancto adsiduus esto quemcumque cognoveris observantem timorem Dei cuius anima est secundum animam tuam quicumque titubaverit in tenebris non condolebit tibi et cor boni consilii statue non est enim tibi aliud pluris illo anima viri suera quam septem circumspectores sedentes in excelso ad speet in his omnibus deprecare Altissimum ut dirigat in veritate viam tuam ante omnem operam verbum verax praecedat te et ante omnem actum consilium stabile verbum nequa inmutabit cor quattuor partes oriuntur bonum et malum vita et mors et dominatrix illorum est adsidua lingua vir peritus multos erudivit et animae suae suavis est
Abbreviated transcription (Latin):
uindicari uult a deo inuemiet ui¬
dictam: et peccata illius seruans ser-¬
uabit. Relinq ꝓximo tuo nocenti
ce: et tunc dep̃canti tibi peccata sol¬
uentur. Homo homini reseruat irã.
et a deo querit medelam: In homi¬
nem similem sibi non habet miscdiã.
et de peccatis suis dep̃catur: Ipse
dum caro sit reseruat iram. et ꝓpici¬
ationem petit adeo: Quis exorabit
ꝓ delictis illius: Mem̃to nouissimo¬
rum: et desine inimicari. Tabitudo
enim et mors: imminet in manda¬
tis. Memorare timorem dĩ: et non
iras caris ꝓximo. Memorare testam̃¬
ti altissimi: et despice ignorantiam
ꝓximi. Astine te alite: et minues
peccata. Homo enim iracundus in
cendit litem: et uir peccator turba¬
bit amicos. et in medio pacẽ habenti¬
um. immittet inimiciciam. Scdm
enim ligna silue sic ignis ardescit:
et scđm uirtutem hominis sic iracun-¬
dia illiuserit. et scđm substantiam
suam exaltabit iram suam. Certam̃
festinatũ incendet ignem: et lis fe¬
stinans effundet sanguinẽ. et lin-¬

Expanded text:
indicari vult, a Deo inveniet vindictam, et peccata illius servans servabit. Relinque proximo tuo nocenti te, et tunc deprecanti tibi peccata solventur. Homo homini reservat iram, et a Deo quaerit medelam! In hominem similem sibi non habet misericordiam, et de peccatis suis deprecatur ipse dum caro sit reservat iram et propitiationem petit a Deo quis exorabit pro delictis illius memento novissimorum et desine inimicari taenim, et mors imminet in mandatis Dei. Memorare timorem Dei, et non irascaris proximo. Memorare testamenti Altissimi, et despice ignorantiam proximi. Abstine te a lite, et minues pecendit litem et vir peccator turbabit amicos et in medium pacem habentium inmittit inimicitiam secundum enim ligna silvae sic ignis exardescit et secundum virtutem hominis iracundia illius erit et secundum substantiam suam exaltabit iram suam certamen festinatum incendit ignem et lis festinans effundit sanguinem et lin
Abbreviated transcription (Latin):
rĩbus qui st̃ ꝑi.
egyptum iu-¬
deis: salutem
dieunt frẽs¬
rosolimis iu¬¬
dei: et qui in
regione iudea
et pacembonã.
Benefaciat uo¬¬
bis ds̃ et me-¬
minerit testam̃ti sui quod ẽ. abrabã.
et ẏsaac. et iacob. seruorum suorũ
sidelium: et det uob̃ cor omnib ut
idlatis eum. et faciatis eius uolun-¬
aatem corde magno et ammo uolen-¬

Expanded text:
ribus qui sunt per Aegyptum Iudaeis salutem dicunt frrosolymis Iudaei et qui in regione Iudaeae et pacem bonam benefaciat vobis Deus et meminerit testamenti sui quod est ad Abraham et Isaac et Iacob servorum suorum fidelium et det vobis cor omnibus ut colatis eum et faciatis eius voluntatem corde
Abbreviated transcription (Latin):
Quas infantib abubera suspensis. cũ
publice ꝑciuitatem circũ duxiss ent.
ꝑ muros p̃cipitauerunt. Alii uͦ ad
ꝑximas coeuntes speluncas. et latent̃
Sabbati diem celebrantes cũ indicati
ẽẽnt philippo. flammis succenfi st̃
eo quod uerebant᷑ ꝓpter religionem.
et obseruanciam. manu sibimet au¬
xilium ferre. Obsecro autem eos qͥ
hunc librum lecturi sunt ne abhor¬¬
rescant ꝓpter aduersos cafus: sed re-¬
putent ea quȩ acciderunt. non ad
interitum sed adcorreptionẽ gene¬
ris eẽ. nr̃i. Et enim multo temꝑe ñ
sinere peccatorib ex sententia agere.
sed statim ultiones adhibere: magni
beneficii ẽ. indicium. Non enim sicut
maliis nacionib dñs pacient̃ expe-¬
ctat: ut eas cũ iudicii dies uenerit.
mplenitudine peccatorũ puniat.
ita et innobis statuit. ut peccatis nr̃is
in finem deuolutis. ita demum innos
uidicet. ꝓpter quod: nunquam qͥ¬
demanobis miscdiam suam amouet.
Corripiens uͦ inaduersis ppłm suum

Expanded text:
 ubera suspensis cum publice per civitatem circumduxissent per muros praecipitaverunt alii vero ad proximas coeuntes speluncas et latenter sabbati diem celebrantes cum indicati essent Philippo flammis succensi sunt eo quod verebantur propter religionem et observantiam manu sibimet auxilium ferre obsecro autem eos qui hunc librum lecturi sunt ne abhorrescant propter adversos casus sed reputent ea quae acciderunt non ad interitum sed ad correptionem generis esse nostri etenim multo tempore non sinere peccatoribus ex sententia agere sed statim ultiones adhibere magni beneficii est indicium non enim sicut in aliis nationibus Dominus patienter expectat ut eas cum iudicii dies venerit in plenitudine peccatorum puniat ita et in nobis statuit ut peccatis nostris in finem devolutis ita demum in nos vindicet propter quod numquam quidem a nobis misericordiam suam amovet corripiens vero in adversis populum suum
Abbreviated transcription (Latin):
cratisq aedib mulieres se ultro in¬
gerebant: introferentes ea quȩ ñ
licebat. Altare etiam plenum erat
illicitis: quȩ legib ꝓhibebantur.
Neq autem sabbata custodiebant᷑.
neq dies solemnes patrii seruabant.
nec simplicit̃ se quisquã iudeũ eẽ.
conficebatur. Ducebantur autem
cumamara necessitate indie natal
regis ad sacrificia. et cumliberi sacra
uelebrarentur. cogebantur hedera
coronati libero cicum ire. Decretum
etam exiit inꝓximas gentilium
qiuitates. suggerentib ptolomeis. ut
pari modo et ipsi apud se iudeos age¬
rnt ut sacrificarent. eosauttem qui
nollent transire ad instituta genti¬
um interficerent. Erat gͥ uidere
miseriam. Oue enim musieres dela¬
se sunt natos suos circumcidice.

Expanded text:
cratisque aedibus mulieres se ultro incratisque aedibus mulieres se ultro ingerebant intro ferentes ea quae non licebat altare etiam plenum erat inlicitis quae legibus prohibebantur neque autem sabbata custodiebantur neque dies sollemnes patrii servabantur nec simpliciter se quisquam Iudaeum esse confitebatur ducebantur autem cum amara necessitate in die natalis regis ad sacrificia et cum Liberi sacra celebrarentur cogebantur hedera coronati Libero circumire decretum autem exiit in proximas gentilium civitates suggerentibus Ptolomeis ut pari modo et ipsi adversus Iudaeos agerent ut sacrificarent eos autem qui nollent transire ad instituta gentilium interficerent erat ergo videre miseriam duae enim mulieres delatae sunt n
Abbreviated transcription (Latin):
pfecte etatis intficere mulieres acis¬
uenes uendere. Qui cum uenisset
ierosolimam. pacem simulans que¬
int usq ad sc̃m diem sabbat. et s̃
seriatis iudeis. arma caꝑe suis p̃cepit.
om̃sq qui ad spectadm ꝓcesserant
qucidauit. et ciuitatem cũ armatis
discurrens. ingentẽ multitudinem
beus qui decimꝰ fuerat. secesserat in
desertum locum. ibiq inter feras
uitam inmontib cum suis agebat:
et fem cibo uescentes. demorabantur.
Ne participes ẽent coinquinacionis.
ed non posł multum temꝑis mixxi¬
sit rex senem quendamantioche¬
num qui compelleret iudeos ut se
tanfferrent a patriis et dĩ legibus:
ontaminaret etiam quod in ieroso-¬
imis erat templum. et cognomina.¬
et iouis olimpici. et ingarizim. ꝓ¬
ut erant hii qui locum in habita.¬
bant. iouis hospitalis. Pessima au¬
temet uniuersis grauis.malorum
erat incursio. Nam templum luxu-¬
na. et comessacionib erat plenum:
et scortancium cum meretricib. Sa¬

Expanded text:
perfectae aetatis interficere mulieres ac iperfectae aetatis interficere mulieres ac iuvenes vendere qui cum venisset Hierosolymam pacem simulans quievit usque ad sanctum diem sabbati et tunc feriatis Iudaeis arma capere suis praecepit omnesque qui ad spectaculum processerant trucidavit et civitatem cum armatis discurrens ingentem multitudinem peremit beus qui decimus fuerat secesserat in desertum locum ibique inter feras vitam in montibus cum suis agebat et faeni cibo vescentes demorabantur ne participes essent coinquinationis sed non post multum temporis misit rex senem quendam antiochenum qui conpelleret Iudaeos ut se transferrent a patriis et Dei legibus contaminare etiam quod in Hierosolymis erat templum et cognominare Iovis Olympii et in Garizin prout erant hii qui locum inhabitabant Iovis Hospitalis pessima autem universis et gravis malorum erat incursio nam templum luxuria et comesationibus erat plenum et scortantium cum meretricibus sa