comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
esse non idĩ qđ factum displic& dõ
Siquis fidelis uł quasi fidelis hab&
uiduas sufficienter subministr&
illis ut norigrauet᷑ aeccła ut ueris
uidius sufficiat: Quid mirũ si aplica
pocestas futura potuit ꝓuidere non
appar& quod dixit quia fidelium
uiduȩ nunc multum grauent
ȩccłam ut eoꝵ qui locupletes uiden¬
tur muridi & ꝑ secutionis causam
destitentes eos ad oꝑe lanificu re.¬
trahunt eis. & uestimentũ & uictũ.
ñ totum tamen exparte᷑ ut ille
ipsa inopia ad aeccłam conuer.¬
tant᷑ ut uiuant. quos oportebat:
Non solum sus indigentib largiri
ẽ quidigne sunt aeccłȩ sũptib
ministrari. Sic autẽ grauatur
cum cogitur ur̃ae multosq debe¬
r& uestire paucos & plebis quȩ
delibent̃ & frequenter possit mi¬
nistrare: Paucis cogitur plures
dimittere ut aut murmur &
aut tardius occurrat. Namcum
p̃cipiat unuus uiri ucorẽ eligi
uiduã : nunc inueniunt᷑ intereas

Expanded text:
esse, non Dei; quod factum non displicet Deo. esse, non Dei; quod factum non displicet Deo. Si quis fidelis, vel si qua fidelis habet viduas, sufficienter subministret illis, ut non gravetur Ecclesia, ut veris viduis sufficiat. Quid mirum si apostolica potestas futura potuit praevidere? Nam apparet quod dixit, quia fidelium viduae nunc multum gravant Ecclesiam, et eorum, qui locupletes videntur mundi, et per senectutis causam desistentes eas ab opere lanificii, retrahunt eis et vestimentum et victum, non totum, tamen ex parte, ut illae ipsa inopia ad Ecclesiam convertantur ut vivant. Quos oportebat non solum suis indigentibus largiri, est, quae dignae sunt Ecclesiae sumptibus ministrari. Sic autem gravatur, cum cogitur vestire multos, quae deberet vestire paucos, et plebs, quae libenter et frequenter possit ministrare paucis, cogitur plures dimittere, ut aut murmuret aut tardius occurrat. Nam cum praecipiat unius viri uxorem eligi viduam, nunc inveniuntur inter eas
Abbreviated transcription (Latin):
putant. Quid ẽ enim ut alloquant᷑
quȩ nor ioport&: Nuptiarũ erum
sunt ꝓꝓcimitate multoꝵ secretoꝵ
domũ. nullã occasionẽ dare adues¬
sario maledicti grã iam enĩ quędã
de errauerunt post satanan qm̃
quȩ supra dixi dehuius modi con.¬
traria &inlicita sunt ꝑducentes eas
admortem. id curto consilium dat
& precipit ea fieri quȩ licita surł.
Melius ẽ enim domus suȩ curã gerere.
qui inaliena domu adulari. Q
multũ expedit nubere. qui subdona
&pia ꝓfessione notabiliter ince.¬
dere. Plus autẽ. ẽ cum pudore ma.¬
Nub⁊ uictum querere: qui inuere.¬
cunide cũ otio alienia utensilia ex¬
pectare. dienim inuenit occasionẽ
satanas. quomodo subuertat animas
iNconsultas. cũpia ꝓfitentes in¬
iustȩ uersant᷑. Nichil enim tam peri.¬
culosum: ẽ quã si ꝓfessionẽ gesta re¬
pugnant. Aptum erum malum N
zelatur satanas quia gaud& in illo:
Iustum uero quẽ uid& fallere id agit
ut manifestat illũ suũ nofilium

Expanded text:
nt. Quid est enim, ut ea loquantur quae non oportet! Nuptiarum enim sunt proximae, multorum secretorum domum. Nullam occasionem dare adversario maledicti gratia. Jam enim quaedam deerraverunt post Satanam. Quoniam, quae supra dixit de hujusmodi, contraria et illicita sunt, perducent eas ad mortem. Idcirco consilium dat et praecipit ea fieri quae licita sunt. Melius est enim domus suae curam gerere quam in aliena domo adulari. Et multum expedit nubere quam sub bona et pia professione notabiliter incedere. Plus autem est cum pudore manibus victum quaerere quam inverecunde cum otio aliena utensilia exspectare. Sic enim invenit occasionem Satanas quomodo subvertat animas inconsultas, cum pia profitentes injuste versantur. Nihil enim tam periculosum est quam si professioni gesta repugnent. Apertum enim malum non zelatur Satanas, quia gaudet in illo; istum vero, quem videt fallere, id aget ut manifestet illum suum filium
Abbreviated transcription (Latin):
sollicite me quesiuit & inuerut
de illi dñs inuenire misccłiam
apud dm̃ uulla die. RomaNu
ueniens apłs cum appellassem cȩsa¬
rem. amilitib custodiebat᷑. lunc
etum cum onesyforus caritatis cau¬
sa &magisteru magna diligentia
requisitũ iNuenit᷑ cuius iusio tã

Expanded text:
sollicite me quaesivit et invenit. sollicite me quaesivit et invenit. Det illi Dominus invenire misericordiam apud Dominum in illa die. Romam veniens Apostolus, cum appellasset Caesarem, a militibus custodiebatur; tunc enim eum Onesiphorus charitatis causa et magisterii magna diligentia requisitum i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sp̃m scm̃ quibabitat iriobis..
p̃cepta sua cũ gestis formane
appellat salutaris doctrinie
quã istum quis emendat: ut custo¬
diat ea spũ scõ fauente. Scis hoc
qđ aduersati sunt om̃s ame: qui
it iasia ĩ ex quibus ẽ figilus &
ermogenes. hi quos memorat
fallatia pletuerant. Simulabant
etũ amicitias apłi ut adherentes
ei addiscerent utade illi calũpnil
facerent aut ꝑ alios imitterent
qui postea qui uiderunt manifes.¬
tos se recesserunt abeo. Det mise.¬
.ricordiã dris ones fori domui
quia sepe me refrigerauit : &
suꝑ cater sa meã nor  erubuit.
duplici genere refrigeriũ hoc in¬
tellgendũ: quia & in mecessitate
custͦdiȩ solatio suo refrigerauit
cũ &siqua illi opus erant sine iti¬
digentib ministrauit spe enĩ eoꝵ
que ꝓmissa sunt norullum pudi
uit accedere & requirere hominẽ
positum in custodia. Illi enim qͦs
supra memorat quia erubescebanl
detruce xp̃i an necessitate deser¬
uerunt apłm. Sedcum essan romȩ

Expanded text:
 sanctum qui habitat in nobis. » Praecepta sua cum gestis formam appellat salutaris doctrinae, quam istum sequi mandat, ut custodiat ea Spiritu sancto favente. « Scis hoc, quod aversati sunt omnes a me, qui in Asia sunt, ex quibus est Phygellus et Hermogenes. » Hi quos memorat fallacia pleni erant. Simulabant enim amicitias Apostoli, ut adhaerentes ei addiscerent unde illi calumniam facerent, aut per alios immitterent; qui, posteaquam viderunt manifestos se, recesserunt ab eo. « Det misericordiam Dominus Onesiphori domui, quia saepe me refrigeravit, et super catenam meam non erubuit. » Duplici genere refrigerium hoc intelligendum est, quia et in necessitate custodiae solatio suo refrigeravit eum; et si qua illi opus erant, sive innt, ministravit. Spe enim eorum, quae promissa sunt, non puduit illum accedere, et requirere hominem positum in custodia; illi enim quos supra memorat, quia erubescebant de cruce Christi, in necessitate deseruerunt Apostolum. Sed cum essem Romae,
Abbreviated transcription (Latin):
gait sed pͥiuletxncon mendata sigroꝵ: uili facda
scenued Edeclsti p̃dita iuntute: ucpote quer
stagilitats. humane memor archangłs ecelo
utniens. ad ꝓierenda ibi mortalib si ꝑ no
societãct ppͥa sua monu condere dignatis est.
nuertit si quidẽ moncus exa i rosita decorpare
eidẽ spti tpelum instet pciuata ostendit᷑.

Expanded text:
legio commendata est signorum. Vilifacta schemate, sed coelesti praedita virtute, utpote quam fragilitatis humanae memor archangelus e coelo veniens, ad promerendam ibi mortalibus supernorum societatem, propria manu condere dignatus est. Vertice siquidem montis excelsi posita, de corpore ejusdem saxi speluncae instar praecavata ostenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
L hylemon nulla erat eccłastice
ordinationis p̃ditus dignitate sed
uir laudabilis unius explebe cui
causa onesimi seruieius familiares
litteras facit. ut non solũ ignoscat:
ei. sed& dõ grãs agat qui talẽ illum
recipit ut non seruum estimet se
dilectissimũ fratrem:

Expanded text:
hilemon nulla erat ecclesiasticae hilemon nulla erat ecclesiasticae ordinationis praeditus dignitate, sed vir laudabilis, unus ex plebe. Cui causa Onesimi servi ejus familiaris, litteras facit; ut non solum ignoscat ei, sed et Deo gratias agat; quia talem illum recepit, ut non servum aestimet, sed dilectissimum fratrem.
Abbreviated transcription (Latin):
ereptũ gratulatur ut deprouiden¬
tia drũ tam securus. ẽ ut & defutu¬
ris tẽptationib liberari se credat.
& non solũ lib̾ari adp̃seris uerum
&iam saluũ se futurum inidie
inaeterna scła. Saluta priscillam
aquila & onesifori domũ erastus
remansit chorinthi trofimum
autẽ relinqui infirmũ mileti.
sollicitus esto ante hiemẽ uerure:
Aquila & priscilla insunt apud qͦs
hospitatus oꝑabat᷑ manibus. Onesy.¬
forus autẽ hic ẽ cui testis ẽ in pͥma
infirmaretur: sed signa ꝓpter in¬
credulos facta sunt᷑. & quia e
diuersis causis meritum conloqͥt᷑
apud dm̃ ut siue qͥ intribulatione
siue inegritudinȩ dõ gr̃as agit
nec ab aduersa parte suffragium
querit ut faciat meritis apuddm̃.
ꝓpter imbres autẽ & frigora com¬
mor iuit. ut autũmo ad se uenir&
Salutante cubo lus ec pudens & litꝰ
duob: nominib nuncupat᷑. Utroq
tamen nomir u dignitas designat᷑
quia ratione sut posita nomit ia

Expanded text:
ereptum gratulatur, et de providenereptum gratulatur, et de providentia Domini tam securus est, ut et de futuris tentationibus liberari se credat, et non solum liberari ad praesens, verum etiam salvum se futurum in die in aeterna saecula. « Saluta Priscillam, et Aquilam, et Onesiphori domum. Erastus remansit Corinthi. Trophimum autem reliqui infirmum Mileti. Sollicitus esto ante hiemem venire. » Aquila, et Priscilla hi sunt, apud quos hospitatus operabatur manibus. Onesiphorus autem hic est, cui testis est in secuinfirmaretur? Sed signa propter incredulos facta sunt. Et quia ex diversis causis meritum collocatur apud Deum, ut sive qui in tribulatione, sive qui in aegritudine Deo gratias agit, nec ab adversa parte suffragium quaerit, ut proficiat meritis apud Deum. Propter imbres autem, et frigora commonuit, ut autumno ad se veniret. « Salutat te Eubolus, et Pudens, et Linus, duobus nominibus nuncupatur. Utroque tamen nomine dignitas designatur, qua ratione sunt posita nomina
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i auxilus munitũ se dicit & auc.¬
tũ uirtutẽ ut p̃dicationẽ impler&
INiomĩb gentib Id curo ignosci
petit eis a quib derelictus. ẽ i
necessitate. ut bene acceptus ado
uindictã non querat. Haec erum
causa amplius adiutũ seci se credit
adõ quã derelictus ẽ abhominib
& libatussum deore leonis. Libera¬
uit me dr̃is abom̃i malo opere &
saluu faciet in regno suo celeste.
cui gła iiaeternũ amen. Similit̃
icit & petrus coapłs eius quia dd.¬
uersar̾ius tĩr diabolus circuifre.¬
miis sicut leo querens quẽ deuor&.
Secdquia ini apło occasionẽ nonit¬
ueniebat qui illum ꝑciper& ꝑ filios
suos p̃ssurã illis excitabat a poenas
&si non quasi peccator uł quasi iustꝰ
dehac tamen tolleret᷑ uita Nie
multos hortaret᷑ adfidẽ. Qđ cum
ꝓpe impler& dĩ ꝓuidentia lib̾atus
apłs insultat illi infirmũ illum
testificans. quia de ore eiusereptus
est quia qđ cupiuit implere non
potuit. Igitur dĩ auxiliis morti se

Expanded text:
i auxiliis munitum se dicit, et auctum virtute, ut praedicationem impleret in omnibus gentibus: idcirco ignosci petit eis, a quibus derelictus est in necessitate; ut bene acceptus a Deo, vindictam non quaerat. Hac enim causa amplius adjutum se credit a Deo, quia derelictus est ab hominibus. Et liberatus sum de ore leonis. Liberabit msalvum faciet in regnum suum coeleste: cui gloria in aeternum, amen. Similiter dicit et Petrus coapostolus ejus: Quia adversarius noster diabolus circuit, fremens sicut leo, quaerens quem devoret . Sed quia in Apostolo occasionem non inveniebat, qua illum decipsuos pressuram illi excitabat, et poenas, ut si non quasi peccator, vel quasi justus, de hac tamen tolleretur vita, ne multos hortaretur ad fidem. Quod cum prope impleret, Dei providentia liberatus Apostolus, insultat illi, infirmum illum testificans, quia de ore ejus ereptus est; quia quod cupivit implere, non potuit. Igitur Dei auxiliis morti se
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur sic xp̃m p̃sidiuma tolit homi¬
ni ut puritatẽ suã non uiolar&
nec amit ter& potestatem. homine
erũ nasci se uoluit ꝓcerto habers
carnis contactu semine uiolari:
Conuersationi humane. semiscuit.
sciens peccatis se corrũpi nonposse
Oocidisse passus ẽ non nesci mortẽ
sibi dominari non posse. sed ea sua
opprimere potestate. Haec ergo
gessit ut omĩa posse doceret: hu¬
militas enum ista dũ ad diminuti.¬
tis. Cum ante apłm multi utiq
se humiliat adhuc dolens desua
sacramento se imbuit saluatoris.
ꝓprius agnoscendam magnifi¬
centiam eius accedens accusat se
magis quitantum bonitas agno.¬
uit. nec uiltrose miscdia enis pre¬
uentus ut ipse testis ess& diuinuta¬
tis eius quẽ prius hominiem mor.¬
tuũ aestimabat. haec accusatio. ẽ.
Laus uero saluatoris qui ad exẽplũ
caeteroꝵ credentiũ ꝑsequentẽ se
uocatut ad gr̃am. ut ꝑ pacientiã
suã & magnanimitatẽ ineo ostea

Expanded text:
Igitur sic Christus praesidium tulit homiIgitur sic Christus praesidium tulit homini, ut puritatem suam non violaret, nec amitteret potestatem. Hominem enim nasci se voluit, pro certo habens carnis contactu se minime violari. Conversationi humanae se miscuit, sciens peccatis se corrumpi non posse. Occidi se passus est, non nescius mortem sibi dominari non posse, sed eam sua opprimere potestate. Haec ergo gessit, ut omnia se posse doceret. Humilitas enim ista non ad diminutitis. Cum ante Apostolum multi utiquese humiliet, adhuc dolens de sua  caeteris sacramento se imbuit Salvatoris, propius ad cognoscendam magnificentiam ejus accedens, accusat se magis, qui tantum boni tarde agnovit, nec ultro, sed misericordia ejus praeventus, ut ipse testis esset divinitatis ejus, quem prius ut hominem mortuum aestimabat. Haec accusatio ejus est, laus vero Salvatoris qui ad exemplum caeterorum credentium persequentem se vocavit ad gratiam, ut per patientiam suam, magnanimitatem i
Abbreviated transcription (Latin):
ostender& xp̃s iħs omñe magna.¬
nimitatem &pacientiã ad exemplũ
eoꝵ qui credituri sunt illi it
uitam aeternã. Qui tam gratum
t̃ãq iocundum quã peccatorib
indulgentiam p̃dicare: quis enim
sine peccato. ẽ it ihoc mundum.
Nion cum enim gr̃arum acciones
suscipiat dñs auctorem huius p̃.¬
ferens & cõ laudans inxp̃o: qui ut
hominem peccatis ablueret: de
caelestib ad terrena descendenis
canem percati accepit. terrenis
se admiscuit ut eum ad caelestem
efficeret: Mori se passus. ẽ. ut illũ
morti erutũ. paracdeso reder&
in mortalem. Quis haec beneficia
ñ infinitum excollat. quae ds̃
p̃stitit homini. dño seruo. ẽditor
creaturae: & plus adhuc esset in
beneficuis humanis. quã cũfecit
quae non erant postea quã fecit.¬
&̃ enim derelictus abhis a contẽptꝰ
& contumelus ad petitus. addit
adbeneficia. Non requisitus ut
gratior ess& &̃plus preferendus
dũ reparat quã cũ fecit ut ostende.¬
r& uniũ se esse quibaec omĩa possit.

Expanded text:
s omnem magnanimitatem et patientiam ad exemplum eorum, qui credituri sunt illi, in vitam aeternum. Quid tam gratum, tamque jucundum, quam peccatoribus indulgentiam praedicare? Quis enim sine peccato est, ut hoc munus non cum omni gratiarum actione suscipiat, Deum auctorem hujus praeferenhominem peccatis ablueret, de coelestibus ad terrena descendens, carnem peccati accepit, terrenis se admiscuit, ut eum coelestem efficeret, mori se passus est, ut illum morte erutum paradiso redderet immortalem. Quis haec beneficia non in infinitum extollat, quae Deus praestitit homini, Dominus servo, Conditor creaturae: ut plus adhuc esset in beneficiis humanis, quam cum fecit quae non erant, postea quam fecit? Etenim derelictus ab his, et contemptus, et contumeliis appetitus, addit ad beneficia non requisitus, ut gratior esset, et plus praeferendus dum reparat quam cum fecit, ut ostenderet unum se esse, qui haec omnia possit.
Abbreviated transcription (Latin):
ephesiis discunt quidagat apłs.
& eidem cognoscit quidagerent
ephesu: Dde apło quia diuin a
erant quȩ agebat dubiumN
erat de eo. sed sciendũ erat de eo
quid ager& in ꝑfidos & insidiis
eoꝵ: De ephesiis uero hoc cog¬
noscendũ si ꝓficerer it nec ne
Ut ergo oboedirent & libenter
audirent uerba titici.
hut ic comendat. & fratrem
istum dilec tissimũ uocanis
& ministrũ dĩ idoneũ: Pax
frib & caritascum fide ad eo
quȩ. ẽ ianua dilectionis optat
esse cum fr̃ib & caritatem
cũ fide. ut ingressi ꝑ pacẽ pos¬
sint manere incaritate quȩ
ẽ exfide Haec ẽ enim dĩ patris

Expanded text:
Ephesii discunt quid agat Apostolus, et idem cognoscit quid agerent Ephesii. De Apostolo, quia divina erant, quae agebat, dubium non erat: sed hoc sciendum erat de eo, quid ageret inter perfidos, et insidias eorum. De Ephesiis vero hoc cognoscendum, si proficerent, necne. Ut ergo obedirent, et libenter audirent verba Tychici, hunc commendat, et fratrem istum dilectissimum vocans, et ministrum Dei idoneum. Pax fratribus, et charitas cum fide a Deo quae est janua dilectionis, optat 252 esse cum fratribus, et charitatem cum fide; ut ingressi per pacem, possint manere in charitate, quae est ex fide. Haec est enim Dei Patris
Abbreviated transcription (Latin):
PHI LIPPENSIBUSSENSES
suerbũ fidĩ apłs tradidit. Sõnio
enĩ monutus. ẽ. sicut continetur
cõmoratus apud eos instruxit
eos doctrinia dñi. & quia post dis¬
.cessum eius non sunt translati ad
aliud sicut galathae. sed ꝑman ser̃
infide. non recipientes pseudo
ders inproposito cordis eoꝵ. In
hoꝵ enĩ laude alioꝵ uituperatio
continet᷑. Corinthi uero multo
tẽpore audientes apłm. recedente
eo ab eis apseudo apłis fuera Nt
eũ si. UNide isti iure laudantus

Expanded text:
Philippensibus verbum fidei Apostolus tradidit; somnio enim monitus est, sicut continetur commoratus apud eos, instruxit eosdem in doctrina Domini. Et quia post discessum ejus non sunt translati ad aliud, sicut Galatae: sed permanserunt in fide, non recipientes pseudoadens in proposito cordis eorum. In horum laude aliorum vituperatio continetur: Corinthii enim multo tempore audientes Apostolum, recedente eo, a diversis pseudoapostolis fuerant eversi: unde isti jure laudantu
Abbreviated transcription (Latin):
ore mentisse. Nam ubi ebrietas
& luxuria ẽ. Luxuria uero ꝓuo.¬
catu turpitudinẽ. Quã obrem
sobrios ẽẽ. conuerut ut bene con¬
uersationis iura seru ent᷑. Sedim.¬
psalmis & hymnis & canticis spirita¬
lib cantantes & psallentes incordib
ur̃is dño. Rationa bilem diligit
sp̃s sc̃s quia sibene uicerimus imple.¬
bimureo. ut memorat ad confiten¬
dũ & extollendũ dĩ donũ diuerso
uocis canore. ut laus in dm̃ omru
lingua canatur. In quo enĩ sp̃s. ẽ
cor autẽ illoꝵ longe e ame. Gras
agentes semꝑ ꝓ omĩb innomine

Expanded text:
onem monentis se. Nam ubi ebrietas, ibi onem monentis se. Nam ubi ebrietas, ibi et luxuria est: luxuria vero provocat turpitudinem. Quamobrem sobrios eos esse convenit, ut bonae conversationis jura serventur. Sed impsalmis et hymnis, et canticis spiritualibus, cantantes et psallentes in cordibus vestris Deo. Rationabilem vitam diligit Spiritus sanctus; quia si bene vixerimus, implebimur eo, ut memorat, ad confitendum et extollendum Dei donum diverso vocis canore; ut laus in Deum omni lingua canatur. In quo enim est Spiricor autem eorum longe est a me . Gratias agentes semper pro omnibus in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
defidi. ꝑ strepente enĩ illo &blas¬
se blasphemantes audirent: excuti¬
entes uestim̃ta sua. recesserunt abeis
Idõ nolite effici in prudentes sed in
uas electionis. Si potest fieri inqͥt
Serũu autẽ dñi non oporte litiga¬
re. sedmansuecũ esse ad om̃s. hȩc̃
est uoluntas drũ ut quȩ agenda s̃
a seruis eius cũ modestia agantur.
Eturbatio enĩ & strepitus siue conten¬
tio cũ animositate. inimicitiam
generant. Haec ergo ꝓpter superi¬
ora subdidit inquibus uult dĩ
oriri dissensio & rixa Cũ tẽperan¬
tia & mansuetudine arguant pec¬
catores ne adiracundiã ꝓuoca ti
insiliant adlitẽ. Idõq prudent̃
istud curandũ mon& ut sit ꝑfectꝰ
& nolite mebriari uino in quo est¬
m̃is luxuria. Sobri possunt habere
fidutiã arguendi. Bona eñi con¬
uersatio: terrorẽ incutit delin¬
quenti. nec poterit qui arguitur
aspere ferre quia reprehenditur
quando scit optimam conuersati.¬

Expanded text:
de fide; perstrepente enim illo, et blasde fide; perstrepente enim illo, et blasse blasphemantes audirent, excutientes vestimenta sua, recesserunt ab eis . Ideo nolite effici imprudentes, sed intvas electionis: Si potest, inquit, fieServum, ait, Domini non oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes . Haec est voluntas Domini, ut quae agenda sunt a servis ejus, cum modestia agantur; perturbatio enim et strepitus, sive contentio cum animositate inimicitiam generat. Haec ergo propter superiora subdidit, in quibus vult Dei oriri dissensio et rixa, cum temperantia et mansuetudine arguant peccatores; ne ad iracundiam provocati, insiliant ad litem. Ideoque prudenter istud curandum monet, ut sit profectus. Et nolite inebriari vino, in quo est luxuria. Sobrii possunt habere fiduciam arguendi; bona enim conversatio terrorem incutit delinquenti: nec poterit qui arguitur, aspere ferre quia reprehenditur, quando scit optimam conversati
Abbreviated transcription (Latin):
nentus & habeant partẽ cũ xp̃o.
ut: de tenebris transeant ad lucẽ.
& amorte aduitã. Uidete ergo
quomodo caute ambuletis utN
Nmentes tempus qm̃ dies mali sunt
adei seruis arguenda mandauit :
nunc ut prudenter ea ipsa arguenda
ꝓpter scandalũ subiecit. ut in ꝑfidos
cd̃m prudentia conuersandũ sit
Maxime tepore quo ꝑfidi. regiuant
p̃sumentes derege ꝓfano. ut siuiderit
xp̃ianus inquietũ & ira cundũ
contra dictorẽ dissimulet ab eo.
ne eum quidẽ incitet adblasphe.¬
miũ & ꝓtẽpestatẽ mouendã Illic eni
uerba faciat: ubi datur facultas:
Quomodo enĩ interponentes ꝑfidos
introgatur quid sit. tacere non
deb& nec negare qđ est: ita & si
metus ẽ inter eos. disputare dissi¬
mulandum. ẽ Quippe cũ decri-¬
mentũ sit seminare suꝑ spinas:
non tamen penitus intractabilis
ẽ ut nec audire se paciatur uerba
fidĩ. Est iterũ in quo sit feruet
⁊elus ꝑfidiȩ. ut non tantũ non
cũ illo sed nec p̃sente illa tractet᷑

Expanded text:
nentur, et habeant partem cum Christo; ut de tenebris transeant ad lucem et a morte ad vitam. Videte ergo quomodo caute ambuletis, nmentes tempus, quoniam dies mali sunt. a Dei servis arguenda mandavit, nunc ut prudenter ea ipsa arguantur propter scandalum, subjecit; ut inter perfidos cum prudentia conversandum sit, maxime tempore quo perfidi regnant, praesumentes de rege profano; ut si viderit christianus inquietum et iracundum contradictorem, dissimulet ab eo, et ne eum quidem incitet ad blasphemiam et tempestatem movendam; illic autem verba faciat, ubi datur facultas. Quomodo enim inter potentes perfidos interrogatus quid sit, tacere non debet, nec negare quod est; ita et si metus est inter eos disputare, dissimulandum est; quippe cum detrimentum sit seminare supra spinas. non tamen penitus intractabilis est, ut nec audire se patiatur verba fidei. Est iterum in quo sic fervet zelus perfidiae, ut non tantum non cum illo sed nec praesente illo tractetur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdiuersos errores fideles facti dis.¬
curreremus F ragiles & dubii de
spe ꝓmissa cõmon&. quia iam
xp̃iani factifundati esse debent:
Quia ambiguitas infide nr̃a non. ẽ.
cõmendatur enim inuirtute ꝓdigi.¬
orũ. Ueritate autẽ facientes ini
caritate augeamus in ipsũ omnia
qui ẽ caput xp̃s. hanc dicit eẽ
ueritatẽ. ut amorẽ xp̃i respici¬
entes qͦ dilexit nos & tradidit se
ꝓnobis. omĩa subiciamus ei. Scien¬
tes qr omniũ auctorẽ uitȩ ut
quasi caput menbra subdantur.
ut si alii errore uł maliuolentia
non fatent᷑ omĩa caput habere
xp̃m. quia abipso facta sur it
uoluntate patris nos tamen qui
catholicae fidei adheremus. hoc
om̃i deuotione & cura agere debemꝰ
ut huic fidei non damnũ sedluctũ
adferamus ꝑsistentes. In bac adse.¬
ueratione ut cõprimant᷑ praue
mentis conloquia aduersus ueritatẽ¬

Expanded text:
per diversos errores, fideles facti disper diversos errores, fideles facti discurreremus fragiles, et dubii de spe promissa, commonet; quia jam christiani facti, fundati esse debent, quia ambiguitas in fide nostra non est; commendatur enim virtute prodigiorum. Veritatem autem facientes in charitate, augeamur in ipso per omnia, qui est caput Christus. Hanc dicit esse veritatem, ut amorem Christi respicientes, quo dilexit nos, et tradidit se pro nobis, omnia subjiciamus ei, scientes quia omnium auctores vitae, ut quasi capiti membra subdantur; ut si alii errore vel malevolentia non fatentur omnia caput habere Christum, quia ab ipso facta sunt voluntate Patris; nos tamen qui catholicae fidei adhaeremus, hoc omni devotione et cura agere debemus, ut huic fidei non damnum, sed lucrum afferamus, perseverantes in hac asseveratione; ut comprimantur pravae mentis colloquia ad
Abbreviated transcription (Latin):
Inurũ ꝑfectum. in mensuram
aetatis olenitudirus xp̃i. Ita et¬
laborandũ ortatur. ut ꝑfectio fidei
adp̃hendatur. Cuius haec ratio. ẽ
atur. sed inplenitudine diuinitatis
quasi ꝑfectus ds̃ habeatur. Nec
enim ꝑfectũ dicens uirũ & tẽporali
a etate & mansura significat. sed
ꝑhoc dictum ꝑfectos nos uult
fieri inplenitudine intellectus
diuinitatis filuidĩ. Ut ultra non
simus paruuli neq fluctuantes.
& circũ feram᷑ om̃i uento doctrine
innequitia hominũ: it iastutia
ad remediũ erroris. Tundatos & stabi.¬
les esse nos uult indisciplina fidri
catholicȩ quã petrus apłs reuelante
do ꝓfessus ẽ nec uentilari nos ob¬
errantes ꝑdiuersarũ heresum penti¬
lentiosas ad seuerationes nequitia
humana inueritas. ut pꝰas fallentes
inmici subueri nomine error
possit ad ferri. Hoc enĩ remedium
est falsitas ut supͣ uectu ueritatis
educat errorem. &non solũ subueri
nomine. sed & nesicut antea accep¬
tam fidem seasu humiles uagabam᷑

Expanded text:
virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi. Ita elaborandum hortatur, ut perfectio fidei apprehendatur: cujus haec ratio est,atur, sed in plenitudine divinitatis quasi perfectus Deus habeatur. Nec enim perfectum dicens, virum temporali aetate et mensura significat: sed per hoc dictum perfectos nos vult fieri in plenitudine intellectus divinitatis Filii Dei. Ut ultra non simus parvuli, neque fluctuantes, et circumferamur omni vento doctrinae in nequitia hominum, in astutia, ad remedium erroris. Fundatos et stabiles esse nos vult in disciplina fidei catholicae, quam Petrus apostolus, revelante Deo, professus est , nec ventilari nos oberrantes per diversarum haeresum pestilentiosas asseverationes nequitia humana inventas; ut per has fallentis inimici sub veri nomine error possit afferri. Hoc enim remedium est falsitatis, ut sub praetextu veritatis inducat errorem: et non solum sub veri nomine, sed et ne, sicut ante acceptam fidem sensu humiles vagabamur
Abbreviated transcription (Latin):
uerum ẽe qđ credere noluerunt.
A quã uanitate dĩ serusais longe
doc& debere esse discretos nẽ par¬
ticipes fiant poene illoꝵ Euistis¬
aliquando tenebre nunc autẽ lux
indño Tenebrȩ ignorantiae sunt
quia nemo uid& intenebris. Igno.¬
rantia uero gentilitas. e siue ꝑfidia.
a qua dĩ gr̃a ad fide tracti sunt..
Eactilux idẽ ueritas quia in luce
manifestant᷑ quȩ sunt. Deniq
pagani. intenebris mistica sua
caelebrantes inspeculo uelatis
oculisirludunt᷑. Exhis xp̃iaNu
facti. cognita ueritate filii lucis
dicunt᷑. quia ds̃ lux. ẽ cuus fidẽ
inueritate suscipiunt Ut filu
lucis ambulate. Nam fructꝰ lucis
i tiomĩ bonitate & iustitia & ueri¬
tate ẽ. hoc dicit ut sic conuersent᷑
ut non in merito filu lucis dicant᷑
Oꝑa enĩ lucis palam sine timore
fiunt Tenebrarũ autẽ oꝑa moccul¬
to. qr illicita sunt Omẽ enĩpecca.¬
tũ palam fteri timet. Probate
quid sit qđ placet dõ Ex magnificen¬

Expanded text:
verum esse, quod credere noluerunt. verum esse, quod credere noluerunt. A qua vanitate Dei servos longe docet debere discretos esse, ne participes fiant poenae illoruo tenebrae, nunc autem lux in Domino. Tenebrae ignorantia sunt; quia nemo videt in tenebris: ignorantia vero gentilitas est, sive perfidia a qua Dei gratia ad fidem tracti sunt, facti lux, id est, veritas; quia in luce manifestantur, quae sunt. Denique pagani in tenebris mystica sua celebrantes in spelaeo velatis oculis illuduntur. Ex his christiani facti cognita veritate filii lucis dicuntur, quia Deus lux est, cujus fidem in veritate suscipiunt. Ut filii lucis ambulate, nam fructus lucis in omni bonitate, et justitia, et veritate est. Hoc dicit ut sic conversentur, ut non immerito filii lucis dicantur. Opera enim lucis palam sine timore fiunt; tenebrarum autem opera in occulto, quia illicita sunt; omne enim peccatum palam fieri timet. Probate quid sit, quid placet Deo. Ex magnificen
Abbreviated transcription (Latin):
congregat apud se. ne alii utant᷑
Quȩ res facit ut uenundenitur
ne pauperes uiuant. Sienĩ minime
reconderent᷑ abundantia omniũ
rerũ facer& utilitatẽ. Deniq apud
ueteres quia auarita ñ erat nec
caritas recte ergo idolatriae com¬
parata ẽ qr multos ledet creatori
similit̃ inimica. Uult enĩ dsac
iub& dehis quȩ creauit subueniri
pauꝑib auaritia contradieit.
Vide andiaboloẽe. possit.
Nemouos seducat manibus uerbis
ꝓpterea enĩ uenit ira dĩ infilios.
diffidentiae. Nolite ergo effici
parcicipes eoꝵ. Inanessermones.
uanisunt. Uanitas autẽ idoloꝵ
cultura ẽ que utiq non exdo
initiũ hab&x sedde ercoro: Docert
ergo ne hoꝵ uerbis ad sensus p̃beat᷑.
Pstrepunt enĩ semꝑ & edificatior ie
quadã fallatiȩ contra fidem. con¬
suetudine antiquitatis obrendunt.
rationẽ p̃sentium nonspem futuroꝵ.
ad serendũ iudicantes. Ido uerut
suꝑl s uindicta decaelis. ut sciant

Expanded text:
congregat apud se, ne alii utantur; congregat apud se, ne alii utantur; quae res facit, ut caro venumdentur, ne pauperes vivant; si enim minime reconderentur, abundantia omnium rerum faceret utilitatem: denique apud veteres quia avaritia non erat, nec charitas. Recte ergo idololatriae comparata est, quia multos laedit. Creatori similiter inimica; vult enim Deus ac jubet de iis quae creavit, subveniri pauperibus, avaritia contradicit. Vide an sine diabolo possit esse. Nemo vos seducat inanibus verbis; propterea enim venit ira Dei in filios diffidentiae. Nolite ergo effici participes eorum. Inanes sermones vani sunt; vanitas autem idolorum cultura est, quae utique non ex Deo initium habet, sed de errore. Docet ergo ne horum verbis assensus praebeatur; perstrepunt enim semper, et seductione quadam fallaciae contra fidem consuetudinem antiquitatis obtendunt, rationem praesentium, non spem futurorum asserendam judicantes. Ideo venit super hos vindicta de coelis, ut sciant
Abbreviated transcription (Latin):
ac nocte. sicut scriptũ est i
psalmo primo. Ex conuersatione
enĩ & morabus dĩ serui &iam tacen¬
.tes intelligendi sunt. ut quantum
distat uerũ afalso. tantum dĩ
serui aseruis diaboli. Hoc enim
scitote qđ omrus fornicator aut
INmundus. aut auarus. quod ẽ
idolatria. non hab& hereditatẽ
in regno xp̃i & dĩ. Qua causa amo.¬
nerida sunt haec osteridit. quia
quitalis fuerit partem in regiio
caeloꝵ nonhabebit. qđ est patris
& filui. Ut auaritiã tamen rem
periculosam ẽe. docer&. idolatriã
hanc nencupat qua nullum pec¬
catũ maius. ẽ. Uidea mͦ ergo cuis
a uaritia idolatria dica:tur.
Idolatria di honprificentiã usur.¬
pat & undicat creaturae cum
in nomine deitatis qđ soli conditori
cõpetit participẽ illi adserutit
eius facturã. Auaritia autẽ id¬
circo huic exequata ẽ. quia simi¬
liter ea quȩ dĩ sunt sibi usurpat
& recondit auarus. Ut quȩ usib
tia deneget: quando id circo hec

Expanded text:
ac nocte; sicut scriptum est in ac nocte; sicut scriptum est in psalmo . Ex conversatione enim et moribus Dei servi etiam tacentes intelligendi sunt; ut quantum distat verum a falso, tantum distent Dei servi a servis diaboli. Hoc enim scitote, quod omnis fornicator, aut immundus, aut avarus, quod est idololatria, non habet haereditatem in regno Dei et Christi. Qua causa amovenda sint haec, ostendit; quia qui talis fuerit, partem in regno coelorum non habebit, quod est Patris et Filii. Ut avaritiam tamen rem periculosam esse doceret, idololatriam hanc nuncupat, qua nullum peccatum majus est. Videamus ergo cur avaritia idololatria dicatur. Idololatria Dei honorificentiam usurpat, et vindicat creaturae, cum in nomine deitatis, quod soli conditori competit, participem illi asserit ejus facturam. Avaritia autem idcirco huic exaequata est, quia similiter ea quae Dei sunt, sibi usurpat et recondit avarus; ut quae usibus tia deneget; quando idcirco haec
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃is in muniditia aut a uaritia.
nec nominet᷑ inter uos sicut dec&
scõs. Alanifesta sunt quȩ dicit. quã
amen grauis rͦs s a uaritia
aqua dissimulamꝰ eͦsuaaido fornica¬
tioru & in munditiat cõparatus.:
Qsic a nob iudet̾ quasi quedã culpa
nullius momenti cũ sit graue pec.¬
catum Sc̃i ergo eẽ non
possunt in quib aliquid horum.
quȩ ꝓhib& fuerit reꝑtum. Aut
turpitudo aut stulti loquiũ. aut
scurilitas quȩ adrem ñ ꝑtinet sed
magis gr̃arum actio. Quoniam
quidã solent aliquid turpe agere
aut stulti loquiis locũ mouere
quasi non sit peocatum. hoc ꝓhib&
quia dĩ serui semꝑ sobru & modesti
debent uideri: ꝑstulti loquia enĩ
peccatur. Uride salomon. Stultus
inquit prisus a mala. & dr̃is¬
Nec multa possunt dicie Quae
idcirco dicuntur ut ad alicuuis ꝑti¬
neant contumeliã: Idõ adrem salu¬
tarẽ non ꝑtinent haec. Quare hȩc
agenda & loquenda mon& quȩ ad
utilitatẽ ꝓficiant nr̃am & dĩ laudẽ
incuius lege meditandũ est die

Expanded text:
tia, nec nominetur inter vos, sicut decet sanctos. Manifesta sunt quae dicit. Quam tamen gravis res sit avaritia, a qua dissimulamus, quando fornicationi et immunditiae comparatur, et sic a nobis videtur, quasi quaedam culpa nullius momenti, cum sit grave peccatum. Sancti ergo esse non possunt, in quibus aliquid horum quae prohibet, fuerit repertum. Aut turpitudo, aut stultiloquium, aut scurrilitas, quae ad rem non pertinent; sed magis gratiarum actio. Quoniam quidam solent aliquid turpe agere, aut stultiloquiis jocum movere, quasi non sit peccatum, hoc prohibet, 246 quia Dei servi semper sobrii et modesti debent videri; per stultiloquia enim peccatur. Unde Salomon: Stultus, inquit, per risum agit mala . Nec inulta possunt discerni, quae idcirco dicuntur, ut ad alicujus pertineant contumeliam; ideo ad rem salutarem non pertinent haec. Quare haec agenda et loquenda monet, quae ad utilitatem proficiant nostram, et Dei laudem, in cujus lege meditandum est die
Abbreviated transcription (Latin):
ti potestas. Hoc est ꝑmissum ẽ illi
facere quo uoluit & hoc ẽ. tradere
dũ dissimulat tradi: Sienĩ noluis.¬
sec ꝑmittere. non fuiss& occisus:
Pmisit ergo occidi eũ sed abhisqͥeũ
uolebant non coacti secponte
occidere. Non ergo in muries ape¬
na sunt quia hoc eis ꝑmissum est
qđ uolebant. Dapnatio enĩ ineo
cõpetit quia uoluerunt. Qđ idõ
tam̃ ꝑmisit ds quia seit istud ad¬
uersum diabolũ futuru ꝓmultis.
Digniũ enĩ fuit ut qđ inimicus in¬
prescius futuroꝵ contrase quasi
ꝓpe facere putabat. ꝑmitteret᷑ ei
ut inp̃sentiã suã sibi im patie
facti sui penitentia torqueretur.
Q đ a utẽ xp̃s ipse se obtulit aut dĩ¬

Expanded text:
ti, potestas, hoc est, permissum est illi ti, potestas, hoc est, permissum est illi facere quod voluit, et hoc est tradere: dum enim dissimulat, tradit; si enim noluisset permittere, non fuisset occisus. Permisit ergo occidi eum, sed ab eis qui eum volebant non coacte, sed sponte occidere. Non ergo immunes a poena sunt, quia hoc eis permissum est, quod volebant; damnatio enim in eo competit, quia voluerunt. Quod ideo tamen permisit Deus; quia scivit istum adversum diabolum futurum pro multis. Dignum enim fuit ut quod inimicus impraescius futurorum contra se, quasi pro se facere putabat, permitteretur ei; ut impraescientiam suam sibi imputans, facti sui poenitentia torqueretur. Quod autem Christus ipse se obtulit, aut D
Abbreviated transcription (Latin):
accepit Qđsi uerũ est: non peccauer̃
qui illũ scđm dĩ uoluntate cruci¬
fixerunt: Sed non ita ẽ: Quia
xp̃s do se dicit᷑ obtulisse. dũ occidi se
passusẽ indĩ patris sui uoluntate
ꝑdurans: Quia qui iuste occiditur
diabolose offerens uoluntatem eius
facit. ut occidi mereatur: ita & xp̃s
dũdĩ uoluntati adher& diabolo
displicuit. & illũ occidit: Quia dõ
se obtulit iustitiam exequendo. in
oblatione enĩ iustitia signatur et
ueritas. Hanc enĩ respicit ds̃. & hoc
est eius sacrifitiũ acceptũ. Itaq
in meritus qui occidit᷑ plac&do:
Non quia occiditur. sedquia usq ad
mortem iustitiã conserua uit.
Suscepit enĩ hanc mortẽ ds xp̃s ad
uitã : uride & odor sua uitatis¬
appellatur dõ. Ed romanos tam̃
dicit quia ds illũ tradidit ꝓnobis
omib iyslunc querendũ est quomͦ ds̃
illũ tradidit. aut quomodo se ipsũ
obtulit dõ. Nam hoc quantũ ad
aduersum me potestatẽ. nisi tibi

Expanded text:
Deus accepit. Quod si verum est, non peccaverunt Deus accepit. Quod si verum est, non peccaverunt qui illum secundum Dei voluntatem crucifixerunt. Sed non ita est, quia Christus Deo se dicitur obtulisse, dum occidi se passus est, in Dei Patris sui voluntate perdurans; quia qui juste occiditur diabolo se offerens, voluntatem ejus facit, ut occidi mereatur. Ita et Christus dum Dei voluntati adhaeret, diabolo displicuit, et ideo illum occidit, quia Deo se obtulit, justitiam exsequendo. In oblatione enim justitia signatur et veritas; hanc enim respicit Deus, et hoc est ejus sacrificium acceptum. Itaque immeritus, qui occiditur, placet Deo; non quia occiditur, sed quia usque ad mortem justitiam conservavit. Suscepit enim hanc mortem Christus ad vitam; unde et odor suavitatisappellatur Deo: ad Romanos tamen dicit quia Deus illum tradidit pro nobis omnibus . Nunc quaerendum est quomodo illum Deus tradidit, aut quomodo se ipse obtulit Deo; nam hoc quantum ad adversum me potestatem, nisi data
Abbreviated transcription (Latin):
benignos. & misericordes inuicem
fieri exhortatur sicut & dñs. Esto¬
te inquit misericordes ut similis
in alterũ peccet. Haec p̃cepta eiꝰ
sunt qui miseratus. ẽ qui si mhis
contẽptus fuerit. sine dubio reuo¬
cabit sententiã ꝑ quã misereri
dederat. &ita e̾uenit ut sicut ait
diis in eugłio deeo quia dño accipi.¬
ens miscđiam. inconseruũ suũ impr
dĩ sicut fili Rm̃i. Hoc ẽ quod sup̃
dixit quia dei patriseẽ uibemur
hac exhortatione: ut si ob audierimꝰ.
filui dĩ & karissimi habeamur: hic
enĩ Karissimus patris. ẽ filius. qui
bonoꝵ eiis imitator .e. & ambula.¬
te indilectionẽ sicut xp̃s dilexit
uos & tradidit sem& ipsũ ꝓuobis.
hostiam & oblatione dõ inodorẽ
sua uitatis: Sicut dĩ patris imita¬
tores nosesse uult in benignitate
dilecꝰtione Ut sicut ille dilexit nos
tradens se ꝓnobis. ita & nos inuicẽ
ꝓ nobis &iam animas ponere debea
suauitatis. e dõ mortẽ eiꝰ libenter

Expanded text:
benignos et misericordes invicem benignos et misericordes invicem fieri exhortatur, sicut et Dominus: Estote, inquit, misericordes, ut similes in alterum peccet? Haec praecepta ejus sunt, qui miseratus est: qui si in his contemptus fuerit, sine dubio revocabit sententiam, per quam misericordiam dederat: et ita eveniet, sicut ait Dominus in Evangelio de eo qui, accipiens ei, sicut filii charissimi. Hoc est quod supra dixit, quia Dei Patris imitatores r hac exhortatione; ut si obaudiverimus, filii Dei charissimi habeamur. Hic enim charissimus patris est filius, qui bonorum ejus imitator est. Et ambulate in dilectione, sicut Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis hostiam et oblationem Deo in odorem suavitatis. Sicut Dei Patris imitatores nos esse vult in benignitate dilectione; ut sicut ille dilexit nos, tradens se pro nobis, ita et nos invicem pro nobis etiam animas ponere debeamsuavitatis est Deo, mortem ejus libenter
Abbreviated transcription (Latin):
quia deserit noseo qđ leserimus
eum contepnendo monita eius:
Contristatio itaq eius. indignitas
nrã est: quȩ filios nos dĩ ꝓhib& ap.¬
filiosdĩ manens in nobis OmNis
a maritudo. & ira. & indignatio. &
clamor: & blasphemia auferetur
auobis. cũ omĩ malitia. Omnua
haec. quȩ ꝑnitiem possunt p̃stare
animis a mouerida memorat. Pirã
enĩ indignatio fit. ꝑ indignationẽ
clamor quasi uox insanientis quae
aliena. ẽ adĩ seruo. ꝑ clamorẽ sub¬
rimit blasphemia. quȩ non potest
non mala esse. Haec amarã p̃stat
uitã. trabens admortẽ. Idõq a ibis
om̃ib cauendũ. Limor enĩ dĩ tẽpe¬
rare deb& & modũ imponere acci¬
dentib: causis Sed quia possunt
aliqui p̃ssa manimo ira & clamo.¬
re retinere malitiã adretributio¬
nẽ acta occasione. id circo subiec̃
haec auferri cũ omĩ malitia: quia
non solũ blasphemare malitia est
uerũ & iam fringere pacẽ infacie. &
inanimo meditari discordia. Estote

Expanded text:
quia deserit nos eo quod laeserimus quia deserit nos eo quod laeserimus eum, contemnendo monita ejus. Contristatio itaque ejus indignitas nostra est, quae filios nos Dei prohibet apfilios Dei, manens in nobis. Omnis amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia auferatur a vobis cum omni malitia. Omnia haec quae perniciem possunt praestare animis, amovenda memorat; per iram enim fit indignatio, per indignationem clamor, quasi vox insanientis, quae aliena est a Dei servo: per clamorem subrepit blasphemia, quae non potest non mala esse, Haec amaram praestat vitam, trahens ad mortem: ideoque ab his omnibus cavendum; timor enim Dei temperare debet et modum imponere accidentibus causis. Sed quia possunt aliqui pressa, in animo ira et clamore, retinere malitiam ad retributionem nacta occasione; idcirco 245 subjecit haec auferri cum omni malitia; quia non solum blasphemare malitia est, verum etiam fingere pacem in facie, et in animo meditari discordiam. Estote
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ ꝓdest mundã uitã habere
& ossordidũ cũdicat dñs. Qđ unus¬
quisq uerbis suis aut iustificabit᷑
aut condepnabitur: Nec credibi¬
le potest uideri bene uiuere eũ
quimale loquatur Male enim
loqui admulta trahit᷑ uitia : Potest
enim loqui male qui loquit᷑ turpit̃.
fatur & qui detrahit bonis. & qui
cum dolo furabatur. & qui mentit᷑.
hȩc horrore p̃stant. Bonȩ enim &
sobriȩ fabulȩ dantur gr̃arũ exem¬
plũ audientibus: ut honorificent
cdm̃ inuerbis eius aedificati infide
xp̃i. Q nolite contristari sp̃m scm̃¬
Inqͦ signati estis: indiem redẽptio.¬
sua ꝓficere utilitatibus nr̃is: Sicut
dictum ẽ adño. Ita gaudiũ erit iN
caelo inuno peccatore poenitentiã
agente: Gaud& ergo sp̃s sc̃s salutis
nr̃ae non sibi qui non indiget
laetitia. Ita econtrario sioboedien.¬
sic contristatur ut paciatur. qͥppe
cũ inpassibilis sit. & cũ eum cor¬
tristatũ dicit. nr̃i causal. significat.

Expanded text:
Quid enim prodest mundam vitam habere, Quid enim prodest mundam vitam habere, et os sordidum; cum dicat Dominus quod unusquisque verbis suis aut justificabitur, aut condemnabitur ? Nec credibile potest videri bene vivere eum, qui male loquatur; male enim loqui ad multa trahit vitia. Potest enim male loqui, qui turpiter fatur, et qui bonis detrahit, et qui cum dolo fabulatur, et qui mentitur. Haec horrorem praestant; bonae enim et sobriae fabulae dant gratiam, et exemplum audientibus; ut honorificent Deum in verbis ejus, aedificati in fide Christi. Et nolite contristare Spiritumin quo signati estis in diem redemptiosua proficere utilitatibus nostris, sicut dictum est a Domino: Ita gaudium erit in coelo in uno peccatore poenitentiam agente . Gaudet ergo Spiritus sanctus saluti nostrae, non sibi, qui non indiget laetitia; ita, e contrario, si obediensic contristatur, ut patiatur, quippe cum impassibilis sit: sed cum eum contristatum dicit, nostri causa hoc significat;
Abbreviated transcription (Latin):
boli implere. Qui furabatur iam
non furetur. Mlagis autem labor&
oꝑando manib: quod bonum est
ut habeat unde tribuat necesi¬
tatẽ pacientib Ut noui hominis
conuersatio maneat hortatur
ne rursũ ad preterita uitia & pecca.¬
ta redeatur. & nihil ꝓderit nouũ
dici. quando uetus homo malis
oꝑibus ad ꝓbatur. Nonsolũ ergo
xp̃ianos aliena nontollere
iubetur. sed & delabore suo pȩnu¬
riam pacientib subministrare.
ut bonis oꝑib deditus rependat
quȩ prius abstulerat. & de caetero
thesaurizet sibi infuturũ. Quienĩ
cessat a furto. ueniã potest habere
non głam. Quid enĩ magnũ at cuiꝰ
meriti: ẽ abalienis temperare: Ad
meritũ enĩ ꝓficit cũ quisde ꝓpria
tribuit egenis. Omĩs sermo malus
deore ur̃o non ꝓcedat. sedsiquis
borius ad aedificationẽ fidei ut
d& gr̃am audientib. indõ seruo
omĩa bona debent uideri Nec aliqͣ
Parte prauitat seius deb& osculari.

Expanded text:
boli implere. Qui furabatur, jam boli implere. Qui furabatur, jam non furetur: magis autem laboret, operando manibus quod bonum est; ut habeat, unde tribuat necessitatem patientibus. Ut novi hominis conversatio maneat, hortatur ne rursum ad praeterita vitia et peccata redeatur; nam nihil proderit novum dici, quando vetus esse homo malis operibus approbatur. Non solum ergo christianus aliena non tollere jubetur, sed et de labore suo penuriam patientibus subministrare; ut bonis operibus deditus, rependat quae prius abstulerat, et de caetero thesaurizet sibi in futurum; qui enim cessat a furto, veniam potest habere, non gloriam. Quid enim magnum, aut cujus meriti est ab alienis temperare? Ad meritum enim proficit, cum quis de proprio tribuit egenis. Omnis sermo malus de ore vestro non procedat; sed si quis bonus ad aedificationem fidei, ut det gratiam audientibus. In Dei servo omnia debent bona videri, nec ex aliqua parte puritas ejus debet maculari.
Abbreviated transcription (Latin):
Osit. neq nimiũ quis iustũ se
p̃beat delinquenti quia solent qͥda
sic peccare ut tantis plagis afficien¬
di uideant᷑ quantas non possunt
ferre. &qui poterat forte corrigi.
tollitur deuita nonsine peccato
irascentis. Hinc ẽ unde salomon.
Noli inquit iustus esse multũ: quia
.ẽ qui perit in suo iusto. Sed imita¬
tores dĩ esse debemus. qui tẽperat̃a
hab& iustitiã. Cũ em̃ iustũ essec
plecti iniquos. pacientia sua suffert
eos ut aliqui exeis corrigantur:
Nos ipsos seruos suos peccantes patit᷑.
Sol non oͥccidat. suꝑ iracundiã uram.
Nolite locũdare diabolo lra tran¬
sire uult nec retinere impectore
ut die orta cũ die decidat. Quia
si inanimo manserit. dat occasio¬
nẽ diabolo głandi. Necesse est¬
iratus aninus male cogit& qđ cupit
diabolus. Inuenit enim mentẽ para.¬
tam admalũ cui se inserens effec-¬
tu suo decipit hominẽ factũ ad
uitã. Quia hominis cogitare. ẽdia.¬

Expanded text:
one sit neque nimium quis justum se one sit neque nimium quis justum se praebeat delinquenti: quia solent quidam sic peccare, ut tantis plagis afficiendi videantur, quantas non possunt ferre: et qui poterat forte corrigi, tollitur de vita, non sine peccato irascentis. Hinc est unde Salomon: Noli, inquit, justus esse multum; quia est qui perit in suo justo . Sed imitatores Dei esse debemus qui temperatam habet justitiam; cum enim justum esset plecti iniquos, patientia sua suffert eos, ut aliqui ex eis corrigantur. Nos ipsos servos suos peccantes patitur,Sol non occidat super iracundiam vestram: nolite locum dare diabolo. Iram transire vult, nec retineri in pectore, ut die orta, cum die decidat, quia si in animo manserit, dat occasionem diabolo gloriandi. Necesse estiratus animus mala cogitet, quod cupit diabolus; invenit enim mentem paratam ad malum, cui se inserens, affectu suo decipit hominem factum ad vitam; quia hominis cogitare est, dia
Abbreviated transcription (Latin):
iniquo rapit. & idõ quia ueritas
& iustitia dĩ agentilibus ignorat᷑.
Cum enĩ credentes dm̃ agnoscunt
creatorẽ seruantes mandata eius
& iustitia & ueritate creanlur:
ꝓpter qđ deposito mendatio loqui¬
mini ueritat̃e unusquisq cum
ꝓpcimo suo: qm̃ sumus inuicẽ m̃bra.
Quia inueritate & iniustitia creati
sumus renati in baptis mate. ic cir¬
co ut ineo maneamus. mñdatium
deponere iubemus adsupta ueri¬
tate. nec dolo aliquid cum fratre
agere: ut quia unius corporis m̃bra
sumus. causis nr̃is inueritate inuicẽ
faueamus: Irascimini: & nolite pec¬
care Qm̃ irasci quisn potest ꝓhiberi.
Quippe cũ ira motussit naturalis con¬
ceptus ex causis quȩ sola ad ꝓfectũ
ꝑtinere delinquentis id cuto iras¬
cenidũ dicit: sed comon& ne ꝑ irã
peccetur Solemus enĩ modum
egredi dũ irascimur & inuenim
ipsi peccare qr peccantes arguimꝰ
dũplus irascimur & amplius one¬
ramus peccante qua mere. hoc
ergo doc& ut ipsa nr̃a cõmoderati¬

Expanded text:
in quo sapit; et ideo veritas et justitia Dei a gentilibus ignoratur. Cum enim credentes Deum agnoscunt creatorem, servantes mandata ejus, in justitia et veritate creantur. Propter quod deposito mendacio, loquimini veritatem unusquisque cum proximo suo ; quoniam sumus invicem membra. Quia in veritate et justitia creati sumus, renati in baptismate; idcirco ut in eo maneamus, mendacium deponere jubemur, assumpta veritate, nec dolo aliquid cum fratre agere; ut quia unius corporis membra sumus, causis nostris in veritate invicem faveamus. Irascimini et nolite peccare. Quoniam irasci quis non potest prohiberi quippe cum ira motus sit naturalis, conceptus ex causis, qui solet ad profectum pertinere delinquentis 244 idcirco irascendum dicit , sed commonet ne per iram peccetur. Solemus enim modum egredi, dum irascimur et invenimur ipsi peccare, qui peccantes arguimus, dum plus irascimur, et amplius oneramus peccantem, quam meretur. Hoc ergo docet, ut ipsa ira cum moderati