comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid nisi panẽ uitȩ nob̃
ꝑ se apꝑiendũ demon¬
strauit᷑. ad cuiꝰ interio¬
ra cernenda ꝑ nosipsos
penctrare nẽqui uimꝰ :
Eui contra ꝓpheta
miserabilẽ quoꝵ dam
fam̃ deplorans: aiehat:
Paruuli petiert̃ panẽ:
nec erat qui frangeret
eis. Qd ẽ aliis uerbis
dicere: In docti quesier̃
pabulũ uerbi dĩ: quo
adurtutẽ bone oꝑa-¬
tionis conualescerent
refici: nec erat magi¬
stris deficientib qui eis
scripturȩ archana pa¬
tefaceret. cosq ad uiã
ueritatis insticueret:
Acceptis aut̃ ad fran¬
gendũ panib dñs grãs
agit: ut & ipse quantũ
de salute generis hu¬
mani gaudeat. ostendat:
& nos ad agendas semꝑ
terreno pane carnem.
uel animã celesti: suꝑna
grã largiente reficimꝰ
& habebant pisciculos
paucos: & ipsos bene¬
dixit. & iussit apponi
mentiũ epulas inuenim:
quid inpisciculis quos
benedicens parit᷑ dñs
turbe uissit apponi.
nisi scõs accipimus illi
tẽporis qͦ cadẽ ẽ con¬

Expanded text:
quid nisi panem vitae nobis quid nisi panem vitae nobis per se aperiendum demonstravit, et cujus interiora cernenda per nos ipsos penetrare nequivimus? Cui contra propheta miserabilem quorumdam famem deplorans, aiebat: Parvuli petierunt panem, nec erat qui frangeret eis . Quod est aliis verbis dicere: Indocti quaesierunt pabulum verbi Dei, quo ad virtutem bonae operationis convalescerent refici, nec erat, magistris deficientibus, qui eis Scripturarum arcana patefaceret, eosque ad viam veritatis institueret. Acceptis autem ad frangendum panibus, Dominus gratias agit, ut et ipse quantum de salute generis humani  nos ad agendas semper terreno pane carnem vel animam coelesti superna gratia largiente reficimus. Et habebant pisciculos paucos, et ipsos benedixit, et jussit apponi.mentium epulas invenimus, quid in pisciculis, quos beneturbae jussit apponi, nisi sanctos accipimus illius temporis, quo eadem est con
Abbreviated transcription (Latin):
acrelinquere precipim̃.
Ued certe quia mons in qͦ
turba dominicis panib
reficichant᷑. altitudinẽ
ut supradirimꝰ redẽp¬
toris nr̃i significat :
ibi suꝑ fenum. hic suꝑ
terrã reficit᷑: Ibi enim
celsitudo xp̃i ꝓpter
carnales homines &
ihrłm terrena carnali
spe & desiderio degitur.
hic aut̃ remota om̃i
cupiditate carnali
coniiuas noui testa¬
m̃ti spei ꝑmanentis
firmam̃tũ. tanꝙ ipsi
montis soliditas nullo
foeno int̃posito conti¬
nebat: Et accipiens
septẽ panes gr̃as agens
fregit. & dabat disci
płis ut apponerent:
Et apposuirt̃ turbȩ
Dñs accipiens panes
dabat discipłis. ut ipsi
acceptos turbȩ appo¬
nerent: qͥa sp̃ualis dona
scientiȩ tribuens apłis
distribui: Qd̃ aut̃ fregit
panes quos discipłis daret.
aꝑtionem designat sacra¬
salutẽ nutriendus erat
mundus Eũ enĩ ait dñs
ipse. & nemo nouit filiũ
nisi pat̾. & neq patrẽ qͥs
nouit nisi filius. & cui
uoluerit filiꝰ reuelare:

Expanded text:
derelinquere praecipimur, derelinquere praecipimur, vel certe, quia mons in quo turba Dominicis panibus reficiebatur, altitudinem, ut supra diximus, redemptoris nostri significat, ibi super fenum, hic super terram reficitur. Ibi enim celsitudo Christi propter carnales homines et Jerusalem terrenam carnali spe et desiderio tegitur; hic autem remota omni cupiditate carnali convivas novi testamenti, spei permanentis firmamentum tanquam ipsius montis soliditas, nullo feno interposito continebat. Et accipiens septem panes, gratias agens, fregit et dabat discipulis suis, ut apponerent, et proposuerunt turbae. Dominus accipiens panes, dabat discipulis, ut ipsi acceptos turbae apponerent, quia spiritualis dona scientiae tribuens apostodistribui. Quod autem fregit panes, quos discipulis daret, apertionem designat sacrasalutem nutriendus erat mundus. Cum enim ait ipse , Et nemo novit Filium, nisi Pater: neque Patrem quis novit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare ,
Abbreviated transcription (Latin):
crediderunt: de ꝓpe
ad illũ uenert̃. quia
literis colocti de illo.
Gredentes uero ex gen¬
tib delongt utiq ue¬
paginaꝵ scãꝵ monim̃tis
de eiꝰ erant fide p̾moniti:
Et int̾ro gauit eos Quot
panes habctis: Qui dirert
Septẽ: Bene sẽptẽ panes
in ministerio noui testa¬
& credita datͣ. łeq
ordeacei fuisse ꝓdunt᷑
sic̃ illi quinq de quib
quinq hominũ milla
saturata: ne iterũ sic̃
in lege uitale anime
alimtũ. Corporalib
sacram̃tis obtegertt᷑
Hordei & enĩ medula:
tenaçissima palea
tegit᷑ . Et precepit
tbe discũbere super
terrã. SSupra in rese¬
ctione quinq panũ
suꝑ fenũ iuride discũ¬
bebat. nunc ubi septẽ
panib reficienda est
fuꝑ terrã discumbere
precipit᷑. quia ꝑ scrip¬
turã legis carnis desi¬
deria calcare & com¬
primere iubemͣ Om̃ĩs
enĩ caro fenũ: & omĩs
gła ci tanquã flos
feni: In nouo aut̃ desta¬
m̃to ipsã quoq terrã
ac facultates tẽporale

Expanded text:
crediderunt, de prope ad illum venerunt, quia litteris edocti de illo. Credentes vero ex gentibus de longe utique vepaginarum sanctarum monumentis de ejus erant fide praemoniti. Et interrogavit eos: Quot panes habetis? Qui dixerunt, Septem. Bene septem panes in mysterio Novi Testa credita datur. Neque hordeacei fuisse produntur, sicut illi quinque de quibus sunt quinque hominum millia saturata, ne iterum sicut in lege vitale animae alimentum corporalibus sacramentis obtegeretur. Hordei enim medulla tenacissima palea tegitur. Et praecepit turbae discumbere super terram. Supra in refectio fenum viride discumbebat, nunc ubi septem panibus reficienda est, supra terram discumbere praecipitur, quia per scripturam legis carnis desideria calcare et comprimere jubemur. Omnis enim caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni. In novo autem testamento ipsam quoque terram ac facultates temporales
Abbreviated transcription (Latin):
uera iusticia cõpassionẽ
nationẽ : quãuis & iusti
soleant recte peccatorib᷑
indignari . Sed aliud est
qd̾ agitur typo suꝑbiȩ.
aliud quod zelo disciplinȩ.
Dedignantur & enĩ sed
non dedignantes. quia &¬
si foris increpationes ꝑ
disciplina ex aggerant
intus tamͣ dulcedinem
ꝑ caritatem seruant. Pre¬
ponunt sibi in animo ipsos
plerũq quos corrigunt.
meliores existimant eos
qͦq qͦs iudicant:. Quod
uidelic& agentes. & ꝑ dis¬
ciplinã subditos : ce ꝑ hu¬
militatem custodiunt

Expanded text:
ia compassionem nationem, quamvis et justi soleant recte peccatoribus dedignari. Sed aliud est, quod agitur typho superbiae, aliud, quod zelo disciplinae. Dedignantur etenim, sed non dedignantes. Et tsi foris increpationes per disciplinam exaggerant, intus tamen dulcedinem per charitatem servant. Praeponunt sibi in animo ipsos plerumque quos corrigunt, meliores existimant eos quoque quos judicant. Quod videlicet agentes, et per disciplinam subditos, 1601 et per humilitatem custodiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ditus fuerat : ꝑeunte
homine erat imminutꝰ.
& ut ꝑfecta sũma ouiũ
integraretur in cęlo. ho
ꝑditus quȩ rebat᷑ int̾ra:
Nam qđ̃ hic euangłista
dicit in deserto. alius
dicit in montibus : ut
significor in excelsis. qͥa
nimirum oues quȩ non
ꝑierant: in sublimibus
stabant: Et cũ inuene¬
rit ouem: imponit in
humeros suos gaudens:
Ouem in humeros suos
posuit. quia humanã
naturam suscipiens pec¬
cata nr̃a in se portauit :¬
& ueniens domũ. conuo¬
cat amicos & uicinos

Expanded text:
dita fuerat, pereunte homine erat imminutus, et ut perfecta summa ovium integraretur in coelo, homo perditus quaerebatur in terra. Nam quod hic evangelista dicit in deserto, alius dicit in montibus, ut significet in excelsis , quia nimirum oves quae non perierant in sublimibus stabant. Et cum invenerit ovem, imponit in humeros suos gaudens. Ovem in humeris suis imposuit, quia humanam naturam suscipiens peccata nostra ipse portavit. Et veniens domum, convocat amicos et vicin
Abbreviated transcription (Latin):
quod corpori meo
gelii longa mora inter¬
ueniente ꝓbibuit. Sed
non qͥa lingua tacuit.
ardere caritas cessauit.
Ioc enĩ dico. qd̾ apud se
urm̃ unꝰqͥsq cognoscit:
Perũq caritas quibꝰdam
occupationibꝰ prepedita.
& integra flagrat incor¬
de: & tam̃ non monstra¬
tur in oꝑe: Quia & sol
cũ nube degitur. non
uidetur in t̾ra: & tam̃
ardae in celo: Sic sic
eẽ occupata caritas
sol&e. & intꝰ ui sui
ardoris exurit. & foris
flãmas oꝑis non ostendit:
Sed qͥa nunc adloquen¬
dum tẽpꝰ rediit. ur̃a
me studia accendunt.
ut mͥ tanto amplius
loqui libeat : quanto
hȩc ur̃e mentes deside¬
rabilius expectant:
Audistis namq in lectio¬
ne euangłica fr̃s mẽs.

Expanded text:
quod corpori meo gelii longa mora interveniente prohibuit. Sed nunquid quia lingua tacuit, ardere charitas cessavit? Hoc etenim dico, quod apud seum unusquisque recognoscit. Plerumque charitas quibusdam occupationibus praepedita, et in tegra flagrat in corde, et tamen non monstratur in opere, quia et sol cum nube tegitur, non videtur in terra, et tamen ardet in coelo. Sic sic esse occupata charitas solet, et intus vim sui ardoris exerit, et foris flammas operis non ostendit. Sed quia nunc ad loquendum tempus rediit, vestra me studia accendunt, ut mihi tanto amplius loqui libeat, quanto hoc vestrae mentes desiderabilius exspectant. 2. Audistis in lectione evangelica, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinerte ⁊ Quia enim
rus. ipse centũ oues ha¬
buit. cum scoͣꝵ angłorũ
substantiam & hominũ
creauit. Sed una ouis
tunc ꝑut. quando peccan¬
do homo pascua uitȩ
dereliquit: Dimisit aut̃
nonaginta nouẽ in de¬
serto oues : quia illos sũ¬
mos angłoꝵ choros reliqͥt
in celo: Eur aut̃ cȩlum
desertũ uocatur. nisi
quod desertũ đr derelic¬
tum Tunc aut̃ cȩlum
homo deseruit : cum pec¬
cauit: In deserto autẽ
nonaginta nouẽ oues
remanserant. quando
in t̾ram dñs unã quęre¬
bat. qͥa rationalis crea¬

Expanded text:
tineret. Quia enim rfectus, ipse centum oves habuit, cum angelorum substantiam et hominum creavit. Sed una ovis tunc periit, quando peccando homo pascua vitae dereliquit: dimisit autem nonaginta novem oves in deserto, quia illos summos angelorum choros reliquit in coelo. Cur autem coelum desertum vocatur, nisi quod desertum dicitur derelictum? Tunc autem coelum homo deseruit, cum peccavit. In deserto autem nonaginta novem oves remanserant, quando in terra Dominus unam quaerebat
Abbreviated transcription (Latin):
qui de falsa iusticia suꝑ¬
bire solent. cetõs quosqr
despiciunt: nulla infirmantib
miscđia conscendunt: Et
quo se peccatores ẽẽ non
credunt. eo detͣius pecca¬
tores frunt: De quorum
ꝓfecto numero pharisei
extiterant. qͥ diuidicantes
dnmͣ quod peccatores sus¬
ciꝑa&e. arenti corde ipsũ
fontem miscđiȩ reprehen¬
debant. Sed qͥa ȩgri erant
ita ut se egros ẽẽ nescirent
quatenꝰ quod erant agnos¬
cerent: cȩlestis eos medi¬
cus blandis fomentis cu-¬
rat. Benignũ paradigina
obicit. & in eoꝵ corde uul¬
neris tumorem pͣmit: Ait
nãq: Quis ex uobis homo
qͥ haba centum oues. &
si ꝑ diderit unã ex illis. nonne
dimittit nonaginta nouẽ

Expanded text:
qui de falsa justitia superbire solent , caeteros quosque despiciunt, nulla infirmantibus misericordia condescendunt; et quo se peccatores esse non credunt, eo deterius peccatores fiunt. De quorum profecto numero Pharisaei exstiterant, qui, dijudicantes Dominum quod peccatores susciperet, arenti corde ipsum fontem misericordiae reprehendebant 3. Sed quia aegri erant ita ut aegros se esse nescirent, quatenus quod erant agnoscerent, coelestis eos medicus blandis fomentis curat, benignum paradigma objicit, et in eorum corde vulneris tumorem premit. Ait namque: Quis ex vobis homo qui habet centum oves, et si perdiderit unam ex illis, nonne dimit
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi patce sensus. quia qͥ
credit in xpm̃. ñ solũ ꝑditio¬
nem euadit pęnarũ. sed &
uitã ꝑcipit aeternã. W hoc
inter figuram distat & ueri¬
tatem. quia ꝑ illam uita
ꝓtelabatur temporis. ꝑ hanc
uita donatur sine fine
mansura. Sed curandũ soller¬
ter est: ut quod intellectus bene
sentit. oꝑacio condigna ꝑficiat:
quatinus confessio recte nrãe
fidei. pie & sobrie conũsando.
missae mereatur attingere.
Nerum quia haec de filio ho
minis dicuntur . qͥ exaltari
incruce & mortem potuit
pati. ne putarre nichodemus
filiũ tantum hominis esse
eum. a quo uita ẽẽt expectan¬
da ꝑporua: curauit ei dñs & iã
diuinitatis suae patefacere
sacramentum. unuiq &e eun¬
dem filiũ di. & filiũ hominis.
mundi ostenderae saluatorẽ.
Ham sequitur. Sic enim
dilexit ds mundũ. ut fili ũ
suũ unigenitum darce: ut
omĩs qͥ credit in eum sĩ ꝑeat.
sed habeat uitam aeternam.
Unde notandũ quod eadẽ

Expanded text:
verbi patet sensus, quia qui verbi patet sensus, quia qui credit in Jesum, non solum perditionem evadit poenarum, sed vitam etiam percipit aeternam. Et hoc inter figuram distat et veritatem, quia per illam vita protelatur temporalis, per hanc vita donatur sine fine mansura. Sed curandum solerter est ut quod intellectus bene sentit operatio condigna perficiat, quatenus confessio rectae nostrae fidei sobrie conversando, vitae mereatur attingere. Verum, quia haec de Filio hminis dicuntur qui exaltari in cruce, et mortem potuit pati, ne putaret Nicodemus Filium tantum hominis esse eum a quo vita esset exspectanda perpetua, curavit ei Dominus etiam divinitatis suae patefacere sacramentum, unumque et eumdem Filium Dei et Filium hominis mundi ostendere Salvatorem. Nam sequitur: Sic enim dilexit Deus mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed hUnde notandum quod eadem
Abbreviated transcription (Latin):
aeneus serpens effigiem qͥdẽ
ignitis serpentibus similem.
sed nullũ ꝓrsus in suis men¬
bris habuit ardorem ueneni
nocentis: quin potius ꝑcussos
a serpentibus sua exaltatione
sanabat. Sic nimirũ sic re¬
demptor humani generis ñ
carnis peccati. sed si militudi¬
nem induit carnis peccati.
in qua mortẽ crucis patiendo
credentes in se ab om̃ĩ peccato
& ab ipsa &iam morte liberaite.
Sicut gͦ moyses exaltauit
serpentem indeserto: ita inqͥt
oportae exaltari filiũ homi¬
nis. Quia sicut illi qͥ exalta¬
tũ ꝓ signo serpentem aeneũ
aspiciebant sanabantur ad
tempꝰ ã corporali morte &
plaga. qũa serpentiũ morsus
intulerat. ita &e qͥ mysteriũ
dominicae passionis. creden¬
do. confitendo. sinceriter
imitando aspiciunt: saluan¬
tur in ꝑpauum ab omi
morte. quã peccando in ani¬
ma pariter & carne contra¬
xerant. Unde recte sub iun¬
gitur. Ut omĩs qͥ credit in
ipsũ non pereat: sed habeat
uitam aeternã. Cuius qͥdẽ

Expanded text:
aeneus serpens effigiem quidem aeneus serpens effigiem quidem ignitis serpentibus similem, sed nullum prorsus in suis membris habuit ardorem veneni nocentis; quin potius percussos a serpesanabat, sic nimirum, sic Redemptor humani generis non carnem peccati, sed similitudinem induit carnis peccati, in qua mortem crucis patiendo credentes in se ab omni peccato et ab ipsa etiam morte liberaret. Sicut ergo Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita, inquit, oportet exaltari Filium hominis, quia sicut illi qui exaltatum pro signo serpentem aeneum aspiciebant sanabantur ad tempus a temporaria morte, et a plaga quam serpentum morsus intulerat, ita et qui mysterium dominicae passionis credendo, confitendo, sinceriter imitando aspiciunt, salvantur in perpetuum ab omni morte, quam peccando in anima pariter et carne contraxerunt. Unde recte subjungitur: Ut omnis qui credit in ipsum non pereat, sed habeat vitam aeternam. Cujus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
morum cũ clamarent ad mo¬
ysen: & ille orarte ꝓeis. iussit
eum dñs facere serpentem
aeneum. & ponere ꝓ signo. Qui
ꝑcussus inquit aspexerit eũ.
uiuet. X ita factum est. Plagę
sunt & incentiua uiciorũ. quȩ
animã quã tangunt. spiritali
morte perimunt. S bene mur¬
murans contra dnin populus
serpentiũ morsibus sterneba¬
tur: ut ex ordine flagelli ex¬
terioris agnoscerae. quantum
intus ꝑniciem murmurando
pateretur. Exaltatio autem
serpentis aenei. quẽ dũ ꝑcussi
aspicerent sanabantur: passio
est  redemptoris nr̃i incruce
in cuius solum fide regnum
mortis & peccati superatur.
Recte & enĩ ꝑ serpentes. peccata
quae animam simul &e corpꝰ
ad interitum trahunt expri¬
muntur. non solum qͥa igniti.
qͥa uirulenti. quia adꝑimen¬
dum sunt astuti: uerũ & iã
qͥa ꝑserpentẽ pͥmi parentes
nr̃i ad peccatum ꝑsuasi. ac
de inmortalibus sunt peccan¬
do mortales effecti. Recte per
serpentem aeneũ dñs osten

Expanded text:
morum, cum clamarent ad Momorum, cum clamarent ad Moysen, et ille oraret pro eis, jussit eum Dominus facere serpentem aeneum, et ponere pro signo. Qui percussus, inquit, aspexerit eum, vivet. Et ita factum est . Plaga sunt, et incentiva vitiorum, quae animam quam tangunt spiritali morte perimunt. Et bene murmurans contra Dominum populus serpentium morsibus sternebatur, ut ex ordine flagelli exterioris agnosceret quantam intus perniciem murmurando pateretur. Exaltatio autem serpentis aenei, quem dum percussi aspicerent, sanabantur, passio est nostri Redemptoris in cruce, in cujus solum fide 493 regnum mortis et peccati superatur. Recte etenim per serpentes peccata, quae animam simul et corpus ad interitum trahunt, exprimuntur; non solum quia igniti, quia virulenti, quia ad perimendum sunt astuti, verum etiam quia per serpentem primi parentes nostri ad peccandum persuasi, ac de immortalibus sunt peccando mortales effecti. Recte per serpentem aeneum Dominus ost
Abbreviated transcription (Latin):
intelligens. quia nullo alio
ordine nisi ꝑcũ qͥ descendit
de caelo: potest ascendere in
celum. Unde alias ipse dicit.
Nemo uenit ad patrem: nisi
ꝑme. H̃aec idõ nichodemo &
cunctis dicunt̃ caticuminis.
ut discant eius menbris re¬
nascendo incorporari. ꝑ quẽ
possint ascendere in regnum
dĩ. Et quia ascensio uel in
infertur. Ꝙ sicut mosses
exaltauit serpentẽ in deser¬
to: ita exaltari oport& filiũ
hominis. ut omĩs qui credit
in ipsum non pereat: sed habe¬
at uitam aeternã. Mira
magisterii caelestis arte
dñs. magistrum legis mosaycȩ
ad spiritalem legis ciusdem
sensũ inducit. recordans hysto¬
riȩ ueteris. & hanc infigurã
suȩ passionis. atq humanae
saluationis factam ȩdisserens.
Narrat qͥppe liber numerorũ.
quia ꝑcussus in heremo popls
isrł itineris longi ac laboris.
murmurauerit contra dnm
& moysen. idõq dñs inmiserit
in illum ignitos serpentes. ad
quorũ plagas & mortes pluri¬

Expanded text:
intelligens quia nullo alio intelligens quia nullo alio ordine, nisi per eum qui descendit de coelo, potest ascendere in coelum; unde alias ipse dicit: Nemo venit ad Patrem, nisi per me . Haec ideo Nicodemo et cunctis dicuntur catechumenis, ut discant ejus membris renascendo incorporari per quem possint ascendere in regnum Dei. Et quia ascensio vel ingjungitur: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis: uin ipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Mira magisterii coelestis arte Dominus magistrum legis Mosaicae ad spiritalem legis ejusdem sensum inducit, recordans historiae veteris, et hanc in figuram suae passionis atque humanae salvationis factam edisserens. Narrat quippe liber Numerorum, quia pertaesus in eremo populus Israel itineris longi ac laboris, murmuravit contra Dominum et Moysen; ideoque Dominus immiserit in illum ignitos serpentes, ad quorum plagas et mortes pluri
Abbreviated transcription (Latin):
&e menbra de menbro. Nemo
gꝰ ascendit in caclum. nisi qͥ
descendit de cȩlo: filius homi¬
nis qui est in cęlo. Quod est
aꝑte dicere. Nemo ascendit
in caelũ: nisi xp̃c in corpore
suo quod est aeccła. Qui in se¬
ipso quidem pͥmũ cernenti¬
bus apłis. eminentioribu s
nimirũ menbris suis ascen¬
dit. & ex inde in menbris suis
cotidie ascendens: se colligit
in cęlum. Hinc est enim qd̾
ipsum corpus eiꝰ int̾ aduersa
p̃sentis scłi dep̃hensũ. głat᷑
& dicit. Nunc autẽ exalta¬
uit caput meũ suꝑ inimicos
meos. Acsi patenter dicat.
Qui occisum a iuideis xp̃m.
caput uidelic& meũ suscita¬
uit amortuis. ac frustratis
om̃ibus inimicorũ insidiis
subleuauit in caelum: spero
me & iam de presentibus
ꝑic ulis eruens. meo capiti
iungat in regno. Quia ergo
nemo ascendit in caelũ. nisi
qͥ descendit de celo. Quis qͥs
in caelum ascendere desiderat.
ei qͥ descendit de cȩlo & est in¬
cȩlo: se uera fidei dilectionis
unitate coniungat. Aperte

Expanded text:
bra de membro . Nemo ergo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo, quod est aperte dicere: Nemo ascendit in coelum, nisi Christus in corpore suo, quod est Ecclesia, qui in seipso quidem primum cernentibus apostolis eminentioribus nimirum membris suis ascendit, et exinde in electis suis quotidie ascendens se colligit in coelum. Hinc est enim quod ipsum corpus ejus inter adversa praesentis saeculi deprehensum gloriatur et dicit: Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos , ac si aperte dicat: Qui occisum a Judaeis Christum, caput videlicet meum suscitavit a mortuis, ac frustratis omnibus inimicorum insidiis sublevavit in coelum, spero me etiam de praesentibus periculis eruens meo capiti jungat in regno. Quia ergo nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, quisquis in coelum ascendere desiderat, ei qui descendit de coelo  Al. add. de vera, fidei dilectionisque unitate conjungat, aperte
Abbreviated transcription (Latin):
psalmista dicit. Ascendit d̃s in
ubilatione. Quomͦ enim d̾s
nisi in homine ascenderet.
qͥ in sua natura maiestatis sẽꝑ
ubiq p̃sens adest: Sed & hoc
querendum. quomͦ dictũ sit:
& nemo ascendit incaelum.
nisi qͥ descendit de caelo: cũ
om̃s electi ueraciter confidant
ascensuros se in cęlũ. ꝓmittente
sibi dño: quia ubi sum ego. illic
& minister m̃s erit. Euius
tamen nodum questionis. aꝑ¬
tissima ratio soluit: quia uide¬
lic& mediator di & hominum

Expanded text:
Psalmista dicit: Ascendit Deus in Psalmista dicit: Ascendit Deus in jubilatione . Quomodo enim Deus, nisi in homine, ascenderet, qui in suae naturae majestate semper ubique praesens adest? Sed et hoc quaerendum, quomodo dictum sit:Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, cum omnes electi veraciter confidant ascensuros se in coelum, promittente sibi Domino, Quia ubi ego sum, illic et minister meus erit . Cujus tamen nodum quaestionis apertissima ratio solvit, quia videlicet mediator Dei et hominum
Abbreviated transcription (Latin):
exaltori oporter filium homi¬
nis. Merito aut̃ queritur
quomͦ dicatur filius hominis.
uł descendisse de celo. uł eo
tempore quo haec in terra
loquebatur. iam fuisse in caelo.
Nota est namq confessio fidĩ
catholicȩ. quia descendens
de cęlo filius dĩ: filiũ homi¬
nis in utero uirginali suscepit.
eumq cd̃ploea dispensatione
passionis suae. resuscitaut a
mortuis. & assũpsit in caelũ.
Non gͦ caro xp̃i descendit de
cȩlo. neq ante tẽp̾us ascen¬
sionis erat in caelo: E qua
ratione dicitur nemo ascen¬
incaelo. nisi qͥa una xp̃i ꝑso¬
na est in duabus existens
naturis Atq idõ filius
hominis recte dicitur. &¬
descendisse de caelo: & ante
passionem fuisse in celo. quia qd
in sua natura habere ñ potuit:
hoc infilio di a quo assumptꝰ est
habuit. Sicut ꝓpter eandem
unius xp̃i ꝑsonam. quae ex du¬
abus extat naturis. apl̃s ait.
in sua substancia sed inhomine
assũpta. sanguinẽ quẽ ꝓ aeccła
fundera habuit. Hinc & iam

Expanded text:
ilium hominis. Merito autem quaeritur quomodo dicatur Filius hominis, vel descendisse de coelo, vel eo tempore quo haec in terra loquebatur, 492 jam fuisse in coelo? Nota est namque confessio fidei catholicae, quia descendens de coelo Filius Dei, Filium hominis in utero virginali suscepit, eumque completa dispensatione passionis suae resuscitavit a mortuis, et assumpsit in coelum. Non ergo caro Christi descendit de coelo, neque ante tempus ascensionis erat in coelo. Et qua ratione dicitur, nemo ascenin coelo, nisi quia una Christi persona est, in duabus existens naturis. Atque ideo filius hominis recte dicitur descendisse de coelo, et ante passionem fuisse in coelo, quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in Filio Dei, a quo assumptus est, habuit; sicut propter eamdem unius Christi personam, quae ex duabus exstat naturis, Apostolus ain sua sententia, sed in homine assumpto sanguinem, quem pro Ecclesia funderet, habuit. Hinc etenim
Abbreviated transcription (Latin):
cedente gratis donauit
indignis. ad affectũ ꝑfecꝰ¬
tionið miscđia sua subse¬
quente ꝑducat : Sic enĩ
a nob̾ poterit boni oꝑis
meritum non ꝑire. si đs
auctor atq adiutor sem
ꝑ głificetur in suo oꝑe

Expanded text:
cedente gratis donavit indignis, ad effectum perfectionis misericordia subsequente perducat? Sic enim a nobis poterit boni operis meritum non perire, si Deus auctor atque adjutor semper glorificetur in ope
Abbreviated transcription (Latin):
qd licet. discat suꝑare qđ ñ licet. Cũ
coniugatũ uidemꝰ. ãmonendus est
ut sic exerceat curã scłi: ne postponat.
amorẽ di ⁊ sic placeat uoluntati con¬
iugis: ut ñ displiceat conditoris. Cum
clericũ uidemꝰ ãmonendus ẽ. qͣtmꝰ sic
uiuat. ut exemplũ uite sclarib p̃be¬
at: ne si qͥd in illo iuste rep̃henditur:
ex eiꝰ uitio ipsa religionis nr̃e estima¬
tio grauet᷑. Cũ monachũ uidemꝰ ãmo¬
nendus ẽ. ut reuerentiã habitus sui
in actu. in locutione. incogitatione sua
sẽꝑ circũspiciat: & ea que mundi st̃
ꝑfecte deserat: & qd ostendit humaniᷤ
ocuł habitu ⁊ hoc ante d̃i ocłõs morib
p̃tendat. Iste itaq ia sc̃s ẽ: ãmoneat᷑
ut crescat. Ille uero qͥ ad huc iniquus
ẽ. ãmoneat᷑ ut corrigat: qͣtinꝰ qͥsqͥs se
ad sacerdotẽ iunxerit. sale sermonis
illiꝰ conditꝰ recedat. Hec fr̃s uobiscũ
impendite: om̃ipotenti deo fructũ

Expanded text:
quod licet discat superare quod non licet. Cum quod licet discat superare quod non licet. Cum conjugatum videmus, admonendus est ut sic exerceat curam saeculi, ne postponat amorem Dei; sic placeat voluntati conjugis, ut non displiceat conditori. Cum clericum videmus, admonendvivat, ut exemplum vitae saecularibus praebeat, ne si quid in illo juste reprehenditur, ex ejus vitio ipsa religionis nostrae aestimatio gravetur. Cum monachum videmus, admonendus est ut reverentiam habitus sui in actu, in locutione, in cogitatione sua semper circumspiciat, ut ea quae mundi sunt perfecte deserat, et quod ostendit humanis oculis habitu, hoc ante Dei oculos moribus praetendat. Iste itaque jam sanctus est, admoneatur ut crescat; ille vero adhuc iniquus est, admoneatur ut se corrigat, quatenus quisquis se ad sacerdotem junxerit, sale sermonis illius conditus recedat. Haec, fratres, vobiscum stris impendite; omnipotenti Deo fructum
Abbreviated transcription (Latin):
tendimꝰ. Ingrediunt᷑ electi sacerdotũ
manib expiati cęlestẽ patriã: & sacer¬
dotes ipsi ꝑuitã reꝓbam. ad inferni¬
ȩterna supplicia festinant. sui gͦ rei.
cui similes dixerĩ sacerdotes malos.
nisi aquȩ baptismatis: quȩ peccata
baptiror diluens. illos ad regnũ ce¬
leste mittit. & ipsa mcloacas descen¬
dit: Limeamꝰ hec fr̃s kñn⁊ conueniat
actioni nr̃ȩ ipsũ ministeriũ nr̃m: de
peccatorũ nr̃oꝵ cotidie relaxatione
cogitemꝰ: ne nr̃a uita peccato obli¬
die alios soluit. Considemꝰ cotidie si¬
ne cessatione qͥd sumꝰ: pensemꝰ nego¬
tium nr̃m ⁊ pensemꝰ pondus quod
suscepimꝰ ⁊ faciamꝰ cotidie nobiscũ ra¬
tiones: quas cũ nr̃o iudice habemus.
Et sic debemꝰ agere curã nr̃i. ut ñ ne¬
gligamus curã ꝓximi: ut qͥsqͥs ad
nos iungit᷑. ex lingue nr̃e sale condi¬
atur. Cũ uacantẽ quẽpiã & lubricũ
uidemꝰ. ãmonendus ẽ. ut comugio fre¬
nare studeat iniqͥtatẽ suã: qͣtinꝰ ꝑ hoc

Expanded text:
ndimus. Ingrediuntur electi sacerdotum manibus expiati coelestem patriam, et sacerdotes ipsi per vitam reprobam ad inferni supplicia festinant. Cui ergo rei, cui similes dixerim sacerdotes malos, nisi aquae baptismatis, quae peccata baptizatorum diluens, illos ad regnum coeleste mittit, et ipsa in cloacas descendit? Timeamus haec, fratres. Conveniat actionem nostram ipsum ministerium nostrum. De peccatorum nostrorum cotidie relaxatione cogitemus; ne nostra vita peccato oblidie alios solvit. Consideremus sine cessatione quid sumus, pensemus negotium nostrum, pensemus pondus quod suscepimus. Faciamus quotidie nobiscum rationes, quas cum nostro judice habemus. Et sic debemus agere curam nostri, ut non negligamus curam proximi, ut quisquis ad nos jungitur ex linguae nostrae sale condiatur. Cum vacantem quempiam et lubricum videmus, admonendus est ut conjugio frenare studeat iniquitatem suam, quatenus per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sui regis conuersam ducet. Ibi om̃s dñi¬
ci gregis arietes cũ animarũ lueris ap¬
parebunt: qͥ scĩs suis p̃dicationib deo
post se subditũ gregẽ trahunt. Cũ gͥ tot
pastores cũ g̾gib suis ante ȩterni pasto¬
ris occłos uenerint: qͥd nos miseri dict᷑i
sumꝰ. qͥ ad dñm nr̃m post negociũ uacui¬

Expanded text:
sui regis conversam ducet. Ibi omnes dominisui regis conversam ducet. Ibi omnes dominici gregis arietes cum animarum lucris apparebunt, qui sanctis suis praedicationibus Deo post se subditum gregem trahunt. Cum igitur tot pastores cum gregibus suis ante aeterni pastoris oculos venerint, nos miseri quid dicturi sumus, qui ad Domin
Abbreviated transcription (Latin):
ex nr̃a eruditione deseruit ⁊ qͥs auariti-¬
am. qͥs suꝑbiã declinauit. Pensemꝰ qđ
lucrũ deo fecimꝰ nos : qͥ accepto talento
ab eo ad negotiũ missi sumꝰ. Et enĩ dicit.
legociamim dũ uenio. Ecce iã uenit:
ecce de nr̃o negocio lucrũ reqͥret. Quale
ei animarũ lucrũ de nr̃a negotiaciõe
monstrabimꝰ: Quos eiꝰ conspectui am¬
marum manipłos de p̃dicationis nr̃e
segete. illaturi sumꝰ: Ponamꝰ ante oc¬
culos nr̃os illũ tantȩ districtionis diẽ:¬
qͦdł iudex ueniet: & rationẽ cũ seruis qͥb
talenta credidit ponet. Ecce in maiesta¬
te terribili: inter angłorꝙ atq archan¬
gelor choros uidebit᷑. In illo tanto exa¬
mine. elector om̃iũ & reꝓbors multi¬
tudo ddeducet᷑: & unusqͥsq qͥd sit oꝑatꝰ
ostendetur. Ibi petrus cũ idea conu̾sa
qͣm post se traxit: apparebit. Ibi paulus
conuersũ ut ita dixerim mundũ du¬
cens. Ibi andreas post se achaiam: ioħes
asiam: thomas indiam: inconspectu

Expanded text:
uditione deseruit, quis avaritiam, quis superbiam declinavit? Pensemus quod lucrum Deo fecimus nos, qui, accepto talento, ab eo ad negotium missi sumus. Etenim dicit: Negotiamini dum venio . Ecce jam venit, ecce de nostro negotio lucrum requirit. Quale ei animarum lucrum de nostra negotiatione monstrabimus? Quot ejus conspectui animarum manipulos de praedicationis nostrae segete illaturi sumus? 17. Ponamus ante oculos nostros illum tantae districtionis diequo judex veniet, et rationem cum servis suis, quibus talenta credidit ponet . Ecce in majestate terribili, inter angelorum atque archangelorum choros videbitur. In illo tanto examine electorum omnium et reproborum multitudo deducetur, et unusquisque quid sit operatus ostendetur. Ibi Petrus cum Judaea conversa, quam post se traxit, apparebit. Ibi Paulus conversum, ut ita dixerim, mundum ducens. Ibi Andreas post se Achaiam, ibi Joannes Asiam, Thomas Indiam, in conspectum
Abbreviated transcription (Latin):
ris excolimꝰ. S custodes muineis postu
nr̃am uineã minime custodimꝰ: quia
dũ extraneis actioĩb implicam᷑: mim¬
asacerdotib tolerat ds̃: qͣndo eos quos
ad aliorũ correptionẽ posuit. dare de
se exempla prauitatis cernit ⁊ qͣndo
ipsi peccamꝰ qͥ cõpescere peccata debi-¬
mus. Plerũq qđ ẽ. grauiꝰ sacerdotes qͥ
ꝓpͥa dare debuerant. etiã aliens diri¬
piunt: plerũq siquos humilit̾. siqͦs
continent̾ uiuere conspiciunt irridens.
sonsidate gͦ qͥd de gregib agat᷑: qͣndo¬
lupi pastoies fiunt. Hii enĩ custodiam
gregis suscipiunt. qͥ in sidiari gregi do-¬
minico ñ metuunt: contra quos dei gre¬
ges custodire debuerunt.Nulla anima¬
rum luera querimꝰ: ad nr̃a cotidis stu¬
dia uagam᷑. Terrena concupiscimꝰ: hu-¬
manam głam intenta m̃te captamus.
Et quia eo ipso quo cȩt̾is p̃lati sumus
ad agenda quelibet maiorẽ licentiã
habemꝰ: suscepte. benedictionis mi¬
nisterium. uertimꝰ ad ambitionis

Expanded text:
 custodes in vineis positi, nostram vineam minime custodimus, quia dum extraneis actionibus implicamur, minia sacerdotibus tolerat Deus, quando eos quos ad aliorum correctionem posuit dare de se exempla pravitatis cernit, quando ipsi peccamus, qui compescere peccata debuimus. Plerumque, quod est gravius, sacerdotes qui propria dare debuerant etiam aliena diripiunt. Plerumque, si quos humiliter, si quos continenter vivere conspiciunt, irrident. Considerate ergo quid de gregibus agatur, quando pastores lupi fiunt. Hi enim custodiam gregis suscipiunt, qui insidiari gregi dominico non metuunt, contra quos Dei greges custodiri debuerant. Nulla animarum lucra quaerimus, ad nostra quotidie studia vacamus, terrena concupiscimus, humanam gloriam intenta mente captamus. Et quia eo ipso quo caeteris praelati sumus, ad agenda quaelibet majorem licentiam habemus, susceptae benedictionis ministerium vertimus ad ambitionis
Abbreviated transcription (Latin):
rum: Aurũ qͥppe obscuratũ ẽ: quia
sacerdotum uita quondã ꝑ głam
uirtutũ clara. nc̃ ꝑactiones infir-¬
mas ostendit᷑ reꝓba. Color optimus
ẽ mutatus: quia ille scĩtatis habitus
ꝑterrena & ab iecta oꝑa. ad ignomi¬
niam despectionis uenit. Lapides uͦ
scũarii intrinsecus habebant᷑. nec
sumebant᷑ in sũmi sacerdotis corpore:
nͥ cũ scã scõrũ ingrediens insecreto sui cõ¬
necẽe̾ ẽ. foris conspici: id ẽ. nũqͣm in
extraneis actionib uideri. S disꝑsi ft̃
lapides scũarii incapite om̃iũ platea¬
esse debuerant: ꝑtutã reꝓbam foris
uacant. Ecce iã pene nulla ẽ. scłi accio:
quã ñ sacerdotes ãministrent. Dum gͦ
in scõ habitu constituti. extiora sunt q̃
exhibent quasi scũarii lapides foris
iacent. Quia eñi greca uoce platea a la¬
titudine uiocat᷑ ⁊ scũarii lapides in pla¬
teis sunt: cũ religiosi qͥq lata mundi
itinera sectant᷑. sec solũ in plateis. s &

Expanded text:
ratum est, quia sacerdotum vita quondam per gloriam virtutum clara, nunc per actiones infimas ostenditur reproba. Color optimus est mutatus, quia ille sanctitatis habitus per terrena et abjecta opera ad ignominiam despectionis venit. Lapides vero sanctuarii intrinsecus habebantur, nec sumebantur in summi sacerdotis corpore, nisi cum, sancta sanctorum ingrediens, in secreto sui connecesse est foris conspici, id est nunquam in extraneis actionibus videri. Sed dispersi sunt lapides sanctuarii in capite omnium plateae debuerant, per vitam reprobam foris vacant. Ecce jam pene nulla est saeculi actio, quam non sacerdotes administrent. Dum ergo in sancto habitu constituti, exteriora sunt quae exhibent, quasi sanctuarii lapides foris jacent. Quia enim graeca voce platea a latitudine vocatur, sanctuarii lapides in plateis jacent, cum religiosi quique lata mundi itinera sectantur. Nec solum in plateis, sed et in
Abbreviated transcription (Latin):
dus gladio feriatur aspicitis: qͥb cotidie
ꝑcussionib intereat popłs uidetis. suiꝰ
hoc nͥ nr̃o p̃cipue peccato agit᷑: Ecce de¬
popłate urbes. euersa castra. eccłiȩ ac mo-¬
nasteria destructa: in solitudinẽ agri
redacti st̃. S nos ꝑeunte popło auctores
mortis extitimꝰ: cui esse debuimꝰ duces
ad uitã . Ex nr̃o & enĩ peccato popłi t᷑ba
ꝓstrata ẽ: qͥa faciente nr̃a negligentia

Expanded text:
dus gladio feriatur aspicimus, quibus quotidie percussionibus intereat populus, videmus. Cujus hoc nisi nostro praecipue peccato agitur? ecce depopulatae urbes, eversa castra, ecclesiae ac monasteria destructa, in solitudinem agri redacti sunt: sed nos pereunti populo auctores mortis existimus, qui esse debuimus duces ad vitam. Ex nostro etenim peccato populi turba prostrata est, quia, faciente nostra negligentia,
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotio pͥuari p̃cipiunt: qͥ de largien¬
dis ordinib p̃ciũ quert̃. Cathedra gͦ uen¬
dentium colũbas eu̾tit᷑: qͣndo hii qͦ spi¬
ritalem grãm uenundant: uł ante dei¬
ocłos sacerdotio pͥuant᷑. Et qͥdem multa
sunt alia p̃positorꝓ mala: que huma¬
nos mͦ oclõs latent. Et plerũq se pastores
scõs hõib exhibent: atq ioccultis suis
dies nec longe ẽ. inqͦ pastorꝑ pastor ap¬
pareat: & uniꝰ cuiꝰq facta inpublicum
deducat. Et qͥ mͦ subditor ꝙ culpã ꝑp̃po¬
sidos ulciscit᷑: tc̃ p̃positorũ mala ꝑsemet¬
ipsum seuiens dãpnet. Unde & ingres¬

Expanded text:
sacerdotio privari praecipiunt, qui de largiensacerdotio privari praecipiunt, qui de largiendis ordinibus pretium quaerunt. Cathedra ergo vendentium columbas evertitur, quia ii qui spiritalem gratiam venundant, vel ante oculos, sacerdotio privantur. Et quidem multa sunt alia praepositorum mala quae humanos modo oculos latent. Et plerumque se pastores sanctos hominibus exhibent, atque in occultis suis dies, nec longe est, in quo pastorum pastor appareat, et uniuscujusque facta in publicum deducat, et qui modo subditorum culpas per praepositos ulciscitur, tunc praepositorum mala per semetipsum saeviens damnat. Unde et ingres
Abbreviated transcription (Latin):
tis atrociorib uideamꝰ: Nobis enĩ sacer¬
ddotib lugens loquor: qͥa ñ nullos ur̃m
cũ p̃miis fac̾e ordinationes agnouimꝰ:
spiritalẽ grãm uendere: & de alienis
iniqͥtatib cũ peccati dãpno tẽporalia
lucra cumulare. Cur gͦ admemoriam
urãm ñ redit: qd uox dñica p̃cipiens
dicite bratis accepistis: gratis daite.¬
Cur non ante m̃tis occłos reuocatis. qđ tem¬
plum redẽptor nr̃ ingressus. cathedras
uendentiũ colũbas euertit: & nũmu¬
larioiũ effudit es: Qui nã ft̃ intẽplo dei
hodie qͥ colũbas uendunt⁊ nͥ qͥ in eccłia
p̃ciũ de impositione manꝰ accipiunt. ꝑ
qͣm uidelicet impositionẽ sanctus sp̃c
celitus datur: solũba gͥ uendit᷑: qͥamanꝰ im¬
S redẽptor nr̃ cathedras uendentiũ colum¬
bas euertit: quia taliũ negociatorꝙ sacer¬
dotium destruit. Hinc ẽ. qđ sacricano¬
nes symomacã heresim dãpnant. ut eos

Expanded text:
tis atrocioribus videamus? Vobis enim sacertis atrocioribus videamus? Vobis enim sacerdotibus lugens loquor, quia nonnullos vestrum cum praemiis facere ordinationes agnovimus spiritalem gratiam vendere, et de ainiquitatibus cum peccati damno temporalia lucra cumulare. Cur ergo ad memoriam vestram non redit quod vox Dominica praecipiens dicit: Gratis accepistis, gratis datCur non ante mentis oculos revocatis quod templum Redemptor noster ingressus, cathedras vendentium columbas evertit, et nummulariorum effudit aes? Qui namque sunt in templo Dei hodie qui columbas vendunt, nisi qui in Ecclesia pretium de impositione manus accipiunt? Per quam videlicet impositionem Spiritus sanctus coelitus datur. Columba ergo venditur, quia manus imSed Redemptor noster cathedras vendentium columbas evertit, quia talium negotiatorum sacerdotium destruit. Hinc est enim quod sacri canones Simoniacam haeresim damnant, et eos
Abbreviated transcription (Latin):
ne actio sacerdotalis ñ sit. Hinc nãq ẽ.
qđ intẽpli ministerio inbasib tẽpli sculp¬
turio oꝑe leones & boues & cherubin ex¬
pressa sunt. Cherubm qͥppe: ẽ. plenitudo
scientiȩ. S qͥd ẽ. qͦd in basib nec leones
sine bub. nec boues sine leonib fiunt:¬
Quid eñ designant aliud bases intẽplor
nisi sacerdotes mȩccłia: Qui dũ sollicitu¬
dinem regiminis tolerant: quasi more
basium suꝑ impositũ onꝰ portant. In ba¬
sibus gͥ cherubin expͥmunt᷑: qͥa decet
nimirũ ut sacerdotũ pectora plenitu¬
dine scientiȩ sint referta. Pleones autem
bus nec leones sine bubz nec boues sine
leonib exprimunt᷑: quia semꝑ insacer-¬
dotali pectore cũ terrore seueritatis. cu¬
stodiri debet uirtus mansuetudinis ⁊
ut & irã mansuetudo condiat: & eandẽ
mansuetudinẽ ne fortasse dissoluta sit.
relus districtionis accendat. S ista cur
loquim᷑ ⁊ cũ ad huc plerosq grauari fac¬

Expanded text:
ne actio sacerdotalis non sit. Hinc namque est ne actio sacerdotalis non sit. Hinc namque est quod in templi ministerio in basibus templi sculptorio opere leones et boves et cherubim expressa sunt. Cherubim quippe est plenitudo scientiae. Sed quid est quod in basibus nec leones sine bobus, nec boves sinQuid enim aliud designant bases in templo, nisi sacerdotes in Ecclesia? Qui dum sollicitudinem regiminis tolerant, quasi more basium superimpositum onus portant. In basibus igitur cherubim exprimuntur, quia decet nimirum ut sacerdotum pectora plenitudine scientiae sint referta. Per leones autbus neque leones sine bobus, neque boves sine leonibus exprimuntur, quia semper in sacerdotali pectore cum terrore severitatis custodiri debet virtus mansuetudinis, ut et iram mansuetudo condiat, 1502, et eamdem mansuetudinem, ne fortasse dissoluta sit, zelus districtionis accendat. 13. Sed ista cur loquimur, cum adhuc plerosque gravari fac
Abbreviated transcription (Latin):
in cõpunctione afficim᷑: etiã cõmissorꝙ
nobis uitã delem᷑. Sic gͦ amaritudo com¬
punctionis afficiat: ut tam̃ aꝓximorũ
custodia ñ auertat. Quid enĩ ꝓdest si
amantes nosmet ipsos relinquamꝰ ꝓxi¬
mos: Uel qͥd rursũ ꝓdest. si amantes
uł telantes ꝓximos relinquamꝰ nos-¬
metipsos: Inornam̃to qͥppe taberna¬
culi bistinctus eoccus offerri p̃cipit᷑:
ut ante dei ocłos caritas nr̃a di & prox¬
nni amore coloret᷑. Ille aut̃ẽ uere se di¬
ligit: qͥ pure diligit auctorẽ. Tuns ergo
coccus bistinguit᷑: qͣndo erga se & ꝑximũ ex
amore ueritatis animꝰ inflãmat᷑. S int̾ ħ¬
sciendũ ẽ. nobis ut sic exerceatur zelus
rectitudinis contra praua acta ꝓximor:
quatinꝰ inferuore districtionis nullomodo
relinquat᷑ uirtus mansuetudinis. Ira et
da. Et portare gͥ debemꝰ quos corrigimus
& corrigere qͦs portamꝰ: ne si exutroq unũ
defuerit. uł inferuore uł inmansuetudi¬

Expanded text:
in compunctione afficimur, etiam commissorum in compunctione afficimur, etiam commissorum nobis vitam zelemus. Sic ergo nos amaritudo compunctionis afficiat, ut tamen a proximorum custodia non avertat. Quid enim prodest, si, amantes nosmetipsos, relinquamus proximos? Vel quid rursum prodest, si, amantes vel zelantes proximos, relinquamus nosmetipsos? In ornamento quippe tabernaculi bis tinctus coccus offerri praecipitur , ut ante Dei oculos charitas nostra Dei et proximi amore coloretur. Ille autem vere se diligit, qui pure diligit auctorem. Tunc ergo coccus bis tingitur, quando erga se et proximum ex amore veritatis animus inflammatur. 12. sciendum nobis est ut sic exerceatur zelus rectitudinis contra prava acta proximorum quatenus in fervore districtionis nullo modo relinquatur virtus mansuetudinis. Ira eteda. Et portare ergo debemus quos corrigimus, et corrigere quos portamus, ne si ex utroque unum defuerit, vel in fervore, vel in mansuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
cõponunt: qͥa dũ p̃ceptis dominicis sol¬
lerter intendunt: ineis ꝓculdubio. uel qͥd
in se cȩlesti uiro placeat. uł qͥd displiceat
agnoscunt. Que quãdiu in hac uita sunt:
eternũ tabernacłm ingredi nequaqͣm pos¬
sunt. S tam̃ ad ostiũ tab̃nacłi mulieres ex¬
cubant: qͥa sc̃ȩ animȩ etiã cũ infirmita¬
te ad huc carnis grauant᷑ ⁊ amore tam̃
continuo ingressũ ȩterni introitꝰ obser¬
uant. Moyses gͦ labrũ sacerdotib de spe¬
culis mulierũ fecit: quia lex dĩ lauacrũ
cõpunctiõis peccatorꝓ nr̃orꝓ maculis
exhibet: dũ ea ꝑ quȩ sc̃ẽ aĩe suꝑno sp̃o¬
so placuert̃. intuenda nob̃ cęlestia p̾cep¬
ta p̃bet. Quib si diligent̾ intendimus.
interne nr̃e imaginis macłas uidemus:
uidentes aut̃e maculas inpenitentie do¬
lore cõpungim᷑: cõpuncti uero. quasi mn
labrum despeculis mulierũ lauamur.
Est autẽ ualde necessariũ ut cũ de nob̾

Expanded text:
componunt; quia dum praeceptis Dominicis socomponunt; quia dum praeceptis Dominicis solerter intendunt, in eis procul dubio vel quid in se coelesti viro placeat, vel quid displiceat, agnoscunt. Quae quandiu in hac vita sunt, aeternum tabernaculum ingredi nequaquam possunt. Sed tamen ad ostium tabernaculi mulieres excubant, quia sanctae animae etiam cum infirmitate adhuc carnis gravantur, amore tamen continuo ingressum aeterni introitus observant. Moyses ergo labrum sacerdotibus de speculis mulierum fecit: quia lex Dei lavacrum compunctionis peccatorum nostrorum maculis exhibet, dum ea per quae sanctae animae superno sponso placuerunt, intuenda nobis coelestia praecepta praebent. Quibus si diligenter intendimus, internae nostrae imaginis maculas videmus. Videntes autem maculas, in poenitentiae dolore compungimur. Compuncti vero quasi in labro de speculis mulierum lavamur. 11. Est autem valde necessarium ut cum de nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc uere cõpungim᷑. cũ p̾cepta dei stu¬
diose ꝑscrutam᷑: & ꝑ hec ꝓficere ipsi cõ¬
tendimꝰ. ꝑ que iã ꝑfecisse nouimꝰ quos
ueneram᷑. Hinc ẽ. eñ qđ de moyse scͥp-¬
tum ẽ. in exodo. Posuit & labrũ eneum
in quo lauarent᷑ aaron & filii eiꝰ cũ in¬
grederent᷑ in sc̃a scõr qũe fecit de spe-¬
culis mulierũ que excubant mostio ta¬
bernaculi. labrũ qͥppe eneũ moyses po
nit. in quo sacerdotes lauari debeant.
& sc̃a scors ingredi: qͥa lex dei priꝰ nos la¬
uari ꝑcõpunctionẽ p̾cipit ⁊ ut nr̃a ĩ mundi¬
tia adpenetͣndã secretorꝙ dei munditiã
ñ sit indigna. Qũe labrũ bene de specuł
mulierũ ꝑhibet factũ: que ad taberna¬
culi ostrũ indesinent̾ excubabant. Spe¬
cula qͥppe sunt mulierũ. p̃cepta di: inqͥ¬
ineis sunt feditatis maculȩ dep̃hendunt:
cogitationũ uitia corrigunt. & quasi rem¬
tentes uultus uelut exreddita iagine

Expanded text:
Tunc vere compungimur, cum praecepta Domini stuTunc vere compungimur, cum praecepta Domini studiose perscrutamur, et per haec proficere ipsi contendimus, per quae jam profecisse novimus quos veneramur. Hinc est enim quod de Moyse scriptum est: Posuit et labrum aeneum in quo lavarentur Aaron et filii ejus, cum ingrederentur in sancta sanctorum, quod fecit de speculis mulierum quae excubabant in ostio tabernaculi . Labrum quippe aeneum Monit in quo sacerdotes lavari debeant, et Sancta sanctorum ingredi; quia lex Dei prius nos lavari per compunctionem praecipit, ut nostra immunditia ad penetrandum sanctorum Dei munditiam non sit indigna. Qui bene labrum de speculis mulierum perhibet factum, quae ad tabernaculi ostium indesinenter excubant. Specula quippe sunt mulierum praecepta Dei, in quin eis sunt foeditatis maculae, deprehendunt. Cogitationum vitia corrigunt, et quasi renitentes vultus velut ex reddita imagine
Abbreviated transcription (Latin):
qd petra sał. brutis animalib ponit᷑:
ut eandem salis petr̃a lambere debeant
& meliorari. Quasi gͦ inter bruta anima¬
lia petra salis: debet ẽẽ sacerdos in po¬
pulis. Curare nãq sacerdotẽ necesse ẽ.
que singłis dicat⁊ unũ quẽq qualit̾
moneat: ut qͥsqͥs sacerdoti uingitur.
quasi ex salis tactu ȩternȩ iuitȩ sapore
condiatur. Sal & enĩ terrȩ ñ sumus:
si corda audientiũ ñ condimꝰ. Qđ ꝓfecto
condim̃tũ ille ueracit᷑ ꝓximo impendit:
qͥ p̾dicationis uerbũ non subtrahit. S tẽ
uere aliis recte p̾dicamꝰ: si dicta reb osten¬
dimus: si nos ip̃si diuino amore cõpungi¬
mur: & humanȩ uitȩ que sine culpa tͣn¬
sire nequaqũa potest. cotidianis lacͥmis
maculas lauamꝰ. Tunc autẽ de nobis uere
cõpungim᷑. si studiose patrĩi p̾cedentium
facta pensamꝰ: ut ex conspecta illorꝙ glã
in nr̃is nobis oculis nr̃a uita sordescat.

Expanded text:
quod petra salis brutis animalibus pquod petra salis brutis animalibus put ex eadem salis petra lambere debeant, et meliorari. Quasi ergo inter bruta animalia petra salis debet esse sacerdos in populis. Curare namque sacerdotem necesse est quae singulis dicat, unumquemque qualiter admoneat, ut quisquis sacerdoti jungitur, quasi ex salis tactu, aeternae vitae sapore condiatur. Sal etenim terrae non sumus, si corda audientium non condimus. Quod profecto condimentum ille veraciter proximo impendit qui praedicationis verbum non subtrahit. 10. Sed tunc vere aliis recta praedicamus, si dicta rebus ostendimus, si nosipsi divino amore compungimur, et humanae vitae, quae sine culpa transire nequaquam potest, quotidianas lacrymis maculas lavamus. Tunc autem de nobis vere compungimur, si studiose patrum praecedentium facta pensamus, ut ex conspecta illorum gloria, in nostris nobis oculis nostra vita sordescat.