comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sum. qui abiectus sum. qui longe sum. qui pa-¬
trem descrui. qui inmico me uendidi. qui in-
regionem longiquam abiĩ. qui hereditatem
meam ꝑdidi. qui substantiam meam lixuri¬
ose uuiendo dissipaui. ego non dicam ds nĩs.
non dicam pater meus. S tantumm nuserere
mei deus. fac me sicut unum de mercennariis
tius. quia non sum dignus uocari filius tuus.
Miserere gͦ mei deus. scdin magnam miseri¬
cordiam tuam. Non dico scdm magnam mi-¬
seriam meam. s scdm magnani miscdĩam
paruam miscdiam dare. Iam enim exauditio-¬
ne dignus non ẽẽm. si amagno parum quere¬
domine magna postulans de meis mertas
confido. s tuam magnificentiam honoro. Mis e¬
miscdiam tuam. ⁊ scdm magnam miscdiam

Expanded text:
sum, qui abjectus sum, qui longe sum, qui Pasum, qui abjectus sum, qui longe sum, qui Patrem deserui, qui inimico me vendidi, qui in regionem longinquam abii, qui haereditatem meam perdidi, qui substantiam meam luxuriose vivendo dissipavi, ego non dicam Deus meus, non dicam Pater meus, sed tantummodo: Miserere mei, Deus. Fac me sicut unum de mercenariis tuis, quia non sum dignus vocari filius tuus . Miserere ergo mei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam, non secundum magnam miseriam meam, sed secundum magnam misericordiam parvam misericordiam dare. Jam enim exauditione dignus non essem, si a magno parvum quaereDomine, magna postulans de meis meritis confido, sed tuam magnificentiam honoro. Misemisericordiam tuam. Propter magnam misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
cominemorans: ⁊ te magis iratum redderem.
& me magis reum demonstrarem. Uolo inte¬
rim ego non agnosci ut cicius possis tu com¬
placari. Ne gͦ queras domine quis sim ego. tan¬
tum miserere confitenti peccatum suum. dam¬
puanti culpam suam. querenti iniscłiam tuã.
Miserere mei deus. Non enim audeo dicere qs
meus. Deum solumm̾ agnosco. meũ ñ p̃sumo.
Ego enim peccando te ꝑdidi inimicum sequen¬
do ãte recessi. malum amando abono clongaui.
Propterea quasi leprosus. quasi ciectus. quasi
separatus. quasi inmundus. quasi alienus ap¬
propinquare non audeo. accedere ñ presumo.
s tantum de longe stans. ⁊ ad te uocem leuanꝰ
cum magna deuotione. cum magna cordis
contritione clamo ⁊ dico. Miserere mei deus.
Dicant qui boni sunt. dicant qui mundi sunt.
dicant qui puri sunt. dicant qui familiares sũt
dicant qui filii sunt. qui herede sunt dicant lẽ
meus. Ego qui inmundus sum. qui pollutus

Expanded text:
commemorans, et te magis iratum redderem, commemorans, et te magis iratum redderem, et me magi reum demonstrarem. Volo interim ego non agnosci, ut citius possis tu complicari. Ne ergo quaeras, Domine, quis sim ego; tantum miserere confitenti peccatum suum, damnanti culpam suam, quaerenti misericordiam tuam. Miserere mei, Deus. Non enim audeo dicere: Deus meus; Deum solummodo agnosco, meum non praesumo. Ego enim peccando, te perdidi; inimicum sequendo, a te recessi; malum amando, a bono elongavi. Propterea quasi leprosus, quasi ejectus, quasi separatus, quasi immundus, quasi alienus appropinquare non audeo, accedere non praesumo. Sed tantum de longe stans, et ad te vocem levans, cum magna devotione, cum magna cordis contritione, clamo et dico: Miserere mei, Deus. Dicant qui boni sunt, dicant qui mundi sunt, dicant qui puri sunt, dicant qui familiares sunt, dicant qui filii sunt, qui haeredes sunt dicant: Deus meus. Ego qui immundus sum, qui pollutus
Abbreviated transcription (Latin):
non iustificabitur inconspectu tuo omĩs inuerẽ.
inquantomagis ego peccator & criminis reus:
Nonereo peto ut udiceris mecum. s ut mi¬
seiaris mei. Miserere ici. lu quis es: Edicito
quis sit. Si cus fortassis adinisccłiam flectar
Sipsonam agnouero. Non inquit domine ñ.
Sel uolo mterim latere. quenr iamen latere
non possum. Uolo ut interim mȩ nescias. licet
non iguorem quod omnia scias. limeo enim
simulꝙ eruba co nom̃ eadẽ ꝑsonam designare.
&e quauto tͥ familiarior ante culpam extiti. tan¬
tomagis uunc confundor post culpam agnosci
lon s duo tͥ domine miscrere dauid. quem iado.¬
ens dicere consueueram puero tuo. ñ saltem
seruo tuo aut filio ancillȩtuȩ. qr hec omnia
nomuna familiarttatis sunt a  ideo q̃to
manifestius prolata prioris gcȩ beneficium
ad memoriam reducerent. tanto grauius seq̃ntis
culpe reatum accusarent. Iaceo gͥhec omnia.
sileo. dissimulo. abscondo. ne forte aliquid eorum

Expanded text:
non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens : quanto magis ego peccator, et criminis reus: Non ego peto ut judiceris mecum, sed ut miserearis mei. Miserere mei. Tu quis es? edicito qui sis. Citius fortassis ad misericordiam flectar, si personam agnovero. Non, inquit, Domine, non. Sed volo interim latere quem tamen latere non possum. Volo ut interim me nescias, licet non ignorem quod omnia facias. Timeo enim simulque erubesco nomen edere, personam designare; et quanto tibi familiarior ante culpam exstiti, tanto magis nunc confundor post culpam agnosci. Non ergo dico tibi: Domine, miserere David: quemadens dicere consueveram, puero tuo non saltem servo tuo, aut filio ancillae tuae, quia haec omnia nomina familiaritatis sunt, et ideo quanto manifestius prolata majoris gratiae beneficium ad memoriam reducerent, tanto gravius sequentis culpae reatum accusarent. Taceo igitur haec omnia, sileo, dissimulo, abscondo, ne forte aliquid eorum
Abbreviated transcription (Latin):
Urle peceatores orantem peccatorem.
e discite qualiter uos ꝓpercatis ur̃is
orare debetis. Audite quid dicit. Mis erere
mei deus. Reus enun incausam ductus. con¬
siderat quod uidex suus nec fallipotest quia
sapiens est. nec corrumpi potest q iustus ẽ.
nec iunci potest quia omipotens ẽ. nec de¬
diuari potest quia ubiq est. Uidet gͦ nullum
omnino excusationi siue defensiomi locum ẽẽ
& dcirto ad solam miscd̃iam flagitandam se
nconuertit dicens. Miserere. O quanta ẽ uitũ
huius uerbi Miscrere. ac si dice̾t. O domine
ragnosco culpam meam. intelligo reatum meũ.
scłs quid feci. scĩo quid merui. non ignoro cum
ĩquo michi causa agitur non ignoro quid pro
calpa michi debctur. Uolo peccatum meum
abscondere. s tu nosti omnia. uolo resistere.
& tu potes omnia. uolo esfugere. s tu comple¬
cCteris omnia. Quod gͦ solum restat. de te fugio
adte fugioiram. fugio ad miscd̃iam. Mizerer̃.
Dolout nitros inuidicium cum seruo tuo. qr

Expanded text:
 peccatores, orantem peccatorem, et discite quia inter vos pro peccatis vestris orare debetis. Audite quid dicit: Miserere mei, Deus. Reus enim, in causam ductus, considerat quod judex suus nec falli potest, quia sapiens est, nec corrumpi potest, quia justus est, nec vinci potest, quia omnipotens est, nec declinari potest, quia ubique est. Videte ergo nullum omnino excusationi, sive defensioni locum esse; et idcirco ad solam misericordiam flagitandam se convertit, dicens: Miserere. O quanta est virtus hujus verbi miserere? Ac si diceret: O Domine, agnosco culpam meam, intelligo reatum meum, scio quid feci, scio quid merui, non ignoro cum quo mihi causa agitur, non ignoro quid pro culpa mihi debetur. Volo peccatum meum abscondere, sed tu nosti omnia. Volo resistere, sed tu potes omnia. Volo effugere, sed tu complecteris omnia, quod ergo solum restat, de te fugio ad te. Fugio iram, fugio ad misericordiam. Miserere. Nolo ut intres in judicium cum servo tuo, quia
Abbreviated transcription (Latin):
quiramus. Sepe quianimȩ mortẽ non metuit.
mori incarne ꝑtimescit. et qui ꝑpetuos geben.¬
ne cruciatus non consid̾at penas temporales
patireformidat. Sepe qui illam confusionem
qus ante dĩ ocd̃es & scõrum angłdium pecrato¬
ribus uentura ẽ. timere ad huc non didicit
nus ẽs in oculis hominũ erubestit. Et phis
eianuidis laborant homines. quȩ seruis ai
non soluin fugienda non sunt. immo etiã
non nuq̃ cum fructus eorũ agnoscitur ap.¬
petarda s imiliter sunt multi qui ammȩ
ais teuinium ignorant. et pro cibo uentris
compando uebementer insudant. Et sepe
bomines pcarnalib desidis ad implendis plu¬
rimos labores graues et amaros libenter to.¬
lerant. qͦs ꝓamore ȩternȩ uitȩ uł ad modi-¬
cum subire recusant. cum e contra electisi.¬
ne intermissione laborent et affligant se

Expanded text:
quiramus. Saepe etenim qui animae mortem non metuit, quiramus. Saepe etenim qui animae mortem non metuit, mori in carne pertimescit, et qui perpetuos gehennae cruciatus non considerat, poenas temporales pati reformidat. Saepe qui illam confusionem, quae ante Dei oculos et sanctorum angelorum peccatoribus ventura est, timere adhuc non didicit, vilis esse in oculis hominum erubescit. Et pro his evitandis laborant homines, quae servis Dei non solum fugienda non sunt, imo etiam nonnunquam cum fructu eorum agnoscuntur appetenda. Similiter sunt multi, qui animae suae jejunium ignorant, et pro cibo ventris comparando vehementer insudant. Et saepe homines pro carnalibus desideriis adimplendis plurimos labores graves et amaros libenter, tolerant, quos pro amore aeternae vitae, vel ad modicum subire recusant, cum e contrario electi sine intermissione laborent, et affligant sem
Abbreviated transcription (Latin):
liter exipsis quas supra memorauimus passio¬
nib exercitia nascant᷑ ac deinde qualiter ꝑ ipsa
exercitia circums pectioaugeaturr. Quatuor enĩ
sunt. timor. cura. necessitas. affectus. & ex trib
idest timore. necessitate. affectu nascitur qͣr¬
tum idest cura. Quod enim timemus incidẽ.
sollicite studemus etutare. & quod dolemus
ad eẽ sollicite studemus a nob̃ remouere. &
quod desid̾amus adipisci. sollicite studemus
obtinere. et sicpꝰ affectionẽ passionis sequit᷑
cura sollicitudinis. et post curam sollicitudi-¬
nis. sequitur conatus in exercitio oꝑationis.
& ꝑerercitium oꝑationis. crescit cautela circũ¬
spectionis. Et quia exuitio nr̃ȩ corruptionis:
hoc nobis inest ut magis solliciti simus ꝓeo
adipiscendo quod ꝑuerse cupimus uel eo eui¬
tando quod suꝑflue formidamus. Fit ut cau¬
telam circumspectionis quam inbonis stucdis
comparare negleximus. ꝑ malastudia facile ac¬

Expanded text:
liter ex ipsis, quas supra memoravimus, passioliter ex ipsis, quas supra memoravimus, passionibus exercitia nascantur, ac deinde qualiter per ipsa exercitia circumspectio augeatur. Quatuor enim sunt timor, cura, necessitas, affectus; et ex tribus, id est timore, necessitate, affectu, nascitur quartum, id est cura. Quod enim timemus incidere sollicite studemus evitare, et quod dolemus adesse sollicite studemus a nobis removere, et quod desideramus adipisci, sollicite studemus obtinere; et sic post affectionem passionis requiritur cura sollicitudinis et post curam sollicitudinis sequitur conatus in exercitio operationis, et per exercitium operationis crescit cautela circumspectionis. Et quia ex vitio nostrae corruptionis hoc nobis inest ut magis solliciti simus pro eo adipiscendo, quod perverse cupimus, vel eo evitando, quod superflue formidamus, fit ut cautelam circumspectionis, quam in bonis studiis comparare negleximus per mala studia facile ac
Abbreviated transcription (Latin):
e sretiã ad huc aliud ꝓquo nonnumqͣ setius dĩ
utle est ut temptent᷑ ut uuidelicet ipse temp¬
tationes eos exerceant et cautiores reddant.
quia confuctus uitioꝵ exercita sunt uirtutũ.
& sicut sepe cadendo discit hõ qualiter gres¬
sus figere et caute ambulare debeat. et in
confuctu belli quifrequent̾ plagatus est cauaiꝰ
uenientẽ ictum excipit: sc quiadiabolo sepe
decipitur fubtilius post modũ uersutias eiꝰ
dep̾hendit et machinationes subuertit. & boc
est quod multes uidemus post magna scelera
ad uirtutum summã conscendẽ. et tanta turtũ¬
te om̃s diaboli conatus contra se erectos attere¬
reuit in quo se prius uieise gaudebat. iã non¬
spoliasse sed contra se potius eos armasse uide¬
atur. hoc quippe altum hoc secretum cłi con¬
silium est ut illud etiam elec̾tis suis ꝓficiat
adcoronam quod inimicus sibi głabat᷑ cecidis¬
se ad uictoriã. Libet itaꝙ nunc consid̾are quia¬

Expanded text:
Est etiam adhuc aliud, pro quo nonnunquam servis Dei Est etiam adhuc aliud, pro quo nonnunquam servis Dei utile est, ut tententur, ut videlicet ipsae tentationes eos exerceant, et cautiores reddant; quia conflictus vitiorum exercitia sunt virtutum. Et sicut saepe cadendo discit homo qualiter gressum figere, et caute ambulare debeat, et in conflictu belli qui frequenter plagatus est, cautius venientem ictum excipit, sic qui a diabolo saepe decipitur, subtilius post modum versutias ejus deprehendit, et machinationes subvertit. Et hoc est quod multos videmus post multa scelera ad virtutum summam ascendere, et tanta virtute omnes diaboli conatus contra se erectos atterere, ut in quo saepius vicisse gaudebat, jam nonspoliasse, sed contra se armasse potius videatur. Hoc quippe altum, hoc secretum Dei consilium est, ut illud etiam electis suis proficiat ad coronam, quod inimicus sibi gloriabatur cecidisse ad victoriam. Libet itaque nunc considerare qua
Abbreviated transcription (Latin):
conditionis diris nos necessitatib ligat. Inii¬
dia diaboli illicitis desidiis nos inflammando
uulnerat. Sed inhis om̃ib dĩseruuis exercet᷑
adpremiũ et tunc quoꝙ ei mala subiecta seR¬
uiund. cum eumaffligendo ꝓbant non subuer¬
tunt. Iste siquidẽ passiones om̃s uidelicet timor
cura. & de sidium illicitũ male sunt. & ipsa cͦꝙ
necessitas uitȩ p̃sentis adno malitia appellatur.
Sedas so circohec ad tempus electorum suoꝵ
mentib dnãri ꝑmittit. ut cum ꝑ exꝑimentũ
didicerint. quanta miseria falsis istis delectati¬
onsbus insio ardentius ȩterna illa et ueragau¬
diarequirant. quȩ nulla cͥsticia corrmpit.
& saltibriter aliqndo derelicti ꝑmittuntur
ad tempus seruiire passionib carnis suȩ ut ag-¬
noscant infirmitatẽ siã eo de se non p̃sumant.
ed tanto deuotius postmodum diuine grẽ se
subiciant. qͣnto manifestis exp̃cedenti casu
didicerunt exsuaitir tute nonesse quod stant.

Expanded text:
conditionis diris nos necessitatibus ligat. Inviconditionis diris nos necessitatibus ligat. Invidia diaboli illicitis desideriis nos inflammando vulnerat. Sed in his omnibus Dei servus exercetur an praemium, et tunc ei quoque mala subjecta serviunt, cum eum affligendo probant, non subvertunt. Istae siquidem passiones omnes, videlicet timor, cura et desiderium illicitum malae sunt, et ipsa quoque necessitas vitae praesentis a Domino militia appellatur. Sed Deus idcirco haec ad tempus electorum suorum mentibus dominari permittit ut cum per experimentum didicerint quanta miseria falsis illis delectationibus insit, ardentius aeterna illa et vera gaudia requirant, quae nulla tristitia corrumpit. Et salubriter, aliquando derelicti permittuntur ad tempus servire passionibus carnis suae, ut agnoscant infirmitatem suam, et de se non praesumant, et tanto devotius postmodum divinae gratiae se subjiciant, quanto manifestius ex praecedenti casu didicerint ex sua virtute non esse quod stant.
Abbreviated transcription (Latin):
dera quȩ deorsum p̃mant. aut fubtus alligare
que deorfum trabant. aut uixta affigere sti-¬
pites et alligare ramos ne fursum eleuentur
s inlatum se diffundant. aud ipsi nudo tran¬
co infigere furculos. ut ibi concrescentes arbo-¬
rem uestiant. Timorgͥ est qͣsi pondus suꝑ po-¬
situm. cura. quasipondus subtꝰ appensum.
Necessitas est similis stipiti quiligat. Affectꝰ
est quasi surculus quunfixus uulnerat. Ista
quatuor naseuntur ex. qͣtuor generib maloꝵ
que bõ sustinet mhoc mundo: que st̃ ira di.
Uanitas munc̃ Infirmitas humane conditioĩs.¬
& inuidia diaboli. Ira dei est cumflagellis arte¬
firmitus humanȩ conditionis ẽ. qđ facile
ledimur aduersis. et difficile ad bona agen-¬
da conualescimus. Inuidia diaboli est cumip¬¬
so instigante ad uitia inflammam᷑. Igitur ira¬
cdi timore p̾mit. uanitas mundi curas suꝑfluas
immitendo deorsum trahit. Infirmitas nr̃e

Expanded text:
dera quae deorsum premant, aut subtus alligare dera quae deorsum premant, aut subtus alligare quae deorsum trahant, aut juxta affigere stipites et alligare ramos, ne sursum eleventur, sed in latum se diffundant, aut ipsi nudo trunco infigere surculos, ut ubi concrescentes arborem vestiant. Timor igitur est quasi pondus superpositum. Cura quasi pondus subtus appensum. Necessitas est similis stipiti qui ligat. Affectus est quasi surculus, qui infixus vulnerat. Ista quatuor nascuntur ex quatuor generibus malorum, quae homo sustinet in hoc mundo. Quae sunt ira Dei, vanitas mun invidia diaboli. Ira Dei est, cum flagellis attefirmitas humanae conditionis est quod facile laedimur adversis, et difficile ad bona agenda convalescimus; invidia diaboli est, cum ipso instigante ad Dei timore premit, vanitas mundi curas superfluas mittendo deorsum trahit. Infirmitas nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
uer sã uirtutũ stioa sapie suȩ ramos disfun¬
dut eo tunc dentim arforista sapientiȩ que priꝰ
in modum flexibilis arundinis nudo stipite
iale excreuerat nugi iam stucdio uirtutũ robo.¬
lata. et frondibus eneumspec̾tionis undiꝙ ues-¬
tita tursum adalta cacumen eleuet. tanto nẽ
to circumspectione ornatior. ita ut etiã ipsa pre-¬
cisosua. ei ꝓfuisse uideat᷑. Sed quia ipsa sapi¬
entia ꝑcircumspectionẽ ramos suos expandit.
diffiniamus nẽ quosdã gnales modos quib eir-¬
cumspectio exercetur: Sunt autẽ. qͣtuor. Ci¬
mor. Cura. Ilecessitas. affectus. T̃umnor est an¬
mietas ꝑiclitandi C ura est sollicitudo euaden-¬
ch incommnodi. aut cõmodi adipidendi. leces.¬
sitas est debitum dandi aut indigentia accipi-¬
endi. affectus est desicłium ꝑfruendi. T̃ imor
premit. Cura trahit. Necessitas ligati. affectꝰ
uulnerat. Sio solent agricole qͣndo uolunt ex¬
pande ramos arborum. aut suꝑponere eis pon¬

Expanded text:
versa virtutum studia sapientiae suae ramos diffundat, et tunc demum arbor illa sapientiae, quae prius in modum flexibilis arundinis nudo stipite male excreverat, jugi jam studio virtutum roborata, et frondibus circumspectionis undique vestita, rursum ad alta cacumen elevet, tanto tuncto circumspectione ornatior, ita ut etiam ipsa praecisio sua ei profuisse videatur. Sed quia ipsa sapientia per circumspectionem ramos suos expandit, diffiniamus nunc quosdam generales modos, quibus circumspectio exercetur. Sunt autem quatuor. Timor, cura, necessitas, affectus. Timor est anxietas periclitandi. Cura est sollicitudo evadendi incommodi aut commodi adipiscendi. Necessita est debitum dandi, aut indigentia accipiendi. Affectus est desiderium perfruendi. Timor premit, cura trahit, necessitas ligat, affectus vulnerat. Sic solent agricolae quando volunt expandere ramos arborum, aut supernonere eis pon
Abbreviated transcription (Latin):
mn bono oꝑe inuenimus. Sicut emm inflore fu¬
turas frueꝰtus ꝓmittit᷑ i tambono oꝑe future
retbutionis premium expestatur. et eas inqͥb
bonaoꝑacerminus. ad sortem suꝑnȩ retbutio.¬
nis ꝑtinere sꝑamus. Itemsicut fles ꝑspeciem
fulget et ꝑ odorem demulcet: ita bonum opꝰ
ꝑexemplum quidẽ fulget. qͣncdo p̃sentib laũ¬
cabile apparet. eosꝙ adimitationẽ accendit.
ꝑ odorem autẽ demulcet: qͣ ndo absentib &ion
ꝑis quoo foris ꝑeremplum lucet. quasi quidã
intus inmente absconditus fructus uirtu:¬
tis latet. Proinde quisquis uacuus a uirtute
bonum opus in oculis hominũ foris exhidet.
uelud arbor est quȩ sine fructu floret.

Expanded text:
in bono opere invenimus. Sicut enim in flore fuin bono opere invenimus. Sicut enim in flore futurus fructus promittitur, ita in bono opere futurae retributionis praemium exspectatur. Et eos, in quibus bona opera cernimus, ad sortem supernae retributionis pertinere speramus. Item sicut flos per speciem fulget et per odorem demulcet, ita bonum opus per exemplum quidem fulget, quando praesentibus laudabile apparet, eosque ad imitationem accendit. Per odorem autem demulcet, quando absentibus, et operis, quod foris per exemplum lucet, quasi quidam intus in mente absconditus fructus virtutis latet. Proinde quisquis vacuus a virtute bonum opus in oculis hominum foris exhibet, velut arbor est, quae sine fructu floret.
Abbreviated transcription (Latin):
ponit. et cum inebriati fuerint. tunc id qđ
det̾ius est. De illo autẽ uino dictum ẽ. T̃uautẽ
seruasti uinũ bonũ usꝙ: ad huc. Hoc carnale
desidium quasi ꝑegrintis surculus infixtis
menti grauiter eã uulnerat. Ethicẽ. ꝑegri-
Desid̃ium enim carnalis concupiscentiȩ qua-¬
sihospes ꝑegrinus ad dauid uenerat. qͣndo de¬
anbulan insolatio demꝰ suebet sabe uroremurie
se lauantem conperit. et adamauit. Tunc aut̃
inpastu ꝑegrimi relictis centum ꝯuib suis.i.¬
nam ouiculam pauꝑis occidit. qͣndo relictis mł¬
do tixonib siuis ad explendã uoluptatẽ suam u¬
ncam uriȩ uxorcin abstalit. Peregrini gͥ surelĩ
das abonis opib ẽẽ conspicit illicitis desicl̃is ad
tempus uulnerari ꝑmittit. ud timorati et eir¬
cumspecti fiant. Qualiter autemisti affectus
cum sint mali hominẽ exerceant. difficile ẽ.
agnoscere difficilius enarrare. Ille nouit qui
Spes species. odor. quȩ omĩa ꝑsimilitudinẽ

Expanded text:
ponit, et cum inebriati fuerint, tunc id quod ponit, et cum inebriati fuerint, tunc id quod deterius est . De illo autem vino dictum est: Tu servasti vinum bonum usque adhuc . Hoc carnale desiderium quasi peregrinus surculus infixus menti graviter eam vulnerat. Et hic est peregrinuDesiderium enim carnalis concupiscentiae quasi hospes peregrinus ad David venerat, quando deambulans in solario domus suae Bersabee uxorem Uriae se lavantem conspexit, et adamavit . Tunc autem in pastu peregrini relictis centum ovibus suis unam oviculam pauperis occidit, quando relictis multis uxoribus suis ad implendam voluptatem suam unicam Uriae uxorem abstulit. Peregrini igitur surculi dos a bonis operibus esse conspicit, illicitis desideriis ad tempus vulnerari permittit, ut timorati et circumspecti fiant. Qualiter autem isti affectus cum sint mali hominem exerceant, difficile est agnoscere, difficilius enarrare, ille autem novispes, species, odor, quae omnia per similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
bicimur. quid aliuiã quam adprudentiã. & ad
erretimspestionẽ etudim̃: Et sicut de timo¬
tib dic̾tum ẽ. sic etiam singule necesfitates ge¬
nerant etiras suas. affecꝰtus est desidium ꝑfru-¬
encti. Desidia alla sunt hona. alia sunt mala.
Et bona desicdia sunt spiritalia. Mala desicl̃ia
carnalia spiritale desid̾ium quasiuinũ dub¬
ce suauiter inebriat. catnale desid̃ium quass
uinum acidum et intoxicatumbibentes aut
infurorem uertit aut necat. De illo uino di¬
citur. qr calix in manu dñi uini meri plenꝰ ui-
ni uidelicet quod letificat corhominis. & alibi.
multa de illo uino inscͥptura dicuntur. Dehoc
autẽ uino dictum ẽ. Fel drachonum uinũ eoꝵ
et uenenum aspidũ in sanabile. qđ expͥmitur
debotro amarissimo. Qđ ꝓpinat babilon de ca-¬
lice aureo fornicationum suarũ de quo in e-¬
briantur om̃s gentes. De hoc etiam uino dr̃
in euangłio. Omnis homo primum bontĩ uinũ

Expanded text:
jicimur, quid aliud quam ad prudentiam, et ad jicimur, quid aliud quam ad prudentiam, et ad circumspectionem erudimur? Et sicut de timoribus dictum est, etiam singulae necessitates generant curas suas. Affectus est desiderium perfruendi. Desideriorum alia sunt bona, alia sunt mala. Et bona desideria sunt spiritulia, mala desideria carnalia. Spiritale desiderium quasi vinum dulce suaviter inebriat, carnale desiderium quasi vinum acidum, et intoxicatum bibentes aut in furorem vertit, aut necat. De illo vino dicitur, quod calix in manu Domini vini meri plenus misto , videlicet quod laetificat cor hominis . Et alibi: Multa de illo vino in Scriptura dicuntur. De hoc autem vino dictum est: Fel draconum vinum eorum, et venenum aspidum insanabile , quod exprimitur de botro amarissimo, quod propinat Babylon de calice aureo fornicationum suarum, de quo inebriantur omnes gentes. De hoc etiam vino dictum est in Evangelio: Omnis homo primum bonum vinum
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝓpius consid̾are uolumus. minus nocet ce¬
sar tollendo pecuniã. quam uenter accipiti.¬
do escã. Cesar enim semel auferendo pecum.¬
am sollicitudinẽ tollit uenter autẽ sine
int̾missione exigendo escam numꝗͣ nos sinte
sollicitudine ẽẽ ꝑmittit. Cesar auferendo
pecuniã magis nos alleuiat. uenter accipi¬
endoescam ꝑ babundantiã aduitia nos inflã¬
mat. et ut breuiter concludã ego ꝑomnia
miserabiliorẽ tudeo eum qui seruit uent
quamiliun quiseruit cesari. Leceslitas g aliaẽ.
Etilaquiocin qtie mdebito tandieso nultis
uidentiam debent subieẽti platis obedientiã. de¬
hent sapre ntes equales e qualib caritatẽ fr̃nam.
debent sapientes insipientib doc̾trmãs debeut
auitespanpib alimoriñ sedquia sine praden¬
tia et circums pestione nec iuste ꝑsoluere pos¬
sumus quod debemus nec petendo impetrare
id quo indigemus dum istis necessitatib su-¬

Expanded text:
si propius considerare volumus, minus nocet Caesi propius considerare volumus, minus nocet Caesar tollendo pecuniam, quam venter accipiendo escam. Caesar enim semel auferendo pecuniam sollicitudinem tollit, venter autem sine intermissione escam exigendo nunquam nos sine sollicitudine esse permittit. Caesar auferendo pecuniam magis nos allevat, venter accipiendo escam per abundantiam ad vilia nos inflammat. Et ut breviter concludam ego per omnia miserabiliorem video eum qui servit ventri, quam illum qui servit Caesari. Necessitas ergo alia est Et illa quidem, quae in debito dandi est, multis jectis providentiam, debent subjecti praelatis obedientiam, debent aequales aequalibus charitatem fraternam, debent sapientes insipientibus doctrinam, debent divites pauperibus alimoniam. Sed quia sine prudentia et circumspectione, nec juste persolvere possumus quod debemus, nec petendo impetrare id quo indigemus, dum istis necessitatibus sub
Abbreviated transcription (Latin):
Shii tales aliqͣndo miseratione cditimar.
rore suo conuersi prata stuclia deserant es
prudenciam quam inprauis studis dis ur¬
runt nonamittunt. et inbonis agendistat
cautiores fiunt. q̃nto in malis ꝑpetrandiopi
siudiosiores extitert̃. Unde manifeste often¬
ditur. etiam hoceis ꝓftusse quod ad temposd¬
relicti uidebantur. Propter quod supuisch.¬
iumest quatuor eẽ quȩ exercent circuimisit.¬
tionem timorem uidelicet. ctram necessitat̃
affecꝰtum. Tres autem sunt timores mund¬
ni uł carnales timortulitatis. timor peng .n.¬
mormortis. quorum singłi suas curas genitã
Necessitas autẽ duplex ẽ: Alia indebito cdancdi
alia in indigentia accipiendi aliter enim dt̃.
Necesse est tributum dare cesari. & aliter e
necesse est escas dare uentri. Ideo necesse est
ut tͥbutum des cesari. quia dare debes: iborr¬
cesse ut escas desuentͥ. quia indiget acciꝑe.
Uterꝙ tamen exactor ẽ. & cesar. & uenter .ii.¬
trumꝙ tributum est et esca & pecuna. Sel

Expanded text:
atione divina ab errore suo conversi, prava studia deserunt, sed prudentia quam in pravis studiis didicerunt, non amittunt, et in bonis agendis tanto cautiores fiunt, quanto in malis perpetrandis prius studiosiores exstiterint. Unde manifeste ostenditur etiam hoc eis profuisse, quod ad tempus derelicti videbantur. Propter hoc superius dictum est quatuor esse quae exercent circum spectionem, timorem videlicet, curam, necessitatem, affectum. Tres autem sunt timores mundani vel carnales, timor vilitatis, timor poenae, timor mortis, quorum singuli suas curas generant. Necessitas autem duplex, alia indebito dandi, alia indigentia accipiendi. Aliter enim dicitur. Necesse est tributum dare Caesari, et aliter dicitur. Necesse est escas dare ventri. Imo enim necesse est ut tributum des Caesari, quia tu dare debes, imo necesse est, ut escas des ventri, quia indiget accipere. Uterque tamen exactor est, et Caesar, et venter. Utrumque tributum est et esca et pecunia. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
seruire. et tamenꝑdesidium interiora nonde-¬
serere. Et cum se ad curam suscepti regimni.¬
nis imparẽ esse agnouerit. tuncsciat quid̃
dehis sensisse debuerat quos prius ineodem
loco positos in consiłate despiciebat. & quia
maiorem potestatem maior solet sollicitudoco.¬
mitari. ipsa eum cura exerceat. ut discat eẽ ꝓ.¬
uidus et circum speltus. et non torpescat otio
ut ante ꝑiculũ animum firmed. ut non solũ

Expanded text:
servire, et tamen per desiderium interiora non deservire, et tamen per desiderium interiora non deserere. Et cum se ad curam suscepti regiminis imparem esse agnoverit, tunc sciat quid de iis sensisse debuerat, quos prius in eodem loco positos inconsiderate despiciebat. Et quia majorem potestatem major solet sollicitudo comitari, ipsa eum cura exerceat, ut dicat esse providus et circumspectus, et non torpescat otio, ut ante periculum animum firmet, ut non solum
Abbreviated transcription (Latin):
trant. Sel quia nunc cliximus ad qͣnta nosimi.¬
la siꝑbia p̃cipitat. dignum est ut etiã consis¬
mus quod sit medicamentum. ꝑ qđ nos gã n.
iuna restaurat. T̃ale est enim hoc antidotuĩ ut
nonsolum pͥstinam reformet sanitatẽ. si ere
orem addat fortitudinem. non solum repari
quodꝑiit sed etiam suꝑaddat quoci defuio.
Unde ꝑomnia laudabilis et głosus oͥs solisii.¬
sericors et pus qui gratis largitur donum es
gratis restaurat amissũ et qui indignieran
etiam idreciꝑe quod ꝑdidimus sic restituit ir
non adinteritum s ad incrementũ cecicassom
deamur. Igitur iste qui ꝑsapientiã exereuett
de alticudine islia suꝑbiuit. et ideo bonũ s̃. ei ir
p̃cidatur. et assuescat inlatum ex pande ano
suas. Bonum est ei ut intermiss . o studio cont̃¬
plationis ad tempus foras exire compellat᷑. &s
ext̾iora dispensanda suscipiat. ut discat erpi.¬
mento quam difficile sit ꝑ officiũ ext̾iorib ii¬

Expanded text:
trahit. Sed quia nunc diximus ad quanta nos matrahit. Sed quia nunc diximus ad quanta nos mala superbia praecipitat, dignum est ut etiam consideremus quid sit medicamentum, per quod nos gratia divina restaurat. Tale est enim antidotum hoc ut non solum pristinam reformet sanitatem, sed et majorem addat fortitudinem. Non solum reparet quod periit, verum etiam superaddat quod defuit. Unde per omnia laudabilis et gloriosus Deus, solus misericors et pius, qui gratis largitur donum, et gratis restaurat amissum, et qui indigni eramus etiam id recipere, quod perdidimus, sic restituit ut non ad interitum, sed ad incrementum cecidisse videamur. Igitur iste, qui per sapientiam excreverat, de altitudine sua superbivit, et ideo bonum est ei ut praecidatur, et assuescat in latum expandere ramos suos. Bonum est ei, ut intermisso studio contemplationis ad tempus foras exire compellatur, et exteriora dispensanda suscipiat, ut discat experimento, quam difficile fit per officium exterioribus in
Abbreviated transcription (Latin):
tumelia ꝓcedit. contumelia ooium parit. Odi¬
uim autem inueteratũ in inuidiam transit.
Innidia uero animo teditim gignit. c̃ediũ aũ
cumin sedit corcdi. quasi tinea de molitur. id¬
liais co fuffocato gaudis interno insemetipsa
consc ientia abescit. fit sibi ipsi grauis a ninꝰ
&o quasi plumbum immobilis ꝑmanens iur¬
tum erigi nonualet. et qiuprius peninis comn¬
templationis celes penetrare consueuerat.
nuino grau preslis ponõe sub se cadit. eti¬
rminiscet actionib ut uel occupatus obmii¬
cipossĩt maloꝵ suoꝵ. & qua leuius et ult¬
cat omne malum eoipso quod intis tolueat
ranmiser etiam dolores suş occtpations s¬
rbanat. & quia ueram dulcedinẽ longo de¬
cdopalatum cordis gustare de didicit cõs¬
nais concupiscentiȩ acetumsitiens amina ui
deidio bibit. Inuentam igit᷑ incuris ertians
diolus corrumpit et iam nullo sibi uidtuot
tious renitentem adquelibet erroris p̃cipmu

Expanded text:
tumeliam procedit, contumelia odium parit, oditumeliam procedit, contumelia odium parit, odium autem inveteratum in invidiam transit, invidia vero animo taedium gignit, taedium autem cum insederit cordi, quasi tinea demolitur illud, et suffocato gaudio interno in semetipsa conscientia tabescit. Fit sibi ipsi gravis animus et quasi plumbum immobilis permanens sursum erigi non valet. Et qui prius pennis contemplationis coelos penetrare consueverat, nunc gravis pressus pondere sub se cadit. Perhse immiscet actionibus, ut vel occupatus oblivisci possit malorum suorum. Et quia levius esse judicat omne malum eo ipso quod intus tolerat, jam miser etiam dolores suae occupationis foris amat. Et quia veram dulcedinem longo taedio palatum cordis gustare dedidicit, carnalis concupiscentiae acetum sitiens anima cum desiderio bibit. Inventam igitur in curis exterioribus diabolus corrumpit, et jam nullo sibi judicio rationis renitentem, ad quaelibet erroris praecipitia
Abbreviated transcription (Latin):
tadionis inseruare dicunt. Ilos uero qui se¬
pius tristicias uultu p̃fert̃. inuicia tabescere
credunt: & quos alacres et deuotes i intnis.¬
tndo ꝑspererint. leues et inquietas ee asse¬
tunt. Quos debiles aut graues inuenerint.
quasi pigros et mertes accusant: Abstenios.
morbo hẏpocrisis laborare: et eos qui plus ne-¬
cessitati indulgent. Luxui deseriuire existimãt.
Echuno quidem errorem multiplex confusio
sequitur. Mala siquidẽ et pestilens curiosi¬
tas quȩ secretum alienũ in probe scrutari con-¬
tendit. sepe quamins nichil inuentat quo a
iuiste rep̾hende possit. ꝑuersa tamen sufpica¬
ri nondesistit. Siuero aliquidd dignũ rephen¬
sione inuenerit. statim tumidã mentẽ non
ad compassionẽ. s ad contemptum trahit.
Contemptus autẽ iram excitat. quia tipo su¬
ꝑbis inflatus animus intolerabile ȩẽ credit
quicqͥa abeo fustinet quẽ despicit. Seude ira
inindignationem crescit.I ndignatio incon¬

Expanded text:
lationis inservire dicunt. Illos vero qui saelationis inservire dicunt. Illos vero qui saepius tristitiam vultu praeferunt, invidia tabescere credunt. Et quos alacres et devotos in ministrando perspexerint, leves et inquietos esse asserunt. Quos debiles aut graves invenerint, quasi pigros et inertes accusant. Abstemios, morbo hypocrisis laborare, et eos qui plus necessitati indulgent, luxui deservire existimant. Et hunc quidem errorem multiplex confusio sequitur. Mala siquidem et pestilens curiositas, quae secretum alienum improbe scrutari contendit, saepe, quamvis nihil inveniat quod juste reprehendere possit, perversa tamen suspicari non desistit. Si vero aliquid dignum reprehensione invenerit, statim tumidam mentem non ad compassionem, sed ad contemptum trahit. Contemptus autem iram excitat, quia typo superbiae inflatus animus intolerabile esse credit, quidquid ab eo sustinet, quam despicit. Deinde ira in indignationem crescit, indignatio in con
Abbreviated transcription (Latin):
cens se canctis motib animȩ. uoluntates in¬
mutat. consilia dissipat. cogitationes intorquet.
et corrumpit aesidia. curasꝙ inducit suꝑ flu¬
ad. Et quia semel inflatus animꝰ magna. de
se existimare didicit. fac̾ta sua ad examen ra
ꝑuadeo dlerepte menti nonee ꝑfeetai aure¬
aolem iuistieie. qui consendum preoet culpe¬
aliene. eum autẽ delicto alieno omnimo.¬
do consentire. qui negligit clum potest de¬
linquentem arguere. Hos igit᷑ male ꝓuuda
nens errore decepta. totamse curiositaci
dedlit. et paulatim crescente morbo dũ pri¬
uum ertata allorum immodate ꝑsequi as-¬
suescit. postre mo adhoc decucitur ut quic¬
quit uiderit uel aꝑte calumpniari ut anis¬
tre interp̃tari conetur Ut si forte aliqͥs pro
cominun utilitate aliqͣntulum solucitari ui¬
Auei hos cupides uocant. Quos ꝓrudes eẽ ꝑ¬
spererint auaras nominant. s os autẽ quile
affabiles et hilares omnio p̃bent: uti. Adto¬

Expanded text:
cens se cunctis motibus animae, voluntates imcens se cunctis motibus animae, voluntates immutat, consilia dissipat, cogitationes intorquet, et corrumpit desideria, curasque inducit superfluas. Et quia semel inflatus animus magna de se existimare didicit, facta sua ad examen ratpersuadet deceptae menti non esse perfectum amatorem justitiae, qui consensum praebet culpalienae. Eum autem delicto alieno omnimodo consentire, qui negligit, non potest, delinquentem arguere. Hoc igitur male provida mens errore decepta, totam se curiositati dedit, et paulatim crescente morbo, dum primum errata aliorum immoderate persequi assuescit, postremo ad hoc deducitur, ut quidquid viderit vel aperte calumniari, vel sinistre interpretari conetur; unde, si forte aliquos pro communi utilitate aliquantulum sollicitari viderint, hos cupidos vocant. Quos providos esse perspexerint, avaros nominant. Eos autem qui se affabiles et hilares omnibus praebent, vitio adu
Abbreviated transcription (Latin):
nitio sabi concessam pͥmo multum raconcẽ pla¬
tione exerescunt s dum uident alias amplici¬
oues frs tertenis actionib occupari. eos in com¬
patatione sia d espiciunt. et clum ipsi steriles
snt abono oꝑe bona tamen oꝑa inalis nonꝑ
timescunt iudicare. Quia gͦ inhumilitate.
stare negligunt. uento elationis conq̃sati a
fastigio contemplationis cadunt. deiectiꝙ ua¬
riss patent erroribus et multipliciter abilla
interna pace distrahunt᷑. Quorũ uidelicet
errorũ pͥnoipium hoc est. quod infirmitatẽ
suam humiliter nolunt agnosdere. s de dĩ
munere quod acceꝑant. in caute se extollunt.
Necesse enim est ut inoculis eorum uilescant
facta alienaqui de suis meritis sentiunt tã
immod̾ata. ec fieri posset ut uitam alienã
ludrcate p̃ sumerent. nisi priꝰ inse tumuissent.
hic igitur error semel illapsus animo late ue¬
nenasia diffundit & occulte serpens et in mis¬

Expanded text:
vinitus sibi concessam, primo multum in contemplavinitus sibi concessam, primo multum in contemplatione excrescunt, sed dum vident alios simpliciores fratres terrenis actionibus occupari, eos in comparatione sui despiciunt, et cum ipsi steriles sint a bono opere, bona tamen opera in aliis non pertimescunt judicare. Qui ergo in humilitate stare negligunt, vento elationis conquassati, a fastigio contemplationis cadunt. Dejectique variis patent erroribus et multipliciter ab illa interna pace distrahuntur. Quorum videlicet errorum principium hoc est, quod infirmitatem suam humiliter nolunt agnoscere, sed de Dei munere, quod acceperunt, incaute se extollunt. Necesse enim est ut in oculis eorum vilescant facta aliena, qui de suis meritis sentiunt tam immoderata. Nec fieri posset, ut vitam alienam judicare praesumerent, nisi prius in se tomuissent. Hic igitur error semel illapsus animo late venena sua diffundit, et occulte serpens, et immis
Abbreviated transcription (Latin):
tunctum est. ꝑspem uiret. Spes futu¬
rorum bonorũ inmente quasi scintillatio
quȩlã est quȩ nutritur infomite. E st enĩ
spes quasi memoria quȩdã inuisibiliũ gau-¬
diorum quȩ incorde hominis recondita. ca-¬
le facid illud uitrinsecꝰ & nonsinit arescere
frigore infidelitatis in hieme p̃sentis uitȩ. &
quandiu hȩc spes uiuit innt̾a mente. numꝗͣ
arescit arbor sapientiȩ. s quẽ admodũ lignũ
illesum seruat utirorem suũ dum equalẽ ht̃
contemꝑantiamhumoris et caloris. sic animꝰ
quoqͥ subtus rigat.¬
dimo loco ad iunctum est ꝑ cireums pee¬
cionem frondescit ed expandat tames:
Quidam sunit inquib sapientiam inaltum
creseit. quidã ũ inquib inlatum se expandit.
In altir contemplatutuis inaltum surgit.
qui ꝑacumen mentis penetrant. asꝙ ad cõ¬
templanda secreta cȩlestia. Inactuuis inlatũ
se ex pandit. quia hii intentionem mentis suȩ
multiplieiter foras spargund ad dispensanela
tertena dunt uͦ non nuli qui ꝑ quietem di¬

Expanded text:
unctum est, per spem viret. Spes futurorum bonorum in mente quasi scintillatio quaedam est, quae nutritur in fomite. Est enim spes quasi memoria quaedam invisibilium gaudiorum, quae in corde hominis recondita calefacit illud intrinsecus, et non sinit arescere frigore infidelitatis in hieme praesentis vitae. Et quandiu haec spes vivit in nostra mente, nunquam arescit arbor sapientiae, sed quemadmodum lignum illaesum servat virorem suum, dum aequalem habet contemperantiam humoris et caloris, sic animusquod subtus estimo loco adjunctum est quod per circumspectionem frondescit, et expandit ramos suos. Quidam sunt, in quibus sapientia in altum crescit, quidam vero, in quibus in latum se expandit. In comtemplativis in altum surgit, qui per acumen mentis penetrant usque ad contemplanda secreta coelestia. In activis in latum se expandit, quia illi intentionem mentis suae multipliciter foras spargunt ad dispensanda terrena. Sunt vero nonnulli, qui per quietem di
Abbreviated transcription (Latin):
eqite inquit ceuidece opera domuu
Primum uenite. Postea uidete. Uos
enim intenebris estis: ubi oꝑa domini uidere
non potestis. Uenite gͥ adlucem &e uidete per
lucem. que lux fecit mluce. Uidete oꝑa domini.

Expanded text:
enite, inquit, et videte opera Domini. Primum venite, postea videte. Vos enim in tenebris estis, et ibi opera Domini videre non potestis. Venite igitur ad lucem, et videte per lucem; quae lux fecit in luce: videte opera Domini.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdicit. s hec quia terrena sunt ub̾iq terrar᷑
underi possunt. nec ut ista iudĩant᷑ almude
alio homines muitantur. Sunt quedam alia
quȩ non de cȩlo uel de terra ꝓdurit. s desuꝑ
cȩlum secum afferens suꝑ terram posuit. non
deiciens ea s inelmans. nec terram ꝑea pr̃e.¬
mens s teleuans. Quȩ sunt ista oꝑa domini:
modo posita suꝑ terram: Uerbum caro fc̃m
est ae habitauit in nob̾. Quomõdo prodigia:
Paruulus natus est nobis. filius datus est
Suꝑ terram posita sunt. quia terrena adpacem
componunt: prodigia sunt quia uenturi ili
gaudra portendunt. ꝓdigia sunt. quia pater
futuri seculi. Suꝑ terram posita sunt. quia
princeps pacis. Auserens bella. pacificans
hominem intus & extia ⁊ terram caruis do¬
minio ammiȩ usꝙ quaq subiciens. icum
conteret. ⁊ confringet arma. uersutias & ma.¬
chinationes diaboli ad nichilans. Scita com¬
buret igni. dura corda molliet igne sp̃c sancti.
Quib patrattis & pace plena reddita. exhorta.¬

Expanded text:
oduxit. Sed haec, quia terrena sunt ubique terrarum videri possunt, nec ut ista videantur alicunde alio homines invitantur. Sunt quaedam alia quae non de coelo, vel de terra produxit, sed de super coelum secum afferens super terram posuit, non dejiciens ea, sed inclinans; nec terram per ea premens, sed relevans. Quae sunt ista opera Domini? modo posita super terram? Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Quomodo prodigia? Parvulus natus est nobis, et filius datus est  terram posita sunt, quia terrena ad pacem componunt; prodigia sunt, quia venturi saeculi gaudia portendunt. Prodigia sunt, quia Pater futuri saeculi. Super terram posita sunt, quia princeps pacis, auferens bella, pacificans hominem intus, et extra, ac terram carnis dominio animae usquequaque subjiciens. Arcum conteret, et confringet arma, versutias, et machinationes diaboli adnihilans. Scuta comburet igni, dura corda molliet igne Spiritus sancti. Quibus patruelis, et pace plena reddita, exhorta
Abbreviated transcription (Latin):
oculos eorum. quia quisquis foris sensus
suos ꝑtimorẽ d̃i adelectatione carius non
restͥngit. quȩ sit interni amoris dulcedo

Expanded text:
oculos eorum, quia quisquis foris sensus suos per timorem Dei a delectatione carnis non restringit, quae sit interni amoris dulcedo
Abbreviated transcription (Latin):
mutabile consistit. Aliter. Philosophia ẽ ars
atq humanarum rõnes ꝓbabilit̾ inuestigans.
Sic om̃ium studiorum racio ad philosophiam
spectat. amministratio non omnis philosophica
Theorica uiter pretat᷑ speculatiua. Practica actiua.
qͣm alio nomine ethicam. id est moralem dicunt.
eo qͦd mores inbona actione consistant. Mecha-¬
nica adulterina. quia cura humana oꝑa uersat᷑.
Logica sermocinalis. qi de uocib tractat. Mheori¬
ca diuditur intheologiam. mathematicam. &
phisicam. Hanc diuisionem boetius facit aliis
uerbis. theoricen secans in intellectibilem & intel¬
ligibilem. & nat᷑alem. Pintellectibilem signifi¬
cans theologiam. ꝑ intelligibilem mathematicã.
pnat᷑alem phisicam. Deniq intellectibile ita dif.¬
it. De theologi a

Expanded text:
mutabile consistit. Aliter: « Philosophia est ars mutabile consistit. Aliter: « Philosophia est ars anarum rationes probabiliter investigans. » Sic omnium studiorum ratio ad philosophiam spectat. Administratio non omnis philosophia Theorica interpretatur speculativa; practica activa, quam alio nomine ethicam, id est moralem dicunt, eo quod mores in bona actione consistant; mechanica adulterina, quia circa humana opera versatur; logica sermotionalis, quia de vocibus tractat. Theorica dividitur in theologiam, mathematicam et physicam. Hanc divisionem Boetius facit aliis verbis: Theoricen secans in intellectibilem, et in intelligibilem, et naturalem: per intellectibilem significans theologiam; per intelligibilem mathematicam; per naturalem physicam. Denique intellectibile sic difIII. De theologia
Abbreviated transcription (Latin):
hilosophia est amor sapĩe.
quȩ nullius indigens uiuax men̾
& sola rerum primeua ratio ẽ.
Hec diffinitio magis adechimo¬
logiam nominis spectat. Philos enun grece
amor dicit᷑ latine. Sophia sapientia. & iñ phi¬
losophia tractum ẽ. id est amor sapientie. Qͦd
autẽ ad ditur. quȩ nullius indigens uiuax
mens. & sola rer̃ primeua ratio ẽ. diuina sapi¬
entia significat᷑. quȩ ꝓpterea nulliꝰ indigere
dicit᷑. quia nichil minus continet. sed semel
qͦo semel indiuina fuerit rõne. nulla umqͣm
obliuione aboletur. Primeua ratio rerum est.
qi ad eiꝰ similitudinem cuncta formata sc̃. Dic̃t
quidam quod illud uñ agunt artes semꝑ maneat.
Hoc gͦomnes artes agunt. hoc intendunt. ut
duuna similitudo in nobis reparetur quȩ nob̃
brma ẽ deo natura. cui quantomagis confor-¬
mamur. tantomagis sapimꝰ. Tunc enim in
nobis incipit relucere quod in eius rõne semꝑ
fuit. quodq in nobis transit. apud illum incom¬

Expanded text:
hilosophia est amor sapientiae, quae nullius indigens, vivax mens, et sola rerum primaeva ratio est. » Haec definitio magis ad etymologiam nominis spectat. φίλος enim Graece, amor dicitur Latine, σοφία, sapientia; et inde philosophia dicta est, id est, amor sapientiae. Quod autem additur, « quae nullius indigens, vivax mens, et sola rerum primaeva ratio est, » divina sapientia significatur, quae propterea nullius indigere dicitur: quia nihil minus continet, sed semel quod semel in divina fuerit ratione. nulla unquam oblivione aboletur. Primaeva rerum ratio est, quia ad ejus similitudinem cuncta formata sunt. Dicunt quidam, quod illud unde agunt artes, semper maneat. Hoc ergo omnes artes agunt, hoc intendunt, ut divina similitudo in nobis reparetur, quae nobis forma est, Deo natura: cui quanto magis conformamur, tanto magis sapimus. Tunc enim in nobis incipit relucere, quod in ejus ratione semper fuit: quod quia in nobis transit, apud illum incom
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmum quasi electo & iusto andextam collocato
data ẽ. Adsinistrum autem corru pono .c. quȩ ẽ
fectionem gr̃ẽ que data ẽ crentilitati. q̃ pͥmum
ꝓpter infidelitatem abiecta: adosinistram collo¬
canda uidebat᷑. Dem̃ spacium limbi crrumqͥq
purpirtes & uridi colore induo ext̾uis purpurco
& int̾ius uridi. & inmalio crucis auree qͣm fecerã
agium anniculum stantem pigo. Quofacto. per¬
fectus est cubitus. Cuiꝰ rei rõnem si queris. qd alius
lator lecis uet̾is inoue: Et pictura quidt ostendit
aluid. quam si diceret iste cubitus eundem sig̾cat.¬
indeserto precedebat ꝑignem illuminans. & pro
tegebat ꝑnubem obumbrans. & qui pͥori populo
pignem diuinȩ maiestatis t̾ribiud suit puniendo
peccata. & postiori populo ꝑnubem humanitat¬

Expanded text:
primum quasi electo et justo ad dexteram collocato primum quasi electo et justo ad dexteram collocato data est. Ad sinistrum autem cornu pono c, quae est erfectionem gratiae, quae data est gentilitati, quae primum propter infidelitatem abjecta, et ad sinistram collocanda videbatur. Deinde spatium limbi circumquaque purpureo, et viridi colore induo, exterius purpureo, et interius viridi, et in medio crucis aureae, quam feceram, agnum anniculum stantem pingo. Quo facto perfectus est cubitus. Cujus rei rationem si quaeris, quid aliud lator Legis Veteris et Novae? Et pictura quid tibi ostendit aliud, quam si diceret, iste cubitus eumdem sigin deserto praecedebat, illuminans per ignem, et per nubem obumbrans. Et qui priori populo per ignem divinae majestatis terribilis fuit puniendo peccata, et posteriori populo per nubem humanitat