comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ⁊ contumeliis affecti. in phyli¬
ꝑis sicut scictis. Eoce añqͣm uenire¬
ꝓpt̃ sp̃m phitonẽ. quẽ a puella rie¬
cerat. Es ita. ħ de intͦitu meo scitis.
qͥa ñ fuit mnanis .i. ꝓpt̃ nulla mala
p̃ssura loqͥ uerbũ di ñ timeat. Ina¬
nis enĩ ẽ ille. qͥ t̾rore p̃senti formidi
dico. s licet añ eẽmꝰ passi. ⁊ contu¬
meliis affecti. in phylippis. sicut
scitis. ⁊ ap̃ uos in multa sollicitu¬
ad uos euͣgłium di. ꝑ hȩc de se re¬
lata. ⁊ ꝑ illoꝵ bñ cepta. monet
illos ꝑmanere. in pacientia. Ex¬
hortatio enĩ. Hic cont᷑ pseudo apłos
uidet᷑ inciꝑe. cõmemorans de enͣge¬

Expanded text:
contumeliis affecti in Philippis sicut scitis. Ecce antequam venirem pythonem quem a puella dejecerat. Vel ita: Hoc de introitu modo scitis, quia non fuit inanis, id est propter nulla mala pressura loqui verbum Dei timeat. Inanis enim est ille qui terrore praesenti, formididico, sed, licet ante, essemus passi et contumeliis affecti in Philippis, sicut scitis, et apud vos in multa sollicituad vos Evangelium Dei. Per haec de se relata, et per illorum bene coepta monet illos permanere in patientia. Exhortatio enim. Hic contra pseudoapostolos videtur incipere, commemorans de Evange
Abbreviated transcription (Latin):
hem̃t̾. conũsi estis. licet nos af¬
flicti fu̾imꝰ. ꝯu̾si dico addm a
symulacͥs .i. adu̾itatẽ a simu¬
latiõe. ad unũ a multis. con¬
u̾si estis dico seruire do uero.
⁊ uiuo. ⁊ seruiendo expectare
filiũ eiꝰ. uenturũ de oelis .i. a
d̾o conũsi estis. ut seruiatis¬

Expanded text:
hementer conversi estis, licet nos afflicti fuerimus, dico, ad Deum a simulacris, ad veritatem a simulatione, ad unum a multis. Conversi estis, dico, servire Deo vivo et vero, et serviendo exspectare Filium ejus venturum de coelis, id est a Deo conversi estis
Abbreviated transcription (Latin):
implere. spedico existentis añ.
dm̃. ⁊ patrẽ nr̃m. qͥa ita certi es¬
tis. ac si iã uideatis eũ. ⁊ ita eos
ammat. Uł añ d̾m existit. qͥa ei
bñ placet. ñ ad aspectũ hõiũ.¬

Expanded text:
implere; spei, dico, existentis ante Deum et Patrem nostrum, quia ita certi estis, ac si jam videatis eum, et ita eos animat. Vel, ante Deum existit, quia ei bene placet, non ad aspectum homi
Abbreviated transcription (Latin):
estis.⁊ ds quẽ sc̃ẽ qͣntum ad
uos. ⁊ iuste qͣntũ ad ꝓximũ.
faciendo debita.⁊ sñ quere¬
la. scił. ñ faciendo indebita.
asfuimꝰ nobis q̃ credidistis qͣn¬

Expanded text:
est Deus quam sancte, quantum ad vos, et juste, quantum ad proximum, faciendo debita, et sine querela, scilicet non faciendo indebita, affuimus vobis qui credidistis, q
Abbreviated transcription (Latin):
.i. in ostensiõe uerboꝵ. s ĩ uirtu¬
te miracłoꝵ. qͥa multa fecit a¬
pud eos iniracła. doctͥnã enus
confirmantia. ⁊ ĩ sp̃u sc̃o. qͥa ꝑ
deant ĩ donodi. qͥ participes
illos facere dignatꝰ ẽ ꝓmissioĩs
abrahe. Sicut. ⁊ cet̾a. Qiͣ. ita is¬
tud diuinũ scimꝰ. scił qͦd estis a
do ȩlecti. sicut uos sectis istud

Expanded text:
est in ostensione verborum, sed in virtute miraculorum, quia multa fecit apud eos miracula, doctrinam ejus confirmantia, et in Spiritu sancto, quia per deant in dono Dei qui participes illos facere dignatus est promissionis Abrahae. Sicut, etc. Quasi dicat: Ita istud divinum scimus, scilicet quod estis a Deo electi, sicut vos scitis, istud
Abbreviated transcription (Latin):
dico. ñ caͣ. hominib placenteᷤᷤ
.i. placere q̃rentes. qͥa nͨ sp̃em
facit. ut sͥ ñ hoĩb placeamꝰ.
qͦd nͥ ipse oꝑetur in nob̾: uita¬
re neqͥmꝰ. Quas enĩ uires no¬
cendi habeat hũanȩ głȩ a
mor. ñ sentit. nͥ qͥ ei bellũ indi¬
xerit. qͥa ⁊ si cuiꝗͣ facile est
laudẽ ñ cuꝑe dũ negat᷑ dif¬
ficile ẽ tñ ea ñ delectari cum
offert᷑ ⁊ uere ñ q̃ro hoĩb pla¬
mone aoulatioĩs. ꝑ qͦd alii
placent hõib sicut scitis. ⁊
uere ñ ẽ in dolo. p̃dicatio no¬
stra: qͥa neq in occasione a¬
uaritiȩ. ñ dico in auaritia.
ita patet. Auaritiã ñ secta¬

Expanded text:
dico, non quasi hominibus placentes, id est placere quaerentes, quia nec speciem facit, ut sibi non hominibus placeamus, quod nisi ipse operetur in nobis, vitare nequimus. Quas enim vires nocendi haberet humanae gloriae amor non sentit, nisi qui ei bellum indixerit, quia et si cuique facile est laudem non cupere, dum negatur, difficile est tamen ea non delectari cum offertur, et vere non quaero hominibus plamone adulationis, per quod alii placentvere non est in dolo praedicatio nostra, quia neque in occasione avaritiae, non dico in avaritia, ita patet. Avaritiam non secta
Abbreviated transcription (Latin):
nitate fidei congregata. ẽ. deo patre
oꝑante. ⁊ axp̃o enus filio. ⁊ ante alia
salutant in h̃c modũ. gr̃a sit uob̾.
& pax. Exposita se exponas: ne ac¬
tum agas. Grã. ⁊ oeta. Post saluta¬
tionẽ p̾mum confirmat bonos de
ꝓfectu illoꝵ referens grãs d̾o aqͦ st̃
omia bona. hmͦ. gr̃as agimꝰ deo sẽꝑ
ꝓ om̃ib uobis. qͥa st̃ bona. quȩ in
nobis sc̃ ⁊ adeo st̃. nos dico facien¬
tes memoriã ur̃i morationib nos¬
tris. ut ꝑstetis in bono.
orationib dico habi¬
tis. sine intermissiõe.
certarũ horarũ. Unde.
aũ grãs agat. osten¬
dit subdens. nos dico
memores operis.
.i. confessiõis fidei ur̃e. ꝓpͥũ enĩ opꝰ
fidei. ẽ confessio. ⁊ laboris ur̃i. qͣm

Expanded text:
gata est, Deo Patre operante, et Christo ejus Filio. Et ante alia salutant in hunc modum; Gratia sit vobis et pax. Exposita ne exponas, ne actum agas. Ambrosius. Post salutationem primum confirmat bonos, de profectu illorum referens gratias Deo a quo sunt omnia bona, hoc modo: Gratias agimus Deo semper pro omnibus vobis, quia sunt bona quae in vobis sunt, et a Deo sunt. Nos dico, facientes memoriam vestri in orationibus nostris, ut perstetis in bono. Orationibus, dico, habitis sine intermissione certarum horarum. Unde autem gratias agat, ostendit, subdens: Nos, dico, memores operis, est confessionis, fidei vestrae, proprium enim opus fidei est confessio, et l
Abbreviated transcription (Latin):
s in fut᷑o q̃rebat. se humilẽ
faciebat. ut di p̃dicatio exal
ministrͣetis necessa
ere dicat. cũ liceret illi subsidi¬
a reqͥrere. ad cõpͥmendũ illos qͥ¬
b nͨ facultas erat: nec pudor.
poscendi. Apłice aũ potestatĩ
debitũ uocat onꝰ. ꝓpt̾ pseudo¬
apłos. qͥ illõ indebite usurpã¬
tes. ĩportune a plebib exige
tanꝗͣ si nutͥx foueat filios su¬
os. ñ alienos. Alienos em̃ qñꝙ
nutrit mulier ꝓm̾cede. ñ ex
amore. ꝓpͥos uͦ ex dilectione. iõ
congrue ait. tanqͣ si nutͥx fo¬
ueat filios suos. In ħ enĩ nota¬
t᷑ labor. ⁊ humiliatio. ⁊ dilectio.
qͥa ñ ꝓ m̾cede fit. ħaũ ad ĩtel¬
lig̃ndã caritatẽ suã erga eos.
se dixcisse sig̃cat dicens. ita nos.
in toto labore nr̃o desidantes

Expanded text:
sed in futuro quaerebat, se humilem faciebat, ut Dei praedicatio exaltministraretis necessarere dicat, cum liceret illi subsidia requirere ad comprimendum illos, quibus non facultas erat, nec pudor poscendi. Apostolicae autem potestatis debitum vocat onus, propter pseudoapostolos, qui illud indebite usurpantes importune a plebibus exigetanquam si nutrix foveat filios suos, non alienos. Alienos enim quandoque nutrit mulier pro mercede, non ex amore; proprios vero ex dilectione. Ideo congrue ait, tanquam si nutrix foveat filios suos. In hoc enim notatur labor, et humiliatio, et dilectio, quia non pro mercede fit. Hoc autem ad intelligendam charitatem suam erga eos se dixisse significat, dicens: ita nos in toto labore nostro desiderantes
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ int̃ eos otiosi. ⁊ curiosi aliqͥ etiã minꝰ
de resurrectiõe sentientes. ⁊ iõminis te¬
nere de morte amicoꝵ dolentes. aliqͥ
etiã erant forncatores. Hos gͦ in hac
cede adu̾sis. uł pseudo apłis. & ut ali¬
os corrigant. Scripsit aũ abathenis.
Et ẽ intentio apłi. in hac epła. pͣuos &
incorrectos corrig̾e.⁊ bonos adꝑseu̾an¬
tiã alioꝵq correctionẽq oohortari. Mo¬
dus talis ẽ. De more suo salutationẽ p̃¬
mittit qͣ p̃missa de bonis eoꝵ gr̃as a¬
git. cõmemorans ñ solũ fidem.⁊ oꝑa.
s etiã conũsiõis modũ. & maloꝵ susti¬
nentiã. & ut ad ꝑseu̾andũ magis eos
ritate. ⁊ prudenti int̾ eos conu̾satiõe.
& qͣnto affectu eos desidet uide: interse¬
rit. Dem̃ pͣuos. ut alururia. ⁊ otio. et
curiositate contineant. obsecrat. et
mortuos resurrect᷑os confirmat. Cir¬
ca finẽ. moralis ẽ instructio. Premit
res fuer̾e apłi. inillis instruendis. ⁊
in ꝓfectu illoꝵ pariter gaudebant.

Expanded text:
qui otiosi et curiosi; aliqui etiam de resurrectione minus sentientes, et ideo nimis temere de morte amicorum dolentes; aliqui etiam eorum erant fornicatores. Hos ergo in hac cedere adversis, et pseudoapostolis, et ut alios corrigant. Scripsit autem ab Athenis. Et est intentio Apostoli in hac Epistola pravos et incorrectos corrigere, et bonos ad perseverantiam, aliorumque correctionem cohortari. Mobis et pax. De more suo salutationem praemittit, qua praemissa de bonis eorum gratias agit, commemorans non solum fidem et opera, sed etiam conversionis modum et malorum sustinentiritate, et prudenti inter eos conversatione, et quanto affectu desideret eos videre interserit. Deinde pravos, ut a luxuria, et otio, et curiositate contineant, obsecrat, et mortuos resurrecturos confirmat. Circa finem est moralis instructio. Dicit res fuerunt Apostoli in illis instruendis, et in profectu illorum pariter gaudebant.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑmisit illos. S contͣriũ uidet᷑ qͦd õs
insurrexisse dixit. & omnẽ ppłm ñ ꝑ¬
misisse. Om̃s gͦ dixit insurrexisse .i.
malos. & omnẽ ppłm ñ ꝑmisisse. scił.
uer̾̃t. totã penit᷑ plebẽ significat. s al¬
st̃ in una plebe. Hic ẽ gͦ ppłs quẽ incre¬
pat dñs dicens. sub nomine ihrłm. hie

Expanded text:
misit illos . Sed contrarium videtur quod omnes insurrexisse dixit, et omnem populum non permisisse. Omnes ergo dixit insurrexisse, scilicet malos, et omnem populum non permisisse, scilicet verunt, totam penitus plebem significat, sed alsunt in una plebe. Hic est enim populus quem increpat Dominus, dicens sub nomine Jerusale
Abbreviated transcription (Latin):
& si corã hominib. om̃is ens caro .i. hõ car
ñ qͥa iusti erant. s ut iustificarent᷑. uene¬
ĩt ad gr̃am fidei. Destruit᷑ aũ ħ suꝑbia glo¬
riantiũ de oꝑib legis. ne gr̃a dĩ uideret᷑
ñ necessaria. s etiã oꝑa legis iustificare
credent᷑. Oꝑa aũ legis dicunt᷑. quȩ cũ le¬
ge instituta & t̾minata sunt. ut erant
cerimonialia. & figͣatiua. quȩ numꝗͣ
ualuer̃t conscientiã mundare. & si cũ
caritate & deuotioẽ fierent. Si uͦ q̃ritur.
qͣre illa facta ĩ caritate ñ iustificarent.
sic̃ nc̃ bona oꝑa q̃ facimꝰ ĩ caritate iusti¬
ficant. respondemꝰ qͥa illa instituta ñ fii¬
ert̃ in iustificationẽ. s in fut᷑oꝵ signifi¬
cationẽ. et pecc̃i. & infirmitatis ostensi¬

Expanded text:
carnusti erant, sed ut justificarentur, venerunt ad gratiam fidei. Destruitur autem hic superbia gloriantium de operibus legis, ne gratia fidei videretur non necessaria, sed etiam opera legis justificare crederentur. Auge instituta, et terminata sunt, ut erant caeremonialia et figurativa quae nunquam valuerunt conscientiam mundare, etiamsi cum charitate et devotione fierent. Si vero quaeritur, quare illa facta in charitate non justificarent, sicut nunc opera bona quae facimus in charitate justificant, respondemus quia illa non fuerunt instituta in justificationem, sed in futurorum significationem, et pecc
Abbreviated transcription (Latin):
Ostendit iudeos añ grãm fuisse sub
& alio detorq̃rent ait. Seimꝰ. & cet̾a. Qiͣ
ut intelligent quȩ de eo scͥpta erant
lege ur̃a scͥptum ẽ ego dixi dii estis. &¬
alib. ut impleat᷑ sermo qͥ in lege eoꝵ
scͥptus ẽ. qͥa odio habuer̃t me gratis.
gis intelligunt᷑ qͥa informant. Ut
q ostend̾et apłs ea quȩ suꝑiꝰ dixit
de psalmo ꝑtinere adiudeos. qͣ suꝑbia
confrin

Expanded text:
Ostendit Judaeos ante gratiam fuisse sub  alio detorquerent, ait: Scimus, etc. Quasi ut intelligerent de Deo quae scripta erant lege vestra scriptum est: Ego dixi: Dii estis, alibi, Ut impleatur sermo qui in lege eorum scriptus est: Quia odio habuerunt me gratis .gis intelliguntur, quia informant. Ut ergo ostenderet Apostolus ea quae superius dixit de psalmo pertinere ad Judaeos, quorum superbia confrin
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib eadẽ possunt exhib̃i dilectiõis offi¬
cia. q̃ fr̃ib maxime st̃ exhibenda. qͥa faci¬
liores & ꝓpensiores in bono cͥca fr̃s eẽ debemꝰ.
qͥa sumꝰ inuicẽ menbra. Si enĩ in cunctos
lib̾tatis frena laxant᷑ maxime indomes¬

Expanded text:
ibus eadem possint exhiberi dilectionis officia; quae fratribus maxime exhibenda, quia faciliores et propensiores in bono circa fratres esse debemus, quia sumus invicem membra. Si enim in cunctos libertatis frena laxantur, maxime in dome
Abbreviated transcription (Latin):
.i. qͥ seminat ca̾rnalia uitia.⁊ fouet. & qͥ om̃ia
q̃ facit. etiã si qͣbona uideant᷑. iõ facit. ut car¬
nalit̾ ei bñ sit. & qͣ de lege carnalit̾ sentit. de
carne. & metet. conuenientẽ messẽ. scił. corruꝑ¬
tionẽ. Nichil enĩ meliꝰ conuenit carni: qͣm
uł rõni dat assensũ. ex fide cũ caritate ser¬
uiendo iusticiȩ. ⁊ legẽ sp̃ualit̃ intelligendo.
de sp̃u & metet conuenientẽ messẽ. scił. uitã¬

Expanded text:
est qui seminat carnalia vitia et fovet, et qui omnia quae facit, etsi qua bona videantur, ideo facit ut carnaliter ei bene sit, et qui de lege carnaliter sentit, de carne et metet convenientem messem, scilicet corruptionem. Nihil enim melius convenit carni quam s id est qui spiritui dat assensum ex fide cum charitate serviendo justitiae et legem spiritualiter intelligendo, de spiritu et metet, convenientem messem, scili
Abbreviated transcription (Latin):
carne. addit. sua. cũ uͦ dicit in sp̃u ñ addit
dit. Bonũ aũ. Niͣ ita se habeant p̃lati erga
subditos. & subditi erga p̃latos. ut dixi. ut̾sq¬
et in metendo. Si homo ñ imposuerit finẽ
oꝑi. nͨ d̾s imponet remun̾atiõi: qͣntũ seue¬
tũ auiditas inqͥrentis se dilatau̾it. tm̃ se
aperiet ad p̃miũ manꝰ ret̾buentis. qͥa sic
recipiet qͥsq qͦmͦ facit. qͥa qͥ fortis erit ad
seminandũ. fortis erit ad metendũ. Unde
subdit. Eẽpore enĩ suo .i. conuenienti: mete¬
mꝰ ñ deficientes. Nota qͦd ait suo tẽpore. ñ
utiq statĩ d̾s facit. qͥcqͥd ad salutẽ oratur.
nͨ iõ denegat. qͥa differt. s tẽpore suo .i. con
gruo p̃stat. & qͥa metemꝰ indeficientes. gͦ.
dũ tempꝰ m hãc uita habemꝰ. seminandi:
ta: q̃ currimꝰ. In hac licet nob. qͦd uolumꝰ
seminare: cũ uͦ tͣnsierit oꝑandi tempꝰ. au¬
feret᷑. Uñ. oꝑamini dũ dies ẽ. ueniet nox
qñ iã nulłꝰ poterit oꝑari. Oꝑem᷑ dico bo

Expanded text:
carne addit sua. Cum vero dicit, in spiritu, non addit dicat: Ita se habeant praelati erga subditos, et subditi erga praelatos, ut dixi. Utriqet in metendo. Si homo non imposuerit finem operi, nec Deus imponet remunerationi. Quantum petum aviditas inquirentis se dilataverit, tantum se aperiet ad praemium manus retribuentis, quia sic recipiet quisque, quomodo facit, quia qui fortis erit ad seminandum, fortis erit ad metendum. Unde subdit: Tempore enim suo, id est conveniente, metemus, non deficientes. Nota quod ait, suo tempore, non utique Deus statim facit quidquid ad salutem oratur; nec ideo denegat quia diffgruo praestat. Et quia metemus indeficientes, ergo, dum habemus, in hac vita tempus seminandi, ta qua currimus; in hac licet nobis quod volumus seminare. Cum vero transierit, operandi tempus auferetur. Unde: Operamini, dum dies est; veniet nox quando jam nullus poterit
Abbreviated transcription (Latin):
uolentes accrꝑe mun̾a. ñ tã salutẽ
eiꝰ q̃rentes cui añtiant. ꝗͣ cõmodũ
suũ. Quͦ audit salutẽ. abillo qͥñ¬
anñtiat. qͥ anñtiat habebit detm̃tũ.
cui anñtiat᷑ habebit lucrũ. qͥa an¬

Expanded text:
volentes accipere munera, non tam salutem ejus quaerentes cui annuntiatur commodum suum. Qui vero audit salutem, si inannuntiant, qui annuntiat habebit detrimentum, cui annuntiatur habebit lucrum, quia an
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. ⁊ spem meã .i. erie tanta
qͣntã salutẽ expecto. ⁊ in p̃senti sꝑo. E ħ fir¬
ꝓmissiõis magna ẽ. ⁊ res uera.⁊ honesta.
N confundar dico.s in omni fidentia.
q̃ sic̃ sẽꝑ a tẽpore com̾isioĩs fuit. ita ⁊ nc̃
gła xͥ magnificabit᷑. ap̃gentes. etiã ĩ cor¬
ꝑe meo qͦd fragiliꝰ ẽ. Alagnificabit᷑ dico. s¬
ue ꝑ uitã. qͣ mͥ concessa. eũ p̃dicabo siue
ꝑmortẽ. qͣ ꝑseũandi in eo. ⁊ ꝓ eomoriendi
formã dabo. ⁊ ẽ sensꝰ. Alagnificabo xp̃m.

Expanded text:
ionem et spem meam, id est erit tanta uantam salutem exspecto, et in praesenti spero. Et hoc firpromissionis magna est, et res vera et honesta. Non confundar dico, sed in omni fiducia, quae sicut semper a tempore conversionis fuit, ita et nunc ficabitur apud gentes, et in corpore meo; quod fragilius est. Magnificabitur dico, sive per vitam, qua mihi concessa eum praedicabo, sive per mortem, qua perseverandi in eo, et pro eo moriendi famam dabo. Et est sensus: Magnificabo Christum,
Abbreviated transcription (Latin):
eũ remissiõe pecc̃oꝵ ꝑcepta. h̃o releuet᷑
ut de cetero possit resipiscere. p̃sso pecc̃o
Potest enĩ homo exonerat᷑ malis resist̾e
adu̾sario. potestate recepta contͣ illũ. dũ
aduiuat᷑ a cło. Ee attende qͦd hic inducit
qͣrtã legẽ ficdĩ. potiorẽ lege moysi: qͣm &e
gr̃am uocat. Quatuor enĩ leges in hac
serie memorant᷑ scił. lex naturȩ. lex m̃¬
broꝵ. q̃ ꝓ una cũ lege pecc̃i. accipit᷑ lex
moysi. qͣrta lex fidei. Ex notat᷑ hic t̃ cius

Expanded text:
um remissione percepta, homo relevetur, ut de caetero possit resipiscere presso peccato. Potest enim homo exoneratus malis resistere adversario, potestate recepta contra illum dum juvatur a Deo. Et attende quod hic inducit quartam legem fidei, potiorem lege Mosi, quam et gratiam vocat. Quatuor enim leges in hac serie memorantur, scilicet lex naturae, lex membrorum, quae pro una cum lege peccati accipitur, lex Mosi, quarta lex fidei. Et notatur hic tertius
Abbreviated transcription (Latin):
homo. licet hñs fomitẽ pecc̃i. ut pͥus tñ
seruio. l potens sũ seruire legi dei. & ħ
mente: i. uoluntate. Iã enĩ liber animꝰ.
& inconsuetudinẽ bonã reuocatꝰ. gr̃a
adiuuante malas suggestiões potest
sꝑnere. & contͣria suꝑare. Carne aũ. Ni
ab illo loco: ego aũ carnalis sum. loquit᷑
sub gr̃a constituti. Dicit enĩ augꝰtinꝰ. a¬
liqñ s uisum fuisse. in ħ apł sermone.
descͥbi hominẽ sublege. qͥ condelectat᷑

Expanded text:
homo, licet habens fomitem peccati ut prius, tamen servio, id est potens sum servire legi Dei; et hoc mente, id est voluntate. Jam enim liber animus et in consuetudinem bonam revocatus gratia adjuvante, malas suggestiones potest spernere, et contraria superare. Carne autem. Qab illo loco: Ego autem carnalis sum, loquitur sub gratia constituti. Dicit autem Augustinus, aliquando sibi visum fuisse in hoc Apostoli sermone describi hominem sub lege, ut ante dict
Abbreviated transcription (Latin):
ciͣ. ꝓ officio meo omittere ñ potui.
Data ẽ mͥ dico gratia. ad hoc ut sĩ
s apłs gentium audet om̃ib gen¬
tib scribere. auctoritate sibi data.
miraculis. ut oblatio gentium fi¬
at accepta deo & sanctificata. id
ut gentes qͣs offero sint acceptȩ
deo fidei ꝑfectione. & scĩficate bo¬
na oꝑatione. & hoc in sp̃u sc̃o. cuiꝰ
gratia ẽ fides. & bonum opus. Et
ritum dignũ gła. sic & uos si de
fratrib laboratis. Gloriam dicore¬
Fłabeo dico głam. & recte. ñ enim
tantũ quȩ ꝑ me .i. ministerio meo
xp̃c efficit. in obedientiã gentium.
.i. ut gentes obe Ediant eugłio.
Hõc ideo dicit apostolus. lit
nichil minus se posse probet qͣm
apłi qui cum xp̃o fuerunt. nec ali¬
qͥd minus inter gentes uirtutum
oꝑatum ẽẽ. Efficit dico uerbo c̃
factis. & inuirtute signoꝵ. mino¬

Expanded text:
 officio meo omittere non potui, data est mihi dico gratia ad hoc, ut simsed Apostolus gentium audet omnibus gentibus scribere, auctoritate sibi data miraculis, ut oblatio gentium fiat accepta, Deo, et sanctificata, id est ut gentes quas offero sint acceptae Deo, fidei perfectione; et sanctificatae bona operatione, et hoc in Spiritu sancto, cujus gratia est fides, et bonum opus. Et, ritum dignum gloria, sic et vos, si de fratribus laboratis, gloriam dico reHabeo dico gloriam, et recte, non enim tantum quae per me, id est ministerio meo Christus efficit, in obedientiam gentium, id est ut gentes obediant Evangelio. Hoc ideo dicit Apostolus, ut nil minus se posse probet quam apostoli qui cum Christo fuerunt, nec aliquid minus inter gentes virtutum operatum esse. Efficit dico, verbo et factis, etiam virtute in signo
Abbreviated transcription (Latin):
.i.ciͣ. faciens uos memores. qͥd agere
debeatis. in quo eos quasi oblitos
latent̃ arguit. Dico qͦd scripsi uob̃
audacter. s ñ temere. qͥa hoc ãme
ꝑtinet ꝓpter gr̃am quȩ dataẽ mͥ.¬

Expanded text:
i faciens vos memores quid agere debeatis. In quo eos quasi oblitos latenter arguit. Dico quod scripsi vobis audacter, sed non temere, quia hoc ad me pertinet, propter gratiam, quae data
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Non enĩ ep̃i plures in una ciui¬
tate cẽnt neq prb̃os int̾mitĩet. ut
ad diaconos descendet. ⁊ significat
minores. Et ẽ sensus. Scribunt sc̃ĩs.
militatẽ inuitat. ⁊ qͥa hos subnec̃¬
tit ostendit ñ aliquẽ adeo ꝑfectũ.
qͥ ñ indigeat hac ãmonitiõe. Uel
paulꝰ. scribit ⁊ timotheus. õĩb sc̃is
q̃ sc̃ phylippis. scͥbit dico cũ ep̃is. ⁊¬

Expanded text:
dicit. Non enim plures episcopi in una civitate essent, neque presbyteros intermitteret, ut ad diaconos descenderet; et significat minores. Et est sensus: Scribunt sanctis militatem invitat; et quia hos subnectit, ostendit non esse aliquem a Deo perfectum qui non indigeat hac admonitione. Vel Paulus scribit et Timotheus, omnibus sanctis, qui sunt Philippis, scribit dico, cum epis
Abbreviated transcription (Latin):
me ita uelle de uob̾. aliud enĩ ñ dẽ¬
bui sentire de tã bonis. Et exponit
causã. eo qͦd habeã uos ñ in solis la¬
biis. s incorde .i. inintimo affectu
caritatis. qͣ desid̾o uos om̃s etiam
minores ĩ fut᷑o eẽ socios .i. ut ĩ fut᷑o
sitis soci gaudii mei .i. remuñati¬
onis uitȩ et̃nȩ. ⁊ ħ desido. dũ labo¬
ro & ĩ uincłis meis. ⁊ in defensiõe
euͣgelii. contͣ impugnatores. ⁊ con

Expanded text:
me ita velle de vobis. Aliud enim non debui sentire de tam bonis. Et exponit causam, eo quod habeam vos, non in solis labiis, sed in corde, id est in intimo affectu charitatis, qua desidero vos omnes, etiam minores, in futuro esse socios, id est ut in futuro sitis socii gaudii mei, id est remunerationis vitae aeternae. Et hoc desidero, dum laboro, in vinculis meis et in defensione Evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
moralẽ ãmonitionẽ int̾serit ⁊ ꝓpe
finẽ. de grã qͣm sͥ romã ꝑ epaphro¬
ditũ miserant gaud̾e se dicit Pre¬
initcens gͦ salutationẽ ait. P au¬
lus. ⁊ tymotheus. C̃ymotheũ ap¬
ponio qͥa hẽ erat ad eos missurᷤ
ꝑ h eũ qͥdãmꝰ cõmendans. ut eadẽ q̃ scri¬
bit. abeo bñ accipiant: serui iħu xp̃i.
sentirent. Conditionẽ fatet᷑ qͥa casto
timore xp̃o subditi. uere lib̾i sunt S¬
cut enĩ sc̃ duo timores. qͥ faciunt duo
gen̾a tim̃tiũ: sic duȩ seruitutes q̃ fa

Expanded text:
moralem admonitionem interserit, et prope finem de gratia quam sibi Romam per Epaphroditum miserant gaudere se dicit. Praemittens ergo salutationem ait: Paulus et Timotheus. Timotheum apponit, quia hunc erat ad eos missurus, per hoc eum quodammodo commendans, ut eadem quae scribit ab eo bene accipiant. Servi Jesu Christi. llo recta sentirent. Conditionem fatetur, quia casto timore Christo subditi vere liberi sunt. Sicut enim duo sunt timores qui faciunt duo genera timentium, sic d
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ds. qͦmͦ .i. qͣnto affectu cupiã uos õs
more xp̃i. ut ab eo ꝑfecte diligami¬
mi.uł eo affectu diligatis dm. ⁊ ꝓxi¬
refert᷑ ad illd̾ qͦd supͣ dixit. cũ ait. se
more. ⁊ hẽ qͦd ait testis eni mͥẽ ds. qͦ¬
mͦ cupiã uos om̃s eẽ participes gau¬
humano. ut eos participes habeat
ĩ dño. ⁊ ħ etiã oro. ut caritas ur̃a ma¬
gis ac mag̾ abundet .i. crescat. ⁊ ħ
in scientia. ⁊ ĩ om̃i sensu. scił. ut sei

Expanded text:
odo, id est quanto affectu, cupiam vos omnes hristi amore, ut ab eo perfecte diligamini. Vel eo affectu diligatis Deum refertur ad illud quod supradixit, cum dixit se amore. Et hoc est quod ait: Testis enim mihi est  volo vos omnes esse participes gauhumano, ut eos participes habeat in Domino. Et hoc etiam oro, ut charitas vestra magis ac magis abundet, id est crescat, et hoc in sci
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc epłam. scribit apłs phy¬
lippensib Phylippenses aũ. st̃
macedones. qui accepto uerbo
p̃dicatiõis ab apło. firmi in fide
fuer̃t: nec pseudo apłos receper̃t.
hac remisit epła. in qͣ cũ p̃sens ñ
potest. munit eos contͣ dupplex
bellũ. scił. tͥbulatoꝵ ⁊ psendo pre¬
sustineant. ⁊ cũ humilitate. sic̃
& xp̃c fecit. ⁊ legalia a pseudoa¬
postolis. nũqͣm recipiant. His
nec se apłm noĩat. qͥa nũꝗͣ de eo
minꝰ. uł cont᷑ eũ senserant. id̾ogͦ
dignitatẽ suppͥmit. qͥa deeo reẽ¬
te sentiebant. Et ẽ intentio apłi
in hac epła cohortari phylippen

Expanded text:
Hanc Epistolam scribit Apostolus Philippensibus. Philippenses autem sunt Macedones, qui accepto verbo praedicationis ab Apostolo firmi in fide fuerunt, nec pseudoapostolos receperunt. hac remisit Epistola, in qua, cum praesens non potest, munit eos contra duplex bellum, scilicet tribulatorum et pseudopraesustineant, et cum h fecit et legalia a pseudoapostolis nunquam recipiant. Is nec se Apostolum nominat, quia nunquam de eo minus vel contra eum senserant. Ideo ergo dignitatem supprimit, quia de eo recte sentiebant. Et est intentio Apostoli in hac Epistola cohortari P
Abbreviated transcription (Latin):
Gr̃as ago deomeori
om̃i memoria. ur̃i sẽ¬
per in cunctis orati¬
onib meis ꝓ om̃ib
uobis. cum gaudio
deprecationẽ faci¬
ens. suꝑ cõmunica¬

Expanded text:
as ago Deo meo in omni memoria vestri semper, in cunctis orationibus meis pro omnibus vobis cum gaudio, deprecationem faciens super communica
Abbreviated transcription (Latin):
tis. meu̾głio exaltando. ⁊ ħ a pͥmo die.
tis.⁊ sũ confidens .i. confido ħ ipsũ
ficri a uob̃. qͦd p̃cor. ⁊ ñ aliud. uidete
ne frust᷑. Confido dico ñ in uob̾. s in
deo. qͥa d̃s qͥ oꝑans cepit in uob̾ opꝰ
bonũ. cooꝑans ꝑficiet. Cooꝑando

Expanded text:
tis in Evangelio exaltando, et hoc a primo die tis, et sum confidens, id est confido hoc ipsum fieri a vobis quod precor, et non aliud, videte ne frustra. Confido dico, non in vobis, sed in Deo, quia Deus operans coepit in vobis opus bonum, cooperans perficiet. Cooperando
Abbreviated transcription (Latin):
scił. nolite effici ꝑ imꝑitiã ꝓueri
sensib. qͥ uerba expͥmunt q̃ ñ in¬
telligunt. Nolite gͦ eẽ pueri sensi¬
b ut ñ intelligatis qͦd dicitis. sicut
pueri. s u̾ccta exẽplũ qͦd ponit
dñs dicens. efficiamini sicut par¬
uuli. estote pariuili ĩ malicia.
uit scił. ꝑ innocentiã sitis a mali
cia remoti. ut st̃ paruuli. sensibꝰ
aũ ꝑfecti estote. ut intelligatis
plene qͦd dicitis. &̾ studeatis his
q̃ ꝓsunt fr̃ib. qͦd ẽ ꝑfectio sensus.
dicente salomone. Serre legẽ: sen¬
sus ẽ optimꝰ. In lege enĩ. uł qͥdem.
Ratiohic ostendit᷑ qͣre ñ debent

Expanded text:
scilicet, nolite effici, per imperitiam, pueri sensibus, qui verba exprimunt quae non intelligunt. Nolite ergo esse pueri sensibus, ut non intelligatis quae dicitis sicut pueri, sed juxta exemplum quod proponit Dominus dicens: Efficiamini sicut parvuli . Estote parvuli malitia ut, scilicet per innocentiam, sitis remoti a malitia, ut sunt parvuli, sensibus autem perfecti estote, ut intelligatis plene quod dicitis. Et studeatis his quae prosunt fratribus, quod est perfectio sensus, dicente Salomone. Scire legem sensus est optimus. In lege enim, vel, quidem. Ratio hic ostenditur quare non deb
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ nouitate miraculi mouendis. Uł
ita ĩ lege. & cet̾a. Dicit lingͣs. qͥb uelat᷑
u̾itas ñẽe appetendas. qͥa etiã oĩa ue¬
mutanda dixit. ut fidelib ꝑspicua
lamine. & hac similitudine ostendit
lingͣs qͥb obtegit᷑ u̾itas ñ ẽẽ appeten¬
das. nec dari ꝓpt̃ fideles. s infideles.
sicut ĩ uet̾i lege uelam̃ erat. ut ĩ dig¬

Expanded text:
fidem novitate miraculis movendis. Vel, ita in lege, etc. Dicit linguas quibus velatur veritas non esse appetendas, quia etiam omnia vemutanda dixit, ut fidelibus perspiclamine. Et hac similitudine ostendit linguas, quibus obtegitur veritas, non esse appetendas, nec dari propter fideles, sed infideles, sicut in veteri lege velamen erat, ut indig
Abbreviated transcription (Latin):
guȩ aliq̃n ĩ signũ st̃ ñ fidelib s in¬
fidelib. qͥa dum dat d̾s loqͥlingͥs. sñ
int̾pretatiõe. significat᷑ ꝓpt̾ fideles
ħ fieri: ne eis reuelet᷑ u̾itas. Ułita.
Aliis lingͥs loqͥ. & aliis labiis dicit.
parabolice. & obscure loqui. qͣsit in¬
eredulis loqͥt᷑ dñs. fidelib aũ in re¬
uelatiõe u̾itatis. Qñ dñs apłis ait.¬

Expanded text:
fidelium, sed infidelium, quia dum dat Deus loqui linguis sine interpretatione, significatur propter infideles hoc fieri, ne eis reveletur veritas. Vel ita: aliis linguis loqui, et aliis labiis dicit parabolice et obscure loqui, qualiter incredulis loquitur Dominus; fidelibus autem in revelatione veritatis. Unde Dominus apost
Abbreviated transcription (Latin):
płos ꝑopulo huic scił iudaico. ⁊ h fa¬
ciã ut uł sic ex audiant me & nec sic
.l. signo tanti miracħ. exaudient me
dicit diis. in qͦ notat lingͣs eẽ ciatas
insignũ infidelib. uñ subdit. Itaꝙ &

Expanded text:
os, populo huic, scilicet Judaico, et hoc faciam, ut vel sic exaudiant me, et nec sic, id est signo miraculi, exaudient me, dicit Dominus. In quo notat linguas esse datas in signum infidelibus. Unde subdit: Itaque,
Abbreviated transcription (Latin):
beret. ostendit om̃iũ hoꝵ se loqui
lingͥs. subdens. Gr̃as ago. Hic ꝓpo¬
nit se exẽplũ. qͦd ñ debent loqui
lingͥs. nͥ ad edifficationẽ. sicut ip¬
se facit qͥ om̃s lingͣs nouit . ai. ñ¬

Expanded text:
beret, ostendit omnium horum se loqui linguis, subdens: Gratias ago. Hic proponit se exemplum quod non deberent loqui linguis, nisi ad aedificationem, sicut ipse facit, qui omnes linguas novit, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
omenias .i. lunares dies significat. & sabb̃a
q̃ obseruabant iudei. ñ qͦd in ȩlem̃tis spera¬
rent ut pagani. s in his d̾m uen̾abantur
dũ paruuli erant. & ad tempꝰ plenitudinis
gogo ẽ. & actore. & tutore. añꝗͣ sit adultus.
ita iudeis ad huc paruulis. lex fuit peda¬
gogus. qͥa timore cõp̃ssit. & p̃ceptis dei ser¬
uire coegit. fuit etiã tutor. ⁊ actor iudeis.
qͦs d̾s heredes instituit. dũ paruuli erant
cognitiõe di. & uirib resistendi peccatis.
qͦ tẽpore erant etiã oiͣ serui legalibꝰ. scił. pe¬
nis. a malis territi.⁊ ꝓmissionib tẽpora¬
toris loco. dũ contͣ malignoꝵ sp̃uum
impugnatiões. & gentiliũ ꝑsuasiones.
qͥ ad ydolatͥam tͣherent. illos defendebat.
ãmonendo. increpando. aliq̃n pumien¬
do. ⁊ sic ȩt̃na bona illis conseruauit. qm̃
ex illis xp̃c multos ab inferno lib̾auit. fu¬
it eis & actor. qͥa causã eoꝵ ap̃dm bñ egit.

Expanded text:
omenias, id est lunares dies significat et Sabbata, omenias, id est lunares dies significat et Sabbata, quae observabant Judaei, non quod in elementis sperarent, ut pagani, sed in his Deum venerabantur, dum parvuli erant, et ad tempus plenitudinis ore, antequam sit adultus, ita Judaeis adhuc parvulis lex fuit paedagogus, quia timore compressit, et praeceptis Dei servire coegit. Fuit etiam tutor et actor Judaeis quos Deus haeredes instituit, dum parvuli erant cognitione Dei, et viribus resistendi peccatis: quo tempore erant etiam quasi servi, legalibus, scilicet poenis a malis territi, et promissionibus temporatoris loco dum contra malignorum spirituum impugnationes et gentilium persuasiones, qui ad idololatriam traherent, illos defendebat admonendo, increpando, aliquando puniendo, et sic aeterna bona illis conservavit, quoniam ex illis Christus multos ab inferno liberavit. Fuit eis et actor, quia causam eorum apud Deum bene egit,
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ex¬
emplo ꝓbat eos qͥ sublege fuerẽ. paruulos fu¬
isse cͥcam̃itũ. nec lib̾tatẽ habuisse. causa pec¬
cati. Uñ hanc illis cõꝑationẽ ad aptans: sub¬
dit. lta & nos iudei. cũ eẽmꝰ pariuili cognitiõe
di. & uirib resistendi pecc̃o. examꝰ seruientes.
tũ territi minis. tũ blanditiis capti. subele¬
m̃tis. ĩ. sub lege. quȩ ꝑ elem̃ta intellig̃r. qͥa
ipsa ẽ pͥma institutio ad fidem. & iusticiã si¬
cut ab elem̃tis pͥmũ usum discendi. assu¬
munt pariili. Elem̃tis dico mundi. Be¬
ne lex d̃r elem̃ta mundi. qͥa lex ñ celestia.
& et̃na. s t̾rena ꝓmittebat. uł tͣnsitoria:
ut ẽ mundꝰ. Uł in elem̃tis significant᷑ ne¬
omeniȩ .i. lunares dies. & sabbata q̃ iudei
obseruabant. Si itaq iudei sub elem̃tis
sub elem̃tis seruiuntis ipsis elem̃tis. Co¬
lunt enĩ astra. solem. lunã. aꝗͣ. terrã. & hꝰ¬
modi. Iudei uͦ subelem̃tis deo seruiebant
qͥa hec ipse mandata ded̾at. ut obseruarent

Expanded text:
Hoc exemplo probat eos qui sub lege fuerunt parvulos fuisse circa meritum, nec libertatem habuisse causa peccati, unde hanc illis comparationem adaptans, subdit: Ita et nos, Judaei, cum essemus parvuli cognitione Dei, et viribus resistendi peccato, eramus servientetum territi minis, tum blanditiis capti, sub elementis, id est sub lege quae per elementa intelligitur, quia ipsa est prima institutio ad fidem et justitiam, sicut ab elementis principium discendi assumunt parvuli. Elementis, dico, mundi, bene lex dicitur elementa mundi, quia lex non coelestia et aeterna, sed terrena promittebat, vel transitoria, ut est mundus. Vel in elementis significantur neomeniae, id est lunares dies et Sabbatum, quae Judaei observabant.sub elementis serviunt, sed ipsis elementis. Colunt enim astra, solem, lunam, aquam, terram, et hujusmodi; Judaei vero sub elementis Deo serviebant, quia haec ipse mandata dederat, ut observarent
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. & sem̃ abrahȩ. & heredes. s olĩ nos
iudei sub lege eramꝰ dum paruuli fui¬
mꝰ. sicut heres futurꝰ. & a patre substi¬
tut᷑. dũ paruulus ẽ sub tutorib ⁊ ac¬
torib ẽ. ñ differens a seruo. Ecce iterũ
lex ñ ẽẽ tenenda: s etiã hac similitu¬

Expanded text:
 Abrahae et haeredes, sed olim nos Judaei lege eramus, dum parvuli fuimus, sicut haeres futurus, et a patre substitutus, dum parvulus est sub tutoribus et actoribus est non differens a servo. Ecce iterum lex non esse tenenda, sed etiam hac similitu
Abbreviated transcription (Latin):
unã mulierẽ. dicat apłs pecc̃m intͣsse in
mundũ. cũ a muliere initiũ pecc̃i fuerit.
& añ a serpente siue a diabolo. Ad qͦd dicim
apłm in his consuetudinis ordinẽ tenuis¬
se. dũ successionẽ post̾itatis humanȩ quȩ
pecc̃o & morti ex eo uenienti succubuit ñ
mulieri s uiro attͥbuit. Nenĩ ex mulie¬
re post̾itas. s ex uiro nominari solet. & ob
hoc mortalis post̾itas. & corporalis succes¬
sio. uiro potiꝰ tanꝗͣ auctori & ñ mulieri de¬
putat᷑. Tlel qͥa mulier de uiro ẽ & utͥusq
una caro ẽ. & iõ siuie a muliere. siue abadã.
dicat᷑ utrũꝙ ad pͥmũ hominẽ ꝑtinet. Pr̾e

Expanded text:
 dicat Apostolus peccatum introisse in mundum, cum a muliere initium peccati fuerit, et ante a serpente, sive a diabolo. Ad quod dicimus Apostolum in his consuetudinis ordinem tenuisse, dum successionem posteritatis humanae quae peccato et morti ex eo venienti succubuit, non mulieri, sed viro attribuit. Non enim a muliere posteritas, sed ex viro nominari solet: et ob hoc, mortalis posteritas, et corporalis, successio viro potius, tanquam auctori, et non mulieri deputatur. Vel quia mulier de viro, et utriusque una caro est, et ideo sive a muliere, sive ab Adam dicatu
Abbreviated transcription (Latin):
tis. & ꝓpriis liberati sumꝰ. Qagͦ ꝑ illũ unũ diã¬
bolus tenebat om̃s. ꝑ eius uitiatã carnẽ con¬
cupiscentialit gen̾atos. iustum ẽ ut ꝑh̾e imũ
dimittat om̃s. ꝑ eiuis ĩmaculatã gr̃am sp̃ua¬
lit̃ regen̾atos. & hẽ qͦd ait. ꝓpt̾ea sicut & cet̾a.
Insiste litterȩ ita. ut a minori. & a simili ra¬
tiocinatioĩs ordo ostendat᷑. Qͣi. dico qͦd ꝑ xp̃m¬
subaudi qͥa ꝑ unũ hominẽ scił. adam a qͦ ꝓ
pagati sumꝰ ꝓecẽm originale intͣuit in h̃e
mundũ. ꝓ eodẽ pecẽo miserũ.i. in om̃s ho¬
mines. Aundũ appellauit uniu̾sũ genꝰ hu

Expanded text:
priis liberati sumus. Quia ergo per illum unum diabolus tenebat omnes, per ejus vitiatam carnem concupiscentialiter generatos, justum est ut per hunc unum dimittat omnes per ejus immaculatam gratiam spiritualiter regeneratos. Et hoc est quod ait: Propterea sicut, etc. Insiste litterae, ita ut a minori, et a simili ratiocinationis ordo ostendatur; quasi dicat: subaudi, quia per unum hominem, scilicet per Adam a quo propagati sumus, peccatum originale intravit in hunc mundum, pro eodem peccato miserum, id est in omnes homines. Mundum appellavit universum genus hu
Abbreviated transcription (Latin):
surgit .i. a menb̾ͥs ad caput ascendit. cũ
sĩ filium hoĩs. aiͣ. ꝑ medicũ infirmũ.
N ota ũboꝵ ꝓpͥetates. supͣ dixit. memor
uͥ agit de iustis. qͥ fuer̾ẽ añ xp̃i aduen¬
tũ. quoꝵ ai. memor fuit. qñ pat̾archis de
celo misertꝰ ẽ. ħ au ponit uisitas. uͥ agit
De incarnatione. cũ uerbũ caro fc̾m ẽ:
cũ medicꝰ ad infirmos uenit. Alinusti.

Expanded text:
surgit, id est a membris ad caput ascendit, cum sum Filium hominis, quasi per medicum infirmum? Nota verborum proprietates: supra dixit, memor, ubi agit de justis qui fuerunt ante Christi adventum, quorum quasi memor fuit, quando patriarchis de coelo misertus. Hic autem ponit, visitas, ubi agit de incarnatione, cum Verbum caro factum est, cum medicus ad infernos venit Minuisti.
Abbreviated transcription (Latin):
gius ꝓpħarũ excellentissimꝰ. scił. dauso.
in qͦdam scił. noto uob̃ ñ abscondito
loco seͥpturȩ sacre. i psalmo. scił. uiͦii
dicens. qͥd ẽ homo cũ despectu leg̾n¬
dũ ẽ. qͦd memor es eiꝰ. aut filiꝰ hoĩs &.
cet̾a. Distat int̾ hõinẽ. & filiũ hõĩs qͦd
innuit disiunctio. om̃is enĩ filiꝰ hoĩs
homo. s ñ om̃is homo filiꝰ hõĩs potest
intelligi. adam enĩ homo fuit s ñ si¬
lius hõĩs. sic hoĩes dñr. qͥ portant eꝰ
ymaginẽ. qͥ aũ portant ymaginẽ xͥ
loco terrenꝰ ẽ filiꝰ autẽ hominis celestus
ẽ. & ille longe serunctꝰ ẽ a deo. bic aũ p̃¬

Expanded text:
gius, prophetarum excellentissimus, scilicet David, in quodam, scilicet noto nobis non abscondito, loco Scripturae sacrae, in psalmo scilicet VIII, dicens: Quid est homo, cum despectu legendum est, quod memor es ejus, aut filius hominis, etc. Distat inter hominem et filium hominis quod innuit disjunctio. Omnis enim filius hominis homo, sed non omnis homo filius hominis potest intelligi. Adam enim homo fuit, sed non filius hominis. Sic homines dicuntur qui portant ejus imaginem: qui autem portant imagineloco terrenus est; filius autem hominis, coelestis; et ille longe sejunctus Deo, hic au
Abbreviated transcription (Latin):
rũ scđm xp̃m dicit sic. etiã ñc futurũ
orbẽ dicit. qͣntũ ad xp̃m. futurꝰ qͥppe
erat orbis qͣntũ ad filiũ dei. qͥ semꝑ e
rat. & ne de altero orbe disputare intel¬
ligeret᷑. addit. de qͦ orbe loqͥm᷑. ħ addi¬
dit. ne m̃tẽ auditoris errare relinq̃ret
dũ aliꝰ quereret᷑ orb̾. Hiinc gͦ orbẽ futu¬
rũ. ñ angłis s xp̃o subditũ dicit. qͦd &¬

Expanded text:
ristum dicit, sic etiam nunc futurum orbem dicit quantum ad Christum. Futurus quippe erat orbis quantum ad Filium Dei qui semper erat, et ne de altero orbe disputare intelligeretur, addit de quo orbe loquimur. Hoc addit ne mentem auditoris errare relinqueret, dum alius quaereretur orbis. Hunc ergo orbem futurum non angelis, sed Christo subditum dicit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
deliũ regen̾atione. pat̾nitatis nom̃ cetis
dedit uł nõĩatur. i. nominabilis ẽ. Ab il¬
lo enĩ qͥ ẽ pater om̃iũ. ⁊ angłi in celo. et
trẽ se ẽẽ significat dicens. Fili. dimittun¬
t᷑ t̾ peccata tua. Et item. Filioli mei. adhuc
quẽ iusti adoptant᷑ in filios. Homo autẽ
dr pater. uł natura. uł auctoritate. ex¬
flecto genua mea. ut det uob scđm di
ñ deficere. scił. det uobis corroborari in
int̾iori homine .i. det uobis uͥtutẽ qͣsitis
roborati in int̾iori hoĩe. qͥ ab hostib ñ po¬

Expanded text:
s dedit. Vel nominatur, id est nominabilis est. Ab illo enim qui est Pater omnium, et angeli in coelo, et trem se significat, dicens: Fili, dimittuntur tibi peccata tua . Et item: Filioli mei, adhuc sanctus per quem justi adoptantur in filios. Homo autem dicitur pater, vel natura, vel auctoritate exflecto genua mea, ut det vobis secundnon deficere, scilicet det vobis corroborari in interiori homine, id est det vobis virtutem qua sitis roborati in interiori homine, qui ab hostibus non po
Abbreviated transcription (Latin):
habitat. In caritate. Ordo uerboꝵ talisẽ.
Oro etiã ut in caritate radicati .i. fir¬
mit̾ plantati. ad sumlitudinẽ arbo¬
ris. q̃ qͣnto plus terre figit᷑ tanto plus
tͣhit humorẽ. & crescit. & uberius fruc¬
tũ reddit: et¬
fundati. adsi¬
militudinẽ¬
tat posstis

Expanded text:
habitat. In charitate. Ordo verborum talis est: Oro etiam ut in charitate radicati, id est firmiter plantati, ad similitudinem arboris, quae quanto plus terrae figitur, tanto plus trahit humorem et crescit, et uberius fructum reddit, efundati, ad similitudinetat, possitis
Abbreviated transcription (Latin):
conturbant. Hȩc ñ tam furoris in adu̾¬
sarios: qͣm dilectionis in eccłiam dñi¬
uerba sunt. N enĩ tam maledixit eis.
nũ eis optat cũ ait. utinã abscidant᷑
qͥ uos conturbant ñ tm̃ cͥcuncidant᷑ s
abscidant᷑ ut sint spadones ꝓpt̃ regnũ
celoꝵ. & desinant carnalia seminare.
St̃ enĩ qͥdam spadones ꝓpt̾ regnũ celo¬
rũ. Clł ita. Ipsi uos conturbant. s ut mã
qͥ uos conturbant abscidant᷑ ñ carna¬
lit̃. s uim generandi ꝑdant ut in uo¬
bis uł in aliis nichil ꝓficiant. ñ solũ
cͥcuncisi. s etiã abscisi. ut nullã om̃i¬
no potentiã generandi habeant. Et
merito hoc opto: ne uos redigant in
more seruiatis. ⁊ qͥ pͥus pecc̃is obnoxii
eratis. dei gr̃am accipientes. liberi si
tis. Et cum hoc sit: hoc tm̃ necessariũ
ẽ. ne detis libertatẽ in occasionẽ carnis.
.i. ne lib̾tate abutamini. ut qͥa lib̾i estis
siłia carnis seqͣmini: qͥa tẽ eritis serui.

Expanded text:
conturbant! haec non tam furoris in adversarios quam dilectionis in Ecclesiam verba sunt. Non enim tam maledixit eis qnum eis optat, cum ait: utinam abscindantur qui vos conturbant! Non tantum circumcidantur, sed abscindantur, ut sint spadones propter regnum coelorum, et desinant carnalia seminare. Sunt enim quidam spadones propter regnum coelorum. Vel ita, ipsi vos conturbant, sed utinam qui vos conturbant abscindantur, non carnaliter, sed vim generandi perdant, ut in vobis vel aliis nihil proficiant, non solum circumcisi sed etiam abscisi, ut nullam omnino potentiam generandi habeant. Et merito hoc opto ne vos redigant in more serviatis, et qui prius peccatis obnoxii eratis, gratiam Dei accipientes liberi sitis. Augustinus Et cum hoc sit, hoc tantum necessarium est; ne detis libertatem in occasionem carnis, id est ne libertate abutamini, ut quia liberi estis s
Abbreviated transcription (Latin):
cut se ñ potest ꝓximũ diligere: qͥ ñ dili¬
git se. Se aũ ñ diligit. qͥ diligit iniqͥta¬
tẽ: qͥ enĩ diligit mniqͥtatẽ. odit ammã
suam. Nota etiã qͦd ait om̃is lex na̾m &
illa q̃ adbonos mores ꝑtinent. & illa q̃ ĩ
sacͣm̃tis sc̃. cũ bene aliberis intelligunt᷑.¬

Expanded text:
cut non potest proximum diligere, qui non dilicut non potest proximum diligere, qui non diligit se. Se autem non diligit qui diligit iniquitatem. Qui enim diligit iniquitatem odit animam suam . Nota etiam quod ait, omnis lex; nam et illa quae ad bonos mores pertinent, et illa quae in sacramentis sunt, cum bene a
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ habenda. qͥa om̃is lex implet᷑ in uno
sermone .i. in uno p̃cepto caritatis. qͥa
qͥ illõ p̃ceptũ seruat. nec mala agit ⁊
qͣntum potest bona facit In qͦ p̃cepto im¬
pl&. In isto. Biliges ꝓcrimũ tuũ: sicut
ceipsũ. hoc scͥptum ẽ in leuitico. It̃ qͦ¬
recte dicit impleri legẽ uniu̾sã. cũ siaͥtñ
duo p̃cepta caritatis. in quib totalex
pendet & ꝓpħe. qͥa dilectio dei. in dilec̃¬
tione ꝓxiim continet᷑ & iõ in ħ p̃cep¬
to ꝑfectio salutis ẽ qͥa sñ ꝓximo ñ di¬
ligit᷑ as. Qui enĩ ñ diligit᷑ ꝓximũ su¬
um. quẽ uidet. dđ̾m quẽ ñ uidet qͦmͦ
potest diligere: Itẽ diligere ꝓximũ .i.
omnẽ hominẽ tanqͣm seipsũ quis po¬
test. ñ dm diligat. cuiꝰ p̃cepto & dono
dilectionẽ ꝓximi possit implere: Cũ
gͥ utrũꝙ p̃ceptũ ita sit ut neutrũ possit
teneri sine altero: unũ eoꝵ cõmemorare
sufficit. Et nota qͦd ait: sicut teipsũ. Si¬

Expanded text:
est habenda, quia omnis lex impletur in uno sermone, id est in uno praecepto charitatis, quia qui illud praeceptum servat, nec mala agit, et quantum potest bona facit. In quo praecepto impletur? In isto: Diliges proximum tuum sicut teipsum: Hoc scriptum est in Levitico. impleri legem universam, cum tamen duo sint praecepta charitatis in quibus tota lex pendet et prophetae, quia dilectio Dei in dilectione proximi continetur; et ideo in hoc praecepto perfectio salutis est, quia sine proximo non diligitur Deus: Qui enim non diligit proximum suum, quem videt, Deum, quem non vidpotest diligere? Item, diligere proximum, id est omnem hominem tanquam seipsum quis potest nisi Deum diligat, cujus praecepto et dono dilectionem proximi possit implere? Cum ergo utrumque praeceptum ita sit, ut neutrum possit teneri sine altero, unum eorum commemorare sufficit. Et nota quod ait: sicut teipsum. Si
Abbreviated transcription (Latin):
osa int̾ eos uirgia nut̾ebant᷑ qͥb consu¬
mit᷑ societas & uita. Dico aũ. Postqͣm a
lege factoꝵ eos ꝓhibuit. in qua st̃ p̃cep¬
ta carnalia. nc̃ ut a uitiis carnis se conti¬
neant p̃cipit. & ostendit qͣm sufficiens ẽ
ne detis lib̾tatẽ in occasionẽ carnis: s ꝑca
ritatẽ seruite inuicẽ. Hoc aũ dico posse esse

Expanded text:
osa inter eos jurgia nutriebantur, quibus consumitur societas et vita. Dico autem. Postquam a lege factorum eos prohibuit, in qua sunt praecepta carnalia, nunc ut vitiis carnis se contietc. Ostendit quam sufficiens sit Ne detis libertatem in occasionem carnis, sed per charitatem spiritus servite. Hoc autem dico posse esse
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ sp̃s sc̃i.i. si in uobis ẽ caritas
qͣm facit sp̃s sc̃s habere. ut adiu¬
uetis me in orationib ur̃is. di
ad dm factas. Non ideo hoc di¬
cit apłs qͥa ipse minꝰ mereat᷑ qͣm
illi minores. s ordinẽ sequit᷑ ut
ab eccłia ꝓ rectore suo fiat oratio.
& bñ utiq rogat apłs minores
orare ꝓse: multi enĩ minumi dũ
cong̃gant᷑ unanimes fiunt mag¬
ni. ⁊ multoꝵ p̃ces impossibile ẽ.
uide. orent ut lib̾atum eũ recipi¬
ant cũ gaudio caritatis. Unde
subdit. ut liberer. Qiͣ. obsecro.
ut uiuetis me inorationib.¬

Expanded text:
ti, id est si in vobis est charitas quam facit Spiritus sanctus habere, ut adjuvetis me in orationibus vestris, dir vestras ad Deum factas. Non ideo hoc dicit Apostolus, quia ipse minus mereatur quam illi minores, sed ordinem sequitur, ut ab Ecclesia pro rectore suo fiat oratio. Et bene utique rogat Apostolus minores pro se orare. Multi enim minimi, dum congregantur unanimes, fiunt magni, et multorum preces impossibile est um videre, orent ut liberatum eum recipiant cum gaudio charitatis. Unde subdit, ut liberer. Quasi dicat: Obsecro ut juvetis me in orationibu
Abbreviated transcription (Latin):
ceclentib annis cum ceꝑo profi
& quia ad illos difficile iter fu¬
it pseudoapłis. ideo tardare li¬
cuit. Cum illuc inqͣm proficisci
indigetis longa mora. s interĩ
uos p̃paretis. ne me a ceteris re¬
tardetis. Uideam uos dico. &
a uob̾ deducar illuc. scilicet in his
ex parte temporis .i. aliqͣmdiu.
Et quia hic ñ habeo locum. &uos
uidere desidero. qͥ nunc .i. indila¬
uenditarũ. pretia posuer̃t ad pe
bulib suis. De his cõmunis erat
cura om̃ib apłis. Proficiscar mi¬
nistrare. Probauer̾̃t enim. ñ eos
coegi. macedones. & achaici. uł¬

Expanded text:
cedentibus annis, cum coepi proficet quia ad illos difficile iter fuerit pseudoapostolis, jam tardare licuit, cum, inquam, illuc proficisci indigetis longa mora, sed interim vos praeparetis ne me a caeteris retardetis. Videam vos dico, et a vobis deducar illuc, scilicet in Hispex parte temporis, id est aliquandiu, et quia hic non habeo locum, et vos videre desidero. Igitur nunc, id esvenditarum pretia posuerunt ante bulibus suis. De his communis cura erat omnibus apostolis. Proficiscar ministrare. Probaverunt enim, non eos coegi. Macedones, et Achaici