comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cimͦ. consolante nos in scripturis uerbo dei: sic̃ illos mã¬
na decelo. Eodem ipso duce in ihrłm cęlestem tanquã
in t̾ram ꝓmissionis introduci nos posse p̾sumimus. &
in eternũ ibi regente ipso & custodiente seruari. Ita do
cerdos nr̃ in eternũ scđm ordinẽ melchisedec: qui se ip¬
sum obtulit olochaustũ ꝓ peccatis nr̃is. & eius sacrifi

Expanded text:
cimur, consolante nos in sanctis Scripturis verbo Dei, sicut illos mancimur, consolante nos in sanctis Scripturis verbo Dei, sicut illos manna de coelo; et eodem ipso duce in Jerusalem coelestem, tanquam in terram promissionis introduci nos posse praesumimus, et in aeternum ibi regente ipso et custodiente servari. Ita Domcerdos noster in aeternum secundum ordinem Melchisedech , qui se ipsum obtulit holocaustum pro peccatis nos
Abbreviated transcription (Latin):
officium erat ꝓcellosis stuctib ppłarib nũqͣm frangi
atq corrumpi. ⁊ uiolentas turbarũ contradictiones
tanqͣm aduersantes undas sepe dirumꝑe: int̃dum
eis custodita sui integritate cedere: prorsus more pisciũ
tanqͣm in ꝓcelloso mari. sic in turbulentas ppłi admi-
figurabant. Ambas enim solus ille sustinuit: & non fi¬
gurate s ꝓpͥe solus impleuit. Iam rex nr̃ est dominꝰ
exemplũ. in carne mortali nr̃a peccata suscipiens. tẽp¬
tationib munici. neq illecebrosis neq terribilibus
cedens. postremo exuens se carnẽ. principatꝰ & pote¬
states exemplans fiducialit̾. & triumphans cas in se¬
met ipso. ltaq & ipso duce ab onerib & laboribus
huius ꝑegrinationis nr̃ȩ tanquam ab egipto lib̾amur.
& ꝑsequentia nos peccata sacram̃to baptismͣtis nobis
euadentibus obruunt᷑ & quamdui in spe sumꝰ eius
ꝓmissionis qͣm nõdum uidemꝰ. tanqͣm ꝑ deserta du¬

Expanded text:
officium erat procellis ac fluctibus popularibus nunquam frangi officium erat procellis ac fluctibus popularibus nunquam frangi atque corrumpi, et violentas turbarum contradictiones tanquam adversantes undas saepe disrumpere, interdum eis custodita sua integritate cedere; prorsus more piscium tanquam in procelloso mari, sic in turbulenta populi admintrum praefigurabant. Ambas enim solus ille sustinuit, et non figurate, sed proprie solus implevit. Nam et rex noster est Dominus exemplum; in carne mortali peccata nostra suscipiens, tentationibus inimici neque illecebrosis neque terribilibus cedens: postremo exuens se carne, principatus et potestates exspolians fiducialiter, et triumphans eas in semetipso . Itaque ipso duce ab oneribus et laboribus hujus peregrinationis nostrae tanquam ab Aegypto liberamur, et persequentia nos peccata sacramento Baptismatis nobis evadentibus obruuntur: et quamdiu in spe sumus ejus promissionis, quam nondum videmus, tanquam per deserta du
Abbreviated transcription (Latin):
in monte dnis turbas pauit. sigc̃ãt uẽtem legem.
siũ qr nõ dũ sp̃ualib s adhuc carnalib data est. idẽ
quĩq corporis sensib deditis. nam & ipse turbę quĩq
milia hominũ fuerunt. siue qr ꝑ moysen lex ipsa da¬
ta erat ut in ea uitale alim̃tum anime corporalibus
sacramentis obtegeretur. ordei enĩ medulla tenacissi¬
ma palea tegitu uel ipsum ppłm nõ dũ expoliatũ
carnali desiderio. qͦd tanqͣm palea cordi eius inherebat.
idẽ nõ dum circũcisum corde ita ut nec trituratio tri¬
bulationum cum ꝑ deserta quadraginta annos duce¬
retur. intellectui reuelato carnalia tegumenta depone¬
ret: sicut neq ordeum areȩ tritura illo paleari tegmi¬
ne exuit᷑. ltaq illi ppło congruent᷑ talis data est. Duo
aut̃ pisces qui saporẽ suanẽ pani dabant. duas illu̾ꝑ
silioꝵ moderam̃ acciꝑent. regiam scilicet. & sacerdota¬
lem ad quas etiam sacroscã illa uctio ꝑtinebat. Quar̃

Expanded text:
in monte Dominus turbas pavit, significant veterem legem: sive quia nondum spiritualibus, sed adhuc carnalibus data est, id est, quinque corporis sensibus deditis; nam et ipsae turbae quinque millia hominum fuerunt : sive quia per Moysen lex ipsa data erat, ut in ea vitale animae alimentum corporalibus sacramentis obtegeretur; hordei enim medulla tenacissima palea tegitur: vel ipsum populum nondum exspoliatum carnali desiderio, quod tanquam palea cordi ejus inhaerebat; id est, nondum corde circumcisum, ita ut nec trituratione tribulationum, cum per deserta quadraginta annis duceretur, intellectu revelato carnalia integumenta deponeret, sicut nec hordeum areae tritura illo paleari tegmine exuitur. Itaque illi populo congruenter lex talis data est. 2. Duo autem pisces, qui saporem suavem pani dabant, duas illas pciliorum moderamen acciperet; regiam scilicet et sacerdotalem, ad quas etiam sacrosancta illa unctio pertinebat: quarum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ agnoscit. sicut dictũ ẽ nescio uos. aut ꝓ eo qͦd uti¬
lit̾ nescientẽ facit. qͦd setre inutile est. Ideo bene ac¬
cipit᷑ qͦd dictum ẽ. solũ scire patrẽ sic dictũ esse. qr fac̃
filiũ scire: & qͦd dictũ est nescire filium sic dictũ esse
qr facit nescire homines. idẽ non eis ꝓdit qͦd inutilit̾

Expanded text:
non agnoscit, sicut dictum est, Nescio vos : aut pro eo quod utiliter nescientes facit, quod scire inutile est. Ideo bene accipitur, id quod dictum est, solum scire Patrem, si dictum esse quia facit Filium scire: et quod dictum est, nescire Filium, sic dictum esse quia facit nescire homines, id est, non prodit eis quod inutiliter
Abbreviated transcription (Latin):
tari. Aut enĩ boni nõ sũt.⁊ nicħ magnũ ẽ amalis lauda¬
ri: aut boni st̃. ⁊ eos oportet imitari. S qui boni sut:
uirtute boni st̃. Uirtus aut̃ nõ appetit. qͦd in alioꝵ hõiũ
potestate est. Qui gͥ imitat᷑ bonos: nulliꝰ hoĩs appetit
laudẽ. Qui malos : non dignꝰ est laude. Siaut̃ iõ hoĩbus
aliud cupis. Qui aut̃ placere cup̃: necessariũ adhuc ħt
timorẽ. Primũ. ne occulte peccando int̾ ypocͥtas a dño
cõputet᷑ : dem si benefactis placere appetit. ne hanc
mercedem aucupãs ꝑdat qͦd daturus ẽ ds. S deuictã
ista cupiditate cauẽda suꝑbia est. Difficile est enĩ ut di¬
gnet᷑ consociari homĩb qui eis placere nõ desiderat: &
plenũ se uirtutis putat. Itaq adhuc necessariꝰ ẽ timor:
ne illud etiam qͦd indet᷑ habere auferat᷑ ab eo. & mani¬
bus ac pedibus ligatis mittat᷑ in tenebras ext̾iorẽ. Qua¬

Expanded text:
tari. Aut enim boni sunt, et nihil magnum est a malis laudatari. Aut enim boni sunt, et nihil magnum est a malis laudari; aut boni sunt, et eos oportet imitari. Sed qui boni sunt, virtute boni sunt: virtus autem non appetit quod in aliorum hominum potestate est. Qui ergo imitatur bonos, nullius hominis appetit laudem; qui malos, non dignus est laude. Si autem placere hoaliud cupis. Qui autem placere cupit, necessarium adhuc habet timorem: primum, ne occulte peccando inter hypocritas a Domino computetur; deinde, si benefactis placere appetit, ne hanc mercedem aucupans perdat quod daturus est Deus. 4. Sed devicta ista cupiditate, cavenda superbia est. Difficile est enim ut dignetur consociari hominibus, qui eis placere jam non desiderat, et plenum se virtutibus putat. Itaque adhuc necessarius est timor, ne illud etiam quod videtur habere, auferatur ab eo ; et manibus ac pedibus ligatis mittatur in tenebras exteriores . Qua
Abbreviated transcription (Latin):
Hic p̾stantissimũ illud ⁊ unicũ exemplũ dnĩci hoĩs ꝓpo¬
nendũ est. Qui cũ se tot miraculis fantar rerũ mõstra
magna mala imꝑiti putant. Quos mores ⁊ disciplinam
ne tanto minꝰ quisquam aggredi audeat. quãto illud
mag̃ honorat. & d̃ pollicitationib atq ortationibus
numabiliũ. quã non sint illa desꝑãda ostendẽdũ est.
A tubi fuerint carnaliũ uoluptatũ illecebre suꝑate. ca¬
uendũ est ne subreꝑatt atq succedat. ciipiditas placen¬
di hominibus: aut ꝑ aliqͣ facta mirabilia. aut ꝑ dif¬
ficilẽ continentiã siue pacientiã. aut ꝑ aliqͣm largitio
nẽ. aut noĩe scientie aut eloquentie. In eo genere ẽ et
cupiditas honoris. Contͣ quȩ omĩa ꝓferantur ea q̃ scrip¬
ta sũt de laude caritatis. & de inanitate iactãtię. do¬
ceatq quam sit pudẽdũ eis placere uelle: qͦs nolis ii¬

Expanded text:
Hic praestantissimum illud et unicum exemplum Dominici hominis propoHic praestantissimum illud et unicum exemplum Dominici hominis proponendum est, qui cum se tot miraculis tantam rerum potestatmagna mala imperiti putant: quos mores et disciplinam, ne tanto minus quisquam aggredi audeat, quanto illud magis honorat, et de pollicitationibus atque hortationibus numerabilium, quam non sint illa desperanda, ostendendum est. At ubi fuerint carnalium uoluptatum inlecebrae superatae, canendum est, ne subrepat atque succedat cupiditas placendi hominibus aut per aliqua facta mirabilia aut per difficilem continentiam siue patientiam aut per aliqnem, aut nomine scientiae vel eloquentiae: in eo genere est et cupiditas honoris. Contra quae omnia proferantur ea quae scripta sunt de laude charitatis, et de inanitate jactantiae; doceaturque quam sit pudendum eis placere velle, quos nolis imi
Abbreviated transcription (Latin):
ueteri siue in nouo testam̃to excellentissimã auctoritatẽ
peccatir : & de pͥmus recte factoꝵ. la uͥ cũ aliqͣ non
peccãdi cõsuetudo qͦd onerosũ putabat᷑ facile esse ꝑsua¬
serit. incipiat gustari dulcedo pietatis. & com̃dari pul¬
critudo uirtutis: ut caritatis libertas. p̃ seruitute timo¬
ris emineat. Tunc iam ꝑsuadẽdũ ẽ fidelib p̃cedẽtibus
regenerationis sacͣmentis quȩ necesse ẽ płimũ moueãt
quid int̾sit int duos hoiẽs ueterẽ & nouũ. ext̾iorem
⁊ int̾iorẽ. t̾renũ & celestẽ. idẽ int̾ eũ qui bona carna¬
lia & temporalia. & cũ qui spũalia & et̾na sectatur:
monedũq ne ꝑitura beneficia & transeuntia expectẽ¬
tur a do. quib & imꝓbi hoĩes habũdare possunt. sed
firma & sempit̾na. ꝓ quib accipiẽdis omĩa quȩ in ħ
mũdo bona & mala putant᷑ penitꝰ cõtemnẽda sunt.

Expanded text:
uetere siue in nouo testamento excellentissimam auctoritatem uetere siue in nouo testamento excellentissimam auctoritatem pecpeccandi consuetudo quod onerosum putabatur facile esse persuaserit, incipiat gustari dulcedo pietatis et commendari pulchritudo uirtutis, ut caritatis libertas prae seruitute timoris emineat. tunc iam persuadendum est fidelibus praecedentibus regenerationis sacramentis, quae necesse est plurimum moueant, quid intersit inter duos homines, ueterem et nouum, exteriorem et interiorem, terrenum et caelestem, id est inter eum qui bona carnalia et temporalia, et eum qui spiritalia et aeterna sectatur, monendumque, ne peritura beneficia et transeuntia expectentur a deo, quibus etiam praui homines abundare possunt, sed firma et sempiterna, pro quibus accipiendis ommundo bona putantur et mala, penitus contemnenda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
chil uerius eo qͦd dictũ ẽ. Iniciũ sapiẽtie timor dñi. Nemo
ẽ quippe qͥ nõ magis dolorẽ fugiat quã appetat uoluptatẽ.
quadoqde uidemꝰ ctiã imanissimas bestias a maximis
ꝓpt̾ qm̃ mnẽ hoĩ rõ. quȩ cũ seruit cupiditati puersione
miserabili ut hoĩes nõ timeant᷑. suggerit. latere posse cõ¬
missa. & ad tegenda occulta peccata. astutissimas fal¬
lacias comparat: eo fit ut hoiẽs quos nõdũ delectat pul¬
critudo uirtutis nisi pęnis a peccando deteireant᷑. quȩ
minib do celare non posse consentiant: difficilius do¬
mant᷑ quã fere. Ut aut̃ timeat᷑ ds diuinͣ ꝓuidentia re¬
gͥ om̃ĩa ꝑsuadendũ ẽ. nõ tam rõnib quas qͥ potest in¬
uenire. potest iam & pulcritudinẽ sentire uirtutis qͣm
exemplis uel recentib si qua oceuirunt. uel de historia.
⁊ maxime que ipsa duĩ ꝓuidentia ꝓcurante siũ in

Expanded text:
hil uerius eo quod dictum est: initium sapientiae timor domini. nemo hil uerius eo quod dictum est: initium sapientiae timor domini. nemo est quippe, qui non magis dolorem fugiat quam appetat uoluptatem, quando quidem uidemus etiam immanissimas bestias a maximis t homini ratio, quae cum seruit cupiditati peruersione miserabili, ut homines non timeantur, suggerit latere posse commissa et ad tegenda occulta peccata astutissimas fallacias comparat. eo fit, ut homines, quos nondum delectat pulchritudo uirtutis, nisi poenis a peccando deterreantur, quaeminibus, deo celari non posse consentiant, difficilius domentur quam ferae. ut autem timeatur deus, diuina prouidentia regi uniuersa persuadendum est, non tam rationibus — quas qui potest inuenire, potest etiam et pulchritudinem sentire uirtutis — quam exemplis uel recentibus, si qua occurrunt, uel etiam de historia, et ea maxime quae ipsa diuina prouidentia procurante siue in
Abbreviated transcription (Latin):
aritatẽ uoco qͣ amant᷑ ea q̃ nõ sũt p̾ipso amãte cõtẽ¬
mata: si nicħ aliud amat᷑. Hanc & dilectionẽ dici placet.
S: cũ ds mag̃ diligit᷑ qͣm animꝰ. ut malit hõ eiꝰ esse qͣm sinis
tunc uere anmo sumeq cõsult᷑. consequent᷑ & corpori:
nob̾ id nõ curãtib aliqͦ appetitu satagente. sed tatũ prõ¬
ta & oblata sum̃tib. Caritatis aut uenenũ ẽ. spes adiꝑiᷤ¬
cendoꝵ aut retinẽdoꝵ tp̃aliũ. Nuimtũ eiꝰ est⁊ umi̾nutio.
cupiditatis. ꝑ fectio nulla cuꝑiditas. Signũ ꝓuectꝰ cꝰ est
iminutio timoris Pignũ ꝑfectionis enus ẽ: nullus timoꝵ.
qr & radix ẽ omĩũ maloꝵ cupiditas. & cõsĩmata dilectio
foras munit timorẽ. Qunsqͥs gͥ eã nin̾re nult⁊ inftet mi¬
nuendis cupiditatib Est aut̃ cupiditts amor adipiscendi
temporalia. Huniꝰ minuẽde iniciũ ẽ dm̃ timere: qui solus
timeri sin amore nõ potest. Ad sapietiã enĩ ꝑtinet: & ni¬

Expanded text:
Caritatem uoco, qua amantur ea quae non sunt prae ipso amante contemmata, si nihil aliud amatur; hanc et dilectionem dici placet. sed cum deus magis diligitur quam animus, ut malit homo eius esse quam suus, tunc uere animo summeque consulitur, consequenter et corpori, nobis id non curantibus aliquo appetitu satagente, sed tantum promta et oblata sumentibus. caritatis autem uenenum est spes adipiscendorum aut retinendorum temporalicupiditatis; perfectio, nulla cupiditas. Signum profectus ejus est minutio timoris; signum perfectionis ejus nullus timor, quia et radix est omnium malorum cupiditas, et consummata diforis mittit timorem. quisquis igitur eam nutrire uult, instet minuendis cupiditatibus. est autem cupiditas amor adipiscendi aut optinendi temporalia. huius minuendae initium est deum timere, qui solus timeri sine amore non potest. in id ad sapientiam enim tenditur et ni
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. Nicħ enĩ aliud ẽ amare: quã ꝑ se ipsam rem aliꝗͣ
cit qͦd amat᷑ ea sit indubitata miseria: Dem̃ cũ amor
motꝰ quidã sit neq ullus motꝰ nisi ad aliquid. cũ queri¬
mꝰ quid amãdũ sit : quid sit illud ad qͦd moneri oporte
at quęrimꝰ. Quare si amãdus amor est: nõ utiq omĩs ẽ¬
amãdus. Est enĩ & turpis. quo animꝰ se ipso inferiora
sectat᷑. quȩ mag̃ ꝓprie cupiditas dr. omĩũ scilicet ma¬
loꝵ radix: & ideo nõ amãdũ ẽ qͦd amanti & fruẽti
amori aufeiri pot̾. Cuiꝰ rei gͦ amor amandus ẽ. nisi eiꝰ

Expanded text:
dicitur. Nihil enim aliud est amare, quam propter se ipsam rem aliquam dicitur. Nihil enim aliud est amare, quam propter se ipsam rem aliquam sit quod amatur, ea sit indubitata miseria? Deinde cum amor motus quidam sit, neque ullus sit motus nisi ad aliquid; cum quaerimus quid amaat quaerimus. Quare, si amandus est amor, non utique omnis amandus est: est enim et turpis, quo animus se ipso inferiora sectatur; quae magis proprie cupiditas dicitur, omnium videlicet malorum radix; et ideo non amandum est quod manenti et fruenti amori auferri potest. Cujus ergo rei amor amandus est, nisi ejus
Abbreviated transcription (Latin):
nõ amandũ est.S nemo beatissimꝰ metuit: & nemobe xxxiiii.¬
atissimꝰ in uicio est. Nõ ẽ gͦ uiciũ nõ metuere. At audatia
unciũ ẽ. Nõ gͦ quisqͥs non metuit audax est: quãqͣm omĩs qͥ
audet non metuat. Item cadauer omẽ nõ metuit. Qua ꝓpt̃
cũ comune sit nõ metuere beatissimo & audaci: & cadaue¬
ri.s. beatissimꝰ idhabeat ꝑ trãquillitatẽ animi: audax ꝑ
temeritatẽ. cadauer qr omĩ sensu caret. neq nõ amãdũ ẽ
nõ metuere qm̃ beati esse uolumꝰ: neq solũ amandũ. qm̃
audaces & manimes esse nolumꝰ. Q uid amãdũ sit xxxu.¬
m̃ quicqͥd nõ uiuit nõ metuit. neq uita carendũ qͥs¬
quã ꝑsuaserit. ut metu ĩ carere possimꝰ. amãdũ est
sm̃ metu unuere. S: rursus qr uita metu carens enam
si intelligentia careat nõ est appetenda : amandũ est gͦ
ipse amandus est: Ita uere: quãdo siñ hoc illa nõ amãt᷑
S si ꝓpt̾ alia quȩ amãda sũt amor amat᷑: nõ recte amari

Expanded text:
mandum. Sed nemo beatissimus metuit, et nemo beatissimus in vitio est. Non est itaque vitium non metuere. At audacia vitium est. Non ergo quisquis non metuit, audax est; quanquam omnis qui audet, non metuat. Item cadaver omne non metuit. Quapropter cum commune sit non metuere beatissimo et audaci et cadaveri, sed beatissimus id habeat per tranquillitatem animi, audax per temeritatem, cadaver quia omni sensu caret; neque non amandum est non metuere, quoniam beati esse volumus; neque solum amandum, quoniam audaces et inanimes esse nolumus. XXXV. Quid amandum sit. 1. Quoniam quidquid non vivit non metuit, neque vita carendum quisquam persuaserit, ut metu etiam carere possimus; amandum est sine metu vivere. Sed rursus quia vita metu carens, etiam, si intelligentia careat, non est appetenda; amandum est sineipse amandus est? Ita vero, quando sine hoc illa non amantur. Sed si propter alia quae amanda sunt amor amatur, non recte amari
Abbreviated transcription (Latin):
arreminr dundicabitur. Propter hoc gͦ iudictum incip̃ adomo dei ut
suos quos nouit uidex cum iretut ituremat iudicatos. & ĩa nil de
illis habeat tũ uidicare qnͣdo udelicet uidicandi sũt hi qui inlabo

Expanded text:
a nemine judicabitur . Propter hoc ergo judicium incipit a domo Dei, ut a nemine judicabitur . Propter hoc ergo judicium incipit a domo Dei, ut suos, quos novit judex, cum venerit inveniat judicatos: et jam nil de eis habeat judicare, quando videlicet jud
Abbreviated transcription (Latin):
cat bis inidipsum. ⁊ quod:. inosmetipsos uidicauimus non utiq
iuidicabimur. Porro suꝑbus non attendons quã orrendum fit¬
incide inmanus dei uiurntis facile ꝓrumpit inu̾bo malicie ad
excusandas excus ationes inpeccatis. Magna reu̾a malicia tui
te non misereri. ⁊ solum post peccatum remedium confestionis
ate ipso repellere ignr̃q insinu tuo inuolue pocius quã extingere
nrc p̃b̃̾e aurẽ confilio sapientis qui ait. Miserere antnre tire
placens ddeo. Pro inde qui sibi nrꝗ̃ eu bonus : Hune uidictun est mũ¬
di. nunc pͥtceps huius mundi eicietur foras. ħ est decorde tuo
fite tamen ipfe humiliando di uidicas: Erit iudicium celi quando uo
cabitur celum desursum ⁊ t̾ra discernere ppłm suum in quo
sane tim̃dum ire ꝓieiaris tunc cum ipso ⁊ angłis eus sicñ initentus fu̾is
inuidicatus. Alioqum spũalis homo qui omĩa diuidicat. iple

Expanded text:
cat in idipsum; et quod si nosmetipsos judicaverimus, non utique cat in idipsum; et quod si nosmetipsos judicaverimus, non utique judicabimur incidere in manus Dei viventis, facile prorumpit in verba malitiae ad excusandas excusationes in peccatis. Magna revera malitia, tui te non misereri, et solum post peccatum remedium confessionis a te ipso repellere, ignemque in sinu tuo involvere potius, quam excutere, nec praebere autem consilio Sapientis qui ait: Miserere animae tuae placens Deo . Proinde qui sibi nequam, cui bonus? Nunc judicium est mundi, nunc princeps hujus mundi ejicietur foras , hoc est de corde t humiliando ipse dijudicas. Erit judicium coeli, quando ipsum vocabitur coelum desursum, et terra discernere populum suum : in quo sane timendum, ne projiciaris tu cum ipso et angelis ejus, si tamen inventus fueris injudicatus. Alioquin spiritualis homo, qui omnia dijudicat, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uident uid̾ant. ⁊ qui uident ceci fiant. ħ ac gͥ similitudine de
Si enim coguouissent numquã dñm głe crucifirissent.
rem ludicii ne qua ꝗͣ dissimiles. qr ⁊ si inmultis miserationibus
suis multus ẽ adignocͤendu. uidicia tamen nichil hominis habissus
iniũta. quib amocitur ualde oĩno t̾ribilis suꝑ filios hominum.
Dauit deniq qui montẽ oliueti demonstrat dicens. ł omines
⁊ uim̃ta saluabit dñe. quem ad modum multiplicasti misda tua¬
at inquiens mͥ pes suꝑbir ⁊ manus peccatoris non mourat me.
Cuius ⁊ p̃cipitum se oĩno porrecere fatetur. cum in alio psalmo
ita loquitur orãs. Confige timore tuo carnes mãs. auidicus
enim tuis timui. Suꝑbus in hane uallem cerruit. ⁊ conquas¬
satur. humił ciescendit. ⁊ minime ꝑiclitantur. Suꝑbus excusat
peccatum sium: humilis accusat sciens quia deus non uidi¬

Expanded text:
non vident videant, et qui vident caeci fiant . Hac ergo similitudine decnon vident videant, et qui vident caeci fiant . Hac ergo similitudine decSi enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . rem judicii nequaquam dissimules; quia etsi in multis miserationibus suis multus est ad ignoscendum, judicia tamen ejus nihilominus abyssus multa, quibus agnoscitur valde omnino terribilis super filios hominum. David denique qui montem Oliveti demonstrat, dicens, Homines et jumenta salvabis, Domine, quemadmodum multiplicasti misericor inquiens, pes superbiae, et manus peccatoris non moveat me . Cujus et praecipitium se omnino perhorrescere fatetur, cum in alio psalmo ita loquitur, orans: Confige timore tuo carnes meas, a judiciis enim tuis timui . Superbus in hanc vallem corruit, et conquassatur: humilis descendit, et minime periclitatur. Superbus excusat peccatum suum: humilis accusat, sciens quia Deus non bis judi
Abbreviated transcription (Latin):
sic. Statiq ut senserit uestim̃torũ eiꝰ flagrantiã aut dubiũ quĩ
iacob: ecce inqͥt odor filii mĩ sicut odor agri pleni cui benedirit
dñs. Uestim̃ti flagrantiã sensit. ẜ uestiti p̃sentiã non agnouit. so¬
loq uestis tamꝗͣ floris odore formcet delectatus. quañ fructus
mnuoris dulcedine non gustaũ dum et electi filii fimł ⁊ sacram̃ti
fundatus cognicione remansit. Quo spectat hoc. uestim̃tũ. ꝓfec¬
to sp̃us: luta ẽ ⁊ caro u̾bi. S ne nc̃ quidẽ uidens incarne u̾bum
in hoĩe sit deitatr̃ nec subteginine litte sensũ ꝑudet spiritalẽ for
isq palpans edi pellẽ que similitudine maiors. hoc ẽ pͥm ⁊ antiqui
peccatoris ex psserat ad nidã non ꝑuenit uitate. N sane incarne
peccati. s insimilitudinẽ caruis peceati. qui peecatũ nonface. s to¬
lłe ueniebat apparuit : ea scł qd̾ causa ꝙͣ ipse non tacuit. ut qui

Expanded text:
sic: Statimque ut sensit vestimentorum ejus fragrantiam haud dubium quin sic: Statimque ut sensit vestimentorum ejus fragrantiam haud dubium quin Jacob, Ecce, inquit, odor filii mei sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus . Vestimenti fragrantiam sensit, sed vestiti praesentiam non agnovit: soloque vestis, tanquam floris odore, forinsecus delectatus, quasi fructus interioris dulcedinem non gustavit, dum et electi filii simul et sacramenti fraudatus cognitione remansit. Quo spectat hoc? Vestimentum profecto spiritus, littera est et caro Verbi. Sed ne nunc quidem Judaeus in carne Verbum, in isque palpans haedi pellem, quae similitudinem majoris, hoc est primi et antiqui peccatoris, expresserat, 551 ad nudam non pervenit veritatem. Non sane in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati, qui peccatum non facere, sed tollere veniebat, apparuit, ea scilicet de causa quam ipse non tacuit, ut qui
Abbreviated transcription (Latin):
modo iħm ⁊ hunc crucifirum. U̾nus tam̃ idẽq cibꝰ excelestibuꝰ
pascuis suauit̃ qu̾id ⁊ ruminat᷑ apeccore ⁊ ruminat᷑ ⁊ manducatur
leem erat tanqͣm fructꝰ inflore. co alescens nutͥtus ẽ. ds̃ in fãs
liquor sc̃s infunt̾& uideisq tenui odore contñtis gꝰtu solido refic̾et
xp̃ianos. Senserat tm̃ hc̃ florẽ nathanael qd̃ suꝑ om̃ia a romata
suaue redoł&. und̾ ⁊ aiebat. anazar& potest aliqͥd boni eẽ : Set
nequaquã sola contñtꝰ flagrantia respondñtẽ. sibi ueni luide
philippũ secutus ẽ. Immo uͦ mire illiꝰ suauitatis ad modũ resꝑsi¬
one delectatꝰ austuq boni odoris factus saporis auidior odore ipso
exꝑiri qd̾ tenuit̾ p̃senserat p̃sensq degustare qd̾ odorauat
absens. Uideamꝰ ⁊ de olfatu ysaac ne forte aliqͥd qd̾ ꝑturrat ad
hec ipsa que inmanib sũt portendit. Loquitur de illo scͥpt᷑a

Expanded text:
m, et hunc crucifixum. Unus tamen idemque cibus ex coelestibus m, et hunc crucifixum. Unus tamen idemque cibus ex coelestibus pascuis suaviter quidem et ruminatur a pecore, et manducatur lehem erat, tanquam fructus in flore coalescens, nutritus est Deus infans: liquor sanctus infunderet; Judaeisque tenui odore contentis, gustu solido reficeret Christianos. Senserat tamen hunc florem Nathanael, quod super omnia aromata suave redoleret. Unde et aiebat: A Nazareth potest aliquid boni esse? Sed nequaquam sola contentus fragrantia, respondentem sibi, Veni et vide , Philippum secutus est. Imo vero mirae illius suavitatis admodum respersione deriri quod tenuiter praesenserat, praesensque degustare quod odoraverat absens. Videamus et de olfactu Isaac, ne forte aliquid, quod pertineat ad haec ipsa quae in manibus sunt, portenderit. Loquitur de illo Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sepe dñi sui. Om̃is quippe erro fenũ. ⁊om̃is gła eiꝰ ut flos feni. Porro
tus dissueuit quo usq hominẽ dm̃ pͥori redditus dignitati. ⁊ expecco¬
re rursꝰ conu̾sꝰ in honuĩe cũ paulo dicere possit. & si cognounnus
xp̃m scd̾m carn̾e. s nunc iã nõ nouimꝰ. Qd̾ sane nõ arbitror quem¬
pram posse dice ueracit᷑ nisi qui pͥus cũ petro exore ueritatis illud
aut̃ audierit. Serba que ego locutussum ub sp̃s iuita sũt. caro
iam nõ requirit. ⁊ est de num̾o beatoꝵ qui nõuiderũt ⁊ credide¬
rũt. Nec eñi opus ẽ uł lactis poculũ niñ utiq paruulo ł feni pa
do plane uesei cibo idoneus. Alic& infudore uultus sui panẽ uerbi
cõmedit absq offessione. S ⁊ securꝰ ac sine scandalo loquit᷑ dei
sapientiã dũ taxat int̾ ꝑfectos. sp̃ualibꝰ sp̃ualia comꝑans cũ tñ
infantibꝰ siue peccoribꝰ captꝰ sit ꝓcaptu quidẽ eoꝵ pon̾e tantũ

Expanded text:
praesepe Domini sui. Omnis quippe caro fenum, et omnis gloria ejus ut flos feni . Porro itus dissuevit: quousque per hominem Deum priori redditus dignitati, et ex pecore rursus conversus in hominem, cum Paulo dicere possit, Etsi cognovimusm secundum carnem, sed nunc jam non novimus . Quod sane non arbitror quempiam dicere posse veraciter, nisi qui prius cum Petro ex ore Veritatis illud item audierit: Verba quae ego locutus sum vobis, spiritus et vita jam non requirit, et est de numero beatorum qui non viderunt et crediderunt . Nec enim opus est vel lactis poculum, nisi parvulo; vel feni pabdo plane vesci cibo idoneus: et, licet in sudore vultus sui, panem verbi comedit, absque offensione. Sed et securus ac sine scandalo loquitur Dei sapientiam duntaxat inter perfectos, spiritualibus spiritualia comparans, cum tamen infantibus sive peco
Abbreviated transcription (Latin):
Patris mei Pater Michautis est. E go illi Nepos
Aut neptis.
P atris mei a uus Micħꝓanus est. Ego illi P ronepos
Aut ꝓneptis.
P atrũ mei A auus Michabauus ẽ. E goilli A d nepos
Aut neptis.
Patris mei a bauus Michatauusẽ. E go illi ab nepos
Aut ab nepuis.
P atris mei a tauus Michtriauusẽ. Ego illi t̃ rinepos
Aut trineptĩ.¬

Expanded text:
Patris mei pater mihi avus est, ego illi nepos, aut neptis. Patris mei avus mihi proavus est, ego illi pronepos, aut proneptis. Patris mei proavus mihi abavus est, ego illi abnepos, aut abneptis. Patris mei abavus mihi atavus est, ego illi adnepos, aut adneptis. Patris mei atavus mihi tritavus est, ego illi trinepos, aut trineptis.
Abbreviated transcription (Latin):
E xplicatos aut̃ sermones dico qͣndo ex aliqua occasio¬
ne rerũ incipit. loqui: qͥuo usq terminet. quicqu̾id
ad ipsam ꝑtinet rem ⁊ transeat ad aliud. Nõ nũquam
sane alius euãgelista contexit: quod aliis diuersis tẽ¬
porib dictum indicat. Non enĩ omĩmodo scđ̾m rerũ
gestarũ ordinẽ s scđ̾m suȩ quisq recordationis facul¬
tatem nairationẽ qͣm exorsus est ordinauit. Intellexisti

Expanded text:
Explicatos autem sermones dico, quando ex aliqua occasioExplicatos autem sermones dico, quando ex aliqua occasione rerum incipit loqui quousque terminet quidquid ad ipsam rem pertinet, et transeat ad aliud. Nonnunquam sane alius evangelista contexit, quod alius diversis temporibus dictum indicat. Non enim omnimodo secundum rerum gestarum ordinem, sed secundum suae quisque recordationis facultatem, narrationem quam exorsus est ordinavit. XVI
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa dicit. nisi credideritis non intelligetis: quasi cõtra¬
eis non intelligerent᷑. Dicit enĩ aliquis. Siut intellige¬
rent credere debebant. quomͦ ꝓpterea mõ poterant cre-¬
dere qr non intelligebant. hoc ẽ qr excecanit oculos eoꝵ:
S quod ait ysaias nisi credideritis nõ intelligetis: de il¬
la intelligentia dictũ est in qua semꝑ manebit᷑ rerum
meffabiliũ. Cum aut̃ dicit᷑ quod credat᷑. nisi qͦd dicitur
intelligat᷑ credi non potest. Intelligenda sunt gͦ dicta ut
credantur quȩ dici potuerunt. credenda aut̃ quȩ dici po¬
tuerunt: ut intelligant᷑ quȩ dici nq̃ possunt. Mui¬
t sine parabolis non loquebat᷑ eis. Nõ qr nichil. ꝓpͥe
loquntus ẽ: s qr nullum fere sermonẽ explicauit:
ubi non aliquid ꝑ parabolã significauit. qͣmuis. in eo
aliqua ⁊ ꝓpͥe dixx̾it : ita ut inueniat᷑ sermo totꝰ eis pa¬

Expanded text:
propheta dicit, Nisi credideritis, non intelligetis ; quasi contrapropheta dicit, Nisi credideritis, non intelligetis ; quasi contraeis non possent intelligi. Dicit enim aliquis: Si ut intelligerent credere debebant, quomodo propterea non poterant credere, quia non intelligebant, hoc est, quia excaecavit oculos eorum? Sed quod ait Isaias, Nisi credideritis, non intelligetis, de illa intelligentia dictum est, in qua semper manebitur, rerum ineffabilium: cum autem dicitur quod credatur, nisi quod dicitur intelligatur, credi nocredantur quae dici potuerunt; credenda autem quae dici potuerunt, ut intelligantur, quae dici non possunt.  in parabolis ad turbas, et reliq. Non quia nihil proprie locutus est, sed quia nullum fere sermonem explicavit ubi non aliquid per parabolam significavit, quamvis in eo aliqua et proprie dixerit, ita ut saepe inveniatur totus
Abbreviated transcription (Latin):
qr excecauit oculos eoꝵ ut non uideant. ab ea sententia
qua intelligimus ideo excecatos ut cõuerterent᷑ : hoc ẽ ideo
eis ꝑ obscuritatis parabolarum occultatas sentẽtias dm̃.
ut post eius resurrectionẽ salubriori penitentia resipisce¬
rent. qr ꝑ obscuritatẽ sermonis excecati dicta dñi nõ intel¬
lexerunt: & ea nõ intelligendo nõ in eũ crediderunt. nõ
minis reatu cõpuncti sunt. & ꝓstrati ad penitentiam:
deinde accepta indulgentia ad obedientiã flagrãtissima
obfcuritate linguarũ ageret. In aliis linguis. ⁊ in aliis
labiis loquar ppło huic: ⁊ nec sic me exaudient dicit
dñs. Non enĩ diceret᷑ nec sic me exaudient: nisi ad hoc fie¬
ret. ut uel sic exaudirent. ide ut eis ad humilẽ cõfessio
sanent: ⁊ ipsa colliria quȩ ad oculos ꝑtinent si ea opꝰ
est ini̾nsecus infundi. nisi sensũ uidendi prius claudãt.
⁊ ꝑturbent. ꝓdesse non possunt. Hecꝰ moueat quod idem

Expanded text:
quia excaecavit oculos eorum ut non videant, ab ea sententia quia excaecavit oculos eorum ut non videant, ab ea sententia qua intelligimus ideo excaecatos ut converterentur; hoc est, ideo eis per obscuritates parabolarum occultatas sententias Domini, ut post ejus resurrectionem salubriore poenitentia resipiscerent: quia per obscuritatem sermonis excaecati, dicta Domini non intellexerunt, et ea non intelligendo, non in eum crediderunt, non minis reatu compuncti sunt et prostrati ad poenitentiam, deinde accepta indulgentia ad obedientiam, flagrantissimavit cum de obscuritate linguarum ageret: In aliis linguis, et in aliis labiis loquar populo huic, et nec sic me exaudient, dicit Dominus . Non enim diceretur, Nec sic me exaudient, nisi ad hoc fieret, ut vel sic exaudirent: id est, ut eis ad humilem confessionsanent, et ipsa collyria quae ad oculos pertinent, si ea opus est intrinsecus infundi, nisi sensum videndi prius claudant et perturbent, prodesse non possunt. 4. Nec moveat quod idem
Abbreviated transcription (Latin):
ideo conuerti nõ poterãt. ꝙr non credebant. ⁊ ideo credere
non poterant qr excecati erant. An forte nõ absurde
dicimꝰ quosdam iudeoꝵ fuisse sanabiles. s tam̃ tanto su¬
ꝑbiȩ timore ꝑiclitatos. ut ei expedierit pͥmo nõ credere. ⁊
ad hoc fuisse cecatos ut non intelligerent loquentẽ dõ¬
minũ ł parabolas. quib non intellectis nõ in eũ crederẽt:
Non credentes aut̃ cum cȩteris desꝑatis crucifigerent eum.
atq ita post eius resurrectionẽ conuerterẽtur: qͥndo iã¬
iam de reatu mortis dni amplus humiliati. uehemen¬
tuis diligerẽt: a quo sibi tantũ scelus dimisũ esse gau¬
derent. qͣm tanta erat eoꝵ suꝑbia: ut tali ess humiliatio
ne deicienda. Quod incõgrue dictũ esse quilibet arbitretur.
si nõ ita contigisse in actib apłoꝵ manifestissime legerit.
Mongͦ aborret quod ait ioħs. ꝓpterea nõ poterant credere

Expanded text:
ideo converti non poterant, quia non credebant, et ideo credere ideo converti non poterant, quia non credebant, et ideo credere non poterant, quia excaecati erant. An forte non absurde dicimus, quosdam Judaeorum fuisse sanabiles; sed tanto tamen superbiae tumore periclitatos, ut eis expedierit primo non credere, et ad hoc fuisse caecatos, ut non intelligerent Dominum loquentem per parabolas, quibus non intellectis, non in eum crederent, non credentes autem, cum caeteris desperatis crucifigerent eum; atque ita post ejus resurrectionem converterentur, quando jam de reatu mortis Domini amplius humiliati, vehementius diligerent a quo sibi tantum scelus dimissum esse gauderent: quoniam tanta erat eorum superbia, ut tali humiliatione esset dejicienda? Quod incongrue dictum esse quilibet arbitretur, si non ita contigisse in Actibus Apostolorum manifestissime legerit . Non ergo abhorret quod ait Joannes, Propterea non poterant credere,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sanẽ eos. aduersari uidetur huic sententię ⁊ omĩno co¬
gere: ut quod dictũ ẽ. nequãdo oculis indeant. nõ accipi¬
atur. ne uel si aliquando oculis uideant. s prorsus ut nõ
uideant. quãdoquidẽ aꝑte ita dicit. ut oculis nõ uide¬
ant. & qued ait. ꝓpterea non poterant credere: satis
ostendit non ideo factã illam excecatienẽ ut ea cõmoti
⁊ dolentes se non intelligere conuerterent᷑ aliqͣndo per
penitentiam. nõ enĩ possent hoc facere nisi prus crede¬
rent ut credendo conuerterent᷑. conuersione sanarentur.
sanitate intelligerent: s ideo potuis excecatos ut non
crederent. Dicit enĩ aꝑtissime. Propterea non poterãt cre¬
dere. Quod si ita ẽ: quis nõ exurgat in defensionẽ udeo¬
gi: cogim᷑ fat̾i alii qͥb dã ꝑecc̃is eo excecari: merusse. ꝗͣ tamex
namur intelligere ideo fuisse cecatos ut cõuerterent᷑ : cum

Expanded text:
et sanem eos , adversari videtur huic sententiae, et omnino coet sanem eos , adversari videtur huic sententiae, et omnino cogere, ut quod dictum est, ne quando oculis videant, non accipiatur, ne vel sic aliquando oculis videant, sed prorsus ut non videant, quandoquidem aperte ita dicit, ut oculis non videant; et quod ait, Propterea non poterant credere, satis ostendit non ideo factam illam excaecationem, ut ea commoti et dolentes se non intelligere, converterentur aliquando per poenitentiam: non enim possent hoc facere nisi prius crederent, ut credendo converterentur, conversione sanarentur, sanitate intelligerent: sed ideo potius excaecatos, ut non crederent. Dicit enim apertissime, Propterea non poterant credere. Quod si ita est, quis non exsurgat in defensionem Judaeogi, cogimur fateri aliis quibusdam peccatis eos ita excaecari meruisse, qua tamen namur intelligere, ideo fuisse caecatos, ut converterentur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
cõtemptis quȩ temporalit possident᷑. uenditis enĩ rebus
nr̃is nullũ carum mauis accipimꝰ p̃ciũ qͣm nos ipsos: qr
talib implicati. nr̃i nõ erainus. ut rursus nos ipsos ꝓ illa
causa fuerunt: ut ds eis clauderet. Alus enĩ euãge¬
lista dicit excecauit oculos eoꝵ. S utrũ ut nũquã uideãt.
an uͦ ne uel si aliquando indeãt cecitate sua sibi displicen¬
tes ⁊ se dolentes: & ex hoc humiliati atq cõmoti ad cõfiten¬
da peccata sua ⁊ pie quęrẽdum dmn. Sic enĩ marchus hoc
dicit. Hequando conuertant᷑ ⁊ dimittant᷑ eis peccata. Ubi
intelligunt᷑ peccatis suis meruisse ut non intelligerent: &
tam̃ hoc ipsũ miscđiter eis factũ. ut peccata sua cognos¬
cerent. ⁊ conuersi ueniã mererent᷑. Quod aut̃ ioħs hũc
locum ita dicit. ꝓpterea non poterant credere. qr iterũ
dic̃ ysaias. excecauit oculos eoꝵ. & indurauit cor eorum
un nõ uideant occulis.⁊ intelligant corde. ⁊ cõuertant᷑

Expanded text:
temptis, quae temporaliter possidentur. Venditis enim rebus nostris, nullum earum majus accipimus pretium, quam nos ipsos; quia talibus implicati, nostri non eramus: ut rursus nos ipsos pro illa causa fuerunt ut Deus eis oculos clauderet. Alius enim evangelista dicit, Excaecavit oculos eorum. Sed utrum ut nunquam videant? an vero ne vel sic aliquando videant, caecitate sua sibi displicentes, et se dolentes, et ex hoc humiliati atque commoti ad confitenda peccata sua, et pie quaerendum Dominum? Sic enim Marcus hoc dicit, Nequando conintelliguntur peccatis suis meruisse, ut non intelligerent. Et tamen hoc ipsum misericorditer eis factum, ut peccata sua cognoscerent, et conversi veniam mererentur. Quod autem Joannes hunc locum ita dicit: Propterea non poterant credere, quia iterum dixit Isaias: Excaecavit oculos eorum, et induravit cor eorum, ut non videant oculis, et intelligant corde, et convertantur,
Abbreviated transcription (Latin):
luerunt esse docti in regnũ cęloꝵ. neq tͣnsire ad xp̃m.
ut aufesretur uelam̃ quod supͣ cor eoꝵ positũ ẽ.xu.
rores eius nõne om̃s sunt apud nosꝰ unde gͦ huic
omĩa ista: & scandalizabantur in eo. Fratres apud in¬
deos dici sole cognatos usq adeo ꝓbatur. ut nõ solum
ex ȩquo generationis gradu. sic̃ sunt filii fr̃m ⁊ soroꝵ
qui etiam apud nos usitatissime frẽs dicunt᷑. s etiã auũ¬
culus ⁊ sororis filius sicut sibi erant iacob & laban frẽs
appellati inueniant᷑. Hõ gͦ mirũ ẽ dictos esse fr̃s dñi mi
terno genere quoscũq cognatos: cum etiã ex cognatione
ioseph dici potuerunt frẽs eius ab eis qui illũ patrem
dm̃ esse arbitrabantur..

Expanded text:
luerunt esse docti in regno coelorum, neque transire ad Christum, luerunt esse docti in regno coelorum, neque transire ad Christum, ut auferretur velamen quod supra cor eorum positum est. rores ejus, nonne omnes apud nos sunt? unde ergo huic omnia ista? Et scandalizabantur in eo. Fratres apud Judaeos dici solere cognatos usque adeo probatur, ut non solum ex propinquo generationis gradu, sicut sunt filii fratrum et sororum, qui etiam apud nos usitatissime fratres dicuntur; sed etiam avunculus et sororis filius, sicut sibi erant Jacob et Laban, fratres appellati inveniantur . Non ergo mirum est dictos esse fratres Domini ex materno genere quoscumque cognatos; cum etiam ex cognatione Joseph dici potuerint fratres ejus ab eis, qui illum patrem Domini esse arbitrabantur.
Abbreviated transcription (Latin):
abscõditũ in agro. qm̃ sc̃ę scripture intelligunt᷑ quȩ no¬
mine. duoꝵ testam̃toꝵ noui ⁊ uet̾is concludunt᷑. quem¬
admodũ apud aliũ euãgelistam tali condusione gladi¬
cutus ẽ. ⁊ cum quęsisset ab eis utrũ intellexissẽt res¬
ponđunt se intellexisse. fortasse ista ultima similitudi
ne patriffamilias ꝓferentis de thesauro noua & uet̾̃a.
ostendẽ uoluit eum doctũ habendũ esse in eccłia qui
scripturas ueteres parabolis explicatas intellexerit. ab
istis nouis accipiens regulas: qr ⁊ ista dñs ꝑ parabolas
enũtiauit. qͣmius ipse xp̃s esset finis illoꝵ idẽ ut in
eo illa uetera cõplerent᷑: ut si ipse in quo illa cõplent᷑
⁊ manifestant᷑. ꝑ parabolas adhuc loquit᷑. donec eius
passio uelũ discindat. ut nicħ sit oceultum. quod nõ
reueletur. multomagis illa quȩ ad cõmẽdandã tantã
salutem tam longe de illo scripta sunt. parabolis oꝑ¬
ta ẽ nouerimꝰ : quȩ iudei cum ad literam accipiunt. no¬

Expanded text:
absconditum: quoniam sanctae Scripturae intelliguntur, quae nomine duorum Testamentorum, Novi et Veteris, concluduntur; quemadmodum apud alium evangelistam, gladicutus est; et cum quaesisset ab eis utrum intellexissent, responderunt se intellexisse; fortasse ista similitudine ultima patrisfamilias proferentis de thesauro suo nova et vetera, ostendere voluit eum doctum habendum esse in Ecclesia, qui etiam Scripturas veteres parabolis explicatas intellexerit, ab istis novis accipiens regulas? Quia et ista Dominus per parabolas enuntiavit, quamvis ipse Christus esset finis illorum; id est, ut in eo illa vetera complerentur: ut si ipse in quo illa complentur et manifestantur, per parabolas adhuc loquitur, donec ejus passio velum discindat, ut nihil sit occultum quod non reveletur; multo magis illa quae ad commendandam tantam salutem tam longe de illo scripta sunt, parabolis operta esse noverimus: quae cum Judaei ad litteram acciperent, no
Abbreviated transcription (Latin):
gati. suas ꝓprias quasi ȩccłias hab̾e ceꝑint: ut cõbustio
earum sit in fine seculi nõ alligatio fasciculoꝵ. S si
ita eet: nõ iam multi resipiscendo ⁊ in catholicam re¬
meando ab esr̃ore descisserent. Quaꝓpt̾. & alligatio fasci¬
culoꝵ in fine futura ẽ: ut nõ confuse. s ꝓ mͦ ꝑuersita¬

Expanded text:
gati suas proprias quasi ecclesias habere coeperint, ut combustio gati suas proprias quasi ecclesias habere coeperint, ut combustio earum sit in fine saeculi, non alligatio fasciculorum. Sed si ita esset, multae non jam resipiscendo et in catholicam remeando ab errore desciscerent. Quapropter et alligatio fasciculorum in fine futura est, ut non confuse, sed pr
Abbreviated transcription (Latin):
utiles sunt: s tunc oportune fieri cum iam in fine n
restat uel tempus comutandȩ intȩ uel ꝓficiendi ad
ueritatem ex occasione atq cõparatione erroris aliem.
Tunc aut̃ ħ non ab hominib s ab angłis fieri. Inde ẽ
quod respondet pat̾familias nõ: ne forte colligenteᷤ
zizania esradicetis ⁊ triticum. S in tempore messis di¬
cam messorib ⁊ cętera. Atq hoc modo eos patiẽtissimos.:⁊
tranquillissimos reddit. Queri aut̃ potest quod ait. alli¬
gate fasciculos ad coburendum cur nõ unũ fascẽ. aut
unũ aceruum zizanioꝵ fieri dixerit: nisi forte ꝓꝑter
uarietatẽ hereticoꝵ.⁊ non solũ a tritico uerũ etiã a se ip¬
sis discrepantiũ. ipsa unius cuiusq hereseos ꝓpria con¬
uenticula in quib singillatĩ sua comunione deuĩcti st
nomine fasciculoꝵ significauit. ut iam tunc incipiat
alligari ad cõburẽdũ. cum a catholica comunione segre¬

Expanded text:
utiles sunt: sed tunc opportune fieri, cum jam in fine non utiles sunt: sed tunc opportune fieri, cum jam in fine non restat vel tempus commutandae vitae, vel proficiendi ad veritatem ex occasione atque comparatione alieni erroris; tunc autem hoc non ab hominibus, sed ab Angelis fieri: inde est quod respondet paterfamilias, Non; ne forte colligentes zizania, eradicetis simul et triticum: sed in tempore messis dicam mesixisse sufficiat. Quaeri autem illud potest, quod ait, alligate ea in fasciculos ad comburendum, cur non unum fascem aut unum acervum zizaniorum fieri dixerit, nisi forte propter varietatem haereticorum, et non solum a tritico, verum a seipsis discrepantium, ipsa uniuscujusque haereseos propria conventicula, in quibus sigillatim sua communione devincti sunt, nomine fasciculorum significavit; ut jam tunc incipiant alligari ad comburendum, cum a catholica communione segre
Abbreviated transcription (Latin):
tuo: Unde gͤ habet zizania: Deinde cũ cognouerit hãc
excogitasse diabolũ fraudẽ. cum contͣ tanti nominis aue¬
toritatẽ nichil se ualere sentiret. ut fallacias suas eodẽ
nomine obtegeret. potest ei uolũtas suboriri. ut tales ho¬
mines de reb humanis auferat. si aliqͣm tẽporis habeat
facultatẽ. s utrũ facere debeat iusticiã di cõsulit: utrum
hoc p̃cipiat ei uel ꝑmutat. & hoc officiũ ẽẽ hominũ uelit.
hinc ẽ quod serui dicunt. uis imus ⁊ colligimꝰ ea: Quib
ueritas ipsa respondet. nõ ita hominẽ esse constitutũ in
hac uita. ut certus esse possit qualis quisq futurus sit
posteã cuiꝰ in p̃sentia cernit efr̃orẽ: uel quid etiã eiror eiꝰ
cõferat ad ꝓfectum bonoꝵ. Nõ esse tales auferedos  hac
uita ne cum malos int̾ficere conat᷑ bonos int̾ficiat. quod
forte futuri sunt. aut bonis obsit quib ⁊ inuiti forte

Expanded text:
tuo? unde ergo habet zizania? Deinde cum cognoverit hanc tuo? unde ergo habet zizania? Deinde cum cognoverit hanc excogitasse fraudem diabolum, cum contra tanti nominis auctoritatem nihil se valere sentiret, ut fallacias suas eodem nomine obtegeret; potest ei suboriri voluntas, ut tales homines de rebus humanis auferat, si aliquam temporis habeat facultatem; sed utrum facere debeat, justitiam Dei consulit utrum hoc ei praecipiat, vel permittat, et hoc officium esse hominum velit: hinc est quod servi dicunt, Vis, imus, et colligimus ea? Quibus quia Veritas ipsa respondet, non ita hominem constitutum esse in hac vita, ut certus esse possit qualis quisque futurus sit postea, cujus in praesentia cernit errorem, vel quid etiam error ejus conferat ad provectum bonorum; non esse tales auferendos de hac vita, ne cum malos conatur interficere, bonos interficiat, quod forte futuri sunt; aut bonis obsit, quibus et inviti forte
Abbreviated transcription (Latin):
telligi homines ipsos fideles seruoꝵ nomine hoc loco
significatos quos etiam bonũ sem̃ dic̃. Hec mirũ si &
bonũ sem̃ ipsi dicunt᷑. ⁊ serui patriffamilias: sicut &¬
de se ait. quod ⁊ ipse ianua sit ipse sit pastor. Ex diu̾¬
sis enĩ significationib una res etiã phares ⁊ diuersas
similitudines recipit. Presertim cum ad seruos loque¬
retur. nõ ait tẽpore messis dicam uob̃. colligite pͥmum
zizania : s dicam inquit messorib. Unde intelligitu
colligendoꝵ zizanioꝵ ad cõburendũ alia esse ministerra:
nec queqͣm eccłiȩ filiũ deb̾e arbitrari ad se hoc officium
dierit aut legerit aborrere a regula ueritatis: s donec ĩ
eisdẽ sp̃alib ꝑficiat᷑. ⁊ quodãmͦ maturescat in fructum
quẽ herba dedit. potest eũ mouere quare sub nomine
xp̃iano tam multȩ hereticoꝵ extiterunt falsitates. Inde
est quod serui dicunt. Nonne bonũ sem̃ seminasti in agro

Expanded text:
telligi homines ipsos fideles servorum nomine hoc loco telligi homines ipsos fideles servorum nomine hoc loco significatos, quos etiam bonum semen dicit? Nec mirum si et bonum semen ipsi dicuntur, et servi patrisfamilias: sicut et de se ait, quod et ipse sit janua, ipse sit pastor . Ex diversis enim significationibus una res etiam plures et diversas similitudines recipit. Praesertim quia cum ad servos loqueretur, non ait, In tempore messis dicam vobis, Colligite primum zizania; sed Dicam, inquit, messoribus. Unde intelligitur colligendorum zizaniorum ad comburendum alia esse ministeria, nec quemquam Ecclesiae filium debere arbitrari ad se hoc officium discernit quidquid audierit aut legerit abhorrere a regula veritatis: sed donec in eisdem spiritualibus perficiatur, et quodammodo maturescat in fructum quem herba dedit, potest eum movere, quare sub nomine christiano tam multae haereticorum exstiterint falsitates. Inde est quod servi dicunt, Nonne bonum semen seminasti in agro
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ p̃cedente nomine xp̃i hereses suꝑieciss. mag̃ ipse la¬
tint atq ocultissimꝰ factus ẽ : hoc ẽ enĩ & habut̃. s etiam
palea usq ad uentilationẽ. Hec ꝓbat᷑ fortius grauitas fru¬
m̃toꝵ. nisi palee ꝓturbationib: quas cũ p̃mere nõ po¬
tuerit ueritate defensa. cesserit unitate seruata. Quã¬
qͣm in hac parabola dñs sic̃ in eius expositione cõclusit.
nõ quędã s omĩa scandala. & eos qui factũt iniquitatẽ
set herba ⁊ fructũ feciss: tunc apparuerunt ⁊ zizania
Cũ enim sp̃alis homo esse ceꝑit diuidicans omĩa: tũc̃ ei
possunt eirores apparere. Serui aut̃ dixerunt ei. Uis imir
⁊ colligimꝰ ea:. utrũ ipsi seruil qͣuos paulo post messore
appellat. an qr in expositione parabole messores dixit an¬
gelos esse. nec quisqͣm facile dicere ausus fuerit angeloᷤᷤ
nescisse quis zi zania suꝑseminauerit. & ea tunc apparu¬
isse angelis cum herba fructũ feciss: magis oportet in¬

Expanded text:
i haereses superjecisset, magis ipse latuit atque occultissimus factus est; hoc est enim, Et abiit: sed etiam palea usque ad ventilationem. Nec probatur fortius gravitas frumentorum, nisi paleae perturbationibus, quas qui comprimere non potuerit veritate defensa, cesserit unitate servata. Quanquam in hac parabola Dominus, sicut in ejus expositione conclusit, non quaedam, sed omnia scandala, et eos qui faciunt inset herba, et fructum fecisset, tunc apparuerunt et zizania. Cum enim spiritualis homo esse coeperit dijudicans omnia , tunc ei errores incipiunt apparere. Servi autem dixerunt ei: Vis, imus, et colligimus ea? Utrum ipsi sunt servi, quos paulo post messores appellat? an quia in expositione parabolae messores dixit esse Angelos, nec quisquam facile dicere ausus fuerit Angelos nescisse quis zizania superseminaverit, et ea tunc apparuisse Angelis cum herba fructum fecisset; magis oportet in