comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fero dõ meo semꝑ ꝓuobis: Cum dixit
apłs gr̃as ago dõ. idest laudes. non sine
causa addidit meo: Cum enĩ om̃iuncre¬
aturarũ unus sit ꝑnaturã atq potentia
eo qđ sit creator om̃ium allorũ. tamen
ds̃ ꝓprie dicitur eẽ. qui merito fidei
& iustitie eius cultõres essȩ ꝓbantur. sicut
beati pauli. aliorumq apłoꝵ. Hinc dicit᷑:
Ego sum ds̃ abraham ds̃ isaac. & ds̃ iacob
ꝑ gram & uite meritum: Et quare dicit
gras se agere dõ semꝑ ꝓsaliite illorũ : cum
neuo hominũ semꝑpossit intentus ẽẽ in ora¬
tianb. aut gratiarũ actiõnibus : Nam
sicut inscripturis patrum lẽgimus. abhora
prima us: ad quinta labori manuũ instã¬
bat. Abhora autẽ quinta usq decimã prȩ¬
dicationi operã dabat. Post decimã uero
iterũ cur pauperũ peregrinorũq

Expanded text:
fero Deo meo, semper pro vobis. Cum dixit Apostolus: Gratias ago Deo, id est laudes, non sine causa addidit meo. Cum enim omnium creaturarum unus sit per naturam atque potentiam, eo quod sit Creator omnium illorum, tamen proprie dicitur Deus esse, qui merito fidei et justitiae ejus cultores esse probantur, sicut beati Pauli aliorumque apostolorum. Hinc, dicitur: Ego sum Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob er gratiam et vitae meritum. Et quagratias agere Deo semper pro salute illorum, cum nemo hominum semper possit intentus esse orationibus aut gratiarum actionibus. Nam sicut in scripturis Patrum legimus, Apostolus ab hora prima usque ad quintam operi manuum insistebat; ab hora autem quinta usque ad decimam praedicationi operam dabat; post decimam vero iterum, procurabat pauperum peregrinorumq
Abbreviated transcription (Latin):
non solum incorpore. sed etiam in mente
conseruanda est: iuxta exemplũ illius.
qui in regali solio institiitus. Aiebat. Hu¬
miliatus sum usquequãq: dñe : uiuifica
me scđm uerbũ tuũ. Humilitas quippe.
magis tra est sapientię. teste ꝓpheta
qui ait. Bonum mihi dñe quod humili¬
astime : ut discam iustificationes tuas.
Quanto enĩ unusquisq hic ꝓp̃t dm̃ fuerit
humilior : tanto infuturo erit excelsior
Petro apło teste qui ait. Humiliamini
suppotenti manu dĩ : ut uos exalt& in
tempore uisitationis.¬

Expanded text:
non solum in corpore, sed etiam in mente conservanda est, juxta exemplum illius, qui in regali solio constitutus, aiebat: « Humiliatus sum usquequaque, Domine, vivifica me secundum verbum tuum . » Humilitas quippe magistra est sapientiae, teste Propheta qui ait: « Bonum mihi, Domine, quod humiliasti me, ut discam justificationes tuas . » Quanto enim unusquisque hic propter Deum fuerit humilior, tanto in futuro erit excelsior, Petro apostolo teste qui ait: « Humiliamini sub potenti manu Dei, ut vos exaltet in tempore visitationis
Abbreviated transcription (Latin):
clamant. uagientes eoqđ non habeant cibos.:
Si ergo tam uilia uolatia que etiã hominib
suꝑflua uidentur esse. ds̃ fame perirẽ non
patitur. nullo modo hominẽ adimaginem
& similitudinẽ suam factum. fame perire
patietur nisi forte peccatis abundantib.
sterilitas terre iusto dĩ iudicio contra
Non indiiustum derelictum. nec semen eius
querens panem. Et iterum. Nihil deestti¬
mentib: eum. Quia dñs superius sollicitu¬
dinẽ ꝓhibuerat. nunc escȩe & uestimenti
suꝑfluam curam uetat. cum adiungit.
Quis autem urm cogitando. potest adicere
ad staturã suam cubitum unũ: Et de ues¬
timento quid sollicitiestis: Si ergo om̃ib:
pat& quia nullus adstatũrã suam cubitũ.
uel minimam partẽ adicere potest. ille
qui in mensura. pondere et numero cimc¬
ta disposuit. sic ut dedit mensuram corpo¬
ris ꝓut uoluit. sic dabit & uestimenti ne¬
cessitatem. Unde etiam ad carnaliũ suꝑ¬

Expanded text:
clamant vagientes eo quod non habeant cibos? » clamant vagientes eo quod non habeant cibos? » Si ergo tam vilia volatilia, quae etiam hominibus superflua esse videntur, Deus fame perire non patitur, nullo modo hominem ad imaginem et similitudinem suam factum fame perire patietur, nisi forte peccatis abundantibus sterilitas terrae justo Dei judicio contra Non vidi justum derelictum, nec semen ejus quaerens panem . » Et iterum: Nihil deest timentibus Deum. Quia Dominus superius sollicitudinem prohibuerat, nunc etiam vestimentorum superfluam curam vetat, cum adjungit: « Quis autem vestrum cogitando potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? et de vestimento quid solliciti estis? » Si ergo omnibus patet, quia nullus ad staturam suam cubitum vel minimam partem adjicere potest: ille qui in mensura et pondere et numero cuncta disposuit, sicut dedit mensuram corporis prout voluit, sic dabit et vestimenti necessitatem. Unde etiam ad carnalium
Abbreviated transcription (Latin):
urationabilem habent. absq aratri
labore & sine sollicitudine metendiatq in or¬
rea congregandi pascit. nequaquã hominẽ
adimaginẽ & similitud inem suam factum. fame
perire patietur. Unde & subditur. Nonne
uos magis pluris estis llis: Q uod non adnu¬
merum sed adimaginẽ ꝑtin&. Quod est di¬
cere. Pluris estis illis. idestrationales. quia
meliores estis illis. Alius autẽ eugelista
ꝓuolatilib celi. specialit̃ coruos posuit di¬
cens. Respicite coruos. Tradunt ergo phisio¬
logi quia quando coruorum pulli ꝓcreati
fuerint tamdiu a parentib: non aluntur.
quo adusq nĩ grescentib: plumis. similitudi¬
nem corum in se formari cẽperint. Sed
quia aparentib: relinquunt᷑. dĩ prouiden¬
tia pascuntur. teste psalmista quiait. Qui
dat iumentis escam ipsorũ. & pullis coruo¬
rum inuocantib eum. Unde diuina uoce
Adbeatũ iob dicitur. Quis preparat cor¬
uo escam suam . quando pulli eius ad dm̃

Expanded text:
irrationalem habent, absque aratri irrationalem habent, absque aratri labore et sine sollicitudine metendi atque in horrea congregandi pascit, nequaquam hominem ad imaginem et similitudinem suam factum, fame perire patietur. Unde et subditur: « Nonne vos magis pluris estis illis? » Quod non ad numerum, sed ad imaginem pertinet, quod est dicere: Pluris estis illis, id est rationales, quia meliores estis illis. Alius enim evangelista pro volatilibus coeli specialiter corvos posuit, dicens: Respicite corvos. Tradunt enim physiologi, quia quando corvorum pulli procreati fuerint, tandiu a parentibus aluntur, quoadusque nigrescentibus plumis similitudinem eorum in se formare coeperit; sed quia a parentibus relinquuntur, Dei providentia pascuntur, teste Psalmista qui ait: « Qui dat jumentis escam ipsorum, et pullis corvorum invocantibus eum . » Unde divina voce ad beatum Job dicitur : « Quis praeparat corvo escam suam, quando pulli ejus ad Deum
Abbreviated transcription (Latin):
uetuit. Laborare enim deb& homo unde
uiuat. non unde dipes efficiat᷑. Sicut pri¬
mo hominĩ dictum est. In sudore uultus
tui uesceris panetuo. Hinc apłs discipulis
sins p̃cipit. Magis autẽ labor& unus quisq
operando manib: suis quod bonũ est. ut
habeat unde tribuat necessitatẽ patientib.
Et ne mens humana de presentis uite susten¬
taculo dubitaret. adhuc subiunxit dicens.
Nonne anima plus est quam esca & corpus
plus quã uestimentũ: Ac si diceret. Qui
maiora prestitit dñs minora non negabit.
Qui dedit animam. dabit & cibum. Et qui
tribuit corpus. aditi& uestimentũ. Et ne
mens humana sub fragilitatis occasione
de presentis uite necessitate causaret᷑.
dñs de uolatilib: cęli exemplũ adhibuiti
dicens. Respicite uolatilia celiqm̃ nonse¬
runt. neq: metunt. neq: congregaut in or¬
rex & pater uester celestis pascit illa
Ac sidiceret. Si ds̃ uolatilia que aminam

Expanded text:
vetuit. Laborare enim debet homo unde vetuit. Laborare enim debet homo unde vivat, non unde dives efficiatur, sicut primo homini dictum est : « In sudore vultus tui vesceris pane » tuo. Hinc Apostolus discipulis suis praecepit: « Magis autem laboret unusquisque operando manibus suis quod bonum est, ut habeat unde tribuat necessitatem patientibus . » Et ne mens humana de praesentis vitae sustentaculo dubitaret, adhuc subjunxit, dicens: « Nonne anima plus est quam esca, et corpus plus quam vestimentum? » Ac si diceret: Qui majora praestitit Dominus, minora non negabit; qui dedit animam, dabit et cibum; et qui tribuit corpus, adjiciet vestimentum. Et ne mens humana sub fragilitatis occasione de praesentis vitae necessitate causaretur, Dominus de volatilibus coeli exemplum adhibuit, dicens: « Respicite volatilia coeli, quoniam non serunt, neque metunt, neque congregant in horrea, et Pater vester coelestis pascit illa. » Ac si diceret: Si Deus volatilia coeli, quae animam
Abbreviated transcription (Latin):
amicus eẽ huius secult inimicus di consti¬
tuetur. Vnde eos qui xp̃o seruire desi¬
derant dñs adspontaneam pauꝑtatẽ
inuitat. cum subiungit dicens. Ideo dico
uobis. ne sollicitisitis animȩ urȩ quid man¬
ducetis neq corpori ur̃o quid induamini:
Acsi dicer&. Quia nom potestis dõseruire
& mammone id eo dico uobis. ne sollicitisitis
pauperes sp̃u. quoniam ipsorũ ẽgregnũ
celorum. Ubi fortassis simpliciores que¬
runt. utrum cibus iste ad animã ꝑtineat.
cum aniina incorporea sit & iniusibilis.
cibus autẽ uisibilis. Quib: respondendũ
est. quia anima in hoc loco. ꝓpresenti uita
ponitur. cuius sustentaculum est cibus &
potus. soninus & uestimentũ. Queritur
autẽ quare dixerit. ne solliciti sitis anime
ur̃e quid manducetis. cum in laude uiriscĩ
dictum sit ꝑ prophetã. Labores manuum tu¬
arum quia manducabis. beatus es & bene
tibierit. Ad quod dicendũ. quia in hoc loco
dñs non laborem ꝓlibuit. sed sollicitudinẽ

Expanded text:
us, inimicus Dei constituitur . » Unde eos, qui Christo servire desiderant, Dominus ad spontaneam paupertatem invitat, cum subjungit, dicens: « Ideo dico vobis, ne solliciti sitis animae vestrae quid manducetis, neque corpori vestro quid induamini. » Ac si diceret: Quia non potestis Deo servire et mammonae, ideo dico vobis, ne solliciti sitis pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum. Ubi fortassis simpliciores quaerunt, utrum cibus iste ad animam pertineat, cum anima incorporea sit invisibilis, cibus autem visibilis. Quibus respondendum est, quia anima in hoc loco pro praesenti vita ponitur, cujus sustentaculum est cibus et potus, somnus et vestimentum. Quaeritur autem quare dixerit, « Ne solliciti sitis animae vestrae quid manducetis, » cum in laude viri sancti dictum sit per Prophetam: « Labores manuum tuarum quia manducabis, beatus es et bene tibi erit . » Ad quod dicendum quia in hoc loco Dominus non laborem prohibuit, sed sollicitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
petamus eum. Nam in quo uelit nos esse
sollicitos. & quod ab eo petere debeamus.
ostendit cũ xit. Querite autẽ primum
regnum dĩ & iustitiam eius & hec om̃a adi¬
cientur uobis. Primum autẽ id est precipue
regnum dĩ & iustitiã eius quẽrere monet
quia ante om̃a & suꝑomnia hoc petere.
hoc querere. hoc monere & desiderare de¬
bemus. ut regni celestis participessimus.
Notandum autẽ qđ non ait. hec om̃a dabunt᷑
uobis. sed adicient᷑. ostendens illud princi¬
pale bonum ẽẽ qđ datur. idest regnum
dĩ & iustitiã eius. Hec om̃a quȩ adiciunt᷑.
tantum in presenti uita eẽ necessaria: idest

Expanded text:
petamus eum. Nam in quo velit nos esse petamus eum. Nam in quo velit nos esse sollicitos, et quid ab eo petere debeamus, ostendit cum ait: « Quaerite ergo primum regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis. » Primum autem, id est praecipue, regnum Dei et justitiam ejus quaerere monet, quia ante omnia et super omnia hoc petere, hoc quaerere, hoc amare et desiderare debemus, ut regni coelestis participes simus. Notandum autem quod non ait: Haec omnia dabuntur vobis, sed adjicientur, ostendens illud esse principale bonum quod datur, id est regnum Dei et justitiam ejus; haec omnia quae adjicientur, tantum in praesenti vita esse necessaria, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ergo solliciti esse dicentes. quid mandu¬
cabimus aut quid bibem : aut quo operi¬
emur. Hec enim om̃a. gentes inquirunt.
Uentes dicit alienos a fide. etħnicos & paga
ducent usq ad crapulã. & quid bibant
usq ad ebrietatẽ. & quid induant. usq
ad iactantiã et suꝑfluitatem. Nam
pretiosa uestis. non nisi ꝓp̃t in anemglo¬
riam requiritur. Unde dns̃ in hoc
locobene iuxta alium euan gelistam
fertur dixisse. Et nolite in sublime tolli
Nobis autẽ qui solliciti seruare debemus
unitatem sp̃s inuinculo pacis. & quorũ
spes in alterã uita est. in quo nr̃am solli¬
citudinẽ ponere debeamꝰ. manifestat
cumait. Scit enĩ paterur. quia his
om̃ib indigetis. Pater noster ille est.
qui non solum nos dignatus est creare. sed
auit sciens figmentum nr̃m . & considerans
fragilitatem nram. sinos ꝓeterna uita solli¬
citos ẽẽ uiderit. absq magna sollicitudine
uictum x uestimentũ minis trabit. Ipse
enim seit quid nobis necesse sit. ante quam

Expanded text:
centes: Quid manducabimus, aut quid bibemus, aut quo operiemur? Haec omnia gentes inquirunt. » Gentes dicit, alienos a fide, ethnicos et paganducent usque ad crapulam, et quid bibant usque ad ebrietatem, et quid induantur usque ad jactantiam et superfluitatem. Nam pretiosa vestis non nisi propter inanem gloriam requiritur: unde Dominus in hoc loco bene juxta alium evangelistam fertur dixisse: « Et nolite in sublime tolli . » Nobis autem, qui solliciti servare debemus unitatem spiritus in vinculo pacis, et quorum spes in altera vita est, in quo nostram sollicitudinem ponere debemus, manifestat cum adjungit: « Scit enim Pater vester, quia his omnibus indigetis. » Pater noster ille est, qui non solum nos dignatus est creare, sed avit, sciens figmentum nostrum, et considerans fragilitatem nostram, si nos pro aeterna vita sollicitos esse viderit, absque magna sollicitudine victum et vestimentum ministrabit. Ipse enim scit quid nobis necesse sit, antequam
Abbreviated transcription (Latin):
herbas terre. quȩ ad habundantiam plu¬
uiae crescunt. & in ardore solis arescunt.
ds̃ tanta uarietate & decor̃e uestit. nec
uos nuditate uł frigore perire patiet.
quos adimaginẽ suã & similitudinem
creauit. Sed cum eos quib loquitur mi¬
nimos fideruocat. ostendit quia fides aug¬
mentũ hab&. Qui enĩ non credit. infi¬
delis est. Qui autẽ ꝑfecte credit. recte
fidei est. Quiuero ex parte credit &
ex parte non credit. minimȩ est fidei.
Et talis fides augmentum desiderat. situt
apłi dño dixẽrunt. Dnẽ. auge nobis fidem.
Et centurio illȩ qui propuero rogaturus
uenerat. cum audiss& adño sicredis om̃a
possihiłia credenti. respoidit. Credo dñe¬

Expanded text:
herbas terrae, quae ad abundantiam pluherbas terrae, quae ad abundantiam pluviae crescunt et in ardore solis arescunt, Deus tanta varietate et decore vestit, nec vos nuditate vel frigore perire patietur, quos ad imaginem suam et similitudinem creavit. Sed cum eos, quibus loquitur, minimos fidei vocat, ostendit quia fides augmentum habet. Qui enim non credit, infidelis est; qui autem perfecte credit, rectae fidei est; qui vero ex parte credit, ex parte non credit, minimae est fidei. Et talis fides augmentum desiderat, sicut apostoli Domino dixerunt : Domine, « adauge nobis fidem. » Et centurio ille, qui pro puero rogaturus venerat, cum audisset a Domino : « Credis? omnia possibilia sunt credenti, » respondit: « Credo, D
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ adhibuit. dicens. Considerate
lilia agri quomodo crescunt. non laborant
neꝙnent. Hic bilia agri ꝓ om̃ib: herbis¬
terrȩ posuit. quas ds̃ omni potens sine texꝰ¬
trĩ cio labore. mira uarietate depingit.
Altis candidum colorem prebens ut lisiis. ali¬
ĩs rubicundũ ut ros is. aliis purpureum ut
uiolis. intantum ut nec salomon in om̃i gła
sua coopertus sit. sicut unum ex istis. idest
liliis. Qm̃ cum esset non solum pruentis¬
libantusq ad liꝓsopum. qui egreditur de
pariete. in om̃i gla sua non potuit inue¬
nire tale gentis uestimenti quod esset
candidũ ut lilium. rubicundum ut rosa:
purpureum ut inola. Sed quod tempo¬
isua eccła Scilic& lilium in uirginib.
rosam inmartirib: uiolam in contmnen¬
tibus. Et prudentissima comparatione
dñs iactantiam hominũ redarguit. cũ
adiungit. Srautem foenũ agriquod
hodie est. & cras inclibanum mittitur.
dssic uestit quanto magis uos minime
fidei: Acsi dicer&. Si foenum agri idest

Expanded text:
nsiderate lilia agri, quomodo crescunt, non laborant neque nent. » Hic lilia agri pro omnibus herbis posuit, quas Deus omnipotens sine textricum labore mira varietate depingit, aliis candidum colorem praebens, ut liliis; aliis rubicundum, ut rosis; aliis purpureum, ut violis, tantum ut ne Salomon in omni gloria sua coopertus sit, sicut unum ex istis, id est liliis. Quoniam cum esset non solum potentisLibani usque ad hyssopum qui egreditur de pariete, in omni gloria sua non potuit invenire tale genus vestimenti, quod esset candidum ut lilium, rubicundum ut rosa, purpureum ut viola. Sed quod tempoin sua Ecclesia, scilicet lilium in virginibus, rosam in martyribus, violam in continentibus. Et prudentissima comparatione Dominus jactantiam hominum redarguit cum adjungit: « Si autem fenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit, quanto magis vos minimae fidei? » Ac si diceret: Si fenum agri, id est
Abbreviated transcription (Latin):
It si in eadẽ speculatione diuinȩ legis
operañdo ꝑmanserit. hic uere beat
erit. & adbeatitudinẽ ꝑueni& sem¬
piternã Siquis aut putat se religi¬
bonis suis quȩ fecerit. glorificarise
cora hominib quesierit: ut phari¬
sẽus stans in teplo computans bona
sua. non se sicut publicanũ esse ꝓ¬
fitebat᷑: Non refrenans lingũa
suã. idẽ corsuum ab elatione.
busdã uitiis se abstinere. si non
refrenauerit linguã suã. Unde
dicit᷑ in psalmo Quis est homo
qui uult uita. & cupit uidere dies
bonos cohibeat lingua suam a
malo & labia eius neloquantur
dolũ Nam subdit᷑ Sed seducens
corsuũ. huius uana est religio.
quamdiu consistit corsuũ insuꝑ¬
bia sua Religio munda & imma¬
culata apud dm̃ & patr̃ẽ. hȩc est
Visitare pupillos & uiduas in tribu¬
lxtione eoꝵ Cura pupillorũ et
uiduarũ eccłȩ commendat᷑. Et
sacerdotib magnũ periculũ com¬
minat᷑. si contradicentib uerita¬

Expanded text:
Et si in eadem speculatione divinae legis Et si in eadem speculatione divinae legis operando permanserit, hic vere beatus erit, et ad beatitudinem perveniet sempiternam. « Si quis autem putat se religibonis quae fecerit, glorificare se coram hominibus quaesierit, ut Pharisaeus stans in templo, et computans bona sua, non se sicut publicanum esse profitebatur , « non refrenans linguam suam, » id est, cor suum ab elatione vbusdam se vitiis abstinere, si non refrenaverit linguam suam. Unde dicitur in Psalmo: « Quis est homo qui vult vitam, et cupit videre dies bonos? Cohibeat linguam suam a malo, et labia ejus ne loquantur dolum . » Nam subditur: « Sed seducens cor suum, hujus vana est religio, » quandiu consistit cor suum in superbia sua. « Religio munda et immaculata apud Deum et Patrem haec est: Visitare pupillos et viduas in tribulatione eorum. » Cura pupillorum ac viduarum Ecclesiae commendatur, et sacerdotibus magnum periculum comminatur, si contradicentibu
Abbreviated transcription (Latin):
operib scĩtatis. no. cũ sponsus noster
xp̃c hora qua non putamꝰ uenerit. &
uocauerit nos. Simparatos in¬
ueniens excludam anuptiis regni
cȩlestis Et postremo cũ fatuis uir¬
ginib frustra ante ianuã incipiẽmꝰ
clamare. & aditũ introeundi que¬
rere: cũ non possum inuenire. Non
ergo obliuis cam prȩceptorum dñi.
quȩ sunt animarũ ornam̃ta nos¬
trarũ. sed seruantes uoluntatẽ eius
adornemꝰ nos dignis morib & sc̃a
conuersationet cũ xp̃c sponsus
noster ad nos uocandos uenerit. me
ea non auditor obliuiosus factus. sed
factor operis. hic beatus in facto suo
erit. Legẽ libertatis caritatẽ dicit.
de qua paulus ait Inlibertate carita¬
tis xp̃i uocati estis. Et iterũ Hone¬
ra ura inuicẽ portantes incaritate
Nam si quis in caritate ꝑfecta se custo¬
dire sategerit. dm̃ uidelic& ex toto
corde. tota anima. tota diligendo
Nic non auditor obliuiosus factus. sed
factor operis euanglici comꝓbatur

Expanded text:
operibus sanctis, ne cum sponsus noster Christus, hora qua non putamus, venerit et vocaverit nos, forte imparatos inveniens, excludamur a nuptiis regni coelestis, et postremo cum fatuis virginibus frustra ante januam incipiemus clamare, et aditum introeundi quaerere, cum non possumus invenire. Non ergo obliviscamur praeceptorum Domini, quae sunt animarum ornamenta nostrarum, sed servientes voluntati ejus, adornemus nos dignis moribus et sancta conversatione, ut cum Christus sponsus noster nos vocaturus venerit, merea, non auditor obliviosus factus, sed factor operis, hic beatus in facto suo erit. » Legem libertatis charitatem dicit, de qua Paulus ait: « In libertate charitatis Christi vocati estis . » Et iterum: « Onera vestra invicem portantes cum charitate . » Nam si quis in charitate perfecta se custodire sategerit, Deum videlicet ex toto corde, tota anima, tota diligendo seipsum: hic non auditor obliviosus factus, sed factor operis evangelici comprobatur.
Abbreviated transcription (Latin):
quis quis ꝑsona potentis accipit.
& ueritatẽ loqui pauescit. graui
multat᷑ culpe sententia Multi
enĩ pręsules ȩccłarũ timentes
ne amicitiã ꝑdant. & molestiã
odiorũ incurrant. peccantes ñ
arguunt: It corripere paũpe¬
rum oppressores uerent᷑. nec ꝑtimes¬
cunt de seueritate reddende rati¬
onis. ꝓ eo qđ conticescunt de plebi¬
b: sibi commissis. quando a poten¬
tib pauperes opprimunt᷑. Ade¬
ripiendos cos boni sacerdotes pro¬
tectionis auxiliũ ferunt. nec ue¬
rent᷑ cuius quã inimicitiarũ mo¬
lestias Sed oppressores pauperũ
palã arguunt. increpant. ex cõ¬
municant. minusq metuunt
eoꝵ nocendi insidias. &iã si noce¬
custodire sol&. ita & dĩ sacerdos
suꝑ gregẽ xp̃i sollicitus eẽ deb&
Ne inimicus uast&. ne ꝑ secutor
infest&. ne potentioris cuiusq cu¬
piditas. uita pauperũ inqui etet.
sed sua potius sollicitudine & cu¬
ra diligenti: uita & salutẽ mere¬

Expanded text:
accipit, et veritatem loqui pavescit, gravi multatur culpa sententiae. Multi enim praesules Ecclesiarum, timentes ne amicitiam perdant, et molestiam odiorum incurrant, peccantes non arguunt, et corripere pauperum oppressores verentur. Nec pertimescunt de severitate reddendae rationis, pro eo quod conticescunt de plebibus sibi commissis, quando a potentibus pauperes opprimuntur. Ad eripiendos eos boni sacerdotes protectionis auxilium ferunt, nec verentur cujusquam inimicitiarum molestias, sed oppressores pauperum palam arguunt, increpant, excommunicant, minusque metuunt eorum nocendi insidias, etiamsi nocecustodire solet, ita et Dei sacerdos super gregem Christi sollicitus esse debet, ne inimicus vastet, ne persecutor infestet, ne potentioris cujusque cupiditas vitam pauperum inquietet, sed sua potius sollicitudine et cura diligenti vitam et salutem mere
Abbreviated transcription (Latin):
ut possitis intelligere quȩ sit latitudo
caritatis. Latitudo caritatis est. qua
diligitur ds̃ & non solum amicus. sed etiã
inimicus. De quo mandato dicit psalmista¬
inea. latum mandatũ tuũ nimis.
Longitudo caritatis est. ꝑseuerantia in
bonĩs operib: Longanimitas etiam siue
longitudo caritatis est abinitio fidei usq
ad finẽ spei. idest usq dum ꝑueniam
ad illud. ut quo modo ittenc tenemus in
spestune pͥossideamus inre: patlenter

Expanded text:
ut possitis intelligere quae sit latitudo ut possitis intelligere quae sit latitudo charitatis. Latitudo charitatis est qua diligitur Deus, et non solum amicus, sed etiam inimicus. De quo mandato dicit Psalmista: Latum mandatum tuum nimis . Longitudo charitatis est perseverantia in bonis operibus. Longanimitas etiam sive longitudo charitatis est ab initio fidei usque ad finem spei, usque dum perveniamus ad illud, ut quod modo tenemus in spe, tunc possideamus in re, patienter
Abbreviated transcription (Latin):
patres alios uocarent Nt det uobis scđm
diuitias gle sue uirtutẽ. corroborari ꝑ¬
ꝑfidem in cordib: ur̃is. ldcirco inquit flec¬
to genua mea ad patrem̃ dñi nr̃i. ut ipse
ut sitis corroborati infide. ut possit xp̃s
habitare ꝑfidem in interiori homine. hoc
st in cordib ur̃is. Lic& enimds̃ omnipo
tens ꝑpotentiã diuinitatis sue ubĩq̃. sit.
tamen in illis specialiter dicit᷑ habitare.
qui fidem eius habent. In caritate radi¬
cati& fundati. ut possitis comprehendere
in uobis ma ipsis cum om̃ib: scis qua sit lati¬
tudo. longitudo. & sublimitas & ꝓfundũ
Ex superierib ista pendent. Ideo &iam
submatto sensum cordis mei addm̃. ut sitis
incaritate radicati. sicuti arbor plantata
radicitus firmatur in terra. ut humorẽ
habeat. & auento facile ne eradicetur.
Et non solum radicati. sed fundatĩ in ipsa
caritate quasi suꝑ soli dissimã petram.

Expanded text:
patres aliorum vocarentur. Ut det vobis secundum patres aliorum vocarentur. Ut det vobis secundum divitias gloriae suae virtute corroborari fidem in cordibus vestris. Idcirco, inquit, ego flecto genua mea ad Patrem Domini nostri, ut ipse riae suae, ut sitis corroborati in fide, et possit Christus habitare per fidem in interiori homine, hoc est, in cordibus vestris. Licet enim omnipotens Deus per potentiam divinitatis suae ubique sit, tamen in illis specialiter dicitur habitare qui fidem ejus habent. In charitate radicati et fundati, ut possitis comprehendere in vobismetipsis cum omnibus sanctis, quae sit latitudo, longitudo, sublimitas et profundum. Ex superioribus ista pendent: Ideo etiam submitto sensus cordis mei ad Deum, ut sitis in charitate radicati, sicut arbor plantata radicitus firmatur in terra ut habeat humorem, et a vento facile non eradicetur, et non solum radicati, sed et fundati in ipsa charitate, quasi super solidissimam petram,
Abbreviated transcription (Latin):
teriores sunt corporis oculi. & exteriora
genua ceterãq menbra: ita ctiam dicunt᷑
esse & interiora Unde hĩc apłs non loqui¬
Per genua ergo debemus intellegere sitͤ
inquit genua mex idesł submitto & humi¬
lio sensum cordis mei orando dñ: ꝓ uobis.
Quodq sequitur ad patrẽ dñi nostri iħu
xp̃i. in greco sermone non habetur nisi
tantum modo patrẽ. ut intellegatur ab¬
solute creatorem esse om̃ium rerum.
priȩ & naturaliter pater. nobis autẽ adop¬
tiue.
Sequitur. Ex quo dõ patre. om̃is paterni¬
tas in celo & interra nominatur Sicit in
presenti sȩculo habemus quos appellamus
fr̃s. & sunt a quib: appellamꝰ patres. ita ꝙ
in illo collegio scorum sp̃uum sunt qui alios
Uerbi gr̃a. Angeli diligunt archangelos
appellare patres. sic de ceteris uirtutib
intelligendum. Ideoq dicit om̃is pater¬
nitas incelo & interra nominat᷑. quia &
angłi incelo & homines interra ab illo
exordium sumpserunt t ab illo qui est
pater om̃ium rerum. acceperunt ut

Expanded text:
teriores oculi corporis et exteriora genua, caeteraque membra, ita etiam dicuntur esse et interiora. Unde hic Apostolus non loquiPer genua ergo debemus intelligere tantuinquit, genua mea, id est, submitto et humilio sensum cordis mei, orando Deum pro vobis. Quod sequitur, ad Patrem Domini nostri Jesu Christi, in Graeco sermone non habetur, nisi tantummodo ad Patrem, ut intelligatur absolute Creator esse omnium rerum. prie et naturaliter pater, nobis autem adoptivus. Sequitur: Ex quo, Deo Patre, omnis paternitas in coelo et in terra nominatur. Sicut in praesenti saeculo habemus quos appellamus patres, et sunt a quibus appellamur patres, ita et in illo collegio sanctorum spirituum sunt qui alios verbi gratia: angeli diligunt archangelos appellare patres, sic de caeteris virtutibus intelligendum. Ideo dixit, ex quo omnis paternitas in coelo et in terra nominatur, quia et angeli in coelo et homines in terra ab illo exordium sumpserunt, et ab illo qui est Pater omnium rerum acceperunt ut
Abbreviated transcription (Latin):
sctoꝵ. Fi autẽ idest dõ patri qui potest om̃a
facere quȩ nob̾ necessaria sunt suꝑ abun¬
dant̃ quã petimꝰ. idest quipotest om̃a
nobis distribuere plus quam
miracula. fidem uirtutes & doctrinam.
ficat & laudat dm̃ patrem in om̃ib quȩ
agit. Per illam etiam glorificatur. iuxta
tulit dicens. Pater in me manens. ipse facit
opera In om̃s generationes sit dõ patrigła.
id est in presentes & futuras. uł in genera¬
tiones gentiũ & generationes iudeorum.

Expanded text:
. Ei autem, id est Deo Patri qui potest omnia facere quae vobis sunt necessaria superabundanter quam petimus, id est qui potest omnia nobis tribuere plus quam miracula, fidem, virtutes et doctrinam, ficat et laudat Deum Patrem in omnibus quae agit. Per illam etiam glorificatur: juxta tulit, dicens: Pater in me manens ipse facit opera . In omnes generationes sit Deo Patri gloria, id est in praesentes et futuras: vel in generationes gentium, e
Abbreviated transcription (Latin):
scientie humane: Hoc est ut det uobisscien¬
tiam. quatinus possitis intelli gere quanta
sit caritas xp̃i. qui ꝓ nobis mortuus est. quȩ
caritas transcendit: & excedit omne scien¬
tiam humana Et non solum humanam.
sed etiam diuinã que hominib: largitur.
Et quomodo possuius illauiscire suꝑeminen
tem scientiẽ.que hominib tribuit᷑ t᷑ Hoc
debemus scire. quia ignoramus illam.
Quis eñi hominum mortaliũ ual& compres¬
bendere. quanta caritas fuit in dõ patre.
quĩ ꝓnobis unicum filiũ non solum incar¬
nari. sed orlam mori ꝑmisit᷑. Dequitur
ut impleamini in omnem plenitudinem
dĩ. ldcircoinquit exoro uosscire carita¬
tem xp̃i. ut implexmini uirtutib & me.
rcamini annumerari innmero fideliũ.
ex quib: cotidĩe corpus xp̃i impletur.
Plenitudo enĩ corporis xp̃i est eccła. que
cotidie ex om̃ib gentib impletur.
łi autẽ qui potens est om̃a facere suꝑ

Expanded text:
scientiam quatenus possitis intelligere quanta sit charitas Christi qui pro nobis mortuus est, quae charitas transcendit et excedit omnem scientiam humanam, et non solum humanam, sed etiam divinam quam hominibus largitur. Et quomodo possimus illam scire, si supereminens est scientia quae omnibus tribuitur? Hoc debemus scire, quia ignoramus illam: quis enim hominum mortalium valet comprehendere quanta charitas fuit in Deo Patre, qui pro nobis unicum Filium non solum incarnari, sed etiam mori permisit? Sequitur: Ut impleamini in omnem plenitudinem Dei. Idcirco, inquit, exoro scire vos charitatem Christi, ut impleamini virtutibus, et mereamini annumerari numero fidelium ex quibus quotidie corpus Christi impletur. Plenitudo enim corporis Christi est Ecclesia, quae quotidie ex omnibus gentibus impletur Ei autem qui potens est
Abbreviated transcription (Latin):
Rs̃ sbsecro uosne deficiatis intribu¬
lationib meis, ꝓuobis. id est ne recedatis a fide
xp̃i. dum me uidetis tribulari ꝓuobis. quę
tribulatio est gloria ura. Conuenientius
dicer&. quȩ tribulationes sunt gła uestra
Pro illis ergo apłs tribulabatur. quia dum
illis predicabat uerbum. comprehendebat᷑
A persecutorihus. Sed eius tribulatio gła
illorum erat qui confortabantur infide.
& ꝑ passionem suam ad qui rebat eis głam
eternam. Huius rei gr̃a id est propterea

Expanded text:
um, obsecro vos ne deficiatis in tribulationibus meis pro vobis, id est, ne recedatis a fide Christi, dum me videtis tribulari pro vobis, quae tribulatio est gloria vestra. Convenientius diceret, quae tribulationes sunt gloria vestra. Pro illis ergo Apostolus tribulabatur, quia dum illis praedicabat verbum, comprehendebatur a persecutoribus. Sed ejus tribulatio gloria illorum erat, qui confortabantur in fide, et per passionem suam acquirebant gloriam aeternam. Hujus rei gratia, id est proptere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ latitudinẽ caritatis. quã ꝓpatientiȩ
longanimitate & ꝑseuerantia in bonis
operib sublimitatẽ patriȩ celestis quȩ¬
ramus. sperantes nos adõ remuneran¬
dos ł rofundum autẽ siue occultum
caritatis est: ut om̃a bona que habemus.
de occulto dĩ dono & inspiratione nobis ue¬
nire credamus. Hec om̃a incruce xp̃ipos

Expanded text:
atis quam patientia, longanimitate, perseverantia in bonis operibus, sublimitatem patriae coelestis quaeramus, sperantes nos a Deo remunerandos. Profundum autem sive occultum charitatis est, ut omnia bona quae habemus de alto Dei dono et inspirationem nobis venire credamus. Haec autem omnia
Abbreviated transcription (Latin):
habeant Videt᷑ enim dixisse. ut uitã
habeant ingredientes. Non aũt̃ potest
est infide Ideo ait. Ego ueni ut uita
habeant. hoc est fidẽ quȩ ꝑ dilectionẽ
operat᷑. ꝑ quã fidem in ouile in grediun¬
tur ut uiuant. quia iustus exfide uiuit
Et habundantius habeant. qui ꝑseue¬
rando usq infinẽ. ꝑ illud ostiũ idest
les moriuntur Et habundantius habeant
uitam inueniendo quo pastor ille ꝓcessit.
ubinum quã de inceps moriantur. Quamuis
ergo & hic in ipso ouili non desint pascua.
quonam ad utrũq possumus intellegere
quod dictum est et pascua inueniet. idẽ
ad ingressum. et ad egressum Imen
uere pascua inuenient. ubi saturentur
qui esuriunt et sitiunt iustitiã. Qualẽ
pascuã inuenit. cui dictum ẽ: Hodie
mecum eris in para dẏso: Fẽ iiii¬

Expanded text:
habeant. Videtur enim dixisse, ut vitam habeant. Videtur enim dixisse, ut vitam habeant ingredientes. Non autem potest em, quae est in fide. Ideo ait: ego veni ut vitam habeant: hoc est, fidem, quae per dilectionem operatur: per quam fidem in ovile ingrediuntur ut vivant, quia justus ex fide vivit . Et abundantius habeant, qui perseverando usque in finem, per illud ostium, id est, les moriuntur, et abundantius habebunt vitam, veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desint pascua quoniam ad utrumque possumus intelligere quod dictum est: Et pascua inveniet, id est, et ad ingressum, et egressum, tamen vere pascua invenient ubi saturentur qui esuriunt et sitiunt justitiam . Quidam pascua invenit, cui dictum est: Hodie mecum eris in paradiso .
Abbreviated transcription (Latin):
epła sua. ex nobis exierunt sed non e¬
rant ex nobis. non ẽ itiq: bonum
alis ergo egressus non possa abono
pastore laudari. ut diceret. et ingre¬
diet᷑ et egrediet᷑. & pascua inueniet
Est ergo aliquis non solum in gressus
uerum &iam egressus bonus ꝑ ostiũ
bonum quod est xp̃s. Si quis ẽ ille lau¬
dabilis et beatus egressus. possum qui¬
dem dicere ingredi nos. quando inte¬
rius aliquid cogitamus: Egredi aũt.
quando exterius operam. Et quonia
secundũ ipsam fidem cogitare Egre
foris. id est coram hominib: operari un¬
de et in psalmodicit᷑ Exiet homo ado¬
pus suũ Et ipse dñs dicit: Luceant ope¬
ra ur̃a coram hominib:. Sed plus me de¬
lectat quod ipsa ueritas tam quã pastor
bonus. & ideo doctor bonus quod ammo¬
do nos ammoriuit. scđm quem modum
intellegere debeamus. quod ait. ingredi
nisi ut furet᷑. & mactet & ꝑdat. Ego
ueni ut uita habeant et abundantius

Expanded text:
epistola sua: « Ex nobis exierunt, sed non eepistola sua: « Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis , » non est utique bonum. Talis ergo egressus non potest a bono pastore laudari, ut diceret: « Et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet. » Est ergo aliquis non solum ingressus, verum etiam egressus bonus per ostium bonum, quod est Christus. Sed quis est ille laudabilis et beatus egressus? Possum quidem dicere ingredi nos, quando interius aliquid cogitamus: egredi autem, quando exterius operamur. Ex quo patet, secundum ipsam fidem cogitare; egreforis, id est, coram hominibus operari. Unde et in Psalmo dicitur: Exiet homo ad opus suum . Et ipse Dominus dicit: Luceant opera vestra coram hominibus . Sed plus me delectat quod ipsa Veritas tanquam pastor bonus, et ideo doctor bonus, quodammodo nos admonuit: secundum quem modum intelligere debeamus, quod ait: Ingredienisi ut furetur et mactet, et perdat. Ego veni, ut vitam habeant, et abundantius
Abbreviated transcription (Latin):
Quot quot aũt illo tempore credide¬
runt. uł abraham. uel isaac. uel ia¬
cob uł moysi. uel aliis patriarc his.
aliisq ꝓphetis. xp̃m prenuntiantib
oues erant. et xp̃m audierunt
Nam iudex clamat in p̃cone. dum p̃co
iudicem adnuntiat uenturũ. Alii
sunt ergo quos non audierunt oues.
in quib: non erat uox xp̃i. errantes.
falsa dicentes. in ania garrientes. ua¬
na fingentes. miseros seducentes. si¬
cut pseudo ꝓphete. sicut scribe et
pharisei temporib: ipsius dñi Hi
sunt qui uener̃ ꝑse. & non sunt a
iudice missi his uero¬
cum doc trinis suis ꝓcul expulsis.
uideamus quo nos pastorbonus uocat
Dicit enĩ Ego sũ ostium oinum Per
me siquis introierit saluabitur. et
ingredietur et egrediet᷑. & pascua in
ueniet. Et hoc euidenter ostendit.
non solũ pastorẽ. sed etiam oues intra
re ꝑostium Sed quid est in grediet᷑
et egrediet᷑. et pascua inueniet : In¬
sicut ait ipse iohannes euangelista in

Expanded text:
« Quotquot autem illo tempore credide« Quotquot autem illo tempore crediderunt vel Abraham, vel Isaac, vel Jacob, vel Moysi, vel aliis patriarchis, aliisque prophetis Christum praenuntiantibus, oves erant, et Christum audierunt:Nam judex clamat in praecone, dum praeco judicem annuntiat venturum. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentes, » sicut pseudoprophetae, sicut Scribae et Pharisaei temporibus ipsius Domini. Hi sunt qui venerunt per se, et non sunt a judice missi. His verocum doctrinis suis procul expulsis, videamus quo nos pastor bonus vocat. Dicit enim: Ego sum ostium: per me si quis introierit, salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascuveniet. » Et hoc evidenter ostendit, non solum pastorem, sed etiam oves intrare per ostium. Sed quid est, « Ingredietur et egredietur, et pascua inveniet? » Insicut ait ipse Joannes evangelista in
Abbreviated transcription (Latin):
mus ergo: ante aduentũ ipsius. uener̃
ꝓphete Num qiđ fures fuer̃ et latrones:
Absit Non p̃ter illũ uenerunt. sed in il¬
rus p̃cones mittebat. sed eorũ corda quos
miserat possidebat. Cũ illo ergo uener̃
quia cũ uerbo dĩ uenerunt : Ego sum in¬
quit uia. ueritas. et inta Ipse ẽ ueritas.
cũ illo uener̃ : quia ueraces fuerunt. &
latrones. Nam ante aduentũ xp̃i. fal¬
si fuerunt inpopulo dĩ ꝓphetȩ. falsi doc¬
tores. sicut post aduentũ illius sub no¬
mine xp̃iano: quam plurimi falsifuer̃
doctores: Non doctores. sed seductores.
inherentes. De quib dictum est. Fu¬
res sunt & latrones. idest ad furandũ
et occidendũ uener̃. Sed non audier̃
eosille quȩ uere sunt oues. non subpel¬
le ouina lupinũ cor abscondentes
Igit᷑ qui ante aduentum xp̃i p̾dicaue¬
runt. eodem spũ p̃dicauer̃. quo a płi
& scĩ doctores qui post aduentũ xp̃i
ueritatis uiam mundo ostenderunt

Expanded text:
mus ergo. Ante adventum ipsius venerunt mus ergo. Ante adventum ipsius venerunt prophetae, nunquid fuerunt fures et latrones? Absit. Non praeter illum venerunt, quia cum ilrus praecones mittebat, sed eorum corda quos miserat, possidebat. Cum illo ergo venerunt, quia cum Verbo Dei venerunt. « Ego sum, inquit, via, veritas et vita . » Si ipse est veritas, cum illo venerunt, quia veraces fuerunt, et latrones. Nam ante adventum Christi falsi fuerunt in populo Dei prophetae, falsi doctores. Sicut post adventum illius sub nomine Christiano, quamplurimi falsi fuerunt doctores, nec doctores, sed seductores; inhaerentes. De quibus dictum est: Fures sunt et latrones, id est, ad furandum 563 et occidendum venerunt. Sed non audierunt eos illae quae verae sunt oves, non sub pelle ovina lupinum cor abscondentes. Igitur qui ante adventum Christi praedicaverunt, eodem spiritu praedicaverunt quo apostoli et sancti doctores, qui post adventum Christi veritatis viam mundo ostenderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt uocẽ. idest doctrina alienorũ
Sedloquente dño iħu. non intellexerunt
quȩ audierunt Incrassatũ enim ha¬
buerunt cor. & grauiter audierũnt
Nominat ostiũ. nominat ouile. nomi¬
nat oues. Commendat hȩc om̃a. sed
nondũ exponit Legamus ergo qͥa
uenturus ẽ ad ea uerba. in quib: no¬
bis aliqua quȩ dixit dignet᷑ exponere
Ex quorũ expositione. dabit nobis for¬
tasse etiam illa que non exposuit
intelligere Pascit enĩ manifestis ex¬
ercet obscũris Audiamus exponentẽ.
qui audiuimꝰ ꝓponentẽ. Dicit ergo eis
iterum iħs Amen am̃dico uobis. quia
ego sum ostiũ ouium Ecce ipsũ ostium¬
qđ clausũ posuerat. aperuit Ipsũ eẽ
hostiũ agnouimus. intremus ut nos in¬
trasse gaudeamꝰ Om̃s quot quot uener̃.
fures fuerunt & latrones. Quid ẽ hoc dñe:
om̃s quot quot uenerunt: Quid em̃.tu
non uenisti: Sed intellegite: om̃s quot¬
quot uener̃: dixit utiq p̃ter me Recola.¬

Expanded text:
verunt vocem, id est doctrinam, alienorum. verunt vocem, id est doctrinam, alienorum. Sed loquente Domino Jesu, non intellexerunt, qui audierunt ; incrassatum enim habuerunt cor, et graviter audierunt . Nominat ostium, nominat ovile, nominat oves, commendat haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo quia venturus est ad ea verba in quibus nobis aliqua quae dixit dignetur exponere; ex quorum expositione dabit nobis fortasse etiam illa quae non exposuit intelligere. Pascit enim manifestis, exercet obscuris. Audiamus exponentem, qui audivimus proponentem. Dicit ergo eis iterum Jesus: Amen, amen dico vobis, quia ego sum ostiuquod clausum posuerat, aperuit. Ipse est ostium. Agnovimus, intremus, ut nos intrasse gaudeamus. « Omnes quotquot venerunt, fures sunt et latrones. » Quid est hoc, Domine, « omnes quotquot venerunt? » Quid enim? tu non venisti? Sed intellige, omnes quotquot venerunt, dixit, utique praeter me. Recola
Abbreviated transcription (Latin):
recessurus erat Cin simile ẽ qđ alibi ait
Hȩc sunt uerba quȩ locutussũ aduos. cum
adhuc essem uobiscũ. Quia ergo in ar¬
ticulo passionis hȩcloquebat᷑. mansur
cum eis semꝑ perdiuinitatẽ. recessu¬
rus loquit᷑ ꝑhumanitatẽ. Sed quod
minus de diuinitate intellegere pote
le est qđ alibi dicit Adhuc multa habeo
uobis dicere . sed non potestis portare modo
Cum aũt uenerit ille sp̃s ueritatis. docebit
uos omnem ueritatẽ. Quia ad intelligen¬
da spĩtalia. mentes nostras ꝓmoriebat. pa¬
tet ꝓfecto. nec laboriosa expositioñe indi¬
get. quare eundem spm paraclytum no¬
minet Paracdr̃tus g̃ca locutione. latine
consolator. siue aduocatus dicitur Bene
consolator dicit᷑. quia mentes fidelium.
ne inter aduersa huiusscłi deficiant. spe
celestium consolatur p̃miorũ. Bene ad¬
uocatus. quia ꝓerrore delinquentium
apud patrẽ interuenit A postolo teste
qui ait Nam quid oremus sicut opor¬
tet nescimus. & cetr Et pulchrę eun¬

Expanded text:
at. Cui simile est quod alibi ait: « Haec sunt verba quae locutus sum ad vos, cum adhuc essem vobiscum . » Qui ergo in articulo passionis haec loquebatur, mansurus cum eis semper per divinitatem, recessurus loquitur per humanitatem. Sed quod minus de divinitate intelligere poterle est quod alibi dicit: « Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem . » Quia ad intelligenda spiritalia mentes nostras promovebit, patet profecto, nec laboriosa expositione indiget, quare eumdem spiritum paracletum nominet, παράκλητος Graeca locutione, Latine consolator sive advocatus dicitur. Bene consolator dicitur, quia mentes fidelium, ne inter adversa hujus saeculi deficiant, spe coelestium consolatur praemiorum. Bene advocatus, quia pro errore delinquentium apud Patrem intervenit, Apostolo teste, qui ait: « Nam quid oremus sicut oportet, nescimus , » etc. Et pulchre eum
Abbreviated transcription (Latin):
uenit adluctm. Cui gratias agit. quõd
is Et quia frustra dicit . nisi iterum
dicat : qm̃ facinus meum ego agnosco.
& peccatũ meũ contra me ẽ semper
Sit ante te. qđ non uis eẽ ante dm̃ Si
aũt post te feceris peccatum tuum. re¬
torquet tibi illud ds̃ ante oculos tuos
Er tunc retorquet. quando iã peniten¬
tȩ fructus nullus erit Fr̃ .iii.¬

Expanded text:
venit ad lucem: cui gratias agit, quod ivenit ad lucem: cui gratias agit, quod iis . » Et quia frustra dicit, nisi iterum dicat: « Quoniam facinus meum ego agnosco, et peccatum meum contra me est semper , » sit ante te, quod non vis esse ante Deum. Si autem post te feceris peccatum tuum, retorquet tibi Deus illud ante oculos tuos: et tunc retorquet, quando jam poenitentiae fructus nullus erit. HOMI
Abbreviated transcription (Latin):
ut dĩ salu& quod fecit Oportet ut
oderis opus tuũ inte. et ames in te
opus dĩ Cum aut̃ cȩperit tibi dis¬
plicere qđ fecisti. incipiunt bona
opera tua. quia accus as mala ope¬
ratua. Initiũ operum bonorim.
confessio ẽ operum malorũ Facis
ueritatem. et uenis ad lucẽ : Quid
est aut̃ facisi ueritaton Nongtei pali¬
pas: non tibi blandiris. nonte adu¬
las non dicis iustussũ cum sis iniquus.
et incipis facere ueritatẽ. Uenis aũt
ad lucẽ. ut manifestent᷑ opera tua. qͥa
indõ sunt facta Q uia & hoc ipsũ
quod tibi displicuit peccatũ tuum.
non tib displiceret. nisi ds̃ tibi luce¬
ret & eius ueritas tibi ostender&
Sed qui etiam ad monitus diligit pec¬
cata sua oditad monentẽ lucẽ & fugit
eam ut non arguant᷑ opera eius mala
quȩ diligit. Qui aut̃ facit ueritatẽ. ac¬
cusat inse mala sua . ñ sibi paxcit non
sibi ignoscit. ut ds̃ ignoscat Qui qđ
uult ut ds̃ ignoscat. agnoscit ipse. et

Expanded text:
ut Deus salvet quod fecit. Oportet ut ut Deus salvet quod fecit. Oportet ut oderis in te opus tuum, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua. Initium bonorum operum confessio est operum malorum. Facis veritatem, 152 et venis ad lucem. Quid est facis veritatem? Non te palpas, non tibi blandiris, non te adulas, non dicis Justus sum, cum sis iniquus, et incipis facere veritatem. Venis autem ad lucem, ut manifestentur opera tua, quia in Deo sunt facta. Quia et hoc ipsum quod tibi displicuit peccatum tuum, non tibi displiceret, nisi Deus tibi luceret, et ejus veritas tibi ostenderet. Sed qui etiam admonitus diligit peccata sua, odit admonentem lucem, et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala, quae diligit. Qui autem facit veritatem, accusat in se mala sua, non sibi parcit, non sibi ignoscit, ut Deus ignoscat, quia quod vult ut Deus ignoscat, ipse agnoscit, et
Abbreviated transcription (Latin):
Qui aut facit ueritatẽ uenit adlucẽ. ut ma¬
nifestentur eius opera. quia in dõ sunt
facta Quomodo ergo quidã bonum
opus fecerunt. ut uenirent ad lucem.
id est adxpm̃: Et quomodo quidã
dilexerunt tenebras. si om̃s peccato¬
qui morsi fuerant: Et propter
morsus serpentis. erectus ẽ serpens.
id est mors dñs. propter mortales homi¬
nes quos inuenit iniustos. Quomodo¬
ergo intelligitur. hoc ẽ iudiciũ. qm̃
lux uenit inmundũ. & dilexerunt
homines magis tenebras. quã lucẽ¬
Crant enĩ mala opera eorum Quid
est enĩ hoc: Quorum enĩ erant o¬
pera bona: Nonne uenisti ut ius¬
tifices impios: Sed dilexerunt tene
Multi enĩ dilexerunt peccata sua
Quia qui confitet᷑ peccata sua & ac¬
cusat peccata sua: iam cum dõ facit
Accusat ds̃ peccata tua Si& tu accu¬
ses: coniungeris dõ Quasi duȩ res
sunt homo & peccator. Quod audis
homo. dr̃fecit Quod audis peccator.
ipse homo fecit. Dele quod fecisti.

Expanded text:
Qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut maQui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, quia in facta. » Quomodo ergo quidam bonum opus fecerunt, ut venirent ad lucem, id est ad Christum? Et quomodo quidam dilexerunt tenebras? Si enim omnes peccatoqui morsi fuerant : et propter morsus serpentis erectus est serpens, id est, mors Domini propter mortales homines, quos invenit injustos, quomodo intelligitur: « Hoc est judicium, quoniam lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebrasErant enim mala opera eorum? Quid est hoc? Quorum enim erant mala opera? Nonne venisti ut justifices impios? Sed dilexerunt, inquMulti enim dilexerunt peccata sua. Quia qui confitetur peccata sua, et accusat peccata sua, jam cum Deo facit. Accusat Deus peccata tua, si et tu accusas, conjungeris Deo. Quasi duae res sunt, homo et peccator: quod audis homo, Deus fecit: quod audis peccator, ipse homo fecit. Dele quod fecisti,