comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rentur cumpereos diuinat misa¬
stbilia frequentarentur &
diuinaeloquit spargerentur.
&icom occisos itccdilectus est
xp̃s uteius discipuli exgulsi
acongregitionibus iudteorũ
exipsis quo que iudaceis in gentẽ
multitudinem congregaren
& nullam solitudinem formida¬
ren: Hĩc ergo accensi c&le¬
ri reprobi &ceci zelum dĩ
entes sed non secundum
sciemdam &obsequium se
orccestare credenes. occide¬
batm eos: Sed pro illis occi¬
sus colligebe& eos quide
hirfuturis Ante quetm occiele¬
r&ur instruxerReos Ne
ignaros atque in paoratos ani¬
mos malicinopinata &inꝑ¬
uisc quem uis cito trcensitu¬
ra turbeorem Sedorecͦg¬
nitoo & pctienter cccceptoo
adbona sempiterna perduce¬
rena: Hanc enim fuisse eccu¬
scem ut hocec eis prenuntiar&
s iungens. Sed hocec locutus
sum uobis ut cum uenerit ho

Expanded text:
rentur, cum per eos divina mirarentur, cum per eos divina miracula frequentarentur, et divina eloquia spargerentur, etiam occisus ita dilectus est Christus, ut ejus discipuli expulsi a congregationibus Judaeorum, ex ipsis quoque Judaeis ingentem multitudinem congregarent, et nullam solitudinem formidarent . Hinc ergo accensi caeteri reprobi et caeci, zelum Dei habentes, sed non secundum et obsequium se praestare Deo credentes, occidebant eos. Sed pro illis occisus colligebat eos; qui de his futuris, antequam occideretur, instruxerat eos, ne ignaros atque imparatos animos mala inopinata et improvisa, quamvis cito transitura, turbarent, sed praecognita et patienter accepta ad bona sempiterna perducerent. Hanc enim fuisse causam ut haec eis praenuntiaret, adjungens: Sed haec locutus sum
Abbreviated transcription (Latin):
reca & in hocergo suos dis¬
bus elycerta si mepersecutis
Quos persequentur
Vt quem¬
admodum illum occidendo dõ
sepraestitisse obsequium puta¬
uerun sic &ia millos: Iste
ittque sensus est in his uerbis ex¬
tra synagogas saciona uos
sed nolite solitudinem strmida¬
re: separiti quipoe a con¬
gregationecorum tam mul¬
tos iieo nomine congrbitis.
ut illim&cuenes netemplum
quoder & apudeos & om̃a
legis ueriuitis stanimena
deseroam: Interficier uos
sic fundenter scanguinem ur̃m
ut dõ se praestare arbi trentur¬
÷ obsequium Ecce est illud
quod dehis dixit apostolus¬
⁊ elum di babeme sed non
secundum stientitm. Obse¬
dõ interficiendos fit mulosdi:
error horrendus: itane
ut placets dõ percutis pla¬
centem dõ &dĩtemplum te
uiuum te feriente prosternit᷑
uedĩ templum lapideum de¬
seratur O execritbilis cȩ¬
citts. sed ex parte irł facc¬
ta est. utplenitudo intra¬
r& : Exparte in quam fca¬
implente discipulos xp̃i cum
linguis omnium gentium loque¬

Expanded text:
pereat . Et in hoc ergo suo disbus dixerat: Si me persecuti sunt, et vos persequentur, ut quemadmodum illum occidendo, Deo se praestare obsequium putaverunt, sic etiam illos. Iste itaque sensus est in his verbis, Extra synagogas facient vos; sed nolite solitudinem formidare. Separati quippe a congregatione eorum, tam multos in meo nomine congregabitis, ut illi metuentes ne templum, quod erat apud eos, et omnia legis veteris sacramenta deserantur, interficiant vos: sic fundentes sanguinem vestrum, ut Deo se praestare arbitrentur obsequium. Ecce est illud, quod de illis dixit Apostolus: Zelum Dei habent, sed non secundum scientiam : obseDeo, interficiendo famulos Dei. O error horrendus! Itane ut placeas Deo, percutis placentem Deo; et templum Dei vivum te feriente prosternitur, ne Dei templum lapideum deseratur? O exsecrabilis caecitas! Sed ex parte in Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret: ex parte, inquam, faimplente discipulos Christi, cum linguis omnium gentium loque
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc ergo ist&otus ducitursea¬
sus quicefocsturus eos er&
martxres suos id est testes
qua ecum que cesperto tolerco¬
reni. Nec frigescerent ocheco¬
ritactep̃diccendi: illo diuino
igne sucenisi: Haccergom

Expanded text:
. Hinc ergo iste totus ducitur sensus, quia facturus eos erat martyres suos, id est testes quaecumque aspera tolerarent, nec frigescerent a charitate praedicandi, illo divino igne succensi.
Abbreviated transcription (Latin):
tur humanus ceffectus quico
cccrnelis desoleboctur cespectꝰ:
Noueraet ocutemille quideis
potius expedir&. quiccuisus
interior ipseestutique melior
quo eos consolecturus fuerat
spr̃ ses Non cernentium cor¬
poribus ingesturus corpus hu¬
mcenum sed deseipsum cre¬
deutium pectoribus infusurus:
dem quecadiungit: Sedego
ueritatem dicouobis: Expe¬
dituobis utegoucodam: si enĩ
non habiero: occrac el&us ã¬

Expanded text:
tur humanus affectus, quia tur humanus affectus, quia carnalis desolabatur aspectus. Noverat autem ille quid eis potius expediret, quia visus interior ipse est utique melior, quo eos consolaturus fuerat Spiritus sanctus; non cernentium corporibus ingesturus corpus humanum, sed seipsum credentium pectoribus infusurus. Denique adjungit, Sed ego veritatem dico vobis, expedit vobis ut ego vadam. Si enim non abiero,
Abbreviated transcription (Latin):
defit : ut &i cemuos testimoniũ
perhibecctis: Hecec aute muo¬
bis cebinitionondxi quicuo¬
biscum eraem & ego uos consola
re poteractis . Nuncccutem ua¬
do cedeum qui memisit. & ne¬
moinquit ex uobis interroge&
me quo uacdis: significat seitu¬
rum utnullus interrogar&.
quod ped cm fieri ui sucorpo¬
ris cernerem Nam supe¬
rius interro gacuerunt eum¬
quo ess& iturus. & respon¬
derat eis eoseiturum quo
ipsi tunc uenire non porsert.
Nuncuero it ec sepromittit
iturum ut nullus eorum
quo uadit interrog&. s lu¬
bes enim suscepiteum quoen¬
do coscendit cobeis: & euntẽ
in eccelum non uerbis que¬
sierum sed oculis deduxe¬
rume. Sed quico hoceclocu¬
tus sum uobis in quit: tristitia
impleuit cõrurm Uide¬
bc& utique. &quid illeo sua
uerba in eorum cordibus oege¬
reł. spiritelem quippenon
dum habentes interius conso
quodexterius in xpouidebocnt
amittere m&uebccđ: &qi
se cemissuros esse illo uera
cdenunticcnte dubitocre
non poterant: Contristcoba¬

Expanded text:
vos testimonium perhibeatis. Haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram, et ego vos consolabre poteratis. 3. Nunc autem vado ad eum qui me misit: et nemo, inquit, ex vobis interrogat me, Quo vadis? Significat sic se iturum ut nullus interrogaret, quod palam fieri visu corporis cernerent: nam superius interrogaverquo esset iturus, et responderat eis eo se iturum quo ipsi tunc venire non possent. Nunc vero ita ipse promittit iturum, ut nullus eorum quo vadit interroget. Nubes enim suscepit eum, quando ascendit ab eis, et euntem in coelum, non verbis quaesierunt, sed oculis deduxerunt . Sed quia haec locutus sum vobis, inquit, tristitia implevit cor vestrum. Videbat itaque quid illa sua verba in eorum cordibus agerent. Spiritualem quippe nondum habentes interius consolquod exterius in Christo videbant, amittere metuebant; et quia se amissuros esse, illo vera denuntiante, dubitare non poterant, contristaba
Abbreviated transcription (Latin):
pe cccrnem xpĩ non secundũ
ccrnemniouit qui uerbu
ccrnem sccstum spiritediter
nouit: Hocnimirum significa¬
reuoluit magisterbonus dicendo:
si enuim non babiero paorcad&us
habiero mittam eum ceduos:
&i oecter & filius illis codfuit
spiritcliter  acmsicobeis
Ecceego uobiscumsum us queccelco¬
serit essemissurumut cum
hocum excocrnaclibus uel am¬
modibus essent spiritles futu
ergo credendus estessepacter
Sedubieorum quibus lib&
unus : ibitrinitas ds̃unus. Opa¬
tebo autem itccinsinucri tri¬
nitatem ut queomis nulla
ess& diuersittes substcontico¬
rum. sigillatim tacmen cõ¬
mendar&cur distinctio per¬
soncorum ubi eis qui rectem
telliguaT Num quam uideri
potest seperatio nocturcerũ:
Quo docutem sequitur Q
cum uenerit ille corguet mũ

Expanded text:
pe carnem Christi, non secundum carnem vocavit, qui Verbum carnem factum spiritaliter novit. Hoc nimirum significare voluit magister bonus, dicendo: Si enim non abiero, Paracletus abiero, mittam eum ad vos. et Pater et Filius illis adfuit spiritualiter. Nam si ab eis Ecce ego vobiscum sum usque in coserit esse missurum, ut cum hoc cum ex carnalibus vel animalibus essent spirituales futurergo credendus est esse Pater sed ubi eorum quilibet unus, ibi Trinitas Deus unus. Oportebat autem ita insinuari Trinitatem, ut quamvis nulla esset diversitas substantiarum, singillatim tamen commendaretur distinctio personarum; ubi eis qui recte intelligunt, nunquam videri potest separatio naturarum. 6. Quod autem sequitur, Et cum venerit il
Abbreviated transcription (Latin):
deore p̃dicatntis p̃ciosissimȩ
ueritatis pondera procedebãt :
Vtingentis multitudinis ad¬
uerstoios interfector es xpĩ
iuditeos fecer& proillo gae¬
raccosmori. A quibus cum
illo formidabat occidi.
ante promissus : Ista dñs mas¬
nac acquemiranot suabenesi¬
NIA
uiderunt &odecunt & me &
patrem meum: Ntim ꝓbore

Expanded text:
de ore praedicantis pretiosissimae de ore praedicantis pretiosissimae veritatis pondera procedebant, ut ingentis multitudinis adversarios interfectores Christi Judaeos faceret pro illo paratos mori, a quibus cum illo formidabat occidi. ante promissus. Ista Dominus magna atque miranda sua beneficia viderunt, et oderunt et me et Patr
Abbreviated transcription (Latin):
&cm tuñ camor ipre infir¬
mus fuert & aangustus. do¬
nec eum roborar& & dila
tite latrgioris infusus.: sic ad
perhibendum dexp̃o testimoniũ
quon dam eius stigidum pec¬
tus actendit. Atque illa prius
trepida quat e ueritatem subp̃s¬
serant ora. reser. cuit: ut
cum omnes in quos uenerat sp̃r
st̃r linguis omnium gentiũ
loquerensur Iudaeorum cir¬
cum stantibus turbis. solusad
testimonium dexpo perhibendõ
p̃c&eris promptius emiettr&.
Eius que interfectores deillius
resurrectione confunder&:
siquem delectat tam sucuiter
scm̃ tade expectaculum contue¬
ri actusca postolorum legat
lbibeatum p&rum quem negã¬
tem doluer&. stu pecte p̃di¬
eatntem: Ibi linguam illco
uidec ad fiduciam a dif¬
fidentia : & ac lliber tactẽ
ccis seruitute translattem
Tot linguas inimicorum conue¬
iere aacp̃i confessionem
qurum nonuadendo un afer¬
re uersitfuerat innegatio¬
nem: Qui edplura : tantus
in illo fulgortama plenitu¬

Expanded text:
etiam tunc amor ipse infiretiam tunc amor ipse infirmus fuerat et angustus, donec eum roboraret et dila gratiae largioris infusus, sic ad perhibendum de Christo testimonium quondam ejus frigidum pectus accendit, atque illa prius trepida quae veritatem suppresserant, ora reseravit, ut cum omnes in quos venerat Spiritus sanctus, linguis omnium gentium loquerentur, Judaeorum circumstantibus turbis, solus ad testimonium de Christo perhibendum praecaeteris promptius emicaret, ejusque interfectores de illius resurrectione confunderet. Si quem delectat tam suaviter sanctum tale spectaculum intueri, Actus Apostolorum legat : ibi beatum Petrum quem negantem doluerat, stupeat praedicantem; ibi linguam illam videat ad fiduciam a diffidentia, et ad libertatem a servitute translatam, tot linguas inimicorum convertere ad Christi confessionem, quarum non valendo unam ferre, versa fuerat in negationem. Quid plura? Tantus in illo fulgor gratiae, t
Abbreviated transcription (Latin):
tes: Sedtdedeme parade¬
tus testimonium perhibebit.
uteos faciat inmecredere non
uidentes: Quos inquit testi¬
monium perbobb&is quit ab
mnitiomecum estis. perhibe
Potestis predicte quod nostis:
quodut modo non faciatis: illi¬
us sps̃ plenitudo nondum ad est
uobis: Ille ergo testimonium
perhibebitdeme: iltuos perhi¬
bebitis: Dabit enim uobis fi¬
ducitm testimonium perhiben¬
di hectrittts diffusa in coredi¬
adhuodefuit: quan do mulie¬
ris ancillite in terrogatione
perterritus non potuit uerũ
testimonium perhibere: sed¬
& comntret sucom pollicitatio¬
nemtimore magno conpur¬
susesiter negire : Timor au¬
tem istenonest inheccritate.
sedperfecta fatritus foraas
mittit timorem: Den que
ancepaasnonem dñi seruilis
timoreius Interrogitcis est
a femina seruitutis Postre¬
surrectionem uero dñi libe¬
cipelibertatis: ideo ibitur¬
babatur hic tranquillaba¬
tur: Ibi que melilexerat
negabat hic. quemne ga¬
uero& diligebat: sed eadhuc

Expanded text:
tes; sed tale de me Paracletes; sed tale de me Paracletus testimonium perhibebit, ut eos faciat in me credere non videntes. 2. Et vos, inquit, testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis. Perhibebpotestis praedicare quod nostis: quod ut modo non faciatis, illius Spiritus plenitudo nondum adest vobis. Ille ergo testimonium perhibebit de me, et vos perhibebitis: dabit enim vobis fiduciam testimonium perhibendi charitas Dei diffusa in cordiadhuc defuit, quando mulieris ancillae interrogatione perterritus, non potuit verum testimonium perhibere; sed contra suam pollicitationem timore magno compulsus est ter negare . Timor autem iste non est in charitate, sed perfecta charitas foras mittit timorem . Denique ante passionem Domini, servilis timor ejus interrogatus est a femina servitutis; post resurrectionem vero Domini libecipe libertatis : et ideo ibi turbabatur, hic tranquillabatur; ibi quem dilexerat negabat, hic quem negaverat diligebat. Sed adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
testimonium en cnifestare con¬
uicit Immouero &iam aliquos
exillis quiuiderc & calhuc
oderant adfidem quiceper
cdlectionem operatur scuma¬
nifestatione conuertit . E hoc
utit a intellegamus itt factũ
essere colimus: Uenitenim di
bus & a postoliomnes eritaT qui
illo dimpl&i cum linguis om¬
nium gentium loquerentur
Plures exhis quiadercont tit᷑¬
tomiraculo stupe feccti qua¬
do quidem uiderunt loquẽ¬
tep&o. Tammagnum atq:
luunum testimonium perhi¬
beridexp̃o. utille qui occisus
cebeis intermortuos deputio¬
battur resurrexisse &ui¬
ticorde conuersisurt. &ttenti
sconguinisteomimpie atque¬
in incanuter fusi indulgenti¬
amperceperunT Ipsor edemp¬
ti sanguine quem fuderunt:
Ap̃ienimsanguis sic in remis
sionẽ peccatorum omniũ fusus ÷
utipsum &i am pecaatum
pors& delere quo fusus est:
Hocergomntuens dñs dicebaat:
Odiom̃e babuerunt gractis: Cũ
autem uenerit ille paraadituis.¬
testimonium per hib&deme:
Tacm quam dicero: Odiome
haduerunT. & occideriiđudẽ¬

Expanded text:
testimonio manifestiore convicit? Imo vero etiam aliquos ex illis qui viderunt, et adhuc oderant, ad fidem quae per dilectionem operatur , sui manifestatione convertit. Hoc ut ita intelligamus, ita factum esse recolimus. Venit enim diebus et Apostoli omnes erant, qui illo adimpleti cum linguis omnium gentium loquerentur, plures ex his qui oderant, tanto miraculo stupefacti quandoquidem viderunt loquente Petro tam magnum atque divinum testimonium perhiberi de Christo, ut ille qui occisus ab eis inter mortuos deputabatur, resurrexisse et viti corde conversi sunt; et tanti sanguinis tam impie atque immaniter fusi indulgentiam perceperunt, ipso redempti sanguine quem fuderunt . Christi enim sanguis sic in remis ionem peccatorum omnium fusus est, ut ipsum etiam peccatum posset delere quo fusus est. Hoc ergo intuens Dominus dicebat, Odio habuerunt me gratis: cum autem venerit Paracletustestimonium perhibebit de me: tanquam diceret, Odio me habuerunt, et occiderunt viden
Abbreviated transcription (Latin):
tis quictoatre procedit: Ille
testimonium perhib&deme
& uostestimonium perhibebitis:
Ille quippe testimonium perhi¬
bens & testes fortissimos fcc¬
ciens Abstulit xpĩ eamicis ti¬
morem &inimicorum odiũ
conuertit in amorem:
eco quod dicit ⁊ hec eclocutus sumuobis
ut non scndali reminius quetdid

Expanded text:
tis qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me; et vos testimonium perhibebitis. » Ille quippe testimonium perhibens et testes fortissimos faciens, abstulit Christi amicis timorem, et inimicorum odium convertit in amorem. Dominus dicit, Haec locutus sum vobis, ut non sc
Abbreviated transcription (Latin):
curna: sech ndiemaendocuit
dĩs miseri cordicm sucem:
donox iudoceorum sepcerctum
cose diemxp̃ianorum nulleo
confusione fusceauit & quan¬
docornem olspotuit. fidem
obscurare non potuit:¬
e eo quod dict Hacec autem uobis

Expanded text:
ndavit Dominus misericordiam suam, et do nox Judaeorum separatum a se diem Christianorum nulla confusione fuscavit; et quando carnem occidere potuit, fidem tenebrare non potuite eo quod dicit Jesus, Haec autem vobi
Abbreviated transcription (Latin):
ne quem locutus
est discipulis suis
postcoenam
oroximus pasho
tcm quam
iturus & relictu¬
rur eos p̃sentia cor¬
poredi Cum omnibus autem
suis usque in consummationẽ
sdĩ futurus p̃sentia spiritedi:
Exorturest eos adperferendas
persecutiones impiorum : quos
mundi nomine non cupauit :
Ex quottonen mundo &i commip¬
sos discipulos elegirse sẽ dixit
sunt: suis autem uitur fuisse
quo fuerunt : Dein depersecu¬
tores & suos & ppsorum. Iu¬
daeos euidenter exprest
ut omnino aparer& &i con
ipsos mundi ditmnabi lts ap¬
pellatione condusos qui per¬
sequitur scõs: Cumque deillis
dicer& quo dignor irem eum
aquo missus est & ta menodis¬
set &filium & patrem Hoc est
& eum qui missus est & eum
a quomissus est De quibus om¬
nibus aliis sermonibus icam dis¬
seruimus ad hoc peruenit
ubiait. V timplecctur sermo
qui in lege eorum scriptur est
quito diome habuerunt gratis:
deinde tm quam consequenT
adiuncxit. undenunc elisputa¬
resus cepimus: Cum autem

Expanded text:
ne quem locutus est discipulis suis post coenam, proximus passioni, tanquam iturus et relicturus eos praesentia corporali, cum omnibus autem suis usque in consummationem saeculi futurus praesentia spirituali, exhortatus est eos ad perferendas persecutiones impiorum, quos mundi nomine nuncupavit: ex quo tamen mundo etiam ipsos discipulos se elegisse dixit, sunt, suis autem vitiis fuisse quod fuerunt. Deinde persecutores et suos et ipsorum Judaeos evidenter expressit, ut omnino appareret etiam ipsos mundi damnabilis appellatione conclusos, qui persequitur sanctos. Cumque de illis diceret quod ignorarent eum a quo missus est, et tamen odissent et Filium et Patrem, hoc est, et eum qui missus est, et eum a quo missus est, de quibus omnibus in aliis sermonibus jam disseruimus; ad hoc pervenit ubi ait, Ut adimpleatur sermo qui in Lege eorum scriptus est, Quia odio habuerunt me gratis. Deinde tanquam consequenter adjunxit, unde modo disputare suscepimus: « Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
uia dixeyit in hoc cognos¬
cimꝰ qͥa man&
bisunde autem cog noscit᷑ ipsesp̃se ad ten¬
ditedilectissimi nolit eomnispũi credere :

Expanded text:
uia dixerat, In hoc cognoscimus quia manet bis. Unde autem cognoscitur ipse Spiritus attendite: Dilectissimi, nolite omni spiritui credere,
Abbreviated transcription (Latin):
hcestuti quepegagorissinus sapieai¬
quisest : Respondit ihĩ Ille est
cuimi tinctum panem porrȩxero :¬
& cumintinexir& paenem : dedit
uidae symonis star iothis: & post
panem ÷ tunc in troiuit muillum
sactanas. Exprenus esttreditor
uudotae sunit latebrae tenebntrũ
bonum est quodaccepit sed ma¬
lonio accepit. quama lebortitir
bonũ malus accepit. Uerũ deisto
pane tincto qui porrectus ẽ fic¬
to & dehis quȩ sequuntur mul¬
ta dicenda sunt qͥbus necessa¬
riũ .ẽ. plus temporis quã nunc
habemus iã inistius fine ser¬

Expanded text:
Hic est utique peHic est utique pequis est? Respondit Jesus: Ille est cui intinctum panem porrexero; cum intinxisset panem, dedit Judae Simonis Iscariotae. Et post panem, tunc introivit in illum satanas. Expressus est traditor, nudatae sunt latebrae tenebrarum. Bonum est quod accepit, sed malo suo accepit, quia male bonum malus accepit. Verum de isto pane tincto qui porrectus est ficto, et de his quae sequuntur, multa dicenda sunt: quibus necessarium est plus temporis, quam nunc habemus jam in istius fine ser
Abbreviated transcription (Latin):
r& omni codiui narum testimonna paegi¬
nocrum quibus dñr̃ ihs̃ non illiurnes
torum quitunc errat teeatumi secd
&iam post futurorum suorum &
tur : Sed profecto lat& hic aliquid
& ꝑtin& adsinum in quo recumbebax
qus ista dicebax. Persinum quippe
signiricatur quidaliuel quacmsecre¬
tum Sedalius est oportuni orlocur.
ubinobis ahquiddon& de hocse cr&o¬
÷ quantum n ifficitdicere: INNUrT
encosymoxpetrus et dicireri
Notanda locutio est : dicit aliquid
nonsonando sed tantum modo in¬
nuenido: Inmintinquit &chcit :
utiquemnuendo dicit: Sienimcogi¬
tando aliquid dice ⁊cur sicut
scriptur doquitur: Dixerunt
apud sem&ipsos quanto magis in¬
tuendo ubi iamfonis quodibusq
signis promitur quo el fuente
corde conceptum  Qui dergo ehxit
innuenido : quid: nnisi quod sequit᷑
Quis est dequodicit Hȩc uerbape¬
trus innuit quia non sono uocis
sed motu corporischxit: It aoquecũ
recubuiss& ille suprt pecturihũ :

Expanded text:
ret omnia divinarum testimonia pagiret omnia divinarum testimonia paginarum, quibus Dominus Jesus, non illius neque eorum quae tunc erant tantum, sed etiam post futurorum membrorumtur? Sed profecto latet hic aliquid, et pertinet ad sinum in quo recumbebat qui ista dicebat. Per sinum quippe quid significatur aliud quam secretum? Sed alius est opportunioinus aliquid donet de hoc secreto, quantum sufficiat, dicere. 6. Innuit ergo Simon Petrus, et dicit ei. Notanda locutio est, dici aliquid non sonando, sed tantummodo innuendo: Innuit, inquit, et dicit; utiquetando aliquid dicitur, sicut Scriptura loquitur: Dixerunt apud semetipsos , quanto magis innuendo, ubi jam foras qualibuscunque signis promitur quod fuerat corde conceptum? Quid ergo dixit innuendo? quid? nisi quod sequitur: Quid est de quo dicit? Haec verba Petrus innuit, quia non sono vocis, sed motu corporis dixit. Itaque cum recubuisset ille super pectus Jesu:
Abbreviated transcription (Latin):
uenirr& adreipsum. Niditinquit inthe¬
loneo sedentem quendom publicanũ
Nomine matheum: & atilli: Sequere
Hoc feciñ beatur moyser: it a deseipso.
toria ubirerum gestarum suscipitur
explicando omtetio: sedinepisto lac
hocfecit: Namutique deseipsocit:
Scio homine minxp̃o ante annor quacitua¬
decim siuera corpore siue exticorpus
nescio clr̃sait: Raptum huius odi ustp
intertium caelum. Quo circa quod&iã
hicbeatus euan gelista uonacit Erem
rocumbens insinuihũ : sedocit Erare¬
cumbens iniurexdiicipulis : Nostrorum
auctorum consu&udinem agnoscamꝰ:
potius quam miremur : Quileuim de¬
perit ueritati quaendo & resipsadicit᷑
uitatur : Hoc quippen corabo& : quod
ad eius laudemmaximam ꝑtinebc&:
Suidestautem quem diligeboo ihs qua¬
ł nalios nonchiliger&. Se quibur idẽ ipie
iohocnnes superiusait inifinem dilex̃
eos. & ipsed̃s Maiorem hanchearita
tem ne mohad & quamut animaisuã
ponar proamicis suiso & quis enume¬

Expanded text:
venisset ad seipsum, Vidit, inquit, in tevenisset ad seipsum, Vidit, inquit, in telonio sedentem quemdam publicanum, nomine Matthaeum, et ait illi, Sequere Hoc fecit et beatus Moyses, ita de seipso toria, ubi rerum gestarum suscipitur explicanda narratio, sed in Epistola hoc fecit. Nam utique de seipso ait: Scio hominem in Christo ante annos quatuordecim sive in corpore, sive extra corpus, nescio; Deus scit, raptum hujusmodi usque in tertium coelum . Quocirca quod etiam hic beatus Evangelista non ait, Eram recumbens in sinu Jesu, sed ait, Erat recumbens unus ex discipulis; nostroruauctorum consuetudinem agnoscamus potius quam miremur. Quid enim deperit veritati, quando et res ipsa dicitur, vitatur? Hoc quippe narrabat, quod ad ejus laudem maximam pertinebat. Quid est autem quem diligebat Jesus? quasi alios non diligeret, de quibus idem ipse Joannes superius ait: In finem dilexit etem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Et quis enume
Abbreviated transcription (Latin):
non ea nobis: secundum communio¬
nems act mentorum ex nobis secũ¬
dum suorum pro pri&atem criminum¬
 non exuobis. as piciebant er goad
inuicem discipulihȩstantes dequodi¬
cer&: Sic quippeineireno& ergamoe¬
gistrumsuum piaaritas: ut tamen
eos humana alterum dedtero stimu¬
lar& infirmitas: Nota quidem sibi
erae cuius que consuientia uerum¬
tamen qui aproximiero& igaotoo:
Ita sibi singulus quisque ertacertus
ut in certiesrent & c&eri singuli &
singulis c&eri Erarezcoꝵ ecũ¬
bens unus ex dircipulis ñs insinuihũ :
quem diligebaxihr̃: Quidelxeritin
sinu patulo postoit ubi dicitsuper
pecturihũ : ipreest iohannes cuiurest
hoc eu congelum sicut posteo maeni¬
festt: Est& enuim haeceorum consue
tudo qui saccitos nobis littenerminis¬
trarunt : ut quando ab ꝗliquo eorũ
ediuin anan bebetur historio. cum
adseipsum uenir& : tam quacin de
alioloquer&ur: & sicse inserer&
orłnarnttionissuae tamquam rerũ
gestacrum scriptor : Nontam quam sui

Expanded text:
non ex nobis. Secundum communionem sacramentorum ex nobis, secundum suorum proprietatem criminum non ex nobis. Aspiciebant ergo ad invicem discipuli, haesitantes de quo diceret. Sic quippe in eis erat erga magistrum suum pia charitas, ut tamen eos humana alterum de altero stimularet infirmitas. Nota quidem sibi erat cujusque conscientia; verumtamen quia proximi erat ignota, ita sibi singulis quisque erat certus, ut incerti essent et caeteris singuli, et singulis caeteri. Erat ergo recumbens unus ex discipulis ejus in sinu Jesu, quem diligebat Jesus. Quod dixerat in sinu, paulo post ait, ubi dicit super pectus Jesu. Ipse est Joannes, cujus est hoc Evangelium, sicut postea manifestat. Erat enim haec eorum constudo qui sacras Litteras nobis ministrarunt, ut quando ab aliquo eorum divina narrabatur historia, cum ad seipsum veniret, tanquam de alio loqueretur; et sic se insereret ordini narrationis suae, tanquam rerum gestarum scriptor, non tanquam sui
Abbreviated transcription (Latin):
quidamiamexercitatus. natus
mostalis cum sederit instercore
genere ipsius iob: ergo adamuic¬
tus inparadrso: uicit instercore.
in para drso cumess&dit: deua:¬
tam quamuna exinsipientibus
mulieribus locutaes: Ibi durem
ad posuit hic res ponsum dedit: cũ
dat ut diabolum qui demuincamus sed
non ex nobis. Siscitis quidiustus ẽ.ait. Sci¬
tote quiomnis qui facit iustitiam ex ipso
so ẽ natus : hortatur nos i amergo qͥa
nati ex illo sumꝰ ꝑfecti sumus audite.
eccequalem dilectionein de¬

Expanded text:
quidam jam exercitatus, natus quidam jam exercitatus, natus mortalis, cum sederet in stercore genere ipsius, Job. Ergo Adam victus in paradiso, vicit in stercore. In paradiso cum esset, aTanquam una ex insipientibus mulieribus locuta es . Ibi aurem apposuit; hic responsum dedit: cum dat, ut diabolum quidem vincamus, sed non ex nobis. Si scitis quia justus est, ait, scitote quia omnis qui facit justitiam, ex ipso so est natus, hortatur nos. Jam ergo quia nati ex illo sumus, perfecti sumus. 4. Audite: Ecce qualem dilectionem de
Abbreviated transcription (Latin):
iustitia. modo adhuc pugnamus: Sipug¬
namꝰ instadiosumus. ferimꝰ & ferimur:
Sed qui uincat expeltatur : Ille autem
uincit qui & quodferit non de uirib suis
praesumit : sed de ostatoredõ. Solus
diabolus aduersus nos pugnat. Noscũ
dõ sumus & diabolum uincimus: nam
situsolus cum diabolo pugnaueris uin¬
ceris exercitatus .ẽ. hostis quod pal¬
marum considerate: quod eiecerit
ut mostales nasceremur. primo ip¬
sa moriginem nostram depara drso
deiecit: Quid ergo faciendum . ẽ qͥa
ille exercitatus. ẽ. in uo c&ur omni¬
potens aduersum exercitatum dia¬
bolum habit& inte qui non potest
uinci & securus uincis eum. quiuin¬
ceresol& : sed quos nisi in quibus non
habitat ds̃: nam ut noueritis fratres
contempsit adamin para drsoposi¬
tus praeceptum dĩ : & erexit cerui¬
cem uelut in potestatesua es secu¬
piens: & nolens subdiuoluntate
dĩ & lapsus ẽ. ab illa immostalita¬
te ab illabeatitudine: homo autẽ

Expanded text:
justitia. Modo adhuc pugnamus: si pugjustitia. Modo adhuc pugnamus: si pugnamus, in stadio sumus; ferimus, et ferimur: sed qui vincat, exspectatur. Ille autem vincit, qui et quod ferit, non de viribus suis praesumit, sed de hortatore Deo. Solus diabolus adversum nos pugnat. Nos si cum Deo sumus, diabolum vincimus: nam et si tu solus cum diabolo pugnaveris, vinceris. Exercitatus hostis est: quot palmarum? Considerate quo dejecerit: ut mortales nasceremur, primo ipsam originem nostram de paradiso dejecit. Quid ergo faciendum est, quia ipse exercitatus est? Invocetur Omnipotens adversus exercitatum diabolum. Habitet in te qui non potest vinci, et securus vinces eum qui vincere solet. Sed quos? In quibus non habitat Deus. Nam, ut noveritis, fratres, contempsit Adam in paradiso positus praeceptum Dei, et erexit cervicem veluti in potestate sua esse cupiens, et nolens subdi voluntati Dei, et lapsus est ab illa immortalitate, ab illa beatitudine . Homo autem
Abbreviated transcription (Latin):
requia ocnes qui facitius¬
tiriã exipdo ẽ. rxrus.
ustitiã modo nr̃o exfide : iustitio
perfesta non ẽ nisi in angelis & uix in
angelis sidõ conparantur. tamensi
qua ꝑfedtaiustitia animarũ & spũũ
ẽ. quos ds̃ creauit in angelis. ẽ. scĩs.
iustis. bonis. nullo lapsuduersis. nul¬
la suꝑbia cadentibus. Sed manenti¬
bus semꝑ in contemplatione uerbi dĩ
& nihil cliud dulcehabentibus nisi aqͥo
creatisunt. in ipsis perfecta iustitia ẽ
In nobis autem exfide coepitesse secun¬
dum spm̃: dudistiscum psclmus lege¬
r&ur incipitedño in confessione: inci¬
pite in .quit in itium. iustio ae nostrae
confessio peccatorum: cepisti non de¬
fendere peccatum tuum iam in coasti
iustitiam perficicur dutem inte
quandonihil aliud faceredelectabit.
quando ab sorbebitur mors inuictoria
quando nulla concupis centiatitillabit
quando nonerit luet amencum carne
& sanguine: quando erit corona uistoriae¬
& triumphus deinimico. tuncerit ꝓfecta

Expanded text:
quia omnis qui facit justitiam, ex ipso est natus. Justitia modo nostra ex fide. Justitia perfecta non est nisi in Angelis; et vix in Angelis, si Deo comparentur: tamen si qua perfecta justitia animarum et spirituum est quos Deus creavit, in Angelis est sanctis, justis, bonis, nullo lapsu aversis, nulla superbia cadentibus, sed manentibus semper in contemplatione Verbi Dei, et nihil aliud dulce habentibus, nisi a quo creati sunt; in ipsis perfecta justitia est: in nobis autem ex fide coepit esse secundum Spiritum. Audistis cum Psalmus legeretur, Incipite Domino in confessione . Incipite, inquit: initium justitiae nostrae, confessio est peccatorum. Coepisti non defendere peccatum tuum, jam inchoasti justitiam: perficietur autem in te, quando nihil aliud facere delectabit, quando absorbebitur mors in victoriam , quando nulla concupiscentia titillabit, quando non erit lucta cum carne et sanguine, quando erit corona victoriae, triumphus de inimico; tunc erit perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
prus Sic& nos in quit baꝓ¬
tisma seluos facit Noncernis
depontio sordium sed consciensĩue
bone in terrogatio hocest uerbũ
fide quodõdicamur: Quosinedu¬
bio. & munda repossit: conseorit¬
tur & batptismus: Aps̃ qui ppenob
cumuitis. cum patreagricolet:
eblexitecclesiam : & seipsum triai¬
dit proet: Legecipostolum : &
uidequil diungat : ut ectinsc̃ifi¬
carex in quit mundans e can leuacro
aquie nuerbo. mundatioigitun
nequaquam fluxo & latuubilitri
buer&urelemento nisicadder&
in uerbo : Hoc uerbum si dei tin¬
tumual& in ecclesitdĩ. & per
ipsum credesem. offerenem. be¬
nedicentem. tinguenitem. &iã
tantillum mund& in faontem.
Quamuis nondum u lentem corde.
credereco diustticam & oreconi¬
fiter cadsitlutem : Iodum hocfit
peruerbum de quo dñs cat.
Ict muos mundiestis propteruer
uerbum qđ locutus sum uobis.:¬

Expanded text:
Petrus, Sic et vos, inquit, bapPetrus, Sic et vos, inquit, baptisma salvos facit, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio . Hoc est verbum fidei quod praedicamus: quo sine dubio ut mundare possit consecratur et baptismus. Christus quippe nobcum vitis, cum Patre agricola, dilexit aecclesiam et se ipsum tradidit pro ea. Lege apostolum et vide, quid adiungat: 'Ut eam sanctificaret', inquit, 'mundans eam lavacro aquae in verbo'. Mundatio igitur nbueretur elemento, nisi adderetur in verbo. Hoc verbum fidei tantum valet in Ecclesia Dei, ut per ipsum credentem, offerentem, benedicentem, tinguentem, etiam tantillum mundet infantem: quamvis nondum valentem corde credere ad justitiam, et ore confiteri ad salutem. Totum hoc fit per verbum, de quo Dominus ait, Jam vos mundi estis, propter verbum quod locutus sum vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
quantofuernt mundiores
a muos mundestis prooteruer¬
bum qđ locutus sum uobir: Qne
nonait mundiestis proo terbã¬
tismum quo cblũtiestis sedecit
propt̃ uerbum qđ locutur sum uob
nisi quia & in aqt uerbum mundat:
d&the uerbum. & quidesttquac
nisi qua : Accedit uerbum adele¬
mentum & fit saaritmensum
& icmipsum tam quatm ui sibileuer¬
bum, Nam dehocutique dixercit:
quando pedes eliscipulis leuuit: qui
lotus est non indig& uidetu&
sedest mundurtotus: Vn de istatio
ta uirtus  quȩ ut corpus tangat
& coribluat nsifaiciee uerbo :
non quit dicitur sed qui a credit᷑
Naminipso uerbo adiud est sonus
transiens ecliuduirtus mconens
hocestu erbum fidei quod õdicimꝰ¬
÷ Aitapostolus: quiasi confessus sue¬
÷ credideris in or&uo qui aa ds̃ illũ¬
÷ suscitatuit imortuis. seduureris
Oor de enum creditur. ea diustiti¬
cm oreatutem confesnio fittas
scdutem: Vnde& inaactibus aposto¬
lorum legitur: fidemundits ct&¬
eliteorum: & mepistola suabeatꝰ

Expanded text:
quanto fuerint mundiores. quanto fuerint mundiores. Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis . Quare non ait, Mundi estis propter baptismum, quo loti estis, sed ait, propter verbum quod locutus sum vobis, nisi quia et in aqDetrahe verbum, et quid est aqua nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum, etiam ipsum tanquam visibile verbum. Nam de hoc utique dixerat, quando pedes discipulis lavit. Qui lotus est, non indiget ut lavet, sed est mundus totus. Unde ista virtus aquae est, ut corpus tangat, et cor abluat nisi faciente verbo? Non quia dicitur, sed quia creditur. Nam et in ipso verbo aliud est sonus transiens, aliud virtus manens, hoc est verbum fidei, quod praedicamus, ait Apostolus: « Quia si confessus fuet credideris in corde tuo, quia Deus illum suscitavit a moorde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Unde et in Actibus apostolorum legitur, Fide mundans corda eorum . Et in Epistola sua beatus
Abbreviated transcription (Latin):
didistis. &un cuique si cutednr̃
dedit: Ego plantatui apollori¬
giuit: & hocergo sicutunidiiq
dnĩr dedit Non ita quede suo:
Iacinuero quod sequitur sed dr̃
incrementum datit : Non perillos
sed perseipsum facit: Excedithoc
humanam humilitatem : Exceđ
congelictm subliontatem nec
omnino pertin&. nisi aditgri¬
colit̃ trinitatem, Ittm uor mun¬
diestis: mundiscilio& atque
mundatti: neque enim nisi
mundienent: fructum ferre
potuissent: Etameni omnẽ
qui fertfructum purgatagri¬
cola: ut fructum plus affer&
fertfructum qui amundus est :
At queutplus aefferat: purgit᷑
etdhuc. Quis enimest in hacuita
sic mundus ut non sitin aegis ma¬
÷ gisque mundandur : Vbiedixeri¬
mus quiapeccatum non habemꝰ
non psos seducimus: & ueritts¬
S in nobis nonest: Siccutem conses
si fuerimus peccata nostra: fide¬
lirest &iustus quidimittat nob
peccata & mundet nos cob
omni iniquitate: Mund&utiq
mundos: hocest fructuosor
ut &tanto intfructuosiores.

Expanded text:
didistis, et unicuique sicut Dominus didistis, et unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit. Et hoc ergo sicut unicuique Dominus dedit: non itaque de suo. Jam vero quod sequitur, sed Deus incrementum dedit ; non per illos, sed per seipsum facit: excedit hoc humanam humilitatem, excedit angelicam sublimitatem, nec omnino pertinet nisi ad agricolam Trinitatem. Jam vos mundi estis, mundi scilicet atque mundandi. Neque enim nisi mundi essent, fructum ferre potuissent: et tamen omnem qui fert fructum, purgat agricola, ut fructum plus afferat. Fert fructum, quia mundus est; atque ut plus afferat, purgatur adhuc. Quis enim est in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus? Ubi « si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est: si auteta nostra, fidelis est et justus, qui dimittat nobis peccata, et emundet nos ab omni iniquitate : mundet utique mundos, hoc est fructuosos, ut tanto sint fructuosiores,
Abbreviated transcription (Latin):
ut fructum plus tasfercit: Num¬
quidunum sunt agricola &uitis.
Secundum hocergo uitis xp̃s secun¬
dum quodait patermaiorme:
Secundum ideaitem quod cait ego
& paterunum sumus. & ipseceri¬
colaest: Necudis. quod essua
qui extrinsecur operando exhi¬
bent ministerium: sed idir ut
d& &icom intrinsecus increm̃¬
tum: Nam neque qui plantat
estadiquid nequequirigat. sed
qui incremensum dct̃t dr̃: Eutiq
destxõs: Quiec dr̃ erat uerbum
degricola dixirr& quodini¬
fructuo sos palmites tollett frue¬
tuo sos tutem purg&. utplus
ctfferifructum : Continuo
&im seipsum mundatorẽ
pedmitum ostendens Iam
uos in quit mundiestir propter
sermonem quem locutus sum
uobis: Ecceipse mundator est
peclimitum quodestitgricolae
non uitis officium qui&iam
palmites operitriossuos fecit:
Na m&si nondant incremenum
inpendunt tamea celiquꝰ adiumen¬
tum sed non desuo. Quicsine
Quiditute mesta pollo. quid aut̃
pctulur ministri perquosre¬

Expanded text:
ut fructum plus afferat. Nunut fructum plus afferat. Nunquid unum sunt agricola et vitis? Secundum hoc ergo vitis Christus, secundum quod ait: Pater major me est. Secundum id autem quod ait: Ego et Pater unum sumus, et ipse agricola est. Nec talis quales sunt qui extrinsecus operando exhibent ministerium, sed talis, ut det etiam intrinsecus incrementum. Nam neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat, Deus . est, quia Deus erat Verbum:de agricola dixisset, quod infructuosos palmites tollat, fructuosos autem purget ut plus afferant fructum, continuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendit. Jam vos, inquit, mundi estis, propter sermonem quem locutus sum vobis . Ecce et ipse mundator est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod adjumentum; sed non de suo, quia sine Quid autem est Apollo? Quid autem Paulus? Ministri per quos cre
Abbreviated transcription (Latin):
IS TELOTUS PUANGELITS
& discipulos suos padmites:
secundum hoc dicit quodest hoct¬
put ecclesice nosque membra
eius mediaator dĩ & hominum
homo xps ihs: Unius quippe
naturitesunt. uitis & palmites.
Propterquod cumess& ds̃ cu¬
ius naturi tenonsumus. fecctus
est homo ut in illo ers& uitis
humatnanatura cuius &
Nos homines pedmites essepos¬
semus: Quidergo est egosũ
uitis uerit : num quidut cadde¬
r& uera hoc adet̃ uitem r&c¬
lit unde ista similitudo trans¬
lactitest : Sicenim dicitur uitis
persimilitudinem ñperpro prie
modi: quae magis iprt sunt ue¬
rit ex quibus dicuntur istitesimi¬
litudines non propri&ates: sed
cumehicit Ego sum uitis ueret
Ab illa seutĩque discernit. cui
dicitur Quomodo conuerntes
in amaritudinẽ uitis clience. e
Ncom quo pacto est uitisuera
que e ex pectataest ut facer&
uum fecitacutem spinats.:
Ego sum inquit uitis uera &
pattermeus ogricola est. Om
nem paclmitem in me non ferentẽ
fructum toll&eum: Xomnẽ
qui fertfructum purgditeũ :

Expanded text:
Iste locus evangelicus, et discipulos suos palmites: secundum hoc dicit quod est caput Ecclesiae, nosque membra ejus, mediator Dei et hominum homo Christus Jesus . Unius quippe naturae sunt vitis et palmites: propter quod cum esset Deus , cujus naturae non sumus, factus est homo, ut in illo esset vitis humana natura, cujus et nos homines palmites esse possemus. Quid ergo est, Ego sum vitis vera ? Nunquid ut adderet vera, hoc ad eam vitem retulit, unde ista similitudo translata est? Sic enim dicitur vitis per similitudinem, non per proprietmodi, quae magis ipsa sunt vera, ex quibus dicuntur istae similitudines, non proprietates. Sed cum dicit, Ego sum vitis vera , ab illa se utique discernit cui dicitur, Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena ? Nam quo pacto est vitis vera, quae exspectata est ut faceret uvam, fecit autem spinas? Ego sum, inquit, vitis vera, et Pat non ferentem fructum, tollet eum: et omnem qui fert fructum, purgabit eum,
Abbreviated transcription (Latin):
misit: Quan do catem uerba
eius manent in memoriat.
necinueniuntur inuitit: non
conputatur palmes inunte.
qui ctuitam non adirdit exrit¬
dice: Adhanodifferenti con
ual& quodscriptum est: &
memori or& inentibus manda¬
tteius ut sacita eit : Multiem̃
memoriar&inent ut contem p¬
nita uel &iam deridectaT
auto ppugnentect : In his uerbaxp̃i ñ
manent quiaatangunł quod ã mo¬
do non coherent: &ideo illis
nonerunt in beneficium̃ ged intes¬
timonium: &quia sic̾insunt eis:
ut nonmaneantin eis: Ad hocte¬
nentur abeis utiudicentur exeis

Expanded text:
misit: quando autem verba misit: quando autem verba ejus manent in memoria, nec inveniuntur in vita, non computatur palmes in vite, quia vitam non attrahit ex radice. Ad hanc differentiam valet quod scriptum est, Et memoria retinentibus mandata ejus, ut faciant ea . Multi enim memoria retinent, ut contemnant, vel etiam derideant et oppugnent ea. In his verba Christi non manent, qui attingunt quodammodo, non cohaerent: et ideo illis non erunt in beneficium, sed in testimonium. Et quia sic insunt eis ut non maneant in eis, ad hoc tenentur ab eis, ut jud
Abbreviated transcription (Latin):
nitxp̃o: Quiduelle possunt ma¬
nen do insecluatore. Nisi quod
& ediuduolumus quisumus cad¬
hucin hocslõ: Demansionenãq
huiurselĩ nobis eeliquand subrepit :
ut hocp&amus quod nobis non ex¬
pedirenercimus: Sed absit: ut
ficit nobis simanemur in xp̃o qui
non faacit quando p&imur nisi
quod expedit nobis: Manentes
ergo ineo cum uerbaeius in nob
manent : Quod cum que uolue¬
rimus p&imus & fi& nobir:
Quiccsi p&imus & nonfi& non
hocp&imus quod ha b& mansio
in eo nec quod habent uerba eiꝰ
quaem anenit in nobis : sed qđ
hab& cupiditas & insirmitas
cctrnis qua denonestineo. &
inqua non manent uerba : Nã
utique at duerba eius pertin&
ortatio illet qua docuit. ubi
dicimus paternoster quies
inatelis: Abhuius orationis
uerbis & sensibus non receda¬
mus p&itionibus nr̃is  & quic¬
quid p&imus fia nobis: Tinio
enim dicendauerba eius in nob̃
manere quando ficcimus q̃
õcepit: & ediligimus quaepro¬

Expanded text:
nit Christo. Quid velle possunt manit Christo. Quid velle possunt manendo in Salvatore, nisi quod t aliud volumus quia sumus adhuc in hoc saeculo. De mansione namque hujus saeculi nobis aliquando subrepit, ut hoc petamus quod nobis non expedire nescimus: sed absit ut fiat nobis, si manemus in Christo, qui non facit, quando petimus, nisi quod expedit nobis. Manentes ergo in eo, cum verba ejus in nobis manent, quodcunque voluerimus petimus, et fiet nobis; quia si petimus, et non fiet, non hoc petimus quod habet mansio in eo, nec quod habent verba ejus quae manent in nobis, sed quod habet cupiditas et infirmitas carnis, quae non est in eo, et in qua non manent verba ejus. Nam utique ad verba ejus pertinet oratio illa quam docuit, ubi dicimus, Pater noster, qui es in coelis . Ab hujus orationis verbis et sensibus non recedamus petitionibus nostris, et quidquid petierimus, fiet nobis. Tunc enim dicenda sunt verba ejus in nobis manere, quando facimus quae praecepit, et diligimus quae pro
Abbreviated transcription (Latin):
rum aattulerit pedmer.: eum
purgat cigrico lecutplusteffer&
tamen nisi inuite manserit & uxerit
destidice quantum lib& fructum
sem&ipso non potestferre: Quã¬
uis cautem xp̃suitis noness& niss ho¬
padmnitibus non p̃ber& nisi&iã
dsesr& : Uerum quiccitat sineista
gnatica non potest uiui ut mors
in potestatesit liberi crbitrii : Si÷
quis mein quit nonmanseritmit¬
teturforas sicut pedmes: &ccirescet
& colligeeum & inigneminit.¬
tenit &ccrdent : Ligncatitque
uitis tanto sunt contemptibiliora
si inuit tionm aanserint quan¬
togloriosiora simanserint: Se¬
nique sicut dehis&icm pere⁊ e¬
chielem proph&lam dñs dicit
Pciganullis agricolarum usib¬
ł prosunt : nullis sed ubribus ope¬
ribus deputantur : unum e duob:
nis: si inuitenonest: in igneerit :
utergo inignenonsit: inuitesit :
Cimanserrts in me inquit &uer¬
bameat in uobis manserinT qͣd¬
cumque uolueritis p&stis. & n&¬
uobis: Manendo quippe inxpõ
quiduelle possunt. Nisi quod conue¬

Expanded text:
um attulerit palmes, eum purgat agricola ut plus afferat: tamen nisi in vite manserit et vixerit de radice, quantumlibet fructum a semetipso non potest ferre. Quamvis autem Christus vitis non esset, nisi hopalmitibus non praeberet, nisi etiam Deus esset. Verum quia ita sine ista gratia non potest vivi, ut et mors in potestate sit liberi arbitrii: Si quis in me, inquit, non manserit, mittetur foras sicut palmes; et arescet; et colligent eum, et in ignem mittent, et ardet. Ligna itaquevitis tanto sunt contemptibiliora si in vite non manserint, quanto gloriosiora si manserint. Denique sicut de his etiam per Ezechielem prophetam Dominus dicit, praecisa nullis agricolarum usibus prosunt, nullis fabrilibus operibus deputantur . Unum e duobus nis: si in vite non est, in igne erit. Ut ergo in igne non sit, in vite sit. Si manseritis in me, inquit, et verba mea in vobis manserint: quodcunque volueritis pvobis. Manendo quippe in Christo quid velle possunt, nisi quod conve
Abbreviated transcription (Latin):
Quis or&terheliam curru igneo
maltit subuectus est : Quis p̃¬
t̃ heliseum. quod occulo ane
comme moritui sepulto suo
ciadauere alterius reddidit
uitite.: Quis pt̃ danihelem
inter ora inlusorum secum
leonũ esurientium uixit in no¬
cuus: Quis p̃ter uiros tres
annaniam Mariam mi siche¬
lemq: in flammis ardentibus
bitror : quibus demonstra¬
r&ur & alios scõs quie¬
dam opertmiranda fecisse. quȩ
nemolius fecit: sed quitam
multacuitia & malit suditu¬
dines uexactionesque mortidi¬
umtanta potestate sinar&:
nullus omnino legitur anti quo¬
rum : utenim tateccatur quos
iubendo sicut occurrebant sal¬
uos singulos fecit Marcus
euangelista quodam loco ait¬
 Uespere autem faccto cum oc¬
Icidiss& sol afferebanT ad¬
S eum omnes malehabener.
& demonit hacbentes. & erc&

Expanded text:
Quis praeter Eliam curru igneo Quis praeter Eliam curru igneo in alta subvectus est ? Quis praeter Elisaeum, quod paulo ante commemoravi, sepulto suo cadavere, cadaver alterius reddidit vitae? Quis praeter Danielem inter ora inclusorum secum leonum esurientium vixit innocuus ? Quis praeter tres viros, Ananiam, Azariam, Misaelem, in flammis ardentibus esse arbitror, quibus demonstretur et aliquos sanctos quaedam opera miranda fecisse, quae nemo alius fecit. Sed qui tam multa vitia et malas valetudines vexationesque mortalium tanta potestate sanaret, nullus omnino legitur antiquorum. Ut enim taceantur quos jubendo, sicut occurrebant, salvos singulos fecit; Marcus evangelista quodam loco ait: Vespere autem facto cum occidisset sol, afferebant ad eum omnes male habentes, et daemonia habentes; et erat
Abbreviated transcription (Latin):
enimhelicas fecitheliseus. &
cuminhae oacrne uiuer&. &
cum in suo monumeo sepultur
iacer& : Ncam quidam portã¬
tes mortuum cum inruedibus
hostibus eorefugisren eumq
ibi posuissent continuo resur¬
rexit: feciitameni aliqua xõs
quicenemo alius fecit. quoed
quin que milia hominum de .u.
& quat tuor milico de .uii. pa¬
nibus patuit. Quod super
aquits ambulituit. & p&ro
uthoescecer & orestitit. quod
aquam mutituit inuinum: Qd
apperuit oculos caecinati n&
alicmult  que e commemora¬
re longum est: Sedrespon¬
d&ur nobis. & alios fecisse
qua e ipsenon fecit & qua ene¬
mo alius fecit: Quis enim
nisi moyses. a egptios plagis
tot tantirque pertussit. Oi¬
uiso mari populum duxit.
Manna decaelo esurienibus
sitieałibus fudit . Quis nisi hie¬
susnaue populo transituro
ior denis stuenta diuisit
& currentem solem emissa
addnm orationefrenatuit. &¬
fixit : Quis p̃tersamfon pꝑ¬
tersuconsitm mcexillat m&¬
tuiasini ex undante stticitus:

Expanded text:
enim Elias , fecit Elisaeus et enim Elias , fecit Elisaeus et cum in hac carne viveret , et cum in suo monumento sepultus jaceret. Nam quidam portantes mortuum, cum irruentibus hostibus eo refugissent, eumque ibi posuissent, continuo resurrexit . Fecit tamen aliqua Christus, quae nemo alius fecit: quod quinque millia hominum de quinque, et quatuor millia de septem panibus pavit ; quod super aquas ambulavit, et Petro ut hoc faceret praestitit ; quod aquam mutavit in vinum ; quod aperuit oculos caeci nati , et alia multa quae commemorare longum est. Sed respondetur nobis, et alios fecisse quae ipse non fecit, et quae nemo alius fecit. Quis enim nisi Moyses Aegyptios plagis tot tantisque percussit , diviso mari populum duxit , manna de coelo esurientibus sitientibus fudit ? Quis nisi Jesus Nave populo transituro Jordanis fluenta divisit , et currentem solem emissa ad Deum oratione frenavit et fixit ? Quis praeter Samson propter suam sitim maxilla mortui asini exundante satiatus est ?