comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hec dicic dñs
deus ad edom.
auditum au¬
dinmus a
domino: et
legatun ad
sus eum in prelium. Ecce paruu¬
lum dedite. in gentib: Contemp¬
tibilis tu es ualde . Suꝑbia cordis
tui exculit te. ħitantem in scissu
ris petrarum: exaltantem soliũ
tuum. qui dicis in cordetuo. Qͥs
decrahet me in terram: Si exalta¬
at tibi: retributionem tuam.
conuertet in caput tuum. Qũo
mcum: bibent et omnes gentes
iugiter: et bibent ⁊ absorbebũt:
et crunt quasi nõ sint. ⁊ in mõ¬
te syon erit saluatio: ⁊ crit scũs
et possidebit domus iacob eos.

Expanded text:
ec dicit Dominus Deus ad Edom: Auditum audivimus a Domino, et legatum ad sus eum in praelium. Ecce parvulum te dedi in gentibus: contemptibilis tu es valde. Superbia cordis tui extulit te habitantemris petrarum, exaltantem solium tuum; qui dicis in corde tuo: Quis detrahet me in terram. Omnet tibi: retributionem tuam convertet in caput tuum. Quomomeum, bibent omnes gentes jugiter: Et bibent, et absorbebunt, et erunt quasi non sint. Et in monte Sion erit salvatio, et erit sanctus: et possideb
Abbreviated transcription (Latin):
in hunc ꝓplamomine qd̃ dicitur
d tribum iuda. et ad iersm ꝑti¬
nere credendum est. ⁊ nullam bin¬
nino isrłis idest decem tribuum
in hoc fieri mentionem. tempora
accipere. que in osee legimus. in
dieb ozie. ioathan. ⁊ achaz.⁊ eze¬
hie regum iuda: et in dieb iero bo¬
ale sermonem domini ad meritũ
cius refertur cui fit. non ad con¬
ditionem illius qui fieri dicitu
nt alibi leginius. Dominus tẽs

Expanded text:
ne quod dicitur ad tribum Juda, et ad Jerusalem pertinere credendum est, et nullam omnino Israelis, id est, decem tribuum in hoc fieri mentionem. Tempora accipere, quae et in Osee legimus: In diebus Oziae, Joathan et Achaz et Ezechiae, regum Juda, et in diebus Jeroboesse sermonem ad meritum ejus refertur, cui fit, non ad conditionem illius qui fieri dicitur, ut alibi legimus: Dominus mihi
Abbreviated transcription (Latin):
nito penta¬
theuco mo¬
ysi uelut
grandi fe¬
nore libera¬
ti: ad iħ̾m
filiũ naue
manum mittimus. quem he¬
brei iosue bennun idest iosue
filium nun uocant.⁊ ad iudi¬
cum librum quem sophni ap¬
pellant. ad ruch quoq ⁊ hester
quos huisdem nominib effer̃t.
Monemus qz lectorem ut sil¬
deo nr̃o seruiemus. et obedientes e¬
rimus preceptis eius. Percussit igi
chen. scripsitq omnia uerba hec
in uolumine legis dei. Et tulit la

Expanded text:
nito Pentateucho Mosi, velut grandi fenore liberati, ad Jesum filium Nave manum mittimus, quem Hebraei JOSUE BEN NUN , id est, Josue filium Nun, vocant, et ad Judicum librum, quem SOPHTIM appellant, ad RUTH quoque et ESTHER , quos iisdem nominibus efferunt. Monemusque lectorem, ut silnostro serviemus, et obedientes erimus praeceptis ejus. Percussit igitC. CX. Scripsitque omnia verba haec in volumine legis Domini: et tulit la
Abbreviated transcription (Latin):
nos. Unde scd̃m id qd̃ ibi legit᷑.
hic quoq dispositi sunt. osce co¬
maticus est: et quasi ꝑ sentẽcia.
loquens. Ioel planus in prin¬
cipiis. in fine obscurior. ⁊ usq
ad malachiam. habent singu¬
li ꝓprietates suas: quẽ esdram
scribam legisqz doctorem hebrei
aucumant. et quia longum
est nunc de om̃ib dicere. hoc tm̃

Expanded text:
nos. Unde secundum id quod ibi legitur, hic quoque dispositi sunt. Osee commaticus est, et quasi per sententias loquens. Joel planus in principiis: in fine obscurior. Et usque ad Malachiam, habent singuli proprietates suas: quem Esdram scribam, legisque doctorem Hebraei autumant. Et quia longum es
Abbreviated transcription (Latin):
ysaie. Malachiam uero aggei
et za charie fuisse temporibz.In
quib autem tempus nõ pre¬
fertur in titulo sub illis eos regi¬
bus ꝓphetasse. sub quib ⁊ hii q
ante tos hnt titulos. ꝓpħauest.

Expanded text:
Isaiae: Malachiam vero Aggaei et Zachariae fuisse temporibus. In quibus autem tempus non praefertur in titulo, sub illis eos regibus prophetasse, sub quibus et hi qui ante eos habent titulos, prophetaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tribus scelerib gaze. ⁊ suꝑ qͣtuor
nõ conuertam eum: eo q̃d̃ tran¬
stulerint captiuitatem ꝑ fectam
ut concluderet eam in idumeam.
Et mittam ignem in murũ gaze.
et deuorabit edes edes eius. Et disꝑ¬
dam hĩtatores de azoto. ⁊ tenen¬
tem sceptrum de aschalone. Et

Expanded text:
tribus sceleribus Gazae, et super quatuor non convertam eum, eo quod transtulerint captivitatem perfectam, ut concluderent eam in Idumaeam, et mittam ignem in murum Gazae, et devorabit aedes ejus, et disperdam habitatorem de Azoto, et tenentem
Abbreviated transcription (Latin):
spectib qui n̾o curuauerunt ge¬
errant quos helyas arguitur ig¬
norasse. Sepulcrum queq cus
usq hodie cum mansoleo helysey
maria dicebatur. Hancherodes¬
ret antipris filius in honore au¬
gussi celaris: greco nomine uo¬
sauit augusdam gitur quia
centum ꝓphetas pauerat. accep̃
gram ꝓpretalem: et de duce exerci¬
tus fit dux ecclesie. Tunc in sama¬
na paruũ gregem panerat: nũc
intoto orbe xp̃isti pascit ecclias.¬

Expanded text:
qui non curvaverunt geerant quos Elias arguitur ignorasse, sepulcrumque ejus usque hodie cum mausoleo Elisei maria dicebatur, ce Antipatri filius, in honorem Augusti Caesaris Graeco sermone vocavit Augustam. Hic igitur, quia centum prophetas aluerat, accepit gratiam prophetalem, et de duce exercitus, fit dux Ecclesiae. Tunc in Samaria parvum gregem paverat: nunc in toto orbe Christi pascit Eccles
Abbreviated transcription (Latin):
tantum et bibliothecas hebreorĩ
studiustis intrare. et interpretũ
certamina cõprobatis: tenentes
hester hebraicum librum ꝑ singla
ñ ba nr̃am translationem aspi¬
cite ut possitis agnoscere me ni-¬
chil eciam auginaitasse addando.

Expanded text:
am et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certamina comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse
Abbreviated transcription (Latin):
trepes nou recipit nos. Propt
hoc si uenero. cõmoneam euis
oꝑa que facit uerbis malig¬
nis garriens in nos. Et quali¬
ista non ei sufficiant. neq ip̃e
suscipit fr̃es et cos qui suscipi¬
bonũ cst. Qui benefticit: ex deo
est. Qui male facit nõ indet deu
dcinetrio testimonium reddit

Expanded text:
trephes, non recipit nos. Propter hoc si venero, commonebo ejus opera, quae facit verbis malignis garriens in nos: et quasi non ei ista sufficiant; neque ipse suscipit fratres, et eos, qui suscipibonum est. Qui benefacit, ex Deo est: qui malefacit, non vidit Deum. Demetrio testimonium reddit
Abbreviated transcription (Latin):
bulationes quas passura erat
eccłia ab aplis fundata supra
petram xp̃m. ut minus timeã¬
tur dispolunt una cum filio et

Expanded text:
bulationes quas passura erat Ecclesia ab Apostolis fundata super petram Christum, ut minus timeantur disposuit una cum Filio et
Abbreviated transcription (Latin):
ãiuia: sed in om̃i loco fides uia
que ad deum ꝓ fecca est: ita ut
nõ sit nobis necesse quicquam
ioqui. Ip̃i enim de nobis annũa¬
ant qualem introitum habu̾i¬
mus aduos: et quomodo conu¬
si estis ad deum a simulacris: ser¬
uire deo unuo. ⁊ uero. et expectare
filium eius de celis. quem susci¬
tauit ex mortuis iħm: qui eri¬
ꝑuit nos ab ira uentura
im ip̃i scitis fres introitũ

Expanded text:
in omni loco fides vestra quae est ad Deum profecta est ita ut non sit nobis necesse quicquam loqui ipsi enim de nobis adnuntiant qualem introitum habuerimus ad vos et quomodo conversi estis ad Deum a simulacris servire Deo vivo et vero et expectare Filium eius de caelis quem suscitavit ex mortuis Iesum qui eripuit nos ab ira ventura nam ip
Abbreviated transcription (Latin):
sber iste qui baruch
nomine prenotatur
in hebreo canonenõ
habetur sed tantũ in
uulgata editione. similiter et
epła ieremie. Propter noticiã
legentium hic scripta sunt: qr
multa de xp̃o noiissimis q
temporib indicant. Ex¬

Expanded text:
ber iste, qui Baruch nomine praenotatur, in Hebraeo canone non habetur, sed tantum in Vulgata editione, similiter et epistola Jeremiae. Propter notitiam autem legentium hic scripta sunt, quia multa de Christo novissimisque temporibus indicant.
Abbreviated transcription (Latin):
ques nos in longitudinem
dierum: Conuerte nos domine
ad te: et conuertemur. Inno¬
ua dies nr̃os sicut a principio.
Sed ꝓiciens repulisti nos: ira¬
tus es contranos uchementer.

Expanded text:
ques nos in longitudine dierum? Converte nos, Domine, ad te, et convertemur: innova dies nostros, sicut a principio. Sed projiciens repulisti nos, iratus es contra nos vehementer.
Abbreviated transcription (Latin):
letatur in ꝑditõne uiuorum.
Creauit enim deus ut essent
omnia: et sanabiles fecit na¬
tõnes orbis terrarx. Non cum
est in illis medicamcitum ex¬
terminii: nec inferoꝵ irgnum

Expanded text:
letatur in perditione vivorum. Creavit enim ut essent omnia et sanabiles esse voluit nationes orbis terrarum. Et non est in illis medicamentum exterminii: nec inferorum
Abbreviated transcription (Latin):
tem et stephane domũi. Ceccrũ
nescio si quem alium baptiza¬
uecim. Nonenim misit mexp̃c
baptizare: sed euangelizare.
Non in sapaentia uerbi. ut ne
tuacuetur crux xp̃i. Uecbum
enim crucis peuntib quidem
stulticia est. hus autem qui
salui fiint idest nobis uirtus
dei est. Scriptum ecr enim Pam
sapĩam sapientiũ: et pruden¬
tiam prudentium reprobabo.
Ubi sapiens: ubi scriba: Ubi
conquisitor huius seculi. Nõ¬
ne stultam fecit deus sapt̃am
huius mundi. Nam quia in
dei sapientia nõ cognouit n¬
mundus ꝑ sapĩam deum:
placuit dcõ ꝑ stulticiam pre¬
dicationis ialuos facete credẽ¬
tes. Qm̃i ⁊ iu dei signa pecunt.
et geci sapĩam querunt. Nos

Expanded text:
tem et Stephanae domum: caeterum nescio si quem alium baptizaverim. Non enim misit me Cbaptizare, sed euangelizare. Non in sapientia uerbi, ut non euacuetur crux Christi. Verbum enim crucis pereuntibus quidem stultitia est, his autem qui salui fiunt, id est nobis, uirtus Dei est. Scriptum est enim: Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo. Ubi sapiens, ubi scriba ubi inquisitor huius seculi? Nonne stultam fecit Deus sapientiam huius mundi? Nam quia in Dei sapientia non cognouit mundus per sapientiam Deum, placuit Deo per stultitiam praedicationis saluos facere credentes. Quoniam Iudaei signa petunt, et Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
Obsecro uos fratres nostis do¬
mũ stephane et fortunati ⁊ achi¬
ici: qm̃ sunt primicie achaie.
et in munisterium sc̃oꝵ ordina¬
uerunt serp̃os: ut et nos subditi
sitis cius modi. et om̃i cooꝑant
et laboranti. Gaudco autem in
presentia stephane ⁊ fortunati
et achaiti: qm̃ id qd̃ uobis deerat
sate ergo qui euismodi sunt. Sa¬
iutant uos om̃s ecclie a sye. Sa¬
lutant uos in domino mulcũ
aquila ⁊ prisca. apud quos et¬

Expanded text:
Obsecro autem vos, fratres, nostis domum Stephanae et Fortunati, et Achaici, quoniam sunt primitiae Achaiae, et in ministerium sanctorum ordinaverunt seipsos, ut et vos subditi sitis ejusmodi, et omni cooperanti et laboranti. Gaudeo autem in praesentia Stephanae et Fortunati et Achaici quoniam id quod vobis deerat  cognoscite ergo qui eiusmodi sunt salutant vos ecclesiae Asiae salutant vos in Domino multum Aquila et Prisca
Abbreviated transcription (Latin):
oris mei. cum fiducia notum
facere misterium en angelu. ꝓ
quo legatione fungor in cathe¬
na ista. ita ut in ip̃o au deam ꝓui
oportet me loqui. Ut aut̃ uos
sciatis que circa mesunt quid
agam: omnia uobis nota

Expanded text:
oris mei cum fiducia notum facere mysterium Evangelii, pro quo legatione fungor in catena ista; ita ut in ipso audeam, prout oportet, me loqui. Ut autem et vos sciatis quae circa me sunt, quid agam omnia vobis nota
Abbreviated transcription (Latin):
scm in xp̃o. Salutant uos qui
mecum sunt fratirs. Salutant
uos omnes sancti: maxime ã
qui de cesairis dono sunt. Gra
domini nr̃i ihu xp̃i: cum spiritu

Expanded text:
sto Jesu. Salutant vos qui mecum sunt fratres. Salutant vos omnes sancti, maxime autem qui de Caesaris domo sunt. Gratia Domini nostri Jesu Christi cum spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
nem orationem ⁊ obsẽcratio¬
nem orantes omni tempore
in sp̃u. et in ip̃o ingilantes in
oñu instantia et obsecratione
pro omnib scĩs. et pro me. ut
detur michi sermo in aꝑtione

Expanded text:
nem orationem et obsecrationem orantes omni tempore in spiritu, et in ipso uigilantes in omni instantia et obsecratione pro omnibus sanctis, et pro me, ut detur mihi sermo in apertione
Abbreviated transcription (Latin):
Etba ieremie
filii elchie .
de sacerdotibz
qui fuerunt
in anachoth.
in terra ben¬
liamin. Qd̃
factum est uerbum domini ad
eum in dieb iosie filii amon re¬
gis uida. in .xiiiͦ. anno regni eiꝰ.
Et factum est in dieb ioachim
filii iosie regis inda usq ad con

Expanded text:
erba Jeremiae, filli Helciae, de sacerdotibus, qui fuerunt in Anathoth, in terra Benjamin. Quod factum est verbum Domini ad eum in diebus Josiae filii Amon regis Juda, in tertio decimo anno regni ejus. Et factum est in diebus Joachim fi
Abbreviated transcription (Latin):
sutsireq disfinctio pellib tegitur
et ciliciis. ardoremq solis ⁊ iniu¬
riam hybrium ea que uiliora st̃
prohibent. Loge ergo primum sa

Expanded text:
uturaeque distinctio, pellibus tegitur et ciliciis, ardoremque solis et injuriam imbrium ea quae viliora sunt prohibent. Lege ergo primum, Sa
Abbreviated transcription (Latin):
puinatum gerere inhus dio¬
tipes nou recipit nos. Propt̾
hoc si uenero. cõmoneain eus
oꝑa que facit uerbis malig¬
iis garriens in nos. et quasi¬
ista non ei sufficiant. neq ip̃e
suscipit fr̃es et cos qui suscipi¬
unt ꝓhibet. et de eccłia eicit. lnĩe

Expanded text:
Diotrephes, non recipit nos. Propter hoc si venero, commonebo ejus opera, quae facit verbis malignis garriens in nos: et quasi non ei ista sufficiant; neque ipse suscipit fratres, et eos, qui suscipiunt, prohibet, et de Ecclesia ejicit.
Abbreviated transcription (Latin):
docentem: In de ꝑ elamitas babi¬
lonios: taldeos. medos. assyrios.
parthos. syros. phenices. arabes.
palestinos reuersus alexandriã
prerit ad ethiopiam. ut gumo¬
lophistas. et famosũsimam so¬
lis mensamt uideret in sabulo.
Inuenit ille uir ubiqz quod dis¬
ceret; et semꝑ ꝓficiens semꝑ le me¬
lior fieret: scripsit suꝑ hoc plenis

Expanded text:
docentem: inde per Elamitas, Babylonios, Chaldaeos, Medos, Assyrios, Parthos, Syros, Phoenices, Arabes, Palaestinos, reversus Alexandriam, perrexit Aethiopiam, ut Gymnosophistas, et Tamosissimam Solis mensam videret in sabulo. Invenit ille vir ubique quod disceret: et semper proficiens, semper se melior fieret. Scripsit super hoc plenis
Abbreviated transcription (Latin):
calore soluentur: terra autem
et que in xp̃a sunt omnia oꝑa
exurentur. Cum hec igitur oĩa
dissoluenda sunt: quales opor¬
tet uos esse in scĩs conuersatio¬
nib et pietatib ⁊ ꝓperantes ĩ
xp̃i. ꝑ quem celi ardentes soluen¬
tur. et elementa igius ardore ta¬
bescent. Nouos uero celos et no-¬
uam terram scõm ꝓmissa ip

Expanded text:
calore solventur, terra autem, et quae in ipsa sunt opera, exurentur. Cum igitur haec omnia dissolvenda sint, quales oportet vos esse in sanctis conversationibus et pietatibper quem celi ardentes solventur: et elementa ignis ardore tabescent. Novos vero celos et novam terram secundum promissa ip
Abbreviated transcription (Latin):
tur mecum. et conuersus tudi-
septem candelabra aurea ⁊ in
medio seꝑtem candelabrorum¬
aurcorum similem filio hõis
uestitum podere et precinctũ
ad manullas zona aurea. Ca¬
out autem eius et capilli erat

Expanded text:
sus vidi septem candelabra aurea et in medio septem candelabrorum similem Filio hominis vestitum podere et praecinctum ad mamillas zonam auream caput autem eius et capilli era
Abbreviated transcription (Latin):
Gras ago a qui me conforta¬
fidelem me existimauit pones
in ministerio. qui prius blas¬
femus fui. ⁊ ꝑsecucor ⁊ contu¬
meliosus : Sed misericordiam
dei consecutus sũ: quia igno¬
rans feci. in incredulicate. Su¬
phabundauit autem gr̃a dñi
nri: cum fide ⁊ dilectione que

Expanded text:
as ago ei qui me confortafidelem me existimavit ponens in ministerio. Qui prius blasphemus fui et persecutor et contumeliosus, sed misericordiam Dei consecutus sum, quia ignorans feci in incredulitate. Superabundavit autem gratia Domini nostri cum fide et di
Abbreviated transcription (Latin):
cuangelio scõm uirtu tem de
qui nõs liberaunt et uocauit
uocatione sua sc̃amno scd̃m oꝑa
nr̃a led scd̃m ꝓpositum suum
et gr̃am que data est nobis ĩ
xpo ihelirante tempora sclaria
Manifestata est autem nunt
ꝑ illuminationem saluato

Expanded text:
m virtutem Dei qui nos liberavit et vocavit vocatione sancta non secundum opera nostra sed secundum propositum suum et gratiam quae data est nobis in Christo Iesu ante tempora saecularia manifestata est autem nunc per inluminationem salvato
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudini coaptani. In hus
dum taxat que non multum
ab hebraics discrepabant inter¬
dum aquile quoq ⁊ symachi
et theodocionis recordatus sum
ut nec nouitate nimia lectoris
deterrerem. nec rursum contra
conscientiam meam fonte ue¬
titatis omisłs obmisso: opini¬
onum riuulos conseccarer

Expanded text:
consuetudini coaptavi: in his dumtaxat, quae non multum ab Hebraicis discrepabant. Interdum Aquilae quoque et Symmachi, et Theodotionis recordatus sum, ut nec novitate nimia lectoris studium deterrerem, nec rursum contra conscientiam meam, fonte veritatis omisso, opinionum rivulos consectarer
Abbreviated transcription (Latin):
lbrum hester ua¬
riis translatõib
constut ẽe uicia¬
tum: qmͣ ego de
archuus hebreoꝵ
eleuans uecbum
e uerbo expressius transtuli: que
ubrum edicio uulgata lacuũo
dieb procedens cum magnai
głia . Mansit autem in domo
uiri sui annos centũ ⁊quinq:
et dimisit abram su am liberam.
Et defuncca est ac sepulca cũ uiro
suo in bechulia. Lux̃q illam oĩs
ppl̃s diebruii. In omsi autem
spacio iuite cuis nõ fuit qui con

Expanded text:
brum Esther variis translatoribus constat esse vitiatum, quem ego de archivis Hebraeorum relevans, verbum e verbo pressius transtuli. Quem librum editio Vulgata laciniois procedens cum magna gloria. Mansit autem in domo viri sui annos centum quinque, et dimisit Abram suam liberam, et defuncta est ac sepulta cum viro suo in Bethulia. Luxitque illam omnis populus diebus septem. In omni autem spatio vitae ejus n
Abbreviated transcription (Latin):
discis iustum. et no restitit uo¬
bis. Pacientes igitur estote frẽs.
usq ad aduentum domini.
Ecce agrico la expectat speciosũ
fructum terre: pacienter feres.
donec accipiat temporaneum
et serotinum. Paciences estote

Expanded text:
distis justum, et non restitit vobis. Patientes igitur estote, fratres, usque ad adventum Domini. Ecce agricola exspectat pretiosum fructum terrae, patienter ferens donec accipiat temporaneum, et serotinum. Patientes igit
Abbreviated transcription (Latin):
os nr̃os. et libranos iustẽ¬
cantes: ut nobis potissimũ nĩm
desudet ingenium. Et ecce ex lat̾e
frequens furba diuersa poscenti¬
um: quali aut equũ sit: me uõ¬
bis esurientib eciam alis labo¬
rare: Aut in racione daci ⁊ accep

Expanded text:
ostros et librarios sustentatis, ut vobis potissimum nostrum desudet ingenium. Et ecce ex latere frequens turba, diversa poscentium: quasi aut aequum sit, me, vobis esurientibus, aliis laborare: aut in ratione dati et accep
Abbreviated transcription (Latin):
uerint: et emendatiora sunt exem¬
plaria latina qm̃ greca: greca qmͣ
hebrea. Uerum hec circa inuidos: Nũt
te deprecor desiderii carissime: ut quia¬
me tantum opus subire fecisti ⁊ a
genesi exordium capere. orationib
iuues. quod possim eodem spiritu
quo scripti sunt libri: in latinum
cos transferre sermonem.

Expanded text:
verunt, et emendatiora sunt exemverunt, et emendatiora sunt exemplaria Latina quam Graeca, Graeca quam Hebraea. Verum haec contra invidos. Nunc te precor, Desideri charissime, ut quia tantum opus me subire fecisti, et a Genesi exordium capere, orationibus juves: quo possim eodem spiritu quo scripti sunt libri, in latinum eos transferre sermonem.
Abbreviated transcription (Latin):
texuit: nt quod illi tacuerunt hu
scriptum esse mentiti sunt: Quid
igitur: dampnamus ueteres. mi¬
nime: Sed post priorum studia:
in domo domini quod possumus
laboramus: Illi interpretati sũt
ante aduencum xp̃i. et quod nes¬
tlebant dubus protulere senten¬
cus: Nos post passionem et resur¬
rectionem eius: non tam ꝓpheti-¬
am quam hystoriam scribinus:
Aliter enim audita: aliter iusa
narrantur: Quod melius intelli¬
gimus: melius et proferimus: Au¬
di igitur emule: obtrectator ascul-¬
ta: Non dampno. reprehendo no.lxxͣ.
sed confidenter cunctis illis apł̃os
prefero: Per istorum os michi so-¬
sp̃ualia carismata positos lego: in
quib ultimũ pene gradum inter¬
pretes tenent: Quid liuore torq̃ris:
Quid imꝑitoꝵ animos circa me-
concitas: Sic ubi in trͣislatõne tibi
uideor errare. interroga hebreos. diuer¬
larum urbium magistros consule
Quod illi hnt de xp̃o: tui codices nõ
hñt. Aliud est si curca se postea ab apo¬
stolis usupata testimonia proba¬

Expanded text:
texuerit; ut quod illi tacuerint, hi scriptum esse mentiti sint. Quid igitur? damnamus veteres? Minime. Sed post priorum studia, in domo Domini quod possumus, laboramus. Illi interpretati sunt ante adventum Christi; et quod nesciebant, dubiis protulere sententiis. Nos post passionem et resurrectionem ejus, non tam prophetiam, quam historiam scribimus. Aliter enim audita, aliter visa narrantur. Quod melius intelligimus, melius et proferimus. Audi igitur aemule, et obtrectator ausculta: Non damno, non reprehendo Septuaginta; sed confidenter cunctis illis Apostolos praefero. Per istorum os mihi Chrspiritalia charismata positos lego: in quibus ultimum pene gradum interpretes tenent . Quid livore torqueris? quid imperitorum animos contra me concitas? Sicubi in translatione tibi videor errare, interroga Hebraeos, diversarum urbium magistros consule. Quod illi habent de Christo, tui codices non habent. Aliud est, si contra se postea ab apostolis usurpata testimonia, proba
Abbreviated transcription (Latin):
scientiam. et priusqͣmͣ ueniamus
ad eus pariunt. Sene ergo fecit d̃s
obstetricibz. Et creuit ppls. confor¬
tatus qz est nimis. Et quia timu¬
erant obstetrices deum edificauit

Expanded text:
scientiam: et priusquam veniamus ad eas, pariunt. Bene ergo fecit Deus obstetricibus, et crevit populus confortatusque est nimis: et quia timuerunt obstetrices Deum, aedificavit
Abbreviated transcription (Latin):
machir filii manasse nati sunt
in genib ioseph. Quib trans¬
actis locutus est frib suis. Post i¬
mortem meam deus uisitãbit ĩ¬
uos et ascendere uos faciet de ter¬
ra ista ad terram qm iurauit
abraham.yscat ⁊ iacob. Cum¬
qz adiurasset eos atq dixisset .¬
Deus insitabit uos. asportate
uobiscum ossa mea de loco isto:
mortuus est expletis centum .x.
uite sue annis. et conditus aro¬
matib:. repositus est in loculo

Expanded text:
achir filii Manasse nati sunt in genibus Ioseph quibus transactis locutus est fratribus suis post mortem meam Deus visitabit vos et ascendere faciet de terra ista ad terram quam iuravit Abraham Isaac et Iacob cumque adiurasset eos atque dixisset Deus visitabit vos asportate vobiscum ossa mea de loco isto mortuus est expletis centum decem vitae suae annis et conditus aromatibus repositus est in loculo
Abbreviated transcription (Latin):
eos. hebreus ego sum: et dñm
deum celi ego timeo. qui fecit
mare et aridam. ectimuerei
uiri timore magno: ⁊ dixerũt
ad eum. Quid hoc fecisti: Cogno¬
uerunt enim uuri quod a facie
domini fugeret: quia indica¬
uerat eis. Et dixerunt ad eum
Quid faciemus tibi. et cessab
mare a nobis:Quia maiet
bat ⁊ intumescebat suꝑ cos. Et
dixit ad eo. tolleme ⁊ mittite ĩ
mare: et ceslabit mare auobis
Scio enim ego: quoniam p̃p¬
me est hec tempestas grandis
suꝑ uos. Et remigabant uiri-
ut reu̾terentur ad aridam. ⁊ nõ
ua lebant quia mare ibat. et in¬
tumesceat suꝑ eos. ⁊ clamaue
runt ad dñm ⁊ dixerunt. Que¬
lumus domine nc percamus
in anima uiri istius⁊ et ne des
suꝑ nos sanguinem in nocente
quia tu domine sicut uoliusti
fecisti. Et tulerunt ionam ⁊ mi¬
serunt in mare. ⁊ stecit mare a
feruore suo. Et timucrunt uiri
timore magno dominũ: ⁊ im¬
mo lauerunt hostias domino.
et uouerunt uota. ¶
⁊preparauit domuuus pis¬

Expanded text:
eos Hebraeus ego sum et Dominum eos Hebraeus ego sum et Dominum Deum caeli ego timeo qui fecit mare et aridam et timuerunt viri timore magno et dixerunt ad eum quid hoc fecisti cognoverunt enim viri quod a facie Domini fugeret quia indicaverat eis et dixerunt ad eum quid faciemus tibi et cessabit mare a nobis quia mare ibat et intumescebat et dixit ad eos tollite me et mittite in mare Scio enim ego quoniam propter me tempestas hec grandis super vos est. Et remigabant viri ut reverterentur ad aridam: et non valuerunt: quia mare ibat et intumescebat super eos. Et clamari ad Dominum: et dixerunt. Quesumus Domine: ne pereamus in animam viri istius: et ne des super nos sanguinem innocentem: quia tu Domine sicut voluisti fecisti et tulerunt Ionam et miserunt in mare et stetit mare a fervore suo et timuerunt viri timore magno Dominum et immolaverunt hostias Domino et voverunt vota et praeparavit Dominus pis
Abbreviated transcription (Latin):
isrł: ip̃e est deus qui est in
icrłm. Et om̃s reliqui in
cunctis locis ubicunq hitant
adiuuent eum uiri de loco suo. ⁊¬
argento. et auro. et suba ⁊ pecorib
excepto quod uoluntarie offer̃t
templo dei qd̃ est in ierłm. Et sur¬
rexerunt principes pr̃m de iuda
et beniamin. ⁊ sacerdotes ⁊ leuite.
⁊omis cuius suscitaut deusi
sp̃m: ut ascenderent ad edifican¬
dum templum domini quode¬
rat in iersm. Uniuersiq qui erãt
in circuitu adiuuerunt manꝰ
coꝵ in uasis argenteis ⁊ aureis¬

Expanded text:
Israel. Ipse est enim Deus, qui est in Jerusalem. Et omnes reliqui in cunctis locis ubicunque habitant, adjuvent eum viri de loco suo, argento, et auro, et substantia, et pecoribus, excepto quod voluntarie offerunt templo Dei, quod est in Ierusalem'. Et surrexerunt principes patrum de Iuda et Beniamin et sacerdotes et levitae, omnis, cuius suscitavit Deus spiritum, ut ascenderent ad aedificandum templum Domini, quod erat in Ierusalem. Universique, qui erant in circuitu, adiuverunt manus eorum in vasis argenteis et aureis
Abbreviated transcription (Latin):
nus nnue.
liber uisiome
naum helce¬
cmulator e
ulciscens do¬
minus. Uleis¬
cens dñs: et
habens furorem: ultiscens dñs
in hostes suos: et irascens ip̃e mi¬
micis suis. Dominus paciens.
et magnus fornicatõe. et mun¬
dans nõ faciet innocentem. Do¬
minus in tempestate ⁊ turbine
ue cius: et nebule puluis pedũ
eus: ĩ cre

Expanded text:
nus Nineve liber visionis Naum Helceaemulator et ulciscens Dominus ulciscens Dominus et habens furorem ulciscens Dominus in hostes suos et irascens ipse inimicis suis Dominus patiens et magnus fortitudine et mundans non faciet innocentem Dominus in tempestate et turbine viae eius et nebulae pulvis pedum ius incre
Abbreviated transcription (Latin):
Coñspiciens q harcuma: aĩadũ¬
ut regem et seruos cuis transire
ad se. Et ogressus adorauit rege
prono ultu in terrami. it ait
Quid cause est. ut nemat domin
mais rex ad seruum suũ: Cui
dauid ait. Ut emam a te airam
et edificem altare domino: ⁊ cels
interfectio que crassatur in ppło.
et art hareuma ad dauid. Accipi¬
at et offerat dominus meus rex
siut placet ei. Habes bones in ho¬
locaustum: et plaustrum ⁊ iuga
boum in usus lignorum. Om̃ia
dedit hareuma regi. dixitq bareu¬
ma ad regan. Dommus deus tu¬
us suscipiat notum tuũ. Cui ref¬
pondens rex ait. Nequaqmͣ ut us
sed emam precio a te: ut no offe¬
ram domino deo meo holocausta
gratuita. Emit ergo dauid areã
et boues argenti siclis quinqua¬
gnita. et edificauit ibi altare do-¬
mino caud. Et obtulit holocau¬
sta ⁊ pacifisa: et repropiciatus esc
dominus terre ⁊ co hubita est pla¬
ga ab istł.

Expanded text:
Conspiciensque Areuna, animadvertit regem et servos ejus transire ad se, et egressus adoravit regem prono vultu in terram, et ait: Quid causae est ut veniat dominus meus rex ad servum suum? Cui David ait: Ut emam a te aream, et aedificem altare Domino, et cesset interfectio quae grassatur in populo. Et ait Areuna ad David: Accipiat, et offerat dominus meus rex, sicut ei placet; habes boves in holocaustum, et plaustrum et juga bonum in usum lignorum. Omnia dedit Areuna rex regi: dixitque Areuna ad regem: Dominus Deus tuus suscipiat votum tuum. Qui respondens rex, ait: Nequaquam, ut vis, sed emam pretio a te, et non offeram Domino Deo meo holocausta gratuita. Emit ergo David aream, et boves, argenti siclis quinquaginta, et aedificavit ibi David altare Domino, et obtulit holocausta et pacifica: et repropitiatus est Dominus terrae, et cohibita est plaga ab Israel.
Abbreviated transcription (Latin):
ño qua si pp̃ penuriam dico.
ego enim didici: in quib sũ
sufficiens esse. Scio ⁊ humilia¬
ri: scio ⁊ habundare. Ubiq et
iom̃ib inscitutus sum: ⁊ sa¬
cari. ⁊ elurire. ⁊ habundare et

Expanded text:
n quasi propter penuriam dico. Ego enim didici in quibus sum sufficiens esse. Scio humiliari, scio et abundare. Ubique et in omnibus institutus sum et satiari et esurire, et abundare et
Abbreviated transcription (Latin):
sis pĩguib iuxta lapidem zoe¬
lech qui crat uicinus fontirgel
uocauit uniuersos fres suos fili¬
prophetam ⁊ banaian. ⁊ robu¬
stos quosq ⁊ salomonem frem̃
suum: nõ uocauit. Dixit itaq
nathan ad bersabee matrem sa¬
lomonis. Num audisti qued reg-¬
nau̾it adonias filius agyth. et
dominus ñr daiud hoc ignoratur
Anne ergo ueni accipe consium¬
a me: et saluci aninam tuam.
filiiq tui salomonis. Tiade et
ingredere ad regem dauid: et dic
e.Nonne tu domine mi rex iura¬
sti michi ancille cue dicens qd̃
salomon filius tuus regnabit
post me. et ip̃e sedebit in solio mo:
Quare ergo regnat adonas: Et

Expanded text:
sis pinguibus juxta lapidem Zohesis pinguibus juxta lapidem Zohelech, qui erat vicinus fonti Rogel, vocavit universos fratres suos filiprophetam et Banaiam et robustos quosque et Salomonem fratrem suum non vocavit dixit itaque Nathan ad Bethsabee matrem Salomonis num audisti quod regnaverit Adonias filius Aggith et dominus noster David hoc ignorat nunc ergo veni accipe a me consilium et salva animam tuam filiique tui Salomonis vade et ingredere ad regem David et dic ei nonne tu domine mi rex iurasti mihi ancillae tuae dicens quod Salomon filius tuus regnabit post me et ipse sedebit in solio meo qua
Abbreviated transcription (Latin):
Qucramls domuno ñr̃o regi ado-¬
les cenulain nirginem. et itee corã
rege. et foneat cum. Norniato
in sunu suo: et calefaciat dñm
nr̃m regan. Quesierunt igitur
adolescentulam spetiosam: in
omnib finib israel. Et inuene¬
runt abisag sunamirem: et ad¬
durerunt ecm ad regem. Erat
autem puella pulcra ninus.i
Donnierat q cum rege: ⁊ ni¬
strabat e. Rexnero non cegnouie
cam. Adonias autem filius agte
denabatur dicens. Ego regnabo.
fecitq sibi currum et equites: Ct
quinquagiita uiros qui ante
cum currerent. Nec corriprit eum
p̃r sus aliqñ dicens. Quare hoc
fecisti: Erat autem ⁊ ip̃e pulcher
ualde: scd̾s natus post absalon.
et sermo eius fuit cum ioabfili-¬
o sariue. et cum abiathar sacerdo¬
te. qui adiunabant partes ado-¬
nie. Sadoch uero sacerdos ⁊ bana¬
ias filius ioiade. ⁊ nathan ꝓph̾a-
et semei. ⁊ cerethi. ⁊ phereti. ⁊ ome
robur gcercitus dauid: non erat
cum adonia. Iimolatis ergo a do-¬
mas ariecib ⁊ intulis ⁊ uniuer¬

Expanded text:
mus domino nostro regi adolescentulam virginem, et stet coram rege, et foveat eum, dormiatque in sinu suo, et calefaciat dominum nostrum regem; quaesierunt igitur adulescentulam speciosam in omnibus finibus Israhel et invenerunt Abisag Sunamitin et adduxerunt eam ad regem erat autem puella pulchra nimis dormiebatque cum rege et ministrabat ei rex vero non cognovit eam Adonias autem filius Aggith elevabatur dicens ego regnabo fecitque sibi currum et equites et quinquaginta viros qui ante eum currerent nec corripuit eum pater suus aliquando dicens quare fecisti? Erat autem et ipse pulcher valde, secundus natu post Absalon. Et sermo ejus cum Joab filio Sarviae, et cum Abiathar sacerdote, qui adjuvabant partes Adoniae. Sadoc vero sacerdos, et Banaias filius Joiadae, et Nathan propheta, et Semei, et Cerethaei, et Phelethaei, et omne robur exercitus David, non erat cum Adonia. Immolatis ergo Adonias arietibus et vitulis, et univer
Abbreviated transcription (Latin):
dum .x. tribubus in captiui¬
tatem ductis: ac de utroq reg¬
no. nunc commnuxtim nunc
separatim. texit oracsin. et cũ
interdum ad presentem respi¬
ciat hyscoriam. et post babilo¬
me captiuitate .n. reditum po¬
puli significet in iudeam: t̃n

Expanded text:
dum decem tribubus in captivitatem ductis: ac de utroque regno, nunc commistim, nunc separatim, texit oraculum. Et cum interdum ad praesentem respiciat historiam; et post Babyloniam captivitatem reditum populi significet in Judaeam: t
Abbreviated transcription (Latin):
aute sꝑnnt . maiestatem au¬
te blasfemant. Cum micha el ar¬
changelus cum dyabolo dispu¬
tans aliercareturde moysi cor¬
pore: no est ausus iudicium

Expanded text:
autem spernunt maiestates autem blasphemant cum Michahel archangelus cum diabolo disputans altercaretur de Mosi corpore non est ausus iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
Lctare ergo iuuenis in adolescen¬
na tua ⁊ in bono sit cor tuum
in dieb uiuentutis tue. ⁊ am¬
bula in uiis cordis tui. ⁊ ĩ ĩtu

Expanded text:
aetare ergo, iuuenis, in adulescentia tua, et in bono sit cor tuum in diebus iuuentutis tuae, et ambula in uiis cordis tui et in intui
Abbreviated transcription (Latin):
sericordiam est consecutus a dño
et scit quia qui ꝑscucraut usq
in finem hic salus ert. ⁊ glor¬
atur in labore ⁊ dolore. et cum ie¬
renua dicit. tribulationem ⁊ mi¬
seriam inuocabo. ut quomedo
alius inuccat deum: sic sanctus
uir et bellacor ininctus ad cxeccẽ¬
dum se et probandũ tribulatõ-¬
nem et miseriam uenur desiderat

Expanded text:
sericordiam est consecutus a Dominet scit quia qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Et gloriatur in labore et dolore. Et cum Jeremia dicit: Tribulationem, et miseriam invocabo. Ut quomodo alius invocat Deum: sic sanctus vir et bellator invictus, ad exercendum se et probandum, tribulationem et miseriam venire desideret
Abbreviated transcription (Latin):
eun hoc ferme quinquẽ¬
uo cum ad huc rome dem
et eccl̃i astem sc̃ẽ bleslie legerem
in mundo cerneret putaret esse
pro nichilo rogatum ab ca. ut
in morem comentarioli obscu-¬
ra queque disscrerem. ut absq
me posset intelligere que legebat.
um: talem iute nr̃e hr̃e consortẽ.
obmutui. Nunc in bechleem po¬
situs angustiore udelicet ciu

Expanded text:
e hoc ferme quinquennium, cum adhuc Romae essem, et Ecclesiasten sanctae Blesillae legerem,in mundo cerneret, putaret esse pro nihilo; rogatum ab ea, ut in morem Commentarioli obscura quaeque dissererem, ut absque me posset intelligere, quae legebatum, talem vitae nostrae habere consortem, obmutui: nunc in Bethleem positus, augustiori videlicet ci
Abbreviated transcription (Latin):
precurrens quidam nuntianis
iohanni in gazara qui a ꝑiit
pater eius. et fratres eius; ⁊ quia
misit te quoq interfici: ut audi¬
uit autem uchementer expaut:
et comprehendit uiroz qui uene¬
rant ꝑdere eum. ⁊ eccidit eoz. Ceg

Expanded text:
praecurrens quidam nuntiavit Iohanni in Gazara quia periit pater eius et fratres eius et quia misit te quoque interfici ut audivit autem vehementer expavit et conprehendit viros qui venerant perdere eum et occidit eos cog
Abbreviated transcription (Latin):
iustinentes. Similiter et hii q̃
carnem maculant. dñatione
autansꝑnunt. maiestatem au¬
tẽ blasscmant. Cum micha el ar¬
changelus cum dyabolo dispu¬
tans auercareturde moysi cor¬
pore: no est ausus iudicium
inferre blasfemie: sed dixit. i m¬
peret tibi dominus. Hii autem

Expanded text:
ustinentes similiter et hii carnem quidem maculant dominationem autem spernunt maiestates autem blasphemant cum Michahel archangelus cum diabolo disputans altercaretur de Mosi corpore non est ausus iudicium inferre blasphemiae sed dixit imperet tibi Dominus hii autem
Abbreviated transcription (Latin):
sculptile. quia iculpsit illud fictor
luus conflatile et imaginem fal¬
sam quia sperauit in figmento
fictor eius. ut faceret simulacra
muta. Ue qui dicit ligno exꝑgis¬
cere. surge laꝑidi tacenti. Num¬
quid ip̃se docere poterit. ecce iste
cooꝑtus est auro ⁊ argento. et
omnus spiritus nõ est iniusce¬
rib eius. dominus autem in
templo sanctosuo. sileat a facie
pus tuum in medio annorũ
umifica illud. I n medio ãnoꝵ
notum facies. cum iratus f̾uis
mĩe recordaberis. Deus ab auscro

Expanded text:
sculptile, quia sculpsit illud fictor suus, conflatile et imaginem falsam, quia sperauit in figmento fictor eius, ut faceret simulacra muta? uae qui dicit ligno: expergiscere: surge, lapidi tacenti: numquid ipse docere pocoopertus est auro et argento et omnis spiritus non est in visceribus eius Dominus autem in templo sancto suo sileat a facie pus tuum in medio annorum vivifica illud in medio annorum notum facies cum iratus fueris misericor
Abbreviated transcription (Latin):
bentia ducem. et factum est in¬
dicium et contradictio potena¬
or. ꝓpter hoc lacerata est lex. ⁊ nõ
ꝑuenit usq ad finem iudiciũ.
quia impius preualet adusus
iustum. ꝓpterca egredietur indi¬
cim puersum. aspicite in gen¬
tib. et uidete et admiramin et
obstupescite. quia opus factum
est in dieb uestris. qd̾ nemo cre¬
det cum narrabitur quia ecce e¬
go suscitabo chaldeos gentem a¬
maram: et uelocem ambulan¬
tem suꝑ laticudinem terre. ut pos¬
onus egredietur. leuiores pardis
cqui a̾s. ⁊ uelociores lupis ues¬
ꝑtinis. et diffundentur cͥquites
eius. cquites nanq euis de lon¬
geuement uolabunt quasi aq¬
sa fistinans ad comedendum.
omns ad predam uenient. faci
es coꝵ uentus urens. ⁊ congre¬
gabit quasi harenam captins¬
datem. et ip̃e de regib trium pla¬
bit. et tyranni ridiculi eius erũt

Expanded text:
contra me? Et factum est judicium, et contradictio potentior. Propter hoc lacerata est lex, et non pervenit usque ad finem judicium: Quia impius praevalet adversus justum, propterea egreditur judicium perversum. Aspicite in gentibus, et videte: et admiramini, et obstupescite: Quia opus factum est in diebus vestris, quod nemo credet cum narrabitur. Quia ecce ego suscitabo Chaldaeos, gentem amaram et velocem, ambulantem super latitudinem terrae, ut posonus ejus egredietur. Leviores pardis equi ejus, et velociores lupis vespertinis; Et diffundentur equites ejus: equites namque ejus de longe venient, volabunt quasi aquila festinans ad comedendum. Omnes eorum uentus urens; et congregabit quasi harenam captiuitatem. Et ipse de regibus triumphabit, et tyranni ridiculi eius erunt
Abbreviated transcription (Latin):
est fortitudo eius. ante faciem
eius ibit mors. egrediecur dya¬
bolus ante pedes dius. scetit ⁊ mi¬
sus est terram. aspexit ⁊ dissolu
gentes. ⁊ contritiiint montes
leculi. Incuruan sunt colles i¬
di ab itinerib eternitatis cui
pro iniquitate indi tentoria
ethiopie. curbabuntur pelles t¬
re madian. Numquid in flũi¬
nib iratus es domine. aut in
fluminib turor tuus. uł ĩma¬
ri indignatio tua. qui ascendes
suꝑ equos tuos et quadrige i
tua saluatio. suseitans susci¬
cubis arcum tuum. iura menia
tribub que locutus es fliuuos
seindes terre uiderunt te aque.
et doluerunt montes gurges.
aquarum transiit. de dit abys¬
sus uecem suam. altitudo ma¬
nus suas leuauit. Sol ⁊ luna
sceterunt in habitaculo suo ii

Expanded text:
fortitudo eius ante faciem eius ibit mors et egredietur diabolus ante pedes eius stetit et mensus est terram aspexit et dissolvit gentes et contriti sunt montes saeculi incurvati sunt colles mundi ab itineribus aeternitatis eius pro iniquitate vidi tentoria Aethiopiae turbabuntur pelles terrae Madian numquid in fluminibus iratus es Domine aut in fluminibus furor tuus vel in mari indignatio tua quia ascendes super equos tuos et quadrigae tuae salvatio suscitans suscitabis arcum tuum iuramenta tribubus quae locutus es semper fluvios scindes terrae viderunt te et doluerunt montes gurges aquarum transiit dedit abyssus vocem suam altitudo manus suas levavit sol et luna steterunt in habitaculo suo i
Abbreviated transcription (Latin):
conscat ẽe iiciã¬
tum: qmͣ ego de
archuus hebreoꝵ
eleu ans uerbum
e uerbo expressius transtuli: que
ubrum editio uulgata lacuiue¬
lis hinc inde ũborum sinib t̾mt.
addens ea que ex tempore dici po¬
terant. et andiri: sicut solitum e
tantum et bibliothecas hebreorũ
studiustis intraie. et interpretũ
certamina cõprobans: tenentes
bester hebraicum sibrum ꝑ singla
uba nr̃am translationem aspi¬
cite ut possitis agnoscere me n-¬
chil eciam augmi aitasse addendo.
sed fideli testim ono simpliciter
sicut in hebreo habetur hystoriã
rebraicam latinc lingue tradi¬
disse. Nec affectamus laudes ho¬
minũ. nec uituꝑationes expaues¬
cimus. Deo enim placere curan¬
tes nunas hominũ penitus ñ
timemus: qm dissipat deus os¬

Expanded text:
constat esse vitiatum, quem ego de archivis Hebraeorum relevans, verbum e verbo pressius transtuli. Quem librum editio Vulgata laciniosis hinc inde verborum sinibus trahit: addens ea quae ex tempore dici poterant, et audiri, sicut solitum est ochium, quoniam et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certamina comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timemus: quia Deus
Abbreviated transcription (Latin):
contentiones et emulationes. ani¬
mositates dissensiones detractio¬
nes. susurrationes. inflationes.
seditiones sint inter uos: ne ite¬
rum cum uenero humiliet me
deus apud uos. et lugeam mul¬
tos ex hus qui ante peccauerunt.
et nõ egerunt penitentiam. de in¬

Expanded text:
emulationes, animositates, dissensiones, detractiones, susurrationes, inflationes, seditiones sint inter uos, ne iterum cum uenero, humiliet me deus apud uos et lugeam multos ex his qui ante peccauerunt et non egerunt paenitentiam super in
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃is responsumm mortis habu¬
imus. ut ño sumus fidentes ĩ
nobis: scd in deo. qui suscitat
mortuos. qui de tantis ꝑitu¬
lis cripuit nos. et eruet: in
quen speramus. qm̃ ⁊ adhuc
uat

Expanded text:
ipsis responsum mortis habuimus, ut non fidentes in nobis simus, sed in Deo, qui suscitat mortuos, qui de tantis mortibus eruit nos, et eruet, in quem speramus, quoniam et adhuc uet
Abbreviated transcription (Latin):
cii ad ochoriam. Qui dixit as. Qre
rectsi estis: At illi r̾nderunt a.
uir occurrit nobis: et dixit ad nos.
lte reuertimini ad regem qui mi¬
sit nos: et dicetis a. Hec dicit dñs.
Numquid quia nõ erat deus in
israel mittis ut consulatur beel¬
zebub. deus accharon. Idcirto de
lectulo suꝑ qua ascendisti nõ
descendes : sed morte morieris. Qͥ

Expanded text:
 Ahaziam. Qui dixit eis: Quare reversi estis? At illi responderunt ei: Vir occurrit nobis, et dixit ad nos: Ite, revertimini ad regem, qui misit vos, et dicetis ei: Haec dicit Dominus: Numquid quia non erIsrael, misisti ut consulatur Beelzebub Deus Accharon? Ideo de lectulo, super quem ascendisti, non descendes, sed morte morieris.
Abbreviated transcription (Latin):
Queramus domino nr̃o regi ado¬
les centulam uirginem: et stec corã
rege. et foueat cũm. Dormiato
in sinu suo: et calefaciat dñm
nr̃m regem. Quesierunt igitur¬
adolescentulam speciosam: in
omnib finib israel. Et inuene¬
runt abisag sunamitem: et ad

Expanded text:
Queramus domino nostro regi adolescentulam virginem Agnes et stet coram rege et foveat eum et dormiat in sinu suo et calefaciat dominum nostrum regem3 adolescentulam speciosam in omnibus finibus Israel, et invenerunt Abisag Sunamitem, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
quod habebat in samaria: et egro¬
tauit. Misit qr nuncios dicens ad¬
eos. Ite consulite beelzcbub. deui
accaron: utrum uiuere queam
de infirmitate mea hac. Angelus
autem domini locutus est ad hely¬

Expanded text:
aria, et aegrotavit: misitque nuntios, dicens adeos: Ite, consulite Beelzebub deum Accaron, utrum vivere queam de infirmitate mea hac. Angelus autem Domini locutus est ad Eli
Abbreviated transcription (Latin):
salachiel ducem iuda. et ad ihe¬
lum fuium io sedech sacerdotem
magnũ. et ad reliquo ꝑꝑll dicẽs
Quis in uobis est derelictus uł
qui uidit domnm istam in gła
lua prima. et quid uos iu detĩs
hanc nunt. Numquid nõ ita
est quasi non sit in oculis uris
et nunc confortare zorobabel
dicit dominus et confortare ihe¬
su fili iosedech sacerdos magne.
et confortare omnis ꝓpls terre
dicit dominus exertituĩ. ⁊ fa¬
cite qm̃ ego uobiscum sum di¬
cit dominus exertitusi. Uerbũ
ad̾ pepigi uobiscum cũ egrede¬
remini de terra egypti. ⁊ spiritꝰ
meus erit in medio irm . no¬
lite timere. quia hec dicit dñs

Expanded text:
el ducem Juda, et ad Jesum filium Josedec sacerdotem magnum, et ad reliquos populi, dicens: Quis in vobis est derelictus, qui vidit domum istam in gloria sua prima? et quid vos videtis hanc nunc? numquid non ita est, quasi non sit in oculis vestris? Et nunc confortare, Zorobabel, dicit Dominus; et confortare, Jesu, fili Josedec, sacerdos magne, et condicit Dominus exercituum et facite quoniam ego vobiscum sum dicit Dominus exercituum verbum quod placui vobiscum cum egrederemini de terra Aegypti et spiritus meus erit in medio vestrum nolite timere quia haec dicit D
Abbreviated transcription (Latin):
Tfactum est
sit al exander
philippi ma¬
cedo qui pri¬
mus regna¬
uit in greca
egressus de
terra sechim darium regem ꝑsa¬
num ⁊ medoꝵ: constituit presia
multa. ⁊ obtinuit omnium mu¬
itiones: et interfecit reges terre.
et ꝑtransit usqz ad fines terre. ⁊
accepit spolia multitudinis gẽ

Expanded text:
st sisset Alexander Philippi Macedo, qui primus regnavit in Graecia, egressus de terra Cethim, Darium regem Persarum atque Medorum, constituit praelia multa, et obtinuit omnium munitiones et interfecit reges terrae et pertransiit usque ad fines terrae, et accepit spolia multitudini
Abbreviated transcription (Latin):
ad illam: ⁊ in agnitionẽ inueĩ
eam. Possedi cum ip̃is cor ab ĩi¬
tio: ꝓpͥter hoc non derelinquas.
Uenter mais conturbatus est
possidebo possessionem. Dedit cñĩ
michi dominus linguam mer¬
cedem meam: et in ip̃a laudabo
cum. A ꝓpiate ad me indocti: et
congregate uos in domum dis¬
cipline. Quid adhuc retardatis.
et quid dicitis in hiis: Animẽ
ur̃e sitiunt uehementer. A ꝑui
os meumi ⁊ locutus sum. Com¬
parate uobis sine argento sa¬
pientiam: et collum ũrm subi¬
ate iugo cius: et suscipiat a ĩa
ũra duciplinam. In proximo
oculis ur̃is. quia modicum la¬
laboraui: ⁊ inueni michi mul¬
tam requicm. Assumite disci¬
pluiam in multo nimero ar
genti: et copiosum aurũ possi¬
dete in ea. Letetur anima uestra
in mĩa cius: et nõ confunde

Expanded text:
ad illam: et in agnitione inveni eam. Possedi cum ipsis cor ab initio: propter hoc non relinquar. Venter meus conturbatus est possidebo bonam possessionem. Dedit enim mici Dominus linguam mercedem meam: et in ipsa landabo piate ad me, indocti, et congregamini in domum disciplinae. Quid adhuc retardatis? et quid adhuc dicitis in his? animae vestrae sitiunt vehementer. Aperui os meum, et locutus sum: Comparate vobis sine argento sapientiam, et collum vestrum subjicite jugo, et suscipiet anima vestra disciplinam. In proximo oculis vestris, quoniam modice laboravi, et inveni mihi multam requiem. Assumite disciplinam in multo numegenti, et copiosum aurum possidete in ea. laetetur anima uestra in misericordia eius, et non confunde
Abbreviated transcription (Latin):
ignominam aus. Ip̃a autem
gemens: et conuersa est recror¬
sum.Thech Sordes eius in pedi¬
b eius: nec recordata est finis

Expanded text:
ignominiam eius ipsa autem gemens et conversa retrorsum TETH sordes eius in pedibus eius nec recordata est finis
Abbreviated transcription (Latin):
hoc: ut preuaricenius in domi¬
no deo nr̃o; et ducamus uxores
pegrinas: De filus autem ioiada
filii eliasib sacerdotis magni: ge-¬
ner crat sanaballach horonites
quem sugaui a me. Recordare do¬
mine deus meus adu̾sus eos qͥ
polluunt sa cerdotium: et ius sa¬
cerdotale et leuiticum. Igitur mũ¬
daui eos ab om̃ibz aliengenis:
et constitui sacerdotum ordines¬
et leuitarum unũqueniq ĩmi-¬
nisterio suo: et oblattonem lig¬
norum in temporib constituts
et in primiciis. Memento meids
nicus in bonum.¬

Expanded text:
hoc, ut praevaricemur in Dhoc, ut praevaricemur in Deo nostro, et ducamus uxores peregrinas? De filiis autem Joiada filii Eliasib sacerdotes magni, gener erat Sanaballat Oronites, quem fugavi a me. Recordare, Domine Deus meus, adversum eos qui polluunt sacerdotium, jusque sacerdotale et leviticum igitur mundavi eos ab omnibus alienigenis et constitui ordines sacerdotum et Levitarum unumquemque in ministerio suo et in oblatione lignorum in temporibus constitutis et in primitiis memento mei Deus meus in bonum