comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
turas. Iamen: ille arbiter desingulis. nos ut pedisequa quȩ aptaerant ele
et suisampli are semper ingeniis fluenta doctrine xp̃i. ut quod indiuinis lit¬
teris occultatur necessarium dĩ reserante gratia copiosius patesceret ad fructũ
Quosegosecutus elegiegregios. hieronimũ ambrosiũ agustinũ etbeatũ gre¬
gorium. Necnon iohannẽs constantinopoleos epm̃ eorũq ultimũ bedam
presbiterũ. quorũ adhȩrens uestigiis ab eorũ sensibus credome in nullo de¬
uiasse : licet ex aliis interdum ueritate concordi. nonnulla interponerem:
Quaetamen prius contuli neadmitterẽ. nisi quod aut prȩfatidixerint.
aut ueritatis hinc in deconsonat documento. Propterquod

Expanded text:
turas. Tamen ille ut arbiter de singulis, nos ut pedisequi, quae apta erant elegturas. Tamen ille ut arbiter de singulis, nos ut pedisequi, quae apta erant eleget suis ampliare semper ingeniis fluenta doctrinae Christi; ut quod in divinis litteris occultatur necessarium, Dei reserante gratia, copiosius patesceret ad fructum. Quos ergo secutus, elegi egregium Hieronymum, Ambrosium, Augustinum, et beatum Gregorium, necnon Joannem Constantinopoleos episcopum, eorumque ultimum Bedam presbyterum; quorum adhaerens vestigiis, ab eorum sensibus credo me in nullo deviasse. Licet ex aliis interdum veritate concordi nonnulla interponerem. Quae tamen prius contuli, ne admitterem, nisi quod aut praefati dixerint, aut veritas hinc inde consonat documento. Propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
pingeret: Vt quod uniea ñ minus eet̃ pulchriudinis. ex his decorosius quic¬
quid singillatim insepulchrius exprimerent. Totũ picturaesu ae coloribus con¬
ferrec: It a prefatus orator insignis. sicut in suotestatur opere ex omnibus qui
ante se fuerunt filosophis coram se constituens delegit. unde rethoricȩ ar¬
tis formar& mirabile documentũ. quod usquehodiclaudatur ab omnibus.
Et prodest illius peritiac seccatoribus. Sicitaq et alii quã plures fecerunt filo¬
sophi. sic poetȩ. sicetiã nrarũ litterarum ex positores peritissimi. uelutihic quem
sequimur diuinalegis interpres. Et scripturaiuĩ scãrum mirabilis enodator
qui penedeomnib: antesua conficit sparsimopuscula. Quod etiam insingulis
ipse dese confiteriminime erubescit. Sibitut ũ estimanseorũ sequi doctrinam
qui prius catholice inhac xp̃i aecclesia recto tramite diuinas tractauerunt scrip¬

Expanded text:
pingeret: ut quod uni earum minus esset pulchritudinis, ex his decorosius quidpingeret: ut quod uni earum minus esset pulchritudinis, ex his decorosius quidquid singillatim in se pulchrius exprimerent, totum picturae suae coloribus conferret: ita praefatus orator insignis, sicut in suo testatur opere, ex omnibus qui ante se fuerunt philosophis, coram se constituens, delegit unde rhetoricae artis formaret mirabile documentum, quod usque hodie laudatur ab omnibus, et prodest illius peritiae sectatoribus. Sic itaque et alii quamplures fecerunt philosophi, sic poetae, sic etiam nostrarum litterarum expositores peritissimi; veluti hic, quem sequimur, divinae legis interpres, et Scripturarum sanctarum mirabilis enodator, qui pene de omnibus ante se sua conficit sparsim opuscula; quod etiam in singulis ipse de se confiteri minime erubescit: sibi tutius aestimans eorum sequi doctrinam, qui prius catholice in hac Christi Ecclesia recto tramite divinas tractaverunt Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ille iam remuneratur uotorũ obsequiis. itademũ ego suis intercessionibus me¬
rear indulgentia nim beneficio refoueri. Nec non publicanus cumd nõ in
hoc conuiuiobeatimathei saltim ultimus epulari. Et contraquosque eius
meritis defensari. Nimirũ qui prosubulcatanti uiri dictandiaudacia
uolui elucubratam quam promiserat saltim furtiuis horis: quia subhac
disciplina aliter nonuacat. scribere persoluerediligentiam : Nonquoo
idoneus simforte quod ille in comparabili diuinarum litteraiuim scientia
suo sudoreromplesset ut promiserat. sed elegi exomnibus. undeillia suo¬
ta sequens opuis formarem: Necideo profecto compilator ueterum
appellandus. quõ uttullius refert ipserex eloquentiaequendã eleussnum est
imitatus. qui ex omnibus crotoniensiũ uirginibus. quinque delegit pulchrio¬
res. quas statuit coram oculis. dũelenȩ imaginẽ illis petentibus mirabileopus

Expanded text:
ille jam remuneratur votorum obsequiis, ita demum ego suis intercessionibus meille jam remuneratur votorum obsequiis, ita demum ego suis intercessionibus merear indulgentiarum beneficio refoveri: necnon publicanus cum Domino in hoc convivio beati Matthaei saltem ultimus epulari, et contra quosque ejus meritis defensari. Nimirum qui, pro subulca tanti viri dictandi audacia, volui elucubratam, quam promiserat, saltem furtivis horis, quia sub hac disciplina aliter non vacat, 6 scribendi persolvere diligentiam. Non quod idoneus sim forte, quod ille incomparabili divinarum litterarum scientia suo sudore complesset, ut promiserat; sed elegi ex omnibus, unde illius vota sequens opus formarem. Nec ideo profecto compilator veterum appellandus, quando, ut Tullius refert ipse rex eloquentiae, quemdam Eleusinum est imitatus, qui ex omnibus Crotoniensium virginibus quinque delegit pulchriores, quas statuit coram oculis, dum Helenae imaginem illis petentibus mirabile opus
Abbreviated transcription (Latin):
Idcircorepromittit sequod reliquũ est impletuium. ut sciriqueat sicut ipseait.
quantũ sit inter subulcam dictandi audaciam. Et elucubratam scribendi dili¬
gentiam. Decetero uelim perpendant nostri. quantos etquales grecorũ facun¬
dia. in hoceodem opore habeat tractatores. et tuncporerint dinoscere
quibus latina paupertas egeat documentis. quia profecto inmanibus nr̃is
uixper pauca priorũ uenerunt commenta. Licec fortunatianũ et uicturi¬
num in eo opuscula edidissedicatur. quos necdum inuenire potuimus
Idcircotalibus ethuiuscemodi causis adhaec appulsus feci noninuitus con¬
sensupatris. ut prodessem multis. et seniorũ ut praemisi suasionibus excitatus
Sedct prefatidoctoris hieronimi uoto maioris disputationib: ad prolixiora
inductus. parui petentibus. uolens eius officio promissa pietatis implere. ut sicut

Expanded text:
Idcirco repromittit se quod reliquum est impleturum: ut sciri queat, sicut ipse ait, Idcirco repromittit se quod reliquum est impleturum: ut sciri queat, sicut ipse ait, quantum sit inter subulcam dictandi audaciam, et elucubratam scribendi diligentiam. De caetero velim perpendant nostri, quantos et quales Graecorum facundia in hoc eodem opere habeat tractatores; et tunc potuerint dignoscere, quibus Latina paupertas egeat documentis, quia profecto in manus nostras vix perpauca priorum venerunt commenta. Licet Fortunatianum et Victorinum in eo opuscula edidisse dicatur, quos necdum invenire potuimus. Idcirco talibus et hujuscemodi causis ad haec appulsus, feci non invitus, consensu Patris, ut prodessem multis, et seniorum, ut praemisi, suasionibus excitatus, sed et praefati doctoris Hieronymi voto majoris disputationibus ad prolixiora inductus, parvi petentibus, volens ejus officio promissa pietatis implere; ut, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ac magister egregius. Non nisi paruis acsimateriarẽ commentis huius
euangelii fluenta uoluerint reserare. Quibus interea nonego sed ipsehic¬
ronimus desemelius loquatur. Obquod quattuor interim libellis in m̃¬
samloquendi materiam et paucis adstri xerit sensibus. Dicitenim ita
Miror eusebi dilactissime cur romã subito pauigaturus. hanctibiame
quasi psr cartiam dari uolueris. ut matheũ breuiter exponens. uerbis
stringerem sensibus dilatarem. Si meminisses inquit responsionis meae.
numquã in paucis diebus. rem annorũ peteres. Ecceprecipuus uirorum
quantũ huius operis adiudicauerit negotium. Sed nũ quidputas inquam
quod induabus imminente iam pascha ebdoma dibus potuerit archana
omnia istius euangeliirimari. et officioscriptoris cuncta diligenti studio
explanare . quippequodidem multis approbat indiciis fuisse impossibile.

Expanded text:
ac magister egregius, non nisi parvis ac si materiarum commentis hujus ac magister egregius, non nisi parvis ac si materiarum commentis hujus Evangelii fluenta voluerint reserare. Quibus interea non ego, sed ipse Hieronymus de se melius loquatur, ob quod quatuor interim libellis immensam loquendi materiam et paucis astrixerit sensibus. Dicit enim ita Prooemio in Matthaeum: « Miror, Eusebi dilectissime, cur, Romam subito navigaturus, hanc tibi a me quasi sitarciam dari volueris, ut Matthaeum breviter exponens, verbis stringerem, sensibus dilatarem. Si meminisses, inquit, responsionis meae, nunquam in paucis diebus rem annorum peteres. » Ecce praecipuus virorum quantum hujus operis judicaverit negotium. Sed nunquid putas, inquam, quod in duabus, imminente jam Pascha, hebdomadibus, potuerit arcana omnia istius Evangelii rimari, et officio scriptoris cuncta diligenti studio explanare? Quippe quod idem multis approbat indiciis fuisse impossibile.
Abbreviated transcription (Latin):
erudierat disciplinis. habeant quasi recentia. quorum incitamentis addiscant
sollicitius incampo scripturanim scarũ currere atq in his operosius desudare.
Paruiquoq fomitis nutrimentũ quod exmepotuit adoriri. latius et ube¬
rius ampliare. Maximequia et ipse ad hoc prouocatus. multum me pro¬
fecisse. Nondico indoctrina uerum & inuita gaudeo. Vtdumaliis exhortati¬
onis gratia profunda doquiorum dĩmesteria pandendo penetro. siquando
infirmitatis humanȩuitiis propulsor uerbis propriae assertionis premoni¬
tus ipseme reprehendam: sedet sequaces recentioribus institutis ad precipua
scripturarũ opera instantius meditanda incitari non ambigo. Atforte
quos disciplina xp̃i eminentior inlustrat. scientia pollentibus altiori.
haec super fluauidebitur et prolixa explanatio. Prȩsertim cũ sc̃shilarius
precipuus fidei disputator. Et beatus hicronimus diuinȩlegis interpres

Expanded text:
erudierat disciplinis, habeant quasi recentia, quorum incitamentis addiscant erudierat disciplinis, habeant quasi recentia, quorum incitamentis addiscant sollicitius in campo Scripturarum sanctarum currere, atque in his operosius desudare: parvi quoque fomitis nutrimentum, quod ex me potuit adoriri, latius et uberius ampliare. Maxime quia et ipse, ad hoc provocatus, multum me profecisse, non dico in doctrina verum et in vita, gaudeo. Ut, dum aliis exhortationis gratia, profunda eloquiorum Dei mysteria pandendo, penetro, si quando infirmitatis humanae vitiis propulsor, verbis propriae assertionis praemonitus, ipse me reprehendam. Sed et sequaces recentioribus institutis, ad praecipua Scripturarum opera instantius meditanda, incitari non ambigo. At forte quos disciplina 5 Christi eminentior illustrat, scientia pollentibus altiori, haec superflua videbitur et prolixa explanatio. Praesertim cum sanctus Hilarius, praecipuus fidei disputator, et beatus Hieronymus, divinae legis interpres
Abbreviated transcription (Latin):
uondiuersa fide. ut adplurimos unaeademq doctrina scisp̃s promulgata pieniat
Addaliosic. Ad alioautemsic. Ne queenim putandum est pullinunc tampon¬
ris gratiamintelligentiae largiri. cumpateat illu& ꝓph&icum. Pertransibut
plurimi et multiplex erit scientia: sede philo sophis saeculi talealiquid
post priorum studia ratione uigente probatur concessum. quoium doctores
quantũ iuniores fuere. tantũ utiq perspicatiores. Uerum tamen ecsiita
loquar. Non ad cofastum iactantiae diligo. ut meadeorum scientiam aut
merita attigissepolliceam. sed quod fidem quã ipsidocuerunt. Et ueritatẽ
ad praehendisse. ipsorumq doctrina enutritũ meessegaudeo. Vnde etex
eorum libris sparsimplura colligens. hocopus deuote adlegendum fratrib
confeci. saltim ut pueri quos ab ineunte aetate liberalibus sęcularis censura

Expanded text:
non diversa fide; ut ad plurimos una eademque doctrina sancti Spiritus promulgata perveniat, non diversa fide; ut ad plurimos una eademque doctrina sancti Spiritus promulgata perveniat, ad alios sic, ad alios autem sic. Neque enim putandum est, nulli nunc temporis gratiam intelligentiae largiri, cum pateat illud propheticum; Pertransibunt plurimi, et multiplex erit scientia . Sed et philosophis saeculi tale aliquid, post priorum studia, ratione vigente probatur concessum: quorum doctores quanto juniores fuere, tanto utique perspicaciores. Verumtamen, etsi ita loquar, non adeo fastum jactantiae diligo, ut me ad eorum scientiam aut merita attigisse pollicear; sed quod fidem, quam ipsi docuerunt, et veritatem apprehendisse, ipsorum doctrina enutritum me esse gaudeo. Unde et ex eorum libris sparsim plura colligens, hoc opus devote ad legendum fratribus confeci; saltem ut pueri, quos ab ineunte aetate liberalibus saecularis censura
Abbreviated transcription (Latin):
tate. sedueritas disputationequęritur. Ueritas qui ppepersesolidaest. dis¬
putatio uero loquentis seruit. ut peream ueritas obscuritate uelata reseretur
Porro reserataueritas et fideliter litteris ad prehensa faciteos auctores. quo¬
rum nos uestigia sequentes minime dubitamus legentibus utiliter commenda¬
ri: Dumgubernantedõ probauerint. nulla nos in hisfidci naufragiaptulisse
Quodsialiquis posthaec uoluerit cȩcatis oculis huius operis exercitium
infamare. Cogitet quorum imbuimur disciplinis. quod sira nanim cantus
nossurdis mõuerint auribus pertransire. Nam et ipsi suo intempore calia
selinguarum monstrapertulissedocuerunt. Vndeuideant quibus quę
offerimus non fastidientibus sidispliceant. propterea nostacereNondebu¬
isse. cum auctores aecclesi arum suorũ inresponsioneluceclarius de monsraue¬
rint. utilequidem esseplures apluribus fierilibros. diuersoquidem stilo. seo

Expanded text:
tate, sed veritas disputatione quaeritur. Veritas quippe per se solida est; distate, sed veritas disputatione quaeritur. Veritas quippe per se solida est; disputatio loquentis vero servit, ut per eam veritas 4 obscuritate velata reseretur. Porro reserata veritas, et fideliter litteris apprehensa, facit eos auctores, quorum nos vestigia sequentes minime dubitamus, legentibus utiliter commendari: dum gubernante Deo probaverint nulla nos in his fidei naufragia pertulisse. Quod si aliquis post haec voluerit caecatis oculis hujus operis exercitium infamare, cogitet quorum imbuimur disciplinis, quod sirenarum cantus nos surdis monuerint auribus pertransire. Nam et ipsi suo in tempore talia se linguarum monstra pertulisse docuerunt. Unde videant quibus quae offerimus non fastidientibus si displiceant, propterea nos tacere non debuisse; cum auctores Ecclesiarum suorum in responsione luce clarius demonstraverint, utile quidem esse, plures a pluribus fieri libros, diverso quidem stylo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tepore. postauetoritatẽ patrũ priorũ ut quidnisussim euangeliũ exponere.
nouerit quod nontemeritate usus hoc prelegerim. sed amore religionis.cu¬
piens paterna subplereuota xp̃ĩ gratia respersus. Profectoquia actenus
Nemodoctoium praescripsitdonũ scĩ sp̃s. & mentis efficatiam futurorum nemo
qui interdixerit cadestibus parere disciplinis. Sedignauia fraudolentorum
semꝑ promptior extit it ausutemeritatis. proficua quos modo ueneramur
officia calumniari. quam ueritatis scientiae operam appendere
Hoc quippe passi sunt summiphilosophi. hoc po&ȩnobiles. hoc nostri utdi¬
xi doctores. Sed tam e nomnes priorum sectantes studia. exeorum sensibus
prestantiora posteris condiderunt. Vndesi preferenda est omnibus nr̃orũ
auctoritas. Nouerint quodueritas doctrinac commendat eos auctores. et ũ
ipsi utiq ueritatem. Quia non disputatio doctoris ingenio subnix aueri¬

Expanded text:
tempore post auctoritatem Patrum priorum, ut quid nisus sim Evangelium exponere? tempore post auctoritatem Patrum priorum, ut quid nisus sim Evangelium exponere? Noverit quod non temeritate usus hoc praeelegerim, sed amore religionis, cupiens paterna supplere vota Christi gratia respersus. Profecto, quia hactenus nemo doctorum praescripsit donum sancti Spiritus, et mentis efficaciam futurorum, nemo qui interdixerit coelestibus parere disciplinis. Sed ignavia fraudulentorum semper promptior exstitit ausu temeritatis proficua, quos modo veneramur, Patrum officia calumniari, quam veritatis scientiae operam appendere. Hoc quippe passi sunt summi philosophi, hoc poetae nobiles, hoc nostri, ut dixi, doctores; sed tamen omnes, priorum sectantes studia, ex eorum sensibus praestantiora posteris condiderunt. Unde, si praeferenda est omnibus nostrorum auctoritas, noverint quod veritas doctrinae commendat eos auctores, et non utique ipsi veritatem. Quia non disputatio doctoris ingenio subnixa veri
Abbreviated transcription (Latin):
ta illiusbibant. quõ meliusest huius mrsticã sectaridoctrinã. licet stiloresera¬
tam subulco quã si perhelis cos campos flores colligerent. et fonte tantuli
fluctus in desinenter aureos lambendo potarent. Etsi fortchinc alii uberi¬
oresducantriuos diuitiarũq fercula parent. saltim necreor dedignari
nostros neuel intpercipere purissimos austus. qui uocem doctrinȩ quã
sepeexiussupatris libenter audiunt in loquendo. Immoquia non aliis
scribere delegi. quã quorũ studia intalibus uigent. deuotio feruet. caritas
ad percipiendum quaesanȩ doctrinȩ sunt inuitat. Segnes uero &liuore pi¬
um opusmale carpentes. hinc inde quasi pestes secerno. saltimdũtaxat ut me¬
is proficiam qui me indiuinis studiis prouexerunt beniuolentia feruen¬
tes. Quod siquis piam econtra inuidoruĩ opponere temptauerit moderno

Expanded text:
ta illius bibant; quoniam melius est hujus mysticam sectari doctrinam, licet stylo reserata illius bibant; quoniam melius est hujus mysticam sectari doctrinam, licet stylo reseratam subulco, quam si per Elysios campos flores colligerent, et fonte Tantali fluctus indesinenter aureos lambendo potarent. Et si forte hinc alii uberiores ducant rivos, divitiarumque fercula parent, saltem nec reor dedignari nostros ne velint percipere purissimos haustus, qui vocem doctrinae quam saepe ex jussu patris libenter audiunt in loquendo. Imo quia non aliis scribere delegi, quam quorum studia in talibus vigent, devotio fervet, charitas ad percipiendum quae sanae doctrinae sunt, invitat. Segnes vero et livore pium opus male carpentes, hinc inde quasi pestes secerno; saltem duntaxat ut meis proficiam, qui me in divinis studi provexerunt, benevolentia ferventes. Quod si quispiam e contra invidorum opponere tentaverit, moderno
Abbreviated transcription (Latin):
minimecredidi cohibendũ. prȩsertim cũ eundem eu angelistam legã ȩchio¬
fuliginepeccatipice pressius denigrati. formarentur ipsius exemplo adgratiã
quacelitus istedepublicano euangelista est effectus. Unde queso nemome suc¬
censeat. sitandẽdi confisus gratia. clegi sollertiam quã in mecaelestis proui¬
dentia eruditionis salecondiuit dño dedicare. quã inanis uiȩotio precer¬
misso studio torpere. Quia &si non multi s mihimet tamen meisq profutiinĩ
credidi utistuc in terdum animũ trans ponerem. Et fugaces doctrinarum
sensus longo labore quesitos litecris alligarem. Quatinus perhocessem ad
cogitandũ instructior et ad dis serendũ paratior. Vnde mecũ omnes pariter
ad fontem ueniȩcurrant. Et si n onferant pretiũ absq ulla commutatione uinũ
etlac gratis percipiant. Mecũsiplacet hunc publicanũ ad cant. metũfluen¬

Expanded text:
minime credidi cohibendum, praesertim cum eumdem evangelistam legam apud Aethiominime credidi cohibendum, praesertim cum eumdem evangelistam legam apud Aethiofuligine peccati pice pressius denigrati, formarentur ipsius exemplo ad gratiam, qua coelitus iste de publicano evangelista est effectus. Unde, quaeso, nemo mihi succenseat, si tandem, Dei confisus gratia, elegi solertiam, quam in me coelestis Providentia eruditionis sale condivit, Domino dedicare, quam inanis vitae otio, praetermisso studio, torpere. Quia, etsi non multis, 3 mihimet tamen meisque profuturum credidi, ut istuc interdum animum transponerem, et fugaces doctrinarum sensus longo labore quaesitos litteris alligarem; quatenus per hoc essem ad cogitandum instructior, et ad disserendum paratior. Unde mecum omnes pariter ad fontem veniae currant, etsi non ferant pretium; absque ulla commutatione vinum et lac gratis percipiant. Mecum, si placet, hunc publicanum adeant, mecum fluen
Abbreviated transcription (Latin):
quentia uariis obscene sententiarũ consuta pstatiis animũ lectoris offen¬
derec. necrimarũ tram ites diuersi nitorem intelligentiae con funderent
Sed haec multum mecũ diuq pudore pressus pertractans. auctoris uenia
continuo et gratia perquam diuinitus apostolatũ meruit anteoculos
effulsit. Occurritetiam quod publicanum senon erubuerit fateri.
etquialiter sit uocatus ateloneo eu angelicauocmani festeomnibus uolu¬
erit praedicari. Quibus planequasi premonitus. coepiulterius nihil
dubitare. deuenia nihilq hesitarequod debeam eius suffragio adiutus
doctrinanĩ conuiuio admitti. incuius profecto antein fusionem sp̃s iam
prando dñs cumpeccatoribus et publicanis dignatus est epulari
Quem si recte inspicimus pertotũ textũ euanglii. curam peccatorum
specialius gerit. undec mores instituit . atq fontẽ uere conuersi onis paten¬
ter ubiq ostendit. Propterquod & sipeccatorem mcintellegam ab hacgratia

Expanded text:
quentia, variis obscene sententiarum consuta pictatiis, animum lectoris offenderet; nec rimarum tramites diversi nitorem intelligentiae confunderent. Sed haec multum mecum diuque pudore pressus pertractans, auctoris venia continuo et gratia, per quam divinitus apostolatum meruit, ante oculos effulsit. Occurrit etiam quod publicanum se non erubuerit fateri, et qualiter sit vocatus a teloneo, Evangelica voce manifeste omnibus voluerit praedicari. Quibus quasi plane praemonitus, coepi ulterius nihil dubitare de venia, nihilque haesitare, quod debeam, ejus suffragio adjutus, doctrinarum convivio admitti; in cujus profecto, ante infusionem Spiritus, jam prandio Dominus cum peccatoribus et publicanis dignatus est epulari. Quem si recte inspicimus per totum textum Evangelii, curam peccatorum specialius gerit; unde et mores instituit, atque fontem verae conversionis patenter ubique ostendit. Propter quod, etsi peccatorem me intelligam, ab hac gratia
Abbreviated transcription (Latin):
& poe tentiã sumat non sepeliatur nec aloco quo obnt moueot̾. nisi ꝓillo parente la eius
satis fecerit ei cui in iuriã feterit. Qe terũ in hac pace nullus nisi rex caballicati¬
onẽ aut hostilitatẽ fatiat & quicũq incaballicatione aut hostilitate regis un
isto exiscopatu ierint : nihil plusquã sibi ac suis equis necessaria fuerint accipiabis
Aercatores aut̃ & om̃s homines qui abalis regionib ꝑuos transierint : paeẽ auabis

Expanded text:
iam sumat non sepeliatur nec a loco quo obiit moueatur nisi pro illo parentes satisfecerint ei cui iniuriam fecit. Ceterum in hac pace nullus nisi comes tt hostilitatem faciat: et quicunque in caballicatione aut hostilitate regis fuerit, in hoc episcopatu nihil plus quam sibi ac suis equis necessaria ad victum accipiant. Mercatores autem, et omnes homines qui ab aliis regionibus per vos transierint, pacem habeant
Abbreviated transcription (Latin):
sinefidesentiam. propterquod maximiuiri quã sȩpecorruisse probant᷑
Quippe quiaquicquid ab intellectu sp̃sscĩ discrepat. quoprolat asunt
quac inscripturisscis leguntur. ignorantiaeimmoerrori adscribitur
quã uircuti. Vndequia pertinaces fuerunt. suũ sequentes arbitrium
contradiuinũ spm̃ oblatrantes. uerameius intellegentiam percipere
non potuerunt. EXPLICIT PROLOGUS. INCIPIN

Expanded text:
sine fide sentiam. Propter quod maximi viri quam saepe corruisse probantur. sine fide sentiam. Propter quod maximi viri quam saepe corruisse probantur. Quippe quia quidquid ab intellectu Spiritus sancti discrepat, quod prolata sunt quae in Scripturis sanctis leguntur, ignorantiae, imo errori potius ascribitur quam virtuti. Unde quia pertinaces fuerunt suum sequentes arbitrium, contra divinum Spiritum oblatrantes, veram ejus intelligentiam percipere non potuerunt. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
spũi scõ dũtaxat alteri reserandũ cõmodius derelinquã. Dũmodi somnibus
expiadeuotione temeritatis audaciã neincurram. Tribue quesobenignissi¬
meretor dispensante gratia. quod necdũ intellegere queo. salum fidei nte¬
gracapiam. Et quicquid eisdem litteris enuntiatur. totũ credendo tencam.
ucqueuita aut moribus ueritatis intelligentiac contradicam. Quianimirum
magnũ est nobis prestitũ diuini suffragii sacramentũ perfidem interdum
ambulantes. si ab capeccati caligine ponde prauamur. Scioigitur sc̃ĩssime
creator. quod nemotequirectesapit. totũ intra intellegendi sententiã clau¬
dit. Nequeex tra sentiendi intelligentiã maneredifinit. Et ideoint̃ dum
solaquaefidei sunt. ratione conprȩhendi posscomnia non praesumo. Immo
ueritatisuiam in scanter sequendo deposco. necontrafidem umquã defide

Expanded text:
Spiritui sancto duntaxa alteri reserandum commodius derelinquam, dum modis omnibus Spiritui sancto duntaxa alteri reserandum commodius derelinquam, dum modis omnibus ex pia devotione temeritatis audaciam ne incurram. Tribue, quaeso, benignissime Rector, dispensante gratia, quod necdum intelligere queo, saltem fide integra capiam: et quidquid eisdem literis enuntiatur, totum credendo teneam; neque vita aut moribus veritatis 93 intelligentiae contradicam. Quia nimirum magnum est nobis praestitum divini suffragii sacramentum per fidem interea ambulantibus, si ab ea peccati caligine non depravamur. Scio igitur, sanctissime Creator, quod nemo te, qui recte sapit, totum intra intelligendi sententiam claudit, neque extra sentiendi intelligentiam manere definit. Et ideo interdum sola, quae fidei sunt, ratione comprehendi posse omnia non praesumo. Imo veritatis viam instanter sequendo, deposco, ne contra fidem unquam de fide
Abbreviated transcription (Latin):
repuritatem. Non ex setantũ. sed diuino in radiatusspũ. indealiquid ut est
cognoscendodicat. quia nisi inluminatus dedõ ut oportet quisquepihil
omninosapit. Hincest nam que quod prauihomines. Necdum inlustrati. dũ
ex sesibidm̃ conantur fingere. non solũ ignorantia obuoluuntur. uerũ etiam
fidem simplicem quã habere poterant errando amittunt. Etideomedullitus
cordis trintas de nr̃ tuã iiuo coenixius obsecrandomaicstatem ut sci
eu angelihuius mrsceria. quibus libet ad profectum. eodẽspii quo sunt diuini¬
tus inrorata sc̃orũ patrum peroma uestigia sequendo ualcam liquidius ex¬
planare. Imploronam que propitius sensus meos regas. Peoberrem auerita¬
tis tramite demc quippiam praesumendo. sedtua suffultus gratia. quicquid
in conarrandũ est cotũ extesentiam. Et quod minusest. quia necdum capio.

Expanded text:
re puritatem, non ex se tantum, sed divino irradiatus Spiritu, inde aliquid ut est, re puritatem, non ex se tantum, sed divino irradiatus Spiritu, inde aliquid ut est, cognoscendo dicat; quia nisi illuminatus de Deo ut oportet quisque nihil omnino sapit. Hinc est namque quod pravi homines, necdum illustrati, dum ex se sibi Deum conantur fingere, non solum ignorantia obvolvuntur, verum etiam fidem simplicem quam habere poterant errando amittunt. Et ideo medullitus cordis, Trinitas Deus noster, tuam invoco enixius obsecrando majestatem, ut sancti Evangelii hujus mysteria, quibuslibet ad profectum, eodem Spiritu quo sunt divinitus irrorata sanctorum Patrum per omnia vestigia sequendo, valeam liquidius explanare. Imploro namque propitius sensus meos regas, ne oberrem a veritatis tramite de me quippiam praesumendo; sed tua suffultus gratia, quidquid in eo narrandum est, totum ex te sentiam: et quod minus est quia necdum capio,
Abbreviated transcription (Latin):
scĩgratia inlustretur. quatinus diuinaipsius inspiratione possimus interdum
iuxta quod reiueritas est intellegert: Interdũ autẽ ubi super excellit nram in¬
telligentiã. sic nosdiuinissũmittere: ut quandoq perhumilitatis deuotionem
ad sum mȩintelligentiaecacumendĩ dispensantegratia erigamur. Tunc
quippe illic ratio uidebit rectissi mecclitus inlustrata. quod exseprimũ pon
poterat intueri. Quippequia in rebus humanis omne quodscitur. Nonex
sua. sed ex conprehendentiũ natura cognoscitur. Quod siminus humana
ratio id dequoagitur fuerit addinoscendũ idonca: erittam illud quod cum¬
que ut est in subsistendo. Nosuero acerte simplicitate purgabimur ignorantiȩ
auttemeritate diludimur falsitatis. Propter quod diuinã sicuiplacet maies¬
tatis intellegereueritatem. Ethumanitatis filii dematresinepatre cognosce¬

Expanded text:
sancti gratia illustretur, quatenus divina ipsius inspiratione possimus interdum sancti gratia illustretur, quatenus divina ipsius inspiratione possimus interdum juxta quod rei veritas est intelligere: interdum autem ubi superexcellit nostram intelligentiam, sic nos divinis submittere, ut quandoque per humilitatis devotionem ad summae intelligentiae cacumen, Domini dispensante gratia, erigamur. Tunc quippe illic ratio videbit rectissime coelitus illustrata quod ex se primum non poterat intueri. Quippe in rebus humani, omne quod scitur, non ex sua, sed ex comprehendentium natura cognoscitur. Quod si minus humana ratio id de quo agitur fuerit ad dignoscendum idonea, erit tamen illud quodcunque ut est in subsistendo. Nos vero aut certe simplicitate purgabimur ignorantiae, aut temeritate diludimur falsitatis. Propter quod divinam si cui placet majestatis intelligere veritatem, et humanitatis filii de matre sine patre cognosce
Abbreviated transcription (Latin):
tũ exceditcẽpus. simulprofectoomã quaefiunt intẽpore conpraehendit
Updenimirũ sapientes saeculi. accernitatẽ eti a nobis uolentes ostendere
dixerunt. Aeternita sest intermin abilis uitac totasimul et perfectapossessio.
quod ex collatione tẽporailiũ clarius elucescit. Ad quã sane aecernitatẽ pro¬
phetaeinspũ extrase. et ex traomne quod corporeũ infratẽpus est trans uecti.
cernebant praesens illud quod antetẽpus iamin eoerat. Illucnamque semp
praesenssimul. & interminabilis rerũpossessio. acnegotiorũ pariter pleni¬
tudo. seucausarũ summa consistit. Quoquia omnis hereticorũ ignauia Ñ
ualuit atcingere ut inspicer&. cęcitatis caligine circũ fusi. Neque praesentem
eum inutero uirginis utdecuit. neque abex ordio euncta creantẽ depatregenitũ
ut o portuit cognouerunt. Undesummopere flagitandũ est. ut mens nostrasp̃s

Expanded text:
tum excedit tempus, simul profecto omnia quae fiunt in tempore comprehendit. tum excedit tempus, simul profecto omnia quae fiunt in tempore comprehendit. Unde nimirum sapientes saeculi aeternitatem etiam nobis volentes ostendere, dixerunt: Aeternitas est interminabilis vitae tota simul et perfecta possessio; quod ex collatione temporalium clarius illucescit. Ad quam sane aeternitatem prophetae in Spiritu extra se, et extra omne quod corporeum infra tempus est, transvecti, cernebant praesens illud, quod ante tempus jam in illo erat. Illuc namque semper praesens simul interminabilis rerum possessio, ac negotiorum pariter plenitudo, seu causarum summa consistit. Quo quia omnis haereticorum ignavia non valuit attingere 92 ut inspiceret, caecitatis caligine circumfusi, neque praesentem eum in utero Virginis, ut decuit, neque ab exordio cuncta creantem de Patre genitum, ut oportuit cognoverunt. Unde summopere flagitandum est ut mens nostra Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
utique ipse aperiat oculos cordisnrĩ. Nepraesentẽcũ. propteruel amqi car¬
nis minus capaces nonsatis intellegamus. quẽ alongeipsi conspicuis cer¬
nebant oculis. Etuelut corampositi quasi digito designabant. que futurũ
uere acfideliter nouerant. Hincest sancquodubiq ecceaduenit dicunt.
Quidenĩ est aliud tãfrequenter. ecccaduenitdicere. uelut corã exhiben¬
do quod nondũerat. nisiui sibilẽ omnib. repromittere. quẽ ipsidm̃ prae¬
sentem ubiq cernebant. Cernebant autẽcum inspũ Etideoquẽsinecem¬
pore uidebant. Cui sunt practerita futuraue praesentia. licet complendũ
ess& praesentẽ in sinueͬbant. Ipseestenĩ. si cut prophetaait. conspettorom¬
niũ sacculorũ. Vndectipsi superserapti. inspũ praesentaliter tuebant᷑.
quicquideis futurũ sp̃s diuinus insinuebat. Nam acternitas quia cunc¬

Expanded text:
utique ut ipse aperiat oculos cordis nostri, ne praesentem eum, propter velamen carutique ut ipse aperiat oculos cordis nostri, ne praesentem eum, propter velamen carnis minus capaces, non satis intelligamus, quem a longe ipsi conspicuis cernebant oculis, et velut coram positi quasi digito designabant, quem futurum vere ac fideliter noverant. Hinc est sane quod ubique, Ecce advenit, dicunt. Quid enim est aliud tam frequenter ecce advenit dicere, velut coram exhibendo quod nondum erat, nisi visibilem omnibus repromittere, quem ipsi Deum praesentem ubique cernebant? Cernebant autem eum in Spiritu; et ideo quem sine tempore videbant, cui sunt praeterita futurave praesentia, licet complendum esset, praesentem insinuabant. Ipse est enim, sicut Propheta ait, conspector omnium saeculorum . Unde et ipsi super se rapti in Spiritu praesentaliter intuebantur quidquid eis futurum Spiritus divinus insinuabat. Nam aeternitas quia cunc
Abbreviated transcription (Latin):
multũ sciredñi dispensante gratia meruimus. Si quidest quod latcat
toromentis affectu credamus. quia xp̃i generatiosicerat ut euangelis¬
tattscater abraham qui ppeincipiens. et perd auid ad xp̃m usq
descendens. Incipiens sancafide. fidẽquoq infine commendans. ut perfidẽ
suos quosque auditores. ad contẽplandã suãs pecic̃ claritatiscius quandoq
perducat. Vndeetnos reparatis in xpõsensibus. posthancseriem letionis
prolixius cnodatam paulolũ quiescamus. Quatinus rursus in principio
alterius libri. cantisper acutius exluminiseius uisu rcanimati. archana
generationiscius iamuitero angelo praedicante. sublimius atqueintentius
prophetarũ praesagia inmanibus nunchabemus. quibus
olim xp̃s incarne uenturus figurabatur. satis ad modũ omni
perosomniũ prophecarũ quandoq promittebat uenturũ. Inuocandus

Expanded text:
multum scire Domini dispensante gratia, meruimus, si quid est quod lateat, multum scire Domini dispensante gratia, meruimus, si quid est quod lateat, toto mentis affectu credamus, quia Christi generatio sic erat ut evangelista testatur: ab Abraham quippe incipiens, et per David ad Christum usque descendens. Incipiens sane a fide, fidem quoque in fine commendans, ut per fidem suos quosque auditores ad contemplandam suam speciem claritatis ejus quandoque perducat. Unde et nos reparatis in Christo sensibus, 91 post hanc seriem lectionis prolixius enodatam, paululum quiescamus; quatenus rursus in principio alterius libri tantisper acutius ex luminis ejus visu reanimati, arcana generationis ejus jam in utero, angelo praedicante, sublimius atque intentius prophetarum praesagia in manibus nunc habemus, quibus olim Christus in carne venturus figuratur, satis admodum devotiper os omnium prophetarum quandoque promittebat venturum. Invocandus
Abbreviated transcription (Latin):
est sensus humanus. ubi totũ quod dicitur esediuinũ. quia quod nascitur
ds̃ ex uirgine. Nonest consuccudo sedmysterium: Nonest natura seduirtus
sed dignatio. ponestordo sed potestas. Nammundana sapientia hic
quid capiet. Ec intelligentiacarnis qui drequiret. ubi totũ est diuinum
atque ineffabile quod narratur: Xp̃i IXQuIt GΕΕRΛTIΟSΙCΕRT
Itaq ut altius dicamus. nondixit sic faccaese. sed sicerat: Q uia xp̃ĩgene¬
ratio erat apud patrem. quando perhanc praescriptã gencalogiam gene¬
rabatur exmatre. Quodauteerat. utiq sempererat. Semperergoerat
quia in principioerat uerbũ. Et uerbu erat apuddm̃. Eedĩerat uerbum
Acperhoc nisi credideris primũ quod xp̃igeneratiosicerat. omnino
ucquibis incellegere qui adiuinũest. Et id eo uerbis nom possumus ex
plicare. Si cergo interriserat quia dignatus est ut audiuimus. sice in
cado quanusquã uisiper ipsũ cognouimus. Uꝑdequiadchac int̾ra

Expanded text:
est sensus humanus, ubi totum quod dicitur est divinum. Quia quod nascitur est sensus humanus, ubi totum quod dicitur est divinum. Quia quod nascitur Deus ex Virgine, non est consuetudo, sed mysterium; non est natura, sed virtus, sed dignatio; non est ordo, sed potestas. Nam mundana sapientia hic quid capiet, et intelligentia carnis quid requiret, ubi totum est divinum atque ineffabile quod narratur? Christi, inquit, generatio sic erat. Itaque ut altius dicamus, non dixit, sic facta est, sed sic erat, quia Christi generatio erat apud Patrem, quando per hanc praescriptam genealogiam generabatur ex matre. Quod autem erat, utique semper erat. Semper ergo erat, qui in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Ac per hoc nisi credideris primum quod Christi generatio sic erat, omnino nequibis intelligere quia divinum est, et ideo verbis non possusic et in coelo, quod nusquam nisi per ipsum cognovimus. Unde quia de hac in terra
Abbreviated transcription (Latin):
lenomeneius uelut proprium. & saluationis officio: sicut erat in pro¬
phecis repromissũ. omnibus scirecupientibus sublimius declararet
in omnẽ ueritatẽ. uelut hincinde ad demonstrandũ intus. xpĩ ait
generatio sicerat. Sicerat inquam ut praescriptaest. sicutiq ut continuo
litteris commendata. si cut postea signis et prodigiis est manifestius ostensa.
Xp̃IAutemGEXΕRΑTIOSICERAT Etideo qui uult intellegere.
siccamcredat ut praescribitur. ut signatur : Alio quin esaias fatetur dicens
si non credideritis non intellegetis. Quid est si non credideritis non intel¬
tellegetis. Neque in eohocest in xp̃õ. ut alii codices habent per manebitis
Quia omnino eũ emmanuhel. quod estnobiscũ ds̃ minimeuocareualebitis
Vndequia primũ credendũ est. si uolumus intellegere diuin auerba quae
dicuntur. modisomnibus non pensemus humana. Deponendus namque

Expanded text:
le nomen ejus, velut proprium, et salvationis officio, sicut erat in 90 prole nomen ejus, velut proprium, et salvationis officio, sicut erat in 90 prophetis repromissum omnibus scire cupientibus sublimius declararet. in omnem veritatem, velut hinc inde ad demonstrandum intus, Christi, ait, generatio sic erat. Sic erat, inquam, ut praescripta est; sic utique ut continuo litteris commendata, sicut postea signis et prodigiis manifestius ostensa. Christi autem generatio sic erat. Et ideo qui vult intelligere, si eam credat, ut praescribitur, ut signatur. Alioquin Isaias fatetur dicens: Si non credideritis, non intelligetis. Utique quod Virgo concitelligetis, neque in eo, hoc est in Christo, ut alii codices habent, permanebitis. Quia omnino eum Emmanuel, quod est nobiscum Deus, minime vocare valebitis. Unde quia primum credendum est, si volumus intelligere divina verba quae dicuntur, modis omnibus non pensemus humana. Deponendus namque
Abbreviated transcription (Latin):
refertur naturam. ut pereã partem quagenerationis ordo et carnedescribi¬
tur. homo fuisse monscretur. percam uero quadespũ scõ ex uirgine conci¬
pitur. ds manifescissime declaretur. Et notandũ quod non sicut faustus
quando concipitur. totus idem queest. qui despũ scõ generatur. Et ideo
non inbaptismofit. uerũ exutero uirginis nascitur. uerbum carofactũ.
Etperhoc quod uerbũ est. eũ dĩfilium antesacculadepatrenatum credimus
Perhocuero quia caro factũ est. Natũ ex uirgine hodie intempore plenis¬
sime confitemur. Xpienim non solũ sincaddicamento ihũ ut diximus
hic posuissecreditur. ut eũ intellegeres dequo propheta praedixerat
Vnxitteds̃ ds̃ tuus oleolȩtitiae prae consortibustuis: Et nomen ihũ
quod substantialiter illiinerat angelo dicendũ reseruaree. ut qui despũ
scõ paulo post conceptũ cum dicturus erat. ipsediuinitus consubstantia¬

Expanded text:
refertur naturam, ut per eam partem qua generationis ordo in carne describirefertur naturam, ut per eam partem qua generationis ordo in carne describitur, homo fuisse monstretur: per eam vero qua de Spiritu sancto ex virgine concipitur, Deus manifestissime declaretur. Et notandum quod non sicut Faustus quando concipitur, totus idemque est qui de Spiritu sancto generatur. Et ideo non in baptismo fit, verum ex utero Virginis nascitur Verbum, caro factum. Et per hoc quod Verbum est, eum Dei Filium ante saecula de Patre natum credimus: per hoc vero quia caro factum est, natum ex Virgine hodie in tempore plenissime confitemur. Christi enim nomen solum, sine additamento Jesu, ut diximus, hic posuisse creditur, ut eum intelligeres, de quo Propheta dixerat, Unxit te Deus tuus oleo laetitiae prae consortibus tuis ; et nomen Jesu, quod substantialiter illi inerat, angelo dicendum reservaret: ut qui de Spiritu sancto paulo post conceptum eum dicturus erat, ipse divinitus consubstantia
Abbreviated transcription (Latin):
us ab expositoris officio flante sp̃s aura prosiluimus. in condusionchuius
libri. quasi in media domus ianua sequentẽ uersũ itatenus hincinde¬
respicientẽ uideamus. Xp̃IA VTEINQUIT CEXERATIO SICERAT
Acsidiceret. generatioperquã xp̃sueniredignatusest. sicerat. ut perioseph
exdauid stirpecarnẽ duxisse monstraretur. Etipsa non per eundẽ i oseph. sed
despũscõ xp̃m concepissecredatur. Quidigitur pertinet ad xpm̃ generatio
exdauid deducta. si periosephorigomariae non creditur descendisse.
Quoduolens euangelista manifestius exprimere. xp̃i ait generatiosicerat
Sicerat inquam ut ex iosephorigo mariaeclaresceret. Etxp̃s non exeiusse¬
mine. sed ex uirginesicut promissũ fucrat despũ scõ conceptusutiq nasce¬
retur. Nascitur autẽ ds ethomo: Idcircosermogenerationis adutramq:

Expanded text:
us ab expositoris officio, flante Spiritus aura, prosiluimus in conclusione hujus us ab expositoris officio, flante Spiritus aura, prosiluimus in conclusione hujus libri, quasi in media domus janua, sequentem versum itatenus hinc inderespicientem vivimus. Christi autem generatio sic erat. Ac si diceret, generatio per quam Christus venire dignatus est, sic erat ut per Joseph ex David stirpe carnem duxisse monstraretur, et ipsa non per eumdem Joseph, sed de Spiritu sancto Christum concepisse credatur. Quid igitur pertinet ad Christum generatio ex David deducta, si per Joseph origo Mariae non creditur descendisse? Quod volens evangelista manifestius exprimere, Christi, ait, generatio sic erat. Sic erat, inquam, ut ex Joseph origo Mariae claresceret, et Christus non ex ejus semine, sed ex virgine, sicut promissum fuerat, de Spiritu sancto conceptus utique nasceretur. Nascitur autem Deus et homo. Idcirco sermo generationis ad utramque
Abbreviated transcription (Latin):
id quod dicimus expressius in cisdẽlitteris significatũ ostendere. Nuncautem
qui ascripturadiuina perseubiq xpm̃ testatur. ex dauidsemine fore
natum. &ineisdẽ litteris locutionum indiciis deprehendimus euidentius
Idexpressum: Tencamus clarissimo eundem atquefortissimo documento
designatum. quelegimus ubique in ueteritestamento sicut uenit ex uirgine.
etquandouenit ex tẽpore. Ctubiuenit intẽpore firmissime repromissũ
Non quidẽ utistecalumniatur uteromulieris inclusus. quasi extra non
fuerit quec aeliacterra noncapiunt. sed quod insemanens et apud patrẽ
regnans. Etuniuersã creaturã regens. pertingat afine usque ad finem
fortiter. Et disponatomã suauiter. Incuius dispositione mirabili fuit qd
matresibi interra creauit. perquã et dequa formã serui acciperet. ut ser¬
uospeream liberaret. atq deuictamorte nos redimeree. Sed quialongi¬

Expanded text:
id quod dicimus expressius in eisdem litteris significatum ostendere. Nunc autem, id quod dicimus expressius in eisdem litteris significatum ostendere. Nunc autem, quia ipsa Scriptura divina per se ubique Christum testatur ex David semine fore natum, et in eisdem litteris locutionum indiciis deprehendimus evidentius id expressum, teneamus clarissimo eumdem atque fortissimo documento designatum, quem legimus ubique in Veteri Testamento, sicut, venit ex Virgine, et quando venit ex tempore, et ubi venit in tempore, firmissime repromissum. Non quidem, ut iste calumniatur, utero mulieris inclusus, quasi extra non fuerit quem coeli ac terra 89 non capiunt, sed quod in se manens, et apud Patrem regnans, et universam creaturam regens, pertingat a fine usque ad finem fortiter, et disponat omnia suaviter. In cujus dispositione mirabile fuit, quod matrem sibi in terra creavit, per quam et de qua formam servi acciperet, ut servos per eam liberaret, atque devicta morte nos redimeret. Sed quia longi
Abbreviated transcription (Latin):
infrasuas tenebras oberrantes. At uero scãdĩ aeclesia abinitio. qui a spm̃di
percepit. Nullisumquã mouetur erroribus. pullis decipitur fraudibus.
Nullis priuatur promissis. Veritas quippeueritatẽ repromittendo credita
est. Etidconullis obfuscatur erratibus AIT EΥIM Egomittã spm̃
tra omnẽ ueritatemest. nisi sola falsitas. Etideo praeter spm̃scm̃ nullũ reci
pimus iam ultra doccorem alium. Nullũ ad mittimus mendatiũ. Nulla
seducimur falsitate. Sedcredimus & confitemur hocquod credit uni¬
uersalis aecclesia. quae seletatur ubiq: in omnẽ ueritatẽ uenisse. Ett ramitem
fidei puritatis. indeflexe adfinẽ usqueseruare. Sufficiebat ergo nobis quod
scripturac quaedicunt xpm̃ exsemined auiduenisse. Et quibus credimus qđ
Nulla possunt umquam ab inimicis falsitate conuinci. Et siminus potuissemꝰ

Expanded text:
infra suas tenebras oberrantes. At vero sancta Dei Ecclesia ab initio quia Spiritum Dei infra suas tenebras oberrantes. At vero sancta Dei Ecclesia ab initio quia Spiritum Dei percepit, nullis unquam movetur erroribus, nullis decipitur fraudibus, nullis privatur promissis. Veritas quippe veritatem repromittendo credita est, et ideo nullis offuscatur erratibus. Ait enim: Ego mittam Spitra omnem veritatem est nisi sola falsitas; et ideo praeter Spiritum sanctum, nullum recipimus jam ultra doctorem alium, nullum admittimus mendacium, nulla seducimur falsitate; sed credimus et confitemur hoc quod credit universalis Ecclesia, quae se laetatur ubique in omnem veritatem venisse, et tramitem fidei puritatis indeflexe ad finem usque servare. Sufficiebat ergo nobis quod Scripturae, quae dicunt Christum ex semine David fuisse, et quibus credimus, nulla possunt unquam ab inimicis falsitate convinci, etsi minus potuissemus
Abbreviated transcription (Latin):
in se falsitatis tenebras portat. Nam ipsa sualuce magiscȩcatur quisque.
dumet ueritatẽ non ignorat. Et tamen falsitatis umbra mentiendo quẽpiã
fallere non formidat. Hincigitur est quod faustus et pene omnis he¬
reticorũ scola conatisunt. Nonsolũ euangelistas. uerũ etiã apostolos
ecomniũ catholicorũ magistros. uiolare accorrumpere. Dissi pauerunt
itaque euangelia. corruperunt apłorũ epistolas. quas non xp̃i. sed suas
proprias eẽfecerunt. Quia quicquid contrariũ in eis suo dogmati so¬
nuerat. penitus eraserunt. Acdeindefortius prorũ pentes ausi sunt dice¬
re. haecpars euangelii mathei autlucaeest autalterius euangelistarum.
haecuero. nequeipsius nequecatholicũ est. Et fecerunt sibi omã dubia.
ut ad scientiã ueritatis nusquam adtingerent. Undepatet qui a non fu¬
erunt inlustrati scõspũ peque in luminati. Idciro extrarem anserunt

Expanded text:
in se falsitatis tenebras portat. Nam ipsa sua luce magis caecatur quisque, in se falsitatis tenebras portat. Nam ipsa sua luce magis caecatur quisque, dum et 88 veritatem non ignorat, et tamen falsitatis umbra mentiendo fallere quempiam non formidat. Hinc igitur est, quod Faustus, et pene omnis haereticorum schola, conati sunt, non solum evangelistas, verumetiam apostolos, et omnium catholicorum magistros violare ac corrumpere. Dissipaverunt itaque Evangelia, corruperunt apostolorum Epistolas, quas non Christi, sed suas proprias esse fecerunt. Quia quidquid contrarium in eis suo dogmati sonuerat, penitus eraserunt. Ac deinde fortius corrumpentes, ausi sunt dicere: Haec pars Evangelii Matthaei, aut Lucae est, aut alterius evangelistarum; haec vero neque ipsius, neque catholica est. Et fecerunt sibi omnia dubia, ut ad scientiam veritatis nusquam attingerent. Unde patet quia non fuerunt illustrati sancto Spiritu, neque illuminati; idcirco extra remanserunt,