comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
discipline: noe uͦ requies int̾pretat᷑: qui tunc nascitur. qñ
lia in inferiorib ordinat ⁊ homines et uolatilia insuꝑio¬
ri parte locat: idẽ. motus carnales subicit: spũales suꝑpo¬
nit Si autem inundauerit diluuium carnis. tẽ intrat
archam̃ m̃tis. & licet cͥcum fluant torrentes iracundiȩ:
fluenta luxuriȩ: uoragines gulȩ: licet ebulliant fontes
delectationum: abyssus cupiditatum: maria cont᷑bati¬
onum: intrat tam̃ noe securus archam: et qͥetꝰ animꝰ
clauso aforis silentii ostio: possidet animam. S & la¬
mec alius int̾fecisse cain legitur. Cain possessio int̾p̃¬
tatur. Cuir Diaboli. ñdĩ. sur: ñ magistri ꝓpͥi: ñ cõmuniᷤ.
Inter folia iacens cain occiditur: quia ꝑuersus in leui¬
tate cordis & in multiplicitate uerboꝵ uolutatur. Sic
nã nutritus quietȩ m̃tis efficitur. Accusat᷑ cain de mor¬
te fr̃is. Qui enim nulli obediunt. qui se ipsos possidet̃.

Expanded text:
est disciplinae: Noe vero requies interpretatur, quae tunc nascitur, quando est disciplinae: Noe vero requies interpretatur, quae tunc nascitur, quando lia in inferioribus ordinat, homines et volatilia in superiori parte locat, id est, motus carnales subjicit, spiritales superponit. Si autem inundaverit diluvium carnis, tunc intrat arcam mentis; et licet circumfluant torrentes iracundiae, fluenta luxuriae, voragines gulae, licet ebulliant fontes delectationum, abyssus cupiditatum, maria conturbationum, intrat tamen Noe securus arcam, id est, quietus animus clauso foris silentii ostio possidet animam. Sed et Lamech interfecisse Cain legitur . Cain autem possessio interpretatur. Cujus? diaboli non Dei, sui non magistri, proprii non communis. Inter folia tate cordis et multiplicitate verborum volutatur. Sic t per disciplinam nutritus, quietae mentis efficitur. Accusatur Cain de morte fratris. Qui enim nulli obediunt, qui seipsos possident,
Abbreviated transcription (Latin):
humilitas honestatem: qd̃ excedat mediocͥtatẽ: qd̾ seqͣt᷑
suꝑfluitatem ÷ quod ñ tantum utat᷑ honestis: s & uolup¬
tuosis. honestas uͦ accusat humilitatẽ. qd̾ nimiã diligat
pauꝑtatem: qd̃ ñ impendat corꝑi necessitatem : qd̾ amet
nestas abundantiꝰ: nec tam̃ desinunt eẽ. uirtutes. licet ĩꝑ¬
sectȩ sint. Dum autẽ accusantur: quasi ad suscipiendã
disciplinã denudant᷑ S quomͦ denudant᷑: Qñ ꝑ confes¬
sp̃es disciplinȩ: int̾ior scilicet et ext̾ior. Int̾ior disciplina
ẽ. ꝑ districtionẽ cordis correctio moꝵ: ext̾ior uͦ ꝑ afflictionẽ
carnis correctio actionum. Ext̾ior quandoq gen̾at int̾io¬
rem: quia dũmens ñ spargit᷑ ad exteriora. reuertit᷑ ad qͥetis
amorẽ. Adhoc ꝑtinet qd̃ lamec noe genuit: idẽ. discipli¬
na requiẽ. Int̾pretatur enim lamec ꝑcutiens. qđ ẽ. ꝓpͥum

Expanded text:
humilitas honestatem, quod excedat mediocritatem, quod sequatur humilitas honestatem, quod excedat mediocritatem, quod sequatur superfluitatem, quod non tantum utatur honestis, sed etiam voluptuosis. Honestas vero accusat humilitatem, quod nimiam diligat paupertatem, quod non impendat corpori necessitatem, sed amet nestas abundantius, nec tamen desinunt esse virtutes, licet imperfectae sint. Dum enim accusantur, quasi ad suscipiendam disciplinam denudantur. Sed quomodo denudantur? Quando per confesspecies disciplinae, interior scilicet et exterior. Interior disciplina est per districtionem cordis, correctio morum; exterior vero per afflictionem carnis, correctio actionum. Exterior quandoque generat interiorem; quia, dum mens non spargitur ad exteriora, revertitur ad quietis amorem. Ad hoc pertinet quod Lamech Noe genuit , id est, disciplina requiem. Interpretatur enim Lamech percutiens, quod proprium
Abbreviated transcription (Latin):
a mari asubiectis prelati appetant quã timeri: ne seu̾ita¬
tis nimiȩ uultꝰ eliminet: quos cõpassionis benignitas
rigat statutis horis ad capitulum confluit: sic m̃tis ratio¬
cogitationes diu̾sas ad secretum cordis qñq conuocat: ut
incorrigibiles eiciat. corripiat inquietas: negligentes em̃¬
det. instruat simplitiores mitiget iracundas. uoluptuo¬
sas restͥngt: pigras excitet: consoletur pusillanimes: do¬
ceat indiscretas. In hoc sp̃ali capitulo abbatis locũ ratio
possidet: conscĩa culpas accusat. ꝑu̾sitas excusat: suꝑbia
reatum defendit: innocentia confitet᷑: humilitas se ip¬
ore ꝑu̾soꝵ fr̃m uitia p̃ceptis contradict̃: more uͦ
simpliciũ. uirtutes obediunt. Seipsas tam̃ qñq uirtutes
inuicem accusant. Accusat enim miscłia iusticiã÷ iꝰticia
extendit: qd̃ iracundiȩ u̾ba protułit: qd̃ mansuetudinis
uultum mutauerit. Iusticia uͦ miscdiam accusat. qd̾ seu̾i¬
tatis uultum ñ induerit: qd̃ peccatum impunitũ dimise

Expanded text:
amari a subjectis praelati appetant quam timeri, ne severitatis nimiae vultus eliminet, quos compassionis benignitas rigat, statutis horis ad capitulum confluit, sic mentis ratiocogitationes diversas ad secretum cordis quandoque convocat, ut incorrigibiles ejiciat, corripiat inquietas, negligentes emendet, erudiat simpliciores, mitiget iracundas, voluptuosas restringat, pigras excitet, consoletur pusillanimes, doceat indiscretas. In hoc spirituali capitulo abbatis locum ratio possidet, conscientia culpas accusat, perversitas excusat, superbia reatum defendit, innocentia confitetur, humilitas seiporum fratrum vitia praeceptis contradicunt, more vero simplicium virtutes obediunt, seipsas tamen quandoque virtutes invicem accusant. Accusat enim misericordia justitiam, justitia extenderit, quod iracundiae verba protulerit, quod mansuetudinis vultum mutaverit. Justitia vero misericordiam accusat, quod severitatis vultum non induerit, quod peccatum impunitum dimiser
Abbreviated transcription (Latin):
nec nuium terreat timor: s sic amorẽtimor comitet᷑ :
ut nec timor odium pariat: nes amor negligentiã pati-¬
atur. hinc ꝑ beatum iob dr̃ cum sedem quasi rex circũ¬
stante ex̾citu eram tam̃ merentiũ consolator. Eoce timor ex
auctoritate regiminis: amor autem ex dulcedine ꝯsolatio¬
nis sic et uulgerib illius qui incidit in latͦnes. samaritanꝰ
ritatem districtionis: inoleo molliciẽ uͦ pietatis. Unde ꝑbe
atum gregorium dr̃. Faciendum ẽ. inquit ex utͦq qd̾dã
q nunia benignitate soluantur s & in archa tab̾naculi
uirga simul et manna erant. id÷ uirga distͥctionis ⁊ man¬
na dulcedinis. hinc et psalmista. Uirga tua et bacłs tuus:
ipsa me consolata sunt. Uirga enim ꝑcutim᷑. bacłosus¬
tentam᷑. hȩc ẽ. uirga directionis ꝑcorrectionem: hic ẽ. ba

Expanded text:
nec nimium terreat timor; sed sic amorem timor comitetur, nec nimium terreat timor; sed sic amorem timor comitetur, ut nec timor odium pariat, nec amor negligentiam patiatur. » Hinc per beatum Job dicitur: Cum sederem quasi rex circumstante exercitu, eram tamen moerentium consolator . Ecce timor ex auctoritate regiminis, amor autem ex dulcedine consolationis. Sic et vulneribus illius, qui incidit in latrones, Samaritanusritatem districtionis, in oleo vero mollitiem pietatis. Unde per beatum Gregorium dicitur: « Faciendum est quoddam ex utroque que nimia benignitate solvantur. » Sed et in arca tabernaculi virga simul et manna erant , id est, virga districtionis, et manna dulcedinis. Hinc Psalmista: Virga tua et baculus tuus ipsa me consolata sunt . Virga enim percutimur, baculo sustenta
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui prebet affectum compassionis: ungat blandieis
oleo consolationis. Descendit suꝑior ad inferiorem. ut sul¬
lunet ad honorem : ut qui sequebatur asinas. regat aĩas.
id: qui carnis affectus querebat irrationabiles: eligat᷑ ut.
eosdẽ regat et optineat sp̃ales. Qui iacet ñerigitur. nͥ qui
Iiacentem erigit inclinetur. Unde beatus gregorius. Iacen¬
tem inquit ñerigit: nͥqui statum suȩ rectitudinis ꝑ cõ¬
passionem flectit. Tales quandoq eriguntur ꝑ amorẽ
quandoq uͦ ꝑ timorem S qui ꝑtimorem disciplinȩ e¬
rigitur: quasi ꝑse surgere cogitur. Qͥ uͦ ꝑ amoris dulce¬
dinem trahitur: qͣsi ꝑ compassionem blandientis ad ui¬
uatur. Amor erigit: trahit & sustentat: timor cogit. eri-¬
git. s crutiat. Ad hoc ꝑtinet: quod ꝑbeatum augustinũ
ad p̃latos de subiectis d icitur. Plus inquit auob̃ amari
appetant: quam timeri. Nec tam̃ nimium parcat amor:

Expanded text:
ut qui praebet effectum compassionis, ungat blandiens ut qui praebet effectum compassionis, ungat blandiens oleo consolationis. Descendit superior ad inferiorem, ut sublimet ad honorem, ut qui sequebatur asinas, regat animas, id est, qui carnis affectus quaerebat irrationabiles, eligatur ut eosdem regat et obtineat spiritales. Qui jacet, non erigitur, nisi qui jacentem erigit, inclinetur. Unde beatus Gregorius: « Jacentem, inquit, non erigit, nisi qui statum suae rectitudinis per compassionem flectit. » Tales quandoque eriguntur per amorem, quandoque vero per timorem. Sed qui per timorem disciplinae erigitur, quasi per se surgere cogitur; qui vero per amoris dulcedinem trahitur, quasi per compassionem blandientis adjuvatur. Amor erigit, trahit et sustentat; timor cogit, erigit, sed cruciat. Ad hoc pertinet quod per beatum Augustinum ad praelatos de subjectis dicitur: « Plus, inquit, a vobis amari appetant, quam timeri. Nec tamen nimium parcat amor,
Abbreviated transcription (Latin):
disti ei uitulũ saginatum. Reuera ille dr̃ eẽ extra domũ
compassionis qui nescit beneficium consolationis qͥ tm̃
nouit increpare ñ obsecrare. Sictam̃ temꝑ anda ẽ. misccłia
regentis ne impunita remaneat culpa delinquentis. Sic
q̃nq sp̃itales patres quosdam delinqͣntes recipiunt. qͦs
fr̃s despiciunt: domũ compassionis intre dedignant᷑:
et sic extra morant᷑: et qui frib compati debuerunt: cro¬
deliores prelatis funt. Ouẽ ꝑditam xp̃c ad caulas uio-¬
lenti manu ñ redux̃. s humeris ꝓpͥis impositã reportauit.
S et angeli: suꝑ uno peccatore penitentiã agente gaudeĩ
tur peccator: et fr̃ fr̃i dedignatur compati: dum pater
sp̃alis misccłiter ignoscit filio delinquenti: Descendit
samuel de excelso in oppidum ut in regem ung̾et saul.
Descensus samuelis: exemplum designat condescensioniᷤᷤ.
ꝑ unctionẽ uͦ demonstratur: ut qui descendit misereat᷑.

Expanded text:
disti ei vitulum saginatum. Revera ille dicitur esse extra domum disti ei vitulum saginatum. Revera ille dicitur esse extra domum compassionis, qui nescit beneficium consolationis, qui tantum novit increpare non obsecrare. Sic tamen temperanda est misericordia regentis, ne impunita remaneat culpa delinquentis. Sic quandoque spiritales patres quosdam delinquentes recipiunt, quos fratres despiciunt, qui domum compassionis intrare dedignantur; et sic extra morantur, et qui fratribus compati debuerunt, crudeliores praelatis fiunt. Ovem perditam Christus ad caulas vilenta manu non reduxit, sed humeris propriis impositam reportavit. Sed et angeli super uno peccatore poenitentiam agente gaudent tur peccator et frater fratri dedignatur compati, dum pater spiritualis misericorditer ignoscit filio delinquenti. Descendit Samuel de excelso in oppidum, ut in regem Saulem ungeret . Descensus Samuelis exemplum designat condescensionis; per unctionem vero demonstratur, ut qui descendit misereatur,
Abbreviated transcription (Latin):
pietas quȩ quasi paterno affectu presidet subiectis delin-¬
quentem discipulum cum ꝑpenitentiã redierit. longe ue-¬
nientem uidet compatiendo: occurrit indulgendo: ãple¬
ctitur familiarem sͥ faciendo: occidit uitulum carnis mor¬
tificationẽ p̃dicando: chorum ordinat. simphoniã tang̃.
moꝵ concordiam & unitatem docendo. Inuitat gͥ pietas
desꝑantem: trahit caritas inuitum: iratum miscłia paci¬
ficat ÷ hilaritas securum reddit: affabilitas familiarem:
familiaritas secretum aꝑit: aꝑtio secretoꝵ amicitiã seruat:
p̃dicatio instruit: moꝵ concordia facit amicũ ꝓximo hu¬
militas deo. S dum hec fiunt: timeo ne fr̃ uie qui foris
erat suꝑueniat et dicat. pater tot annis seruio tͥ. et nunqͣ
mandatum tuum pret̾iui: et nunquã dedisti mͥ hedum
ut cum amicis meis epularer: s postquã hic filius tuus
qͥ deuorauit substantiam suam cũ meretͥcibꝰ uenit: occi¬

Expanded text:
pietas, quae quasi paterno affectu praesidet subjectis, delinpietas, quae quasi paterno affectu praesidet subjectis, delinquentem discipulum cum per poenitentiam redierit longe venientem videt compatiendo; occurrit indulgendo, amplectitur familiarem se illi faciendo; occidit vitulum, carnis mortificationem praedicando; chorum ordinat, symphoniam tangit, morum concordiam et unitatem docendo. Invitat igitur pietas desperantem, trahit charitas invitum, iratum misericordia pacificat, hilaritas securum reddit, affabilitas familiarem, familiaritas secretum aperit, apertio secretorum amicitiam servat, praedicatio instruit, morum concordia facit amicum proximo, humilitas Deo. Sed dum haec fiunt, timeo ne frater ille, qui foris erat, superveniat et dicat: Pater, ecce tot annis servio tibi, et nunquam mandatum tuum praeterivi, et nunquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis meis epularer . Sed postquam hic filius tuus, qui devoravit substantiam suam cum meretricibus, venit, occi
Abbreviated transcription (Latin):
Nter coadiacentes sp̃italis edificii
officinas. hospitum domus prior occurrit: quȩ ꝑegͥnan¬
tib in regionem longinquam. cum ad claustrũ aĩȩ re-¬
dierint. aꝑtis miscdiȩ ianuis patet. hospitum siqͥdẽ do¬
mus: mens compatiens appellari pot̾. Unde beatus ãbro¬
suis. Mens inquit sapientis: hospitalis debet eẽ. Mens e¬
nĩ hospitalitatis officio fungitur. cum delinquentiũ
fr̃m culpis benigne com patitur. Ht̃ & hȩc domꝰ mini¬
stros suos: qui hospitib seruiant. Pulsanti & enĩ ianu¬
ã ꝑegrino. caritas aꝑit. intrantem hilaritas recipit:
receptum affabilitas detinet: esurientẽ collatio pͥascit:
fesso humilitas seruit. hec hospiti debentur: hec reu̾¬
tenti filio. qui luxuriose uiuendo partẽ substantiȩ
dissipauerat: pat̾familias exoluit. Alonge enim uenientẽ
uidet et occurrit: ampleccitur et occidit uitulũ saginatũ.
ordinat choꝵ⁊ simphoniã tangit. Sic et sp̃italium patrũ

Expanded text:
nter coadjacentes spiritualis aedificii officinas, hospitum domus prima occurrit, quae peregrinantibus in regionem longinquam, cum ad claustra animae redierint, apertis misericordiae januis patet. Hospitum siquidem domus, mens compatiens appellari potest. Unde Ambrosius: « Mens, inquit, sapientis hospitalis esse debet. Mens enim hospitalitatis officio fungitur, cum delinquentium fratrum culpis benigne compatitur. » Habet haec domus ministros suos, qui hospitibus serviant. Pulsanti etenim peregrino januam charitas aperit. intrantem hilaritas recipit, receptum affabilitas detinet, esurientem collatio pascit, fesso humilitas servit. Haec hospiti debentur, haec reverenti filio, qui luxuriose vivendo partem substantiae dissipaverat, paterfamilias exsolvit . A longe enim venientem cum videret, occurrit, amplectitur, occidit vitulum saginatum, ordinat chorum, symphoniam tangit. Sic et spiritualium patrum
Abbreviated transcription (Latin):
ante ñ ꝓbauerit uoluntarium. Hoc qͥppe intendit cũ¬
t̾ret. aut ꝑcutit ut faciat uoluntarios. ñ ut saluet in¬
iutos. quatinꝰ dum de malo inbonũ mittat uolunta¬
tem. tͣnfferat ñ auferat lib̾tatem. Quanquã tam̃ ñ sẽ¬
ꝑ inuiti trahimur. Nec enim cecꝰ aut fessus contͥstat᷑
cum tral ᷑. Et paulus ad manꝰ tractus ẽ. damascum:
ipsum magnoꝑe flagitabat incanticis. Trahe me ait pꝰ

Expanded text:
ante non probaverit voluntarium. Hoc qante non probaverit voluntarium. Hoc qterret ac percutit, ut faciat voluntarios, non ut salvet invitos, quatenus dum malam in bonam mutat voluntatem, transferat non auferat libertatem, cum voluntas cui seper inviti trahimur: nec enim caecus aut fessus contristatur cum trahitur. Et Paulus ad manus tractus est Damascum, ipsum magnopere flagitabat in Canticis: Trahe me, inquit, post
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃: qd̾ utrobiq uidelicet par sit ei ñ quidẽ in electione
facilitas. s in uoluntate lib̾tas. Hac sane dignitatis di-
uinȩ ut dictum ẽ. p̃rogatuia rationalẽ singłarit crea-¬
t᷑am conditor insigniuit: qd quẽadmodũ ipse sui iuriᷤ
erat. suȩq ipsius uoluntatis ñ necessitatis erat. qd̃ bonꝰ
erat. ita & illa qͦq sui quodã mͦ uris in hac parte existe¬
ret: quatinꝰ ñ nͥ sua uoluntate aut mala fieret. ⁊ iuste dãp¬
naretur. aut bona maneret. et merito saluaretur. ñ qd̃ ei
tenꝰ sine sua uoluntate consequeret᷑. Nemo quippe salua¬
t᷑ inuitꝰ. Nam qđ legitur in euangłio nemo uenit ad me
nisi pat̾ m̃s traxerit eum: item in alio loco cõpelle intͣre.
nicħ impedit: quia profecto qͣntoscũq traħe uł cõpel¬
lere uideatur ad salutem benignus pat̾ qui om̃s uult
saluos fieri. nullum tam̃ iudicat salute dignum quẽ

Expanded text:
aliter, quod utrobique videlicet par sit ei non in electione aliter, quod utrobique videlicet par sit ei non in electione facilitas, sed in voluntate libertas.  ut dictum est, praerogativa rationalem singulariter creaturam Conditor insignivit, quod quemadmodum ipse sui juris erat, suaeque ipsius voluntatis non necessitatis erat quod bonus erat: ita et illa quoque sui quodammodo juris in hac parte existeret, quatenus nonnisi sua voluntate, aut mala fieret, et juste damnaretur; aut bona maneret, et merito salvaretur. Non quod etenus sine sua voluntate consequeretur. Nemo quippe salvatur invitus. Nam quod legitur in Evangelio: Nemo venit ad me, nisi Pater meus traxerit eum ; item in alio loco: Compelle intrare ; nihil impedit: quia profecto quantoscunque trahere, vel compellere videatur ad salutem benignus Pater, qui omnes vult salvos fieri ; nullum tamen judicat salute dignum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
potestate uł facilitate u̾setur: cum cade quidẽ ꝑ se potu-
ricatores item angłi cum ita sint mali ut iam ñ ualeant
ẽẽ boni lib̾i arbitrii eẽ. dicerent᷑. S et nos illud pꝰ resurrecti¬
onẽ amissuri sumus. quando utiq inseparabilit̃ alii bo¬
nis alii malis admixti fuerimꝰ. Ceterum nec ds̃ caret lib̃o
arbitͥo nec diabolus: qm̃ qd̃ ille eẽ. ñ pot̾ malus ñ infir-¬
ma facit necessitas. s firma in bonaᷤ uoluntas et uolunta¬
ria firmitas. qd̃q is ñualet in bonum respirare. ñ alie-¬
na facit uolenta oppressio: s ipsa ipsius in malo obstina.¬
ta uoluntas ac uoluntaria obstinatio. Nc̃ gͥ exeo potiꝰ
lib̃m dr̃ arbitrium qd̾ siue in bono siue in malo ȩque
lib̾am faciat uoluntatem: cum nec bonus qͥspiã nec itẽ
malus dici debeat. aut eẽ. ualeat nͥ uolens. Tali iã ratioẽ
ñ incongrue dicetur adbonum se & ad malũ hab̃e ȩqͣ¬

Expanded text:
potestate aut facilitate versetur, cum cadere per se quidem popotestate aut facilitate versetur, cum cadere per se quidem poevaricatores item angeli, cum ita sint mali, ut jam non valeant esse boni; liberi arbitrii esse dicentur. Sed et nos illud post resurrectionem amissuri sumus, quando utique inseparabiliter alii bonis, alii malis admisti fuerimus. Caeterum nec Deus caret libero arbitrio, nec diabolus: quoniam quod ille esse non potest malus, non infirma facit necessitas, sed firma in bono voluntas, et voluntaria firmitas: quodque is non valet in bonum respirare, non aliena facit violenta oppressio, sed sua ipsius in malo obstinata voluntas, ac voluntaria obstinatio. Nunc igitur ex eo potius itur arbitrium, quod sive in bono sive in malo aeque liberam faciat voluntatem, cum nec bonus quispiam, nec item malus dici debeat aut esse valeat, nisi volens. Tali etiam ratione non incongrue dicetur ad bonum se et ad malum habere aequ
Abbreviated transcription (Latin):
utiq liberatus iam lib̃tatem recuꝑare consilii. iã suam
uendicare incipiet dignitatem. dũ diuinȩ in se imagini
condignam uestierit similitudinẽ. immo antiquã repa¬
rau̾it uenustatem Curet autẽ hec agere ñminꝰ suauiter
quã fortit: hocẽ. ñ ex tristicia aut ex necessitate. qd̾ ÷ ini¬
tiũ ñ plenitudo sapientiȩ. s prompta & alacri uolunta¬
te. qd̃ facit acceptum sacrificiũ. qm̃ hilarẽ datorẽ dili¬
git dĩ. Sicq ꝑomnia imitabitur sap̃iam: dũ & uitiis
resistet fortiter. & in ꝯscientia requiescet suauit̃. Uerũ cu¬
ius ad talia ꝓuocamur exẽplo. indigemꝰ & adiuitorio:
qͦ ipsi uidelicet & ꝑ ipsã conformemur atq in eandẽ imagi¬
nem tranfformemur aclaritate in claritatẽ. tanꝗͣ adnĩ¬
sp̃u Esi adñi spũ: iam ñ alib̾o arbitͥo Nemo ꝓinde putet
ideo dictum lib̾um arbitrium qd̃ equa int̾ bonũ & malũ

Expanded text:
utique liberatus, jam libertatem recuperare consilii, jam suam utique liberatus, jam libertatem recuperare consilii, jam suam incipiet vindicare dignitatem, dum divinae in se imagini condignam vestierit similitudinem, imo antiquam reparaverit venustatem. Curet autem haec agere, non minus suaviter quam fortiter, hoc est non ex tristitia aut ex necessitate; quod est initiute, quod facit acceptum sacrificium: quoniam hilarem datorem diligit Deus . Sicque per omnia imitabitur sapientiam, et dum vitiis resistet fortiter, et in conscientia requiescet suaviter. Verum cujus ad talia provocamur exemplo, indigemus et adjutorio, uo ipsi videlicet per ipsum conformemur, atque in eamdem imaginem transformemur a claritate in claritatem tanquaa Domini Spiritu, jam non a libero arbitrio. Nemo proinde putet ideo dictum liberum arbitrium, quod aequa inter bonum et malum
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sa potentissime mouet. ordinat. ãministrat. Et hec
oĩa nulla sui cogitur facere necessitate: nec enĩ aliqͣ in his
laborat difficultate. s disponit oĩa suauit placida uolun¬
tate. Uł certe attingit afine usq ad finẽ: hoc ẽ. ab ortu
creaturȩ usq ad finem destinatum acreatore. siuie in quẽ
urget natura. siue quãm accełat causa. siue quẽ concedit
grã. Attingit fortiter: dum nil hoꝵ euenit. qd̾ ñ ꝓ ut uult
potenti p̃ordinat ꝓuidentia. Sic gͦ & lib̃um arbitrium
suo conetur preesse corpori ut p̃est sapientia orbi: attin¬
gens & ipsum afine usq ad finem fortit᷑. imꝑans scili¬
cet singulis sensib & artub tam potenter quatinꝰ ñ si-¬
nat regnare peccatum in suo mortali corpore nec m̃bra
sua det arma iniquitati. s exibeat seruire iusticiȩ. Et ita
iã ñerit homo seruus peccati cum peccatũ ñ fecerit aqͦ

Expanded text:
universa potentissime movet, ordinat, administrat. Et haec universa potentissime movet, ordinat, administrat. Et haec omnia nulla sui cogitur facere necessitate. Nec enim aliqua in his laborat difficultate: sed disponit omnia suaviter placida voluntate. Vel certe attingit a fine usque ad finem, hoc est ab ortu creaturae usque ad finem destinatum a Creatore: sive in quem urget natura, sive quem accelerat causa, sive quem concedit gratia. Attingit fortiter, dum nihil horum evenit, quod non, prout vult, potenti praeordinet providentia. 34. Sic ergo et liberum arbitrium suo conetur praeesse corpori, ut praeest sapientia orbi attingens et ipsum a fine usque ad finem fortiter; imperans scilicet singulis sensibus et artubus tam potenter, quatenus non sinat regnare peccatum in suo mortali corpore, nec membra sua det arma iniquitati, sed exhibeat servire justitiae. Et ita jam non erit homo servus peccati, cum peccatum non fecerit: a quo
Abbreviated transcription (Latin):
les ei erimus qm̃ uidebimꝰ eum sicuti est. Et reuera cui
sa. exutroq munitus apparuit ⁊ unde reformaret
deformem ⁊ unde & unde debilem confortaret dũ &
de splendore figurȩ fugans tenebras peccatoꝵ reddẽt
sapientem.⁊ ex uirtute uerbi contra tirannidẽ demo¬
num potentẽ efficeret: Uenit gͦ ipsa forma cui con-¬
formandũ erat lib̃um arbitrium: qr ut pͥstinã recipe¬
ret formã ex illa erat reformandum ex qua fuerat¬
et formatũ. Forma autẽ sapientia ẽ. Conformatio:
ut faciat imago in corpore qđ forma fecit in orbe.
Porro illa attingit afine usq ad finem fortiter: et
disponit oĩa suauiter. Attingit afine usq ad finem:
maximo angło usq ad minimũ uermiculũ. Attiti¬
git aut̃ fortiter ñ quidẽ mobili discursione uł locali
diffusione. uł subiectȩ creat᷑e tantũ officiali ad ministratio-¬
ne: s substantiali quadã & uͥq p̃senti fortitudine qͣ utiq

Expanded text:
les ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Et revera cui les ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Et revera cui a, ex utroque facile munitus apparuit, et unde reformaret deformem, et unde de splendore figurae fugans tenebras peccatorum, redderet sapientem, et ex virtute Verbi contra tyrannidem daemonum potentem efficeret? Venit ergo ipsa forma, cui reformandum erat liberum arbitrium, quia ut pristinam reciperet formam, ex illa erat reformandum ex qua erat formatum. Forma autem sapientia est, conformatio ut faciat imago in corpore, quod forma facit in orbe. Porro illa attingit a fine usque in finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Attingit a fine usque ad finem, maximo angelo usque ad minimum vermiculum. Attingit autem fortiter, non quidem mobili discursione, vel locali diffusione, vel subjectae creaturae tantum officiali administratione: sed substantiali quadam et ubique praesenti fortitudine, qua utique
Abbreviated transcription (Latin):
re pęnitent. qui ñ tam dolent sesͥ iuxisse. ꝗͣ. hoc ipsũ
iam ñ posse. Deniq foris ostenditur: qͥd intus agatur.
Nam quãdui corpus uiuit in flamma: tãdui constat
in malitia ꝑsistere uoluntatem. Itaq de similitudine
quȩ in consilii et item complaciti libtate continetur.
apud inferos penitus nichil ẽ. nec eẽ. potest: imagine
tam̃ etiam illic ꝑ lib̾um arbitrium ĩmobili ꝑmanen¬
te. S neq in hoc scło eque inueniri uspiam poss simi¬
litudo. s adhuc hic fȩda &e deformis iacuisset imago.
si ñ eu̾głica illa mulier lucernã accendet. id: sap̃ĩa i
carne appareret. eu̾teret domum uidelicet uitioꝵ. dra-¬
ginam suã requireret quam ꝑdiderat. hoc ẽ. imaginẽ
suã quȩ natiuo spoliata decore. sub pelle peccati sordeis
tanquã inpuluere latitabat. inuentam t̾geret & tolle¬
licet impleret᷑. Scimus quia cum xp̃c apparuerit. sumi¬

Expanded text:
re poenitent, qui non tam dolent se sibi vixisse, quam hoc ipsum re poenitent, qui non tam dolent se sibi vixisse, quam hoc ipsum jam non posse. Denique foris ostenditur quid intus agatur. Nam quamdiu corpus vivi: in flamma, tamdiu constat in malitia persistere voluntatem. Itaque de similitudine, quae in consilii, et item complaciti libertate continetur, apud itamen etiam illic per liberum arbitrium immobili permanente. Sed neque in hoc saeculo aeque inveniri uspiam posset similitudo, sed adhuc foeda, et deformis jacuisset imago, si non evangelica illa mulier lucernam accenderet, sapientia in carne appareret, everreret domum, videlicet vitiorum, drachmam suam requireret quam perdiderat : hoc est, imaginem suam, quae nativo spoliata decore, sub pelle peccati sordens, tanquam in pulvere latitabat; inventam tergeret, et tollelicet impleretur: Scimus qui cum apparuerit, simi
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia. Unde autem ꝓbabimus qd̃ mala ce in penis uo-¬
luntas ꝑseueret: Certe ut cetera omittã.nollent omĩno pu¬
niri. Iustũ ẽ. autem puniri qͥ punienda gesser̃. Nolunt gͥ¬
qd̾ ustum ẽ. S qui ñ uult qd̾ iustum ẽ: iusta eiꝰ uoluntaᷤᷤ
ñ est. Eo gͦ iniusta acꝑ hoc mala ẽ. uoluntas: qd̾ iusticiȩ
ñ concordat. Duo sunt qͦ iniustam com ꝓbant uolunta¬
tẽ. uł cum peccare. uł cum impune peccasse libet. Quib
gͦ peccare libuit quamdiu licuit. ⁊ cum iã ñ posst̃. inul¬
tum manere uolunt qd peccauerunt: qͥd in hoc uerȩ sa
pientiȩ quid bonȩ uoluntatis apparet: S esto. Penitet.
eos peccasse. Numqͥd ñ tam̃ si optio detur maluit adhuc
peccare: quam penã sustinere peccati: Et tam̃ illud
iniquum ẽ hoc iustum. Quando uͦ uoluntas bona ma-¬
gis qd̃ iniquum quã qd̃ iustum ẽ. eligeret: Cet̾m ñue¬

Expanded text:
sapientia . Unde autem probabimus quod mala et in poenis vosapientia . Unde autem probabimus quod mala et in poenis voluntas perseveret? Certe, ut caetera omittam, nollent omnino puniri. Justum est autem puniri eos, qui punienda gesserunt. Nolunt justum est, justa ejus voluntas non est. Eo ergo injusta, ac per hoc et mala est voluntas, quo justitiae non concordat. Duo sunt quae injustam comprobant voluntatem, vel cum peccare, vel cum impune peccasse libet. Quibus ergo peccare libuit quamdiu licuit; et cum jam non possunt, inultum manere volunt quod peccaverunt: quid in hoc sapientiae verae, quid bonae voluntatis apparet? Sed esto, poenitet eos peccasse: nunquid non tamen, si optio detur, malint adhuc peccare, quam poenam sustinere peccati? Et tamen illud iniquum est, hoc justum. Quando vero voluntas bona magis quod iniquum, quam quod justum est eligeret? Caeterum non ve
Abbreviated transcription (Latin):
cere instanter oꝑare. quia nec opus. nec ratio. nec sap̃ia
ẽ. apud inferos quo tupꝑas. Porro de potentia qͣ ꝑ lib¬
tatem complaciti datur. eu̾głium sic loquitur. Ligatis
manib eius & pedib: proicite eũ intenebras ext̾iores.
Quid nempe ẽ. manuum pedũq ligatio. nͥ omĩmoda
potestatis ablatio: s dicit aliquis. Quom ñ ẽ. ibi aliq̃
saꝑe. uͥ mala quȩ tolerantur cogunt penitere maloꝵ
q̃ facta st̃. Numquid aut in torm̃tis quispiã ñ penit̾e.
aut penitere mali ñ eẽ. saꝑe potest: Hoc autẽ recte op¬
poneret᷑ si opꝰ tantũ peccati ⁊ ñ etiam uoluntas mali
puniret᷑. Nulli quippe dubiũ ẽ. qđ nemo in torm̃tis
positus actum iterare peccati delectet᷑. Uerũptam̃ si uo¬
luntas &̃ in torm̃tis mala ꝑdurat. quid pond̃is ht̃ oꝑis ab¬
negatio ut ideo saꝑe quis putetur qd̃ iam in mediis flãmis
luxuriari ñ libeat: Deniq in maliuolã animã ñ intͦibit

Expanded text:
 instanter operare, quia nec opus, nec ratio, nec sapientia est apud inferos, quo tu properas . Porro de potentia, quae per libertatem complaciti datur, Evangelium sic loquitur: Ligatis manibus et pedibus, mittite eum in tenebras exteriores . Quid est namque manuum pedumque ligatio, nisi omnimoda potestatis ablatio? Sed dicit aliquis: Quomodo non est ibi aliquid sapere, ubi mala, quae tolerantur, cogunt poenitere malorum, quae facta sunt? Nunquid aut in tormentis quispiam non poenitere, aut poenitere mali non esse sapere potest? Hoc autem recte opponeretur, si non opus tantum peccati, sed etiam voluntas mala puniretur. Nulli quippe dubium est, quod nemo in tormentis positus actum iterare peccati delectetur. Verumtamen si voluntas etiam in tormentis mala perdurat, quid ponderis habet operis abnegatio? Et ideo sapere quis putetur, quod jam in mediis flammis luxuriari non libeat? Denique in malevolam animam non introibit
Abbreviated transcription (Latin):
tunicis induuntur. uoluptas p̾edem posuit: ñ qd̾ cami¬
siis inu tantur. s qͦdã delicato panno quȩ uulgo saia uo¬
catur. In ostensione gͥ laneȩ uestis asꝑitatẽ conu̾sionis o¬
stendunt: s in delectatione delicati panni. suauitatis
molliciem q̃rt̃. Uidi et ego nͥ fallor monachũ camisia ue¬
stitũ: iocantẽ et dicentem. Cariorest staminia quã cami¬
sia: tunica uͦ uestiri magnã difficultas. S forsitan dices.
qm̃ infirmus erat hꝰmodi. immo sanus et petulans: et
pingui residens equo. abundans reb et curias freq̃ntais.
Qui tam̃ ante conu̾sionis habitum pedib ire consueue¬
rat: nec semꝑ lineis induebat᷑: et iõ hec abiisio ñ tantũ

Expanded text:
tunicis induuntur voluptas pedem posuit, non quod camitunicis induuntur voluptas pedem posuit, non quod camisiis utantur, sed quodam delicato panno, qui vulgo saia dicitur. In ostensione igitur lanei vestis, asperitatem conversationis ostendunt, sed in delectatione delicati panni suavitatis mollitiem quaerunt. Vidi et ego, ni fallor, monachum camisiam indutum, locantem et dicentem: carior est stamina, quam camisia; tunica vero vestiri magna est difficultas. Sed forsitan dices, quod infirmus fuit hujusmodi, imo sanus et petulans, et pingui residens equo, abundans rebus, et curias frequentans. Qui tamen ante conversionis habitum, pedes ire consueverat, nec semper lineis induebatur. Et ideo haec abusio non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
lam uidit angłos ascendentes & descendentes et dñm in¬
nirum scalȩ. In itinere dormit. qui in tͣnsitu p̃sentis uitȩ
ocłos qͦs ad concupiscendũ aꝑuerat. ab appetitu scłariũ
claudit. Uidet angłos. qͣnto desidio suꝑ se dõ inheant
quanto caritatis affectu nob̃ infirmis condescendant.¬
uidet ũ dñm innixum scalȩ ut uideac si ẽ. intelligens
aut requirens dm̃÷ nec mirũ si hoc uideat. qͥ caput in
te de uestim̃to. Et induit inquit eum mat̃ sua uestib esa¬
uualde bonis: quas apud se habebat. Forsitan cum audiꝰ
qd induit eum mater sua uestib ualde bonis. similit̃
p̃ciosis uestiri queris. dum legis tunicam ioseph fuisse
talarem: conaris habere et tu longiorem: An nescis ut
signat uirtutum: et in ioseph tunica talaris ꝑseueren¬
tiã longanimitatis. He sunt gͥ uestes quas apd̃ se ha¬
in fine quilibet benedictione ꝑfruatur. Int̃ illos cẽ qͥ

Expanded text:
lam vidit, angelos ascendentes et descendentes, et Dominum inlam vidit, angelos ascendentes et descendentes, et Dominum innixum scalae . In itinere dormit, qui in transitu vitae praesentis oculos quos ad concupiscendum aperuerat ab appetitu saecularium claudit. Videt angelos, quanto desiderio super se Deo inhaereant, quanto charitatis affectu nobDominum innixum scalae, ut videat, si est intelligens aut requirens Deum . Nec mirum si hoc videat, qui caput in te de vestimento: Et induit, inquit, eum mater sua vestibus Esau valde bonis, quas apud se habebat . Forsitan cum audis, quod induit eum mater sua vestibus valde bonis, similiter pretiosis vestiri quaeris, dum legis tunicam Joseph fuisse talarem, conaris et tu habere longiorem. An nescis, qusignat virtutum; in Joseph tunica talaris perseverantiam longanimitatis? Hae sunt igitur vestes, quas apud se hain fine quilibet benedictione perfruatur. Inter illos etiam, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ueteres pannos aut uiles hab̾e consueuerant: nc̃ semꝑno
uos aut preciosos habere contendant: & qͥ ante conu̾sionẽ
lectulũ pprium nusquam habebant: nc̃ si forte uoluntas
cis fuerit eundi alicubi: ornam̃ta lectuli secum portant.
timeo autem ne in huiusmodi lectulis uideant᷑ somnia
uanitatis: ne ineisdem patiat᷑ animus illusionẽ carnis Si¬
cut enim in lectulo ext̾iori caro molliter uoluptat᷑. sic et
in uoluptatis lectulo anima spoliata uirtutib eneruit
delectatur. In lectulo gͥ fluxȩ m̃tis dum dilectꝰ querit᷑. ñ
inuenitur. In hoc lectulo iacet paraliticꝰ. omĩ compage m̃¬
broꝵ dissolutus. id: animus in omĩ actione dissipatus.
Inlectulo iacob ad caput ponitur lapis. ñ pluma leuita¬
tis quȩ uento suꝑbiȩ ad aquilonẽ rapitur cum dicitur.
ponam sedem meam ad aquilonẽ. similis ero altissimo.I
cob initinere sub capite lapidem posuit &e dormiuit: sc̃a¬

Expanded text:
 qui semper veteres pannos aut viles habere consueverant, nunc semper  qui semper veteres pannos aut viles habere consueverant, nunc semper novos aut pretiosos habere contendant, et qui ante conversionem lectulum proprium nusquam habebant, nunc si forte voluntas eis fuerit eundi aliquo, ornamenta lectuli secum portant. Timeo autem, ne in hujusmodi lectulis videantur somnia vanitatis, ne in eisdem patiatcut in exteriori lectulo caro molliter volutatur, sic et in voluptatis lectulo anima spoliata virtutibus enerviter delectatur. In lectulo igitur fluxae mentis dum dilectus quaeritur, non invenitur. In hoc lectulo jacet paralyticus omni compage membrorum dissolutus, id est, animus in omni actione dissipatus in lectulo Jacob ad caput ponitur lapis, non pluma levitatis quae vento superbiae ad aquilonem rapitur, cum dicitur: Ponam sedem meam ad aquilonem, similis ero Altissimo . Jacob in itinere sub capite lapidem posuit, et dormivit, sca
Abbreviated transcription (Latin):
habitus canonici regłaris & secularis: s si forte reglarem
uideas: archidiaconũ uł ep̃m te uidisse contendas. s forsi¬
tan cuces. Delicatis delicata conueniunt: ex regła testimo.¬
mũ ꝓfẽrens Rit enim beatꝰ augustinus Si eis qui uene¬
rt̃ ex morib delicatiorib admonast̾iũ aliquid alim̃toꝵ¬
uestim̃toꝵ. oꝑim̃toꝵ dat᷑. quod aliis fortiorib & id̃o feli¬
ciorib ñ datur: cogitare debent quib ñ dat᷑ quantũde
sua scłari uita illi ad istam descendint. Consentimꝰ auc¬
toritati. ut detur delicato qd̾ sufficiat. ne deficiat. ñ qͦ
suꝑbiat. Aucdli et tu lm̃e beatum augustinũ. Non con¬
tingat inquit detestanda pu̾sitas. ut in monasterio u¬
quantũ posst̃ fiunt diuite laboriosi fiant paupes
delicati. Mentior si ñuidi qͦsdam quoꝵ pauꝑtas tał erat. qñ fo
ceruicẽ noluer sociari eis ad qͦs foris accede ñ audebant: s egͣs¬

Expanded text:
habitus canonici regularis et saecularis, sed si forte regularem habitus canonici regularis et saecularis, sed si forte regularem videas, archidiaconum vel episcopum te vidisse contendas. Sed forsitan dices, delicatis delicata conveniunt, ex regula testimonium proferens. Ait enim beatus Augustinus: « Si eis, qui venerunt ex moribus delicatis ad monasterium aliquid alimentoerimentorum datur, quod aliis fortioribus, et ideo felicioribus non datur: cogitare debent, quibus non datur; quantum de sua saeculari vita, illi ad istam descenderint, quamvis utoritati, ut detur delicato quod sufficiat ne deficiat, non quo superbiat. Audi et tu, charissime, beatum Augustinum. « Non contingat, inquit, detestanda pquantum possunt, fiunt diuites laboriosae, fiant pauperes dcervicem, voluerunt sociari eis, ad quos foris accedere non audebant, sed egres
Abbreviated transcription (Latin):
gronis babitus. Ait enim. Noninueste p̃ciosa. Qͥ molli¬
ciei mulierũ preciosiorẽ uestem negat: putas ne mona¬
cho p̃ciosiorẽ habitum ꝯcedat: Plus amat sponsus
sponse castitatẽ quã p̃ciosam uestẽ. Pluis siplicitatẽ.
qͥuã tortum erinem Sic ĩmortalis spons plus amat
rius fuerit emĩdum puto: ut sit diu̾sitas int̾ indum̃tum
palatii et monasterii. Qui enim mollib induunt᷑: in do¬
mib regum st̃. Loquor qualisc̃q canouicus de monacħ.
s quid dici debeat de quibꝰdam nr̃i ordinis canonicũ: et
mens et facies uehement erubescunt. Lectuli & enĩ eorũ
culcit᷑s fulciunt᷑ plumeis: linteis & lodicib accurate pa¬
rantur: catinis tegunt᷑ oꝑtoriis. quos si forte uides. lectu¬
lũ sponsȩ quȩ sponsum desidet. forsitan estimnares. C ap¬
pa canonici et cuculla monachi ñ differunt a pallio militĩ.
s ut ait quidã sapiens. monachus &e miles ex eodẽ panno
partiuntur sͥ cucullam & clamidẽ. Non multũ differt

Expanded text:
gionis habitus, ait enim: Non in veste pretiosa . Qui mollitiei mulierum pretiosam vestem negat, putasne monacho pretiosiorem habitum concedat? Plus amat sponsus sponsae castitatem quam pretiosam vestem, plus simplicitatem quam tortum crinem. Sic immortalis sponsus plus amat rius fuerit, emendum puto, ut sit diversitas inter indumentum palatii et monachi. » Qui enim mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt . Loquor qualiscunque canonicus de monachis. Sed quid dici debeat de quibusdam nostri ordinis canonicis? et mens, et facies vehementer erubescunt. Lectuli eorum culcitris fulciuntur plumeis, linteis et lodicibus accurate parantur, cothurnis teguntur et opertoriis, quod si forte videres, lectulum sponsae, quae sponsum desideret, forsitan aestimares. Cappa canonici, et cuculla monachi non differunt a pallio militis; sed, ut ait quidam sapiens, miles et monachus ex eodem panno partiuntur cucullam, et chlamydem. Non multum differt
Abbreviated transcription (Latin):
Nullus recessit. om̃s consenserunt: exceptis quibꝰdã laicis
qui adhuc et portant & murmurant: & tales qui in scło
pauꝑiores uicerant. quam nc̃ uiuant: & nc̃ in monast̾io
quert̃. que nec foris hab̃e potuerunt. Sic cum dauid ad
debellandos amalechitas quidã abierunt: quidã reman¬
serunt ad sarcinas Ad sarcinas. uestes et cibi inertes et
infirmi remanent: ad bella uͦ expediti et fortes ire ñ cinet
Qͥ gͥ uestes. cibos. et quietem carnis diligunt ad debellan¬
dos amalechitas idẽ. ad destruendas carnis delectationeᷤ
ñ ꝓcedunt. Hoc enim int̾p̃tatur amalech: popłs lambeis.
Sic filii gad et filii ruben et dimidia trib manasse renu¬
unt transire iordanem. et adbella cum fr̃ib ꝓcede: s ma¬
gis amant tr̃am gessen aptam nutriendis animalibꝰ op¬
hist̃ qui motus irrationabiles animi in desicłiis carnis
grauior: nunc ẽ. gratior. ꝑ hoc gͥ laborauerunt ut cum
ipsis semꝑ quiete uiuam⁊ et cum ipsis in pace moriar:

Expanded text:
Nullus recessit, omnes consenserunt, exceptis quibusdam laicis, qui adhuc jugum portant et murmurant, et tales qui in saeculo pauperiores vixerant quam nunc vivant, et nunc in monasterio quaerunt quae nec foris habere potuerunt. Sic, cum David ad debellandos proficisceretur Amalechitas, quidam abierunt, quidam remanserunt ad sarcinas . Ad sarcinas vestis et cibi remanent inertes et infirmi, ad bellum vero expediti et fortes ire non timent. Qui igitur vestes, cibos et quietem carnis diligunt ad debellandos Amalechitas, id est, ad destruendas carnis delectationes non procedunt. Hoc enim interpretatur Amalech, populus lambens. Sic filii Gad, et filii Ruben, et dimidia tribus Manasse renuunt transire Jordanem, et ad bella cum fratribus procedere; sed magis amant terram Jazer aptam nutriendis animalibus ohi sunt qui motus animi irrationabiles in desideriis carnis gravior, nunc est gratior. Pro hoc igitur laboro, ut cum ipsis semper quietus vivam, et cum ipsis in pace moriar,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uidat: qui de suꝑna ciuitate dicebat. Illic seder̃ sedes
in iudicio: sedes suꝑ domum dauid. Illic plane ñ hic.
Quo mͦ enim sedent qͣs hic iudemus: sedes quȩ totieis
se cognoscitur uidicandꝰ : An quia notꝰ adhuc tantũ in
iudea ds̃. uniui̾sitatẽ fidelium appellatione .xii. tͥbuũ
uoluit designari: et quasi solas meminit iudicandaᷤ
quoq saluandis p̃minere auctoritate iudiciariȩ pote¬
statis: ut uixta illud de psalmo. sedeant supͣ domum
dauid. Quid istud miseriȩ ẽ qd̃ ad u̾bum tantȩ ꝓmis¬
sionis negligentia humana dormitat: Qrimo
Qͤrimonia sal

Expanded text:
praeviderat qui de superna civitate dicebat: Illic sederunt sedes praeviderat qui de superna civitate dicebat: Illic sederunt sedes in judicio, sedes super domum David . Illic plane, non hic. Quomodo enim sedent quas hic videmus sedes, quae toties se cognoscitur judicandus? An quia notus tantum adhuc in Judaea Deus, universitatem fidelium appellatione duodecim tribuum voluit designari, et quasi solas meminit judicandas quoque salvandis praeeminere auctoritate judiciariae potestatis, ut juxta illud de Psalmo, sedeant super domum David. Quid istud miseriae est, quod ad tantae promissionis verbum negligentia humana dormitat? XLIII.-- Querimonia Sal
Abbreviated transcription (Latin):
N felix prorsus abitio quȩ ambire
magna ñ nouit. querens de modico crescere. de maximo mi¬
nui. Amant enĩ cathedras pͥmas: quȩ uelut grossi ficuũ ue¬
uelocit sunt casurȩ. Sunt enĩ grossi pͥme quȩlã ꝓrsus fi¬
cus inutiles. solam habentes speciem ficuũ ñ saporẽ. nec
tã fructꝰ qͣm futuroꝵ q̃dam p̃sagia fructuũ qͦs &e decide
necesse ẽ. ut eis aliȩ humano usui et esui apte succedant.
Unde sponsa in cantica canticoꝵ. Hyens tronsiit. ymbera¬
biit & recessit: & pꝰ pauca. Ficus inquit ꝓtulit grossos su¬
os: qd̾ uidelicet ꝑsecutione cessante inclita facta sit ȩccła
posita in suꝑbiam scł̃oꝵ. Quã sane sublimitatẽ & excellen-¬
tiam dignitatũ satis congrue grossos uocat: ut futura in
bitꝰ nc̃ eligunt. incipiant cum rubore locum tenere nouis¬
simũ. sedebitis inquit suꝑ sedes .xii. iudicantes .xii. tͥb
isrł. He iam ficus erunt: ñ utiq grossi. Has nimirũ sedes

Expanded text:
nfelix prorsus ambitio, quae ambire magna non novit, quaerens de modico crescere, et de maximo minui. Amant enim cathedras primas: quae velut grossi ficuum velociter sunt casurae. Sunt enim grossi primae quaedam ficus prorsus inutiles, solam habentes speciem ficuum, non saporem; nec tam fructus, quam futurorum quaedam praesagia fructuum, quas et decidere necesse est, ut eis aliae humano usui et esui aptae succedant. Unde sponsa in Cantico canticorum, Hiems transiit, imber abiit et recessit; et post pauca, Ficus, inquit, protulit grossos suos : quod videlicet, persecutione cessante, inclyta facta sit Ecclesia, posita in superbiam saeculorum. Quam sane sublimitatem et excellentiam dignitatum congrue satis grossos vocat, ut futura in bitus eligunt, incipiant cum rubore locum tenere novissimum. Sedebitis, inquit, super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel. Hae jam ficus erunt, non utique grossi. Has nimirum sedes
Abbreviated transcription (Latin):
ixit enim symon petr᷑ ad iħm. Ecce nos reliqui¬
mus omĩa. Bene optime: et ñ ad insipientiã tͥ.
Nã et mundꝰ tͣnsit &e concupiscentia eiꝰ et relin-¬
quere hec magis expedit quã relinqui Ecce inqͥt reliqͥmꝰ
omĩa et secuti sumus te. Nimirum q exultauit ut gygaᷤᷤ
ad currendã uiam: nec currentem seqͥ poteras oñatus.
S nec inutił cõmutatio: ꝓ eo qui suꝑ omĩa ẽ. omĩa reli¬
qͥsse. Nã et simul cũ eodonantur omĩa. et uͥ app̃hendis
Omĩa sane dixerĩ: ñ tantum possessiones s etiã cupi¬
ditates. et eas maxime. Plus enim mundi concupiscen¬
tia quam substantia nocet: et hȩc fugiendaꝵ causa di¬
uitiaꝵ precipua ẽ. quod aut uix aut nunqͣm sine amo¬
re ualeant possideri. Limosa siquidẽ et glutinosa nimiᷤᷤ
ñ mͦ exterior. uerum etiã int̾ior substantia nr̃a uidetur.
et facile cor humanum omĩb q̃ frequentat adheret.
De. eo qui iuga boum emit quinq.

Expanded text:
ixit enim Simon Petrus ad Jesum: Ecce nos reliquimus omnia. Bene, optime, et non ad insipientiam tibi. Nam et mundus transit, et concupiscentia ejus: et relinquere haec magis expedit, quam relinqui. Ecce, inquit, nos reliquimus omnia, et secuti sumus te. Nimirum quia exsultavit ut gigas ad currendam viam , nec currentem sequi poteras oneratus. Sed nec inutilis commutatio, pro eo qui super omnia est, omnia reliquisse. Nam et simul cum eo donantur omnia, et ubi apprehenderis uerunt. Omnia sane dixerim, non tantum possessiones, sed etiam cupiditates, et eas maxime. Plus enim concupiscentia mundi quam substantia nocet. Et haec fugiendarum causa divitiarum praecipua est, quod aut vix, aut nunquam sine amore valeant possideri. Limosa siquidem et glutinosa nimis non modo exterior, verum etiam interior substantia nostra videtur; et facile cor humanum omnibus quae frequentat, adhaeret. III.-- De eo qui juga boum emit quinq
Abbreviated transcription (Latin):
illud continentiȩ munꝰ: nͥ forte ad uiditiũ ⁊ ꝯdẽpna-¬
tionẽ. neqͣndo paueant & resipiscant & conu̾tant᷑ a
studiis suis. s obdormiscant in peccatis. & det̾ius pere

Expanded text:
illud continentiae munus, nisi forte ad judicium et condemnaillud continentiae munus, nisi forte ad judicium et condemnationem, ne quando paveant, et resipiscant, et convertantur a stu
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾ior iste neglectus. & ngredo forinseca: s occulti splen-¬
doris. et exultationis int̾nȩ. Decolorauit inqͥt me sol. lux
int̾ior ext̾ioris impatiens. Nimirũ ignis ẽ: & inania folia
ñ admittit Alioqͥuin aut exuri folia. aut certe si p̃ualue¬
aut̾ id xp̃c prohibet uolens eum uehem̃t accendi Igitur
sponsa quidem nigra ẽ. s formosa. apłi tanqͣm tristes
semꝑ autem gaudentes: ipsi xp̃o si iudaicis considet᷑
ocłis. ñerat speties neq decor. E contra sane alios deal¬
batis ueritas comparat monum̃tis: foris qͥppe splendi¬
dos & nitentes. intus sordidos & fetentes Ambulant
enĩ instolis. et pͥmas ut dictum ẽ. cathedras amant gło¬
si: honorati. ce magni in oculis hominũ: intꝰ aut̃ ubi
ds̃ uidet. pleni auaritia. inuidia. ãbitione. suꝑbia: &¬
luxuria fortasse ñnulli. Qͣndo enim talibꝰ det᷑ p̃ciosũ

Expanded text:
exterior iste neglectus et nigredo forinseca, sed occulti splenexterior iste neglectus et nigredo forinseca, sed occulti splendoris et exsultationis internae. Decoloravit, inquit, me sol, lux interior exterioris impatiens. Nimirum ignis est, et inania folia non admittit. Alioquin aut exuri folia, aut certe, si praevalueautem id Christus prohibet, volens eum vehementer accendi . Igitur sponsa quidem nigra est, sed formosa: Apostoli tanquam tristes, semper autem gaudentes: ipsi Christo, si Judaicis consideretur oculis, non erat species neque decor. E contra sane alios dealbatis Veritas comparat monumentis, foris quippe splendidos et nitentes, intus sordidos et fetentes. Ambulant enim in stolis, et primas, ut dictum est, cathedras amant, gloriosi, honorati, et magni in oculis hominum: intus autem, ubi Deus videt, pleni avaritia, invidia, ambitione, superbia, luxuria fortasse nonnulli . Quando enim talibus detur pretiosum