comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ħ quid nobis de hes qui foris st indicare
qui hoc curiosilalis malu in nobis met¬
ipis mneniius / et tanto piculosius quo
amplius alioy facta uel dicta magis ꝙ̃
nr̃a dis culimus. Suis eñ nr̃m de scipo
ade solicilus qui nẽ curit pleriores admi¬
instraliões et indiat off̾re mardinata.
hnc dicis plus rigoris esse qͣ ep / ibi pus
sentis / dũ plemius indagare uolumꝰ que
ab aliis frart : figendo ea que nõ euemũt.
in detractionis uiciũ p̃capitam᷑. Inquis eñ
altor alleri : nr̃quid nemĩsti quid ille loqu¬
lea ꝰ silentis : quid agit in ocenlto : qua¬
lis st in messu / qualis in fabitu.
Uermilii occuli tencal donec ros melius
inuotescat. Qurd iu radix peccatrip oallu

Expanded text:
erram . Sed quid nobis de his qui foris sunt judicare, qui hoc curiositatis malum in nobismetipsis invenimus, et tanto periculosius quo amplius aliorum facta vel dicta magis quam nostra discutimus. Quis enim nostrum de seipso adeo sollicitus, qui non curet exteriores administrationes et judicet officia inordinata? Hic dicat plus rigoris esse quam oportet, ibi plus sentio dum plenius indagare volumus quae ab alin detractionis vitium praecipitamur. Inquit enim alter alteri: nunquid novisti quid ille loquitur in silentio? quid agit in occulto? qualis est in incessu? qualis in habitu! veruntamen occultum teneas, donec res melius innotescat. Quid tu radix peccatrix occultum
Abbreviated transcription (Latin):
peulatim intrpit oscĩa purgari a lutas /el
subintiante prndeulia omari inctipit ylulig
⁊ bonis moril: Quarto cũ ia Iantes est
adeptus / parũ est q abstinere a uicub si 4
suaitate dinĩe sagre incipit sapere ea qu
dei st̾ ut iocunduõ sit q sabulari cũ d n
mari elesia dicẽde ⁊ ꝓpła: Iichi ante̾

Expanded text:
a purgari a vitiis, et subintrante prudentia ornari incipit virtutibus et bonis moribus. Quarto, cum jam virtutes est adeptus, parum est ei abstinere a vitiis, sed per suavitatem divinae sapientiae incipit sapere ea quae Dei sunt, ut jocundum sit ei fabulari cum Deo, rimari coelestia, dicendo cum propheta: Mihi autem
Abbreviated transcription (Latin):
nouitatẽ sapient̾ cõponens. Ita aqͦ ad qͣndam
baptisini imaginẽ girando ȩccłã t̃. ext̾ius asꝑ-¬
gimꝰ. qr ubi more baptrratoꝵ ñ pot ficti t̾nã
mersio. nece̾ẽ ÷ ut qͣ possumꝰ sacͣmti similitudi¬
ne. tͥna fiatasꝑsio. Unã enĩ hñt significationem.
te diluit᷑. Int̾im aut̃ incircuitu dedicande
inea cõm̾danda sit lucens & ardens apłica doe¬
trina. Sic cũ tẽplũ as alomone ꝯstructũ dño
iubente fuiss&e dedicatũ .xii. duces eadẽ mun̾a
detulert̃: s ea singłi singłis dieb obtulert̃. ħ¬

Expanded text:
sapienter componens. Ista aqua ad quamdam baptismi imaginem gyrando ecclesiam tunc exterius aspergimus, quia ubi more baptizatorum non potest fieri trina mersio, necesse est ut qua possumus sacramenti similitudine trina fiat aspersio. Unam enim habet hanc significationem tte diluitur. Interim autem in circuitu dedicandaequod commendanda sit lucens et ardens apostolica doctrina. Sic cum templum a Salomone constructum, Domino jubente fuisset dedicatum, duodecim duces eadem munera detulerunt, sed ea singuli singulis diebus obtuler
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ xp̃i corꝑe ille solus habet᷑ sublimior᷑ qͥ fuerit
indei amore potentior. Accepistis & oleũ scm
inpectore. ut iuger& incorde ur̃o sap̾ia. Acce-¬
pistis & in humo dextro. ut in exercitłobonoꝵ
oꝑum indeficiens seruet᷑ patientianeq aliqñ
partis unctione xp̃i athletȩ dedicati estis:
n dultiũ uestis candida. cap̃ & mbra cooꝑi¬
ens: q̃ candore suo figa̾m p̃ferebat acceptae
nouitatis. & spem fut᷑ȩ ĩmortalitatis. ad quã de
spe adspeciẽ uenietis. si eũ ueste candida id: uitę
in nocentia ad nuptias regis intͣuĩtis. his gͥ sacͦ¬
m̃tisinitiati & c̃firmati. facti estis tẽplũ di
uiui. funda tuinfide: suꝑ edificati incaritate.
cunu latispe de ꝓmissa ȩt̾nitate. Hisita de

Expanded text:
pore ille solus habetur sublimior, qui fuerit in Dei amore potentior. Accepistis etiam oleum sanctum in pectore, ut vigeret in corde vestro sapientia. Accepistis et in humero dextro, ut in exercitiis bonorum operum indeficiens servetur patientia, neque aliqpartis unctione Christi athletae dedicati estis, ad ultimum vestis candida, caput et membra cooperiens, quae candore suo figuram praeferebat, acceptae novitatis, et spem futurae immortalitatis, ad quam de spe ad speciem venietis, si cum veste candida, id est, vitae innocentia, ad nuptias regis intraveritis. His ergo sacramentis initiati et confirmati, facti estis templum Dei vivi fundati in fide, superaedificati in charitate, cumulati spe de promissa aeternitate. His igitur de
Abbreviated transcription (Latin):
qr cęlo & t̾rȩ & inferno pͥncipet᷑. Cum gͦ ponti¬
fer suꝑliminare futȩ ȩccłȩ uirga pastorali. t̃.
ꝑcutit: ostendit qr sibi cęli & t̾rȩ & inferni po¬
testas cedit. Uñ & pꝰ tͥnã ꝑcussionẽ ostiũ aꝑit᷑.
qr sa c̾doti potestatẽ suam digne c̃seruanti par
adu̾sa resistẽñ potest. Nam ipsa eccła anteꝗͣ
pontifex eã ingͣdiat᷑. połi ignorantis & ꝑfidiȩ
tenebris inclusi fig̾am ten&. huiꝰ połi igno¬
ratitis typũ gerit qui intꝰ ad admonitionẽ
pontificis qͣsi admirans in t̾rogat. Iuis ⁊ iste
rex głȩ: Imꝑat aut̃ pontifex dȩmonibꝰ seu
uiciis dicendo. tollite p ortas pͥntipes ur̃as.
ut tollant portas suas. qͣtinꝰ porte oȩlestes
Qui exaltis mede portis mortis. dt autꝰ porte que

Expanded text:
 coelo et terrae et inferno principetur. Cum ergo pontifex super liminare futurae ecclesiae virga pastorali ter percutit, ostendit quia sibi coeli et terrae et inferi potestas cedit. Unde et post trinam percussionem ostium aperitur, quia sacerdoti potestatem suam indigne conservanti, pars adversa resistere non potest. Nam ipsa ecclesia, antequam pontifex eam ingrediatur, populi ignorantis, et perfidiae tenebris inclusi figuram tenet. Hujus populi ignorantis typum gerit, qui intus admonitionem pontificis quasi admirans, interrogat: « Quis est iste rex gloriae? » Imperat autem pontifex daemonibus seu vitiis, dicendo: « Tollite portas, principes, vestras , » ut tollant portas suas, quatenus portae coelestes, Qui exaltas me de portis mortis . » Sunt autem portae, quae
Abbreviated transcription (Latin):
sublimiũ humiliũ. mediocrũ. ad audiendũ
u̾bum uitȩ c̃uenistis: & cę̧lestis disciplinȩ do¬
labro tortitudinẽ uet̾is uitȩ depone uoluis¬
tis. ut indi ȩclificio tanꝗͣ ꝑpolite lapidesor¬
ordinẽ uniꝰ lincȩ collocarent᷑ sic̃ nostis cȩm̃tiglu¬
nori suppositꝰ uidet᷑. alicubi uͦ minor maiore p̃me¬
ret᷑. Et hintẽplo ñ manufacto fieri uidemꝰ. cũ eos
qͦs c̃g̃gat fid̃i unitas. liga tͥ dissolubił caritas. ne
indignet᷑ maior de p̃latione minoris. ne ẽꝗͣrat᷑
to itaq tẽplo & qͣsi in uniꝰ lapidis form̃a cȩm̾to
bñdicimꝰ cui & Sal ad miscemꝰ. Aqͣ& eni penitẽ¬
tiȩ figđm gerit. q̃ uelut aqͣ peccatoꝵ małas

Expanded text:
iendum verbum vitae convenistis, et coelestis disciplinae dolabro fortitudinem veteris vitae deponere voluistis, ut in Dei aedificio tanquam perpoliti lapides orordinem unius lineae collocarentur, sicut nostris, caementi glunori suppositus videretur, alicubi vero minor majore premeretur, et hoc in templo non manufacto fieri videmus, cum eos quos congregavit fidei unitas, ligat indissolubilis charitas, ne indignetur major de praelatione minoris; ne conqueratur to itaque templo, et quasi in unius lapidis formam caemento benedicimus, cui et sal admiscetur. Aqua etenim poenitentiae figuram gerit, quae velut aqua, peccatorum maculas
Abbreviated transcription (Latin):
apłica unanimis & c̃cors eẽt p̃dicanda. & tana
ꝗͣq gens suũ p̃dicatorẽ sortit᷑a. Ad singłos uͦ cir¬
cuitꝰ accedit pontifex ad hostiõ basilicȩ clero
& poło subsegnte. & ꝑcutit suꝑliminare urga
pastorali cantando antipħã. tollite portas p.u.¬

Expanded text:
animis et concors esset praedicanda, et tamen quaeque gens suum praedicatorem 270 sortitura. Ad singulos vero circuitus accedit pontifex ad ostium basilicae, clero et populo subsequente, et percutit super liminare virga pastorali, cantando antiphonam: « Tollite portas,
Abbreviated transcription (Latin):
exponentes ꝓut dns donauĩt eũ suꝑioribꝰ c̃fera¬
mꝰ. Primo eniͣ lapides qͥ ad hãc fabricã ȩdificandã
cͣportati st̃. aut de montibꝰ st̃ p̃cisi. aut de Locis
sub tͣrancis eruti. aut de agris collecti. Adhibita
÷ dehinc cem̃tarioꝵ man̾. q̃ tundente freqͣnt᷑ fer¬
ro suꝑiecta regła scrupulositatẽ & informitatẽ
lapidũ cõplanar&: & ad debitã qͣdraturã qua

Expanded text:
s donaverit, cum superioribus conferamus. Primo enim lapides, qui ad hanc fabricam aedificandam comportati sunt, aut de montibus sunt praecisi, aut de locis subterraneis eruti, aut de agris collecti. Adhibita est dehinc caementariorum manus, quae tundente frequenter ferro, superjecta regula, scrupulositatem et informitatem lapidum complanaret, et ad debitam quadratur
Abbreviated transcription (Latin):
lia ꝗ̃ ꝓ̃diu̾sis occasionib in lege offerriman¬
dantur xp̃i sac̾dotiũ prefigantia & resges¬
tas qͣillȩ figͣȩ p̃loquunt᷑ ȩccła cõpendiosa
imitatione rep̾sentat. cum missaꝵ sacm̃ta
ꝑ orbem t̾raꝵ cotidiana celebratione fre¬
ntat.

Expanded text:
 diversis occasionibus in lege offerri mandantur, Christi sacerdotium praefigurantia, et res gestas, quas illae figurae praeloquuntur, Ecclesia compendiosa imitatione repraesentat, cum missarum sacramenta per orbem terrarum quotidiana celebratione frequentat.
Abbreviated transcription (Latin):
corda eoꝵ : Non eñi ꝓdest baptismꝰ. si de¬
sit fides. Auiro aut̃mundo dix̃ ħ fieri.
ubi si go̾ant᷑ ministri portantes ꝑ sonã
dñi sui. qui u̾e uirmundꝰ ÷. Nam de his
g& aquas asꝑsiorus. Lauabit uestim̃ta

Expanded text:
corda eorum? non enim prodest baptismus, si desit fides. a uiro autem mundo dixit hoc fieri, ubi significantur ministri portantes personam domini sui, qui uere uir mundus est. nam et de his rget aquam aspersionis lauabit uestimenta
Abbreviated transcription (Latin):
ost illam namq generalẽ baptismi
grãm. & illud p̃ciosissimũ marcyris
donũ qđ sanguinis ablutione c̃quirit᷑.
multi st̃ penitentię fructus ꝑ quos ad
expiationũ criminũ ꝑuenit᷑. Ñ enim
rantũ simplici illo petutentię noĩe
salus ȩt̾na reꝑmittit᷑. de qͦ apłs Petrus.

Expanded text:
ost illam namque generalem baptismi gratiam, et illud pretiosissimum martyrii donum, quod sanguinis ablutione conquiritur, multi sunt poenitentiae fructus, per quos ad expiationem criminum pervenitur. Non enim tantum simplici illo poenitentiae nomine salus aeterna repromittitur, de quo beatus apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
medela prestat᷑. qi sict᷑ aqua ex tingui
ignem.ita elemosina ex tinguit pee¬
catum. Ita eñi ꝑlacrimarẽ ꝓfusionẽ
conqͥritur ablutio delictoꝵ. l auabo
enim ꝑ singulas noctes l ectũ meũ
Lacrimis meis stratum meum rigabo. De¬
niq subiungit. Ostendiat ᷤᷤ eas ñ in aniter
litio conceditur. dixi enim. Proñtiabo
adũsũ me iniusticiam meam đno. & tu
remisisti ĩpietatem peccati mei. Et itũm
Narra tu iniquitates tuas prius. ut uisti.¬
ficeris. ł afflictionẽ quoq cordis & corꝑis.
admissoꝵ scelerum remissio similit᷑ ob¬
tinet᷑. Nam uide inquit humilitatem
meam & laborem meum. & dimite oĩa
peccata mea. Precipueq ꝑ em̃dationẽ
morũ. Auferte inquit malũ eogitatio.

Expanded text:
sicut aqua exstinguit ignem, ita eleemosyna exstinguit peccatum . Ita etiam per lacrymarum profusionem conquiritur ablutio peccatorum: Lavabo enim per singulas noctes lectum meum, lacrymis meis stratum meum rigabo; denique subjungit, ostendens eas non inaniter litio conceditur: Dixi enim, ait, Pronuntiabo adversum me injustitiam meam Domino, et tu remisisti impietatem peccati mei . Et iterum: Narra tu iniquitates tuas primus, ut justificeris . Per afflictionem quoque cordis et corporis, admissorum scelerum remissio similiter obtinetur. Nam vide, inquit, humilitatem meam et laborem meum, et dimitte omnia peccata mea . Praecipueque per emendationem morum: Auferte, inquit, malum cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
tremo sacro fonte purificari. Hoc idẽ sigcatũ ÷
in extiori parietum asꝑsione. s ñ iđo hic fieriad
nisi inĩteriori hõie cõpleat᷑. Post ħ tingit sac̾¬
dos digitũ in aqͣ & fac̾ crucẽ ꝑ .iiͦiͦi. cornua alta¬
Pcuiꝰ typo. abrahȩ dictume. dilataberis usq ad
orientẽ. & occidente̾. Uui. tͥ one. & meridiẽ. Bene

Expanded text:
tremo, sacro fonte purificari. Hoc idem significatum est in exteriori parietum aspersione, sed non ideo hic fieri adnisi interiori homine compleatur. Post haec tingit sacerdos digitum in aqua, et facit crucem per quatuor cornua altaPro cujus typo Abrahae dictum est: « Dilataberis usque ad orientem et occidentem, septentrionem et meridiem . » Bene
Abbreviated transcription (Latin):
diuina sapia. Cinis aut̃ reliqͥasid: mnemoriã
signat dr̃cȩ passionis. ꝗͣ sigtuficabat cinisui¬
tulȩ asꝑsꝰ ad expiatiora połi. Aqͣ gͦ bñdicit᷑
ut scificet᷑. Sal cũ cinere miscet᷑: cũ połi ut
scĩficari possit diuina scientia & fide dñicȩ¬

Expanded text:
divina sapientia. Cinis autem reliquias, id est, memoriam signat Dominicae passionis, quam significabat cinis vitulae aspersus, ad expiationem populi. Aqua ergo benedicitur, ut sanctificetur. Sal cum cinere miscetur, cum populus ut sanctificari possit divina sapientia scienti
Abbreviated transcription (Latin):
& inadũsis. Et io illa nõia in lapidibꝰ scͥbunt᷑.
qr q in lapide sculpit᷑. uix aut nĩꝗͣ inde ab¬
oletur. Neq illud uacat amistĩo. qd pontifex
suꝑhum̃ale ñ ÷ totcoloribꝰ intextũ. ñ s tam
p̃ciosis ge̾mis redimitũ.nil refert: cũ xͥana
religio i̾tati seruiens cõpendiosis figͣisidẽ
intelligifaciat. q uetꝰ obseru antia sũp tuo¬
sis. Postꝗͣ ponuficis uerenda uelata st̃ suis in
indicat᷑. Imponit᷑ ronali. manifestatioeue
ritas. Manifestatio id̾o: qr ñ suffic̃ pontifici
hr̾e sapientiã. nͥ possit &̾ manifestare ꝗ̃ nouit.
& redđe rõnem de ea q̃ in nob̾÷ fide & spe. Uĩtas

Expanded text:
icant. Et ideo illa nomina in lapidibus scribuntur, quia quod in lapide sculpitur vix aut nunquam inde aboletur. Nec illud vacat a mysterio, quod pontifex superhumerale non est tot coloribus intextum, nec est tam pretiosis gemmis redimitum, nihil refert, cum Christiana religio veritati serviens, compendiosis figuris idem intelligi faciat, quod vetus observantia sumptuosis. Postquam pontificis verenda velata sunt suis inindicatur. Imponitur rationali manifestatio et veritas. Manifestatio ideo, quia non sufficit pontifici habere sapientiam, nisi etiam possit manifestare quae novit, et reddere rationem de e
Abbreviated transcription (Latin):
ordini ⁊ cordat ꝓpħta cũ dic̾. Seminate uo¬
b ad iusticiã. & metite fructũ uitȩ. & illumi¬
nate uob̾ lum̃ scientiȩ. In ħ pectoris ornam̃to
xII. patͥarchaꝵ
tr̃uexẽpla pontifex deb& semꝑ hr̃e in memo¬

Expanded text:
ordini concordat propheta cum dicit: « Seminate vobis ad justitiam, et metite fructum vitae, et illuminate vobis lumen scientiae . » In hoc pectoris ornamento im patriarcharum trum exempla pontifex semper debet habere in memo
Abbreviated transcription (Latin):
sata d sigc̃at denari ad uero ꝑduc̾ iubileũ.
genariꝰ enĩ nus partib suis denõiatisqͥnqͣ gena¬
riũ fac̃. Qͦ nũo in lege supͣdictus uibileusid: re
missionis annꝰ ex pͥmit᷑. uerã p̃fig᷑ans lib̾tatem.
ꝗͣ qͥ adeptus fuerit. nullã timebit ult̾us serui.¬
tutẽ. Huic bonoꝵ oꝑum significatioĩ ẽcinit.
q in humerali duob p̃ciosis lapidibꝰ insculsta e¬
alt̾o. quoꝵ alt̾ suꝑpositꝰ erat dextro humo. alt̃¬

Expanded text:
sata, quod significat denarius, ad verum perducit jubilaeum, genarius enim numerus partibus suis denominatis quinquagenarium facit. Quo nmissionis annus, exprimitur, veram praefigurans libertatem, quam qui adeptus fuerit, nullam timebit ulterius servitutem. Huic bonorum operum significationi concinit, quod in humerali duobus pretiosis lapidibus 267 insculpta ealtero: quorum alt
Abbreviated transcription (Latin):
de semetipso testat᷑ dicens. Ne magtutudo reue¬
lationũ ex tollat me: datus ẽ mͥstimulus car¬
nis meȩ angłs sathanȩ qͥ me colafir&. Qui .N.
non ait quia extulit. s ne extollat: aꝑte in¬
dicat. qđ ꝑ cussione illa ne eueniat cõpescit᷑.
ñ aut̃ quȩ euenit culpa purgatur. N nũqͣmuͦ
amputata ꝑ cussione monstret᷑. Uñ cũ dño
in eu̾głio de cȩco nato diceret᷑. hic ꝑ eccauit
aut parentes eius ut cȩcus nasceret᷑. respon¬
dit dicens. Neq hic pecca uit neq parentes
eus. s ut manifestent᷑ oꝑa đi. Inqua manifes
tatione quid agit᷑. nͥ ut ex fla gello m̃itorũ
uirtus augeat᷑: & cum nulla p̃tĩta iniqͥtas
t̃gitur. magna de patientia fortitudo ge¬
neret᷑ . Onde idem beatus iob p̃fert᷑ prius
uoce uidicis. & pt̾ manui cõmittit᷑ tẽpta¬
toris. Qũe pt̾ flagellũ ds dum remuneranᷤ

Expanded text:
de semetipso testatur, dicens: Ne magnitudo revede semetipso testatur, dicens: Ne magnitudo revelationum extollat me, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus Satanae, qui me colaphizet . Qui enim non ait, quia extulit, sed ne extollat, aperte indicat quod percussione illa, ne eveniat, compescitur, non autem quae evenit culpa purgatur. Nonnunquam amputata percussione monstretur. Unde cum Domino in Evangelio de caeco nato diceretur: Hic peccavit, aut parentes ejus, ut caecus nasceretur ? respondit Dominus dicens: Neque hic peccavit, neque parentes ejus; sed ut maniftatione quid agitur, nisi ut ex flagello meritorum virtus augeatergitur, magna de patientia fortitudo generetur. Unde idem beatus Job praefertur prius voce judicis, et post manui committitur tentatoris: quem post flagellum Deus dum
Abbreviated transcription (Latin):
ercussionũ diu̾sa st̃ genera Alia
namq ẽ ꝑcussio qͣpeccator ꝑ eutit᷑. ut sine
ret᷑ctatione puniat᷑. alia qͣ peccator ꝑeu¬
titur ut corrigat᷑. alia qͣ ñ nũꝗͣ qiusq ꝑ cu
tit᷑ ñ ut p̃tĩta corrigat. s ne uent̾a cõmit
culpa corrigat᷑. nec fut᷑a ꝓhibet᷑. s dũ ino¬
pinata salus ꝑ cussionẽ sequit᷑. saluantis
uirtus cognita ardentiꝰ ametur. Cumq
in nexius flagello atterit᷑. ei ꝑpatientiã
m̾itoꝵ sũma cumulet᷑. Aliqñ eñi pecca¬
tor ꝑcutit᷑. ut absq retͣetatione puuiat᷑.
sict̃ ꝑiturȩ iudeȩ dr. Plaga inunici ꝑcus¬
si te. castigatione crudeli. Et rursum. Ed
clamas ad me suꝑ ẽtritionẽ tuã : insana¬
bilis ẽ dolor tuus. Aliqñ peccator ꝑcutit᷑
ut corrigat᷑. sict̃ ciudã in euuglio dicit᷑.
Ecce sanus factuses.iam noli peccare.
ne det̾ius tͥ aliqͥd c̃tingat. Uerba enim
saluantis indicant. qr peccata p̃ceden¬
tia habiti uim doloris exigebant. Ali

Expanded text:
ercussionum diversa sunt genera. Alia namque est percussio, qua peccator percutitur, ut sine retractatione puniatur, alia qua peccator percutitur, ut corrigatur, alia qua nonnunquam qutitur, non ut praeterita corrigat, sed ne ventura committculpa corrigitur, nec futura prohibetur; sed ut, dum inopinata salus percussionem sequitur, salvantis virtus cognita ardentius ametur; cumque innoxius flagello atteritur, ei per patientiam meritorum summa cumuletur. Aliquando enim peccator percutitur, ut absque retractatione puniasicut periturae Judae dicitur: Plaga inimici percussi te castigatione crudeli . Et rursum: Quid clamas ad me super contritione tua? Insanabilis est dolor tuus . Aliquando peccator percutitur ut corrigatur, sicut cuidam in Evangelio dicitur: Ecce sanus factus es: jam noli pene tibi deterius aliquid contingat . Verba enim Salvatoris indicant quia peccata praecedentia habiti vim doloris exigebant. Aliq
Abbreviated transcription (Latin):
tismũxͥ q̃m sigcabat aqua asꝑsionis & iui¬
selitis.tanꝗͣ nat᷑alib ramis & inserto pin¬
guedini radicis oleastro: Que̾ aut̃ ñfaciat in¬
tentũ. ꝙ ptꝰ ablutionẽ de singłis qͥb q đr. &e
ĩmundus erit usq ad uesꝑam. neq hic tm̃.
s in om̃ib autpene in om̃ib talib mundatio.¬
nib hoc dr̃. Ubi nescio utr̃u aliꝗ̃ aliud possit
in telligi.nͥ qd om̃is homo ptꝰ remissionẽ plenis.¬
simã peccatoꝵ ꝑmanendo in hac uita ꝯtͣhit.
aliq: uñ sit ĩmundꝰ usq ad eiꝰdem uitȩ finem.
Subi ei dies iste qͦdãmͦ claudit᷑. q sig̾cat uesꝑa.
deinde incip̃ scͥpta᷑ dr̃e. & ex eqͥt᷑ q̃admodũ im¬
mundi facti hoĩes aqua illa asꝑsioniᷤᷤ purifi.¬
cent᷑. Qͥ tetigerit inqͥt mortuũ. om̃is aĩa
hõis ĩmunda erit.uuI. diebus. hic purifica¬
bit᷑ die t̃cio. & die .uͭiiͦ. & ĩ mundꝰ erit. Et hic

Expanded text:
aqua aspersionis, et Judproselytis, tanquam naturalibus ramis, et inserto pinguedini radicis oleastro? Quem autem non faciat intentum, quod post ablutionem de singulis quibusqueimmundus erit usque ad vesperam. Neque hic tantum, sed in omnibus aut pene in omnibus talibus mundationibus hoc dicitur. Ubi nescio utrum aliquid aliud possit intellegi nisi quod omnis homo post remissionem plenissimam peccatorum permanendo in hac uita contrahit aliquid, unde sit inmundus usque ad eiusdem uitae finem, ubi ei dies iste quodam modo clauditur, quod significat uespera. Deinde incipit scriptura dicere et exequitur quemadmodum inmundi facti homines aqua illa aspersionis purificentur. qui tetigerit, inquit, mortuum, omnis anima hominis inmunda erit septem diebus; hic purificabitur die tertio et die septimo et injmundus erit. et hic
Abbreviated transcription (Latin):
n&s in locũ mundũ. id honorabilit᷑ tͣct& tam̃
extͣ castra. qr ex tͣ celebrationẽ iudaicȩ ꝯsue¬
tudins honor eugłicus claruit. & erit sy-¬
nagogȩ filioꝵ isrł inc̃seruationẽ. Aqua asꝑ-¬
sionis. purificatio÷.ptea declarat plenius.
q̃madinodũ ex isto cinere fiebat a q asꝑfiõĩs.
cg̾gat inqͥt cinerẽ iuuencȩ lauabit
ues tim̾ta sua. & ĩmundꝰ erit usq ad ues¬
ꝑam. Qͦmͦ erit ex ħ ĩmundꝰ. qui mundus
infide xͥ se agnosct̃ qi om̃s peccauer̃ & egẽ¬
gła đi. iustificati gͣtis ꝑ satguinẽ ipsius.
hunc tri uestim̃ta sua lauaredips̃. non &̃ aor¬
pus suum. Credo q illiꝰ cin eris ẽgͥganone
& repositione in loco mundo si ħ sp̃ualitꝰ
intelligant᷑ ita iam intͥnsecus uult intelli¬
gifuisse mundatũ. sic̾ cornelius audietis &.
credens q p̃dicauãt petrus. ita mundat᷑ ÷.
ut ante uisibilẽ baptismũ cum sus qͥ ade

Expanded text:
d est honorabiliter tractabit, tamen "extra castra", quia extra celebrationem Iudaeicae consuetudinis honor euangelicus claruit. et erit synagogae filiorum Israhel in conseruationem, aqua aspersionis purificatio est. postea declarat plenius quemadmodum ex isto cinere fiebat aqua aspersionis,  cinerem juvencae, lavabit vestimenta sua, et immundus erit usque ad vesperam. Quomodo erit ex hoc immundus, qui mundus in fide Christi se agnoscunt, quia omnes peccaverunt, ea Dei, justificati gratis per sanguinem ipsius ? Hunc tamen vestimenta sua lavare dixit, non etiam corpus suum. Credo, quod illius cineris congregatione, et repositione in hoc loco mundo, si haec spiritaliter intelligantur, ita jam intrinsecus vult intelligi fuisse mundatum, sicut Cornelius audiens et credens quod praedicaverat Petrus, ita mundatus est , ut ante visibilem baptismum, cum suis qui ader
Abbreviated transcription (Latin):
spectu eiꝰ. id÷ in c̃spectu sac̾dotis. ħmͥ insinu¬
idipsũ expositũ ÷ qͦmͦ cõcremabit᷑. &. sig̾cat¬
ratione pellis. & carniũ. & Sanguinis in tum
milis. radicibus her& inꝑetra. Coccuium
caritas. d feruorẽ spc̃ igneo colore testatur
erit sac̾dos usq in uesꝑam. lauatio uerti¬
amundus eritusq ad uesꝑam. In eo qͥcõburit.
leos figatos arbitror qui xp̃i carnem sepelier̃.
rresurroni eam ueluti ẽ flagrationi mandan-¬
tes. Et congͥgabit homo mundꝰ einere uiuen¬
ce. & pon& ertͣ castra in locum munduo.
Qͥ a diñs cinerẽ uiuencȩ reliqͥas uidł illiꝰ int̃fec

Expanded text:
nspectu eius, id est in conspectu sacerdotis, hoc mihi insinunspectu eius, id est in conspectu sacerdotis, hoc mihi insinuid ipsum expositum est quomodo concremabitur et sigratione pellis et carnium et sanguinis intimatmilis, radicibus haeret in petra; coccinum caritas, quod feruorem spiritus igneo colore testatur.erit sacerdos usque in uesperam. lauatio uestimundus erit usque ad uesperam. in eo qui conburit eos figuratos arbitror, qui Christi carnem sepelierunt resurrectioni eam ueluti conflagrationi mandantes. Et congregabit homo mundus cinerem iuuencae et reponet extra castra in locum mundum. quid dicimus cinerem
Abbreviated transcription (Latin):
Et ñ ÷ suꝑꝑositũ suꝑ eã iuigum. ñ enĩ sul¬
uigata ÷ iniqͥtati.cui subiugatos inuer¬
eniꝰ lib̾auit. & eoꝵ uincula dirrupit
arurum sac̾dotem. Cur ñ adaaron. nͥ forte
ita p̃figa̾tũ ÷. ñ ad tẽpus q tẽ erat. s ad poste
ros huiꝰ sac̾dotii passionẽ dñi ꝑuenturã: &
cicient eam extra castra siẽt & eiectus ÷
malam.Et occident eã inẽspectu eiꝰ. sie̾ oc¬
cisa ÷ caroxͥ in ẽspectu eoꝵ qui iã fut᷑i erãt
in nouo testam̃to dñi sac̾dotes. & accipi&
in remissionẽ peccatoꝵ. Ido contͣ faciem
tab̾naculi testimonii. qr ñ alit̾ declaratõ :
qͣ fuerat diuino testimonio pñtiatum.
& iõ septies. qr ipsenumerꝰ ad mundatio.¬
nẽ ꝑtin& spũalẽ. & cremabt̃ eã inc̾spec-¬
tu eius. Puto qr c̾crematio ad signũ ꝑtin&
resurronis. Nat᷑a ÷ qͥppe ignis. ut insuꝑna
moueat᷑. & in eum dũtitur qcremat᷑. nã
& ipsum cremare de g̾co in latinũ clie-¬
tum u̾bum: a suspensione. Qd uͦ additũ:. inc̃¬

Expanded text:
et non est superpositum super eam iugum. non enim subiugata est iniquitati, cui subiugatos inueniens liberauit et eorum uincnla disrupit,azar sacerdotem. cur non ad Aaron, nisi forte ita praefiguratum est non ad tempus quod tunc erat, sed aros hujus sacerdotii, passionem Domini perventuram? Et ejicient eam extra castra sicut et ejectus est malam. Et occident eam in conspectu ejus, sicut occaro Christi in conspectu eorum qui iam futuri erant in nouo testamento domini sacerdotes. Et accipiet in remissionem peccatorum. ideo "contra faciem tabernaculi testimonii", quia non aliter declaratum est, quam fuerat diuino testimonio praenuntiatum; et ideo "septies", quia ipse numerus ad mundationem pertinet spiritalem. Et cremabunt eam in conspectu eius. puto quia concrematio ad signum pertinet resurrectionis. natura est quippe ignis, ut in superna moueatur, et in eum conuertitur quod crematur. nam et ipsum cremare de graeco in latinum ductum uerbum est a suspensione. quod uero additum est: in co
Abbreviated transcription (Latin):
qñ dicebat. Quã speciosi pedes anñ tiantium
pacem. eu̾głizantũ bona. Añꝗͣ induant᷑ danda.¬
liis. uestiunt᷑ caligis bissinis. Elineis. usq ad
genua ꝓtensis. & ibi bñ c̃strictis. ꝑ qđ si gcatur
qr debent rectos gͣssus fac̾e̾ pedib suis. genua
debilia id ÷ in neggligentiis resoluta robora¬
re. & sic ad p̃dicandũ eu̾ głiũ festinare Ung.

Expanded text:
quando dicebat: « Quam speciosi pedes annuntiantium pacem, evangelizantium bona! » Antequam induantur sandaliis, vestiuntur caligis byssinis vel lineis, usque ad gen debent rectos gressus facere pedibus suis, et genua debilia, id est negligentiis resoluta, roborare, et sic ad praedicandum Evangelium festinare. Ungu
Abbreviated transcription (Latin):
nulla appareat tͣpitudo. ne moriam. Notandiã
neq hum̃ale. neq ro̾nale. neq laminaaure
s tantũ podis & mitra. & zona. qͣstringit᷑
tunica bissina fungunt᷑ tñ sac̾dotio.ẜ non¬
in illa sublimitate in qͣfungunt᷑. qͥ in om̃ab¬
GiiͦI. indum̾tis decorant᷑. Houi qͦ testam̃ti
sac̾dotes ñ om̃ib illis utunt᷑ induĩntis qr
nec duabus utunt᷑ tunicis. nec rationali. p̃t̃ solos
na monstrabat᷑. nc insigno ostendit᷑ crucis. Auro

Expanded text:
nulla appareat turpitudo, ne moriamur. » Notandneque humerale, neque rationale, neque lamina aurea, sed tantum poderis, et mitra, et zona, qua stringatur tunica byssina. Funguntur tamen sacerdotio, sed non illa sublimitate, qua funguntur, qui omnibus octo indumentis decorantur. Novi quoque Testamenti sacerdotes non omnibus illis utuntur indumentis, quia nec duabus utuntur tunicis, nec rationali, praeter solos na monstrabatur, nunc in signo crucis o
Abbreviated transcription (Latin):
Qmlsuerit & sucdotii officiõ nsurrabrescemũto
cũs upͣmemor atis psũptoubꝰ intibit. Multaetal¬
cdotii dignitate multa de indum̃toꝵ sac̾dotali¬
umistica pulchritudine uitantes ꝓliaitate ser¬
monis ꝑteriuimꝰ: h intendentes qi ad edificatuo¬
nemoꝵ & adutilitatẽ audientũ ista sufieri.
p̃sentis basilicȩ hodie deuote c̃uenistis. opor
patremnoꝵ id eccłam fiustis allati. & sac̾dotibꝰ uł
ex oicistis ad cathecizandũ oblati. Iuidũ uos ca¬
t̾erizarent. dũ xp̃i legibꝰ iniciarent. demassa an
imaginẽ de cȩloportaretis renati ꝑgrãm. sict̃
antea portaueratis imaginẽ t̾reni parentis ex
eogeniti ꝑnat᷑am. his doeum̃tis instructi ac.¬
cessistis adaqu̾a & fonte salutis abluti estis. ubi
ut qͣmadmodũ semel ipse carne: mortuus. &
resurgens ex mortus. iam ñ morit᷑. it auos apeccatis
abluti & pͥma resurrone regnãti morti aĩgi d pec

Expanded text:
uerit, et sacerdotii officium usurpaverit, merito cum supra memoratis praesumptoribus interibit. Multa de sacerdotii dignitate, multa de indumentorum sacerdotalium mystica pulchritudine, vitantes prolixitatem sermonis, praeterivimus: hoc intendentes, quia ad aedificationem morum, et ad utilitatem asentis basilicae hodie devote convenistis, oportpatrinorum ad Ecclesiam fuistis allati, et sacerdotibus vel exorcistis ad catechizandum oblati. Qui dum vos catechizarent, dum Christi legibus initiarent, de massa antimaginem de coelo portaretis, renati per gratiam, sicut antea portaveratis imaginem terreni parentis, ex eo geniti per naturam. His documentis instructi, accessistis ad aquam, et fonte salutis abluti estis, ubi,ut quemadmodum ipse semel carne est mortuus et resurgens ex mortuis, jam non moritur, ita vos a peccatis abl
Abbreviated transcription (Latin):
eruit. sint detenta & quoꝵ peccata limise¬
rint. sint dimissa. his ita deornatu sacͥdotali
& pontificali buit᷑ p̃libatis admonendi estis .
ut sic̃ saeͣ m̃toꝵ ꝓfunda audistis. sie east udeato
& corde intelligẽ. & oꝑe adĩplere. R eñ adun¬
res legis iusti st᷑ aꝑ dmis factores. Potest enum
cerdotales ornatus.si que abluerit. & mundũ
fecĩt legis obseruatio. & si gr̾a baptismi &une¬
ad extris & asinistris muniat᷑. si plenitudine scien¬
tiȩ qͥ planeta sigc̾at cumulet᷑ potest inꝗͣ ita
aut̃ sacriᷤ uestibꝰ induti. nec honestis moribꝰ ornati ad
altaredi acced̾e p̃sũpserint. sic̃ filii aaron nadab&
abiu igne alieno qͣm offerebant ante diĩm ꝯ sũpti st.
ita uti nͣ diuina ordinatioẽ s sua p̃sũptione sacͥdoti
ui S̾usurpantes. cũ his qͥ ad regales nuptias sineues¬
tenuptiali intͣuerẽ. et̃nis ignib cruciandi st̃. Uñ dr̃
inleuitico. Et dix̃ dns ad ioysen. Loq̃re ad aaron

Expanded text:
erint, sint detenta; et quorum peccata dimiserint, sint dimissa . His ita de ornatu sacerdotali et pontificali breviter praelibatis, admonendi estis, ut sicut sacramenta profunda audistis, sic ea studeatis et corde intelligere et opere implere. « Non enim auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores . » Potest enim cerdotales ornatus, si quem abluerit et mundum fecerit legis observatio, et si gratia baptismi et unca dextris et a sinistris muniatur, si plenitudine scientiae, quam planeta significat, cumuletur, potest, inquam, ita autem nec sacris vestibus induti, nec honestis moribus ornati, ad altare Dei accedere praesumpserint, sicut filii Aaron, Nadab et Abihu, igne alieno, quem offerebant ante Dominum, consumpti sunt : ita isti non divina ordinatione, sed sua praesumptione sacerdotium sibi usurpantes, cum his, qui ad regales nuptias sine veste nuptiali intraverunt, aeternis ignibus sunt cruciandi . Unde dicitur in Levitico: « Et dixit Dominus ad Moysen: Loquere ad Aaron
Abbreviated transcription (Latin):
ponit᷑ loco qr plenitudo legis ⁊dilectio. Ee
qr iñtib bñ cõpositis & diuino culiu manũ¬
patis freq̃nt̃ subrepit accidia oportã ut ad eã
freq̃nt̃ det̾gendã diligens adhibeat᷑ uigilan¬
tia. qr ab ocuł cordis emergens. tał sepe mun¬
det pituita. Uñ insinistra mano ponit᷑ q̃dã
mappula: q̃ sepe fluentẽ ocłoꝵ pitiutã t̾gat.
& ocłoꝵ lippitudinẽ remoueat. Hȩc qͣppe
ornam̃ta ut dictũ ÷ : ñ st̃ ipse u̾rtutes. sedi
uirtutũ in signia qͥb tanꝗͣ scͥptis admonent᷑ utentes
qͥd debeantappet̾e.ꝗ debeant uitare. & ad qͣm finẽ
sua facta dirigẽ. Adiciendũ ÷ supͣdictis. qr leuita e
suo mͦ utunt᷑ supͣmemoratis indumͣtis idẽ signi¬

Expanded text:
loco, quia plenitudo legis est dilectio , et quia mentibus bene compositis, et divino cultui mancipatis, frequenter subrepit acedia, oportet ut ad eam frequenter detergendam, diligens adhibeatur vigilantia, qua ab oculis cordis emergens talis saepe mundetur pituita. Unde in sinistra manu ponitur quaedam mappula, quae saepe fluentem oculorum pituitam tergat, et oculorum lippitudinem removeat. Haec quippe ornamenta, ut dictum est, non sunt ipsae virtutes, sed virtutum insignia, quibus tanquam scripturis admonentur utentes, quid debeant appetere, quid vitare, et ad quem finem sua facta dirigere. Adjiciendum est supradictis, quia levitae et suo modo utuntur supramemoratis indumentis, idem signi
Abbreviated transcription (Latin):
libus induerit de solis feminalib nichil d̾r.¬
hac ut arbitror eausa qr ad genitalia nr̃a &̃.
uerecunda lex ñ mittit manũ.qr ipsi secreti¬
ora nr̃a & c̃fessione digna tegere. Eruel arer de¬
militate mansutuoine libalite possie & dlii
udicare. Puditiciã sola nouit &̃ scierotit abha.
his quipassim in morẽbrutoꝵ aĩalitua ut lbe¬
Qui uult sacdos eẽ. ipse seuestiat cipse se casti¬
tate umuniat. Ipsi gͥ assumamꝰ feminalia

Expanded text:
estimentis pontificalibus induerit, de solis feminalibus nihil dhac ut arbitror causa, quod ad genitalia nostra et verenda lex non mittit manum, sed ipsi secretiora nostra et confusione digna tegere et velare dehumilitate, mansuetudine, liberalitate possunt et alii judicare: pudicitiam sola novit conscientia, et humt absque his, qui passim in morem brutorum animalium in libiQui vult sacerdos esse ipse se vestiat, ipse se castitate muniat. Igitur ipsi assumamus feminalia,
Abbreviated transcription (Latin):
mor̾xet᷑. & m̃ito tanꝗͣ qͥ ñ fecit̃ ea q̃ op ort& fieri : añꝗͣ
accedat᷑ ad altare dĩ. Ad om̃s enĩ nos ꝑtin&. nosoẽs
instruit lex di.: ut sciamꝰ qͦmͦ debeamꝰ acced̾e ad al¬
tare d̃ĩ & offerre scił ut deponamꝰ uestum̃ta sordi.¬
da id ÷ carnis in munditiã pͣui tat̾ẽ moꝵ. in qͥnam̃ta
libidinĩ. Uñ & in eodẽ leuitico. cũ enumãss & d̾ns

Expanded text:
am qui non fecerit ea quae oportet fieri, antequam accedatur ad altare Dei. Ad omnes enim nos pertinet, nos omnes instruit lex Dei ut sciamus quomodo debeamus accedere ad altare Dei, et offerre, scilicet ut deponamus vestimenta sordida, id est, carnis immunditiam, pravitatem morum, inquinamenta libidinum. Unde et in Exodo, cum enum
Abbreviated transcription (Latin):
conpunctio diuidit᷑. quando singłȩ queꝙ
apenitentibꝰ culpȩ plangunt᷑. Unde ex
uoce quoq penitentiũ iheremias ait.
Di usiones aquarũ. dedux̃ oculus meus.
Principalit᷑ uͦ conpunctiorus gnã: duo st̃.
quia dđm sici ens anima.prius timore con.¬
pungitur: post amore. Prius enĩ sese inla.¬
crimis afficit. quia dum maloꝵ suoꝵ re¬
colit. prohis ꝑpeti supplicia ģt̾na ꝑtim escit.
At uͦ cum longa meroris anrietate fuerit¬

Expanded text:
tio dividatur, quando singulae quaeque a poenitentibus culpae planguntur; unde ex voce quoque poenitentium Jeremias ait: Divisiones aquarum deduxit oculus meus . Principaliter tamen compunctionum genera duo sunt, quia Deum sitiens anima prius timore compungitur, post amore; prius enim sese in lacrymis afficit, quia dum malorum suorum recolit, pro his perpeti supplicia aeterna pertimescit. At vero cum longa moeroris anxietudine fueri
Abbreviated transcription (Latin):
depͥment. sic̃t̃ unũ aliq̾ graue peccatum.
Quid int̃÷ ad naufragui. utrũ uno grnui
fluctunauis oꝑiat᷑. & obruat᷑ aut paulatũ
subrepenspisentinã. & ꝑ negligentiã dere¬
licta atq c̃tẽpta. impleat nauem atq sub¬
te nob̾ sict̃ & nos dimittimꝰ. manifestamiꝰ
habenos qđ nob̾ dinuttat᷑. atq inhis ubis

Expanded text:
oppriment, sicut unum aliquod grande peccatum. Quid enim interest ad naufragium, an uno grandi fua in sentinam et per neglegentiam derelicta atque contempta impleat nauem atque subtte nobis, sicut et nos dimittimus. manifestamus habere nos. quod nobis dimittatur, atque in
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. qr ꝑpenitentiã remittunt᷑ peccati
hab& aliqͥd r̾onis qđ dicit. S talis pęni¬
tentia pt baptismũ potest utilis ẽẽ.si q̾s
peccauerit. Iste autẽ qm̃ negat pł bap¬
tismũ dari penitentiȩ locum. cũ dic̃. sict̾
scripsisti. penitentiam solam ante baptis¬
mũ ẽẽ : dat᷑ intelligi. sic eum dirisse. qđ
apłi dederint penitentiã ꝓhaptismo. ut ar
baptismũ eã dederuit. atqͦ hi qͥb clata sto
p̾tea ñ fuerint baptizati.qr eis illa ꝓbap¬
tismo fuit. Qd̃ nouatianos dr̃e nuqͣm audi¬
ui. uñ quere diligent̃. ne forte altr̾us aliu
erroris sit : & nouatianũ se eẽ c̃fingat. ul
put&. aut si hoc nouatiani dict̃. nescio.
tentiã de porib suis peceatis: ita tñ ut bap¬

Expanded text:
eccata, habet aliquid rationis. quod dicit. sed talis paenitentia post baptismum potest utilis esse. si quis peccauerit. iste autem quoniam negat post baptismum dari paenitentiae locum, cum dicit, sicut scripsisti. paenitentiam solam ante baptismum esse, datur intellegi sic eum dixisse. quod apostoli dederant paenitentiam pro baptismo. ut ante baptismum eam dederint atque hi, quibus data sit. postea non fuerint baptizati, quia eis illa pro baptismo fuit, quod Nouatianos dicere numquam audiui. unde quaere diligenter, ne forte alicuius alterius erroris sit et Nouatianum se esse confingat uel putet. aut, si et hoc Nouatiani dicunt, nescio: itentiam de suis prioribus peccatis ita tamen, ut
Abbreviated transcription (Latin):
baptieatos seruos.ꝑ qͦs cętos bapticar&:
qui ñ defugit in emorabilis illcꝰ humili.¬
tatis ministĩum. qñ eis lauit ꝑedes: & pe¬
tenti Petro. ut ñ tantũ pedes. ueru̾etiã
manus & caput ei lauaro. respondit
Qui lotus ÷ ñ indig& nͥ ut pedesl au&
s ẽ mundꝰ totus. Ubi intelligit᷑. qđ iam
Petrus fuerit baptizatus. Iuomͦ autẽ
iste dicat. qđ ingpła nia posiusti qđ apłi¬

Expanded text:
os baptizaret, qui non defugit memorabilis illius humilitatis ministerium, quando eis lauit pedes et petenti Petro. ut non tantum pedes uerum etiam manus et caput ei lauaret, respondit: Qui lotus est, non indiget, nisi ut pedes lauet, sed est mundus totus. ubi intellegitur, quod iam Petrus fuerat baptizatus. Quo modo autem iste dicat. quod in epistula tua posuisti, quod ap
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes penitentiã. si ptꝰ bapxisinu̾ peccauũnit.
ut ex cõmunicari. &ptea rec̾ciliari me
tentes appellant᷑. De tali enĩ penitentia lo¬
nero humili& me dns aduos. & lugeã mul¬
tos exhis qui ante peccauert᷑. & ñ egert̃
penitentiã.suꝑ ĩmunditia.& lururia. &
fornicatione quã egert̃. Neq enĩ sc̾bebat
ista. nͥ eis q̃ iam fuerant baptizati. Habe
ut de ħ graui peceato agẽt penitentiam.
Est &̃ p ententia bonoꝵ & humiliũ fide.¬
lium . pene cotidiana. inqͣ pectora tundimꝰ

Expanded text:
homines paenitentiam. si post baptismum ita peccauerint. ut excommunicari et postea reconciliari mertentes appellantur. de tali enim paenitentia lonero. humiliet me deus ad uos et lugeam multos ex his, qui anpaenitentiam super inmunditia et luxuria et fornicatione, quam egerunt; neque enim scribebat ista nisi eis, qui iam fuerant baptizati. habemut de hoc graui peccato ageret paenitentiam. Est etiam paenitentia bonorum et humilium tidelium paene cotidia
Abbreviated transcription (Latin):
pũ scon̾on pt̾ multos hos dies.usq ad Pentecos.
incipietis baptizari : ad rem nichil int̾ẽ. Namin
quibꝰ cumq codicibus inuenit᷑. baptiz abitis.
aut incipietis baptizare. m̃dosi st̃. qui exg̾cis
facillime c̃iuncunt᷑. Si aut̃ dicimꝰ aqua ñ fu¬
isse baptizatos : metuendũ ÷. negͣuitꝰ in eis
erremus. ne demꝰ hoĩb auctoritatẽ c̾tẽnen.¬
di baptismũ. Quẽ usq ad eo ñ contẽpnendũ
ipsa apłica disciplina cõm̃dat: ut cornelius
centurio. & hi qui cũ illo erant. etiã iam
accepto spũ sc̃õ fuerint baptizati. Sict᷑ antiqͥ
iusti si ñ circu̾cid̾ent᷑. ñ eis erat peccatũ. ptea
u quã iussit ds ut circu̾eid̾ent᷑ abrahã &

Expanded text:
estis non post multos hos dies usque ad pentecostedicatur incipietis baptizari, ad rem nihil interest; nam in quibuscumque codicibus inueniuntur baptizabitis aut incipietis baptizare, mendosi sunt: qui ex graecis facillime conuincuntur. si autem dicimus aqua non fuisse baptizatos, metuendum est, ne grauiter in eis erremus, ne demus hominibus auctoritatem contemnendi baptismum, quem usque adeo non contemnendum ipsa apostolica disciplina commendat, ut Cornelius centurio et hi qui cum illo erant etiam accepto spiritu sancto fuerint baptizati. Sicut antiqui iusti si non circumciderentur, non erat eis peccatum, postea uero quam iussit deus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
um secreta publicare nos ñ ꝑmittunt. Uñ
habet᷑ in c̾cilio agathensi.cap̃.uiii. Si tantũ
re ñ potest: nil ꝑferat. s cũ reo ad ẽpune¬
tionẽ cordis secretis correptionibo el adiunt
uonsi correptus ꝑtinatior fuerti. & cõmami¬
oni publire se ingesserit. ille quãdiu tcil

Expanded text:
um secreta publicare non permittunt. Unde um secreta publicare non permittunt. Unde habetur in concilio Agathensi, capitulo 8: « Si tantum re non potest nihil proferat, sed cum reo ad compunctionem cordis, secretis correptionibus elaboret Qui si correptus pertinacior fuerit, et communioni publicae se ingesserit, ille quamdiu probari
Abbreviated transcription (Latin):
tuis cͣtinet᷑. facinorosum qͣndã. cuidã
sui uicini domũ suecendisse. & iđo cum
satis fac̃e noll&. a prbo suo excõmumia¬
tũ fuisse. Qui pt̾ea cum uell& absolui. secreto
pre uell&. de re ꝑdita ꝓximo suo. Querit gͦ
frt̃nitas tua. qͥmihi faciendũ prob̾o ex cõmu
repellendus. an aliqua dissimulatione to-¬
lerandus. Quo innegotio q̃dam sententiae
sibi iniuicem repugnare uident᷑. il sollerti
prb̃r peccantẽ absoluere ñ potest nͥ peni-¬
tentẽ: scd̾m qđ beatꝰ augͥt̾. scribit ad arm̃¬
tariũ & Paulinam.di res ꝓpt̃ quã peccatũ ÷.
cũ reddi potest ñ xeddit᷑: non agit᷑ peniten¬
tia.s fingit᷑. Si aut̃ ueraeit̾ agitur. ñ remit¬
at᷑ peecatũ nͥ restituit᷑ ablatum.si tm̃ ut
dixi restitui potest. St̃ & aliȩ sententia e
canonieȩ. si et̃ ipse nosti. q̃ cũ excõmutuica¬
tis orare. ł cibum sumere. ł eis aue dicere.
t̃ribilit̾ contͣdiet̃. St̃ & alie. quȩ c̃fitenti¬

Expanded text:
tuis continentur facinorosum quemdam cujusdam vicini sui domum succendisse, et ideo, cum satisfacere nollet, a presbytero suo excommunicatum fuisse. Qui postea cum vellet absolvi, secreto ere vellet de re perdita proximo suo. Quaerit ergo fraternitas tua quid mihi faciendum presbytero ejus repellendus, an aliqua dissimulatione tolerandus. Quo in negotio quaedam sententiae sibi repugnare videntur, nisi solerti presbyter peccantem absolvere non potest, nisi poenitentem, secundum quod beatus Augustinus scribit ad Armentarium et Paulinam . « Si res propter quam peccatum est, cum reddi potest, non redditur, non agitur poenitentia, sed fingitur. Si autem veraciter agitur, non remittitur peccatum nisi restituatur ablatum, si tamen, ut dixi, restitui potest. » Sunt et aliae canonicae sententiae , sicut ipse nosti, quae cum excommunicatis orare , vel cibum sumere, vel eis ave dicere , terribiliter contradicunt. Sunt et aliae quae confitenti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯs alutẽ. Lectis litt̾is tus. de salute ur̃a
Lȩtatus : ad ea q̃ scripsisti. respond̾e ñ distuli. Et
pͥmo miratus sum. qͦmͦ dicat Nouatianꝰ iste.
Petrũ baptizatũ ñfuisse. cum paulo suꝑiꝰ scri¬
seris eum dixisse. qđ apłi fuerint baptirati. Ui¬
de illi uideat᷑ qđ int̾ apłos baptizatos Petru
ne forsitan tuñ habeas. misi tibi: in quo dili¬
gentius ẽsides ad ea me responde. quȩ inue¬
ni inlitt̾is tuis. Si eiũ notarius ñ m̃dose ex¬
cepit uł scripsit: nescio quale cor habeat. qͥ
cum apłos baptizatos dicat. petrũ baptita¬
tum necat. Qd aut̃ đr Petrus egisse pęniter¬
tiã. cauendũ ÷. ne ita putet᷑ egisse qͦmͦ agun
in eccła. qui ꝓpͥe penitentes uocant᷑. Et quis
se xp̃m: qđ eius indicant lacrimȩ. Sic enim
seriptũ ẽ : qr fleuit amare. Nondũ eni fuer
iui apparuit die Pentecostes: uł illa inspiratioẽ
qua demonstrauit dns pt̾ea qũa resurrexit a
mortuis. cũ sufflauit in eoꝵ faciẽ dicens. Accipite

Expanded text:
SALUTEM. Lectis litteris tuis de salute uestra laetatus ad ea, quae scripsisti, respondere non distuli. et primum miratus sum, quo modo dicat Nouatianus iste Petrum baptizatum non fuisse, cum paulo superius scripseris eum dixisse. quod apostoli fuerint baptizati. unde illi uideatur, quod inter apostolos baptizatos Petrus  tuae. ne forsitan tu non habeas, misi tibi, in quo diligentius consideres ad ea me respondere, quae inueni in litteris tuis: si enim notarius non mendose excepit aut scripsit, nescio. quale cor habeat. qui, cum apostolos baptizatos dicat. Petrum baptizatum negat. Quod autem dicitur Petrus egisse paenitentiam, cauendum est, ne ita putetur egisse, quo modo agunt in ecclesia. qui proprie paenitentes uocantur. et quis stum, quod eius indicant lacrimae; sic enim scriptum est, quia fleuit amare. nondum enim fuerritus sancti, qui apparuit die pentecostes, uel illa inspiratione, quam demonstrauit dominus, post quam resurrexit a mortuis, cum exsufflauit i
Abbreviated transcription (Latin):
sp̾alis ẽẽ uidr̃. cur di filius hoiẽm induere
uoluerit. & int̾ hoĩes c̃u̾sari. ut mortalita¬¬
te. qͣm a nob̾ accep̃ moriendo suꝑar&. & na¬
turã nrãm suꝑͣ pͥmȩ originis dignitatẽ
reꝑat᷑a secum adĩmortalitat̾ẽ reuocar&:
ut eo seq̃ret᷑ humilitas g̃gis. qͦ p̃cessit
cel situdo pastoris. Sic radius solis humo¬
rẽ que ad setͣhit exiccat. ipse tñ uirtutẽ
sui coloris & splendoris nec minorat nec
ĩmutat. Si c ignis mat̾iã quã assumit
inse cu̾tit. nat᷑am uͦ suam id̾o nec mutat
nec minuit. Multo fortius ille ignis
sit. & in de gr̃a sanitatis totũ corpꝰ resũꝑ¬
sit. Mirabile & in cõꝑabile genꝰ medici¬
nę ꝑꝑ quã medicus uoluit egrotare.
& egrotos quib saluts remediũ peura¬
t. sua decrenit infirmitate sanare.
hoc appar& quã in cõꝑabili caritate
nos dilexerit: quia meo qđ cielertores is tids
que sunt sem̃ abrabȩ app̃hendit. erraroes
redurit saucios eurauit mebil fubi addidet

Expanded text:
specialis esse videtur, cur Dei Filius hominem induere voluerit, et inter homines conversari, ut mortalitatem quam a nobis accepit, moriendo superaret, et naturam nostram supra primae originis dignitatem reparatam secum ad immortalitatem revocaret; ut eo sequeretur humilitas gregis, quo praecessit celsitudo pastoris. Sic radius solis humorem quem ad se trahit exsiccat; ipse tamen virtutem sui caloris et splendoris nec minorat, nec immutat. Sic ignis materiam quam assumit, in se convertit; naturam vero suam ideo nec mutat, nec minuit. Multo fortius ille ignis,totum corpus resumpsit. Mirabile et incomparabile genus medicinae, propter quam medicus voluit aegrotare: et aegrotos, quibus salutis remedium procurabat, sua decrevit infirmitate sanare. In hoc apparet, quam incomparabili charitate nos dilexerit: quia in eo, quod desertores suos quaesivit, semen Abrahae apprehendit, errantes reduxit, saucios curavit, nihil sibi addidit:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ credimꝰ ĩmutatã. ap̃ qu̾e ñ ÷ tͣnsmuta¬
. neciucissitudinis obu̾bratio. qͦminꝰ
eẽt potens & sapiens in reformando ꝗͣ fuerat
inplasmando. Om̃ps qͥppe figuli manus. cuiꝰ
leuatũ rationalis nat᷑ȩ dignitati sublimaue¬
rat. sic uoluit ruiam uasis fragilis reformi¬
re. ut nec peccatũ hõis dimuter& ĩ punitũ
humani c̃tend̾e. & ouem ꝑditam ad gregẽ
nec apparer& qͣnta caritate creitor ereati
diligebat. aqua se diligendũ eẽ multiplici
bnficio expetebat. qͣtinꝰ miser homo p̃ceder
to rependebat᷑ indebitum. Qd̃ gͦ di sapienti
potuit facere sapient᷑ & fortit᷑. uoluit fa¬
cere suauit᷑ uniens sibi infirmitatẽ carnis ni
quã pͥmo inse sanaret. & ꝑhãc qͣsi mebicinali
c̃fectionẽ genĩ humano sanitatẽ restitu
& potentiã medici. s quia ñ potuit cõmodtꝰ
antidotũ ꝓcurari. qͣntũ ad cõpr erione egto

Expanded text:
 credimus immutatam, apud quem non est transmutatio nec vicissitudinis obumbratio , quo minus esset potens et sapiens in reformando, quam fuerat in plasmando. Omnipotentis quippe figuli manus, cujus levatum rationalis naturae dignitate sublimaverat, sic voluit ruinam vasis fragilis reformare, ut nec peccatum hominis dimitteret impunitum, humani contendere, et ovem perditam ad gregem nec appareret quanta charitate Creator creaturam diligebat, a qua se diligendum esse multiplici beneficio expetebat; quatenus miser homo, praecedd ei male merito rependebatur indebitum. Quod ergo Dei sapientia potuit facere sapienter et fortiter, voluit facere suaviter, uniens sibi infirmitatem carnis nostrae, quam primo in se sanaret; et per hanc quasi medicinalem confectionem generi humano sanitatem restitueet potentiam Medici; sed quia non potuit commodius antidotum procurari, quantum ad