comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Timidis aũt ⁊ increclulis. ⁊ execra¬
tis. ⁊ homicidis. ⁊ fornicatorib ⁊ ue
neficis. ⁊ ydolatris. ⁊ om̃ib menda¬
cib. pars illorum erit in stagno ar¬
denti igne ⁊ sulphure: quod ẽ mor¬
unus de septem angłis ha¬
bentib fialas plenas septem pla¬
gis nouissimis ⁊ locutus est mecũ
dicens. Ueni ⁊ ostendam tibi spon¬
sam uxorem agni. Et sustulit me
bentem claritatem dei: ⁊ lumen eiꝰ
simile lapidi precioso. tanqͣm lapi¬
di iaspidis. sicut cristallus. Et habe¬
bat murum magnũ ⁊ altum. habens
portas cduodecim. ⁊ in portis duodec̃ĩ
nomina cluodecim tͥbuum filiorum
isrł. Ab oriente porte tres. ⁊ ab aqͥlo¬
ne porte tres: ⁊ ab austro porte tres.

Expanded text:
 exsecratis, et homicidis, et fornicatoribus, et veneficis, et idololatris, et omnibus mendacibus, pars illorum erit in stagno ardenti igne et sulphure: quod est morunus de septem angelis habentibus phialas plenas septem plagis novissimis, et locutus est mecum, dicens: Veni, et ostendam tibi sponsam, uxorem Agni. Et sustulit me bentem claritatem Dei: et lumen ejus simile lapidi pretioso tamquam lapidi jaspidis, sicut crystallum. Et habebat murum magnum et altum, habentem portas duodecim: et in portis angelos nomina duodecim tribuum filiorum Israel. Ab oriente portae tres, et ab Aquilone portae tres,
Abbreviated transcription (Latin):
Et narrauit tobias ꝑentib sius
om̃ia bñficia dei que fecisset cͥca
eum. ꝑhoĩem qͥ eum duxerat.
ueneruntq achior ⁊ nabach con¬
sobrini tobie gaudentes ad tobi¬
am: ⁊ ꝯgͣtulantes ei de om̃ib boni
q̃ cͥca illum ostend̾at d̾s: ⁊ ꝑ septẽ
dies epłantes cũ gaudio magno
gauisi sunt.¬

Expanded text:
et narravit parentibus suis omnia beneficia Dei quae fecisset circa eum per hominem qui eum duxerat veneruntque Achior et Nabath consobrini Tobiae gaudentes ad Tobin congratulantes ei de omnibus bonis quae circa illum ostenderat Deus et per septem dies epulantes omnes gaudio magno gavisi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
eo in t̾rib. ⁊applicauit ad eos ⁊
anathematizauit eos. ⁊ incẽclit
tͣres eoꝵ igni. cũ om̃ib qͥ in eis
erant. Et transiuit ad filios amõ.
⁊ inuenit manũ fortem et ppłm
copiosum. ⁊ timotheum ducem
ip̃oꝵ. Et ꝯmisit cũ eis prelia ml¬
ta. ⁊̃ contͥti sũt in cõspectu eiꝰ. ⁊
ꝑcussit eos. Et cepit iazer ciuita¬
tem. ⁊ filias eiꝰ. ⁊ reuersus est in
iudeam

Expanded text:
eo in turribus et adplicuit ad eos et anathematizavit eos et incendit turres eorum igni cum omnibus qui in eis erant et transiit ad filios Ammon et invenit manum fortem et populum copiosum et Timotheum ducem ipsorum et commisit cum eis proelia multa et contriti sunt in conspectu eorum et percussit eos et cepit Iazer civitatem et filias eius et reversus est in Iudaeam
Abbreviated transcription (Latin):
t elificauerũt in tẽpore
illo montem syon: et ꝑ
circuitum muros altos. ⁊ tur¬
res firmas. neqͣndo uenirent
gentes. ⁊ ꝯculcarent eam. sicut
antea fecerunt. Et collocauit
illic ex̾citum. ut seruarẽt eam
⁊ muniuit eam ad cꝰtodiendam
bethsuram: ut haberet popłs
munitionẽ contͣfaciem ydumee.
Et fcm̃ ẽ ut audier̃t gentes ĩ cre¬
cuitu. q edificatũ ẽ altare ⁊ scũ¬

Expanded text:
t aedificaverunt in tempore illo montem Sion et per circuitum muros altos et turres firmas nequando venirent gentes et conculcarent eam sicut antea fecerunt et conlocavit illic exercitum ut servarent eam et munivit eam ad custodiendam Bethsuram ut haberet populus munitionem contra faciem Idumeae et factum est ut audierunt gentes in circuitu quia aedificatu
Abbreviated transcription (Latin):
Maledictus enim qui confidit inhõine.
& ponit carnem braci um suum. sed
ut omnes inauit crede t ꝑillũ. hoc
est per illius testimonium crederent ĩ
lucem. quam nec dum uidere nou̾ant
dominũ uidelicet iħ̃m xp̃m. qui de
ipso testatur. Ego sum lux mũdi.
qui seciuitur me non ambulat ĩ te¬

Expanded text:
Maledictus enim homo, qui confidit in homine, Maledictus enim homo, qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum . Sed ut omnes, inquit, crederent per illum, hoc est, ut per illius testimonium crederent in lucem, quam necdum videre noverant, Dominum videlicet Jesum Christum, qui de seipso testatur: Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulabit
Abbreviated transcription (Latin):
sint manifeste cognoscit. quarauis ip̃os
lis quilibet offendatur. nec tñ ipse solem
cuius lumine ꝑfunditur aspiciat. Sed
non tamen tales ommino suꝑna pietas
despexit. u̾m medelam eis salutis qua
acdiudendam lucem ꝑuenire possent
adhibuit. Ipsa lux inuisibilis. ipsa
dei sapientia. carne inqua uideri pos¬
set induta ẽ: que in hominis habitu ap¬
parens ⁊ loquens hominib paulatim
fide purificata eoꝵ corda ad cognitionẽ
sue diuine uisionis ꝓueheret. Missus est
ante illum homo magni m̾iti. cuiꝰ testi¬
monio pararentur omnes ad audiendã
mox ut appareret ipsam dei sapientiam.
adiudendum ipsum solem iusticie nube
iam corporis tectum. il est ad uidẽdũ
audiendumq hominem qui deus
ẽẽt plenum gracie & u̾itatis. fuit ĩ¬
qiuit homo missus a deo cui nomen
erat iohannes. hic uenit intestimo¬
nium. ut testimonium ꝑerhiberet de¬
lumine: ut om̃s cred̾ent per illum.
Non ait ut omnes crederent in illum.

Expanded text:
sint manifeste cognoscit, quamvis, ipsos sint manifeste cognoscit, quamvis, ipsos lis offundatur, nec tamen ipse solem, cujus lumine perfunditur, aspiciat. Sed non tamen tales omnino superna pietas despexit, verum medelam eis salutis, qua ad videndam lucem pervenire possent, adhibuit. Ipsa enim lux invisibilis, ipsa Dei sapientia, carnem, in qua videri posset, induta est, quae in hominis habitu apparens, et loquens hominibus paulatim fide purificata, eorum corda ad cognitionem suae divinae visionis proveheret. Missus est ante illum homo magni meriti, cujus testimonio pararentur omnes ad audiendam mox, ut appareret, ipsam Dei sapientiam, ad videndum ipsum solem justitiae, nubae jam corporis tectum; id est, ad videndum audiendumque hominem, qui Deus esset, plenum gratiae et veritatis. Fuit, inquit, homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes. Hic venit in testimoniumlumine, ut omnes crederent per illum. Non ait, ut omnes crederent in illum.
Abbreviated transcription (Latin):
qualiter creatum gub̾ naret ut maneat.
ad quem finem singula que creauit ꝑdu¬
cat. Seciuitur. Et uita erat lux hominũ.
Quo u̾bo aperte docetur quod ipsa uitaliꝰ
ratio perquat. om̃ia disposita sunt ⁊ regũ¬
tir. non omnem creaturam s rationabilẽ
tantum ut sapere possit illuminat. Homi¬
nes namq qui ad ymaginem dei facti ft̃
perciꝑe sapientiam possunt. animalia ñ
possunt. S & animalis quicumq ẽ homo:
non ꝑcipit ea que sp̃i sun dei. Unde bene
cum dixisset ⁊ uita erat lux hominum:
subiunxit & de hus quiab humane condi¬
tionis honore procul recedentes: compa¬
rati sunt iumentis insipientibus. & si¬
miles facti sunt illis. atq ideo recte u̾ita¬
tis luce pͥuantur. Et lux inquit intene¬
bris lucet: & tenebre eam non comp̃hen¬
omnia que illummari mererentur corda
hominum sue p̾sentia cognicionis illustrat.
Tenebre autem stulti sunt & iniqui. quoꝵ
ceca p̾cordia lux eterne sapientie qualia

Expanded text:
qualiter creatum gubernet ut maneat, qualiter creatum gubernet ut maneat, ad quem finem singula quae creavit perducat. Sequitur: Et vita erat lux hominum. Quo verbo aperte docetur quod ipsa vitalis ratio, per quam omnia disposita sunt et reguntur, non omnem creaturam, sed rationabilem tantum ut sapere possit, illuminat. Homines namque, qui ad imaginem Dei facti sunt, percipere sapientiam possunt, animalia non possunt. Sed et animalis quicunque est homo, non percipit ea quae sunt spiritus Dei. Unde bene cum dixisset: Et vita erat lux hominum, subjunxit, Et de his qui ab humanae conditionis honore procul recedentes comparati sunt jumentis insipientibus, et similes facti sunt illis, atque ideo recte veritatis lumine privantur. Et lux, inquit, in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenomnia quae illuminari merentur, corda hominum suae praesentia cognitionis illustrat: tenebrae autem stulti sunt et iniqui, quorum caeca praecordia lux aeternae sapientiae qualia
Abbreviated transcription (Latin):
non tũ natum expatre deo s fc̃m a pa¬
tre. ⁊ ideo minorem pr̃e quia creaturam
crederent. Eciam hos dampnat eunͣgłic
sermo quidicit. Omĩa ꝑ ipsum fc̃a sũt:
& sine ipso fc̃m ÷ nichil. Si enim nichil
creaturarum sine ipso factum ẽ: patet
ꝓfecto quia ipse creatura ñ est ꝑquẽ
om̃is creatura fc̃a est. Et ne quis fcãm
uoluntatem. quasi qui subito uellet fa¬
cere creaturam qͣm ab et̾no nunquam
ante fecisset. manifeste docet eunͣgłta
frãm quidem intempore craturam. sed
inet̾na creatoris sapientia quando ⁊ qͣlis
crearetur: semꝑ fuisse lispositum. Et
hoc est quodait. Quod fcm̃ est inip̃o
uita erat. Idem quod fr̃m̃ intempore siue
uiuum siue uita carens apparuit. om̃e
hoc inspiritali factoris ratione quasi sẽꝑ
uixerat & uiuit. Non quia coet̾num ẽ
creatori quod creauit. s quia coeterna est
illi ratio uoluntatis sue inqua ab eterno
habuit & habet quid & quando crearet.

Expanded text:
non tamen natum ex Patre Deum, sed factum a Panon tamen natum ex Patre Deum, sed factum a Patre, et ideo minorem Patre, quia creaturam, crederent. Etiam hos damnat evangelicus sermo, qui dicit: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Si enim nihil creaturarum sine ipso factum est, patet profecto quia ipse creatura non est per quem omnis creatura facta est. Et ne quis audienvoluntatem, quasi qui subito vellet facere creaturam quam ab aeterno nunquam ante fecisset, manifeste docet evangelista factam quidem in tempore creaturam, sed in aeterna Creatoris sapientia, quando et qualis crearetur, semper fuisse dispositum. Et hoc est quod ait: Quod factum est, in ipso vita erat. Id est, quod factum in tempore, sive vivum sive vita carens, apparuit, omne hoc in spirituali factoris ratione, quasi semper vixerat et vivit. Non quia coaeternum est Creatori quod creavit, sed quia coaeterna est illi ratio voluntatis suae, in qua ab aeterno habuit et habet quid et quando crearet,
Abbreviated transcription (Latin):
unus ẽ. Quoꝵs destruens errorem subiun¬
git. Et u̾bum erat apud deum. Sienim
alius apud alium erat: duo sunt ꝓfecto
ꝑater ⁊ filiꝰ ꝙ non iuus: ipse modo pater.
lis sit diune substantie ratuta: cum aptis¬
sime iacobus apłs dicat. Apud quem ñ
est transmutatio nec uicissitudinis obũ¬
bratio. Item fuere quidam praui dogma¬
tis doctores: qui xp̃m hominem tantum
confitentes: deum prorsus ẽẽ non cred̾ent.
Quos consequent̾ oppͥmit cum ait. Et ds̃
erat u̾bum. luere alii qui deum quidem
illum s extempore incarratonis fc̃m:
non autem et̾num ante secula natum
apatre putarent. Unde quidam taliũ
dixisse cõmemoratur. Non inuideo xp̃o
fc̃o deo: quoniam & ego siuolo possum
fieri secundũ ipsum. Et hoꝵs nefandã
refellit sentenciam eunglta cum ait.
hoc erat in pͥncipio apuddeun. Item¬
fuere u̾itatis inimici: qui xp̃m & añ
partum uͥgins fuisse iam ñ negarent.

Expanded text:
unus est. Quorum destruens errorem, subjununus est. Quorum destruens errorem, subjungit: Et Verbum erat apud Deum. Si enim alius apud alium erat, duo sunt profecto Pater et Filius, et non unus. Ipse modo Pater, lis sit divinae substantiae natura, cum apertissime Jacobus dicat apostolus: Apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio. . Item fuere quidam pravi dogmatis auctores, qui Christum hominem tantum confitentes, Deum prorsus esse non crederent: quos consequenter exprimit , cum ait: Et Deus erat Verbum. Fuere alii qui Deum quidem illum, sed ex tempore incarnationis factum, non autem aeternum ante saecula natum a Patre putarent. Unde quidam talium dixisse commemoratur: Non invideo Christo facto Deo, quoniam et ego si volo, possum fieri secundum ipsum. Et horum nefandam refellit sententiam evangelista, cum ait. Hoc erat in principio apud Deum. Ifuere veritatis inimici qui Christum et ante partum Virginis jam fuisse non negarent,
Abbreviated transcription (Latin):
uerum confirmat eẽ deum dicens. Et cłs
erat u̾bum. Alii eum hominem apud
homines temporalit̾ conu̾satum: ille
deum apud deum inpͥncipio manentem
ostendit dicens. hoc erat inpͥncipio apud
deum. Alii magnalia que inhomine ges¬
sit ꝑhibent: ille quod omnem creaturam
uisibilem & inuisibilem ꝑ ipsum deus pat̾
fecit: docet dicens. Omnia ꝑ ipsum fc̃a sũt:
& sine ipso fc̃m ÷ nichil. Et mire beatus
iohãnes in initio eunͣgelii sui de diuinita¬
te saluatoris. & fidem recte credentium sub¬
limiter imbuit: & heticorum perfidiam
potens exuperat. fuere namq hereticiqui
exortu temꝑum existentem. ac ꝑhoc si ne
ullo temporis initio de patre natum mon¬
straret. iuxta quod ipse loquitur inꝓ
u̾biis. Dominus possedit me inimitio uraꝵ
nata sum. Item fu̾nt ħetici qui tres scẽ tri¬
nitatis personas eẽ negantes dicerent. Idem
deus quando uult pater ẽ. quando uult
filius÷. quando uult sp̃c sanctus ẽ: ip̃e tñ¬

Expanded text:
verum confirmat esse Deum, dicens: Et Deus verum confirmat esse Deum, dicens: Et Deus erat Verbum. Alii hominem eum apud homines temporaliter conversatum, ille Deum apud Deum in principio manentem ostendit, dicens: Hoc erat in principio apud Deum. Alii magnalia quae in homine gessit perhibent, ille quod omnem creaturam visibilem et invisibilem per ipsum Deus Pater fecerit, ostendit, dicens: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Et mire beatus Joannes in initio Evangelii sui de divinitate Salvatoris, et fidem recte credentium sublimiter imbuit, et haereticorum perfidiam potenter exsuperat. Fuere namque haeretici, qui exortu temporum jam existentem, ac per hoc sine ullo temporis initio de Patre natum monstraret, juxta quod ipse loquitur in Proverbiis: Dominus possedit me initio viarum natus sum . Item fuerunt haeretici qui, tres sanctae Trinitatis personas esse negantes, dicerent: Idem Deus qfilius est, quando uult, spiritus sanctus est. Iste
Abbreviated transcription (Latin):
sapientie cec̾̃is excellẽtius sanctissimo eiꝰdẽ
pectoris fonte potauerit. Unde & m̾ito
infigura quatuor animalium aquile
uolanti comparatur. Cunctis quippe aui¬
bus aquila celsius uolare. cunctis aĩantibꝰ
clarius solis radiis infigere consueuit ob¬
tutus. Et ceteri euangeliste quasi interra
ambulant cum domino qui temporalẽ
eius gen̾ationem partter & temporalia fr̃a
sufficienter exponentes pauca de diuinita¬
te dixerunt: hic autem quasi ad celũ uo¬
lat cum domino qui ꝑ pauca detemporali¬
bus eius actibus edisserens: et̾nam diuini¬
tatis enis potenciam. per quam omnia fiã
sullimius mente uolando ⁊ limpidius
speculando cognouit: ac nobis cognoscen
ex temꝑe natum describunt: iohannes
eundem inprincipio fuisse testatur di¬
cens. In pͥncipio erat u̾bum. Alii inter
homines etim subito apparuisse cõme¬
morant. ille ipsum apud deum semper
fuisse declarat dicens. Et u̾bum erat ap̃
deum. Alii eum uerum hominem: ille

Expanded text:
e caeteris excellentius de sanctissimo ejusdem pectoris fonte potaverit. Unde et merito in figura quatuor animalium aquilae volanti comparatur. Cunctis quippe avibus aquila celsius volare, cunctis animantibus clarius solis radiis infigere consuevit obtutus. Et caeteri evangelistae quasi in terra ambulant cum Domino, qui temporalem ejus generationem pariter et temporalia facta sufficienter exponentes, pauca de divinitate dixerunt: hic autem quasi ad coelum volat cum Domino, qui perpauca de temporalibus ejus actis edisserens, aeternam divinitatis ejus potentiam, per quam omnia facta sunt, sublimius mente volando, et limpidius speculando cognovit, ac nobis cognoscendex tempore natum describunt, Joannes eumdem in principio jam fuisse testatur, dicens: In principio erat Verbum. Alii inter homines eum subito apparuisse commemorant, ille ipsum apud Deum semper fuisse declarat, dicens: Et Verbum erat apud Deum. Alii eum verum hominem, ille
Abbreviated transcription (Latin):
p̾currebat u̾bo p̾dicõnis. ita bap̃m penitẽ¬
cie quo peccata soluunt᷑ p̾curreret suo bap¬
tismate quo peccata solui non possunt: ut
quia eiꝰ sermo p̃currebat p̾sentiã saluatoriᷤ.
ip̃m qͦ eius baptisma p̾cedendo fieret umbͣ
u̾itatis. Sequitur. Sicut scriptum ÷ ĩlibro
smonum ysaye ꝓpħ̾e. uox clamantis inde¬
serto. parate uiam domini: rectas facite se
clamaret aꝑitur cum subditur. Parate u¬
am dñi: rectas facite semitas eiꝰ. Om̃is qui
fidem rectam & bona oꝑa p̃dicat: qͥd aliud
quam uenienti domino adcorda audientiũ
uiam parat: Ut hec uisgr̃e penetret. lum̃
u̾itatis illustret: ut rectas deo se mitaᷤ faci¬
at. dũ mundas in anmo cogitationes ꝑ
sermonem bone p̃dicõnis format.

Expanded text:
praecurrebat verbo praedicationis, ita baptismum poenitenpraecurrebat verbo praedicationis, ita baptismum poenitentiae, quo peccata solvuntur, praecurreret suo baptismate, quo peccata solvi non possunt; ut quia ejus sermo praecurrebat praesentiam Redemptoris, ipsum quoque ejus baptisma praecedendo fieret umbra veritatis. Sequitur: 3. Sicut scriptum est in libro sermonum Isaiae prophetae: Vox clamantis in deserto, Paratclamaret aperitur cum subditur: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. Omnis qui fidem rectam et bona opera praedicat, quid aliud quam venienti Domino ad corda audientium viam parat? ut haec vis gratiae penetret, ut lumen veritatis illustret, ut rectas Deo semitas faciat, dum mundas in animo cogitationes per sermonem bonae praedicationis format.
Abbreviated transcription (Latin):
describitur. & inuidee regno. ꝑ quartã ꝑtẽ
plurimi pͥncipantur. Uoce & enĩ nr̃i redc̃p¬
toris dr. Om̃e regnum in se ipsum diuisum
desolabitur. Liquet ergo quod ad finẽ reg¬
ni iudea peruen̾at: que tot regib diuisa
subiacebat. Apte quoꝙ non solũ quibus
regibꝰ. s quibꝰ & sacerdotibꝰ actum sit demon¬
stratur: ut quia illum iohes baptista predi¬
caret. qui si mul rex ꝙ saterdos existeret: lu¬
cas eun gełta predicationis eł temꝑa per reg¬
num & sacerdotium designauit. Et uenit ĩ
omnẽ regionem iordanis predicans baptismũ
penitentie in remissionẽ peccatoꝵs. C unctis¬
legentibꝰ liquet quia iobãnes baptismũ pe¬
nitencie ñ solum p̾dicauit. ũm ecã quib̾dam
dedit. s tñ baptismum suum in remissio¬
nempeccatoꝵ dare non potuit. Remissio &¬
penitentie ĩ remissionem peccators. Qm̃
baptismũ ꝙ pec̃ca solu̾et quia dare ñ pot̾at
p̃dicabat: ut sicut ĩcarnatum u̾bum pr̃is

Expanded text:
artam partem plurimi principabantur. Voce enim nostri Redemptoris dicitur: Omne regnum in seipso divisum, desolabitur . Liquet ergo quod ad finem regni Judaea pervenerat, quae tot regibus divisa subjacebat. Apte quoque non solum quibus regibus, sed quibus etiam sacerdotibus actum sit, demonstratur. Ut quia illum Joannes Baptista praedicaret, qui simul rex et sacerdos existeret, Lucas evangelista praedicationis ejus tempora per regnum et sacerdotium designavit. Et venit in omnem regionem Jordanis, praedicans baptismum poenitentiae in remissionem peccatoliquet quia Joannes baptismum poenitentiae non solum praedicavit, verum etiam quibusdam dedit; sed tamen baptismum suum in remissionem peccatorum dare non potuit. Remissio paenitentiae in remissionem peccatorum, quoniam baptismum quod peccata solveret, quia dare non poterat, praedicabat: ut sicut incarnatum Verbum Patris
Abbreviated transcription (Latin):
m̾cedem restiniat infuturũ: qͥ scit me ob hoc
in ꝑegrine lingue eruditione sudasse. ne iudei
de falsitate scripturarum eccłiis eius diutius
iudam et ierłm. indiebris orie. ioha¬
tham. achaz:. ꝙ ezechie regum uida.
Audite celi et auribus ꝑcipe t̾ra: qm̃ dñs

Expanded text:
mercedem restituat in futuro: qui scit me ob hoc mercedem restituat in futuro: qui scit me ob hoc in peregrinae linguae eruditione sudasse, ne Judaei de falsitate Scripturarum Ecclesiis ejus diutiuJudam et Jerusalem in diebus Oziae, Joathan, Achaz, et Ezechiae, regum Juda. Audite, coeli, et
Abbreviated transcription (Latin):
despuunt. Sciens gͦ & prudens ĩ flãmã
mitto mlauim: & nichilominꝰ hoc a fasti¬
diosis lectorib̾ p̾cor. ut quomodo grecipost
septuaginta translatores aquilam oe simma¬
chum & theodotionem legunt. uel ob stucli¬
um doctrine sue. uel ut septuaginta magis
excollatione eorum intelligant: sic ⁊ isti sal¬
tem unum post pͥores hab̾e dignentur ĩt̾¬
pretem. legant priꝰ et postea despitiant:
ne udeant᷑ ñ exiudicio. setl ex odii p̃sumptione
ignorata dãpnare. ꝓphetauit aũ ysayas in
ierłm et inudea nec dum decem tribubus ĩ
captiuitatem ductis: ac de utroq regno. m̃c
cõmixtim. nunc separatim texit oraculum.
Et cum int̾dum ad p̾sentem respiciat hystoriã.
& post babilonie captiuitatem reditũ popłi
significet iniuideam: tñ om̃is ei cura deniocati
onegentium et deaduentu xp̃iẽ. Quem qnͣto
plusamatis o paula et eͣstochium: tanto
magis ab eo petite ut pro obtrectatione p̾senti
qua me indesmenter emuli laniant. ipse mͥ

Expanded text:
despiciunt. Sciens ergo et prudens in flammam mitto manum: et nihilominus hoc a fastidiosis lectoribus precor, ut quomodo Graeci post Septuaginta Translatores, Aquilam et Symmachum et Theodotionem legunt, vel ob studium doctrinae suae, vel ut Septuaginta magis ex collatione eorum intelligant: sic et isti saltem unum post priores habere dignentur interpretem. Legant prius, et postea despiciant: ne videantur, non ex judicio, sed ex odii praesumptione ignorata damnare. Prophetavit autem Isaias in Jerusalem, et in Judaea, necdum decem tribubus in captivitatem ductis: ac de utroque regno, nunc commistim, nunc separatim, texit oraculum. Et cum interdum ad praesentem respiciat historiam; et post Babyloniam captivitatem reditum populi significet ione gentium, et adventu Christi est. Quem quanto plus amatis, o Paula et Eustochium, tanto magis ab eo petite, ut pro obtrectatione praesenti, qua me indesinenter aemuli laniant, ipse mihi
Abbreviated transcription (Latin):
distinximus. Ac pͥmum de ysaya sciendum
qđ in sermone suo diserrussit: quippe ut
uir nobilis. & urbane elegantie. necha¬
bens quicquam ineloquio rusticitatis
admixtum. Unde accidit ut p̾ceteris florẽ
sermoniseins translatio non potuerit
conseruare. De inde etiam hoc adicienclũ:
gelista. Ita enimuniu̾sa xp̃i eccł̃ieq miste
ria ad liciuidũ ꝓsecutus ẽ: ut noneũ pu¬
tes de futuro uaticinari. sed de p̾ceritis hysto¬
riam texere. Unde conicio noluisse tumtẽꝑis
septuaginta int̾pretes fidei site sacramenta

Expanded text:
sciendum, quod in sermone suo disertus sit: quippe ut vir nobilis et urbanae eloquentiae, nec habens quidpiam in eloquio rusticitatis admistum. Unde accidit, ut prae caeteris, florem sermonis ejus translatio non potuerit conservare. Deinde etiam hoc adjiciendum, gelistria ad liquidum prosecutus est, ut non eum putes de futuro vaticinari, sed de praeteritis historiam texere. Unde conjicio, noluisse tunc temporis, Septuaginta Interpretes fidei suae sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eos qui suꝑ eqͥtes erant. Sed
⁊ de regnis aliis. ⁊ insulis.⁊ ma¬
ritimis. uenerũt ad eũ ex̾citꝰ¬
conclucticius. Et erat numerul
exercitus eius centũ milia pecli¬
tum. ⁊ uiginti milia equitum.
⁊ elephanti triginta luo. docti
ad prelium. Et uenerunt per
ydumeam.⁊ applicauerunt ad
bethsuram: ⁊ pͥngnauerunt
lies multos. Et fecerunt machi¬
uas. ⁊exierunt. ⁊ succend̾unt eas
igni: ⁊pugnauerũt uiriliter.
t recessit indassi᷑ .ui. łe

Expanded text:
i super equites erant sed et de regnis aliis et insulis et maritimis venerunt ad eum exercitconducticius et erat numerus exercitus centum milia peditum et viginti milia equitum et elefanti triginta duo docti ad proelium et venerunt per Idumeam et adplicuerunt ad Bethsuram et pugnaverunt dies multos et fecerunt machinas et exierunt et succenderunt eas igni et pugnaverunt viriliter t recessit Iudas ab arce e
Abbreviated transcription (Latin):
rex: ⁊ cõstituit regnare antiocũ
filium eiꝰ quẽ nut̾erat adolescẽ¬
tem. ⁊ uocauit nom̃ eiꝰ eupator.
lthii qͥerant in arce ꝯcluserant
isrł in circuitu sc̃oꝵ. ⁊ querebãt
ei mala semꝑ ad firmam̃tum
gentium. Et cogitauit iudas
clisꝑdere eos. ⁊ ꝯuocauit uniuer¬
sum ppłm: ut obsiderẽt eos. Et

Expanded text:
ntiochum filium eius quem nutrivit adulescentem et vocavit nomen eius Eupator et hii qui erant in arce concluserant Israhel in circuitu sanctorum et quaerebant eis mala semper ad firmamentum gentium et cogitavit Iudas disperdere eos et convocavit universum populum ut obsiderent eos et
Abbreviated transcription (Latin):
qr iocundꝰ eram. ⁊ clilectus inpo¬
testate mea. Nũc uͦ reminiscor ma¬
loꝵ q̃ feci in ierłm: unde abstuli
erãt in ea. ⁊ misi auferri habitã¬
tes iudeam sine causa. Cognouz
⁊ ecte ꝑeo tͥsticia magna in t̾ra alie
Et uocauit philippũ unũ de ami¬
cis suis. ⁊ preposuit eũ suꝑ uni

Expanded text:
qui iucundus eram et dilectus in potestate mea nunc vero reminiscor malorum quae feci in Hierusalem unde abstuli erant in ea et misi auferri habitantes Iudaeam sine causa cognovi eet ecce pereo tristitia magna in terra aliena et vocavit Philippum unum de amicis suis et praeposuit
Abbreviated transcription (Latin):
Et fecerũt balistas ⁊ machinas.
t exierũt qͥdã exeis lc .ii.¬
qͥ obsidebant᷑. ⁊ adiũxerũt
se ilł aliqͥ ex impiis isrł. ⁊ abiert̃
ad regẽ ⁊ clixerunt. Qͦusq ñ faci¬
es iudictũ ⁊ uindicas fr̃es nr̃os:
Nos decreuimꝰ sernire pat̾ tuo: ⁊
ambłare in p̃ceptis eius. ⁊ obsecͥ

Expanded text:
unt ballistas et machinas et exierunt quidam ex eis qui obsidebantur et adiunxerunt se illis aliqui ex impiis Israhel et abierunt ad regem et dixerunt quousque non facies iudicium et vindicas fratres nostros nos decrevimus servire patri tuo et ambulare in praeceptis eius et obse
Abbreviated transcription (French):
ili mi si susceperis fermoes
meos et mandata mea abs¬
conderispenes te:ut aucliat sapi¬
entiam auris tuainclina cortuũ
ad agnoscendam prudentiã. Si
enim sapientiam inuocaueris ⁊ in¬
clinaueris cor tuum prudentie. si

Expanded text:
ili mi, si susceperis sermones meos, et mandata mea absconderis penes te: Ut audiat sapientiam auris tua: inclina cor tuum ad cognoscendam prudentiam. Si enim sapientiam invocaveris, et inclinaveris cor tu
Abbreviated transcription (Latin):
numqͥd fons de eodem fora¬
miue emanat clulcem ⁊amaram
sa dulcem potest facere aquam.
Qͥs sapiens ⁊ disciplinatus inter
uos: Ostendat ex bona conu̾satione
oꝑationem suam. in mansuetu di¬
ne sapientie. Quod si zelum ama¬
rum habetis. ⁊ contentiones sunt¬
in corclib uestris: nolite gloriari
⁊ mendaces esse aduersus ueritatẽ
Non est ista sapientia desursum descẽ¬
dens. s terrena animalis diabolica
ubi enim delus ⁊ contentio. ibi ⁊ in¬
constantia. ⁊ om̃e opus prauum.
est sapientia. pͥmum qͥdẽ
pudica est: deinle pacifica. mode¬
plena misccł̃ia. ⁊ fructibus bonis.
non iudicans. sine simulatione.
Fructus aũt̃ iusticie. inpace semĩa¬
tur facientib pacem. Unde bella ⁊
lites in uobis: Nonne hinc ex con¬
cupiscentiis ur̃is que militant in
menbris ur̃is: Concupiscitis ⁊ nõ
habetis. occiditis ⁊ zelatis: ⁊ nõ po¬

Expanded text:
Numquid fons de eodem foramine emanat dulcem et amaram ficus? Sic neque salsa dulcem potest facere aquam.  et disciplinatus inter uos? ostendat ex bona conuersatione operationem suam in mansuetudine sapientiae. quodsi zelum amarum habetis et contentiones in cordibus uestris, nolite gloriari et mendaces esse aduersum ueritatem. non est ista sapientia de sursum descendens, sed terrena animalis diabolica. ubi enim zelus et contentio, ibi inconstantia et omne opus prauum. est sapiepudica est deinde pacifica modeplena misericordia et fructibus bonis non iudicans sine simulatione fructus autem iustitiae in pace seminatur facientibus pacem unde bella et lites in vobis nonne hinc ex concupiscentiis vestris quae militant in membris vestris concupiscitis et non habetis occiditis et zelatis
Abbreviated transcription (Latin):
proximum tuum licut te ip̃m bene
facitis. Si aũt ꝑsonas accipitispec¬
catum oꝑamini. redarguti a lege
quasi tͣnsgressores. Qcumq autem
totam legem seruauerit. offendat ã
in uno: factus ẽ om̃ium reus. Qui
enim dixit ñ mechaberis. clixit et
ñ occides. Qd̾̃ si ñ mechaberis. occidaᷤ
aut̃. factus es tͥnsgressor legis. Sic lo¬
qͥmini ⁊ sic facite. sicut ꝑ legem lib̃¬
tatis incipientes iudicari. Iudici¬
um enim sine miscłia. fiet illi qui
ñ facit misccl̃iam. Suꝑ exaltat aũt
misccłia iudicium. Quid proderit
frẽs mei. si fidem clicat qͥs se habere.
oꝑa aũt ñ habeat: Numqͥd poterit
fides saluare eum:

Expanded text:
e facitis: si autem personas accipitis, peccatum operamini, redarguti a lege quasi transgressores. Quicumque autem totam legem servaverit, offendat autem in uno, factus est omnium reus. Qui enim dixit, Non moechaberis, dixit et, Non occides. Quod si non moechaberis, occides autem, factus es transgressor legis. Sic loquimini, et sic facite, sicut per legem libertatis incipientes judicari. Judicium enim sine misericordia illi, qui non fecit misericordiam, superexaltat autem misericordia judicium. Quid proderit, fratres mei, si fidem quis dicat se habere, opera autem non habeat? Numquid poterit fides salvare eum?
Abbreviated transcription (Latin):
ti eoꝵ: ⁊ pecc̃m eorum a facie tua nõ
deleatur. Fiant corruentes in cons¬
pectu tuo in tempore luroris tui ab¬
tus sum: fortiorme fuisti ⁊ ĩualuisti
factus sum in derisum totadie. Ec¬
mnes subsannabant me. iri¬
quia tam olim uociferansini¬
quitatem. ⁊ uastitatem clamito. Et
factus est michi sermoclñi in oppro¬
brium. ⁊ in derisum totadie. ł dixi.
Non recordabor eius. inq loquar in
quasi ignis exestuans. claususq in
ossib meis. ⁊ defeci ferre nõ sustiuens.
Audiui enim contumelias multoꝵ
⁊ terrorem in circuitu. ꝑsequimini
⁊ ꝑsequamur eimi. ab ommib uiris
qui erant pacifici mei. ⁊ custodien¬
tes latus meum: si quo mͦ decipiat᷑ ⁊
preualeamus ad uersus eum. ⁊ con¬
sequamur ultionem ex eo. Dñs aũ
metum est. quasi bellator fortis. ħ¬

Expanded text:
ti eorum, et peccatum eorum a facie tua non deleatur. Fiant corruentes in conspectu tuo, in tempore furoris tui abtus sum: fortior me fuisti, et invaluisti: Factus sum in derisum tota die, omnes subsannant me. Quia jam olim loquor, vociferans iniquitatem, et vestitatem clamito: Et factus est mihi sermobrium, et in derisum tota die, et dixi: non recordabor ejus, neque loquar in quasi ignis exestuans claususque in ossibus meis: et defeci ferre non sustinens. Audibi enim contumerias multorum: et terrorem in circuitu. Persequimini et persequamur eum: ab omnibus viris qui erant pacifici mei et custodientes latus meum. Si quomodo decipiatur et prevaleamus adversus eum: et consequamur ultionem ex eo. Dominus autem mecum est quasi bellator fortis:
Abbreviated transcription (Latin):
erũt archam clñi super plaustrũ
nouum. tulerunt q eam de domo
aminadab: qui erat ingabaa. Na
aũt ⁊ haio filii aminadab minabãt
plaustrũ nouum. Pumq tulissẽt
eam. de domo aminaflab: haio prece¬

Expanded text:
erunt arcam Domini super plaustrum novum tuleruntque eam de domo Abinadab qui erat in Gabaa Oza autem et Haio filii Abinadab minabant plaustrum novum cumque tulissent eam de domo Abinadab qui e
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ carotua sumꝰ. Heri qͦq ⁊ nudius¬
tercius cũ aclhuc regnaret saul. tu
eras qͥ elucebas ⁊ reclucebas istael.
Tibi enĩ dixit dñs deus tinis. tu
pasces ppłm meum isrł. ⁊ tueris
princeps suꝑ eum. Unxerũtq eñ¬

Expanded text:
 caro tua. Heri quoque, et nudiustertius, cum adhuc regnaret Saul, tu eras qui educebas, et introducebas Israel: Tibi enim dixit Dominus Deus tuus: Tu pasces populum meum Israel, et tu eris princeps super eum. Venerunt e
Abbreviated transcription (Latin):
⁊cent᷑ionib ⁊ uniu̾sis pͥncipib et
Si placet uobis ⁊ a dño deo nr̃o egre¬
ditur sermo quem loquor. mitta
urbium. ut cong̾gent᷑ ad nos. ⁊ re¬
clucamꝰ archam dei nr̃i ad nos Non
enĩ reqͥsiuimꝰ eam inclieb saul.
Et respondit uniu̾sa młtitudo it
ita fieretz placit en sermo om̃i

Expanded text:
ibus et universis principibus et si placet vobis et a Domino Deo nostro egreditur sermo quem loquor mittamuurbium ut congregentur ad nos et reducamus arcam Dei nostri ad nos non enim requisivimus eam in diebus Saul et respondit universa multitudo ut ita fieret placuerat enim sermo omni
Abbreviated transcription (Latin):
tendit manum ora ad archam dei
⁊ tenuit eam. qm̃ calcitrabant bo¬
ẽ indignatione dñs contra ozam:
et ꝑcussit eum suꝑ tem̾itatẽ. Qui
mortuus ẽ ibi iuxta archam dñi
it do̾ dñm indie illa clicens. Quo¬
mͦ ingrecliet᷑ ad me archa domini:
se: in ciuitatẽ dauid: s diu̾tit eã
indomũ oberedom gethei. Et habi¬
tauit archa dñi in domo oberedõ
oberedom ⁊omẽm domum eius:

Expanded text:
arcam Dei et tenuit eam quoniam calcitrabant boindignatione Dominus contra Ozam et percussit eum super temeritate qui mortuus est ibi iuxta arcam Dei coit David Dominum in die illa dicens quomodo ingredietur ad me arca Domini in civitate David sed devertit eam in domo Obededom Getthei et habitavit arca Domini in domo Obededom Obededom et omnem domum eius
Abbreviated transcription (Latin):
om̃em isrl ⁊ iudam. Et abiit rex ⁊
om̃es uiri qͥ erãt cum eo in ierłm
ad iebuseũ habitatorem t̾re. Dictũq
edainid abeis. Noningrelieris huc
nͥ abstuleris cecos ⁊ claudos dicentes.
Non in gredietur dauidhuc. le.nͭ.¬
ciuitas dd̾. Promisit enĩ dd̃¬
in die illa preminm etqͥ ꝑcussisset

Expanded text:
dam et abiit rex et omnes viri qui erant cum eo in Hierusalem ad Iebuseum habitatorem terrae dictumque est ad David ab eis non ingredieris huc nisi abstuleris caecos et claudos dicentes non ingredietur David huc civitas David proposuerat enim in die illa praemium
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ ceciderũt robusti. ⁊ ꝑierũt
arma bellica: Igit᷑ post ħ consuluit
dd̾ dñm dicens. Num ascendam in
unam de ciuitatib iuda: Ptait ad¬
dam: Et respondit ei. In hebron.
Ascendit gͦ dd̾. ⁊ due uxores eiꝰ achi¬
noem iezraelitis. ⁊ abigayl uxor
nabal carmeli. Sed et uiros qͥerãt
cum eo duxit dd̃ singłos cũ domo
sua. ⁊ manserũt inoppidis ebron.
uenerũt q uiri iuda tunxerunt
ibi dd̾: ut regnaret suꝑ domũ iuda.
dõ qd̃ uiri iabes galaad se¬
pelissent saul. Misit ergo daiid
nuntios ad uiros iabes galaad: di¬
xitq ad eos. Bñdicti uos adño qui
fecistis misccl̃iam hane cunidomi¬
no ur̃o saul: ⁊ sepelistis eum. Et ñc
qd̃ fecistis uerbr̃ istud. Conforten¬
tur manꝰ ur̃e. ⁊ estote uiri fortitu¬
dinis. Licet enĩ mortuꝰ sit dñs uest̾

Expanded text:
Quomodo ceciderunt robusti, et perierunt arma bellica? Igitur post haec consuluit David Dominum, dicens: Num ascendam in unam de civitatibus Juda? Et ait Dodam? Et respondit ei: In Hebron. Ascendit ergo David, et duae uxores ejus, Achinoam, Jezraelites, et Abigail uxor Nabal Carmeli: sed et viros qui erant cum eo, duxit 303 David singulos cum domo sua: et manserunt in oppidis Hebron. Veneruntque viri Juda, et unxerunt ibi David, ut regnaret super domum Juda. d, quod viri Jabes Galaad sepelissent Saul. Misit ergo David nuntios ad viros Jabes Galaad, dixitque ad eos benedicti vos Domino qui fecistis misericordiam hanc cum domino vestro Saul et sepelistis eum et nunc quod feceritis verbum istud confortentur manus vestrae et estote filii fortitudinis licet
Abbreviated transcription (Latin):
Splendor ignis. ⁊ deigne fulg̾
egrediens. Et animaliaibant
⁊reu̾tebant᷑. insimilituclinem
fulguris choruscantis. Cumq
aspic̾em animalia. apparuit ro¬
ta una suꝑ t̾ram iuxta anima¬
lia habens quatuor facies. Et
aspectus rotarum ⁊ opus earũ
quali uilio maris ⁊ una simni¬
litudo ip̃arum qͣtuor: ⁊ aspectũ

Expanded text:
dor ignis et de igne fulgor egrediens et animalia ibant et revertebantur in similitudinem fulguris coruscantis cumque aspicerem animalia apparuit rota una super terram iuxta animalia habens quattuor facies et aspectus rotarum et opus earum quasi visio maris et una similitudo i
Abbreviated transcription (Latin):
tatiões ⁊ carmen ⁊ ue. Et clix̃ ad
me. Eili hoĩs quodcũq inuen̾is
comede. Comede uolumen istud
⁊ uadens loq̃re ad filios isrł. Et
aperui os meum: ⁊cibauit me
uolumine illo: ⁊ clixit adme. si¬
li hoĩs uenter tuus comedet. et
uiscera tua complebuntur uo¬
lumine isto quod egodo tͥ. Et
comeli illud ⁊ factum est in
ore meo si cut mel dulce. ħ dͤ¬
mũ isrl. ⁊ loq̃ris u̾ba mea ad eoᷤ.¬

Expanded text:
 ad me: Fili hominis, quodcumque inveneris, comede: Comede volumen istud, et vadens loquere ad filios Israel. Et aperui os meum, et cibavit me volumine illo: Et dixit ad me: Fili hominis, venter tuus comedet, et viscera tua complebuntur volumine isto, quod ego do tibi. Et comedi illud: et factum est in ore meo sicut mel dulce. Emum Israel, et loq
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾q duab alis uelabat corpuᷤ
suum. ⁊ alterũ similit uelaba¬
tur. Et audiebam sonũ alarũ
quali sonum aquarum mul¬
tarum. qͣsi sonum sublimis dei.
Cum ambłarent qͣsi sonusemt
młtidinis. ut sonus castrorum.
Cumq starent demittebantur
penne eoꝵ. Nam cum fieretuox
suꝑ firmam̃tum qd̃ erat super
caput eoꝵ. stabant ⁊ submitte¬
bant alas suas. Et suꝑ firmam̃

Expanded text:
odque duabus alis velabat corpus suum, et alterum similiter velabatur. Et audiebam sonum alarum, quasi sonum aquarum multarum, quasi sonum sublimis Dei: Cum ambularent, quasi sonus erat multitudinis ut sonus castrorum. Cumque starent, demittebantur pennae eorum. Nam cum fieret vox supra firmamentum, quod erat super caput eorum, stabant, et submittebant
Abbreviated transcription (Latin):
litudinem throni similitudo
qͣsi aspectus hoĩs desuꝑ. Et uidi
quasi spẽm electri. uelud aspectũ
ignis intͥnsecus eiꝰꝑcircuitum
alumbis eiꝰ desuꝑ. Et alumbis
eius usq deorsum. uidi quasi
spẽm ignis splendentis incircu¬
itu. uelut aspectum arcus. cũ

Expanded text:
itudo quasi aspectus hominis desuper et vidi quasi speciem electri velut aspectum ignis intrinsecus eius per circuitum a lumbis eius et desuper et a lumbis eius usque deorsum vidi quasi speciem ignis splendentis in circuitu velut aspectum arcus cum
Abbreviated transcription (Latin):
uit me ⁊assumpsit me: ⁊ abiz a¬
marus in indignatiõe sp̃c mei.
Manus enĩ dñi erat mecum con¬
fortans me. Et ueni ad transmi¬
graticẽm ad aceruum nouarũ
frugũ: ad eos qui habitãt iux¬
ta flumen chobar. Et secli ubise
debant. ⁊ mansi ibi septem clieb
merens in medio eoꝵ.¬

Expanded text:
vit me et adsumpsit me et abii amarus in indignatione spiritus mei manus enim Domini erat mecum confortans me et veni ad transmigrationem acervum novarum frugum ad eos qui habitabant iuxta flumen Chobar et sedi ubi illi sedebant et mansi ibi septem diebus maerens in medio eo
Abbreviated transcription (Latin):
metuas a facieeoꝵ quia domus
exasꝑans ẽ. Et dixitadmne. Fili
hominis om̃es sermones meos
quos loquor adte. asfirme in corꝰ¬
de ingredere ad transmigratio¬
nem ad filios populitui: ⁊ loq̃¬
ris ad eos ⁊ dices eis. Hec clicit
dominus deus. si forte aucliãt
et quiescant. Hec dicit. le .iii.

Expanded text:
metuas a facie eorum: quia domus exasperans est. Et dixit ad me: Fili hominis, omnes sermones meos, quos loquor ad te, assume in corde, ingredere ad transmigrationem, ad filios populi tui, et loqueris ad eos, et dices eis: Haec dicit Dominus Deus: si forte audiant, et quiescan
Abbreviated transcription (Latin):
chaldeoꝵ. Duxerũt aũt abrã ⁊ nachor:
uxores. Nomen aut̃ uxoris abram sa¬
rai: ⁊ nom̃ uxoris nachor. melcha fi¬
lia aram patris melche. ⁊ prĩs iesche.
Erat aut̃ saray sterilis. nec habebat
thare abram filtum suum. et
rum suam uxorem abram filii sui
⁊ ecluxit eos de hur chaldeoꝵ: ut iret
in t̾ram chanaan. Ueneruntq usq
aran: ⁊ habitauerũt ibi. Et facti st̃
om̃es thare. ducentoꝵ qͥnq annoꝵ
⁊ mortuus est in aran. Dixit autẽ
dñs ad abram. Egred̾e de t̾ra tua. et
de cognatiõe tua. ⁊ de domo patͥstui.
⁊ ueni in terram qͣm monstrabo tͥ
bñdictus. Benedicam bñdicẽtib
tib ⁊ malelicam maletlicentib tͥ
atq inte lenedicent᷑ uniu̾se cogna¬

Expanded text:
. Duxerunt autem Abram et Nachor uxores: nomen uxoris Abram, Sarai: et nomen uxoris Nachor, Melcha, filia Aram, patris Melchae, et patris Jeschae. Erat autem Sarai sterilis, nec habebat Thare Abram filium suum, et rum suam, uxorem Abram filii sui, et eduxit eos de Ur Chaldeorum ut irent in terram Chanaan veneruntque usque Haran et habitaverunt ibi et facti sunt dies Thare ducentorum quinque annorum et mortuus est in Haran dixit autem Dominus ad Abram egredere de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui in terrabenedictus. Benedicam benedicentibus tibi, et maledicam maledicentibus tibi, atque in te benedicentur uni
Abbreviated transcription (Latin):
palestinis. ad omẽm ser¬
monem suũ ꝑabolas iung̾e. ut
qd̃ ꝑ simplex preceptum teneri
ab auditorib ñ potest: ꝑsimilitu¬
dinem exemplaq teneatur. Pre¬
cepit itaq petro sub cõparatiõe
regis. ⁊ dñi. ⁊ serui qͥdebitor decẽ
miliũ talentoꝵ a dño rogans ue¬

Expanded text:
Palaestinis ad omnem sermonem suum parabolas jungere: ut quod per simplex praeceptum teneri ab auditoribus non potest, per similitudinem exemplaque teneatur. Praecepit itaque Petro sub comparatione regis et domini, et servi, qui debitor decem millium
Abbreviated transcription (Latin):
tam facile dimisit: quantoma
dicamꝰ sub exemplo. Si
qͥs nrr̃m ꝯmiserit adulterium.
homicidiũ. saclegiũ. maiora cͥ¬
mina decẽ miliũ talentoꝵ rogãtib¬
dimitunt᷑. sit ip̃edimitat mi¬
nora peccantib. Sin aũt ob fcãma
ꝯcumeliã. simꝰ inplacabiles. ⁊ ꝓpt̃
amariꝰ uerbum ꝑpetes habeainꝰ
discorlias: ñne nob̃ uidem᷑ recte
redigendi in carcerem. ⁊ sub exeme¬
plo operis nr̃i hoc agere: ut ma¬
iorum nobis delictorum uenia
non relaxentur¬
istum qͥ debebat decẽ milia talẽta.

Expanded text:
tam facile dimisit, quanto madicamus sub exemplo: Si quis nostrum commiserit adulterium, homicidium, sacrilegium, majora crimina decem mildimittant minora peccantibus. Sin autem ob factam contumeliam simul implacabiles, et propter amarum verbum perpetes habeamus discordias: nonne nobis videmur recte redigendi in carcerem: et sub exemplo operis nostri hoc agere, ut majorum nobis delictorum venia non relaxeturunus qui debebat decem millia
Abbreviated transcription (Latin):
am si simplex fuero. hoc ip̃m
ignorabit anima mea: ⁊ tedebit
me uite mee. Hnũ est qd̃ locutus
sum: ⁊ innocentẽ ⁊ impium ip̃e
consumit. Si flagellat occidat se¬
mel. ⁊ ñ de penis innocentũ ri¬
deat. Terra data est in manu im
rit. Quod si non ille est. qͥs ergo
ẽ:Dies mei uelociores fuerunt
cursore. fugierunt ⁊ non uider̃t
bonum: ꝑtransierũt qͣsi naues

Expanded text:
m ignorabit anima mea, et taedebit me vitae meae. Unum est quod locutus sum, et innocentem et impium ipse consumit. Si flagellat, occidat semel, et non de poenis innocentium rideat. Terra data est in manu  Arit. Quod si non ille est, quis ergo est? Dies mei velociores fuerunt cursore: fugerunt, et non viderunt bonum. Pertransierunt quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ria. ut int multos hostes freq̃ntes q
offictus: etiam si sit liber amorte. sit
immimis auulnere carnis. Igitͤ lesi¬
onib młtis que sepe inciclũt. qͥcum
ĩuisibili hoste cõfligũt. tͥum maxĩe
rei ⁊eclioꝵ ẽ adhibenda meclicina in

Expanded text:
ria, ut inter multos hostes frequentesque ria, ut inter multos hostes frequentesque conflictus, etiamsi sit liber a morte, sit quoque immunis a vulnere. Curandis igitur laesionibus quas saepe incidunt qui cum invisibili hoste confligunt, trium maxime remediorum est adhibenda medicina: in
Abbreviated transcription (Latin):
onfidenter uos cdilectissimi ad
oꝑa pietatis hortam᷑. qr exꝑimẽ¬
tis cliclicimus libent̃ uos susciꝑe qd̾ mo¬
nemꝰ. Scitis nãq ⁊ d̾o docente cognoscitis
ad et̾num uobis gaudium ꝓfuturam
diuinoꝵ obseruantiã man datoꝵ inqͥ¬
bus exseq̃ndis. qr humana fragilitas ple¬
rũq lacescit. ⁊ ĩ multis ꝑlubricum sue ĩ¬
firmitatis offendit: misericors ⁊ pius
dñs remedia nobis ⁊ ad iutoria declit.
ꝑ que ueniam obtinere pollimus:
Wis enĩ tot illecebras lẽ .iiͭ.¬
mũdi. tot insiclias diaboli.
tot deniq ꝑicula sue mutabilitatis
euad̾et.nisi clem̃tia regis et̾ni mallet
nos reꝑare qͣm ꝑd̾e: Nam ⁊ qͥ iam redẽ¬
pti. iam regen̾ati. iã filii lucis effecti
sũt: qͣm clu tam̃ in hoc mũdo qͥ totꝰ
ĩ maligno ẽpositus cletinent᷑. quam¬
diu infirmitate carnis corruptibilia
⁊ temꝑalia blancliunt᷑. ñ possũt istos
dies sine tẽptatione tͣnsire: nec facile
cuiqͣm ꝓuenit tam incruenta uicto¬

Expanded text:
onfidenter vos, dilectissimi, ad opera pietatis hortamur, quia experimentis didicimus, libenter vos suscipere quod monemus. Scitis namque, et Deo docente cognoscitis, ad aeternum vobis gaudium profuturam 46 divinorum observantiam mandatorum. In quibus exsequendis quia humana fragilitas plerumque lassescit, et in multis per lubricum suae infirmitatis offendit, misericors et pius Dominus remedia nobis et adjutoria dedit, per quae veniam obtinere possimus. Quis enim tot illecebras mundi, tot insidias diaboli, tot denique pericula suae mutabilitatis evaderet, nisi clementia aeterni Regis mallet nos reparare quam perdere? Nam et qui jam redempti, jam regenerati, filii lucis effecti sunt, quamdiu tamen in hoc mundo, qui totus in maligno positus est , detinentur; quamdiu infirmitati carnis corruptibilia et temporalia blandiuntur, non possunt istos dies sine tentatione transire. Nec facile cuiquam provenit tam incruenta victo
Abbreviated transcription (Latin):
darent sancta. Et elegit sacerdo¬
tes sine macula. uoluntatem bo¬
nain habentes in lege dei. ⁊ mun¬
dauerunt sancta. ⁊ tulerũt lapi¬
des contaminationis in locum
inmundum. Et cogitauit de al¬
tari holocaustoꝵ qd̃ ꝓphanatũ
erat. quid de eo faceret. ⁊ incidit
illi consilium bonum ut destru¬
eret illud. ne forte esset illis in
opprobrium: quia ꝯtaminaue¬
runt illud gentes. ⁊ demoliti
sunt illud.

Expanded text:
erdotes sine macula, voluntatem habentes in lege Dei. Et mundaverunt sancta, et tulerunt lapides contaminationis in locum immundum. Et cogitavit de altari holocaustorum, quod prophanatum erat, quid de eo faceret. Et incidit illis consilium bonum, ut destruerent illud, ne forte esset illis in opprobrium, quia contaminaverant illud gentes; et demoliti sunt illud,
Abbreviated transcription (Latin):
tui isrł.: ⁊ ꝯfundant in ex̾citu
suo ⁊ equitib.¬
a illis dñe formidinem
⁊tabefac audaciam uir¬
tutis eorum. ⁊ꝯmoueantur cõ¬
tritione sua. Deice eos gladio
diligentium te:⁊collaudent te
om̃es qui nouerunt nomen
tuum. in hymnis Et commi¬
serunt. ⁊ ceciderum de exercitu
lysie. quinq milia uirorum.
uidens aũt lysias suoꝵ fugam.
⁊ iudeorum audaciam. ⁊ quod
parati sunt aut uiuere aut
mori fortiter. abiit ad antio¬
chiam. et elegit milites. ut ml̾¬
tiplicati rur sus uenirent in
aũt iudas ⁊ fres eiꝰ. Etce
contriti sunt in imici nrĩ. as

Expanded text:
tui Israhel et confundantur in exercitu suo et equitiba illis formidinem et tabefac audaciam virtutis eorum et commoveantur contritione sua deice eos gladio diligentium te et conlaudent te omnes qui noverunt nomen tuum in hymnis et commiserunt et ceciderunt de exercitu Lysiae quinque milia virorum videns autem Lysias suorum fugam et Iudaeorum audaciam et quod parati sunt aut vivere aut mori fortiter abiit Antiochiam et elegit milites ut multiplicatus rursus veniret in  Iudas et fratres eius ecce contr
Abbreviated transcription (Latin):
nos ẽ. ⁊ gorgias ⁊ exercitus eius
in monte ꝓpenos: s state ꝯtͣ
inmicos ur̃os ⁊ expugnate
eos. ⁊ post hoc sumetis spolia
loquente iuda. ecce ap¬
paruit pars q̃dam ꝓspiciẽs
fugam ꝯn̾si sunt sui. ⁊ succen

Expanded text:
nos est et Gorgias et exercitus eius in monte prope nos sed state contra inimicos nostros et expugnate eos et post hoc sumetis spolia loquente Iuda haec apparuit pars quaedam prospiciens fugam conversi sunt et succ
Abbreviated transcription (Latin):
alienigene oculos suos
et uiderunt eol uenientes ex ad¬
uerso: zexierũt de castris in p̃¬
lium. Et tuba cecinerũt hii qͥ
fuerũt cum iuda. ⁊ congresu
sunt: ⁊ ꝯtrite sunt gentes. et
fugerunt in campum. Nouis¬
simi aũt ceciderunt in glacdio
⁊ ꝑsecuti sunt eos usq gararam.
⁊ usq in campos ydumee. ⁊ aroti.

Expanded text:
alienigenae oculos suos et viderunt eos venientes ex adverso et exierunt de castris in proelium et tuba cecinerunt hii qui fuerant cum Iuda et congressi sunt et contritae sunt gentes et fugerunt in campum novissimi autem ceciderunt gladio et persecuti sunt eos usque Gesoron et usque in campos Idumeae et A
Abbreviated transcription (Latin):
gentium ualida. ⁊lorica¬
tos. ⁊ equitatus in circuitu eorũ.
⁊ hii docti ad prelium. Et ait iu¬
das uiris suis qͥ secum erãt. Ne
timũitis eos. ⁊ mltitudinem ⁊
impetum eoꝵ ne formidetis. Me¬
mentote qͣliter salui facti sunt
patres nr̃i in mari rubro. cum
sequeret᷑ eos pharao. cum exer-¬
citu młto. Et nunc clamemꝰ in
memor erit testam̃ti patrum

Expanded text:
gentium valida et loricatos et equitatus in circuitu eorum et hii docti proelium et ait Iudas viris qui secum erant ne timueritis multitudinem eorum et impetum eorum ne formidetis mementote qualiter salvi facti sunt patres nostri in mari Rubro cum sequeretur eos Pharao cum exercitu et nunc clamemus in ri et testamenti patrum