comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Na qͥ litterã legis intendtͣ. eiꝰ occulta penetrare nͣ posstͣ. Multi enĩ nͣ
intelligendo sp̃iritalit̾ scͥpturas. nec eas recte sentiendo. in heresim
deuoluti stͣ atq in multis erroribꝰ defluxert̃. In solis fidelibꝰ teligata
ẽ lex. testante dño ꝑ ꝓpħam. Liga testimoniũ. signa lege̾ in disci¬
płis ieis. Id est nec eam aut uideus intelligat. aut hereticꝰ. qr nͣ est
dñs dic̃. In hoc cognoscent om̃s qr mei estis discipłi. si dilectioneꝰ int̾
uos habueritis. Script̾as heretici sano sensu ñ sapunt.s eas ader¬
rorẽ praue intelligentiȩ ducunt. Neq semecipsos eaꝵ sensibꝰ subdt̾.
ita ꝑ argumͣta fraudulentiȩ illigant auditores. ut eos quasi in la¬
berinto implicent. a qͦ exire uix ualeant. Tanta e̾ herecicoꝵ calli¬
ditas. ut falsa ueris. malaq. bonis ꝑmisceant. Salutaribꝰq rebꝰ plerĩꝗ
erroris. sui uirꝰ intͣsertͣ. qͦ faciliꝰ possint prauitatẽ ꝑuͣsi dogmatis sub

Expanded text:
Nam qui litteram legis intendunt, ejus occulta penetrare non possunt. 2. Multi enim non intelligendo spiritualiter Scripturas, nec eas recte sentiendo, in haeresim devoluti sunt, atque in multis erroribus defluxerunt. 3. In solis fidelibus religata est lex, testante Domino per Prophetam: Liga testimonium, signa legem in discipulis meis ; ne eam aut Judaeus intelligat, aut haereticus, quia non est dicit: In hoc cognoscent omnes quia mei estis discipuli, si dilectionem inter vos habueritis. 4. Scripturas haeretici sano sensu non sapiunt, sed eas ad errorem pravae intelligentiae ducunt; neque semetipsos earum sensibus subdunt, ita per argumenta fraudulentiae suos illigant auditores, ut eos quasi labyrintho implicent, a quo exire non valeant. Tanta est haereticorum calliditas, ut falsa veris malaque bonis permisceant, salutaribusque rebus plerumque errorum virus interserant, quo facilius possint pravitatem perversi dogmatis sub
Abbreviated transcription (Latin):
abraba̾ ꝓ fribꝰ orat. ut admoneant᷑ nẽ et ipsi in una torm̃toꝵ
doueniant᷑. quomͦ pioꝵ aĩȩ. et manine in reqͥe ẽstitutȩ care:
suꝑstitũ credunt᷑ sollictuamẽ amisisse. Orare gͦ posse ꝓsalite
pinde uiuentiũ in quantũ a dño ꝑmittunt᷑. Nã utiq recordari uera¬
cit᷑ posst᷑. qͦs in hoc seło positi dilexert᷑. Sensũ enĩ quo uiuentes cũ uiuen¬
tibꝰ adfuert. nͥ amisisse. s liberiorẽ illic habere credendi st̃. ubionere
corporali grauari ñ posst̃. Plã uxta diunia̾ sententiã coipꝰ corruptibile
adgrauat animã. Ergo aĩa quȩ nc̃ coipore grauat᷑. liberior corpore
absoluta efficit᷑. W st igit᷑ animȩ pꝰ mortẽ et sensꝰ integer. et memoria
plena. Ergo aĩa quę illic certe recordationis officio utit᷑. ꝓrimoꝵ
dulcedinis recordat᷑. Recordans gͦ qͦs amauit in scło. cõmendare

Expanded text:
Abraham pro fratribus orat, ut admoneantur, ne et ipsi in iniqua tormenta deveniant , quomodo piorum animae, et maxime in requie constitutae, charorum superstitum creduntur sollicitudinem amisisse? Orare viventium, in quantum a Domino permittuntur: nam utique recordari veraciter possunt, quos in hoc saeculo positi dilexerunt: sensum enim, quo viventes cum viventibus adfuerunt, non amisisse, sed liberiorem illic habere credendae sunt, ubi onere corporali gravari non possunt. Nam juxta divinam sententiam, corpus corruptibile aggravat animam : ergo anima quae nunc corpore gravatur, liberior corpore absoluta efficitur. Est igitur animae post mortem et sensus integer, et memoria plena. Ergo anima quae illic certo recordationis officio utitur, proximorum dulcedinis recordatur. Recordans ergo quos amavit in saeculo, commendare
Abbreviated transcription (Latin):
re cͥsuetudo fideliũ. cũ se mouturis com̃dant. et memores sui eẽ p̾optat᷑.
Si martiribꝰ cũ morerent᷑ suꝑstitũ caroꝵ se familiaritas com̃dauit.
Sic cotidie pioꝵ t̾ba fideliũ euocandis abhoc scło electis animabꝰ se
cõmittunt. et ut sui sẽꝑ sint memores posct᷑. Nec enĩ fides uiuentiũ
id a transeumibꝰ posceret. si apd se incertũ hab̾et qđ in in nullo eos
riit. sequens rei sunul totiens effectꝰ ꝓbauit. cũ ea pleriq uiuentes
a mouentibꝰ sibi fieri petunt. et sine dilationis dãpno ꝑcipiunt.
Hȩc gͦ om̃is credit̾ de hac obiecta questiunctla ratio. quã et sr ipsis
u̾bis ut ẽ a maioribꝰ euoluta nͣmuenio. ipso tamͣ sensu diffinitã abaue¬
toribꝰ puto. quãquã et si aliqͥd ex hoc abeis diffinitũ repperero. illoꝵ
potiꝰ sententiã nr̃a sequat᷑.

Expanded text:
morituris commendat, et memores eos sui esse praeoptat. Sic martyribus, cum morerentur, superstitum charorum se familiaritas commendavit: sic se quotidie piorum turba fidelium evocandis ab hoc saeculo electis animabus committit, et ut semper sui sint memores, poscit. Nec enim fides viventium id a morientibus posceret, si apud se certum haberet, quod in nullo eos rit, sequens rei multoties effectus probavit, cum ea quae plerique viventes a morientibus sibi fieri petunt, sine dilationis damno consequuntur. Haec ergo mihi videtur de hac objecta quaestiuncula ratio, quam etsi ipsis verbis, ut est a majoribus evoluta, non invenio, ipso tamen sensu definitam ab auctoribus puto, quanquam etsi aliquid ex hoc ab eis definitum reperero, illorum potius sententiam assequar.
Abbreviated transcription (Latin):
ontra eos qͥ dicunt. si in baptismũ culpa primi
hominis soluit᷑. quare mors baptizatos homines subsequat᷑.

Expanded text:
ontra eos qui dicunt, si in baptismo peccatum primi hominis solvitur, quare mors baptizatos homines subsequit
Abbreviated transcription (Latin):
ita huic mundo morunt᷑. ut soli do̾ uinere delectent̾. qͣntoq ab
huiꝰ scli conu̾satione se subtraht᷑. tanto int̾nȩ m̃cis acie pͣsentiã dĩ et
anglicȩ societatis frequentiã contẽplant̃. Maloꝵ tã praua st̃ oꝑama
Quidã etiã corporalit̾ separari desiderant abiniqͥs. ut eoꝵ ñ in uoluant᷑
delictis. Non nulli et si ñ corporali discessu. spiitali tam̃ ab ẽis inten.¬
tione recedt᷑. Qui et si cõmunes stͣ conu̾satione. discreti tamͣ stͣ corde
uł oꝑe. Et licet sepe in medio carnaliũ uitã di ꝓtegat electoꝵ. ta¬
men satis rarũ est ut qͥsqͥs int̾ scli uoluptates positꝰ. auiciis maneat
sine cupiditatis et timoris impedim̃to. Dũ enĩ qͥsq: a cͣsortio mundi ab¬
strahit᷑. nec cupiditas cũ obligat consentientẽ. nec crutiat sentiente̾.

Expanded text:
toque ab hujus saeculi conversatione se subtrahunt, tanto internae mentis acie praesentiam Dei, et angelicae societatis frequentiam contemplantur. 2. Malorum tam prava sunt opera Quidam etiam corporaliter separari desiderant ab iniquis, ut eorum non involvantur delictis. Nonnuli, etsi non corporali discessu, spirituali tamen ab eorum intentione recedunt; qui etsi communes sunt conversatione, discreti tamen sunt corde vel opere. Et licet saepe in medio carnalium vitam Deus protegat electorum, tamen satis rarum est ut quis inter saeculi voluptates positus a vitiis maneat sine cupiditatis et timoris impedimento. Dum enim quisque a consortio mundi abstrahitur, nec cupiditas eum obligat consentientem, nec cruciat sentientem.
Abbreviated transcription (Latin):
qd ꝑ seipsũ est pulchrũ. ut homo ex antina et m̃bris om̃ibus
constans. Aptũ uero ẽ. ut uestimͣtũ. ut uictꝰ. Ideoꝙ. homine᷑
dici pulchrũ ad se. q nͣ uestimͣto et uictui ẽ homo necessariꝰ.
s ista homini. Ideo autͣ illa apta. q nͣ sibi sicͣ homo pulchra
saria. Hoc et de cęt̾is elem̃toꝵ nat᷑is dicendũ. cuncta quȩ st̃
et facta stͣ mira ualde st̃. s cͣsuetudine uiluertͣ. Ideoq sic
ualde bona. Nichil ergo nat᷑a malũ. qnͣ et ipsa quȩ in crea¬
male utant᷑ noceant. Ita ergo ꝑpendenda e̾ creatura ex
nr̃o usu nͣ bona. Nã et sua nat̾a ualde bona

Expanded text:
quod se ipsum est pulchrum, ut homo ex anima et membris omnibus quod se ipsum est pulchrum, ut homo ex anima et membris omnibus constans. Aptum vero est, ut vestimentum et victus. Ideoque hominem dici pulchrum ad se, quia non vestimento et victui est homo necessarius, sed ista homini; ideo autem illa apta, quia non sibi, sicut homo, pulchra,saria. Hoc et de caeteris elementorum naturis dicendum est. 19. Cuncta quae sunt, et facta sunt, mira valde sunt, sed consuetudine vivalde bona. Nihil ergo natura malum, quando et ipsa quae in creara sunt: si male, noceant. Ita ergo pensanda est creatura ex nostro usu non bona, nam ex sua natura valde bona
Abbreviated transcription (Latin):
creatã aliqua unde iã talis fieret uox. S qr anteꝗͣ. diceret
fiat. nulla extitit creat᷑a. ipsũ fiat qđ dictũ est. inet̾nitate
u̾bi. nͣ in uocis sono enuntiatũ est. Non septies a deo uisa. septi¬
esq laudata ẽ creatã. quȩ anteqͣ. fieret ꝑfecte ab illo uisa. S
dũ nos singła uidences laudamꝰ. tanꝗͣ. ip̃se uideat laudetq.
ꝑ nos. sic est illd̾. Non estis uos qͥ loqͥmini. s spͣs patͥs urͣi. Pro¬
inde sic̃ ipse ꝑnos loquit᷑. ita uidet et laudat ꝑ nos. S ꝑ se ꝑ¬
hennit᷑ ac sempit᷑ne uidet. ꝑ nos uero tẽporalit᷑. Adtende uni¬
u̾salit᷑ creaturã in pͥncipio ualde bona̾ cͣreari. singłarit᷑ ue
ro tantũ bonã. qr et mbra corporis cũ suit singła bona. maiꝰ
tam̃ bonũ facuint. dũ singła om̃a ualde bonũ corpꝰ efficrunt.
Decor elem̃toꝵ om̃rũ in pulchro et apto cͣsistit. s pulchrt̃ est.

Expanded text:
creatura aliqua, unde jam talis fieret vox. Sed quia antequam diceret creatura aliqua, unde jam talis fieret vox. Sed quia antequam diceret Fiat, nulla exstitit creatura, ipsum Fiat quod dictum est, in aeternitate Verbi, non in vocis sono, enuntiatum est. 16. Non septies a Deo visa, septiesque laudata est creatura, quae antequam fieret perfecte ab illo est visa; sed dum nos singula videntes laudamus, fit tanquam ipse videat, laudetque per nos, sicut est illud: Non estis vos, qui loquimini, sed Spiritus inde sicut ipse per nos loquitur; ita videt, et laudat per nos, sed per se perenniter ac sempiterne videt, per nos vero temporaliter. Attende universaliter creatura bona, majus tamen bonum faciunt, dum singula omnia valde bonum corpus efficiunt. 18. Decor elementorum omnium in pulchro et apto consistit; sed pulchrum ei
Abbreviated transcription (Latin):
itu .s. laude̾ eiꝰ ad dm̃ referens. eamq meliꝰ in duuna ratione
cͣspiciens. cͣtinuo mane fiebat. Si uero ꝑmaneret neglecto
creatore in creat̾ȩ aspectu. iã non uesꝑa. s nox utiꝗ. fieret. Dũ se crea¬
tura meliꝰ in deo quã in seipsa nouerat. ipsa sui cognitio quȩ ma-¬
ior in deo ẽ. dies et lux dicit᷑. Cognitio uero sua infeipsa ad cõpen¬
sationẽ cognitionis illiꝰ quȩ eͣ in deo. qr longe inferior ẽ. uesꝑa
nominat᷑. Ideoq pꝰ uesꝑaͣ mane fiebat. qr dũ sua̾ inse cognitio¬
ne̾ sibi satis facere nͥ agnosceret. ut se pleniꝰ nosse potuisset.
addm̃ se referebat creatura. in qua se diẽ agnoscendo meliuis
fieret. Non sic queadmodũ nos transitoriȩ dicimꝰ fiat aliꝗd.
sic ds dixit. fiat cȩlũ in pͥncipio. Illud enĩ sempitͣne in ubo
unico dictũ est. Si transitorie dictũ est adõ fiat. erat utiq

Expanded text:
itu, sed laudem ejus ad Deum referens, eamque melius in divina ratione itu, sed laudem ejus ad Deum referens, eamque melius in divina ratione conspiciens, continuo mane fiebat. Si vero permaneret, neglecto Creatore, in creaturae aspectu jam non vespera, sed nox utique fieret. 14. Dum se creatura melius in Deo quam in se ipsa noverit, ipsa sui cognitio, quae major in Deo est, dies et lux dicitur. Cognitio vero sua in seipsa, ad compensationem cognitionis illius, quae est in Deo, quia longe inferior est, vespera nominatur. Ideoque post vesperam mane fiebat . Quia dum suam in se cognitionem sibi satisfacere non agnosceret, ut se plenius nosse potuisset, ad Deum esse referebat creatura, in quo dies se agnoscendo melius fieret. 131 15. Non sic quemadmodum nos transitorie dicimus, fiat aliquid, sic Deus dixit Fiat coelum in principio. Illud enim sempiterne in verbo unico dictum est. Si transitorie dictum est a Deo Fiat, erat utique
Abbreviated transcription (Latin):
natura quȩ ñ est pͣuaricata. lux dicit᷑. Illa autͣ quȩ pͣuarica¬
ta ẽ tenebraꝵ nomine nuncupat᷑. Unde et in pͥncipio lux a
tenebris diuidit᷑. S quia hos et illos ds creauit. inde forma̾s¬
ẽ. Post ad numeratã cęli tͣrȩq creaturã ideo nominat᷑ in ge
rent᷑. quoꝵ creator spͣs sanctꝰ suꝑferri diceret᷑. Qd̾̃ et apłs in¬
dicat. dũ suꝑeminente̾ uiã caritatis demonstrat. Ideo super¬
ferri aqͥs sc̃s dicit᷑̾ spc. qr dei donũ est in qͦ subsistentes requi¬
escimꝰ. atq ꝓtegendo nos suꝑfert᷑ bonis. Unaqueq nat᷑a suo
pondere nicit᷑. Ignis autͣ et oleũ merito suꝑiora sẽꝑ appetunt.
qr ꝑ ipsoꝵ figurã suꝑferri unui̾sȩ creat̾ę sp̃s sauctꝰ ꝓbat᷑. Dies
pͥor factꝰ angłi stͣ. quoꝵ ꝓptͣ unitatẽ insinuanda. ñ dies pͥmꝰ.
s dies dictꝰ est unꝰ. et iccirco ipse repetit᷑ seꝑ ui executione cre¬

Expanded text:
natura, quae non est praevaricata, lux dicitur; illa autem quae praevaricanatura, quae non est praevaricata, lux dicitur; illa autem quae praevaricata est tenebrarum nomine nuncupatur. Unde et in principio lux a tenebris dividitur. Sed quia et hos et illos Deus creavit, inde diciest. 10. Post annumeratam coeli terraeque creaturam, ideo nominatur in Genrentur quorum creator Spiritus sanctus superferri diceretur. Quod et Apostolus indicat , dum supereminentem viam charitatis demonstrat. 11. Ideo superferri aquis sanctus dicitur Spiritus, quia donum est Dei in quo subsistentes requiescimus, atque protegendo nos superfertur nobis. 12. Unaquaeque natura suo pondere nititur. Ignis autem et 130 oleum merito superiora semper appetunt, quia per ipsorum figuram superferri universae creatprior factus angeli sunt, quorum propter unitatem insinuandam non dies primus, sed dies dictus est unus; et idcirco ipse repetitur semper in exsecutione cre
Abbreviated transcription (Latin):
est illi uelle qđ ipse ẽ. Et qđ ipse ẽ. utiq etͣnꝰ et incõmutabił ẽ
hoc ẽ ergo uoluntas eiꝰ. Materies ex qua formatꝰ est mundꝰ ori¬
gine ñ tpͣre. res ase factas pͣcessit. ut sonꝰ cantũ. Prior est enĩ
ionꝰ cantu. qr sua uitas cantilenȩ ad sonũ uocis. ñ sonꝰ ꝑtinet
ad suauitatẽ. Ac ꝑ hoc utrũq simul stͣ.s ille adquẽ ꝑtinet
cantꝰ pͥor ẽ. idest sonꝰ. Materia ex qua cęlũ t̾raq formata eͣ.
ideo informis uocata ẽ. qr nͣdũ ex ea formata erant quȩ for-¬
mari restabant. Uerũ ipsa materia ex nichilo facta erat.
Aluid eͣ aliqͥd fieri posse. aliud fieri necesse. fieri necesse est.
qd deus naturis inseruit. fieri autͣ posse ẽ. qđ extra cursũ
inditũ. naturaꝵ creator ut faceret quanq uoluit reseruari.
Nã ex hoc substantiã habere credendȩ stͣ tenebrȩ. qr dic̃ dñs¬
ꝑ ꝓpłiam. Ego dnͣs formans lucẽ. et creans tenebras. S qr anglłica

Expanded text:
est illi velle quod ipse est et quod ipse est, utique aeternum et incommutabile est. Haec est ergo voluntas ejus. 6. Materies ex qua formatus est mundus , origine, non tempore, res a se factas praecessit, ut sonus cantum. Prior enim est sonus cantu, quia suavitas cantilenae ad sonum vocis, non sonus pertinet ad suavitatem; ac per hoc utrumque simul sunt, sed ille ad quem pertinet cantus prior est, id est, sonus. 7. Materia ex qua coelum terraque formata est, ideo informis vocata est, quia nondum ea formata erant quae formari restabant, verum ipsa materia ex nihilo facta erat. 8. Aliud est aliquid fieri posse, aliud fieri necesse esse. Fieri necesse est, quod Deus naturis inservit; fieri autem posse est, quod extra cursum inditum naturarum Creator, ut faceret, quando voluit, reservavit. 9. Non ex hoc substantiam babere credendae sunt tenebrae, quia dam: Ego Dominus formans lucem, et creans tenebras ; sed quia angelica
Abbreviated transcription (Latin):
tatio. qnͣ in suo manerẽt ȩtͣno c̃silio huiꝰ mundi c̃structiꝰ.
nec tẽpꝰ ante pͥncipiũ s etͣnitas fuerit. Tempꝰ uero ab insti¬
tutione creat̾ȩ. ñ geatura cepit atpͣre. Quidã aiunt. Qa
faciebat ds anteq cȩlũ faceret : Cur noua uoluntas ĩ dm̃
ut mundũ conderet ortaẽ: S noua uoluntas in dõ exorta
ñ est . qr et si in re mundꝰ nͣ erat. in ętͣna tam̃ ratione et c̃si.¬
lio seꝑ erat. Dicunt qͥdaͣ. Qͥd subito uoluit ds facete mun¬

Expanded text:
t consilio hujus mundi constructio; nec tempus ante principium, sed aeternitas. Tempus vero a substitutione creaturae, non creatura coepit a tempore. 4. Quidam aiunt: Quid faciebat Deus antequam coelos faceret? Cur nova voluntas in Deo ut mundum conderet orta est? Sed nova voluntas in Deo exorta non est, quia etsi in re mundus non erat, in aeterna tamen ratione et consilio semper erat. 5. Dicunt quidam: Quid subito voluit Deus face
Abbreviated transcription (Latin):
et corporalis acceptio muneris. Faciliꝰ aut̾ ꝑu̾tit᷑ animꝰ rei corporeȩ mu¬
nere ꝙͣ. gre laudisq fauore. Quatuor modis ꝑu̾tit᷑ humanũ uidicum:¬

Expanded text:
et corporalis acceptio muneris. Facilius autem pervertitur animus, rei corporeo muet corporalis acceptio muneris. Facilius autem pervertitur animus, rei corporeo munere, quam gratiae laudisque favore. Quatuor modis judicium humanu
Abbreviated transcription (Latin):
expectat. fraudẽ in dõ ꝑpetrat. qr uistitiã quã gratis imꝑtiri debuit.
aceptione pecunȩ uendit. Bonis male utunt̾. qͥ uiste ꝓ tẽporali luero ui-
dicant. Iales quippe ad ueritatẽ ñ iustitie defensio. s: amor pͣmii ꝓuocat.
Quibꝰ si spes nũmi subtrahit᷑. confesti aiustitiȩ defensione recedt᷑. Acceptio
munerũ. p̃uaricatio ueritatis ẽ. Unde et ꝓ ustodicit᷑. Qui excurit manꝰ
suas ab om̃i munere. iste in excelsis habitabit. Diues mimeribꝰ cito corrũ¬
ꝑit uidicẽ. Pauꝑ autꝰ cũ ñ habet qd offerat. ñ solũ audiri contẽpnit᷑. s etiã¬
et contra ueritatẽ oppͥmit᷑. Cito uiolat᷑ airo iustitia. Nullãq reus ꝑtime¬
scit culpã. quã redimere ñmis existimat. Plus enĩ obtinet m̃te̾ censous
amor lucri. quã eqͥtas udicii. T resstͣ munerũ acceptiones. qͥbꝰ contra iusti¬
tiã humana uanitas militat. idest fauor amicitiaꝵ. adulatio laudis.

Expanded text:
expectat, fraudem in deum perpetrat, quia iustitiam quam gratis impartiri debuit, acceptione pecunie vendit. Bonis male utuntur, qui pro temporali lucro iuste iudicant. Tales quippe ad veritatem non iustitie defensio, sed amQuibus si spes nummi subtrahitur, confestim a justitiae defensione recedunt. 3. Acceptio munerum praevaricatio veritatis est. Unde et pro justo dicitur: Qui excutit manus suas ab omni munere, iste in excelsis habitat . 348 4. Dives muneribus cito corrumpit judicem. Pauper autem, dum non habet quod offerat, nritatem opprimitur. Cito violatur auro justitia, nullamque reus pertimescit culpam, quam redimere nummis existimat. Plus enim obtinet mentem censoris amor lucri, quam aequitas judicii. Tres enim sunt munerum acceptiones, quibus contra justitiam humana vanitas militat, id est, favor amicitiarum, adulatio laudis,
Abbreviated transcription (Latin):
tellas ñ habere ꝓpͥu̾ lumͣ. s a sole illuminari dicunt᷑. nec eas ũꝙͣ.
sole oriente. nͣ cadt᷑. Na̾ duĩ sol ortꝰ sui signa pͥmiserit. om̃is ftellaꝵ
ignis sub eiꝰ luminis fulgore euanesct. ita ut prec̾ solis igne̾ nul¬
lius syderis splendor uideat᷑. Hinc etiã et sol appellat᷑ eo q
solus appareat. obscuratis cunctis sideribꝰ. Nec mirũ hoc de sole
cũ etiã plena luna et tota nocte fulgente pleraq astra nͣ luce¬
sol obiecto orbe lunȩ fuerit obscuratꝰ. clariora in celo astra uide
ant̾. Stellȩ autͣ scãm muisticũ sacram̃tũ scĩ uiri intelligunt᷑. de
quibꝰ dictũ est. Qui numerat multitudine̾ stellaꝵ. Sic̃ emͣ om̃s
Et sicut pͣ fulgore solis. et ui maxima luminis eiꝰ sydera obtuu¬
dunt᷑. ita et om̃is splendor sc̃oꝵ in cõparatione gle xp̃i quo¬
dammͦ obscurat᷑. Et quẽadiodũ stellȩ sibi differt̾ claritate. ita uistoꝵ
diuͣsitas meritoꝵ discretione.

Expanded text:
tellas non habere proprium lumen, sed a sole illuminari dicunt, nec eas unquam sole oriente, non cadunt. Nam dum sol ortus sui signa praemiserit, omnes stellarum ignes sub ejus luminis fulgore evanescunt; ita ut praeter solis ignem nullus sideris splendor videatur. Hinc etiam et sol appellatus, eo quod solus appareat obscuratis cunctis sideribus. Nec mirum hoc de sole, cum etiam plena luna, et tota nocte fulgente, pleraque astra non lucesol objecto orbe lunae fuerit obscuratus, clariora in coelo vide2. Stellae autem, secundum mysticum sensum, sancti viri intelliguntur. De quibus dictum est: Qui numerat multitudinem stellarum. Sicut enim omnes Et sicut prae fulgore solis et vi maxima luminis ejus sidera obtunduntur, ita et omnis splendor sanctorum in comparatione gloriae Christi quodammodo obscuratur. Et quemadmodum stellae sibi differunt claritate, ita justorum diversitas meritorum discretione.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ de uita pͣterita ĩudicat. Hoc qͥppe legis testimonio edocem̃. qđ
homo de suo extremo ustificet᷑. qñdo as ꝓ asini pͥmogenito ouẽ
ussit offerri. hoc ẽ inmunditiã uitȩ pͥoris mutandã mninnocentiã
boni finis. Unde et cauda uibet᷑ offerri in holocaustũ. id: uitȩ ex¬
trema in penitentiã. Multi suꝑna respecti gra. in extremis suis ad
purgant. atq in bonis factis mala gesta cõmutant. Quibꝰ iuste to¬
tũ qđ deliquerant ignoscit̾. ꝙ ipsi qđ male gessert᷑ penitendo cog¬
noset᷑. In uita hominis finis querend eͣ. qm deus nͣ respicit quales
antea uiximꝰ.s quales circa uitȩ finẽ erimꝰ.¬

Expanded text:
non de vita praeterita judicat. Hoc quippe et legis testimonio edocetur, quod non de vita praeterita judicat. Hoc quippe et legis testimonio edocetur, quod homo de suo extremo justificatur, quando Deus pro asini primogenito ovem jussit offerri, hoc est, immunditiam vitae prioris mutandam in innocentiam boni finis. Unde et cauda jubetur offerri in hostiam, id est, vitae extrema in poenitentiam. 7. Multi superna respecti gratia in extremis suis ad is fletibus purgant, atque in bonis factis mala gesta commutant; quibus juste totum quod deliquerant ignoscitur, quia ipsi, quod male gesserunt, poenitendo cognoscunt. 8. In vita hominis finis quaerendus est, quoniam Deus non respicit quales antea viximus, sed quales circa finem vitae exi
Abbreviated transcription (Latin):
tracta spe uenie traliat in disfidentia. quos ñ potint iec inere
ꝑseuerant᷑ inculpa.S. penitens p̾uidere debet calliꝗ is conii
se insidias hostis. Sicq di uisticiã metuat. ut tam̃ quãius u mig¬
nis scderibꝰ sit. de unsericordiis eĩ cłidat. Impliꝰ licatiiui de u
desꝑata et aliquando conu̾sa. quã de ea quȩ nũꝙ̃. excitit ꝑdita. Sic̃
de ꝓdigo filio qͥ mortuus fuerat et reuix. ꝑierat et inuentꝰ ẽ. De cuiꝰ
regressu. magnũ fit gaudiũ patͥs. Non alit̾ corã dõ et angłis copiosiꝰ
ẽe gaudiũ de eo qͥ aꝑicło liberat᷑. quã de eo qͥ nũꝙͣ. nouiꝰt ꝑicłm pec-¬
cati. Quanto enĩ contristat res ꝑdita. tantomagis si fuerit inuenta
lȩcificat. sic̃ in eũgło pastor ille exultat. qͥ ꝑditã oue̾ inuentã hu¬
meris suis gaudens reportat. Nullꝰ desꝑare debet ueniã. etiã si
cirea finẽ uitȩ ad pęnitentiã conũtat᷑. Unũquẽq enĩ d̃s de suo fine.

Expanded text:
cta spe veniae, trahat in diffidentiam quos non potuit retinere perseveranter in culpa. Sed poenitens praevidere debet callidas contra se hostis insidias; sicque Dei justitiam metuat, ut tamen, quamvis in magnis sceleribus, de misericordia ejus confidat. 4. Amplius laetatur Deus desperata, et aliquando conversa, quam de ea quae nunquam exstitit perdita. Sicut de prodigo filio, qui mortuus fuerat, et revixit, perierat, et inventus est, de cujus regressu magnum fit gaudium patris . 5. Non aliter coram Deo et angelis copiosius est gaudium de eo qui a periculo liberatur quam de eo qui nunquam novit peccati periculum. Quanto enim contristat res perdita, tanto magis, si fuerit inventa, laetificat: sicut in Evangelio pastor ille exsultat qui perditam ovem inventam humeris suis gaudens reportat . 6. Nullus desperare debet veniam, etiamsi circa finem vitae 213 ad poenitentiam convertatur. Unumquemque enim Deus de suo fine,
Abbreviated transcription (Latin):
on ꝑ locor spacia. s ꝑ affectũ bonũ uel malũ accedit᷑. recedit̾ ue
adeo. Neq: enĩ gressu pedũ s gressu maꝵ elongamꝰ uł ꝓpin¬
quamꝰ addmͣ. Perpetrare flagitiũ aliqͦd. morsanimȩ ẽ. Contẽp¬
n̾ere penitentiã et ꝑmanere inculpa. descendere ininfernũ p
moetẽ est. Sigo peccare ad mortẽ ꝑtinet. desꝑare uero ininferau̾
aescendere. Unde et seript̾a ait. Impiꝰ dũ inꝙfundũ malor

Expanded text:
on per locorum spatia, sed per affectum bonum, vel malum itur, recediturve a Deo. Neque enim gressu pedum, sed gressu morum elongamus, vel propinquamus ad Deum. 2. Perpetrare flagitium aliquod mors animae est; contemnere poenitentiam, et permanere in culpa, descendere in infernum post mortem est. Ergo peccare ad mortem pertinet, desperare vero in infernum descendere. Unde et Scriptura ait: Impius dum in profundum malo
Abbreviated transcription (Latin):
maxillã .S. ula ꝓ tpte fragili ppło. ista uero ꝑfecto. Utroq tam ꝓ
tpr̃e sua quęq cuenientia cõmodans. Et tamͣ ꝓ ista mutatione nͣe
credena deus mutabilis. s potiꝰ inde admirabilis pͣdicandꝰ ẽ. qr ma-¬
nens ui cõmutabilis. qͥͥ cuiq ut diximꝰ tpͣri cõmodũ fuit magna cũ
distributione c̃cessit. Sub uet̾i testam̃to minoris culpe erant peccata.
qr in eoñipsa ueritas s umbra ueritatis aderat. Nã in testam̃to no¬
uo pͣceptis altioribꝰ manifesta facta quedã quȩ in illo ppło uͣbrȩ ueri¬
tatis deseruierant. deserenda nob̾ pͣcipiunt᷑. Illuc enĩ forncatio. et
retributio iniuriȩ pͣmissa st̃. nec nocebant. In testamͣto aut̃ nouo
graui animadũsione dãpnant᷑. si ad mittant᷑.
paruulis ȩccłe. ad cęloꝵ regna suffic̃ capescenda. Om̃is enĩ latitudo
s̃cript̾aꝵ. in eade̾ oratione dñica et simboli breuitate c̃cludit᷑. Unͣ

Expanded text:
illa pro tempore fragili populo, ista vero perfecto, utrique tamen pro tempore sua quaeque convenientia commodans. Et tamen pro ista mutatione non est credendus Deus mutabilis, sed potius inde admirabilis praedicandus est, quia manens incommutabilis, quid cuique ut diximus tempori commodum fuit, magna cum distributione concessit. 3. Sub Veteri Testamento minoris culpae erant peccata, quia in eo non ipsa veritas, sed umbra veritatis aderat. Nam in Testamento Novo praeceptis altioribus manifesta facta quaedam, quae in illo populo umbrae veritatis deservierant, deserenda nobis praecipiuntur. Illic enim fornicatio et retributio injuriae permissa sunt, nec nocebant; in Testamento autem Novo gravi animadversione damnantur, si admittantur. parvulis Ecclesiae ad coelorum regna sufficit capessenda. Omnis enim latitudo 174 Scripturarum in eadem oratione dominica et symboli brevitate concludi
Abbreviated transcription (Latin):
uamius ñ sint corporalia uisa. s simulia corporalibꝰ. qͥbꝰ aĩȩ corpo¬
ribꝰ exutȩ afficunt᷑ seubene. seu male. cũ et ipsȩ aĩe corporibꝰ suis
similes sibimet appareant. eͣ tam̃ et uera lȩcitia. et uera molestia facta.
de substantia spiritali. Naͣ et in somnis magni int̾ est. utrũ inletis
an in tristibꝰ simꝰ. Unde in rebꝰ quas cͣcupierant ẽstituti se euigilasse do
cũ exꝑgefacti essent dormire timuert᷑. ne in eade̾ mala reuocarent᷑.
Et utiq dubitandũ ñ est. qd exp̃ssiora sint illa quȩ inferna dicunt᷑.
atq ob hoc uehemͣtiꝰ sentuint᷑. Na̾ et qͥ subtracti st sensibꝰ corporis. minꝰ
quide᷑ quã si om̃imꝰ morerent᷑. s tam̃ ampliꝰ qua̾ si dormirent eꝙͣssi

Expanded text:
uamvis non sint corporalia visa, sed similia corporalibus, quibus animae corporibus exutae afficiuntur, seu bene, seu male, cum et ipsae animae corporibus suis similes sibimet appareant, sunt tamen et vera laeta, et vera molesta, facta de substantia spirituali. Nam et in somnis magnum interest utrum in laetis an in tristibus simus. Unde in rebus quas concupierant constituti, se evigilasse dolcum expergefacti essent, dormire timueret utique dubitandum non est, quod expressiora sint illa, quae inferna dicuntur, atque ob hoc uehementius sentiantur. nam et qui subtracti sunt sensibus corporis, minus quidem quam si omni modo morerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
Nonec pẏramidis ꝑagat uicta u̾bra cacumͣ
Per quã cũ phede gelidosa cętu da iugalis.
Infima uicinis. ñ umꝙͣ. decolor u̾bris
Frat᷑ caret uacuo quȩ exsanguis deficit ore.
Cur autͣ sola spoliet̾ lumine luna
Niluero mirũ est. quippe illã lucis egentẽ
Lux aliena fouet. quã cũ ꝓrima mecȩ
Inuidet expectat radios male cerula fris.
At chorꝰ astroꝵ reliquus nͣ tangit᷑ umbris.
Et ꝓpriũ cunctis iubar ẽ. nec sol. erubescunt
S sidũ porro ultra solẽ rapit᷑ cũ uertice cęli.
I am curse mens triton sẽꝑ palleat orbe.
I nflexi prestant ilico trainite cursu.
Nãq. uagans errore rato cũ deuia tortos
Dũ legit anfractꝰ metã sole minꝰ exit.
Intorquetq peplũ noctis. radietq sororẽ.
Hec eadẽ ratio est subitis ubi frangit᷑ orbis.
Augusti solis rutilũ uibar. indica lucis.
Quando in terrã et solẽ rota corporis alme
Lunã eat frẽm. rectis obiectibꝰ urgens.

Expanded text:
Donec pyramidis peragat victa umbra cacumen. Donec pyramidis peragat victa umbra cacumen. Per quam cum Phoebe validos agit uda jugales, Infima vicinis nonnunquam decolor umbris Fratre caret, vacuoque exsanguis deficit ore. Cur autem sola spolietur lumine luna, Nil vero mirum est; quippe illam lucis egentem Lux aliena fovet, quam cum pars proxima metae Invidet, exspectat radios male caerula fratris. At chorus astrorum reliquus non tangitur umbris. Et proprium cunctis jubar est, nec sole rubescunt. Sed sudum  185 Porro ultra solem rapitur cum vertice coeli. Jam cur semestri non semper palleat orbe, Inflexi praestant obliquo tramite cursus. Namque vagans errore rato cum devia tortos Colligit anfractus, metam sol eminus exit, Intorquetque peplum noctis, radiatque sororem. Haec eadem ratio est, subitis cur frangitur umbris Augusti solis rutilum jubar, indiga lucis Quando inter terram et solem rota corporis almi Luna meat, fratrem rectis objectibus arcens.
Abbreviated transcription (Latin):
Uel rore stigias. uincibilẽq. pecit cdangorẽ qͥppe ꝑ atrã
Q uasi timꝰ limes. d espexit turbida puris
I nuiolatã eat. s uasto corpore tellus
Quȩ mediũ tenec una ppłm dũ culmina frͣis
Deserit ubriferis. motis tũ sidera casso
Pallescit tͣrȩ u̾bra rotȩ dũ transeat axẽ.
Aggere uelax cumuli speculoq rosanti
F ratͣnas reparet ꝑ celũ libera flãmas.
S qr mira putas circũuis maxima solis
Bis nouies maior clueat ꝙͣ tͣreus orbis.
Non circũ̾cingat tͣrestres lumine metas.
S ume ratũ rationis opꝰ. naͣꝗ. aspice phębũ
Quã sublimis eat. conuexa ꝑ aurea mundi.
Quãq humilẽ terrã collustret cursibꝰ altis.
Hic ingens utcũq. libet ut desuꝑ ignis
Sparserit obliquo. uel cũ radiauerit are
In terrã radii frangunt᷑ eęt̾a solis
Lumina qua maior iaculis radiantibꝰ exit.
Nil potante globo tendt᷑ ꝑinania uasta

Expanded text:
Vel rore Stygias  Vincibilemque petit clamorem; quippe per aethram, Vel rore Stygias  Vincibilemque petit clamorem; quippe per aethram, Qua citimus limes dispescit turbida puris, Inviolata meat; sed vasto corpore tellus, Quae medium tenet ima polum, dum lumina fratris Detinet umbriferis metis tum sidere crasso Pallescit teres umbra rotae, dum transeat axem Aggerei volox tumuli, speculoque rosanti Fraternas reparet per coelum libera flammas. Sed quia mira putas, cur, cum vis maxima solis Bis novies major clueat, quam terreus orbis, Nunc circumcingat terrestres lumine metas, Sume ratum rationis opus; namque aspice Phoebum, Quam sublimis eat convexa per aurea mundi, que humilem terram collustret curribus altis: Hic ingens utcunque libet vel desuper ignes Sparserit, obliquo vel cum radiaverit axe In terram radii franguntur; caetera solis Lumina, qua major jaculis radiantibus exit, Nil obstante globo, tendunt per inania vasta,
Abbreviated transcription (Latin):
uforte illuculentꝰ uaga carmina gignis. Argutosq intͣ la¬
tices et musica flabra. Phyerioli quidã ꝑ fundis nectare mͣtẽ
At nos cͣgeries obnubit. turbida rerũ.
F erratęq p̾munt millens milite curȩ.
Lege crepitundunt. latrant fora. classica t̾bant.
Et transocceanũ ferim᷑. porro usq nitiosꝰ.
Cũ teneatu asco. nec parcat cantaber horrens.
En qͥbꝰ indicas ut crimͣ frondea phębi
S uccingant herede ue comas augustiꝰ ubrent.
En qͦs Nãm ante̾ uibeas uolitare ꝑ echrã.
Qui magne ꝑnities aqͥla sius pigraelefantũ
Precurret uolucrẽq pigens testudo molosũ
Quã nos rorifluã sectem᷑ carmine lunã.
S tam̃ incuruus ꝑ pondera tͣrea nitens.
Dicã cur phes soli uescat circłos orbe.
Purpureũ q iubar niuei quartabeat oris.
Non illã ut ppłi credt᷑ in grantibꝰ antris
I nfernas ululans mulierꝰ pͣdira subu̾̃bras.
Detrahit altiuago es peculo. ne carmine uicta

Expanded text:
forte in luco lentus vaga carmina gignis, Argutosque inter latices et musica flabra Pierio liquidam perfundis nectare mentem. At nos congeries obnubit turbida rerum, Ferrataeque premunt milleno milite curae. Legicrepi tundunt, latrant fora, classica turbant. Et trans Oceanum ferimur porro usque, nivosus Cum teneat Vasco, nec parcat Cantaber horrens. En quibus indicas ut crinem frondea Phoebi Succingant, hederaeve comas augustius umbrent. En quos flammantem jubeas volitare per aethram. Quin mage pernices aquilas vis pigra elephantum. Praecurret, volucremque pigens testudo molossum 184 Quam nos rorifluam sectemur carmine lunam. Sed tamen incurvus per pondera terrea nitens, Dicam, cur fesso livescat circulus orbe, Purpureumque jubar nivei cur tabeat oris. Non illam, ut populi credunt, nigrantibus antris Infernas ululans mulier praedira sub umbras Detrahit altivago e speculo; nec carmine victa
Abbreviated transcription (Latin):
acerdotes ꝓppłoꝵ iniqͥtate da̾pnant᷑. si eos aut ignorantes ñ erudiunt. aut
peccantes ñ arguant. testante cdño ad ꝓpham. Speculatorẽ dadi te domu
isrł. Si ñ fueris locutꝰ ut se custodiat impiꝰ auia sua. ille in iniqͥtate suamoret᷑.
sangͥnẽ autͣ eiꝰ de manu tua requna. Si enĩ heli sac̾dos ꝓ filioꝵ iniqͥtate dãpuat
est. Et licet eos delinquentes admonuit. s tam̃ nͣ ut oportebat redarguit.
Sacͤdotes exgͥrere debent ꝑeccata ppłoꝵ. et sagaci sollicitudine unuque̾t
ꝓbare iustꝰ testimoniũ dñi ad iheremiã loquentis. Probataẽ inqͥt dedite pplo
scrutari debent subiectoꝵ. ut em̃datos lucrificari possint. Sic̃ aut̾ peca¬
torẽ conuenit argui. ita iustũ non exulcerari. Sac̾ dotes curã debent habete
dehis qͥ pereunt: ut eoꝵ redargutione aut corrigant᷑ apecratis. aut si mn¬
corrigibiles enstunt. ab ecłã separent᷑. Atrocit᷑ arguunt᷑. qͥ decipiendo

Expanded text:
acerdotes populorum iniquitate damnantur, si eos aut ignorantes non erudiant, aut peccantes non arguant. Testante Domino ad prophetam: Speculatorem te dedi domus Israel. Si non fueris locutus ut se custodiat impius a via sanguinem autem ejus de manu tua requiram . Sic enim Heli sacerdos pro filiorum iniquitate damnatus est; et licet eos delinquentes admonuit, sed tamen non ut oportebat redarguit . 2. Sacerdotes exquirere debent peccata populorum, et sagaci sollicitudine unumquemque probare juxta testimonium Domini ad 334 Jeremiam loquentis: Probatorem, inquit, dedi te in populo erscrutari debent subjectorum, ut emendatos lucrifacere possint. Sicut autem peccatorem convenit argui, ita justum non exulcerari. 4. Sacerdotes curam debent habere de his qui pereunt, ut eorum redargutione aut corrigantur a peccatis, aut, si incorrigibiles existunt, ab Ecclesia separentur. 5. Atrociter arguuntur qui, de
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑e. necesse eã priꝰꝙ corpori misceat᷑. s. tͥc eaͣ creari. qndo et corpꝰ
mã. pͥusꝗͣ. nascat᷑ in corpore. Qd uenĩ esse. nualis approbat᷑ indi¬
cus. Nã utrũ antea fuissemꝰ. nec ipsi nouimꝰ. ne qͥs hominũ dicat
habemꝰ. Non ẽ gͦ querendũ. qđ querendo magis ẽ irndendũ.
Gentiles et heretici de anima disputare conant᷑. S quomͦ de illa
aliqͥa recte sentue posstͣ. qͥ auctort᷑ ad cuiꝰ imaginẽ factae̾ non
nouertͣ. et ia̾eo multa errore digna aixeit᷑. Mutabilis ẽ amna.
nͣ localit᷑ s teͣporalit̾ siuis affectionibꝰ. Corpꝰ autͣ et loco et tpͣre
mitatio locm. hoc ẽ ad animã mutabilitas cogitationũ. Quȩ
uarietas malȩ mutationis. tc mͣti inhesit. qnͣ ab ȩt̾noꝵ contẽplatiõe
pͥmus homo recedens. in illostare noluit a qͥ male recessit. Et iusta
dãpnatione in constans. ꝑ rerũ raptꝰ uarietatẽ defluxit. Multũ ex
sua natura possidet splendorẽ anima. s fuscat᷑ cõmixtione carnis

Expanded text:
n esse, priusquam corpori misceatur, sed tunc eam creari, quando et corpus mam, priusquam nascatur in corpore. Quod verum esse nullis approbatur indiciis. Nam utrum antea fuissemus, nec ipsi novimus, nec quis hominum dicat habemus. Non est ergo quaerendum quod quaerendo magis est irridendum. 5. Gentiles et haeretici de anima disputare conantur, sed quomodo de illa aliquid recte sentire possunt, qui auctorem ad cujus imaginem facta est non noverunt? Et ideo multa errore digna dixerunt. 6. Mutabilis est anima, non localiter, sed temporaliter, suis affectionibus. Corpus autem, et loco, et tmutatio locorum, hoc est ad animam mutabilitas cogitationum. Quae varietas malae motionis tunc menti adhaesit, quando ab aeternorum contemplatione primus homo recedens in illo stare noluit, a quo male recessit; et justa damnatione inconstans per rerum raptus varietatem defluxit. Multum quidem ex sua natura splendorem possidet anima, sed fuscatur commistione carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
irmurare in flagellis dĩ peccator homo nͣ debet. qr maxime ꝑ hoc qdł
corripit᷑ em̃datur. Unꝰquisq aut tunc leuiꝰ portat qđ patitur. si sua
discusserit mala. ꝓ quibꝰ illi infert̾ recͥbutio usta. Discat ñ murmura¬
re qͥ mala patit᷑. etiã siignorat cur mala patit᷑. Et ꝑ hoc iuste se pati
arbitret᷑. ꝑ qd̃ ab illo uidicat᷑ cuiꝰ nuͣquã iniuista iudicia st᷑. Qui fla¬
gella sustinet et contra dm̃ murmurat. iustitiã uidicantis accusat. Qui
ignoret. ꝑ hociã iustificat᷑ ꝑ qd et seipsũ accusat. et dĩ ustitiã laudat
Dũ ex rehꝰ ꝓsꝑis utilia iustꝰ exẽpla p̃stat hominibꝰ. necesse ẽ iterũ eũ

Expanded text:
rmurare in flagellis Dei peccator homo non debet, quia maxime per hoc quo corripitur emendatur. Unusquisque autem tunc levius portat quod patitur, si sua discusserit mala pro quibus illi infertur retributio justa. Discat non murmurare qui mala patitur; etiamsi ignorat cur mala patiatur et per hoc juste se pati arbitretur per quod ab illo judicatur, cujus nunquam injusta judicia sunt. Qui flagella sustinet, et contra Deum murmurat, justitiam judicantis accusat. Qui ignoret, pro hoc tamen justificatur per quod et seipsum accusat et Dei justitiam laudat. Dum ex rebus prosperis justus exempla praestet hominibus, necesse est eum
Abbreviated transcription (Latin):
net. si dũ hȩc patit᷑ laudet dmͣ. Ad magnã utilitatẽ diumno uidicio
mens iusti aĩsis passionũ tẽptationibꝰ agitat᷑. Ero qͥbꝰ si do̾ gr̃as ege¬
rit. suęq culpe qd talia dignꝰ sit reputauerit. hoc qd ex passio¬
ne tolerat. ei ꝓ uirtutibꝰ reputabit᷑. qui et diuinã agnoscit uistitia
et sua̾ culpa intelligit.

Expanded text:
nam utilitatem divino judicio mens justi diversis passionum tentationibus agitatur, pro quibus si Deo gratias egerit, suaeque culpae quod talibus dignus sit, imputaverit, hoc quod ex passione tolerat ei pro virtutibus reputabitur, quia et divinam agnoscit justitiam, et suam culpam intelligit.
Abbreviated transcription (Latin):
ontra platonicos qͥ dicunt humanũ corpꝰ celos ñ posse ascendere.
scs augustinꝰ liberalit᷑ disputans. hoc diffinit. Hoc etiã miris ra¬
tioliũ exẽplis coniuncit. qđ corpora nr̃a inmortalia pꝰ tesurrectionẽ
effecta. celoꝵ habitacło teneant᷑. Nã utiq pꝰ resurrectionẽ quȩ scĩs
in carne ꝓmussa ẽ. in cȩlo erimꝰ. dicente ad patrẽ tp̃o. uolo ut ubi ego¬
sũ et ipsi sunt mecu. Si enĩ mbra capitis sumꝰ. et unꝰ inse. et in nob̾ ẽ ꝓpc. utiq
ubi ipse ascendit et nos ascensuri sumꝰ. Utrũ subtilior es te¬

Expanded text:
ontra Platonicos, qui dicunt humanum corpus coelos non posse ascendere, sanctus Augustinus liberaliter disputans , hoc definit, hoc etiam miris rationum exemplis convincit, quod corpora nostra, immortalia post resurrectionem effecta, coelorum habitaculo tento: Volo ut ubi ssi sint mecum . Si enim membra capitis sumus, et unus in se et in nobis est Christus; utique ubi ipse ascendit, et nos ascensuri sumus. Non solum e
Abbreviated transcription (Latin):
qua nesciunt inꝓiuiso exitu riptunt̾. atq absebente ꝓfundo crutia in
etius gehenne incendus deputant᷑. De quibꝰ bene ꝑ propłiam dicit᷑ shiit

Expanded text:
qua nesciunt improviso exitu rapiuntur, atque absorbente profundo, cruciandi qua nesciunt improviso exitu rapiuntur, atque absorbente profundo, cruciandi aeternis gehen
Abbreviated transcription (Latin):
uãuis sci huiꝰ uitȩ erũnis liberari se cupiant cito uolentes erre
de corpore. dĩ tam̃ dispositione plerũq dui in hac uita u̾sant᷑
ut ꝑ longũ tolerantiȩ exꝑim̃tũ solidiꝰ eoꝵ patientia roboret. Multi
uitã odio habent. et tam̃ mor timent. Qa plerisq in angustia amn¬
tingere solet. Sicq e contrario affectu. et iuuenci habent tediũ. et
suȩ cͣsiderare. ut de contẽplatione illiꝰ hui scłi blanditias caueat. Sarp¬
tũ est enĩ. In omibꝰ oꝑibꝰ tns memorare nouissima tua. et in etnũ nõn
peceabis. Uent̾i exitꝰ ignorantia incerta eͣ: et dũ qͥsq. mori n eustinat᷑
tollit̾. Unde unꝰ qͥsq. festinet ne in iniqͥtatibꝰ siis rapiat᷑. simulo. fini¬
at᷑ uita cũ culpa. Na̾ ꝓ certo diabołꝰ qͦs inuentes accendit ad uitia.
subito morientes ꝑ trahere nitit᷑ ad torm̃ta. Sepe ditites in hac fiala¬
ci uita. dũ de potentiȩ gła uel rerũ habundantia gestiuint. repenti hoia

Expanded text:
i ab hujus vitae aerumnis liberari se cupiant, cito volentes exire de corpore, Dei tamen dispositione plerumque diu in hac vita versantur, ut per longa tolerantiae experimenta solidius eorum patientia roboretur. 2. Multi odio vitam habent, et tamen mori timent; quod plerisque in angustia contingere solet, sicque contrario affectu et vivendi habent taedium, et suspectum habere, ut de contemplatione illius huius seculi blanditia restringat scriptum est enim: «In omnibus operibus tuis memorare novis. Venturi exitus ignorantia incerta est, et dum mori quis non existimat, tollitur. Unde unusquisque festinet ne in iniquitatibus suis rapiatur, simulque finiatur vita cum culpa. Nam incentor diabolus eos quos viventes accendit ad vitia, subito morientes pertrahere nititur ad tormenta. 5. Saepe divites in hac fallaci vita, dum de potentiae gloria vel rerum abundantia gestiunt, repente hora
Abbreviated transcription (Latin):
pbiare dicat̃. Aini conũcunt in furore iudienĩ. Qui em̃ irat iudiectio
fiuore uidlicũ mutat. et ante ꝓfert sententiã quã a guoscui furor in
iudice: inuestigationẽ ueri ñ ualet attingere qr mens esturbata si uo¬
re. a serutatione alienat᷑ iustitiȩ Iracundus uider iudicu eram pere
contueri ñ ualet. ꝙ caligie̾ furoris ñ uidet. Qui aut repulso futre
discutit. faetliꝰ ad ẽtuend ã uentate nias serenitate espuse fusire
uilla ꝑturbatione ad eltatis intelligentiã ꝑnientt.

Expanded text:
am dicitur, qui convertunt in furorem judicium. Qui iratus judicat, in furorem judicium mutat, et ante profert sententiam quam agnoscat. Furor in judice, investigationem veri non valet attingere: quia mens ejus turbata furore, ab inscrutatione alienatur justitiae. Iracundus judex judicii examen plene contueri non valet: quia caligine furoris non videt. Qui autem repulso furore discutit, facilius ad contuendam veritatem mentis serenitate consurgit: et sine ulla perturbatione, ad aequitatis intelligent
Abbreviated transcription (Latin):
humanꝰ aspectꝰ ocłis carnalibꝰ uitueri. nͥ qd talẽ uid̾ẽ ñ poterat scłore
cessurꝰ. Ad quẽ ille ñ sine quadã animi et uocis indignatione infremu¬
it et dix̃. lauetis et timetis. et exire ñ uultis. Qd faciã uob̾ In¬
trepantis uoxẽ. et monentis. Qui de ꝓsecutione sollictꝰ. de atcersione
securꝰ. ñ consentit ad p̃sens desideriũ. s consulit infutur yoꝵ.

Expanded text:
humanus aspectus oculis carnalibus intueri, nisi quod talem uidere iam pothumanus aspectus oculis carnalibus intueri, nisi quod talem uidere iam potcessurus. Atque ille non sine quadam animi et vocis indignatione infremuit et dixit: « Pati timetis, exire non vultis, quid faciam vobis? » Increpantis vox est et monentis, qui de persecutione sollicitis, de accersitione securis non consentit ad praesens desiderium, sed consulit in futurum.
Abbreviated transcription (Latin):
cat nos. et accersit de hoc mundo as nͣstatĩ uoltntatis eiꝰ imꝑio
pareamꝰ. Obnitim᷑ et reluctam. et ꝑuicariũ more seruoꝵ adcͣspectũ
dni cũ tristitia et merore ꝑducim᷑. exeuntes istinc necessitatis uincło nͣ
honorari. adque̾ uenimꝰ inuiti : Qd gͦ oramꝰ et petimꝰ ut adueniat
regnũ celoꝵ. si amore captiuitatis t̾rene tenem. Qd pͣcibꝰ frequent᷑
iteratis roganiꝰ et poscimꝰ. ut acceleret dies regni. si maiora desideria et
uota potiora ft̃ seruire instinctu diabolico. quã regnare cũ xp̃o: Peniq
ut manifestiꝰ diuinȩ ꝓuidentiȩ inditia clarescerent: qđ dñs ꝓͣseuis futu
roꝵ suis c̾solat᷑ ad uerã salutẽ. cũ quida̾ de collegis et sac̃dotibꝰ nr̃is infir¬
mitate defessꝰ. et appropinqͣnte morte sollicitꝰ co̾meatũ sibi pͣcaret᷑. ad¬
stitit depͣcanti. et iã pęne morienti uiuenis honoie et maiestate ue¬
nerabilis. statura celsꝰ. et clarꝰ aspectu. et que̾ assistente̾ sibi uix posset

Expanded text:
cat nos et accersit de hoc mundo Deus, non statim voluntatis ejus imperio pareamus. Obnitimur et reluctamur, et, pervicacium more servorum, ad conspectum Domini cum tristitia et moerore perducimur, exeuntes istinc necessitatis vinculo, non honorari ad quem venimus inviti! Quid ergo oramus et petimus ut adveniat regnum caelorum, si captiuitas terrena delectat? quid precibus frequenter iteratis rogamus et poscimus ut adceleret dies regni, si maiora desideria et uota potiora sunt seruire istic diabolo quam regnare cum Christo ? Denique ut manifestius diuinae prouidentiae inrum suis consulat ad ueram salutem, cum quidam de collegis et consacerdotibus nostris infirmitate defessus et de adpropinquante morte sollicitus commeatum sibi precaretur, adstitit deprecanti et iam paene morienti iuuenis honore et maiestate uenerabilis, statu celsus et clarus aspectu et quem adsistentem sibi uix possit
Abbreviated transcription (Latin):
ftͣ xp̃iani. siqͥ st̃ qͥ nequaꝗͣ. morte inminente t̾bant᷑. S nũqͥd xp̃o fortiores.
Quis hoc insanissimꝰ dixerit: Qd est gͦ qđ ille turbatꝰ est. nͥ q infirmos in
suocorpore. hocẽ in sua eccła suȩ infirmitatis uoluntaria similitudine c̃so¬
latꝰ ẽ. ut siqͥ suoꝵ adhuc morte unminente tͣbant̾. ipsũ intueant᷑ ne hoc
ipso se putantes reꝓbos. peiorẽ desꝑationis morte absorbeant᷑. Quantũ utia
bonoꝵ de participatione diuinitatis eiꝰ expectare et sꝑare debemꝰ. cinꝰ nos

Expanded text:
tiani, si qui sunt, qui nequaquam morte imminente turbantur. Sed nunquid Christo firmiores? Quis hoc insanissimus dixerit? Quid est ergo quod ille turbatus est, nisi quia infirmos in suo corpore, hoc est in sua Ecclesia, suae infirmitatis voluntaria similitudine consolatus est? ut si qui suorum adhuc morte imminente turbantur, ipsum intueantur, ne hoc ipso se putantes reprobos, pejore desperationis morte sorbeantur. Quantum itaque bonum de participatione divinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
mũ celũ teneat. sublimiorq sit om̃ibꝰ. nat̾a tam̃ eiꝰ frigida fert᷑.
approbante uirgilio. frigida sat̾ni sese qͦ stella receptat. Hȩc
autͣ sydera. errantia appellant᷑. ñ qđ ipsa errent. s qđ nos erran¬
tes faciant. Quȩ sydera. grece planecȩ dicunt᷑. In sole enĩ et luna
om̃is notitia eͣ. ortꝰ et occasꝰ. adeo ꝙ sol et luna directo cur su eunt
istȩ uero retrogradant᷑. uel anomala efficiunt᷑. iaest quando par¬
ticłas addtͣ et detraht᷑. Cȩterũ quando tantũ detraht᷑. retrogra¬
da dicunt᷑. Stationẽ aut̃ faciunt qndo stant. anni aut̃ singłaꝵ
stellaꝵ hi st̃. qͥ in spera subiecta continent᷑. Quibꝰ ꝑactis. ad reu̾sio¬
nẽ cutuli sui hisde signis et partibꝰ ueniunt. Na luna tot annis
fert̾ explere circł̃m suuiͣ. Mercuriꝰ annis. xx. Lucifer annis. xuiiii.
orbiũ atq stellaꝵ positionẽ. subdita demonstrat figura.

Expanded text:
mum coelum teneat, sublimiorque sit omnibus, natura tamen ejus frigida fertur, mum coelum teneat, sublimiorque sit omnibus, natura tamen ejus frigida fertur, approbante Virgilio: Frigida Saturni sese quo stella receptet. 3. Haec autem sidera errantia appellantur, non quod ipsa errent, sed quod nos errantes faciant; quae sidera Graece planetae dicuntur. In sole enim et luna omnibus notitia est ortus et occasus, ideoque sol et luna directo cursu vehuntur. Ista vero retrogradantur, vel anomala efficiuntur, id est, quando particulas addunt et detrahunt; caeterum quando tantum detrahant, retrograda dicuntur; stationem autem faciunt quando stant. 4. Anni autem singularum stellarum hi sunt qui in sphaera subjecta continentur. Quibus peractis ad reversionem circuli sui iisdem signis et partibus veniunt. Nam luna octo annis fertur explere circulum suum, Mercurius annis XXIII, Lucifer annis IX, 37 Soorbium atque stellarum positionem subdita demonstrat figura.