comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
niaũ sane et causa festiaitatis Peni¬
qu nouo aut̾e testamẽto Penchecostes cepit
q iando aduentũ saucti spiritus quẽ pp̃s
prornfit exhibunt Quẽ ait nõ esse uenitu¬
rũ in ip̃e astenderet in celũ demq diu
portã celi xplis intrasset: decem dubis
int̾positis intremuit subito orantibus Apłis
Iocus: et descendẽte spĩ fancto super eos in¬
flamati sunt: ita ut liugnis dnm̃ gentuẽ dei
diffusa soleuntatẽ traususit in posteroe
Eaq de causa penthecostes celebrat᷑ / et die̾s
ip̃e proinde insigris habet᷑ Concordat aute
hec festi tas aw angelii cum festuntate legis.
Plic enõ postra ꝙͣ a gnu ĩmolatus est int̾¬
positio de unquagnita Diebus data est lex
moysi scripta degito dei. hi poseꝙͣ octoses
ductus ẽ celebrat᷑ uerũ pascha ⁊ intpositis
Quĩquaginta diebus datur spũs sanctus qui
enĩ ex septina septimauaꝵ: sed dietũ quidẽ
septiuane: generant eamdem ꝓ enthecosten.
in quofit peccati reuassio per spiñ sanctũ

Expanded text:
Initium sane et causa festivitatis PenIn Novo autem Testamento Pentecostes coepit, quando adventum sancti Spiritus quem it, exhibuit, quem ait non esse venturum, nisi ipse ascenderet in coelum. Denique dum portam coeli Christus intrasset, decem diebus interpositis, intremuit subito, orantibus apostolis, locus, et descendente sancto Spiritu super eos, inflammati sunt ita, ut linguis omnium gentium Dei te linguarum diffusa, solemnitatem transmisit in posteros, eaque de causa Pentecostes celebratur, et dies ipse proprie insignis habetur. Concordat autem haec festivitas Evangelii cum festivitate Legis. Illic enim posteaquam agnus immolatus est, interpositis quinquaginta diebus, data est lex Moysi scripta digito Dei: hic postquam occisus ductus est, celebratur verum Pascha, et interpositis quinquaginta diebus, Spiritus sanctus datur, qui enim ex septem septimanis. Sed dierum quidem septimanae generant eamdem Pentecosten in quo fit peccati remissio per Spiritum sanctum.
Abbreviated transcription (Latin):
ussrquaq utunt᷑ pro eo qd̵ ueratior sit i
entonciis ⁊ clarior in uerbis Acrũ sapiẽcie
lomon scripssse probatur testiueensills
quibus ibilegitui E ie ⁊ ugrit elegsti
pl̃ nomm sancto tuo et in utate ha¬
btacions tue hot op sthebrei ut quidã
capienciuẽ meniit inter Canoricact sẽp̃turai
reapiebant. Ped postꝙ̃ comphendentes ppi
interffecerũs memot̾atelm rodẽ libro tam

Expanded text:
aque utuntur, pro eo quod veracior sit in sententiis et clarior in verbis. Librum Sapientiae Salomon scripsisse probatur testimoniis illius, quibus ibi legitur: Tu me inquit elegisti in nomine sancto tuo, et in civitate habitationis tuae . 9. Hoc opus Hebraei ut quidam sapientium meminit inter canonicas scripturas recipiebant. Sed postquam comprehendentes Christum interfecerunt, memorantes in eodem libro
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃is su epłas. qui canouice nom̃ant
Eeuaꝵ secuna a quibusdã essei  non
creditut ꝓpter scili ssecmouisq distantia
Iacobus suam scripsit epłaꝵ que etipã
a nõuillis esse en te negat᷑: sed subuoie
a quitusdan esse eius asserit᷑. luque
due e Iohamis cuiusdam pbre̾ exis¬
timant᷑. cinꝰipta Irorum sentẽtiã.¬

Expanded text:
 Catholicae nominantur, quarum secunda a quibusdam ejus esse non creditur, propter styli sermonisque distantiam. Jacobus suam scripsit Epistolam, quae et ipsa a nonnullis ejus esse negatur, sed sub nomine a quibusdam ejus esse asseritur, reliquae duae Joannis cujusdam presbyteri existimantur, c
Abbreviated transcription (Latin):
terciã et quartã teodocion ⁊ Simacꝰ ediderũt
Aubo Iudei proseliti Quntam uero edicionẽ
et sextam Orignes repperit: et cum cetcris
suꝑradc̃is edicẽibus comꝑauit hnsint
itaq tantum qui scripturas sacras de greto
greco in latinã elo Inũ transtulerunt
Ut meninit sanctus Angustiꝰ infiritut
Iuierus est Hicui eni inquid prius
fidei temꝑibus ad manus ueuit codex gͣtꝰ
sensit. ausus est scatim int̾ptari Atq inde accidit
tom ĩ mimerabiles apud latinos extitisse an¬
t̾pretos De hebero aũt inlatinẽ tantũmuodo

Expanded text:
uartam Theodotion et Symmachus ediderunt, ambo Judaei proselyti; quintam vero et sextam editionem Origenes reperit, et cum caeteris supradictis editionibus comparavit. Hi sunt itaque tantum, qui Scripturas sacras de HebraeGraeco in nostrum eloquium transtulerunt, ut meminit sanctus Augustinus, infinitus numerus est. Si cui enim, inquit, primis fidei temporibus ad manus venit codex Graecnguae peritiam sensit, ausus est statim interpretari, atque inde accidit tam innumerabiles apud Latinos exstitisse interpretes. De Hebraeo autem in Latinum elo
Abbreviated transcription (Latin):
et filii Chore .÷. assur. elocina abiasaph
punt qui besdran et aggeuꝰ et hochariam
sciipsisse dicant Salomon scripfit prouerbia
et eclasten et cartica cantoꝵ Isayas
scripfit dibrũ suũ hiereutiaꝵ scripsu libeiẽ
saꝑiẽtes scripserunt herezielam diuodecim
qͣphas daualẽ et paralipemenon. et Ester.
a saldeia dum Indei regressi fuissent n Iħrm
correxit. Iotũqr Testamẽtũ in xpñ l.bros
coustituit ut tot libri essent in lege. quot
sub ptholomeo egopnoꝵ rege: suaessore Alex
qui erat princeps sacerdotũ: multadona
milteris ad templũ Peciit ut seues de .xii.
tribubus ssił transitterẽt᷑ qui mt̾ p̾tarẽt᷑.
omẽs libros hec fuit p̾ma pl̾ptatio uera

Expanded text:
et filii Core, id est, Asir, Elcana, Abiasaph. Sunt qui et Esdram, et Aggaeum, et Zachariam scripsisse dicant. Salomon scripsit Proverbia, Ecclesiastem, et Cantica canticorum. Isaias scripsit librum suum, Jeremias lisapientes scripserunt Ezechielem, duodecim prophetas, Danielem, et Paralipomenon, et Esther.a Chaldaeis, dum Judaei regressi fuissent in Jerucorrexit; totumque Testamentum in XXII libros constituit, ut tot libri essent in lege, quot sub Ptolomaeo Aegyptio rege, successore Alexaqui erat princeps sacerdotum, multa dona mittens ad templum, petiit ut seni de duodecim tribubus Israel transmitterentur, qui interpretarentur omnes li
Abbreviated transcription (Latin):
quos ob amorẽ doctrine et pretatis
Legendos recipiendosq egđiaꝵ prĩ¬
cipes tradiderũt. Primi ntmq legis adest
Moysi libri quiq sunt Cenesis Exadus l¬
ayystorici libri sedecim: Ihũ nome stiliut et
Iidicũ libei suguli siue Rach Reg̃ eciam
Aibri quatuor. Paraopemenon duo Esdio

Expanded text:
quos ob amorem doctrinae et pietatis legendos recipiendosque Ecclesiarum principes tradiderunt. 4. Primum namque legis, id est, Moysi libri quinque sunt. Genesis, Exodus, Lhistorici libri sedecim, Jesu Nave scilicet, et Judicum libri singuli, sive Ruth, Regum etiam libri quatuor, Paralipomenon duo, Esdra
Abbreviated transcription (Latin):
diperunt inter se tupĩ somphendamus
Iustũ qua intilis est nobia ⁊ contrarius
est operibus nĩs / ⁊ pr omittit se stiẽtitm
deihabere et filũ dei se nouĩnat Et infra
Si e est uerua dei filius sc sapiat illity
et i. berabit eũ de manu cõtrarioꝵ Ait deinde
ut sciamus uenereciã illuis. ⁊ probemus pa¬
cientiã ip̃us. morte turpissuna condep̃uou
eũ cellacione facta nẽ nrĩteos pro tã aꝑto
sacuilegio derogarent / a ꝓpħĩtis eu uoluũbꝰ
reciderũt Iegendũq sus ꝓhibuerit Lbrũ¬

Expanded text:
omprehendamus justum quia inutilis est nobis, et contrarius est operibus nostris, et promittit se scientiam Dei habere, et Filium Dei se nominat . Et infra: Si enim est vere Filius Dei, suscipiet illum et liberabit illum de manu contrariorum. Ac deinde: Ut sciamus reverentiam illius, et probemus patientiam ejus, morte turpissima condemnemus eum ; collatione facta, ne nostri eos pro tam aperto sacrilegio derogarent, a propheticis eum voluminibus reciderunt, legendumque suis prohibuerunt. Libru
Abbreviated transcription (Latin):
ectianes proũtiare. antique
institutionis esse. Iudeoꝵ tradi¬
cio docet. Ilam et ipi legitimis
p̃futisꝙ diebus exlege et
dtrit lectiomibus in synagogis utintut.
et hoc de ueteri patrũ institutioẽ seruã¬
tes. Est autẽ dectio non parua dtudu̾cm̃
edificatiõ. unde oportet ut quando ꝓsallit᷑.
ꝑsallatur ab om̃ibus ¶uꝰ orat᷑ oret ᷑ ab uib
d hestio legit᷑. facto filencio eque andiat᷑
a cunetis . Aam et si tunt suꝑuemat  s

Expanded text:
ectiones pronuntiare antiquae institutionis esse Judaeorum traditio docet. Nam et ipsi legitimis praefinitisque diebus ex lege et prophetis lectione in synagogis utuntur, et hoc de veteri patrum institutione servantes. Est autem lectio non parva audientium aedificatio. Unde oportet ut quando psallitur, psallatur ab omnibus; cum oratur, oretur ab omnibus; cum lectio legitur, facto silentio, aeque audiatur a cunctis. 2. Nam etsi
Abbreviated transcription (Latin):
radix est hi nona uelud fructus exra᷑¬
dute in lege predictus est. Inmo ip̃e lo-
uero ꝑfectũ uite Magisterĩ iam adultis
omitus praus. Ido in illa oꝑantibus bona
terre ꝓuttẽbant᷑ hic uero sub gracia
ex fide uine̾tibus Regine̾ celeste tribint᷑.
bonũ mĩtiũ: ut qui susceperint fan dei

Expanded text:
radix est, hec nova velut fructus ex raatus est, ante in lege predictus est, ymmo ipse in lvero perfecte vite magistrum iam adultis omnibus prestans. Ideo et in illa operantibus bona terre promittebantur, hic vero sub gracia ex fide viventibus regnum celeste tribuitur. bonu
Abbreviated transcription (Latin):
rũciant᷑. antẽ lectienes in xp̃i eccłis.
de scripturis sanctis Constat anti̾
ead̃ sacra scriptura ex ueteri leg
et noua Wetus lex illa est que
data est pro iudeia per e¬

Expanded text:
untiantur autem lectiones in Christi ecclesiis, de Scripturis sanctis. Constat autem eadem sacra Scriptura ex veteri lege et nova. Vetus lex illa est quae data est primum Judaeis per
Abbreviated transcription (Latin):
Ansillus eram int̾ frĩs meos et adoles¬
tencior indomo płis mei pascebã oues
prĩs mei inanus mee fecerũt organũ
Siiti mei aptanebũt ꝓsalteriũ Et quis
auditor Ipe misit dugelũ suro ⁊ tulit me
fuit beneplacitũ in eis dño Exii obuiam
lacris suis Ego antẽ enagninto ab eo ip̃i
gladio amputani capud eius et abstuli
ob ꝓbri᷑ defiliis Irł¬

Expanded text:
Pusillus eram inter fratres meos: Et adolescentior in domo patris mei. Pascebam oves patris mei: Manus meae fecerunt organum: Digiti mei aptaverunt psalterium: Et quis auditor: Ipse misit angelum suum. Et tulit me fuit beneplacitum in eis Domino. Exivi alilacris suis. Ego autem evaginato ab eo gladio ipsius amputavi caput ejus: Et abstuli opprobrium a filiis I
Abbreviated transcription (Latin):
alcirũ quoq alterius pollui non po
scusio: legituas niptias non credi dãp¬
nandas licet eul quoq origniali pcc̃o.
obuopia crrdat᷑ nasci posteritas eis
iure fidelue̾ iurguiũ uel contine̾tiũ p̃fe¬
eenda doceatur integritas. Mec miũ
tritatis baptisiua qd nefais ẽ iteret᷑
neq pro diuerfitate tradeuciũ iinistror
singulis putet᷑ quibusꝙ ebferti sesa eo
sirgulari ptãte donari: de quo dutiꝰ¬
leguꝰ: Buꝑ quẽ iuderis spiritũ destero¬
dente̾ et manẽte suꝑ eũ hic est qui bap¬
that in spũ sancto. et ego indi et testi¬
moniũ ꝑhibui quia his est filius dei:
Et ne penitetie remediis non egiꝰ nos
putenius pro cotidians humane fra¬
gilitatis excissibas sine quibus in hac
uita esse non possum: ita rt pentẽcia

Expanded text:
Alterum quoque alterius pollui non posse sensio. Legitimas nuptias non credi damnatas, licet ex eis quoque originali peccato obnoxia credatur nasci posteritas, eisque jure fidelium virginum vel continentium praeferenda doceatur integritas. Nec unum Trinitatis baptisma quod nefas est iteretur; neque pro diversitate tradentium ministrorum singulis putetur quibusque conferri, sed a Deo singulari potestate donari. De quo legimus: Super quem videris Spiritum descendentem, et manentem super eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto; et ego vidi, et testimonium perhibui, quia hic est Filius Dei . Et ne ponitentiae remediis non egere nos putemus, pro quotidianis humanae fragilitatis excessibus, sine quibus in hac vita esse non pos
Abbreviated transcription (Latin):
quoq resurte cturos esse credineꝰ ut in
natura̾ aut sexũ mutantes sed tantũ
fragilitatẽ et uicia deponc̾tes ꝓpĩqͣqr
sachauũ cum Augilis suis atoq cultoribus
eterno Incendio condempnandes neq se
cu̾dũ quoꝵdam sacrilega disputationẽ.
ad p̾stmuã id est Angelici dignitatẽ ex q
ꝓpria malignitate ceadit reducẽdr̃: Hec
est catholiee tradicionis fides uera inte¬
gritas de qua si unũ qd libet respnatur
tota fidei credulitas amiet.t᷑ ꝯ
ergo mare formã baptisiui Aque mubes
uers sp̃us sancti: Manna panis uite Illu
tisauit et ꝯohannes sed ex toto nõ indarce.
Non eiũ solu̾ maqqua nec tamẽ in spũ.
sed hoc solũ addidit. ꝙ in penitẽcia bap¬
tisauit. sicut ait paulꝰ in actibꝰ Apłoꝵ¬

Expanded text:
quoque resurrecturos esse credamus in quoque resurrecturos esse credamus in naturam aut sexum mutantes, sed tantum fragilitatem et vitia deponentes. Ipsum quoque Satanam cum angelis suis, 465 atque cultoribus aeterno icundum quorumdam sacrilegam dispositionem ad pristinam, id est, angelicam dignitatem, ex qua propria malignitate cecidit, reducendum . Haec est catholicae traditionis fidei vera integritas, de qua si unum quodlibet respuatur, tota fidei credulitas amittitur. ergo mare formam aquae, nubes vero Spiritus sancti, manna panis vitae. Illtizavit et Joannes , sed non ex toto Judaice; non enim solum in aqua, nec tamen in Spiritu, sed hoc solum addidit, quod in poenitentiam baptizavit, sicut ait Paulus in Actibus apo
Abbreviated transcription (Latin):
per diurnã grat̃ capiti xpõ subiungi.
atq indirupte pacis ꝑseuerãcia in uintate
eccliẽ ipius soluari: nec huiitue uoliue¬
tatis arbitrio boni quid quã de putitudũ¬
qr exist iary : sed secũdũ ꝓpositũ uolari
tatis dei omem mimerũ elcoꝵ acquiti
bona quoq temꝑalia : beuis matisꝙi clam¬
ma a deo creari. eiis p dispensata sui¬
gulis quibusq nel tribui uel megari
Qnoꝵ bono ꝵ in uno quoq fideluꝰ non ha¬
bitus sed esus. aut iꝓbandus ẽ a ut
probandua: Certa uero etermq bona
solos posse bonos infuturo consequi quoꝵ
piguore ecłilmm nũt informatã cred̾im
Rtineri : hic habe̾̃te̾ pͥmicias spiritus.
infuturo ꝑfectione̾. his sustentari in spe
postea parti in re. hic uidere per speculũ
in eignate infuturo autẽ faciead facio
cũ ad specie̾ fuerit ꝑ ducta per fudẽ Qrd̾¬
dones ꝑficiat᷑ ut su̾m dei bonis frua
tionis habe̾. ut eodẽ ordine eade̾q forma
qua ipẽ dũs resurrepit a mortuis. nos

Expanded text:
subjungi, atque indisruptae pacis perseverantia in unitate Ecclesiae ipsius solidari, nec humanae voluntatis arbitrio boni quiddam deputandum existimari: sed secundum propositum bonae voluntatis Dei omnem numerum electorum acquiri. Bona quoque temporalia bonis, malisque communia a Deo creari, ejusque dispensatione singulis quibusque vel tribui, vel negari. Quorum bonorum in unoquoque fidelium non habitus, sed usus aut improbandus est, aut probandus. Certa vero aeternaque bona solos posse bonos in futuro consequi, quorum pignore Ecclesiam nunc informatam credimus detineri, hic habentem primitias spiritus, in futuro perfectionem, hic sustentari in spe, postea pasci in re; hic videre per speculum in aenigmate, in futuro autem facie ad faciem, cum ad speciem fuerit perducta per fidem n nobis, ut summi Dei bonis fruamtionis habere, ut eodem ordine, eademque forma qua ipse Dominus resurrexit a mortuis, nos
Abbreviated transcription (Latin):
nec ingenitũ sed ex pre̾ ⁊ filio procede̾te̾ faluõ
a patre nastẽdo natũ spiitum Uero sauctũi
ut que̾ sola bonitate creauerat: sponte lapsie̾
aisericorditer repararet. Qucẽ ueraciter
trucifixũ et tercia die resurrexisse: et cum

Expanded text:
nec ingenitum, sed de Patre et Filio procedentem. Filium a Patre nascendo procedere, Spiritum vero sanctum ut quem sola bonitate creaverat, sponte lapsum misericorditer repararet; quem veraciter crucifixum, et tertia die resurrexisse, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
uri: Bi dedero somꝑnũ oculis meis ⁊ palpebi
iueit dormitacione᷑ aut requiẽ temꝑibꝰ meis.
donis luemam locũ dño taberiaculum deo
iacrb. Quis non stupeie tartam in dei amore
anmi deuoc̾one ut sompnũ sibi sine quo utiq
corpora humanadeficiut penitus interdixit.
dauec locũ ac temꝑlũ anõ fabriandũ in pet¬
tore suo rex i ꝓpħa reperiret. Queres no
debet fertit᷑ amonere ut ẜ ipe locuc dũi
esse nolumꝰ. et tabermaculũ eius aut templũ
cupimꝰ haberi in quãtũ possimꝰ epempla scõ
nuitenuer. ne de nobis dicat᷑ qd legit᷑ Dor ie¬
xunt sompnũ suẽ et inchil ĩuenerũt oiet um
diiciaꝵ in manb suis

Expanded text:
palpebris meis dormitationem, et requiem temporibus meis, donec inveniam locum Domino, tabernaculum Deo Jacob . Quis non stupeat tantam in Dei amore animi devotionem, ut somnum sibi, sine quo utique corpora humana deficiunt, penitus interdixerit, donec locum ac templum Domino fabricandum in pectore suo rex et propheta reperiret? Quae res nos debet fortiter admonere, ut si ipsi locus Domini esse volumus, et tabernaculum ejus aut templum cupimus haberi, in quantum possumus, exempla sanctorum imitemur, ne de nobis dicatur quod legitur: Dormierunt somnum suum et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
firmaut exemplo Nrai testatua edbangeliũ:
Qena erat Iħus ꝑnoctara in oratione dei
Aue quos ⁊ silañ in Tustodia publica cirta me¬
Sũ urctis orantes ỹmm audientibꝰ cunctis
niucti dixisse menorart᷑: ubi repente tremo¬
tu facto et canussil carceris fundamẽtis: et
quẽtia nos in siutꝭ habere officiis. fiie q nrm
ut si adueuerit sub tali acta expectare securius:
dicentes Iura temerari diuia qui noctẽ fecit
ad requie. sicut die̾ ad laborẽ. qmi heretiti hoc¬

Expanded text:
 Nam testatur Evangelium quia erat Jesus pernoctans in oratione Dei . Paulus quoque et Silas in custodia publica, circa medium noctis orantes, hymnum, audientibus cunctis, vincti dixisse memorantur. Ubi repente terraemotu facto, et concussis carceris fundamentis, et quentiam nos in sanctis habere officiis, finemque nostrum, vel, si advenerit, sub tali actu exspectare securius. dicentes jura temerari divina, qui noctem fecit ad requiem, sicut diem ad laborem. Qui haeretici
Abbreviated transcription (Latin):
tabor in te quia fuisci adintor mens.
alibi Prenenerũt oculi mei ad tedilucło et
meditarer elorquia tua Cassuaues autẽ᷑ dicit
maue saltis ex uirgnie nasci dignatus est
sicii ex illo per uni̾sũ mũduẽ eiusdẽ̾ celebra¬
cionis ĩualuit conssuetudo Diluiło autem
proude orat᷑. ut resurrectio xpĩ celebret᷑
Matutia autẽ luce radiante dus et salu¬
torur̃ ab aiferis resucixit: quando cepet
oriri fidelibus lux que moriete xpõ octiderat
Peccatoribus Siqude̾ et eodem temꝑe cunctis
spes future resurrectienis crrdit᷑ Cum insti
et onẽt ab hac temꝑali morte quasi a sopae

Expanded text:
tabor in te, quia fuisti adjutor meus . Et alibi: Praevenerunt oculi mei ad te diluculo, ut meditarer eloquia tua . Cassianus autem dicit,mane salutis ex virgine nasci dignatus est; sicque ex illo per universum mundum eiusdem celebracionis invaluit consproinde oratur, ut resurrectio Christi celebretur. Matutina enim luce radiante, Dominus et Salvator ab inferis resurrexit, quando coepit oriri fidelibus lux, quae moriente Christo, occiderat peccatoribus. Siquidem et eodem tempore cunctis spes futurae resurrectionis creditur, cum justi, et omnes ab hac temporali morte, quasi a sopore
Abbreviated transcription (Latin):
heisdem ecium horis uenturũ si m ewuangitio
saluator astinpit: nde et adigland.. I¬
datoris suos exfuscitans dicie. Beat. serat
illi quos cũ uouerit dñs ĩuenerit ingilãtes.
Et s. uesꝑtina inquit hora neuerit. et sincai
nete ⁊ si gallicartu. ⁊ si meuerit eoñ igilt¬

Expanded text:
isdem etiam horis venturum se esse in Evangelio Salvator asseruit. Unde ad vigilandum auditores suos exsuscitans, dicit: Beati servi illi, quos cum venerit Dominus, invenerit vigilantes. Et si vespertina, inquit, hora venerit, et si media nocte, et si galli cantu, et invenerit eos vigila
Abbreviated transcription (Latin):
esꝑtinũ diuru fuus officiũ e̾. et al-¬
terue uncis occasus Cuins ex uetrꝰ
tescamẽtꝰ solempris e̾ celebrutio
Demq̃ hoc temꝑe: ueterũ sacrificia offerria¬
leriq altario aromuta et thura mos erat
Testis  p̾mdicꝰ ille regio ac sac̾dotali fuaꝰ
officio dicens Dirigat᷑ orato mea sicut.
intensũ in ꝯspcũ tro. eleuꝰ cõ malmũo me¬
aꝵ sacrificiũ uesꝑtinũ In nouo autł testa¬
mento du eo tempe dñs et Baluator nr̃.
cenantibꝰ Aipłis nusterĩ sui corporis et
sanguẽs inicio tradidit ut tempus ip̃m sacri¬
ficiꝰ uesperũ ostenderet siculi Prouide in
houore ac memorca tantoꝵ sacranẽtoꝵ hiis
temꝑibus adesse nos decet dei cõspectibus. e
ꝓ sonare in eius cultibus oracõmꝰ nr̃aꝵ illi
sacrift̃ offerẽtes atꝙ in cius landibus.
a sydere qd̾ uesꝑ uocatur et decede̾te soleepo¬

Expanded text:
Vespertinum diurni finis officium et alVespertinum diurni finis officium et alternae lucis occasus est. Cujus ex Veteri Testamento solemnis est celebratio. Denique hoc tempore veterum sacrificia offerri adolerique altario aromata et thura mos erat. Testis est hymnidicus ille, regio ac sacerdotali perfunctus officio, dicens: Dirigatur oratio mea, sicut incensum in conspectu tuo: elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum . In Novo mento eodem tempore Dominus et Salvator noster coenantibus apostolis mysterium sui corporis et sanguinis in initio tradidit: ut tempus illud sacrificii vesperum saeculi ostenderet. Scilicet proinde in honore ac memoria tantorum sacramentorum his temporibus adesse nos decet Dei conspectibus, et personare in ejus cultibus, orationum nostrarum illi sacrificium offerentes, atque in ejus laudibus a sidere, quod Vesper vocatur, et decedente sole exo
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa Terciã ẜeptã et ilonã damul et
tres pueri supplicacõnbꝰ deuouerũt
scilicet ut ab ortu diei in tempus pre¬
caciomo tres hore ꝑorrecte: trinuitatis nobis
ruereciã declararẽt parilitꝰ a tercia adsix
dine̾ sioubꝰ terminata. Teiitas ter die rogata
coleret᷑ Illuc eciã occuriẽs ad probacoiũ te
dimitatis qd spus sauctus hora t̾cia hoc ẽ
sus loco ⁊ inuuero et temꝑe destendit ad terras.
buli cruciamĩta porreperũt. Tal. enĩ sa-¬
crame̾to legitins ad p̃ce̾ temꝑibꝰ per tedias
horas temi tutatis ꝑfectio aũt laudatur
celebritatibꝰ. aut p̃opabꝰ impetratur
liert si computit᷑ diurna celebritas per qua¬
teruarnẽ usq inuesperũ officut̾ hoc est
fario diuisus. in truitate saluat᷑᷑. Siqr dꝭ
et in nocte staciones ⁊ uigilie mulitare s
in quatuor ꝑtes diuise: triuis horuꝵ spaciis
secerunt᷑ ut et ip̃is nocturut̾ nẽdialibus q̃
officiis trurtatis mysterue̾ ueneret᷑.¬
De uesꝑtiuia horis

Expanded text:
oram tertiam, sextam et nonam Daniel et tres pueri supplicationibus devoverunt; scilicet ut ab ortu diei in tempus precationis tres horae porrectae Trinitatis nobis reverentiam declararent: pariter a tertia ad sexdimensionibus terminata, Trinitas ter in die rogata coleretur. Illud etiam occurrit ad probationeinitatis, quod Spiritus sanctus hora tertia, hoc est, suo loco et numero et tempore descendit ad terras ibuli cruciamenta porrexit. Tali enim sacramento legitimis ad precem temporibus per ternas horas Trinitatis perfectio aut laudatur celebritatibus, aut precibus impetratur. Licet et si computetur diurna celebritas per quaternarium usque in vespertinum officium, hoc est,farie divisus in Trinitate salvatur. Siquidem et in nocte stationes, et vigiliae militares in quatuor partes divisae ternis horarum spatiis secernuntur: ut et in ipsis nocturnis mundialibusque officiis TrDE VESPERTINIS HORIS.
Abbreviated transcription (Latin):
phã dicit in honũbus nr̃ire cõfidendu sed
Iotã spemꝰ in dño esse ponendã ne aliquid ab
es pete̾t᷑ tepidesit ⁊ alius crede̾t᷑. posse
Nracio
oriose omp̃s deus in quẽ beatoꝵ Annue
totã spei cãfide̾cia pouũt concede nobĩs ut
adintorio tuo illũiati ualeaneꝰ le iugit᷑

Expanded text:
a dicit in hominibus minime confidendum, sed totam spem in Domino esse ponendam, ne aliquid ab eo peteretur tepide, si et alius crederetur posse Oratio. Gloriose omnipotens Deus, in quem beatorum animae totam spei confidentiam ponunt; concede nobis ut, adjutorio tuo illuminati, valeamus te jugiter
Abbreviated transcription (Latin):
tue auditã fecisti Iocũditatẽ cũ ex niferuio
rediers replesti terrã gaudiis quĩ retiq̃tas
in obscuꝵ rogamus potẽtie tue meffabel̃
marestatẽ ut sicus tune cateruã apłicam
splendore celestia iubaris illustrae̾ degneꝵ¬

Expanded text:
tuae auditam fecisti jucunditatem; cum ex inferno rediens replesti terram gaudiis, quam reliqueras in obscuris: rogamus potentiae tuae ineffabilem majestatem, ut sicut tunc catervam apostolicam splendore coelestis jubaris illustrare digne
Abbreviated transcription (Latin):
¶r otectio salusꝙ aiẽ nr̃e deus opteti
nos galcaspei ⁊ sento mexpuguabilis
itiẽti ut ate in cansit nr̃e necess¬
tatis diuti mereaui᷑ cũ diligẽt bꝰte
Ieticia et epultacoe ꝓfudi ꝑ¬

Expanded text:
rotectio salusque animae nostrae, operi nos galea spei, et scuto inexpugnabilis munimenti; ut a te in causis nostrae necessitatis adjuti, mereamur cum te diligentibus laetitia et exsultatione perfundi
Abbreviated transcription (Latin):
Phã londes dño dicit essesaluandas mag¬
nalia ipñs duĩsa cõmemorans destrũesq
faisitate̾ ydoloꝵ cultores redarguit
Oraciã
Buantas exiune deus queͣ onus terra
pro dulceduns benignitate collandat ro¬
ganius ut ablato a nobis Raoue suꝑsticõia¬
errore tuis Nolũtatibus cõurarim᷑. ꝑ dim¬

Expanded text:
a laudes Domino dicit, esse solvendas, magnalia ipsius diversa commemorans destruensque falsitatem idolorum cultores redarguitOratio. Suavitas eximia Deus, quem omnis terra pro dulcedinis benignitate collaudat; rogamus ut, ablato a nobis vanae superstitioerrore, tuis voluntatibus connectamur.
Abbreviated transcription (Latin):
solu̾ a tarmobus et a rino abstiuẽt yro suffi¬
ciẽtia donandaꝵ libidinũ: srd eciã ab ouuibus
que uentris et gucturis prouocant appetitũ:
Mane quid quid necessario uictui suꝑ est ex
oꝑibus manuũ: et epulaꝵ ⁊ estriatioẽ tanta
cura egentibꝰ distribuit᷑ ut inehalirma

Expanded text:
no abstinent pro sufficientia domandarum libidinum, sed etiam ab omnibus, quae ventris et gutturis provocant appetitum. Sane quidquid necessario victui superest ex operibus manuum et epularum restrictione, tanta cura egentibus distribuitur, ut nihil rema
Abbreviated transcription (Latin):
ex opificũ epercitacoẽ. et ex plebeio labore:
tanto utiq felici: quanto forcuus edc¬
cati: Qui si non adiuittant᷑. graue delictiẽ
est. Multi ep eo numero: uiri magni.
imitandeq extiterũt Nam ꝓpterea et
infiria mudi elegit deus ut confũdee
forciasi stulta niñdi elegit: ut cõfunat
sapie̾trs et ignobilia mudi et ea que non
sunt tamꝙͣ sunt ut ea que sunt enacare
ut non gloriet᷑ onũs caro corã deo Winli
quoq modo extant genobia femĩariẽ deo
ptetatis sauctitatis caritate iũgũt᷑. et im̃i¬
tacione uirtutis ad quas iuuenũ nullis
accessus est: neq ipõꝵ ꝙͣuis grauissimore
et probatissanoꝵsenũ : iusi usq ad resti¬
bulũ necessaria prebendi quibus indigeĩ
gracia. Miis presunt sugle grauissime at
probatissue non tantũ instituedis com¬
ponendisq moribus : sed eciã instruẽdis
mẽtibus perite atq parate. laificio eciã
corpus exeraent atq sustẽtant: uestesqr
ipas monachis tradunt. Ab huis uuicensi

Expanded text:
ex opificum exercitatione et plebeio labore, tanto utique felicius quanto fortius educati: qui si non admittantur, graue delictum est; multi enim ex eo numero uere magni et imitandi extiterunt. nam propterea et infirma mundi elegit deus, ut confunderet fortia; et stulta mundi elegit, ut confunderet sapientes; et ignobiliauae non sunt, ut ea quae sunt evacuentur, et non glorietur omnis caro coram Deo. 17. Simili quoque modo exstant et coenobia feminarum Deo m sanctitatis charitate junguntur, et imitatione virtutis. Ad quas juvenum nullus accessus est, neque ipsorum quamvis gravissimorum et probatissimorum senum, nisi usque ad vestibulum necessaria praebendi, quibus indigent, gratia. His praesunt singulae gravissimae ac probatissimae, non tantum instituendis componendisque moribus, sed etiam instruendis mentibus peritae, atque paratae. Lanificio etiam corpus exercent atque sustentant, vestesque ipsas monachis tradunt, ab his invicem
Abbreviated transcription (Latin):
Item hiis sepius distordia aborit᷑ u̾udie: quiã
luior de fraterius ꝓfectibus gigont᷑ amor
temꝑaliũ rerũ grassatur: sequẽtes terrenas
concupisce̾nias: tanto inauit quãto sepus
ut aute luiauos oculos impudentꝰ ĩ cedãt
Tales itaq nequaꝙͣ mouachi nocitande
sunt. quia deo sola professiene non actioue
iungutur

Expanded text:
Inter hos saepius discordia oboritur, invidiaeque livor de fraternis profectibus gignitur, amor temporalium rerum grassatur, sequentes terrenas concupiscentias tanto inhianter quanto saepius et ante humanos oculos impudenter. Tales itaque nequaquam monachi vocandi sunt, quia Deo sola professione, non actione, junguntur
Abbreviated transcription (Latin):
hiis quos filios appeslnt. magna sua in
dato signo festuia cũ ꝓperacione adora¬
cionẽ solẽmũ horarꝭ celebrãtes fixa intẽ¬
cione cordis. et usq ad cõsũmacionẽ ꝓsalroi :
sine fastidio ꝑsistẽtes Item cõueruũt diebus
suigulis int̾positis: adhuc ieuiui in cõsola¬
cionẽ ad andiendũ prem̃. Audiũt autẽ enm
incredibili studio sũmo. silicis Affectus aĩoꝵ
suore prout ros prouocau̾it. disserentis ors
uel ganctu uel fletu significãtes Corpus¬
magno deinde cũ silentio ⁊eficĩt tantum
quantũ saluti necesse est. Coercẽte uno

Expanded text:
his, quos filios appellant, magna sua in his, quos filios appellant, magna sua in dato signo festina cum properatione ad orationem solemnium horarum, celebrantes fixa intentione cordis, et usque ad consummationem Psalmorum sine fastidio persistentes. Item conveniunt diebus singulis interpositis, dum adhuc jejuni sunt in collatione ad audiendum Patrem. Audiunt autem eum incredibili studio, summo silentio, affectusque animorum suorum, prout eos provocaverit disserentis oratio, vel gemitu, vel fletu significantes. Corpus deinde cum silentio magno reficiunt tantum quantum saluti necesse est, coercente uno
Abbreviated transcription (Latin):
quidꝙͣ terrenũ sorte peculiari possidebat.
p̃ciosis nel coloratis uestibus non indiue̾t ⁊
sed uaissinus atq suceris lauacris nũ ꝙͣ
utunt᷑. dilectione corporis sed raro ꝓpter
necessitatẽ langnorie siue consultu aibbatis
nusꝙͣ progredũt᷑᷑ nec aliquis abris sine
nutu paterne iussioiis assumit᷑. Oꝑaut᷑
autẽ mauibus ea quibus corpus pastipos¬
sit et mens impediri nõ possit Cauũt añt
siuĩ tradũt eis quos decauos uocant. E
sui corporis impediat a ꝓposito mentis. neq
in cibo neq in uestiuẽto inqr si quid aliqͥd
opus est. uel cetidiane necessitatis. uel
nitue. ut assolet uatitudinis Ipt̾ auteri
decani tradunt ea ĩposito p̃pofitus cre̾ magna
sollicitubine omĩa disponeus. presto facit
quidquid illoꝵ uita opter: ibecillitatẽ eoꝵ¬
corporis postulat Racionẽ ipe reddit ei.
quem patrẽ uocant My uero Patres in¬
tellectu: tollerãcia: atq distrecioẽ. insignes
Amibus rebus excelsi: nulla suꝑbia cõsulũ:

Expanded text:
quidquam terrenum sorte peculiari possidet, pretiosis vel coloratis vestibus non induantur, sed vilissimis atque sinceris, lavacris nunquam utuntur ad delectationem corporis, sed raro propter necessitatem languoris; inconsulto abbate, nusquam progrediuntur, neque aliquid ab eis sine nutu paternae jussionis assumitur: operantur autem manibus ea quibus corpus pasci possit, et adeo mens impediri non possit. Canunt autesuum tradunt eis quos decanos vocant, eosui corporis impediat a proposito mentis neque in cibo neque in vestimento neque si quid aliud opus est vel cottidiane necessitati vel mutue, ut assolet, valetudini. Dispensator decani tradunt ea praeposito, praepositus autem cum magna sollicitudine omnia disponens praesto facit, quidquid illorum vita propter imbecillitatem corporis postulat: rationem tamen reddet ipse ei, quem Patrem vocant. Hi vero Patres intellectu, tolerantia atque discretione insignes omnibus rebus excelsi nulla superbia consulunt
Abbreviated transcription (Latin):
secundũ officia que in templo ẜa¬
lomonis erant dispõita. queꝙ pos¬
torius sunt a Esdra disꝑtita ĩueninius.
eosq quos Esdras actores templi me
dei. fuerũt sub Esdra actores templĩ
seruorũ Balomionis filii qui actũ̃ teru¬
pli totius sub cura sua haberẽt aut sacris
ex ordine et minsterio templo: Ionge
fuerũt ab officio altaris dei Qruia nec
psaliustis nec hostiariis. nec sacroꝵ ẜuis
actiugeꝰ licrbat ad munera altaris. ñsi
tantumõ leuitis. Qd orgo est: Nullã
aliã curam habebant actorrĩ tem pl
delapsa per cosdẽ actores de thesauiris do¬
minitis reficerẽt᷑ atq epcolerent᷑ Eigo
quid sit dñ̃ sui census et om̃is substã¬
cie modus. et redigit apud se tocius posses¬
sionis instrumẽta orignalia Bic et exor¬
cista redigit in sua diligẽtia tocius ⁊ egui
dm̃i secreta ut memorie mandes de stripta¬
raꝵ sacraur̃tis unde exerceat stilicet dauir̃o
donu qdͥ illo est a spiritu sancto cõcessiomi :¬

Expanded text:
secundum officia quae in templo Salomonis erant disposita, quaeque posterius sunt ab Esdra dispertita invenimus , eosque quos Esdras actores auctoresDei. Fuerunt enim sub Esdra actores templi, servorum Salomonis filii qui actum templi totius sub cura sua haberent, aut sacris ex ordine et ministerio templi, longe fuerunt ab officio altaris Dei; quia nec psalmistis nec ostiariis, nec sacrorum servis, attingere licebat munera altaris, nisi tantummodo levitis. Quid ergo est? Nullam aliam curam habebant actores templi, dilapsa, per eosdem actores de thesauris Dominicis reficerentur atque excolerentur. Ergo quis sit Domini sui census, et omnis substantiae modus, et redigit apud se totius possessionis instrumenta originalia, sic et exorcista redigit in sua diligentia totius regni Domini secreta, ut memoriae mandet de Scripturarum sacramentis, unde exerceat, scilicet donum quod illi est a Spiritu sancto concessum,
Abbreviated transcription (Latin):
tes tantũ legamĩbus in hac causa rocis
assidue utebaut᷑ Unde et Cantor es apꝰ
gentiles fabariidicti sunt: Ueteres la¬
mina pectori imposita subea cantica
epclanore. alendis udcibus racione̾ de-¬
monstranerũt Solent autẽ ad hoc officuẽ
eciã absq scie̾cia Epõ. sola iussione ꝓbro

Expanded text:
tes tamen, legumine causa vocis tes tamen, legumine causa vocis assidue utebantur. Unde et cantores apud gentiles fabarii dicti sunt. Veteres, lamina pectori imposita, sub ea cantica exclamantes alendis vocibus rationem demonstravere. Solent autem ad hoc officium etiam absque scie
Abbreviated transcription (Latin):
tuuiultũ possuit Unde et dudũ lectores
De phal mistis ħ
saliistacũ idest Santoꝵ principes
uel auctores : Daued sie A saph epti¬
terũt Ipĩ enim post moysen ꝓsal
mes composuorũt pͥmi : et cantauerũt.
aꝯortuo autĩ Asaph frlu eius in hocor¬
dine subcogati sunt a dauid Erantq psa¬
nuste per successionẽ generis: sicut et
ordo sacerdotalis Ipsiꝙ solo contiuuis di-
ebus in templo canebant: Candidis indict
płu nutriendi ꝓsaliuistas quoꝵ cantibꝰ
ad affectũ dei mẽtes audien cui excitat¬
esse illustrẽq oportet: ita ut oblectanatẽ¬
to dulcrdinis. Aios inoitet auditoruo:
Nox antem ens nõ aspera nel rauta uel
dissona sed canora erit suaius liquida:
exclamet artẽ sed que pp̃ianã simpli¬
citatẽ in ipã modulatõne demonstret:
nes que iuisito gestu uel teatrali arte
redoleat. sed que compunctione̾ migis
Audie̾tibus faciat: Antiqqui prrdie ꝙ
cantandiẽ erat cibis abstuebãt: psallẽ¬

Expanded text:
in tumultu possit. Unde et dudum lectores in tumultu possit. Unde et dudum lectores De psalmistis. 1. Psalmistarum, id est, cantorum principes, vel auctores, David, sive Asaph exstiterunt. Isti enim post Moysen psalmos primi composuerunt et cantaverunt. Mortuo autem Asaph, filii ejus in ordinem subrogati sunt a David, erantque psalmistae per successionem generis, sicut et ordo saceebus in templo canebant, candidis induti dium nutriendi psalmistas, quorum cantibus ad effectum dei mentes audiencium excitantum illustremque esse oportet, ita ut oblectamento dulcedinis animos incitet auditorum. Vox enim ejus non aspera, vel rauca, vel dissonans; sed canora erit, suavis, liquida, exclamat arte, sed quae Christianam simplicitatem et in ipsa modulatione demonstret, nec quae musico gestu vel theatrali arte redoleat, sed quae compunctionem magis audientibus faciat. 3. Antiqui, pridie quam cantandum erat, cibis abstinebant, psallen
Abbreviated transcription (Latin):
non seruato gencce ꝓuĩciationis sue
dicatur: mragna ꝑuersitas ocit᷑. Gnc
ergo promitiandũ est : qe si diceret. deus¬
ne iustificat Subaudit᷑ non INecesse est
eium in tantis rebus stiencie Ingeniũ
quo ꝓpe singula conuement̾q prouuĩciet
i teterea ⁊ accentiũ uim oportet lectorẽ
stire ut nou̾it in qua sallaba uox ꝓte̾dat᷑
proudeiantis Plerũq imperiti lectores
in uerboꝵ accltibus ecrant. et solent nõs
nestiee qd dicimꝰ Porro nox lectoris summ¬
plex erit ⁊ clara et ad omire ꝓ muĩtiatiois
grmus accõmodata pena succo uicili: agrestẽ
et subrusticũ effugiens sdnũ Non huiilis
nec adeo sublimis non fracta non tenera.
nichaq femineũ sontus neq eõ moto
corꝑe sed tantũ cum grauctatis specie
Auribusemm ⁊ corde consule̾ debet lector
non oculis. nec pocius exsripõ specta¬
tores magis ꝙͣ auditores faciat. Uetus
opimo est iectores prouũtiandi causa pre¬
cipuam curã uocis habuisse ut exhaurori

Expanded text:
rvato genere pronuntiationis suae dicatur, magna perversitas oritur. Sic ergo pronuntiandum est, ac diceret: Deusne qui justificat? subauditur, Non. Necesse est ergo in tantis rebus scientiae ingenium, quo proprie singula convenienterque pronuntientur. Propterea et accentuum vim oportet lectorem scire, ut noverit in qua syllaba vox protendatur pronuntiantis. Plerumque enim imperiti lectores in verborum accentibus errant, et solent irridnescire quod dicimus. Porro vox lectoris simplex erit et clara, ad omne pronuntiationis genus accommodata, plena succo virili, agrestem et subrusticum effugiens sonum, non humilis, nec adeo sublimis, non fracta, non tenera, nihilque femineum sonans, neque cum motu corporis, sed tantum cum gravitatis specie. Auribus enim et cordi consulere debet lector, non oculis: ne potius ex seipso exspectatores magis quam auditores faciat. Vetus opinio est, lectores pronuntiandi causa praecipuam curam vocis habuisse, ut exaudiri
Abbreviated transcription (Latin):
suas sim̃a interiora templi uel eptiria a
eustodiebant hỹdemq inter sanctũ et inquũ
disternẽtes cos tantũ in eccłia qui sunt frdꝰ¬
les recipiũt Intrare eñ templu: insi per
hos non possumꝰ habent ent̃ ptãtẽ tambe¬
nos recipiendi ꝙͣ reiciẽdi indignos¬
nde aũt ad monachos studiũ de fluxit
pauꝑtatis ue quie huiꝰ cõuersatõis
extitit auctor: tutꝰ isti habitũ mutant᷑ ꝙtã¬
inquam ytiuet ad auctoritatẽ ueteriẽ scuip¬
turaꝵ huꝰ ꝓpositi priuceps. helyas et
relictis. faciebãt sibi casulas ꝓpefluenta
Iordanis. Huiꝰ eciã ꝓpositi in etpangelio lap¬
tista Iohannes auctor extitit qui herenũ
polũ incoluit locustis tautũ et agresti melle
untritꝰ Iaideinde progeniti sunt cõner¬
saciouis luoꝰ nobilissini principes. Paulꝰ
An touius hilarion Macharius crtiriqi piẽe.
Quoꝵ exemplis per uniisũ mũdiẽ adolent
saucta institucio mouachoꝵ Nex autẽ sũt

Expanded text:
a templi, vel exteriora custodiebant . Hi denique inter sanctum et iniquum discernentes, eos tantum in ecclesia qui sunt fideles recipiunt. Intrare enim templum, nisi per hos non possumus; habent enim potestatem tam bonos recipiendi, quam rejiciendi indignosUnde autem ad monachos studium defluxit paupertatis, vel quis hujus conversationis exstitit auctor, cujus isti habitum imitantur? Quantum attinet ad auctoritatem veterum Scripturarum, hujus propositi princeps Elias et relictis faciebantque casulas iuxta fluenta Iordanis. Huius eciam propositi in ewangelio Iohannes baptista auctor extitit, qui heremum solus incoluit, locustis tantum et agresti melle nutritus. lam deinde progeniti sunt conversacionis huius nobilissimi principes Paulus, Anthonius, Hilarion, Macharius ceterique patres, quorum exemplis per universum mundum adolevit sancta institucio monachorum. Sed ist
Abbreviated transcription (Latin):
ectorũ ordo formã et icut a
aphĩs accepit Sunt igit᷑ lec¬
tores qui uerbũ dei predicant:
quibus dicit᷑ ¶lama ne cesses quasi trba
epalta uoce̾ tuam Isti quppe dũ ordiuãt
piuꝰ de eors cõuersacione. epũs uerbũ facit
ad ipłm deinde corã plebe tradit eĩs codite
apicũ dĩuinoꝵ ad dei uertũ ãmi̾ciandĩ
Qui artẽ ad hmoĩ prouehit᷑ gradũ. Iste
erit doctrina et lebecis libris mibutꝰ sru¬
suuẽq ac uerboꝵꝭ sciẽtia oruatus Ita ut
in distuctionibꝰ seutẽciaꝵ intelligat: ube
funat᷑ iẽtura ubi adhuc pendeat orata
ub. sentencia extrema clandat᷑ Picqr ex¬
peditus uim prauũtiacion̾is tenebit. ut
ad intellectũ dñi mẽtes seususq ꝓuroueat
disteruendo genera ꝓuũciacõm atq expinẽto¬
cim sentenciaꝵ ꝓprios affeatus modo iuere¬
pantes. modo ephortantes siue hnib sa¬
milia pet genus ꝓpruõ prouũciacionis
In quo magis et illa ambigna sltruciaꝵ
adhibenda cognicio est: Multa eiũ fũt¬

Expanded text:
ectorum ordo formam et initium a prophetis accepit. Sunt igitur lectores qui verbum Dei praedicant, quibus dicitur: Clama, ne cesses, quasi tuba exalta vocem tuam . Isti quippe, dum ordinantur, primum de eorum conversatione episcopus verbum facit ad populum. Deinde coram plebe tradit eis Codicem apicum divinorum ad Dei verbum annuntiandum. 2. Qui autem ad hujusmodi provehitur gradum, iste erit doctrina et libris imbutus, sensuumque ac verborum scientia perornatus, ita ut in distinctionibus sententiarum intelligat ubi finiatur junctura, ubi adhuc pendet oratio, ubi sententia extrema claudatur. Sicque expeditus vim pronuntiationis tenebit, ut ad intellectum omnium mentes sensusque promoveat, discernendo genera pronuntiationum, atque exprimendo sentenpantis, modo exhortantis, sive his similia, secundum genus propriae pronuntiationis, in quo magis illa ambigua sententiarum adhibenda cognitio est. Multa enim
Abbreviated transcription (Latin):
ueteres cantare solitos quando
uictime ĩmolabantur. sit enm dicit. Mor¬
rexit inquit Pacerdos manũ suã in
libationẽ et de libaut de sangute uacte
et fudit in fundauicto altaris odprenii
diuinũ epcelso principi Tuuc exclania¬
uerũt filu aaron in dubis ꝓductilibis
et sonuerũt et auditã fecerũt magnã
uocem in menioriã corã deo. Non alit̾ et
nũc in sonitu tube. idest in uotis p̃dicacõe¬
cantus accendimꝰ. funulq corde et opero.
taudes dño proclamãtes iubilamꝰ in illo
scliaet uero sacrificio cuiꝰ sangũte saluatꝰ

Expanded text:
veteres cantare solitos, quando victimae immolabantur, sic enim dicit: Porrexit, inquit, sacerdos manum suam in libationem, et libavit de sanguine uvae, et fudit in fundamento altaris odorem divinum excelso principi. Tunc exclamaverunt filii Aaron in tubis productilibus, et sonuerunt, et auditam fecerunt magnam vocem in memoriam coram Deo . Non aliter et nucantus accendimus. Simulque corde et opere laudes Domino declamantes jubilamus in alto; illo scilicet vero sacrificio, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
Scriptim ẽ eũ Remꝑlans eis in ore meo.
qrs uero post consi̾matã psaluoꝵ sue
Icĩonũ predicatõne alla in fue eantat᷑.
hoc in spe futura facit eccba. significant
post anũtiatone̾ regui celoꝵ que in hac uita
per utrumis testamet᷑ nudo p̃dicut᷑
actione̾ nrpm̃ non esse futurã aisi in lame
dei. sicut scriptũ est ⁊ Beati qui habitant
in domo tua dne in secula secłoꝵ laudabũt

Expanded text:
Scriptum est enim: Semper laus ejus in ore meo . Quod vero post consummatam psalmorum, sive lectionum praedicationem alleluia in fine cantatur, hoc in spe futura facit Ecclesia, significans post annuntiationem regni coelorum, quae in hac vita per utrumque Testamentum mundo praedicatur, actionem nostram non esse futuram, nisi in laude Dei. Sic enim scriptum est: Beati qui habitant in domo tua, Domine, in saecula saeculorum laud
Abbreviated transcription (Latin):
uerboꝵ intptaco consiscit hoc
est laua dei. de cueꝰ nusterio. Iohit in capo¬
calipsi refert. spũ reuelante iudisse. et a¬
disse eũ uocem celestis exercitꝰ angeloꝵ¬
uullus debet ambigere ħ laudis̃ musteruẽ
si digna fide ⁊ deuocione celebert᷑. angelis esse
ciunctũ . Ałla autẽ sicut et Amẽ do ebreo
in ałrã liugnã nequaꝙͣ tranffert᷑ Non ꝙr
int̾p̃tari ñme queant. fed qr ut am̃t
doctores seruat᷑ in eis autiq̾tas. ꝓpt̾ sancti¬
orẽ auctem In diffricanis autẽ regionibꝰ
non om̃i temꝑe sed tantũ diñais diebus

Expanded text:
urn Interpretacione consistit, hoc est laus dei, de cuius misterio Iohannes in apockalipsi refert spiritu revelante se audivisse vocem celestis exercitus angelonullus debet ambigere, hoc laudis mysterium, si digna fide et devotione celebretur, angelis esse conjunctum. Alleluia autem, sicut et amen, de Hebraea in aliam linguam nequaquam transferuntur, non quia intepretari minime queant, sed, sicut aiunt doctores, servatur in eis antiquitas, propter sanctiorem auctoritatem. In Africanis autem regionibus non omni tempore, sed tantum Dominicis diebus
Abbreviated transcription (Latin):
Idcorto uelamnus uenia sit ille ut meccłia
notabilis uel insiginis introrat. et honore
sauitificate corporis in lib̾tate capitis o¬
tendat atq mitrã quasi corona ungina
Quaꝵ pͥma in stripturi ligu᷑
Nociu legit᷑ et indua ad quan
quisos umissuo e stribit᷑ et iudua funtis¬

Expanded text:
circo velaminis venia fit illi, ut in ecclesiam notabilis vel insignis introeat, et honorem sanctificati corporis in libertate capitis ostendat, atque mitram, quasi coronam virginalquarum prima in Scripturis legitur Noemi , et vidua, ad quam Elias missus esse scribitur , et vidua Sun
Abbreviated transcription (Latin):
sensu temꝑa sauctificacois obsernent.
ut sino impedime̾to carnali oracõibꝰ
uacent ilam ⁊ in ueteri testamẽto ans
sanctificati sunt hounes a mulieribꝰ.
et sic destende̾te deo in moute assistere
meruerũt Item hortat᷑ idẽ Apła Mu
lieressubditas esse niris suis iã multe
nobilitate prẽlate dei sentẽ̾cie nõ recor¬
dant᷑ per quã subiecte sut illis Oit¬
quippe bñs ad muticre Comisio tua
ad uirũ tnõ et ipĩ tui dl̃abit᷑. Obediẽ¬
dũ est itaꝙ scẽ scripture p̃ceptis et ser¬
mendũ uiro quadã serutute libera
et dilectione plena. Etem̾ non est crea¬
tus uir opter muliere̾ sed mulier ꝓtꝭ
urrũ. Et cũ capudiundieris nir sit Ca-¬
put ante̾ uiri xp̃s. Quecũq uxor nõ
subicit᷑ uiro hoc est capiti suo euistẽ
criminis rea est ciuus et ures sed non

Expanded text:
sensu tempora sanctificationis observent, ut sine impedimento carnali orationibus vacent . Nam et in veteri testamento ante sanctificati sunt omnes a mulieribus, et sic descendenti Deo in montem, assistere meruerunt . Item hortatur idem Apostolus mulieres subditas esse viris suis . Nam et mnobilitate affluentes, Dei sententiae non recordantur, per quam subjectae illis s ad mulierem: Conversio tua ad virum tuum, et ipse tui dominabitur . Obediendum est itaque sacrae Scripturae praeceptis, et serviendum viro quadam servitute libera et dilectione plena. Etenim non est creatus vir propter mulierem, sed mulier propter virum; et cum caput mulieris vir sit, caput autem viri Christus, quaecunque uxor non subjicitur viro, hoc est, capiti suo, ejusdem criminis rea est, cujus et vir, si non
Abbreviated transcription (Latin):
cacioneꝰ. Unusquisq suã uxorẽ habeat.
qd nõ unus et muite. sed unus et uua
tio in exemplo est sa cum deus hominẽ
figurassit eiq parẽ necessariã̾ ꝓspex¬
isset. onã de costis eius muituatꝰ. una
illi feminã fmpit:. Bicꝙ fida̾ et mulier
fua. uns interse nptu fuucti formam
homibus de origius auc̃te. et prima dei
uolintate sauperũt Itẽ secundũ spũales
ipcias. situt uiuis xss et rira ecclesia
sic uius uir et una upor tam secundũ
ledicto uiro cepit ꝓ rimus larnech duabꝰ
maritatus uiris tres in unã carne effe¬
cit. M ed dicit quis. Eruid et patriarche
simul pluribus uꝑoribus usi sunt fego
ꝓpterea nobis licebit plures duceꝰ Bane
Licrbit si qui adhut tipici alicutꝰ ficti satra¬
menti suꝑfunt a quibus plures npcri
auteꝰ imbendi licẽcia iam nõ ẽ religionis.
sed criminus. Nam qd̾ in ipa coiũctione
cõmibii a saceddote bũdicũt᷑ hoc a deo. in
ipa pma condicioe honiuũ factũ est fic

Expanded text:
cationem unusquisque suam uxorem habeat . Quod autem non unus et multae, sed unus et una tio in exemplum est. Nam cum Deus hominem figurasset, eique parem necessariam prospexisset, unam de costis ejus mutuatus, unam illi feminam finxit, sicque Adam et mulier Heva, unis inter se nuptiis functi, formam hominibus de originis auctoritate et prima Dei voluntate sanxerunt. Item secundum spirituales nuptias, sicut unus Christus et una Ecclesia, sic unus vir et una uxor tam secundum ledicto viro coepit. Primus Lamech duabus maritatus tres in unam carnem effecit. Sed dices quod et patriarchae simul pluribus uxoribus usi sunt; ergo propterea licebit nobis plures ducere. Sane licebit, si qui adhuc typi alicujus futuri sacramenti supersunt, quibus plures nuptiaenim nubendi licentia jam non est religionis, sed criminis. 5. Nam quod in ipsa conjunctione connubia a sacerdote benedicuntur, hoc etiam a Deo in ipsa prima conditione h