comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã aliena est crucis Cliristi. dum continentie clauis desideria carnis con:¬
figit.¬
figit. & corporeas cupiditates uirtute spiritus in sc habitantis interficir.
Difficile est quenquam in se non habere: quod perimat. Extinguenda est
iracundia mortificanda superbia:destruenda luxuria. Radix quoq: auari.¬
tia altius perscquenda:ut ominiũ malorũ germen excidi ualcat: si corũ po¬¬
tuerit fomes cuelli.Cum autem hac indulgontia indesinenter sit animus ex¬
colendus: & utendum ita sit corporc, ut rectori suo necessarium praebeat
natura inferior famulatum, nunc maximẽ frenis continentia caro mode¬
randa est & quicquid sublimibus desideriis obuiat amputandum.Dum
enim congruis purificationibus ad celebrandum pascha Domini utraque
substantia praeparatur.profutura omni tempore consuctudo nutritur. Se¬¬
uora in subditos imperia detumescãt: cesset uindicta peccati: & rei criminũ

Expanded text:
quam aliena est crucis Christi, dum continentiae clavis desideria carnis conquam aliena est crucis Christi, dum continentiae clavis desideria carnis configit,t corporeas cupiditates virtute Spiritus in se habitantis interficit. Difficile est quemquam in se non habere quod perimat. Exstinguenda est iracundia, mortificanda est superbia, destruenda luxuria, radix quoque avaritiae altius persequenda est: ut omnium malorum germen excidi valeat, si eorum potuerit fomes evelli. Cum autem hac diligentia indesinenter sit animus excolendus, et utendum ita sit corpore, ut rectori suo necessarium praebeat natura inferior famulatum, nunc maxime frenis continentiae caro moderanda est, et quidquid sublimibus desideriis obviat, amputandum. Dum enim congruis purificationibus ad celebrandum Pascha Domini utraque substantia praeparatur, profutura omni tempore consuetudo nutritur. Severa in subditos imperia detumescant, cesset vindicta peccati, et rei criminum
Abbreviated transcription (Latin):
ram: & cooperuistis mc.Infirmus: & uisitastis me. In carcere cram: & ue¬¬
nistis ad me.Querentibus autem iustis: quando & qualiter potucrint ista
deprchendere. respondens rex dicet illis:Amen amen dicovobis: quamdiu
fecistis uni ex minimis fratribus meis:mihi fecistis. Quid hoc opere fru¬¬
ctuosius:quid hac humanitate felicius ÷ quae utiq: laude sua fraudanda nõ
esset: si propter ipsam natura communionem iuuando homini ab horoine
praeberetur: sed quia quod non ex fidci procedit fonte, ad pramia aeterna
non perucnit:alia est conditio operum coclestium:alia terrenorum.Mun¬¬
dana bencuolẽtia in iis: quos adiuuat:habet fincm:Christiana pictas in suũ
transit authorero:dum in ipsum dicamur benigni. quem in nobis fatemur¬
igitur mens fidelium: & gloriã tuam in cius gloria.qui in te operatur.agno¬
scens: de ipsa paschali festiuitate feruesce.Debiti cnim tui est, ut ei qui pro
omnibus passus est:paratus sis compati.Quoniam pia uita sanctorum nun¬¬

Expanded text:
 cooperuistis me. Infirmus, et visitastis me. In carcere eram, et venistis ad me . Quaerentibus autem justis quando aut qualiter potuerint ista dependere, respondens Rex dicet illis: Amen, amen dico vobis, quamdiu fecistis haec uni ex minimis fratribus meis, mihi fecistis . Quid hoc opere fructuosius? quid hac humanitate felicius? quae utique laude sua fraudanda non esset, si propter ipsam naturae communionem juvando homini ab homine praestaretur. Sed quia quod non ex fidei 173 procedit fonte, ad praemia aeterna non pervenit; alia est conditio operum coelestium, alia terrenorum. Mundana benevolentia in iis quos adjuvat, habet finem; Christiana pietas in suum transit auctorem; dum in ipsum dicimur benigni, quem in nobis confitemurigitur, mens fidelium, et gloriam tuam in ejus gloria qui in te operatur agnoscens, de ipsa paschali festivitate fervesce. Debiti enim tui est, ut ei qui pro omnibus passus est parata sis compati: quoniam pia vita sanctorum num
Abbreviated transcription (Latin):
tes transferam. charitatem autem non habeam: nihil lum.Unde sacramen.¬
torum paschalium diuina mysteria digno suscipiãtur officio, & duo hȩc'
in quibus omnium praeceptorum doctrina concurrit: studiosius appetan¬¬
tur:quibus singuli quiq: fidelium:& sacrificium Deo efficiantur. & tem.¬
plum.Instet fides sperare: quod credit: instet charitas propitiare: quod di¬¬
ligit.utrumq amantis:utrunq credentis est. Et cui intelligentiae conces¬¬
sione subiicimur: cidem pictatis imitatione iungamur.Uox Dei est:Sancti
estote. quia ego sanctus sum. Et uox Domini est:Estote miscricordes:, sicut
tur indigenti. dispensatores elecmosynarum qua commercia incant, au¬¬
diamus.Domino dicente: quae futura sit iudicii sui forma:cum dicet ad de¬
xtcram collocandis: Uenite benedicti patris mei:possĩdetc paratuta vobis
rognum a constitutionc mundi.Esuriui enim: & dedistis mihi manducare.

Expanded text:
ontes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum . Unde ut sacramenontes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum . Unde ut sacramentorum paschalium divina mysteria digno suscipiantur officio, duo haec, in quibus omnium praeceptorum doctrina concurrit, studiosius appetantur, quibus singuli quique fidelium et sacrificium Deo efficiantur et templum. Instet fides sperare quod credit; instet charitas propitiare quod diligit: utrumque amantis est, utrumque credentis. Et cui intelligentiae concessione subjicimur, eidem pietatis imitatione jungamur. Vox Dei est: Sancti estote, quia ego sanctus sum ; et vox Domini est: Estote misericordes, sicut tur indigenti, dispensatores eleemosynarum quae commercia ineant audiamus, Domino dicente quae futura sit judicii sui forma, cum dicet ad dexteram collocatis: Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mu
Abbreviated transcription (Latin):
lienus:nec iustitia capax est ueritatis extrancus: nec utraq: uirtute ytitur: ꝗ
non utraq ditatur. Charitas robur fidei:fides fortitudo est charitatis.Et
tunc uerum nomen ac ycrus est fructus ambarum:cum insolubilis utriusq:¬
manet conncxio.Ubi cnim non simul fuerint:simul desunt: quia inuicet
sibi & iuuamen & lumen sunt,donec desiderium credulitatis impleat re¬¬
muncratio risionis:& incommutabiliter uideatur: & ametur: quod nunc
& sinc fide non diligitur. & sinc dilectione non creditur.Quia ergo: sicut
Apostolus ait: in Chiristo lesu nec circuncisio aliquid ualct, neque prapu¬¬
tium: sed fides: quae per dilectionẽ operatur: simul atq: coniunctim & cha¬
ritati studeamus & fidei.Hic est onim quidam officacissimus geminarum
alarum uolatus:quo ad promerendum & uidendum Deum puritas mentis
attollitur: nc onere curarum carnalium deprimatur.Nam qui ait:Impossi.

Expanded text:
lienus; nec justitiae capax est, pietatis extraneus. Neutra virtute utitur, qui lienus; nec justitiae capax est, pietatis extraneus. Neutra virtute utitur, qui non utraque ditatur. Charitas robur fidei, fides fortitudo est charitatis. Et tunc verum nomen ac verus est fructus ambarum, cum insolubilis manet utriusque connexio. Ubi enim non simul fuerint, simul desunt, quia invicem sibi et juvamen et lumen sunt, donec desiderium credulitatis impleat remuneratio visionis, et incommutabiliter videatur et ametur, quod nunc et sine fide 172 non diligitur, et sine dilectione non creditur. Quia ergo, sicut Apostolus ait, in Christo Jesu neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium, sed fides, quae per dilectionem operatur , simul atque conjunctim et charitati studeamus et fidei. Hic est enim quidam efficacissimus geminarum alarum volatus, quo ad promerendum et videndum Deum puritas mentis attollitur, ne onere curarum carnalium deprimatur. Nam qui ait: Sine fi
Abbreviated transcription (Latin):
nius nouerinius:per cuiusmodi uias nobis sit ad promissa Dei tendendum:
audiamus Dauid prophictam quid doceat: Uniuersae uie Domini: miscri'¬
cordia & ocritas. Forma igitur conuersationis fidelium ab exemplo uenit
opcrum diuinorum:& meritd Deus imitationem sui ab cis exigit: quos add
imaginem & similitudinem suam fecit.Cuius utiq gloriae dignitate no ali¬
ter poticmur:quam si in nobis miscricordia inueniatur & ueritas. Per qua
tnim ad saluandos saluator aducnit: per kec ad saluãtem debent prope¬
tare salurti: ut & nos miscricordia Dci misericordes.& ueritas faciat efse
ueraces.Sicut itaq: per uiam ycritatis mens iusta:ita per uiam miscricordie
ambulat mens benigna.Nec tamen unquam itinera ista diuersa sunt, qua si
horum bonorum singula diucrsis tramitibus expetantur. & aliud sit mise¬¬
ricordia crescere. & aliud ueritate proficere. Nõ est miscricors ueritatis a¬¬

Expanded text:
nius noverimus per cujusmodi vias nobis sit ad Dei promissa tendendum, nius noverimus per cujusmodi vias nobis sit ad Dei promissa tendendum, audiamus David prophetam quid doceat: Universae viae Domini, misericordia et veritas . Forma igitur conversationis fidelium ab exemplo venit operum divinorum; et merito Deus imitationem sui ab eis exigit quos ad imaginem et similitudinem suam fecit. Cujus utique gloriae dignitate non aliter potiemur quam si in nobis et misericordia inveniatur et veritas. Per quae enim ad salvandos Salvator advenit, per haec ad salvantem debent properare salvati: ut nos et misericordia Dei misericordes, et veritas faciat esse veraces. Sicut itaque per viam veritatis mens justa, ita per viam misericordiae ambulat mens benigna. Nec tamen umquam itinera ista divisa sunt, quasi horum bonorum singula diversis tramitibus expetantur, et aliud sit misericordia crescere, aliud veritate proficere. Non est misericors, veritatis a
Abbreviated transcription (Latin):
Domini. quaeuc sint semita:ciusdem prȩdicatoris cohortatione discamus:
qui diuina gratiae opera & dona promittens:futurarum commutationum
reserabat effectus: addẽs sententiam prophetici sermonis:& dicens:Omnis
uallis implebitur.& omnis collis & mons humiliabitur:& crunt praua in
directa. & aspera in uias planas. Uallis itaq maniuetudinem humilium.
mons & collis clationem indicat superhorum.Sed quia, sicut ueritas dicit
qui se humiliat cxaltabitur: & qui se exaltat. humiliabitur: merito &t ual¬¬
libus adipopletio & montibus est annunciata depressio. ot & plana nihil
offensionis: & directa nihil habeãt prauitatis.Quamuis enim angusta & ar¬
dua sit uia:qua ducit ad yitam, non tamen difficulter incedit: quem ueri'¬
tas confirmat: & pictas: nec caret delectatione gradiendi: cuius iter effi¬¬
citxirtutum petra solidum: non uitiorum arcna succiduum.Uerum ut ple¬

Expanded text:
Domini, quaeve sint semitae, ejusdem praedicatoris cohortatione discamus, Domini, quaeve sint semitae, ejusdem praedicatoris cohortatione discamus, qui divinae gratiae opera et dona promittens, futurarum commutationum reserabat effectus, addens sententiam prophetici sermonis, 171 et dicens: Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur; et erunt prava in directa, et aspera in vias planas . Vallis itaque mansuetudinem humilium, mons et collis elationem indicat superborum. Sed quia, sicut Veritas dicit, qui se humiliat, exaltabitur, et qui se exaltat, humiliabitur ; merito et vallibus adimpletio, et montibus est annuntiatia depressio: ut et plana nihil offensionis, et directa nihil habeant pravitatis. Quamvis enim angusta et ardua sit via, quae ducit ad vitam , non tamen in ea difficulter incedit, quem veritas confirmat et pietas; nec caret delectatione gradiendi, cujus iter efficit virtutum petra solidum, non vitiorum arena succiduum. CAP. II. Verum ut ple
Abbreviated transcription (Latin):
lrtus dilectissimi & sapientia fidei Christiana:amor Dei est
& amor proxiti: nec ollo caret pictatis officio: cui studium
est colere Deum: & iuuare conseruum. Harum autem affe¬¬
ctionum duplex unitas omni quidem est tempore excrcenda:
& proficienter augenda: sed nunc incrementis amplioribus dilatanda: &
quadraginta dicrum iciunium: quod festi paschalis est praeuium, interiorẽ
cordis auditum illius uocis instar moueat: qua uerbis Esaiae prophieta Ioan¬
nes Baptista dicebat: Parate uiam Domini. rectas facite semitas cius.Siue e'¬
nim illat partem populi cogitemus:qua dudum certamina Euangclici a. Dat¬
gonis ingressa,per spiritalis studii cursum indesinenter tendit ad palmam:
siuae illam: qua letalium conscia peccatorum:perreconciliationis auxilisi
festinat ad ueniam:siuc illam: qua sancti spiritus regeneranda baptismatc.
uetustate Adã exui. & Christi cupit nouitate uestiri: apte & utiliter omni.¬
bus dicitur:Paratc uiam Domini.rectas facite setnitas cius.Qua autem uiȩ

Expanded text:
rtus, dilectissimi, et sapientia fidei Christianae, amor Dei est, et amor proximi; neque ullo caret pietatis officio, cui studium est colere Dominum, et juvare conservum. Harum autem affectionum duplex unitas omni quidem est tempore exercenda, et proficienter augenda, sed nunc incrementis amplioribus dilatanda, ut quadraginta dierum jejunium, quod festi paschalis est praevium, interiorem cordis auditum illius vocis instar moveat, qua verbis Isaiae prophetae Joannes Baptista dicebat: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus . Sive enim illam partem populi cogitemus quae dudum certamina evangelici agonis ingressa, per spiritalis stadii cursum indesinenter tendit ad palmam; sive illam quae lethalium conscia peccatorum, per reconciliationis auxilium festinat ad veniam; sive illam quae sancti Spiritus regeneranda baptismate, vetustate Adam exui, et Christi cupit novitate vestiri, apte et utiliter omnibus dicitur. Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. Quae autem viae
Abbreviated transcription (Latin):
te: quam per gloriosum filium suum Constantinuit:& nobiles:sapientesqͥ:
Romanos non tãtum moribus: sed & muris studuit reparare:Qudd si con.¬
tradicitis: ad quid uestro Imperatori Latinae laudes: & in ecclesia Gracis
recitantur latina Iectiones:Utique ob reuerentiam illius matris: qua iam
cunctis paganorum crudelitatibus:& diuersorum tormentorum quaestio.¬
nibus uexata & impugnata: ac uelut aurum nimiis persecutorum flammit
decocta, deliciosam filiam, uidelicet Ecclosiata Constantinopolitanama
cdidit.¬

Expanded text:
te, quam per gloriosum filium suum Constantinum, et nobiles sapientesque te, quam per gloriosum filium suum Constantinum, et nobiles sapientesque Romanos, non tantum moribus, sed et muris studuit reparare? Quod si contradicitis, ad quid vestro imperatori Latinae laudes, et in Ecclesia Graecis recitantur Latinae lectiones? Utique ob reverentiam illius matris, quae jam cunctis paganorum crudelitatibus et diversorum tormentorum quaestionibus vexata et impugnata, ac, velut aurum, nimiis persecutorum flammis decocta, deliciosam filiam, videlicet Ecclesiam Constantinopolitanam edidit.
Abbreviated transcription (Latin):
bsit autem:ut yclimus credere: quod publica fama non dubi.¬
tat asserere. Constantinopolitanae ccclesia contigisse.ut cunu¬
chos cõtra primum sancti Niceni Concilii capitulum palsim
promouendo: focminam in sedc pontificum suorũ sublimas¬
considerata tamen incuria uestra erga sanctorum censuram canonũ: quia
cunuchos & aliqua parte corporis imminutos: non solum ad clericatum.
sed ad pontificatum etiam indifferenter ac solenniter adhiuc promouetis
ficri potuisse pensamus.Sed quidpluras Tot & tantis schsmaticis & hȩreti¬
cis: catholicam atq: Apostolicam Ecclesiam aperte impugnantibus & di.¬
scindere laborantibus hactenus redundastis: ut Latina uel occidentalis Ec¬
clesia de xobis merito conqueri possit.uoce sponsȩ dicens in Canticis Cat¬
ticorum: Pilii matris mea pugnauerunt contra me. Et uere.Nunquid etñ
Romana & Apostolica sedes. quae per Euangelium genuit Latinam Eccle¬
siam in Occidente: mater non est Constantinopolitana ecclesia in Orien¬

Expanded text:
bsit autem ut velimus credere quod publica fama non dubitat asserere, Constantinopolitanae Ecclesiae contigisse ut eunuchos, contra primum sancti Nicaeni concilii capitulum, passimpromovendo, feminam in sede pontificum suorum sublimasseconsiderata tamen incuria vestra erga sanctorum censuram canonum, quia eunuchos et aliqua parte corporis imminutos, non solum ad clericatum, sed ad pontificatum etiam indifferenter ac solemniter adhuc promovetis, fieri potuisse pensamus. Sed quid plura? Tot et tantis schismaticis et haereticis, catholicam atque apostolicam Ecclesiam aperte impugnantibus et discindere laborantibus, hactenus redundastis, ut Latina vel Occidentalis Ecclesia de vobis merito conqueri possit, voce sponsae dicens in Canticis canticorum: Filii matris meae pugnaverunt contra me . Et vere: nunquid enim Romana et apostolica sedes, quae per Evangelium genuit Latinam Ecclesiam in Occidente, mater non est Constantinopolitanae Ecclesiae in Orien
Abbreviated transcription (Latin):
legum tempestates interdixere bellorum:ex quo inter sacerdotes Dei diffi
ciles commeatus:& rari cocpcrunt esse conuentus:inucnit ob publicã per¬¬
turbationem secreta perfidia libertatetn: & ad multarum mentium subuer¬
sioncm his malis est incitata: quibus debuit esse correcta. Qua uerd illic
aut quanta pars plebium pestis huius aliena est:ubis sicut charitas tua indi¬¬
catNlerali morbo ctiam quorundam sacerdotum corda corrupta sunt, &¬
per quos opprimenda falsitas & defendenda ueritas credcbatur.per ipsos
doctrinȩ Priscilliani: Euangclium subditur Christi.ut adprophanos sensus
pictatc sanctorum uoluminum deprauata:sub nominibus prophctarum &
apostolorum non hoc praedicetur:quod spiritus sanctus docuit, sed quod
diaboli minister inscruit:Quia ergo dilectio tua fidcli: quantum potuit
diligentia damnatas olim opiniones sedecim capitulis comprahẽdit.: nos

Expanded text:
legum tempestates interdixere bellorum; ex quo inter sacelegum tempestates interdixere bellorum; ex quo inter sacecilis commeatus et rari coeperunt esse conventus, invenit ob publicam perturbationem secreta perfidia libertatem, et ad multarum mentium subversionem his malis est incitata, quibus debuit esse correcta. Quae vero illic aut quanta pars plebium pestis hujus aliena est, ubi, sicut dilectio tua indicat, lethali morbo etiam quorumdam sacerdotum corda corrupta sunt, et per quos opprimenda falsitas, et defendenda veritas credebatur, per ipsos doctrinae Priscilliani Evangelium subditur Christi, ut ad profanos sensus pietate sanctorum voluminum depravata sub nominibus prophetarum et apostolorum non hoc praedicetur quod Spiritus sanctus docuit, sed quod diaboli minister inseruit? Quia ergo dilectio tua fideli, quantum potuit, diligentia damnatas olim opiniones sexdecim se capitulis comprehendit, nos
Abbreviated transcription (Latin):
suam fccit: in tanta sit obligationc syderum: in quanta est connexione mẽ¬
brorum.Meritd patres nostri:. sub quorum temporibus haeresis haec nefan¬¬
da prorupit:per totum mundum instanter egere:ut impius furor ab uniuet¬
sa Ecclesia pelleretur.quando etiam principes mundi ita hanc sacrilegam
amentiam detestati sunt:ut authorem cius ac plerosque discipulos legum
publicarum ense prosternerent.Uidebant enim omnem curam honestatis
auferri. omnem coniugiorum copulam solui: simulque diuinum ius hu¬¬
manumque subucrti:si huiusmodi hominibus usquam giuere cum tali pro¬
feldione licuisset.Et profuit diu ista districtio Ecclesiastica lenitati. qua
etsi sacerdotali contenta iudicio, cruentas refugit ultiones, seueris tamen
Christianorum principum constitutionibus adiuuatur: dum ad spiritale
nonnunquam recurrunt remedium:qui timent corporale iupplicium. Ex
quo autem multas prouincias hostilis occupauit irruptio. & executionc̃

Expanded text:
suam fecit, in tanta sit obligatione siderum in quanta est connexione membrorum. Merito patres nostri, sub quorum temporibus haeresis haec nefanda prorupit, per totum mundum instanter egere, ut impius furor ab universa Ecclesia pelleretur. Quando etiam principes mundi ita hanc sacrilegam amentiam detestati sunt, ut auctorem ejus ac plerosque discipulos legum publicarum ense prosternerent. Videbant enim omnem curam honestatis auferri, omnem conjugiorum copulam solvi, simulque divinum jus humanumque subverti, si hujusmodi hominibus usquam vivere cum tali professione licuisset. Et profuit diu ista districtio ecclesiasticae lenitatis, quae et si sacerdotali contenta judicio cruentas refugit ultiones, severis tamen Christianorum principum constitutionibus adjuvatur, dum ad spiritale nonnunquam recurrunt remedium qui timent corporale supplicium. Ex quo autem multas provincias hostilis occupavit irruptio, et exsecutionem
Abbreviated transcription (Latin):
bus peccare dicunt. e secundum
qualitatem peccati in hoc mundo
accipere sortem uel bonam. uel ma
partes animae. sub aliis corporis
membra describunt. XII.¬
XII.
Contra iad. quod duo decim signa quae
mathematici obseruant percor.¬
pus omne distinguunt. XLII.

Expanded text:
bus peccare credunt et secundum qualitatem peccati in hoc mundo accipere sortem vel bonam vel malapartes animae, sub aliis corporis membra describunt. EpiXIV. Contra id quod duodecim signa, quae mathematici observant, per corpus omne distinguunt. --XV.
Abbreviated transcription (Latin):
actur. Ergo omnes peccauerunt, & egent auxilio Dei. Propter quod
charissimi sectamini semper charitatem. & xmulamini
meliora. & spiritualia, & adiuuatouos in.¬
uicemo. ut Deo semper in omni¬¬
bus placere ualeatis.

Expanded text:
etur. Ergo omnes peccaverunt, et egent auxilio Dei. Propter quod, etur. Ergo omnes peccaverunt, et egent auxilio Dei. Propter quod, charissimi, sectamini semper charitatem et aemulamini meliora et spiritualia, et adjuvate vos invicem, ut Domino semper in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
da prius. quod intus est & quod deforis est: erit mundum. Uerẽ enim si mens
muadecur luce scientiae: quum ipsa fucrit munda ac spendida, tunc ctiã cius:
qui deforis est hominis ipsa necessario curã gerit carnis sua: ot & ipsa purifi¬
cetur. Ubi autem ista: que deforis est: purificatio carnis: negligitur:certũ est:
neq de puritate mentis ac munditia cordis curam geri.Ita ergo fit.ut is: qui
intrinsccus tundus est: mũdetur sine dubio & extrinsecus. Nõ semper autẽ
is qui mundatur extrinsecus: etiã intrinsecus mundus est: uidelicet quũ agit
hȩc: ut hominibus placcat.Sed & illa species castimoniae obseruãda est: uti n
pasoim & libidinis solius causa: cũ focminis coeat quis: led postcritatis repa¬¬
rada gratia.qua obseruantia.quũ etiam in nonnullis pecudibus inueniatur.
pudoris est si non ab hominibus rationalibus & Dcum colentibus obser.¬

Expanded text:
da prius quod intus est, et quod deforis est erit mundum. Vere enim si mens da prius quod intus est, et quod deforis est erit mundum. Vere enim si mens mundetur luce scientiae, cum ipsa fuerit munda ac splendida, tunc etiam ejus qui deforis est hominis ipsa necessario curam gerit, id est carnis suae, ut ipsa purificetur; ubi autem ista quae deforis est purificatio carnis negligitur, certum est neque de puritate mentis ac munditia cordis curam geri. Ita ergo fit ut is qui intrinsecus mundus est mundetur sine dubio et extrinsecus; non semper autem is qui mundatur extrinsecus, etiam intrinsecus mundus est, videlicet cum agit haec ut hominibus placeat, sed et illa species castimoniae observanda est, uti ne passim et libidinis solius causa feminis coeat quis, sed posteritatis reparandae gratia, quae observantia cum etiam in nonnullis pecudibus inveniatur, pudoris est si non ab omnibus rationabilibus et Deum colentibus observ
Abbreviated transcription (Latin):
lex Dei. Quod etsi lex de his non admonuisset nos ut catulilibenter uolue:¬
remur in stercore.Debemus aliquid amplius habere animalibus: utpote ra¬
tionales homines & coclestium sensuum capaces: quibus summum studii
esse debet ab omni inquinamento cordis conscientiam custodire. Bonum
est autem. & puritati conuonicns:etiam corpus aqua diluere. Bonum uerd di¬
conon qua si principale illud: in quo mens purificatur: sed qudd sequela sit¬
C illius boni hoc: in quo caro diluitur. Sic enim & magister noster quosdam
pliarisaeorum & scribarum: qui uidebantur esse caeteris meliores & a uulgo
separati. increpabat:dicens cos hypocritas:quia ea solum modo: qua homi.'¬
nibus uidehantur: purificabant:corda uerd qua solus Deus aspicit: inquina.
bat. Ue robis scribe & pharilaei hypocritae. quia mundatis quod deforis
est calicis & paropsidis: intus autem plena sunt sordibus.Pharisae caece. mũ.

Expanded text:
lex Domini. Quod si lex de his non admonisset, nos ut catuli libenter volvelex Domini. Quod si lex de his non admonisset, nos ut catuli libenter volveremur in stercore. Debemus aliquid amplius habere animalibus, utpote rationabiles homines et coelestium sensuum capaces, quibus summi studii esse debet ab omni inquinamento cordis conscientiam custodire. Bonum est autem et puritati conveniens etiam corpus aqua diluere. Bonum vero dico non quasi principale illud in quo mens purificatur, sed quod sequela sit illius boni hoc, in quo caro diluitur, sicut enim et Magister noster quosdam Pharisaeorum et Scribarum, qui videbantur esse caeteris meliores et a vulgo separati, increpabat, dicens eos hypocritas, quia eo solummodo quae hominibus videbantur, purificabant, corda vero, quae solus Deus aspicit, inquinatabat: Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocrest calicis et paropsidis: intus a
Abbreviated transcription (Latin):
cessirate. sed incuria aut roluntate remanserit ut a beato Petro accepimus.
Se ot geteri sancti apostoli praecpiente Domino: docuerunt & demum &x
operibus bonis ostendat it se similitudinc̃ cius: qui cum genuit: patris. P ost
Hac xerd agnoscat. Deum honorare. Honor autem cius est: utita uiuat sicut
ipse rult. Uult enim unum quemque ita uiuere.et homicidium & adulteriũ
ꝑnesciat odium & auaritiam fugiat. iram superbiam iactantiam respuat &
execretur. inuidiã quoq & cętera his sitoilia. penitus a se ducat aliena.E st la¬
ne propria quȩdã nostra religionis obseruantia:quae nõ tam imponitur ho.¬
minibus: quam proprie ab unoquoq: Deur colente: causa puritatis expeti.¬
tur: dc castimoniae dico cautela: cuius species multx sunt. Sed primo. ut ob.¬
seruet unusquisq ne mẽstruatȩ mulicri misceatur: hoc em exccrabile ducit

Expanded text:
cessitate, sed incuria aut voluntate remanserit, ut a beato Petro apostolo accepimus cessitate, sed incuria aut voluntate remanserit, ut a beato Petro apostolo accepimus et caeteri sancti apostoli praecipiente Domino docuerunt, et demum ex operibus bonis ostendat in se similitudinem ejus, qui eum genuit, Patris. Post haec vero agnoscat Dominum honorare, honor autem ejus est, ut ita vivat sicut ipse vult; vult enim unumquemque ita vivere, ut homicidium, et adulterium nesciat, odium et avaritiam fugiat, iram, superbiam, jactantiam respuat et exsecretur. Invidiam quoque et caetera his similia penitus ad se ducat aliena. Est sane propria quaedam nostrae religionis observantia, quae non tam imponitur hominibus quam proprie ab unoquoque Dominum colente causa puritatis expetitur, de castimoniae dico cautela cujus species multae sunt. Sed ut primo observet unusquisque, ne menstruatae mulieri misceatur, hoc enim exsecrabile ducit
Abbreviated transcription (Latin):
offerens Deo animas.per baptismum consecratas. Confugite ergo ad aquas
istas sola sunt cnim. quae possint uim futuri ignis cxtinguere. Ad quas qui
moratur accedere.constat. in eo adhuc infidelitatis idolum permanere, &
ab ipso proluberi: ad aquas properarc:quæ salutem conferunt.Siuc enim iu.¬
stus siue sit iniustus. baptisrous ci per omnia necessarius est Iusto quidem:ut
ꝗadimpleatur in eo perfectio. & regeneretur Deo: iniusto uerd: ut peccatorus:
que gessit. rerissio concedatur. Omnibus ergo festinandum est sinc mora
rena sci Deo & detoum consignari ab Episcopo id est. septiformem gratiam
spiritus saneti pere pere quia incertus est uniuscuiusq exitus uitx. Quum
autem regeneratus fucrit per aquam & postmodum septiformi spiritus gra¬
tia ab Episcopo ut memoratum est confirmatus: quia aliter perfectus esse
Christianus nequaquam poterit, nec sedem habere inter perfectos si no ne'¬

Expanded text:
offerens Deo animas per baptismum consecratas. Confugite ergo ad aquas offerens Deo animas per baptismum consecratas. Confugite ergo ad aquas istas, solae sunt enim quae possunt vim futuri ignis exstinguere. Ad quas qui moratur accedere, constat in eo adhuc infidelitatis idolum permanere, et ab ipso prohiberi ad aquas properare quae salutem conferunt. Sive enim justus, sive sit injustus, baptismus per omnia necessarius est, justo quidem ut eo perfectio et regeneretur Deo, injusto vero ut peccatorum quae gessit remissio concedatur. Omnibus ergo festinandum est sine mora renasci Deo, et demum consignari ab episcopo, id est, septiformem gratiam Spiritus sancti percipere, quia incertus est uniuscujusque exitus vitae. Cum autem regeneratus fuerit per aquam, et postmodum septiformis Spiritus gratia ab episcopo, ut memoratum est, confirmatus, quia aliter perfectus esse Christianus nequaquam poterit, nec sedem habere inter perfectos si non ne
Abbreviated transcription (Latin):
sicut Deus iubet. Deus autem iulsit, omnem colentem se baptismo consi'¬
gnari. Quod si nos renueritis: ut uestra uoluntati magis quam Dei obtempc.¬
retis. contrarii sine dubio: & inimici estis uoluntati cius.Sed dicitis fortassc.
Quid confert aqua baptismus ad Dei cultum: Primd quidem: quia quod
Deo placuit: impletur.Secundo: quia regeneratio ex aquis. & Deo renato. fra¬
gilitas prioris natiuitatis.quae uobis per hominem facta est: amputatur.& ita
demum perue nire poteritis ad salutem.Aliter impossibile est.Sic enim nobis
cum sacramẽto uerus Propheta testatus est: dicens:Amen dico robis. nisi ꝗs
denud renatus fuerit ex aqua uiua. non introibit in regnum coclorum. Et
ideo accelerate.Est enim in aquis istis misericordia cius quadã. qua ex ini¬¬
tio ferebatur super cas: & agnoscit cos.qui baptizantur sub appclatione tri'¬
plicis sacramenti. & cripit cos de suppliciis futuris:quasi donum quoddam

Expanded text:
sicut Deus jubet: Deus autem jussit omnem colentem se baptismo consisicut Deus jubet: Deus autem jussit omnem colentem se baptismo consignari. Quod si vos renueritis, ut vestrae voluntati magis quam Dei obtemperetis, contrarii sine dubio et inimici estis voluntati ejus. Sed dicetis fortasse: Quid confert aquae baptismus ad Dei cultum? Primo quidem, quia quod Domino placuit impletur. Secundo, quia regenerato ex aquis et Deo renato fragilitas prioris nativitatis quae vobis per hominem facta est amputatur, et ita demum pervenire poteritis ad salutem. Aliter impossibile est. Sic enim nobis cum sacramento verus Propheta testatus est, dicens: « Amen, amen dico vobis, nisi quis denuo renatus fuerit ex aqua viva, non introibit in regnum coelorum . » Et ideo accelerate. Est enim in aquis istis misericordia ejus quaedam quae ex initio ferebatur super eas, et agnoscit eos qui baptizantur sub appellatione triplicis sacramenti, et eripit eos de suppliciis, futuris, quasi donum quoddam
Abbreviated transcription (Latin):
geniti uero omnipotens Deus caput est: per quem tali ordine ut supra dixi.¬
mus peruenitur ad patrem. Quum autem perueneritis, agnoscite hanc esse
xoluntatem cius: ut peraquas quae prima creatae sunt: denud renascamini.
Qui enim regeneratus fucrit per aquam, bonis operibus repletus: hares effi'¬
citur cius a quo in incorruptione regencratus est.Propter quod paratis ani'¬
mis accedite quasi filii ad patrem.ut peccata uestra diluantur: & causa eorsi
sola iguotantia fuisse probetur apud Dcum.Nam si post agnitionem horum
permanetis in incredulitate:uobis iam perditionis uestra causa: & non igno¬
rantie reputabitur.Nec putctis: quod etiam si omnem pietatem colatis o¬¬
mnemq iustitiam, baptismum uerd non accipiatis:spem possitis haberc a¬¬
pud Deum itd maiore pocna digni eritis: qui bona opera non benc opera¬¬
tiestis. Confertur enim meritum homini ex bonis gestis: sed si ita gerantur.

Expanded text:
geniti vero omnipotens Deus caput est, per quem tali ordine, ut supra dixigeniti vero omnipotens Deus caput est, per quem tali ordine, ut supra diximus, pervenitur ad Patrem. Cum autem perveneritis, agnoscite hanc esse voluntatem ejus, ut per aquas, quae primae creatae sunt, denuo renascamini. Qui enim regeneratus fuerit per aquam, bonis operibus repletus, haeres efficitur ejus a quo in incorruptione regeneratus est. Propter quod, paratis animis accedite, quasi filii ad patrem, ut peccata vestra diluantur et causa eorum sola ignorantia fuisse probetur apud Dominum. Nam si post agnitionem horum permanetis in incredulitate, vobis jam perditionis vestrae causa, et non ignorantiae, reputabitur; nec putetis etiam quod si omnem pietatem colatis omnemque justitiam, baptismum vero non accipiatis, spem possitis habere apud Dominum, imo majore poena digni eritis qui bona opera non bene operati estis. Confertur enim meritum homini ex bonis gestis, sed si ita gerantur
Abbreviated transcription (Latin):
ret fructus. Cui etiam humorum uenas latenter inscruit. ut uobis cx ca pro¬¬
Hucrent fontes & flumina. Propter yos producerc iussa est animantia, & o.¬
mnia, quae uestro usui uoluntatiq seruirent. An nõ propter uos uenti spirãt,
ut ex ipsis concipiens fructus robis terra parturiat: Nonne propteruos im'¬
bres profluunt: & tempora uicissitudines mutani:Nut propter uos Sol ori.¬
tur: & occidit:.& mutationes Luna perpetitur: Propter yos mare exhibet fa.¬
mulatum suum: ut xobis ingratis cuncta subiaceant. Nonnc pro his omni.¬
bus iusta crit ultionis pocna. quia horum omnium largitorem. quem ante o.¬
mnia & agnoscere & uencrari debuistis:solum prae caeteris ignoratis: Sed &
nunc per idetti yos adhuc in intelligentiam cius duco. Uidetis etenim: quod
omnia gignuntur ex aquis: aqua uerd per unigenitum cx initio facta est: uni'¬

Expanded text:
ret fructus. Cui etiam humorum venas latenter inseruit ut vobis ex ea profret fructus. Cui etiam humorum venas latenter inseruit ut vobis ex ea profluerent fontes et flumina. Propter nos producere jussa est animantia et omnia quae nostro usui voluntatique servirent. An non propter vos venti spirant? ut ex ipsis concipiens fructus vobis terra parturiat? Nonne propter vos imbres profluunt et tempora vicissitudines mutant? Num propter vos sol oritur, et occidit, et mutationes luna perpetitur? propter vos mare exhibet famulatum suum, ut vobis ingratis cuncta subjaceant? Nonne pro his omnibus justa erit ultionis poena, quia horum omnium largitorem quem ante omnia et agnoscere et venerari debuistis, solum 12 prae caeteris ignoratis? Sed et nunc per idem vos adhuc in intelligentiam ejus duco. Videtis etenim quod omnia gignuntur ex aquis, aqua vero per Unigenitum ex initio facta est, Uni
Abbreviated transcription (Latin):
Pei impediti estis. non impossibilitatis: sed ignauia ritio. Namn si uoluisse¬
tis ex trisipsis inutilibus simulacris profecto accepissctis intelligentie u.¬
am. Certura elt quia por ferruca facta sunt simulacra ferrum yctoper ienem
confectum est qui ignis aqua extinguitur: aqua autem per spiritum moueꝑ¬
tur. Ipiritus autem a Deo initium habet.Sic cnim dixit Moyles Prophieta,. In
principio fecit Deus coelum & terram.Terra autem crat inuisibilis & incõ.¬
posita.& tenebrae erant super facicm abyssi: & spiritus Dei crat super aquas.¬
Qui spiritus. Dei iussu:quasi ipsa manus cõditoris lucem separauit a tenebris
& post illud inuisibile coclum, istud uisibile produxit. ut superiora quidem
habitaculum faceret Angelis: inferiora uero hominibus. PiOpteruos crgo'
iusso Dei. aqua. quae erat supet faciem terra: secessit, ut terra robis produce'¬

Expanded text:
Dei impediti estis, non impossibilitatis sed ignaviae vitio, nam si voluisseDei impediti estis, non impossibilitatis sed ignaviae vitio, nam si voluissetis ex his ipsis inutilibus simulacris profecto accepissetis intelligentiae viam. Certum est, quia per ferrum facta sunt simulacra, ferrum vero per ignem confectum est. Qui ignis aqua exstinguitur, aqua autem per spiritum movetur. Spiritus autem a Deo mitium habet. Sic enim dixit Moyses propheta: « In principio fecit Deus coelum et terram. Terra autem erat invisibilis et incomposita, et tenebrae erant super abyssum, et Spiritus Dei » Qui Spiritus Domini jussu quasi ipsa manus Conditoris lucem separavit a tenebris, et post illud invisibile coelum istud visibile produxit, ut superiora quidem habitaculum faceret angelis, inferiora vero hominibus. Propter vos jussu Dei aqua quae erat super faciem terrae secessit, ut terra vobis produce
Abbreviated transcription (Latin):
ferre Ee conuersione corum orare credimus: Tum deinde etiam illud dili:¬
gentinis consideremus: quae sit nobis causa parentes diligendi: pro co: in.¬
quiunt quia rita nostrae uidentur auctores. Auctores quidem uita no-¬
stre parentes non sunt: sed ministri. Non enim uitam praebent scd ingredien¬
di nobis ad hanc itam exhibent ministerium, auctor autcm uita unus & so¬
lus est Deus. Si autem auctorem uita diligere uolumus. illum nobis esse diliꝰ¬
gcindum Ic iamus: Sed illum: inquiunt: cognoscere non potuimus: istos au¬¬
em & nouimus: &e in affectu habemus. Esto nõ potuistis cognoscere quis
sit Deus quid tarden non sit Deus perfacile scire potuistis. Nam quo mo.¬
do latere potuit horitem qudd lignũ aut lapis: aut as rel alia huiulio di
materia Deus non sitꝰ Quod si in his qua facile deprehendere potuistis aui.¬
mum ad discutiendum noluistis intendere: certum eit: quia & in agnicione

Expanded text:
ferre, et pro conversione eorum, orare credimur? Tum deinde etiam diliferre, et pro conversione eorum, orare credimur? Tum deinde etiam diligentius consideremus quae sit nobis causa parentes diligendi, pro eo, inquit, quia vitae nostrae videntur auctores. Auctores quidem vitae nostrae, parentes non sunt, sed ministri. Non enim vitam praebent, sed ingrediendi nobis ad hanc vitam exhibent ministerium, auctor autem vitae unus et solus est Deus. Si autem auctorem vitae diligere volumus, illum nobis esse diligendum sciamus, sed illum, inquit, cognoscere non potuimus, istos autem et novimus, et in affectu habemus. Esto, non potuistis cognoscere quis sit Deus, quid tamen non sit Deus perfacile scire potuistis. Nam quomodo latere potuit hominem, quod lignum aut lapis aut aes vel hujusmodi materia Deus non sit? Quod si in his quae facile deprehendere potuistis animum ad discutiendum voluistis intendere, certum est quia et in agnitione
Abbreviated transcription (Latin):
de prodesse luis & docere meliora. Sed & istud proprium est ignorantie uiti.¬
um. ut confutantem se ueritatis lucemr nonferat habere de proximo. Et ideo
cx illis ista nascitur scparatio.Nam qui scientiam ucritatis accipiu quia bo¬
Enitatis plena est tanquam abono Deo datam cupiunt cam si feri potesi
cum omnibus habere comunem: etiam cum his: qui oderunt cos: & perse:¬
quuntur. Sciunt enim: quia peccatum ipsorum causa ignorantie cst. Popter.¬
ca denique ipsc magister: quum ab his qui ignorabãt cum ducerctur ad cru¬
cem orabat patrem pro interfectoribus suis: & dicebat. Pater: dimitte cis pec¬
catum. quia nesciunt quid faciunt. Imitantes quoque discipuli magistrum.
etiam ipsi qudm paterẽtur: si militer pro interfect oribus suis orabant. Quod
si disciplina nobis est orarc etiam pro interfectoribus & persequutorihus
tiostrio. quomodo non etiam parentum & propinquorum persequutiones

Expanded text:
et prodesse his et docere meliora. Sed proprium est ignorantiae vitiet prodesse his et docere meliora. Sed proprium est ignorantiae vitium, ut confutantem se, veritatis lucem non ferat habere de proximo. Et ideo ex illis ista nascitur separatio. Nam qui scientiam veritatis accipiunt, quia bonitatis plena est, tanquam a bono Deo datam, cupiunt eam si fieri potest cum omnibus habere communem. Etiam cum his qui oderunt eos, et persequuntur. Sciunt enim quia peccatum ipsorum causa ignorantiae est. Propterea denique ipse Magister cum ab his qui ignorabant eum duceretur ad crucem, orabat Patrem pro interfectoribus suis, et dicebat: « Pater, dimitte eis peccatum, quia nesciunt quid faciunt . » Imitantes quoque discipuli magistrum, etiam ipsi cum paterentur, similiter pro interfectoribus suis orabant. Quod si disciplina nobis est orare etiam pro interfectoribus et persecutoribus nostris, quomodo non etiam parentum et propinquorum persecutiones
Abbreviated transcription (Latin):
quod agit ueritatis ignotatio. Necesse est enir. ut salutis causa filius uerbi
gratia: qui sermonemꝰ receperit ucritatis: a parentibus separctur inctedulis.
aut rursum pater separetur a filio aut filia a matre. Et hoc modo interpro.¬
pinquos atque consanguincos credentes atque incredulos scientia atque
ignorantie ueritatisque & crroris pugna consistit. Et ob hoc itcrum dicc¬
bat. qui noo misit. Non ueni pacei mittere in terram: sed gladium: Quda si
dicat aliquis. Et quomodo iustum uidetur: separari filios a parentibus : Audi
quomodo. Quia cum ipsis: si in errore permancant neque illis proderunt &¬
ipsi cum illis pariter interibunt. Iustum igitur. & galde iustum est separari
curo. qui saluari ult ab eo qui nonuult. Sed & illud aduerte: quia nõ ex illis
qui rectius intelligunt: uenit ista separatio. Illi enim uolunt interessc pariter

Expanded text:
quod agit veritatis agnitio. Necesse est enim, ut salutis causa filius verbi quod agit veritatis agnitio. Necesse est enim, ut salutis causa filius verbi gratia qui sermonem receperit veri tatis a parentibus separetur incredulis, aut rursum, pater separetur a filio, aut filia a matre. Et hoc modo inter propinquos atque consanguineos credentes, atque incredulos, scientiae atque ignorantiae veritatisque et erroris pugna consistit. Et ob hoc iterum dicebat qui nos misit: « Non veni pacem mittere in terram, sed gladium . » Quod si dicit aliquis: Et quomodo justum videtur separari filios a parentibus ? Audi quomodo: quia cum ipsis si in errore permaneant, neque illis proderunt, et ipsi cum illis pariter interibunt, justum igitur et valde justum est separari eum qui salvari vult ab eo qui non vult. Sed et illud adverte, quia non ex illis qui rectius intelligunt, venit ista separatio, illi enim volunt esse pariter
Abbreviated transcription (Latin):
piscentia pullulauit Unde & iple. qui misit nos: quũm uenillet & omnem¬
mundum uidisset ad malitiã declinasse: non continud ei pacem: in erroribus¬
posito: dedit. nc cum confirmarei in malis sed ignorantla cius ruine sciene¬
tiam reritatis opposuit. ut si qui forte resipise erent. & lumen seritaus aspi.¬
cerent: deceptos sc: & in pracipitia erroris abstractos. merito dolerent ai
racundi& salutaris ignem aduersus deceptricem suam conciperent ignoran¬
tiata. Obitioeitaque dicebat. lgnem ueni mittere in terram quem goloat
ac cendatur.Est erģo pugna quadam: quae gerenda nobis est in hac uita. Ser.¬
mo enim ueritatis & scientiae necessarid separat homines ab errore &Rigno.¬
rantia sicut sepe ridemus. putrefactas & emortuas carnes corporis acone.¬
xione piuentium membrorum. ferro secante: separari. Tale ergo aliquid est

Expanded text:
piscentiae pullulavit? Unde et ipse qui misit nos cum venisset, et omnepiscentiae pullulavit? Unde et ipse qui misit nos cum venisset, et omnemundum vidisset ad malitiam declinasse, non continuo ei pacem, in erroribusposito, dedit, ne eum confirmaret in malis, sed ignorantiae ejus ruinis scientiam veritatis opposuit, ut, si qui forte resipiscerent, et lumen veritatis aspicerent, deceptos se, et in praecipitia erroris abstractos merito dolerent, et iracundiae salutaris ignem adversum deceptricem suam conciperent ignorantiam. Ob hoc itaque dicebat: « Ignem veni mittere in terram, quem volo ut accendatur . » Est ergo pugna quaedam quae gerenda nobis est in hac vita. Sermo enim veritatis et scientiae necessario separat homines ab errore et ignorantia, sicut saepe videmus putrefactas et emortuas carnes corporis a connexione viventium membrorum ferro secantis separari. Tale ergo aliquid est
Abbreviated transcription (Latin):
in quibus errauit: & perperam gessit: indignetur: & semetipsum accusct. Ex
qua indignatione accenditur in nobis ignis quidã: qui uelut agro sterili im.¬
missus:consumptis & excoctis radicibus pessima uoluntatis: bono semini
uerbo Dci foccundiorem cordis praparet glebam.Puto autem:qudd satis di¬
gnas habeatis causas iracundia: ex quibus iustissimus ignis iste coalescat. si
considerctis: in quantos uos errores deduxerit ignorantia malum: quãtosqͥ
lapsus: & quanta praecipitia ad peccandum dederit: a quantis uos bonis ab¬.¬
straxit. & in quae praecipitauit mala: & quod est super omnia grauius: quod
uos in futuro seculo aeternis poenis obnoxios fecit. Nonne pro his omni'¬
bus:ubi vobis yeritatis lumen eftulsit: ignis iustissima indignationis accen¬¬
ditur. & iracundiae Deo placita intrayos consurgit incendium: quo consu¬.¬
matur: & radicitus intereat omne germren:si quod forte intra yos mala cõcu¬

Expanded text:
in quibus erravit et perperam gessit, indignetur et semetipsum accuset. Ex in quibus erravit et perperam gessit, indignetur et semetipsum accuset. Ex qua indignatione accenditur in nobis ignis quidam, qui velut agro sterili immissus, consumptis et excoctis radicibus pessimae voluntatis, bono semini verbo Dei fecundiorem cordis praeparet glebam. Puto autem quod satis dignas habeatis causas iracundiae, ex quibus justissimus ignis iste coalescat, si consideretis in quantos vos errores deduxerit ignorantiae malum, quantosque lapsus et quanta praecipitia ad peccandum dedit, a quantis vos bonis abstraxit, et in quae praecipitavit mala, et, quod est super omnia gravius, quod vos in futuro saeculo aeternis poenis obnoxios fecit. Nonne pro his omnibus ubi vobis veritatis lumen effulsit, ignis justissimae indignationis accenditur, et iracundiae Deo placitae intra vos consurgit incendium, quo consumatur et radicitus intereat omne germen quod forte in terra malae concu
Abbreviated transcription (Latin):
pus est nunc multa diligentia, ad excolendum rus mentis uestra, ut hic ser'¬
mo ueritatis qui est yerus: & diligens cordis colonus I assiduis excolat
disciplinis.Uestrum ergo est prabere obedientiam: & occupationes ac soli¬¬
citudines superfluas amputare, ne bonum uerbi semen enecet noxium ger¬¬
men.Potest enim fieri.ut multi temporis negligentiam breuis & assidua repa¬
ret diligentia.Incertum nanq: est uniuscuiusq: tempus uita.Et ideo festinan¬
dum est ad salutem: ne fortẽ cunctantem mors repentina praeueniat. Et ob
hoc acriũs adnitendum est:utdum est temporis spatiumIcollecta mala cõ¬¬
suctudinis uitia resecentur.Quod non aliter facere poteritis: nisi ut irascami¬¬
ni quodammodo aduersum uosmetipsos pro his: qua inutiliter gessistis ac
turpitor.Haec em̃ est utilis uita. & iusta: & necessaria iracundia.utvtiusquisq

Expanded text:
pus est nunc multa diligentia ad excolendum rus mentis vestrae, ut hoc serpus est nunc multa diligentia ad excolendum rus mentis vestrae, ut hoc sermo veritatis qui est verus et diligens cordis colonus assiduis excolat disciplinis. Vestrum ergo est praebere obedientiam et occupationes, ac sollicitudines superfluas amputare, ne bonum verbi semen enecet noxium germen: potest enim fieri ut multi temporis negligentiam, brevis et assidua reparet diligentia. Incertum namque est uniuscujusque tempus vitae. Et ideo festinandum est ad salutem, ne forte cunctantem mors repentina praeveniat; et ob hoc acrius innitendum est, ut dum est temporis spatium collecta malae consuetudinis vitia resecentur. Quod non aliter facere poteritis, nisi ut irascamini quodammodo adversum vosmetipsos pro his quae inutiliter gessistis, ac turpiter. Haec enim est utilis vita, et justa, et necessaria iracundia, ut unusquisque