comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
retento apđ se p̃cepto dĩ & inde crisse septua gesimo & qͥnto suo : patris aũ suicentesimo quadra gesimo & qͥnto
anno. collocatioem uͦ eiꝰ intra chanaan ñ ꝓfectiõem de charra pꝰ mortẽ patris eiꝰ factã eẽ dic̃: Qaiã mortuus
erat pat̃ eiꝰ quando emit t̾rã cuiꝰ ibi iã suȩ rei cȩp̃ eẽ possessor : Qđ aũ iã in mesopothamia c̃sttruto. hoc ẽ
bat᷑: & spes & dosiđiũ do iubente ac iuuante & illo obȩdiente fuerat ãputandũ: Nsane incredibi lit̃ estimat᷑
cũ postea quã secutꝰ eẽt nachor patrẽ suũ : Tc̃ abrahã p̃ceptũ dñi ĩplesse ut cũ sarra c̃iuge sua & loth filio
en det̾ra tua & de cognatiõe tua eededomo patris tui & uade int̾rã quã tͥ demonstrauero & faciã te
scilic& qł t̾rã chanaan possessurũ fuerat sem̃ eiꝰ qđ significat᷑ ubi dictũ ẽ. Uade int̾rã quã tͥ demonstrauer

Expanded text:
retento apud se praecepto Dei, et inde exisse septuagesimo et quinto suo, patris autem sui centesimo quadragesimo quinto anno. Collocationem vero ejus in terra Chanaan, non profectionem de Charra, post mortem patris ejus factam esse dicit; quia jam mortuus erat pater ejus, quando emit terram, cujus ibi jam suae rei coepit esse possessor. Quod autem jam in Mesopotamia constituto, hoc est batur, quae spes et desiderium, Deo jubente ac juvante, et illo obediente, fuerat amputandum. Non sane incredibiliter existimatur, cum postea secutus esset Nachor patrem suum, tunc Abraham praeceptum Domini implesse, ut cum Sarra conjuge sua et Lot filio Exi de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui et uade in terram, quscilicet, quod terram Chanaan possessurum fuerat semen ejus, quod significatur, ubi dictum est: Vade in terram quam tibi monstravero,
Abbreviated transcription (Latin):
mortuis hõib: detuler̃ : t roia uͦ eũsa & ertidio illo usq quaq: cantato puerisq notissimo qđ & magnitudine sui &
scripto excellentib: linguis insignit᷑ diffamatũ atq uulgatũ ẽ gestũq iã regnante latino faunifilio. Ea qͦ latinoꝵ

Expanded text:
rsi. Troja vero eversa, excidio illo usquequaque cantato puerisque notissimo, quod et magnitudine sui et scriptorum excellentibus linguis insigniter diffamatum atque vulgatum est, gestumque regnante jam Latino Fauni filio, ex quo Latino
Abbreviated transcription (Latin):
gestas ubi magi pharaonis. hoc ẽ regis egyptiꝰ. ppłm illũ dũatiõe depͥmebat: ad hoc facere q̃dã mira ꝑmissis.
ut mirabilius uincerent᷑: Iili enĩ faciebant ueneficiis. & in cantatiõib magicis qͥb: s̃ angl̃i mali. hoc ẽ demones
illis diuiso mari ꝑsiccũ t̾nseuntib unda hinc atq hinc inseredeunte. cooꝑti & opp̃ssi s̃. Qdde illis miraculis
dicã q̃ cũ in deserto iđe ppłs ductaret᷑: stupenda diuinitate crebruer̃: Aquas q̃ bibi ñ pot̾ant misso in ea sic̃
ds̃ p̃ceꝑat ligno amaritudine caruisse. siaentesq saciasse Ranna esurientib uenisse de cȩlo. &cũ ẽẽt colligen¬
tib c̃stituta m̃sura. qͥcꝗd amplius qͥsq collegerat exortis uermib putruisse. Ante diẽ uͦ sabbati duplũ collectũ.
qͥ a sabbato colligere ñ licebat. nulla putreidine uiolatũ : Desid̾antib carne uesciꝰ quanto ppło nulla sufficere

Expanded text:
t, ubi magi Pharaonis, hoc est regis Aegypti, qui populum illum dominatione deprimebat, ad hoc facere quaedam mira permissi sunt, ut mirabilius uincerentur! Illi enim faciebant ueneficiis et incantationibus magicis, quibus sunt mali angeli, hoc est daemones, illis diuiso mari per siccum transeuntibus unda hinc adque hinc in sese redeunte cooperti et obpressi sunt. Quid de illis miraculis dicam, quae, cum in deserto idem populus ductaretur, stupenda diuinitate crebuerunt: aquas, quae bibi non poterant, misso in eas, sicut Deus praeceperat, ligno amaritudine caruisse sitientesque satiasse; manna esurientibus uenisse de caelo et, cum esset colligentibus constituta mensura, quidquid amplius quisque collegerat, exortis uermibus putruisse, ante diem nero sabbati duplum collectum, quia sabbato colligere non licebat, nulla putredine uiolatum; desiderantibus carne uesci, quae tanto populo nulla sufficere
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ eẽt ipse factutꝰ. ꝓpt̾ea psalmꝰ ait Draco hic quẽ fintisti ad inludendũ ei. ut in eo ipso qđ eũ finiti
lic& ꝑsuã bonitatẽ bonũ. Iã ꝑsuã p̾scientiã p̃patasse intellegat᷑. qͦmꝰ illo uteret᷑ & malo. ¶Neq enĩ ds ullũ

Expanded text:
ejus esset ipse facturus: propterea Psalmus ait, Draco hic, quem finxisti ad illudendum ei , ut in eo ipso quod eum finxit, ejus esset ipse facturus: propterea Psalmus ait, Draco hic, quem finxisti ad illudendum ei , ut in eo ipso quod eum finxit, licet per suam bonitatem bonum, jam per suam praescientiam praeparasse intelligatur q
Abbreviated transcription (Latin):
litiã diaboli dictũ recte intellegimꝰ hoc ẽ in itiũ figñti dñi. qͥa sine dibio ubi ẽẽt uitiũ malitiȩ. natura
ñ uitiata p̃cessit. uitiũ aũ ita contra naturã ẽ. ut ñ possit nisi nocere nature Nitaq eẽt uitiũ recedere
ado nisi nature cuiꝰ id uitiũ ẽ potiꝰ cõpeter& eẽ cũ đo. Iua ꝓpt᷑ &ĩã uoluntas mala grande testimoniũ ẽ
nature bonȩ .s ds sic̃ naturar bonaꝵ optimꝰ creator ẽ. Ita malaꝵ uoluntatũ iustissimꝰ ordinator. ut cũ
ille male utunt᷑ naturis bonis ipse bene utat᷑ &iã uoluntatib: malis. Itaq fac̃ ut diabol institutione illius
bonꝰ uoluntate sua malꝰ in ĩferiorib: ordinatꝰ inluderet᷑ ab angłis eiꝰ Iđe ut ꝓsint tẽptationes eiꝰ sc̃is qͥb eas¬

Expanded text:
bio ubi esset vitium malitiae, natura bio ubi esset vitium malitiae, natura non vitiata praecessit. Vitium autem ita contra naturam est, ut non possit nisi nocere naturae. Non itaque esset vitium recedere a Deo, nisi naturae, cujus id vitium est, potius competeret esse cum Deo. Quapropter etiam voluntas mala grande testimonium est naturae bonae. Sed Deus sicut naturarum bonarum optimus creator est, ita malarum uoluntatum iustissimus ordinator, ut, cum illae male utuntur naturis bonis, ipse bene utatur etiam uoluntatibus malis. Itaque fecit, ut diabolus institutione illius bonus, uoluntate sua malus, in inferioribus ordinatus inluderetur ab angelis eius, id est, ut prosint
Abbreviated transcription (Latin):
sentientib p̃ponamꝰ intantũ ut si potestas ẽẽt ea ꝓrs de natura rerũ auferri uellemꝰ. siue quẽ in ea locũ habe¬
ant ignorantes. siue &iã sciamꝰ nr̃is ea cõmodis postponentes. qͥs eñĩ ñ domui suȩ panẽ habere quã mures. nũmos¬
quã pulices malit.: S ꝗd mirũ cũ in ipsoꝵ &ia hõiũ estimatione quoꝵ certe natura tantȩ ẽ dignitatis plerũq
carius c̃parat᷑ equius quã seruus gẽma quã famula. Ita lib̾ tate iudicandi plurimũ distat ratio c̃sidantis
ris sensib blandiat᷑ eapectat .s tantũ ual& in naturis rationabilib quoddã ueluti pond uoluntatis & amoris
ut cũ ordine nature angłi hõib tam̃ lege iusticiȩ boni hoĩ es malis angłis p̃feramt ꝓp̃t naturã gͥ ñ ꝓpt ma¬

Expanded text:
sentientibus praeponamus, in tantum, ut si potestas esset ea prorsus de natura rerum auferre uellemus, siue quem in ea locum habesentientibus praeponamus, in tantum, ut si potestas esset ea prorsus de natura rerum auferre uellemus, siue quem in ea locum habeant ignorantes. siue etiamsi sciamus nostris ea coquam pulices malit? Sed quid mirum, cum ipsorum etiam hominum aestimatione, quorum certe natura tantae est dignitatis, plerumque carius comparetur equus quam servus, gemma quam famula? Ita libertate judicandi plurimum ris sensibus blandiatur expectat. Sed tantum ualet in naturis rationalibus quoddam ueluti pondus uoluntatis et amoris, ut, cum ordine naturae angeli hominibus, tamen lege iustitiae boni homines malis angelis praeferantur. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ille c̃stituit aqͦ ẽ om̃is mod om̃is species om̃is ordo. sine qͥb i hilrerũ inueniri ł cogitari potẽ quanto magis
angłica creatura ꝙ̃ om̃a cet̃a q̃ ds̃ c̃didit naturȩ dignitate p̃cedit ¶Inhis enĩ q̃ qͦ quo mͦdo s̃ & ñ s̃ qđ ds ẽ aqͦ facta¬
s̃ p̃ponunt᷑ uiuentia ñ uiuentib sic̃ ea q̃ habent iũ gignendi ł &ĩã appetendi his q̃ isto motu carent & in his quȩ
uiuunt p̃ponunt᷑. sentientia ñ sentientib: sic̃ arborib: animalia & in his q̃ sentiunt p̃ponunt᷑ intellegentia
ñ intellegentib: sic̃ hoĩes pecorib: & in his q̃ intellegt̃ p̃ponunt᷑ ĩ mortalia mortalib: sic̃ angłi hõib: s: ita p̃po¬
nunt᷑ naturȩ ordine. Eaũ alius atq alius ꝓ suo cuiꝰq usu estimatiõib modꝰ qͦ fit ut quedã sensu carentia qͥb dã

Expanded text:
non ille constituit, a quo est omnis modus, omnis species, omnis ordo, sine quibus nihil rerum inueniri uel cogitari potest; quanto magis non ille constituit, a quo est omnis modus, omnis species, omnis ordo, sine quibus nihil rerum inueniri uel cogitari potest; quanto magis angelica creatura, quae omnia cetera, quae Dsunt, praeponuntur viventia non viventibus; sicut ea quae habent vim gignendi vel etiam appetendi, his quae isto motu carent. Et in his quae vivunt, praeponuntur sentientia non sentientibus, sicut arboribus animalia. Et in his quae sentiunt, praeponuntur intelligentia non intelligentibuntur naturae ordine; est autem alius adque alius pro suo cuiusque usu aestimationis modus, quo fit, ut quaedam sensu carentia quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
nientius intellegi nequeunt. oport& etĩa illud qđ dictũ ẽ inueritate ñstetit sic accipiamꝰ qđ in ueritate fuerti
s ñ ꝑmanserit: Et illud qđ abinitio diabol peccat. ñ ab initio ex qͦ creatꝰ ẽ peccare putand ẽ. s ab intio pec¬
cati. qđ ab ipsiussuꝑbia ceꝑit eẽ peccatũ. Nec illud qł scriptũ ẽ in libro iob. Cũ de diabolo sermo eẽt. hoc ẽ initiũ
figm̃ti dñi qđ fet̃ ad in ludendũ ab angłis sius cui c̃sonare uidet᷑ &psalmꝰ ubi legit᷑: Draco iste quẽ finaisti ad
in ludendũ ei sic intellegendũ ẽ ut existimemꝰ talẽ ab initio creatũ cui ab angłis inluderet᷑ s in hac pena
post pectatũ ordinatũ. Initiũ gͦ eiꝰ figm̃tũ ẽ dñi. ñ em̃ ẽ ulla natura &ĩã in extremis infimisq bestiolis. quã

Expanded text:
nientius intellegi nequeunt, oportet etiam illud, quod dictum est: In ueritate non stetit, sic accipiamus, quod in ueritate fuerit, nientius intellegi nequeunt, oportet etiam illud, quod dictum est: In ueritate non stetit, sic accipiamus, quod in ueritate fuerit, sed non permanserit; et illud, quod ab initio diabolus peccat, non ab initio, ex quo creatus est, peccare putandus est, sed ab initio peccati, quod ab ipsius superbia coeperit esse peccatum. Nec illud, quod scriptum est in libro Iob, cum de diabolo sermo esset: Hoc est initium figmenti Domini, quod fecit ad inludendum ab angelis suis cui consonare uidetur et psalmus, ubi legitur: Draco hic, quem finxisti ad inludendum ei, sic intellegendum est, ut existimemus talem ab initio creatum, cui ab angelis inluderetur, sed in hac poena post peccatum ordinatum. Initium ergo eius figmentum est Domini; non enim est ulla natura etiam in extremis infimisque bestiolis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate ñstetit. Ista locutio ẽ & in psalmo: Ego clamaui qm̃ exaudistime ds̃ cũ dic endũ fuisse uideat᷑
exaudisti me ds̃. qm̃ clamaui. S cũ dinss& ego clamaui tanquã ab eo quereret᷑ uñ clamasse monstrar&:
ab effectu exauditiõĩs đi clamoris sui ostendit affectũ : Tanquã dicer&. hinc ostendo c lamasse me qm̃ exaudist
me¶sllud & iã qđ ait de diabolo ioħ es ab in itio diabol peccat. ñ int ellegt̃ si naturalis ẽ. nullomͦ ẽe peccatũ. S ꝗd
respondet᷑ ꝓpheticis testimoniis siue qđ ait esaias sub figurata ꝑsona principis baby loniȩ diabolũ notans qͦ mͦ
cecidit lucifer qͥ mane oriebat᷑ siue qđ e Rehi el indeliciis para dysi đi fuisti om̃i lapide p̃tioso ornatꝰ ẽ. ubi in¬
telligit᷑ fuisse aliquando sine pec cato. Nã exp̃ssius ei paulo post dr. ambulasti indieb tussine uitio q̃ sialit̃ c̃ue¬

Expanded text:
ueritate non stetit. Ista locutio est et in psalmo: Ego clamaui, quoniam exaudisti me Deus; cum dicendum fuisse uideatur: ueritate non stetit. Ista locutio est et in psalmo: Ego clamaui, quoniam exaudisti me Deus; cum dicendum fuisse uideatur: Exaudisti me Deus, quoniam clamaui. Sed cum dixisset: \'Ego clamaui, tamquam ab eo quaereretur, unde se clamasse monstraret, ab effectu exauditionis Dei clamoris sui ostendit affectum; tamquam diceret: \'Hinc ostendo clamasse me, quoniam exaudist Ab initio diabolus peccat, non intellegunt, si natura talis est, nullo modo esse peccatum. Sed quid respondetur propheticis testimoniis, siue quod ait Esaias sub figurata persona principis Babyloniae diabolum notans: Quo modo cecidit Lucifer. qui mane oriebatur; siue quod Hiezechiel: In deliciis paradisi Dei fuisti, omni lapide pretioso ornatus es? Ubi intellegitur fuisse aliquando sine peccato. Nam expresses ei paulo post dicitur: Ambulasti in diebus tuis sine uitio. Quae si aliter conue
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ expͦ creatꝰ ẽ iufticiã recusaũ. quã nisi pia dõq subdita uoluntas hab̾e ñ potẽ: huic sententiȩ qͥs qͥs ad qͥesẽ
ñ cũ illis hereticis sapit id est manicheis & siquȩ aliȩ pestes itasentiunt qđ suã quandã ꝓpriã tanquã ex adũso
q̃dã principio diabol habeat naturã mali qͥ tanta uanitate desipiunt ut cũ ũba ista euangłica in auctoritate
nobcũ habeant. ñ adtendant ñ dirisse d̾nm aueritate alienꝰ fuit s in ueritate ñ stetit. ubi aueritate lapsũ
intellegi uoluit. In qua utiq si stetiss&: eiꝰ particeps factꝰ.beatꝰ cũ sc̃is angłis ꝑ manere ¶ Subiet̃ aũ inditiũ
Locutione aũ dictũ ẽ minꝰ usitata. sic enĩ uidet᷑ sonare inueritate ñstetit qͥa ueritas ñ ẽ in eo. tan quã
ea sit causa ut inueritate ñsteterit qđ in eo ueritas ñ sit. cũ potiꝰ ea sit causa ut in eo ueritas ñ sit qđ in

Expanded text:
hoc est, ex quo creatus est, iustitiam recusauit, quam nisi pia Deoque subdita uoluntas habere non posset. Huic sententiae quisquis adquiescit, non cum illis haereticis sapit. id est Manichaeis, et si quae aliae pestes ita sentiunt, quod suam quandam propriam tamquam ex aduerso quodam principio diabolus habeat naturam mali; qui tanta uanitate desipiunt, ut, cum uerba ista euangelica in auctoritate nobiscum habeant, non adtendant non dixisse Dominum: A ueritate alienus fuit; sed: In ueritate non stetit, ubi a ueritate lapsum intellegi uoluit, in qua utique si stetisset, eius particeps factus beatus cum sanctis angelis permaneret. CAPUT XIIII. Locutione autem dictum est minus usitata. Sic enim uidetur sonare: In ueritate non stetit, quia ueritas non est in eo, tamquam ea sit causa, ut in ueritate non steterit, quod in eo ueritas non sit; cum potius ea sit causa, ut in eo ueritas non sit, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
tio postulat. & facultas dat᷑. Ex hac nãq existunt inimici. aduersꝰ quos defendenda
di ciuitas. Quoꝵ tam̃ multi correcto impietais errore. ciues in ea fiunt satis idone
lulti uͦ in eã tantis exardescunt ignib: odiorũ tãq manifestis beneficris redẽptoris
ingrati st̃. ut hodie cont̾ra eã linguas ñ mduerent. Nisi ferrũ hostile fugientes. in
icratis eiꝰ locis uitã de qua suꝑbiunt inuenirent. Annon eeiã illi romani ap̃i nomini
ue in illa uastatone urbis ad se confugientes suos ahenosq receper. Huc usq oruent
iuebat inimicꝰ ubi accipiebat limitẽ trucidatoris furar Ieredla cesant amiseraienb

Expanded text:
i pepercerunt. Ex hac namque existunt inimici, aduersus quos defendenda est Dei ciuitas, quorum tamen multi correcto inpietatis errore ciues in ea fiunt satis idonei; multi uero in eam tantis exardescunt ignibus odiorum tamque manifestis beneficiis redemtoris eius ingrati sunt, ut hodie contra eam linguas non mouerent, nisi ferrum hostile fugientes in sacratis eius locis uitam, de qua superbiunt, inuenirent. An non etiam illi Romani Christi nomini ae in illa vastatione Urbis ad se confugientes suos alienosque receperunt. Hucusque cruentus saeviebat inimicus; ibi accipiebat limitem trucidatoris furor: illo ducebantur a miserantibus
Abbreviated transcription (Latin):
Cur gͦ ñ magis hoĩes di s̃ qͥ eã fecundiorẽ faciunt ex colendo: s uĩ arant ñ cũadorant : S pars anim̃ ȩ mũal.
inqͥunt. q̃ ꝑ illã ꝑmeat : deã fac̃ Iquasi ñ euidentior sit in hõib anima. q̃ utrũ sit nulla fit q̃stio foetam̃ hõĩes.
rabili errore subdunt᷑ : Et certe idẽ uarpo an eodẽ. dedus selectis libro : tres eẽ affirmat animȩ gͣdi nom̃i uniũ¬
saq natura surũ qđ om̃s partes corporis q̃ uiuunt tñsit & ñ hab& sensũ :s tantũ a luidendũ ualtudinẽ. hare
uĩ in nr̃o corpore ꝑ manẽre dic̃: ĩ nossa ungues capillos. sic̃ in mundo arbores sine sensu alunt᷑ & crescunt: & mͦ
in nob̾ aũ geniũ uocari: Esse aũ in mundo lapides. ac t̾rã quã uidemꝰ : qͦ ñ ꝑmon at sens: ut ossa. ut ungues di.
solẽ uͦ. lunã stellas q̃ sentimꝰ qͥb ꝙ apse sentit : sens eẽ eiꝰ. Ehera porro animũ. Iuł̃ q̃ ꝑuenit in astta. eã qͦq facere

Expanded text:
 cum arant, non cum adorant? Sed pars animae mundi, inquiunt, quae per illam permeat. deam facit. Quasi non euidentior sit in hominibus anima, quae utrum sit nulla fit quaestio; et tamen homines rabili errore subduntur. Et certe idem Varro in eodem de diis selectis libro, tres esse affirmat animae gradus in omni universaque natura: unum, qui omnes partes corporis quae vivunt, transit, et non habet sensum, suim in nostro corpore permanare dicit in ossa, ungues, capillos; sicut in mundo arbores sine sensu aluntur et crescunt et modo in nobis autem genium uocari. Esse autem in mundo lapides ac terram, quam uidemus, quo non permanat sensus, ut ossa, ut ungues Dei; solem uero, lunam, stellas, quae sentimus quibusque ipse sentit, sensus esse eius; aethera porro animum eius; cuius uim, quae peruenit in astra, ea quoque facere
Abbreviated transcription (Latin):
q̃i resiquã pri in reb: in notuerat suȩ det̃minatiõe nat᷑ȩ : Ẽ in marti uarronis libris quoꝵ
inscriptiaẽ de gente ppłi remani q eisdẽ ubis qͥb ibi legit᷑ ⁊ hic ponã incelo inqͥt mirabilecrttit¬
portentũ: Nã stellã ueneris nobilissimã quã platq uesperuginẽ homer̃ hesperon appellat puldier¬
rimã diẽs: Eastor seribit tantũ portentũ extitisse : ut mitar& colorẽ magnitudinẽ. figuram
ansũ đ factũ ita neq antea neu pꝰ ea sit ̃ hoc factũ ogygo rege dicebãt ad rastos chricenes
⁊dion nea polites. mathematioi nobiles shoccerte uarro tantꝰ auctor portentũ ñ appellar& :
sit uoluntate. Cũ uoluntas tanti utiq c̃ditoris ẽditȩ rei cuiꝰq nat̾a sit: Portentũ gͦ fit. ñ ẽtra
nat᷑am ĩ: c̃t quã ẽ nota nat᷑a: Qsaũ portentoꝵ numerat multitudinẽ qͣhistoria gentiũ c̃tin& :

Expanded text:
quaeque res, quam prius in rebus innotuerat suae determinatione naturae. Est in Marci Varronis libris, quorum inscriptio est: De gente populi Romani, quod eisdem uerbis, quibus ibi legitur, et hic ponam: \'In caelo, inquiportentum: nam in stella Veneris nobilissima, quam Plautus Vesperuginem , Homerus Hesperon appellat, pulcherrimam dicens , Castor scribit tantum portentum exstitisse, ut mutaret colorem, magnitudinem, figuram, cursum: quod factum ita neque antea, nec postea sit. Hoc factum Ogyge rege dicebant Adrastus Cyzicenus et Dion Neapolites, mathematici nobiles » . Hoc certe Varro tantus auctor portentum non appellaret, it voluntate, cum voluntas tanti utique Conditoris conditae rei cujusque natura sit? Portentum ergo fit, non contra naturam, sed contra quam est nota natura. Quis autem portentorum numerat multitudinem, q
Abbreviated transcription (Latin):
eos uanis uictoriis : & bellis gͣuissimis c̃terentes : hȩc fuit uita romanoꝵ subregib laudabili tpr̃e illiꝰ rei publicȩ
usq ad expulsioẽm tarqͥnii suꝑbi : ꝑducentos ferme & qͣ draginta tres annos. cũ illȩ om̃s uictoriȩ tã multo sanguine

Expanded text:
- eos uanis uictoriis et bellis grauissimis conterentes. Haec fuit Romanorum uita sub regibus laudabili tempore illius rei - eos uanis uictoriis et bellis grauissimis conterentes. Haec fuit Romanorum uita sub regibus laudabili tempore illius rei usque ad expulsionem Tarquinii Superbi per ducentos ferme et quadraginta et tres annos, cum illae omnes victoriae tam multo sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ & mexꝑto ei ppłs ademit i ꝑiũ & recepto exercitu aqͦ deseri uissꝰ ẽ : dausis deinđ portis ñ siuit int̾re redeuntẽ :
At ille pͦ bella gͣuissima qͥb eusdẽ romanos c̃citatis finitimis attriuit. pꝰea quã desertꝰ ab eis quoꝵ fidebat auxilio
senuit. optabiliore fortassis exitu quã socer eꝰ gnr̃i sui facinore: nec ignorante filia si c̃ ꝑ hibet᷑: extin &: Ne
istũ tarqͥniũ romani crudelẽ aut sceleratũ : s suꝑbũ appellauer fortasse regios eiꝰ fastꝰ alia supbia ñ ferentes : Nam
scełꝰ occisi abeo soceri optimi regissui. usq ado c̃tẽpser̃: ut eũ regẽ suũ facerent: Ubi miror siñ scelere gͣuiore mer¬
cedẽ tantã tanto sceleri reddider nec discessere aditis arisq relictis dii: Nisi forte qͥs piã sic defendat istos đos :
ut dicat eos ido mansisse rome. qͦ possent romanos magis punire supplicis: quã beneficiis adiuuare: Seducẽtes

Expanded text:
ausis deinde portis non siuit intrare redeuntem. At ille post bella grauissima, quibus eosdem Romanos concitatis finitimis adtriuit, postea quam desertus ab eis quorum fidebat auxilio senuit, optabiliore fortassis exitu quam socer eius, generi sui facinore nec ignorante filia, sicut perhibetur, extinctus. Nec tamen istum Tarquinium Romani crudelem aut sceleratum, sed superbum appellauerunt. fortasse regios eius fastus alia superbia non ferentes. Nam scelus occisi ab eo soceri optimi regis sui usque adeo contemserunt, ut eum regem suum facerent; ubi miror, si non scelere grauiore mercedem tantam tanto sceleri reddiderunt. Nec \'discessere adytis arisque relictis di\'. Nisi forte quispiam sic defendat istos deos, ut dicat eos ideo mansisse Romae. quo possint magis Romanos punire suppliciis quam beneficiis adiuuare, seducentes
Abbreviated transcription (Latin):
ea clade &iã incertamine extremo : ut de sex unꝰ redir& domũ: Cuidãpium inuttisq: Cui luctus

Expanded text:
ea clade etiam in certamine extremo, ut de sex unus rediret domum. Cui damnum in utrisque, cui luctusea clade etiam in certamine extremo, ut de sex unus rediret domum. Cui damnum in utrisque, cui luctus
Abbreviated transcription (Latin):
stũ diu tolerar&r qͥ frẽm geminũq ñ ꝑtulit: Uñ & ipso int̾fecto ut maior ds̃ eẽt : regnũ solꝰ obtinuit:
Que s̃ ista iura nuptiaꝵ. q̃ irritam̃ta belloꝵ: quȩ feđa germanitatis. ad finitatis. societatis diuinitatts
q̃ postremo sub tot diĩs tutarib uita ciuitatis. Uidesqͣnta hinc dici & quã multa possent nisi q̃ suꝑs
strages romani alhaniq exercitꝰ fuer̃. & utriusq c̃minutio ciuitatis: Mlbañaq illa quã filius eneȩ
ereaũ ascanius. rome mat̾ ꝓprior ipsa quã troia: aut ullo hostilio rege ꝓuocata c̃flitit: C̃fligens
aũ : & afflicta ẽ & affliit. don ec multoꝵ teder& pari defectioe certaminũ: Ec̃ euentũ belli deter¬
gem inis luinc atq inde sr̾ib placuit exꝑiri: Aromanis tres oratii: ab albanis aũ tres curati ꝓcesser̃
Acuratiis trib: oratũ duo. ab uno aũ otatio: trescuratu suꝑati & extinctis: Ita roma extiut iuctrir

Expanded text:
stum diu toleraret, qui fratrem geminumque non pertulit? Unde et ipso interfecto, ut maior deus esset, regnum solus obtinuit. Quae sunt ista iura nuptiarum, quae inritamenta bellorum, quae foedera germanitatis adfinitatis, societatis diuinitatis? quae postremo sub tot dis tutoribus uita ciuitatis? Vides quanta hinc dici et quam multa possent, nisi quae sustrages Romani Albanique exercitus fuerunt et utriusque comminutio ciuitatis! Alba namque illa, quam filius Aeneae creauit Ascanius, Romae mater proprior ipsa quam Troia, a Tullo Hostilio rege prouocata conflixit, confligens autem et adflicta est et adfiixit, donec multorum taederet pari defectione certaminum. Tunc euentum belli de tergeminis hinc adque inde fratribus placuit experiri; a Romanis tres Horatii, ab Albanis autem tres Curiatii processerunt; a Curiatiis tribus Horatii duo, ab uno autem Horatio tres Curiatii superati et extincti sunt. Ita Roma extitit uictrix
Abbreviated transcription (Latin):
hõib: loq̃bat : qͥb: belis mortale corpꝰ ẽ. Isti aũ qͦsint̃nos & đos mediatores nob̵ philosophi ꝓuider᷑ poss

Expanded text:
ibus, sicut belluis, mortale corpus est. Isti autem, quos inter nos et deos mediatores nobis philosophi providerunt, possibus, sicut belluis, mortale corpus est. Isti autem, quos inter nos et deos mediatores nobis philosophi providerunt, poss
Abbreviated transcription (Latin):
animũ : hoc aut̃ habent cũ diis melius. qđ ẽ in animante detius idẽ corpꝰ : Cũ enĩ animans idẽ anima
eranima cst& & corpore. quoꝵ duoꝵ. anima ẽ utiq: corpore melior: &siuitiosa & infirma melior
certe corpore. & iã sanissimo. atq firmissimo. qm̃ natura eiꝰ extellentior. nec labe uitioꝵ post ponit᷑
corpori. sic̃ aurũ &iã sordidũ. argento seu plũbo licer purissimo: carius estimat᷑ : isti mediatores đoꝵ
religio qua uolt᷑: diis hoĩes ꝑdemones iungi.incorpore sit. ñ in anima c̃stituta qͣ nã tandẽ istos media:¬
tores falsos atq fallaces quasi capite deorsũ. neqͥtia ł pena sus pendit. ut inferiorẽ animalis partẽ id est
corpꝰ. cũ suꝑiorib: suꝑiorẽ uͦ. idẽ animũ. cũ inferiorib: habeant. &cũ duscelestib: in parte seruiente c̃¬
ĩꝑio corporis seruitio: magis utim. ad iunt̃ aũ ille. altũ nob̵ cũ diis alt̾ũ cũ beluis c̃mune ẽ. Qm̃ de¬

Expanded text:
animum; hoc autem habent cum diis melius, quod est in animante deterius, id est corpus? Cum enim animans, id est animal, ex anima constet et corpore, quorum duorum anima est utique corpore melior; etsi vitiosa et infirma, melior certe corpore etiam sanissimo atque firmissimo; quoniam ejus natura excellentior nec labe vitiorum postponitur corpori; sicut aurum etiam sordidum argento seu plumbo, licet purissimo, carius aestimatur: isti mediatores deorreligio, qua volunt diis homines per daemones jungi, in corpore sit, non in animo, constituta. Quaenam tandem istos mediatores falsos atque fallaces quasi capite deorsum nequitia vel poena suspendit, ut inferiorem animalis partem, id est corpus, cum superioribus, superiorem uero, id est animum, cum inferioribus habeant, et cum dis caelestibus in parte seruiente coimperio, corporis seruitio magis utimur.\' Adiunxit autem ille: \'Alterum nobis cum dis, alterum cum beluis commune est,\'
Abbreviated transcription (Latin):
feiã lic& ꝓcliuesit. ut qͥ humana gła nimiũ delectant᷑: & dñari ardent᷑ affectõ. tam̃ qͥ uerã. lic& hu¬
manaꝵ laudũ głam cͥcupisct̃ : dant oꝑã bene iudicantib ñ dislicere. Senĩ multa in morib bona. deqͥbi
multi bene iudicant. quãuis ea multi ñ habeant ꝑ ea bona illȩ uera u̾ia nitit᷑ Isq aul sine cupiditate

Expanded text:
am licet procliue sit, ut, qui humana gloria nimium delectatur, etiam dominari ardenter adfectet, tamen qui ueram licet humanarum laudum gloriam concupiscunt, dant operam bene iudicantibus non displicere. Sunt enim multa in moribus bona, de quibus multi bene iudicant, quamuis ea multi non habeant; per ea bona morum nituntur ad gloriam et impe
Abbreviated transcription (Latin):
meoꝵ regũ egypti nosse studuit & hab̾e. Nã pꝰ alerandri macedonis qͥ eiã magnꝰ cognominatꝰ ẽ miri¬
ficentissimã minimeq diut̾nã potentiã qua uniũsã asiã immo pene totũ orbẽ part̃ ui& armis
partĩ t̃rore sub egerat. quanđ int̃ ceta orientis &ĩã iud eã in gress optinuit: Eomortuo comites eiꝰ

Expanded text:
maeorum regum Aegypti nosse studuit et habere. Nam post Alexandri Macedonis, qui etiam Magnus cognominatus est, mirificentissimam minimeque diuturnam potentiam, qua uniuersam Asiam, immo partim terrore subegerat — quando inter cetera orientis etiam Iudaeam ingressus obtinuit — eo mortuo comites ei
Abbreviated transcription (Latin):
głati sunt Certe enĩ cuulibꝰ iã bellis scatẽtibꝰ. ꝗd miserũ ꝯmiserat iliũ ait afimbria marianar̾ par¬
tium boĩe pessumo eu̾tet᷑.  ulto ferociꝰ atꝙ crudelꝰ ꝙ̃ olim agͦcis. Nam tẽ ⁊ mult inde fuger̾t. s falti
inulti captiuat̾. saltẽ inseruitute uixert̃. Porro aut̃ simbria pͥus edictũ ꝓposuit. ne cui parteret. atq
urbem totã cunctosq ui ea homines incẽdio ꝯc̾in auit. hoc in̾uit iliũ ñ a gcis qͦ sua irritauat in iqͥ¬
terre s fomanis quos sua calamitate. ppagauerat. dis illis ꝯmunibꝰ adhec repellenda nichil uinatibꝰ¬

Expanded text:
t. Certe enim ciuilibus iam bellis scatentibus quid miserum commiserat Ilium, ut a Fimbria, Marianarum partium homine pessimo, euerteretur, multo ferocius adque crudelius quam olim a Graecis? Nam tunc et multi inde fugerunt et multi captiuati saltem in seruitute uixerunt; porro autem Fimbria prius edictum proposuit, ne cui parceretur, adque urbem totam cunctosque in ea homines incendio concremauit. Hoc meruit Ilium non a Graecis quos sua inritauerat iniquitate, sed a Romanis quos sua calamitate propagauerat, dis illis communibus ad haec repellenda nihil iuuantib
Abbreviated transcription (Latin):
ruper̃. fuger̃. euaser̃ exercitũ magnũ & fortissimũ colleger̃ : obedientes regũ suoꝵ c̃siliis & uissis : Multum
romane celsitud ini metuendi : & aliqͦt romanis ĩ ꝑatorib: insuꝑabiles. multa ceper᷑. potiti s̃ uictoriis plurimis.
usi uoluptatib qͥb uoluer̃ qđ suggessit libido fecer̃: postremo donec uincerent᷑ : qđ difficillime factũ ẽ. sublinẽ
sic̃ ille. uerũ &iã breuit̃ scripsit historia : opꝰ libroꝵ suoꝵ sic incip̃: Pruncipio rerũ gentiũ nationũq: ĩꝑium
penes reges erat. qͦs ad fastigiũ huiꝰ maiestatis ñ ãbitio ppłaris . s: spectata int̃bonos mođatio ꝓuehebat. Ppłi
om̃iũ ninꝰ rex assyrior : uet̾em & qͣsi habitũ gentib morẽ. noua ĩ ꝑii cupid itate mutaũ: hic pͥmꝰ intulit bella

Expanded text:
perunt, fugerunt, euaserunt, exercitum magnum et fortissimum collegerunt, oboedientes regum suorum consiliis et iussis multum Romanae celsitudini metuendi et aliquot Romanis imperatoribus insuperabiles multa ceperunt, potiti sunt uictoriis plurimis, usi uoluptatibus quibus uoluerunt, quod suggessit libido fecerunt, postremo donec uincerentur, quod difficillime factum est, sublimes iam breuiter scripsit historiam, opus librorum suorum sic incipit: \'Principio rerum gentium nationumque imperium penes reges erat, quos ad fastigium huius maiestatis non ambitio popularis, sed spectata inter bonos moderatio prouehebat. Populi omnium Ninus rex Assyriorum ueterem et quasi auitum gentibus morem noua imperii cupiditate mutau
Abbreviated transcription (Latin):
se qͦd ãmͦ magitud ine fregerat. ꝓuenerat qͥppe ad seditiões domesticas gͣues atq inđ adbella socralia
morq ciuilia tantũq c̃minuerat & ad truerat ut ei mutand rei publicȩ statꝰ qͦ reg̾et᷑ regib t̃ miner&¬
¶Pꝯpenis gͦ ppłi romani p̃clarissimꝰ pͥnceps iudeã cũ exerenu ingress ciuitatẽ capit. tẽplũ reserar ñ deuo¬
tione suplicis iure uictoriss & ad sc̃a sc̃õꝵ qͦ iiisi sũmũ sacerdotẽ ñ licebat int̾re. ñ ut uenerator s ut
ꝓ fanator accedit: c̃firmatoq hireani pontificatu & subiugatȩ genti ĩ posito custode antipatro. quos
tt̃ ꝓcuratores uocabant uinctũ scđim aristobolũ duc̃. ex illo iudȩi &iã tributarii romanis eẽ cȩper̃. Pea¬

Expanded text:
se quodam modo magnitudine fregerat. Peruenerat quippe ad seditiones domesticas graues ? adque inde ad bella socialia moxque ciuilia, tantumque se commmuerat et adtriuerat, ut ei mutandus rei publicae status. quo regeretur regibus, inminerdeuotione supplicis, sed iure uictoris. et ad sancta sanctorum, quo nisi summum sacerdotem non licebat intrare, non ut uenerator, sed ut profanator accedit; confirmatoque Hyrcani pontificatu et subiugatae genti inposito custode Antipatro, quos tunc procuratores uocabant, uinctum secum Aristobolum ducit. Ex illo Iudaei etiam tributarii Romanorum esse coepe
Abbreviated transcription (Latin):
desendendã suscerimꝰ ciuitatẽ di: Uerũ tam̃ sepulturȩ curã : &iã eoꝵ philosophi c̃tepser̃. & se pe¬
uniũ si exerritꝰ dũ ꝓ t̾rena patria morerent᷑ ubi postea iacerent ł quib bestiis esca fierent ñ
curar̃. licuitq de hac repoetis plausibilit̃ dicere. cȩlo tegit᷑ qͥ ñ st̃ urnã quantominꝰ debent de corpo¬
rib in sepultis insultare ap̃ianis quib & ipsiꝰ carnis m̃broꝵq: om̃iũ reformatio ñ solũ ex t̾ra uerũ & ĩa
etalioꝵ elem̃toꝵ secretissimo sinu qͦ dilapsa cadauera recesser̃ intẽporis puncto reddenda & redinte

Expanded text:
pulturae curam etiam eorum philosophi contemserunt. Euniuersi exercitus, dum pro terrena patria morerentur, ubi postea iacerent uel quibus bestiis esca fierent, curarunt, licuitque de hac re poetis plausibiliter dicere: Caelo tegitur, qui non habet urnam. Quanto minus debent de corporibus insepultis insultare Christianis, quibus et ipsius carnis membrorumque omnium reformatio non solum ex terra, uerum etiam ex aliorum elementorum secretissimo sinu, quo dilapsa cadauera recesserunt, in temporis puncto reddenda et redinte
Abbreviated transcription (Latin):
regulũ cũ legatis suis romã miser̃priꝰ uiratione c̃strictũ. si qđ uolebant minime ꝑegiss&. rediturũ eẽ car¬
taginẽ. Prexit ille: atq insenatu contͣria ꝑsuasit. qm̃ ñ arbitrabat᷑ utile eẽ romanȩ rei publicȩ mutare
captiuos: nec post hanc ꝑsuasionẽ asuis ad hostes redire c̃puls ẽ. sed quia iurauerat. id sponte c̃pleũ. at
illi eũ ex cogitatis atq horrendis cruciatib necauer̃. Inclusũ quippe angusto ligno ubi stare cogeret᷑.
clauisq acittissimis undiq c̃fixo ut se in nullã eiꝰ partẽ sine penis atrocissimis inclinarer: &iã uigilando
ꝑemer̃ Merito certe laudant  uirtutẽ tã magna infelicitate maiorẽ. & ꝑ dos ille iurauerat quoꝵ ꝓ
sed tur ñ ratiotinationẽ meã potius ad utrũq c̃cludã : Dos certe ille sic eoluit. ut ꝓp̃t iuris iurandi

Expanded text:
Regulum cum legatis suis Romam miserunt, prius iuratione constrictum, si quod uolebant minime peregisset, rediturum esse CarRegulum cum legatis suis Romam miserunt, prius iuratione constrictum, si quod uolebant minime peregisset, rediturum esse Carthaginem. Perrexit ille adque in senatu contraria persuasit, quoniam non arbitrabatur utile esse Romanae rei publicae mutare captiuos. Nec post hanc persuasionem a suis ad hostes redire conpulsus est, sed quia iurauerat, id sponte conpleuit. At illi eum excogitatis adque horrendis cruciatibus necauerunt. Inclusum quippe angusto ligno, ubi stare cogeretur, clauisque acutissimis undique confixo, ut se in nullam eius partem sine poenis atrocissimis inclinaret, etiam uigilando peremerunt. Merito certe laudant uirtutem tam magna infelicitate maiorem. Et per deos ille iurauerat, quorum Sed quur non ratiocinationem meam potius ad utrumque concludam? Deos certe ille sic coluit, ut propter iuris iurandi
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ humanȩ qͥ ꝓphetã ñ deseruit. nec in iuscerib belue. Hȩx qͦq illi cũ quib agimꝰ. malt̾ inridere quã credẽ.
Qui tam̃ in suis literis credt̃ arionẽ methimneũ nobilissimũ cytharistã cũ eẽt̾ deiectꝰ enaui: exteptũ delfini
dorso. & ad t̾ras eẽ ꝑuectũ. Uerũ illud nr̃m de iona ꝓpheta incredibilius ẽ. Plane in credibilius. quia mira¬
bilius. & mirabilius: quia potentiuss habent tam isti de captiuitate rreligionis causa &iã sponte toleranda
& in suis p̃claris uiris nobilissimũ exẽplũ Aarcꝰ regulꝰ ĩperator ppłi romani captiuus apđ cartaginen¬
ses fuit. ꝗͥ cũ sibi mallent aromanis suos reddi. quã eoꝵ tenere captiuos: ad hoc ĩ petͣndũ etiã istũ p̃cipue

Expanded text:
tamen humanae, qui prophetam non deseruit nec in visceribus belluae . Haec quoque illi, cum quibus atamen humanae, qui prophetam non deseruit nec in visceribus belluae . Haec quoque illi, cum quibus acum esset deiectus e naui, exceptum delphini dorso et ad terras esse peruectum. Verum illud nostrum de Iona propheta incredibilius est. Plane incredibilius quia mirabilius, et mirabilius quia potentius. CAPUT XV. et in suis praeclaris uiris nobilissimum exemplum. M. Regulus, imperator populi Romani, captiuus aput Carthaginienses fuit. Qui cum sibi mallent a Romanis suos reddi quam eorum tenere captiuos, ad hoc inpetrandum etiam istum praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
cione desint. ñ frangt̃ in bonis ꝑferendi tolerandiq uirtutẽ. nec eradicant ex animo pietatẽ. sed exercitatã
faciunt fecundiorẽ.: quanto magis cũ des̃ ea q̃ curandis funerib c̃dendisq: corporib: defunctoꝵ adhiberi solent.
ñ efficiunt miseros in ocultis pioꝵ sedib iã quietos. Acꝑ hoc quando ista cadauerib ꝓp̃ianoꝵ in illa magnȩ
urbis ł &iã alioꝵ oppidoꝵ uastatiõe defuer̃: nec uiuoꝵ culpa ẽ qͥ ñ potuer̃ ista p̃bere. nec pena mortuoꝵ¬
qͥ ñ poss ista sentire. ¶ed multi in quiunt xp̃iani &rĩã captiui ductis. Hoc sane miserrimũ ẽ : si aliqͦ duci potuer
ubi dm suũ ñ inuener̃. S inscripturis sc̃ĩs huꝰ &iã claais magna solatia. Fuer̃ incaptiuitate tres pueri. fuit
danihel. fuer̃ alii ꝓphetȩ : nec ds̃ defuit c̃solator. Sic gͦ ñ deseruit fideles suoᷤ sub dñatiõe gentis lic& barbarȩ

Expanded text:
raui adflictione desint, non frangunt in bonis perferendi tolerandique uirtutem nec eradicant ex animo pietatem, sed exercitatam faciunt fecundiorem: quanto magis, cum desunt ea, quae curandis funeribus condendisque corporibus defunctorum adhiberi solent, non efficiunt miseros in occultis piorum sedibus iam quietos! Ac per hoc quando ista cadaueribus Christianorum in illa magnae urbis uel etiam aliorum oppidorum uastatione defuerunt, nec uiuorum culpa est, na solatia defuerunt. Sed multi, inquiunt, Christiani etiam captivi ducti sunt. Hoc sane miserrimum est, si aliquo duci potuerunt, ubi Deum suum non invenerunt. Sunt in Scripturis sanctis hujus etiam cladis magna solatia. Fuerunt in captivitate tres pueri, fuit Daniel, fuerunt alii prophetae: nec Deus defuit consolator. Sic ergo non deseruit fideles suos sub dominatione gentis, licet barbarae,
Abbreviated transcription (Latin):
lpseaꝰ pius & incelũ sic̾ pu c̃cessit. itaq hẽ qͥdẽ ñ blas phemabisimis ereberis aũ hõrũ dem̃tia lereo incis

Expanded text:
Ipse uero pius et in caelum, sicut pii, concessit. Itaque hunc quideIpse uero pius et in caelum, sicut pii, concessit. Itaque hunc quide
Abbreviated transcription (Latin):
factũ acũ bona p̃dicatiõe eiꝰ meminer̃ xp̃ĩa nos uͦ pollutos in qͥt & c̃Ot aminatos & errore ĩ plicatos eẽ dic̃t̃¬
& multis talib adus eos blasphemis uetunt᷑: Deinđ subic̃ uelit oracula doꝵblasphenantiũ apĩanos: Et pꝰ hec
le ap̃c aũ uis̃t int ogantib si ẽ asait hȩcate q̃m̃ qͥ dc̃ ĩmortalis anima pꝰcorpꝰ ut in cedit nosti. asapema
oraculi sum ipse ẽterens. Pusunũ gͥ uirũ inqͥt eũ dit̃ & eiꝰ animã sic̃ e alioꝵ pioꝵ pꝰobitũ ̃mnor talitate dig¬
natã e hane cole apĩanos ignorantes. Introgantib aũ in qgͥt. cur gͦ dãnat ẽsoraculo respođ dea corpus
peta dtebilitantib torm̃tis sc̃ꝑ ob postũ ẽ. animna aũ pioꝵ cȩlesti sede insidar : Ina ĩ anima alis anin ab
satalit̃ d edit qͥb fata ñ annuer̃ doꝵ dona optinere: neq hab̵ e iouis ĩmortalis agntaione et tors aplina.

Expanded text:
atione eius meminerunt; Christianos uero pollutos, inquit, et contaminatos et errore inplicatos esse dicunt et multis talibus aduersus eos blasphemiis utuntur.\' Deinde subicit uelut oracula deorum blasphemantium Christianos et post haecem, inquit, interrogantibus si est Deus, ait Hecate: Quoniam quidem inmortalis anima post corpus ut incedit, nosti; a sapientia oraculi sua ipse contexens: Tiissimum igitur uirum, inquit, eum dixit et eius animam, sicut et aliorum piorum, post obitum inmortalitate dignatam et hanc colere Christianos ignorantes. Interrogantibus autem, inquit: Quur ergo damnatus est? oraculo respondit dea: Corpus quidem debilitantibus tormentis semper obpositum est; anima autem piorum caelesti sedi insidet. Illa uero anima aliis animabus fataliter dedit, quibus fata non adnuerunt deorum dona obtinere neque habere Iouis inmortalis agnitionem, errore inplica
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾ãtorẽ & regẽ ante om̃a quẽ tremit cȩlũ & t̾ra ati mare & infernoꝵ abdita lor i psa
numina ꝑ horresct̃ quoꝵ lex ẽ pat̾ quẽ ualde scĩ honorant hebrei tali craculo i sui apol¬
linis porphitius tã magnũ đindit̃ hebrȩoꝵ Iut eũ & ipsa numina ꝑhorrescant : Cũ gͦ iste
ds̃ dũit sacrificans diis eradicahit᷑ Miror đ ipse porphirius ñ ꝑhorruerit & sacrificans
diis eradicari ñ formidauerit fDic̃ &ĩa bona philosophus istede xp̃os quasi oblitꝰ illius de
qͣ paulo ante locuti sumꝰ c̃tumeliȩ suȩ aut quasi in sonis di eiꝰ maleduterint ap̃o e eiugilatẽ
cũ bonũ c̃e  ognouerunt digneq laud auertt̃: Deniq tanꝗ mirabile aliꝗ atq: incredibi le¬

Expanded text:
elum et terra adque mare et infernorum abdita et ipsa numina perhorrescunt; quorum lex est Pater, quem ualde sancti honorant Hebraei. Tali oraculo dei sui Apollinis Porphyrius tam magnum Deum dixit Hebraeorum, ut eum et ipsa numina perhorrescant. Cum ergo Deus iste dixerit: Sacrificans dis eradicabitur, miror quod ipse Porphyrius non perhorruerit et sacrificans dis eradicari non formidauerit. Dicit etiam bona philosophus iste de Christo, quasi oblitus illius, de ua paulo ante locuti sumus, contumeliae suae, aut quasi in somnis di eius maledixerint Christo et euigilantes eum bonum esse cognouerint digneque laudauerint. Deniq
Abbreviated transcription (Latin):
Partĩ gͦ ad ancillã q̃ inseruitute generat. idẽ t̃renã hierusalẽ q̃ seruit cũ filiis suis: Partĩ uͦ ad libã ciuita¬
tẽ di. ide uerã hierusalẽ ȩt̃nã incelis Cuiꝰ filiihoĩes scđm đm uiuentes ꝑ egͥnant᷑ int̾ris.s: s̃ in eis q̃dã q̃
qđ dico: Missꝰ ẽ nathan ꝓpħa qͥ regẽ dauid arguer& de peccato graui ser ei q̃ secuta s̃ in ala futura p̃dice¬
ubi aũ legit᷑: Ecce dies ueniunt dic̃ dñs & c̃sumabo domũ istł & domuꝰ iuda testam̃tũ nouũ ñ scđm¬

Expanded text:
partim ergo ad ancillapartim ergo ad ancillaegrinantur in terris. Sed sunt in eis quaedam quae quod dico. Missus est Nathan propheta, qui regem Dauid argueret de peccato graui et ei, quae consecuta sunt mala, futura praediceUbi autem legitur: Ecce dies ueniunt, dicit Dominus, et consummabo domui Israel et domui Iuda testamentum nouum, non s
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat c̃stitutũ ut nihil deind suꝑeẽt qꝰ t̾rena illa dĩ ꝓmissio ẽpleret᷑ nisi ut in eadẽ t̾ra quantũ ad ꝓsꝑcta¬
tẽ attin& tpr̃alẽ ꝑposteritatis successionẽ inc̃cusso statulisq ad martalis liuiꝰ scłi t̃minũ gens ꝑmaner&
cendos in ea paucos fideles suoss: aã mͦouendos qͥ postea futuri erant in om̃ih gentib qđ eos ad moneri opor¬
tebat in qͥb alterã ꝓmissunẽ reuelato nouo testam̃te ꝑ incarnatioẽm ap̃i fuerat ĩpletur. yocirea sic̃¬
oracula diuina ad abrahã ysaac & iacob. & quecũq alia signa ł dicta ꝓphetica in sacris lit̃is p̃cedentib
sacta s̃. ita &iã ceterȩ ab istoregũ tpre ꝓphetiȩ partĩ ꝑtinent ad gentẽ carnis abrahȩ. partĩ uͦ ad illud
sem̃ eiꝰ in qͦ benedicunt᷑ om̃s gentes coheredes ap̃i. ꝑ testam̃tũ nouũ ad possidendũ uitã ȩt̾nã regnũq celoꝵ

Expanded text:
fuerat constitutum, ut nihil deinde superesset, quo terrena illa Dei promissio compleretur, nisi ut in eadem terra, quantum ad prosperitatem attinet temporalem, per posteritatis successionem inconcusso statu usque ad mortalis saeculi hujus terminum gens permaneret cendos in ea paucos fideles suos et admonendos qui postea futuri erant in omnibus gentibus, quod eos admoneri oportebat, in quibus alteram promissionem reuelato nouo testamento per incarnationem Christi fuerat inpleturus. CAPUT Ioracula illa diuina ad Abraham Isaac et Iacob et quaecumque alia signa uel dicta prophetica in sacris litteris praecedentibus facta sunt, ita etiam ceterae ab isto regum tempore prophetiae partim pertinent ad gentem carnis Abrahae, partim uero ad illud semen eius, in quo benedicuntur omnes gentes coheredes Christi per testamentum nouum ad possidendam uitam aeternam regnumque caelorum;
Abbreviated transcription (Latin):
de loco suo om̃s insulȩ gentiũ. Et paulopꝰ. Ec̃ in qͥt t̾nsũtã inppłos linguã &ꝓgenies eiꝰ ut inuocent om̃s
nom̃ dñi &seruiant ei subiugo unosa finib flum inũ &hyopiȩ adferent hostias mͥsinillo die c̃funderis

Expanded text:
t: Tunc, inquit, transuertam in populos linguam et progenies eius, ut inuocent omnes nomen Domini et seruiant ei sub iugo uno; a finibus fluminum Aethiopiae adferent hostias mihi. In illo die n
Abbreviated transcription (Latin):
quidem &iã martẽ sapiens ferre patient᷑ s ꝗ̃ accidit aliunde scđm istos aũ si eã sibi ipse ĩ fure
c̃pellitꝰ ꝓfecto fatendũ ẽ eis ñ solũ malas: in to lerabilia & ĩa mala ẽeq̃ hoc eũ ꝑperrare c̃pellunt:

Expanded text:
quidem etiam mortem sapiens ferre patienter, sed quae accidit aliunde: secundum istos autem si eam sibi ipse inferre quidem etiam mortem sapiens ferre patienter, sed quae accidit aliunde: secundum istos autem si eam sibi ipse inferre compellitur, profecto fatendum est eis, non solum mala, sed intolerabilia etiam mala esse, quae hoc eum perpetrare compellunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tenereris nec ꝑmitteri fis mori necunquã sine illis ẽẽ sinereris nẽpe tẽ saltẽ miserã talẽ diceres uita:
tudo appellari Magna uis ẽ i neis malis ꝗͣ cogt̃ hoiẽm seđm ipsos &uiã sapientẽ sibim & auferre
q hõ estũ dicant. & uerũ dicant hanc ẽẽ naturȩ pͥmã qͦdãmͦ &x marimã uocẽ ut hd̃ ẽ cili et᷑ sibi
animȩ uiuere uelit uehemt̃ atq appetat: Magnanis ẽ meis malis qͥb istȩ naturȩ uincit᷑
sensꝰ qͦ mors omimꝰ om̃ib uirib: conatibq: uitatͦsecita uincit᷑ ut q̃ uitabat᷑ optet᷑ appetat᷑ & siñ po¬
tuerit aliunde c̃tingere ab hoie ipso sibih& inferat᷑ Magna ius ẽ in eis inalis q̃ fortitudinẽ
faciunt homicidã si tam̃ adhuc dicẽda ẽ fortitudos ꝗͣ ita his malis uincrt᷑ ut hoĩem quẽ sic̃ urt
regendũ tuendũq suscep̃ ñ mͦ ñ possit ꝑ patientiã custo dire s ipsa insuꝑ cogat᷑ occiłe: Deb&

Expanded text:
tenereris nec permittereris mori nec umquam sine illis esse sinereris? Nempe tunc saltem miseram talem diceres uitam.tudo appellari. Magna uis est in eis malis, quae cogunt hominem secundum ipsos etiam sapientem sibimet auferre quod homo est; cum dicant n eis malis, quibus iste naturae uincitur sensus, quo mors omni modo omnibus uiribus conatibusque uitatur, et ita uincitur, ut, quae uitabatur optetur adpetatur et, si non potuerit aliunde contingere, ab homine ipso sibimet inferatur. Magna uis est in eis malis, quae fortitudinem faciunt homicidam; si tamen adhuc dicenda est fortitudo, quae ita his malis uincitur, ut hominem, quem sicut uirtus regendum tuendumque suscepit, non modo non possit per patientiam custodire,
Abbreviated transcription (Latin):
lino p̃sidet adhuc ipsa in loco ignobili latitar&r. ꝗ tam̃ si om̃iũ đoꝵ mat̃ ẽ. ñ solũ secuta ẽ romã qsdã filios suos: uerũ
& alios p̃cessit &riã seritit  Miror sane si ipsa peꝑit cynocephalũ qͥ longe p̾ea uenit exegypto utrũ &iã dea febris

Expanded text:
lino praesideret, adhuc ipsa in loco ignobili latitaret. Quae tamen si omnium deorum mater est, non solum secuta est Romam quosdam filios suos, uerum et alios praecessit etiam secuturos. Miror sane, si ipsa peperit Cynocephalum, qui longe postea uenit ex Aegypto. Utrum etiam dea Febris
Abbreviated transcription (Latin):
decep̃. Nex tam̃ om̃imͦ cessaũ ds̃. ñ solũ illũ regẽ uerũ &iã suc cessores eiꝰ & ĩpietatis imitatores
ta fecer̃ helias & heliseus discipul eiꝰ. abi &ĩã dicenti helie Dñe ꝓpłas tuos occider̃ altaria tua¬

Expanded text:
decepit. Nec tamen omni modo cessauit Deus non solum illum regem, uerum etiam successores eius et inpietatis imitatores decepit. Nec tamen omni modo cessauit Deus non solum illum regem, uerum etiam successores eius et inpietatis imitatores ta fecerunt, Helias et Helisaeus discipulus eius; ibi etiam dicenti Heliae: Domine, prophetas tu
Abbreviated transcription (Latin):
manassen: Uerũ tam̃ trib leui &iã ad regnũ hierosol ymitanã ꝑtinebat magis ubi erat di tẽplũ cui
ꝓphetã se hoc fecisse : V ñ apparuit. nullũ in eare ł regis isrł ł ppłi fuisse peccatũ s uoluntatẽ
ti uindicantis ĩpletã / qua cognita pars utraq int̾se pacata c̃qͥ eũ. ñ enĩ religionis s regnisuerat
facta diuisio sUerũ rexisrł hieroboã m̃te ꝑũsa ñ credens do quẽ ueracẽ ꝓmisso sib regno datoq
ꝓhauerat. timuit ne ueniendo ad tẽplũ đi qł erat inhierus alẽ sqꝰ scđm diuinã legẽ sacrifi candi cau¬
sa uniũsȩ illi genti ueniendũ fuit: sed uceret᷑ ab eo ppłs &stirpi dauid tanꝗ regio semini redderet᷑:
& instituit idolatriã in regno suo. & ppłm di secũ simulacroꝵ cultu obstrictũ nefanda ĩpietate

Expanded text:
Manassen. Verum tamen etiam tribus Leui ad regnum Hierosolymitanum pertinebat magis, ubi erat Dei templum, cui Manassen. Verum tamen etiam tribus Leui ad regnum Hierosolymitanum pertinebat magis, ubi erat Dei templum, cui prophetam, se hoc fecisse . Unde apparuit nullum in ea re, vel regis Israel, vel populi fuisse peccatum, sed voluntatem Dei vindicantis impletam. Qua cognita, pars utraque inter se pacata conquievit: non enim religionis, sed regni fuerat todire. Verum rex Israel Hieroboam mente peruersa non credens Deo, quem ueracem promisso sibi regno datoque probauerat, timuit ne ueniendo ad templum Dei, quod erat in Hierusalem, quo secundum diuinam legem sacrificandi causa uniuersae illi genti ueniendum fuit, seduceretur ab eo populus et stirpi Dauid tamquam regio semini redderetur, et instituit. idolatriam n regno suo et populum Dei secum simulacrorum cultu obstrictum nefanda inpietate