comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
altaris mĩsteriũ exhi¬
buit porro ut̃s ãtistes
baculo pastorau in¬
nixꝰ defixa luĩa u̾sus cho¬
rũ assidue tenebat Pc̃s
uero b̾nardus mõ epm̃
mõ conuentũ. mõ ipm̃
altare tꝙͣͣ sollicitꝰ oũm
respiciebat. Hec uisio tã

Expanded text:
altaris ministerium, exhibuit. Porro beatus antistes baculo pastorali innixus, defixa lumina versus chorum assidue tenebat. Sanctus vero Bernardus modo episcopum, modo conventum, modo ipsum altare, tanquam sollicitus omnium respiciebat. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
cũa carne soluca tanto
liberior ut credimꝰ ethe¬
reũ penetrauit celum.
quanto duriꝰ hic canuo
tribulatioĩs et horren

Expanded text:
a carne soluta, tanto liberior, ut credimus, aethereum penetravit coelum, quanto durius hic camino tribulationis et horren
Abbreviated transcription (Latin):
frĩs aia saluare cupiẽns
de dei sui larga benigni¬
tate p̃sumebat. irritum
fie̾i nullo mõ potuerit
Declinãte ĩterim ad oc¬
cusũ side̾ lucis. noctisq
tenebris ĩcũbẽtibꝰ. ducit
ad eccĩa penitẽtẽ suũ
uerus pastor. uere dig¬
nꝰ noĩe et honore ponti¬
ficis : atq añ ip̃iꝰ eccĩe
fores nouus de ĩueteato
diaboli milite xp̃i tyrũ¬
culꝰ de fide de ꝑacĩa de
ꝑseuerancia de młtimo¬
da demonũ calliditate

Expanded text:
ris animam salvare cupientis de Dei sui larga benignitate praesumebat, irritum fieri nullo modo potuerit. Declinante interim ad occasum sidere lucis, noctisque tenebris incumbentibus, ducit ad ecclesiam poenitentem suum verus pastor, vere dignus nomine et honore pontificis; atque ante ipsius ecclesiae fores novus de inveterato diaboli milite Christi tirunculus, de fide, de patientia, de perseverantia, de multimoda daemonum calliditate
Abbreviated transcription (Latin):
te deo qui oĩa ad salutem
elcõꝵ oꝑat᷑. grauissima
capitis passione laboraẽ
cepit Quã passionẽ for¬
tis miles xp̃ĩ pacient̾ tol¬
lerabat: studens sꝑ ĩ dolo¬
re grãs age et niperam
ꝓprie poluntatis a mur¬
mure compesceͬ Et licet
optaret cũ ꝓpheta: ut in¬
gredere̾t᷑ putredo ĩ ossib
eius quatenꝰ quiesce᷑ me¬
rẽtur in die tribulatio¬
nis ꝓ hoc tñ magis aĩo

Expanded text:
te Deo, qui omnia ad salutem electorum operatur, gravissima capitis passione laborare coepit. Quam passionem fortis miles Christi patienter tolerabat; studens semper in dolore gratias agere, et viperam propriae voluntatis a murmure compescere. Et licet optaret cum propheta, ut ingrederetur putredo in ossibus ejus, quatenus quiescere mereretur in die tribulationis , pro hoc tamen magis animo
Abbreviated transcription (Latin):
mama cotidis deo in
us cordis incẽderit.
dñs głosis et manifes¬
tis indiciis declarae̾ dig¬
natus est. Accidit nãq
quadã uice i ut ad lcõnẽ
in uigiliis legendã asscp¬
tus fuisset Cũ se moueret
de stallo suo ut ad gradũ ꝓ̃s¬
beterii ueniens sicut mo¬
ris Et erat inclinaret:
alius quidã spiritalis

Expanded text:
ama quotidie Deo in ara cordis incenderet, Dominus gloriosis et manifestis indiciis declarare dignatus est. Accidit namque quadam vice ut ad lectionem in vigiliis legendam ascriptus esset. Cumque se moveret de stallo suo ut ad gradum presbyterii veniens, sicut moris est, inclinaret, alius quidam spiritualis
Abbreviated transcription (Latin):
mitritis et diffidencie
penitꝰ a corde suo eluni¬
nauit. et ad agonem
certamĩs incredibilitꝰ ro¬
boratus deinceps ai sta¬
biliaite suci nullis ma¬
ligni snũs machinamẽ¬
tis seu temptationũ uio¬
lencuis moneri potiit:
s sicut ei p̃dcm̃ fuerat
młtoꝵ c̾taminũ agones
desudans. de cũctis ꝑ dei
grãm uictorie triũphum
reportare merit. atq
in ordine sancto usq in
finem inte sue in onti¬
ma conuersatione ꝑseue¬
rans. salutem et̾nam
scdm sponsionẽ deo di¬
apparuerũt: et ꝓ culpa
lius quidam de
frĩb eiusdem ce¬
nobii cũ instinctu dya¬
bolico ita mente corrup¬
tus ẽẽt. ut iam apostota̾e
a deo et pactũ cũ infer¬
no facere id est ad secu¬
lum redire disponeret
uidit in uisu noctis
malachiam reueren¬
dissiõs ipiꝰ loci prõnos
un dormitorio de ambu¬
lantes: et frẽs in lcis

Expanded text:
imitatis et diffidentiae penitus a corde suo eliminavit, et ad agonem certaminis incredibiliter roboratus, deinceps a stabilitate sua nullis maligni spiritus machinamentis, seu tentationum violentiis moveri potuit; sed sicut ei praedictum fuerat, multorum certaminum agones desudans, de cunctis per Dei gratiam victoriae triumphum reportare meruit, atque in Ordine sancto usque in finem vitae suae in optima conversatione perseverans, salutem aeternam, secundum sponsionem Deo diapparuerunt, et pro culpa lius quidam de tribus ejusdem coenobii, cum instructu diabolico ita mente corruptus esset, ut jam apostatare a Deo, et pactum cum inferno facere, id est ad saeculum redire disponeret, vidit in visu noctis Malachiam, reverendissimos ipsius loci patronos in dormitorio deambulantes, et fratres in lectis
Abbreviated transcription (Latin):
mortem carnis in pita
btã manens se fidelem
ꝓbans. ouiculam nutan¬
tem iam iamq ĩ bara¬
trũ apostcisie ruentem
tam dignant᷑ uisitauit
blandis consolationib
fou̾it. exhortacionib
roborciuit. et ꝑ dei gra¬
ciam de p̃cipicio mortis
ad mas uite reduxit Ea

Expanded text:
mortem carnis in vita beata magis se fidelem probans, oviculam nutantem, jamjamque in barathrum apostasiae ruentem tam dignanter visitavit, blandis consolationibus fovit, exhortationibus roboravit, et per Dei gratiam de praecipitio mortis ad vias vitae red
Abbreviated transcription (Latin):
tiorẽ semitam ad effu¬
giendũ quos fugiebat
nõ ĩueniebat: citis sal¬
tib clausure ĩtroitum
ꝑ mediũ cymiteriũ trã¬
siens. cepto cursui an

Expanded text:
dii semitam ad effugiendum quos fugiebat, non inveniebat, citis saltibus clausurae introitum per medium coemeterium transiliens, coepto cursui an
Abbreviated transcription (Latin):
de altitudine ouune grẽ
acceꝑat in solitudine pal¬
lis absintialis plantauit
quatinꝰ eadem uallis
mediante cunaritudine
lem. cepit iam religio
ipã tnͣsplantari suꝑ aqͣs

Expanded text:
de altitudine divinae gratiae, acceperat, in solitudine Vallis absinthialis plantavit, quatenus eadem Vallis mediante amaritudine lem: coepit jam religio ipsa transplantari super aq
Abbreviated transcription (Latin):
odem tꝑe abbas
qui aduenerat ab
epõ cabilonensi ad cuiꝰ
dyocesim locus ipẽ ꝑtiẽ¬
bat uirgam pastoralen
cũ curã aiaꝵ uissu p̃¬
dicti legati suscepit: et
moͣchos qui serũ adue¬
nerant in eodem locosi¬
bilitatẽ firmare reguli

Expanded text:
empore abbas qui advenerat, ab episcopo Cabilonensi, ad cujus dioecesim locus ipse pertinebat, virgam pastoralem cum cura animarum jussu praedicti legati suscepit, et monachos qui secum advenerant, in eodem loco stabilitatem firmare regul
Abbreviated transcription (Latin):
ab et̾no et us ĩ et̾nũ suꝑ
timentes. sicut nullus
ex omĩb filiis hoĩm. su
nec quisq ex omnuibꝰ uir¬
tutib angeloꝵ comp̃hen¬
de poterit᷑ Sicut nam ꝙ
consciꝰ ille fcest celesti¬
ũ secretoꝵ augustinus
supsinam illam quam
euangelio ait dñs. nemo
pt̃ uenire cid me nisi pr̃
qui misit me traxerit
eũ. dicit quẽ trahał¬
non trahat aut quae
illũ non trahat: noli
uelle discutere seu iudi
care.si non pis errare

Expanded text:
ab aeterno et usque in aeternum super timentes eum, sicut nullus ex omnibus filiis hominum, sic nec quisquam ex-omnibus virtutibus angelorum comprehendere poterit. Sicut namque conscius ille coelestium secretorum Augustinus super sententiam illam, quam in Evangelio ait Dominus: Nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum , dicit: « Quem trahanon trahat, quare l non trahat, noli velle discutere seu judicare, si non vis errare.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ciosiorem qmͣ me. ne
oĩno expedit michi un
qd ex debito officii qͦ io¬
nus fungor. face icuns¬
bit. metitulosa moris
ymiaginacione territus
si temptat me dñs me
Quis itẽ nesciat oĩpa¬
tentẽ eẽ deũ. qui si uo¬
luerit mortem quã t
ĩminẽ dicis. et quã ẽ
secura consciencia me
nõ meruisse confidofa¬
cilune auerte̾ poteitꝰ
Qd̾ si noluerit: nos tã
lũtati obsecũdare ncã
habemꝰ ⁊ pĩꝰ ergo uoli¬
tas de nobis et de uobi
omẽs diuine grẽ cõme

Expanded text:
iosiorem quam me, nec omnino expedit mihi ut quod ex debito officii, quo indignus fungor, facere incumbit, meticulosa mortis imaginatione territus si tentat me Dominus meus? Quis item nesciat omnipotentem esse Deum: qui, si voluerit, mortem quam tu imminere dicis, et quam ego secura conscientia me non meruisse confido, facillime avertere poterit? Quod si noluerit, nos tanquam voluntati obsecundare necesse habemus. Ipsius ergo voluntas de nobis et vobis omnes divinae g
Abbreviated transcription (Latin):
salute cũaꝵ et de or¬
uus obsuatione loque¬
ur: eciã illũ de quo supͣ
detestabilem parrici¬
um mox futurũ uo
ũ uerbis adorsus mo¬
ẽcepit. ut qd̾ causci
at. pacient̾ fret: se

Expanded text:
salute animarum et de Ordinis observatione loqueretur, etiam illum, de quo supra detestabilem parricidam mox futurum, adeum verbis adorsus monere coepit ut, quod causa rat, patienter ferret: se
Abbreviated transcription (Latin):
se non nescĩt Igit᷑
niles q̃dam ĩ actu et
he suo moriturũ foe
lebo recogitãs: mor¬
tuoꝵ meoriã apud deũ
p̃ce et deuotione qua po¬
terat freꝙ̃tiꝰ faciebat
Decreuerat nãq ut nul¬
la pmꝙͣ ncc̃itate. nulla
festinatioe atriũ eccĩe
tnͣsiens p̃pediret᷑. ut nõ
stans facie ad orientẽ
dñm ꝙ defũctis misẽri

Expanded text:
se non nesciunt. Igitur miles quidam in actu et tempore suo moriturum fore crebro recogitans, mororum memoriam apud Deum prece et devotione qua poterat, frequentius faciebat. Decreverat namque ut nulla unquam necessitate, nulla festinatione atrium ecclesiae transiens praepediretur, ut non stans facie ad orientem Dominumque defunctis miser
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cis seu quid laudis
scẽ theototon dnẽ nr̃e offer¬
ret. unde ꝓcelatas
et in longum ualde ꝓ¬
ductas frm̃ uigilias ali¬
quo mõ reconpensare
potuisset. nichil aliud
p̃ter salutationẽ eiusdẽ
pie dnẽ quã uttũq didi¬
cerat se scire ĩueuit Nãc
itaq tanꝙͣ uerbũ cõsũ¬
mãs. et abbreuiatũ in
quo plenitudo totiꝰ deuo¬
tionis ĩueniri poss as¬
sumnẽs. et oculos ad celũ
dirigens. uenias ueniis.
suspuria suspiriis. salu¬
tationesq salutatioĩb
suꝑaiddidit et in tam reu¬
gioso negocio reliquũ
noctis et diluculi ꝑtem
sine tedio tnͣsegit Diu¬
na nãq cooꝑante grã
que tm̃ feruorẽ ĩ corde
sui pauꝑis accenderat:
nouerca deuotionis
miro et contrario mõ
fastidiũ ꝓpulsabat et
deuotionẽ ex acuebat.
dũ uͥba illa suauissima
et onĩ melle dultiora
simplici corde ꝓlata iti¬
demq crebriꝰ repetita.
genitu suo laboraueri
do ꝑ spm̃ reuelare dig¬
natꝰ est Qui duuinis
ũnis expletis. sacris ꝙ

Expanded text:
cis, seu quid laudis sanctae Theotoco dominae nostrae offerret, unde protelatas et in longum valde productas fratrum vigilias aliquo modo recompensare potuisset; nihil aliud praeter salutationem ejusdem piae Dominae, quam utcunque didicerat, se scire invenit. Hanc itaque tanquam verbum consummans et abbreviatum, in quo plenitudo totius devotionis inveniri posset, assumens, et oculos ad coelum dirigens, venias veniis, suspiria suspiriis, salutationesque salutationibus superaddidit; et in tali negotio reliquum noctis, et diluculi partem sine taedio transegit. Divina namque cooperante gratia, quae tantum fervorem in corde sui pauperis accenderat, noverca devotionis, miro et contrario modo fastidium propulsabat, et devotionem exacuebat, dum verba illa suavissima, et omni melle dulciora simplici corde prolata, itidemque crebrius repetita, gemitu suo laboraveritdo per spiritum revelare dignatus est: qui divinis hymnis expletis, sacrisque
Abbreviated transcription (Latin):
debetis Uerũtñscire uos
uolo unũ ex mĩorib et
simpliciorib frĩb nr̃is
cou̾sis. quẽ obediencia
hac nocte ĩ montib
silius istis sub diuo tã¬
te festiuitatis gaudia
celebrare coegerat. tã
iocunudũ tam deuo¬
tũ tam festiuũ dnẽ nre

Expanded text:
ebetis. Verumtamen scire vos volo, unum ex minoribus et simplicioribus fratribus nostris Conversis, quem obedientia hac nocte in montibus et silvis istis sub dio tantae festivitatis gaudia celebrare coegerat, tam jucundum, tam devotum, tam festivum Dominae
Abbreviated transcription (Latin):
fut locutus sũ. et securũ
te facio. qr depoĩta mole
corꝑis mox ad deũ sine
molestia ꝑuolabis. Hoc
ita rñso quasi diinitus
accepto. confortatus ẽ
nimis. adeo ut deinceps
nulla temptationũ uio¬
lencia. nulla ĩfirmita¬
tis molestia posset a cursu
desiderii sui quo totus ĩ
deum ꝑgebat aliquate

Expanded text:
ut locutus sum, et securum te facio quia deposita mole corporis mox ad Deum sine molestia pervolabis. » Hoc itaque responso quasi divinitus accepto confortatus est nimis, adeo ut deinceps nulla tentationum violentia, nulla infirmitatis molestia posset a cursu desiderii sui, quo totus in Deum pergebat, aliquate
Abbreviated transcription (Latin):
xpm dnm nrm ut du¬
tas me ad cloreuallem
tuã ut salues tecũ aiam
meã Et si scire desideras.
dñs pius et misericors se¬
creta tua causa salutis
mee michi reuelare dig¬
natus ẽ audiens autem
nobilis ille prfamilias
uerba ista. miratus et
letatus est palde. accer¬
tũꝙ hoĩnẽ cõduxit ad

Expanded text:
m nostrum, ut ducas me ad Claram-Vallem tuam, ut salves tecum animam meam; et si scire desideras, Dominus pius et misericors secreta tua, causa salutis meae, mihi revelare dignatus est. » 36. Audiens autem nobilis ille paterfamilias verba ista, miratus et laetatus est valde; acceptumque hominem conduxit ad
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑcunctantib quõ se
habet aut quare ista di¬
ce̾t. nichil aliud respon¬
debat nisi qr uera sut oĩa
que locutus est deus Qui¬
dam autẽ ex ipĩs dicebãt

Expanded text:
ercunctantibus quomodo se haberet, aut quare ista diceret, nihil aliud respondebat, nisi, quia vera sunt omnia quae locutus est Deus. Quidam autem ex ipsis dicebant
Abbreviated transcription (Latin):
teriorib cõiissis: toñ
spiritalib studiismãtip¬
uit. aĩabus lucrandis
intendeͬ in seruicio deus
gil et sollicitꝰ ĩuenir.
frequens eẽ ĩ labore du
cilias pacaret. frequẽs
eciam in lcĩone corpa¬
le subsidiũ de coĩ quen
et ꝑ oĩa formã pietatu
et religionis frĩb suis
studens exhibere q̃anta
quoq mansuetudinie
et paciencie grã polle¬
bat. ut cũ quadam uis
monachus quidã quẽ
ꝓ culpa castigarat ma¬
ligno spũ afflatus desã¬
dentem eũ ꝑ gradus
dormitorii pugno ta
ualide ꝑcussisset. ut
lor nou moditꝰ ictu

Expanded text:
terioribus commissis, totum se spiritualibus studiis mancipavit: animabus lucrandis intendere, in servitio Dei vigil et sollicitus inveniri, frequens esse in labore, dum alias vacaret, frequens etiam in lectione, corporale subsidium de communer omnia formam pietatis, et religionis fratribus suis studens exhibere. 55. Tanta quoque mansuetudinis et patientiae gratia pollebat, ut cum quadam vice monachus quidam, quem pro culpa castigarat, maligno spiritu afflatus, descendentem eum per gradus dormitorii pugno tam valide percussisset, ut dolor non modicus ictu
Abbreviated transcription (Latin):
eatenꝰ excoquunt in se
oem scoriã pcã ut in
illa uita ad quã ꝑ pñtis
uite mortẽ transit᷑ in qͣ
dñs abluit sordes filiaꝵ
syon tremendospũ iudicii
et spũ ardoris purgatione
non egeant. s mox sine
oĩ obstaculo delicti ad btĩ¬
tuduus req̾em ꝑtingant
U̾tẽ itaq mẽorie dñs rob̾¬
tus scos clereuallis abbas
cũ talentũ sibi creditũ in
lucra aĩaꝵ fidelit̾ prudẽtꝰ
et hũilit̾ expendiss ĩ gau¬
diũ dni sui introductus
est: scissimi p̃decessoris
sui et si nõ par meritis.
tamẽ bt̃ĩtudini cõiũctus
ut simmł cũ eo gaudeat in
celis: cuiꝰ in tam religio¬
sa congregatione dignꝰ
successor eẽ meruerat in
terris Neliquie corꝑis
eius condite st̾ in monu¬
mẽto qd̾ constructũ est ĩ
muro claustri clareuallis
ꝑfecti et uere deo digni
moͣchi deo requiescũt. de
quib ĩ consequentib al¬

Expanded text:
 excoquunt in se omnem scoriam peccati, ut in illa vita, ad quam per praesentis vitae mortem transitur, in qua Dominus abluit sordes filiarum Sion tremendo spiritu judicii et spiritu ardoris, purgatione non egeant, sed mox sine omni obstaculo delicti ad beatitudinis requiem pertingant! Beatae itaque memoriae domnus Robertus secundus Claraevallis abbas, cum talentum sarum fideliter, prudenter et humiliter expendisset, in gaudium Domini sui introductus est, sanctissimi praedecessoris sui, etsi non par meritis, tamen beatitudini conjunctus, ut simul cum eo gaudeat in coelis, cujus in tam religiosa congregatione dignus successor esse meruerat in terris. Reliquiae corporis ejus conditae sunt in monumento, quod constructum est in muro claustri Claraevallis, rfecti, et vere Deo digni monachi requiescunt: de quibus in consequentibus al
Abbreviated transcription (Latin):
tu fuyoris accelerantes
donucilii pitem lapideũ
rũ applicatus. ita ut totũ
uir dei leuaret oculos suos
contra fenestrã magnam
in eodẽ pĩte aꝑtam. ĩ ea
consistere uidit demonem
quendã pẽnatũ instargrif¬
fis aut strutionis qui ei
minacit᷑ ĩminebat. quasi
mox ruiturus ini eũ atq
deuoraturꝰ Quo riso ma¬
chinamẽta zabuli aĩadu̾¬
tit et ĩuocato saluatoris
noĩe efferato ꝓdigio siguũ
cruc opposuit ac fugauit
Multa hꝰmoĩ ludibria
atq certamiã passus ẽ mł
to tꝑe feriri. atq referire
non destitit luctator egre¬
gius iugi ĩtentione ꝯͣ spici¬
tales nequicias luctamẽ
sine federe exercens. Iccepͭ¬

Expanded text:
tu furoris accelerantes, domicilii parietem lapideum rum applicatus, ita ut domum vir Dei levaret oculos suos contra fenestram magnam in eodem pariete apertam, in ea vidit consistere daemonem quemdam pennatum, ad instar gryphi aut struthionis, qui ei minaciter imminebat, quasi mox ruiturus in eum atque devoraturus. Quo viso, machinamenta daemonis animadvertit; et invocato Salvatoris nomine, efferato prodigio signum crucis opposuit, ac fugavit. Multa ejusmodi ludibria atque certamina passus multo tempore, ferire et referire non destitit luctator egregius, jugi intentione contra spirituales nequitias luctamen sine foedere exercens. Accep
Abbreviated transcription (Latin):
uidẽ corporeis oculis ꝑ
diem globos demonior
scipatis agnũb passim
ubiq uagantũ Quoꝵ
tanta exat ĩfinitas ͥ utp
ĩmensitate estiari non
ualeat Que cũ mltiform¬
ter soleant appareͬ. una
formitas in qua frequenti
eadẽ comspicabat᷑ Igit̾
monstruosi hoiẽs ẽẽ uid̃¬
tur statura gygantes colo¬
re ethiopes. agilitate
angues. leones ferocita¬
te. capitib grossis ac tur¬
gidis uentrib ꝓminẽtes
corꝑib curti atq gibbos
nichilomuꝰ et crura lon¬
gissima ꝓferũt Qñ alil¬

Expanded text:
videre corporeis oculis per diem globos daemoniorum stipatis agminibus passim ubique vagantium; quorum tanta est infinitas, ut prae immensitate aestimari non valeat. Qui cum multiformiter soleant apparere, una formitas, in qua frequentius eadem conspicatur. Igitur, monstruosi homines esse videntur, statura gigantes, colore Aethiopes, agilitate angues, leones feritate. Capitibus vero grossis, ac turgidis ventribus prominentes, corporibus curti atque gibbosi nihilominus et crura longissima proferunt. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
su gironago huc illucã
uagant᷑: tũc nichuͥ u
eis nisi tm̃i laruales pu¬
bre et turbinũ gloriso
dephendũt: porio se¬
renis diebz qñ sol in
uirtute sua lucet tũc
pisiones huiꝰ moĩ fre¬
quentius cerne̾ et clariꝰ
discerne solebat Lꝯuic
uenerabili uiro bt̃s au¬
gustinꝰ eximius ecciẽ
doctor quodã tꝑe ꝑuisio¬
nẽ appariit ducens illũ
usq ad ipm̃ putei gehẽ¬
nalis ingressũ in quem
ex alto ꝓspiciens tremẽ¬
tib menbris et palpitã¬
te aĩa p̃ pauore intolera¬
bili uidit illã tartareã
ardentis abissi poragi
nẽ plenã clamoribus
igne deuorante uiuẽciũ
quib est mors amaris¬
sima mors oĩm mortiũ
possima mori nõ posse
Inde reflexo gradu educ¬
tũ de loco horroris et te¬
nebraꝵ tnͣstulit ad ro¬
gionem feliciũ gaudioꝵ
ostendens ei lucifluas
sedes et mansiones bñs¬

Expanded text:
uc illucque vagantur, tunc nihil ex eis, nisi tantum larvales umbrae et turbidi glomeres deprehenduntur. Porro serenis diebus, quando sol in virtute sua lucet, tunc visiones hujusmodi frequentius cernere solebat et clarius discernere. Huic venerabili viro beatus Augustinus eximius Ecclesiae doctor quodam tempore per visionem apparuit, ducens illum usque ad ipsum putei gehannalis ingressum, in quem ex alto tibus membris, et palpitante anima prae pavore intolerabili, vidit illam tartaream ardentis abyssi voraginem, plenam clamoribus igne devorante viventium: quibus est mors amarissima, mors omnium mortium pessima, mori non posse. Inde reflexo gradu, eductum de loco horroris et tenebrarum, transtulit ad regiones felicium gaudiorum, ostendens ei lucifluas sedes et mansiones beatis
Abbreviated transcription (Latin):
pñtes assistere lecto suo
Quos ut iidit mirũ ĩmo¬
dũ exhi laratꝰ ẽ quasi iam
de morte triũpharet: c̾cũ¬
non aspicitis angelos
dei: qui i mõ penerũt.
Pulsate ergo ꝙͣto çicius

Expanded text:
ntes assistere lectulo suo. Quos ut vidit, mirum in modum exhilaratus, quasi jam de morte triumpharet, circumnon aspicitis angelos Dei, qui modo advenerunt? Pulsate ergo quantocius
Abbreviated transcription (Latin):
ab aliquo exasꝑant᷑ et
ad impacientie u̾ba prũ¬
pũt rancorẽ quoq quen
adu̾sus ꝓclamãtes se cõ¬
cipĩt dissimulare neqͣ¬
unt. seu eciã oportuni¬
tcitem captant. quo nõ
caritatis sed rãcoris spũ
ĩpulsi eos qui se ꝓclama

Expanded text:
exasperantur, et ad impatientiae verba prorumpunt, rancorem quoque, quem adversus proclamantes se concipiunt, dissimulare nequeunt, seu etiam opportunitatem captant, quo non charitatis, sed rancoris spiritu impulsi, eos qui se clama
Abbreviated transcription (Latin):
dus paulo ante defunctꝰ
increpans ip̃iꝰ discordiã
et arguens suꝑ iniqui-¬
tatem quam mente cõ¬
ceꝑat. et actu ꝑficere sa¬
tagebcit Cui cũ ille rñ¬
disset sese diucius relut¬
tatũ fuisse et iam tẽp¬
tationis uiolentiam
ferre non posse: cut
sanctus ad illũ Scito
p̃noscens. qm̃ młta ad¬
huc te certamina ma

Expanded text:
dus paulo ante defunctus, increpans illius socordiam, et arguens super iniquitate quam mente conceperat, et actu perficere satagebat. Cui cum ille respondisset sese diutius reluctatum fuisse, et jam tentationis violentiam ferre non posse, ait sanctus ad illum: « Scito praenoscens quoniam multa adhuc te certamina ma
Abbreviated transcription (Latin):
kmĩe pr̃ absoluo te a de¬
bito sponsionis tue: mł¬
tas grãs agens sollicitu¬
dini tue circa me pccõrẽ
Iure enĩ ꝓmissor absol
oblitus: mirabat᷑ unde
loqueret᷑ dũt fr̃ expres¬
suis cõmonefecit illũ
et ait Ergone excidit t̾
quẽadmodũ olim salu¬
tis mee rñsalem te con¬
stituisti: Ab illa ergo

Expanded text:
er, absolvo te a debito sponsionis tuae, multas gratias agens sollicitudini tuae circa me peccatorem. Jure enim promissor absolvoblitus, mirabatur unde loqueretur. Tunc frater expressius commonefecit illum, et ait: « Ergone excidit tibi quemadmodum olim salutis meae responsalem te constituisti? Ab illa ergo
Abbreviated transcription (Latin):
quã de se ipõ ꝓtuleret
quante autẽ hora mi¬
grationis: inonctꝰ est
oleo sacramentali Ex¬
ueta uero unctione st̃s
motu: ita ut pene mor¬
tuo siłis uidẽtur Interim
ergo aꝑti sũt ei celi et
reuelata facie meruit
inspice̾ glam dei adeo¬
deo ut dice̾ posset: uidi
dum̃ facie ad faciem et
salua fcã est aĩa mea
exanimis iacens secreta
celi non p̃sũptioẽ s grã
dute rimaret᷑: tandẽ adse
reu̾sus ipã hilaritate pul¬
tus ubi nã fuisset satis
indicauit Ad quẽ pius
pr̃ accedens: int̾rogauit
quõ se habe̾t Qui rñs

Expanded text:
quam de seipso protulerat, quante autem hora migrationis, inunctus est frater oleo sacramentali. Expleta vero unctione factumotu, ita ut pene mortuo similis videretur. Interim ergo aperti sunt ei coeli, et revelata facie meruit inspicere gloriam Dei, adeo ut dicere posset: Vidi Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea exanimis jacens, secreta coeli, non praesumptione, sed gratia duce rimaretur, tandem ad se reversus, ipsa hilaritate vultus ubinam fuisset, satis indicavit. Ad quem pius Pater accedens, interrogavit quomodo se haberet. Qui res
Abbreviated transcription (Latin):
laborẽ in p̃ceptis.Li
enũ dici licect. ꝙͥ est elĩt
dei oĩs pr essura doloret
cingustia p̃sentis tpis
nisi quedã fictio laboris
chomentaneũ nãq et
leue tribulanonis eo
que ĩ p̃senti est ĩmẽsn
pondus głe oꝑat᷑ ĩ ei
in subluitate uitee¬

Expanded text:
laborem in praecepto? Si enim dici libeat, quid est electis Dei omnis pressura, dolor et angustia praesentis temporis, nisi quaedam fictio laboris? Momentaneum namque et leve tribulationis eorum, quae in praesenti est, immensum pondus gloriae operatur in eis in sublimitate aete
Abbreviated transcription (Latin):
consolatione dilã prĩs
sui hũilis odo roboratꝰ:
placidiore uultu ad exi¬
tũ tendens et post modi¬
cũ hoiẽm exuens mortẽ

Expanded text:
consolatione dilecti Patris sui humilis Odo roboratus, placidiori vultu ad exitum tendens, et post modicum hominem exuens, morte
Abbreviated transcription (Latin):
terio meo noĩe esrom qd̾
sitũ est ĩ dacia ex quadã
fornitaria filiũ genuũ:
et neq confessionẽ neq
penitenciã suꝑ huiusmoĩ
scelere hacteꝰ egi Puide
nũt cũ obmutuissem

Expanded text:
terio meo, nomine Esrom, quod situm est in Dacia, ex quadam fornicaria filium genui; et neque confessionem neque poenitentiam super hujusmodi scelere hactenus egi. Proinde nunc cum obmutuissem
Abbreviated transcription (Latin):
ĩdinis ꝑmansit Post
hec erigens se pultumq
ad frẽm in augustia
constitutũ dixigens:
mellifluis u̾bis consola¬
ta est eũ dicens. Homo
ab oculis tius et amaĩ¬
tdo meoris quo cor tuũ
uehement̾ affligit᷑ rece¬
dat a te: quia est mertes
oꝑi tuo qͥ sũme ĩnocẽtie
altissimeq caritatis dnĩ
ac filii mei ꝓ modulo tuo
mutator effcũs adu̾sarii
tu piolentiam nõ solũ
equimit̾ toleasti: peꝵ
eciam salutis eius piã
sollicitudinem gerens:
in luctu et lac̾mis tenet¬
lũm ꝓ eo in conspcũ
diũ hũilicire non dubi¬
tasti Quia ꝓpt̾ nouei̾s
ne ob sinceram fidei tue
euotionem: tam tibi

Expanded text:
inis permansit. Post haec erigens se, vultumque ad fratrem in angustia constitutum dirigens, mellifluis verbis consolata est eum, dicens: « Homo ab oculis tuis, et amaritudo moeroris quo cor tuum vehementer affligitur recedat a te, quia est merces operi tuo, qui summae innocentiae altissimaeque charitatis Domini ac Filii mei, pro modulo tuo imitator effectus, adversarii tui violentiam non solum aequanimiter tolerasti, verum etiam salutis ejus piam sollicitudinem gerens, in luctu et lacrymis temetipsum pro eo in conspectu Domini humiliare non dubitasti. Quapropter noveris me, ob sinceram fidei tuae devotionem, tam tibi
Abbreviated transcription (Latin):
dicabat: et quasi de crimi¬
ne arguebat Quia ueo
peracit̾ scͥptũ est ꝙͣdili¬
git dñs corripit flagel¬
lat aũt oem̃ filiũ quem
resecãs et pirtutes aĩe
pullulare et fructifica¬
re faciẽs Deniq ꝑ plures
ãnos usq ad exitũ suũ.
grauib et diuturnis in¬
comodis flagellatus
est q̃ oĩa non solũ eqͣ¬
nimit tolerabat. uerũ

Expanded text:
dicabat, et quasi de crimine arguebat. Quia vero veraciter scriptum est: Quem diligit Dominus corripit, flagellat autem omnem filium quem resecans, et virtutes animae pullulare et fructificare faciens. Denique per plures annos usque ad exitum suum gravibus et diuturnis incommodis flagellatus est, quae omnia non solum aequanimiter tolerabat, veru
Abbreviated transcription (Latin):
redeptoris: qui totã quodã¬
m̃o spem salutis hũane cõ¬
stituit ĩ sacramẽto cõfessi¬
oĩs Sicut enĩ nulla młti¬
plicitas. nulla enormitas
criminũ aut scelex p̃t obsis¬
tẽ. qnͥ grã pure et hũili¬
ter cõfitẽtẽ subleuet de y¬
mis baratri et collocet ĩ fas¬
tigio celi : sic nimitũ eciam
mĩma delicta cõfiteri dissi¬
mulãtẽ p̃cipitãt de fastigio
ꝑstĩonis ĩ yma mise̾abilis
dissolucioĩs Itaq p̃dictꝰ iuuẽ¬
culus qui prudẽter adu̾tẽat
tãtillũ pcc̃m suũ sine cõfes¬
sioĩs remedio aboleri non
posse ⁊ cũ post modicũ tꝑis
ĩt̾uallũ solus ĩ coquina scu¬
tellas ablueret. ecte sb̃ito
pãniculꝰ ille ꝑ aerẽ lapsus
et uelut. aliquo portãte ma¬
sordes materiales decergẽt
ꝓpt̾ quẽ sordibꝰ ꝓp̾etatis ani¬
Que cũ certissime redque

Expanded text:
 quodammodo spem salutis humanae constituit in sacramento Confessionis! Sicut enim nulla multiplicitas, nulla enormitas criminum aut scelerum potest obsistere, quin gratia pure et humiliter confitentem sublevet de imo barathri, et collocet in fastigio coeli, sic nimirum etiam minima delicta confiteri dissimulantem praecipitant de fastigio perfectionis in ima miserabilis dissolutionis. Itaque praedictus juvenculus, qui prudenter adverterat tantillum peccatum suum sine confessionis remedio aboleri non posse, cum post modicum temporis intervallum solus in coquina scutellas ablueret, ecce subito panniculus ille per aerem lapsus, et velut aliquo portante masordes materiales detergeret, propter quem sordibus proprietatis aniQuem cum certissime re
Abbreviated transcription (Latin):
ciã scimonialis quedã ut
legit᷑ ꝓpt̾ exiguũ scricũ fili
qd̾ siue licẽtia lcũlo suo t¬
posuerat: dyaboli susti¬
ei̾t ĩ morte calũpniam¬
¶ Itẽ alius quidã cistea¬
ciẽsis ordinis moͣchus aũ
ĩfirmitate tactus ad horã
ultimã deuenisset. iãq la¬
quẽdi officiũ amisissetͥꝰ
mie sedẽtẽ ĩ ꝑtica uixłi
parietẽ posita: ubi sa
uãna scissurã sine licẽtia
up assuerat: quã ille ĩpu¬
uꝰ spũs suauit̾ attrectãs
et sepe deosculãs: ecĩa lin¬
qua lĩgebat. et mãu pal¬
babat. Qd̃ cũ ille uidẽt
igemuit ÷ et qr ia loqui nõ
poterat ꝓtẽciõe ĩdicis ĩdi¬
ũdo u̾bisq semiruptis at
imidiatio balbuciẽdo qũo
poterat. ĩnuebat: ut deriso¬
tẽ pessimũ amouent fr̃ĩ¬
bus uo qui circa ip̃m sta

Expanded text:
imonialis quaedam, ut legitur, propter exiguum sericum fili, quod sine licentia lectulo suo reposuerat, diaboli sustinuerit in morte calumniam. Alius quidam Cisterciensis Ordinis monachus, cum infirmitate tactus ad horam ultimam devenisset, jamque loquendi officium amisisset, miae sedentem in pertica juxta parietem posita, ubi scapanni scissuram sine licentia nuper assuerat: quam ille impurus spiritus suaviter attrectans, et saepe deosculans, etiam lingua lingebat, et manu palpabat. Quod cum ille videret, ingemuit: et quia jam loqui non poterat, protensione indicis indicando, verbisque semirutis ac dimidiatis balbutiendo, quomodo poterat innuebat, ut derisorem pessimum amoverent. Fratribus vero qui circa ipsum sta
Abbreviated transcription (Latin):
uat quicquid eiuis faũ¬
rãtui impendere potuis
est dimissa st̾ t̾ pcc̃a tua
nter cithletas xxxii¬
paiestra in stadio clare¬
uallis exercebãt᷑ erat
strenuꝰ quidam agoni¬
theta enarrandꝰ noĩe
nobilis quondam in
sdomiles: qui relicta
mũdi pompa. panam
miliciam fecũosa mili¬
tia cõmutauit militib
nãq templi dnĩ sociatꝰ
et apud ipõs fidelis ĩuen¬
tus est: militũ quoq
templi ingr̃ effcũs est
In quo officio industri¬
am cũmi piresq corpis
quas a dño acceꝑcit
non ui ciues sed in hos¬
tes uibrare didicit. et de
strẽnuitate sua. non plau¬
sum t̾re sed premiũ celi
sperare cautꝰ fuit Quia.
uero eadẽ milicia mairie
ociũ nesciens: tota erat
in laboriosis negociis mar¬
the que sine puluere de¬
lictoꝵ uix aut nũꝙͣ pagi
pñt ut in sacratioris ad¬
huc milicie sacramen¬
ta iurcret clareualli se
contulitꝰ ubi sicut antea

Expanded text:
bant. quidquid ejus famulatui impendere potuissest: Dimissa sunt tibi peccata tua. Inter athletas Chripalaestra in stadio Claraevallis exercebantur, erat strenuus quidam agonotheta, Enarrandus nomine, nobilis quondam in saeculo miles, qui relicta mundiali pompa vanam militiam fructuosa militia commutavit. Militibus namque Templi Domini sociatus, et apud ipsos fidelis inventus, militum quoque Templi magister effectus est, in quo officio industriam animi, viresque corporis, quas a Domino acceperat, non in cives, sed in hostes vibrare didicit, et de strenuitate sua non plausum terrae, sed praemium coeli sperare, cautus fuit. Quia vero eadem militia, Mariae otium nesciens, tota erat in laboriosis negotiis Marthae, quae sine pulvere delictorum vix aut nunquam peragi possunt, ut in sacratioris adhuc militiae sacramenta juraret, Claraevalli se contulit, ubi sicut antea
Abbreviated transcription (Latin):
culentũ sua deuotione
et facũdia porauit.
oẽsq illiꝰ exemplo ad
amorem obedienciemi¬
rabilit̾ accendit Behe¬
ĩ rñsione ulius: et ma¬
gis congratulaibat᷑ ei
suꝑ obediencie uirtutem
et suꝑ ipiꝰ c̃mi purita¬
tẽ ꝙͣ si uidiss eũ signis
et prodigiis choruscantẽ¬

Expanded text:
culentum sua illa devotione et facundia peroravit; omnesque illius exemplo ad amorem obedientiae mirabiliter animavit. Veheesponsione illius, et magis congratulabatur ei super obedientiae virtutem, et super ipsius animi puritatem, quam si vidisset eum signis et prodigiis coruscante
Abbreviated transcription (Latin):
sacratissiã solep¬
nutas assũptioĩs si rite
meĩni ĩtemerate et in¬
maculate uirgĩs deige¬
tricis marie: et frẽs
grangiaꝵ clareuallis
ob reuerẽtiã tãte diei
ad ab baciã festinabãt
Uerũ ĩ una ex hus q̃¬
grangus q̃ uiciniores
erãt fuit comusus quidã
religiosus ac timens de¬
ũ   qui et si ꝓ simplia¬
tate sua ꝑfectiora q̃q
sacre religionis apphen

Expanded text:
 solemnitas Assumptionis, si recte memini, intemeratae et immaculatae virginis Dei genitricis Mariae; et fratres grangiarum Clarae-Vallis, ob reverentiam tantae diei, ad abbatiam festinabant. Verum in una ex iis grangiis, quae viciniores erant, fuit Conversus quidam religiosus ac timens Deum, qui etsi pro simplicitate sua perfectiora quaeque sac
Abbreviated transcription (Latin):
uolũtatis et deuotioĩs
existens pyssimã dei ge¬
nutricẽ dnãm nram sui¬
tero penerabat᷑ affc̃
Cũ autẽ ingr̃ grangie
ordinaret. quisnã ad
abbaciã ire debe̾t. uel
qui ob tutelã domene¬
mauerent: int̾ ceterol
qui remansuri erãt
eidẽ frĩ cura fustoduẽdt¬
rũ ouiũ cõmisse ẽ Qͣ
cõmissionẽ lic eg̾r̾ĩe
ferret qm̃ sperabat et
bat dinis ỹnis et cãti¬
ienis spiritalib int̾¬
esse. quas ĩ honorẽ re¬
gine celi a scõ illo con¬
uentu deuotissue ꝑ¬
soluendas fore sciebãt.
nichil tñi ausus con¬
tadice᷑ obedientissi ẽ
paruit imperanti uUñ
accidit ut deuotio scã
qmͣ mente concepit
quãq ꝑ inquietudinẽ
trene occupatioĩs qmi¬
obedientia ĩuĩxerat
ꝑdere tumebat: endẽ
obedientia ꝓmptam
uolũtatẽ ipĩꝰ remune¬
rante uelut ignis scin¬
tulans et estuãs ĩ p̃cor¬
dus eiꝰ magis ac ma¬
gis dilat᷑a feruẽtior

Expanded text:
s existens, piissimam Dei Genitricem dominam nostram sincero venerabatur affectu. Cum autem magister grangiae ordinaret quisnam ad abbatiam ire deberet, vel qui ob tutelam domi remanerent, inter caeteros qui remansuri erant, eidem fratri cura custodiendarum ovium commissa est: quam commissionem licet aegerrime ferret, quoniam sperabat et bat, divinis hymnis et cantilenis spiritualibus interesse, quos in honorem Reginae coeli a sancto illo conventu devotissime persolvendas fore sciebat; nihil tamen ausus contradicere, obedientissime paruit imperanti. Unde accidit ut devotio sancta, quam mente conceperat, quamque per inquietudinem terrenae occupationis, qobedientia injunxerat, perdere timebat; eadem obedientia promptam voluntatem ipsius remunerante, velut ignis scintillans et aestuans, in praecordiis ejus magis ac magis dilatata, ferventior
Abbreviated transcription (Latin):
laborabat Crescebat lan¬
bus inueteranꝰ: et pene
a medicis desꝑatꝰ: Unde
eciã angustiabat᷑ cũo ne¬
hement̾. ꝓ eo maxĩe ꝙ
arteriis ab egritudine co¬
artatꝭ nsallendi et cantã

Expanded text:
laborabat. Crescebat lanbus inveteratus, et pene a medicis desperatus. Unde etiam angustiabatur animo vehementer, pro eo maxime quod arteriis ab aegritudine coarctatis, psallendi et canta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpo labore et ĩdustria
ad młtoꝵ salutẽ ĩ anti¬
quũ sacre religionis sta¬
tũ deo auxiliante refor¬
marent Hoꝵ fortissiõꝵ
atbletaꝵ xpĩ. dux et sig¬
uifer extitit btẽ mẽoriẽ
dñs stephanꝰ cuiꝰ suꝑ
meniniꝰ qͥ decimo ãno¬

Expanded text:
proprio labore et industria proprio labore et industria ad multorum salutem, in antiquum sacrae religionis statum, Deo auxiliante reformarent! Horum fortissimorum athletarum Christi dux et signifer exstitit beatae memoriae D. Stephanus, cujus supra memini
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ p̾mi prẽs qm subli¬
mẽ ꝙͣq imutatione dig¬
nissimã uitã duxexĩt ad
ipõꝵ edificationẽ pau¬
demꝰ: scd̾o uero ut mo¬
nachis nigri ordĩs calũp¬
miandi occasionẽ tolle¬
remꝰ ͬͥ qͥ corã seculaib
et reꝵ ignaris derogãt
ordiui nrõ. dicentes eũ
ex p̃sũptione cepisse. et
prẽs nrõs q̃ pͥmo de mo¬
lismo egressi sũt. absa
licẽcia abbatis sui egres¬
sos fuisse: qd̾ qm flu
sit principia huiꝰ po¬
nũs plenissime testã¬
tur absit enĩ ut p̃sũp¬
tio mr̃ riuine nouerca
stabilitatis ullã ꝑtem
habuerit ĩ religioso ꝓpo¬
sito sanctoꝵ uiroꝵ: ab¬
sit ut nõ rõnis et dine
autoritatis plenũ fuer̾t
uolũtariũ sac̾ ficiũ ser¬
uoꝵ dei ꝑ qd̾ laboribus
et erũpius młtis desu¬
dantes. semetipõs ĩ ara
cotidicine crucis hostiã
piuã scãm deo placentẽ
ĩmolare non dubita¬
rũt: ut ordĩs monasti¬
ti puritatem de squalo¬
re dissolucionis et bara¬
tro p̃uaricatiõis erutã.

Expanded text:
s quam sublimem, quamque imitatione dignissimam vitam duxerint, ad ipsorum aedificationem panderemus, secundo vero ut monachis Nigri Ordinis calumniandi occasionem tolleremus, qui coram saecularibus et rerum ignaris derogant Ordini nostro, dicentes eum ex praesumptione coepisse, et Patres nostros, qui primo de Molismo egressi sunt, absque licentia abbatis sui egressos fuisse, quod quam falsum sit, principia hujus voluminis plenissime testantur. Absit enim ut praesumptio, mater ruinae, noverca stabilitatis, ullam partem habuerit in religioso proposito sanctorum virorum! absit ut non rationis et divinae auctoritatis plenum fuerit voluntarium sacrificium servorum Dei, per quod laboribus et aerumnis multis desudantes, semetipsos in ara quotidianae crucis hostiam vivam, sanctam, Deo placentem, immolare non dubitarunt, ut Ordinis monastici puritatem, de squalore dissolutionis et barathro praevaricationis erutam,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fati sumꝰ. ea q̃ a stu¬
diosis prĩb sparsim exa¬
rata repꝑimꝰ. ad maĩ¬
festiorem reꝵ notitiã
maiorem q legenciũ
utilitatẽ ĩ pnũ collegi¬
que a religiosis et fide
dignis ꝑsonis certa re¬
ligione didicumꝰ cõti¬
nuatiomi intexe̾ cura¬
uimꝰ: ita pulmẽtũ
ui agro peterũ prm̃ col¬
ltãꝵ conscisione et decoc¬
tione parantes ut colo¬
qͥntidas falsitatis tãꝙͣ¬
tãꝙͣ mortiferũ elleboꝵ
u ollã concide̾ nephas
duce̾mꝰ Duplicis autẽ
rõnis consideratio nos
ad hanc ꝑtẽ sollicitudi¬
nis incitauit Et p̾mo
qui ĩ remotiorib erlus

Expanded text:
fati sumus, ea quae a studiosis Patribus sparsim exarata reperimus, ad manifestiorem rerum notitiam, majoremque legentium utilitatem, in unum collegiquae a religiosis et fide dignis personis certa relatione didicimus, continuationi intexere curavimus, ita pulmentum in agro veterum Patrum collectarum concisione et decoctione parantes, ut coloquintidas falsitatis tanquam mortiferum helleborum in olera concidere nefas duceremus. Duplicis autem rationis consideratio, nos ad hanc partem sollicitudinis invitavit: Et primo qui in remotioribus orbis
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ instinctu cyclopea
uoracitatem sectari nõ
timuit Tũ pero aposta¬
te sp̃s nequissimo tripu¬
diantes gaudio. quo
specialius et ꝑfusius

Expanded text:
us instinctu cyclopeam voracitatem sectari non timuit. Tum vero apostatae spiritus nequissimo tripudiantes gaudio, quo specialius et profusius
Abbreviated transcription (Latin):
aliud sine nutu senioris
facere sicut eo tꝑe quo
tcilia poluit deus ad ex¬
emplũ pesteroꝵ districte
ferire: F quia puis dr̃s¬
rit inssima paciencia
sua nos ad confessionis
re dignat᷑ Ceterũ si qui

Expanded text:
aliud sine nutu senioris facere, sicut eo tempore, quo talia voluit Deus ad exemplum posterorum districte ferire, sed quia pius et misnignissima patientia sua nos ad confessionis re dignatur. Caeterum, si qui
Abbreviated transcription (Latin):
abĩtentionent psalmo¬
die mentẽ int̾dũ euola¬
re: atq aliud ꝑ mertie
desidiam ꝑu̾sis et noxi¬
is cogitationib nullo
mentis uigore relucta¬
ri ł ideoq sicut dispar
est causci uenialit delĩ¬
quentiũ grauit peccan¬
ciũ. ita dispar erit sen¬
tencia ꝓ meritis digna
plansibilit̾ tantare p̃¬
cre uero dũ consi¬
dero qualit̾ pir
ꝓphetitꝰ miserrinam
et nimis suꝑsticio sam
quorũdã tenaciã rep̃hẽ¬
dit dicẽs non ꝑtentes
remissis pocib mulie¬
bre quoddã balba de na¬
re sonãtes: occurrit meo¬
rie tribilis casus quẽ
referentem piro penea¬
bili abbate moribũdi

Expanded text:
ne psalmodiae mentem interdum avolare, atque aliud per inertiae desidiam perversis et noxiis cogitationibus nullo mentis vigore reluctari: ideoque sicut dispar est causa venialiter delinquentium graviterque peccantium, ita dispar erit et sententia pro meritis digna plausibiliter cantare prcce vero dum considero qualiter vir propheticus miserrimam et nimis superstitiosam quorumdam tenaciam reprehendit dicens: « Non parcentes remissis vocibus muliebre quiddam balba de nare sonantes: » occurrit memoriae terribilis casus, quem referente viro venerabili abbate Morimundi
Abbreviated transcription (Latin):
quid aliud ꝙͣ debes. neg¬
lecto eo qd̾ debes obtulẽ¬
ris Hec quidẽ bt̃s b̾nar¬
dus Qd rogo de ꝑuersis
noxiis et cogitacionib
illa hora et illo loco co¬
gitantibus nobis sen¬
uendũ.ͥ si nõ modo ua¬
nas et ĩutiles. ẜ ipãs
quoq necessarias int̾
nsallendũ pitari debe̾
I sc̃s censuit: Hic pla¬
ne hic cordiũ nr̃oꝵ insta¬
bilitas dep̃hensa scd̾m

Expanded text:
dquid aliud quam debes, negdquid aliud quam debes, neglecto quod debes, obtuleris. » Haec quidem beatus Bernardus. Quid, rogo, de perversis et noxiis cogitationibus illa hora et illo loco cogitantibus nobis est sentiendum, si non modo vanas et inutiles, sed ipsas quoque necessarias inter psallendum vitari debere Pater sanctus censuit? Hic plane, hic cordium nostrorum instabilitas deprehensa, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
as strẽnue di̾us sꝑ int̾¬
eẽ laudib Strẽnue qͥdẽ
ut sicut reuerent̾. ita
et alacrit̾ dño assistatis
Non pigri. non sõpno¬
ienti. non ossitãtes.
non ꝑtentes pocib. nõ
p̃cidentes u̾ba dimidia.
non integra tnͣsiliẽtes.
non fractis et remissis
uocib muliebre qͥddam
balba de nare sonantes:
s nicili ut oignũ est so¬
nitu et affcũ poces sc̃i
ut nl aliud dũ psallitꝭ ꝙͣ qd
psallitis cogitetis Nec
solas dico uitandas cogi¬
taciones uanas et ocio¬
sas. uitande sũt et ille
illa dũtaxat hora etl
loco/ quas officiales
nccͣio admittẽ cõpellũt᷑
hz ne qilla quidem ꝓfec¬
to reciꝑe tũc cosuluerĩ
que forte paulo auite in
claustro sedentes ĩ codici¬
b legeratis: qualia et
nũt me uiua roce disse¬
rente ex hoc auditorio
sp̃s sancti recencia repor¬
tetis Salubria sũt: s
nũme illa salubrit̾ int̾
psallendũ reuoluitis
Sp̃s enĩ sc̃s illa hora
gratũ non recipit. qͥc¬

Expanded text:
ac strenue divinis inteac strenue divinis interesse laudibus. Strenue quidem, ut sicut reverenter, ita et alacriter Domino assistatis: non pigri, non somnolenti, non oscitantes, non parcentes vocibus, non praecidentes verba dimidia, non integra transilientes, non fractis et remissis vocibus muliebre quiddam balba de nare sonantes; sed virili, ut dignum est, et sonitu, et affectu voces sancti ut nil aliud dum psallitis, quam quod psallitis cogitetis. Nec solas dico vitandas cogitationes vanas et otiosas: vitandae sunt et illae, illa duntaxat hora, et illo loco, quas officiales necessario admittere compelluntur. Sed ne illa quidem profecto recipere tunc consuluerim, quae forte paulo ante in claustro sedentes in codicibus legeratis: qualia et nunc me viva voce disserente, ex hoc auditorio Spiritus sancti recentia reportatis. Salubria sunt, sed minime illa salubriter inter psallendum revolvitis. Spiritus enim sanctus illa hora gratum non recipit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tpe nrõ Uolat irreuoca¬
uile p̾m ͣ et dũ creditis¬
pos cauere penã istam
nuĩmã ĩcurritis amplio¬
rem Illud em̃ scitote: qr
post hant ritam in locis
purgatoriis centuplicit᷑
que hic negltã fuerint
reddent᷑ ꝑsq ad nouissi¬
mũ quadrantem Scio
ego qr durũ est homĩ
dissoluto app̃hende̾ disci¬
plinam uerboso silen¬
ciũ pati. uagari solito
stabilem ꝑmanere: s
duriꝰ et multo durius
erit futuras ulas mo.¬
lestias tolerae Porro ꝙͣ
sollicitos nos in exequẽ¬
dis dinis laudib ẽẽ opor¬
teat. non solũ ut dnĩ ⁊
creatoris nrĩ gram con¬
sequam᷑. berum eciam
ut malignoꝵ spuũ ĩex¬
tricales fallacias eua¬
de̾ paleamꝰ: isoem ue¬
nerabiles prͣ in sermo¬
ne suꝑ cantica canti¬
toꝵ quadragesiõ octaꝰ
docet ita dicens Ex rꝰa
dei ppone lisz Quo qͥ dẽ
noĩe laudũ solẽpma
que deo in oratorio ton¬
nedict ꝯ uoluit appella¬
re. ut ex hoc clarius ap
eẽ intentos Unde pos mo¬
neo dilc̃ssimi. puresꝑ¬

Expanded text:
tro. Volat irrevocabile tempus, et dum vos creditis cavere poenam istam minimam, incurritis ampliorem. Illud enim scitote quia post hanc vitam in locis purgatoriis centupliciter, quae hic neglecta fuerint, reddentur, usque ad novissimum quadrantem. Scio ego quia durum est homini dissoluto apprehendere disciplinam, verboso silentium pati, vagari solito stabilem permanere; sed durius et multo durius erit futuras illas molestias tolerare. » Porro quam sollicitos nos in exsequendis divinis laudibus esse oporteat, non solum ut Domini et Creatoris nostri gratiam consequamur, verumetiam ut malignorum spirituum inextricabiles fallacias evadere valeamus, idem venerabilis Pater in sermone super Cantica canticorum quadragesimo octavo docet, ita dicens: « Ex Regula Dei praeponere licet. Quo quidem nomine laudum solemnia, quae Deo in oratorio quotnedictus voluit appellare, ut ex hoc clarius appvellet esse intentos. Unde vos moneo, dil
Abbreviated transcription (Latin):
usallamꝰ et cantemꝰ
deo nr̃o Certe yronia dya¬
bolitẽ neqͥtie pł maxĩe
uł sola ruborẽ uł suffu¬
sionẽ pultus nobis ĩcu¬
tere. atq intute̾ ad caute¬
lcum nr̃i nos excitare
poterat: ẜ qm̃ dura cor¬
da hoĩm plus reuerẽt᷑ tes¬
timoniũ sp̃s peritatis. ꝙͣ
subsãnationẽ sp̃s falla¬
cis: qͥd eciã nrĩs tꝑibus
eximie religioĩs et spẽa¬
lis abstinencie scã quedã
pirgo de hac lascuua can¬
tus dina reuelatione in¬
structa ꝓdidei̾t nõ tacebi¬
mꝰ Cũ enĩ dñs  abbas
cisterciensis qͥ est pr̃ pr̃i¬
archalis tociꝰ scĩ ordius
nrĩ ad eam grã uisita¬
tionis aliqu᷑ uenisset
ut̾ dulcia et̾ne pite col¬
loquia cepit abbas attẽ¬
ciꝰ rogare. qͣtinꝰ eadẽ deiꝰ
famula diuitutꝰ sibi re¬
uelari deposcẽt quid ĩ or¬
dine cisterciensi purita¬
ti uere religionis magis
contriũ ꝑ negligenciam
irrepsisset Illa. uero pꝰ
acceptas inducias fusas
ad dnm̃ p̃ces: ita rñdit

Expanded text:
sallamus et cantemus Deo nostro. Certe ironia diabolicae nequitiae, vel maxime, vel sola ruborem et suffusionem vultus nobis incutere, atque ad cautelam nostri nos excitare poterat; sed quoniam dura corda hominum plus reverentur testimonium spiritus veritatis, quam subsannationem spiritus fallacis, quid etiam nostris temporibus eximiae religionis et specialis abstinentiae sancta quaedam virgo, de hac lascivia cantus divina revelatione instructa prodiderit, non tacebimus. Cum enim domnus abbas Cisterciensis, qui est pater patriarchalis totius sancti Ordinis nostri, ad eam gratia visitationis aliquando venisset, inter dulcia aeternae vitae colloquia, coepit abbas attentius rogare quatenus eadem Dei famula divinitus sibi revelari deposceret quid in Ordine Cisterciensi puritati verae religionis magis contrarium per negligentiam irrepsisset. Illa vero post acceptas inducias, fusasque ad Dominum preces, ita respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
dãmõ congratulari qũq
deuhẽ dutur sicut ante
młtos ãnos cuidã reli¬
giose cõuersatioĩs moͣ¬
cho accidisse c̾cissima se¬
moꝵ relatione didicimꝰ:
eciã et scpto ad postẽoꝵ
meoriam signatũ scimꝰ
Apud ꝓuĩciam q̃ germa¬
nua trans renũ dicit᷑ q̃
pulgo saxonia d᷑ ĩ ceno¬
bio qͥd de oroine cliũatẽ¬
si infra muros pbrunẽ
et pauli attitulatu m
est. fuit priscis tꝑib dũ

Expanded text:
dammodo congratulari quandoque deprehenduntnr, sicut ante multos annos cuidam religiosae conversationis monacho accidisse certissima seniorum relatione audivimus, etiam et scripto ad posterorum memoriam signatum scimus. Apud provinciam, quae Germania trans Rhenum dicitur, quae vulgo Saxonia vocatur, in coenobio, quod de Ordine Cluniacensi infra muros Parbrunnm Petri et Pauli attitulatum est, fuit priscis t
Abbreviated transcription (Latin):
confugere ualẽt. sed
solũmõ pccõꝵ et negli¬
gentiaꝵ suaꝵ penas
iuxta diuinitatꝭ censurã
dicens req̾escãt ĩ pa¬

Expanded text:
confugere valent, sed solummodo peccatorum et negligentiarum suarum poenas justa Divinitatis censura dicens: « Requiescant in pa