comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um gͦ tantis laudib bonũ fidei
G̃dicetur: a multis tamen nominis
eius ꝓprietas ignocatur. fides enĩ
afit. idest ab eo qđ fiat nomen acce¬
pit: quia in ipsa om̃ium non solũ
cnuinarum sed etiam humanarũ
rerum firmitas continetur. Unde
quib libet uerbis etiam si cũ multis
iuramentis dicat se aliquis fidem
habere: si id quod se dieit credere
uerbis implere noluerit factis. non
ẽ fides: quia sicut dixi fides a fit
nomen accepit. Uideamus quid¬
sit qđ debeat facere: qui fidem uult
ntegrã custodire. hoc sine dubio
inquo fundamentũ xpianȩ reli¬
gionis firmissime continetur: ut.&
quod ꝓmittit ds. & qđ minatur.
toto corde uerum eẽ confid̾at. Tunc
enim & nomen fidei intelligere.
ꝙ uirtutem eius plenius poterit
agnoscere: si ista duo sibi ante ocu¬
los suos p̃ponat. idest pmium uite
eternȩ et supplicium pene ꝑpecue.
Et quia unum credere & de alio
dubitare nichil ꝓdest: cũ grandi
diligentia unusquisq interroget

Expanded text:
um ergo tantis laudibus bonum fidei praedicetur, a multis tamen nominis ejus proprietas ignoratur. Fides enim a Fit, id est, ab eo quod fiat, nomen accepit, quia in ipsa omnium non solum divinarum, sed etiam humanarum rerum firmitas continetur. Unde quibuslibet verbis etiamsi cum multis juramentis dicat se aliquis fidem habere, si id quod se dicit credere verbis, implere noluerit factis, non est fides; quia, sicut dixi, fides a Fit nomen accepit. 2. Ut isit quod debeat facere, qui fidem vult integram custodire: hoc sine dubio in quo fundamentum christianae religionis firmissime continetur; ut et quod promittit Deus et quod minatur, toto corde verum esse confidat. Tunc enim et nomen fidei intelligere, et virtutem ejus plenius poterit agnoscere, si ista duo sibi ante oculos suos proponat, id est, praemium vitae aeternae, et supplicium poenae perpetuae. Et quia unum credere, et de alio dubitare nihil prodest; cum grandi diligentia unusquisque interroget
Abbreviated transcription (Latin):
arbũtꝰ ẽ esse eqͣlis mudõ. Quomͦ
enĩ rapina possit esse natura: q̃
ñ erat usurpata. s nata: Se¬
metipsũ autẽ exĩaniuit: formã
serui accipiẽs. Non gͦ amittens
illã. s accipiẽs istã: eomͦ se exii.¬
aniens. qͦ hic mior apparebat. ꝙͣ
cipud patrẽ manebat. foria qͥppe
serui accessit: ñ forma dei reces¬
sit . Hec est assũpta: ñ illa ꝯsũp¬
ta .P̃ ropt̾ hãc dicit. pr̃ maior me

Expanded text:
arbitratus est esse aequalis Deo. Quomodo enim rapina posset esse natura quae non erat usurpata, sed nata? Semetipsum autem exinanivit, formam servi accipiens : non ergo amittens illam, sed accipiens istam. Eo modo se exinaniens, quo hic minor apparebat quam apud Patrem manebat. Forma quippe servi accessit, non forma Dei recessit: haec est assumpta, non illa consumpta. Propter hanc dicit, Pater major me
Abbreviated transcription (Latin):
hec uera sint. siue ab aliqͦ conficta:
miracula p̃cessisse: marima con¬
secuta fuisse. & iccirco salua fidͤ
ab his qͥ ista d̾m facere possecre¬
dunt: sine ꝑiculo aĩe sue credi
& legi potuisse. Deniq in qͣntũ
recordari possũ: sensũ nonu̾ba
scͥptoris sequens. & nẽ eadem
semita. ñ hisdem uestigii ĩ cedeis.
nc̃ qͥbusdã diu̾ticulis ad eundem

Expanded text:
era sint, sive ab aliquo conficta, miracula praecessisse, maxima consecuta fuisse: et idcirco salva fide ab his qui Deum ista facere posse credunt, sine periculo animae suae credi et legi posse. Denique in quantum recordari possum, sensum non verba scriptoris sequens, et nunc eadem semita non eisdem vestigiis incedens, nec quibusdam diverticulis ad eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd m̃ de qͦtam lbello uideat᷑: qui
de natiuitate sc̃e marie a ñ muillis
habet᷑. Et icło scire uos uolo: mul¬
ta meo falsa inueniri. Quidam
ta ñ uera de corde suo ꝯfinxit.
Pinde ut in hebreo habet᷑: uerbũ
ex uerbo transferre curabo. Siqͥd̃
sc̃m euangłistã matheũ eund̾e
libellũ liquet composuisse: & in
capite sin eugłii hebraicis litceris
obsignatũ apposuisse. Qͦd an ue-¬
rũ sit: auctori p̃fationis. & fidei
scͥptoris cõmiito. Ipse ut hec dubi¬
a eẽ ꝓnuncio: ita li qͥdo falsa ñ
affirmo. Illud libere dico. qd̾ fidͤ

Expanded text:
eatur, qui de Navititate sanctae Mariae a nonnullis habetur. Et ideo scire vos volo multa in eo falsa inveniri. Quidam ta non vera de corde suo confixit. Proinde ut in Hebraeo habetur, verbum ex verbo transferre curabo. Si quidem sanctum evangelistam Matthaeum eumdem libellum liquet composuisse, et in capite Evangilii sui, Hebraicis litteris obsignatum opposuisse: quod an verum sit, auctori praefationis et fidei scriptoris committo. Ipse enim ut haec dubia esse pronuntio: et ita liquido falsa non affir
Abbreviated transcription (Latin):
ceps tenebraꝵ ñ occurrat m a nec
ueniat mͥ pessuꝑbie: et manus
ext̾nea atẽ. ñ ꝯtingat me. S susei¬
pe me scłm uerbũ tuũ: & ꝑduc
me ad ꝯuiuiũ epulaꝵ tuaꝵ: ubi
epulant᷑ tecũ om̃s amcitui. Tues

Expanded text:
ceps tenebrarum non occurrat mihi. Non veniat mihi pes superbiae, et manus extranea a te non contingat mihi; sed suscipe me secundum verbum tuum, et perduc me ad convivium epularum tuarum, ubi e
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃s uero audomaiꝰ costẽ dei
famulos gͣtifice recipiens. õĩpo¬
tenti deo grãs egit: qui tales
Sͥ ad p̃dicandũ euangeliũ ad¬
iutores misit. Erant enĩ ꝑfecti
in fide catholica: ⁊ in eclesiastiai ᷤᷤ
disciplinis. atq in diuina scri¬
ptura eruditi. Subibant igit᷑
officiũ legationis sue: labore
predicationis continue.

Expanded text:
s vero Audomarus eosdem Dei famulos gratifice recipiens, omnipotenti Deo gratias egit, qui tales sibi ad praedicandum Evangelium adjutores misit. Erant enim in fide perfecti catholica, et in ecclesiasticis disciplinis atque in divina Scriptura eruditi. Subibant igitur officium legationis suae labore praedicationis continuae.
Abbreviated transcription (Latin):
magist᷑ nr̃. qͥ oclis lutũ impofuit oeci
nati. &. lumen eirestituit: ipse te
potentia sua illuminet. Quẽ mox
uidentẽ : hif ÷ uerbis affatꝰ. Uade
inqͥens ad dyonifiũ. & dic ei. quia
paulꝰ seruꝰ iħu rꝑ̃i ad te memisit.
ut memor sponsionis tue. ad eum
uenire ñ differas: qͦ baptismum
salutis accipiens. ab om̃ib possis
ab solui nȩxib delicłoꝵ. Is aũt qͥ
lumen receꝑat. obedient᷑ uerba ui¬
bentis impleuit: & ad dyonisium
ꝓꝑans. pauli ei uerba ꝑ ordinem
nunciauit. Dyonisiꝰ uͭ iam electio
non ante habitis lumib ꝯtuentẽ.
ait adeũ. Es ne tuille. quẽ cecũ natum
cuncꝰti nouer̾t affines: Cui ille re¬
spondit. Ego nempe sũ: cuiceco na¬
to. hactenꝰ solñluxit. S ipse paulꝰ
cuiꝰ tͥ de fero mandata salubria: ihu
xꝑi magistri sui inuocata uirtute.
santatis mͥ lumen indulsit. Tunc

Expanded text:
magister noster, qui oculis lutum imposuit caeci nati, et lumen restituit ei , ipse te potentia sua illuminet. Quem mox videntem his est verbis affatus: vade, inquiens ad Dionysium, et dic ei quia Paulus servus Jesu Christi ad te me misit, ut memor sponsionis tuae, ad eum venire non differas, quo baptismum salutis accipiens, ab omnibus possis absolvi nexibus delictorum. Is autem, qui lumen recepit, obedienter verba jubentis implevit, et ad Dionysium properans, Pauli ei verba per ordinem nuntiavit. Dionysius vero, electionnon ante habitis luminibus contuentem, ait ad eum: esne tu ille, quem caecum natum cuncti cognoverunt affines? Cui ille respondit: Ego nempe sum, cui caeco nato hactenus sol non luxit: sed ipse Paulus, cujus tibi defero mandata salubria, Jesu Christi magistri sui invocata virtute, sanitatis mihi lumen indulsit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
de pͥmo eoꝵ sacro pͥncipatu. Octa¬
uo. de dominationib & uirtutib
et potestatib. & de media eorum
iherarcbia. id÷ sacro pͥncipatil.
Nono. de pͥncipatib . & archangelis.
et angłis. & ultima eoꝵ iherarchia:
id÷ sacro pͥncipatui. Decimo. repetitio
Undecimo: cur om̃s celestes potestates.
cõmunitꝰ celestes uirtutes uocantur.
Duoðcimo. cur. qͥ apud homines sunt
iherarchi. id ÷ sacripͥncipes. uidł
sacerdotes: angłi uocant᷑. Tred̾cimo:
cur aseraphin dicit᷑ mundari ysaĩas
mo. que sunt formales angłicaꝵ uir¬
tutũ imagines. & ordines: qͥd. quod
apparent. Qui sunt illi ocłi. que ille
nares. q̃ sunt ille aures. que illa cea.
que sunt illa dorsa ÷ qͥstꝰ illi pedes. q̃
sunt ille ale: que ÷ illa nuditas. qͥs¬
uirge: q̃ st̾ ille lancee. q̃ ftꝰ ille secures:
qͥs ⁊÷ ille geometͥcalis funis: qͥst̃ illiuenti.
q̃ ile nubes: qd̃ ÷ illud es. qd̾: illud

Expanded text:
de primo eorum sacro principatu. Octade primo eorum sacro principatu. Octavo, de dominationibus et virtutibus et potestatibus, et de media eorum hierarchia, id est sacro principatu. Nono de principatibus et archangelis, et angelis, et ultima eorum hierarchia, id est, sacro principatu. Decimo, repetitio Undecimo, cur omnes coelestes potestates, communiter virtutes coelestes vocantur. Duodecimo, cur qui apud homines sunt hierarchi, id est, sacri principes, videlicet sacerdotes, angeli vocantur. Tertio decimo, cur a seraphim dicitur mundari Isaias. to, quae sunt formales angelicarum virtutum imagines et ordines quid, quod apparent? qui sunt illi oculi? quae illae nares? quae sunt illae aures? quae illa ora, quae sunt illa dorsa? qui sunt illi pedes? quae sunt illae alae? quae est illa nuditas? quvirgae? quae sunt illae lanceae? quae sunt illae secures? quis est ille geometricalis funis? qui sunt illi venti? quae illae nubes? quod est illud aes? quod est illud
Abbreviated transcription (Latin):
cripsit & ꝑ idem tempꝰ ad
timotheũ ephesioꝵ ep̃m.
suũ aũt condiscipłm. diuino usus
stilo. fulgoranti sermone: se eiꝰdem
panis u̾bo quo uiuunt angłi. reple¬
tum ostendens: de celesti pͥncipatu
id ÷. de ordinib angłoꝵ. in fide.
eloquentia. & reu̾enda. ꝓfundissi¬
ma q intelligentia. sicut reuerais
qui in celo ossinĩ posuerat. cũ de
celestib loq̃bat᷑. ubi corde & ꝯu̾satio¬
quia oĩs diuinꝰ splendor scđm bem¬
gnitatẽ uarie in ꝓuidentib ꝓcedeis.
manet simplex: & ñ hoc tantir. s &
coadunat illa que splendorem acci¬
piunt. Scd̾o. qr decent̾ diuina et
celestia ꝑ insimilitudinũ symbola
monstrant᷑. Tercio. qͥd ⁊ hierarcha
id÷ sacer pͥndipatꝰ. &. quis ÷ erga
iherarchiam ꝓfecł Quarto. quid
significat angłoꝵ cognominatio.
Quinto. cur om̃s celestes substantie
in cõmune angłi dicunt᷑. Sexto.
quis ÷ pͥmꝰ celestiũ substantiarum
mo. de seraphin & cherubin ⁊ thro¬
nis: & de pͥmaeoꝵ iherarchia. id:

Expanded text:
cripsit et per idem tempus ad Timotheum Ephesiorum episcopum, suum autem condiscipulum, divino usus stylo, fulguranti sermone, se ejusdem panis verbo quo vivunt angeli repletum ostendens, de coelesti principatu, id est de ordinibus angelorum insigni eloquentia, et reverenda profundissimaque intelligentia, sicut revera is qui in coelo os suum posuerat, cum de coelestibus loquebatur, ubi corde et conversatioquia omnis divinus splendor secundum benignitatem varie in providentibus procedens, manet simplex: et non hoc tantum, sed et coadunat illa quae splendorem accipiunt. Secundo, quia decenter divina et coelestia, per insimilitudinum symbola, monstrantur. Tertio, quid est hierarchia, id est, sacer principatus, et quis est erga hierarchiam profectus. Quarto, quid significet angelorum cognominatio. Quinto, cur omnes coelestes substantiae in commune angeli dicuntur. Sexto, quis est primus coelestium substantiarum mo, de seraphim et cherubim et thronis, et de prima eorum hierarchia, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
scipiende care sobolis. sui coegẽre
parentes: ad mandata ꝑpat sancti
pauli. Credensq fidelit̾. & abnega¬
tis errorib paganoꝵ. sacri ÷ baptis¬
matis unda resꝑsꝰ : ac sic demum se
t᷑didit eiꝰ magisterio pleniꝰ imbuen
ut comes eiꝰ in separabilis qͦcq gressũ
mouerat. abeato paulo ꝑtͥenniũ
institutꝰ. thessalonica magistrũ
obsequendo reu̾tens. ab eodem
beato paulo apło atheniensiũ est
ordinatꝰ antistes ⁊ ac deinde ipso

Expanded text:
scipiendae charae sobolis, eum sui coegere parentes, ad mandata properat sancti Pauli. Credensque fideliter, et abnegatis erroribus paganorum, sacri est baptismatis unda respersus: ac sic demum se tradidit ejus magisterio plenius imbuenut comes ejus inseparabilis, quocunque gressum moverat, a beato Paulo per triennium institutus. Thessalonica, magistro obsequendo, revertens, ab eodem beato Paulo apostolo Atheniensium est ordinatus antistes, ac deinde, ipso
Abbreviated transcription (Latin):
tenetur sr̃ueĩentib hostib
ror ip̃iꝰ eufrasina pecĩam
sti abscondit: ⁊ pancis diebꝰ
ictedẽtib absẽte adhuc uiro
fũgitur. Rediens autẽ pꝰmo¬
iortua et pecuĩam fisci sibi te¬
lri Eua de re nõ parũ tristis
prĩti palibꝰ curie supplicia
p̃i minitarẽtur: fugiens is¬
uin ⁊ donatũ: et idicauit aĩ¬
ce magna clamauit Eufrasi¬
ut dicas nob̃ qͥd fcm̃ sit de pecu¬
actorib uaide affligitur. Eue
mox de sepulcrorñdit. In ĩgs¬
su domꝰ sub fossa latet: peciuĩa
quã q̃riti. Recepta ẽ igit: pecu¬
nia: lib̾ato enstacio ab ĩpositi¬
one calup̃nie. Uerũ recepto
btõ satiro cũ prĩbꝰ suis: eiꝰ lo¬
cosacerdotiũ suscepit dõatus
Cũq die qͣdã missas celebr asset.
ĩppło: et de corꝑe theĩ ac san¬
giẽ ip̃iꝰ. ppłs uenerabilit re¬
crearetur: diaconꝰ q̃dã noiẽ
ãthimꝰ tͣdebat sacrũ sanguiẽ
xpĩ Et subito paganorũ ĩpul¬
su cecidit: ⁊ scm̃ alitẽ cõmi¬

Expanded text:
hostibus, uxor ipsius Euphrosina pecuniam fisci abscondit, et paucis diebus succedentibus, absente adhuc viro, defungitur. Rediens autem postmosuam mortuam, et pecuniam fisci sibi celari. Qua de re non parum tristis, principibus curiae supplicia ipsi meditarentur, fugiens idrum et Donatum, et indicavit eice magna clamavit: Euphrosiut dicas nobis quid factum sit de pecuactoribus valde affligitur. Quae mox de sepulcro respondit: In ingressu domus suffossa latet pecunia quam quaeritis. Recepta igitur est pecunia, liberato Eustasio ab impositione calumniae. Verum recepto beato Satyro cum patribus suis, ejus loco sacerdotium B. Donatus die quadam missas celebrasset populo, et de corpore Christi ac sanguine ipsius populus venerabiliter recrearetur, diaconus quidam nomine Antimus tradebat sacrum sanguinem Christi, et subito paganorum impulsu cecidit, et sanctum calicem commi
Abbreviated transcription (Latin):
sũt: at cirtiter septuagĩta no¬
uem aĩe in xp̃m credentes ꝑ
baptismũ saluate sunt. MAt
ergosignis dñs glorificans
scm̃ suũ: ad coronã mrͣtirii
liani ĩperatoris a quadratia

Expanded text:
sunt, ac circiter septuaginta novem animae in Christum credentes per baptismum salvatae sunt. Multis ergo signis Dominus glorificans sanctum suum ad coronam martyrii liani imperatoris a Quadratia
Abbreviated transcription (Latin):
expansis. & ocłis ad celum eleua¬
tis: dixit. Ecce ancilla chominis
neq enĩ matris nomine digna
culo inserere uoluerimꝰ: que
natiuitatẽ dnicam uł p̃cessisse
legimꝰ. uł subsecuta fuisse. Und̾
his omissis que in eugłio pleniꝰ
scripta sunt: ad eo que ibi
minꝰ habent᷑ narranda acceda¬
mꝰ. Igit᷑ ioseph a iudea ingali¬
leam ueniens: desponsatam sͥ
unginẽ urorem. ducere inten¬
debi at. Iam iamq tres flure¬
rant menses. & quartꝰ ĩstabat:
er eo tp̃r. quo sͥ desponsata
erat. Interea paulatĩ utero
puerꝑe intume scente. puer¬
ꝑium se manifestare cepit: ne-¬
q hoc latere potuit ioseph. Nã
sponsoꝵ more liberiꝰ ad uirgi¬
nem intͦiens. &. familiariꝰ cũ
ea loquens: gͣuidam ẽẽ de p̃¬
hendit. Estuare nanq animo
ac fluctuare cepit : qr ignora¬
bat qͥd potissimũ sibi ee̾t faci¬
endũ. Neq enim traducere¬
eam uoluit qr iustꝰ erat: neq
fornicationis suspicione infa-¬
mare. quia piꝰ. Itaq cogitabat

Expanded text:
expansis, et oculis ad coelum levatis, dixit: Ecce ancilla Domini neque enim dominae nomine digna culo inserere voluerimus, quae nativitatem dominicam vel praecessisse vel subsecuta fuisse legimus. Unde his omissis, quae in Evangelio plenius scripta sunt, ad ea quae minus habentur, narranda accedamus. XI. Joseph igitur a Judaea in Galilaeam veniens, desponsatam sibi virginem, uxorem ducere intendebat: jam namque tres fluxerant menses, et quartus instabat, ex eo tempore quo sibi desponsata fuerat. Interea paulatim utero puerperae intumescente, puerperam se manifestare coepit: neque hoc latere potuit Joseph. Nam sponsi more liberius ad virginem introiens, et familiarius cum ea loquens, gravidam esse deprehendit. Aestuare itaque animo et fluctuare coepit: quia ignorabat quid sibi potissimum esset faciendum. Neque enim eam traducere voluit, quia justus erat . Neque fornicationis suspicione infamare, quia pius. Itaque cogitabat
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ iħm. id: saluatorẽ. Ipse enĩ
saluũ faciet ppłm suũ: a pecc̃is
eoꝵ. Igit᷑ iosepħ scłm angeli
p̃ceptũ. uirginem urorem du¬
xit: nec tamen cognouit eam.
s caste ꝓcurans custodiuit. Iam¬
q nonꝰ ex conceptione instabat
mensis: cum ioseph urore cũ
aliis que necessaria erant assũ¬
pta bethleem ciuitatem unde
ipse erat. tetendit. Factum est
aut cum e̾e̾nt ibi. impleti sunt
dies ut pareret: & peperit pͥmo¬

Expanded text:
 ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Igitur Joseph secundum angeli praeceptum virginem uxorem duxit: nec tamen cognovit eam, sed caste procurans custodivit. Jamque nonus a conceptione instabat mensis, cum Joseph, uxore, cum aliis quae necessaria erant assumpta, Bethlehem civitatem unde ipse erat, tetendit. Factum est autem cum essent ibi, impleti sunt dies ut pareret: et peperit
Abbreviated transcription (Latin):
stia constitutꝰ. cũ neq contra
seͥpturam que dicit. uouete &
reddite. uotũ infrigendu pu¬
taret: neq morem genti insu¬
etũ intͦdiicere auderet: p̃cepit
ut ad festiuitatẽ qͦ imminebat.
om̃s ex iherosolimis & uicinis
locis pͥmores ade̾e̾nt ⁊ quorũ
consilio seire poss&: qͥd intã
dubia re faciendũ ess&e. Quod
cũ fier&e: oĩb in cõmune pla¬
cuit. dnm suꝑ hac re esse con¬
sulendũ. Et ceteri quid̾e orati¬
oni incubuere: pontifex ad ꝯ¬
sulendu ex more accessit. Nec
mora cunctis audientib de
oraculo & ꝓpiciatorii loco. uox

Expanded text:
nimi, cum neque contra Scripturam, quae dicit: Vovete et reddite , votum infringendum putaret: neque morem genti insuetum introducere auderet, praecepit, ut ad festivitatem quae imminebat, omnes ex Jeresolymis et vicinis locis primores adessent: quorum consilio scire posset, quid de tam dubia re faciendum esset. Quod cum fieret, omnibus in commune placuit Dominum super hac re esse consulendum. Et cunctis quidem orationi incumbentibus, pontifex ad consulendum Deum, ex more accessit. Nec mora cunctis audientibus, de oraculo, et de propitiatorii loco, vox
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ p̃ces tuas eẽ exauditas: & elemosi¬
nas tuas ascendisse in ꝯspectu eius.
Uidens qͥppe uidit pudorem tuũ :¬
& audiuit sterilitatis opprobriũ ñ
recte tͥ obiectũ. Peccati qͥppe. ñ nat̾e:¬

Expanded text:
tibi preces tuas esse exauditas, et eleemosytibi preces tuas esse exauditas, et eleemosynas tuas ascendisse in conspectum ejus. Videns quippe vidit pudorem tuum, et audivit sterilitatis opprobrium non recte tibi objectum. Peccati namque, non natu
Abbreviated transcription (Latin):
char pontifer erat. Cũq int̾ oete¬
ros ꝯciues suos etiã ioacħi cũ obla¬
tione astantẽ uideret: despexit cũ
& munera spreuit: interrogans
cur int̾ fecundos infecundꝰ ipse
astare p̃sumer&: dicens mimera sua
do indigna posse uideri. quẽ ipse
ꝓle indignũ iudicasset: scͥpturã
neratione soluendu: & sic demũ
in ꝯspectu dni cũ oblationib eũ
esse uenturũ. Cuiꝰ opprobriiobie¬
ctu. pudore magno suffusꝰ ioachi:
ad pastores qͥ cũ pecorib suis in
pascuis erant. secessit. Neq enĩ
domũ repedare uoluit: ne forte
a contͥbulib suis qͥ simul aderant¬
& hoc a sacerdote audierant. eod̾e
opprobri elogio notaret᷑. Uerũ
lumine astitit. Qui cũ ad eiꝰ uisi¬
onẽ turbaret᷑: angłs qui ei appa¬
ruit. timorem eiꝰ cõpescuit. diceis
N olitimere ioachim: neq ĩ uisione
mea turberis. Ego enĩ sũ angłs
dñi missus ab ipso adte: ut annunciẽ

Expanded text:
char ibi pontifex erat. Cumque inter caetechar ibi pontifex erat. Cumque inter caeteros concives suos etiam Joachim cum oblatione sua videret, despexit eum, et munera ejus sprevit: interrogans cur inter fecundos infecundus ipse stare praesumeret; dicens: munera nequaquam Deo digna posse videri: quem ipse prole indignum judicasset, Scriptura neratione solvendum, et sic demum in conspectu Domini cum oblationibus esse venturum. Cujus opprobrii objectu, pudore magno suffusus Joachim, ad pastores, qui cum pecudibus erant, in pascuis suis secessit. Neque enim domum repetere voluit: ne forte a contribulibus suis, qui simul aderant, et hoc a sacerdote audierunt, eodem opprobrii elogio notaretur. IV. Vlumine astitit. Qui cum ad ejus visionem turbaretur, angelus qui ei apparuerat, timorem ejus compescuit, dicens: Noli timere, Joachim, neque in visione mea turberis. Ego enim sum angelus Domini, missus ab ipso ad te, ut annuntiem
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm que aut ibi scͥpta sunt. aut
conseqͥnt̾ scribi potuer̃t.
gitur. beata & gloriosissima sẽꝑ
inrtgo maria ex regia stirpe et
familia dauid oriunda:⁊ inciui¬
tate narareth nata : iherosolimᷤᷤ
intẽplo dni nutͥta fuit. Pater
Domꝰ pat̾na ex galilea & ciuitate
narareth: maternũ genꝰ ex bet¬
lehem erat. Uita eoꝵ simplex¬
irrep̃hensibilis & piaerat. Nam
om̃ẽm substantiã suã: trifarie
diuiser̃t. Unã partẽ templo.
& templi seruitorib impende¬
bant: aliam peregͥnis &. pauꝑib
erogabant: terciam sͥ & sue fa¬
miliole usib reseruabant. Ita
iusti dõ. hominib piz: ꝑ annoᷤᷤ
circit̾ uiginti. castũ domiconiugiũ
sine liberoꝵ ꝓcreatione ȩxercebañ.
Iouerunt tnͣ. si d̾s forte donaret
eis sobolem: eam se dniobseqͥo
mancipaturos. Cuiꝰ reigr̃a: et
tempłu dm̃ singłis ꝑ annum
festis freqͥntare solebant. Factũ
est ut encenioꝵ festiuitas ap¬
ꝓpinquaret : unde cũ non nullis

Expanded text:
m quae aut scripta sunt ibi, aut consequenter scribi potuerunt. II. Igitur beata et gloriosa semper virgo Maria de stirpe regia et familia David oriunda: in civitate Nazareth nata, Jerosolymis in Templo Domini nutrita fuit. Pater Domus paterna est ex Galilaea et civitate Nazareth. Maternum autem genus ex Bethlehem erat. Vita eorum simplexirreprehensibilis et pia erat. Nam omnem substantiam suam trifarie dividebant, unam partem templo et templi servitoribus impendebant, aliam peregrinis et pauperibus erogabant, tertiam sibi et suae faibus et sibi reservabant. Ita isti Deo chari, hominibus pii: per annos circiter viginti, castum domi conjugium sine liberorum procreatione exercebant. Voverunt tamen si forte Deus donaret eis sobolem, eam se Domini servitio mancipaturos: cujus rei gratia, et Templum Domini singulis per annum festis frequentare solebant. III. Factum est autem ut Encaeniorum festivitas appropinquaret: unde cum nonnullis
Abbreviated transcription (Latin):
incredula: s modu scire uolers.
respondit. Quomͦ istud fieri
potest: Nam cũ ipsa uirum
uirta uotũ meũ nunqͣm cogno¬
nis incremento parere possũ:
ad hec angłs. Ne estimes in qͥt
maria: qd humano more con¬
cipies. Nam sine uirili cõmix¬
tione uirgo concipies: uirgo
paries: uirgo nutͥes. Sp̃c enim

Expanded text:
incredula, sed modum scire volens, respondit: Quomodo istud fieri potest? Nam cum ipsa virum juxta votum meum numquam cognonis incremento parere possum? Ad hoc angelus: Ne existimes, inquit, Maria, quod humano more concipias. Nam sine virili commixtione, virgo concipies, virgo paris, virgo nutries. Spiritus enim
Abbreviated transcription (Latin):
bis ibi obuiam annã urorẽ tua:
que de tue regressionis retarda¬
tione mͦ sollicita: tẽ in ꝯspectu
tuo gaudebit. His dictis: disces¬
sit angłs ab eo. Deinde apparuit¬
& anne uxori eiꝰ : dicens. Ne
obtuli inconspectu dni. Inunc
missꝰ sũ ad uos: ut annunciem
uob̃ nasciturã filiam. qͤ maria
uocata. suꝑ om̃s mulieres bene
dicta erit. Hec a natiuitate
ablactationis sue annis ĩ domo
paterna ꝑmanebit. Postea dni¬
seruitio mancipata. a templo¬
usq ad intelligibiles annos non
immundo se abstinebit. Uirũ
nunqͤm cognoscet : s sola sine
exemplo. sine maculatione. sine
corruptione. sine uirili ꝯmixtio¬
ne. uirgo filiũ. famula dominũ¬
mundi generabit. Itaque sur¬
gens ascende iherłm: & cum
ꝑueneris ad portã que aurea
ꝓ eo qd̃ deaurata ÷. uocatur:⁊
ibi ꝓ signo uirũ tuũ pro euiꝰ
incolumitatis statu sollicitaes.
obuiã habebis. Cũ gͦ hec ita
euenerint: scito qd̾ ea que an¬
nuncio. sine dubio completa

Expanded text:
tis ibi obviam Annam uxorem tuam, quae de tuae regressionis tardatione modo sollicita, tunc in aspectu tuo gaudebit. His dictus angelus discessit ab eo. V. Deinde apparuit Annae uxori ejus dicens: Ne obtuli in conspectu Dei: et nunc missus sum ad vos, ut annuntiem vobis nascituram filiam, quae Maria vocata, super omnes mua. Haec a nativitate ablactationis suae annis in domo paterna permanebit. Postea servitio Domini mancipata, a Templousque ad intelligibiles annos non immundo se abstinebit. Virum numquam cognoscet: sed sola sine exemplo, sine macula, sine corruptione, sine virili commixtione, virgo filium, ancilla Dominumundi generabit. Itaque surge, ascende Jerusalem: et cum perveneris ad portam, quae Aurea, pro eo quod deaurata est, vocatur: ibi pro signo, virum tuum, pro cujus incolumitatis statu sollicita es, obvium habebis. Cum haec igitur ita venerint, scito quod quae annuntio, sine dubio complenda
Abbreviated transcription (Latin):
suã subtraxit. Unde cũ nichil
diuina uoce consonũ apparuis¬
set : pontifex iterato dmn ꝯ¬
sulendu putauit. Qͥ respõdit
solum ilłu ex his qͥ designati
erant. uirgã suam ñ attulisse:
qui uirginẽ desponsare deb̾et.
Proditꝰ itaq ioseph. cũ uirgã suã
columba de celo ueniens conse-¬
diss&e: liqͥdo oĩb patuit. ipsi
uirginẽ desponsandam fore.
gitur nuptiaꝵ iure de more
celebrato: ipse quid̾e in bethleẽ
siturꝰ. & nuptiis necessaria pro¬
curaturꝰ. Uirgo uͦ dñi maria
cũ aliis septẽ uirginib coeus
& collactancis suis. quas a sac̾
qui & ei conceptũ dnicũ narrar&:
exponen&. Deniq ingressus ad eã
cubicułũ quid̾e ubi manebat. in¬
genti lumine ꝑfudit: ipsam uͦ
gͣtantissime salutans. dixit. Aue
maria uirgo. dno gͣtissima: uirgo
gr̃a plena. dns tecũ: benedicta
tu p̃ om̃ib mulierib: benedicta

Expanded text:
suam subtraxit. Unde cum nihil divinae voci consonum apparuisset, pontifex iterato Deum consulendum putavit. Qui respondit, solum illum ex his qui designati erant, virgam suam non attulisse, qui virginem desponsare deberet. Proditus est itaque Joseph. Cum enim virgam suam columba de coelo veniens consedisset, liquido omnibus patuit ei virginem desponsandam fore. Igitur nuptiarum jure de more celebrato, ipse quidem in Bethlehem siturus, et nuptiis necessaria procuraturus. Virgo autem Domini Maria, cum aliis septem virginibus coaevis et collactaneis, quas a sacerqui ei conceptum Dominicum narraret exponeret. Denique ingressus ad eam cubiculum quidem ubi manebat, ingenti lumine perfudit: ipsa vero gratantissime salutans, dixit: Ave, Maria, virgo Domini gratissima: virgo gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu prae omnibus mulieribus: b
Abbreviated transcription (Latin):
nonne ad octogesimũ annũ infe¬
cunda fuit: Ettamen in ultima se¬
nectute genuit ysaac: cui repmissa
erat benedictio om̃iũ gentiũ. Rachel
qͦ tantũ dno grata: tantũ a sancto
sanisone. uł sc̃ior samuele: Ettñ
hi ambo. steriles matres habuere.
dilatos ꝯceptꝰ. & steriles partus
mirabiliores ẽẽ solere. Ninde anna
uror tua pariet tͥ filiam: & uoca¬
bis nomen eiꝰ maria. Hec erit ut
mino ꝯsecrata: & sp̃u scõ replebit᷑
acdhuc ex utero matͥs sue. Oinne
immundi ñ manducabit neq
bibet: neq int̾ populares forin
picari saltĩ possit uł dici. Ita eta¬
te ꝓcedente: sicut ipsa mirabilit̾
ex sterili nascetur: ita incõpa¬
rabilit̾ uirgo generabit altissi¬
mi filiũ. Qui iħe uocatꝰ: scđm¬

Expanded text:
que ad octogesimum annum infecunda fuit? et tamen in ultima senectutis aetate genuit Isaac, cui repromissa erat benedictio omnium gentium. Rachel quoque tantum Domino grata, tantumque a sancto Samsone, vel sanctior Samuele? Et tamen hi ambo steriles matres habuere. conceptus et steriles partus mirabiliores esse solere. Proinde Anna uxor tua pariet tibi filiam, et vocabis nomen ejus Mariam: haec erit, ut mino consecrata, et Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris . Omne immundum neque manducabit neque bibet: neque inter populares forinspicari saltem possit vel dici. Itaque aetate procedente, sicut ipsa mirabiliter ex sterili nascetur: ita incomparabiliter virgo generabit Altissimi Filium, qui Jesus vocatur: s
Abbreviated transcription (Latin):
uaticinio designatũ: ibi sibi
inuicẽ obuiauert. Tunc de
debitas d̾no humiliũ exaltato¬
ri. gr̃ãs eger̃t̃. Itaq ad orato
dno. domũ regressi: diuinum
ꝓmissũ certi & hilares expecta¬
bant. Concepit gͦ anna et pe¬
perit filiam: & iurta angłicum
mandatũ. parentes uocabant no¬
men eiꝰ maria. Cũq tͥum annoꝵ
circulꝰ uolueret᷑. & ab lactionis tẽpꝰ

Expanded text:
vaticinio designatum, ibi sibi invicem obiaverunt. Tunc de debitas Domino, humilium exaltatori , gratias egerunt. Itaque adorato Domino, domum regressi, divinum promissum certi et hilares expectabant. Concepit ergo Anna, et peperit filiam; et juxta mandatum angelicum, parentes vocabant nomen ejus Mariam. VII. Cumque trium annorum circul
Abbreviated transcription (Latin):
possent: s & boni om̃s qui eam
nou̾ant. uitã & conu̾sationẽ eiꝰ
admiratione dignam iudicaren.
Tẽ pontifex publice denunciabat.
ut uirgines que in templo institu¬
ebantur. &. hoc etatis tempꝰ im¬
mandato. cũ cetere uirgines pro¬
ne paruissent: sola uirgo dni
maria. hoc se facere ñ posse respõ¬

Expanded text:
ssent: sed et boni omnes qui eam ssent: sed et boni omnes qui eam noverant, vitam et conversationem ejus admiratione dignam judicarent. Tunc pontifex publice denuntiabat, ut virgines quae in Templo constituebantur, et hoc aetatis tempus immandato cum caeterae pronae paruissent: sola virgo Domini Maria hoc se facere non posse respon
Abbreviated transcription (Latin):
imo: uirginẽ constituer̃t. Cumq
ipsi uestimenta que in itinere ha¬
bebant. exuerent. & cultiorib
mentis induerent:⁊ uirgo domini
cuncꝰtos singillatim gradꝰ sine
ducentis ⁊ leuantis solamine.
ita ascendit: ut ꝑfecte etati
in hac dutaxat causa nichil
deesse putares. Iam qͥpe dns in
uirginis sue infantia magnum
qͥd oꝑabat᷑: & qͣnta futura c̾ͥt.
huiꝰ miraculi indicio. p̃monstra¬
bat. Igit᷑ sacͥficio scđm consue¬
tudinẽ legis celebrato. & uoto
suo ꝑfecto: uirginẽ intͣ septa
templi. cũ aliis uirginib ibide
educandis dimisert: ipsi domũ
cotidie cum etatis ꝓcessu: uirtuti¬
b ꝓficiebat. & quia iuxta psalmi¬
stam pat̾ & mat̾ eiꝰ dereliquer̃t
eam : dns aũt assumpsit eã. Cotidie
nãq ab angłis freqͦntabat᷑: cotidie
diuin a uisione fruebat᷑: que eã
& amalis oĩb custodiebat: et
bonis oĩb redundare faciebat.
ꝑuenit: ut non solu mali nichil
de ea rep̃hensione dignũ confing̾e

Expanded text:
m parentes constituerunt. Cumque ipsi vestimenta quae in itinere habuerant, exuerent, et cultioribus mundioribus induerent, virgo Domini cunctos sigillatim gradus, sine ducentis et levantis manu ita ascendit, ut perfectae aetati in hac dumtaxat causa nihil deesse putares. Jam quippe Dominus in virginis suae infantia magnum quid operabatur: et quanta futura esset, hujus miraculi indicio praemonstrabat. Igitur sacrificio secundum consuetudinem legis celebrato, et voto suo perfecto, Virginem intra septa Templi, cum aliis virginibus ibidem educandam dimiserunt: ipsi vero domum Domini, cum aetatis processu et virtutibus proficiebat: et juxta, Psalmistam, pater et mater dereliquerant eam: Dominus autem assumpsit eam . Quotidie namque ab angelis frequentabatur: quotidie divina visione fruebatur; quae eam a malis omnibus custodiebat, et bonis omnibus redundare faciebat. pervenit, ut non solum nihil de ea mali reprehensione dignum con
Abbreviated transcription (Latin):
tus nouerat. & lumen celeste ñ¬
insuetũ habebat: neq angłica
uisione territa est. neq luminis
magnitudine obstupefacta.
S in solo sermone eiꝰ turbata est:
& cogitare cepit qͣlis ista saluta¬
tio tam insolita ẽẽ poss&: qͥd ue
ess&. Huic cogitationi eiꝰ. angłs
diuinitꝰ inspiratꝰ. occurrens: ne

Expanded text:
tus, et lumen coeleste insuetum non habebat: neque angelica visione territa, neque luminis magnitudine stupefacta, sed in solo ejus sermone turbata est: et cogitare coepit qualis ista salutatio, tam insolita esse posset, quidve . Huic cogitationi, angelus divini
Abbreviated transcription (Latin):
ost beatam ac saluti
onem. seuincelos głosam ascensio.¬
nem. qua se manifestauit. diuinitate
nunꝗͣ defuisse qͦ rediit: in uniu̾sis
mererent᷑ fieri rp̃i nominis confesso¬
res: qͥs catholica pꝰt mod̾u gaudet
mat̾ eccłia ꝓmeruisse mr̃es & fidei

Expanded text:
ost beatam ac salutifesurrectionem, seu in coelos gloriosam ascensionem qua se manifestavit divinitate nunquam defuisse, quo rediit, in universismererentur fieri Christi nominis confessores, quos catholica postmodum mater Ecclesia, promeruisse martyres et fi
Abbreviated transcription (Latin):
& scm̃ nomen eiꝰ. Quappt̾ quẽ incognitũ
Qui nos de morte. sanguinis siup̃cio
reduxit ad uitã: quicełu & terram
homines scilicet & angłos in unitate
regni sin ꝯumrit. Qui mortificat
Hec & alia plurima paulo p̃dicante.
et templa singła ꝑlustrante. cõmen
esseꝰ que amica curiositate athenien-¬
ses ꝓpter ipsã nouitatẽ officiosissime
acceptabant: dyonisiꝰ uerã doctnã.
& dognia salutis audiens. & nichilẽe
idola. qͥb seruiebat: qͥn magis demo

Expanded text:
m nomen ejus . Quapropter quem incognitum qui nos de morte, sanguinis sui pretio reduxit ad vitam, qui coelum et terram, homines scilicet et angelos, in unitate regni sui conjunxit, qui mortificat Haec et alia plura Paulo praedicante et templa singula perlustrante, commendm verum esse, quae amica curiositate Athenienses, propter ipsam novitatem officiosissime acceptabant, Dionysius veram doctrinam et dogma salutis audiens, et nihil esse idola, quibus serviebat, quin magis daemo
Abbreviated transcription (Latin):
locipͥmatẽ. cũ ariopagũ adisset. ere¬
ctis ad uerbũoĩũ aurib. int̾rogare spe¬
cialit̃ cepit paulꝰ qͥd coler&: & qͥbꝰ nũ¬
minib intã spacioso & uenerabili loco
inseriur&. Cui respondit dionisius.
Deos qͦs coluer̾t patres nr̃i: qͦꝵ uirtute
et sollertia mat̾ terra ꝯtine tur: hos
colimꝰ & adoramꝰ. Aras qͣs uides: mar¬
tis & herculis. mercuris. & pͥapi nõĩe
& honore ꝯsecrate sunt. Dũ uͭ paulꝰ
singła altaria & simulach̃a falsoꝵ¬

Expanded text:
loci primatem, cum Areopagum adisset, ereloci primatem, cum Areopagum adisset, erectis ad verbum omnium auribus, interrogare specialiter coepit Paulus, quid coleret, et quibus numinibus in tam spatioso et venerabili loco inserviret. Cui respondit Dionysius: Deos quos coluerunt patres nostri, quorum virtute et solertia mater terra continetur, hos colimus et adoramus: aras, quas vides, Martis et Herculis, Mercurii et Priapi nomine et honore sacratae sunt. Dum vero Paulus singula altaria et simulacra falso
Abbreviated transcription (Latin):
& cunctiᷤ pene artib copiose imbutꝰ.
crem̃ti studio excitꝰ. una cũ apollo¬
fanio cõphilosopho suo. aristologice
discipline uoto. egypti elyõpolim
tͣnsmigͣuit. Ubi simul cũ eo degens
pependit affixꝰ & sol sui dni moctẽ
pauescens. lucis sue radios intetre
clymata tenebraꝵ obtexit caligine:
earunde tenebꝵ signo antea in au-
dito & inuiso. attonitꝰ. ut omniũ
litteraꝵ disciplinis edoctus. dixit.
Hec nox. quã nr̃is ocłis nouã descen¬
disse miram᷑. totiꝰ mundi uerã lucem
aduent᷑am significauit: atq dm̃
humano generi effulsurũ serena
ꝓ qͥb ꝑreyerat. felicitꝰ rediit: artiq to¬
disponebat: atq int̾ pͥmos pͥmꝰ sopħi¬
stica & sillogistica uniu̾saliũ doctͥnaꝵ
acumina. & strophas. infulatꝰ toga
pbilosophica. ciuib. ac undiq ad id
studiũ ꝯfluentib ꝓfuridebat. Hunc
siqͥde m uatẽ. qͥ oliꝰ paganis adhuc usse¬
rib tanti mysterii. qd̾ uenturũerat.
qͣsi iam uentũ ualuit reserare: utpote

Expanded text:
et cunctis pene artibus copiose imbutus, crementi studio excitus, una cum Apollophanio conphilosopho suo astrologicae disciplinae voto Aegypti Heliopolim transmigravit. Ubi simul cum eo degens,pependit affixus, et sol sui Domini mortem pavescens, lucis suae radios in tetrae climata tenebrarum obtexit caligine, earumdem tenebrarum signo antea inviso et inaudito attonitus, ut omnium litterarum disciplinis edoctus, dixit: haec nox, quam nostris oculis novam descendisse miramur, totius mundi veram lucem adventuram signavit, atque Deum humano generi effulsurum, serena pro quibus perrexerat, feliciter rediit, arcique todisponebat, atque inter primos primus sophistica et syllogistica universalium doctrinarum acumina, et strophas, infulatus toga philosophica civibus ac undique ad id studium confluentibus profundebat. Hunc si quidem vatem, qui olim paganus adhuc visceribus tanti mysterii quod ventum erat, quasi venturum valuit reserare, ut pote
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse enĩ ds̃ ÷. qui regnaturꝰ ẽ incelo & in
terra: & regnũ ipsiꝰ ñ accipiet finem.
incognitꝰ ÷ hominib: qm̃ apud dđm in
celo ꝯu̾satio eiꝰ ẽ. Et ait paulꝰ. Illũdm
p̃dico uobis: quẽ in cognitũ appella¬
tis. Natꝰ enĩ ex maria uirgine. passus
sub pontio pilato. ꝓ salute humana.
mortuus. resurrerit.⁊ celosq ascend̃ns.
sed& ad dexterã dĩ patͥs uerꝰ ds ⁊ uerꝰ
homo. ꝑ quẽ facta sunt oĩa: & uentu

Expanded text:
in celo et in terra et regnum eius non accipet finem». incognitus est hominibus quoniam apud deum in celo est conuersatio eius». Et ait Paulupraedico vobis, quem incognitum appellatis. Natus enim ex Maria virgine, passus sub Pontio Pilato pro salute humana mortuus, resurrexit, coelosque ascendens, sedet in dextera Dei Patris, verus Deus et verus homo, per quem facta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit eẽ doctnam quã paulꝰ apud
athenas docuit. Relinqͣns gͦ demo¬
niacas ludificationes. & gentilicas
adinuentiones. ꝓuolutꝰ apłi pedib.
dep̃catꝰ : eũ. ut illi uerã doctrinam
et uiam salutis ostender&: seq rꝑi
et ñ satͣni. ꝯfessus est fore discipłm.
athenienses ꝑmoti. quadã cdie
paułu ad ariopagũ durissent. ut ibi¬
dyonisiũ. qͥ ob plenitudinẽ diuine
suꝑnoꝵ nũminũ scientie. theosophꝰ.
id÷. dm sapiens. & aregione urbis.
qua sedulo cõmorabat᷑. & innatꝰ. pͥnci¬
pabat᷑. ariopagita genuino quasi
uocabło utebat᷑: altissimo sanguine
pͥmi & magni dionisii. ñ illiꝰ semeles

Expanded text:
esse doctrinam, quam Paulus apud Athenas docuit. Relinquens ergo daemoniacas ludificationes et gentilitias adinventiones, provolutus apostoli pedibus, deprecatus est eum, ut illi veram doctrinam et viam salutis ostenderet, seque Christi, et non Saturni, professus est fore discipulumAthenienses permoti, quadam die Paulum ad Areopagum duxissent, ut ibiDionysium, qui ob plenitudinem divinae supernorum numinum scientiae, Theosophus, id est Deum sapiens, et a regione urbis, qua sedulo commorabatur, et innatus principabatur, areopagita genuino quasi vocabulo utebatur, altissimo sanguine primi et magni Dionysii, non illius Semelae
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m. & uerba uitalia in paulidoct᷑¬
na euidentissime sentiens: diumo
himine corde tactꝰ. eidem paulo
cessit: & ab illo expetiit. qͣtinꝰ pillo.
ipsiꝰ dĩ que pͣdicabat. misccłiam dep̃¬
caret᷑: ut illiꝰ cultor uerꝰ. & suus

Expanded text:
m et verba vitalia in Pauli doctrina evidentissime sentiens, divino lumine corde tactus, eidem Paulo cessit, et ab illo expetiit, quatenus pro illo ipsius Dei, quem praedicabat, misericordiam deprecaretur, ut illius cultor verus et suus
Abbreviated transcription (Latin):
riensis. dixit p̃sidi. Cũ qui p̃stitit nob̃
eum. & cuncte ciuitati: hunc iterum
Nichil facias aduers seruũ eiꝰ: ne aliqͥd
t deteriꝰ ꝯtingat. Tẽ octauiꝰ p̃ses ussit
lutis membris. factꝰ÷ cecꝰ. Et uidens
eũ afrodisiꝰ cecũ: exclamauit dicens.

Expanded text:
xit . eum que prestetit nobis| eus fecit ciuitate huic| et iterum nihil male facias in seruis eius . ne aliquit tibi| deterius contingat. Octauius praesis iussit lutis membris factus est cecus et uidens eum| afrodisius cecum etclamauit dicens.
Abbreviated transcription (Latin):
testib tͥbuisti ꝓ labore meroedem.
ut nulłii tuoꝵ fuisse gaudeat hostiᷤ
imbellem: qͥnimino ꝑpetuũ illis es lar¬
gitꝰ tͣumpħu: ut eccłie tue semꝑ sint
in erempłu. De quoꝵ collegio beatus
paulꝰ apłs. quẽ celo p̃sidens humanitaᷤ
& benignitas saluatoris nr̃i dei cõpel¬
lans. saułu strauit & paułũ statuit.
eoꝵ merito ac numero sociauit: re¬

Expanded text:
testibus tribuisti pro labore mercedem, ut nullum tuorum fuisse gaudeat hostis imbellem: quinimo perpetuum illis es largitus triumphum, ut Ecclesiae tuae semper sint in exemplum. De quorum collegio beatus Paulus apostolus, quem coelo praesidens humanitas et benignitas Salvatoris nostri Dei, compellans Saulum stravit, ac Paulum statuit, eorumque merito ac numero sociavit, re
Abbreviated transcription (Latin):
elemosinas. & in castitate corpuis
continens. purã custodiebat
ꝯscientiã suã. celestem iutã gerens in
uultũ planũ. moderatã speciem.
ornat u᷑ aspectũ. qͥetũ sensũ. humiłe
et octo: & multos au̾tens ab iniqͥta¬
te. illuminabat uerbo ueritatis:
nissent: iussit eũ erhiberi. Indu¬
cto aũt eo: ocł auiꝰ p̃ses dixit. Quis
uocaris: Beatꝰ longinꝰ dix̃. Ap̃ianꝰ¬

Expanded text:
elymosinas et in castitate| corpus contenens puram custodiebat nscienciam| Caelestem uitam gerens in Vulto plano . moderatam speciem. Ornatu| aspectu. Quietum sensum. Humilem am et multus auertens ab iniquitate| Inluminabat uerbo ueritatis pnissent . iussi| eum exhibere . introductum autem eum Octauius| Praesis dixit . quis uocaris Sanctus longinus dixi
Abbreviated transcription (Latin):
abiit ad corpꝰ beatissimi longim mr̃is:
et ꝓiecit se in faciem cũ lac̾mis & ge¬
mitu. dicens. Peccaui dne. peccaui:
agnosco iniqͥtatẽ mea. & statĩ rece¬
pit usũ: & sanꝰ factꝰ: ex illa hora.
mundis. cũ gaudio. dni mĩem sepelunt.¬

Expanded text:
abiit ad corpus beati martyris longini| et proiecit se in faciem cum gemito et lacrimas dicens| peccaui domine peccaui agnusco iniquitatem meam| et illico recipit uisum et sanus factus est in illa hora| mundis| cum gaudio magno sepel
Abbreviated transcription (Latin):
& aras eoꝵ : & om̃s statuas lapideas
euertit. & libationes effũdit᷑: Istatĩ
demones qͥ manebant in idolis: fu
intrauer̃t in reliqͦs de officio: eter¬
latrantes. & garrientes. dicebant.¬
nos ante tempꝰ minet de habita¬
culis nr̃is: & cadentes ante pedes
sc̃i longini: dicebant. Seimꝰ te qͥs
sis: serue dĩ excelsi. Et cepit beatꝰ
longinꝰ in crepare eos: dicens. Qua
occasione in eis in habitatis: id: in
dixer̃t. Inuenimꝰ statuas lapidu¬
adoratis. & inuenientes sac̾ficantes.¬

Expanded text:
et arras eorum et omnes statuas lapideas auer| tit et libamina effudit et statim demonis qui mane| bant in idolis fugiintrauerunt in reliquos de officio et elatrantes insaninos ante tem| pus euellat de habitaculis istis . et cadentes ante| pedes sancti longini dicebant. Scimus te qui es seruus dei| excelsi. et coepit sanctus longinus increpare eos dicens quia| occansione accepta habitatis in dixerunt . inuenimusadoratis inueni| entes homenis
Abbreviated transcription (Latin):
erat. qͥ simmistes. id: ꝯsecretaliᷤ apollo
chronospagita. qm̃ in ead̾e urhis regi¬
one ceteros p̃cellebat. nominabatur:
cuiꝰdã apollinis nobilissimi athemẽ¬
siũ pͥncipis ꝓsapia deriuatꝰ. Cuiꝰ patͣ
nicholaus uir ꝯragni ingenii. litteraꝵ
studio pollens. ciuis argolice artis
magist̾ fuit. Hinꝰgͥ filiꝰ apollo du
int̾ philosophoꝵ scolas clarꝰ haberet᷑.¬

Expanded text:
erat qui Symmistes, id est, consecretalis Apollo erat qui Symmistes, id est, consecretalis Apollo Kronospagita, quoniam in eadem urbis regione caeteros praecellebat, nominabatur, cujusdam Apollinis nobilissimi Atheniensium principis prosapia derivatus: cujus pater Nicolaus, vir magni ingenii, litterarum studio pollens civis et Argolicae artis magister fuit. Hujus igitur filius Apollo, dum inter philosophorum scholas clarus haberet
Abbreviated transcription (Latin):
ad colendu multis ĩmolationib & de-¬
lusionib martẽ & hercułe: qͦs illi cdos
maximos & fortissimos adorabant.
Ubietiam exercebant᷑ iudicia. & doce¬
bant᷑ fora: ingenii oĩs sollertia. Qui
locꝰ: arii pagos amarte appellatur.
sebeã. ermispagos. ex nomine mer-¬
curii. qͥ ermis grece dicit᷑. ÷ appellata:
inqͥ staticułu ipsiꝰ mercurii. uenerati¬
uitas munitissimis meniis. mariflo¬
rido. mellitis ut sic dicã riuulis. et
fluminib satis pinguissimis ne moribꝰ
consitis. & aromatib odoratis. uinẽtis
nectareis & uberrimis copia effluen¬
tib. oliuetis abuncdantib. uiretis
florentib. pascuis pecorib sufficientiᷤ
fluentiis. ultͣ urbes alias erornata:
qͦndam nobilissime floruit. S que
suo pͥori scło cunctiᷤ felicitatib supe¬
rat: mͦ gentiũ freqͤnti & ꝯdenso im¬
petu opp̃ssa & int̾capta dirimitur.
Ubi in aduentu pauli. qͥdã uir nobilis

Expanded text:
ad colendum multis immolationibus et dead colendum multis immolationibus et delationibus Martem et Herculem, quos illi deos maximos et fortissimos adorabant. Ubi etiam exercebantur judicia et docebantur fora, ingeniique omnis solertia, qui locus Areopagus appellatur Schaeam, Hermis pagus ex nomine Mercurii, qui Hermes Graece dicitur, appellata, in qua staticulum ipsius Mercurii veneratiIV. Haec civitas munitissimis moenibus, mari florido, mellitis, ut sic dictum sit, rivulis et fluminibus, satis pinguissimis nemoribus, consitis et aromatibus odoratis, vinetis nectareis et ubertatis copia effluentibus, olivetis abundantissimis, viretis florentibus, pascuis pecoribus sufficientisfluentiis, ultra urbes alias exornata, quondam nobilissime floruit. Sed quae suo priori saeculo cunctis mundi felicitatibus supererat, modo gentium frequenti et condenso impetu oppressa et intercepta dirimitur. Ubi in adventu Pauli quidam vir nobilis
Abbreviated transcription (Latin):
sacͣta : & ipsi eiꝰdem nomine nomen
aptatũ. Hec pͥma cunctaꝵ urbium
dist̾minata signat᷑. Prima regio ẽ.
auree statue uariaꝵ illusionũ cole¬
bant᷑ dementiis. Hec enĩ regĩo chro
nospagos ex saturni nomine appella
tur: qͥ grece chronos uocat᷑. Scda re¬
gio athene ÷. que respicit thraciã.
ubi terebintꝰ mire magnitudinis ine¬
rat: sub qͣ siluani & fauni agrestaᷤ
hominis simulachra. statutis diebus
a pastorib uenerabant᷑. Que regio.
panosp agos appellat᷑: ex nomine
siluani & fauni. Greci enĩ siluanus
pan: & faunos ficarios panitaᷤ uoci¬
tant. Cercia regio possedonos pagos
appellat᷑: que intendit portũ neptu¬
m̃. Possedon nãq grece neptunꝰ dicit᷑:
cuiꝰ simulachrũ. & diane effigiem.
egei ibidm colebant: qͦ recursꝰ totius
ppłi. luna renascente. inmultis fun-¬
ctionib ꝯfluebat. Quarta regio est¬
in eadem urbe. ubi idołu martis. & si¬
mulachũ herculi ᷤ. in colle tͥtonii mõ¬
tis. inmedio urbis positi. steterat

Expanded text:
sacrata, et ipsi ejus de nomine nomen aptatum. Haec prima cunctarum urbium disterminata signatur: Prima regio est,aureae statuae variarum illusionum colebantur dementiis: haec enim regio Kronos pagos appellatur ex Saturni nomine, qui Graece Kronos vocatur. Secunda regio Athenae est, quae respicit Thraciam, ubi terebynthus mirae magnitudinis inerat, sub qua Sylvani et Fauni agrestium go: terrarum fertilitate opulenta, a pastoribus venerabantur; quae regio Pagos appellatur ex nomine liberalium et divitiarum omnium copia prae Pan, et Faunos ficarios Panitas vocitant. Tertia regio Possedonos pagos appellatur, quae intendit portum Neptuni: Possedon namque Graece, Neptunus dicitur, cujus simulacrum et Dianae effigiem Aegii ibidem colebant: et quo recursus totius populi, luna renascente, in multis functionibus confluebat. Quarta regio in eadem urbe est, ubi idolum Martis et simulacrum Herculis in colle Tritonii montis, in medio urbis positi, steterat,
Abbreviated transcription (Latin):
cis. ꝑ lateri ᷤ sui gr̃am dulcẽ duplici-¬
ter me lib̾auit: pͥus qͥdem ꝑ aquã:
nc̃ aũt ꝑ sanguinẽ. si ꝑseuerauero
in eiꝰ confessione. Iudex dixit. Pro
qua causa uenisti huc: Sc̃s longiꝰdix.¬
uit amilitia: Sc̃s longinꝰ dir̃. frẽs
meos rogaui ut tollerent substantiã
meã. ut ego acqͥrerẽ aĩam mea̾: ⁊ ip̾i
solidos centũ: qͦs & erpendebam in

Expanded text:
cis per lateris sui gratiam dulcem dupliciter| me liberauit. Prius quidem per aquam. Nunc au| tem per sanguinem si persiuerauero in eius confsionem.| Presis dixit . pro qua causa uenisti huc. Longinus dixiuit a militia. Longinus dixit| fratres meos rogaui ut tollerent substantiam| meam ut ego quererem animam meam . et solidus cen
Abbreviated transcription (Latin):
no augustali. sił et cũ eohyla¬
rinꝰ urdei: iubetur ydolis sa¬
crificare. Cui fidelit᷑ reluctãti.
nissit qͣdratianꝰ os eiꝰ lapidi

Expanded text:
no Augustali, simul et cum eo Hilarinus vir Dei, jubetur idolis sacrificare. Cui fideliter reluctanti, jussit Quadratianus os lapidi
Abbreviated transcription (Latin):
erat qͥdem iã tõ xp̃iane religionis
fautor. ueriq dei uen̾ator ⁊ ñdu tñ
ut ÷ solłene nr̃is init̾iari. signũ dni¬
ce passionis acceꝑat. Cũq anxius.
& multa secũ de ĩmĩnentis belli
necessĩtate ꝑ uoluens. iter ageret. atq

Expanded text:
Erat quidem jam tunc Christianae religionis fautor verique Dei venerator, nondum tamen, ut est solemne nostris initiari, signa Dominicae passionis acceperat. Cum igitur anxius et multa secum de imminentis belli necessitate pervolvens iter ageret, atque