comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lum super hoc: & horruit amplius ueliementer:dicit Do minus.O intolera¬¬
bilem malignitatem.O linguam iniquitatem loquentem contra Deum, &¬
mentem in altitudinem cornu extollentem. Et iterum. Imponc homo tua¬
lingua ostium & serã. Cessa cornu & in altitudinem extollens: & loquens¬
aduersus Deum iniquitatem & proximum tuum. Quousq: in sultas patienti
infirmã conscientiã: in Christum grauiter peccatis:& rel iudicio eftecti: in¬
fames efficiemini: & iustẽ repellemini.Et itcrum per Prophictam loquitur di¬
cẽs. Uos aũt sacerdotes Domini uocabimini, ministri Dei nostri:dicetur uo¬¬
bis.Fortitudinẽ gentiũ comedetis: & in gloria corũ superbietis. Pro confu.¬
sionexestra duplici & rubore laudabunt patrem eorum.Propter hoc in terra
sua duplicia possiddebunt.& laetitia sempiterna erit cis.Quia ego Hominus
diligens iudicium: & odio habens rapinam in holocaustum. Et dabo opus
eorum in ueritats: & feedus perpetuum feriam cis. Et scietur in gentibus¬

Expanded text:
lum super hoc, et horruit amplius vehementer, dicit Dominus. O intolerabilem malignitatem, o linguam loquentem iniquitatem contra Deum, et in altitudinem cornu extollentem! » Et iterum: « Impone, homo, tualinguae ostium et seram, cessa cornu in altitudinem extollens, et loquens iniquitatem adversus Deum. Quousque insultas patienti infirmam conscientiam, ifames efficiemini, et juste repellemini. Et iterum per Prophetam loquitur, dicens: « Vos autem, sacerdotes Domini, vocabimini ministri Dei nostri, dicetur vobis, fortitudinem gentium comedetis, et in gloria eorum superbietis, pro confusione vestra duplici et rubore laudabunt partem eorum propter hoc in terra sua duplicia possidebunt laetitia sempiterna erit eis quia ego Dominus diligens iudicium odio habens rapinam in holocausto et dabo opus eorum in veritate et foedus perpetuum feriam eis et scietur in genti
Abbreviated transcription (Latin):
rins ad iam dictos primates yel patriarchas: ne aliꝗs noc ẽter periret traofer.¬
te perdocuit. In singulis uerd reliquis ciuitatibus singulos & non hinos uel innos¬
ternos aut plures fpiscopos cõstitui praecepit:qui nõ primatũ: aut Archicpi
scoporũ aut mctropolitanorũ nomine quia matres ciuiratũ non tenent sed
Episcoporũ tantũ uocabulo potirẽtur: quoniã nec interipsos Apostolos pat
institutio fuit. scd onus om̃ibus prȩfuit. Hoc tamen praeuidendum inslicuit
ne in uillis aut castellis uel modicis ciuitatibus institucrentur Episcopi ne
rile eorum notdeq fieret. Episc opos ergo uicem Apostolorum gerere do¬
minum docuisse dicebat. & reliquorum discipulorum uiccm tenere preoby.¬
teros debere insinuabat.Et si quis aliquẽ ex his scandalizaret: grauissimã illi
poenã inferri debere praedicabat. Cunctos se inuicẽ diligere: & adiuuare de¬¬

Expanded text:
rint, ad jam dictos primates, vel patriarchas, ne aliquis nocenter periret, transferrint, ad jam dictos primates, vel patriarchas, ne aliquis nocenter periret, transferri perdocuit, in singulis vero quoque civitatibus, singulos et non binos, vel ternos, aut plures episcopos, constitscoporum, aut metropolitanorum nomine, quia matres civitatum non tenent, sed episcoporum tantum vocabulo potirentur, quoniam nec inter ipsos apostolos par institutio fuit, sed unus omnibus praefuit. Hoc tamen praevidendum instituit, ne in villis, aut castellis, vel modicis civitatibus instituerentur episcopi, ne vile eorum nomen fieret. Episcopos ergo vicem apostolorum gerere Dominum docuisse dicebat, et reliquorum discipulorum vicem tenere preteros debere insinuabat. Et si quis aliquem ex his scandalizaret, gravissimam sibi poenam inferri debere praedicabat. Cunctos se invicem diligere, et adjuvare de
Abbreviated transcription (Latin):
portet.Fides enim & dilectio:totius bonitatis est fundamentum. Sinc fide
autem placere Deo nemo poterit.Christo itaque resurgente & ascendente in
ccelut misso sancto spiritu, collata Apostolis scientia linguarum, adhuc in
uno positi: symbolum: quod fidelis nunc tenet Ecelesia:unusquisque, quod
sensit: dicendo: condiderunt:ut discedentes ab inuicem: hanc regulam per
omnes gẽtes praedicarent.Summam ergo totius fidei catholica recẽsentes: in
qua & integritas credulitatis ostenditur.& unius Dei omnipotentis d est,
sanctae trinitatis Iaqualtas declaratur: & mysterium incarnationis filii Dei'
qui pro salute hiutoati genieris a patre de coelo descendens. de uirgine nasel
dignatus

Expanded text:
portet. Fides enim et dilectio totius bonitatis est fundamentum. « Sine fide portet. Fides enim et dilectio totius bonitatis est fundamentum. « Sine fide autem placere Deo nemo poterit . » Christo itaque resurgente et ascendente in coelum, misso sancto Spiritu, collata apostolis scientia linguarum, adhuc in uno positi symbolum quod fidelis nunc tenet Ecclesia unusquisque quod sensit, dicendo condiderunt, ut discedentes ab invicem hanc regulam per omnes gentes praedicarent. Summam ergo toqua integritas credulitatis ostenditur, et unius Dei omnipotentis, id est sanctae Trinitatis aequalitas declaratur, et mysterium Incarnationis Filii Dei, qui pro salute humani generis, a Patre de coelo descendens, de virgine nasci dignatus
Abbreviated transcription (Latin):
necesse habui implero. quod iusscrat: indicans tibi, & de hisipsis: simul
& de illis breuiter comprehiendens: quae per singulas quasque urbes digre¬¬
diens, aut in praedicationis lermone protulit, aut in gestorum uirtute per¬¬
fecerit:. quamuis tibi de his plurima iam, & plenius ante descripta, ipso iu¬¬
bente transmiserim, sub eo ipso titulo, quem ipse praecepit affigi. id est:
Clementis itinerarium, non praedicationis Petri. Sed & nunc exponcre
iam, quae praecepit Domino opem ferente) incipiam. Pocnitemi, inquit,
& ueram agite poenitentiam. Omnes ergo hiomines: qui Christiano cen¬¬
sentur uocabulo: patrem: & filium, & spiritum sanctum unum Deum, &
Dominum ueraciter credere: & confiteri: cumque tota mente: & toto cor.¬
de: & totauirtute diligere: & proximos suos tanquam semetipsos: docibiles.
que esse usque ad perfectam doctrinam: ad hac perficienda summopere o¬¬

Expanded text:
necesse habui implere quod jusserat, indicans tibi et de his ipsis, simul necesse habui implere quod jusserat, indicans tibi et de his ipsis, simul et de illis breviter comprehendens, quae per singulas quasque urbes digrediens, aut in praedicationis sermones protulerit, aut in gestorum virtute perfecerit; quamvis tibi de his plurima jam et plenius ante descripta, ipso jubente, transmiserim, sub eo ipso titulo quem ipse praecepit affigi, id est, Clementis itinerarium praedicationis Petri. Sed et nunc exponere jam quae praecet veram agite poenitentiam. Omnes ergo homines, qui Christiano censentur vocabulo, Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, unum Deum et Dominum veraciter credere et confiteri, eumque tota mente et toto corde, et tota virtute diligere, et proximos suos tanquam semetipsos, docibiles quae usque ad perfectam doctrinam ad haec proficienda sumere o
Abbreviated transcription (Latin):
ter mihi ab initio usque ad finem comes itincris: & actuum fucris:quaeqͥ: per
singulas ciuitates me disputante solicitus auditor exceperis: quique in prae¬¬
dicationibus meis uel uerborum fuerit ordo uelactuum: sed & qui mefinis in
hac urbe repererit sicut dixiiomnia, quaro potest:, breuiter comprehensa, ad
ipsum te destinare non pigeat.Nec uercaris, ne forte multum de meo exitu
constristandus sit:quum id me pro pictate lubstinere non ambigat. Erit au'¬
tem ci grande solatium: si didicerit:quod post me non imperitus aliquis: aut
indoctus: aut ignorans:diuini uerbiꝰ mysicriut: E celesiastici ordinis disci¬¬
plinam. uel doctrina regulam nesciens, susceperit cathedram meam.Scit
enim: quia si indoctus & inscius officium doctoris accipiat:sine dubio dis.¬
cipuli. & auditores ignorantia tenebris obuoluti: in interitum demergen¬¬
tur.Unde & ego: miDomine Iacobe: quum hac ab eo prȩcepta susceperim:

Expanded text:
ter mihi ab initio usque ad finem comes itineris et actuum fueris, quaeque per ter mihi ab initio usque ad finem comes itineris et actuum fueris, quaeque per singulas civitates me disputante sollicitus auditor exceperis, quique in praedicationibus meis vel verborum fuerit ordo vel actuum, sed qui me finis in hac urbe repererit, sicut dixi, omnia, quam potes, breviter comprehensa, 464 ad ipsum te destinare non pigeat. Nec verearis, ne forte multum de meo exitu contristandus sit, cum id me pro pietate sustinere non ambigat. Erit autem ei grande solatium si didicerit quod post me non imperitus vir aliquis, aut indoctus, atque ignorans divini verbi mysterium, et ecclesiastici ordinis disciplinam, vel doctrinae regulam nesciens, susceperit cathedram meam; scit enim quia si indoctus et inscius officium doctoris accipiat, sine dubio discipuli et auditores ignorantiae tenebris obvoluti, in interitum demergentur. Unde et ego, mi domine Jacobe, cum haec ab eo praecepta susceperim,
Abbreviated transcription (Latin):
obedire cocperit monitis prasidentis.Si uerd quis amicus fuerit his, quibus
ipse amicus non est:& loquutus fuerit his: quibus ipse non loquitur.unus est
x ipse ex illis.qui exterminare uolunt Ecclesiam Dei: & cum corporeuo¬¬
biscum esse uideatur.mente &animo contrauos est.Er est multd nequi or ho¬
stis hic: quam illi: qui foris sunt.& cuidenter inimici sunt. Hic enim per a¬¬
micitiarum specem:quainimica sunt:gcrit: & Ecclesiam dispergit ac uastat
Et quum haec dixiset in medio coram omnibus manum roihi iroposuit, &
in cathedra sua ingenti uerecundia fatigatum: sedere me compulit. Quumq
sedissem: haec ad me rursum loquutus est.Deprecorte o Clemens: coram ota¬¬
nibus:qui praesontes sunt:ut posteaquam sicut Naturae debitum est uita prȩ¬
sontis finem fecero: Iacobo fratri Domini. descripta breuiter.uel qua ad ini.¬
tium fidei tua spectant:uel etiam quos ante fidem animos gesseris: sed quali¬

Expanded text:
obedire coeperit monitis praesidentis. Si vero quis amicus fuerit his quibus obedire coeperit monitis praesidentis. Si vero quis amicus fuerit his quibus ipse amicus non est, et locutus fuerit his quibus ipse non loquitur, unus est et ipse ex illis qui exterminare volunt Ecclesiam Dei; et cum corpore vobiscum esse videatur, mente et animo contra vos est. Et est multo nequior hostis hic quam illi qui foris sunt, et evidenter inimici sunt. Hic enim per amicitiarum speciem, quae inimici sunt gerit, et Ecclesiam dispergit ac vastat. Et cum haec dixisset, in medio coram omnibus manus mihi imposuit, et in cathedra sua, ingenti verecundia fatigatum, sedere me compulit. Cumque sedissem, haec ad me rursum locutus est: Deprecor te, o Clemens, coram omnibus qui praesentes sunt, ut posteaquam sicut naturae debitum est vitae praesentis finem fecero, Jacobo fratri Domini, descripta breviter, vel quae ad initium fidei tuae spectant, vel etiam quos ante fidem animos gesseris, sed et quali
Abbreviated transcription (Latin):
concordia perdurate: quo facilius ctiam illi obedire omnes pari & consen.¬
su d mnanimitate possitis. Propter quod & nos salutẽ consequi. & ille possit
obtemperantibus sibi yohis. prõptius impositi oneris pondus cuchere. Qua¬
damo eg uobis etiam ipsis intelligere debetis: si qua sint: quæ ipse propter insi.¬
dias hominum malorum non potest cuidentius & manifcstius proloqui.
Uerbi gratia. Si inimicus est alicui pro actibus suis: uos nolite expectare: ut
iple uobis dicat cum illo nolit amici esse: sed prudenterobseruare debetis
&e uoluntati cius absq commonitione obsecundare: Et auerterc y os ab eocui
psum sentitis aduersum:sed nec loqui his:quibus ipse non loquitur:ut ynus.ꝑ¬
quisque: qui in culpa est:dum cupit omniumtestrsm amicitias ferre, festinet
citius reconciliari ei. qui omnib. prȩestxt per hoc redeat ad salutem. quum

Expanded text:
concordia perdurate, quo facilius etiam illi obedire omnes pari et consenconcordia perdurate, quo facilius etiam illi obedire omnes pari et consensu et unanimitate possitis. Propter quod et vos salutem consequi, et ille possit, obtemperantibus sibi vobis, promptius impositi oneris pondus evehere. Quaedam etiam ex vobis ipsis intelligere debetis, si qua sunt quae ipse propter insidias hominum malorum non potest evidentius et manifestius proloqui. Verbi gratia : Si inimicus est alicui pro actibus suis, vos nolite exspectare ut ipse vobis dicat: Cum illo nolite amici esse; sed prudenter observare debetis, et voluntati ejus absque commonitione obsecundare et avertere vos ab eo psum sentitis adversum; sed nec loqui his quibus ipse non loquitur, ut unusquisque qui in culpa est, dum cupit omnium vestrum amicitias reparare, festinet citius reconciliari ei qui omnibus praeest, et per hoc redeat ad salutem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Sed St uos charissimi fratres: & conserui mei: huic qui praesidet uobis ad xc.¬
titatem docendam: in omnibus obedite: scientes: quod si quis hunc contri.
scauerir. Gliristum qui ci docendi credidit cathedram: non recipit Et qui
Christum non susceperit: nec Dcum patrem suscepisse iudicabitur: & idco
nec ipse suscipietur in regno coclorum. Propter quod satagite ad omnem
collectam & congregationem semper conuenire: ut non uclut negligentes
& desides a iudico Christo condẽnemini .Conuenientes uerd semper ad Clo.¬
mentem date omnes opcram pro ipso sentire: & summo studio fauorem ue.¬
strem erga ipsum dependere scientes: quia propter singulos restrum ipsi ma.¬
gis soli infestus est inimicus. & in ipsum maiora suscitat bella. Oportet ergo
uos summo studio niti. ut omni crga illum uinculo amoris innexi: plenisli.¬
mo erga cum inhȩrcatis affectu. Sed & ros quoque ipsi unanimes in omni

Expanded text:
Sed et vos, charissimi fratres, et conservi mei, huic qui praesidet vobis ad veSed et vos, charissimi fratres, et conservi mei, huic qui praesidet vobis ad veritatem docendam in omnstaverit, Christum, qui ei docendi credidit cathedram, non recipit. Et tanquam qui Christum non susceperit, nec Deum Patrem suscepisse judicabitur, et ideo nec ipse suscipietur in regno coelorum. Propter quod satagite ad omnem collectam et congregationem semper convenire, ut non velut negligentes et desides a judice Christo condemnemini. Convenientes vero semper ad Clementem, date omnes operam pro ipso sentire, et summo studio favorem vestrum erga ipsum ostendere; 463 scientes quia propter singulos vestrum, ipsi magis soli infestat inimicus, et in ipsum majora suscitat bella. Oportet ergo vos summo studio niti ut, omni erga illum vinculo amoris innexi, plenissimo erga eum inhaereatis affectu. Sed et vos quoque ipsi unanimes in omni
Abbreviated transcription (Latin):
singulos releua. & singulorũ onus & solicitudinem portas. Unde & cgo nuc
hanc tibi iniũgens dipensationem: scio: quia accipio gratiam magis quam
praesto. Sed esto confidens & fortiter ferens.certus quia lahoris tui meritum
recipies: quum ad portum quictis incolumem hanc prouexcris nauem: ubi
mercedes & pramia pro omnium salute suscipies. si hic pro omnium inco.¬
lumitate uigilaueris. Ita que si te multiẽ fratribus proptertigorem iustitia
odio habuerint. ex hoc quidem non laderis: sed ex huiusmodi odiis amor
Ctibi conciliabitur Dei. Et ideo satage magis: & refuge. ne lauderis abiniquis:
Et ne a pessime agentibus diligaris, sed potius propter iustitia dispensatione
&t & quilsiam regulam disciplinae:  Christo collaudari mercaris. Haec quũ
dixissct: & lis similia quam plurima.rutsum respiciens ad populum dixir.

Expanded text:
singulos releva, qui et singulorum onus, et sollicitudinem portas. Unde et ego nunc singulos releva, qui et singulorum onus, et sollicitudinem portas. Unde et ego nunc hanc tibi injungens dispensationem, et scio quia accipio gratiam, magis quam praesto. Sed esto confidens, et fortiter ferens, certus quia laboris tui meritum recipies, cum ad portum quietis, incolumem hanc provexeris navem ubi mercedes et praemia pro omnium salute suscipies, si hic pro omnium incolumitate vigilaveris. Itaque si te multi e fratribus propter rigorem justitiae odio habuerint, ex hoc quidem non laederis, sed ex hujusmodi odiis amor tibi conciliabitur Dei. Et ideo satage magis et refuge ne lauderis ab iniquis, et ne a pessime agentibus diligaris, sed potius, propter justitiae dispensationem et aequissimam regulam disciplinae, a Christo collaudari merearis. Haec cum dixisset et his similia quamplurima, rursum respiciens ad populum, dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
minum insidiis ac dolo saepe laborandum: quippe qui dispergendos se non.¬
nunquasi nouerint : sed aliquando etiato congregandos. uomitus quoque
&t sugs illationes ferendas, quum ex confusione peccatorum & reietione
criminum uelut male congregatis in uisceribus: fellis iactura facienda est Ec
ahiiicienda prorsus ẽ corde. Senis intrinsecus: qua latet amaritudo peccati.
si qua forte ex de sideriis iniquis. uclut ex cibis noxiis. congregata es. Qua
ptiq quũ cuomuerit quia & abiecerit: ingentis agritudinis libcrabitur mor¬
bor hi tamen post romĩtum: qua ad sanitatem pertinent. sumat. Ucrunta men
scitote cuncti quod supra omnes ros laboret Episcopus quia unusquisq se.¬
strum suũ laborem fert. ille uerd & suũ & singulorum. P ropter quod SClc.¬
mens: tãquam qui oĩbus praesse te noueris singulos prout potueris siuua. &

Expanded text:
hominum insidiis ac dolo saepe laborandum, quippe qui dispergendos se nonhominum insidiis ac dolo saepe laborandum, quippe qui dispergendos se nonnunquam noverint, sed aliquando etiam congregandos; vomitus quoque et sugillationes ferendas, cum ex confusione peccatorum et rejectione criminum, velut male congregati in visceribus fellis, jactura facienda est, et abjicienda prorsus e corde omnis intrinsecus quae latet amaritudo peccati, si qua forte ex desideriis iniquis, velut ex cibis noxiis, congregata est. Quam utique cum evomuerit quis et abjecerit, ingentis aegritudinis liberabitur morbo; si tamen post vomitum, quae ad sanitatem pertinent sumat. Verumtamen scitote cuncti quod supra omnes vos laboret episcopus; quia unusquisque vestrum suum mens, tanquam qui omnibus prodesse te noveris singulos, prout potueris, juva, et
Abbreviated transcription (Latin):
ant.uel in alterum latus: per inquictudinem corum nauis presta de mergatur.
Mauio logi de mercedibus commoncant: & nibil omnino. quod ad & rlaget¬
tiam u.P od dĩsciplinam pertinet: dia coni negligant. Pt cobyterixelut paute
aptent si ngula ad instructionem nauis diligenter. &e instruant. qua io suo tẽ¬
porere quirenda sunt. Episcopus tanquam proreta uigilanter &i solipite eu¬
bcinutotis yerba custodiat Ctristi. Saluato: Dominus. gubertiator Fsee elile¬
sua diligatur ab omnibus: & ipsius solius praceptis ac iulsis credat & obc:¬
diat oĩs Eeclesia. Deo quoque indesinenter supplicctur a cunctis de prospe¬
ritate uentorum: et nauigantes omnem tribulationem. & omno periculum
luperent tanquam in mare profundum mundi istius.& uita humana pela.¬
gus nauigantes in qua esuriendum sit & si tiendum: nuditatem quoque fe¬
rendam. e orbos etiam corporis & agritudines tolerandas. In supcedno.

Expanded text:
ant, vel in alterum latus per inquietudinem eorum navis pressa demergatur. ant, vel in alterum latus per inquietudinem eorum navis pressa demergatur. Naustologi de mercedibus commoneant, et nihil omnino quod ad diligentiam vel ad disciplinam pertinet, diaconi negligant. Presbyteri, velut nautae aptent singula ad instructionem navis diligenter, et instruant quae in suo tempore requirenda sunt. Episcopus tanquam proreta vigilanter et sollicite gubernatoris verba custodiat Christi. Salvator Dominus, gubernator Ecclediligatur ab omnibus, et ipsius solius praeceptis ac jussis credat et obediat omnis Ecclesia. Deo quoque indesinenter supplicetur a cunctis de prosperitate ventorum. Navigantes omnem tribulationem et omne periculum superent, tanquam mare profundum mundi istius et vitae humanae pelagus navigantes, in quo esuriendum sit et sitiendum; 462 nuditatem quoque ferendam, morbos etiam corporis et aegritudines tolerandas. Insuper et
Abbreviated transcription (Latin):
bus uerberantur: dubiis mentc: & de repromistionum ueritate nutant bua
costerbntur at que lus qui irrationabili fidem nostram rationo discati¬
uonse Fypo crita antem &e dolosi. piratio si pinles habeanitur. lom perd t apb¬
. duo uorter & tattarca charybdis. & saxis illila naufragia ac oortiferdi e dub¬
uorsiones. quid aliud &estimanda sunt: quam peceata: Restat igitur. ut hie ona¬
uis cursup ospero tuta possit porturo desiderate urbis intrare. ata dec o preo¬
ciro lun dero oonuenit nauigantes et mercantur audii. Audur auierr aib eo
scan cu riere bitue quios si orationes ipse bonis moribuo ee bonis operibsad¬
ĩuuenitu. ocq anis omnia cum quiets & silentio. epibate sid est laieiin suis
unus quis quo resideant locis. ne fortẽ per inquietudiem. & inconditos inu:¬
tileoq discursus si passim uagari coeperint: elab officio iuo nautas imgedi¬

Expanded text:
ibus verberantur, dubiis mente et de repromissionum veritate nutantibus ibus verberantur, dubiis mente et de repromissionum veritate nutantibus conferantur, atque his qui irrationabili fidem nostram ratione discutiunt. Hypocritae autem et dolosi, piratis similes habeantur. Jam vero rapidus vortex, et tartarea charybdis, et saxis illisa naufragia, ac mortiferae submersiones, quid aliquid aliud aestimanda sunt, quam peccata? Restat igitur ut haec navis cursu prospero tuta possit portum desideratae urbis intrare, ita Deo precem fundere navigantes, ut mereantur audinis moribus et bonis operibus adjuventur. Sed ante omnia cum quiete et silentio, epibatae id est laici in suis unusquisque resideant locis, ne forte per inquietudinem et inconditos inutilesque discursus, si passim vagari coeperint, vel ab officio suo nautas impedi
Abbreviated transcription (Latin):
que sest oranio statuose clesi de magnae naui que perendosuna ꝑelagiuo diucersio
eloci &rregionibus y iros portat. ad unam potentio regni uebcit properare
cupientes sit crgo nauis huus Dominus iple omnipoteno Deue: gubornator
coro sit Colristus. Tum demum proreta officium Episcopuo ampleat. prcobn¬
reri naurarum diaconi dispensatorum lo cum tencani: hi qui caicehoram.
naurologio conforantur cpibatio autem totius fratermitatio oultĩqud sc fater
holio lꝓfur quoque mnare hic mundus habeatur. Uentorura rerd parielateo
ds urbitum Quersis tentationibus conferantur. ꝑerlequutiones. tribula ti¬
ones di pericula fiuctibus cx quantur. Terreni rerd spirituo. que uel de
dorre at bun: u de conuallibus spirant pseudo prophetarum &t scduedoa¬
roron fou praue doctrinae uerba ducantur: promontona uerd et loca
co fragosa hi qui in potestatibus seculi sunt iudices. Se pericula minati¬
con tramortes qb ithalasia ucro loca. qua duplicibuo eride fallacio cebu¬

Expanded text:
e est status omnis Ecclesiae magnae navi quae per undosum pelagus diversis e locis et regionibus viros portat, ad unam 461 potentis regni urbem properare cupientes. Sit ergo navis hujus dominus ipse omnipotens Deus, gubernator vero sit Christus. Tum deinde proretae officium episcopus impleat, presbyteri nautarum, diaconi dispensatorum locum teneant; hi qui catechizant, naustologis conferantur; epibatis autem totius fraternitatis multitudo similis sit; ipsum quoque mare hic mundus habeatur; ventorum vero varietates et turbinum, diversis tentationibus conferantur; persecutiones tribulationes et pericula, fluctibus exaequentur. Terreni vero spiritus, qui vel de torrentibus, vel de convallibus spirant, pseudoprophetarum et seductorum, seu pravae doctrinae verba ducantur; promontoria vero et loca confragosa, hi qui in potestatibus saeculi sunt judices, et pericula minantur et mortes. Dithalassa vero loca, quae duplicibus undae fallacis aest
Abbreviated transcription (Latin):
perfecteposint docere: iuxta Danielẽ Propheta. ꝗait: Populus antẽ scions Deꝑ¬
um suum: obrinebit & faciet:& docti in populo docebũt plurimos. Omnca
docibiles ut iam dictum est qui docti funt: esse oportet. sed sacerdotes do¬.¬
ctiores cateris populis necesse fore docebat Christus dicens.Quia si caecua
caeco ducatum prȩstet: ambo in foueam cadunt.Sacerdotes uero lal terrae &
rificare Deum: de quibus Dominus ait:Bcati estis: quum maledixerintuo¬:¬
xos. mentientes propter me. Gaudete & exultate. quoniam merces uestra
copiosa est in ccelis.Sic enim persequuti funt Prophetas. qui fuerunt ante
uos. Uos estis sal terrȩ:Qudd si sal euanuerit:in quo salictur:Ad nihilum ua¬¬
let ultra nisi ut foras mittatur. & conculcetur ab hominibus.Non potest ci¬¬

Expanded text:
perfecte possint docere, juxta Danielem prophetam, qui ait: « Populus autem sciens Deperfecte possint docere, juxta Danielem prophetam, qui ait: « Populus autem sciens Deum suum obtinebit et faciet, et docti in populo docebunt plurimos . » Omnes docibiles, ut jam dictum est, qui docti non sunt, esse oportet, sed sacerdotes doctiores caeteris populis necesse fore docebat Christus, dicens: « quia si caecus caeco ducatum praebet, ambo in foveam cadunt . » Sacerdotes vero sal terrae, rificare Deum, de quibus Dominus ait: Beati estis, quum maledixerint vouos mentientes propter me: gaudete et exultate, quoniam merces uestra copiosa est in caelis: sic enim persecuti sunt prophetas qui fuerunt ante uos. uos estis sal terrae: quod si sal euanuerit, in quo salietur? ad nihilum ualet ultra, nisi ut mittatur foras et conculcetur ab hominibus. uos esti
Abbreviated transcription (Latin):
& sic diligere nos: ne negligatur dilectio proximi.Quia Dei dilectio morti ꝑ¬
comparatur:dicente Sapientia:Ualida est dilectio ut mors: idcirco quia sicut
mors xiolenter separat animamn a corporc. ita dilectio Dei separat animam¬
uiolenter a mundatio & carnaliatore.Qui cnim.Dominus: inquit, diligit
me. mandata mea seruabit.Nam qui pracepta contemnit: Deum non diligit
Unde Icriptum est: Nolite putare:quod mancatis in dilectionc mea. si non
seruaucritis pracepta mea.Neque enim Regem diligimus, si odio leges cius
habemus. Neq enim ex toto corde poterir ille Deum diligere, qui noscitur
in proximi corruere dilectione: quia per dilectiõem proximi peruenitur ad
charitatem Christi, quoniam ut prelibatum estzin his duobus praeceptis to¬
ta lex pendet & Propherȩ.Docibiles ergo:qui perfeete docti nõ sunt ad hȩc
peragenda: oportet oẽs esse & ut ipsi docti sint: & alios prudẽter instruere &

Expanded text:
 sic diligere nos, ne negligatur dilectio proximi. Quia Dei dilectio morti comparatur, dicente Sapientia: « Valida est dilectio ut mors , » idcirco, quia sicut mors violenter separat animam a corpore, ita dilectio Dei separat animam a mundano et carnali amore. « Qui enim Dominus inquit diligit me, mandata mea servabit . » Nam qui Dei praecepta contemnit, Deum non diligit, unde scriptum est. « Nolite putare ut maneatis in dilectione mea, si non servaveritis praecepta mea . » Neque enim regem diligimus, si odio leges ejus habemus. Neque enim ex toto corde poterit ille Dominum diligere qui noscitur in proximi corruere dilectionem; quia per dilectionem Domini pervenitur ad charitatem Christi. Quoniam, ut praelibatum est, his duobus praeceptis tota lex pendet, et prophetae, docibiles ergo qui perfecte docti non sunt ad haec peragenda oportet omnes esse, et ut ipsi docti sint, et alios prudenter instruere, et
Abbreviated transcription (Latin):
Ia piar eret uerbi ordinem pro audientis capacitate dirigero Debel crgi io¬
se pracipus apprime esse cruditus E doctus. irreprehensibilis maturus to s¬
pau duplicut ipsi probabitis fore Cle paentemo hunc post pac. dAulrequ es au¬
tari uonune de singulis: qua inusquis que habere debeat. ꝑrose quamiune¬

Expanded text:
it aptare, et verbi ordinem pro audientis capacitate dirigere. Debet ergo ipit aptare, et verbi ordinem pro audientis capacitate dirigere. Debet ergo ipse praecipue apprime esse eruditus, et doctus, irreprehensibilis, maturus, impavidus, sicut ipsi probabitis fore Clementem hunc post me. Multum est autem si ego nunc de singulis, quae unusquisque habere debeat,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ Serbo Dci. de remancant in cultuuitiorum. sine dubio spinio eruni ac senul¬
buo dccupati Et quid aliud nisi ad ignero talis hae c̃ terta pr epa rabitur De hi
orgo ccrdicimus/ diaconis cura sit. Sed & cos qui secunduro car de e gret¬
tase solicite perquirant. & plebi si fortẽ plebs ignorat ndicent de his uict
iohiuisitent cos e qua necessaria sunt prebeantcis: cum conscientia caus q
pre esł Quodlamen ctiam si cla fcccrint non peccabunt. Sed & dopence rc¬
pies si caulis e apis copo suggerant. ⁊cfouendis. ee caerera bis siroilid. que ac
custum Re IesIR Ee sciplinam cius pertinent: diaconis cura sint. Qui sale¬
cultumt ed ost: qui uerbo instruunt incipientes: ꝓrimd oporter. quo d uxs ro¬
structi sine. Dc anima cuim agitur hominum. Et oporteteum qui doc ei &t
insteuit animas rudes essc talem. ut pro ingetuo discentium sepoctoosuere pos.¬

Expanded text:
emaneant in cultu vitiorum, sine dubio spinis erunt ac sentiemaneant in cultu vitiorum, sine dubio spinis erunt ac sentibus occupati. Et quid aliud nisi ad ignem, talis haec terra praeparatur? De his ergo, ut diximus, diaconis cura sit. Sed eos, qui secundum carnem aegrotant, sollicite perquirant, et plebi, si forte plebs ignorat, indicent de his ut et ipsi visitent eos, et quae necessaria sunt praebeant eis cum conscientia ejus qui praeest. Quod tamen si etiam clam fecerint, non peccabunt. Sed et de peregrinis similiter episcopo suggerant refovendis, et caetera his similia quae ad cultum Ecclesiae et disciplinam ejus pertinent diaconis curae sint. Qui cathechizant, id est, qui verbo instruunt incipientes, primo oportet quod ipsi instructi sint, de anima enim agitur hominum, et oportet eum qui docet et instruit animas rudes esse talem ut pro ingenio discentium, semetipsum poss
Abbreviated transcription (Latin):
cundia actus totius Ecclesis: & perscrutantes diligentius.si quem uideant
uicinum fieri prȩcipitio:& proximum esse peccato.ut referant hȩc ad Epis.¬
copum & commoneri ab eo possit is:qui in prȩcipitium lapsurus est:vti rc¬¬
uocetur: & non corruat in peccatum.Negligentiores quoq. & cos qui rari¬
us ad audiendum uerbum Dei accedunt: nec lolicite ad Episcopi tractatum
conueniũt. ipsi cõmoneãt: & hortentur.Si ctim assidui sunt ad audiendũ: nõ
solũ uitȩ ȩternȩ ex salubri commonitione capiunt lucta:uerum &quȩcunq:
illȩ sunt tristitiȩ uel moerores.quȩ ex prȩsentis uitȩ necessitatibus & cladib
temporum ueniunt: quȩcunque sermonibus suis in corde uelut iacula defi'¬
xacircunferunt: abiiciuntur omnia prȩdicatione ueritatis: & uitȩ ȩternȩ do¬¬
Arina: & cruditione purgata.Alioquin. si multo tẽpore auditum subtrabant
auerbo¬

Expanded text:
cundia actus totius Ecclesiae, et perscrutantes diligentius si quem videant cundia actus totius Ecclesiae, et perscrutantes diligentius si quem videant vicinum fieri praecipitio et proximum esse peccato, ut referant haec ad episcopum, et commoneri ab eo possit is qui in praecipitium lapsurus est, uti revocetur, et non corruat in peccatum. Negligenus ad audiendum verbum Dei accedunt, nec sollicite ad episcopi tractatum conveniunt ipsi commoneant et hortentur. Si enim assidui sunt ad audiendum, non solum vitae aeternae ex salubri commonitione capiunt lucra, verum et quaecunque illae sunt tristitiae, vel moerores quae ex praesentis vitae necessitatibus, et cladibus temporum veniunt, quaecunque sermonibus suis in corde, velut jacula defixa circumferunt, abjiciuntur omnia praedicatione veritatis, et vitae aeternae doctrina et eruditione purgata. Alioquin, si multo tempore auditum subtrahant a verbo
Abbreviated transcription (Latin):
egerunt, conscquantur bona reposita: peccatores autem ut consequantur
praeparatas pocnas:dc quibus ita futuris dubitare omnino non possumus. Si¬
quidem haec omnia ita esseuentura:peru nobis Propheta praedixit.Unde &
uos. qui estis ueti Prophiete discipuli. abiicite a cordibus uestris antd omnia
discordias & animorum dissensiones, ex quibus omne malum opus proce¬
dit: & benignitatem ac simplicitatem tota mente seruate. Quod si forte ali¬
cuius uel cor:uelliuor:uel infidelitas:uelaliquod malum ex hs qua superi.¬
us memorauimus Ilatenter irrepserit, non crubescat qui anim a sua curam tal¬
gerit Iconfiteri haec huic qui praeest, ut ab ipso per uerbura Dei & consili'¬
um salubre curctur. quo possit integra fide & operibus bonis poenas xterni
ignis effugere. & ad perpetuae uita praemia perusnire. Diaconi uerd Becle¬¬
si ae tanquam oculi sint Episcopi.oberrantes: & circunlustrantes cum uere'¬

Expanded text:
egerunt consequantur bona reposita, peccatores autem, ut conseegerunt consequantur bona reposita, peccatores autem, ut consepraeparatas et reconditas poenas, de quibus ita futurum dubitare omnino non possumus. Siquidem haec omnia ita esse ventura verus nobis propheta praedixit: unde et vos, qui estis veri Prophetae discipuli, abjicite a cordibus vestris ante omnia discordias et animorum dissensiones, ex quibus omne malum opus procedit, et benignitatem ac simplicitatem tota mente servate. Quod si forte alicujus cor, vel livor, vel infidelitas, vel aliquod malum ex his quae superius memoravimus, latenter irrepserit; non erubescat, qui animae suae curam gerit, confiteri haec huic qui praeest, ut ab ipso per verbum Dei et consilium salubre curetur, quo possit integra fide et operibus bonis poenas aeterni ignis effugere et ad perpetuae vitae praemia pervenire. Diaconi vero Ecclesiae tanquam oculi sint episcopi, oberrantes et circumlustrantes 460 cum vere
Abbreviated transcription (Latin):
cipite. Et ne omnia nunc singulatim dicem: omnc bonum ipsa perse si in
robis fuerit Icharitas facereyos docebit: sicut & contrario cos. qui a saluteꝰ
alicti sunt:omne malum facere odium docet.Si qui ex fratribus negotia ha¬¬
bent inter se:apud cognitores seculi non iudicentur, sed apud preobyteros
Ecclesia quicquid illud est dirimatur. & omni modo obediant statutis
corum. Super omnia autem auaritiam fugite. qua homines occasione
praesentis Iucri ab aternis separat bonis. Pondera. mensuras, stateras,
pro locis quibusque aquilsima custodite: deposita fideliter restituite. Qua
omnia & si qua sunt similia his Sita demum solicitd & diligenter ituple¬¬
bitis: si futurum iudicium Dei sine intermissione in uestro corde uoluatis.
Quis enim peccare poterit:si semper ante oculos suos Dci iudicium ponate e¬
Quod in finc mundi certum est agitandum: ut tandem qui bene in hac uita

Expanded text:
cipite. Et ne omnia nunc singulatim dicam, omne bonum ipsa per se si in cipite. Et ne omnia nunc singulatim dicam, omne bonum ipsa per se si in vobis fuerit charitas vos facere docebit, sicut et e contrario eos qui a salute alieni sunt, omne malum facere odium docet. Si qui ex fratribus negotia habenEcclesiae quidquid illud est, dirimatur, et omni modo obediant statutis eorum. Super omnia autem avaritiam fugite, quae homines occasione praesentis lucri ab aeternis separat bonis. Pondera, mensuras, stateras pro locis quibusque aequissima custodite; deposita fideliter restituite. Quae omnia, et si qua sunt similia his, ita demum sollicite et diligenter implebitis, si futurum judicium Dei sine intermissione in vestro corde volvatis. Quis enim peccare poterit, si semper ante oculos suos Dei judicium ponat? quid in fine mundi certum est agitandum, ut tandem qui bene in hac vita
Abbreviated transcription (Latin):
bilibus miscricordiam facite.Scio autem hac omnia facturos uos: si chari¬¬
tatem pra caeteris: & ante omnia in yestro corde figatis.Cuius charitatis &
recipiendae & habenda maximum erit fomentum: si frequenter interuos¬¬
metipsos communem cibum uestrum mensamque faciatis: & in quantum
unusquisque praeualet:crehrius panos ac sales suos cum fratribus suis sumat.
Per hȩc enim praecipue charitas comparatur:& causa totius boni in huiusmo¬
di communione consistit. Ubi autem pax & bonitas, ibi & salus. Propter
quod communes facite cibos uestros cum his: qui secundum Dcum fratres
sunt: quia per haec temporalia officia:pacis & charitatis fructibus gaudia ae'¬
terna merebimini. Multo autem solicitius esurientes reficite. & sitientibus
potum date, nudis uestimentum agros uisitate.& eos qui in carcere sunt
¶prout possibile estIiuuate:peregrinos satis prompte in domibus uestris sus¬

Expanded text:
bilibus misericordiam facite. Scio autem haec omnia facturos vos, si charibilibus misericordiam facite. Scio autem haec omnia facturos vos, si charitatem prae caeteris, et ante omnia in vestro corde figatis. Cujus charitatis et recipiendae et habendae maximum erit fomentum, si frequenter inter vosmetipsos communem cibum vestrum, mensamque faciatis, et quantum unusquisque praevalet, crebrius panes ac sales suos cum fratribus suis sumat, per haec enim praecipue charitas comparatur, et causa totius boni in hujusmodi communione consistit; ubi autem pax, et 4 bonitas, ibi est salus; propter quod communes facite cibos vestros cum his qui secundum Dominum fratres sunt, quia per haec temporalia officia, pacis et charitatis fructibus gaudia aeterna merebimini. Multo autem sollicitius esurientes reficite, et sitientibus potum date, nudis vestimentum; aegros visitate, et eos qui in carcere sunt, prout possibile est, juvate; peregrinos satis prompte in domibus vestris sus
Abbreviated transcription (Latin):
tatio & pudicitiae solicitudincm gerite. Ualde enim apud Dcura graue cri¬
men ducitur fornicatio: cuius species sunt quidem plures. sicut yobis de npso
Glemens diligenter exponet. Ucruntamen prima species adulterii esis uiruma
propria ux orc solummodo non esse contentum. & mulicrem non proprio
tantum scruare se uiro.Si ergo castus fucrit quis. potest & humanus et taise:¬
ricors ficri. per quod et ipse xeternam a Deo misericordiam cõlequatur. Sane
sicut adultcrii uenenum cunctis malis pernitiosius est. ita amor fraternus et
charitas totius boni fastigium tenei. Et ideo diligite omnes fratres uestros.
et cum religione ac miscricordia respicite ad omnes. Orphianis exbia:¬
beic uostneciplos parentes. Uiduis uirorum curam impendite cumomne
castitare. qua necessaria sunt: prabentes. Iuniores tamen uiduas nuptiis
copulatc. His qui ignoraut artificia. exquirite bonestas aliquas occa si õtes.
quibua

Expanded text:
tatis et pudicitiae sollicitudinem gerite. Valde enim apud Deum grave critatis et pudicitiae sollicitudinem gerite. Valde enim apud Deum grave crimen ducitur fornicatio, cujus species sunt quidem plures, sicut vobis et ipse Clemens diligenter exponet. Verumtamen prima species adulterii est, virum propria uxore solummodo non esse contentum, et mulierem non proprio tantum servare se viro. Si ergo castus fuerit quis, potest et humanus et misericors fieri, per quod et ipse aeternam a Deo misericordiam consequatur. Sane sicut adulterii venenum cunctis malis perniciosius est, ita amor fraternus et charitas totius boni fastigium tenet. Et ideo diligite omnes fratres vestros, et cum religione ac misericordia respicite ad omnes. Orphanis exhibete vosmetipsos parentes. Viduis virorum curam impendite, cum omni castitate, quae necessaria sunt praebentes. Juniores tamen viduas nuptiis copulate. His qui ignorant artificia, exquirite honestas aliquas occasiones quibus
Abbreviated transcription (Latin):
casionc acceptas tanquam ue nenum pessimum lerpat in uobis cauere & aro¬
teuenire necesarium est: nc quod in yobis adulteri: occultum calelcat anc en¬
diuco. Et quid in omnibus peccatis adulicrio grauius  Secundura nanque in
ocenis obtinet locum: quoniam quidem ptimum illi habent qui abbarrantA
Deo ctiam si sobrit uixcrint.P ropter quodyos dpreobyri. Ecelesiam encon¬
lite &e addornate sponsam Christi ad pudicitiam. Sponsam autẽ dico oro nem
Ecclesir congregationem. Quȩ si pudica inuenta fuerit asponso suo an.¬
gentibus ab eo donis & muncribus honorabitur: & uos uelut ministri spon¬
le damici lpõsi ingenti gaudio & letitia profrucmini. Si uerd sponsa bac re¬
perta fuerit cõmaculata peccatis: ipsa quidẽ tanquã indigna non tradctur re¬
galibus thoris. Uos autem poenas dabitis. si forte per uestram negligentiara
uel desidiam obrepserit contagio saua peccati. Idcirco ante omnia sobrio¬

Expanded text:
casione accepta, tanquam venenum pessimum serpat in vobis, cavere et ancasione accepta, tanquam venenum pessimum serpat in vobis, cavere et antevenire necessarium est, ne quod in vobis adulterii occultum coalescat incendium. Et quid in omnibus peccatis adulterio gravius? Secundum namque in poenis obtinet locum, quoniam quidem primum illi habent qui aberrant a Deo, etiam si sobrie vixerint. Propter quod vos, o presbyteri, Ecclesiam excolite, et ordinate sponsam Christi ad pudicitiam. Sponsam autem dico omnem Ecclesiae congregationem, quae si pudica inventa fuerit a sponso suo, ingentibus ab eo donis et muneribus honorabitur; et vos, velut ministri sponsae, et amici sponsi, ingenti gaudio et laetitia perfruemini. Si vero sponsa haec reperta fuerit commaculata peccatis, ipsa quidem, tanquam indigna, extrudetur a regalibus toris. Vos autem poenas dabitis, si forte per vestram negligentiam vel desidiam obrepserit contagio saeva peccati. Idcirco ante omnia sobrie
Abbreviated transcription (Latin):
salutetu hominum pertinent: deponaris: & discipuli per ignorantiam pere. ẜ¬
ant Id circo tu quidem ad boc soluro uacato: ut oportune & sine intermissio¬
nc doceas rerbumDci per quod salutem conscqui possint. Ili uerd cum tan.¬
ta reuerentia tua uerba suscipiant: tanquam qui sciant legatum ue & praco:¬
Lon& Quodcunque solucris super tetram. etiam ibi esse lolucndum. Quoniã
quidem de tu ser dixiꝰ quae oportet ligabis. & que expedir solues. Et ad ie
quidero qui prae es ista sint monita: & his similia. Ad preobyteros uero sint.
sa Ante omnia: ut pudicitia studentes: adolescentes nuptiis iungant: quo ca¬
lorem feruentis ȩtatis coniugali lege prȩueniãt. Sed ne in prouectioribus qui¬
dem curam habere huiuscemodi ncgligant. quia in multis s etiam quura le.¬
nucrit corpus concupiscentia riget. Ne forte ergo fornicationis labes oc¬

Expanded text:
salutem hominum pertinent, puniaris, et discipuli per ignorantiam peresalutem hominum pertinent, puniaris, et discipuli per ignorantiam pereant. Idcirco tu quidem ad hoc solum vacato, ut opportune et sine intermissione doceas verbum Dei, per quod salutem consequi possint. Illi vero cum tanta reverentia tua verba suscipiant, ut qui sciant legatum te et praecolo; et quodcunque solveris super terram, etiam ibi esse solvendum. Quoniam quidem et tu, ut dixi, quae oportet ligabis, et quae expedit solves. Et ad te quidem qui praees, ista sint monita, et his similia. Ad presbyteros vero sint ista: Ante omnia, 458 ut pudicitiae studentes, adolescentes nuptiis jungant, quo calorem ferventis aetatis conjugali lege praeveniant. Sed ne in provectioribus quidem curam habere hujuscemodi negligant, quia in multis, etiam cum senuerit corpus, concupiscentia viget. Ne forte ergo fornicationis labes, oc
Abbreviated transcription (Latin):
grucre superius exposuimus. exhibeant sibi inuicem discentes id est larci deꝑ
tenemo occupetab his studiis. per qua salus omoibus datur. Scut enim tibi
umnpietatis crimen est neglectis uerbi Dei studiis solicitudines suscipere ser¬
culates ita & unicuiq laicorum peccatum est nisi inuicem sibi ctiam in his
qua ad comunis uire ysum pertinent: operam fideliter dederint. Le rerd se¬
curũ facere ex his quib. nõ debes uacate: omnes cõmuniter elaborent. Quod
si forte a semetipsis hoc laici non intelligunt: per Diacones edocendi lunt.
Ut tibi solius Ecclesiae solicitudines derelinquat: quod iplam suti dignunresi
dispensare sufficias & ueritatis uerbo abundantius & studiosius deseruire. St
enim mundialibus curis fueris occupatus: & teipsum dccipies. S cosquite
auddiunt. Non enim potcris: quax ad salutem pertinent. plenius singulis qui¬
busque distinguere.Et ex cofici:ut & tu tanquam: qui non docueris qua ad

Expanded text:
gruere superius exposuimus, exhibeant sibi invicem discentes, id est laici; et te nemo occupet ab his studiis per quae salus omnibus datur. Sicut enim tibi impietatis crimen est, neglectis verbi Dei studiis, sollicitudines suscipere saeculares: ita et unicuique laicorum peccatum est, nisi invicem sibi etiam in his quae ad communis vitae usum pertinent, operam fideliter dederint. Te vero securum facere et his quibus debes vacantem, omnes communiter elaborent. Quod si forte a semetipsis hoc laici non intelligunt, per diaconos edocendi sunt, ut tibi solius Ecclesiae sollicitudines derelinquant; quo ipsam, ut dignum est, dispensare sufficias, et veritatis verbo abundantius et studiosius deservire. Si enim mundialibus curis fueris occupatus, et teipsum decipies, et eos qui te audiunt. Non enim poteris quae ad salutem pertinent plenius singulis quibusque distinguere. Et ex eo fiet ut et tu tanquam qui non docueris quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
LEMENSLa CObOfratri Domini: & Episcopo Epi¬
scoporum regenti Hebrȩorũ sanctam Ecclesia Hlicro¬
solymis sed & omnes Ecclesias quae ubique Dei pro¬
uidẽtia fundata sunt: cum presbyteris & diaconibus.
& crtcris omnibus fratribus pax sit semper. Notum
tibi facio Dominc: quia Simon Petrus. qui uere fider
merito & integra prȩdicationis obtẽtu: fundameniu e¬
esse Ecclesia definitus est: qua de causa etiam Domini
Dre cognominatus elt Petrus qui fuit primitiae electionis Dorum aposicer¬
beatitudinem contulit: qui & uocatus est & clectue de conuiua Pocuno es
cotco effectus tanquam bonus & probatissimus discipulus. qui obscuriore
mundi plagam occidentis uclut omniuro potentior umiharc precoptus
esb quique d integrẽ potuit implere praceptum. Sed quousque serco dociti
protraliam refugiens indicare quod triste est. Quod quidem nec esse est
Picet tarde proferre. Hic denique ipse ꝑetrus. qui pro ur mensa charita¬

Expanded text:
LEMENS JACOBO domino et episcopo episcoporum, regenti Hebraeorum sanctam Ecclesiam Hierosolymis, sed et omnes Ecclesias quae ubique Dei providentia fundatae sunt, cum presbyteris et diaconibus, et caeteris omnibus fratribus. Pax tibi sit semper. Notum tibi facio, domine, quia Simon, qui verae fidei merito et integrae praedicationis obtentu, fundamentuesse Ecclesiae definitus est, qua de causa etiam Domini ore divino cognominatus est Petrus, qui fuit primitiae electionis Domini, apostopetenter beatitudinem contulit, qui et vocatus est et electus, et conviva Domini et comes effectus, tanquam bonus et probatissimus discipulus, qui obscuriorem mundi plagam occidentis velut omnium potentior illuminare praeceptus est, quique et integre potuit implere praeceptum. Sed quousque sermonem protraho, refugiens indicare quod triste est, quod quidem necesse est, licet tarde, proferre? Hic denique ipse Petrus, qui pro immensa charita
Abbreviated transcription (Latin):
Audi Israch. Dominus Dcus tuus.Deus unus.Et diliges Dominum Deut tu.S¬
um. ex toto cordetuo. & ex tota anima tua, & ox tota mentctua.& ex tota
ges proximum iuuum tanquam tcipsum.Maius horum aliud mandatum nõ
est quod maius est omnibus holocaustomatibus & sacrificiis.Unde & in ue'
teri testamento scriptum habetur:Quod tibi fieri non uis. alteri ne feceris.Et
Dominus ait:Omnia quȩcunq: uultis ut faciant uobis homines.& yos facite
similiterillis.Quibus utriusq mandatis:per unum malitia compescitur: &
per: aliud benignitate propagatur:ut ne malum quis inferat, scd bonum im.¬
fratrem quem rides nõ diligis.Dcum quem non uides: quomodo potes dili'¬

Expanded text:
Audi, Israel, Dominus Deus tuus, Deus unus est, et diliges Dominum Deum tuAudi, Israel, Dominus Deus tuus, Deus unus est, et diliges Dominum Deum tuum, ex totgere proximum sicut se ipsum. Maius horum aliud mandatum non est. Maius est omnibus holocautomatibus et sacteri Testamento scriptum habetur: « Quod tibi fieri non vis, alteri ne feceris , » et Dominus ait: « Omnia quaecunque vultis ut faciant vobis homines, et vos facite similiter illis . » Quibus utrisque mandatis, per unum malitia compescitur, et per aliud benignitas propagatur, ut ne malum quis inferat, sed bonum imfratrem, quem vides, non diligis: Deum quem non vides, quomodo potes dido potes dili