comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ducatur ciuitas eẽ nõ desi¬
it. ut passa ẽ cartago ⁊ d̃o¬
qr quasi morte. desunt ha
mus legatus sit ⁊ illatra
mare ꝑfecta sĩt ⁊ ꝯstituto
tp̃r ad amutẽdum usum
ab fueit. maritus uero do

Expanded text:
ducatur, ciuitas esse desinit, ut passa est Carthago, ideoque quasi morte desinit habmu‹s› legatus sit et illa trans mare profecta sit et constituto tempore ad amittendum usum afuerit, maritus uero
Abbreviated transcription (Latin):
grinatur ⁊⁊ hoc mag̃ dicẽ¬
aũ est siurorẽ como reliꝗs¬
señͣt. maritus cũ ip̃imgri¬
to usus domus legitus
auc ne piscando ꝗde retinere

Expanded text:
grinaretur. et hoc magis dicendum est, si uxorem in domu reliquerit maritus, cum ipsi marito usus domus legatus mittatur: ac ne piscando quidem retinere
Abbreviated transcription (Latin):
mat. ⁊ uł nahibitoria.ł exepto
dñs expiatur. om̃i mõ sciẽtiãẜ
ui.nõ dñi spectãdam eẽait: ut
Te nich intsit peculiari. an
dm̃i nõie emerit. ⁊ c̾tũm ẽ. in¬
certumue madante eo ẽme¬
rit. quia tũe ⁊ illud ex bona
fide ẽ ẜuũ cum quo negotiũ
sit gestum. deceptum no efse.
et rursus delictum chusdem fu¬
nocere debet. E siẜuus mada
to dñ hoĩem emerit quem
dominus uiciosum eẽ sciret.
nõ tñtur uẽditor. Cura ꝓeu¬
ratoris ꝑsõam cũ sidem ip¬
se scierit morbosum Inciosũ

Expanded text:
toria uel ex empto dominus experiatur, omnimodo scientiam serui, non domini spectandam esse ait, ut nihil intersit, peculiari an domini nomine emerit et certum incertumue mandante eo emerit, quia tunc et illud ex bona fide est seruum, cum quo negotium sit gestum, deceptum non esse, et rursus delictum eiusdem, qunocere debet. sed si seruus mandatu domini hominem emerit, quem dominus uitiosum esse sciret, non tenetur uenditor. Circa procuratoris personam, cum quidem ipse scierit mo
Abbreviated transcription (Latin):
uiciosum. ¶ Eum aũr ium̃¬
ra paria ueneut. edicto exp̃s¬
sum ẽ. ut cum alt̾m in ea cã
sit ut redhib̾i debeat. utr̃uq ir¬
dhibeatur. in qua re tamemp¬
tori qua uẽditori ꝯsulitur. dy
ium̃ta nõse ꝑereãtur. simili
modo ⁊ sitriga uenierit redi¬
bendaerit tota. ⁊siquadriga
redhibeatur. S⁊ si duo paĩ¬
a mularum sint.⁊ una mula
uiciosa sit: uł par.solum par
redhibeatur. altm nõ. si tm̃ ñ¬
dum sint paria ꝯstituta. s fum¬
plicit̃ quatuor mule uno pre¬
tio uenierĩt unius erit mule
iredhitio. nõ om̃rum. Namet
si polia uenierit. dicemus u¬
num equũ qui uiciosus est.
peran nõ possunt. ur puta si tͣ¬

Expanded text:
Cum autem iumenta paria uen‹e›unt, edicto exput, cum alterum in ea causa sit, ut redhiberi debeat, utrumque redhibeatur: in qua re tam emptori quam uenditori consulitur, dum iumenta non separantur. simili modo et si triga uenierit, redhibenda erit tota, et si quadriga, redhibeatur. sed si duo paria mularum sint et una mula uitiosa sit uel par, solum par redhibebitur, alterum non: si tamen nondum sint paria constituta, sed simpliciter quattuor mulae uno pretio uenierint, unius erit mulae redhibitio, non omnium: nam et si polia uenierit, dicemus unum equum qui uitiosus est, separari non possint, ut puta si t
Abbreviated transcription (Latin):
numinsti.⁊ redhibitoriam. ⁊
quãto minoris denegãdam ri¬
bi lab̾o ait. sic̃ dũple actõ peni¬
ret. ergo ⁊ qd̾ adusus dictum
ꝓmissũue sit. actio ꝑibit post
mortẽ aũt hois edilitie acto̾¬

Expanded text:
numisisti, et redhibitoriam et quanti minoris denegandam tibi Labeo ait, sicut duplae actio periret: ergo et quod aduersus dictum promissumue sit, actio peribit. Post mortem autem hominis aediliciae act
Abbreviated transcription (Latin):
lib uicus tͣnatur. quotiens
morbus sonticus nõiaturꝰ eũ
significari caffiris ait. qui no¬
us ẽ. nõ qui tp̃r fimatur. s mõ¬
bum sonticum eimuidi qui
incidit in hominẽ postã san̾tꝰ
nit. sontes cͤm̃ nocẽtes dicuntũ.
¶Uyeruus tam uet̾ator quam¬
nouicius dicipõt. Si ⁊ uet̾ato¬
iem. nõ spaclo ẜuiẽdi. s gñe et
causa estimãdum. celsus ait. ⁊¬
nam quicũq ex uenalitio no¬
uicioꝵ emptus alicui ministio
p̃positus sit. statim eum uete¬
ratorum nũo er̃. nõuiciũ aũt
nõ trocimo animi ẜ odictioẽ
fuitutis in tllĩgi. nec ad rem
ꝑtinere latine sciat Nec nesnã
nͨ obid eum uetͣatorem eẽ. sili¬
beralib studus eruditus sit.

Expanded text:
libus uitiis teneatur. Quotiens morbus sonticus nominatur, eum significari Cassius ait, qui nous est, non qui tempore finiatur: sed morbum sonticum eum uideri, qui inciderit in hominem postquam is natus sit: sontes enim nocentes dici. Seruus tam uetnouicius dici potest. sed ueteratorem non spatio seruiendi, sed genere et causa aestimandum Caelius ait: nam quicumque ex uenalicio nouiciorum emptus alicui ministerio praepositus sit, statim eum ueteratorum numero esse: nouicium autem non tirocinio animi, sed condicione seruitutis intellegi. nec ad rem pertinere, Latine sciat nec ne: nam ob id ueteratorem esse, si liberalibus studiis eruditus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
et p̃dicere. ut si qd̃ aliud post̾a
apparuiss. de eo ꝗ it̾m agetur.
Simplariaꝵ uẽditionum cã.
ne sit redhibitio imsu est.
rehibitioẽm ꝓcede̾ nequaq̃ ĩ¬
certum ẽ. ułuti sipestilẽs fun¬
dus distctus sit. nã redhiben¬
dusa eĩt ⁊ benignius ẽ dicen
uectigalis ex actioẽ futum tẽ¬
poris. post redhibitioẽm adu̾

Expanded text:
et praedicere, ut, si quid aliud postea apparuisset, de eo iterum ageretur. Simplariarum uenditionum causa ne sit redhibitio, in usu esredhibitionem procedere nequaquam incertum est, ueluti si pestilens fundus distractus sit: nam redhibendus erit. et benignum est dicere uectigalis exactionem futuri temporis post
Abbreviated transcription (Latin):
mit. ⁊ dñs redhibitoria agat
nõ aliter ei uẽditordaturusẽ.
quam si omĩa p̃stiterit que ⁊
huic actioĩ ꝯtinec̃tur.⁊ ꝗdem
solida. nõ peculiotenus nar
derit. redhibitoria in peculiũ
competit. in peculio aũt ⁊ cã
redhibitiois ꝯtinebitur nec
nos moueat qd̾ añ quam red¬
datur. ẜuus. nõ ẽ inpeculio.
dño debeat. aũ ademptũ pec¬
culium nõ est. qd̃ si plus do¬
mino deb̾at. euẽiet. ut hoĩe

Expanded text:
ia agat, non aliter ei venditor daturus est, quam si omnia praestiterit quae huic actioni continentur et quidem solida, non peculio tenus: nam derit, redhibitoria in peculium competit. in peculio autem et causa redhibitionis continebitur: nec nos moveat, quod antequam reddatur servus non est in peculio no debeat aut ademptum peculium non est: quod si plus domino debeat, eueniet, ut hominem
Abbreviated transcription (Latin):
ciam redhibi mãcipium debeb̾.
licet estimatoria .i. quãto mi¬
ris agamus. na si ado nulliuᷤᷤ
sit pcn. ut ñec expediat ꝗdem
tale mãcipium dño hre. uelu¬
ti si furiosum. aulunaticũ sit.
licet estimatoria actũ frãt. of¬
fitio tm̃iudicis ꝯtinebitur.ut
recdlito mãcipio p̃cium recipi¬
atur. ¶ G iꝗs cum ꝯsiliu in

Expanded text:
tiam redhiberi mancipium debebit, tiam redhiberi mancipium debebit, licet aestimatoria, id est quanto minoris, agamus: nam si adeo nullius sit pretii, ut ne expediat quidem tale mancipium domini habere, ueluti si furiosum aut lunaticum sit, licet aestimatoria actum fuerit, officio tamen iudicis continebitur, ut reddito mancipio pretium recipiatur. Si quis, cum consiliu
Abbreviated transcription (Latin):
tit. uiciosũ eẽ pleriq dicũt. It̃
mulas q̃ pessundãt. ca quoq¬
uim̃ta que sine causa turbã¬
tur. ⁊ semet ip̃aeripiunt. uici¬
osa cẽ dicũtur. ¶ Qui ad ami¬
cum dñi dep̾caturus ꝯfugit.
nõ est fugitiuus inmo eciã¬
sica m̃te sit. ut nõ impetrato
fugitiu̾s ẽ. licet id nõ fũit fac¬
turus cit ꝯsilium eius qui ꝑ¬
suasit. ¶Oifuus meus a¬
bona fide ribi ẜuiẽs fugit. ł sci¬
ẽs se meũ ec̃. uł ignorãs ẽẽ fu¬
gituius ẽ. nisi aĩo ad me reuer¬
tendi id fecit. ¶ Mortis ꝯsci¬
scend causa sibi sibi facit qui
ꝑꝑnequitias malosq mores
flagitium ue aliqd̃ admissum.
mortem sibi ꝯsciscẽ uoluit. nõ
si dolorem corꝑis nõ sustmnen¬
doid fecerit. ¶ Siqs fuume¬
merit. ⁊ rapto eo uibõꝵ raytoꝵ¬
debebit qd̾ accepit. S⁊ si ꝑeum
ẜuum iniuniam passus. iurie
noĩe egit. nõ redlet uẽditon. A¬
liter forsitam atq siloris ab
aliquo ceso aũ questioẽ de eo hi¬
ta emptor egit. ¶Alquãdo e¬

Expanded text:
sum esse plerique dicunt, item mulas quae cessum dant: ea quoqquae sine causa turbantur et semet ipsa eripiunt, uitiosa esse dicuntur. Qui ad amicum domini deprecaturus confugit, non est fugitiuus: immo etiamsi ea mente sit, ut non impetrato fugitiuus est, licet id non fuerit facturus citra consilium eius qui persuasit. Si seruus meus bona fide tibi seruiens fugerit uel sciens se meum esse uel ignorans, fugitiuus est, nisi animo ad me reuertendi id fecit. Mortis consciscendae causa sibi facit, qui propter nequitiam malosque mores flagitiumue aliquod admissum mortem sibi consciscere uoluit, non si dolorem corporis non sustinendo id fecerit. Si quis seruum emerit et rapto eo ui bonorum raptodebebit quod accepit: sed si per eum seruum iniuriam passus iniuriae nomine egerit, non reddet uenditori: aliter forsitan atque si loris ab aliquo caeso aut quaestione de eo habita emptor egerit. Aliquando e
Abbreviated transcription (Latin):
si hulitas an peculium ẜui ⁊¬
uenierit. locus edicto ediliũ
tentiam ueram.nisi si aliud
spaliter actum ẽẽ ꝓponatur.
W̾iuedita res redibeatur sei¬
uus qͦ qui ei rei accessit licet
nlłum in eouitium sit redhi
gnĩs ples res simł ueneant. ł¬
uti com̃edi uł chorus referrea¬
it. inuniu̾sos. an insingłos p̃¬
cium ꝯstituebatim. ut silicet ĩ¬
¶Intrlum ⁊ si insigula capita p̃¬
cium ꝯstitutum fit. tĩn una ep¬
tio ẽ. ut ꝑꝑ unius uiciumõs
redhibi possĩt. uł debeant. sci¬
licet cũ manifestum erit.non
nisi om̃s quẽ empturum. uel
uenditurum fuisse. ut płmq
cura ꝯmedos. uł quadrigas ł¬

Expanded text:
si hereditas aut peculium serui uenierit, locus edicto aediliumtentiam ueram, nisi si aliud specialiter actum esse proponatur. Si uendita res redhibeatur, seruus quoque qui ei rei accessit, licet nullum in eo uitium sit, redhiis plures res simul ueneant, ueluti comoedi uel chorus, referre ait, in uniuersos an in singulos pretium constituatur, ut scilicet inInterdum etsi in singula capita pretium constitutum sit, tamen una emptio est, ut propter unius uitium omnes redhiberi possint uel debeant, scilicet cum manifestum erit non nisi omnes quem empturum uel uenditurum fuisse, ut plerumque circa comoedos uel quadrigas
Abbreviated transcription (Latin):
bere uidetur. quia neq deforti¬
tudine deius dẽthitur. neq
de utilirate. cũ ad gñandum
nũquam sit habilis scelius
quoq serib̾. nõ om̃ia aĩalia ca¬
in becilliora. ⁊ id̾o nõ ẽẽ uicio¬
sum mulum. ide refert offibi¬
umi existimassẽ equu castraty¬
sanum eẽ. sicuti spadõ quoq sa¬
nus ẽ. s siemptor ignoraut.
uẽditor scit. exẽpto actioe̾m et̃.¬
situm ẽ si mula talis sit ut t¬
transiũgi nõ poss. an sana
sit. ⁊ ait. põp sanam ec̃. plera¬
ut nõ possit trãsiungi. Idem

Expanded text:
bere uidetur, quia neque de fortibere uidetur, quia neque de fortitudine quid eius detrahitur neque de utilitate, cum ad generandum numquam sit habilis. Caelius quoque scribit non omnia animalia cainbecilliora: et ideo mulum non esse uitiosum. idem refert Ofilium existimasse equum castanum esse, sicuti spado quoque sanus est, sed si emptor ignorauit, uenditor scit, ex empto esse actionem: et usitum est, si mula talis sit, ut transiungi non possit, an sana sit. et ait Pomponius sanam esse: pleraut
Abbreviated transcription (Latin):
ea causa fuit: ut redhibi debe¬
at. iudicium dabimus. quo
utrũqr redhibeatur. ¶Locũ¬
tur cdiles in hoc edicto de iu¬
mentis redhibẽdis. causa au¬
tem hunis edicti eadem ẽ que¬
et macipioꝵ redhibendoꝵ.⁊ fe¬
ie cadem sunt inhis que in
mancipuis. qd ad morbum ⁊¬
uiciumue attinet. quicꝗdigi¬
tur ibidixunus. huc eĩt trans¬
ferrẽdum. ⁊ si mortrũ fuĩt in¬
mentum. pari mõ iedib̾i pot̾it.
quẽadmodum mãcipium põt.
Ium̃toꝵ aũt appellatioẽ anoẽ
pecus ꝯtineatur. uid̾amus ⁊ di¬
fficile ẽ. ut ꝯtineatur. nam aliũ
significant ium̃ta. aliud sig̾¬
ficatur pecoris appllationeadẽ¬
coelogium huic edieto subiec¬
tum est. cuius u̾ba h̃ sunt.q̃ d̾
ium̃toꝵ sanitate diximus. de
cct̾o quoq pecore om̃i ueditões
faciunt.un dubitari desiit.an
hoc edicto bones quoq ꝯtiñct᷑.
Et cñi ium̃toꝵ appllatione nõ
contineri eos uerius ẽ. s pecori
adeo. ut puta simulus castratꝰ
est.neqz morbi neqruicu ꝗd ha¬

Expanded text:
ea causa fuerit, ut redhiberi debeat, iudicium dabimus, quo utrumque redhibeatur". Loquuntur aediles in hoc edicto de iumentis redhibendis. Causa autem huius edicti eadem est, quae mancipiorum redhibendorum. Et fere eadem sunt in his, quae in mancipiis, quod ad morbum vitiumve attinet: quidquid igitur hic diximus, huc erit transferendum. et si mortuum fuerit iumentum, pari modo redhiberi poterit, quemadmodum mancipium potest. Iumentorum autem appellatione an omne pecus contineatur, uideamus. et difficile est, ut contineatur: nam aliud significant iumenta, aliud significatur pecoris appellatione. Idcirco elogium huic edicto subiectum est, cuius uerba haec sunt: 'quae de iumentorum sanitate diximus, de cetero quoque pecore omni uenditores faciunto'. Unde dubitari desiit, an hoc edicto boues quoque contineantur: etenim iumentorum appellatione non contineri eos uerius est, sed pecoradeo: ut puta si mulus castratus est, neque morbi neque uitii quid ha
Abbreviated transcription (Latin):
prari debuit qd̾ pr̃icipaliter
uenit nam iure ciuili ut inte¬
grasint que accessura dicrał
fuĩnt. exempto actio ẽ. ueluti
si dolia  accessura fundo dicta
fuũit. s hoc ita sictum corpꝰ
accessurum fuerit dictum. ⁊¬
namsifuus cũ pecculio ueĩe¬
rit. ea mãcipia que inpeculio
fuint sana cẽ pr̃are uẽditor ñ
debet. quia nõ dixit c̾tum cor¬
pus accessurum. s peculium
dem noẽm face̾ põp ait. ut eciã¬

Expanded text:
principaliter ueniit: nam iure ciuili, ut integra sint quae accessura dictum fuerit, ex empto actio est, ueluti si dolia accessura fundo dicta fuerint. sed hoc ita, si certum corpus accessurum fuerit dictum: nam si seruus cum peculio uenierit, ea mancipia quae in peculio fuerint sana esse praestare uendidebet, quia non dixit certum corpus accessurum, sed peculium dem rationem facere Pomponius ait, ut etia
Abbreviated transcription (Latin):
ix. ¶Qui macipia uẽdunt.⁊
natioe cimisq inueditione
tio ẜui aut ꝓuocat. aut deter¬
ret emprorem. idcuro intest
nr̃a scire natioẽm. piesũptum
enim ẽ quosdam ẜuuos bonos
esse. qr natioĩs sũt. nõ infana¬
te. quosdam malos uid̃i. qui.¬
a̾ca natioẽ sũt. que in famis
atum nõ erit. iuditium emp¬
toriom̃iboq ad quos eares
ꝑtinebit. dabitur ꝑ qd̃ emp¬
tor redhibet macipium. Siꝗ¬
tra p̃fimitum tp̃s. redhibeatur.
caꝯũctio rata hetur. si aũt de
tp̃r nich̾ ꝯuenerit: infc̃m acti¬
ointra .lx. dies utiles accom¬
modatur emptori ad redhi¬
bendum. ult̃. nõ. siuõ ꝯuene¬
rit ut ĩꝑpetuum redhibitõ fi
redhibitioĩ pret̾iit. causa cogͥq¬
ta uiditiũdabitur. In cause
aũt cognitõe hoc ũsabitur. si
au mor̾a fuit puẽditiorem.¬

Expanded text:
. Qui mancipia uendunt, nationem cuiusque in uenditione tio serui aut prouocat aut deterret emptorem: idcirco interest nostra scire nationem: praesumptum etenim est quosdam seruos bonos esse, quia natione sunt non infamata, quosdam malos uideri, quia ea natione sunt, quae magis atum non erit, iudicium emptori omnibusque ad quos ea res pertinebit dabitur, per quod emptor redhibet mancipium. Sitra praefinitum tempus redhibeatur, ea conuentio rata habetur: si autem de tempore nihil conuenerit, in factum actio intra sexaginta dies utiles accommodatur emptori ad redhibendum, ultra non. si uero conuenerit, ut in perpetuum redhibitio fiaredhibitioni praeteriit, causa cognita iudicium dabitur: in causae autem cognitione hoc uersabitur, si aut mora fuit per uenditorem
Abbreviated transcription (Latin):
aũt obmorbum uciumue
redhibitõlocum hẽbit. iniu¬
mẽtis. uĩn eciam si cc̃dictum
ꝓmissũ ue erit locus redhibi¬
tioni exẽplo mancipiorum.¬
¶ Uendẽdi aũt causa ornatu
ium̃tum uidi celius ait. nõ
si subtp̃r uẽditioĩs hoc ẽ bi¬
duo anueditioẽm ornatum
sit. s si imp̃a uẽditione orna¬
tum sitaũ id̾o inꝗt uenale cũ
eẽt. sic ornatũ inspicẽtur sẽꝑ¬
ornam̃tis agitur. ⁊ in actoe.
et inelicto adiectum ẽ. uendẽ¬
di causa ornata ducta eẽ pote¬
terit em̃ium̃tum. ornatumi¬
tineris causa duci.dem̃ ueniẽ.
¶Si plura ium̃ta uenierĩt. nõ¬

Expanded text:
autem ob morbum uitiumue redhibitio locum habebit in iumentis, uerum etiam si contra dictum promissumue, erit locus redhibitioni exemplo mancipiorum. Uendendi autem causa ornatum iumentum uideri Caelius ait non, si sub tempus uenditionis, hoc est biduo ante uenditionem ornatum sit, sed si in ipsa uenditione ornatum sit, aut ideo, inquit, uenale cum esset sic ornatum inspiceretur: seornamentis agitur, et in actione et in edicto adiectum est: 'uendendi causa ornata ducta esse': poterit enim iumentum ornatum itineris causa duci, deinde uenire. Si plura iumenta uenierint, no
Abbreviated transcription (Latin):
exigit. ut sit redbibirus. ccre¬
rum nisi fuit iethibitus de¬
ficit ista actio.cciam si nudo
consensu placuĩt ut redhibe¬
atur/ ꝯuetio ergo deredhiben¬
do nõ facit locum huic actioĩ.
s ip̃a redhibitõ. Restitiuaũt

Expanded text:
exigit, ut sit redhibitus: ceterum nisi fuerit redhibitus, deficit ista actio, etiamsi nudo consensu placuerit, ut redhibeatur. conuentio ergo de redhibendo non facit locum huic actioni, sed ipsa redhibitio. Restitui aut
Abbreviated transcription (Latin):
prãndarum necessitatem ei ĩ
solum ad corpus. s cciam ad
animiuicia referiẽdum ẽ. ut
puta si mutatioẽ cõ ẜuoꝵ suo¬
rum apd̃ emptorem talis fẽs
est. aleator forte. uł umariri.
uł erroncus sit. ẜ notãdum ẽ
qd nõ ꝑmutitur emptori ex
huiusmõi causis noxe dede ẜ
uum suum. nec enĩ fcm ẜuoꝵ
suoꝵ. Itẽq ꝓcuratoris pr̃ar.It
sciẽdum ẽ. hec omĩa que expri¬
muntur edicto edilium. pr̃are
eum deb̃e. siañt iudienimac¬
ceptum fcã sũt idcuro necesse
hũisse ea enumerare. ut siꝗd co
totacausa ad hoĩem restituen¬
dum in uiditio u̾satur. ⁊ tam
tus ẽ. om̃ium rerum officium
in combit. quecũq inuditõ uͥ¬
santur ea ant que an iudiciũ
contigunt nõ ualde ad eum ꝑ¬
tinent᷑. nisi fuint cinõiatim in¬
iĩcta. Pret̾a in edicto adicitũ
sic.⁊ quata peccĩa ꝓ eo hoĩe soly¬
ta. accessioĩsne noĩe data eĩt
nõ recdletur. cumsue pecc̃ie ꝗs¬

Expanded text:
andarum necessitatem ei inisolum ad corpus, sed etiam ad animi uitia referendum est, ut puta si imitatione conseruorum apud emptorem talis factus est, aleator forte uel uinarius uel erro euasit. Sed notandum est, quod non permittitur emptori ex huiusmodi causis noxae dedere seruum suum: nec enim factum seruorum suorum itemque procuratoris praestat. Item sciendum est haec omnia, quae exprimuntur edicto aedilium, praestare eum debere, si ante iudicium acceptum facta sint: idcirco enim necesse habuisse ea enumerari, ut, si quidtota causa ad hominem restituendum in iudicio uersatur, et  omnium rerum officium incumbit, quaecumque in iudicio uersantur: ea autem quae ante iudicium contingunt non ualde ad eum pertinent, nisi fuerint ei nominatim iniuncta. Praeterea in edicto adicitur sic: 'et quanta pecunia pro eo homine soluta accessionisue nomine data erit, non reddetur: cuiusue pec
Abbreviated transcription (Latin):
dhibitiois fu̾i̾t. s hoc tm̃ ansit
reabibitum nec inmẽĩto. ini¬
quumẽ eñi post̾a quãuẽditor
agnouit iccipiendo mancipi¬
ium. eẽ id incausa redhibiois.
tuc queri utru debunt redhib̾e
anno debĩt. noc de tp̃r q̃ritur.
anuit᷑ tp̃ra redhibitus eẽ uide¬

Expanded text:
dhibitionis fuerit, sed hoc tantum, an sit dhibitionis fuerit, sed hoc tantum, an sit redhibitum, nec immerito: iniquum est enim, posteaquam uenditor agnouit recipiendo mancipium esse id in causa redhibitionis, tunc quaeri, utrum debuerit redhiberi an non debuerit: nec de tempore quaeretur, an intra tempora redhib
Abbreviated transcription (Latin):
sanari possit. uł malum adhi¬
buit. s culpasua. Sr hic dice¬
mus. si an uiditium acceptr̃
decessit. Cet̾m si post uditiũ
acceptum decessisse ꝓponatur.
tunc in arbitrium iudicis ue¬
niet qualit mortuus sit.ut e¬
nim ⁊ pedio uidetur. ut caque¬
cunq post litis ꝯtestatioẽms
tingũtur. arbitrium iudicisd
siderant. Quod inꝓcuratoẽ di¬
ximus. idem ⁊ intutore ⁊ cura¬
tore dicẽdumerit. cct̾isq qui r¬
exoffitio ꝓaliis int̾uenimit.⁊
ita pedius ait. ⁊ adicit. quid ã¬
ministratio rerum. culpam ab¬
ẽẽ pr̃are nõ inique dñm cogi. ⁊¬
Idem peclius ait. familie appł¬
latione. ⁊ filios famlas de¬
monstran. fcãem̃ domesticoꝵ
redhibitoria agetem pr̃are uo¬
luit. ¶ Myias egerit quãto mi
ꝑꝑ morbum. q̃nti fieri sdẽpna¬
tio debeat.⁊ dem sepius agi pꝰ¬
se quãto minoris dubiũnoe.
crum emptar faciat. ⁊bis eius¬
cupandum si mãcipium redhi¬
bitum fuit in qua nõ hoc queĩ¬
tur. anmãcipium in causa re¬

Expanded text:
sanari possit, uel malum adhibuit, sed culpa sua. Sed hoc dicemus, si ante iudicium acceptum decessit: ceterum si post iudicium acceptum decessisse proponatur, tunc in arbitrium iudicis ueniet, qualiter mortuus sit: ut enim et Pedio uidetur, ea, quaecumque post litis contestationem contingunt, arbitriumatore diximus, idem et in tutore et curatore dicendum erit ceterisque, qui ex officio pro aliis interueniunt: et ita Pedius ait, et adicit, quibus administratio rerum, culpam abesse praestare non inique dominum cogi. Idem Pedius ait familiae appellatione et filios familias demonstrari: facta enim domesticorum redhibitoria agentem praestare uolpropter morbum, quanti fieri condemnatio debeat? et quidem saepius agi posse quanto minoris dubium non crum emptor faciat et bis eiuseciperandum, si mancipium redhibitum fuerit: in qua non hoc quaeritur, an mancipium in causa re
Abbreviated transcription (Latin):
neri. ¶ Iuł. ait. iuditium re¬
dibitorie actioĩs utiuq .i. uẽ
ditioẽm ⁊ emptioc̃m. quodã¬
mõ mĩtegrum restituẽ debere
Quare siue emptori fuus fũ¬
tum fecerit. siue aliicuilibet
ob qd̃ furtum emptor aliqd
prestitit. nõ alit hoĩem uẽdi¬
torirestituẽ ibetur. quasim
dempnem eũ p̾stiterit. qd ergo
inqt uił. sinoluĩt uẽlitor ho¬
minem reciꝑe. nõ eẽ cogẽdum
ait. ꝗequam pr̃are nec ampliꝰ
detrim̃tum sua culpa empto¬
rem passurum qui cũ poss ho¬
mine nore dedei. maliuñt liti¬

Expanded text:
icium redhibitoriae actionis utrumque, id est uenditorem et emptorem quodammodo in integrum restituere debere. Quare siue emptori seruus furtum fecerit siue alii cuilibet, ob quod furtum emptor aliquid praestiterit, non aliter hominem uenditori restituere iubetur, quam si indemnem eum praestiterit. qnus, si noluerit uenditor hominem recipere? non esse cogendum ait quicquam praestare, nec amplius detrimentum sua culpa emptorem passurum, qui cum posset hominem noxae dedere, maluerit liti
Abbreviated transcription (Latin):
pratur ꝑꝑ in opiam uẽditoris.
potiusq res ita ordinata sit.ũ
emptor caueat sunt̃ critum tc̃¬
pus post peccĩa sibi soluta sit.
se macipium iestiturumꝰ.
ꝯ p̃. Debet aũt irciꝑe peccĩa
quam dedit ꝓ eohoĩe. uł siqd
accessiois noĩe. Dari aũt nõ
id solum accipiemus qd̾ nũa¬
tur uẽditori ut puta p̃cium ⁊
usuras eius. s ⁊ siꝗd emptõris
causa crrogatum ẽ. boc aũt ita
demũ deducitur. si exuolũtate
uenditoris datur. Cet̾m siꝗd fy
a spõte datum eẽ ꝓponatur nõ
imputabitur. neq enim debet
qd ꝗs suo arbitrio dedit. auedi¬
toir exigere. ꝗd ergo si forte ⁊¬
uectigalis noĩe datumẽ. qd̾ ep̃¬
torem forte sequeretur. dicemu
hoc quoq restituẽdum. indẽp¬

Expanded text:
pter inopiam venditoris, potiusque res ita ordinanda sit, ut emptor caveat, si intra certum tempus pecunia sibi soluta sit, se mancipium restituturum.. Debet autem recipere pecuniam, quam dedit pro eo homine, uel si quid accessionis nomine. dari autem non id solum accipiemus, quod numeratur uenditori, ut puta pretium et usuras eius, sed et si quid emptionis causa erogatum est. hoc autem ita demum deducitur, si ex uoluntate uenditoris datur: ceterum si quid sua sponte datum esse proponatur, non imputabitur: neque enim debet quod quis suo arbitrio dedit a uenditore exigere. quid ergo, si forte uectigalis nomine datum est, quod emptorem forte sequeretur? dicemus hoc quoque restituendum: inde
Abbreviated transcription (Latin):
hõ ep̃tus sit. redhibitoria ac¬
tione añ ꝯditioẽm existẽtem in¬
utilit agitur. quia nũdum ꝑ¬
fecta ẽpto arbitrio iudicis imꝑ¬
fecta fierinõ põt. ⁊ ido ⁊ si exẽpto
ueluẽdito. uł redhitoria ante
actum fuĩt. explecta Nlictiõe
ittrum agipotit. Int̾clum eci¬
am si pura sit uẽditio. Iꝑiuris
conditoem in suspẽso ẽ. ueluti
si ẜuus in quo alrius usꝯfructꝰ.
alt̾ius ꝓprietas ẽ. aliqdemerit.
nam dum inctumest excuius
re preciũ soluat. pendet cui sit
acꝗsitum. ⁊ id̾oneutri coꝵ redi-¬
ustissime ediles noluert̃
ꝑꝑdignitatẽ hõium. alioqn eã¬
dem roem fuisse incetis rebo. Ri¬
diculum nãq eẽ tumce fundr̃
accedere. cet̾m hoĩs uẽditioni
ꝗd uis adicẽ licet. nam ⁊ płin¬
qr plus in peculio ẽ quã in ẜuo.
et nõ nũquam uicariꝰ qui accc¬
dit pluris ẽ q̃ if ẜuus quenit.
¶Propoĩtur actio ex hoc edicto
in cum cuius maxima pars in
uẽditioẽ fui̾t. quiꝰ płmq uera¬

Expanded text:
 redhibitoria actio ante condicionem exsistentem inutiliter agitur, quia nondum perfecta emptio arbitrio iudicis imperfecta fieri non potest: et ideo etsi ex empto uel uendito uel redhibitoria ante actum fuerit, expleta condicione iterum agi poterit. Interdum etiamsi pura sit uenditio, propter iuris condicionem in suspenso est, ueluti si seruus, in quo alterius usus fructus, alterius proprietas est, aliquid emerit: nam dum incertum est, ex cuius re pretium soluat, pendet, cui sit adquisitum, et ideo neutri eorum redustissime aediles nolueruntpropter dignitatem hominum: alioquin eandem rationem fuisse et in ceteris rebus: ridiculum namque esse tunicae fundum accedere. ceterum hominis uenditioni quiduis adicere licet: nam et plerumque plus in peculio est quam in seruo, et nonnumquam uicarius qui accedit pluris est quam is seruus qui uenit. Proponitur actio ex hoc edicto in eum cuius maxima pars in uenditione fuerit, quia plerumque uena
Abbreviated transcription (Latin):
familie appellatioẽ om̃s qui ĩ
mines qui ei bona fide ẜuiũt.
uł alieni accipe eos quoqr qui
inpotestate eius sũt. ¶Peu¬
ratioĩs fit m̃tio in hac actioẽ
s⁊ neratiꝰ ꝓcuratorem hic cũ ac¬
cipiẽdum ait. nõ quelibet. set
cui uinu̾sa negotia. au id ip̃m
dũtaxat imputari emptorit
ex fẽo ꝓcuratoris. ⁊ familie qḋ
nõ fuit passurus ẜuus. nisi
ciuẽisset. qd̾ aũt passurus e

Expanded text:
Familiae appellatione omnes qui in homines, qui ei bona fide seruiunt, uel alieni: accipe eos quoque qui in potestate eius sunt. Procuratoris fit mentio in hac actione: sed Neratius procuratorem hic eum accipiendum ait, non quemlibet, sed cui uniuersa negotia aut id ipsumdumtaxat imputari emptori ex facto procuratoris et familiae, quod non fuit passurus seruus nisi uenisset: quod autem passurus e
Abbreviated transcription (Latin):
neo. s ⁊̃ eum qui domino su¬
ores subt̃xit intłłigendumẽ.
¶Siancilla redhibeatur. ⁊ qd̾
ex ea post uẽditionem natum
Mipeculium quesut apud ep̃¬
torem. ꝗd de hoc dicemus. ⁊ siꝗ
dem ex re emptoris accessit. di¬
cendum ẽ apud ip̃m relinquẽ¬
dum. si aliunde creuit. uẽdito¬
ri restituẽdum ẽ. ¶ Siple hide
sũt ep̃toris. anom̃s ad redhi¬
bendum ꝯ sentire debeant uide¬
amus. ⁊ ait põp. om̃s ꝯsentire
deb̾e adrechhibẽdum. dareq n¬
num ꝓcuratorem. ne forte uẽ¬
ditor iuuriam paciatur. dũ ab
alio ꝑtem iecipit hõĩs aliinõ ĩ¬
ꝑtem precui ꝯdẽpnatur. s q̈nto¬

Expanded text:
neo, sed et eum, qui domino suo res subtraxit, intellegendum est. Si ancilla redhibeatur, et quod ex ea post uenditionem natum peculium quaesiit apud emptorem, quid de hoc dicemus? et si quidem ex re emptoris accessit, dicendum est apud ipsum relinquendum, si aliunde creuit, uenditori restituendum est. Si plures heredes sint emptoris, an omnes ad redhibendum consentire debeant, uideamus. et ait Pomponius omnes consentire debere ad redhibendum dareque unum procuratorem, n‹e› forte uenditor iniuriam patiatur, dum ab alio partem recipit hominis, alii in partem pretii condemnatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Nul. Et gñaliter aliudue
qd̾nocet aĩal. siue soluta sint.
siue alligata. utꝯtinerium
huisse uelit. ut cuiquam nocẽ
dapnum uedari possit. si ad¬
uersus ca fẽm eĩt.⁊ hõ lib̾ ex ea¬
u re pierit. solidi. cc. sinocitum
hõilib̾ꝰ eẽ dicetur. quati bonũ
et equũ idiciuidebitur dãp¬

Expanded text:
um. et generaliter 'aliudue quod noceret animal, siue soluta sint, siue alligata, ut contineri habuisse velit, ut cuiquam nocere damnumue dare possit. si aduersus ea factum erit et homo liber ex ea re perierit, solidi ducenti, si nocitum homini libero esse dicetur, quanti bonum aequum iudici uidebitur, cond
Abbreviated transcription (Latin):
in aliena potestate sunt ꝯpet̾e.
ꝓinde ⁊ si filia familias. uł. ã¬
cilla distraxit. eque dicẽdum ẽ
acti oẽs edilicias locum hĩe.
¶Actioẽs hec que ex hor edicto
oriuntur. eciam adu̾sus hide
om̃s ꝯpetũt. ⁊ sihona fide no¬
bis ẜuient lib̾i forte hoĩes ulł

Expanded text:
in aliena potestate sunt competere. proinde et si filia familias uel ancilla distraxit, aeque dicendum est actiones aedilicias locum habere. Hae actiones quae ex hoc edicto oriuntur etiam aduersus heredes omnes competunt. Et si bona fide nob
Abbreviated transcription (Latin):
aunõ fuit presens cuired¬
derctur. aualia iusta causa
int̾cessit. curint̾ diem reahi¬
bitum mãcipium nõ est. ꝙ
ei magis displicuerat. Inhi
aũt aũt actiõib eadem er̃t
obẜuãda que de ꝑtu. fructib
accessioĩb qr que de mortuo
redhibendo dicta sũt. E uda
emptõri aredit ꝑtem eẽ uẽ¬
ditioĩs prudẽtibuisum est.

Expanded text:
non fuit praesens cui redderetur, aut aliqua iusta causa intercessit, cur intra diem redhibitum mancipium non est, quod ei magis displicuerat. In his autem actionibus eadem erunt obseruanda, quae de partu fructibus accessionibus quaeque de mortuo redhibendo dicta sunt. Quod emptioni accedit, partem esse uenditionis prudentibus uisum est.
Abbreviated transcription (Latin):
louecius malo frm sit quo
minus ꝑueniret. id recdiat.
¶Quas impe̾sas necefsrio incu
emptor fecerit: imputabit. p̃
minem iecipe. nõ in maiorẽ sũ¬
mam inꝗt quã inpcum ei eõ¬
dempnadum. Ob hec ergo q̃¬
ppfuum dãpna sensit.solam
dabimus elcorporis ietẽtioẽm.
Get̾m potuit euitare p̃statioer
uẽditor sinolit hoĩem reciꝑe.i
quo facto p̾cup̃stationem coꝵ¬
q̃d̾que p̾cium secuntur. sola
nõ euitabit. ¶ Eiuẽditor p¬
nuntiauĩt ul ꝓmisit furem ñ
esse. tenetur ex sua ꝓmissioe si
furtum ẜuus facit. eẽ eñĩ hoc
casu furem nõ tm̃ eum quiext̃¬

Expanded text:
lo eius factum sit quo minus perueniret, id reddat. Quas impensas necessario in cu contestatam emptor fecerit, imputabit: praminem recipere, non in maiorem summam, inquit, quam in pretium ei condemnandum. ob haec ergo, quum damna sensit, solam dabimus ei corporis retentionem: ceterum poterit euitare praestationem uenditor, si nolit hominem recipere, quo facto pretii praestationem eorumque quae pretium sequuntur solam non euitabit. Si uenditor pronuntiauerit uel promiserit furem non esse, tenetur ex sua promissione, si furtum seruus fecit: esse enim hoc casu furem non tantum eum, qui ext
Abbreviated transcription (Latin):
ditoripłes hiles extiterũt. sin¬
gulis ꝓportioc̃ hrditaria pot̾it ẜ¬
nus redhib̾i. ⁊ si ẜuus plurium
uenierit. idẽ erit dicẽdum.Rã
siunus apłib. uł płes abinoͤ
uł plura mãcipia ab uno emĩa¬
tur: uerius ẽ dicc̃ si quasi plurc̾
rei fuerũt uẽditores. singulis
insolidum redhibẽdum. si tm̃ꝑ¬
cum alto aũt agiq̃nto minori.
Item si płes singuliꝑtes ab uno
nus ꝗsqr insolidum redhibeb̾.
Si macipium qd redhib̾iop¬
tet mortuumerit. hoc queritũ
nũad culpa emptoris. uł fami¬
lie cius. ut ꝓcuratoris hõ demõ¬
ret.Culpam om̃em accipiemiꝰ.

Expanded text:
ditori plures heredes exstiterint, sinditori plures heredes exstiterint, singulis pro portione hereditaria poterit seruus redhiberi. et si seruus plurium uenierit, idem erit dicendum: nam si unus a pluribus uel plures ab uno uel plura mancipia ab uno emantur, uerius est dicere, si quasi plures rei fuerunt uenditores, singulis in solidum redhibendum: si tacum altero autem agi quanto minoris. item si plures singuli partes ab uno nusquisque in solidum redhibebit. Si mancipium quod redhiberi oportet mortuum erit, hoc quaeretur, numquid culpa emptoris uel familiae eius uel procuratoris homo demorret. Culpam omnem accipiemus,
Abbreviated transcription (Latin):
recte agere peium aũt ⁊ accessio¬
nes ꝓparte recipient. s ⁊ fructus
accessiot̃s.⁊ si quodt̾ior ho factꝰ
est. ꝓparte pr̃abitur ab ip̃is. nisi
forte tale sit qd diuisioem non
recipiat. ut puta ancille partus.
redhib̾i posse negarumus. Mã¬
celus quoq scribit. Siẜuus ꝯ¬
munis suum emerit. ⁊ sit ĩcau¬
sa redhibitioĩs.unum ex dñis
ꝓparte sua redhib̾e ẜuum nõ pꝰ¬
se. nõ mag̃ inquit. quam cum
ep̃toriplius plures hicles ex¬
titerunt. nec om̃s adredhiben¬
te uẽditor tradat. si ꝓportione
b ẜuari oport̾e ait. namuẽditõ.
uł dolo fecerit rem det̾iorem. e¬
quum eẽ insolidum cum tene¬
ri arbitrio iuidicis. hoc aũt expe¬
ditius cẽ. si om̃s Hides unum
ꝓcuratorem ad agẽdum dedint
runc ⁊ si quo detior ẜuus culpa
unius brdum fẽs est. ⁊ hoc so¬
lutum ẽ. cet̾i familiehrciscunḋ
iuditium adu̾sus eum hẽbũt.
quia ꝑꝑip̃m dapnum sentiũt.
impedĩturq redhibe. ¶ Qynrẽ

Expanded text:
t accessiones pro parte recipient: sed et fructus accessionis et si quo deterior homo factus est pro parte praestabitur ab ipsis, nisi forte tale sit, quod diuisionem non recipiat, ut puta ancillae partus: redhiberi posse negauimus. Marcellus quoque scribit, si seruus communis seruum emerit et sit in causa redhibitionis, unum ex dominis pro parte sua redhibere seruum non posse: non magis, inquit, quam cum emptori plures heredes exstiterunt nec omnes ad redhibente uenditor tradat, si pro portioneseruari oportere ait: nam uenditor uel dolo fecerit rem deteriorem, aequum esse in solidum ri arbitrio iudicis: hoc autem expeditius esse, si omnes heredes unum procuratorem ad agendum dederunt. tunc et si quo deterior servus culpa unius heredum factus est et hoc solutum est, ceteri familiae erciscundae iudicium adversus eum habent, quia propter ipsum damnum sentiunt impediunturq
Abbreviated transcription (Latin):
cium. accessioẽs q. an ⁊ usu¬
ras precu ꝯseqũatur. qua siꝙ
sua int̾sit qd̾ debeat accipere
maxime cum fructus quoq
ip̃e restitu it. ⁊ placet ꝯsccutu¬
rum. SSiꝗd tm dãpni senfit.
tur arbitro iudicis. sic tm̃ ñ
alias ꝯpellatur hõiem uecdi¬
torirestituẽ. quãsi eũ indẽpix̃¬

Expanded text:
ium accessionesque. an et usuras pretii consequatur, quasi quod sua intersit debeat accipere, maxime cum fructus quoque ipse restituat? et placet consecuturum. Si quid tamen damni sensit tur arbitrio iudicis, sic tamen, alias compellatur hominem uenditori restituere, quam si eum inde
Abbreviated transcription (Latin):
lus fuiis creditẽ est. qui aliqd
facit quo magis se reb hũanis
extrahat. ut p̾uta laqueum ⁊¬
torsit. siue medicam̃tum ꝓue¬
neno bibit. p̾cipiteniue sese ex
alto mifit. aliudue ꝗd fecerit.
taquam nõ nicħ inalium a¬
usurũs. qui hoc adu̾sus se a¬
suse. ¶ Ci fuus sit qui uẽ¬
didit. ut filius familias indo¬
minum. uł in patrem de pecu¬
lio edilicia actio ꝯpetit. Qũa¬
iuis em̃ penales uideãtur acti¬

Expanded text:
alus seruus creditus est, qui aliquid alus seruus creditus est, qui aliquid facit, quo magis se rebus humanis extrahat, ut puta laqueum torsit siue medicamentum pro ueneno bibit praecipitemue se ex alto miserit aliudue quid fecerit, tamquam non nihil in alium ausurus, qui hoc aduersus se ausus est. Si seruus sit qui uendidit uel filius familias, in dominum uel patrem de peculio aedilicia actio competit: quamuis enim poenales uideantur acti
Abbreviated transcription (Latin):
um aũt rcchibitio fit
sidetius mãcipium siue aĩosi¬
ue corꝑore ab emptoẽ factum
est. prabit ꝙptor uẽditori.Lut
puta sistru atum sit. au scui¬
cia emptoris fugitius eẽ ce
trio iudicis estimetur. ⁊ uẽdi¬
toripĩetur. Quodsisme iudi¬
ce hõ redhibitus sit. reliqua ⁊¬
autẽ que diximus nolit emꝑ¬
tor redlere. sufficiat uẽditoriex
uedito actio. ¶ In bent ediles
restitui. ⁊ qd uenditioĩ acces¬
fit. ⁊ siquas accessicẽs ip̃e pre¬
stiterit. ut ut̃q resoluta empti¬
onc. nich̃ amplius ꝯsequat.
quam qd hĩet. siueditio facta¬
nõ eẽt. Becipitur eciam illeq
capitalem fraudem admisit. ca¬
pitalem fraudem admitt̾e ẽ. ta¬
le aliqd delinquere. ꝓꝑ qd̾ capite
punic̃dus sit. uet̾es enim frau
dos ꝓpena ponẽ solebant. capita¬
lem fraudem admisisse accipi
cessabit cdictum. Un põp ait. t
neq impuberem. neq furlosũ
capitalem fraudem uidi admi¬
sisse. Excipitur ⁊ ille qui morti
sibi ꝯsciẽde causa ꝗd fecerit m¬

Expanded text:
um autem redhibitio fit, si deterius mancipium siue animo siue corpore ab emptore factum est, praestabit emptor uenditori, ut puta si stupratum sit aut saeuitia emptoris fugitiuum esse ctrio iudicis aestimetur et uenditori praestetur. quod si sine iudice homo redhibitus sit, reliqua autem quae diximus nolit emptor reddere, sufficiat uenditori ex uendito actio. Iubent aediles restitui et quod uenditioni accessit et si quas accessiones ipse praestiterit, ut uterque resoluta emptione nihil amplius consequatur, quam non haberet, si uenon esset. Excipitur etiam ille, qui capitalem fraudem admisit. capitalem fraudem admittere est tale aliquid delinquere, propter quod capite puniendus sit: veteres enim fraudem pro poena ponere solebant. capitalem fraudem admisisse accipicessabit edictum. unde Pomponius ait neque impuberem neque furiosum capitalem fraudem uideri admisisse. Excipitur et ille, qui mortis consciscendae causa quid fecerit. m
Abbreviated transcription (Latin):
uilioem occidisse ꝓpo̾itur mn
hũc tractatum icil diff¬
fent ab extraneo crecditor.
quati igitur fiet extunaci¬
outrum decẽ milium. quã¬
ti fuit occisus an quatieẽt
quẽ necesse abeo dare.i. q̃
ti mea int̾est quid dice

Expanded text:
uiliorem occidisse proponitur, in hunc tractatum nihilum differt ab extraneo creditor. quanti igitur fiet aestimatio, utrum decem milium, quanti fuit occisus, an quanti est, quem necesse habeo dare, id est quanti mea interest? e
Abbreviated transcription (Latin):
Slbeo E quum tibiomo¬
daui. cũ in eo tu eqtares et
una cõ plures equitarent
unus ex bis ntunt in equr
teq deiecit ⁊ hos casu crura
erutãti fracta fũt labo ne¬
gat. tecum plłam actioẽ
eẽ ẜ si equt tis culpa fac¬
tũ eẽt: cũ eqte sane ñ cũ eq

Expanded text:
s. Equum tibi commodaui: in eo tu cum equitares et una complures equitarent, unus ex his irruit in equum teque deiecit et eo casu crura equi fracta sunt. Labeo negat tecum ullam actionem esse, sed si equitis culpa factum esset, cum equite: sane non cum equi
Abbreviated transcription (Latin):
dar. Or simule quia ali¬
qd resormda iẽt ⁊ muli¬
op es tirore ꝑt̾iti. ne oppni¬
merẽtur plaustrum reliq¬
sent. cũ homĩbꝰ actioẽo nul¬
iam ec̃. cura dño mularũ
ẽẽ qd sineq mule neqr ho¬
mines incausa eent s mir¬
le retine̾ honus neqssent.
mularum neq cũ rõihus
postenorum mularum ag
nõ posse. qm nõ sua spote E
ꝑcusisse retro recdisset. ¶S¬
dam boues uẽdidit ea legͥce
utidaret expindos. posteas
dit expiundos emptoris s¬
nus inerpiundo pcusus ꝓ
altem bone cormi ẽ. quere¬
batur nũ ueclitor emptori
dampnum prestare deberẽt
resõodi siemptor boues ep¬
tos ht. nõ debet prare /ẜ fiy¬
baberet empror tunc si eui¬
pahoĩs fc̃ esset ut a roue
feriretur nõ debe̾ pr̃ari. ssim
tiobons. debe. ¶ Eum pil¬
la conplures luderẽt qdam
erhis ẜuulum cum pillor
ꝑcipere conaretur. ipulit
fuus cecidit. ⁊ crux fixgit
querebatur. an dñs ẜuile¬

Expanded text:
daret. sed si mulae, quia aliquid reformidassent et muliones timore permoti, ne opprimerentur, plostrum reliquissent, cum hominibus actionem nullam esse, cum domino mularum esse. quod si neque mulae neque homines in causa essent, sed mulae retinere onus nequissent amularum neque cum hominibus posteriorum mularum agi non posse, quoniam non sua sponte, sed percussae retro redissent. Quidam boues uendidit ea lege, uti daret experiundos: postea dedit experiundos: emptoris seruus in experiundo percussus ab altero boue cornu est: quaerebatur, num uenditor emptori damnum praestare deberet. respondi, si emptor boues emptos haberet, non debere praeaberet emptos, tum, si culpa hominis factum esset, ut a boue feriretur, non debere praestari, si uitio bouis, debere. Cum pila complures luderent, quidam ex his seruulum, cum pilam percipere conaretur, impulit, seruus cecidit et crus fregit: quaerebatur, an domi
Abbreviated transcription (Latin):
ille flagello qd̾ ininamihẽ¬
hat in q̃uo dolor merat. u̾¬
berare tab̃narium ceꝑat ut
se dimittet ex eo maior ura
nam sustulerat: oculum es¬
iniuria nõ uideatur dedis¬
se. qm prior flagello peus
pã enĩ penes eum qui prior
flagello peussit. resid̾e̾ s ieb
io non prior uapulass s cũ
eilucnam eripe uelłet. rect¬
tum. ¶ Incliuo capitolino
duo plaustra homstamule
ducebant. prioris plaustr
mulion̾es essum plaustrũ
suleuabãt quo facue nce
rent. Int̾ea supius plaustĩy
cessim ire cepit. ⁊ cum mu¬
loẽs qui int̃ uo plaustra
fueruntĩ medio exissẽt.
posterius plaustrũ aprigẽ
pcusum retro redigerat. ⁊
puenum ciusdam obtri¬
u̾ant. dñs pueri ꝯsulebat.
cum qͦ ie agẽ oportẽt. respõ
dũ ansa ius eẽ põitum rã
si muliones qui supius ⁊¬
planstrũ sustimussẽt. sua
spõte se scdutis᷑ ⁊ o ftt¬

Expanded text:
ille flagello, quod in manu habebat, in quo dolor inerat, uerberare tabernarium coeperat, ut se mitteret: ex eo maiore rixa nam sustulerat, oculum efiniuria non uidetur dedisse, quoniam prior flagello percupam enim penes eum, qui prior flagello percussit, residere: sed si ab eo non prior uapulasset, sed cum ei lucernam eripere uellet, reri. In cliuo Capitolino duo plostra onusta mulae ducebant: prioris plostri muliones conuersum plostrum subleuabant, quo facile mulae ducerent: inter superi‹u›s plostrum cessim ire coepit et cum muliones, qui inter duo plostra fuerunt, e medio exissent, posterius plostrum a priore percussum retro redierat et puerum cuiusdam obtriuerat: dominus pueri consulebat, cum quo se agere oporteret. respondi in causa ius esse positum: nam si muliones, qui superius plostrum sustinuissent, sua sponte se subduxissent et
Abbreviated transcription (Latin):
fuus mortuus eẽt. neqͣr it
mechici in seiẽtia aut dmi i
neglegitia ⁊ ceidiss recte d̾
iniuria oeciso eo agitur.
¶Tabernarius in semita noc¬
tu supra lapidem. luc̾nam i¬
posuerat.⁊ qͥdam preteries.
eam sustulerat. tab̃nanius
cum ꝯsecutus. luc̃nam repo¬
scebat.⁊ fugiẽtem retinebat¬

Expanded text:
uus mortuus esset neque id medici inscientia aut domini neglegentia accidisset, recte de iniuria occiso eo agitur. Tabernarius in semita noctu supra lapidem lucernam posuerat: quidam praeteriens eam sustulerat: tabernarius eum consecutus lucernam reposcebat et fugientem retinebat
Abbreviated transcription (Latin):
pomo plurimiueire po¬
tuerit in anno ꝑximo quo
uitã excesẜit. in quo preti¬
um quoq h̾rditatis erit. ⁊¬
euiusdẽ ⁊ ẜui occisi nõie. a¬
lius maiorerem. alius mi¬
norem ertimatioẽm presta¬
bit. nec mirum cũ utriqr eoꝵ
exdiu̾sa cansa ⁊ ciłisis re¬
tauit. cogitet lõge ab surdi
cõstitui neutrum lege acq¬
lia teneri. aut alt̾m pot̾iu
cum nec. impunita male¬
fitia eẽ orporteat nec facile
constitii possit. uter potui
lege feneatur. ¶NPulta
enim iure eiuili eẽ rationẽ
cisputãdi. putilitate cõur
cepta ẽẽ mĩnumerabilibi¬

Expanded text:
omo plurimi uenire poterit in anno proximo, quo uita excessit, in quo pretium quoque hereditatis erit. eiusdem ergo serui occisi nomine alius maiorem, alius minorem aestimationem praestabit, nec mirum, cum uterque eorum ex diuersa causa et diuersis tetauerit, cogitet longe absurdius constitui neutrum lege Aquilia teneri aut alterum potius, cum neque impunita maleficia esse oporteat nec facile constitui possit, uter potius lege teneatur. multa autem iure ciuili contra rationem disputandi pro utilitate communi recepta esse
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo. ⁊ unda penetrauit.
tũc enĩ ꝯferre debebit. s ã
priore ea collatois honus
patinõ debet. quia iactus
sunt. ẜ distĩctio subtilioꝵ
adhibenda ẽ. qd siplus sit
in dãpno qua incollatõe.
ubi gr̃a. hec res uiginti fue¬
rnt. ⁊ collato ꝗdem facit d̾¬
cem dãpnum aũt duo. de¬
ducto hoc ꝙ dãpnum passꝰ
est: reliquum ꝯfenr debeat.
quid ergo siplus indãpno
erat quam incollatiõe. uti
puta decem auiris res dete¬
nores fc̃e̾ sũt. duo aũt colla¬
tioĩs sũt. indubitate utru¬
q honus pari nõ debet. s hic
portent. qd em̃ int̾est̾ utrũ¬
iactas res meas amiẜimi
annudas det̾iores hr̃e ce¬
perim. na sicut ei qui ꝑdid̾it.
subueĩtur. ita ⁊ ei subuem̃̾
oportet qui det̾iores ꝓꝑ iac

Expanded text:
aliquo et unda penetrauit. tunc enim conferre debebit: an ex priore causa collationis onus pati non debet, quia iactus sunt? sed distinctio suptilior adhibenda est, quid plus sit, in damno an in collatione: si uerbi gratia hae res uiginti fuerunt et collatio quidem facti decem, damnum autem duo, deducto hoc, quod damnum passus est, reliquum conferre debeat. quid ergo, si plus in damno erit quam in collatione? ut puta decem aureis res deteriores factae sunt, duo autem collationis sunt. indubitate utrumque onus pati non debet: sed hic porteat. quid enim interest iactatas res meas amiserim an nudatas deteriores habere coeperim: nam sicut ei qui perdiderit subvenitur, ita et ei subveniri oport
Abbreviated transcription (Latin):
id det̾rim̃tum fcm sit. rx ip¬
sum sarcii oportet. ¶
in eadem naue naria m̾ciuz
genera con ples m̾catores
coeissent. precereaq młti uec¬
tores ẜui liberiq inea nauig¬
garet. tẽpestate graui orta.ne¬
ccessanc iactura fẽa erat. q̃ si¬
ta deinde sunt hẽc. Aan omneᷤ
iacturam pr̃are oporteat. ⁊ si
ꝗdem ꝗ tales ṁces imposu¬
issẽt quib nauis no hoe̾rar¬
tur. ueluti gẽmas margari

Expanded text:
id detrimentum factum sit, hoc ipsum sarciri oportet.Cum in eadem naue uaria mercium genera complures mercatores coegissent praetereaque multi uectores serui liberique in ea nauigarent, tempestate graui orta necessario iactura facta erat: quaesita deinde sunt haec: an omnes iacturam praestare oporteat et si qui tales merces imposuissent, quibus nauis non oneraretur, uelut gemmas margari
Abbreviated transcription (Latin):
uem ꝑdiderunt. quia iactũ
intributum naue salua ueĩt.
G sinains que intempestat
iactum̾enm unius mͥ cato¬
ns leuata ẽ inalioloco sub¬
mersa ẽ ⁊ aliquo inci̾toꝵ m̃ce̾.
punnatores extracte sũt.i
daram̃cede ratoẽm hr̃i deoere
cius cuius ṁces in nauiga¬
tioẽ leuãde nauis cã iacte̾ st̃
ab his qui posteasuas puiͣ
inuicem ratioẽm hr̃a nõ debe¬
it ab co qui innanigitioẽ
iactum̃ fecit. siq̃ dam᷑ exhis
mercib ꝑurmiatores extrac¬
te sũt. coꝵ em̃ m ocs nõ possũt
uider ẜuãde naiis causa ia¬
iactus de nanc factus sit. ⁊
alicunis res que in naui re¬
manẜũt det̾iores fc̃c sũt. xi¬
dẽdum ẽ an ꝯferre cogẽdus
sit. quia nõ debet duplicidp¬
no honeran ⁊ collatioĩs ⁊ ꝙ
res det̾iores fẽe sũt. s defendẽ¬
dumẽ. ⁊ hũc ꝯferre deb̾e ꝓ p̃¬

Expanded text:
ve perdiderunt, quia iactus ve perdiderunt, quia iactus in tributum nave salva venit. Sed si navis, quae in tempestate iactu mercium unius mercatoris levata est, in alio loco summernatores extractae sunt data mercede, rationem haberi debere eius, cuius merces in nauigatione leuandae nauis causa iactae sunt, ab his, qui postea sua per uinuicem rationem haberi non debere ab eo, qui in nauigatione iactum fecit, si quaedam ex his mercibus per urinatores extractae sunt: eorum enim merces non possunt uideri seruandae nauis causa iaiactus de naue factus est et alicuius res, quae in naui remanserunt, deteriores factae sunt, uidendum, an conferre cogendus sit, quia non debet duplici damno onerari et collationis et quod res deteriores factae sunt. sed defendendum est hunc conferre debere p