comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ri eum. Et postulans pugillarẽ scripsit di.¬
cens. Ioħes est nomen eius. Et mirati sunt
uniũsi. Ioħes est inquit nom̃ eius. Hoc ẽ.
non ei nos nom̃ imponimus: quia iam
a dõ nom̃ accepit. Habet uocabulũ suũ: qd̃
agno uimus non qđ elegimus. Nec mire:
ris si nom̃ mulier quod nõ audiit asseru
additur. quia nemo in cognatione eiꝰ uo.¬
cabat᷑ hoc nomine: ut intelligas nomen
co os eius & lingua enuis: & loquebatur
benedicens dm̃i. Et factus ẽ. timor super
om̃s uicinos eoꝵ. Quia uox clamantis
in deserto est nata: merito ẽ. lingua pa¬
rentis soluta. Neq enĩ patrẽ alaudib sile.¬
re decebat: qui ũbi p̃cone sibi nato gau¬
debat: quippe cui labia quȩ increduli
tas iunxerat fides iam soluit. uerũ hȩc .f.¬
ȩtiã allegorice siquis ꝑscrutari desidet:
ioħis celebrata natiuitas. graciȩ noui tes.¬
tamenti est in choata sublimitas. Cui in¬
cim & cognati patris nom̃ quã ioħis un¬
ponere malebant: quia iudei qui legis

Expanded text:
cripsit dicens: Joannes est nomen ejus. Et mirati sunt universi. Joannes est, inquit, nomen ejus, hoc est, non ei nos nomen imponimus, quia jam a Deo nomen accepit, habet vocabulum suum quod agnovimus, non quod elegimus. Nec mris si nomen mulier quod non audiuit adseruadditur quia nemo in cognatione eius uocabatur hoc nomine, ut intellegas nomen  loquebatur benedicens Deum. Et factus est timor super omnes vicinos eorum. Quia vox clamantis in deserto est nata, merito est lingua parentis soluta. Neque enim patrem a laudibus silere decebat, qui Verbi praecone sibi nato gaudebat. tas vinxerat, fides jam solvit. Verum haec etiam allegorice si quis perscrutari desideret, Joannis celebrata nativitas, gratiae Novi Testamenti est inchoata sublimitas. Cui vicini et cognati patris nomen, quam Joannis imponere malebant, quia Judaei qui legis
Abbreviated transcription (Latin):
ioħes. Mire sc̃is engłista p̃nuttendũ prita¬
uit. quod plurum infantẽ patris nomi.¬
ne zachariã appellandũ putauert̃: ut ad.¬
uertas matri ñ nom̃ alicuius displicuis.¬
se de suo genere. sed id scõ infusũ spu qͦd
ab angło ante zachariȩ fuerat p̃nuntiatũ.
Et quidẽ ille mutus intimare uocabulũ
filii nequiuit uxori: sed ꝑ propħiã elisa¬
beth didicit quod non didicerat amarito.

Expanded text:
. Mire sanctus Evangelista praemittendum putavit, quod plurimi infantem patris nomine Zachariae appellandum putaverint; ut advertas matri non nomen alicujus displicuisse degeneris, sed id sancto infusum Spiritu quod ab angelo ante Zachariae fuerat praenuntiatum. Et quidem ille mutus intimare vocabulum filii nequivit uxori: sed per prophetiam Elizabeth didicit, quod non didicerat a marito:
Abbreviated transcription (Latin):
tis: qua dicit᷑. Om̃is arbor quȩ ñ facit fru¬
etũ bonũ: excidet᷑ & in ignẽ mittet᷑. Quod
si sterilitas in ignẽ mittitur: rapacitas
quid meretur: Aut quid recipiet qui ali¬
enũ tulerit:⁊ si semꝑ ardebit qui de suo
ñ ded̃it : Et si iudiciũ sine miscłia erit
illi qui ñ fecit nuscłiã: quale uudicũ erit
illi qui fecerit & rapinã: Timeamus ͣ
fr̃s: tumeamus actus nr̃os. Obediens end¬
xp̃o. uendat quȩ possidet &e elemosinet
ut de terra cor ad cȩlũ leuet: ut auarioi
calcet. ut ad ꝑfectionis eulm̃ dota m̃tis
intentione festinet: ut ñ sit sollicitus
quȩ sunt mundi. sed quȩ sunt dñi. ut mĩ¬
dũ sibi crucifixũ habeat. seq mundo ex¬

Expanded text:
tis, qua dicitur: Omnis arbor quae non facit frutis, qua dicitur: Omnis arbor quae non facit fructum bonum excidetur, et in ignem mittetur . Quod si sterilitas in ignem mittitur, rapacitas quid meretur? Aut quid recipiet qui alienum tulerit, si semper ardebit qui de suo non dederit? Et si judicium sine misericordia erit illi qui non fecit misericordiam , quale judicium erit illi qui fecerit et rapinam? Timeamus ergo, fratres, timeamus actus nostros. Obediens Christo vendat quae possidet et eleemosynam det, ut de terra cor ad coelum levet, ut avaritiam calcet, ut ad perfectionis culmen tota mentis intentione festinet, ut non sit sollicitus quae sunt mundi, sed quae sunt Domini ; ut mundum sibi crucifixum habeat, seque mundo cr
Abbreviated transcription (Latin):
& ualde congruũ. ualdeq cõmodũ. & ma-¬
xiine xp̃ianis om̃ib appetendũ. ut unus¬
quisq deficere ñ delectetur in peius: sed
om̃s ꝓficere studeamus in melius. Arbores
est ñr agricola. Ille noscompluit. ille co¬
lit: ipsẽ fecunditatẽ donat. ipse fruetificã¬
di grãm subministrat. Pluuia dĩ est ser¬
mo scẽ p̃dicationis: cultura di ẽ. infusio
gr̃e sp̃ualis. Ds̃ igit᷑ precepto nos cõpluit:
ad iutorio colit. Dum compluit. aufert a no¬
bis ignorantiȩ siccitatẽ : dũ colit. bene ui¬
uendi condonat ubertatẽ. Dũ pluit terrã
nr̃i cordis irrigat: dũ uͦ colit. de ipsa tra
spinas & tribulos mundanȩ cupiditatis
extirpat. Debenus itaq fecundari cȩlestib
pluiis: debemus congrua fructificatio¬
ne. manib suꝑni respondere eultoris.
Et si non possunt om̃s arbores equales
fructus a fferre: nulla dam̃ debet in a¬
gro dm̃co sterilis ꝑ manere. Multũ metu-¬
enda nobis ẽ. fr̃s illa sententia cõminan-¬

Expanded text:
e congruum, valde commodum, et maxime Christianis omnibus appetendum, ut unusquisque deficere non delectetur in pejus, sed omnes proficere studeamus in melius. 4. Arbores autem noster agricola: ille nos compluit, ille colit, ipse fecunditatem donat, ipse fructificandi gratiam subministrat. Pluvia Dei est sermo sanctae praedicationis, cultura Dei est infusio gratiae spiritalis. Deus igitur praecepto nos compluit, adjutorio colit. Dum compluit, aufert a nobis ignorantiae siccitatem; dum colit, bene vivendi condonat ubertatem; dum pluit, terram nostri cordis irrigat; dum vero colit, de ipsa terra spinas et tribulos mundanae cupiditatis exstirpat. Debemus itaque fecundari coelestibus pluviis, debemus congrua fructificatione manibus superni respondere cultoris. Et si non possunt omnes arbores aequales fructus afferre, nulla tamen debet in agro dominico sterilis permanere. 5. Multum metuenda nobis est, fratres, illa sententia comminan
Abbreviated transcription (Latin):
ad dexterã iudicandus assistat. Sit ille
talis qui ȩterna tab̃nacula ꝑpetuo iure
possideat: sit iste talis quẽ ille recipiat.
Admonet enĩ nos dñs dicens. Facite uo-¬
bis amicos de mãmona iniquitatis: qui
uos recipiant in ȩt̃na tab̃nacula. Hoc
gͦ fr̃s necessariũ est om̃ib nobis: ut in
bonis oꝑib nemo sit segnis. nemo sit
sterilis: Nemo p̃sentiũ dilectione. futu.¬
ra contẽpnat: nemo ȩterna despicienꝰ.
sola temi lia ꝑuersus accipiat. Ne.¬
mo sp̃ualib corporalia p̃ferat: nemo
terrena cȩlestib anteponat. Thesaurũ
nr̃m in cȩlis habere possimus. Necesse
est enĩ ut quo p̃cesserit dilectionis thes¬
aurus: illuc ȩtiã cogitationis sequatur
affectus. Ideo ueritas ait. ubi enĩ thesau¬
rus ur̃ est: ibi ce corurͣmerit. Ut gͦ in ce¬
lis thesauriremus: ꝯlestia diligamus.
Uis nosse ubi thesaurizas: Atcende qđ
anas. Uis nosse quid ames: Atcende

Expanded text:
ad dexteram judicandus assistat. Sit ille ad dexteram judicandus assistat. Sit ille talis qui aeterna tabernacula perpetuo jure possideat; sit iste talis quem ille recipiat. Admonet enim nos Dominus dicens: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, qui vos recipiant in aeterna tabernares, necessarium est omnibus nobis, ut in bonis operibus nemo sit segnis, nemo sit sterilis, nemo praesentium dilectione futura contemnat, nemo aeterna despiciens, sola temporalia perversus aspiciat; nemo spiritalibus corporalia praeferat, nemo terrena coelestibus anteponat. Thesaurum nostrum in coelis habere possimus. Necesse est enim ut quo praecesserit dilectionis thesaurus, illuc etiam cogitationis sequatur affectus. Ideo Veritas ait: Ubi enim thesaurus vester est, ibi et cor vestrum erit . Ut ergo in coelis thesaurizemus, coelestia diligamus. Vis nosse ubi thesaurizas? attende quid amas. Vis nosse quid amas? attende
Abbreviated transcription (Latin):
sinã om̃ib est possibile. si assit bona
uoluntas. om̃ib facile si ñ obsistat di¬
ra cupiditas: om̃ib salubre si ferueat
caritas. Cunctis gͦ debet ẽẽ. cõmune:¬
.ix. ut om̃ĩb donet᷑ ęcerna felicitas. Qui gͦ
tantã uirtutẽ accepit a dño. ut onũa quȩ
u mundo sunt cȩlestis regni amore con¬
tẽpnat. quȩ habet uendat & egenis expẽ-¬
dat: qui uero tantȩ uirtutis ñdũ est. de
his quȩ habet. in quantũ habet elemosi¬
nã faciat. Tantũ oꝑetur bona uoluntas:
quantũ suppetit facultas. Perfectus pos¬
sideat primũ uirtutis locũ: imꝑfectus
saltem ꝑueniat ad scđm. E fficiatur ille-
głose indigus: sit iste laudabilit largus.
Sit ille sc̃e pauꝑtatis ardentissimus a¬
mator: sit iste scõꝵs pauꝑũ piissimus
consolator. Habeat iste apud dñm patro¬
nos pauꝑes: quos ille se gaudet uirtu¬
tis habere consortes. Sit ille talis qui cũ
dño iudicaturus sedeat: sit iste talis qͥ

Expanded text:
 omnibus est possibile, si adsit bona voluntas; omnibus facile, si non adsit dira cupiditas; omnibus salubre, si ferveat caritas: cunctis ergo debet esse commune ut omnibus donetur aeterna felicitas. Qui ergo tantam virtutem accipit a Domino ut omnia quae in mundo sunt coelestis regni amore contemnat, quae habet vendat, et egenis expendat. Qui vero tantae virtutis nondum est, de his quae habet, in quantum habet, eleemosynam faciat. Tantum operetur bona voluntas quantum suppetit facultas. Perfectus possideat primum virtutis locum, imperfectus saltem perveniat ad secundum. Efficiatur ille gloriose dignus, sit iste laudabiliter largus. Sit ille sanctae paupertatis ardentissimus amator, sit iste sanctorum pauperum piissimus consolator. Habeat iste apud Deum patronos pauperes, quos ille se gaudet virtutis habere consortes. Sit iste talis qui cum Domino judicaturus sedeat; sit ille talis qui
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib uendendarũ rerũ suarũ in esse
UIIIsic. E cce hoc tam magnũ bonũ implere
pauci possunt: multi ñ possunt. Nũqͥo
quia paucis donat᷑ ista ꝑfectio: ꝓpt̃ẽa
debent esse pessimi qui cũq in bono ñ¬
dũ possunt ẽẽ. ꝑfecti: Numqͥd ꝓpterea
xp̃ianus debet uicio rapacitatis insifteres
quia forte ñ potest om̃s res suas pauꝑib
erogare: Aut ideo debet aliena concu¬
piscere: quia ꝓpria necdũ potest om̃i¬
no contẽpnere: Absit hoc fr̃s ab om̃ib
xp̃ianis: auertat hoc d̃s a fidelib suis.
Apł̃s enĩ ueracit̃ dicit: q neq auari.
neq rapaces regnũ dĩ possidebunt. Ma¬
nifestum ẽ. autẽ: quia om̃s qui areg¬
no dĩ alienant᷑. in eterno igne: cũ dia¬
bolo eiusq angłis cruciabunt᷑. P rom¬
de dilectissimi si ñ om̃s possunt imple¬
re quod dñs ait uendite que possidedd¬

Expanded text:
arum inesse em sic . Ecce hoc tam magnum bonum implere pauci possunt, multi non possunt. Nunquid quia paucis donatur ista perfectio, propterea debent esse pessimi quicunque in bono nondum possunt esse perfecti? Nunquid propterea Christianus debet vitio rapacitatis insistere, quia forte nondum potest omnes res suas pauperibus erogare? Aut ideo debet aliena concupiscere, quia propria necdum potest omnino contemnere? Absit hoc, fratres, ab omnibus Christianis; avertat hoc Deus a fidelibus suis. Apostolus enim veraciter dicit quia neque avari, neque rapaces, regnum Dei possidebunt . Manifestum est autem quia omnes quia a regno Dei 549 alienabuntur, in aeterno igne cum diabolo ejusque angelis damnabuntur. 7. Proinde, dilectissimi, si non omnes possunt implere quod D
Abbreviated transcription (Latin):
quos dr̃is saluare dignatur: Ibi est qđ
onũi etati congruat: ibi quod onũi ꝓfes¬
sioni conueniat. Ibi audimus p̃cepta q̃
faciamus: ibi cognoscimus p̃mia quȩ
sꝑemus. Ibi est iussio quȩ nos ꝑluterã
doceat & instruat ad scientiã: ibi ꝓmissio
specialit̃ uolens officiũ demonstrare: ait
quod ex engłio mͦ audiuimus. Quis pu¬
tas ẽ. fidelis dispensator & prudens: quẽ
consticuit dñs supra familiã suã ut det
illis in tempore tricici m̃surã: Beatꝰ ille

Expanded text:
quos Dominus salvare dignatur; ibi est quod quos Dominus salvare dignatur; ibi est quod omni aetati congruat, ibi quod omni professioni conveniat; ibi audimus praecepta quae faciamus, ibi cognoscimus praemia quae speremus; ibi est jussio quae nos per litteram doceat et instruat ad scientiam; ibi promissispeciale volens officium demonstrare, ait, quod ex Evangelio modo audivimus: Quis putas est fidelis dispensator et prudens, quem constituit Dominus supra familiam suam, ut det illis in t
Abbreviated transcription (Latin):
ter audire. cui nos oporcet hu¬
milit̾ ac delectabilit obedire:
modationis suȩ teniens ubiq temꝑiẽ ut
nec ouib desint pabula nec pastoribus
alim̃ta. quȩdã specialit̃ solis precipit no¬
bis. quedã uͦ generalit & nobis et uobis.
Nobis namq idest seruis quos pat̃ ille
familias rerũ omĩum dñs adhoc ĩsua
inagna domo constituit ut popło euis uer.¬
bũ graciȩ ministremus. specialit iniun¬
gitur scẽ predicationis officiũ: generalit̃
uero & nobis & uobis. salutaris indicit᷑
obedientia mandatoꝵ. In quib denuo.iĩ.
mandatis tanquã ditissimis ferculis. sic
cȩlestiũ deliciarũ copia sp̃ualis exub̃at.
ut in uerbo dĩ abundet quod ꝑfectus cõ-¬
medat: abundet ȩtiã qđ paruulus sugat.
Ibi est enĩ simul & lacteus potus quo te¬
nera fideliũ nutriat᷑ infantia: & solidus
cibus quo robusta ꝑfectoꝵ iuuentus sꝑi-¬
tualia scẽ uirtutis accipiat incrementa.
Ibi prorsus ad salutẽ consulit᷑ uniũsis:

Expanded text:
s oportet humiliter ac delectabiliter obedire, moderationis suae tenens ubique temperiem, ut nec ovibus desint pabula, nec pastoribus alimenta, quaedam specialiter solis praecipit nobis, quaedam vero generaliter et nobis et vobis. Nobis namque, id est servis quos pater ille familias, rerum omnium dominus, ad hoc in sua magna domo constituit, ut populo ejus verbum gratiae ministremus, specialiter injungitur sanctae praedicationis officium: generaliter vero nobis et vobis, salutaris indicitur obedientia mandatorum. In quibus denuo mandatis, tanquam ditissimis ferculis, sic coelestium deliciarum copia spiritalis exuberat, ut in verbo Dei abundet quod perfectus comedat, abundet etiam quod parvulus sugat. Ibi est enim simul et lacteus potus, quo tenera fidelium nutriatur infantia, et solidus cibus, quo robusta perfectorum juventus spiritalia sanctae virtutis accipiat incrementa. Ibi prorsus ad salutem consulitur universis
Abbreviated transcription (Latin):
est iħc solus. ubi cȩpit filius designari mor
serui discesserunt: ne ad illos paterna uox
emissa putaret᷑. alit̾. Cuĩ fieret uox suꝑ filiũ.
inuentus ẽ. ipse solus: quia cũ manifestaue.¬
tem alibi dicebat. Et nemo ascendit in cęlũ
nisi qui descendit de cęlo: filius hominis
qui ẽ. in cęlo. Et ipsi tacuerunt: & nemini
dixerunt in illis dieb quic quã ex his quȩ
uiderant. Futuri regni pre meditatio & gła
triumphantis ostensa fuerat in monte. Ta.¬
cent gͦ discipłi. & imꝑante dño nemini di¬
cunt uisionẽ donec filius hominis amor¬
tiuis resurgat: ne &e incredibile sit ꝓrei
magnitudine. & post tantã głam apud ru.¬
des animos sequens crux scandalũ faceret.

Expanded text:
est Jesus solus. Ubi coepit Filius designari, mox est Jesus solus. Ubi coepit Filius designari, mox servi discesserunt, ne ad illos paterna vox emissa putaretur. Aliter: cum fieret vox super Filium, inventus est ipse solus, quia cum manifestavetem alibi dicebat: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in coelo . Et ipsi tacuerunt, et nemini dixerunt in illis diebus quidquam, ex his quae viderant. Futuri regni praemeditatio, et gloria triumphantis ostensa fuerat in monte. Tacent ergo discipuli, et imperante Domino, nemini dicunt visionem, donec Filius hominis a mortuis resurgat, ne et incredibile sit pro rei magnitudine, et post tantam gloriam apud rudes animos sequens crux scandalum faciat.
Abbreviated transcription (Latin):
fraglitas conspatũ maioris gle ferre nõ
susfinet: immo toto animo &e corpore eon¬
tremiscens ad terrã cadit. Quanto quio
alttora quȩ sierit.tanto magis ad inseriora
collabitur. si ignorauerit mensura su
uor sane de celo patris loquentis auditur
quȩ testimoniũ ꝑhibeat filio. & petrũ er.¬
rore sublato doceat ueritatẽ : inmo in
petro ceteros apłos. Hic ẽ ait filius meus
dilectus: huic faciendũ ẽ tabernaculu
huic obtemꝑandũ. Hic ẽ filius. illi serui
sunt. Moyses &e helyas: debent &e ipsi
uobis cũ in penetrabilib cordis sui dnõ
tabernaculũ preparare. Et nota sicat ao.¬
mino in iordane baptirato. sic & in mon¬
te clarificato totius qnitatis inysteriu
declarari: quia głam illuis quã in baptis¬
mate confitem᷑. in resurrectione uidebi¬
mus. Nec frustra sp̃s sc̃i hic in lucida nu¬
be. illic apparet in colũba: quia qͥ nune
simplici corde fidẽ quã ꝑcipit seruat. tuĩc

Expanded text:
fragilitas conspectum majoris gloriae ferre non fragilitas conspectum majoris gloriae ferre non sustinet, ac toto animo et corpore contremiscens ad terram cadit. Quanto quis ampliora quaesierit, tanto magis ad inferiora collabitur, si ignoraverit mensuram suam. Vox sane de coelo Patris loquentis auditur, quae testimonium perhibeat filio, et Petrum errore sublato doceat veritatem, imo in Petro caeteros apostolos. Hic est ait Filius meus dilectus, huic faciendum est tabernaculum, huic obtemperandum. Hic est Filius, illi servi sunt Moses et Elias, debent et ipsi vobiscum in penetralibus cordis sui Domino tabernaculum praeparare. Et nota, sicut Domino in Jordane baptizato, sic et in monte clarificato, totius Trinitatis mysterium declarari, qui gloriam illius, quam in baptismate confitemur, in resurrectione videbimus. Nec frustra Spiritus sanctus hic in lucida nube, illic apparet in columba, quia qui nunc simplici corde fidem quam percipit servat, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
men sibi dat ardoris indiciũ. Nesciebat
enĩ quid diceret: qui oblitus ẽ regnũ
scis adnõ non in aliquo t̾rarũ loco s in
celis esse ꝓmissũ. se suosq coapłos mor¬
tali adhuc carne grauatos. imnmor talos
uite statũ subire nõ posse.  ullo i selo
domũ manu factã nõ esse necessaria s
ce usq nunc impericiȩ notat᷑. qui duĩq
legi prophis or enigłio tria tab lcuclis
facere cupit. cũ hȩc nequaquã ualeant
ab inuicem separari unũ habentia tabna¬
culũ. hoc est eccłiani cdĩ. Hec autẽ illo lo.¬
quente: facta est nubes & obumbraut
eos. Qui materiale tabernaculĩ quesuit
nubis accepit umbraculũ: ut diseat in ie¬
surrectione ñ tegmine domors sed spe ses
ta ait. filii autẽ hominũ in protectione
alarũ tuarũ sꝑabunt. Et in apocalypsi
sua iobes. & templũ inquit ñ uidi iea
uor facta ẽ. de nube dicens. Hic ẽ. filus
meus dilectus: ꝓpsũ audite. Human

Expanded text:
men sibi dat ardoris indicium. Nesciebat men sibi dat ardoris indicium. Nesciebat enim quid diceret, qui oblitus est regnum sanctis a Domino non in aliquo terrarum loco, sed in coelis esse promissum, se suosque coapostolos mortali adhuc carne gravatos, immortalis vitae statum subire non posse, et illo in saeculo domum manu factam non esse necessariam. Sed et usque nunc imperitia notatur, quisque legi, prophetis, et Evangelio tria tabernacula facere cupit, cum haec nequaquam valeant ab invicem separari, unum habentia tabernaculum, hoc est, Ecclesiam Dei. Haec autem illo loquente, facta est nubes, et obumbravit eos. Qui materiale tabernaculum quaesivit, nubis accipit umbraculum, ut discat in resurrectione non tegmine domorum, sed Spiritta: Filii autem hominum in protectione alarum tuarum sperabunt . Et in Apocalypsi sua Joannes: Et templum, inquit, non vidi in ea, vox facta est de nube, dicens: Hic est Filius meus dilectus, ipsum audite. Humana
Abbreviated transcription (Latin):
sed mpsteriĩ racione grauati erant sonmo
discipłi: scilicet ut resurrectionis speciẽ post
corporis quietẽ uident. Cuius exctati aõ
glam scĩ eo uerius maiestatem dñi uidebt̃:
quo etiam suȩ carnis inqua mortẽ uicerra
in mortalitate gaudebunt. Tunc moysen &
helyam speculabunt᷑ in gła: quia melius
uitelligent quomͦꝰ iota unũ aut unus a.¬
per nõ preterierit alege. nec dñs soluere
legem uel ꝓpħas. sed ad implere aduenerit.
Et̃ factũ est dũ discedent ab illo. artpe¬
trus ad iħm. P receptor. bonũ est noshie
esse. & faciamus tria tabnacula: unũ tͥ
et unũ moysi. & unũ helye. nesciens qͥd
diceret. O quanta felicitas uisioni ditatis.
intra angłoꝵ choros adesse ꝑpetuo. si
tantũ transformata xp̃i humanitas du-¬
orũq societas scors ad punctũ usa ddele¬
ctat. ut eos ne discedant etiã ob sequio
petrus sistere uelit. Qui &e si ꝓhumana
conditione nesciat quid dicat᷑: insiti ta¬

Expanded text:
sed mysterii ratione gravati erant somno sed mysterii ratione gravati erant somno discipuli, scilicet ut resurrectionis speciem post corporis quietem viderent. Cujus excitati ad gloriam sancti, eo verius majestatem Domini videbunt, quo etiam suae carnis, in qua mortem vicerant, immortalitate gaudebunt. Tunc Mosen et Eliam speculabuntur in gloria, quia melius intelligent, quomodo iota unum aut unus apex non praeterierit a lege, nec Dominus solvere legem vel prophetas, sed adimplere advenerit . Et factum est dum discederent ab illo, ait Petrus ad Jesum: Praeceptor, bonum est nos hic esse, et faciamus tria tabernacula, unum tibi, et unum Mosi, et unum Eliae, nesciens quid diceret. O quanta felicitas visione Deitatis inter angelorum choros adesse perpetuo, si tantum transformata Christi humanitas, duorumque societas sanctorum, ad punctum visa delectet, ut eos ne discedant, etiam obsequio Petrus sistere velit! Qui et si pro humana conditione nesciat, quid dicat, insiti ta
Abbreviated transcription (Latin):
uiuimus qui relinquim᷑ simul rapiemur
cũ illis in nubib obuiã dño in aera oe sic
semꝑ cũ dño erimꝰ. Aliter:. Moyses et helyas
idest legis lator & propharũ maximus ap.¬
parent &e loqu ntur cũ dño: ut ostendant
ipsũ esse. quẽ cuncta legis & propħiȩ scrip¬
ta ꝓmiserunt. Apparent autẽ nõ ininfimiꝰ. Ui¬
sed in monte cũ illo: quia soli qui mente
suꝑna petierint. maiestatẽ scẽ scripturȩ ꝗͣ
in dño est ad impleta ꝑspiciunt. Deniq et
iudei uidere moysen sed ad dm̃ in monta.¬
na subeuntẽ saqui ñ merent᷑: ad sequoq¬
reuersũ non sine uelamine uident. Helyã
nouere sed solus triũphũ ascendentis cũ
filiis ꝓpħarũ contemplat᷑ helyseus : quia
multi passim scripturȩ uerba legimnus.
sed quã celsa in xpĩ mysterũs splendeat
ꝑ pauei intelligimus. Petrus uero & qui
cũ illo : grauati erant somno. Et euigilan¬
tes uiderunt maiestatẽ eius: & luos ul¬
ros qui stabant cũ illo. Non fortunto casu

Expanded text:
rapiemur cum illis in nubibus obviam Domino in aera, et sic semper cum Domino erimus . Aliter. Moses et Elias, id est, legislator et prophetarum maximus, apparent et loquuntur cum Domino, ut ostendant ipsum esse quem cuncta legis et prophetiae scripta promiserunt. Apparent autem non in infimis, sed in monte cum illo, quia soli, qui mente superna petierint, majestatem sanctae Scripturae, quae in Domino est adimpleta, perspicient. Denique et Judaei videre Mosen, sed ad Deum in montana subeuntem sequi non merentur. Ad se quoqreversum non sine velamine vident. Eliam novere, sed solus triumphum ascendentis cum filiis prophetarum contemplatur Eliseus, quia multi passim Scripturae verba legimus, sed quam celsa in Christi mysteriis splendeat, perpauci intelligimus. Et dicebant cum illo gravati erant somno, et evigilantes viderunt majestatem ejus et duos viros qui stabant cum illo. Non fortuito casu,
Abbreviated transcription (Latin):
paruit. talis post udiciuĩ cunctis apparebit
electis. Nã in ipso tempore udicandi. & bo¬
nis simul &e malis informa serui uidebit᷑:
ut uidelicet impii quẽ spreuere. iudei quẽ
neganere. milites quẽ crucifirere. pilatus
herodesq quẽ iudicauere queant agnoscere
quot autẽ in xp̃o baptirati estis:. xp̃m indu¬
istis. Qui uidelicet habitus. dño int̾ris con¬
sistente despectus alioꝵq similis uidebat᷑.
sed illo montẽ petente nouo candore reful.¬
get : quia nunc filii dĩ sumꝰ & ñdũ appa-¬
ruit quid erimus. scimus quia cũ apparu.¬
erit similes ei erimus. qmͣ uidebimus eũ
sicuti est. Unde bene marcus hȩc uestim̃ta
describens ait. Uestim̃ta eius facta sunt splẽ¬
dentia candidaq nimis uelut nix: qualia
fullo suꝑ t̾rã nõ potest candida facere. Nã
quia ille hoc loeo intelligendus ẽ. fullo
quẽ pęnitens psalmista p̾catur. amplius
laua me ab in iusticia mea & apeccato meo

Expanded text:
paruit, talis post judicium cunctis apparebit paruit, talis post judicium cunctis apparebit electis. Nam in ipso tempore judicandi et bonis simul et malis, in forma servi videbitur, ut videlicet impii quem sprevere, Judaei quem negavere, milites quem crucifixere, Pilatus Herodesque quem judicavere, queant agnoscere quot ergo in Christo baptizati estis, Christum induistis . Qui videlicet habitus domino in terris consistente despectus, aliorumque simili videbatur, sed illi, montem petente novo candore refulget, quia nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit, quod erimus. Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, videsicuti est . Unde bene Marcus de eisdem vestimentis ait quia facta sunt splendentia, candidaque nimis, velut nix, qualia fullo super terram non potest candida facere . Nam quia ille hoc loco intelligendus est fullo, quem poenitens Psalmista precatur: Amplius lava me ab injustitia mea, et a delicto meo
Abbreviated transcription (Latin):
licet p̃cib est instandũ. ne in octauo recribu.¬
tionis temꝑe a iudice corripiam᷑ irato. Quod
&e ipse dñs hoc loco uoluit nos ostenso sue
orationis exemplo docere: de quo subdit᷑. &
ascendit in montẽ ut oraret. In montẽ nãq .iiͦ i.¬
oraturus & sic transfigurandus ascendit: ut
ostendat. eos qui fructũ resurrectionis expe¬
ctant. qui regem indecore suo uide deside.¬
rant. mente in excelsis habitare. & continuiꝰ
precib in cũbere debere. Tres solũ modo se.¬
cũ discipłos ducit: quia multi sunt uocati
alero electi. Et qui hic fidem qua imbuti st̃
sc̃ȩ trinitatis incorrupta mente seruauerint.
illic eius ȩterna merentur uisione letari. Et
faccũ est dũ oraret species uultus eius aldera:
& uestitus eius albus refulgeni. Transsigu.¬
ratus saluator. ñ substantiã uerȩ carnis a.¬
misit. sed głam futurȩ uel sue uel nr̃ȩ resur.¬
rectionis ostendit: quia qualis tunc apłis ap.¬

Expanded text:
licet, precibus est instandum ne in octavo retribulicet, precibus est instandum ne in octavo retributionis tempore a judice corripiamur irato. Quod et ipse Dominus hoc loco voluit nos ostenso suae orationis exemplo docere, de quo subditur: Et ascendit in montem ut oraret. In montem namque oraturus, et sic transfigurandus ascendit, ut ostendat eos qui fructum resurrectionis exspectant, qui regem in decore suo videre desiderant, mente in excelsis habitare, et continuis precibus incumbere debere. Tres solummodo secum discipulos ducit, quia multi sunt vocati, pauci vero electi . Et qui hic fidem, qua imbuti sunt, sanctae Trinitatis incorrupta mente servaverint, illic ejus aeterna merentur visione laetari. Et factum est dum oraret species vultus ejus altera, et vestitus ejus albus refulgens. Transfiguratus Salvator non substantiam verae carnis amisit, sed gloriam futurae, vel suae vel nostrae resurrectionis ostendit. Qui qualis tunc apostolis ap
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc audire possent corda refoueat. & octo.¬
nario numero dierũ. uerũ tempore resur¬
rectionis gaudiũ doceat esse uenturũ. Nã et
ipse octaua die idẽ. post sextã sabbati qͣ erui.¬
cem ascendit oe septimã sabbati qua in sepul.¬
chro quieuit amortuis resurrexit: & nos
post sex huiꝰ scłi ȩtates in quib pro dño pati
& laborare gaudemus. &e septimã quieas
animarũ quȩ interim in alia uita geritur.
quasi octaua ȩtate resurgemus. Nã qđ maths .iͦi.
cunt. nec temporis ordine nec nuisterii racio.¬
ne resultat: quia & illi medios tantũ ponũt
dies unde &e absolute post sex dies factũ di-¬
cunt.hic primũ adiungit & ultimũ. ideoq
temperatius fere dies octo cõmemorat. Et illi
post ser mundi etates scĩs a labore quiescen.¬
dũ: hic uͦ temꝑe octauo designat resurgendũ.
Unde ce pulcre sextus psalmus ꝓ octaua scribi¬
tur. euuis iniciũ est dñe ne in i̾ra tua arguas
me: quia nimirũ ꝑ sex ȩtates quib oꝑari

Expanded text:
oveat, et octonario dierum numero, verum tempore resurrectionis gaudium doceat esse venturum. Nam et ipse octava die, id est post sextam Sabbati, qua crucem ascendit, et septimam Sabbati, qua in sepulcro quievit, a mortuis resurrexit. Et nos post sex hujus saeculi aetates, in quibus pro Domino pati et laborare gaudemus, et septimam quietis animarum, quae interim in alia vita geritur, quasi octava aetate resurgemus. Nam quod Matthaeus cunt, nec temporis ordine, nec mysterii ratione resultat. Quia et illi medios tantum ponunt dies, unde et absolute post sex dies factum dicunt: hic primum adjungit et ultimum, ideoque temperatius fere dies octo commemorat. Et ille post sex mundi aetates sanctis a labore quiescendum, hic vero tempore octavo designat resurgendum. Unde et pulchre sextus psalmus Pro octava inscribitur, cujus initium est, Domine, ne in ira tua arguas me. Quia nimirum post sex aetates quibus operari
Abbreviated transcription (Latin):
monstrare aliquis posset mariã ex dd
nullã consanguinitatis originẽ ducere.
satis erat scđm istã racionẽ acciꝑe xp̃m
filuĩ dauid. qua racione etiã ioseph
pater eius appellatꝰ est: quanto magis
cũ euident̃ dicat apłs paulus ex semine
mariã de stirpe cdauid aliquã consan¬
guinitatẽ duxisse dubitare utiq ñ de¬
bemus: Cuius fȩminȩ nec sac̃dotale ge¬
nus tacetur. insinuante luca qđ cogna¬
ta eius eẽt. elysabeth: quã dicit de fili¬
abus aaron. Firmissime igit᷑ tenendũ
est. carnẽ xp̃i ex utroq genere ꝓpaga¬
tam. & regum scilicet & sac̃dotũ: in
quib ꝑsonis apud illũ popłm hebre¬
orũ mystica uncuo figurabat᷑. id esteris¬
unde. xp̃i nom̃ elucet tanto ante etiã eui-
denussima significatione p̃ nunciatũ. ł .ĩ.¬

Expanded text:
monstrare aliquis posset Mariam ex Dauid monstrare aliquis posset Mariam ex Dauid nullam consanguinitatis originem ducere, sat erat secundum istam rationem accipere Christum filium Dauid, qua ratione etiam Ioseph pater eius recte appellatus est: quanto magis, quia, cum euidenter dicat apostolus Paulus ex semine Mariam de stirpe Dauid aliquam consanguinitatem duxisse dubitare utique non debemus! cuius feminae quoniam nec sacerdotale genus tacetur insinuante Luca, quod cognata eius esset Elisabeth. quam dicit de filiabus Aaron, firmissime tenendum est carnem Christi ex utroque genere tam, regali scilicet et sacerdotali, in quibus personis apud illum populum Hebraeorum etiam mystica unctio figurabatur, id est, chunde Christi nomen elucet, tanto ante etiam illa evidentissima significatione praenuntiatum.
Abbreviated transcription (Latin):
filuis ioseph. Qui tam̃ lucas ñ eius pa.¬
rentẽ solam mariã sed ambos parentes
eius appellare minime dubitauit. uͥ ait.¬
in die sollẽpni pascȩ. Sed ne quisqꝙͣ hic
parentes consanguineos potius marie
cũ ipsa matre eius intelligendos putet:
quid ad illud respondebit quod ipse idẽ
lucas suꝑuis dixit. & erat pat̾ eius & ma¬
ter nurantes suꝑ his quȩ dicebant᷑ de illos
Cũ igit᷑ ipse narret ñ ex concubitu ioseph.iiͦi.
sed ex maria uirgine natũ xp̃m: unde
eũ patrẽ eius appellat. nisi quia &e ui-¬
rũ mariȩ recte intelligunus sine cõmix¬
tione carnis. ipsa copulatione conugii.
& obhoc etiã xp̃i patrẽ multo conuine¬
tius qui ex eius conuige natus sit. quã si
ei esset aliunde ad optatus: Unde mani¬
festum ẽ. illud quod ait sicut putabat᷑
filiuis ioseph propt̾ illos dixisse. qui eũ
ex ioseph sicut alti homines nascuntur
natũ arbitrabantur. Ac ꝑ hoc etiã si de¬

Expanded text:
filius Ioseph. qui tamen Lucas non eius pafilius Ioseph. qui tamen Lucas non eius parentem solam Mariam, sed ambos parentes eius appellare minime dubitauit, ubi aitin die sollemni paschae. sed ne quisquam hic parentes consanguineos potius Mariae cum ipsa matre eius intellegendos putet, quid ad illud respondebit quod ipse item Lucas superius dixit: et erat pater eius et mater mirantes super his quae dicebantur de illo? cum igitur ipse narret non ex concubitu Ioseph, sed ex . Maria uirgine natum Christum, unde eum patrem eius appellat, nisi quia et uirum Mariae recte intellegimus sine commixtione carnis ipsa copulatione coniugii et ob hoc etiam Christi patrem multo coniunctius, qui ex eius coniuge natus sit, quam si ei esset aliunde adoptatus? unde manifestum est illud, quod ait: sicut putabatur, filius Ioseph, propter illos dixisse, qui eum ex Ioseph, sicut alii homines nascuntur, natum arbitrabantur. II. Ac per hoc, etiamsi de
Abbreviated transcription (Latin):
eugłista sic orsus est Liber gene¬
rationis iħu xp̃i filii dauid: fi¬
lii abraam: Quo exordio suo satis osten¬
cepisse narrandã Exeqͥt᷑ gͦ humanam
cõmemorans. quos ꝓducit ad ioseph uirũ
a cõiugio mariȩ separandũ putaret: qđ
ñ ex eiꝰ concubitu sed uirgo peꝑit ꝯp̃m
hoc enĩ exẽplo magnifice insinuat᷑. fide¬
libus cõiugatis etiã seruata pari cõsensu
continentia. posse ꝑmanere uocariq con-¬
iugiũ. ñ ꝑmixto corporis sexui. sed custo¬
dito m̃tis affectu: p̃sertĩ qͥa nasci eis
etiam filiꝰ potuit. sine ullo cõplexu car¬
nali. qͥ ꝓpt̃ solos gignendos filios adhi¬
do genuerat: quandoqͥdem recte pater
essec etiam eiꝰ quẽ non ex sua coniuge
ꝓcreatũ aliunde adoptasset Putabat᷑
qͥdem xp̃s etiã alit̃ filiꝰ ioseph tãꝗͣ ex eiꝰ
om̃ino carne ꝓgenitꝰ. sed ab eis hoc
putabat᷑ quos mariȩ latebat uirginitas:
Nã lucas ait: Et ipse iħc erat incipiens
quasi annorũ triginta: ut putabatur

Expanded text:
elista sic orsus est: Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraham . Quo exordio suo satis ostenis enarrabit? exsequitur ergo humanam neratores commemorans, quos perducit ad Ioseph uirum a coniugio Mariae separandum putaret, quod non ex eius concubitu, sed uirgo peperit Christum. hoc enim exemplo magnifice insinuatur fidelibus coniugatis etiam seruata pari consensu continentia posse permanere uocarique coniugium non permixto corporis sexu, sed custodito mentis affectu, praesertim quia nasci eis etiam filius potuit sine ullo conplexu carnali, qui propter solos gignendos filios adhido genuerat, quando quidem recte pater esset etiam eius quem non ex sua coniuge procreatum alicunde adoptasset. Pulabatur quidem Christus etiam aliter filius Ioseph, tamquam ex eius omnino carne progenitus, sed ab eis hoc putabatur quos Mariae latebat uirginitas. nam Lucas ait: et ipse Iesus erat incipiens quasi annorum triginta, ut putabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
one censeri: quisquis a fide sua hoc quod nos
principalit̾ saluat excludit. Non enĩ departi¬
cula aliqua fidĩ nr̃ȩ quȩ minus lucidede.
tio audet incessere. quod dñs in eccłia sua ne.¬
minẽ sexus utriusq uoluit ignorare: siqui¬
dẽ cum ipsius catholici simboli breuis &ꝑ.
fecta confessio. quȩ duodecim apłoꝵ totidẽ :
signata sententiis. tam instructa sit muinti.¬
one glesti. ut om̃s hereticoꝵ opiniones solo
ipsius possint gladio detruncari. Cuiꝰ sim.¬
boli plenitudinẽ si eutices puro & simplici¬
corde uoluisset conciꝑe. in nullo adecretis
sacratissimi niceni concilii deuiaret: & hoc
a scĩs patrib intelligeret constitutũ. ut con
pur̃e pietatis consuetudine elaborare dig.¬
namini: ut quod contra singulare sacramẽ¬
tum salutis humanȩ blasphem a insipien

Expanded text:
one censeri, quisquis a fide sua, hoc quod nos one censeri, quisquis a fide sua, hoc quod nos principaliter salvat, excludit. Unde multuncula aliqua fidei nostrae quae minus lucide sit atio audet incessere, quod Dominus in Ecclesia sua neminem sexus utriusque voluit ignorare. Siquidem ipsa catholici Symboli 858 brevis et perfecta confessio, quae duodecim apostolorum totidem est signata sententiis, tam instructa sit munitione coelesti, ut omnes haereticorum opiniones solo ipsius possint gladio detrun cari. Cujus Symboli plenitudinem si Eutyches puro et simplici voluisset corde concipere, in nullo a decretis sacratissimi Nicaeni concilii deviaret; et hoc a sanctis Patribus intelligeret constitutum, ut contpro vestrae pietatis consuetudine elaborare dignemini, ut quod contra singulare sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
dificante sibi sapientia donũ uerbũ caro fi.¬
eret. & forma dĩ ac forma serui in unã conue¬
niret ꝑsonã. creator tempoꝵs nasceret᷑ inteni¬
pore.: & ꝑ quẽ facta sunt omĩa. intra om̃ia
gigueret᷑. Nlisi enĩ nouus homo factus insi.¬
militudinẽ carnis peccati nr̃am susciꝑet ue¬
tustaitem. & consubstantialis patri consub¬
stantialis eẽ. dignaret᷑ &e matri. naturã q nr̃am
solus apeccato liber sibi uniret. sub iugo di¬
aboli generalit̾ teneret᷑ humana captiuitaᷤ:
nec uti possemus triumphantis uictoria. si
extra nr̃am esset confecta naturã. De hac au¬
tem participatione mirabili sacram̃tũ nob̃
sus origine nascerem᷑. Propt̃ quod ab eugłista
de credentib dicitur. Qui ñ ex sanguinibus
neq ex uoluntate carnis. neq ex uoluntate ui
ri: sed ex dõnati sunt. Cuius in effabilis gr̃e
particeps non ẽ. nec potest in filioꝵ dĩ adopti¬

Expanded text:
dificante sibi sapientia domum , Verbum caro fidificante sibi sapientia domum , Verbum caro fieret ; et forma Dei ac forma servi in unam conveniente personam, creator temporum nasceretur in tempore; et per quem facta sunt omnia, ipse inter omnia gigneretur. Nisi enim novus homo, factus in similitudinem carnis peccati, nostram susciperet vetustatem, et consubstantialis Patri, consubstantialis esse dignaretur et matri, naturamque sibi nostram solus a peccato liber uniret, sub jugo diaboli generaliter teneretur humana captivitas; nec uti possemus triumphantis victoria, si extra nostram esset conserta naturam. CAP. III. De hac autem participatione mirabili sacramentum nobis sus origine nasceremur. Propter quod ab evangelista de credentibus dicitur: Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, 856 sed ex Deo nati sunt . Cujus ineffabilis gratiae particeps non est, nec potest in filiorum Dei adopti
Abbreviated transcription (Latin):
homo credit᷑. cuiꝰ in eugłio p̃dicat᷑. Dic̃ enĩ
matħs. Liber generationis iħu xp̃i filii da.¬
uid: filii abrahã. Et ita humane originis or¬
dinẽ sequit᷑: ut generationuĩ lineas usq ad
ioseph cui mat̾ dni erat desponsata deducat.
lucas uͦ retroesũ successionũ gradus relegenꝰ.
ad ipsũ humani generis principẽ redit: ut
alam primũ & adã nouissiuĩ. eiusdẽ os.¬
tendat ẽẽ. naturȩ. Potuerat quippe om̃ipotẽ.¬
tia filii di sic ad docendos iustificandosq ho
mines apparere. quomͦ &e patriarchis et ꝓpħis
hospitalitatis ñ abnuit. uel etiã appositũ ci.¬
bum sumpsit. Sed ille imagines huiꝰ homi.¬
nis erant indices: cuiꝰ ueritatẽ exp̃cedentiũ
patrũ styrpe sumendã. significationes misti.¬
cȩ nunciabant. Et ideo sacramentii reconci¬
liationis nr̃e ante temipora ȩterna dispositũ.
nulle implebant figurȩ: quia ñdĩ uenerat
brauerat ei. ut intra intemerata uiscera e.¬

Expanded text:
us in Evangelio praedicatur. Dicit enim Matthaeus: Liber generationis Jesu Christi filii David, filii Abraham ; et ita humanae originis ordinem sequitur, ut generationum lineas usque ad Joseph, cui mater Domini erat desponsata, deducat. Lucas vero retrorsum successionum gradus relegens, ad ipsum humani generis principem redit , ut Adam primum et Adam novissimum ejusdem ostendat esse naturae. Potuerat quippe omnipotentia Filii Dei sic ad docendos justificandosque 855 homines apparere, quomodo et patriarchis et prophetis hospitalitatis non abnuit, vel etiam appositum cibum sumpsit . Sed illae imagines hujus hominis erant indices, cujus veritatem ex praecedentium patrum stirpe sumendam significationes mysticae nuntiabant. Et ideo sacramentum reconciliationis nostrae ante tempora aeterna dispositum, nullae implebant figurae, quia nondum superveltissimi obumbraverat ei; ut intra intemerata viscera, ae
Abbreviated transcription (Latin):
riatur: Et quod seminas ñ corpus quod
futurũ est seminas: sed nudũ granũ ut
puta tritici aut alicuius cetõrũ. Ds̃ autẽ
seminũ ꝓpriũ corpus. Non omĩs caro
eadem caro: s alia hominũ. alia pecoꝵ
alia caro uolucrũ. alia autẽ pisciũ. Et
corpora cȩlestia: & corpora t̾restria. S alia

Expanded text:
riatur et quod seminas non corpus quod nascitur seminas, sed nudum granum, ut puta tritici aut alicuius ceterorum: deus autem seminum proprium corpus. non omnis caro eadem caro, sed alia quidem hominis, alia pecoris. alia uolatilium, alia autem piscium. et c
Abbreviated transcription (Latin):
tiã uel negligentiã seu ꝑ occupationẽ
rei scłaris in sollẽpnitate scõꝵ minis
plene ꝑegisset. in hac scã obseruatio¬
ne solueret᷑ : quatinus eoꝵs patrocinuis
protecti. ad suꝑna polorũ gaudia per¬

Expanded text:
tiam, vel negligentiam, seu per occupationem rei saecularis, in solemnitate sanctorum minus plene peregisset, in hac observatione solveretur, quatenus, eorum patrociniis protecti, ad superna populorum gaudia per
Abbreviated transcription (Latin):
tenebat. suis p̃cib afõca cesare impet᷑¬
uerit donari ȩccłȩ xp̃i templũ rome
quod ab antiquis pantheon ante uoca¬
batur: quia hoc quasi simulachrum
om̃iũ uideretꝰ esse deorũ. In quo elimm¬
nata om̃i spurcitia fecit eccl̃am sc̃ȩ dĩ
genitricis atq om̃ium martyrũ xp̃i:
ut exclusa multitudine demonũ. mul¬
titudo ibi scõꝵ in memoria hab̃etꝰ. et

Expanded text:
ca Caesare impetraret donari Ecclesiae Christi templum Romae, quod ab antiquis Pantheon ante vocabatur, quia hoc quasi simulacrum omnium videretur esse deorum; in quo, eliminata omni spurcitia, fecit ecclesiam sanctae Dei genitricis, atque omnium martyrum Christi, ut, exclusa multitudine daemonum, multitudo i
Abbreviated transcription (Latin):
nim̃tũ: monebant᷑ enĩ filii isrł p̃sentia uir¬
gȩ: quȩrere sollicitȩ quid significaret tã
mirabile factũ. Q uod longo post aꝑire ꝑ
uerba tanquã auditores eius dicerent: o
pater isaia obscure loqueris: dic nob̃ q̃s
ipsã rem manifeste: adiecit claritatem et
ait. Ecce uirgo concipiet & pariet filiũ:
& uocabit᷑ nom̃ eius ẽmanuel. łc .ii.ii.
Tiliũ quoq uirginis id ẽ. emmanuelẽ

Expanded text:
nimentum. Monebantur enim filii Israel praesentia virnimentum. Monebantur enim filii Israel praesentia virgae, quaerere sollicite quid significaret tam mirabile factum, quod longo post aperiens. Ad haec verba tanquam auditores ejus dicerent: O pater Isaia, obscure loqueris, dic nobis, quaeso, ipsam rem manifeste, adjecit claritatem et ait: Ecce virgo concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Filium quoque Virgin
Abbreviated transcription (Latin):
litate. quȩ facit pauꝑem sp̃u. concupiscen¬
tiã m̃tis. Sicq principali suggestione dia.¬
boli uicta: uiciosũ caput. uirtutis pede con
s eo quã maxime triumphauit:
qđ de sua mundissima carne corporata sa¬
pientia uicit usquequaq maliciã : attĩgeis
a fine usq ad finẽ fortit̃: & disponenꝰ omĩa
suauit̃. Hȩc ẽ. gͦ mulier ad quã illud di¬
uinũ intendebat oraculũ: hanc quandoq
nasciturã innuebat: hanc singularit̃ inti¬
mabat. Expedito quã paucis oraculo: tuiũ
quoq de miraculis absoluat᷑. Acceptȩ sunt
a scõ moyse singulȩ uirge de singłis tribub
isrł. nom̃b earũ inscripte ubente dño¬
& positȩ sunt in tab̃naculo eius. Int̃. quas u¬
na quȩ uerat aaron inuenta ẽ. sequenti die
germinasse: floruisse: fronduisse. ac peꝑisse
amigdala. Sciens gͦ dñs hoc opus suũ mag¬
ni eẽ. mysterii: uissit seruari uirgã admo¬

Expanded text:
litate, quae facit pauperem spiritu, concupiscenlitate, quae facit pauperem spiritu, concupiscentiam mentis. Sicque principali suggestione diaboli victa, vitiosum caput virtutis pede contrivit. ed eo quam maxime triumphavit, quod de sua mundissima carne corporata sapientia dicit, Usquequaque malitiam attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Haec est ergo mulier ad quam divinum illud intendebat oraculum, hanc quandoque nascituram innuebat, hanc singulariter intimabat. Expedito quam paucis oraculo, unum quodque de miraculis absolvatur. Acceptae sunt a sancto Moyse singulae virgae de singulis tribubus Israel, nominibus earum inscriptae, jubente Domet positae in tabernaculo ejus: inter quas una quae fuerat Aaroni inventa est sequenti die germinasse, floruisse, fronduisse, et peperisse amygdala. Sciens ergo Dominus hoc opus suum magni esse mysterii, jussit servari virgam ad mo
Abbreviated transcription (Latin):
legio uirtutũ insignis enituit: saluatorẽ
edidit: aquo głificata in gelo: ñquã t̃rige.¬
nis patrocinari desistit. Propositionẽ se¬
quatꝰ ordine suo narratio: iamq refera.¬
mus unũ dep̃taxatis oraculis: ac deinde
paucis expediamus. Dixit eterns ad ue.¬
terẽ: ds ad serpentẽ. Inimicitias ponã in¬
ter te & mulierẽ: et sem̃ tuũ & sem̃ illiꝰ¬
loco serpentis caput conterere: nͥ principa¬
lem diaboli suggestionẽ. id ẽ. concupiscen¬
tiã resistendo suꝑare: Si gͦ querat᷑ quȩ nã
mulier huiꝰ modi uictoriã oꝑata sit: ꝑfec¬
to ñ re ꝑit᷑ in linea generationis humanȩ:
donec ꝑueniat᷑ ad illã de quͣa niinc sc̃arũ
sc̃am. at si int̾rogetis in quo serpentis caput
uel ipsa contriuerit: nimirũ in eo quod
humilitatẽ simul & uirginitatẽ sacrifica.¬
uit dõ. Uirginitate namq seruata. ꝓbat᷑
extinxisse concupiscentiã carnis: humi¬

Expanded text:
legio virtutum insignis enituit, Salvatorem legio virtutum insignis enituit, Salvatorem edidit a quo glorificata in coelo, nunquam terrigenis patrocinari desistit. Propositionem sequatur ordine sua narratio. Jamque referamus unum de praetaxatis oraculis, ac deinde paucis expediamus. Dixit Aeternus ad veterem, Deus ad serpentem: Inimicitias ponam inter te et mulierem, et semen tuum, et semen illiloco serpentis caput conterere, nisi principalem diaboli suggestionem, id est concupiscentiam, resistendo superare? Si ergo quaeratur quaenam mulier hujusmodi victoriam operata sit? profecto non reperitur in linea generationis humanae, donec perveniatur ad illam de qua agimus sanctarum sanctam. At si interrogetur, in quo serpentis caput vel ipsa contriverit? nimirum in eo quod virginitatem simul et humilitatem Deo sacrificavit. Virginitate namque servata probatur exstinxisse concupiscentiam carnis; humi
Abbreviated transcription (Latin):
pprobate consuetudinis ẽ apud xp̃i
obseruare diligent̃: & tunc preci¬
pue uirtutes eoꝵ assignatas lit¬
teris in eccłia recitare ad laudẽ dĩ ex cuiꝰ
munere sunt. & ad instrum̃ta minoꝵ.In¬
ter om̃s autẽ scõs memoria beatissimȩ uir
ginis eo frequentius agit᷑ atq festiuiui: qđ
maiorẽ gr̃am apud dñm credit᷑ inuenisse.
Unde post alia quȩdã ipsius antiquiora
sollẽpnia: ñ fuit contẽpta deuotio fideliũ
quin natiuitatis sollempne suꝑ aderec ho¬
diernũ. Hac itaq die peculiarit᷑ in ȩccła re¬
citandus. ẽẽ. uideat᷑ ille liber. qui de ortu eiꝰ
atq uita scriptus inueniebat᷑: si ñ iudicas¬
sent eũ patres int̾ appocripha numeran¬
dũ. At qm̃ magnis ac sapientib uiris ita ui¬
sũ est. nos alia quedã. sed ñ aliena legen¬
tes: eccłasticũ morẽ debitis officiis ex seqͣmꝰ.
uirgo maria. prius quã nasceret᷑ ora¬
culis enunciata ẽ: & designata miraculis.
Nata uͦ ꝓgeniȩ diuinitus ordinata. priui¬

Expanded text:
pprobate consuetudinis mos est apud observare diligenter: et tunc precipue virtutes eorum assignatis litteris in Ecclesia recitare: ad Dei laudem: ex cujus munere sunt: et ad instrumenta morum. Inter omnes autem Sanctos: meginis eo frequentius agitur atque festivius, quo majorem gratiam apud Dominum creditur invenisse. Unde post alia quaedam ipsius antiquiora solemnia, non fuit contenta devotio fidelium, quin nativitatis solemne superadderet hodiernum. Hac itaque die peculiariter in Ecclesia recitandus esse videtur ille liber, qui de ortu ejus et vita scriptus inveniebatur, si non judicassent eum Patres inter apocrypha numerandum. At quoniam magnis ac sapientibus viris ita visum est, nos alia quaedam, sed non aliena legentes, ecclesiasticum morem debitis officiis exsequamur. Virgo Maria, priusquam nasceretur oraculis enuntiata est, et designata miraculis, nata vero progenie divinitus ordinata, privi