comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gioso domno gisleb̾to caeterisq fribus
ibidem degentib omnẽ sui itineris siue
actus continentiã. qualit̾q scĩ leuitȩ &¬
martyris corpꝰ sibi sublatũ fuerit ꝑ ordi¬
nem explicauit. Aui nimirũ attoniti. &
ꝓhis quȩ dicebant᷑ ualde gauisi: aud aldũ
regulari more prius suscipiunt. ac dein-¬
de illi secũ quã diũ aduuer habitandi
locũ concedunt: Sinulq deliberant tẽpꝰ
adhoc congruun operientes. quatinꝰ tan-¬
tũ ad se decus quandoq suꝑna opitulante
grã transferre satagerent Ex acto deniq
tempore annis scilicoꝵ octo semis euolutis.
adcȩsar augustã salomone sibi familia.¬
rissimo cerdaniensi comite mandate ex se
fr̃s mittunt. qui seĩ leuitȩ & martyris
corpꝰ ꝓcurante hoc ipso salomone recipent:
secumq ap̃o miserante deferrent Salomo-¬
ni namq iam dudum comꝑtũ fuerat. &
ut erat iur prudens atq boni cuspidus.
ad regem maiorẽ cordubensem oportuni¬

Expanded text:
gioso, domno Gisleberto, caeterisque fratribus gioso, domno Gisleberto, caeterisque fratribus ibidem degentibus omnem sui itineris sive actus continentiam, qualiterque sibi pus sublatum fuerit, per ordinem explicavit. Qui nimirum attoniti, et pro his quae dicebantur valde gavisi, Audaldum regulari more prius suscipiunt: ac deinde illi secum, quamdiu viveret, habitandi locum concedunt. Simulque deliberant, tempus ad hoc congruum opperientes, quatenus tantum ad se decus quandoque superna opitulante gratia transferre satagerent. CAPUT VIII. Exacto denique tempore, annis scilicet octo et semis evolutis, ad Caesaraugustam, Salomone sibi familiarissimo Cerdaniensi comite mandante, ex se fratres mittunt, qui sancti levitae et martyris corpus, procurante hoc ipso Salomone, reciperent, secumque Christo miserante deferrent. Salomoni namque hoc jamdudum compertum fuerat: et ut erat prudens atque boni cupidus ad regem Majorem Cordubensem opportuni
Abbreviated transcription (Latin):
pisset ac crudelius carnifice turpit̾ exercere.
ꝑstitisset: audaldus uolens nolens diu cȩsus
ac ꝑ testiculos tandẽ suspensus. quasi uisus ẽ.
confiteri quod ab ispaniȩ partib illud de¬
ferroꝵ quodq sc̃s marinus martyr hoc iti¬
uento uocabulo nomen habero Sicq ut re-¬
liqua transeamus ep̃o sacrȩ p̃dicationis nefa¬
rio inuasore partim de luso: cum magno cor¬
dis ploratu fletuq plurimo pulsus. ad ꝓpͥũ
locum monachus tristis uerberib attritus
reuertitur: Quod monasterii sui fr̃s audi¬
entes nec credentes: audaldũ m̃dacii re.¬
cdaguunt nomenq illi girouagi imponen-¬
tes a se sequestrando iãq ipso etiã sponte ȩxe¬
unte repellunt: & ubicunq libeat licentiã
ei inmo necessitatẽ tribuunt commoran.¬
di lui ad cȩnobium beati benedicti ca.¬
strum superius cognominatũ usq ꝑueni-¬
ens. eiusdẽ congregationis abbati uiro reli-¬

Expanded text:
pisset, ac crudelius carnifice turpiter exercere pisset, ac crudelius carnifice turpiter exercere perstitisset, Audaldus volens nolens et valde diu caesus, ac per testiculos tandem suspensus, quasi visus est confiteri quod ab Hispaniae partibus illum deferret, quodque sanctus Marinus martyr hoc invento vocabulo nomen haberet. Sicque, ut reliqua transeamus, episcopo sacrae praedae nefario invasore partim deluso, cum magno cordis ploratu fletuque plurimo pulsus, ad proprium locum monachus tristis verberibusque attritus revertitur. Quod monasterii sui fratres audientes, nec credentes, Audaldum mendacii redarguerunt; nomenque illi gyrovagi imponentes, a se sequestrando, jamque ipso etiam sponte exeunte, repellunt: et ubicunque libeat licentiam ei, imo necessitatem tribuunt commorandi. Qui ad coenobium beati Benedicti, Castrum superius cognominatum, usque perveniens, ejusdem congregationis abbati, viro reli
Abbreviated transcription (Latin):
sibi sublato corpusculo Et m̃s ait. m̃s fuerat
ille ꝓpinquus: in partib ispaniarũ nuꝑ
mortuus ac sepultꝰ: Cuiꝰ cadauer int̾ reli¬
quoꝵ parentũ meoꝵ: exanimes artꝰ copone.¬
re malens. haec terrarũ spacia multis ue.¬
xatus calamitatib xp̃o ꝓpitio ꝑagrans eiu-¬
ci. atq illud non paruo exenio dato expa-¬
ganoꝵ placata feritate redemi: Sed ꝓne.¬
fas inquit. offendi ep̃m crudeliorẽ etd micis.
luod enĩ eoꝵ austeritas humanitus emollita
pie quęrenti concessit.: hoc tua uiolentia
impbe omnimodis ȩragitata rapit impu¬
dent̃q p̾sumit: & ueluti insanus scm̃ dicis
corpꝰ hominis peccatoris: Ic̾ ep̃s int̾ hȩc &
alia nimis rabida ꝑmotꝰ iracundia. monachũ
teneri p̃cepit: in exquisita torm̃toꝵ genera
uirgarũq liuores reꝓmittens. nͥ deqͣ nã cuui¬
tate uel loco eũ furatus eẽt. seu quo nomit ie
idem sõs censeretur exponero: Quod cũ cȩ¬

Expanded text:
sibi subducto corpusculo. Et meus, ait, meus fuerat sibi subducto corpusculo. Et meus, ait, meus fuerat ille propinquus, in partibus Hispaniarum nuper mortuus ac sepultus. Cujus cadaver inter reliquorum parentum meorum exanimes artus componere satagens, haec terrarum spatia multis vexatus calamitatibus Christo propitio peragrans evici: atque illud non parvo xenio dato, ex paganorum placata feritate redemi. Sed proh nefas! inquit, offendi episcopum crudeliorem ethnicis. Quod enim eorum austeritas humanitus emollita pie quaerenti concessit, hoc tua violentia improbe omnimodis exagitata rapit, impudenterque praesumit, et veluti insanus sanctum dicis corpus hominis peccatoris. Tunc episcopus inter haec et alia nimis rapida permotus iracundia, monachum teneri praecepit: inexquisita tormentorum genera virgarumque ei livores repromittens, nisi de qua civitate vel loco eum furatus esset, seu quo nomine idem sanctus censeretur, exponeret. Quod cum coe
Abbreviated transcription (Latin):
monachum autẽ comp̃hendi mandauit. Ille
nͦ paulo ante denecessarus uitȩ sumptibus
meditans ꝓpt̾ emendos panes ministros
quia erat mutus domi relicto ad forum ꝓ¬
cesserat. Ep̃s nanq diuisio fasce. & queq ine-¬
rant uniũsis corã expositis. repperit scm̃ in¬
trinsecus latens pignus. saceo diligent̃ in sui¬
tum.Iuod stupens nimiumq ad mirans. &
estimans omnino qđ erat plane alicuiꝰ scĩ
martyris corpus: iussit illud auferri. atq
in aeccłia beatȩ mariae semꝑ uirginiis quȩ
est mat̾ aeccłiarũ eiusdẽ urbis ueneranter
recondi Inqua olim subualerio pontifice
idem martyr strenuusq athleta. archidi¬
a comi arcẽ in signis tenuerat His ita dolo
pactis. audaldus horum nescius cũ panis
edulio domũ regreditur Inuentoq prodo.¬
lor hoc tristi patrato ꝑculsus animi dolore.
ad eundem ep̃m nomine seniorẽ lacrimis
plenus accessit. conquerens cũ eodẽ iniuste

Expanded text:
monachum autem comprehendi mandavit. Ille monachum autem comprehendi mandavit. Ille vero paulo ante de necessariis viae sumptibus meditans, propter emendos panes, ministro, quia erat mutus, domi relicto, ad forum processerat. Episcopus namque diviso fasce, et quaecunque inerant universis coram expositis, reperit sanctum intrinsecus latens pignus, sacco diligenter insutum. Quod stupens nimiumque admirans, et aestimans omnino quod erat plane alicujus sancti martyris corpus, jussit illud auferri, atque in ecclesia beatae Mariae semper virginis quae est mater ecclesiarum ejusdem urbis veneranter recondi: in qua olim sub Valerio pontifice idem martyr strenuusque athleta archidiaconii arcem insignis tenuerat. CAPUT VII. His ita dolo peractis, Audaldus horum nescius cum panis edulio domum regreditur: agnitoque proh dolor! hoc tristi facto, perculsus animi dolore ad eumdem episcopum, nomine Seniorem, lacrymis plenus accessit, conquerens cum eo de injuste
Abbreviated transcription (Latin):
dore tacidus timidusq attendit At ubi in¬
se se recollectus uirtutẽ agnouit altissimi.
hospitẽ. ut pote gentilitatis ritu ferocẽ blan¬
do ne paueat demulcr affatu: ignẽ ꝓcul
dubio ase accensũ fuisse ꝓnuntians hoc
autẽ audito. sese ille int̾ra cubilis sui clau¬
stra continuit: nec ẽ. ꝑmissus dignusq inuen¬
tus. qui facti miraculi mereretur nosse mi
surgens. qđ residebat itineris maturiꝰ con¬
ficere satagit Unde post aliquot dies cesar
augustã ciuitatẽ aggressus. a quadã dõ
deuota muliercula ꝓpe ipsiꝰ urb menia
domũ habente. misericordia hospitandi.
ut puta peregrinꝰ illa nocte suscipitur.
Quȩ sollicita dũ in occultiori parte suae
domꝰ iugilans  tacens quiescere animad.¬
uertit memoratũ monachũ antȩ scĩ corpꝰ lu.¬
centib cereis psallenter astare:. Itaq pulsato
nocꝰturnali tempore. signo. ad eccłiã concita
cum palmis pudore sublato deportari uissit:

Expanded text:
dore tacitus timidusque attendit. At ubi indore tacitus timidusque attendit. At ubi in se recollectus virtutem agnovit Altissimi, hospitem, utpote gentilitatis ritu ferocem, blando ne paveat demulcet affatu, ignem procul dubio a se accensum fuisse pronuntians. Hoc autem audito, ille se intra cubiculi sui claustra continuit: nec est permissus dignusque inventus, qui facti miraculi mereretur nosse myssurgens, quod residebat itineris conficere satagit. Unde post aliquot dies Caesaraugustam civitatem properanter aggressus, a quadam Deo devota muliercula prope ipsius urbis moenia domum habente, misericordia hospitandi, utputa peregrinus, illa nocte suscipitur. Quae sollicita, dum in occultiore parte suae domus vigilans et tacens quiesceret, animadvertit memoratum monachum ante sancti corpus lucentibus cereis psallenter adstare. Itaque pulsato nocturnali tempore signo, ad ecclesiam concitcum palmis pudore sublato deportari jussit,
Abbreviated transcription (Latin):
rentia & timore ꝑfectis. ad hospitiũ deporcatur
tempꝰq ac oportunitas ȩreundi patriãq reiusen¬
tamq uenerabile p̃miuĩ leuans. hoc onustus
munere hocq locupletatꝰ margarito. negotia¬
tor ille pauꝑ ditissimus effectus. optatũ iter
dũ tẽpus uidet resumit: Cu dñs rursus osten¬
dere uolens quod quęsitũ uincentu leuite
& martyris corpꝰ inuenerit. sub nocte qͣdã
dũ suꝑ uniũsos eundẽq audaldũ sopor
solito uehem̃tior irruisso: subito fulgor
haud dubiuĩ quincelo de lapsus. omne re.¬
pleuit in quo sc̃s inerat habitaculũ. quatmꝰ
hospes seorsum recubans nil aliud quã do-¬
mum suã uoluente ignis edacitate ardere
putarꝙ Dũq clamores pauitans qͥs ignẽ
succendisset emit ter&. audaldus ueluti de
itinere fessus uix somni decursa quiete as¬
surgit. uocesq clamantis hospitis accipiens.
rem cȩlitus ad ministrantã ipso ꝑfusus splen¬

Expanded text:
rentia et timore perfunctis, ad hospitium deportatur, rentia et timore perfunctis, ad hospitium deportatur, tempusque ac opportunitas exeundi patriamque revisentamque venerabile praemium levans, hoc onustus munere, hacque locupletatus margarita negotiator ille pauper ditissimus effectus, optatum iter dum tempus videt, resumit. Cui Dominus rursus ostendere volens, quod quaesiti Vincentii levitae et martyris corpus invenerit, sub nocte quadam dum super universos eumdemque Audaldum sopor solito vehementior irruisset: subito fulgor haud dubium quin coelo delapsus omne replevit quo Sanctus inerat habitaculum: adeo ut hospes seorsum recubans nil aliud quam domum suam, volvente ignis edacitate, ardere putaret. Dumque clamores pavitans, quis ignem succendisset, emitteret, Audaldus veluti de itinere fessus, vix somni decussa quiete assurgit, vocesque clamantis hospitis accipiens, rem coelitus administratam, ipso perfusus splen
Abbreviated transcription (Latin):
mine consurgentes soli secrete reuertunt᷑
ad tumulum Inueniuntq mirae pulchri¬
tudinis uas marmoreũ undiq ut decebat.
terea admirationis ꝓ ineredibili eius in¬
tegritate. quidue compunctionis seu la¬
crimarũ ꝓpt̾ uidelicoꝵ gaudiũ ac in ex¬
ꝑtam aromaticȩ suauitatis illic diffusã
fraglantiã memoratꝰ ille monachus tan¬
tiq boni reꝑtor inibi tunc ꝑ senserit. in¬
effabile ipso iure urando atestante ha.¬
betur. hoc tam̃ luce clariꝰ fulg& quod
huiusmodi signis ueluti quib: dã uocib
ꝓmulgatũ fuerit quod is qui quȩ rebatur
dĩ martyr & leuita uincentiꝰ eẽt. inuen¬
tus: Iui extͣ multiplices ax ad mirandas
supplicior eiꝰ iniurias ita ut p̃libauimꝰ
integer liberq aputreduiis labe reꝑtꝰ ÷.
quo nullomͦ inp̃parato sibi ad efferendũ
seculonerius ad huc rigidis componi
potut rit nͥ ꝑactus hoc ipsã cogente ne¬
cessitate complicaret᷑ dissoluetur : Iub eũ reue¬

Expanded text:
mine consurgentes soli secreto revertuntur mine consurgentes soli secreto revertuntur ad tumulum: inventumque mirae pulchritudinis vas marmoreum undique, ut decebat, terea admirationis pro incredibili ejus integritate, quidve compunctionis seu lacrymarum, propter videlicet gaudium ac inexpertam aromaticae suavitatis illic diffusam fragrantiam, memoratus ille monachus, tanti boni repertor, inibi tunc persenserit, ineffabile ipso jurejurando attestante habetur. Hoc tamen luce clarius fulget, quod hujusmodi signis veluti quibusdam vocibus promulgatum fuerit, quod is qui quaerebatur Dei Martyr et Levita Vincentius esset inventus. Qui extra multiplices et admirandas suppliciorum ejus injurias ita, ut praelibavimus, integer liberque a putredinis labe repertus est, ut nullo modo in praeparato sibi ad efferendum sacculo, nervis adhuc rigidis componi potuerit: nisi per artus, hoc ipsa cogente necessitate, complicatus dissolveretur. Quibus cum reve
Abbreviated transcription (Latin):
cuniae. si qđ quęris ostendo: Monachus
dirit: Parũ quidẽ habeo: s illud uel¬
totũ uel certe exinde ꝗtũ petieris in¬
cunctant̃ appendã Unde p̃dictus za¬
charias suꝑno instinctu seĩq marty¬
ris ut credimꝰ optentu moderatus
quinq p̃tium postulauit. Qiub libenter
attributis: simul ierunt ad locũ. ubi ma-¬
ceriarum tantum aeccłiȩ patebant ruinȩ
atq ipsiꝰ sepulchri sitũ ut fuerat in tamina.¬
tum. tituloq signatũ reperiunt: in quo
erat suꝑscriptũ. qđ illic requiescera sc̃s le¬
uita & martẏr iuncentius Prȩclarorum
quoq parentũ nomina patris euthichui.
matris uͦ enolȩ. aquib orbi agonista tał
ꝓcesserat. eidẽ epitaphio int̾ &̧tera reful¬
gebant inserta Ergo comꝑto seu denota¬
to sarcofagi loco. die adhuc multo domũ
reũsi sunt. glorificante audaldo dm̃ bene.¬
dicente. quĩ itineris sui cursũ ita ꝓspere
p̃sertim humana blanditur. accepto lu¬

Expanded text:
cuniae, si quod quaeris ostendero? Monachus cuniae, si quod quaeris ostendero? Monachus ait: Parum quidem habeo: sed illud totum, vel certe exinde quantum petieris incunctanter appendam. Unde praedictus Zacharias superno instinctu, sanctique martyris, ut credimus, obtentu moderatus,quinque postulavit. Quibus libenter tributis, simul ierunt ad locum, ubi maceriarum ecclesiae tantum patebant ruinae, atque ipsius sepulcri situm, ut fuerat incontaminatum tituloque signatum, reperiunt: in quo erat super inscriptum, quod illic requiesceret sanctus levita et martyr Vincentius. Praeclarorum quoque parentum nomina, patris Euticii, matris vero Enolae, a quibus orbi agonista talis processerat, eidem epitaphio inter caetera refulgebant inserta. Ergo comperto seu denotato sarcophagi loco, die adhuc multo domum reversi sunt, glorificante Audaldo Deum ac benedicente, qui itineris sui incursum ita prospere praesertim humanis blanditur, accepto lu
Abbreviated transcription (Latin):
modo pressus assumptũ iter quã quã inuitꝰ
reliquit Audaldus uͦ mȩstus. ac deinde
uno solo comite contentus. post multas qͣs
plixum est expediri paganoꝵ insidias. pa¬
rit̃q tribulationũ uariarũ pressuras.
ducente se xp̃o aud acter ꝑcurrens. tan¬
dẽ aliquando ualentiã suꝑiꝰ nominatã
ciuitatẽ aggreditur Ubi dieb quatuor
in eius suburbio a xpĩanis iam pęnitus
derelicto. anxius dubiusq qͥd ageret
immoratꝰ: quinto die zachariã quendã
maurũ apud quẽ hospitabat᷑ conueniens.
sciscitabatur ab eo priuatĩ de re ꝓpter
quã uenerat. Mutrũ se hinc aduiuare
possit denudatis secretis int̾rogat: Quo
respondente se optime posse. atq locũ.
ubi p̃tiosus dni martir iacebat. ipsiusq
monum̃ti tumbã adhuc integrã bene¬
se nosse E amus inquit audaldus. & ui¬
deamꝰ utrum ne ita est quẽ ad modum
testaris: Quo agente. qͥd mͥ ait dabis pe¬

Expanded text:
modo pressus assumptum iter quanquam invitus modo pressus assumptum iter quanquam invitus reliquit. Audaldus vero moestus ac deinde uno solo comite contentus, post multas, quas prolixum esset expedire, paganorum insidias, pariterque tribulationum variarum pressuras, ducente se Christo audacter percurrens, tandem aliquando Valentiam superius nominatam civitatem aggreditur. Ubi diebus quatuor in ejus suburbio, a Christianis jam penitus derelicto, anxius dubiusque quid ageret immoratus, quinto die Zachariam quemdam Maurum, apud quem hospitabatur, conveniens, sciscitabatur ab eo privatim de re propter quam venerat, et utrum se in hoc adjuvare possit, denudatis secretis interrogat. Quo respondente se optime posse, atque locum ubi pretiosus Domini martyr jacebat, ipsiusque monumenti tumbam adhuc integram bene nosse: Eamus, inquit Audaldus, et videamus utrumme ita sit, quemadmodum testaris. Quo aiente: Quid mihi dabis pe
Abbreviated transcription (Latin):
sc ĩ leuite &̾ martyris corpꝰ ab eodẽ loco culto¬
rib desolato. facile inquãcunq partẽ aqͦlibe
asportari posset Conuenitq uterq eorum
animus ad toc terrarũ interualla ꝑcurrenda
ꝓmptissimꝰ. atq ad ꝑferenda si qua etiã fo-¬
rent impedim̃ta paratissimꝰ: Itaq blandino
eiusdẽ loci abbati reliquisq fr̃ib suȩ uolun.¬
tatis rẽ patefaciunt. a qͥb hoc agendi seu ꝑ¬
ficiendi eos oportebat expeterẽ consilium:
Processit sane omiũ qui conuenerant cõmu¬
nis in hoc ualidusq animi ardor. quor
scilicor mentes uirtus illustrauerat suꝑna:
accepto ardentib dũ taxat animis. diuino
qđ ÷ magis fatendũ consulto. paratis om̃ib
exeunt cũ duob tantũ famulis. hylares
ꝓcelentes ad locũ & opꝰ sibi cęlitus intima¬
tũ. Gradientib autẽ eis. ac uiã festino tra¬
mite accelerantib hildeb̾tꝰ carnis in com.¬

Expanded text:
sancti levitae et martyris corpus ab eodem loco cultosancti levitae et martyris corpus ab eodem loco cultoribus desolato facile in quamcunque partem a quolibet asportari posset. Convenitque utriusque animus ad tot terrarum intervalla percurrenda promptissimus, atque ad perferenda, si qua etiam adforent, impedimenta paratissimus. Itaque Blandino ejusdem loci abbati, reliquisque fratribus suae voluntatis rem patefaciunt: a quibus hoc agendi seu perficiendi eos oportebat expetere consilium. Processit sane omnium qui convenerant communis in hoc validusque animi ardor: quorum scilicet mentes virtus illustraverat superna,  III. Hoc igitur accepto ardentibus duntaxat animis divino, quod est magis fatendum, consulto, paratis omnibus exeunt cum duobus tantum famulis, hilares procedentes ad locum et opus sibi coelitus intimatum. Gradientibus autem eis, ac viam festino tramite accelerantibus, Hildebertus carnis incom
Abbreviated transcription (Latin):
iugilanti animo replicans. addĩ rogandã
pronus consurgit clem̃tiã: quatinꝰ ꝑ eũ cun-¬
ctorum opifex quod ostendãt dignaretur
audaldus nomine: speciali ei familiarita¬
te conexus. aetate ac uitȩ morib poene con-¬
similis Cuiꝰ ab ore quȩ dicuntur. & multo
etiã ampliora nos in fide accepisse confidimꝰ.
Ad hunc pͥmũ memoratꝰ comprb̃t hildebtꝰ
accessit. & qđ sibi reuelatũ fuerat secreta
allocutione decegens. cũ in hoc multis modis
animando sociũ postulauit: Hortatur ami¬
cũ. p̾catur dilectũ dĩ scĩq martyris affu¬
turũ reꝓmitait auxiliũ: nec non & ꝓlabo¬
res sudore aeternȩ recompensationis polli¬
cetur p̃miũ Quib auditis uir deuotꝰ & at¬
tenti pectoris archano receptis. confestim
uerb̃ fauens sodalis. assensũ libentissime p̃bu-¬
it. p̃sertĩ cũ idẽ aquodã nobili ispaniensi ui¬
ro bera nomine frequent̃ audierit. qđ euisdẽ

Expanded text:
vigilanti animo replicans, ad Dei rogandam vigilanti animo replicans, ad Dei rogandam pronus consurgit clementiam, quatenus per eum cunctorum opifex quod ostenderat, dignaretur Audaldus nomine, speciali ei familiaritate connexus, aetate ac vitae moribus pene consimilis, cujus ab ore quae dicuntur, et multo etiam ampliora nos in fide accepisse confidimus. Ad hunc primus memoratus compresbyter Hildebertus accessit: et quod sibi revelatum fuerat secreta allocutione detegens, eum in hoc multis modis animando socium postulavit. Hortatur amicum, precatur dilectum: Dei sanctique martyris adfuturum repromittit solatium, necnon et pro laboris sudore aeternae recompensationis pollicetur praemium. Quibus vir devotus attenti pectoris arcano receptis, confestim verbis favens sodalis, assensum libentissime praebuit: praesertim cum idem a quodam nobili Hispaniensi viro, Berta nomine, frequenter audierit, quod ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
religionis p̾buerat actib. qui etiã p̃ceden¬
tiũ huiꝰ uitȩ patrũ sequens uestigia multis
& ipse foret in exemplũ: Hic cum se aliꝗdo
post ex solutum iugiliarũ debitũ sopori
dedisset. uox ei diuina sic insonuit dicens.
ualentiam hispamarũ. ac ꝑquire extra
muros eiusdẽ ciuitatis locũ sepulturȩ uin¬
centi leuitȩ & martyris: Cuiꝰ corpꝰ acccła
quȩ desuꝑ fuit a paganis obmalignoꝵ ciuiũ
&e circũ habitantiũ prauã conũsationẽ de.¬
structa. ibi absq ullo religionis honore.
nullo excepta matre obstante tegmine.
imbre madescit aethereo Nam dignũ est
scito dominiq uoluntas. ut idẽ głosus dei
amicꝰ. inde diligent̃ effosus. ad locũ transfe.¬
ratur pacis. cultusq legitimi.: Quib edictis.
mox a conspectu uidentis illa cȩlestis species
huiusmodi usionẽ narrantis. una cũ uoce
subducit᷑: Iui sopore depulso. & qđ udãt

Expanded text:
religionis praebuerat actibus, ut etiam praecedenreligionis praebuerat actibus, ut etiam praecedentium hujus vitae patrum sequens vestigia, multis et ipse foret in exemplum. Hic cum se aliquando post exsolutum vigiliarum debitum sopori dedisset, vox ei divina sic insonuit dicens: Valentiam Hispaniarum: ac perquire extra muros ejusdem civitatis locum sepulturae Vincentii levitae et martyris. Cujus corpus ecclesia quae desuper fuit, a paganis ob malignorum civium et circum habitantium pravam conversationem destructa, ibi absque ullo religionis honore, nullo obstante tegmine, imbre madescit aethereo. Nam dignum est, scito, Dominique voluntas, ut idem gloriosus Dei amicus inde diligenter effossus, ad locum transferatur pacis cultusque legitimi. » Quibus dictis, mox a conspectu videntis illa coelestis species hujusmodi visionem narrantis una cum voce subducitur. Qui sopore depulso, et quod viderat
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quãuis indignũ dignant̾ tam̃ aggressi
estis. fiat dñi pia semꝑ uoluntas. ipsiꝰq scĩ ꝙ
egregii testis consequens ꝓme ac frequens.
apud eũ oratio Neq fas sit me tot tanti
p̃ceptorib digna licet ab immerito postu
meritis ñ p̾̃sumo scãrũ p̃cũ subleuatꝰ aun¬
lio. ñ ego quidẽ s grã dĩ mecũ ꝑficere possi
Anno octogentesimo quinquagesimo
gnante orthodoro francoꝵ principe
Rarolo ludouici imperatoris filio. in
parte quadã regnoꝵ ipsiꝰ in aquitania
scilicet & monasterio quod uulgari appel¬
latione uocatur okatas. hildeb̃to cuidã
monacho uisio ostensa ẽ. quã celitus mon¬
strantã sequentia declarabunt Erat igit᷑
idẽ uir simplex. ultra iuuenilem aetatẽ
tempꝰ agens. Senex morib ac sc̃ȩ patien¬
tiae studiis eruditus. habitũ etiã mona.¬
sticum quẽ p̃sercĩ a tẽpore sui saõdotu
in hiant̃ desidauerat adeptꝰ. talẽ se totius

Expanded text:
hoc, quamvis indignum, dignanter tamen aggressi hoc, quamvis indignum, dignanter tamen aggressi estis, fiat Domini pia semper voluntas, ipsiusque sancti et egregii testis consequens pro me ac frequens apud eum oratio. Neque fas sit me tot tantisque praeceptoribus digna, licet ab immerito, postumeritis non praesumo, sanctarum precum sublevatus auxilio, non ego quidem, sed gratia Dei mecum perficere possiAnno octingentesimo quinquagesimo gnante orthodoxo Francorum principe Carolo Hludowici Imperatoris filio, in parte quadam regnorum ipsius, in Aquitania scilicet et Monasterio, quod vulgari appellatione Conkittas vocitatur, Hildeberto cuidam monacho visio ostensa est, quam coelitus monstratam sequentia declarabunt. Erat igitur idem vir simplex, ultra juvenilem aetatem tempus agens: senex moribus, ac sanctae patientiae studiis eruditus. Habitum etiam monasticum quem praesertim a tempore sui sacerdotii inhianter desideraverat adeptus, talem se totius
Abbreviated transcription (Latin):
frib inpago albiensi.&. monasterio beati
benedicti quod castrum nominatur. &¬
sub eiꝰ regimine regulari studio dõ cõmi-¬
litantibus. Aimonius peccator almi ger-¬
mani parisioꝵ p̃sulis. monachoꝵ nõuis-¬
simus. p̃sentẽ ꝓspitatẽ. aeternãq in xp̃o
coronã: Ura o amantissimi patres pru-¬
denti nec non & imitabili simplicitate
cõꝑta. non miror qđ libuit scĩtati ur̃ȩ
mͥ modico tantũ inungere negotium.
quatinꝰ aduentũ scĩ leuitȩ & martẏris
xp̃i iuncentii ad uos. euisclẽq aduentꝰ¬
qͣ suꝑnę admonitionis causã. litte¬
ris mandando posteris futurisq seculis¬
sciendum p̃berẽ: Inquo illud etiã cõpetent̃
exigitis. ut grandia paucis elucidẽ. seu pro
uitando fastidio spatiosa bretii sermone
miraculis eiusdẽ scĩ in itinere uel penes uos
multiplici numerositate exhibitis. tantũ
ut eius inuentio eiusq ad uos translatio
certa dinoscatur continguã: S qm̃ me suꝑ

Expanded text:
ribus, in pago Albiensi et monasterio beati Benedicti, quod Castrum cognominatur, sub ejus regimine, regulari studio Deo commilitantibus, Aimoynus peccator, almi Germani Parisiorum praesulis monachorum novissimus, praesentem prosperitatem, aeternamque in Christo coronam. Vestra, o amantissimi Patres, prudenti, necnon et imitabili simplicitate comperta, non miror quod libuit sanctitati vestrae mihi modico tantum injungere negotium: quatenus adventum beati levitae et martyris Christi Vincentii ad vos, ejusdemque adventus supernae admonitionis causam, litteris mandando posteris futurisque saeculisciendum praeberem. In quo etiam illud competenter exigitur: ut grandia paucis elucidem, seu pro vitando fastidio spatiosa brevi sermone cmiraculis ejusdem sancti in itinere vel penes vos multiplici numerositate exhibitis, tantum ut ejus inventio, ejusque ad vos translatio certa dignoscatur, contingam. Sed quoniam me super
Abbreviated transcription (Latin):
ria ministrantẽ. p̃mia pollicentẽ: Qui cũ dixis¬
set discipulis suis in hoc mundo p̃ssurã habe¬
In hoc inquit mundo p̃ssurã habebitis Et
si p̃mit. non opprimat: Si opugnat. non
contrã milites xp̃i Aduercite fr̃s. Dupli¬
cem dixi aciem ꝑducit mundus contͣ mi¬
lites xp̃i Blanditur enĩ ut decipiet t̾ret
ut frangat Nonnos teneat ꝓpͥa uoluntas
non nos teneat crudelitas aliena. & uictus
est mundus: Adutrosq ad itus occurrit
in ista passione humana patientia incipit
eẽ. incredibilis: Si agnoscatur diuina. desinit
eẽ. mirabilis: Tanta grassabatur crudelitas
in martyris corpore. & tanta tranquillitas
ꝓferebatur inuoce: tantaq poenarũ aspe¬
ritas sȩuiebat inm̃bris. & tanta securitas so¬
nabat inuerb: ut miro modo putaremꝰ un¬
aliꝰ loquebatur: Promisit enĩ & hoc testib

Expanded text:
ria ministrantem, praemia pollicentem. Qui cum dixisria ministrantem, praemia pollicentem. Qui cum dixisset discipulis suis: In hoc mundo pressuram habedus? In hoc, inquit, mundo pressuram habebitis: ut si premit, non opprimat; si oppugnat, non contra milites Christi. Advertite, fratres. Duplicem, dixi, aciem producit mundus contra milites Christi. Blanditur enim, ut decipiat; terret, ut frangat. Non nos teneat voluptas propria, non nos terreat crudelitas aliena; et victus est mundus. Ad utrosque aditus occurrit in ista passioesse incredibilis, si agnoscatur diuina potentia, desinit esse mirabilis. tanta grassabatur crudelitas in martyris corpore et tanta tranquillitas proferebatur in uoce, tanta poenarum asperitas saeuiebat in membris et tanta securitas sonabat in uerbis, ut miro modo putaretur Uinalius loquebatur. promisit enim et hoc testibus
Abbreviated transcription (Latin):
npassione quȩ nob̾ hodie recitata est fr̃s kmĩ.
euidenter ostenditur udex ferox. tortor cru¬
entus. martyr inuictus: Incuius corpore pę¬
nis uariis exarato iã torm̃ta defecerant. & ad¬
huc m̃bra durabant. Tot conuicta miraculis
ꝑsistebat impietas. tot uęrata suppliciis non
cedebat infirmitas Agnoscat᷑ gͦ oꝑata diui¬
nitas: Quando enĩ corruptibilis puluis contͣ
ille laudandus est. qui & in pͥma uocatione
dedit fidẽ.: & insup̃ma passione uirtutem.
Uultis nosse quia utrũq donatũ ẽ: Audite
tiamini ꝑ eo Acceꝑat haec utraq beatus uin-¬
centius. acceꝑat & habebat Si enĩ ñ accepisset.
quid habera. Habebat insermone fiduciam.
de suo corde p̾sumat. quando ꝑfere sermonẽ
nemo desius uirib confidat. quando suffert
temptationẽ: Quia ut bona prudent̃ loqͣm.
suos in euangłio dscipulos ammonentẽ: Recoli
te martyrum regem. cohortes suas armis spi¬
ritalib instruentẽ. bella monstrantẽ. adiuto¬

Expanded text:
passione, quae nobis hodie recitata est, fratres carissimi, euidenter ostenditur iudex ferox, tortor cruentus, martyr inuictus. in cuius corpore poenis uariis exarato iam tormenta defecerant et adhuc membra durabant. tot conuicta miraculis persistebat impietas, tot uexata suppliciis non cedebat infirmitas. cognoscatur ergo operata diuinitas. quomodo enim corruptibilis puluis contraille laudandus est, qui et in prima uocatione dedit fidem et in postrema passione uirtutem. uultis nosse, quia utrumque donatum est, audite tiamini pro eo. acceperat haec utraque Uincentius, acceperat et habebat. si enim non acciperet, quid haberet? habebat in sermone fiduciam, de suo corde praesumat, quando profert sermonem. nemo de suis uiribus confidat, quando suffert temptationem, quia et ut bona prudenter loquamsuos in euangelio discipulos admonentem, te martyrum Regem cohortes suas armis spiritalibus instruentem, bella monstrantem, adjuto
Abbreviated transcription (Latin):
dauer extinctũ. qui int̾ ungulas animũ
donauit in uictũ: Non flexit u¬
flamma tortoris cor euis. ñ mersit aqua
maris corpꝰ eius Sed in his & huiuscemodi¬
omnib nichil ⁊ aliud nisi p̃tiosa semper
inconspectu dñi mors scoꝵ eius. cui ÷ ho

Expanded text:
dauer extinctum, qui inter ungulas animum dauer extinctum, qui inter ungulas animum deo donauit inuictum. non flexit flamma tortoris cor eius, non mersit aqua maris corpus eius, sed in his omnibus nihil est aliud nisi quod pretiosa est in conspectu domini mors s
Abbreviated transcription (Latin):
ardebat: & habitatorẽ suũ diabolũ concre.¬
ille habitator eius interior mouebat᷑: Et ꝑ
haec signa usibilia. tanꝗ ꝑsui uasculi quod
impleuerat crepantes rimulas prodebatur.
Non tantũ martyrẽ cruciabant pluruna.
quantũ illũ uastabat insania. ded iã fr̃s
illa omĩa iã transierunt. & ira datiani.
& pęna uincentii Nunc autẽ poena da¬
tiano. corona uͦ man& iuncentio Deniq
finib etiã in hoc mundo martyris uincen
tu głam demonstremꝰ: Iuȩ hodie regio
talem ñ gaudet cęlebrare uincentu: Quis
autẽ hodie datiani uel nom̃ audisset. nͥ
uncentii passionẽ legissae: Iuod uͦ tanta
cura seruauit dñs martyris corpꝰ. quid ali¬
ud demonstrauit nͥ se gub̾nasse uiuentẽ
quẽ ñ reliquit ȩxanimẽ : Uicit gͦ datianũ
iuuens uincentiꝰ. uicit & mortuus Uiuens
torm̃ta cacalut. mortuus maria transna¬
tauit. Sed ipse int̾ undas gub̃nauit ca-¬

Expanded text:
ardebat, et habitatorem suum diabolum concreardebat, et habitatorem suum diabolum concreille habihaec signa uisibilia tamquam per sui uasculi, quod inpleuerat, crepantes rimulas prodebatur. non tantum martyrem cruciabat flamma, quantum illum uastabat insania. Sed iam, fratres, illa omnia transierunt, et ira Datiani et poena Uincentii. manet autem poena Datiani et corona Uincentii. denique finibus etiam in hoc mundo martyrum gloriam demonstremus, quae hodie regio,talem non gaudet celebrare Uincentii, quis autem hodie Datiani uel nomen audisset, nisi in Uincentii passione legisset? quod uero tanta cura seruauit dominus martyris corpus, quid aliud demonstrauit, nisi se gubernasse uiuentem, quem non dereliquit exanimem? uicit ergo Datianum uiuens Uincentius, uincit et mortuus. uiuens tormenta calcauit, mortuus maria transnatauit. sed ipse inter undas gubernauit ca
Abbreviated transcription (Latin):
p̃meditari quomodo aut quid loquamini.
non enĩ uos estis quiloquimini: s spc̃ patris
urĩ qui loquit᷑ in uob Caro gͦ patiebatur. &¬
spc̃ sc̃s loquebat᷑ & loquente spũ. ñ solum
conuincebatur impietas: sed etiã conforta¬
batur infirmitas Clariorẽ nob̵ martyrẽ
torm̃ta faciebant. Multiplici enĩ uulnerũ
uarietate confossus. non deserebat pugnam:
s acrius iterabat lutares qđ eũ duraret
flamma ñ urero. & tanꝗ figuli fornax
lutũ molle suscipiens durã redderoꝵ testã:
Poterat martyr nr̃ dicere datiano: lam non
urit ignis tuus carnẽ meã. quia exaruit
sicut testa uirtus mea Et qm̃ ueracit̾ scrip¬
tũ est. uasa figuli probat fornax & homines
iustos temptatio tribulationis ꝓbatꝰ ẽ atq¬
Quid enĩ erant uerba irabentis. nͥ fumꝰ arden¬
tis: Ergo martyri nr̃o refrigeriũ incorde
habentĩ flammas exgrinsecꝰ ad mouebat. sed
ipse facib furoris accensus. tanꝗ clibanꝰ intꝰ

Expanded text:
quid loquamini. Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis . Caro ergo patiebatur, spiritus loquebatur. Et loquente spiritu non solum convincebatur impietas, sed etiam confortabatur infirmitas. Clariorem nobis martyrem tormenta faciebant. Multiplici vulnerum varietate confossus, non deserebat pugnam, sed acrius iterabat. Putes quod cum duraret flamma, non ureret; et tanquam figuli fornax lutum molle suscipiens duram redderet terram. Poterat martyr ncurat ignes tuos caro mea, quia exaruit sicut testa uirtus mea. et quoniam ueraciter scriptum est: uasa figuli probat fornax et homines iustos temptatio tribulationis, probatus est atqQuid enim erant verba irascentis, nisi fumus ardentis? Ergo Martyri nostro refrigerium in corde habenti, flammas extrinsecus admovebat: sed ipse facibus furoris accensus, tanquam clibanus intus
Abbreviated transcription (Latin):
inter haec illud ammon& potiꝰ. ut
discatur inuirtute confessoris quas
didicerat flãmas extinxit. & conũsio
ordine illud a quo uorari potuit
prȩfocauit: Diuersȩ species. sua uisȩ
sunt naturã mutasse: & nequid in¬
cendia lederent. palliũ promarmo¬
re. cera fuit proflumine. Sed ꝗtũ
est apud illum cęrei lumen extin¬
guere. qui cęcoꝵ lum̃ accendit:
aut cum alteriꝰ cadaueris sepultu¬
ram occuloꝵ igne reidintegrat.
quã facile credimus de sepulchro
proprio ut flaminas expellat.:
Uellem ad huc insaciatus sacratis-¬
simi uiri miracula quasi pecularit̃
de cantare: sed uereor ne uncie meã
cupio deuotionẽ ostendere. auca-¬
toris animũ fastidio nascente ui-¬
dear incurrere. Da m pie ueniam
de textus huui paruitate: da casui
culpam. ne cum hominis cupio
uitare fastaclia. uidear incurrere.
confessoris offensam de quo exigua
c̃ icerẽ. si ibros implerem Sed p̃-¬
sumo plurima de te minus dicere

Expanded text:
inter haec illud admonet potius ut inter haec illud admonet potius ut dicatur, in virtute confessoris, quas deducit cera flammas extinxisse, et converso ordine illud a quo vorari potuit, praefocasse. Diversae species suam visae sunt naturam mutasse: et ne quid incendia laederent, pallium pro marmore, cera fuit pro flumine. Sed quantum est apud illum cerei lumen extinguere, qui caecorum lumen accendit? Aut cum ad alterius cadaveris sepulturam oculorum ignem redintegrat, quam facile credimus de sepulcro proprio ut flammas expellat? 13. Vellem adhuc insatiatus sacratissimi viri miracula quasi peculiariter decantare; sed vereor ne unde meam cupio devotionem ostendere, auditoris animum fastidio nascente videar obturare. Da mihi, pie, veniam de textus hujus parvitate, da casui culpam; ne dum hominis cupio vitare fastidia, videar incurrere confessoris offensam, de quo exigua dicerem, si libros implerem. Sed praesumo plurima de te minus dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
idensq sibi aradice suȩ conscientiȩ
antae turpituclinis opprobria
pillulasse & infaciem suam occul.¬
iae cogitationis facinora reuelata
asspiciens. considerauit. ingemuit. &
fleuit. ut saltim lacrimarum fonte
rigante diluera: quod corde delin¬
quente feclauit. Qui postea maiora
optulit ex actus. cęrae iudicio casti-
nem quadam nocte cęreus illu-¬
minatus fuiss&. casu suꝑ sepulchrũ
euis qui intercessione sua uiuificat
ardens corruit. ita ut suꝑ mafortẽ
quo cȩcidit sine lesione aliqͣ ꝑ ar-¬
deret Nam inquantũ fuit caerei
longitudo. caera iacens inuenta ẽ.
papiro consumpto tamquã si confi¬
nium. eera ipsa fecisse inter ignem
& pallium: ut ab ipsa inueniretur
defendi ꝑquam potuissae ex uri
Attendite beneficium Ut obedirẽt
confessoris precepto quã semꝑ scit
subdere: hic cęram ignis ex pauit:
Et quã in ardentli aũxilium sump¬
serat. ipsa ei uisa ẽ. repugnare: Sed

Expanded text:
vidensque sibi a radice suae conscientiae vidensque sibi a radice suae conscientiae tantae turpitudinis opprobria pullulasse, et in faciem suam occultae cognitionis facinora revelata adspexit, consideravit, ingemuit et flevit: ut saltem lacrymarum fonte rigante dilueret, quod corde delinquente foedavit. Qui postea majora obtulit exactus, cerae judicio castiganem quadam nocte cereus ibi illuminatus fuisset, casu super sepulcrum ejus, qui intercessione sua mortuos vivificat, ardens corruit: ita ut super mafortem, quo cecidit, sine laesione aliqua perarderet. Nam in quantum fuit cerei longitudo, cera jacens inventa est papyro consumpto: tanquam si confinium cera ipsa fecisset inter ignem et pallium, ut ab ipsa inveniretur defendi, per quam potuisset exuri. Attendite beneficium. Ut obediretur confessoris praecepto, quam semper scit subdere, hic ceram ignis expavit, et quam in ardendi auxilium sumpserat, ipsa ei visa est repugnare. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
in commune. quidam ex his alloqͥt
alterum ut eam & si tam paruam
rem. tamen tanto confessori uel
libenter offerrent. Sed incassum
sua uerba in animo socii nolents
expendit. Ipse tam̃ cum eodem
collega suo in oratione ꝓsternĩ.
ceramq illã occulte ante trem¬
di sepulchri cancellos exponis:
Mox ad omẽm aequalitatẽ cerȩ¬
psꝰ speties se diuisit. & pars illiꝰ fideł
ablatoris accepta. pars altera uiden¬
tib plurimis uoluendo usq ad ali¬
os cancellos nutu diuino cum omĩ
antumelia est repulsa. quasi nol¬
le sc̃s inuadere quod alter illi de¬
atis non optulit Et qm̃ semꝑ ab¬
hirruit quod exfide non uenit. tã
irtus in iudicio quã misericors ẽ. in
uid O quam incorruptibilis arhiter
di. Castior est iste in examinati.¬
i iudicii. quã in electione florũ
ili apis. quae cȩram casta ꝓducit:
sinc ille qui offerre noluit ad¬
nissi criminis se teste confusus. &
nmensi pudoris reatu ꝑculsus est:

Expanded text:
in commune; quidam ex his alloquitur in commune; quidam ex his alloquitur alterum, ut eam etsi tam parvam rem, tamen tanto confessori vel libenter offerrent. Sed in cassum sua verba in animo socii nolentis expendit. Ipse tamen cum eodem collega suo in oratione prosternitur, ceramque illam occulte ante tremendi sepulcri cancellos exponit. Moxque ad omnem aequalitatem cerus species se divisit, et pars illius fidelis oblatoris accepta, pars altera, videntibus plurimis, volvendo usque ad alios cancellos, nutu divino cum omni contumelia est repulsa: quasi nollet Sanctus invadere, quod alter illi devotus non obtulit: et quoniam semper abhorruit quod ex fide non venit, tam certus in judicio, quam misericors est in voto. O quam incorruptibilis arbiter claret! Castior est iste in examinatione judicii, quam in electione florum illa, quae ceram casta producit. Tunc itaque ille qui offerre noluit, admissi criminis se teste confusus, et immensi pudoris reatu perculsus est:
Abbreviated transcription (Latin):
ctore uox conlata poterat uerba
disponere. non manus cũ soluta langus¬
cer& natura debita seruitia dissolueba
neq ꝑes instabilis menbroꝵ structcurã
sustentabat Ad huc insuꝑ totiꝰ corpoue
infabricata massa torpebat Quȩ infi¬
stiuitate beati hylarii intra basilisã
posita. cum ingenti fauore spectantb
om̃ib ẽ. erecta In unius gͦ corpore
miracula plura sc̃s compleuit Aite¬
nuata genuũ uestigia roborauit.
linguam rigentẽ flex ibilitate o
facilitati uocis aptauit Ad usum lan¬
fici debiles quondam palmas armi¬
uit. luuam̃ta uiscerũ grã pii mune¬
ris animauit Aliquando uetus in fea
inuerha prorupit. & quod ÷ conspti¬
uit Ergo ut tales cibos ante omĩa
cer& quid aliud datur intelligi. im
quando sanata ẽ. tunc prius creli
misterium obliione noxia subtra¬
hatui: Itaq cum duo negociators
ad heati basilicam occurrissent h¬
bentes formã cerae quasi socialiter

Expanded text:
ctore vox collata poterat verba ctore vox collata poterat verba disponere; non manus, cum soluta languesceret natura, debita servitia dissolvebat, neque pes instabilis membrorum structuram sustentabat, adhuc insuper totius corporis infabricata massa torpebat. Quae in festivitate beati Hilarii intra basilicam posita, cum ingenti favore spectantibus omnibus est erecta. In unius ergo debilis corpore miracula plura sanctus complevit. Attenuata genuum vestigia roboravit, linguam rigentem flexibilitati et facilitati vocis aptavit, ad usum lanificii debiles quondam palmas armavit, lineamenta viscerum gratia pii muneris animavit. Aliquando vetus infans in verba prorupit; et, quod est conspicvit. Ergo ut tales cibos ante omnia posceret, quid aliud datur intelligi, nisi quando sanata est, tunc prius credidmysterium oblivione noxia subtrahatur. Itaque cum duo negotiatores ad beati basilicam occurrissent, habentes formam cerae quasi socialiter
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ: uenarum arefacto discursu
lc̃ reuelatione commonita ẽ. ut ad
scĩ limina si uell& salua fieri ꝗtotiꝰ¬
properarꝙ: Quo illa fidens nuntio.
tanꝗ cũ ipso sanitatis suae p̃iuato-¬
re lȩta ꝑcurrit Et dum inbasilica
psalleretur. similiter in absolutione
die dominico quo p̃cesserat pęna.
secuta sunt gaudia Ecce consue¬
tudinẽ patroni singularis ama¬
bilẽ: qui ut inueniat quod p̃st&.¬
& causas exquirit O beatũ hyla-¬
rium omnium corde. ore. uoce.
cantandum: cuius tam larga
uenignitas est ut non solũ se ali¬
cui non abscondat sed ingerat:
Ueniamus ad alios. uenerandi
fructus miraculi Quȩdã parali¬
tica annis ad ulta puella. sine
funus extincti corporis. tantum
suꝑstes anima papitabat. & in
toto cadauereumina quai
sola uigebant. ac uelut in se
menbra mortua uigilantes ocu̾i
custodiebant: Non lingua torpens
intra palati ca. icra.n uolubilis
excurrebat. nec imo ducta de pe¬

Expanded text:
ta est venarum arefacto discursu. ta est venarum arefacto discursu. Tunc revelatione commonita, ut ad sancti limina si vellet salva fieri properaret. 25 Quo illa fidens nuntio tamquam cum ipso sanitatis suae praeviatore laeta percurrit. Et dum in basilica psalleretur, simdie Dominico, quo praecesserat poena, secuta sunt gaudia. Ecce consuetudinem patroni singularis amabilem, qui ut inveniat quod praestet, et causas exquirit. O beatum Hilarium omnium corde, ore, voce cantandum! cujus tam larga benignitas est, ut non solum se alicui non abscondat, sed ultro ingerat! Veniamus ad alios venerandi fructus miraculi. 10. Quaedam paralytica, annis adulta puella, non mfunus exstincti corporis tantum superstes anima palpitabat, et in toto cadavere lumina quasi sola vigebant, ac velut mortua in se membra vigilantes oculi custodiebant. Non lingua torpens intra palati cameram volubilis excurrebat, nec imo ducta de pe
Abbreviated transcription (Latin):
cisorũ cadauerum colles exse uisa¬
sit montiũ erexisse Ecce terribilit̃
formidanda prodigia. & deleccabi¬
liter amplectenda miracula: Parũ
illi fuit prosolatio regis signum
re. huiꝰ causa uirtutis Nã ibi colũ¬
na ignis precesserat: hic figura
lampadis ammonebat Sellẽ nosse
quod fuerit tanti ardoris secretũ
mysteriũ. tã manifesti prolatũ:
Sed quantũ ipso inspirante uideor
agnoscere. non tacebo Nlam contͣ
hereticas acies sic̃ olim incorpore
non cessauit spũ dimicare. ita¬
credebat sibi contra alaricum
arrianũ. iterũ bellandi redire
constantiã Quanta fuit illi sẽꝑ
ꝓcultu catholicae religionis a¬
uiditas. cũ in requiȩ posito adhuc
sollicitudinis non desit ub̃tas
Iã qui cc̃ insinodo ad confundendũ
hic in campo arma tractauit uic¬
toria Mulier in uico tonatiaco dũ
aquã ad opus suum portarꝙ die
dominico. non est meum nosse quo
p̃uenta peccato manus eius attrae¬

Expanded text:
cisorum cadaverum colles ex se visacisorum cadaverum colles ex se visa est erexisse. Ecce terribiliter formidanda prodigia, et delectabiliter amplectenda miracula. Parum illi fuit pro solatio regis signum ris huius causa virtutis. Nam ibi columna ignis praecesserat, hic figura lampadis admonebat. | Vellem nosse, cur fuerit tanti ardoris secretum mysterium et tam manifestum prolatum. Sed quantum ipso inspirante videor agnoscere non tacebo. 23 Contra haereticas acies sicut olim in corpore non cessavit spiritu dimicare: credebat sibi contra Halaricum Arrianum iterum redire Constantium. Quanta est illi semper pro cultu catholicae religionis aviditas, cum in requie posito adhuc sollicitudinis non desit ubertas? Nam qui tunc in synodo ad confundendum hic in campo arma tractavit victoria. 24 Mulier in vico Tonatiago dum aquam ad opus suum portaret die dominico, – non est meum nosse quo praeventa peccato, – manus adtrac
Abbreviated transcription (Latin):
ta diei. coepit illi nouus sol mirae
claritatis nasci Apud illũ tunc fa¬
bricata sunt omĩa: quando eorum
cũ quodãmͦ post se illi mundus ẽ. natꝰ:
cũ factus ẽ. agnitus Caecus ad frẽm
dere. iste eũ in suo templo dignatꝰ
est illuminare: Quanta micat grã
donatoris. qui sic p̃uenit desidia.
supplicantis Quid etiã dignum
referã de tã regali mysterio. quod
ab ipso ẽ. in rege conlatũ: Deniq
chlodoueus dũ contra hereticã
gentẽ pugnaturꝰ armatas acies
com mouissꝙ. media nocte meruit
debasilica beati hylarii lumen
suꝑ se ueniens ampicere. ammonitꝰ
in suꝑ ut festinanter sed non sine
uenerabilis loci oratione adũsum
hostes conflictaturꝰ descendẽt
Qđ ille diligent̃ obseruans ⁊ ora¬
tioni occurrens tanta prosꝑitate
altero prose pugnaturo ꝓcessit
ad bellũ. ut intra horam diei ter¬
ciam ultra humana uota sortire-
tur uictoriã: ubi multitudo oc¬

Expanded text:
ta diei, coepit illi novus sol mirae ta diei, coepit illi novus sol mirae claritatis nasci. Tunc illi fabricata sunt omnia, quando eorum cam, quodam modo post se illi mundus est natus, cum factus est agnitus. Caecus ad beati dere, iste eum in suo templo dignatus est illuminare. Quanta micat gratia donatoris, qui praevenit desideria supplicantis! 7. Quid etiam dignum referam de tam regali mysterio, quod ab ipso est in regem collatum? Denique Clodoveus rex, dum contra haereticam gentem pugnaturus, armatas acies commovisset, media nocte meruit de basilica beati Hilarii lumen super se veniens aspicere, admonitus insuper, ut festinanter, sed non sine venerabilis loci oratione, adversus hostes, conflictaturus descenderet. Quod ille diligenter observans, et orationi occurrens, tanta prosperitate, altero pro se pugnaturo, processit ad bellum, ut intra horam diei tertiam ultra humana vota sortiretur a Domino victoriam. Ubi multitudo oc
Abbreviated transcription (Latin):
speciẽ glomi collegerant neruoꝵ
fila contracta. fluxa suo stamine
digitoꝵ tela marcebat Iunc occus¬
rens ad beatissimi hylarii sepultu¬
ram. intercessione eius uiuacib ẽ.
officiis ordinata Paulatĩ mobils¬
iigor articulos stupentes &e ungues
irepsit: Post longa tempora manꝰ illi
cunc nata est cũ sensit munera con¬
fissoris: Extincta uenit matris ab ute¬
n uiua rediit de scĩ sepulchro: Ecce
qlarga remuneratoris ẽ pietas: ut
ue natura non genuit. hic menbra
unit. qđ cx̧co felici post uita succes¬
sb ssam cum adbeati martini limi¬
ia pro recipiendo lumine intentus
poperar&. in sc̃i hilarii p̃teriens
mnplum ingressus ẽ: Quo dũ uigi-¬
lis officio solito celebrarent clerici.
uine facto aꝑtis oculis. ipse diẽ cȩpit
lus nuntiare. qui hoc semꝑ aegebat
audire. Apud quẽ una sẽꝑ nox erat.
tenebras illi sc̃s hylariꝰ ea nocte pur¬
gauit: Iui nunquã uiderat ornam̃-¬

Expanded text:
speciem glomi collegerant nervorum speciem glomi collegerant nervorum fila contracta: fluxa suo stamine digitorum tela marcebat. Tunc occurrens ad beatissimi Hilarii sepulturam, intercessione ejus vivacibus est officiis ordinata: paulatim mobilvigor articulos stupentes et ungues irrepsit. Post longa tempora manus illi tunc nata est, cum sensit munera confessoris. Exstincta manus venit ab utero, viva rediit de sancti sepulcro. Ecce quam larga remuneratoris est pietas, ut quae natura non genuit, hic membra venit, quod caeco felici post vota successit. Nam cum ad beati Martini limina pro recipiendo lumine intentus properaret, in sancti Hilarii praeteriens templum ingressus est. Quo dum vigilias officio solito celebrarent clerici, mane facto, apertis oculis, ipse diem coepit aliis nuntiare, qui hoc semper egebat audire. Apud quem una semper nox erat, tenebras illi sanctus Hilarius ea nocte purgavit. Qui nunquam viderat ornamen