comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
repꝑietur. Melior ẽ patiens uiro
forte: & qui dominatur animo suo
expugnatore urbiũ. Sorte̾ mit¬
tunt᷑ in sinũ : sed adño temꝑant᷑.
Melior ẽ bucella sicca cũ gaudio:
quã domus plena uictimis cũ iur¬
gio. Seruus sapiens dñabitur fi¬
liis stultis & int̾ fr̃s hereditatẽ
diuid&. Sic̃ igne ꝓbatur argentum
& aurũ camino: ita corda ꝓbat dñs.
Qalus obȩdit lingua iniquae: & fallax
obtemperat labiis mendacib Qui des¬
picit pauꝑem exꝓbrat facꝰtori eius.
& qui in ruina lętatur alterius non
erit impunit. Corona senũ filii fi¬
lioꝵ: & gła filioꝵ patres eoꝵ. Non
decent stultũ uerba composita: nec
principẽ labiũ mentienꝰ. Eẽma gra¬
tissima expectatio p̾stolantis: quocũ¬
q se uerterit prudent᷑ intelligit.
Qui cęlaet delictum quęrit amiciti¬
as : qui altero sermone repetit. se¬
parat federatos. Plus ꝓficit correp¬
tio apud prudentẽ: quã centũ pla¬
ge apud stultũ. Semꝑ iurgia qua¬

Expanded text:
us: Melior est patiens uiro forti, et qui dominatur animae suae, expugnatore urbium. sortes mittuntur in sinu, sed a domino temperantur. Melior est bucella sicca cum gaudio quam domus plena uictimis cum iurgio. seruus sapiens dominabitur filiis stultis et inter fratres hereditatem diuidet. sicut igne probatur argentum et aurum camino, ita corda probat dominus. malus oboedit linguae iniquae, et fallax obtemperat labiis mendacibus. qui despicit pauperem, exprobrat factori eius: et qui in ruina laetatur alterius, non erit inpunitus. corona senum filii filiorum, et gloria filiorum patres sui. non decent stultum uerba conposita, nec principem labium mentiens. gemma gratissima expectatio praestolantis: quocumque se uerterit, prudenter intelleget. qui celat delictum, quaerit amicitias: qui altero sermone repetit, separat foederatos. plus proficit correptio apud prudentem, quam centum plagae apud stultum. semper iurgia qua
Abbreviated transcription (Latin):
filius sapiens lȩtificat patrẽ: & ftul¬
tus homo despicit matrẽ suã. Stul¬
ticia gaudiũ stulto: & uir prudenꝰ
dirigit. gressus suos. Dissipantur co¬
gitationes ubi non ẽ confiliũ ubi
uero plures sunt confiliarii confir¬
mantur. Letat᷑ homo in sententia
oris sui. & sermo oportunus ẽ opti¬
mus. Semite uitȩ suꝑ eruditũ ut
declin& de inferno nouissimo. Ho¬
mũ suꝑboꝵ demolietur dñs: & fir¬
mos faci&e. t̾minos uidua.xxxiiii

Expanded text:
atrem: et stultus homo despicit matrem suam. Stultitia gaudium stulto: et vir prudens diriget gressus suos. Dissipantur cogitationes ubi non est consilium: ubi vero plures sunt consiliarii, confirmantur. Laetatur homo in sententia oris sui: et sermo opportunus est optimus. Semita vitae super eruditum, ut declinet de inferno novissimo. Domum superborum demolietur Dominus: et firmos fa
Abbreviated transcription (Latin):
iusti meditabit᷑ obedientiã: os im¬
pioꝵ redundat malis. Longe est
qñs ab impiis: & orationes iustoꝵ
exaudiet. Lux ocułoꝵ letificat ani¬
mã: fama bona in pinguat ossa.
Auris qu& audit̾ increꝑationes ui¬
t&: in medio sapientiũ cõmorabi¬
tur. Qui abicit disciplinã. despicit
animã suã: qui aut̃ adquiescit in¬
crepationib. possessor ẽ cordis. Li

Expanded text:
meditabitur oboedientiam: os impiorum redundat malis. longe est dominus ab impiis, et orationes iustorum exaudiet. lux oculorum laetificat animam: fama bona inpinguat ossa. auris, quae audit increpationes uitae, in medio sapientium commorabitur. qui abicit disciplinam, despicit animam suam: qui autem adquiescit increpationibus, possessor est cordis. ti
Abbreviated transcription (Latin):
tiens ẽ: multa gub̾natur prudentia
qui aut̃ inpatiens ẽ exaltat stulticiã
suã. Uita carniũ sanitas cordis: pu¬
tredo ossuũ in uidia. Qui calunniat᷑
egenti expbrat factori eius: hono¬
rat aut̃ eũ qui miseret᷑ pauꝑi. In ma¬
licia sua expellitur impius: sperat
aut̃ uistus in morte sua. Incorde sa¬
pientis requiescit sapientia: & indo¬

Expanded text:
gubernatur prudentia qui autem inpatiens exaltat stultitiam suam vita carnium sanitas cordis putredo ossuum invidia qui calumniatur egentem exprobrat factori eius honorat autem eum qui miseretur pauperis in malitia sua expelletur impius sperat autem iustus in morte sua in corde prudentis requiescit sapientia et indo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ miscebitur extraneus. Domꝰ impi¬
oꝵ delebitur: tab̾nacula iustoꝵ ger¬
minabunt.x¬
st uia qua uidȩtur homini iusta:
nouissima aut̃ eius deducunt ad
m̃ortẽ. Risus dolori miscebit᷑: & extre¬
ma gaudii luctus occupat. Siis suis
replebitur stultus: & suꝑ eũ erit uir
bonus. In nocens credit om̃i uerbo.
astutus considerat gressus suos. Sa¬
piens timet & declinat amalo: stultꝰ
transilit & confidit. In patiens oꝑa¬
bitur stulticiã: & uir uerfutus odio¬
sus est. Possidebunt paruuli stulticiã:
& astuti expectabunt scientiã. Iice¬
bunt mali ante bonos ⁊ impii ante
portas iustoꝵ. Etiã ꝓrimo suo pau¬
per odiosus ẽ: amici uero diuitum
multi. Qui despicit ꝓaimũ suũ pec¬
cat: qui aut̃ mi seretͦur pauꝑi beatus
errant qui oꝑantur malũ. Miscd̃ia
& ueritas prȩparant bona. In omni
oꝑe erit habundantia: ubi aut̃ uer¬
ba sunt plurima. ibi frequent ege¬
stas. Corona sapientiũ diuitia&e eoꝵ
fatuitas stultoꝵ in prudentia. Libe¬

Expanded text:
n miscebitur extraneus domus impiorum delebitur tabernacula iustorum germinabunt est via quae videtur homini iusta novissima autem eius deducunt ad mortem risus dolore miscebitur et extrema gaudii luctus occupat viis suis replebitur stultus et super eum erit vir bonus innocens credit omni verbo astutus considerat gressus suos sapiens timet et declinat malum stultus transilit et confidit inpatiens operabitur stultitiam et vir versutus odiosus est possidebunt parvuli stultitiam et astuti expectabunt scientiam iacebunt mali ante bonos et impii ante portas iustorum etiam proximo suo pauper odiosus erit amici vero divitum multi qui despicit proximum suum peccat qui autem miseretur pauperi beatusErrant qui operantur malum: misericordia et veritas praeparant bona. In omni opere erit abundantia: ubi autem verba sunt plurima, ibi frequenter egestas. Corona sapientium, divitiae eorum: fatuitas stultorum, imprudentia. Libe
Abbreviated transcription (Latin):
cit̾ & timens dm̃: despicit᷑ ab eo qui
in fami graditur uia. Inore stulti
uirga suꝑbi&: labia aut̃ sapientiũ
custodiunt eos. Ubi non sunt bouẽ
p̃sepe. uacuũ est: ubi aut̃ plurimae
segetes ibi manifesta fortitudo bo¬
uis. lestis fidelis ñ mentietur: pro¬
fert mendaciũ testis dolosus. Quaerit
derisor sapientiã & ñ in ueniet: doc¬
trina prudentiũ facilis. Uade cont̃
uirũ stultũ: & nescit labia pruden¬
ti&. Sapientia callidi ẽ intelligere
uiã suã: & in prudentia stultoꝵ errats
Stultis illudit peccatũ: & int̾ iustos

Expanded text:
m despicitur ab eo qui infami graditur via in ore stulti virga superbiae labia sapientium custodiunt eos ubi non sunt boves praesepe vacuum est ubi autem plurimae segetes ibi manifesta fortitudo bovis testis fidelis non mentietur profert mendacium testis dolosuderisor sapientiam, et non inveniet: doctrina prudentium facilis. Vade contra virum stultum, et nescit labia prudentiae. Sapientia callidi est intelligere viam suam: et imprudentia stultorum errans. Stultus illudet
Abbreviated transcription (Latin):
tem: magis anucꝰ erit quã frater
Oselior est. pauꝑ qui ambulat insi¬
plicitate sua: quã diues torquens
labia insipiens. Ubi non ẽ scien¬
tia anim& ñ ẽ bonũ: & qui festinꝰ
est pedib offendet. Stulticia homi¬
nis supplantat gressus eus. & con¬
tra dm̃ feruet animo suo. Diuitiae
addunt amicos plurimos: pauꝑe
aut̃ & hi quos habuit separantur.
lestis falsus non erit imꝑunitꝰ. & qͥ
mendacia loquitur ñ effigiet. Mul¬
ti colunt ꝑsonã potentis: & amieist̃

Expanded text:
tem, magis amicus erit, quam frater. Melior est pauper, qui ambulat in simplicitate sua, quam torquens labia insipiens. Ubi non est scientia animi, non est bonum: et qui festinus est pedibus, offendet. Stultitia hominis supplantat gressus ejus: et contra Deum fervet animo suo. Divitiae addunt amicos plurimos: a paupere autem et hi, quos habuit, separantur. Testis falsus non erit impunitus: et qui mendacia loquitur, non effugiet. Multi colunt
Abbreviated transcription (Latin):
tiã : cor stultoꝵ dissimile erit. Wie¬
tima impioꝵ abhoninales dño uo¬
ta iustoꝵ placabilia. Abhominatio
ẽ dño uia impii qui sequitur iusti¬
ciã diligetur a dño. Dortrina ma¬
la deserenti uiã utta&e: qui increpa¬
tiones odit morietur. In fernꝰ & ꝑ
ditio corã dño: quantomagis corida
filioꝵ hominũ: Non amat pesti¬
lens eũ qui fe corripit: nec ad sapi

Expanded text:
ltorum dissimile erit. Victimae impiorum abominabiles Domino: vota justorum placabilia. Abominatio est Domino via impii: qui sequitur justitiam, diligitur ab eo. Doctrina mala deserenti viam vitae: qui increpationes odit, morietur. Infernus, et perditio coram Domino: quanto magis corda filiorum hominum? Non amat pestilens eum, qui se corrip
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ industriã meã quã subsole stu¬
diosissime laboraui. habiturꝰ heredẽ
post me quẽ ignoro utrũ sapiens
an stultus futurus sit: & dominabit᷑
in laborib meis quib desudaui &
sollicitus fui. Et est quic quã tam ua¬
nũ: Unde cessaui: renunciaurtq
cor meũ ultra laborare subsole. Ilã¬

Expanded text:
sole studiosissime laboravi, habiturus haeredem post me, quem ignoro, utrum sapiens aut stultus sit, dominabitur in laboribus meis quibus desudavi et sollicitus fui, et est quidquam tam vanum? Unde cessavi, renuntiavitque cor meum ultra laborare sub sole. Ta
Abbreviated transcription (Latin):
arma bellica: & qui in uno peccaue¬
rit multa bona ꝑdet. x.ui.
Iuscȩ morientes: ꝑdunt suauita¬
Itẽ unguenti. Prȩtiosior ẽ sapi¬
entia: & gła parua ad tempus stul¬
ticia. Cor sapientis in dextera eiuᷤ.:
& cor stutti in sinistra illius. Sed &¬
piens sit om̃s stultos estimat. Si spẽ
potestatẽ habentis ascenderit suꝑ
te. locũ tuũ ne dimiseris: quia cura¬
tio cessare faciet peccata maxima Est
malũ quod uidi subsole. quasi ꝑerro¬
rem egrediens a facie principis: po¬
sitũ stultũ in dignitate sublimi &

Expanded text:
rma bellica: et qui in uno peccaverit, multa bona perdet. Cap. X. Muscae morientes perdunt suavitatem unguenti. Pretiosior est sapiet gloria, parva ad tempus stultitia. Cor sapientis in dextera ejus, et cor stulti in sinistra illius. Sed piens sit, omnes stultos aestimat. Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimiseris: quia curatio cessare faciet peccata maxima. Est malum quod vidi sub sole, quasi per errorem egrediens a facie principis: Positum stultum in dignit
Abbreviated transcription (Latin):
eius: & potentissimꝰ. faciẽ illius
in mutabit. Ego os regis obseruo:
& p̃cepta iuram̃ti dĩ Ne festines
recedere a facie eius. neq ꝑmaneas
in opere nialo. quia ome qđ uolue¬
rit faciet. & sermo illius potestate
plenus ẽ: nec dicere ei quisquã potest
quare ita facis. Qui custodit p̃ceptũ.
ñ experietur quicquã mali. lempus
& responsionẽ: cor sapientis intelli¬
git. Om̃i negocio tempus ẽ & opor¬
tunitas: & multa hominis afflictio

Expanded text:
mus faciem illius commutavit ego os regis observo et praecepta iuramenti Dei ne festines recedere a facie eius neque permaneas in opere malo quia omne quod voluerit faciet et sermo illius potestate plenus est nec dicere ei quisquam potest quare ita facis qui custodit praeceptum non experietur quicquam mali tempus et responsionem cor sapientis intellegit omni negotio tempus est et oport
Abbreviated transcription (Latin):
duciã. Melior. ẽ canis uiuens. leone
mortuo: uiuenteᷤ enĩ sciunt se esse
mortturos. mortui uͦ nichil norur
amplius: nec habebunt ultra merce¬
dẽ. quia obliuioni tradita ẽ memo¬
ria eoꝵ. Amor quoq &. odiũ & inui¬
dia simul ꝑibunt. nec habent par¬
tẽ in hoc scło. &. in oꝑe quod sub sole

Expanded text:
5, 6.-- Melior est canis vivus leone mortuo. Viventes enim sciunt se esse morituros, mortui vero nihil noverunt amplius, nec habebunt ultra mercedem, quia oblivioni tradita est memoria eorum. Amor quoque et odium et invidia simul pereunt, nec habent partem in hoc saeculo, et in opere quod sub sole
Abbreviated transcription (Latin):
us uenatoꝵ ẽ. & sagena cor eiꝰ uin¬
cula sunt manꝰ illius. Qui plac&. dõ
effugia eam: qui aut̃ peccator est
capietur ab illa. Ecce hoc inueni di¬
ait ecgłastes unũ & alterũ. ut inue¬
nirẽ rationẽ quã ad huc quaerit
anima mea: &e ñ in ueni. Uirũ de
mille unũ repperi: mulierẽ exomĩ¬
bus ñ inueni. Solũmͦ hoc inueni
qđ fecerit ds̃ homines rectosae ipsi
se infinitis miscuerint questionib

Expanded text:
us venatorum est et sagena cor eius vincula sunt manus illius qui placet Deo effugiet eam qui autem peccator est capietur ab illa ecce hoc inveni dicit Ecclesiastes unum et alterum ut invenirem rationem quam adhuc quaerit anima mea et non inveni virum de mille unum repperi mulierem ex omnibus non inveni solummodo hoc inveni quod fecerit Deus hominem rectum et ipse se infinitis mis
Abbreviated transcription (Latin):
rigere quẽ ille despexerit. Indie
bona fruere bonis: & malũ diem
prȩcaue. Sic̃ eni hanc sic & illã fec̃
ds̃ : ut ñ in ueniat homo cont᷑ eũ
iustas querimonias. N ac quoq uidi
indieb uanitatis. mex. Iustus perit
in iusticia sua: & impius multo in¬
uit tempore in malicia fua. Noli eẽ
iustus multũ. neq plus sapias quã¬
neceise ẽ: ne obstupescas. Ne impie

Expanded text:
rit. In die bona fruere bonis, et malam diem praecave. Sicut enim hanc, sic et illam fecit Deus, ut non inveniat homo contra eum justas querimonias. Haec quoque vidi in diebus vanitatis meae: Justus perit in justitia sua, et impius multo vivit tempore in malitia sua. Noli esse justus multum: Neque plus sapias quanecesse est, ne obstupescas. Ne impi
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogatio. Wtilior ẽ sapientia cũ
diuitiis: & magis ꝓdest uidentib
solẽ. Sic̃ enĩ ꝓtegit᷑ sapientia: sic ꝓ¬
tegit pecunia. Hoc aut̃ amplius
hab&e eruditio & sapientia: quod
uitã tribuunt possessori suo. Con¬

Expanded text:
 sapientia quam divitiae, et magis prodest videntibus solem. Sicut enim protegit sapientia, sic protegit pecunia. Hoc autem amplius habet eruditio et sapientia, quod vitam tribuunt possessori suo.
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Cor sapientiũ ubi tristicia ẽ: &
cor stultoꝵ ubi lȩticia. Melius ẽ. a
sapiente corripi. quã stultoꝵ ad ula¬
tione decipi: quia sic̃ sonitus spina¬
rũ ardentiũ sub olla. sic risus stulti.
Sed & hoc uanitas. Calũnia contur¬
bat sapientẽ: & ꝑdae robur cordis
illiꝰ. Nelior ẽ finis orationis quã pͥn¬
cipiũ : melior. ẽ patiens arrogante.
e uelox sis ad irascendũ: xui.

Expanded text:
ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia. Melius est a sapiente corripi, quam stultorum adulatione decipi. Quia sicut sonitus spinarum ardentium sub olla, sic risus stulti: sed et hoc vanitas. Calumnia conturbat sapientem, et perdet robur cordis illius. Melior est finis orationis, quam principium. melior est patiens arrogante. Ne velox sis ad iras
Abbreviated transcription (Latin):
nouit distantiã boni & mali. Etiã
si duob milib annis uixerit. & ñ
fuerit ꝑfruitus bonis. ñne adunũ
locũ ꝓperant om̃a: Om̃is labor ho¬
minis in ore eius: sed anima illius
ñ implebitur bonis. Quid habet
amplius sapiens ab stulto: & quid
pauꝑ nisi ut ꝑgat illuc ubi ẽ uita:
Melius ẽ uidere quod cupias: quã
defiderare qđ nescias. Sed & hoc ua¬
nitas ẽ: & p̃sũptio sp̃c. Qui futurus
ẽ. iam uocatũ est nom̃ eius. & scit᷑
qđ homo sit. & ñ possit contͣ fortio¬
rem se iudicio contendere. Serba
sunt plurima: multã in disputan¬
do habent uanitatẽ.
uid necesse ẽ homini maiora se
querere: cũ ignoret quid condu¬
cat sibi in uita sua numero dierum
peregrinationis su& & tempore qđ
uelud umbra prȩterit. Aut qͥs ei
poterit indicare. quid post eũ futu¬
rum subsole sit: Melius ẽ nom̃ bo¬
nũ quã unguenta p̃tiosa: & dies mor¬
tis die natiuitatis. Melius ẽ ire ad do¬

Expanded text:
novit distantiam boni et mali etiam novit distantiam boni et mali etiam si duobus milibus annis vixerit et non fuerit perfruitus bonis nonne ad unum locum properant omnia omnis labor hominis in ore eius sed anima illius non impletur quid habet amplius sapiens ab stulto et quid pauper nisi ut pergat illuc ubi est vita melius est videre quod cupias quam desiderare quod nescias sed et hoc vanitas est et praesumptio spiritus qui futurus est iam vocatum est nomen eius et scitur quod homo sit et non possit contra fortiorem se in iudicio contendere verba sunt plurima multa in disputando habentia vanitatem quid necesse est homini maiora se quaerere cum ignoret quid conducat sibi in vita sua numero dierum peregrinationis suae et tempore quo velut umbra praeterit aut quis ei poterit indicare quid post eum futurum sub sole sit melius est nomen bonum quam unguenta pretiosa et dies mortis die nativitatis melius est ire ad do
Abbreviated transcription (Latin):
tis: & inerũnis atq tristicia. Hoc ita¬
q mͥ uisũ ẽ bonũ ut comedat quis
& bibat: & fruatur leticia ex labore
suo. qđ laborauit ipse sub sole. nume¬
ro dierũ uita sua quos dedit ei ds̃.
t om̃i homini cui dedit ds̃ diui¬
tias atq sub stantiã. potestatemq
ei tribuit ut comedat ex eis. & fruat
parte. sua. & lȩtet̾ de labore suo:
hoc ẽ donũ dĩ. Non enĩ satis recor¬
apud homines. Uir cui dedit ds̃ di¬
uitias & substantiã & honorẽ. & ni¬
chil de est animae eius exom̃ib qua̧
defiderat. nec tribuit ei potestatẽ
ds ut comedat ex eo: sed homo ex¬
traneus uorabit illud. Hoc uanitas
& magna miseria ẽ. Si genuerit qͥs¬
piã centũ filios & uixerit multos
annos. & plures dies ętatis habuerit.
& anima illius ñ utatur bonis sub¬
stantiae sua sepulturaq careat: de
hoc ego ꝓnuntio qđ melior illo sit
abortiuus. Frustra enĩ uenit & ꝑgit
ad tenebras: & obliuione delebitur
nom̃ eius. Non uidit solẽ. neq cog¬

Expanded text:
 Hoc itaque mihi visum est bonum, ut comedat quis, et bibat, et fruatur laetitia ex labore suo, quo laboravit ipse sub sole, numero dierum vitae suae, quos dedit illi Deus. t omni homini cui dedit Deus divitias, atque substantiam, potestatemque ei tribuit, ut comedat ex eis; et fruatur parte sua et laetetur de labore suo hoc est donum Dei non enim satis recorapud homines vir cui dedit Deus divitias et substantiam et honorem et nihil deest animae eius ex omnibus quae desiderat nec tribuit ei potestatem Deus ut comedat ex eo sed homo extraneus vorabit illud hoc vanitas et magna miseria est si genuerit quispiam centum et vixerit annos, et plures dies aetatis habuerit, et anima illius non utatur bonis substantiae suae, sepulturaque careat, de hoc ego pronuntio quod melior illo sit abortivus. Frustra enim venit, et pergit ad tenebras, et oblivione delebitur nomen ejus. Non vidit solem, neq
Abbreviated transcription (Latin):
suas: & comedit carnes suas dicens.
Melior ẽ. pugillus cũ requie: quã
plena utraq manꝰ cũ labore & affli¬
ctione animi. Considerans reppe¬
ri & aliã uanitatẽ subsole. Unus
ẽ & scd̾m ñ hab&: ñ filiũ non frẽm
& tam̃ laborare ñ cessat: nec saciant᷑
oculi eius diuitiis. nec recogitat di¬
cens. Cui laborabo. & fraudabo ani¬
mã meã bonis: In hoc quoq uani¬
tas ẽ: &afflictio pessima. uiiii.

Expanded text:
icens melior est pugillus cum requie quam plena utraque manus cum labore et adflictione animi considerans repperi et aliam vanitatem sub sole unus est et secundum non habet non filium non fratrem et tamen laborare non cessat nec satiantur oculi eius divitiis nec recogitat dicens cui laboro et fraudo animam meam bonis in hoc quoque vanitas est et adflictio
Abbreviated transcription (Latin):
colligendi. Tempꝰ amplexandi: & tẽ¬
pus longefieri a complexib lempꝰ
ad quirendi: & tempꝰ ꝑdendi. Tempꝰ
custodiendi: & tempus abiciendi.
lempꝰ scindendi: & tempꝰ consuendi.
Tempus tacendi: & tempꝰ loquendi
lempꝰ dilectionis: & tẽpus odii. Lem¬
pus belli: & tempus pacis. Quid ha¬
bet amplius homo de labore suo
idi afflictionẽ quã dedit ds filiiᷤ
hominũ: ut distendantur inea Cun¬
cta fecit bona intẽpore suo. & mun¬
dũ tradidit disputationi eoꝵ: ut non
in ueniat homo opus qđ oꝑatus est¬

Expanded text:
plexandi et tempus longe fieri a conplexibus tempus adquirendi et tempus perdendi tempus custodiendi et tempus abiciendi tempus scindendi et tempus consuendi tempus tacendi et tempus loquendi tempus dilectionis et tempus odii tempus belli et tempus pacis quid habet amplius homo de labore suo vidi adflictionem quam dedit Deus filiis hominum ut distendantur in ea cuncta fecit bona in tempore suo et mundum tradidit disputationi eorum ut non inveniat homo opus quo
Abbreviated transcription (Latin):
denda: & suꝑ gressus sũ opib om̃s
qui fuer̾ ante me in ierłm. Sapien¬
tia quoq ꝑ seuerauit mecũ. & om̃a
qua desiderauer̃ oculi mei non:
negaui eis: nec ꝓhibui cor quin om̃i
uoluptate frueret᷑. & oblectaretur
se inhis qua p̃parauerã: & hanc ratꝰ
sũ partẽ meã. si uterer labore meo
Csiq me conuertissẽ ad uniu̾sa oꝑa

Expanded text:
pibus omnes qui fuerunt ante me in Hierusalem sapientia quoque perseveravit mecum et omnia quae desideraverunt oculi mei non negavi eis nec prohibui cor quin omni voluptate frueretur et oblectaret se in his quae paraveram et hanc ratus sum partem meam si uterer labore meo cumque me convertissem ad universa o
Abbreviated transcription (Latin):
eueniant iusto & in iusto: bono & ma¬
lo: mundo & in mundo ĩ molanti ui¬
ctimas & sacrificia contẽpnftͣi. Sicut
bonus sic & peccator: ut peiurꝰ. ita
eadem cunctis eueniunt. Unde &¬

Expanded text:
 bono et malo, mundo et immundo, immolanti victimas et sacrificia contemnenti. Sicut bonus, sic et peccator: ut perjurus Edeadem cunctis eveniunt. Ea
Abbreviated transcription (Latin):
animũ meũ transferrẽ ad sapienti¬
am. deuitarẽq stutticiã: donec uide¬
rem quid eet̃ utile filiis hominum.
domos. plantaui uineas. feci hor¬
tos & pomeria. & conseui ea cuncꝰti
generis arborib Et instruxi michi
piscinas aquarii: ut irrigarẽ siluã
lignoꝵ germinantiũ. Possedi seruos
& ancillas. multãq familiã habui:

Expanded text:
um meum transferrem ad sapientiam devitaremque stultitiam donec viderem quid esset utile filiis hominum domos plantavi tos et pomaria, consevi ea cuncti generis arboribus. Extruxi michi piscinas aquarum ut irrigarent silvam lignorum germinantium, possedi servos et ancillas, multamque familiam ha
Abbreviated transcription (Latin):
factorẽ suũ: Et uidi quia tantũ
p̃cedera sapientia stulticiã: quan¬
tum differt lux atenebris. Sapi¬
entis oculi incapite eius. stultus
intenebris ambulat: &. didici qđ¬
unus utriusq eẽt interitus. Etdixi
incorde meo. Si unus stulti & meus
occasus erit: quid michi ꝓdest quod
maiorẽ sapientiae dedi oꝑam. Locut᷑¬
q cũ mente mea: anĩaduerti qđ hoc
quoq eẽt uanitas. Non enĩ erit me¬
moria sapientis. si milit̾ ut stulti in

Expanded text:
tum. Et uidi quia tantum praecederet sapientia stultitiam, quantum differt lux a tenebris. sapientis oculi in capite eius: stultus in tenebris ambulat. Et alio qunus utriusque esset interitus. Et dixi in corde meo: Si unus et stulti et meus occasus erit, quid mihi prodest quod majorem sapientiae dedi operam? Locutusque cum mente mea, animadverti quod hoc quoque esset vanitas. Non enim erit memoria sapientis similiter ut stulti in
Abbreviated transcription (Latin):
uhilate dõ om̃is tra. seruite dño
in leticia. Ingrediemini corã eo in
laude. seitote qm̃ dñs ipse ẽ ds̃. Ipse
fecit nos & ipsius sumus. popłs eius
in laude. Confitemini benedicite no¬
mini eius. quia bonus dñs. insempi¬

Expanded text:
ubilate Deo, omnis terra, servite Domino in laetitia. Ingredimini coram eo in laude: scitote quoniam Dominus ipse est Deus. Ipse fecit nos, et ipsius sumus, populus ejuin laude: Confitemini ei, benedicite nomini ejus: Quia bonus Dominus. In sempi
Abbreviated transcription (Latin):
milies certena milia assistebant ei. Iudi¬
ciũ sedit. & libri aꝑti sunt. Aspiciebam
ꝓpt̾ uocẽ sermonũ grandiũ.: quos cornu
illud loquebatur. Et uidi qm̃ interfee¬
quoq bestiarũ ablata eẽt potestas. & tẽ¬
pora uit& conslituta eent eis. usq adtẽ¬
pus & tempus. xuiii.

Expanded text:
lia assistebant ei. Judicium sedit, et libri aperti sunt. Aspiciebam propter vocem sermonum grandium, quos cornu illud loquebatur: Et vidi quoniam interfecquoque bestiarum ablata esset potestas, et tempora vitae constituta essent eis usque ad tempus et tempus.
Abbreviated transcription (Latin):
us inquirentes: inuenerꝰ danibelẽ oran¬
tẽ & obsecrantẽ dm̃ suũ. Et accedenteᷤᷤ
locuti sunt regi suꝑ edicto. Rex num¬
quia ñ constituisti. ut om̃is homo qui
rogara quẽquã dediis & hominibus.
usq addies triginta nisi te rex: mitte¬
retur in lacum leonũ: Ad qͦs respondit
rex ait. Uerus sermo iuxta decretum
medoꝵ atq ꝑsarũ: qđ preuaricari ñ
lica&: Iunc respondentes dixer̃ coram
rege. Danihel de filiis captiuitatis iu¬
d&. ñ curauit de lege tua. & de edic to
qđ constitiusti. sed trib temporib per
diẽ. orat obsecratione sua. Qđ uerbum
cum audisset rex. satis contristatus ẽ:
& ꝓ danihele posuit cor ut lib̾ar&. eũ
& usq ad occasum solis. laborabat ut
eruer& eum. Uiri aut̃ illi intelligenteᷤᷤ
regẽ. dixer̃ ei. Scito rex quia lex medoꝵ
tuerit rex. ñ liceat in mutari. Ec̃ rex p̃¬
cepit & ad diner̃ danihelẽ. & miserunt
eũ in lacũ leonũ. Dixtq rex daniheli.

Expanded text:
uirentes, invenerunt Danielem orantem et obsecrantem Deum suum. Et accedentes locuti sunt regi super edicto: Rex, numquid non constituisti, ut omnis homo, qui rogaret quemquam de diis et hominibus, usque ad dies triginta, nisi te, rex, mitteretur in lacum leonum? Ad quos respondens rex, ait: Verus sermo, juxta decretum Medorum atque Persarum, quod praevaricari non licet. Tunc respondentes dixerunt coram rege: Daniel de filiis captivitatis Judae, non curavit de lege tua et de edicto quod constituisti, sed tribus temporibus per diem orat obsecratione sua. Quod verbum cum audisset rex, satis contristatus est: Et pro Daniele posuit cor ut liberaret eum, et usque ad occasum solis laborabat ut erueret illum. Viri autem illi intelligentes regem, dixerunt ei: Scito, rex, quia lex Medorutuerit rex, non liceat immutari. Tunc rex praecepit: et adduxerunt Danielem, et miserunt eum in lacum leonum. Dixitq
Abbreviated transcription (Latin):
nno primo balthasar xui.¬
regis babilonis: danihel somniũ
uidit. Uisio aut̃ capitis enis incubili
suo. Et somniũ scribens. breui sermone
comprehendit: sũmatĩq ꝑstringens
ait. Uidebã in uisione mea nocte. &

Expanded text:
nno primo Balthassar regis Babylonis, Daniel somnium vidit: visio autem capitis ejus in cubili suo; et somnium scribens brevi sermone comprehendit, summatimque perstringens ait: Videbam in visione mea nocte,
Abbreviated transcription (Latin):
sui. Iunc principes. & satrape subri-¬
puer̃ regi.: & sic ei locuti sunt. Bari
rex in ȩt̃nũ uiue. Consiliũ inier̃ om̃s
principes regni. magistratꝰ & satrape.
senatores. & iudices. ut decretum im.¬
ꝑatoꝵ exeat & edictum: ut om̃is qui
petierit aliquã peticionẽ a quocũq
dõ & homine. usq ad dies triginta ni¬
si a te rex: mittat᷑ in lacũ leonis. Nunc
itaq rex confirma sententiã & scribe
decretũ: ut ñ immutet᷑ qđ statum ẽ.
medis atq ꝑsis: nec p̃uaricari cuiquã
liceat. Porro rex darius ꝓposuit ȩdictũ¬
& statuit. Quod cum dinihel cõperis¬
set. id ẽ constitutã legem. ingressus ẽ
domũ suã: &e fenestris aꝑtis decena¬

Expanded text:
ae surripuerunt regi, et sic locuti sunt ei: Dari rex, in aeternum vive: consilium inierunt cuncti principes regni, magistratus, et satrapae, senatores, et judices, ut decretum imperatorium exeat, et edictum: Ut omnis qui petierit aliquam petitionem a quocumque Deo et homine, usque ad dies triginta, nisi a te rex, mittatur in lacum leonum. Nunc itaque, rex, confirma sententiam, et scribe decretum: ut non immutetur quod statutum est a Medis et Persis, nec praevaricari cuiquam liceat. Porro rex Darius proposuit edictt statuit. Quod cum Daniel comperisset, id est, constitutam legem, ingressus est domum suam: Et fenestris apertis
Abbreviated transcription (Latin):
q c̃ lapis unꝰ: & positus suꝑ os laci. Quẽ
ob signauit rex anulo suo. & anulo op¬
timatũ suoꝵ: nequid fier& contra da¬
nihelẽ. Et abiit rex indomũ suã. & dor¬
miuit incenatꝰ. cybiq ñ sunt illati co¬
ram eo: insuꝑ & sonus recessit abeo lẽ
rex primo diluculo surgens. festinus
ad lacũ leonũ ꝑ rext: apꝓpinquansq
lacii. danihelẽ uoce lacrimabili incla¬
mauit. Et affatus est eum. Banihel
serue dĩ uiuentis: ds̃ tuus. eui tu ser¬
ins semꝑ putas ne ualuit lib̾are te aleo¬
nibus. Et danihel regi respondit. Ds̃¬
ms misit angł̃m suũ. & conclusit ora
leonũ & non nocuer̃ michi: quia corã
eo iusticia inuenta ẽ in me. Sed & co¬
ram te rex de lictum ñ feci. Iunc rex
uehement̃ gauisus ẽ suꝑ eum: & dani¬
helem p̃cepit educi de lacu. & nulla le

Expanded text:
s unus, et positus est super os laci: Quem obsignavit rex annulo suo, et annulo optimatum suorum, ne quid fieret contra Danielem. Et abiit rex in domum suam, et dormivit incoenatus, cibique non sunt illati coram eo, insuper et somnus recessit ab eo. Tunc rex primo diluculo consurgens, festinus ad lacum leonum perrexit: Appropinquansque lacui, Danielem voce lacrymabili inclamavit, et affatus est eum: Daniel, serve Dei viventis, Deus tuus, cui tu servis semper, putasne valuit te liberare a leonibus? Et Daniel regi respondenss misit angelum suum, et conclusit ora leonum, et non nocuerunt mihi: Quia coram eo justitia inventa est in me: sed et coram te, rex, delictum non feci. Tunc rex vehementer gavisus est super eo. et Danielem praecepit educi de lacu: Eductusque
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓpt̾ magnificentiã quã dederat ei.
uniuersi popłi trib & lingue. treme¬
bant & metuebant eũ. Quos uolebat
int̾ficiebat. & quos uolebat ꝑcuciebat:
quos uolebat exaltabat. & quos uole¬
bat humiliabat. Quando aut̃ eleuatũ
ẽ cor eus. & spc̃ eius obfirmatꝰ est ad
suꝑbiã de positus ẽ de solio regni sui

Expanded text:
pter magnificentiam, quam dederat ei, universi populi, Tribus, & linguae tremebant, & metuebant eum: quos volebat interficiebat: & quos volebat percutiebat, & quos volebat exaltabat, & quos volebat, humiliabat. v.20. Quando autem elevatum est cor ejus, & spiritus illius obfirmatus est ad superbiam, dep
Abbreviated transcription (Latin):
non sustinera molestiam.u.¬
gitur danihel suꝑabat om̃s pͥncipes
& satrapas: quia sp̃s dĩ amplior erat
in eo. Porro rex cogitabat constituere
eũ. suꝑ omẽ regnũ. Unde principes
& satrape querebant occasionẽ: utꝰ mo¬

Expanded text:
non sustineret molestiam. Igitur Daniel superabat omnes principes et satrapas: quia spiritus Dei amplior erat in eo. Porro rex cogitabat constituere eum super omne regnum: unde principes et satrapae quaerebant occasionem ut
Abbreviated transcription (Latin):
sũ in his. & uisiones capitis mei contur¬
bauer̾ me. Accessi adunũ de assistentib:
& ueritatẽ querebam abeo de om̃ibus
his. Qui dix̃ michi int̾pretationẽ ser¬
monũ.: & edocuit me. Hee bestiȩ ma¬
gnã quatuor quatuor regna consur¬
gent de t̾ra. Suscipient aut̃ regnũ sc̃i
dĩ altissimi: & obtinebunt regnũ usq
ligent̃ discere de bestia quarta. quȩ erat
dissimilis ualde ab om̃ib: & t̾ribilis ni¬
mis. Dentes & ungues eius ferres. Come¬
debat & cõminuebat: & reliqua pedib
suis. conculcabat. Et de cornib decẽ quae
habebat incapite: & de alio qđ ortum
fuerat. ante quẽ ceciderant tria cornua:
& de cornu illo qđ habebat oculos. & os
loquens grandia. & maius erat cȩteris.
Aspiciebam. & ecce cornu illud faciebat
bellũ aduersus scõs. & p̃ualebat eis do¬
nec uenit antiquus dierũ & iudicium
dedit scĩs excelsis. Et tempus aduenit.

Expanded text:
sum in his, et visiones capitis mei conturbaverunt me. Accessi ad unum de assistentibus, et veritatem quaerebam ab eo de omnibus his. Qui dixit mihi interpretationem sermonum, et docuit me: Hae bestiae magnae quatuor, quatuor regna consurgent de terra. Suscipient autem regnum sancti Dei altissimi, et obtinebunt regnum usque ligenter discere de bestia quarta, quae erat dissimilis valde ab omnibus, et terribilis nimis, dentes et ungues ejus ferrei: Comedebat, et comminuebat, et reliquias pedibus suis conculcabat: et de cornibus decem, quae habebat in capite: et de alio, quod ortum fuerat, ante quod ceciderant tria cornua: Et de cornu illo quod habebat oculos, et os loquens grandia, et majus erat caeteris. Aspiciebam, et ecce cornu illud faciebat bellum adversus sanctos, et praevalebat eis, Donec venit antiquus dierum, et judicium dedit sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
sti cor tuũ. cũ scires hȩc om̃a. sed ad¬
uersus dominatorẽ celi eleuatus es:
& uasa domꝰ eius allata sunt corã te:¬
& tũ & optimates tui. & uxores tuae
& concubine. uinũ bibistis in eis. Dec¬

Expanded text:
sti cor tuum cum scires haec omnia, sed adversus dominatorem coeli elevatus es, et vasa domus ejus allata sunt coram te. Tu et optimates tui, et uxores tuae, et concubinae tuae vinum bibistis in eis
Abbreviated transcription (Latin):
turbabant᷑. Regina aut̃ ꝓre qua acci¬
derat regi & optimatib suis. domũ
conuiuii in gressa est: & ꝓloquens
ait. Rex in et̾nũ uiue. Non te contur¬
bent cogitationes tuae: neq facies tua
ĩmutetur. Est uir in regno tuo. qu
patris tui scientia & sapientia inuen¬
te sunt ineo. Nam & rex nabuchodo¬
nosor pat̾ tuus: principẽ magoꝵ cal
spc̃ amplior & prudentia intelligen¬
tiaq int̾pretatio somnioꝵ. & osten¬
sio secretoꝵ. ac solutio ligatoꝵ inuen¬
te sunt ineo: hoc ẽ. indanihele. cui
rex posuit nom̃ balthasar. Nc̃ aut̃
daniel uocet᷑: & int̾pretationẽ narrab̃.
gitur introductus est xiiii.¬
danihel coram rege. Adquẽ prefatꝰ¬

Expanded text:
 acciderat regi, et optimatibus ejus, domum convivii ingressa est: Et proloquens ait: Rex, in aeternum vive: non te conturbent cogitationes tuae, neque facies tua immutetur. Est vir in regno tuo, qui : et in diebus patris tui scientia et sapientia inventae sunt in eo: Nam et rex Nabuchodonosor pater tuus, principem magorum, ispiritus amplior, et prudentia, intelligentiaque, interpretatio somniorum, et ostensio secretorum, ac solutio ligatorum, inventae sunt in eo, hoc est in Daniele: cui rex posuit nomen Baltassar, Nunc itaque Daniel vocetur, et interpretationem narrabit. Igitur introductus est Dani
Abbreviated transcription (Latin):
sa ẽ ad me: & optimates mei & magi¬
stratꝰ mei. requisier̃ me. & in regno
meo constitutus sũ: & magnificentia
ego nabuchodonosoꝵ laudo & magnifico
& glorifico regẽ celi: quia omã oꝑa eiꝰ uera
& uie euis. nidicia: & gradientes in
suꝑbia pot humiliare. xui

Expanded text:
sa est ad me: Et optimates mei, et magisa est ad me: Et optimates mei, et magistratus mei requisicrunt me, et in regno meo restitutus sego Nabuchodonosor laudo, et magnifico, et glorifico regem coeli: quia omnia opera ejus vera, et viae ejus judicia, et gradientes in superbia potest humiliare. XI
Abbreviated transcription (Latin):
una hora: & cogitationes eiꝰ contur-¬
babant eũ. Respondens aut̃ rex ait
Balthasar somniũ & int̾pretatio eiꝰ.
ñ conturbent te. Respondit baltha¬
sar &e dix̃. Domine mi. sõniũ his qui
te oder:  interp̃tatio eiꝰ hostib tuis
sit. Arborẽ quã uidisti sublimen atq
robustã. cuiꝰ alcitudo ꝑtingit ad celũ.
& aspectus illiꝰ in omne terrã. & ra

Expanded text:
itationes ejus conturbabant eum. Respondens autem rex ait: Baltassar, somnium et interpretatio ejus non conturbent te, Respondit Baltassar, et dixit: Domine mi, somnium his qui te oderunt, et interpretatio ejus hostibus tuis sit, Arborem quam vidisti sublimem atque robustam, cujus altitudo pertingit ad coelum, et aspectus illius in omn
Abbreviated transcription (Latin):
tu meo sapientes magi. ut scripturã
hanc legerent. & int̾pretationẽ eius
indicarent mͥ: & nequiuer̾ sensũ ser¬
monis huiꝰ edicere. Porro ego audiui
de te: qđ possis obscura interp̃tari.
& ligata dissoluere. Si gͦ uales scriptu¬
rã legere. & interp̃tationẽ indicare mͥ
purpura uestieris. & torquẽ aureã cir¬

Expanded text:
t scripturam hanc legerent, et interpretationem ejus indicarent mihi: et nequiverunt sensum sermonis hujus edicere. Porro ego audivi de te, quod possis obscura interpretari, et ligata dissolvere: Si ergo vales scripturam legere, et interpretationem ejus indicare mihi, Purpura
Abbreviated transcription (Latin):
dei & aruspices. & somniũ narraui
in conspectu eoꝵ. & solutionẽ eiꝰ non
in dicauer̃ mͥ: donec cellega ingressꝰ
ẽ in conspectu meo danihel. cuiꝰ nom̃
balthasar scđm nom̃ dĩ mei: qui ha

Expanded text:
um narravi in conspectu eorum: et solutionem ejus non indicaverunt mihi: Donec collega ingressus est in conspectu meo Daniel, cui nomen Baltassar secundum nomen Dei mei, qui ha
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc ẽ aut̃ scriptura quae digesta ẽ.
Mane ⁊Necel. Etares. Et hȩc in¬
terp̾tatio sermonis. M aNe. numera¬
uit dẽ regnũ tuũ: & compleuit illud.
nihel. purpura. & circũ data est tor¬
ques aurea collo enis: & ꝓ̃dicatum est
de eo. quod haber& potestatẽ tercius
in regno. fadem nocte int̾fectus ẽ bal¬
thasar rex chaldeoꝵ: & darius medus

Expanded text:
Haec est autem scriptura quae digesta est: MANE, THECEL, PHARES. Et haec interpretatio sermonis: MANE, numeravit Deus regnum tuum, et complevit illud. niel purpura, et circumdata est torques aurea collo ejus: et praedicatum est de eo quod haberet potestatem tertius in regno suo. Eadem nocte interfectus est Baltassar rex Chaldaeus. Et Darius
Abbreviated transcription (Latin):
mauit fortit᷑ & sic ait. Succidite ar¬
borẽ & prȩcidite ramos eiꝰ: exeutite
folia eiꝰ. & disꝑgite fructũ eius. Fugi¬
ant bestia quae subt̾ ea sunt: & uo¬
lucres de ramis eius. Ueruntam̃ ger¬
men radicũ eius in t̾rã sinite. & alli

Expanded text:
mavit fortiter, et sic ait: Succidite arborem, et praecidite ramos ejus: Excutite folia ejus, et dispergite fructum ejus: Fugiant bestiae quae subter eam sunt, et volucres de ramis ejus. Verumtamen germen radicum ejus in terra sinite,
Abbreviated transcription (Latin):
unc nabucodonosor rex obstupu.¬
It. & surrex̃ ꝓpere. & ait optimatibus
suis. Nonne tres uiros misimꝰ in medio
ignis. compeditos: Qui responder̃ dicen¬
tes. regi. Uere rex. Respondensq rex
ait. Ecce ego uideo uiros quatuor solu¬
tos. & de ambulantes in medio ignis. &
nichil corruptionis in eis ẽ: &species
quarti. similis ẽ filio dĩ. Iunc accessit

Expanded text:
unc Nabuchodonosor rex obstupuit, et surrexit propere, et ait optimatibus suis: Nonne tres viros misimus in medium ignis compeditos? Qui respondentes dixerunt regi: Vere, rex. Respondit, et ait: Ecce ego video viros quatuor solutos, et ambulantes in medio ignis, et nihil corruptionis in eis est, et species quarti similis f
Abbreviated transcription (Latin):
iã temulentꝰ. ut af ferrent᷑ uasa aurea
& argentea. qu&̧ asportauerat nabu¬
chodonosor pat̾ eius. de templo quod
fuit in ierłm: ut biberent in eis rex
& optimates eius: uxoresq eiꝰ & con¬
cubinȩ. Iunc ad lata funt uasa aurea.
quae asportauerat de templo quod
fuerat in ierłm: & biber̃ in eis rex
& optimates eius: uxores & concubine
euis bibebant uinũ. & laudabant deõ
suos. aureos & argenteos & ereos. fer¬
reos ligneosq & lapideos. In eadẽ ho¬
ra apparuer digiti quasi manꝰ homi¬
nis. scribentis contra candelabrũ. insuꝑ¬
ficiẽ parietis aule regie: & rex aspicie.¬
bat articulos manꝰ scribentis. Iunc re¬
gis facies cõmutata ẽ. & cognationes
eiꝰ ꝑturbabant eũ: & cõpages renũ eiꝰ
soluebant᷑. & genua eiꝰ ad se inuicẽ col¬
lidebant᷑. Exclamauit itaq rex forti¬
ter: ut introducerent magos chaldeoᷤ
& aruspices. Et ꝓloquens rex ait sapi¬
entib babylonis. Quicũq legerit scri¬

Expanded text:
temulentus, ut afferrentur vasa aurea et argentea, quae asportaverat Nabuchodonosor pater ejus de templo, quod fuit in Jerusalem, Ut biberent in eis rex et optimates ejus, uxoresque ejus, et concubinae. Tunc allata sunt vasa aurea, quae asportaverat de templo, quod fuerat in Jerusalem: Et biberunt in eis rex et optimates ejus, uxores et concubinae ejus. Bibebant vinum, et laudasuos aureos, et argenteos, et aereos, ferreos, ligneosque et lapideos. In eadem hora apparuerunt digiti, quasi manu hominis scribentis contra candelabrum in superficie parietis aulae regiae: et rex aspiciebat articulos manus scribentis. Tunc regis facies commutata est, et cogitationes ejus perturbabant eum; Et compages renum ejus solvebantur, et genua ejus ad se invicem collidebantur. Exclamavit itaque rex fortiter, ut introducerent magos, Chaldaeos, et aruspices. Et proloquens rex ait sapientibus Babylonis: Quicumque legerit scri
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ dm̃. excepto dõ suo. Ame gͦ ꝓposi¬
tũ est decretũ hoc: ut om̃is populus
trib & lingua. quacũq locuta fuerit
blasphemiã contra dm̃ sydrach. mil¬
sach. &. ab denago: disꝑeat. & domus
eiꝰ uastetur: neq enĩ est d̾s alius qui
possit ita saluare. Ic̃ rex ꝓ morit si¬
drach. misach & abdenago in ꝓuintiã
rex om̃ib popłis. gentib & lingui.
qua habitant in uniu̾sa t̾ra: pax uob̾
multi plicet᷑. Signa & mirabilia fecit
apud me ds̃ excelsus. Placuit ergo mͥ.
p̃dicare signa eius quia magna st̃ &
mirabilia eiꝰ quia fortia: & regnũ eiꝰ
regnũ sempit̾nũ est: & potestas eius
ingeneratione & generationẽ. Ego na¬

Expanded text:
 excepto Deo suo. 96. A me ergo positum est hoc decretum, ut omnis populus, tribus, & lingua, quaecumque locuta fuerit blasphemiam contra Deum Sidrach, Misach, & Abdenago, dispereat, & domus ejus vastetur: neque enim est alius Deus, qui possit ita salvare. 97. Tunc Rex promovit Sidrach, Misach, & Abdenago in Provincia Rex, omnibus populis, gentibus, & linguis, que habitant terram in universa terra: Pax vobis multiplicetur. Signa et mirabilia fecit apud me Deus excelsus. Placuit ergo mihi predicare signa eius, quia magna sunt, et mirabilia eius, quia fortia et regnum eius regnum sempiternum et potestas eius in generationem et generationem.
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ tuus aut soror nudi sint. & indige¬
ant uictu cotidiano. dicat aut̃ aliqͥs de
uob̾ illiᷤᷤ. ite in pace. & caleficimini & sa¬
turamini: ñ dederitis aut̃ eis qua neces¬
saria sunt corpori. qͥd ꝓderit: Sic¬

Expanded text:
Frater & Soror nudi sint, & indigeant victu quotidiano: v.16. dicat autem aliquis ex vobis illis: Ite in pace, calefacimini & saturamini; non dederitis autem eis quae necessaria sunt corpori, quid proderit ei
Abbreviated transcription (Latin):
excelsũ posuisti habitaculũ tuũ. Non
acced& ad te malũ. & lepra ñ appro¬
pinquabit tab̃naculo tuo. Quia an
ad lapidem pes tuus Suꝑ aspidem
& basiliscũ calcabis. & conculeabis leo¬
nẽ & draconẽ. Qm̃ michi adhesit &
lib̾abo eũ: exaltabo eũ qm̃ cognouit
nom̃ meũ. In uocabit me & ego exau

Expanded text:
excelsum posuisti habitaculum tuum. Non accedet ad te malum, et lepra non appropinquabit tabernaculo tuo. Quia ange offendat ad lapidem pes tuus. Super aspidem et basiliscum calcabis: conculcabis leonem et draconem. Quoniam mihi adhaesit, et liberabo eum: exaltabo eum, quoniam cognovit nomen meum.
Abbreviated transcription (Latin):
tebor nomini tuo. Suꝑ miscđ̃ia tua
& ueritate tua. quia magnificasti suꝑ
om̃e nom̃ scm̃ tuũ. eloquiũ tuũ. Indie
in uocabo te & exaudies me. dilatabis
om̃a eloquia oris tui. Et cantent in

Expanded text:
tebor nomini tuo, Super misericordia tua, et veritate tua, quia magnificasti super omne nomen eloquium tuum. In die invocabo, et exaudies me: dilatabis oniam audierunt eloquia oris tui. Et cantent in
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑ flumina babilonis ibi
sedimus & fleuimus. dũ recor¬
daremur tui syon. Suꝑ salices in me¬
dio eius. suspendimus citharas nrãs
affligebant nos. lȩti canite nobis. de
canticis syon. Quomͦ cantabimꝰ canticũ
dñi intr̃a aliena. Si oblitus fuero tu
ierłm. in obliuuone sit dextera mea.
Adhereat lingua mea gutiuri meo.
si ñ recordatus fuero tui si ñ ꝓposue¬
ro tui ierłm inprincipio lȩticiae meȩ
Mem̃to dñe filioꝵ edom. indie ierłm.
dicentiũ euacuate. euacuate. usq ad¬

Expanded text:
 flumina Babylonis ibi sedimus, et flevimus: cum recordaremur Sion. Super salices in medio ejus: suspendimus citharas nostraaffligebant nos laeti: canite nobis de canticis Sion. Quomodo cantabimus canticum Domini, in terra aliena? Si oblitus fuero tui, Jerusalem, in oblivione sit dextera mea. Adhaereat lingua mea gutturi meo, si non recordatus fuero tui: Si non proposuero Jerusalem in principio laetitiae meae. Memento, Domine, filiorum Edom in die Jerusalem, dicentiu
Abbreviated transcription (Latin):
in medio ierłm: & erunt mͥ inppłm
& ego ero eis indm̃. in ueritate & in
iusticia. łłȩc dicit dñs exercituũ. Con¬
fortentur manꝰ ur̃ae qui auditis indi¬
ebus his sermones istos. ꝑ os ꝓpħarũ:
indie qua fundata ẽ domꝰ dñi exer¬
cituũ. ut templũ edificaretur. Siqui¬
dem ante dies illos merces hominũ
ñ erat. nec merces ium̃toꝵ erat. neq
introeunti & exeunti erat pax p̾tri¬
bulatione: & dimisi homines unũquẽ¬
q contra ꝓximũ suũ. Nc̃ aut̃ ñ ux

Expanded text:
m et ego ero eis in Deum in veritate et iustitia haec dicit Dominus exercituum confortentur manus vestrae qui auditis in diebus his sermones istos per os prophetarum in die qua fundata est domus Domini exercituum ut templum aedificaretur siquidem ante dies illos merces hominum non erat nec merces iumentorum erat neque introeunti et exeunti erat pax prae tribulatione et dimisi omnes homines unumquemque contra
Abbreviated transcription (Latin):
me. Proice illud ad statuariũ : decorum
preciũ quod appreciatus sũ abeis. Et tu¬
li triginta argenteos: & ꝓieci illos in
domũ dñi ad statuariũ. Et pcidi uir¬
gam meã scdam qua appellabat̾ funi¬
culus: ut dissoluerẽ germanitatẽ int̾
iudã & int̾ isrł. Et dix̃ dñs ad me. Adhuc
sume tͥ uasa pastoris stulti: quia ecce

Expanded text:
. illos ad statuarium, decorum pretium, quod appretiatus sum ab eis. Et tuli triginta argenteos, et projeci illos in domum Domini ad statuarium. Et praecidi virgam meam secundam, quae appellabatur Funiculus, ut dissolverem germanitatem inter Judam et inter Israel. Et dixit Dominus ad me: Adhuc sume tibi vasa pastoris
Abbreviated transcription (Latin):
math quoq int̾minis eius tyrus &
sydon assũpser̃ quippe sibi sapientiã
ualde: & edificauit tyrus munitionẽ
suã. & coaceruauit argentũ quasi hu¬
mũ. & aurũ. ut lutũ platearũ. Eece dñs
possidebit eã & ꝑcutiet in mari forti

Expanded text:
math quoque in terminis ejus, et Tyrus et Sidon, assumpserunt quippe sibi sapientiam valde. Et aedificavit Tyrus munitionem suam, et coacervavit argentum quasi humum, et aurum ut lutum platearum. Ecce Dominus possidebit e
Abbreviated transcription (Latin):
chium eius. & suꝑ ocłm dextrũ eius
Brachiũ euis ariditate siccabitur &
ocłs dext̃ eius tenebrescens oscurabi¬
tur. Onus uerbi dñi suꝑ isrł. Dix̃ dñs
extendens celũ. & fundans terrã: &
fingens spm̃ hominis in eo. Ecce ego
ponã ierłm suꝑ liminare crapulae
om̃ib popłis incircuitũ: sed & iu¬
da erit in obsidione contͣ ierłm. Et
erit indie illa ponã ierłm lapidẽ ho¬
neris cuncꝰtis popłis: om̃s qͥ leuabt̃

Expanded text:
m eius et super oculum dextrum eius brachium eius ariditate siccabitur et oculus dexter eius tenebrescens obscurabitur onus verbi Domini super Israhel dixit Dominus extendens caelum et fundans terram et fingens spiritum hominis in eo ecce ego ponam Hierusalem superliminare crapulae omnibus populis in circuitu sed et Iuda erit in obsidione contra Hierusalem et erit in die illa ponam Hierusalem lapidem oneris cunctis populis omnes qui l
Abbreviated transcription (Latin):
exercituũ ꝓteg& eos. Et deuorabunt &
subicient lapidib funde. & bibentes in¬
ebriabunt᷑ quasi uino: & replebuntur
ut fiale & quasi cornua altaris. Et salua¬
bit eos dñs ds̃ eoꝵ indie illa ut gregẽ
popłi sui: quia lapides scĩ eleuabuntur
suꝑ tram eius. Quid enĩ bonũ ẽ eius. &
quid pulchrũ eius: frumentũ electo¬
rum: & uinũ germinans uirgines. Pe¬
tite adño pluuuiã intempore serotino.
& dñs faci& niues & pluuiã imbris da¬
bit eis. singłis herbã mnagro: quia si¬
muladira locuta sunt in utile. & diuini
uider̃ mendaciũ: & sõmiatores frustra
locuti sunt uane consolabunt᷑. Icirco ab

Expanded text:
uum proteget eos et devorabunt et subicient lapidibus fundae et bibentes inebriabuntur quasi vino et replebuntur ut fialae et quasi cornua altaris et salvabit eos Dominus Deus eorum in die illa ut gregem populi sui quia lapides sancti elevantur super terram eius quid enim bonum eius est et quid pulchrum eius nisi frumentum electorum et vinum germinans virgines petite a Domino pluviam in tempore serotino et Dominus faciet nives et pluviam imbris dabit eis singulis herbam in agro quia simulacra locuta sunt inutile et divini viderunt mendacium et somniatores frustra locuti sun