comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
piscantib eosq apparens diuinis aduiuit bene¬
ficiuis: aderit ⁊ nob̾ cum necessaria uitȩ tempo¬
ralis recta indentione curamus. iustisq nr̃is
laborib subsidium suȩ pietatis adiunget:
Apparuit recũbentib. aderit ⁊ nob̾ cum iuxta
apłi monita siue manducamꝰ siue bibimus.
siue aliud quid agimus. omnia ui glam dei
facimus. Apparuit pͥmo in iudea deinde in
galilea. post hȩc rursum in uidea die quo
ascendit in cȩlum: affuit eccłẽ cum pͥmo soliꝰ
uideȩ t̾minis clauderet᷑. adẽ mͦ cum iudeis ob
culpam ꝑfidiȩ derelictis transinigrauit ad
gentes: aderit in futuro cum aute finẽ selĩ
reu̾tet᷑ ad iudeam. ⁊ sicut apls ait intrante
gentium multitudine sic omnis isrł saluus
erit. Nouissime apparuit illis ascendens
in cęlum: aderit ⁊ nob ut eum post mor¬
tem sequi meream᷑ ad cȩlos. si ante morte
eum in bethianiam unde ascendit id ẽ. nͣo

Expanded text:
piscantibus, eosque apparens divinis adjuvit benepiscantibus, eosque apparens divinis adjuvit beneficiis: aderit et nobis, cum necessaria vitae temporalis recta intentione curamus, justisque nostris laboribus subsidium suae pietatis subjungit. Apparuit recumbentibus; aderit et nobis cum juxta apostoli monita sive manducamus, sive bibimus, sive aliud quid agimus, omnia in gloriam Dei facimus. Apparuit primo in Judaea, deinde in Galilaea, post haec rursum in Judaea, die quo ascendit in coelum: aderat Ecclesiae cum primum solius Judeae terminis clauderetur; adest modo cum, Judaeis ob culpam perfidiae derelictis, transmigravit ad gentes, aderit in futuro, cum ante finem saeculi revertetur ad Judaeam, et sicut Apostolus ait: Intrante gentium multiterit . Novissime illis apparuit ascendens in coelum . Aderit et nobis, ut eum post mortem sequi mereamur ad coelos, si ante mortem eum in Bethaniam unde ascendit, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
pitium uocauerunt: aderit ⁊ nob̃ cum ꝑe¬
gruus ⁊ pauperib quecũq possumus bona
libent᷑ impendimus. aderit nob̃ in fractione
panis. cum sacram̃ta corꝑis eius uidelicet
panis uiui casta ac simplici conscientia su¬
minus. Apparuit in abdito de sua resurre¬
ctione loquentibus: ad est ⁊ nob̃ mͦ eius do¬
no idem agentib. aderit nob̃ semꝑ cum ab
ext̾iorib oꝑib ad tempus uoͬcantes de eiꝰ gr̃a
locuturi conuenimus. Apparuit discipłis cũ
forib clausis uitus iudeoꝵ metu residerent:
apparuit cum minorato eodem metu aꝑtis eũ
gressib in montis u̾ticem quererent. Affuit
quondam confortaturus suo spũ ȩccłam eũ
ab infidelib p̃meret᷑. ⁊ ad publicum uen ire
ac dilatari ꝓhiberet᷑: ad est eidem ⁊ nunc
cum inclinato ad fidem culmine regali ter¬
ror quieuit ꝑsecutionis. ⁊omnis mundi sub¬
limitas aplicis ẽ. subdita uestigiis. Apparuit

Expanded text:
pitium vocaverunt ; aderit et nobis cum pepitium vocaverunt ; aderit et nobis cum peregrinis et pauperibus, quaecunque possumus, bona libenter impendimus. Aderit et nobis in fractiopanis, cum sacramenta corporis ejus, videlicet panis, vivificata ac simplici conscientia sumimus. Apparuit in abdito de sua resurrectione loquentibus: adest et nobis modo ejus dono idem agentibus, aderit nobis semper, cum ab extrinsecis operibus ad tempus vacantes, de ejus gratia locuturi convenimus. Apparuit, cum foribus clausis intus Judaeorum metu residerent. Apparuit cum minorato eodem metu apertis eum gressibus in montis vertice quaererent. Adfuit quondam confortaturus suo Spiritu Ecclesiam, cum ab infidelibus premeretur, et ad publicum venire ac dilatari prohiberetur: adest eidem et nunc cum inclinato ad fidem culmine regali terror quievit persecutionis, et omnis mundi sublimitas apostolicis est subdita vestigiis. Apparuit
Abbreviated transcription (Latin):
post dies octo quando erat cũ eis ⁊ thomas.
Septimo piscantib ad mare tiberiadis: octa¬
uo in monte galileȩ qd hodierna lectione au¬
diuimus: Nono recũbentib undecim appa-¬
ruit: die quo ascendit in cęlum. Iecimo
uiderunt eum ipso die uon . I t̾ra positum
s eleuatum in aera cȩlosq petentẽ: dicentib
sibi angłis. sic ueniet quẽ ad modũ uidistis
euni euntem in cȩlum. Hac gͦ frequentia
corporalis suȩ manifestationis: oftendere uo¬
luit dñs ut diximꝰ in omni loco se bonoꝵ
desideriis diuinitus eẽ. p̃sentem. Apparuit
namq ad monum̃tũ lugenti: aderit ⁊ nob̃
absentiȩ eius recordatione salubrit᷑ contrista¬
tis:
Occurrit reu̾tentib a monuiñto. ut agnita re¬
surrestionis gaudia p̃dicarent: aderit ⁊ nobis
dum bona quȩ nouimus proxinis fideliter
annuntiare gaudemus. Apparuit in fractioe
panis his qui se ꝑegrinum eẽ. putantes ad hos¬

Expanded text:
post dies octo quando erat et cum eis Thomas. post dies octo quando erat et cum eis Thomas. Septimo piscantibus ad mare Tiberiadis. Octavo in monte Galileae, quod hodierna lectione audivimus. Nono recumbentibus illis undecim apparuit, die quo ascendit in coelum. Decimo viderunt eum ipsa die non jam in terra positum, sed elevatum in aera, coelosque petentem, dicentibus sibi angelis: Sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum. Hac ergo frequentia corporalis suae manifestationis ostendere voluit Dominus, ut diximus, in omni loco se bonorum desideriis divinitus esse praesentem. Apparuit namque ad monumentum lugentibus ; aderit et nobis absentiae ejus recordatione salubriter contristatis. Occurrit revertentibus a monumento, ut agnita resurrectionis gaudia praedicarent ; aderit et nobis, dum bona quae novimus proximis fideliter annuntiare gaudemus. Apparuit in fractione panis his qui se peregrinum esse putantes ad hos
Abbreviated transcription (Latin):
sime autem omniũ tamꝗͣ ab ortiuo uisus
ẽ.mͥ. Quib enim locis ⁊ temporib factȩ sunt
uisiones quas cõmemorat ignoramꝰ: tantum
scimꝰ quia qͦd sibi nouissime uisum eẽ. anim̃n con¬
firmat. post ascensionem eiꝰ factum ẽ. uł qũ
illum de cȩlo alloquens de ꝑsecutore doctorẽ
ȩcclȩ fecit. uł qnͣdo in paradisum seu t̾cium
suȩ die quinqͥes apparuisse legit᷑. Primo qͥdẽ
mariȩ magdalenȩ flenti ad monum̃tũ: dem¬
de eidem mariȩ ⁊ alt̾i eiꝰdem nominis fȩmi¬
nȩ regredientib amonum̃to nuntiare displis
quȩ ibi comꝑeant occurrens apparuit. Ter¬
cio simoni petro: quarto cleophȩ ⁊ sotio eiꝰ.
cum quib ipse gradiens in emaus ibidem in
panis fractione cognitus ẽ. Qui mox reuersi
ierosolimã: inuenerunt discipłõs loquentes
quia surrexit dñs uere ⁊ apparuit simoni:
Nam plenius alibi quando simoni apparuit.
non legit᷑. Quinto apparuit eis in eodem soco
ianuis clausis ubi non erat thomas. sexto

Expanded text:
sime autem omnium tanquam abortivo visus est et mihi. Quibus enim locis vel temporibus factae sunt visiones, quas commemorat, ignoramus. Tamen scimus quia quod sibi novissime visum esse Dominum confirmat, post ascensionem ejus factum est: vel quando illum de coelo alloquens, de persecutore Ecclesiae doctorem fecit; vel quando in paradisum et tertium suae die quinquies apparuisse legitur. Primo quidem Mariae Magdalenae flenti ad monumentum. Deinde eidem Mariae, et alteri ejusdem nominis feminae, regredientibus a monumento nuntiare discipulis, quae ibi compererant occurrens apparuit. Tertio Simoni Petro. Quarto Cleophae et socio ejus, cum quibus ipse gradiens in Emmaus ibidem in panis fractione cognitus est; qui mox reversi Hierosolymam invenerunt discipulos loquentes: Quia surrexit Dominus vere, et apparuit Simoni. Nam plenius alibi quando Simoni apparuerit non legitur. Quinto apparuit eis in eodem loco januis clausis, ubi abierat Thomas. Sexto
Abbreviated transcription (Latin):
deria transire. Nom̃ uͦ galileȩ qͥd misterii
salutaris contineat. crebra patrum exposi¬
tione notissimũ ẽ: sed ñ ab re est sepius ũbo
repetere. quod semꝑ necesse ẽ. animo retine¬
re. Galilea quippe. transmigratio facta uł
reuelatio dicit᷑. Utraq autem int̾pretatio
nominis ad unũ finem respicit. Si quidem
supra legimus dixisse anglm mulierib: ite
dicite discipłis eius quia surrexit. ⁊ ecce p̃¬

Expanded text:
deria transire. Nomen vero Galilaeae, quid mysterii deria transire. Nomen vero Galilaeae, quid mysterii salutaris contineat, crebra Patrum expositione notissimum est. Sed non abs re est saepius verbo repetere, quod semper necesse est animo retinere. Galilaea quippe transmigratio facta, vel revelatio dicitur. Utraque autem interpretatio nominis ad unum finem respicit, siquidem supra jam legimus dixisse angelum mulieribus: Ite, dicite discipulis ejus quia surrexit; et ecce p
Abbreviated transcription (Latin):
uangłica ead lectioue
audiuinius. Iiuxta litte¬
ram gaudio plȩna reful¬
get. quia triumphum redemptoris nr̃i
simul ⁊ redemptionis nĩꝑ dona plano
sermone describit:  si hanc enuclea¬
tius ꝑtractare uelimus. gratiorem in
littera fructum spiritalis sensus indi-
tum cõꝑimus. Sermo ⁊ enĩ dĩ aroma¬
tum more quo subtilius quasi terendo¬
& discernendo discutit᷑: eo maiorem in¬
Planum namq ẽ. ⁊ dulce ad audien-¬
dum piis. quod discipłi abierunt in
galileam. in montem ubi constituerat
illis iħc: & uidentes eum adorauerunt.
galilea post resurrectionẽ uł quod in
monte disciplis apparuit. In inonte
enim apparuit: ut significaret quia
corpus quod de cõmuni humani ge
neris t̾ra nascendo susceꝑat. resurgen¬
do iam suꝑ t̾rena omnia subleuatum. cęlesti
uirtute induerit. In monte apparuit: ut
adioneret fideles si illic celsitudinẽ resur¬
rectionis eiꝰ cupiunt uidere. hinc ab infi¬
mis cupiditatib ad suꝑna studeant desi¬

Expanded text:
angelica lectio, audivimus, et juxta litteram gaudio plena refulget, quia triumphum Redemptoris nostri, simul et redemptionis nostrae dona plano sermone describit. Et si hanc enucleatius pertractare velimus, gratiorem in littera fructum spiritualis sensus inditum esse comperimus. Sermo etenim Dei, aromatum more, quo subtilius quasi terendo et cernendo discutitur, eo majorem inPlanum namque est et dulce ad audiendum piis, quod: Discipuli abierunt in Galilaeam in montem ubi constituerat illis Jesus, et videntes eum adoraverunt. Galilaea post resurrectionem, vel quod in monte discipulis apparuit. In monte etenim apparuit, ut significaret quia corpus, quod de comneris terra nascendo susceperat, resurgendo jam super terrena omnia sublevatum, coelesti virtute induerit. In monte apparuit, ut admoneret fideles, si illic celsitudinem resurrectionis ejus cupiunt videre, hic ab infimis cupiditatibus ad superna studeant desi
Abbreviated transcription (Latin):
re omnia quȩcũq mandaui uob̃. Rectis¬
simus autem ordo p̃dicandi. ⁊ moder¬
nis quoq p̾dicatorib ecclȩ diligentissi¬
me sectandus: ut pͥmo qͥdem doceatur
auditor. deinde fidĩ sacram̃tis imbuat᷑.
deinde seruandis dũi inandatis ex tem¬
pore libius instruat᷑: quia neq indoctus
quisq ⁊ ignarus xp̃ianȩ fidĩ potest eiꝰdẽ
fidĩ sacram̃tis imbui. neq lauacro bap
tismi apeccatis mundari sufficit. si non
post baptisina studeat quisq bonis oꝑib
insistere. Prius gͦ docere gentes id ẽ. scien
tia ueritatis instruere ac sic babtitari p̃¬
cipit : quia ⁊ sine fide impossibile ẽ. pla-¬
cere dõ. ⁊ nͥ quis renatus fuerit ex aqua⁊¬

Expanded text:
re omnia quaecunque mandavi vobis. Rectissimus autem ordo praedicandi et modernis quoque praedicatoribus Ecclesiae diligentissime sectandus, ut primo quidem doceatur auditor, deinde fidei sacramentis imbuatur, deinde servandis Domini mandatis ex tempore liberius instruatur. Quia neque indoctus quisque et ignarus Christianae fidei potest ejusdem fidei sacramentis ablui, neque lavacro btismi a peccatis emundari sufficit, si non post baptisma studeat quisque bonis operibus insistere. Prius tia veritatis instituere, ac sic baptizare praecipit, quia sine fide impossibile est placere Deo; et: Nisi quis renatus fuerit ex aqua
Abbreviated transcription (Latin):
eciã beatȩ mariȩ tamquã matris eius por¬
cio poneret᷑: Magis q sic debemus acci¬
pere quod dictũ est ex illa hora accepit
eam discipłs in sua ut ad eius curã quid¬
quid ei esset necessariũ ꝑtineret. Suscepit
ergo eã in sua ñ p̃dia quȩ nulla ꝓprie
possidebat: sed officia quȩ propria dis¬
pensatione ereq̃nda curabat. In¬

Expanded text:
etiam beatae Mariae tanquam matris ejus poretiam beatae Mariae tanquam matris ejus portio poneretur; magisque sic debemus accipere quod dictum est, Ex illa hora suscepit eam discipulus in sua, ut ad ejus curam quidquid ei esset necessarium pertineret? Suscepit ergo eam in sua, non praedia, quae nulla propria possidebat; sed officia, sed propria dispensatione exsequenda curabat.
Abbreviated transcription (Latin):
simus om̃ia: & secuti sumus te. S ibi qͦq
audiert̃. Qui cumq ista dimiserit ꝓpt̃ me:
accipiet in hoc scło centies tantũ. Habebat
gͦ discipłs centuplicit̃ plura quã dimise.¬
rat: in quȩ susciꝑet eius matrẽ qui ea¬
illi donauerat. S in ea societate beatus
iohannes receꝑat centuplũ. ubi nemo
dicebat aliquid suũ. sed erant illis om̃ia
cõmunia: sicut in apłoꝵs actib scriptũ ẽ
Sic enĩ apłi erant quasi nichil habentes.
& onua possidentes. Quomͦ ergo matrẽ
magistri &e dñi sui discipłs et famulus
accepit in sua: ubi aliquid suũ nemo di¬
cebat: An quia paulo post in eodẽ libro
legit᷑. quotquot enĩ possessores p̃dioꝵ uł
domors erant. uendentes afferebant pre-¬
cia illorũ. & ponebant ad pedes apłoꝵ.
distribuebatur autẽ unicuiq piout cuiq¬
opꝰ erat: intelligendũ est sic distributũ fu¬
isse huic discipło quod opus erat. ut illic

Expanded text:
simus omnia, et secuti sumus te; sed ibi quoque simus omnia, et secuti sumus te; sed ibi quoque audierat: Quicunque ista dimiserit propter me, accipiet in hoc saeculo centies tantum . Habebatntupliciter plura quam dimiserat, in quae susciperet ejus matrem qui illa donaverat. Sed in ea societate beatus Joannes receperat centuplum, ubi nemo dicebat aliquid suum, sed erant illis omnia communia; sicut in Apostolorum Actibus scriptum est. Sic enim Apostoli erant, quasi nihil habentes, et omnia possidentes . Quomodo ergo matrem magistri et Domini sui discipulus et famulus accepit in sua, ubi aliquid suum nemo dicebat? An quia paulo post in eodem libro legitur, Quotquot enim possessores praediorum vel domorum erant, vendentes afferebant pretia eorum, et ponebant ad pedes Apostolorum: distribuebatur autem unicuique prout opus erat , intelligendum est sic distributum fuisse huic discipulo quod opus erat, ut illic
Abbreviated transcription (Latin):
& est infideli detĩor. Quid autẽ tã cuiq
domesticũ. quã parentes filiis. aut paren¬
tib filii e Huius autẽ salubrimi p̃cepti
ipse magister scõꝵ de se ipso constituebat
exemplũ: quando ñ ut famulȩ d̃s quã
creauerat & regebat. sed ut matri homo
de qua creatus fuerat & quã relinque-¬
bat. alterũ pro se quodã modo filiũ ꝓuide¬
bat. slam cur hoc fecerit: quod sequit᷑ in¬
dicat. Ait enĩ eugłista. ex illa hora accepit .ix.¬
eam discipłs in sua: de se ipso dicens. Sic
quippe cõmemorare se solet quod eũ di¬
ligebat iħc : qui utiq om̃s diligebat. Sed
ipsũ pre cetĩs & familiarius diligebat.
ita ut in coniuiuo suꝑ pectus suũ discũ¬
bere faceret: credo ut istius euglii quod
ꝑ eum fuerat p̃dicaturus diuinã excellẽ¬
tiam. hoc mͦ altius cõmendaret. S inquȩ
sua ioħes matrẽ dñi accepit: Neq enim
ñ ex eis erat qui dixert̃ ei. Ecce nos dimi¬

Expanded text:
et est infideli deterior . Quid autem tam cuique et est infideli deterior . Quid autem tam cuique domesticum quam parentes filiis, aut parentibus filii? Hujus itaque saluberrimi praecepti ipse magister sanctorum de seipso constituebat exemplum, quando non ut famulae Deus quam creaverat et regebat, sed ut matri homo de qua creatus fuerat et quam relinquebat, alterum pro se quodammodo filium providebat. Nam cur hoc fecerit, quod sequitur indicat: ait enim Evangelista, Et ex illa hora accepit eam discipulus in sua, de seipso dicens. Sic quippe commemorare se solet, quod eum diligebat Jesus: qui utique omnes, sed ipsum prae caeteris et familiarius diligebat, ita ut in convivio super pectus suum discumbere faceret ; credo ut istius Evangelii, quod per eum fuerat praedicaturus, divinam excellentiam hoc modo altius commendaret. 3. Sed in quae sua Joannes matrem Domini accepit? Neque enim non ex eis erat qui dixerant ei: Ecce nos dimi
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde dicit discipło. Eece mat̃ tua. Et ex
illa hora. accepit eã discipłs in sua. hec
nimirũ est illa hora: dequa iħe aquã
conũsurus in uinũ. dixerat matri. Qd
michi &e tibi est muliers Nondũ uenit
hora mea. Hanc utiq horã p̃dixerat. qͣ
tunc nondũ uenerat: inqua deberet
agnoscere moriturus. de qua fuerat mor¬
talit̃ natus. Tunc gͦ diuina facturus .uiii.¬
ñ diuinitatis s infirmitatis matrẽ ue-¬
lut incognitaᷤ repellebat: nunc aut̃
humana iam patiens. ex qua fuerat
factus homo affectu cõmendabat humano.
Tunc enĩ qui mariã creauerat in notescebat
uirtute: nunc uero quod mairia peꝑerat
pendebat in cruce. Moralis igitur insinu¬
atur locus. Quod faciendo ad monet exem¬
plo suos instruxit p̃ceptor bonus. ut afiliis
piis impendat᷑ cura parentib: tanquã lig¬
nũ illud ubi erant fixa menbra morientis.
etiã cathedra fuerit magistri docentis. Ex
hac cdoctrina sana didicerat paulus apłs
xime domesticis ñ prouidet : fidẽ negat.

Expanded text:
deinde dicit discipulo: Ecce mater tua. Et ex illa hora accepit eam discipulus in sua. Haec nimirum est illa hora de qua Jesus aquam conversurus in vinum dixerat matri: Quid mihi et tibi est, mulier? Nondum venit hora mea . Hanc itaque horam praedixerat, quae tunc nondum venerat, in qua deberet agnoscere moriturus de qua fuerat mortalis natus. Tunc ergo divina facturus, non divinitatis, sed infirmitatis, matrem velut incognitam repellebat; nunc autem humana jam patiens, ex qua fuerat factus homo, affectu commendabat humano. Tunc enim qui Mariam creaverat innotescebat virtute; nunc vero quod Maria pepererat pendebat in cruce. Moralis igitur insinuatur locus. Facit quod faciendum admonet. Exemsuo suos instruxit praeceptor bonus, ut a filiis piis impendatur cura parentibus: tanquam lignum illud ubi erant fixa membra morientis, etiam cathedra fuerit magistri docentis. Ex hac sana doctrina didicerat Paulus apostxime domesticis non providet, fidem negavit,
Abbreviated transcription (Latin):
nita. Est autẽ fides sꝑandorũ substantia. con¬
uinctio rerũ quȩ ñ uident᷑. Quappt̃ si fides
est rerum quȩ credunt᷑. eademq fides earũ¬
rerum.ẽ. quȩ ñ uident᷑. quid sibi uult quod
dñs ait. & nunc dixi uob̾ pͥusquã fiat ut cũ

Expanded text:
nita: Est autem fides sperantium substantia, connita: Est autem fides sperantium substantia, convictio rerum quae non videntur . Quapropter si fides est rerum quae creduntur, eademque fides earum est quae non videntur; quid sibi vult quod Dominus ait, Et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
tur in cȩlo: atq ita fieret terra sublimis. ut
incorruptibilis puluis sederet ad dexteram
patris. hoc enĩ mͦ iturum se dixit ad patrẽ.
siam ꝑfecto ad illum ibat qui cum illo erat:
s hoc erat ire ad eum ꝙ recedere ã nob. mu.¬
tare atq immortale facere qd̾ mortale su¬
scepit ex nob̾. & leuare in cęlum ꝑ qd̃ fu¬
it in t̾ra ꝓ nobis. Quis ñ hinc gaudeat. qui
sic diligit xp̃m ut & suã naturam iã immor.¬
talem gratulet᷑ in xp̃o. atq id se sꝑet futu
fiat: ut cum factum fuerit credatis. Qd
est hoc cum inagis c̃redere debeat homo an¬
tequã fiat id qõ credendum est : Hec. ẽ. en ĩ
laus fidei: si qd̾ creditur ñ uidetur. Nam
quid inagnũ. ẽ. si credit᷑ qd̾ uidetur. scd̃m
illã eiuscdẽ dñi sententiã quando discipłm
arguit dicens. q iuidistime credilisti: beati
fides in epła quȩ scribit᷑ ad ebreos: ita.ẽ. diffi¬

Expanded text:
tur in coelo, atque ita fieret terra sublimis, ut tur in coelo, atque ita fieret terra sublimis, ut incorruptibilis pulvis sederet ad dexteram Patris. Hoc enim modo se iturum dixit ad Patrem. Nam profecto ad illum ibat qui cum illo erat. Sed hoc erat ire ad eum et recedere a nobis, mutare atque immortale facere quod mortale suscepit ex nobis, et levare in coelum per quod fuit in terra pro nobis. Quis non hinc gaudeat, qui sic diligit Christum, ut et suam naturam jam immortalem gratuletur in Christo, atque id se speret futufiat, ut cum factum fuerit credatis." Quid est hoc, cum magis credere homo habeat antequam fiat id quod credendum est? Haec est enim laus fidei, si quod creditur non uidetur. Nam quid magnum est, si id creditur quod uidetur, secundum illam domini sententiam quando discipulum arguit dicens: "Quia uidisti, credidisti? Beatifides in Epistola quae scribitur ad Hebraeos, ita est defi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ homo. dum loquit᷑ ut homo calumpniaris
deo: Ille in se naturã comiñdat humanã. tu
in illo audes deformare diunã. Infidelis ingra¬
te. ideone tu minus eũ qui fẽcit te. q dicit u¬
le quid factus sit ꝓpt̃ te: squalis enĩ patri fi¬
lus ꝑ quẽ factus . ẽ. homo ut minor ẽt patre
factus .ẽ. homo: qd̾ ñ fietet ꝑuset homo. Dicat
plane ch̃s & magister nr̃. si diligeretis me gau¬
leretis utiq qr ido ad pacrem: q pater ma¬
ior me est. Cum discipłis aucliamus uerba
doctoris. ñ cum alienis ꝓsequamur astutiã
deceptoris. Agnosc̃amiis geminã substantiã
apĩ. diuinã scilicet qua ȩqualis. ẽ patͥ. hu¬
manam qua maior.ẽ. pater. Utrumq autẽ
trinitas ds. Sicut enĩ unus. ẽ. homo anima
Dicitur g̾ ꝙ in his singulis xp̃c: uerum hec
dixit. si diligeretis me gauderetis utiq
qi uacdo ad patrem: qi naturȩ humanȩ
gratulandum. ẽ. eo qd̾ sic assumpta. ẽ. a
uerbo unigenito ut immortalis constituere¬

Expanded text:
t homo, loquitur ut homo, et calumniaris Deo? Ille in se naturam commendat humanam; tu in illo audes deformare divinam? Infidelis, ingrate, ideone tu minuis eum qui fecit te, quia dicit ille quid factus sit propter te? Aequalis enim Patri, Filius per quem factus est homo, ut minor esset Patre, factus est homo: quod nisi fieret, quid esset homo? 3. Dicat plane Dominus et Magister noster, Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem, quia Pater major me est. Cum discipulis audiamus verba doctoris, non cum alienis sequamur astutiam deceptoris. Agnoscamus geminam substantiam Christi; divinam scilicet qua aequalis est Patri, humanam qua major est Pater. Utrumque autemTrinitas Deus. Sicut enim unus est homo anima Dicitur ergo et in his singulis Christus. Verum haec dixit, Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem; quia naturae humanae gratulandum est, eo quod sic assumpta est a Verbo unigenito, ut immortalis constituere
Abbreviated transcription (Latin):
apud eũ faciemus. Qui ñ diligit me: ser-¬
mones meos ñ seruat. Coce exposita. ẽ. cau-¬
sa quare siuis se manifestaturus . ẽ. ñ alie-¬
nis quos mundi nomine appellat: & ip
sa causa.ẽ. qd̾ hi diligant illi ñ diligant.
Ipsa causa. ẽ de qua sacer sonat psalmus.
iudica me dĩ & discerne causam meã de gen¬
te ñ scã. Qui enĩ diligunt qr diligunt eligim

Expanded text:
me, sermones meos non servat. Ecce exposita est causa quare se suis manifestaturus est, non alienis, quos mundi nomine appellat; et ipsa est causa quod hi diligant, illi non diligant. Ipsa causa est de qua sacer insonat Psalmus, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Qui enim diligunt, quia dilig
Abbreviated transcription (Latin):
tium ũ habet quicꝗͣ q neq cum peccato
ds uenerat: nec eius carne de pecrati ꝓpa¬
gine uirgo peꝑerat. & tamquã ei diceretur
cur gͦ moreris si ñ habes peccatũ cui debet᷑
mortis supplicium: continuo subiecit. Sed
ut cognoseat mundus qr diligo pactemi &
sicut mandatum dedit mͥ pat̃ sic facio:
surgite eamus hinc. Discumbens enĩ discũ
Nͥ ad locum unde fuerat tradendus ad
mordem qͥ nullum habebat meritĩ morti
s babebat ut moreret᷑ mandatum pat̾s.
tamꝗͣ ille de quo p̃dictum ciat. quȩ ñra¬
pu tẽ exsoluebam. mortẽ sine debito so¬
luturus. & nos ã morte debita redemp¬
turus: Rapuerat autẽ adam peccatũ qͣn¬
do manũ in arborem p̃sumptione deceptꝰ
extendit. ut in cõmunicabile nom̃ incon¬
cussȩ diuinitatis inuaderet: quã filio dei
natura contulerat. ñ rapina

Expanded text:
ato Deus venerat, nec ejus carnem de peccati prgine Virgo pepererat. Et tanquam ei diceretur, Cur ergo moreris, si non habes peccatum cui debeatur mortis supplicium? continuo subjecit, Sed ut cognoscat mundus quia diligo Patrem, et sicut mandatum dedit mihi Pater, sic facio; surgite, eamus hinc. Discumbens enim discumbo, nisi ad illum locum unde fuerat tradendus ad mortem, qui nullum habebat meritum mortis? Sed habebat ut moreretur mandatum Patris, tanquam ille de quo praedictum erat, Quae non rapui, tunc exsolvebam : mortem sine debito soluturus, et nos a morte debita redempturus. Rapuerat autem Adam peccatum, quando manum in arborem praesumptione deceptus extendit, ut incommunicabile nomen inconcessae divinitatis invaderet, quam Filio Dei natura contulerat, non rapina
Abbreviated transcription (Latin):
forinã dei amictens s formã seruii accipiens:
maior.ẽ. & se ipso. qi maior: ẽ. forma d̾i q̃ amis¬
sa ñ est. quã serui quȩ accepta est. Qd itaq
mirũ ut qͥd indignum si sccł̾m hane formam
serui loquens ait d̾i filius. pat̃ maior me.ẽ.
& scdł̃m d̾i formã loquens ait idem ipse d̾i filiu.
ego & pat̃ unum sumus : unum st̃ enĩ secłm
id qd̾ ds erat u̾bum: maio est pat̃ sccłmid

Expanded text:
servi accipiens, major est et seipso; quia major est forma Dei quae amissa non est, quam servi quae accepta est. Quid itaque mirum, vel quid indignum, si secundum hanc formam servi loquens, ait Dei Filius, Pater major me est; et secundum Dei formam loquens, ait idem ipse Dei Filius, Ego et Pater unum sumus? Unum sunt enim, secundum id quod Deus erat Verbum: major est Pater, secund
Abbreviated transcription (Latin):
uis uenturus ad eos: ne forsitan gregem lupꝰ
hoc int̾uallo inuãderet pastoris absentia.S
a quil homo abscedebat: ds ñ relinquebat.
qd̾ homo erat : & manebat ꝑ id qđ d̾s erat.
lbat ꝑ id qd̾ uno loco erat: manebat ꝑ id quod
ubiq erat. Cur itaq turbaret᷑ & formidaret
cor corum. qͣndo ita deserebat oculosut ñ dese¬
reret cor: Quaius etiã ds qui nullo continet᷑
loco discedat ab eorũ cordib qui eũ relinquĩt
morib ñ pedibꝰ: & ueniat ad eos qui conuer¬
tuntur ad eũ ñ facie s fide. & accedunt ad
eum m̃te ñ carne. Ut autẽ intelligerent scd̾m
id qd̾ hono erat eum dixisse. uado & uenio
ad uos. adiecit atq ait. Si diligeretis me ga

Expanded text:
vis venturus ad eos: ne forsitan gregem lupus hoc intervallo invaderet, pastoris absentia. Sed a quibus homo abscedebat, Deus non derelinquebat: quod homo erat, et manebat per id quod Deus erat: ibat per id quod uno loco erat, manebat per id quod ubique erat. Cur itaque turbaretur et formidaret cor, quando ita deserebat oculos, ut non desereret cor? Quamvis Deus etiam qui nullo continetur loco, discedat ab eorum cordibus, qui eum relinquunt moribus, non pedibus; et veniat ad eos qui convertuntur ad eum non facie, sed fide, et accedunt ad eum mente, non carne. Ut autem intelligerent secundum id quod homo erat eum dixisse, Vado et venio ad vos; adjecit, atque ait, Si dil
Abbreviated transcription (Latin):
dei. De hoc quippe modico: iste idem ioħs
euangłista filioli inquit nouissima hora
est. Nequis porro existimet patrẽ tantum
&e filium sine spu scõ apud cdilectores suos
facere mansionẽ: recolat qd̾ de spu scõ suꝑi¬
qr ñ uidet eum nec scit eum. Uos autemm.¬
gnoscetis eum: qi apud uos manebit ꝙ in
uob̾ crit. Cece facit in scĩs cum patre ꝙ. fi.¬
lio ses etiam sp̃s mansionẽ: intus utiq tam¬
quam d̾s in templo suo. Deus tͥnitas pat̃
obediendo. ueniunt illuminando: uenitꝰ
intuendo. Ueniunt implendo. ueniamus
capiendo: ut sit nobis corum ñ externa ui¬
sio s int̾na. & in nob̾ eorum ñ transicoria man¬
sio s ȩt̾na. Sic mundo ñ se filius manifestat.
beatificent᷑ s ut uidiccnt᷑ ad modicũ uident:
nec ipsum in forma d̾i ubi.ẽ. cum patre et
sp̃u scõ parit̾ inuisibilis. s in forma homiuiᷤ

Expanded text:
Dei: de hoc quippe modico iste ipse Joannes Dei: de hoc quippe modico iste ipse Joannes evangelista, Filioli, inquit, novissima hora est . 4. Ne quis porro existimet Patrem tantummodo et Filium sine Spiritu sancto apud dilectores suos facere mansionem, recolat quod superinon videt eum, nec scit eum: vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit . Ecce facit in sanctis cum Patre et Filio sanctus etiam Spiritus mansionem; intus utique, tanquam Deus in templo suo. Deus Trinitas, Pater obediendo. Veniunt illuminando, venimus intuendo. Veniunt implendo, venimus capiendo: ut sit nobis eorum non extraria visio, sed interna, et in nobis non transitoria mansio, sed aeterna. Sic mundo non se Filius manifestat. beatificentur, sed ut judicentur, ad modicum vident: nec ipsum in forma Dei, ubi est cum Patre et Spiritu sancto invisibilis, sed in forma hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
ri ũ captiuatori. doctori ñ deceptori. Quemi
ad modum autẽ sit intelligendus pͥnceps
mundi diabolus: euidentius aꝑuit apłs
paulus. Qui cũ dixisset. ñ est nob̾ collucta¬
tio adu̾sus carnem & sanguinẽ. id. ẽ. adũ
sus homines: subiecit atq ait.S adu̾sũpͥn.¬
cipes ꝙ potestates: aduersus rectore᷑ mun¬
di. tenebrarũ harum. Sequenti enĩ uerbo
exposuit qͥd dixisset mundi. cum subie¬
cit tenebrarum harum: ne quisꝗͣ mun¬
di nomine intelligeret uniu̾sam creaturã
cuius nullo iunt rectores angłi desertores.
Cenebrarum inqͥt barum: id.ẽ. mundiisti

Expanded text:
ri, non captivatori; doctori, non deceptori. Quem ri, non captivatori; doctori, non deceptori. Quem admodum autem sit intelligendus princeps mundi diabolus, evidentius aperuit Paulus apostolus, qui cum dixisset, Non est nobis colluctatio adversus carnem et shomines; subjecit, atque ait, sed adversus principes et potestates et rectores mundi tenebrarum harum . Sequenti enim verbo exposuit quid dixisset, mundi, cum subjecit, tenebrarum harum: ne quisquam mundi nomine intelligeret universam creaturam, cujus nullo modo sunt rectores angeli desertores. Tene
Abbreviated transcription (Latin):
tunc qͣndo illis loquebat᷑ fuit parua. et
cum moreret᷑ pene iã nulla. & reuixit &
creuit. Deinde qͥd dicit e lam ñ multa lasꝰ
uob̾cum. uenit enĩ pͥnceps inundi huus.
Quis nͥ diabolus: & mme ñ habet queqͦ
Nullum scilicet omĩno peccatum. Sic enĩ
ostendit ñ creaturȩ s peccatoꝵ pͥncipemdi¬
abolum: quos nc̃ mundi nomine huius ap¬
pellat. & quotienscũq mundi nom̃ in mali
amatores. de quib alibi scͥptum. ẽ. Quicũq
uoluerit. eẽ. amicus scłi hiuus: iimicus d̾i
constituet᷑ absit gͦ ut sic intelligat᷑ diaboluᷤ
pͥnceps mundi.tamqͣ gerat uniu̾si mundi
id .ẽ. cęli & terre atq omĩum quȩ meis sũt
pͥncipatum. de quali mundo dictum. ẽ. cũ
de ip̃o uerbo sermo ẽẽt. ꝙ mundus ꝑ eum fa¬
ctus est. Uniu̾sus itaq mundus a summis
cȩli usq ad infuna terrȩ creatori ẽ. subdicuᷤ
ñ desertori. redemptori ñ int̾emptori. libato¬

Expanded text:
tunc quando illis loquebatur fuit parva, et tunc quando illis loquebatur fuit parva, et cum moreretur pene jam nulla, et revixit et crevit. 2. Deinde quid dicit? Jam non multa loquar vobiscum: venit enim princeps mundi hujus: quis, nisi diabolus? Et in me non habet quidquam: nullum scilicet omnino peccatum. Sic enim ostendit non creaturarum, sed peccatorum, principem diabolum, quos nunc nomine mundi hujus appellat. Et quotiescumque mundi nomen in mali di istius amatores; de quibus alibi scriptum est, Quicumque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituetur . Absit ergo ut sic intelligatur diabolus princeps mundi, tanquam gerat universi mundi, id est, coeli et terrae, atque omnium quae in eis sunt principatum: de quali mundo dictum est, cum de Christo Verbo sermo esset, Et mundus per eum factus est . Universus itaque mundus a summis coelis usque ad infimam terram creatori est subditus, non desertori; redemptori, non interemptori; liberato
Abbreviated transcription (Latin):
est. qr uidisti credidisti: ñ hoc qd̾ uidit cre-
didit. s aliud uidit aliud credidit. Uidit
enun hominẽ: credidit łm. Cernebat qͥp¬
pe atq tangebat carnẽ uiuentẽ quã uide¬
rat morientem: & credebat d̾m in carne pp¬
sa latentem. Credebat gͦ mente qd̾ ñ uidebat:
ꝑ hoc qd̾ sensib corꝑeis apparebat.S ꝙ si di¬
cuntur credi quȩ uident᷑. sicut dicit unus¬
quisq oculis sius creclidisse: ñ tam̃ ipsa est
quȩ in nobis edificat᷑ fides. s ex reb quȩ ui¬
dentur agitur in nob̾ ut ea credant᷑ quȩ nõ
uident᷑. Quocͥca dilectissimi unde nc̃ mͥ ser.¬
mo est qd̾ dñs ait. & nunc dixi uob̾ pͥusquã
fiat ut cum factum fuerit credatis: illud
cere cum p̃dixisset. & p̃dicere antequã fie¬
ret. Credicłunt autẽ hoc ñ fide noua s
aucta i aut certe cum mortuus eẽt defecta.
cum resurgeret refecta. Neq enũ eum fili¬
um dei ñ & ante credebant: s cum in illo
factum eẽt qd̾ ante p̃dixit. fides illa quȩ

Expanded text:
edidisti, non hoc credidit quod vidit; sed aliud vidit, aliud credidit: vidit enim hominem, credidit Deum. Cernebat quippe atque tangebat carnem viventem, quam viderat morientem; et credebat Deum in carne ipsa latentem. Credebat ergo mente quod non videbat, per hoc quod sensibus corporis apparebat. Sed etsi dicuntur credi quae videntur, sicut dicit unusquisque oculis suis se credidisse: non tamen ipsa est quae in nobis aedificatur fides; sed ex rebus quae videntur, agitur in nobis ut ea credantur quae non videntur. Quocirca, dilectissimi, unde nunc mihi sermo est, quod Dominus ait, Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut cum factum fuerit, credatis; illud cere cum praedixisset, et praedicere ante quam faceret: credituri autem hoc non fide nova, sed aucta; aut certe cum mortuus esset defecta, cum resurrexisset refecta Neque enim eum Dei Filium non et ante credebant; sed cum in illo factum esset quod ante praedixit, fides illa quae
Abbreviated transcription (Latin):
quo. ẽ. equalis gignenti unigenitus numꝗͣ
recedit apatre: s cum illo . ẽ. ubiq totus pa¬
ri diuinitate quã nullus continet locus. Cũ
enĩ in forma d̾i eẽt sicut apłs loquit᷑: ñ rapmã
arbitratiis. ẽ. cẽ. ȩqualis do. Quomi enĩ rapi¬
na posset. eẽ. natura quȩ ñ erat uslirpata s
nata: Semet ipsũ autẽ exinanunt: formã
serui accipiens. Nongꝰ amittens illã s acci¬
piens istam: eo mͦ se exinamens quo hic mi¬
nor apparebat quã apud patrẽ manebat.
foria quippe seruiaccessit: ñ formad̾i re¬
cessit. Hȩc .ẽ. assumpta: ñ ula consumpta.
arrianus. & hac attentione sit sanus. nec cõ¬
tentione sit uanus. aut qd̾ peus. ẽ. insanus.
heciẽ. enĩ forma serui: in qua di filius munor
setiam se ipso. q idem ipse in forma d̃i ma
luis di: qd̾ etiam sola caro eius in sepulchro
meruit appellari. Nan qͥd aliuo confitem᷑
cum dicitis nos crede in unigenitũ filiũ¬
dei qui sũb pontio pilato crucisirus. ẽ. ꝙ se¬

Expanded text:
quo aequalis est gignenti Unigenitus, nunquam recedit a Patre; sed cum illo est ubique totus pari divinitate, quam nullus continet locus. Cum enim in forma Dei esset, sicut Apostolus loquitur, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Quomodo enim rapina posset esse natura quae non erat usurpata, sed nata? Semetipsum autem exinanivit, formam servi accipiens : non ergo amittens illam, sed accipiens istam. Eo modo se exinaniens, quo hic minor apparebat quam apud Patrem manebat. Forma quippe servi accessit, non forma Dei recessit: haec est assumpta, non illa consumpta. arianus, et attentione sit sanus: ne contentione sit vanus, aut, quod est pejus, insanus. Haec est enim forma servi, in qua Dei Filius minor  tantum, sed etiam seipso; quia idem ipse in forma Dei majtur Filius Dei, quod etiam sola caro ejus in sepulcro meruit appellari. Nam quid aliud confitemur, cum dicimus credere nos in unigenitum Dei Filium, qui sub Pontio Pilato crucifixus est et se
Abbreviated transcription (Latin):
quã nob reliquit iturus ad patrẽ. siue quã
nob̾ clabit ꝑlucturus nos ad patrem. Qiuid
autẽ nob̃ reliquit ascendens ã nob̃. nͥ sẽipsũ
cdum ñ recedit a nob̾: Ipse. ẽ. enĩ pax nr̃a qͥ
fecit utraq unum. Pargͦ nob̾ ipse. ẽ.&. cũ

Expanded text:
quam nobis relinquit iturus ad Patrem, sive quam quam nobis relinquit iturus ad Patrem, sive quam nobis dabit nos perducturus ad Patrem. Quid autem nobis relinquit ascendens a nobis, nisi seipsum, dum non recedit a nobis? Ipse est enim pax nostra; qui fecit utraque unum . Pax ergo i
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi ñ possint. ec̃. ñ simul. Qđ uͦ addidit. com¬
memorabit uos: intelligere debenius qd̾ eti
am iubemur ñ obliuisci salubrimos moni¬
tus ad grãm ꝑtinere qua nos cõmemorat sp̃s¬
sc̃s. Pacem inquit relinquo uob: pacem meã
do uob̃. Hoc. ẽ. qd legimus apud ꝓpħam: pacẽ
suꝑ pacem. Pacem reliquit nob̃ iturus: pacẽ
suam dabit nob̾ in fine uenturus. Pacemno.¬
bis reliquit in hoc scło: pacem suã nob dabit
in futuro. Pacem nob̾ reliquit in qua. ma-¬
nentes hostem uincimus: pacem suã dabit
nob̃ qͣndo sine hoste regnabimus. Pacẽ reli
quit nob̾ ut hic inuicẽ diligamus: pacẽ suã
dabit nob̃ ubi numꝗͣ. dissentire. possimus.
Pacem reliquit nob ne de occultis nr̃is in¬
uicem udicemus cũ in hoc sumus mundo:
pacem. suã dabit nob̾ cũ manifestabit co-¬
gitationes cordis & tẽ laus erit unicuiq
a d̾o. In illo tam̃ atq ab illo nob̃. ẽ. pax: siue

Expanded text:
ipsi non possint esse non simul. Quod vero addidit: Comipsi non possint esse non simul. Quod vero addidit: Commemorabit vobis, intelligere debemus etiam quod jubemur non oblivisci, saluberrimos monitus ad gratiam pertinere, qua nos commemorat Christus. Pacem, inquit, relinquo vobis, pacem meam do vobis. Hoc est quod legimus apud prophetam: Pacem super pacem. Pacem nobis relinquit iturus, pacem suam nobis dabit in fine venturus. Pacem nobis relinquit in hoc saeculo, pacem suam nobis dabit in futuro saeculo. Pacem nobis relinquit, in qua manentes, hostem vincimus: pacem suam nobis dabit, quando sine hostnquit nobis, ut etiam hic invicem diligamus: pacem suam nobis dabit, ubi nunquam dissentire possimus. Pacem relinquit nobis, ne de occultis nostris invicem judicemus, cum in hoc sumus mundo: pacem suam dabit nobis, cum manifestabit cogitationes cordis, et tunc laus erit unicuique a Deo . In illo tamen atque ab illo nobis est pax, sive
Abbreviated transcription (Latin):
cadem tiba intelligamus. quasi dicat fili
o. aut uͦ ñ & filius doceat ce sp̃s sc̃s dicat.
& cum d̾s aliquid dicit ꝙ docet tͥnitas ip¬
sa dicat & doceat: S qiñ crinitas. ẽ. opor¬
tebat eius singłas insinuari ꝑsonas. eãq
nos distincte audire. inseꝑabilit̃ icelli¬
gere. Audi ibi patrem dicentẽ: ubi legis.
dñs dirxit ad me filius m̃s es tu. audi et
locentẽ: ub i legis. omĩs qui audiuit ã pa¬
tre ꝙ didicit uenit ad me. filium uͭ dicen¬
tem mͦ audisti. De se quippeait. quȩcũq
dixero uob. Quẽ & si docentẽ ius nolle. ma¬
bit omia: audi etiã dicentem ubi ꝙ̃. ti¬
Omuĩs gͥ ꝙ dicit ꝙ docet trinitasis rusi
etia singulatim comnĩdaret᷑ ÷ eam nullo
modo caꝑe humana uteũq posset infirꝰ¬
mitas. Cumgͥ omĩno sit inseꝑabilis. nũꝙͣ
trinitas. cẽ sciret᷑ si semꝑ in sepabilit̃ diceꝰ¬
retu slam cũ dicimnus patrem ꝙ fillut¬
ꝙ sp̃m sc̃m̃: ñ eos utiq dicimts simul. cum

Expanded text:
eadem verba intelligamus? Quasi dicat Filiuo: aut vero non et Filius doceat et Spiritus sanctus dicat, et cum Deus aliquid dicit et docet, Trinitas ipsa dicat et doceat? Sed quoniam Trinitas est, oportebat ejus singulas insinuare personas, eamque nos distincte audire, inseparabiliter intelligere. Audi Patrem dicentem ubi legis, Dominus dixit ad me, Filius meus es tu : audi et docentem ubi legis, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me . Filium vero dicentem modo audisti; de se quippe ait, Quaecumque dixero vobis: quem si et docentem vis nosse, mabit omnia, audi etiam dicentem, ubi Omnis igitur et dicit et docet Trinitas: sed nisi etiam singillatim commendaretur, eam nullo modo humana capere utique posset infirmitas. Cum ergo omnino sit inseparabilis, nunquam Trinitas esse sciretur, si semper inseparabiliter diceretur: nam et cum dicimus Patrem  sanctum, non eos utique dicimus simul, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sit me patris: ñ nuremur. ñ paueamus. ñ ẽ
minor patre. s ñ est nͥ a patre. Non. ẽ. impar
ipsi. s non. ẽ. ã se ipso. Neq enĩ mentitus. ẽ.
dicendo. qui ñ diligit me sermones meos
ñ scruat. Ccre suos dixit. cẽ. sermonesi slum¬
quio sibi ẽ. ipse contrarius ubi rursus diã
& sermo quẽ audistis ñ .ẽ. meus:  fortasse
ꝓpt̃ aliquã distinctionẽ ibi suos dixit pluralit̃.
hoc. ẽ. sermones. Ubi autẽ sermonem hoc est
u̾bum ñ suum dixit. eẽ s patris: se ipsum
& uerbũ erat apud dm. & dserat uerbum.
Non utiq suum s patͥs. ẽ. uerbũ: quomͣ
nec sua imago s patris. nec suus filius idẽ
eualis: ã quo habet hoc ipsum qd̾ illi est
indifferent̃ ȩqualis. hec loquutus sũ nob:

Expanded text:
n miremur, non paveamus: non est minor Patre, sed non est nisi a Patre; non est impar ipso, sed non est a seipso. Neque enim mentitus est dicendo, Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ecce suos dixit esse sermones. Nunquid sibi est ipse contrarius ubi rursus dixit: Et sermo quem audistis, non est meus? Et fortasse propter aliquam distinctionem ubi suos dixit, pluraliter dixit hoc est sermones. Ubi autem sermonem, hoc est verbum, non suum dixit esse, sed Patris, seipsum et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, non utique suum, sed Patris est Verbum: quomodo nec sua imago, sed Patris, nec suus Filius idem uid facit aequalis, a quo habet hoc ipsum quod illi est indifferenter aequalis. Haec locutus sum vobis
Abbreviated transcription (Latin):
supius direrat de sp̃ũ scõ. Uos autẽ cogno¬
scetis eum: qi apud uos manebit & in uob
erit. Unde intellerimus in scĩs tamqͣ in
templo suo simul manere tͥnitatẽ łin. Nẽ
autẽ dicit. hȩc loquitus sum uob apuo
uos manens. llla utiq mansso alia .ẽ. quã
redditur. hȩc corꝑalis formsecus ocłis atq au-¬
ribus exhibetur. lila in ȩc̃ninbeatificat lla¬
tos:. hec in temꝑe iusitat libandos. Sedma
lam dñs a suis dilectorib ñ reredait: scclmhac
uenit & recedit. hȩc inquit loquutus sirus
apud uos manens: utiq p̃sentia corꝑali qua
cum illis ittsibilis loquebat᷑. Parachytus a.¬

Expanded text:
superius dixerat de Spiritu sancto, Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit : unde intelleximus in sanctis tanquam in templo suo simul manere Trinitatem Deum. Nunc autem dicit: Haec locutus sum vobis apud vos manens. Illa itaque mansio aliaredditur, haec corporalis extrinsecus oculis atque auribus exhibetur. Illa in aeternum beatificat liberatos, haec in tempore visitat liberandos. Secundum illam Dominus a suis dilectoribus non recedit, secundum hanc, it et redit. Haec, inquit, locutus sum vobis apud vos manens, utique praesentia corporali, qua cum illis visibilis loquebatur. Paracletus au
Abbreviated transcription (Latin):
audimus. Quia gͦ dixerat dñs adhuc mo¬
dicum & mundus me iã ñ uidet. uos autẽ
uidetis me: int̾rogauit eum de hoc ipso
iudas ñ ille traditor eius qͥ scariorhes cog¬
nominatus. ẽ. s cuius epła int̃ scͥpturas
canonicas legit᷑. Dñe: qͥd factum. ẽ. qr
nob̾ manifestaturus es te ipsũ & ñ mun¬
do: Simus cũ ipsis tamꝗ̃ int̃rogantes¬
¶ discipuli.¬
cõmunẽ magistrum. audiamus ꝙ nos.
ludas enĩ sc̃s ñ inmundus. nec insectator
dñi s sectator. causã quęsiuit quare se ñ
mundo s sius manifestaturus ẽẽt iħc.
quare. adhuc modicũ & mundus ñ ui-¬
deret eum. ipsi autẽ uid̾ent eum. Respõ¬
dit iħe: ꝙ dixit ei. Siquis diligit me ser¬
monem meũ seruabit: & pat̾̃ m̃s diliget¬

Expanded text:
dimus. Quia ergo dixerat Dominus, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, vos autem videbitis me; interrogavit eum de hoc ipso Judas, non ille traditor ejus qui Iscariotes cognominatus est, sed cujus Epistola inter Scripturas canonicas legitur: Domine, quid factum est, quia nobis manifestaturus es teipsum, et non mundo? Simus cum ipsis tanquam interrogantes discipuli,communemque magistrum audiamus et nos. Judas enim sanctus, non immundus, nec insectator Domini, sed sectator, causam quaesivit quare se non mundo, sed suis manifestaturus esset Jesus; quare adhuc modicum et mundus non videret eum, ipsi autem viderent eum. 2. Respondit Jesus, et dixit ei: Si quis diligit me, sermonem meum servabit: et Pater m
Abbreviated transcription (Latin):
corcda. Quomͦ enĩ consors dicit᷑ qui sortẽ uin-¬
git: ita ille concors dicendus. ẽ. qui cordauin
ille ꝑ quẽ factus. ẽ. mundus: ut concordes si¬
mus iungamus inuioẽ corda. ꝙ cor imũ sur¬
sum habeamus: ne corrumpat᷑ in t̾ra. Nõ tur

Expanded text:
corda. Quomodo enim consors dicitur, qui sortem juncorda. Quomodo enim consors dicitur, qui sortem jungit; ita ille concors dicendus est, qui corda junille per quem factus est mundus, ut concordes simus; jungamus invicem corda, et cor unum sursum habeamus, ne corrumpatur in terra. TR
Abbreviated transcription (Latin):
nos ipsos. ẽ. pax nob̃: q inuicem nob̃ creclimꝰ
qd̾ inuicem diligamꝰ. S nec ipsa plena. ẽ. q co
illo nob̾ relicta. ẽ: pax nr̃a. ẽ. Nisi enĩ ab ipso
ñ haberemus & talem: s ipse ñ habet talem.
Si tenuerimus usq in finẽ qualẽ accepimus:
qualẽ habebimus ubi nob nichil repugnec
ex nobis. & nichil in nos inuicẽ lateat incordibꝰ
nr̃ise slec ignoro ista diũ u̾ba etiam sic accipi
posse ut eusdẽ sententiȩ repetitio uideatur
pacem relinquo uob̃ pacem meã do uob̾: ut
qd̾ dixerat pacem hoc repetierit dicens pacẽ
meam. & qd̾ dixerat. relinquo uobis hoc repe¬
tierit dicens do uob̃. Ut uult quisq accipiat.
me tam̃ delectat. Credo & uos fis mei dilect̃i¬
mi sic tenere istam pacẽ ubi adu̾sarium concor¬
mundũ ita do uobise Iui ꝓpt̾ea dant sibipa¬
cem: ut sine molestia litiũ atq belloꝵ ñ d̾o
ra ubi ñ .ẽ. uera concordia. qr clisticta sunt

Expanded text:
nos ipsos est nobis pax, quia invicem nobis credimus nos ipsos est nobis pax, quia invicem nobis credimus quod invicem diligamus: sed nec ipsa plena est, quia cillo nobis relicta est, pax nostra est: nisi enim ab illo, non haberemus et talem; sed ipse non habet talem. Si tenuerimus usque in finem qualem accepimus, qualem habet habebimus, ubi nihil nobis repugnet ex nobis, et nihil nos invicem lateat in cordibus nostris. Nec ignoro ista Domini verba etiam sic accipi posse, ut ejusdem sententiae repetitio videatur, Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis: ut quod dixerat, pacem, hoc repetierit dicens, pacem meam; et quod dixerat, relinquo vobis, hoc repetierit dicens, do vobis. Ut volet quisque accipiat: me tamen delectat, credo et vos, ratres mei dilecti, sic tenere istam pacem, ubi adversarium concormundum, ita do vobis? Qui propterea dant sibi pacem, ut sine molestia litium atque bellorum, non Deo, vera, ubi non est vera concordia; quia disjuncta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ aggrauat animã cũ ꝑ fidem ambula¬
mus ñ ꝑ speciem ñ deserit ꝑegͥnantes a se.
n qͣntomagis cũ ad ipsam speciẽ ueneri¬
ogau mus nos implebit ex se : S quid. ẽ.
qd̾ ubi ait. pacem relinquo uob̾ ñ addidit
meani. ubi uͦ ait. do uob̾. dixit meã: utrũ
sub audiendum. ẽ. meã & ubi dictum ñ ẽ.
am qd semel dictũ est. an forte ꝙ hic aliqͥd
latec qd̾ petendum. ẽ. & querendũ. & ad qd̾
pulsantib aꝑiendum: Nd si enĩ pacem suã
eam uoluit intelligi qualẽ habet ipse:
pax uͦ ista quam nob reliquit iturus in hoc
scło. nr̃a.ẽ. potius dicenda quã ipsius: Illi
quippe nicħ repugnat in se ipso: qͥ nullum ha¬
bet omnino peccatum. Nos autẽ talem pa¬
cem nc̃ habemus: in qua ad huc dicamus di¬
mitte nob̾ debita nr̃a. Est gͦ nob̾ aliqua pax:¬
qm̃ conclelectamur legi d̾i scdm int̾iorẽ hoĩem
S ñ. ẽ. plena: qr uidemus aliã legem in m̃brs̃
nr̃is repugnantẽ legi mentis nr̃e. Itenq int̃

Expanded text:
m ambulamus, non per speciem, non deserit peregrinantes a se ; quanto magis cum ad ipsam speciem venerimus, nos implebit ex se? 4. Sed quid est quod ubi ait, Pacem relinquo vobis, non addidit meam; ubi vero ait, do vobis, ibi dixit meam? Utrum subaudiendum est meam, am quod semel dictum est? An forte et hic aliquid latet, quod petendum est et quaerendum, et ad quod pulsantibus aperiendum? Quid enim si pacem suam eam voluit intelligi, qualem habet ipse? Pax vero ista quam nobis relinquit in hoc saeculo, nostra potius est dicenda quam ipsius. Illi quippe nihil repugnat in seipso, quia nullum habet omnino peccatum. Nos autem talem pacem nunc habemus, in qua adhuc dicamus: Dimitte nobis debita nostra . Est ergo nobis pax aliqua, quoniam condelectamur legi Dei secundum interiorem hominem : sed non est plena, quia videmus aliam legem in membris nostris repugnantem legi