comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
detminanda ⁊ pauca discretõi
iudicum committenda. ¶Ter¬
cia uia sic declaratur. nam cõ¬
ditores legum leges ferunt in
uniuersali ⁊ de futuris dicẽtes
quicunq sic egerit sic puniat᷑
Ignorantes an amicus ul ini-¬
micus sit illa fasturus ⁊ debe¬
at illam sb̃ire sententiam. nã
si scirent ꝙ amicus: forte obli¬
quarentur in iudicando ⁊ pe-¬
nam palliarent. Si uero inimi¬
cus: mclinarentur forte in par¬
tem oppositam ⁊ punitionem
augerent/ nũc autem qr solũ
in ułi leges ferunt ⁊ nesciũt¬
quid in particularib sit futu¬
rum/ non ꝑu̾tuntur in uidi¬
cando/ amore uel odio inclina¬
ti.Iudices autem non sic nã
iudicum iudicia non sunt de
enim determinate ꝑsone, ad qͣs
est amare ⁊odire.sepe talia. ã-¬
nexum hñt proprium cõmo¬
dum. Ideo uidex de fatili obli¬
quatur nam amantes ⁊ odi-¬
entes ⁊ aliꝙͦ temporale tom¬
modum considerantes nõ eqͣ¬
ltter iudicant q̃r ne

Expanded text:
determinanda, et pauca discretioni determinanda, et pauca discretioni iudicum committenda. Tertia via sic declaratur, nam conditores legum leges ferunt in universali et de futuris, dicentes quicunque sic egerit, sic puniatur, ignorantes an amicus, vel inimicus sic illa facturus, et debeat illam subire sententiam. nam si scirent quod amicus, forte obliquerentur in iudicando, et poenam palliarent: si vero inimicus, inclinarentur forte in partem oppositam, et punitionem augerent. Nunc autem quia solum in hoc leges ferunt, et nesciuntquid in particularibus sit futurum, non pervertuntur in iudicando amore, vel odio inclinati. Iudices autem non sic. nam iudicum iudicia non sunt de enim determinatae personae, ad quas est amare vel odire, et saepe talia annexum habent proprium commodum. Ideo iudex de facili obliquatur: nam amantes, et odientes, et aliquod temporale comodum considerantes, non aequaliter iudicant: quare
Abbreviated transcription (Latin):
conditores. Nam leges si iuste
sint. debent esse qiͣ̃ ĩmortales
aut modica mutatõ fi d. Iu¬
dices tñ iudicantes scd̃m ip̃as
moriuntur. ⁊ corrumpuntur.
conuenit ⁊̃ absq corruptõe et
morte iudices a suo officio rent¬
oueri ⁊ alios in suum lotum s¬
succedere. igitur saltem per suc
nouari debent. qr̃e si legum cõ
paucos sapientes, quam młtos
ut omnia sapienter disponan
tur qntum possibile ẽ per legẽ
omnia det̾minare ⁊ q̃m pau¬
cissima acbitrio iudicum com¬
mcttere. ¶Seda uia sic osten¬
ditur. nam fatilius ⁊ melius
bidetur quid rectum ⁊ quid iu¬
stum si illud multo tempore
diligercti consideratõne discu-
to tp̃r ⁊ magno consilio delibe¬
rare possint quales debeant le¬
ges ferri iudices uero p̃p̃ instari¬
tiam ꝑtium ⁊ qr non debẽt li¬
tes prolongari s reprimi non
tantam habent diutunitatem¬
temporis ad uidendum quidiꝰ¬
tum in negotio propoĩto. ne ig
in iudicando erretut. qͣntũ pos¬
sibile est sunt omnia legibus

Expanded text:
conditores. Nam leges si iustae sint, debent esse quasi immortales aut modica mutatio fieri debet. Iudices tamen iudicantes secundum illas moriuntur et corrumpuntur. Contingit etiam absque corruptione et morte iudices a suo officio removeri. et alio in suum locum succedere. Igitur saltem per succnovari debent. Quare si legum condpaucos sapientes, quam multos, ut omnia sapienter disponanile est, per legem omnia determinari, et quam paucissima arbitrio, iudicium committere. Secunda via sic ostenditur, nam facilius et melius videtur quid rectum et quid iustum, si illud multo tempore diligenti consideratione discutito tempore et magno consilio deliberare possint quales debeant leges fieri: iudices vero propter instantiam partium, et quia non debent lites prolongari, sed deprimi, non tamen habent diuturnitatem ad videndum quid iustum in proposito, ne igitur in iudicando erretur, quantum possibile est sunt omnia legibus
Abbreviated transcription (Latin):
la qͣm de bono cõmuni. contẽp¬
nebatur a sb̾ditis eo ꝙ qiͣ sẽper
esset ebrius. quidam ergo noĩe
dyon uidens ip̃m qiͣ semper
esse ebrium pp̃ despectõnem in¬
surrexit in ip̃m. ¶Qrto hoc
fieri conuenit p̃p honorem aut
pp̃ lucrum adhipiscendum.

Expanded text:
la quam de bono communi, contemnebatur a subditis, eo quod quasi semper esset ebrius: quidam enim nomine Dion videns ipsum quasi semper esse ebrum, propter despectionem insurrexit in ipsum. Quarto hoc fieri contingit propter honorem aut propter lucrum adipiscendum.
Abbreviated transcription (Latin):
cebatur enim supra delec¬
Icatõnes ⁊ tristicias tene
ultimum gradum mordine pas¬
sionim quia ad eas tanquam
ad passiones ultimas ommes ali¬
e terminant᷑ nulla enim passio
est que nõ terminetur uel ad
t̾isticiam uel ad delc̃õnem ¶ Dic¬
to ergo deomnib aliis passiomi¬
bus restat dicẽ quomodo reges
⁊principes se hr̃e debeant circa
appetitur maxime udetur essi
bonum ⁊ eligibile omnia aũt
appetunt delectari ꝙ nõ eẽt nͥ¬

Expanded text:
cebatur enim supra, delectationes, et tristias tenere ultimum gradum in ordine passionum: quia ad eas, tanquam ad passiones ultimas, omnes aliae terminantur: nulla enim passio est, quae non terminetur, vel ad tristitiam, vel ad delectationem. Dicto ergo de omnibus aliis passionibus restat dicere quomodo reges, et principes se habere debeant circa d ab omnibus appetitur maxime videtur esse bonum et eligibile: omnia autem appetunt delectari: quod n
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua apparenter aliqua su¬
pliciter aliqua secundum quid
aliqua est bona uni aliqua ẽ¬
delectatio simpliciter eẽt de genere
bonorum ad ducebat aũt ad hoc
endoxꝰ racionem aliam ex ip̃a tͥsti¬
cia que est delc̃atõni contrarumi.
Nam si tristicia quelz est fugien¬
da ⁊ h̃t rationem mali delc̃o que¬
nem delc̃onem ẽẽ fugiendami s
tes statim suam opinonem os¬
tendebat repre hensibilem quia
qua. nullus iu̾e põt. sicut ergo¬
qui negat loquelam toncedit
loquelam ut pacet per ph̾m .iiͦii.
me ͤ sic pouens omnem delcõnẽ
eẽ fugiendam pount aliquam
loquelam loquitur. loquendo gͦ
cõdit loquelam quare negãdo
loquelam concedit loquelam.
Sit quia nullus omnes delcõ¬
nes fugit nisi delcãbile sit ei
onnem delcõnem fugere. seqͥ¬
tur quod fugiens omnem delec¬
tationẽ sequaturaliquam delc̃o¬
nem sinter has aũt duas uiaᷤ
ommino ꝯͣrias est ma pħi meͣ¬

Expanded text:
aliqua apparenter, aliqua simpliciter, aliqua secundum quid: aliqua est bona uni, aliqua edelectatio simpliciter esset de genere bonorum. Adducebat autem Eudoxus ad hoc rationem aliam ex ipsa tristitia, quae est delectationi contraria. Nam si tristitia quaelibet est fugienda, et habet rationem mali: quaenem delectationem esse fugiendam. Sed tes, statim suam positionem ostendebant reprehensibilem: quiaqua nullus vivere potest. Si ergo negans loquelam, concedit loquelam ut patet per Philos. 4. Metaphy. sic ponens omnem delectationem esse fugiendam, ponit aliquam loquelam, loquitur: loquendo autem, concedit loquelam: quare negando loquelam, concedit loquelam. Sic quia nullus omnem delectationem fugit, nisi delectabile sit ei omnem delectationem fugere; sequitur quod fugiens omnem delectationem, sequatur aliquam delectationem. Inter has autem duas vias omnino contrarias, est via Phi
Abbreviated transcription (Latin):
est ergo ira mordinata ⁊ ratõ¬
nem precedens. s si sequatur ĩ¬
perium raconis põt ẽẽ ordina¬
ta ⁊ ñnittenda. nam cum ira
est rõnis organum ⁊ agit semũ¬
dum imperium racõnis uri¬
lius exequimur opera uirtu¬
osa. unde tertio ethͣ. approbat᷑
dictum hom̃ai dicentis unrtu¬
tem inmitte furoriᷤ tunt uirt᷑
furori uel ire ininittitur modo
debito ⁊ ut decet quando ira ẽ
orgamim uirtutis ⁊ racõnis
Patet ergo quomodo nos hr̃e
debemus crta iram ⁊ mansue¬
tudinem quia per mansuetu¬
dinei reprimenda est ira ne
precedat udicium ratõnis. ⁊ per iram
reprimenda est mansuetudo ne imi¬
pediat mitucum opera ⁊ racionis
actum. Añ gͥ quam per racõnem
iuditemus plene quid agendum
debemus ẽẽ mansueti s post quam
sumete possunus iram tanquam
seruai ⁊ ancillam rationis ut
per eam exequamur iudicium lu¬
rilius que rac̃õ iudicabit. Sic er¬
go sehre cuta iram ⁊ mansuetu¬
dinem tanco magis decet reges

Expanded text:
ira inordinata, et rationem praecedens. Sed si sequatur imperium rationis, potest esse ordinata, et imitanda. Nam cum ira est rationis organum, et agit secundum imperium rationis, virilius exequimur opera virtuosa. Unde 3. Ethic. approbatur dictum hominis dicentis virtutem immittere furori. tunc enim virtus furori, vel irae immittitur modo debito, et ut decet, quando ira est organum virtutis, et rationis. Patet ergo quomodo nos habere debemus circa iram, et mansuetudinem: quia per mansuetudinem reprimenda est ira, ne praecedat iudicium rationis et per iram reprimenda est mansuetudo, ne impediat virtutem opera, et rationis actum. ante ergo quam per rationem iudicemus plene quid agendum, debemus esse mansueti. Sed postquam psumere iram tanquam servam, et ancillam rationis, ut per eam exequamur virilius, quae ratio iudicabit. Sic ergo se habere circa iram et mansuetudinem, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes conueit indige bonis
duitum cõnenit ut duntes in
siuis cordib eleuẽtur despicientes
alios ⁊ credentes se ẽẽ super eos eo
quod uident illos indige̾ bonis eo
muliere quadam ucrum ẽẽt meliͦ
fĩ diuitem quam sapientem: tes¬
pondit quod magis undebat sa¬
pientes frequentare iamas di¬
uitum quam diuites iamias
sapientum diuicie ergo eo qd̃
siit magis sensibile bonum a
uulgaribus quinõ cognoscunt
insi bona sensibilia reputant᷑
bonum excellẽs ⁊ maximin
ita ut diuicias boms alus pre¬
ferant. ¶Quinco diutes re¬
putant se dignos principari nã
ut płis ait hr̃e enim putant id¬
pp̃ quid quis efficitur dignus
principari. credunt enim quod
dignitas principatus sunt di¬
uicie. uiͣ enim eis diuitias ẽẽ
tantum bonum quod quicun¬
q ħ bono affluit. dignus sit
principari. omnes ergo hu ma¬
li mores diuitib competunt eo
quod decipiantur cuta diuicias
credentes eas ẽẽ maius bonui
quam sunt. ¶ Becet gͥ reges ⁊

Expanded text:
es contingit indigere bonis divitum, contingit ut divites in suis cordibus eleventur, dispicientes alios, et credentes se esse super eos, eo quod videant illos indigere bonis eormuliere quadam, Utrum esset melius, fieri divitem, quam sapientem. Respondit, quod magis videat sapientes frequentare ianuas divitum, quam divites ianuas sapientum. Divitiae ergo, eo quod sint magis sensibile bonum, a vulgaribus, qui non cognoscunt nisi bona sensibilia, reputatur bonum excellens, et maximum; ita ut divitias bonis aliis praeferant. Quinto divites reputant se dignos principari. Nam ut Philosophus ait habere putant id quo quis efficitur dignus principari: credunt enim, quod dignitas principatus sint divitiae. Videtur enim eis, divitias esse tantum bonum, quod quicunque hoc bono affluit, dignus sit principari. Omnes ergo hi mali mores divitibus competunt, eo quod decipiantur circa divitias, credentes eas esse maius bonum quam sint. Decet ergo reges, et
Abbreviated transcription (Latin):
enim medicina per dietam et
positõnem ⁊ per alia que in ea
traduntur ułt regulare ⁊ eqͣre
humanos humores: sic stien¬
tia politica que est de regimĩe
regni ⁊ ciuitatis per leges ⁊ ꝑ
alia que ibi docentur ułt eqͣre
et regulare actõnes humanas:
ut cĩues ruste uiuant ⁊ debite
se h̃ãnt. Cura actõries aũt
humanas duplex tura ẽẽ põt.u
na cũ opera sunt futura prius¬
qͣm sint effcũi mancipata. Ali¬
a uero tum oꝑa iam sunt inẽẽ
ꝓducta. Utroq modo d esse cu-¬
ra conclitorib legum de huma¬
nis actib. Inde ẽ ergo ꝙ aliqui
effcũs legum suruntur resp¬
tu opeꝵ fiendoꝵ: aliqui u̾o respͤ¬

Expanded text:
enim medicina per dietam, et enim medicina per dietam, et potionem et per alia quae in ea traduntur, vult regulare et aequare humanos humores: sic scientia politica quae est de regimine regni et civitatis, per leges et per alia quae ibi docentur vult aequare et regulare actiones humanas, ut cives iuste vivant, et debite se habeant. Circa actiones autem humanas duplex cura esse potest: una cum opera sunt futura, priusquam sint effectui mancipata: alia vero opera cum iam sunt in esse producta. utroque modo debet esse cura conditionibus legum de humanis actibus. Inde est ergo quod aliqui effectus legum sumuntur respectu operum fiendorum. aliqui vero respe
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ⁊ prolata in scripto redigit᷑
Qͣre cum in legib. si sint recte
⁊ iuste ⁊ alegib naturalibus
diruate. consistat salus regni ⁊
ciitatis. Decet reges ⁊ princi¬
pes ⁊ non modicum sollicitari
quas leges imponant populo
cui dominantur ⁊ post qͣm exco¬
gitau̾int leges imponendas. uͭ
hiꝰ leges uim obligandi hant
debent eas promulgare ⁊ ꝓml-¬
gatas custodire ⁊ conseruare. qr
ges duplex cura cẽ d. primo uͭ
leges bñ instituantur. Scdõ
ut bñ custodiantur uł ꝙ idez¬
ẽ ut legib sic institutis bñ o¬
opera deuent continere leges que
esse leges condende a regibz ⁊pͥu¬
cipib qr deberit ẽẽ iuste. utiles.
uolumus suitem in hoc capło
declarare qui surit effcñs legũ
⁊que ⁊ quot opera debent con
esse opera legalia. uidelicet pre¬
cipere. permittere ꝓhibere. pre¬
miare. ⁊ puinire. ¶Sunt eĩ
leges ut supra dicebatur quedã
regule actõnum nr̃aꝵ. Situt

Expanded text:
tur, et prolata in scripto redigitur. tur, et prolata in scripto redigitur. Quare cum in legibus, si sint rectae et iustae et a legibus naturalibus determinatae, consistat salus regni et civitatis; decet reges et principes non modicum solicitari quas leges imponant populo cui dominantur. Et postquam excogitaverunt leges imponendas, ut huiusmodi leges vim obligandi habeant, debent eas promulgare, et promulgatas custodire et observaret: quges duplex cura esse debet: primo ut leges bene instituantur: secundo, ut bene custodiantur, veest ut legibus sic institutis bene oopera debent continere leges, quaesse leges condendae a regibus et principibus quia debent esse iustae vires, Volumus autem in hoc capitulo declarare, qui sunt effectus legum, et quae et quot opera debent cont, vel quinque esse opera legalia. videlicet praecipere, permittere, prohibere, praemiare, et punire. Sunt enim leges ut supra dicebatur quaedam regulae actionum nostrarum: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
leges et regule agibilium im¬
mo qr ium cogendi ⁊ potenti¬
am ext̾minandi maleficos nõ
ht ꝓprie pr̃familias nec ꝑsõa
pruiata. s princeps ⁊ ꝑsona
publica que preest regno aut
ciuitati aut alii multitudini
Ideo leges hñtes coactiuam po¬
tentiam non sunt conderide tͥ
ab eo qui p̃ est ip̃i multitudĩ ł
ab ip̃a multitudinie si tota hiꝰ
multitudo principetur. ¶Ui
so ꝙ non est cuiuslz leges con¬
dere.de leui patere põt legem ñ
hr̃e uim ligandi nisi sit ꝓ ml¬
gata./nam cum lex sit ꝙdam
mandatum suꝑioris per quod
ligamur ⁊ regulamur in a
datum̃ non ligat nisi ꝑuen̾it
uł peruenire potuerit ad noti¬
ciam sb̃d̾itoꝵ. ad hoc ꝙ lex hãt
uim obligandro eam proml¬
gatam eẽ¶S cum alia sit lex
naturar. alia poĩtiua alit̾ ꝓpa¬
latur hec: alit̾ illa. nam lex na¬
turalis est a deo indita ĩ cordib
nr̃is. Idõ in quol homine hec
nis usum per quam cognoscit
promulgatur qñ exterius ꝓfer¬

Expanded text:
leges et regulae agibilium. Immo quia vim agendi et potentiam exterminandi maleficos non habet proprie paterfamilias nec persona privata, sed princeps et persona publica, quae praeest regno aut civitati, aut alii multitudini, ideo leges habentes coactivam potentiam non sunt condendae nisi ab eo qui preaest ipsi multitudini, vel a multitudine, si tota huiusmodi multitudo principetur.Viso quod non est cuiuslibet leges condere, de levi potest patere legem non habere vim obligandi, nisi sit promulgata. Nam cum lex sit quoddam mandatum superioris, per quod ligamur et regulamur in agis mandatum non ligat nisi pervenerit vel pervenire potuerit ad notitiam subditorum, ad hoc quod lex habeat vim obligandi, oportet eam promulgatam esse. Sed cum alia sit lex naturalis, alia positiva: aliter propalatur haec, aliter illa. Nam lex naturalis est a deo indita in cordibus nostris: ideo in quolibet homine haec nis usum, per quam cognoscit promulgatur, quando exterius profer
Abbreviated transcription (Latin):
multa enim sunt que de se st̾
qiͣ in diffr̾a. licet forte exintentõ¬
ne operantium possint esse bona
⁊ laudabilia . uł mala ⁊ uitupe¬
rabilia. ut si eleuare festucam
de terra de se sit opus iridifferẽs:
Si quis tñ mala intentõne ele¬
uaret illam. ut qr uellet ponere
in oculum socii eẽt opus pͣuũ
⁊ uituperabile. Si u̾o eleuan¬
do eam uellet purgare domuri
uł facere aliꝙ aliud opus pium
pp̃ bonam intertõem operantis
tuosum ⁊ laudabie. Scdm gͥ¬

Expanded text:
Multa enim sunt quae de se sunt quasi indifferentia, licet forte ex intentione operantium possint esse bona et laudabilia, vel mala et vituperabilia. Ut sic elevare festucam de terra, de se est opus indifferens: si quis tamen mala intentione elevaret illam, ut quia vellet ponere in oculum socii, esset opus pravum et vituperabile: si vero elevando eam vellet purgare domum vel facere aliquod aliud opus pium, propter bonam intentionem operantis, tuosum et laudabile. S
Abbreviated transcription (Latin):
taliter non attingunt medium
non ꝓhñdo ea nec puniendo
dio. nam si uellet legislator
omnia mala qͣntunitunq in¬
odica prohilere ⁊punire. uix
rĩquam posset aliquem popu¬
lum regere: Idõ nõ solum per¬
mittenda sunt in differentia-
s ⁊̃ que modicam malitiam
hñt annexam ꝑmitti possũt
a legislatore. ¶Uiso q̃ attri-¬
buenda sunt legib respestu
oꝑum fiendoꝵ: de leui appare¬
re p̃t que uttribuenda sunt ai
respectu oꝑm iam fc̃oꝵ. hec au¬
pera notabiliter mala anteꝙͣ
uero notabiliter bona ant̃e

Expanded text:
tualiter non attingunt medium non prohibendo ea, nec puniendo,dio: nam si vellet legislator omnia mala quantumcunque modica prohibere et punire, vix aut nunquam posset aliquem populum regere. Ideo non solum permittenda sunt indifferentia, sed etiam quae modicam malitiam habent annexam permitti possint a legislatore. Viso quae attribuenda sunt legibus respectu operum fiendorum: de levi apparere potest quae attribuenda sunt eis respectu operum iam factorum. Hpera notabiliter mala, antequam vero notabiliter bona, ante
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm fiant per leges sunt preci¬
pienda ⁊ consulenda. fc̃a uero
sunt p̃manda s oꝑa in diffe¬
rentia uł nõ notabilit̾ bona a¬
ut notabiliter mala. dñr legib
humanis esse permissa. fc̃a ue¬
uimus legib dũo respc̃u oꝑe¬
rum bonoꝵ ut p̃cipere fienda ⁊
itaq sic ꝑtractatis dicamus ꝙ
decet reges ⁊ principes quoꝵ in¬
terest sollicitari tirca bonũ cõe.¬
ut circa regimen regni ⁊ ciuita¬
tis: cura peruigili insuddre quã
leges ⁊ que statuta imponant
tiub ut diligenter ꝑ se ⁊ per
suos consiliarios discutiant
q̃ bona sunt p̃cipienda ⁊ p̃mi¬
anda. ⁊ que mala sunt ꝓhñda¬
da ⁊ permittenda Cap̃ .xxix.

Expanded text:
m fiant, per leges sunt praecipienda et consulenda: facta vero sunt praemianda. Sed opera indifferentia, vel non notabiliter bona aut notabiliter mala, dicuntur legibus humanis esse permissa; facta veuimus legibus: duo respectu operum bonorum, ut praecipere fienda, eitaque sic pertractatis, dicamus quod decet reges et principis, quorum interest solicitari circa bonum commune: circa regimen regni, et civitatis cura pervigili insudare quas leges, et quae instituta imponant civibus, et diligenter per se et suos consiliarios discutiant quae bona sunt praecipenda et praemianda, et quae mala sunt prohibda, et permit
Abbreviated transcription (Latin):
lat appetitum et redoit coniu¬
ges intemperatas  destruitur
enim et debłitatur corpus ip̃iꝰ
uiri si nimis det oꝑam copule

Expanded text:
at appetitum, et reddit coniuges intemperatas. Destruitur enim et debilitatur corpus ipsius viri, si nimis det operam copul
Abbreviated transcription (Latin):
nimis septentrionalib et ni¬
mis a sole remotis non sũt eli¬
gendi bellantes. qr ⁊ si ill̃ ẽ sã¬
gumis copia ut uulnera non

Expanded text:
nimis septentrionalibus, et nimis a sole remotis, non sunt eligendi bellantes: quia et si illis est sanguinis copia, ut vulnera non
Abbreviated transcription (Latin):
prium ⁊ appetitum priuatũ
minari quam plures. immo pẽ¬
simum esset eius dñium eoꝙ
principatus Cap̃ .u. ꝙ meliꝰ
est regumen regni et principat
ut ꝑ hereditatem ⁊ successionẽ

Expanded text:
prium, et appetitum privatum, quam plures: immo pessimum esset eius dominiu, eoprincipatus. Quod melius est regimen regni et principatus ire per haereditatem et s
Abbreviated transcription (Latin):
ti ut dñs p̾fitiatur ꝑ heditatẽ
qm per elcõnem. ¶Possumus
autem triplici uia ostende ꝙ cõ
sid̾atis conditõnib hominum
melius ẽẽ hiꝰ regimen per here¬
ditatem ire. Prima sumitur
ex parte ip̃ius regis regentis po¬
pulum. Scd̃a ex ꝑte filii qui d
in hrditatẽ succedere. Tercia ex

Expanded text:
iatur per haereditatem, quam per electionem. Possumus autem triplici via ostendere, quod consideratis conditionibus hominum melius est, huiusmodi regimen per haereditatem ire. Prima via sumitur ex parte ipsius regis regentis populum. Secunda ex parte filii, qui debet in haereditatem succed
Abbreviated transcription (Latin):
enarrabile ẽ qͣntam delc̃atõem
ħ̾at ⁊ qͣntum differat putare a¬
liquid ꝓprium¶ nam ꝙ est ñale
ociosum ⁊ uanum esse non pt̃.
naturaliter autẽ quil ht̃ amici¬
ciam ad se ip̃m naturale ẽ igit᷑
tanto regem mag̃ sollicitari cir¬
ca bonum regni qͣnͣto crecdit ip̃z
regimen magis esse bonu m su-¬
um ⁊ bonum ꝓprim q̃re si rex
uideat debere se principari super
magis reputabit bonum regri
ẽẽ bonum suum ⁊ ardentius sol¬
licitabi᷑ b cuta tale bonura. Im¬
mo qr tota spes patris requiescit
in filiis ⁊ nimuio ardore mouen¬
tur patres erga dilcõm filioꝵ. Iõ¬
rex omni tura qua poterit mo¬
uebitur ad procurandum boñ
statum regni si cogitet ip̃m per¬
uenire ad dominium filioꝵ .¬
dere regimen regni ꝓpriis filiis.
innuit enim hoc esse qͣi turtu¬
tis diuine et excedere humaũ
reges conuertebantur in tyran¬
nos ⁊ non diu durabat ut filii
hioc modo succederent in hr̃editã
re post patres ⁊ si regnant fuii

Expanded text:
enarrabile est quantam dilectionem habeat, et quantum differat patare aliquid proprium: nam quod est naturale, ociosum et vanum esse non potest; naturaliter autem quilibet habet amicitiam ad seipsum: naturale est igitur tanto regem magis solicitari circa bonum regni, quanto credit ipsum regnum magis esse bonum suum et bonum proprium: quare si rex videat debere se principari super magis reputabit bonum regni esse bonum suum, et ardentius solicitabitur circa tale bonum. Immo quia tota spes patris requiescit in filiis et nimio ardore moventur patres erga dilectionem filiorum: ideo omni cura qua poterit movebitur ad procurandum bonum statum regni, si cogitet ipsum provenire ad dominium filiodere regimen regni propriis filiis. Innuit enim hoc esse quasi virtutis divinae, et excedere humanumreges convertebantur in tyrannos et non diu durabant, ut filii hoc modo succederent in haereditatre post patres: et si regnant filii,
Abbreviated transcription (Latin):
an melius sit conscituere dñiũ
arte: uel sorte. nam si felcõem p̃fi¬
ciatur aliquis in regem uidr̃
tale regimen non esse expoĩtum
casui ⁊ fortune s fcm̃ esse per
atem eo ꝙ p̃ficietur melior ⁊ ĩ¬
dustrior. S si ꝑ hrlitatem hoc
fiat exponitur regnum qiͣ sorti
casui ⁊ fortune. nam incertu
est qualis debeat esse filius ad
quẽ spectabit hr̃e regiam digni¬
tatem absoluite ergo loqndo me¬
lius est principem p̾̃stituendũ
esse per elcõem qͣm per heditatẽ.
tñ qr hec plurimum homines

Expanded text:
constituere dominium arte, vel forte. Nam si per electionem praeficiatur aliquis in regem, videtur tale egnum non esse expositum casui et fortunae, sed factum esse per artem, eo quod praeficietur melior et industrior. Sed si per haereditatem hoc fiat, exponentur regnum quasi forti, casui, et fortunae: nam incertum est qualis debeat esse filius, ad quem spectabit habere regiam dignitatem. Absolute ergo loquendo, melius est principem praestituendum esse per electionem, quam per haereditatem. Tamen quia ut plurimum homines
Abbreviated transcription (Latin):
tes exĩtes in cuniculis. tpr̃ib̾
enim nr̃is multi obsidentiũ
sic ꝑiclitati sunt qr si hoc alñ
fcm̃ fuit nõ debemus reputa¬
re impossibile ne tt̃m sieri pos¬
sit. ¶Quo qũo resisteridum
sit debellatõni fc̃e ꝑ cunitulos
restat uidere qũo obsessi debeãt
obuiare impugnatõi ꝑfc̃e per
lapidarias machinas contra
has autẽ quadrupłr subueĩ¬
tur. ¶Primo qr aliqñ sb̾co
ex munttõne obsessa exit ma¬
gna multitudo atmatoꝵ. ⁊
iuadũt machinam ⁊ prius

Expanded text:
tes ex stentes in cuniculis. Temporibus tes ex stentes in cuniculis. Temporibus enim nostris multi obsidentium sic periclitati sunt: quare si hoc aliquando factum fuit, non debemus reputare impossibile ne iterum fieri possit. Viso quomodo resistendum sit debellationi factae per cuniculos: restat videre quomodo obsessi debeant obviare impugnationi factae per lapidarias machinas. Contra has autem quadrupliciter subvenitur. Primo, quia aliquando subito ex munitione obsessa exivit magna multitudo armatorum, et invadunt machinam; et prius
Abbreviated transcription (Latin):
nitõne obsessa uiam aliam cũ¬
Rndentẽ uie sb̃t̾ranee fc̃e ab ob¬
sidentib. si enĩ obsessa munĩ¬
tõ foueas non ht̃ profundas n
ht̃ eas repletas aquis p̃p̃ ꝙ ti
metur de impugnatõne ꝑ cu¬
niculos dlligentet considerare
debent obsessi utrũ ab aliqͣ par¬
te uideant t̾ram deferri ⁊ utrũ
ꝑ aliqua signa cognoscẽ possĩt
obsidentes inchoare cuniculos.
ꝙ tum ꝑceperint statim debẽt
uiam aliam sb̾t̾raneani facẽ
tũseridentem illis cuniculis.
Ita tñ ꝙe iua illa pendeat contͣ
obsidentes ⁊ turit ꝑ uiam illã
sic perforatam cuius ꝑfcẽ feceũt
obsidentes ⁊ ꝑtẽ obsessi d ẽẽ bel¬
lum continuum ne obsidẽtes
ꝑ uiam illam munitdẽm in¬
gridiantur. Debent ⁊ obses¬
si uixͣ in choatc̃em iue sb̃terra¬
net hre magnas tinas ple
bellant contra obsidentes debet
se fingere fug̾e ⁊exire foueam
illam quo fc̃o totarci aquarri
aut urmami sic congregata
effuridere debent supra obsideri¬

Expanded text:
am aliam correspondentem in viae subterraneae factae ab obsidentibus. Si enim obsessa munitio foveas non habet profundas, nec habet eas repletas aquis, propter quod tometur de impugnatione per cuniculos; diligenter considerare debent obsessi, utrum ab aliqua parte videant terram deferri, et utrum per aliqua signa cognoscere possint obsiderentes inchoare cuniculos: quod cum perceperint, statim debent viam aliam subterraneam facere correspondentem illis cuniculis, ita tamen quod via illa pendeat contra obsidentes: et tunc per viam illam sic perforatam cuius partem fecerunt obsidentes, et partem obsessi debet esse bellum continuum, ne obsidentes per viam illam munitionem ingrediantur. Debent etiam obsessi iuxta inchoationem viae subterraneae habere magnas tinnas plenet cum bellant contra obsidentes, debent se fingere fugere, et exire foveam illam quo facto totam aquam aut urinam congregatam effundere debent supra obsiden
Abbreviated transcription (Latin):
fendenda uel ẽ supͣ petram fur¬
mam. ⁊ tũc pp̃ duriciem lapi¬
dis non ẽ facile ꝑ cuniculos de¬
beslare eam Ul est sup̃ petram
de facili dolabilem aut supͣ ter¬
ram que ẽ de facili fodi pot et
tunt per profundas foueas est
fortificanda munitõ. ne per cu-¬
niculos deuincatur. ¶Sid̃m
remedium contra tuniculos ⁊

Expanded text:
fendenda vel est supra petram firmam: et tunc propter duritiem lapidum non est facile per cuniculos debellare eam. vel est supra petram de facili labilem, aut supra terram, quae de facili fodi potest: et tunc per profundas foveas est fortificanda munitio, ne per cuniculos devincatur. Secundum remed
Abbreviated transcription (Latin):
nisi sensiatur ⁊ nnsi mainfes¬
te appareat quod ip̃e malum
nichil differt. nam cum odiũ¬
sic mali secundum ⁊ ab ͭ ͤ sufficit odi¬
enti quod alt̾ paciatur malum
qualit̾tq ei accidat malum il¬
lud. ¶Sexta dr̃a est quia ira est¬
semper cum tristicia. tanta em̃
ciat quod donec facta sit ultio.
quasi continue est intristicia.
sed odium sine tristicia ẽẽ põt.
nam odium ẽẽ ualet ad aliqͥ
in commum odire enimpossu
men or quod tristitia contoni¬
tetetur hurus odium. ¶ Septi
miseritordia. nõ aũt odia odio.
nam cum ira sacietur. Si mul¬
ta mala inferantur alt̾i Iratus
miseretur ei ¶ Sed odium promĩl¬
lo miserebitur cum sit quid ua
irato quod aliter contrapatiat᷑
donec fiat condigna ultio: sed
odium exterminat ⁊ uult nõ
eẽ. nõ enim sufficit odienti ꝙ
alter contrapatiatur sed nult
eum int̾imi ⁊ nõ eẽscum ergo
conditiones odii sint multo
peiores quam condicõnes ire.
magis cauendum est odium

Expanded text:
nisi sentiatur, et ut manifesnisi sentiatur, et ut manifeste appareat quod ipse ei infnihil differt: nam cum odiusit mali secundum se et absolute, sufficit odienti, quod alter patiatur malum, qualitercunque ei accidat malum illud. Sexta differentia est, quia ira semper est cum tristitia: tanta enim iat, quod donec sit facta ultio, quasi continue est in tristia. Sed odium sine tristitia esse potest. nam odium esse valet ad aliquid in communi. odire enim possumen oportet, quod tristitia committentur huiusmodi odium. Septima misericordia, non autem odio. Nam cum ira satietur, si multa mala inferantur alteri, iratus miseretur ei. sed odium pro nullo miserabitur, cum sit quid insirato, quod alter contra patiatur, donec fiat condigna ultio. sed odium exterminat, et vult non esse: non enim sufficit odienti, quod alter contra patiatur, sed vult eum interimi et non esse. Cum ergo conditiones odii sint multo peiores, quam conditiones irae, magis cavendum est odium
Abbreviated transcription (Latin):
incominum odire enim põt aliqͥs
communiter ⁊ furem ⁊ detratorẽ
s irasci nõ põt nisi alitui inspãi.
nam cum homo incomimun nõ
iniurietur nobis s semper com¬
mimitatiu mitiam per aliq̃
hominem sp̃alem. licet odire pos
cimur nisi alicur singulari. ¶ T
cia dr̃a est quia odium est quid
insatiabile s ira saciatur. nam
si odium est appetitus mali sim¬
pliciter. ille quem o dimus non
posset tm̃ hr̃e de malo quin uel¬
lemus quid ꝙ hr̃et plus. Sed
ira que est appetitus pene nõ sĩ¬
pliciter sed ut ordinatur ad ui¬
dictam est quid satiabile quia
cum aliquis tm̃ passus est qd̃
uideatur irato ultõnem decẽtẽ
factam ẽẽ: saciatur ira ⁊ quies¬
cit iratus. ¶ Quarta dr̃a est
quia iratus appetit contistare
sed odiens appetit notere. uult
enim iratus inferre dolorem
⁊ tristiciam s odiens nult inf̾¬
re dampnum ⁊ nocumentum.
sentiri quidem uult iratus. Q¬
dienti aũt nicħ difft. nõ em̃
sufficit irato quod alter patiã

Expanded text:
communi. Odire autem potest aliquis communiter omnem furem, et detractorem: sed irasci non potest nisi alicui speciali. Nam cum homo in communi non iniurietur nobis, sed semper committatur iniuria per aliquem haminem specialem: licet odire poss tamen irascimur, nisi alicui singulari. Tertia differentia est, quia odium est quid insatiabile: sed ira satiatur nam si odium est appetitus mali simpliciter, ille quem odimus, non posset tantum habere de malo, quin vellemus quod haberet plus. Sed ira quae est appetitus poenae, non simpliciter, sed ut ordinatur ad vindictam, est quid satiabile: quia est aliquis tantum passus est, quod videatur irato ultionem decentem factam esse, satiatur ira, et quiescit iratus. Quarta differentia est, quia iratus appetit contristare: sed odiens appeti nocere. Vult enim iratus inferre dolorem, et tristitiam: sed odiens vult inferre damnum, et nocumentum. sentiri quidem vult iratus, odienti autem nihil differt. Non enim sufficit irato, quod alter patiatur,
Abbreviated transcription (Latin):
pluribus nocumentum: sic etiam
senciendum est de odio ⁊ irã quia
omnius tamen ira si mordina¬
ta sit detestabilis est ut ergo aꝑ¬
pareat quomodo reges et pͦrinti¬
pes se hr̃e debeant circa irai ⁊ ma¬
suetudinem. Sciendum quoda¬
ira cõm precedat dupliciter est
cauenda. ¶Primio quia nõ per¬
fc̃e rationem audit. secundo qr
eam obnubilat. Ira enim ratio
ui eniui ueloces statim cumau¬
diunt uerbum domim antequã
pertipiãt plene preceptum eius.
cuitunt ut exequantur manda¬
tum ip̃ius. quate contingit eoᷤ
deficere qr nõ perfecte perteperũt
quomodo sit exequendum mã
datum illud. sic etiam ⁊ canes
statim cum audiunt sonitum
uemientis latrant nõ disting¬
uens an ueniens sit amicus ł
cum tãtio dicit uindictam esse
fiendam. statim uult currere
ut uindictam exequatur. non
expectans super hoc iudicium
ratõnis qualiter uindicta fie¬
ri debeat illa. Est gͥ cauenda
ira mordmatri quia nõ perftẽ
racio ͤ audit. ¶ Secundo cauenda¬

Expanded text:
pluribus nocumentum. Sic igitur sentiendum est de odio et ira: quia  nihilominus tamen ira si inordinata sit, detestabilis est. Ut ergo appareat, quomodo reges, et principes se habere debeant circa iram, et mansuetudinem: sciendum quodira rationem praecedat, dupliciter est cavenda. Primo, quia non perfecte rationem audit. Secundo, quia eam obnubilat. Ira enim rationvi enim veloces statim cum audiunt verbum Domini, antequam plene percipiant praeceptum eius, currunt, ut exequantur mandatum ipsius. quare contingit eos deficere, quia non perfecte perceperunt quomodo exequendum sit mandatum illud. sic etiam et canes statim cum audiunt sonitum venientis, latrant, non distinguentes, an veniens sit amicus, vcum ratio dicit vindictam esse fiendam, statim vult currere, ut vindictam exequatur, non expectans super hoc iudicium rationis, qualiter vindicta illa fieri debeat. Est igitu cavenda ira inordinata, quia non perfecte ratio
Abbreviated transcription (Latin):
est ergo ira mordinata ⁊ racõ¬
nem precedens s si sequatur ĩ¬
perium ratonis põt ẽẽ ordina¬
ta ⁊ ĩnittenda. nam cum ira
est rõnis organum ⁊ agit secũ¬
dum imperium racõnis iuri¬
luis exequimur opera uirtu¬
osa. unde tertio etħ̃ approbat᷑
dictum hom̃ir dicentis iurtu¬
tem innitte furoristunt uirtꝰ
furori uel ire inmittiur modo
debito ⁊ ut decet quando ira ẽ
organum uirtutis ⁊ racõnis
Patet ergo quomodo nos hr̃e
debemus cuta iram ⁊ mansue¬
tudinem quia per mansuetu¬
dinem reprimenda est ira ne

Expanded text:
o ira inordinata, et rationem praecedens. Sed si sequatur imperium rationis, potest esse ordinata, et imitanda. Nam cum ira est rationis organum, et agit secundum imperium rationis, virilius exequimur opera virtuosa. Unde 3. Ethic. approbatur dictum hominis dicentis virtutem immittere furori. tunc enim virtus furori, vel irae immittitur modo debito, et ut decet, quando ira est organum virtutis, et rationis. Patet ergo quomodo nos habere debemus circa iram, et mansuetudinem: quia per mansuetudinem reprimenda est ira, ne
Abbreviated transcription (Latin):
tũ dr̃ sufficienter uiuere ⁊ hr̃e
uitam sufficientem. nisi hat ea
que congrue sufficiunt ad sup¬
plendam indigentiam corpora¬
lem. ¶Aliud ergo uiuere ali¬
ud sufficienter uiuere. Sic ⁊̃ a
luid ẽ uiuere sufficienter ⁊ uiu̾e
uircuose. multi enim hñt suffi¬
cientia ad uitam qui pp̃ corru¬
ꝑtõnem appetitus uirtuose iu¬
uere negligunt. ¶Multoꝵ ig̃
⁊ maximoꝵ bonoꝵ causa est cõ¬
stitutio ciuitatis: qr per eã ho¬
mines constuntur omnia tria
precc̃a bona. Nam ip̃m uiu̾e
consecuntur homines ex com¬
municatione politica qr sine e¬
a uita hominis esse non ptllo
quinuu enim hic de uiuere ho¬
minis. ut homo est extendõdogͦ
uiuere politicum scdm̃ aliquas
leges ⁊ scd̃m aliquas laudabi¬
les ordinationes. recusans sic
uiuere. non uult uiuere ut hõs
ut supra patuit. ⁊ infra ꝑatebit.
talis. uel est homine peiorl uel
homine melior shomo enĩm
est naturalit̾ ał politicum ⁊ ci

Expanded text:
tur sufficienter vivere, et habere vitam sufficientem, nisi habeat ea quae congrue sufficiunt ad supplendam indigentiam corporalem, aliud est ergo vivere aliud sufficienter vivere. Sic etiam aliud est vivere sufficienter, et vivere virtuose. multi enim habent sufficientiam ad vitam, quin propter corruptionem appetitus virtuose vivere negligunt. Multorum igitur et maximorum bonorum causa est constitutio civitatis, quia per eam homines consequuntur omnia tria praedicta bona. Nam ipsum vivere consequuntur homines ex communitate politica; quia sine ea vita hominis esse non potest. Loquimur enim hic de vivere hominis, ut homo est. Ostendendo ergo vivere politicum secundum aliquas leges et secundum aliquas laudabiles ordinationes, recusans sic vivere, non vult vivere ut homo, sed ut supra patuit et infra patebit talis vel est homine peior, vel homine melior: homo enim est naturaliter politicum ani
Abbreviated transcription (Latin):
ticam que facta erat ad uiu̾e
⁊ ad hñdum sufficientia ĩ ui¬
legem ⁊ iurcuose. Si ergo tot
bona consequimur ex constito¬
tione ciuitatis bñ dcm̃ est qd̃
scribitur primo poł uidel qd̾
qui primus ciuitatem institu
ttlausa maximoꝵ bonorum.¬

Expanded text:
ticam, quae facta erat ad vivere, ticam, quae facta erat ad vivere, et ad habendum sufficientia in vilegem et virtuose. Si ergo tot bona consequimur ex constitutione civitatis, bene dictum est quod scribitur primo Politicorum, quod qui primus civitatem instituit, extitit causa maximorum bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
omnis ꝑ se sufficĩe uite. ¶Ter¬
cio ex constitutõne ciuitatis cõ¬
sequimur uutuose iuuere. Nã
intentio legislatoris ⁊ cõstitu¬
entis ciuitatem non solu ẽ
d ut cies in cuitate hant
sufficientia ad uitam. S ut
luuant bene scd̃m legem ⁊ iuir¬
tuose. Ido dr̃ primo politicoꝵꝙ̃
facta quidem igitur est ciuit¬
as uiuendi gr̃asexistens autẽ
gr̃a beneuiuenci. forte primũ
motiuum hominum constitu¬
entium ciuitatem fuit ip̃m u¬
uere ⁊ hr̃e sufficientiam in ui¬
tasuidentes enim ꝙ solitarie ñ
poterant sibi in uita sufficere
constituerunt ciuitatem ut l¬
lnus alt̾ius deftm supplens ha¬
uerent sufficientiam in uita.
sconscituta autem iam tiuita¬
te let homines perspicatius ĩtu¬
entes ⁊ uidentes qd̃ nõ satis ẽ
hr̃e sufficientia in uitalĩ uiu¬
atur bene ⁊ uirtuoseꝰ cum sĩ
lege ⁊ iusticia constituta ciui¬
tas stare non posset ordinaue¬
runt communicatõnem poli¬

Expanded text:
omnis per se sufficientiae vitae. Teromnis per se sufficientiae vitae. Tertio ex constitutione civitatis consequimur virtuose vivere. nam inceptio legislatoris et constituentis civitatemant sufficientia ad vitam, sed ut vivant bene secundum leges et virtuose. Ideo dicitur primo Politicorum quod facta quidem igitur est civitas vivendi gratia: existens autem gratia bene vivendi forte primum motivum hominum constituentium civitatem, fuit ipsum vivere, et habere sufficientia in vita. Videntes autem quod solitarie non poterant sibi in vita sufficere, constituerunt civitatem, ut unus alterius defectum supplens haberet sufficientia in vita. constituta autem iam civitate, et homines perspicatius intuentes et videntes quod non satis est habere sufficientia in vita nisi vivant bene et virtuose, cum sine lege et iustitia constituta civitas stare non posset, ordinaverunt communitatem poli
Abbreviated transcription (Latin):
ergo uiuere loq̃ndo de uiuere u
homo consecuntur homines
ex communicatione politica
siune ex constitutione cuittatis¬
¶ Secundo ex tali constitutõ¬
ne. hommes non solum con¬
secuntur uiuere s ⁊̃ sufficiert
uiuere. Nam in una domo
uł in uno uico non repiutur
omnia ad uitam sufficĩt. Idõ
fuit ciuitas constituta hñs ply¬
res uicos. in quoꝵ uno ex̾cetur
ars fabrilis. In alio textoria.
In alio aluid scõm qd̾ uariis
indigemus ad suppiendam ĩ¬
digentiam uitei nunquã enĩ ẽ
ciuitas ꝑfcã nisi hĩtatores eius
ibi inuenire possint omnia suf¬
ficientia ad uitam. Consequi¬
mur ergo ex ciuitate non solũ
uiuere ut homo. s uiuere suffi¬
cienter / eo qd̃ si perfecta existit.
est contentiua oĩm eoꝵ que ad
uitam sufficiuntꝰ bene ergo dic¬
tum est qd̃ scribitur primo po¬
liticoꝵ qd̃ communitas que ẽ
ciuitas constans ex plurib u¬
cis est communitas ꝑfecta qr
riam ut conseq̃ns est dicere hiꝰ
communitas: est hñs t̾minã

Expanded text:
de vivere ut homo consequuntur homines ex communicatione politica sive ex constitutione civitatis. Secundo ex tali constitutione homines non solum consequuntur vivere, sed etiam sufficienter vivere. nam in una domo vel in uno vico non reperiuntur omnia quae ad vitam sufficiunt, ideo fuit civitas constituta habens plures vicos, in quorum uno exercetur ars fabrilis, in alio textoria, in alio aliud, secundum quod variis indigemus ad supplendam indigentiam vitae: nunquam enim est civitas perfecta nisi habitatores eius ibi invenire possint omnia sufficientia ad vitam. Consequimur ergo ex civitate non solum vivere ut homo, sed vivere sufficienter: eo quod si perfecta existit, est contentiva omnium eorum quae ad vitam sufficiunt. Bene ergo dictum est, quod scribitur primo Politicorum quod communitas, quae est civitas constans ex pluribus vicis, est communitas perfecta: quia iam ex consequens est dicere huiusmodi communitas est habens terminum
Abbreviated transcription (Latin):
sufficiens in uita qm commu¬
nitas illa Cap̃. quot ⁊ que bo¬
na homines consecuntur ex cõ¬
stitutõne communitatis poli¬
tite que tuitas nũ cupatus¬

Expanded text:
sufficiens in vita, quam communitas illa. Quot, et quae bona homines consequuntur de constitutione communitatis politicae, quae civitas nuncupatu
Abbreviated transcription (Latin):
tur que. et quot sunt illa bona
que ex conscitutione ciuitatis
hommes consecuntur hiꝰ aut̃
bona qͣntum ad presens spect¬
at tria esse conuenit. Ordina¬
tur enim ciuitas acl uiuere/ ad
liud est esse aliud sufficienter tẽ¬
ruml⁊ omnia aliquo modo eẽ
participãt non tñ omnia par¬
ticipant sufficienter esse: s sõ¬
lum illa dicuntur hr̃e esse suf¬
ficiens scd̃m naturam suam
que scd̾m suam spẽm hñt esse
completum. Si enim alicui re¬
i deficiat aliqua ꝑfcĩo compe
est habitus electiuus ⁊ morał
de qua hic loqui intendimus
parcicipare non possunt nisi rõ¬
nalia ⁊ hñtia intllc̃m. Irrõna¬
ua ergo ⁊ ĩ manimata scõ na¬
turam suam possunt hr̃e esse
sufficiens. Ii habeant perfectõ¬
nes competentes ꝓprie spei ¶esse
tñ uutuosum. habere non pos¬
sunt qr nequeunt participare
uirtutẽ. ¶ Illo ergo modo quo
distiriguimus. esse sufficienter
esse ⁊ iurtuose esse listinguere
possumus uiuere. sufficienter
uiuere et uirtuose uiuere. ¶Q

Expanded text:
sunt illa bona, quae ex constitutione civitatis homines consequuntur. Huiusmodi autem bona quantum ad praesens spectat tria esse contingit ordinatur enim civitas ad vivere, ad liud est esse, aliud sufficienter rum, et omnia aliquo modo esse participant. non tamen omnia participant sufficienter esse, sed solum illa dicuntur habere sufficiens esse secundum naturam suam, quae secundum suam speciem habent esse completum. Si enim alicui rei deficiat aliqua perfectio competest habitus electivus et moralis, de qua hic loqui intendimus, participare non possunt nisi rationalia et habentia intellectum. Irrationalia ergo et etiam inanimata secunturam suam possunt habere esse sufficiens, si habeant perfectiones competentes propriae speciei: esse tamen virtuosum habere non possunt, quia nequeunt participare virtute. Illo ergo modo quo distinguimus esse, sufficienter esse, et virtuose esse; distinguere possumus vivere, sufficienter vivere, et virtuose vivere.
Abbreviated transcription (Latin):
rib est proseq̃nda ⁊ eoꝵ dissen¬
tõnes ⁊ bella pro uirib fugiẽ¬
da ⁊ in hoc non ẽ q̃o n consili¬
um. ¶ S utrum cum ex̃neis
debeamus hr̃e paceri uel bella
dubitabile eẽ põt ⁊ possunt ad
lxc adhiberi consilia circa ꝙ

Expanded text:
prosequenda, et eorum dissensiones et bella pro viribus fugienda: et inhoc non est quaestio nec consilium. Sed utrum cum extraneis debeamus habere pacem vel bella dubitabile esse potest, et possunt ad hoc adhiberi consilia. circa
Abbreviated transcription (Latin):
mendaris eum dicebat. iste est
qui consulit at si diceret ꝙ alii
tespectu eius consiliatores di¬
ci non debent s magis forte

Expanded text:
mendans eum dicebat, Iste est qui consuluit. ac si diceret, quod alii respectu eius consiliatores dici non debent, sed magis forte
Abbreviated transcription (Latin):
manus agilium ⁊ p̃currenti¬
um. ¶Tercio ex̾citaridi sunt
bellatores ad saltum ut sciãt
saltim uł per saltum incedere
ꝙ ⁊ ad tria est utile. primo ad
remouendum impedimenta.
Scdõ ad t̾rendum adu̾sarios.
Tertio ad infligendum maio¬
res plagas. contingit enũ ali¬
equites sic sint docti ut stiãt
equum sic pungere ut ꝑ saltũ
foueas ⁊ alia impedimenta
ꝑtranseat ⁊ pedites ⁊ ⁊̃ mili¬
tes si contingat eos pedes esse
si uolunt boni bellatores exi¬
stere sic ab ip̃a iuuentute ex̾ci¬
tandi sunt ad saliendũ ut po̾¬
sint persattum foueas ⁊ alia
impecdimenta transire. Ter¬
rentur ⁊̃ ex hoc adu̾sarii qñ
sic uident hostes ꝑ saltum in¬
cedere. Rursus ip̃se saltus rce

Expanded text:
manus agilium et praecurrentium. Tertio exercitandi sunt bellatores ad saltum, ut sciant saltim,vel per saltum incedere. Quod etiam ad tria est utile. Primo ad removendum impedimenta. Secundo ad terrendum adversarios. Tertio ad infligendum maiores plagas. Contingit enim aliequites sic sint docti, ut sciant equum sic pungere, ut per saltum foveas et alia impedimenta pertranseant: et pedites, et etiam milites, si contingat eos pedestres esse, si volunt boni bellatores existere, sic ab ipsa iuventute exercitandi sunt ad saliendum, ut possint per saltum foveas, et alia impedimenta transire. Terrentur etiam ex hoc adversarii, quando sic vident hostes per saltum incedere. Rursus, ipse saltus r
Abbreviated transcription (Latin):
quere circa appetitum possõñ
⁊ tirca concupiscentiam diui¬
tiaꝵ nũqũa enim cominiũ¬
ter homines satiantur pos¬
sessionib ⁊ diuitiis. nam ñꝙͣ
possunt tot hr̃e qũi plura ue¬
lirt assignat autẽ pħ̃s pͦ poł¬

Expanded text:
es circa appetitum possessionum, et circa concupiscentiam divitiarum; nunquam enim communiter homines satiantur possessionibus et divitiis: nam nunquam possunt tot habere, quin plura velint. Assignat autem Philo
Abbreviated transcription (Latin):
tia est infinita. Prima sumi¬
tur ex mordinatione uolun¬
tatis. Scd̃a exfła estimatõe
finis. ¶ Primia uia sic pr
fruitões corporales rõ infini-¬
est uiuere uirtuose. homines
enim qr non curant uiuere
nutuose s totum studiũ coꝵ
est ut uiuant scd̃m corporis
uoluptatẽ tum diuitie hoc

Expanded text:
 est infinita. Prima sumitur ex inordinatione voluntatis. Secunda ex falsa aestimatione finis. Prima via sic patet. fruitiones corporales non infiniest vivere virtuose. homines ergo quia non curant vivere virtuose, sed totum studium eorum est, ut vivant secundum corporis voluptatem, cu
Abbreviated transcription (Latin):
dari deberet qr minus regimẽ
dimitteret filiis qͣm accepiss
a pr̃es respondit rex ille ꝙ si di¬
mittebat eis minus regimen
in qͣntitate dimittebat tñ ma¬
ius ⁊ diuturnius tp̃r tyrãni
autem hoc non faciunt/ nam
licet semper se simulent iuste
agere tñ in muitis suũ dñiũ
inuiste ampliant ⁊̃ alioꝵ here-¬
ditates sine rõne usurpant
¶Decimo ⁊ ultimo decet ue¬
ros reges bñ se hr̃e circa dĩna
est sb̃iectus regi quem credit
esse deicolã ⁊ habere amicum
deuiri estimat enim talem
semper iuste agere ⁊ nichil ini¬
quũ ex̾cere. Possumus tñ nos
ad hoc aliam meliorem rõnẽ
adducere dicentes ꝙ si rex ha¬
beat amicũ deum. diuina ꝓ¬
uidentia tui omnia sunt nota
et eius poͣ cui nichil põt resi-¬
stere continget eum ut expedit
sue saluti semper in siuis acti¬
b prosperari. Inimo p̃p sc̃itatẽ
regis multociens deus multa
bona confert exĩttib in ip̃o reg¬
no. ¶Ultimo autẽ dixuri

Expanded text:
dari deberet, quia minus regnum dari deberet, quia minus regnum dimitteret filiis, quam accepisset a patre, respondit rex ille, quod si dimittebat eis minus in quantitate regnum dimittebat tamen maius et diuturnius tempore. Tyranni autem hoc non faciunt; nam licet semper se simulent iuste agere, tamen in multis suum dominium iniuste ampliant, et aliorum haereditates sine ratione usurpant. Decimo et ultimo decet veros reges bene se habere circa divina. us omnino est subiectus regi quem credit esse deicolam, et habere amicum Deum: existimat enim talem semper iuste agere, et nihil iniquum exercere. Possumus tamen ad hoc aliam meliorem rationem adducere dicentes quod si rex habeat amicum Deum divina providentia cui omnia sunt nota, et eius potentia cui nihil potest resistere, continget eum ut expedit suae saluti semper in suis actibus prosperari. Immo propter sanctitatem regis, multoties Deus multa bona confert existentibus in ipso regno. Ultimo autem dixi