comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uitam Sequit᷑ Non enim misit dr̃ fili¬
um suũ in mundũ. ut iudic& mundũ.
sed ut saluet mundus ꝑ ipsũ Ergo
quantũ in medico est. sanare uenit
egrotũ: sed interimit᷑. qui p̃cepta me¬
dici obseruare non uult Uenit salua¬
re mundũ. Quare saluator dictus
est mundi. nisi ut salu& mundũ. non
ut iudic& mundum: Saluari non
uis ab ipso. exte iudicaberis. Et quid dic̃ã
iudicaberis: Uidete quid ait Qui
credit in cum non iudicabitur. Qui aũl
non credit. quid dictũrũ sperabas. nisi
iudicatur: Iam inquit iudicatus est.
Nondum apparuit iudiciũ. sediam facit¬
tum ẽ iudiciũ. Nouit enĩ ds̃. qui sunt
eius Nouit qui ꝑmaneant ad corona¬
& qui ꝑmaneant ad flammã Nouit
in area sua triticũ suum. nouit & pale¬
iam iudicatus est. Qui non credit: qa¬
re iudicatus. Quia non credidit in no¬
mine unigeniti filti dĩ. Hoc est iudiciũ:
quia luxuenit inmundũ. et dilexerunt
do ergo quidã fecerunt ueritatẽ. et ue¬
nerunt ad lucẽ: Hoc enĩ sequitur

Expanded text:
enim misit Deus Filium suum in mundum ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum. » Ergo quantum in medico est, sanare venit aegrotum, sed interimitur, qui praecepta medici servare non vult. Venit salvare mundum. Quare salvator dictus est mundi, nisi ut salvet mundum, non ut judicet mundum? Salvari non vis ab ipso? ex teipso judicaberis. Et quid dicam judicaberis? Videte quid ait: « Qui credit in eum non judicatur. Qui autem non credit. » Quid dicturum sperabas, nisi judicetur? « Jam, inquit, judicatus est. » Nondum apparuit judicium, sed jam factum est judicium. Novit enim Dominus, qui sunt ejus . Novit qui permaneant ad coronam, qui permaneant ad flammam. Novit in area sua triticum suum, novit et paleJam judicatus est, qui non credit. Quare judicatus? quia non credidit in nomine unigeniti Filii Dei. Hoc est autem judicium, quia lux venit in mundum, et dilexerudo ergo quidam fecerunt veritatem, et venerunt ad lucem? Hoc enim sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc est qđ petrus alibi ait. Quia non
est ꝑfonarum acceptor dñs. sed in
om̃i gente qui timet eũ. et operat᷑
tandẽ uilis ẽẽ tibi desinas. ut uel ꝑ
hoc erubescendis subiacere uitiis dedig¬
neris. dum generositatẽ tuam de creato¬
ris a reparatoris dignitate imiteris
Habet causas quib se ipse confundat. Cur
in dignis dominis uicto corde subdatur. cui

Expanded text:
Hoc est quod Petrus alibi ait : « Quia non Hoc est quod Petrus alibi ait : « Quia non est personarum acceptor Deus, sed in omni gente qui timet eum et operatur tandem vilis esse tibi desinas, ut vel per hoc erubescendis subjacere vitiis dedigneris, dum generositatem tuam de Creatoris et Reparatoris nostri dignitate metiris. Habet causas quibus ipse confundatur cur indignis dominis victo corde subdatur, cui
Abbreviated transcription (Latin):
largitatem. Et non ut olim ꝓphetis
et sacerdotib: tantum datus sp̃s sc̃s.
sed credentib om̃ib: passim in utroq
sexu. conditionibus et ꝑsonis. eadem
eẽt gratia concessa Et dabo ꝓdigia in
cȩlo sursum & signa in terra deorsũ
Prodigia in cęlo. dño nascente nouũ¬
sidus apparuit. Illo crucẽ ascenden¬
te. sol obscuratus est. sed et ipsum cȩlũ
tenebris ẽ obductũ. Signa in terra q̃
numenta aperuit. saxa scidit. et mul¬
ta quȩ dormierant scoꝵ corpora re¬
diuiua protulit Sangunem et ig¬
nem . et uaporem fumi Sanguinẽ
de latere suo emanantem dedit.
quo totius mundi salus ꝓcessit. et
maledictio deleta. et tota terra est
dedit. qui exurit om̃a uitia et pec.¬
cata i homine Uaporẽ. id est gra¬
tiam compunctionis. et fletuum.
Potest etiã in igne. fidelium in lumi¬
orum qui non crediderunt ceritas
intelligi Et erit omis quicũq in uo¬
cauerit nomen dnĩ. saluus erit᷑.

Expanded text:
largitatem, et non ut olim prophetis largitatem, et non ut olim prophetis et sacerdotibus tantum datus Spiritus sanctus, sed credentibus omnibus passim in utroque sexu conditionibus et personis eadem esset gratia concessa. « Et dabo prodigia in coelo sursum, et signa in terra deorsum. » Prodigia in coelo, Domino nascente, novusidus apparuit, illo crucem ascendente, sol obscuratus est, sed et ipsum coelum tenebris est obductum. Signa in terra, qunumenta aperuit, saxa scidit, et multa quae dormierant sanctorum corpora rediviva protulit. « Sanguinem et ignem et vaporem fumi. » Sanguinem de latere suo emanantem dedit, quo totius mundi salus processit, et maledictio deleta, et tota terra est dedit, qui exurit omnia vitia et peccata in homine. Vaporem, id est, gratiam compunctionis et fletuum. Potest etiam in igne fidelium illumiorum, qui non crediderunt, caecitas intelligi. « Et erit: omnis qui invocaverit nomen Domini, salvus erit. »
Abbreviated transcription (Latin):
ualde et admirabantur. Alii aũt deri¬
dentes dicebant. quia musto pleni sunt¬
ł gnorantes tam̃ uera dicebant : quia mus¬
to spĩtalis gr̃ȩ erant repleti lam enim
uinum nouum in utres nouos uenerat.
cum apł̃i non uetustate littere. sed in
ueritate sp̃s dĩ magnalia resonarent
Tunc stans petrus cum undecim. ut in
prȩsenti lectione audistis. eleuauit
uocem suam & dixit Uiri iudei.
et qui habitatis ierłm uniuersi. hoc
uobis notum sit. et aurib ꝑcipite uer¬
ba mea Non enĩ sicut uos existima¬
tis hi ebrii sunt. cum sit hora diei ter
tatis mundo predicaturos t̃tia con¬
uenienter hora. descendit suꝑ apłos
qui erant in oratione ꝑseuerantes
unt. ut ostendat᷑ legentib: quia sp̃s
sc̃i gr̃a non facile ꝑcipitur. nisi mens
a carnalib: suspensa : ad suꝑna semper
meditanda eleuet᷑. Sed hoc est quod
dictum ẽ ꝑ prophetam iohel. Effun¬
dam de spũ meo suꝑ omnem carnem
in uerbo e ffr sionis. ostendit mumeris

Expanded text:
stupebant valde et admirabantur. Alii autem deridentes, dicebant, quia musto repleti sunt. Ignorantes tamen vera dicebant quia musto spiritalis gratiae erant repleti. Jam enim « vinum novum in utres novos » venerat, cum apostoli « non in vetustate litterae, sed in novitate spiritus , » Dei magnalia resonarent. « Tunc stans Petrus cum undecim, » ut in praesenti lectione audistis, « elevavit vocem suam et dixit: Viri Judaei, et qui habitatis Jerusalem universi, hoc vobis notum sit, et auribus percipite verba mea. Non enim sicut vos existimatis, hi ebrii sunt, cum sit hora diei terttatis mundo praedicaturus, tertia convenienter hora descendit super apostolos, qui erant in oratione perseverantes. unt, ut ostendatur legentibus, qui Spiritus sancti gratia non facile percipitur, nisi mens a carnalibus suspensa, ad superna semper meditanda elevetur. « Sed hoc est quod dictum est per prophetam: Effundam de spiritu meo super omnem carnem. » In verbo effusionis ostendit muneris
Abbreviated transcription (Latin):
aũt subiunxit. ĩa non multa loquar
uobiscũ. de corporali locutione dicit:
Nam in articulo passionis hȩc discipu¬
lis loquens. pauca corporaliter eis erat
locuturus Spiritalit̃ aut̃ cotidieloqui¬
tur. quotiens scm̃ euangelium loquit᷑.
uel auctoritas scȩ̃ scripturȩ ad memori
am reuocat᷑. Uenit enim princeps
mundi hinus. & in me non hab& quic¬
quã Si principem mundi hoc loco pila¬
tum accipimus. manifestũ est quia in
eo non inuenit quicquam. sicut ipse sũ¬
mis principib sacerdotũ respondit
Quid enĩ mali fecit iste : Ego nullam
morte actum est ei Sed nos melius.
principẽ mundi diabolũ intellegimus.
qui quondam principatum. & trran¬
nidem in eorũ mentib: sibi uendicabat.
qui potius mundũ. quam dm̃ diligunt.
Contra hunc principẽ miles castrorũ dĩ
certam̃ inierat cũ dicebat Non ẽ con

Expanded text:
autem subjunxit: « Jam non multa loquar autem subjunxit: « Jam non multa loquar vobiscum, » de corporali locutione dicit. Nam in articulo passionis discipulis haec loquens, pauca corporaliter erat eis locuturus. Spiritaliter autem quotidie loquitur, quoties sanctum Evangelium legitur, vel am revocatur: « Venit enim princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam. » Si principem mundi hoc loco Pilatum accipimus, manifestum est quia in eo non invenit quidquam, sicut ipse summis principibus sacerdotum respondit: « Quid enim mali fecit iste ? » Ego « nullamorte actum est ei . » Sed nos melius principem mundi diabolum intelligimus, qui quondam principatum et tyrannidem in eorum mentibus sibi vindicat, qui potius mundum quam Deum diligunt. Contra hunc principem miles castrorum Dei certamen inierat, qui dicebat: « Non
Abbreviated transcription (Latin):
ra quoq: diuinitatis. non adõ factus.
sed ex dõ credit᷑ natus. ds̃ de dõ. lumen
de lumine. coȩternus. & consub stantia¬
lis patri. sicut ipse dicit Ego & pater
unum sumus. Innatura humanitatis
quia minoratus ẽ pau lominus ab angelis
minor eẽ credit᷑ patre. per quã loquit᷑.
quia uado ad patrẽ. quia pat maior
me est Et nunc dixi uobis prius quã
fiat. ut cũ factũ fuerit credatis. Non
solũ adhoc ea quȩ uentura sibi erant
dñs predicere uoluit. ut se dm̃ ostende¬
ret. qui uentura nosse poss&. sed ut hoc
indicio animos discipuloꝵ adcreden¬
dum ꝓuocar&. Scilic& ut tanto firmi¬
us eacrederent. quanto non aliter
quam ab eo predicta nouerant. imple¬
ri cernerent Siciit alibi ait Hȩc locu¬
tus sum uobis. ut cũ uenerit hora eoꝵ
reminiscamini. quia ego dixi uobis
Unde lazarũ resuscitaturus. cũ eum
mortuũ p̃dixiss&. ait Gaudeo ꝓp̃t
uos ut credatis quia non erã ibi Quod

Expanded text:
ra quoque divinitatis non a Deo factus, ra quoque divinitatis non a Deo factus, sed ex Deo creditur natus, Deus de Deo, lumen de lumine, coaeternus et consubstantialis Patri, sicut ipse dicit: « Ego et Pater unum sumus . » In natura humanitatis, qua minoratus est paulo minus ab angelis, minor esse creditur Patre, per quam loquitur: « Quia vado ad Patrem, quia Pater major me est. » « Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut cum factum fuerit credatis. » Non solum ad hoc ea quae ventura sibi erant Dominus praedicere voluit, ut se Deum ostenderet, qui ventura nosse posset, sed ut hoc indicio animos discipulorum ad credendum provocaret, scilicet ut tanto firmius ea crederent, quanto non aliter, quam ab eo praedicta noverant, impleri cernerent, sicut alibi ait: « Haec locutus sum vobis, ut cum venerit hora, eorum reminiscamini, quia ego dixi vobis . » Unde Lazarum resuscitaturus, cum eum mortuum praedixisset, ait: « Gaudeo propter vos, ut credatis quia non eram ibi . » Quod
Abbreviated transcription (Latin):
alibi Non relinquã uos orphanos. ueni¬
am aduos. Unde subdit᷑. Si diligeretis
me. gauderetis utiq: quia ad patrem
uado quia pater maior me ẽ Num qiđ
riparati erant. dicentes. eamus nos &
moriamurcũ illo: Quid ẽ ergo qđ
ait. si diligeretis me. gauderetis utique :
Ad quod dicendũ. quia non negat se adis¬
cipulis diligi. sed eoꝵ fragilitati condes¬
cendens. illoꝵ humanas mentes ad amo¬
rem diuinũ p̃parat Nimirũ aliud
erat quod in eo principalit̾ diligebant.
& aliud qđ minus ꝑfecte Diligebant
enĩ in eo formã humanitatis princi¬
paliter quam uidebant. sedminus ꝑfec¬
te formã diuinitatis. quã non uidebant.
gauderetis utiq: quia uado ad patrẽ.
quia pater maior me ẽ Quam senten¬
tiam. male arrius interpretatus est.
qui ausus ẽ dicere filium dĩ in diuini¬
tate minorẽ eẽ patre . non intelligens
infelix. quia in uno mediatore dĩ &
hominũ. altera est natura diuinita¬
tis & altera humanitatis In natu¬

Expanded text:
quam vos orphanos, veniam ad vos . » Unde et subditur: « Si diligeretis me, gauderetis utique, quia ad Patrem vado, quia Pater major me est. » Nunquid ri parati erant, dicentes: « Eamus et nos, et moriamur cum illo ? » Quid est ergo quod ait: « Si diligeretis me, gauderetis utique? » Ad quod dicendum quia non negat se a discipulis diligi sed eorum fragilitati condescendens, illorum mentes humanas ad amorem divinum praeparat. Nimirum aliud erat quod in eo principaliter diligebant, et aliud quod minus perfecte. Diligebant enim in eo formam humanitatis principaliter, quam videbant, sed minus perfecte formam divinitatis, quam non videbant. gauderetis utique quia vado ad Patrem, quia Pater major me est. » Quam sententiam male Arius interpretatur, qui ausus est dicere Filium Dei in divinitate minorem esse Patre, non intelligens, infelix, quia in uno mediatore Dei et hominum, altera est natura divinitatis, et altera humanitatis. In natu
Abbreviated transcription (Latin):
Inde turbari et formidare poterant. qđ
quẽ totis inscerib diligebant: a se reces¬
tificari deb& quia uenio Iuxta illud
qđ alibi dicit . non turbet᷑ corurm.
creditis indm̃. et in me credite. quia
si abiero et prepa rauero uobis locũ.
iterum uenia. et accipiam uos ad me¬
ipsum. ut ubi sũ ego & uossitis. Et¬

Expanded text:
. » Inde turbari et formidari poterant, quod . » Inde turbari et formidari poterant, quod quem totis visceribus diligebant a se recestificari debet quia venio, juxta illud quod alibi dicit: « Non turbetur cor vestrum: Creditis in Deum, et in me credite . » Quia « si abiero et praeparavero vobis locum, iterum veniam et accipiam vos ad meipsum, ut ubi sum ego, et vos sitis
Abbreviated transcription (Latin):
sciens eis tribulationes. et angustias eẽ
uenturas. ne int̃ pressuras scłi pacem
amitterent. uerbũ exortationis posuit
dicens Non turbet᷑ corurm. neq for¬
midet Audistis quia ego dixi uobis.
uado et uenio ad uos. Unde cũ alibi
eos ad passionẽ hortaret᷑. ait Nosite
timere eos qui occidunt corpus. anim̃a
aũt non possunt occidere Et item
Nolite timere pusillus grex: quia com¬
placuit patri ur̃o dare uobis regnum
Dciebat enĩ quia quo amplius ꝓ eius no¬
mine tribulationes & angustias sus¬
tinerent. eo magis gła eorũ crescer&
Quia sicut uasa figuli ꝓbat fornax.
ita homines iustos temptatio tribula¬
tionis. In multis locis euangelii legimꝰ.
quod cum dñs se adiscipulis corporalit̃
recessurũ dicer&. non sine graui dolo¬
re audire poterant. Vnde cũ alibi dixis¬
set. uado ad eum qui me misit. continuo
adiunxit Sed quia hȩc locutus sum
uobis. tristitia impleuit cor uestrum

Expanded text:
sciens eis tribulationes et angustias esse sciens eis tribulationes et angustias esse venturas, ne inter pressuras saeculi pacem amitterent, verbum exhortationis posuit, dicens: « Non turbetur cor vestrum, neque formidet. Audistis quia ego dixi vobis: vado et venio ad vos. » Unde cum alibi eos ad passionem hortaretur, ait: « Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere . » Et item: « Nolite timere, pusillus grex, quia complacuit patri vestro dare vobis regnum , » sciebat enim quia quo amplius pro ejus nomine tribulationes et angustias sustinerent, eo magis gloria eorum cresceret. Quia sicut: « Vasa figuli probat fornax, ita homines justos tentatio tribulationis . » In multis locis Evangelii legimus, quod cum Dominus se a discipulis corporaliter recessurum diceret, non sine gravi dolore audire poterant. Unde cum alibi dixisset: « Vado ad eum qui me misit , » continuo adjunxit: « Sed quia haec locutus sum vobis, tristitia implevit cor vestrum
Abbreviated transcription (Latin):
terĩcũ ad ulteris. ebriosi cũ ebriosis. ra¬
paces cũ rapacib: homicide cũ homici¬
dis Sed hȩc pax ad ꝑpetuã discordiã
ducit. & in presenti frequenter iurgiis in¬
mutatũr: & aliquando morte interueni¬
ente finitur: Pax autem quam ds̃ dat.
& in presenti amore fraternitatis. tran¬
quillum reddit animum xp̃i anum et
infuturo ad socieratem ꝑpetuȩ pacis ꝑducit
Igit᷑ in pace dei. non ꝓp̃t amorẽ terrenum.
sed ꝓpt̃ pacem caritatis. inuicem amorem
habent. ut qui unũ patremhabent incȩ.¬
lis. sint in una compage caritatis coniunc¬
ti interris. Sic ut de primitiua eccła dicit᷑
Multitudinis credentiũ. erat corunũ. & ani¬
ma una Horum ergo pax. nec iurgiis
immutat᷑. nec discordiis rumpit᷑. nec mor¬
te interuemiente finit᷑. sed potius confir¬
mat᷑. ut quib unum ẽ desiderium in ter¬
ris. sit unum premium incęlis. Et quia
discipulis dñs pacem commendauerat.

Expanded text:
teri cum adulteris, ebriosi cum ebriosis, rateri cum adulteris, ebriosi cum ebriosis, rapaces cum rapacibus, homicidae cum homicidis. Sed haec pax ad perpetuam discordiam ducit, et in praesenti frequenter jurgiis immutatur, et aliquando morte interveniente finitur. Pax autem quam Dominus dat, et in praesenti amore fraternitatis tranquillum reddit animum Christianum, et in futuro ad societatem perpetuae pacis perducit. Igitur in pace Dei non propter amorem terrenum, sed propter pacem charitatis invicem amorem habent, ut qui unum patrem habent in coelis, sint in una compage, charitatis conjuncti in terris, sicut de primitiva Ecclesia dicitur: « Multitudinis credentium erat cor unum et anima una . » Horum ergo pax nec jurgiis immutatur, nec discordiis rumpitur, nec morte interveniente finitur, sed potius confirmatur: ut quibus unum est desiderium in terris, sit unum praemium in coelis, et quia discipulis Dominus pacem commendaverat,
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Pax animã nutrit. retinet con¬
cordia pacẽ Paxreprimit lites concor¬
des nectit. & idem Lis pacẽ metuit. rẽfu¬
git discordia pacẽ Odium paxpellit. cas¬
tum pax nutrit amorẽ. Huius uirtũ¬
tis suauitatẽ. nec tunc impn possidere
possunt . cum inter se concordare uiden¬
tur. sicut scriptura dicit Non est pax
impiis. dicit dñs̃ dr̃ Pulchrȩ ergoait.
pacẽ relinquo uobis. pacẽ meã do uo¬
bis Acsi diceret Do p̃sentibus. relin¬
quo futuris. Siue inchoantib relinqͦ
ꝑseuerantib do Et quia ꝑfectior erit
pax in futuro. quã in presenti. bene cũ
additam̃to dixit. pacem meã do uobis
Ibi enim non solũ exterius. sed nec inte¬
rius conflictũ cum uitiis habebimꝰ. ubi
summa est pax de uisione conditoris
Non quomodo mundus dat. ego douo¬
bis. Multũ distat inter pacẽ mundi &
pacẽ dĩ. Dat aũt mundus suis amato¬
ribus pacẽ. quando concordant adul¬

Expanded text:
dicens: Pax animam nutrit, retinet condicens: Pax animam nutrit, retinet concordia pacem. Pax reprimit lites concordes nectit et item. Lis pacem metuit, refugit discordia pacem. Odia pax pellit, castum pax nutrit amorem. Hujus virtutis suavitatem nec nunc impii possidere possunt, cum inter se concordare videntur, sicut Scriptura dicit: « Non est pax impiis , » dicit Dominus Deus. Pulchre ergo ait: « Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis. » Ac si diceret: Do praesentibus, relinquo futuris. Sive inchoantibus relinquo, perseverantibus do. Et quia perfectior erit pax in futuro quam in praesenti, bene cum additamento dixit: « Pacem meam do vobis. » Ibi enim non solum exterius, sed nec interius conflictum cum vitiis habebimus, ubi summa est pax de visione conditoris. « Non quomodo mundus dat, ego do vobis. » Multum distat inter pacem mundi et pacem Dei. Dat autem mundus suis amatoribus pacem, quando concordant adul
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Postquã dñs spm̃ paradytum
se discipulis ꝓmisit daturũ. protinus
pacẽ cõmendauit dicens. Pacẽ relin¬
quo uobis. pacẽ meamdo uobis. Osten¬
dens quia illi eius sp̃m accipere me¬
rent᷑ & templũ sp̃s scĩ fieri. qui pacẽ
inuiolatã. & concordiã fratrib seruant
Iiuxta illud ꝓpheticũ. Suꝑ quẽ requies¬
c& sp̃s meus: nisi suꝑ humilẽ. et quictũ.
& trementẽ sermones meos: Unde
iohannes in sua apocalypsidicit In
aũt uera est. que nullo furore accen¬
dit᷑. nulla ꝑsecutione ꝑturbat᷑. sed in¬
ter aduersa huius scłi in concussus stat
animus xp̃ianus Qm̃ sicut ꝑ ꝓphe¬
tam dicit᷑. pax multa diligentib legẽ
tuam. et non est illis scandalum Hanc
pacẽ quasi speciale munus dñs discipu¬
lis commendabat. quando dicebat
Habete salinuobis. et pacẽ habete int̃
uocabunt᷑ Quã se nouerat habere. qͥ
dicebat. Cũ his quioderunt pacem.
eram pacificus Cuiusuirtutis dignita¬
tem. quidã sapiens breuit̃ comp̃hendit

Expanded text:
vobis . » Postquam Dominus Spiritum paracletum se discipulis promisit daturum, protinus pacem commendavit, dicens: « Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis. » Ostendens quia illi ejus Spiritum accipere merentur et templum Spiritus sancti fieri, qui pacem inviolatam et concordiam cum fratribus servant, juxta illud propheticum: « Super quem requiescet Spiritus meus, nisi super humilem et quietum et trementem sermones meos . » Unde Joannes in sua Apocalypsi  sic  autem vera est, quae nullo furore accenditur, nulla persecutione perturbatur, sed inter adversa hujus saeculi inconcussus stat animus Chritam dicitur. « Pax multa diligentibus legem tuam, et non est illis scandalum . » Hanc pacem quasi speciale munus Dominus discipulis commendabat, quando dicebat: « Habete sal in vobis, et pacem habete inter vocabuntur . » Quam se noverat habere qui dicebat: « Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus . » Cujus virtutem et dignitatem quidam sapiens breviter comprehendit,
Abbreviated transcription (Latin):
nullo ꝓcedat. solus est pater. Filius aũt
de patrenatus. sp̃s scs̃ a patre.& filio
ꝓcedere credit᷑. Hȩc locutus sũ uobis.
apud uos manens : Num quid non
erat mansurus cũ discipulis. quibus
alibi ꝓmittit dicens Ecce ego uobiscũ
sum om̃ib: dieb: usq: ad consummationẽ

Expanded text:
nullo procedit, solus est Pater. Filius autem nullo procedit, solus est Pater. Filius autem de Patre natus, Spiritus sanctus a Patre et Filio procedere creditur. « Haec locutus sum vobis, apud vos manens. » Nunquid non erat mansurus cum discipulis, quibus alibi promisit, dicens: « Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad co
Abbreviated transcription (Latin):
lingua se cũ diligere cõꝓbat. sic qui ser¬
monẽ eius non custodit: eum se non
diligere demonstrat Et sermone
quẽ audistis non est meus. sed eius
qui misit me patris. Cum superius
sermones pluralit̃ posuit. doc trinã
scĩ eu angelii intelligere uoluit
Cum aũt̃ singularit̾ adiunxit. et
sermonẽ quem audistis. seipsũ in¬
tellegere uoluit. qui est uerbũ. et
sapientia di. De quo iohannes ali¬
bi ait In principio erat uerbum
& cetr Recte ergo dicit. & sermo¬
nem quẽ iuidistis non est m̃s. sed
eius qͥ misit me patris. quia filius
non aseipsouenit. sed a patre. Sic̃
ipse dicit Ego ameipso non ueni.
sed pater meus misit me Et sicut
filius non ẽ ascipso. sic doctrinam
suam . ñ dicit ẽẽ suam Sicut ipse ait
Meadoctrina non ẽ mea. sed eius qui mi¬
sit me patris. Et iterum Pater in me
manet. & ego in eũ. Et alibi Ego ame
nihil facio Qui enĩ de nullosit. de

Expanded text:
lingua se eum diligere comprobat: sic qui serlingua se eum diligere comprobat: sic qui sermonem ejus non custodit eum se non diligere demonstrat. « Et sermonem quem audistis non est meus, sed ejus, qui misit me, Patris. » Cum superius sermones pluraliter posuit, doctrinam sancti Evangelii intelligere voluit. Cum autem singulariter adjunxit: « Et sermonem quem audistis, » seipsum intelligere voluit, qui est verbum et sapientia Dei, de quo Joannes alibi ait: « In principio erat Verbum , » etc. Recte ergo dicit: « Et sermonem quem audistis non est meus, sed ejus, qui misit me, Patris, » quia Filius non a seipso venit, sed a Patre, sicut ipse dicit: « Ego a meipso non veni, sed Pater meus misit me . » Et sicut Filius non est a seipso, sic doctrinam suam non dicit suam esse, sicut ipse ait: « Mea doctrina non est mea, sed ejus, qui misit me, Patris . » Et iterum: « Pater in me manet, et ego in eo . » Et alibi: « Ego a meipso nihil facio . » Qui enim de nullo fit, de
Abbreviated transcription (Latin):
esset. cum om̃i studio eã prepara¬
res. suꝑ flua abiciendo. necessaria
adhibendo non solũ quȩ adutilita¬
tem. sed & iã quȩ ad ornatũ ꝑtinent
inuestigando. Ita dnm dm̃ tuum
in habitaculo cordis tui suscepturs.
emunda conscientiã tua mab ope¬
rib: mortuis. et a cogitationib: su¬
ꝑfluis et immundis. quia munđ
habitator. mundã querit domũ
Ad quã non solũ uenire. sed in qua
manere dignet᷑ ille qui ait Ecce
sto adhostiũ et pulso. siquis aperu
erit mihi. intrabo ad illũ. & cena¬
bo cũ illo. et ille mecũ Igit᷑ domũ¬
mentis nr̃e asqualorib om̃ium
uitiorum mundare debemus. & di¬
in corda nr̃a ueniens sp̃s sc̃s mansionẽ
faciat Sed his de electis explicatis.
qui dm̃ non solũ uerbis. sed etiame
perib diligunt. ꝓtinus de rȩꝓbis di¬
cit᷑ Qui non diligit me. sermones
meos non seruat. Sicut enĩ qui pre¬
cepta dĩ obseruat. etiam tacente.

Expanded text:
esset, cum omni studio eam praeparaesset, cum omni studio eam praeparares, superflua abjiciendo, necessaria adhibendo, non solum quae ad utilitatem, sed etiam quae ad ornatum pertinent investigando. Ita Dominum Deum tuum in habitaculo cordis tui suscepturus, emunda conscientiam tuam ab operibus mortuis, et a cogitationibus superfluis et immundis: quia mundus habitator mundam quaerit domum, ad quam non solum venire, sed in qua manere dignetur ille qui ait: « Ecce sto ad ostium, et pulerit mihi, intrabo ad illum, et coenabo cum illo, et ille mecum. Ad opumentis nostrae ab squaloribus omnium itiorum mundare debemus, et diin corda nostra veniens Spiritus sanctus, mansionem faciat. Sed his et de electis explicitis, qui Deum non solum verbis, sed etiam operibus diligunt, protinus de reprobis dicitur: « Qui non diligit me, sermones meos non servat. » Sicut enim qui praecepta Dei observat, etiam tacente
Abbreviated transcription (Latin):
datus est nobis Et item Habita re
corde accipiendũ est qđ sub infert᷑. et
mansionẽ apud eum faciemꝰ. Ad quo¬
rundã uero corda ds̃ uenit. sed mansio¬
nem ñ facit. quia eos ꝑ cõpunctionis gra¬
tiam uisitat. sed cũ hora compunctio¬
nis transierit. & ad iniquitatẽ rede¬
unt. dm̃ a corde suo repellunt: De qui¬
bus dñs alibi dicit . quia ad tempus credunt.
et in tempore temptationis recedunt
At uero adelectorũ cor non solũ uenit. sed
et mansionẽ facit: quia eoꝵ mentes sic
fixȩ sunt in amore diuinitatis. ut ab eiꝰ
dilectione tempore temptationis ñ
recedant. sed itad nõ coherent. ut
siue in prosperis. siue in aduersis. sem¬
ꝑ ipsũ benedicere student. dicentes
cũ psalmistã Benedicã dñm iom̃i
tempore. Considerandũ ergo sũmt¬
opere ẽ. quanto studio mansionẽ
suȩ mentis p̃parare deb&. qui tan¬
tum ac talẽ hospitẽ suscipere de¬
siderat. Si enĩ rex. aut p̃potens a¬
micus ad domum tuã uenturus

Expanded text:
datus est nobis . » Et item: « Habitarcorde accipiendum est quod infertur: « Et mansionem apud eum faciemus. » Ad quorumdam vero corde Deus venit, sed mansionem non facit, quia eos per compunctionis gratiam visitat: sed cum hora compunctionis transierit, et ad iniquitatem redeunt, Deum a corde suo repellunt, de quibus Dominus alibi dicit: « Quia ad tempus credunt, et in tempore tentationis recedunt . » At vero ad electorum cor non solum venit, sed et mansionem facit: quia eorum mentes sic fixae sunt in amore Divinitatis, ut ab ejus dilectione tempore tentationis non recedant, sed ita Domino cohaerent, ut sive in prosperis, sive in adversis, semper ipsum benedicere studeant, dicentes cum Psalmista: « Benedicam Dominum in omni tempore . » Considerandum ergo summopere est quanto studio mansionem suae mentis praeparare debet, qui tantum ac talem hospitem suscipere desiderat. Si enim rex aut praepotens amicus ad domum tuam venturus
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat᷑ ꝓferebant. id est ut unusquisq
coꝵ nunc hac. nunc alia lingua docens
sic ꝑ om̃s cũrrer&. An meo potius erat
mirabile. quod sermo eoꝵ quilo queban¬
tur. qualib& lingua fuiss& ꝓnuntiatꝰ.
unicuiq: audienti scđm suã linguam
intellegebat. Vt uerbi gr̃a. uno¬
quocũq: apostolo in eccła docente.
necesse erat tacentib: reliquis unum
loqui. & sermonẽ unũ adauditum
om̃ium ꝑuenire. Ipse uero sermo hanc
in se uim haberet. ut cũ diuersarum
gentium auditoresessent. unus quisq:
linguã suam illius ipsius. umius sermo¬
nis qui ab apło fuerat ꝓnuntiatꝰ. susti¬
per& auditu. et caperet intellectu.
Nisi forte scđm hoc magis uidebat᷑ audi¬
entiũ eẽ miraculũ. quã loquentiũ.

Expanded text:
dicebatur proferebant, id est, ut unusquisque dicebatur proferebant, id est, ut unusquisque eorum nunc hac, nunc alia lingua loquens, sic per omnes curreret, an in eo potius erat mirabile, quod sermo eorum qui loquebantur qualibet lingua fuisset pronuntiatus unicuique audienti, secundum suam linguam intelligebatur, ut verbi gratia unoquocunque apostolo in Ecclesia docente necesse enim erat tacentibus reliquis unum loqui, et sermonem unum ad auditum omnium pervenire, ipse sermo hanc in se vim haberet, ut cum diversarum gentium auditores essent, unusquisque secundum linguam suam illius ipsius unius sermonis qui ab apostolo fuerat pronuntiatus susciperet auditum, et caperet intellectum. Nisi forte secundum hoc magis videbatur audientium esse miraculum quam loquentium.
Abbreviated transcription (Latin):
linguarũ. dona uariarũ significat gra¬
tiarũ Uerũ non in congrue sp̃s scs̃
intellegit᷑ ideo primũ linguarum do
re ꝑsapientiã dĩ. quȩ ei interna est
Erant aũt inherus alẽ habitantes iudȩ
iuiri religiosi. ex om̃i natione quȩ sub
celo ẽ Conueniens puto ꝑquirere. qui¬
nam isti sunt. & ex qua captiuitate
iudei. quomam quidẽ illa que in egyp¬
to fuerat. uł in babilonia. absoluta tã
fuerat Romani aut̃ nondũ uene¬
rant incaptiuitatẽ. lic& iã et ipsa
imminer& ultrix cõmissi de salua¬
tore piaculi Suꝑ ẽ igit᷑ ut illa intel¬
legat᷑ captiuitas quȩ subantio cho
facta est. quȩ utiq non multis ante tẽ¬
porib acciderat Qm̃ audiebat unus¬
quisq: lingua sua illosloquentes. Que¬
rit᷑ in hoc loco. quomodo unusquisq au¬
diebat linguis suis loquentes eos magna¬
lia dĩ. utrum hi qui loquebant᷑ sermonͥi¬
bus diuersis. unius cuiusq lingue hoc qđ

Expanded text:
linguarum dona variarum significat gralinguarum dona variarum significat gratiarum. Verum non incongrue Spiritus sanctus intelligitur ideo primum linguarum donper sapientiam Dei quae eis interna est. Erant autem in Jerusalem habitantes Judaei, viri religiosi, ex omni natione quae sub coelo est. Conveniens puto perquirere quinam isti sunt, et ex qua captivitate Judaei. Quoniam quidem illa quae in Aegypto fuerat vel in Babylonia, absoluta jam fuerat. Romanis autem nondum venerant Judaei in captivitatem, licet jam et ipsa immineret ultrix commissi de Salvatore piaculi. Superest ergo ut illa intelligatur captivitas quae sub Antiocho facta est, quae utique non multis ante temporibus acciderat. Quoniam audiebat unusquisque lingua sua illos loquentes. Quaeritur in hoc loco quomodo unusquisque audiebat lingua sua loquentes eos magnalia Dei: utrum ii qui loquebantur diversis sermonibus uniuscujusque linguae hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
uehem̃tis. & cetr̃ Per ignẽ quidẽ
apparuit: sed ꝑsemetipsũ locutio¬
nem interius fecit Et neq ignis ds̃
neq ille sonitus fuit. sed ꝑhoc qd ex¬
terius exhibuit. expressit hoc quod
& zelosuccensos. & uerbo eruditos
intus reddidit. foris igneas linguas
ostendit Insignificatione igit᷑¬
ad mota sunt elementa. ut ignẽ.
& sonitũ sentirent corpora igne
uero inuisibili. & uoce sine sontu
docerent᷑ cordã Et apparuer̃ illis
it. quia om̃s quos impleuerit. ar¬
dentes pariter. & loquentes facit.
Ardemis utiq exse et loquentes
de se simul & indicans quia sc̃a
eccła ꝑmundi terminos dilatata. om¬
nium gentiũ uoce erat locutura
Seditq supra singulos eorum. Quod
sedisse dicit᷑. regie ẽ potestatis indici¬
um. uel certe quia requies eius indi¬
cat᷑ inscĩs Et cęperunt loqui uariis
linguis. Carictatem linguarũ. quã
suꝑbia babilonis disꝑserat. humilitas
eccłe recolligit Spiritalĩt aut̃ uari&as

Expanded text:
vehementis, etc. Per ignem quidem vehementis, etc. Per ignem quidem apparuit, sed per semetipsum locutionem interius fecit, et neque ignis Deus, neque ille sonitus fuit, sed per hoc, quod exterius exhibuit, expressit hoc quoos et zelo succensos et verbo eruditos intus reddidit, foras linguas igneas ostendit. In significatione igitadmota sunt elementa, ut ignem et sonitum sentirent corpora, igni vero invisibili et voce sine sonitu docerentur corda. Et apparuerunt illiit, quia omnes quos impleverit ardentes pariter et loquentes facit. Ardentes utique ex se, et loquentes de se. Simul et indicans, quia sancta Ecclesia per mundi terminos dilatata, omnium gentium erat voce locutura. Seditque super singulos eorum. Quod sedisse dicitur, regiae est potestatis indicium. Vel certe quia requies ejus indicatur in sanctis. Et coeperunt loqui variis linguis. Unitatem linguarum quam superbia Babylonis disperserat, humilitas Ecclesiae recolligit. Spiritaliter autem varietas
Abbreviated transcription (Latin):
Uera est aut̃ nr̃a beatitudo. corporis
& anime nos immortalitate glori¬
antes. summe & beate trinitatis e¬
terna uisione satiari Nam corporis
quatuor notissimis qualitatib con¬
sistimus. In interiore aut̃ homine.
extoto corde. tota anima. totamente.
dm̃ diligere iubemur Et hoc est
ꝑfecto uite denario. idest diulnȩ nos
głe p̃sentiuisionel&ari Uerum
notandum iuxta historiã. qđ apud
antiquos. dies pente costes. idest quin¬
qua gesime quolexdata erat. ab oc¬
cisione agni computabat᷑. Hic aũt̃.
unte signi ueteris exemplo. ipse si¬
bi manifestissime diem dominicũ
suo consecrauit aduentii. Quocti¬
am temporis articulo uerum die¬
pascha dominico monstrauit eẽ cele¬
brandum Nam sic̃ hic. sic & illic in
ignis uisione ds̃ apparuit Dicente¬
in exodo Totus aut̃ monssynai fu¬
mabat. eo quod descendiss& dñs suꝑ
cum inigne. Et factus ẽ repente de
celo sonus. tamquã aduenientis sp̃s

Expanded text:
Vera est autem nostra beatitudo corporis Vera est autem nostra beatitudo corporis et animae, nos immortalitate gloriantes summae et beatae Trinitatis aeterna visione satiari. Nam corporis quatuor notissimis qualitatibus consistimus. In interiore autem homine, ex toto corde, tota anima, tota mente, Deum diligere jubemur. Et hoc est perfectum vitae denarium, divinae nos gloriae praesenti visione laetari. Verum notandum juxta historiam quod apud antiquos, dies Pentecostes, id est, quinquagesimae, quo lex data erat, ab occisione agni computabatur. Hic autem unte signi veteris exemplo, ipse ibi manifestissime diem dominicum suo consecravit adventu. Quo etiam temporis articulo, verum Pascha die Dominico monstravit esse celebrandum. Nam sicut hic, sic et illic in ignis visione Deus apparuit, dicente Exodo: Totus autem mons Sinai fumabat, eo quod descendisset Dominus super eum in igne . Et factus est repente de coelo sonus tanquam advenientis Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
N dieb illis. Cum complerent᷑ dies pen¬
tecostes. erant om̃s discipuli pariter in
eodẽ loco. hoc ẽ incenaculo quo superis
ascendisse narrantur. Quicumq: enim
spũscõ adimpleri desiderant. carnis do¬
miciliũ necesse ẽ mentis contemplatione
ralis denario remunerabitur ęterno. con.¬
gruenter exprimit Nam et ipse nu¬
merus quadra genarius ȩqualibus su¬
is partib computatus. addit amplius
ipsũ denariũ. & facit quinquaginta
Quadragenarii quippe numeri dimidiũ
est uiginti Quarta pars. decẽ: Qum¬
ta. octo: Octaua. quinq: Decima. qua¬
tuor: uicesima. duo: Quadra gesima
unum: Uiginti aut̃. et decẽ. et octo.¬
& quinq: et quatuor. & duo. et unũ.
quinquaginta faciunt Cuius cõpoti
facillime patet figura. quoniam p̃¬
sens conflictus. gaudiũ nobis nibilei
quasilatenter generat sempiter num
A pło dicente Quod enĩm presenti mo¬
mentaneũ est: & leue tribulationis
nr̃e. supramodũ in sublimitate & er¬
num głȩ pondus operat᷑ in nobis.

Expanded text:
 II. Et cum complerentur dies Pentecostes, erant omnes pariter in eodem loco. Hoc est in coenaculo, quod superius ascendisse narrantur. Quicunque enim Spiritu sancto adimpleri desiderant, carnis domicilium necesse est mentis contemplatione ralis denario remunerabitur aeterno, congruenter exprimit. Nam et ipse numerus quadragenarius aequalibus suis partibus computatus addit amplius ipsum denarium, et facit quinquaginta. Quadragenarii quippe numeri dimidium est viginti, quarta pars decem, quinta octo, octava quinque, decima quatuor, vigesima duo, quadragesima unum. Viginti autem, et decem, et octo, quinque, et quatuor, et duo, et unum, quinquaginta faciunt. Cujus computi facillime patet figura, quoniam praesens conflictus gaudium nobis jubilaei, quasi latenter generat sempiternum, Apostolo dicente: Quod enim in praesenti momentaneum est et leve tribulationis nostrae, supra modum in sublimitate aeternum gloriae pondus operatur in nobis .
Abbreviated transcription (Latin):
diligo patrẽ. et sicut mandatũ dedit
mihi pater. sic facio. Surgite : eamus
hinc : n quib uerbis ostendit. non
necessitate . sed uoluntate se esse pas¬
sum on enĩ cinuscumq peccati
uinculo constrictus erat. ut necessi¬
tate pateret᷑. sed sola dilectione pro
nobis spontaneȩ passionẽ sustinuit
ut & patris obedientiam impleret.
et nos a mortis interitu liberaret
Quod ergo ait. sed ut cognoscat munđ
quia diligo patre. tale est ac sidice¬
ret In hoc me ostendo patrẽ diligere.
quia ꝓ eius nomine tribulationes. et an¬
gustias sustinere non differo: qm̃ non
ueni uoluntatẽ meã facere Imitem᷑
et nos ꝓmodulo nr̃o caput nostrum.
ut qui sine peccato eẽ non possumus.
ꝓiustitia ꝑsecutiones patiñ timeamꝰ

Expanded text:
go Patrem, et sicut mandatum dedit mihi Pater, sic facio: surgite, eamus hinc. » In quibus verbis ostendit, non necessitate, sed voluntate se esse passum. Non enim cujuscunque peccati vinculo constrictus erat, ut necessitate pateretur, sed sola dilectione pro nobis spontanee passionem sustinuit, et Patris obedientiam impleret, et nos a mortis interitu liberaret. Quod ergo ait: « Sed ut cognoscat mundus quia diligo Patrem, » tale est ac si diceret: In hoc ostendo me Patrem diligere, quia tem subire non differo, quoniam non veni voluntatem meam facere. Imitemur et nos pro modulo nostro caput nostrum, ut qui sine peccato esse non possumus, pro justitia persecutiones pati non timeamus,
Abbreviated transcription (Latin):
quasi aerẽ uerberans. sed castigo cor¬
pus meũ. et inseruitutẽ redigo. nefor¬
te cũ aliis p̃dicauerim. ipse reꝓb effi¬
ciar Iste ergo princeps mundi ad
dm̃ uenit. quando eum quasho¬
minẽ mori conspiciens. eius ani¬
mã sicut ceteras quas ꝑ origina¬
le peccatũ tenebat. se rapere posse
tiam quã inceteris retinebat ami¬
sit. quo gladiũ suȩ ꝑsecutionis con¬
tra eũ in quo nihil inuenit. exacu
it Quia sicut ait apłs: num quã
alibi ad nõ dicitur. Nunc hora est
ut princeps huius mundi erciatur fo¬
ras: Et item: Uidebam satanan sic̃
fulgur decęlo cadentem Vnde & se

Expanded text:
rans, sed castigo corpus meum et in servitutem redigo, ne forte cum aliis praedicaverim, ipse reprobus efficiar . » Iste ergo princeps mundi ad Dominum venit, quando eum quasi hominem mori conspiciens, ejus animam sicut caeteras, quas per originale peccatum tenebat, se rapere posse tatem, quam in caeteris retinebat, amisit, quo gladium suae percussionis contra eum in quo nihil invenit, exacuit, quia sicut ait Apostolus: « Sialibi a Domino dicitur: « Nunc hora est ut princeps mundi ejiciatur foras . » Et item: « Videbam satanam sicut fulgur cadentem de coe
Abbreviated transcription (Latin):
lus in ore eius. Et impletur in nobis
quod dñs ait in euangelio Beati qui
ꝑsecutionẽ patiunt᷑ ꝓpt̃ iustitiam
homicida. aut fur aut adulter Si aũt
ut xp̃ianus non erubescat. sed glo¬
rific& dm̃ in isto nomine

Expanded text:
s in ore ejus ; » et impleatur in nobis quod Dominus ait in Evangelio: « Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam homicida, aut fur, aut adulter. Si autem ut Christianus, non erubescat, sed glorificet Deum in isto nomine
Abbreviated transcription (Latin):
mite. & qui habitant mesopotamiam
& iudeã et capadotiã. Iudea hoc loco
non totã gentem. sed partẽ illius. hoc
est tribũ uida. et beniamin significat.
ad distinctionẽ uidelic& samartȩ &
galilee. decapoleos. et aliarũ in eadẽ
ꝓuintia regianũ Quilic& om̃s una
lingua loquerent᷑ hebrea. do mesti¬
cam tames signle dicendi speciem
habuere
distinctam
Unde & petrus
in dñi passione qđ galileus sit. loque¬

Expanded text:
m. Et qui habitabant Mesopotamiam, et Judaeam, et Cappadociam. Judaeam hoc loco non totam gentem, sed partem illius, hoc est tribum Juda et Benjamin significat, ad distinctionem videlicet Samariae, Galileae, Decapoleos, et aliarum in eadem provincia regionum. Quae licet omnes una lingua loquerentur Hebraea, domesticam tamen singulae dicendi speciem habuere distinctam. Unde et Petrus in Domini passione quod Galilaeus sit loque
Abbreviated transcription (Latin):
suis Sic ds̃ dilexit mundũ. ut filiũ
suum unigenitũ dar& t om̃is qui
credit in eum. non pereat. sed habeat
nde notandũ. quod eadẽ de filio
dĩ unigenito replicat. quȩ de filio
hominis incruce exaltato p̃miserat
dicens Vt omĩs qui credit in eũ non pe¬
reat. sed habeat uita &ernã Quia ꝓfec¬
to idem redemptor et conditor noster fili¬
us dei ante scła existens. filius hominis
factus ẽ infine seculoꝵ. Ut qui ꝑ diuinita¬
tis suȩ potentiam creauerat: ad ꝑfruen¬

Expanded text:
t Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in ipso non pereat, sed habeat nde notandum quod eadem de Filio Dei unigenito replicat, quae de filio hominis in crucdicens: Ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Quia profecto idem redemptor et conditor noster, Filius Dei ante saecula existens, Filius hominis factus est in fine saeculorum, ut, qui per divinitatis suae potentiam
Abbreviated transcription (Latin):
It recte sp̃s scs om̃a docere dicitur. quia in
cacuũ laborat sermo docroris exterius
nisi interius sit sp̃s scs̃ qui inlustret
cor auditoris. Ceterum nemotam
ꝑfectus eẽ potest in p̃senti uita. ut om̃a
de dõ scire possit. maximȩ cũ apłs qui
usq ad tertium cęlũ raptus eẽ ꝑhibet᷑
dicat. ex parte cognoscimus. & ex par¬
te ꝓphetamus Quod uero subiungit.
nos suggerentes. idest supplicantes
facit Querit᷑ aut quomodo sũ gge¬
scripturis sacris frequent̃ inuenitur.
ut hoc ds̃ agere dicat᷑. qđ ut nos aga¬
mus ille ꝑficiat: Et orare. ut nos e¬
rantes faciat Sicut enĩ spiritui scõ
gemere ẽ. eo qđ nos ad gemendũ inci¬
t&. sic sugges eredicit᷑. eo qđ nos ad
suggerendũ instruat. idest ea quȩ
desunt nobis. uirtutib: supplicando
postulare faciat. Et quia suggerere
aliquando subministrare ẽ. patriet
filio sp̃ssc̃s coȩternus & consubstartia¬
lis suggerere dicit᷑. eo qđ nobis diuina

Expanded text:
t recte Spiritus sanctus omnia docere dicitur, quia in vacuum laborat sermo doctoris exterius, nisi interius sit Spiritus sanctus, qui illustret cor auditoris. Caeterum nemo tantum perfectus esse potest in praesenti vita, ut omnia de Deo scire possit, maxime cum Apostolus, qui usque ad tertium coelum raptus fuisse perhibetur, dicat: « Ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus . » Quod vero subjungit: icitur, eo quod nos suggerentes, id est supplicantes, faciat. Quaeritur autem quomodo suggeScripturis sacris frequenter invenitur, ut hoc Deus agere dicatur, quod ut nos agamus ille perficiat; et orare, ut nos orantes efficiat. Sicut enim Spiritui sancto gemere est, eo quod nos ad gemendum incitet, sic suggerere dicitur, eo quod nos ad suggerendum instruat, id est ea quae desunt nobis in virtutibus supplicando postulare faciat. Et quia suggerere aliquando subministrare est, Patri et Filio Spiritus sanctus coaeternus et consubstantialis suggerere dicitur, eo quod nobis divinam
Abbreviated transcription (Latin):
mandata mex & seruat ea. ille ẽ qui
diligit me. Et iterũ. Si diligitis me. man¬
data mea seruate. In dilectione uero
dĩ non tantũ lingua. sed & manus est
intuenda. sicut alibi dñs discipulis ait
Scitis hȩc. beati eritissi feceritis ea Custo¬
dienda ergo sunt p̃apta dĩ. quia in cus:¬
todiendis illis. p̃parata ẽ retributio mul¬
tanimis. De qua retributione ꝓtinus
sub infert᷑. Et pater meus dilig& eum
Quid enĩ dilectorĩ suo filius amplius
promittere potest. qua ut a patre suo¬
diligat᷑: Qui ergo diligit filiũ. diligit᷑
et apatre. quia idẽ filius unũ est cũ pa¬
tre. sic̃ ipse alibi dilectorib dicit Ipse
enĩ pater amat uos. quia uos me amas
ait. & ad eũ ueniemus. Nisi ds̃ trini¬
tas eẽt. nequa quã pluralit̾ diceret. et
ad eũ ueniemꝰ. Vbicumq enĩ uenit
pater. uenit filius. uenit et sp̃s scs̃. Et
ubicũq: manet pat᷑. manet filius. ma¬

Expanded text:
mandata mea, et servat ea, ille est qui mandata mea, et servat ea, ille est qui diligit me. » Et iterum: « Si diligitis me, mandata mea servate. » In dilectione vero Dei non tantum lingua, sed et manus est intuenda, sicut alibi Dominus discipulis ait: « Scitis haec: beati eritis si feceritis ea . » Custodienda ergo sunt praecepta Dei, quia in custodiendis praeparata est retributio multa nimis. De qua retributione protinus subinfertur: « Et Pater meus diliget eum. » Quid enim dilectori suo Filius amplius promittere potest, quam ut a Patre diligatur? Qui ergo diligit Filium diligitur et a Patre, quia idem Filius unum est cum Patre, sicut ipse alibi dilectoribus suis dicit: « Ipse enim Pater amat vos, quia voait: « et ad eum veniemus. » Nisi Deus trinitas esset, nequaquam pluraliter diceret. « Et ad eum veniemus. » Ubicunque enim venit Pater, venit Filius, venit Spiritus sanctus. Et ubicunque manet Pat
Abbreviated transcription (Latin):
Tales aũ dñs in euangelio reꝓbat. cũ dicit.
Quid aut̃ uocatis me dnẽ dñe. & non fa¬
citis que dico : Et propheta sopulus
hic labiis mehonorat. coraut illorum
bonge ẽ ame. Sicut enĩ iustus ex fide
uiuit. sic fides sine operib: otiosa est.
Dño dicente Non om̃is qui dicit mihi dñe
dñe. intrabit in regnũ cȩloꝵ & cetr̃ Un¬
de ioħ in apocalipsii cũ dixiss&. bextus qui
legit & qui audit uerba ꝓphetiȩ librihuius.
continuo subiunxit Et seruat ea quȩ in
eo scripta sunt Amor enĩ dĩ otiosus eẽ
non potest. quando ut dñsait. ex abundan¬
tia cordis. os loquit᷑ Aut enĩ magna &¬
perat᷑ siuerus amor est. aut si operari
regnuit. nec amor est dicendus. Sicut
enim imperator in hoc intellegit. quod
sui milites eũ diligunt. cũ ꝑꝓuintias eiꝰ
leges custodiunt. sic affectũ nr̃e dilecti¬
onis erga dm̃ ostendimꝰ. cum p̃cepta eiꝰ
seruamus Unde huic lectioni. paulo
superius p̃misit dicens. Qui hab&

Expanded text:
Tales Dominus in Evangelio reprobat, cum dicit: « Quid autem vocatis me, Domine, Domine, et non facitis quae dico ? » Et Propheta: « Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . » Sicut enim justus ex fide vivit, sic fides sine operibus mortua est, Domino dicente: « Non omnis qui dicit mihi, Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum , » etc. Unde Joannes in Apocalypsi cum dixislegit et qui audit verba prophetiae libri hujus, » continuo subjunxit: « Et servat ea quae in ea scripta sunt. » Amor etenim Dei otiosus esse non potest, quando ut Dominus ait: « Ex abundantia cordis os loquitur . » Aut enim magna operatur, si verus amor est: aut si operari renuit, haud amor dicendus est. Sicut enim imperator in hoc intelligit quod sui milites eum diligunt, cum provinciae leges ejus observant: sic affectum nostrae dilectionis erga Deum ostendimus, cum praecepta ejus servamus. Unde huic lectioni paulo superius praemisit, dicens: « Qui habet
Abbreviated transcription (Latin):
lis qualesse exibere deberent qui eiꝰ
habitaculũ fieri desiderant. in exordio
huius lectionis manifestat. cũ dicii.
Si quis diligit me. sermones meosser¬
uabit In quib uerbis ostendit. quia
ꝓbatio uere dilectionis. exhibitio ẽ
boni operis. Sienĩ qui diligit dm̃. man¬
data eius custodit. sine causa eũ se di¬
ligere confitet᷑ uerbis. qui eiꝰ p̃cepta
non seruat operib. Iohanne apło teste
qui ait Siquis dixerit. qm̃ diligo dm̃¬

Expanded text:
lis, quales se exhibere debeant, qui ejus habitaculum fieri desiderant, in exordio hujus lectionis manifestat, cum dicit: « Si quis diligit me, sermonem meum servabit. » In quibus verbis ostendit quia probatio verae dilectionis exhibitio est boni operis. Si enim qui non diligit Dominum, mandata ejus non custodit, sine causa eum se diligere confitetur verbis, qui ejus praecepta non servat operibus, Joanne apostolo teste qui ait: « Si quis dixerit quoni
Abbreviated transcription (Latin):
nalia dĩ Proselitos. idest aduenas nun¬
cupabant eos quide gentib: originem
ducentes. circũcisionẽ & iudaismũ elige¬
remalebant. sic̃ achior in libro indith fe¬
cisse narrat᷑. Non solũ ergo inquiunt qͥ
natura iudei. qui ex diuerio orbe conue¬
nerant. uerũ &hi qui dẽ p̃putio nati.
eorum adhesere ritui

Expanded text:
lyti. Proselytos, id est, advenas nuncupabant eos, qui, de gentibus originem ducentes, circumcisionem et Judaismum eligere malebant, sicut Achior in libro Judith fecisse narratur. Non solum ergo, inquiunt, qui natura sunt Judaei ex diverso orbe convenerant, verum et ii qui, de praeputio nati, eorum adhaesere ritui