comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut plurimi in aliqͥb locis feruentiorib usu exẽploq cog¬
nouerunt. Synagoga itaq indieb breuib & malignis.
cuius tẏpum plerumq iacob in ꝑsona sua expͥmit uł popłs
eus. umbram habebat plurimam. quȩ solem iusticiȩ non
uidebat. & uidebat illum ñ ex alto. suꝑ capud suũ. s ex me¬
ridiano illuminantem. ꝗdo hyemps erac. Aeccłae autẽ
dr̃. hyemps abuit & recessit. flores uisi sunt in t̾ra. tẽpus
messis aduenit. Ante aduencũ xp̃i hiemẜ̃s erat. post ad¬
uentum xp̃i flores sunt ueris. & messis estatis. Ex me¬
ridiano gͦ & ex gentium conũsione illũ illuminancem
uidens: obumbrabat᷑. Popłs autẽ gentiũ qͥ erat consu¬
sionis. gentiles qͥ sedebant incenebris.: lucẽ uiderunc
magnam. Qui sedebant in regione umbrȩ mortis:
lux orta ÷ eis. Mlagna lux diuinitatis. quã nulla umbra
mortis. int̾polat. Idõ ex alto illuminac. qr & hoc seriptũ.

Expanded text:
ut plurimi in aliquibus locis ferventioribus usu, exemploque cogut plurimi in aliquibus locis ferventioribus usu, exemploque cognoverunt. Synagoga itaque in diebus brevibus et malignis, cujus typum plerumque Jacob in persona sua exprimit, vel populi ejus umbram habebat plurimam, quae solem justitiae non videbat, et videbat illum non ex alto super caput suum, sed ex meridiano illuminantem, quando illi hyems erat. Ecclesiae autem dicitur: Hyems abiit, discessit sibi, flores 73 visi sunt in terra, tempus messis advenit . Ante adventum Christi hyems erat, post adventum Christi flores sunt veris, et messis aestatis. Ex meridiano ergo et ex gentium conversione illum illuminantem videns obumbratur. Populus autem gentium qui erat confusionis, gentiles qui sedebant in tenebris, lucem viderunt magnam, qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est illis. Magna lux divinitatis, quam nulla umbra mortis interpolat. Ideoque ex alto illuminat, quia et hoc scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
lexit anima mea. ubi pascis. ubi manes in meridie. ne
forte fiam circũ amicta suꝑ greges sodalium tuorum.
hoc ÷ Annuntia mͥ xp̃e. quẽ dilex̃ anima mea. Cur
non pocius que dilex̃.: diligit: Sed sy nagoga dilex.
ȩccłia diligit. nec unꝗ circa xp̃m suum mutat afsctũ.
Ubi inquit pascis. ubi manes inmeridie. Seqͥ tecupio.
qͣsi alunna. quẽ qͣsi copulata ante recinebã. u gre¬
ges tuos cupio querere. qr amisi meos. In meridie
pascis. hoc est in ȩccłȩ loco. ubi iusticia resplendec.
ubi fulget uiditium. sicut meridies. ubi umbra non
cernitur. ubi maiores sunt dies. qdđ eis sol iusticiȩ.¬
tanquã aestuis mensib diucius immoret̃. Deniq dies dñi
ñ÷ breuis. s magnus qr scripcũ. ẽ. donec ueniat dies dñi
magnus. Unde & iacob ait. Om̃s dies uite meȩ quos ago.
breues ⁊ maligni. Est em̃ maligna lux dubia. Ergo diesbre¬
ues. dubiȩ lucis st̃ ⁊ umbrosi. Dies magni sine umbra sunt.

Expanded text:
lexit anima mea, ubi pascis, ubi manes in meridiano, ne lexit anima mea, ubi pascis, ubi manes in meridiano, ne forte fiam circumamicta super greges sodalium tuorum , hoc est: Annuntia mihi, Christe, quem dilexit anima mea. Cur non potius quem diligit? Sed Synagoga dilexit, Ecclesia diligit, nec umquam circa Christum suum mutat affectum. Ubi, inquit, pascis, ubi manes in meridiano. Sequi te cupio quasi alumna, quae quasi copulata ante retinebam, et greges tuos quaerere, quia amisi meos. In meridiano pascis, hoc est in Ecclesiae loco, ubi justitia resplendet, ubi fulget judicium sicut meridies, ubi umbra non cernitur, ubi majores sunt dies, quod eis sol justititamquam aestivis mensibus diutius immoretur. Denique dies Domini non est brevis, sed magnus; quia scriptum est: Donec veniat dies Domini magnus . Unde et Jacob ait: Omnes dies vitae meae quos ago, breves et maligni . Est enim maligna lux dubia. Ergo dies breves dubiae lucis sunt, et umbrosi: dies magni sine umbra sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
diei ex ȩquat temꝑa. & quo magis moras suis adiun¬
git cursib: eo paulatim temꝑiem aeris huius reducit.¬
& reuocat aurarum clementiam. Quȩ fouens om̃ia
repecendos cogit in partus. ut t̾ra germinec ac reso¬
luta suleis semina reuiuiscant. uirescant arbores.
ad ꝑpetuitatem quȩq conseruandi generis eorum
quȩ uł interris sunt. uł in aquis: gaudent annuis foe¬
tib ut successio ꝓpagetur. Atubi ad estiuas conũisiones in
septentrionem se subrigit: spatia diurna ꝓducie: noel¬
tes uͦ artat. ac stringit. Itaq quo magis usu assiduo aeri
huic copulatur atq miscetur: eo amplius & aerem ipsũ
uaporat. ⁊ t̾rarum exiccat humorem. adolescere facie
semina. & tanquã in sũcosuirides maturescere poma sil¬
uarum. Iunc qr flagrantior ÷ mi nores umbras facit. in
meridiano. qm̃ ex alto hunc illuminat locum. Unde ⁊ sy¬
nagoga dicit incanticis. canticoꝵs. Annuntia mͥ quẽ di¬

Expanded text:
diei exaequat tempora et quo magis moras suis adiundiei exaequat tempora et quo magis moras suis adiungit cursibus, eo paulatim temet revocat aurarum clementiam, quae fovens omnia, repetendos cogit in partus, ut terra germinet, ac resoluta sulcis semina reviviscant, virescant arbores, ad perpetuitatem quoque conservandi generis eorum quae vel in terris sunt, vel aquis gaudent, annuis fetibus successio propagetur. Ast ubi ad aestivas conversiones in Septentrionem se subrigit, spatia diurna producit, noctes vero arctat et astringit. Itaque quo magis usu assiduo aeri huic copulatur atque miscetur, eo amplius et ipsum aerem vaporat, et terrarum exsiccat humorem, adolescere facit semina, et tamquam in succos viriles maturescere poma silvarum. Tunc quia flagrantior est, minores umbras facit in meridiano, quoniam ex alto hunc illuminat locum. 22. Unde et Synagoga dicit in Canticis canticorum: Annuntia mihi quem di
Abbreviated transcription (Latin):
mus. plura nolumus. neqͥs ea quȩ a nob̃ de illorũ as¬
sertionib usurpantur ad refellendum : ad cognoscen¬
dum assumpta arbitretur. Nam quȩ pueri risimꝰ.
ea senes cõmemorare qͥ possumus.: Nunc adea quȩ
scđm lec honem supersunt. dirigamus stilũ. Sint
inqͥt luminaria insigna & incenꝑa.  indies.⁊⁊
pora autẽ quȩ sunt nisi mutationum uices. hiemps.
uer. estas. atq atunnus:: In istis gͥ temꝑib. aut ue¬
locior: tͣnsicus solis. auc tardior. Alia en̾i p̃stringit
radiis suis. alia inflãmat calorib Itaq cũ sol meridianis
partib immoratur. hy emps nobis: Nan cũ sol lon¬¬
gius ab est: t̾ra rigescit gelu. stringitur frĩgore. ⁊ plu-¬
rima noctis umbra t̾ras oꝑit. ut multa ꝓlixiora sint
noctis spacia quã diei. Hinc causa oritur. ut hibnis fla¬
tib nimia uis niuium pluuiarũq fundatur. Cũ uͦ ex
meridianis decedens partib suꝑt̾ram redit: noctis ac

Expanded text:
mus, plura nolumus, ne quis ea quae a nobis de illorum admus, plura nolumus, ne quis ea quae a nobis de illorum adsertionibus usurpantur ad refellendum, ad cognoscendum adsumpta arbitretur. nam quae suum risimus ea senes commemorare qui possumus? nunc ad ea quae secundum lectionem supersunt dirigamus stilum. Sint inquit luminaria in signa et in tempora et in dies e pora autem quae sunt nisi mutationum uices, hiems, uer, aestas atque autumnus ? in istis igitur temporibus aut uelocior est transitus solis aut tardior; alia enim praestringit radiis suis, alia inflammat caloribus. itaque cum sol meridianis partibus inmoratur, hiemps \' nobis est. nam cum sol longius abest, terra rigescit gelu, stringitur frigore et plurima noctis umbra terras operit, ut multo prolixiora sint noctis spatia quam diei. hinc causa oritur, ut hibernis imperialis nimia uis niuium pluuiarumque fundatur. cum uero ex meridianis decedens partibus super terram redit, noctis ac
Abbreviated transcription (Latin):
rus illabi. S non hȩc ÷ uniũsorum sententia. Demq in̾i¬
piger depresso aratro t̾ram scindit agricola. Nudus
arat. nudus serit. nudus sole feruente totas aestu in area
tełit. fruges. Et negociator impatiens flantib euris. in¬
tuto plerũq nauigio sulcat mare. Unde inportunta¬
tem eorũ temeritatemq condennans ꝓpħa ait. Eru-¬
besce sy don dix mare. Hoc÷ si ꝑicula uos ñ mouent:
uł pudor cõprimat. uerecundia confundat. Frubesce
sydor. in qua nullus uirtuti locus. nulla salutis cura.
nulla iuuentus ꝓ excubiis patriȩ bello dedita. armisq
exertita. sed om̃is sollicitudo de quȩstu. om̃e studiũ
mercaturȩ. Sem̃ inquit mercatoꝵ. sic̃ messis. Quȩ
autẽ merces homini xp̃iano. siñ ex uoluntate.s ex
necessitate curas suas & oꝑa cõponit: Uui enĩ decre¬
ta necessitas. ibi inhonorata industria. Multa dixi¬

Expanded text:
rus inlabi. sed non haec est uniuersorum sententia. denique inrus inlabi. sed non haec est uniuersorum sententia. denique inpiger depresso aratro terram scindit agricola, nudus arat, nudus serit, nudus sole feruenti tostas aestu in area terit fruges, et negotiator inpatiens sui euris intuto plerumque nauigio sulcat mare. unde inportunitatem eorum temeritatemque condemnans propheta ait: erubesce, Sidon, dixit mare, hoc est : si pericula uos non mouent, uel pudor conprimat, uerecundia confundat. erubesce, Sidon, in qua nullus uirtuti locus, nulla salutis cura, nulla iuuentus pro excubiis patriae bello dedita suum exercita, sed omnis sollicitudo de quaestu, omne studium mercaturae. semen inquit mercatorum sicut messis. quae autem merces homini Christiano, si non ex uoluntate, sed ex necessitate curas suas et opera componit? ubi enim decreta necessitas, ibi inhonorata industria. multa dixi
Abbreviated transcription (Latin):
non ad instituta morum actus nr̃i factaq referant᷑.
cur leges ꝓposite sunt. iura eciã ꝓmulgata. quibus
aut pęna improbis decernitur aut securitas defert᷑
innoxiis : Cur non uenia datur eis. cũ utiq ut ipsi
aiunt. ñ sua uoluntate. s exnecessitate delinquerint:
Cur laborat a gricola. & non magis expectat ut ine-¬
laboratos fructus pͥuilegio suȩ natiuitatis inuehat
receptaculis horreorum: Si ita natus: ut ei diuitiȩ atq
opes affluant: utiq oꝑiatur. ut sibi spontaneos reddicus
sine ullo semine t̾ra parturiat. Hon uomerẽ aruis impri¬
subeat expensam. s ultro ei inom̃s serias eluencia uina
fundantur: sponte ei oleum nullis inserta caudicib silues¬
tris oleȩ baca desũdet. nec diffusi aeqͦris tͣnsfretator ꝑicu¬
lum ꝓpͥȩ salutis sollicitus mercator horrescat. cui ocioso
potest quad am ut aiunt sorte genitali. duntiarũ thesau¬

Expanded text:
non ad instituta morum actus nostri factaque referantur, non ad instituta morum actus nostri factaque referantur, cur leges propositae sunt, iura etiam promulgata, quibus aut poena inprobis decernitur aut securitas defertur innoxiis? cur non uenia datur reis, cum utique, ut ipsi aiunt, non sua uoluntate, sed ex necessitate deliquerint? cur laborat agricola et non magis expectat, ut inelaboratos fructus priuilegio suae natiuitatis inuehat receptaculis horreorum ? si ita natus est, ut ei diuitiae absque opera affluant, utique operiatur, ut sibi spontaneos reditus sine ullo semine terra parturiat, non uomerem aruis imprisubeat expensam, sed ultro ei in omnes serias iiuentiafluentia uina fundantur, sponte ei oleum nullis inserta caudicibus siluestris oleae baca desudet. nec diffusi aequoris transfretator periculum propriae salutis sollicitus mercator horrescat, cui otioso potest quadam, ut aiunt, sorte genitali diuitiarum thensau
Abbreviated transcription (Latin):
prudentium credat. qđ signorum motus qui ad diem
sepe mutantur. ⁊ multipliciter in se recurrunt. insig¬
nia deferant pocestatum: Ham si ita. eẽt. quante ad-
diem regalium natiuitatum expͥmerentur figure :
Quotidie gͦ reges nascerentur. nec regalis in silios
tͣnsmiteret᷑ successio. s semꝑ ex diuerso statuqͥ us
imꝑialis ad quirerent potestatis orirentur. Quis gͥ
regum genituram filii sui colligit si ei debeat᷑ imꝑiꝰ-¬
um. & ñ ꝓpͥo successionem regni. in suos tͣnscribit
arbitrio: Legimus certe qđ abia genuie. asa. asage¬
nuit iosaphat: iosaphat genuit ioram. ioram genuit¬
oziam. & reliqua om̃is usq ad capciuitatem ꝑ reges
generis parit̃. ⁊ bonoris ducta successio ÷. Hunquid
qr reges fuerunt signis cȩlestib formandos motus suos im¬
perare potuerunt: Quis enĩ hominum pocest in his
hab̾e dominatũ.: Deinde si ad necessitatem genicalem.

Expanded text:
prudentium credat quod signorum motus, qui ad diem prudentium credat quod signorum motus, qui ad diem saepe mutantur, et multipliciter in se recurrunt, insignia deferant potestatum? Nam si ita esset, quantae ad diem regalium nativitatum exprimerentur figurae? Quotidie ergo reges nascerentur, nec regalis in filios transmitteretur successio: sed semper ex diverso statu, qui jus imperialis acquirerent potestatis, orirentur. Quis igitur regum genituram filii sui colligit, si ei debeatur imperium, et non proprio successionem regni in suos transcribit arbitrio? Legimus certe quod Abia genuit Asa, e t Asa genuit Josaphat, et Josaphat genuit Oziam, et reliqua omnis usque ad captiuitatem per reges generis pariter et honoris ducta successio est. numquid quia reges fuerunt, signis caelestibus formandos motus suos imperare potuerunt? quis enim hominum potest in his habere dominatum? deinde si ad necessitatem genitalem,
Abbreviated transcription (Latin):
bestiarum excedat. immanitatem. ut usus fraudis aut
grȩ ñ meritis hominum deputet᷑. s signorũ mocibus
deferatur: Nichil inquit ille deliquit. sed nox ia eũ
stella conpex. saturni ei sy dus occurrit. Auertit se
paululum ⁊ erumnam ab stulit. & crim̃ abolȩuit:
Sed hȩc eorum sapientia. tele araneȩ cõꝑatur. inqua sicu¬
lex. aut musca incidit. exuere se non potest. si uͦ ualidioꝵ
casses rupic. insirmos atq in anes laqueos dissipaũ. Talia
sunt recia chaldeorum. ut in his insirmi hereant. ualidio¬
res sensu offensionẽ hab̾e. non possint. Itaq uos qͥ ualidio¬
res estis. cũ uiderits mathematicos: dicite. Telam hara-¬
neȩ texunt. quȩ nec aliquem usum pocest hab̾e nec uin-¬
cula. si tu non quasi culex aut musca lapsum tuȩ infir-¬
mitatis in curris. s quasi passer aut colimba casses in-¬
ualidos prepetis uolatus celeritate dissoluas. Et enĩ quis

Expanded text:
bestiarum excedat immanitatem, ut usus fraudis aut bestiarum excedat immanitatem, ut usus fraudis aut gratiae non meritis hominum deputetur, sed signorum motibus deferatur? Nihil, inquit, ille deliquit, sed noxia eum stella conspexit. Saturni ei sidus occurrit: avertit se paululum, et aerumnam ab se abstulit, et crimen absolvit. 18. Sed haec eorum sapientia telae araneae comparatur, in quam si culex aut musca inciderit, exuere se non potest: si vero validiorum casses rupit infirmos, atque inanes laqueos dissipavit. Talia sunt retia Chaldaeorum, ut in his infirmi haereant, validiores sensu offensionem habere non possint. Itaque vos qui validiores estis, cum videritis mathematicos, dicite: Telam araneae texuerunt, quae nec usum aliquem potest habere, nec vincula, si tu non quasi culex aut musca lapsu tuae infirmitatis incurras: sed quasi passer aut columba casses invalidos praepetis volatus celeritate dissolvas. Etenim quis
Abbreviated transcription (Latin):
pectus plurimum conserat. malefici ⁊ noxit pluri¬
mum noceat. Sic enĩ eadem signa quȩ uenerantur.
appellare consuerunt. Hecesse enĩhabeo eorũ ut in¬
om̃ub quorum utor assertionib ne ignorata ma¬
gis quã uacuę facta atq destructa sua argumenta
cõmemorent. Itaq cũ illum uagum celeremq mocũ
non queant cõp̃hende. sepe fit ut ꝑ illam puncti. ⁊ mo-¬
menti. in cõpręhensibilis subtilitatem. ponant benefici
signi aspectum. ubi gͣuis atq nociua incurrit. offen¬
sio. Et qͥd mirum. si ibi homines ludunt᷑. ubi signa in¬
noxia blasphemantur. Quȩ si natura noxia. eẽ. cre-¬
duntur: ds̃ gͦ summus arguitur. sifecit qđ̃ malũ ÷: & fuit
improbitatis oꝑator. Si uͦ ex sua uoluntate putantur.
assũpsisse qđ noceant in soncib. & nullius ad huc facino¬
ris pesũmi sibi consciis. quib poena ascribitur. anteꝗ
culpa. quid tam irrationabile qđ etiã irrationabilium

Expanded text:
pectus plurimum conferat, malefici et noxii pluripectus plurimum conferat, malefici et noxii plurimum noceat. sic enim eadem signa, quae uenerantur, adpellare consuerunt; necesse enim habeo eorum uti nominibus quorum utor adsertionibus, ne ignorata magis quam uacuefacta atque destructa sua argumenta commemorent. itaque cum illum uagum celeremque motum non queant conprehendere, saepe fit, ut per illam puncti et momenti incomprehensibilis subtilisigni aspectum, ubi gravis atque nocituri incurrat offensio. Et quid mirum si ibi luduntur homines, ubi signa innoxia blasphemantur? Quae si natura noxia esse creduntur, Deus ergo summus arguitur, si fecit quod malum est, et fuit improbitatis operator. Si vero ex sua voluntate putantur assumpsisse quod noceat insontibus et nullius adhuc facinoris pessimi sibi consciis, quibus poena ascribitur antequam culpa; quid tam irrationabile, quod etiam irrationabilium
Abbreviated transcription (Latin):
hominib imꝑtiret accepit. Quod̾ si hoc abhorret
a uero : mulcomagis illud ridiculum. uerieos subsidio
desticucos. hinc fidem suę disputationis arcẽssere.
Deinde illud considẽmus. qd planecas ea signa appellañ.
quorum motib formari asserunc. uitȩ nr̃ȩ necessicates. Si¬
ue gͥ ut nomen sonat sẽꝑ uagencur. siue ut ipsi dicinit qd̾ coñ
cito motu serantur. ⁊ decies milies in die. aut si hoc in credibi-¬
le indecur. multiplicem speciem innumera sui conũsione cõ-¬
mutent: side caret. qđ tam uago sui errore. & tam celeri mo¬
tu fixam nobis atq immobilem uiuendi substanciam. sor¬
temq decernant. Ferunt tamen non. ẽẽ. eqͣles om̃ium
motus. s aliorum celeriores. aliorum tardiores. ẽẽ. cir¬
cuitus. ut ineadem hora . &. uideant se frequenter. nsre¬
quent̃ abscondant. dum aliud ab alio p̃cericur. Aiunt
autem plurimum referre. utrum ortum generati¬

Expanded text:
hominibus inpertiret, accepit. quod si hoc abhorret hominibus inpertiret, accepit. quod si hoc abhorret a uero, multo magis illud ridiculum, ueri eos subsidio destitutos hinc fidem suae disputationis arcessere. deinde illud consideremus, quod planetas ea signa adpellant, quorum motibus formari adserunt uitae nostrae necessitates. siue igitur, ut nomen sonat, semper uagentur, siue, ut ipsi dicunt, quod cito motu ferantur, et decies milies in diem aut, si hoc incredibile uidetur, multiplicem speciem innumera sui conuersione commutent, fide caret quod tam uago sui errore et tam celeri motu fixam nobis atque inmobilem uiuendi horrens sortemque decernant. ferunt tamen non esse aequales omnium motus, sed aliorum celeriores. aliorum tardiores esse circuitus, ut in eadem hora et uideant se frequenter et frequenter abscondant, dum aliud ab alio praeteritur. Aiunt autem plurimum referre utrum ortum generati
Abbreviated transcription (Latin):
celo nobis causas rerum. & substantiam uitȩ huius ar¬
tes st̃ cũ ipsis cęlestib signis causas motus sui exquali
tatibus escȩ uilis imꝑciant: Liberalem. ẽẽ. aiunt signo
natum ariecis. eoqd̃ lanam suam aries non inuitus.
deponat. ⁊ huiusmodi uirtutem malunt. uilis ani¬
mantis nature deputare quã cęlo. unde nobis ⁊⁊ sereni.¬
tas fulget & pluuia sepe descendit. Laboriosos: ⁊ pacien¬
tes seruitii. quos nascentes taurus aspexerit. q hoc
animal laboriosum ⁊ assuetum iugo. spontaneȩ ser¬
nena reuom̃tem. eoqđ scorpius animal ueͬnatũ sit
Quid gͥ auctoritatem uiuendi daturum te signorũ
cȩlestium dignitate p̃cendis. & de nugis quibdam ar¬
gumentum assertionis assumis: Nani si deanima¬
lib assũptȩ huiusmodi morũ ꝓpͥetates cęli motibus
impͥmuntur. & ipsum uidet᷑ bestialis naturȩ poces¬
taci ẽẽ. subiectum. ex qͣ causas uicalis substantiȩ quas

Expanded text:
coelo nobis causas rerum, et substantiam vitae hujus arcoelo nobis causas rerum, et substantiam vitae hujus arcessunt, cum ipsis coelestibus signis causas motus sui ex qualitatibus escae uilis inpertiant ? liberalem aiunt signo natum arietis, eo quod lanam suam aries non inuitus deponat, et deligit uirtutem malunt uilis animantis naturae deputare quam caelo, unde nobis et serenitas fulget et pluuia saepe descendit, laboriosos et suauis seruitii quos nascentes taurus aspexerit, quia animal laboriosum ad sumendum iugum spontanea sernena reuomentem, eo quod animal uenenatum sit. quid igitur auctoritatem uiuendi daturum te signorum caelestium dignitate praetendis et de nugis quibusdam argumentum adsertionis adsumis? nam si de animalibus adsumptae huiusmodi morum proprietates caeli motibus inprimuntur, et ipsum uidetur bestialis naturae potestati esse subiectum, ex qua causas uitalis substantiae, quas
Abbreviated transcription (Latin):
uniũsitatis errorem: tocũ negocium plenũ : uanitatis.
Disputatores eorũ : quȩ sua sunt nesciunt. ⁊ quomͦ
aliena nouerunt. Quid sibi inmineat ignorant.
quomodo possunt aliisquȩ futura sunt denunciare:
Ridiculum ÷ hoc credẽ. qr si possent: sibi pocius ꝓuiderent.
lã illud quã ineptum ẽst. ut si quis in signo ariecis oitum.
se. ẽẽ. dicat: ex usu pecudis estimetur. prȩstantissimus
consilio qd in grege huiusmodi emineat pecus. aut locu¬¬
pletior. eo qd uestitum habeat aries naturalem. & qͦt an¬
nis lucrum capiat indunenti. eo qd uiro illi familiaria
uid eantur questuum. ẽẽ. cõpendia. Similit̾ ⁊ de tauri.
⁊ de piscium signis argumentantur. ut ex nacura uili¬
um animantium. cęli mocus ⁊ signorum incerprȩtan
dasexistiment potestaces. Cib gͦnr. uiuendi nobis decreta
constituit. ⁊ alimenta nr̃a nobis. id ÷ aries caurus. &
piscis. morum inpͥmunt. disciplinam. Quomͦ gͥ de

Expanded text:
universitatis errorem, totum negotium plenum est vanitatis. universitatis errorem, totum negotium plenum est vanitatis. Disputatores eorum quae sua sunt, nesciunt, quomodo aliena noverunt? Quid sibi immineat ignorant, quomodo possunt aliis quae sibi futura sunt, denuntiare? Ridiculum est credere, quia si possent, sibi potius providerent. 15. Jam illud quam ineptum, ut si quis signo arietis ortum esse se dicat, ex consilio, quod in grege huiusmodi emineat pecus, aut locupletior, eo quod uestitum habeat aries naturalem et terrarum lucrum capiat indumenti eoque uiro illi familiaria uideantur quaestuum esse conpendia. similiter et de tauri et de piscium signis argumentantur, ut ex natura uilium animantium caeli motus et signorum intedas existiment potestates. Cibus ergo noster vivendi nobis decreta constituit, et alimenta nostra nobis, id est, aries, taurus, et piscis, morum imprimunt disciplinam. Quomodo igitur de
Abbreviated transcription (Latin):
innouissima tuba. &. mortui resurgent incorrupti. &
nos immucabnur. Incer effusioneni ⁊ susceptionem. de¬
posicionemq pignoris. int̾flectum eiꝰ ⁊ nunciũ. qͦtatho¬
mi tnsier̃. ⁊ & hoc. ut simplicit̾ ista texuerim. Nam
⁊ ipsi uitalẽ illum signoꝵ duodecim circũitum .ii xii.
partes diuidunc. Et qr xxx. diebus sol duo decimam
partem sperȩ eius quȩ inenarrabilis habecur. egre¬
ditur. qͦ gyrus solis anni circuitu. cõpleat̾: intrigin¬
ta porcuuculas. quas ymeras greci uocant. unũ qđ¬
q duodecim illarũ distribuunt portionũ. Ipsã qͦq por¬
ciunculam insexaginta uices. conferunt. Rursus
unum quoq de illis sexaginta. sexagr es secant. Quã
in conp̃hensibile ÷ in quo in tot sexagesimis. sexage¬
sime porciunculȩ naciuitatis mom̃ta constituant ⁊ qͥ
singulorũ signorum sit aut motus. aut species in nati¬
uitate nascentis. Unde cũ impossibile sit tã subciles minucias
tẽporis conp̃hendẽ. exigua autem immutatio inueniat

Expanded text:
 mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur . Inter effusionem, et susceptionem, depositionemque pignoris, inter fletum ejus et nuntium quot atomi transierunt! Et hoc ut simpliciter ista texuerim. Nam et ipsi vitalem illum signorum duodecim circuitum in duodecim partes dividunt: et quia triginta diebus sol duodecimpartem sphaerae eius quae seruiens habetur egreditur, quo gyrus solis anni circuitu conpleatur, in triginta portiunculas, quas μοίρας Graeci uocant, unumquodque duodecim illarum distribuunt portionum, ipsam quoque portiunculam in sexaginta uices conferunt. rursus unumquodque de illis sexaginta muraenas secant. quam inconprehensibile est quod sexagensimo sexagensimae portiunculae natiuitatis momenta constituant et qui singulorum signorum sit aut motus aut species in natiuitate ntemporis comprehendere, exigua autem immutatio invehat
Abbreviated transcription (Latin):
moras prȩcire. momenta: Pone mache maticum p̃paratũ.
dat obstetrix. audit chaldeus. ponit horoscopum in alt̾iꝰ sor¬
tem iã nati fata migrar̃. Dealto queritur. ⁊ alc̾ius genitura
pponitur. Ponȩ uerã eoꝵ. ẽẽ. opinionem de natiuitatũ neces¬
sitatibus ẽi pocest uera eẽ collectio. Puncta tnseunt. sugit
cepꝰ inreparabile. Non. est dubium qd cepus iadiono ⁊
in momenco oculi sit: adducor ut credam. quando oñis

Expanded text:
moras praeterire momenta? Pone mathematicum praeparatum. moras praeterire momenta? Pone mathematicum praeparatum. dat obstretrix, audit Chaldaeus, ponit horoscopium; in alterius sortem jam nati fata migrarunt, de altero quaeritur, et alterius genitura proponitur. Pone veram esse eorum opinionem de nativitatum necessitatibus, non potest vera esse collectio. Puncta transeunt, fugit tempus irreparabile. Non est dubium quod tempus in atomo et in momento oculi sit. Adducor ut credam, quando omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenire : Quod si credidissent: dũ ex pectarent fa¬
torum necessitatẽ. nunquã ad tantã graciã ꝑuenissent.
In utilis gͥ ista ꝑsuasio. &. auͦ remota. penitus impossi¬
bilis. Nam ut de eorum aliquid dispucatione su-¬
mamus. redarguendi gr̃a non ꝓbandi. magnã uim dicunt
ẽẽ. natiuitatis. eamq minutis quib dam ⁊ certis
colligi oportere momentis. ac nͥ uerius colligatur.
sũmam. eẽ. distanciam. Dreui enĩ a thomo exiguoq
momenco asserunt distare. natiuitatem in õpis.⁊
potentis. egentis. ⁊ diuitis. in nocentis & . noxii. ⁊ ple¬
runq eadeni hora generari longeuitati debitũ. &.
pͥma puericiȩ ȩtate moriturum. si reliꝗͣ disparia sint.
&. puncto aliqͦ diser&a. hoc quẽ adiodũ possint colligere.
respondeant. Constitue partum feminȩ. Obsta rix uciq
eũ pͥmo cognoscit. explorat uagitũ qͦ naciuitas colligitur
accendit utrum masculus sit anfemina. Quid uis int̾ has

Expanded text:
peruenire? quod si credidissent, dum expectant faperuenire? quod si credidissent, dum expectant fatorum necessitatem, numquam ad tantam gratiam peruenissent. inutilis igitur ista persuasio. quid quod etiam inpossibilis ? nam ut de eorum aliquid disputatione sumamus redarguendi gratia, non probandi, magnam uim dicunt esse natiuitatis eamque minutiaminutis quibusdam et certis colligi osummam esse distantiam; brevi enim atomo, exiguoque momento distare nativitatem inopis et potentis, egentis et divitis, innocentis et noxii; et plerumque eadem hora generari longaevitati debitum, et prima pueritiae aetate moriturum, si reliqua disparia sint, et aliquo puncto discreta. Hoc quemadmodum possint colligere, respondeant. Constitue partum feminae; obstetrix utique eum primo cognoscit, explorat vagitum, quo nati vita colligitur, attendit utrum masculus sit, an femina. Quot vis inter has
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinam. & conuersationem stellarum cursus infor¬
mat. & quid ÷ aliud quã hominem de homine. ex uere
si nichil morib nichil insticutioni. nichil studiis delinqͥt᷑
Ꝙ multos uidimus ereptos criminib atq peccatis. in
meliorem statum. ẽẽ. conuersos. Redẽpti sunt apłi. &
congregati ex peccatorib Hon utiq natiuitatis suȩ ho-¬
ra .s xp̃i eos scĩficaũ aduentꝰ ⁊ hora dñicȩ passionis.
uit offensa. eũdemq cȩcus excipiens ad indicium futu¬
ri misterii pꝰ triduum reuomuit. ⁊ ꝓpħicȩ merito
gr̃ȩ reseruauit. P& iũ de carcere imminenti mor-
Paulum cȩcitas conũtit ad gratiam. ⁊ ꝑcussum auiꝑa
turbatumq naufragio. non re media naciuicatis.
s de uocionis merita seruauerunt. Quid de illis dici-¬
mus. qui eorum p̾cibus. cũ fuissent mortui resur¬
rexerunt: Utrum illos sua naciuitas. an apłica gr̃a
mittere. si ad qd̃ uolebant natiuitatis beneficio poterant

Expanded text:
disciplinam et conuersationem stellarum cursus infordisciplinam et conuersationem stellarum cursus informat ? et quid est aliud quam hominem de homine eluereexuere. si nihil moribus, nihil institutioni, nihil studiis derelinquitur? quam multos uidemus ereptos criminibus atque peccatis in meliorem statum esse conuersos! redempti sunt apostoli et congregati ex peccatoribus non utique usu suae hora, sed Christi eos sanctificauit aduentus et hora dominicae passionis uit offensa eundemque cetus excipiens ad indicium futuri mysterii post tuiduum reuomuit et propheticae merito gratiae reseruauit. Petrum de carcere imminenti mortePaulum caecitas conuertit ad gratiam et percussum a uipera turbatumque naufragio non remedia natiuitatis, sed deuotionis merita exurat. quid de illis dicimus qui eorum precibus, cum fuissent mortui, resurrexerunt? utrum illos sua natiuitas an apostolica grmitterent, si quo uolebant natiuitatis beneficio poterant
Abbreviated transcription (Latin):
sol. &. lima. cũ stellis. & sunt in signa. Non possumus ne¬
gare. qd ex sole ⁊ luna. signa aliqua colligantur. Nam
&e dñs dicic. & erunt signa in sole:⁊ luna. ⁊ stellis. Et
querentib apłis signũ aduentꝰ eiꝰ. respondic. Solobs¬
curabitur. & luna non dabit lumen suũ. ⁊ stellȩ ca¬
dent de cęlo. Hȩc dix̃ fore signa futurȩ consũmationis.
non nulli natiuitatum tẽpcauer̃ ex pͥmere qualica-¬
tes. qualis fucurus sit unus qͥsq qui natus sit. cũ hoc
sibile pollicentib Quid enĩ tã mutile quã ut unus qͥsq
ꝑsuadeat sibi hoc. ẽẽ qđ natus. ẽ: Hemo gͦ deba uitã
suam. statum. moresq mutare. enici qͦ melior fiat:
S in ea ꝑ suasione manẽre. neq ꝓbum poces lauda-¬
re. nec cõdẽpnare imꝓbum. qui necessitatis natiuita-¬
tis suȩ respondẽ. uideat᷑. Et qͦmodo dñs aut bonis p̃¬
mia ꝓponit. aut im̃probis pęnas. si fac̾ necessitas

Expanded text:
sol et luna cum stellis et sunt in signa. non possumus nesol et luna cum stellis et sunt in signa. non possumus negare quod ex sole et luna signa aliqua conligantur; nam et dominus dixit: et erunt signa in sole et luna et stellis et quaerentibus apostolis signum aduentus eius respondit: sol obscurabitur et luna non dabit lumen suum et stellae cadent de caelo. haec dixit fore signa futurae consummationis, nonnulli natiuitatum temptauerunt exprimere qualitates, qualis futurus sit unusquisque qui natus sit, cum hoc sibile pollicentibus. quid enim tam inutile quam ut unusquisque persuadeat sibi hoc esse quod natus est ? nemo ergo\' debet uitam suam statum moresque mutare et niti quo melior fiat, sed in ea persuasione manere, neque probum potes laudare nec condemnare inprobum, qui necessitati natiuitatis suae respondere uideatur. et quomodo dominus aut bonis praemia proposuit aut inprobis poenas, si facit necessitas
Abbreviated transcription (Latin):
re. Est enĩ ut ꝑitiores ꝓbauer̃ qͥ nob uł ȩtate. uł munere prȩ-¬
currer: umbra t̾rȩ. Naturalit̾ eni umbra corꝑi adhȩ rec.
atq ad iungit̾. adeo eciam pictores ũbrã corpoꝵ priusquã
pinxerint nitantur ex pͥmere. idq artis. ẽẽ. asserant. ñ
p̃ter mictere uim naturȩ ⁊ qͣsi nacuralis uiris puarica-¬
tor habeatur: cuiꝰ pictura ñ etiam umbrã suam ex pͥmat.
Ergo sicut in die cũ ẽregione solis aliqđd̃ corpꝰ occurrit.
ex ea parte qͣ lum̃ reꝑcucitur umbra subsistit: sic cũ de¬
cedente die e regione luminis eiꝰ aut solis t̾rȩ obiectus
occurrit: obumbratur aer. Unde liquet. qd noc tem
faciat umbra t̾rarum. Fecit gͦ solem. ⁊ lunã. ⁊ stellas.
⁊ p̃sticuit illis m̃suras temporũ. soli diurnas. lunȩ. stel¬
lisq nocturnas. ut iste augeat diei grãm. ille umbram te
nos. Diuisa tẽꝑa habent. paresq m̃suras ꝓm̃siũ uicibus

Expanded text:
re; est enim, ut peritiores probauerunt, qui nobis uel aetate uel munere praere; est enim, ut peritiores probauerunt, qui nobis uel aetate uel munere praecurrerunt, umbra terrae. naturaliter enim umbra corpori adhaeret atque adiungitur, adeo ut etiam pictores umbras corporum quae iudicium nitantur exprimere idque artis esse adserant non praetermittere uim naturae, et quasi naturalis iuris iudicium habeatur cuius pictura non etiam umbram suam exprimat. ergo sicut in die cum e regione solis aliquod corpus occurrit, ex ea parte, qua lumen repercutitur, umbra subsistit, sic cum decedente die e regione luminis eius aut solis terrae obiectus occurrit, obumbratur aer. unde liquet quod noctem faciat umbra terrarum. fecit ergo solem et lunam et stellas et praestituit illis mensuras temporum, soli diurnas, lunae et stellis nocturnas, ut iste augeat diei gratiam, illae umbram tennos. diuisa tempora habent paresque mensuras pro mensuum uicibus
Abbreviated transcription (Latin):
Non solet consumere: nͥ sola peccata. In retributionib qͦq
mericoꝵ colligimus. diuini ignis naturam. ut alios illumi¬
nec. ałoͥs exurat. Illuminet iustos: exurat impios. Non
eosdem qͦs illuminat. ex urit. & quos exurit illuminat.
s illuminacio eiꝰ. in excinguibil ÷ ad ꝑfunctionẽ bonorũ.
exustio ueheniens ad supplicium peccatoꝵ. S reũtam̃
fugatur. decedente die nox infunditur. Non ÷ eni luci
sociecas. ulla cũ tenͤbris. si qͥdem naturali lege hoc dñs
in pͥma oꝑatione sua consticuit. & eñi ꝗdo lum̃ fecit:
⁊ discrecione mn fecit. int̾lucẽ & cenebras. Deniq in¬
ipso die iã sole infuso t̾ris. uidemus umibram uł homi¬
nis uł uirgulti alicuius alumine seꝑari. ut mane
adoccasum dirigatur: uesꝑi recorqueatur. uio
riencem. meridianis horis inseptẽcrionẽ declinet.¬
lumine tamen ñ confunditur aq miscetur. s cedit. ⁊ refugit

Expanded text:
Non solet consumere, nisi sola peccata. In retributionis quoque Non solet consumere, nisi sola peccata. In retributionis quoque meritorum colligimus dividi ignis naturam; ut alios illuminet, alios exurat, illuminet justos, exurat impios. Non eosdem quos illuminat, exurit; et quos exurit, illuminat: sed illuminatio ejus inextinguibilis est ad perfunctionem bonorum, exustio vehemens ad supplicium peccatorum. 11. Sed refugatur, decedente die nox infunditur. Non est enim luci societas ulla cum tenebris; siquidem naturali lege hoc Dominus in prima operatione sua constituit. Etenim quando lumen fecit, et discretionem fecit inter lucem ac tenebras. Deniqipso die iam sole infuso terris uidemus umbram uel hominis uel uirgulti alicuius a lumine separari, ut mane ad occasum derigatur, uesperi retorqueatur in orientem, meridianis horis in septentrionem inclinet,lumini tamen non confunditur atque miscetur, sed cedit et refugit.
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑. si qͥdem ꝑ diem fulgorem illum lunarẽ stellarũq om̃i¬
um soł exortus abscondic. De die auc̃ uł ipsa solis n agrantia
docere nos pocest. diũsam diurni luminis a sobs.ẽe. natu¬
ram.nipsa. ẽẽ. speciem discolorem. Simplex eni lucis ⁊¬
species. ut lum̃ p̃beat. At uͦ sol. ñ solum uirtutem illuminan¬
di hab&. s etiã uaporandi. Igneus ÷ eñi. Ignis aut̃  illumi¬
nac. ⁊ exurit. Unde ds̃ uolens mos si ostende suȩ oꝑacionis
miraculum. qͦ moy sen ad oboediendi studium ꝓuocaret.
gͥ munus ignis uacabat. alterũ oꝑabat᷑. Uacabat ex ustio¬
nis uis. oꝑabatur illuminacionis. Idõ stupebat moẏ ses. qͥa
contͣ nat᷑ani suam ignis ñ ex urebat rubũ. qͥ etiã uehemen¬
ciorem materiam consueuit. exurere. S dñ ignis il¬
luminare solet exurere ñ solec. An force dicas. qͦ modo
scriptũ ÷. ego sũ ignis consumens: Bene admonuisti.

Expanded text:
tantur. Siquidem per diem fulgorem illum lunarem, stellarumque omnitantur. Siquidem per diem fulgorem illum lunarem, stellarumque omnium sol exortus abscondit. De die autem vel ipsa solis flagrantia docere nos potest diversam diurni luminis et solis esse naturam, et ipsam esse speciem discolorem. Simplex est enim lucis species, ut lumen praebeat. At vero sol non solum virtutem illuminandi habet, sed etiam vaporandi; igneus est enim. Ignis autem et illuminat et exurit. Unde Dominus volens Moysi ostendere suae operationis miraculum, quo Moysen ad obediendi studium provocaret, igitur munus ignis vacabat, alterum operabatur. Vacabat exustionis vis, operabatur illuminationis. Ideo stupebat Moyses, quia contra naturam suam ignis non exurebat rubum, qui etiam vehementiorem materiem consuevit exurere. Sed Domini ignis illuminare solet, exurere non solet. 10. At forte dicas: Quomodo scriptum est: Ego sum ignis consumens ? Bene admonuisti.
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ. & lum̃ stellarum. eo qͦd sol ipse radis suis fulgorem
diurno lumini. uideat᷑ adiungere. qͦd uł ortus diei pocest
ꝓd̾e uł occasus. Nam ante solem luc& quidem . s ñ reful¬
get dies. qui ampliꝰ qͦq meridiano sole resplend&: quod
ostendic ꝓpħa dicens. Et educa qͣsi lum̃ iusticiam tuam.
⁊ iudiciũ cuũ tanqu̾a meridiem. Non solum eñi lumini.
s eciam meridiano lumini. scĩ iusticiã cõꝑauit. Deinde ñ
solum unũ signũ. s etiã duo uoluit. eẽ. diurnȩ discrecionis
atq nocturnȩ. ut & lux discrecionem faciat. ⁊ solis exor¬
tus: &. iterum lucis defectus. ⁊ stellarũ orcꝰ. occasum
diei distinguat. & noctis exordiũ. Ham ubi occidit sol.¬
manet tamen adhuc aliquid reliquiarũ diei. donec tenebrȩ t̾¬
rã oꝑiant. &. tuncluna oriat᷑. ⁊ stellȩ. Et de nocte quidem
aꝑce liquet: ꝗr luna & stellarũ illuminacio noctis spacia ces¬

Expanded text:
nae et lumen stellarum, eo quod sol ipse radiis suis fulgorem nae et lumen stellarum, eo quod sol ipse radiis suis fulgorem diurno lumini uideatur adiungere, quod uel ortus diei potest prodere uel occasus. nam ante solem lucet quidem, sed non refulget dies, quia amplius quoque meridiano sole resplendet. quod ostendit propheta dicens: et educet sicut lumen iustitiam tuam et iudicium tuum sicut meridiem. non solum enim lumini, sed etiam meridiano lumini sancti iustitiam comparauit. deinde non solum unum signum, atque nocturnae; ut et lux discretionem faciat, et solis exortus; et iterum lucis defectus, et stellarum ortus inter occasum diei distinguat, et noctis exordium. Nam ubi occiderit somanet tamen adhuc aliquid reliquiarum diei, donec tenebrae terram operiant: et tunc luna oritur, et stellae. Et de nocte quidem aperte liquet, quia lunae et stellarum illuminatio noctis spatia tes
Abbreviated transcription (Latin):
lima luminis imminucionem haba. ñ corꝑis. qͣndo ꝑuces
menstruas deponere uidet᷑ suum lumen ut mutuet᷑. a sole.
qđ facile puro aere atq ꝑspicuo. quando nulla eũ obducꝰ¬
ta nebula caligantem. facit. colligi pocest. Orbis enĩ inte¬¬
ger manec lunȩ. &. si non similiter totꝰ ut pars eiꝰ. efful¬
geat. Et qͣlis uidĩ sol&. cum plenus : luminis: talis: mag¬
nitudine. S ꝑumbram qͣndam lumine suo uiduatꝰ appa¬
r& . & inde cornua eiꝰ refulgent. qr corpꝰ eiꝰ morbem
diffundit᷑. ⁊ uelut deficiente porcionis luce sinuatur.
Mlouere autẽ pocest qđ ait. ut fiant luminaria ad illumi¬
nationem suꝑ t̾ram quȩ discernant int̾diem ac noctem.
quia & supͣ iam ubi lumen fecit dixerat. diuisit ds̃ int̾lucẽ
& tenebras. ⁊ factũ : uesꝑe. & factum ÷ mane. dies unus.
Sed considemus. qr aliud ÷ lum̃ diet. aliud lumen solis. ⁊ lu¬

Expanded text:
luna luminis scripto habet, non corporis, quando per uices luna luminis scripto habet, non corporis, quando per uices menstruas deponere uidetur suum lumen, ut mutuetur a sole, quod facile puro aere atque perspicuo, quando nulla eam obducta nebula caligantem facit, colligi potest. orbis enim integer manet lunae, etsi non similiter totus ut pars eius effulgeat, et qualis uideri solet, cum plenus est luminis, talis est magnitudine, sed per umbram quandam lumine suo uiduatus adparet. et inde cornua eius refulgent, quia corpus eius in orbem diffundiMouere autem potest quod ait: fiant luminaria ad inluminationem super terram, quae discernant inter diem ac noctem, quia et scriptura, ubi lumen fecit, dixerat: separauit deus inter lucem et tenebras. et factus est uesper et factum est mane, dies unus. sed consideremus quia aliud est lumen diei, aliud lumen solis et lu
Abbreviated transcription (Latin):
uolatilia cęli. qr neq ser̃. neq mecunt. & pat̾ ur̃ cȩlestis pascit
autẽ ex posuit nobis. ꝓpħa. quid sic qđ ipse ait . qr fcit ds̃solẽ
inpocestatẽ diei. & lunã in pocestacẽ noctis. Nam & inisto
psalmo cencesimo t̾cio de quo supͣdiximus scripsit fecie
lunam incẽꝑa. solcognouit occasum suũ. Cũ eñi dies ho-¬
ras suas cõplere coeꝑit. soldebitum sibi agnoscit occasũ.
fit gͦ inpocestace dieisol. ⁊ luna in pocestate noctis. quȩ
temporum uicib obedire cõpellitur. ⁊ nunc impletur
lumine. nc̃ euacuat᷑. lic& pleriq hunc locum mysticȩ.
bantur occasu. & ȩccła tiẽpra sua habeat. ꝑsequutionis uideli-¬
cet ⁊ pacis. Nã uidet᷑ sic̃ luna deficere: s ñ desic̃. Ob ũbrari
pocest: deficere non pocest. Quȩ aliquoꝵ quidem in ꝑsequuti-¬
ius deuocionis.⁊ sidĩ suȩ toto orbe lumen effundat. Nãq

Expanded text:
uolatilia caeli, quia neque seuolatilia caeli, quia neque seautem exposuit nobis Propheta quid sit quod ipse ait: Quia fecit Deus solem in potestatem diei et lunam ipsalmo centesimo tertio, de quo supra diximus, scripsit: fecit lunam in tempora, sol agnouit occasum suum. cum enim dies horas suas complere coeperit, sol debitum sibi agnoscit occasum. est ergo in potestate diei sol et luna in potestate noctis, quae temporum uicibus oboedire conpellitur et nunc impletur lumine atque uacuatur. licet plerique hunc locum mystice debantur occasu, et ecclesia tempora sua habeat, persecutionis uidelicet et pacis. nam uidetur sicut luna deficere, sed non deficit. obumbrari potest, deficere non potest, quae aliquorum quidem in persecutiius deuotionis et fidei suae toto orbe lumen effundat. namque
Abbreviated transcription (Latin):
grãm. creacor donauit. ut aer solico amplius solis clari-¬
tate resplendeat. dies serenus luceat. noctis illuminentur
tenebre. ꝑlimȩ stellarũq fulgorem. cȩlum uelut qui¬
busdam florib coronatum. ita ignitis luminarib micet.
ut paradiso putes uernante depictum. spirantiũ rosarũ
uiuis monilib renicere qͣnto gͥ amplius his decoris uidet᷑ ẽẽ.
collatum. tanto amplius debent. Cui enĩ plus cõmititur:
plus debet. & ideo bene aplerisq ornam̃tum caeli÷ nuncu-¬
patum. eoqđ sit stellarum monile p̃ciosũ. Atq ut sciamusq
fertilitas t̾rarum ñ calori solis asscribit᷑. s diuinȩ indulgentię
deputatur. ait ꝓpħa. Omĩa ate expectant. ut des illis cibum
intẽꝑe. dante te illis colligent sibi. aꝑiente te manũ tuam
uniũsa implebunt᷑ bonitate. & infra. Emitte sp̃m tuũ &
creabut᷑. ⁊ renouabis faciem t̾rȩ. & ineu̾głio. Considãce

Expanded text:
gratiam creator donauit, ut aer solito amplius solis clarigratiam creator donauit, ut aer solito amplius solis claritate resplendeat, dies serenius luceat, noctis inluminentur tenebrae per lunae stellarumque fulgorem, caelum uelut quibusdam floribus coronatum ita ignitis luminaribus micet, ut paradiso putes uernante depictum spirantium rosarum uiuis monilibus renitere, quanto igitur amplius his decoris uidetur esse conlatum, tanto amplius debent; cui enim plus committitur plus debet. et ideo bene a plerisque ornamentum caeli est nuncupatum, eo quod sit stellarum monile pretiosum. atque ut sciamus quia fertilitas terrarum non calori solis ascribitur, sed diuinae indulgentiae deputatur, ait propheta: omnia a te expectant, ut difficultatem cibum in tempore: dante te eis colligent sibi, aperiente te manum tuam uniuersa implebuntur bonitate et infra: emitte spiritum tuum, et creabuntur et renouabis faciem terrae et in euangelio: considerate
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt ligna fructifera. benedicunt peccora. benedicunc uo¬
lucres. In mari positus illũ nauta accusat me desid̾at. In mon
tib illũ pastor declinat. ad mea germina. ad meas festinat
arbores. quib ex estuans obbubret᷑. ad meos fontes siciens.
Nuob enĩ ⁊ cirib testib stat om̃e ubum. Ađi dicentem.
Fiant luminaria infirmamĩto cȩli adilluminacionẽ t̾rȩ.¬
Quis hoc dicit: Ds̃ dicio & cuidicit nͥ filio: ds gͦ pat dicit fiat
sol ⁊ filius fecit solem. Dignum erat enĩ. ut solem mundi face¬
ret sol iusticiȩ Ipse gͦ eũ in lum̃ adduxit. ipse eũ illuminaũ.
ipse ei donauit. fundendi luminis potestatem. Factus ÷ sol.
ãisposicione tua ꝑ man&. dies. qm̃ uniuersa seũi unt cibi.
Et eñi cũ dies seruit᷑. quoniodo ñ seruit sol qͥ factus. ẽ. in
pocestate diei: Quo modo non seruit luna. & stellȩ. quȩ
factȩ sunc in pocestate noctis. Et enĩ qͣnco maiorem his

Expanded text:
dicunt ligna fructifera, benedicunt pecora, benedicunt uodicunt ligna fructifera, benedicunt pecora, benedicunt uolucres mecum. in mari positus illum tibus illum pastor declinat, ad mea germina, ad meas festinat arbores, quibus exaestuans obumbretur, ad meos fontes sitiens eDuobus enim et tribus testibus stat omne verbum. Audi dicentem: Fiant luminaria in firmamento coeli ad illuminationem terrQuis hoc dicit? Deus dicit. Et cui dicit nisi filio? Deus sol\', et filius fecit solem; dignum enim erat, ut solem mundi faceret sol iustitiae. ipse ergo eum in lumen adduxit, ipse eum inluminauit, ipse ei donauit fundendi luminis potestatem. factus est ergdispositione tua permanet dies, quoniam uniuersa seruiunt tibi. etenim cum dies seruiat, quomodo non seruit sol, qui factus est in potestatem diei? quomodo non seruit luna et stellae, quae factae sunt in potestatem noctis ? etenim quanto maiorem his
Abbreviated transcription (Latin):
nare. pocest utiq semina accepta nutrire. ⁊ ꝓͥpͥo focu si ne
calore solis partꝰ. ede. Hoc gͥ uoce quadam suorũ munerũ.
clamat natura. Ponꝰ quidem sol. s ministerio. ñ imꝑio. Donꝰ
meȩ foecunditatis adiutor: s ñ creator. Donus meoꝵ al tor
fructuuni. s ñ auctor. Int̾dum partus meos adurit ⁊ ipse.
frequent̃ michi & ipse dãno ÷ plerisq me locis indotatã relinqͥt.
Honsũ ingͣca conseruo. michi inusum datus. mecũ labori:
macipatus. mecum subiectus. ẽ. uanitati. mecũ corruptionis
subditus. seruicuti. mecũ congenuscit. mecũ parturit. ut
ueniat adoptio filioꝵ. & humani gñis redẽpcio. qͦ possimus
a seruitio lib̾ari. Mecũ assistens laudat auctorẽ. mecũ ym¬
nũ dicit dño dõ nr̃o. Ubi maior ÷ eius gr̃a: ibi mecũ ÷ ei con¬
mune consortium. Ubi solbene dicit: ibi t̾ra benedicit. bene¬

Expanded text:
nare, potest utique semina accepta nutrire, et proprio fotu sine nare, potest utique semina accepta nutrire, et proprio fotu sine calore solis partus edere. 4. Hac igitur voce quadam suorum munerum clamat natura: Bonus quidem sol, sed ministerio, non imperio: bonus meae fecunditatis adiutor, sed non creator, bonus meorum altor fructuum, sed non auctor. interdum partus meos et ipse adurit; frequenter mihi et ipse damno est, plerisque me locis indotatam relinquit. non sum ingrata conseruo, mihi est in usum datus, mecum labori est mancipatus, mecum subiectus est uanitati, mecum corruptionis subditus seruituti. mecum congemescit, mecum parturit, ut ueniat adoptio filiorum et humani generis redemptio, quo possimus et nos a seruitio liberari. mecum adsistens laudat auctorem, mecum hymnum dicit domino deo nostro. ubi maior eius est gratia, ibi mecum est ei commune consortium. ubi sol benedicit, ibi terra benedicit, bene
Abbreviated transcription (Latin):
dic. istiꝰ motum non pocest sustinere. nisi uoluntatis eius
substantia fulciatur. Si cȩco dannum: huius solis grãm nonui-¬
dere. quanto magis peccatori dannum ueri luminis munere
de fraudatum. ac ꝓpecuȩ noctis tenebras sustinere. Frgocũ ui¬
des solem: attende t̾ram quȩ ante fundata÷. actende herbã
foeni. quȩ p̃stat ordinis pͥuilegio. actende ligna quȩ plau-¬
dunt. qd̾ pͥora luminib cęli. ẽẽ. ceperunt. Hunquid merita
feni maiora quã solis: Aut nunquid pocior ligni p̃rogatiua.
Absĩt ut in sensibilia tanci muneris p̾feramus ministro.
Quid gͦ pͣuidit alcitudo sapientiȩ. & scientiȩ dĩ. ut pͥus in¬
ciꝑent ligna. ẽẽ. quã illa duo mundi luminaria ⁊⁊ qͥdã
oculi cȩlestis firmamenti. nͥ ut cognoscerent om̃s diui-¬
nȩ testimonio lectionis. t̾ram sine sole posse. ẽẽ. foecun-¬
dam Nã quȩ pocuit sine sole pͥmaterũ semina germi¬

Expanded text:
dit, istius motum non potest sustinere, nisi uoluntatis eius dit, istius motum non potest sustinere, nisi uoluntatis eius substantia fulciatur. Si caeco damnum est hujus solis gratiam non videre; quanto magis peccatori damnum, veri luminis munere defraudatum, perpetuae noctis tenebras sustinere? 3. Ergo cum vides solem, attende terram, quae ante fundata est: attende herbam feni, quae praestat ordinis privilegio: attende ligna, quae plaudunt quod priora luminibus coeli esse coeperunt. Numquid merita feni majora quam solis? Aut numquid potior ligni praerogativa? Absit ut in sensibilia tanti muneris praeferamus ministro. Quid igitur praevidit altitudo sapientiae et scientiae Dei, ut prius inciperent ligna esse, quam illa duo mundi luminaria, et quidam coelestis oculi firmamenti; nisi ut cognoscerent omnes divinae testimonio lectionis terram sine sole posse esse fecundam? Nam quae potuit sine sole prima rerum semina germi