comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
promisit iturum. ut Nullus quoua¬
dit interrog&. Nubes enim susce¬
pit eum quando ascendit abeis. et e
tristitia implebit cor uestrum
Uidebat utiq quid illa sua uerba in
eorum cordibus a gerent. Sp̃italem
fuerant habituri. id quod exterius
inxp̃o uidebant ammittere me
Ex pedit ut forma serui uestris sub¬
trahatur aspectibus. quatenus
amor diuinitatis aptius uestris
infigatur mentibus. expedit ut
notam uobis formam caelo inferã.
Nonquia non poterat ipse interra
positus dare sp̃m discipulis
haec loquitur cuma perte legitur
Quia postresurrectionem apparens
et corporaliter conuersante cumeis
nonualebant ad illum erigere mtẽ
Adsitienda munera gratia etaelestis
Ascendente autemillo ad caelos. et illi
pariter omne desiderium suum in
illo trans ferebant Ideo capacessp̃s
sci iam facti erant. Non ultra demor¬
te eius contristati sed de promissionis
nec laboriosa expositione indig&
cur eundem sp̃m paracirtum. idest
consolatorem cognomia uerit

Expanded text:
promisit iturum, ut nullus, quo vapromisit iturum, ut nullus, quo vadis, interroget; nubes enim suscepit eum quando ascendit ab eis; et eutristitia implevit cor vestrum. Videbat utique quid illa sua verba in eorum cordibus agerent. spiritalem fuerant habituri, id quod exterius in Christo videbant, amittere metExpedit ut forma servi vestris subtrahatur aspectibus, quatenus amor divinitatis aptius vestris infigatur mentibus. Expedit ut notam vobis formam coelo inferam, Non quia non poterat ipse in terra positus dare Spiritum discipulis, haec loquitur, cum aperte legatur quia post resurrectionem apparens et corporaliter conversante cum eis, non valebant ad eum erigere mentem, ad sitienda munera gratiae coelestis. Ascendente autem illo ad coelos et illi pariter omne desiderium suum in illo transfesancti jam facti erant, non ultra de morte ejus contristati, sed de promissionis nec laboriosa expositione indiget, cur eumdem Spiritum Paraclitum, id est, consolatorem cognominaverit:
Abbreviated transcription (Latin):
sescire habere adiutorem etremune¬
ratorem. procuius nomine talia passu¬
ros secẽ. praedictum ẽ. illis cap. cxluii
Iaec abinitio uobis Nondixi quia
uobiscum eram
Quae sunt quae ab in itio illis non dixit.
Etiam de spuscõ quemmissurus erat
illis a patre. et de consolatione et con
di etroborandi fuissent. ut omnia
mundia duersa uel iudacorum
scandala et ꝑsecutiones libero am¬
mo formidare non debuissent. Haeci
ab initio non dixi quia uobiscum eram
quiamea praesentia consolabatur
uos. Et nunc uadens ad patrem ne¬
soletur. et confirm& in omnitribula¬
tione et passione quas passuri eritis
et nemo inquit ex uobi s interrog&
me. Quouadis.
ignificat sic se iterum ad eum quimi¬
sit illum ut nullus interrogar&
quod palam fieriui sucor poris
cernerent. Nam superus inter¬
rogauerant eum quo eẽt iturus
Dum ad passionem properauit. et
respondit eo seiterum quo ipsi uenire
Non poterant. Nuncuero itase

Expanded text:
se scire habere adjutorem et remunese scire habere adjutorem et remuneratorem, pro cujus nomine talia passuros se esse praedictum est illis. VERS. 5.-- Haec ab initio vobis non dixi, quia vobiscum eram. Quae sunt quae ab initio illis non dixit? Etiam de Spiritu sancto, quem missurus erat illis a Patre, et de consolatione et confdi et roborandi fuissent, ut omnia mundi adversa vel Judaeorum scandala et persecutiones, libero animo formidare non debuissent. Haec ab initio non dixi, quia vobiscum eram, quia mea praesentia consolabatur vos; et nunc vadens ad Patrem, nesoletur et confirmet in omni tribulatione et passione, quam passuri eritis.et nemo, inquit, ex vobis interrogat me, quo vadis? « Significat sic se iturum ad eum qui misit illum, ut nullus interrogaret quod palam fieri visu corporis cernerent: nam superius interrogaverant eum quo 610 esset iturus, dum ad passionem properavit; et respondit eo se iturum quo ipsi tunc venire non poterant. Nunc vero ita se
Abbreviated transcription (Latin):
re immo etiam ꝑsequi acblasphe¬
mare laborant. Duo dixit illis
ẽẽ uentura aiudaeis. Id est ut
extra sinagogam eos facerent. et
ut eos hiterficerent. Quae etiam
adcumulum dampnationis illius
populi ꝑtinebant. et adsalutem
gentium profutura fuissent Sicut
paulus in actibus a postolorum illis
iuda eis dixit quia in dignos uos uer¬
bodĩ fecistis ec ce conuertimur ad
gentes Sic enim praecepit nobis
dñs eccededite in lucegentium ut
sis salusme ausq ad extremum t̃re
Sequitur
Ethaec facient quia non nouerunt me
Quia enimfilius in patre et pater est
infilio. et quiuidit filium uidit et
patrem. Patet profecto quicumq
filii credulitatem obstinata mente
reiciunt. Nec patrem nosse proban¬
tur
Sed haec locutus sumuobi sut cum
uenerit horaeorum. reminiscamini
quia egodixi uobis
Magna consolatio ẽ discipulorum re¬
miniscere. ante praedicta eẽ. ama¬
gistro quaepassurieent et cundem

Expanded text:
re, imo etiam persequi ac blasphere, imo etiam persequi ac blasphemare laborant. » Duo dixit illis esse ventura a Judaeis, id est, ut extra synagogam eos facerent, et ut eos interficerent. Quae etiam ad cumulum damnationis illius populi pertinebant, et ad salutem gentium profutura fuissent, sicut Paulus in Actibus apostolorum illis Judaeis dixit: Quia indignos vos verbo Dei fecistis, ecce convertimur ad gentes: Sic enim praecepit nobis Dominus: Ecce dedi te in lucem gentium, ut sis salus mea usque ad extremum terrae . Sequitur: Et haec facient, quia non noverunt Patrem Quia enim Filius in Patre est et Pater est in Filio, et qui videt Filium videt et Patrem: patet profecto quia quicunque Filii credulitatem obstinata mente rejiciunt, nec Patrem nosse probantur. » Sed haec locutus sum vobis, ut cum venerit hora eorum, reminiscamini quia ego dixi vobis. Magna consolatio est discipulorum, reminisci ante praedicta esse a magistro quae passuri essent, et eumdem
Abbreviated transcription (Latin):
Haec locutus sum uobis ut non scan¬
dalitemini absq si nagogisfa¬
cient uos
Curauit namq pius magister futu¬
ra discipulis prauorum bella prȩ¬
dicere quominus haec eos ueni¬
ente possent turbare. Solent e¬
nim leuius ferre aduersaquȩ prȩs¬
ciuntur quam que subito exdespe¬
rato suꝑ ueniunt Sicut̃ insae¬
culari litteratura legitur. So¬
lent repentini casus ꝑturbatioms
fortissimos quosq inbellomilites
fatigare
Seduenit hora ut omnis quiin t̃ fi¬
cit uos arbitretur obsequium
sepraestaredõ
Arbitrantur autem obsequium
sedõ prestare iuda ei. ieo quod
ministros noui testamenti odus in¬
sequebantur et morte. Sed sicut
illis testimonium ꝑhib& a posto¬
lus. aemulationem hab& sed non
sccundum scientiam: Arbitran¬
sequium sepraestaredõ : dum
pracconigratiae neces inferunt.
sed enis legem quae ꝑfamulum
data ẽ defendunt. qui gratiam quã
ipsefilius offert accipere rennuunt
Incassum sedo patriplacere aes¬
timant. quidĩ filium contempne¬

Expanded text:
Haec locutus sum vobis, ut non scandalizemini. Absque synagogis facient vos. « Curavit namque pius magister, futura discipulis pravorum bella praedicare, quo minus eos venientia possint turbare. Solent enim levius ferri adversa, quae praesciuntur, » quam quae subito ex insperato superveniunt, sicut in saeculari litteratura legitur, saepe repentini casus perturbationis fortissimos quosque in bello milites fatigare. Sed venit hora, ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. « Arbitrabantur autem obsequium se Deo praestare Judaei in eo quod ministros Novi Testamenti odiis insequebantur et morte. Sed sicut illis testimonium perhibet Apostolus: Aemulationem Dei habent; sed non secundum scientiam . Arbitransequium se praestare Deo, dum praeconibus gratiae neces inferunt; sed frustra legem quae per famulum data est defendunt, qui gratiam quam ipse Filius offert accipere renuunt; incassum se Deo Patri placere aestimant, qui Dei Filium contemne
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem suam cum patris uo¬
luntatedenunti&. Uenit etiam
et sua sponte quaa equalis ẽ patri
et filio ut cognoscatur unam eẽ uo
deme Etuos testimonium per¬
hibebitis
Quia quod spu intus docente ꝑceperur
Ipsenamq sp̃scordaeorum et ad
foris loquendo et aliisministrando
et addocenda quaenossent cul¬
Cum autemuenerit paraclrtus¬
ille testimonium ꝑ hibebit deme
Lamquam dicer& odio me habu¬
erunt etocciderunt uidentes
sedtaledemepara drtustestimo¬
nium ꝑhibebit. ut eos faciat
Quia abinitiometum estis Potestis
praedicare quod nostis. quod modo
non facitis illius sp̃s plenitudo non

Expanded text:
voluntatem suam cum Patris vovoluntatem suam cum Patris volet sua sponte, quoniam aequalis est Patri et Filio, ut cognet vos testimonium perhibebitis. « Quia quae Spiritu intus docente perceperuIpse namque Spiritus corda eorum et adforis loquendo et aliis ministrabanet ad docenda quae nossent cuem venerit Paraclitusimonium perhibebit de me. « Tanquam diceret: odio me habuerunt et occiderunt videntes; sed tale de me Paraclitus testimonium perhibebit, ut eos faciat quia ab initio mecum estis. Potestis praedicare, quod nostis: quod ut modo non faciatis, illius  Ms., quod amodo non
Abbreviated transcription (Latin):
E tregitur dispensatione diuina
noninimici uersutia sub uertitur
praeter homines partis illius qui
propria uoluntate non necessitate
aliqua sesubiciunt diabolo. Vnde
et a postolus ait Non ẽ nobis con¬
iuctatio aduersus carnem et sangui¬
nem idẽ. aduersus homines. sed
aduersus potestates etrectores tenȩ¬
brarum harum. Id est peccatorum
qui intenebris manent iniquitatis
Quos rectores angelos ee desertores
designat. sed sunt qui ꝑ gratiam di
non propriis meritis in de eruuntur
Dequibus ait apostolus Euistis ali¬
quando tenebrȩ. Nunc autem lux
indño ut filulucis ambulate sc̃d
gratias dõ quieruit nos sicut idem
dicit apostolus De potestate te¬
nebrarum et transtulit in regnum
filucaritatis suae. in quo princeps
huius mundi hoc e. tenebrarum haru
Non habebit quicquam. Quia
neq cum peccatod suenerat. nec
eius carnem de peccati propagine
uirgo pepererat et tamquam ei
diceretur curergomorieris si

Expanded text:
et regitur dispensatione divina, et regitur dispensatione divina, non inimici versutia subvertitur: praeter homines partis illius qui propria voluntate non necessitate aliqua se subjiciunt diabolo. Unde et Apostolus ait: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, id est, adversus homines: sed adversus potestates et rectores tenebrarum harum, id est, peccatorum, qui in tenebris manent iniquitatis: quos rectores, angelos esse desertores designat; sed sunt qui per gratiam Dei non propriis meritis inde eruuntur, de quibus ait Apostolus: Fuistis alialiquando tenebrae, nunc autem lux in Domino, ut filii lucis ambulate, sed gratia Deo qui eruit nos, sicut idem dicit Apostolus de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum filii claritatis suae, in quo princeps hujus mundi, hoc est, tenebrarum harum, non habebat quidquam, quia neque cum peccato Deus venerat, nec ejus carnem de peccati propagine virgo pepererat, et tanquam ei diceretur: Cur ergo morieris, si
Abbreviated transcription (Latin):
sola praecipienda sit sine qua non
possunt prodesseceterabona et quȩ
non potest haberi sine ceteris bonis
quibus homo effictur bonus
Pro hac autem dilectione patienter
debemus prodno mundiodia sustine¬
e necessee enim ut nos oderit.
quos cernit nolle a mare quod dili¬
git Sed parum nos descipso dñs con¬
solatur quicumdixiss& Haec man¬
douobis ut diligatis inuicem. ad¬
Siecit Atq ait
Smandus uos odit scitotequia me
priorem uobis odiohabuit. Nonẽ.
discipulus suꝑ magistrum
Adhereant capiti membra. ut quod
membra pati
inscis. Aliter in peccatoribũs. Alit̾
qui diligunt dm Atq aliter quidi¬
ligunt hoc saeculum Nam mun
di nomine saepe ecclesia designatur
Non enimuenit filius hominis ut iudi¬
c& mundum sed ut saluetur mun¬
dus ꝑipsum Totusmundus ecdesia
ẽ et totus mundus odit ec clesiam
Mundus igitur odit mundum. inimi¬
cus reconciliatum damnatus sal¬
uatum. inquinatus mundatum
sedis temundus quem ds̃ in xp̃o

Expanded text:
sola praecipienda sit, sine qua non sola praecipienda sit, sine qua non possunt prodesse caetera bona, et quae non potest haberi sine caeteris bonis quibus homo efficitur bonus. Pro hac autem dilectione, patienter debemus pro Domino mundi odia sustinere. Necesse est enim ut nos oderit, quos cernit nolle amare quod diligit. Sed non parum nos de seipso Dominus consolatur, qui cum dixisset: Haec mando vobis ut diligatis invicem, adjecit atque ait: Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit. » Non est discipulus super magistrum, adhaereant capiti membra; ut quod membra pati in sanctis, aliter in peccatoribus; aliter qui diligunt Deum, atque aliter qui diligunt hoc saeculum. « Nam mundi hujus nomine, saepe Ecclesia designatur,Non enim venit Filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Totus mundus Ecclesia est, et toMundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum: sed iste mundus, quem Deus in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
haec cognitio quaenunc ex parte
proficit. in illa plenitudine scientie
ꝑ ficietur. Dequa a postolus ait
Tum autem uenerit quod ꝑfectũ ẽ
euacuabitur quod exparte est
Hocenimdñs discipulus seficis se dixit
quod eos facturos cẽ sciebat

Expanded text:
haec cognitio, quae nunc ex parte haec cognitio, quae nunc ex parte proficit, in illa plenitudine scientiae perficietur, de qua Apostolus ait: Cum autem venerit quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est . Hoc enim Dominus discipulis se fecisse dixit, quod eum facturum esse sciebat
Abbreviated transcription (Latin):
praecipio uobis Acsi a percedicat
Caudetis deculmine. Pensatequibus
laboribus uenitur adculmen
Magna ẽ miseri cordia largitoris nr
serui non fuimus digni et amiciuo
Aliud est seruum timoris aliuda¬
moris Quaeduo genera ipsaueri
in hoc eodem euangelio exprimit di¬
cens Seruus non man& indomo
in aeternum. filius autem man&
Filius uero seruit patri propteramo¬
rem seruus autem propt̃ timorem
Dequo seruitio modo dñsdixit lam
non dico uos seruos sed amicos quia
minisui quiꝑtimoris amaritudinẽ
seruit dominosuo. et non ꝑcaritatis
dulcedinem quasi patriseruat
Uos autem dixiamicos quia omnia
quaecum que audiui apatre meo
nata feciuobis
Quaesunt omnia quae audiuit apa¬
tresuo quae nota fieriuoluit seruis su¬
s Vteosꝑficer& amicos suos n¬
sigaudia in aeternae caritatis ni¬
suilla festa suꝑnae patriae quae
nr̃is cottidie mentibus ꝑ aspira¬
tionem suiamoris in primit. sed

Expanded text:
praecipio vobis. Ac si aperte dicat: praecipio vobis. Ac si aperte dicat: Gaudetis de culmine, pensate quibus laboribus venitur ad culmen. Magna est misericordia largitoris nostri: servi non fuimus digni, et amici vocminus ejus. Aliud est servitium timoris, aliud amoris; quae duo genera ipsa Veritas in hoc eodem Evangelio exprimit, dicens: Servus non manet in domo in aeternum, filius autem manet . Filius vero servit patri propter amorem, servus autem propter timorem. De quo servitio modo Dominus dixit: Jam non dico vos servos, sed amicos, quiamini sui, qui per timoris amaritudinem servit domino suo, et non per charitatis dulcedinem, quasi patri serviat. Vos autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis. Quae sunt omnia quae audivit a Patre suo, quae nota fieri voluit servis suis, ut eos perficeret amicos suos, nisi gaudia internae charitatis, nisi illa festa supernae patriae, quae nostris quotidie mentibus per aspirationem sui amoris imprimit? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
propterdm̃. Ideo subiunxit. Sicut
ego dilexiuos. Id est adhocamate
ad quoda mauiuos Vnde et incru¬
cepositusor auit promimicis suis
dicens. Pater ignosce illis. Ma¬
iorem hancdilectionem nemohab&
quamut animam suam ponat quis
proamicissuis In hoc xp̃idilectio su¬
ꝑ emin& innos quiauenit ut anima
suamponer& proinimicissuis Ad
hoc tamen ut et inimicis facer& ami¬
os sednon omnium ẽ marterium
amen omnium beneficium est infr̃s
qui ueram substanti amsuam fratri
innecessitate posito nontribuit quo¬
modo animamsuam in ꝑsecutione
daturus ẽ profratresuo : Virtus
uero huius caritatis ẽ. inpacesua
distribuere proxp̃iamore. ut pos¬
sit in ꝑturbatione seipsumtradere
ꝓpronomine eius.
os amicimei estis si feceritis quae ego
praccipio uobis
Magna est dignitas amicum eẽ dĩ.
sed uidendum est quibus gradibus
adhanc celsitudinem ꝑueniatur
subiungit. Sifeceritis ea quae ego

Expanded text:
propter Deum. Ideo subjunxit: Sicut propter Deum. Ideo subjunxit: Sicut ego dilexi vos, id est, ad hoc amate, ad quod amavi vos. » Unde et in cruce positus oravit pro inimicis suis dicens: Pater, ignosce illis . Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. In hoc Christi dilectio supereminet in nos, quia venit ut animam suam poneret pro inimicis suis; ad hoc tamen ut ex inimicis faceret amicos. Sed non omnium est martyrium, tamen omnium beneficium est in fratres. Qui vero substantiam suam fratri in necessitate posito non tribuit, quomodo animam suam in persecutione daturus est pro fratre suo? Virtus vero hujus charitatis est, in pace sua distribuere pro Christi amore, ut possit in perturbatione seipsum tradere pro nomine ejus. Vos amici mei estis, si feceritis ea quae ego praecipio vobis. Magna est dignitas amicum esse Dei. Sed videndum est quibus gradibus ad hanc celsitudinem perveniatur. Subjungit: Si feceritis ea quae ego
Abbreviated transcription (Latin):
tria spes: fides et caritas in quibus
xp̃i anareligio consistit. sed mauis
inscaritas quia non preterit sed
ꝑman&. Dumhic incipit. illuc ꝑ¬
ficietur ubi ꝑman& Hocergo
praeceptum dñiteneamus
ut nos inuicem diligamus. Et quic¬
quid aliud praecepit faciemus qͥm̃
quic quid ẽ Aliud habemus Huius
dilectionis inseipsum exemplum osten¬
dit Etideo subiunxit utdiliga mus
inuicem sicut egodilexiuos. Vt quid
enimnos dilexit xp̃s nisiut possimꝰ
regnarecum xp̃o. Ad hoc nos dilige¬
redebemus ut habeamus dm̃ et mane¬
amus indõ et sic qui sediligunt dm̃
diligunt. et haec ẽ. dilectio quafitds
SEQUITU R
Maiorem hanc dilectionem nemohab&
uscaritatis praecepta iterauit.
Nisi quiaomne preceptum et omne
opus bonum in sola caritate solidatur
Praecepta ergo dominica et multas t
dice dilectionis Hanc itaq carita¬
tem ueraciter hab& qui& amicum
diligit indõ et inimicum diligit

Expanded text:
tria spes, fides, charitas, in quibus tria spes, fides, charitas, in quibus Christiana religio consistit; sed majus his est charitas, quia non praeterit, sed permanet, cum hic incipit, illic perficietur ubi permanet. Hoc ergo praeceptum Domini teneamus ut nos invicem diligamus, et quidquid aliud praecipit facimus, quomodo quidquid est aliud habemus. Hujus dilectionis in seipso exemplum ostendit et ideo subjunxit, ut diligatis invicem sicut ego dilexi vos. Ut quid enim nos dilexit Christus, nisi ut possimus regnare cum Christo? Ad hoc nos diligere debemus, ut habeamus Deum et maneamus in Deo, et sic qui se diligunt Deum diligunt, et haec est dilectio qua fit Deus Sequitur: Majorem hac dilectionem nemo habet, es charitatis praecepta iteravit, nisi quia omne praeceptum et omne opus bonum in sola charitate solidatur? « Praecepta ergo Dominica, et multa sudice dilectionis. Hanc itaque charitatem veraciter habet, qui et amicum diligit in Deo, et inimicum diligit
Abbreviated transcription (Latin):
et isti sint mecum. Caudium igit᷑
fuit cum prescuuit etpredistinauit
Nos coepit e in nobis quando uoca¬
uit nos Ethocgaudium merito nr̃m
dicimus quo et nos beati futuri sumus
Illius uerogaudium semꝑ perfectum ẽ.
nec minui potest nec hab& quo cres¬
cat Hoc uero gaudium nr̃m Incho¬
atur infiderenascentium imple¬
bitur in premio resurgentium.
Hoc est preceptum meum ut diligatis
inuicem sicut dilexiuos.
Naminsuperioribus dixit dum dedi¬
lectione praecepit mandatum nouu
do Modo dixit praeceptunimeum.
Nouumdixit neinuetustate nostra
ꝑseueremus. Hic dictum ẽ meum.
ne contempnendum putemus Re¬
petitio uero huius mandati cominen¬
datio ẽ. quia si necaritate Nullum
praeceptum dõ ẽ acceptabile
Dequa a postolus ait. Plenitudo legis
ẽ. caritas Vbiergo caritas est
quid est quod possit de eẽ. Vbiau¬
tem non est. quid est quod posiit
prodesse Ne modiligit qui incredit
Nemodis perat quidiligit. Et haec

Expanded text:
et isti sint mecum. Gaudium igitur et isti sint mecum. Gaudium igitur fuit quod praescivit et praedestinavit nos, coepit esse in nobis quando vocavit nos. Et hoc gaudium merito nostrum dicimus, quo et nos beati futuri sumus. Illius vero gaudium semper perfectum est, nec minui potest, nec haberet quo crescat, hoc vero gaudium nostrum inchoatur in fide renascentium, implebitur in praemio resurgentium. Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos. Nam in superioribus dixit dum de dilectione praecepit, mandatum novum do, modo dixit, praeceptum meum. Novum dixit ne in vetustate nostra perseveremus, hic dictum est meum, ne contemnendum putemus, repetitio vero hujus mandati commendatio est. Quia sine charitate nullum praeceptum Deo est acceptabile, de qua Apostolus ait: Plenitudo legis est charitas; ubi ergo charitas est, quid est quod possit deesse? ubi autem non est quid est quod possit prodesse? Nemo diligit qui non credit, nemo desperat qui diligit, et haec
Abbreviated transcription (Latin):
etds̃ exaltauit illum etdedit illi
nomen quode suꝑ omine nomenad¬
iungit.
Etmanco in cius dilectione.
Dehac dilectione dixit quadiligit eum
pater Sednumquid ethic gratia in¬
tellegenda est quia pater diligit fi¬
lium sicut gratia ẽ. quia nos diligit
filius cumsimus nos filii gratiae nom
naturae Vnigenitus autemnatura
non gratia. Manet ergofilius indi¬
lectione quaeum dilexit pater. et
Ideo seruauit praecepta eius. Quic
ergo ille homo exuirgine natus.
nisi quod ds̃ susceptor ẽ eius Ds eni
erat unigenitus di patrisfilius. sed
ut mediator daretur nobis ꝑ ineffa¬
bilem gratiam uerbum caro factu ẽ
ethabitauit in nobis
La ec locutus sumuobis ut gaudium
meum in uobissit et gaudium urm
impleatur
Inuobis sit uerbumieum ut implea¬
tur. Quid ẽ gaudium xp̃i in nobis
nisi salus nr̃a propter quam factus
ẽ. homo Etquid est gaudium nr̃m
quod dicit implendum. nisi eius ha¬
berecon sortium sicut insequentibus
dicit. Nolo pater ut ubisum ego

Expanded text:
et Deus exaltaviet Deus exaltavinomen quod est super omne nomen. Adjungit: et maneo in ejus dilectione. De hac dilectione dixit, qua diligit eum Pater, sed nunquid et hic gratia intelligenda est, qua Pater diligit Filium, sicut gratia est qua nos diligit Filius, cum simus nos filii gratiae, non naturae unigenitus autem natura non gratia, manet ergo Filius dilectione qua eum dilexit Pater, et ideo servavit praecepta. Quid est, ille homo ex virgine natus, nisi quod Deus susceptor est ejus, Deus enim erat unigenitus Dei Patris Filius, sed ut mediator daretur nobis per ineffabilem gratiam, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Haec locutus sum vobis ut gaumeum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur. In vobis sit verbum meum et impleatur. Quid est gaudium Christi in nobis, nisi salus nostra propter quam factus est homo? Et quid est gaudium vestrum quod dicit implendum, nisi ejus habere consortium, sicut in sequentibus dicit. Volo Pater ut ubi sum ego
Abbreviated transcription (Latin):
Q uomodo manebimus : Audi quid se¬
quatur. si praeceptamea inquit ser¬
uaueritis manebitis in dilectione
Irhoc enimapparebit quod indilecti¬
onemea manebitis simea praecep
ta seruabitis. Nemose fallat dicendo
quod euindiligat. sieius praecepta
non seruat. Namintantum cum di¬
ligimus. in quantum eius praecepta
seruamus Inquantum aute in mi¬
nus seruamus tantum minus diligimꝰ
Quidẽ. quod dixit manete indilectio¬
nemea nisi manete ingratiame a
Et quid ẽ. si precepta mea serua ueritis
manebitis indilectionemea. nisi ex
hoc scietis quod indilectionemea qua
uos diligo manebitis. si mea praecep¬
ta seruabitis. sed quidẽ. illud quod
adiungit
Sicut etego pracepta patrismei seruaui
et maneo in eius dilectione
Quae sunt praecepta patris : nisi quae
antedixit. et sicut mandatum de¬
dit mihi pater sic facio. Quod apos¬
tolus exponens ait. xp̃s factus o
boediens patriusq ad mortem mor¬
temautem crucis. Propter quod

Expanded text:
Quomodo 605 manebimus? audi, quid seQuomodo 605 manebimus? audi, quid sequatur. Si praecepta mea, inquit, servaveritis, manebitis in dilectione mea. In hoc enim apparebit, quod in dilectione mea manebitis, si praecepta mea servabitis. Nemo se fallat dicendo quod eum diligat, si ejus praecepta non servat. Nam in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamus: in quantum autem minus servamus, tantum minus diligimus. Quid est quod dixit: Manete in dilectione mea, nisi manete in gratia mea? Et quid est: Si praecepta mea servabitis, manebitis in dilectione mea, nisi ex hoc scietis quod in dilectione mea qua vos diligo manebitis, si mea praecepta servabitis? Sed quid est illud quod adjungit: » Sicut et ego praecepta Patris mei servavi, et maneo in ejus dilectione. Quae sunt praecepta Patris, nisi quae ante dixit: Et sicut mandatum dedit mihi Pater, sic facio? Quod Apostolus exponens ait: Christus factus est obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis. Propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
tbuamus tam quam hoc ex nobis
ipsis habeamus Eius ẽ enimha ec
gratia etideo in hoc non nr̃a sed eius
gloria a quo efficiamur ut simusdis¬
cipulixp̃i. Nisiabillo cuius misericor¬
dia praeuenit nobis uelle et subsequi¬
tur posse quae ad idꝑtineant ut ꝑ¬
petualiter maneamus inuitae.
Icce unde sunt nobis operabona.
Namunde nobiseent nisiquia fides ꝑ
dilectionemoperatur Vnde autem
diligimus. nisi prius dilige remur.
et unde illa dilectiodi hĩ nobis eẽt
Nisi prius nossua preuenira gratia
inquanos dilexit cumessemus in
peccatis et conuuuficauit nos in xp̃o
Quod autemait Sicut dilexit me
pater. et ego dilexiuos. non a equali¬
tatemnatura e oftendit nrae et suȩ
sicut ẽ patris et ipsius sed gratiam
dit cunidixit me pater et ego uos
N ampater utiq diligit et nos sed in
pso Quia in hoc darificatur pa¬
ter ut fructum adferamus inuitę

Expanded text:
tribuamus, tanquam hoc ex nobis tribuamus, tanquam hoc ex nobis ipsis habeamus. Ejus est enim haec gratia, et ideo in hoc non nostra, sed ejus est gloria. A quo efficimur ut simus discipuli Christi, nisi ab illo cujus misericordia praevenit nos, » ut velle subsequatur et posse, quae ad id pertinent, ut perpetualiter maneamus in vite? ilectione mea. « Ecce unde sunt nobis opera bona. Nam unde nobis essent, nisi quia fides per dilectionem operatur? Unde autem diligimus, nisi prius diligeremur? » Et unde illa dilectio Dei in nobis esset, nisi prius nos sua praeveniret gratia in qua nos dilexit, cum essemus in peccatis, et convivificavit nos Christo? « Quod autem ait: Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos, non aequalitatem naturae ostendit nostrae et suae, sicut est Patris et ipsius; sed gratiam,dit, cum dixit: Me Pater diligit, et ego vos. Nam Pater utique diligit et nos, sed in ipso: quia in hoc clarificatur Pater, ut fructum afferamus in vite,
Abbreviated transcription (Latin):
lueretis petetis et fi& uobis.
Manendo quippe inxp̃o quid uelle pos¬
sunt. Nisiqui quod conuenit xp̃o
Quid uelle possunt manendo insal¬
uatore.: Nisi quod alienum nor
salute Nec enim petereuolunt
nisi quod ex pedit ad salutem
Manentes autem in eo cum uerba eius
in nobismanent. Quod cumq uolu¬
erimus petamus et fi& nobis. Qu
sipetimus et nonfia non hoc petimꝰ
quod a dillud ꝑtin& ut maneamus
in eo. nec quod suadent uerba eius
qua emanent in nobis. sed quodhaoa
cupiditas et infirmitas carnis quae
non est ineo et inqua non manent
uerba eius Tunc enim dicenda sur
uerba eius in nobis manere quan¬
do facimus quae precepit et diligimꝰ
quae promisit magis magisque sal¬
uator gratiam quod salua mur
hscipulis loquendo commendans
In hoc inquit clarificatus e. pater
meus ut fructum plurimum ad¬
feratis et efficiamini mei discipuli
ienim hoc gloria ẽ. patri sut fructũ
plurimam adferamus et simus disci¬
pulax p̃i. Non hoc nostrae gloriae

Expanded text:
lueritis petetis, et fiet vobis. lueritis petetis, et fiet vobis. Manendo quippe in Christo quid velle possunt, nisi quod convenit Christo. Quid velle possunt manendo in Salvatore, nisi quod alienum non est a salute? Nec enim petere volunt, nisi quod expedit ad salutem. Manentes autem in eo cum verba ejus in nobis manent, quodcunque voluerimus, petamus et fiet nobis. Quia si petimus et non fiet, non hoc petimus quod ad illud pertinet, ut maneamus in eo; nec quod suadent verba verba ejus quae manent in nobis: sed quod habet cupiditas et infirmitas carnis, quae nverba ejus. Tunc enim dicenda sunt verba ejus in nobis manere, quando facimus quae praecepit et diligimus quae promisit. Magis magisque Salvator gratiam qua salvamur discipulis loquendo commendans: In hoc, inquit, clarificatus est Pater meus, ut fructum plurimum afferatis et efficiamini mei discipuli. Si enim hoc gloriae plurimum afferamus, et simus discipuli Christi, non hoc nostrae gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
Ac per hoc utrumq prodest cre
U ait
Dicut palmes non potest ferre fructum
a sem & ipsonisi manserit inuitae
sic nec uos nisi in me manseritis
Quimuit e non est. inxp̃o non est
Qui inxp̃o non est xp̃ianus non est
Omnis enimfructus bonioperis ab
illa radice procedit qui nos sua gra¬
tia liberauit. et suo auxilio proue
tis sine me facere sed omninonihil
siue enimparium bonum. siue mul¬
tum sineillo fieri non potest. sine
quonihilbomfieri potest. Quamuis
enimx p̃s uitis non eẽt Nisi homoeẽt̃
tamenistam gratiam palmitibus
uonpreber& nisictiam ds̃ eẽt¬
Piquis inme inquid non manserit
mit tetur foras sicut palmes et a¬
resc& etcolligent eum et inignem
mittent et ard&
igna itaq uitistanto sunt contemp¬
tibiliora si inuitae non manserint
quanto gloriosiora simanserint
unum eduobus palmiti congruit
autuitis aut ignis. si inuitae none.
iigne erit. Vtergo in igne non sit
Simanseritis ime in quit et uerba mea
in uobis manserint quod cumq uo¬

Expanded text:
Ac per hoc utrumque prodest credAc per hoc utrumque prodest credet ait: Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite, sic nec vos, nvite non est; qui in vite non est, qui in Christo non est, Christianus non est. » Omnis enim fructus boni operis ab illa radice procedit, qui nos sua gratia liberavit, et suo auxilio provehtis sine me facere, sed omnino nihil. Sive enim parvum bonum, sive multum, sine illo fieri non potest sine quo nihil boni fieri potest. Quamvis enim Christus vitis non esset, nisi homo esset, tamen istam gratiam palmitibus non praeberet, nisi etiam Derit, mittetur foras sicut palmes, et arescet et colligent eum, et in ignem mittent, et ardet. « Ligna itaque vitis tanto sunt contemptibiliora si in vite non manserint, quanto gloriosiora si manserint. Unum e duobus palmiti congruit, aut vitis, aut ignis: si in vite non est, in igne erit: ut ergo in igne non sit, manseritis in me, inquit, et verba mea in vobis manserint, quodcunq
Abbreviated transcription (Latin):
tum quia mundatus ẽ. et ut plus
ferat purgabitur. et hoc non a se
seladõ quimundat cordanra ut
fructum ferre possint et purgat
sp̃mcaritatis ut plus fructifica reua
mundiestis propter sermonem quẽ
locutus sum uolns. Qua re nonait
mundiestis propter baptismum
quo ablutiestis. edait propter
ierbum quod locutus sum uobis.
Nisiquia et aquam uerbum mundat
Detrabe uerbum et quidest aqua
Nisiaqua Accedit uerbum adclemtũ
et fit sacramentum. Vnde istatanta
spitaliter filius dĩ renatus exaqui
et sp̃u. qui fuit carnaliter filius
peccatinatus extraduce primorũ
parentum carne
Non eomodo illis in ipso manendũ
ẽ sicut ipse in illis. Vtrumq e¬
nim prodest non ipsisedillis Ita
sunt quippe inuite palmites
utuitinion conferant. sed inde ac¬
cipiant undeiuuant et fructifica¬
re possint Ita uero uitis ẽ in pal¬
mitibus ut uit ale alimentum sui¬
ministr& eis onsumat ab eis

Expanded text:
tum, quia mundatus est; et ut plus tum, quia mundatus est; et ut plus ferat, purgabitur: et hoc non a se, sed a Deo, qui mundat corda nostra ut fructum ferre possint, et purgat spiritu charitatis ut plus fructificare valmundi estis propter sermonem, quem locutus sum vobis. « Quare non ait, Mundi estis propter baptismum quo abluti estis; sed ait: Propter verbum, quod locutus sum vobis; nisi quia et aquam verbum mundat? Detrahe verbum, et quid est aqua, nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum. Unde ista tantaspiritualiter Filius Dei renatus ex aqua et Spiritu, qui fuit carnaliter filius peccati natus ex traduce primorum parentum carne.Non eo modo illis in ipso manendum est, sicut ipse in illis. « Utrumque enim prodest non ipsi, sed illis. Ita sunt quippe in vite palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vivant et fructificare possint: ita vero vitis est in palmitibus, ut vitale alimentum subministret eis, non sumat ab eis.
Abbreviated transcription (Latin):
go sum uitisuera etuos palmites
lanc uero similitudinem dicit perhoc
quod est caput ecclesiar nos que me¬
bracius Cum eet in formadia e¬
qualis patri factus ẽ informa serui
dicitur xp̃s. Ita et uitis ꝑsimilitu¬
lienae quaetlum facere uuas ex¬
pectata e. fecit labruscas
Ego sum uitis uera pater meus
agricola est
Secundum hoc ergouitis xp̃s secundum
quodait later maiorme est
Secundumidergo quoda it
Igoct pater unum sumus. etipse a¬
gricola ẽ. Nectalis quales sunt qui
trinsecus operando exhibent.
crementum. namneque qui plan¬
tat est aliquid neque quirigat sed
qui incrementumdat ds̃. etutiq dsẽ.¬
xp̃s quiadĩ erat uerbum et uerbũ
carofactum est Factus e quod
nonerat. mansit quod erat
Omnem palmitem in menonferentẽ
fructum toll& eum
Hoc est quod alioloco ait. lam secu¬
ris adradicem arborum posita est
Omnisenimarbor non ferens fruc¬
tum excidetur et inignemmit te¬
tur. Eumuero palmitem qui fero

Expanded text:
go sum vitis vera, et vos palmites. Hanc similitudinem dicit per hoc, quod est caput Ecclesiae, nosque membra ejus. Cum esset in forma Dei aequalis Patri, factus est in forma serviristus, ita et vitis per similitulienae ? quae dum facere uvas exspectata est, fecit labruscasEgo sum vitis vera; Pater meus agricola est. « Secundum hoc ergo vitis Christus, secundum quod ait, Pater major me est: secundum id vero, quod ait, ego et Pater unum sumus, et ipse agricola est; nec talis quales sunt qui extrinsecus operando exhibent mrinsecus incrementum. Nam neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Et utique De quia Deus erat Verbum, » et Verbum caro factum est. Factum est quod non erat, mansit quod erat. Omnem palmitem in me non ferentem fructum, tollet eum Pater. Hoc est quod alio loco ait: Jam securis ad radicem arborum posita est, omnis enim arbor non ferens fructum, excidetur et in ignem mittetur. Eum vero palmitem qui fert
Abbreviated transcription (Latin):
quod suumerat diliger& continuo
subiecit
uiauero demundo nonestis sed
ego elegiuos demundo propter ea
odit uos mundus
Erant itaq demundo sed ꝑgratia me¬
lecti sunt demundo ut non essent
inimundo inquiati sunt depeccati
radice sed in quorenati sunt ꝑ gratiã
ut non eent inmundo sedelectide
mundo Elegiuos demundo dixit
nequis insuis glorietur meritis
sed quigloriatur in dño glorietur

Expanded text:
erat, diligeret, continuo subjecit: Quia vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus. » Erant itaque de mundo, sed per gratiam electi sunt de mundo, ut non essent in mundo, in quo nati sunt de peccati radice: sed in quo renati sunt per gratiam, ut non essent in mundo, sed electi de mundo. Elegi vos de mundo, dixit, ne quis in suis glorietur meritis; sed qui gloriatur, in Domino glorietur
Abbreviated transcription (Latin):
nima lta unus ab incarnationis
tempr xp̃s exdiuinitate carne ec
amma const& Dsabaeternoin
aeternum existens ueru sut erat.
hominem extem pore assumens
inhunita tem suae ꝑsonae uerum
quem non habuerat. SEQUITUR
tuidimus gloriam eius gloriam quasi
unigeniti apatre plenugratiȩ etueritauis
LORIAM XPI QUA
ante incarnationem uidere Non pote¬
rant homines. post in carnationem
uider a spicientes humanitatem mi¬
raculis refulgentem. et intellegentes
diuinitatem intus latitantem. Illi
maxime qui et eius claritatem ante
passionem trans figurati in montesco
contemplarimeruerunt. uoce de¬
lapsa ad eum huuscemodi a magni¬
fica gloria. hicẽ. filius ms dilectus
inquo mihi complacui. Et post¬
passionem resurrectionis ascensio¬
nisꝙ ipsius gloria conspetta sp̃s
eius sunt donomirifice refectiquib
omnibus manifeste cognouer̃ quod
huius modigloria non cui lib& scor
sedilli soli hõmini qui eẽt indiuini¬

Expanded text:
nima, ita unus ab incarnationis nima, ita unus ab incarnationis tempore Christus ex divinitate, carne et anima constat: Deus ab aeterno in aeternum existens verus, ut erat, hominem ex tempore assumens in unitatem suae personae verum, quem non habuerat. Sequitur: Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis. Gloriam Christi quam ante incarnationem videre non poterant homines, post incarnationem viderunt, aspicientes humanitatem miraculis refulgentem, et intelligentes divinitatem intus latitantem, illi maxime qui et ejus claritatem ante passionem transfigurati in monte sancto contemplari meruerunt, voce delapsa ad eum hujuscemodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi passionem, resurrectionis, ascensionisque ipsius gloria conspecta, Spiritus ejus sunt dono mirifice refecti. Quibus omnibus manifeste cognoverunt, quod hujusmodi gloria non cuilibet sanctorum, sed illi soli homini, qui esset in divini
Abbreviated transcription (Latin):
et posuiuos ut eatis ẽt fructu affera
deuiemus itinere. ipsoduce semꝑ
opus habemus ciuidicitur. Deduc
me dñe Iniuiatua et ambu labo
Inuerita tetua Notor. dum ẽ.
quod quidam librihabent. Nos
oms accepimus deplenitudine e¬
ius. et gratiam progratia. Aliquid
primo depaen cudine eius accepi¬
mus et postea gratiam prograti.
idẽ deplenitudine eius accẽpim
remissionem peccatoru. et graua
idẽ. uitam a et nam progratia fidei
que ꝑdilection moperatur
Quae omnia ex uno fonte plenitu¬
dinis xp̃inobis prouenire certissi¬
mum ẽ. Quidergo accepimus
deplenitudine bonitatis illius :
scilic& remissionem peccatorum ut
iustificemur infide Insuperquid:
et gratiam progratia. id ẽ ꝓgratia
inqua ex fideuiuimus recepturi sumꝰ
aliam. Quid tamennisi gratiam
hoc ẽ. uitam aeternam:

Expanded text:
et posui vos, ut eatis et fructum afferatet posui vos, ut eatis et fructum afferatdeviemus itinere, ipso duce semper opus habemus, cui dicitur: Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua . » Notandum est quod quidam libri habent, Nos omnes accepimus de plenitudine ejus, et gratiam pro gratia. Aliquid primo de plenitudine ejus accepimus; et postea gratiam pro gratia, id est, de plenitudine ejus accepimus remissionem peccatorum; et gratiam, id est, vitam aeternam, pro gratia fidei, quae per dilectionem operatur. Quae omnia ex uno fonte plenitudinis Christi nobis provenire certissimum est. Quid ergo accepimus de plenitudine bonitatis illius? Scilicet remissionem peccatorum, ut justificemur in fide. Insuper quid? Et gratiam pro gratia, id est pro gratia, in qua, ex fide vivimus, recepturi sumus aliam. Quid tamen, nisi gratiam? hoc est, vitam aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
operatio uirtutum. Alu prophe¬
tia. Alii discrecio spuum. Alii
genera linguarum. Alu inter¬
pretatio sermonum. Haec autem
omnia operatur unus atq idem sp̃s
diuidens singulis prout uult
Quia ergo deplenitudine conditoris
nostri non quidam sed oms quic¬
quid bonihabemꝰ accepimus Cu¬
randum sum mopere ẽ nequispiã
desuase bona actione uel cogitati¬
one incautus excollat. Nesi ingra¬
tus largitorĩ remanserit. ꝑdat
bonum quod accepit Cum autem
dixiss& euangelista nosoms de
plenitudine xp̃i accepisse confes¬
tim subiunxit et ait. Gratiam
progratia. Geminam ergonos
gatiam accepisse testatur
Vn oaidelica in presenti. Altera
uero in futuro In presenti quidem
fidem quae ꝑ dilectionem operatur
Infuturo autemuitam aeter nam
Lides quippe quae ꝑdilectionem
operatur gratiadĩ ẽ. quia ut creda¬
mus ut diligamus. ut operemur
bona quae nouimus Nonuilis p¬
cedentibus meritis nris. sedipsolar¬
giente ꝑcepimus quidicit. Non
uos me elegistis sed ego elegiuos.

Expanded text:
operatio virtutum, alii prophetia, alii discretio spirituum, alii genera linguarum, alii interpretatio sermonum. Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Quia ergo de plenitudine Conditoris nostri non quiddam, sed quidquid boni habemus, accepimus, curandum summopere est ne quispiam de sua se bona actione vel cogitatione incautus extollat, ne si ingratus largitori remanserit, perdat bonum quod accepit. Cum autem dixisset evangelista nos omnes de plenitudine Christi accepisse, confestim subjunxit, et ait: Gratiam pro gratia. Geminam ergo nos gratiam accepisse testatur, unam videlicet in praesenti, alteram vero in futuro. In praesenti quidem fidem, quae per dilectionem operatur ; in futuro autem vitam aeternam. Fides quippe, quae per dilectionem operatur, gratia Dei est, quia ut credamus, ut dibona quae novimus, non ullis praecedentibus meritis nostris, sed ipso largiente percepimus, qui dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos,
Abbreviated transcription (Latin):
entiae et intellectus spsconsilii ei
fortitudinis sp̃sscientiae etpietatis.
et replebit eum sp̃stimoris dñi. Om̃s
uero sc̃i non plenitudinem sp̃s eius
sed deplenitudine eius quantum il¬
ledonat accipiunt. Quia alu ꝑ sp̃m¬

Expanded text:
consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, et replebit eum spiritus timoris Domini . Omnes vero sancti non plenitudinem Spiritus ejus, sed de plenitudine ejus quantum ille donat, accipiunt: Quia per Spi
Abbreviated transcription (Latin):
minat omnem hominem ueniente
inmundum. Omne muidelic&
qui inluminatur. siue naturali
Ingenio seu sapientia diuina. Sic̃
enimnemo a seipso eẽ. Ita etiam
Nemoa seipsosapiens eẽ. potest
sed illo inlustrante de quoscriptũẽ.
Omnissapientia adõdõ ẽ. Cuius
utramq Naturam et diuinam
uidelic& qua semꝑ ubiq totus ma¬
n& ethumanam exqua intempr̃
Natus loco inclusus apparuit.
factus ẽ et mundus eũ ficognouit
In propriauenit et suieũ ri receper̃
Iumundo quippe erat et mundus
ꝑ ipsum factus ẽ quiads̃ erat quia
totus ubiq quia suȩ presentia
maiestatissine labore regens. et sine
onorecontinens quod fecit Et mun¬
dus eum non cognouit. quia lux in
tenebris luc& et tenebrae eam
Non conprehenderunt. Mundũ
namq hoc in locodicit. homines
mundi amore deceptosatq inheren¬
do creaturae ab agnoscenda crea¬
toris suimai estate reflexos
Npropria uenit . quia inmundoque
ꝑdiuinitatem fecit ꝑhumanitatẽ

Expanded text:
minat omnem hominem venienteminat omnem hominem venientein mundum ; omnem videlicet, qui illuminatur sive naturali ingenio, seu sapientia divina. Sicut enim nemo a se ipso enemo a seipso sapiens esse potest, sed illo illustrante de quo scriptum est: Omnis sapientia a Domino Deo est . Cujus utramque naturam, et divinam scilicet, qua semper ubique totus manet, et humanam, ex qua in tempore natus loco inclusus apparuit, factus est, et mundus eum non cognovit. In propria venit, et sui eum non receperunt. In mundo quippe erat, et mundus per ipsum factus est, quia Deus erat, quia totus ubique, quia suae praesentia majestatis, sine labore regens, et sine onere continens quod fecit. Et mundus eum non cognovit, quia lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Mundum namque hoc in loco dicit homines mundi amore deceptos, atque inhaerendo creaturae a noscenda Creatoris sui majestate reflexos. In propria venit, quia mundo, quem per divinitatem fecit, per humanitatem
Abbreviated transcription (Latin):
intenebris sed habebit lumeniuitȩ
SE QUITUR
onerat illelux sed ut testimonium¬
ꝑhiber& delumine. Erat luxutra
quae in luminat omnem hominẽ
uenientem in hunc mundum
t scĩ quidem homines lux sunt rec¬
teuocati dicente adeos dño. Vosesti
luxmundi et a postolo paulo. Fu¬
istis aliquando tenebre. Nunc autẽ
lux indño. Sed multum distat
interlucem quae inluminatur
educem quae inluminat. Intereos
qui participatione uerae lucis
accipiunt ut luceant et ipsam
lucem ꝑpetuã que non solum luce¬
re in seipsa sedet sua p̃sentia quoscũq
adtigerit in lustrare sufficit. ad
cuius conparationem uera elucis
Nontantum minores quilib& electi
uerum etiam ipse iohannes quomaior
INternatos mulierum nemosurrex̃
Ille enim ut scriptum ẽ. erat lucerna
ardens ecducens Ardensscilic&
fide ec dilectione lucens uerbo et ac¬
tione. Gratiam uero lucis pectori¬
bus infundere solius ẽ eius de quo
dicitur. Erat lux uera quae in lu¬

Expanded text:
in tenebris, sed habebit lumen vitae . in tenebris, sed habebit lumen vitae . Sequitur: Non erat ille luxperhiberet de lumine. Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Et sancti quidem homines lux sunt recte vocati, dicente ad eos Domino: Vos estis lux mundi , et apostolo Paulo: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sed multum distat inter lucem quae illuminatur et lucem quae illuminat. Inter eos qui participatione verae lucis accipiunt ut luceant, et ipsam lucem perpetuam, quae non solum lucere in seipsa, sed et sua praesentia, quodcunque attigerit, illustrare sufficit. Ad cujus comparationem verae lucis, non tantum minores quilibet electi, verum etiam ipse Joannes, quo major inter natos mulierum nemo surrexiIlle enim, ut scriptum est, erat lucerna ardens et lucens . Ardens scilicet fide et dilectione, lucens verbo et actione. Gratiam vero lucis pectoribus infundere, solius est ejus de quo dicitur: Erat lux vera, quae illu
Abbreviated transcription (Latin):
equeenim frustrabeatus iohs
diletus dñidiscipulus in cae¬
na su prapectus ihũ recubuis se perhi¬
betur Sedperhoc trpice docetur¬
quia caelestis haustum sapientiae
ceteris excelsius descĩssimo eius dem
pectoris fonte potauerit. Vnde et
merito infigura quattuor animaliũ
aquile uolanti conparatur Cunctis
quippeauibus aquila celsius uolare
cunctis animantibus clarius solis ra¬
diis hifigere confueuit obtutus. et
ceteri euangelistae quasi in terra am¬
bulant cum dño qui temporalem eius
generationem pariter et temporalia
facta sufficienter exponentes pauca
dediuinitate dixerunt. Hicautẽ

Expanded text:
eque enim frustra beatus Joannes, dilectus Domini discipulus, in coena supra pectus Jesu recubuisse perhibetur. Sed per hoc tquia coelestis haustum sapientiae caeteris excellentius de sanctissimo ejusdem pectoris fonte potaverit. Unde et merito in figura quatuor animalium aquilae volanti comparatur. Cunctis quippe avibus aquila celsius volare, cunctis animantibus clarius solis radiis infigere consuevit obtutus. Et caeteri evangelistae quasi in terra ambulant cum Domino, qui temporalem ejus generationem pariter et temporalia facta sufficienter exponentes, pauca de divinitate dixerunt: hic autem
Abbreviated transcription (Latin):
go dedero Nonsiti et insempiternũ
nis amplectitur: qud enim respondit
DNe damihihancaquam ut neque
sitiam Neque ueniam huchauri¬
re Dic it eiihs̃ uade uocauirum
tuum et ueni huc
Tumscir& eamuirum non habere cur
hoc dixerit : Quaeritur namq cũ
mulier dixerit Nonhabeo uirum

Expanded text:
go » dedero, « non sitiet in aeternum: go » dedero, « non sitiet in aeternum: nis amplectitur. Quid enim respondit? Domine, da mihi hanc aquam, ut neque sitiam, neque veniam huc haurire. Dicit ei Jesus: Vade, voca virum tuum, et veni huc. Cum sciret eam virum nohoc dixerit, quaeritur; namque cum mulier dixerit: Non habeo virum