comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim estis corpus. xp̃i & menbra de m̾bro.
N emo gͦ ascendit in cęlum. nisi qui descen¬
dit de celo. filius hominis qui est in celo:
quod est aꝑte dicere. Nemo ascendit in
celum: nisi ap̃c in corpore suo qͦd ẽ eccłia.
Qui in se ipso quidẽ primum cernentibus
apłis eminentiorib nimirum menbris
suis ascendit: & exinde in menbris suis co¬
tidie ascendens se colligit in celum. Hinc
est enim quod ipsum corpus eius inter ad¬
uersa presentis sectili deprehensum głatur.
& dicit. Nunc autem exaltauit caput
meum suꝑ inimicos meos. Ac si patenter
dicat. Qui occisum aiudeis xp̃m. caput
uidelicet meum suscitauit a mortuis. Ac
frustratis omnib inimicoꝵ in sidiis suble¬
uauit in celũ: sꝑo qͦd me etiã de p̃sentib pe¬
oricłis eruens. meo capiti iungat in regno.¬
lo. & ẽ in cȩlo se uera fidi & dilectiõĩs unitate
conuingat. aꝑte intelligens. quia nullo
alio ordine nisi ꝑ eum qui descendit de

Expanded text:
enim estis corpus Christi, et membra de membro . enim estis corpus Christi, et membra de membro . Nemo ergo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius homiquod est aperte dicere: Nemo ascendit in coelum, nisi Christus in corpore suo, quod est Ecclesia, qui in seipso quidem primum cernentibus apostolis, eminentioribus nimirum membris suis, ascendit, et exinde in membris suis quotidie ascendens se colligit in coelum. Hinc est enim quod ipsum corpus ejus, intra adversa praesentis saeculi deprehensum gloriatur et dicit: Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos . Ac si patenter dicat: Qui occisum a Judaeis Christum, caput videlicet meum suscitavit a mortuis, ac frustratis omnibus inimicorum insidiis, sublevavit in coelum, spero quod me etiam de praesentibus periculis eruens, meo capiti jungat in regnot est in coelo, se vera fidei et dilectionis unitate conjungat. Aperte intelligens quia nullo alio ordine, nisi per eum qui descendit de
Abbreviated transcription (Latin):
Et qu a ratione dicitur nisi qui descendit
de celo filius hominis qui est in celo: nͥ
quia una xp̃i ꝑsona est induab existens
naturis : Atq ideo filius hominis recte
dr̃. & descendisse de cȩlo. & ante passionẽ
fuisse in celo: quia quod in sua natura
habere non potuit. hoc in filio dei aquo
substantia sed in homine assumpto san¬
guinem quem pro ȩccłia funderet habuit
Hinc etiam psalmista dicit. Ascendit d̃s
m iubilatione. Quomodo enim ds nisi
maiestatis semꝑ ubiq presens adest : S
& hoc querendum. quomodo dictum
sit. & nemo ascendit in cȩlum nisi qui
descendit de cȩlo: cum omnes electi ueracit᷑
confidant ascensuros se in cȩlum promit¬
tente sibi dño quia ubi sum ego illic &
minister meus erit. Cuius tamen nodũ
questionis aꝑtissima ratio soluit. quia
uidelicet mediator dei & hominum. hõ
itemq omnes electi eiusdem capitis m̃bra
sunt. dicente apło. Et ipsum dedit caput.
supra omnem ȩccł̃iam. Et rursum. Uos

Expanded text:
 asc. in c. nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo, nisi quia una Christi persona est in duabus existens naturis? Atque ideo Filius hominis recte dicitur et descendisse de coelo, et ante passionem fuisse in coelo, quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in Filio Dei a quo substantia, sed in homine assumpto sanguinem quem pro Ecclesia funderet, habuit. Hinc etiam Psalmista dicit: Ascendit Deus in jubilatione . Quomodo enim Deus nisi majestatis semper ubique praesens adest? Sed et hoc quaerendum quomodo dictum sit: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, cum omnes electi veraciter confidant ascensuros se in coelum, promittente sibi Domino, Quia ubi ego sum, illic et minister meus erit . Cujus tamen nodum quaestionis apertissima ratio solvit, quia videlicet mediator Dei et hominum homoitemque omnes electi ejusdem capitis membra sunt, dicente Apostolo: Et ipsum dedit caput supra omnem Ecclesiam ; et rursum: Vos
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ex eo quod habet patrem: non scd̾m
substantiam ut dictum est. mpͥ oribus.
quia non quisq eorum add se ipsum sed
add inuicem atq alterutrum ista dicunt᷑:
neq scd̃m accidens. quia & quod dicitur
pater. & quod dicitur filius. eternum
alius sit pater alius filitis. non est tam̃
diuersa substantia patris & filii: quia hoc
est accidens: quia non est mutabile. Cum
itaq tantus. solus est pater. uel solus filiꝰ.
illa ꝑfectio summe trintatis. ꝑfectus au¬
tem siue pater siue filius. siue sp̃c sanctꝰ:¬

Expanded text:
nisi ex eo quod habet Patrem; non secundum nisi ex eo quod habet Patrem; non secundum substantiam, ut dictum est in prioribus, quia non quisque eorum ad seipsum, sed ad invicem, atque alterutrum ista dicuntur; neque secundum accidens, quia et quod dicitur Pater, et quod dicitur Filius, aeternum alius sit Pater et alius Filius, non est tamen diversa substantia Patris, et Filii. Quia hoc est accidens, quia non est mutabile. Cum itaque tantus solus est Pater, vel solus Filius,illa perfectio summae Trinitatis. Perfectus autem sive Pater, sive Filius. sive Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
substantiam dicitur: ut in suꝑiorib diximꝰ.
Qmntuis enim dicatur pater ad filium. & filiꝰ
ad patrem scdm ad aliquid: non ẽ tamen
accidens patri patrem eẽ. uel filio filium ẽẽ:
quia & ille semꝑ pater. & ille semꝑfilius:
quia eternitas & incommutabilitas negat
accidentis alicuius in deo instabilitatem:
quia omne accidens scd̃m tempus uel ẽẽ
uel non eẽ potest. uel non potuit uł etiam
poterit: quia pater nunqͣm non pater:
& filius nunqͣm non filius. Nec cepit
unqͣm pater ẽẽ pater. nec filius ẽẽ filius.
Quod si aliqͣndo cepisset pater. pater ẽẽ
uel filius. filius eẽ. uel desineret ẽẽ quod
erat: scd̃m accidens diceretur. pater uel
filius. Si uero quod dicitur pater ad se¬
ipsum diceretur. non ad filium. & quod
dicitur filius ad seipsum diceretur non
ad patrem. scdm substantiam diceretur.
Sed pater. non dicitur pater. nͥex eo quod
est ei filius. & filius non dicitur filius.

Expanded text:
substantiam dicitur, ut in superioribus diximus. substantiam dicitur, ut in superioribus diximus. Quamvis enim dicatur Pater ad Filium, et Filius ad Patrem secundum ad aliquid, non est tamen accidens Patri Patrem esse, vel Filio Filium esse, quia et ille semper Pater, et ille semper Filius; quia aeternitas et incommutabilitas negat accidentis alicujus in Deo instabilitatem; quia omne accidens secundum tempus vel esse, vel non esse potest, vel potuit, vel etiam poterit; quia Pater nunquam non Pater, et Filius nunquam non Filius; nec coepit unquam Pater esse Pater, nec Filius esse Filius. Quod si aliquando coepisset Pater Pater esse, vel Filius Filius esse, vel desineret esse quod erat, secundum accidens diceretur Pater, vel Filius. Si vero quod dicitur Pater ad seipsum diceretur, non ad Filium, et quod dicitur Filius ad seipsum diceretur, non ad Patrem, secundum 711 substantiam diceretur: sed Pater non dicitur Pater, nisi ex eo quod est ei Filius; et Filius non dicitur Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
& pater unum sumus. Inum sumus
genda sunt. uel separatio luminis: sed ita
itelligendum est quod filius effulgentia et̾na
luminis est eterni. sicut imago sempiterne
substantię. sempiterna est imago. Absq
est. quod pater plenus & ꝑfectus est. deus.
filius plenus & ꝑfectus est deus. sp̃c sc̃s ple
plenus & ꝑfectus. Nec aliquid maus tres
ꝑsona semel dicta: quȩ est intrib ꝑsonis
simul nominatis. Non ita dicimus in ho¬
minib fieri posse. Abraham plenus hõ.
ysaac plenus homo. iacob plenus homo:
& hi omnes unius substantiȩ. qͣntum ad
humanam ꝑtinet naturam. Non tam̃
hi tres unus homo: sed tres omnimodis
homines: & aliquid maius intribus cog¬
noscitur. qͣm inquolibet uno eorum. Item
abrahã unꝰ hõ: ñ tam̃ tres ꝑsone in eo. sicut
in uno do tres st̃ ꝑsone plene & ꝑfecte: s una
ꝑsona in abrahã. sic̃ in uno solet homine eẽ.
Nec tamen omne quod de deo dicitir scđ̃m

Expanded text:
et Pater unum sumus . Unum sumus, et Pater unum sumus . Unum sumus, genda sunt, vel separatio luminis; sed ita intelligendum est, quod Filius effulgentia aeterna luminis est aeterni, sicut imago sempiternae substantiae sempiterna est imago. CAPUT est quod Pater plenus et perfectus est Deus, Filius plenus et perfectus est Deus, Spiritus sanctplenus et perfectus. Nec aliquid majus trespersona semel dicta, quae est in tribus personis simul nominatis. Non ita dicimus in hominibus fieri posse; Abraham plenus homo, Isaac plenus homo, Jacob plenus homo, et hi omnes sunt unius substantiae, quantum ad humanam pertinet naturam: non tamen hi tres sunt unus homo, sed tres omnimodo homines; et aliquid majus in tribus cognoscitur, quam in quolibet uno eorum. Item Abraham unus homo, non tamen tres personae in eo, sicut in uno Deo tres sunt personae plenae et perfectae; sed una persona in Abraham, sicut in uno solet homine esse.Nec tamen omne quod de Deo dicitur, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
Sed non pater deus de deo nec lumen de lu¬
mine. sed filius deus de deo. & lumen de
lumine: ambo tamen simul & semper si
& de his appellationib quȩ scđm substan-¬
tiam dicuntur. idẽ quod simul ambo st̃
dici debet: ut om̃ps magnus bonus. et̾nꝰ.
& cȩtera quȩ ad se dicuntur. Quod si ita ẽ.
hoc solum de eis dici non potest. illud de
illo. quod simul ambo non sunt: sicut
uerbum de uerbo dici nõ potest. quia non
simul ambo uerbum: sed solus filius. Hec
ymago de ymagine: quia non simul am¬
bo imago sed solus filius imago. Nec filiꝰ
de filio: quia non simul ambo filius. Nec
pater de patre. quia non simul ambo
pater. & ideo quod euuangelista ait. & uer¬
bum erat apud deum: multum est ut sic
intelligatur uerbum. quod solus est filius.
Erat apud dm̃ quod non solus pater. sed pat̾
& filius simul dens. In quo ꝑfecte intelligit᷑
quod non precessit genitor illud qͦd ge¬
nuit: & quod ipse in ȩuuangłio ait. Ego

Expanded text:
sed non Pater Deus de Deo, nec lumen de lused non Pater Deus de Deo, nec lumen de lumine, sed Filius Deus de Deo, et lumen de lumine. Ambo tamen simul, et semper simet de aliis appellationibus quae secundum substantiam dicuntur, id est, quod simul ambo sunt, dici debet, ut omnipotens, magnus, bonus, aeternus et caetera quae ad se dicuntur. Quod si ita est, hoc solum de eis dici non potest: illud de illo, quod simul ambo sunt; sicut Verbum de Verbo dici non potest, quia non simul ambo Verbum, sed solus Filius; nec imago de imagine, quia non simul ambo imago, sed solus Filius imago; nec Filius de Filio, quia non simul ambo Filius; nec Pater de Patre, quia non simul ambo Pater et ideo quod Evangelista ait: Et verbum erat apud Deum; multum est, ut sic intelligatur; Verbum, quod solus est Filius, erat apud Deum, quod non solus est Pater, sed Pater et Filius simul Deus. In quo perfecte intelligitur, quod non praecessit genitor illud quod genuit; et quod ipse in Evangelio ait: Ego
Abbreviated transcription (Latin):
omnipotens. Ipse sibi tnitas. deitas. mag¬
nitudo. bonitas. omnipotentia. & quicqͥa
ad se substantialiter dicitur. Nlon ita ur¬
in relatiuis uocabulis intelligendum ẽ
uel dicendum: quia dici non potest pat̾.
sibi pater. uel filius. sibi filus. uel sp̃c sanctꝰ.
sibi sp̃c sc̃s: sed hȩc relatiua uocabula. ad
aliam. proculdubio ꝑsonam referri debent.
Quioquid gͦ ad se dicuntur. pater & filius.
non dicitur alter sine altero: idẽ quicquid
dicuntur. quod substantia eorum ostendat.
ambo simul dicuntur. Si hȩc ita sunt.
iam gͦ nec pater est deus sine filio. nec filiꝰ
deus sine patre: idẽ non ita dr pater ds.
quasi filius non sit deus. nec filius ita dr
deus. quasi pater non sit deus: sed ambo
simul deus: etiam & unus ds. Quo circa.
quicquid scd̾m substantiam. uel ȩternitatẽ
de eis dici potest. ambo simul sunt: qͣmuis
de filio dicatur. deus de deo lumen de lumi¬
ne: ambo simul deus. ambo simul lumen.

Expanded text:
omnipotens. Ipse sibi unitas, deitas, magomnipotens. Ipse sibi unitas, deitas, magnitudo, bonitas, omnipotentia, et quidquid ad se substantialiter dicitur. Non ita in relativis vocabulis intelligendum est vel dicendum; quia dici non potest, Pater sibi Pater, vel Filius sibi Filius, vel Spiritus sanctus sibi Spiritus sanctus, sed haec relativa vocabula ad aliam procul dubio personam referri debent.Quidquid ergo ad se dicuntur Pater et Filius, non dicitur alter sine altero, id est, quidquid dicuntur quod substantiam eorum ostendat, ambo simul dicuntur. Si haec ita sunt, jam ergo nec Pater est Deus sine Filio, nec Filius Deus sine Patre, id est, non ita dicitur Pater Deus, quasi Filius non sit Deus; nec Filius ita dicitur Deus, quasi Pater non sit Deus; sed ambo simul Deus, etiam et unus Deus. Quocirca quidquid secundum substantiam, vel aeternitatem de eis dici potest, ambo simul sunt; quamvis de Filio dicatur Deus de Deo, lumen de lumine, ambo simul Deus, ambo simul lumen:
Abbreviated transcription (Latin):
tris. sed non uicissim dicimus patrem
sp̃c sc̃ĩ. ne filius eius intelligatur sp̃c sc̃s.
dicimus filium sp̃c sc̃i. ne pater eius intel¬
lligatur sp̃c sc̃s. Dicitur & idem spiritus
donum dei: quia deus donator dom sin ẽ.
Inquibus nominib circumferri potest
uicissim relationis regula: ut si dicamus
donator doni. & donum donatoris: quia
in his uocabulis potuit inueniri: usitata
huic cathegoriȩ quȩ dicit ad aliquid cir¬
cumlatio. Ergo hoc donum di. idẽ sp̃c
nio est. Et ideo fortasse sic appellatur.
quia patri & filio potest eadem appellatio
conuenire. Nam hoc ipse propriȩ dr.
quod illi commnuniter dicuntur: quia
turis quȩ separatim utriusq personȩ
conueniunt. utriusq communio. ꝓpriȩ
significetur. uocatur sp̃c sc̃s: quia est ter¬
cia in sancta trinitate ꝑsona: patri &
filio ꝑ om̃ia equalis. coeternus & con¬
substantialis. Et hȩc trinitas unlis est¬
deus. deus solus. bonus magnus. ȩcernus

Expanded text:
tris, sed non vicissim dicimus Patrem tris, sed non vicissim dicimus Patrem Spiritus sancti, ne Filius ejus intelligatur Spiritus sanctus. dicimus Filium Spiritus sancti, ne Pater ejus intelligatur Spiritus sanctus. Dicitur et idem Spiritus donum Dei, quia Deus donator doni sui est. In quibus nominibus circumferri potest vicissim relationis regula, ut sic dicatur donator doni et donum donatoris; quia in his vocabulis potuit inveniri usitata huic categoriae, quae dicitur ad aliquid, circumlatio. nio est. Et ideo fortasse sic appellatur, quia Patri et Filio potest eadem appellatio convenire. Nam hoc ipse proprie dicitur, quod illi communiter dicuntur. Quia tis, quae separatim utriusque personae conveniunt, utriusque communio proprie significetur, vocatur sanctus Spiritus, qui est tertia in sancta Trinitate persona. Patri et Filio per omnia aequalis, coaeternus et consubstantialis. Et haec Trinitas unus est Deus, solus bonus, magnus, aeternus,
Abbreviated transcription (Latin):
Et quicquid sp̃c sc̃s ẽ. eo quo deus est. quo
substantia est. quo ȩternicas est: hoc pater
& filius est. Una intribus diuinitas. una
ẽentia. una ommipotentia. Et quicquid
substantialiter de deo dici podest. si forte
de solo patre interrogatus fueris: simul
de patre & filio & spũ scõ. non deos. sed
deum responde. unum. omnipotentem
in commutabilem. Sciendum est quod
quedam de deo substantialiter dicuntur.
ut est deus magnus. om̃ps: & quicquid
ad se dicitur. idẽ substantiam diuinitatis
significans. Quȩdam itaq relatiuȩ dicun¬
hoc ipso substantia est: quia eiusdem sub
men est. sed refertur ad filium: non sic
dicimus filium patrem ẽẽ. quomodo di¬
cimus filium deum ẽẽ: nec ita dicimus
patrem filium. sicut dicimus deum eẽ.
quia deus substantialiter dicitur: pat̾
ita & sp̃c sc̃s ad patrem & filium quodã¬
modo relatiuȩ dicitur: quia patris & filii
sp̃c est: sed ipsa relatio sp̃c scĩ. non ita recip¬
catione conuerti poterit sicut pater & filiͦ.

Expanded text:
us sanctus est, eo quo Deus est, quo substantia est, quo aeternitas est, hoc Pater est et Filius, una in tribus divinitas, una essentia, una omnipotentia, et quidquid substantialiter de Deo dici potest. Si forte de solo Patre interrogatude Patre, et Filio, et Spiritu sancto, non deos, sed Deum responde unum, omnipotentem, incommutabilem. Sciendum est quod quaedam de Deo substantialiter dicuntur, ut est, Deus, magnus, omnipotens: et quidquid ad se dicitur, id est, substantiam divinitatis significans: quaedam itaque vero relative dicunhoc ipso substantia est: quia ejusdem subs substantiae nomen est, sed refertur ad Filium. Non sic dicimus Filium Patrem esse, quomodo dicimus Filium Deum esse: nec ita dicimus Patrem Filium esse, sicut dicimus Deum esse; quia Deus substantialiter dicitur, Pater, itus sanctus ad Patrem et Filium quodammodo relative dicitur, quia Patris et Filii Spiritus est: sed ipsa relatio Spiritus sancti non ita reciprocatione converti poterit, sicut Pater et Filius.
Abbreviated transcription (Latin):
diceret.Qui gͦ terrena audientes non ca¬
piebant ⁊qͣnto minus ad cȩlestia icdẽ diui-
unt: Addit autem adhuc dñs. & de cȩle¬
stib sacramentis. & de terrenis instruere
eum: quem uidet sapienter ac diligenter
his quȩ audit intendere. Cȩlestis namq
est ascensio eius ad uitam sempiternam:
terrena uero ex altatio eius. ad mortemtem
uero de terrenis. Et sicut moyses exalta¬
uit serp̾entem in deserto: ita exaltari opor¬
tet filium hominis. Merito autem quẽ¬
ritur quomodo dicatur filius hominis.
uel descendisse de cȩlo: uel eo tempore qͦ
hȩc in terra loquebat᷑ iam fuisse in cȩlo.
Nota est namq confessio fidei catholicȩ:
quia desdens de cȩlo filius dei. filium ho¬
minis in utero uirginali suscepit: eumq
completa dispensatione passionis sue
resuscitauit a mortuis. & assumpsit in ce¬
lum. Non gͦ caro xp̃i descendit de cęlo

Expanded text:
diceret. Qui ergo terrena audientes non cadiceret. Qui ergo terrena audientes non capiebant, quanto minus ad coelestia, id est, divunt? Addit autem Dominus adhuc, et de coelestibus sacramentis, et de terrenis instruere eum, quem vidit sapienter ac diligenter his quae audit, intendere. Coelestis namque est ascensio ejus ad vitam sempiternam; terrena vero exaltatio ejus ad mortem tem coelo. Subjungit vero de terrenis: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis. Merito autem quaeritur quomodo dicatur Filius hominis, vel descendisse de coelo, vel eo tempore quo haec in terra loquebatur, 492 jam fuisse in coelo? Nota est namque confessio fidei catholicae, quia descendens de coelo Filius Dei, Filium hominis in utero virginali suscepit, eumque completa dispensatione passionis suae resuscitavit a mortuis, et assumpsit in coelum. Non ergo caro Christi descendit
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u. Et ipse enim inuisibiliter agente spũ
incipit eẽ quod ñ eratita ut infideles nes¬
ciant unde ueniat aut quo uadat: idẽ
quia ã gr̃a regenerationis uenit inadop¬
tionem filiorum dei. & uadit inꝑceptio¬
nem regni celestis. Querente autem ad¬
huc nichodemo quomodo possint hec
fieri. subiungit dñs dicens. Tu es magist᷑
in isrł ⁊ae hȩc ignoras: Non quasi insul¬
tare uolens ei qui magister uocetur. cur
sit ignarus sacramentorum cȩlestium :
sed adhumilitatis illum uiam ꝓuocans.
sine qua ianua celestis non potest inue¬
niri. Si terrena dixi uob̾ & non creditis:
quomodo si dixero uob̃ cȩlestia credetis ⁊
Terrena illis dixit. ut in suꝑiori lectione
inuenimus: tum de passione ac resurrec¬
tione sui corporis. quod de terra assumpse¬
rat loqueretur: dicens. Soluite templum
hoc & intribus diebus excitabo illud. Non
tamen credebant uerbo quod dixit: sed
non de alio. qͣm de templo corporis sui

Expanded text:
Spiritu. Et ipse enim invisibiliter agente Spiritu Spiritu. Et ipse enim invisibiliter agente Spiritu incipit esse quod non erat, ita ut infideles nesciant unde veniat, aut quo vadat, id est, quia a gratia regenerationis venit in adoptionem filiorum Dei, et vadit in perceptionem regni coelestis. Quaerente autem adhuc Nicodemo quomodo possint haec fieri, subjungit Dominus, dicens: Tu es magister in Israel, et haec ignoras? Non quasi insultare volens ei qui magister vocetur, cum sit ignarus sacramentorum coelestium, sed ad humilitatis illum viam provocans, sine qua janua coelestis non potest inveniri. Si terrena dixi vobis, et non creditis, quomodo, si dixero vobis coelestia, credetis? Terrena illis dixit, ut in superiore lectione invenimus, cum de passione ac de resurrectione sui corporis, quod de terra assumpserat, loquerethoc, et in tribus diebus excitabo illud . Non tamen credebant verbo quod dixit, sed non de alio, quam de templo corporis sui
Abbreviated transcription (Latin):
de in fine uidentes glam scõrum dicent
computati sunt inter filios dei: Et apł̃s
aqua & sp̃u regeneratur. inuisibiliter
li efficitur spualis. Qui ideo recte non solum
sp̃ualis sed etiam sp̃c uocatur: quia sicut
substantia sp̃c inuisibilis est nr̃is aspectib.
ita is qui ꝑ grãm di renouatur inuisibi¬
liter fit sp̃ualis & dei filius: cum uisibi¬
liter omnib caro & filius hominis appa¬
reat. Sequit᷑. Non mireris quia dixi tͥ.
oportet uos nasci denuo. Sp̃c tibi uult
spirat: & uocem eius audis: sed non scis un
ueniat aut quo uadat. Sic est omnis qui
natus est ex sp̃u. Sp̃c ubi uult spirat: quia
cum te presente loquitur isqui sp̃u sancto
repletus est. Sed non scis unde ueniat &
quo uadat: quia etiam si te presente quem¬
piam sp̃c adhoram impleuerit. non potes
uidere quomodo in eum intrauerit uel
quomodo redierit. quia natũra est inui¬
sibilis. Sic est omnis. qui natus est ex

Expanded text:
de in fine videntes gloriam sanctorum dicent de in fine videntes gloriam sanctorum dicent computati sunt inter filios Dei? Et apostoaqua et Spiritu regeneratur, invisibiliter li efficitur spiritualis. Qui ideo recte non solum spiritualis, sed etiam spiritus vocatur, quia sicut substantia spiritus invisibilis est nostris aspectibus, ita is qui per gratiam Dei renovatur invisibiliter, fit spiritualis et Dei filius, cum visibiliter omnibus caro et Filius hominis appareat. Sequitur: Non mireris quia dixi tibi, Oportet vos nasci denuo. Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis: sed non scis unde veniat, aut quo vadat. Sic est omnis qui natus est ex spiritu. Spiritus ubi vult spirat, quia cum te praesente loquitur is qui Spiritu sancto repletus est, sed non scis unde veniat, et quo vadat: quia etiamsi te praesente quempiam Spiritus ad horam impleverit, non potes videre quomodo in eum intraverit, vel quomodo redierit, qui natura est invisibilis. Sic est omnis qui natus est ex
Abbreviated transcription (Latin):
ex sp̃u sp̃c est. Natura sp̃c inuisibilis. car¬
nis est uisibilis: atq ideo carnalis genera¬
tio insibiliter amministratur uisibilib
incrementis. Qui carne nascitur: ꝑ ȩtatũ
momenta proficit. Spiritalis autem ge¬
neratio: tota inuisibiliter agitur. Nam
uidetur quidem baptizandus in fontem
descendere uidetur aquis intingi. uidet᷑
de aquis ascendere: quid autem in illo
lauachrum regenerationis egerit mini¬
me potest uideri. Sola hoc fidelium pie¬
tas nouit: quia peccator in foctem descen¬
dit. sed purificatus ascendit. Filius mor¬
tis descendit: sed filius resurrectionis ascen¬
dit. filius preuaricationis descendit: sed fi¬
lius reconciliationis ascendit. filius irȩ
descendit: sed filius miscđiȩ ascendit.
Filius diaboli descendit: sed filius dei as¬
cendit. Sola hȩc eccl̃ia mater quȩ gene¬
rat. nouit: cȩcerum oculis insipientium
uit. totumq ludus ẽẽ quod agitur. Un¬

Expanded text:
ex spiritu, spiritus est. Natura spiritus invisibilis, carex spiritu, spiritus est. Natura spiritus invisibilis, carnis visibilis est; atque ideo carnalis generatio visibiliter administratur visibilibus incrementis: qui in carne nascitur, per aetatum momenta proficit, spiritualis autem regeneratio tota invisibiliter agitur. Nam videtur quidem baptizandus in fontem descendere, videtur aquis intingi, videtur de aquis ascendere; quid autem in illo lavacrum regenerationis egerit, minime potest videri. Sola hoc fidelium novit pietas quia peccator in fontem descendit, sed purificatus ascendit: filius mortis descendit, sed filius resurrectionis ascendit; filius praevaricationis descendit, sed filius reconciliationis ascendit; filius irae descendit, sed filius misericordiae ascendit; filius diaboli descendit, sed filius Dei ascendit. Sola haec Ecclesia mater quae generat novit: caeterum oculis inspicientiumvit, totumque ludus esse quod agitur. Un
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestis particeps eẽ nequiret. Notandũ
autem quia quod de carnali dixit. hoc
etiam de spiritali est gen̾atione sentiendũ:
ne quaqͣm uidelicet eam postquam semel
expleta fuerit posse repeti. Siue enim
hereticus. siue scismaticus. siue facinoro¬
sus quisq in confessione sc̃ȩ trmnitatis
baptizet. non ualet ille qui ita baptiratꝰ
est a bonis catholicis rebaptitari: ne con¬
fessio uel inuocatio tanti nominis iudea¬
tur annullari. Sed quia nichodemus
ad primam dñi responsionem sollicitꝰ
quomodo sit intelligenda diligenter
inquirit. meretur iam plenius instrui:
& quia secunda natiuitas non carnalis s
sit spiritalis audire. Respondit namq¬
illi iħc. Amen amen dico tibi nisi quis
renatus fuerit exqua & sp̃u: non potest
introire in regnum dei. Cuius natiuitatis
modum subsequenter exponens. prorsus¬
q a carnali distinguens ait. Quod natũ
est ex carne caro ẽ. Et quod natum est

Expanded text:
coelestis particeps esse nequiret. Notandum coelestis particeps esse nequiret. Notandum autem, quia quod de carnali dixit, hoc etiam de spiritali est regeneratione sentiendum. Nequaquam videlicet eam postquam semel expleta fuerit, posse repeti. Sive enim haereticus sive schismaticus facinorosus quisque in confessione sanctae Trinitatis baptizet, non valet iest, a bonis catholicis rebaptizari, ne confessio vel invocatio tanti nominis videatur annullari. Et quia Nicodemus ad primam Domini responsionem sollicitus quomodo sit intelligenda diligenter inquirit, meretur jam planius instrui, et quia secunda nativitas non carnalis est, sed spiritalis, audire. Respondit namque Jesus: Amen amen dico tibi: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest introire in regnumodum subsequenter exponens, prorsusque a carnali distinguens, ait: Quod natum est ex carne, caro est: et quod natum est
Abbreviated transcription (Latin):
Quis & enim sine lauacro regenerationis re¬
missionem peccatoꝵ consequi. & regnum
ualet intrare cȩlorum: Sed nichodemꝰ
qui nocte uenit ad dñm: nec dum lucis¬
istius mysteria caꝑe nouerat. Nam &
nox in qua uenit. ipsam eius qua preme¬
batur ignorantiam designat. Nec dum
enim eorum numero sociatus erat quib
ait apłs. Fuistis aliqͣndo tenebre nunc
autem lux in dño: sed inter eos potius re¬
manebat: quib loquitur ysaias. Surge
illuminare iherłm quia uenit lumen tu¬
um: & gła dñi suꝑ te orta est. Respondit
gͦ dño &ait.Quomodo potest homo nas¬
ci cum sit senex: Nunquid potest in
uentrem matris suȩ iterato introire & nas¬
ci Quia enim scdȩ natiuitatis adhuc nes¬
cius ꝑseuerabat. de salute autem sua iam
sollicitus extiterat. necessario de una qͣm
nouerat natiuitate an posset iterari. uel
quo ordine regeneratio posset impleri q̃¬
rebat: ne huius expers remanendo. uite

Expanded text:
Quis enim sine lavacro regenerationis reQuis enim sine lavacro regenerationis remissionem peccatorum consequi, et regnum valet intrare coelorum? Sed Nicodemus, qui nocte venit ad Dominum, necdum lucis mysteria capere noverat. Nam et nox, in qua venit, ipsam ejus qua premebatur ignorantiam designat. Necdum enim eorum numero sociatus erat quibus ait Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino , sed inter eos potius remanebat, quibus loquitur Isaias: Surge, illuminare, Jerusalem, quia venit lumen tuum, et gloria Domini super te orta est . Respondit ergo Domino, et ait Quomodo potest homo nasci, cum sit senex? Nunquid potest in ventrem matris suci? Quia enim secundae nativitatis adhuc nescius perseverabat, de salute autem sua jam sollicitus exstiterat, necessario de una quam noverat nativitate, an posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat: ne hujus expers remanendo vitae
Abbreviated transcription (Latin):
princeps iudeorum uenit
ad dñm nocte. cupiens
secreta eius allocutione
plenius discere mysteria
fidei: cuius aꝑta ostensione signorum aliq̃te¬
inuestigare promeru it. Rabbi inquit:
scimus quia a deo uenisti magister. Nemo
enim potest hȩc signa facere quȩ tu facis:
nisi fuerit deus cum eo. Adeo gͥ ihm ue¬
nisse ad magisterium celeste mundo adhi¬
bendum confessus est: dm̃ cum illo fuisse
tamen ipsum deum eẽ cognouit. Sed quia
quem magistrum nouerat ueritatis. studi¬
ose docendus adiit. merito ad agritionem
diuinitatis eius ꝑfecte doctus subut: meri¬
to utrusq natiuitatis eius diuinȩ scilict¬
& humanȩ. sed & passionis atq ascensionis
ipsius archana ꝑcepit: nec non etiam mo
sacramenta dño reuelante didicit. Respon¬
dit enim iħc. & dixit ei. Amen amen dico
tibi nisi quis natus fuerit denuo: non po¬
test uidere regnum dei. Quȩ sententia tan¬
to aꝑtius cunctis fidelib luce t: qͣnto con¬
stat quia sine huius luce fideles eẽ neq̃unt

Expanded text:
princeps Judaeorum venit ad Dominum nocte, cupiens secreta ejus allocutione plenius discere mysteria fidei, cujus aperta ostensione signorum aliquateinvestigare promeruit. Rabbi, inquit, scimus quia a Deo venisti magister. Nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. A Deo igitur Jesum venisse ad magisterium coeleste mundo adhibendum confessus est, Deum cum illo fuisse tamen ipsum Deum esse cognovit. Sed quia quem magistrum noverat veritatis, studiose docendus adiit, merito ad agnitionem divinitatis ejus perfecte doctus subiit, merito utriusque nativitatis ejus, divinae scilicet humanae, sed et passionis atque ascensionis ipsius arcana percepit: necnon etiam modsacramenta, Domino revelante, didicit. Respondit Jesus, et dixit ei: Amen amen dico tibi: Nisi quis renatus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei. Quae sententia tanto apertius cunctis fidelibus lucet, quanto constat quia sine hujus luce fideles esse nequeunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mus ipsam scãm trinitatem ẽẽ insepara¬
bilis in substantiȩ atq eẽntiȩ insepa¬
rabiliterq oꝑari. quicqͥd ã singłis
ꝑsonis legimus oꝑatũ eẽ. Quamuis cer¬
tissimum sit patrem eẽ solum. qui dixit
hic est filius meus dilectus in quo
michi complacui: & filium ẽẽ solum.
suꝑ quem illa uox solus patris sonuit.
qͣndo in iordane scđm hominem bapti.¬
tatus est idest unigenitꝰ deus qui carnẽ
ẽe qui in speciȩ columbȩ super eundem
baptiratum ascendentem de aqua descen¬
dit: & quinquagesimo die post resurrec¬
tionem xp̃i fideles in uno loco positos
inlinguarũ ignearum uisione adueni¬
uocem qua solus locutus est deus pat̾.¬
& illam carnem qua solus homo factꝰ
est unigenitus deus: & illam columbã
dit: illasq linguas igneas in quarum
uisione fideles uno loco constitutos reple
uit. oꝑa ẽẽ totius scẽ trinitatis. idest
unius dei qui fecit in celis & in terra
uisibilia & inuisibilia uerissime creden¬

Expanded text:
atem esse inseparabilis substantiae atque essentiae, inseparabiliterque operari quidquid a singulis personis legimus operatum esse. Quamvis certissimum sit Patrem esse solum Hic est filius meus dilectus, in quo mihi conplacui, filium solum esse superquem illa uox solquando in Jordane secundum hominem baptizatus est, idem unigenitus Deus qui carnem lii solum esse, qui in specie columbae super eumdem baptizatum ascendentem de aqua descendit , et quinquagesimo die post resurrectionem Christi fideles in uno loco in linguarum ignearum visione advenivocem, quam solus locutus est Deus Pater; et illam carnem, qua solus homo factus est, unigenitus Deus; et illam columbam,dit; illasque linguas igneas, in quarum visione fideles uno loco consvit, opera esse totius sanctae Trinitatis, id est, unius Dei, qui fecit in coelis et in terra visibilia et invisibilia, verissime creden
Abbreviated transcription (Latin):
occisum. qui poterat defunctũ. Et qui¬
dem se utrumq posse docuit: qui & la¬
zarũ defunctum. & seipsũ suscitauit
occisum. Sed nos fr̃s relicta malitia
ꝑfidorũ. sequamur deuotionẽ fideliũ.
Abeamus ab impio contubernio: non
sedeamus in concilio uanitatis. & cum
iniqua gerentib non intremus. Cre¬
damus in eum qui non tantũ corpus.
sed & animã saluat a morte. Serue¬
musq oꝑ ando quod credimus : ut
credentes uitam ȩternã habeamus in
nomine euis. qui cum patre & spĩi
scõ uiuit & regnat ds. ꝑ omĩa secula

Expanded text:
occisum, qui poterat defunctum! Et quioccisum, qui poterat defunctum! Et quidem se utrumque posse docuit, qui et Lazarum defunctum, et seipsum suscitavit occisum. Sed nos, fratres, relicta malitia perfidorum, sequamur devotionem fidelium, abeamus ab impiorum contubernio, non sedeamus in consilio vanitatis, et cum iniqua gerentibus non intremus; credamus in eum qui non tantum corpus, sed et animam salvat a morte, servemusque operando quod credimus, ut credentes vitam aeternam habeamus in nomine ejus, qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat Deus per omnia saecula
Abbreviated transcription (Latin):
tum quẽ a morte animȩ suscitatum
spiritaliter uiuere donauit: sed ut
bonam hominis uitam imitando. ꝑ
hec ad uisionem iħu ꝑtingere mere¬
amur. Quia ꝓcerto cognouimꝰ ubi
iħc est. resurrexit enim post mortẽ
& ascendit in celum: ibi habet man¬
sionẽ ꝑpetuam. Ipsa est uera bethania.
ciuitas scilicet cęlestis: quã nullus
ualet nisi obediens intrare. Stude¬
tibus: suspiremus illuc ipsum domꝰ
illius conditorẽ. Petamus om̃s. pe¬
tamus singuli. ut inhabitemus in do¬
mo eius om̃ib dieb uitȩ nr̃e: non
ut lazarum ibi uideamus quẽ susci¬
tauit a mortuis. sed ut ipsi cum lazaro¬
& cum ceteris scĩs resuscitati a mortuis.
uideamus uoluntatem dñi. & protega¬
mur a templo scõ eius. Cogitauerunt
autẽ principes sacerdotum ut lazarum¬
interficerent. quia multi ꝓpter illum
abibant ex udeis. & credebant in iħm.
Oceca cȩcorum uersutia occidere uelle
suscitatum : quasi non possit suscitare

Expanded text:
tum, quem a morte animae suscitatum tum, quem a morte animae suscitatum spiritualiter vivere donavit, sed ut bonam hominis vitam imitando per hoc ad visionem Jesu pertingere mereamur: quia pro certo cognovimus ubi Jesus est. Resurrexit enim post mortem, et ascendit in coelum, ibi habet mansionem perpetuam. Ipsa est vera Bethania, civitas scilicet coelestis, quam nullus valet nisi obediens intrare. Studetibus, suspiremus illuc ipsum domus illius conditorem, petamus omnes, petamus singuli, ut inhabitemus in domo ejus omnibus diebus vitae nostrae, non ut Lazarum ibi videamus quem suscitavit a mortuis, sed ut ipsi cum Lazaro et caeteris sanctis resuscitati a mortuis, videamus voluntatem Domini, et protegamur a templo sancto ejus. Cogitaverunt autem principes sacerdotum, ut Ainterficerent; quia multi propter illum abibant ex Judaeis, et credebant in Jesum. O caeca caecorum versutia, occidere velle suscitatum, quasi non possit suscitare
Abbreviated transcription (Latin):
Quod est aꝑte dicere. quia corpus me¬
ũ iam defunctũ tangere non poterit.
solum quod nunc potuit fecit. preue¬
nit uiuum adhuc funerandi officio do-¬
nare. Pauꝑes enim semꝑ habetis uobiscũ:
me autem non semꝑ habebitis. Et bic
magnȩ moderamine patientiȩ dñs ñ ui¬
dam arguit auaritiȩ. & non pauꝑum
grã. de pecuma loqui: sed ex ratione
demonstrat non ẽẽ culpandos eos qui
ei inter homines conuersanti de fa-¬
cultatibus suis ministrarent: cũ tam
paruo tempore ipse apud eccłam cor-¬
poraliter mansurus. pauꝑes autem
quib elemosina fieri possit in ea semꝑ
ẽẽnt habendi. Cognouit gͦ turba
multa ex uideis quia illic esset. & ue¬
nerunt non ꝓpter iħm tantũ: sed ut
lazarũ uiderent quem suscitauit a
mortuis. Curiositas hos non karitas
ubi mansionem facit. ubi bethaniã
id est domũ animȩ obȩdientis in qͣ
habitet inuenit : ueniamus illuc con¬
templatione non propter hominẽ tan-¬

Expanded text:
Quod est aperte dicere: Quia corpus meQuod est aperte dicere: Quia corpus meum jam defuncti tangere non poterit, solum quod nunc potuit, fecit, praevenit vivum adhuc funerandi officio donare. Pauperes enim semper habetis vobiscum, me autem non semper habetis. Et hic magnae moderamine patientiae Dominus non Judam arguit avaritiae, et non pauperum gratia de pecunia loqui, sed ex ratione demonstrat non esse culpandos eos qui ei inter homines conversanti de facultatibus suis ministrarent, cum tam parvo tempore ipse apud Ecclesiam corporaliter mansurus, pauperes autem, quibus eleemosyna fieri posset, in ea semper essent habendi. Cognovit ergo turba multa ex Judaeis quia illic esset, et venerunt non propter Jesum tantum, sed ut Lazarum viderent, quem suscitavit a mortuis. Curiositas hos, non charitas,ubi mansionem facit, ubi Bethaniam, id est, domum animae obedientis in qua habitet, invenit, veniamus illuc contemplatione, non propter hominem tan
Abbreviated transcription (Latin):
misit eus fidei quicquid habebant
in sacculis: eumq de his quȩ uellet fa-¬
cere ꝑmisit: ut uel collati honoris. uel
habitȩ memoria pecuniȩ mentẽ ab ip¬
sius uenditione reuocaret. Uerũ quia
semꝑ auarus eget. neq umquã benefi¬
ciorũ ꝑfidus meminit: impuis a furto
pecuniȩ quã portabat. ꝑuenit ad tra-¬
ditionem dñi quam destinabat. Dixit
gͦ iħc. Sine illam. ut indiem sepultu¬
rȩ meȩ seruet illud. Quasi innocent̃
interroganti uidȩ. dñs simpliciter et
mansuete quo ministerium maRiȩ
ꝑtineret exposuit: quia ipse udelicet
moriturus & ad sepeliendum aromati¬
bus ẽet ungendus : idoq marie cui
ad unctionem mortui corporis eius
quãuis multũ desideranti ꝑuenire ñ
licẽret. donatũ sit uiuenti adhuc im¬
pendere obsequiũ. quod post mortẽ
celeri resurrectione preuenta nequiret.
Unde bene marcus dnm̃ de illa dixisse
testatur. Quod habuit hec fecit: preue¬
nit ungere corpus meum in sepulturã

Expanded text:
misit ejus fidei quidquid habebat misit ejus fidei quidquid habebat in sacculis, eumque de his quae vellet facere, permisit, ut vel collati honoris, vel habitae memoria pecuniae mentem ab ipsius venditione revocaret. Verum quia semper avarus eget, neque unquam beneficiorum perfidus meminit, impius a furto pecuniae quam portabat pervenit ad traditionem Domini qui commendabat. Dixit ergo Jesus: Sine illam, ut in diem sepulturae meae servet illud. Quasi innocenter interroganti Judae Dominus simpliciter et mansuete, quo ministerium Mariae pertineret, exposuit: quia ipse videlicet moriturus, et ad sepeliendum aromatibus esset ungendus. Ideoque Mariae, cui ad unctionem mortui corporis ejus, quamvis multum desideranti pervenire non liceret, donatum sit viventi adhuc impendere obsequium, quod post mortem celeri resurrectione praeventa nequiret: unde bene Marcus Dominum de illa dixisse testatur: Quod habuit, haec fecit: praevenit ungere corpus meum in sepulturam .
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ quid omĩs eccła. quid anima queq
ꝑfecta semꝑ faciat ostenditur. Dicit gͦ
unus ex discipulis eius iudas scariothis.
qui erat eum traditurus. Quare hoc
ungentũ non ueniit trecentis denariis.
& datũ est egenis: Ue impio tradito¬
ri. ue complicibus nequitiȩ eius etiã
nunc membra xp̃i ꝑsequentibus. qui
fainam uirtutis quam ipsi habere non
merentur: ꝓximis qui hanc habent.
inuidere non cessant. Et quidem puta¬
re possemus uidam cura pauꝑum hȩc
fuisse locutum: sed ꝓdit mentẽ illius te¬
stis uerar qui ait. Pixit autẽ hoc ñ quia
de egenis pertinebat ad eum: sed quia
fur erat & loculos habens ea quȩ mitte¬
das periit quando pecunia corruptꝰ
dñm prodidit. sed iam ꝑditus dñm se¬
quebatur. qui loculos habens domini
sterio portare. sed furto exportare sole¬
bat. Uidens enim dñs cor uidȩ cupidi-¬
tatis iam sorde pollutum. preuidens
peiore ꝓditionis sorde polluendũ. com¬

Expanded text:
autem quid omnis Ecclesia, quid anima quaeque autem quid omnis Ecclesia, quid anima quaeque perfecta semper faciat, ostenditur. Dixit ergo unus ex discipulis ejus Judas Iscariotes, qui erat eumulg., veniit trecentis denariis, et datum est egenis? Vae impio traditori, vae complicibus nequitiae ejus, etiam nunc membra Christi persequentibus, qui famam virtutis, quam ipsi habere non merentur, proximis, qui hanc habent, invidere non cessant! Et quidem putare possemus Judam cura pauperum haec fuisse locutum, sed prodit mentem illius testis verax, qui ait: Dixit autem hoc, non quia de egenis pertinebat ad eum, sed quia fur erat, et loculos habens, ea quae mittedas periit, quando pecunia corruptus Dominum prodidit, sed jam perditus Dominum sequebatur, qui loculos habens Dominicsterio portare, sed etiam furto exportare solebat. Videns enim Dominus cor Judae cupiditatis jam sorde pollutum, praevidens pejoris proditionis sorde polluendum, com
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o iħu: & odorem notitie suȩ ma¬
pedes autem ultima quȩlibet membra
eius non inconuenienter intelligi: de
quib infine dicturus est: quamdui fe¬
cistis uni de his fr̃ibus meis minimis:
mͥ fecistis. Et caput ungimus dñi. cũ
caritatisq dulcedine complectimur. &
laudem nominis eius bene uiuendo
dilatamus. Pedes ungimus dñi. cũ pau¬
peres eius uerbo consolationis ne despe¬
rare in pressuris debeant refouemus. E¬
osdem capillis nr̃is extergimus: cum de
rebus quȩ nobis suꝑfluunt. egentium
necessitati communicanus. Fitq de no¬
bis quod sequitur. & domus impleta
est ex odore ungenti. quia ꝓ modulo
nr̃o mundus impletur ex opinione deuo¬
tionis. qua dm & proximum simplici
puroq corde uenerari ac diligere ꝓba¬
mur. fitq quod in amoris cantico spon¬
sa gloriatur. Dum esset rex in accubitu
suo: nardus mea dedit odorem suũ. Ubi
aꝑte quid maria semel fecerit. typice

Expanded text:
in Christo Jesu, et odorem notitiae suae main Christo Jesu, et odorem notitiae suae mapedes autem ultima quaelibet membra ejus non inconvenienter intelligi, de quibus in fine dicturus est: Quandiu fecistis uni de his fratribus meis minimis, mihi fecistis . Et caput ungimus Domini, cucharitatis dulcedine complectimur, cum laudem nominis ejus bene vivendo dilatamus. Pedes ungimus Domini, cum pauperes ejus verbo consolationis ne desperare in pressuris debeant, refovemus. Eosdem capillis nostris extergimus, cum de rebus quae nobis superfluunt egentium necessitati communicamus: fitque de nobis quod sequitur: Et domus impleta est ex odore unguenti. Quia pro modulo nostro mundus impletur Al., implebitur ex opinione devotionis, qua Deum et proximum simplici puroque corde venerari ac diligere probamur: fitque quod in amoris Cantico sponsa gloriatur, dum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum. Ubi aperte quid Maria semel fecerit, typice
Abbreviated transcription (Latin):
re. & ad caput quoq ungendum non
dubitauit ẽrigi. Ibi quippe rudimenta
penitentium: hic iusticiam ꝑfectarum
designat animarũ. Unde recte tunc
mensura ungenti non dicitur: nunc
autẽ libra fuisse ꝑhibetur. Quid nãq
ꝑ libram ungenti ⁊ nͥ ꝑfectio iusticiȩ. ex¬
primitur: Tunc quale fuerit ungen¬
tum tacetur: nunc quia nardi pistici
idest fidelis. neq extraneis specieb ad¬
ulterati. sed pretiosi fuerit indicatur:
ut ꝑfecte fidei & actionis quȩ sit castitas
intimetur. Per caput autẽ dñi quod un-¬
xit maria sublimitas diumitatis eius:
ꝑ pedes humilitas incarnationis expri-¬
mitur. Et pedes ungimus eius: cum
mysteriũ susceptȩ incarnationis debita
laude predicamus. Caput ungimus.
cũ excellentiam diuinitatis digna uer¬
bi opinione ueneramur. Quid emm
ꝑ ungentum. nisi bonus odor opinio¬
nis insinuatur. paulo attestante qui ait:
do autem grãs qui semꝑ triumphat nos

Expanded text:
re, et ad caput quoque ungendum non re, et ad caput quoque ungendum non dubitavit erigi. Ibi quippe rudimenta poenitentium, hic justitiam perfectarum designat animarum, unde recte tunc mensura unguenti non dicitur, nunc autem libra fuisse perhibetur. Quid namque per libram unguenti, nisi perfectio justitiae exprimitur? Tunc quale fuerit unguentum tacetur, nunc quia nardi pistici, id est fidelis neque extraneis speciebus adulterati, sed pretiosi fuerit indicatur, ut perfectae fidei et actionis quae sit castitas intimetur. Per caput autem Domini quod unxit Maria, sublimitas divinitatis ejus, per pedes humilitas incarnationis exprimitur. Et pedes ungimus ejus, cum mysterium susceptae incarnationis debita laude praedicamus; caput ungimus, cum excellentiam divinitatis digna verbi opinione veneramur. Quid enim per unguentum, nisi bonus odor opinionis insinuatur? Paulo attestante, qui ait: Deo autem gratias, qui semper triumphat nos
Abbreviated transcription (Latin):
stituta numquã potest abscondi: ipsaq
de sui latere constructa redemptoris.
quȩ de ipsius latere ꝓse morientis exi-¬
erit imbuta est: ubi etiam altera soror
lazari maRia in magnȩ inditium dilecti¬
pretiosi. & unxit pedes iħu: & extersit
capillis suis pedes eius. Quo facto. non
solum suȩ dedit inditium deuotionis:
sed & aliarum fidelium do animarũ
signat pietatis obsequiũ. S prius no¬
tandum quod sicut narrantibꝰ matheo
& marcho didicimus: non solum pedes
dñi maria. sed & capit nardo ꝑfũdit.
Nec dubitandum est quin & ipsa sit
mulier quȩ sicut eiangelista lucas re¬
fert quondam peccatrix ad dñm cum
alabastro uenit ungenti. & stans retro
secus pedes eius. lacrimis cepit rigare
pedes eius. & capillis capitis sui terge¬
bat: & osculabatur pedes eius & ungen¬
to ungebat. Eadem gͦ est mulier. S
ibi pedes solum dm̃ prona ungebat. &¬
hoc inter pęnitentiȩ lacrimas. hic autẽ

Expanded text:
stituta, nunquam potest abscondi ; ipsaque stituta, nunquam potest abscondi ; ipsaque de sui latere constructa redemptoris, ficationis, quae de ipsius latere pro se morientis exiere, imbuta est. Ubi etiam altera soror Lazari Maria, in magnae indicium dilectipretiosi, et unxit pedes Jesu, et extersit capillis suis pedes ejus. Quo facto non solum suae dat indicium devotionis, sed et aliarum fidelium Deo animarum signat pietatis obsequium. Sed prius notandum quod, sicut narrantibus Matthaeo et Marco didicimus, non solum pedes Domini Maria, sed et caput nardo perfudit. Nec dubitandum est quin et ipsa sit mulier, quae, sicut evangelista Lucas refert , quondam peccatrix ad Dominum cum alabastro venit unguenti, et stans retro secus pedes ejus, lacrymis coepit rigare pedes ejus, et capillis capiti sui tergebat, et osculabatur pedes ejus, et unguento ungebat. Eadem ergo est mulier, sed ibi pedes solum Domini prona unguebat, et hoc inter poenitentiae lacrymas, hic autem
Abbreviated transcription (Latin):
& lazarus inter alios discumbebat:
fides est eccłȩ quȩ ꝑ dilectionem ope¬
ratur. Unde alibi dñs de credituris
in se populis dicit ad discipulos. Ego
cibum habeo manducare. quẽ uos nesci¬
tis. Et hoc exponens. adunxit. Meus
cibus est. ut faciam uoluntatem eius qͥ
misit me: ut ꝑficiam opus eus. In qua
cena martha ministrat: cum anima quȩ¬
que fidelis opera dño suȩ deuotionis im¬
pendit. Lazarus uͦ unus fit ex discum¬
bentib cum dño: cũ etiam hi qui post
peccatoꝵ mortem resuscitati ad iusticiã
sunt una cum eis qui in sua ꝑmañsere
iusticia de presentia ueritatis exultant.
pęnitentes simul cũ innocentibus cȩle¬
stis gr̃ȩ muneribus aluntur. Et bene
eadem cȩna in bethania celebratur. quȩ
est ciitas in latere montis oliueti: et
interpretatur domus obȩdientiȩ. Do¬
mus namq obedientiȩ ęccła est. quȩ
fideliter dñi iussis optemperat: & ip¬
sa ẽ ciuitas quȩ suꝑ montẽ miscdiȩ con¬

Expanded text:
et Lazarus inter alios discumbebat, et Lazarus inter alios discumbebat, fides est Ecclesiae quae per dilectionem operatur: unde alibi Dominus de credituris in se populis dicit ad discipulos: Ego cibum habeo manducare, quem vos nescitis . Et hoc exponens adjunxit: Meus cibus est, ut faciam voluntatem ejus qui misit me, ut perficiam opus ejus. In qua coena Martha ministrat, cum anima quaeque fidelis operam Domino suae devotionis impendit; Lazarus vero unus fit ex discumbentibus cum Domino, cum etiam ii qui post peccatorum mortem resuscitati ad justitiam sunt, una cum eis qui in sua permansere justitia, de praesentia veritatis exsultant, poenitentes simul cum innocentibus coelestis gratiae muneribus aluntur. Et bene eadem coena in Bethania celebratur, quae est civitas in latere montis Oliveti, et interpretatur domus obedientiae. Domus namque obedientiae Ecclesia est, quae fideliter Domini jussis obtemperat: et ipsa est civitas quae super montem misericordiae con