comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seruient illi duo popłi romanis sic̃ isrł.
&erit eis benedictio in medio t̾rȩ. Quare
benedictio : auia de fyon exibit lex
intoto mundo. in apłis aliisq creden¬
tib. Cui gͦ erit ifrł benedictio: illipo¬
pło : cui benedix̃ dñs. id ÷ abillo bene¬
dicetur. a quo ante maledicebatur: aui
dix̃ dñs. Benedictus popłs ms egypti :¬
& opus manuum mearũ assirio sit.
Hac regiones p̃om̃ib. regionib habundant
multituditie monachoꝵ. idõq adño
benedici merentur Hereditas autem
mea ifrł. Quare hereditas : qi̾ ibi est
natus. nutritus. passus. ibiq redemit
ȩgyptum. cum misisset eum sargori
rex assirioꝵ & pugnasset contͣ atotũ
& coepisset eam : intẽpore illo locutꝰ
ẽ. dñs inmanu esaiȩ filii amos. Alotꝰ
una ÷ urbs phr listinoꝵ potentissima.
deqͥnq urbib quã sargon rex assirioꝵ
qui ⁊ sennacherip appellatur. qͥ septẽ
nominib. nuncupatus ÷ ut beatus hie.¬

Expanded text:
servient illi duo populi Romanis sicut Israel, servient illi duo populi Romanis sicut Israel, et erit eis benedictio in medio terrae. Quare benedictio? quia de Sion exibit lex, in toto mundo, in apostolis, aliisque credentibus. Cui ergo erit Israel benedictio? Illi populo cui benedixit Dominus, id est, ab illo benedicetur, a quo ante maledicebatur, cui Benedictus populus meus Aegypti, et opus manuum mearum Assyrio sit. » Hae regiones prae omnibus regionibus abundant multitudine Monachorum, ideoque a Domino benedici merentur. « Haereditas autem mea Israel. » Quare haereditas? Quia ibi est natus, nutritus, passus, ibique redemitest Thartan in Aegyptum, cum misisset eum Sargon rex Assyriorum et pugnasset contra Azotum et cepisset eam, in tempore illo locutus est Dominus in manu Isaiae filii Amos. » Azotus una est urbs Philistinorum potentissima de quinque urbibus quam Sargon rex Assyriorum qui et Sennacherib appellatur, qui septem nominibus nuncupatus est, ut beatus Hie
Abbreviated transcription (Latin):
tem habent. maxime negotiatores
eorũ : qui deregno ad regnũ tͣnseunt.
đ̾ autẽ ait seruient egyptu assur.
ñ idcirco dicit qd̃ postea subiecti fuis¬
sent illi. sed ꝓpt̾ legiones romanorũ
quȩ instructȩ siro milite. custodie¬
bant egyptũ : uł qr utraq gens ea
quȩ apud se habudant. in aliã causa
conmerti ⁊ trans fert. ndie illa
erit isrł terciłs egyptio& assirius
benedictio in medio t̃re. cui benedyat
dñs exercituum. Legimus inlibro ma¬
chabeoꝵ. qđ regnũ isrł aliquando re¬
ges assiriorũ : aliqͣn do aegrptiorum
sibi uindicabant. In dñi uero aduentu
neq assiri is erat sub iugatum neq &¬
grptus : sed subromano imꝑio erat
constituta ciuitas. & eiusdem c̃ditionis
erat qua & illi. Quia sicut seruiebant
egyptii. ⁊ assirii romanis : ita aisrł.
Acsi dicer& aliis uerbis. Neqͣquã ergo
isrł int̾ assirios ⁊ egrptios medius
uexibitur. sed erit eis tercius. qui a

Expanded text:
tem habent, maxime negotiatores tem habent, maxime negotiatores eorum, qui de regno ad regnum transeunt. Quod autem ait: Servient Aegyptii Assur: non idcirco dicit quod postea subjecti fuissent illi: sed propter legiones Romanorum, quae instructae Assyrio milite custodiebant Aegyptum: vel quia utraque gens, ea quae apud se abundant, in alia causa commercii transfert. « In die illa erit Israel tertius Aegyptio, et Assyrius benedictio in medio terrae, cui benedixit Dominus exercituum. » Legimus in libro Machabaeorum quod regnum Israel aliquando reges Assyriorum, aliquando Aegyptiorum sibi vindicabant. In Domini vero adventu, neque Assyriis erat subjugatum, neque Aegyptiis: sed sub Romano imperio erat constituta civitas, et ejusdem conditionis erat quam et illi. Quia, sicut serviebant Aegyptii et Assyrii Romanis, ita et Israel. Ac si diceret aliis verbis: Nequaquam ergo Israel inter Assyrios et Aegyptios medius vexabitur, sic erit tertius: quia
Abbreviated transcription (Latin):
sed ad ꝓbationẽ & remim erationem.
Quẽ enim diligit dñs corripit: flagel¬
lat autẽ omnẽ filium quem recipit
Et si adcẽpus inqͥt recesser̃ abeo: re¬
uertentur ad illũ. & sanabit eos a
peccatis. & abomĩ tribulatione.
udie illa iddt intẽpore dñici ad¬
uentus. eric uia de egrpto iassiri¬
os. & intrabit assirius aegeptũ.
& egiptꝰ in assirios : & seruient egr p¬
tii assur. Ante dñi aduentũ singu¬
lȩgentes ꝓprios reges habebarit :
nec erat licitũ cuiquã deuna regione
transire in aliã qł ꝓexploratorib. acci¬
prebantur. In romano autẽ imꝑio unũ
facta sunt : & maxime postꝗ inxp̃o cre¬
didunt. Abenfraten enim usq. tigrini
om̃e medium regio assirioꝵ fuit. & qͦs
ueteres assirios nos mͦsiros uocamus.
aparte totum appellantes. Post dñi
gͥ passionẽ : uia de egrpto fuit. & qͦs¬
ueteres assirios : Quia quicũq. uolunt
mͦ de egyptiis transire in assirios. &
de assirus inegyptũ : lib̾am potesta¬

Expanded text:
bationem et remunerationem. « Quem enim diligit Dominus, corripit . » Flagellat autem omnem filium quem recipit. Et si ad tempus, inquit, recesserunt ab eo: revertentur ad illum, et sanabit eos a peccatis et ab omni tribulatione. « In die illa, » id est in tempore Dominici adventus, « erit via de Aegypto in Assyrios, et intrabit Assyrius Aegyptum, et Aegyptus in Assyrios, et servient Aegyptii Assur. » Ante Domini adventum singulae gentes proprios reges habebant, nec erat licitum cuiquam de una regione transire in aliam, quia pro exploratoribus accipiebantur. In Romano autem imperio unum facta sunt, et maxime postquam in Christo crediderunt. Ab Euphrate enim usque Tigrim omne medium regio Assyriorum fuit, et quos veteres Assyrios nos modo Syros vocamus, a parte totum appellantes. Post Domini ergo passionem via de Aegypto fuit ad Assyrios: quia quicunque volunt modo de Aegyptiis transire in Assyrios et de Assyriis in Aegyptum, liberam potesta
Abbreviated transcription (Latin):
cionem. ⁊ habebant fiduciã inghiopib.
qui erant egyptus sociati. Cũ ergo
audissent ⁊ uidissent. tã egyptios quã
ȩlnopes minari incaptiuitatẽ igno.¬
miniose abassiriis: timuer̃ ualde ce
erubuer̃ qđ spẽ suam in illis posuerint.

Expanded text:
iduciam in Aethiopibus qui erant Aegyptiis sociati. Cum ergo audissent et vidissent tam Aegyptios quam Aethiopes minari in captivitatem ignominiose ab Assyriis, timuerunt valde, et erubuerunt quod spem suam in illis posuerint.
Abbreviated transcription (Latin):
soluent. Et ꝑcutiae dñs egyptũ plaga:
& sanabit eam: & reuertentur addnmn
& placabitur eis. & sanabit eos. Hȩc
descĩs martirib. aliisq credentib. dicta
sufficiant. Percuti& dñs aegyptũ: ĩd÷
ꝑcuti ꝑmitt&e electos aꝑsecutoribus &
sanabit eandẽ plagã. qr coronabit scõs

Expanded text:
solvent. Et percutiet Dominus Aegyptum plaga, solvent. Et percutiet Dominus Aegyptum plaga, et sanabit eam, et revertentur ad Dominum et placabitur eis, et sanabit eos. » Haec de sanctis martyribus aliisque credentibus dicta sufficiant. Percutiet Dominus Aegyptum, id est percuti permittet electos a persecutoribus, et sanabit eamdem plagam, quia coronabit s
Abbreviated transcription (Latin):
clamabunt addñm patrẽ. afacie ꝑse-¬
cutorũ : implorantes eiꝰ miscđiam.
S tatĩq mittte eis saluatorem. id ÷ aupxi¬
lium filii suułu: qui interp̃tatur
saluator. ⁊ erit ꝓpugnator seu defen¬
sor eorum lib̾ans eos. Quotiens cũq
enĩ affliguntur eleo ĩti. aut aꝑse¬
qutorib. aut abmpugnatione demo¬
nim. & dĩ auxilium habent. aquo ꝓ¬
cegantur : quasi ipse filius dĩ mitcit᷑
adõ patre. dũ eius adiutorio illi saluant᷑.
Et cognoscet᷑ dñs ab egypto : & cognoscent
aegyptii dnm indie illa. Cum dĩ cdem̃tia
respexerit credentes positos incertami.¬
ne: cognoscetur dñs ab egrpto. id est
abhoc mundo. & cognoscent aegipti i dnm
indie illti. habitatores uidelicet huiꝰ
mundi dñm : siue ꝑsecutores qͥfuerant
suꝑati. siue credentes auxilio dĩ lib̾ati.
Et colent subaudis illi qui credidnt
dñm inhostus : corporis uidelicet &
sanguinis eius. qđ offertur cotidiȩ

Expanded text:
clamabunt ad Deum Patrem a facie perseclamabunt ad Deum Patrem a facie persecutorum, implorantes ejus misericordiam. Statimque mittet eis salvatorem, id est auxilium Filii sui Jesu, qui interpretatur Salvator, et erit propugnator seu defensor eorum, liberans eos. Quotiescunque enim affliguntur electi, aut a persecutoribus aut ab impugnatione daemonum, et Dei auxilium habent a quo protegantur: quasi ipse Filius Dei mittitur a Deo Patre, dum ejus adjutorio illi salvantur. « Et cognoscetur Dominus ab Aegypto, et cognoscent Aegyptii Dominum in die illa. » Cum Dei clementia respexerit credentes positos in certamine, cognoscetur Dominus ab Aegypto, id est ab hoc mundo, et cognoscent Aegyptii Dominum in die illa, habitatores videlicet hujus mundi, sive persecutores qui fuerint superati, sive credentes auxilio Dei liberati. « Et colent, » subaudis illi qui crediderint « Deum in hostiis, » corporis scilicet et sanguinis ejus quod offertur quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
re uł ticulus in signũ dñice passionis ce re¬
surrectionis : & intestimonium dño exer¬
cituum int̾ra aegypti. hoo ÷ intoto mundo.
Per unũ altare. debemꝰ intelligere: omĩa
altaria totius mundi. Quia sicut una ÷
fides credentium. unũ baptismũ. una
ȩccłia : ita unũ altare. Titulus autẽ qui
uxca illud altare ÷: euangłium &
apłorum intelligitur doctrina. quae
usq ad terminos orbis terrȩ uenit. Potest
& ꝑhoc altare intelligi fides : quȩ una t
om̃ib. credentib. Sicut enĩ suꝑ altare
offerunt᷑ dõ sacrificia : ita quicquid
boni agimus. suꝑ fidẽ offerimus. Ticulꝰ
iuxta fidem intelligitur bona oꝑatio: &
imitacio passionis xpĩ. ¶lamabunt
enĩ addñm afacie tribulantis : & mit&
eis saluatorẽ & ꝓpugnatorẽ qui lib̾et eos
Cũ fuerit inqͥt altare dnĩ in hoc mundo:
& euangłica doctrina diffamari ceꝑit.
tẽpusq. ꝑsecutionis ingruerit. tunc
hi qui credidint. apłi uidelic& ac mar¬
tires. eorũq sequaces. & alii fideles

Expanded text:
nicae passionis et resurrectionis « et in testimonium Domino exercituum in terra Aegypti, » hoc est, in toto mundo. Per unum altare debemus intelligere omnia altaria totius mundi. Quia, sicut una est fides credentium, unum baptisma, una Ecclesia: ita unum altare. Titulus autem qui juxta illud altare est, Evangelium et Apostolorum intelligitur doctrina, quae usque ad terminos orbis terrae venit. Potest et per hoc altare intelligi fides, quae una est omnibus credentibus. Sicut enim super altare offeruntur Deo sacrificia: ita quidquid boni agimus, super fidem offerimus. Titulus juxta fidem intelligitur bona operatio, et imitatio passionis Christi. « Clamabunt enim ad Dominum a facie tribulantis, et mittet eis salvatorem et propugnatorem, qui liberet eos. » Cum fuerit, inquit, altare Domini in hoc mundo, et Evangelica doctrina diffamari coeperit, tempusque persecutionis ingruerit: tunc ii qui crediderint, apostoli videlicet ac martyres eorumque sequaces et alii fideles,
Abbreviated transcription (Latin):
ricura mea & filia arcȩ meȩ:
quȩ audiui adño exercituum dõ
urłis: & adnntiaui uobis. Facit a¬
postrophã ad merłm quã appellat
trituram. eoqđ adiuersis gentibus
triturabatur. siue c̃culcabat᷑. Tritura¬
re enim. ẽ conculcare. Filia etiã areȩ
appellatur id ÷ filia tẽpli. qđ erat
constructũ inarea ornari iebusei: qui
& areuna uocabatur. Et ÷ sensus. O

Expanded text:
ritura mea et filia areae meae quae audivi a Domino exercituum Deo Israelis annuntiavi vobis. » Facit apostropham ad Hierusalem, quam appellat trituram, eo quod a diversis gentibus triturabatur sive conculcabatur. Triturare enim est conculcare. Filia etiam areae appellatur, id est filia templi, quod erat constructum in area Ornam Jebusaei, qui et Areuna voc
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ. simili dem̃tia non ꝓtegis : Dix̃
⁊ nox idt tempꝰ tribulationis: uenit
genti idumeoꝵ lopło meo p̾bebo
lum̃ lȩticie. decaptiuitate reuer¬
tendi: & uos delinquã intenebris
captiuitatis. & seruitutis. eo qđ ga¬
uisi estis suꝑ uastacione płi mei.
Nã quia idumei letatis decaptiuitate
papłi isrłitici: io circo ⁊ ipsi incaptuũ

Expanded text:
sumus, simili clementia non protegis? « Dixit sumus, simili clementia non protegis? « Dixit et nox, id est tempus tribulationis, venit genti Idumaeorum. Populo meo praebebo lumen laetitiae de captivitate revertendi, et vos derelinquam in tenebris captivitatis et servitutis, eo quod gavisi estis super vastatione populi mei. Nam quia Idumaei laetati sunt de captivitate puli Israelitici, idcirco et ipsi in
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpli qđ sitũ. ẽ. anarea are unȩ. Nĩ
tibi iudeatur incredibile. eẽ. qđ dyci
debabilone. qr non sunt mea uerba
sed dñi exercituum: & quȩ audiui ab illo
ad mintiaui uobis.
Duma autẽ regio ÷ idumcȩ ꝓiunciȩ &
sunt habitatores eius deꝓgenie esao:
qͥ & edom siue seir . ẽ. appellatꝰ. Cons¬
tat uͦ idumeos abassirus. uł chaldeis
expugnatos. eẽ. sicut ⁊ duas trib. Sed
uioentes post .Lxx. annos duas trib.
decaptiuitate chaldaica. cẽ. reu̾sas.
& se inseruitio de tineri: diuint̾ im¬
plorabant auxilium. curnon ctiã
ipsi fuerint lib̾ati : cum destirpe
fuerint habrahe ⁊ ysaac. Unde dic̃
babrlonem ⁊ mediã : ubi adhuc deti¬
netur. ¶ustos quidenocte custos.
qui de nocte subaudis lib̾as popłm
tuum: & .ẽ. sensus. O custos isrł
omp̃s qui popłm tuum tueris custodia
sẽpiterna. & qͣsi umocte illis dor.¬
mientib. uigilas ne hostis inrũpat
suꝑ eos. lib̾ans illos denocte capti¬
uitatis : quare ⁊nos qui de eiꝰ genere

Expanded text:
templi quod situm est in area Areunae, non tibi videatur incredibile esse, quod dixi de Babylone: quia non sunt mea verba: sed Domini exercituum, et quae audivi ab illo annuntiavi vobis. Duma autem regio est Idumaeae provinciae, et sunt habitatores ejus de progenie Esau, qui et Edom sive Seir est appellatus. Constat vero Idumaeos ab Assyriis vel Chaldaeis expugnatos esse, sicut et duas tribus. Sed videntes post septuaginta annos duas tribus de captivitate Chaldaica esse reversas, et se in servitio detineri, divinum implorabant auxilium, cur non etiam ipsi fuerint liberati, cum de stirpe fuerint Abrahae et Isaac. Unde dicit Babylonem et Medam, ubi adhuc detinetur. « Custos quid de nocte? Custos quid de nocte? » subaudis liberas populum tuum. Et est sensus: O custos Israel omnipotens, qui populum tuum tueris custodia sempiterna, et quasi in nocte dormientibus illis vigilas ne hostis irrumpat super eos, liberans illos de nocte captivitatis, quare et nos qui de ejus genere
Abbreviated transcription (Latin):
& doctrina euangłu. t iudicabit
gentes: & arguae poplos multos.
ui tlã sub uno sentu accipuit it¬
qđ unum sit iudicare gentes. &
arguere popłos multos. Sed melius est:
ut distincte accipiamꝰ ꝑgentes gentiles:
credentes & non credentes. Perpopłos
multos. sue ꝑpopłm multum. ut sep¬
tuaginta transtulerunt: iudȩas iri¬
credulos. Iudicat gͦdñs cotidie gentes. &
nidicabit generaliter indie iuditui. idẽ.
discrecionẽ faci&: inter credentes &
non credentes. Alit̃ enim uidicabuntur
credentes. alit̃ non credentes: qr̾ qͥ nor
credit iam nidicatus. ẽ Argua& autem
popłos multos : id est dãpnabit iudȩos
incredulos & infideles. Et confla¬
bunt gladios suos in uomeres: & lance¬
as suas infalces. hoc .ẽ. om̃e studium
bellandi uertet᷑ inpacem: & ꝓdiscordia
erit intoto orbe concordia. Gladiisiqͥ¬
dem mutabuntur inuomeres : & lanceȩ

Expanded text:
it gentes, et arguet populos multos. » Quidam sub uno sensu accipiunt: quod unum sit judicare gentes, et arguere populos multos. Sed melius est, ut distincte accipiamus per gentes, gentiles credentes et non credentes; per populos multos, sive per populum multum ut Septuaginta transtulerunt Judaeos incredulos. Judicat ergo Dominus quotidie gentes, et judicabit generaliter in die judicii, id est discretionem faciet inter credentes et non credentes. Aliter enim judicabuntur credentes, aliter non credentes: quia qui non credit, jam judicatus est. Arguet autem populos multos, id est damnabit Judaeos incredulos et infideles. « Et conflabunt gladios suos in vomeres, et lanceas suas in falces. » Hoc est, omne studium bellandi vertetur in pacem: et pro discordia, erit in toto orbe concordia. Gladii siquidem mutabuntur in vomeres, et lance
Abbreviated transcription (Latin):
uias suas & ambulabimus insemitis eiꝰ.¬
curauit subnectere aacuiꝰ domũ. sub uuni¬
gensdi. Aadidit. Cuusdĩ: dĩ iacob. qđ
est dicere. Addomũ illiuis dĩ qui. ẽ deus
crtden ium: sicut iacob eralidit.
Ienite & ascendamus. Post quam autem
uenerimus credendo ad montẽ dr̃u.
& ascenderimus ad acłiam dĩ. Docebit
nos uias suas. id ẽ mandata uite per
euangłicam doctrinã. & sic ambulabi¬
mus insemitis eius. id ẽ inoꝑib illuuis:
imitando illum. Sed pͥus discendȩ sunt
uiȩ dñi. io est mandata illius ut beatus
hieronimus dicit: & postea ambulandũ
ꝑsemitas euis. Quia defyon exibit
lex: & uerbum dm̃ de hicrłm. Ac si
dicer&. Id ciro om̃s gentes popłiq. multi

Expanded text:
ias suas, et ambulabimus in semitis ecuravit subnectere ad cujus domum, subjungens Dei. Addiditque: Cujus Dei? Dei Jacob. Quod est dicere: Ad domum illius Dei, qui est Deus credentium sicut Jacob credidit, venite et ascendamus. Postquam autem venimus credendo ad montem Domini, et ascenderimus ad Ecclesiam Dei, docebit nos vias suas, id est, mandata vitae per Evangelicam doctrinam: et sic ambulabimus in semitis ejus, id est, in operibus illius, imitando illum. Sed prius discendae sunt viae Domini, id est, mandata illius, ut beatus Hieronymus dicit, et postea ambulandum per semitas ejus. « Quia de Sion exibit lex, et verbum Domini de Hierusalem. » Ac si diceret: Idcirco omnes gentes
Abbreviated transcription (Latin):
t restituam om̃s iudices tuos sicut
prius : & consiliarios tuos sicut antiqͥtꝰ.
Priores iudices & consiliarii antiqͥ: fuer̃
moyses. a aron. losue. gedeon. samu¬
hel. dauid. ꝯteriq. qui iudicauerurit
popłm dĩ scđm uoluntatẽ di. & cũ qͥbus
consiliabat᷑ omp̃s ds̃ : reuelans eis ar¬
chana secretoꝵ suorum. Restitutis
gͦ uidices & csiliarui instar pͥorum:
non solum post captiuitatẽ. ut fuer̃
Torobabel. esdras. aliiq. duces. qui
res. Post hȩc uocabis ciuitas uisti.
ułbi fidelis. Ciuitas iusti hoc est
dñi saluatoris. & ur̃bs fidelis illa
intelligitur : dequa ueritas in euan¬
głio ait bonpotest ciuitas abscondi
supra montem posita : id .ẽ. eccłia supͣ¬
xpm̃ fundata. Postquã inquit resti¬
tuero tibi iudices tuos ut fuerunt pͥus.
& consiliarios tuos sicut antiquitus :
tunc uocab̾is ciuitas iusti id .ẽ. xp̃i.
Et urbs fidelis: qm̃ integerrime fidẽ
dñi saluatoris retinebis.

Expanded text:
t restituam omnes judices tuos sicut prius, et consiliarios tuos sicut antiquitus. » Priores judices et consiliarii antiqui fuerunt Moses, Aaron, Josue, Gedeon, Samuel, David, caeterique qui judicaverunt populum Dei secundum voluntatem Dei, et cum quibus consiliabatur omnipotens Deus, revelans eis arcana secretorum suorum. Restituti sunt ergo judices et consiliarii instar priorum, non solum post captivitatem ut fuerunt Zorobabel, Esdras, aliique duces, qui res. « Post haec vocaberis civitas justi, urbs fidelis. » Civitas justi, hoc est, Domini Salvatoris. Et urbs fidelis illa intelligitur, de qua Veritas in Evangelio ait: Non potest civitas abscondi supra montem posita, id em fundata. Postquam, inquit, restituero tibi judices tuos ut fuerunt prius, et consiliarios tuos sicut antiquitus, tunc vocaberis civitas justi, id est Christi. Et urbs fidelis, quoniam integerrime fidem Domini Salvatoris retinebis.
Abbreviated transcription (Latin):
inconsicd̾ationem & iusticiã inm̃suram
ut reddat unicuiq scłm oꝑa sua. Nox
dĩ patris de filio: & est sensus. Cũ mi¬
sero filium meum qui ÷ lapis ꝓbatus
ad redim̃dum mͥ meos elactos : tunc
ponã ego omĩa inmensura nidicans
ꝑ illum̃ omĩgenas gentes examinie
iusto. De hoc iudicio sibi datũ dicit
filius. Pacer non uidicat quẽquam.
sed omẽ indicium dedit filio. Ler il

Expanded text:
in consideratione « et justitiam in mensura, » ut reddat unicuique secundum opera sua. Vox Dei Patris de Filio. Et est sensus: Cum misero Filium meum, qui est lapis probatus, ad redimendum mihi meos electos: tunc ponam ego omnia in mensura, judicans per illum omnigenas gentes examine justo. De hoc judicio sibi dato dicit Filius: « Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . » Per il
Abbreviated transcription (Latin):
depredab̾is. cum fatigatus desieris con¬
tem̃pnere : contempnerͥs. Et hoc adim¬
pletũ÷. sicut hic p̃dicitur. Si quidem
cũ uenir& fatigatus de ȩgcipto obtedium
multorũ suꝑ hierłm &̃ contra regẽ ezecbiã:
egressus angłs dñ ut sequentia docent:
interfecit in castris illius cl xxx.u. łia
om̃s qui impie agunt. & de p̃dant᷑ aͥomos
pauꝑum. ⁊pupillorũ : & ad ipsũ insuꝑ
diabolũ. Qui enim rapinã semꝑ exercent
⁊ suꝑbiam sectantur. alusq malis im¬
plicati sunt si fructus dignos peniten¬
tiȩ non fecerint. lic& inp̃senti tẽpora¬
liter non pumantur : tam̃ post finitum
buius uitȩ cursum. humiliabuntur sen¬
tentia. & iudicii penas exoluent.

Expanded text:
Depraedaberis, cum fatigatus desieris conDepraedaberis, cum fatigatus desieris contemnere, contemneris. » Et hoc adimpletum est, sicut hic praedicitur . Siquidem cum veniret fatigatus de Aegypto ob taedium multorum super Hierusalem et contra regem Ezechiam, egressus angelus Domini ut sequentia docent interfecit in castris illius centum octoginomnes qui impie agunt, et depraedantur domos pauperum et pupillorum, et ad ipsum insuper diabolum. Qui enim rapinam semper exercent et superbiam sectantur, aliisque malis implicati sunt, si fructus dignos poenitentiae non fecerint , licet in praesenti temporaliter non puniantur, tamen post finitum hujus vitae cursum, humiliabuntur sententia, et judicii poenas exsolvent.
Abbreviated transcription (Latin):
estis oscĩ predicatores. qui do drinã euan¬
głii & uerbum fidĩ seminatis suꝑ corda
iudeorũ & gentilium. inmittentes hoc ÷
introducentes accionem & õꝑationẽ illoꝵ
in uincula p̃ceptorũ glestium: ut ex
duob. popłis unam scãm & inmacula tã
nonne ⁊ ipse sperneris: Contra sentia¬
cherip modo loqͥtur. Nlam ipse om̃s ꝓ¬
uncias ⁊ regiones quȩ incircuitu suo
erant dep̃datus ÷ : & insuper decẽ tribus.
Adultimũ om̃s ciuitates uide ⁊beniamin
p̃ter herłm: atque huiꝰcemodi causa ela¬
tus insuꝑbiam. głabatur sua uirtute ⁊
potentia omia hec fecisse: non recolens qđ
ꝓpt̃̾ perata eorum tradidiss&e eos diĩs
in conculcatione. idõq agitur contra eũ
sermo diuinus. O sennacherip suꝑbissime
tu qui p̃daris alios. utiq. p̃dabis ab alus.
Et qui spernis hoc ÷̃ despicis om̃s gentes.
sperneris ⁊ contẽpneris. Cum consum¬
maueris dep̃sationẽ egrpti. uł iudeae.
&iam partẽ hierłm quã somna cradidit

Expanded text:
praedicatores, qui doctrinam Evangelii et verbum fidei seminatis super corda Judaeorum et gentilium, immittentes, hoc est introducentes actionem et operationem illorum in vincula praeceptorum coelestium, ut ex duobus populis unam sanctam et immaculatam nonne et ipse sperneris? » Contra Senacherib modo loquitur. Nam ipse omnes provincias et regiones quae in circuitu suo erant depraedatus est, et insuper decem tribus, ad ultimum omnes civitates Judae et Benjamin praeter Hierusalem: atque ob hujuscemodi causam elatus in superbiam gloriabatur sua virtute et potentia omnia haec fecisse, non recolens quod propter peccata eorum tradidisset eos Dominus in conculcatione: ideoque dirigitur contra eum sermo divinus: O Sennacherib superbissime, tu qui praedaris alios, utique praedaberis ab aliis. Et qui spernis, hoc est despicis omnes gentes, sperneris et contemneris. « Cum consummaveris depraedationem » Aegypti, vel Judaeae, etiam partem Hierusalem quam Sobna tradidit. «
Abbreviated transcription (Latin):
Modo &iã grandomiseriarũ suꝑ illos ÷. quia
in serinitutẽ gentium redacti sunt. Et quod
grauius ÷ alieni adõ existentes. cotidie
miserrime illoꝵ animȩ adiabolo capti¬
uantur. Indie autẽ iudicii suꝑ om̃s qui dñi
p̃dicationem apłorũ que eius despexer̃
& in infidelitatis errore ꝑ manserunt. ira
& sententia dĩ omĩpotentis suꝑ illos ueniens
tradentur igni ꝓpetuo: cruciandi incorꝑe
⁊ in anima. Heati qui seminatis super
om̃i aquas. inmittentes pedẽ bouis & asim.
ocutus ÷ sermo diuinus actemis desubuer

Expanded text:
Modo etiam grando miseriarum super illos est, quia Modo etiam grando miseriarum super illos est, quia in servitutem gentium redacti sunt. Et quod gravius est, alieni a Deo existentes, quotidie miserrimae illorum animae a diabolo captivantur. In die autem judicii, super omnes qui Domini praedicationem apostolorumque ejus despexerunt et in infidelitatis errore permanserunt, ira et sententia Dei omnipotentis super illos veniet, tradenturque igni perpetuo, cruciandi in corpore et in anima. « Beati qui seminatis super omnes aquas, immittentis pedem bovis et asini. » Locutus est sermo
Abbreviated transcription (Latin):
intab̾naculis fiduciȩ habitat mente non
corpore: de qͥbus dixit dñs : in domo
patris mei mansiones mulce sunt.
Dum enim sc̃ĩ interrenis nil ambiunt
scdtoto m̃tis ardore glestia contẽplant᷑
quasi in cȩlestib. cab̾naculis habitant
inspe Et in requie opulenta: hoc ÷
opibus pleña. Scã ȩccłia inrequie opu¬
lenta sedet: qr pascitur misteri is uete¬
ris castam̃ti ⁊ nouu. Ual etiam in reqͥe
ds̃ omĩa in om̃ib. Grando autẽ erit indescen¬
sione saltus. & humilitate humiliabitur
cuntas. Saltum uocat iudaicum popłm.
qui in infidelitate gentium conuersus ÷.
Hoc etiam impletum ÷ & impletur cotidiȩ
adextremũ &iam indie iudicu implebitur.
Grando hoc ÷ tẽpestas tribulationis. &ca¬
lamitatis. suꝑ uideos uenit : quando inter¬
fectisunt aromanis. & ciuitas ac templũ
illorũ succensũ est: ipsiq remanserunt
ac ꝑ uniuersũ mundi ambitũ distracti sunt.

Expanded text:
in tabernaculis fiduciae habitat mente non in tabernaculis fiduciae habitat mente non corpore, de quibus dixit Dominus, « In domo Patris mei mansiones multae sunt . » Dum enim sancti in terrenis nil ambiunt, sed toto mentis ardore coelestia contemplantur, quasi in coelestibus tabernaculis habitant in spe. « Et in requie opulenta, » hoc est opibus plena. Sancta Ecclesia in requie opulenta sedet, quia pascitur mysteriis Veteris Testamenti et Novi. Vel etiam in requie Deus omnia in omnibus . « Grando autem » erit « in descensione saltus, et humilitate humiliabitur civitas. » Saltum vocat judaicum populum, qui in infidelitatem gentium conversus est. Hoc etiam impletum est et impletur quotidie, ad extremum etiam in die judicii implebitur. Grando, hoc est tempestas tribulationis et calamitatis super Judaeos venit: quando interfecti sunt a Romanis, et civitas ac templum illorum succensum est, ipsique remanserunt ac per universum mundi ambitum distracti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Et ubi ⁊ ista securitas : inecłia.
hoc ÷ in congregatione fidelium. Sc̃i
cñ licae plerũq. aduersa istius scłi
colerent: tam̃ insecuritate habitant
certi despe aecernę remunerationis
Quia manentes adhuc incarne: celestia
popłr m̃s inpulhritudine pacis. & in
tabernaculis fiduciȩ : & in requiȩ o¬
pulenta. Popłm dicit isto in loco. non
idaicum sea gentilem. Qui mͦ sedet
in eccłia. ubi ÷ maxima pulchritudo
in decore fichĩ. ⁊ dignitas ⁊ pax: unaq
concordia. E ccłia namq inpulchri¬
tudine sedet: habens epõs. presbiteros.
leuitas. ceterosq gradus quib. adornat᷑
torum. uirginũ. & conuigatorũ istat.
clarissima pulchritudo. Et intab̾na¬
culis fiduciȩ. Scã ȩccłia cumsit una mi
fide. ibaptismate : tam̃ diffusa est
ꝑ.iiii. istius mundi dimata: habitans
in cab̾naculis fiduciȩ. Et quomͦ intab̾na¬
cuilis fichucie: Quia inxp̃o fundata est
qui ÷ lapis angularis. ex duob. poplis
copulans sibi unam eccłiam. Uel cciã

Expanded text:
Et ubi est ista securitas? In Ecclesia, hoc est in congregatione fidelium. Sancti enim licet plerumque adversa istius saeculi tolerent, tamen in securitate habitant, certi de spe aeternae remunerationis. Quia manentes adhuc in carne, coelestipopulus meus in pulchritudine pacis, et in tabernaculis fiduciae, et in requie opulenta. » Populum dicit isto in loco non Judaicum sed gentilem, qui modo sedet in Ecclesia ubi est maxima pulchritudo in decore fidei, et dignitas et pax unaque concordia. Ecclesia namque in pulchritudine sedet, habens episcopos, presbyteros, levitas, caeterosque gradus quibus adornatur; torum virginum et conjugatorum. Ista est clarissima pulchritudo. Et in tabernaculis fiduciae. Sancta Ecclesia, cum sit una in fide, in baptismate, tamen diffusa est per quatuor istius mundi climata, habitans in tabernaculis fiduciae. Et quomodo in tabernaculis fiduciae? Quia in Christo fundata est, quia est lapis angularis , ex duobus populis copulans sibi unam Ecclesiam. Vel etiam
Abbreviated transcription (Latin):
in uncula p̃ceptorũ di. Per bouẽ quod÷
mundũ animal & iugũ trahit. iudaicus
popłs designatur. qui p̃ceptadi longila
ꝑ tempora custodiens. mundus extitit: &
graue iugum legis sustimut. Asinus aut̃
qui in munidus ÷: significat gentiles.
qui ꝑ idolatriȩ cultũ inmundi & iniqui
excicer. longe se moti acognitione & ser

Expanded text:
i. Per bovem, quod est mundum animal et jugum trahit, judaicus populus designatur, quia praecepta Dei longa per tempora custodiens mundus exstitit, et grave jugum legis sustinuit. Asinus autem, qui immundus est, significat gentiles, qui per idololatriae cultum immundi et iniqui exstiterunt: longe
Abbreviated transcription (Latin):
Allegorice autẽ ꝑ onagrum intellegunt᷑
pagan. qui illam terrã postea inbabita¬
uerunt. & more bestiarũ insensati fu¬
erunt : ad orantes uaria portenta de¬
monum. Quod autẽ addie ꝓpħa
donec effundacur suꝑ nos sp̃s de excel¬
so: sic indetur sonare quasi aliqͥs ei di¬
cer&e. Iuamdiu erit ibi gaudium
onagrorũ idt quã dui habitabunt ibi
homines pagani & bestiales: At contra
cendit. predicantib helia & enoo
redeat ad nos: & emolliat corda nr̃a
lapidea. lunxit se beatus esaias. cũ
illis qui in aduentu xp̃i repꝑientur
iusti: idõ ait suꝑ nos. Et erit desertũ
in chermel: & chermel in saltũ repu¬
tabitur. Chermel: mons ÷ ꝓuinciȩ
fenicis. Diximus iam suꝑius qr̃ ꝑde
sertum siue libanũ qui int̾pretatur
de albatio. seu candidatio. significaret᷑
gentilitas quȩ deserta ÷ : hoc ẽ. delic¬
ta erat adõ. sed deasbata ÷ inbaptis.¬
mat̾e ꝑ p̃dicationem apłorũ. & conuer

Expanded text:
rice autem, per onagrum intelliguntur pagani, qui illam terram postea inhabitaverunt, et more bestiarum insensati fuerunt, adorantes varia portenta daemonum. Quod autem addit propheta: « Donec effundatur super nos spiritus de excelso, » sic videtur sonare, quasi aliquis ei diceret: Quamdiu erit ibi gaudium onagrorum, id est, quamdiu habitabunt ibi homines pagani et bestiales. At contra cendit , praedicantibus Elia et Enoch, redeat ad nos, et emolliat corda nostra lapidea. Junxit se beatus Isaias cum illis qui in adventu Christi reperientur justi, ideo ait super nos. « Et erit desertum in Chermel, et Chermel in saltum reputabitur. » Chermel mons est provinciae Phoenicis. Diximus jam superius, quia per desertum sive Libanum, qui interpretatur dealbatio seu candidatio, significaretur gentilitas quae deserta est, hoc est derelicta erat a Deo. Sed dealbata est in baptismate
Abbreviated transcription (Latin):
M ultitudo urbis ids multitudo domorũ
relicta ÷ ab habitatorib. suis. sic̾ dãs
eis p̃dixit. E cce relinquetur uobis domꝰ
urã deserta. Tenebrȩ ⁊ palpatio dicit.
ꝓco quod ÷ tenebre palpabiles. Taleqͥd:
legimus in exodo. Factȩq sunt tenebre
palpabiles: super terram ȩgrpti.
Domus enĩ thesauroꝵ. & porcicus & a¬
tria quȩ adherebant templo. despec¬
tiue spelumce uocttut mͦ. Cũ enim
spinȩ ⁊ uepres conscendissent: facte
sunt ibi tenebre. Gaudium onagro¬
rũm. pastua gragum: subaudis erit
sbi. Onager est asimis solitarius. ꝑ
quem om̃s bestias quȩ solitudinem dili¬
gunt. ⁊ insuꝑ aues quȩ ib iͦ songa tẽꝑa¬

Expanded text:
« Multitudo urbis, » id est multitudo domorum « Multitudo urbis, » id est multitudo domorum « relicta est » ab habitatoribus suis, sicut Dominus eis praedixit: Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . « Tenebrae et palpatio » dicit pro eo quod sunt tenebrae palpabiles. Tale quid legimus in Exodo: Factaeque sunt tenebrae palpabiles super terram Aegypti . Domus enim thesaurorum, et porticus, et atria quae adhaerebant templo, despective speluncae vocantur modo. Cum enim spinae et vepres conscendissent, factae sunt ibi tenebrae. « Gaudium onagrorum pascua gregum. » subaudis erit ibi. Onager est asinus solitarius, per quem omnes bestias quae solitudinem diligunt, et insuper aves quae ibi longa te
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis cus suꝑnos & super filios
nros: ꝓtelata ÷ suꝑ posteras genera
fluente. P langite quia expulsi estis: a¬
billa exules effecti longe lateq Suꝑ
uinea fertili id ÷ pingui: subaudis
plangite. Ista⁊ uinea dequo alia inlo¬
co dicit. Uinea enim dni sabaoth domus
ti. Suꝑ humũ popłi mei: uepres & sspi¬
ne ascendent : quanto magis suꝑ om̃s
domus gaudii ciuitatis exultantis:
humũ popłi sui appellat tribũ iuda &
beniamin: quia ibi erat templũ ⁊ altaria.
in quib. offerebatur mane & uespere
sacrificium. Domus autẽ uocat qiuita¬
tes aliarũ tribuum & dicit. qr suꝑ illã
uenie calamitas: multomagis suꝑ alias
ciuitates & regiones eorũ. Cum enĩ
destructa. eẽt. ciuitas & tẽplum. ita
ut dñs p̃dixit. ascendunt spinȩ & ru¬
mices ilis in locis. aibi ante gła &digni¬
tas sũma erat. Gomus enĩ dimissa
÷ idt templum derelictũ ÷ adõ.

Expanded text:
Sanguis ejus super nos et super filios Sanguis ejus super nos et super filios nostros , protelata est super posteras generatfluente, plangite: quia expulsi estis ab illa, exsules effecti longe lateque. « Super vinea fertili, » id est, pingui, subaudis plangite. Ista est vinea de qua alio in loco dicit: Vinea enim Domini sabaoth domus  Super humum populi mei vepres et spinae ascendent, quanto magis super omnes domos gaudii civitatis exsultantis? » Humum populi sui appellat tribum Juda et Benjamin, quia ibi erat templum et altaria, in quibus offerebatur mane et vespere sacrificium. Domos autem vocat civitates aliarum tribuum et dicit: Quia si super illam venit calamitas, multo magis super alias civitates et regiones eorum. Cum enim destructa esset civitas et templum , ita ut Dominus praedixit, ascenderunt spinae et rumices illis in locis ubi ante gloria et dignitas summa erat. « Domus enim dimissa est, » id est, templum derelictum est a Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
&ad impleta urã captiuitas : ampliꝰ
etiam non erit necesse ut eatis incap¬
tiuitatem. quia ꝑuniuersas nationes
disꝑse estis bstupescite: hoc ÷
ad miramini miseriam uram. O mi¬
serrimȩ mulieres udeorũ quȩ quon¬
dã opulente fiustis: & abundastis
opibus : conturbamini miserrimȩ quȩ
confisȩ fustis in ur̃is diuitus. hoc ÷
poenitentiã agite. ex uite uos: id ÷
nudatȩ pectora ur̃a ut in alia dictio¬
ne habetur. ⁊ confundamini: hoc .ẽ.
erubescite suꝑ ur̃am maliciam. Ac¬
cingite lumbos urõs cilicio peniten¬
tiȩ. ex plorate ut iram dñi placare
possitis. Suꝑ uerba plangite. hoc ÷
suꝑ fiios uberum ur̃orum qui inter¬
fecti sunt fame. gl adio. & captiuitate.
& disꝑsi per om̃s gentes. Sic enĩ dñs
dixit eis. Filiȩ hierłm nolite flere
suꝑme: sed suꝑ uos ipsas flece. & suꝑ
filios ur̃os : & getera quȩ secuntur.
Nam illa maledictio qua dixerutit

Expanded text:
et adimpleta vestra captivitas. Amplius et adimpleta vestra captivitas. Amplius etiam non erit necesse ut eatis in captivitatem, quia per universas nationes dispersae estis. « Obstupescite, » hoc est, admiramini miseriam vestram. O miserrimae mulieres Judaeorum quae quondam « opulentae » fuistis, et abundastis opibus, « conturbamini » miserrimae, quae confisae fuistis in vestris divitiis: hoc est poenitentiam agite. « Exuite vos, » id est, nudate pectora vestra, ut in alia editione habetur, « et confundimini » hoc est erubescite super vestram malitiam. « Accingite lumbos vestros » cilicio poenitentiae, et plorate ut iram Domini placare possitis. « Super ubera plangite, » hoc est super filios uberum vestrorum, qui interfecti sunt fame, gladio et captivitate, et dispersi per omnes gentes. Sic enim Dominus dixit eis: Filiae Hierusalem, nolite flere super me, sed super vos ipsas flete, et super filios vestros , et caetera quae sequuntur. Nam illa maledictio qua dixerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is. Modo p̃dicationis dñi appel¬
lat dies & annos. Uerbi grã. Duos an¬
nos & dimidium cõprehendit in hoc .
cam dicit dies. Tercium autẽ : cum
dicit post dies. & ad iungit annum.
Potest autẽ appellari om̃e spacium p̃dli¬
cations dñi: sicut dicit ipse esuas alio
in loco. Sp̃s dm̃i suꝑ me: usq. illud. & p̃¬
dicare apnũ adnĩ. Et illud qr dies ultionis
dñi. anmis retributionis iuditii syon.
Post ascensionẽ enim dñi ad celos. ꝯxꝑunt
cum morti dampnauerunt: alloqͥtur
cos ꝓpħa. ut reuertantur adpęnitentiã
Reducite inquit admemoriam. quia
noluistis audire uerba salutifera. &
uel incaptiuitate posite reuertimini
ad illum ut misereatur urĩ. & dignetur
uos adi gregare intra scam & in macula.¬
tã eccłiam. Consũmata ÷ inqͥd uinde¬
mia. collectio ultra non uenit: subau¬
dis super uos. Collectionẽ ⁊ iundemiã
uocat : ultimã captuuitatẽ. Consũma
tar inquid iundemia. id ÷ ꝑfecta

Expanded text:
vestris. Modo praedicationis Domini appelvestris. Modo praedicationis Domini appellat dies et annos. Verbi gratia: Duos annos et dimidium comprehendit in hoc, cum dicit dies. Tertium autem, cum dicit post dies, et adjungit annum. Potest etiam appellari omne spatium praedicationis Domini, sicut dicit ipse Isaias alio in loco: Spiritus Domini super me, usque illud: Et praedicare annum Domini ; et illud: Quia dies ultionis Domini, annus retributionis judicii Sion . Post ascensionem enim Domini ad coelos, coeperunt eum morti damnaverunt, alloquitur eos propheta ut revertantur ad poenitentiam: Reducite inquit ad memoriam, quia noluistis audire verba salutifera, et vel in captivitate positae revertimini ad illum ut misereatur vestri, et dignetur vos aggregare intra sanctam et immaculatam Ecclesiam. « Consummata est enim vindemia, collectio ultra non veniet, » subaudis super vos. Collectionem et vindemiam vocat ultimam captivitatem. Consummata est inquit vindemia, id est perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
dite. Loquitur ꝓpħa admulie¬
res iudȩorum. quȩ ducte sunt inde
p̃dation t̃ aromanis in ultima captiui¬
tate : & p̃cipit ut diligent̃ auscultent
uerba illuis. Perhas mulieres &ẽbemꝰ
in telligere sinagogas iudeorũ uł ur¬
bes. uł etiam matronas nobiles & diu¬
tes. quȩ idõ opulentȩ dicuntur : quia
habundauerunt opibus. Et qͥd dicit
eis: Omulieres quȩ quondã fuistis o¬
pulentȩ ninc autem captiue tenemini:
surgitẽ. lacenti uel sedenti: dr̃ surge.
Et isle iacebant in uolutabro uitiorũ.
corpentes ab ono oꝑe Et quid ÷ dicere
surgite. nisi agite penitentiam : & au
dite uocẽmeam. id ÷ corde intelligite
& conscendite de uitus ad uirtutes.
de terrenis ad celestia. Filie quȩ quon¬
dam fuistis confidentes in ur̃is diuitiis.
ꝑcipite aurib eloquium meum. Ipse
sunt filiȩ : quȩ ⁊ mulieres. Nã repeti¬
cio sermonis : confirmatio ÷ seideqͣ
agitur. Post dies enĩ ⁊ annũ. & uos
conturbabimini : confidentes in bonis

Expanded text:
dite. » Loquitur propheta ad mulieres Judaeorum, quae ductae sunt in praedationem a Romanis in ultima captivitate, et praecipit ut diligenter auscultent verba illius. Per has mulieres, debemus intelligere synagogas Judaeorum vel urbes: vel etiam matronas nobiles et divites, quae ideo opulentae dicuntur, quia abundaverunt operibus. Et quid dicit eis? O mulieres, quae quondam fuistis opulentae, nunc autem captivae tenemini, surgite. Jacenti vel sedenti dicitur, surge. Et illae jacebant in volutabro vitiorum, torpentes a bono opere. Et quid est dicere Surgite, nisi « agite poenitentiam? » « Et audite vocem meam, » id est corde intelligite, et conscendite de vitiis ad virtutes, de terrenis ad coelestia. Filiae quae quondam fuistis confidentes in vestris divitiis, percipite auribus eloquium meum. Ipsae sunt filiae quae et mulieres. Nam repetitio sermonis, confirmatio est rei de qua agitur. « Post dies enim et annum, et vos conturbabimini, confidentes » in bonis
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ÷ dabo. quia adhoc uenit: ut mun¬
dum ꝑsuum sanguinẽ pacificarae dõ pa¬
cri. Et cultus iusticiȩ silentium.
tio nonficta. Qđ autem dicit cultus
iusticiȩ erit silentium. ostendit quia
gentiles qui dm̃ ubiq. p̃sentem. ẽẽ. sen¬
tiunt: non inmultiloquio crelunt se
exaudiri sicut scribe & pharisȩi qui
amant in angulis platearũ & incom¬
petis orare: ut uideantur ab om̃ibus
t securitas usq insempiternum.

Expanded text:
st dabo. Quia ad hoc venit, ut mundum per suum sanguinem pacificaret Deo Patri. « Et cultus justitiae silentium. tio non ficta. Quod autem dicit cultus justitiae erit silentium, ostendit quia gentiles qui Deum ubique praesentem esse sentiunt, non in multiloquio credunt se exaudiri, sicut scribae et Pharisaei, qui amant in angulis platearum et in competis orare, ut videantur ab hominibus . « Et securitas usque in sempiternum.
Abbreviated transcription (Latin):
X pc̃ gͦ insolituine habitat. hoc ÷ incordi¬
bus gentilium ꝑfidem ⁊ dil ectionem.
& ip̃se qui ÷ iusticia & ueritas sed &e
inchermel hoc ÷ incongregatione fide¬
lrum. qͥ ueram circũcisionem habent.
estis uos. Et habitare xp̃m ꝑfidẽ in cor¬

Expanded text:
 ergo in solitudine habitat, hoc est in cordibus gentilium per fidem et dilectionem, et ipse qui est justitia et veritas sedet in Chermel, hoc est in congregatione fidelium, qui veram circumcisionem habent. estis vos ; et: Habitare Christum per fidem in cor
Abbreviated transcription (Latin):
ris scribitur ille: atq. aliis iste. Sed
aquis tradicioni uidȩoꝵ assentire uolus¬
anim aduertere quiuerit. amos patrẽ
isaiȩ ꝓpħam fuisse. & pħauit uero idemẜ
ꝓpła isaias eodẽ tempore quo & oseȩ
iohel & amos. sub regib uidelic& qͦrũ
mentionẽ in exordio libri sui facit.
S ed &esubmanasse quaq qͥfiliam eius
habuit inuxorem : glqͦ accusantibus
iudȩis serra lignea sectus. ẽ eo qđ dixis¬
sce de illis. audite pͥncipes sodomorũ
&̃ popłs gomorrȩ : occasionẽ accipien¬
ITex inde qđ dixerit dnm se uidis¬
se. cũ ipse dñs dixerit ad moysen. noni
me in suo libro distinguere curauit¬
Q uit autẽ non solũ ꝓpłia obhoc qi̾ uentu¬
ra p̾dixit. sed cciam apłs qͥlatine dicit᷑
missus : quia ipse adnõ meruit mitti
.licente sibi  Quem mittã: Tui cũ ille
Iipondiss&e. mitte me: ait illi dñs. Pa¬
ot ad popłm istum. Cui quidem nori¬

Expanded text:
ris scribitur ille, atque aliis iste. Sed si quis traditioni Judaeorum assentire voluanimadvertere quiverit Amos patrem Isaiae prophetam fuisse. Prophetavit vero idem propheta Isaias eodem tempore quo et Osee, Joel et Amos, sub regibus videlicet quorum mentionem in exordio libri sui facit. Sed sub Manasse quoque, qui filiam ejus habuit in uxorem: a quo, accusantibus Judaeis, serra lignea sectus est, eo quod dixisset de illis: Audite, principes Sodomorum, et populus Gomorrhae , occasionem accipientibus exinde quod dixerit Dominum se vidisse: cum ipse Dominus dixerit ad Mosen: Non enme in suo libro distinguere curavit. Fuit autem non solum propheta ob hoc quia ventura praedixit, sed etiam apostolus qui Latine dicitur missus: quia ipse a Domino meruit mitti dicente sibi: Quem mittam? Cui cum ille respondisset, Mitte me, ait illi Dominus: Vade ad populum istum . Qui quidem no
Abbreviated transcription (Latin):
auferam om̃e stagnum tuum. Uax dĩ:
apostrophum facientis ad ipsã plebẽ.
Per scoriam intelligunt᷑ uitia: sordesq.
uitioꝵ. Per stagnũ uͦ qđ sola assimila¬
ri argento falsa doctrina scribarum
& pharisȩorũ quȩ uidebatur. eẽ. uera :¬
& assimilari eloquiis diuinis. Extensio
manus : ulcionem significat diuinam.
Dicitur ergo. Conuertã extendamq S
manũ ineam adpuniendũte: & ex
coquã siue purgabo igne cribulationis
om̃s sordes paratoꝵ. auferamq falsã
doctrinam scribarum &e pharisçorum.
deboq. sincerissimã ac ꝑfectissimam

Expanded text:
auferam omne stannum tuum. » Vox Dei, auferam omne stannum tuum. » Vox Dei, apostrophum facientis ad ipsam plebem. Per scoriam intelliguntur vitia, sordesque vitiorum. Per stannum vero, quod solet assimilari argento, falsa doctrina scribarum et Pharisaeorum, quae videbatur esse vera, et assimilari eloquiis divinis. Extensio manus, ultionem significat divinam. Dicitur ergo: Convertam extendamque manum meam ad puniendum te, et coquam sive purgabo igne tribulationis omnes sordes peccatorum, auferamque falsam doctrinam scribarum et Pharisaeorum, daboque si
Abbreviated transcription (Latin):
Recepistis mercedem urãm. Uel iuhoc secun¬
tur retributiones : quia illos tantũ modo
suo fauore extollunt & laudant. aquib.
aliquia accipiunt. Pupillo non
iudicant. id est in uidĩcio nons ueniunt
illi: & causa uiduȩ non ingralitur ad
eos. quia ꝓnichilo deputatur abeis.
Propt̃ hoc ait dñs excrcituum: fortis isrł¬
łi eu consolałbe suꝑhostib. meis. & undi¬
cabor demimicis meis. Condol& omp̃s
ds̃ miseriis popłi sui. & tam̃ uocat eos
hostes & inimicos suos: qui specialit᷑
incelliguntur scribȩ &e pharisȩi. qͥbus
& in euangłio ait. Uȩ uobis scribȩ &
pharisȩi. Consolari autẽ hic dicitur
de hostib. suis : ulcionem exipsis reci¬
ꝑe. Consolatio quippe dĩ est super
hostib & pumicis cuis : ut qui inꝓs¬
ꝑitate eius noluerunt habe beneficia.
suppliciis afflictionib.q. corrigantur.
Et conuertãmanum meam adte: &
ex̾ coquã adpurũ scoriam tuam. &

Expanded text:
Recepistis mercedem vestram . » Vel in hoc sequunRecepistis mercedem vestram . » Vel in hoc sequuntur retributiones, quia illos tantummodo suo favore extollunt et laudant, a quibus aliquid accipiunt. « Pupillo non judicant, » id est in judicio non subveniunt illi, « et causa viduae non ingreditur ad eos, » quia pro nihilo deputatur ab eis. « Propter haec ait Dominus exercituum fortis Israel: Heu! consolabor super hostibus meis, et vindicabor de inimicis meis. » Condolet omnipotens Deus miseriis populi sui, et tamen vocat eos hostes et inimicos suos, qui specialiter intelliguntur scribae et Pharisaei, quibus et in Evangelio ait: « Vae vobis, scribae et Pharisaei . » Consolari autem hic dicitur de hostibus suis, ultionem ex ipsis recipere. Consolatio quippe Dei est, super hostibus et inimicis ejus, ut qui in prosperitate ejus noluerunt habere beneficia, suppliciis afflictionibusque corrigantur. « Et convertam manum meam ad te, et excoquam ad puniendum scoriam tuam et
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ illi ꝑuiolentiam & rapinam apau¬
ꝑibus exigebant : idõque socufurum
erant. scribȩ scilic& & pharisei. Indni
quoq passione infideles fuerunt: nolen¬
ces in eum credẽ. Et socu furum. scriba¬
rum scilic& & pharisȩorum : sed & iudȩ
ꝓditoris. Nos qͦq. sũmoꝵe cauere debemꝰ:
ne abillis accipiamus munera. qͥ rapinis
miserorũq lacrimis congregant diuiti¬
as: & uocemur non solum mͦ fures. sed
& soti furum : dicatuit. de nõbis.
Uidebas furem: & currebas cumeo. Oñs
recributiones secuntur eos qͥdiligunt
munera: idõq. insorte uitiorũ ad mu¬
merantur. Multi enĩ sunt ut beatus
Ineronimus dic̃. qui non putant amicos
nisi aqͥb dona acceperint : nec consi¬
d̾ant os amicoꝵ sedmanꝰ: easq scas̃
uidicant. quoꝵ marsuppium exhau¬
riunt. Istos tales secuntur recributio¬
nes: qr illis retribuunt sua. a quibi
similia sꝑant serecipe. Qualib. dñs dicit.

Expanded text:
quae illi per violentiam et rapinam a pauquae illi per violentiam et rapinam a pauperibus exigebant, ideoque socii furum erant, scribae scilicet et Pharisaei. In Domini quoque passione infideles fuerunt, nolentes in eum credere; et socii furum, scribarum scilicet et Pharisaeorum, sed et Judae proditoris. Nos quoque summopere cavere debemus, ne ab illis accipiamus munera qui rapinis miserorumque lacrymis congregant divitias, et vocemur non solummodo fures, sed et socii furum, dicaturque de nobis: Videbas furem, et currebas cum eo. « Omnes retributiones sequuntur eos qui diligunt munera, » ideoque in sorte vitiorum annumerantur. Multi enim sunt, ut bene Hieronymus dicit, qui non putant amicos nisi a quibus dona acceperint, nec considerant os amicorum, sed manus, eosque sanctos judicant quorum marsupium exhauriunt. Istos tales sequuntur retributiones, quia illis retribuunt sua, a quibus similia sperant se recipere. Qualibus Deus dicit: «