comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diclit ealege. ut si rome mo¬
ratus cẽt: manus inicere li¬
cciet. emptor alu eadem le¬
ge nẽdidit. fuus fugit asc¬
cundo ep̃tore. rome moratũ
quetitur an sit manus ĩ iec¬
fc̃m uideri. quia noc dño a¬
uferre se põt. nec qui infuga
est. ibi moratus ¶ Quol si
ee uolũtate sodi empt̃dus
contra lege moratus sit. po¬
tiorbñdus ẽ is qui auetor
magis amonẽdi ep̃toris. et
libmcli se candẽ legem reꝑe¬
tie̾nt. noc pot̾it aliquo mõ
auferre legem sui uecitori
cuius itio extitit. ¶N ⁊ si
penam ꝓmisiffi. tenẽtur. li¬
cet ip̃e quoꝙ stipulatus eẽt

Expanded text:
didit ea lege, ut, si Romae moratus esset, manus inicere liceret: emptor alii eadem lege uendidit: seruus fugit a secundo emptore et Romae moratur: quaero, an sit manus iniecfactum uideri, quia nec domino auferre se potest nec qui in fuga est ibi moratur. quod si ex uoluntate secundi emptoris contra legem moratus sit, potior habendus est qui auctor magis admonendi emptoris et liberandi se eandem legem repetierit nec poterit aliquo modo a‹u›ferre legem sui uenditoris cuius condicio exstitit: nam et si poenam promisisset, tenetur, licet ipse quoque stipulatus esset:
Abbreviated transcription (Latin):
un fuum uedidiss. ⁊ u̾ma¬
nmittetur int̾ ceitum tp̃s.
pieccpisf. ac postea mutas
xi exuecito actioe̾m. manu¬
misso fuo. uł mutata uedil¬
toris uolũtate cuanuisse.

Expanded text:
um seruum uendidisset et ut manumitteretur intra certum tempus, praecepisset ac postea mutassxi ex uendito actionem manumisso seruo uel mutata uenditoris uoluntate euanuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
stipłãtus sit. ⁊ exstipłatu a¬
gati fructus nõ uensũt in
eam actioem. qꝰ qui fũdum
dari stiplaretur. uacuam
quoꝵ pasessioem tradiopor¬
tere. stipulari intelligitur. ⁊¬
nec tñ fructup̃ pr̃atĩo ea sti¬
pulatioe ꝯtinetur. neq nir¬
sus plus debet eẽ instipula¬
tione. s exep̃to supesse ad
fructuũ pr̃ationem. ¶Si
iter actum. aam. aque duc¬
tum. ꝑ tuũ fundum emero
pacue possessioĩs traditõ ni¬
la est. Itaq cauẽ debes p̾te
nõ fier. quominus utar. t
¶Si ꝓueditorem nim mora
fint᷑. quominus tradet. ꝯ
dẽpnan eũ oportet. utiꝑ tp̃r
pluris uinũ fuit . uil quor

Expanded text:
stipulatus sit et ex stipulatu agat, fructus non uenient in eam actionem, quia et qui fundum dari stipularetur, uacuam quoque possessionem tradi oportere stipulari intellegitur nec tamen fructuum praestatio ea stipulatione continetur, neque rursus plus debet esse in stipulatione. sed ex empto superesse ad fructuum praestationem.Si iter actum uiam aquae ductum per tuum fundum emero, uacuae possessionis traditio nulla est: itaque cauere debes per te non fieri quo minus utar.Si per uenditorem uini mora fuerit, quo minus traderet, condemnari eum oportet, utro tempore pluris uinum fuit, uel quo
Abbreviated transcription (Latin):
Aul. Si inempͣtiõe moluꝰ
dictus est. ⁊ põ pt̃atur. exxp̃¬
to ẽ actõ. ¶Racria posses¬
sio emptori tradita nõ intiuĩ
sa. in possessioe sit᷑ aut odi

Expanded text:
us: Si in emptione modus dictus est et non prestatur, ex empto est actio. Vacua possessio emptori tradita non intelligsa in possessione sit. Pomponi
Abbreviated transcription (Latin):
datũr. inidqd̃
interest. emꝑti¬
ris boc aũt int̾clum ꝑreciũ
egreditur. si pluris intest q̃
res ualet ul epta est. ¶ Ulẽ¬
ditor si cũsciet debeti r̾intu¬
tem celau̾it. nõ euadet ex cp̃¬
to actioẽm. simo eam rem¬
emptor ignoa̾nit. om̃ia ei¬

Expanded text:
datur, in id interest emptoris: hoc autem interdum pretium egreditur, si pluris interest, quam res ualet uel empta est.Uenditor si, cum sciret deberi, seruitutem celauit, non euadet ex  actionem, si modo eam rememptor ignorauit: omnia e
Abbreviated transcription (Latin):
bibes i tam stipuletur ⁊ ꝑ¬
tem tucdi sui postea alieret
cor̃pit suplationem in
stipulatio incipe nõ possit
p pane quoq neq legan
facrumẽ. nop legatum ne¬

Expanded text:
habens uiam stipuletur etem fundi sui postea alienet, corrumpit stipulationem in stipulatio incipere non possit. pro parte quoque neque legari factum est, neque legatum ne
Abbreviated transcription (Latin):
tutum nõ ea fratura est. ut
aliqd faciat qͣs ueluti ui¬
ndiaria tollat. aut ame¬
morẽ ꝓspectum preste̾t. aũ
in hoc ut in suo pingat. f
ut aliqd paciatur aut rõ

Expanded text:
tutium non ea natura est, ut aliquid faciat quis, ueluti uiridia tollat aut amoeniorem prospectum praestet, aut in hoc ut in suo pingat, sed ut aliquid patiatur aut non
Abbreviated transcription (Latin):
Siny. Sitam angustilo¬
cidemõstratione faciauia
cõcessa fuñt. ut neq uehicu¬
lum neq iim̃itum ea ire p̃¬
sit. It magis qua actũs ⁊¬
si ium̃tum ꝑ eam duci pote

Expanded text:
Si tam angusti loci demonstratione facta uia concessa fuerit, ut neque uehiculum neque iumentum ea inire possit, iter ‹magis quam› uia asi iumentum ea duc
Abbreviated transcription (Latin):
citur in eo quistudior cꝯu¬
sa abscus mutuum acccpe¬
rat. cessare scãtus ꝯsultum.
ita locum ut spbabilem mo¬
dum inmutuam nõ exccñt
ccite ad eam q̃ntitatem. qui¬
pater solebat sub ministre.¬
¶ Sifilius accepit mutuam
pecciam ut c̃umlib̾aret. qd̾
si peteret. exceptõe. nõ sum¬
mouẽtur. seãtus ꝯsulti ces¬
sabit exccpto hoc ampliui
cessabit senatus ꝯsultum.
sipater solũe ceꝑit ꝙ filius
famil mutinum spp̃ꝑẜit. qua
biti cessabit scãtus ꝯsultum.

Expanded text:
citur in eo, qui studiorum causa absens mutuum acceperat, cessare senatus consultum, ita locum habet, si probabilem modum in mutua non excessit, certe eam quantitatem, qupater solebat subministrare. Si filius accepit mutuam pecuniam, ut eum liberaret, qui, si peteret, exceptione non summoveretur, senatus consulti cessabit exceptio. Hoc amplius cessabit senatus consultum, si pater solvere coepit quod filius familias mutuum sumpserit, quasm debiti, cessabit senatus consultum n
Abbreviated transcription (Latin):
ceptõem sc̃atus ꝯsulti macẽ¬
doniani tilłi obstar. nis a
quis scurt. aut scire potuis¬
s filium familias cẽ cumcu
icredebat
patuis eẽt mutua pecumia dõ¬
ta fucrat pater famił factus.
ꝑ ignoratiam sci. nouatoei
facta eam peccĩam expmisit.
si petaturex castipłatione mn
factum excipiedum ent. Dig̃.¬
tor arbitiatus
est prius eos
tractus ex poe¬
testati subiccti sit qui inso¬
lidumtriount actioẽm sic
culiodaturacto. ¶Est ant

Expanded text:
atus consulti Macedoniani nulli obstare, nisi qui sciret aut scire potuisset filium familias esse eum cui credebat.patris esset, mutua pecunia data fuerat, pater familias factus per ignorantiam facti nouatione facta eam pecuniam expromisit, si petatur ex ea stipulatione, in factum excipiendum erit. LItor arbitratus est prius eos contractus exponetestati subiecti sunt, qui in solidum tribuunt actionem, sic ubi de peculio datur actio. Est aut
Abbreviated transcription (Latin):
inam ⁊ ciquoq quifilio fami¬
lios credidit. deccto amplis¬
simordinis actodenegatũ.
nec intest ꝯsũpti sint num¬
mi quexistũt in pecculio. mł¬
toĩgitur magis seu̾itate se¬
nat᷑us ꝯsulti eius cõtractus
inꝓbabitur. ꝗfilie familias
mutuum dedit. ¶Ponso¬
lum filio familias. ⁊ patricĩ
succuntur. um fideuissoĩ qͦr

Expanded text:
nam et ei quoque qui filio familias credidit decreto amplissimi ordinis actio denegatur nec interest, consumpti sint nummi an exstent in peculio. multo igitur magis seueritate senatus consulti eius contractus improbabitur, qui filiae familias mutuum dedit. Non solum filio familias et patri eius succur
Abbreviated transcription (Latin):
dictor cidonata sit peccia
ut cirditor soluat. uideria
doãtore ꝑfecta ꝑtinus adc¬
ditorem ⁊ ficn nũmos acci¬
pientis. ¶Suĩo simpliciter
ei donauit alicnatoem cori
filum nõ habuisse. ⁊ id̾o su
soluit olictoem patui exom̃t
cuc̾tu competẽ. ¶Hoc scã¬

Expanded text:
condicione ei donata sit pecunia, ut creditori soluat, uideri a donatore profectam protinus ad creditorem et fieri nummos accipientis: si uero simpliciter ei donauit, alienationem eorum filium non habuisse et ideo, si soluerit, condictionem patri ex omni euentu competere. Hoc s
Abbreviated transcription (Latin):
uas ab sente patiequasi ccoa¬
dato cius pecciam accepit ca
uiss ⁊ ad patrem litfas emi¬
sit. ut com pecciam inpiriti
solbuet. debet pacer si a tum fi¬
lu sin improbat. otinuo testa
id icccpit mutuam pecciam ũ
pater cius de inrem uiso actoe
tenebitur. ip̃i eñi mortua in
matrimoĩo puella. repetitodo¬

Expanded text:
as absente patre, quasi ex mandato eius pecuniam acceperit, et ad patrem litteras emsit, ut eam pecuniam in prouincia solueret, debet pater, si actum filii sui improbat, continuo testatid acceperit mutuam pecuniam, ut pater eius de in rem uerso actione tenebitur: ipsi enim mortua in matrimonio puella repetitio do
Abbreviated transcription (Latin):
rus legum ue¬
tustarum in t̾¬
pretatoẽm.ne¬
ccẽsario prius.
aburbis inici¬
is repetendum existimaui.s
nõ qr uelim u̾bosos ꝯm̃tar¬
exom̃ib sius partib suisꝰ¬
staret. ⁊ certe cuũisq rei potẽ¬
tissima pars principium est.
Dem siinforo cãs dicẽtib.
nefas ut ita dix̾im. uideturi

Expanded text:
rus legum uetustarum interpretationem necessario prius ab urbis initiis repetendum existimaui, non quia uelim uerbosos commentarex omnibus suis partibus constaret: et certe cuiusque rei potissima pars principium est. deinde si in foro causas dicentibus nefas ut ita dixerim videtur
Abbreviated transcription (Latin):
ruter rei .pͥi. causa abeece
pit. offitium pretoris c̃ in¬
trd̾duce̾ utilem actoem ea¬
dem dicemus ⁊ sita. xep¬
ta stipłatio frit. siqnquẽ¬
mo. pximo rome fiuĩt. uel

Expanded text:
ruter rei publicae causa abesse coeperit, officium praetoris est introducere utilem actionem. eadem dicemus, et si ita concepta stipulatio fuerit: 'si quinquennio proximo Romae fuerit', uel
Abbreviated transcription (Latin):
bitamus id tp̾s ei nõ pficẽ
habitaq de numeratoe tẽ¬
poris quo reuti potuit stat̃
cum dicemus deilsse rei .p.
item nõ potuit. habebitur.
ratõ humanitatis sicut ba¬
ben solet ⁊ yemis ⁊ nam¬
gatois ⁊ cetoꝵ que caslicõ¬

Expanded text:
bitamus id tempus ei non proficere, habitaque dinumeratione temporis, quo reuerti potuit, statim eum dicemus desisse rei publiter non potuit, habebitur ratio humanitatis, sicuti haberi solet et hiemis et nauigationis et ceterorum quae cas
Abbreviated transcription (Latin):
qui iuns dicroi pest expõnent.
uł qlterius dessdio contradioe¬
¶nitium aut fecit p̃tor ab
non in totum compleuit. ꝓ¬
hibet postulare quia mode¬
ratam kãc etatem rãtuo est.
ad pecdẽdum inpublicum
quaetate. aut pulo maio¬
re feitur nenia filius ⁊ publi¬
ce denur respoaise. ¶ Propt

Expanded text:
qui iurisdictioni praeest, exponere: uel alterius desiderio contradicere.Initium autem fecit praetor ab non in totum compleuit, prohibet postulare, quia moderatam hanc aetatem ratus est ad procedendum in publicum, qua aetate aut paulo maiore fertur Nerua filius et publice de iure responsitasse. propt
Abbreviated transcription (Latin):
pit pretor sexum ⁊ caslu¶Itẽ
notaluit psocis Itipitudine
notabiles. ¶E crimidum
seminas ꝓhibet ꝑ alus postu¬
lait ⁊ ratio qͥdem ꝓhibedine
contra pucditiciom sexindgtu¬
entem aliems cansis se mĩni¬
ideant ⁊ ne uinlib offitiis
fimgatur mulieies origo ud¬
⁊ introducta ẽ acalsuiãĩpbi¬

Expanded text:
pit praetor sexum et casum, item notauit personas in turpitudine notabiles. sexum: dum feminas prohibet pro aliis postulare. et ratio quidem prohibendi, ‹ne› contra pudicitiam sexui congruentem alienis causis se immisceant, ne uirilibus officiis fungantur mulieres: origo uero introducta est a Ca
Abbreviated transcription (Latin):
Ap. S iqua militi accus¬
tio ꝯpetat eo tp̃r quo rei .p.¬
cnii oram dedit nõ peri¬
netur ¶Quodeo tp̃r qu
in insulã aliqs fisit erpe
nacinregita cuius restiti¬
tioẽm mĩpetuit. ab alio n¬
sipatum ex bonis queñ
erãt adcptaͣ ꝑbatũ fuit sr¬
e guuse restiencdus ẽ.¬

Expanded text:
.Si qua militi accusatio competat tempore, quo rei publicae operam dedit, non peremitur.Quod eo tempore, quo in insula aliquis fuit ex poena ei irrogata, cuius restitutionem impetrauit, ab alio usurpatum ex bonis, quae non erant adempta, probatum fuerit, suae causae restituendum e
Abbreviated transcription (Latin):
cognita debet facẽ gia int̾dum
cciã excã famosa. ut pedius
putat. ꝑmittͥe debet patrom̃i
inius uocari alib̾to. si eũgta¬
uissima inintia affecit. Flage¬
llis forte occidit. ¶Semp̃
cm̃ bñc honore patr̃ono b̃n¬
dum. ⁊ si quasi tutor ułcuã¬
tor. uil defẽsor uł acto int̾ue¬
niat pationus S⁊ si patroi¬

Expanded text:
cognita debet facere: nam interdum etiam ex causa famosa, ut Pedius putat, permittere debet patronum in ius uocari a liberto: si eum grauissima iniuria adfecit, flagellis forte cecidit. Semper autem hunc honorem patrono habendum, etsi quasi tutor uel curator uel defensor uel actor interueniat patronus. sed si patro
Abbreviated transcription (Latin):
uł infintute petierũt.: nlłs
els bonor debetur. ¶Sictor a¬
it inius sine ꝑmissu m̃one
qs uocet. ꝑmissurus em̃ẽ. si
famosa acͥto no sit. sił si pu¬

Expanded text:
uitutem petierunt, nullus eis honor debetur. Praetor ait: 'in ius nisi permissu meo ne quis uocet'. permissurus enim est, si famosa actio non sit uel pu
Abbreviated transcription (Latin):
infurto mm. Octauenus bic
quoꝵ dnĩo succuriedumait.
si hoc põt dici. sidolo malo cu¬
raiĩnt. ut ab alło album cor¬
riipetur. q tũc unum ꝯsciliũ

Expanded text:
in furto unum. Octauenus hic quoque domino succurrendum ait: sed hoc potest dici, si dolo malo curauerint, ut ab alio album corrumperetur, quia tunc unum consilium
Abbreviated transcription (Latin):
est. dolimali aut ido inu̾bis
edicti fit m̃tio. qd si ꝑ impꝑerti¬
amuł rusticititem aił ab ipo
pretore iussũs.uł casu aliꝗs
fecerit. nõ teneatur. Hoc ud
edicto tñtur qui tollit. quan¬
uis nõ corruꝑit. Itẽ ⁊ qui sui
manib facit. ⁊ qui aliiman¬
dat. S si alius sine dolo ma¬
lo fecit. alius dolomalo ma¬
dauit. qui mĩadauit tenebr̃.
suitq dolo malo fecit. ambo
tenctur. Nam ⁊ si plures fecetĩt
ul cormupint. ul mãdauerint.
album cormpit. nõ simliter
hicedicitur. ũifuito. ne ĩre¬
liquos actõ detur. si tm̃ dñs
tuim defende uolu̾it:unius
nõie prestit̾it quãtum libeꝵ
pr̃aret. fortasse qr hie ⁊ ꝯtẽp¬
ta maiestas p̾toris iundicat᷑.
et plura fea intlłiguntur. qre

Expanded text:
est. Doli mali autem ideo in uerbis edicti fit mentio, quod si per imperitiam uel rusticitatem uel ab ipso praetore iussus uel casu aliquis fecerit, non tenetur. Hoc uero edicto tenetur et qui tollit, quamuis non corruperit: item et qui suis manibus facit et qui alii mandat. sed si alius sine dolo malo fecit, alius dolo malo mandauit, qui mandauit tenebitur: si uterque dolo malo fecerit, ambo tenebuntur: nam et si plures fecerint uel corruperint uel mandauerint, album corruperit, non similiter hic edicitur ut in furto, ne in reliquos actio detur, si tantum dominus, cum defendere uoluit, unius nomine praestiterit, quantum liber praestaret: fortasse quia hic et contempta maiestas praetoris uindicatur et p
Abbreviated transcription (Latin):
ficia adempta sunt feminis.
ꝑ  plet̃aq ip̃o iure nõ ualent.i¬
ta multo magis admiglumes
suir id ofticumin quono sola
oꝑi nudumq minist̾ium ca¬

Expanded text:
ficia adempta sunt feminis et pleraque ipso iure non valent, ita multo magis adimendum eis fuit id officium, in quo non sola opera nudumque ministerium ea
Abbreviated transcription (Latin):
qd ad fideuissioẽs ⁊ mutuida¬
tiones ꝓ alus quibo int̾cesẜĩt
femine ꝑtinet: tñ ⁊ si añt uide¬
tur itaius dictum eẽ ne eono¬
mine ab his ꝑetitõ neuein eas
actõ detur cũ eas mrilib offi¬
cus fũgi. ⁊ eius gnas obliga¬
tionib obstrĩginõ sit equu
arbitrari seãtum iecte. atqor¬
dines facturos adquos de can
iniure ad ditum eĩt. si decdint
oꝑam ut ineare sẽatus uolũ¬
tas ẜuetur. ¶ El erba itaq sena¬
tus ꝯsulti excuciamus prus
puidẽcia amplissimi ordinis
laudata ẽ quia opem tulit mu¬
licrib ꝑꝑ sexus inbecillitate
huiuscemodi casib sũppõitis
atq obiectis E⁊ ita demum eis
subueĩt. si nõ callide sĩt u̾sate.

Expanded text:
quod ad fideiussiones et mutui dationes pro aliis, quibus intercesserint feminae, pertin‹et›, tametsi ante uidetur ita ius dictum esse, ne eo nomine ab his petitio neue in eas actio detur, cum eas uirilibus officis fungi et eius generis obligationibus obstringi non sit aequum, arbitrari senatum recte atque ordine facturos ad quos de ea re in iure aditum erit, si dederint operam, ut in ea re senatus uoluntas seruetur'.Uerba itaque senatus consulti excutiamus prius prouidentia amplissimi ordinis laudata, quia opem tulit mulieribus propter sexus inbecillitatem multis huiuscemodi casibus suppositis atque obiectis.Sed ita demum eis subuenit, si non callide sint
Abbreviated transcription (Latin):
decessat. fratit suo. ⁊ fina exꝑ
petromũ magnu pretoitm
marillus abhitle filio mã¬
celli. exdotis pmissi oẽ̾ uniu¬
sam dotẽ petebat. filic̾ ꝯiectu¬
ra quasi ut̃ nos placuiss. nł¬
lo filior extate. mortua mu¬
liere. ꝑtem dotis irmant̃ ap̃
maritũ. mag̾ cõucniss utiq
totam cius cẽ dotem si filĩ
spõdebatur pacti qdem nul¬
garis exccptioe̾m ⁊̃ hrci ꝓ ficẽ¬

Expanded text:
 suo et filia ex Petronium magnum praetorem Marullus ab herede filio Marcelli ex dotis promissione universam dotem petebat illa coniectura, quasi inter duos placuisset nullo filiorum exstante mortua muliere partem dotis remanere apud maritum, magis convenisset utique totam eius esse dotem, si filium spondebatur pacti quidem vulgaris exceptionem etiam heredi proficer
Abbreviated transcription (Latin):
cdum puto. qr id qd pactocõ¬
uento ne muit exigetur cõ¬
fundo dotali cefsit. si
obid qd maritus dãp¬
m infecti nõ cauebat
mĩssũs fit uiciñ in põ¬
sessione dotalis pdni. demd̃¬

Expanded text:
dum puto, quia id, quod pacto conuento ne inuitus exigeretur confundo dotali cessat: si ob id, quod maritus damni infecti non cauebat, missus sit uicinus in possessionem dotalis praedii, de
Abbreviated transcription (Latin):
matum c indotẽ delat deĩ¬
de cum uiro pactũ ꝯuẽtum fr̃¬
cetat. ut cdiuortõ fc̃o. codẽ p̃¬
tio uxori. uir fũdum irstitu¬
ert. posta uolẽte uxoit uur
eum fũdum .cc. uẽliderat.
et diuortiũ fc̃m erat. labo. ⁊¬
putat uro potestatẽ fien d̾¬
debe utru uclit .cc. ul fũdũ

Expanded text:
tum in dotem dederat, deinde cum uiro pactum conuentum fecerat, ut diuortio facto eodem pretio uxori uir fundum ‹re›stitueret: postea uolente uxore uir eum fundum ducentorum uendiderat, et diuortium erat factum. Labeo putat uiro potestatem fieri debere, utrum uelit ducenta uel fundum
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃ĩam ricquid amplus
diec̃tur. incertis nõibo qt̾¬
deret. placẽt nͥ cͥiu ꝙ filio
familias mutuam pccc̃ia
dedissi. ⁊̃ post morte pantis
cuis cuius in pot̾ate fuisset
actio petitõqr daitur ut so¬
rent ꝗ pesstino exẽplo fene¬
tarẽt. nullius posse filu faĩ¬
lias bonum nom̃ ex poctata
pendeat ansit in potite fili¬
us. ut putaqͣm patre apnã
hostes ht. inpodenti ẽ: an
inseãtus ꝯsultum sit com¬
missum: nã sincidit᷑ in põ¬
testatẽ senatus ꝯsulto locis
est. siminus cessat᷑/ intimi¬
gitur denegada t̾ accocente
slarrogatus mutuam̃ peccĩ¬
am accepit. deuid̾ sit restitu¬
tus. ut emaciparetur. senat̾
ꝯsultum locum Rebit. fuiti
enĩ filius famihas. ¶ Infi¬
lio familias nichildignita
facit quominus scãtũs ꝯsul¬
tum ma codoiamm locũ Ba¬

Expanded text:
pecuniam, ne quid amplius diceretur incertis nominibus crederet: placere, ne cui, qui filio familias mutuam pecuniam dedisset, etiam post mortem parentis eius, cuius in potestate fuisset, actio petitioque daretur, ut scirent, qui pessimo exemplo faenerarent, nullius posse filii familias bonum nomen exspectata pendeat, an sit in potestate filius, ut puta quoniam patrem apud hostes habet, in pendenti est, an in senatus consultum sit commissum: nam si recciderit in potestatem, senatus consulto locus est, si minus, cessat: interim igitur deneganda est actio. Certe si adrogatus mutuam pecuniam acceperit, deinde sit restitutus, ut emanciparetur, senatus consultum locum habebit: fuit enim filius familias. In filio familias nihil dignitas facit, quo minus senatus consultum Macedonianum locum ha
Abbreviated transcription (Latin):
ut siqdem ex ꝯtmncti cum filio
agatur. dctur actõ mn id qd̾ fi¬
ccie põt. siucõ post multos
annõs nõ debeat inaulgen.
⁊ michi uidetur ratcenł ibẽ¬
tio uͥtitur ¶s ꝗ de pecusis

Expanded text:
ut, si quidem ex continenti cum filio agatur, detur actio in id quod facere potest, sin uero post multos annos, non debeat indulgeri? et mihi uidetur rationem habenitio uertitur.Is qui de peculio
Abbreviated transcription (Latin):
dum credicori obligauit ci¬
q instrum̃tum epcorĩs tra¬
didit. ⁊ cũcum locũ in hediffi¬
care uellet. mota sibi ꝯtrou¬
sia aniciio delatitudine. ꝙ
alias ꝓbare nõ pot̾it petiit
acditore ut instrum a se tra¬
ditum auc̃iti exhibet. quor
no exhibẽte. iinorẽ locum
cclifficquit. atq itadãpnũ
pasus ẽ. quesitumc̃. ansicit¬
gnus uedicet.doliex ceptio¬
nc oppoita iudex huiꝰ dãpni
peram nõ dediss ut instru¬
menti facłtite sub ductaũ
debitor capetur: posse debi¬
torem. sipecciam soluat:
pignoratitia agẽ oꝑam a¬
utẽm eodãte tinc ⁊ añ pec¬
cuniam solutã pignoratiti

Expanded text:
 creditori obligauit eique instrumentum emptionis tradidit: et cum eum locum inaedificare uellet, mota sibi controuersia a uicino de latitudine, quod alias probare non poterat, petit a creditore, ut instrumentum a se traditum auctoritatis exhiberet: quo non exhibente minorem locum aedificauit atque ita damnum passus est. quaesitumgnus vindicet, doli exceptione posita iudex huius damni peram non dedisset, ut instrumenti facultate subducta debitor caperetur, posse debitorem pecunia soluta pigneraticia agere: opera autem in eo data tunc et ante pecuni
Abbreviated transcription (Latin):
dlul. Sipignus michitr¬
dicũ locassem dño plocatiõ
retineo possoem. quia ante¬
quam gdueẽt debitor. nõ fu¬
erit eius possesslo. cũ ⁊ animꝰ
michi retinẽdi sit. ⁊ oqucẽti
non animus. possoe̾m adi

Expanded text:
pignus mihi traditum locassem domino, per locationem retineo possessionem, quia antequam conduceret debitor, non fuerit eius possessio, cum et animus mihi retinendi sit et conducenti non sit animus possessi
Abbreviated transcription (Latin):
fent. Qmigitur musta aidõ¬
tractus uanos ꝑtinentiauut
sub hoctitulo prctorinscrnt.
Idorenim creditanum titłm
premisit. omnes enim ectũ
dendi grneralis appllo e ic
sub haxtitulo prctor.⁊ deco¬
modato ⁊ ce pignorẽ edixia
cuicinꝙ rei assencianus. a¬
lienam fidem sccutiãox Re¬
ceptim quid ex hee actu crede
dicimin. ¶L eiquoq u.¬
bum ut generale p̾tor elesit
receptiminon candei specie
quam dedimus. alioquin a¬
ut commodatum ent aut
depositum. s⁊ idem genus. ⁊ñ
naliud genus uelutiat si

Expanded text:
tur multa ad contractus varios pertinentia iura sub hoc titulo praetor inseruit, ideo rerum creditarum titulum praemisit: omnes enim contraedendi generalis appellatio est: ideo sub hoc titulo praetor et de commodato et de pignore edixit. nam cuicumque rei adsentiamur alienam fidem secuti mox recepturi quid, ex hoc contractu credere dicimur. rei quoque verbum ut generale praetor elegirecepturi non eandem speciem quam dedimus alioquin commodatum erit aut depositum, sed idem genus: nam si aliud genus, veluti ut pro
Abbreviated transcription (Latin):
lit. ¶pignus manẽte ꝑ¬
prictate debitoĩs solami
possoc̾m trasfcit ad c̾ditorẽ.
todebitor it sua uti.
auro os subicciss erditori
qualit tencatur quesitũ ẽ.
inqua spens icctissime. sab
scrib̾. siqͥdem dato aurocsi
subicciss furtitemͣ qd siin
dandocs subictiss tmpiter
fecisse nõ funtmeẽ. s hic pu
mine plectetur. ut ẽ scpissic
rescriptũ S ⁊ siꝗs rem alier̃
michipignoĩ dedit scic̃s. ꝑ¬
obligatam michi obligaũ.
nec me de hoc cciciorauerit.
codem chmine plectet ꝓlae
sica res amplae. ⁊ ad modli¬
cum eris fuĩt pignoatasli¬
cidebebit cessare nõ solũstel¬

Expanded text:
ignus manente proprietate debitoris solam possessionem transfert ad creditorem: o debitor re sua uti. auro aes subiecisset creditori, qualiter teneatur, quaesitum est. in qua specie rectissime Sabinus scribit, si quidem dato auro aes subiecisset, furti teneri: quod si in dando aes subiecissit, turpiter fecisse, non furem esse. sed et hic putmine plectetur, ut est saepissime rescriptum. Sed et si quis rem alienam mihi pignori dederit sciens obligatam mihi obligavit nec me de hoc certioraverit, eodem crimine plectetur. plane si ea res ampla est et ad modicum aeris fuerit pignerata, dici debebit cessare non solum stel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcuctio extimãt̾iois cuis. cõ¬
pus cũ ip̃m p̃starino po̾tis
tur. cuiꝰ tpns exumatiofiat.
spetrandum quores umiqũ
pluminifuit maxime cumd¬
itnorem itm fcãm fur dando
sactioncucnit¬

Expanded text:
o aestimationis eius: corpus enim ipsum praestari non potest. tur, cuius temporis aestimatio fiat, spectandum, quo res umquam plurimi fuit, maxime cum deteriorem rem factam fur dando actione veni
Abbreviated transcription (Latin):
quã pignori dedisti. deuide
dñs reicius cẽ cepistidatur
utił actio pignoratitia crechi¬
torĩoe̾ idc dicẽdum. sicgo
titio qui rem medͥ obligaue¬
rat sinc mea uolũtate h̾is ĩ¬
extito. hoc cñi mõ pignois
ꝑsecutio xedẽda nõ ẽ crelito¬
ri. nec utiq sufficiat ꝗdope¬
tendamutilem pignorati¬
tiam accioe̾m eũdemec̃ do¬
minum ꝗ ⁊̃ peccĩam debet.
ẜ si ꝯucniss depignore. utex
suom̃datio arguatur impro

Expanded text:
pignori dedisti, deinde dominus rei eius esse coepisti: datur utilis actio pigneraticia creditori. non est idem dicendum, si ego Titio, qui rem meam obligauerat sine mea uoluntate, extitero: hoc enim modo pignoris persecutio concedenda non est creditori, nec utique sufficit ad competendam utilem pigneraticiam actionem eundem esse dominum, qui etiam pecuniam debet. sed si convenisset de pignore, ut ex suo mendacio arguatur, impro
Abbreviated transcription (Latin):
poĩt qͥ sine d̾nõ sit fiti ¶setio.
¶ Sifuus meus rem tuam
nũmos quos ex pretio ha¬
betrit ei exeutis locus ent
furti actioi ultro cłtioq rã
et adu̾sus me fuiti agis no¬
xali sui noĩe. ⁊ ego adusus

Expanded text:
i sine domino sit, furti sit actio. Si servus meus rem tuam nummos quos ex pretio habebat ei excusseris, locus erit furti actioni ultro citroque: nam et tu adversus me furti ages noxal
Abbreviated transcription (Latin):
scrib̾ edictum ediliu
curulium deuẽditio¬
nib rerum ẽẽ. tam ea¬
rum que soli sint. qͣ
earum que mobiles. aut semo¬
nentes¶ Aint echles. q maq̧i

Expanded text:
scribit edictum aedilium curulium de uenditionibus rerum esse tam earum quae soli sint quam earum quae mobiles aut se mouentes. Aiunt aediles: 'Qui
Abbreviated transcription (Latin):
le ꝗdobicit p̃fectusti adiri solet.
et ꝓmõ quẽle cortigẽcum. aũ
minari. aũfustibo cistigar. aũ
ultius pocie in pena eius solet.
Nam ⁊ puniẽdi płmq sũt li¬
b̾tibette sisedełatũ alibto. uel
conspirasse cũ cẽ se cũ in imucis
doceat.cciã metalli pcã incumm ł¬
statindebet. ¶ Euracarnis oĩs.
ut insto procio p̃beatur ad cuxĩ
prefecture ꝑtin ⁊ id̾o forũ sũari
pulariũ ⁊ disciplina spectacłoꝵ
¶Et sane debet eciã dispositos mi¬
lites statioanos hĩt ad tueiidã
populanũ quiete. ⁊ adiferen¬
dum sibi qd uͥq agatum. ¶Et ũ¬
bem int̾licẽ prefet̾ urb̃. ⁊ qua a¬
tiatoe. ꝓfessioe ⁊ aduocatioĩbo. ⁊
foro. ⁊ ad tp̃s. ⁊ ĩppetuum int̾cli¬
ceir potͥit ⁊ spectaculis. ⁊ siquer
releget ab italia sbmouẽ. cũ ecł̃¬
am ad ꝓuĩcia sua. diusscũ re¬
scripsit gos eciã qui illiatũ colle¬
gium coisse dicũtur. ap̃ prefcẽ
urb̾. accandos essc¬

Expanded text:
urbi adiri solet et pro modo querellae corrigere eum. aut comminari aut fustibus castigare aut ulterius procedere in poena eius solet: nam et puniendi plerumque sunt liberti. certe si se delatum a liberto uel conspirasse eum contra se cum inimicis doceat, etiam metalli poena in eum statui debet. Cura carnis omnis ut iusto pretio ‹p›raebeatur ad curam praefecturae pertinet, et ideo et forum suariupularium et disciplina spectaculorum et sane debet etiam dispositos milites stationarios habere ad tuendam popularium quietem et ad referendum sibi quid ubi agatur. Et urbe interdicere praefectus urbi et qua fessione et aduocationibus et foro, et ad tempus et in perpetuum: interdicere poterit et spectaculis: et si quem releget ab Italia, summouere eum etiam a prouincia sua. Diuus Seuerus rescripsit eos etiam, qui ‹i›llicitum collegium coisse dicuntur, apud praefectum urbi accusandos
Abbreviated transcription (Latin):
Aicianꝰ. ¶ emoigitur ad
litus mans accedere ꝓhi¬
lis ⁊ monur̃itis. ⁊ edificus
abstineat. quia nõ sũt uitis
gentum. sicut ⁊ mare. Idqr
⁊ dums pius piscatoribo tõ¬
mianis ⁊ cpppti rescrpsit
portus publica sũtꝰ¬
ip̃ius fluminis. Itaq na¬
uem adeas aplicare. funes
ex arborib ibi natis religa¬
ducere. Honus aliqd inbs
reponẽ. cuilibet lib̃m ẽ. sicu¬

Expanded text:
aris. nemo igitur ad litus maris accedere prohilis et monumentis et aedificiis abstineat, quia non sunt iuris gentium sicut et mare: idque et diuus Pius piscatoribus Formianis et Capenatis rescripsit. portus publica suntipsius fluminis. itaque nauem ad eas appellere, funes ex arboribus ibi natis religaducere, onus aliquid in his reponere cuilibet liberum est, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
dedisseut nõ ydoc̾us tutor ali¬
patrimõiumm qͣntitatem miur¬
isse uł eudẽti fraude. prpilli ⁊¬
bona alicãsse. ¶d̾ aũt dictũ est.
ut fuos de dñis queñtes p̃fect
aridiet. sic accipiemus. nõ ac¬
cusantes años hoc eñi noq̃qua

Expanded text:
dedisse ut non idoneus tutor alipatrimonium quantitatem minuisse, uel euidenti fraude pupilli bona alienasse. Quod autem dictum est, ut seruos de dominis querentes praefectus †audi‹a›t, sic accipiemus non accu
Abbreviated transcription (Latin):
est. restitin equũ est s̾ in
negotia fuerũt qui esse
deilerat. neꝙ patrie succes¬
sioĩs que fuerãt. alt̾ius i¬
hrlitatis qd si filius iste
potri suo bis exticit. ⁊ mo¬
ueat ꝯtrou̾siam qd̾ pater
eius postq̃ heres ex titit.
moite obieĩt. ille tractatꝰ
incurrit. an ip̃e sibi c̃m p̾
taria gessit. ⁊ debitor esse
ceꝑit. posten facit ꝯtrousi¬
am hrditatis. ut iuris p᷑¬
sessor ꝯueĩtur. idẽ eciã in
hec filio respondẽdune¬
tit. Oepossõrr hereditatis

Expanded text:
 restitui aequum est. sed in negotia fuerunt, qui esse desierat, neque paternae successionis, quae fuerunt alterius hereditatis. quod si filius iste patri suo heres extitit et movet controversiam, quod pater eius, postquam heres extitit, mortem obierit, ille tractatus incurrit, an ipse sibi causam taria gessit et debitor esse coepit, postea faciens controversiam hereditatis ut iuris possessor convenitur, idem etiam in hoc filio respondendum erit. V DE POSSESSORIA HEREDITATIS
Abbreviated transcription (Latin):
dis ex ꝑte instituti filiuꝰ
qui patrem surũ ingnora¬
bat muo testatorẽ deces¬
nist ꝑtem hrditatis no¬
mine patris ut absentis
administraiũt. ⁊ pecen¬
nias distiaietis rebus ac¬
ceꝑit. Hiditas ab eo peti
poito defuncti ꝑtinet. dabi¬
tur sillud utiq nõ ẽ metr¬
c̃dum ne ⁊ patris aquor
fore erhidatus teneatũ
hroib quũ negotia hrcti¬

Expanded text:
dis ex parte instituti filius, qui patrem suum ignorabat vivo testatore decessisse, partem hereditatis nomine patris ut absentis administraverit et pecunias distractis rebus acceperit, hereditas ab eo peti portio defuncti pertinet, dabitur. illud enim utique non est metuendum, ne etiam patris, a quo forte exheredatus est, teneatur heredibus, quasi negotia
Abbreviated transcription (Latin):
midia hide ꝓcinatorrsuo
et exꝑte /alio: quentumẽ
queod modum peocĩa ex
hrlitate petẽda eet /  sũ
est. abeo qui pcurator eui
fuiss. totam hrcditatem i
qm ex h̾rditate. ea peccu¬
na finssi: que ad ꝓcurito¬
rem exueditione pueis¬
set ꝑtere cõs optere. ⁊ ni¬
chilominus ꝑtem brdi¬

Expanded text:
dia herede procuratore suo et ex parte alio. quaesitum est, quemadmodum pecunia ex hereditate petenda esset. responsum est ab eo, qui procurator eius fuisset, totam hereditatem, quia ex hereditate ea pecunia fuisset quae ad procuratorem ex venditione pervenisset, petere eos oportere: et nihilo minus partem
Abbreviated transcription (Latin):
que incelo. que in t̾ra. que i
mannascuntur. Quium q̃i
cõe est. binc descẽdit maris
istius iuris picia censeri.¬
Ius gentumiẽ quo gẽtes
Hianc ututur. qd anat᷑a¬
li recedẽ̾ facile intelligẽ licet.
Qua illuͣd om̃ibo am̃niali

Expanded text:
um, quae in terra, quae in mari nascuntur, auium quoque commune est. hinc descendit maris istius iuris peritia censeri.Ius gentium est, quo gentes humanae utuntur. quod a naturali recedere facile intellegere licet, quia illud omnibus a
Abbreviated transcription (Latin):
contestatus lite nõ erat u¬
sum fructum amisit ꝑtem
dinidiam dũtaxat. quam
admisit quilitem ꝯtestat᷑
est. adu̾sus cũ ꝗse liti obty¬
lit apossessore co seꝯtursps
enim collegitani p̃i accre¬
sit. nõ dño. ꝓprietatis Iusũ

Expanded text:
contestatus non erat, usum fructum amisit, partem dimidiam dumtaxat, quam amisit qui litem contestatus est aduersus eum qui se liti optulit, a possessore consequitur: pars enim collegatarii ipsi adcrescit, non domino proprietatis: usus
Abbreviated transcription (Latin):
ire legati põt ꝯstitm usus¬
fructus ut heres iubeatuꝵ
daie alicin usũfructum do¬
lre aũt intlligitur si induxe¬
nt in fũcum legitaim cũ¬
ue patiatur uti frui ⁊ sine

Expanded text:
re legati potest consfructus, ut heres iubeatur dare alicui usum fructum. dare autem intellegitur, si induxerit in fundum legatarium eumue patiatur uti frui. et sine
Abbreviated transcription (Latin):
lii ꝓprietatẽ. adindicam̃t
ritur aũt nobis ususfruo¬
tus nõ solum ꝑ nosmet
sonas quas iunnro sub¬
iectas hemus nich̾ aũt uecit
suo meo hnde instituto. lega¬
ti ppnetatẽ deducto usustue
ons fuictus rei. ad fiutuq¬
tium ꝑtinẽt ⁊ aut ieisoli. a¬
ut rri mobił. ususfructus le¬
gaturrei sołi utputa cai
u̾suftuctu legato quicũq¬

Expanded text:
lii proprietatem adiudicauerit, ritur autem nobis usus fructus non solum per nosmet sonas, quas iur‹i› nostro subiectas habemus.Nihil autem uetat seruo meo herede instituto legari proprietatem deducto usu nis fructus rei ad fructuarium pertinet. et aut rei soli aut rei mobilis usus fructus legatur.Rei soli, ut puta aedium, usu fructu legato quicumq
Abbreviated transcription (Latin):
rris ⁊ cet̾is quecũꝙ edium
sũt. un eciã mitti eũ in pos¬
sessioem uicinarũ ediũ. ca¬
uridapmi fecti placuit.⁊
lure dñii possessiũ eas e¬
des si ꝑseueret᷑ nõ caueni
tu finito. Hac intioe̾. lab̃o
sctibit. nec edifitiũ dño li¬
¶ ¶ cete te inułto altius tolls
sicuti nec aree nsuftuctu
legato põt in area clifitiũ
pom. qua snam puto ue¬
ram. ¶Quoniã igitur
om̃s fructus rei ad cũ p̃ti¬
des ꝑ arbitiũ cogi celsusꝰ
tñ uetustate cõruissetme
utiũ cogi pesicẽ. E ⁊ si hetes
refecerit. passurũ fructua
do saita tecta b̃ndi. quei¬
tur siqua uetustate corue¬
tunt refioc̾ nõ cogitur. mo¬
dica igitur nfectĩo ad eum
ptinet. qm̃ ⁊ alia hoera a¬
gnoscit nsuftuctu legato
ut puta stipẽdium uł trib¬
tum uł salaniũ uł alm̃tta
ab eo mlicta. ⁊ ita mare .ł.¬

Expanded text:
reis et ceteris, quaecumque aedium sunt. unde etiam mitti eum in possessionem uicinarum aedium causa damni infecti placuit, et iure dominii possessurum eas aedes, si perseueretur non caueri, usu fructu. hac ratione Labeo sc te inuito altius tollere, sicut nec areae usu fructu legato potest in area aedificium poni: quam sententiam puto ueram.Quoniam igitur omnis fructus rei ad eum pertiaedes per arbitrum cogi Celsus stamen uetustate corruissent, neutrum cogi reficere, sed si heres refecerit, passurum fructuado sarta tecta habendi quaerit, si quae uetustate corruerunt reficere non cogitur: modica igitur refectio ad eum pertinet, quoniam et alia onera adgnoscit usu fructu legato: ut puta stipendium uel tributum uel salarium uel alimenta ab ea re relicta. et ita Mar
Abbreviated transcription (Latin):
ĩis pẽciatur. tã dui neq ip̃i
qui ꝯduxerũt neꝙ his qui
inloco eoꝵ successenit: aui¬
ferti eos liccat. nõ uectiga¬
los sũt qui ita collẽdi dan¬
tur. ut priuatis agros m̃os
colendos dare solemus.¬
ꝯduxert amunitipib. qra¬
uis nõ effitiãtur anitñ¬

Expanded text:
e ipsis, qui conduxerint, neque his, qui in locum eorum successerunt, auferri eos liceat: non uectigales sunt, qui ita colendi dantur ut priuatim agros nostros colendos dare solemus.conduxerunt a municipibus, quamuis non efficiantur domin
Abbreviated transcription (Latin):
patre añfilio f̾cueriano rescrip¬
sit. nico ꝓꝯsulũ stratores suos
br̃e põt. s uice coꝵ milites mi¬
mstio ĩpiñcuis fũguntur. ꝑ¬
ficisci aũt posulem melius qͣdẽ
cit sinc uxore. s ⁊ cumuxore po¬
test. dũmosciat. scatum cohac¬
ta ⁊ mesalla ꝯsulibo oesuisse. fu
officiapficiscũtur deliqͥreit. ab
lpis ratio ⁊ ĩdictaexigatuꝵ.¬
Cañ quã uõ fines ꝓũcie dec̾te
sibi. posul ingͥssus sit. edictum
debet de aduẽtu suo mitr̾e. ꝯtine̾
̃comiñdationem aliqua su̾i. si
qua ei familiaritas sit cũ puin¬
exeipet. ¶Rocte aut ⁊ ordine
faciet. sicem decessori fuo mͦi¬
unciales. ⁊ actus impeduit¬
ingͥssũs. scciã hoe eñ obsuarr
oportet. ut ꝑeam ꝑtem ꝓrũci¬
am ingͥdiatur. ꝑquã ingtodi

Expanded text:
ipsit.Nemo proconsulum stratores suos habere potest, sed uice eorum milites ministerio in prouinciis funguntur.Proficisci autem proconsulem melius quidem est sine uxore: sed et cum uxore potest, dummodo sciat senatum Cotta et Messala consulibus censuisse fuofficia proficiscuntur deliquerint, ab ipsis ratio et uindicta exigatur.Antequam uero fines prouinciae decretae sibi proconsul ingressus sit, edictum debet de aduentu suo mittere continens commendationem aliquam sui, si qua ei familiaritas sit cum prouinexciperet.Recte autem et ordine faciet, si edictum decessori suo misrouinciales et actus impediunt.Ingressum etiam hoc eum obseruare oportet, ut per eam partem prouinciam ingrediatur, per quam ingredi
Abbreviated transcription (Latin):
sĩnt̾uensbãt ñ nũiquam ⁊ cͥdilos
ettribum plebis ẽrat aũt fuĩ
lia publica cura portã ⁊ muros
dispõita. ũ si opus eẽt uoca¬
Batur fuierãt ⁊ priuate fami

Expanded text:
interueniebant nonnumquam et aediles et tribuni plebis. erat autem lia publica circa portam et muros disposita, unde si opus esset euocbatur: fuerant et priuatae fami
Abbreviated transcription (Latin):
nullimag odidit ꝯueũt. nec a¬
lium sufficẽ curiquã cesaim.
Itaq scptẽ choortos oportum¬
locis cõstitint. ñbinas regioes
urbis una q̃q choors tucatũ.
p̃positis eis tribunis. ⁊ suꝑ om̃s
spect᷑abibi ino q p̃fectus ngũ¬
lum appellat᷑. ¶Cognoscit pie¬

Expanded text:
nulli magis credidit convenire nec alium sufficere ei rei, quam Caesarem. itaque septem cohortes opporlocis constituit, ut binas regiones urbis unaquaeque cohors tueatur, praepositis eis tribunis et super omnes spectabili viro qui praefectus vigilum appellatur. Cognoscit p
Abbreviated transcription (Latin):
litudinem ꝓ ꝯsuł. lege subaui¬
gusto eidatum ẽ qͣ alexãdriã
ing̾ssus sit succefsor eius licet ĩ
ꝓunciamuenĩt. ⁊ ita mãdatis
eius ꝯtinetur. De offitio .m.¬

Expanded text:
litudinem proconsulis lege subgusto ei datum est, quam Alexandriam ingressus sit successor eius, licet in prouinciam uenerit: et ita mandatis eius continetur. DE OFFICIO PR
Abbreviated transcription (Latin):
cit. ludos exceit. ⁊ aliacrimma.¬
uł in ip̃os ꝑfessores. uł insocłos
maxĩe incos quirudes adiocita¬
tioe̾m legum ꝑueniunt ppetra¬
it. quis ẽ ludos applłet cos exa
bus cimina oriuntur. ⁊ hoc cm̃¬

Expanded text:
os exercere et alia criml in ipsos professores vel in socios maxime in eos, qui rudes ad recitationem legum perveniunt, perpetrare. quis enim ludos appellet eos, ex quibus crimina oriuntur ? hoc
Abbreviated transcription (Latin):
rum q compoita sunt. ⁊ orato¬
res maximi ⁊ iustitic satellites
tam adlcte̾ q̃ gubntores ĩom¬
niloco cuoq felices. Hccaũt
tna uolumina a nob̾ ꝯpõita t¬
dicis tam in regiis urbib. q̃m
in beritentimi pulchetrinma

Expanded text:
rumque composita sunt, et oratores maximi et iustitiae satellites tam athletae quam gubernatores in omni loco aevoque felices. Haec autem tria volumina a nobis composita tradi eis tam in regiis urbibus quam in Berytiensium pulcherrima
Abbreviated transcription (Latin):
nssummi preses ꝓuincie manti¬
me q̃ue bĩatissimus cisdemi
cuutatis episcopi ⁊ legum pro¬
fesoits. Inopite igitur legum
doctiiam ingub̃natione cistc¬
trade et uiam apcrut quam nos
inuenimus quatenus fiant op̃¬
tuni insticie et itipublice mini¬
striet uos maxime decus in no¬
mine secunlum sequatur. qui

Expanded text:
ssimus praeses Poenicae maritimae quam beatissimus eiusdem civitatis episcopus et legum professores. Incipite igitur legum doctrinam eis dei gubernatione tradere et viam aperire quam nos invenimus, quatenus fiant optimi iustitiae et rei publicae ministri et vos maximum decus in omne saeculum sequatur: qui
Abbreviated transcription (Latin):
dissimaciuitatt ⁊ ĩcesanẽsñ. si¬
ue ⁊ ĩ alus quosda ⁊ strptitos i¬
hõĩos deuagan ⁊ doctrinam disc¬
pulis adultmam tẽden quos
subkac ĩtemminatior ab hoc co¬
naminc ixpellimus. ut si ausi
fuint ĩpostum hoc ppetir ⁊ cxita
urbes regias ⁊ cĩt hiesum metir¬
polim hoc facẽ denalibrarum. an¬
ũt pena plectetur. ⁊ reiciãtur ab
caiciuitate inq̃ nõ leges docent.
s in loges ꝯmitt᷑ut. ¶ Illud
aut qt iam qd̃ abinito hocop̃
madãtes in nt̃a orde. ⁊ post ꝯple¬
tum inalia ñi nois ꝯstitutio

Expanded text:
dissima civitate et in Caesariensium et in aliis quosdam imperitos homines devagare et doctrinam discipulis adulterinam tradere: quos sub hac interminatione ab hoc conamine repellimus, ut, si ausi fuerint in posterum hoc perpetrare et extra urbes regias et Berytiensium metropolim hoc facere, denarum librarum auri poena plectantur et reiciantur ab ea civitate, in qua non leges docent, sed in leges committunt. Illud autem, quod iam cum ab initio hoc opus mandantes in nostra oratione et post completum
Abbreviated transcription (Latin):
liana adem stipulatio subici
solcti ẜ ꝯsult᷑ius ẽ. buic pena¬
lem quo̾qꝵ stipulateem sub¬
sungẽ. quia rescisso forte pa¬
to. pena exstipulatu peti pot̾it.
sictionis nim̃pit nõ excrpti¬
one tm subinouebitur. s ⁊ pe¬
nam quã sicẽ placitum fecit.
rato manẽte pacto stipulãti

Expanded text:
liana quidem stipulatio subici solet. sed consultius est huic poenalem quoque stipulationem subiungere, quia rescisso forte pacto poena ex stipulatu peti potest. ansactionis rupit, non exceptione tantum summouebitur, sed et poenam, quam, si contra placitum fecerit rat
Abbreviated transcription (Latin):
sint. de qb actum ꝓbatłr. nã
ea quor actioẽs opete ei posta¬
⁊ comptum ẽ. iniquum ẽ pimu
pacto io dequo cogitatum nõ
dem ꝑatrem: minime eis̃ obec¬
dicitam. eciã si ꝓudeato no ẽ
int̾posita. t̃ si negetur iudica¬
tum cẽ. uł ignorari põt: anir¬
dicatum sit. qr ad buclis sub¬
esse poͣssit cransacto fieri pot.¬

Expanded text:
 actum probatur. nam ea, quorum actiones competere ei postea conpertum est, iniquum est peremi pacto. id de quo cogitatum non tem patrem minime eis obedicatam etiam si prouocatio non est interposita, tamen si negetur iudicatum esse uel ignorari potest an iudicatum sit: quia adhuc lis subesse possit, transactio fieri pot
Abbreviated transcription (Latin):
pulatioe in t̃posuit. nõ tã ꝑa¬
ciscitur quam decipitur.¶E
qui nõdum certus ad se que¬
relam cẽ patris testam̃tum ꝓ¬
tinere. Dealus causis cum. ad¬
uetsat᷑iis pacco transogit. tm̃n
urhus int̃positum pactũ no

Expanded text:
pulatione interposuit, non tam paciscitur quam decipitur.Ei qui, nondum certus ad se querellam contra patris testamentum pertinere, de aliis causis cum aduersariis pacto transegit, tantum in his interpositum pactum no
Abbreviated transcription (Latin):
Lp. Sufficit nudus osen¬
sus ad ꝯstituenda spõsalias de¬
niq ꝯstat ⁊ ab sc̃tiꝰ ab sc̃tem de
qui ab smn̾t sposauia fiat. aut
sĩ postra ratu hũnt.¬

Expanded text:
. Sufficit nudus consensus ad constituenda sponsalia. Denique constat et absenti absentem desqui absint sponsalia fiant aut si postea ratum h
Abbreviated transcription (Latin):
ant ignoranam facti nõis¬
tiᷤ paet. noc stultis solt̃ suce¬
pum metio in hac epla fiat.
tm̃ ⁊ inqualibet ꝑsona idem
obsuabitur. ¶ nec qd in ope
aqueduct᷑ itlicta eẽ peceuma
ppo̾itur. ĩ hũc solum casuces

Expanded text:
ant ignorantiam facti, non iuris prodesse nec stultis solepum mentio in hac epistula fiat, t in qualibet persona idem obseruabitur. sed nec quod in opere aquae ductus relicta esse pecunia ponitur, in hunc solum casum ces
Abbreviated transcription (Latin):
funt. Qd excausa fid̾iomis¬
si indebitum datum ẽ. siño
ꝑerrorem solutũ est. rꝑctiñ
amhredes quicum extestõ
cius peccĩam ad opus aque ⁊
ductus iei .pii. curẽsium re¬
lictam soluint. nõ solumca¬
utioẽs nõ exegerũt que int̃¬
pom solẽt. ut qd̃ amplius
ccpissẽt municipes q̃ ꝑ legẽ
falcidiam ucruss redierent.
um cciã sistipulati sũt neca
suma in alios usꝰ ꝯu̾teretur.
et scictes prudetesq passim
sũt eam pcccĩam in opus aq̃
ductus impeai. ¶ Frustra po¬
stulat redu sibi arc publica
encestum. q̃si ꝑlus debito dea¬
rint. cũ sit utrsiq iniquũ pec

Expanded text:
unt: 'quod ex causa fideicommissi indebitum datum est, si non per errorem solutum est, repeti non ani heredes, qui, cum ex testamento eius pecuniam ad opus aquae ductus rei publicae Cirtensium relictam soluerint, non solum cautiones non exegerunt, quae interponi solent, ut quod amplius cepissent municipes quam per legem Falcidiam licuisset redderent, uerum etiam stipulati sunt, ne ea summa in alios usus conuerteretur et scientes prudentesque passi sunt eam pecuniam in opus aquae ductus impendi, frustra postulant reddi. sibi a re publica Cirtensium, quasi plus debito dederint, cum sit utrumque iniquum pec
Abbreviated transcription (Latin):
ditio bone fididi¬
sc̃epͣtatur. arbitri¬
oiudicis usuraꝵ¬
modus exm̃ore re
tius si id̾o ꝯdep̃nandus erit qd̃
peccuniã coẽm inuaẜit. uł in su¬
os usus ꝯu̾terit: om̃im̃o etiam

Expanded text:
dicio bonae fidei disceptatur, arbitrio iudicis usuramodus ex more regcius si ideo condemnandus erit, quod pecuniam communem inuaserit uel in suos usus conuerterit, omnimodo eti
Abbreviated transcription (Latin):
Lp Iec supina ignom̃tia se¬
ienda est frm ignoratis. ncc s
scrupulosa in quisitio exigẽda
neq negligitia crassa. aũnimi.¬
a secuntas satis expedita sit.i
neqr delatona cunositas criga

Expanded text:
 Nec supina ignorantia ferenda est factum ignorantis, ut nec scrupulosa inquisitio exigenda: neque neglegentia crassa aut nimia securitas satis expedita sit neque delatoria curiositas exiga
Abbreviated transcription (Latin):
uenitur ciut nõ uideat᷑ filio
famił. cidisse. ¶ Difilius. qͥ¬
famił: miles a ꝯmiutone he¬
res institutus. nesciat sibie¬
ciam sine patre licẽ adit. po
stitutioẽs pr̃icipales ius igno¬
part põt. ⁊ ido dies aditionis
cino ecdit. ¶Ot feiignotatiai¬
tademi cuiq nõ nocct. sinon
cisuma negligẽtia obiciatur.
ꝗd em̃i si om̃s ĩ cuntate sciat
qd ille solus ĩgnoritar ⁊ ic¬
te labodiffint. Scletiam nc¬
qr curiosissum. neq negligẽ¬
tissimi hõis accipiendam ue¬

Expanded text:
uenitur ei, ut non uideatur filio familias credidisse. Si filius familias miles a commilitone heres institutus nesciat sibi etiam sine patre licere adire per constitutiones principales, ius ignorare potest et ideo ei dies aditionis cedit. Sed facti ignorantia ita demum cuique non nocet, si non ei summa neglegentia obiciatur: quid enim si omnes in ciuitate sciant, quod ille solus ignorat? et recte Labeo definit scientiam neque curiosissimi neque neglegentissimi hominis accipiendam, ue
Abbreviated transcription (Latin):
non possit diti̾ere fines.
adindicatioem controusi¬
am qirunat ⁊ si forte adox¬
uende neteris obscuntati
gratia ꝑalrã regioẽm fi¬
nes dicimẽ iutex uelit po¬
test hber facẽ indindicatio¬
Aius. ¶uo casu opus¬
est ut exalt utruiseꝵ predi¬
o. alii adiudicãdum fit q̃
noĩe. is cui idindicatur ĩ
uicem peo qd̃ ciadiudici¬
tur certa pecina olempnã¬
dus est.¬

Expanded text:
non possit dirimere fines, adiudicatione controuersiam dirimat: et si forte amouendae ueteris obscuritatis gratia per aliam regionem fines dirigere iudex uelit, potest hoc facere per ‹ad›iudicatioGaius est, ut ex alterutrius praedio alii adiudicandum sit, quo nomine is cui adiudicatur in uicem pro eo quod ei adiudicatur certa pecunia condemnandus est.
Abbreviated transcription (Latin):
munc ꝯferret. ¶ Sinauis
apiratis ntẽpta sit. Fuius
offllius. laboom̃s ꝯ fent de¬
bere aiũt ꝙ̃ nõ predones
ab stulcrũt eum ꝑdere cus
fucrint nec ꝯfenendum ciq¬

Expanded text:
mune conferret.Si nauis a piratis redempta sit, Seruius Ofilius Labeo omnes conferre debere aiunt: quod uero praedones abstulerint, eum perdere cuius fuerint, nec conferendum ei,
Abbreviated transcription (Latin):
uo ul deduxit apeccłio qͥd
tribuclum erat tenen tribr¬
torio. que snĩa nõ ẽ sine titi¬
oẽ. ipe em̃ auctor doli ẽ qui
damus deco ꝙ ad eũ puest.
quoriens exdolo defunctu

Expanded text:
seruo uel deduxit a peculio quod tribuendum erat, teneri tributoria, quae sententia non est sine ratione: ipse enim auctor doli est, qui id damus de eo quod ad eum peruenit, quotiens ex dolo defuncti