comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ quia cõuersi sũt de uiã su-¬
a mala: et misertus est deus
suꝑ maliciã quã locutus fu¬
erãt ut faceret eis: et nõ fecit.
magna. et iratus est: er ora¬
uit ad dñm et dixit. Obsecro
dñe : nũquid nõ hoc est u̾bũ
meũ cũ ad huc eẽm in terra
ut fugerẽ in tharsis. Scio enĩ
quia tu d̾s clemẽs et misericorᷤ
es: paciẽs et multe miseraci¬
michi mors qmͣ uita. Et dixit
dñs. Putasne bene irasceris
tu: Et egressus est iouas de ci¬
uitate. et sedit cõtra orientẽ
ciuitatis: et fecit sibimet ibi
umbraculũ: et sedebat subter
illud in ombra. donec uideret
quid accideret ciuitati. Et pre¬
parauit dñs deus hederã: et
ascendit suꝑ capiit iõne: ut
ẽẽt umbra suꝑ caput eius et
ꝓtegeret eũ. laborauerat enĩ.
Et letatus est ionas suꝑ he¬
dera leticia magna. Et p̾ara¬
uit deus uermẽ ascensu dilu¬
culi in crastinũ: et ꝑ cussit he¬
derã et exaruit. Et cũ ortus fu¬
isset sol p̃cepit dñs uento ca¬

Expanded text:
quia conversi sunt de via sua mala: et misertus est Deus super malitia, quam locutus fuerat, ut faceret eis, et non fecit. magna, et iratus est: Et oravit ad Dominum, et dixit: Obsecro, Domine, numquid non hoc est verbum meum, cum adhuc essem iut fugerem in Tharsis. Scio enim quia tu Deus clemens et misericors es, patiens et multae miseratimihi mors quam vita. Et dixit Dominus: Putasne, bene irasceris tu? Et egressus est Jonas de civitate, et sedit contra orientem civitatis; Et fecit sibimet ibi umbraculum, et sedebat subter illud in umbra, donec videret quid accideret civitati. Et praeparavit Dominus Deus hederam, et ascendit super caput Jonae, ut esset umbra super caput ejus, et protegeret eum laboraverat enim, et laetatus est Jonas super hedera, laetitia magna. Et paravit Deus vermem ascensu diluculi in crastinum; et percussit hederam, et exaruit. Et cum ortus fuisset sol, praecepit Dominus vento ca
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a pessima domus isrlꝰ. ait
dñs deus. Et fcus est sermo do¬
mini ad medicẽs. Fili homĩs
pone faciẽ tuã cõtra uiã aus¬
tri et stilla ad affricũ: et ꝓphe¬
ta ad saltũ agri meridiaii:
et dices saltui meridiano. Au¬
di uerbũ dñi. Hec diit dñs de¬
us. Etre ego succendã in te ig¬
nẽ: et comburã in te om̃e lig¬

Expanded text:
l ait Dominus Deus et factus est sermo Domini ad me dicens fili hominis pone faciem tuam contra viam austri et stilla ad africum et propheta ad saltum agri meridiani et dices saltui meridiano audi verbum Domini haec dicit Dominus Deus ecce ego succendam in te ignem et conbura
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ extinguet̾ flãma succensi¬
onis: et cõburet̾ in ea omĩs fa¬
cres ab austro usq ad aquilo¬
nẽ. Et uidebit oniuersa caro
quia ego succendi eã: nec extĩ¬
guer᷑. Et dixi .a. a .a. dñe deus.
Ipsi dicũt de me. Nũquid nõ
per ꝑ abolas loquit̾ iste:
t fcũs est sermo A¬

Expanded text:
flamma succensionis et conburetur in ea omnis facies ab austro usque ad aquilonem et videbit universa caro quia ego Dominus succendi eam nec extinguetur et dixi ha ha ha Domine Deus ipsi dicunt de me numquid non per parabolas loquitur iste et factus est sermo
Abbreviated transcription (Latin):
cit dñs deus. Singuli post ydo¬
la ur̃a ambulate: et seruite eis.
Qd̾ si et in hoc nõ audieritis
me: et nomẽ meũ scm̃ pollue¬
ritis ultra in munerib ur̃is ⁊
in ydolis ur̃s: in mõte scõ me¬
o in mõte excelso isrlꝰ. ait dñs
deus. ibi seruiet michi omĩs
domus isrł: om̃es inqͣm in ter¬
ra in qua placebũt michr: et
ibi querã primicias ur̃as: et
iniciũ decimarũ ur̃arũ. in om¬
nib scĩficacionib ur̃is. In odo¬
rẽ suauitatis suscipiã uos cũ
eduxero pos de ppłis. et congre¬
gauero uos de terris in quas
disꝑsi estis: et sc̃ificabor in uo¬
bis in oculis nacionũ. Et scie¬
tis quia ego dñs cũ induxero
uos ad terrã isrł: in terrã pro qͣ
leuaui manũ mẽa ut darẽ cã

Expanded text:
cit Dominus Deus singuli post idocit Dominus Deus singuli post idola vestra ambulate et servite eis quod si et in hoc non audieritis me et nomen meum sanctum pollueritis ultra in muneribus vestris et in idolis vestris in monte sancto meo in monte excelso Israhel ait Dominus Deus ibi serviet mihi omnis domus Israhel omnes inquam in terra in qua placebunt mihi et ibi quaeram primitias vestras et initium decimarum vestrarum in omnibus sanctificarem suavitatis suscipiam vos cum eduxero vos de populis et congregavero vos de terris in quas dispersi estis et sanctificabor in vobis in oculis nationum et scietis quia ego Dominus cum induxero vos ad terram Israhel in terram pro qua levavi man
Abbreviated transcription (Latin):
sũ ad qd̃ uos ingredimini:
Et uocatũ est nomẽ eius ex¬
celsũ usq ad hũc diẽ. ꝓpterea
dit ad domũ isrlꝰ. hec dicit dñs
uobis domus isrl: Uiuo ego
dicit dñs deus quia nõ rñdebo
uobis : neq cogitacio mẽtis
ur̃e fiet dicenciũ. erimus sicut
gentes et sicut cognaciones
terre: ut colamus ligna et la
o extento. et in furore effuso
regnabo suꝑ uos. Et educã¬
uos de ppłis: et cõgregabo uoᷤᷤ
de terris in quib disꝑsi estis.
In manu ualida et brachio ex¬
tento. et in furore effuso regna¬
bo suꝑ uos. Et adducã uos in
desertũ ppłoꝵ: et iudicabor no¬
biscũ ibi facie ad faciẽ. Sicut
iudicio cõtendi ad uersũ pr̃es
ur̃os in deserto terre egipti: sic
iudicabo pos dicit dñs. Et sb̾
cã uos in ouiculis ferreis. Et
eligã de uobis trãsgressores et
enpios: et de terra in colatus
eoꝵ educã eos: et terrã isrlꝰ nõ
ingrediẽtur. et scietis quia ego
dñs. Et uos domus isrlꝰ. i et di¬

Expanded text:
ni? et vocatum est nomen ejus: Excelsum, usque ad hanc diem. Propterea dic ad domum Israel: Haec dicit Dominus vobis, domus Israel? Vivo ego dicit Dominus Deus, quia non respondebo ur: Neque cogitatio mentis vestrae fiet, dicentium, erimus sicut gentes, et sicut cognationes terrae, ut colamus ligna et lapo extento, et in furore effuso regnabo super vos. Huvos de populis et congregabo vos de terris in quibus dispersi estis in manu valida et brachio extento et in furore effuso regnabo super vos et adducam vos in desertum populorum et iudicabor vobiscum ibi facie ad faciem sicut iudicio contendi adversum patres vestros in deserto terrae Aegypti sic iudicabo vos dicit Dominus Deus cam vos in vinculis foederis. Et eligam de vobis transgressores et impios, et de terra incolatus eorum educam eos, et terram Israel non ingredientur et scietis quia ego Dominus et vos domus Israhel haec di
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ mõtes nõ comederur. et o¬
culos suos nõ leuauerit ad y¬
dola domus isrłꝰ. et uxorẽ ꝓxi¬
mi sui nõ uiolauerit. et uirũ
nõ cõtristauerit. pignus non
retiuuerit. et rapinã nõ rapue¬
rit. panẽ suũ esuriẽti dederit. et
nudũ oꝑuerit uestimẽto. a
pauꝑis ĩiuria auerterit manũ
suã. usurã et suꝑhabundãciã
nõ accepu. iudicia mea fecerit
in p̃ceptis meis ãbulauerit: hit
nõ mouetur in ĩiquitate pr̃is
sui. sed uita uiuet. Pater eus
quia calũpuiatus est et uim
fecit fratri. et malũ oꝑatus ẽ
in medio ppli sui: ecte mortuueᷤ
est in ĩiquitate sua. Et dicitis.
Quare nõ portabit filius ĩigͥ¬
tatẽ pũs: Bidelicet quia filius
iudiciũ ex iusticiã oꝑatus est.
Omĩa p̃cepta mea custodiuit
et fecit illa: uita uiuet. Aĩa que
peccauerit: ipsa moriet᷑. Filius
nõ portabit ĩi quitatẽ patris:
et pater nõ portabit ĩ quitatẽ

Expanded text:
tes non comederit et oculos suos non leuauerit ad idola domus Israhel et uxorem proximi sui non uiolauerit et uirum non contristauerit, pignus non retinuerit et rapinam non rapuerit, panem suum esurienti dederit et nudum operuerit uestimento, a pauperis iniuria auerterit manum suam, usuram et superabundantiam non acceperit, iudicia mea fecerit et in praeceptis meis ambulauerit: hic non morietur in iniquitate patris sui, sed uita uiuet. pater eius, quia calumniatus est et uim fecit fratri, malum operatus est in medio populi sui: ecce mortuus est in iniquitate sua. et dicitis: quare non portauit filius iniquitatem patris? uidelicet quia filius iudicium et iustitiam operatus est et omnia praecepta mea custodiuit et fecit illa: uita uiuet. anima, quae peccauerit, ipsa morietur. filius non portabit iniquitatem patris, et
Abbreviated transcription (Latin):
eũ rete meũ: et cõprehendet᷑ in
sagena mea. Et adducã eũ in
babilonẽ: et iudicabo eũ ibi
in p̃uaricatiõe qua despexit
me. Et om̃es ꝓfugi eius cũ uui¬
uerso agmine gladio cadent.
Residui aut̃ in oẽm uentũ dis¬
ꝑgẽtur: et scietis quia ego dñs
locutus sũ. hec dicit dñs deus.
Et sumã ego de medulla cedri
sublimis: et ponã de uertice
ramoꝵ eius. Tenerũ distrĩgã:
et plantabo suꝑ moutẽ excel-¬
sũ et eminentẽ. In monte sub¬
limi isrł plantabo illã: et erũ¬
pet in gerinẽ. et faciet fructũ:
et erit in cedrũ magnã. Et ha¬
bitabũt sub eo om̃es uolucreᷤ.
uniuersũ uolatile sub umbra
frondiũ eius nidificabit. Et
scient omĩa ligna regioĩs. qa
ego dñs hũiliaui lignũ sub¬
et sicraui lignũ uiride: et fron¬
dere feci lignũ aridũ. Ego dñs¬

Expanded text:
prehendetur sagena mea et adducam eum in Babylonem et iudicabo illum ibi in praevaricatione qua despexit me et omnes profugi eius cum universo agmine gladio cadent residui autem in omnem ventum dispergentur et scietis quia ego Dominus locutus sum haec dicit Dominus Deus et sumam ego de medulla cedri sublimis et ponam de vertice ramorum eius tenerum distringam et plantabo super montem excelsum et eminentem in monte sublimi Israhel plantabo illud et erumpet in germen et faciet fructum et erit in cedrum magnam et habitabunt sub eo omnes volucres universum volatile sub umbra frondium eius nidificabit et scient omnia ligna regionis quia ego Dominus humiliavi lignum subet siccaui lignum uiride, et frondere feci lignum aridum. ho
Abbreviated transcription (Latin):
deserto. Auerti aut̃ manũ meã
et feti ꝓpter nomẽ meũ: ut nõ
biolaret᷑ corã gentibz. de quib
eieci eos in oculis earũ. Iterũ le¬
uaui manũ meã in eos in so¬
litudĩe. ut disꝑgerẽ illos in na¬
ciões et uentilarẽ eos in terraͤ.
eo ꝙ iudicia nõ ferissẽt et pre¬
cepta mea reꝓbassent. et sab¬
bata mea uiolassẽt: et post y¬
dola pr̃m suoꝵ fuissẽt oculi e¬
oꝵ. Ergo et ego dedi eis p̃cepta
nõ bona et iudicia in quib
nõ uiuẽt : et pollui eos in inu¬
nerib suis. cũ offerrẽt om̃e qd̾
aꝑit nuluã ꝓpter delicta sua:
er scient quia ego dñs. Qmͣ
obrẽ lo quere ad domũ isrł fi¬
li homĩs: et dices ad eos. Her
dicit dñs deus. Adhuc et ĩ hos
blasphemauerũt me patres
ur̃ cũ spreuissẽt me contẽpnẽ¬
tes: et induxissẽ eos in terrã su-¬
per quã leuaui manũ meã

Expanded text:
serto. Averti autem manum meam, et feci propter nomen meum, ut non violaretur coram gentibus, de quibus ejeci eos in oculis earum. Iterum levavi manum meam in eos in solitudine, ut dispergerem illos in nationes et ventilarem in terras eo quod iudicia mea non fecissent et praecepta mea reprobassent et sabbata mea violassent et post idola patrum suorum fuissent oculi eorum ergo et ego dedi eis praecepta non bona et iudicia in quibus non vivent et pollui eos in muneribus suis cum offerrent omne quod aperit vulvam propter delicta sua et scient quia ego Dominus quam ob rem loquere ad domum Israhel fili hominis et dices ad eos haec dblasphemaverunt me patres vestri, cum sprevissent me contemnentes, et induxissem eos in terram super quam levavi manum meam,
Abbreviated transcription (Latin):
retur corã gentib in quarũ me¬
dio erãt: et int̾ quas apparui
tis. ut educerẽ eos de t̾ra egipti.
Eieri ergo eos de terra egipti et
eduxi in desertũ: et dedi eis p̃cep¬
ta mea. et iudicia mea ostendi
eis: que faciet hõ et uiuer ĩ eis.
Insuꝑ et sabbata mea dedi eis
ut eẽt signũ int̾ me et eos: et
scirẽt quia ego dñs deus scĩfi¬
cans eos. Et irritauerũt me
domus isrlꝰ in deserto. In p̃cep¬
tis meis nõ ambulauerũt. et
iudicia mea ꝓiecerũt: que fa¬
ciẽs homo uiuet in eis: et sab¬
bata mea uiolauerũt uehemẽ¬
ter. Dixi ergo ut effunderẽ furo-¬
rem meũ sup eos in deserto: et
consunerẽ eos. Et feci ꝓpter no¬
men meũ ne uiolaretur corã
gentibz de quibz eieti eos in cõ¬
spectii earũ. Ego igit᷑ leuaui¬
manũ meã suꝑ eos in deserto.
ne inducerẽ eos in terrã quã
dedi eis fluentẽ lacte et melle.
precipuã terrarũ oĩm: quia¬

Expanded text:
coram gentibus, in quarum medio erant, et inter quas apparui eis, ut educerem eos de terra Aegypti. Ejeci ergo eos de terra Aegypti, et eduxi in desertum. Et dedi eis praecepta mea, et judicia mea ostendi illis, quae faciat homo, et vivat in eis. Insuper et sabbata mea dedi eis, ut esset signum inter me et eos, et scirent, quia ego Dominus sanctificans eos. Et irritaverunt me domus Israel in deserto: in praeceptis meis non ambulaverunt, et iudicia mea proiecerunt quae faciens homo vivet in eis et sabbata mea violaverunt vehementer dixi ergo ut effunderem furorem meum super eos in deserto et consumerem eos et feci propter nomen meum ne violaretur coram gentibus de quibus eieci eos in conspectmanum meam super eos in deserto, ne inducerem eos in terram quam dedi eis, fluentem lacte et melle, precipuam terrarum omni
Abbreviated transcription (Latin):
loquere sauoribz iscl; et dices
ad eos. Nec dicit dñs deus. Aũ
ad interrogandũ meros ue¬
nistis: Uiuo ego quia nõ res¬
põdebo uobis. au dñs deus. Si
iudicas eos. si iudicas fili hõis:
ab hoĩaciões patrũ eoꝵ ostẽde
eis: et dices ad eos. Hec dicit do¬
minꝰ deus. In die qua elegu scł.
et leuaui manũ meã ꝓ stipe
domus iacob. et apparui eis ĩ
terra egipti. et leuaui manũ
meã pro eis dicẽs. ego dñs d̾s
uester: in die illa leuaui ma¬
nũ meã pro eis: ut educerẽ eos
de terra egipti. in terrã quã ꝓ¬
uiderã eis fluentẽ lacte et mel¬
le. que est egregia int̾ omnes
terras. Et dixi ad eos. Unusqͥs¬
q offensiões otuloꝵ suoꝵ abi-¬
tiat: et in ydolis egipti nolite
pollui. Ego dñs deus ur. Et ir
ritauerũt me: noluerũtq me
audire. Unusquisq ab hoĩa¬
tiões oculoꝵ suoꝵ nõ ꝓiecit:
nec ydola egipti reliquerunt.
Et dixi ut effunderẽ indignaci¬
ouẽ meã suꝑ eos: et implerẽ ĩ¬

Expanded text:
quere senioribus Israhel et dices ad eos haec dicit Dominus Deus num ad interrogandum me vos venistis vivo ego quia non respondebo vobis ait Dominus Deus si iudicas eos si iudicas fili hominis abominationes patrum eorum ostende eis et dices ad eos haec dicit Dominus Deus in die qua elegi Israhel et levavi manum meam pro stirpe domus Iacob et apparui eis in terra Aegypti et levavi manum meam pro eis dicens ego Dominus Deus vester in die illa levavi manum meam pro eis ut educerem eos de terra Aegypti in terram quam provideram eis fluentem lacte et melle quae est egregia inter omnes terras et dixi ad eos unusquisque offensiones oculorum suorum abiciat et in idolis Aegypti nolite pollui ego Dominus Deus vester ritaverunt me, nolueruntque me audire, unusquisque abominationes oculorum suorum non projecit, nec idola Aegypti reliquerunt: Et dixi, ut effunderem indignationem meam super eos, et implerem i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximi sui nõ uiolaueri. et ad
mulierẽ menstruatã nõ acces¬
serit. et hoĩtm nõ cõtristauerit
pignus debitori reddiderit. per
uim nichil rapuerit. panẽ suũ
esurienti dederit. et nudũ operu¬
erit uestimẽto. ad usurã nõ cõ¬
modauerit. et amplius nõ at¬
ceꝑit. ab ĩi quitate auerterit
manũ suã. iudiciũ uerũ fec̾it
int̾ uirũ et uirũ. in preceptis

Expanded text:
auerit et ad mulierem menstruatam non accesserit et hominem non contristauerit, pignus debitori reddiderit, per uim nihil rapuerit, panem suum esurienti dederit et nudum operuerit uestimento, ad usuram non commodauerit et amplius non acceperit, ab iniquitate auerterit manum suam, iudicium uerum fecerit inter uirum et ui
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis meis nõ ambulauerũt.
et sabbata mea uiolauerũt.
Post ydola enĩ cor eoꝵ gradie¬
bat᷑. Et peꝑcit oculus meus su-¬
per eos. ut nõ interficerẽ eos:
nec consũpsi eos in deserto. Dixi
aut̃ ad filios eoꝵ in solitudine.
In p̃ceptis patrũ ur̃oꝵ nolite
intendere: nec iudicia eoꝵ cus¬
todiatis: nec in ydolis eoꝵ pol¬
ceptis meis ambulate: et iudi¬
cia mea iustodite et facite ea:
et sabbata mea sc̃ĩficate. ut sit
signũ int̾ me et uos: et sciatur
quia ego dñs deus ur. Et exa-¬
cerbauerũt me filii. et in p̃cep¬
tis meis nõ ambulauerũt. et
iudicia inea nõ custodierũt.

Expanded text:
non ambulaverunt et sabbata mea violaverunt post idola enim cor eorum gradiebatur et pepercit oculus meus super eos ut non interficerem eos nec consumpsi eos in deserto dixi autem ad filios eorum in solitudine in praeceptis patrum vestrorum nolite incedere nec iudicia eorum custodiatis nec in idolis eorum polaeceptis meis ambulate et iudicia mea custodite et facite ea et sabbata mea sanctificate ut sit signum inter me et vos et sciatur quia ego Dominus Deus vester et exacerbaverunt me filii in praeceptis meis non ambulaverunt et iudicia mea
Abbreviated transcription (Latin):
rũt q eũ in carcerẽ: ne audiret᷑
uox eius ultra suꝑ mõtes iscłꝰ.
Mater tua quasi uinea ĩ san¬
guine tuo: suꝑ aquã planta¬
ta. Fructus eius et frondes eiᷤ
creuerũt ex aquis multis ⁊ et
facte sũt ei uirge solide in scep¬
tra dñanciũ: et exaltata ẽ sta¬
tura eius int̾ frondes. Et uidit
altitudinẽ suã in multitudĩe
palmitũ suoꝵ: et euulsa est in
ira in terrãq ꝓiecta: et uentuᷤ
urens sicrauit fructũ eius. Mar¬
tuerũt et arefacte sũt uirge rõ¬
boris eius: ignis comedit eã.
Et nũt trãsplãtara est in deser¬
tũ: in terra ĩuia et sicienti. Et
egressus est ignis de uirga ra¬
moꝵ eius. qui fructũ eius co¬
medit: et nõ fuit in ea uirga
fortis sceptrũ dnãnciũ. P laut¬
tus est: et erit in planctũA
t factũ est in anno sep¬
timo in quĩto in decĩa
mensis. uenerũt uiri de senio¬
rib isrłꝰ ut ĩterrogarẽt dñm:⁊

Expanded text:
runtque eum in carcerem ne audiretur runtque eum in carcerem ne audiretur vox eius ultra super montes Israhel mater tua quasi vinea in sanguine tuo super aquam plantata fructus eius et frondes eius creverunt ex aquis multis et factae sunt ei virgae solidae in sceptra dominantium et exaltata est statura eius inter frondes et vidit altitudinem suam in multitudine palmitum suorum et evulsa est in ira in terramque proiecta et ventus urens siccavit fructum eius marcuerunt et arefactae sunt virgae roboris eius ignis comedit eam et nunc transplantata est in desertum in terra invia et sitienti et egressus est ignis de virga ramorum eius qui fructum eius comedit et non fuit in ea virga fortis sceptrum dominantium planctus est et erit in planctum t factum est in anno septimo in quinto mense in decima mensis venerunt viri de senioribus Israhel ut interrogarent Dominum et
Abbreviated transcription (Latin):
sume plauctũ suꝑ prin-¬
cipes isrlꝰ: et dices. Quare ma¬
ter tua leena int̾ leones cuba¬
uir: In medio leunculoꝵ enu¬
triuit catulos suos: et eduxit
unũ de leunculis suis. Leo fac¬
tus est: et didicit cape predã.
hoĩem qz comedere. Et audier̃t
de eo gentes : et nõ absq uul¬
nerib suis ceperũt eũ: et ad dux¬
crũt eũ in cathenis in terrã e¬
gipti. Que cũ uidisset qm̃ ĩfir¬
mata est et periit expectacio
eius. tulit unũ de leunculis su¬
is suis: leonẽ constituit eum.
Qui incedebat int̾ leones: et
factus est leo. Didicit predã ca¬
pere: et hoĩes deuoiare. Didicit
uiduas facere: et ciuitates eo¬
rũ in desertũ adducere. Et deso¬
lata est terra et plenitudo eiꝰ
a poce rugitus illius. Et cõue¬
nerũt aduersus eũ gentes un¬
diqz de ꝓuinciis: et expanderũt
suꝑ eũ rete suũ. In nuluerib e¬
arũ captus est: et miserũt eũ
in caueã in cathenis. Adduxe¬
rũt cũ ad regẽ babiloĩs : mise¬

Expanded text:
sume planctum super principes Israel, et dices: Quare mater tua leaena inter leones cubavit, in medio leunculorum enutrivit catulos suos? Et eduxit unum de leunculis suis? leo factus est; et didicit capere praedam, hominemque comedere. Et audierunt de eo gentes, et non absque vulneribus suis ceperunt eum, et adduxerunt eum in catenis in terram Aegypti. Quae cum vidisset quoniam infirmata est, et periit exspectatio ejus: tulit unum de leunculis suis, leonem constituit eum. Qui incedebat inter leones, et factus est leo: et didicit praedam capere, et homines devorare: Didicit viduas facere, et civitates eorum in desertum adducere: Et desolata est terra, et plenitudo ejus, a voce rugitus illius. Et convenerunt adversus eum gentes undique de provinciis, et expanderunt super eum rete suum, in vulneribus earum captus est. Et miserunt eum in caveam, et in catenis adduxerunt eum ad regem Babylonis mise
Abbreviated transcription (Latin):
re aute faciẽ dei: et minue offen¬
dicula. Rieuertere ad dñm. et a¬
uertere ab ĩiusticia tua: et numuᷤ
odito exet racionẽ: et cognoste
iusticias et iudicia dei: et sta in
sorte ꝓposicioĩs et oroĩs altissi¬
mi dei. In partes uade scliꝰ sãctr
cũ uiuis et dantibz confessionẽ¬
deo. Nõ demoieris in errore ĩpioꝵ.¬
quasi nichil perit. Confiteberis
uiuẽs : uuus et sanus cõficebe¬
ris et laudabis deũ: et gl̾aberis
in miseratiõib illius. Qmͣ mag¬

Expanded text:
re ante faciem et minue offenre ante faciem et minue offendiculum. refers te ad deum et avertere ab iniustitia et nimis odito execrationem et cognosce iustitias et iudicia Dei et sta in sorte propositionis et orationis altissimi Dei in partes vade saeculi sancti cum vivis et dantibus confessionem non demoreris in errore impiquasi nihil perit conuiuens, uiuus et sanus confiteberis, et laudabis Deum, et gloriaberis in miserationibus illius. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ: et honorẽ uocis audierũt
aures illoꝵ. Et dixit illis. Acten¬
dite ab omi iniquo. Et mãda¬
uit illis unicuiq de ꝓximo. Uie
illoꝵ corã ipso sũt semꝑ: nõ st̃
absconse ab oculis ipsius. In
unãquãq gentẽ p̃posuit recto¬
rẽ: et pars dei isrlꝰ facta est maĩ¬
festa. Et omĩa oꝑa illoꝵ uelut
sol in cõspectu dei: et oculi eius
sine ĩtermissiõe inspiciẽtes in
uiis eoꝵ. Nõ sũt absconsa testa¬
mẽta per ĩquitatẽ eoꝵ: et ões
ĩquitates eoꝵ in cõspectu dei.
Elemosina uiri quasi sacculũ
cũ ipso: et gr̃am hoĩs quasi
pupillã conseruabit. Et poste¬
a resurget et retribuet illis retri¬
bucionẽ onicuiq in caput ip¬
soꝵ: et cõuertet in inferiores ꝑ¬
tes terre. Penitẽtib aut̃ dedit
uiã iusticie⁊ et cõfirmauit defi¬
ciẽtes sustinere: et destinauit il¬
lis sortẽ ueritatis. Cõ uertere ad
dñm: et relinque pcc̃a tua. Preca¬

Expanded text:
illorum et honorem vocis audierunt illorum et honorem vocis audierunt aures illorum et dixit illis adtendite ab omni iniquo et mandavit illis unicuique de proximo viae illorum coram ipso sunt semper non sunt absconsae ab oculis ipsius in unamquamque gentem praeposuit rectorem et pars Dei Israhel facta est manifesta omnia opera illorum velut sol in conspectu Dei et oculi eius sine intermissione inspicientes in viis eorum non sunt absconsa testamenta per iniquitatem eorum et omnes iniquitates eorum in conspectu Dei elemosyna viri quasi sacculum cum ipso et gratiam hominis quasi pupillam conservabit et postea resurget et retribuet illis retributionem unicuique in caput illorum et coartes terrae. paenitentibus autem dedit uiam iustitiae et confirmauit deficientes sustinere et destinauit illis sortem ueritatis. conuertere ad deum et relinque peccata tua: preca
Abbreviated transcription (Latin):
et scd̾m ymaginẽ suã fecit illũ:
et iterũ cõuertit illũ in ipsã:
et scd̾m se uestiuit illã uirtutẽ.
Numerũ dierũ et tẽpus dedit
illi: et dedit illi potestatẽ eoꝵ
que sũt suꝑ terrã. Posuit timo¬
rẽ illius suꝑ oẽm carnẽ: et dña¬
tus est bestiarũ et uolatiliũ.
Creauit ex ipso adiutoriũ siłe
ipsr: consiłiũ et linguã et ocu¬
los et aures et cor dedit illis exco¬
gitandi. et disciplĩa intellectus
repleuit illos. Creauit ill̾ scĩam
spũs ⁊ sensu ĩpleuit cor illoꝵ: et
mala et bona ostendit illis. Po¬
suit oculũ ipsoꝵ suꝑ corda ip̃oꝵ:
ostendit illis magn̾alia operũ
suoꝵ. et nomẽ sanctificacioĩs
collaudẽt: et glari in mirabili¬
bus illius. ut magnalia enar-¬
rent operũ eius. addidit illis
disciplinã: et legẽ uite heredita¬
uit illos. Testamentũ eternũ cõ¬
dicia sua ostendit illis. et mag¬
nalia honoris eius uidit oculꝰ

Expanded text:
et secundum imaginem suam fecit illum et secundum imaginem suam fecit illum et iterum convertit illum in ipsam et secundum se vestivit illum virtutem numerum dierum et tempus dedit illi et dedit illi potestatem eorum quae sunt super terram posuit timorem illius super omnem carnem et dominatus est bestiarum et volatilium creavit ex ipso adiutorium similem ipsi consilium et linguam et oculos aures et cor dedit illis excogitandi et disciplinam intellectus replevit illos creavit illis scientiam spiritus sensum implevit cor illorum et mala et bona ostendit illis posuit oculum ipsorum super corda illorum ostendere illis magnalia operum suorum et nomen sanctificationis conlaudent et gloriari in mirabilibus illius et magnalia enarrent operum eius addidit illis disciplinam et legem vitae hereditavit illos testamentum aeternum condicia sua ostendit illis et magnalia honoris eius vidit oculus
Abbreviated transcription (Latin):
busdã: et interrogacio hoĩm in
consũmaciõe est. Qui mĩorat᷑
corde cogitar ĩania: et oir ĩpru¬
dens et errans cogitat stulta.
Audi me fili et disce disciplinã
sensus: et in uerbis meis actẽde
in corde tuo ⁊ et dicã in equitate
disciplinã: et scrutabor en arra¬
re sapienciã. Et in u erbis meis
attende in corde tuo: et dico in e¬
quitate sp̃us. uirtutes quas
posuit deus in oꝑa sua ab ini-¬
tio ⁊ et in ueritatẽ enũcio scĩam
euis. in iudicio dei oꝑa ipsius
ab ĩicio: et ab ĩstituciõe ip̃oꝵ distĩx¬
it partes illoꝵ. et ĩicia ipsoꝵ in
gentib suis. Ornauit ĩeternũ
oꝑa illoꝵ: nec esurierũt nec la¬
borauerũt: et nõ destiterũt ab
oꝑib suis. Unusquisq ꝓximũ
sibi nõ angustiabit usq in e¬
uũ. Nõ sis incredibił u̾bo illiu
Post hec deus in terrã respexit:
et ĩpleuit illã bonis suis. Aĩa
onũs uitalis denũciauit ante
faciẽ ipsius: et ipsa iterũ reuer¬
creauit de terra hoĩem:

Expanded text:
busdam et interrogatio omnium in consummatione est qui minoratur corde cogitat inania et vir inprudens et errans cogitat stulta audi me fili et disce disciplinam sensus et in verbis meis adtende in corde edicam in aequitate disciplinam et scrutabor enarrare sapientiam et in verbis meis adtende in corde tuo et dico in aequitate spiritus virtutes quas posuit Deus in opera sua ab initio et in veritate enuntio scientiam eius in iudicio Dei opera ipsius ab initio et ab institutione ipsorum distinxit partes illorum et initia ipsorum in gentibus suis ornavit in aeternum opera illorum nec esurierunt nec laboraverunt et non destiterunt ab operibus suis unusquisque proximum sibi non angustiavit usque in aevum non incredibiles verbo illius post haec Deus in terram respexit et implevit illam bonis suis anima omnis vitalis denudavit ante faciem ipsius et ipsa iterum revercreavit de terra hominem
Abbreviated transcription (Latin):
celũ et celi celoꝵ. abyssus et uni¬
uersa terra et que in eis sũt. in
cõspectu illius cõmouebũtur:
montes simul et colles et fũda
mẽta terre. Et cũ cõspexerit illa
deus: tremore cõtuciẽtur. Et in
omib hiis insensatũ est cor: et
om̃e cor intelligit᷑ ab illo. Et ui¬
as illius quis ĩtelligit ⁊ et ꝓcel¬
lã quã nec oculus uidebit hoĩs:

Expanded text:
celum et celi celorum,Abyssus et universa terra et que in eis sunt, In conspectu illius commovebuntur; Montes simenta terrae. Et cum conspexerit illa Deus, tremore concutientur. Et in omnibus his insensatum est cor: et omne cor intelligitur ab illo, et vias illius quis intelligit, et procellam , quam nec oculus vidi
Abbreviated transcription (Latin):
bit ignis: et in gente ĩcredibili¬
exardescit ira. Nõ exorauerũt ꝓ
ꝑcc̃is suis antiqui gygantes:
qui destruxerũt confidẽtes sue
birtuti. Et nõ peꝑcir ꝑ egrina¬
ciõi illoꝵ: et execratꝰ ẽ illos p̃su¬

Expanded text:
bit ignis et in gente incredibilibit ignis et in gente incredibiliexardescit ira non exoraverunt pro peccatis suis antiquis gigantibus qui destruxerunt confidentes suae virtuti et non pepercit peregrinationi illorum et execratus est illos p
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑpetuũ fidẽ placitã facere. Ap¬
posuit tibi aquã et ignẽ: ad qd̾
uolueris porrige manũ tuã.
Aute hoĩem uita et mors: bonũ
et malũ. Qd̾ placuerit ei dabit᷑
illi: qũ multa sapĩa dei et forteᷤ
in potẽtia: uidẽs om̃es sine ĩter¬
missiõe. Oculi dñi ad tumẽtes
eũ: et ipse agnoscit oẽm operã
hoĩs. Nenũ mandauit impie
agere: et nenũ dedit spaciũ pet¬
tandi. Nõ enĩ cõcupiscit multi¬
tudinẽ filioꝵ infideliũ et ĩutiliũ.
e iocunderis in
filiis ĩpiis: si multiplicẽt᷑.
Non oblecteris suꝑ ipsos: si nõ
est timor dei cũ illis. Non credas
uite illoꝵ: et ne respexeris in la¬
bores illoꝵ. Melior est enĩ unuᷤ
timẽs deũ qmͣ mille filii ĩpii: et
utile est mori sine filiis. qm re-¬
linquẽ filios ĩpios. Ab uno sen¬
sato inhabitabit᷑ patria: et a
trib impiis deseretur. Multa
alia uidit o culus meus: et for¬
ciora hoꝵ audiuit auris mea.
In synagoga peccãciũ exarde¬

Expanded text:
fidem placitam facere. adposuit tibi aquam et ignem: ad quod uoles porrige manum tuam. ante hominem uita et mors, bonum et malum: quod placuerit ei, dabitur illi. quoniam multa sapientia dei et fortis in potentia uidens omnes sine intermissione. oculi dei ad timentes eum, et ipse agnoscet omnem operam hominis. nemini mandauit impie agere et nemini dedit spatium peccandi. non enim cotudinem filiorum infidelium et inutilium et ne iucunderis in filiis impiis si multiplicentur non oblecteris super ipsos si non est timor Dei cum illis non credas vitae illorum et ne respexeris in labores illorum melior est enim unus timens Deum quam mille filii impii et utile mori sine filiis quam relinquere filios impios ab uno sensato inhabitabitur patria et a tribus impiis deseretur multa talia vidit oculus meus et fortiora horum audivit auris mea in synagoga peccantium exarde
Abbreviated transcription (Latin):
gentẽ totã ꝑdens: et extollentẽ
se in suis pcc̃is. Et situr sextenta
milia peditũ qui congregati
sũt in duriciã cordis sui: et si u¬
nus fuisset ceruicatus. mirũ si
fuisset ĩmunis. Nscd̾ia enĩ et
ira est cũ illo: potẽs exoracio et
effundẽs irã. Scd̃m miscd̃iam
suã: sic correptio illius homĩs
scd̾m oꝑa sua iudicat. Nõ effu¬
giet in rapinã pcc̃or: et non re-
cũ unicuiq scd̃m meritũ operũ
suoꝵ: et scd̃m intellectũ ꝑ egͥna¬
cionis ipsius. Nõ dicas a deo

Expanded text:
gentem perdens, et extollentes se in suis peccatis. Et sicut sexcenta millia peditum, qui congregati sunt in duritia cordis sui: et si unus fuisset cervicatus, mirum si fuisset immunis. Misericordia enim et ira est cum illo, potens exoratio, et effundens iram. Secundum misericordiam suam, sic correptio illius. Hominem secundum opera sua judicabit. Non effugiet in rapina peccator, et non retacum unicuique secundum meritum operum suorum, et secundum intellectum peregrinationis ipsius. Non dicas: A
Abbreviated transcription (Latin):
stulti nõ app̃hendẽt illã: et ho¬
mines sensati obuiabũt illi.
Hoĩes stulti nõ uidebũt illã: lõ¬
ge enĩ ab est a suꝑbia et dolo.
Uiri mendaces non erũt illius
mẽores: et uiri uerates ĩueniũ¬
tur in illa: et successũ habebũt
usq ad iuspectionẽ dei. Nõ est
specio sa laus in ore pcc̃oris:
qm̃ a deo ꝓfecta est sapĩa. Sapi¬
encie enĩ dei astabit laus: et in
oie fideli habũdabit. et dñator
dabit eã illi. Nõ dixeris per deũ
abest: que odit enĩ ne feceris.
Nõ dicas ille me ĩplanauit: nõ
eiũ necessarii sũt illi homines

Expanded text:
stulti non adprehendent illam, et homines sensati obuiabunt illi. homines stulti non uidebunt illam: longe enim abest a superbia et dolo. uiri mendaces non erunt illius memores, et uiri ueraces inueniuntur in illa et successum habebunt usque aspectionem dei. non est speciosa laus in ore peccatoris, quoniam a deo profecta est sapientia. sapientiae enim dei adstabit laus, et in ore fideli abundabit, et dominator dabit eam illi. non dixeris: per deum abest : quae odit enim ne feceris. non dicas: ille me inplanauit: non enim necessarii sunt illi hom
Abbreviated transcription (Latin):
nõ est ĩmortalis filius homĩs:
et in uanitatẽ malicie placue¬
rũt. Quid lucidius sole: Et hic
deficiet. aut quid nequius exco¬
girauit caro et sanguis: Et hoc
arguet᷑. Uirtutẽ altitudĩs celi ip¬
se cõspicit: et om̃es hoĩes terra et

Expanded text:
non est inmortalis filius hominis et in vanitate malitiae placuerunt quid lucidius sole et hic deficiet aut quid nequius excogitabit caro et sanguis et hoc arguitur virtutem altitudinis caeli ipse conspicit et omnes homines terra et
Abbreviated transcription (Latin):
tiã cecitate. Et dicẽt duces ida
in corde suo. Confortẽtur mi-¬
chi habitatores ihrłm in dño
exertituũ deo eoꝵ. In die illa
ponã duces iuda sicut cami¬
nũ ignis in lignis. et sicut fa¬
cemignis in feno: et deuora¬
bũt ad dexterã et ad sinistrã
omes ppłos in circuitu: et ha¬
bitabitur ihrsm rursũ in loco
suo in ihrłm. Et saluabit dñs
tabernacula iida sicut in p̾n¬
cipio: ut nõ magnifice głetur¬

Expanded text:
in caecitate et dicent duces Iuda in corde suo confortentur mihi habitatores Hierusalem in Domino exercituum Deo eorum in die illo ponam duces Iuda sicut caminum ignis in lignis et sicut facem ignis in faeno et devorabunt ad dextram et ad sinistram omnes populos in circuitu et habitabitur Hierusalem rursum in loco suo in Hierusalem et salvabit Dominus tabernacula Iuda sicut in principio
Abbreviated transcription (Latin):
teget dñs habitatores ihrłm.
Et erit qui offenderit ex eis in
die illa quasi dauid: et domꝰ
dauid quasi dei. sicut angelꝰ
dnũ in cõspectu eius. Et erit in

Expanded text:
roteget Dominus habitatores Jerusalem, et erit qui offenderit ex eis in die illa; quasi David: Et domus David, quasi Dei, sicut Angelus Damini in conspectu eorum. LXX: Et erit in
Abbreviated transcription (Latin):
Partes due in ea disꝑgẽt᷑ et de¬
ficiẽt: et tertia pars relinquet̃
in ea. Et ducã terciã partẽ per
ignẽ: et uram eos sicut uritur
argentũ: et ꝓbabo eos sicut ꝓ¬
batur aurũ. Ipse uocabit nõ¬
men meũ: et ego exaudiã eũ.
Dicã ppłus meus es: et ipse di¬
cet dũs deus meus. A

Expanded text:
Partes due in ea disperdentur et deficient, et tertia pars relinquetur . Et ducam tertiam partem per ignem, et uram eos sicut uritur argentum, et probabo eos sicut probatur aurum. Ipse uocabit nomen meum, et ego exaudiam eum et dicam: Populus meus es tu. Et ipse dicet: Dominus meus
Abbreviated transcription (Latin):
ablucionẽ pcc̃oris et mẽstru¬
ate. Et erit in die illa dicit dñs
exertituũ disꝑdã uoĩa ydoloꝵ
de terra: et nõ mẽorabũtur ul¬
dũ auferã de terra. Et erit cũ ꝓ¬
phetauerit quispiã ultra: di¬
cent ei pater eius et mater eiꝰ
qui genuerũt eũ. Nõ uiues:
quia mẽdaciũ locutus es in
noĩe dñi. Et configẽt eũ pat̾
die illa cõfundẽtur ꝓphete onꝰ¬
quisq ex uisiõe sua cũ ꝓpheta¬
uerit: nec oꝑientur pallio sac¬
cino ut mẽtiant᷑: sed dicet. Nõ
sũ ꝓpheta. Homo agricola e
go sũ: qm̃ adam exemplũ me¬
um ab a dolescẽtia mea. Et di¬
cetur ei. Quid sũt plage iste ĩ
medio manuũ tuarũ: Et di¬
cet. Hiis plagatus sũ in domo
eoꝵ qui diligebãt me. Frame

Expanded text:
ablutionem peccatoris et menstruatae. Et erit in die illa, dicit Dominus exercituum, Disperdam nomina idolorum de terra, et non memorabuntur uldum auferam de terra. Et erit, cum prophetavit quispiam ultra, dicent ei pater ejus et mater ejus, qui genuerunt eum: Non vives: quia mendacium locutus es in nomine Domini, et configent eum paterdie illa confundentur prophetae, unusquisque ex visione sua cum prophetaverit, nec operientur pallio saccino ut menciantur, sed dicet: Non sum propheta, homo agricola sum ego, quoniam Adam exemplum meum ab adolescentia mea. Et dicetur ei Que sunt plage iste in medio manuum tuarum? Et dicet: Hiis plagis plagatus sum in medio eorum qui diligebant me. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ isrl̾. Dixit dñs exten¬
dens celũ et fundãs terrã: et fin¬
gens spiritũ honũs in eo. Ecce
ego ponã ihrłm suꝑ liminare
crapule om̃ib ppłis in cirruitu:
sed et iuda erit in obsidiõe con¬
tra ihrłm. Et erit in die illa. po¬
nã ihrłm lapidẽ oneris cũctis
pplis. Omes qui leuabũt eã

Expanded text:
super Israhel dixit Dominus extendens caelum et fundans terram et fingens spiritum hominis in eo ecce ego ponam Hierusalem superliminare crapulae omnibus populis in circuitu sed et Iuda erit in obsidione contra Hierusalem et erit in die illa ponam Hierusalem lapidem oneris cunctis populis omnes qui
Abbreviated transcription (Latin):
et hebraycũ repperi: nõ ecclesias¬
ticũ ut apud latinos. sed para
ut siłitudinẽ salomõis nõ solũ
libroꝵ numero. sed eciã matrri¬
arũ geneᷤ coequaret. Secũdus
apud hebreos nusqm est: quia
et ipse stilus grecã eloquenciã
redolet. Et nõnulli scriptoꝵ uere¬
rũ. hũt esse iudei philoĩs affir¬
mãt. Sicut ergo iudich et tobi
et machabeoꝵ libros. legit qui¬
dem eos eccłia. sed int̾ canonicaᷤ
scͥpturas nõ recipit : sic et hes
duo uolumĩa legat ad edifica¬
cionẽ plebis: nõ auctoritatẽ et¬
clesiasticoꝵ doginatũ confirmã¬
dam. Si cui sane septuaginta ĩ¬
terpretũ magis edicio placet: ha¬
bet eã a nobis olim emendatã.
Neq enĩ sic noua cudimus: ut
uetera destruamus. Et tamẽ cũ
diligentissĩe legerit: sciat magiᷤ
nr̃a intelligi. que nõ in terciũ ua
trãsfusa coacũerĩt: sed statĩ de¬

Expanded text:
 Hebraicum reperit, non Ecclesiasticum ut apud Latinos sed Parabut similitudinem Salomonis non solum librorum numero, sed etiam materiarum genere coaequaret. Secundus apud Hebraeos nusquam est, quia et ipse stylus Graecam eloquentiam redolet: et nonnulli scriptorum veterum hunc esse Judaei Philonis affirmant. Sicut ergo Judith, et Tobi, et Machabaeorum libros legit quidem Ecclesia, sed inter canonicas Scripturas non recipit: sic et haec duo volumina legat ad aedificationem plebis, non ad auctoritatem Ecclesiasticorum dogmatum confirmandam. Si cui sane Septuaginta Interpretum magis editio placet, habet eam a nobis olim emendatam. Neque enim sic nova cudimus, ut vetera destruamus. Et tamen cum diligentissime legerit, sciat magis nostra intelligi, quae non in tertium vas transfusa coacu
Abbreviated transcription (Latin):
et audiri: sicut sõlitũ est scola¬
rib disciplinis sũpto thenate
excogitare. quib uerbis otipo¬
tuit qui ĩiuriã passus est. uel
ille qui ĩiuriã fecit. Uos aut̃o
paula et eustochiũ qm̃ tantũ
et bibliothecas hebreoꝵ studu¬
istis intrare. et ĩterpretũ certa¬
mina cõprobastis: tenentes
hester hebraicũ librũ ꝑ singula
uerba nr̃am trãslacionẽ aspi¬
cite : ut possitis agnoscere me
nichil etiã augmẽtasse adden¬
do: sed fideli testimõio simpli¬
citer sicut in hebreoꝵ habetur.
hystoriã hebraicã latine lĩgue
tradidisse. Nec affectamus lau¬
des hoĩm: nec uituꝑaciões ex¬
pauescimus. Deo enĩ placere
curãtes. minas hoĩm penitus
nõ timemus : qm̃ dissipat d̾s¬
ossa eoꝵ qui homib placere

Expanded text:
scholaribus disciplinis sumpto themate, excogitare, quibus verbis uti potuit qui injuriam passus est, vel ille qui injuriam fecit. Vos autem, o Paula et Eustochium, quoniam et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certamina comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timemus: quia Deus dissipat ossa eorum qui hominibus placer
Abbreviated transcription (Latin):
et cius: Nichil est ĩi quius: qmͣ a¬
mare pecuniã. Hic enĩ aĩam su¬
ain uenalẽ habet: qm̃ in uita
sua ꝓiecit intuna sua. Omnis
potẽtatus breuis uita. Lãguor
languorẽ p̃cidit medicus. Sic
et rex hodie est: et cras morier᷑.
Cũ enĩ mouer᷑ hõ: hereditabit
serpẽtes et bestias et uermes. In¬
iciũ suꝑbie hõis apostotare a¬
deo ⁊ qm̃ ab eo qui fecit illũ re¬
cessit cor eius: qm̃i ĩiciũ pcã est
onũs suꝑbia. Qui tenuerit illã
adimplebit᷑ maledictis: et sub¬
uertet eos in finẽ. ꝓpterea exho¬
norauit dñs cõuentus maloꝵ:
et destruxit eos usq in finẽ. Se¬
des ducũ suꝑboꝵ destruxit dñs:
et sedere fecit mites pro eis. fia di¬
ces genciũ suꝑbarũ a refecit d̾s:
et plãtauit hũiles ex ip̃is gẽtib.¬

Expanded text:
st iniquius quam amare pecuniam hic enim et animam suam venalem habet quoniam in vita sua proiecit intima sua omnis potentatus brevis via brevem aecidit medicus sic et rex hodie est et cras morietur cum enim moritur homo hereditabit serpentes et bestias et vermes initium superbiae hominis apostt illum recessit cor eius quoniam initium peccati omnis superbia qui tenuerit illam adimplebitur maledictis et subvertet eos in finem propterea exhonoravit Dominus conventus malorum et destruxit eos usque in finem sedes ducum superborum destruxit Deus et sedere fecit mites pro illis radices gentium superbarum arefecit Deus et plantavit humiles ex ipsis ge
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ĩuenit illũ: ĩuenit thesau¬
rũ. Amico fideli nulla est cõpa
racio: et nõ est digna põderacio
auri et argẽti cõtra bonitatẽ fi¬
dei illius. Amicus fidelis medi¬
camẽtũ uite et ĩmortalitatis:
et qui metuũt dñm ĩueniẽt illũ.
Qui tunet dñm eque habebit
amiciciã bonã: qm̃ scd̾m illũ
erit amicus illius. Fili a iuuẽtu
te tua excipe doctrinã: et usq ad
tanos ĩuenies sapienciã. Qua¬
si is qui arat et qui seĩat accede
ad illã: et sustine bonos fructꝰ
illius. In oꝑe enĩ ipsius exignũ
laboiabis: et cito edes de genera¬
tiõĩb illius. Qmͣ asꝑa est nimi¬
uni sapĩa indoctis honũb: et
nõ ꝑmanebit in illa excors. Exͣ
si lapidis uirtus ꝓbacio erit in
illis: et nõ demorabũtur ꝓ icere
illã. Sapĩa enĩ doctrine scd̾m
nomẽ est eius: et nõ multis est
manifesta. Quib aut̃ agnita
est: ꝑmaner usq ad conspectũ

Expanded text:
autem invenit illum invenit thesauautem invenit illum invenit thesaurum amico fidelratio et non est digna ponderatio auri et argenti contra bonitatem fidei illius. amicus fidelis medicamentum uitae et inmortalitatis: et qui metuunt dominum, inueniunt illum. qui timet deum, aeque habebit amicitiam bonam: quoniam secundum illum erit amite tua excipe doctrinam, et usque ad canos invenies sapientiam. Quasi is qui arat et seminat, accede ad illam, et sustine bonos fructus illius. In opere enim illius exiguum laborabis, et cito edes de generationibus illius. Quam aspera est nimium sapientia indoctis hominibus, et non permanebit in illa is virtus probatio erit in illis et non demorabuntur proicere illum sapientia enim doctrinae secundum nomen est eius et non multis est manifesta quibus autem agnita est permanet usque ad conspectum
Abbreviated transcription (Latin):
illũ: et cruciabit illũ in tribulã¬
ciõe doctrine sue: donet tẽptet il¬
lũ in cogitaciõibz illius. et cre¬
dat aĩe illius. Et firmabit illũ
et iter ad ducet directũ ad illũ.¬
sconsa sua illi: et thesaurirat
suꝑ illũ scĩam. et intellectũ ius¬
ticie. Si aur̃ oberrauerit derelin¬
quet eũ: et tradet eũ in manus
ĩimici sui. fili cõserua tempus:
et deuita a malo. Pro aĩa tua
nõ cõfundaris dicere uerũ. Est
enĩ cõfusio ad ducẽs pcc̃m: et
est cõfusio ad ducens gl̾am et

Expanded text:
illum et cruciabit illum in tribulatione doctrinae suae, donec temptet illum in cogitationibus illius et credat animae illius. et firmabit illum et iterum adducet directum ad illuscondita sua illi et thesaurizat super illum scientiam et intellectum iustitiae. si autem oberrauerit, derelinquet illum et tradet eum in manus inimici sui. fili, conserua tempus et deuita a malo. pro anima tua non confundaris dicere uerum. est enim confusio adducens peccatum et est confusio adduc
Abbreviated transcription (Latin):
nũacio est suꝑbo hũilitas: sic
exetracio diuins pauꝑ. Diues
cõmotus cõfirmat᷑ ab amicis:
hũilis auĩ cũ ceciderit expellet᷑
et a notis. Diuiti decepto mul¬
ti recuꝑatores: lo cutus est suꝑ¬
ba et iustificauerũt illũ. Humi¬
lis deceptus est insuꝑ et coar¬
guitur: lo tutus est sensate et
nõ est datus ei locus. Diues lo¬
cutus est et om̃es tacuerũt: et u̾¬
bũ illius usq ad nubes ꝑducẽt.
Pauꝑ locutus est dicũt quis est
hic: et si offenderit subuertẽt illũ.
Sona est substãcia cui non est
pcc̃m in cõscĩẽtia: et nequissĩa
pauptas in ore impii. Cor hois
ĩmutat faciẽ illius: siue in bo¬
na siue in mala. Bestigiũ cor¬
dis boni et faciẽ bonã difficile
ĩuenies et cũ labore. Al

Expanded text:
ic execratio divitis pauper dives commotus confirmatur ab amicis humilis autem cum ceciderit expellitur et a notis diviti decepto multi recuperatores locutus est superba et iustificaverunt illum humilis deceptus est et insuper arguitur locutus est sensate et non est datus ei locus dives locutus est et omnes tacuerunt et verbum illius usque ad nubes perducent pauper locutus est et dicunt quis est hic et si offenderit subvertunt illum bona est substantia cui non est peccatum in conscientia et nequissima paupertas in ore impii cor hominis inmutat faciem illius sive in bona sive in mala vestigium cordis boni et faciem bonam difficile invenies et cum labore
Abbreviated transcription (Latin):
udex sapiẽs iudicabit ppłm
suũ: et principatus sensati
terribilis erit. Scd̾m iudicẽ ppłi
sic et nũstri eius: et qualis rector
est ciuitatis tales et inhabitan¬

Expanded text:
udex sapiens judicabit populum suum, et principatus sensati terrae stabilis erit. Secundum judicem populi, sic et ministri ejus, et qualis rector est civitatis, tales et inhabitan
Abbreviated transcription (Latin):
iustoꝵ: sciẽs qm̃ usq ad inferos
nõ placebit impius. Ionge ab¬
esto ab hoĩe potestatẽ habente
occidendi: et nõ suspicaberis ti¬
morẽ mortis. Et si accesseris ad
illũ noli aliqͥd cõmittere: ne for¬
te auferat uitã tuã. Cõĩonẽ mor
tis scito: qm̃ in medio laqueoꝵ¬
ingredieris: et suꝑ dolenciũ arma
ambulabis. Scd̾m uirtutẽ tuã
caue te a ꝓximo tuo: et cũ sapiẽ¬
tib et puidẽtib tracta. Uiri iusti
sint tibi cõuiue: et in timore dei
sit tibi głacio ⁊ et in sensu sit tibi
cogitatus dei: et omĩs narracio
tua in p̃ceptis altissimi. In ma¬
nus artificũ oꝑa laudabit᷑: et
princeps ppłi in sapĩa sermoĩs
sui: in sensu uero senioꝵ uerbũ.
Terribilis est in ciuitate sua hõ

Expanded text:
iustorum sciens quoniam usque ad inferos iustorum sciens quoniam usque ad inferos non placebit impius longe abesto ab homine potestatem habente occidendi et non suspicaberis timorem mortis et si accesseris ad illum noli aliquid committere ne forte auferat vitam tuam communtis scito, quoniam in medio laqueoingredieris, et super dolentium arma ambulabis. Secundum virtutem tuam cave te a proximo tuo; et cum sapientibus et prudentibus tracta viri iusti sint tibi convivae et in timore Dei sit gloriatio tibi et in sensu sit tibi cogitatus et omnis narratio tua in praeceptis Altissimi in manus artificum opera laudabitur et princeps populi in sapientia sermonis sui in sensu vero seniorum verbum terrib
Abbreviated transcription (Latin):
scandalizeris in decõre illius. Nõ
des fornicariis aĩam tuã in nul
Noli circũspicere in uitis ciuitatˢ.
nec oberraueris in plateis illiu.
auerte faciẽ tuã a muliere comp¬
ta: et nõ circũspicias speciẽ alie¬
nã. ꝓpter sp̃em mulieris multi pe¬
rierũt: et ex hoc cõcupiscẽtia qͣsi
ignis exardescit. Om̃is mulier q̃
est fornicaria: quasi stercus in
uia cõculcabit᷑. Speciẽ mulieris
aliene multi ãmirati: reprobi
facti sũt. Colloquiũ eñ illius
qua si ignis exardescit. Cũ aliena
cũbas cũ ea suꝑ cubitũ. et nõ al¬
terceris cũ illa in uino: ne forte de¬
clinet cor tuũ in illã. et sanguĩe
tuo labaris in ꝑdicionẽ. Ne dere
linquas amicũ antiquũ: no¬
nus enĩ nõ erit siłis illi. Uinũ
nouũ amicus nouus. Neteres¬
cat: et cũ suauitate bibes illud.
Nõ reles gł̾an et opes ꝑccõris: nõ
enũ scis que futura sit illius sub¬
uersio. Nõ placeat tibi ĩiuria in¬

Expanded text:
scandalizeris in decore illius non scandalizeris in decore illius non des fornicariis animam tunoli conspicere in vicis civitatis nec oberraveris in plateis illius averte faciem tuam a muliere compta et non circumspicias speciem alienam propter speciem mulieris multi perierunt et ex hoc concupiscentia quasi ignis exardescit omnis mulier quae est fornicaria quasi stercus in via conculcatur speciem mulieris alienae multi admirati reprobi facti sunt conloquium enim illius quasi ignis exardescit cum aliena cubes cum ea super cubitum. Et non alterceris cum ea in vino: ne forte declinet cor tuum in illa et sanguine tuo labores in perditionem. Non telinquas amicum antiquum novus enim non erit similis illi vinum novum amicus novus veterescat et cum suavitate bibes illud non zeles gloriam et opes peccatoris non enim scis quae futura sit illius subversio non placeat tibi iniuria in