comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ausu temerario artus in pace quiescen.¬
tes uisus es amouisse : are ego remoueã te
ab hacurbe. & erisexul in regione altera. Ue¬
runtameii non pͥuaberis honore quo frue¬
ris. Hon post multum uͦ tempis. orto inter
ciues & ep̃m scandalo. gothos quitunc in
ante dica urbe morabantur. suspitio atagit
quod se uellet ep̃c francorum dicionib sub¬
de. Consilioq accepto: cogitauerunt eum ꝑ¬
fode gladio. Quod cum uiro scõ nuntiatũ
fuisset: denocte consuigens cum fidelissimis
ministris suis aburbe illa egrediens aruer¬
nis aduenit. ibiq a sco eufrasio ep̃o qui a¬
pruncalo quondam antistiti successerat re.¬
ceptus ÷. Largitisq ei tam domib quam
agris & uineis. uel ille uel qui lugdunensi
urbi perat summa eum diligentia exco¬
lebant. Erat enim iam senex. & uerꝰ dĩ cultor.
d eadente autẽ ab hoc mundo sc̃ eufrasio.¬
apollinaris trib mensib sacerdotio sub¬
ministrato migrauit. Cum autẽ hȩc the¬

Expanded text:
Quia ausu temerario artus in pace quiescenQuia ausu temerario artus in pace quiescentes visus es amovisse, ecce ego removebo te ab hac urbe, et eris exsul in regione altera; verumtamen non privaberis ab honore quo frueris. Non post multum vero tempus, orto inter cives et episcopum scandalo, Gothos qui tunc in antedicta urbe morabantur suspicio attigit, quod se vellet episcopus Francorum ditionibus subdere, consilioque accepto, cogitaverunt eum perfodere gladio. Quod cum viro sancto nuntiatum fuisset, de nocte consurgens, cum fidelissimis ministris suis 1161 ab urbe illa egrediens, Arvernis advenit; ibique a sancto Eufrasio episcopo, qui Aprunculo quondam antistiti successerat, receptus est, largitisque ei tam domibus quam agris et vineis, vel ille, vel qui Lugdunensi urbi praeerat, summa eum diligentia excolebant. Erat enim jam senex, et verus Dei cultor. Decedente autem ab hoc mundo sancto Eufrasio,pollinaris, tribus mensibus sacerdotio subministrato, migravit. Cum autem haec The
Abbreviated transcription (Latin):
compleuit. E igo nonnos more peccatorũ
carnis sectatio ad t̾rena sub mergat acdepͥ.¬
mat: s potius scõrum exemplis illecti pri¬
dent̃ intelligentes. quȩ dĩ sunt. spiritualis
nos oꝑa ad celestia ac sempit̾na sustollat.
Heq in nobis mens ab impudicis actionib
uicta luxuriet: s ȩt̾ñitatis pmeritis uindi¬
cans solim uictriox sapientia regnet.
EITUR BEATISSIOUS quintianus afer
natione. & ut quidam ferunt nepos fausti
ep̃i qui genitrioem suam suscitasse ꝑlubet᷑.
sc̃ĩtate p̾̃ditus. uirtutum dote fulgidus. ca¬
ritatis igniculo feruidus. castitatis flore p̾¬
scipuus. adepiscopatum rotenȩ ȩccłȩ eligit᷑.
expetitur. ordinatur. In quo ep̃atu ampli¬
atis adhuc uitutib: cum indĩ semꝑ oꝑib
cresceret. auctam beati amantii antistitisba.¬
silicam sc̃m corpus inantea transtulit: sed
non fuit sc̃o acceptabile hdc opus. Unde
factum ut ꝑuisum apparens diceret ei.

Expanded text:
conplevit. Ergo non nos more pecorum conplevit. Ergo non nos more pecorum carnis sectatio ad tmat, sed potius sanctorum exemplis illecti, prudenter intelligentes quae Dei sunt, spiritalis nos opera ad coelestia ac sempiterna sustollat; neque in nobis mens ab impudicis actionibus victa luxuriet, sed, aeternitatis pro meritis vindicans solium, victrix sapientia regnet. I. Igitur beatissimus Quintianus, Afer natione , et ut quidam volunt, nepos Fausti episcopi, qui genitricem suam suscitasse perhibetur, sanctitate praeditus, virtutum dote fulgidus, charitatis igniculo fervidus, castitatis flore praecipuus, ad episcopatum Rutenae ecclesiae eligitur, expetitur, ordinatur. In quo episcopatu ampliatis adhuc virtutibus, cum in Dei semper operibus cresceret, auctam beati Amantii antistitis basilicam, sanctum corpus in antea transtulit; sed non fuit Sancto acceptabile hoc opus. Unde factum est ut per visum apparens diceret ei:
Abbreviated transcription (Latin):
QUI
Se
t̾renȩ materię corpis ferre cognoscit. co.¬
gitare debet ne in his de uoluat᷑. quȩ t̾re¬
na & carnis huius amica eẽ. noscuntur :
quia uixta apłm paulum manifesta st̃
oꝑa carnis plena immundicia. & iniqui¬
tate. pollutumq & fetidum hominem
quiea sectatiis fuerit reddunt: atq ad
&tremũ fletib deputant sempit̾nis.
Fructus autẽ sp̃e. omne quod indõ pol¬
let acnitet. Q uod in hoc scło mortificata
carne animã exultare facit: infuturo ga.¬
udiis donat ȩt̃nis. Unde nos qui nunc sit¬
mus incorpoie positi. aspiaere debemus
quȩ oꝑatus. ds̃ in scĩs suis. in quib tan¬
quam insplendidum candidumq acleui.¬
gatum meritis tab̾naculum diuersisq
uirtutum florib adornatum residens. ex¬
tensa dextera maiestatis dignatus. ꝑcos
miseratione ppria ꝑficere quȩ petissent:
sicut nunc ꝑbeatũ quintianum dequo
sermo futurus. inentis nobilis. genero.¬
sitate fulgidum. iusticiȩ opus plerumq

Expanded text:
qui se terrenae materiae corpus ferre cognoscit, cogitare debet, ne in his devolvatur, quae terrena et carnis huius amica esse noscuntur, quia iuxta apostolum Paulum manifesta sunt opera carnis, plena inmunditiae et iniquitate, pollutumque et fetidum hominem, qui ea sectatus fuerit, reddunt atque ad extremum fletibus deputant sempiternis. Fructus autem spiritus est omne quod in Deo pollet ac nitet, quod in hoc saeculo, mortificata carne, animam exultare facit, in futuro autem gaudiis donat aeternis. Unde nos, qui nunc sumus in corpore positi, aspicere debemus, quae operatus est Deus in sanctis suis, in quibus tamquam in splendidum candidumque ac levigatum meritis tabernaculum diversisque virtutum floribus adornatum resedens, extensa dexterae maiestate, dignatus est per eos miseratione propria perficere quae petissent, sicut nunc per beatum Quintianum, de quo sermo futurus est, mentis nobilis generositate fulgidum iustitiae opus plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
aures humilis oratio
attingerent: descendit pluuia uehemens
suꝑ uniuersam t̾ram illam. ita ut om̃s mira¬
rentur ac dicerent ad p̃ces hoc beati uiri
fuise largitum. Senuit autẽ sacerdos dĩ.
& intentum in ȩtate ꝓuectus ÷ ut sputũ
oris in t̾ram picere non ualeret. s adhibitũ
labus trudionẽ in eo saliuas oris exponeret.
Non caligauit oculus eius. nec immutatũ ÷
cor auiis dĩ. Honse posuit uultum pauꝑis.
nec metuit ꝑsonam potentis: s una eadẽ
fuit in hominib scã lib̾tas. ut ita suscipet pe¬
nula pauꝑis. ac si ueneraretur togam incliti
senatoris. Obiit autẽ ꝑfectus inscĩtate & sepul¬
tus ÷ inbasilica scistephani adleuã altaris:
ad cuius nunc tumulum plerunq quaita.¬
norum febris melancolia compressa restrin.¬

Expanded text:
aures humilis oratio attingerent, descendit pluvia vehemens super universam terram illam, ita ut omnes mirarentur, ac dicerent ad preces hoc beati Viri fuisse largitum. V. Senuit autem Sacerdos Dei, et in tantum aetate provectus est, ut sputum oris in terram projicere non valeret: sed adhibito labiis truchione in eum salivas oris exponeret. Non caligavit oculus ejus, nec immutatum est cor a viis Dei: non seposuit vultum pauperis, nec metuit personam potentis; sed una eademque ei fuit in omnibus sancta libertas, ut ita susciperet penulam pauperis, ac si veneraretur togam inclyti senatoris. Obiit autem perfectus in sanctitate, et sepultus est in basilica sancti Stephani ad laevam altaris, ad cujus nunc tumulum plerumque quartanorum febris, melancholia compressa, restin
Abbreviated transcription (Latin):
Inuenimus unum hoc quod uideanus p̾stare
maiorib scõrum martirum cognitionẽ. Et ꝗ
illi amiserunt. nos adepti sumus. Fruuntur
nobiles reliquie de sepulchio ignobili. ostendt
glo trophea sanguinis. tumulus madet. appa¬
rent cruoris triumphalis note. in uiola¬
tȩ reliquie loco suo & ordinc reꝑte: a¬
uulsum humeris caput. N unc senes re-¬
petunt audisse se aliquando horũ martirũ
nomina: titulũq legisse. ꝑ diderat ciuitas
suos martires. quȩ rapuit alienos. Et si hoc
dĩ munus est tamen grãm quã temporib
sacerdotii mei dñsiħe tribuit: negare non
possũ. Et quia ipse martir eẽ. non mercor:
hos uobis martures ds̃ ad quisiuit. Succeda¬
nt hostie eriumphales. in locũ ubi xp̃c est

Expanded text:
Invenimus unum hoc, quo videamur praestare Invenimus unum hoc, quo videamur praestare majoribus. Sanctorum martyrum cognitionem, quam illi amiserunt, nos adepti sumus. 12. Eruuntur nobiles reliquiae e sepulcro ignobili, ostenduntur coelo tropaea. Sanguine tumulus madet, apparent cruoris triumphalis notae, inviolatae reliquiae loco suo et ordine repertae, avulsum humeris caput. Nunc senes repetunt audisse se aliquando horum martyrum nomina, titulumque legisse. Perdiderat civitas suos martyres, quae rapuit alienos. Etsi hoc Dei munus est; tamen gratiam quam temporibus sacerdotii mei Dominus Jesus tribuit, negare non possum: et quia ipse martyr esse non mereor, hos vobis martyres acquisivi. 13. Succedant victimae triumphales in locum, ubi Christ
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ipsis illis qui mͥ eos inuident. opto p̃sidia
Ueniant gͦ: & uideant stipatores meos. Ialib
me armis ambiri non nego. Hii incurribus
inquit & hi inequis: nos autẽ in nomine dm̃
diuinę series restrt. cum ab exercitu sirorum
eẽt obsessus. dixisse timenti seruulo uetune¬
nt: quia plures inquit ꝓnobis sunt quã qͥ¬
contranos. Et ut ꝓbant petisse ut ocłi gxi a
& si eos udẽ non possumus: sentimus tamen.
Frant clausi isti nr̃i oculi: quandiu obrata scõ¬
rũ corpora delitescrbant. Apuit oculos nõs
dñs. uidemus auxilia quib sumus sepe de¬
fensi. Nonuidebamus hȩo: s habebamus. Tam̃
itaq trepidantib nobis: quasi dixerit dñs.
aspicite quantos uobis mnartires deđim: ita
reseratis oculis głiam dñi speculam᷑ quȩ est¬
in martirun passione p̃terita. & oꝑatione p̃¬
senti F uasimus fratres non inedioeiẽ pondis
sarcinã. Patronos habebamus: & nesciebamꝰ.

Expanded text:
etiam illis ipsis qui mihi eos invident opto praesidia. etiam illis ipsis qui mihi eos invident opto praesidia. Veniant ergo et videant stipatores meos; talibus me armis ambiri non nego: Hi in curribus, inquidivinae series refert, cum ab exercitu Syrorum esset obsessus, dixisse timenti servulo, ne timeret: quia plures, inquit, pro nobis sunt, quam contra nos ; et ut hoc probaret, petisse ut oculi Giezietsi eos videre non possumus, sentimus tamen. Erant clausi isti oculi, quamdiu obruta sanctorum corpora delitescebant. Aperuit oculos nostros Dominus; vidimus auxilia, quibus sumus saepe defensi. Non videbamus haec, sed habebamus tamen. Itaque trepidantibus nobis quasi dixerit Dominus: Aspicite quantos vobis martyres dederim: ita reseratis oculis gloriam Domini speculamur, quae est martyrum passione praeterita, et operatione praesens. Evasimus, fratres, non mediocrem pudoris sarcinam: patronos habebamus, et nesciebamus.
Abbreviated transcription (Latin):
rito aut̃ pleriq fiddiũ hanc martirum
Uideamus tamen. utrũ sibi nobis ccitae
maitues iesurrexerint. Cognouistisim¬
mo uidistis ipsi multos demoniis purga¬
tos. plurimos etiam ubi uestẽ scõrum ina¬
nib contigeriuit. His quib laboraliaNt
debilitatib absolutos. reparata uetustate
temporis miracula. quo se ꝑ aduentũ dñi
iłi grã int̾ris maior infudat. ubra qͣdam
nitis quanta oraria iaciantur. quanta in¬
dumenta suꝑ reliquias sacratissimas & tac¬
tu ipso medicabilia reposcantur. Caudent
hoc tempore tales nobis scõrum martirum
spc̃ excitasti: quo ȩccłia tua p̃sidia maiora de¬
sid̾at. Cognoscant omnes quales ego ꝓpug¬
natores requiram: qui ꝓpugnare possunt &¬
impugnat non soleant. Hos gͦ ad quisut
tͥ ds oplebs scã : qui ꝓsint omnib & noceant
nemini. Tales ego ambio desensores: tales mi¬
lites habeo. Hoc ÷ ñ scłi milites: s milites
xp̃i Nullam de talib inuidiã tuneo: quor
quo maiora eo tuciora patrocinia sunt. Horũ

Expanded text:
 plerique hanc martyrum videro tamen utrum sibi, nobis certe martyres resurrexerint. Cognovistis, immo vidistis ipsi multos a daemoniis purgatos: plurimos etiam, ubi vestem sanctorum manibus contigerunt, iis quibus laborabant, debilitatibus absolutos: reparata vetusti temporis miracula, quo se per adventum Domini Jesu gratia terris major infuderat, umbra quadam nitis. Quanta oraria jaciantur! Quanta indumenta super reliquias sacratissimas et tactu ipso medicabilia reposcantur! gaudent hoc tempore tales nobis sanctorum martyrum spiritus excitasti, quo Ecclesia tua praesidia majora desiderat. Cognoscant omnes quales ego propugnatores requiram, qui propugnare possunt impugnari non soleant. Hos ego acquisivi tibi, plebs sancta, qui prosint omnibus, noceant nemini. Tales ego ambio defensores, tales milites habeo, hoc est non saeculi milites, sed milites Christi. Nullam de talibus invidiam timeo, quorum quo majora, eo tutiora patrocinia sint. Horum
Abbreviated transcription (Latin):
sed diuim oꝑis grã: ad firmamentum sacia¬
tissime passionis exegit. Multumq ante
morũ uirtutumq documentis annuntiauit
in his martiriũ : quo aduersus ludibrium
scli huius stabiles ꝑmanerent. Cęlũ erat
paulus: quiait. Nrã autẽ conũsatio inceł
÷. Celierant lacob & Iohannes. Deni¬
głiã. sed eam quam nemo ante conspexerat.
Et ido chcit din nemo uidit unqua: nisiu¬
ngenitus filius qui est insinu patris. ipse
enarrauit. Oꝑa quoq manuum di siqueris.

Expanded text:
sed divini operis gratia, ad firmamentum sacrased divini operis gratia, ad firmamentum sacratissimae passionis evexit: multoque ante morum virtutumque documentis annuntiavit in his martyrium, quod adversus lubricum saeculi hujus stabiles permanserunt. 5. Coelum erat Paulus, qui ait: Nostra conversatio in coelis est . Coeli erant Jacobus et Joannes: denigloriam, sed eam quam nemo ante conspexerat. Et ideo dixit: Deum nemo vidit umquam, nisi unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse enar
Abbreviated transcription (Latin):
ea inbasilicam qu̾a appellant ambrosianã.
Dũ transferremus: aecus sanatus est. Talisque¬
mͥ ad populũ fuit sermo. Cum tam effusam
tamq in auditam considerarem km̃i conuen
muneri iudicaba: nec ficri posse ut serinone
ab soluerẽ. quod uix possumus animo in¬
tende: & oculis comp̃hendẽ. Sed ubi scã¬
rũ legi cȩpit series scripturarũ: largitus
meritis ꝑferamus. Cęli inquit enarrant
glam di. Cũ legitur gͦ hic psalmus: occur¬
rit quod nan tam elementa materialia qͣm
cȩlestia merita dignũ dõ p̃conium deferie
uideant᷑. Hodierna tamen fortuitu lectio¬
ne patuit: quia cęli enarrant głiam dĩ.
Aspicite addexterã mea: aspicite ad sinistrã.
reliquias sacro scãs. Uidete celestis conuer¬
sationis uiros: spectate animi sublimis tro¬
phea. Isti sunt oli quienarrant głiam dĩ.
hȩc oꝑa manuum cius quȩ annuntiat fir¬
mamentum. Non enim eos scłaris illecebra

Expanded text:
ea in basilicam, quam appellant Ambrosianam. ea in basilicam, quam appellant Ambrosianam. Dum transferimus, caecus sanatus est. Talis mihi ad populum fuit sermo: 3. Cum tam effusam, tamque inauditam considerarem conventus muneri judicabam; nec fieri posse, ut sermone absolverem, quod vix possumus animo indere, oculis comprehendere. Sed ubi sanctarum legi coepit series Scripturarum, largitus meritis proferamus. 4. Coeli, inquit, enarrant gloriam Dei . Cum legitur hic psalmus, occurrit quod non tam elementa materialia, quam coelestia merita dignum Deo praeconium deferre videantur. Hodierno tamen fortuita lectione patuit qui coeli enarrant gloriam Dei. Aspicite ad dextram meam, aspicite ad sinistram reliquias sacrosanctas: videte coelestis conversationis viros, spectate animi sublimis tropaea. Isti sunt coeli, qui enarrant gloriam Dei: haec opera manuum ejus quae annuntiat firmamentum. Non enim eos saecularis illecebra,
Abbreviated transcription (Latin):
trissimȩ atq oculis
Quia nichil scĩtatẽ
tuam soleo certe p̃te¬
rire quę hic te gerantur absente scias & iã
nob̃ reꝑtos. Nam cum basilicam dedicare¬
uellẽ: multi tamqua uno ore me int̾pella-¬
re oeꝑunt dicentes. Sihinc romanam basi¬
licam dedicas: Respondi. Faciam si marti¬
timq subiit inme ueluti cuiusdam ardor
dedit. formidantib. etia clericis: uissi eruđa¬
ri t̾ram. eo loco qui est ante cancellos scõrũ.
felicis atq naboris. In ueni signa conuenien¬¬
tia: adhibitis & iam quib ꝑnos manus im.¬
ponenda foret. Dic sc̃i martires iminmere
xꝑunt. ut adhuc nobis silentib abriperet᷑¬
pna ad locũ scĩ sepulcbri. Inuenimus ibi mi
in tegra. & sanguinis plurimũ. Ingens con¬
cursus popłi ꝑ totũ illudbiduum. Quid mul¬
ta : Condiuimus ea integra. & ꝑ ordinẽ trans.¬
tulimus. Uesꝑe iam in cũbente: uenimus ad
basilicã faustę. Ibi ingilata tota nocte. & ma-¬
nib impositis sequenti die transtulimus

Expanded text:
oculis Quia nihil sanctitatem tuam soleo eorum praeterire, quae hic te geruntur absente; scias etiam repertos. Nam cum ego basilicam dedicassem, multi tamquam uno ore interpellare coeperunt dicentes: Sicut Romanam basilicam dedices. Respondi: Faciam, si martytimque subiit veluti cujusdam ardor dedit: formidantibus etiam clericis jussi eruderari terram eo loci, qui est ante cancellos sanctorum Felicis atque Naboris. Inveni signa convenientia: adhibitis etiam quibus per nos manus imponenda foret, 875 sic sancti martyres eminere coeperunt; ut, adhuc nobis silentibus, arriperetprona ad locum sancti sepulcri. Invenimus miintegra, sanguinis plurimum. Ingens concursus populi per totum illud biduum. Quid multa condivimus, integra ad ordinem transtulimus, vespere jam incumbente ad basilicam Faustae: ibi vigiliae tota nocte, manus impositio. Sequenti die transtulimus
Abbreviated transcription (Latin):
es dici eructat uerbum: anima animę.
uita uite: resurrectio resurrtctioni. Et
nox noca indicat scientia:. hoc est caro car¬
ni. Quorum passio uerã fidĩ scientiam
omnib indicabit: bone noctis. noctis luci¬
de. quę habet bas stellas splendidas. Si

Expanded text:
es diei eructat verbum, anima animae, es diei eructat verbum, anima animae, vita vitae, resurrectio resurrectioni et nox nocti indicat scientiam. Hoc est caro carni, quorum passio veram fidei scientiam omnibus indicavit. Bonae noctes, noctes lucidae, quae habent stella
Abbreviated transcription (Latin):
Sedueniamus adrdiqͣ. Dies inquid diei
eructat u̾bũ. Hoce ueri dies. quos nulla
caligo noctis int̃polat. Loce ueri dies. ple¬
ni luminis & fulgoris ęt̃ni: qui non ꝑfune¬
torio sermone ubũ di s intimo corde
tractarunt: in confessione constantes. in mar¬
tirio ꝑseuerantes. Alius namq psalmꝰ lectꝰ:
diccns. Quis sicut dñs ds̃ nr̃ qui in altis ha¬
bitat. & humilia respicit incelo int̾ra: Res¬
pexit sane humilia ds̃ nr̃. quilatent̃ sub
ignobili cespite reliquias scõrum martirũ
sue eccłȩ reuelauit quorũ animȩ incelo cor-¬
pora int̾ra: suscitans at̾ra in opes & de stc̃o¬
cipes sui populi collo caret. Principes po¬
puli quos alios nisi scõs martires estimare
debemus. Quor iam innumerum diu
ante ignorati qui & ꝓtasius geruasius¬
q referuntur. Quisterilẽ martirib ȩccliã
medio lanã. iam plurimorũ matrẽ filior.
letari passione ꝓpria fecerunt: & titulis
& exemplis. Hec hoc abhorret auero. di¬

Expanded text:
Sed veniamus ad reliqua. Dies, inquit, diei eructat verbum. Ecce veri dies quos nulla caligo noctis interpolat. Ecce veri dies pleni luminis et fulgoris aeterni, qui non perfunctorio sermone verbum Dei, sed intimo corde eructarunt, in confessione constantes, in martyrio perseverantes. Alius psalmus lectus est dicens: Quis sicut Dominus Deus noster qui in altis habitat, et humilia respicit in coelo et in terra? Respexit sane humilia Deus noster qui latentes sub ignobili cespite reliquias sanctorum martyrum suae Ecclesiae revelavit; et quorum anima in coelo, corpus in terra: suscitat a terra principibus populi sui collocaret. Principes populi quos alios nisi sanctos martyres aestimare debemus; quorum jam in numerum diu ante ignorati Protasius Gervasiusque referuntur, qui sterilem martyribus Ecclesiam Mediolanensem jam plurimorum matrem filiorum laetari passionis propriae fecerunt et titulis et exemplis. Nec hoc abhorret a vero: Di
Abbreviated transcription (Latin):
nisterus: in magnã conũsa sunt tranquilli¬
tatẽ. Hicitaq nr̃o p̃dicabili patrono uitę
t̃minus fuit. ista meritorum exordia: quise¬
cundũ sententias scripturarũ ȩt̃nis comes
triumphis. patrib additus apłis. & ꝓphetis
consertus numero aggregatiis albatoꝵ
miliũ agni insanguinę suas scõrum qui
lauerunt stolas agnum ductorẽ comitat᷑
uirgo immaculatus ab ommi pęne integer
cũ patre honor. uirtus. laus. gła. & imꝑiũ¬

Expanded text:
nisteriis, in magnam conversa sunt tranquillinisteriis, in magnam conversa sunt tranquillitatem. Hic itaque praedicabili nostro patrono vitae terminus fuit, ista meritorum exordia, qui secundum sententias Scripturarum aeternis comes triumphis Patribus additus, apostolis et prophetis consertus, numero aggregatus albatorum millium, agnino in sanguine suas sanctorum qui laverunt stolas, Agnum ductorem comitatur, virgo immaculatus, ab omni integer cum Patre honor, virtus, laus et glori
Abbreviated transcription (Latin):
quias uenire. Mei soli familiares monachi
mea sepulchalia complebunt: & exequialia
honestabunt officia. đ ũbũ cius ꝓpheti¬
cũ statim post transitum ipsus: omĩpoten¬
tia dĩ adimpleri stc̃. Na ꝑties illa sexequia¬
les dies. & noctes. grandissima pluuia fac¬
ta ÷ & uentosa tempestas. Qua fortiter ꝓhi¬
bente: nullus hinc & inde nauicella uectus
transfictare poterat. Et post consum matã¬
beati sepultionem uiri: continuo tempesta¬
te sedata. & cessante uento : totũ tranquil¬
latũ ẽ. equor. ꝑ pendat itaq lector quanti
& qualis apud dm̃ p̃dicabilis patronus ho.¬
noris habeatur: cui aliquando in carne mor¬
tali conũsanti dõ digne oranti tempestates
sedatȩ sunt et maria tranquillata. Et rurs
quando necesse habuit sup̃ memorata occasio¬
ne õto flamine uentorum uentosa cũ uoluit
concitata sunt equora. Quȩ subsequent̃ ut
suꝑiꝰ dictum  expletis eius sepultuix mi¬

Expanded text:
quias venire. Mei soli familiares monachi quias venire. Mei soli familiares monachi mea sepulcralia complebunt, et exsequialia honestabunt officia. Quod verbum ejus propheticum statim post transitum ipsius omnipotentia Dei adimpleri fecit. Nam per tres illas exsequiales dies et noctes grandis sine pluvia facta est ventosa tempestas, qua fortiter prohibente nullus hinc et inde navicella vectus transfretare poterat. Et post consummatam sepultionem viri continuo tempestate sedata, et cessante vento totum tranquillatum est aequor. Perpendat itaque lector, quanti et qualis apud Deum praedicabilis patronus honoris habeatur, cui aliquando in carne mortali conversante, Deo dignante, oranti tempestates sedatae sunt, et maria tranquillata, et rursus quando necesse habuit supra memorata occasione, orto flamine ventorum, et ventosa, cum voluit, concitata sunt aequora; quae subsequenter, ut superius dictum est, expletis ejus sepulturae mi
Abbreviated transcription (Latin):
unde paulo ante uiuens uenerat cũ cano-
ra srm reportatur psalmodia. Honesteq
ĩnis dieb & totidẽ noctibus honorabiles
nde explentur exequiȩ: quib indi sapien¬
tis laudib t̃minatis scĩ & beati patroni
uenerabile corpus mundis in uolutũ sindo.¬
nib & p̃parata positum in ratebusta debita
humatur cum ueneratione inluminosa.
& ȩtnali resurrecturum claritudine. De
supra memoratis gͦ.iiͭi. illis exequiarum
dieb. more ꝑactis: ȩccłiastico quod nobis ab
exꝑtis traditum ÷ huius ꝓpe finẽ en arra-¬
bitur libri. Quidã namq aliquando de
frĩb coram uenerabili uiro simplicit᷑ lo-¬
quens: ad glebrandas ait. ad sc̃m tuas post
tuum obitum exequias. ut putatur totꝰ
harũ piunciarum popłs hanc iouã remi¬
gans replebit insulã. Qđ uerbũ audiens sc̃s.
consequent ait. Omi filiole non ut loque¬
ris sic ies ꝓbabit. Nam ꝓmiscuum populi
uulgus. nullo modo admeas pottrit exe¬¬

Expanded text:
unde paulo ante vivens venerat, cum canora unde paulo ante vivens venerat, cum canora fratrum reportatur psalmodia, honesteque ternis diebus et totidem noctibus honorabiles rite explentur exsequiae. Quibus in Dei sapientis laudibus terminatis, sancti et beati patroni venerabile corpus mundis involutum sindonibus, et praeparata positum intra busta debita humatur cum veneratione in luminosa et aeternali resurrecturum claritudine. De supra memoratis ergo tribus illis exsequiarum diebus, more peractis ecclesiastico, quod nobis ab expertis traditum est, hujus prope finem enarrabitur libri. XXXIV. Quidam namque aliquando unus de fratribus coram venerabili viro simpliciter loquens: Ad celebrandas, ait ad Sanctum, tuas post tuum obitum exsequias, ut putatur, totus harum provinciarum populus hanc Jovam remigans replebit insulam. Quod verbum audiens Sanctus consequenter ait: O mi filiole, non ut loqueris, sic res probabitur, nam promiscuum populi vulgus nullo modo ad meas poterit exse
Abbreviated transcription (Latin):
culi subitatione ꝑ moti: occulos adoriente e¬
leuatos conuertimus. Et ecce quasi quȩdam
ꝑ grandis ignea apparuit columna quae
milla nocte media sursum ascendens. ita no-¬
bis uidebatur mundũ illustraite totum: sicu
tiestiuus & meridianus sol: & postquã illa
penitrauit columna celũ quasi post occasũ
solis tenebie sucredunt. Huius itaq claritu.¬
dinẽ luminosȩ & p̃dicabilis columne nonta-¬
ntũ nos quisimul in eodẽ loco ineramus. cum
ingenti ammiratione uidimus: s & alii mul¬
tĩ piscatores qui sparsim ꝑdiuersas flumina.¬
les piscinas eiusdẽ fluminis piscabantur sic̃
nobis post retulerant simili apparitione
uisa. magno pauore sunt ꝑculsi. Harum
gͥtriũ miracula uisionum. eadẽ transitus
hora uenerandi apparentium patroni: ec̃.¬
nosei adõ conlatos ꝓtestantur honores. Ad
sum animȩ : ymnis matutinalib t̾mina-¬
tis. sacrum corpus deȩccła adhospitium

Expanded text:
culi subitatione permoti, oculos ad Orientem eculi subitatione permoti, oculos ad Orientem elevatos convertimus; et ecce quasi quaedam pergrandis ignea apparuit columna, quae in illa nocte media sursum ascendens, ita nobis videbatur mundum illustrare totum, sicuti dies aestivus et meridianus sol. Et postquam illa penetravit columna coelum, quasi post occasum solis tenebrae succedunt. Hujus itaque claritudinem luminosae et praedicabilis columnae non tantum nos, qui simul in eodem loco ineramus, cum ingenti admiratione vidimus, sed et alii multi piscatores, qui sparsim per diversas fluminales piscinas ejusdem fluminis piscabantur, sicut nobis postea retulerant, simili apparitione visa, magno pavore sunt perculsi. Harum igitur trium miracula visionum eadem transitus hora venerandi apparentium patroni aeternos ei a Deo collatos protestantur honores. Ad sum animae hymnis matutinalibus terminatis, sacrum corpus de ecclesia ad hospitium,
Abbreviated transcription (Latin):
uirgnous post multos insubiectioni int̾
fr̃i in rep̃hensibilit̃ explecos annos. aliosxii.
in loco anachoritarum in muirbulomar ui¬
tã ducens: anachoitticam xp̃i uictor miles
expleuit. Hanc p̃dictã uisionẽ non solũ
paginis in scriptam repꝑimus: s & ali¬
quib exꝑtis semorib quibus ipse uirgno.¬
us retulerat sine ullo didicimus cunctamine.
Fadẽ quoq hora aliã uisionẽ alt reuelatam
unis excis qui uidant xp̃i miles ualde se¬
nex cuius nomenetiã potest dici strioluis
int̾̃ aliorum scĩ columbȩ monachorũ re.¬
liquias & ipse sõs monachus indorso tõnie
sepultus cum scĩs resurrectionẽ expectat.
michi ad omnano illo iuuene intempore
cum grandi retulerat testificatione dicens.
Illa innocit qua sos columba detris ad celos
felici & beato fine transut. ego & alii mecũ
uiri laborantes incaptura piscium inualle
piscosi fluminis fende subito totum erei il¬
lustratum cęli spatium uidimus. cuius mira¬

Expanded text:
videlicet Virgnous post multos in subjectatione inter videlicet Virgnous post multos in subjectatione inter fratres irreprehensibiliter expletos annos, alios duodecim in loco Anachoretarum in Miurbulcmar vitam deducens anachoreticam Christi victor miles explevit. Hanc praedictam visionem non solum paginis inscriptam reperimus, sed et aliquibus expertis senioribus, quibus ipse Virgnous retulerat, sine ullo didicimus cunctamine. Eadem quoque hora aliam visionem aliter revelatam unus ex eis qui viderant, Christi miles valde senex, cuiinter aliorum S. Columbae monachorum reliquias, et ipse S. Monachus in Dorso Thomae sepultus cum sanctis resurrectionem exspectat, mihi Adomnano illo juvene in tempore cum grandi retulerat testificatione dicens: Illa in nocte, qua S. Columba de terris ad coelos felici et beato fine transiit, ego et alii mecum viri laborantes in captura piscium in valle piscosi fluminis Fende, subito totum aeri illustratum coeli spatium vidimus, cujus mira
Abbreviated transcription (Latin):
iustus & sapiens. Hic itaq pͥmo mane cui¬
suã enarrauit uisionẽ. cum in genti gemi¬
tu: dicens. Hac p̃terita nocte media sc̃s
columba multarũ columna ęccłiarum
ad dñm transiit: & in hora beati exitus eiꝰ
iouã insulam adquam corpore nunquã
ꝑueni totam angłorum claritudine in spu
uidi irradiatam: totaq spatia aeris usq
adechera gȩlorum corũdẽ angłorum clari¬
tate illustrata. qui ad scãm ipsius animã
ꝑserendam. decelis missi descendant innu¬¬
meri Altisona quoq carminalia & ualde
suauia audiui angłorum cętuum cantiea.
eodẽ momento egressionis int̾ angłicosscȩ
ipsius animȩ. ascendentes choros. Hancan.¬
głicam manisestationẽ uirgnous ut pre¬
dictum ÷ qui ab ore scĩ illius senis cui re¬
uelata erat indubitant̃ didicerat: hisdẽ
dieb de scotia remigrans: himba in insu-¬
la reliquis dieb uitȩ suę ꝑmanens scĩ
colũbę monachis sepius enarrabat. Qui

Expanded text:
us, et sapiens. Hic itaque primo mane cuius, et sapiens. Hic itaque primo mane cuisuam enarravit visionem cum ingenti gemitu dicens: Hac praeterita nocte media sanctus Columba multarum columna Ecclesiarum ad Dominum transiit, et in hora beati exitus ejus Jovam insulam, ad quam corpore nunquam perveni, totam angelorum claritudine in spiritu vidi irradiatam, totaque spatia aeris usque ad aethera coelorum, eorumdem angelorum claritate illustrata; quia ad sanctam ipsius animam perferendam de coelis missi descenderant innumeri, altisona quoque carminalia, et valde suavia audivi angelicorum cantica, eodem momento egressionis, inter angelicos sanctae ipsius animae ascendentes choros. Hanc angelicam manifestationem Virgnous, ut praedictum est, qui ab ore illius sancti senis, cui revelata erat, indubitanter didicerat. Iisdem diebus de Scotica remigans Hymba in insula reliquis diebus vitae suae permanens sancti Columbae monachis saepius enarrabat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cȩtꝰ monachorum cum luminaribus accur.¬
rens: patie uiso moriente cȩpit plangeit.
Et ut ab aliquibus qui p̃sentes inerant didi¬
cimus: sc̃s necdum egrediente anima aꝑtis
tum scãm subleuat ad benedicendum sci mo.
nachorum dexteram manũ s & ipse uenera¬
bilis pat̾ in quantum poterat simul suã mo-¬
uebat manũ. Ut uidelicet quod uoae inegres.¬
su non ualebat animȩ: etiã motu manus fr̃s
uideretur benediceie. Et post fanctã benedic¬
tionẽ talit̾̃ significatã: continuo spõ exalauit.
Quo tab̾naculum corporis egiesso facies rubens
& mirum immodum angłica uisione ex hi¬
laritate in tantum remansit: ut non quasi
mortui sed dormientis uidetur atq uiuentis.
Tota interim ꝑsonabat mentis plangoribus¬
ȩxcła. S non p̃teieundũ uidet᷑: quod eadem
hora beatȩ transitus animȩ cuidã hib̾nię
nisi scõ reuelatum est. In illo namq monas.¬
quilugudius uocitabatur: filius tailchani¬

Expanded text:
coetus monachorum cum luminaribus accurcoetus monachorum cum luminaribus accurrens Patre viso moriente coepit plangere. Et ut ab aliquibus, qui praesentes aderant, didicimus, Sanctus necdum egrediente anima apertis tum sanctam sublevat ad benedicendum monachos Sancti dexteram manum, sed et ipse venerabilis Pater in quantum poterat, simul suam movebat manum, ut videlicet quod voce in egressu non valebat animae, vel motu manus fratres videretur benedicere. Et post sanctam benedictionem taliter significatam continuo spiritum exhalavit. Quo tabernaculum corporis egresso, facies rubens, et mirum in modum angelica visione exhilarata in tantum remansit, ut non quasi mortui, sed dormientis videretur viventis. Tota interim personabat moestis plangoribused non praetereundem videtur quod eadem hora beatae transitus animnsi sancto revelatum est. In quodam namque Monasqui Lugudius vocitabatur, just
Abbreviated transcription (Latin):
patroni uerba: quasi de hac tediali ꝑegri-¬
nationr adlestẽ patriã transmeatis breui
textii narrata: deducta sunt. Post quȩ feli¬
ci appropinquante nouissima paulisꝑho-
ra: sc̃s conticuit. Tum pinde media nocte
pulsata ꝑsonante docca: festinus surgers
adeccłiam ꝑgit. Ciciorq &teris curiens:
solus introgressus. uixta altare. flexis inora¬
tione genibus recumbit. Diorinitus minis¬
t̃ tardius ꝑsecutus: eodem momento eminꝰ
totam intrinsecus eccłiam angłica luce erga
sc̃m repleri uidet. Quo adianuã apꝓpin-¬
quante: eadem lux uisa ocius recessit. quã¬
& iã alii de fr̃ĩb paucr& ipsi eminus ad stan.¬
tes uid̾ant. Diormitius gͦ eccłam ingredie¬
ns flebili ingeminat uoce. Ubi es pater:
Et necdum allatis fr̃m lucernis: ꝑ tenebras pal¬
pans. sc̃m ante altarium recunbentẽ in ue.¬
nit. Quẽ paululum erigens & uixta sedens:
sc̃m in suo gremio posuit caput. Et int̾ hȩc

Expanded text:
patroni verba, quasi de hac taediali peregripatroni verba, quasi de hac taediali peregrinatione ad coelestem patriam transmeantis brevi textu narrata deducta sunt. XXXI. Post felici appropinquante novissima paulisper hora Sanctus conticuit; tum proinde media nocte pulsata personante clocca, festinus surgens ad ecclesiam pergit, citiorque caeteris currens solus introgressus juxta altare flexis in oratione genibus recumbit. Diormitius minister tardius prosecutus eodem momento eminus totam intrinsecus ecclesiam angelica luce erga Sanctum repleri videt, quo ad januam appropinquante eadem lux visa ocius recessit; quam et alii de fratribus pauci et ipsi eminus astantes viderant. Diormitius ergo ecclesiam ingrediens flebili voce ingeminat. Ubi es pater? Et necdum allatis fratrum lucernis per tenebras palpans sanctum ante altare recubantem invenit: quem paululum erigens, et juxta sedens sanctum in suo gremio posuit caput: et inter haec
Abbreviated transcription (Latin):
decessor com m̃dauit. non solũ ei docendo
sed iam scribendo successit. Post tale suꝑiꝰ
memoratũ t̃minatȩ uersum ꝑscriptũ pa-¬
gine: sc̃s ad uesꝑtinalẽ dñige noctis missa
ingraditur eccłam. Qua continuo consũ¬
mata : adhospitiolum reuertens in lectulo
resedit ꝑnox: ubi ꝑstramine nudã habebat
petrã & ꝓpuluillo lapidem. hodieq qua.¬
si quidã iuxta sepulchrum eius titulus stat¬
monumenti. Ibidẽ namq residens: ultima
ad fis̃ mandata. solo audiente ministro cõ.¬
mendat inquiens. Ha uobis ofilioli nouis¬¬
sima commendo uerba ut int̾ uos mutuã
& nonfictam habeatis karitatẽ cum pace.
Q đ si ita uixta scõrum exempla patrũ obser¬
uaueritis: dĩ conseruator bonorum uobis
auxiliabitur: & ego cum ipso manens ꝓ
uobis int̾pellabo. Et non tantum p̃sentis
bunt᷑: s etiam ȩt̃nalium bonorũ p̃mia di
tribuentur. Huc usq extirma. uenerabił

Expanded text:
decessor commendavit non solum ei docendo, decessor commendavit non solum ei docendo, sed etiam scribendo successit. Post talem superius memoratum terminatae versum perscriptum paginae Sanctus ad vespertinalem Dominicae noctis Missam ingreditur ecclesiam, qua continuo consummata, ad hospitiolum revertens in lectulo residet pernox, ubi pro stramine nudam habebat petram, et pro pulvillo lapidem, qui hodieque quasi quidam juxta sepulcrum ejus stat titulus monumenti. Ibidem itaque residens ultima ad fratres mandata, solo audiente ministro, commendat, inquiens: Haec vobis, o filioli, novissima commendo verba, ut inter vos mutuam et non fictam habeatis charitatem cum pace. Et si ita juxta sanctorum exempla observaveritis, Deus confortator bonorum vobis auxiliabitur; et ego cum ipso manens pro vobis interpellabo, et non tantum praesentis buntur, sed etiam aeternalium bonorum praemia dtorum tribuentur. Huc usque extrema venerabilis
Abbreviated transcription (Latin):
xit oȩnobiũ inquiens. Huic loco quam¬
libet angusto & uili. nontantũ scotor.
irges cũ popłis. s etiã barbarũ. & extera.¬
rũ gentiũ regnatores cũ plebib sibi sub¬
iectis. grandẽ & non mediocrẽ conferent
honorẽ. A scĩs quoq etiam aliarum ȩccłiariĩ:
non mediocris ueneratio conferetur. P ost
hȩc ũba de illo descendens monticellulo &
monasterum reuertens: sedebat intugu¬
riolo psalteriũ scribens & ad illũ. xxx. t̃cu¬
psalmi ũsiculũ ꝑueniens ubi scribitur.
In quirentes autẽ dñm non deficient om̃i
bono: hic ait infine cessandum. pagi¬
ne. Quȩ uͦ secuntur baitheneus scribat.
Scõ conuenient̃ congruit decessori nouis.¬
simus uersiculus quẽ scripserat: cui nũ¬
quã bona deficiant ȩt̃na. S uccessori uͦ
sequens patri sp̃itualiũ doctorẽ filiorũ
uenite filii audite me timoiẽ dñi doce¬
bo uos. congruent̃ conuenit: qui sicut

Expanded text:
xit coenobium inquiens: Huic loco, quamxit coenobium inquiens: Huic loco, quamlibet angusto et vili, non tantum Scotorum reges cum populis, sed et barbararum et exterarum gentium regnatores cum plebibus sibi subjectis, grandem et non mediocrem conferent honorem. A sanctis quoque et aliarum Ecclesiarum non mediocris veneratio conferetur. Post haec verba de illo descendens monticellulo, et ad monasterium revertens sedebat in tugurio, Psalterium scribens, et ad illum tpsalmi versiculum perveniens, ubi scribitur: Inquirentes autem Dominum non deficient omni bono: Hic, ait, in fine cessandum est paginae: quae vero sequuntur Baltheneus scribat. Sancto congruenter convenit decessuro novissimus versiculus, quem scripserat, cui nunquam bona deficient aeterna, successori vero sequens patri spiritualium doctori filiorum, Venite, filii, audite me, timorum Domini docebo vos, congruenter convenit. Qui sicut
Abbreviated transcription (Latin):
albus occurrit caballus obędiens seruitor
qui scilicet lactaria bocetum int̾ & mo¬¬
nasterii uascula. gestare consueuerat. Hic
adsc̃o accodens: mirũ dictu caput insinu
euis ponens ut ciedo inspirante dõ. cui
omne animal rerũ sapit sensu quo uisse¬
rt ipse creator dñm ase suum mox emi¬
graturũ. & ipsũ ultra non uisurũ seiens.
cepit plangeie ub̃tumq quasi lacrimas
ingremium scĩ funde. & ualde spuma-¬
ns̃ flere: quod uidens minister cpit il¬
lũ flebilẽ repellere lamentatorẽ sed sc̃s
ꝓhibuit eum dicens. Dine hunc. sine a¬
matorẽ nr̃i. ut in hunc meũ sinum flec̾
effundat amarissimi plangoris. Eoce tu
homo cum sis & racionabilẽ animã habe¬
as: nullo inodo scue de meo exitu potuis.¬
ipse conditor uoluit egressurum a sedo
ministratorẽ. Et inde egrediens & monti¬
cellũ monasterio suꝑ eminentẽ ascendets.:
in uertice euis paululũ stecit. Et stans.
ambasq eleuans palinas suum benedi¬

Expanded text:
albus occurrit caballus, obediens servitor, albus occurrit caballus, obediens servitor, qui scilicet lactaria intra bocetum monasterium vascula gestare consueverat. Hic ad Sanctum accedens, mirum dictu, caput in sinu ejus ponens, ut credo, inspirante Deo, cui omne animal brutum sapit, sensu quo ipse jusserit Creator, dominum a se suum mox emigraturum, et ipsum ultra non visurum sciens, coepit plangere, ubertimque quasi homo lacrymas in gremium Sancti fundere, et valde spumans flere. Quod videns minister coepit illum flebilem repellere lamentatorem. Sed Sanctus prohibuit eum dicens: Sine hunc si nostri ne amator est ut in hunc sinum fletus effundat amarissimi plangoris. Ecce tu homo cum sis, et rationabilem animam habeas, nullo modo scire de meo exitu potuisipse Conditor voluit egressurum a se doministratorem, et inde egrediens, et monticellum monasterio supereminentem ascendens, in vertice paululum stetit et stans ambas elevans palmas, suum benedi
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ sepius nos contristas: quia de tuo
transitu crebro comiemoras. Cui sc̃s hoc
dedit respongũ. Aliquẽ archanũ haba
sermusculum : quẽ simͥ fumit̃ ꝓ miseris
nemini ante meũ denudare obitum. de
meo tibi egressu aliquid manifestius intr¬
dies sabbatum. nuncupatur: quod int̾pre¬
tatur requies. E tuere michi ÷ sabbatũ¬
hȩc hodierna : quia huuis p̃sentis laborio¬
sȩ uite michi ultima ÷ inqua post me¬
as laborationũ molestias sabbatizo. & hac
ipso me inuitante emigrabo. Sic enĩ mi¬
chi abipso dño reuelatum ÷. Hȩc mȩsta
minister audiens uerba: ꝙpit amare fle¬
re. Quẽ sc̃s inquantum potuit. consolari
conabatur. P ost hȩc. scs horreum egiadit᷑
& ad monasteriũ reuertens media residet
uia. in quo loco postea crux molari. in¬
fixa lapidi. hodieq stans. imnagine cernit᷑
uitȩ. Dũq ibidẽ sc̃s ut p̾fatus sum senio
fessus paululum sedens requiesceret: e ce

Expanded text:
saepius nos contristas, quia de tuo saepius nos contristas, quia de tuo transitu crebro commemoras. Cui Sanctus hoc dedit responsum: Aliquem arcanum habeo sermusculum, quem si mihi firmiter promiseris, nemini ante meum denudare obitum, de meo egressu tibi aliquid manifestius intidies Sabbatum nuncupatur, quod interpretatur requies; et vere mihi haec est Sabbatum hodierna: quia hujus praesentis laboriosae vitae mihi ultima est; in qua post meas laborationum molestias sabbatizo; et hac ipso me invitante emigrabo. Sic enim mihi ab ipso Domino est revelatum. Haec moesta minister audiens verba coepit amare flere; quem Sanctus in quantum potuit consolari conabatur. XXIX. Post haec Sanctus horreum egreditur, et ad monasterium revertens media residet via. In quo loco crux molari postea infixa lapidi, hodieque stans in margine cernitur viae. Dumque ibidem Sanctus, ut praefatus sum, senio fessus paulum sedens requiesceret, ecce
Abbreviated transcription (Latin):
piciens & benedicens: rursum ꝑparasticiã ȩcłȩ
reuersus. nulla talis uestigia exitus reliquit.
Hȩc sc̃s. Sed tamen dequalitate illius de¬
positi ad quod missus ÷ angłs requirendũ.
nemo de cucumstantib recognoscere po-¬¬
tuit. Nr̃ uͦ patronus scãm ꝓpͥã adõ sibi
commendatã animã depositũ nuncupauit.
quȩ sic̃ inferius narrabit᷑ alia senis int̾.¬
uenientib continuis dieb dominica
rabilis in fine eiusdẽ ebdomadis hoc ÷
die sabbati: ipse & eius pius in inisterdi.¬
ormitius adpximũ ꝑgunt benedicen.¬
dũ horreũ. Qđ intrans sc̃s cũ benedixis.
set duos in eo frugũ sequestratos aceruos:
hoc intulit uerbũ cum gr̃arum actione
inquiens. Ualde congratulor meis fami¬
liariab monachis: quia hoc etiã anno
siquoquã a uobis emnigrare me oportu¬¬
erit annonã sufficientẽ habetis. Quoau.¬
dito uerbo diormitius minister: tristari
xpit & sic dicere. Huius anni tempore

Expanded text:
piciens et benedicens, rursum per parasticiam ecclesiae piciens et benedicens, rursum per parasticiam ecclesiae reversus, nulla talis vestigia exitus reliquit. Haec Sanctus. Sed tunc de qualitate illius depositi, ad quod missus est angelus requirendum, nemo de circumstantibus recognoscere potuit. Noster vero patronus sanctam propriam a Deo sibi commendatam animam depositum nuncupavit; quae, sicuti inferius narrabitur, alia senis intervenientibus continuis diebus Dominica itaque venerabilis in fine ejusdem hebdomadis, hoc est, die Sabbati, ipse et pius minister Diormitius, ad proximum pergunt benedicendum horreum, quod intrans Sanctus cum benedixisset, et duos in eo frugum sequestratos vidisset acervos, hoc intulit verbum cum gratiarum actione, inquiens: Valde congratulor meis familiaribus monachis, quia hoc etiam anno, si quidem a vobis emigrare me oportuerit, annonam sufficientem habebitis. Quo audito verbo Diormitius minister tristificari coepit, et sic dixit: Hujus anni tempore
Abbreviated transcription (Latin):
hodiernum diẽ nullo modo aut homini aut
pacori nocere potuere. Post eusdẽ benedie¬
tionis uerba: sos ad suum reuehit᷑ monas-¬
teriũ. Tum pinde paucis dieb transactis:
dum missarum sollemnia exmore dñica
cȩlebrarentur die. subito sursum eleuatis
o culis facies uenerabilis uiri florido resꝑsa
rubore uidetur. quia sic̃ scriptum corde
lȩtante uultus floret. E adẽ namq hora
ipsius oratorii parietes. Et quia scõrũ an-¬
głorum amabilis. & tranquillus aspectus
gaudium & exultationem electorum pectori.¬
b infundit: hȩc fuit illius subitȩ causa lȩ¬
ticiȩ beato infusa uiro. Dequa scilicet causa
inspirate lȩtationis cum qui inerant ibidẽ
p̃sentes inquirerent: hoceis sc̃s responsum
sursũ respiciens dedit. Mira & in compara.¬
bilis angłicȩ subtilitas natuie. Eoce enim an¬
głs dñi adrepetendum. aliquod dõ carum
missus depositum nos desuꝑ intra ȩcłam as-¬

Expanded text:
hodiernum diem nullo modo aut homini aut hodiernum diem nullo modo aut homini aut pecori nocere potuere. Post ejusdem benedictionis verba Sanctus ad suum revehitur monasterium. Tunc proinde paucis diebus transactis, dum Missarum solemnia ex more Dominica celebrarentur die, subito sursum elevatis oculis facies venerabilis viri florido respersa rubore videtur; quia, sicut scriptum est, corde laetante vultus floret. Eadem namque hora ipsius oratorii parietes: et quia sanctorum angelorum amabilis et tranquillus aspectus gaudium et exsultationem electorum pectoribus infundit, haec fuit illius subitae causa laetitiae beato infusa viro; de qua scilicet causa inspiratae laetationis, cum qui inerant ibidem praesentes, inquirerent, hoc eis Sanctus responsum sursum respiciens dedit: Mira et incomparabilis est angelicae subtilitas naturae. Ecce enim angelus Domini ad repetendum aliquod Deo charum missus depositum, nos desuper intra ecclesiam as
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ ueridicus p̃sagator sibi fu¬
turũ fore multo ante p̃sciebat tempore. Qdã
Edie mense maio sic̃ in pͥore scđo scripsinus li¬
bro. aduisitandos oparios fr̃s sc̃s senex senio
fessus plaustro uectus ꝑgit Ad quos in occidua
in sulȩ iouȩ laborantes parte: sic ea die
exorsus ÷ loqui dicens. Inpaschali sollemp¬¬
nitate nuꝑ apͥli ꝑacta mensȩ: desidio de
cessum erat si maluissem emigrare. S ne
uobis leticiȩ festiuitas intristiciã ũteret᷑.
diẽ maȩ demundo emigrationis paulo
dutius ꝓtelari malui. His ab eo mesti mo.¬
nachi familiares auditis: int̃ his dictis ual-¬
de tristificati sunt. Quos inquantũ poterat
uerbis cȩpit consolatoriis letificare. Quib
finitis: ut erat inuehiculo sedens ad orien¬¬
tẽ suã conuertens faciẽ. insulam cũ insula-¬
nis benedixit habitatorib. Ex qua die ut
in supͣ memorato taxatum ÷ libello iupe¬
rarũ uenenatri sulcarum linguarum usq in

Expanded text:
vitae veridicus praesagator sibi fuvitae veridicus praesagator sibi futurum fore multo ante praesciebat tempore, quadam die mense Maio, sicut in priore secundo scripsimus libro, ad visitandos operarios fratres, sanctus senex senio fessus plaustro vectus pergit, ad quos in occidua e Jovae laborantes parte, sic ea die exorsus est loqui, dicens: In Paschali solemnitate nuper Aprili peracta mense desiderio descessum erat, si maluissem emigrare; sed ne vobis laetitia festivitatis in tristitiam verteretur, diem meae de mundo emigrationis paulo diutius protelari malui. His ab eo moesti monachi familiares auditis interim dictis valde tristificati sunt. Quos in quantum poterat, verbis coepit consolatoriis laetificare. Quibus finitis, ut erat in vehiculo sedens, ad orientem suam convertens faciem, insulam cum insulanis benedixit habitatoribus. Ex qua die, ut in supra memorato caraxatum est libello, viperarum venena trisulcarum linguarum usque in
Abbreviated transcription (Latin):
dñs qđ mͥ totis uirib roganti donauit. ut
hac indie ad ipsum demundo transirem:
multarum magis ȩccłarum ꝓme orationes
exaudiens dictõ cicius in mutauit. Quibus
scilicet eccłiis oͬrantib: sic adño donatum est
ut quamlibet contra meam uoluntatẽ.uͦiͦi. ab
hac die michi incarne manenti suꝑ addant᷑
anni. Hȩc talis michi mesta retardatio hodi¬
ernȩ tristificationis. non in merito causa fuit.
Quib uidelicet quattuor futuris dõ ꝓpitio t̃mi¬
natis in hac uita annis. subita emigratione nul¬
la p̃cedente corporis molestia cum scĩs mͥ obiu¬
aturis illo intempore angłis addñm lȩcus
emigrabo. Scđm hȩc uerba uir uenerabilisq
non sine magno gemitu merore ut traditur
nec non & ingenti lacrimabilitate ꝓloquutꝰ ÷.
quattuor postea annis incarne mansit.
nnorum suꝑ quattuor memoratorũ
t̃mino iam appropinquante. post
quorum oõpletionẽ finẽ p̃sentis

Expanded text:
Dominus quod mihi totis viribus roganti donavit, ut Dominus quod mihi totis viribus roganti donavit, ut hac in die ad ipsum de mundo transirem, multarum magis Ecclesiarum pro me orationes exaudiens dicto citius inmutavit. Quibus scilicet Ecclesiis exorantibus sicut a Domino donatum est, ut quamlibet contra meam voluntatem, quatuor ab hac die mihi in carne manenti superaddantur anni. Haec talis mihi moesta retardatio hodiernae tristificationis non immerito causa fuit, quibus videlicet quatuor futuris Deo propitio terminatis in hac vita annis, subita emigratione, nulla praecedente corporis molestia, cum sanctis mihi obviaturis illo in tempore angelis, ad Dominum laetus emigrabo. Secundum haec verba viri venerabilis, quae non sine magno gemitu et moerore, ut traditur, nec non et ingenti lacrymabilitate prolocutus est, quatuor postea annis in carne mansit. XXVII. Annorum supra quatuor memoratorum termino jam appropinquante, post quorum completionem finem praesentis