comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apłs & ñ se hominib recte placer e
dicebat. qͥa in eoipso ut do placeret
intuebat᷑ ⁊ placendũ eẽ hõib recte
p̃cipiebat ñ ut ħ appet̾et᷑ tamqͣm
merces recte factoꝵ. s qͥa deo placere
ñ posset. qͥñ se his qͦs saluos fierz
uellet. imitandũ p̃beret. Et sicut
in apło ista cont̾ria uidebant᷑. sic &
m eunͣgłio illa contͣna uident᷑. Dixit
cet̾a. ⁊ itẽ nolite facere iusticiã ur̃am¬

Expanded text:
 non se hominibus recte placere dicebat, quia in eo ipso ut Deo placeret intuebatur, et placendum esse hominibus recte praecipiebat, non ut hoc appeteretur tanquam merces recte factorum, sed quia Deo placere non posset, qui non se his quos salvos fieri vellet, imitandum praebet. Et sicut in Apostolo ista contraria videbantur, sic et in Evangelio illa contraria videntur. Dixit etc. . Et item: Nolite facere justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
bis fr̃s eũgłium qͦd euͣgłiratũ ẽ a
me. qͥa ñ ẽ scd̾m hominẽ docentẽ
me. uł. mictentẽ. ħ dicit. ne forte n¬
dedubitent.⁊ respicit. hoc adido.
qͦd supͣ dixit suã ꝑsonã. cõmendans. scił.¬

Expanded text:
tum est a me, non est secundum hominem, docentem me, vel mittentem. Hoc dicit, ne forte dubitent. Et respicit hoc ad id quod supra dixit, suam personam commendans, scil
Abbreviated transcription (Latin):
tͣria uident᷑. uidelicet qͦd hic ait apłs.
te om̃ib ⁊ cet̾a. Si tͣnqͥllius audias.
si tͥ ipsi aqͣm tuȩ mentis ñ ꝑturbes:
qͣntũ pot̾o fortassis exponã. St̃ gͦ
homines temerarii iudices. decͥctorẽ.
susurrones. m̾muratores. q̃rentes
suspicari q̃ ñ uident. q̃rentes etiam
lactare qͦd ñ suspicant᷑. Contͣ tales

Expanded text:
idelicet quod hic ait Apostolus: te hominibus, etc. Si tranquillius audias, si tibi ipsi aquam tuae mentis non perturbes, quantum potero, fortassis exponam. Sunt ergo homines temerarii judices, detractores, susurrones, murmuratores, quaerentes suspicari quod non vident, quaerentes etiam jactare quod non suspicantur. Contra tales
Abbreviated transcription (Latin):
neq etiã maliis qͥb placere uolumꝰ.
głam nr̃am querimꝰ. uł querere de¬
bemꝰ. s illoꝵ salutẽ ut nos bñ ambr¬
cũ placere hominib uolumꝰ. s gau¬
demꝰ eis placere. qͦd bonũ ẽ ꝓpt̃ uti

Expanded text:
aliis quibus placere volumus, gloriam nostram quaerimus vel quaerere debemus; sed illorum salutem, ut nos bene ambucum placere hominibus volumus; sed gaudemus eis placere, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotiũ xp̃i. leuiticũ destruit. qͦ
destructo necessario etiã destruitur
tiũ preest leuitico. gͦ si potes oiudee.
solue h. si cõsumatio .i. ꝑ fectio erat
ꝑ sacerdotiũ leuiticũ. quia aaron de
ieui fuit. qͥd ad huc. pꝰqͣm uetꝰ consũ¬
maret. necessariũ fuit dici a ꝓpħa

Expanded text:
sacerdotium Christi Leviticum destruit, quo destructo necessario etiam destruitur tium praeest Levitico. Ergo, si potes, o Judaeae, solve hoc si consummatio, id est perfectio, erat per sacerdotium Leviticum, quia Aaron de Levi fuit. Quid adhuc, postquam consummaret necessarium fuit, dici a Da
Abbreviated transcription (Latin):
meliorẽ. dolet se ñ ẽẽ consimilẽ. Homi¬
cidiis. płalit̃ dicit. qͥa fc̃ homicidia ac̃¬
tus. & uolun. tatis. Contentione. Con¬
tentio ẽ. impugnatio u̾itatis. ꝑ confidẽ¬
tiã damoris. Dolo. Dolus ẽ. qñ aliud si¬
mulat᷑. & aliud agit᷑. Malignitate.
Alalignitas ẽ mala uoluntas. cũ ultra
ñ potest. uł de bñficiis gr̃am ñ refer

Expanded text:
meliorem, dolet se non esse consimilem. Homimeliorem, dolet se non esse consimilem. Homicidiis, pluraliter dicit, quia sunt homicidia actus et voluntatis. Contentione. Contentio est impugnatio veritatis per confidentiam clamoris. Dolo. Dolus est quando aliud simulatur, et aliud agitur. Malignitate. Malignitas est mala voluntas cum ultra non po
Abbreviated transcription (Latin):
cato assimilat. ut sic̃ peccauer̃t in sensu diͦ.
arbit᷑ntes dm̃ nescire mala sua. sic puniti
hoĩnũ. tͣdidit illos in reꝓbũ sensũ. & cet̃.
Uł ita ut legat᷑. ibi. qͥa ñ sicut ħmͦ. & qͥa¬
bũ sensũ. scił ut nicħ intelligant nͥ qͦd a
ꝓbitate remotũ ẽ. qͦs sua cecitas a uerita¬
tis lumine funditꝰ excludit. Tradidit
dico. ut faciant oꝑe ea q̃ ñ conueniunt
rõni. Illos dico. repletos om̃i iniqͥtate. qͣs
ñ parũ hntes. Dem̃ enum̾at om̃s iniqͥta¬
tis partes: ut aꝑtius eos accuset. scił. il¬
los dico repletos mahtia. Malitia ẽ. qñ
dãpnũ molit᷑ quis alicui. Forncatiõe. For¬
nicatio ẽ. om̃is usus carnalis cõmixtioĩs.
p̃t̾ legitimũ concubitũ. Auaritia. Aua¬
ritia ẽ multa adqͥrere. nec suꝑflua pau¬
ꝑib erogare. Neqͥtia. Neqͥtia ẽ temitã.
dit᷑ in dupplicẽ passionẽ. cũ aut qͦd ip¬
se ẽ aliũ eẽ ñ uult. aut aliũ uidens ẽẽ¬

Expanded text:
cato assimilat, ut sicut peccaverunt in sensu Dei, arbitrantes Deum nescire mala sua, sic puniti hominum, ita tradidit illos in reprobum sensum, etc., vel ita, ut legitur ibi, quia non, sicut,  scilicet ut nihil intelligant, nisi quod a probitate remotum est, quos sua caecitas a veritatis lumine funditus excludit. Tradidit, dico, ut faciant opere ea, quae non conveniunt rationi. Illos dico repletos omni iniquitate, quasi non parum habentes. Deinde enumerat iniquitatis partes, ut apertius accuset. 10 Illos dico repletos malitia. Malitia est quando damnum molitur quis alicui. Fornicatione. Fornicatio est omnis usus carnalis commistionis praeter legitimum concubitum. Avaritia. Avaritia est multum acquirere nec superflua pauperibus erogare. Nequitia. Nequitia est temeritas, ditur in duplicem passionem, cum aut quod ipse est alium esse non vult, aut alium videns
Abbreviated transcription (Latin):
cedẽ erroris sui .i. ꝓ errore suo quã opor¬
tuit. scił. quȩ pecc̃o congrua fuit .i. re
ceꝑunt uindictã dignã culpa. Qnͣtũ¬
lictũ. tm̃ & cõpensatio eiꝰ horrenda et
ꝑsordida passio ẽ. ꝗͣ receꝑunt in semet¬
ipsis. scił in nat᷑a sua uindicantes dm̃.
.i. uindictã dĩ sustinentes in sũo sexu.
scił deformitatẽ oꝑantes. E nota qͦd
dicit eos oportuisse istã m̾cedẽ recipere.
Hic utiq uides causã ꝓp̃ qͣm tͣditi sunt.
sñ ulla ambiguitate monstͣtã. Dixit
enĩ qͥd mali añ fecissent. & postea adiũ¬
xit. ꝓpt̾a tradidit. & cet̾a. Pinde p̃ceden¬

Expanded text:
rcedem erroris sui, id est pro errore suo, quam oporrcedem erroris sui, id est pro errore suo, quam oportuit, scilicet quae peccato congrua fuit, id est receperunt vindictam dignam culpa. lictum, tantum et compensatio ejus horrenda et persordida est passio quam receperunt. In semetipsis, scilicet in natura sua vindicantes Deum, id est vindictam Dei sustinentes in suo sexu, scilicet deformitatem operantes. Et nota quod dicit eos oportuisse istam mercedem recipere. Hic utique vides causam propter quam traditi sunt sine ulla ambiguitate monstratam. Dixit enim quid mali ante fecissent, et postea adjunxit: Propterea tradidit, etc. Proinde prae
Abbreviated transcription (Latin):
usũ datũ a nat᷑a: Que enĩ ht̃ hõ conces¬
sa & licita. ĩ aliũ ordinẽ conu̾sa. & alit̃
facta quã concessa: pecc̾m st̃. Si aũ pu¬
tas ouliane. apłm ex ħ laudasse libidi¬
nẽ. qͥausũ feminȩ dixit eẽ nat᷑alẽ. om̃ẽ
ꝓfecto usũ femine laudare cõpelleris.
pra laudabis. qͥa & illic utiꝙ usus nat᷑a¬
lis ẽ quãuis dãpnandꝰ. qͥa legitimꝰ ñ est.
Uñ & filii ñ legitimi s nat᷑ales uocant᷑
qͥ iñ nascunt᷑. N gͦ concupiscentiã car¬
nis in illo uerbolaudauit apłs: s nat᷑a¬
lẽ usũ appellauit. illũ usum ũ nat᷑a
humana potest nascendo subsiste. nec
dixit usum coniugalẽ. s nat᷑alẽ eũ uo¬
lens intelligi qͥ fit in menbͥs ad ħ creatis.
poris q̃ ñ ad gen̾andũ ẽ constituta. si
ẽ & flãgitiosũ. Sequit᷑ Alasculi in mas¬
culos. qͣi diceret. ñ tm̃ exarser̃t. s etiam
masculi fuer̃t. t᷑pitudinẽ actu oꝑantes
in masculos. et ita fuer̃t recipientes mͥ¬

Expanded text:
 datum a natura. Quod enim habet homo concessa et licita, in alium ordinem conversa, et aliter facta, quam sunt concessa, peccatum sunt. Si jam putas, o Juliane, Apostolum ex hoc laudasse libidinem, quia usum feminae dixit esse naturalem, omnem fecto usum feminae laudare compelleris; pra laudabis, quia et illic usus utique naturalis est: quamvis damnandus, quia legitimus non est; unde et filii non legitimqui inde nascuntur. Non ergo concupiscentiam carnis in illo verbo laudavit Apostolus, sed naturalem usum appellavit illum usum, unde natura humana potest nascendo subsistere. Nec dixit usum conjugalem, sed naturalem, eum volens intelligi qui fit in membris ad hoc creatis, poris quae non ad generandum est constituta. Si est et flagitiosum. Masculi in masculos. Quasi dicat: non tantum exarserunt, sed etiam masculi fuerunt turpitudinem operantes actu in masculos. Et ita fuerunt recipientes me
Abbreviated transcription (Latin):
deserendo. siue alio
mͦ explicabili uł in¬
explicabili in passi¬
ones ignominie ut¬
cͥmina cͥminib uindicarent᷑. & supplica
peccantiũ ñ tm̃ st̃ torm̃ta: s uitioꝵ incre

Expanded text:
deserendo, sive alio modo explicabili, sive inexplicabili, in passione ignominicriminibus vindicarentur, et supplicia pec
Abbreviated transcription (Latin):
tendendũ dłm głosũ. qͥ a mun̾e suonul¬
net ⁊ om̃ib fidelit̃ p̃dicat ut ñ pau¬
cos ad cenã ꝑducat dĩ. cuiꝰ contume¬
lia ẽ. si ueniant pauci. Alagna enim
contumelia eiꝰ ẽ. qͥ fecit cenã opulen¬
tã. ac multos inuitauit: si paucos

Expanded text:
osum, qui a munere suo nulnet, et omnibus fideliter praedicat, ut non paucos ad coenam perducat Dei, cujus contumelia est, si veniant pauci. Magna enim contumelia ejus est qui coenam fecit opulentam, ac multos invitavit, si paucos
Abbreviated transcription (Latin):
dit. qͣ dixit .i. p̃cepto solo fecit lucẽ splen¬
d̾ẽ de tenebͥs. qͦd fuit in seꝑatiõe elem̃toꝵ.
Ceꝑunt enĩ tenebre. ex qͦ confusa molesce¬
li & terre. cepte eẽ. añꝗͣ lux facta eẽc qͣ illu¬
minaret᷑. qͦd sñ luce fuerat tenebrosũ. pea
uͦ accedente luce qͦd factũ ẽ meliꝰ reddit᷑.
in qͦ ꝓficientis hoĩs affectio significatur.
Cñ apłs loq̃ns ad fideles ait fuistis aliq̃n
tenebre: ñc aũ lux indño. Ille ħ fecit. qͥ cũ
tenebre eẽnt suꝑ abyssũ. dixit. fiat lux.
⁊ facta ẽ lux. hec lux significat lucẽ. q̃ mͦ
gi qͦd tenebre sempit̾nȩ fu̾int. sicut qͥdam
legis calũpniatores imponunt eiꝰdẽ legis
scͥptori sensisse. qͥ potiꝰ ostendit ea cepisse
cũ dixit. In pͥncipio fecit d̾s celũ & terrã
Terra aũ erat inuisibilis ⁊ incõposita. ⁊

Expanded text:
hoc fecit, lucem splendescere de tenebris, quod fuit in separatione elementorum. Coeperunt enim ex quo confusa moles coeli et terrae coepit esse, antequam lux facta esset qua illuminaretur, quod sine luce fuerat tenebrosum; postea vero accedente luce, quod factum est, melius redditur, in quo proficientis hominis affectio significatur. Unde Apostolus loquens ad fideles ait: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Ille hoc fecit, qui cum tenebrae essent super abyssum, dixit: Fiat lux: et facta est lux . Haec lux significat lucem, quae mgi quod tenebrae sempiternae fuerint, sicut quidam legis calumniatores imponunt ejusdem legis scriptori sensisse: qui potius ostendit eam coepisse, cum dixit: In principio fecit Deus coelum, etc. Terra autem invisi
Abbreviated transcription (Latin):
ymago ⁊ similitudo. ⁊ eqͣlitas. excepto tẽpo¬
re. qͣ p̃cedt̃ parentes. qͥa de parente expri¬
mit᷑ similitudo filii. ut recte ymago dica¬
t᷑ ⁊ pot̃ ẽẽ tanta. ut recte dicat᷑ eqͣlitas. pot̾
etiã aliq̃n eẽ similitudo ⁊ eqͣlitas. qͣuis ñ sit
ymago. ut ĩ duob ouis parib. xp̃c aũita

Expanded text:
mago et similitudo et aequalitas, excepto tempore quo praecedunt parentes, quia de parente exprimit similitudo Filii, ut recte imago dicatur, et potest esse tanta ut recte dicatur aequalitas. Potest etiam aliquando esse similitudo et aequalitas quamvis non sit imago, ut in duobus ovi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ inferiores s pares nob̃sitis. siuo¬
lueritis. Q bñ de uob̾ ħ assero. enĩ.i.¬
qͥa om̃ia ista facimꝰ ꝓpt̾ uos instruen¬
dos nr̃o exẽplo. ita om̃ia ad uos spec̃¬
tant ut gr̃a di habundans in nob. ha¬

Expanded text:
ut inferiores, sed pares nobis sitis, si volueritis. Et bene de vobis assero quia omnia ista facimus propter vos instruendos nostro exemplo. Ita omnia ad vos spectant: ut gratia Dei abundans in nobis a
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa nulłꝰ modꝰ tͥbulandi abẽ. s de
thesauro bñ conscii ñ angͣtiam᷑
manimo. Dem̃ aꝑte qͣsdã tͥbula¬
tiones enum̃at dicens. Aporiam᷑.
.i. pauꝑes sumꝰ adeo ut ⁊ necessa¬
ria desint. Aporos enĩ g̃ce. latine
cutionẽ de loco ad locũ. s ñ dere¬
linqͥm᷑ a do. qͥn thesaurũ nr̃m
custodiat. Humiliam᷑ .i. affligi¬
mꝰ. deicim᷑ in mortis ꝑiculũ. s ñ¬

Expanded text:
bulandi abest: sed de thesauro bene conscii non angustiamur in animo. Deinde aperte quasdam tribulationes enumerat, dicens: Aporiamur, id est pauperes sumus adeo ut necessaria desint. Aporos enim Graece, et Lacutionem, de loco ad locum; sed non derelinquimur, a Deo, quando thesaurum custodiat. Humiliamur, id est affligimus. Dejicimur in mortis periculum, sed n
Abbreviated transcription (Latin):
credunt. qͥ qͦd credunt. loqͥ no¬
lunt. Iõ ait. credidi ꝓpt̃ qͦd locu¬
s ꝓpt̾ ħ dicit se locutũ eẽ. qͥa cre¬
didit ⁊ ita duo fecit. qͣ alterũ al¬
teriꝰ causa extitit. credidit scił.
⁊ locutꝰ ẽ. ne
fides sñ con¬
fessiõe eẽc. in¬
utilis. habñ¬
am.
tes inqͣ ⁊ nos ut illi credimꝰ futurã uitã.

Expanded text:
credunt qui quod credunt, loqui nolunt. Ideo ait, credidi propter quod locuer hoc dicit se locutum esse, quia credidit; et ita duo fecit, quorum alterum alterius causa exstitit. Credidit, scilicet et locutus est, ne fides sine confessione esset inutilis. Habentam, et nos, ut illi credimus futuram vitam,
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ fides. qͥa illi uenturũ xp̃m
passurũ. resurrecturũ. ⁊ ascen¬
surũ credidunt. nos aũ credimꝰ
xp̃m uenisse. passũ eẽ. resurre¬
xisse. in celũ ascendisse. E qͦd
antiqͦs iꝰtos fides saluauit os¬
tendit subdens. sicut scͥptũ ẽ.¬

Expanded text:
des, quia illi venturum Christum, passurum, resurrecturum, et ascensurum crediderunt; nos autem credimus Christum venisse, passum esse, resurrexisse, in coelum ascendisse. Et quod antiquos justos fides salvaverit, ostendit, dicens, sicut scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
sidet᷑ A qͦ enĩ qͥs uictus ẽ. huic & seruus
addictus ẽ: & fit pecc̾m conseq̃ns. prece¬
dentis pena pecc̃i. Uł ita. affitiant cor¬
pora ip̃i dico agentes contumelias. ĩ se¬
mecipsis .i. in suosexsu. masculi cũ mas

Expanded text:
servus addictus est; et fit peccatum consequens poena praecedentis peccati. Vel ita, afficiant cor, ipsi dico agentes, contumeliis in semetipsis, id est in suo sexu, masculi cum mas
Abbreviated transcription (Latin):
ostend̾r Qa enĩ ad iniuriã creatoris dĩ.
figm̃ta & similitudines rerũ dĩficaue¬
rc. tͣditi st̃ illudendi desidiis carnis. ñ ut
citare. aut ĩmitt̾e. Piẽcedentib qͥppe culpa¬
rũ causis. iure & m̾ito deserunt᷑ a dõ. hii qͥ
u̾itatẽ dĩ ininiqͥtate detentant. & creato¬
ris głam creat᷑e attͥbuunt. & ꝓ h deserunt᷑

Expanded text:
osius Quia enim ad injuriam Creatoris Dei, figmenta et similitudines rerum deificaverunt, traditi sunt illudendi desideriis carnis, non ut citare aut immittere. Praecedentibus quippe culparum causis, jure et merito deseruntur a Deo hi qui veritatem Dei in iniquitate detinent, et Creatoris gloriam creaturae attribuunt, et per hoc dese
Abbreviated transcription (Latin):
pentiũ. Hoc dixit ad cumulũ hebitu¬
dinis ostendendũ. Sic enĩ d maiestatẽ
& głam minuer̃t. ut hoꝵ q̃ minima &
parua st̃ similitudini d̃i honorificentiã
darent. Hic gͦ dãpnat symulacͣ impioꝵ.
in quib alii solem. alii terrã. alii hoĩes
mortuos. & huiꝰ modi plura uen̾abant᷑.
Idõ aũ dicit ĩ similitudinẽ hoĩs. & uo¬
lucrũ. & qͣdrupedũ. & serpentiũ. qͥa hoꝵ
symulacͣ du̾sis tẽporib a romanis co¬
lebant᷑. Mos enĩ fuit ab antiqͦ roma¬
nis ad orare symulacͣ hominũ. ut Romu¬
li. iouis. & alioꝵ. & maxime ab aduen¬
tu enee ĩ italiã. Uolucrũ aũ & qͣ̃dru¬

Expanded text:
 hebetudinis ostendendum. Sic enim Dei majestatem et gloriam minuerunt, ut horum quae minima et parva sunt similitudini, Dei honorificentiam darent. Hic ergo damnat simulacra impiorum in quibus alii solem, alii terram, alii homines mortuos, et hujusmodi plura venerabantur. Ideo autem dicit, in similitudinem hominis, et volucrum, et quadrupedum, et serpentium, quia horum simulacra diversis temporibus a Romanis colebantur. Mos enim fuit ab antiquo Romanis adorare simulacra hominum, ut Romuli, Jovis, et aliorum, et maxime ab adventu Aeneae in Italiam. Volucrum autem et quadru
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ hominũ ĩmutar̾t. ut forma
lachrũ hominis. ut qͦs uiuos ħ noĩe dona¬
re ñ audeant. mortuoꝵ ymagines ĩ głam
d̾i reciꝑent. Qnͣta hebitudo. qͣnta ẽ stul¬
titia eoꝵ. ap̃ qͦs plus potest ymago ꝗͣue
ritas. & potiores st̃ mortui quã iiiii. A
uiuo enĩ dõ recedentes. mortuis fauent.
oꝑib m̃iqͥs. Lege litterã. qͣi diceret. ñ so¬
lũ sensu & cogitatiõe peccauert. s etiã¬

Expanded text:
similitudinem hominum immutarent, ut forma lacrum hominis, ut quos vivos hoc nomine donare non audeant, mortuorum imagines in gloriam Dei reciperent. Quanta hebetudo! quanta est stultitia eorum, apud quos plus potest imago quam veritas! et potiores sunt mortui quam vivi! A vivo enim Deo recedentes, mortuis favent. operibus iniquis . Lege litteram, quasi dicat: Non solum sensu et cogitatione peccaverunt, sed etia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hanc penã .i. ꝑ cordis cecitatẽ. q̃ fit de¬
serente luce sap̃iȩ. ĩ plura & gͣuia pecc̃a
collapsi sc̃. Tradidit dico pͥus in desidiis
cordis. cordis dico qͦd erat eoꝵ .i. a dõ sibi
ipsis relictũ. a quib sic paratũ erat. ñ a
dõ. & postea tͣdidit illos ĩ immunditiã.
.i. ĩ actũ ĩ munditiȩ. ut ip̃o actu oꝑent᷑ t᷑¬
pitudinẽ tantã. ut affitiant corpora su¬
a contumeliis. qͣntũ ad naturã.i ut cor¬
pora nat᷑alit̾ repugnantia. qͣdã ui ap¬
plicarent. & uitio aptiora fac̾ent. & osten

Expanded text:
 hanc poenam, id est per cordis caecitatem quae fit deserente luce sapientiae, in plura et graviora peccata collapsi sunt. Tradidit, dico, prius in desideria cordis, cordis dico; quod erat eorum, id est a Deo sibi ipsis relictum, a quibus sic paratum fuit, non a Deo, et post ea tradidit illos in immunditiam, id est in actum immunditiae, ut ipso actu operarentur turpitudinem tantam, ut afficiant corpora sua contumeliis, quantum ad naturam, id est ut corpora naturaliter repugnantia, quadam vi applicarent, et vitio aptiora facerent. Augustin
Abbreviated transcription (Latin):
ris. Qͥem̃ solã sufficientiã eligit.
pot̾it indi oꝑe abundare. licer e¬
nĩ exiguũ sit qͦd parũ habens tri¬
buit. abundat tñ. qͥa qͦd recto nu¬
dicio fit qͥa q̃rit᷑ de qͣnto. & qͦ ani¬
modet᷑. Et qiͣ aliqͥs quereret. ẽ ne
ħ bonũ. scił. laugitio elemosina

Expanded text:
i enim solam sufficientiam eligit, poterit in Dei opere abundare: licet enim exiguum sit quod parum habens tribuit, abundat tamen quia recto judicio fit: quia quaeritur de quanto, et quo animo detur. Et quasi aliquis quaereret: Estne hoc bonum, scilicet largitio eleemos
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qͥ bona mundi fige ec̃m p̃mii cõ¬
munia reputat. Et nota qͦd ħ ex¬
emplo ad largiendũ sc̃is inuitat.
Si enĩ huiꝰ qͥ pauꝑib laugit᷑ mer¬
ces magna ẽ: qͣntomagis eiꝰ qͥmi¬
m̃ uita dat᷑ s etiã qͥ administrat
suꝑfluitatẽ. ⁊ in tm̃ p̃stabit qͦd
etiã multiplicabit semenur̃m.
uñ plures elemosinas faciatis.⁊
iõ ħ timore nemotimeat dare. ⁊
facultatẽ ⁊ uoluntatẽ. dandiȩ¬
lemosinas. Increm̃ta dico frugũ
na remuñatio. Increm̃ta st̃ ele¬
mosine ⁊ uoluntas dandi. ꝓqͥ
gebitur.
Ut ĩ om̃i¬

Expanded text:
est qui bona mundi fine aeterni praemii communia reputat. Et nota quod exemplo hoc ad largiendum sanctis invitat. Si enim hujus qui pauperibus largitur merces magna est, quanto magis ejus qui miinde vita datur, sed etiam qui administrat superfluitatem, et in tantum praestabit quod etiam multiplicabit semen vestrum, unde plures eleemosynas faciatis. Et ideo hoc timore nemo timeat dare, et facultatem et voluntatem dandi eleemosynas, incrementa dico, frugumaeterna remuneratio. Incrementa sunt eleemosynae et voluntas dandi, pro gebitur. Ut in omni
Abbreviated transcription (Latin):
ne m̃tis. ⁊ głificantes dmꝓsim¬
plicitate cõmunicatiõis .i. qͥa
ur̃a cõmunia reputatis. ⁊ hoc
simplici animo facitis. uł ꝓsĩ¬
plicitate cõmunicatioĩs .i. qͥa
alii exẽplo ur̃o. sua aliis cõmu¬
nicant Cõmunicatiõis dico.
& malios om̃s egentes. Et ipsoꝵ¬

Expanded text:
tis, et glorificantes Deum pro simplicitate communicationis, id est vestra communia reputatis, et hoc simplici animo facitis. Vel pro simplicitate communicationis, id est quia alii exemplo vestro sua aliis communicant. Communicationis, dico, in alios omnes egentes, et ipso
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ głam cõmendandã ualere. qͦd dixit: de¬
Ds̃ enĩ duxit moysi .i. łs inductꝰ a moy¬
se dixit. Miserebor uocando int̾ius. cuimi
sereor p̃destinando. E cc̃e nulla mita p̃ce¬
dunt ꝓ quib eligat᷑ s sola gr̃a p̃destinani¬
tis ẽ ex qua uocat᷑ & saluatur aliqͥs. Eln¬

Expanded text:
et gloriam commendandam valere quod dixit, deDeus enim dixit Mosi, id est Deus inductus a Mose dixit: Miserebor, vocando interius, cujus misereor, praedestinando. Ecce nulla merita praecedunt pro quibus eligatur, sed sola gratia praedestinantis est ex qua vocatur et salvatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Moysi emĩ dicis. imserebor cuiꝰ miseriꝰ ero
.i. illiꝰ miserebor uocando. & gr̃am apponẽ¬
do. cui p̃scius eram qͦd mĩam daturus es¬
sẽ sciens illũ conu̾tendũ. & ap̃me ꝑman¬
rẽ ex toto corde reu̾surũ adme. Hoc ẽ dare
illi cui dandũ ẽ. & ñ dare cui ñ dandũ ẽ.
ut eũ uocet quẽ sciat obedire illũ uͦ ñ. qͦ
sciat ñ obedire. qͥa ñ in uoluntate pecen¬
tis. s in arbito dantis. debec eẽ qͦd datur.
an enĩ dandũ sit dantis debec uidicro
pensari. Et quãius ꝑiculosũ sit. iudiciũ
dei discernere. tñ ꝓpt hesitantes. ne puted¬
reb hotius ꝓbemꝰ qͣm uerb̾. Duo en ĩ t̾ue¬
r̃t saul & dauid: inqͥramꝰ inhystoriis qͣ
lis unꝰqͥsq eoꝵ reꝑiatur pꝰ iudiciũ p̃sci¬
entie del. Uideamꝰ gͦ si saul in necessita¬
de ita se gessit ut dauid qͥ accepta miscd̃ia
dm̃ minime contẽpsit. & pꝰ ueniã peccoꝵ
tã bñ ꝑstitit. Saul uͦ ñ auditꝰ ñ in prece

Expanded text:
Mosi enim dicit: Miserebor cujus misertus ero, id est illius miserebor vocando et gratiam apponendo, cui praescius eram, quod misericordiam daturus essem, sciens illum convertendum, et apud me permanrem toto corde reversurum ad me, hoc est dare illi cui dandum est, et non dare illi cui dandum non est, ut eum vocet quem sciat obedire; illum vero non, quem sciat non obedire, quia non in voluntate petentis, sed in arbitrio dantis debet esse quod datur. An enim dandum sit, dantis debet judicio pensari. Et quamvis periculosum sit judicium Dei discernere, tamen propter haesitantes ne puterebus potius probemus quam verbis. Duo enim fuerunt, Saualis unusquisque eorum reperiatur, post judicium praescientiae Dei. Videamus ergo si Saul in necessitate ita se gessit, ut David, qui accepta misericordia Domini minime contempsit, et post veniam peccatorum tam bene perstitit. Saul vero non auditus, non in prece
Abbreviated transcription (Latin):
ad timorẽ his qͥ bñ oꝑantur: s his qͥ
male. Si enĩ bonus ẽ pͥnceps. bene o¬
ꝑantẽ ñ punit.: s diligit. si uͦ malus
ẽ ñ nocet bono: s purgat eũ. Malus
uͦ debet timere: quia instituti st̃ pͥn¬
cipes. ut mala puniant. Principes
dicit illos qͥ ꝓpt̃ corrigendã uitã. & ꝓ¬
hibenda adu̾sa creant᷑ hñtes d̃i yma

Expanded text:
ad timorem his qui bene operantur, sed his qui male. Si enim bonus est princeps bene operantem non punit, sed diligit. Si vero malus est non nocet bono, sed purgat eum. Malus vero debet timere, qui instituti sunt principes ut mala puniant. Principes dicit illos quia propter corrigendam vitam, et prohibendo adversa creantur, Dei ha
Abbreviated transcription (Latin):
habet: potestatẽ aũ siille ñ dat: ñ
habet. Ioeoq diabolus añqͣ aliquid
tolleret iob. dicebat dño. mitte ma¬
nũ tuã .i. da potestatẽ. qͥa etiã nocen¬
tiũ potestas ñ ẽ nͥ a deo. sicut scͥptũ:
loq̃nte sapientia. ꝑ me reges regnanͣ.
& tyranni ꝑ me tenent terrã. Qñ ec
iob de dño ait. qͥ facit regnare ypocͥ¬
tã: ꝓpt̃ ꝑu̾sitatẽ ppłi. Et de ppło isrł
dicit dñs. Dedi eis regem in ira mea.
Nocẽndi enĩ uoluntas. potest ẽẽ ab
hominis animo: potestas aũ ñ ẽ nͥ
a deo. & hȩc ẽ abdita. aptaq iꝰticia.
Iniꝰtũ enĩ ñ ẽ ut imꝓbis accipienti¬
b nocendi potestate᷑ bonoꝵ pacien¬
tia ꝓbetur: & maloꝵ iniqͥtas puniat᷑
Nã ꝑ potestatẽ diabolo datã. & iob
colaphitatꝰ ne se extolleret. & iudas
dãpnatus. ut se suspendet. Cumgͦ
ds iustos facit suos ꝑpotestatẽ dia¬
bolo datam. tñ ꝓiniqua nocendiuo¬
luntate. q̃ ipsuis diaboli fuit: ei red¬

Expanded text:
habet; potestatem si ille non dat, non habet. Ideoque diabolus antequam aliquid tolleret Job, dicebat Domino: Mitte manum tuam , id est da potestatem, quia etiam nocentium potestas, non est nisi a Deo. Sicut scriptum est, loquente Sapientia: Per me reges regnant, et tyranni per me tenent terram . Unde Job de Domino ait: Qui facit regnare hypocter perversitatem populi . Et de populo Israel dicit Deus: Dedi eis regem in ira mea . Nocendi voluntas potest esse ab hominis animo; potestas autem non est nisi a Deo; et haec est abdita aptaque justitia. Injustum enim non est ut improbis accipientibus nocendi potestatem bonorum patientia probetur testatem diabolo datam, et Jobcolaphizatus ne se extolleret, et Judas damnatus ut se suspenderet. Cum ergo Deus justos faciat suos per potestatem diabolo datam, tunc pro iniqua nocendi voluntate, quae diaboli ipsius fuit, ei red
Abbreviated transcription (Latin):
De potestate bona patet. qͦd eam p̃fe¬
cit deus rõnabilit̾. De mala etiamui¬
deri potest. dũ & boni ꝑ eam pͣgant᷑
& mali dãpnant᷑ & ipsa deteriꝰ p̃cipi¬
tat᷑. Et nota qͦd nomine potestatis
datur alicui a deo. aliq̃n ipse homo
hñs potestatẽ: qͦd diligens lectordis¬
dãpnationẽ. & ĩõ ñ debet qͥs resistere.
s subici. Si tam̃ tłło iubeat. qͦd ñ de¬
bes facere. hic sane contẽpne po¬
testatẽ. tim̃do potestatẽ maiorẽ. Ipsos
serit curator. nũqͥd faciendũ ẽ si contͣ
ꝓconsulẽ iubeat: Rũrsũ si qͥd ipse pro¬
consul iubeat. & aliudiubeat imꝑator.
nũqͥd dubitat᷑ illo contẽpto illi eẽ ser¬
uiendũ: Ergo si aliud d̾s iubeat. aliud

Expanded text:
state bona patet quod Deus praefecit eam rationabiliter; de mala etiam videri potest dum boni per eam purgantur, et mali damnantur, et ipsa deterius praecipitatur. Et scias, quod nomine potestatis datur alicui a Deo, aliquando ipse homo habens potestatem; quod diligens lector disdamnationem. Et ideo non deberet quis resistere, sed subjici. Si tamen illud jubeat quod non debes facere, hic sane contemne potestatem timendo majorem potestatem. Ipsos serit curator, nunquid faciendum est, si contra proconsulem jubeat? Rursum, si quid ipse proconsul jubeat, et aliud jubeat imperator, nunquid dubitatur illo contempto illi esse serviendum? ergo si aliud imperator, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
Qͣ. male oꝑantib sunt timori. tu aũ
ñ uis timere potestatẽ q̃cumq sit. siue
bona. siue mala: fac bonũ. & ñ ẽ un
timeas. ĩmo habebis laudem ex illa:
etiã si mala ẽ. dum tͥ ẽ causa maioris
coronȩ. Si aiitẽ iustaẽ potestas habe¬
bis laudem ex illa: etiã ipsa lau¬
dante. Si iniqͣ est. habebis laudem
ex illa. ñ ipsa laudante: s ipsa tͥ lau
sic. qͥa exercet. uł tͥ datus ẽ a deombo
nũ tuum. ut tueat᷑ te. & tua. Mani¬
festũ ẽ enĩ qͦd iõ dati sunt a deo recto
res: ne malũ fiat bonis. Si aũ. Qiͣ bo
time. Et timendũ ẽ. enim .i. qͥa portat
ꝯladiũ .i. habet iudiciariã potestatẽ.
sine causa. s ut malos puniat. & ħ
ostendit subdens. dei eñ minister ẽ
i. loco dei uindicat. ipse dico existens
uindex inirã dei .i. ꝓpt̃ offensã dei
uindicandã. ł uindex in irã deifu¬
turã ostendendã .i. ꝓp̃t futurã iundic¬
tã di ostendendã: qͥa hec punitioin¬
dicat ꝑsistentes in malo gͣuius puni¬

Expanded text:
 Male operantibus sunt timori, tu autem vis non timere potestatem, quaecunque sit sive bona, sive mala, fac bonum, et non est unde timeas, imo habebis laudem ex illa; etsi mala est, dum tibi causa est majoris coronae. Si autem justa est potestas, habebis laudem ex illa, etiam ipsa laudante. Si iniqua est, habebis laudem ex illa, non ipsa laudante, sed ipsa tibi laudsit, quia exercet, vel datus est a Deo in bonum tuum, ut tueatur te et tua. Manifestum est enim quod ideo dati sunt rectores a Deo, ne malum fiat bonis. Si autem male ftime. Et timendum est, enim, id est quia portat gladium, id est habet judiciariam potestatem, non sine causa, sed ut malos puniat, et hoc ostendit subdens. Dei enim minister est, id est loco Dei vindicat, ipse dico existens vindex in iram Dei, id est propter offensam Dei vindicandam. Vel vindex in iram Dei futuram ostendendaam ostendendam, quia haec punitio vindicat persistentes in malo, gravius esse puni
Abbreviated transcription (Latin):
digna uob̃ dicerẽ. quȩ nolo scrib̾e. ne
ꝑmaneant ap̃uos. Ideo uellẽ mutare.
qm̃ confundor in uobis .i. ap̃ alios eru¬
besco ꝓ uob̾. Sciens aũ apłs maiorem
nim habere sermonẽ qui ad p̾sentes fit.
cupit uocẽ apłicã. uocem litt̃is compre¬
hensã. in p̃sentiã cõmutare. Scͥpt᷑a enĩ
diuma lecta edificat. s multo plus pro¬
dest si de litteris mutat᷑ in uocẽ magnã
siqͥdem uim h̃t uax uiua. uox de aucto¬
ris sui ore resonans. quȩ ea ꝓnuntiatio¬
ne ꝓfert᷑ & distinguit᷑. qͣ in hoĩs corde
de meo ore ꝓferre. ut uos solito seĩnor
ipse corripe

Expanded text:
digna vobis dicerem quae nolo scribere, ne digna vobis dicerem quae nolo scribere, ne permaneant apud vos. Ideo vellem mutare, cum confundor in vobis, id est apud alios erubesco pro vobis. Sciens Apostolus majorem vim habere sermonem cum ad praesentes fit, cupit vocem apostolicam, vocem litteris comprehensam in praesentiam commutare. Scriptura enim divina aedificat lecta, sed multo plus prodest si de litteris mutatur in vocem; magnam siquidem vim habet vox viva, vox de auctoris sui ore resonans, quae ea pronuntiatione profertur et distinguitur, qua in hominis corde de meo ore proferre, ut vos solito severior ipse corripe
Abbreviated transcription (Latin):
estis. & ꝑfectiõis gͣdib indigetis. qͦs iterũ
sicut priꝰ parturio .i. cũ labore. & dolore.
ad lucẽ fidei genero. donec xp̃c quẽ defor¬
in uob̾. uix scił. recipiatis similitudinẽ eiꝰ.
qͣm ur̃o uitio ꝑdidistis. Ppaucoꝵ ẽ pensa¬
ie. qͥs labor sit. inp̃dicationib patrũ. qͣs¬
tis uedolorib animas in fide & conũsa¬
tione. recta. parturiunt. Uñ apłs ex ꝑ¬
sona mat̾s loquens. ait qͦs iterũ pantu¬
rio. Pmũ ꝑ fidem illos genuerat. ĩ bap¬
tismo. s postea deformati st̃ ꝑ pseudo. ⁊
infirmi facti.ñc cũ dolore reformat eos.
negant᷑ habere. Format᷑ enĩ xp̃c in corde
credentiũ. cũ illis sacm̃ta gr̃ę pandunt᷑
& ea q̃ obscura uidebant᷑ ꝑspicua fi̾u̾nt.
mosus aliis ꝑ uos appareat. ⁊ ẽ gͣuius
dictũ. qͣm si diceret. eos reformari ĩ xp̃o.
qͥa nescio qͦ pacto terribiliꝰ insonat au
apłi. Ideo ait uellem eẽ ap̃ uos mͦ. ⁊ mu¬
tare uocem meã. in uituꝑationẽ. ut

Expanded text:
estis, et perfectionis gradibus indigetis. Quos iterum, sicut prius, parturio, id est cum labore et dolore ad lucem fidei genero, donec Christus, quem deforilicet recipiatis similitudinem ejus quam vestro vitio perdidistis. Perpaucorum est pensare quam labor sit in praedicationibus patrum, quantisve doloribus animas in fide, et conversatione recta parturiunt. Unde Apostolus ex persona matris loquens ait, quos iterum parturio. Primum per fidem illos genuerat in baptismo, sed postea deformati sunt per pseudo, et infirmi facti, nunc cum dolore reformat eos. nugantur habere. Formatur enim Christus in corde credentium, cum illis sacramenta graece panduntur, et ea quae obscura videbantur perspicua fiunt. mosus aliis per vos appareat. Et hoc est gravius dictum, quam si diceret eos reformari in Christo, quia nescio quo pacto terribilius insonat audApostoli. Ideo ait, vellem esse apud vos, et mutare vocem meam, id est vituperationem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
s de lege. & de genere abrahe. uidentes ñ rͣt¬
ficari hominẽ ap̃ d̾m. nͥ ꝑ fidẽ. Qiͣ diceret:
qͥa ex fide sine lege ẽ iusticia. gͦ o iudee uͥẽ
głatio tua: Qĩ. ñ potes głari. DIã i¶la
uiciosa głat̾io tua de suꝑbia ueniens ex¬
elusa ẽ.u sublata ẽ. Et ꝑ quã legẽ scił. exelu

Expanded text:
 de lege, et de genere Abrahae, videntes non justificari hominem apud Deum, nisi per fidem. Quasi dicat: Quia ex fide sine lege est justitia, ergo, o Judaee, ubi est gloria tua? Non potes gloriari; nam illa vitiosa gloriatio tua de superbia veniens exclusa est, id est ablata est. Et per quam legem, scilicet exclu
Abbreviated transcription (Latin):
głari: Exclusa ẽ głatio tua. Głationẽ
laudabilẽ dicit. q̃ in dño ẽ. eã oemq ex¬
clusã dicit .i. ut ennu̾et exp̃ssã. ñ ut ab¬
sced̾et pulsã. uñ & exclusores dñr qͥdam
artifices argentarii. in qͣ significatiõe ac
cipit᷑ illd̾̃ in psalmo. ut excludant᷑ qͥ ꝓba¬
ti st̃ argento .i. ut emineant hii qͥ ꝓbati
nifestata ẽ. & exp̃ssa ẽ głatio tua .u.ma¬

Expanded text:
tua. Gloriationem laudabilem dicit quae in Domino est, eamque exclusam dicit, id est ut emineret expressam; non ut abscederet, pulsam. Unde et exclusores dicuntur quidam artifices argentarii, in qua significatione etiam accipitur illud in Psalmo: Ut excludantur qui probati sunt argento , id est ut emineant hi, qui probati manifestata est, et expressa. Gloriatio tua
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ualemꝰ adu̾tere. atꝙ discerne. Alagna
enĩ res ẽ. Lex enĩ eiuugłii. & si ñ habet oꝑa
uet̾um sacͣmentoꝵ. c̾cuncisiõis scił atq
ceterorum hãbet tñ oꝑa ĩ sacͣmentis suis. huic
breuit̾ dicã. qͦd lex quȩ dicit᷑ oꝑum minando ĩ¬
ꝑabat s gr̃am faciendi ñ prestabat. lex aũ quȩ
dicit᷑ fidei. oꝑa qͥdem mandat. s credendo ĩpe¬
trat. ut fiant: & illa oꝑa secunt᷑ iusticiã. Non
enĩ ex ipsis iusticia ẽ: s ipsa sunt ex iusticia. Ide¬
bat᷑ grã. ꝑlegẽ oꝑum dicit ds homini. fac
qͦd iubeo. ꝑ legem fidei dicit hõ deo. da qͦd
iubes. Ideo enĩ iubet lex: ut admoneat qd
faciat fides. ut cui iubet᷑ si ñ potest sciat
qͥd petat. si aũ continuo potest & obedient̃
facit. debet etiã scire qͦ donante possit. Se¬
qtͣ. Arbitͣmur enĩ qͦd lex fidei iustificet:
Ab auctoritate sua ostendit. qi ꝑfidẽ ue¬

Expanded text:
agna enim res est, lex enim Evangelii etsi non habet opera veterum sacramentorum, circumcisionis scilicet, atque caeterorum, habet tamen opera in sacramentis suis, huic breviter dicam, quod lex quae dicitur operum, minando imperabat, sed gratiam facienti non praestabat. Lex autem quae dicitur fidei, opera quidem mandat, sed credendo impetrat, ut fiant, et illa opera sequuntur justitiam. Non enim ex ipsis est justitia, sed ipsa sunt ex justitia. Idebatur gratia. Per legem operum dicit Deus homini: Fac quod jubeo; per legem fidei dicit homo Deo: Da quod jubes. Ideo enim jubet lex ut admoneat quid faciat fides, ut cui jubetur, si non potest, sciat quid petat. Si autem continuo potest et obedienter facit, debet etiam scire quo donante possit. Arbitramur enim quod lex fidei justificet, ab auctoritate sua ostendit. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
dent᷑ eẽ: ut magnȩ uires. & cursus celerri¬
mꝰ p̃ter uiã. Nemo gͦ cõputet uere bona
oꝑa sua: añ fidem. Ubi fides ñ erat: bonũ
opꝰ ñ erat. Bonũ opꝰ intentio facit: inten¬
tionẽ fides dirigit. N ualde attendas qͥd
hõ faciat. s qͥd cũ facit attendat qͦ lacer¬
tos obtimȩ gub̃natioĩs dirigat. Sequit᷑

Expanded text:
dentur esse, ut magnae vires et cursus celerridentur esse, ut magnae vires et cursus celerrimus praeter viam. Nemo ergo computet bona opera sua ante fidem: ubi fides non erat, bonum opus non erat. Bonum enim opus intentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit aspiciat, quo lacertos optimae gubernationis dirigat. Fac
Abbreviated transcription (Latin):
a mundos
tͣnsiturꝰ
hanc scd̃ã
a romade
carcere.
theo infirmitatib & au̾sitatib iam
fatigato. ut constant̾ laboret in dĩ
gr̃a s̃ credita. exhortans eũ ad mar¬
tyriũ multis modis. & ut ꝑ seueret
in officio rectȩ p̃dicationis. & sc̃a o¬
ꝑatione. ⁊ p̃dicens qͥd futurũ sit tẽ¬
tari thymotheũ ad sui officii dilig̾n¬
tẽ executionẽ ⁊ ad palmã marthy¬
rii: & q̃dam adhuc addere de ep̃ali
officio. Modꝰ talis. Primo salutat.
deĩ gr̾as agit de bono qͦd habet u̾
suũ urdendi eum desid̾ium ostendit.
postea monet ad p̃dicandũ.⁊ ad pa¬
cientiã martyrii suo exẽplo: & aliis
modis. Inde dicit. qͣles futuri sint
in nouissimis dieb tandẽ de tẽpore¬
suȩ resolutionis instanti. Premit
apłs xͥ iħu. cuiꝰ officii tu es particeps.
ꝑfice gͦ debitũ officii opus. apłs di¬

Expanded text:
a mundo transiturus hanc secundam a Roma de carcere, theo infirmitatibus et adversitatibus fatigato, ut constanter laboret in Dei gratia sibi credita, exhortans eum ad martyrium multis modis, et ut perseveret in officio rectae praedicationis, et sancta operatione: et praedicens quid futurum sit tari Timotheum ad sui officii diligentem exsecutionem, et ad palmam martyrii, et quaedam adhuc addit de episcopali officio. Modus talis: primo salutat, deinde gratias agit de bono quod habet, ubi suum videndi eum desiderium ostendit: postea monet ad praedicandum, et ad patientiam martyrii, suo exemplo et aliis modis: inde dicit quales futuri sint in novissimis diebus: tandem de tempore resolutionis suae instanti. QUAESTIO su, cujus officii tu es particeps. Perfice ergo debitum officii opus. Apos
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ ẽ & hoĩs filiꝰ. unꝰ di filiꝰ. idẽq hõis filiꝰ. ñ
duo filii dei ds & h̃o. s unꝰ di filiꝰ. d̃s sñ mitio:
h̃õ a certo mitio.Sicut enĩ ñ auget᷑ numer᷑ ꝑ¬
sonar. cũ caro accedit anunȩ. ut sit unꝰ homo.
sic ñ auget᷑ numerꝰ ꝑsonar̃. cũ h̃o accedit uer
carnẽ mutatã diuinitatẽ. ñ enĩ in illa suscep¬
tiõe alterũ eoꝵ. in alterũ conu̾sũ. ⁊ mutatũ ẽ.
nͨ diuinitas qͥppe ĩ creaturã mutata ẽ. ut de¬

Expanded text:
factus est et hominis filius, unus Dei Filius, idemque hominis filius: non duo filii Dei, Deus et homo, sed unus Dei Filius: Deus sine initio, homo a certo initio. Sicut enim non augetur numerus personarum cum caro accedit animae, ut sit unus homo, sic non augetur numerus personarum cum homo accedit Verbcarnem mutatam divinitatem. Non enim in illa susceptione alterum eorum in alterum conversum et mutatum est; nec divinitas quippe in creaturam mutata e
Abbreviated transcription (Latin):
ut sic dicã. t̾rena. sarnalisꝙ iusticia.
iͦticia q̃ ẽ ex fide .i de iꝰticia fidei. sic̃ mo¬
yses dicit ĩ deut̃onomio. Ne dix̃itis: &
corde hõĩs. scił. qͦd obseruata. dncit ad
celũ. ñ obseruata ducit ad abyssũ. & hoc ẽ
qͦd ait ne dixeris. Hec aũ iusticia fideiẽ
ne dubitet᷑ de spe dei. quȩ ẽ in xp̃o. ne diffi¬
dat h̃o xp̃m spoliasse infernũ: & cũ ani¬
mab celũ ascendisse. ex quib efficit᷑ iͦtus.
De hac gͦ dicit moyses. uł ipsa in corde ho¬
minis hoc dicit. ne dix̃is ohomo in cor¬
de tuo .i. ne saltẽ cogites qͥs ascendet ince¬
lũ .i. nullus homo ascendet in celũ. ĩo ne
hoc cogites. qͥa qui hoc cogitat. negat
cxp̃m ascendisse. & hoc ẽ qͦd subdit. qͥa id

Expanded text:
ut sic dicam, terrena carnalisque justitia. justitia quae est ex fide, id est de justitia fidei, sic Moses dicit in Deuteronomio: Ne dixeris, etccorde hominis, scilicet quod observata ducit ad coelum, non observata ducit ad abyssum. Et hoc est quod ait, ne dixeris. Haec autem justitia fidei est, ne dubitetur de spe Dei quae est in Christo, ne diffidat homo Christum spoliasse infernum, et cum animabus coelum ascendisse, ex quibus efficitur justus. De hac ergo dicit Moses, vel ipsa in corde hominis hoc dicit, O homo, ne dixeris in corde tuo, id est ne saltem cogites: Quis ascendet in coelum, id est nullus homo ascendet in coelum. Ideo ne hoc cogites, quia qui hoc cogitat negat Christum ascendisse. Et hoc est quod subdit, quia id
Abbreviated transcription (Latin):
uerboꝵ moysi. Seqͥtur. Aut ne cogites
qͥs descendet in abyssũ. scił. in infermĩ:
Io ẽ nullꝰ descendet. qͦdẽ ꝓñ obseruata
lege. iõ ne cogites. qͥa hoc cogitare est
xp̃m reuocare a mortuis .i. crede. qͦd xep̃c
ñ descendit inifernũ. qͥa si illi qͥ iꝰtici¬
am ñ obseruant. ñ descendunt. t̃c abra¬

Expanded text:
ites. Quis descendet in abyssum, scilicet in infernum, id est nullus descendet, quod est pro non observata lege. Ideo ne cogites, quia hoc cogitare est Christum revocare a mortuis, id est credere quod Cdescendit in infernum, quia si illi qui justitiam non observant, non descendent, tunc Abra
Abbreviated transcription (Latin):
legali pena. qͥa lex moysi reos ilos ñ
faciebat. si seruaret᷑.i. iiuebant facien¬
dolegẽ. Et uõcat hiꝰticiã legis: oꝑa illa
legalia. Qñ & in moyse ita habet᷑. Qͥ fe¬
cerit ea: iiiuet ĩ illis. Timnebant utiꝙ
ne si ñ ea fecissent. pat̾ent᷑ lapidationẽ
bit hoc p̃miũ. ne ista morte puni atͦ
ap̃ dm. Aliud ẽ gͥ ñ iꝰtificari ap̃ dm.

Expanded text:
legali poena, quia lex Mosi reos illos non faciebat, si servaretur, id est vivebant faciendo legem. Et vocat hic justitiam legis opera illa legalia. Unde et in Mose ita habetur: Qui fecerit ea, vivet in illis . Timebant utique ne si non ea fecissent, paterentur lapidationem, bit hoc praemium ne ista morte puniatur. apud Deum. Aliud est ergo non justificari apud
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ ĩ illo solo iꝰtificat᷑ impiꝰ. cui credentuĩ
eũ. deputat᷑ fides ad iꝰticiã Om̃is gͦ hu¬
mana nat᷑a iꝰtificari. & redimi ab
ira .i. a uindicta nullomͦ potest nͥ ꝑ
fidẽ. & sacͣm̃tũ sangͥnis xcp̃i. finis eni

Expanded text:
 in illo solo justificatur impius, cui credenti in eum deputatur fides ad justitiam. Omnis ergo humana natura et justificari et redimi ab ira, id est a vindicta nullo modo potest, nisi per fidem, et sacramentum sanguinis Christi. Finis enim
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ bona .i. ad xp̃m. qͥ ẽ finis legis ad
t̾ticiã ñ utiq humanã. s diuinã.
Est enĩ humana iꝰticia: & ẽ diuina.
De humana ait ibi: moyses enĩ. De
diuina aũ ait ibi: q̃ aũ. & ceta. Dehu¬
mana itaq pͥus agens. subdit. moy¬

Expanded text:
m qui est finis legis ad justitiam non utique humanam, sed divinam. Est enim humana justitia, et est divina. De humana ait ibi: Moses enim. De divina vero ait ibi, quae autem, etc. De humana utique prius agens subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
A. dedit nob̾ sp̃m. scił. pignꝰ huiꝰ rei ĩplen¬
de. qͦ pignore de ĩmortalitate certi sumꝰ.
qͣ t̾e habebimꝰ. qñ sñ hoste ullo ineffabili.
audentes .i. consueta audatia audentes.¬
uł utentes. ⁊ scientes ħ qͦd utiq cõfirmat

Expanded text:
 dedit nobis Spiritum sanctum pignus hujus rei implendae, quo pignore de immortalitate certi sumus; quam tunc habebimus, quando sine hoste ullo, ineffabili aaudentes, id est consueta audacia vertentes, et scientes hoc, quod utique confirmat
Abbreviated transcription (Latin):
lis. Om̃is hõ contͣdicens ꝓmissionib dĩ: m̃¬
dax ẽ. Uł om̃is homo in qͣntũ a serpso men¬
subdens. sic̃ scͥptũ est. qiͣ diceret. ds̃ ẽ uerax.
ult̾io. & homicidio. ut tuo ds̃ mittendo fili¬
um de styrpe mea sicut ꝓmisisti. iustificis
ꝓberis. & uincas implendo ꝓmissa. eũ iudi¬
caris a ppłis ñ debere implere ꝓmissa. ꝓpter
mea pecc̃a .i. ñ mitt̾e filiũ de styrpe meã. Da¬
uid enĩ postꝗͣ factus ẽ adult̾ &e homicida. ux¬
orẽ uriȩ accipiendo. & illũ gladio filioꝵ amon
occidendo. dicebant multi. uacua efficietur
ꝓmissio dĩ. q̃ facta ẽ dauid: scił. qͦd ex semine

Expanded text:
lis: Omnis homo, contradicens promissionibus Dei, mel, omnis homo in quantum a se ipso est mensubdens, sicut scriptum est, quasi dicat: Deus est verax, ulterio et homicidio, ut tu, o Deus, mittendo Filium de stirpe mea sicut promisisti, proberis, et vincas, implendo promissa, cum judicaris a populis non debere implere promissa propter mea peccata, id est non mittere Filium de stirpe mea. David enim postquam factus est adulter, et homicida uxorem Uriae accipiendo, et illum gladio filiorum Amon occidendo, dicebant multi: Vacua efficietur promissio Dei, quae facta est David, scilicet quod ex semine
Abbreviated transcription (Latin):
Uñari. Istã ħ cõmendat distantiã qͦd
leges suas daturꝰ eẽt d̾s inmentes
eoꝵ qͥ ꝑtinent ad nouũ testam̃tũ. ⁊
in eoꝵ cordib eas scͥpturꝰ. ñ utiq atͣ¬
m̃to ut alibi ait apłs. s sp̃u deiui

Expanded text:
dominari. Istam hic commendat distantiam quod leges suas daturus esset Deus in mentes eorum quae pertinent ad Novum Testamentum, et in eorum cordibus eas Scripturas non utique atramento, ut alibi ait Apostolus; sed Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m leges meas. ecce testam̃tũ. Uel
ita sc̃dm aliã litterã. disponã testa¬
m̃tũ dico ita scił. dando leges meas. ec¬
ce testam̃tũ in mentes .i. intelligenti¬
as illoꝵ ñ in tabulis lapideis sicut il¬
it. & etiã in corda eoꝵ .i. in uoluntates.

Expanded text:
m leges meas. Ecce testamentum. Vel ita secundum aliam litteram, disponam testamentum, dico, ita, scilicet dando leges meas. Ecce testamentum, in mentes, id est intelligentias illorum. Non in tabulis lapideis sicut it. Et etiam in corda eo
Abbreviated transcription (Latin):
a nob̾ q̃ situm fuerit cur illiꝰ testam̃ti
auctoritatẽ teneamꝰ. cuiꝰ ritũ ñ obser¬
uamꝰ. ⁊ ad ħ respondemꝰ. qͦd ea legi. &
accipi oportet. ne ꝓpħias extinguamꝰ.
qͥa in umbra facta sunt omĩa illa fu¬
turoꝵ sicut ait apłs. hec in figura ꝯ¬
tingebant illis. Cum gͦ aliqͥd tale le¬
gitur. in instrum̃to uet̾is testamenti.
qͣle a nob̾ obseruari uł iussũ ñ ẽ in no¬
uo testam̃to uł etiã ꝑhibitũ. qͥd sig

Expanded text:
lius testamenti auctoritatem teneamus, cujus ritum non observamus? Ad hoc respondemus quod eam legi et accipi oportet, ne prophetias exstinguamus, quia in umbra facta sunt omnia illa futurorum, sicut ait Apostolus: Haec in figura contingebant illis, etc. Cur ergo aliquid tale legitur in instrumento Veteris Testamenti quale a nobis observari, vel jussum non est in Novo Testamento, vel etiam prohib
Abbreviated transcription (Latin):
iõ inqͣm qͥa ñ ꝑmanser̃t. & ego neglexi
eos. ⁊ ne indignemini si dico uos negleẽ¬
tos: qͥa uñs dicit in me. Patent̾ uicio
eoꝵ deputat. qͦd ñ ꝑmanser̃t in testa¬
m̃tũ dei. ne lex qͣm tẽ acceꝑunt: cul¬
panda uideat᷑. Ipsa enĩ ẽ qͣm ñ uenit¬

Expanded text:
o, inquam, quia non permanserunt. Et ego neglexi eos. Et ne indignemini, si dico vos neglectos, quia Dominus dicit, in me. Patenter vitio eorum deputat quod non permanserunt in testamento Dei, ne lex quam tunc acceperunt culpanda jud
Abbreviated transcription (Latin):
met᷑polis ẽ corichus. emulatio¬
ne macecdonũ ducta ꝑata ẽ ab
amor. & studiũ ꝓuocauit pluri
ĩplicatos. pꝰeabonȩ uoluntatis
fuisse effectos. incitatȩ st̃ adbo¬
p̃mittitis illos: Ait. Misimꝰ añ
tisitis quẽ admodũ dixi illis tios
ẽẽ paratos. paratisitis dico. ne h
ti fueritis. Iõ parati ẽẽ debetis. ne
cũ uen̾̃int mecũ macedones. &
inuen̾int uos imꝑatos erubesca¬
mꝰ nos. qͥ de uobis głabam᷑. ut ñ
dicam
bet. s enĩ ñ fu̾it hinuentũ. qͥd testi¬
ficat᷑ ẽ de his. & ipse erubescet. & ip
riũ existimaui rogare fr̃s. scił. lu¬
cã. tytũ. apollo. ut me p̃ueniant
aduos. ⁊ p̃parent. paratã ẽẽ qñ ue¬
niemꝰ hanc repmissã .i. sepe ꝓmis¬
sã bñdictionẽ io elemosinã. q̃ rec

Expanded text:
mulatione Macedonum ducta, parata est ab amor et studium, provocat plurimimplicatos, postea bonae voluntatis fuisse effectos, incitatae sunt ad bopraemittis illos? ait, misimus autem ti sitis, quemadmodum dixi illis vos esse paratos. Parati sitis dico, ne hoti fueritis. Ideo parati esse debetis, ne cum venerint mecum Macedones, et invenerint vos imparatos, erubescamus nos, qui de vobis gloriamur, ut non dbet. Si enim non fuerit hoc inventum quod testificatus est de iis, et ipse erubescet, et ipsi arium existimavi rogare fratres, scilicet Lucam, Titum, Apollo, ut me praeveniant ad vos, et praeparent paratam esse, quando veniemus, hanc repromissam, id est saepe promissam, benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
ligit ad̾s .i. approbat. & remun̾at ñ
tͥstẽ. & mmurantẽ. Q enĩ dat ut ca¬
reat tedio int̾pellantis. ñ ut refi¬
ciat uiscera indigentis. ⁊ rẽ. & m̃i¬
tũ ꝑdit. Qͥcqͥd gͦ boni facis. cũ hy¬
laritate fac. ⁊ t̃c̃ bñfacis: si aũ cũ
tͥsticia facis. fit dete: ñ tu facis. Po¬
uos. s d̾s potensẽ: uł. ita continui¬
a. Ego moneo uos ita. & nolite dif¬
fide. qͥa a̾s ꝑotens ẽ facere habũ¬

Expanded text:
ligit Deus, id est approbat et remunerat, non ligit Deus, id est approbat et remunerat, non tristem et murmurantem. Qui enim dat ut careat taedio interpellantis, non ut reficiat viscera indigentis, et rem et meritum perdit. Quidquid ergo boni facis cum hilaritate fac, et tunc benefacis, si autem cum tristitia facis, sit de te, non tu facis. vos, sed Deus potens est. Vel ita continet. Ego moneo vos ita, et nolite diffidere, quia Deus potens est facere abu