comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum distractum ꝓponis postcͦ¬
uõ ueluti p̾ceclente emptioẽm
obligaͣtione c̾tum ꝗd soluissẽ
si debitinnate ap̃ p̃sidem ꝓum¬
cie petat opensationemensq
ĩ debite solnsti potes opponere.
cio magistratus urgente noia
ne. abip̃is ouenti. hanccis ĩ pu¬
tart mimime po̾sius.ł auobis
ꝗcqͣm amplius exigat᷑. si tm̃ q̃¬
cum eis tutores debuerũt.ł uoᷤ
nomine ip̃orum. maiorem q̃n¬

Expanded text:
dum distractum proponis, post vero, veluti praecedente emptionem obligatione, certum quid solvisse, si debitum a te apud praesidem provinciae petatur, compensationem eius quod indebite solvisti potes opponere. cio magistratus urguente nomine ab ipsis conventi hanc eis imputare minime possitis vel a vobis quicquam amplius exigatur, si tantum eis tutores debuerunt, vel vos nomine ipsorum maiorem q
Abbreviated transcription (Latin):
D. Sicruenditione pre reriꝰ¬
tium uenditoridebet. ꝯpensati¬
oms rõ opponit᷑. idu̾sus fiscu
enim solum mõ ẽptores petiti¬
tiom p̃tu ꝯpensationem obice̾¬

Expanded text:
. Si ex venditione pretium venditori debetur, compensationis ratio opponitur. adversus fiscum enim solum emptores petitioni pretii compensationem obice
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. ETiam si fideicõminiss¬
unitibu exeis coms deb̾i cõ¬
stat. cui debũisse te minorer
quantitatem dicis. eꝗtas ꝯpẽ¬
sitionis usurarum excludit
ꝯputitionem. petitio aũt eiꝰ

Expanded text:
. Etiam si fideicommissum tibi ex eius bonis deberi constat, cui debuisse te minorem quantitatem dicis, aequitas compensationis usurarum excludit computationem, petitio autem eius,
Abbreviated transcription (Latin):
tos hr̃ditatis petitores ꝑtiñet.
Usur̃as uõ pecuniarum. ante
litis ꝯtestationem exdic uer¬
ditionis hr̃ditari arrerum
abeo facte ꝗ ante possid̾ebat
collectas nec ñ q̃ fructus bẽe
fidei possessores reddẽ̾ cogẽcli
ñ sñt. insi er his locũpletioreᷤ
ꝯtestatam. tam fructus nõ
rerum añlitis ꝯtestatione
uenditarum ex die õtestati¬
oms ꝯputandas omnimõi¬

Expanded text:
tos hereditatis petitores pertinet. Usuras vero pecuniarum ante litis contestationem ex die venditionis hereditarium rerum ab eo factae qui antea possidebat collectas nec non etiam fructus bonae fidei possessores reddere cogendi non sunt, nisi ex his locupletiores contestatam tam fructus non rerum ante litis contestationem venditarum ex die contestationis computandas omnimo
Abbreviated transcription (Latin):
Si uõ uenditionem lite ap¬
tiqorem ẽe liꝗdo ꝓbarit exeo
die fructus restituant᷑ exquo
lis ĩ iuditium delucta ẽ fruc¬
ab eo possidetur. a quo petip̃t.
¶Empt̾or aũt ꝗ pprio titulo p᷑¬
sessionis munitus ẽ. ⁊̃ singo
ta. ñ infrigit alt̾ius brdita¬
tis petitionem q̃ uenit exali.¬
a succesnone G si questiõi

Expanded text:
Si vero venditionem lite antiquiorem esse liquido probaretur, ex eo die fructus restituantur, ex quo lis in iudicium deducta est. Frucab eo possidetur, a quo peti potest Emptor autem, qui proprio titulo possessionis munitus non est, ta non infringit alterius hereditatis petitionem, quae venit ex alia successione. sed et si quaestioni
Abbreviated transcription (Latin):
tus hr̃s enitione intsonian
differre hãc pentionerss̃ rec¬
te exigi ł legatum ł fidei com
fidei comimissarits ei datr
tu orntes me ꝑte curtentibs¬

Expanded text:
ptus heres cautione interposita non differre hanc petitionem, sed recte exigi vel legatum vel fideicommfideicommissarius ei datam ta centesimae parte currentib
Abbreviated transcription (Latin):
S filius famiba potẽ
delatam sibi hr̃ditatem plo
gum tp̃o dẽtnunt/ eoipo ut¬
pote agnita hr̃ditate patri si¬
o eis cominoclumadqũsse¬

Expanded text:
Si filius familias delatam sibi hereditatem per longum tempus detinuit, eo ipso utpote agnita hereditate patri suo eius commodum adquis
Abbreviated transcription (Latin):
uoadriano auo meotis
factum/ quocantum ẽ.i
ꝗd ⁊ ex quo tp̃r euĩcta hr̃¬
ditate restitui debeat. nonꝰ
solum ad fisci cãs. s ⁊̃ ad priua

Expanded text:
adriano avo meo factum, quo cautum est, quid et ex quo tempore evicta hereditate restitui debeat, non solum ad fisci causas, sed etia
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝯͣctib defuncti agat᷑ ꝯtra pose̾¬
U l sorem hr̃ditatis.ł enis rei deqͣ
agit̃. siꝗdem res sint.ł deposite
ł commoclate. ł pignori dates
alie que extant ñ differri sub
p̃certu hr̃ditatis petitionis n.¬
ał alia ꝑsonali actione agat̾i
ꝯͣ possessorem ł pecitorem nõ
debet iuditium differri. s exi¬
int̾petitorem hr̃dicatis ⁊ pos¬
sessorem ratiombi õctis non
alit̾ possessor siuict᷑ fuit. hr̃dita¬
tem restituẽ ꝯpellit̾ insi ꝑ oĩbr q̃¬
re fidei cominissarie peiant᷑ł.
directe ip̃o iure dicanx᷑ ꝯpet̃e
sanalem tantum mõ spatiũ
expectet᷑. amorte testatorism.¬

Expanded text:
ctibus defuncti agatur contra possessorem hereditatis vel eius rei de qua agitur, si quidem res sint vel depositae vel commodatae vel pignori datae vel aliae quae extant, non differri sub praetextu hereditatis petitionis  alia personali actione agatur contra possessorem vel petitorem, non debet iudicium differri, sed exiinter petitorem hereditatis et possessorem rationibus contractis non aliter possessor, si victus fuerit, hereditatem restituere compellitur, nisi pro re fideicommissariae petantur vel directae ipso iure dicantur competere, annale tantummodo spatium expectetur a morte testatoris n
Abbreviated transcription (Latin):
pontopole moniaee ⁊ gentipꝰ
pprium magistrum mlitum
phane legem ꝯstitue̾ tramq
magnnitũdinem que nobis.
⁊exante gestis optime om̃data
c̃ iconem ad taum fore digͥta¬
tem ꝯfidentes elegiminescertã¬

Expanded text:
Ponto Polemoniaco et gentibus proprium magistrum militum per hanc legem constituere, tuamque magnitudinem, quae nobis ex ante gestis optime commendata est, idoneam ad talem fore dignitatem confidentes elegimus certa
Abbreviated transcription (Latin):
¶Tratores qdemsnoꝑi¬
culo qͣnto tarchus ad eos tute¬
la tͣnffert̃ cessanͣt. Qd̃ si ĩ fraud̃
factum idexistimas suspectos:
eos postula. ꝗ si sũmoũ merue¬
rint ĩ locum eoꝵ alios accipies.⁊¬
Mp̃r. P Reses ꝓuintie. tuto¬
res filiorum tuorum strĩctioribꝰ
remecliis adhibitis oĩmõ adi¬
ministratiomis offitium ꝯpellet
agnoscere. od̃ si ĩ eadem ꝯtuma¬
tia ꝑscuerauĩnt suspectos postu¬
lare: ut alii ĩ locum eorum petã¬
t̃ non ꝓhiberis.
Tiam testõ patris tuto¬
rem datum suspectum postula¬
re potes si fraudem tutoris ãgũ¬

Expanded text:
ratores quidem suo periculo, quanto tardius ad eos tutela transfertur, cessant. quod si id fraude factum existimas, suspectos eos postula: qui si submoveri meruerint, in locum eorum alios accipies.. Praeses provinciae tutores filiorum tuorum strictioribus remediis adhibitis omnimodo administrationis officium compellet agnoscere. quod si in eadem contumacia perseveraverint, suspectos postulare, ut alii in locum eorum petantur, non prohiberis.tamento patris tutorem datum suspectum postulare potes, si fraudem tutoris argu
Abbreviated transcription (Latin):
Um q̃m suspectum tui¬
toremł curatorem accusas. pen¬
tente cã cognitioĩs abstinẽ ab
administratione rerum tuarõ
bebit. alius tñ int̃ ea inlocumi
eius ĩ administrationem rerũ
ordinandus ẽ.
rem tuum postulare ac remo¬
uere abadministrarione bõrũ
pupilli curams admitti nequa¬
quam põt ratio desiderii tui iam
nũc postusãtis tuitelam tibi no¬
mine eiusdem pupilli restitin.

Expanded text:
m ut suspectum tutorem vel curatorem accusas, pendente causa cognitionis abstinere ab administratione rerum tuarum, bebit. alius tamen interea in locum eius in administratione rerum ordinandus est. rem tuum postulare ac removere ab administratione bonorum pupilli curaveris, admitti nequaquam potest ratio desiderii tui iam nunc postulantis tutelam tibi nomine eiusdem pupilli restitui.
Abbreviated transcription (Latin):
G̾. PPietatis fungeris tet.
mune̾ ꝗ frĩs tin filios ut neces¬
ñi tudo sanguis suadet ꝓtege̾
conarisssi igit᷑ tutores ł curato¬
res eorum non recte adminis¬
trant. suspectis eis postulatis
atq ostensis ut alii ĩ loco eoꝵ
ꝯstituant̃ facile impẽtrabis.
¶Iui sinich̾ ĩ fraudem eger̃t.
uerum ita egen sũt. ut meoꝵ

Expanded text:
. Pietatis fungeris munere, qui fratris tui filios, ut necessitudo sanguinis suadet, protegere conaris. Si igitur tutores vel curatores eorum non recte administrant, suspectis eis postulatis atque ostensis, ut alii in loco eorum constituantur, facile impetrabis. Quod si nihil in fraudem egerunt, verum ita egeni sunt, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
slib̾a ꝑicliter. an eis adiungendꝰ
sit curator ꝗ ydoneis facultatibꝰ
ñt rector piunnie estmm̃abitfre¬
tia. ñ solum parentib utriusqi
sexuss q⁊̃ cognatis ⁊ extraneis ⁊
afinib ⁊ ip̃iᷤ cunis res admini¬
strant̃ sine ĩpube̾s sit arbitrio

Expanded text:
ia periclitetur, an eis iniungendus sit curator, qui idoneis facultatibus sit, rector provinciae aestimabit. Retia non solum parentibus utriusque sexus, sed etiam cognatis et extraneis et infamibus et ipsi cuius res administrantur, si non impub
Abbreviated transcription (Latin):
cumlicitum ⁊ ocessum ẽẽ sũ¬
gulis ꝗbxũs uolentib dõa.¬
tionis ꝯscripte sollempnit᷑.
ĩstrum̃ta reẜuare eisdemq io¬
buradiciet gestorum series
ap̃cundemuirum ꝯfectatã¬
qͣm si apud iurum clarissin¬
mum moderatorem ꝓumi¬
tieł magistratus i defensorẽ¬

Expanded text:
icitum et concessum esse singulis quibusque volentibus donationis conscriptae sollemniter instrumenta reserare, eisdemque robur adiciet gestorum series apud eundem virum confecta, tamquam si apud virum clarissimum moderatorem provinciae vel magistratus vel defensore
Abbreviated transcription (Latin):
onem annonarum. añ
tres m̃ses ampnus no¬
mmari debentfut siqueri¬
monia eorum iusta indea¬
tur sine impeclim̃to ĩ abso¬
luendi locum alius subro¬
getur.

Expanded text:
onem annonarum ante tres menses vel amplius nominari debent, ut, si querimonia eorum iusta videatur, sine impedimento in absolvendi locum alius subrogetur.
Abbreviated transcription (Latin):
sanctionem.ab initioidate eid
nouo ccclici ꝓꝑ utilitatem sarie¬
t̃ adur̃am notitiam ferre ꝓpera¬
mimus. ut sciatis quanta nos
diuturna suꝑ rerum cominu¬
nium utilitate cura sollicitat
studentes certas ⁊ ĩdubitatas
⁊ ĩ unum codicem collectas ẽẽ
deceto ꝯstitutiones ut ex eo tã¬
tum mõ nr̃o felici noninne nũ¬
cupando ooclicẽ. recitatio ꝯstitu¬
tionum ĩ onimbradeitioresh
tium .dunsiones fiat udicnis

Expanded text:
aticam ab initio datae eidem novo codici propter utilitatem sancttur ad vestram notitiam ferre properavimus, ut sciatis, quanta nos diurna super rerum communium utilitate cura sollicitat, studentes certas et indubitatas et in unum codicem collectas esse de cetero constitutiones, ut ex eo tantummodo nostro felici nomine nuncupando codice recitatio constitutionum in omnibus ad citiores litium decisiones fiat iudiciis
Abbreviated transcription (Latin):
munam sanctionem q̃ in uaruᷤ
ꝯstitutionib disꝑsa su̾nt ⁊ sesũ
carum clariorem efficientes Ita
tñ ut oͦrdo temporum earunde
ꝯstitutionum ñ solum exadie
primis ꝗdem ĩ primo lẽco posti¬

Expanded text:
unam sanctionem, quae in variis constitutionibus dispersa sunt, et sensum earum clariorem efficientes, ita tamen, ut ordo temporum earundem constitutionum non solum ex adiecprimis quidem in primo loco, posteri
Abbreviated transcription (Latin):
ris ĩ hac alima urbe doctorem.
Dioscorum ⁊ p̃sentium dissẽ¬
tissimos tegatos fori amplissi
mus resecat stam suꝑuacius
quantum ad legum solidĩta¬
tem ꝑtinet p̃fati oĩb. quam

Expanded text:
ris in hac alma urbe doctorem, Dioscorum et Praesentinum disertissimos togatos fori amplissimmus resecatis tam supervacuis, quantum ad legum soliditatem pertinet, praefationibus quam
Abbreviated transcription (Latin):
pibr a mͣriã clem̃tia posite
sũt reserando. Uno antẽ
codice subfelici̾nr̃i noĩs
uocibiuo Ꝯ ponendo. in
qi colleͤctas tam memo¬
ratorum trium codicur
q̃m nõuellas post eos positas
ꝯstitutiones oꝑtet. Ideoq adħ
maximum ⁊ ad ip̃ius reip. sus¬
tentationem respiciẽs opus ef¬
ficiendum.clegimus tanto fa¬
stigio laborum tinteq sollicitu¬
dimi sufficientes. Ioldem uirũ
excellentissimi n exquestorẽ
sacri nr̃i palatu ꝯsularem atq¬

Expanded text:
ra etiam clementia positae sunt, resecanda, uno autem codice sub felici nostri nominis vocabulo componendo, in quem colligi tam memoratorum trium codicum quam novellas post eos positas constitutiones oportet. Ideoque ad hoc maximum et ad ipsius rei publicae sustentationem respiciens opus efficiendum elegimus tanto fastigio laborum tantaeque sollicitudini sufficientes Iohannem virum excellentissimum ex quaestore sacri nostri palat
Abbreviated transcription (Latin):
ilis suo marte ꝑcurrat. nullo
re recusauĩt ł h̾ attestet᷑. ł si for¬
te ñ audeat hãt sibi ĩultimaꝓ
uocatione repositum auxiliũ
ñ rite aũt recusitum ꝓnunti

Expanded text:
et lis suo marte percurrat, nullo re recusaverit, vel hoc attestetur vel, si forte non audeat, habeat sibi in ultima provocatione repositum auxilium.non rite autem recusatum pronunti
Abbreviated transcription (Latin):
ordinatum ad esse his que de
iuram̃to agunt. ł sine utrum
face̾ malu̾it. ⁊̃ exuna ꝑte subfi¬
de tñ gestorum uiram̃itum pre¬
ꝓpt̃ hinus mochi cam p̃standiᷤ.
officio iudicis trutinandis. ã
dependi. nuillo tñ ħ nec ex hoci
litib inpedim̃to generando s
donec ea ꝓccclunt. aliisł capitr¬
lis. łlitis mbris. aiuidice exa¬
minandis ⁊ post qͣm fui̾nt ei
ĩtimata gesta suꝑ iuramento
subsecutatũc itum ad ħ capis¬
tulum iudice redeunte ⁊ eoad¬
ĩ pleto ad cetera puemente oĩb¬

Expanded text:
ordinatum adesse his, quae de iuramento aguntur, vel si neutrum facere maluerit, et ex una parte, sub fide tamen gestorum, iuramentum prpter huiusmodi causam praestandis officio iudicis trutinandis, an dependi. Nullo tamen ex hoc litibus impedimento generando, sed, donec ea procedunt, aliis vel capitulis vel litis membris a iudice eximinandis et, postquam fuerint ei intimata gesta super iuramento subsecuta, tunc iterum ad hoc capitulum iudice redeunte et eo adimpleto ad cetera perveni
Abbreviated transcription (Latin):
Umꝗs legatumł fidi¬
cominissum ut pote sibi relic¬
tum exigebat. ⁊ testim̃to forte
ñ apparente ꝓeosacram̃tum
ei ab hr̃de delatum ẽ ⁊ igrehi¬
gionem suam pr̃auit affimã
sibilegatum ł fidei commissu
derelictum ẽẽ. ⁊ ex hinusm ochi¬

Expanded text:
uis legatum vel fideicommissum utpote sibi relictum exigebat et testamento forte non apparente pro eo sacramentum ei ab herede delatum est et is religionem suam praestavit, adfirmans sibi legatum vel fideicommissum derelictum esse, et ex huiusm
Abbreviated transcription (Latin):
S HEc filiuis nec ꝗsqͣm ałiũ
neq litigando. neq paciscendo
s nec ius unandum ꝯ̃uoluta¬
tem diũ rei deferendo p̃iuditiũ
ei face̾ põtsunde si s̃ mandatu
tuum aliqͣdrenituam filiusi eiga¬
re iurando si iurarũtuł ei rem¬
issum sit sacram̃tum.ad sum¬
lituomem udicati. ĩ factumi
actio competit aS

Expanded text:
 Nec filius nec quisquam alius neque litigando neque paciscendo, sed nec iusiurandum citra voluntatem domini rei deferendo praeiudicium ei facere potest. unde si citra mandatum tuum aliquid erga rem tuam filius reiurando, si iuraverit vel ei remissum fuerit sacramentum, ad similitudinem iudicati in factum actio competit.
Abbreviated transcription (Latin):
sensu utrusq ꝑtis uel
adũsario ĩ ferente dela¬
to ⁊ pititoł remisso. decisasnec
ꝑiurii p̃textu retractari põt m
si s̃pecialit ħ lege excipiat¬

Expanded text:
sensu utriusque partis vel adversario inferente delato et praestito vel remisso decisa nec periurii praetextu retractari potest, nisi specialiter hoc lege excipiat
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝓbationum. ꝑudicem iure¬
nrando.cã cognita res decĩdi o
dam tutele actionem. pupis
tus iurandum tutorideclit. p᷑¬
ea candem litem exercẽ noni

Expanded text:
probationum per iudicem iureiurando causa cognita res decidi potdam tutelae actionem pupillus iusiurandum tutori dedit, postea eandem litem exercere non
Abbreviated transcription (Latin):
puditu. nec ĩ iusti dispendu
cuicumq ĩcurret. s ⁊ cẽ cũr̾su
abmitio usq adnouissimur
t̃minum ñ impeciiat᷑. et lis e¬
qua lance trutinabit¶ Siueãt
ns remedium ĩh̃ ẜuabitur.
ħ̾ ip̃m ꝙ uidex eius pẽtitionem.
secutus ẽ suꝑ ẽe ꝓuocationem
¶His demͣ pͥseñtib ꝑsonis sta¬
tutis. nec ab absentes nos fu¬
giunt. si ⁊̃ eos huic legi subir¬

Expanded text:
ispendii cuicumque incurret, sed et causae cursus ab initio usque ad novissimum terminum non impediatur et lis aequa lance trutinabitur. Sive anis remedium in hoc servabitur,  iudex eius petitionem secutus est, superesse provocationem. His de praesentibus personis statutis nec absentes nos fugiunt, sed etiam eos huic legi subiu
Abbreviated transcription (Latin):
ante nuptiasdonationes.ldo¬
ł puenerũt. habeant p̃cipuas ad
simile tñ lucrum ꝯputandasi
ut ĩp̃senti cãutm̃ habeat ip̃a.
l ip̃e quantum eius frẽs expa¬
tre sũt ꝯsequũti. sũt ẜm eos s¬

Expanded text:
ante nuptias donationes vel dovel pervenerunt, habeant praecipuas, ad simile tamen lucrum computandas, ut in praesenti casu tantum habeat ipsa vel ipse, quantum eius fratres ex patre sunt consecuti secundum eos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfilia sua dotem ⁊ h̃ ꝙ dedit ite¬
rum ĩ cũdem reu̾taturl stipula¬
tione ł lege h fatiẽte ł ⁊ si alio do¬
tem ł añnuptias donationem
dante stipulationis pat̾ne ten¬
or. ł forte legis ħ induxerit lle
aũt testam̃to xlito. ł filios. suo.
ł extrͣmeos scripẜit hr̃des ⁊ nich
dehunismodi reb que ad eum

Expanded text:
filia sua dotem, et hoc quod dedit iterum in eundem revertatur vel stipulatione vel lege hoc faciente, vel et si alio dotem vel ante nuptias donationem dante stipulationis paternae tenor vel forte legis hoc induxerit, ille autem testamento condito vel filios suos vel extraneos scripserit heredes et nihil de huiusmod
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fr̃mtuum ut ꝓponis faeta ri i¬
nita habenda ẽꝙ tmi scriptura
secuta non ẽ cum fidẽs rei gesta
ratam diusionem satis affir¬
rum peculia post mortẽ patris
recipiat tantam qͣntitatem in
fr̃m tuum equoiure dunsa s̃¬

Expanded text:
 tuum, ut proponis, facta irrita habenda est , quod eam scriptura secuta non est, cum fides rei gestae ratam divisionem satis adfirRrecipiat tantam quantitatem, infratrem tuum aequo iure divisa s
Abbreviated transcription (Latin):
moraret᷑ alt̃ nõ ex portandus
uenundaret̃ /pm̃ s offensam
ytim cum post̾iora eorum tae¬
ua merita dep̃bendunt᷑. ut ira
dm̃ potuerit irigarinonis¬
simam eius uolũtatem arba¬
t̃ fimilie herciscunde seq̃uet᷑.¬

Expanded text:
moraretur, alter vero exportandus venumdaretur. Proinde si offensam t, praesertim cum posteriora eorum talia merita deprehenduntur, ut ira domini potuerit mitigari, novissimam eius voluntatem arbiter familiae erciscundae seq
Abbreviated transcription (Latin):
dende hr̃ditatis p̃ucmendo. pat
communis iudicio suo.ł qua.¬
lcumq iudĩcio suam dechara
tioms habitaritione. finplie
diuidende cĩ datus arbit uri
li specialit ł generalit̾ assigna¬
uit facta diuisione ĩadidieã¬
do patris sequet. uoumtatem.

Expanded text:
dendae hereditatis praeveniendo pater communis iudicio suo qua indicio suam declaravtionis habita ratione, familiae dividendae causa datus arbiter  lli specialiter vel generaliter adsignavit, facta divisione in adiudicando patris sequetur voluntatem.
Abbreviated transcription (Latin):
stiti debeat. cã cognita piutie
p̃ses estimabit ¶cem eorum ⁊̃ q̃e
uobis pmanẽt coĩa fi̾ diuisionẽ
ĩ res ꝯmunes fecit q̃ fructuum.
itẽ doli ⁊ cũlpe cum ĩcõidiuidũdo
nem. ut ĩ omnib equalitas ser

Expanded text:
eat, causa cognita provinciae praeses aestimabit. Idem eorum etiam, quae vobis permanent communia, fieri divisionem in res communes fecit, quam fructuum, item doli et culpae, cum in communi dividundo ionem, ut in omnibus aequalitas
Abbreviated transcription (Latin):
facta ⁊̃ possessio ꝯsensu secuta
dm̃um ꝓsolido rerum quasi
sꝑtinẽ id patrem tuum placuit
ei fumarit. earum uendicati¬
onem hr̃e potes. si patrituo su¬
ccessasti. ¶ Siuõ placitum dr¬
uisionis usq ad pactu strtit.¬

Expanded text:
factam etiam possessio consensu secuta dominium pro solido rerum, quas pertinere ad patrem tuum placuit, ei firmavit, earum vindicationem habere potes, si patri tuo successisti. si vero placitum divisionis usque ad pactum stetit
Abbreviated transcription (Latin):
ostitit eum ꝗ finalem de¬
tulit questionem priusquam
aliꝗd sententia det̃minetur re
sibi alienam usurpare uolun¬
se ñ solum id ꝙ male petebati
ꝗ irreptor agrorum fu̾ĩt ĩlite sr̃¬
atus tm̃ agrimodum quãtum

Expanded text:
stiterit eum qui finalem detulerit quaestionem, priusquam aliquid sententia determinetur, rem sibi alienam usurpare voluisse, non solum id quod male petebat aqui inreptor agrorum fuerit in lite superatus, tantum agri modum, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
arbit̃ familie hertiscunde indi¬
cio uob̾datus communione
scindendi sib̃ ĩ offitiosum ꝓbãe
ñ possũt. nullam hñt facultatẽ
S ⁊ sitam eirca testam̃tum qͣ
⁊̃ cehicillos indicium eius defi¬
uolinitis eius declarita sit. ligͣ
ĩtestatõ eifũt successum ex sẽa¬
tus ꝯsculto retentionis modos¬
uate familie herciscunde iudi¬
cio additum iudicem seq uo¬
lũtatem oꝑt̾e.nris auctorita

Expanded text:
arbiter familiae erciscundae iudicio vobis datus communionem scindendi, si hoc inofficiosum probare non possunt, nullam habent facultatem. sed si tam circa testamentum quam etiam codicillos iudicium eius defivoluntas eius declarata sit, licet intestato ei fuerit successum, ex senatus consulto retentionis modo servato familiae erciscundae iudicio aditum iudicem sequi voluntatem oportere iuris auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
remadeui ꝗ possidet ꝑtine̾ cre¬
dentibr cenens. cum or̃s uerus
titulus defitiat suum ñ fac̾it
ss ĩ eo portiones br̃ditarias assi¬
gna̾tas penes singulos iuetẽse¬
res remnanẽ monifestum ẽ.¬

Expanded text:
rem ad eum qui possidet pertinere credentibus tenens, cum omnis verus titulus deficiat, suum non facit, sed in eo portiones hereditarias adsignatas penes singulos successores remanere manifestum e
Abbreviated transcription (Latin):
POnẽ amoiguum. cum
facile herciscunde utulis ĩ¬
t̃bone fider iudicia ꝯmimere¬
t̃.portionem hẽditatis siqua.
diiidit. ac singulos certis pͥor¬
sessiomb cumꝰ mancipiis q̃rͣ
ĩ bisdemsũt ꝯstituti iuret ẽẽ
ꝯtentos. uolũtatienis salua le

Expanded text:
on est ambiguum, cum familiae erciscundae titulus inter bonae fidei iudicia numeretur, portionem hereditatis, si qua dividit ac singulos certis possessionibus cum mancipiis, quae in isdem sunt constituta, iubet esse contentos, voluntati eius salva le
Abbreviated transcription (Latin):
EMptor ẜuorum recte de
his tradendĩs ⁊ de eorum fuga
itemq desanitãte. erronesq nõ
ẽẽ aut noxa solutos reꝓmitu si¬
tracti. eitra pactum ĩ solutione
mora non facta nicħ emptor ex
fetus ꝗdem pecorum emptori.¬
uenditori uõ sumptus si quoᷤ
bona fĩde fecerit restitin debere
pͤlosos uos de funcoꝑ
uolentiam ancrone q̃m hr̃e
ius ĩ eo negãtis ꝑfitentes nul¬
lam uob̾ adu̾sus eum ⁊ cuusi
uenditione fundum possidetis
actionem ꝯpetere ꝓbatis igit᷑.
adinstar int̾dicti seu actionis
ꝑmisse erpiendum eẽ ꝓspici¬
tis: Siquis alterił sibi subal¬

Expanded text:
Emptor servorum recte de his tradendis et de eorum fuga itemque sanitate erronesque non esse aut noxa solutus repromitti sitracti citra pactum in solutione mora non facta nihil emptor exfetus quidem pecorum emptori,vero sumptus, si quos bona fide fecerit, restitui deberepulsos vos de fundo per violentiam a Nerone, quem habere ius in eo negatis, profitentes nullam vobis adversus eum, ex cuius venditione fundum possidetis, actionem competere probatis. igitur ad instar interdicti seu actionis promissae experiendum esse perspicitis. SI QVIS ALTERI VEL SIBI SVB AL
Abbreviated transcription (Latin):
traditio rei uendite i¬
xta emptionis xcͣtum ꝓcatia ue¬
ditoris ñ tiat. quanti int̾ eẽ ꝯ¬
pleriemptionem fui̾t arbit᷑¬
8ͥ.. ¶Urabit p̃ses curabit.¬
pumitie. opelle emptorem. ꝗ
nactus p̾onem fructus ꝑcepit.
ꝑtem p̃tii qͣm penes se habet.
cum usuris restitue̾ quas ⁊ pẽ¬
ceptorum fructuum ratio. eti
minoris etatis fauorliez nulla
mnora int̾cesserit. generauit.
tio aliud ꝯuenit ñ facile adre¬
scindendam ꝑfectam uenditi¬
onem. s ad p̃tium exigendu
sti. ac p̃tium depeculio eorum
ꝙ ad ce ꝑtinebat nesciens unde
solueretur accepistiosequens ẽ¬

Expanded text:
traditio rei venditae iuxta emptionis contractum procacia venditoris non fiat, quanti interesse compleri emptionem fuerit arbitr. Curabit praeses provinciae compellere emptorem, qui nactus possessionem fructus percepit, partem pretii quam penes se habet cum usuris restituere, quas et perceptorum fructuum ratio et minoris aetatis favor, licet nulla mora intercesserit, generavit. tio aliud convenit, non facile ad rescindendam perfectam venditionem, sed ad pretium exigendum sti ac pretium de peculio eorum, quod ad te pertinebat, nesciens unde solveretur accepisti, consequens e
Abbreviated transcription (Latin):
estimabit. an p̃tium sit ex solu¬
tum. ac si reꝑperit. non eẽ satis p̃¬
tio factum h̾ restitiu tibi ꝓuide
tore sciente siue ignorãte disce¬
minus daret p̃tii. Snuõ huiꝰ¬

Expanded text:
aestimabit, an pretium sit exsolutum: ac si reppererit non esse satis pretio factum, hoc restitui tibi provideve sciente sive ignorante diceminus daret pretii. sin vero hui
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. CUm uenditorem car¬
nis fide ouentioĩs rupta tp̃re
placito hãe exhibuisse ꝓponaᷤᷤ
empti actione eum qͣnti tua ĩ
t̃ ẽ tunc tibi p̾̃stitam fuisse ap̃
S̾. SIancillam tibi excãuẽ
ditiomis traditam. uenditor i¬
manumisit. lib̾tatem aliene
facte p̾stare ñ põtͣut. ¶ Qd̾ su
post. uenditionem añ traditio

Expanded text:
. Cum venditorem carnis fide conventionis rupta tempore placito hanc non exhibuisse proponas, empti actione eum quanti interest tua tunc tibi praestitam fuisse apud . Si ancillam tibi ex causa venditionis traditam venditor manumisit, libertatem alienae factae praestare non potuit. quod si post venditionem ante traditio
Abbreviated transcription (Latin):
ue ꝗbgt̃s que nuxime cauẽ¬
de sũt ad ppinquant imp̃is t¬
initib commoriri ⁊ milict̃
ad pprium ieigẽ numeru
miminentibi magisteriis po¬
testatib diuturnsq eorum ei¬
citationib ĩ herere p̃cipimus.
castrorum ꝗn ⁊̃ refectiomaiũ
cum principe castrorumq ꝓpoi¬
tis. ꝓlaborum iucisscitudine li¬
mitm̃orum militum duccle¬
cimamannonarum ꝑtem. di¬
stribuendam uidelicet int̾eo ᷤ.
magist̾ie potestatis arbitriod̾

Expanded text:
us gentes quae maxime cavendae sunt appropinquant, in ipsis limitibus commorari et milites ad proprium redigere numerum imminentibus magisteriis potestatibus diuturnisque eorum ecitationibus inhaerere praecipimus. Castrorum quin etiam refectionis cum principe castrorumque praepositis pro laborum vicissitudine limitaneorum militum duodecimam annonarum partem, distribuendam videlicet inter eos magisteriae potestatis
Abbreviated transcription (Latin):
Ereb quas diuortii cã
quondam uxorem tuam abe¬
stulisse ꝓponis rerum amotaꝵ
actione ꝯ̃ successores eis nõ
ĩ solidum si ĩ quantumadeos
puenĩt. Qd̾ sires extent dii¬

Expanded text:
ebus, quas divortii causa quondam uxorem tuam abstulisse proponis, rerum amotarum actione contra successores eius non in solidum, sed quantum ad eos pervenit, quod si res extent, d
Abbreviated transcription (Latin):
UEmo delomesticis du¬
cumł comitum militarium
offitus corum coniumerat᷑¬
rost compietum su tp̃rs. actũ
ad candem rursus sollicitudĩẽ
cendo. si ꝑambitionemł auari¬
ciam exhis aliꝗd temerare ꝯsẽ¬

Expanded text:
emo de domesticis ducum vel comitum militarium, officiis eorum connumeratpost completum sui temporis actum ad eandem rursus sollicitudinem cendo, si per ambitionem vel avaritiam ex his aliquid temerari
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ res publica gerenda comit¬
tit. curam arriꝑescum satis bai¬
bundeq sufficit. ł ꝑ ad uocatio¬
nem cãis ꝑfectissime patrocina¬
xi.ł assessons offitio fugine cũ
mutruq festiñet neuirum.
bene prgatss siue atnecatus ẽẽ
plere poss ł fiassessionẽ clegit
ĩ ea iudencet ꝑmancatsita tñ ũ
rost ꝯsibari solncitudinemd̾¬
posiramliceat ei admimus ad¬
uocaniomis reu̾ti. ¶Nec sit ꝯces¬
sum cuidam duob magistrati¬

Expanded text:
 res publica gerenda committitur, curam adripere, cum sat abundeque sufficit vel per advocationem causis perfectissime patrocinari vel adsessoris officio fungi, ne, cum in utrumque festinet, neutrum bene peragat: sed sive advocatus esse el si adsessionem elegerit, in ea videlicet permaneat, ita tamen, ut post consiliarii sollicitudinem depositam liceat ei ad munus advocationis reverti. Nec sit concessum cuidam duobus magistrati
Abbreviated transcription (Latin):
militum. nec ñ q uin ulustrĩ
magistri offitiorumm siuc pre¬
dicto officio iã fũctis. senfugẽ¬
tur ĩ posterum. Post depositur
⁊̃ offitioum. ab ommi ĩ hitio¬
nis honẽ seu cunliu scu.
militarium iudicum ꝓrsus
imunes ẽẽ p̃cipimuis ut n
amplissima ꝗdem sede tinicu¬
imns eis ulla mol estia sup
suscipiendo quolibet grauam

Expanded text:
militum nec non etiam viri illustris magistri officiorum, sive praedicto officio iam functi sunt seu fungentur in posterum, post depositum etiam officium ab omni indictionis onere seu civilium seu militarium iudicum prorsus immunes esse praecipimus, ut nec ab amplissima quidem sede tui culminis eis ulla molestia super suscipi
Abbreviated transcription (French):
ges annquas ⁊ diuorum reito
p̾rincipin scita pscriptio bõr
⁊ accusano publici criminis
immuneat insi ꝑceleste oraci¬
lims anꝗ lissime tue sedis
r̃ceptionem se se defendat.

Expanded text:
ges antiquas et divorum retro principum scita, proscriptio bonorum et accusatio publici criminis immineat, nisi per caeleste oraculum vel amplissimae tuae sedis praeceptionem sese defendat.
Abbreviated transcription (Latin):
r̃miorum atq honoxificẽ¬
ta su p̃uecent eos. quorum
prudentam putant sibi ẽt
necessariam ñ metu t̾rribia
⁊̃ uecessitate ĩ ꝯgrualibe᷑r.ałi.
Mp̃r. PResides ñ ꝑ assessor¬
es s ꝑ se subscribãt. libellis ꝙ̃
siꝗͣs assessori subscriptionem
sessor ꝗ subscripsit. exilio pi¬
matur p̃sidis uõ nom̃. ad noᷤ
referri iubemus: ut ĩ eum sei¬
uerius uindicẽt

Expanded text:
praemiorum atque honorificentia sua provocent eos, quorum prudentiam sibi putant esse necessariam, non metu terribili et necessitate incongrua libertati.. Praesides non per adsessores, sed per se subscribant libellis. Quod si quis adsessori subscriptionem sessor qui subscripsit exilio puniatur: praesidis vero nomen ad nos referri iubemus, ut in eum severius vindicet
Abbreviated transcription (Latin):
nunqͣm sibi copiam posse resti
cum plurimuc. ⁊ adu̾sxriosu¬
otali fraude sub trarisse paris
defensioms copumostendet
ꝓculdubio. iniqͣm ase litem.¬

Expanded text:
um copiam posse restitcum plurimis, et adversario suo tali fraude subtraxisse paris defensionis copiam, ostendet proculdubio iniquam a se litem
Abbreviated transcription (Latin):
mutuam pecumam accepis¬
ses eam te recldit̾um ꝓmisisti
nec temporis spãtio gestone¬
gotio ꝯsensum ac fidem aocõ¬
meclasti competenti excepti¬
one ñnumerate pecinue tu¬
tus es ⁊ ex hac cã cautionem
int̃positam usitatomore po

Expanded text:
mutuam pecuniam accepisses, eam te redditurum promisisti nec temporis spatio gesto negotio consensum ac fidem accommodasti, competenti exceptione non numeratae pecuniae tutus es et ex hac causa cautionem interpositam usitato more po
Abbreviated transcription (Latin):
iaquerpt d Iam si lucro pecĩa¬
qrcanant᷑ ueluti abiecti atq de¬
generes int̾uilissimos num̾a
Nec putet ꝗsqͣm honori suoi
aliꝗd eẽ denractum. cum ip̃ene¬
cessitatem elegerit standi ⁊ ip̃e
s Pr oidendum ẽ. ne hii
rudicib atq atironib necesse
sit sustraeriAtq ideo si in
imo aid itorios duotantump̃
cetis fuũint ł plures. quorum
fama sit hylarioꝵr ĩ uidicantis
offitio sit.ut par causidicorii᷑
distributio fiat exequet᷑ ꝑtibꝰ
auxilium ingulorrari ⁊ eqͣ.

Expanded text:
ur. Nam si lucro pecuniaque capiantur, veluti abiecti atque degeneres inter vilissimos numeranec putet quisquam honori suo aliquid esse detractum, cum ipse necessitatem elegerit standi et ipse Providendum est, ne hi, rudibus atque tironibus necesse sit sustineri. Atque ideo si in uno auditorio duo tantum prae ceteris fuerint vel plures, quorum fama sit hilarior, in iudicantis officio sit, ut par causidicorum distributio fiat et exaequetur partibus auxilium singulorum et aequa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtumeliam aut pilã ꝑgat. aũ
subdole. ¶St̃e nullũ cũ eo li¬
tigatore ꝯtractũ ꝗ̃ ĩ ꝓpria recep̃.
fide. mẽat e aduccatus m¬
lam oferit pactienem. ¶N e¬
mo exhis quo ncet t accipe
in semel otfitu gr̃a libo arbi¬
trooptulerit ⁊ litigator¶se

Expanded text:
tumeliam aut palam pergat aut subdole. Praeterea nullum cum eo litigatore contractum, quem in propria recepit fide, ineat advocatus, nullam conferat pactionem. Nemo ex his, quos licebit accipere sibi semel officii gratia libero arbitrio obtulerit litigat
Abbreviated transcription (Latin):
ta inaritum donatio. ip̃o nĩe
irritaẽ. S matrimonium si¬
iure ñ ualint ucet ip̃o nire do¬
natio tenuit.qr tñ indigna pẽ¬
sona eius fuit. ꝗ nec maritus.
post dici. utiles actĩones super
reuecandis his tibi ꝯpetunt.
passus es.cosq uxor tua ꝯsũp¬
sit restitui tibi post diuortumr
oꝑtere. nulla ratione ꝯtendis
g̾in aũt.añt abhis locupletiõ
facta ẽ. intantum ꝯuemri p̃t.¬

Expanded text:
ta in maritum donatio ipso iure irrita est. sed si matrimonium iure non valuit, licet ipso iure donatio tenuerit, quia tamen indigna persona eius fuit, qui nec maritus potest dici, utiles actiones super revocandis his tibi competuntpassus es eosque uxor tua absumpsit, restitui tibi post divortium oportere nulla ratione contendis. sin autem ab his locupletior facta est, in tantum pot
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃am ꝯtulit. nec exbonis que
ĩ ꝑsona patris ur̃i ꝑmanfisse.
indebant᷑. ob prummi pilũm ĩder¬
pnitati fiscali satisfieri potuit
ucet ĩcadem donandi uolũtate
ꝑseuẽrasse eum ꝓbari possit. ex
eadem pone ad suplendam pei¬
cum̃am que ex boñĩs ab eo reli¬
ctis colligine quiuerit ꝯferẽ¬
dumẽ. &d̾ si lib̾alitatis tenoi¬
remmutata uolũtate pat̃ tini
int̾rupit ĩ hr̃ditate enis addo

Expanded text:
tulit, nec ex bonis, quae in persona patris vestri permansisse videbantur, ob primipilum indemnitati fiscali satisfieri potuit, licet in eadem donandi voluntate perseverasse eum probari potest, ex eadem possessione ad supplendam pecuniam, quae ex bonis ab eo relictis colligi nequivit, conferendum est. Quod si liberalitatis tenorem mutata voluntate pater tuus interrupit, in
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut cessat petitio quan¬
titatis qm de suo maritus uxõi
nummi soluti erogatiq ñ dãri
repetitionem manifestum ẽ.¬
D̾. S maritus tis creclito¬
res sortitus post factam ĩte dõa¬
tionem fundum qͣm ex donati¬
one uiri tuo uendicas huscdem
spetialit obs̃uauit eãdem obli¬
gationem defensionis tue fir

Expanded text:
Sicut cessat petitio quantitatis, quam de suo maritus uxori nummi soluti erogatique non dari repetitionem manifestum e. Si maritus tuus creditores sortitus post factam in te donationem fundum, quem ex donatione iuri tuo vindicas, isdem specialiter obligavit, eandem obligationem defensionis tu
Abbreviated transcription (Latin):
Onatio mancipiorumꝰ
sue potestatis cum donaret fint.
ł patris nolũtate io fecit. ⁊ ĩ ead̾
uolũtãte donationis usq adi
ultimum diem inte sue ꝑ se¬

Expanded text:
onatio mancipiorum asuae potestatis, cum donaret, fuit vel patris voluntate id fecit et in eadem voluntate donationis usque ad ultimum diem vitae
Abbreviated transcription (Latin):
repetitionem habes siue nego¬
trum eius gerens.numãtionẽ
es ⁊ enim ł isolidũmt quai¬
tenus locupletior facta ẽ. actõ¬
ne cum ea ꝯpẽteti. pot̾is expiri.¬

Expanded text:
repetitionem habes, sive negotium eius gerens numerationemes: etenim vel in solidum vel quatenus locupletior facta est actione cum ea competenti poteris experi
Abbreviated transcription (Latin):
ETiam siuxoris tue nõe
res que tiu iuris fuãnt deposi¬
te sunt. cã ꝓprietatis earõne e
mutari ñ potuit. ⁊ si donate uy
ori res tuas ex h̃ ꝗs ĩ telligͣat cũ
donatio inmatrimonio facta
prius mortuaea que lib̾alitat¬
cam habuisse uet̃is uiris aue¬
tori̾s merito creclidissent.

Expanded text:
Etiamsi uxoris tuae nomine res quae tui iuris fuerunt depositae sunt, causa proprietatis ea ratione mutari non potuit, etsi donasse te uxori res tuas ex hoc quis intellegat, cum donatio in matrimonio facta prius mortua ea quae liberalitaam habuisse veteres iuris auctores merito credidissent.
Abbreviated transcription (Latin):
sorem locorum hunismodi
sacram̃tum ł abip̃o ꝓ quoac¬
git᷑ ł plurimꝰ ꝑ̾teł idone̾a um¬
u̾sitatis ꝓceclat. ¶Qd̾ siactor
nolisit subire sacram̃tum
calumpine. ⁊ hlegitime fu¬
erit approbatimiñ liceat ei.
penitus ad litem ꝑuenire.s
cadat᷑ ab istituta actione qu
ĩꝓb litigator ⁊ tristitia iudi¬
cum ei umi summamitimi¬
natione occurrat ⁊ ꝯuiditio
cum qͣm iongissime exrei¬
lat. ¶ Sinaũt reus h sacram̃¬
tum subire recusauãt. ĩhis
capitulis que ꝓnarratione

Expanded text:
locorum huiusmodi sacramentum vel ab ipso pro quo agitur vel plurima parte vel idonea universitatis procedat. Quod si actor noluerit subire sacramentum calumniae et hoc legitime fuerit approbatum, non liceat ei penitus ad litem pervenire, sed cadat ab instituta actione quasi improbus litigator, et tristitia iudicum ei cum sancta interminatione occurrat et ab iudicio eum quam longissime expellat. Sin autem reus hoc sacramentum subire recusaverit, in his capitulis, quae narratione
Abbreviated transcription (Latin):
quemadmodum ⁊ ip̃a rei q̃¬
litas suggerit. sic enim nons
lites solums ⁊̃ calumpnia¬
tores minuent᷑. sic ꝓuiditi¬
cãrum patroni p̾beant sacra¬
m̃tum ⁊ ip̃iuidices ꝓpositiᷤ
sacro sełs scripturis tam cãe

Expanded text:
quemadmodum et ipsa rei qualitas suggesserit. Sic enim non lites solum, sed etiam calumniatores minuentur, sic pro iudicicausarum patroni praebeant sacramentum et ipsi iudices propositis sanctis scripturis tam causae t
Abbreviated transcription (Latin):
i ꝑinstrictuo ꝓcuratoremł̃
rit.int̾acta iuram̃tum p̃st̾ite¬
ꝗdam collusione aliqua utẽ¬
moli sacram̃tum ⁊ exp̃dicta
dissimulatione nram sancti¬
onem deludãt.sanccimus. ẽs
iudices licet ex ꝯoꝓmisso cog̾s¬
cant ingorem sunum exercer¬
tes qr ñ ꝓcomimõ priuatorũ
s ꝓ commumi utilitate p̃sen¬
tem legem posumius mini¬
me pati sacram̃tum tale rem¬
mitti. Sr om̃mo h ⁊ abacto¬
re ⁊ affigiente exigine pau¬
latim uideat᷑ hunismodi re̾
defraudari ⁊ sacram̃tum ł prĩ¬
cipalium ꝑsonarum ładuo¬
ꝑfideiussionem ratam rem
dñm habitũm suam ꝑsonã
firmainĩt. ne ł ex hae machi¬
natione lex circum scribiui¬
deat᷑. Gancennus siꝗd tale e¬
litem aũt ult̾ius minime
ꝓcecłe. insi intͣ auidice sta̾tu¬
ent̾ tp̃s: faciat ꝑsonas prm¬
cipales sacram̃tum subire. ł
p̃sente adũsario sil maluĩt.

Expanded text:
r instructum procuratorem vel rit, inter acta iuramentum praestitene forsitan quidam collusione aliqua utenusmodi sacramentum et ex praedicta dissimulatione nostram sanctionem deludant, sancimus omnes iudices, licet ex compromisso cognoscant, vigorem suum exercentes, quia non pro commodo privatorum, sed pro communi utilitate praesentem legem posuimus, minime pati tale sacramentum remitti, sed omnimodo hoc et ab actore et a fugiente exigi, ne paulatim videatur huiusmodi res defraudari et sacramentum vel principalium personarum vel advoper fideiussionem ratam rem dominum habiturum suam personam firmaverit, ne vel ex hac machinatione lex circumscribi videatur, sancimus si quid tale litem autem ulterius minime procedere, nisi intra a iudice statuendum tempus faciat personas principales sacramentum subire, vel praesente adversario, si hoc maluerit,
Abbreviated transcription (Latin):
cã agit̾. non antelicentiam
hãt actor litem exercendam
suo ꝓcuratori suo mandare. nͥ
prius actis intuementibrĩ
tum calum pnre subeãt.¶S¬
sitã ł pẽ iudicatum soluisti e¬
pulationem ꝓcuratorem ori

Expanded text:
a agitur, non ante licentiam habeat actor litem exercendam suo procuratori mandare, nisi prius actis intervenientibutum calumniae subeat, ssitan vel per iudicatum solvi stipula
Abbreviated transcription (Latin):
cãis siue ꝓpt̾ litt̃as fui̾t
certatum siue ꝓpt̃ ĩstro¬
nud ĩ quo necessitas ꝓi¬
prius ꝗ eas exposcit uira¬
m̃tum decalumpnia p̃sti¬
tĩt ꝙͣ non cã differendi hu¬
is mõi ꝓposint allegatiõe
nam sacram̃titimore ꝯten¬
tiosa litigantium ĩstantia

Expanded text:
causis, sive propter litteras fuerit certatum sive propter instruliud, in quo necessitas prprius qui eas exposcit iuramentum de calumnia praestaverit, quod non causa differendi huiusmodi proposuit adlegationes: nam sacramenti timore contentiosa litigantium instantia
Abbreviated transcription (Latin):
m̃darum remedium. ¶Si
p̃dictum sacram̃tum ĩ litib̾
ꝗdemque necdum sũt ĩcho¬
ate prari uolumus ĩ ip̃olitis
primordio. CSinaũt cãe
ad huc pendentes ĩueniãtur
ł post litẽ ꝯtestatã ⁊ post litt̾ soli¬
tas iudiciales cautelas iã p̃
hislitib sacram̃tum locum
hice ⁊ ĩprimo post hanclegem
ĩgretsu ꝯpelhius uirandu
pr̃are. ¶Smaũt una pars
affuu̾it.nẽ uideat̃ ꝓpt̃ abseni¬
tem ꝑsonam lis differrita
sam figuram tͣnsformẽt̃ iu¬
benius p̃sentem ꝯdem ꝑso¬
nam omnimõdare sacram̃¬
tum ab senti aũt ĩpendenti¬
b dum taxatlitib ẜm ꝙ p̃¬

Expanded text:
causarum remedium. Sed praedictum sacramentum in litibus quidem quae necdum sunt inchoatae praestari volumus in ipso litis primordio. Sin autem causae adhuc pendentes inveniantur vel post litem contestatam et post solitas iudiciales cautelas iam prahis litibus sacramentum locum habere et in primo post hanc legem ingressu compelli iusiurandum praestare. Sin autem una pars afuerit, ne videatur propter absentiam personae lis differri etrsariam figuram transformetur, iubemus praesentem quidem personam omnimodo dare sacramentum, absenti autem in pendentibus dumtaxat litibus
Abbreviated transcription (Latin):
ui facultatem Idemqr ħ suꝑ
illis quoq agricoł decernimꝰ
obẜuari ꝗ cum cẽnt ascripti¬
tie nexib oditionis ꝯscripti.
sollicrtariam intam udelieet
appetentes. ꝗbolibet sese moã
dñs data ẜius ꝓprus liberta¬
tatelicitum eis ad suscipien¬
dos honores cłi corum it̾ sih̃
uoliñt apire. ¶ Omnes p̃tea
uiroꝵ clarissimoꝵ ꝓuinciaᷤ
moderãtiu sm̃is absq ulla

Expanded text:
tem. idemque hoc super illis quoque agricolis decernimus observari, qui cum essent adscripticiae nexibus condicionis conscripti, solitariam vitam videlicet appetentes quibuslibet sese monasdominis, data servis prius libertate licitum eis ad suscipiendos honores clericorum iter, si hoc voluerint, aperire. Omnes praeterea virorum clarissimorum provincias modera
Abbreviated transcription (Latin):
remup̃sentiaũt hampliuᷤ
decernimus ut siꝗs depclictis
iudeis ł paganis. ł hẽticis ha¬
brũt ẜuos ñ dumcatholice.
fidei sanctissimis misteruis ĩ¬
butos ⁊ p̾dicti ẜuidesideraue¬
rint adorthodoxam fidemue
pint̃. ⁊ eos tam nidices ꝑui¬
ciarum.qͣm sacro sc̃e eccłe defẽ¬
sores nec ñ beatissum ep̃i. de
usurpaiũt penis grnussus
subiacebit Higitur oĩa que
pietatis intuitu nr̃a sanxit

Expanded text:
 amplius decernimus, ut, si quis de praedictis iudaeis vel paganis vel haereticis habuerit servos nondum catholicae fidei sanctissimis mysteriis imbutos, et praedicti servi desideraverint ad orthodoxam fidem venpiantur: et eos tam iudices provinciarum quam sacrosanctae ecclesiae defensores nec non beatissimi episcopi defusurpaverit, poenis gravissimis subiacebit. Haec igitur omnia, quae pietatis intuitu nostra sanxit
Abbreviated transcription (Latin):
ta fint ac̃cepissesnam ⁊ marii¬
tis ⁊ uxorib ꝗ scło renuntrãt.
iam antior lege anob̾ ꝓusũ
ẽ ut siue maritus siue uxor.
religionis cã aꝯiugio recesẜit
⁊ solitariam uitam̃ elegeriti
umisꝗsq eorum res suas reci¬
piat quas ł ꝓdote ł ante nupi¬
tias donatione p̃stit̃at. ⁊ ħ̃ tm̃¬
mõ lucrinoĩe ꝯsequat ab eoꝗ
solitariam uitam elegerit. qd
debuit legitime ł expacto ꝑca
ĩ parentum potestate ꝯstitutũ
łostituta. ł forsitam hunismo¬
diiure absolutiis ł absoluta e¬
legerit se ł monastio ł clero so¬
tiare ⁊ ꝑ reliquum uite sue e

Expanded text:
isse. Nam et maritis et uxoribus qui saeculo renuntiant jam anteriore lege a nobis provisum est: ut, sive maritus, sive uxor religionis causa a conjugio recesserit, et solitariam vitam elegerit, unusquisque eorum res suas recipiat, quas pro dote vel ante nuptias donatione praestiterat, et hoc tantummodo lucri nomine consequatur ab eo qui solitariam vitam elegerit, quod debuit legitime vel ex pacto per in parentum potestate constitutus vel constituta, vel forsan hujusmodi jure absolutus vel absoluta, elegerit se monasterio vel clero sociare, et reliquum vitae suae
Abbreviated transcription (Latin):
um spectabiles duces. ⁊ uiri
clanissimi rectores ꝓuincuꝵ
nec ñ alii cinussibet ordinis
iudices ꝗ ĩlocis illis ĩuentu
fui̾nt simile studium cum
legitimas ⁊ uiri cognitas ꝓba¬
tiones sine fori p̃seriptionei
durissimis penis afficiãt ⁊ mõ¬
tis ꝯlẽpnent supplicio Bona
aut eorum si h̃ ꝯmissum fir̃at
q̃ massist̾io łasmonast̾io degit.
siue cadem ungodiacomisa
ꝯstituͣt sit. siuẽ nreidem mõas¬
t̃io łassisterio ubi ꝯsecrata est.
pleno hãt dnĩo¶ Sinaũt dia¬
conissa cuniscumq eccłe sit
ĩnullo aũt monastio ł assiste¬
rio ꝯstituta e. s ꝑ se degit rapto¬
ris eius substantia eccłe cuĩ
diaconissea ẽ. assignet᷑. ut ex
his facultatibr. ip̃a ꝗdemusũ
fructum dum suꝑ ẽ ab eader¬

Expanded text:
i clarissimi rectores provinciarum, nec non alii cujuslibet ordinis judices, qui in locis illis inventi fuerint, simile studium cum legitimas, et juri cognitas probationes, sine forti praescriptione, durissimis poenis afficiant, et mortis condemnent supplicio. Bona autem eorum, si hoc commissum fuerit monasterio degit, sive eadem virgo diaconissa constituta sit sive non, eidem monasterio vel asceterio, ubi consecrata est, pleno habeat dominio. Sin autem diaconissa cuiuscumque ecclesiae sit, in nullo autem monasterio vel asceterio constituta est, sed per se degit, raptoris eius substantia ecclesiae, cuius diaconissa est, adsignetur, ut ex his facultatibus ipsa quidem usum fructum, dum superest, ab eade
Abbreviated transcription (Latin):
usamꝰ qĩ ingrãtum ł ingratã.
a sua hr̃ditatem ł successione
repelle s necesse sit eis omni¬
mõcum ultimam uoluntatẽ
suam siue ꝑscriptam siue ali
ogio. declarasse monstrati fue¬
rint omnem parentum subũ
locis impedĩto exscĩmomi¬
ali ꝯu̾satione generando. siue
solisiue cum alnis ad successio¬
nemuocant᷑ Huius aũt ꝓpe

Expanded text:
usam quasi ingratum vel ingratam a sua haereditate vel successione repellere, sed necesse sit eis omnimodo, cum ultimam voluntatem suam, sive per scripturam, sive alioogio declarasse monstrati fuerint, omnem parentum substallo eis impedimento ex sanctimoniali conversatione generando, sive soli, sive cum aliis ad successionem
Abbreviated transcription (Latin):
que arrarum nomine futur
cã ꝯiugii delisss sine ulla dum¬
nutione recipiat s̃ponsa arẽt ñ
duplum sicut actenus s hoc
tm̃ sponsorestituat.ꝙ arrarũ¬

Expanded text:
quae arrarum nomine futuri causa coniugii dedisset, sine ulla imminutione recipiat, sponsa autem non duplum, sicut hactenus, sed hoc tantum sponso restituat, quod arraru
Abbreviated transcription (Latin):
Siuõ apparitor tue magniss¬
tudinis. ex sentẽtia tue sedis
amplissime ĩ punicia degẽn¬
tes eos monuerit iubemus ñ
amplius ciii qͣm duos son¬
dos sportularum noĩc ꝑcipere.
nhac uõ urbe magnifica. ad̃¬

Expanded text:
vero apparitor tuae magnitudinis ex sententia tuae sedis amplissimae in provincia degentes eos monuerit, iubemus non amplius eum quam duos solidos sportularum nomine percipere. in hac vero urbe magnifica
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ imp̃o ⁊ testari possint dubita¬
tatur.si huius medi testam̾ta
delerent deĩ officios quẽla expi¬
gnarucum deoĩb ꝑsonis que
huinsmodipeculia meruerĩt
eadem fu̾at questio exõrta. Sãe¬
cimus itaq uiris reuerentiss¬

Expanded text:
tabatur si hujusmodi testamenta debeant de inofficioso querela expugnari, cum de omnibus personis quae hujusmodi peculium meruerunt eadem fuerat quaestio exorta? Sancimus itaque, viris reverendissi
Abbreviated transcription (Latin):
missum tam detestabile crimẽ
aut potentaturaptor se defen¬
dẽ aut fuga euadẽ potuerit in
hac ꝗdem regiaurbe tam uiri
excelsi p̃fcca p̃torio. qͣm glori¬
osissimis p̃fectus urbis imꝓ¬

Expanded text:
missum tam detestabile crimen, aut potentatu raptor se defendere, aut fuga evadere potuerit, in hac quidem regia urbe tam viri excelsi praefecti praetorio, quam gloriosissimus praefectus urbi, i