comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te quod ñ querimꝰ ubi sit. sed
ubi ꝓsit. Nam ubicunq ẽ. ip¬
sum ẽ: s ñ etiam ille qui hoc ac¬
uatam hominũ impietatẽ dete¬
stamur in schimate: baptismũ
si desertores seeum imꝑatoris
signa traducant: uel illis dãp¬
natione punitis: uel indulgen¬
tiam correctis. salua signa cor¬
ripiuntur. si salua manserint.¬
& si quid de hac re diligentius
querendum ẽ. Aua ẽ ut dixi-
questio. Hoc enim obseruan¬
dum ẽ in his rebꝰ qͦd obseruat ec¬
cłia dĩ. Queritur autẽ utrũ ur̃a
an nr̃a sit eccłia dĩ. quia ꝓpter¬
illud querendum ẽ. a capite cur
schima feceritis. Si ñ rescͥpseris
ego apud dm̃ quantum credo fa¬
cilem causam habeo: quia uiro
quem audiui excepto schimate
bonum & liberaliter instructũ.
pacificantes litteras misi. Tu
uid̾is quid illi respondeas: cuiꝰ
nẽ laudanda patientia: in fine
uͦ tim̃da sententia ẽ. Si autem
rescͥpseris ea cura quatͥ scͥptum

Expanded text:
te, quod non quaerimus ubi sit, sed te, quod non quaerimus ubi sit, sed ubi prosit. nam ubicumque est, ipsum est; sed non etiam ille, qui hoc acuatam hominum impietatem detestamur in schismate, baptismum si desertores secum imperatoris signa traducant, illis uel damnatione punitis uel indulgentia correctis salua signa recipiuntur, si salua manserunt. et si quid de hac re diligentius quaerendum est, alia est, ut dixi, quaestio. hoc enim obseruandum est in his rebus, quod obseruat ecclesia dei. Quaeritur autem, utrum uestra an nostra sit ecclesia dei. quapropterillud quaerendum est a capite, cur schisma feceritis. si non rescripseris, ego apud deum, quantum credo. facilem causam habeo, quia uiro, quem audiui excepto schismate bonum et liberaliter instructum, pacificantes litteras misi. tu uideris, quid illi respondeas, cuius nunc laudanda patientia, in fine uero timenda sententia est. si autem rescripseris ea cura, qua tibi scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
qua dissentiebatis: quanuis
sacram̃ta que habebatis cum
eadem sint in om̃ib. scã sint.
Qua ꝓpter uos mutari uolumꝰ
a ꝑuersitate: id est ut denuo ra¬
dicetur ur̃a precisio. Nam sacra¬
m̃ta que ñ mutastis: sicut ha¬
betis approbantur a nob̃: ne
forte cum ur̃am prauitatẽ cor¬
rigere uolumꝰ. illis mysterus xp̃i
que in ur̃a prauitate depraua¬
ta ñ st̃: sacͥlegam faciamꝰ inui¬
riam. Neq enim & saul depra¬
uauerat unctionem quã acce¬
perat: cui unctioni tantũ hono¬
rem rex dauid pius dĩ seruus exhi¬
bitit. Propt̾ea gͦ uos ñ rebaptizamꝰ
quia radicem uobis reddere cupi¬
mus: formam tam̃ precisi sarm̃¬
ti si ñ mutata ẽ approbamꝰ: que
tam̃ quanuis integra: nullomͦ ẽ
sine radice fructuosa. Alia que¬
stio ẽ de ꝑsecutionib. quas uos
dicitis pati in tanta mansue¬
tudine & lenitate nr̃oꝵ: cum
uere illicite ac pͥuatim ur̃i faci¬
ant grauiora: alia de baptisma¬

Expanded text:
qua dissentiebatis, quamuis qua dissentiebatis, quamuis sacramenta, quae habebatis, cum eadem sint in omnibus, sancta sint. quapropter uos mutari uolumus a peruersitate, id est ut denuo radicetur uestra praecisio. nam sacramenta, quae non mutastis, sicut habetis, adprobantur a nobis, ne forte, cum uestram prauitatem corrigere uolumus, illis mysteriis Christi, quae in uestra prauitate deprauata non sunt, sacrilegam faciamus iniuriam. neque enim et Saul deprauauerat unctionem, quam acceperat, cui unctioni tantum honorem rex Dauid, pius dei seruus, exhibuit. propterea ergo uos non rebaptizamus, qui radicem uobis reddere cupimus, formam tamen praecisi sarmenti, si non mutata est, adprobamus, quae tamen quamuis integra nullo modo est sine radice fructuosa. alia quaestio est de persecutionibus, quas uos dicitis pati in tanta mansuetudine et lenitate nostrorum. cum uere inlicite ac priuatim uestri faciant grauiora, alia de baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
romanum imꝑium xp̃ianumu
egit ut s tuitio etiam armatoꝵ
daretur.S illi pͥncipes qͣlibet
occasione cognoscentes urischi¬
matis nefas: constituunt ad¬
uersum uos ꝓ sua sollicitudi¬
ne ac potestate quod uolunt.
Non enim frustra gladium
portant. Dei enim ministrift̃
uindices in iram: in eos qui
male agunt. Postremo etiam
ratione ista faciunt: displicer
nob̃. S tam̃ ñ ꝓpter eos relin¬
quimꝰ catholicam eccłiam: si
eam ante ultimum tempus
uentilationis a palea purgare
ñ possumꝰ: quando & uos ꝓpt̾
optatum. cum eum pellere ñ
audebatis. partem donati ñ reli¬
quistis. At enim dicitis. qͣre
nos adiungi uobis uultis: si
scelerati sumꝰ: Quia uiuitis ad¬
tis. Cum enim nob̾ coniungi¬
mini. hoc ẽ eccłie dĩ. hereditati
xp̃i: cuiꝰ possessio sunt termini
derre: uos corrigimini ut in
radice uiuatis.De ramis enim
fractis: sicut ait apłs. Potensẽ
enim ds̃: iterum inserere illos.
Uos gͦ mutamini ex ea parte

Expanded text:
Romanum imperium Christianum, Romanum imperium Christianum, egit, ut sibi tuitio etiam armatorum daretur. sed illi principes qualibet occasione cognoscentes uestri schismatis nefas constituunt aduersus uos pro sua sollicitudine ac potestate, quod uolunt. non enim frustra gladium portant; dei enim ministri sunt, uindices in iram in eos, qui male agunt. postremo etiam ratnobis; sed tamen non propter eos relinquimus catholicam Ecclesiam, si eam ante ultimum tempus ventilationis a palea purgare non possumus, quando et vos propter Optatum, cum eum pellere non audebatis, partem Donati non reliquistis. 9. At enim dicitis: Quare nos adjungi vobis vultis, si scelerati sumtis. cum enim nobis coniungimini, hoc est ecclesiae dei, hereditati Christi, cuius possessio sunt termini terrae, uos corrigimini, ut in radice uiuatis. de ramis enim fractis sic ait apostolus: Potens est enim deus iterum inserere illos. uos ergo mutamini ex ea parte,
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc ipsum ordinatis: fas
ẽ obicere: An apłm delebimus:
Aut ñ habent codices ur̃i. qͦd
pauloante commemoraui:
S uos inquies: talib commu¬
nicare ñ debetis. Quid gͦ uos
flauiano quondam uicario
partis ur̃e homini. quia legibꝰ
seruiens nocentes quos inue¬
nerat occidebat: ñ communi¬
castis: S a uob̃ inquies roma¬
ni pͥncipes aduersum nos pro¬
uocantur. Immo a uob̃ aduer¬
sum uos ipsos: qui eccłiam cuiꝰ
illi sicut tanto ante p̃dictum
ẽ iam m̃bra st̃: dexp̃o enim di¬
ctum ẽ. & ad orabunt eũ om̃s
reges terre: & precisione lama¬
rẽ ausi estis: & rebaptizare ꝑti¬
naciter audetis. Nr̃i autem ad¬
uersꝰ illicitas. & priuatas ur̃as
uiolentias. quas & uos ibi qui
talia ñ facitis doletis & gemitiᷤ.
a potestatib ordinatis tuitionẽ
petunt: ñ qua uos ꝑsequant᷑.
s qua se defendant: sicut paulꝰ
apłs aduersꝰ iudeos coniuran¬
tes ut cum necarent: anteꝗͣ eẽt

Expanded text:
ad hoc ipsum ordinatis fas ad hoc ipsum ordinatis fas est obicere? an apostolum delebimus? aut non habent codices uestri, quae paulo ante commemoraui? \'sed uos\\ inquies, \'talibus communicare non debetis\'. quid ergo? uos Flauiano quondam uicario, partis uestrae homini, quia legibus seruiens nocentes, quos inuenerat, occidebat. non communicastis? \'sed a uobis\', inquies, \'Romani principes aduersum nos prouocantur\'. immo a uobis aduersum uos ipsos, qui ecclesiam, cuius illi, sicut tanto ante praedictum t, iam membra sunt — de Christo enim dictum est: Et adorabunt eum omnes reges terrae —, et praecisione laniare ausi estis et rebaptizare pertinaciter audetis. nostri autem aduersus inlicitas et priuatas uestrorum uiolentias, quas et uos ibi, qui talia non facitis, doletis et gemitis, a potestatibus ordinatis tuitionem petunt, non qua uos persequantur, sed qua se defendant, sicut apostolus Paulus aduersus Iudaeos coniurantes, ut eum necarent, antequam esset
Abbreviated transcription (Latin):
me dñs ñ ait. beati qui ꝑsecuti¬
onem patiunt᷑ tantũ: s addidit
ꝓpter iustitiam. Si gͦ iustitia ẽ
quam oꝑati estis. in illa dissen¬
sione in qua etiam ꝑmanetis
scd̃m ea que supradixi. nosseabs
te cupio.Si autẽ iniquitas est
orbem xp̃ianum dampnare
inauditum. uel quia ñ audiuit
que uos audistis. uel quia non
ei ꝓbatum ẽ. quod temere credi¬
distis. aut sine certo docum̃to
accusastis. & ideo rebaptizare
uelle tot eccłias ipsius dñi. cũ
quia uobis licet. aut nescire af¬
fros collegas ur̃os malos simul
uiuentes. simul sacram̃ta trac¬
tantes: aut etiam scire: s to¬
lerare ne pars donati diuidat᷑.
illis autem in orbe remotissi¬
mo constitutis. ñ licet nescire
quod uos de affris aut nostis
aut creditis. aut audistis. aut
fingitis: que tanta ẽ ꝑu̾sitas
amplecti suam iniquitatem.
& potestatum accusare seueri¬
tatem: At enim & malos xp̃ia¬
nis ñ licet ꝑsequi. Esto. ñ liceat.
S nunquid hoc potestatibus

Expanded text:
 Beati, qui persecutionem patiuntur tantum, sed addidit: Propter iustitiam. si ergo iustitia est, quam operati estis in illa dissensione, in qua etiam permanetis, secundum ea, quae supra dixi, nosse abs te cupio; si autem iniquitas est orbem Christianum damnare inauditum, uel quia non audiuit, quae uos audistis, uel quia non ei probatum est, quod temere credidistis aut sine certo documento accusastis, et ideo rebaptizare uelle tot ecclesias ipsius domini, cuquia uobis licet aut nescire Afros collegas uestros malos simul uiuentes simul sacramenta tractantes aut etiam scire sed tolerare, ne pars Donati diuidatur, illis autem in orbe remotissimo constitutis non licet nescire, quod uos de Afris aut nostis aut creditis aut audistis aut fingitis, quae tanta est peruersitas amplecti suam iniquitatem et potestatum accusare seueritatem? \'At enim et malos Christianis non licet persequi\'. esto, non liceat; sed numquid hoc potestatibus
Abbreviated transcription (Latin):
ster. tͥ ẽ in bonum. Quod si ma¬
lum feceris: time. Non enĩ sine¬
causa. gladium portat. Dĩ enĩ
minister ẽ uindex in iram: ei
qui male agit. Tota gͥ questio
ẽ. utrum nichil mali sit schima
aut utrum schima ñ feceritis
ut ꝓ bono oꝑe potestatib resi-¬
statis. ñ ꝓ malo unde ad qͥratis

Expanded text:
ster est tibi in bonum. quod si master est tibi in bonum. quod si malum feceris, time; non enim frustra gladium portat; dei enim minister est, uindex in iram ei, qui male agit. tota igitur quaestio est, utrum nihil mali sit schisma ant utrum schisma non feceritis, ut pro bono opere potestatibus resistatis, non pro malo, unde uobis
Abbreviated transcription (Latin):
tio. ut concilium marimianen¬
sium qui de ur̃a precisione p̃ci¬
si ft̃. qui uob̃ comparati paucis¬
simist̃. non ualet aduersꝰ suos.
& ur̃m concilium ualeat adu̾¬
sus gentes hereditatem xp̃i: &
possessionem eiꝰ terminos terre:
Miror si habet in corpore sangui¬
nem: qui de hac ñ erubescit. Re¬
audiui te rescͥpturum. si tͥ scri¬
berem. Iam enim pͥdem misi
epłam unam. Quam utrum
accepis uel ei responderis: et
forte ego tuam ñ acceꝑim: nes¬
cio. Nunc interim peto ad hec
respondere ñ graueris quod tͥ
as questiones. Hinc enim cap̃t
ẽ ordinatissime inquisitionis
cur schima factum sit. Nlam &
terrene potestates cum schima¬
ticos ꝑsecuntur. ea regła se de¬
fendunt qua dicit apłs: qui re¬
sistit potestati: dĩ ordinationi
resistit. Qui autem resistunt
ipsisͥ iudicium ad quirt̃. Prin¬
cipes enim ñ sunt timori bono
oꝑi: s malo. Uis ñ timere pote¬
statem: B onum fac: & habebis
laudem ex illa. Dei enim mini¬

Expanded text:
tio, ut concilium Maximianentio, ut concilium Maximianensium, qui de uestra praecisione praecisi sunt, quia uobis comparati paucissimi sunt, non ualeat aduersus uos et uestrum concilium ualeat aduersus gentes hereditatem Christi et possessionem eius terminos terrae? miror, si habet in corpore sanguinem, qui de hac re non erubescit. reaudiui te rescripturum, si tibi scriberem. iam etiam pridem misi unam epistulam, quam utrum acceperis uel ei responderis et forte ego tuam non acceperim, nescio. nunc interim peto, ad haec respondere ne graueris, quod tibi re quaestiones; hinc enim caput est ordinatissimae inquisitionis, cur schisma factum sit Nam et terrenae potestates cum schismaticos persequuntur. ea regula se defendunt, qua dicit apostolus: Qui resistit potestati, dei ordinationi resistit; qui autem resistunt, ipsi cipes enim non sunt timori bono i sed malo. uis autem non timere potestatem, bonum fac et habebis laudem ex illa; dei enim mini
Abbreviated transcription (Latin):
ille fuerit. Quantomagis gͦ qua¬
les fuerint affri quos ignotiores
arguis: orientalis orbis ignorat.
A quibꝰ tam̃ eccłiis quarũ no¬
mina in libris habes & recitas.
nefaria dissensione disiungeriᷤ.
si taminuganensem ep̃m ur̃m
famosissimum. & pessime dif¬
famatum. ñ dico cesariensis.
s sitifensis collega eius eiꝰdemq
temporis ignorabat. Quomͦ
traditores affros quicunq illi
fuerint. eccłia corithioꝵ. ephe¬
sioꝵ. colosensium. philippensi¬
um. thessalonicensium. ãthio
aut nosse potuit. aut dampna¬
ria uobis meruit. quia ñ po¬
tuit: Et tam̃ eis ñ communi¬
catis: & dicitis ñ ẽẽ xp̃ianos.
& cos rebaptizare conamini.
Quid dicam. quid querar:aut
quid exclamem: Si cũ homi¬
ne cordato loquar: indignatio¬
nis huiꝰ aculeos tecum parci¬
cipo. Nam uides ꝓfecto que di¬
te fecert inter se maiores nr̃i con¬
cilium. & ilamꝑnauert̃ p̃ter se
totum orbem.xp̃ianum: Itane
ad hoc ꝑducta ẽ rerum existima¬

Expanded text:
ille fuerit. quanto magis ergo, quaille fuerit. quanto magis ergo, quales fuerint Afri, quos ignotiores arguis, orientalis orbis ignorat! a quibus tamen ecclesiis, quarum nomina in libris habes et recitas, nefaria dissensione disiungeris. si Tamugadensem episcopum uestrum famosissimum et pessime diffamatum non dico Caesariensis sed Sitifensis collega eius eiusdemque temporis ignorabat, quo modo traditores Afros, quicumque illi fuerint, ecclesia Corinthiorum, Ephesiorum, Colossensium, Philippensium, Thessalonicensium, Antiochaut nosse potuit aut damnari a uobis meruit, quia non potuit? et tamen eis non communicatis et dicitis non esse Christianos et eos rebaptizare conamini. quid dicam? quid querar? aut quid exclamem? si cum homine cordato loquor, indignationis huius aculeos tecum participo; nam uides profecto, quae dite fecerunt inter se maiores uestri concilium et damnauerunt praeter se totum orbem Christianum? itane ad hoc perducta est rerum existima
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetratum ẽ. Hic fortasse respoi¬
dendi angustia: temptabis de¬
fendere optatum. Noli fr̃. noli
obsecro. Non de decet. & si aliũ
aliquem forte deceat.sitamen
quicquam decet malos. eme¬
ritum certe ñ decet defendere
optatum. s fortasse nec accu¬
sare. Ita sit sane. utere uoce me¬
dia. & dic: unꝰquisq sarcinã
suam portat. tu quis es qui
iudices seruum alienum: di
gͦ ad testimonium totiꝰ affrice
immo uͦ terrarum om̃iũ qua¬
qua uersum gildonis fama
feruebat: simul enĩ & ille notꝰ
erat: ñ ausi estis unquãm de
optato iudicare: ne temere de
incognitis iudicaretis: nos tai¬
dem possumꝰ aut debemꝰ de his
qui ante nos uixert̃. ad ur̃m
tantummꝰ testimonium. teme¬
rariam de incognitis ferre sen¬
tentiam: ut parum sit quod
uos ignota cͥminamini. nͥ et
nos ignota iudicemꝰ: Non enĩ
optatum etiam si forte falsa
ꝑiclitatur inuidia. s te defen¬
dis. cum dicis. ignoro qualis

Expanded text:
perpetratum est. Hic fortasse responperpetratum est. Hic fortasse respondendi angustia temptabis defendere Optatum. noli, frater, noli, obsecro; non te decet et, si alium aliquem forte deceat, si tamen quicquam decet malos, Emeritum certe non decet defendere Optatum. sed fortasse nec accusare. ita sit sane. utere uoce media et dic: Unusquisque sarcinam suam portat. tu quis es, qui iudices seruum alienum? si ergo ad testimonium totius Africae, immo uero terrarum omnium, quaqua uersum Gildonis fama feruebat, simul enim et ille notus erat, non ausi estis umquam de Optato iudicare, ne temere de incognitis iudicaretis, nos tandem possumus aut debemus de his, qui ante nos uixerunt, ad uestrum tantum modo testimonium temerariam de incognitis ferre sententiam, ut parum sit, quod uos ignota criminamini, nisi et nos ignota iudicemus? non enim Optatum. etiam si forte falsa periclitatur inuidia, sed te defendis, cum dicis: \'Ignoro, qualis
Abbreviated transcription (Latin):
senserant. igne de medio eoꝵ eri¬
stente consumptos. Illud gͦ seelꝰ
ad exemplum deuitandi. dñs
ds̃ presenti supplicio denotauit.
ut cum talib patientissime par¬
cit. quale ultimo iudicio con¬
seruet ostenderet. Neq enim
rep̃hendimꝰ rationes ur̃as: si
eo tempore quo uesana poten¬
tia furere iactabatur. optatus
cum eiꝰ accusator ẽẽt totiꝰ affri¬
ce gemitus. congemiscentibus
uobis: si tam̃ talis es qualem
te predicat fama. quod scit ds̃
me & credere & uelle. Non gͦ re¬
p̃hendimꝰ si eo tempore multos
secum ex communicatꝰ traħet.
& communionẽ ur̃am scis ma¬
tis furore precid̾et: cum excom¬
municare noluistis. S hoc ip¬
sum ẽ quod uos arguit in uidi¬
cio dĩ fr̃ emerite: quia cum ui¬
deris tam magnum malum
ẽẽ. diuidi partem donati. ut
optatus potius in communi¬
onem tolerandꝰ existimaret᷑.
quam illud amitteret᷑: ꝑmane¬
tis in eo malo quod in diuiden¬
da eccłia xp̃i a ur̃is maiorib

Expanded text:
senserant, igne de medio eorum existente consumptos. illud ergo scelus ad exemplum deuitandi dominus deus praesenti supplicio denotauit, ut, cum talibus patientissime parcit, quali ultimo iudicio reseruet, ostenderet. neque enim reprehendimus rationes uestras, si eo tempore, quo uesana potentia furere iactabatur Optatus, cum eius accusator esset totius Africae gemitus congemescentibus uobis, si tamen talis es, qualem te praedicat fama, quod scit deus me et credere et uelle, — non ergo reprehendimus, si eo tempore, ne multos secum excommunicatos traheret et communionem uestram schismatis furore praecideret, eum excommunicare noluistis. sed hoc ipsum est, quod uos arguit in iudicio dei, frater Emerite, quia, cum uideretis tam magnum malum esse diuidi partem Donati, ut Optatus potius in communione tolerandus existimaretur, quam illud admitteretur permanetis in eo malo, quod in diuidenda ecclesia Christi a uestris maioribus
Abbreviated transcription (Latin):
munda scilic et m̃te uel cor¬
sius cum de xp̃o ageret scd̃m
id qͦd uerbum ẽ. ñ enim corpora¬
lib inquit. s sp̃italib oculis iħc
uidet᷑. Et paulopost. Non enim¬
eum uidert̃ inquit iudei̾ ob¬
cecatum enim erat insipiens
cor eoꝵ: hinc ostendens unde
uideatur. Item cum de sp̃u scõ
loqueret᷑. int̾posuit u̾ba dñi di¬
centis. Rogabo patrem meum¬
& alium paraclitum dabit uo¬
bis. qui uob̾cum sit in eternũ:
sp̃m u̾itatis quem hic mundꝰ
ñ potest acciꝑe: quia ñ uidit
eum nec cognoscit eum. Meri-
to segͦ inquit in corpore demoi.¬
strauit: qm̃ in diumitatis sub

Expanded text:
munda scilicet mente uel cormunda scilicet mente uel corsius cum de Christo ageret secundum id, quod uerbum est: Non enim corporalibus\', inquit, sed spiritalibus oculis Iesus uideteum viderunt, inquit, Judaei; obcaecalum enim erat insipien: cor eorum : hunc ostendens unde videatur. Item cum de sancto Spiritu loqueretur, interposuit verba Domini dicentis: Rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, qui vobiscum sit in aeternum; Spiritum veritatis, quem hic mundus non potest accipere, quia non videt eum, nec cognoscit eum . Merito ergo se, inquit, in corpore demonst
Abbreviated transcription (Latin):
tione sicut &. xp̃c dilexit nos
In hac caritate ambulantes
si quid diligentius ꝑossumus
de sp̃itali corpore qͦd in resur¬
rectione habebimꝰ concordit᷑
inquiramꝰ: quia & si quid ali¬
ter sapimꝰ: hoc quoq nobis
reuelabit ds̃ si in illo maneamꝰ
Qui autem manet in caritate
in deo manet. & ds̃ in illo ma¬
net: quia ds̃ caritas ẽ. Siuetã¬
quam eiꝰ fons ineffabiliter ex¬
istendo. siue illam nob̾ ꝑ suũ
sp̃m largiendo. Si gͦ doceri po¬
test qͦd caritas corporalib ocu¬
lis aliquando uidebitur: pote¬
rit fortassis & ds̃. Si autẽ ista
nunquã poterit: multominꝰ
ipse fons eiꝰ uel si quid dici excel¬
lentiꝰ & conuerientiꝰ de tanta re
potest. Magni quidam uiri. et
in scͥpturis sc̃is doctissimi qͥ plu¬
rimum eccłiam & bona studia
fidelium suis litteris ad iuuert̃
tibi eis occasio data ẽ. dixert̃ ui¬
uisibilem dm̃ inuisibiliter uid̾i.
hoc ẽ ꝑ eam nat.turam. que
in nob̃ quoq muisibilis est

Expanded text:
tate, sicut et Christus dilexit nos tate, sicut et Christus dilexit nos . In hac charitate ambulantes, si quid diligentius possumus, de spirituali corpore quod in resurrectione habebimus, concorditer inquiramus, quia, et si quid aliter sapimus, hoc quoque nobis deus reuelabit, si in illo maneamus. qui autem manet in caritate, in deo manet et deus in illo manet, quia deus caritas est siue tamquam eius fons ineffabiliter existendo siue illam nobis per suum spiritum largiendo. si ergo doceri potest, quod caritas corporalibus oculis aliquando uidebitur, poterit fortassis et deus; si autem ista numquam poterit, multo minus ipse fons eius uel si quid dici excellentius et conuenientius de tanta re potest. Magni quidam uiri et in scripturis sanctis doctissimi, qui plurimum ecclesiam et bona studia fidelium suis litteris adiuuerunt, ubi eis occasio data est, dixerunt inuisibilem deum inuisibiliter uideri, hoc est per eam naturam, quae in nobis quoque inuisibilis est,
Abbreviated transcription (Latin):
tes: qui presens facilius potes
Indica ei: cum quanto & quã
uero dolore de offensione anumi
eiꝰ tecum fuerim collocutus. No¬
uerit quam ñ eum contẽpnã:
& quantum in illo dm̃ timeã.
& cogitem caput nr̃m. in cuiꝰ
corpore fr̃s sumꝰ. Ad locum in
quo habitat. ideo mͥ ñ putaui
eẽ ueniendum: ne spectaculũ
faceremꝰ ridendum alienis. no¬
stris dolendum: nob̾ ꝓuidendũ.
ꝑtuam sc̃ĩtatem & caritatem
totum recte agi potest. Ab illo
quippe agitur. qui ꝑ fidẽ suã
habitat in corde tuo. Quem cre¬
do qͦd ñ sꝑnitinte. cum agnos¬
cit in se. Ego certe in hac cau¬
sa quid meliꝰ facerem ñ inue¬
ni: quam ut ueniam peterem
a fr̃e qui lesum se litterarum
mearum asꝑitate conquestꝰ ẽ.
faciet & ipse ut spero qͦd sibi
imꝑari nouit. ab eo qui ꝑapo¬
stolum loquens ait. donantes
uob̾metipsis. si quis aduersus
aliquem habet querelam. sic̃
& ds in xp̃o donauit uob̾. Esto¬
lectissimi. & ambulate in dilec¬

Expanded text:
tes, qui praesens facilius potes. tes, qui praesens facilius potes. indica ei, cum quanto et quam uero dolore de offensione animi eius tecum fuerim conlocutus. nouerit, quam non eum contemnam et quantum in illo deum timeam et cogitem caput nostrum, in cuius corpore fratres sumus. ad locum, in quo habitat, ideo mihi non putaui esse ueniendum, ne spectaculum faceremus ridendum alienis, nostris dolendum, nobis pudendum. per tuam sanctitatem et caritatem totum recte agi potest; ab illo quippe agitur, qui per fidem suam habitat in corde tuo, quem credo quod non spernit in te, cum agnoscit in se. Ego certe in hac causa, quid melius facerem. non inueni. quam ut ueniam peterem a fratre, qui laesum se litterarum mearum asperitate conquestus est. faciet et ipse, ut spero, quod sibi imperari nouit ab eo, qui per apostolum loquens ait: Donantes uobismet ipsis, si quis aduersus aliquem habet querelam, sicut et deus in Christo donauit uobis. estolectissimi, et ambulate in chari
Abbreviated transcription (Latin):
de deo corporali. m̃brisq ꝑloca
diuisibili: dicerem me para¬
tum ẽẽ me di̾cere. Quod ñ dico
quia ñ irridenter loquor. &
go. Et netalis ẽẽ crederetur:
illam epłam scͥpfi. In qua dũ
ẽẽm in ammonendo sollicitꝰ.
quam nominib dacitis con¬
scͥpsi. in corripiendo nimius
& ep̃c. quemadmodũ dignum
fuerat cogitaui. H ec ñ defen¬
do. s reprehendo. Hec ñ excuso:
s accuso. Ignoscatur peto. Re¬
cordetur nr̃am dilectionem
pͥstinam: & obliuiscat᷑ offen¬
sionem nouam. faciat certe qͦd
me ñ fecisse succensuit. Habe¬
at lenitatem in danda uenia:
quam ego in illa epła conscri¬
benda ñ habui. Hoc ꝑtuam ca¬
ritatem rogo. qͦd p̃sens p̃sentem ro¬
gare uolueram. si eiꝰ haberem co¬
piam. Quod cum conatus essem
scribente ad eum uiro uenerabi¬
nore: uenire noluit. Dolum for¬
sitan m eum sicut pleraq hu¬
mana st̃ quantum existimo
suspicatꝰ. A quo me longe abeẽ
tu illi fac fidem quantum po¬

Expanded text:
de deo corporali membrisque per loca de deo corporali membrisque per loca diuisibili dicerem paratum esse me discere. quod quia non irridenter loquor, etgo, et ne talis esse crederetur, illam epistolam scripsi. In qua dum essem in admonendo sollicitus, quam nominibus tacitis conscripsi, in corripiendo nimius pus, quem ad modum dignum fuerat, cogitaui. hoc non defendo, sed reprehendo; hoc non excuso, sed accuso; ignoscatur, peto; recordetur nostram dilectionem pristinam et obliuiscatur offensionem nouam. faciat certe, quod me non fecisse suscensuit; habeat lenitatem in danda uenia, quam ego in illa epistula conscribenda non habui. hoc per tuam caritatem rogo, quod praesens praesentem rogare nolueram, si eius haberem copiam. quod cum conatus essem, scribente ad eum uiro uenerabiferendo uenire noluit dolum forsitan meum, sicut pleraque humana sunt, quantum existimo, suspicatus. a quo me longe abesse tu illi fac fidem, quantum po
Abbreviated transcription (Latin):
immortaliter uiuat. uerum
etiam inuisibiliter uideat: Qua¬
ꝓpter si uidebunt dm̃. ñ istus
corporis oculi uidebt̃: quia &
in hoc ñ erit ipsum corpꝰ. usq
in illam um potentiamq mu¬
tatum. Et ñ ẽ contraria ista
opinio illis uerbis epłe mee.
Si autem hactenꝰ: ñ erit ipsũ
quia nc̃ mortale. tẽ immorta¬
le. Nunc aggrauans animam:
tc̃ nullo pond̾e ad omnem mo¬
tum erit facillimum. Ad uiden¬
da uͦ ea que locoꝵ spacus inter¬
uallisq cernunt᷑. si ñ aliud ꝗͣ
ipsum erit substantiam in cor¬
poralem. & ubiq totã nullo
mͦ uidebit. Siue gͦ illud siue
hoc uerum sit. scd̃m utrumq
uerum ẽ. qͦd istiꝰ corporis ocłi
dm̃ ñ uidebt̃. Aut enim istiꝰ ert
& ñ uidebt̃: aut ñ ert̃ istius si ui¬
debt̃: qm̃ tanta commutatio¬
ne longe alt̾ius corporis ert̃. S
paratus sum si quid de hac re
meliꝰ nouit hic fr̃. uel ab ipso uł
ab illo a quo didicit discere. Qd
si irridenter dicerem etiã illud

Expanded text:
inmortaliter uiuat, uerum inmortaliter uiuat, uerum etiam inuisibilem uideat! quapropter, si uidebunt deum, non istius corporis oculi uidebunt, quia et in hoc non erit ipsum corpus usque in illam uim potentiamque mutatum, et non est contraria ista opinio illis uerbis epistulae meae. si autem hactenus non erit ipsum, quia nunc mortale tunc inmortale, nunc adgrauans animam tunc nullo pondere ad omnem motum erit facillimum ad uidenda uero ea, quae locorum spatiis interuallisque cernuntur, si non aliud quam ipsum erit, substantiam incorporalem et ubique totam nullo modo uidebit. siue ergo illud siue hoc uerum sit, secundum utrumque uerum est, quod istius corporis oculi deum non uidebunt; aut enim istius erunt et non uidebunt aut non erunt istius, si uidebunt, quoniam tanta commutatione longe alterius corporis erunt. Sed paratus sum, si quid de hac re melius nouit hic frater, uel ab ipso uel ab illo, a quo didicit, discere. quod si inridenter dicerem, etiam illud
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ corpora que ab eis aliquo loci
interuiallo separata st̃. Nam si
nullum interuallum sit: nec
ipsa corpora ꝑ eos uidemꝰ. Por¬
ro autem si in tantam sui dissi¬
militudinem nr̃a corpora mu¬
tabuntur. ut ocłos habeant
ꝑ quos uideatur illa substan¬
tia. que ñ ꝑ locoꝵ spacia uł dif¬
funditur. uel finitur: alibi ha¬
bens aliam partem. alibi aliã.
inminore loco minorem in ma¬
iore maiorem. s: ubiq incorpora¬
liter tota ẽ. longe aliud ert̃ hec
corpora & ñ ert̃ ipsa. Nec solade¬
tracta mortalitate atq corrup¬
tione. & pond̾is grauitate ali¬
ud erc̃. s in uirtutem ipsius m̃tis
quodammꝰ conuerterentur: si
uidere potert̃ quomͦ tc̃ m̃ti. nc̃
autem nec ipsi m̃ti uidere con¬
cessum ẽ. Si enim mutatis mo¬
rib dicimꝰ hominem ñ ẽẽ qui
fuit. si deniq mutatis etatib
ipsum corpꝰ dicimꝰ ñ eẽ qͦd fuit:
quantomagis ipsũ ñ erittanta con¬
uersione mutatũ. ut ñ solum

Expanded text:
nisi corpora, quae ab eis aliquo loci nisi corpora, quae ab eis aliquo loci interuallo separata sunt; nam si nullum interuallum sit, nec ipsa corpora per eos uidemus. Porro autem, si in tantam sui dissimilitudinem nostra corpora mutabuntur, ut oculos habeant, per quos uideatur illa substantia, quae non per locorum spatia uel diffunditur uel finitur alibi habens aliam partem alibi aliam, in minore loco minorem in maiore maiorem, sed ubique incorporaliter tota est, longe aliud erunt haec corpora et non erunt ipsa nec sola detracta mortalitate atque corruptione et ponderis grauitate aliud erunt, sed in uirtutem ipsius mentis quodam modo. conuertentur, si uidere poterunt, quo modo tunc menti nunc autem nec ipsi menti uidere concessum est. si enim mutatis moribus dicimus hominem non esse, qui fuit, si denique mutatis aetatibus ipsum corpus dicimus non esse, quod fuit, quanto magis ipsum non erit tanta conuersione mutatum, ut non solum
Abbreviated transcription (Latin):
quod dictum ẽ facie ad faciem
sicut accipiatur. tanꝗͣ in m̃bris
corporis derminatꝰ sit ds̃: ideo
me gͦ illud dixisse ñ penitet: ne
de deo ipso tam impie sentiamꝰ
& eum ñ ubiq totum. s ꝑ loca¬
lia spacia diuisibilem existime¬
mus. Talia quippe his ocłis no¬
uimꝰ. Ceterum nicħ tale de dõ sen¬
tiens. s eum incommutabilem
& incorporalem sp̃m ubiq totũ
ẽẽ credens: si tantam quisꝗͣ huiꝰ
tat. cum ex animali fuerit sp̃i¬
tale. ut etiam substantiã incor¬
poralem ñ locoꝵ interuallis. nec
spacns diuisibilem. uel etiam
m̃broꝵ lineam̃tis ac finib ter¬
minatam. s ubiq totam ꝑ tale
corpus uidere possimꝰ: uolo ut
me doceat si uerum sapit. Si
autem hoc falsum sentit. longe
arrogare. quam deo derogare.
Et si uera ẽ ista sententia: non
erit contraria uerbis meis que
in illa epła posui. Istius nanq
corporis ocłos ñ uisuros dm̃
hoc intuens qͦd istiꝰ corporis
oculi omnino ñ posst̃ cern̾e

Expanded text:
ctum est: Facie ad faciem, sic accipiatur, tamquam membris corporis terminatus sit deus. ideo me ergo illud dixisse non paenitet, ne de ipso deo tam impie sentiamus. ut eum non ubique totum sed per localia spatia diuisibilem existimemus; talia quippe his oculis nouimus. Ceterum nihil tale de deo sentiens sed eum incommutabilem et incorporalem spiritum ubique totum esse credens si tantam quisquam muttat, cum ex animali fuerit spiritale, ut etiam substantiam incorporalem non locorum interuallis uel spatiis diuisibilem uel etiam membrorum liniamentis ac finibus terminatam sed ubique totam per tale corpus uidere possimus, uolo, et me doceat, si uerum sapit; si autem in hoc falsum sentit, longe adrogare quam deo derogare. et si uera est ista sententia, non erit contraria uerbis meis, quae in illa epistula posui. istius namque corporis oculos dixi non uisuros deum hoc intuens, quod istius corporis oculi omnino non possunt cernere
Abbreviated transcription (Latin):
mus. qͦd homo int̾ior uidebit
dm̃. qui mͦ solus potest uidere
caritatem. que cum laudaret᷑
dictum ẽ. ds̃ caritas ẽ. solus po¬
test uidere pacem & scĩficatio¬
nem sine qua nemo potest ui¬
dere dm̃. Neq caritatem. pacẽ
scĩficationem. & si qua similia
uidet mͦ ullus oculus carnis.
que tam̃ om̃ia iam uidet qͣntũ
potest oculus m̃tis. tanto puriꝰ
quanto purior ut sine dubita¬
tione din nos uisuros ẽẽ creda¬
damꝰ. siue mueniamꝰ. siue non
inueniamꝰ. qͦd de qualitate fu¬
turi corporis querimꝰ: cum ta¬
men corpus resurrecturum &
immortale atq incorruptibile
futurum ñ ambigamꝰ: quoni¬
am hinc sc̃arum scͥpturarum
sententias aꝑtissimas firmis¬
simasq retinemꝰ. Si autem fr̃
iste. qͦd de sp̃itali corpore adhuc
requiro. iam sͥ firmat ẽẽ certis¬
simum. nͥ placidus audiero
docentem. ita ut ille placidus
me audiat inquirentem: ha¬
bebit unde iure succenseat. Nc̃
asꝑitate litterarum mearũ

Expanded text:
mus, quod homo interior uidebit mus, quod homo interior uidebit deum, qui modo solus potest uidere caritatem, quae cum laudaretur, dictum est: Deus caritas est, solus potest uidere pacem et sanctificationem, sine qua nemo poterit uidere deum. neque enim caritatem, pacem, sanctificationem et si qua similia uidet modo ullus oculus carnis; quae tamen omnia iam uidet, quantum potest, oculus mentis tanto purius quanto purior, ut sine dubitatione deum nos uisuros esse credamus, siue inueniamus siue non inueniamus, quod de qualitate futuri corporis quaerimus, cum tamen corpus resurrecturum et ifuturum non ambigamus, quoniam hinc sanctarum Scripturarum sententias apertissimas firmissimasque retinemus. Si autem iste frater quod de spirituali corpore adhuc requiro, jam sibi firmat esse certissimum, nisi placidus audiero docentem, ita ut ille quoque placidus me audiat inquirentem, habebit unde jure succenseat. Nuncasperitate litterarum mearum,
Abbreviated transcription (Latin):
futuram corporis mutationẽ
ut possit iidere inuisibilia: ñ
ut opinor talis potentia corpo¬
ris m̃ti auferret uisionem: ut ex¬
terior homo dm̃ uidere tc̃ possit.
ñ possit int̾ior. Quasi tantum
foris sit ds̃ ad hominem. & intus
ñ sit in homine. cum aꝑtissime
scͥptum sit. ut sit ds̃ om̃ia in oĩb
ant ita sit intus ille qui sine ul¬
lis locoꝵ spaciis ubiq totus est
ut foris tantum inderi ab erc̃i¬
ore homine possit. intus autẽ
ab int̾iore ñ possit. Que si absur¬
dissisne sentiuntur: magis enĩ
scĩ plem er̃t deo. & ñ manens in¬
trinsecus ab illo circundabuis
extrinsecus: nec ceci intrinsecꝰ
eum quo pleni ert̃ ñ uidebuĩ
& tantum forinsecus oculati
eum quo circundabunt᷑ uide¬
bunt. Restat ut int̾im de uisi¬
one dĩ scd̾m int̾iorem hominẽ
certi simꝰ. Si autem etiam corpꝰ
mira commutatione hoc ualu¬
erit. aliud accedet accedet. non
illud abscedet. Melius gͦ id af¬
firmamꝰ unde minimẽ dubita¬

Expanded text:
futuram corporis mutationem, futuram corporis mutationem, ut possit uidere inuisibilia, non, ut opinor, talis potentia corporis menti auferet uisionem, ut exterior homo deum uidere tunc possit, non possit interior, quasi tantum foris sit deus ad hominem et intus non sit in homine, cum apertissime scriptum sit: Ut sit deus omnia in omnibus, aut ita sit intus ille, qui sine ullis locorum spatiis ubique totus est, ut foris tantum uideri ab exteriore homine possit, intus autem ab interiore non possit. quae si absurdissime sentiuntur — magis enim sancti pleni erunt deo, non inanes intrinsecus ab illo circumdabuntur extrinsecus nec caeci intrinsecus eum, quo pleni erunt, non uidebunt et tantum forinsecus oculati eum, quo circumdabuntur, uidebunt —, restat, ut interim de uisione dei secundum interiorem hominem certissimi simus. si autem etiam corpus mira commutatione hoc ualuerit, aliud accedet, non illud abscedet. Melius ergo id adfirmamus, unde minime dubita
Abbreviated transcription (Latin):
le: eadem ẽ amme natura que
corporis: & utrum si corporis qͣm¬
uis iam immortalis. atq incor¬
ruptibilis natura seruabitur
adiuuet tẽ aliquid sp̃m ad ni¬
denda ipsa uisibilia. id ẽ corpora¬
lia. sicut nc̃ tale aliquid. nͥ ꝑ corpꝰ
uidere ñ possumꝰ: an uͦ etiã sine
organo corporis ualeat sp̃s nr̃tẽ
nosse corporalia. neq enim & ds̃
talia ꝑ sensꝰ corporis nouit. & mul¬
ta alia que in hac questione mo¬
uere possunt: fateor me ñdum
alicubi legisse. quod mͥ sufficere
existimarem siue ad discendum
siue ad docendum: ac ꝑhoc si ñ
displicet huic fr̃i mea qualisc̃q
cautela interim ꝓpter qͦd scͥptũ
possumꝰ cor mundum ad illam
uisionẽ ipso adiuuante p̃paremꝰ.
De corpore autẽ sp̃itali. pacatiꝰ &
diligentius inquiramꝰ: ne forte
aliquid certum ac liquidum si
nobis hoc utile ẽẽ nouit. scd̃m
scͥpturas suns ds̃ demonstrare
dignetur. Si enim hoc inuenerit
inquisitio diligentior tantam

Expanded text:
le, eadem est animae natura quae le, eadem est animae natura quae corporis —, et utrum, si corporis quamuis iam inmortalis atque incorruptibilis natura seruabitur, adiuuet tunc aliquid spiritum ad uidenda ipsa uisibilia, id est corporalia, sicut nunc tale aliquid nisi per corpus uidere non possumus, an uero etiam sine organo corporis ualeat tunc spiritus noster nosse corporalia — neque enim et deus talia per sensus corporis nouit — et multa alia, quae in hac quaestione mouere possunt, fateor me nondum alicubi legisse, quod mihi sufficere existimarem sine ad discendum sine ad docendum. Ac per hoc, si non displicet huic fratri mea qualiscumque cautela, interim, propter quod scriptum possumus, cor mundum ad illam uisionem ipso adiuuante praeparemus. de corpore autem spiritali pacatius et diligentius inquiramus, ne forte aliquid certum ac liquidum, si nobis hoc utile esse nouit, secundum scripturas suas deus demonstrare dignetur. si enim hoc inuenerit inquisitio diligentior, tantam
Abbreviated transcription (Latin):
mi. athanasii. gregorii. & si qͣ
alioꝵ talia legere potui. que com¬
memorare longum putaui:. dm̃
ñ eẽ corpus. nec forme humane
habere m̃bra: nec eam ẽẽ ꝑ locoꝵ
spacia diuisibilem. & ẽẽ natura
incommutabiliter inuisibilẽ.
nec ꝑ eandem naturam atꝙy¬
substantiam. s assumpta uisibi¬
li specie sicut uoluisse apparuisse
quib apparuit: quando ꝑ corpo¬
ris oculos in scͥpturis scĩs uisus
ẽẽ narratur: in adiutorio dñi in¬
concusse credo. & quantum donat¬
ipse intelligo. De spiritali autem
corpore qͦd in resurrectione ha¬
bebimꝰ. quantum capiat in me¬
lius commutationem. utrum
in simplicitatem sp̃s cedat. ut
totus homo iam sp̃s sit. an qͦd
magis puto. s ñdum plena fi¬
ducia confirmo. ita futurũ sit
sp̃itale corpꝰ. ut ꝓpter quandam
ineffabilem facilitatem sp̃ita¬
le dicatur. seruet tam̃ substanti¬
am corporalem. que ꝑ se ipsam
uiuere ac sentire ñ possit: s ꝑ

Expanded text:
mi, Athanasii, Gregorii, et si qua mi, Athanasii, Gregorii, et si qua aliorum talia legere potui, quae commemorare longum putaui, deum non esse corpus nec formae humanae habere membra nec eum esse per locorum spatia diuisibilem et esse natura incommutabiliter inuisibilem nec per eandem naturam atsubstantiam sed adsumpta uisibili specie, sicut uoluit, apparuisse, quibus apparuit, quando per corporis oculos in scripturis sanctis uisus esse narratur, in adiutorio domini inconcusse credo et, quantum ipse donat, intellego. De spiritali autem corpore, quod in resurrectione habebimus, quantam capiat in melius commutationem, utrum in simplicitatem spiritus cedat, ut totus homo iam spiritus sit, an, quod magis puto, sed nondum plena fiducia confirmo, ita futurum sit spiritale corpus, ut propter quandam ineffabilem facilitatem spiritale dicatur, seruet tamen substantiam corporalem, quae per se ipsam uiuere ac sentire non possit sed per
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habet: S quid dixit: Qui plan¬
tauit aurem ñ audiet: qui fmx̃
ocłm ñ consid̾at: Membra tulit:
efficientias dedit. Hec om̃ia de
qui pͥores nob̾ in catholica eccł̃ia
uiuentes. diuina eloquia tracta¬
uert. ideo commemoranda ar¬
bitratus sum. ut sciat iste frat̾
si quid aliter quam isti sentit: de¬
posita dissensione. amaritudine
& fr̃ne caritatis suauitate in in¬
tegrum restituta. atq seruata.
diligenti & tranquilla consid̾ati¬
one querendum. uel discendum
uel docendum. Neq enim quo¬
rumlibet disputationes quãuis
catholicoꝵ & laudatoꝵ hominũ
uelut scͥpturas canonicas habe
debemꝰ: ut nob̃ ñ licet salua hono
nerimꝰ qͦd aliter senserint quã
ueritas habet. diuino adiutorio
uel a nob̃ intellecta. uel ab alus.
Talis ego sum in scͥptis alioꝵ.
tales uolo ẽẽ intellectiores me¬
oꝵ. D eniq in his om̃ib que de
opusculis scoꝵ atq doctoꝵ com¬
memoraui: ambrosii. iheroni¬

Expanded text:
non habet\'; sed quid dixit? qui plannon habet\'; sed quid dixit? qui plantauit aurem, non audiet? qui finxit oculum, non considerat? membra tulit, efficientias dedit. Haec omnia de qui priores nobis in catholica ecclesia uiuentes diuina eloquia tractauerunt, ideo commemoranda arbitratus sum, ut sciat iste frater, si quid aliter quam isti sentit, deposita dissensionis amaritudine et fraternae caritatis suauitate in integrum restituta atque seruata diligenti et tranquilla consideratione quaerendum uel discendum uel docendum. neque enim quorumlibet disputationes quamuis catholicorum et laudatorum hominum uelut scripturas canonicas habere debemus, ut nobis non liceat salua honoruerimus, quod aliter senserint, quam ueritas habet diuino adiutorio uel ab aliis intellecta uel a nobis. talis ego sum in scriptis aliorum, tales uolo esse intellectores meorum. denique in his omnibus, quae de opusculis sanctorum atque doctorum commemoraui, Ambrosii, Hierony
Abbreviated transcription (Latin):
Cum gͦ ille uir in scͥpturis do¬
etissimꝰ. psalmum exponeret
ubi dictum ẽ. intelligite gͦ qui
insipientes estis in popło: & stul¬
ti aliquando sapite: qui plan¬
tauit aurem ñ audiet: aut qͥ
finxit ocłm ñ consid̾at: int̾ cet̾a
iste locus inquit aduersꝰ eos maxi¬
me facit qui anthropomorphist̃
qui dicunt dm̃ habere membra
que etiam nos habemꝰ: uerbi
causa dr̃ ds̃ habere oculos. ocłi
dñi respiciunt om̃ia: manꝰ dñi
facit om̃na: & audiuit inquit
adam sonum pedum dm̃ deam¬
bulantis in paradiso. Hec simpli¬
citer audiunt. & humanas imbe¬
cillitates ad dĩ magnificentiam
refert̃. Ego autem dico qͦd ds̃ to¬
tus ocłs ẽ. totus manꝰ ẽ. totꝰ pes
ẽ. Totus ocłs ẽ. quia om̃ia uidet.
totus manꝰ ẽ. quia om̃ia oꝑatur.
Totus pes ẽ quia ubiq ẽ.Ergo
uidete quid dicat. qui plantauit
aurem ñ audiet: & ñ dixit qui
plantauit aurem. gͦ ipse aurẽ
ñ habet: Non dixit gͦ ipse ocd̃os

Expanded text:
Cum ergo ille vir in Scripturis doCum ergo ille vir in Scripturis doctissimus psalmum exponeret, ubi dictum est: Intelligite ergo, insipientes in populis, et stulti, aliquando sapite. Qui plantat aurem non audit? aut qui finxit oculum, non considerat? Inter caetera iste locus, inquit, adversus eos maxime facit, qui Anthropomorphitae sunt, qui dicunt Deum habere membra quae etiam nos habemus, verbi causa, dicatur Deus habere oculos, oculi Domini respiciunt omnia, manus Dei facit omnia. Et audivit, inquit, Adam sonum pedum Domini ambulantis in paradiso . Haec simpliciter audiunt et humanas imbecillitates ad Dei magnificentiam referunt. ego autem dico, quod deus totus oculus est, totus manus est, totus pes est. totus oculus est, quia omnia uidet; totus manus est, quia omnia operatur; totus pes est, quia ubique est ergo uidete, quid dicat: Qui plantauit aurem, non audiet? et non dixit qui plantauit, ergo ipse aurem non habet\'; non dixit \'ergo ipse oculos
Abbreviated transcription (Latin):
lam uisionem desid̾are noueri¬
mus. Nam de m̃bris dei que assi¬
due scͥptura commemorat: ne
quisquam scd̾m carms huiꝰ formã
& figuram nos eẽ credet similes deo
ꝓpt̾ea eadem scͥptura. & alas hab̾e
dm̃ dixit: quas nos utiq non ha¬
bemꝰ. Sicut gͦ alas cum audimꝰ
ꝓtectionem intelligimꝰ: sic & cũ
audimꝰ manꝰ. oꝑationem intellig̾e
debemꝰ: & cum audimꝰ pedes. pre¬
sentationem: & cum audimꝰ ocłos
uisionem. qua cognoscitur: & cũ
audimꝰ faciem. notitiam qua in¬
notescit: & si quid aliud eadem
scͥptura tale cominemorat: puto¬
sp̃italiter intelligendũ. Neq hocego tm̃
aut ego pͥor. s om̃s qui qualicunq
sp̃itali intelligentia resistunt
eis qui ob hoc anthropomorphi tae
nominantur. ex quoꝵ litteris
ne multa commemorando ma
iores moras faciam: hoc unum
sc̃i iheromimi int̾pono. ut nou̾it
iste fr̃ ñ se de hac re notum magĩ
quam cum pͥorib agere debere
si quid eum contra ꝑmouet.

Expanded text:
lam uisionem desiderare nouerilam uisionem desiderare nouerimus. Nam de membris dei, quae assidue scriptura commemorat, ne quisquam secundum carnis huius formam et figuram nos esse crederet similes deo, propterea eadem scriptura et alas habere deum dixit, quas nos utique non habemus. sicut ergo, alas cum audimus, protectionem intellegimus, sic et, cum audimus manus, operationem intellegere debemus et, cum audimus pedes, praesentationem et, cum audimus oculos. uisionem, qua cognoscit, et, cum audimus faciem, notitiam, qua innotescit; et si quid aliud eadem scriptura tale comspiritualiter intelligendum. Neque hoc ego tantum, aut ego prior, sed omnes qui qualicumque spirituali intelligentia resistunt eis qui ob hoc Anthropomorphitae nominantur. Ex quorum litteris ne multa comjores moras faciam; hoc unum sancti Hieronymi interpono, ut noverit iste frater non se de hac re mecum magis quam in prioribus agere debere, si quid eum contra permovet.
Abbreviated transcription (Latin):
dignos utiq illos uolens intelligi.
qui licet resurgant. dm̃ uidere ñ
potert̃. qm̃ ad dampnationem
resurgent: quia ꝑ fidem ueram
que ꝑ dilectionem oꝑatur: cor
mundare noluer̃t. Et ideo sequi¬
tur & dicit. neq is qui dm̃ uid̾e
noluerit: potest dm̃ uidere. Dem¬
de quia occurrebat etiam om̃s
impios uelle dm̃ uidere. statim
ut ostend̾et quare dixerit. qui
dm̃ uidere noluerit. quia utiq
illo modo ñ uult dm̃ uid̾e im¬
pius. quia cor mundare ñ uult
quo ille uid̾i poterit: secutus
adiunrit. & ait. Nec in locods̃
uidetur: s mundo corde. Nee
corporalib oculis ds̃ queritur
nec circumscribit᷑ uisu. nectae¬
tu tenetur. nec auditur affatur.
nec sentitur ince̾su. Quibꝰ t̾bis¬
beatus ambrosius uoluit ad mo¬
nere. quid debeant homines p̃¬
parare. qui dm̃ uolunt uidere:
hoc ẽ cor mundare ꝑ fidem que
ꝑ dilectionem oꝑatur. dono sp̃c
sc̃i unde pignus accepimꝰ. quo il¬

Expanded text:
dignos utique illos uolens intellegi, dignos utique illos uolens intellegi, qui licet resurgant, deum uidere non poterunt, quoniam ad damnationem resurgent, quia per fidem ueram, quae per dilectionem operatur, cor mundare noluerunt. et ideo sequitur et dicit: neque is, qui deum uidere noluerit. potest deum uidere\'. deinde, -quia occurrebat etiam omnes impios uelle deum uidere, statim, ut ostenderet, qua re dixerit qui deum uidere noluerit\', quia utique illo modo non uult deum uidere impius, quia cor mundare non uult, quo ille uideri poterit, secutus adiunxit et ait: videtur, sed mundo corde: nec corporalibus oculis Deus quaeritur, nec circumscribitur visu, nec tactu tenetur, nec auditur affatu, nec sentitur incessu. Etbeatus Ambrosius uoluit admonere, quid debeant homines praeparare, qui deum uolunt uidere, hoc est cor mundare per fidem, quae per dilectionem operatur, dono spiritus sancti, unde pignus accepimus, quo il
Abbreviated transcription (Latin):
cum apparuerit. similes ei erimꝰ
q̃m uidebimꝰ eũ sicuti ẽ: negare
ñ possumꝰ filios dĩ uisuros dm̃. s
sic̃ uidentur inuisibilia. sic̃ seip¬
sum ostensurum ꝓmittebat: qͥ
hominibꝰ in carne uisibilis appa¬
rebat: quando dicebat. Et ego di¬
me ipsum: cum ante ocłos homi¬
num conspicuus loqueret᷑. Inde
autẽ inuisibilia uident᷑: nͥ ocłis
cordis: De quib pauloante dixi
quid iheronimꝰ senserit. ad uiden¬
ratus mediolanensis ep̃e in ipsa
resurrectione dixit. ñ facile ẽẽ
dm̃ uidere. nͥhis qui mundo st̃
corde: & ideo scͥptum ẽẽ. beati mui¬
do corde. qm̃ ipsi din uidebunt.
Quantos beatos inquit iam
numerauerat: & tam̃ eiᷤ uident¬
di dm̃ ñ ꝑmiserat facultatem.
Deinde adiungit. & dicit. Si h
qui mundo st̃ corde dm̃ uidebt̃.
utiq alii ñ uidebt̃. Et ne alios il¬
los acciperemꝰ. de quib dictum
ẽ. beati pauꝑes. beati mites. et
cet̾a: continuo subiunxit: neq
enim indigni dm̃ uidebt̃: in

Expanded text:
t, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est, negare non possumus filios dei uisuros deum, sed sicut uidentur inuisibilia, sicut se ipsum ostensurum promittebat, qui hominibus in carne uisibilis apparebat, quando dicebat: Et ego dime ipsum illi, cum ante oculos hominum conspicuus loqueretur. unde autem inuisibilia uidentur nisi oculis cordis, de quibus paulo ante dixi, quid Hieronymus senserit ad uidenratus Mediolanensis episcopus in ipsa resun-ectrone dixit non facile esse deum uidere nisi his, qui mundo sunt corde, et ideo scriptum esse: Beati mundo corde, quia ipsi deum uidebunt. quantos beatos\', inquit, iam numerauerat et tamen eis uidendi deum non promiserat facultatem!\' deinde adiungit et dicit: Si ergo hi, qui mundo sunt corde, deum uidebunt, utique alii non uidebunt\'. et ne alios illos acciperemus, de quibus dictum est: Beati pauperes, beati mites et cetera, continuo subiunxit: \'Neque enim indigni deum uidebunt\',
Abbreviated transcription (Latin):
assumptione creature: scd̾m
deitatis autem sue ꝓpͥetatem
omnino dm̃ eẽ inuisibilem. id
natiura inuisibilem. quando
patͥbꝰ uisus ẽ sicut moysi cum
quo facie ad faciem loquebat᷑
alicuiꝰ conspicabilis materie
dispositione assumpta: salua
sua inuibilitate uid̾i potuisse.
Noc ẽ etiam qͦd nr̃ dicit ambrosiꝰ.

Expanded text:
assumptione creaturae: secundum assumptione creaturae: secundum Deitatis autem suae proprietatem omnino Deum esse invisibilem, id natura invisibilem, quando patribus visus est, sicut Moysi, cum quo facie ad faciem loquebatur, alicujus conspicabilis materiae dispositione assumpta, salva sua invisibilitate videri potuisse. Hoc est quod etiam noster dicit Ambrosius,