comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ delectatio. Pecẽm enĩ. Qiͣ. scor¬
piꝰẽ. cuiꝰ punctiõe factaẽ mors. s
absorbebit᷑ in fut᷑o cũ dabit᷑ sc̃is.
ut peccare ñ uelint. nec possint.
ge iuuari. s a deo tm̃. Data enĩ le¬
ge & carnalis concupiscentia ui¬
ualuit: & p̃uaricatio accessit. lẽx
enĩ ꝓhibendo. auget pecc̃i cupi¬
ditatẽ: ñ diffundat sp̃s caritatẽ.
deo dicens. Deo aũ gr̃as ago qͥ de¬
dit noħ uictoriã pecc̃i. & mortis. ꝑ¬

Expanded text:
o. Peccatum enim quasi scorpius est, cujus punctione facta est mors; sed absorbebitur in futuro, cum dabitur sanctis ut peccare non velint, nec possint. ge juvari; sed a Deo tantum. Data enim lege et carnalis concupiscentia invaluit, et praevaricatio accessit. Lex enim prohibendo auget peccati cupiditatem, nisi diffundat spiritus charitatem. Deo dicens: Deo autem gratias ago, qui dedit nobis victoriam peccati et mortis,
Abbreviated transcription (Latin):
tiõe. De collectis aũ. Post alia. de
collectis faciendis in scõs qͥ erant
iherosolimis breuit̃ monet. qͦdñ
ẽ contͣ illd̾. Nolite cogitare de cͣsti¬
no. ñ ẽ enĩ cogitare de cͣstino. si qͥs
humano more ista ꝓcuret s si
qͥs ꝓpt̃ ista deo militet. ut in oꝑibꝰ
suis ñ regnũ dei. s istoꝵ ad qͥsiti¬

Expanded text:
 De collectis. Post alia, de collectis faciendis in sanctos qui erant in Hierosolymis breviter monet. Quod non est contra illud: Nolite cogitare de crastino. Non est enim cogitare de crastino, si quis humano more ista cogitet: sed si quis propter ista Deo militet, ut in operibus suis non regnum Dei, sed istorum acquisiti
Abbreviated transcription (Latin):
mortis
fuit uictoria qͣ in corꝑib absorta es: resur¬
gentiũ ȩt̾na constabit. Ubi ẽ mors. scił. dis¬
solutio stimulus tuus: Stimuł mortis in¬
tellig̃r pecc̃m originale. quo in uno pecca¬
uimꝰ om̃s. ut morerem᷑ in uno om̃s qͦ puns¬
ti & uenenati sumꝰ. de qͦ mors exiit ut ipse
exponit dicens. uł subdens. Stimulꝰ autẽ
mortis peccatũ ẽ. Sicut enĩ pecẽm stimu
mors fecit pecc̃o enĩ morim᷑. ñ morte pecra¬
uita faceret. s qͦ uita hominis fieret sic &

Expanded text:
oralis fuit; victoria qua in corporibus absorpta es resurgentium, aeterna constabit. Ubi est mors, scilicet dissolutio, stimulus tuus. Stimulus mortis intelligitur peccatum originale, quo in uno peccavimus omnes, ut moreremur in uno omnes, quo puncti et venenati sumus, de quo mors exiit, ut ipse exponit subdens: Stimulus autem mortis peccatum est. Sicut enim peccatum stimulmors fecit; peccato enim morimur, non morte peccauita faceret, sed quo uita hominis fieret, et quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qͦd nos in anima & corpore resurgere fecit. Uñ
uidet᷑ mortẽ destruxisse. ut nos redu̾et. qͣ re et
ea potestate oꝑatus ẽ mortuuis. qͦd oꝑatus fuerat
riiuus. ꝑ quẽ accepimꝰ. Hic cõmendat eũ a lib̾a¬
litate. Hic enĩ ostendr: qͥd auctor ei contulit. Qiͣ
diceret. talis ẽ xp̃c. ꝑ quẽ talem nos apłi cũ aliis
fidelib accepimꝰ.i. qͥ talis dedit gr̃am. sçił. re¬
missionẽ pecc̃oꝵ. & patientiã om̃iũ laboꝵ. ꝑ¬

Expanded text:
 nos in anima et corpore resurgere fecit. Unde videtur mortem destruxisse ut nos redimeret: quare et ea potestate operatur mortuus qua operatus fuerat vivus. Per quem accepimus. Hic commendat eum a liberalitate. Hic enim ostenditur quid auctor ei contulit; quasi dicat, talis est Christus per quem talem nos apostoli cum aliis fidelibus accepimus, id est qui talis dedit gratiam, scilicet remissionem peccatorum et patientiam omnium labo
Abbreviated transcription (Latin):
dilecti. ut sit sensus. sc̃bit dilectis d̃i uocatis
scĩs .i. illis qͦs dilexit. ut ad scĩtatẽ uocarent
qͣ scĩ essent. scĩficati ꝑbaptismũ. Restat aũ
ut apłs dicat. salutẽ: & cõpleat᷑ usitatũ epłe
qͣsi diceret. apłs scͥbit Romanis. & inscͥbendo¬
pͥus salutat. sic optando dicens. gr̃a sit uob̾¬
tur ĩpius .i. fit iustꝰ qui pͥus fuerat impius.
& id̾o ꝑcipiendȩ huiꝰ gr̃e m̾ita nulla prece¬
dunt. qͥa m̾itis impii ñ grã s pena debet᷑.
Nec ista grã eẽt si ñ daretur gͣtuita. s dẽbita

Expanded text:
dilecti, ut sit sensus, scribit dilectis Dei vocatis sanctis, id est illis quos dilexit, ut ad sanctitatem vocaret, qua sancti essent sanctificati per baptismum. Restat autem ut Apostolus dicat salutem et compleatur usitatum Epistolae Quasi dicat: Apostolus scribit Romanis, et in scribendo salutat, sic optando dicens, gratia sit vobtur impius, id est fit iustus, qui prius fuerat impius. et ideo percipiendae huius gratiae merita nulla praecedunt. quia meritis impii non gratia sed poena debetur nec ista esset gratia, si non daretur gratuita, sed debita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinere dĩ. & si ita distincta sint. E ut os¬
tendat unu̾sũ bonũ eẽ. a deo subdit adeo:
Grã porro & ꝑax qͥd aliud ẽ qͣm donũ dei:
Uñ nullomͦ hoĩb gͣtia dari potest. qͣ libera¬
m᷑ a pecc̃is: & pax qua reconciliam dõ. nͥ
mutabilis unitas. in ista salutatioẽ cõgnos

Expanded text:
tinere, etsi ita distincta sint. Et, ut ostendat universum bonum esse a Deo, subdit: A DeoGratia porro et pax quid aliud est quam donum Dei? Unde nullo modo hominibus gratia dari potest, qua liberamur a peccatis, et pax qua reconciliamur Deo, nterque incommutabilis unitas in ista salutatione cognos
Abbreviated transcription (Latin):
dixit accepisse. ne ingͣtus existeret gre. qͣ illi
pecc̃a dimissa st̃. ut nemo audeat dicere ui¬
tȩ pͥoris m̾itis. se ad euugłiũ eẽ ꝑductũ. cũ
se potuissent. nͥ pͥus cũ cet̾is gentib gr̃am q̃¬
in iudeis. qͥa udei cohabitatiõe sunt in gentib¬
s ẽ in om̃ib gentib. Ad quid: Ad obediendũ
fidĩ.i. ut faciã ego cũ aliis apłis. eos obedire
ni facitis. Deiñ ut familiariꝰ admoneat. con¬
tantes. estis uocati. ꝑ gr̃am ꝑnit̾iorẽ aspira¬
q̃ om̃iũ gntiũ salusẽ. Cũ audiunt roma¬
ni. int̃ cet̾os se uocatos. scire possunt qͦd ñ debent
sub lege agere. quia sine lege susceꝑunt cet̾ȩ gt̃s.
seruare debent: Sequit᷑. Om̃ib qui st̾ rome dile¬
ctis di. uocatis scĩs. Huc usq pendet construc
tio. Qͣ diceret. paulus talis & talis. scͥbit oĩb
qͥ st̃ romȩ. ñ aliis s dilectis di: i dilectis a dõ.
Qũãuis enĩ romanis scͥbat. illis tñ se scͥbere sig¬

Expanded text:
dicit se accepisse, ne ingratus existeret gratiae, qua illi peccata dimissa sunt, ut nemo audeat dicere vitae prioris meritis se ad Evangelium esse perductum, cum re potuissent, nisi prius cum caeteris gratiam, quae in Judaeis, quia Judaei cohabitatione sunt, in gentibetiam in omnibus gentibus. Ad quid? Ad obediendum fidei, id est ut faciam ego cum apostolis aliis eos obedire ut vos Romani facitis. Deinde ut familiarius admoneat, contantes, estis vocati per gratiam et interiorem inspiraui omnium gentium salus est. Cum audiunt Romani inter caeteros se vocatos, scire possunt quod non debent sub lege agere, quia sine lege susceperunt caeterae geservare debent. Omnibus qui sunt Romae dilectis Dei vocatis sanctis. Hucusque pendet littera, quasi dicat, Paulus talis et talis scribit, omnibus qui sunt Romae, non aliis, sed dilectis Dei, id est dilectis a Deo. Quamvis enim Romanis scribat, illis tamen se scribere sig
Abbreviated transcription (Latin):
no manifestari filius dĩ. inuͥtute resurgn¬
di: sciłꝰ. cũ resurgit a mortuis. Om̃is enim
ãbiguitas. & diffidentia resurrectiõe eiꝰ¬
uer̃t s ĩ resurrectioe uͥtus diuinitatis emicuit. si
manifestari filiꝰ dĩ in uͥtute resurrectioĩs. & scd̾m¬

Expanded text:
rno, manifestari Filius Dei in virtute resurgdi, scilicet cum resurgit a mortuis. Omnis enim ambiguitas et diffidentia, resurrectione eere, sed in resurrectione virtus divinitatis emicuit, sicmanifestari Filius Dei in virtute resurrectionis secu
Abbreviated transcription (Latin):
sensatis dediti ñ sunt demoniis magis de¬
diti st̃. qͦd ẽ ꝑiculosiꝰ. nã si tm̃ ydola colereq̃.
sicut eos ñ adiuuarent. ita illis nicħ noce¬
rent. qͥa nec ydola. nec eis ĩmolata aliqͥd
malicia. q̃dam. ⁊ maliuolentia. nocen¬
di nob̾. Nlolo aũ. Dico qͦd ĩmolant demo¬
mis. ego autẽ nolo uos qui fideles estis. fi¬
molaticie. s conscientia ydoli. uł consci¬
entia frĩs. q̃ ꝑcutit᷑ exẽplo ur̃o. Ad ħ ge¬
nus etiã ꝑtinent consultatiões. ⁊ pacta
q̃dam significationũ cũ demonib pla¬
cita. atq federata. qͣlia st̃ molimina ma¬
gicar artium. aruspicũ. & augurũ. atq
ligat᷑e & remedia. q̃ fiunt ĩ p̃cantatio¬
nib & qͥbdam notis. uł in qͥb dã rebꝰ sus¬
pendendis. ⁊ illigandis. nec illi ab ħ gñe
ꝑniciosȩ suꝑsticionis seg̃gandi st̃. Qͥ ge¬
nechliaci obnataliũ derũ consid̾ationes. nc̃
aũ uulgo mathematici uocant᷑ qͥconãt᷑
actionũ euenta p̃dicere. Ideo nolo: qͥa ñ po¬

Expanded text:
sensatis dediti non sunt, daemoniis magis dediti sunt, quod est periculosius. Nam si tantum idola colerent, sicut eos non adjuvarent, ita illis nihil nocerent, quia nec idola, nec eis immolata aliquidmalitia quaedam, et malevolentia nocendi nobis. Nolo autem vos. Dico quod immolant daemoniis: ego autem nolo vos, qui fideles estis, fimolatitiae, sed conscientia idoli, vel conscientia fratris qui percutitur exemplo vestro. Ad hoc genus etiam pertinent consultationes et pacta quaedam significationum cum daemonibus placita atque foederata, qualia sunt molimina magicarum artium, aruspicum, et augurum, atque ligaturae et remedia quae fiunt in praecantationibus, et quibusdam votis, vel in quibusdam rebus suspendendis et illigandis, nec illi ab hoc genere perniciosae superstitionis segregandi sunt, qui genethliaci, ob natalium dierum considerationes, nunc autem vulgo mathematici vocantur, qui conantur actionum eventa praedicere. Ideo nolo, quia non po
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ hoc facere. Clident᷑ illi emulari ⁊ in¬
uide dño. regnũ cuiꝰ diminuunt. qͥ cũ scã¬
dalo fr̃m comedunt ydolochita. imitato¬
res diaboli. Telo enĩ inuidie sathanas y¬
dolatͥã inuenit. ut hoĩes negando dm.
ydolis seriuant. ⁊ creator sͥ debitũ cultũ¬

Expanded text:
bemus hoc facere. Videntur illi aemulari, et invidere Domino, regnum cujus diminuunt, qui cum scandalo fratrum comedunt idolothyta imitatores diaboli. Zelo enim invidiae Satanas lolatriam invenit, ut homines negando Deum idolis serviant, et Creator sibi debitum cultu
Abbreviated transcription (Latin):
ris: sunt utiq sic qͥ edunt carnẽ xxp̃i ⁊
sangͥnẽ eiꝰ bibunt. participes eiꝰ st̃.uel
ita potest legi. ut isrł sit uocatiui casus.
oiͣ. ita ẽ de nob̾ sum̃tib panẽ & calicẽ. &
ouos qͥ estis isrł .i. hõmines uidentes dm.
uidete .i. discite. qͣlit̃ se habent ea q̃ st̃ scd̃m
carnẽ .i. carnalia scił. ydolatͥa. sicut enĩ
nos de tino pane.⁊ uno calice ꝑcipientes.
sumꝰ conformes corꝑͦis xp̃i. sic qͥ edunt
hostias ydolis oblatas. st̃ participes alta¬
ris. erroris .i. demonis. ⁊ nõneitaẽ. U.¬
ab ydolatͥa ꝓhibebat. uñ locꝰ iste sũpsit ex¬
ordiũ. ne putarent iõ ñ nocere si de sacͥfiq

Expanded text:
s Sunt utique. Sic qui edunt carnem Christi et sanguinem ejus bibunt, participes ejus sunt. Vel ita potest legi, ut Israel sit vocativi casus.sumentibus panem et calicem, et o vos qui estis Israel, id est homines videntes Deum, videte, id est discite qualiter se habent ea quae sunt secundum carnem, id est carnalia, scilicet idololatria. Sicut enim nos de uno pane et uno calice percipientes sumus conformes corporis Christi, sic qui edunt hostias, idolis oblatas, sunt participes altaris erroris, id est daemonis. Et nonne? uab idololatria prohibebat, unde locus iste sumpsit exordium, ne putarent ideo
Abbreviated transcription (Latin):
sacm̃tum significat inuenit᷑. In illo enĩ sa¬
cͣm̃to. corpꝰ. & sangͥnẽ suũ cõmendauit no¬
bis. qͦd etiã fecit ce nosipsos. nã & nos corpꝰ
ipsiꝰ facti sumꝰ. Uidete. similitudo indu¬
cit᷑ hic ad intellig̃ndũ qͦd supͣdictum ẽ:¬

Expanded text:
cat invenitur. In illo enim sacramento corpus et sanguinem suum commendavit nobis, qui etiam fecit nos ipsos. Nam et corpus ipsius facti sumus. Videte Israel. Similitudo inducitur hic ad intelligendum quod supra dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscibilitatẽ ẽẽ pecẽm originale.
Originale aũ dicit᷑: qͥa ex uitiosa originis
nĩe conditiõe trahit᷑. NNon enĩ qͥa ab a
derit. qui om̃i pecc̃o caruit. s qͥa uitiosa le¬

Expanded text:
concupiscentiam esse originale peccatum. Originale autem dicitur, quia ex vitiosa originis trae conditione trahitur. Non enim quia ab Adderit qui omni peccato caruit; sed quia vitiosa le
Abbreviated transcription (Latin):
adult̾antes uerbũ di .i. falsa miscen¬
tes.⁊ ꝓuoluptate. ñ ꝓ prole p̃dicantes.
sicut plurimi faciunt. Hic pseudoa¬
tentiõe. ñ ꝓ questu. ⁊ sñ ãmixtione
corruptiõis. sicut didicimꝰ ex deoqͥ
nos docuit. ⁊ ħ facimꝰ corã do .i. cau¬
saeiꝰ solũ. ut ei placeamꝰ ⁊ in xp̃o nũ
de lege agunt. legalia p̃dicantes. In¬
cipimꝰ iter᷑. Qa sciebat apłs eos sinistre
acciꝑe suã cõmendationẽ. sicut eciã ĩ
ret. incipit cont᷑ opinionẽ eoꝵ osten¬
de se ñ suam głam. s di q̃rere dicens.¬
Incipimꝰ. Qiͣ. semꝑ in ħ noui simꝰ. ite¬
rũ sicut ĩ pͥma epła cõmendare istis
ñ utiq uane nos cõmendantes hoc
dicimꝰ. s ne abaliis decipiamini. id
cogim᷑ memorare. Qͦd aũ ñ nos cõmen¬
dare intendimꝰ. ex ħpatec qͥa nulliꝰ ũqͣ
cõmendaticias epłas q̃rimꝰ. nec eis ege

Expanded text:
adulterantes verbum Dei, id est falsa admiscentes, et pro voluntate non pro prole praedicantes, sicut plurimi faciunt. Hic pseudoatentione, non pro quaestu, et sine admistione corruptionis, sicut didicimus, ex Deo, qui nos docuit. Et hoc facimus coram Deo, id est causa ejus solum, ut ei placeamus, et in de lege agunt legalia praedicantes. cipimus iterum. Quia sciebat eos sinistre accipere suam commendationem, sicut et in ret; incipit contra eorum opinionem ostendere se non suam gloriam, sed Dei quaereIncipimus, quasi semper in hoc novi simus, iterum, sicut in prima Epistola, commendare istis non utique vane nos conmendantes, hoc dicimus, sed, ne ab aliis decipiamini, id cogimur memorare. Quod autem non nos commendare intendimus, ex hoc patet, quia nullius unquam commendatitias epistolas quaerimus, nec eis egem
Abbreviated transcription (Latin):
ħẽ firmit̾ scͥptũ incordib ur̃is. ñ dele¬
bilit̾. ut qͦd atͣm̃to scͥb̾r. facile deletur.
noua aũ lex. diffusa ẽ incordib ho¬
minũ. Hec lex ẽ caritas cłi. illa ẽ lex o¬
ꝑum. litt̃a occidens p̃uaricatorẽ ista
est lex fidei uiuificans dilectorẽ Ibi gͦ
lex extͥnsecꝰ posita ẽ qͣ iniusti terrerent᷑
ħ intͥnsecꝰ posita ẽ qͣ iꝰti uiuificarent᷑. Ibi
ĩ tabulis lapideis digit᷑ dei oꝑatus ẽ:
ut significaret᷑ duritia cordiũ illiꝰ ppłi.¬
ħ idẽ digitꝰ in cordib hominũ ẽ oꝑatꝰ:
ut uoluntas ꝓmpta & intellig̾ntia ca¬
pax significet᷑. Clñ subdit ⁊ hec epła
scͥptaẽ. ñ intabulis lapideis .i. ñ indu¬
ris cordib hñtib notas. nec sentientibꝰ.
ut uetꝰ lex. Lapis enĩ ñ sig̃cat. nͥ durissi¬
mã uoluntatẽ.⁊ adu̾sus dͦm inflexib¬
lẽ s in tabulis cordis.i. in cordib latis.¬

Expanded text:
hoc firmiter scriptum in cordibus vestris non delebitur, ut quod atramento scribitur, facile deletur. nova autem lex diffusa est in cordibus. Augustinus Haec lex est charitas Dei. Illa est lex operum, littera occidens praevaricatorem, ista est lex fidei vivificans dilectorem. Ibi ergo lex extrinsecus posita est qua injusti terrerentur; hic intrinsecus posita, qua justificarentur. Ibi in tabulis lapideis digitus Dei operatus est, ut significaretur duritia cordium illius; hic idem digitus in cordibus hominum operatus est, ut voluntas prompta et intelligentia capax significaretur. Unde subdit: Et haec Epistola scripta est, non in tabulis lapideis, id est non in duris cordibus habentibus notas, nec sentientibus ut vetus lex. Lapis enim non significat nisi durissimam voluntatem, et adversus Deum inflexibilem; sed in tabulis cordis, id
Abbreviated transcription (Latin):
epłam scri¬
phylemo¬
ni colosen¬
si.qͥ nulla
eccłiasticȩ
ministra¬
ditꝰ erat dignitate. s ui laudabilis
mplebe. cui familiares litt̾as mitcit.
ꝑ onesimo seruo suo. qͥ cũ dãpno eius
fug̾at. s ab apło audito enͣgłio bap

Expanded text:
am scriPhilemoni Colossensi, qui nulla ecclesiasticae ministraditus erat dignitate, sed vir laudabilis in plebe, cui familiares litteras mittit pro Onesimo servo suo, qui cum damno ejus fugerat; sed ab Apostolo audito Evangelio ba
Abbreviated transcription (Latin):
sc̾bens ei a roma de carcere. Et ẽ in¬
tentio apłi. implorare ueniã onesi¬
mo ap̃ phylemonẽ. Modꝰ talis. Pra¬
us salutat eum cũ uxore & filio. de¬
m̃ agit gr̾as do de bonis eoꝵ. cõmen¬
pans fidẽ & caritatẽ eoꝵ: postea ply¬

Expanded text:
oma de carcere. Et est intentio Apostoli implorare veniam Onesimo apud Philemonem. Modus talis est, prius salutat eum cum uxore et filio; deinde agit gratias Deo de bonis eorum, commendans fidem et charitatem eorum, postca P
Abbreviated transcription (Latin):
entie.⁊ sermoscientiȩ ꝑ ħ significans. qͥa
ñ solũ datur sapĩa . i. de diuinis intellig̃n¬
tia. & scientia de humanis. s etiã eoꝵ ser¬
mo: ut aliis possint eloqͥ. Seqͥt᷑ Alt̾i. dat᷑
fides .i. constantia fiłi. uł. sermo meod̾
sp̃u. ¶lide qͦd & fides it̃ di munera est.

Expanded text:
t sermo scientiae, per hoc significans quia non solum datur sapientia, id est de divinis intelligentia et scientia de humanis, sed etiam earum sermo, ut aliis possint eloqui. Alteri datur fides, id est constantia fidei vel sermo, in eodem Spiritu. Vide quod et fides inter Dei mun
Abbreviated transcription (Latin):
s donũ di. qͥ myst̾iũ suũ hominib decla¬
rauit nͨ qͥ h dicit p̾stat bñficiũ religioni.
s accipit ut gr̃a hominũ ÷ qͦdydola dii
dñr eũ ñ sint: uñ. ⁊ antistites eoꝵ hõib
subiecti st̃ In regła uͦ xp̃iana alit̾ ẽ qͥa
ñ p̃stant religioni beneficiũ. cdicentes iħo
ẽẽ dñm. s accipiunt uñ humiliari de¬
bent ut patiaNtur se argui ñ q̃rant ad¬

Expanded text:
d donum Dei, qui mysterium suum hominibus declaravit; nec qui hoc dicit praestat beneficium religioni, sed accipit, ut gratia hominum, cum quod idola dii dicuntur, cum non sint. Unde et antistites eorum hominibus subjecti sunt. In regula vero Christiana aliter est, quia non praestant religioni beneficium, dicentes Deum esse Jesum, sed accipiunt unde humiliari debent, ut patiantur se argui, non quaerant ad
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ se habeat in alio.⁊ sic maneat caritas
⁊ humilitas. Si ẽnĩ humilis es. ⁊ amas
unitatẽ. tͥ h̃t. qͥsqͥs in illa aliqͥd ht̃. tolle
inuidiã. & tuũ ẽ qͦd habeo. Liuor seꝑat.
caritas iungit. Sicut in humano corꝑe
ocuł solꝰ uidet s ñ sibi soli. sic sp̃m sem̃

Expanded text:
in se, habeat in alio, et sic maneat charitas et humilitas. Si enim humilis es et amas unitatem, tibi habet quisquis in illa aliquid habet, tolle invidiam et tuum est quod habeo; livor separat, charitas jungit. Sicut in humano 102 corpore oculus solus videt, sed non sibi soli, sic Spiritum sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
uere ñ potest. nͥ pͥus credat. Qͥgͦ uere
inuocant. ñ mͦ credunt. s etiã oran.
ut postꝗͣ credid̾it alicuiꝰ animꝰ. ñ de¬
sinat id postulare. qͦd ꝓmisit deus
toto corde uigilantib. qͥa credere
dat remissionẽ peccatoꝵ. inuocare
aũ impetrat ꝓmissa dei. Ut autẽ
ostendat qͦd ñ est uera inuocatio.si¬

Expanded text:
 prius credat. Qui ergo vere invocant, non modo credunt, sed etiam orant, ut postquam crediderit alicujus animus non desinat id postulare quod promisit Deus toto corde vigilantibus, quia credere dat remissionem peccatorum. Invocare autem impetrat promissa Dei. Ut autem ostendat quod non est vera invocatio si
Abbreviated transcription (Latin):
plicit̃ credit᷑. s cor¬
de credit᷑ qͥa cẽt̾a
potest homo no
congrue ait. Corde credit᷑ De hac aũ
radice cordis: surgit confessio. Confi¬
teri enĩ ẽ dicere qͥd sit in cords. S em̃¬
de. qͥa ñ sine causa signũ crucis fit ĩ
fronte.i. in sede pudoris. ne xp̃i obꝓ
fuit petro: ore negare. cũ credet cor¬
de. Discedat gͦ mala uerecundia. acce¬
dat salubͥs confessio. ñ erubescamꝰ de
xp̃i nomine. si insultet᷑ nob. qͥa cre¬
Plane dicoᷤ in occisũ. s hoc in illo oc¬
cisũ ẽ qͦd assũpsit d̾e me. ñ qͦ fecit me.
turo. & si hic uideat᷑ confundi. Et
bene dixi om̃is: ñ ẽ enĩ distinctio iu¬
dei & greci. s in om̃i gente qͥtimet
deũ. hic acceptus ẽ illi. Et uere ñ ẽ
Nũ. aiues in om̃s .i. sufficiens dita¬
re om̃s. qui inuocant illũ fide & o¬
pere. aliis ñ ẽ ipse diues. qͥa partici¬
pes ñ sunt bonoꝵ eius. qͥ autẽ inuo¬
cant. recipient et̾nã remun̾ationẽ

Expanded text:
pliciter creditur, sed corde creditur, quia caetera potest homo nolcongrue ait, corde creditur. De hac autem radice cordis surgat confessio. Confiteri enim est dicere qe, quia non sine causa signum crucis fit in fronte, id est in sede pudoris, ne Christi ofuit Petrum ore negare, cum corde crederet. Discedat ergo mala verecundia, accedat salubris confessio, non erubescamus de Christi nomine. Insultetur nobis, quia creplane dico, quia in occisum, sed hoc in illo occisum est quod sumpsit de me, non quo fecit me. turo, etsi hic videatur confundi. Et bene dixi omnis, non enim est distinctio Judaei et Graeci, sed in omni gente qui timet Deum hic acceptus est illi. Etnium dives in omnes, id est sufficiens ditare omnes qui invocant illum, fide et opere; aliis non est ipse dives, quia participes non sunt bonorum ejus; qui autem invocant recipient aeternam remunerationem.
Abbreviated transcription (Latin):
hõib Uħsimꝰ aũ cũ illis &e
ĩ multis sepe sollicitũ eẽ.
ñc aũ multo sollicitiorem
confidentia multa ĩ uos:
siue ꝓ tyto qͥẽ sociꝰmeus.
& inuos adiutor: siuie fr̃s¬

Expanded text:
 misimus autem cum illis et in multis saepe sollicitum esse nunc autem multo sollicitiorem confidentia multa in vos sive pro Tito qui est socius meus et in vos adiutor sive fr
Abbreviated transcription (Latin):
głam .i. głosum. Itẽ seminat᷑ id
concipr̃ in infirmitatẽ .i. tale cui
q̃libet noceant. surget ĩ uͥtute .i.
in potentia. cui nicħ noceat. Uł
qͥa ñ ualet se mou̾e uł regere
uegetatũ. Qͥd ꝑ singła: Semi¬
nat᷑ corpꝰ animale .i. tale qͦd ci¬
bis sustentet᷑ ut uiuat: & qͦd
nich̾ habet ab anima. ñ qͦd sensificat᷑
ꝑeam. sicut aĩalia. surget corpꝰ sp̃uale.
.i. ta̾le qͦd iã cibis ñ egeat tͣnsiens inna

Expanded text:
gloriosum; item, seminatur, id est concipitur, in infirmitate, id est tale cui quaelibet noceant; surget in virtute, id est in potentia cui nihil noceat. Haquia non valet se movere vel regere; vegetatum. Quid per singula? Seminatur corpus animale, id est tale quod cibis sustentetur ut vivat, et cum nihil habet ab anima, nisi quod sensificatur per eam sicut animalia. Surget corpus spirituale, est tale quod jam cibis non egeat, transiens in na
Abbreviated transcription (Latin):
etiã int̾ se differ̃t Stella enĩ astel
la differt in claritate. fic & diffe¬
rens erit resurrectio mortuoꝵ.l.
licioꝵ: s ĩ regno celesti p̃mioꝵ st̃
multȩ. heȩ st̃ diu̾sȩ m̃itoꝵ ĩ una
dic om̃ib qͥ oꝑati st̃ in uinea. qͦ
denario utiq aliqͥd significatur
qͦd om̃s cõmunit̃ habeb̾t. sicuti
ẽ ipsa uita et̾na. ipsũ regnũ celoꝵ¬

Expanded text:
etiam inter se differunt. Stella enim differt a stella in claritate, sic et differens erit, resurrectio mortuorum, liciorum, sed et in regno coelesti praemiorum na dit omnibus qui operati sunt in vinea. Quo denario utique aliquid significatur quod omnes communiter habebunt, sicuti est ipsa vita aeterna, ipsum regnum coelo
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ui plene subdet᷑ tc̃: corpꝰ ñ iã repug¬
nabit. & qͥa sp̃ui simile erit. qͥa nec a¬
luiͣndo corruptionẽ patiet᷑. nec alim̃¬
tis egebit ut homo añ pecẽm. eguit
Nota qͦd cum dicit corpꝰ tͣnsiturũ ad
incorruptionẽ corruptiõis facit m̃ti¬
onẽ ut ostendat᷑ maior dignitas re¬
surrectiõis. Si ẽ corpꝰ. Aiͣ. uere surget

Expanded text:
ui plene subdetur corpus, non jam repugnabit. Et quia spiritui simile erit, quia nec aliquam corruptionem patietur, nec alimentis egebit, ut homo ante peccatum non eguit. Nota quod cum dicit corpus transiturum ad incorruptionem, corruptionis facit mentionem, ut ostendatur major dignitas resurrectionis. Si est corpus. Quasi dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
nariꝰ. qͥa & ua ẽ beatitudo qͣ illi
ꝑcipiunt. & dispar retͥbutionis
qͣlitas. & cũ sint imparis clarita¬
tis. tñ d̾s ẽ om̃ia mom̃ib. Et qͥa
d̾s caritas ẽ: ꝑ caritatẽ fiet. ut qͦd

Expanded text:
ntius quia et una est beatitudo, quam illi percipiunt, et dispar retributionis qualitas, et cum sint imparis claritatis, tamen Deus est omnia in omnibus. Et quia Deus charitas est, per charitatem fiet, ut quod
Abbreviated transcription (Latin):
animales. abanimali patre ꝓcreatos.
scͥptũ ẽ enĩ. qͦd pͥmꝰ homo adã factus ẽ ĩ
animã uiuentẽ. Hĩc exponit qͥd sit a-¬
nimale corpꝰ. cũ ait. fc̃s ẽ in animã uiuẽ¬
tẽ .i. potentẽ uiuere .i. uitã dare corpori.
uificaret ut ultͣ ñ egeret aliqͣ̃ sustenta¬
tiõe nec eẽt solubile. Hic exponit qͥd sit
sp̃uale. ħ enĩ int̾ anrmã uiuentem. &
sp̃m uiuificantẽ. int̾ ẽẽ uoluit. ut illie
corpꝰ sit anmale: hic sp̃uale. Anima
enĩ ĩ corꝑe animali. uiuit qͥdem. s ñ
uiui ficat. usq ad auferendã corrup¬

Expanded text:
patre procreatos, scriptum est ibi, quod primus homo Adam factus est in animam viventem. Hic exponit quid sit animale corpus, cum ait, factus est in animam viventem, potentem vivere, id est vitam dare corpori, vificaret, ut ultra non egeret aliqua sustentatione, nec esset solubile. Hic exponit quid sit spirituale. Hoc enim inter animam viventem et spiritum vivificantem interesse voluit, ut illic sit corpus animale, hic spirituale. Anima enim in corpore animali vivit quidem, sed non vivificat usque auferendam corrup
Abbreviated transcription (Latin):
humilit̾ xp̃c passus ẽ m̃endo. ⁊ d̾s pat̃ exaltauit.
illũ. dando ĩmortalitatẽ. ⁊ ĩpassibilitatẽ. Exral¬
tauit gͦ illũ scd̾m humanã naturã q̃ głiosior
factaẽ in resurrectiõe. ĩ qͦ etiã & diuina nat᷑a¬
pot̾̃ dici exaltata. scđm ostensionẽ. qͥa cepit
sciri qͦd erat. sic̃ in assũptiõe infirmitatis d̾r.
exinanita: qͥa ñ apparuit qͦd erat. Seq̃r. Q do¬

Expanded text:
t illum, donando immortalitatem, impassibilitatem. Exaltavit ergo secundum humanam naturam, quae gloriosior facta est in resurrectione, in quo et natura divina potest dici exaltata secundum ostensionem, quia coepit sciri quod erat. Sicut in assumptione infirmitatis dicitur exinanita, quia non apparuit quod erat.
Abbreviated transcription (Latin):
donau̾it: utrũ hõi ando. Honum donauit¬
forma di eẽt. ñ excelsꝰ erat. aut ñ ei genua
exaltata ẽ. ipsi donatũ ẽ nom̃. qͦd ẽ suꝑ om̃e
nom̃. ut cũ ipsa forma serui nõiet᷑ uiige¬
mortẽ. qͦd iã habebat idem ipse di filius. d̾s
de d̃o natꝰ eqͣlis patͥ. Nũqͥd enĩ añqͣm resurge¬
ret. ĩmoetiã añqͣm homo fieret. ñ erat altꝰ

Expanded text:
o donavitforma Dei esset, non excelsus erat, aut non ei genua exaltata est, ipsi donatum est nomen quod est super omne nomen: ut cum ipsa forma servi nominetur, unigemortem, quod jam habebat idem ipse Dei Filius, Deus de Deo natus aequalis Patri. Nunquid enim antequam resurgeret, imo etiam antequam homo fieret, non erat altus
Abbreviated transcription (Latin):
ad mortẽ. Qͣnͣta humilitas. Humiliauit se
xp̃c usq ad incarnationẽ usq ad mortali¬
tatis humanȩ participationẽ. usq ad dia¬
boli tẽptationẽ usq ad ppłi irrisionẽ. usq
ad sputa ⁊ uincła. ⁊ alapas. ⁊ flagella. usq
ad mortẽ ⁊ si parũ ẽ h. aliqͥd de gen̾e mori .s. ad¬
dendũ ẽ. mortẽ aũ. ñ qͣmlib&. s erucis. q̃ igno¬
Dpellis mortiema qͥd tendis: Osames fecida.
qͥd inflaris: Ynceps tuus humilis ẽ. ⁊ tu suꝑ¬
bus: Caput ẽ humile. ⁊ m̃brũ suꝑbũ: Absit.
ꝓpt̃ qͦd. Ostendit humilitatẽ &ͥ q̃ inpassiõe maxi¬

Expanded text:
litas! humiliavit se Christus usque ad incarnationem, usque ad mortalitatis humanae participationem, usque ad diaboli tentationem, usque ad populi irrisionem, usque ad sputa et vincula, et alapas, flagella, usque ad mortem. Et si parum est hoc, aliquid de genere mortis addendum est. Mortem autem, non quamlibet, sed crucis, quae ignoO pellis morticina, quid tenderis? O sanies fetida, quid inflaris? Princeps tuus humilis, et tu superbus? Caput est humile, et membrum superbum? Absit! Propter quod. Ostendit humilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
militudinẽ hõmũ factꝰ qͥa ñ tͣnsfiguratione
ĩ hõmẽ. s habitu factꝰ ẽ cũ indutꝰ ẽ hoinẽ. ꝗͦ
sͥ uniens qͦdãmꝰ. atq conformans ĩmortalita¬
ti. ȩt̾nitatiq consociaret. Non gͦ oportec ĩtel¬
nͨ m̃bra ueste induta mutant᷑ qͣuis illa suscep¬
tio ineffabilit̾ susceptũ suscipienti copula¬
ret. habit᷑ gͦ ẽ susceptio hoĩs. ai. uestis quȩ ñ
tionẽ humilitatis ait. & etiã humiliauit se

Expanded text:
n transmigratione in hominem, sed habitu factus est, cum indutus est hominem, quem sibi uniens quodammodo atque conformans immortalitati aeternitatique consociaret. Non ergo oportet intelnec membra veste induta mutantur, quamvis susceptio illa ineffabiliter susceptum suscipienti copularet. Habitus ergo est suceptio hominis, quasi vestis quae non tione
Abbreviated transcription (Latin):
tat. quẽ de stulto sapientẽ facit. Quedã uͦ sic
accedunt. ut mutent ⁊ mutent᷑. ut cib qͥamit
rẽ in robur. atq ualentiã cõmutat. Terciũ genꝰ
ẽ. cũ ea q̃ accedunt. nͨ mutant ea qͥb accidunt nͦ
abeis ipsa mutant᷑ sicut anulꝰ positꝰ in digito:
qͦd gen rarissime reꝑit᷑. Qrtũ genꝰ ẽ. cũ ea q̃ acce¬
dunt mutant᷑ ñ a suanat᷑a. s qͦdãmͦ formant᷑.

Expanded text:
tat, quoniam de stulto sapientem facit. Quaedam vero sic accedunt, ut mutent et mutentur, ut cibus qui amittre in robur atque valentiam mutamur. Tertium genus est, cum ea quae accedunt nec mutant ea quibus accedunt, nec ab eis ipsa mutantur; sic annulus positus in digito, quod genus rarissime invenitur. Quartum genus est cum ea quae accedunt, non mutant
Abbreviated transcription (Latin):
sit miscia sua głosa. Obhoc enĩ dat tot
bona malis. & tã du eos tolerat. ut conũ¬
cat eos iꝰte dãpnari. & ut fideles magis eum
diligant. quib gr̃ã malis ñ cõmunẽ ipse
conseruauit. Uł ut ostendet ħ in uasa mi
qͣm tolerant a malis. a qͥb qͣnto magis tͥbu¬
latiõib exercent᷑ tanto puriores. & melio¬
res gr̃a d̃i oꝑante reddunt᷑. ł de futuro
bona dedit: Et dedit utiꝙ. qͥa ds sustinu¬
it inmulta pacientia uasa irȩ apta min

Expanded text:
icordia sua. Ob hoc enim dat tot bona malis, et tandiu eos tolerat, ut convcat eos juste damnari; et ut fideles magis eum diligant, quibus gratiam malis non communem ipse onservavit. Vel ostenderet hic vasa miquam tolerant a malis, quia quanto magis tribulationibus exercentur, tanto puriores et meliores gratia Dei operante redduntur. Vel de futuro bona dedit, et dedit utique quia Deus? Sustinuit in multa patientia vasa irae apta in
Abbreviated transcription (Latin):
eos. qͣ ꝑ nos: tc̃ recte patimim. Galathis
aũ anathema dicit. si aliud reciꝑent. co¬
rinthiis rectũ eẽ dicit reciꝑe si alud p̃¬
dicatũ fu̾it. s aliud ħ dicit. qͦd sit potiꝰ.
⁊ maiꝰ. eo qͦd ab apłis tͣditum fu̾at. Galathis¬

Expanded text:
eos quam per nos, tunc recte pateremini. Galatis autem anathema dicit, si aliud reciperent. Corinthiis autem rectum esse dicit recipere, si aliud praedicatum fuerit; sed aliud hic dicit quod sit potius et majus eo quod ab apostolis traditum fu
Abbreviated transcription (Latin):
sponsi tui. Sepite gͦ ut scͥptumẽ: aures ues¬
tras spis. Ad huc enĩ musitat serpens. &
ñ tacet. ¶ͦo gestũ ẽ in illo ꝑadyso: h gerit᷑
mȩccłia. Nemogͥ uos seducat abistoꝑ a¬
dyso eccłiȩ: sufficiat qͦdillic lapsi sumꝰ. uł.
betis eos pati. qͥa ñ aliud p̃dicant ꝗͣ ego.¬
& idem deteriꝰ qͣm ego. Cur gͦ estimatis nos
inferiores illis: Ehoc ẽ qͦdatt. Nansi is qͥ

Expanded text:
sponsi tui. Sepite ergo, ut scriptum est, aures vessponsi tui. Sepite ergo, ut scriptum est, aures vestras spinis . Adhuc enim mussitat serpens et non tacet. Quod gestum est in illo paradiso, hoc geritur in Ecclesia. Nemo igitur vos seducat ab isto paradiso Ecclesiae. Sufficiat quod illic lapsi sumus, vel betis eos pati, quia non aliud praedicant quam ego, et deterius quam ego. Cur ergo existimatis nos 134 inferiores illis? Et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. q̃ mlalienũ recipit. Isti eniico¬
rinthii similes st̃ eue. pseudo simi¬
les serpenti .i. diabolo qͥ ꝑ eos insidi¬
at᷑ lux fidei similis ẽ paradyso. Qͦ¬
rumg̃ fides corrũpit᷑. aꝑadyso eici¬
unt᷑: qͥa p̃ponunt m̃datiũ ueritati.
Qgͣ mñdatiũ edificant in hoĩb. ab
eis pellunt u̾itatẽ. & etiã iminte¬
tunt diabolũ. ⁊ ita exeludunt xp̃m. Si qͥd
enĩ dix̃is contͣ fidem. intͣc putredo de uene¬
no serpentis. ⁊ nascunt᷑ uermes m̃datioꝵ.
& nicħ integrũ remanet. Idoq sicut patbꝰ
nr̃is adu̾sus leonẽ opꝰ erat pacientia. sic no¬
bis adũsus drachonẽ uigilantia. Tc̃ enĩ co¬
gebat. ñc docet tẽ ing̾ebat uiolentias: ñe
insidias. Uidebat᷑ tc̃ fiemens. ñc oberrans.
⁊ lubricꝰ difficile uidet᷑. Ideotimec apłs.
ne sicut ꝑserpentẽ seducta ẽ eua. itaꝑhe
reticos corrũpat᷑ eccłia uginitate fidei qͣ
gestat ĩ corde. Moͣdo gͦ anima. uͥginitatẽ
tuã serua. postea fecundã da in amplexu

Expanded text:
il alienum recipit. Isti enim Corinthii similes sunt Evae, pseudo similes serpenti, id est diabolo, qui per eos insidiatur. Lux fidei similis est paradiso. Quorum ergo fides corrumpitur, a paradiso ejiciuntur, quia praeponunt mendacium veritati. Qui ergo mendacium aedificant in hominibus, ab eis pellunt veritatem, et etiam immittunt diabolum, et ita excludunt Christum. Si quid enim dixeris contra fidem, intrat putredo de veneno serpentis, et nascuntur vermes mendaciorum, et nihil integrum remanet. Ideoque sicut patribus nostris adversus leonem opus erat patientia, sic nobis adversus draconem vigilantia. Tunc enim cogebat, nunc docet. Tunc ingerebat violentias, nunc insidias. Videbatur tunc fremens, nunc lubricus et oberrans difficile videtur. Ideo timet Apostolus ne, sicut per serpentem seducta est Eva, ita per haereticos corrumpatur Ecclesia a virginitate fidei quam gestat in corde. Modo ergo anima virginitatem tuam serva, postea fecundanda in amplexu
Abbreviated transcription (Latin):
singłarit̾ dixit uͥginẽ qͥa om̃s sunt
una uirgo ꝓpt̃ unitatẽ integrȩ fidei.
solidȩ spei. sincere caritatis. Uirgo sc̃.
qͥa a pͣuitate erroris ⁊ ab oꝑe malo.
incontaminati casta. qͥa ñ hñt estũ
male uoluntatis. Despondiuos di¬
co exhibere .i. ut exhibeã uos deo us
pentẽ seduxit euam. a ꝑadyso cam
eiciens. seduxit dico astuicia sua. scił.
ꝓmittendo falsa ita ꝑsimiles decep¬
tioẽs. corrũpant᷑ sensus ur̃i .i. intel¬

Expanded text:
singulariter dixit virginem, quia omnes sunt singulariter dixit virginem, quia omnes sunt una virgo propter unitatem integrae fidei, solidae spei, sincerae charitatis: Virgo sunt, quia a pravitate erroris et ab opere malo incontaminati, casta, quia non habent aestum malae voluntatis. Despondi dico, exhibere, id est ut exhibeam vos Deo in serpentem seduxit Evam, a paradiso eam ejiciens; seduxit, dico, astutia sua, scilicet promittendo falsa, ita, per similes deceptiones corrumpantur sensus vestri, id e
Abbreviated transcription (Latin):
sponsi sũ. Sponsus s̃ relat sponsã. ami¬
cus uͦ sponsi. ñ sibi s sponso. Et nota
qͦd emulatio. dupplicit̃ accipit᷑. Emu¬
latio enĩ ẽ ꝓpt̃ alienũ statũ motꝰ m̃tis.
uł. in bonum. uł. in malũ. ħ aũ amo¬
ris ẽ ñ luoris. qͥa diligit eos di emula¬
sp̃u suoispirat. Pħ ostendit ea quȩ
dicet amore eoꝵ se dicturũ. ut ñ ad
laudẽ eiꝰ ꝓficiat: s ad hoꝵ ꝓͥfectum.¬
anulo fidei ñ multis. s uni. ñ adult̾o.
aplurali ad singłarẽ descendit. uoless
intelligi totã ȩccłiam uͥginẽ eẽ. ⁊ in
om̃ib ueris m̃bris uͥgmitatẽ m̃tis.
& si ñ integͥtatẽ corꝑis seruare Uir¬
ginitas carnis corpꝰ e intactũ. q̃ uͥgi¬
nitas paucoꝵ ẽ: liginitas cordis fides.
ẽ incorrupta: q̃ uͥginitas ẽ om̃ium
fideliũ. Uñ in apocalypsi. Hii sc̃qͥ
cũ mulierib ñ st̃ comqͥnati: uͥgines
enĩ st̃. Inmulbierib errorẽ significa¬
uit: qa error ꝑmulierẽ cepit. Id̾eo gͦ

Expanded text:
sponsi sum. Sponsus igitur zelat sponsam; amicus vero sponsi non sibi, sed sponso. Et nota quod aemulatio dupliciter accipitur. Aemulatio enim est propter alienum statum motus mentis, vel in bonum vel in malum. Hic amoris est, non livoris, quia diligit eos aemulaspiritu suo inspirat, per hoc ostendit ea quae dicet, amore eorum se dicturum, non ut ad laudem ejus proficiant, sed ad hoannulo fidei, non multis, sed uni, non adultero, a plurali ad singularem descendit, volens intelligi totam Ecclesiam virginem esse, et in omnibus veris membris virginitatem mentis, etsi non integritatem corporis servare. Virginitas carnis corpus est intactum, quae virginitas paucorum est. Virginitas cordis fides est incorrupta, quae virginitas omnium est fidelium. Unde in Apocalypsi: Hi sunt qui cum mulieribus non sunt coinquinati, virgines enim sunt . In mulieribus errorem significavit, quia e
Abbreviated transcription (Latin):
Aiͣ. uos peto ut ñ deficiatis.⁊ iõ supplico
d̾o pat̾. ut gr̃a cooꝑetur uob̃: & hoc ÷ qͦd
ait. Huiꝰ rei gr̃a. scił. ne deficiatis a fide.
peto ne deficiatis. ostendit eos habere
ꝓpͥe uoluntatis arbitum: s ne illd̾ suf¬
ficere putent addit. huiꝰ rei gr̃a flecto

Expanded text:
atis, et ideo supplico Deo Patri ut gratia cooperetur nobis. Et hoc est quod ait, hujus rei gratia, scilicet ne deficiatis a fide, peto ne deficiatis, ostendit eos habere propriae voluntatis arbitrium, sed ne illud sufficere putent, addit, hujus rei gratia flecto
Abbreviated transcription (Latin):
obediant. N latuit eos myst̾iũ regni ce¬
loꝵ. qͦd oportuno tẽpore reuelatũ ẽ. ꝓsa
lute nr̃a. qͦ ex hac ꝑ egrinatione libera
pͥnciꝑib. ⁊ potestatib in celestib sap̃ia
rectionẽ. & ista eccłia cong̃ganda ẽ. ut si

Expanded text:
os mysterium regni coelorum quod opportuno tempore revelatum est pro salute nostra, quo ex hac peregrinatione liberatprincipatibus et potestatibus in coelestibus et sapientia re
Abbreviated transcription (Latin):
tas formas hñs. qͣm pͥncipes & potestatẽ.
ꝑeccłiã agnouer̃t. ⁊Uł ita. quȩ sit dispea¬
satio sacͣm̃ti dei. ħ ñ mutat᷑. sacͣmenti
dico absconditi a seculis. ñ in scłis. s in
deo qͥ om̃ia creauit. Habet ẽnĩ ds in seip¬
so absconditas quoꝵdã factoꝵ causas. qͣs
reb conditis ñ inseruit. easq implet ñ
illo oꝑe ꝓuidentiȩ qͦ nat᷑as substituit
ut sint. s eo qͦ illas ãministrat. ut uolu¬
erit. qͣs ut uoluit condidit. Ibi ẽ & gr̃ã. ꝑ
qͣm salui facti st̃ pecc̃ores. Nem̃ ꝑnatu¬
ram uitio depͣuatã: s ꝑ dei gr̃am homo
sconditũ dixit ñ inmundo. in qͦ st̃ absc̃õ¬
naturalit̃ fiunt. sicut absconditꝰ erat le¬
mirabilit̾ ñ naturalit̃ fuint. ut qͦd de
osse uiri dormientis mulier facta ẽ. &
in locũ costȩ ñ costa. s caro impleta ẽ.
N habuit ħ pͥma rerũ conditio. ut fe
posset. nec contͣ causas. qͥs uoluntate insti¬
tuit mutabili uoluntate. aliqͥd faceret. Iõq

Expanded text:
pes et potestates per Ecclesiam agnoverunt. Vel ita: quae sit dispensatio sacramenti Dei, hoc non mutatur. Sacramenti dico, absconditi a saeculis, non in saeculis, sed in Deo, qui omnia creavit. Habet enim Deus in seipso absconditas quorumdam factorum causas, quas rebus conditis non inseruit, easque implet; non illo opere providentiae quo natura substituit ut sint, sed eo quo illas administrat ubi voluerit, quas ut voluit condidit, ibi est et gratia per quam salvi facti sunt peccatores. Non enim per naturam vitio depravatam, sed per Dei gratiam sconditum dixit non in mundo, in quo sunt absconnaturaliter oriturarum, sicut absconditus erat Lemirabiliter non naturaliter fiunt, ut quod de osse viri dormientis mulier facta est, et in locum costae non costa, sed caro suppleta est. Non habuit hoc prima rerum conditio ut femiposset, ne contra causas quas voluntate instituit, mutabili voluntate aliquid faceret. Ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
sit dispensatio sacm̃ti absconditi a secu-¬
lis in do. qͥ omĩa creauit. absconditi dico
ita tñ irt sap̃ia d̃i. innotescat pͥncipib.
⁊ potestatib in celestib. quȩ sap̃ia : mul¬
tiformis. ñ in sui nat᷑a. s scđ̾m p̃finiti

Expanded text:
sit dispensatio sacramenti a saeculis in Deo, quod omnia creavit. Absconditi dico, ita tamen ut sapientia Dei innotescat principibus et potestatibus in coelestibus, quae sapientia est multiformis,
Abbreviated transcription (Latin):
tib facta eẽ credunt᷑. Uñ subdit. Ut in¬
notescat. Niͣ. dico absconditia scłis in deo.
is. ꝓpt̾ inferioꝵ sc̃ĩam. scił. ut hec inferio¬
ra ab eis discat qͥ stabilit̾. & incõmutabi¬
lit̃ nouit om̃ia. łłabet aũ nuntios. ꝓpter
nos. & ꝓpt̾ ipsos. qͥa eis bonũ ẽ do assistere.

Expanded text:
is facta esse creduntur. Unde subdit: Ut innotescat dico, absconditi a saeculis in Deo, is propter inferiorum scientiam, scilicet ut haec inferiora ab eis discat qui stabiliter et incommutabiliter novit omnia. Habet autem nuntios propter nos et propter ipsos, quia eis
Abbreviated transcription (Latin):
uit. iordinauit. ẽ multiformis. cum hec
ginȩ doctores ita pot̃ det̾minari. qͦd di¬
ctũ ÷. ut illis qͥ maioris dignitatis st̃ ⁊
ꝑ quoꝵ minist̾ium illa nuntiata sc̃. co¬
nita fu̾int ex parte. ut pote familiari¬
b di. & nuntiis. lilis uͦ qͥ minoris digni¬
tatis sc̃. incognita eẽnt. Qm p̃finitionẽ
fecit ds pat̃ .i. p̃ordinauit cõplendã in

Expanded text:
ordinavit, est multiformis, cum variginae doctores, ita potest determinari quod dictum est, ut illis qui majoris dignitatis sunt, et per quorum mysterium illa nuntiata sunt, cognita fuerint ex parte, utpote familiaribus nuntiis, illis vero qui minoris dignitatis sunt, incognita essent. Quam praefinitionem f
Abbreviated transcription (Latin):
utilis erit assũptio eoꝵ. ad infor¬
mationẽ g̃ntiũ. & uere. Si enĩ
amissio eoꝵ .i. infidelitas. recon¬
ciliatio mundi. q̃ erit assũptio
reliqͦ᷑ nͥ uita gentiũ ex mortui.
dei posst̃ assumi ad repͥm̃dã su¬
ꝑbiã quoꝵdã gentiliũ forte di¬
centiũ. totũ genꝰ ẽẽ dãpnatũ. ꝓ¬
bat ꝑnat᷑e similitudinẽ subdes.
dicatis ogentiles ñ posse fieri. cnͣ
si delibatio sc̃a ẽ .i. si pauci de illiᷤ
assũpti ad fidem. ut apłi. & alii
batio parua ex aliqͣre assũptio.
ad exꝑm̃tũ totius massȩ. ut ex
cibo. uł potu. Cum enĩ delibatio
da. Delibatio enĩ de massaẽ. & si
radix ẽ sc̃a .i. si patͥarche a quis
contͣhunt humorẽ fiu scĩ fuer̾t

Expanded text:
utilis erit assumptio eorum ad informationem gentium. Et vere: Si enim amissio eorum, id est infidelitas reconciliatio est mundi, quae erit assumptio reliquorum, nisi vita gentium ex mortuis, id daei possunt assumi ad reprimendam superbiam quorumdam gentilium forte dicentium totum genus esse damnatum, probat per naturae similitudinem subdens: dicatis, o gentiles non posse fieri, qua si delibatio facta est, id est si pauci de illis assumpti ad fidem, ubi apostoli et alii batio parva ex aliqua re assumptio ad experimentum totius massae, ut ex cibo vel potu. Cum enim delibatio da. Delibatio enim de massa est. Et si radix est sancta, id est si patriarchae a quibus contrahunt humorem fidei sancti fuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dus iste creatꝰ a deo malus sit. s qͥa in eo fiunt
mala. ex hoc sensu dicit᷑ dies mali sc̃. dies iacob
pessimi mundꝰ in maligno positꝰ tẽꝑaꝑiculo¬
or effundit᷑ & calix qͦ uenenũ tẽꝑatur. mala
dñr. qͥa ñ solum tẽpora. s etiã loca. & instrum̃¬
ta maloꝵ tͣcerunt infamiã. quȩ in eis fiunt.
ita & scłm dicit᷑ neqͣm. a qͦ xp̃c nos eripit. ⁊ ut
m̃itis nr̃is factũ. s scđ̾m uoluntatẽ dei: et¬
am̃. hconfirmatiõis nota ẽ. Attende qͦd ĩ hac
salutatiõe p̃libauit apłs. ⁊ cõmendationẽ sui.
⁊ qͥd possit gr̃a dei: & qͦd lex nich ꝓdest. Seqͥtur:¬
Anor ⁊ cet̾a. łlic de leuitate eos rep̃hendit qͦd
ab euͣgłio indiscrete tͣnsier̃t adlegem. ⁊ qͥa ga¬
latha tͣnslatio dicitur. congrue ex ipsonõie
huiꝰ rep̃hensionis occasionẽ sumit. Aiͣ. cum
tͣnsferimini .i. ult᷑ xp̃m in legem ferimini.

Expanded text:
dus iste, creatus a Deo, malus sit; sed, quia in eo fiunt mala Ex hoc sensu dicitur: Dies mali sunt, dies Jacob pessimi, mundus in maligno positus, tempora periculocalix quo venenum temperatur, mala dicuntur, quia non solum tempora, sed etiam loca et instrumenta malorum traxerunt infamiam quae in eis fiunt. Ita et saeculum dicitur nequam, a quo Christus nos eripit. Et ut meritis nostris factum; sed secundum voluntatem Dei Amen. Hoc confirmationis nota est. Attende quod in hac salutatione praelibavit Apostolus et commendationem sui, et quid possit gratia Dei, et quod lex nil confert. Miror, etc. Hic de levitate eos reprehendit, quia ab Evangelio indiscrete transierunt ad legem. Et quia Galatia translatio dicitur, congrue ex ipso nomine, hujus reprehensionis occasionem sumit. Quasi dictransferimini, id est ultra Christum in legem ferimini.
Abbreviated transcription (Latin):
minor patre. quẽ iniunose eqͣtis
legi. dũ ipsum sũ lege ad salutẽ non
sufficere asseritis. sicut nec legẽ sineeo. s ab
ipso sñ lege gr̃ã ẽ. & pax. a qͦ secure q̃rendaẽ.
q̃a ipse ẽ qui dedit .i. sponte obtulit. qͥa ñ ẽ ali¬
lis qͥ posset aꝑire librũ. nͥ leo detribu iuda.
semetipsũ. qͥa ñ erat alia hostia offerri pro
peccatis nr̃is delendis. qͦd ẽ initiũ saluatio¬
nis. Quẽ gͦ locum habet lex: Nullũ penitꝰ
Dedit eciã ad hoc ut eriꝑet. aiͣ. iui qͣdam nos
peccis irretitos. qͥ rei eramꝰ sub lege. de scł̃o.
.i. de conformitate mundi hꝰ. qͥnos allicit.
⁊ maloꝵ q̃ inmundo cõmitunt᷑ cuiꝰ modi st̃.
insipientia. spurcitia. infirmitas. A qͥbꝰ nos
culo dico p̾senti. tanto plus capit nos. cũ et̃na¬

Expanded text:
minor Patre, quem injuriose aequatis legi, dum ipsum sine lege ad salutem non sumcere asseritis, sicut nec legem sine eo. Sed ab ipso sine lege gratia est et pax, a quo secure quaerenda est, quia ipse est qui dedit, id est sponte obtulit, quia non est alius qui posset aperire librum, nisi Leo de tribu Juda , semetipsum, quia non erat digna hostia offerri pro peccatis nostris delendis, qui est initium salvationis. Quem ergo locum habet lex? nullum penitus. Dedit etiam ad hoc, ut eriperet, quasi vi quadam nos peccatis irretitos, qui rei eramus sub lege, de saeculo, id est de conformitate mundi hujus qui nos allicit, t malorum quae in mundo committuntur: cujusmodi sunt insipientia, spurcitia, et infirmitas, a quibus nos culo dico praesenti, tanto plus capit nos dile
Abbreviated transcription (Latin):
hominib. scił. ab anania. it qͥdã dicebant.
uł abaliis. ut qͥdam ab apłis electi ⁊ mis¬
saluator. & Rex. Nongͦ contͣrius ẽ deo. aqͦ ꝑ
filiũ electus ẽ. & missus. ut dr in destructiõe
legis. Imponebat᷑ enĩ illi. qͦd contͣria deo p̃¬
dicaret eo qͦd legẽ a deo datam destrueret

Expanded text:
hominibus, scilicet ab Anania, ut quidam dicebant: vel ab aliis, ut quidam ab apostolis electi et missalvator et rex. Non ergo contrarius est Deo a quo per Filium electus est et missus, ut dicitur in destructionem legis. Imponebatur enim illi quod contraria Deo praedicaret, eo quod legem a Deo datam desereret.
Abbreviated transcription (Latin):
resurgent qͣ xp̃c mortuus ẽ. io conuenien¬
ter ñ aĩt in m̃surã corꝑis. uł stature. se
tatis. qͥa unꝰ qͥsq recipiet suã m̃surã cor¬
N on ẽ autẽ fas dicere. qͦd in resurrectione
accidat corꝑi magnitudo. qͣm nec habu¬
it nec maiora corꝑa redigenda st̃ ad
modũ dñici corꝑis. Periret enĩ multum
de illis corꝑib. cum neo ꝑiturꝰ sit capillꝰ
sicut dñs ait nec capillus de capite ur̃o
ꝑibit. Nichil enĩ detractũ qͦlibetmͦ de
corꝑe humano ꝑiturũ ẽ: ita modificab¬
t᷑ illa in unoqͦ materies. ut aliqͥd ex ea ñ
enorinit̾ habundauit ꝑ totũ spargetur
Indecorũ qͥppe ibi nichil erit. s qͥoq̾cd futu¬
la terrena materies. q̃ discedente amma
fit cadauer. ita resurrectiõe reꝑabit᷑. ut
ea q̃ dilabunt᷑ qͣmuis ad corpꝰ redeant. uñ
dilapsa st̃: ad easdẽ qͦ corꝑis partes uͥ fu¬
er̃t redire necesse sit. Alioqͥn. capillis et
unguib ĩmodata. ⁊ indecens magnitu¬

Expanded text:
mortuus est, ideo convenienter non ait, in mensuram corporis staturae, sed aetatis, quia unusquisque recipiet suam mensuram corNon est autem fas dicere quod in resurrectione accedat corpori magnitudo quam non habuit, nec majora corpora redigenda sunt ad modum Dominici corporis. Periret enim multum de illis corporibus cum nec periturus sit capillus, sicut Dominus ait: Nec capillus de capite vestro peribit . Nihil enim detractum quolibet modo de corpore humano periturum est, ita enim modificabitur illa in unoquoque corpore materies, ut aliquid ex ea non enormiter abundavit, per totum spargetur. Indecorum quippe ibi nihil erit, sed quidquid futu neque illa terrena materies, quae discedente anima fit cadaver, ita resurrectione reparabitur, ut ea quae dilabuntur, quamvis ad corpus redeant unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerunt, redire necesse sit. Alioquin capillis et unguibus immoderata et indecens magnitu