comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
micum suum: et ducit eum ꝑ uiam
non bonam. Qui attonitis oculis cogi¬
tat praua: mordens labia sua ꝑficit
malum. Corona dignitatis senectus:
ẽ paciens iuro forti: et qui dñatur ani¬
mo suo expugnatore urbium. Sortes
nittuntur in sinu: sed a dño temꝑant᷑.
Melior ẽ. bucella sicca cum gaudio: quã
domus plena uictimis cum iurgio. Ser¬
uus sapiens dnabitur filiis stultis: et
inter fratres hereditatẽ diuidet. Sicut
igne ꝓbatur argentũ et aurũ camino:
ita corda ꝓbat dñs. Malus obedit lingue
iniquȩ: et fallax obtemꝑat labiis m̃da¬
cib. Qui despicit pauꝑem. exꝓbrat
factori eius: et qui inrslina letatur alte¬
rius ñ erit impunitus. Corona senum
filii filiorum: et głia filiorum patres
eorum. Non decent stultõ uerba cõpo¬
fita: nec principẽ labiũ mentiens.
Remina gratissima expectatio presto¬
lantis: quocũq se uerterit prudent̃
intelliget. Quicelat delictũ. quęrit
amicicias: qui altero sermone repetit.

Expanded text:
micum suum: et ducit eum per viam non bonam. Qui attonitis oculis cogitat prava, mordens labia sua perficit malum. Corona dignitatis senectus, est patiens uiro forti, et qui dominatur animae suae, expugnatore urbium. sortes mittuntur in sinu, sed a domino temperantur. Melior est bucella sicca cum gaudio quam domus plena uictimis cum iurgio. seruus sapiens dominabitur filiis stultis et inter fratres hereditatem diuidet. sicut igne probatur argentum et aurum camino, ita corda probat dominus. malus oboedit linguae iniquae, et fallax obtemperat labiis mendacibus. qui despicit pauperem, exprobrat factori eius: et qui in ruina laetatur alterius, non erit inpunitus. corona senum filii filiorum, et gloria filiorum patres sui. non decent stultum uerba conposita, nec principem labium mentiens. gemma gratissima expectatio praestolantis: quocumque se uerterit, prudenter intelleget. qui celat delictum, quaerit amicitias: qui altero sermone repetit,
Abbreviated transcription (Latin):
tminos paruulorũ: et agrũ pupillo¬
rum ne introeas. ꝓpinquus enim
eorũ fortis ẽ: et ipse iudicabit contra
ce causam illorũ. Ingrediat᷑ ad doctri
nam cor tuum: et aures cuȩ ad uer¬
ba scientiȩ. Noli subtrahere a puero
disciplinã. Si enĩ ꝑcusseris eũ uirga:
ñ morietur. Tu uirga ꝑcutis eum:
et animã eius de inferno liberabis.

Expanded text:
terminos parvulorum: et agrum pupilloterminos parvulorum: et agrum pupillorum ne introeas. Propinquus enim illorum fortis est: et ipse judicabit contra te causam illorum. Ingrediatur ad docnam cor tuum: et aures tue ad verba scientie. Noli subtrahere a puero disciplinam: si enim percusseris eum virga: non morietur. Tu virga percuties eum: et a
Abbreviated transcription (Latin):
collas oꝑim̃tũ de cubili tuo: Netrans¬
grediaris t̃minos antiquos: quos po¬
suerunt patres tui. Uidisti uirũ ue-¬
locẽ in oꝑe suo: coram regib stabit.
nec erit ante ignobiles. Quando se-¬
deris ut comedas cum principe dili-¬
gent̃ attende quȩ posita sunt ante
faciem tuã. et statue cultrũ ingut¬
ture tuo. si tam̃ habes potestatẽ in ani¬
mam tuã. Ne desideres de cibis eius:
in quo ẽ panis mendacii. Noli laborare
ut diteris: sed prudentiȩ tue pone
modum. Ne erigas ocłos tuos ad opes
quas habere ñ potes: quia facient sibi
pennas quasi aquile et uolabunt in
celum. Ne comedas cũ homine inui¬
do: et ne desideres cibos cius: qm̃ in si¬
militudine arioli et coniectoris esti¬
mat quodignorat Comede et bibe
dicet tibi: et mens eius ñ ẽ. cecũ. Cibos
quos comederas euomes. et ꝑdes pul¬
chros sermones tuos. In aurib insipi
entium ne loquaris: quia despicient
doctrinã eloquii tui. Ne attinguas

Expanded text:
tollat operimentum de cubili tuo ne transtollat operimentum de cubili tuo ne transgrediaris terminos antiquos quos posuerunt patres tui vidisti virum velocem in opere suo coram regibus stabit nec erit ante ignobiles quando sederis ut comedas cum principe diligenter adtende quae posita sunt ante faciem tuam et statue cultrum in gutture tuo si tamen habes in potestate animam tuam ne desideres de cibis eius in quo est panis mendacii noli laborare ut diteris sed prudentiae tuae pone modum ne erigas oculos tuos ad opes quas habere non potes quia facient sibi pinnas quasi aquilae et avolabunt in caelum ne comedas cum homine invido et ne desideres cibos eius quoniam in similitudinem arioli et coniectoris aestimat quod ignorat comede et bibe dicet tibi et mens eius non est tecum cibos quos comederas evomes et perdes pulchros sermoneentium ne loquaris: quia despicient doctrinam eloquii tui. Ne attingas
Abbreviated transcription (Latin):
dñsineidet in eam. Stulticia colliga¬
ta ẽ. in corde pueri: et uirga disci¬
pline fugabit eam. Qui calũniatur
paupem ut augeat diuicias suas. dabit
pse ditiori et egebit. Inclina aurẽ tuã
e audi uerba sapientium: appone au¬
tem cor ad doctrinã incã. quę pulchra
erit tibi cũ seruaueris eam in corde
cuo. et redundabit in labiis tuis: ut sit
in adnõ fiducia tua. Unde et ostendi eã
tibi hodie. Ecce descripsi eam tibi tri-
pliciter in cogitationib et scientia: ut
ostenderem tibi firmitatẽ et eloquia
ueritatis: respondere ex his qui mise¬
runt ce. Non facias uiolentiam pau-¬
peri. quia pauꝑ ẽ: neq conteras egenũ
ens. et configet eos qui confixer ani¬
uacundo. neq ambules cũ uiro furi¬
oso: ne forte discas semitas eius. et su-¬
mas scandalum animȩ tuȩ. Noli eẽ cũ
his qui defigunt manus suas. et qui
uades se offerunt ꝓ debitis. Si enim ñ
habes unde restituas. quid cause ẽ. ut

Expanded text:
Dominus incidet in eam stultitia conligaDominus incidet in eam stultitia conligata est in corde pueri et virga disciplinae fugabit eam qui calumniatur pauperem ut augeat divitias suas dabit ipse ditiori et egebit inclina aurem tuam et audi verba sapientium adpone autem cor ad doctrinam meam quae pulchra erit tibi cum servaveris eam in ventre tuo et redundabit in labiis tuis ut sit in Domino fiducia tua unde et ostendi eam tibi hodie ecce descpliciter, in cogitationibus et scientia: Ut ostenderem tibi firmitatem, et eloquia veritatis, respondere ex his, illis qui miserunt te. Non facias violentiam pauperi, quia pau per est: neque conteras egenum ejus, et configet eos, qui confixerunracundo neque ambules cum viro furioso ne forte discas semitas eius et sumas scandalum animae tuae noli esse cum his qui defigunt manus suas et qui vades se offerunt pro debitis si enim non habes unde restituas quid causae est ut
Abbreviated transcription (Latin):
aurum et argentũ gr̃a bona. Diueset
pauꝑ obinauer̃ sibi: utriusq oꝑatus ẽ.
dñs. Callidus uidit malum et abscon¬
dit se: innocens ꝑtransiit et afflictus
ẽ. damno. Finis modestiȩ timor dni. di¬
uitiȩ. et gloria. et uita. Arma et gladii
in uia ꝑuersi: custos autẽ anime sue
longe recedet abeis. ꝓuerbiũ ẽ. ado¬
lescens iuxta uiã suã: etiam cũ senue¬
rit ñ recedet ab ea. Diues pauꝑib im-¬
ꝑat: et qui accipit mutuum seruus
ẽ fenerantis. Qui seminat iniquitatẽ
metet mala: et uirga ire suȩ consum¬
mabitur. Qui ꝓnus ẽ. ad miscđiam
benedicetur: de panib enim siuis de¬
dit pauꝑi. Eice derisorẽ. et exibit cũ
eo iurgium: cessabuntq cause et con¬
tumelie. Qui diligit cordis muncditi¬
am: ꝓpt̾ grãm labiorũ suorũ habebit
amicum regem. Oculi dr̃i custodi¬
unt scientiã: et supplantantur uer¬
ba iniqui. Dicit piger. leo ẽ. foris: in
medio platearum occidendus sũ.
fouea ꝓfunda os aliene: cui iratuse.

Expanded text:
aurum, gratia bona. Dives et pauper obviaverunt sibi: utriusque operator est Dominus. Callidus vidit malum, et abscondit se: innocens pertransiit, et afflictus est damno. Finis modestiae timor Domini, divitiae et gloria et vita. Arma et gladii in via perversi: custos autem animae suae longe recedit ab eis. Proverbium est: Adolescens iuxta viam suam etiam cum senuerit non recedet ab ea dives pauperibus imperat et qui accipit mutuum servus est fenerantis qui seminat iniquitatem metet mala et virga irae suae consummabitur qui pronus est ad misericordiam benedicetur de panibus enim suis dedit pauperi eice derisorem et exibit cum eo iurgium cessabuntque causae et contumeliae qui diligit cordis munditiam propter gratiam labiorum suorum habebit amicum regem oculi Domini custodiunt scientiam et subplantantur verba iniqui dicit piger leo foris in medio platearum occidendus sum fovea profunda os alienae cui iratus est
Abbreviated transcription (Latin):
catum ẽ: et abhominatio hominum
detractor. Si desꝑaueris lassus indie
angustiȩ: imminuetur fortitudo tua.
rue eos qui ducuntur ad mortẽ:. xbii¬
et qui trahuntur ad interitũ. li-¬
berare ne cesses. Si dixeris uires non
suppetunt: qui inspector ẽ. cordis ipse
intelligit. et seruatorẽ anime tuȩ ni-¬
chil fallit. reddetq homini iuxta oꝑa
sua. Comede filimi mel quia bonũ ẽ
et fauum dulcissimum gutturi tuo.
Sic et doccrina sapientie anime cuȩ.
Quã cũ inueneris habebis in nouissi¬
mis spem: et spes cua ñ ꝑibit. Ne insidi-¬
eris et queras impietatẽ in domo iusti:
neq uastes requiem eius.

Expanded text:
catum est: et abominatio hominum catum est: et abominatio hominum detractor. Si desperaveris lassus in die angustiae: imminuetur fortitudo tua. Erue eos, qui ducuntur ad mortem: et qui trahuntur ad interitum liberare ne cesses. Si dixeris: Vires non suppetunt: qui inspector est cordis, ipse intelligit. Et servatorem animae tuae nihil fallit, reddetque homini juxta opera sua. Comede, fili mi, mel, quia bonum est, et favum dulcissimum gutturi tuo. Sic et doctrina sapientiae animae tuae: quam cum inveneris, habebis in novissimis, et spes tua non peribit. Ne insidieris, et quaeras impietatem in domo justi, neque vas
Abbreviated transcription (Latin):
inuino. et student calicib epotan-¬
dis: Ne intuearis uinum quando
flauescit: cum splenduerit inuitro color
cius. Ingreditur blande. sed in nouissi-¬
mo mordebit ut coluber: et sicut regu¬
lus uenena diffundet. Oculi tui uidebt̃
extraneas: et cor tuũ loquetur ꝑuersa.
Et eris sicut dormiens in medio mari.
et quasi sopitus gubnator amisso cla¬
uo: et dices. Uerberauer me et ñ dolur:¬
traxer̃ me et ego ñ sensi. Quando uigi-¬
eis: quia rapinas meditatur mens eorum.
et fraudes labia eorũ loquuntur: Sapi-¬
entia aedificabitur domus: et prudentia
roborabitur. In doctrina replebunt᷑
cellaria: uniuersa substantia p̃ciosa
et pulcherrima. Uir sapieñs et fortis
ẽ. et uir doctus robustus et ualidus:
quia cũ dispositione initur bellum.
et erit salus ubi multa consilia sunt.
Excelsa stulto sapientia: inporta non
aꝑiet os suũ. Qui cogitat mala facerer
stultus uocabitur. Cõgitatio stulti pec-¬

Expanded text:
in vino, et student calicibus epotanin vino, et student calicibus epotandis? Ne intuearis vinum quando flavescit, cum splenduerit in vitro color ejus. Ingreditur blande, sed in novissimo mordebit ut coluber, et sicut regulus venena diffundet. Oculi tui videbunt extraneas, et cor tuum loquetur perversa. Et eris sicut dormiens in medio mari, et quasi sopitus gubernator, amisso clavo: Et dices: Verberaverunt me, sed non dolutraxerunt me, et ego non sensi: quando evigies esse cum eis: Quia rapinas meditatur mens eorum, et fraudes labia eorum loquuntur. Sapientia aedificabitur domus, et prudentia roborabitur. In doctrina replebuntur cellaria, universa substantia pretiosa et pulcherrima. Vir sapiens, fortis est: et vir doctus, robustus et validus. Quia cum dispositione initur bellum: et erit salus ubi multa consilia sunt. Excelsa stulto sapientia, in porta non aperiet os suum. Qui cogitat mala facere, stultus vocabitur. Cogitatio stulti pec
Abbreviated transcription (Latin):
tuus: gaudebit tecũ cor meũ. et exul¬
tabunt renes mei: cũ locuta fuerint
reccũ labia tua. Non emuletur cor tu¬
um peccatores. sed intimore dnĩ esto
cotadie: quia habebis spem innouis¬
simo. et prestolatio tua ñ auferetur.
corum qui carnes aduescendũ confe-¬
runt. quia uacantes potib et dantes
simbola consum̃t᷑. et uestietur pan¬
nis dormitatio. Audi patrẽ cuum
qui genuit te: et nec contẽpnas cũ
senuerit mat̃ tua. Ueritatẽ eme: et
noli uendere sapientiam et doctrinã.
et intelligentiã. Exultat gaudio pa¬
ter iusti: quia sapientẽ genuit leta-¬
bitur meo. Qaudeat pat̾ tuus et
mater tua: et exultet quȩ genuit te.
Prebe filimi cor tuũmͥ: et ocłi tui ui-¬
as meas custodiant. Fouea enim ꝓfun-¬
da ẽ meretrix: et puteus angustus
aliena. Insidiatur inuia quasi latro.
et quos incautos uiderit interficiet.
Cuiue. cuiꝰ patriue: cui rixe. cui foucȩ.
cui sine causa uulnera. cui suffusio
ocłorum: Nonne his qui morantur¬

Expanded text:
 gaudebit tecum cor meum et exultabunt renes mei cum locuta fuerint rectum labia tua non aemuletur cor tuum peccatores sed in timore Domini esto tota die quia habebis spem in novissimo et praestolatio tua non auferetur aeorum qui carnes ad vescendum conferunt quia vacantes potibus et dantes symbola consumentur et vestietur pannis dormitatio audi patrem tuum qui genuit te et ne contemnas cum senuerit mater tua veritatem eme et noli vendere sapientiam et doctrinam et intellegentiam exultat gaudio pater iusti qui sapientem genuit laetabitur in eo gaudeat pater tuus et mater tua et exultet quae genuit te praebe fili mi cor tuum mihi et oculi tui vias meas custodiant fovea enim profunda est meretrix et puteus angustus aliena insidiatur in via quasi latro et quos incautos viderit interficit cui vae cuius patri vae cui rixae cui foveae cui sine causa vulnera cui suffusio oc
Abbreviated transcription (Latin):
impius: et ꝓrectis iniquus. Melius
c̃. habitare int̾ra deserta: quã cũ mu¬
liere rixosa. et iracunda. Thesaurus
desiderabilis et oleũ in habitaculo
iusti: et imprudens homo dissipabit
illud. Qui sequitur iusticiã et mise
Ciuitatem forcium ascendit sapiens:
et destruxit robur fiducie eius. Qui
custodit os suũ et linguã suam: custo¬
dit abangustiis animam suam. xl¬
uꝑb et arrogans uocatur indoctus.
qui inira oꝑatur suꝑbiam. Deside¬
ria occidunt pigrum: noluer̃ enĩ qͥcꝗͣ
manꝰ eius oꝑari. Totadie concupiscit
et desiderat: qui autẽ iustus ẽ. tribuet
et ñ cessabit. Hostie impiorũ ab homi¬
nabiles: quȩ offeruntur ex scelere.
Testis mendax ꝑibit: uir obediens lo¬
quȩtur uictoriã. Uir impius ꝓcaciter
offirmat uultum suum: qui autem
rectus ẽ. corrigit uiam suam. Non est
sapientia. ñ ẽ prudentia. ñ ẽ consiliũ.
contra dñm. Equus ꝑatur ad diem¬

Expanded text:
impius: et pro rectis iniquus. Melius impius: et pro rectis iniquus. Melius est habitare in terra deserta, quam cum muliere rixosa et iracunda. Thesaurus desiderabilis, et oleum in habitaculo justi: et imprudens homo dissipabit illud. Qui sequitur justitiam et miserCivitatem fortium ascendit sapiens, et destruxit robur fiduciae ejus. Qui custodit os suum, et linguam suam, custodit ab angustiis animam suam. Superbus et arrogans vocatur indoctus, qui in ira operatur superbiam. Desideria occidunt pigrum: noluerunt enim quidquam manus ejus operari; Tota die concupiscit et desiderat: qui autem justus est, tribuet, et non cessabit. Hostiae impiorum abominabiles, quia offeruntur ex scelere. Testis mendax peribit: vir obediens loquetur victoriam. Vir impius procaciter obfirmat vultum suum: qui autem rectus est, corrigit viam suam. Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum. Equus pa
Abbreviated transcription (Latin):
in abundantia: omĩs autem piger
semꝑ megestate ẽ. Qui congregat
thesauros lingua mendacii: uanus¬
et excors ẽ. et impingetur ad laqueos
mortis. Rapine impiorũ detrahent eos:
quia noluer̃ facere ndicium. Puerda
uia uirialiena ẽ. qui autem mundus ẽ.
rectũ opus eius. Melius ẽ. sedere man¬
gulo domatis: quã cũ muliere litigio¬
sa et in domo cõmuni. Anima impii
desiderat malum: ñ miserebitur ꝓxi-¬
mo suo. Multato pestilente sapienti.¬
or erit paruulus: et si sectetur sapien.¬
tiam sumet scientiam. Excogitat iu-
stus de domo impii: ut detrabat im¬
pios a malo. Qui opturat aurem suã
ad clamorẽ pauꝑis: et ipse clamabit
et non exaudietur. Munus abscon-¬
ditum extinguet iras: et donum in
sinu indignationem maximam. Eau-¬
dium iusto ẽ facere iudicium: et pa-¬
uor oꝑantib iniquitatem. Uir qui
errauerit auia doctrine: incetu gigan¬
tum cõmorabitur. Qui diligit epu¬
las in egestate erit: qui amat uinũ et
pinguia ñ ditabitur. Piusto dabitur

Expanded text:
s autem piger semper in egestate qui congregat thesauros lingua mendacii vanus est et inpingetur ad laqueos mortis rapinae impiorum detrahent eos quia noluerunt facere iudicium perversa via viri aliena est qui autem mundus est rectum opus eius melius est sedere in angulo domatis quam cum muliere litigiosa et in domo communi anima impii desiderat malum non miserebitur proximo suo multato pestilente sapientior erit parvulus et si sectetur sapientem sumet sciestus de domo impii, ut detrahat impios a malo. Qui obturat aurem suam ad clamorem pauperis, et ipse clamabit, et non exaudietur. Munus absconditum exstinguit iras, et donum in sinu indignationem maximam. Gaudium justo est facere judicium, et pavor operantibus iniquitatem. Vir, qui erraverit a via doctrinae, in coetu gigantum commorabitur. Qui diligit epulas, in egestate erit: qui amat vinum, et pinguia, non ditabitur. Pro justo datur
Abbreviated transcription (Latin):
et introgauerunt eum dicentes.
Magister. moyses dixit: siquis mor¬
tuus fuerit ñ habens filium. ut
ducat frater eius uxorem illius. et
suscitet semen fr̃i suo. Erant aut̃
apud nos septem frẽs. et primus
uxore ducta defunctus ẽ. et nonha¬
bens semen reliquit uxorẽ suã fr̃i

Expanded text:
ntes: Magister, Moyses dixit: Si quis mortuus fuerit non habens filios, ut ducat ejus frater uxorem illius, et suscitet semen fratri suo. Erant autem apud nos septem fratres: et primus, uxore ducta, defunctus est; et non habens semen, reliquit uxorem suam fratri
Abbreviated transcription (Latin):
us scribe et pharisei hipocrite: quia
comeditis domos uiduarũ orationes
iudicium. Ue uob̾ seribe et pharisei
hipocrite: quia circũitis mare et a¬¬
ridam. ut faciatis unum ꝓselitum.
et cum fuerit factus facitis eum filiũ

Expanded text:
 scribae et pharisaeihypocritae: quia comeditis domos viduarum orationes um. Vae vobis, scribae et Pharisaei hypocritae, quia circuitis mare et aridam, ut faciatis unum proselytum; et cum fuerit factus, facitis eum filium
Abbreviated transcription (Latin):
dinumerauer̃ omĩa ossa mea. Ipsi uͦ
considerauer et inspexer me. diuise¬
runt sibi uestimenta mea et suꝑ ue¬
stem meam miserunt sortem. Tuaut̃
dñe ne elongaueris auxiliũ tuum:
ad defensionem meam conspice. Erue
a framea ds̃ animam meam: et de ma-¬
nii canis unicam meam. Salua me
exorc leonis: et a cornib unicornium
humilitatẽ meã. Narrabo nom̃ tuũ
fratrib meif: in medio eccłiȩ lauda

Expanded text:
mea. Ipsi vero consideraverunt et inspexerunt me, diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestem meam miserunt sortem. Tu autem, Domine, ne elongaveris auxilium tuum a me, ad defensionem meam conspice. Erue a framea, Deus, animam meam, et de manu canis unicam meam. Salva me ex ore leonis, et a cornibus unicornium humilitatem meam. Narrabo nomen tuum fratribus meis, in
Abbreviated transcription (Latin):
pingues t̃re.⁊ inconspectu eius ca¬
dent om̃s qui descendunt in terrã.
Et amina mea illi uiuet.⁊ et sem̃
meum seruiet ipsi. Annuntiabit᷑
dño generatio uentura. et annunti.¬
abunt cęli iusticiã eiꝰ populo quinas.¬
cetur quem fecit dñs.¬

Expanded text:
in conspectu ejus cadent omnes, qui descendunt in terram. Et anima mea illi vivet: et semen meum serviet ipsi. Annuntiabitur Domino generatio ventura: et annuntiabunt coeli justitiam ejus populo, qui nascetur, quem fecit D
Abbreviated transcription (Latin):
et si ampliꝰ aliquid głatus fuero de po
bescam. Ut aut̃ ñ existimer tanquã t̾re-
corpisinfirma. et sermo contẽptibilis.
hoc cogitet qui esꝰmodi ẽ: quia quales
sentes in facto. Non enĩ audemꝰ mserere
aut comꝑare nos quib dã qui se ipsos
cõm̃dant. sedipsim nobis nos met ipsos
mentientes. et cõꝑantes nosmnet ipsos nob̃.
NIola ñ imm̃sũ głabimur. sed scđm m̃surã re-¬
gule ꝗͣ mensus ẽ. nob̃ ds̃ m̃surã ꝑtingen¬¬
di usq ad uos. Non enim quasi ñ ꝑtin-¬
gentes aduos: suꝑ extendimꝰ nos. Usq
aduos enim ꝑuenimꝰ in euangłio xp̃i
nͣ im̃sũ głantes in alienis laborib spem
aut̃ habentes crescentis fidei ur̃e in uob̃
magnificari scd̾m regulã nr̃am in abun-¬
dantia etiam in illa quȩ ultra uos sunt
euangłizare.ñ inaliena regłaiuhis quȩ
p̃pata funt głiari. Qui aut̃ głiat᷑: in
dño głiet᷑ Non enĩ qui se ipsũ cõm̃dat
ille ꝓbatus ẽ: sed quẽ ds̃ cõm̃dat᷑. xxi¬

Expanded text:
fuero de pot, non erubescam. Ut autem non existimer tanquam terrercorporis infirma, et sermo contemptibilis: hoc cogitet qui ejusmodi est, quia quales sentes in facto. Non enim audemus inserere aut comparare nos quibusdam, qui se ipsos commendant; sed ipsi nobis nosmetipsos metientes, et comparantes nosmetipsos nobis. non in immensum gloriabimur, sed secundum mensuram regulae quam mensus est nobis Deus , mensuram pertingendi usque ad vos. Non enim quasi non pertingentes ad vos, superextendimus nos. Usque ad vos enim pervenimus in Evangelio Chrites in alienis laboribus spem autem habentes crescentis fidei vestrae in vobis magnificari secundum regulam nostram in abundantiam etiam in illa quae ultra vos sunt evangelizare non in aliena regula in his quae praeparata sunt gloriari qui autem gloriatur in Domino glorietur non enim qui se ipsum commendat ille probatus est sed quem Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ed sicut in omĩb abundatis fide et
sermone et scientra. et omi sollici¬
tudine insuꝑ et caritate ur̃a in nos. ut
et in hac grã abundetis. ñqͣsi imꝑans
dico. sed ꝑ alioꝵ sollicitudinẽ etiã ur̃e
caritatis ingeniũ bonũ cõꝓbans. scitis
egenus factus ẽ. cũ diues ẽẽt ut illus in¬
opia uos diuites eetis: et consiliũ inhoc
do. hoc enim uob̃ utile ẽ: qui ñ solũ fa¬
cere. sed et uelle cepistis abanno pͥore.
Nunc uͦ et facto ꝑficite: ut quẽadmo¬
dũ ꝓmpt̾ ẽ. animꝰ uoluntatis. ita sit et

Expanded text:
ed sicut in omnibus abundatis fide, et sermone, et scientia, et omni sollicitudine, insuper et charitate vestra in nos, ut et in hac gratia abundetis: non quasi imperans dico, sed per aliorum sollicitudinem etiam vestrae charitatis ingenium bonum comprobans. Scitis egenus factus est, cum esset diues, ut inopia illius uos diuites essetis. et consilium in hoc do: hoc enim nobis utile est, qui non solum facere, sed et uelle coepistis ab anno priore. nunc uero et facto perficite, ut quemadmodum promtus est animus uoluntatis, ita s
Abbreviated transcription (Latin):
cce t̃cio hoc ꝑatus sũ uenire aduos. xxi
et ñero grauis uob̃. Non enĩ quȩro
que ur̃a sunt. sed uos. Nec enim debent
filii parentib thesaurizare. sed parentes
filiis. Ego autẽ libentissime impendã.
et suꝑ impendar ipse ꝓanimab ur̃is:
licet plus uos diligens minus diligar.
S̾ ed esto. ego uos ñ grauaui: sed cũ eẽm
astutus. dolo uos cepi. Nunqͥd ꝑaliquẽ
eorũ quos misi aduos circũuem uos:
Rogaui titũ. et misi cũ eo frẽm. Nunqͥd

Expanded text:
cce tertio hoc paratus sum uenire ad uos, et non ero grauis uobis. non enim quaero quae uestra sunt, sed uos. nec enim debent filii parentibus thesaurizare, sed parentes filiis. ego autem libentissime inpendam et superinpendar ipse pro animabus uestris, licet plus uos dSed esto. Ego vos non gravavi; sed cum essem astutus, dolo vos cepi. Nunquid per aliquem eorum quos misi ad vos, circumveni vos? Rogavi Titum, et misi cum illo fratrem. Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ data ẽ. maeccłiis macedonie qͦd
inmulto expim̃to tribulationis abun¬
dantia gaudii ipsoꝵ et altissima pau-¬
ꝑtas eorũ abundauit indiuitias sim¬
plicitatis eorũ: quia scdmiurtutẽ eoꝵ¬
testimoniũ illis reddo. qd supra uir

Expanded text:
quae data est in Ecclesiis Macedoniae, quod in multo experimento tribulationis abundantia gaudii ipsorum, et altissima paupertas eorum abundavit in divitias simplicitatis eorum. Quia secundum virtutem tes
Abbreviated transcription (Latin):
odor sumꝰ dõ mhis qui salui fiunt. et in
his qui ꝑeunt. aliis quidẽ odor mortis in
mortem: aliis quidẽ odor uitȩ inuitam.
Et adhȩc quis tam iooneus: Non enim
sumus sicut plurimi adulterantes uer-¬
bum dĩ: sed ex sinceritate: sed sicut ex
dõ corã dõ inxp̃o loquimur. un ¶ncipi¬

Expanded text:
nt, et in iis qui pereunt: aliis quidem odor mortis in mortem; aliis autem odor vitae in vitam. Et ad haec quis tam idoneus? Non enim sumus sicut plurimi adulterantes verbum Dei, sed ex sinceritate, sed sicut ex Deo, coram Deo, in Christo loquimur.  Cap
Abbreviated transcription (Latin):
castam. exhibere. xp̃o. Timeo autẽ ne
sicut serpens euam seduxit astutia sua:
ita corrumpant᷑ sensus ur̃i. et excidant
asimplicitate que ẽ. in xp̃o.x Iam
si is qui uenit aliũ xp̃m p̃dicat quem
ñ p̃dicauimꝰ. aut aliũ sp̃m accipitis quẽ
ñ accepistis. aut aliud euangłiũ qđ non
recepistis: recte pateremini. Existimoem̃
nichil me minus fecisse a magnis apłis.
Nam et si imꝑitus sermone: sed ñscientu.
Inomĩb aut̃ manifestus sũ uob. Aut
nunquid peccatũ feci me ipsũ humili

Expanded text:
tam exhibere Christo timeo autem ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua ita corrumpantur sensus vestri et excidant a simplicitate quae est in Christo nam si is qui venit alium Christum praedicat quem non praedicavimus aut alium spiritum accipitis quem non accepistis aut aliud evangelium quod non recepistis nihil me minus fecisse a magnis apostolis. Nam etsi imperitus sermone, sed non scientia; in omnibus autem manifestati sumus vobis. Aut numquid peccatum feci, me ip
Abbreviated transcription (Latin):
patos erubescamꝰ nos. ut ñ dicamꝰ uos in
hac substantia. Necessariũ ego existima¬
ui rogare frẽs. ut p̃ueniant aduos. et p̃¬
parent reꝓmissam benedictionẽ hanc
ꝑatam eẽ: sic quasi benedictionẽ ñ qua¬
si auariciam. Hoc aut dico. Qui parce
seminat: parce et metet. et qui seminat
inbenedictionib de benedictionib

Expanded text:
escamus nos, ut non dicam uos, in hac substantia. necessarium ergo existimaui rogare fratres, ut peruenirent ad uos et praepararent repromissam benedictionem hanc paratam esse, sic quasi benedictionem, non quasi auaritiam. hoc autem: qui parce seminat, parce et metet, et qui seminat in
Abbreviated transcription (Latin):
sollicit᷑atȩ ꝓ uob incorde titi: qm̃ ex hor¬
tationẽ quidẽ suscepit. sed dũ sollicicior
eẽt sua uoluntate ꝓfectꝰ ẽ. ad uos. Alisi¬
mꝰ etram cum illo frẽm cuiꝰ laus ẽ. in euan¬
głio ꝑ om̃s aeccłias. ñ solũ aut̃ sed et or¬
dinatus ᷤ abeccłiis comes ꝑegrinationis
nr̃e. in hac grã quȩ ministiat᷑ a nob ad
dnĩ głiam et destinatã uoluntatẽ nr̃am

Expanded text:
hortationem quidem suscepit sed cum sollicitior esset sua voluntate profectus est ad vos misimus etiam cum illo fratrem cuius laus est in evangelio per omnes ecclesias non solum autem sed et ordinatus ab ecclesiis comes peregrinationis nostrae in hac gratia quae ministratur a nobis ad Domini gloriam et dest
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃ habemꝰ corã dõ. Ideo consolati su¬
mus inconsolatione aut̃ nr̃a abundã-¬
tius magis gauisi sumꝰ suꝑ gaudiotiti:
ritate locuti sumꝰ. ita et głia nr̃a quȩ
fuit adtitũ ueritas facta ẽ. Et uisce

Expanded text:
o vobis coram Deo: ideo consolati sumus. In consolatione autem nostra, abundantius magis gavisi sumus super gaudio Titi, ritate locuti sumus, ita et gloriatio nostra, quae fuit ad Titum, veritas facta est, et visce
Abbreviated transcription (Latin):
meliis. in necessitatib inꝑsecutionib in
angustiis ꝓ xp̃o. Cum enĩ infirmortunc
potens sum. Factus sũ insipiens: uos me
coegistis. Ego enim a uob debui cõm̃da¬
ri. Nichil enim minus fui abhis: qui st̃
supra modũ apłi. Tam et si nichil sum:
signt tam̃ apłatꝰ mei facta suꝑ uos in
omĩ pacientia. signis. et ꝓdigiis. et uir¬
titib. Quid ẽ. enĩ quod minus habu¬
istis pre ceteris accłiis. nisi qđ ego ipse ñ

Expanded text:
meliis, in necessitatibus, in persecutionibus, in angustiis pro Christo. Cum enim infirmor, tunc potens sum. Factus sum insipiens, vos me coegistis. Ego enim a vobis debui commendari. Nihil enim minus feci ab his qui sunt supra modum apostoli. Tametsi nihil sum, signa tamen apostolatus mei facta sunt super vos in omni patientia, signis, et prodigiis, et virtutibus. Quid est enim quod minus habuistis prae caeteris Ecclesiis, nisi quod ego ip
Abbreviated transcription (Latin):
et si contristaui uos in epła: ñ me pe-¬
nitet. Et si peniteret uidens qđ mepła
illa. et si adhorã contristauit nunc
gaudeo: ñ quia contristatiestis. sed
quia contristati estis adpenitentiã.
Contristati enĩ estis scđm dm̃: ut in¬

Expanded text:
et si contristaui uos in epistula, non me paenitet: et si paeniteret, uidens quod epistula illa, etsi ad horam, uos contristauit, nunc gaudeo, non quia contristati estis, sed quia contristati estis ad paenitentiam. contristati enim estis secund
Abbreviated transcription (Latin):
si deficimꝰ. sed abdicamꝰ occulta dedeco¬
ris. ñ ambulantes in astutia. neq adul-¬
terantes uerbũ dĩ sed in manifestatione
ueritatis cõm̃dantes nosmet ipsos. adom¬
nem conscientiã hominũ coram deo.

Expanded text:
 deficimus; sed abdicamus occulta dedecoris, non ambulantes in astutia, neque adulterantes verbum Dei, sed in manifestatione veritatis commendantes nosmetipsos ad omnem conscientiam hominum coram Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
go autẽ testem dm̃inuoco in animã mi
meã qđ parcens uob̃ ñ ueniultra cho-¬
rintũ: ñ quia dnam fidei ur̃e. sed adiu¬¬
tores sumꝰ gaudii ur̃i. Nam fide statis.
tatui aut̃ hoc ipseapud me ne ite¶¬
rum intristicia uenirẽ aduos. Si em̃
ego contristo uos. et quis ẽ. qui me leti fi¬
cet. nisi qui contristat᷑ ex me: Et hoc
ipsũ scripsi uob̃: ut ñ cũ uenero tristiciã
suꝑ tristiciã habeam de quib oportu-¬
erat me gaudere: confidens iomĩb uo¬
bis. quia meũ gaudiũ omĩũ ur̃m ẽ. Nã
ex multa tribulatione et angustia cor¬
dis scripsi uob̃ ꝑmultas lacrimas. ñ
ut contristemini. sed ut sciatis quam
caritatẽ habeam abundantius in uob̃.
Si quis aut̃ contristauit ͤ ñ me contrista¬
uit sedd ex  parte: ut ñ onerẽ om̃s uos.
Sufficit illi qui eiꝰmodi ẽ. obiurgatio
hec quȩ fit a plurib ita ut econtrario

Expanded text:
testem Deum invoco in animam meam quod parcens vobis non veni ultra Corinthum non quia dominamur fidei vestrae sed adiutores sumus gaudii vestri nam fide stetistis statui autem hoc ipse apud me ne iterum in tristitia venirem ad vos si enim ego contristo vos et quis est qui me laetificet nisi qui contristatur ex me et hoc ipsum scripsi ut non cum venero tristitiam super tristitiam habeam de quibus oportuerat me gaudere confidens in omnibus vobis quia meum gaudium omnium vestrum est nam ex multa tribulatione et angustia cordis scripsi vobis per multas lacrut contristemini, sed ut sciatis quam charitatem habeam abundantius in vobis. Si quis autem contristavit me, non me contristavit, sed ex parte ut non onerem omnes vos. Sufficit illi qui ejusmodi est objurgatio haec, quae fit a pluribus: 118 ita ut eco
Abbreviated transcription (Latin):
sũ mortis habuimꝰ. ut ñ simꝰ fidentes
innob̃. sed indõ. qͥ suscitat mortuos. qͥ
de cantis ꝑicłis eripuit nos. et eruitio
in quo sꝑamꝰ. qm̃ et adhuc eripiet adiu-¬
uantib et uob̃ in oratione ꝓ nob̃. et ex
ẽ donationis ꝑmultos grẽ agant᷑ ꝓno-

Expanded text:
 mortis habuimus ut non simus fidentes in nobis sed in Deo qui suscitat mortuos qui de tantis periculis eripuit nos et eruet in quem speramus quoniam et adhuc eripiet adiuvantibus et vobis in oratione pro nobis ut ex est do
Abbreviated transcription (Latin):
sed in grã dĩ conuersati sumꝰ in hoc mũ
bundantiꝰ aut̃ aduos.
Non enĩałia seribimꝰ uob̃. quã quȩ
legistis et cognoscitis. Spero aut̃ qđ
usq in finẽ cognoscetis sicut et cogno¬
iustis nos ex parte:quia głia uĩa sumꝰ sicut
confidentia uolui uenire aduos. ut sccta
grãm haberetis: et ꝑ uostiransire in mace¬
doniã. et iterũ amacedonia uenire ad
uos: et auob̃ deduci iiudeã. Cũ gͦ hoc¬
uoluissẽ. nunquid leuitate usus sũ. aut
quȩ cogito scđm carne cogito. ut sit apud
me ẽ. et non. Fidelis aut ds̃ ẽ. quia sermo
nr̃ qui fit apuduos ñ ẽ. in illo . ẽ. et non:

Expanded text:
n gratia Dei conversati sumus in hoc mundo, abundantius autem ad vos. Non enim alia scribimus vobis quam quae legistis et cognovistis. Spero autem quod usque in finem cognoscetis, sicut et cognoistis nos ex parte, quia gloria vestra sumus sicut confidentia uolui prius uenire ad uos, ut secundam gratiam haberetis, et per uos transire in Macedoniam, et iterum a Macedonia uenire ad uos et a uobis deduci in Iudaea. sed voluissem numquid levitate usus sum aut quae cogito secundum carnem cogito ut sit apud me est et non fidelis autem Deus quia sermo noster qui fit apud vos non est in illo est et non
Abbreviated transcription (Latin):
abundantiori tristicia absorbeat᷑ qͥ eiꝰ mo¬
diẽ. ꝓpt̃ qđ obsecro uos. ut confirmecis
in illo caritatem. Ideo enim et seripsi ut᷑
cognoscã ex ꝑim̃tũ ur̃m: an i omĩbus
obedientes sitis. Cui aut̃ aliquid donastis:
et ego. Nam et ego qđ donauisiquid dona¬
mur asathana. Non enĩ ignoramꝰ cogitati-

Expanded text:
abundantiori tristitia absorbeatur qui ejusmodi est. Propter quod obsecro vos, ut confirmetis in illum charitatem. Ideo enim, et scripsi, ut cognoscam experimentum vestrum, an in omnibus obedientes sitis. Cui autem aliquid donastis, et ego: nam et ego quod donavi, si quid donamur a Satana: non enim ignor
Abbreviated transcription (Latin):
tcornelius ait. Anudius quarta die
usq: ad hanc horã. hora nona indomo
mea: et ecce uir stetit ante me inueste
candida et ait. Corneli exaudita ẽ. oratio
tua: et elemiosinȩ tuȩ cõmemorate sunt
inconspectu dĩ. Mitte gͦ in ioppen: et ac-¬
cersi simonẽ qui cognominatur. Hic petrꝰ
hospitatur in domo simonis coriarii iu¬
ata mare. Confestim gͥ misi ad ce: et tu
bene fecistiueniendo. Nunc gͦ om̃s nos¬
inconspectu tuo adsumꝰ audire omĩa
quecq tibi p̃cepta sunt a dnõ. Aꝑiens au¬
tem petrus os suũ: dixit. Inueritate cõ¬
periqm̃ ñ ẽ. ꝑsonarum acceptor ds̃. sead
in omĩ gente qui timet eũ et oꝑatur iu¬

Expanded text:
Cornelius ait: A nudiusquarta die usque in hanc horam, orans eram in domo mea, et ecce vir stetit ante me in veste candida, et ait: Corneli, exaudita est oratio tua, et eleemosynae tuae commemoratae sunt in conspectu Domini. Mitte ergo in Joppen, et accersi Simonem, qui cognominatur Petrus: hic hospitatur in domo Simonis coriarii juxta mare. Et confestim igitur misi ad te: et tu benefecistiin conspectu tuo adsumus, audire omnia quaecumque tibi praecepta sunt a Domino. Aperiens autem Petrus os suum, dixit: In veritate comperi, quia non est personarum acceptor Deus: sed in omni gente, qui timet eu
Abbreviated transcription (Latin):
potest ut ñ baptizent᷑ hii qui sp̃m
scm acceperunt sicut et nos: Et ius-¬
sit eos innomine iħu xp̃i baptizari.
Tunc rogauer eũ ut maneret apud
eos aliquot diebus
udierunt aut̃ apłi. et fr̃es quierant
iniudea: qm̃ et gentes receperunt

Expanded text:
test: ut non baptizarentur hi: qui Spiritum Sanctum acceperunt sicut et nos? Et jussit eos in nomine Jesu Christi baptizari. Tunc rogaverunt eum: ut maneret apud eos aliquot diebus. Audierunt autem Apostoli et fratres qui erant in Judea: quoniam et gentes receperunt
Abbreviated transcription (Latin):
fusione. et inuenies gr̃am in cons-¬
pectu om̃iũ hominũ. ne ꝓ hisom¬
nib confundaris. Ne accipias ꝑ¬
sonam ut delinquas. de lege altissi-¬
miet testam̃to. et de iudicio. iusti-¬
ficare impium. de uerbo sociorũ
et uiatorũ et de datione heredita¬
tis amicorũ. de equalitate statere
et ponderũ. de ad quisitione mul¬
torũ et paucorũ. de corruptione
emptionis et negociatorũ. et de
multa disciplina filiorũ. Et ser¬
uo pessimo latus sanguinare suꝑ
mulierẽ nequã: bonum ẽ. signum. Ubi
manus multe sunt claude: et qđcũq
trades. numera et appende. Datũ uͦ
et acceptũ: omẽ describe. De disciplina

Expanded text:
sione et invenies gratiam in conspectu omnium hominum ne pro his omnibus confundaris et ne accipias personam ut delinquas de lege Altissimi et testamento et de iudicio iustificare impium de verbo sociorum et viatorum et de datione hereditatis amicorum de aequalitate staterae et ponderum et de adquisitione multorum et paucorum de correptione emptionis et negotiatorum et de multa disciplina filiorum servo pessimo latus sanguinare super mulierem nequam bonum est signum ubi manus multae sunt clude et quodcumque trades numera et adpende datum vero et acceptum omne describe de disciplina
Abbreviated transcription (French):
rubescite a matre et a padũ eu¬
tre de fornicatione: et a p̃sidẽte
et a potente de mendacio.aprinci-¬
pe et aiudice de delicto. a sinagoga
et plebe de iniquitate a socio et a
mico de iniusticra. de loco in quo
habitas de furto. de ueritate dei et
cestam̃to. de discubitu in panibus
et aboffuscatione dati et accepti. a
salutantib de silentio. a respectu
mulieris fornicarie: et abauersione
uultus cognati. Ne auertas faciẽ:
a ꝓximo cuo. Et abauferendo pa-¬
crem: et ñ restituendo. Ne respicias
mulierem alien uiri: et ne scrute¬
ris ancillam eius: neq steteris ad
lectũ eius. Abamicis de sermonib
imꝓperii: et cũ dederis. ne imꝓpes.
on duplices sermonem cxui ¶A¬
auditus. de reuelatione sermo

Expanded text:
rubescite a patre et a matre de fornicatione; et a praesidente et a potente de mendacio; a principe et a judice de delicto; a synagoga et plebe de iniquitmico de iniustitia de loco in quo habitas de furto de veritate Dei et testamento de discubitu in panibus et ab offuscatione dati et accepti a salutantibus de silentio a respectu mulieris fornicariae et ab aversione vultus cognati ne avertas faciem a proximo tuo ab auferendo partem et non restituendo ne respicias mulierem alieni viri et ne scruteris ancillam eius neque steteris ad lectum eius ab amicis de sermonibus inproperii et cum dederis ne inproperes non duplices sermonem auditus de revel
Abbreviated transcription (Latin):
in ueritate et caritate.ii¬
auisus sum ualde qm̃ inueni de filiis
tuis ambulantes inueritate: sicut
mandatum accepimꝰ a patre. Et nunc
rogo te dña. ñ tanquã mandatũ nouum
scribens tͥ. sed qđ habuimꝰ abinicio ut di¬
ligamus alterutrum. Et hȩc ẽ. caritas:
ut ambulemus scdm mandata eius. ni¬
ocẽ enim mandatũ. ut quẽadmodũ
audistis abinicio meo ambuletis: qm̃¬

Expanded text:
ritate. Gavisus sum valde, quoniam inveni de filiis tuis ambulantes in veritate, sicut mandatum accepimus a Patre. Et nunc rogo te, domina, non tamquam mandatum novum scribens tibi, sed quod habuimus ab initio, ut diligamus alterutrum; et haec est charitas, ut ambulemus secundum mandata ejus. Hoc est enim mandatum, ut quemadmodum audistis
Abbreviated transcription (Latin):
Nic ẽ seductor et antixp̃c. Uidete uosmet¬
ipsos: ne ꝑcdatis quȩ oꝑati estis sed ut
mercedem plenam accipiatis. un¬
mĩs qui p̃cedit et ñ ꝑmanet indoctri¬
na xp̃i: dm̃ ñ habet. Qui ꝑmanet in
doctrina: hic et filiũ et patrẽ habet. Si
quis uenit aduos et hanc doctrinã non
affert. nolite reciꝑe eũ indomũ nec aue
ei dixeritis. Qui enim dicit illi aue: com¬
nunicat oꝑib illiꝰ malignisu
lura habens uob̃ scribere: nolui ꝑ car-¬
tam et atram̃tũ. Spero enim futurũ¬
me apud uos: et os ad os loqui: ut gau¬
dium ur̃m plenũ sit. Salitant te filii

Expanded text:
hic est seductor et Antichristus. Videte vosmetipsos, ne perdatis quae operati estis: sed ut mercedem plenam accipiatis. Ois qui praecedit et non manet in doctrina Christi deum non habet: qui permanet in doctrina. hic et filium et patrem habet. si quis uenit ad uos et hanc doctrinam non adfert, nolite recipere eum in domum, nec haue ei dixeritis qui enim dicit illi have communicat operibus illius malignis plura habens vobis scribere nolui per cartam et atramentum spero enim me futurum apud vos et os ad os loqui ut gaudium vestrum plenum sit salutant te filii
Abbreviated transcription (Latin):
dit ds̃ in iubilo: dñs in uoce tube.
Psallite dõ nr̃o psallite: psallite regi
nĩd psallite. Qm̃ rex omĩs terre ds̃:
psallite sapienter. Regnabit deus
suꝑ gentes: ds̃ sedet suꝑ sedẽ sc̃am
suam. Principes populorũ congre¬
gati sunt cũ dõ abraham qm̃ dii for¬
tes t̾re uehem̃t̃ eleuati sunt. Canti¬

Expanded text:
tubae. Psallite Deo nostro, psallite regi nostro, psallite. Quoniam rex omnis terrae Deus, psallite sapienter. Regnabit Deus super gentes, Deus sedet super sedem sanctam suam. Principes populorum congregati sunt cum Deo Abraham, quoniam dii fortes terrae vehementer elevati sunt. C
Abbreviated transcription (Latin):
minem fortem in bello. et exaltare
cornu gentis suȩ. Sic in decẽ milib
glorificauit eũ. et laudauit eum
in benedictionib dni. in offerendo
illi coronam głie. Contriuit enim
inimicos undiq et exstirpauit phi¬
ustum contrarios usq in hodiernũ
diem. Contriuit cornu ipsorũ: usq
in at̃nũ. In omni oꝑe dechit confes-¬
sionẽ scõ: et excelso in uerbo głie.¬

Expanded text:
minem fortem in bello et exaltare minem fortem in bello et exaltare cornum gentis suae sic in milibus glorificavit illum et laudavit eum in benedictionibus Domini in offerendo illi coronam gloriae conteruit enim inimicos undique et extirpavit Philisthim contrarios usque in hodiernum diem conteruit cornum ipsorum usque in aeternum in omni opere dedit confessionem S
Abbreviated transcription (Latin):
in oblacione uiri inuiolati. et into¬
nuit e celo dns̃. et in sonitu magno
auditam fecit uocẽ suam: et contri¬
uit principes tirorũ. et om̃s duces
philistiim: et ante tempus finis ui-¬
te sue et scłi. testimonium p̃buit.
in conspectu dnĩ et xp̃i. Peccunias
et usq ad calciam̃ta abomnicarne
ñ accepit: et ñ accusauit illũ ho¬
mo. Et post hoc dormiuit. et no¬
tum fecit regi. et ostendit illi finẽ
uitȩ suȩ: et exaltauit uocem eius
de terra in ꝓpħia delere impietatẽ
gentis. Post hoc surrexit nathan ꝓpħa
in dieb dauid. Et quasi adeps se-¬
ꝑatus ẽ. a carne.
ic dauid a filiis isrł. Cũ leombus
luxit quasi cũ agnis: et inursis
similit̃ fecit. sicut cũ agnis ouium
in iuuentute sua. Nunquid ñ occi-¬
dit gigantem. et abstulit opꝓbriũ
de gente:In couendo manũ in saxo
funde. deiecit exultationem golie.
ubi inuocauit dñm omĩpotentem
et decdit in dextera eius colerare ho¬

Expanded text:
in oblatione viri inviolati et intoin oblatione viri inviolati et intonuit e caelo Dominus et in sonitu magno auditam fecit vocem suam et conteruit principes Tyriorum et omnes duces Philisthim et ante tempus finis vitae suae et saeculi testimonium praebuit in conspectu Domini et christi pecunias et usque ad calciamenta ab omni carne non accepit et non accusavit illum homo et post hoc dormivit et notum fecit regi et ostendit illi finem vitae suae et exaltavit vocem eius de terra in prophetia delere impietatem gentis post hoc surrexit Nathan propheta in diebus David et quasi adeps separatus est a carne sic David a filiis Israhel cum leonibus lusit quasi cum agnis et in ursis similiter fecit sicut cum agnis ovium in iuventute sua numquid non occidit gigantem et extulit obprobrium de gente in tollendo manum in saxo fundae deiecit exultationem Goliae ubi invocavit Dominum potentem et dedit in dexteram eius tollere ho
Abbreviated transcription (Latin):
tuti a ꝑiculo liberati sunt a numero
sexcentorũ miliũ peditum inducere
illos in hereditatem. in terram que
manat lacte et melle. Et dedit dñs
ipsi caleph fortitudinem: et usq in
seneccutem ꝑmansit illi uirtus ut
ascenderet in excelsum terre locũ.
et semen ipsius obtinuit hereditatẽ.
ut uident om̃s filii isrł quia bonũ
ẽ obsequi scõ dõ. et iudices singłi
suo nomine quoꝵ ñẽ. corruptum
cor quiñ auersi sunt a dnõ. ut sit
memoria illorũ in benedictione. et
ossa eorũpullulant de loco suo. et
nomen eorũ ꝑmaneat in et̃num: ꝑ.¬
manens ad filios illorum scõrũ ui-¬
rorum in gloria. Dilectus a deo suo
um: et unxit principes in gente sua.
Iniege dnĩ iudicauit congregationẽ.
et uidit dñs iacob. et infide sua ꝓ¬
batus ẽ. ꝓpħa. et cognitus ẽ. in uerb
siuis fidelib quia uidit dm̃ lucis:
et in uocauit dñm omĩpotentem. ĩ
pugnando hostes circũstantes undiq

Expanded text:
tuti a periculo liberati sunt a numero tuti a periculo liberati sunt a numero sescentorum milium peditum inducere illos in hereditatem in terram quae manat lac et mel et dedit Dominus ipsi Chaleb fortitudinem et usque ad senectutem permansit illi virtus ut ascenderet in excelsum terrae locum et semen ipsius obtinuit hereditatem ut viderent omnes filii Israhel quod bonum est obsequi sancto Deo et iudices singuli suo nomine quorum non est corruptum cor qui non aversi sunt a Domino ut sit memoria illorum in benedictione et ossa eorum pullulent de loco suo et nomen eorum permanet in aeternum permanens ad filios illorum sanctorum virorum gloria dilectus a Domino suo um et unxit principes in gente sua in lege Domini iudicavit congregationem et vidit Dominus Iacob et in fide sua probatus est propheta et cognitus est in verbis suis fidelis quia vidit Deum lucis et invocavit Deum potentem in obpugnando hostes circumstantes undique
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nam fecit. Fortis in bello iesuna-¬
ue successor moy si in ꝓpħis qui fuit
magnus scđm nom̃ suum. maximꝰ
in salutem electorũ dĩ. expugnare
insurgentes hostes. ut consequeretur
hereditatem isrł: quã głiam adeptꝰ
ẽ in couendo manus suas. et iactan¬
do contra ciuitates rompheas. Quis
ante illum sic restitit: Nam hostes
ipse dñs ꝑduxit. Aut ñ in iracundie
eius impeditus ẽ sol. et una dies fa-¬
cta ẽ. quasi duo. Inuocauit altissimũ
potentẽ in obpugnando inimicos
undiq: et audiit illum magnus
et sc̃s ds̃. In saxis grandinis uirtutis
ualde fortis. impetum fecit contra
gentem hostilem: et indescensu ꝑ¬
didit contrarios. ut cognoscant
gentes potentiam cius. quia contra
dnm pugnare ñ ẽ. facile. et secutus
ẽ. a tergo potentes. Et in dieb moy¬
si miscdiam fecit ipse. et caleph filiꝰ
ieffome stare contra hostem. et ꝓhi¬
bere gentem a peccatis. et ꝑfringere
murmur malicie. Et ipsi duo consti¬

Expanded text:
aeternam fecit fortis in bello Iesus Naaeternam fecit fortis in bello Iesus Nave successor Mosi in prophetis qui fuit magnus secundum nomen suum maximus in salutem electorum Dei expugnare insurgentes hostes ut consequeretur hereditatem Israhel quam gloriam adeptus est in tollendo manus suas et iactando contra civitatem rompheas quis ante illum sic restitit nam hostes ipse Dominus perduxit aut non in iracundia eius inpeditus est sol et una dies facta est quasi duo invocavit Altissimum potentem in obpugnando inimicos undique et audivit illum magnus et sanctus Deus in saxis grandinis virtutis valde fortis impetum fecit contra gentem hostilem et in descensu perdidit contrarios ut cognoscant gentes potentiam eius quia contra Dominum pugnare non est facile et secutus est a tergo potentes et in diebus Mosi misericordiam fecit ipse et Chaleb filius Iepphonne stare contra hostem prohibere gentem a peccatis et perfringere murmur malitiae et ipsi duo consti
Abbreviated transcription (Latin):
choruscationes emittere uidicii su
ꝓpterea aꝑti funt chesauri et eus¬
Uidit dñs ds̃ et non complacuit illi:
et consumpti sunt in impetu iracun¬
dic fecit illis monstra et consũpsit
cos in flamma ignis: et addidit aa¬
son głiam et dedit illi hereditatem.
et primicias fructum terre diuisit
ili Panem ipsis in primis ꝑauit in
scietatem. Nam sacrificium dñi
edent: quȩ dedit ipsi et semini enis.
Ceterum in terra gentis ñ heredita¬
uit: et pars ñ ẽ. illi ingente. Ipse
enim pars eius ẽ: et hereditas. Finees
rentia gentis in bonitate et alacrita¬
ce animȩ suȩ placuit dõ isrł̃. Ideo
statuit adillũ testam̃tũ pacis prin¬
cipem scõrum et gentis sue ut sit
in et̃mum: et testam̃tũ dauid regi fi¬
no iesse de tribu nuda hereditas illi
et semini eius. ut daret sapientiam
incor nr̃m. iudicare gentt̃ suã in
iusticia. ne abolerentur bona ipso¬
rũ: et głiam iꝑsorum ingentẽ eorũ

Expanded text:
coruscationes emittere iudicii sui coruscationes emittere iudicii sui propterea aperti sunt thesauri et eidit Dominus Deus et non placuit illi et consumpti sunt in impetu iracundiae fecit illis monstra et consumpsit eos in flamma ignis et addidit Aaron gloriam et dedit illi hereditatem et primitias fructuum terrae divisit illi panem ipsis in primis paravit in satietatem nam sacrificia Domini edent quae dedit ipsi et semini eius ceterum in terra gentes hereditabit et pars non est illi in gente ipse enim pars eius est et hereditas et Finees rentia gentis in bonitate et alacritate animae suae placuit de Israhel ideo statuit ad illum testamentum pacis principem sanctorum et gentis suae ut sit in aeternum et testamentum David regi filio Iesse de tribu Iuda hereditas ipsi et semini eius ut daret sapientiam in cor nostrum iudicare gentem suam in iustitia ne abolerentur bona ipsorum et gloriam eorum in gentem ipsorum