comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ accipit. quod ante eus oculos in altari
boni oꝑis flamina caritatis uicendit. Sci¬
endũ uero est: quod plerũq ideo paci¬
entes uidenur: quia retribuere mala
ñ possumus. Sed qui ideirco mala ñ re¬
tribuit quia nequaquã ualet: pculdii¬
bio ut p̃diximus paciens ñ estͤ. quia pa¬
cientia non in ostensione requiritꝰ sed in
corde. Per inpacientiȩ autẽ uiciũ: ipsa
uirtutũ nutrix doctrina dissipat᷑. Scrip¬
tũ naniq est. Doctrina uiri ꝑ pacientiã
noscit Tanto gͦ quisq minus ostenditur

Expanded text:
altari boni operis flamma charitatis incendit. 5. Sciendum vero quod plerumque ideo patientes esse videmur, quia retribuere mala non possumus. Sed qui idcirco malum non retribuit quia nequaquam valet, procul dubio, ut praediximus, patiens non est, quia patientia non in ostensione inquiritur, sed in corde. Per impatientiae autem vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostend
Abbreviated transcription (Latin):
o p̃sides propt̃ nom̃ meũ. Continget auẽ
uobis in testimoniũ. In testimoniũ iuideli¬
cet quors: nisi eoꝵ qui aut ꝑsequendo
mortẽ inferunt. aut uidendo ñ unitantur.
Mors quippe iustors bonis in aduitoriũ
est malis intestimoniũ: ut inde ꝑuersi
sine excusatione ꝑeant. unde electi exem¬
f. plũ capiunt ut uiuant. Sed auditis totter¬
rorib turbari poterant infirmoꝵs corda:
atq ideo consolatio ad iungit᷑ cũ ꝓtinus sub¬
infert᷑. Ponite gͦ in cordib ur̃is: non p̃me

Expanded text:
et praesides propter nomen meum. Contingent autem haec et praesides propter nomen meum. Contingent autem haec vobis in testimonium. In testimonium videlicet quorum, nisi eorum qui aut persequendo mortes inferunt, aut videndo non imitantur? Mors quippe justorum bonis in adjutorium est, malis in testimonium, ut inde perversi sine excusatione pereant, unde electi exemplum capiunt ut vivant. 3. Sed auditis tot terroribus turbari poterant infirmorum corda, atque ideo consolatio adjungitur cum protinus subinfertur: Ponite
Abbreviated transcription (Latin):
dñs uenire denunciat quȩ nequaquã ordi-¬
nẽ tempoꝵ seruant: Quȩ enĩ ordinace
ueniunt signũ non sunt. Sed tempestates
in signo sunt: quȩ ipsa quoq tempors sta¬
tuta confundunt. Quod nos quoq nuꝑ
exꝑti sumus: qui estiuũ tempus om̃e con¬
uersũ in pluuiis hyemalib uidimus. Quia
autẽ cuncta hȩc de in iusticia ferientis sunt
sed de merito mundi patientis: facta prauo¬
rũ hominũ p̃mittunt᷑ cum dicit᷑. S ante
hec om̃ĩa inicient nobis manus suas & ꝑse-¬
quent᷑. & tradent uos in synagogas: ducẽtes
ad reges et p̃sides propter nom̃ meũ. Ac si
aꝑte dicat. Prius corda hominũ & post ele¬
menta turbant᷑: ut cũ rerũ ordo confun¬
ditur. ex qua iam. retributione ueniat de¬
monstret᷑. Nam quãuis finis mnundi ex sia
ordine pendeat: ꝑuersiores tam̃ quosq in¬
ueniens quã digne ruinis illius oppͥman¬
tur innotescit cũ subdit. Ducentes ad reges

Expanded text:
Dominus venire denuntiat quae nequaquam ordiDominus venire denuntiat quae nequaquam ordinem temporum servant? Quae enim ordinate veniunt, signum non sunt; sed tempestates in signum sunt, quae ipsa quoque temporum statuta confundunt. Quod nos quoque nuper experti sumus, quia aestivum tempus omne conversum in pluvias hiemales vidimus. 2. Quia autem cuncta haec non de injustitia ferientis sunt, sed de merito mundi patientis, facta pravorum hominum praemittuntur cum dicitur: Sed ante haec omnia incipient vobis manus suas quentur, et tradent vos in synagogas, ducentes ad reges et praesides propter nomen meum. Ac si aperte dicat: Prius corda hominum, et post elementa turbantur, ut cum rerum ordo confunditur, ex qua jam retributione veniat demonstretur. 1614 Nam quamvis finis mundi ex ipso suo ordine pendeat, perversiores tamen quosque inveniens, qui digne ruinis illius opprimantur innotescit cum subditur: Ducentes ad reges
Abbreviated transcription (Latin):
contra insensatos. Om̃ia naniq quȩ ad usum
uitȩ accepimus: ad usũ conũtimus culpȩ.S
cuncta quȩ ad usũ prauitatis inflexinus: ad
usũ nobis uertuntur ultionis. Tranquillita¬
tem quippe humanȩ pacis ad usũ uertimꝰ
uanȩ securitatis: ꝑegrinationẽ terrȩ. ꝓ in ha-¬
bitatione dileximus patriȩ. Salutẽ corporũ
redegimus in usũ uiciors: ub̃tatis abundan¬
tiã non ad necessitatẽ carnis. s ad ꝑuersita¬
tẽ intorsimus uoluptatis. Ipsa sccena blan¬
dim̃ta aeris: ad amorẽ nobis seruire coegi¬
inus t̃renȩ delectationis. Iure igit᷑ restat
ut simul nos om̃ia feriant. quȩ simul oĩa
uiciis nr̃is male subacta seruiebant: ut
quot prius in mundo incolumes habui¬
mus gaudia. tot de ipso post modũ cogaciᷤ
sentire tormenta. Notandũ uͦ est qđ dicit᷑.
terrores de cȩlo & tempestates. Cũ tempes¬
tates hyemales uenire ex ordine tempoꝵ

Expanded text:
contra insensatos . Omnia namque quae ad usum contra insensatos . Omnia namque quae ad usum vitae accepimus ad usum convertimus culpae, sed cuncta quae ad usum pravitatis infleximus ad usum nobis vertuntur ultionis. Tranquillitatem quippe humanae pacis ad usum vertimus vanae securitatis, peregrinationem terrae pro habitatione dileximus patriae; salutem corporum redegimus in usum vitiorum; ubertatis abundantiam non ad necessitatem carnis, sed ad perversitatem intorsimus voluptatis; ipsa serena blandimenta aeris ad amorem nobis servire coegimus terrenae delectationis. Jure ergo restat ut simul nos omnia feriant, quae simul omnia vitiis nostris male subacta serviebant, ut quot prius in mundo incolumes habuimus gaudia, tot de ipso postmodum cogamur sentire tormenta. Notandum vero quod dicitur: Terrores de coelo et tempestates. Cum tempestates hiemales venire ex ordine soleant
Abbreviated transcription (Latin):
ia tribulatio. multis tribulationib pre¬
uenitꝰ : & ꝑ crebra mala quȩ p̃ueniu.
indicant᷑ mala ꝑpetua quȩ subsequunt᷑.
Et ideo post bella & sediciones. ñ statim
finis: quia multa debent mala p̃curre.¬
re. ut malũ ualeant sine fine nunciare.
Sed cũ tot signa ꝑturbationis dicta sunt.
oportet ut eoꝵs considationẽ breuit̃ ꝑ
singula ꝑstringamus: quia necesse ẽ. ut
alia ecelo. alia ẽterra. alia ab elem̃tis.
alia ab hominib patiamur. Ait enĩ. Sur¬
get gens contra gentẽ. E cce ꝑturbatio ho-¬
minũ. E runt terremotus magni ꝑlo¬
ca. E cce respectus urȩ desuꝑ. Erunt pes¬
tilentiȩ. E cce in equalitas corporũ. Erit
fames. E cce sterilitas t̾rȩ. Terroresq de
celo et tempestates. Eoce in ȩqualitas aeris
Quia gͦ omĩa consũmanda sunt. ante consũ¬
mationẽ om̃ia ꝑturbant᷑ : & qui incunctis
deliquimus in cunctis ferimur. ut impleat᷑
quod dicitͦ. pugnabit pro eo orbis terrarũ.

Expanded text:
tribulationibus praevenitur, et per crebra mala quae praeveniunt indicantur mala perpetua quae subsequentur. Et ideo post bella et seditiones non statim finis, quia multa debent mala praecurrere, ut malum valeant sine fine nuntiare. Sed cum tot signa perturbationis dicta sint, oportet ut eorum considerationem breviter per singula perstringamus, quia necesse est ut alia e coelo, alia e terra, alia ab elementis, alia ab hominibus patiamur. Ait enim: Surget gens contra gentem, ecce perturbatio hominum; erunt terrae motus magni per loca, ecce respectus irae desuper; erunt pestilentiae, ecce inaequalitas corporum; erit fames, ecce sterilitas terrae; terroresque de coelo et tempestates, ecce inaequalitas aeris. Quia ergo omnia 1613 consummanda sunt, ante consummationem omnia perturbantur; et qui in cunctis deliquimus, in cunctis ferimur, ut impleatur quod dicitur: Et pugnabit pro eo orbis terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
digressi sumus: ne ad reuertẽ¬
dũ nos tardior hora p̃pediat. ne¬
cesse est ut expositionẽ scĩ eugłii bre.¬
uior sermo transcurrat. Dñs ac̃ redeptornr̃
ꝑituri mundi p̃currentia mala denũciat:
ut eo muius ꝑturbent uenientia. quo fue¬
rint ante p̃scita. M inus enĩ iacula feri¬
unt. quȩ pre uidentur. Et nos tolerabiluᷤ
mundi mala suscipimus: si contra hȩc ꝑ
p̃ scientiȩ clipeũ munimur. Ecce &e enim
dicit. Cũ audieritis p̃lia & sediciones: no¬
lite t̾reri. O portet primũ hec fieri: s ñdũ
statim finis. Pensanda sunt uerba redẽp¬
toris nr̃i: ꝑ quȩ nos aliud int̾ius. aluro
extertus passuros esse denunciat. Bella qͥp¬
pe ad hostes ꝑtinent: sediciones ad ciues.
Ut gͦ nos indicet int̾ius. ext̃iusq turbari:

Expanded text:
digressi sumus, ne ad revertendum nos tardior hora praepediat, necesse est ut expositionem sancti Evangelii brevior sermo transcurrat. Dominus ac Redemptor noster perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus enim jacula feriunt quae praevidentur; et nos tolerabilius mundi mala suscipimus, si contra haec per praescientiae clypeum munimur. Ecce enim dicit: Cum audieritis praelia et seditiones, nolite terreri; oportet enim primum haec fieri, sed nondum statim finis. Pensanda sunt verba Redemptoris nostri, per quae nos aliud interius, aliud exterius passuros esse denuntiat. Bella quippe ad hostes pertinent, seditiones ad cives. Ut ergo nos indicet interius exteriusque t
Abbreviated transcription (Latin):
descendit sed purificatus ascendit: filiꝰ p̃uari.¬
cationis descendit. sed filius reconciliationis as.¬
cendit. Filius mortis descendit: sed filiꝰ resur¬
rectionis ascendit. filius ux descendit: s filius
miscdiȩ ascendit. Filius diaboli descendit: sed
filius dĩ ascendit. Sola hȩc ȩccłia mater quȩ ge . F.¬
nerat nouit: ceterũ oculis insipientiũ uidetͦ
talis exire defonte qualis intrauit. totũq lu.¬
dus esse quod agitur:. Unde infine uidentes
głam scõrs dicent gem̃tes intorm̃tis. Hist̃ quos
aliquando habuimꝰ inderisũ: & in similitu

Expanded text:
descendit, sed purificatus ascendit. Filius praevaridescendit, sed purificatus ascendit. Filius praevaricationis descendit, sed filius reconciliationis ascendit; filius mortis descendit, sed filius resurrectionis ascendit; filius irae descendit, sed filius misericordiae ascendit; filius diaboli descendit, sed filius Dei ascendit. Sola haec Ecclesia mater, quae generat, novit. Caeterum, oculis insipientium videtur talis exire de fonte qualis intravit, totumque ludus esse quod agitur. Unde in fine videntes gloriam sanctorum dicent gementes in tormentis: Hi sunt, quos aliquando habuimus in derisum et in s
Abbreviated transcription (Latin):
chodennis ad prunã dñi responsionẽ sollici.¬
tus quomͦ sit intelligñda diligent᷑ inquirit.
meret᷑ iam plenius instrui: & quia scda na¬
tiuitas ñ carualis sed sit sp̃ualis audire. Res.¬
pondit namq illi iħc. Amen anĩ dico tibi:
nisi quis renatus fuerit ex aqua ce sp̃u scõ
ñ potest introire in regnũ dĩ. Ciuꝰ natiuita
tis modũ subsequent᷑ exponens. prorsusq
a carnali distinguens ait. Quod natũ ẽ. ex
carne caro est: &e quod natũ est ex sp̃u. sp̃c
est. Natura sp̃s inuisibilis. carnis ẽ. uisibilis:
atq ideo carnalis generatio uisibilit᷑ ad mi¬
nistrat᷑. uisibilib increm̃tis qui in carue
nascitur ꝑ etatũ mom̃ta ꝓficit. sp̃ualis autẽ
generatio tota in uisibilit᷑ agitur. Nã iudet᷑
tur aquis intingui. uidet᷑ de aquis ascen.¬
dere: quid aut̃ in illo lauachro regenerati¬
onuis egerit. minime potest uideri. Sola hoc
fideliũ pietas nouit. qi peccator in fontem

Expanded text:
codemus ad primam Domini responsionem sollicicodemus ad primam Domini responsionem sollicitus quomodo sit intelligenda diligenter inquirit, meretur jam planius instrui, et quia secunda nativitas non carnalis est, sed spiritalis, audire. Respondit namque Jesus: Amen amen dico tibi: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest introire itis modum subsequenter exponens, prorsusque a carnali distinguens, ait: Quod natum est de carne, caro est; et quod natum est ex spiritu, spiritus est. Natura spiritalis invisibilis, carnalis est visibilis; atque ideo carnalis generatio visibiliter administratur visibilibus incrementis. Qui in carne nascitur, per aetatum momenta proficit: spiritalis autem generatio tota invisibiliter agitur. Nam videturtur aquis intingui, videtur de aquis ascendere; qui autem in illo lavacrum regenerationis egerit, minime potest videri. Sola autem  Beda, sola hoc fidelium pietas novit, quia peccator in fontem
Abbreviated transcription (Latin):
nox inqua uenit: ipsam eius qua p̃me¬
batur ignorantiã designat. slec dũ enim
loquitur isayas. surge illuminare quia
sei cũ sit senex: Nũquid potest in uentrẽ ma¬
tris suȩ iterato introire ce renasci: quia enĩ
secde natinitatis adhuc nescius ꝑseuerabat.
de salute autẽ sita iam sollicitus extiterat: ne¬
cessario de una quã nouerat natiuitate an
posset iterari. uel quo ordine regeneratio pos.¬
set impleri querebat. ne huiꝰ expers rema-¬
nendo. uitȩ cȩlestis particeps esse nequiret.
Notandũ autem quia quod de carnali dixit.ix.
hoc ȩtiã de spũali ẽ. generatione sentiendũ:
nequaquã uidelicet eam post quã semel ex-¬
pleta fuerit posse repeti. Siue enĩ hereticus
siue scismaticus. siue facinorosus quisq in
confessione sc̃ẽ trinitatis baptizet. ñ ualet
ille qui ita baptizatus est abonis denuo ca¬
tholicis rebaptizari: ne confessio uel inuocatio
tanti nominis uideat᷑ ad nullari. Et quia ni-¬

Expanded text:
nox, in qua venit, ipsam ejus qua premenox, in qua venit, ipsam ejus qua premebatur ignorantiam designat. Necdum enim loquitur Isaias: Surge, illuminare, sci, cum sit senex? Nunquid potest in ventrem matris suae iterato introire, et renasci? Quia enim secundae nativitatis adhuc nescius perseverabat, de salute autem sua jam sollicitus exstiterat, necessario de una quam noverat nativitate, an posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat, ne hujus expers remanendo, vitae coelestis particeps esse nequiret. Notandum autem quia quod de carnali dixit, hoc etiam de spiritali est regeneratione sentiendum: nequaquam videlicet eam, postquam semel expleta fuerit, posse repeti. Sive enim haereticus, sive schismaticus, sive facinorosus quisque in confessione sanctae Trinitatis baptizet, non valet ille, qui ita baptizatus est, a bonis catholicis rebaptizari, ne confessio vel invocatio tanti nominis videatur annullari. Et quia Ni
Abbreviated transcription (Latin):
nisti magister. Nemo enĩ potest hȩc signa
facere quȩ tu facis: nͥ fuerit dĩ cũ eo. Adot
iħm uenisse ad magisterĩ cȩleste mundo
ipsũ dm̃ esse cognouit. Sed quia que magil¬
trũ nouerat ueritatis studiose docendus adm:
ctus subiit. merito utriusq natunitatis enis
diuinȩ scilicet & humanȩ sed &e passionis at
ascensionis ipsuis archana ꝑcepit: nec ñ etra
modii sedȩ regenera tionis. ingressiĩ regui &le¬
stis. aliaq ꝑ plura doctrinȩ eugłicȩ sacram̃¬
ta dño reuelante didicit. Respondit eram¬
iħe: & dixit ei. Amen aĩ dico tibi: nesi qͥs
natus fuerit denuo. ñ pocest uidere reg¬
nũ dĩ. Quȩ sententia tanto aꝑtins cunctis fi¬
delib lucet: quanto constat quia sine huiꝰ
luce fideles eẽ. nequeunt. Quis & enĩ sinc
lauachro regenerationis remissionẽ pertor
consequi. & regnũ ualet intrare gelorũ:
Sed nichodemus qui nocꝰte uenit ad dñm:
nec dũ lucis mysteria caꝑe nouerat. Nã &

Expanded text:
im potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. A Deo igitur Jesum ad magisterium coeleste mundo ipsum Deum esse cognovit. Sed quia quem magistrum noverat veritatis studiose docendus adiitctus subiit; merito utriusque nativitatis ejus, divinae scilicet et humanae, sed et passionis ejus atque ascensionis ipsius arcana pmodum secundae generationis, et ingressum regni coelestis, aliaque perplura doctrinae evangelicae sacramenta, Domino revelante, didicit. Respondit Jesus, et dixit ei: Amen amen dico tibi, nisi quis renatus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei. Quae sententia tanto apertius cunctis fidelibus lucet, quanto constat quia sine hujus luce fideles esse nequeunt. Quis enim sine lavacro regenerationis remissionem peccatorum consequi, et regnum valet intrare coelorum? Sed Nicodemus, qui nocte venit ad Dominum, necdum lucis mysteria capere noverat. Nam et
Abbreviated transcription (Latin):
sincerit᷑ unitando aspiciunt. saluant᷑ inppe¬
tuũ ab omĩ morte quã peccando in anima
parit᷑ &e carne contraxert̃. Unde recte sub¬
iungit᷑. ut om̃is qui credit in ipsũ ñ pereat.¬

Expanded text:
sinceriter imitando aspiciunt, salvantur in perpesinceriter imitando aspiciunt, salvantur in perpetuum ab omni morte, quam peccando in anima pariter et carne contraxerant. Unde recte subjungitur: Ut omnis qui credit in ipsum Beda
Abbreviated transcription (Latin):
serpentẽ primi parentes nr̃i ad peccandũ ꝑ¬
suasi. acde inmortalib sunt peccando morta¬
les effecti. Recte ꝑserpentẽ eneũ dñs ostendi.¬
tur. qui uenit insimilitudinẽ carnis peccati:
quia sicut eneus serpens effigiẽ quidẽ igni
tis serpentib similẽ. sed nullũ prorsus in suiꝰ
menbris habuit ardorẽ ueneni nocentis. qͥn
potus ꝑcussos aserpentib sua exaltatione sa¬
nabat. sic nimirũ sic redẽptor humani gene¬
ris nõ carnẽ peccati sed similitudinẽ induit
carnis peccati. in qua mortẽ crucis patiendo.
credentes inse abonũ peccato & ab ipsa etiam
morte liberaret. Sicut gͦ moyses exaltauit
serpentẽ in deserto. ita inquit oportet exalta¬
ri filiũ hominis: quia sicut illi qͥ exaltatũ
ꝓsigno serpentẽ ȩneũ aspiciebant sanabant᷑
ad tempus acorporali morte & plaga quã ser¬
pentiũ morsus intulerat. ita et qui myste¬
riũ dominicȩ passionis credendo. confitendo.

Expanded text:
serpentem primi parentes nostri ad peccandum perserpentem primi parentes nostri ad peccandum persuasi , ac de immortalibus sunt peccando mortales effecti. Recte per serpentem aeneum Dominus ostenditur, quia venit in similitudinem carnis peccati , quia sicut aeneutis serpentibus similem, sed nullum prorsus in suis membris habuit ardorem veneni nocentis; quin potius percussos a serpentibus, sua exaltatione sanabat: sic nimirum, sic Redemptor humani generis, non carnem peccati, sed similitudinem induit carnis peccati, in qua mortem crucis patiendo, credentes in se ab omni peccato et ab ipsa etiam morte liberaret. Sicut ergo Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita inquit exaltari oportet Filium hominis. Quia sicut illi qui exaltatum pro signo serpentem aeneum aspiciebant, sanabantur ad tempus a temporali morte et plaga quam serpentium morsus intulerat, ita et qui mysterium Dominicae passionis credendo, confitendo,
Abbreviated transcription (Latin):
ysen: ideoq dñs immiserit in eũ ignitos ser.¬
pentes. ad quoꝵ plagas &e mortes plurimoꝵ
cũ clamarent ad moysen et ille oraret pro eis:
uissit ei dñs facere serpentẽ eneũ &e ponere
pro signo. Qui ꝑcussus inquit aspexerit eũ
um iguitoꝵ uenena sunt ce incentiua uiciors:
quȩ animã quã tangunt sp̃uali morte peri¬
munt. Et bene murmurans contra dm̃ ppłs
serpentiũ morsib sternebat᷑: ut ex ordine fla¬
gelli ext̃ioris agnosceret. quantã intus ꝑnici.¬
em murmurando pateret᷑ Exaltatio autẽ
serpentis ȩnei quẽ dũ ꝑcussi aspicerent sana¬
bant᷑ passio est nr̃i redemptoris in cruce: in
cuius solũ fide. regnũ mortis &r peccati supe¬
ratur. Recte & enĩ ꝑserpentes peccata q̃ etiam
simul et corpus &e animã ad interitũ trahr̃
erprimunt᷑: ñ solũ qr ignti. quia inrulẽci
quia adꝑimendũ astuti. uerũ etiã quia per

Expanded text:
ysen; ideoque Dominus immiserit in illum ignitos serysen; ideoque Dominus immiserit in illum ignitos serpentes, ad quorum plagas et mortes plurimorum, cum clamarent ad Moysen, et ille oraret pro eis, jussit eum Dominus facere serpentem aeneum, et ponere pro signo. Qui percussus, inquit, aspexerit eum, um ignitorum, venena sunt, et incentiva vitiorum, quae animam quam tangunt spiritali morte perimunt. Et bene murmurans contra Dominum populus serpentium morsibus sternebatur, ut ex ordine flagelli exterioris agnosceret quantam intus perniciem murmurando pateretur. Exaltatio autem serpentis aenei, quem dum percussi aspicerent, sanabantur, passio est nostri Redemptoris in cruce, in cujus solum fide 493 regnum mortis et peccati superatur. Recte etenim per serpentes peccata, quae animam simul et corpus ad interitum trahunt, exprimuntur, non solum quia igniti, quia virulenti, quia ad perimendum sunt astuti, verum etiam quia per
Abbreviated transcription (Latin):
nis unitate coniungat: aꝑte intelligens qr
nullus alio oedine nisi ꝑ eũ qui descendit
de cȩlo potest ascende in celũ. Unde alias ip.¬
se dicit. Nemo uenit ad patrẽ nisi ꝑ me. hec
ideo ncodemo ideo cunctis dicuntur catecu.¬
minis: ut discant eius menbris renascendo
incorporari ꝑ quẽ possint ascendere in reg.¬
nũ di. Et quia ascensio uel ingressus regni
fieri nõ potest absq fide & sacram̃tis dñicȩ
passionis: recte sub infertur. Et sieut moyses
ex altauit serpentẽ indeserto. ita exaltari opor.¬
tet filiũ hominis: ut om̃is qui credit in ipsũ
ñ ꝑeat. sed habeat uitã eternã. Mira magis.¬
terii cȩlestis arte dñs magistrũ legis mosaicȩ
ad spualẽ legis eiusdẽ sensũ inclucit : recor¬
dans hẏstoriȩ ueteris. & hanc in figurã sue
passionis atq humane saluationis factã edis.¬
serens. Narrat quippe liber numeroꝵs: quia
ꝑtesus in heremo popłs isrł itineris longi
ac laboris. murmurauerit contra dñm &e mo¬

Expanded text:
te intelligens quia nullo alio ordine, nisi per eum qui descendit de coelo, potest ascendere in coelum. Unde alias ipse dicit: Nemo venit ad Patrem nisi per me . Haec ideo in Nicodemo cunctis dicuntur catechumenis, ut discant ejus membris renascendo incorporari, per quem possint ascendere in regnum Dei. Et quia ascensio vel ingressus regni fieri non potest absque fide et sacramentis dominicae passionis, recte subinfertur: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominisnon pereat, sed habeat vitam aeternam. Mira magisterii coelestis arte Dominus magistrum legis Mosaicae ad spiritalem legis ejusdem sensum inducit, recordans historiae veteris, et hanc in figuram suae passionis atque humanae salvationis factam edisserens. Narrat quippe liber Numerorum, quia pertaesus in eremo populus Israel itineris longi ac laboris, murmuravit contra Dominum et Mo
Abbreviated transcription (Latin):
ut omĩs qui credit in eũ nõ ꝑeat. sed habeat
uitã ȩternã: quia ꝓfecto idem redemptor ñr̃
fine scłors: ut qui ꝑ diuinitatis suȩ poten¬
tiam nos creauerat. ad ꝑfruendã uite bea¬
titudinẽ ꝑ enius. ipse ꝑ fragilitatẽ humani¬
tatis nr̃ȩ nos restauraret ad recipiendã ꝗͣ.
ꝑdideramꝰ uitã. Unde nobis satagendũ ÷¬

Expanded text:
Ut omnis qui credit in ipso, non pereat, sed habeat Ut omnis qui credit in ipso, non pereat, sed habeat vitam aeternam. » Quia profecto idem redemptor et fine saeculorum, ut qui per divinitatis suae potentiam nos creaverat, ad perfruendam vitae beatitudinem perennis, ipse per fragilitatem humanitatis nostrae, nos restauraret, ad recipiendam quam perdidimus vitam, unde nobis satagendum
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc int̾ sigurã distat et ueritatem: quia
ꝑ illã uita ꝓtelabat᷑ temꝑalis. ꝑhanc uita do.¬
nat᷑ sine fine mansura. Sed curandũ sollert̃
est ut quod intellectus bene sentit oꝑatio con.¬
digna ꝑficiat: quatiꝰ confessio recte nr̃ȩ fidĩ
pie & sobrie conũsando ad ꝑceptionẽ ꝓmissȩ
nobis uite mereat᷑ actingere. Uerũ quia hec
de filio hominis dicunt᷑ qui exaltari in cruce
& mortẽ potuit pati: ne putaret nichodemꝰ
tantũ hominẽ esse eum aquo uita essec expe¬
ctanda ꝑpetua. curauit ei dñs ętiã diuinita¬
tis suȩ patefacere saeram̃tũ. unũq & eundem
filium dĩ & filiũ hominis mundi ostende.
saluatorẽ. Nam sequit᷑. Sic enĩ dilexit ds mũ¬
dum. ut filium suũ unigenitũ daret: ut
oñis qui credit in eum ñ pereat. sed habe
at uitã ȩternã. Unde notandũ qđ eadẽ de
filio dĩ unigenito replicat quȩ de filio ho.¬
minis incruce exaltato pre miserat dicens.

Expanded text:
inter figuram distat et veritatem: quia per illam vita protelabatur temporalis, per hanc vita donatur sine fine mansura. Sed curandum solerter est ut quod intellectus bene sentit: operatio condigna perficiat: quatenus confessio recte nostrae fidei, pie et sobrie conversando ad perceptionem promissae nobis vitae mereatur attingere. Verum quia haec de Filio hominis dicuntur qui exaltari in cruce, et mortem potuit pati, ne putaret Nicodemus Filium tantum hominis esse eum a quo vita esset exspectanda perpetua, curavit ei Dominus etiam divinitatis suae patefacere sacramentum, unumque et eumdem Filium Dei et Filium hominis mundi ostendere Salvatorem. Nam sequitur: Sic enim dilexit Deus mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut oat vitam. » Et reliqua. Unde notandum quod eadem de Filio Dei unigenito replicat, quae de filio hominis in cruce exaltato promiserat, dicens: «
Abbreviated transcription (Latin):
ui duab existens naturis: Atq iddõ filius ho¬
minis recce dr᷑ & descenduie de celo. &e ante
pastionẽ fuisse in gȩlo. quia qđ insua natura
habere non potuit. hoc in filio dĩ aquo aslatꝰ
est habuit: sicut propt̃ eanddẽ unius ap̃i ꝑsoni
tia sed in homine assũpto. sanguinẽ que pr
ȩcclia fundet habut. Hinc etiã psalntesta t
A scendit ds̃ in ubilatione. Quom̾ eni d̃n
rendũ quomodo dictũ sit &e nemo ascenist
in celũ nisi qͥ descendit de cȩlo: cũ om̃is elin
ueracit̃ confidant ascensuros se ii celiu. ꝓuit¬
tente sibi dño quia ubi sũ ego illic ee minis¬
ter m̃s erit. Cuius tam̃ nodũ quȩstionis rato¬

Expanded text:
ideo filius hominis recte dicitur et descendisse de coelo, et ante passionem fuisse in coelo, quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in Filio Dei, a quo assumptus est, habuit; sicut propter eamdem unius Christi personam, tia, sed in homine assumpto sanguinem, quem pro Ecclesia funderet, habuit. Hinc etenim Psalmista dicit: Ascendit Deus in jubilatiorendum, quomodo dictum sit: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, cum omnes electi se veraciter confidant ascensuros in coelum, promittente sibi Domino: Quia ubi sum ego, illic et minister meus erit . Cujus tamen nondum quaestionis a
Abbreviated transcription (Latin):
& m̃bra de menbro. Nemo gͦ ascendit ingeli
nisi qui descendit de celo filiis homins qni
est incelo: quod est aꝑte dicere. Nemo assendit
incelũ. nisi xp̃c in corpore suo qͥd est ecłiu
Qui in se ipso quidẽ primũ cernentib aqplis
eminentiorib nimirũ menbris suis ascen.
dit: & exinde in menbris suis coticdie ascen¬
dens se colligit in celũ. Hinc est enĩ qdđ ipsũ
corpus eius int̾ aduersa p̃sentis scł̃i dep̃sum¬
głatur oedicit. Nunc aut exaltauit caput
meũ suꝑ ininicos meos. Ac si aꝑte dicat. Qii
occisũ a udeis. xp̃m caput iudelicet meun
suscitauit a mortuis. ac frustratis om̃ium
iumicoꝵ insidiis subleuauit in celui: spo
Ine etiam de p̃sentib ꝑiculis eruens. io
capiti ungat in regno. Quia gͦ nemo asen¬
dit in celũ nisi qui descendit de celo: qͥsquis
incelum ascendere desiderat ei qui desendit

Expanded text:
et membra de membro Nemo ergo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo Filius hominis, qui est in coelo; quod est aperte dicere: Nemo ascendit in coelum, nisi Christus in corpore suo, quod est Ecclesia, qui in seipso quidem primum cernentibus apostolis, eminentioribus nimirum membris suis, ascendit, et exinde in membris suis quotidie ascendens se colligit in coelum. Hinc est enim quod ipsum corpus ejus, intra adversa praesentis saeculi depatur, et dicit: Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos . Ac si aperte dicat: Qui occisum a Judaeis Christum, caput videlicet meum suscitavit a mortuis, ac frustratis omnibus inimicorum insidiis sublevavit in coelum, spero, me etiam de praesentibus periculis eruens, meo capiti junget in regno, quia nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo. Quisquis in coelum ascendere desiderat, ei qui
Abbreviated transcription (Latin):
indeserto: ita exaltari oportet filiũ hominis.
Merito aut querit᷑. quomodo dicat᷑ fulꝰ homi¬
nis uel descendisse de celo: uel eo tempore quo
hec int̾ra loquebat᷑ iam fuisse in cęlo. Nota est nãq
confessio fidĩ catholicȩ: quia descendens de
celo filius dĩ filiũ hominis in utero uirgina¬
li suscepit. eumq cõpleta dispensatone passi¬
onis suȩ resuscitauit amortius. & assũpsit in
cȩlũ. Nõ gͦ caro ap̃i descendit de clo: neq an

Expanded text:
oportet Filium hominis. Merito autem quaeritur quomodo dicatur Filius hominis, vel descendisse de coelo, vel eo tempore quo haec in terra loquebatur, 492 jam fuisse in coelo? Nota est namque confessio fidei catholicae, quia descendens de coelo Filius Dei, Filium hominis in utero virginali suscepit, eumque completa dispensatione passionis suae resuscitavit a mortuis, et assumpsit in coelum. Non
Abbreviated transcription (Latin):
de. dñi patrẽ: qui nos tanto amoreprior
dilexit ut proprio filio suo ñ parceret sed ꝓ
nobis om̃ib traderet illum. Diligamꝰ ipũt
filiũ: qui cũ informa dĩ esset. nr̃e liberta¬
tis & uitȩ gr̃a formã serui accepit. factus.
cumq spirat continuo flãmã enisdẽ dilecti
debitis laudib exaltenus nom̃ eius inunu¬
cem. cui ẽ. glã. imꝑiũ & potestas. ante oñna¬

Expanded text:
Deum Patrem, qui nos tanto amore prior dilexit, ut proprio suo Filio non parceret, sed pro nobis omnibus traderet illum. Diligamus ipsum Filium, qui cum in forma Dei esset, nostrae libertatis et vitae gratia formam servi accepit, factusquicunque spirat, continuo flammam ejusdem divinae debitis laudibus exaltemus nomen ejus invicem, cui est gloria, imperium et potestas, e
Abbreviated transcription (Latin):
ere. eũ quẽ uidet sapient̾ acdiligent̾ his quȩ
audit intendere. Cȩlestis namq ẽ. ascensio eiꝰ
ad uitam sempiternã: terrena uͦ exaltatio eiu̾
ad mortẽ temporalẽ. Dicit gͦ de cȩlestib. Et ne.

Expanded text:
ere eum, quem vidit sapienter ac diligenter his quae ere eum, quem vidit sapienter ac diligenter his quae audit, intendere. Coelestis namque est ascensio ejus ad vitam sempiternam; terrena vero exaltatio ejus ad mortem temporalem. Dicit ergo d
Abbreviated transcription (Latin):
sibilit̾ agente spũ incipit esse quod ñ erat: ita
ut infideles nesciant unde ueniat & qͦ uadat.
id est qr. a gr̃a regenerationis uenit in adoptio¬
nẽ filioꝵs dĩ. & uadit in ꝑceptionẽ regni celes¬
tis. Querente autẽ adhuc nichodemo quomͦ
sultare uolens ei qui magister uocetur. eũ sit
ignarus sacram̃toꝵs cȩlestiũ: sed ad humilita¬
tis illũ uiã ꝓuocans sine qua ianua cȩlestis
creditis: quomꝰ si dixero uobis glestia crede¬
tis: Terrena illis dixit ut insupiore lectione
inuenimus. cũ de passione ac resurrectione
sui corpis quod detĩa assũpserat loqueret᷑ di¬
cens. soluite templũ hoc & in trib dieh exci¬
tabo illud. Non tañ credebant uerbo qđ dixit:
sed ne hoc quidẽ intelligere ualebant qr nõ
gͦterrena audientes ñ capiebant: quantomi¬
enda mẏsteria sufficiunt: Addit autẽ adhuc
dñs &e de celestib sacram̃tis &e det̾ienis instru¬

Expanded text:
sibiliter agente spiritu incipit esse quod non erat; ita sibiliter agente spiritu incipit esse quod non erat; ita ut infideles nesciant unde veniat, et quo vadat; id est, quia per gratiam regenerationis venit in adoptionem filiorum Dei, et vadit in perceptionem regni coelestissultare volens ei, qui magister vocetur, cum sit ignarus sacramentorum coelestium, sed ad humilitatis illum viam provocans, sine qua janua coelestis creditis, quomodo, si dixero vobis coelestia, credetis? Terrena illis dixit, ut in superiore lectione invenimus, cum de passione et de resurrectione sui corporis, quod de terra assumpserat, loqueretur dicens: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud . Non tamen credebant verbo quod dixit, sed ne hoc quidem intelligere valebant  Beda,ergo terrena audientes non capiebant, quanto mienda mysteria sufficiunt? Addit autem Dominus adhuc, et de coelestibus sacramentis, et de terrenis instru
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ. & de carnali efficit᷑ sp̃ualis. Qui idõ
recte nõ solũ spũalis sed etiã spc̃ uocat᷑: quia
ficut substantia sp̃c inuisibilis est nr̃is aspec¬
tibus. ita is qui ꝑ gr̃am dĩ renouat᷑. inuisibi.¬
liter fit sp̃ualis &e cdĩ filius. cũ uisibilit̾ om̃ib
car & filius homunis appareat. Sequit᷑. Non
mireris quia dixi tibi. oportet uos nasci de¬
nuo. Sp̃c ubi uult spirat. & uocẽ eius audis.
sed ñ scis unde ueniat et quo uadat. Sic ẽ. om̃is
qui natus est ex sp̃u. Sp̃c ubi uult spirat: qr
ipse habet in potestate. cuiꝰ cor. gr̃a suȩ uisi¬
tationis illustret. Et uocem enis audis: cũ
te presente loquitur is qui spũ scõ repletus
est. Sed nõ scis unde ueniat & quo uadat: qr
etiã si te p̃sente quẽ piã sp̃s ad horã impleuerit.
non potes uidere quomͦ in eũ intrauerit uel
quomͦ redierit. quia natura ẽ. in uisibilis. Sic
est om̃is. qui natus ẽ. ex sp̃u. Et ipse enĩ in ui¬

Expanded text:
et de carnali efficitur spiritualis. Qui ideo recte non solum spiritualis, sed etiam spiritus vocatur, quia sicut substantia spiritus invisibilis est nostris aspectibus, ita is qui per gratiam Dei renovatur invisibiliter, fit spiritualis et Dei filius, cum visibiliter omnibus caro et Filius hominis appareat. Sequitur: Non mireris quia dixi tibi, Oportet vos nasci denuo. Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audised nescis unde veniat, et quo vadat. Sic est omnis, qui natus est ex spiritu. Spiritus ubi vult spirat, quia ipse habet in potestate, cujus cor gratia suae visitationis illustret. Et vocem ejus audis, cum te praesente loquitur is, qui Spiritu sancto repletus est. Sed nescis unde veniat, et quo vadat, quia etiam, si te praesente quempiam spiritus ad horam impleverit, non potes videre quomodo intraverit, vel quomodo redierit, quia natura est invisibilis. Sic est omnis qui natus est ex Spiritu. Et ipse enim invi
Abbreviated transcription (Latin):
ui ac uęt̾is testam̃ti lioc agit scã eocle¬
sia curã ꝑuigili: ut peccãtoꝵ aspita¬
te discussa ex occultis cogitationibi
medullã mundi cordis eliciat. & cele¬
stib mandatis mundata ex intuniꝰ
paulus apłs ait. Lac uob̾ potum de-
din escam. & iterũ. ꝑ fectoꝵ autem
est solida esca: qui ꝓpt̾̃ habitum sen¬
sus exercitatos habent. Ac spm̃ ur̃in
stmilaginẽ dõ offerre contendit. sic̃
cdauid sc̃s ait. Sacrificium d̾o sp̃s
concribulatus. Tanta autẽ ueloci¬
tate circumfert᷑ euangłni: ut ñ nͥ sapien¬
tes cursum eius intelligant. Quẽ beatus
paulus intelligens ait̃: ut sermo dei .uii¬
currat & clarificet᷑ in nob̃. Daic̃.ii.

Expanded text:
vi ac Veteris Testamenti hoc agit sancta Ecclevi ac Veteris Testamenti hoc agit sancta Ecclesia cura pervigili, ut peccatorum asperitate discussa, ex occultis cogitationibus medullam mundi cordis eliciat, et coelestibus mandatis mundata ex intimis Paulus apostolus ait: Lac vobis potum dedi, non escam . Et iterum: Perfectorum autem est solida esca ; qui propter habitum sensus exercitatos habent, ac spiritum nosimilaginem Deo offerre contendit; sicut David sanctus ait: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Tanta autem velocitate circumfertur Evangelium, ut non nisi 12 sapientes cursum ejus intelligant; quem beatus Paulus intelligens ait: Ut sermo Dei curret et clarificetur in vobis. Amen .
Abbreviated transcription (Latin):
fiusset: adhuc lex ueluti tarda & gra-¬
uis iaceret in t̾ra iudaica. & unius ꝑuin¬
ciȩ cooꝑiretur angustiis. Nisi eu̾głm in¬
quã datum ẽẽt: lex necessaria omĩno
ñ eẽt. Hoc autem lex oꝑabatur sine eũ¬
gelio: qđ uno saxo fieri potest. Confrin¬
gere poterat ñ ꝓdesse: sicut ait beatuᷤ
est. qđ uet̃i suꝑꝓositum testam̃to utrũ¬
q condecorat᷑: ac tanta uelocitate oꝑis
ome circueat. hoc. ẽ. inferna uisitet. e¬
lestia penetret. terrena collustret. Qqđ
eu̾głm tamquã suꝑior mola cunctos
credentes suscipit. onĩs aduenientes
accipit. & ueluti ꝑ quasclã cau̾nulas
p̃ceptoꝵ ad int̾iora transmictit: ut
ibi hinc uide duum testam̃toꝵ saluta¬
rib mandatis gentilitatis asꝑitate
mollita. ꝓducat omẽ qđ purum. ẽ.
Quã similitudinẽ testam̃toꝵ iexechie¬
lem ꝓpħam arbitror ꝑstruixisse: cũ
harum gͥ molarũ oꝑatione. hoc . ẽ. no¬

Expanded text:
sset adhuc lex veluti tarda, et grasset adhuc lex veluti tarda, et gravis jaceret in terra Judaica, et unius provinciae cooperiretur angustiis. Nisi Evangelium, inquam, datum esset, lex necessaria omnino non esset. Hoc autem lex ongelio, quod uno saxo fieri potest. Confringere poterat, non prodesse: sicut ait beatus est, quod Veteri superpositum Testamento utrumque condecorat: 11 ac tanta velocitate sui ircumeat; hoc est inferna visitet, coelestia penetret, terrena collustret. Quod Evangelium tanquam superior mola cunctos credentes suscipit, omnes advenientes accipit, et velut per quasdam cavernulas praeceptorum ad interiora transmittit: ut ibi hinc inde duorum Testamentorum salutaribus mandatis gentilitatis asperitate mollita, producat omne quod purum est. Quam similitudinem Testamentorum Ezechielem prophetam arbitror perstrinxisse, Harum igitur molarum operatione, id est No
Abbreviated transcription (Latin):
ctius consũmat᷑. lta gͦ prior lapis iacet
tem hoc habe iuidetur officii: ut ꝑuigili
cura granoꝵ asꝑitate confracta ex inti¬
mis eoꝵ occultisq uscerib similaginẽ
medullamq ꝓducat. & sorlium leuita¬
te discussa in aꝑtum ꝓferat omẽ qd̾
purum est: ex quo mundissimũ panẽ
conficiens gr̃am dñi consequat᷑. Hos gͥ
duos molares lapides dio arbitror. eẽ.¬
testam̃ta: hoc . ẽ. legem moysi & eũgłm
diũ. Que ita sunt disposita uł parata
ut sibi testam̃tum utrumq conueniat:
sicut ait saluator. Non ueni soluere le¬
gemis adimplere. Ꝙ ad uicem molarũ
aliud prius solo positum aliud insuꝑ
collocatum: hoc est. lex prius hominib
coustituta. deinde ad ꝑfectum eũ głm.
Quȩ lex uelut inferius mole saxuĩ
ita erat tarda  pigra & penitus ocio¬
sa: ut quicqͥd oꝑandum acceꝑat id om¬
ne ꝑdid̾it. dicente de iudeis ꝓpħa. Onĩs
declinauerunt. simul uiutiles facti

Expanded text:
ctius consummatur. Ita ergo prior lapis stat, ctius consummatur. Ita ergo prior lapis stat, tem hoc habere videtur officii, ut pervigili cura granorum asperitate confracta, ex intimis eorum, occultisque visceribus similaginem, medullamque producat, et sordium levitate discussa, in apertum proferat omne, quod purum est, ex quo mundissimum panem conficiens gratiam domini consequatur. Hos igitur duos molares lapides duo esse arbitror Testamenta, hoc est legem Moysi, quae ita sunt disposita, vel parata, ut sibi Testamentum utrumque conveniat, sicut ait Salvator: Non veni solvere legem, sed adimplere . Et ad vicem molarum aliud prius solo positum, aliud insuper collocatum, hoc est legem primum hominibus constitutam, deinde perfectum Evangelium Quae lex, velut inferioris molae saxum, ita erat tarda, pigra et penitus otiosa, ut quidquid operando acceperat, id omne perdiderit; dicente de Judaeis propheta: Omnes dec
Abbreviated transcription (Latin):
Uꝑiore duica capitulũ
euangłicum disserentes
partem quandã ex illo ꝑ-¬
strinximus: suꝑest ut se¬
quentia uideainus. Descripiinuis enĩ
quum .ẽ. Dicit enĩ eadẽ diuma senten¬
tia.. Erunt duȩ molentes in pistrino:
una assumet᷑ & altera relinquet᷑. Pri¬
mum gͥ consicłandum.ẽ. quomꝰͦ con¬
stet molentis officium: deuide quȩ st̃
duȩ quȩ molere dicunt᷑. tercio qͥd pistri¬
num sit qͥdue molutionis effectus.
Nulli dubium .ẽ. qđ molere alit̃ nõ
constat nͥ duob lapidib apparatis &
conuenientib nt alt̃i ex in magnitudo
alterius imponatur: & illum quidẽ lapi¬
dem qui prior solo sternit᷑. eẽ. pigrum et
forsitan necessarius ii uideret᷑. lta dũ ille
oꝑatur: etiam iste utilis in uenitur. Ille
autẽ id. ẽ. suꝑior lapis tanta uelocitate
oꝑis circumfert᷑: ut fallens ocłos in ip¬
sa celeritate stare credat᷑. & putet᷑ i¬
mobilis. eẽ. dum curtat. Qui quanto ui¬
olentius actus fucrit: tanto opus ꝑfe¬

Expanded text:
iore dominica capitulum evangelicum disserentes partem quamdam ex illo perstrinximus; superest, ut sequentia decurramus. Descripsimus enim quum est: dicit enim divina sententia: Erunt duae molentes in pistrino; una assumetur, et una relinquetur . Primum igitur considerandum est, quomodo constet molentis officium; deinde quae sint duae, quae molere dicuntur; tertio quid pistrinum sit, quisve molitionis effectus. Nulli dubium est, quod molere aliter non constat, nisi duobus lapidibus apparatis, et convenientibus sibi, ut alteri ex his magnitudo alterius imponatur: et illum quidem lapidem, qui prior sternitur, esse pigrum et forsitan necessarius non videretur. Ita dum ille operatur, etiam iste utilis invenitur. Ille autem id est superior lapis tota velocitate operis circumfertur, ut fallens oculos in ipsa celeritate stare credatur, et putetur immobilis esse, dum currit. Qui quanto violentius actus fuerit, tanto opus perfe
Abbreviated transcription (Latin):
Uult enĩ placari p̃cib: qui scit quia por¬
tari ñ possit iratus. Q uod ad huc morã
facit uenire: legationẽ pacis sustinet. Uenis¬
set namq iam si uellet: & cunctos suos ad¬
uersarios trucidasset. Sed et quã terribilis
ueniat indicat. & tam̃ ad ueniendũ tardat:
quia non uult inuenire quos puniat.
fieatũ nobis contẽptus nr̃i denuntiat di¬
cens. sic gͦ om̃is ex uobis. qui ñ renunciat
om̃ib que possidet non potest m̃s eẽ. dis¬
cipulus: & tam̃ sꝑandȩ salutis remediũ
confert. quia qui ꝑ irã non potest ferri. ꝑ
mosinis tergite. sacris hostiis expiate. No¬
lite posside ꝑ desidiũ. quȩ adhuc ꝑ usũ
minime reliquistis: spem in solo redẽp¬
tore figite. ad ȩternã patriã mente transi¬
te.Si enĩ in hoc mundo nichil amando pos¬
sidetis: etiã possidendo cuncta reliquistis.
Ipse nobis gaudia desidata concedat. qui
nobis ȩternȩ pacis remedia contulit: iħ̃e

Expanded text:
uult enim placari precibus, qui scit, quia poruult enim placari precibus, qui scit, quia portari non possit iratus. Quod adhuc moram facit uenire, lega- tionem pacis sustinet: uenisset iam namque, si uellet, et cunctos suos aduersarios trucidasset! Sed et quam terribilis ueniat indicat, et tamen ad ueniendum tardat, quia non uult inuenire, quos puniat. Reatum nobis contemptus nostri denuntiat dicens: “Sic ergo omnis ex uobis, qui non renuntiat omnibus, quae possidet, non potest esse meus discipulus”. Et tamen sperandae salutis remedium confert quia, qui per iram non potest ferri, pro atorum et helemosina tergite sacris hostiis, expiate. Nolite possi- dere per desiderium, quae adhuc per usum minime reliquistis, spem uestram in solo redetore figite, ad aeternam patriam mente transite. Si enim nil in hoc mundo jam amando possidetis, etiam possidendo cuncta reliquistis. Ipse nobis gaudia desiderata concedat, qui nobis aeternae pacis remedia contulit, Je
Abbreviated transcription (Latin):
ri p̃dicabat. Cum subito int̃ ipsa scȩ exhor¬
tationis uerba uoce terribili clamauit
dicens. Hora est. Moxq assistentib ipse
suis manib linteũ dedit: quod ex more
morientiũ sibi contra faciẽ tenderet᷑. Quo
tenso sp̃m emisit: sic q scã illa anima ad
gaudia eterna ꝑueniens. acarnis corrup¬
in morte sua imitatus est: nisi eũ quẽ
in uita sua fuerat contemplatus. Dicens
enĩ hora est de corpore exiuit: quia & iħe
ꝑ actis om̃ib cũ dixisset consũ matũ est
inclinato capite tradidit sp̃m. Q uod igit᷑
dñs ex potestate : hoc egit famulus ex uo¬
catione. E cce cotidiane hostiȩ illa cũ ele¬
mosinis & lacrimis missa legatio: quã¬
tã cũ rege ueniente graciȩ pacẽ fecit. Re¬
linquat gͦ om̃ia qui potest: qui autẽ¬
om̃ia relinquere ñ potest. cũ adhuc rex
longe est legationẽ mutat lacrimarũ.
elemosinarũ. hostiarũ munera offerat.

Expanded text:
ri predicabat. + Cum subito inter ipsa sancta exhorri predicabat. + Cum subito inter ipsa sancta exhortationis uerba uoce terribili clamauit dicens: Hora est. Moxque assistentibus ipse suis manibus linteum dedit, quod ex more morientium sibi contra faciem tenderetur. Quo tenso, spiritum emisit, sicque sancta illa anima, ad gaudia aeterna perveniens, a carnis corrupin morte sua imitatus est, nisi eum quem in vita sua fuerat contemplatus? Dicens enim: Hora est, de corpore exiit, quia et Jesus, peractis omnibus, cum dixisset: Consummatum est, inclinato capite, tradidit spDominus ex potestate, hoc egit famu- lus ex uocatione: ecce cotidianae hostiae illa cum helemosinis missa le- gatio, quantam cum rege ueniente gratiae pacem fecit. Relinquat ergo omnia, qui potest; qui autem relinquere omnia non potest, cum adhuc rex longe est, legationem mittat lacrimarum, elemosinarum, hostiarum munera offerat:
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ expectatione suspensus. quarto quinto¬
q & sexto similit̃. Qui desꝑare iam de ueri¬
tate reuelationis poterat: si ũbis fidẽ uer-¬
bera ñ fecissent. Cum ecce anno septimo.
usq ad expectati natalis sacras uigilias in¬
columis ꝑuenit. Sed lenis hunc in uigiliis
dolor aitigit: atq ipso die natalicio filiis
siuis se expectantib missarũ sollẽpnia un
plere se posse recusauit. Illi uero quia de
tringentes. ut die eodẽ nequaquã adquie¬
scerent. missarũ sollẽpnia celebrari: nisi
ꝓ eis apud dm̃ isdẽ antistes suus intcessor
accedet. Tunc ille compulsus in episcopii
oratorio missas fecit: & manu sua cor¬
pus dñicũ pacẽq omĩb tribuit. Qui cu¬
ncto mynisterio oblati sacrificiĩ ꝑacto.
ad lectulũ rediit : ibiq iacens. dũ sac̃do¬
tes suos ac ministros circũ stetisse cerne¬
ret. quasi uale ultimũ dicens. de seruan¬
do eos uinculo caritatis ad monebat. et

Expanded text:
suae exspectatione suspensus, quarto, quintosuae exspectatione suspensus, quarto, quintoque, et sexto similiter. Qui desperare jam de veritate revelationis poterat, si verbis fidem verbera non fecissent. Cum ecce anno septimo usque ad exspectati natalis sacras vigilias incolumis pervenit; sed lenis hunc in vigiliis calor attigit, atque ipso die natalitio filiis suis se exspectantibus, missarum solemnia plere se posse recusauit. Illi uero, qui de tringentes, ut eodem die nequaquam acquiescerent Missarum sol- lemnia celebrare, nisi pro eis apud Dominum idem antistes suus in- tercessor accederet. Tunc ille compulsus his precibus, in episcopii oratorio Missas fecit, et manu sua corpus Dominicum pacemque omni- bus tribuit. Qui, cuncto ministerio oblati sacrificii paracto, ad lectum rediit; ibique iacens, dum sacerdotes suos ac ministros circum- stetisse se cerneret, quasi “Vale” ultimum dicens, de seruando uinculo caritatis eos admonebat, et
Abbreviated transcription (Latin):
quisunt. At ille respondit se hec ꝓipso fu¬
isse ꝑpessum. Excreuit cũ terrore ad mira¬
tio. Sed nullas iam p̃sbit inquisitioni eius
moras adiciens. secretũ reuelationis aꝑuit:
eiq uisionis dominicȩ ꝑea quȩ audierat
uerba narrauit dicens. Age quod agis. ope¬
rare quod oꝑaris. ñ cesset manus tua non
cesset pes tuus: natali apłoꝵ uenies adme:
& retribuã tibi mercedẽ tuã. Quib audi¬
tritione ꝓstrauit. Et qui oblaturus sacri¬
ficiũ ad horã terciã uenerat: hoc ꝓ extense
orationis magnitudine ad horã nonã usq
ꝓtelauit. Atq ex illo iam die magis magis
q ei aucta sunt lucra pietatis: factusq est
tam fortis in oꝑe. quã certus ex munere.
quippe qui eum cui ipse debitor fuerat.
ex ꝓmissione iam cȩꝑat hab̃e debitorẽ. huic
autẽ consuetudo fuerat. annis singulis na
morem noluit. E odẽ gͦ tempore sollicitus
fuit: scdo quoq anno uel tercio in mortis

Expanded text:
quisivit. At ille respondit, haec se pro ipso fuquisivit. At ille respondit, haec se pro ipso fuisse perpessum. Excrevit cum terrore admiratio; sed nullas jam presbyter inquisitioni ejus moras adjiciens, secretum revelationis aperuit, eique jussionis dominicae per ea quae audierat verba narravit, dicens: Age quod agis, operare quod operaris, non cesset manus tua, non cesset pes tuus; natali apostolorum venies ad me, et retribuam tibi mercedem tuam. Quibus auditentione prostrauit: et qui oblaturus sacrificium ad ho- ram tertiam uenerat, hoc pro extensae orationis magnitudine ad ho- ram nonam usque protelauit. Atque ex illo iam die magis magis- que aucta sunt ei lucra pietatis, factusque est tam fortis in opere, quam certus ex munere: quippe qui eum, cui debitor fuerat, ex ea promissione iam ceperat habere debitorem. Huic autem episcopo consuetudo fuerat, annis singulis, Natmorem noluit. Eodem ergo tempore sollifuit, secundo quoque anno vel tertio in mortis