comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
monuisse. ut scirent falsa eẽ q̃ de illo andierat.
Hii qͥcũ ex uideis credidissent tñ emulatores
erant legis. qͥ sic ea uolebant obseruari. tanqͣ
sine his in eiugłio salus credentib eẽ ñ pos¬
sit. Hii senserant paulũ uehem̃tissimũ gre
p̃dicatorẽ. & intentiõi eoꝵ maxime adu̾sũ. Abemu¬
lis enĩ nouȩ legis. qͥñ intelligebant q̃ animoa iu¬

Expanded text:
monuisse, ut scirent falsa esse quae de illo audierant hi, qui cum ex Judaeis credidissent, tamen aemulatores erant legis, qui sic ea volebant observari, tanquam sine his in Evangelio salus credentibus esse non possit. Hi senserant Paulum vehementissimum gratiae praedicatorem, et intentioni eorum maxime adversum. Ab aemulis enim novae legis q
Abbreviated transcription (Latin):
tymotheũ cͥcunciditi uł cenchris uotũ ꝑsoluit
uł hierosolimis a lacobo admonitꝰ legalia illa
suscepit. ut putare uid̾et᷑ ꝑ illa legalia salutẽ
dari. s ne illa q̃ inumbͥs fut᷑oꝵ d̾̃s fieri iusse¬
rat. tanꝗͣ ydolatͥam gentiũ dãpnare credetir.
hocẽ enĩ qͦd illi iacob ait. Uides inqͥt fr̃. qͦt mi¬
lia st̃ inuidea. qͥ credid̾unt in xp̃o. & hii om̃s

Expanded text:
Timotheum circumcidit, vel Cenchris votum persolvit, Timotheum circumcidit, vel Cenchris votum persolvit, vel Hierosolymis a Jacobo monitus, legalia illa suscepit, ut putare videretur per illa legalia salutem posse dari, sed ne illa quae in umbris futurorum Deus fieri jusserat, tanquam idololatriam gentium damnare crederetur. Hoc est enim quod Jacobus ait: Vides, inquit, frater, quot mil
Abbreviated transcription (Latin):
exẽplo. in qͦ solo paulꝰ rep̃hendit eũ. ut doctorg̃n¬
tiũ. ut sit rep̃hensio uera. nec dispensatoria. Ali¬
oqͥn m̃titꝰ ẽ paulus. Si en̾ĩ ħ fecit petrꝰ qͦd facere
debuit m̃titꝰ ẽ paulꝰ. qͦd eũ udit ñ recte ambu¬
re debet recte utiq facit. & iõ falsũ de illo dicit.
q̃ dicit eũ ñ recte fecisse. qͦd nouit eũ facere debu¬
isse. Si aũ uerũ scͥpsit paulꝰ. uerũ ẽ. qͦd petrꝰ ñ¬
recte ãbulabat. adu̾itatẽ euͣgłii. Ego qͥdem il¬
lud petrũ sic egisse. credo. ut gentes cogeret iu¬
daizare. ħ enĩ lego scͥpsisse paulũ. quẽ m̃titũ
eẽ ñ credo. ⁊ iõ ñ recte agebat ħ petrꝰ qͥa erat con¬
tra eugłii u̾itatẽ ut putarent qͥ credebant is
xp̃m. se sine illis legalib saluos eẽ ñ posse. hoc
enĩ contendebant antiochie qͥ ex cͥcuncisione
credid̾ant. Ipsũ uͦ paulũ credoñ ita egisse. qñ

Expanded text:
exemplo, in quo solo, Paulus reprehendit eum ut doctor genexemplo, in quo solo, Paulus reprehendit eum ut doctor gentium, ut sit reprehensio vera, nec dispensatoria. Alioquin mentitus est Paulus. Si enim hoc fecit Petrus quod facere debuit, mentitus est Paulus qui eum vidit non recte ambure debet, recte utique facit et ideo falsum de illo dicit, qui dicit eum non recte fecisse, quod eum nouit facere debuisse. si autem uerum scripsit Paulus, uerum est, quod Petrus nrecte ambulabat ad veritatem Evangelii: ego quidem illud Petrum sic egisse credo, ut gentes cogeret judaizare. Hoc enim lego scripsisse Paulum quem mentitum esse non credo, et ideo non recte agebat hic Petrus, quia erat contra Evangelii veritatem, ut putarent qui credebant in Christum, se sine illis legalibus salvos esse non posse. Hoc enim contendebant Antiochiae qui ex circumcisione crediderant. Ipsum vero Paulum credo non ita egisse, quando
Abbreviated transcription (Latin):
re iudeoꝵ. ne occasione g̃ntiũ a fide reced̾ent. ⁊
sic ꝑcdent g̃gem suũ. Simulauit aũ paulus ꝓ
simili metu. ut in cͥcuncisiõe tymothei. ⁊ ipse
qͥ comã ex uoto nutͥuit ut nazarei in chencris
ex lege caput totondit pꝰ multa etiã inihrłm
consilio iacobi & prb̾oꝵ. purificat᷑ scđm legẽ.
intẽplũ intͣuit. ⁊ hostiã obtulit. Ecce qͦmͦ uide¬
is. iudeus factus ẽ Non gͦ officioso m̃datio. sed
honesta dispensatiõe. & petrũ se a gentib segͦ¬
gasse. ⁊ paulũ ei restitisse. ego ĩmo alii añ me ex¬
posuer̃t. ut &e apłoꝵ prudentia demonstraret᷑.
⁊ blasphemantis porphyrii. imprudentia coer¬
ceret᷑ Augustinꝰ uͦ dicit credentes de gñtib oñe
legis liberatos cẽ. de udeis uͦ credentes legi sub¬
ditos eẽ. nͨ peccare si cͥcuncidunt. ⁊ sacͥficant mͦ
spem salutis in eis ñ constituant. nͨ petrus pec¬
cat si iudaizat. s qͦd cogit gentes ndaiare suo

Expanded text:
re Judaeorum ne occasione gentium a fide recederent, et sic perderet gregem suum. Simulavit autem Paulus pro simili metu, ut in circumcisione Timothei, et ipse qui comam ex voto nutrivit ut Nazaraei, in Cenchris ex lege caput totondit. Post multa etiam in Jerusalem consilio Jacobi et presbyterorum purificatus secundum legem in templum intravit, et hostiam obtulit. Ecce quomodo Judaeis Judaeus factus est. Non ergo officioso mendacio, sed honesta dispensatione et Petrum se a gentibus segregasse, et Paulum ei restitisse, ego imo alii ante me exposuerunt, ut et apostolorum prudentia demonstraretur, et blasphemantis Porphyrii imprudentia coerceretur. Augustinus vero dicit credentes de gentibus onere legis liberatos esse; de Judaeis vero credentes, legi subditos esse, nec peccare si circumcidunt et sacrificant, modo spem salutis in eis non constituant, nec peccat Petrus si judaizat, sed quia cogit gentes judaizare suo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uelle. uł. currere: es udicio aũ ñ exiniqͥ¬
tate ẽ econtͣ sicut apparet in pharaone.
Dicit enĩ ĩcͥptura. & cẽta. Ac si diceret ex
mala. sicut apparet inpharaone. Dicit e¬
nĩ. & cẽta. Uł ita continua. ex miscdia:
ex eadẽ massa. cui debita ẽ ꝑditio. ut in
pharaone apparet. Dicit enĩ scͥptura. id
dñs in ea pharaoni. qͥa in hoc yosũ Nͥa. ñ
cominuat hic s legitur ac si ñ ẽẽt. QLiͣ
excitaui te opharao. Malus qͥdem
eras. ẜ aiͣ sopit᷑ ego aũ ostendens tͥ sig¬
na q̃ feci ꝑ moysen. excitaui te in hoc ip¬
as & hoc iustũ ẽ ut qͥ insordib ẽ. nec resi¬
piscere uulr. sordescat adhuc .i. i̾ tũ ho¬
minis id exigit. ut ipse qͥ ñ uult pec̃em
deserere. pecẽs ampliꝰ contaminet᷑ sicut
pharao qͥ insis signis debuisset drigp
s dẽtior factus ẽ uitoino. Nec hoc inu¬
ratũ. uł inte .i. contͣ te ostendã bonis iuR¬
tutẽ meã. ut in signis egyptiis feci. Ecce

Expanded text:
dicio autem non ex iniquitate; contra sicut apparet in Pharaone; dicit enim Scriptura, etc., ac si diceret: Ex mala, sicut apparet in Pharaone. Dicit enim, etc. Vel ita continua: Ex misericorex eadem massa, cui debita est perditio, ut in Pharaone apparet. Dicit enim Scriptura, id est Dominus in ea Pharaoni: Quia in hoc ipsum, quod non continuatur hic, sed legitur ac si non esset, quasi excitavi te, o Pharao, malus quidem eras, sed quasi sopitus. Ego autem ostendens tibi signa quae feci per Mosen, excitavi te in hoc ipas; et hoc justum est, ut qui in sordibus est nec resipiscere vult, sordescat adhuc , id est meritum hominis id exigit ut ipse qui non vult peccatum deserere peccato amplius contaminetur, sicut Pharao qui visis signis debuisset corrigi, sed deterior factus est vitio suo. Nec hoc inuratum, vel in te, id est contra te, ostendam, bonis, virtutem meam, ut in signis Aegyptiis feci. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
endo malitiã. s ñ imꝑtiendo gr̃am. sicut
nec digni sc̃ Nib enĩ ñ imꝑtitur nec dig¬
ni st̃ nec merent᷑ potiꝰ ut ñ imꝑtiat᷑ hoc
ieb  se obduratr̃. debite & quisqͥs adioͦ¬
i e: se aduitũ gͣus agnoscat. Miseret᷑ qͦ
magna bonitate: & obdurat nulla miqͥ¬
tate. uit nec liberatꝰ de suis meritis głetur
nec dãpnatꝰ nͥ de suis merits conq̃ratur
Sola enĩ gr̃a redẽptor discernit a pams:
qͦs in una ꝑdicioĩs conereau̾at massa. ab
origine du& ꝑditioĩs causa cõtnu.
Iudicio in apostatica radice dõpnaturaẽ

Expanded text:
endo malitiam, sed non impartiendo gratiam, sicut nec digni sunt: quibus enim non impartitur, nec digni sunt, nec merentur, potius ut non impartiatur, hoc est, se obduratum debite et quisquis adjutus, se adjutum gratis agnoscat. Miseretur ergo magna bonitate et obdurat nulla iniquitate, ut nec liberatus de suis meritis glorietur, nec damnatus nisi de suis meritis conqueratur. Sola enim gratia Redemptor discernit a perditis, quos in una perditionis concreaverat massa ab origine ducta perditionis causa communis. judicio Dei in apostatica radic
Abbreviated transcription (Latin):
serentis ẽ dĩ. s uolentis ẽ hoĩs. qͥa to m̃ia
tũ intelligat᷑ ut totum deo decͦ. qͣ hominis
uoluntatẽ bonã. & p̃parat aduuandã. &
adiuuat p̃paratã. nolentẽ p̃uenit ut ue
tis. ut etiã iudiciũ d̃i cõmendart. ⁊ ap̃
eũ iniqͥtatẽ ñ ẽẽ ostendet: subixit
reꝓbauit & uere illũ ꝑ usticiã reꝓba¬
uit qͥa hoc dicir scͥptiu̾a ui ducens deũ

Expanded text:
serentitum intelligatur, ut totum Deo detur qui hominis voluntatem bonam, et praeparat adjuvandam, et adjuvat praeparatam; volentem praevenit ut tis, ut etiam judicium Dei commendaret, et apud eum iniquitatem non esse ostenderet, subjunxit:reprobavit. Vere illum per justitiam reprobavit, quia hoc dicit Scriptura, inducens Deu
Abbreviated transcription (Latin):
tenent. tenactẽ ꝑseuerent. donec exeat de
medio eccłie. myst̾iũ iniqͥtatis. qͦd ñe oc¬
red in ea: donec myst̾ium iniqͥtatis de
medio fiat .i. donec qͥ mͦ in ȩccłia ficti st̾:
ab eadẽ manifeste recedant. de qͣlib ioħs
ait. De nob̾ exier̃c: s ex nob̃ ñ erant. Sĩ¬
cut gͦ añ finẽ exier̃t multi. heretici de

Expanded text:
tenent tenaciter perseverent, donec exeat de medio Ecclesiae mysterium iniquitatis, quod nunc ocperseveret, donec mysterium iniquitatis de medio fiat, id est donec qui modo in Ecclesia ficti sunt ab eadem manifeste recedant. De qualibus Jesus ait: De nobis exierunt, sed ex nobis non erant . Sicut ergo ante fidem exierunt multi haeretic
Abbreviated transcription (Latin):
sio. ab utͦꝙ imꝑio. qͣ ĩpleta aderit ille unqͦ
sio a fide. qñ refrigesoce caritas multoꝵ. &
sic instabit dies dñĩ. Nã myst̾iũ.sĩ. uere
accessiois. inuenit᷑ iniqͥtas. s mystica .i. pi
etatis noĩe palliata. ut uelint hab̾i mi¬

Expanded text:
sio ab utroque imperio, qua impleta aderit iniquus, isio a fide quando refrigescet charitas multorum et sic instabit dies Domini. Nam mysterium. Quasi accessionis invenitur iniquitas, sed mystica, id est pietatis nomine palliata, ut velint haberi mi
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ occisꝰ. ⁊ uiuũ occultari. in uigore ip
nĩ. s multũ mira mͥẽ hȩc opinantiũ tan¬
ta p̃sũptio. illõ tñ qͦdait ut qͥ tenet. ⁊ cet̾a.
ñ absurde de romano ĩꝑio cred̾r dictũ. do¬
nec tollat᷑ ut sit sensus. tm̃ h restat añꝗͣ
nec de medio fiat .i. de medio mundi tol¬
lat᷑ illa potestas. qͥa om̃s undiq romã. ii.
ad caput confluebant. Uł ita. tm̃ ħ restat.
ut qͥ tenet nc fidẽ teneat. don ipsa de me¬
dio fiat .i. donec ipsa refrigescat Uł ita tm̃
cessio ad fidẽ teneat .i. decineat donec de
medio fiat .i. donec ipsa tollat᷑ de medio.
detineat. donec ipsa iniqͥtas. q̃ mͦ ẽ mysti¬
ca. fiat de medio .i.oiͣ. aliqͥd de cõmunib
ut ñ erubescat hõ adult̾ari. furari. ⁊ alia
Hꝰmmͦ facere. sicut nec ambulare. uł loqui.

Expanded text:
retur occisus, et vivum occultari, in vigore ipsnum. Sed multum mira mihi est haec opinantium tanta praesumptio. Illud tamen quod ait, ut qui tenet, etc., non absurde de Romano imperio creditur dictum donec tollatur, ut sit sensus: Tantum hoc restat antequam nec de medio fiat, id est de medio mundi tollatur illa potestas, quia omnes undique Romam quasi ad caput confluebant. Vel ita, tantum hoc restat, ut qui tenet nunc, fidem, teneat, donec ipsa de medio fiat, id est donec ipsa refrigescat. Vel ita, tcessio ad fidem teneat, id est detineat, donec de medio fiat, id est donec ipsa tollatur de medio. est detineat, donec iniquitas quae modo est mystica fiat de medio, id est aliquid de communibus, ut non erubescat homo adulterari, furari, et alia hujusmodi facere, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
regunt mundũ. q̃ constat ex celo. et
t̾ra. s mundũ peoc̃ores dicit. de quo a¬
libi. ⁊ mundꝰ eũ ñ cognouit. Talẽ mun
portunos illi faciunt. lnstigant enĩ.
⁊ inflãmant illos. ⁊ tãꝗͣ uasa sua mo¬
uent. ⁊ uelud organa tangunt. Contͣ
cos habemꝰ occultã luctã: ad qͣm nos

Expanded text:
regunt mundum qui constat ex coelo et terra, sed mundum peccatores dicit. De quo alibi: Et mundus eum non cognovit . Talem munportunos, illi faciunt. Instigant enim et inflammant illos et tanquam vasa sua movent, et velut organa tangunt. Contra illos habemus occultam luctam, ad quam nos
Abbreviated transcription (Latin):
b .i. ꝓ celestib. scił. ꝓ celesti hereditate
tollenda. Uł celestia dicit uͥtutes: ĩ
patim᷑. in celestib .i. in uͥtutib. Uel
tenebrȩ sc̃. ad om̃e malũ diabolꝰ preci¬
pitat ⁊ instigat. Fł oc gͦ nos monet
apłs. ut ñ contͣ hominẽ malũ. ĩmo
ꝓ illo. s ꝯtͣ diabolũ qͥ cũ illo oꝑatur
⁊ in illo. oremꝰ. ⁊ qͥcqͥd possumꝰ faciamꝰ.
ut diabolus expellatur: ⁊ angłi eiꝰ. ⁊
hoĩes lib̾ent᷑. ipsi enĩ demones aĩ eqͥ¬

Expanded text:
 pro coelestibus, scilicet pro coelesti haereditate tollenda. Vel coelestia dicit virtutes in patimur in coelestibus, id est in virtutibus. Vel tenebrae sunt ad omne malum diabolus praecipitat et instigat. Hoc ergo nos horts, ut non contra hominem malum, imo pro illo, sed contra diabolum qui cum illo operatur et in illo, oremus; et quidquid possumus faciamus, ut diabolus expellatur et angeli ejus, et homines liberentur. Ipsi enim daemones quasi equ
Abbreviated transcription (Latin):
Seruos etiã hortare. subditos
ẽẽ dnĩs suis qͥb libet tam bo¬
nis qͣm malis. subditos dicoĩ
centes. Uł ita distingue. i
om̃ib placentes. ñ contͣdicen¬
tes. ħmͦ pot̾unt placere. scsł.
si ñ musitau̾int. cũ dm̃i eis
aliqͥd iusserint. ñ fraudan¬
tes aliqͥd de debito seruitu¬
tis. s in om̃ib etiã in mini¬
mis. fidẽ bonã ostendentes.
na p̃dicta. scił. ad senes. ⁊ anus.
p̃dictos ut ita se h̃ant. ut pre¬

Expanded text:
Servos etiam hortare subditos esse dominis suis, quibuslibet tam bonis quam malis. Subditos dico in centes. Vel ita distingue: in omnibus placentes, non contradicentes. Hoc modo poterunt placere, scilicet si non mussitaverint cum domini aliquid jusserint, non fraudantes aliquid de debito servitutis, sed in omnibus, etiam in minimis, fidem bonam ostendentes, nia praedicta, scilicet ad senes, et anus, praedictos, ut ita se habeant sicut prae
Abbreviated transcription (Latin):
& si ille uiuunt. de mĩa dei ui¬
uunt. tñ qͣntũ ad pastores ma¬
los ꝑtinent. occidunt. Qͦmͦ:
Male uiuendo: malũ exẽplũ p̃¬
bendo. Attẽndens enĩ onis p̃¬
positũ suũ male uiuentẽ. ocu¬
los a regłis dñi declinantẽ. ⁊
in hominẽ intendentẽ. in ci¬
pit dicere apud se. si p̃positus
m̃s sic uiuit. ego qͥ sum qͥñ fa¬
ciã. qͦd ille facit: Om̃is gͦ malẽqͥ
uiuit in conspectu eoꝵ quib
p̃positus ẽ. qͣntũ in ipso ẽ occi¬
dit eos. iõ seruo di emmenti
in m̃bris sũmi pastoris dictũ
& corꝑis. & gͣuitate ne leuissis.
s autenticꝰ. & uerbũ tuũ sit
sanũ. & irrep̾hensibile. qͦd ñ

Expanded text:
Dei vivunt, tamen, quantum ad pastores malos pertinet, occidunt. Quomodo? male vivendo, malum exemplum praebendo. Attendens enim ovis praepositum suum male viventem, oculos a regulis Dei declinantem et in hominem intendentem, incipit dicere apud se: Si praepositus meus sic vivit, ego quis sum qui non faciam quod ille facit? Omnis ergo qui male vivit in conspectu eorum quibus praepositus est, quantum in ipso est, occidit eos. Ideo servo Dei eminenti in membris summi pastoris dictum t corporis, in gravitate, ne levis sis, sed authenticus. Et verbum tuum sit sanum et irrepre
Abbreviated transcription (Latin):
minib .i. ad humilitatẽ om̃is
gen̾is hominũ. sñ qͦ ñ ꝑfuis¬
set nob̾ nasci. exudiens nos ex¬
emplo uitȩ. & doctͥna. in qͦ eũ
sequi debes: scił. irudias. Eru¬
diens dico ad ħ. ut nos abne¬
gantes .s. fugientes impieta¬
tẽ uane cult᷑e. & ignorantiã.
& desid̾ia secularia. q̃ a mun¬
di huiꝰ pͥncipe suggeruntur.
expectantes ut certi & sollici¬
xis nr̃i iħu xͥ qͥ ñ in infirmita¬
te ut pͥus. s in gła & potesta¬
te ueniet p̃mia datimꝰ scdm
merita. qͥ in pͥmo aduentu
adeo humilis fuit. qͦd ñ solũ
morti. semecipsũ ꝓ nobis. ꝑ
ħ securi sumꝰ de sp̃e. dedit di¬
co ad h ut redim̾et nos ꝑ sangͥ¬
nẽ ab om̃i miqͥtate. tã origina¬
li qͣm actuali. ⁊ mundar&e in
baptismo a culpa & pena po

Expanded text:
id est ad utilitatem omnis generis hominum sine quo non profuisset nobis nasci, erudiens nos exemplo vitae et doctrina, in quo eum sequi debes, scilicet ut erudias. Erudiens nos dico ad hoc, ut nos abnegantes, id est fugientes, impietatem, vanae culturae et ignorantiam et desideria saecularium, quae a mundi hujus principe suggeruntur, exspectantes, ut certi et sollicin in infirmitate ut prius, sed in gloria et potestate veniet, praemia daturus secundum merita, qui in primo adventu adeo humilis fuit. Quod non solum morti, semetipsum pro nobis, per hoc securi sumus de spe. Dedit dico, ad hoc, ut redimeret nos per sanguinem ab omni iniquitate, tam originali quam actuali, et mundaret, in baptism
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib prebe teipsũ exẽplũ bo¬
bis. ostendat factis. ut hii qui
bescant iudentes qͥa q̃ docet
Alit̃ pastor occidit oues. qͣntũ
in se ẽ: & si ille uiuunt. Alalie¬
nĩ pastores ñ parcunt ouib qͥ
ñ mͦ languentes & errantes.¬

Expanded text:
omnibus praebe teipsum exemplum bobis, ostendat factis, ut hi qui bescant, videntes quia quae docet Aliter pastor occidit oves quantum in se est, et si illae vivunt mali enim pastores non parcunt ovibus, qui non modo languentes
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c ẽ ymago di patͥs. qͥa de illoẽ. cui etiã
eqͣlis ẽ scđm illd̾. qͥ uidet me uidet ⁊ patrẽ.
Sciendũ ẽ. qͦd ymago ⁊ eqͣlitas. ⁊ similitu¬
do distinguenda st̃: qͥa uͥ ymago. continu¬
o similitudo ẽ. ñ continuo eqͣlitas. Ubi
eqͣlitas. continuo & similitudo. ñ continu¬
o ymago. Ubi similitudo: ñ continuo
ẏmago. nec eqͣlitas. U̾bi gr̃a. in specło
ymago. ⁊ similitudo ñ tñ eqͣlitas. qr mul

Expanded text:
ui etiam aequalis est, secundum illud: Qui videt me, videt et Patrem . Sciendum est quod imago et aequalitas et similitudo distinguenda est, quia ubi imago, continuo similitudo est, non continuo aequalitas; ubi aequalitas, continuo et similitudo, non continuo imago; ubi similitudo, non continuo imago, nec aequalitas. Verbi gratia, in speculo est imago et similitudo, non tamen aequalitas
Abbreviated transcription (Latin):
manente corã d̾o .i. bnplacito di. uł hdico
corã dđo .i. teste do. cui nicħ occultũ ẽ. Testimo¬
nũ di implorat. ut uł ipsi credat᷑. qͦ aucto¬
re p̾dicat. Attende apłm impłe. qͦd dñs ait.
Sic luceat lux ur̃a corã hõib. ⁊ cẽt̾a. Et itẽ
Attendite neiꝰticiã ur̃am faciatis corã ho¬
minib. & cet̾a. Uoluit utiq nos bona fac̃e¬

Expanded text:
placito Dei. Vel hoc dico, coram Deo, id est teste Deo, cui nihil occultum est. Testimonium Dei implorat, ut vel ipsi credatur quo auctore praedicat. Attende Apostolum implere quod Dominus ait: Sic luceat lux vestra coram hominibus, etc. . Et item: Attendite ne justitiam vestram faciatis coram hominib
Abbreviated transcription (Latin):
his qͥ peunt .i. culpa eoꝵ ẽ. qͥ ꝑire m̾uer̃t. Ue¬
rũ ẽ enĩ. qͥa increduli ñ uident plendorẽ u̾¬
tatis m̃itoꝑfidie obcecantis. In his qͥ pere
dans eis qͦd uolunt .i. sinens eos facere qͦd uo¬
lunt .i. ut ñ credant qͦd ñ fa̾cit malitia. s
tꝰticia. Wł. talis potest ẽẽ ordo uerboꝵ. in
quib ꝑeuntib ds uerꝰ. ⁊ iustꝰ. excecauit

Expanded text:
erunt. Verum est enim quia increduli non vident splendorem veritatis, merito perfidiae obcaecati. In his qui pereudans eis quod volunt, id est sinens eos facere quod volunt, id est ut non credant: quod non facit malitia, sed justitia. Vel talis potest esse ordo verborum: In quibus pereuntibus Deus verus et justus excaecavit
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmanifestatioẽ u̾itatis. qͥa manifeste
ĩ nob uidet᷑ u̾itas. Nos dico cõmẽdan¬
tes .i. cõm̃dabiles facientes nosmet¬
ipsos: sñ cõꝑatiõe adu̾sarioꝵ. Adeo
nos cõm̃ dabiles facimꝰ. ut ueritat̃

Expanded text:
in manifestationem veritatis, quia manifeste in nobis videtur veritas. Nos dico, commendantes, id est commendabiles facientes, nosmetipsos, sine comparatione adversariorum adeo nos commendabiles facimus, ut veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
tantã claritatẽ hñis a sp̃u: iõ nos ha¬
bentes hanc ãministtionẽ .i. hanc
dignitatẽ. ut sp̃m aliis ministremꝰ.
Hñtes dico ñ m̃itis. s iuxta qͦd mise¬
ricordiã consecuti sumꝰ .i. ꝑ mĩamdi¬

Expanded text:
tantam claritatem habemus a Spiritu, ideo, nos habentes hanc administrationem, id est hanc dignitatem ut spiritum aliis ministremus. Habentes dico, non meritis, sed juxta quod misericordiam consecuti sumus, id
Abbreviated transcription (Latin):
missionẽ pec̃c̃ors. Ioeo cont᷑ faciẽ testimo¬
nii.qͥa ñ alit̃ declaratũ ẽ. qͣm fuerat diuino te¬
stimonio p̾nuntiatũ. iõ septies. qͥa ipse nume¬
rus ad munditiã ꝑtinet spualẽ. Eixtͣ cast᷑ ihrłm
iussa ẽ cremari. puto qͥa ꝯcrematio agnum ẽ
resurronis. Natura enĩ ignis ẽ ut in suꝑnamo¬
mare de g̃to in latinũ ductũ. scđm grecum a
suspensiõe dr. In ꝯspectu eleatar crematad̾r
gale sac̃dotiũ xp̃i. pellis eiꝰ cũ carne. & sangͥs.
cũ st̾core ꝯbusta dñr. qͥa ñ solũ sub̾a mortalis

Expanded text:
 testimonii, quia non aliter declaratum est, quam fuerat divino testimonio praenuntiatum. Ideo septies, quia ipse numerus ad munditiam pertinet spiritualem. Extra castra jussa est cremari, puto, quia continuatio signum est resurrectionis. Natura enim ignis ut in superna momare, de Graeco in Latinum ductum; secundum Graecum a suspensione dicitur. In conspectu Eleazar cremata dicitur, gale sacerdotium. Pellis ejus cum carne, et sanguis cum stercore combusta dicuntur, quia non solum substa
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ. s etiã ꝯtumelia. & abiectio pleb̾. q̃ no¬
mine st̾coris sig̾cat᷑. conu̾sa ẽ in głam. qͣm cõ¬
bustionis flãma sig̾cat. In mediũ ꝯbustionis.
mittit sac̾dos lignũ cedrinũ. ysopũ. & coc¬
cinũ. lignũ cedrinũ ẽ spes. quȩ in suꝑnis
firmit̃ habitat. ysopꝰ fides. q̃ cũ sit humiliᷤ
radicib heret in petͣ. Cocciniĩ ẽ caritas. qͥa
feruorẽ sp̃s igneo colore testat᷑. hȩc tͥa debens
ma ẽ quȩ secuta ẽ pꝰ passionẽ. ⁊ resurr̃onẽ.¬

Expanded text:
est, sed etiam contumelia et abjectio plebis, quae nomine stercoris significatur, conversa est in gloriam, quam combustionis flamma significat. In medium combustionis mittit sacerdos lignum cedrinum, hyssopum, et coccinum. Lignum cedrinum est spes quae in supernis firmiter habitat; hyssopus fides, quae cum sit humilis radicibus haeret in petra. Coccinum est charitas quia fervorem spiritus igneo colore testatur. Haec tria debent ma est quae secuta est post passionem et resurre
Abbreviated transcription (Latin):
cet his mali h omines abutant᷑ ad mortem
suã uł alioꝵ. sic lex quȩ uenena pec̃corũ
demonstrat & hominẽ lib̃tate sua abuten¬
tẽ qiͣ freno cohibet. & cõposito gressu ince¬
dere docet. ñ ẽ efficiens causa pec̃ci. s potsͦ¬

Expanded text:
cet his mali homines abutantur ad mortem suam, vel aliorum; sic lox quae venena peccatorum demonstrat, et hominem libertate sua abutentem quasi freno cohibet, et composito gressu incedere docet, non efficiens causa peccati es
Abbreviated transcription (Latin):
ti: Cũ enĩ ħ prestit̾it gr̃a ut morerem᷑ pec̃o.
qͥd aliud facimꝰ si uiuimꝰ in illo. nͥ ut gr̃e
simꝰ ingͣti: Neꝙ enĩ qͥ laudat beneficiũ me¬
dicine ꝓdesse morbos dicit. & uuln̾a. aqͥb
& horrent᷑ uuln̾a & morbi. a quib lib̾at q̃
ita laudat᷑ sic laus gr̃ȩ & p̃dicatio. uituꝑa¬
Hic confirmat qͦd p̾dix̾at. scił. qͦd mortui
pecc̃o qͦd fit inbaptismo. ñ debemꝰ ei iterũ
uiuere. ut iterũ mori sit ei necesse. qͥa cũ
ignoratis & cet̾a. & qͣi qͥs diceret an mortui
sumꝰ pecẽo. Respondet. utiq sumꝰ. Qͥa nos

Expanded text:
t, cum id praestiterit gratia, ut moreremur peccato, quid aliud facimus, si vivimus in eo, nisi ut gratiae simus ingrati? Neque enim qui laudat beneficium medicinae prodesse morbos dicit et uulnera, a quiet horrentur uulnera et morbi, a quibus liberat quae ita laudatur. sic laus et praedicatio graHic confirmat quod dixerat, scilicet quod mortui peccato quod fit in baptismo, non debemus ei iterum vivere, ut iterum mori sit ei necesse, quia cumignoratis, etc.; et quasi quis diceret: An mortui sumus peccato? Respondet utique, sumus, quia nos
Abbreviated transcription (Latin):
in morte ipsiꝰ .i. in similitudine mortis xp̃i.
ut sicut xp̃c semel mortiuis ÷ carne. & sẽꝑ
uiuit ita nos semel mortui malo ꝑbaptĩ
purificatioĩs. Et an ignoratis hec uos
illos arguit de ignorantia. Seqͥt᷑. Conse
similes mortis xp̃i. qͥa etiã consepulti su¬
mꝰ fide inbaptismo cũ illo .i. ad similitu¬

Expanded text:
in morte ipsius, id est in similitudine mortis Christi, ut sicut Christus semel mortuus est carne, et semper vivit, ita nos semel mortui malo per baptpurificationis. Et an ignoratis, vos hocillos arguit de ignorantia. Consepulti enisimiles mortis Christi, quia etiam consepulti sumus fide in baptismo cum illo, id est ad similitu
Abbreviated transcription (Latin):
tib dicit petrꝰ. scio fr̃s qͥa ꝑ ignorantiã hoc
gessistis. isti ñ cognoscebant illũ eẽ qui in le¬
ge ꝓmissus erat eis. maiores uͦ. ut pͥncipes
sacerdotũ. ⁊ scribe. ⁊ pharisei. cognouerui
ipsũ eẽ qui in lege ꝓmissus erat s deũ. eẽ.

Expanded text:
tibus dicit Petrus: Scio, fratres, quia per ignorantiam id gessistis . Isti non cognoscebant illum esse qui in lege promissus erat eis. Majores vero, ut principes sacerdotum, Scribae et Pharisaei cognoverunt ipsum esse qui in lege promissus
Abbreviated transcription (Latin):
us ẽ sanctificatio .i. qͥa pͥus in bap¬
tismo emundat nos: ⁊ hoc iõ quia
pͥus factus ẽ nobis redẽptio .i. qͥa pͥ¬
us redemit nos patiendo. ⁊ hoc to¬
tũ iõ sic factũ ẽ. ut nullus gloriet᷑
nͥ de donis dĩ. quẽadmodũ scͥptũ
÷ in iheremia. scił. qͥ głatur: in dĩio
głet᷑. In iheremia tñ: sic habet᷑. It
alii ñ sapientes electi st̃ ad apłatũ:
Ita. & .i. etiã ego qͥ eram sapiens. fu¬
i qͣi. ñ eẽm sapiens. cũ uenissẽ ad
uos o fr̃s. qͥa ueni ad uos ñ in sub¬
lunitate sermonis scđm logicam.
scił. ut logicis rõnib uterer. aut
in sublimitate sapĩe scdm physi¬
cã. ut physicis speculatiõib illd̾
confirmarẽ. quȩ duo in pseudo lau¬
datis contͣ dm. s ueni anñtians

Expanded text:
ia prius in baptismo mundat nos. Et hoc ideo, quia prius est factus nobis redemptio, id est quia prius redemit nos patiendo. Et hoc totum ideo sic factum est ut nullus glorietur nisi de bonis Dei, quemadmodum scriptum est in Jeremia: Qui gloriatur, in Domino glorietur. In Jeremia alii non sapientes electi sunt ad apostolatum, ita et, id est etiam ego, qui eram sapiens, fui quasi non essem sapiens, cum venissem ad vos, o fratres, quia veni ad vos non in sublimitate sermonis, secundum logicam, scilicet ut logicis rationibus uterer; aut in sublimitate sapientiae, secundum physicam, ut physicis rationibus illud confirmarem, quae duo in pseudo laudatis contra Deum; sed veni, annuntians
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾a. Qͣ. humilis fuit p̃dicatio
mea apud uos. humilis etiã ꝑso¬
na. qͦd ita ait. Et ego fiui m n infir¬
mitate .i. in tͥbulatiõe. ⁊ timore
animi .i. in anxio anmo. ⁊ ĩ tre
more corporis multo.⁊ sermo me¬
us qͥ pͥuatim fiebat.⁊ p̃dicatio
mea quȩ fiebat in cõmuni. ñ fu-¬
It in ꝑsuasibilib uerbis huma¬
ne saꝑientiȩ. qͥa & si ꝑ suasibilia
fuer̃t uerba mea. ñ tam̃ ꝑ huma¬
nã sap̃iam. ut uerba psendo a¬
płoꝵs. s fuit in ostensione sp̃s.
tione mea. ostendi me habere sp̃m
dis. Ideo ita feci: ut fides ur̃a ñ siti
.i. ñ ẽẽ intelligat᷑. in sapientia
hominũ. s in uirtute dei .i. ut
paces simplicit̾ locuti sumꝰ. sapi¬
entiã aũ quȩ ÷ de secretis dei loqͥ¬
cit. ñ ꝑfectos cognitores ⁊ docto¬
res quib ñ opus ẽ doceri. s audi

Expanded text:
cat: Humilis fuit praedicatio mea apud vos, humilis etiam et persona. Quod ita ait, et ego fui apud vos in infirmitate, id est in tribulatione, et timore animi, id est anxio animo; et tremore multo corporis: Et sermo meus, qui privatim fiebat, et praedicatio mea, quae fiebat in communi, non fuit in persuasibilibus verbis humanae sapientiae. Quia etsi persuasibilia fuerint verba mea, non tamen per humanam sapientiam, ut verba pseudoapostolorum. Sed fuit in ostensione spiritt praedicatione mea ostendi me habere Spiridis. Ideo ita feci, ut fides vestra non sit, id est non esse intelligatur, in sapientia hominum, sed in virtute Dei, id est ut paces simpliciter locuti sumus, sapientiam autem, quae est de secretis Dei, loqucit non perfectos cognitores et doctores, quibus opus non est doceri,
Abbreviated transcription (Latin):
carnatiõis. passionis. ⁊ redẽptionis. Qͦd ͦg
in eugłio clamant demones. qͥd nob̾. ⁊ tͥ.
iħu fili dei: Alagis ex suspitiõe. qͣm ex cog¬
nitione dixisse credendi st̃. Uł si cognouis¬
sent .i. qͦd menti eoꝵ bene sedet: nũꝗͣ dñm głȩ¬
erat illa susceptio q̃ dm hõinẽ faceret. ⁊ ho¬

Expanded text:
carnationis, passionis et redemptionis. Quod ergo in Evangelio clamant daemones: Quid nobis et tibi, Jesu Fili Dei magis ex suspicione quam ex cognitione dixisse credendi sunt. Vel, si cognovissent, ita quod menti eorum bene sederet, nunquam erat illa susceptio quae Deum hominem faceret, et ho
Abbreviated transcription (Latin):
sibi eẽ uident᷑. E cre contͣ ordinationẽ d̾i
facunt aꝑte: qͥ sap̃iam seculi iactañ:
cũ ds humilitatẽ ꝓponat. Tlenit enĩ hu¬
milis d̾s. q̃rens humiles. ñ altos. qͥ &¬
si pͥmo eleg̾it pauꝑes. indoctos. infirmos.
ñ tñ reliqͥt sapientes. diuites. ⁊ nobiles
s si eos pͥmo elig̾et. merito taliũ rerũ ui
salutẽ humilitatis ñ reciꝑent. ⁊ ita ẽẽt
in eis suꝑbia: qua homo cecidit. Ideoq ñ e¬
legit reges. uł senatores. uł phylosophos.
uł oratores. ĩmo elegit plebeios. pauꝑes ĩ¬
doctos piscatores. Nisi fidelit̾ precederet
piscator: ñ humilit̾ sequeret᷑ orator. Uñ
nathanael doctꝰ. ñ ẽ in apłm electꝰ. Ut
aũ causa humilitatis hec ẽẽ facta intelli¬
gant᷑ subdit. Ut ñ ⁊ cet̾a. Qiͣ. iõ infirmoᷤ¬

Expanded text:
Dei faciunt aperte, quia sapientiam saeculi jactant, cum Deus humilitatem proponat. Venit enim humilis Deus quaerens humiles, non altos. Qui etsi primum elegerit pauperes, indoctos, infirmos, non tamen relinquit sapientes, divites, nobiles, sed si eos primos eligeret, merito talium rerum sibi salutem humilitatis non reciperent, et ita esset in eis superbia qua homo cecidit. Ideoque non elegit reges, vel senatores, vel philosophos, vel oratores. Imo elegit plebeios, pauperes, indoctos piscatores. Nisi fideliter praecederet piscator, non humiliter sequeretur orator. Unde Nathanael doctus non est in apostolum electus. Ut autem humilitatis causa, haec esse facta intelligantur, subdit: Ut non
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ uiuit in seipsa ꝓculdubio d̾s ẽ
atꝙ incõmutabilit uiuit. sicut aũ
cũ sit in se uita. etiã nobis fit ui
in se sit iusticia. etiã nobis fit sͦti¬
cia. cũ ei coherendo iuste uiuimꝰ:¬

Expanded text:
 uiuit in se ipsa, procul dubio deus est atque incommutabiliter uiuit. sicut autem, cum sit in se ipsa uita, etiam nobis fit uitin se ipsa sit iustitia, etiam nobis fit iustitia, cum ei cohaerendo iuste uiuim
Abbreviated transcription (Latin):
luminans nos ad ueritatẽ. Ioeo aũ
dr̃. factus eẽ nobis sapĩa: qͥa tẽporalit̃.
.i. ex aliqͣ tẽpore nos ad illũ conu̾tim᷑.
ut cũ illo maneamꝰ in et̾nũ. ⁊ ipsa sa¬
pientia caro facta ẽ: ⁊ habitauit in
nobis. E hoc facit .i. nos illuminat.
qͥa factus ẽ nob̾ iusticia .i. qͥa pͥuis ius

Expanded text:
luminans vos ad veritatem. Ideo autem dicitur, factus est nobis sapientia, quia temporaliter, id est ex aliquo tempore nos ad illum convertimur, ut cum illo maneamus in aeternum, et ipsa sapientia caro facta est, et habitavit in nobis, et hoc facit, id est nos illuminat, quia factus est nobis justitia, id est qui
Abbreviated transcription (Latin):
nulli forsan ꝓse. qui solus int̾ apłos se¬
culariũ litteraꝵ ꝑitus. ⁊ terrenarũ opũ
diues. romanȩ dignitatis parentela con¬
spicuus fuit. qͥ tñ hȩc nichili pendit:
mundi .i. ignaros mundanȩ sap̃ie. ut
confundat .i. faciat erubescere. ⁊ ad insi¬
pientiã redigat. sapientes. ⁊ infirma
mundi elegit ds .i. impotentes. ut con¬
fundat fortia. ut neronẽ. ⁊ ignobilia

Expanded text:
se qui solus inter apostolos saecularium litterarum peritus, et terrenarum opum dives, Romanae dignitatis parentela conspicuus fuit, qui tamen haec nihili pendit, mundi, id est ignaros mundanae sapientiae, ut confundat, id est ut faciat erubescere, et ad insipientiam redigat sapientes. Et infirma mundi elegit Deus, id est impotentes, ut confunda
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ concordiã atq conuenientiã designaret. qͣm
moyses in duab tabulis lapideis sunul iunctis.
quib legis decaloguis inscͥptus erat ostendit. Mo
pascha celebrans. figurauit. Ib̃i & enĩ lapis reꝓbꝰ
quẽ gessit angulus mira prestans in oculis nr̃is:
panẽ suꝑ celestẽ cum typico agno coniunxit. fi
in ueteri lege sollempnis hostia erat. & panẽ qui
nouȩ legis sacram̃ti forma ẽ. duo testam̃ta figu¬
rauit. atq illa duo coniungens. p̃dictoꝵ testam̃
toꝵ consonantiã declarauit. Est enĩ rota in me¬
dio rotȩ: sicut uidit erechiel. Ex p̃dictis itaq pa¬
tet myst̾ii euidentissima ratio. qua epłas qͣtu¬
ad ꝑsonas direxit. Uñ quoꝵdã insania ꝑcutit᷑
dicentiũ epłam quȩ ad hebreos sc̾bit᷑. ñ fuisse
pauli. s barnabe. uł clementis. uł t̃tulliam.
uł luce. Quos in hc̃ errorẽ occasio deduxit huiꝰ¬
mpdi. qͥa nec salutatio eiꝰ nomine uititulata
p̃seribit᷑ & longe facundiore e splendidiore
s

Expanded text:
ntorum concordiam atque convenientiam significaret, quam et Moyses in duabus tabulis lapideis simul junctis, quibus legis Decalogus inscriptus erat, ostendit. MoPascha celebrans figuravit. Ibi enim lapis reprobatus, quem gessit angulus, mira praestans in oculis nostris, panem supercoelestem cum typico agno conjunxit, finum etenim qui in veteri lege solemnis erat hostia, et panem qui novae legis sacramenti forma est, duo Testamenta figuravit, atque ilit. Est enim rota in medio rotae, sicut vidit Ezechiel. Ex praedictis itaque patet mysterii evidentissima ratio, qua Epistoad personas direxerit. Unde quorumdam insania repercutitur, dicentium Epistolam, quae ad Hebraeos scribitur, non fuisse Pauli, sed Barnabae, vel Clementis, vel Tertulliani, vel Lucae. Quos in hunc errorem occasio deduxit hujusmodi, quia nec salutatio ejus nomine intitulata praescribitur, et longe facundiore et splendidiore s
Abbreviated transcription (Latin):
nas sub hiiusmodi myst̾ii insinuatiõe. ut scił
in hoc oꝑe utͥusq testamenti sũma contineri
monstraret᷑. ꝑdenariũ namq: uetus testam̃tũ
significat᷑. Quat̾nariꝰ uͦ: noui testamenti nota ẽ.
Id̾o itaꝙ decem & quatuor scͥpsit. ut utͥq legi se
consentire insinuaret. atq emuloꝵ calumpni¬
am dilueret. ipsum legis d̾i ꝑ moysen date des¬
tructorẽ fore calũpniantiũ. eumq in odiũ iu¬
deoꝵ tͣhentiũ quos placatos habere uolens. de¬
cem ad eccłias scͥpsit. ut sicut moyses isrłitico
mandatoꝵ doctͥnam tradidit. ita & apłs dei¬

Expanded text:
as, sub hujusmodi mysterii insinuatione, ut scilicet in hoc opere utriusque Testamenti summa contineri monstraretur. Per denarium namque Vetus Testamentum significatur. Quaternarius vero Novi Testamenti nota est. Ideo itaque XIV scripsit, ut utrique legi se consentire insinuaret, atque aemulorum calumniam dirueret, ut ipsum legis Dei per Moysen datae destructorem esse calumniantium, eumque in odium Judaeorum trahentium; quos placatos habere volens, X ad Ecclesias scripsit. Ut sicut Moyses Israelitico mandatorum doctrinam tradidit, ita et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ nimirũ in illo eudentior & clarior apparu¬
it: quia int̾ alia oꝑa uehem̃ter eccłiam dei ꝑ¬
secutus. ꝓ quo summo dignus fuit supplicio ꝓ
ma ledictione consecut᷑ ẽ gr̃am. & ꝓ dampnati¬
one consecut᷑ ẽ miscdiam. In quo ipso: spes nr̃a
plurimũ subleuat᷑ Sicut enĩ cum audiuimꝰ
dauid homicidã & adulterũ. ꝑ penitentiã ꝓ¬
phetiȩ sp̃m recuꝑasse. om̃is ueniȩ diffidentia
peccatori tollit᷑. ita cum saulũ pͥus eccłiȩ ꝑsecu¬

Expanded text:
imirum in illo evidentior et clarior apparuit, quia inter alia opera violenter Ecclesiam Dei persecutus, pro quo summo dignus fuit supplicio, pro maledictione consecutus est gratiam, et pro damnatione suscepit misericordiam. In quo ipso spes nostra plurimum sublevatur. Sicut enim cum audimus David homicidam et adulterum per poenitentiam prophetiae spiritum recuperasse, omnis veniae diffidentia peccatori tollitur, ita, cum Paulum prius Ecclesiae persecu
Abbreviated transcription (Latin):
hieremiã de lacui funib cͥcunligati sunt. Epła
nis testimoniis uelud triplici fune cͥcunligata.
de lacu ignorantiȩ & infidelitatis. peccator ad
scilicet in oꝑis ꝓfunditate. in fidei assertioe. &
in grȩ cõmendatione. seu spei subleuatiõe. In
oꝑis ꝓfunditate: quia hoc opus & cet̾is ꝓlixi
us. & ad intelligendũ ẽ difficilius. In fidei as¬
sertiõẽ: qͥa paulus in lege & ꝓpħis ꝑitus. ad fi¬
dei catholicȩ assertionẽ. congrua auctoritatũ
legis &e ꝓpħie induxit testimonia. ut eẽt basis
sub columna. In grẽ cõmendatioe. seu spei sub¬
leuatiõe. quia contͣ suꝑbos & arrogantes. et
de suis oꝑib p̃sumentes. ꝓ cõmendanda der
gra. fortit᷑. prudent̃. atq accit̾ dumnicauit.

Expanded text:
Jeremiam de lacu, funibus circumligati sunt . EpisJeremiam de lacu, funibus circumligati sunt . Episnis testimoniis, velut triplici fune, circumligata , de lacu ignorantiae et infidelitatis peccator ad scilicet in operis profunditate, in fidei assertione et gratiae commendatione, seu spei sublevatione: In operis profunditate, quia hoc opus et caeteris prolixius est, et ad intelligendum difficilius; in fidei assertione, quia Paulus in lege et prophetis peritus ad fidei catholicae assertionem congrua auctoritatum legis et prophetiae induxit testimonia, ut esset basis sub columna; in gratiae commendatione, seu spei sublevatione, quia contra superbos et arrogantes, et de suis operibus praesumentes, pro commendanda Dei gratia fortiter, prudenter atque acriter dimicavit.
Abbreviated transcription (Latin):
Requirenda sunt pͥus. ut earum notitia. plenior pos¬
sit haberi. Tunc enĩ demum facilius poterit cause
ratio declarari: si etus origo discat᷑. Si gͦ epłarum
scͥpture post euuangłiũ editȩ modũ & rationem
ostend̾imus: poterit uideri uerum qͦd dicimꝰ. Sci¬
endum itaq qͦd sicut in ueteri testam̃to. post le¬
gis moysaycȩ eruditionẽ. uͥ diuinȩ culturȩ man¬
data continebant᷑. ꝓpħica doctͥna fuit necessaria:
quȩ rediuiua ppłi peccata. supplicioꝵ denunti¬
atione cõpesceret. atq eundẽ ppłm bonoꝵ reꝑ¬
missionib. ad obediendũ ac seruiendum deo ui¬
uenti cõmoneret. ita in nouo testamento post
euuangłiũ in quo xp̃ianȩ religionis ordo. &
ꝑfectȩ sanctitatis doctrina tradit᷑ epłarũ pau¬
li. & alioꝵ ꝑutilis secuta ẽ doctna. ut eccłiam
dei contͣ hereticas p̃muniret prauitates. & sub¬
orientia uitia resecaret. & post futuras questio¬
nes exclud̾et. Hii sunt panni qͥ ad extrahendũ

Expanded text:
requirenda sunt prius, ut earum notitia plenior haberi possit. Tunc enim demum facilius poterit causae ratio declarari, si ejus origo discatur. Si ergo epistolarum scripturae post Evangelium editae modum et rationem ostenderimus, poterit videri verum quod dicimus. Sciendum igitur quod sicut in Veteri Testamento post legis Mosaicae eruditionem, ubi culturae divinae mandata continebantur, prophetica doctrina fuit necessaria, quae rediviva populi peccata suppliciorum denuntiatione compesceret, atque eumdem populum bonorum repromissionibus ab obediendum ac serviendum Domino viventi commoneret, ita in Novo Testamento post Evangelium, in quo Christianae religionis ordo et perfectae sanctitatis doctrina traditur, Epistolarum Pauli et aliorum perutilis secuta est doctrina, ut Ecclesiam Dei contra haereticas communiret pravitates, et suborientia vitia resecaret, et post futuras quaestiones excluderet. Hi sunt panni, qui ad extrahendum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filii. & sp̃s sc̃i. ut subsist̾ẽt homo. ymago dei
factus ẽ. S qͥa ñ om̃ino eqͣlis fiebat illa yma¬
go cłi. tãqͣm ñ ab illo nata. s ab eo creata huiꝰ
rei significandȩ causa. ita ẽẽ ymago đi dr ut
⁊ ad ymaginẽ factus eẽ ñ sileat᷑. qͥa ñ ẽ eqͣlis.¬

Expanded text:
et Filii et Spiritus sancti, ut subsisteret homo imago Dei factus est, et quia non omnino aequalis fiebat illa imago Dei, tanquam non ab illo nata, sed ab illo creata, hujus rei significandae causa ita esse imago Dei dicitur, ut ad imaginem factus esse non sileatur, quia non es
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes eẽnt. ut uniꝰ di inuisibilis. unꝰ homo
uisibilis ymaginẽ gerat in t̾ris. ut imꝰ ds
ĩ uno hoĩe auctoritatẽ unꝰ pͥncipii uidet᷑
conseruare ad confusionẽ diaboli. qͥ neglec¬
to uno o. sibi dñiũ usurpare uoluit. Inde gͥ
uir ẽ ymago di. qͥa sicut ex d̃o st̃ um̃ia: sic ex
adã om̃s hoĩes. ⁊ sic conseruat auctoritatẽ
pͥncipii. qͦd ab unod̾o st̃ om̃ia. contͣ illũ qui
d̃s eẽ uoluit. Clł in hhabet similitudinẽ di.
qͥa sicut de lat̾e xp̃i in morte dormientis ori¬
go eccłiȩ fluxit. scił. sangͥs. ⁊ aqua. qͥb signi¬
ficant᷑ sacͣm̃ta. ꝑ quȩ saluat᷑ eccłia. sic de lat̾e
adȩ nata ẽ. sibi sponsa. qͥa iñ assũpta ẽ costa.
de qͣ formata ẽ eua. & sicut crp̃c. preest. & re¬
git eccłiam. ⁊ eccłia subseruit ei. ita uir p̃est.¬

Expanded text:
o visibilis imaginem gerat in terris, ut unus Deus in uno homine auctoritatem unius principii videretur conservare ad confusionem diaboli, qui neglecto uno Deo sibi dominium usurpare voluit. Inde igitur vir est imago Dei, quia sicut ex Deo sunt omnia, sic ex Adam omnes homines: et sic conservat auctoritatem principii, quod ab uno Deo sunt omnia, contra illum qui Dquia sicut de latere Christi in morte dormientis origo Ecclesiae fluxit, scilicet sanguis et aqua quibus significantur sacramenta per quae salvatur Ecclesia; sic de latere Adae nata est sibi sponsa, quia inde sumpta costa de qua formata est Eva. Et sicut Christus praeest, et regit Ecclesiam, et Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd illi cum patre. & sp̃u sc̃o unũ ẽ: ca¬
put sit hominis mediatoris. qͦd ipse so¬
lus ẽ. si enĩ mentẽ recte dicimꝰ pͥncipa¬
le hominis .i. qͣi caput humane sub¬
stantiȩ. cũ ipse hõ. cũ m̃te sit hõ. cur
ñ multo congruentiꝰ. uerbũ cũ patre

Expanded text:
quod illi cum Patre et Spiritu sancto unum est, caput sit hominis mediatoris quod ipse solus est. Si enim mentem recte dicimus principale hominis, id est quasi caput humanae substantiae, cum ipse homo cum mente sit homo, cur non multo congruentius Verbum cum Patre
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s. iõ in signum lib̾tatis. uix ñ debet ha¬
bere uelũ. qͦd ẽ subiectiõis signũ. qͥa uie
om̃is etiã potens. uł. sapiens. orans ali
uelato capite. qi. ñ sit libere m̃tis. det᷑¬
pat caput suũ .i. tpe ẽ ei illd̾ facere ue¬
lato capite. In aliis enĩ ubi opus ẽ po¬
test uelare. s ñ dum suo iudici se offert.
⁊ colloq̃r uͥ conditionẽ suã necesse ẽ ꝓfi¬

Expanded text:
libertatis, vir non debet habere velum, quod est subjectionis signum, quia vir omnis, etiam potens vel sapiens, orans aliqvelato capite, quasi non sit liberae mentis, deturpat caput suum, id est turpe est ei illud agere velato capite. In aliis enim, ubi opus est, potest velare, sed nondum suo judici se offert, et colloquitur, ubi conditionem suam necesse est profi
Abbreviated transcription (Latin):
lig̃ndũ ẽ ñ om̃e s qͦddam. qͦ utebant᷑ antiqͥ.
⁊ adhuc utunt᷑ pleriq alicubi. qͦ totũ obuol¬
uebat᷑ caput. & ẽ pene simile uelamini muli
go ⁊ gła dei celet᷑. quȩ uidr in uiro. Qlir enĩ ad
ymaginẽ c̃i factus ẽ: ñ mulier. S q̃ ẽ ymago

Expanded text:
quo utebantur antiqui, et adhuc etiam utuntur plerique alicubi, quo totum caput obvolvebatur, et est pene simile velamini muliego et gloria Dei celetur quae videtur in viro. Vir enim ad imaginem Dei factus est,
Abbreviated transcription (Latin):
sathane .i. angłs malignꝰ missus a do.⁊ asa¬
uationẽ humilitatis ĩmisit. dĩabolus aũ.
uenit. ut ad defectum theret. Ds̃ enĩ adhoc
iusto ñ parcebat. ut eiꝰ u̾tutem inin firmi¬
tate ꝑficeret. dans colaphirantẽ angłm.
Diabolus enĩ ñ hoc agebat. ne magnitu
tos ipsi sathane. Hocgͦ remediũ. datum ẽ.
apło a d̾o. ut tẽptationib p̃ssus ñ excolla¬
t᷑. im̃ subdit. ut me colaphiret. Qiͣ. datus
ẽ mͥ angłs sathane. ut ułqͥ me colaphiret.¬
.i. ut repͥmat omnẽ motũ suꝑbie. incutiea¬
dotͥbulationes ⁊ dolores. Nam dolore qͦdã
corꝑis trahit᷑ uehem̃ter agitatus. Dolores
aũ corꝑum plerũꝙ ĩmitunt᷑ ab angłis sa¬
thane s hñpossunt nͥ ꝑmissi. sic & iob ꝓba¬

Expanded text:
Satanae, id est angelus malignus missus a Deo: eSatanae, id est angelus malignus missus a Deo: evationem humilitatis immisit. Diabolus autem venit ut ad effectum traheret. Deus autem ad hoc juste non parcebat, ut ejus virtutem in infirmitate perficeret, dans colaphizantem angelum. Diabolus enim non hoc agebat, ne magnitudtos ipsi Satanae. Hoc ergo remedium datum est Apostolo a Deo, ut tentationibus pressus non extollatur. Unde subdit: Ut me colaphizet. Quasangelus Satanae, ut vel qui me colaphizet, ut reprimat omnem motum superbiae incutiendo tribulationes et dolores. Nam et dolore quodam corporis trahitur vehementer agitatus, dolores autem corporum plerumque immittuntur ab angelis Satanae, sed hoc non possunt nisi permissi. Sic et Job proba
Abbreviated transcription (Latin):
possem &e de plurib aliis głari. s parco
.i. parce refero iux pauca dicens. ne quis
infirmꝰ existimet me ẽẽ supͣ id aliqͥd qͦd
uidet me ẽẽ. aut audit ab aliis ex me:
.l.de me: cumñ nͥ infirmitas uideatur
mme. uł ab aliis qͥuident audiat᷑. Si aũ mag¬
na referrẽ. ⁊ plura putarent forte infirmi. me
ẽẽ supͣ id qͦd uidet uł audit. ut scił ꝓmagniᷤ
illis. ñ eẽ homo mortalis. ⁊ fragilis uideatur.
Uł ꝓ obtrectatorib hdicit. ꝓ quib ñ magni¬
fice głatur. ne dicant eũ ex elatione ñ ex ue¬
uitia tm̃ inmalefactis ualent. suꝑbia uͦ so¬
la in recte factis cauenda ẽ. Cũ enĩ qͥsq bñ ꝓ¬
fecerit. suꝑbia tẽptat᷑. ut ꝑdat totũ ꝓfec¬
tũ. Nitaq mirũ. si contͣ capitale uitiũ.
appositũ sͥ apłs dicit mordax epythema.
qͥ tumor curaret᷑. Qs gͦ de se securus ẽ: Qͣmͦ
securꝰ agnꝰ egrediet᷑. uͥ aries sic ꝑiclitari me¬
tuit: Et qͥs ẽ ille stimulus qͥ datus ẽ: Angłs

Expanded text:
Possem et de pluribus aliis gloriari, sed parco, id est parce refero vix pauca, dicens: Ne quis infirmus existimet me esse supra id quod videt me esse, aut audit ab aliis ex me, id est de me, cum non nisi infirmitas videatur me, vel ab aliis qui vident, audiatur. Si ante magna referrem et plura, putarent forte infirmi me nesse supra id quod videt vel audit, ut scilicet pro magnis illis non esse homo mortalis et fragilis videatur. pro obtrectatoribus hoc dicit, pro quibus non magnifice gloriatur, ne dicant eum ex elatione non ex vevitia tantum in malefacto valent; superbia vero sola in recte factis cavenda est. Cum enim quisque bene profecerit, superbia tentatur ut perdat totum profectum. Non itaque mirum, si contra capitale vitium, appositum sibi Apostolus dicit mordax epithima quo tumor curaretur. Quis ergo de se securus est? Quomodo securus agnus egredietur, ubi aries sic periclitari metuit? Ecquis est ille stimulus qui datus est? Angelus
Abbreviated transcription (Latin):
ditꝰ uidere posset. Tc̃ enĩ facta ẽ. ab huiꝰ
uite sensib q̃dam uehem̃tissima ĩten¬
tionis au̾sio. ⁊ tẽ audiuit archana uer
ba .i. ꝑcepit intimationẽ de secreta dei
qͥ .i. uerbis explicare. Dixit eqͥdem qͦd
posset hominib dici. ⁊ tenuit apud se:
qͦd ñ posset dici. Ergo ⁊ audiat᷑ ad quod
possumꝰ atting̃e. & credat᷑ ad qͦd ñ pos¬
sumꝰ. Si diceremꝰ illi. rogamꝰ te. explica
magnitudinẽ ipsiꝰ. nõne forte hoc res¬
ponderet nobis: Nẽ ualde magnus
quẽ uideo: si ame potest explicari. Dẽ¬
inde ne de se głose effari uderet᷑. ñ suis
rei magnitudinẽ. in se cõmendans ait.¬

Expanded text:
est ab hujus vitae sensibus quaedam vehementissima intentionis aversio. Et tunc audivit arcana verba, id est percepit intimationem de secreta Dei id est verbis explicare. Dixit equidem quod posset hominibus dici, et tenuit apud se quod non posset dici. Ergo et audiatur ad quod possumus attingere, et credatur ad quod non possumus. Si diceremus illi, rogamus te, explica magnitudinem ipsius, nonne forte hoc responderet nobis: Non est valde magnus quem video, si a me potest explicari. Ambrosius Deinde, ne de se gloriose effari videretur, non sui, sed rei magnitudinem in se commendans, ait
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. utrũ qñ raptꝰ
ẽ incorꝑe fu̾it ãima.
anom̃ino de corpe
exierit. ut corpꝰmor¬
tuũ iaceret. donec ꝑ¬
acta illa demonstra

Expanded text:
s, utrum quando raptus est in corpore fuerit anima, an omnino de corpore exierit ut corpus mortuum jaceret, donec peracta illa demonstrat
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Itẽ si pret̃ p̃dicta głari oportet ꝓpter
pseudo ueniã narrando. ñ ad eaquȩ in¬
firmitatis st̃. s aduisiones. dico si oportec
głari qͦd qͥdem ñ expedit respectu illius
dep̃ssionẽ & iõ cũ multa dixerĩ. de labo

Expanded text:
i praeter praedicta gloriari oportet, propter pseudo, veniam narrando, non ad ea quae infirmitatis sunt, sed ad visiones, dico, si oportet gloriari, quod quidem non expedit, respectu ipsius depressionem: et ideo cum multa dixerim de lab