comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
solum ꝓdest. illos de morte traicit
ad uitam. qui sincera mente diligunt
fr̃s. Atq ideo notandũ quia non ait.
qui ñ diligit uenturus ẽ in mortẽ. qua¬
si de poena ꝑpetua loqueret᷑. quȩ restat
peccatorib infuturo. Sed qui ñ diligit
inquit man& in morte In illa utiq
morte. de qua &eiã in hac uita si fr̃s ꝑ
fecte amar&. exurgere posset hinc
& enĩ dicit᷑ in apocalipsi Beatus & sc̃s.
quihab& sp̃e in resurrectione prima

Expanded text:
solummodo prodest, illos de morte attrahit solummodo prodest, illos de morte attrahit ad vitam qui sincera mente diligunt fratres. Atque ideo notandum quod non ait: Qui non diligit venturus est in mortem, quasi de poena perpetua loqueretur, quae restat peccatoribus in futurum, sed qui non diligit, inquit, manet in morte. In illa utique morte, de qua etiam in hac vita, si fratres perfecte amaret, exsurgere posset. Hinc etenim dicitur in Apocalypsi: Beatus et sanctus qui habet partem in resurrectione pri
Abbreviated transcription (Latin):
res mundi dicit Nec mirandum.
quia qui amant mundũ. frẽm a
mundi amore separatũ. & cȩlestib
tantũ desideriis intentũ. amare
non possunt. Abominatio ẽ eñĩ
peceatori religio. ut scriptura testat᷑
Nos scimꝰ quia translati sumus de
morte ad uita. qm̃ diligimus fr̃s
Nemose de uirtutib falso extol¬
lat nemo suarũ uiriũ pauꝑtatẽ.
ultra modũ metuat
Aꝑtum
dat indiciũ. quia quicũq fraterna¬
dilectione plenus ẽ. ad sortẽ sc̃õꝵ¬
clectorũ ꝑtin&. quia portionem
haberc in terra uiuentiũ meruit
Qui non diligit. man& in morte
Mortẽ animȩ dicit Anima eñi
quȩ peccauerit. ipsa morietur
Vita quippe carnis anima. uita ani¬
me ds̃ est. Mors corporis amit tere
animã. mors anime amittere deum
Unde constat. quod in anima mortiũ
om̃s in hanc lucẽ nascimur. trahentes
ex adam orignale peccatũ. sed xp̃i
gr̃a fidelib regenerando agitur. ut
in anima uiuere possint Uerum
baptismatis & fidei mysterium illis

Expanded text:
res mundi dicit. Nec mirandum quia qui amant mundum, fratrem a mundi amore separatum et coelestibus tantum desideriis intentum, amare non possint. Abominatio est enim peccatori religio, ut Scriptura testatur. « Nos scimus quia translati sumus de morte ad vitam, quoniam diligimus fratres. » Nemo se de virtutibus falso extollat, nemo suarum virium paupertatem ultra modum metuat. Apertum dat indicium, « quoniam diligimus fratrdilectione plenus est, quod ad sortem electorum pertinet, quia portionem habere in terra viventium meruit. Qui non diligit, manet in morte. Mortem animae dicit. Anima enim quae peccaverit, ipsa morietur. Vita quippe carnis anima, vita animae Deus est. Mors corporis amittere spiritum, mors est animae amittere Deum. Unde constat, quod in anima mortui omnes in hanc lucem nascimur, trahentes ex Adam originale peccatum, sed Christi gratia fidelibus regenerando agitur, ut in anima vivere possint. Verum baptismatis et fidei mysterium illis
Abbreviated transcription (Latin):
inhunc mundũ. sed neq aliquid
& uestitũ. his contentisimus. Quid
est quod specialiter linguã refrige¬
rari rogat. cũ hinc inde ultricib
poenis circũ sepit᷑ totus . atq: cruci¬
atur. nisi quia in ea plusse arde¬
re indicat: Ubi datur intellegi¬
quia ꝓ qualitate & quantitate pecca¬
toꝵ. redditur ręꝓbis poena tormentoꝵ
Non enĩ equalis poena debet᷑ eiqui parũ.
peccauit. & ei qui multũQuia sic̃
sub uno radio solis ñ om̃s ȩqualit᷑ uri¬
mur. ita rȩꝓbi in gehennali poena
non om̃s equalit̃ cruciant᷑ Hab&
enim hoc subtilitas iudiciorũ dei.
ut ꝑ quod menbrũ amplius peccat quis.
in eo maiorẽ uindictã recipiat
Cum enĩ superius diues iste splendide
ȩpulatus fuisse dicit᷑. & nunc inlin¬
gua se cruciare ꝑhib&. ostendit quia
p̃c& eris menbris in lingua arder&
In conuiuiis enĩ suꝑflua & in anis lo¬
quacitas habundare sol&. qm̃ ubi uen¬
ter diuersis cybis & potib distentꝰ
fuerit. statĩ lingua ad cachinnos.

Expanded text:
in hunc mundum, sed nec quid et vestitum, his contenti simus . » Quid est quod specialiter linguam refrigerari rogat, cum hinc inde ultricibus poenis circumsepitur totus atque cruciatur, nisi quia in ea plus se ardere judicat? Ubi datur intelligiquia pro qualitate et quantitate peccatorum, redditur reprobis poena tormentorum. Non enim aequalis poena debetur ei, qui parum peccavit, et ei qui multum. Quia sicut sub uno radio solis non omnes aequaliter urimur, ita reprobi in gehennali poena non omnes aequaliter cruciantur. Habet enim hoc subtilitas judiciorum Dei, ut per quod membrum amplius peccat quis, in eo majorem vindictam recipiat. Cum enim superius dives iste splendide epulatus fuisse dicitur, et nunc in lingua se cruciari perhibet, ostenditur quia prae caeteris membris in lingua arderet. In conviviis enim superflua et inanis loquacitas abundare solet: quoniam ubi venter diversis cibis et potibus distentus fuerit, statim lingua ad cachinnos,
Abbreviated transcription (Latin):
illos Atille dolore constrictus. non
inquit pat̃ habrahã. sed siquis ex mor¬
tuis ierit ad eos. poenitentiã agent
Et quia ut ait salomon. nec opus. nec
ratio nec scientia neq prudentia
ẽ apud inferos. adhuc subdit᷑: Si mo¬
ysen & ꝓphetas non audiunt. neq
siquis ex mortuis resurrexeryt. cre¬
dent. Quȩ sententia luce darius pa¬
tet. quia qui morsen. & ꝓphetas audi¬
re contempserunt. xp̃m amortuis re¬
surgentẽ. credere noluerunt. Uel cer¬
te qui p̃cepta ueteris testam̃ti contẽp¬
nunt. utiq ueritatẽ noui testam̃ti quȩ
xp̃i resurrectionẽ p̃dicat. minime
implere possunt Sed quia hec mora¬
liter ad terrendã diuitũ auaritiam.
& pauperũ inopĩa consolandã dixi¬
mus. nunc breuit quid allegorice
significent uideamꝰ. Per diuitẽ eñi

Expanded text:
illos. » At ille dolore constrictus: « Non, illos. » At ille dolore constrictus: « Non, inquit, pater Abraham, sed si quis ex mortuis ierit ad eos, poenitentiam agent. » Et quia ut ait Salomon nec opus, nec ratio, nec scientia, neque prudentia est apud inferos , adhuc subditur: « Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit, credent. » Qua sententia luce clarius patet, quia qui Moysen et prophetas audire contempserunt, Christum a mortuis resurgentem credere noluerunt: vel qui praecepta Veteris Testamenti contemnunt, utique veritatem Novi Testamenti, quae Christi resurrectionem praedicat, minime implere possunt. Sed quia haec moraliter ad terrendam divitum avaritiam, et pauperum inopiam consolandam diximus, hinc breviter quid allegorice significent, videamus. Per divitem enim
Abbreviated transcription (Latin):
re uolunt. tam̃ quia ab ȩquitate
iusti iudicis discordare ñ possunt.
nequaquã ad eos transire ualent
Sed infelix diues de salute sua despe¬
ratus ad fr̃m liberationẽ quos in
scło reliquerat. sollicitudinẽ con¬
uertit. cũ ait. Rago ergo te pat᷑
ut mittas eũ in domo patris mei. habco
em̃ quinq fr̃s. ut testet᷑ illis. ne & ip
siueniant in locũ hunc tormentorũ
Cui iusto iudicio dĩ ad cumulũ suȩ dam¬
nationis non solũ cognitio. sed & iam
ꝑfecta eẽt indiuite ultio pauperis. si
la zarũ non cognouiss&. neq ꝑfecta
poena in torm̃tis. si fr̃m quos in secu¬
lo reliquerat. non meminiss& Quo
exemplo nos instruimꝰ. quia animȩ
sc̃oꝵ in xerna beatitudine receptȩ.
ꝓsalute carorũ quos inter scłi perĩcula
reliquer̃. intercedere creduntur
Etquia iuxta scripturę auctoritatẽ.
qui sibi nequã est. nulli bonus erit.
diuiti ꝓfr̃ib roganti respondetur
Habent morsen & ꝓphetas audian

Expanded text:
re volunt, tamen quia ab aequalitate re volunt, tamen quia ab aequalitate justi judicis discordare non possunt, nequaquam ad eos transire valent. Sed infelix dives de salute sua desperatus, ad fratrum liberationem, quos in saeculo reliquerat, sollicitudinem convertit cum ait: « Rogo ergo te, pater, ut mittas eum in domum patris mei. Habeo enim quinhunc tormentorum. » Cui justo judicio Dei ad cumulum suae damnationis, non solum cognitio, sed etiam perfecta esset in divite ultio pauperis, si Lazarum non cognovisset; neque perfecta poena in tormentis, si fratrum, quos in saeculo reliquerat, non meminisset. Quo exemplo nos instruimur, quia animae sanctorum in aeterna beatitudine receptae, pro salute charorum, quos inter saeculi pericula reliquerunt, intercedere creduntur. Et quia juxta Scripturae auctoritatem, qui sibi nequam est, nulli bonus erit , diviti pro fratribus roganti respondetur: « Habent Moysen et prophetas, audiant
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib internos & uos chaos magnũ
firmatũ est. ut hi qui uolunt hinc
transire ad uos non possint. neq in¬
de huc transmeare Chaos dicitur
pactũ. uel firmamentũ. siue confu¬
sio elementoꝵ Dicit᷑ &iã chaos. uo¬
rago. uel ꝓfundũ. Sed in hoc loco
discimus. quia infernus ubi diues
tor quebat᷑. longe inferius erat.
Vnde paulo superius dicitur Ileuans
quia ꝓp̃t originale peccatũ ianuã
regni celestis in gredi non ualebañ.
in secretiorib: locis absq poena erant
Ad quoꝵ cõparationẽ. infernus poe¬
nalis longe inferius erat. Unde
psalmista p̃cabat᷑ Cripuisti ani¬
mam meã ex inferno inferiori
Chaos ergo magnũ firmatũ est. siue
terminus intrans meabilis. ex dis¬
trictione iusti iudicii dĩ. ut nec isti
ad illos. nec illi ad istos transire pos¬
sint. Quod aut illi qui in poena¬
lib locis tenent᷑. ad sc̃oꝵ requiem
transire uelint. nulli dubium est
Iusti aũt in requie constituti. & si
ꝑmentis cõpassionẽ ad illos transi¬

Expanded text:
 vos chaos magnum firmatum est, ut hi qui volunt hinc transire ad vos, non possint, neque inde huc transmeare. » Chaos dicitur pactum vel firmatum, sive confusio elementorum. Dicitur enim chaos vorago vel profundum. Sed in hoc loco dicimus quia infernus, ubi dives torquebatur, longe inferius erat, nde paulo superius dicitur: « Elevans ia propter originale peccatum januam regni coelestis ingredi non valebant, in secretioribus locis absque poena erant, ad quorum comparationem infernus poenalis longe inferius erat, unde Psalmista precatur: « Eripuisti animam meam ab inferno inferiori . » Chaos ergo magnum firmatum est, sive terminus intransmeabilis districtione justi judicii Dei, ut nec isti ad illos, nec illi ad istos transire possint. Quod autem illi qui in poenalibus locis tenentur, ad sanctorum requiem transire velint, nulli dubium est. Justi autem in requie constituti, etsi per mentis compassionem ad illos transi
Abbreviated transcription (Latin):
pauperib exiguȩ sunt Qui ergo
minima negauerat. nnima ime¬
petrare nequiuit. quia micas pa¬
nis lazaro dare noluit. in ardore
positus. guttã aquȩ ex eius digito
decidentẽ impetrare non potuit
Audiant hoc auari. qui suꝑflua di¬
uitiarum suarũ magis in putredi¬
nem uertere sinunt. quam inne¬
cessitatib pauperũ expendere-
Non timentes illud quod terribilit̃
eis iacob apłs comminat᷑ dicens

Expanded text:
pauperibus exigua est. Qui ergo pauperibus exigua est. Qui ergo minima negaverat, minima impetrare nequit: quia qui micas panis Lazaro dare noluit, in ardore positus guttam aquae ex ejus digito decidentem impetrare non potuit. Audiant hoc avari, qui superflua divitiarum suarum magis in putredinem verti sinunt, quam in necessitatibus pauperum expendi, non timentes illud, quod terribiliter eis Jacobus apostolus comminatur, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
ergo computati sunt int̾ filios dĩ.
Et inter scõs sors illorũ est Ergomi¬
seri errauimus auia ueritatis ius
tiaũt tanto uberiores grãs dõ refe¬
runt . quanto de maiorib: torm̃¬
tis non suis meritis. sed grã dei se con¬
siderant liberatos. quo usq adiudici¬
um futurũ erit Nam postea subla¬
tis impiis ne uideant gloriam dei.
sc̃i rȩꝓbos conspecturisunt. quia illi
qui creatori suo iunctierunt. nihil
erit increaturis quod ñ uideant
Alonge diues habraham conspicit.
quia eius ꝑ imitationẽ ꝓximus fieri
noluit Multũ aut ad se refrige¬
randũ lazarũ p̃catur. ut eius gła
ei fier& detrimentũ. cuius poene
ipse noluit p̃bere solatiũ In om̃ib
enĩ operib suis iustissimꝰ est dñs.
in hoctam̃ eius iustũ iudiciũ decla¬
rat᷑. cũ dicit᷑ Mitte lazarum ut
intinguat extremũ digiti sui in a¬
quam & refriger& lingua i eam
In mensis enĩ diuitũ. mice suꝑfluȩ
ẽẽ uident᷑. Gutte aũt aque. &iam

Expanded text:
nter filios Dei, et inter sanctos sors illorum est? Ergo miseri erravimus a via veritatis . » Justi autem tanto uberiores gratias Deo referunt, quanto de majoribus tormentis, non suis meritis, sed gratia de se considerant liberatos, quod usque ad judicium futurum erit. Nam postea, sublatis impiis ne videant gloriam Dei, sancti reprobos conspecturi sunt, quia illi qui Creatori suo juncti erunt, nihil erit in creaturis quod non videant. A longe dives Abraham conspicit, quia per imitationem ejus proximus fieri noluit. Multum autem ad se refrigerandum Lazarum mitti precatur, ut ejus gloria ei fieret detrimentum, cujus poenae ipse noluit praebere solatium. In omnibus enim operibus suis justissimus est Dominus, in hoc tamen ejus justum judicium declaratur, cum dicitur: « Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam. » In mensis enim divitum micae superfluae esse videntur, gutta autem aquae etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nient ab oriente & occidente . & re¬
cumbent cũ habrahã. isaac. & iacob.
in regno cȩlorũ At uero iudeoꝵ. popu¬
lus qui credere noluit. ꝓp̃t ꝑfidiamre¬
pellitur. Unde & bene dicit᷑. Mor¬
tuus ẽ autẽ & diues. & sepultus ẽ in in¬
ferno Recte in capite huius lectionis
primũ posuit diuitẽ. deinde paupere:
Nunc uero primũ paupere. deinde diui¬
tem: ut ostender& quia iudaicus popu¬
lus qui erat in capite. suꝑbiendo & se
exaltando factus ẽ in cauda Gentilis¬
uero se humiliando. quierat incauda.
factus ẽ primus. Quia sic̃ ꝑsapientis¬
simũ salomonẽ dicit᷑. suꝑbũ sequitur
ignominia. & humilẽ spũ gloria Vn

Expanded text:
nte et occidente, et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum . » At vero Judaeorum populus, qui credere noluit, propter perfidiam repellitur. Unde bene dicitur: « Mortuus est autem dives, et sepultus est in inferno. » Recte in capite hujus lectionis primum posuit divitem, deinde pauperem: nunc vero primum pauperem, deinde divitem, ut ostenderet quia Judaicus populus, qui fuerat in capite superbiendo et se exaltando, factus est in cauda: gentilis se humiliando, qui erat novissimus, factus est primus, quia, sicut per sapientissimum Salomonem dicitur: « Superbum sequitur ignomi
Abbreviated transcription (Latin):
reꝓbis augeat᷑ poena Dupliciter enĩ
rerbi cruciant᷑. cũ scõs conspiciunt
in requie. non solũ quia peccauer̃.
sed & ia cũ eos remunerari uident.
quos contemptui habuerunt Un¬
de infine uisa illorũ gloria. dictu.¬
risunt Hi sunt quos habuimus¬

Expanded text:
reprobis augeatur poena. Dupliciter enim reprobis augeatur poena. Dupliciter enim reprobi cruciantur cum sanctos conspiciunt in requie, non solum quia peccaverunt, sed etiam cum eos remunerari vident, quos contemptui habuerunt. Unde in fine visa illorum gloria, dicturi sunt: « Hi sunt quos
Abbreviated transcription (Latin):
miserere mei. & mitte lazarum
ut intinguat extremũ digitĩ sui
inaqua ut refriger& linguam
meã. quia crutior in hac flamma.
Ergo & diues oculos & linguã habebat.
et lazarus digitũ. qui a anima secun
dum subtilẽ & spĩtalẽ natura. men¬
bra credit᷑ habere. quod hab& et
corpris Quodin eo facile comꝓ¬
batur quia corporis menbra. nihil
possunt sine anima ubi pariter
demonstrat᷑. quia non solũ bonibo¬
nos in gła. sed mali malos recognos¬
cunt inpoena Nam diues non so¬
lum lazarũ quẽ prius uiderat re¬
cognouit. sed &iã habrahã quem
num quã uiderat re cognouisse testat᷑.
cum ait Pater habrahia miserere
meiꝰ Et cũ frãm suorũ absentium
meminit. liquido datur intellegi.
quia eos quos p̃sentialiter malosui de¬
bat. recognoscere poterat In quo
loco &iam ostendit᷑. quia non solum
boni cũ sint in &erna requie recepti.
malos conspiciunt in poena. sed etiã
malibonos ingłã Quod iusto dei
iudicio agit᷑ ut unde scĩs gloria. inde

Expanded text:
mitte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. » Ergo et dives oculos et linguam habebat, et Lazarus digitum: quia anima secundum suam subtilem et spiritalem naturam membra creditur habere, quae habet et corpus. Quod in eo facile comprobatur, quia corporis membra nihil possunt sine anima. Ubi pariter demonstratur, quia non solum boni bonos in gloria, sed mali malos recognoscunt in poena. Nam dives non solum Lazarum, quem prius viderat, recognovit, sed etiam Abraham, quem nunquam viderat, se recognovisse testatur, cum ait: « Pater Abraham, miserere mei. » Et cum fratrum suorum absentium meminit, liquido datur intelligi, quia eos, quos praesentialiter malos videbat, recognoscere poterat. In quo loco etiam ostenditur, quia non solum boni, cum sint in aeterna requie recepti, malos conspiciunt in poena, sed etiam mali bonos in gloria. Quod Dei judicio agitur, ut unde sanctis gloria, inde
Abbreviated transcription (Latin):
scripturã scam significat. sicut serip¬
tũ est Parasti in conspectu meo
mensa. aduersus eos qui tribulant
me Mice aũt quȩ cadebant de
mensa diuitis. uerba sunt. que de
legis scientia ut diximꝰ. ꝓfluebant
Has cupiebat accipere iste pauper.
gentilis scilic& populus. de quib
erat illa mulier chananea. quȩ
dño sibi dicenti. nonẽ bonũ sume¬
re panẽ filioꝵ & mittere canibus.
respondit dicens Utiq dñe Nã
& catelli edunt demicis quȩ cadunt
de mensa dominorum suorum i
Sed quẽ diues contempnit. ds̃ non despi
cit Quando enĩ excelsus dñs. humi¬
lis factus ẽ homo. non solũ iudȩorũ
populũ. sed &iã ad gentiũ p̃dicato¬
res suos mittere dignatus est Unde
bene dicit᷑. Sed & canes ueniebant.
& lingebant ulcera eius Canes in
scripturis. uarias habent significa¬
tiones Aliquando populũ iudȩoꝵ
significant. ut inpsalmo legitur
Circum dederunt me canes multi

Expanded text:
Scripturam sanctam significat, sicut scripScripturam sanctam significat, sicut scriptum est: « Parasti in conspectu meo mensam adversus eos qui tribulant me . » Micae autem, quae cadebant de mensa divitis, verba sunt, quae de legis scientia, ut diximus, profluebant. Has cupiebat accipere iste pauper, gentilis scilicet populus, de quibus erat illa mulier Chananaea quae Domino sibi dicenti, « Non est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus, » respondit dicens: « Utique, Domine, nam et catelli edunt de micis, quae cadunt de mensa dominorum suorum . Sed quem dives conte excelsus Deus humilis factus est homo, non solum ad Judaeorum populum, sed etiam ad gentium praedicatores suos mittere dignatus est. Unde bene dicitur: « Sed et canes veniebant et lingebant ulcera ejus. » Canes in Scripturis, varias habent significationes. Aliquando populum Judaeorum significant, ut in Psalmo legitur: « Circumdederunt me canes multi
Abbreviated transcription (Latin):
iudȩoꝵ p̃figurat᷑. qui non solũ carna¬
les diuitias. sed &iã spĩtales ꝑlegis no¬
titiã accepit. quib magis ad nitorẽ:
quã ad utilitatẽ usus ẽ Qui purpu¬
ra indutus ẽ in martirib: bysso in
uirginib:. Siue purpura in regia dig¬
nitate. bẏsso in gła sacerdotali Ae¬
pulabat᷑ cotidie splendide. in patrũ
eloquiis meditando Per pauperẽ
uero lazarũ. gentilis populus desig¬
nat᷑. Qui pauꝑ extitit. quando
a legis notitia. & cognitione dĩ alienꝰ
fuit Iacebat ad ianuam eius. quia
intra ianuã scientie legis in grediñ
poterat Ulcerib plenus. idest
diuersis peccatorũ criminib foe¬
datus Cupiens saturari de micis
quȩ cadebant de mensa diuitis.
& nemo illi dabat. quia ille suꝑb
iudeoꝵ populus. uerba que  legis
scientiã ꝓfluebant. gentib dare
nolebat Et dũ preceptis legis ma¬
gis ad clationẽ. quã ad caritatem.
& utilitatẽ usus est: quasi ex ac¬
ceptis dapib timuit Mensa enĩ

Expanded text:
figuratur, qui non solum carnales divitias, sed etiam spiritales per legis notitiam accepit, quibus magis ad nitorem, quam ad utilitatem usus est. Qui purpura indutus est in martyribus, bysso in virginibus: sive purpura in regia dignitate, bysso in gloria sacerdotali. Epulabatur quotidie splendide, in Patrum eloquiis meditando. Per pauperem vero Lazarum gentilis populus designatur, qui pauper exstitit, quando a legis notitia et cognitione Dei alienus fuit. Jacebat ad januam ejus, quia intra januam scientiae legis ingredi non poterat. Ulceribus plenus, id est diversis peccatorum criminibus foedatus. Cupiens satiari de micis, quae cadebant de mensa divitis, et nemo illi dabat; quia ille superbus Judaeorum populus verba, quae de legis scientia profluebant, gentibus dare nolebant. Et dum praeceptis legis magis ad elationem, quam ad charitatem et utilitatem usus est, quasi ex acceptis dapibus tumuit. Mensa enim
Abbreviated transcription (Latin):
teriũ missi ꝓp̃t eos qui hereditatẽ
capiunt salutis Et sicut dns̃ de par¬
uulis ait Angeli eorũ semꝑ uident
faciẽ patris mei Nam & de petro
pulsante adianuam dictũ est. an¬
geluseius est. Quamdiu enim e¬
lecti in p̃senti uita manent. ubi cor¬
pus quod corrumpit᷑ ad grauat ani¬
mam. & de primit terrena in habita¬
tio sensũ multa cogitantem. necesse ha¬
bent angelorum auxilio confortari.
scđm quod scriptum ẽ in ꝑsona uiri
iusti Angelis suis mandauit de te.
ut custodiant te in om̃ib: uiis tuis
Et in manib tollent te. ne forte offen¬
das ad lapidem pedẽ tuũ Cum enĩ
oculus diuinȩ maiestatis semꝑ & ubiq
nr̃a opera & cogitationes intueatur.
credimus tamen dignas operatio¬
nes & iustas elemosinas ab angelis
dõnuntiari. Iuxta illud quod an¬
gelus ait tobiȩ Cũ oraretis ego ob¬

Expanded text:
tem capiunt salutis . » Et sicut Dominus de parvulis ait: « Angeli eorum semper vident faciem Patris , » nam et de Petro pulsanti ad januam, dictum est: « Angelus ejus est . » Quandiu enim electi in praesenti vita manent, ubi « corpus quod corrumpitur aggravat animam, deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem , » necesse habent angelorum auxilio confortari, secundum quod scriptum est in persona viri justi: « Angelis suis mandavit de te ut custodiant te in omnibus viis tuis. Et in manibus tollent te, ne forte offendas ad lapidem pedem tuum . » Cum enim oculus divinae majestatis semper et ubique nostra opera et cogitationes intueatur, credimus tamen dignas operationes et justas eleemosynas ab angelis Deo nuntiari, juxta illud quod angelus Tobiae ait: « Cum oraretis, ego ob
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ. Sed in hoc loco bonos p̃di¬
catores significant. de quib ꝑpsal¬
mistã dicit᷑ Lingua canũ tuoꝵ
ex inimicis ab ipso Canis enĩ uulnꝰ
quod lingitusq: ad sanitatem
ꝑducit. Quid aũt sunt uulnera. nisi
peccata: Sicut aũt uulnus ab interi¬
orib uiscerib foras incute crumpit.
sic peccata ꝑ confessionẽ pandenda s̃.
ut ad sanitatẽ animȩ quis ꝑuenire
possit lgit᷑ mhil aliud est peccatoꝵ
confessio. pisi quedã uulnerũ ruptio
Et nos ergo confitendo peccata. nihil
aliud agimus. nisi quod pestiferum
inmente latebat. aperimꝰ. Quia
lingendo curauerunt Unde bene
idem lazarus adiutus interpreta¬
t᷑. quia illi ad salutẽ eũ adiuuaue¬
runt. qui peccata sua confiteri illũ¬
docuerunt Et quia gentiles ꝑ
fidẽ filii habrahe effectisunt. recte
subiungit᷑. Factũ est aũt ut more¬
ret᷑ mendicꝰ et portaret᷑ ab angłis

Expanded text:
» Sed in hoc loco bonos praedicatores significant, de quibus per Psalmistam dicitur: « Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso . » Canis enim vulnus quod lingit, citius ad sanitatem perducit. Quid autem sunt vulnera nisi peccata? Sicut enim vulnus ab interioribus visceribus foras in cute erumpit, sic peccata per confessionem pandenda sunt, ut ad sanitatem animae quis pervenire possit. Igitur nihil aliud est peccatorum confessio, nisi quaedam vulnerum ruptio. Et nos ergo confitendo peccata nihil aliud agimus, nisi quod pestiferum in mente latebat, aperimus. Quialingendo curaverunt. Unde bene idem Lazarus, adjutus interpretatur: quia illi ad salutem eum adjuverunt, qui peccata sua eum confiteri docuerunt. Et quia gentiles per fidem filii Abrahae effecti sunt, recte subjungitur: « Factum est autem ut moreretur mendicus et
Abbreviated transcription (Latin):
& agrũ agro copulatis. usq ad ter¬
minũ loci Non solũ enĩ rapiria.
sed &iã suꝑflua tenacitas. inferni
poenã meret᷑. Sicut ipse iudex
pauperũ curã negligentib dictu¬
rus est. Discedite ame maledicti
in igne gernũ. qui paratus est di¬
abolo & angeliseius Esuriui enĩ.

Expanded text:
et agrum agro copulatis usque ad teret agrum agro copulatis usque ad terminum loci . » Non solum enim rapina, sed etiam superflua tenacitas inferni poenam meretur, sicut ipse judex pauperum curam negligentibus dicturus est : « Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabol
Abbreviated transcription (Latin):
retur abangelis insinũ habrahe. ita
ualde timendũ ẽ qđ subinfert᷑: Mor¬
tuus est aũt & diues. & sepultus est
in infernum Sepultus aut in inferno
dicit᷑. cũ sp̃s sepultura non indigeat.
ut magnitudo poenarũ ostendatur
Mortuo enĩ. sepultura debet. Et ideo
quia mortuus erat corpore. in anima
sepultus in inferno dicit᷑. quia sine fine
cruciabit᷑ Sicut enĩp̃tiosa est in con¬
spectu dñi mors sc̃oꝵ eius. sic e contra
mors impiorum pessima Audiat
hoc auarus. audiat pecuniarum cũ¬
pidus Quid enĩ ꝓdest auaro diuiti
quod in bonis ducit diessuos. quan¬
do in puncto ad inferna descendit.
Ubiediuerso colligere possumus. quę
pena p̃parata sit raptorib: quando
diuesiste qui aliena non legit᷑ rapu¬
isse sed sua non dedisse. in inferno
sepultus eẽ narrat᷑. Si enĩ in infer¬
no cruciat᷑ quisua non dedit. qua
poena punĩendus ẽ. qui aliena tol¬
lit : Qualib ꝑisaiam dicitur
Ue qui coniungitis domũ ad domũ.

Expanded text:
Abrahae: » ita valde timendum est quod subinfertur: « Mortuus est autem et dives, et sepultus est in inferno. » Sepultus autem in inferno dicitur, cum spiritus sepultura non indigeat, ut magnitudo poenarum ostendatur. Mortuo enim sepultura debetur, et ideo quia mortuus erat in corpore, in anima sepultus in inferno dicitur, quia sine fine cruciabitur. Sicut enim pretiosa est in conspectu Domini mors sanctorum ejus , sic econtra mors impiorum pessima. Audiat hoc avarus, audiat pecuniarum cupidus. Quid enim prodest avaro diviti, quod in bonis ducit dies suos, quando in puncto ad inferna descendit? Ubi e diverso colligere possumus, quae poena praeparata sit raptoribus, quando dives iste, qui aliena legitur non rapuisse, sed sua non dedisse, in inferno sepultus esse narratur. Si enim in inferno cruciatur, qui sua non dedit, qua poena puniendus est, qui aliena tollit? qualibus per Isaiam dicitur: « Vae qui conjungitis domum ad domum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ex die qua posuisticor tuũ ad intel¬
legendũ. ut te affligeres in conspec¬
tudñĩ. exaudita sunt uerba tua.
& ego ueni ꝓp̃t sermones tuos. Qui
aut bene operantes in hac uita elec¬
tos adiuuant. a corpore exeuntes
suscipiunt qđ in p̃senti exemplo cõ¬
ꝓbat᷑. cũ dicit᷑ Factũ est aũt ut mo¬
reret᷑ mendicus & portaretur ab
angelis insinum habrahȩ Sinus¬

Expanded text:
Ex die qua posuisti cor tuum ad intelligendum, ut affligeres te in conspectu Domini, exaudita sunt verba tua et ego veni propter sermoautem operantes in hac vita electos adjuvant, a corpore exeuntes suscipiunt, quod in praesenti exemplo comprobatur, cum dicitur: « Factum est autem ut moreretur mendicus, et portaretur ab angelis in sinum Abrah
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽs usteniiis. cũ uider& cotidie
diuitẽ splendide ȩpulari. se uero
micarũ fragmenta desiderare. Cũ
cerner& illum obsequentib turbis
circũdari. se aut a nemine uisitari
Iam quod ab hominib contemptus
sit. canes testant᷑. quilicent᷑ uulne¬
ra eius lingebant. Quod iusto dĩ
iudicio sicut diximꝰ factum ẽ. ut un¬
de uni ꝓbatio. inde alteri excresce¬
r& dampnatio Sed numquid semꝑ
aut iste in tribulatione. aut ille erit
in gła Non. Audi quod sequit᷑
Factũ est aũt ut moreret᷑ mendicus.
& portaret᷑ ab angłis insinu habra¬
he Mortuus est aut̃ & diues. et

Expanded text:
tinuit mentis, cum videret quotidie divitem splendide epulari, se vero micarum fragmenta desiderare: cum cerneret illum obsequentibus turbis circumdari, se autem a nemine visitari. Jam quod ab hominibus contemptus sit, canes testantur, qui licenter ulcera ejus lingebant. Quod justo Dei judicio sicut diximus factum est, ut unde uni probatio, inde alteri cresceret damnatio. Sed nunquid semper aut iste in tribulatione, aut ille erit in gloria? non. Audi quod sequitur: « Factum est autem ut moreretur mendicus, et portaretur ab angelis in sinum Abrahae. Mortuus est a
Abbreviated transcription (Latin):
euangelio om̃s frs̃ et proximos
ẽẽ ostendit. dicens. Om̃s enim uos
fr̃i estis Unde & diligere nos
inuicẽ iub& cũ ait Hȩc mando
uobis. ut diligatis inuicẽ Et io
hannes. Qui frtm̃ suum quem
uidet non diligit. dm̃ quem non
uidet. quomodo potest diligere :
Quia nec ds̃ uere sine ꝓximo. nec
ꝓximꝰ uere diligit᷑ sine dõ Dilec¬
Qui tim& dnm faciet bona.
quia initiũ sapientiȩ timor
dñi De timore dñi. om̃e bo¬
num nascit᷑ Pertimorem dñi
omis malitia hominis euacu¬
at᷑. quia qui tim& dm̃ diligen¬
ter se apeccatis custodit. Sic
ergo timeamꝰ dm̃. ut diligamꝰ
eum. quia ꝑfecta est caritas
quȩ foras mittit timorẽ ser¬
uilem Serui. sub diti estote

Expanded text:
Evangelio omnes fratres et proximos Evangelio omnes fratres et proximos esse ostendit, dicens: « Omnes enim vos fratres estis , » unde et diligere nos invicem jubet, cum ait: « Haec mando vobis, ut diligatis invicem ; » et Joannes: « Qui fratrem suum quem videt, non diligit, Deum quem non videt quomodo potest diligere? » Quia nec Deus vere sine proximo, nec proximus vere diligitur sine Deo; eQui timet Deum, facit bona: quia « initium sapientiae, timor Domini . » De timore Domini omne bonum nascitur, et per timorem Domini omnis malitia hominis evacuatur. Quia qui timet Deum, diligenter se a peccatis custodit. Sic ergo timeamus Deum, ut diligamus eum quia perfecta est charitas, quae foris mittit timorem servilem. « Servi, subditi
Abbreviated transcription (Latin):
dem uero bonoꝵ Similit̾ de his
paulus dicit. Uis non timere
potestatẽ : bonũ fac & habebis
laudẽ ex illa Quia sic est uolun¬
tas dei. ut benefacientes obmu¬
tescere faciatis imprudentium
hominũ ignorantiamUt tam
cauti & tam ꝑfecti in dei opere
sitis. ut nihil habeant. quod de
ab om̃i peccato ꝑ uerã penitentiã
& confessionẽ pura. & non quasi
uelamen habentes malitię lib̾tatẽ
Nulla fraus. nulla malitia sit in uo¬
bis. sed dño quasi deo digne iustis.
& scĩs operib cum om̃i fide et
uoluntate deserdire contendite.
Sicut serui dei cũ caritate in in¬
uiẽe. om̃ib ꝓpt̃ dm̃ debitum im¬
pendite seruitiũ Om̃s honora¬
te scđm uniuscuiusq dignita¬
te. tamen pau perib & minime
ualentib studiũ maximũ impen¬
dite seruiendi. quia in ipsis ma¬
xime xp̃c honorat᷑. ut ipse in iu¬
dicio dicturus est. Quod uni
exminimis meis fecistis. mihi
fecistis Nam sequit᷑ ł rater¬
nitatẽ diligite. ut ipse dñs in

Expanded text:
dem vero bonorum. » Similiter Paulus dicit: « Vis potestatem non timere? bonum fac, et habebis laudem ex illa . » « Quia sic est voluntas Dei, ut benefacientes obmutescere faciatis imprudentium hominum ignorantiam. » Ut tam cauti et tam perfecti in Dei opere sitis, ut nihil habeant quod det» ab omni peccato, per veram poenitentiam et confessionem puram, « et non quasi velamen habentes malitiae libertat in vobis, sed Deo quasi Domino digne justis et sanctis operibus, cum omni fide et voluntate deservire contendite, « sicut servi Dei, » cum charitate invicem omnibus propter Deum debitum impendite servitium. « Omnes honorate » secundum uniuscujusque dignitatem, tamen pauperibus et minime valentibus studium maximum impendite serviendi: quia in ipsis Christus maxime honoratur, ut ipse in judicio dicturus erit: « Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . » Nam sequitur: « Fraternitatem diligite; » ut ipse Dominus in
Abbreviated transcription (Latin):
est hoc qđ dicit modicũ: Nescimꝰ
quid loquit᷑. Hab& aut̃ humana
mens hoc ꝓpriũ. ut qđ om̃ino ñ
uult. aut tarde intelligat. aut
tardius credat Et ideo discipu¬
li quia nolebant. nec credebant
qđ pius magister ab eis corporalit̾
separaret. quamuis mani feste¬
eis diceret. modicũ & iam non uide

Expanded text:
est hoc quod dicit nobis: Modicum? nescimus quod loquitur. » Habet autem humana mens hoc proprium, ut quod omnino non vult, aut tarde intelligat, aut tardius credat. Et ideo discipuli, quia nolebant, nec credebant quod pius magister ab eis corporaliter separaretur, quamvis manifeste diceret: « Modicum et jam non vide
Abbreviated transcription (Latin):
intellectui pat&. qui in uno me¬
diatore dĩ et hominũ. utramq
natura diuinam scilicet & huma¬
nam confitent᷑ Et bene ad pa¬
trẽ ire dicit᷑. quia quãdiu cũ
discipulis conuersatus est. simili
carne indiitꝰ qua & illi. potuit
simul cũ illis comp̃hendi ligari
fla gellari. somno grauari: fati¬
gari. crucifigi & mori. et his
similia ad humanitatẽ ꝑtinen¬
tia pati Sed post resurrecti¬
onem abiecta carnis morta¬
litate. ita a patre clarificatꝰ
& impassibilis atq immorta¬
lis factus est. ut nullius iam
horum patiat᷑ De quo ꝑ paulum
dicit᷑. Et si noueramus xp̃m secun¬
dum carnẽ. sed iamnunc non noui
mus Et iterũ ait Xp̃c resurgers
a mortuis iam non morit᷑. mors
pie mentes discipuloꝵ. pii magistri
dio & dolore ferre non poterant.
manifestat᷑ cũ subiungit᷑. Dixer̃
ergo ex discipulis eius ad inuicẽ
Quid est hoc qđ dicit nobis modicũ.

Expanded text:
i patet, qui in uno Mediatore Dei et hominum utramque naturam, divinam scilicet et humanam, confitentur. Et bene ad Patrem ire dicitur, quia quandiu cum discipulis conversatus est, simili carne indutus, qua et illi, potuit simul cum illis comprehendi, ligari, flagellari, somno gravari, fatigari, crucifigi et mori, et his similia ad humanitatem pertinentia pati; sed post resurrectionem, abjecta carnis mortalitate, ita a Patre clarificatus est, et impassibilis atque immortalis factus, ut nullum jam horum patiatur. De quo per Paulum dicit: Et si noveramus Christum secundum carnem, sed jam nunc non noviresurgens ex mortuis, jam non moritur piae mentes discipulorum, pii magistri edio et dolore ferre non poterant, manifestatur cum subjungitur: « Dixerunt ergo ex discipulis ejus ad invicem: Quid est hoc quod dicit nobis: Modi
Abbreviated transcription (Latin):
dei namq timorẽ pariter & amo¬
rem. dignũ & iustũ est unum quẽ¬
q homine suo domino fi delit̃ de
seruire. siue p̾senti siue absenti:
Quia quic quid homo boni fecerit
ꝓp̃t dm̃ nihil ꝑdet. quia ipse
reddet unicuiq scđm opera sua
Demꝑ enĩ in uita hominis finis
querit᷑. qualis sit extremo tem¬
ꝑficere contendat. ut ꝑ petua

Expanded text:
Dei timorem pariter et amorem, dignum et justum est unicuique homini suo domino fideliter servire, sive praesentibus, sive absentibus: quia quidquid homo boni fecerit propter Deum, nihil perdit, quia ipse reddet unicuique secundum opera sua. emper in vita hominis finis quaeritur, qualis sit extremo temrficere contendat, ut perpetua
Abbreviated transcription (Latin):
cipulos. quib corporalit̃ loquebat᷑
ꝑtineat. quẽdã uero generalit᷑
ad uni uersalem ecđãm Qđ in hac
lectione facile comꝓbat᷑. si textus
ciusdẽ diligentius consideretur
Quod ergo ait modicũ & iam non
uidebitis me & iterũ modicum
& uidebitis me. specialit̾ ad disci¬
pulos ꝑtinet. quib ꝑcorporalẽ
p̃sentiam loquebat᷑ Quod aut
illis non intelle gentib inferius ex¬
posuit dicens: Amen amen dico
uobis: quia plorabitis & flebitis

Expanded text:
quibus corporaliter loquebatur, pertineat, quaedam vero generaliter ad universalem Ecclesiam. Quod in hac lectione facile comprobatur, si textus ejusdem diligentius consideretur. Quod vero ait: « Modicum et jam non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me, » specialiter ad discipulos pertinet, quibus per corporalem praesentiam loquebatur. Quod autem illis non intelligentibus inferius exposuit, dicens: « Amen, amen dico vobis, quia plorabitis et flebitis
Abbreviated transcription (Latin):
regi quasi precellenti. quia prin¬
ceps est populi Cui & ipse dñs in
euangło honorẽ  debitũ reddere
iub& dicens Reddite ergo quȩ
sunt cesaris cesari. id est debitũ.
tribiitũ. & subiectionẽ oboedien¬
tiȩ cũ fidelitate. et quȩ sunt dĩ
dõ. fidem rect̾a. spem firmam
& caritatẽ ꝑfectam Siue diicib
tamquam ab eo missis. ad uindic

Expanded text:
regi quasi praecellenti. » Quia princeps est populi. Cum ipse Dominus in Evangelio honorem debitum reddere jubet, dicens : « Reddite quae sunt Caesaris Caesari, » id est debitum tributum et subjectionem obedientiae cum fidelitate: « et quae sunt Dei Deo, » fidem rectam, spem firmam, et charitatem perfectam. « Sive ducibus tanquam ab eo missis
Abbreviated transcription (Latin):
uit in presenti lectione dilectio
ur̃a Obsecro inquid uos tam quã
aduenas & peregrinos Aduene
sumus et peregrini quad iusumꝰ
in hac t̾ra. ut paulus apłs ait
Non enĩ habemꝰ hic manentẽ ciuita¬
tem Nr̃ aũt municipatꝰ in cęlis
est Aduena enĩ & peregrinꝰ uł
hospes. non cogitat quid in domo¬
fit aliena Sic & nos quantũ pos¬
sumꝰ dño largiente ista omnino
deben despicere. & de cęlestibꝰ
meditari. unde in eternũ uiuere
debeamꝰ : Abstinete uos a carna¬
lib desideriis Ideo acarnalib
bonũ est abstinere desideriis. ut
que nobiscũ ualeant eternalit̃

Expanded text:
vit in praesenti lectione dilectio vestra. « Obsecro, inquit, vos tanquam advenas et peregrinos. » Advenae nos sumus et peregrini quandiu sumus in hac terra, ut Paulus apostolus ait: « Non enim habemus hic manentem civitatem, noster autem municipatus est in coelis . » Advena enim, et peregrinus, aut hospes, non cogitat quod in domosit aliena. Sic et nos, quantum possumus, Domino largiente, ista omnino debemus despicere, et de coelestibus meditari, unde in aeternum vivere debeamus. « Abstinere vos a carnalibus desideriis. » Ideo a carnalibus bonum est abstinere desideriis, et quae nobiscum valeant aetern
Abbreviated transcription (Latin):
tia ur̃a uertet᷑ in gaudium. sic
apłis spetialiter conuenit. ut
tradendus erat nocte. hȩc disci¬
pulis lo quebat᷑. modicũ erat
quo eũ uisuri non erant.
qm̃ ipsa nocte comp̃hensus. &
in crastina crucifixus. in sepul¬
chro est collocatus. et tunc
ceper̃ eum non uidere. Noc¬
te uero ac die sequenti in se¬
pulchro qui escens. mane pri
do post resurrectionẽ ꝑ qua¬
draginta tantum modo dies.
in multis argumentis eis appa¬
rens. quad ragesimo die illis
uidentib. in cęlũ ascendit
Unde & subdit᷑. Quia uado ad
patrẽ. Qđ non de diuinitate.
sed de humanitate loquit᷑
Itu̾rũ sedicit ad patrẽ ꝑhuma¬
nitatẽ a quo non discessit
ꝑ diuinitatẽ. Sic̃ ipse ait
Igo & pat̾ unum sumus dic̃
enĩ patre non deseruit cũ
apłis apparuit. sic apłos non¬
s dereliquit cũ ad patrẽ rediit
Sicut ipse dicit Ecce ego uobis¬
cũ sum om̃ib dieb usq ad con¬
summationem scłi. Manens
ergo cũ patre ꝑ diuinitatẽ. disci

Expanded text:
 « vertetur in gaudium, » sic apostolis specialiter convenit, ut tradendus erat nocte, haec discipulis loquebatur, modicum erat quo eum visuri non erant, quoniam ipsa nocte comprehensus, et in crastino crucifixus, in sepulcro est colcollocatus, et tunc coeperunt eum non videre. Nocte vero ac die sequenti sepulcro quiescens, mane primdo post resurrectionem per quadraginta tantummodo dies in multis argumentis eis apparens, quadragesimo die illis videntibus in coelum ascendit. Unde et subditur: « Quia vado ad Patrem. » Quod non de divinitate, sed de humanitate loquitur. Iterum se dicit ire ad Patrem per humanitatem, a quo non discessit per divinitatem, sicut ipse ait: « Ego et Pater unum sumus . » Sicut enim Patrem non deseruit, cum apostolis apparuit, sic apostolos non dereliquit, cum ad Patrem rediit, sicut ipse dicit: « Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . » Manens ergo cum Patre per divinit
Abbreviated transcription (Latin):
in euangelio docet Sic luceat lux
bonorũ operũ uestrorũ coram ho¬
minib. ut uos laudẽ ex eis nequa¬
quã desideretis. sed ut alii uidentes
bona opera ura. glorificent non uos
sed patre urm qui in cęlis est. qui
inseruis suis tanta bona ad suor
non ꝓp̃t terrena desi deria. nec ꝓp̃t
humane laudis appet̾itũ. nec ꝓpt̃
turpis lucri conquestũ. sed tantũ
ꝓp̃t dm̃ qui nos docet. dicens. Discite
a me quia mitis sũ & humilis cor¬
de & inuenietis requiẽ animab¬

Expanded text:
in Evangelio docet: « Sic luceat lux in Evangelio docet: « Sic luceat lux bonorum operum vestrorum coram hominibus, ut » vos laudem ex eis nequaquam desideretis, et alii « videntes bona opera vestra, glorificent, » non vos, sed « Patrem vestrum qui in coelis est , » qui in servis suis tanta bona ad suorunon propter terrena desideria, nec propter humanae laudis appetitum, nec propter turpis lucri quaestum, sed tantum propter Deum, qui nos docet, dicens: « Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animab
Abbreviated transcription (Latin):
subdit᷑: Quȩ̃ militant addersis
nima Semꝑ nos carnalia trã¬
hera conant᷑ ad inferna: quib
resinere amnimodis debemꝰ. et
insistere bonis & iustis laborib
in castitate et continentia. quib
supplicia deuitemꝰ. & premia me¬
ream & ernã Conuersationem
uram inter gentes habentes bo¬
nam. ut exemplabona aliis os¬
tendentes. ꝑ operũ bonorũ con¬
suetudinẽ. sicut luminaria sitis
lucentes in mundo. Ut in eo qđ
caspoctant de uobis. tam quã
de malefactorib Mali semꝑ &
maliuoli bonoꝵ hominũ bona facta
detrahunt. & ad malã famã conant᷑
euertert. metuentes ne mala eoꝵ de¬
lectatio & usus pessimꝰ. in quo moran¬
tur ut pereant. bonoꝵ aliorũ factis
destruat᷑ & publicet᷑ Sed nos hoc au¬
dientes. oportet multo instantius
meliores saluent᷑. & isti in excus abi¬
les fiant. si conuerti noluerint ama¬
litia sua Unde sequit᷑. Ex bonis
operib uos considerantes. glorificent
dm̃ indie uisitationis ut ipse dñs

Expanded text:
subditur: « Quae militant adversus animam. » Semper nos carnalia trahere conantur ad inferna, quibus resistere omnimodis debemus, et insistere bonis et justis laboribus, in castitate et continentia, quibus et supplicia devitemus, et praemia mereamur aeterna. « Conversationem vestram inter gentes habentes bonam. » Ut exempla bona aliis ostendentes per operum bonorum consuetudinem, sicut luminaria sitis lucentes in mundo. « Ut in eo quod detrectant de vobis tanquam de malefactoribus. » Mali semper ac malevoli bonorum hominum facta detrahunt, et ad malam famam conantur evertere: metuentes ne mala eorum delectatio, ut usus pessimus in quo morantur ut pereant, bonorum aliorum factis destruatur et publicetur. Sed nos hoc audientes, oportet multo instantius  alii meliores salventur, et isti inexcusabiles fiant, si converti noluerint a malitia sua. Sequitur: « Ex bonis operibus vos considerantes, glorificent Deum in die visitationis. » Ut ipse Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
Hec aut signa tanto maiora sunt. quan¬
tospitalia It tanto meliora: quanto
ꝑ hȩc non corpora sanant᷑ cito mori¬
tura. sed animȩ ingernũ uicturę
NA exteriora signa eo minorẽ merce¬
dem in futuro exspectant. quo maio¬
rẽ głam in p̃senti recipiunt. Interi¬
ora aũt tanto maiorẽ głam in futu¬
ro prestolant᷑. quanto minꝰ in p̃senti
ab hominib uident᷑. Et exteriora
quidẽ &iã mali habere possunt. qua¬
quos faciat uirtutes. ut salu& eos
quos in ꝑp&uũ uult habere: Sp̃ita¬
les uero qui habent. malieẽ non pos¬
sunt Et dñs quidẽ iñc postquam
locutus ẽ eis. assumptus ẽ in cęlum
Igit᷑ post quã dñs ad p̃dicandum eu¬
angeliũ apłos om̃i creaturȩ̃ inmun¬
dum misit. postquam signa & uir¬
t̾utes eos quicre dituri erant in no¬
mine eius secuturas ꝓmisit. ascen¬
dit incęlũ. ostendens illuc eos quan¬
doq ẽẽ uenturos quo caput suum
p̃cessisse cognoscerent. sicut ipse

Expanded text:
Haec autem signa tanto majora sunt, quanHaec autem signa tanto majora sunt, quanto spiritualia: et tanto meliora, quanto per haec non corpora sanantur cito moritura, sed animae in aeternum victurae. Nam exteriora signa eo minorem mercedem in futuro exspectant, quo majorem gloriam in praesenti recipiunt: interiora autem tanto majorem gloriam in futuro praestolantur, quanto minus in praesenti ab hominibus videntur. Et exteriora quidem etiam mali habere possunt, quaquos faciat virtutes, ut salvet eos quos in perpetuum vult habere. Spirituales vero qui habent, mali esse non possunt. « Et Dominus quidem Jesus, postquam locutus est eis, assumptus est in coelum. » Igitur postquam Dominus ad praedicandum Evangelium apostolos omni creaturae in mundum misit, postquam signa et virtutes eos qui credituri erant in nomine ejus secuturas promisit, ascendit in coelum, ostendens illuc eos quandoque esse venturos, quo caput suum praecessisse cognoscerent, sicut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis baptizant᷑. illoꝵ potestas ex¬
cludit᷑. Linguis locunt᷑ noiis. cũ hi
qui erant consu&i mendaciis. ꝑ iuri.¬
is. detractionib:. maledictionib ad
dm̃ laudandũ. & benedicendũ conu̾¬
tuntur. It cũ exortant᷑ ꝓximos.
consolant᷑ dolentes. corripiunt
negligentes. commutantes labia su¬
a & abstinentes se amalo. et prauo
eloquio. dicentes cũ psalmista Dixi
custodiam uias meas. ut ñ delinquã
enis cordib cogitationes uenenosas &
immundas dominari ñ sinunt. ser¬
pentes nimirũ pariter tollunt: Cum
uero a ꝓximis uerba de tractionis.
& ꝑuersa consilia audiunt. sed usq
ad effectũ operis eis ñ consentiunt.
mortiferũ quod dambibunt. sed ñ
eis noc& Quicũq enĩ aut infide
titubat. aut in bono opere trepidat.
ꝓfecto ȩger ẽ animo. Quisquis ergo
ideo uerbũ p̃dicationis talib impendit.
uł exemplũ boni operis ostendit. ut e¬
os in bono opere firmiores reddat. suꝑ
ȩgros manus imponit. ut bene habeaaT

Expanded text:
aptizantur, illorum potestas excluditur. Linguis loquuntur novis , cum hi qui erant consueti mendaciis, perjuriis, detractionibus, maledictionibus, ad Deum laudandum et benedicendum convertuntur. Et cum exhortantur proximos, consolantur dolentes, corripiunt negligentes, commutantes labia sua, et abstinentes se a malo et a pravo eloquio, dicentes cum Psalmista: « Dixi, custodiam vias meas, ut non delinquam enis cordibus cogitationes venenosas et immundas dominari non sinunt, serpentes nimirum pariter tollunt. Cum vero a proximis verba detractionis et perversa consilia audiunt, sed usque ad effectum operis eis non consentiunt, mortiferum quoddam bibunt, sed non eis nocet. Quicunque enim aut in fide titubat, aut in bono opere trepidat, profecto aeger est animo. Quisquis ergo talibus ideo verbum praedicationis impendit, vel exemplum boni operis ostendit, ut eos in bono opere firmiores reddat, super aegros manus imponit, ut bene habeant.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i creaturȩ dicat᷑ Num quidins¬
sensatis & brutis animalib erat p̃¬
dicandũ : non Ded om̃is creaturȩ
nomine. homo signat᷑. Sieniro quali¬
tas humane creaturȩ . cũ c&eriscrea¬
turis subtilius conferat᷑. communio¬
nem & participationẽ quandã cum
om̃ib habere inuenitur. Sunt enim
lapides. qui nec uiuunt nec sentiuNT
Sunt herbȩ & arbusta. quȩ quamuis
uiuant ꝑ uiriditatẽ. tamen ñ sen¬
tiunt. nec discernunt. Sunt anima¬
lia quȩ uiuunt & sentiunt. ñ tam̃
discernunt Sunt angłi. uiuuN
sentiunt: & discernunt. Hab&
ergo homo cũ hiscreaturis portio¬
nem quandam. quia hab& eẽ cũ
lapidib:: uiuerecũ arborib senti¬
re cũ animalib. discernere cum
angłis Om̃i igit creature p̃dica¬
ri p̃cipitur euangeliũ. cum soli
homini p̃dicat᷑. quia ille docet᷑
ꝓp̃t quem om̃a facta sunt. & cui
om̃a ꝑ quandam similitudinem
communia sunt. Siuecerte om̃is
creature nomine. om̃isnatio gen¬

Expanded text:
omni creaturae dicatur. Nunquid inomni creaturae dicatur. Nunquid insensatis et brutis animalibus erat praedicandum? Non. Sed omnis creaturae nomine, homo signatur. Si enim qualitas humanae creaturae cum caeteris creaturis subtilius conferatur, communionem et participationem quamdam cum omnibus habere invenitur. Sunt enim lapides, qui nec vivunt, nec sentiunt. Sunt herbae et arbusta, quae, quamvis vivant per viriditatem, tamen non sentiunt, nec discernunt. Sunt bruta animalia, quae vivunt, sentiunt, sed non discernunt. Sunt angeli qui vivunt, sentiunt et discernunt. Habet ergo homo cum his creaturis portionem quamdam, qui habet esse cum lapidibus, vivere cum arboribus, sentire cum animalibus brutis, discernere cum angelis. Omni ergo creaturae praedicari praecipitur Evangelium, cum soli homini praedicatur, quia ille docetur, propter quem omnia facta sunt, et cui omnia per quamdam similitudinem communia sunt. Sive certe omnis creaturae nomine, omnis natio gen