comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
munionem id ẽcumscis soci&atemat
cominunionem habere credo sifidem
catorum R non sed esse remissionẽ
peccatorum credo quia propter
hoc dignatus ẽ difilius carnem ad su¬
mere ut nos qui propter peccatant̃a
salui ẽẽ non potenramus eius mise¬
ricordia sadutremur. A Crȩdis
incarnis resurrectionem. R non
credo in illam : sedernem. quam
in hacuitam sub mortali conditione
portamus resurrecturam esse
in mortalemcredo : & proconsor¬
tio animat. rationem redditurtẽ:
uitem a dernam uerosine dubio simili¬
ter nos consecuturos credamus siistct
que hucusque ex posuimus firmitor
teneamus &operibus implecamur: In t¬
regula nuncupeitur . regula autem
dictar quodrecte ducit nec aliquando
aliur sum trahit. alii dixerunt regu¬
lam dictam uel quodragat uel q
nar mam recte uiuendi praebeat
uelquod distortum prauum que¬
quid corrigat canones autem gene¬
nelium conciliorum a temporibus
constantini coeperunt. INE Quid¬

Expanded text:
munionem, id est cum sanctis societatem et communionem me habere credo, si fidem catorum? M. Non, sed esse remissionem peccatorum credo, quia prohoc dignatus est Dei Filius carnem assumere, ut nos, qui propter peccata nostra salvi esse non poteramus, ejus misericordia salvaremur. Inter. Credis in carnis resurrectionem? Resp. Non credo in illam, sed carnem, quam in hac vita sub mortali conditione portamus, resurrecturam esse immortalem credo, et pro consortio animae rationem reddituram. Vitam aeternam vero sine dubio nos consecuturos credamus, si ista, quae hucusque exposuimus, firmiter teneamus, et operibus fideliter impregula interpretatur. Regula autem dicta, quod recte ducit, nec aliquando aliorsum trahit. Alii dixerunt regulam dictam, vel quod regat, vel quod normam recte vivendi praebeat, vel quod distortum pravumque corrigat. Canones autem generalium conciliorum, a temporibus Constantini coeperunt. In pra
Abbreviated transcription (Latin):
Curpectus unguitur oleo. Rut signo
scãe crucis dicibolo claudatur in graes¬
sus INF. Cursignantur scapulae R
atundique municitur. Item in pecroris
& scapulae unctione signatur fidei
firmitas &operumbonorum perse¬
nitatis trina sub mersione baptirat
tur R uthomo quit dimaginẽ
scãe trinitcitis conditus ẽ perin¬
uocationem scãẽ trinitatis adecor

Expanded text:
perungitur oleo, ut signo sanctae crucis diabolo claudatur ingressus. Signantur et scapulae, ut undique muniatur. Item in pectoris et scapulae unctione signatur fidei firmitas, et operum bonorum perseTrinitatis trina submersione baptizatur. Et recte homo, qui ad imaginem sanctae Trinitatis conditus est, per invocationem sanctae Trinitat
Abbreviated transcription (Latin):
pertotum orbe terrarum dilata¬
ta dffunditur quod &iam a posto¬
lus ad probat ad romanos dicens
anctias ago dõmeo proomnib:
uobis Quiec fidesura ad nuntiat᷑ꝰ
inuniuersomundo. hinc & uni¬
uersatis ab uno cognominata ẽ¬
propter quodinunitate collegitur
Prima enimuniuerscdis srnodus innicaca
congregatrẽ contra arrium cccxuiii.
patrum temporibus iuli paipae sub
constantino principae: secunda in cons¬
tantinopoli el. patrum contnama¬
cedonium & eu dochium temporib:
damasi papae. gratiani principis.
quando nectarius eidem arbi ẽ or
dinatus⁊ tertia in epheso .ec patrũ
contur nestorium agathe urbis
epm̃. subtheo dosium magno prin¬
cipe pape caelestino ⁊ Quarta.
incalcidone patrum .de subleo¬
ne papae temporibus marcian.
principis contrao tuthicen neftin¬
dissimorum praesulae monacho¬
rum : Quinta itẽ constaninopolim
temeoribus erglus queo sab suistine¬
no ortncie cooto leo dorum. de
om es lerdios de rems sao elos pri¬

Expanded text:
per totum orbem terrarum dilatata diffunditur. 2. Quod etiam Apostolus approbat ad Romanum dicens: Gratias ago Deo meo pro omnibus vobis, quia fides vestra annuntiatur in universo mundo : hinc, et universitas ab uno cognominata espropter quod in unitatem colligiturPrima enim universalis synodus in Nicaea congregata est contra Arium, CCCXVIII Patrum, temporibus Julii papae, sub Constantino principe. Secunda in Constantinopoli CL Patrum, contra Macedonium et Edoxium, temporibus Damasi papae et Gratiani principis, quando Nectarius eidem urbi est ordinatus episcopus. Tertia in Epheso, CC Patrum, contra Nestorium Augustae urbis episcopum, sub Theodosio magno principe et papa Coelestino. Quarta in Chalcedone Patrum DCXXX, sub Leone papa, temporibus Martiani principis, contra Eutychem nefandissimorum praesulem monachorum. Quinta item in Constantinopoli, temporibus Vigili papae, sub Justiniano principe, contra Theodorum et omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Cur ex orciratur. Rexor craaur¬
id ẽ coniunctur malignus sp̃s ut
execa & recedet datns locum dõ uero
Intẽ Curaccipit caticuminus
salem. R ut putrida & fluxa eius pec¬
cata sapientiae salediuino mune
remundentur. INP Curdeinde
srmboli apłi traditur eifides R
ut uacua domus & ab antiquo habi¬
tatore derelicta fide orn&ur. & p̃¬
par&ur habitatiodõ Deniq: srn

Expanded text:
cur exorcizatur? Cur caid est, conjuratur malignus spiritus, ut exeat, et recedat, dans locum Deo vero. Accipit catechumenus salem, ut putrida et fluxa ejus peccata sapire mundentur. Deinde Symboli apostolici traditur ei fides, ut vacua domus, et a prisco habitatore derelicta fide ornetur, et praeparetur habitatio Domin
Abbreviated transcription (Latin):
debunt Et dñs non concupis cert
malo ingenio nollus aliquid abcuitollat
quia dñs perproph&am ait peruim nibil
npueris. Et ineuangelio dñs nemmẽ
concutiatis ne quecalum niam faciatis &
contenti estotestipendus uestris & a postolus
ne quenr pacaes regnum dĩ possidebunt
Nullus in iuste iudi& causamproximi su
neque peramore parentum & amicorũ
uel alicuius timore nec propter munero
uelodio nemo fraud& iudicium suum quia
indeutero nomium dñscut non peruertes
iustificcits impium promuneribus &ius

Expanded text:
sidebunt. Et Dominus: Non concupisces sidebunt. Et Dominus: Non concupisces malo ingenio nullus alteri aliquid tollat, quia Dominus per Prophetam ait: Per vim nihil rapueris. Et in Evangelio Dominus: Neminem conveniatis, neque calumniam faciatis, et contenti estote stipendiis vestris. Et Apostolus: Neque rapaces regnum Dei possidebunt. Nullus injuste judicet causam proximi sui, neque pro amore parentum et amicorum, vel alicujus amore; nec propter munera vel odium, nemo fraudet judicium suum, quia in Deuteronomio Dominus ait: Non pervertes justificatis impium prae muner
Abbreviated transcription (Latin):
rum apłsait neque auari regnum dĩ pos¬
sidebunt & dñs in euangelio quibab&
ducstunicas da non habenti similiter
& esctm usunaes nullus presumat acci¬
pere quia dñ sait non foenenebis fractri
tuo adusunrm pecuniam nec fruges neo
quamlib& aliamrem. &iterum siit¬
tianiuus fuerit fratertuus non acci¬
ꝑiasusuras cibeo necamplius quam dedisti
momensuras dupliccittis nec sta tenir
iniistas habeat Quia dnĩsait non haba¬
bis inseacculo diuersa pondenu iauor ce
minos necerit indomocua modiusmaioraut
minor Pondus habebisiustum &uerum¬
minis i lucr&ur uniuersum mundum seau¬
tem ipsum perdat o Etiterum ipse
dñs proutuultis ut faciant uobis homines
bona & uos facite illis similiter Homi¬
nem captiuare non presumite. quit dñs
in lege ait. qui furatus fuerit hominem
te moriatur. Etiterum non facies calũ¬
nia proximotuo nec uio primas eum¬
& clibi Quodtibi nonius alio non fece¬
ris furtum nemofaciat Que dr̃ is

Expanded text:
rum Apostolus ait: Neque avari regnum Dei possidebunt. Et Dominus in Evangelio: Qui habet duas tunicas, det non habenti, similiter et escam. Usuras nullus praesumat accipere, quia Dominus ait: Non fenerabis fratri tuo ad usuram pecuniam, nec fruges, nec quamlibet aliam rem. Et iterum: Si attenuatus fuerit frater tuus, non accipias usuras ab eo, amplius quam dedisti. aris. Nemo mensuras duplices nec stateras injustas habeat, quia Dominus ait: Non habebis in saeculo diversa pondera, majus et minus; nec erit in domo tua major et minor; pondus habebis justum et verummini et si lucretur universum mundum, se autem ipsum perdat? Et iterum ipse Dominus: Prout vultis ut faciant vobis homines bona, et vos facite illis. Similiter hominem captivare non praesumatis, quia Dominus in lege ait: Qui furatus fuerit hominem,it noxae, morte moriatur. Et iterum: Non facias columniam proximo tuo, neque opprimas eum. Et quod tibi non vis, alii ne feceris. Furtum nemo faciat, quia Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
gentum que aut qua lib& alici speciae
efficitur secrificium autem uicti¬
ma & quacumque in ara cremantur
seu ponuntur. Inmolatio abantiquis¬
dicta eoquodimmole Altare po¬
sita uictima ceder&ur : unde & mac¬
tatio postimmolationem est: Nunc
autem immolatio panis & cadicis
conuenit. libatio autemtantum¬
modo ccilicis oblatio ẽhinc eillud
apudu& eres dicebantur sacrificiao
quaefiebant antequam adhostem
pergerent uictimae uero scari ficio
quae postuictoria deuictis hostibus
tam putaiuerunt quia ictu per¬
cussa cadebant uel quia uinctaiad
aras ducebdtur: holoc ciustum illud
.ẽ ubitotum igne consum &ur quod
fundamentum uel quo auctore pon¬
tificitlis ordo t dolebit in seculo R
Initium quoque sacerdocii. aaron
fuit quam quam & melchi se decb
prior obtulerit sacrificium: & post
tunc abrarham. & isgac. &ia coba
E&crum a aron primus in legȩ scacerdo¬
tadumomen accepit: primus que pori¬
tificale stola inditus uictimas obteli

Expanded text:
gentoque aut qualibet alia specie gentoque aut qualibet alia specie efficitur. Sacrificium autem est victima et quaecumque in ara cremantur seu ponuntur. dicta, eo quod in mole altaris posita victima caederetur. Unde et mactatio post immolationem est. Nunc autem immolatio panis et calicis convenit; libatio autem tantummodo calicis oblatio est. Hinc est illud: apud veteres dicebantur sacrificia, quae fiebant antequam ad hostem pergerent. 34. Victimae vero sacrificia quae post victoriam, devictis hostibus,tam putaverunt, quia ictu percussa cadebat, vel quia vincta ad aras ducebatur. 35. Holocaustum illud est ubi totum igne consumitur quod fundamentum, vel quo auctore pontificalis ordo adolevit in saeculo. Initium quidem sacerdotii Aaron fuit. Quanquam et Melchisedech prior obtulerit sacrificium, et post hunc Abraham, Isaac et Jacob. t. 2. Caeterum Aaron primus in lege sacerdotale nomen accepit, primusque pontificali stola infulatus victimas obtuli
Abbreviated transcription (Latin):
cumomni malicia omne mendatium tor
dicite emine oquod mendatium ẽ peccia¬
quia scriptum ẽ os quod mentitur occidits
animam &iterum perdes omnes quilecun¬
tur mendatium. Fugite in hostiesta uerba
uanus sermocitg polluit mentem : & in eucon¬
geliodñsait. Exabundanta cordisosloque¬
tur bonus homo debono thesciuro proferd
bona. Malus homo de malo thescturo pito¬
fert mala multi loqͥum nona mate quia
in proph&a scriptum ẽ uir linguosusnot
dirig&ur superterram. & iterum moribtu
inmanibus linguae & d̃sin e uangelio
omne uerbo otioso quod locuti fuerint ho¬
mines interse : reddent rationem deeo in
sit facilis acprumptos inrisu. Quiastriptũ
ẽ risus dolore mistebitur & extrema getũ¬
dii luctus praeoccupat. Risum deputan¬
spũdicuius panis &calicis. sacramentũ
greci eu caristicam dicunt quod latine
bont gnatia interpr&atur INT
uocantur quia manibus uel accipi¬
untur ueldantur. Duo sunt autem
qua e offeruntur donum & sacrificium ⁊
donum dic&ur quicquidaturum ar¬

Expanded text:
acium non dicatis. Omne quod mendacium est, peccatum est. Os quod mentitur occidit animam. Et iterum: Perdes eos qui loquuntur mendacium. Fugite inhonesta verba. Unus sermo cito polluit mentem. Et in Evangelio Dominus ait: Ex abundantia cordis os loquitur. Bonus homo de bono thesauro profert bona; malus homo de malo profert mala. Multiloquium non amate, quia in Propheta scriptum est: Vir linguosus non dirigetur super terram. Et iterum: Mors et vita in manibus linguae. Et in Evangelio: Omne verbum otiosum, quod locuti fuerint homines inter se, reddent rationem de eo in sit facilis ac promptus in risu, quia scriptum est: Risus dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus praeoccupat. Risum deputai; cuius panis et calicis sacramentum Graeci Eucharistian dicunt, quod Latine bona gratia interpretatur. Et vocantur quia manibus vel accipiuntur vel dantur. Duo sunt autem quae offeruntur: donum et sacrificium. Donum dicitur quidquid auro ar
Abbreviated transcription (Latin):
dñsait aduenam non contristabis uiduc
& pupillo non nocebis. &iterum nonne¬
gabis mercedem indigentis Et in pro¬
ph&cait apauperis iniuriam auerte¬
rit manum suam nemoperiur&. quit
dñ silixit non periunrbis. reddis autẽ
dno unementatua. Et apłs noliteiu¬
nere neque percaelum neque percerrã
ne que aliud quod cum que iunxinentum
& insclomonem: uir multum iurans
implebitur iniquitate & non discendit
non iunare omnino neque percaelum ne¬
que perterram neque percaput tuum
sitautem sermo uester ẽẽ nonnon quod
autem abundantius ẽ a malo ẽ falsum
testimonium nullus p̃sumat dicere nec

Expanded text:
nus ait: Advenam non contristaveris; viduae et pupillo non nocebis. Et iterum: Non negabis mercedem indigentis. Et in propheta ait: A pauperis injuria averte manum tuam. Nemo perjuret, quia Dominus ait: Non perjurabis, reddes autem Domino juramenta tua. Et Apostolus: Nolite jurare, neque per coelum, neque per terram, neque alio quocunque juramento.  in illa, et: Vir multum iurans implebitur iniquitate, et non discedet Non jurare omnino, neque per coelum, neque per terram, neque per caput tuum. Sit autem sermo tuus, est, est, non, non. Quod autem his abundantius est, a malo est. Falsum testimonium nemo praesumat d
Abbreviated transcription (Latin):
salutaris. dicitur saluator eoquot
stlu& populum suum a peccatis eorũ
Ideo reluat apecccitis quia potestett̃ ba¬
b&e dimittendi peccata sicut ipsedixit: iat
autem sticitis quia filius hominis heb&
salutaris ideo dicitur: quid scilutem nobis
dedit ut si pra euepta eius seruemius iutei
a cernam capere ualeamus ⁊ filium
tuum dnm̃ nrm̃: filium suum unige¬
nitum quia ipse ẽ unigenitus ex subs¬
tuntia patris : nos autem filii adopti¬
uisumus peripsum qui unigenitus ẽa
patre procedens p̃atrico adernus
&ideo pereum patrem postolare¬
debemus humiliter dicentes. suppli¬
ꝗes rogamus & p&imusꝰ supplic es
id ẽ humiles: uti accepta habeas &
ra. haecscã sacrificia inlibata:¬

Expanded text:
od salvat populum suum a peccatis eorum. Ideo salvat a peccatis, quia potestatem habet dimittendi peccata, sicut ipse dixit: Ut autem sciatis quia Filius hominis habet Salutaris ideo dicitur, quia salutem nobis dedit, ut, si praecepta ejus servemus, vitam aeternam capere valeamus, Filium tuum, scilicet Filium tuum unigenitum, quia ipse est unigenitus ex substantia Patris, nos autem filii adoptivi sumus per ipsum qui unigenitus est, a Patre procedens, Patri coaeternus; et ideo per eum Patrem postulamus humiliter dicentes: 16. Supplices te rogamus et petimus. Supplices, id est, humiles. Uti accepta habeas etra, haec sancta sacrificia illibata
Abbreviated transcription (Latin):
nem faciat. quia in lege dñs ait. Quidor¬
mierits cum masculo coitu femineo ut̃q
openitus . ẽ nefas morte moriantur
pollutao fornicatio
dicitur. &i dem
riineque
mas culorum concus¬
bitores
neque molles regnu
possi debuntinat¬
lus
incordesuo ir acur¬
contrir proximum
suum
teneat Qui dids
ine¬
uangelio ait. Qui inescitur frotrisuo
eus erit iudicio Et apłs irauiri iusticiã

Expanded text:
nus ait: Qui dormierit cum masculo coitu femineo, aut qui operatus est nefas, morte moriatur. pollutio fornicatio dicitur. Et iterrii, neque masculorum concubitores, neque molles regnum possidebunt. Nullus in corde suo iracucontra proximum suum teneat, quia Dominus in Evangelio ait: Qui irascitur fratri suo, reus erit judicio. Et Apostolus: Ira
Abbreviated transcription (Latin):
&i terum superbos autem ds̃ resistit huni¬
libus autem dat gratiam. & iterum Qui
at excltabitur. Nullus homici dium
faciat qui ascriptum. ẽ quicumque
effuderit sanguinem humanum fund&
sanguis ipsius Et dñsait non occides
qui autem occiderit reuseritiuditio &¬
adernam Nemo adulterium cm¬
mictat. Quia in lege dñsait non concupis¬
cere uxorem proximitui Et apłs dix̃
ne que adulteri regnumdi possidebunt &
dñs ait omnis quiuident: mulierem ad con¬
cupiscendum etam iam mechatus ẽ ẽ eam
incor desuo. Legitimum coniugium
nullus separare praesumat nisi exambo¬
numn consensu propteramorem xp̃iquia it
quireliquerit uxorem & reliqua centu¬
plum accopie imntim a aorne possidebit
en propter fornicationem quiaphat¬

Expanded text:
 iterum: Superbis Deus resistit, humilibus vero dat gratiam. Et iterum: Qui abitur. Nullus homicidium faciat, quia scriptum est: Quicunque effuderit sanguinem humanum, fundetur sanguis ipsius. Et Dominus ait: Non occides; qui autem occiderit, reus erit judicioaeternam. Nemo adulterium committat, quia in lege Dominus ait: Non concupisces uxorem proximi tui. Et Apostolus dicit: Neque adulteri regnum Dei possidebunt. Et Dominus ait: Omnis qui viderit mulierem ad concupiscendam eam, jam moechatus est eam in corde suo. Legitimum conjugium nullus separare praesumat, nisi ex amborum consensu propter amorem Christi qui ait: Qui reliquerit uxorem, et reliqua, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit. Et propter fornicationem, quia Pha
Abbreviated transcription (Latin):
nibus operibus suis derelinquere mala
ergosune octo principalia uitia quedae¬
mergunt homines in interitum &perdi¬
tionem Cupidits gula fornicatio ira
tristicia acidicuanagloria superbia ex
dinumerare longum ẽ Atta menxp̃o
propitio in anteta uelaliquid breuiter
uobis indehabemus dicere Tdeo lemirogt¬

Expanded text:
nibus operibus ipsius derelinquere? Mala nibus operibus ipsius derelinquere? Mala ergo sunt octo principalia vitia, quae demergunt homines in interitum et perditionem: cupiditas, gula, fornicatio, ira, tristitia, acedia, vana gloria, superbia; ex dinumerare longum est; tamen, propitio Christo, in antea aliquid breviter vobis inde habemus dicere. Ideo, char
Abbreviated transcription (Latin):
torum et unctus es a sacerdote crisma sclu¬
tisinuita a&erna & induit corpustuum
uestecandida & xp̃s animamtuam induit
gratiae caelesti Et adsignatus ẽ tibi scs
angelus adcusto diendumte Et acceptum
nomenxp̃ĩanum in ecclesiam catholicam.
adnumenitus factus es membrum xp̃i
utait a postolus uos estis corpus xp̃i & mehi¬
nominati Non se autem glori&ur xp̃ia¬
num qui nomen hab& & facter non hab&
xp̃ianus illeẽ : qui xp̃m i n omnibus imitat
& sequitur ut cita postolus quisedicit
in xp̃o credere deb&ambalare sicut&
ipse ambulauit Et quisedicit it deo
credere & mandatarius noncustodit men¬
daxẽ Et ipse dñs in euangelio ait sidi¬
ligitis memandatamea seruate Oport&
ergonos fr̃s quibaptiratisumus & man¬
dutadi promissimus custodire sicut sp̃s
sc̃s per scriptura sca admon& ficere hoc
ẽ deuertereamalo & ftcerebonum. Quid
ẽ deuertere a malo nisi diaibolo cumom¬

Expanded text:
torum, et unctus es a sacerdote chrisma salutis in vitam aeternam, et induit corpus tuum veste candida, et Christus animam tuam induit gratiam coelestem, et assignatus est tibi sanctus angelus ad custodiendum te, et acceptum nomen Christianum in Ecclesia catholica annumeratus factus es membrum Christi, ut ait Apostolus: Vos estis Christi corpus, et memsunt. Non se autem glorietur Christianus, qui nomen habet, et facta non habet. Christianus ille est qui Christum in omnibus imitatur et sequitur, ut ait apostolus: Qui se dicit in Christum credere, debet ambulare sicut et ille ambulavit; et qui se dicit credere in Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est. Et ipse Dominus in Evangelio ait: Si diligitis me, mandata mea servate. Oportet ergo nos, fratres, qui baptizati sumus, et mandata Dei percepimus, custodire sicut Spiritus sanctus per Scripturam sacram admonet facere, hoc est, divertere a malo et facere bonum. Quid est, divertere a malo, nisi diabolum cum om
Abbreviated transcription (Latin):
urõs bene fercite his quiuos oderunt. Bene¬
dicite maledicentibus uos orate ꝓcalum¬
mantibus uos. Et quite percutit in maxillã
prebe & altenrm &abeo quidufert tibi
uestimentum &iam tunicam nolipro¬
hibertꝰ omni autem p&entite tribuae
& aufert quaetua sunt: ner ep&as nolite¬

Expanded text:
vestros, benefacite iis qui vos oderunt. Benedicite maledicentibus vobis. Orate pro calumniantibus vos. Et qui te percutit in maxillam, praebe et alteram; et ab eo qui aufert tibi vestimentum tuum, etiam tunicam noli prohibere. Omni autem petenti te, tribue; et qui aufert quae tua sunt, ne repetas. Et
Abbreviated transcription (Latin):
coierit cumuexorem patrui ueladim¬
culissumorientur. Etalib scriptum
ẽ usque ad sextum generis gnaidum coni
nitur it a propinquitas generis tot
gnadibus terminar&uir. ad muliere
mens trucacm nullus accedat quiadns
ait admulierem quae patitur menstru
cquaere deuntem in sepacitur fluxum
sanguinis septem diebus separabitur
Omnis qui tetigerit etm in mundus erit
Et iterum sicoierit cumequir temporis
sanguinis menstrulis inmundus erit

Expanded text:
coierit cum uxore patrui vel avunculi sui, morientur. Et alibi scriptum est, usque ad sextum generis gradum consannitur, ita propinquitas generis tot gradibus terminaretur. Ad mulierem menstruatam nullus accedat, quia Dominus ait: Ad mulierem quae patitur menstruulier quae, redeunte mense, patitur fluxum sanguinis, septem diebus separabitur. Omnis qui tetigerit eam immundus erit. Et itsanguinis menstrualis inmundus erit
Abbreviated transcription (Latin):
antur ienicũ diabolo conidẽ utu
ubidã nandus est ille qui tollit domũ alienũ
Ecceaego fr̃s dilectis simifideliter cogitantes
grinos & pauperibus erogamus Vt & peccati
que fecimus redemamus & in ipsis bonisope¬
nbus &erne obis p̃mia preparemus Deta

Expanded text:
nim cum diabolo condemnatur, ubi damnandus est ille qui exspoliavit? ec ergo, fratres dilectissimi, fideliter cogitantes, grinis et pauperibus erogemus: ut et peccata quae fecimus redimamus, et de ipsis bonis operibus aeterna nobis praemia praeparemus. A
Abbreviated transcription (Latin):
disur̃a audicttis quiduobis dehacuitia super¬
serpta dñs persem& ipsum uel sec̃ scriptura
prolib& ut numquam eti fticiatis & quiso¬
cerit quo modo debeat emendare Decu¬
piditatem autem dñs in legedicit non concu¬
Et persclamo¬
nem nibil ex carlestius quam amarepe
adam depanr drso eiectus ẽ Quia serip¬
tum ẽ nolite seduci in saci&ate uentris

Expanded text:
itia superscripta Dominus per semetipsum, vel per sanctam Scripturam prohibet, ut nunquam ea faciatis, et qui fecerit, quomodo debet emendare. De cupiditate autem dicit, non concuEt per Salomonem: Nihil est scelestius quam amare peAdam de paradiso ejectus est, quia scriptum est: Nolite seduci in satietatem ventri
Abbreviated transcription (Latin):
natus nec factus filius nati
Sp̃s ero scs . necnatus nec factus sed expa¬
trae. filioque procedens est. Proinde
ergopate acernitatẽ hab& sinenati¬
unae filius natiuitate. Cuma&er¬
datiuncite pater exnullo exordum
ducit fibus expatre originem sumit
snĩs uero scs expatrefilio que procedit

Expanded text:
natus, non factus; Spiritus uero sanctus nec natus nec factus, sed ex Patre et Filio procedens est. Proinde Pater aeternitatem habet sine natiuitate, Filius natiuitatem cum aete. Pater ex nullo exordium ducit, Filius ex Patre originem sumit, Spiritus vero sanctus ex Patre Filioque procedit
Abbreviated transcription (Latin):
&seniores spiritali patefacere Os̃ suũ
amalo uł prauo elogo custodire multũ
loꝗũ ñ amare Uerba uana cut nsui ab
mala sua pre&xerita cũ lamis & gemitũ cot¬
die in orationẽ dõ confiteri deipsismalis dece
abbatis in omnibus obedire & iã suꝑse alit̃ qđ
absit agat. Memores illut dominicũ p̃ceptũ
quedicunt facite. Queaũt faciunt noliteface¬
quid uerius dicatur Pcepto dĩ factis cotidie
studeatad implere. Eostitatẽ amarenullũ
odire helũ & inuidiã nonabere: Contep¬
tionẽ non amare Elationeuł iactantiã¬
fugire & seniores uenera reiuniores diligere
tes ante solis occasũ: inpacem redire & dedĩ
misericor diã nũquã disperare. Eccea ec
sunt instrum̃ta artis spiritalis ꝗcũ fuerit
a nobis dienoctuque incensabilit̃ ad inpleza
& in diȩ iudicu consignata illa meritis nob̵
ad ño Reconsolabitur quã ipse ꝓmisit qđ oc
cultis ñuidit nec auresaudiuit: nec in cor

Expanded text:
et seniori spiritali patefacere. Os suum a malo vel pravo eloquio custodire. Multum loqui non amare. Verba vana, aut risui apta Mala sua praeterita cum lacrymis vel gemitu quotidie in oratione Deo confiteri: de ipsis malis de cceptis abbatis in omnibus obedire, etiamsi ipse aliter, quod absit, agat memores illius Dominici praecepti: Quae dicunt facite: quae autem faciunt, facequod verius dicatur. Praecepta Dei factis quotidie adimplere, castitatem amare, nullum odisse, zelum et invidiam non habere, contentionem non amare, elationem fugere, et seniores venerari, juniores diligere.tibus ante solis occasum in pacem redire, et de Dei misericordia nunquam desperare. Ecce haec sunt instrumenta artis spiritalis, quae cum fuerint a nobis die noctuque incessabiliter adimpleta, et in die judicii reconsignata, illa merces nobis a Domino recompensabitur, quam ipse promisit: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec i
Abbreviated transcription (Latin):
minuit̃. hec frẽs timens magis quã de uob
aliquid sinis tr̃ ucredensamoneo. Scioes
cipere & pauperibus frequent̃ elimosinas
dare & ideo qđ sug gero adhocꝓficiat. Ut
qđ faciebat ãplius faciat ante om̃a cũ cas¬

Expanded text:
ur. Hoc, fratres, timens magis, quam de vobis aliquid sinistrum credens, admoneo. Scio encipere et pauperibus frequenter elimosynam dare. et ideo, quod suggero, ad hoc proficiat, ut, qui faciebat, amplius faciat. qui uero non fa
Abbreviated transcription (Latin):
lis ꝓpt̃ illut qđ ait Uenite benedicti pa¬
tris mei ꝑcipite regnũ. Quis ẽ audit & uocẽ ñ
tremes cat sed gaudect Gaudeat quidẽ quio
nũ Contre mes cantꝗa peccatoribus ignẽ
mittantur enũ Rogo uos fr̃sut lectione
istã adtento corde& sensu sẽ ꝑuigilantissimo
audiatis Sedꝗ nec laborio saẽ ad parandũ
Dẽperillã memoriter teneatis & uirtutẽ illi¬
uscis sidue cogiteis Qui enĩ lectionẽ istã dili¬
genter adiendit & idsi reliquas siripturas
Slegere ñ potuerit ad omine opusbonũ faciens
dũ & omnẽ malũ fugiendũ ista lectio sola

Expanded text:
 ait, Venite, benedicti, percipite regnum. Quis enim audita hac voce non contremiscat simul et gaudeat? Gaudeat quidem, quiaegnum; contremiscat, quia peccatoribus ignem minatur aeternum. Rogo vos, fratres, ut lectionem istam attento corde et sensu semper vigilantissimo audiatis: et quia nec laboriosa est ad parandum, semper illam memoriter teneatis, et virtutem illius assidue cogitetis. Qui enim lectionem istam diligenter attendit, etiamsi reliquas Scripturas legere non potuerit, ad omne opus bonum faciendum et ad omne malum fugiendum ista illi lectio sola
Abbreviated transcription (Latin):
cius sibi solicut siẽ alius infirmus cũipso sibi
indomũ suã p̃par& qđ accipi& & illos quieu¬
nare non p̃ualent ad prandiũ ñ in uit&
Quid hoc fecert ñ solũ ds̃ s& etiã homines
ꝓguleie iunarenuł l& sufficiat illi qđ
Pro eo qđ alius geiunantibus ille absti¬
nere potest. Quod opͥẽ uniuuiq: infirm
secre cius aut solisibi cuit cũ aliosi milit ĩ fis¬

Expanded text:
ctius sibi soli, aut sive alius infirmus cum ipso sibi in domo sua praeparet quod accipiat. Et illos qui jejunare praevalent ad prandium non invitent, quia si hoc fecerint, non solum Deus, sed etiam homines gula jejunare non velle. Sufficiat illi quopro eo quod aliis jejunantibus, ille abstinere non potest. Quid opus est unicuique infirmsecrete, aut sibi soli, aut cum alio similiter infir
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃s ds̃ ꝗmirabilit̃ cunctacͥdidisti&
tucidis posicione creatas om̃a quiius¬
sisti condicionẽ ad ꝓpagandã sobolẽ
& iuno & femina eẽ p̃cepisti. Dilectionẽ &on¬
amibihumilimop̃pare dignatus es Seua
ꝓfra tnbus meis adque soro ribus meis uł om̃¬
parentile quimihi peccatore & carniso¬
scnguinita te coniuncti sunt tã uiuis quo
& dofuntis quorũ nomina & merita tibiso¬

Expanded text:
Deus, qui mirabiliter cuncta condidisti, et tua dispositione creasti omnia; qui jussisti conditionem propagandae sobolis x viro et femina esse, et praecepisti dilectionem mihi humillimo praeparare dignatus es; seu et fratribus meis atque sororibus, omnique parentela, qui mihi peccatori ex carnis consanguinitate conjuncti sunt, tam vivis quam et defunctis, quorum nomina et merita tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ionas afflictione magna: & iratus ẽ.
& orauit ad dñm et dix̃. Obsecro dñe. sun¬
quid ñ hoc ẽ. uerbũ meũ cum adhuc es¬
sem in t̾ra mea: ꝓpt̾ hoc p̾occupaui ut
fugerem in thariis. Scio ent̾m qi tu
ds clemens et misericors es: patiens et̃
multe miserationis: et ignoscens suꝑ
malitia. E ñc queso dñe tolle animam
meam a me: quia melior est mͥ mors qͣm
uita. Et dix̃d̃is Putas ne bene irasceris tu:
& egisus est ionas de ciuitate: et sedit con

Expanded text:
magna et iratus est et oravit ad Dominum et dixit obsecro Domine numquid non hoc est verbum meum cum adhuc essem in terra mea propter hoc praeoccupavi ut fugerem in Tharsis scio enim quia tu Deus clemens et misericors es patiens et multae miserationis et ignoscens super malitia et nunc Domine tolle quaeso animam meam a me quia melior est mihi mors quam vita et dixit Dominus putasne bene irasceris tu et egressus est Iona de civitate
Abbreviated transcription (Latin):
Nosa ut̃ ad illã uisionẽ .q nobis in
resurrectione promittitur non ex
hoc mundo istã concupiscentia oculo¬
rũ traensferre conemur : sed mun¬
dandiscordib: pio studeamus af¬
fectu. Nec corpontlem faciem co¬
Nidemus nunc ꝑ speculũ inenig¬
mate. tunc aut̃ facie ad faciem
Siigitur tunc corporeli faciedm̃
cognoscemꝰ. Corpontlinunc&iã
cognitisumus At inquit tunc cor
noscã sicut et cognitussũ. Vn¬
dequis eũ non intelligat : eo loco &iã
isse. Dequadicit alio loco: Nos
aut̃ reuelata faciegloriam dnĩ
speculantis in eadẽ in maginẽ
tnens formamur. degloria in
Aruria scilic& fider: ingloriã contẽ¬
haec: reuelata facies: Idemad huc

Expanded text:
nos autem ad illam i uisionem dei, quae nobis in resurrectione promittitur, non ex hoc mundo istam concupiscentiam oculorum transferre conemur, sed mundandis cordibus pio studeamus affectu, nec corporalem faciem cous nunc per speculum in aenigmate tunc autem facie ad faciemsi ergo tunc corporali deum facie cognoscemus, corporali nunc eius cognnoscam sicut et cognitus sum. Unde quis eum non intelligat eo loco etiam isse de qua dicit alio loco : Nos autem revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformamur de gloria in gloria scilicet fidei, in gloriam contemhaec
Abbreviated transcription (Latin):
licta emund& sed quesacnam̃¬
ta declar&: et quia huiusdiei
p̃coruma dtolle eupio. lib& ip¬
sã eugłicã lectionẽ conloquen¬
do tnenscurrere inqua ista nar¬
nrri cognosco : quatenus adea
quadicõ illa÷ respondeat: Im¬
moadeaq̃: ill& narrat. uoxexor¬
tationis mecerespondeat : deni¬
q: lucaseugłista ueritatis historia
dexpĩ in carniatiorie. plenius atq
ordinatius ceteri seugłistqs ex sequeris
postannuntiationẽ ĩab ange lofac¬
tã Postnatiuitatẽ angeloꝵ uoci¬
bus declaratã. post circũcisionẽ
octauidiei indomoparentũ haec
in ordinẽ sequi turdicens

Expanded text:
licta emundet, sed quae sacramelicta emundet, sed quae sacramenta declaret. Et quia hujus diei praeconium attollere cupio, libet ipsam evangelicam lectionem colloquendo transcurrere, in qua ista cognosco narrari, quatenus ad ea quae dico illa respondeat; imo ad ea quae illa narrat vox exhortationis meae respondeat. Denique Lucas evangelista veritatis historiam de Christi incarnatione plenius atque ordinatius caeteris evangelistis exsequens, post annuntiationem ejus ab angelo factam, post nativitatem angelorum vocibus declaratam, post circumcisionem octavi dici in domo parentum, haec in ordine sequitur dicens
Abbreviated transcription (Latin):
aquib dã xpĩanis gnonttur sic
amultis p̃ceteris annisollemnita¬
tib: hononrtior habetur maxi¬
me aut̃ eo loco quo primatũ ecłacat¬
holica in primo pastore sortita ẽ.
Intanta reuerentia ab illis ha¬
betur. ut ea die cuncta ciuitatistur¬
utba inunũ collecta in mensiscereoꝵ
duminib: coruscans: missarũ sollẽ¬
lusq: aditũ publice statio nis intr&¬
s quilum manu non tenuerit tã¬
quã scilic& dnm̃ intẽplooblatur
Immo etiã. suscepturi fidei lum̃
quo interius fulgent exteriusob¬
lationissuae religione demons¬
treu. Hodieniãq iuxta legem
a . parentibus idem dñs p̃sentatis
hodiea scõsi meone susceptuspa¬
tus. hodieredemptio nẽ isnđ
expectantibus ab eodem srmeo¬
Ne. et annapublice p̃dicatus
O quã piũ expectaculũ qui ñ nisi
pudelectari probant: stathinc
pitmundus Oc currunt hinc
in de prophe de. atq: uterq: sexis
depuero proph&at: offertur
oblatio ꝓpuero ñ tam̃ quaȩ de¬

Expanded text:
a quibusdam ignoratur, sic a quibusdam ignoratur, sic a multis prae caeteris anni solemnitatibus honoratior habetur: maxime autem eo loco quo primatum Ecclesia catholica in primo pastore sortita est. In tanta enim reverentia ab illis habetur, ut ea die cuncta civitatis turba in unum collecta, immensis cereorum luminibus coruscans, missarum solemlusque aditum publicae stationis intret, qui lumen manibus non tenuerit, tanquam scilicet Dominum in templum oblaturi, imo etiam suscepturi, et fidei lumen quo interius fulgent, exterius oblationis suae religione demonstrent. 2. Hodie namque juxta legem a parentibus idem Dominus praesentatus. Hodie a sancto Simeone susceptus, Paribus. Hodie redemptionem Israel exspectantibus ab eodem Simeone et Anna publice est praedicatus. O quam pium spectaculum, quo nonnisi pii delectari probantur! Stat hic pit mundus. Occurrunt hinc inde prophetae, atque uterque sexus de puero prophetat. Offertur oblatio pro puero, non tamen quae de
Abbreviated transcription (Latin):
Ambrosius qui & autb̃tus exgalliarũ pro¬
iuntia ortus. intrasamni uero regionem
apud monasteriũ martrris xp̃i Vincen¬
tii maxima ex parte diuinis rebus imbu¬
tus. Non solũ aũt sed & sacro sc̃ĩs altarib̶.
ad immolanda xp̃i munera traditus
oꝑante beata & inseparabili trinitate.
suffragantib. &iã meritis beatȩ alariȩ
uirginis tẽporib̾. pauli pontificis romini:
Necnon & desideruregis languobardoꝵ.
sed & arichisi ducis eiusdẽ ꝓuintiae. quã
inlo cõhoc opus confeci atq cõpleui.
qđq ꝓpt facilitatẽ eũ intelligendi
speculũ paruulũ uocaui.
i sub tiliter a fidelibus quȩ sit
huius diei festiuitasꝑpendatur:
eo deuotionis affectu hanc
celebnrnda suscipient: quo
dominice natiuitatis circũcisionis
atq apparitionis sollempua suNt
obsecuti. Illius enĩ ẽ ista sollemni¬
tas cuiusetille: sedminor ista quã
ille Quodutiq: in hoc sermone a ꝑ¬
tismon strebimus do cum entis:
Huius quippe diei sollemnita ssicut

Expanded text:
rtus seu Autbertus ex Galliarum provincia ortus, intra Samnii vero regionem apud monasterium Martyris Christi Vincentii maxima ex parte divinis rebus imbutus; non solum autem, sed et sacrosanctis altaribus ad immolanda Christi munera traditus, operante beata et inseparabili Trinitate, suffragantibus etiam meritis beatae Mariae virginis, temporibus Pauli pontificis Romani, necnon et Desiderii regis Longobardorum, sed et Arechisi Ducis ejusdem provinciae quam incolo, hoc opus confeci atque complevi: quodque propter facilitatem ipsum intelligendi, Speculum parvulorum vocavi.  Subtiliter a fidelibus quae sit hujus diei festivitas perpendatur; eo devotionis affectu eam celebrandam suscipient, quo dominicae nativitatis, circumcisionis atque apparitionis solemnia sunt obsecuti. Illius enim est ista solemnitas cujus et illa, sed nec minor ista quam illa: quod utique in hoc sermone apertis monstrabimus documentis. Hujus quippe diei solemnitas, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Dequa nob et sol sapientiue & luna
scientiae : et ex aaiquis patribus
stelle exemplorũ atq uirtutumlu¬
cen: Quodui delic& caelũ si cut pel¬
lis extenditur : quia ꝑscriptores
suos carniis lingua formatũ an
ponendo dispłicatur: Quiduero
aquarum Nomine : nisiscissimi
angeloꝵ signaNur chori : De quib
scriptumẽ et aqua quȩ suꝑ caelos
suns. laude n nomendnĩ : Huius
ergo cueli superio nr dnsinaquiste¬
git quia alta sacri e loquis: et no¬
in aquissuperiont illius contegunt᷑
mani festa : nobis ad huc seruan¬
tur occulta De quib: tamonoc¬
cultis. iampartem ꝑspã len in ter¬
legentiã sentimus. quia uideli

Expanded text:
de qua nobis et sol sapientiae, et luna scientiae, et ex antiquis patribus stellae exemplorum et virtutum lucent: quod coelum sicut pellis extenditur , quia per scriptores suos carniponendo displicatur. Quid vero aquarum nomine, nisi purissimi angelorum signantur chori? De quibus scriptum est: Et aquae, quae super coelos sunt, laudent nomen Domini . Hujus ergo coeli superiora Dominus in aquis tegit, quia alta sacri eloquii, id in aquis superiora illius contegunturmanifesta, nobis adhuc servantur occulta. De quibus tamen occultis jam partem per spiritualem intelligentiam sentimus, jam sancti
Abbreviated transcription (Latin):
in factis subtiliter mentes conspicit
sed diues generis linguas nescitille
diuersi generis linguas exanimat
& tam̃ in rebussimilib dissimilia cor¬
da non pensat. Alius inuna lingua
quã nouit sermonum pondere inter¬
p̃tando prudenter discutit & tam̃
reliquis bonisquȩ non hab& patienter
car&: sic itaq creatornt̃. ac dispositor
cuncta moderatur : ut qui ex tollic
poterat exdonoqđhab&: Humili&
ex uirtũte quã non hab& siccuncta
modenitur. ut cũ ꝑimpensa gnrti
exaliissentiat eidemtam̃ quemsupe¬
rat. sein aliis postponat: sic cuncta
et unusquisq: sic qđ naccepit in alte¬
ropossideat: ut ipse alteri possiden
dũ qđ accepit humilit̃ impendat
Hincenĩ ꝑp&rumdicitur unusquis¬
q: sicut accepit gratiã in alter utrũ
illã amministrontessicut boni dispen¬
satores multi formes gntiae di :
Tuncnãq: bene multi formis gratia
dispensa tur quando acceptum donũ
& eius quihoc non hab& creditur. quando

Expanded text:
in factis subtiliter mentes conspicit, et in factis subtiliter mentes conspicit, et tamen diversi generis linguas nescit. Ille diversi generis linguas examinat, sed tamen viribus similibus dissimilia corda non pensat. Alius in una lingua quam novit, sermonum pondera interpretando prudenter discutit, et tamen reliquis bonis quae non habet, patienter caret. Sic itaque Creator noster ac dispositor cuncta mopoterat ex dono quod habet, humilietur ex virtute quam non habet. Sic cuncta moderatur, ut cum impensa gratiaex aliis sentiat, eidem tamen quem superat se in aliis postponat. Sic cuncta Et unusquisque sic quod non accepit in altero posdum quod accepit humiliter impendat. Hinc enim per Petrum dicitur: Unusquisque sicut accepit gratiam in alterutrum illam administrantes, sicut boni dispensatores multiformis gratiae Dei . Tunc namque bene multiformis gratia Dei dispensatur, quando acceptum donum, et ejus qui hoc non habet creditur, quando
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiae . Alii sermonẽ scientiae
Aluplenã fidem aliigratiamsa¬
nitatum. Alii openetionẽ uirtutũ.
Aliipproph&iam. a liidiscretione
spirituum. Alii genent lingua¬
rum alii interp̃tationẽ sermo¬
num tribuit : quatenus in uno¬
polleat nec ta m̃ sermones cientiae
iđ doccrina fulciatur: quia senti
re adq: inuenire sufficit. &iam
quod ꝑ discendi studium non ad p̃hendit
Ille sermonẽ scientiae fulgeat. pectam̃
in uerbo sapientiae conualescat: quia
& sufficit explerequan tumdidi cit¬
& tamen adsentiaidum exsem& ipso
subtile aliquidnonadsurgit: Istoper
fidem et elementi simperat: necta
menꝑsanitatũ gnitiam. infirmita¬
tes corporũcurat. Ill oonitioni sope
morbas subtittit Nec tamen arenti
terrȩ uerborum pluuias reddit. Iste
openitione uirtutum ad p̃sentem
uitã &iam mortuos reuocat. &ta¬
men ꝓph&i aegiatiam non habet
qua e sibi uentunt sunc ignonat. Illeuen
tuntquaeq: ł ut p̃sentia attendit &¬
Eexerit. Iste ꝑdiscretionẽ spirituũ

Expanded text:
sapientiae, alii sermonem scientiae, alii plenam fidem, alii gratiam sanitatum, alii operationem virtutum, alii prophetiam, alii discretionem spirituum, alii genera linguarum, alii interpretationem sermonum tribuit . Sunt enim qpolleat, nec tamen sermone scientiae, id est doctrina fulciatre et invenire sufficit etiam quod per discendi studium non apprehendit. Ille sermone scientiae fulget, nec tamen in verbo sapientiae convalescit, quia et sufficit explere quantum didicit, et tamen ad sentiendum ex semetipso subtile aliquid non assurgit. Iste per fidem et elementis imperat, nec tamen per sanitatum gratiam infirmitates corporum curat. Ille orationis ope morbos subtrahit, nec tamen arenti terrae verbo pluvias reddit. Iste operatione virtutum ad praesentem vitam etiam mortuos revocat, et tamen prophetiae gratiam non habens, quae sibi ventura sunt ignotura quaeque velut praesentia attendit, et e exerit; iste per discretionem spirituum
Abbreviated transcription (Latin):
Uirentiaqueq ꝑquirit: Aren¬
tiaquippes Om̃a que tẽporalit̃
condita uenturo fine. aio cundi¬
teuite p̃sentis quasi estiuo fole
siccantur: Uirentia catẽ uocatas
quen ullatẽ poralitaae mercescunt:
Huicergo onccgro ui rentia ꝓqui¬
rere ẽ : scõ unicuiq ui ro dispectis reb:
transitoriis in et̃nũ mcensurade¬

Expanded text:
irentia quaeque perquirit. - Virentia quippe sunt omnia, quae temporaliter condita, venturo fine, jocunditate vitae praesentis quasi aestivo sole siccantur. Virentia autem sunt vocata, quae nulla temporalitate marcescunt. Huic ergo onagro virentia perquirere, est sancto unicuique viro, despectis rebus transitoriis, in aeternum mansura de
Abbreviated transcription (Latin):
aut filios aut agros propter nomen meũ.
centuplũ accipi& et uitã a& nampos¬
sidebic: Neq enĩ scsquisq: id o terrena
deserit ũt haec possidere in hoc mun¬
do multiplicius possit: quia quisquis.
terre nostudio terrã relinquit : ter¬
rã non relinquit sed app&it : Nequi
unã uxorem deseruit centũ receptu¬
rus ẽ : sed ocente narium numerũ
ꝑfectio designatur. Postquã &iã
uita ci& na promittitur quiaquis¬
quisꝑdĩ nomine tẽpo nrlia atq ter¬
rena contempnit : & hic ꝑfectionẽ

Expanded text:
ros propter nomen meum, centuplum accipiet et vitam aeternam possidebit . Neque enim sanctus quisque ideo terrena deserit, ut haec possidere in hoc mundo multiplicius possit, quia quisquis terreno studio terram relinquit, terram non relinquit sed appetit: neque qui unam uxorem deserit centum accepturus est. Sed per centenarium numerum perfectio designatur: postquam etiam vita aeterna promittitur; quia quisquis pro Dei nomine temporalia atque terrena contemnit,
Abbreviated transcription (Latin):
inuna caurads̃. Vtrũq conspi¬
ciens sdẽ factũ misericordie factũ¬
que fallaccie : Et bonũ remunent¬
uit propt̃ hocbonũ illudm alum.
ignouit: Si enĩ peccata quȩꝓp¬
ter carnis concupiscentiã a ñop¬
t̃misericordiã fiunt. Propt̃
posteriora tempora misericordi¬
aedimittuntur : Quurnon
merito dimutantur quȩ ꝓpt̃ ipsã
miseri cordiã cõmittuntur
Brauius ẽ enĩ peccatũ quod eenimo¬
nocentis quã qõ cinimo subuenies¬
tur ipscpietatis miser i cordia &
p̃cedenteut peccet & comi tanige

Expanded text:
conspiciens, id est factum misericordiae factumque fallaciter, et bonum remunerauit et propter hoc bonum illud malum ignouit. si enim peccata, quae propter carnis concupiscentiam, non propter misericordiam fiunt, propter posteriora tempora misericordiae dimittuntur, cur non merito dimittuntur quae propter ipsam misericordiam committuntur? grauius est enim peccatum, quod nocentis, quam quod animos subvenientur ipsa hominis misericordia, et praecedente ut peccet, et comitante
Abbreviated transcription (Latin):
ro ex obsetricũ fallatia conantur
asserere hocm̃ dacii genus non ẽe
peccatũ maxi meqđ illis m̃tien¬
tib scriptũ ẽ. Quioc ȩdificauit
cisdñs domus. In qua magisre¬
conpenscatone cognoscitur: quid m̃¬
datii culpamereatur : Nam benigni¬
tatis eccrũ merces quecis in & napo¬
tuit uitararibui. Mamis saculpam̃¬
dacii in t̃renaẽ reconpensatione c̃¬
uersa : V tinuita sua quac̃ m̃tiendo
rent: et ulcerius quod expectarent
mercedis suȩ p̃miũ ñ haberent:
Naa si subtilit̃ ꝑpendatur. amo¬
reui tȩ p̃sentis mentite sunt ñ intenti¬

Expanded text:
ro ex obstetricum fallacia conantur asserere hoc mendacii genus non esse peccatum, maxime quod illis mentientibus scriptum est: Quia aedificavit eis Dominus domos . In qua magis recompensatione cognoscitur, quid mendacii culpa mereatur. Nam benignitatis earum merces, quae eis in aeterna potuit vita retribui, pro admissa culpa mendacii in terrenam est recompensationem declinata, ut in vita sua quam mentiendo rent, et ulterius quod exspectarent, mercedis suae praemium non haberent. Nam et si subtiliter perpendatur, amore vitae praesentis mentitae sunt, non intenti
Abbreviated transcription (Latin):
entia idcirco ꝑfectus hab&ur q̃uia
denarii numeri quadirtumso lidum
reddit: Decem quippe de cies ducta fiuNi
centum. quaeiam figunt quad nused
plena ẽ : ut aut̃ in altitudinom sur¬
surgat & solida fiatrursum centum
idecies multiplicantur & milles unt:
ꝑfectus monstintur q̃ uia appellatio¬
ne eius un iuersitas designatun
unde scriptum est. uerbi quod inanda uc
inmillege nenitiones. cum eñi nequaquã

Expanded text:
entiam idcirco perfectus habetur, quia denarii numeri quadratum solidum reddit; decem quippe decies ducta fiunt centum, quae jam figura quadrata, sed plena est. Ut autem in altitudinem surgat, et solida fiat, rursum centum decies multiplicantur, et mille fiunt. fectus accipitur, quia appellatione ejus universitas designatur. Unde scriptum est: 1163 Verbi quod mandavit in mille genera iones . Cum enim nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
runt: Quienim legendo ad quepre¬
diccendo gloriã propriã querunt:
largiendo quȩ abent & corpusin abs¬
tinentia macerando missarum solẽ¬
afficiendo laudes recipere abhomi¬
nib: app&unt : sibi & non dñomi¬
nistrant : q uo contra ꝑ psclmis¬
ttc̃ dñs dicit: Ambulans inuia in ma¬
culata hic mi hi minis trocbat: ha¬
b& enim maculã inuia. qui inbono
opere quod agit: transitouce gloriȩ
sibi premium proponit: qui in hoc
mundo recipere mercedẽ requirit:
et fud & inconspectudĩ speciẽ bonio
peris: macula pracuȩ intentionis:
fostacsses etenim. quisdisciplinȩ
studio intentas feru& culpas delin¬
quentiũ resetat: Quitam̃ ad hȩc
agenda senon ex omni potentis dñia¬
more sed telo proprioducit᷑. sibun
his et non dño ministrat: Alius ne
asꝑ eẽ uideat̃ multalen it̃ tolerat
qui uideri ꝓdñĩo districtus nonuult:
ꝑ lenitactissuȩ studiũ sibi & ñ dño mi¬
nistrat : Restatergo ut siue in uerbi
ministerio fatigem᷑ : seuindigentib

Expanded text:
rant: qui enim legendo atque praedicando gloriam propriam quaerunt, largiendo quae habent, et corpus in abstinentia macerando, laudes reando, laudes recipere ab hominibus appetunt, sibi, non Domino, ministrant. Quo contra per Psalmistam Dominus dicit: « Ambulans in via immaculata hic mihi ministrabat . » Habet enim maculam in via, qui in bono opere quod agit, terrenae gloriae sibi praemium proponit, quia in hoc mundo recipere mercedem requirit. Et foedat in conspectu Dei speciem boperis macula pravae intentionis. Fortasse etenim quis disciplinae studio intentus fervet, culpas delinquentium resecat, qui tamen ad haec agenda si non ex omnipotentis Dei amore, sed zelo proprio ducitur, sibi in his, et non Domino, ministrat. Alius, ne asper esse videatur, multa leniter tolerat quia videri pro Domino districtuper lenitatis suae studium sibi et non Domino ministrat. Restat ergo ut sive in verbi ministerio fatigemur, seu indigentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ne aduentus sui eum cuiusẽ. ad¬
uentus secundũ operationẽ satane
in omniuistute & signis et ꝓdigusm
dacibus : &in omni seductione ini¬
quitatis. in his quȩ pereunt: In uir¬

Expanded text:
ne adventus sui eum: cujus est adventus secundum operationem Satanae in omni virtute, signis, et prodigiis mendacibus, et in omni seductione iniquitatis, his qui pereunt, eo
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ Quifecitcũ applicauit gladiũ eiꝰ:
cendimalitia: sed abeo a quobonus ꝑna
litia diuinadisoensatione restringitur
neferiretantũ mentes hominũ. quantũ
app&it ꝓmittat᷑ : Qđ ergo ostis nr̃ & mulcũ
potest & minus ꝓcutit: Eius gladiũ pi&ias
conditoris adstringit. Vt replicati sintraei
constientiã lateat: &ultra quã iustedesiꝑ
dispanit̃. ses einmostes hominũ eosmaltia
non extendat: Quodinquã ad multa
fostit̃ p̃ucl&. hoc de principio magne con¬
ditionis potest: Quoduero aquib dam
uincit᷑ eiusnimirũ ladius abauctore

Expanded text:
: « Qui fecit eum, applicavit gladium ejus . cendi malitia est. Sed ab eo a quo bonus perlitia divina dispensatione restringitur, ne ferire tantum mentes hominum quantum appetit permittatur. Quod ergo hostis noster et multum potest, et minus percutit, ejus plicatus intra ejus conscientiam lateat, et ultra quam desuper juste disponitur sese in mortes hominum ejus malitia non extendat. Quod igitur ad multa fortiter praevalet, hoc de principio magnae conditionis potest; quod vero a quibusdam vincitur, ejus nimirum gladius ab auctore