comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscentes: crebro adeũ quasi ad
patrẽ misis litteris obsecrabant. ut
reciprocis eos scriptis exhilararet. Atille
eiꝰmodi manens qͣlis & antequã littere
adeũ uenirent fuerat: nec salutatione
pͥncipiũ mouebat᷑. & tanqu̾ã ñ acceptis
litteris conuocans monachos aiebat. Re-¬
ges scłi. epłas ad nos misert̃. Que hic xp̃ia¬
nis adhibenda miratio ẽ : Licet enĩ mun-¬
di diuersa sit dignitas. actam̃ ẽadẽ nas-¬
cendi moriendiq conditio ẽ. Illast̃ ue-¬
neratione omĩ ꝑcolenda illa toto animi
affectu retinenda: qđ hominibꝰ ds̃ legẽ
scripserit. qđ ꝑfiliũ suũ ꝓprus ȩccłas
ditauerit eloquiis. Que monachis ẽ.
racio cũ epłis regũ: Curaccipiam litteras
qͥbꝰ consueta nesciã reddere salutationis
obsequia: Igit᷑ rogatꝰ ab uniu̾sis fr̃ĩb ut
xp̃ianos reges suis litteris refrigeraret.
ne scilicet ꝑsilentiũ eiꝰ exasꝑarent᷑. ad
susceptas epłas c̃uenientia rescripsit. ne

Expanded text:
cognoscentes, crebro ad eum, quasi ad cognoscentes, crebro ad eum, quasi ad patrem, missis litteris, obsecrabant ut reciprocis eos scriptis hilararet. At ille ejusmodi manens, qualis et antequam litterae ad eum venirent fuerat, nec salutatione principum movebatur, et tanquam non acceptis litteris, convocatis monachis aiebat: Reges saeculi epistolas ad nos miserunt, quae hic Christianis adhibenda miratio est? Licet enim diversa sit dignitas, attamen eadem nascendi moriendique conditio est. Ista sunt veneratione omni percolenda, illa toto animi affectu retinenda sunt, quod hominibus Deus legem scripserit, quod per Filium suum propriis Ecclesias ditaverit eloquiis. Quae monachis est ratio cum epistolis regum? cur accipiam litteras, quibus consueta nesciam reddere salutationis obsequia? Igitur rogatus ab universis fratribus ut Christianos reges suis litteris refrigeraret, ne scilicet per silentium ejus exasperarentur, ad susceptas epistolas convenientia rescripsit. Lau
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsequetur. Dix̃ & inuocato nomine
cħu cũ uitale signũ insaero numero
trinitatis p̃ssisset infrontib: una cũ
expulsis demonibꝰ uana p̾sentiũ phy-¬
losophorũ c̃futata sapientia ẽ. Expa¬
uert̃ enĩ stupentes hominẽ. cui post
tantũ ingeniũ afflueret signorũ di-¬
uina largitio. Atille uniuersa xpo
qui curarat a scribens. usus ẽ. affatu
reciꝓco: & ait. Nolite me putare his
uidebitis quia deuota dõ fides ñ elo¬
quentiȩ uanꝰ tumor talia signa merea-¬
t᷑. Confugite ad crucifixi legẽ. nosq
eiꝰ imitamini famulos. & hõc scientie
fine contẽpti nulla deinceps scłaris
inprudentie argum̃ta queretis
actenꝰ antonio dicente. miro philosophi
stupore ꝑculsi. & cũ honorifico salutatu
abeo recedentes multũ eiꝰ sibi fate
mundi limite conditũ. & fauor pͥn¬¬
cipũ. & omĩs celebraret aula regis.
Nã & constantinus augustus. & eiꝰ
liberi constans atq constantius talia

Expanded text:
prosequetur. Dixit, et invocato nomine prosequetur. Dixit, et invocato nomine Jesu, cum vitale signum in sacro numero Trinitatis pressisset in frontibus, una cum expulsis daemonibus vana praesentium philosophorum confutata sapientia est. Expaverunt enim stupentes hominem, cui post tantum ingenium afflueret signorum divina largitio. At ille universa Christo, qui curat, ascribens, usus est affatu reciproco, et ait: Nolite me putare his videbitis quia devota Deo fides, non eloquentiae vanus tumor talia signa mereatur. Confugite ad Crucifixi legem, nosque ejus imitamini famulos; et hoc scientiae fine contenti, nulla deinceps saecularis imprudentiae argumenta quaeratis. Hactenus Antonio dicente, miro philosophi stupore perculsi, cum honorifico salutatu ab eo recedentes, multum ejus sibi fatebmundi limite conditum, et favor principum, et omnis celebraret aula regalis. Nam et Constantinus Augustus, et ejus liberi Constans atque Constantius, talia
Abbreviated transcription (Latin):
simulachra ornatis quondã septa parie:¬
licet tẏ̃rannica ꝑsequentiũ pͥncipũ tẽp¬
tam̃ta ꝑtulerit licet uariis sit incursa-
ne ꝓhibetur. Quando enĩ diuinȩ ser¬
entie tantꝰ splendor illux̃: Quando
tot simul inse conuenere uirtutes:
Continentia in matrimonio uirginitas
inȩccła floret. Martirũ ꝓdño suo
głosa c̃stantia. Quorũ omĩum crux
xpĩ pͥncipiũ ẽ. Cũ interim uos int̾
tantos uirtutis choros sillogismorũ re-¬
namini argum̃tationibꝰ obuoluere.
Eece nos ut dix̃ doctor nr̃ ñ ingentili
psuasione. s infide aptissime suademus
que uerborũ affirmationẽ p̃uenire ẽ¬
sueuit. Adsunt qͥppe pacientes ademo-
nibꝰ uexati. Quoseũ inmediũ ꝓduxiss&
uerba repetuut dicens. Nẽ uos collec-¬
tionibꝰ urĩs & quo uultis malefico car-¬
mine. dõs urõs qͦs putatis expellite. Sin
autẽ ñ potestis. uictas sũmittite manꝰ
cifixi crudelitatẽ maiestatis potentia

Expanded text:
simulacra ornatis quondam septa pariesimulacra ornatis quondam septa parielicet tyrannica persequentium principum tentamenta pertulerit, licet variis sit incursatane prohibetur. Quando enim divinae scientiae tantus splendor illuxit? quando tot simul in se convenere virtutes? Continentia in matrimonio, virginitas in Ecclesia. Floret martyrum pro Domino suo gloriosa constantia, quorum omnium crux Christi principium est. Cum interim vos inter tantos virtutum choros syllogismorum renamini argumentationibus obvolvere, ecce nos, ut dixit Doctor noster, non in gentili persuasione , sed in fide apertissima suademus, quae verborum affirmationem praevenire consuevit. Adsunt quippe nibus vexati. Quos cum in medium produxisset, verba repetivit, dicens: Nunc vos collectionibus vestris, et quo vultis malefico carmine deos vestros, quos putatis, expellite; sin autem non potestis, victas submittite manuscifixi credulitatem majestatis potentia
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicationẽ ignominiosae crucis aurata
templa ceciderunt: Uos si non potestis
ostendite quos contextione uerboꝵ
gentilitatẽ xp̃o preponere suaseritis
Pomnes iam terras. uerus dĩ filiꝰ ap̃c
es agnitus: Hichil eloquentia sophista-¬
rum. nichil disputatio phylo sophiae.
multitudini potest ob aẽ. credentiũ:
Crucifixum nominamus. & uniuersi
demones quos uos ut deos colitis rugi¬
unt atq ex obsessis corporib ad pͥmũ
dominicȩ crucis signũ fugantur:
Ibi sunt illa fabulosa oracula: Ubi
aegiptiorum in cantationes: Quo pro¬
uastata sunt omĩa. cum de sua cruce
mundo xp̃c innotuit Nichilominus
uos p̃termissis debilitatoꝵ caterius.
gloriosam iħu mortẽ irridere conami-¬
ni lllud autẽ quale est quod nunquã
infestatione regali concussa gentilitas
mimo scło leara & hominũ p̾siduis
fultalã corruit. famuli xp̃i quo plus p̃-¬
mim᷑. eo magis assurgimꝰ & floremꝰ: Urã

Expanded text:
praedicationem ignominiosae crucis aurata praedicationem ignominiosae crucis aurata templa ceciderunt. Vos, si potestis, ostendite quibus contextione verborum gentilitatem Christo praeponere suaseritis. Per omnes jam terras verus Dei Filius Christus est agnitus. Nihil eloquentia sophismatum, nihil disputatio philosophiae multitudini 56 potest obesse credentium. Crucifixum nominamus, et universi daemones, quos vos ut deos colitis, rugiunt, atque ex obsessis corporibus ad primum dominicae crucis signum fugantur. Ubi sunt illa fabulosa oracula? ubi Aegyptiorum incantationes? quo magovastata sunt omnia, cum de sua Cruce mundo Christus intonuit. Nihilominus vos, praetermissis debilitatorum catervis, gloriosam Jesu mortem irridere conamini. Illud autem quale est, quod numquam infestatione regali concussa gentilitas, imo saeculo chara et hominum praesidiis fulta, jam corruit. Nos famuli Christi quo plus premimur, eo magis assurgimus et floremus. Vestra
Abbreviated transcription (Latin):
liiis autẽ respondentib firmiorẽ sermo¬
nib oꝑationẽ eẽ. & hanc liquidã de dõ
cognitionẽ: bene eos & ipse dixisse con-¬
sensit. quia oꝑationẽ quȩ exfide descendit.
animi generet affectus. dialecticã uero
sitionis ȩxordium: Cum ergo ait oꝑa¬
tionem fidei animo sitam quis habue¬
rit. suꝑ flua erit uerboꝵ compositio ꝑꝙ
conceptam sensu nr̃o credulitatẽ tẽpta.¬
tis euellere. & tamen sȩpe nr̃as explicare
intelligentias non ualetis. ita solidiora
sunt mentis oꝑa. quã sophismatũ frau-¬
quȩ geruntur ordo commendat Nobis
iniperitis & litterarũ urãrũ ignaris.
addĩ cognitionẽ eius solum uerba suf.¬
ficiunt: Ecce nos tot gentilitatis gregib
abstractis. in uniuersum orbem quoti¬
die ꝓpagamur. Uob̃ uero post aduen¬
tum dñi nodosȩ sophismatũ defecere
uersutiae Ecce nos simplicẽ xp̃i fidem
docentes. idolatriã debellauimus. & ꝑ

Expanded text:
Illis respondentibus firmiorem sermoIllis respondentibus firmiorem sermonibus operationem esse, et hanc liquidam de Deo cognitionem, bene eos et ipse dixisse consensit, quia operationem, quae ex fide descendit, animi generat affectus, dialectica vero dsitionis exordium. Cum ergo, ait, operationem fidei animo sitam quis habuerit, superflua erit verborum compositio, per quam conceptam sensu nostro credulitatem tentatis evellere, et tamen saepe nostras explicare intelligentias non valetis. Ita solidiora sunt mentis opera, quam sophismatum frauuae quotidie geruntur, ordo commendat; nobis imperitis et litterarum vestrarum ignaris ad Dei cognitionem ejus solum verba sufficiunt. Ecce nos tot gentilitatis gregibus abstracti, in universum orbem quotidie propagamur; vobis vero post adventum Domini, nodosae sophismatum defecerunt versutiae. Ecce nos, simplicem Christi fidem docentes, idololatriam debellavimus, et per
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ꝓcacitatẽ dm̃. sed creaturas con¬
tempto creature suscipitis Quod si
pulchritudo uos elementoꝵ ad suã
traxit uenerationẽ. modum faserat
custodire. & oportebat mirari tantũ
nec colere ne facturȩ ueneratio craea
chitecti honor migrabit addomum.
ratur: Omniũ quoq artificũ merita.
uel laudes ad oꝑa transferentur.:
Quid ad haec dicitis. ut agnoscamꝰ
quȩ sit crucis rudiculȩ uob̃ ignomi.¬
oculos simulq musitantibus: subri-¬
dens antonius rursum ꝑ int̾p̃tẽ ait.
ipso conspectu suã comꝓbant serui.¬
tutẽ Sed qm̃ uos obseruatione di-¬
alectica. necessaria ut putatis quȩq¬
colligitis. hoc quoq artificio etiam nos
nrãm religionẽ compellitis affirmare.
Respondete michi Cognitio di quẽ adͥ¬
modum manifestius apꝓbatur. ꝑlectio.¬
nem uerborum. an ꝑ oꝑationẽ fidi: Et
quid antiquius est oꝑationẽ fidĩ. ati
disputatio ꝑ argumenta procedens.:

Expanded text:
tionis procacitatem Deum, sed creaturas, contionis procacitatem Deum, sed creaturas, contempto Creatore, suscipitis. Quod si pulchritudo vos elementorum ad suam traxit venerationem, modum fas erat custodire; et oportebat mirari tantum, nec colere, ne facturae veneratio Creatochitecti honor migravit ad domum; retur, omnium quoque artificum merita vel laudes ad opera transferentur. Quid ad haec dicitis, ut agnoscamus quae sit crucis ridiculae vobis ignomioculos, simulque mussitantibus, subridens Antonius rursum per interpretem ait: ipso conspectu suam comprobant servitutem. Sed quoniam vos observatione dialectica necessaria, ut putatis, quaeqgitis, hoc quoque artificio etiam nos nostram religionem compellitis affirmare. Respondete mihi: Cognitio Dei quemadmodum manifestius approbatur, per collectionem verborum, an per operationem fidei? Et quid antiquius est, operatio fidei, an disputatio per argumenta procedens?
Abbreviated transcription (Latin):
Ille inproprium seruiens sexum. regiũ
puerum ministris auib polluit: Haec
uos creditis. haec colitis. haec sunt ur̃oꝵ
ornamenta templorum Aequo dep̃cor
cui detrahitis nomen agnoscitis Si
uniuersa credenda sunt. cur eum
in isdem libris cruci resurrectio co-¬
puletur. passionẽ diuinã stolido lace¬
ratis eloquio. & non statim iungitis
cȩcorum uisum. surdoꝵ auditũ. clau-¬
dorũ cursum. leprae emundationẽ.
seruiens ambulati dõ suo mare. dȩmo¬
num fugas. resurrectionẽ mortuors
narrate religionẽ Sed quas error infe¬
lix poteris referre culturas de tanta re¬
rum feditate atq uecordia. nisi forte
ut audio fabulosas asseritis deoꝵ ur̃oꝵ¬
tes allegoricis uelaminib liberũ rap.¬
tum. terrã segnẽ clodum uulcanũ. &
debilẽ ignẽ. iunonẽ aerem. apollinẽ
solem. dianã lunã neptunũ maria.
& libidinum principẽ iouẽ etherẽ
interp̃tantes: Hec post hanc excusa-¬

Expanded text:
ille in proprium saeviens sexum, regium ille in proprium saeviens sexum, regium puerum ministris avibus polluit. Haec vos creditis, haec colitis, haec sunt vestrorum ornamenta templorum. Aequo, deprecocui detrahitis, nomen agnoscitis. Si universa credenda sunt, cur, cum in iisdem libris cruci resurrectio copuletur, passionem divinam stolido laceratis eloquio, et non statim jungitis caecorum visum, surdorum auditum, claudorum gressum, leprae emundationem, serviens ambulanti Deo suo mare, daemonum fugas, resurrectionem mortuorumnarrate religionem. Sed quas error infelix poterit referre culturas de tanta rerum foeditate atque vecordia? nisi forte ut audio fabulas asseratis deorueas allegoricis velaminibus ; Liberae raptum, terram; semiclaudum Vulcanum et debilem, ignem; Junonem, aerem ; Apollinem, solem; Dianam, lunam ; Neptunum, maria; et libidinum principem Jovem, aetherem interpretantes. Nec post hanc excusa
Abbreviated transcription (Latin):
uos naturalem similitudinẽ sui retinet
auctoris. cui una est ex quo defluit. eadẽq
substantia: humilitates ꝓprias & iniurias
consequenter ad suã originem remit tit:
Igitur animaduertite contumelias anima-¬
rum. ad patrem ut appellatis earum per
uram blasphemiã redundare Cruxdñi
religionis obscoenitas: Honne potius ẽ.
crucem aut alicuius generis mortẽ ab
iniquis hominib illatã patient̾ sustine¬
re. quam isidis plangere post osirin ua¬
gos incertosq discursus: Pudeat quaeso
uos insidiarum tiphonis: Pudeat satur-¬
ni fuge. & deuorationis crudelissimȩ libe¬
rorum Frubescite parricidia. iouis o
incestum: Erubescite raptum eius. & coi¬
tum mulierum atq pueroꝵ. Ille sicut
ur̃i fingunt poetȩ. ad explendum imma¬
nissime libidinis furorẽ molles dedit
in amorẽ mugitus Ille indanȩ flux̃
sinus. ipse amator & pretiũ Ille mo¬
dulatus ales lȩdeos expetiuit amplexꝰ.

Expanded text:
vos naturalem similitudinem sui retinet vos naturalem similitudinem sui retinet auctoris, cui una est ex quo defluxit eademque substantia, humilitates proprias et injurias consequenter ad suam originem remittit. Igitur animadvertite, contumelias animarum, ad patrem ut appellatis 55 carum per vestram blasphemiam redundare. Crux Chrireligionis obscenitas? nonne potius est crucem aut alicujus generis mortem, ab iniquis hominibus illatam patienter sustinere, quam Isidis plangere post Osirim vagos incertosque discursus? Pudeat, quaeso, vos insidiarum Typhonis; pudeat Saturni fugae et devorationis crudelissimae liberorum. Erubescite parricidium Jovis et incestum, erubescite raptum ejus et coitum mulierum atque puerorum. Ille, sicut vestri fingunt poetae, ad explendum immanissimae libidinis furorem, molles dedit in amore vagitus; ille in Danaes fluxit sinus, ipse amator et pretium; ille modulatus ales Ledaeos petivit amplexus;
Abbreviated transcription (Latin):
serpentium formis cȩleste numen inclu-¬
dere: Quo ore xp̃ianoꝵ credulitatẽ au-¬
detis irridere dicentium. xp̃m filium dei
sine sui detrimento & cȩpisse eẽ. quod non
erat. & mansisse quod fuerat. cum ipsi ani¬
mam de cȩlestib detrahentes. non tantũ
hominum sed & pecudum soleatis sopire.
corporibus: Xpĩana credulitas ꝓsalute.
mundi diñ suum uenisse testatur. uos uͦ
innatam animã p̃dicantes. ultro citroq
transfertis Xpĩana fides. quȩ omnipo-¬
tentiã dĩ clementiãq ueneratur. conse¬
quenter incarnationẽ dicit dõ fuisse pas¬
sibilem. ita tamen ut non euacuauerit
dignatio dignitatẽ: Uos qui anunã ex splen¬
didissimo dĩ fonte manantẽ turpiter de¬
cidisse iactatis. qui mutabilem & conuer¬
tibilẽ eã post sui diminutionẽ audetis as¬
serere: iam illam quoq naturã dominã
sęculors ꝑ animae contumelias impia lin-¬
gua temeratis: Imago enim quȩ scdm

Expanded text:
serpentum formis coeleste nomen incluserpentum formis coeleste nomen includere? Quo ore Christianorum credulitatem audetis irridere, dicentium Christum Filium Dei sine sui detrimento, et coepisse esse quod non erat, et mansisse quod fuerat; cum ipsi animam de coelestibus detrahentes, non tantum hominum sed et serpentium et pecudum soleatis sepelire corporibus? Christiana credulitas pro salute mundi Deum suum venisse testatur; vos vero innatam animam praedicantes, ultro citroque transfertis. Christiana fides, quae omnipotentiam Dei clementiamque veneratur, consequenter incarnationem dicit Deo fuisse possibilem, ita tamen, ut non evacuaverit dignatio dignitatem; vos qui animam ex splendidissimo Dei fonte manentem turpiter decidisse jactatis, qui mutabilem et convertibilem eam post sui diminutionem audetis asserere, jam illam quoque naturam dominam saeculorum per animae contumelias impia lingua temeratis. Imago enim, quae secundum
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersis philosophiae arcib suorum
aestimatione doctissimi. Hi cum ratio¬
nem ab eo ȩxigerent fidĩ quam in xp̃o
habemus. ꝙ niterentur arguta sophisma-¬
tum interrogatione de diuina cruce
eum illudere. intra silentiũ paululum
uoce compressa. primũ eorum miseratus
errorem est. deinde pinter p̃tẽ qui eius
uerba diligentissime ingrecũ solebat
a pͥmere sermonẽ. ita ex orsus est dicens: Qd
pulebrius est qui due honestius crucem
alere an adulteria parricidium. uel incestũ
his assignare quos colitis. cum in altero con-¬
temptus mortis insigne uirtutis sit. in alte.¬
ꝓ turpis religio sit obscoenitatis magist᷑:
Qud melius est dicere quod dĩ uerbum
manens. ut erat obsalutem nram humanũ
onpus assumpserit. ut ꝑsocietatẽ mortali¬
tatis nos ueheret ad celum. participesq na¬
turae cȩlestis efficeret. ut anut ipsi asseritis
diunae mentis haustum ad terrena ue.¬
neranda summittere. & pecudum atq

Expanded text:
universis philosophiae studiis artium suarum universis philosophiae studiis artium suarum aestimatione doctissimi. Hi cum rationem ab eo exigerent fidei, quam in Christo habemus, et niterentur arguta sophismatum interrogatione de divina cruce eum illudere, in silentium paululum voce compressa, primum eorum miseratus errorem est; deinde per interpretem, qui ejus verba diligentissime in Graecum solebat exprimere sermonem, ita exorsus est, dicens: Quid pulchrius est, quidve honestius, crucem colere, an adulteria, parricidium, vel incestum his assignare quos colitis; cum in altero sit contemptus mortis insigne virtutum, in altero turpis religio obscenitatis magistra? Quid melius est dicere quod Dei Verbum, manens ut erat, ob salutem nostram humanum corpus assumpserit, ut societate mortalitatis nos eveheret ad coelum, participesque naturae coelestis efficeret; an, ut ipsi asseritis, divinae mentis haustum, ad terrena veneranda caput submittere, et pecudum atque
Abbreviated transcription (Latin):
sum: Abscesserunt philosophi utrumque
sapientes qui eum irridere cupiebant qui
litteras ignorarit: tali disputatione coli¬
gauit dicens: Respondete michi: Quid
prius est. sensus an litterae: Et quid euiꝰ
exordium est: Sensus ex litteris. an lite¬
re oriuntur exsensu: Iilis asserentib quia
sensus eẽt. auctor atq inuentor literarũ.
ait: Igitur cui sensus in columis est. Hic
litteras non requirit Quis p̾sentium post
collsi tionem hanc non exclamauerit.
cum obstupuerint & ipsi qui uicti sunt
tantam in imperito litterarum sagaci¬
tatẽ animi admirantes: Neq enĩ ut in
solitudine. aut in montib uersatus. atq
omnem ibidem exigens uitam. agrestis
& rigidus erat: sed iocundus atq affabił
tum sale ꝓferebat. ita & iniuidia careret.¬
& amore omnium potiretur: Inter haec
quasi parum eẽt. bis gentilitatẽ fuisse
superatã: & tercio uenerunt uiri omni
secularis prudentiae nube cȩcati. atq

Expanded text:
. Abscesserunt philosophi, utrumque . Abscesserunt philosophi, utrumque imiliter mundi sapientes, qui eum irridere cupiebant, quia litteras ignoraret, tali disputatione colligavit, dicens: Respondete mihi, quid prius, sensus an litterae? et quid cujus exordium? Sensus ex litteris, an litterae oriuntur ex sensu? Illis asserentibus quia sensus esset auctor atque inventor litterarum, ait: Igitur si cui sensus incolumis est, hic litteras non requirit. Quis praesentium post hanc colluctationem non exclama verit, cum obstupuerint et ipsi qui victi sunt, tantam in imperito litterarum sagacitatem animi admirantes? Neque enim, ut in solitudine et montibus versatus, atque omnem ibidem exigens vitam, agrestis et rigidus erat, sed jucundus atque affabiltum sale proferebat, ita ut invidia careret, et amore omnium potiretur. CAP. XLVI.--Inter haec, quasi parum esset bis gentilitatem fuisse separatam, et tertio venerunt viri ad eum omnis secularis prudentiae nube caecati, atque
Abbreviated transcription (Latin):
admonitus. uolens tamen & ipse pau-¬
lulum substitit Cunque appropin¬
quante muliere puella iacer& explo
egressus est Puella in columis populus
in laudibus dĩ. mater ingaudio fuit
Ipse autem lȩtabatur: quia ad deside¬
ratam solitudinem repedabat łrat
autem ualde sapiens. & hoc inse mi¬
rabile habebat: quia lcũ litteras ñ
etus erat: Aliquando & enĩ philosophi
duo gentiles aduenerunt ad eum.
putantes antonium se posse decipe¬
re: Erat uero in exteriore monte:
Quos cum uidisset. paganos intellex̃
ex uultu Et ꝓcedens ad eos. ꝑ int̃p̃tem
ita coepit Quare tã longe ad stultũ
hominem sapientes se uerare uoluer̃:
lllis dicentib non eẽ. illum stultum
sed nimiũ sapientẽ: iugilant̃ respon¬
dit Si ad stultum uenistis. suꝑfluus
labor ur̃ est Si autem putatis me
imitamini quaȩ ꝓbatis. quia bona conient
imitari. Si ego aduos uenissem. uos inii¬
rer: Sed quia uos adine quasi ad saplente

Expanded text:
admonitus, volens tamen et ipse, pauadmonitus, volens tamen et ipse, paululum substitit. Cumque appropinquante muliere, puella jaceret explostus impurus egressus est. Puella incolumis, populus in laudibus Dei, mater in gaudio fuit. Ipse autem laetabatur, quia ad desideratam solitudinem repedabat. Erat autem valde sapiens, et hoc in se mirabile habebat, quia cum litteras non XLIV.--Aliquando etenim philosophi duo gentiles venerunt ad eum, putantes Antonium se posse decipere. Erat vero in superiori monte. Quos cum vidisset, paganos intellexit ex vultu; et procedens ad eos, per interpretem ita coepit loqui: Quare tam longe ad stultum hominem sapientes se vexare voluerunt? Illis dicentibus, non esse illum stultum, sed et nimium sapientem, vigilanter respondit: Si ad stultum venistis, superfluus est labor vester; si autem putatis me imitemini quod probatis, quia bona convenit imitari. Si ego ad vos venissem, vos imitarer; sed quia vos ad me quasi ad sapientem
Abbreviated transcription (Latin):
remansit Taceo de xpianis: Pagani.
& ipsi idoloꝵr sacerdotes ad dominicũ
Ambiebant quoq saltẽ fimbriam
uestis eius attingere. multum sibi
& tactum prodesse credentes Quod
tunc diabolica obsidione & uarus
infirmitatib liberati. quot sunu.¬
lacris erepta sunt spolia: Quanti
ab errore gentiliũ retracti. nr̃o un-¬
cti sunt gregi : Tanti certe. ut pau¬
conũsi. omnẽ ꝑ annũ credentium
uincerent turbã. Preterea cũ irru.¬
entẽ multitudinẽ comites repelle.¬
rent. aestimantes tedio illi conuentũ
populi fore: ipse tranquillo animo di¬
cebat: Nunquid hic coetus demonum
maior est turbis: Nunquid obsequen¬
tium multitudo. colluctatorum in
monte nrõrum cateruis est numero
tem circa portam ꝓsequeremur a ter¬
go quȩdam mulier clamitaret dicens.
Expecta homo dĩ Filia mea atrocissi¬
mo ueratur demonio Expecta obse¬
cro expecta. ne ego currens intereã
Hoc audito admirabilis senex a nobis

Expanded text:
remansit. Taceo de Christianis: pagani quoque remansit. Taceo de Christianis: pagani quoque et ipsi idolorum sacerdotes ad dominicum Ambiebant quoque saltem fimbriam vestimenti ejus attingere, multum sibi et tactum prodesse credentes. Quot tunc diabolica obsidione et variis infirmitatibus liberati! quot simulacris erepta sunt spolia! quanti etiam ab errore gentilium retracti, nostro juncti sunt gregi! Tanti certe, ut pauconversio omnem per annum credentium vinceret turbam. Praeterea cum irruentem multitudinem comites repellerent, aestimantes taedio illi conventum populi fore, ille tranquillo animo dicebat: Nunquid hic coetus daemonum major est turbis? nunquid obsequentium multitudo colluctatorum in monte nostrorum catervis est numerostem circa portam prosequeremur, a tergo quaedam mulier clamitaret, dicens: Exspecta, homo Dei, filia mea atrocissimo vexatur daemonio; exspecta, obsecro; exspecta ne et ego corruens inteream. Hoc audito, mirabilis senex a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
dicabatq inpopulis filium dĩ ñ factu¬
ram. ñ ex nullis instantib. sed ꝓprium¬
& unius cum patre substantiae: nec
creatura potius. aut adoptio. aut ap-¬
pellatio uideatur. impium eẽ. dicens uł
mente concipere. erat quando ñ erat:
cum uerbum ds̃ qui est semꝑ patri sit co.¬
ȩternus. quia ex eonatus est patre qui sẽꝑ
est Unde aiebat. cum arrianis. nulla sit
uobis comunctio. Quȩ enĩ societas luci
ad tenebras: Uos fideliter credentes.
xpĩani estis Illi uerum filium qui ex
dõ patre est creaturã docentes. nullo
interuallo agentib separantur. qui ser-¬
qui ẽ. benedictus inscła Ipsa michi
credite irascuntur elem̃ta. & omnis
sibi dñm suum. ꝑ quẽ omnia & in quo
omĩa facta sunt. uideat aggregari.¬
Haec tanti uiri p̃dicatio. exprimi ñ
potest. quantũ adfidẽ populos robo¬
anathematizare ab ȩccłia columna.
Nulla tunc aetas. nullus sexus domi

Expanded text:
dicavitque in populo Filium Dei, non factudicavitque in populo Filium Dei, non facturam, non ex nullis exstantibus, sed proprium, unius cum Patre substantiae, ne creatura potius, aut adoptio, aut appellatio videretur, impium esse dicens vel mente concipere: Erat quando non erat, cum Verbum Dei Deus, qui est semper, Patri sit coaeternus, quia ex eo natus est Patre, qui semper est. Unde aiebat: Cum Arianis vobis nulla sit conjunctio. Quae enim societas luci ad tenebras? Vos fideliter credentes, Christiani estis; illi Verbum, id est Filium, qui ex Deo Patre est, creaturam docentes, nullo intervallo a gentibus separantur, qui servqui est benedictus in saecula . Ipsa, mihi credite, irascuntur elementa, et omnisibi Dominum suum, per quem omnia, et in quo omnia facta sunt , videat aggregari CAP. XLII.--Haec tanti viri praedicatio exprimi non potest quantum ad fidem populos roboanathematizari ab Ecclesiae columna. Nulla tunc aetas, nullus sexus domi
Abbreviated transcription (Latin):
& aduersa tenens: nec secundis extolle¬
batur. nec frangebatur ad uersis Erat
ni.antiquã eorum sciens prauitatem:
atq transgressionẽ: Numquã manicheis
aut aliis hereticis saltem amicalia uer¬
ba largitus est. nisi tantũ ea quȩ pos¬
sent ab iniquitatis eos errore reuocare.
denuntians talium amicitias atq ser¬
mones ꝑditionẽ eẽ. anime Sic etiam
arrianos detestabatur. ut omnib dice¬
ret. nec uixta eos quidẽ eẽ. accedendũ.
Nam cum uenissent quidam arrioma.¬
nitae. reꝑta eoꝵ post examinationẽ in¬
fidelissima secta: effugauit eos demon¬
te. dicens multo serpentib deteriores
horum eẽ. sermones Mentientib autẽ
arrianis aliquando. antoniũ ita ut se
credere: admiratus eor audaciã. m iusti
doloris ira commotus rogatusq ab ep̃is
atq uniuersis fr̃ibus: alexandriã descen¬
co condempnauit ultimã hanc eẽ. here.¬
sim. & p̃cursorẽ antixp̃i affirmans Pre¬

Expanded text:
et adversa retinens, nec secundis extolleet adversa retinens, nec secundis extollebatur, nec frangebatur adversis. Erat ni, antiquam eorum sciens pravitatem atque transgressionem. Nunquam Manichaeis aut aliis haereticis saltem amicabilia verba largitus est, nisi tantum ea quae eos possent ab iniquitatis errore revocare, denuntians talium amicitias atque sermones perditionem esse animae. Sic etiam Arianos detestabatur, ut omnibus diceret nec juxta eos quidem esse accedendum. Nam cum venissent quidam Ariomanitae, reperta eorum post examinationem infidelissima secta, effugavit eos de monte, dicens multo serpentibus deteriores horum esse sermones. Mentientibus autem Arianis aliquando Antonium ita ut se credere, admiratus eorum audaciam, et justi doloris ira commotus, rogatusque ab episcopis atque universis fratribus, Alexandriam descenne condemnavit, ultimam hanc esse haeresim et praecursorem Antichristi affirmans; prae
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ sibi p̃ponebat. non erubescens
& ipse discere Nam & interrogabat
frequent̃ eos cum quib erat. & si aliqͥd
necessarium ab eis audierat. se fatentib.
magnam grãm. & admirabile a salua¬
tore etiam hoc munus acceperat: Si
quis enĩ ignarus eius inter multitudi¬
nem monachorum eum uidere deside¬
rasset. nullo indicante cȩteris p̃t̃missis
ad antoniũ currebat. & animȩ purita¬
tem cognoscebat exuultu. & ꝑspecu¬
lum corporis. gram̃ scãe mentis intue¬
batur: Nani semꝑ hylarẽ faciẽ gerens.
liquido ostendebat se decelestib cogi¬
tare. secut scriptura ait Corde letante.
uultus floret In merore constituto:
sium insidias sibi machinantẽ agnouit.
dicens ad filias eius Non est facies patris
ur̃i sicut heri & nudius tercius Sic sa¬
muel agnouit dauid Laetificatos enim
habebat oculos. & dentes sicut lac can¬
didos Similiter agnoscebat᷑ antonius.
quia semꝑ eandẽ faciem int̾ prospera

Expanded text:
Dominum sibi praeponebat, non erubescens, Dominum sibi praeponebat, non erubescens, et ipse discere. Nam et interrogabat frequenter eos cum quibus erat; et si aliquid ab eis necessarium audierat, se fatebatur magnam gratiam, et admirabile a Salvatore etiam hoc munus acceperat. Si quis enim ignarus ejus, inter multitudinem monachorum eum videre desiderasset, nullo indicante, caeteris praetermissis, ad Antonium currebat, et animae puritatem agnoscebat ex vultu, et per speculum corporis gratiam sanctae mentis intuebatur. Nam semper hilarem faciem gerens, liquido ostendebat se de coelestibus cogitare, sicut Scriptura ait: Corde laetante vultus floret, et in moerore constitutus suum insidias sibi machinantem, dicens ad filias ejus: Non est facies patris vestri sicut heri et nudiustertius . Sic Samuel agnovit David: Laetificatos enim habebat oculos, et dentes sicut lac candidos . Similiter agnoscebatur Antonius, quia semper eamdem faciem inter prospera
Abbreviated transcription (Latin):
resq tribuebant: Statimq ad eũ
uox facta est dicens Animaduerte
quod uides Et tunc coepit illumi¬
nato corde intelligere animarũ
illũ eẽ. conscensũ. & diabolũ ꝓhiben¬
tem qui msibi retineret obnorios.
& in scõr quos decipere ñ poterat
cruciaret᷑ uolatu His uisionum¬
incitatus exemplis quotidie ad meliora
bat Sed cum orans iugit̃ dĩlaudaret
aurilium. interrogantib compellebat᷑
edicere: Nec spiritales filios. pura in
xp̃o anima occultare quicquã uolebat
Presertim cum eius modi signorum
relatio. & amorem ministraret pro¬
posito: & fructum laboris ostendere
Numquam ille aut ira subita conci¬
tatus. patientiam rupit. aut humi¬
litate: erexit in głam Nam om̃s cleri-¬
cos usq adultimum gradum ante se
quasi humilitatis discipulus adbenedi-¬
cendum se. caput summitcebat Diaco¬
nos uero qui ad eum utilitatis causa
ueniebant. cum pro adiutorio eorum
eis p̃sentib disputara: adorandum

Expanded text:
resque tribuebant. Statimque ad eum resque tribuebant. Statimque ad eum vox facta est dicens: Animadverte quod vides. Et tunc coepit illuminato corde intelligere animarum esse conscensum, et diabolum prohibentem; qui et sibi retineret obnoxios, et in sanctorum, quos decipere non poterat, cruciaretur volatu. His visionumincitatus, quotidie ad meliora bat; sed cum orans jugiter Dei laudaret auxilium, interrogantibus compellebatur edicere; nec spirituales filios pura in Christo anima occultare quidquam volebat, praesertim cum hujusmodi signorum relatio et amorem ministraret proposito, et fructum laboris ostenderet. Nunquam ille aut ira subita concitatus patientiam rupit, aut humilitatem erexit in gloriam. Nam omnes clericos usque ad ultimum gradum ante se quasi humilitatis discipulus, ad benedicendum se caput submittebat. Diacones vero, qui ad eum utilitatis causa veniebant, cum pro adjutorio eorum ejus praesentibus disputaret, ad orandum
Abbreviated transcription (Latin):
sermonis recordemur dicentis Siue in
corpore nescio. siue extra corpus nescio.
ds̃ scit Et paulus quidẽ usq ad terciũ
celum raptus est ibiq auditis uerbis
in effabilib descendit Antonius aut̃
usq ad aerem sublatus. post colluc¬
tationẽ liber apparuit: Habebat
sedens in monte ignarꝰ fuisset. & huiꝰ
secum inquireret notionẽ: oranti ei
a dñõ reuelabatur Et erat scđm qđ
scriptum est a dõ doctus Deniq cũ
a fr̃ib haberet᷑ iste tractatꝰ. & ab eo
sedule sciscitarentur: quẽ ad modum
se post corporis sarcinã anima gere¬
ret. qui ue ei locꝰ post exitũ concedẽt᷑:
ꝓrima nocte uox desuꝑ nom̃ eiꝰ in¬
longum atq terribilẽ. caput ad
nubes usq tollentẽ Uidet etiã pen¬
natos quosdã se eleuare cupientes.
hensos elidebat ad terrã. alios frustra
retinere nitens. dolebat suꝑ se ad
cȩlestia transuolare. & maxuum
gaudiũ mistũ merore uicti uicto¬

Expanded text:
sermonis recordemur, dicentis: Sive in sermonis recordemur, dicentis: Sive in corpore, sive extra corpus, nescio, Deus scit . Et Paulus quidem usque ad tertium coelum raptus est, ibique auditis verbis ineffabilibus, descendit; Antonius autem usque ad aereum sublatus, post colluctationem liber apparuit. CAP. XXXsedens in monte ignarus fuisset, et ejus secum inquireret notionem, oranti ei a Domino revelabatur; et erat, secundum quod scriptum est, a Deo doctus . Denique cum a fratribus haberetur iste tractatus, et ab eo sedule sciscitarentur quemadmodum se post corporis sarcinam anima gereret, quive ei locus post exitum concederetur; proxima nocte vox desuper nomen ejus inlongum atque terribilem, caput usque ad nubes attollentem; vidit etiam pennatos quosdam se elevare cupientes ahensos elidebat ad terram 53 alios frustra retinere contendens, dolebat super se ad coelestia transvolare, et maximum gaudium mixtum moerore victi victo
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes non debere eos a natiuitate eiꝰ
delicta narrare. quȩ iã xp̃i eeñt boni¬
tate sopita Siquid autẽ scirent ex eo
tempore quo factus eẽt. monachus. &
dõ se consecrasset: liceret ꝓferri Accu-¬
sabant dȩmones multa procaciter m̃ti.¬
entes: Et cum de eeñt. probamenta fal¬
lacib. liber antonio consensu aperitur.
Et statim rediens inse. in eo loco inquo
stare cȩperat. hoc se rursum uidit eẽ.
quod fuerat Tunc uero oblitus ȩscae.
ex illa hora noctem gemitu ac lam̃ta¬
tione transegit: reputans secum hui¬
manorum hostium multitudinẽ. et
colluctationẽ tanti ȩxercitus: & labo¬
riosum ꝑaerẽ iter ad celũ Et hoc apłi
potestatis huius aeris: Quia sciens ae¬
rias potestates obid semꝑ temptare.
luctari. contende. ne liber nob̾ tran¬
situs eet̃. ad cȩlum: hortabatur mo-¬
habens quod de nob dicere possit mi¬
micus. confundatur. Ntos autẽ apłici

Expanded text:
dicentes non debere eos a nativitate ejus dicentes non debere eos a nativitate ejus delicta narrare, quae jam Christi essent bonitate sopita; si qua autem scirent ex eo tempore quo factus esset monachus, et Deo se consecrasset, licere proferri. Accusabant daemones multa procaciter mentientes; et cum deessent probamenta fallacibus, liber Antonio conscensus aperitur. Et statim rediens in se, in eo loco in quo stare coeperat, hoc se rursum vidit esse quod fuerat. Tunc vero oblitus escae, ex illa hora noctem gemitu ac lamentatione transegit, reputans secum humanorum hostium multitudinem, et colluctationem tanti exercitus, et laboriosum per aerem iter ad coelum, et hoc Appotestatis hujus aeris . Qui sciens aereas potestates ob id semper tentare, luctari et contendere, ne nobis liber transitus esset ad coelum, hortabatur mohabens quod de vobis dicere possit inimicus , confundatur. Nos autem apostolici
Abbreviated transcription (Latin):
dentis est non obsessi lccirco autẽ in hanc
prorupit dolens hostis audatiã: quia
dñs ad aridam regionẽ ire eũ iussit Et
expulsi satanȩ uditiũ. iste aduersus me
impetus fuit Nulla post uerba mora.¬
& adolescens recepto sensu. & grãs agens
dõ. & locũ ubi eẽt. agnouit. & totũ anto¬
nium amplexatꝰ deosculatus ẽ Innume
ra & alia istiusmodi signa sunt. quae
monachorum concordi sȩpe relatione
cognouimus: Uerum non tantũ his
adhibendus est stupor. quia multo plꝰ
quȩ secuntur conditionẽ nrãe fragili¬
tatis nrãe excedunt Hora circiter nona
cum ante cibum orare cepissec. raptũ
se sensit inspũ. & ab angłis insublime¬
ferri Prohibentib transitum aeris dae¬
monib. ceperunt angłi contradicentes
requirere quae eẽt. causa retinendi. nul
lis in antonio criminibus Illi uero ab
exordio natiuitatis replicare peccata ni-¬
tentib: calumniosa ora angłi clauser.

Expanded text:
dentis est, non obsessi. Idcirco autem in hanc dentis est, non obsessi. Idcirco autem in hanc proruit dolens hostis audaciam, quia Dominus ad aridam regionem ire eum jussit; et expulsi Satanae indicium iste adversum me impetus fuit. Nulla post verba mora, adolescens recepto sensu, et gratias agens Deo, et locum ubi esset, agnovit, et toto Antonium complexans deosculatus est ra et alia istiusmodi signa sunt, quae monachorum concordi saepe relatione cognovimus. Verum non tantum his adhibendus est stupor, quia multo plus quae sequuntur conditionem nostrae fragilitatis excedunt. Hora circiter nona, cum ante cibum orare coepisset, raptum se sensit in spiritu, et ab angelis in sublime deferri: prohibentibus transitum aeris daemonibus, coeperunt angeli contradicentes requirere quae esset causa retinendi, nullis existentibus in Antonio criminibus. Illis vero ab exordio nativitatis replicare peccata nitentibus, calumniosa angeli ora clauserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
& rogatus eẽt. a fr̃ib ut innaui quadam
cum monachis proficiscentib oraret: as-¬
andit & solus ex om̃ib odorẽ sensit tet̾ri¬
cens quidã possessus adȩmone. qui p̃ce.¬
dens uixta carinã se nauis absconderat.
repente exclamauit: Quo statim ꝑ anto¬
unuersi diaboli illum fuisse putorem:¬
Alius quoq ad eũ uir inter suos nobilis
demoniosus adducitur. tanta oppressꝰ
insania : ut non sciret se eẽ. apud antoni¬
um. nec non & corporis sui suꝑflua comede¬
ret. Quam obrem rogatus senex abhis
qui eum adduxerant. ut pro illo dñm
oraret: intantum uiuenis miseriae con¬
doluit. ut tota nocte cum eo ꝑuigilans.
aduersus patientis in saniã laboraret:
Sed cum iam lucesceret. & obsessus ado.¬
lescens impetu in antoniũ facto uehem̃t
eum impulisset: irasci coeperunt qui eũ
adduxerant. cur seni fecisset in uiriam.
Quib antonius ait Nolite alienã culpã
misero iuueni ascribere Furor iste. obsi¬

Expanded text:
et rogatus esset a fratribus ut in navi quadam et rogatus esset a fratribus ut in navi quadam cum monachis proficiscentibus oraret, ascendit, et solus ex omnibus odorem sensit teterricens quidam possessus a daemone, qui procidens juxta carinam se navis absconderat, repente exclamavit. Quo statim per Antouniversi, diaboli illum fuisse putoremAlius quoque ad eum vir, inter suos nobilis, daemoniosus adducitur, tanta oppressus insania, ut non sciret se esse apud Antonium, necnon et corporis sui superflua comederet. Quamobrem rogatus senex ab his qui eum adduxerant ut pro illo Dominum oraret, intantum juvenis miseriae condoluit, ut tota nocte pervigilans cum eo, adversus patientis insaniam laboraret. Sed cum jam lucesceret, et obsessus, impetu in Antonium facto, vehementer eum impulisset, irasci coeperunt qui eum adduxerant, cur seni fecisset injuriam. Quibus Antonius ait: Nolite alienam culpam juveni misero ascribere: furor iste obsi
Abbreviated transcription (Latin):
chi & lateris dolores. quos ueuiniis ninis
uigiliisq contraxerat. & erat penitus tota
debilis corpore Orauit antonius. ꝙ diẽ
quo oratio fuerat facta annotauit ar¬
chelaus Redut laoditiã. inuenit uni¬
nem in columen: Econtatus diẽ sanitats
repperit tempus medele cum annotato¬
ne congruere Q omnes ad mirati suit.
agnoscentes eo tempore illã a dño fiuisse
adolorib liberatã. quo orans antonius
pro ipsa bonitatem saluatoris inuocaue.
dies & menses. & causas p̃dixit & tempo.¬
ra Nam quosdam uidendi eum tantũ
desidiũ. alios imbeccillitas. non nullos
obsessa adȩmonib corpora ꝑtͣhebant.
Nemo tamen unquã uerationẽ aut de¬
trimentũ laboriosi itineris conquestusẽ:
Regrediebantur oñs spiritali cibo pleni
At ille p̃cipiebat non suȩ laudi hanc ad¬
mirationẽ ab eis applicari debere seddĩ.
qui sui notionẽ hominib ꝓpacacitate
uore eum exisset ad exteriora monasteria.

Expanded text:
chi et lateris dolores, quos jejuniis nimiis chi et lateris dolores, quos jejuniis nimiis vigiliisque contraxerat, et erat penitus toto debilis corpore. Oravitque Antonius, et diem quo oratio fuerat facta annotavit Archelaus. Redit Laodiceam, et invenit virginem incolumem. Percontatus diem sanitatis, reperit tempus medelae cum annotatione congruere 52. Et omnes admirati sunt, agnoscentes eo tempore illam a Domino fuisse a doloribus liberatam, quo orans Antonius pro ipsa bonitatem Salvatoris invocaveradies et menses, et causas praedixit et tempora. Nam quosdam videndi eum tantum desiderium, alios imbecillitas, nonnullos obsessa a daemonibus corpora pertrahebant: nemo tamen unquam vexationem aut detrimentum laboriosi itineris conquestus est, regrediebantur omnes spiritali cibo pleni. At ille praecipiebat, non suae laudi hanc admirationem ab eis applicari debere; sed Domini, qui sui notionem hominibus pro capacitate m autem tempore, cum exisset ad exteriora monasteria,
Abbreviated transcription (Latin):
surum. quam sibi id quod celabat re¬
ferret Uidens ergo senex contentiose
uincere uolentẽ fratrẽ. exegit uicis¬
sim ab eo. ut nulli hoc antẽ suã mor¬
tem indicaror. atq ita confessus est
se subito in alteram ripam fuisse trans¬
positũ Neq uero omnino undis im-¬
p̃ssisse uestigia. dominici pectoris
hoc tantũ modo priuilegium asserens.
& eorum quib ipse ut apło petro do¬
nauerit. ut aquarum leuitati humanum
corpus insisteret: Haec autẽ theodoris
de morte amis notauerunt diẽ. & ueni¬
entib denitria fr̃ib post dies triginta
sciscitantes reppererunt illo die illaq
hora dormisse amum. qua animã euis fer¬
ri senex uiderat: Utriq igitur puritat
mentis in antonio mirati sunt. quomodo
rei tam longe gestae adeum fusset sta¬
mes cum eum inuenisset in exteriori mon¬
te. rogauit ut oraro propolicratia quae
in laoditia erat. ad mirabili & xp̃o dedica-¬
ta uirgine: Patiebatur enĩ pessimos stoma¬

Expanded text:
surum, priusquam sibi id quod celabat resurum, priusquam sibi id quod celabat referret. Videns ergo senex contentiose vincere volentem fratrem, exegit vicissim ab eo ut nulli hoc ante suam mortem indicaret; atque ita confessus est se subito in alteram ripam fuisse transpositum, neque omnino undis impressisse vestigia; Dominici corporis hoc tantummodo privilegium asserens, et eorum quibus ipse, ut apostolo Petro, donaverit ut aquarum levitati humanum corpus insisteret . Haec autem Theodorus, de morte Ammonis, notaverunt diem: et venientibus de Nitria fratribus post dies triginta, sciscitantes repererunt illo die illaque hora dormisse Ammonem, qua animam ejus ferri senex viderat; utrique igitur puritatem mentis in Antonio mirati sunt, quomodo rei tam longe gestae statim ad eum fuisset mes, cum eum invenisset in exteriori monte, rogavit ut oraret pro Polycratia, quae in Laodicea erat, admirabili et Christo dedita virgine. Patiebatur enim pessimos stoma
Abbreviated transcription (Latin):
anitria locus in qͦ sedebat antonus¬
mirantem monachi qui uenerant: de¬
p̃cati sunt ut causam hylaritatis edi.¬
cer&: Quibus ait. modo amum quie-¬
uisse: Quem ꝓpter frequentẽ eius ad
antonium commeatũ. & ppter celeri.¬
tatem indultorum ei a dño signorũ.
Necesse ei fuit aliquando fluuium no-¬
mine lycum subitis aquis mundatũ
transuadere Rogauitq theodorũ
qui cum ipso erat. ut paululum a suo
separaretur aspectu. ne nuditatẽ in-¬
Recessit theodorus Nichilominus ille¬
cum seipsum uellet nudare. erubuit:
Cogitantem autem eum. in alteram
ripam uirtus diuina transposuit.⁊
Rursusq theodorus uir ꝙ ipse dõ de¬
uotus. transiens ad senem mirari coe-¬
pit. quod tam uelociter fluuiũ trans¬
uadasset Cumq nichil humoris imn-
pedibus. nulla inuestib eius aquȩ sig¬
na conspicer&. rogauit eũ ut tam
incredibilem translationẽ. quasi filio
pater exponeret: Nolente illo dicere
quae acciderant. amplexus ẽ. pedes

Expanded text:
a Nitria, locus in quo sedebat Antonmirantem, qui venerant, deprecati sunt ut causam hilaritatis ediceret. Quibus ait modo Ammonem quievisse quem propter frequentem ejus ad Antonium commeatum, et propter celebritatem indultorum ei a Domino signorumum dicendum est: Necesse ei fuit aliquando flumen nomine Lycum subitis aquis inundatum transvadare ; rogavitque Theodorum, qui cum ipso erat, ut paululum a suo separaretur aspectu, ne nuditatem corRecessit Theodorus, nihilominus ille seipsum cum nudare vellet, erubuit. Cogitantem autem eum in alteram ripam virtus divina transposuit. Rursusque Theodorus, vir et ipse Deo devotus, transiens ad senem mirari coepit, quod tam velociter fluvium transvadasset. Cumque nihil humoris in pedibus, nulla in vestibus ejus aquae signa conspiceret, rogavit eum ut tam incredibilem translationem quasi filio pater exponeret. Nolente illo dicere quae acciderant, amplexus est pedes
Abbreviated transcription (Latin):
est: Nunc comites suos. quasi scorpio-¬
nes & serpentes calcaneo xpiãnors
substratos gemit Ille qui uniuersa
maria a se deleta plaudebat. ille qͥ
orbem terrarũ manu sua teneri pol-¬
licitabat᷑. ecce a uob̃ uincitur: ecce
me aduersus se ꝓhibere non potest.
disputantẽ Contempnaenda est
filioli penitus cum in anib uerbis
suꝑba iactatio Tulgor ille quo lucere.
se simulat. non ueri splendor ẽ. lumi¬
nis. sed quib arsurus est indicat flã-¬
mas: Nam dicto citius recedens suarũ
secũ refert simulacra poenarũ So¬
lent etiam cũ modulatione ñ appa¬
ore sacra scripturarũ eloquia medi¬
tantur. Frequent̃ etiã legentib uob̾
quasi echo ad extrema uerba res¬

Expanded text:
est, nunc comites suos quasi scorpioest, nunc comites suos quasi scorpiones et serpentes, calcaneo Christianorum substratos gemit. Ille qui universa maria a se deleta plaudebat, ille qui orbem terrarum manu sua teneri pollicebatur, ecce a vobis vincitur, ecce me adversum se prohibere non potest disputantem. Contemnenda est, filioli, penitus cum inanibus verbis superba jactantia; fulgor ille, qui lucere se simulat, non veri splendor est luminis, sed quibus arsurus est indicat flammas. Nam dicto citius recedens, suarum secum refert simulacra poenarum. Solent etiam cum modulatione nonnunquam appaore sacra Scripturarum eloquia meditantur. Frequenter enim legentibus nobis, quasi Echo ad extrema verba
Abbreviated transcription (Latin):
Cum huiusmodi terrorib uisus dȩmo
gentia ut dixi sepe ꝓmittens. impi¬
etatis suȩ defurit lingua maliloqͣ
Dequa dñs triumphauit ad iob di¬
cens Arbitratur enĩ ferrũ ut paleas
aeram̃tũ ut lignũ patridũ ut t̾ras
maria. & tartarũ ꝓfundi tam quã
captiuum: Aestimabit abyssum deam¬
bulatorium: ẜpropħam autẽ increpat
optinebo. & ut oua derelicta auferã
Sic iniquus funereas euomens uoces.
bene uiuentũ aliquos frequent̃ illaque¬
at Sed nos nec pollicitationib eius
credere. nec minas formidare debemꝰ.
Fallit enim semꝑ. nichilq uerũ ꝓmit¬
tit: Nam si non mendatia cuncta lo.¬
queretur: quomodo talia & tã infini¬
ta ꝓmittens hamo crucis ut draco
aduncatus adñõ est. & capistro ligatꝰ
ut umentũ & quasi mancipiũ fugi.¬
tuium iunctus circulo & armilla
labia ꝑforatꝰ nullũ omnino fideliũ
deuerare ꝑmittitur: Nunc misera¬
bilis. ut passer adlutũ irretitꝰ a xp̃o

Expanded text:
Cum hujusmodi terroribus visus est pCum hujusmodi terroribus visus est pgentia saepe, ut dixi, promittens, impietatis suae defurit lingua magniloqua. De qua Dominus triumphavit, ad Job dicens : Arbitratur enim ferrum ut paleas, aeramentum ut lignum putridum, maria ut terram, tartarum profundi tanquam captivum aestimavit, abyssum ut deambulatorium. Per prophetam quoque increpat, obtinebo, et ut ova derelicta auferam Isaiae X. Sic iniquus funereas evomens voces, bene viventium aliquos frequenter illaqueat, sed nos nec ejus pollicitationibus credere, nec minas formidare debemus; fallit enim frequenter, nihilque verum promittit. Nam si non mendacia cuncta loqueretur, quomodo talia et tam infinita promittens, hamo crucis ut draco aduncatus a Domino est, et capistro ligatus ut jumentum, et quasi mancipium fugitivum vinctus circulo, et armilla labia perforatus , nullum omnino fidelium devorare permittitur? Nunc miserabilis ut passer, ad ludum irretitus a Christo