comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si in aliis qui sũt m̃bra eiꝰ. h̾at uitiũ.
qr ñ ẽ subiugata inĩquitati.ĩmo ei
subiugatos inueniens: liberauit. ⁊
eoꝵ uincła disrupit. ⁊ potestatẽ po¬
nendi anĩam. ⁊ iterũ sum̃di hũit.
teros illiꝰ sac̃dotii. dñi passio erat ꝑ
elearar. sic occisa ẽ caro xͥ in ospectu
eoꝵ qui futuri erant. in nouo testa.
dñi sac̃dotes. Eliꝰ sanguinẽ asꝑsit ꝯͣ¬

Expanded text:
liis qui sunt membra ejus habeat vitium, quia non est subjugata iniquitati, imo ei subjugatos inveniens liberavit, et eorum vincula dirupit, et potestatem ponendi animam, et iterum sumendi habuit. teros illius sacerdotii Domini passio erat prEleazar, sic occisa est caro Christi in conspectu eorum qui futuri in Novo Testamento Domini sacerdotes. Ejus sanguinem aspersit
Abbreviated transcription (Latin):
uẽtilat inimicos. De uuenca aũ rufa.
cuiꝰ cinerẽ ad aqͣm asꝑsionis. eoꝵq e
mũdationẽ. qui mortuũ tetig̃uit: ꝓfi¬
cere lex mandauit: ñ ẽ tacendũ. Em¬
dentissimũ enĩ in ea signũ noui testa.
p̃figuratur. De hac legitur in libro
numcri. dñs dixisse moysy. Loq̃re fi¬
liis ispl. ⁊ acciꝑiant a te iuuencã rufã

Expanded text:
s. De juvenca autem rufa, cujus cinerem ad aquam aspersionis eorumque mundationem quia mortuum tetigerunt perficere lex mandavit, non est tacendum. Evidentissimum enim in ea signum Novi Testamenti praefiguratur. De hac legitur in libro Numeri Dominus dixisse Moysi: Loquere filiis Israel; Et accipiant a te juvencam rufam
Abbreviated transcription (Latin):
cũ carne. ⁊ sanguis cũ st̾core. eiꝰ ꝯbure¬
tur. ⁊ accipiet sac̃dos lignũ cedrinũ.
⁊ ysopũ ⁊ coccinũ. ⁊ muttet in mediũ
cõbustionis iuuence. ⁊ ꝯgregabit ho
mũdꝰ ciñem iuuence. ⁊ ponet extra
castra in locũ mũdũ. ⁊ erit filiis isrł
⁊ ꝓselitis legrtimũ sempit̾nũ. Ex isto
cĩnere fiebat aqua aspersionis. Unde
mundabantur a contactu mortuoꝵ.
Ait enĩ sic. Om̃is enĩ añĩa hominis.
qui tetig̃it mortũ ĩmũda erit. uii.
dieb. Hic p᷑ificabitur die t̾cio. ⁊ uiiͦ.¬

Expanded text:
sanguis cum stercore ejus comburetur, et accipiet sacerdos lignum cedrinum, et hyssopum, et coccinum, et mittet in medium combustionis juvencae, et congregabit homo mundus cinerem juvencae, et ponet extra castra in locum mundum, et erit filiis Israel, et proselytis legitimum sempiternum , ex isto cinere fiebat aqua aspersionis, unde mundabantur a contactu mortuorum. Ait enim: Omnis enim anima hominis qui tetigerit mortuum, immunda erit septem diebus . Hic purificabitur die tertio
Abbreviated transcription (Latin):
faciet qñq subsistere in nob̾. q̃d̃ ẽ
dr̃e faciet nos ꝯsequi futura bona.
damentũ substat. ⁊ facit ea esse incre¬
dente in alia uita. ⁊ qr fundamentũ
est om̃iũ bonoꝵ. qd̾ nemo mutare pͭ.
sine quo ñ ẽ bona edificatio. Ułfi¬

Expanded text:
faciet quandoque subsistere in nobis. Quod est dicere: Faciet nos consequi futura bona. randis substat, et facit ea esse in credente in alia vita. Et quia fundamentum est omnium bonorum quod nemo mutare potest sine quo non est bona aedificatio.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ est hic laus
nĩ ponit. in qua tria notat .s. quid
efficiat in nobis. ⁊ qd̃ fundam̃tũ est
omniũ bonoꝵ. ⁊ qd̃ de ñ apparentib
est. de qua inepła ad romanos. ple¬

Expanded text:
 est hic laus nem ponit: in qua tria notat, scilicet quid efficiat in nobis, et quod fundamentum est omnium bonorum, et quod de non apparentibus est; de qua in Epistola ad Romanos ple
Abbreviated transcription (Latin):
ti me credidisti: Non ħ credidit qđ
udit. s aliud uidir ⁊ aluul tredidit.
uidit enĩ hominẽ: credidit deũ. Eer¬
nebat quippe ⁊ tangebat carnẽ uiuẽ¬
tẽ. quã uiderat morientẽ. ⁊ credebat
dm̃: in ip̃a carne latentẽ. Eredebat
corꝑis aparebat. Si aũ dnͣr credi que
uidentur. sicut dicit unꝰquisq ocłis
suis credidisse. ñ ip̃a ẽ q̃ in nob̾ edifica¬
tur fides. s ex rebus q̃ uident᷑ agiaur

Expanded text:
isti : non hoc credidit quod vidit, sed aliud vidit et aliud credidit. Vidit enim hominem, credidit Deum. Cernebat quippe et tangebat carnem viventem quam viderat morientem, et credebat Deum ipsa carne latentem. Credebat corporis apparebat. Si autem dicuntur credi quae videntur, sicut dicit unusquisque oculis suis credidisse, non ipsa est quae in nobis aedificatur fides, sed ex rebus quae videntur agi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓbatio rerũ. q̃ ñ aparent. qr si quis
de eis dubitet. ꝑ fidem ꝓbantur ut ad¬
huc ꝓbatur fu̾tura resurrectio. quia
ita crediderũt prĩarche. apłi. ⁊ alii scĩ.
Pbatio gͦ rerũ que ñdũ sũt: fides ẽ.
Quasi quis consideret abrahã ⁊ ali¬
os. quid merito fidei aeceperunt.
idem de se potest credere ⁊ sperare.
testimoniũ

Expanded text:
probatio rerum quae non apparent; quia si quis de eis dubitat per fidem probantur, ut adhuc probatur futura resurrectio, quia ita crediderunt patriarchae, apostoli, et alii sancti. Probatio ergo rerum quae nondum sunt, fides est, quia si quis consideret Abraham et alios quid merito fidei acceperunt, idem de se potest credere et sperare. testimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
illos .s. oppͥmens eos usq infinẽ. Irã
dei est aduentus romanoꝵ. qr ꝑditi
sunt gladio. fame. pestilencia. caꝑti¬
uitate. que ira durat eis captiuis. us¬
q in finẽ scłi. qr semꝑ erũt capturi.
Uł sicũt quidã codices hñt.p̃ueñ ira¬
sr̃ illos que durabit usq in finem.¬

Expanded text:
ilicet opprimens illos usque in finem. Ira Dei est adventus Romanorum, quando perditi sunt gladio, fame, pestilentia, captivitate, quae ira durat eis usque in finem saeculi, quia semper erunt captivi. Vel sicut quidam codices habent, prasuper illos, quae durabit usque in finem
Abbreviated transcription (Latin):
sum: s dolo illo serꝑentino. qͦ mulier
seducta ẽ. nullomͦ illũ arbitror potu¬
isse seduciz
Saluabitur
eccłia ñ debr
mulier doc̾e¬
tũ salutis¬
ht̃ .i. si filios
tidie instru¬
endo. uͭ ma¬
neant in fi¬

Expanded text:
sum; sed dolo illo serpentino quo mulier seducta est, nullo modo illum arbitror potuisse seduci. Salvabitur Ecclesia non debet mulier docetum salutist, si filios tidie instrundo, ut maneant in fi
Abbreviated transcription (Latin):
antixp̃m. in om̃i sua uirtute mirabi¬
łr quid̾. s m̃datit᷑ operabitur. ⁊ trit
aduentꝰ illiꝰ inseductione iniquitatis
his qui ꝑeunt. quia minis. blanditiis
⁊ aliis om̃ib modis. seducet tos qui

Expanded text:
ute mirabiliter quidem, sed mendaciter operabitur. Et erit adventus illius in omni seductione iniquitatis his qui pereunt, quia minis, blanditiis, et omnibus aliis modis seducet eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
elẽ. Occĩdetur
aũ ut doctores
tradũt ĩ mõte
oliueti: in
papilione.⁊¬
in solio suo.
in illo locoꝯͣ¬
quẽ dñs as¬
cendit ad ce¬
los. illo aut̃
int̾fecto: ñ
statĩ ueniet
intłłigitur.
concedentur electis ad penitentiam
sit peuitus ignorat᷑. ⁊ qmͦ tenebre so¬
ł sugantur presentia. ita ⁊ dñs des

Expanded text:
 Occidetur autem ut doctores tradunt in monte Oliveti in papilione,in solio suo, in illo locquem Dominus ascendit ad clos. Illo autem interfecto non statim veniet intelligitur, concedentur electis ad poenitentiam sit penitus ignoratur. Et quomodo tenebrae solis fugantur praesentia, ita
Abbreviated transcription (Latin):
antixͥ aduentus ÷ scd̾m oꝑationem
sathane. Quia diabłõ instigante ⁊o
ꝑante. qui illũ possidebit totũ faciet.
ñ tñ sñ sensu. ut frenenci. qui culpã
ñ hñt de malis. ita si nexaret᷑ a diabło
tanqm freneticus. ñ eumputare qͥc¬
quid ageret. ⁊ illius aduentꝰ exit in
om̃i uirtute humane ꝑotestatis ⁊ di¬
uitiarũ. ⁊ signis mmorib ⁊ ꝓdigiis
maiorib s m̃dacib. Quia ꝑ magi¬
cam artẽ ñ uerã. faciet illa. Et per
fantasiã deludet homines. sic̃ symon
maguis delusit illũ qui ꝑutans eũ
occidere. arietẽ decollauit ꝓeo. ⁊ ĩo
⁊̃ m̃datia confirmant .i. illum esse
dm̃. Am̃bigi gͦ solet. utrũ. uł ĩo dc̃a
sint mendatia. qr ñ u̾a ut uidentur
s fantastica erũt .i. qr mortales sẽs
ꝑ fantasmata decepturus ẽ. ũ qd̾ non
facit: facerc uideatur. Uł ĩo qr ⁊ si u̾a
sint. dei ꝑmissione ad m̃datia trahent.

Expanded text:
ti adventus est, secundum operationem Satanae. Quia diabolo instigante et cooperante qui illum possidebit totum faciet, non tamen sine sensu ut phraenetici qui culpam non habent de malis, ita si vexaretur a diabolo tanquam phraeneticus non ei imputaretur quidquid ageret. Et illius adventus erit in omni virtute humanae potestatis et divitiarum. Et signis minoribus, et prodigiis majoribus, sed mendacibus. Quia per magicam artem non veram faciet illa, et per phantasiam deludet homines, sicut Simon Magus delusit illum qui putans eum occidere arietem decollavit pro eomendacia, confirmant, scilicet illum esse Deum. Ambigi ergo solet utrum vel ideo dicta sint mendacia, quia non vera ut videntur sed phantastica erunt, id est quia mortales sensus per phantasmata decepturus est, ut quod non facit, facere videatur; vel ideo, quia et si vera sint Dei permissione, ad mendacium trahent.
Abbreviated transcription (Latin):
diuitũ. grandis animꝰ ẽ. qui int̾ di¬
uitias. isto morbo ñ tẽptanir. magnꝰ
est. qui ñ se ĩo magñ putat: qr diues
est. Qui aũ se iõ magnũ putat: sr̃b
⁊ egenꝰ ẽ. in carne crepat᷑. in corde
mendicat. inflatꝰ ẽ ñ plenꝰ. Et ñe se
spẽ ꝑdidisse arbitrentur. qr dixerat.
ad utend̾. et̾na ad fruendũ. ista ũn
bonũ faciamꝰ. ista. uñ boni efficiam᷑.
modo quid facient desius diuitiis
oꝑari. ita ut diuites sint in oꝑib¬
ñ alicuiꝰ p̃seritis s futuri boni. ad qd̾
diuitie p̃remutuntur non ꝑdunt᷑

Expanded text:
divitum. Grandis animus est qui inter divitias isto morbo non tentatur, magnus est qui non se ideo magnum putat quia dives est. Qui autem ideo se magnum putat, superbus et egenus est, in carne crepat, in corde mendicat, inflatus est non plenus. Et ne se spem perdidisse arbitrentur, quia dixeratad utendum, aeterna ad fruendum: illa, unde bona faciamus; ista, unde boni efficiamur. Si vero quid faciant de suis divitiis operari, ita ut divites sint in operinon alicujus praesentis, sed futuri boni, ad quod divitiae praemittuntur, non perduntur:
Abbreviated transcription (Latin):
.i. talis utgra¬
tus sit audito¬
p̾dicanda: ñ¬
in lege. ⁊ sit¬
conditus sale
sapĩe. ita ut
sciatis quomͦ¬
ꝯporteat uos
responde unicuiq.¬

Expanded text:
 talis ut gratus sit auditoedicanda, nin lege, et sitconditus sale iae, ita, ut sciatis quomporteat vos respondere unicuiq
Abbreviated transcription (Latin):
ab ip̃is turꝑ.i ñ palam s otcuate.
⁊ in hoc apparet qd̃ t᷑
est dicere: piasunt. uił inocculto.
guenda sunt. qr sic¬
tur: a lumi manifestant᷑ sepe
ꝑ confessionẽ. ⁊ ħ ÷.¬
Omne enĩ malũ.¬
s.i.in lumen u̾titur.
per confessionẽm ⁊¬

Expanded text:
n palam, sed occulte, et in hoc apparet quod turpia sunt. Vel, in occulto, guenda sunt, quia sic manifestantur saepe per confessionem, et hOmne enim maluest in lumen vertitur, per confessionem
Abbreviated transcription (Latin):
o mas. ⁊ fe. fecit eos. ⁊ dixit. ꝓpt̃ hoc
relinquet hõ ⁊ c̃. Utͣ stias ꝑ extasim
soporis q̃ p̾cessit in adã. in qua angłice¬
curie int̾fuit. ingressus in scũarium
dei . uͭ intelligeret in nouissima. hoc
ad ausi dr̃e uideamͦ. subd̃. ⁊ exponit:
Sacramentũ hoc
acramen magñ ẽ. Et ne aliqͥs
putaret in uiro ẽe.¬
q naturalis sexus¬
copłationẽ. corꝑalẽ¬
sq mixturã: addit.
Ego dico

Expanded text:
m fecit eos, et dixit, propter hoc relinquet homo, etc. . Ut scias per exstasim soporis qui praecessit in Adam, in qua angelice interfuit, ingressus in sanctuarium Dei ut intelligeret in novissima, hoc aliquid ausi dicere videamur, subdit et exponit: Sacramentum hoc magnum est. Et ne aliquis putaret in viro eque naturalis sexuscopulationem, corporalemque misturam, addit: Ego dico
Abbreviated transcription (Latin):
ex sponso ⁊ sponsa. quã unitatẽ mirã
⁊ excellentẽ commendat ysayas. in qͦ
xp̃c loquens ait. Sicut sponso: alliga¬
uit mͥ mirrã. ⁊ sicut sponsã: ornauit
me ornam̃to. Huiꝰ sp̃ualis unitatis
sntramentũ: fuit illud: qd̃ in genesi.

Expanded text:
ex sponso et sponsa: quam unitatem miram et excellentem commendat Isaias, in quo Christus loquens, ait: Sicut sponso alligavit mihi mitram, et sicut sponsam ornavit me ornamento. Hujus spiritualis unitatis sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
una .i. in una uoluntate. ⁊ unã utiq
apud deum patrẽ. ꝑ quẽ ⁊ fcĩ sumus.
fc̃s ẽ ꝑ carnem particeps nr̃. ut illiiꝰ
capit̾is corpus essemꝰ. Et utiq sicaput
ẽ ht̃ corpus. Corpus aũ eiꝰ est scã eccłia.
que ⁊ cõnunx eius ẽ. Cuidicit apłs:

Expanded text:
utique apud Patrem, a quo et facti sumus, factus est per carnem particeps nostri, ut illius capitis corpus essemus. Et utique, si caput est, habet corpus; corpus ejus est sancta Ecclesia quae conjux ejus est, cui dicit
Abbreviated transcription (Latin):
tus itaq xp̃c ẽ caput. ⁊ corpus tanqm
integer uir. qr ⁊ femia deiuimo fc̃a ẽ
⁊ ad uirũ ꝑtinet. ita ⁊ xp̃c ut essemuᷤ
unũ cuni illo caput nr̃m ualuit. ac¬
cipiendo carnẽ ex nobis. in qua more¬
retur ꝓ nobis. Dormit adam: uͭ fiat
eua. Moritur xp̃c: ut fiat eccłia. Tor¬
miente adam: fit eua de latere. Mor¬
tuo xp̃o: lancea ꝑcutitur latus: ut
apud prẽm. Et sciendũ qr ħ u̾ba pͥmi
hominis. scriptura genesis. testatur

Expanded text:
us tanquam integer vir, quia et femina de viro facta est, et ad virum pertinet, ita Christus ut essemus unum cum illo caput nostrum esse voluit accipiendo carnem ex nobis, in qua moreretur pro nobis. Dormit Adam ut fiat Eva, moritur Christus ut fiat Ecclesia. Dormiendo Adam fit Eva de latere, mortuo Christo lancea percutitur latus ut apud Patrem. Et sciendum quia haec primi hominis fuisse scriptura Genesis testatur
Abbreviated transcription (Latin):
cũctis hõib contraria. Et ip̃m cyrogͦ¬
phũ tulit de medio affi. ilł. cruci. nõ
solũ alia. nͥ hoc ⁊ alia tolleret. ñ libe¬
raretur amorte uł inferno. dũ inno¬
cens occiditur. pect̃m crucifigit᷑ .i. mor¬
tificatur. Erux enĩ ñ saluatoris mors
est. s pecci. In nocens enĩ dũ occiditur.
reos illos facit a quib occiditur. sed
pecõm hũani geñis occidit perqd̃ ⁊
po. pͥn. ⁊ꝑo. anĩmabꝰ quas tenebant
captiuas. qͥbꝰ illos expoliauit illarũ
abluendo ꝑecc̃a. Expolians inqͣm tradu¬
xit. pͥncipatus ⁊ potestates .i. ab eccłia
ext̾minauit ne fidelib noc̾e possent:
ut añ. Ip̃e dico pͦt crucis triũphũ. con¬
fidenter ⁊ ꝑalam .s. cũ angłicis legio¬
nib ad inferna descendens ⁊ tͥũphans
pͥncipes inferni in semetip̃o .i. in p̾sen¬
tia sue maiestatis. Uł scd̾m aliã litt̃ã.

Expanded text:
cunctis hominibus contraria. Et ipsum chirographum tulit de medio affigens illud cruci, non solum alia. Nisi hoc et alia tolleret, non liberaremur a morte, vel inferno. Dum innocens occiditur, peccatum crucifigitur, id est mortificatur. Crux enim non Salvatoris mors est, sed peccati. Innocens enim dum occiditur, reos illos facit a quibus occiditur; sed peccatum humani generis occidit, per quod et potestates animabus quas tenebant captivas, quibus eos exspoliavit illarum abluendo peccata. Et exspolians, inquam, traduxit, principatus et potestates, id est ab Ecclesia exterminavit, ne fidelibus nocere possent, ut ante. Ipse dico post crucis triumphum, confidenter et palam, scilicet cum angelicis legionibus ad inferna descendens. Et triumphans, rincipes inferni, in semetipso id est praesentia suae majestatis. Vel secundum litteram:
Abbreviated transcription (Latin):
no boni ⁊ mali. ne comedas. Huiꝰ de¬
creti molati cyrographũ .i. memori¬
am deleuit ds. q̃n peccm pͥmi paren¬
tis ꝑ sanguinẽ xͥ abluit. Et illa me¬
moria erat contraria nobis. s ip̃am
tulit de medio. affigens cruci. Uł cy

Expanded text:
 boni et mali ne comedas . Hujus decreti violati chirographum, id est memoriam, delevit Deus quando peccatum primi parentis per sanguinem abluit, et illa memoria erat contraria nobis, sed ipsam tulit de medio affigens cruci. Vel ch
Abbreviated transcription (Latin):
uixta illud. Earo ⁊ sanguis ñ posside¬
bit regnũ dei. ꝑ hanc mortalitatem
nobis inuide potestatẽ dominabant᷑.
Hac gͥ mortalitate xp̃c in resurrecti¬
one se exuens diabolicas potestates.
q̃ ꝑ hanc mortalitatẽ dñabantur dr᷑
eccłia. ex diaboli potestate liberanda
in ultima resurrectione cõꝑlebitur.
Iñ ip̃o qͦ inueniuntur. inũice nobis
inuisibiles potestates: uͥ uincuntur¬
inuisibiles potestates fuso enĩ sai¬
guine sine culpa: om̃iũ culpar̃ cyro¬
grapha deleta sunt. quibꝰ debitores
qui ineũ credũt a diabolo antea te¬
nebantur. Uñ qui ꝓ multis effunde᷑.

Expanded text:
uxta illud, caro et sanguis non possidebunt regnum Dei . Per hanc mortalitatem nobis invidae potestates dominabant. Hac igitur mortalitate Christus in resurrectione se exuens, diabolicas potestates quae per hanc mortalitatem dominabantur dicitur , id est Ecclesia ex diaboli potestate liberanda, in ultima resurrectione complectitur. In ipso quoque vincuntur inimicae nobis invisibiles potestates, ubi vincunturinvisibiles cupiditates. Fuso enim sanguine sine culpa, omnium culparum chirographa deleta sunt, quibus debitores qui in eum credunt a diabolo antea tenebantur. Unde: Qui pro multis effundetur.
Abbreviated transcription (Latin):
obseruaret.
Tulit dico: af¬
figens illud.
decretũ cruci.¬
ut iã cesset.
cũ omnia sacͥ¬
ficia legicar¬
nalia in ob¬
latõne u̾i ag¬
ni. sunt adĩ¬
pleta. Quis¬
it: Qiͣ nullus dẽbet restituere. ⁊ sic̃
nos alege.⁊ a legis p̃uaricatione li¬
berauit: sic ⁊ patres antiqͦs ab in¬
ferno liberauit. nequis putet eos. ꝑ
legẽ saluatos. ⁊ hoc ẽ qd̾ subdit. Et ip̃e
expolians pͥncipatus infernales. ⁊ po¬
testates. auferendo abrahã ysaac. ⁊ ce¬
tõs iustos. traduxit suos .i. longe ab
hoc regno ad celũ duxit. Ip̃e dico pͥus
confident̃ .i. cũ magna fiducia. cũ spe
respicit. aꝑte uidetur autiqꝰ hostis
uictus. Triũphans dico: insemetip̃o.
oblato: ñ alio facrificio. Morte sua
quippe: uno u̾issimo sacͥficio ꝓ nobis
oblato: quicquid culparũ erat᷑. unde
nos pͥnciꝑatus ⁊ potestates ad luenda
supplicia iure detinebant: ẽxtuixit.
nebat potestas eius occisa ẽ. Uł ita ab

Expanded text:
observaret. Tulit dico, affigens illud decretum cruut jam cesset cum omnia sacficia legis carnalia in oblatione veri Agni sunt adimpleta. Quis sicut nos a lege et a legis praevaricatione liberavit, sic et patres antiquos ab inferno liberavit, ne quis putet eos per legem salvatos. Et hoc est quod subdit, et ipse exspolians principatus, infernales. Et potestates, auferendo Abraham, Isaac et caeteros justos, traduxit, suos, id est longe ab hoc regno ad coelos duxit, ipse dico, prius confidenter, id est cum magna fiducia, cum spe respicit, aperte videtur antiquus hostis victus. Triumphans, dico in semetipso oblato, non alio sacrificio. Morte sua quippe uno verissimo sacrificio pro nobis oblato, quidquid culparum, unde nos principatus et potestates ad luenda supplicia jure detinebant, exstinxit. nebat potestas ejus occisa est. Vel ita, ab
Abbreviated transcription (Latin):
facit. ut sͥ ñ hõinib placeamꝰ. Qd̾ nͥ
ip̃e oꝑetur. in nob̃ uitare nequimus
Qu̾as enĩ uires nocendi. hãt hũane
głe amor. ñ sentit. nͥ qͥ ei bellũ indi¬
xerit. qr ⁊ sicuiqͣm facue ẽ. laudẽ non
cuꝑe dũ negatur. difficile est tñ ea nõ
delectari: cũ offertur. ⁊ uͨ ñ q̃xo hõibꝰ pla¬
Heq enĩ ali

Expanded text:
facit, ut sibi non hominibus placeamus, quod nisi ipse operetur in nobis, vitare nequimus. Quas enim vires nocendi haberet humanae gloriae amor non sentit, nisi qui ei bellum indixerit, quia et si cuique facile est laudem non cupere, dum negatur, difficile est tamen ea non delectari cum offertur, et vere non quaero hominibNec enim a
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ utilitate auditoꝵ p̾dicatur.s ut
głam uł aliqd̃ lucrũ. acquiratur. N̾
in dolo dico: s potius ita u̾e ⁊ purã
intentione loqͥm᷑ sicut probati ⁊ elec¬
ti sumꝰ adeo. ad hoc: ut crederet᷑ nob̾
qiͣ fidelib euungłiũ. loquim᷑ dico

Expanded text:
et utilitate auditorum praedicatur, sed ut gloria vel quod lucrum acquiratur. Non in dolo, dico, sed potius ita vere et pura intentione loquimur, sicut probati et electi sumus a Deo, ad hoc ut crederetur nobis, sicut fidelibus, Evangelium. Loquimur, dico,
Abbreviated transcription (Latin):
solum litũs ħ mone¬
o. s ⁊̃ spero in domi
adeo necessarium est
ut ueniat.⁊ adeo at¬
tentus est erga uos.
Mitt̾e dico: ut ⁊ ego
bono animo sim. his
cognitis que tirca
uos sunt. sic uos eri¬
tis bono animo. cog¬
nitis hiis que circa
me sunt. idco illum
⁊ non alium uolo
mittere. enĩ .i. quia:
Heminem habeo
nunc tam unanimẽ.
.i. qui ita concordet
mee uoluntati. in
hoc negocio. qui ita
sincera affectione ꝑ
uobis sollicitus sit
hoc̃ enim tempore:
multi cum apło mer¬
cennarii erant. fi¬
lii uͦ uł pastores.
nulli: nisi tymothe¬
us. Et uere:
runt in nobis que
sua sunt nonque

Expanded text:
solum litteris hoc moneo, sed etiam spero in Dominadeo necessarium est ut veniat. Et adeo attentus est erga vos. Mittere, dico, ut et ego bono animo sim, his cognitis quae circa vos sunt, sicut vos eritis bono animo cognitis his quae circa me sunt. Ideo illum et non alium volo mittere. Etenim, id est quia neminem habeo nunc tam unanimem, id est qui ita concordet meae voluntati in hoc negotio, qui, ita sincera affectione pro vobis sollicitus sit. Hoc enim tempore multi cum Apostolo mercenarii erant; filii vero vel pastores nulli, nisi Timotheus. Et vere. runt in vobis quae sua sunt, non quae
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse sem filiũ noe. ⁊ qñ abrahã natꝰ
ẽ. ccc. nonaginta annos habuisse. ⁊
abrahe ut nepoti obuiasse. ⁊ ꝑanẽ in
refectionẽ eiꝰ. ⁊ suoꝵ ꝓtulisse: ⁊ ut sa¬
cerdotẽ decimas accipisse. Salemq uͦ¬
pleriq dñt fuisse iherłm. s fuit op¬
pidũ regionis sichem. qd̃ ⁊ hodie sa¬
lem diͦ. ubi ex magnitudine rumaꝵ
palatiũ melchisedech ostendit᷑. Uñ in
euungłio dͦr. Erat iołis baptitans in
ennon iuxta salem. Et iste: Primũ

Expanded text:
fuisse Sem filium Noe. Et quando Abraham natus est, CCC nonaginta annos habuisse, et Abrahae ut nepoti obviasse, et panem in refectionem ejus et suorum protulisse, et ut sacerdotem Dei decimas accepisse. Salem plerique dicunt fuisse Jerusalem, sed fuit oppidum regionis Sichem, quod et hodie Salem dicitur, ubi ex magnitudine ruinarum palatium Melchisedech ostenditur. Unde in Evangelio: Erat Joannes baptizans in Ennon, ju
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ confũ. in uobis. Non mutatur sñ¬
sus horũ u̾boꝵ. uos inqͣm ofilioli qui
uultis esse carnałr sub lege dicite mͥ.
ñ debñt᷑ recipere qd̃ nesciuint. si legert̃:
ip̃a ꝓbat se dimittendã. qd̃ si ñ intelli¬
gunt: stulti sunt. Ideo eos int̾gat di¬
cens: legem ñ legistis. Quãi. legistis
quidẽ: s ñ intellexistis
Scriptum ẽ¬
quero. an legeritis
legẽ. qr in ea qͥddã¬
scriptũ est. qd̾ si at-¬
tenderitis. nunqm¬

Expanded text:
m confundor in vobis; non mutatur sensus horum verborum. Vos, inquam, o filioli, qui vultis esse carnaliter sub lege, dicite mihnon debent recipere quod nesciunt; si legerunt, ipsa probat se dimittendam. Quod si non intelligunt, stulti sunt. Ideo eos interrogat, dicens: legem non legistis? Quasi dicat: Legistis quidem, sed non intellexistis. Scriptum equaero an legeritis legem, quia in ea quiddascriptum est: Quod si attenderitis, nunq
Abbreviated transcription (Latin):
meã in m̃tib¬
eoꝵ. ⁊ sic ero
illis in deum
⁊ isti sũt ppłs dei. ħ ẽ uiu̾ent ex me.
⁊ mͥ. ⁊ hoc quidẽ in hoc mundo.

Expanded text:
meam in mentibEt sic ero illis in Deum,et isti sunt populus Dei, hoc est vivent ex me et mihi, et hoc quidem in hoc mundo.
Abbreviated transcription (Latin):
excidatur. ⁊ in ignẽ. mitta. Ideo iubet
illos sũptus necessarios dari: qr digi¬
nũ erat. ut qui sp̃ualia tradebãt. non
illis deessent carnalia. Apollo ep̃c fuit
corinthioꝵ. qui ꝓpt̃ seditionẽ ꝯcitatã
adu̾sum se a pseudo apłis discesserat
cũ zena socio suo ad titũ cretensem
paulimandect tito: ut priꝰqͣm uemat
nnchopolim. p̃mittat eos ita sollicite
ut nichil inuiatico illis desit: Sa¬
lutant te om̃es
qui mecum
diũ simul õ¬
res significae.
Alaita eos qui nos ama.¬

Expanded text:
excidatur et in ignem mittatur. Ideo jubet illis sumptus necessarios dari, quia dignum erat ut qui spiritualia tradebant, non illis deessent carnalia. Apollo episcopus fuit Corinthiorum qui propter seditionem concitatam adversum se a pseudoapostolis discesserat, cum Zena socio suo ad Titum Cretensem Pauli, mandat Tito ut priusquam veniat Nicopolim, praemittat eos ita sollicite ut nihil in viatico illis desit. lutant te omnes qui mecum dium simul res significat. ta eos qui nos am
Abbreviated transcription (Latin):
tatem suam. q̃ est ex rõne. Qiͣ diceret.
Quare nos magis elegit. ad officiũ
p̃dicationis uł apłatus. nescimus:
exemplo nrr̃o nemo iam głietur in ho-¬
głe dei. cũ multi acquirunt᷑ ad fidem.
sicut gła medici ẽ: cũ multos curat. Si¬
mus inqmͣ in laudem nos apłi. qͥ añ¬
les esse debemus. perquos alii laudẽt.
N quo ⁊c̃. Expo¬
slata sunt mͦ uenit¬
cum auduuᷤ ad ea q̃ dedit ephe¬

Expanded text:
tatem suam, quae est ex ratione. Quasi dicat: Quare nos magis elegit ad officium praedicationis et apostolatus nescimus, exemplo nostro nemo jam glorietur in houm multi acquiruntur ad fidem, sicut gloria medici est cum multos curat. Simus, inquam, in laudem ejus nos aples esse debemus, per quos alii laudent. In quo, etc. Explata sunt, modo venit ad ea quae dedit Ephe
Abbreviated transcription (Latin):
pignus hereditatis ur̃e. Diffusa.Ñ.
est caritas in cordib¬
datus est̃ nobis Si diffusa est caritas.
ecce iã ex qnͣtulocũq pignore deambłat
d̾̃s in nobis. ⁊ sic pignus accepimꝰ. Qui
dam codices meliꝰ hñt arrã. eandẽ qͥp¬
pe rem int̾pretes dr̃e uoluerũt. Int̾est
tñ aliquid in loqñdi usu. int̾ arr̃am ⁊
pignus. Pignus enĩ qñ datur. soluto
eo ꝓ quo ꝓponitur: aufertur. Arra uͦ ẽ:
cũ de ip̃o precio datur aliquid. qd̃ estau¬
ferendũ. s ꝯplendũ. Sigͦ caritatẽ mͦ
Ideo mel ius habetur arra quã pignuᷤ.
dedit nobis sp̃m: ad hoc utiq .s. in re¬
demꝑtionẽ acquisionis .i. ad ħ ut san¬
gume eius redempti auire inimici. uͭ
ultra ñ dñetur nobis inimicus. acqͥra¬
mus dm̃: uł acquiramur deo. Ad hoc
nobis sp̃m. ut laudet᷑ ip̃e dẽ¬

Expanded text:
editatis nostrae. Diffusa est enim charitas in corda n. Quid est enim, si diffusa est charitas? Ecce jam ex quantulocunque pignore deambulat Deus in nobis, et sic pignus accepimus. Quidam tamen codices melius habent arrham; eamdem quippe rem interpretes dicere voluerunt. Interest tamen aliquid in loquendi usu inter arrham et pignus. Pignus enim quando datur, soluto eo pro quo ponitur, aufertur; arrha vero est cum de ipso datur aliquid quod non est auferendum, sed complendum. Si ergo charitatem modo Ideo melius habetur arrha quam pignus. Dedit nobis spiritum, ad hoc utique, scilicet in redemptionem acquisitionis, id est ad hoc ut sanguine ejus redempti a jure inimici, et ultra non dominetur nobis inimicus. Acquiramus Deum, vel acquiramur a Deo. Ad hoc nobis Spiritum, ut laudetur ipse De
Abbreviated transcription (Latin):
operatione. ⁊ uos cͤ
promissioĩs dentes signatiestis
imagine dei reforma¬
ta in uob̾. Unde. Sig¬
natuum est super nos¬

Expanded text:
operatione, et vos, credentes, signati estis, imagine Dei reformata in vobis. Unde: signatum est super no
Abbreviated transcription (Latin):
hñis redẽptionẽ. ut¬
captiuitate. qua ser-¬
nũdati sub pecc̃o. hm̃s¬
eius qui nr̃e redẽptioĩs
qr ⁊ redemit. ⁊ pecc̃a nr̃a ñ impuitauit.
suam. qr omia dumitit. ⁊ totũ ius inimi¬
Sci destruit
in nobis in de his q̃ singłariter

Expanded text:
s redemptionem, utcaptivitate qua serndati sub peccato; hejus, qui nostrae redemptionis et redemit, et peccata nostra non imputavit. suam, quia omnia dimittit, et totum jus inimici destruit.do agit de his quae singulariter
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iniquitatũ iã non recordabor ãplius
qd̃ ꝑtinet ad scĩficationẽ. ⁊ ita ꝑ auc¬
toritatẽ iheremie confirmat utrũq
qd̾ dix̃at. Litt̾am sic ꝓseq̃re. Testabordico
dando leges meas. ñ sicut pr̃ib dedi m
tabulis laꝑideis. s in cordib .i. in in¬
ñ dicit scribã. s suꝑscribã. qr leges ille
dit. de scĩficatione dicens. ⁊ pec̃c̃oꝵ que
in se. ⁊ miquitatũ eoꝵ q̃ contra ꝓxi
cordabor. ad et̃nã penã. ampliꝰ. s. nͨ hic:
nec in futuro. Ecce hic dr᷑ qd̾ sc̃ĩficat.
uł ita distingue lict̃am. eadẽ manẽte
snĩa. Postqrm dix̃ hoc ẽ testam̃tũ. qd̾̃¬

Expanded text:
um jam non recordabor amplius; quod pertinet ad sanctificationem. Et ita per auctoritatem Jeremiae, confirmat utrumque quod dixerat. Litteram sic prosequere: Testabor, dico, dando leges meas, non sicut patribus dedi in tabulis lapideis, sed in cordibus, id est innon dicit scribam, sed superscribam, quia leges illae dit de sanctificatione dicens et peccatorum quae in se, et iniquitacordabor ad aeternam poenam, amplius, scilicet nec in futuro. Ecce hic dicitur quod sanctificat. Vel ita distingue litteram, eadem manente sententia. Postquam dixit hoc est testamentu
Abbreviated transcription (Latin):
bñdicens be¬
tip̾licans multiplicabo te. in fut᷑a
bratitudine. magnitudinegłe. apo¬
Uł ita distingue. Benedicens benedi¬
qui sunt harena. ⁊ sic abrabã certꝰ
longaĩter ferens .i. int̾ multa adu̾¬
sa. diu patient̃ expectans. tandem
adeptus est repromissionẽ .i. seꝑe ꝓ¬

Expanded text:
nedicens betiplicans multiplicabo te, in futura beatitudine magnitudine gloriae, apoVel ita distingue, benedicens benediqui sunt arena. Et sic Abraham certus, longanimiter ferens, id est inter multa adversa diu patienter exspectans, tandem adeptus est repromissionem, id est
Abbreviated transcription (Latin):
blice ponens. fr̃ib homis eris rei
⁊ opinione minister. xp̃i iħu. qui
ben̾e potest hocfacere. Tu dico enu¬
dio assequutus es ab infantia. ħ p̃
Neptas aut̾

Expanded text:
blice ponens, fratribus, bonus eris, re et opinione, minister Christi Jesu, qui bene potes hoc facere. Tu, dico, enudio assecutus es ab infantia. Haec eptas aut
Abbreviated transcription (Latin):
qui solus ẽ dĩs natura. ⁊ solus creat. qd̾
de ip̃a tͥnitate intelligitur. ñ de solo
ꝑatre. qd̃ quidã uolũt. qr ñ ait solipa¬
tri: s soli deo. Unꝰ d̃s̃ enĩ ⁊ solus deus
a nob̾ p̾dicatur. iꝑ̃a t̾nitas ⁊ unigenit᷑¬

Expanded text:
Qui solus Deus est natura, id est, solus creat, quod de ipsa Trinitate intelligitur, non de solo Patre, ut quidam volunt: quia non ait, soli Patri, sed soli Deo. Unus enim et solus Deus a nobis praedicatur ipsa Trinitas. Et unigenit
Abbreviated transcription (Latin):
anc epłam. scribit apł̃s galatis.
Galathe aũ sunt greti. Galli aut̃
in qnͣdã grecie ꝓuinciã olĩ uenientes.
grecis semiscuerũt. Uñ illa ꝓuincia.
priꝰ gallo grecia. dem̃ galathia appel.¬
lata est. Uñ. cũ greci acuti ingenii sint.
illi tñ galathe stulti. ⁊ ad intelligñdũ
tardiores erant. sicut ⁊ indociles galli.
hii u̾itatẽ fidei et doctrine abapło ac¬
ceꝑant. s pꝰt ut uidaiarent. a pseudo¬
apͣsis tẽptãti sunt. mł̾tiomis eis ꝑsua¬
dentibus ut legẽ euuangłio addent.

Expanded text:
anc Epistolam scribit Apostolus Galatis. Galatae autem sunt Graeci. Galli enim in quamdam Graeciae provinciam olim venientes Graecis se miscuerunt. Unde illa provincia prius Gallograecia, deinde Galatia appellata est. Unde, cum Graeci acuti ingenii sint, illi tamen Galatae stulti, et ad intelligendum tardiores erant, sicut et indociles Galli. Hi veritatem fidei et doctrinae ab Apostolo acceperant, sed post, ut judaizarent, a pseudoapostolis tentati 141 sunt, multis modis eis persuadentibus ut legem Evangelio adderent.
Abbreviated transcription (Latin):
isse. Ip̃m qͦ paulũ. aluid in uidea fac̾e.
aluid in gñtib p̾dicare. Hiis atq huiꝰ¬
mͦi Gãlathas subu̾ter̃t adeo. ut eis as¬
sentientes in legis obseruantias tnͣsi¬
rent. Ideo hos apłs reuocat. ad u̾itatẽ
fidei xp̃iane. ⁊ doctrine euanglice. scri¬
bens eis ab epheso. de gr̃a. de qua. ⁊ ro
sñsu. ⁊ ꝓfundiorib usus ẽ argumentiꝰ
Istis uero: uelut minꝰ sapientib. usus
est mod̾ato sermone Quib etiam dic̃:
O insensati galathe. ut sic eos reuoq¬
ret. Est igͣ intentio apłi in hac epła
galathas u̾sutiis pseudo apłoꝵ cirti¬
uentos. ad fidei religionẽ ⁊ euangłis
u̾itatem reduc̾e. Modus talis. Sali¬
tionẽ p̾mittit. ubi contra detractore
Dost salutationẽ: de leuitate eos re¬
darguit. Post ꝑsonã suã latiꝰ ꝯm̃dai
bat. docens eam ñ esse tenendã. pꝰt rp¬

Expanded text:
que Paulum aliud in Judaea facere, aliud in gentibus praedicare. His atque hujusmodi Galatas subverterunt, adeo ut eis assentientes in legis observantias transirent. Ideo hos Apostolus revocat ad veritatem fidei Christianae, et doctrinae evangelicae, scribens eis ab Epheso de gratia de qua et Romsensu et profundioribus usus est argumentis; istis vero velut minus sapientibus usus est moderato sermone: quibus etiam dicit: O insensati Galatae, ut sic eos revocaret. Est ergo intentio Apostoli in hac Epistola Galatas, versutiis pseudoapostolorum circumventos, ad fidei religionem et Evangelii veritatem reducere. Modus talis: Salutationem praemittit, ubi contra detractores post salutationem, de levitate eos redarguit, post personam suam latius commendat; obat, dicens eam non esse tenendam p
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo con¬
tempnat a¬
do. tuã. sed
esto exẽplũ
tes tuã con¬
u̾sationem¬
exemplo tui
Tal caute loqnͣtur ⁊ in conu̾¬
satio. honesta int̾ alios. incaritate
cente mirabilis uideretur.⁊ grauis
disciplina. ut actus eius excusarent
tu. si ñ exhiberent se iuxta formã hꝰ¬

Expanded text:
nemo contemnat aiam tuam, sed esto exemplum tes tuam conversationemexemplo tui  caute loquantur, et in conversatione honesta inter alios, in charitate cente mirabilis videretur et gravis disciplina, ut actus ejus excusarent tu, si non se exhiberent juxta formam h
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ confutati sunt.⁊
ne uiderentur correc¬
.i. puro animo. sed
existimantes sesusçi.¬
sistimantes hoo. ut¬
siquis de p̾dicatione
eos accuset iu me ac¬
torẽ eius uindicent.¬
uinculi tiabant ut possent
seditiones excitari apło.¬
Meis: .a. actori qui multos ãggra¬
maloꝵ. qui om̃s annuntiant xp̃m.
Sed ñ: eodem animo Malienĩ non
abant. Boni uero puro am̃o ⁊ fide sin¬
cera. om̃s tñ euuangłio ꝓficiebant.
Uñ malos tolerandos dic Subdens:
res.laboramus ad
ꝓfectũ euuangelii.
s ⁊̃ mali: qui ñ bono
animo p̾dicant. s
ad ꝓfectũ. ⁊ ideo to¬

Expanded text:
t confutati sunt. ne viderentur correcnon puro animo, sed existimantes suscexistimantes hoc, uquis de praedicatione eos accuset in me auctorem ejus vindicent.annuntiabant, ut possent seditiones excitare Apostolo, quasi auctori, qui multos aggregamalorum, qui omnes annuntiant Christum, sed non eodem animo. Mali autem non abant, boni vero puro animo et fide sincera: omnes tamen Evangelio proficiebant. Unde malos tolerandos dicit, subdens: res laboramus ad fectum Evangelii, sed etiam mali. Qui non bono animo praedicant sunt ad profectum, et ideo to
Abbreviated transcription (Latin):
ñ falsitas annũtietur⁊ u̾itatẽ qͥppe
tiabant. Habentes in lingua cͣuritatẽ.
s ñ in pectore castitatẽ. qui sunt uti¬
les eis quos constituit dñs. Undeait.
Que dñt facite: que aut̃ faciunt:no¬
lite facere. ex occ̃one enĩ euuangłitãt.
q̃rentes ab hominib commoda sua.¬
uł peccuniarũ. uł bonoꝵ. uł laudis
humane quom᷑ libet. uolentes acciꝑe
munera. ñ tam salutẽ eiꝰ querentes cͥ
annuntiant. qͣm commodñ suũ. Qui
sim illũ crediderint quẽ illi annun¬
tiant. qui annũtiat habebit detri¬
mentũ. cui annũtiatur: habebit lu
non est rectus. Quare: Quia aluid q̃rit.
uestigamus. pastoris. m̾cennarii. fu¬
ris. Pastor u̾itate: u̾itatẽ annuntiat.
Mercennarius uͦ occ̃one u̾itatẽ an¬
tolerandꝰ ẽ mercennarius. cauendus
Ẽ latro. Ideo apłs ñ ꝓhibet m̾cenna¬
rios s ꝑmitit. qr u pͣi utileᷤᷤ ad aliqͦ¬
Et in hoc gaudeo

Expanded text:
isti, non falsitas, annuntietur. Veritatem quippe tiabant, habentes in lingua veritatem, sed non in pectore castitatem, qui sunt utiles eis quos instruit Dominus. Unde ait: Quae dicunt facite, quae autem faciunt nolite facere . Ex occasione enim evangelizant quaerentes ab hominibus sua commoda, vel pecuniarum, vel honoris, vel laudis hummunera, non tam salutem ejus quaerentes cui annuntiatur commodum suum. Qui illum crediderit quem illi annuntiant, qui annuntiat habebit detrimentum, cui annuntiatur habebit lucnon est rectus. Quare? quia aliud quaeritnter investigamus, pastoris, mercenarii, furis. Pastor veritate, veritatem annuntiat. Mercenarius vero occasione veritatem antolerandus est mercenarius, cavendus 179 latro. Ideo Apostolus non prohibet mercenarios, sed permittit, quia et ipsi utiles ad aliqEt in hoc gaudeo
Abbreviated transcription (Latin):
nocte. instate.
gri in ea. or̃o¬
ne fc̃ã. de fut᷑is.
nentes in actce
Instate dico: orantes
ut inde pr̃odeat u̾bũ. Os aũ aꝑtũ ÷¬

Expanded text:
nocte instate, gri, in ea orne facta de futuris. nentes in actioninstate, dico, orantes ut inde prodeat verbum. Os autem
Abbreviated transcription (Latin):
uidea. qr erant infirmi. uł ⁊̃ si firmi
essent ꝓ more suo scandaluarentur.
Hii gͦ ne scandaluarentur. si paulatĩ
in fide nutͥremur fc̃s est uideis. tanqͣ
uideus. simulans cũ infirmis id̃ senti¬
re. Et simulatõi eiꝰ cet̾i uidei. qui erãt
anthiochie ꝯsũser̃t tanqm disc̾ne̾t
cibos. ita ut bar. qui mecũ erat doctor
ceretur in illam simła. uidaice comes¬
tionis. ut qmͣuis recte tred̾e̾t. de legis
inutroq ppło abolit̃one. ead tñ intn¬
tione. qua petrꝰ se. a gentib subtrahet.
⁊ cũ infirmis id̾ sentire. se simularet.
hec aut̃ simulatio gñtib inutilis e¬
rat. ideoq paulus: petrũ redarguit.

Expanded text:
uia erant infirmi, vel etiam si firmi essent, ne pro more suo scandalizarentur. Igitur ne scandalizarentur, sed paulatim in fide nutrirentur, factus est Judaeis, tanquam Judaeus, simulans cum infirmis idem sentire. Et simulationi ejus caeteri Judaei, qui erant Antiochiae, consenserunt, tanquam discerneret cibos, ita ut et Barnabas, qui mecum erat doctor btractus in illam simulationem, Judaicae comestionis, ut quamvis recte crederet de legis in utroque populo abolitione, eadem tamen intentione qua Petrus, se a gentibus subtraheret, et cum infirmis idem sentire se simularet. Haec autem simulatio gentibus inutilis erat, ideoque Paulus Petrum redarguit.
Abbreviated transcription (Latin):
agricolam o
ñ implices te
negotiis est
dico labora. ⁊ qmuis ita moneã te la¬
es. ⁊ minꝰ sufficiens u̾bo dei. qr opor.¬

Expanded text:
agricolam. n implices te negotiis, est dico, labora, et quamvis ita moneam te laes, et minus sufficiens verbo Dei, quia opor
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ei obicĩtur
xp̃m dixisse:
reddite cesa¬
ri. q̃ sũt cesa¬
ris. Et item
discite a me
qr mitis sũ
⁊ ñ acqͥescit
uinci. qͥppe cũ
ad fauorem
q̃rendũ inꝯ

Expanded text:
dum ei objicitur Christum dixisse: Reddite Caesari quae sunt Caesaris . Et item: Discite a me, quia mitis sum Et non acquiescit vinci, quippe cum ad favorem quaerendum in
Abbreviated transcription (Latin):
opus pietatis farlũt .i. p̾dicãt ii lucẽ¬
temꝑalẽ ab auditorib accipiant
qr pro questii predicat ñ ꝓ futuris:
Est autẽ q̃s

Expanded text:
opus pietatis faciunt, id est praedicant ut luctemporale ab auditoribus accipiant, quia pro quaestu praedicant, non pro futuris. Est autem. Q
Abbreviated transcription (Latin):
Qo enĩ erat an aͥs esset seruꝰ. cũ om̃s
demit. Itẽ uboꝵ pugne uidebantur
qr dñs dicit. si filius uos liberauit.
uere liberi eritis. ħenĩ u̾ba uident᷑
repugnare uerb̾ apłi. s sensꝰ scordat¬
hñt inuident ⁊ contendũt. ⁊ blasꝑhe¬
mie in dm̃. qr aliaia tollit sibi. ⁊ sus

Expanded text:
o enim erat an aliquis esset servus, cum omnes demit. Item, verborum pugnae videbantur, quia Dominus dicit: Si filius vos liberavit, vere liberi eritis . Haec enim verba videntur repugnare verbis Apostoli, sed sensus cohabent, invident et contendunt: et blasphemiae in Deum, quia aliena tollit sibi; et sus
Abbreviated transcription (Latin):
propriũ uirũ. alt̾m ñ cognoscat. cũ
sobrietate .i. tẽperancia. ĩ ꝓprio uiro
mulieri: si uł filios ñ habuerit. uł
si quos habuerit. ⁊ in bonis morib
ꝑmanere noluerint. s alibi dicit.
ãpłs. Beatior erit siue uirgo. siue ui¬
mulieris sunt. opera bona carnis q̃
maxime in officiis mĩe fbeq̃ntari so

Expanded text:
proprium virum alterum non cognoscat, cum sobrietate, id est temperantia, ut proprio viro mulieri, si vel filios non habuerit; vel si quos habuerit, et in bonis moribus permanere voluerint: sed alibi dicit Apostolus: Beatior erit, sive virgo, sive vimulieris sunt opera carnis, quae maxime in officiis miserico
Abbreviated transcription (Latin):
muli. ꝑ gña. fili. Noñne magis ⁊ con¬
tinens. Nonne magis uirgo dei.Sed
mulier typus ẽ carnis adã rõnis. qͥ
pennis uirtutũ uolat ad dm̃. ũ ꝑasser
Passer est rõ. turt᷑ est caro. q̃ gñat fili

Expanded text:
ionem filiorum. Nonne magis et continens? Nonne magis virgo Dei? Sed mulier typus est carnis, Adam rationis, quae pennis virtutum volat ad Deum, ut passer Passer est ratio, turtur est caro, quae generat fili
Abbreviated transcription (Latin):
ficat. ad euacu . &. lex ñ facit irritũ.
qd̾ iã uałet. ad euacuandã ꝓmissionẽ
qr falsa esset ꝓmissio ⁊ deus mendax
Ham si exle uacuaretur. Nã si
ge hereditas legis datur holitas.

Expanded text:
dicat: Lex non facit irritum quod jam valeret ad evacuandam promissionem, quia falsa esset promissio, et Deus mendax. dicat: Vere evacuaretur. Nam si ex operibus legis, datur haereditas,
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ si ꝑ legẽ bẽne¬
pmisit sem̃. ⁊ frus¬
data est post mulcũ¬
ne. facta abrahe.
dictio. homines illiꝰ¬
⁊ ysaac. ⁊ iacob. ñ habuissent eam. Et̃¬
hocẽ qd̃ ait. Que le . facta ẽ .i. data.
post quadringñtos ⁊ xixͣ̃ annos. a
ꝓmissione abrahe. fcã. Sigͣ lex sͣtificat.
ñ est uistificatꝰ abrahã. qͥ młtũ ante¬

Expanded text:
Quod si per legem benepromisit semen, et frudata est post mulne facta Abrahae. dictio, homines ill Isaac, et Jacob non habuissent eam. Et addit: Quae lex facta est, id est data, post quadringentos et triginta annos, a promissione facta. Si ergo lex justificat, non est justificatus, Abraha
Abbreviated transcription (Latin):
ħ. ⁊ ꝑ ritũ. ibi. ⁊ ampliꝰ ad huc¬
¶AT manifestũ est. ⁊ sic ꝯstat aliũ
surgere. gͦ illud ñ ꝯfũmabat. Insiste sit¬
tere. Tnͣslato enĩ . Q. si leuiticũ. sac̃doti¬
ũ ꝯsũmaret: frustra aliꝰ surgeret sac̃dos.
s surgit aliꝰ: tranfertur. enĩ sac̃dotiũ
⁊ tnͣslato sac̃̾dotio: necesse est ũ legis
tnͣslatio fiat. qr enĩ simul abeodem.
⁊ sub eadẽ sponsione. utraq data sunt:
qd̃ de uno dr᷑: necesse ut de alt̾o intel¬
ligatur. Et m̃ito tnͣslato sacerdotio.
tnͣsfertur lex. spłs enĩ accepit legẽ
sub ip̃o sacer. qr in manu sacerdotis ẽ

Expanded text:
 per ritum ibi: Et amplius adhuc manifestum est, et sic constat alium surgere. Ergo illud non consummabat. Insiste litterae, translato. Quasi dicat: Si Leviticum sacerdotium consummaret, frustra alius surgeret sacerdos. Sed surgit alius, transfertur enim sacerdotium. Et translato sacerdotio necesse est ut legis translatio fiat, quia enim simul ab eodem, et sub eadem sponsione utraque data sunt, quod de uno dicitur, necesse ut de altero intelligatur, et merito translato sacerdotio transfertur lex. Populus enim accepit legem sub ipso sacerdotio, quia in manu sacerdotis est
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ .Q. dĩco. qd ppłs sub sacerdotio legẽ
cessario ⁊ legis. Non pot̃ ẽnĩ sacerdos
sine testam̃to ⁊ lege ⁊ p̃ceptis esse. Enͣs¬
fiat translatio .i. ut ⁊ lex destruatur.
ta fuit in samuele. Qui cũ non esset
de tribu leuitica. s de tͥbu effraim: elec¬
tus est sac̃dos a dño: reꝓbatis filiis he
h. dño dicente: qui honoraũit me: ho¬
norabo eũ. ⁊ qui in honorañit me: ir¬
honorius eritz
IN quo enĩ ⁊c̃.
tur sac̾dotiũ.

Expanded text:
icat: Dico quod populus sub sacerdotio legem t sacerdotii necessario legis, non potest enim sacerdos sine testamento, et lege, et praeceptis esse. Transfiat translatio, id est ut lex destruatur, ta fuit in Samuele, qui 247 cum non esset de tribu Levitica, sed de tribu Ephraim, electus est sacerdos a Domino, reprobatis filiis Heli, Domino dicente: Qui honoraverit me, honorabo eum; et qui me inhonoraverit, inhonorus erit. In quo enim, etc. tur
Abbreviated transcription (Latin):
meliis affecti in philippis sic̃ scitis
Ecce ⁊ añqm ueniremꝰ ad uos ⁊ post
passi sumus. ut ñ licet confidere in¬
in nob̾. ⁊ ita esset labor nr̃ inanis.
passus est in philippis. pp̃ phitonẽ
hoc de introitu meo scitis. qr ñ fuit

Expanded text:
meliis affecti in Philippis sicut scitis. Ecce antequam veniremus ad vos et post passi sumus, ut non liceret confidere in nobis, et ita esset labor noster inanipassus est in Philippis propter spiritHoc de introitu modo scitis, quia non fuit
Abbreviated transcription (Latin):
ut scias qͦmͦ
oporteat te
conuersari.
tes singłarit̾
indomo dei.
id̾o caute in
ea agñdũ ẽ.
que ẽ eccłia.
conuocatio

Expanded text:
ut scias quomodo oporteat te conversari, tes singulorum, in domo Dei, ideo caute in ea agendum est, quae est Ecclesia, convocatio
Abbreviated transcription (Latin):
det .i. quiescit
⁊ regnat. in sẽ¬
tera dei .i. inpo
tiorib bonis.
Non enĩ tterũ
laborare. ⁊ t̃m
offerre eget. Bñ
qͥ sic meruit¬
exaltari. Sedr¬
ut aliquid ꝓ sua uł suoꝵ imꝑfectione.
patiatur. s sñ sui passione differt.
facẽre. s patitur usq ad ꝯmunt uidiciũ.
ubi mnimici uẽ scabellũ eiꝰ erũt. Qu̾ia
⁊ si modo repugnant ei ⁊ ñ uideant᷑¬

Expanded text:
 quiescit et regnat, in stera Dei, id est tioribus bonis, non enim iterum laborare, et offerre eget. Bene qui sic meruitxaltari. Sedut aliquid pro sua vel suorum imperfectione patiatur, sed sine sui passione differt efacere; sed patitur usque ad commune judicium, nisi inimici vere scabellum ejus erunt, quia et si modo repugnant ei, et non videant
Abbreviated transcription (Latin):
intserit hic
increpationẽ¬
de infirmita¬
te eoꝵ: ut al¬
rent intellig̾e.
.Q. uere imbe¬
cilles fcĩ estis.
cũ deberetis

Expanded text:
Interserit hic increpationde infirmitate eorum, ut alrent intelligere. at: Vere imbecilles facti estis. cum deberetis
Abbreviated transcription (Latin):
.s. qr prius uo¬
bis annũtia¬
tũ est de xp̃o¬
estis in lege¬
tiquo. indige¬
tis rursus .s.¬
ni sicut pueri. quib pͥma elem̃ta
litt̾arũ dantur ad legendũ. q̃ st̃ ele¬
menta exordii sermonũ dei. exordiũ
sermonũ dei ẽ. simplex doctrina .i. sim
bolũ fidei. elem̃ta eius sunt mat̾ia
quã ꝯtinet. ut natiuitas. passio isti
redacti. quib opꝰ sit lacte. ad simili¬
tudinẽ infantiũ .i. humili sermone.
ñ ⁊̃ solido cybo. qui confirmet cor .i.
doctrina. q̃ est de archanis dei. Omis¬
Omnis enim at uob souito

Expanded text:
s, quia prius vobis annuntitum est de Chriestis in legeantiquo, indigetis rursus, scni, sicut pueri quibus prima elementa litterarum dantur ad legendum, quae sunt elementa exordii sermonum Dei. Exordium sermonum Dei est simplex doctrina, id est symbolum fidei elementa ejus sunt materia quam continet, ut nativitas, passio. Et redacti, quibus opus sit lacte, ad similitudinem infantium, id est humili sermone, non etiam solido cibo, qui consumat cor, id est doctrina quae deest arcanis Dei. Omnis enim.
Abbreviated transcription (Latin):
clarã: manifestãq ꝯm̃dans in ip̃o
homine. qm̃ tanta p̾ participibus
suis caritate suscepit. neq eiũ iꝑ̃e:
filius hominis fieret. p̃cedentib sue
uoluntatis m̃itis fecit̃. Nnũ enĩ illũ
esse oportebat. essent aũ plures. si hoc
fieriposset. ñ ꝑ dei ꝓpͥũ donũ. s ꝑho
minis liberũ arbit᷑riũ. Hoc gͦ p̃cipue
ad hũilitatẽ nobis cõmendatur. Seqͦꝵ.¬
⁊ instructi in agnitione dei. instructi
ni. ut ꝑfecte de diuinis. ⁊ hũanis in¬
tellectũ h̾ant ut deaĩa. ⁊ de supernis
spiritib. Asr enĩ ad cognitionẽ dei
nemo ascendit. ideo dicit diuitias.
ut de omnib plene intellectũ h̾ant.¬
⁊ addit plenitudinis. ut de om̃ibꝰ ha¬
beant intellectũ. Dico instructi in ag¬
nitione dei. ñ dico qnͣtũ ad oꝑa. s in
agnitione mist̾ii dei. ut sciatis .s. qd̾
est secretũ. ⁊ apaucis cognitũ. de essẽ¬

Expanded text:
claram manifestamque commendans in ipso homine. quem tanta prae participibus suis caritate suscepit. neque enim et ipfilius hominis fieret, praecedentibus suae uoluntatis meritis fecit. unum quippe illum esse oportebat; essent autem et duo et tres et plures, si hoc fieri posset non per dei proprium donum, sed per hominis liberum arbitrium. hoc ergo praecipuead humilitatem nobis commendatur. Et instructi in agnitione Dei. Instructi itudinis, ut perfecte de divinis et humanis intellectum habeant, ut de anima, et de supernis spiritibus. Aliter enim ad cognitionem Dei nemo ascendit. Ideo dicit, divitias, ut de omnibus intellectum plenhabeant. Dico, instructi in agnitione Dei, non dico quantum ad opera, sed in agnitione mysterii Dei, ut sciatis, scilicet quod est secretum et a paucis cognitum, de essen
Abbreviated transcription (Latin):
.i. consolentur
corda sua. Ip̃i¬
dico instruc¬
ti incaritate qm ds ad nos¬
Ill habuit. qui ꝓ nobis filium
tradidit. hoc siquis atendit p̾ se in
hac miseria consolari. qr iñ ꝑpendit
calcata suꝑbia: ꝑ hũilitatẽ ad pr̃iã
posse reu̾ti. uit̾ioꝵ namq omnniũ cã.
superbia ẽ. ad hanc conuincendam

Expanded text:
um consolentur corda sua. Ipsidico, instructi in charitate, quam Deus ad nos habuit, qui pro nobis Filium tradidit. Hoc si quis attendit, potest se in hac miseria consolari, quia perpendit calcata superbia, per humilitatem, ad patriam posse reverti. Vitiorum namque omnium, superbia causa est. Ad hanc convin