comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mentiur : Semuero si quis quam diat creatam esre mensuram : a nu¬
neu : & pondur :÷ in quibus dm̃ õ a dis posisse : seriptura testatur
potest diciter narius quota st pars : nisitantum nouenarii : cuius parstertia est
sicut senaru dimidia : Itaq horum omnium quor ommemoraui : nullus consum¬
matur exaliquot ternarus : nisi senarius & nouenariur : Namille constat ex
duobus ternariis : iste autem extribus: Senarius ergo numerus ut dicere
coeperam partibus suis connumeratis & insumm amductis ipre completur : Alii
namq sunt numeri quorum partes simulductae : minorem suminam faciunt : alii
uero ampliorem: Certis autem interuallorum rationibus pauciores in ueniunt᷑
qui suis partibus compleantur: Quarum summa nec citra in sistat: nec ultra ex¬
erescat: Sed ad tantum occurrat : quantus est ipreuumerur cuius partes sunt
Horum primus senarius est: Namunius innumeris : nulle partersunt

Expanded text:
et nititur. Jam uero si quisquam dicit creatam esse mensuram et nuet nititur. Jam uero si quisquam dicit creatam esse mensuram et numerum et pondus, in quibus deum omnia disposuisse scriptura testatur, potest dici ternarius quota sit pars nisi tantum nouenarii, cuius pars tertia est sicut senarii dimidia. itaque horum omnium, quos commemoraui, nullus consummatur ex aliquot ternariis nisi senarius et nouenarius. nam ille constat ex duobus ternariis, iste autem ex tribus. Senarius ergo numerus, ut dicere coeperam, partibus suis connumeratis et in summam ductis ipse conpletur. alii namque sunt numeri, quorum partes simul ductae minorem summam faciunt, alii uero ampliorem; certis autem interuallorum rationibus pauciores inueniuntur, qui suis partibus conpleantur, quarum summa nec citra insistat nec ultra excrescat, sed ad tantum occurrat, quantus est ipse numerus, cuius partes sunt. horum primus senarius est. nam unius in numeris nullae partes sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tur ipse : Sondus sine pondereest : quore ferunt᷑ ut quiescant ̃ quorũ qui¬
es puru gaudium est : Necilludim refertur ad aliud : sed nomina
mensurae & numeri & ponderis. Quis quis non nisi uisibiliter nouit :
seruiliter nouit : Trans cendat itaq. omne quodita nouit : aut sinon dum
potest : nec ipsis nominibus hereat : dequibus cogitarenis: sordide non
potest : Tanto enim magis cuiq ista in superiorib: cara sunt : quanto ipse
minur est in inferiorib: caroꝵ Quod si non uult aliquis eauo cabula quȩ inre¬
bus infimis & abiectis simis didict trans ferre : adilla sublimia quibus in¬
tuendis mentem serenare conitur : Non est urguendus ue facit : dum
gum boc intellegetur qđ intelle gendum est : Niomn magno opere curren¬
dun est : quiduoc&ur : Scre oporta tamen cuuis modi sinilitido et
in femorum ad superiora: Non enim aliter rate hino illuc ratio tendt

Expanded text:
tur ipse; pondus sine pondere est, quo referuntur, ut quiescant, quorum quitur ipse; pondus sine pondere est, quo referuntur, ut quiescant, quorum quies purum gaudium est, nec illud iam refertur ad aliud. Sed nomina mensurae et numeri et ponderis quisquis nonnisi uisibiliter nouit, seruiliter nouit. transcendat itaque omne, quod ita nouit, aut si nondum potest, nec ipsis nominibus haereat, de quibus cogitare nisi sordide non potest. tanto enim magis cuique ista in superioribus cara sunt, quanto ipse minus est in inferioribus caro. quodsi non uult aliquis ea uocabula, quae in rebus infirmis et abiectissimis didicit, transferre ad illa sublimia, quibus intuendis mentem serenare conatur, non est urgendus, ut faciat. dum enim hoc intellegatur, quod intellegendum est, non magnopere curandum est. quid uocetur. scire oportet tamen, cuiusmodi similitudo est inferiorum ad superiora. non enim aliter recte hinc illuc ratio tendit
Abbreviated transcription (Latin):
dus sine pondore : Neq enim mensura & numerus & pondus in lapidi¬
bus tantum modo & lignis atq: huius modi molibus : & quantis cumq
corporalibus : uel terrestribus : uel caelestibus : anim aduerti & cogita¬
ri potest: Est &um mensura aliquid agendi : nesit in reuocabilis & in¬
moderata progressio: Etest numerus affectionum animi : & uirtu¬
tum : quod ab stultitiae deformitate ad sapientiae formam detiisq colli¬
gitur: Et est pondus uoluntatis & amoris : ubi aꝓpar& : quanti quid¬
que in ad petendo : fugiendo : preponendo : post ponendoq pendatur:
sedhaco animorum atq. mentium & mensura : aliam mensuram cohibe¬
tur : & numerus : alio numero formatur : & pondur : alio pondere sipi¬
tur: Mensura aut̃ sine mensura est : cuiae quatur quodde illa ẽ : nec alicun¬
de ipsa est: Numerus sine numero est quo formantur omnia : nec forma¬

Expanded text:
dus sine pondere. Neque enim mensura et numerus et pondus in lapididus sine pondere. Neque enim mensura et numerus et pondus in lapidibus tantummodo et lignis atque eiusmodi molibus et quantiscumque corporalibus uel terrestribus uel caelestibus animaduerti et cogitari potest. est autem mensura aliquid agendi, ne sit inreuocabilis et inmoderata progressio; et est numerus et adfectionum animi et uirtutum, quo ab stultitiae deformitate ad sapientiae formam decusque conligitur; et est pondus uoluntatis et amoris, ubi adparet, quanti quidque in adpetendo, fugiendo, praeponendo postponendoque pendatur . at haec animorum atque mentium et mensura alia mensura cohibetur, et numerus alio numero formatur, et pondus alio pondere rapitur. mensura autem sine mensura est, cui aequatur quod de illa est, nec alicunde ipsa est; numerus sine numero est, quo formantur omnia, nec forma
Abbreviated transcription (Latin):
mus : anilla : sicut ipse : Ista uero sicut in illa a quoreguntur & gubernon¬
autpondus : aut ista om̃a. Ansecundumid quod nouimus men suram
in cis quȩ m&imur : & numerumineis quȩ numeramus : & pondus
in eis quȩ adpendimus : Non est d̃ ista : Secundum uero quod mensu¬
ra omnirei modum prefigit : & numerus omnirei speciem preb& :
apondus omnem rem ad quietem ac stabilitatem trahit : Ille pri¬
mitus & ueracner : & singulariter istaest: quiter minat omnia
& format omnia : & ordinat omnia : Nihilque aliud dictum intellegitur :
quo modo percor & linguam humanam potuit omnia inmensura : & numero:
& pondere disposuisti : nisiomnia inte disposuisti. Magnum est paucisq
concessum ex cedere omnia : quȩ metiri possunt ut uideatur mensura :¬
sine mensura excedere omnia : quae numerari possunt ut uideatur nu
merꝰo si nenumero excedere omnia quaependi porsunt : ut uideatur pon¬

Expanded text:
mus . an illa sicut ipse, ista uero sicut in illo, a quo reguntur et guber-_ nanmus . an illa sicut ipse, ista uero sicut in illo, a quo reguntur et guber-_ nanaut pondus, aut ista omnia. An secundum id quod novimus mensuram in eis quae metimur, et numerum in eis quae numeramus, et pondus in eis quae appendimus, non est Deus ista: secundum id vero quod mensura omni rei modum praefigit, et numerus omni rei speciem praebet, et pondus omnem rem ad quietem ac stabilitatem trahit, ille primitus et veraciter et singulariter ista est, qui terminat omnia t format omnia, et ordinat omnia; nihilque aliud dictum intelligitur, quomodo per cor et linguam humanam potuit, Omnia in mensura, et numero, et pondere disposuisti, nisi, Omnia in te disposuisti? 8. Magnum est paucisque concessum, excedere omnia quae metiri possunt, ut videatur mensura sine mensura; excedere omerus sine numero, excedere omnia, quae pendi possunt, ut uideatur pon
Abbreviated transcription (Latin):
eit uoluntaticius aliquid potuisse resistere : Qua propter cum eum legi¬
mus sex diebus omnia ꝑ fecisse: & senarium numerum consideranter:
inuenimus et̃ perfectum: Atq ita creaturarum ordinem currere : ut¬
&iam ipsarum pardum quibus istenumerus ꝑficitur appareat : quasi
geadata distinctio: Veniat &iam illudinmente : quod alio loco scriptura¬
tum eidicitur: Omnia in mensura & numero & pondere dis posuisti:
Atq ua cogia animaquȩ potest inuocato in auxiliumdõ. & in ꝑtiente atq:
inspirante uires : utrum haectria : mensura : numerus : pondus : in qui¬
bus dm̃ disposuisse omnia. scriptum est : erant alicubi ante quam crea¬
r&ur uniuersa creatura : an&iam ipsa creata sunt : It serant amtea:
ubierant : Neq enim ante ercaturam erat aliquid : nisi creator : in
ipso ergoer ant: Sed quomodonam & ista quȩ creata sunt in ipso ẽe legi¬

Expanded text:
cat uoluntati eius aliquid potuisse resistere? Quapropter, cum eum legicat uoluntati eius aliquid potuisse resistere? Quapropter, cum eum legimus sex diebus omnia perfecisse et senarium numerum considerantes inuenimus esse perfectum, atque ita creaturarum ordinem currere, ut etiam ipsarum partium, quibus iste numerus perficitur, adpareat quasi gradata distinctio, ueniat etiam illud in mentem, quod alio loco scripturarum ei dicitur: omnia in mensura et numero et pondere disposuisti, atque ita cogitet anima, quae potest. inuocato in auxilium deo et inpertiente atque. inspirante uires, utrum haec tria, mensura, numerus, pondus, in quibus deum disposuisse omnia scriptum est, erant alicubi, antequam crearetur uniuersa natura, an etiam ipsa creata sunt. et, si erant antea, ubi erant. neque enim ante creaturam erat aliquid nisi creator. in ipso ergo erant. sed quomodo? nam et ista. quae creata sunt, in ipso esse legi
Abbreviated transcription (Latin):
mare & terra : Sd partem siperiorem nullis alimentorum corporalium ge¬
neribur inpleuit : quia nomibierat posturus corpora talirefectione in digentia:
tinferiorem quam sibi congruentibus animalibus ornaturur crat: netessari¬
s corum indigentiae cbis anteditauit : Reliquis et gotribur dicbur eacreata
sunt : quae intramundum id est : intra istam uniuersitatem uisibi lemi
exelementis omnibus facta uisibilia : sus & congruis motibus a gerentur
srimo : in firmamento iuminaria : quia prius erit factum firmamentum :
deinde inferiore animantia sicut ordo ipre poscebat : Vnodie aquarũ:
alio terrarum: Nec quis quam ita demens est ut audeat dicere nom po¬
tuis sedm̃ facere unodie clincta si uell& : dut siuell& biduo: Vnodie sp̃i¬
talem ereaturam : n aliodie corporalem : Siue unodie caclumumꝰ
omnibus ꝑtinentibur ũ &alio terra cum omnibus quae in ea sunt : Et om¬
nino quando uell& arquam diuuell& & quomodo uell& : quis ẽ quidi¬

Expanded text:
mare et terra . sed partem superiorem nullis alimentorum corporalium generibus inpleuit, quia non ibi erat positurus corpora tali refectione indigentia. at inferiorem, quam sibi congruentibus animalibus ornaturus erat, necessariis eorum indigentiae cibis ante ditauit. reliquis ergo tribus diebus ea creata sunt, quae intra mundum, id est intra istam uniuersitatem uisibilem ex elementis omnibus factam, uisibilia suis et congruis motibus agerentur . primo in firmamento luminaria, quia prius erat factum firmamentum, deinde in inferiore animantia, sicut ordo ipse poscebat, uno die aquarum. alio terrarum. nec quisquam ita demens est, ut audeat dicere non potuisse deum facere uno die cuncta, si uellet, aut, si uellet, biduo: uno die spiritalem creaturam et alio die corporalem, siue uno die caelum cum omnibus pertinentibus et alio terram cum omnibus. quae in ea sunt . et omnino quando uellet et quamdiu uellet et quomodo uellet. quis est, qui di
Abbreviated transcription (Latin):
dier ubiq repetitur : ut eĩ repetitione funt totdies : quotiens distinguunt᷑re¬
rũgenera ereaturarũ : ꝑfectione senarii numeri t̃minanda : Vt uespera primi

Expanded text:
dies ubique repetitur, ut eius repetitione fiant tot dies, quotiens distinguntur redies ubique repetitur, ut eius repetitione fiant tot dies, quotiens distinguntur rerum genera creatarum, perfectione senarii numeri terminanda: ut uespera primi
Abbreviated transcription (Latin):
ut presentia lucis illius quẽ quẽ diem ds̃ fecit : ꝑ omnia eius opera repetitasit :
quotiens dies nominatus ẽ & in ipro septimo inquor e quieuit ab operib: sus :
sed qnm̃ lux corporalis antequã fier& caelum qđ firmam̃tũ uocatur : in quo
&liã luminaria facta sunt : quo circuitu uel quo ꝓcessu & recessu : uicesdici
& noctis ex hibere potuerit non inuonimus. Istam quȩstionẽ relinquereñ
debemus : sine aliqua nrãe ꝓlatione sententue : ut silux illa quȩ primitus crea
taẽ : ñ corporalis sed spĩtalis ẽ : Sicut postte nebras facta ẽ ubi intellegit᷑ a su
quadã in formitate ad creatorẽ conuerra atq formata : ita & post uespe¬
rã fiat manetũ post cognitionẽ suae ꝓpruenaturae quanonest qđ dr̃ refert se :¬
requei fraipsã fiunt : sine cognitione tius nonfiunt : sropterea nimirũ idem

Expanded text:
ut praesentia lucis illius, quem diem deus fecit, per omnia eius opera repetita sit, ut praesentia lucis illius, quem diem deus fecit, per omnia eius opera repetita sit, quotiens dies nominatus est, et in ipso septimo, in quo requieuit ab operibus suis. Sed quoniam lux corporalis, antequam fieret caelum, quod firmamentum uocatur, in quo etiam luminaria facta sunt. quo circuitu uel quo processu et recessu uices diei et noctis exhibere potuerit, non inuenimus, istam quaestionem relinquere non debemus sine aliqua nostrae prolatione sententiae, ut, si lux illa, quae primita est, non corporalis sed spiritualis est, sicut post tenebras facta est ubi intelligitur a sua quadam informitate ad Creatorem conversa atque formata; ita et post vesperam fiat mane, cum post cognitionem suae propriae naturae, qua non est quod rae, quae infra ipsam fiunt, sine cognitione eius non fiunt, propterea nimirum idem
Abbreviated transcription (Latin):
deratione amoniti : facilius est ut nor gnorare fateamcr : qđ remotũe arensib:
ñis : quonã modo liex illa quaedies appellata ẽ. uel arcuitusuo uel contractione
&emissione sicorporalis ẽ uices diurnas nocturnasq ꝑegerit : uel n spĩtalir
ẽ condendiscreaturis omnib: p̃sentita sit : sud que ipra presentia diem : noc¬
tẽ uero abrentia : Vesperã initio absentiae : mancinitio prerentue fecerit : quã
ut in reaꝑta contradiuinȩ scripturae uerba conem̃ dicendo aliũ cẽdiẽ reptimũ :¬
quã illius diciquem fecit dr̃ septimã repeationem : Alioquin : aut non creauit
dr̃ diem reptimũ aut aliquid creauit postillor sex dier : id est ipsũ diem septimũ:
falsum queerit qđ scriptũ ẽ insexto die conrũ masre om̃a operasua : & in septimo
requieius sea bomnib: operibus suis : Qđutiq qnm falsum eẽ non potest : restat

Expanded text:
ideratione commoniti facilius est, ut nos ignorare fateamur, quod remotum est a sensibus ideratione commoniti facilius est, ut nos ignorare fateamur, quod remotum est a sensibus nostris, quonam modo lux illa, quae dies appellata est, uel circuitu suo uel contractione et emissione, si corporalis est, uices diurnas nocturnasque peregerit uel, si spiritalis est, condendis creaturis omnibus praesentata sit suaque ipsa praesentia diem, noctem uero absentia, uesperam initio absentiae, mane initio praesentiae fecerit, quam ut in re aperta contra diuinae scripturae uerba conemur dicendo aliud esse diem septimum quam illius diei, quem fecit deus, septimam repetitionem. alioquin aut non creauit deus diem septimum aut aliquid creauit post illos sex dies, id et ipsum diem septimum; falsumque erit, quod scriptum est, in sexto die consummasse omnia opera sua et in septimo requieuisse ab omnibus operibus suis. quod utique quoniam falsum esse non potest, restat,
Abbreviated transcription (Latin):
septies redieis quȩ conditat̃ : quando uocuitd̃ iucemdiẽ &tenebras notẽ Rugus
ergoud eum quetionemr elabim̃: dequa in primo libro existe udebamꝰ Vtitẽ qugauñ
quemedo circurt potuerit lig ad ex hibendã diurnã norturnãq uicis situdint̃. nonsolũ
antequam caeliluminaia sed antequãipsum cidũ quod firmam̃tũ appollũ ẽ factũ
cons inte quã demq. ullas petierterrae uelmaris quaetir cuitũ lucs ã mater&
sequente nocit undcillatransrrat : Cuius questionis difficultete conpuls aus sumꝰ dis¬
ceptatonem nrãm quasi adhane ter minare sententiã : uit diceremꝰ illam lucẽquȩ
primitus facta ẽ : conformationẽ ẽẽ creaturae sp̃italis : Noctemuero adhuc
formandã in reliquis operibus rerum materiem quȩ fuerat instituta : cũ nprin¬
cipio fectdr̃ caclũ & t̃rã antequã uer o. facer& diem : sed nune dicire ptimi cons¬

Expanded text:
septies rediens, quae condita est, quando uocauit deus lucem diem et tenebras noctem. Rursus septies rediens, quae condita est, quando uocauit deus lucem diem et tenebras noctem. Rursus ergo ad eam quaestionem relabimur, de qua in primo libro exisse uidebamur, ut item quaeramus, quomodo circuire potuerit lux ad exhibendam diurnam nocturnamque uicissitudinem, non solum antequam caeli luminaria, sed antequam ipsum caelum, quod firmamentum appellatum est, factum esset, antequam denique ulla species terrae uel maris, quae circuitum lucis admitteret sequente nocte, unde illa transisset. cuius quaestionis diificultate conpulsi ausi sumus disceptationem nostram quasi ad hanc terminare sententiam, ut diceremus illam lucem, quae primitus facta est, conformationem esse creaturae spiritalis, noctem uero adhuc formandam in reliquis operibus rerum materiem, quae fuerat instituta, cum in principio fecit deus caelum et terram, antequam uerbo faceret diem. sed nunc diei septimi cons
Abbreviated transcription (Latin):
continuo creauit : quum sexto die consũ mauerit om̃a que creauit : Nec aliꝗd
septimodie creauerit : sed in eo potius ab omnib: quȩ creauerat : requie uerit
An unũ tantũ modo diemoreauitds̃ : ut eius repeaaonẽ multi quidicuntur dies
preterirent : atq trans currerent : Necopus erat ut septimum diem erea¬
r& : quia illius quem creauerat septima repetitio : hunc utiq faciebut :
lucem quippede quarriptum ẽ : & dixit dr̃ fiatlux : & facta est lux: Dis¬
creuit a tenebris : eam que uocauit diem : & tenebraruocauit noctem :
Tuncitaq dẽ diem fec̃ : cũ repeatione scriptura appellat secundũ diem : Dem¬
de : tertium : Etusq ad rextũ : quo consummauit dr̃ operasua : Atq. in¬
de illius diei primitus creati : septimarepeatio septimi dici nom̃ accepit :
inquo requieuit dr̃ Acꝑhoc nulla ꝯtatura ẽ. septius des: nsi eadẽ pra¬

Expanded text:
continuo creauit, cum sexto die consummauerit omnia, quae creauit, nec aliquid continuo creauit, cum sexto die consummauerit omnia, quae creauit, nec aliquid septimo die creauerit, sed in eo potius ab omnibus, quae creauerat, requieuerit ? an unum tantummodo diem creauit deus, ut eius repetitione multi, qui dicuntur dies, praeterirent atque transcurrerent, nec opus erat, ut septimum diem crearet, quia illius, quem creauerat, septima repetitio hunc utique faciebat? lucem quippe, de qua scriptum est: et dixit deus: fiat lux . et facta est lux, discreuit a tenebris eamque uocauit diem et tenebras uocauit noctem. tunc itaque deus diem fecit, cuius repetitionem scriptura appellat secundum diem, deinde tertium et usque ad sextum. quo consummauit deus opera sua: atque inde illius diei primitus creati septima repetitio septimi diei nomen accepit, in quo requieuit deus. ac per hoc nulla creatura est septimus dies, nisi eadem ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ris spatium : creaturae temporali concreatum est : Ac ꝑ hoc & ipsũ : sine dubio cre¬
atura est: Neq: enim ulla tempora uel sunt uelesre potuerunt uel poterunt :
quorum dr̃ non sitcreator : Ac ꝑhoc &istum septimũ diemsitempus est : quis crea¬
uit : nisi omnium temporum creator : Sed illi sex dies cum quibus uel inquib: crea¬
turis creatisint : superior scripturȩ sc̃ẽ sermo indicat : Quocircam his dieb:
septem querum species nota nob̵ est qui re quidem ipsa pretereunt : sed
aliis succedentib: nomina sua quodã modo tradunt : ut illirex dies nominent᷑¬
nouimus eorũ primi quando creatisint : Septimũ aut̃ diem qui nomine sabba¬
tinuncupatur : quando dr̃ creauerat non uidemus : In ipso quippe dienon
fecit aliquid : immo abeis quȩ sexdieb: fecerat : in eodem septimo requieuit
Quomodo ergorequieuit indie quẽ noncreauit : aut quomodo eũ postsexdies

Expanded text:
ris spatium creaturae temporali concreatum est. ac per hoc et ipsum sine dubio creris spatium creaturae temporali concreatum est. ac per hoc et ipsum sine dubio creatura est. neque enim ulla tempora uel sunt uel esse potuerunt uel poterunt, quorum deus non sit creator . ac per hoc et istum septimum diem, si tempus est, quis creauit, nisi omnium temporum creator? sed illi sex dies cum quibus uel in quibus creaturis creati sint, superior scripturae sanctae sermo indicat. quocirca in his diebus septem, quorum species nota nobis est, qui re quidem ipsa praetereunt, sed aliis succedentibus nomina sua quodanovimus eorum primi quando creati sunt: septimum autem diem, qui nomine sabbati nuncupatur, quando Deus creaverit, non videmus. In ipso fecit aliquid, immo ab eis, quae sex diebus fecerat. in eodem septimo requieuit. quomodo ergo requieuit in die, quem non creauit? aut quomodo eum post sex dies
Abbreviated transcription (Latin):
terius operis initium mane in hacrerum conditarum narratione deb&¬
quiercere : cuius requies sine initio sine termino : sempiter na est : Sed qm̃o perib:
ta nec terminata : Requier aut̃ eius : ab omnibus operibus suis quȩ fect exeo coep¬
ta est : ex quo illa ꝑfecit: Negenim operib: sius nonegendo requieurr& priur¬
quã essent : quibus nec perfetis eguisr& : Etquia eis omnino numquã eguit :¬
nec ista beatitudo qua noncis eg& tãquã proficiendo ꝑfici&ur : ideo septimo
diei nulla uespera accessit : Sed plane quaeri potest digna que consideratione
mou& : quo modo intellegatur in seipso dr̃ requieuisre ab omnibus operib:
suis quȩ fecit : cum scriptum sit : Etrequieuit ds̃ ab omnib: indie reptimo : ni
enim dictum est inseipso : sed indieseptimo : Quid est ergo diesreptimus :
utrum creatura ẽ aliqua : antempori statum : modo spatium : Sed &iamtempo¬

Expanded text:
terius operis initium mane in hac rerum conditarum narratione debterius operis initium mane in hac rerum conditarum narratione debquiescere, cuius requies sine initio, sine termino sempiterna est. sed quoniam ab omnta nec terminata; requies autem eius ab omnibus operibus suis. quae fecit, ex eo coepta est, ex quo illa perfecit. neque enim operibus suis non egendo requieuisset, priusquam essent, quibus nec perfectis eguisset; et quia eis omnino numquam . eguit nec ista beatitudo, qua non eis eget, tamquam pro- ficiendo perficietur, ideo septimo diei nulla uespera accessit. Sed plane quaeri potest dignaque consideratione mouet, quomodo intellegatur in se ipso deus requieuisse ab omnibus operibus suis, quae fecit, cum scriptum sit: et requieuit deus in die septimo. non enim dictum est: in se ipso. sed: in die septimo. quid est ergo dies septimus? utrum creatura est aliqua, an temporis tantummodo spatium ? sed etiam tempo
Abbreviated transcription (Latin):
mes & sc̃i angeli id quod creaturam in ipram creaturã nouerunt. & referunt
adillius honorem &lamorẽ in quo a&̃ nas rationes quibus creata est contem¬
plantur ea quae concor dirsima contemplatione sunt unur dies quẽ fecitdũs
cui coniun g&lur & elesa ex hacpere grinatione liberata ut & nor exultemꝰ
& iucundemur eo : Huius ergodieicuus &uespera & mane secundũ supra dic¬
tã rationẽ accipipotest sexta repettione consũmata ẽ uniuerra creatura
factum que est mane quo finir&lur sextus dies &unde inciper & septimur
ues perã non habiturus: Quia dĩ requies non est ereatura quaecum ꝑdies
c&eros conder&ur aliter inreipra facta cognorcebitur quã in illo incuius
ueritate facienda uidebat᷑ cuius cognitionis quan de color species uesperã
faciebat : Nonitaq iã forma ipsius operisdier & terminus uespera & al¬

Expanded text:
mes et sancti angeli id, quod creaturam in ipsa creatura nouerunt, referunt mes et sancti angeli id, quod creaturam in ipsa creatura nouerunt, referunt ad illius honorem et amorem, in quo aeternas rationes, quibus creata est, contemplantur eaque concordissima contemplatione sunt unus dies, quem fecit dominus, cui coniungetur et ecclesia ex hac peregrinatione liberata, ut et nos exultemus et iucundemur in ea. Huius ergo diei, cuius et uespera et mane secundum supra dictam rationem accipi potest, sexta repetitione consummata est uniuersa creatura factumque est mane, quo finiretur sextus dies, et unde inciperet septimus uesperam non habiturus, quia dei requies non est creatura: quae. cum per dies ceteros conderetur. aliter in se ipsa facta cognoscebatur, quam in illo, in cuius ueritate facienda uidebatur, cuius cognitionis quasi decolor species uesperam faciebat. non itaque iam forma ipsius operis dies et terminus uespera et al
Abbreviated transcription (Latin):
sed faciendum fuisse cognorcitur : in qua ueritate stando dies ẽ : Nã siuel adre
ipsam natura angelica conuerter&ur sequeamplius delectar&ur quam illo
cuius participatione bcata ẽ. intumescens suꝑbia cader & sicut diabolur de quo
suolaco loquendum est cumde serpente hominirseductore sermo debitur fla¬
gitabitur. Quia ergo angeli creaturã incaipsa creatura sicsciunt ut cirtien¬
tiae electionẽ acdelectationem preponant quod eam sciunt inueritate ꝑ quã
facta sunt omnia : participes eius effecti. Ideo ꝑomner rxdier non nomina¬
turnox sed post uesperã & mane diesunus Item postuerperã & manediesse¬
cundus. Ieinde postues peram & mane dies tertius acsicusq in mane sextidi¬
ei unde incipit reptimus quietisdĩ quãuis cum suis noctib: diertamen non no¬
tes narrantur : Tuncenim nox addiem ꝑtinet nondies ad noctem cũ subli¬

Expanded text:
sed faciendum fuisse cognoscitur: in qua ueritate stando dies est. nam si uel ad se sed faciendum fuisse cognoscitur: in qua ueritate stando dies est. nam si uel ad se ipsam natura angelica conuerteretur seque amplius delectaretur quam illo, cuius participatione beata est, intumescens superbia caderet, sicut diabolus : de quo suo loco loquendum est, cum de serpente hominis seductore sermo debitus flagitabitur. Quia ergo angeli creaturam in ea ipsa creatura sic sciunt, ut ei scientiae electione ac dilectione praeponant, quod eam sciunt in ueritate, per quam facta sunt omnia, participes eius effecti, ideo per omnes sex dies non nominatur nox, sed post uesperam et mane dies unus, item post uesperam et mane dies secundus, deinde post uesperam et mane dies tertius ac sic usque in mane sexti diei, unde incipit septimus quietis dei, quamuis cum suis noctibus dies tamen non noctes narrantur. tunc enim nox ad diem pertinet, non dies ad noctem, cum subli
Abbreviated transcription (Latin):
in quibus primiaomnum creata est sapientia: Procil dubio unuer sam creituram
in quo ipsi sunt princ̃ paliter conditimipro uerbodi : prius nouerunt in quos usomis¬
um aliam quaetem poraliter facta sunt a& ne rationes : tam quã mneo ꝑ quod facta
sunt om̃nia : Aedeinde im pracreatura quam nc nouerunt tamquã in fradispicien¬
tes : eamq referentes adillius laudem : incuius in conmutabili ueritate rationes
recundum quas facta t̃ : principaliter uident : Ibergo tam quãperdiem unde
& concordissima unitas eorũ eius demueritatis participatione dies est primitus
crcitus : hicaut̃ tã quã perues perã sed continuo fit mane qđ in omnib fexdiebus
anim ad uerti potest : quia non remanet angelica sientia in eo qđ ereatum est:
Quin hoc continuo referat ad cius laudem atq caritatẽ : in quo id non factũ ec̃

Expanded text:
in quibus prima omnium creata est sapientia. procul dubio uniuersam creaturam, in quibus prima omnium creata est sapientia. procul dubio uniuersam creaturam, in qua ipsi sunt principaliter conditi, in ipso uerbo dei prius nouerunt, in quo sunt omnium, etiam quae temporaliter facta sunt, aeternae rationes, tamquam in eo, per quod facta sunt omnia, ac deinde in ipsa creatura, quam sic nouerunt, tamquam infra despicientes eamque referentes ad illius laudem, in cuius incommutabili ueritate rationes, secundum quas facta est, principaliter uident. ibi ergo tamquam per diem, unde et concordissima unitas eorum eiusdem ueritatis participatione dies est primitus creatus, hic autem tamquam per uesperam; sed continuo fit mane — quod in omnibus sex diebus animaduerti potest — quia non remanet angelica scientia in eo, quod creatum est, quin hoc continuo referat ad eius laudem atque caritatem, in quo id non factum esse,
Abbreviated transcription (Latin):
quinec ipsam creaturã sciunt : ut in eius conparatione non in congruedicatur
dies : Si cuti prauita fidelum quȩ in hac carneato. in hoo raeculo ducitur in conpa¬
ratione uitae in fidelis atq inpiȩ : non in rationabilit̃ iux & dierappellat̃ dicente
apło Fuistisenim aliquando tenebre : nunc aut̃ luxindnõ: Ftillud: abiciuamꝵ
opera te nebrarũ : & induamus nosarmalucis sicut indie honesteambulemus:
Quitamendies nisirursus in conparatione illius diei : quo ae qualer ungelis facti
uidebimus dñ sicutit̃ Iprt quoq nox e& : non hic ꝓphetiae iucernã indigeremus
Vnde apłs petrus dict : Habemus certiorem ꝓfeacum sermonem : aubene faci¬
tis intendentes sicut lucerne in obscuroloco : donecdies lucerat & luci feroria¬
tur incor dibus urĩs : Qua propter : cum st̃i angeli quib: post resurreitionẽ
iudeant faciem dẽ : Verboquec̃ ungenito filiosicit patriaequals ̃ ꝑfreuanł¬

Expanded text:
qui nec ipsam creaturam sciunt, ut in ejus comparatione non incqui nec ipsam creaturam sciunt, ut in ejus comparatione non incdies. sicut ipsa uita fidelium, quae in hac carne atque in hoc saeculo ducitur, in conparatione uitae infidelis atque inpiae non inrationabiliter lux et dies appellatur dicente apostolo: fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino, et illud: abiciamus ergo opera tenebrarum et induamur arma lucis, sic ut in die honeste ambulemus: qui tamen dies nisi rursus in conparatione illius diei, quo aequales angelis facti uidebimus deum, sicuti est, ipse quoque nox esset, non hic prophetiae lucerna indigeremus. unde apostolus Petrus dicit: habemus certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis intendentes sicut lucernae lucenti in obscuro loco, donec dies lucescat, et lucifer oriatur in\' cordibus uestris. Quapropter, cum sancti angeli, quibus post resurrectionem uideant faciem dei uerboque eius unigenito filio, sicut patri aequalis e
Abbreviated transcription (Latin):
Ac ꝑ hoccum dicitdr̃ congreg&ur aquaquȩ est subcaelo incongregationẽ unã : & appa¬
reat arida: Cognorat hoc illalux in uerbodĩ quo iddiat᷑ : & ideos equit᷑ & sic est
factum : Hocestĩn eius cognitione ex uerbodĩ: Seindecum additur & congrega¬
ta est aqua & cetera cũiamdictũ e&̃ & sic est factum : ipra creatura in nio gene¬
resit : quaeitem cumin suo genere facta cognos aitur : ab ealuce quȩ iam in uer¬
bodĩ faciendã cognouerat : fit tertio uespera : & inde hoc modo ceterausq¬
reicuusq inuerbodĩ : & cognitionẽ c̃ĩ in hatura eĩ : Vtillud merito ad diem ꝑ¬
tineat : hoc adues perã : In conparatione enim iucis illius quȩ in uerbodĩ conspi¬
citur : omnis cognitio quacreaturã quam lib& inscipsa nouimus : non in me¬
rito nox dicipotest : quaerursus tantum differt aberrore uelignorantia caꝵ:

Expanded text:
ac per hoc, cum dicit deus: congregetur aqua, quae est sub caelo, in collectionem unam et adpaac per hoc, cum dicit deus: congregetur aqua, quae est sub caelo, in collectionem unam et adpareat arida, cognoscit hoc illa lux in uerbo dei, quo id dicitur, et ideo sequitur: et sic est factum, hoc est in eius cognitione ex uerbo dei; deinde cum additur: et congregata est aqua et cetera, cum iam dictum esset: et sic est factum. ipsa creatura in suo genere fit: quae item, cum in suo genere facta cognoscitur ab ea luce, quae iam in uerbo dei faciendam cognouerat, fit tertio uespera, et inde hoc modo cetera usqrei cujusque in Verbo Dei, et cognitionem ejus in natura ejus; ut illud merito ad diem pertineat, hoc ad vesperam. In comparatione enim lucis illius quae in Verbo Dei conspicitur, omnis cognitio qua creaturam quamlibet in seipsa novimus, non immerito nox dici potest: quae rursus tantum differt ab errore vel ignorantia eorum
Abbreviated transcription (Latin):
unus & inchoat᷑ secundus : conuersio sit eius quaid quo creata ẽ : & laudẽ referat cre¬
atoris : & ꝑcipiat de uerbodĩ cognitionẽ creaturae : quae postiprã fit hoc ẽ firmam̃ti
qđ in eĩ cognitione sitprius cũdicit᷑ & sic est factũ : Ieinde in natura ipsius firmam̃ ti qđ
condit᷑ cũ addit᷑ &iã postea iamdicto : & sic ẽ factum : Et fect dr̃ firmam̃tũ : Seinde
fit uespera illius lucis cũipsũ firmam̃tũ ronin uerbađi sicut ante sedimipra cĩ na¬
tura cognoscit: Quae cognitio qm̃minor ẽ : recte uespere nomine significatur : Post¬
quam fit mane quo concludit̃ secundurdier : & inapit tertius in quomane itidem
conuerno ẽ lucis huius : id est dieihuiur ad laud andũdm̃ qđ operatur sit firma m̃¬
tũ : & ꝑcipiendã de uerbo eĩ cognitionẽ creaturȩ quȩ condenda ẽ post firmam̃tum:

Expanded text:
unus et inchoatur secundus, conuersio sit eius, qua id, quod creata est, ad laudem referat creunus et inchoatur secundus, conuersio sit eius, qua id, quod creata est, ad laudem referat creatoris et percipiat de uerbo dei cognitionem creaturae, quae post ipsam fit, hoc est firmamenti: quod in eius cognitione fit prius, cum dicitur: et sic est factum, deinde in natura ipsius firmamenti, quod conditur. cum additur etiam postea iam dicto "et sic est factum": et fecit deus firmamentum. deinde fit uespera illius lucis, cum ipsum firmamentum non in uerbo dei sicut ante, sed in ipsa eius natura cognoscit: quae cognitio quoniam minor est, recte nomine uesperae significatur. postquam fit mane, quo concluditur secundus dies et incipit tertius : in quo mane itidem conuersio est lucis huius. id est diei huius ad laudandum deum, quod operatus sit firmamentum, et percipiendam de uerbo eius cognitionem creaturae, quae condenda est post firmamentum.
Abbreviated transcription (Latin):
non potest eisdem partibus terrae : uniuersum autem mundũ quis non uideat
siat tendere uelit & diem ubis ol est & noctẽ ubi nonẽ & uesperam unde dis¬
cedit & mane quo accedit simulhabere : Sed nos plane interris haccom̃a si¬
mul habere non possumus nec ideo tamen istam terrenam conditionẽ lucis¬
quȩ corporeae temporalem localemq circuitũ illipatriae sp̃itali coequa¬
redebemus ubi sem ꝑ est dies in contemplatione in commutabilis ueritatis
semꝑ uespera in cognitione in seipsa creaturae : Semꝑ mane &iã ex hac cog¬
nitione in laudem creatorir: Quia nonibi abscessu lucis superioris sed inferi¬
oris cognitionis distinctione sit uespera nec mane tã quã nocti ignorantiae
scientia matutina succedit sed quod ues ꝑtinã & iđ̃ cognitionẽ ingloriam
dici sit & iã sui cognitio non secẽ qđ dr̃ ẽ : mane aut̃ posthanc uesperã quo concdudit᷑ dies

Expanded text:
non potest eisdem partibus terrae; uniuersum autem mundum quis non uideat, non potest eisdem partibus terrae; uniuersum autem mundum quis non uideat, si adtendere uelit, et diem, ubi sol est, et noctem, ubi non est, et uesperam, unde discedit, et mane, quo accedit, simul habere? sed nos plane in terris haec omnia simul habere non possumus; nec ideo tamen istam terrenam conditionem lucisque corporeae temporalem localemque circuitum illi patriae spiritali coaequare debemus, ubi semper est dies in contemplatione incommutabilis ueritatis, semper uespera in cognitione in se ipsa creaturae, semper mane etiam ex hac cognitione in laudem creatoris, quia non ibi abscessu lucis superioris, sed inferioris cognitionis distinctione fit uespera, nec mane tamquam nocti ignorantiae scientia matutina succedat, sed quod uespertinam etiam cognitionem in gloriam diei sit etiam sui cognitio non se esse, quod deus est, mane autem post hanc uesperam, quo concluditur dies
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicait sublimiũ caclorũ angelor non alter natim contueri primo rationes
ercaturarũ in commutabiliter in uerbidĩ in commutabili ueritate: Acdein¬
deiprarercaturas ad tertio corum &iã inscipns cognitionem ad laudem re¬
ferre oreatoris sed corum mentẽ mirabili facilitate hacc om̃a simul porse
num quid tamen dic& aut siquis quã dixerit audiendus est illam caelestem
in angelorũ milib: ciuitatem aut non contẽplari ereatoris a& nitatẽ aut muta¬
bilitatẽ ignorarecreaturae aut exeius quoq inferiore quadam cognitione non
liudare crtatorẽ : simul hoc totũ possłt simul hoctotũ faciant porsunt tam̃
& faciunt simul ergo habent & diem & uespetam & mane. Neq:enim ueren¬
dum est neforte qui est idoneus imillã sentire id eo nom put& hocibi posse fieri
quia in his diebus qui s olirhuius circuituꝑagunt᷑ fieri non potest & hoc quidem

Expanded text:
ut dicat sublimium caelorum angelos non alternatim contueri primo rationes ut dicat sublimium caelorum angelos non alternatim contueri primo rationes creaturarum incommutabiliter in uerbi dei incommutabili ueritate ac deinde ipsas creaturas et tertio earum etiam in se ipsis cognitionem ad laudem referre creatoris, sed eorum mentem mirabili facilitate haec omnia simul posse. numquid tamen dicet aut, si quisquam dixerit, audiendus est illam caelestem in angelorum milibus ciuitatem aut non contemplari creatoris aeternitatem aut mutabilitatem ignorare creaturae aut ex eius quoque inferiore quadam cognitione non laudare creatorem? simul hoc totum possint, simul hoc totum faciant; possunt tamen et faciunt. simul ergo habent et diem et uesperam et mane. Neque enim uerendum est. ne forte qui est idoneus iam illa sentire ideo non putet hoc ibi posse fieri, quia in his diebus, qui solis huius circuitu peraguntur, fieri non potest. et hoc quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ues pera & uerius mane nũ simistis dieb: hab& quandam decdinationc̃suã
lix in occa su quamues pere nomine nuncuipamus & ad ortum iterumredtum
q dinanedicim cir &ilicues perã nondica m̃ cũ a cntẽplationẽ sreroor nertuearode¬
er gononeam quã ꝓ nostro modulo uelindagare uel putare petumu s edrim¬
re quirit in llorũ dier ũ enumetationẽ pententiã que non in ꝓphetia fi gurates
sedintu areatura tũ conditioneꝓprie melius que possit inttellexi querit nediuo¬
ntus aduitus in ueniat : Fierienim potest ut aliũ ego aliambis diuire seripar
uetbis congnuenuiorẽ fortasris inueniam : neq en im haneta confirme ural¬
amnq preponenda sit inueniri nom porretontendam : Sicut confit mabisequiem
disci ptur a rtam non quan post las situdinẽ uelcure molestiã nobis insinua¬
it uoluisse: Quã obrem porest aliquis fortarre mecum dis putando entare

Expanded text:
uespera et uerius mane? nam si in istis diebus habet quandam declinationem suam uespera et uerius mane? nam si in istis diebus habet quandam declinationem suam lux in occasum, quam uesperae nomine nuncupamus, et ad ortum iterum reditum, quod mane dicimus, cur et illic uesperam non dicamus, cum a contemplatione creatoris creatura deergo non eam, quam requirit in illorum dierum enumeratione sententiam, quae non in prophetia figurate, sed in hac creaturarum conditione proprie meliusque possit intelligi; quaerat, et divinitus adiutus inueniat. fieri enim potest, ut etiam ego aliam his diuinae scripturae uerbis congruentiorem fortassis inueniam. neque enim hanc ita confirmo, ut aliam, quae praeponenda sit, inueniri non posse contendam, sicut confirmo requiem dei scripturam sanctam non\' quasi post lassitudinem uel curae molestiam nobis insinuare uoluisse. Quamobrem potest aliquis fortasse mecum disputando certare,
Abbreviated transcription (Latin):
quipillis agunt ebdomadacuius cursu & recur ni tempora rapiunt᷑ inquadies
unus ẽ a rolis ortuusq inortum cirtuitus sicillorũ uicem quendã exhibere tre¬
damus ut noneos illis similes sed nultũ in pares minime dubitemus necquus¬
quã ar bitretur illud qđ doo deluce sp̃itali & deconditodie sp̃itali & angelica
ereatura & decontemplatione quã hab& in uerbodĩ & decognitione quain se
ipra cr eatura cognortur eius querelatione ad laudem in anmut abilirus¬
ritatis ubiprius ratio uidebatur rei faciende quȩ cognita est facta nonũ
proprie sed quas figurate atq ad legorice comuenire ad intellegendum
diem uesperam & mane sed aliter quidem quam in hac consu& udine cotidi¬
ane lucs hiuus & corporalis nontamen tã quã hic ꝓpri e ibi figurate ubi
eniminelior & certior lixibi uerior &iũ dier Curergo nen& ueriot

Expanded text:
qui pro illis agunt hebdomada, cuius cursu et recursu tempora rapiuntur, in qua dies qui pro illis agunt hebdomada, cuius cursu et recursu tempora rapiuntur, in qua dies unus est a solis ortu usque in ortum circuitus, sic illorum uicem quandam exhibere credamus, ut non eos illis similes, sed multum inpares minime dubitemus. Nec quisquam arbitretur illud, quod dixi de luce spiritali et condito die in spiritali et angelica creatura et de contemplatione, quam habet in uerbo dei, et de cognitione, qua in se ipsa creatura cognoscitur, eiusque relatione ad laudem incommutabilis ueritatis, ubi prius ratio uidebatur rei faciendae, quae cognita est facta, non iam proprie, sed quasi figurate atque allegorice conuenire ad intellegendum diem et uesperam et mane, sed aliter quidem, quam in hac consuetudine cotidianae lucis huius et corporalis, non tamen tamquam hic proprie, ibi figurate; ubi enim melior et certior lux, ibi uerior etiam dies . cur ergo non et uerior
Abbreviated transcription (Latin):
quartum ut indeiã istos usitatos cogitarem sedusq ad sextũ septimũ que perduc¬
tus est ut longe aliter accipiendur st dies & nox int̃quȩ duo duo diuisit dr̃ & alit̃
istedies & nox interq dixit ut diuidantur luminaria que creaut cumait Etdiui¬
dant int̃diem & nociem Tuncenim huncdiem condidit cũ condidit solẽ cuius pre¬
sentia cundem ex hib& diem illeautem dies primitus conditus iamtridũm ꝑ¬
egerat cum haeo luminaria illius diei quarta repstione creata sunt: Qua ꝓpt̃
qnm illũ diem uelillor dies quieius repetione numeratisunt in hac nostra me¬
talitate terrena experiri acsentire nom possumur & siquid ad eos intelle¬
gendos conari possumus non debemus temerarũ precipitare sententiã tã quã
dehis aliud sentiri cengruentius probabiliusq nom posnt istos septem dier

Expanded text:
quartum, ut inde iam istos usitatos cogitaremus, sed usque ad sextum septimumque perducquartum, ut inde iam istos usitatos cogitaremus, sed usque ad sextum septimumque perductus est, ut longe aliter accipiendus sit dies et nox, inter quae duo diuisit deus, et aliter iste dies et nox, inter quae dixit, ut diuidant luminaria, quae creauit, cum ait: et diuidant inter diem et noctem. tunc enim diem hunc condidit, cum condidit solem, cuius praesentia eundem exhibet diem; ille autem dies primitus conditus iam triduum peregerat, cum haec luminaria illius diei quarta repetitione creata sunt. Quapropter, quoniam illum diem uel illos dies, qui eius repetitione numerati sunt, in hac nostra mortalitate terrena experiri ac sentire non possumus et, si quid ad eos intellegendos conari possumus, non debemus temerariam praecipitare sententiam, tamquam de his aliud sentiri congruentius probabiliusque non possit, istos septem dies,
Abbreviated transcription (Latin):
intellegi ne cogamur contrascripturã dicere pr&ersexdies conditam diei reptimi
creaturam aut ipsum diem septimum nullam esrecrcaturã: sed dier ille quem
fecit ds̃ per operaeius ipserepecitur non circuitu corporali sed cognitione p̃tali
cũilabeata soci&as angelorũ & primitus contẽplatur in uerbodĩ qđ dict dr̃ fut atq
ideo prius incus cognitione fit cumdicitur & sic est factum & postea remipsã fac¬
tam in ea ipsa cognoscit quod significatur facta uespera & eam deinde cogniti¬
onẽ reifacte adillius ueritatis laudem refert ubirationem uiderat faciendȩ
qđ significatur factomane : Ac sic per omnes illor dier unus ẽ dies nonistorũ
dierum consu&udine intellegendus quos uidemus solis circuitude terminari
atq numerari sedalio quodã modo aquo & illi trerdies qui ante conditionẽ istoꝵ
lumin ariũ cõmemoratirunt alieni ẽẽ non possunt. Irenim modus ñurq ad dic̃

Expanded text:
intellegi, ne cogamur contra scripturam dicere praeter sex dies conditam diei septimi creaturam, aut ipsum diem septimum nullam esse creaturam; sed dies ille, quem fecit deus, per opera eius ipse repetitur non circuitu corporali, sed cognitione spiritali. cum illa beata societas angelorum et primitus contemplatur in uerbo dei, quo dicit deus: fiat, atque ideo prius in eius cognitione fit, cum dicitur: et sic est factum, et postea rem ipsam factam in ea ipsa- cognoscit — quod significatur facta uespera — et eam deinde cognitionem rei factae ad illius ueritatis laudem refert, ubi rationem uiderat faciendae, quod significatur facto mane. ac sic per omnes illos dies unus est dies non istorum dierum consuetudine intellegendus, quos uidemus solis circuitu determinari atque numerari; sed alio quodam modo, a quo et illi tres dies, qui ante conditionem istorum luminarium commemorati sunt, alieni esse non possunt. is enim modus non usque ad diem
Abbreviated transcription (Latin):
nibus operibus suis : ut quomodo porsuimus quantum ab ipro aduti fueri¬
mus intellectu conemur at tigere : Prius dehoc carnaler hominum suspi¬
uoness a nostris mentibus abiganus : Numquidemim dici auterei fe t̃
dñ laberar se inoperando : cumea quae supra scripta sunt condidit quando di¬
oebuit ex fiebent: lta quio pẽ nechomo laborat : Naliquid facien dum: mnox
re doreire fut: Quinur enimhłnana uerba renis amimimiculatu i tapoo

Expanded text:
nibus operibus suis, ut, quomodo possumus, quantum ab ipso adiuti fuerinibus operibus suis, ut, quomodo possumus, quantum ab ipso adiuti fuerimus, intellectu conemur adtingere, prius de hoc carnales hominum suspiciones a nostris mentibus abigamus. numquid enim dici uel credi fas est deum laborasse in operando, cum ea, quae supra scripta sunt, condidit, quando dicebat, et fiebant? ita quippe nec homo laborat, si aliquid faciendum, mox ut dixerit, fiat. quamuis enim humana uerba sonis adminiculata ita pro
Abbreviated transcription (Latin):
diuidi & facilius caelum & terra transire : quȩ secundum senarium numerum
fabricata sunt : quam efficiposre ut senarius numerus non suis partibus con¬
pleatur: Gratias itaq creatori semꝑ agat animus humanus : a quo ita crea¬
tus est : ut hoc pornit uidere : quod auium nulla nullabestiarum: Quȩta men
nobis cumuident : & caclum : & terram : & luminaria : & mare : & aridam :¬
& omnia quaein eis sunt : Quam obrem non possumus dicere propterea
senarium numerum esse perfectum : quia sex diebus ꝑfecit̃ dr̃ omnia ope¬
ra sua: Sed propterea dm̃ sex diebus ꝑ fecirre opera sua : quia senarius nu¬
merus ꝑfectus est : Itq &iam susta nonesrent : ꝑfectis illecẽt : Nin autẽ
stidetuund ro quie u ssedmũ indieseptino a b omnibus operibus suis quȩ fecit:
ithue curden diem bene dixisne & scĩ ficumre : qui amipso requicut abem¬

Expanded text:
diuidi, et facilius caelum et terram transire, quae secundum senarium numerum diuidi, et facilius caelum et terram transire, quae secundum senarium numerum fabricata sunt, quam effici posse, ut senarius numerus non suis partibus conpleatur. gratias itaque creatori semper agat animus humanus, a quo ita creatus est, ut hoc possit uidere, quod auium nulla, nulla bestiarum, quae tamen nobiscum uident et caelum et terram et luminaria et mare et aridam et omnia, quae in eis sunt. Quamobrem non possumus dicere propterea senarium numerum esse perfectum, quia sex diebus perfecit deus omnia opera sua, sed propterea deum sex diebus perfecisse opera sua, quia senarius numerus perfectus est. itaque, etiamsi ista non essent, perfectus ille esset; nisi autem scriptum est requieuisse deum in die septimo ab omnibus operibus suis, quae fecit, et ideo eundem diem benedixisse et sanctificasse, quia in ipso requieuit ab om