comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pos side eum : Ubiesł in tempore tribulatio¬
nis illius permaneilli fidelis. ut & in heredita¬
te illius coheressis: Vbiest p&re animã meã
proteponã & tecum us que ad mortem quam
celeriter negasti quasi hominẽ mortuum
quem antea confessus fueras uiui dĩ filium
Haec dũ ille tecũ incorde sermocina retur. res¬
pexit diuinitas & fleuit humanitas : Agnita
esł dulcedo & periit amaritudo: Suscepta ẽ
caritas & deleta est iniquitas : Redut amor.
& fugatus es ł timor : Ec cesubito quẽ negauerat¬
quia non habebat speciem neque decorem ag¬
noscit resurgentemspeciosum forma prefiliis
hominũ. coniunctã que illiuid& sponsam tum¬
amillam in mortalitatis quã antea petrus
timu erat perituram indutã uid&. cognoscit
quod talis sit circũ amictaueste & ad loquitꝰ
illã ipsams ponsam p&rus. ut seru& huiustu¬
nicae dignitatẽ & dicit anima humanȩ: Ap̃s
prouo bis passus est. relinquens uobis ex.¬

Expanded text:
posside eum ? ubi est, In tempore tribulatioposside eum ? ubi est, In tempore tribulationis illius permane illi fidelis, ut et in haereditate illius cohaeres sis ? ubi est, Petre, Animam meam pro te ponam ? et, tecum usque ad mortem ? Quam celeriter negasti quasi hominem mortuum, quem antea confessus fueras vivi Dei Filium! Haec dum ille tecum in corde sermocinaretur, respexit divinitas, et flevit humanitas: agnita est dulcedo, et periit amaritudo; suscepta est charitas, et deleta est iniquitas; rediit amor, et fugatus est timor. Ecce subito quem negaveratquia non habebat speciem neque decorem, agnoscit resurgentem speciosum forma prae filiis hominum, conjunctamque illi videt sponsam, tunicam illam immortalitatis, quam antea Petrus timuerat perituram, indutam videt: cognoscit quod tali sit circumamicta veste, et alloquitur illam ipsam sponsam Petrus, ut servet hujus tunicae dignitatem, et dicit animae humanae, Christus pro vobis passus est, relinquens vobis ex
Abbreviated transcription (Latin):
quod erogando crescebat Ille dedit haet accepit:
Etis ta quod non habuit inuenit: & ille dando quod
de dit non amisit quia cũ ipsa pulchritudine a mor¬
tuis resur rexit Quid ex pauescis p&re quasi ꝑ¬
diderit xp̃s illam pul chra uestem: quando eũ
nudũ intendeibas in lignopendentem: noli ex pa¬
uescere. nolitimere. noli negare : tuni camillam
diuinitatis atque inmexta litas xp̃s non perdidit
incruce : qui a sponsae suae eam consigna uit in dote.
Uidistieum Opetre non habentem spetiem ne¬
que de corem : & continuo negastiillũ : queinem.¬
nibus tuis relictis amasti: Et non solũ semel :
sed stans in atrio sacerdotis abuna ancilla ter¬
tio intergorris & negas : At ubi tegallo canente
conuicit presumłtorẽ q̃ui predix erat antea ne¬
gatorem. res pexit in tus in corde & ut ama re
fleres intus quodam modo tecũ tacite loque¬
batur illa ipsa eius diuinitas. & dicebattibi
ubi es p&re sipos sides amicũ : intenstatione

Expanded text:
quod erogando crescebat. Ille dedit, haec accepit; quod erogando crescebat. Ille dedit, haec accepit; et ista quod non habuit invenit, et ille dando quod dedit non amisit, quia cum ipsa pulchritudine a mortuis resurrexit. Quid expavescis, Petre, quasi perdiderit Christus illam pulchram vestem, quando eum nudum intendebas in ligno pendentem? Noli expavescere, noli timere, noli negare: tunicam illam divinitatis atque immortalitatis Christus non perdidit in cruce, quia sponsae suae eam consignavit in dote. Vidisti eum, o Petre, non habentem speciem neque decorem, et continuo negasti illum, quem omnibus relictis tuis amasti: et non solum semel, sed stans in atrio sacerdotis ab una ancilla tertio interrogaris, et negas. At ubi te gallo canente convicit praesumptorem, qui praedixerat antea negatorem; respexit te intus in corde, et ut amare fleres , intus quodam modo tecum tacite loquebatur illa ipsa ejus divinitas, et dicebat tibi: Ubi est, Petre, Si possides amicum, in tentatione
Abbreviated transcription (Latin):
uulneratus descenderes. ego de albata de fonte
lectio
Quoui que sponsus buc in clinauit quitantũ amande
feda ut facer &pul chramꝰ usquȩ ad mortis exitũ ue
tu &ii habebat spetiem neque decorem: Quid
Etaris Amando talis factus est. hanc ta¬
men amis sionem decoris huius timuit p&rus. quan¬
do p̃nuntianti dño passio nem suã dixit : Ab sit ate
dño propitius tibies tonon fi& istud Sed ille
talia sapientem increpauit: & a postolũ diabolũ
uocauit dicens Redi retrosata nafNonenĩ sa¬
pis quȩ dĩ sunt: sed quȩ sunt hominum:
destimauit enĩ p&rus totã illã diuinitatis pulchri¬
tu dinẽ ab sorberi potuis se in corporis humanis pe-¬
ccie : & nes ciebat agi il lud magnũ sacramentũ. qđ
propterea seilla pulchritudine quod ammodo
expolia r& : Ut quã sibi coniungere dignabatur
sponsam ecde siam: eandemipsam pul cfritudine
ipseuestira : Nonenundando perder&. illud

Expanded text:
vulneratus descenderes, ego dealbata de fonte vulneratus descenderes, ego dealbata de fonte lectio . Quo usque se sponsus hic inclinavit, qui tantum amando foedam ut faceret pulchram, usque ad mortis exitum venet non habebat speciem, neque decorem . Quid miraris? amando talis factus est. 7. Hanc tamen amissionem decoris hujus timuit Petrus, quando praenuntianti Domino passionem suam, dixit: Absit a te, Domine; propitius tibi esto, ne fiat istud. Sed ille talia sapientem increpavit, et Apostolum diabolum vocavit dicens: Redi retro, satanas; non enim sapis quae Dei sunt, sed quae sunt hominum . Aestimavit enim Petrus totam illam divinitatis pulchritudinem absorberi potuisse in corporis humani specie, et nesciebat agi illud magnum sacramentum, quod propterea se illam pulchritudinem quodam modo exspoliaret, ut quam sibi conjungere dignabatur sponsam Ecclesiam, eamdem ipsam pulchritudinem ipse vestiret. Non enim dando perdebat illud
Abbreviated transcription (Latin):
circums tantes in terro gans dicit: Quenã ẽ hȩc
qu&e ascendit de albata & illi : Aaequitas dilex¬
it te : Ipsa est regina quae adstitit ad extristu¬
is. inuestitu de aurato circũ amicta uarietate :¬
e linguarũ diuersarũ gentiũ uarietate decora¬
ta: audiens hȩc sponꝰsui uocẽ dicentis. Quanã
est hȩc qua ascendit dealbata suerecunde &i¬
am ipsa respondere cogitur. & dicit suo sponso:
albata: ego sum quamfedam inuenisti. pulchr̃a¬
que fecisti: Egosum cuius precȩs audisti: quando
me in psalmo cantare fecisti Laua bisme. & su¬
perniuem de albabor: Quid ergomiraris pul¬
chritudinẽ meã cũ scias hancee opera tua quid
interrogas quodipse fecisti: uides me dealba¬
tam tulotã superniuem fecisticandidam:
Vt uideas meascendentẽ : te cognoui decalo des¬
cendentem. tea maui in cruce penden tem: Humi¬
litastua: facta esł exaltatiomea : Feditas tua.
facta esł pul chritudomea : Nisienĩtu decruce

Expanded text:
circumstantes interrogans dicit: Quaenam est haec circumstantes interrogans dicit: Quaenam est haec quae ascendit dealbata? Et illi: Aequitas dilexit te . Ipsa est regina quae astitit a dextris tuis in vestitu deaurato, circumamicta varietate , linguarum diversarum gentium varietate decorata. Audiens haec sponsi sui vocem dicentis, Quaenam est haec quae ascendit dealbata? verecunde etiam ipsa respondere cogitur, et dicit suo sponso: albata. Ego sum quam foedam invenisti, pulchramque fecisti: ego sum cujus preces audisti, quando me in Psalmo cantare fecisti, Lavabis me, et super nivem dealbabor . Quid ergo miraris pulchritudinem meam, cum scias hanc esse opera tua? Quid interrogas quod ipse fecisti? Vides me dealbatam, tu lotam super nivem fecisti candidam. Ut videas me ascendentem, te cognovi de coelo descendentem, te amavi in cruce pendentem. Humilitas tua facta est exaltatio mea, foeditas tua facta est pulchritudo mea. Nisi enim tu de cruce
Abbreviated transcription (Latin):
petua felicitate in aeternũ regnare merue¬
runt hoc in a poca lipsi reuelanit angelo
iohannes uidit turbã multã quã dinu merare
nemopoterat Hanc requi rens quȩ namess&.
responsum tale accepit hu sunt dictũ ẽ qui
lauerunt stolas suas. & candidas eas fece¬
runt in sanguine agni Iamagnoscis ani¬
maxp̃iana. quẽ admodũ & tu ex illo sangiu¬
ne efficiaris candida ut om̃is & corpore
& cordepulchra. ascendaus defontex p̃i con¬
secrata in sangui ne : Quidenĩma nauit exil¬
lo latere cruci fixi sanguis. & aqua. Ex san¬
guinerubor ex aqua spłendor: In istis duo¬
bus sacramentis. decorantur singulae animae
ex quibus una illa pulchra efficitur sponsa
ecdesia. ciu dicitur incantico canticorũ: Quã
spetiosaes̃ soror mea dilectamea : quã s̃pecio¬
s& sunt genȩ tuae: Et cũ ipse eã talem fecerit.
ipsam quȩ pul chritudine ei ipietona uerit. ut¬
dens eã talem quasi miratus exclamat : at que

Expanded text:
petua et Felicitate in aeternum regnare meruepetua et Felicitate in aeternum regnare meruerunt. Hoc in Apocalypsi revelante angelo, Joannes vidit turbam multam quam dinumerare nemo poterat. Hanc requirens quaenam esset, responsum tale accepit: Hi sunt, dictum est, qui laverunt stolas suas, et candidas eas fecerunt in sanguine Agni christiana, quemadmodum et tu ex illo sanguine efficiaris candida, ut omnis et corpore et corde pulchra ascendas de fonte Christi consecrata in sanguine. Quid enim manavit ex illo latere crucifixi? Sanguis et aqua: ex sanguine rubor, ex aqua splendor. In istis duobus sacramentis decorantur singulae animae, ex quibus una illa pulchra efficitur sponsa Ecclesia, cui dicitur in Cantico canticorum: Quam speciosa es, soror mea, dilecta mea, quam speciosae sunt genae tuae ! Et cum ipse eam talem fecerit, ipsamque pulchritudinem ei ipse donaverit, videns eam talem quasi miratus exclamat, atque
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ conparauit iudas. figuli dictus ẽ : hab& po¬
tes tatem figulus luti ex eadem consparsione.
aliud qui dem uas facere in honorẽ. aliud in con¬
tumeliam Oterra tanto rigata sanguint. respon¬
de tanto sanguini. Non sicut cain . & udas uerba ex¬
cusationis sed sicut scĩ martrres uerba confessio¬
nis Res ponde sicut respondit beatus stephanus.
qui in isto agro dominico ut bonus colonus pluri¬
mũ laborando genu fixit . atq: deterra petrosa
uulneratus ex ea lapides in suo corporetã quã insi¬
nusuo collegit. & sudando in opere terrã scõ sangui¬
ne rigando centenũ fructũ ex martrriodño p̃sentauit¬
Responde sicut respondit or prianus. laurentius.
ce teriq: scĩ pueri & puelle xtas om̃is & uter que
sexus. qui percipientes sanguinem xp̃i testimo¬
niumdicentes. & non negantes nomerxp̃i
Pro sanguine quembi berunt. sanguinẽ suũ
fundere non du bita uerunt. simulque cũ per¬

Expanded text:
quem comparavit Judas, figuli dictus est: Habet poquem comparavit Judas, figuli dictus est: Habet potestatem figulus luti, ex eadem consparsione aliud quidem vas facere in honorem, aliud in contumeliam . O terra tanto rigata sanguine, responde tanto sanguini, non sicut Cain et Judas verba excusationis, sed sicut sancti martyres verba confessionis. Responde sicut respondit beatus Stephanus, qui in isto agro dominico ut bonus colonus plurimum laborando genu fixit, atque de terra petrosa vulneratus, ex ea lapides in suo corpore tanquam in sinu suo collegit; et sudando in opere, terram sancto sanguine rigando centenum fructum ex martyrio Domino praesentavitResponde sicut respondit Cyprianus, Laurentius, caeterique sancti pueri et puellae, aetas omnis et uterque sexus, qui percipientes sanguinem Christi, testimonium dicentes, et non negantes nomen Christi, pro sanguine quem biberunt, sanguinem suum fundere non dubitaverunt, simulque cum Per
Abbreviated transcription (Latin):
nis homo terra quando accipit sanguinem xp̃i.
amendicit Quid est amen: uerum est quid est
uerum: quia fusus ẽ sanguis xp̃i Quo facienteꝰ
Discipulo uida tradente Amendicendo. uerumda¬
mando Dicit hoc omnis homo terra Ecceuidas.
uox sanguinis fratristui damat adme deter ra
Probauimus. quia eius sanguine rigaris Nide¬
terra quomodo accipias hunc sanguinẽ qui a quie¬
um bene accipit accipit bene dictionem Qui uero
eum maleaccipit. u dicium sibi bibendo adqui rit
Hoc figuratum ẽ & in illo agro iudae. a quo dictũ
est quodes s& ager sanguinis Secutũ esł ut di¬
ceretur fiat uilla eius deserta : si enĩ aduidam
pertines. si facta eius imita ris. si sanguinem xp̃i
non cũ timore & tremore accipis. eris uilla deserta.
ma ledicta. reproba & spinosa. Siaut̃ sanguinẽ
xpĩ tota cũ relle rentia percipiens. cognoscis per
il lum tua tibi dimitti peccata. qm̃ a gerille

Expanded text:
nis homo terra, quando accipit sanguinem Christi? nis homo terra, quando accipit sanguinem Christi? Amen dicit. Quid est, Amen? Verum est. Quid est verum? Quia fusus est sanguis Christi. Quo faciente? Discipulo Juda tradente. Amen dicendo, verum clamando dicit hoc omnis homo terra. Ecce, Juda, vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra. Probavimus quia ejus sanguine rigaristerra, quomodo accipias hunc sanguinem: quia qui eum bene accipit, accipit benedictionem, qui vero eum male accipit, judicium sibi bibendo acquirit. Hoc figuratum est et in illo agro Judae, de quo dictum est quod esset ager sanguinis: secutum est enim ut diceretur, Fiat villa ejus deserta . Si enim ad Judam pertines, si facta ejus imitaris, si sanguinem Christi non cum timore et tremore accipis; eris villa deserta, maledicta, reproba et spinosa. Si autem sanguinem Christi tota cum reverentia percipis, cognosces per illum tua tibi dimitti peccata, quoniam ager ille
Abbreviated transcription (Latin):
tus tua terra. quae ac cepit sanguinẽ fratris
tui demanutua. Agnos cȩiam terra. qm̃ san¬
guine rigataes in nocentis. conuince uocẽ
negantis. suscipe sanguinem confitentis
Omalus frater quod xp̃situus non
fu it frater: conuincat teprius
ipse dñs. quod tuus fuerit frater
fuerit fratertuus Respond& Et si fuit. fuit
Uon enim est quod fuit. Et si fuit. fuit Ego enĩ
generaliter deomnibus patridixi Adnuntia bo
nomen tuum fratribus meis Ecceuidas conuictus es
quod xp̃s fuerit frater tuus Ubiesł fratertu¬
Vs Respondedic Sequaeredic. quod dix̃ & ille
Nescio Num quidego cus tos sum fratrismeiꝰ
non enĩ & tu fuis ticustos qui & proditor̃. fac tus
&uenditor: Dic Nũ quid custos fra trismei. ut
respondeatur &tibi. Vox sanguinis fratristiu
clamat admed&erra Quid enĩ dicit: Omnis ho¬
moterra Primus enĩ homo. de terra terrenus
Et qualis terrenus. tales & terreni Quid dicit om¬

Expanded text:
tus tu a terra, quae accepit sanguinem fratris tus tu a terra, quae accepit sanguinem fratris tui de manu tua . Agnosce jam, terra, quoniam sanguine rigata es innocentis, convince vocem negantis, suscipe sanguinem confitentis.o male frater, quod Christus tuus non fuit frater? Convincat te prius ipse Dominus quod tuus fuerit frater.fuerit frater tuus. Respondet, Et si fuit, fuit: non enim est quod fuit, et si fuit, fuit: ego enim generaliter de omnibus Patri meo dixi, Annuntiabo nomen tuum fratribus meis . Ecce, Juda, convictus es quod Christus fuerit frater tuus. Ubi est frater tuus? Responde, dic, sequere, dic quod dixit et ille, Nescio. Numquid ego sum custos fratris mei? Non enim et tu fuisti custos, qui et proditor factus es et venditor. Dic, Numquid sum custos fratris mei? ut respondeatur et tibi, Vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra. Quid enim dicit omnis homo terra? Primus enim homo de terra. terrenus; et, Qualis terrenus, tales et terreni . Quid dicit om
Abbreviated transcription (Latin):
re id quod me puitisti possela tere Agnosce
quid feceris de proximo. age paenitentiã ut
pos sis accipere indulgentiã Uerũ ille sen¬
su durior. inscelere pertinatior moribus per¬
uersis in anima percus sus. responaad
dicenti Ribiẽ fratertuus
& dicit. nescio łdum quid
etro custos sũ fratrismeim
quid dicis cam: cuidicis nescio.
cũ illo loqueris qui omĩa uid& oca lis illius.
quid esł quoddicis. nũ quid egrocustos fra¬
tris meiꝰ talia perpe trando repulistiate
in omnibus timorem dĩ Et dñs illi Quid fe¬
cisti uox san guinis fratristui. clamat
adme de terra. Si enĩ esses fra tristuicus¬
tos. eius non es ses inter fector ⁊ si agnosce¬
res fraternitatẽ. tantã non cõmitteres im¬
manitatẽ: Sitimeres meũ iudicium. infra¬
tremnon cõnmit teres parricidium
Uox sanguinis fratristui clamat ad me
de terra Et nunc ait dñs Male dictus tua
terra Nonma le dicta terra. sed maledic¬

Expanded text:
re id quod me putasti posse latere; agnosce re id quod me putasti posse latere; agnosce quid feceris, de proximo age poenitentiam, ut possis accipere indulgentiam. Verum ille sensu durior, in scelere pertinacior, moribus perversis in anima percussus, respondet Deo dicenti, Ubi est frater tuus? et dicit, Nescio. Numquid ego custos sum fratris mei? Quid dicis, Cain? cui dicis, Nescio? Cum illo loqueris qui omnia videt oculis suis. Quid est quod dicis, Numquid ego custos fratris mei sum? Talia perpetrando repulisti a te in omnibus timorem Dei. Et Dominus illi: Quid fecisti? Vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra. Si enim esses fratris tui custos, ejus non esses interfector. Si agnosceres fraternitatem, tantam non committeres immanitatem. Si timeres meum judicium, in fratrem non committeres parricidium. Vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra. Et nunc, ait Dominus, maledictus tu a terra: non, maledicta terra, sed, maledic
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ magistri. & emit exinde a grum figu¬
li quidesł hoc: putamus dilectis simiuacare
hanc actionem: in illa uendit uenditione uelemp¬
tione uel in ipsa xpimistica passione conpara¬
uit ait scriptura uidas agrum figuli : & uoca¬
tus es ager ille ager sanguinis clamat hȩc
terra quali uel quo pretio fuerit comparata
Immo preciũ ipsum clamat sanguis ipse Cla¬
matrabbel ille ius tus. abimpio fratre occisus
Mamat iã que dilectis simicũ bȩc similitudo
cam. & abel. postea quã amaiore fratre
minor occisus est Ab inuido in nocens perem¬
tus est abscelerato. piusinter fectus est
Inter rogat dscam. quasi inscius qua siigna¬
rus & dicitei Ubiẽ abel fratertuus.
qua uox non ẽ ignorantis. sed peccatũ anteocu¬
los sceberati ponentis. ut in excusabilis sit
om̃is homo qui& ad monitus peniteri nonuult
inmalo Ubiest ab& fratertuus. hoc fuit
dicere dĩ Agnosce cain. non me potuis se late¬

Expanded text:
sanguinem magistri, et emit exinde agrum figusanguinem magistri, et emit exinde agrum figuli: quid est hoc? Putamus, dilectissimi, hanc actionem in illa venditione vel emptione, vel in ipsa Christi mystica Passione? Comparavit, ait Scriptura, Judas agrum figuli, et vocatus est ager ille, Ager sanguinis. Clamat haec terra quali vel quo pretio fuerit comparata; imo pretium ipsum clamat, sanguis ipse clamat, Abel ille justus ab impio fratre occisus clamat. Namque, dilectissimi, cum haec similitudo s, Cain et Abel; posteaquam a majore fratre minor occisus est, ab invido innocens peremptus est, a scelerato pius interfectus est, interrogat Deus Cain, quasi nescius, quasi ignarus, et dicit: Ubi est Abel frater tuus? Quae vox non est ignorantis, sed peccatum ante oculos scelerati ponentis; ut inexcusabilis sit omnis homo qui et admonitus poenitere non vult in malo. Ubi est Abel frater tuus? hoc fuit dicere ei: Agnosce, Cain, non me potuisse late
Abbreviated transcription (Latin):
tolus in xp̃o baptizatisumus. inmorte ipsius bap¬
guine rigaris Uideamus quomodo peraliquã
similitu dinem hoc quod diximus. probare possi¬
mus. Non enĩ nostris sermonibus. sed do cumen¬
tis diuinis fides ad cõmodanda est Ecceinten¬
dite dilectissimi iuda sille malus & falsus disct¬
pulus. uenalis & uenditor. fur & traditor. emptus
a uidaeis. ut cũ eis es s& mancipiũ diaboli. preciũ
accipiens de illo qui non hab& precium. Venditor
sanguinis xp̃i ex ipso precio ut scriptura narrat.
emit sibi a grum figuli: ut is qui here ditatẽ inte¬
gram xp̃m non habebat incaelo. partẽ aliquã ha¬
bereuell& in sȩđo. Quã nec ipsã possedit. qui a
sceleris tantifacti sibi m& concius. collũ sibiad li¬
gauit. & prostratus in faciem dis ruptus esł me¬
dius Ager tamen ille qui abeo conparatus est.
uocatus esł ager sangunis. qm̃ expretio conpara¬
tus es ł tanti sanguinis. Uendidit discipulus

Expanded text:
tolus, in Christo baptizati sumus, in morte ipsius baptolus, in Christo baptizati sumus, in morte ipsius bapguine rigaris. Videamus quomodo per aliquam similitudinem hoc quod diximus probare possimus. Non enim nostris sermonibus, sed documentis divinis fides accommodanda est. Ecce, intendite, dilectissimi, Judas ille malus et falsus discipulus, venalis et venditor, fur et traditor, emptus a Judaeis, ut cum eis mancipium esset diaboli, pretium accipiens de illo qui non habet pretium, venditor sanguinis Christi, ex ipso pretio, ut Scriptura narrat, emit sibi agrum figuli: ut is qui haereditatem integram Christum non habebat in coelo, partem aliquam habere vellet in saeculo. Quam nec ipsam possedit, quia sceleris tanti facti sibimet conscius, collum sibi alligavit, et prostratus in faciem disruptus est medius. Ager tamen ille qui ab eo comparatus est, vocatus est Ager sanguinis , quoniam ex pretio comparatus est tanti sanguinis. Vendidit discipulus
Abbreviated transcription (Latin):
& in aquo sa Et̃ tuuna quaque anima qua accedis
adx pͥm̃ terra es spinosa & arida Unde proba¬
mus quia talis es recole illã sententiã quã in
primis parentibus accepisti. & inuenies quidin¬
de traxisti Spinas inquit & tribulos. paru&ta
bi Anres pondebis. nonte esse terrã spinosa.
si spints non haberes. capiti creato ristiucoro¬
naspineã non in poneres Quia ergo & tutalis
es spinarũ multitudine petcatorũ pregraua¬
taes Ideo tibi talis cultura inpenditur. propte¬
rea crucis ligno ex araris. propterea celesti plu¬
uie prepararis. Nit cũ fecunda ef fecꝰta fuc¬
is. non gra tuleris d&uis quȩ nulla sunt meritis
sedred dens bonos fructus xp̃i. predices gra¬
tiam : Vis nos se qualis tibi adhibeatur cultura
qualis tedesuper per fundat gratia. Ecce ag¬
nosce xpi cruce exar&ris. quan do eus sugno in
fronte signaris: eius sanguine rigaris. quan do
in morte ipsius baptizaris. Qđ quod enĩ aita pos¬

Expanded text:
et inaquosa. Et tu, unaquaeque anima quae accedis et inaquosa. Et tu, unaquaeque anima quae accedis ad Christum, terra es spinosa et arida. Unde probamus quia talis es? Recole illam sententiam, quam in primis parentibus accepisti, et invenies quid inde traxisti. Spinas, inquit, et tribulos pariet tibi . An respondebis non te esse terram spinosam? Si spinas non haberes, capiti Creatoris tui coronam spineam non imponeres. Quia ergo et tu talis es, spinarum multitudine, id est peccatorum, praegravata es: ideo tibi talis cultura impenditur, propterea crucis ligno exararis, propterea coelesti pluviae praepararis; ut cum fecunda effecta fueris, non gratuleris de tuis, quae nulla sunt, meritis, sed reddens bonos fructus, Christi praedices gratiam. Vis nosse qualis tibi adhibeatur cultura, qualis te desuper perfundat gratia? Ecce agnosce, Christi cruce exararis, quando ejus signo in fronte signaris; ejus sanguine rigaris, quando in morte ipsius baptizaris. Quotquot enim, ait Apos
Abbreviated transcription (Latin):
Nonnos ergo dilectis simi. aut timor spi¬
narũ. aut saxa p&rarũ. aut durissi mauia
perterreat. dũ tamen seminantes uerbũ
dĩ. adterrã bonã tandem ali quando perue¬
nire possimus Accipe uerbũ dñi om̃is ager.
omnis homo siues terilis siue fecundus. Ego
spargam. tu uide quomodo accipias ł go
erogem . tuui de qua les fructus reddas
Melius est enĩ ut de accepto tu prote rationẽ
red das. quã nobis non erogantibus iustae dica¬
tur. Seruenequã &piger tuerogares. ego
ueniens cũ usuris exigerem Si uero infecun
dã aut spino sam uel sic cã sentis. returre ad creato¬
rem tuum: Hoc enĩ nunc agitur. ut in nõueris. ut
fecunderi s ut in rigeris & billo Quiposuit de ser¬
tũ instagna aquarũ & terrã sine a qua in exitus au¬
quaru & habitare fecit illic esurientes. & constu¬
uerunt ciuitates habitationis Et semirauerunt
airos & planta uerunt uineas & fecerunt fruc tũ
frumenti Ex qua terra exilla steri lispinosa

Expanded text:
o nos, dilectissimi, aut timor spinarum, aut saxa petrarum, aut durissima via perterreat; dum tamen seminantes verbum Dei, ad terram bonam tandem aliquando pervenire possimus. Accipe verbum Dei, omnis ager, omnis homo, sive sterilis, sive fecundus: ego spargam, tu vide quomodo accipias; ego erogem, tu vide quales fructus reddas. Melius est enim ut de accepto tu pro te rationem reddas, quam nobis non erogantibus juste dicatur, Serve nequam et piger, tu erogares, ego veniens cum usuris exigerem . Si vero te terram infecundam aut spinosam vel siccam sentis, recurre ad Creatorem tuum. Hoc enim nunc agitur, ut innoveris, ut fecunderis, ut irrigeris ab illo qui posuit desertum in stagna aquarum, et terram sine aqua in exitus aquarum, et habitare fecit illic esurientes; et constituerunt civitatem habitationis, et seminaverunt agros, et plantaverunt vineas et fecerunt fructum frumenti . Ex qua terra? Ex illa sterili, spinosa,
Abbreviated transcription (Latin):
patriã declaratam adque demons tratã iam
cernitis oculis cordisuestri. red diteno bis fruc¬
tũ laboris nos tri Reddite fr̃s. reddite. ex igi¬
mus a uobis Talis est enĩ merces nr̃a quã auo¬
bis exigimus. ut nec nos pudeat p&ere. necuos
pigeat erogare. Hoc quod exigimus erogan¬
doꝰ cumulabitis magis quã de trimentum
patiemini. sinon erogaueritis Quȩ ẽ ergo
merces ura non querimus aurũ uestrum. non
argen tũ uestrũ. non nũ mũ uestrũ. nec quic¬
quã derebus ur̃is. sed merces nr̃a ẽ ut in illoscõ
fonte adiu uetis nos orationibus uestris. am̃¬

Expanded text:
patriam coelestem declaratam atque demonstratam jam patriam coelestem declaratam atque demonstratam jam cernitis oculis cordis vestri; reddite nobis fructum laboris nostri. Reddite, fratres, reddite, exigimus a vobis. Talis est enim merces nostra, quam a vobis exigimus, ut nec nos pudeat petere, nec vos pigeas erogare. Hoc quod exigimus, erogando cumulabitis magis, quam detrimentum patiemini, si non erogaveritis. Quae est ergo merces nostra? Non quaerimus aurum vestrum, non argentum vestrum, non nummum vestrum, nec quidquam de rebus vestris: sed merces nostra est, ut in illo sancto fonte adjuvetis nos orationibus vestris.
Abbreviated transcription (Latin):
quis aliud euuangelizauerit uobis. anathe¬
ma sit Rectos cursus facite pedibus uestris:
non decline tisnec addexterã presumen do. nec
ad sinis tram des perando Currite uelo citer.
reos tauia ⁊ ipsa enim uos perducit ad patriã ad
illam pactriam cuius ciues geli sunt . cuius templũ
nullus admittitur inimicus:: Ciuitas ubimuillus
moritur. qui nullus oritur Mullus infirma¬
tur. quia in cor rupta salute laetatur. Cum
illuc uenerimus. non ibi esu riemus aut sitie¬
mur. Uisio ipsa sacietas nos bra crit
nonibi dormiemus. quia nonibi laborabimus
Nulla cuuis lib& rei necessariaerit refectio.
ubi nulla erit de fectio Viuemus. regnabimus.
latabimur Sitantũ delectat cũ deea loquimꝰ :
quiderit &uidereꝰ uidere dm̃. uiuere cũ dõ. ui¬
uere de dõ Uita enĩ nostra erit laudare dm̃.
ui gantibus laborauimus. & uiatoribus ducatũ
prebuimus. sideuias fauces latronũ. hocest
hereticorũ sollicite demons trauimus. si ipsã

Expanded text:
quis aliud evangelizaverit vobis, anathequis aliud evangelizaverit vobis, anathema sit . Rectos cursus facite pedibus vestris: non declinetis nec ad dexteram praesumendo, nec ad sinistram desperando. Currite velociter rectam viam: ipsa enim vos perducit ad patriam; ad illam patriam cujus cives Angeli sunt, cujus templum nullus admittitur inimicus; ubi nullus moritur, quia nullus oritur; nullus infirmatur, quia incorrupta salute laetatur. Cum illuc venerimus, non ibi esuriemus aut sitiemus: visio ipsa satietas nostra erit. Non ibi dormiemus, quia non ibi laborabimus. Nulla cujuslibet rei necessaria erit refectio, ubi nulla erit defectio. Vivemus, regnabimus, laetabimur. Si tantum delectat cum de ea loquimur, quid erit et videre? Videre Deum, vivere cum Deo, vivere de Deo. Vita enim nostra erit laudare Deum, vigantibus laboravimus, et viatoribus ducatum praebuimus, si devias fauces latronum, hoc est haereticorum, sollicite demonstravimus, si ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
Videte rursũ illũ ustũ uidicem. miseri cordiã
facientem Cũ uider& quod homo totã stirpẽ
suã maleu sus libero uoluntatis arbi trioin se
tã quã in radicedã nas s&. ipsenon rogatus de
caelo descendit & humanũ genus superbia
pereunte suahumilitate sanauit Errantes ꝑ¬
duxit adui am. peregrinos perducit ad pa¬
triam Nonergo glorietur huma nana¬
tura dese. sed ineo glori &ur qui fecit se
predicantiũ sed longe auia errantium:
un auoce ipsius uere uiȩ conuincuntur adque con¬
funduntur dicentis. Multimihi dicent in illa
die. Dñe dñe. nonne intuonomine prophe ta¬
uimus & in tuo nomine demonia eiecimus & in¬
tuo nomine uirtutes multas fecimus . & tunc¬
dicam eis Non nouiuos. Receditea me omnes
quio peratiestis iniquitatem deo peraties¬
tisiniqui Itatem . quia et dȩsi ȩmaȩ pertur¬
scaẽ matris ȩc cdesiae catholicȩ per uniuer sum
mundũ diffusae. fugite omnes here ses. Si

Expanded text:
Videte rursum illum justum judicem misericordiam Videte rursum illum justum judicem misericordiam facientem. Cum videret quod homo totam stirpem suam, male usus libero voluntatis arbitrio, in se tanquam in radice damnasset; ipse non rogatus de coelo descendit, et hominem superbia pereuntem, sua humilitate sanavit: errantes perduxit ad viam, peregrinos perducit ad patriam. Non ergo glorietur humana natura de se, sed in eo glorietur qui fecit se. praedicantium, sed longe a via errantium, una voce ipsius verae viae convincuntur atque confunduntur dicentis: die: Domine, Domine, nonne in tuo nomine prophetanimus, et in nomine tuo daemonia exclusimus, et in nomine tuo uirtutes magnas fecimus? dicam eis, Non novi vos: recedite a me, omnes qui operati estis iniquitatem . Ideo operati estis iniquitatem, quia Ecclesiae meae pertursanctae matris Ecclesiae catholicae per universum mundum diffusae, fugite omnes haereses. Si
Abbreviated transcription (Latin):
gloriatur. in dno glorietur sti contra hoc
male dictũ hominẽ non incurrere promit¬
tunt. si desepresumsserit. uel in seipso gloria¬
tus fuerit. Sedquid contra hos multa dica¬
mus. Hoc promisit & pater illorũ diabolus.
illiprimo homini. Nonmorte in quid morie¬
mini. s eritis sicut dii Dm̃ contenssit. serpenti
credidit a quod acceperat per didit. Situne
ille homonon fuit cautus. nunc homo caueat
uel expertus. Odit ds praesumsto res. deuiri¬
bus suis Quid enĩ ualeat liberũ arbitriũ.
non aduitũ. in ipso adam demonstratũ esł
Admalũ sufficit sibi ad bonũ non nisi adiu¬
u&ur adõ Primus enĩ ille homo accepit li¬
berũ arbi triũ rectũ. & posuit antecũ ds̃ sicut
scriptura dicit Ignẽ & aquã Ad quod uolueris in¬
quid. porrigemanũ tuã ł legit ignẽ. reliquit
aquã Uideteistũ uidicem quo delerit homo
liber. accepit. Malũ uoluit. hoc illũ sẽcutũ est:

Expanded text:
gloriatur, in Domino glorietur : isti contra, hoc gloriatur, in Domino glorietur : isti contra, hoc maledictum hominem non incurrere promittunt, si de se praesumpserit, vel in se ipso gloriatus fuerit. Sed quid contra hos multa dicamus? Hoc promisit et pater illorum diabolus illi primo homini: Non morte, inquit, morieris, eritis sicut dii. Deum contempsit, serpenti credidit, et quod acceperat perdidit. Si tunc ille homo non fuit cautus, nunc homo caveat vel expertus. Odit Deus praesumptores de viribus suis. Quid enim valeat liberum arbitrium non adjutum, in ipso Adam demonstratum est. Ad malum sufficit sibi; ad bonum non, nisi adjuvetur a Deo. Primus enim ille homo accepit liberum arbitrium rectum, et posuit ante eum Deus, sicut Scriptura dicit, ignem et aquam: ad quod volueris, inquit, porrige manum tuam . Elegit ignem, reliquit aquam. Videte justum judicem. Quod elegit homo liber, accepit: malum voluit, hoc illum secutum est.
Abbreviated transcription (Latin):
dinom nas eram Nt trinitas unus ds̃ in¬
tellegrere turstatim subiunctum est
Et fecit ds̃ hominem. adima ginẽ suã fecit il¬
lũ Ecceper scripturas scãs trinitas unus ds̃prae¬
dicatur. arrianus conuinctus aliquando con¬
fundatur Sed audiad huc haeretice a postolũ
paulum conuincentemte . & docentem me
Audqͥ quid dedõ filiodicat. Cũ inquid in forma
dĩ ess& non rapinã arbi tratus est essea qua¬
lis dõ Ille eũ piae dicat ae qualem tueũ ad se¬
risminoremꝰ cui credendũ est: apostolo an
tibiꝰ tibi quẽ totus orbis abiecit. anilli quẽ
totus mundus suscepit: cedat uritur uel sero
conui acta peruer si tastua. quiaiã totũ mun¬
dum possedit euuan gelica & apostolica doc
trina Alia quoque spelunca latronũ nonbo¬
norũ haereticorũ pelagianorũ & de mons tran¬
daest & cauenda Haec esł enĩ eorũ per uer¬
sadoctrina cũ scriptura dicat Maledictus
homo quispem suã ponit in homine: & qui

Expanded text:
dinem nostram, ut Trinitas unus Deus indinem nostram, ut Trinitas unus Deus intelligeretur; statim subjunctum est, Et fecit Deus hominem, ad imaginem suam fecit illum . Ecce per Scripturas sanctas Trinitas unus Deus praedicatur; arianus convictus aliquando confundatur. Sed audi adhuc, haeretice, apostolum Paulum convincentem te et docentem me, audi quid de Deo Filio dicat: Cum, inquit, in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo . Ille eum praedicat aequalem, tu eum asseris minorem. Cui credendum est, Apostolo, an tibi? tibi quem totus orbis abjecit, an illi quem totus mundus suscepit? Cedat igitur vel sero convicta perversitas tua, quia jam totum mundum possedit evangelica et apostois. Alia quoque spelunca latronum non bonorum, haereticorum Pelagianorum, et demonstranda est et cavenda: haec est enim eorum perversa doctrina. Cum Scriptura dicat, Maledictus homo qui spem suam ponit in homine ; et, Qui
Abbreviated transcription (Latin):
terra & in inferno ad est cũ illo quidicit. cȩlũ &
terrã egoimpleo: ergotrinitas unuest ds̃ Sed
audi ad huc haere ticeunde conuincaris. quod tri¬
nitas unus sit ds̃ In ipso principio librigene seos
quod diximus.scriptues Nn principio fecit
ds̃ caelũ & terra. Ecceds pater & principiũ fili¬
us. secundũ qđ sedixit es se principium Siaut
legitur dixit ds̃ fiat lux & finxit ds deterra
& fecit ds̃ hoc demonstratur quod in separa¬
bilia sint opera trinitatis: euidentius hoc
in consequentibus de mons tratur. Nlam
cũ uentũ ess& ut homo formare tur. ait scrip¬
tura & dixisds̃ Faciamuẜ hominem adi¬
mgnẽ & similitu di nẽ nostram Nondix it
faciã adimaginem & simi litudinẽ me ã. ut so¬
lus pater intellegeretur. nec dixit fi t ut filio
uȩluti iuber& facere ꝑquem facta sunt om̃ia
nec dictũ est feceruit ut singuli singula
in eo conferrent opesa sua. sedcũ diceretur
factamus hominẽ adimaginẽ & similitu¬

Expanded text:
terra et in inferno adest cum illo qui dicit, Coelum et terram ego impleo ; ergo Trinitas unus est Deus. Sed audi adhuc, haeretice, unde convincaris, quod Trinitas unus sit Deus. In ipso principio libri Geneseos, quod diximus, scriptum est, In principio fecit Deus coelum et terram. Ecce Deus Pater, et principium Filius, secundum quod se dixit esse principium. Si aulegitur, Dixit Deus, Fiat lux; et, Finxit Deus de terra; et, Fecit Deus: hoc demonstratur quod inseparabilia sunt opera Trinitatis. Evidentius hoc in consequentibus demonstratur. Nam cum ventum esset ad id ut homo formaretur, ait Scriptura: Et dixit Deus, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Non dixit, Faciam ad imaginem et similitudinem meam, ut solus Pater intelligeretur; nec dixit, Fiat, ut Filio veluti juberet facere, per quem facta sunt omnia; nec dictum est, Fecerunt, ut singuli singula in eo conferrent opera sua: sed cum diceretur, Faciamus hominem ad imaginem et similitu
Abbreviated transcription (Latin):
frequenter &iã xp̃s in uocetur gubernator.
ut nauem tantis periculis ereptam. ad portũ
securitatis ipseper ducat Baptizatus es
signatus es regio carastere . coepisticon¬
sequi annonamꝰ demensa registui. Noli
esst desertor. nec ut delica tusmi les difflu¬
as peruo luptates & tehostis diabolus in¬
ermem di flucritem que inueniat: sedut for¬
tis miles quic̃ quid potes agem boc bello sit
uirtus tua xp̃s non solũ te tueatur. uerũ &i¬
am alii pro ficiant ad salutem Postula a
regetuo arma spiritalia Bellũtibin qui
indicitur in quo enites cas pugnando : ut ad
plenã pacem trium phando peruenias
Non contra unũ dimicabis. multienĩ con¬
tra exient aduersarii Pugna bis enĩ cum
uitus ꝓ utbea tusmartrrciprianus ait:
hide pres seris a uaritiã : exurg& libido

Expanded text:
frequenter etiam Christus invocetur gubernator, frequenter etiam Christus invocetur gubernator, ut navem tantis periculis ereptam, ad portum securitatis ipse perducat. Baptizatus es, signatus es regio charactere, coepisti consequi annonam de mensa Regis tui. Noli esse desertor, nec ut delicatus miles diffluas per voluptates, et te hostis diabolus inermem diffluentemque inveniat: sed ut fortis miles, quidquid potes age in hoc bello, ut virtus tua Christus non solum te tueatur, verum etiam alii proficiant ad salutem. Postula a Rege tuo arma spiritualia. Bellum tibi, inquit, indicitur, in quo enitescas pugnando, ut ad plenam pacem triumphando pervenias. Non contra unum dimicabis; multi enim contra te exient adversarii: pugnabis enim cum vitiis, et, ut beatus martyr Cyprianus ait, si depresseris avaritiam, exsurget libido
Abbreviated transcription (Latin):
IL
Minproximo esł dies redemptio¬
nis ur̃ȩ. percipite dilectis simi ea
quȩuos crudiant ad que corda ur̃a e¬
nutriant. eri gant. conroborent ad timo rẽdĩ
Feruor iste tanti amoris. non pigrescat incor di¬
bus uestris Nec put& quis tantũ es sexp̃ianũ
quod his inbutus nrsteriis renasciter exa qua
& spũ. & pos ł modũ dimit tat seuoluptatibus
uarus . Securus que ef fectus quod sacramen¬
to baptis matis muni erit animã suam. non eam
cus todi at contra uersutia sinimici Immo &ip¬
se quantũ potest cus todiat. & custo diendã p&at.
ne tempes tatibus huius mundi procellis que
depereat Baptizatus est quis. nauis esł ins¬
taurata: sub uncta uelificati mis sain mare ⁊
indig& guberna culo. quous que ad portũ desi¬
deratumꝰ perueniat Ma rehoc sđm scilic&
non solũ tepes tatibus scopulis que periculo sũ
esłiuerũ &iã bestiis cupiditatũ insidiantibus
babundans Omni sollicitudino. omnicura
omni industria excitatilamuigil ent nautae⁊

Expanded text:
in proximo est dies redemptionis vestrae, percipite, dilectissimi, ea quae vos erudiant, atque corda vestra enutriant, erigant, corroborent ad timorem Dei: fervor iste tanti amoris non pigrescat in cordibus vestris. Nec putet quis tantum esse christianum, quod his imbutus mysteriis renascitur ex aqua et spiritu, et postmodum dimittat se voluptatibus variis; securusque effectus quod sacramento Baptismatis munierit animam suam, non eam custodiat contra versutias inimici. Imo et ipse, quantum potest, custodiat, et custodiendam petat, ne tempestatibus hujus mundi procellisque depereat. Baptizatus est quis, navis est instaurata, subuncta, velificata, missa in mare; indiget gubernaculo, quousque ad portum desideratum perveniat. Mare, hoc saeculum scilicet, non solum tempestatibus scopulisque periculosum est, verum etiam bestiis cupiditatum insidiantibus abundans. Omni sollicitudine, omni cura, omni industria excitati jam vigilent nautae:
Abbreviated transcription (Latin):
mã carnemque peractã autuberes fruges siros
caelestis in fuderit. autaridas spinas. si sic cater¬
ra remanserit. & eorũ opus in posterũ sub sequȩ
pas sim & sine ulla discretione cuius lib& gle¬
be semen uerbi sui iacere precepit. Inducit e¬

Expanded text:
mum carnemque parant, aut ad uberes fruges, si ros mum carnemque parant, aut ad uberes fruges, si ros coelestis infuderit, aut ad aridas spinas, si sicca terra remanserit, et eorum opus in posterum subsequeturpassim et sine ulla discretione cujuslibet glebae semen verbi sui jacere praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ sibiea non agriculturae dominicae conpa rauit
Nosea ipsa quin que iuga in agro dominico iunga¬
ius Terrã duris simã sulcis spirita libus exaremus.
iemonter bicu proicientes quascũ que spinas
malarũ cupiditatum in uenerimus. euellamus.
era dicemus. diui noigne succendamus. ut in talio¬
pere laborantes. dño dõnostro fiducialiter dica¬
mus Dñe pater familias qm̃ te adiuuante feci¬
mus opus quodius sisti. red demer cedem quam
promisisti Quae sunt quinque illa iugaboumꝰ
quin que iuga boum. quin quae sen sus corpo¬
ris sunt u sus in oculis. auditus in auri¬
bus. ol factus innaribus. gustus in faucibus.
tactus in manibus & ista iuga sunt. Duo sunt ocu¬
li duaaures. geminȩnares. duamanus. Et in
ipsogustu geminũ quod dã inuenitur. quan¬
do sapor ipse faucibus atque palato iu dicante
discernitur. Ista ergo quin que uigater ram
uersant. quan do suis of ficus deser uientes ani¬

Expanded text:
vit , quoniam sibi ea, non agriculturae dominicae comparavit; vit , quoniam sibi ea, non agriculturae dominicae comparavit; nos ea ipsa quinque juga in agro dominico jungamus, terram durissimam sulcis spiritualibus exaremus, semen verbi Dei projicientes, quascumque spinas malarum cupiditatum invenerimus, evellamus, eradicemus, divino igne succendamus: ut in tali opere laborantes, Domino Deo nostro fiducialiter dicamus: Domine paterfamilias, quoniam te adjuvante fecimus opus quod jussisti, redde mercedem quam promisisti. Quae sunt quinque illa juga boum? Quinque juga boum, quinque sensus corporis sunt: visus in oculis, auditus in auribus, olfactus in naribus, gustus in faucibus, tactus in manibus. Et ista juga sunt: duo sunt oculi, duae aures, geminae nares, duae manus; et in ipso gustu geminum quiddam invenitur, quando sapor ipse faucibus atque palato judicante discernitur. Ista ergo quinque juga terram versant, quando suis officiis deservientes ani
Abbreviated transcription (Latin):
elestigratiae. & spiritali pluuia prepa¬
randus est ager acclesiae. mberdiuinus
in proximo ẽ Operemur dilectissimi
in isto agro. quod nobis creditum est. obis enĩda¬
tumest plantare. rigare olera remnouellare: sed dĩ
esł incrementũ dare Apostolus paulus doctor
gent̾ium. in fide & uerita te per seipsum. & o¬
perando & monendo hanc nos docuit domini cam
exercere cultu ram dicens Ego planta ui a polloriga¬
uit.: sed ds̃ in crementũ dedit Et paulo post. Dĩ enim
sumus cooperarii. dĩ agricultura. dĩ aedificatio
estis & alibi Cooperato resmei estote fr̃s. & in ten¬
dite eos qui sicam bulant sicut hab&is formã nostrã
nistaita que fr̃s dominica agricultura inquanos dñs
operari precepit: sic operemur. ut mercedem promis¬
samdono gratiae acciperemere amur. Tempus esł
operemur. labore mus. Quin que illã iugaboum quae
ille inui tatus in euuan geliodũ ad caenã ueni renoll&.
probare seuelle dixit: Et propterea acaena excusauit

Expanded text:
elesti gratiae et spirituali pluviae praeparandus est ager Ecclesiae, quia imber divinus in proximo est. Operemur, dilectissimi, in isto agro quod nobis creditum est. Nobis enim datum est plantare, rigare, arare, novellare: sed Dei est, incrementum dare. Apostolus Paulus doctor Gentium in fide et veritate, per se ipsum et operando et monendo hanc nos docuit dominicam exercere culturam, dicens: Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit; et paulo post, Dei enim sumus cooperarii, Dei agricultura, Dei aedificatio estis ; et alibi, Cooperatores mei estote, fratres, et intendite eos qui sic ambulant sicut habetis formam nostram . In ista itaque, fratres, dominica agricultura, in qua nos Dominus operari praecepit, sic operemur, ut mercedem promissam dono gratiae accipere mereamur. Tempus est, operemur, laboremus. 2. Quinque illa juga boum, quae ille invitatus in Evangelio dum ad coenam venire nollet, probare se velle dixit, et propterea a coena se excusa
Abbreviated transcription (Latin):
principium łrgo & illud quodingene si scrip¬
tum estrin principio fecit ds̃ caelũ & terra
Intellegitur infilio qui esł principium
Siergo semper ds pater. semper ds̃ filius
quia nec ille aliquando non pater. nec isteali¬
quado nonfilius Nononĩ ut pater generar& fi¬
liũ minuit seipsis. seditagenuit desealterum
gro : Nec minuit cũ proce dendo. nec au¬
ga herendo & hec triaunus as. dequo pro¬
ph& adi cĩt: Tues ds̃ solus magnus. Tuaute hae¬
retice conpone gradus. separa trinitatem
Fac patrẽmaiorem. filiũ minorem spm̃
scm̃ sequentem Sediã de filio quod equa¬
lis sit patriali quaiã diximus: & quod occur¬
rerit dicemus. Audi&̃ de spis sco. quẽ mino¬
rem uis esse patit & filio: Nempesp̃s sc̃s.
cũ patre& filio. & ubique sit totus
atelus gabribel admariam sp̃s sosin¬

Expanded text:
Principium . Ergo et illud quod in Genesi scripPrincipium . Ergo et illud quod in Genesi scriptum est, In principio fecit Deus coelum et terram , intelligitur in Filio, qui est principium. Sic ergo semper Deus Pater, semper Deus Filius; quia nec ille aliquando non Pater, nec iste aliquando non Filius. Non enim ut Pater generaret Filium, minuit se ipsum: sed ita genuit de se alterum gro, nec minuit eum procedendo, nec auget haerendo. Et haec tria unus Deus, de quo propheta dicit: Tu es Deus solus magnus . Tu autem, haeretice, compone gradus, separa Trinitatem: fac patrem majorem, Filium minorem, Spiritum sanctum sequentem. Sed jam de Filio, quod aequalis sit Patri, aliqua diximus, et quod occurrit, diximus: audi et de Spiritu sancto, quem minorem vis esse Patre et Filio. Nempe Spiritus scum Patre et Filio, et ubique sit totus.angelus Gabriel ad Mariam: Spi
Abbreviated transcription (Latin):
tus est ut redimerate. Sed ipse inquis dixit
patermaior me est Intellege secundũ suscep¬
tum hominem. & deponiferrorem. Secundum
hocdicit patermaio meefł. secundum quod
de eo ait proph&a: Minorastieũ paulomi¬
nus abangelis Tuaut̃ dic. secundũ quide ũ
minorẽ adseris Si secundum potes tatem
pater non iudicat quem quam sed filius :
si setundũ opera. omia perfiliũ facta sunt
Si scđ̃m tempus. hoc cre dis de dõtuo quia si cut
tuma ior es filiotuo ita ille filiosuo. Auer tat
bocds̃ ab auribus fideltum indigna sunt isL
credere de dõ : sienĩ filius secundum dĩ tatem
dĩ uerbumes ł sicut euuangelista iohannes
narrat. In principio erat uerhũ & uerbũ erat
apud dm̃ & dserat uerbum fuit aliquod tem¬
pus quando pater fuit sine uerbꝰ. aut fuit a¬
liquod principium ante ipsum. Principium:
qm̃ ipse filius dixit es sefrincipium: inter¬
rogantibus quippetudeis tuquis es. respondit

Expanded text:
tus est, ut redimeret te. Sed ipse, inquis, dixit, tus est, ut redimeret te. Sed ipse, inquis, dixit, Pater major me est . Intellige secundum susceptum hominem, et deponis errorem. Secundum hoc dicit, Pater major me est, secundum quod de eo ait propheta, Minorasti eum paulo minus ab angelis . Tu autem dic, secundum quid eum minorem asseris? Si secundum potestatem: Pater non judicat quemquam, sed Filius . Si secundum opera: Omnia per Filium facta sunt. Si secundum tempus hoc credis de Deo tuo, quia sicut tu major es filio tuo, ita ille filio suo: avertat hoc Deus ab auribus fidelium; indigna sunt ista credere de Deo. Si enim Filius secundum deitatem Dei Verbum est, sicut evangelista Joannes narrat, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum ; fuit aliquod tempus quando Pater fuit sine Verbo, aut fuit aliquod principium ante ipsum principium, quoniam ipse Filius dixit se esse principium? Interrogantibus quippe Judaeis, Tu quis es? respondit,