comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reliquũ planũ. et pene scabrosũ minꝰ
optimũ. Adulterat᷑ aut̃ admixta resina
sue gũmi. s dinoscit᷑ sua ꝓpͥetate. Nã
thus igni ĩpositũ ardescit: resina fume¬
satt. gum̃ iͦi liquescit calefactũ. Thus ãt
atundendo dictũ hoc et libanũ uocatũ
bor arabiȩ altitudinis ad qͥnq cubito¬
ta uiridis atq amara: uñ et nom̃ acce
pit myrra. Gutta eiꝰ sponte manans
p̃ciosior ẽ elicita corticis uulnere: uili¬
or iudicat᷑. Sarm̃ta eiꝰ arabes ignibꝰ fo¬
uent. qͦrũ fumo satis noxio nͥad odorẽ
storacis occurrant: plerũq insanabi¬
les morbos cont̾hunt. Myrra aut̃ tro¬
godite. ab insula arabiȩ dicta: uͥ me¬
lior colligr̃ et purior. Storax arbor
arabiȩ similis molocidonii. cuiꝰ uirgu¬
le intra camcłe ortũ: cau̾natĩ lacͥmã
seruat᷑. Illa aut que uirgis et calamis
inheserit munda ẽ et albida dehine ful¬
ua fit solis causa. et ipsa storax calamites

Expanded text:
Reliquum planum et pene scabrosum, minus Reliquum planum et pene scabrosum, minus optimum. Adulteratur autem admixta resina sive gummi, sed dinoscitur sua proprietate. Nam tus igni inpositum ardescit, resina fumescit, gummi vero liquescit calefactum. Tus autem a tundendo dictum. Hoc et libanum vocatum bor Arabiae altitudinis quinque cubitota viridis atque amaramyrrha. Gutta ejus sponte manans pretiosior est, elicita corticis vulnere vilior judicatur. Sarmenta ejus Arabes ignibus fovent, quorum fumo satis noxio, nisi ad odorem storacis occurrant, plerumque insanabiles morbos contrahunt. Myrrha autem Trogloditica ab insula Arabiae dicta, ubi melior colligitur, et purior. 5. Storax arbor Arabiae, similis malo Cydonio, cujus virgulae inter Caniculae ortum cavernatim lacrymam servatur. Illa autem quae virgis et calamis inhaeserit, munda est, et albida; dehinc fulva fit solis causa, et ipsa storax calamites
Abbreviated transcription (Latin):
cetera usus inuenit fauente natura
Omĩa poma latini neutri genis esse¬
geni̾s. exceptis paucis. ut hic olealte.
hocbuxũ. licet et ħ buxus dicat᷑ ꝯ
suplluã qdam uolunt facẽ aloto¬
utsbiixus de arbore dicamꝰ. buxũ uͦ de
igno cõposito.
De aromaticis arboribꝰ.
Romꝯata sunt queq̃ flagͣntis uiu.¬
odoris q̃ india uł arabia mittit:
siue altȩ regiones. Nom̃ aut̃ aromata
suisse uident᷑: siue qd̾ aris imposita diui¬
nis inuocationibꝰ apta uideant᷑. seu qd̃
sse aeri inserere ac misceri ꝓbant᷑. Nã
qͥd ẽ odor nͥ aer contactꝰ: Tuis arbor ara
dȩ in mensa atq ramosa lenissimi cor¬
tcis. ramis ad aceris qͣlitatẽ. Amigda¬
le mͦ succũ aromaticũ fundens. album
ꝓ masticatiõe uelut in pulu̾e̾ resolutũ.
et eũ frangit᷑ intꝰ pinguȩ et igni apposi¬
tũ facile ardescens. et appellat᷑ ap̃ nosma¬
sess eo qd sit nat᷑a rotundũ inmodũ testicłoꝵ

Expanded text:
cetera usus invenit favente natura. cetera usus invenit favente natura. Omnia poma Latine feminini feeris, exceptis paucis, ut hic oleaster,hoc buxum, licet et haec buxus dicatur. Nam superfluam quidam volunt facere dbuxus de arbore dicamus, buxum vero de ligno conposito. De arAromata sunt quaeque fragrantis odoris, quae India vel Arabia mittit, sive aliae regiones. Nomen autem aromata traxisse videntur, sive quod aris imposita, divinis invocationibus apta videantur: seu quod sese aeri inserere ac miscere probantur: nam quid est odor, nisi aer contactus? Aromatabiae inmensa atque ramosa lenissimi corticis, ramis ad aceris qualitatem, amygdalae modo sucum aromaticum fundens album et masticatione veluti in pulverem resolutum, et cum frangitur, intus pingue et igni adpositum facile ardescens. Et appellatur apud nos masculum, eo quod sit natura rotundum in modum testiculorum.
Abbreviated transcription (Latin):
mune dr̃. Ex his adusũ uitȩ pͥmu
ẽ spanũ scd̾m uiride: terciũ cõmun
Amurca olei pars aquosa ab emgen
dicta: id ẽ qd ab oleo se m̃gat e
sit eiꝰ. Hanc greci amurcen uocant:
latina lingua trahentes uocablmsi
balsami. uł reliqͣrũ arborũ siue ur¬
gultarũ q̃ sudare ꝓdunt᷑. sic̃ et odna¬
ta ouiontis ligna. sic̃ guta balsamiq
ferularũ uł succinorũ: cuiꝰ lacrimad¬
rescit ingẽmã. Prima ẽ resina terebm¬
tina: om̃iũ p̾̃stantior. affert᷑ aut̃ ex ei¬
biȩ patria atq uidea. et syria. cipm ⁊
affrica: ex insulis qͦ cicladibꝰ. Sed̾a len¬
tiscina. q̃ mastix uocat᷑ hec exchio n¬
sula deportat᷑. Tercia pinalis quarim
alia pitines alia piucine. alia liqͥda a
arida: et afferunt᷑ ex tirrena colotiu
ũn etiã nom̃ colofona resina su̾ist
Ereandarũ arborũ naturalit̾ tͥa set
gen̾a. Aut enĩ sua sponte nascuni
aut ex seminibꝰ fortuitu iacentibꝰ e¬
gunt. aut ex radicibꝰ pullulant. I

Expanded text:
ur. Ex his ad usum vitae primum est Hispanum, secundum viride, tertium commune. Amurca olei pars aquosa ab emergendo dicta, id est, quod ab oleo se mergat et faex sit eius. Hanc Graeci ἀμόργην vocant ex Latina lingua trahentes vocabulum. balsami, vel reliquarum arborum sive virgultorum, quae sudare produntur, sicut et odorata Orientis ligna, sicut gutta balsami ac ferularum, vel succinorum cujus lacryma durescit in gemmam. Prima est resine, terebinthina, omnium praestantior. Affertur autem ex Arabia Petrea, atque Judaea, et Syria, Cypro, et Africa, ex insulis quoque Cycladibus. Secunda est lentiscina, quae mirtrix vocatur. Haec ex Cisa insula deportatur. Tertia pinalis, quarum alia pitines, alia petitine, alia liquida, alia arida, et afferuntur ex terra Colophonia. Unde etiam nomen Colophonia resina sumpsit. Creandarum arborum naturaliter tria sunt genera: aut enim sua sponte nascuntur; aut ex seminibus fortuitu iacentibus surgunt; aut ex radicibus pullulant. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
atq cõminuat. Gentiana nomen
sumpsit ut medici memorant ab in¬
Satureia calida et ꝓpe ignita un¬
incendiũ libidinis. quã uulgus istineum
uocant. uenerẽ enĩ suscitat. Eadem etoreis
qd̾ radix eiꝰ inmodũ testicłoꝵ sit quos g̾ci
lẽ mollẽ emittat. Urcica ex eõ uocata
quod tactus eiꝰ corpꝰ adurat. Est enĩ ignee
om̃ino naturx. et tactu ꝑurit: ũn et̃
pruriginẽ fac̃. Artemisia herba diane
a gentilibꝰ consecrata ẽ unde & ñcupata.

Expanded text:
atque conminuat. Gentiana nomen atque conminuat. Gentiana nomen sumpsit, ut medici memorant, ab inSatureia calida et incendium libidinis, quam vulgus stingum vocat, Venerem enim suscitat. Eadem et orchis, quod radix ejus in modum testiculorum sit, quos Graeci lem mollem emittat. 44. Urtica vocata, quod tactus ejus corpus adurat. Est enim igneae omnino naturae, et tactu perurit, unde et pruriginem facit. 45. Artemisia herba Dianae a gentilibus consecrata est, unde et nuncupata.
Abbreviated transcription (Latin):
et uerrucaria qd̾ extinguat uerru¬
cas: ex aqua potata uł in cataplas¬
mate posita abstergat. Pentasilon a
numero foliorũ dicta. unde et eam¬
latini qͥnq foliũ uocant. Herba ad¬
eo munda ut purificationi et tem¬
plis adhib̾i a gentilibꝰ solita ẽẽt. Isopꝰ
herba purgandis pulmonibꝰ apta. ũn
it in ueteri testamento ꝑ isopi fasci¬
culũ aspergebantur agni sanguine
qͥ mundari uolebant. Nascit᷑ in pe¬
tris: herens saxo radicibꝰ. Reubar¬
barũ siue reu ponticũ. illud qd̾ tͣns
danubiũ in solo barbarico: istud q̃
herba calicularis qd̾ caliculi eiꝰ in
figurã cantaroꝵs nascant᷑ ut mali
punici quorũ ora serrata sunt ha¬
bentes intrinsecus semina papauis
similia. Hec herba et insana uoca¬
t̃i qi usus eiꝰ picłosus ẽ. Deniq si
imaginẽ torpidam. Hanc uulgus
milimindrũ diẽ: ꝓpt̃ qd̾ alienatio¬
nẽ mentis inducit. Saxifraga uoca¬
ta qd̾ sem̃ eiꝰ petras inuesica frangat.:

Expanded text:
et verrucaria, quod extinguat verruet verrucaria, quod extinguat verrucas ex aqua pota, vel in cataplasmate posita abstergat. 38. Pentaphyllon a numero foliorum dicta, unde eLatini quinquefolium vocant; herba adeo munda ut purificationi et templis adhiberi a gentibus solita esset. Hyssopum herba purgandis pulmonibus apta. Unde et in Veteri Testamento per hyssopi fasciculos aspergebantur agni sanguine, qui mundari volebat. Nascitur in petris haerens saxo radicibus. Reubarbarum sive reuponticum, illud quod trans Danubium in solo barbarico, istud quod herba calicularis, quod caliculi eius in figuram cantarorum nascantur, ut est mali Punici, quorum ora serrata sunt, habentes intrinsecus semina papaveris similia. Haec herba et insana vocatur, quia usus eius periculosus est: denique si imaginem turbidam. Hanc vulgus milimindrum dicit, propter quod alienationem mentis inducit. Saxifraga vocata quod semen eius petras in vesica frangat
Abbreviated transcription (Latin):
amara: quȩ similit̃ ut cucurbita
terrã siagella tendit. Dicta aut̃ iob¬
Intida. qd̾ sit fructꝰ rotundo atq d
liis ut cucumis usualis. Centauria
greci uocant: qm̃ achirone cenal¬
ro fertur reꝑta. Eadem et limnss
qr locis humectis nascit᷑. eadem eti
terre ꝓpt̾ amaritudinẽ. Glicirra
nabeat. Glicim eni gree dulce dicunt.
¶Dracontea uocata qd hasta eiꝰ ua¬
a sit inmodũ colubri similitudi¬
nẽq draconis imittet᷑: uł qd eã her¬
bam uiꝑa tuneat. Cȩlidonia ideo dr̃
uł qd̾ aduenti hirundinũ uidetur
erumꝑe. uł qd̾ pullis hirundinum
si ocłi auferant᷑. matres eorũ illis ex
hac herba mederi dicunt᷑. Eliotropi-
um nom̃ accepit pͥmo qd̾ estiuo sol¬
sticio floreat. uł qd̾ solis motis foliũ
curumacta conuertat. Unde et a la¬
tinis solisequia nuncupat᷑. nã et so¬
le oriente flores suos aꝑit eadem se
reclaudit cũ sol occubuerit. Ipsa ẽ ꝗͣ
latini intubũ siluaticũ uocant. Hec

Expanded text:
amara, quae similiter ut cucurbita amara, quae similiter ut cucurbita per terram flagella tendit. Dicta autem colocynthis quod sit fructu rotundo atque foliis ut cucumis usualis. Centauream Graeci vocant quoniam a Chirone Centauro fertur reperta. Eadem et λιμνήσιος, quia locis humectis nascitur. Eadem et fel terrae propter amaritudinem. Glycyriza habeat; γλυκὺ enim Graece dulce dicunt. Dracontea vocata, quod hasta eius varia sit in modum colubri, similitudinemque draconis imitetur, vel quod eam herbam vipera timeat. Chelidonia ideo dicitur vel quod adventu hirundinum videtur erumpere, vel quod pullis hirundinum si oculi auferantur, matres eorum illis ex hac herba mederi dicantur. Helum nomen accepit primo, quod aestivo solstitio floreat, vel quod solis motibus folia circumacta convertat. Unde et a Latinis solisequia nuncupatur. Nam et sole oriente flores suos aperit; idem se recludit, cum sol occubuerit. Ipsa est quam Latini intubum silvaticum vocant. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
ba amarissumi suce̾. Panaces herba su¬
grantis odoris tirso ferule similis. e qͥ po¬
fluit succꝰ: qͥ opopanascis dr̃. croceus eto
guis odore grauis et amarissimꝰ. Galba¬
saltus ꝑagrat dicteos. Tante enĩ poten¬
tie ẽ ut ferrũ a corpore expellat. sagr¬
tas excutiat. un et eiꝰ pabulo fere ꝑtu¬
sse sagitas a corpore uiherentes eici¬
unt. Hanc qͥdam latinorũ poleuim
martis dic̃t: ꝓpt̾ bellitela excutiendas
Mandragora dicta qd̾ habeat mali
re uocant. Hanc poete antropomorh¬
os appellant. qd̾ habeat radicẽ formã
hoĩs similantẽ. cuiꝰ cortex uino msẜ
ad bibendũ dat᷑ qͦr̃ corpꝰ ꝓpt̃ curã sarm¬
dum ẽ ut soporati dolorẽ ñsentiant
Huiꝰ species duȩ. femina foliis lacͥt¬
cȩ similib mala gen̾a̾ns in similia¬
dine prunarũ: mascłs ui foliis hea
similib. Papauer herba somnifera de
ẽ usualis alia agrestis : ex qua flut
succus quẽ opion appellant. Coloh¬
tis cucurbita agrestis et uehement

Expanded text:
ba amarissimi succi. Panace herba fragrantis odoris, thyrso ferulae similis, ex qua profluit succus, qui opopanace dicitur, croceus et pinguis, odore gravis, et amarissimus. Galbasaltus peragrat Dictaeos. Tantae enim potentiae est ut ferrum a corpore expellat, sagittas excutiat; unde et eius pabulo ferae percussae sagittas a corpore inhaerentes eiciunt. Hanc quidam Latinorum puleium Martis dicunt, propter belli tela excutienda. Mandragora dicta qrae vocant. Hanc poetae antropomorphon appellant, eo quod habeat radicem formam hominis imitantem, cujus cortex vino immistus, ad bibendum datur, quorum corpus propter curam secandum est, ut soporati dolorem non sentiant. Huius species duae: femina, foliis lactucae similibus, mala generans in similitudinem prunarum; masculus vero foliis betae similibus. Papaver herba somnifera; deest usualis, alia agrestis, ex qua fluit sucus quem opion appellant. Colocynthis cucurbita agrestis et vehementer
Abbreviated transcription (Latin):
cognita. acerrime feruens. Ami¬
ctualis. Anetũ. Ciminum. Corian¬
drũ ex g̾co noĩe sumptũ. qͥ illi cori¬
an uocant. cuiꝰ sem̃ indulci uino
datũ promores reddit inuenerẽ:
si supͣ modũ dederis am̃trã nuiͥt
canos etiã ex coriandro infici tͣdi¬
tũ ẽ. Abrotanũ. Cerefolium. Ruta
dicta qd̾ sit feruentissima. cuiꝰ alta̾
ag̾stis atq uirtute acrior. s utreq
feruentissime cõꝓbant᷑. Hanc uene¬
nis repugnare mustelȩ docent q̃
dum cũ lerpente dimicauint : cha
eĩ armant᷑. Saluia. Inulam qͣ sh¬
stici alam uocant. radice aromatia
odoris summi. cũ leui acrimonia
Menta. Huiꝰ genera sex. Expl¬

Expanded text:
cognita, acerrime fervens, micognita, acerrime fervens, mictualis. Anethum. Cyminum. Coriandrum ex Graeco nomine sumptum, quod illi κόρι vocant. Cuius semen in dulce vino datum proniores reddit in Venerem; si supra modum dederis, amentiam nutrit. Canos etiam ex coriandro infici traditum est. Abrotanum. Caerefolium. Ruta dicta quod sit ferventissima. Cuius altera agrestis atque virtute acrior; sed utraque ferventissimae conprobantur. Hanc venenis repugnare mustelae docent, quae dum cum serpente dimicaverint, cibo eius armantur. Salvia. Inula, quam rustici alam vocant, radice aromatica, odoris summi cum levi acrimonia. Menta; huius genera sex.
Abbreviated transcription (Latin):
coron abatur. Ercules aut̃ hanc herbã
pͥmꝰ capiti circũtulit. Nam nunc po¬
płin capite p̾ferebat. nc̃ oleastrũ. nc̃
contra insidias uenenoꝵs. Eius gnĩs
sunt petrosilenon. ipposilenon. et
oleosilenon. Petrosilenon uocatum
qd̾ sit similis apio. et nascat᷑ in pe¬
petris montibꝰq p̃ruptis. qd̾ nos
petrapiũ dicere possumꝰ. Silenum
enĩ grecȩ apiũ dr̃. Sed ẽ sũmũ ac
ꝓbabile macedonicũ. gustu sua¬
ue: et odore aromaticõ. Ipposilenon
dictum qd̾ sit durũ & austreum.
Oleosilenon qd̾ mollior folio: et
caulȩ tenerũ. fenicłm latini uocãt
qd̾ eiꝰ stirsi seu radicis succꝰ acuat
uisum. Cuiꝰ uirtꝰ tradit᷑. ut lerpen¬
tes annuam senectutẽ eiꝰ gustu
deponant. Hoc holus g̾ci mara¬
tron uocant. Ligusticũ a regione
nom̃ accepit. Nascit᷑ enĩ plurimũ
in liguria odore aromatico: et
gustu acris. Anneson g̾ci dicunt.
siue ut latini anesu. herba om̃ibꝰ

Expanded text:
coronabatur. Hercules autem hanc herbam coronabatur. Hercules autem hanc herbam primus capiti circumtulit: nam nunc populum capite praeferebat, nunc oleastrum, nunc contra insidias venenorum. Eius generis sunt petroselinon, hipposelinon et oleoselinon. Petroselinon vocatum quod sit similis apio et nascatur in petris montibusque praeruptis. Quod nos petrapium dicere possumus; σέλινον enim Graece apium dicitur. Sed est summum ac probabile Macedonicum, gustu suave et odore aromatico. Hipposelinon dictum quod sit durum et austerum. Oleoselinon, quod mollius folio et caule tenerum. Feniculum Latini vocant quod eius thyrsi seu radicis sucus acuat visum: cuius virtus traditur ut serpentes annuam senectutem eius gustu deponant. Hoc olus Graeci μάραθρον vocant. Ligusticum a regione nomen accepit. Nascitur enim plurimum in Liguria, odore aromatico et gustu acri. Ἄνησον Graeci dicunt sive, ut Latini, anesum, herba omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
monia sui nasũ torqueat. fungi.
qd̾ aridi ignẽ acceptũ concipiant.
fos enĩ ignis ẽ. Uñ et esca uulgo
dr̃: qd̾ sit fomes ignis et nutm̃tũ.
Aui dict fungos uocatos qd̾ sint ex
eoꝵs gene̾ qͥdam interemptorii uñ
et defuncti. Tub̃am tumor terre ꝓ¬
dit eaq causa nom̃ illi dedit. Uol¬
ui appellati qd sint uolubiles et
rotundi. Asꝑagus qd̾ spinosa et as¬
ꝑsa sit frutex eiꝰ: ex qua gignit᷑.
Capparis agrecis nom̃ sumpsisse ui¬
detur. qͥ habeat in sũmitatibꝰ rotun¬
da seminũ capitła. Armoracena
hoc ẽ lapsana. Lapistrus. Lappatia.
hec incibo sũpta stomachũ confor¬
tat. uene̾m repͥmit. Cardiis. Eru¬
ca ꝗͣi uruca. qd̾ ignite sit uirtutis.
et incibo sepe sũpta uen̾is incendia
moueat. Huiꝰ sp̃es duȩ quarũ altã
usuał. alta̾ agrestis acrioris uirtu¬
tis: utraq t̾n uen̾is cõmouens usũ.
De odoratis holeribus: xi.¬
Pirm dictum qd̾ eo apex id est
cap̃ antiquoꝵ triumphantiũ

Expanded text:
monia sui nasum torqueat. Fungi, monia sui nasum torqueat. Fungi, quod aridi ignem acceptum concipiant; φῶς enim ignis est; unde et esca vulgo dicitur, quod sit fomes ignis et nutrimentum. Alii dicunt fungos vocatos quod sint ex eorum genere quidam interemptorii; unde et defuncti. Tuberum tumor terrae prodit; eaque causa nomen illi dedit. Volvi appellati quod sint volubiles et rotundi. Asparagus, quod spinosa et aspera sit frutex eius, ex qua gignitur. Capparis a Graecis nomen sumpsisse videtur, quod habeat in summitatibus rotunda seminum capitula. Armoracia, hoc est lapsana. Lapistrus. Lapathia: haec in cibo sumpta stomachum confortat, Venerem reprimit. Carduus. Eruca, quasi uruca, quod ignitae sit virtutis et in cibo saepe sumpta Veneris incendium moveat. Huius species duae, quarum altera usualis, altera agrestis, acrioris virtutis; utraque tamen Veneris commovent usum. De odoratis oleribus. Apium dictum quod eo apex, id est caput, antiquorum triumphantium
Abbreviated transcription (Latin):
cta ẽ qd̾ habundantia lactis exu¬
b̾e̾t. seu qr lacte nutrientes femi¬
nas implet. hec et in uiris ueneris
usũ cohercet. Lactuca a grestis ꝙͣ
uocatur qr ñ aliud ẽ nsi tantum
capud. Ascolonia nuncupata er
una arbit̃ palestine.qule alealon
dr. unde pͥus aduecta ẽ. Allium di¬
ctũ qd̾ oleat. Upicũ dictũ qd̾ allii
odorem hãt. faselos uocari aiunt
a faselo insula g̾cie: ubi ñ peul mors¬
olimpꝰ ẽ. Porrꝰ cuiꝰ duo genera. capi¬
tatꝰ et sectilis. Sectilis paruus. capi¬
tatus maior. Beta ap̃ nos holeris ge¬
nus. Ap̃ grecos littã.Blitũ genus
holeris saporis euanidi ꝙͣi uilis beta.
Cucumeres qd̾ sint interdũ amari.
qͥ dulces nasci ꝑhibentur. si lacte
mellito eoꝵs sem̃ infundat᷑. Cucur¬
bita. Apoperes. Sanipepo. melipe¬
po. ocunũ. greca nõia sunt. et ori¬
go eorũ latinis incerta. Holus mo¬
lle. Atriplex. brassica. olisatrum.
Nasturciũ. sapor appellauit. qd̾ ac¬

Expanded text:
cta est quod abundantia lactis exucta est quod abundantia lactis exuberet, seu quia lacte nutrientes feminas inplet. Haec et in viris Veneris usum coercet. Lactuca agrestis est vocatur, quia non aliud est, nisi tantum caput. 13. Ascalonia nuncupata ex una urbium Palaestinae, quae Ascalon dicitur, unde prius advecta est. 14. Allium dictum quod oleat. Ulpicum appellatum, quod allii odorem habeat. Phaselus vocari aiunt, a Olympus est. Porrum, cuius duo genera, capitatus et sectilis; sectilis parvus, capitatus maior. Beta apud nos oleris genus; apud Graecos littera. Blitum genus oleris, saporis evanidi, quasi vilis beta. Cucumeres, quod sint interdum amari; qui dulces nasci perhibentur, si lacte mellito eorum semen infundatur. Cucurbita. Apoperes. Sane pepo, melipepo, ocimum Graeca nomina sunt, et origo eorum Latinis incerta. Olus molle. Atriplex. Brassica. Olisatrum. Nasturcium sapor appellavit, quod acri
Abbreviated transcription (Latin):
liis latior et radicis gu̾tu sub acri¬
q ẽ. Nominis aut̃ affinitas in utͥsq
in penȩ cõmunis: qr utrũq semen
in altu̾m uicissim mutat᷑. Lã rape
um mutat᷑ in napo. alio uͦ napus
transit in rapam. Napocauł ex du-¬
ob holeribꝰ cõpositũ nom̃ ht̃. quia
dũ sit sapore napo simił: ñ in radi¬
ae s in tẏrsum conscendit ut cauł.
Synapis appellat᷑ qd̾ foliis sit simi¬
ls napis. Rafanũ g̾ci nos radicem
uocamꝰ. eo qd̾ totꝰ deorsum nititur.
dũ reliꝗͣ olera in sũma magis ꝓsi¬
liant. Cuiꝰ semine macerato qͥsquis
manꝰ suas infecerit: serpentes ĩpu¬
ne tractabit. Siquidẽ ex ip̃uis radi¬
ce ȩtiam ebur albescit. In cibo quoq
uenenis obsistit: nam contͣ uene¬
na radices nuces. lupini. citrũ. api¬
um. ruta. ꝓsunt. s cont futurũ
ñ cont᷑ acceptũ uenenũ. Unde et
apud uete̾s añ alias epulas hec so¬
lebant mensis appone. Lactuca di¬

Expanded text:
liis latior et radicis gustu subacriliis latior et radicis gustu subacrior est. Nominis autem adfinitas in utrisque inde pene communis, quia utrumque semen in alterum vicissim mutatur. Nam rapa um mutatur in napum; alio vero napus transit in rapam. Napocaulis ex duobus oleribus conpositum nomen habet, quia dum sit sapore napo similis, non in radice, sed in thyrso conscendit, ut caulis. Sinapis appellatur, quod foliis sit similis napis. Raphanum Graeci, nos radicem vocamus eo quod totus deorsum nititur, dum reliqua olera in summa magis prosiliant: cuius semine macerato quisquis suas manus infecerit, serpentes inpune tractabit. Siquidem ex ipsius radice etiam ebur albescat. In cibo quoque venenis obsistit. Nam contra venena radices, nuces, lupini, citrum, apium prosunt; sed contra futurum, non contra acceptum venenum. Unde et apud veteres ante alias epulas haec solebant mensis adponere. Lactuca di
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ eo qd̃ pͥmũ hoĩes holaribꝰ alemi¬
tur. anꝗͣ fruges et carnes ȩderem
Cantũ enĩ pomis arboꝵs et holenb
alebant᷑. sic̃ aĩalia herbis. Cauł e
neralit̾ herbarũ uł holerũ medini
sursum conscendat. ex qͦ diriuatũ
ẽ ut specialit᷑ qͦddam genꝰ holeñ
caulis diceret᷑. qr tyrsus ip̃uis an¬
sũmitas holerũ uł arborũ. in qͣ m¬
gens uirtus naturał ẽ. Malua s
parte g̾co uocabło appellat᷑. apar
malissin. eo qd̾ molliendi aluum sol¬
uendiq naturã hãt. Cuiꝰ succu siqͥs
seoleo mixto ꝑunxi̾t ab apibꝰ nega¬
tur feriri. folia eiꝰ ex oleo trita etmm¬
posita scorpionib credunt᷑ affere
taipore sastiuata uocata qͥd elinchre
p̾cipuuis pastꝰ sit hõĩs. Est enĩ odo¬
patu iocunda. cibo delectabilis. Ra¬
pa dicta arapiendo id ẽ cõp̃hendñ¬
to. Est aut̃ radice ampliornapo. sa¬
pore dulcior. et folio tenui. Napus
asimilitudine rape uocatꝰ: nͥ qd̾ fo¬

Expanded text:
ctum, eo quod primum homines oleribus alerectum, eo quod primum homines oleribus alerentur, antequam fruges et carnes ederent. Tantum enim pomis arborum et oleribus alebantur, sicut animalia herbis. Caulis est generaliter herbarum vel olerum medius sursum conscendat; ex quo derivatum est ut specialiter quoddam genus olerum caulis diceretur, quia thyrsus ipsius amsummitas olerum vel arborum, in qua vegens virtus naturalis est. Malva ex parte Graeco vocabulo appel eo quod molliendi alvum solvendique naturam habeat. Cuius sucus, si quis se oleo mixto perunxerit, ab apibus negatur feriri. Folia eius ex oleo trita et inposita scorpionibus creduntur afferre torporem. Pastinaca vocata quod eius radix praecipuus pastus sit hominis: est enim odoratu iucunda, cibo delectabilis. Rapa dicta a rapiendo, id est conprehendendo. Est autem radice amplior napo, sapore dulcior, et folia tenui. Napus a similitudine rapae vocatus, nisi quod fo
Abbreviated transcription (Latin):
unde etiam ambiciosoꝵ et sibi pla¬
centiũ hõiũ tumor: typus dr̃. Ca¬
rix herba acuta. et durissima spar¬
stus acuta. Spartus frutex urgo¬
sus sine foliis ab asꝑitate uocatꝰ Iol¬
Gramen a situ potius dictum easuo
rimũ agrorũ sit. unde et euini  d ꝓli
gramen uocetur. ab eo quod gron¬
netur. sicut robur omnis lign
gri cutis et sp̃es: ab eo qd̾ sit firm¬
ssima. filix a singłaritate folii dier
demiq ex una uirgła altitudimea
bitali una scissa folia gignun᷑ p
implicata uelut pinna. duena. lo¬
luĩ. Tizania ꝗͣ poete semꝑ infeles
lolium dict̃. qđ̾ sit in utile et inse¬
cundũ. fenũ dictũ qd̾ eo flãma mii¬
tritur. fõs enĩ flãma ẽ mamipłm qͥ¬
cimꝰ fascẽ feni: et dictũ manupłm ꝙ
manũ impleat.
De holeribrs. x.¬
&tis noĩatꝰ qd̾ semꝑ ibi aliqͥd
oriatur. Nam cũ alia terra se¬
mel in anno aliqͥd ereat: ortꝰ nunqͥ
sine fructu ẽ. Holus ab alendo ꝯi¬

Expanded text:
Unde etiam ambitiosorum et sibi plaUnde etiam ambitiosorum et sibi placentum hominum tumor typhus dicitur. Carex herba acuta et durissima, sparstus acuta. Spartus frutex virgosus sine foliis, ab asperitate vocatus. VolGramen a situ potius dictum, quod plurimis agrorum sit: unde et eum Graeci gramen vocetur, ab eo quod germinetum, licet sit et species, ab eo quod firmissima. 105. Filix, a singularitate folii dicta. Denique ex una virgula altitudine cubitali una scissa folia gignitur inplicata velut pinna. Avena. Lolium. Zizania, quam poetae semper infelix lolium dicunt, quod sit inutile et infecundum. Faenum dictum quod eo flamma nutritur; φῶς enim flamma est. Manipulum dicimus fascem faeni: et dictum manipulum quod manum inpleat. De oleribus . Hortus nominatus quod semper ibi aliquid oriatur. Nam cum alia terra semel in anno aliquid creet, hortus numquam sine fructu est. Olus ab alendo di
Abbreviated transcription (Latin):
molli foliis coriandri similibꝰ. Nascit᷑
iuxta muros ciuitatũ. Nlomos quẽ la¬
tini uerbascũ uocant quarũ altera
ẽ inascłs albidioribꝰ folis atq angꝰ¬
tioribꝰ: alta femina foliis latiorib
atq nigris. Ferula uocata amedulla
nam hilum uarro tradit ẽẽ ferule
ñ nulli aferiendo ferulam dicunt.
Hac enĩ pueri ac puellȩ uapulare
solent. Huiꝰ succus galbanũ ẽ. La¬
pirũ dictũ: qd̾ igni et cereis ẽ ap¬
tũ. Piron enĩ greci ignẽ dicunt. Iun¬
cus eoqd̃ iunctis radicibꝰ hereat. Scir¬
pꝰ a qͦ segetes tegunt᷑ sine nodo. De qͣ
cere nondũ. Et in ꝓu̾biis q̃ inimic̾
ẽ ȩtiã in scirpo nodũ qͣrit. Fuccꝰ. ge¬
qd alliget pedes: qr crassa ẽ foliis
aꝗͣ exparte suꝑantibꝰ. Ulua et tip̃
herbe circa fontes et inpaludibꝰ sta¬
gnisq nascunt᷑. ex qͥb ulua id est
alga mollis et qͦdammͦ fungꝰ dicta
ab uligine. Typꝰ uͦ q̃ se ab aqͣ inflat.

Expanded text:
molle, foliis coriandri similibus. Nascitur molle, foliis coriandri similibus. Nascitur iuxta muros civitatum. Phlomos, quam Latini verbascum vocant; quarum altera est masculus, albidioribus foliis atque angustioribus, altera femina, foliis latioribus atque nigris. Ferula vocata a medulla: nam illam Varro tradit esse ferulaecant. Nonnulli a feriendo ferulam dicunt. Ad hanc enim pueri et puellae vapulare solent: huius sucus galbanum est. Papyrum dictum quod igni et cereis est aptum; πῦρ enim Graeci ignem dicunt. Iuncus eo quod iunctis radicibus haereat. Scirpus, quo segetes teguntur, sine nodo; de quacere, nodum. Et in proverbio: 'Qui inimicus est, etiam in scirpo nodum quaerit.' Fucus gequod alliget pedes, quia crassa est, foliis aquam ex parte superantibus. Ulva et typhus herbae quae circa fontes et paludes stagnisque nascuntur. Ex quibus ulva, id est alga mollis et quodammodo fungus, dicta ab uligine. Typhus vero, quae se ab aqua inflat.
Abbreviated transcription (Latin):
sulis stoecadibꝰ nascitur: un et nun¬
cupatur. Ciclaminos g̾cȩ dicta aqͦdã
herbe inuenit. siue qd̾ habeat radi¬
cẽ rotundam. Grecȩ enĩ cicla rotun¬
dũ uocant. cuiꝰ radix aut succus si
uino fu̾it admixtus: ebriosos facit.
Nascit᷑ in locis siluosis et agris.
Ampelos leuex siue ebrionia ꝗͣ. lati¬
ni uitẽ albam uocant. uł aqualita¬
te coloris. uł qd eiꝰ radix contrita et
corpori infricata teneriorẽ & candi¬
diorẽ cutẽ reddat. Nam et succus eiꝰ¬
uaccarũ lac ubi̾b siccis reddit. Am¬
pelos melena id ẽ uitis ingra. eadẽq
labrusca. folia edere similia in omĩ¬
bus maior ꝗͣ. uitis alba: bacas simi¬
lit᷑ hñs quȩ in maturitate nigͥset.
ĩn et uorcibnlum sumpit. Uitiella
ħba a latinis appellata. qd̾ sic̃ uitisqͥe¬
quid proximũ hũit app̃hendat corĩ¬
bis: quos anulos appellamꝰ. Bubtal¬
mon florẽ ht̃ croceũ ocło similẽ: un¬
& agrecis nom̃ accepit. Est aut̃ caule

Expanded text:
sulis Stoechadibus nascitur; unde et nunsulis Stoechadibus nascitur; unde et nuncupatur. Cyclaminos Graece dicta a quodam herbae invenit sive quod habeat radicem rotundam. Graeci enim κύκλον rotundum vocant. Cujus radix, aut succus, si vino fuerit admistus, ebrios facit. Nascitur in silvosis locis, et agris. 90. Ampelos leuce, sive bryonia, quam Latini vitem albam vocant, vel a qualitate coloris, vel quod ejus radix contrita, et corpori infricata teneriorem et candidiorem cutem reddat. Nam et succus baccarum ejus lac uberibus siccis reddit. 91. Ampelos melaena, id est, vitis nigra, eademque labrusca, habens folia hederae similia, in omnibus major quam vitis alba, baccas similiter habens, quae in maturitate nigrescunt, unde et vocabulum sumpsit. 92. Viticella herba a Latinis appellata, quod sicut vitis quidquid proximum habuerit, apprehendat corymbis, quos annulos appellamus. 93. Buphthalmos florem habet croceum oculo similem. Unde a Graecis nomen accepit. Est autem caule
Abbreviated transcription (Latin):
ueat. Ambrosia ꝙͣ latini apiũ sil¬
uaticũ uocant. De qͣ uirgiliꝰ. Am¬
brosieq come diuinũ u̾tice odorẽ
tarẽ uocant. folia feniculi similia
atq asꝑa et rotatĩ terre ꝓstrata. Co
uetunt maioris urtutis et ie hem̾tis
in calore. Genicularis herba substernit᷑.
obscorpionũ ium refellandam. Gladio¬
lus qd̾ sit foliis gladiis similibꝰ. tirso
cubitali. floribꝰ spureis. Uerbascum.
Agaricum radix uitis albe. Calamites
a colore albutiũ uocant. Scilla quod
tur: omĩa mala fugat. Camipetos
a grecis dicta. qd̾ terre adhereat et
odorem pini habeat. Hanc latimi cu¬
curbitularẽ uocant. qd̾ ex parte odo¬
rẽ cucurbite referat. Stafisagria na¬
scit᷑ locis humectis. Splenos dicta
qd̾ splenẽ auferat. siue scolopendrios
eo qd̃ folia ipsius. scolopendro anima
li sint similia. Nascit᷑ in humidis pe¬
tris. Uoluus appellatꝰ qd sit radix eiꝰ
uolubił et rotunda. Stoecas in in¬

Expanded text:
veat. 80. Ambrosia, quam Latini Apium sylveat. 80. Ambrosia, quam Latini Apium sylvaticum vocant. De qua Virgilius: Ambrosiaeque comae divinum vertice odorem tarem vocant, cujus folia feniculi sunt similia, atque aspera, et rotatim terrae prostrata Coloverunt, majoris virtutis, et vehemens in calore. 362 83. Genicularis herba substernitur ob scorpionum vim repellendam. Gladiolus, quod sit foliis gladii similibus, thyrso cubitali, floribus purpureis. 84. Verbascum . . . . Agaricum radix vitis albae. Calamites . . . . a colore Albutium vocant. Scylla, quod tur, omnia mala fugat. 86. Chamaepitys a Graecis dicta, quod terrae adhaereat, et odorem pini habeat. Hanc Latini cucurbitularem vocant, quod ex parte odorem cucurbitae referat. 87. Staphysagria nascitur in locis amoenis. Asplenos dicta, quod splenem auferat, sive scolopendrios, eo qli sint similia. Nascitur in humidis petris. Volvus appellatus quod sit radix eius volubilis et rotunda. Stoechas in in
Abbreviated transcription (Latin):
ama sic̃ dr fossa ꝯca que occłta e
Hecpotui data int̾fieit. hane in carceres¬
octates bibit. et expirauit. ł sius. Dicẽ
orbitio tollit quẽ dira cicute hec cum
Ssibꝰ uenenũ sit capellas efficit pingus
uocant ab eo qd̾ ad lucina faciat. ea¬
nem et lucubros. qo̾ lucẽ p̃beat ũbris.
Pretromn gͥce dicta. qd̾ hãt radicẽ uicẽ¬
diosã. atq coaceruantẽ. Altea malua
agrestis. siue malue uiscus. s altea
qd in altũ surgit. Eiuiscus qr gluti¬
nosa ẽ.Origanon qd latine colena
interpretatur. ꝓpt̾ qd infusa colo¬
ret uinũ. Titimallũ uocabłm sũ¬
ꝑsit qd̾ comã foliorũ ad radiũ soł
cireũaactã conu̾tat. Nam g̾ci solẽ
Ex quo confectũ ẽ ut titimallũ di¬
ceret. huiꝰ sp̃es septẽ diuersis in locis
nascentes. Strignos quȩ latine her¬
ba salutaris uocat᷑. ꝓpt̾ qd̾ dolorem
capitis et stomachi incendiũ miti¬
gat. eadem et uua lupina ꝓpt̾ se
latini herbam sanguinariã uocãt.
qd̾ missa innaribꝰ sanguinẽ mo¬

Expanded text:
 dicitur fossa caeca, quae occulta est. Haec potui data interficit. Hanc in carcere Socrates bibit, et expiravit. Persius: Dicere, sorbitio tollit quem dira cicutae. Haec dum hominibus venenum sit, capellas efficit pinguesvocant, ab eo quod ad lychnia proficiat. Eadem et lucubros, quod lucem praebeat umbris. 74. Pyrethron Graece dicta quod habeat radicem incendiosam atque coacervantem. Althaea malva agrestis, sive malvaviscus; sed althaea, quod in altum surgit, viscus, quia glutinosa est. Origanum, quod Latine colena interpretatur, propter quod infusum coloret vinum. Titimallum vocabulum sumpsit, quod comam foliorum ad radium socircumacta convertat. Nam Graeci solem ex quo confectum est, ut Tithymallum diceretur. Hujus species septem diversis locis nascentes. 78. Strychnos, quae Latine herba salutaris vocatur, propter quod dolorem capitis et stomachi incendium mitigat. Eadem et uva lupina propter nus, quam Latini herbam sanguinariam vocant, quod missa in naribus sanguinem mo
Abbreviated transcription (Latin):
stẽ. un et p̾la ligna. qͥbꝰ uua p̃mit᷑.
Pugna uocata eoqd̾ initio usus fui¬
sset inbello pugnis contendere. uł
qͥa pͥmo bellũ pugnis incipiebant:
un et pugna etiam duorũ ẽ aliqͣnͣ¬
do et sine ferro. Quatuor aut̃ inbe¬
llo agunt᷑ pugna. fuga. uictoria.
pax. Pacis uocabulũ uidet᷑ a pacto¬
sumptũ: post̾ius aut̃ pax accipit᷑.
fedus pͥmũ initur. Fedus ẽ pax q̃
cialib id ẽ sacerdotibꝰ dictũ. P ip¬
sos enĩ fiebant federa: sic̃ ꝑ scłares
bella. Alii fed̾a dicta putant a por¬
ca fede et crudelit occisa: cuiꝰ mors
obtabat᷑ ei qͥ apace resilisset. Uir¬
giliꝰ. Et cesa ingebant fed̾a porca.
federis parces inducie et dicte indu¬
tie qͣi in dies occia.

Expanded text:
stem. Unde et prela ligna quibus uva premitur. stem. Unde et prela ligna quibus uva premitur. Pugna vocata eo quod initio usus fuisset in bello pugnis contendere, vel quia primo bellum pugnis incipiebant. Unde et pugna etiam duorum est aliquando et sine ferro. Quattuor autem in bello aguntur: pugna, fuga, victoria, pax. Pacis vocabulum videtsumptum. Posterius autem pax accipitur, fedus primum initur. Fedus est pax que cialibus, id est sacerdotibus dictum, per ipsos enim fiebant federa, sicut per seculares bella. Alii federa dicta esse putant a porca fede et crudeliter occisa, cuius mors optabatur ei qui a pace resilisset. Virgilius. Et cesa iungebant federa porca. Federis partes inducie, quasi indies ocia.
Abbreviated transcription (Latin):
animorũ: seditionẽ uocari quam
greci diastasin uocant. qͦ aut̃ dif¬
ferat utrumq cicero docet. Potest
tumultꝰ aut̃ ẽẽ sine bello ñ potest.
Qͥd ẽ enĩ aliud tumultꝰ nisi ꝑtur¬
batio tanta ut maior timor oriat᷑:
Uñetiam dictꝰ tumultꝰ : ꝙͣi timor
bellum. Nam in bello uocationes
ualent: in tumultu ñ ualent. Dif¬
fert aut̃ bellum pugna et p̃lium.
Nam bellũ uniuersum dr̃ ut pu¬
nicũ. Huiꝰ partes sunt pugne: ut
canuensis termensis. Rursum in
una pugna multa sunt p̃lia. Ali¬
ud enĩ in cornibꝰ. aliud in media:
aliud in extrema aciȩ gerit᷑. Bellũ
gͥ ẽ totum. pugna unuis diei: p̃li¬
um pars pugne ẽ. Bellũ antea du¬
ellũ uocatũ: eoqd duȩ siͣt partes
dimicantiũ. uł qd altum faciat
uictorẽ altum uictũ. Postea muta¬
ta et detracta littera dictũ bellũ.
Ali pantisrasin putant. dictũ es
da. Bella cũ bellũ contra sit pessimũ.
Prelia dñr ab impͥmendo hostis ho¬

Expanded text:
animorum seditionem vocari, quam animorum seditionem vocari, quam Graeci διάστασιν vocant. Quo autem differat utrumque Cicero docet Phil. 8Tumultus autem esse sine bello non potest. Quid est enim aliud tumultus nisi batio tanta ut maior timor oriatur? Unde et dicitur tumultus quasi timor bellum quia in bello vocationes valent, in tumultu nfert autem bellum, pugna et proelium. Nam bellum universum dicitur, ut Punicum. Huius partes sunt pugnae, ut Cannensis, Thermensis. Rursus in una pugna multa sunt proelia. Aliud enim in cornibus, aliud in media, aliud in extrema acie geritur. Bellum igitur est totum, pugna unius diei, proelium pars pugnae est. Bellum antea duellum vocatum eo quod duae sint partes dimicantium, vel quod alterum faciat victorem, alterum victum. Postea mutata et detracta littera dictum est bellum. Alii per antiphrasin putant dictum eo da bella, cum bellum contra sit pessimum. Prelia dicuntur ab inpremendo, hostis ho
Abbreviated transcription (Latin):
seditio. et concitati tumultꝰ.sic̃ int̃
scillam et mariũ. qͥ bellũ ciuile in¬
uicẽ in una gente gesserunt. Nus
ꝗͣ cuuile bellũ ẽ ubi ñ solũ ciues cer¬
tant s et cognati: quale actũ ẽ int̃
cesarẽ et pompeiũ. qñ gener et so¬
cer inuicẽ ãimicau̾nt. Siqͥdem in
hac pugna fr̃ cũ fr̃e dimicauit. &
pat̾ adu̾sus filiũ arma portauit.
uilia. socialia. pyratica. Nam pirati¬
ca bella sunt sparsa latronũ manꝰ.¬
ꝑ maria in iopa ronibꝰ leuibꝰ et fu¬
gatibus ñ solum nauiũ cõmeatus.
sed etiam insulas ꝓuinciasq uastã¬
tibus: qͦs pͥmũ gneuis pompeius pꝰ
multam uastationẽ quã terra ma¬
riq diu egerat. mira celeritate com¬
p̃ssit ac suꝑauit. Sicut aut̃ bellum
uocat᷑ qđ contra hostes agitur. ita
tumultus qd̾ ciuili seditione conci-¬
tatur. Nam seditio ẽ dissensio ciui¬
um dicta: qd̾ seorsum alii ad ali¬
os eant. Alii estimant dissensionẽ

Expanded text:
seditio et concitati tumultus, sicut inter seditio et concitati tumultus, sicut inter Syllam et Marium, qui bellum civile invicem in una gente gesserunt. Plus quam civile bellum est ubi non solum cives certant, sed et cognati; quale actum est inter Caesarem et Pompeium, quando gener et socer invicem dimicaverunt. Siquidem in hac pugna frater cum fratre dimicavit, et pater adversus filium arma portavit. vilia, socialia, piratica. Nam piratica bella sunt sparsa latronum per maria mioparonibus levibus et fugacibus, non solum navibus commeatus, sed etiam insulas provinciasque vastantibus. Quos primum Gnaeus Pompeius post multam vastationem, quam terra marique diu egerant, mira celeritate conpressit ac superavit. Sicut autem bellum vocatur quod contra hostes agitur, ita tumultus quod civili seditione concitatur. Nam seditio est dissensio civium, dicta quod seorsum alii ad alios eant. Alii aestimant dissensionem
Abbreviated transcription (Latin):
De bellis .i.¬
Rimrs bella
intulit ninus
assyriorũ rex.
Ipse enĩ finibꝰ
suis nequaꝗͣ.
contentꝰ. huma¬
ne societatis
fedus in rumpens. exercitꝰ duce̾.
aliena uastare: liberos ppłos aut
trucidare aut subice cepit: uni¬
u̾samq asiam usq ad libie fineᷤᷤ
noua seruitute ꝑdomuit. Hinc
etiã studuit urbes in mutuo sã¬
guine alterna erassari cede. Q¬
tuor aut̃ sunt genera bellorum.
idẽ iustũ. iniustũ. ciule et plus
ꝙͣ ciuuile. Iustũ bellũ ẽ qd̾ ex p̃di¬
cto geritur de rebꝰ repetitis. aut
ꝓ pulsandorũ hostiũ causa. Iniꝰ¬
tum bellũ ẽ qđ̾ de furore ñ legiti¬
ma ratione initur. de quo in re
bella sunt. que sunt sine causa¬
sine causa suscepta. Nam extra ul¬
ciscendi aut ꝓpulsandors hostium
causa. bellũ geri iustũ nullũ pot̃. Et
hoc idẽ tulliꝰ paruis interiectis sub¬
didit. Nullũ bellũ iustũ habet᷑ nisi
denuntiatũ nͥ indictũ. nͥ de repetitis
rebꝰ. Ciuile bellũ ẽ inter ciies orta

Expanded text:
De bellis . Primus bella intulit Ninus Assyriorum rex. Ipse enim finibus suis nequaquam contentus, humanae societatis foedus inrumpens exercitus ducere, aliena vastare, liberos populos aut trucidare aut subicere coepit, universamque Asiam usque ad Libyae fines nova servitute perdomuit. Hinc iam studuit orbis in mutuo sanguine alterna crassare caede. Quattuor autem sunt genera bellorum: id est iustum, iniustum civile, et plus quam civile. Iustum bellum est quod ex praedicto geritur de rebus repetitis aut propulsandorum hostium causa. Iniustum bellum est quod de furore, non de legitima ratione initur. De quo in Repbella sunt quae sunt sine causa suscepta. Nam extra ulciscendi aut propulsandorum hostium causa bellum geri iustum nullum potest.' Et hoc idem Tullius parvis interiectis subdidit: 'Nullum bellum iustum habetur nisi denuntiatum, nisi dictum, nisi de repetitis rebus.' Civile bellum est inter cives orta
Abbreviated transcription (Latin):
stolatia longua qͥa radicẽ longuã
ht cũ ramis et foliis longioribꝰ quã
etiã et dactilim uocant. qd̾ sit radi¬
ce robore digitali et longua. Erigo¬
non agrecis dr̃. qd̾ uere pͥmo sene¬
scat: ũn et eam latini senitionẽ uo¬
cant. Nascitur ꝑ macerias. Psillios
dicta qd̾ sem̃ simile pulicis hãt: ũn
et eã latimi herbam pulicarẽ uocaił.
Gerabotane ideo ag̾cis hoc nom̃ acce¬
pit qd̾ remediis ac ligam̃tis hõiũ
et purificatiõibꝰ sacerdotũ a gentili¬
bus apta ꝓbaret᷑: un et eã pontifi¬
ces sagnien appellabant qͣl sancim̃.
Hec et uerbena qr pura. Paliuirꝰ ħba
asꝑrima et spinosa. Strucios quã
quidã ħbam lanariã uocant. eoqͥ
pleriq lanã ex ea lauent. nascitur
locis cultis. Splenos dicta q̃ splenẽ
auferat. Cimitia ꝓpt̾ similitudinẽ
cimicis dicta. uñ et eã g̾ci corion uo¬
cauerunt. nascit᷑ in locis asꝑis atq
cultis. Marrubiũ quẽ g̾ci prasium

Expanded text:
stolochia longa, quia radicem longam stolochia longa, quia radicem longam habet cum ramis et foliis longioribus; quam etiam et dactylitin vocant, quod sit radice robore digitali et longa. Erigeron a Graecis dicitur, quod vere primo senescat: unde et eam Latini senicionem vocant. Nascitur per macerias. Psyllios dicta quod semen simile pulicis habeat: unde et eam Latini herbam pulicarem vocant. Hierobotane ideo a Graecis hoc nomen accepit quod remediis ac ligamentis hominum et purificationibus sacerdotum a gentibus apta probaretur. Unde et eam pontifices sagmen appellabant, quasi sancimen; haec et verbena, quia pura. Paliurus, herba asperrima et spinosa. Struthios, quam quidam herbam lanariam vocant, eo quod plerique lanam ex ea lavent. Nascitur in locis cultis. Splenos dicta quod splenem auferat. Cimicia, propter similitudinem cimicis dicta: unde et eam Graecio κόριον vocaverunt. Nascitur in locis asperis atque cultis. Marrubium, quem Graeci πράσιον
Abbreviated transcription (Latin):
terixq uicina: et minuta foliis
paruissimis. Peon qͥdam medicus
fuit. aqͦ poenia herba ꝑhibet᷑ inuẽ¬
ta: ut omerꝰ dicit. Hanc quidã gle¬
sidẽ uocant qd̾ dulcis saporis sit:
uł pentorobinã anumero gͣnoꝵs:
uł ut alii dactilosam a digitorum
similitudine. Nascit᷑ in siluis. Bo
glossos agrecis dicta eo qd folia
asꝑrima ad modũ linguę boius
habeat: q̃ mirũ ĩmodum obsapi¬
entiã nutriendam uino infunden¬
da a ueteribꝰ memorat᷑. conuiuii
qͦ hilaritatẽ p̾bere fert᷑. ꝓolere eti¬
am sumit᷑. Arnoglossos id ẽ agni
lingua quȩ aromanis plantago dt
qd̾ planta eiꝰ cito adhereat t̾re. hanc
multi ꝓ olere uescunt᷑. Erpillus quȩ
ap̃ nos serpillus uocat᷑. ꝓ eo qd̾ radices
ipsus longe serpant: eadem et ma¬
tͥs animula ꝓpt̾ qd̾ menstrua mo¬
ueat. Aristolocia dr̃ qd̾ mulieribus
fetis optima sit: nã suꝑsessa pꝰ par¬
tũ. matricẽ bñficio uaporis expurgat.
Hiuiꝰ ħba gena sunt duo. quarũ u¬

Expanded text:
terram strata, et minuta foliis parvissimis. 48. Paeon quidam medicus fuit, a quo Paeonia herba perhibetur inventa, ut Homerus dicit. Hanc quidam glycysiden vocant, quod dulcis saporis sit, vel pentorobon a numero granorum, vel, ut alii, dactylosam a digitorum similitudine. Nascitur in silvis. 49. Buglossos a Graecis dicta, eo quod folia asperrima ad modum 357 linguae bovis habeat. Quae mirum in modum ob sapientiam nutriendam vino infundenda a veteribus memoratur. Convivii quoque hilaritatem praebere fertur. Pro olere etiam sumitur. 50. Arnoglossos, id est, agni lingua, quae a Romanis plantago dicitur, d planta eius cito adhaereat terrae. Hanc multi pro olere vescuntur. Herpyllos, quae apud nos serpillus vocatur, pro eo quod radices ipsius longe serpant. Eadem et matris animula, propter quod menstrua moveat. Aristolochia dicitur quod mulieribus fetis optima sit. Nam supersessa post partum matricem beneficio vaporis expurgat. Huius herbae genera sunt duo; quarum u
Abbreviated transcription (Latin):
Phiro enĩ ap̃ grecos ignis dr̃. Iumꝑus
aut̃ alia parua alia magna ẽ.Ebe¬
nus in india et ethiopia nascitur:
qͥ cesus durescit in lapioẽ. cuiꝰ lignũ
nigrũ ẽ et cortex leuis ut lauri: s
indicũ macłosũ ẽ in paruulis distĩ¬
ctionib albis ac fuluis. Ethiopicum

Expanded text:
πῦρ enim apud Graecos ignis dicitur. Iuniperus πῦρ enim apud Graecos ignis dicitur. Iuniperus autem alia parva, alia magna est. Ebenus in India et Aethiopia nascitur, qui caesus durescit in lapidem. Cuius lignum nigrum est et cortex levis, ut lauri; sed Indicum maculosum est in parvulis distinctionibus albis ac fulvis: Aethiopicum
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ ex hoc ligno lacunaria fiunt.
Huiꝰ ligni resina cȩdria dr̃. q̃ in con¬
seruandis libris ad eo ẽ utilis: ut ꝑ li¬
niti ex ea nͨ tineas patiant᷑. si tẽpore
consenescant. Nascit᷑ in creta. africa.
atq syria. Cipressus g̾ce dĩ. q̃d caput
eus a rotunditate inacumen eri¬
git᷑. unde et conuocat᷑ id ẽ alta rotũ¬
ditas. Hinc et fructꝰ eiꝰ conus. qr rotũ¬
ditas eiꝰ talis ẽ ut conum imitet᷑. Uñ
pene proximã ht̃ uirtutẽ: tẽploꝵs qͦ
trabibꝰ aptũ. impenetrabili solidita¬
te nunꝗͣ. oneri cedit: s ea ꝗͣ inpͥn¬
cipio fu̾it. firmitate ꝑseuat. Antiqͥ
cypressi ramosꝓpe rogũ constituere
solebant. ut odorem cadauerũ dũ
urerent᷑ oppͥmerent. iocunditate
odoris sui. Iuniꝑus g̾ce dicta siue qđ
ab amplo in angustũ finit ut ignis:
siue qd̾ conceptũ diu teneat ignem.
ad eo ut siprune ex eiꝰ cinere fui̾nt
oꝑte.usq usq ad annũ ꝑueniant.

Expanded text:
rnitatem ex hoc ligno lacunaria fiunt. rnitatem ex hoc ligno lacunaria fiunt. Huius ligni resina cedria dicitur, quae in conservandis libris adeo est utilis ut perliniti ex ea nec tineas patiantur nec tempore consenescant. Nascitur in Creta, Africa atque Syria. Cyparissus Graece dicitur quod caput eius a rotunditate in acumen erigitur. Unde et κῶνος vocatur, id est alta rotunditas. Hinc et fructus eius conus, quia rotunditas eius talis est ut conum imitetur: undpene proximam habet virtutem; templorum quoque trabibus aptum, inpenetrabili soliditate numquam oneri cedit, sed ea qua in principio fuerit firmitate perseverat. Antiqui cypressi ramos prope rogum constituere solebant, ut odorem cadaverum, dum urerentur, opprimerent iucunditate odoris sui. Iuniperus Graece dicta sive quod ab amplo in angustum finit, ut ignis, sive quod conceptum diu teneat ignem; adeo ut si prunae ex eius cinere fuerint opertae, usque ad annum perveniant;
Abbreviated transcription (Latin):
picea ab acumine folioꝵs uocata. Pinũ
enĩ antiq̃ acutũ noĩabant. Pinũ autẽ
aliam pitin aliam g̾ci peucen uocant:
ꝗͣ. nos piceã dicimꝰ. eo qd̾ desudet picẽ.
Nam et sp̃e differẽ. Ingermanie aut̃
insulis huiꝰ arboris lacrima electrũ
gignit. Gutta enĩ defluens cęli. rigo¬
re uł tepore in soliditatẽ durescit. et
geminã facit. de qͣlitate sua nom̃ ac¬
cipiens. idẽ sucinũ: eo qd succus sit.
arboris. Pinꝰ credit᷑ ꝓdesse cunctis. quȩ¬
sub ea seruant᷑. sicut ficus noce̾ om̃i¬
bꝰ. Abies dicta qd p̃cet̾is arboribꝰ lon¬
ge xat et in excelsũ ꝓmineat. cuiꝰ
natura expers ẽ terreni humoris.
nos. qͥa ex ea naues fiunt. Hanc qͥdã¬
gillicũ uocant. ⁊pt candore. Est aũ
mor ardentis: cuiꝰ folia ad eip̃ssi simi¬
litudinẽ respondent. Lignũ uͦ iocun¬
digina locutꝰ. Scilicet et ꝓpt̃ durabilẽ
ꝑpetuitatẽ. Uñ et in templis ꝓpt̾ dut᷑¬

Expanded text:
picea ab acumine foliorum vocata. Pinum picea ab acumine foliorum vocata. Pinum enim antiqui acutum nominabant. Pinum autem aliam pitin, aliam Graeci πέυκην vocant, quam nos piceam dicimus, eo quod desudet picem. Nam et specie sibi differunt. In Germaniae autem insulis hujus arboris lacryma electrum gignit. Gutta enim defluens rigore vel tepore in soliditatem dgemmam facit, de qualitate sua et nomen accipiens, id est, succinum, eo quod succus sit arboris. Pinus creditsub ea seruntur, sicut ficus nocere omnibus. Abies dicta quod prae ceteris arboribus longe eat et in excelsum promineat. Cuius natura expers est terreni humoris, nos; quia ex ea naves fiunt. Hanc quidaGallicum vocant propter candorem. Est autem mor ardentis, cuius folia ad cypressi similitudinem respondent. Lignum vero iucundigna locutus; scilicet propter durabilem perpetuitatem: unde et in templis propter diutu
Abbreviated transcription (Latin):
dum eiciunt᷑ qͣi castrant᷑. Hec arbor
simł ut excisa fu̾it: tanꝗͣ. silua expu¬
lulare consueuit. Ilex ab electo uo ca¬
ta. Nui eni arborus fruefum hoies pri¬
mũ aduictũ sibi elegerunt. Unde et po¬
eta. mortales pͥmi ructabant gutture
glandẽ. Prius enĩ ꝗͣ frum̃ti usus eẽt:
antiqͥ hoĩes glande iuxu̾nt. Suberies
arbor ex ꝗͣ ualidissimꝰ cortex natatoriꝰ
extͣhit᷑. Et ideo appellata suberies eo q̃d̾
fructꝰ eiꝰ sues edunt. Porcorũ enĩ sunt
alim̾̃ta  homiñ et dicta suberies. qͣi
subedies. fagus et esculus arbores glan
sumpserunt: escamq habuerunt.
Nam esculus abesca dicta. fagꝰ uͦ a
g̾co uocabłm traxit. Fage aurẽ grecȩ¬
ptȩ siliꝗͣ uocant. idõ ag̾cis tale nom̃
accepit. eo qd̾ ligni eiꝰ fructꝰ sit dulcis.
arboris pomo succus exp̃ssus : a catia
a grecis dr̃. Pistacia qd̾ cortex pomi eiꝰ
nardi pistici odorẽ ieferat. Pinus arbor

Expanded text:
dum eiciuntur quasi castrantur. Haec arbor dum eiciuntur quasi castrantur. Haec arbor simul ut excisa fuerit, tamquam silva expullulare consuevit. Ilex ab electo vocata; huius enim arboris fructum homines primum ad victum sibi elegerunt. Unde et poeta: Mortales primi ructabant gutture glandem. Prius enim quam frumenti usus esset, antiqui homines glande vixerunt. Suberies arbor, ex qua validissimus cortex natatorius extrahitur. Et ideo appellata suberies, eo quod fructus eius sues edunt. Porcorum enim sunt alimenta, non hominum; et dicta suberies, quasi subedies. Fagus et ac cibum sumpserunt, escamque habuerunt. Nam aesculus ab esca dicta, fagus vero a Graeco vocabulum traxit. Fage phagepte siliquam vocant, ideo a Graecis tale nomen accepit, eo quod ligni ejus fructus dulcis, arboris pomo succus expressus acatia a Graecis dicitur. 30. Pistacia, quod cortex pomi ejus nardi pistici odorem referat. 334 31. Pinus arbor