comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
accipiat. ego uirũ nobilẽ qd̾ in me ẽ. ĩ uera caritate decreui his lutls sue
ip̃iꝰ ꝯmonẽ salutis.excitare asõpno.reuocare ad cor. ꝓuocare ad gu̾a. Qͥs scit
nitatis ⁊ lõganimitatis thesaurizau̾ sr̃ eũ misericors ⁊ miserator dñs̃ :
d eniq miseret᷑ parc̃. expectat. dissimłatq usq adhuc. factꝰ sic̾ hõ.ñ. au.¬

Expanded text:
accipiat: ego virum nobilem, quod in me est, in vera charitate decrevi his litteris suae accipiat: ego virum nobilem, quod in me est, in vera charitate decrevi his litteris suae ipsius commonere salutis, excitare a somno, revocare ad cor, provocare ad gratiam. Quis scitnitatis et longanimitatis thesaurizavit super eum misericors et miserator Dominus? Denique miseretur, parcit, exspectat, dissimulatque usque adhuc, factus sicut homo non au
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e pacem. manibꝰ ac pedibꝰ accersistis. ur̃ã conturbationẽ. s ꝯfusionẽ. s de¬
positionẽ. Mimplicatis ub̾ accusatores. defensores subtrahitis. Excitatis itm̃
ĩuos olĩ sopita disc̾mina. ꝓuocatis adu̾sarios. pat̾nos offenditis. Ubiq apd̾
nos ꝓtõne uoluntas. totũ ꝓ ĩꝑio.nicħ extimore d̾i. Qͥ de ub̾ nõ ridẽt amici.
ꝯuentũ: Quantos ħ u̾bũ scãduli abit. qͦt ora ad subsãnãdũ. qͣt corda ad
fuccẽsendũ mouebit : Itane putatis itictã ꝑisse de toto orbe sic̃ de ut̃o cor¬
de. ut hõ sic ablatũ ꝑdat archidiaconatũ: S uos forsitan plꝰ amatᷤᷤ red
audierit̾ os minibunt᷑ nemo taudabit. ħ ub̾ mordatiꝰ audatiꝰq ꝗͣ uelletis
de p̾senti q̃ ad tuã magnitudinẽ p̃sumo scrib̾e tãꝗͣ aliqͥs magnꝰ.Fateor nꝰ
uissus ate nͦ rogatꝰ. nͨ inuitatꝰ. S qͥd si caritas iubet : Aliꝰ alit̾ fortassis

Expanded text:
accersitis vestram conturbationem, sed confusionem, sed depositionem. Multiplicatis vobis accusatores: defensores subtrahitis. Excitatis iterum in vos olim sopita discrimina, provocatis adversarios, patronos offenditis. Ubique apud vos pro ratione voluntas; totum pro imperio, nihil ex timore Dei. Qui de vobis non rident inimici, conventum? Quantos hoc verbum scandalizabit? quot ora ad subsannandum, quot corda ad succensendum movebit? Itane putatis periisse justitiam de toto orbe, sicut de vestro corde, ut homo sic ablatum perdat archidiaconatum? Sed vos forsitan plus amatis redaudierint, omnes mirabuntur, nemo laudabit. Haec vobis mordacius audaciusque quam velletis  aliquis magnus fateor, nec jussus a te, nec rogatus, nec invitatus. Sed quid si charitas jubet? Alius aliter fortassis
Abbreviated transcription (Latin):
refer̾ inuos. curiãq romanã. Recte gesta ab ipĩs ut anĩt destruitiᷤ. ĩte des¬
tructa statuitis. Ꝙ q flagiciosi ⁊ ꝯtñtiosi de ppło siuie de clero. aut ĩ exmo¬
nastĩis pulsati cuit̾ ad uos. redeũtes ractat̾ ⁊ gestuit̾ se obiinuisse tutores
qd̾ mag̃ ultores sensisse debũant. An ñgladiꝰ finees ꝓmptissime atq ĩstissi¬
chinnos res ista moũ. ⁊ mouet eccłe inimicis. eisq ⁊̃ ip̃is qͦꝵ fostasse metu aut
fauore arecto tramite abduct sumꝰ. Amici ꝯfundunt᷑. fidelibꝰ ĩsultat᷑ ep̃i uͥq
delit̾ qͥd̾ s u̾eor ne ĩefficatit̃. oed ub̾ uires minuitis: qͥd robur ur̃m depͥmitiᷤ:
Q usq retũditis arma fidelia militãcia ub̾. humilratis cornua erecta ur̃e u̾tutiᷤ
i salutis: Horans plorat desolationẽ sitã apd̾ tullũ eccłia scĩ gengulfi. nec est
qͥ ꝯsoletur eã. Qs .it. se opponat brachio excelso.torrẽtis ĩpetui.sũme arbitͥo

Expanded text:
referunt in vos, curiamque Romanam. Recte gesta ab ipsis, ut aiunt destruitis, juste destructa statuitis. Quique flagitiosi et contentiosi de populo, sive de clero, aut etiam ex monasteriis pulsati, currunt ad vos: redeuntes jactant et gestiunt se obtinuisse tutores, quos magis ultores sensisse debuerant. An non gladius Phinees promptissime atque justissichinnos res ista movit et movet Ecclesiae inimicis, eisque etiam ipsis, quorum fortasse metu aut favore a recto tramite abducti sumus! Amici confunduntur, fidelibus insultatur, episcopi deliter quidem, sed vereor ne inefficaciter. Quid vobis vires minuitis? quid robur vestrum deprimitis? quousque retunditis arma fidelia militantia vobis, humilitatis cornua erecta vestrae virtutis et salutis? Plorans plorat desolationem suam apud Tullum Ecclesia sancti Gengulfi; nec est qui consoletur eam. Quis enim se opponat brachio excelso, torrentis impetui, summae arbitrio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiclitunt᷑. Suꝑ q̃ qͥd dec̾nere ub̾ placuit. uos scitis. s paxñdũ ẽ. ne ꝓrime
futa sꝑat᷑. Ego ut qd̾ sr̃ his mee uisũ ẽ paruitati ñ taceã. ⁊ ħ ⁊ duo illa alia
tullẽse dico ac iuiidunẽse t̾minãdã negocia. securiꝰ iet̾politano atq que
atq tullẽsi qr ut uerũ fatear uident᷑ ẽẽ absq epĩs. Et utinã absq tyrãnᷤ
Tues cũ defensat᷑ sustẽtant᷑. hõnotant᷑. fouent᷑. iniaint᷑. ut mix̾ ⁊ scãdali

Expanded text:
 pax nondum est, nec proxime futura speratur. Ego ut quod super his meae visum est parvitati, non taceam et hoc, et duo illa alia, Tullense dico ac Virdunense, terminanda negotia securius metropolitano, atque coatque Tullensi; quia, ut verum fatear, videntur esse absque episcopis: et utinam absque tyrannis. Tales cum defensantur, sustentantur, honorantur, foventur; mirantur nimirum et scandal
Abbreviated transcription (Latin):
nec c̃te ingnaitꝰ b̾niuole̾tie. Hou̾is ⁊ mee ẽẽ uolũtatis tuo satisfac̾e̾ desid̾io.
s corporali molestia ĩpediri.tã ab huiꝰ uolũtatis effectu. ꝗͣ rab aliis płimiᷤᷤ
płimũq necessariis negoctis. S lic absens corpore sũ tñ p̾sens sp̃u. donͦ
ate.b̾ in exibitione oꝑis. liq̃bit ueritas diłctiones. ħ ẽ itaq qd̾ iago. ut qd̾ de m̃o apd̾
te ẽ fĩs dico ualcellenses. ⁊ eoꝵ eccłam mĩ gr̃a diligas foueas. ⁊ manu teneas uͥ neccẽ

Expanded text:
nec certe ingratus benevolentiae. Noveris et meae esse voluntatis, tuo satisfacere desiderio: sed corporali molestia impediri tam ab hujus voluntatis effectu, quam et ab aliis plurimis, plurimumque necessariis negotiis. Sed licet absens corpore, sum tamen praesens spiritu, donec itione operis liquebit veritas dilectionis. Hoc est itaque quod rogo, ut quod de meo apud te est, fratres dico Valcellenses, et eorum ecclesiam mei gratia diligas, foveas, et manu teneas ubi necesse
Abbreviated transcription (Latin):
mał ĩdignari. ꝗͣ sub potentu d̾imanu. qͥ ꝓculdubio illos misit admale fatiẽdũ
tͥ. hũiliari te oport̾e scias. U̾um qr ⁊ ad te ꝯstat ꝑtin̾e correctionẽ illoꝵ. ut pote
de rebꝰ coꝵ dũpnũ monastii aliqͣ ex parte re ꝯpẽset᷑. S ne tuã mag̾ in ħ ulcisci
in iuriã. ꝗͣ illoꝵ ferire culpã uidearis: rogo. ingãsq ꝯsulo. ne tã qd̾ illi digni
ore tuo ⁊ nr̃o sp̃u ꝯmonemꝰ. ut ñ eatenꝰ sua isi i̾ta ĩdignatiõẽ debriet᷑: qͣtinꝰ dñi¬
ci illiꝰ p̃cepti obliuiscat᷑. qͦ ꝑcutienti unam maxillã. p̃be iubem᷑ ⁊ alt̾am.
Ad albem pultariensem.

Expanded text:
s indignari, quam sub potenti manu Dei qui procul dubio illos misit ad malefaciendum tibi humiliari te oportere scias . Verum quia et ad te constat pertinere correctionem illorum, utpote  damnum monasterii aliqua ex parte recompensetur. Sed ne tuam magis in hoc ulcisci injuriam, quam illorum ferire culpam videaris; rogo, rogansque consulo, ne tam quod illi digni  ut non eatenus sua, etsi justa, indignatione debrietur, quatenus dominici illius praecepti obliviscatur; quo percutienti unam maxillam, praebere jubemur et alteram ABBATEM PULTARIENSEM.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dolet᷑. Q dub̾ uisum ẽ oromani offend̾e pͥncipes mũdi. urõs aũt speciales
riter ꝓuocatis. dũ sacrã ⁊ apłicam sedẽ diuinis regalibq pͥuilegiis singłant̃
sublimatã ausu facͥlego ĩcessere. suoq minuere honore ꝯtũditis. ꝗͣ uł ꝯtin
õs si oportuiss defend̾e debuistis : Sic fatui romani ñ uidicãtes neq qd̾ ho¬
subuigauer̃ uos urbẽ ꝓꝑatis orbi fac̾e fabulã. En petͥ ħes petͥ sede. ⁊ urbe a
ministͥ dm̃. Oppłe stulte ⁊ ĩsipi es.o colũba seducta ñ ħus cor. Hõne ille
cap̃. ⁊ illi ocłi tui erat̃: Qͥd gͦ nẽ roma nͥ sine capite trũcũ corpꝰ sine ocłis.
frons effossa. facies tenebrosa: Aꝑi gẽs misem aꝑi occłos tuos. ⁊iude deso¬
latonẽ tuã. tãtãq ĩminentẽ. Qͦ m̃ inb̾ui mutatꝰ ẽ color optimꝰ. facta ẽ qiͣ

Expanded text:
 vobis visum est, o Romani, offendere principes mundi, vestros autem speciales riter provocatis, dum sacram et apostolicam sedem, divinis regalibusque privilegiis singulariter sublimatam, ausu sacrilego incessere, suoque minuere honore contenditis, quam vel soli contra omnes, si oportuisset, defendere debuistis? Sic fatui Romani; non judicantes, neque quod hosubjugaverunt: vos Urbem properatis orbi facere fabulam. En Petri haeres Petri sede et urbe a insipiens, o columba seducta non habens cor! Nonne ille caput, et illi oculi tui erant? Quid ergo nunc Roma, nisi sine capite truncum corpus, sine oculis frons effossa, facies tenebrosa? Aperi, gens misera, aperi oculos tuos, et vide desolationem tuam jamjamque imminentem. Quomodo in brevi muta
Abbreviated transcription (Latin):
im̃ supplicatio.it̾m p̃ces.⁊ decies repetite nõ desinent. Nõ desistimꝰ. qͥa ñ diffidi¬
mꝰ. Bonã cam habemꝰ.⁊ equũ udicẽ qͥ ñ cũctabit᷑ euacuare qd̾ subreptum

Expanded text:
m supplicatio, iterum preces, et decies repetitae non desinent. Non desistimus, quia non diffidim supplicatio, iterum preces, et decies repetitae non desinent. Non desistimus, quia non diffidimus. Bonam causam habemus, et aequum judicem, qui non cunctabitur evacuare quod subr
Abbreviated transcription (Latin):
nosti. Nosti ⁊ illũ scĩ uraximini ñ scm̃ alb̾em: Puto qr nõ nosti. Qͥ sdig¬
ratus ẽ. ille obꝓbrio datꝰ. Qͥd peccaũ archiep̃s : ꝑ redam eccłe sue recuꝑauit.
capturã eccłiam demanu laica libaũ. Nũqͥd reddr̃ ꝓbono malũ. ⁊ odiũ ꝓdiło
tione: ħ q̃so ħ uigilet ocłs pietatis. ⁊ semotis paułꝑ occupatiõibꝰ. ꝯfideret
ꝗͣtũ sub reptũ sit ei. ut tał qͣlem pudẽ dre talẽ qͣlẽ tu ip̃e nosti. faciat ob ꝓbri¬
um uicinis suis. inimicis tuis. Piisfime pat̾ affectꝰ filiał loqͣr. Huc usq ꝯdo¬
luimꝰ misero ⁊miserabili archiep̃o. Uerũ ex ħ iã sinõ fui̾t em̃tatũ. dolor cordiͤ
nr̃i ⁊ ꝯpassio ex ĩtimis medulł tota mͣsibit ad illũ ꝑ ꝗ̃ potuit em̃dari. St̃ ⁊ alie
lesiones p̃fati uiri.qͣs c̃ ei alleuiaũitis. ub̾ ꝓculdubio taborabitis. Q cqͥd dulcis¬
simi dnĩ mĩ nom̃ decolorat. cor meũ excruciat.

Expanded text:
scio quia nosti. Nosti et illum Sancti-Maximini non sanctum abbatem? Puto quia non nosti. Quis digratus est, ille opprobrio latus. Quid peccavit archiepiscopus? Praedam Ecclesiae suae recuperavit, captivam Ecclesiam deisper occupationibus consideret, quantum subreptum sit ei, ut talis, qualem pudet dicere, talem qualem tu ipse nosti, faciat opprobrium vicinis suis, inimicis tuis. Piissime Pater, affectus filialis loquitur. Hucusque condoluimus misero et miserabili archiepiscopo. Verum ex hoc jam si non fuerit emendatum, dolor cordis nostri et compassio ex intimis medullis, tota transibit ad illum, per quem potuit emendari. Sunt et aliae laesiones praefati viri, quas cum ei allevia-veritis, vobis procul dubio laborabitis. Quidquid dulcissimi domini mei nomen decolorat, cor meum excoriat.
Abbreviated transcription (Latin):
anglie. sootie. yspaniaꝵ ⁊ iherosolimoꝵ reges c̃ uniũso clero. ⁊ ppłis. fauent. ⁊ ad¬
ħ̾ent dno ĩnocentio. tãꝗͣ filiiio atͥ. tãꝗͣ capiti m̃bra. sollicui seruare .ii.s. ĩ .i. paciͦ¬
Merito aũ illum recip̃ eccła. cꝰ ⁊ opimo clarior. ⁊electio sanior ĩuenta ẽ. nimir̾ eli¬
gentiũ ⁊ nũo uincẽs ⁊ m̃ito. at tu fr̾ qͥd ad huc negligis: & usq uicino spente
tua male secura dormitat ĩdustria: Scimꝰ qͥd̾ te filiũ pacis nulla posse rõne ĩduci
debellare studueris. Nec qͥetis timeas detͥm̃tũ. qd̾ nõ paruo tue głe increm̃to reꝯ¬
pensabitur. si fera illa uicina ub̾.studio tuo mãsuescat ł obinutescat. ⁊ tantam
eccłe p̾dum. ꝯmitẽ dico pictauensẽ. ĩ manu tua dĩ pietas de ore łonis eripiat.¬

Expanded text:
Angliae, Scotiae, Hispaniarum et Jerosolymorum reges, cum universo clero et populis, favent et adhaerent domino Innocentio, tanquam filii patri, tanquam capiti membra, solliciti servare unitatem spiit Ecclesia, cujus et opinio clarior, et electio sanior inventa est, nimirum eligentium et numero vincens, et merito. At tu, frater, quid adhuc negligis? quousque vicino serpente tua male secura dormitat industria? Scimus quidem te filium pacis nulla posse ratione induci debellare studueris. Nec quietis timeas detrimentum, quod non parvo tuae gloriae incremento recompensabitur, si fera illa vicina vobis tuo studio mansuescat, vel obmutescat, et tantam Ecclesiae praedam, comitem dico Pictavensem, i
Abbreviated transcription (Latin):
batur: habuit sua tpra qͥ es.⁊ scm̃ otiũ hactenꝰ sua negotia. licent̃ libent̾q ex̾¬
cuit. T̃ p̃s faciendi nc̃ qr dissipauer̾ legẽ. Bestia illa de apocalipsi cui datũ ẽ
os loq̃ns blasphemias. ⁊ bellum gerere c̃ scĩs.petͥ cathedrã occupat. tã ꝗͣ ło
panitꝰ ad p̾̃dam. Alt̾a̾ qͦ bestia uixta uos subsibilat. sic̃ catulꝰ habitãs ĩ abditiᷤᷤ
Illa ferocior. ista callidior. parit̾ ꝯuener̾ ĩ un̾ adũsus.d.⁊ a.xͥ.ciꝰ. Demꝰ oꝑã¬

Expanded text:
batur? Habuit sua tempora quies, et sanctum otium hactenus sua negotia licenter libenterque exercuit. Tempus faciendi nunc, quia dissipaverunt legem. Bestia illa de Apocalypsi, cui datum est os loquens blasphemias, et bellum gerere cum sanctis , Petri cathedram occupat, tanquam leo paratus ad praedam. Altera quoque bestia juxta vos subsibilat, sicut catulus habitans in abditis. Illa ferocior, ista callidior, pariter convenerunt in unum adversus Dominum, et a
Abbreviated transcription (Latin):
roi tue deuotionis studium: exxuniii.¬
tuȩ erganos dilectionis affectũ. O bona
dña. quid tͥ ⁊ nob̾ꝰ Inde tanta tͥ sillici¬
tudo de nob̾: Si filii. sinepotes. si uel aligua
gxtrema ꝓpmqͥtatis liuea tͥ iuncti ẽt̃mꝰ. tua
crebra benesicia . freouente saluranonor. in

Expanded text:
ror tuae devotionis studium, tuae erga nos dilectionis affectum. O bona domina, quid tibi et nobis? unde tanta tibi sollicitudo de nobis? Si filii, si nepotes, si vel aliqua extrema propinquitatis linea tibi juncti essemus, tua crebra beneficia, frequentes salutationes, in
Abbreviated transcription (Latin):
sustinui dilectissime fili Rob̾te. si forte
dei pietas et tuam ꝑ se. et meam ꝑte am¬
mam dignaret᷑ inuisere: tibi scilicet
inspirando salutarem compunctionẽ:
mͥq de tua salute leticiam. S qm̃ usq
adhuc frustratũ me cerno ab expectati

Expanded text:
sustinui, dilectissime fili Roberte, si forte Dei pietas, et tuam per se, et meam per te animam dignaretur invisere: tibi scilicet inspirando salutarem compunctionem, mihique de tua salute laetitiam. Sed quoniam usque adhuc frustratum me cerno ab exspectati
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Illis siquidẽ
lac potum dat. et ñ
escam: qui apli for¬
mam tenet in docẽ
am sp̃ualib¬
se

Expanded text:
sunt. Illis siquidem lac potum dat, et non escam , qui Apostoli formam tenet in docendo. Nam spiritualibus
Abbreviated transcription (Latin):
ost quam de paradysi gau¬
diis culpa exigente pulsus
est primus humani generis
parens. in huius exilii atq
eecitatis quam patimur erum¬
nã uenit. quia peccando ex¬
tra semet ipsum fusus: iam
illa cȩlestis patrie gaudia quę
prius contemplabatur uidere
non potuit. In paradẏso quippe homo assueuerat
uerbis dĩ ꝑfrui. beatoꝵ angeloꝵ spiritibꝰ. cordis
mundicia & cdsitudine uisionis inter esse. Sed post
quam huc cecidit. ab illo quo implebatur mentis lu¬
mine recessit. Ex cuius uidelicet carne ⁊ nos in hu¬
ius exilii cęcitate nati. audiumus quidem eẽ cȩle.
stem patriam. audiuimus ciues angelos dĩ. audiui¬
Ius eorundem angeloꝵ socios spiritus iustorum ꝑ
fectorum : sed carnales quiq quia illa inusibilia
scire non ualent ꝑ experimentum. dubitant utrũne
sit quod corporalibus oculis non uident. Iuȩ ni¬
mirum dubietas in primo parente nr̃o ẽẽ non po¬
tuit. quia exclusus a paradysi gaudiis. hoc qđ
amiserat. qm̃ uiderat recolebat. Hi autem

Expanded text:
ostquam de paradisi gaudiis culpa exigente pulsus est primus humani generis parens, in hujus exilii atque caecitatis, quam patimur erumnam venit: quia peccato extra seilla celestis patrie gaudia que prius contemplabatur videre non potuit. In paradiso quippe homo adsueverat verbo Dei perfrui, beatorum angelorum spiritibus cordis mundicia et celsitudine visionis inquam huc cecidit, ab illo quo implebatur mentis lumine recessit . Ex cujus videlicet carne nos in hujus exsilii caecitate nati, audivimus quidem coelestem esse patriam, audivimus ejus cives angelos Dei, audivimus eorumdem angelorum socios spiritus justorum et perfectorum. Sed carnales quique, quia illa invisibilia scire non valent per experimentum, dubitant utrumne sit quod corporalibus oculis non vident. Quae nimirum dubietas in primo parente nostro esse non potuit, quia exclusus a paradisi gaudiis, hoc quod amiserat, quia viderat recolebat. Hi autem
Abbreviated transcription (Latin):
Lini miraculum nolanȩ urbis
Ep̃i qui multos quoꝵ memini
Uirtute & tempore precessit.
oremoria defuisse uideatur.
Sed ad propria nunc redeo

Expanded text:
lini miraculum, Nolanae urbis episcopi, qui multos quorum memini virtute et tempore praecessit, memoriae defuisse videatur. Sed ad priora nunc redeo
Abbreviated transcription (Latin):
nasttrii regimine successit : uasentiniano quoq qui
annis multis lateranensi monasterio prefuit: simplicio
qui congregationem illius post cum tercius rexit. ho¬
norito stiam qui nunc adhuc cellȩ ciuis inqua prius
conuersatus fucrat preet. Nic itaq cum iam re¬

Expanded text:
nasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui nasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui congregationem illius post eum tertius rexit; Honorato etiam, qui nunc adhuc cellae ejus, in qua prius conversatus fuerat, praeest. CAPUT PR
Abbreviated transcription (Latin):
UIT UIR UITE uene¬
R abilis. gratia Benedictus
Et nomine. ab ipso puericiȩ¬
sue tempore cor gerens senile.
E tatem quippe moribꝰ transiens.
nulli animum uoluptati dedit.
Seddum in hac terra adhuc esset.
quo temporaliter libere uti potu¬
isset. despexit iam quasi aridũ
mundum cum flort. Lui liberiori genere ex ꝓiuncia
nursiȩ exortus: romȩ liberalibꝰ litterarum stiidiis tradi¬
tus suerat. Sed cum multos ire ꝑ abrupta uicior cerneret:
eum quem quasi in ingressu mundi posuerat retraxit per¬
demne siquid de scientia eius aitingeret : ipse quoq
post modum inimmane p̃cipicium totus iret. Despectis
itaq luterarum studus relicta domo rebusq pitris: soli
dõ placere desiderans. scç comuicrsationis habitum quesiuit.
ecessit igitur scienter nescius. & sapienter indoctus
Suus ego omnia gesta non didici: sed pauca quȩ nar¬
ro. quatuor dic̾ipusis illius referentibꝰ agioui: constan¬
tino scilicet reueratissimo ualde uiro. qui ei in mo¬

Expanded text:
uit vir vitae venerabilis, gratia Benedictus et nomine, ab ipso suae pueritiae tempore cor gerens senile. Aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati dedit: sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori genere ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum cerneret, eum quem quasi in ingressu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si quid de scientia ejus attingeret, ipse quoque postmodum in immane praecipitium totus iret. Despectis itaque litterarum studiis, relicta domo rebusque patris, soli Deo placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in mo
Abbreviated transcription (Latin):
ti imis quorundam secula¬
Qium tumultibꝰ depress
Quibꝰ in suis negotus
Rumq cogimur soluere
etiam quod nos certũ est
non debere : secretum locũ
Petii amicum merori. u¬
bi omne quod de mea ni
ocCyEATIo Ne dis uric ebat se patenter ostende¬
rit : & cuncta quȩ infligere dolorem consucuerant. con¬
gesta ante oculos licenter uenirent: Ibi itaꝙ eum af¬
ictus ualde & diu tacitꝰ sederem: dilectus filius m̃s
letrus diaconus affuit. michi a primeuo uruentitts sde¬
re in amiciciis familiariter obstrictus. atꝙ ad sacri uer¬

Expanded text:
imiis quorumdam saecularium tumultibus depressus, quibus in suis negotiis plerumque cogimur solvere etiam quod nos certum est non debere, secretum locum petii amicum moeroris, ubi omne quod de mea mihi occupatione displicebat, se patenter ostenderet, et cuncta quae infligere dolorem consueverant, congesta ante oculos licenter venirent. Ibi itaque cum afflictus valde et diu tacitus sederem, dilectissimus filius meus Petrus diaconus adfuit, mihi a primaevo juventutis flore amicitiis familiariter obstrictus, atque ad sacri ver
Abbreviated transcription (Latin):
ri us. Constat¬
tio ep̃o mediolanensi.
cRiꝑ ta fr̃nitatis uestre
suscipiens. magnas omp̃ti dĩ
grãs retuli: quia &rdinacio¬
nis ur̃e merui celebracion
releuari. Qa uͦ ex suꝑno
miere in electione ur̃a concordit̃ omnrũ
comienit ad sensus: hoc frat̾nitas tua cũ sũm
debet
consideracione pensare : q post dm̃ ualde e
debitrix eis. qui sibi uos p̃ferri tam subdita
m̃te uoluer̃. Decet gͥ uos sacerdotali benig.

Expanded text:
rius Constantio episcopo Mediolanensi. Scripta fraternitatis vestrae suscipiens magnas omnipotenti Deo gratias retuli, quia ordinationis vestrae merui celebratione relevari. Quod vero ex superno munere in electionem vestram concorditer omnium convenit assensus, hoc fraternitas tua cum summa debet consideratione pensare, quia post Deum valde est debitrix eis qui sibi vos praeferri tam subdita mente voluerunt. Decet igitur vos sacerdotali benigni
Abbreviated transcription (Latin):
ost quã de paradysi gau¬
diis culpa exigente expul¬
sus est pͥmus humani ge¬
neris parens: in huius
quia peccando extra
semetipsũ fusud. iã illa
celestis patriȩ gaudia quȩ
prius contẽplabatur. uidere
non potuit: In parady so quippe homo ad sueuerat
ditia. & celsitudine uisionis interesse: S postquam
huc cecidit. ab illo quo implebat᷑ mentis lumine re¬
cessit: E xcuiꝰ uidelicet carne. nos in huiꝰ exilii cȩcitate
nati. audiuimꝰ quidẽ esse cȩlestẽ patriã: audiuimus
eiꝰ ciues angłos dĩ÷ Audiuimꝰ eorundẽ angłoꝵ socios

Expanded text:
ostquam de paradisi gaudiis, culpa exigente, expulsus est primus humani generis parens, in hujus quia peccando extra semetipsum fusus, jam illa coelestis patriae gaudia, quae prius contemplabatur, videre non potuit. In paradiso quippe assueverat ditia et celsithuc cecidit, ab illo, quo implebatur, mentis lumine recessit. Ex cujus videlicet carne nos in hujus exilii caecitate nati, audimus quidem esse coelestem patriam, audimus ejus cives angelos Dei, audimus eorumdem angelorum soci
Abbreviated transcription (Latin):
scire non ualent ꝑ exꝑim̃tũ ÷ dubitant utriĩ ne sit qd
corporalib oculis ñ uident: Quȩ nimirũ dubiecas in
primo parente nr̃o esse non potuit: qr ex clusus a
paradysi gaudiis. hoc qđ amiserat qm̃ uiderat
recolebat: Hii aut̃ sentire uel recolere audta ñ
tenent: Ac si cnĩ pregnans mulier mitcat᷑ incar¬
cerẽ. ibiq puerũ pariãt. qͥ natꝰ puer. in carcere
nuu÷ & crescat. Cui si fortasse mat̾ quȩ huue
genuit sclę. luuã tesias montes. & cãpos. uolancei
aues currentes egnoi ieminaille uͦ qui esi in carcere¬

Expanded text:
non valent per experimentum, dubitant utrumne sit quod corporalibus oculis non vident. Quae nimirum dubietas in primo parente nostro esse non potuit, quia exclusus a paradisi gaudiis, hoc quod amiserat, quia viderat recolebat. Hi autem sentire vel recolere audita non tenent. Ac si enim praegnans mulier mittatur in carcerem, ibique pariat puerum, qui natus puer in carcere nutriatur et crescat; cui si fortasse mater quae hunc genuit, solem, lunam, stellas, montes et campos, volantes aves, currentes equos nominet, ille
Abbreviated transcription (Latin):
agcur  pulueree cogitationis obscuret. Que
tamen ñ pulsare rectoris aniunm¬
nequeunt: s festinare necesse estuit
repugnatione uincantur: ne nitium
quod ꝑsuggestionem temptat. molli¬
cie: delestationis subigat: cumꝙ hec
ab animo. tarde repelluur: mucrone
consensus occidat.
uite uiam subditis uiuendo
demincierͥ ⁊ grex qui pastoris uoct
mores ꝙ sequitur. ꝑexempla melius
quã ꝑ u̾ba gradiatur. Qui enim loci
sui necessitate exigitur summa dice.
hac eatem necessitate conpellitur¬
ẽ ssrs stmma monstrare. Illa naiqe nox

Expanded text:
as pulvereae cogitationis obscuret: quae tamen non pulsare rectoris animnequeunt, sed festinare necesse est, ut repugnatione vincantur, ne vitium quod per suggestionem tentat, mollitie delectationis subigat, cumque haec ab animo tarde repellitur, mucrone consensus occidat. vitae viam subditis vivendo denuntiet, et grex qui pastoris vocem moresque sequitur, per exempla melius quam per verba gradiatur. Qui enim loci sui necessitate exigitur summa dicere, hac eadem necessitate compellitur summa monstrare. Illa namque vox
Abbreviated transcription (Latin):
ut flagella łi
que metuere
uentura de¬
buimꝰ: saltem
pͣsentia & exꝑ.¬
ta timeamus
Conuersionis nobis aditũ dolor
aperiat: & cordis nr̃i duritiam
ipsa iã quã patim᷑ pena dissoluat.
nit gladius usq ad animã. Scce
& enĩ cuncta plebs celestis ire
mucrone ꝑcutitur.: & repentina
singuli cede uastantur. Nec lan

Expanded text:
ut flagella Dei, quae metuere ventura debuimus, saltem praesentia et experta timeamus. Conversionis nobis aditum dolor aperiat, et nostri cordis duritiam ipsa jam, quam patimur, poena dissolvat. nit gladius usque ad animam . Ecce etenim cuncta plebs, coelestis irae mucrone percutitur, et repentina singuli caede vastantur. Nec lan
Abbreviated transcription (Latin):
oc distare fr̃s
corporales deli¬
tie cũ ñ habent᷑.¬
comedentẽ ꝓti-¬
nus infastidiũ
ꝑ satietatẽ uertunt: At contra
spũales delitiȩ cũ ñ habent᷑ in
fastidio st̃. cũ uͦ habent᷑ indeside¬
rio: tantoq a comedente ampliꝰ¬

Expanded text:
oc distare, fratcorporales deliciae cum non habentcomedentem protinus in fastidium per satietatem vertunt. At contra spiritales deliciae cum non habentur in fastidio sunt; cum vero habentur in desiderio; tantoque a comedente ampli
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ suȩ testimoniũ non habent. queru
coram hominib destimoniũ uocis alienę:
quã cũ tande repperiunt : ipsi etiã in inpi¬
dentiã siũ fauoris erũpunt Si enĩ ñ inueni¬
unt uoces hom̃inũ. quas inhiant̃ expectant
ipsi scientiã suã baudantes p̾dicant Unde &
ꝓhabit᷑ tibi himirũ sensit se magña dictie¬
rũ: sed tum̃ti corde hoc qđ desemet ipso sub¬
limit̾ estimauit. tacere ñ potuit  & id circo
qd rectũ sensit. laudando pcucurrit. qͥ iã qͥd
diuino uidicio reus eẽt. si magna de se salte
silendo sensisset Ante subtile enĩ ueritatis
exam̃ : securi om̃ino ñ sumꝰ : &iã si humani
iudicio qđ in nob rep̃hendi debeat. ñ habemꝰ.
blã pleruq negligentius cogitantes eladone
pulsam̃: quã tam̃ tacentes p̾mimꝰ  Sed nisi
regractatione concita tumor occultus in ips
cubili cordis in qͦ orit᷑. suffocet᷑ : corã districto u¬
dicȩ omt̃ meritũ nĩe accionis extinguit᷑. Hin

Expanded text:
tiae suae testimonium non habent, quaerunt coram hominibus testimonium vocis alienae; quam cum tarde reperiunt, ipsi etiam in impudentiam sui favoris erumpunt. Si enim non inveniunt voces hominum, quas inhianter exspectant, ipsi scientiam suam laudantes praedicant. Unde et it.---Nimirum sensit se magna dicturum, sed tumenti corde hoc quod de semetipso sublimiter aestimavit tacere non potuit: et idcirco quod rectum sensit laudando praecucurrit: quia jam quidem divino judicio reus esset, si magna de se saltem silendo sensisset. Ante subtile enim veritatis examen securi omnino non sumus, etiam si humano 832 judicio quod in nobis reprehendi debeat non habemus. Nam plerumque negligentius cogitantes elatione pulsamur, quam tamen tacentes premimus. Sed nisi retractatione concita tumor occultus in ipso cubili cordis, in quo oritur, suffocetur, coram districto judice omne meritum nostrae actionis exstinguitur. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
aliis frĩb quantũ possũ curã confero: ab.
aliis spero Illis dixi exponendo qd̃ faciant
istis aperio confitendo qd parcant: Illis uer¬
boꝵ medicam̃ta ñ subtraho: istis laceratio¬
nem uulnerũ ñ abscondo Igitur quȩ so
ut quisquis hec legerit. apud districtũ iu¬
dicem. solatiũ michi suȩ orationis impenda.
& om̃e qd̃ in me sordidũ dep̾hendit. fleti¬
bus diluat: Orationis aut̃ atq expositioni
iurtute collata. Lector meus in recompen¬
satione me superat: si cum per me uerba
accipit. pro. me lacrimas reddit::¬

Expanded text:
aliis fratribus quantum possum curam confero, ab aliis spero. Illis dixi exponendo quod faciant, istis aperio confitendo quod parcant. Illis verborum medicamenta non subtraho, istis lacerationem vulnerum non abscondo. Igitur quaeso ut quisquis haec legerit, apud districtum judicem solatium mihi suae orationis impendat, et omne quod in me sordidum deprehendit fletibus diluat. Orationis autem atque expositionis virtute collata, lector meus in recompensatione me superat, si cum per me verba accipit, pro me lacrymas reddat
Abbreviated transcription (Latin):
DÃPNA
RERUMI PosI EUEERA PIOEIOꝵ:
post uulnera corporis: post uer¬
ba male suadentis uxoris: post
contumeliosa dicta consolan¬
tium. post suscepta fortit̾ ia¬
cula tot doloꝵ detanta uir¬
tute constantiȩ laudandus
auidice beatꝰ iob fuerat: sed¬
si iã dep̃senti scło eẽt euocan.

Expanded text:
damna rerum, post funera pignorum, post vulnera corporis, post verba male suadentis uxoris, post contumeliosa dicta consolantium, post suscepta fortiter jacula tot dolorum, de tanta virtute constantiae laudandus a judice beatus Job fuerat, si jam de praesenti saeculo esset
Abbreviated transcription (Latin):
Isiis hoc arrogantes uiri ha¬
bere inter alia ꝓpriũ so¬
lent: qđ ab auditorib su.¬
is nequid fortasse in ordina.¬
tũ dixerint. tunc requirun:
cũ se laudabilit̾ aliquid
dixisse cognoscunt: Hec
uidelicet faciunt : ñ qͦ de
dictis suis ambigunt: sed
quo audientiũ iudicio fa.¬
uores quer̃:. Nam inueniri
facile poter̃ qͦ animo ꝑcunc.¬
tant᷑: si qͥsquã cũ eoꝵ bo.¬
na laudat. etiã mala re.¬
p̃hendat Certũ qͥppe est
ee sicut inflant᷑ laudibus.
ita correc̾tionib in flãman.¬
tur: & aquolibet se uł iuste
rep̾hendi despiciunt : moxq

Expanded text:
suis hoc arrogantes viri habere inter alia proprium solent, quod ab auditoribus suis ne quid fortasse inordinatum dixerint tunc requirunt, cum se laudabiliter aliquid dixisse cognoscunt. Haec videlicet faciunt, non quod de dictis suis ambigant, sed quod ab audientium judicio favores quaerant. Nam inveniri facile poterit quo animo percunctantur, si quisquam cum eorum bona laudat, etiam mala reprehendat. Certum quippe est quia sicut inflantur laudibus, ita correptionibus inflammantur; et cum a quolibet se vel juste reprehendi conspiciunt, mox
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ ñ acceperat conditus:
mereret᷑ elatus. Sed quia diui.¬
ne potentiȩ suppetiit. ñ solũbo.¬
na dsichilo facere. sed ea etiã
ex malis quȩ diabolus ꝑpetra.¬
uerat reformare. contra hoc in.¬
flictũ uulnꝰ suꝑbientis diaboli.
medicina apparuit int̾ homines
humanitas dĩ. ut auctoris exẽ.¬
plo humili ati surgerent: qui
imitatione hostis elati cecider̃.
Contra gͦ suꝑbientẽ diabolum:
apparuit int̾ homines. homo
factꝰ humilis ds̃ Hunc potentes
huiꝰ scłi id ẽ m̃bra diaboli suꝑbi.¬
entis eo despicabilẽ crediderunt:
quo humilẽ conspexer̃. Uulnus
enĩ cordis eoꝵ quantomagis tu.¬
nuit: tanto amplius medicam̃tũ
mite despexit. Repulsagͥ a

Expanded text:
mortem non acceperat conditus, mereretur elatus . Sed quia divinae potentiae suppetit, non solum bona de nihilo facere, sed ea etiam ex malis quae diabolus perpetraverat, reformare, contra hoc inflictum vulnus superbientis diaboli medicina apparuit inter homines humilitas Dei, ut auctoris exemplo humiliati surgerent, qui imitatione hostis elati ceciderant. Contra ergo superbientem diabolum apparuit inter homines homo factus humilis Deus. Hunc potentes hujus saeculi, id est membra diaboli superbientis, eo despicabilem crediderunt, quo humilem conspexerunt. Vulnus enim cordis eorum quanto magis tumuit, tanto amplius medicamentum mite despe
Abbreviated transcription (Latin):
talia utrumne fecerit dño interrogante
requirit᷑. qualia utiq facere ñ potest homo: ut
dũ se ista facere ñposse dep̃hendit: ad eũ refu
NPAR ADSO SADO
homini diabolus inuidens. su.¬
perbiȩ uulnus inflixit: ut qui

Expanded text:
talia utrumne fecerit, Domino interrogante, requiritur, qualia utique facere non potest homo, ut dum se ista facere non posse deprehendit, ad eum refuparadiso sano homini diabolus invidens superbiae vulnus inflixit, ut qui
Abbreviated transcription (Latin):
quisse: Sathan quippe tẽptationẽ illiꝰ expẽ.¬
tiit sed ds̃ qui hunc laudauerat. inseipso
eius intentionẽ certaminis accepit Quisquis
ergo beatũ iob deliqͥsse suis sermonib querit.¬

Expanded text:
quisse. Satan quippe tentationem illius expequisse. Satan quippe tentationem illius expetiit; sed Deus, qui hunc laudaverat, in seipso ejus intentionem certaminis accepit. Quisquis ergo beatum Job deliquisse in suis sermonibus querit
Abbreviated transcription (Latin):
iunci se indomesticis doluit: ꝓtinus exteri¬
ora requisiuit. Amicos nãq eiꝰ de locis sin-¬
gulis quasi ꝓ exercenda caritate cõmouit.
eoꝵq ora subspecie consolationis aperuit.
sed ꝑ hȩc iacula increpationis intorsit: que
eo durius cor secure audientis infigerent.
quo iter ostense & ñ seruate caritatis tene.¬
bras in prouisa uulnerarent Post hos qͦq
ad contumeliã etiã helui iunior excitat᷑.
ut tranquillitatẽ tante mansuetudinis.
saltẽ de dignata leuitas ꝑturbaret actatis.
Sed contra tot antiqui hostis machinas.
stetit inuicta constantia: stetit equanimi.¬
tas infracta. Hã uno eodẽq tẽpore. uerb̃
aduersantib opposuit prudentiã: rebus uitã
Nemo igit᷑ scm̃ uirũ quãuis de illo aꝑte
post flagella scriptũ sit. in om̃ib his ñpecca¬
uit iob labiis sius: saltẽ postmodũ in con.¬
tentione amicoꝵ. aestinet inter uerba deli-¬

Expanded text:
vinci se in domesticis doluit, protinus exterivinci se in domesticis doluit, protinus exteriora requisivit. Amicos namque ejus de locis singulis, quasi pro exercenda charitate commovit, eorumque ora sub specie consolationis aperuit; sed per haec jacula increpationis intorsit, quae eo durius cor secure audientis infigerent, quo inter ostensae et non servatae charitatis tenebras improvise vulnerarent. Post hos quoque ad contumelias etiam Eliu junior excitatur, ut tranquillitatem tantae mansuetudinis saltem dedignata levitas perturbaret aetatis. Sed contra tot antiqui hostis machinas stetit invicta constantia, stetit aequanimitas infracta. Nam uno eodemque tempore verbis adversantibus opposuit prudentiam, rebus vitam. Nemo igitur sanctum virum, quamvis de illo aperte post flagella scriptum sit: In omnibus his non peccavit Job labiis suis , saltem postmodum in contentione amicorum aestimet inter verba deli
Abbreviated transcription (Latin):
turũ hosti callido tẽptandi licentia: quidũ
bona eius multis cognita interimere appetitꝰ
etiã bonũ pacientię qđ latebat ostendit. Et
quẽ se angustare ꝑsequendo credidit.⁊ flagel.¬
lis auctũ & in exemplo dilatauit: Hec sine gra¬
ui arte. exertuit licentiã quã accepit Nam
cõbussit greges: extinixit famulos. ⁊ obruit
heredes: ꝑcussit salutẽ corporis. ⁊ & ad intor.¬
quendũ grauioris iaculũ tẽptationis. linguã
seruauit uxoris : quatenꝰ scĩ uiri forte ac solidũ
pectus. & ꝑ dãpna rerũ dolor sterneret᷑.
& ꝑuerba conuigis. maledictione ꝑ foraret:
Sed quot uulnera seuiens intulit: tot scõ uiro
nesciens uictorias ministrauit. Nã fidelis
dĩ famulus. uno eodẽq tẽpore inter uulne-¬
ra & uerba dep̃hensus: & dolentẽ carnẽ ae.¬
quanimit̃ ꝑtulit: & desipientẽ conuigẽ pru.¬
dent̃ increpauit. Antiquus itaq hostis qͥa

Expanded text:
virum hosti callido tentandi licentia. Qui dum virum hosti callido tentandi licentia. Qui dum bona ejus multis cognita interimere appetit, etiam bonum patientiae quod latebat ostendit; et quem se angustare persequendo credidit, flagellis auctum et in exemplo dilatavit. Nec sine gravi arte exercuit licentiam quam accepit. Nam combussit greges, extinxit familias, obruit haeredes, percussit salutem corporis, et ad intorquendum gravioris tentationis jaculum, linguam servavit uxoris , quatenus sancti viri forte ac solidum pectus et per damna rerum dolore sterneret, et per verba conjugis maledictione perforaret. Sed quot vulnera saeviens intulit, tot sancto viro nesciens victorias ministravit. Nam fidelis Dei famulus, uno eodemque tempore inter vulnera et verba deprehensus, et dolentem carnem aequanimiter pertulit, et desipientem conjugem 730 prudenter increpavit. Antiquus itaque hostis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
FATI¬
ONENT
huius oꝑis tociens necessario repe¬
to: quociens hoc indistinctionẽ uo.¬
luminũ. locutionis mee pausatione
succido: ut cũ legendi ex ordium
sumit᷑. prius ipsa memorię lectio¬
nis cauia renouet᷑. & tanto robustiꝰ
surgat doctrine aedificiũ : quanto
exconsidetata cause origine. studiosiꝰ
ponit᷑ in iñte fundam̃tũ Beatꝰ iob
dõ soli sibiq cognitꝰ intranquillitate: ad niãm
noticiã ꝑdiicendus tactus ẽ uerbere : ut odo¬
rẽ suarũ uiriũ tanto latiꝰ spargeret. quanto
more aronatũ melius ex incensione fra.¬
glaret Nouerat in honis piȩ subditos regere.
& amalis districte custodire Nouerat beneꝰ
uti reb habitis: sed nesciebamꝰ si paciens ꝑma.¬
neret ablatis Nouerat cotidiana deo ꝓsanis
pignorib sacrificia soluere: sed incertũ erat.
si ei gr̃arũ sacrificiũ & orbatus immolaret
Hequid gͦ uicii salus tegeret: dignũ fuit ut
hoc dolor aperiret Pata itaq ẽ. contra scm̃

Expanded text:
fationem hujus operis toties necessario repeto, quoties hoc in distinctione voluminum locutionis meae pausatione succido, ut cum legendi exordium sumitur, prius ipsa memoriae lectionis causa renovetur, et tanto robustius surgat doctrinae aedificium, quanto ex considerata causae origine studiosius ponitur in mente fundamentum. Beatus Job, Deo soli sibique cognitus, in tranquillitate ad nostram notitiam perducendus tactus est verbere, ut odorem suarum virium tanto latius spargeret, quanto more aromatum melius ex incensione fragraret. Noverat in bonis pie subditos regere, et a malis se districte custodire. Noverat bene uti rebus habitis, sed nesciebamus si patiens permaneret ablatis. Noverat quotidiana Deo pro sanis pignoribus sacrificia solvere, sed incertum erat si ei gratiarum sacrificium et orbatus immolaret. Ne quid ergo vitii salus tegeret, dignum fuit ut hoc dolor aperiret. Data itaque est contra sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
Dm̃ altius uirtutum dignitate ꝓficiunt:
eo subtiliꝰ indignos se eẽ dep̾hendt̃. qr dũ ꝓ¬
xumi lucis fiunt: qͥcqͥd eos inse ipsis latebat
inueniunt. Et tanto magis foris sibi defor.¬
mes apparent. qͣnto nimis pulchrũ ẽ qd intꝰ
uident. Unꝰ qͥsq enĩ sibi dũ tactu ueri lumi.¬

Expanded text:
m altius virtutum dignitate proficiunt, eo subtilius indignos se esse deprehendunt, quia dum proximi luci fiunt, quidquid eos in seipsis latebat inveniunt; et tanto magis foris sibi deformes apparent, quanto nimis pulchrum est quod intus vident. Unusquisque enim sibi, dum tactu veri lumi
Abbreviated transcription (Latin):
in sacro eloquio sic nonnulla mystica descri¬
bunt᷑: ut tam̃ uxta narrationẽ hystoricã
plata uideant᷑: Sed sepe dicta talia in eadẽ
hystorica narratione ꝑmixta sunt: ꝑ quȩ
suꝑficies hystoriȩ cuncta casset᷑: Quȩ dũ ni¬
chil hystoricũ resonant: aliud inois inquirere
lectorẽ cogunt His enĩ dictis quȩ aꝑta credi¬
mus. cũ int̾iecta aliqͣ obscuriꝰ inuenimꝰ: quasi
quib dã stimulis pungim᷑: ut ad aliqua altiꝰ
intelligenda uigilemꝰ: & obscuriꝰ ꝓlata sen¬
tiamꝰ. ea etiã quȩ aꝑte dicta putauimꝰ. Cũ gͦ
beatꝰ iob de sermone dñi & magnitudine to-¬
nitrui loqueret᷑: eisdẽ uerbis ꝓtinꝰ subinfert᷑.¬

Expanded text:
in sacro eloquio sic nonnulla mystica describuntur, ut tamen juxta narrationem historicam prolata videantur. Sed saepe dicta talia in eadem historica narratione permista sunt, per quae superficies historiae cuncta cassetur: quae dum nil historicum resonant, aliud in eis inquirere lectorem cogunt. His enim dictis quae aperta credimus, cum interjecta aliqua obscurius invenimus, quasi quibusdam stimulis pungimur, ut ad aliqua altius intelligenda vigilemus, et obscurius prolata sentiamus, ea etiam quae aperte dicta putavimus. Cum ergo beatus Job de sermone Domini et de magnitudine tonitrui loqueretur, eisdem verbis protinus subinfertur
Abbreviated transcription (Latin):
huius oꝑis tociens necessario repe¬
to: quociens hoc indistinctionẽ uo.¬
luminũ. locutionis mee pausatione
succido: ut cũ legendi exordium
sumit᷑. prius ipsã memoriȩ lectio¬
nis causa renouet᷑ & tanto robustiꝰ
surgat doctrine aedificiũ : quanto
ex considerata cause origine.studiosi
ponit᷑ ininte fundam̃tũ Beatꝰ iob
dõ soli sibiq cognitꝰ intranquillitate: ad nr̃ãm
noticiã ꝑducendus tactus. ẽ. uerbere : ut odo¬
rẽ suarũ uiriũ tanto latiꝰ spargeret. quanto¬

Expanded text:
hujus operis toties necessario repeto, quoties hoc in distinctione voluminum locutionis meae pausatione succido, ut cum legendi exordium sumitur, prius ipsa memoriae lectionis causa renovetur, et tanto robustius surgat doctrinae aedificium, quanto ex considerata causae origine studiosius ponitur in mente fundamentum. Beatus Job, Dnotitiam perducendus, tactus est verbere, ut odorem suarum virium tanto latius spargeret, quant
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑne dispensationis insinuans: de electi
unius cuiusq ꝑcussione intulit dicens Ap.¬
ꝓpinquauit corruptioni anima eiꝰ : & uita il-¬
lius mortiferis Et dũ tẽptatũ hominẽ demon.¬
strat unũ: inqua tẽptatione sit positũ huma.¬
nũ genus ostendit uniuersũ: Dũq narrat qd
specialit̾ agat᷑ in singulis: liquido intimat
quid generalit̾ agatur incunctis: Sic enĩ tẽpta¬
tionem expressit quorundã ꝓprie singuloꝵ.
ut possit intelligi uniuersalit̾ om̃iũdC iinctũ¬

Expanded text:
e dispensationis insinuans, de electi uniuscujusque percussione intulit, dicens: Appropinquabit corruptioni anima ejus, et vita illius mortiferis. Et dum tentatum hominem demonstrat unum, in qua tentatione sit positum humanum genus ostendit universum; dumque narrat quid specialiter agatur in singulis, liquido intimat quid generaliter agatur in cunctis. Sic enim tentationem expressit quorumdam, proprie singulorum, ut possit intelligi et universaliter omnium. Cunctu
Abbreviated transcription (Latin):
sacri eloquii inter textũ & myste¬
rium tanta est libratione pensandꝰ.
ut utriusq partis lance moderata.
hunc neq nmiȩ discussioni pondus
deprimat:. neq rursus torpor incu¬
riȩ uacuũ relinquat Multȩ quip¬
pe eius sententiȩ tanta allegoriaꝵ
conceptione sunt grauidȩ: ut qͥsqͥs
eas ad solam tenere hystoriã nitit᷑:
Dearũ notitia ꝑ suã incuriam pͥuet᷑
Nonnullȩ uero ita exteriorib p̃cep¬
tis inseruiunt: ut si quis eas subti¬
lius penetrare desiderat: intꝰ quidẽ
nil inueniat: sed hoc sibi etiã quod
foris locuntur abscondat Unde be-¬
ne quoq narratione historica per
significationẽ dicitur. Tollens iacob
uirgas populeas uirides. & amigda¬
linas. & explatanis. ex parte decor-

Expanded text:
sacri eloquii inter textum et mysterium tanta est libratione pensandus, ut utriusque partis lance moderata, hunc neque nimiae discussionis pondus deprimat, neque rursum torpor incuriae vacuum relinquat. Multae quippe ejus sententiae tanta allegoriarum conceptione sunt gravidae, ut quisquis eas ad solam tenere historiam nititur, earum notitia per suam incuriam privetur. Nonnulla vero ita exterioribus praeceptis inserviunt, ut si quis eas subtilius penetrare desideret, intus quidem nihil inveniat, sed hoc sibi etiam quod foris loquuntur abscondat. Unde bene quoque narratione historica per significationem dicitur: Tollens Jacob virgas populeas virides et amygdalinas et ex platanis, ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
cita consideratione pensandũ. ẽ: ne aut hi
qui p̃sunt exẽpla mali oꝑis subiectis p̾beant
eoꝵq uitã suę gladio prauitatis extingant:
aut hi qui alieno regimini subiacent. faci.¬
le uidicare audeant facta rectoꝵ. atti
ꝑ hoc qđ de his qͥ sibi p̾lati st̃ murmurant.
ñ humano sed ei qui cuncta disponit. diui-¬
no ordini contradicant Illis nãq dicit᷑. bues
meȩ his qͦ conculcata pedib ur̃is fuerant.
pascebant᷑: & que pedes ur̃i turbauerant.
hȩc bibebant Oues eiũ turbata pedib bi¬
bunt: eũ subiecti ea ad exẽplũ iuiuendi
appetunt. quȩ p̾lati quiq prauo opere
ꝑuertunt: At contra. ap̾latis hi audiunt:
Nos enĩ quid sumus: Hec contra nos est
murmur ur̃m: sed contra dñm Qui enĩ
contra suꝑ positã sibi potestatẽ murmurat:
liquet quod illũ redarguit . qui eandem
homini potestatẽ dedit Tandẽ beati iobple.¬
nas mystica uirtute sententias. in quib con-¬
tra amicoꝵ uerba respondit. largiente deo¬

Expanded text:
cita consideratione pensandum est, ne aut hi qui praesunt exempla mali operis subjectis praebeant, eorumque vitam suae gladio pravitatis exstinguant; aut hi qui alieno regimini subjacent, facile judicare audeant facta rectorum, atque per hoc quod de his qui sibi praelati sunt murmurant, non humano, sed ei qui cuncta disponit divino ordini contradicant. Illis namque dicitur: Oves meae his quae conculcata pedibus vestris fuerant pascebantur, et quae pedes vestri turbaverant, haec bibebant . Oves enim turbata pedibus bibunt cum subjecti ea ad exemplum vivendi appetunt quae praelati quique pravo opere pervertunt. At contra a praelatis hi audiunt: Nos enim quid sumus? Nec contra nos est murmur vestrum, sed contra Dominum . Qui enim contra superpositam sibi potestatem murmurat, liquet quod illum redarguit qui eamdem homini potestatem dedit. Tandem beati Job plenas mystica virtute sententias, in quibus contra amicorum verba respondit, Deo largiente
Abbreviated transcription (Latin):
cõ. ut eoꝵ sꝑ exemplo ad oronis placidũ
litus. qiͣ anctore fune restͥng̾er. cũ cãꝵ scła¬
riũ ĩ cessabui inpulsu fluctuatẽ. ad illorũ
quipꝑe ꝯsorciũ uelud ad tutissimi portꝰ sinũ
t̾rem actus uoluiã fluctusq rugiebã. Nlic
illd̾ me mĩst̾iũ ex monast̾io ab stracto a pͥs

Expanded text:
 exemplo ad orationis placidum littus, quasi anchorae fune restringerer, cum causarum saecularium incessabili impulsu fluctuarem. Ad illorum quippe consortium, velut ad tutissimi portus sinum, terreni actus volumina fluctusque fugiebam; et licet illud me ministerium ex monasterio abstrac
Abbreviated transcription (Latin):
ta testĩonia q̃ ĩplicita fortasse uid̾ent᷑ ĩt̾poĩ¬
cõe sr̃addite expõnis enodarem. ¶ Mor¬
so ad tanta me ꝑtͣhi ac tulia agnoui. solo
auditꝰ pond̾e uictus fateor lassatꝰq subcu¬
bu. s repente int̾ formidĩem deuocõ q dep̾¬
lensꝰ. cũ ĩ largitorẽ nui ocuios m̃tis attol
łem. cuctacõne post poĩta. illico c̾tus actẽdi.
qr ĩpossibile eẽ nõ pot̾at. ꝙ de fr̃nis mͥ cordi¬
b caritas ĩperalat. fore quippt y̾doneũ me
ad ista desꝑani. S ip̃a mei desꝑacõe robusti
ni colloqui distuuxit modos. Qͥd gͥ miꝵ si

Expanded text:
ta testimonia, si implicita fortasse viderentur, interpositione superadditae expositionis enodarem. so, ad tanta me pertrahi ac talia cognovi, solo auditus pondere victus, fateor, lassatusque succubui. Sed repente inter formidinem devotionemque deprehensus, cum in largitorem munerum oculos mentisposita, illico certus attendi, quia impossibile esse non poterat, quod de fraternis mihi cordibus charitas imperabat. Fore quippe idoneum me ad ista desperavi: sed ipsa mei desperatione robustioni colloquii distinxit modos. Quid i
Abbreviated transcription (Latin):
desid̾io afflatus scłari hĩtu contegi ieuꝰ
putani. apiebatur enũ mͥiam de et̾nitanis
amore ꝙͥ q̃rerẽ. S molita me consuetudo
deuinx̾at ne extiorẽ cultũ mutarẽ. Cũq
adhuc me cog̾et amniꝰ p̾senti mũdo qĩ sp̃e
gͣmꝰ m̃te retineter. Q tandẽ cũcta solliti¬
te fugiens. portũ mõast̾u petu. ⁊ relictis q̃
nũdi sũt ut frustͣ tũt credidi ex hiꝰ inte nau¬
fragio nudus euasi. qr enĩ plerũq uauem
ĩcaute religata. ĩ de inui tutissimo litoris
unda extutit cũ tẽpestas ext̾scit. repente me
sub p̾textu eccĩastici ordĩs ĩ cãꝵ scłariũ pe¬

Expanded text:
afflatus saeculari habitu contegi melius putavi . Aperiebatur enim mihi jam de aeternitatis amore quid quaererem, sed inolita me consuetudo devinxerat, ne 2 exteriorem cultum mutarem. Cumque adhuc me cogeret animus praesenti mundo quasi specie mente retinerer. Quae tandem cuncta sollicite fugiens, portum monasterii petii, et relictis quae mundi sunt, ut frustra tunc credidi, ex hujus vitae naufragio nudus evasi. Quia enim plerumque navem incaute religatam, etiam de sinu tutissimi littoris unda excutit, cum tempestas excrescit, repente me, sub praetextu ecclesiastici ordinis, in causarum