comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
UI signa & miracula
dñi ac saluatoris rec¬
te cũ legunt uł audi.¬
unt accipiunt:. non
tam m his qͥd foris stupeant attendunt.
quã qͥd horum exemplo ipsi intuᷤ
agere. qͥd in his misticum ꝑpendere.
debeant inspiciunt. Ecce enĩ ꝓpin¬
quante pascha die festo iudeorum:
sequentẽ se multitudinem dñs uerbo
salutis pariter & ope. eurationiseri¬
gebat. Nam sicut alius ȩuangłista
seribit. loquebatur illis de regnodi.
& eos qui cura indigebant sanabat.
eademq docꝰtrina & sanatione. con¬
pleta. paucis de cibariis abundan¬
tissime refecit. de ci ma
facti ꝓpinquante. pascha die festo nr̃ȩ
redemptionis. adiuncta fratrũ cater¬
ua. dñm toto corde sequam᷑. Quo
ac̾tionũ itinere ingressus sit. diligen.¬
tissime contemplem᷑: ut uestigia eius
sequi mereamur. Qui enĩ dicit se in
ipso manere. debet sicut ille ambu¬
iauit. & ipse ambulare. Quicqͥd in
nobis imperitiȩ nocentis inesse dep̃¬
henderimꝰ. crebra uerbi illius audi¬

Expanded text:
ui signa et miracula Domini ac Salvatoris recte, cum legunt vel audiunt, accipiunt, non tam in his quid foris stupeant attendunt, quam quid horum exemplo intus agere, quid in his mysticum perpendere debeant inspiciunt. Ecce enim appropinquante Pascha, die festo Judaeorum, sequentem se multitudinem Dominus verbo salutis pariter et ope curationis erigebat. Nam sicut alius evangelista scribit, loquebatur illis de regno Dei, et eos qui cura indigebant sanabat, eademque doctrina et sanatione completa, paucis de cibariis abundantissime refecit. Et nos erfacti propinquante Pascha die festo nostrae redemptionis, adjuncta fratrum caterva Dominum toto corde sequamur, quoque actionum itinere ingressus sit diligentissime contemplemur, ut vestigia ejus sequi mereamur. Qui enim dicit, se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare. Quidquid in nobis imperitiae nocentis inesse deprehenderimus, crebra verbi illius audi
Abbreviated transcription (Latin):
parauit. Egressusq noctis medio¬
ciuitatem cũticinium se ꝑgere.
putaret: mane. ad portam eiui¬
tatis mediolanensis quȩ roma
dicitur. est inuentus
s̃ enim qui ȩccłe suȩ. catholicae
murũ parabat aduersus inimi¬
cos suos. & turrim erigebat dđ
contra faciem damasci. hoc est
custodiretur a populo: missa
relatio est ad clementissimum
imꝑatorem tunc ualentimanũ.
Qui sũmo gaudio accepit. quod
iudex a se directus ad sacerdociũ
peteretun. Lȩtabatur etiã probuᷤ
p̃fectus: quia uerbũ eiꝰ implerit᷑
in ambrosio. Dixerat enĩ ꝓficis.¬
centi: cũ mandata ab eodem
darentur ut moris est. Aade.
age non ut iuder: sed ut ep̃c.

Expanded text:
paravit; egressusqparavit; egressusqcivitatem, cum Ticinum se pergere putaret, mane ad portam civitatis Mediolanensis, quae Romana dicitur, invenitur; Deus enim qui Ecclesiae suae catholicae murum parabat adversus inimicos suos, et turrem erigebat David contra faciem Damasci, hoc est,custodiretur a populo, missa relatio est ad clementissimum imperatorem tunc Valentinianum, qui summo gaudio accepit quod judex a se directus ad sacerdotium peteretur. Laetabatur etiam Probus praefectus, quod verbum ejus impleretur in Ambrosio; dixerat enim proficiscenti, cum mandata ab eodem darentur, ut moris est: Vade, age non ut judex, sed ut ep
Abbreviated transcription (Latin):
Quippe mex futurus epe. altioraS
suetudinem suam torm̃ta ꝑsoniᷤᷤ
iussit adhiberi. Quod cũ faceret:
populus nichilominus adelama¬
bat. Peccatum tuũ suꝑ nos. Sed
non similiter is tunc populus
clamabat: sicut populus iudeoꝵ
Illi enim uocib suis sanguinem
dñi effuderunt dicentes. sãguis
eius suꝑ nos: isti uero hunc eathe¬
cuminũ scientes. fideli uoce remis¬
sionem illi peccatorũ om̃ium
ꝑ baptismatis gr̃am ꝓmittebant
Tunc ille turbatus reuertens domũ:
philosophiam ꝓfiteri uoluit.
futurus sed uerus philosophus
xp̃i. qui contẽptis sełarib poni¬
pis piscatorũ secuturus uestigia:
qui xp̃o populos congregarunt
non fucis uerborũ sed simplici
sermone & uere fidei ratione.
missi sine pera. sine uirga. etiam
ipsos philosophos conuerterunt.
Quod ne faceret ubi reuocatus
est: publicas mulieres publice ad
se ingredi fecit. ad hõc tantũ ut
uisis his. populi intentio reuo¬
suam intentionẽ. posse ꝓficere: fugi

Expanded text:
quippe mox futurus episcopus, altnsuetudinem suam tormenta jussit personis adhiberi. Quod cum faceret, populus nihilominus acclamabat: Peccatum tuum super nos. Sed non similiter is populus tunc clamavit, sicut populus Judaeorum; illi enim vocibus suis sanguinem Dominicum effuderunt, dicentes: Sanguis hujus super nos : isti vero catechumenum scientes, fideli voce remissionem illi peccatorum omnium per baptismatis gratiam promittebant. Tunc ille turbatus revertens domum, philosophiam profiteri voluit, futurus sed verus philosophus Christi, qui contemptis saecularibus pompis, piscatorum secuturus esset vestigia, qui Christo populos congregarunt non fucis verborum, sed simplici sermone, et verae fidei ratione, missi sine pera, sine virga, etiam ipsos philosophos converterunt. Quod ubi ne faceret, revocatus est; publicas mulieres publice ad se ingredi fecit, ad hoc tantum, ut visis his, populi intentio revosuam intentionem posse proficere, fugam
Abbreviated transcription (Latin):
ed utiq tanto utest.¬
certius quam notus est
aliis. ipse se nouit: quanto
certius interiore conspectu po¬
test uidere quod sapit. uidere

Expanded text:
ed utique tanto certius quam notus est aliis ipse se novit, quanto certius interiore conspectu potest videre quod sapit, videre
Abbreviated transcription (Latin):
um enim essemus in
carne: passiones pecra¬
torum que ꝑlegem erant o¬
perabantur in membris nr̃is.
ut fructificarent morti. Nunc
autem soluti sumus a lege
mortis. in qua dctinebamur.
ita ut seruiamꝰ in nouitate
sp̃c. et non in uetustate litte

Expanded text:
um enim essemus in carne, passiones peccatorum, quae per legem erant, operabantur in membris nostris, ut fructificarent morti. Nunc autem soluti sumus a lege mortis, in qua detinebamur, ita ut serviamus in novitate spiritus, et non in ve
Abbreviated transcription (Latin):
t erit babylon. illa u̾¬
głosa in regnis. inclyta
insuꝑbia caldeorum: sicut sub¬
uercit dominus sodomam et go
morram. Non habitabitur usq
in finem: et non funclabitur
usq ad generationem et gene¬
rationem. Nec ponet ibi tento¬
ria arabs. nec pastores requi¬
escent ibi: sed requiescent ibi
uestie. et replebuntur domus
eorum draconib. Et habitabũt
ibi strutiones: et pilosi saltabt̃
ibi. Et respondebunt ibi ulule
in edib eius: et sirene indelu¬
bris uoluptatis. Prope est ut
ueniat tempus eius: et dies eiꝰ
non elongabunt᷑. Miserebitur
enim iacob. et eliget adhuc de
isrł̾: et requiescere eos faciet
suꝑ humum suam. Adiunget᷑
aduena ad cos: et adherebit do¬
mui iacob. Et tenebunt eos po¬
puli: et adlucent eos in locum
suum. Et possidebit eos domus
isrł suꝑ terram domini: inser¬
uos et ancillas. Et erunt capi¬
entes eos qui se ceperant: et subi¬
fient exactores suos. Sexta.

Expanded text:
t erit Babylon illa gloriosa in regnis, inclyta in superbia Chaldaeorum, sicut subvertit Dominus Sodomam emorram non habitabitur usque in finem et non fundabitur usque ad generationem et generationem nec ponet ibi tentoria Arabs nec pastores requiescent ibi sed requiescent ibi bestiae et replebuntur domus eorum draconibus et habitabunt ibi strutiones et pilosi saltabunt ibi et respondebunt ibi ululae in aedibus eius et sirenae in delubris voluptatis prope est ut veniat tempus eius et dies eius non elongabuntur miserebitur enim Dominus Iacob et eliget adhuc de Israhel et requiescere eos faciet super humum suam adiungetur advena ad eos et adherebit domui Iacob et tenebunt eos populi et adducent eos in locum suum et possidebit eos domus Israhel super terram Domini in servos et ancillas et erunt capientes eos qui se ceperant et subicient exactores suos et
Abbreviated transcription (Latin):
rari. uel quo ordine regeneratio
posset impleri querebat: ne huiꝰ
expers remanendo uitȩ cȩlestis
particeps esse nequiret. Notan¬
dum autẽ. quia quod de carna¬
li dirit. hoc etiam de sp̾uali est
generatione sentiendũ nequa¬
quam uidelicet eam postquã
semel erpleta fuerit posse repeti
Siue enim hereticiis. siue scisma¬
ticus. siue facinorosus quisq in
confessione sc̃e trinitatis bapꝰ¬
tirit: non ualet ille qui bap¬
tiratus est. a bonis catholicis
rebaptitari: ne confessio uł inuo¬
catio tanti nominis uideatur
annullari. & quia nichodemꝰ
ad pͥmã dñi responsionẽ. sollicitꝰ.¬
quomodo sit intelligenda dili¬
genter inquirit: meret᷑ ian
plenius instrui. & quia scda na¬
tiuitas non carnalis sed sit sp̃ua¬
lis audire. Respondit namq illi¬
ihe. Amen am̃ dico tibi: nisi
quis renatus fuerit exaqua &

Expanded text:
rari, vel quo ordine regeneratio rari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat: ne hujus expers remanendo vitae coelestis particeps esse nequiret. Notandum autem, quia quod de carnali dixit, hoc etiam de spiritali est regeneratione sentiendum. Nequaquam videlicet eam postquam semel expleta fuerit, posse repeti. Sive enim haereticus sive schismaticus facinorosus quisque in confessione sanctae trinitatis baptizaret, non valet ille, qui ita baptizatus est, a bonis catholicis rebaptizari, ne confessio vel invocatio tanti nominis videatur annullari. Et quia Nicodemus ad primam Domini responsionem sollicitquomodo sit intelligenda diligenter inquirit, meretur jam planius instrui, et quia secunda nativitas non carnalis est, sed spiritalis, audire. Respondit namque Jesus: Amen amen dico tibi: Nisi quis renatus fuerit ex aqua
Abbreviated transcription (Latin):
potest uidere regnum dĩ. Que
sententia tanto aꝑtius cunctis
fidelib lucet: quanto constat
quia sine huius luce fideles esse
Cauachro regenerationis remissio.¬
nem peccatorũ consequi. & regnũ
ualet intrare cęlorũ: Sed nicho¬
demus qui nocte uenit ad dñm
necdũ lucis istius misteria capere.
nouerat. Nam & nox inqua uenit.
ipsam eius qua p̃mebatur igno¬
rantiã designat. Necdũ enimi
eorũ numero sociatus erat. quib
ait apłs. fuistis enĩ aliquando te¬
nebre nunc autem lux in dño:
sed inter eos potius remanebat
quib loquitur isaias. Surge illu¬
minare hierłm. quia uenit lum̃
tuum. & gła dñi suꝑ te orta est.
espondit gͦ dño. & ait Quomͦ xii¬
potest homo nasci cum sit senex:
Numqͥd potest in uentrẽ matri
suȩ iterato introire & nasci:
Quia enim sede natiuitatis ad¬
huc nescius ꝑseuerabat. de salute.
autem sua iam sollic itꝰ extiterat:
necessario de una quã no¬
uerat natiuitate an posset ite¬

Expanded text:
potest videre regnum Dei. Quae potest videre regnum Dei. Quae sententia tanto apertius cunctis fidelibus lucet, quanto constat, quia sine hujus luce fideles esse lavacro regenerationis remissionem peccatorum consequi, et regnum valet intrare coelorum? Sed Nicodemus, qui nocte venit ad Dominum, necdum lucis mysteria capere noverat. Nam et nox, in qua venit, ipsam ejus qua premebatur ignorantiam designat. Necdum enim eorum numero sociatus erat quibus ait Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino , sed inter eos potius remanebat, quibus loquitur Isaias: Surge, illuminare, Jerusalem, quia venit lumen tuum, et gloria Domini super te orta est . Respondit ergo Domino, et ait Quompotest nasci, cum sit senex: nunquid potest in ventrem matris suae iterato introire et renasci? Quia enim secundae nativitatis adhuc nescius perseverabat, de salute autem sua jam sollicitus exstiterat, necessario de una quam noverat nativitate, an posset ite
Abbreviated transcription (Latin):
audistis pͥnceps uidȩ¬
orum uenit ad dñm
nocte. cupiens secreta eius allo¬
cutione plenius discere. mysteria
fidei: cuius aꝑta ostensione. signo.¬
rum aliquatenus iam rudim̃ta
querebat inuestigare promeruit
Rabbi inquit: scimus quia a dõ
uenisti magister. Nemo enim
potest hȩc signa facere quȩ tu fa¬
cis: nisi fuerit ds̃ cum eo. Adõ gͥ
ihͣm ad magisteriũ cęleste. mundo
adhibendum uenisse confessusẽ :
dm̃ cum illo fuisse miraculis ꝓ¬
dentib intellex it: necdũ tamen
ipsum dm̃ esse cognouit. xͣ¬
ed quia quẽ magistrũ nouerat ueritatis
studiose docendus aditt: merito
ad agnitionẽ diuinitatis eius
ꝑfecte doctus subut: merito utriꝰq
natiuitatis eius diuinȩ scilicet &
humane. sed & passionis
atq ascensionis ipsius archana
scdẽ generationis. ingressum re¬
gni cęlestis. aliaq ꝑplura doctrine
euangłicȩ sacram̃ta dño reuelan¬
te didicit. Respondit enim ihe:¬
& dirit ei. Amen amen dieo tͥ
nisi quis natus fuerit denuo: non

Expanded text:
audistis, princeps Judaeorum venit ad Dominum nocte, cupiens secreta ejus allocutione plenius discere mysteria fidei, cujus aperta ostensione signorum aliquatenus jam rudimenta quaerebat investigare promeruit. Rabbi, inquit, scimus quia a Deo venisti magister. Nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. A Deo igitur Jesum ad magisterium coeleste mundo adhibendum venisse confessus est, Dominum cum illo fuisse, e miraculis prudenter intellexit; cum Deo tamen ipsum Deum esse non novit; sed quia quem magistrum noverat, veritatis studiose docendum adhuc obtulit, merito ad agnitionem divinitatis ejus perfecte doctus subiit; merito utriusque nativitatis ejus, divinae, scilicet, et humanae, sed et Passionis atque ascensionis ipsius arcana secundae generationis, ingressum regni coelestis, aliqua perplura doctrinae evangelicae sacramenta, Domino revelante didicit. Respondit Jesus et dixit: Amen amen dico tibi, nisi quis renatus fuerit denuo, non
Abbreviated transcription (Latin):
sequatur et libertatem. lc.¬
us isto uidetur iiͣ.¬
in caritate feruentior:
qui dum se pro lege dei ꝑ¬
secutorib offerebat. in id so¬
lum erat sollicitus: ne pro¬
ximi in aliquo lederentur:

Expanded text:
sequatur et libertatem. Quis isto videtur in charitate ferventior? qui dum se pro lege Dei persecutoribus offerebat, in id solum erat sollicitus ne proximi in aliquo laederentur
Abbreviated transcription (Latin):
menta et reptilia et bestias
terre. scdm species suas. fã¬
ctumq est ita. Et fecit deus
bestias terre iuxta species fu¬
as. et iumenta. et omno reps¬
tile terre in genere suo. Etn
uidit deus quod esser bonumͥ
et ait. faciamus homihen u¬
ad imaginem et si militlidi¬
nem nr̃am: et presit piscib
maris. et uolatilib. ccliext¬

Expanded text:
et bestias terrae secundum species suas factumque est ita et fecit Deus bestias terrae iuxta species suas et iumenta et omne reptile terrae in genere suo et vidit Deus quod esset bonum et ait faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram et praesit piscibus maris et volatilib
Abbreviated transcription (Latin):
et terra: et omnis ornatus
eorum. Compleuitq cdeus
die septimo opus suum quod
fecerat: et requieuit die sep¬
timo ab uniuerso opere quod
deus ut faceret. Iste genera¬
tiones celi et terre quando
create sunt: in die quo fe¬
cit dominus deus celum. et
terram. et omne uirgultum
agri antequam oriretur in.
terra. omnemq herbam re¬
gionis priusquam germi¬
naret. Non enim. pluerat
dominus deus super ter¬
ram. et homo non erat qui
operaretur terram: sed fons
ascendebat e terra irrigãs
uniuersam superficiem

Expanded text:
natus eorum conplevitque Deus die septimo opus suum quod fecerat et requievit die septimo ab universo opere quod Deus ut faceret istae generationes caeli et terrae quando creatae sunt in die quo fecit Dominus Deus caelum et terram et omne virgultum agri antequam oreretur in terra omnemque herbam regionis priusquam germinaret non enim pluerat Dominus Deus super terram et homo non erat qui operaretur terram sed fons ascendebat e terra inrigans universam superficiem
Abbreviated transcription (Latin):
mire pietatis affectus.
o mestimabilis ardor
karitatis. Quis ante tante
pietatis cliuitias non obstu¬
set sꝑare. ut ex deo ante tem¬
pora natus: nasceretur pro
hominib in tempore ex fe

Expanded text:
mirae pietatis affectus! o inaestimabilis ardor charitatis! Quis ante tantae pietatis divitias non obstuset sperare, ut ex Deo ante tempora natus nasceretur pro hominibus in tempore ex fe
Abbreviated transcription (Latin):
indolis iam facta nubilis uidet᷑
diligit᷑ atq eligit᷑ a quodã fran¬
cigena ad albaldo nomine. nata¬
lib orto preclaris & iustis Mater
deniq eius gerb̾ta fuerat filia
sc̃ẽ geretrudis: in monasterio
nunc hamatico dicto ase edifica¬
to requiescentis. Ipse etiam a
puero. optimis institutus disci¬
plinis. copiosis pollebat fundis
& diuitus: atq in aula regiscaruꝰ
ualde erat & honorabilis. dignus
plane uir qui maritus existeret
digne rictrudis. Aquo iuxta¬
morem desponsitur. dotatur:
atq in contu berniũ matronale.

Expanded text:
indolis jam facta nubilis videtur, indolis jam facta nubilis videtur, diligitur atque eligitur a quodam Francigena Adalbaldo nomine, natalibus orto praeclaris et justis. Mater denique ejus Gerberta fuerat filia sanctae Gertrudis in monasterio nunc Hamaticensi a se aedificato requiescentis. Ipse etiam a puero optimis institutus disciplinis, copiosis pollebat fundis et divitiis, atque in aula regis charus valde erat et honorabilis, dignus plane vir qui maritus existeret dignae Rictrudis. A quo juxtamorem desponsatur, dotatur, atque in conturbernium matronale
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i famula. ipsi suo acceptabilisdõ.
atq bonis hominib amabilis ac
laudabilis iustitię & scitatis merito
ee claro satis extitit oriunda iu¬
germine. ernoldo nobili edita genitore.
& lichia genitrice: eragili pugnaciq
unasconum gente: Hunis autem
gentis antiquiores. primo dicti fc̃
uaccei a quodã oppido uixta piri¬
neum sito. sic cognominati: Sed
postea uuascones quasi uaccones.
demutata .c. in .s. litteram noneu¬
pati: & ipsorum regio quȩ antea
dicebatur uacceia. appellata est
uuasconia. Cuius incolȩ licet il¬
lo tempore pene om̃s demoniciᷤ
essent dediti cultib. a dõ tamen
preelecta rictrudis. sic ex eisdem
impiis & sine dõ ꝓdiit hominib
ueluti solet rosa de spinosis efflo¬
rere sentib. Quȩ ab ipsis cuna¬
bulis cum etatis tenere ꝓuectib:
honestis est alta & instituta morib¬
emporib ergo prefatis cum ͣ¬
crebro francis uuasconia fieret
ꝑmeabilis: rictrudis puella bone

Expanded text:
Christi famula, ipsi suo acceptabilis Deo Christi famula, ipsi suo acceptabilis Deo atque bonis hominibus amabilis, ac laudabilis justitiae atque sanctitatis merito. Haec claro satis exstitit oriunda germine, Ernoldo nobili edita genitore, et Lichia genitrice ex agili pugnacique Wasconum gente. Hujus autem gentis antiquiores primo dicti sunt Vaccei a quodam oppido juxta Pyrenaeum sito sic cognominati, sed postea Wascones quasi Vaccones demutata c in s litteram nuncupati: et ipsorum regio quae antea dicebatur Vacceia, appellata est Wasconia. Cujus incolae, licet illo tempore pene omnes daemonicis essent dediti cultibus, a Deo tamen praeelecta Rictrudis sic ex eisdem impiis et sine Deo prodiit hominibus, velut solet rosa de spinosis efflorere sentibus: quae ab ipsis incunabulis cum aetatis tenerae provectibus, honestis est alta et instituta moribemporibus ergo praefatis cum crebro Francis Wasconia fieret permeabilis, Rictrudis puella bonae
Abbreviated transcription (Latin):
sit in illis uelut naturalis quȩdam
serocitas animi. & mores ieis sint
inconditi. sed qm̃ geminis magnisq
erant columnis fulti. quib totus
totius eccłȩ status uidetur innĩti.
auctoritate. uidelicet scõrum pon¬
tificum honore eius cuius uice fun¬
guntur precellenti. & p̃potentium
uirtute regum in administrandis
rei publicȩ negotis in om̃ib sagaoi:
idcirco diuina eos prȩueniente gr̃a
ac subsequente. ad potiora passim
fastigia sunt ꝓuecti
eniq ubi quondã peccatum abunda¬
uerat. in tantũ dĩ gratia suꝑabun¬
dauit: ut sicut celũ uaria stellarũ
decoratur pulchritudine. sic & a patre.
luminum a quo descendit omne.
datum optimum & om̃e donum
ꝑfectum. francorum terra multipli¬
ci ꝑfectorũ scõrum tam indigenarũ
quam & ab extremis regionib ad¬
uenientium utriusq serus & om̃is
ordinis illustraretur claritate
uelut quoddã sidus splendore ad¬
modum uenusto ric tRUdis deuota

Expanded text:
sit in illis velut naturalis quaedam sit in illis velut naturalis quaedam ferocitas animi, et mores in eis sint inconditi; sed quoniam geminis magnisque erant columnis fulti, quibus totus totius Ecclesiae status videtur inniti, auctoritate videlicet sanctorum pontificum, honore ejus cujus vice funguntur praecellenti, et praepotentium virtute regum in administrandis reipublicae negotiis in omnibus sagaci; idcirco divina eos praeveniente gratia ac subsequente ad potiora passim fastigia sunt provecti. Denique « ubi quondam peccatum abundaverat, intantum Dei gratia superabundavit , » ut sicut coelum varia stellarum decoratur pulchritudine, sic et « a Patre luminum a quo descendit omne datum optimum et omne donum perfectum . » Francorum terra multiplici perfectorum sanctorum tam indigenarum quam et ab exteris regionibus advenientium utriusque sexus et omnis ordinis illustraretur claritate.velut quoddam sidus splendore admodum venusto Rictrudis devota
Abbreviated transcription (Latin):
Uor francorũ gentẽ.
in suis olim primorib
de minore progressã
¶phrigia. atq ex rega¬
li troianorum ꝓpagatam ꝓsapia.
diu quoq fanatica simulachiorũ
delusam dementia. ad agnitionẽ
ueritatis diuina uoluisset uenire
gratia. quod ante tempora p̾desti¬
nauerat secularia. pene infine
temporũ scłicum industrius rex
chlodoueus. eiusdem gentis teneret
sceptra heatissimi presulis remigii.
deuota ꝑfici decreuit instantia
Qui sacratissimus pontifer & sc̃a
morum ꝓbitate & admirabilisi¬
gnorum pollens uirtute. p̃fatũ
regem nec non & maximã ipsiũs
erereitus partem: fidei doctrina
eatholiee. atq ut ferunt sumpto
eelitus chrismate: una die ad tria
enxiter milia xp̃i baptismatis
imbuit carismate
a illo deinceps tempore magis
regna sibi collimitanea scu etiam
quędini ꝓcul posita. asiuis partim maio¬
rib elaborrita conualuit eorum do¬
minatio. Quam ñ suorum feritate.
morũ sunt adepti. a qua franci pu¬
tantur a quib dam noncupati eoqͦs

Expanded text:
um Francorum gentem in suis olim primoribus de minore progressam Phrygia atque ex regali Trojanorum propagatam prosapia, diuque fanatica simulacrorum delusam dementia, ad agnitionem veritatis divina voluisset venire gratia; quod ante tempora praedestinaverat saecularia, pene in fine temporum saeculi cum industrius rex Chlodoveus ejusdem gentis regeret sceptra, beatissimi praesulis Remigii devota perfici decrevit instantia. Qui sacratissimus pontifex, et sancta morum probitate, et admirabile signorum pollens virtute, praefatum regem, necnon et maximam ipsius exercitus partem, fidei doctrina catholicae, atque ut ferunt sumpto coelitus chrismate, una die ad tria circiter millia Christi baptismatis imbuit charismate. Ex illo deinceps tempore magis regna sibi collimitanea, seu etiam quaedam procul posita, a suis partim majoribus elaborata convaluit eorum dominatio: quam non suorum feritate morum sunt adepti, a qua Franci putantur a quibusdam nuncupati, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
soi uentarus est iudicis: ita iste
precur sor factus est redemptoris.
ohannes igitur in sp̃u xcc.
helias erat: in ꝑsona helias ñ
erat. Quod ergo dominus facet᷑
de sp̃u. hoc iohannes denegat. de
ꝑsona: quia et iustum sic erãt
ut et discipulis dñs sp̃ualem
de iohanne sententiam diceret:
et iohannes isdem turbis carna¬
lib non de suo sp̾u sed de coipore
responderet. Contrarium ergo ue¬
ritati uidetur esse quod ioh̾es so¬
nuit. sed tamen a ueritatis tra¬
mite non recessit. Qui cum se
etiam propħam negauit. quia

Expanded text:
sor venturus est judicis, ita iste sor venturus est judicis, ita iste praecursor est factus Redemptoris. Joannes igitur in spiritu Elias erat, in persona Elias non erat. Quod ergo Dominus fatetur de spiritu, hoc Joannes denegat de persona, quia et justum sic erat, ut et discipulis Dominus spiritalem de Joanne sententiam diceret, et Joannes idem turbis carnalibus non de suo spiritu, sed de corpore responderet. Contrarium ergo veritati videtur esse quod Joannes sonuit, sed tamen a veritatis tramite non recessit. 2. Qui cum se etiam prophetam negat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ed cum ex lectione alia
redemptoris nr̃i sententia
ad mentem reducitur: ex huius¬
nobis lectionis uerbis questio ual¬
de implexa generatur. Alio quip¬
pe in loco inquisitus a discipulis
dominus de helie aduentu: respon¬
dit. Helias iam uenit et ño cog¬
nouerunt cum: sed fecerunt in
eum quecumq uoluerunt. Et
si uultis scire: iohannes ipse
est helias. Requisitus autem io¬
ritas affirmat. hoc ꝓpħa ueri¬
tatis negat: Ualde namq int̾
se diuersa sunt: ipse est. et no
sum. Quomodo ergo ꝓpheta ue¬
ritatis est: si eiuscdem sermoni¬
bus ueritatis concors non est:
Sed si subtiliter ueritas ipsa
requiratur: hoc quod inter se
contrarium sonuit. quomodo
contrarium non sit inuenitur.
Ad rachariam namq de ioħis¬
ꝓmissione angłs dicit. Ipse pre¬
cedet ante illum: in sp̃u et uir¬
tute helie. Qui idcirco uenturꝰ
in sp̃u et uirtute helie dicitur.
quia sicut helias scđm domini
aduentum p̾ueniet. ita ioh̾es p̃¬
uenit primum. Sicut ille p̾cur¬

Expanded text:
ed cum ex lectione alia Redemptoris nostri sententia ad mentem reducitur, ex hujus lectionis verbis nobis quaestio valde implexa generatur. Alio quippe in loco inquisitus a discipulis Dominus de Eliae adventu, respondit: Elias jam venit, et non cognoverunt eum, sed fecerunt in eum quaecunque voluerunt. Et si vultis scire, Joannes ipse est Elias . Requisitus autem Joritas affirmat, hoc propheta Veritatis negat? Valde namque inter se diversa sunt Ipse est et Non sum. Quomodo ergo propheta Veritatis est, 1457 si ejusdem Veritatis sermonibus concors non est? Sed si subtiliter veritas ipsa requiratur, hoc quod inter se contrarium sonuit, quomodo contrarium non sit invenitur. Ad Zachariam namque de Joanne angelus dicit: Ipse praecedet ante illum in spiritu et virtute Eliae . Qui idcircoin spiritu et virtute Eliae dicitur, quia sicut Elias secundum Domini adventum praeveniet, ita Joannes praevenit primum. Sicut ille praecur
Abbreviated transcription (Latin):
nec lapidantium ictib deui¬
cta subcubuit. Usq adeo enĩ
inter frementes ꝑmansit int̾¬
ritus. et inter lapidum fuit
cruciamenta securus: ut incre¬
dulitatem iudeorum fidenter ar¬
gueret. et benignus pro lapi¬
dantib exoraret. Quod est ergo
tam magnum atq insuꝑabile
genus armorum. quo munitus
peraret: insuꝑ et occisus aulam
celestis regni uiuus et coronat᷑
intraret: Procul dubio muni¬
mine regio septus. nullatenus
est ab aduersariis suꝑatus: q̃m
Irex ñr cum sit altissimus pro no

Expanded text:
nec lapidantium ictibus devinec lapidantium ictibus devicta succubuit. Usque adeo enim inter frementes 556 permansit interritus , et inter lapidum fuit cruciamenta securus, ut incredulitatem Judaeorum fidenter argueret, et benignus pro lapidantibus exoraret. Quod est ergo tam magnum atque insuperabile genus armorum, quo munitus peraret; insuper et occisus aulam coelestis regni vivus et coronatus intraret? Procul dubio munimine regio septus, nullatenus est ab adversariis superatus: quoniam Rex noster, cum sit altissimus, pro no
Abbreviated transcription (Latin):
num letantes in suum consor¬
eri dominus exiuit de u¬
tero uirginis: hocdie nu¬
les egressus est de ergastulo
carnis. Heri xp̃c pro nobis pan¬
nis est inuolutus: hodie stepha¬
nus stola est ab eo immortalita.¬
tis inclutus. Heri presepis an¬
gustia xp̃m portauit infantem:
hodie immensitas celi suscepit
stephanum triumphantem. So¬
lus descendit dominus. ut mul¬
tos eleuaret. humiliauit se rex
ñr. ut suos milites exaltaret. Q
enim corꝑi suo uirginis p̃para¬
uit uterum: ipse martyri suo
aꝑire dignatus est celum. Dñs
xp̃c angustias intrare non de¬
dignatus est uteri: ut aĩam
stephani latitudo susciꝑet celi.
cinctus stephanus seuitiam iu¬
deorum potuit suꝑare: ut ita
meruisset feliciter triumphare.
Neq enim paruipendenda sũt:
talis uirtus talisꝙ triumphꝰ.
Aut uero uilib armis potuit
premuniri: qui a multis nõ
potuit suꝑari: septima¬
Nuicte namq in eo enituit in¬
signe uircutis: que nec fremen¬
tium seuitiam formilauit.

Expanded text:
num laetantes in suum consoreri Dominus exivit de utero virginis: hodie servus egressus est de ergastulo carnis. Heri Christus pro nobis pannis est involutus; hodie Stephanus stola est ab eo immortalitatis indutus. Heri praesepis angustia Christum portavit infantem; hodie immensitas coeli suscepit Stephanum triumphantem. Solus descendit Dominus, ut multos elevaret; humiliavit se Rex noster, ut suos milites exaltaret. Qui enim corpori suo virginis praeparavit uterum, ipse martyri suo aperire dignatus est coelum. Dominus Christus angustias intrare non dedignatus est uteri, ut animam Stephani latitudo susciperet coelcinctus Stephanus saevitiam Judaeorum potuit superare, ut ita meruisset feliciter triumphare. Neque enim parvipendenda sunt talis virtus, talisque triumphus. Haud vero vilibus armis potuit praemuniri, qui a multis non potuit superari. Invictae namque in eo enituit insigne virtutis, quae nec frementium saevitiam formidavit,
Abbreviated transcription (Latin):
uin hec ageret anthoniꝰ.
prouocaret affectum: inuni¬
lus. impatienter ferens tan¬
tas in adolescente uirtutes.
ueteranis eum aggressus est
fraudibus. Et primoquidem
temptans si quomodo posset
ab arrepto eum instituto de¬
trahere: immittebat ei memo¬
riam possessionum sororis de¬
fensionen. nobilitatem gene¬
ris. amorem rerum. fluxam
setuli gloriam: esce uarlam
delectationem. et reliqua u¬
te remissioris blandimenta:
postremo uirtutis arduum fi

Expanded text:
um haec gereret Antonius, provocaret affectum, inimilus, impatienter ferens tantas in adolescente virtutes, veteranis eum aggressus est fraudibus. Et primo quidem tentans, si quo modo posset ab arrepto eum instituto detrahere, immittebat ei memoriam possessionum, sororis defensionem, generis nobilitatem, amorem rerum, fluxam saeculi gloriam, escae variam delectationem, et reliqua vitae remissioris blandimenta; postremo virtutis arduum fi
Abbreviated transcription (Latin):
de om̃ ligno parach si: Cui respon¬
dit mulier. De fructu lignorũ
que sunt in parahyso uescimur:
de fructu utro ligni quod est in me.¬
dio paradisi. p̃cepit nob̾ ds̃ ne co¬
mederemꝰ. & ne tangeremꝰ illud
ne forte moriamur. Dixit autẽ.
serpens ad mulierem. Nequaquã
morte. moriemini. Scit enĩ dõ
quod in quocũq die comederitis

Expanded text:
gno paradisi? Cui respondit mulier: De fructu lignorum, quae sunt in paradiso vescimur; de fructu vero ligni, quod est in medio paradisi, praecepit nobis Deus ne comederemus, et ne tangeremus illud, ne forte moriamur. Dixit autem serpens ad mulierem: Nequaquam morte moriemini. Scit enim Deus quod in quocumque die comederi
Abbreviated transcription (Latin):
t fluuius egrediebat᷑ de loco uolup¬
tatis ad irrigandũ paradẏ sũ. qui
inde diuiditur in quatuor capita
Nomen uni phison. ipse est qui
curuit omnẽ t̾ram eiulat ubi nas¬
cit᷑ aurũ: & aurũ terrȩ illuis optimũ
est. ibiq inuenitur delliũ et lapis
onichinus. Et nom̃ fluuio scđo
gron: ipse est qui circuit omnem
terram ȩthiopiȩ. Nomen uero
fluminis tertii tigris: ipse uadit
contra assyrios. fluuius autẽ quartꝰ.
ipse est enfrates. lercia

Expanded text:
uvius egrediebatur de loco voluptatis ad inrigandum paradisum qui inde dividitur in quattuor capita nomen uni Phison ipse est qui circuit omnem terram Evilat ubi nascitur aurum et aurum terrae illius optimum est ibique invenitur bdellium et lapis onychinus et nomen fon: ipse est qui circuit omnem terram Aethiopiae. Nomen vero fluminis tertii, Tigris: ipse vadit contra Assyrios. Fluvius autem quartus, ipse est Euphrates. C. IX.
Abbreviated transcription (Latin):
ñr ꝑatos nos inueni¬
re desiderans. senescen¬
tem mundum que mala seqͣntur
defiuntiat: ut nos ab eius amo¬
re compescat. Appropinquantẽ
eius terminum quante ꝑcussio¬
nes p̾ueniant innocescit: ut si
deum metuere in tranquillitate
nolumus. uicinum eius iudici¬
um uel ꝑcussionib attriti ui¬
meamus. Huic et enim lectio¬
ni sc̃i euangłii quam modo ur̃a
fraternitas audiuit: paulo su¬
ꝑius dominus p̾misit clicens.
Exurget gens contra. gentem et
regnum aduersus regnum: et
erunt terre motus magni per
loca. et pestilentie et sames. Et
quibdam. interpositis: hoc qͦd
modo auclistis. adiunxit. Et er̃t
signã in sole et luna et stellis:
et in terris pressura gentium.

Expanded text:
ratos nos invenire desiderans, senescentem mundum quae mala sequantur denuntiat, ut nos ab ejus amore compescat. Appropinquantem ejus terminum quantae percussiones praeveniant innotescit, ut si Deum metuere in tranquillitate non volumus, vicinum ejus judicium vel percussionibus attriti timeamus. Huic etenim lectioni sancti Evangelii, quam modo vestra fraternitas audivit, paulo superius Dominus praemisit, dicens: Exsurget gens contra gentem, et regnum adversus regnum; et erunt terraemotus magni per loca, et pestilentiae, et fames . Et quibusdam interpositis, hoc quod modo audistis adjunxit: Erunt signa in sole, et luna, et stellis, et in terris pressura g
Abbreviated transcription (Latin):
dare. Et adhibui michi uestes fi¬
deles: uriam sacerdotem et ⁊a¬
chariam filium hierabarachie.
Et accessi ad ꝓphetissam: et con¬
cepit et peꝑit filium. Et dixit
donunus ad me. Uoca nomen.
eius. accelera spolia detrahere fe¬
stina predari: quia antequ̾a
sciat puer uocare patrem suũ
et matrem. suam. auferetur for¬
titudo clamasci. et spolia samarie
coram rege assyriorum. Et adie¬
cit dominus loqui ad me. adhuc
dicens. Pro eo quod abiecit ppłs
iste aquas syloe. que uaclunt
cum silentio. et assumpsit ma¬
gis rasin et filium romelie:
ꝓpter hoc ecce dominus adclucet
suꝑ eos aquas fluminis fortes
et multas. regem assyriorum
et omnem gł̾am eius: et ascen¬
det suꝑ omnes riuos eius. et
fluet suꝑ uniuersas ripas eiꝰ.
Et ibit ꝑiudam inunclans et
transiens: usq ad collum ue¬
niet. Et erit extensio alarum
eius implens latitudinem t̾re

Expanded text:
dare. Et adhibui mihi testes fideles, Uriam Sacerdotem, et Zachariam filium Barachiae: et accessi ad prophetissam, et concepit, et peperit filium. Et dixit Dominus ad me: Voca nomen ejus: Accelera spolia detrahe: Festinsciat puer vocare patrem suum et matrem suam auferetur fortitudo Damasci et spolia Samariae coram rege Assyriorum et adiecit Dominus loqui ad me adhuc dicens pro eo quod abiecit populus iste aquas Siloae quae vadunt cum silentio et adsumpsit magis Rasin et filium Romeliae propter hoc ecce Dominus adducet super eos aquas Fluminis fortes et multas regem Assyriorum et omnem gloriam eius et ascendet super omnes rivos eius et fluet super universas ripas eius et ibit per Iudam inundans et transiens usque ad collum veniet et erit extensio alarum eius implens latitudinem terrae
Abbreviated transcription (Latin):
neuo non carebat: ideoq cũ
ceteris mulierum. natis. ab
eo qui natus ex uirgine d̾s
in carne apparuit. opus ha¬
bebat ablui. Qm̃ ergo scrip¬
tum. est. quid est homo ut im¬
maculatus sit. et ut munduᷤᷤ
appareat natus ex muliere:
iure timuit homo quamuis
sc̃s. natus tamen. ex muliere.
et obid a culpe macula non
immuius. baptirare clñm:
quem ex uirgine natum no¬
uerat nullam prorsus habe¬
re maculam culpe. Sed quia
uera. humilitas ipsa est qm
obeclientia comes non deserit:
quod prius officium humili¬
uit. Nam sequitur. Nespon¬
dens autem ih̾c: dixit ei . Si.

Expanded text:
evo non carebat. Ideoque cum caeteris mulierum natis ab eo qui natus ex Virgine Deus in carne apparuit opus habebat ablui. Quoniam ergo scriptum est: Quid est homo ut immacuculatus sit, et ut mundus appareat, natus ex muliere ? Jure timuit, homo quamvis sanctus, natus tamen ex muliere, et ob id a culpae macula non immunis, baptizare Dominum, quem ex virgine natum noverat nullam prorsus habere maculam culpae. Sed quia vera est humilitas ipsa, quam obedientia comes non deserit, quod prius officium vit; nam sequitur: Respondens
Abbreviated transcription (Latin):
est: et nos erexit. Minimum di¬
em elegit. sed unde lux crescit:
ipso suo tali aduentu. nos etiã
tactos tanquam sonitu magni
clamoris exhortans: ut qui pau¬
per ꝓpter nos factus est. in illo
diuites esse discamus. et qui
ppter nos formam serui accepit.
in illo libertatem accipiamus:
qui ꝓpter nos de terra ortus est.
in illo celum possideamus: pre

Expanded text:
est, et nos erexit, minimum elest, et nos erexit, minimum elegit diem, sed unde lux crescit: ipso suo tali adventu, nos etiam tacitus tanquam sonitu magni clamoris exhortans, ut qui pauper propter nos factus est, in illo divites esse discamus; qui propter nos formam servi accepit, in illo libertatem accipiamus; qui propter nos de terra ortus est, in illo coelum possideamus. SE
Abbreviated transcription (Latin):
pexit. A summo enim celi egres¬
sio eius: et occursus eius usq
ad summum celi. Ne quisqm
contempneret ueritatem. qͥa
de terra orta est. cum sicut spõ¬
sus processit de thalamo suo.
idest de uirginali utero. ubi u̾¬
bum dei creature humane
quodam in effabili conuigio
copulatum est: ne hoc ergo
quisquam contempneret. et
quamuis mirabiliter natum
et dictis factisq mirabilem.
tamen ꝓpter similitudinem
carnis pecrati nichil ampliꝰ
xp̃m quam hominem cred̾e̾t:
cum dictum esset tanquam
sponsus proceclens de thala¬
mo suo. exultauit ut gigas
ad currendam uiam. continuo
subiunctum est. a summo ce¬
lo egressio eius. Quod ergo au¬
dis ueritas de terra orta est:
dignatio est non conditio.
miscłia est non miseria. ue¬
ritas ut de terra oriretur: de ce¬
lo descendit. Sponsus ut de
thalamo suo procederet: a
summo celo egressio eius. Inde
est quod hodie natus est. quo die
minor nullus est in derris: a
quo tamen incrementa dies
sumunt. Quia ergo inclinatꝰ

Expanded text:
enim coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum coeli. Ne vero quisquam contemneret veritatem, quia de terra orta est, cum sicut sponsus processit de thalamo suo, id est, de utero virginali, ubi Verbum Dei creaturae humanae quodam ineffabili conjugio copulatum est: ne hoc ergo quisquam contemneret, et quamvis mirabiliter natum, et dictis factisque mirabilem, tamen propter similitudinem carnis peccati nihil amplius Christum quam hominem crederet: cum dictum esset, Tanquam sponsus procedens de thalamo suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam; continuo subjunctum est, A summo coelo egressio ejus . Quod ergo audis, Veritas de terra orta est, dignatio est, non conditio; misericordia est, non miseria. Veritas ut de terra oriretur, de coelo descendit: sponsus ut de thalamo suo procederet, a summo coelo egressio ejus. Inde est quod hodie natus est, quo die minor dies nullus in terris, a quo tamen incrementa dies sumunt. Qui ergo inclinatus
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ cum patre: semꝑ de pa¬
tre. semꝑ in patre. Seniꝑ apd̾
patrem: cum quo illi una ẽ
naturalis immensitas. Sẽꝑ
cum patre: cum quo illi una
est naturalis eternitas. Sẽꝑ
de patre: de quo illi est natu¬
raliter eterna natiuitas. Sẽꝑ
in patre: cum quo est illi ina
naturaliter equalisq diuini¬
tas. Et alter quidem ille quod
pater. alter ille quod filius
est: neuter tamen alter deus
quia pater et filius unus est
deus. Qua ꝓpter quando de
patre deo et filio deo nascitur
sermo. digne dicimus alterũ
esse patrem. et alterum filiũ.
et nichilominus digne dicimus
unum dm̃ esse patrẽ et filiũ. Cũ

Expanded text:
semper cum Patre, semper de Pasemper cum Patre, semper de Patre, semper in Patre: semper apud Patrem, cum quo illi una est naturalis immensitas; semper cum Patre, cum quo illi una est naturalis aeternitas; semper de Patre, de quo illi est naturaliter aeterna nativitas; semper in Patre, cum quo illi est una naturaliter aequalisque divinitas: et alter quidem ille qui Pater est, alter ille qui Filius est; neuter tamen alter Deus, quia Pater et Filius unus est Deus. Quapropter quando de Patre Deo et Filio Deo nascitur sermo, digne dicimus alterum esse Patrem, et alterum Filium; et nihilominus digne dicimus unum Deum esse Patrem et Filium. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
upientes aliquid de
huius diei sollemp¬
nitate narrare simulq consi¬
derantes illud unum uerbum
de quo dicere uolumus: nul¬
ela inuenimus uerba quibus
sufficienter aliquid dicere ua¬
leamus. Est enim hoc uerbum
non quod desinit prolatum. s
quod ꝑmanet natum: non
transicorium sed eternum. nõ
factum a deo patre sed genitũ:
nec solum genitum. sed etiam
uinigenitum. Nnum quippe u̾¬
bum deus pater genuit de se¬
ipso: ꝑ quem omnia. creauit ex
nichilo. In principio enim erat
uerbum. et u̾bum erat apud
deum. et deus erat uerbum: hoc
erat in principio apud deum.
o Omnia ꝑ ipsum facta sunt:
et sine ipso factum est nichilũ.
In hoc autem quod ꝑ illud uer¬
bum deus pater omnia fecit:
ostenditur quia hoc uerbum
genuit ipse non fecit. Illud i¬
gitur uerbum de deo deus est.
de creatore creator est:unde
hoc in se naturaliter haber es¬
se quod pader est. Natus est
itaq de patre deo filius deus:
alter in ꝑsona. non alius in
natura. Semꝑ apud patrem

Expanded text:
upientes aliquid de hujus diei solemnitate narrare, simulque considerantes illud unum Verbum, de quo dicere volumus, nulla invenimus verba quibus sufficienter aliquid dicere valeamus. Est enim hoc Verbum non quod desinit prolatum, sed quod permanet natum; non transitorium, sed aeternum; non factum a Deo Patre, sed genitum; nec solum genitum, sed etiam Unigenitum. Unum quippe Verbum Deus Pater genuit de seipso, per quod omnia creavit ex nihilo. In principio enim 552 erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud DOmnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . In hoc autem quod per illud Verbum Deus Pater omnia fecit, ostenditur quia hoc Verbum genuit ipse, non fecit. Illud igitur Verbum de Deo Deus est, de creatore creator est. Unde hoc in se naturaliter habet esse, quod Pater est. 2. Natus est itaque de Patre Deo Filius Deus, alter in persona, non alius in natura: semper apud Patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
potuerunt.
roinde quia ueritas et
pax et iusticia xp̃e est:
hunc fide concipite. oꝑib edite:
ut quod egie uterus marie in
carne xp̃i. agat corur̾m in lege
xp̃i. Quomodo autem. non ad par¬
tum uirginis ꝑtinetis: qͣndo
xp̃i membra estis: Caput ur̃m
peꝑit maria : uos eccłia. Nam
ipsa quoq et mater et iurgo
est. Mater iuscerib caritatis:
uirgo integritate fidei et pie¬
tatis. Populos parit: sed illius
membra sunt. cuius ip̃a est cor¬
pus et coniunx: etiam in hoc si¬
militudinem gerens illius uir¬
ginis. quia et in multis mater
est unitatis. Om̃s itaq unani
mes. castis mentib et affectib
sc̃ĩs. diem natalis domini cele¬
bremus: quo die sicut istunt
sermonem orsi sumus. ueri¬
tas de terra orta est. Iam enim
et quod in eodem psalmo seqͥt᷑
factum est. Nam cum ille de
terra ortus est. hoc est de carne
natus est. qui de celo uenit et
suꝑ omnes est: proculddubio cũ
ascendit ad patrem. etiam iu¬
sticia de celo prospexit. Hane

Expanded text:
potuerunt. roinde quia veritas et pax et justitia Christus est, hunc fide concipite, operibus edite; ut quod egit uterus Mariae in carne Christi, agat cor vestrum in lege Christi. Quomodo autem non ad partum Virginis pertinetis, quando Christi membra estis? Caput vestrum peperit Maria, vos Ecclesia. Nam ipsa quoque et mater et virgo est: mater visceribus charitatis, virgo integritate fidei et pietatis. Populos parit, sed unius membra sunt, cujus ipsa est corpus et conjux, etiam in hoc similitudinem gerens illius virginis, quia et in multis mater est unitatis. CAPUT mes, castis mentibus et affectibus sanctis, diem Natalis Domini celebremus: quo die, sicut istum sermonem exorsi sumus, Veritas de terra orta est. Jam enim et quod in eodem psalmo sequitur, factum est. Nam ille qui de terra ortus est, hoc est, de carne natus est, quia de coelo venit, et super omnes est ; procul dubio cum ascendit ad Patrem, etiam justitia de coelo prospexit. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
sionis. Uos igitur sc̃ĩ dĩ in confessio¬
ne laudis dñicȩ positi suꝑ cȩlestia.
pariterq patrociniis beatȩ societatis
cõpula iunctis in terra. sc̃e uidelicet
ionate. necnen & mauronte confes-¬
sores beatissimi. atq beata & uene¬
rabilis matrona aict̃ ru dis qui
laudis nr̃ae deuotionẽ acceptare.
dignemini: om̃iq populo poscenti
ad uota sc̃ȩ petitionis succurrite:
ut misericordissima om̃ipotentis
xp̃i clementia peccata ñr̃a pie
indulgeat. obliuiomn
ꝑpetuum tradat: ur̃ae ꝙ ora¬
tionis intercessione pennis uite
ianuam nobis aperire. atq ineam
nos introducere dignetur. qui
cum patre & sp̃u scõ uiuit et

Expanded text:
sionis. Vos igitur sancti Dei, in confessiosionis. Vos igitur sancti Dei, in confessione laudis Dominicae positi super coelestia, pariterque patrociniis beatae societatis copula junctis in terra, sancte videlicet Jonate necnon et Mauronte confessores beatissimi, atque beata et venerabilis matrona Rictrudis, quilaudis nostrae devotionem acceptare dignemini, omnique populo poscenti ad vota sanctae petitionis succurrite, ut misericordissima omnipotentis Christi clementia peccata nostra pie indulgeat, oblivioni in perpetuum tradat, vestraeque orationis intercessione, perennis vitae januam nobis aperire, atque in eam nos introducere dignetur. Qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et
Abbreviated transcription (Latin):
sto positum in tumulo repperit.
cuius ossa & cintres clericorũ manib
in sericis indum̃tis excipi fecit. Uii
uas postmodũ reliquis intitulo sui
sepulebrum eius posito. idest in illa
appellant recollocauit. Ubi ctam
sc̃orum matris uidelicet & silu. ⁊est¬
uenusto patrocina p̃tiosa slint ap
posita. & uenerantur ibi a suꝑueni¬
entis populi deuotione plenissima
Post hȩc autẽ sc̃s ionatus abbatisso
iudith dignatus apparere. iussioni
suȩ dirit satisfactum esse. insuper
totius congregationis eui preerat
causas ꝓmisit se dispositurũ fore.
sc̃os suos hodierna die cũ sp̃uali
celebrantes iocunditate. fr̃s dilectis¬
sumi oportet nos uotis congruentib
uenerantes suppliciter adorare. &
nomen ipsius qͦd in uniuersa terra
est admirabile fideliter p̃dicare.
cuiꝰ magnitudinis pietas immensa.
& inestimabilis euidenti ratione
ꝓbatur in electis suis. quib in eter¬
num ministrat prȩmia suȩ ꝓmis¬

Expanded text:
stum positum in tumulo reperit, stum positum in tumulo reperit, cujus ossa et cineres clericorum manibus in sericis indumentis excipi fecit. 25. VII. Quas postmodum reliquias in titulo super sepulcrum ejus posito, id est in illa appellant, recollocavit. Ubi etiam sanctorum, matris videlicet et filii, id estvenustae, patrocinia pretiosa pariter sunt apposita et venerantur ibi a superveniente populo devotione plenissima. Post haec autem sanctus Jonatus abbatissae Judith dignatus apparere, jussioni suae dixit satisfactum esse, insuper totius congregationis, cui praeerat, causas promisit se dispositurum fore. nctos suos hodierna die cum spirituali celebrantes jucunditate, fratres dilectissimi, oportet nos votis congruentibus venerantes suppliciter adorare, et nomen ipsius quod in universa terra est admirabile, fideliter praedicare, cujus magnitudinis pietas immensa et inaestimabilis evidenti ratione probatur in electis suis, quibus in aeternum ministrat praemia suae promis
Abbreviated transcription (Latin):
cepit ossib tremere. & toto corpo¬
re. simul & panis eduliĩ fastidicns.
licet inuitus qđ dui eclauerat
confessus. abbatisse iudith quȩ
rectrix erat cȩ nobii denuntiauit.
ac multo suasu cum lacrimis¬
efflagitabat eleuationem tanti patriᷤᷤ
celerrime. ꝑduci ad effectum. Ipse
uero prb̃r panis eduliũ toto fere
anno fastidiens. paruis &. ꝑmodicis
aliorũ ciborũ contentus refectio¬
nib non modice. anrius diem
eleuationis aduenire gaudebat:
Sed impedientib mũdani negocii
meuitabilib causis. subripiente qͦꝙ
negligentia opus hoc aliquantulũ
eurriculo: abbatissa iuditha sede
cameracensi ministros & fideles suo
pontifici accersiens uiros ad corpus
sc̃i iorati summouendũ debitam
curam impendit: trabiũq conerio¬
nem quã suꝑius suꝑeius sepulturã
dirimꝰ coaptatam. & lapidũ atque
cementi non modicã efferens
molem. urta qͦd sũmopere. desidera¬
bat. tandem mnestimabilem uoti sui
thesaurum idest corpus illud hone.¬

Expanded text:
ossibus tremere et toto corpore, simul et panis edulium fastidiens, licet invitus, quod diu celaverat, confessus abbatissae Judith quae rectrix erat coenobii, denuntiavit, ac multo suasu cum lacrymisefflagitabat elevationem tanti Patris celerrime perduci ad effectum. Ipse vero presbyter panis edulium toto fere anno fastidiens, parvis et permodicis aliorum ciborum contentus refectionibus, non modice anxius diem elevationis advenire gaudebat. Sed impedientibus mundani negotii inevitabilibus causis, subrepente quoque negligentia, opus hoc aliquantulum curriculo, abbatissa Judith a sede Cameracensi ministros et fideles suo pontifici accersens viros, ad corpus sancti Jonati submovendum debitam curam impendit, trabiumque connexionem, quam superius super ejus sepulturam diximus coaptatam, et lapidum atque caementi non modicam efferens molem, juxta quod summopere desiderabat, tandem inaestimabilem voti sui thesaurum, id est, corpus illud hone