comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uinee oꝑarius fuit. Lciͣ.¬
perator ergo mane.
hora tercia sexta. et
nona. antiquus ille et hebral¬
cus populus designat᷑: qui
in electis suis ab ipso mundi exordio
dum recta fide dm̃ studuit colere.
quasi non destitit in uinee cultura
laborare. Ad undecimã uero gen¬
tiles uocantur: quib & dicit᷑. Suid
hic statis tota die otiosi: Qui enim
transacto tam longo mundi tẽpore.
ꝓuita sua laborare neglererunt:
quasi tota die ociosi stabant. Sed
pensate fr̃s quid inquisiti responde.¬
ant. Dicunt enĩ. Quia nemo nos
conduxit. Nullus quippe ad eos
patriarcha. nullus ꝓpłia uenerat:
& qͥd est dicere ad laborem nemo
nos condurit: nisi qͥa uite nobis
uias nullus predicauit: Quid ergo
nos abono opere cessantes. in errusa¬
tione nr̃a dic̾turi sumus. qui pene
amatris utero ad fidem uenimus:
qui uerba uitȩ ab ipsis cunabulis
audiuimꝰ. qui ab uberib sc̃ȩ eccłȩ
potum suꝑnȩ pͣdicationis sũpsimus
ossumꝰ uero & easdem diuersitates

Expanded text:
ineae operarius fuit. perator ergo mane, hora tertia, sexta et nona, antiquus ille Hebraicus populus designatur, qui in electis suis ab ipso mundi exordio, dum recta fide Deum studuit colere, quasi non destitit in vineae cultura laborare. Ad undecimam vero gentiles vocantur, quibus et dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Qui enim, transacto tam longo mundi tempore, pro vita sua laborare neglexerant, quasi tota die otiosi stabant. Sed pensate, fratres, quid inquisiti respondeant: Dicunt enim: Quia nemo nos conduxit. Nullus quippe ad eos patriarcha, nullus propheta venerat. Et quid est dicere: Ad laborem nos nemo conduxit, nisi, vitae nobis vias nullus praedicavit? Quid ergo nos, a bono opere cessantes, in excusatione nostra dicturi sumus, qui pene a matris utero ad fidem venimus, qui verba vitae ab ipsis cunabulis audivimus, qui ab uberibus sanctae Ecclesiae potum supernae praedicationis sumpsimus ossumus vero et easdem diversitates
Abbreviated transcription (Latin):
sis uirtutum partibus mri¬
gatus: ad sedem propriam
regrediebatur. Ibi secum u¬
niuersa pertractans: omni¬
un in se bona ntebatur ex¬
primere. Neq uero aduersũ
coeuos aliquando mouebat᷑:

Expanded text:
sis virtutum partibus irrigatus, ad sedem propriam regrediebatur. Ibi secum universa pertractans, omnium in se bona nitebatur exprimere. Neque vero adversum coaevos aliquando movebat
Abbreviated transcription (Latin):
uerba eius nonne xp̃m ui
dentur exprimere. dicentem:
Si me queritis: sinite hos
ab ire. His dictis: uilens car¬
nifices eductis gladiis. im
modum orantis inclinauit
caput: hec nouissima pro¬
ferens uerba. Deo et beate
marie et scĩs huius eccł̾ie
patronis. et beato dyoni¬
sio commendo meipsum:⁊
ecclesie causam. Cetera qͥs
sine suspiriis: singultib
et lacrimis referat. Sin¬
gula prosequi pietas non
permittit: que carnifices im¬
manissimi dei timore con¬
tempto. et tam. fidei quam
totius humanitatis imme¬
mores commiserunt. Le. iiiͣi

Expanded text:
erba ejus nonne Christum videntur exprimere in passione dicentem: Si me quaeritis, sinite hos abire? His dictis, videns carnifices eductis gladiis, in modum orantis inclinavit caput, haec novissima proferens verba, Deo et sanctae Mariae et sanctis hujus ecclesiae patronis et beato Dionysio: Commendo me ipsum et Ecclesiae causam. Caetera quis sine suspiriis, singultibus, et lacrymis referat? singula persequi pietas non permittit, quae carnifices immanissimi, Dei timore contempto, et tam fidei quam totius humanitatis immemores, commiserunt. Non eni
Abbreviated transcription (Latin):
legem seruauerit offendat autem
in uno: factus est om̃ium reus
Qui enim dixit. non mechaberis
dixit. & non occides. Quod si non
mechaberis. occidas autẽ: factus
es transgressor legis. Sie loquimini
& sic ficite: sicut ꝑ legem liberta¬
tis incipientes iudicari. Iudicium

Expanded text:
legem servaverit, offendat autem in uno, factus est reus omnium. Qui autem dixit, Non moechaberis, dixit et, Non occides. Quod si non moechaberis, occidas autem, factus es transgressor legis. Sic loquimini et sic facite, sic ut per legem libertatis incipientes
Abbreviated transcription (Latin):
dns. et aduentũ sp̃s scĩ quo illi erant
illustrandi patefecit: quatinꝰ instan¬
te hora passionis eiusdem. minus
ꝓ illius morte. dolerent. q iem post
mortem ad celos subleuandũ non
dubitarent: minus de sua desola¬
tione trepidarent. qui abeunte
dos se esse sperarent. Uado inquit
ad eum qui me misit: & nemo ex
uobis interrogat me quo uadis
Acsi aꝑte dicat. Reuertor ascen¬
dendo ad eum qui me incarnari
constituit: & tanta tamq mani¬
festa erit eiusdem ascensionis clari¬
tas. ut nemini ur̃m opussit inter

Expanded text:
dus, et adventum Spiritus sancti, quo illi erant illustrandi, patefecit, quatenus instante hora passionis ejusdem, minus pro illius morte dolerent, quem post mortem ad coelos sublevandum non dubitarent; minus de sua desolatione trepidarent, quos, abeunte consolandos esse sperarent. Vado, inquit, ad eum qui me misit, et nemo ex vobis interrogat me: Quo vadis? Ac si aperte dicat: Revertor ascendendo ad eum, qui me incarnari constituit, et tanta tamque manifesta erit ejusdem ascensionis claritas, ut nemini vestrum opu
Abbreviated transcription (Latin):
ihũ xp̃i gloriȩ. Ꝙ enim suntroi¬
erit in conuentu ur̃o uiraureũ
anulum habens in ueste candi¬
da. introierit autẽ & pauꝑ in
sordido habitu. et intendatis in
cum qui indutus est ueste p̾cla¬
ra & direritis ei. tu sede hic bene.
pauperi autẽ dicatis. tusta illic
aut secde sub scabello pedũ meoꝵ:
non ne iudicatis apud uosiet ipsos

Expanded text:
isti glorie. Etenim si introierit in conventum vestrum: vir aureum anulum habens in veste candida. introierit autem et pauper in sordido habitu: et intendatis in eum qui indutus est veste preclara: et dixeritis ei: tu sede hic: bene. pauperi autem 102 dicatis: tu sta illic aut sede sub scabello pedum meorum: Nonne judicastis apud vosmetipsos:
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc mundo: diuites in fide. &
heredes regni qͦd reꝓmisit diligen¬
tib se Uos autẽ. exhonorastis
pauꝑem. Nonne diuites ꝑ poten¬
tiam oppͥmunt uos: & ipsi attra¬
hunt uos ad iudicia: N onne
ipsi blasphemant bonũ nomen.
quod inuocatum est suꝑ uos:
Si tamen legem ꝑficitis regalem
seđm scripturas. diliges ꝓrimum
tuum sicut te ipsum: bene facitis.
Si autem ꝑsonas accipitis. peccatũ
oꝑamini. redarguti a lege. quasi

Expanded text:
oc mundo diuites in fide et heredes regni quod repromisit dens diligentibus se ? uos autem exhonorastis pauperem. nonne diuites per potentiam opprimunt nos, et ipsi trahunt uos ad iudicia? nonne. ipsi blasphemant bonum nomen, quod inuocatum est super uos? si tamen legem perficitis regalem secundum scripturas: diliges proximum tuum sicut te ipsum, bene facitis. si autem personas accipitis, peccatum operamini, redarguti a lege quasi
Abbreviated transcription (Latin):
espondit auten archis¬
Lep̃c. non minori con¬
stantia uerbi quam animi:
qͥa qd̾ omnium martyrum
pace. ex animi mei senten.¬
tia fidenter dixerim. nullus
eorum uidetur in passione
meo mori paratus sum: et
pro assertione iusticie. et
eccłie libertate. Sed si cãput
meum queritis: prohibeo ex
parte omnipotentis dei. et
sub anathemate. ne cuiqmͣ
alii siue monacho siue cle¬
rico uel laico. maiori uel
minori in aliquo noceatis:

Expanded text:
espondit autem archiepiscopus non minori constantia verbi quam animi, quia quod omnium martyrum pace ex animi mei sententia fidenter dixerim nullus eorum videtur in passione eo mori paratus sum, et pro assertione justitiae et Ecclesiae libertate. Sed si caput meum quaeritis, prohibeo ex parte omnipotentis Dei et sub anathemate, ne cuiquam alii sive monacho, sive clerico vel laico, majori vel minori, in aliquo noceatis
Abbreviated transcription (Latin):
lis. uermandensiᷤ scilicet que
est metropolis urbs: tornacen¬
sis uero que quondam regalis
excitit ciuitas: nouiomagen¬
sisquoq: et brugensis. ganden.¬
suetiam et corturiacensis: sed ⁊¬
itaq eum maxime in his lo¬
cis dederunt pastorem. quod in¬
cole eiusdem regionis magna
adhuc ex parte gentilitatis er¬
rore derinebantur: et uanis su¬
Quiq uelut aggrestes: fere nul¬
lius uspiam salutare uerbum
recipere poterant. Lco. tercia.

Expanded text:
lis, Vermandensi scilicet, quae est matropolis urbs, Tornacensi vero, quae quondam regalis extitit civitas, Noviomagensi quoque et Flandrensi, Gandensi etiam et Corturiacensi. vel maxime in his locis dederunt pastorem, quod incolae eiusdem regionis magna adhuc ex parte gentilitatis errore detinebantur et vanis suquique velut agrestes ferae nullius uspiam salutare verbum recipere poterant. Sed vi
Abbreviated transcription (Latin):
dhuc enim paululũ .uiͣ.¬
modicumq: et consum¬
mabitur indignatio et furoꝵ
ineus suꝑ sc̃elus eorum. Et
suscitabit suꝑ euni dominus
exrruituum slageilum iuxta
plagam madian in petra. horeb.
et uirgam suam suꝑ mare: et
leuabit eam in uia egypti. Et
erit in die illa auferetur onꝰ

Expanded text:
dhuc enim paululum modicumque et consummabitur indignatio et furor meus super scelus eorum et suscitabit super eum Dominus exercituum flagellum iuxta plagam Madian in petra Oreb et virgam suam super mare et levabit eam in via Aegypti et erit in die illa auferetur on
Abbreviated transcription (Latin):
gentiles. Illi prope. isti longe:
utriq tamen ad angularem
lapidem cucurreruntmͣ.
ẽniens quippe sicut apls
licit. euangłieauit pa¬
cem nobis qui eramus longe:
et pacem his qui prope. Ipse
est enim pax nr̃a qui fecit u¬
traq unum. et cluos condi¬
clit in se in unum nouum ho¬
minem faciens pacem. et com¬
mutauit utrosq in uno corꝑe
deo: interficiens inimicitias
nec unitatem amant. nec ori¬
entali eccl̾ie ubi apparuit illa
stella com. municant. Nos
autem manifestationem do¬
mini et saluatoris nr̃i ih̾u
xp̃i qua primitias gentium
delibauit: in unitatem. genti

Expanded text:
gentiles: illi prope, isti longe: utrique tamen ad angularem lapidem concurrerunt. « Veniens quippe, sicut Apostolus dicit, evangelizavit pacem nobis qui eramus longe, et pacem his qui prope. Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum, et duos condidit in se, in unum novum hominem, faciens pacem, et commutavit utrosque in uno corpore Deo, interficiens inimicitias nec unitatem amant, nec Orientali Ecclesiae, ubi apparuit illa stella, communicant. Nos autem manifestationem Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi, qua primitias Gentium delibavit, in unitate Genti
Abbreviated transcription (Latin):
autem orationibus eius a do
mino per passionis fidem intel¬
ta aduersus omnes adolescen¬
tes arma corripiens. noctur¬
nis eum inquietabat illecebͥs.

Expanded text:
us orationibus ejus ad Deum, per passionis fidem se intelta adversum omnes adolescentes arma arripiens, nocturnis eum inquietabat illecebris.
Abbreviated transcription (Latin):
est enim fides sperandarũ sub¬
stantia rerum argumentũ ñ
apparentũ: ꝓfecto liquet quia
illarum rerum argumentum
est. quȩ apparere non possunt
Quȩ etenim apparent. iam
fidem non habent sed agnitio¬
nem. Dum ergo uidit thomaᷤ.
dum palpauit. cur ei dicitur
quia uidisti me. credidisti:
Sed aliud uidit. aliud eredidit
A mortali quippe. homine di¬
uinitas uideri ñ potuit. Ho¬
minẽ igitur uidit: & dm̃ con¬
m̃s. Uidendo ergo credidit:
qui considerando uerũ hominẽ.
hunc dm̃ quem uidere ñ pote.¬
rat. exclamauit. Letificat ual¬
de quod sequitur. Beati qui
non uiderunt & crediderunt
In qua nimirũ sentẽntia nos
specialiter signati sumus. qui
eũ quem carne non uidimus.
mente retinemꝰ. Nos signati
sumꝰ. sed si fidem nr̃am operib
sequimꝰ. Ille enĩ uere credit:
qui erercet opando qđ eredit:¬

Expanded text:
Est enim fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium : Profecto liquet quia fides illarum rerum argumentum est, quae apparere non possunt. Quae etenim apparent jam fidem non habent, sed agnitionem. Dum ergo vidit Thomas, dum palpavit, cur ei dicitur: Quia vidisti me, credidisti? Sed aliud vidit, aliud credidit. A mortali quippe homine divinitas videri non potuit. Hominem igitur vidit, et Deum conmeus. Videndo ergo credidit, qui considerando verum hominem, hunc Deum, quem videre non poterat, exclamavit 9. Laetificat valde quod sequitur: Beati qui non viderunt, et crediderunt. In qua nimirum sententia nos specialiter signati sumus, qui eum quem carne non vidimus mente retinemus. Nos signati sumus, sed si fidem nostram operibus sequimur. Ille etenim vere credit, qui exercet operando quod credit
Abbreviated transcription (Latin):
un dixit qui reliquisti
omnia. boc enini et socrates
fecit philosophus. et multi a¬
li diuitias contempserunt:
sed qui sequiti estis me. quod
proprie apostolorum est atos
credentium: in regeneratione
cum sederit filius hominis in
sede maiestatis sue. quando ex
mortius de corruptione resur¬
gent incorrupti. sedebitis et

Expanded text:
n dixit, qui reliquistis omnia, hoc enim et Socrates fecit philosophus, et multi alii divitias contempserunt: sed, qui secuti estis me, quod proprie apostolorum est atque credentium, in regeneratione cum sederit filius hominis in sede majestatis suae, quando ex mortuis de corruptione resurgent incorrupti, sedebitis et
Abbreviated transcription (Latin):
Exx huius nobis lectio
ut xp̃c credi potuisset: elegit
solide subsistere in se. ne huma¬
na opinione raperetur in anit̾
suꝑ se. Nam confessus est: et nõ
negauit. Confessus est: quia si
sum ego xp̃c. Bed qui ddixit non
sum: negauit plane quod non
erat. sed non negauit quod e¬
rat: ut ueritatem loquens. eiꝰ
menbrum fieret. cuius sibi fal¬
laciter nomen non usur paret.
Cum ergo non uult appetere no¬
men xp̃i. factus est membrum
xp̃i : quia dum infirmitatem su¬
ani studuit humiliter agnos¬
cere. illius celsitudinem meru¬
it ueraciter obtinere. Decima

Expanded text:
Ex hujus nobis lectionut Christus credi potuisset, elegit solide subsistere in se, ne humana opinione raperetur inaniter super se. Nam confessus est, et non negavit, et confessus est: Quia non sum ego Christus. Sed quia dixit Non sum, negavit plane quod non erat, sed non negavit quod erat, ut veritatem loquens, ejus membrum fieret cujus sibi nomen fallaciter non usurparet. Cum ergo non vult appetere nomen Christi, factus est membrum Christi, quia dum infirmitatem suam studuit humiliter agnoscere, illius celsitudinem meruit veraciter obtinere. Se
Abbreviated transcription (Latin):
lium fontem transiuit ñ
in loso pede. inter primos
palatii etate et sapientia
cepit florere: et primus ha¬
beri subipso sceptrigeran¬
te. Timebat tamen cdm
et omni custoclia seruabat

Expanded text:
lium fontem transivit non inloto pede, inter primos palatii aetate et sapientia coepit florere, et primus haberi sub ipso sceptrigerante. Timebat tamen Deum, et omni custodia servabat
Abbreviated transcription (Latin):
am cum. beati marty¬
ris corpus sepulture
tradendum esset. et cle more
pontificalib uestibus indue¬
retur.quod admodum pau¬
ci familiares eius nouerant.
inuentum est cilicio pedun¬
culis et uermib referto in¬
uolutum:ipsaq femoralia
euis interiora. usq ad popli¬
tes cilicina. quod ante apud
nostrates fuerat. in auditũ
reperta sunt. Exterior tam̃
habitus ceteris conformaba¬
tur: uixta sapientis edictũ
dicentis. Frons tua populo
conueniat: intus omnia dis¬
similia sint. Quis referat.
quos gemitus. quantos lac̾¬
marum imbres sc̃orum cetus
qui aderat: in reuelatione
sic adumbrate religionis

Expanded text:
am, cum beati martyris corpus sepulturae tradendum esset, et de more pontificalibus indueretur, quod admodum pauci familiares ejus noverant, inventum est cilicio pediculis et vermibus referto involutum, ipsaque femoralia ejus interiora usque ad poplites cilicina, quod apud nostrates antea fuerat inauditum, reperta sunt. Exterior tantum habitus caeteris conformabatur, juxta sapientis edictum, dicentis: Frons tua populo conveniat, intus omnia dissimilia sint. Quis referat quos gemitus, quantos lacrymarum imbres sanctorum coetus qui aderant, in revelatione sic adumbratae religionis
Abbreviated transcription (Latin):
mur frẽs km̃i. districtam et
asperam redemptoris uiam.
Nsu quippe uirtutum ita
iam plena facta est: ut per
eam feminis libuerit am¬
bubare. Despiciamus cuncta
presentia: nulla sunt et enĩ
que transire possunt. Turpe
sit diligere: quod constat. ci¬

Expanded text:
charissimi, districtam et asperam Redemptoris viam; usu quippe virtutum ita jam plana facta est, ut per eam feminis libeat ambulare. Despiciamus cuncta praesentia, nulla sunt etenim quae transire possunt. Turpe sit diligere quod constat ci
Abbreviated transcription (Latin):
płs. in agone contendens ab oĩb
se abstinet. suoq exemplo filias
uiuere ẽdocet: mauronto primo¬
genito suo. adnuc in laicali habi¬
tu regalib obsequiis ac negotiis
militarib. corpore potius quam
mente cetento: de quo in sequen¬
tibus oportunus erit nob̾ sermo.
eius: et que postrema fuerat in¬
gressa ianuam uite presentis:
prima ingreditur ianuam mor¬
tis. Et quare aicimus moritur
cum annu̾saria circuli reuo¬
lutione. ip̃a sacroscã dominice nati¬
uitatis sollempnitate. quando huic

Expanded text:
postolus, in agone contendens ab omnibus postolus, in agone contendens ab omnibus se abstinet, suoque exemplo filias vivere edocet. Mauronto primogenito suo adhuc in laicali habitu regalibus obsequiis ac negotiis militaribus corpore potius quam mente detento, de quo in sequentibus opportunus erit vobis sermo.ejus, et quae postrema fuerat ingressa januam vitae praesentis, prima ingreditur januam mortis. Et quare dicimus moritur, cum anniversaria circuli revolutione ipsa sacrosancta Dominicae Nativitatis solemnitatis, quando huic
Abbreviated transcription (Latin):
quĩ tunc nouiomensis urbis ca¬
thedram presidebat sacerdotalẽ
adiit. eumq humiliter postu¬
lauit. ut ad regem dagobertum.
quantocius ꝑgeret. epistolasq
ex iussu illius accipet: ut siqͥs
se non sponte ꝑ baptismi laua¬
crum. regenerare uoluisset: co¬
actus a rege. sacro ablueretur
ictrudis igitur dei fi¬
delis femina. que se
totam illi in sc̃a. deuo¬
suerat continentia. tres q̃uoq fili¬
as uni despondens uiro xp̃o me
tate adhuc tenera. ut agni semꝑ
sequerentur uestigia. et canticum.
quod uia nequibat iam. ꝑse. per
suarum cytharas filiarum ei fa¬
ceret ꝑsonare. omnib tam sapientᷤ
dispositis et cunctis exuta. scłi
curis. gymnasium monasteriale
ubi stadium uite presentis ago¬
nirando ꝑcurreret. et contra dia¬
bolum luctando decertaret. palesta¬
corum more sic nuda ne in aliqͦ
ab adu̾sario maligno teneri pos¬
set. et oleo ꝑuncta gr̃e celestis
ingreditur: et iuxta quod ait a¬

Expanded text:
qui tunc Noviomensi urbi caqui tunc Noviomensi urbi cathedram praesedebat sacerdotalem, adiit eique humiliter postulavit, ut ad regem Dagobertum quantotius pergeret epistolasque ex iussu illius acciperet, ut si quis se non sponte per baptismi lavacrum regenerare voluisset, coactus a rege sacro ablueretur ictrudis igitur Dei fidelis femina quae se totam illi in sancta devoverat continentia, tres quoque filias uni despondens viro Christo in aetate adhuc tenera, ut Agni semper sequerentur vestigia, et canticum quod illa nequibat jam per se, per suarum citharas filiarum ei faceret personare; omnibus tam sapienter dispositis et cunctis exuta saeculi curis, gymnasium monasteriale ubi stadium vitae praesentis agonizando percurreret, et contra diabolum luctando decertaret, palaestricorum more sic nuda ne in aliquo ab adversario maligno teneri posset, et oleo peruncta gratiae coelestis ingreditur, et juxta quod ait A
Abbreviated transcription (Latin):
sidens quiescebat. Lc̃o. octaua¬
um ei ex inprouisu. sc̃s
apparuit petrus: transi¬
ens ꝑ puppim. nauis. Excitans¬
q eum ac blanditer alloquens
uero ad u̾bum illius sedata tem¬
pestate: transquillitas reddita ẽ
magna. Et facto mane: omnes qͥ
in naui cum uiro erant dei. sani
atq incolumes ad terras egres¬
si sunt. ꝑidem autem tempus.
cum loca uel dioceses ob aĩarũ
sollicitudinem uir domini cir¬
tuiret amandus: audiuit pa¬
gum ẽẽ quendam preter fluen¬
ta scaldi fluuii. cui uocabolum¬
uitatores antiquitas diaboli. eo¬
inretiuit: ut in cole terre illiꝰ
relicto deo. arbores et ligna pro
deo colerent: atq fana uel idola
adorarent. Propter ferocitatem
eium gentis illius. uel ob t̾re in¬
fecunclitatem. omnes sacerdotes
a predicatione loci illius se sub¬
traperant: et nemo audebat in
eodem loco uerbum annuntia¬
re domini. Quo audito uir sc̃s
magis eorum iniseratus errorẽ.
quam de uite sue ꝑiculo ꝑti¬
mescens: aicharium episcopũ

Expanded text:
sidens quiescebat. 12. Tum ei ex inproviso sanctus apparuit Petrus, transiens per puppim navis, excitansque eum ac blandeter adloquens vero, ad verbum illius sedata tempestate, tranquillitas reddita est magna, et facto mane, omnes qui in navi cum viro erant Dei, sani atque incolomes ad terras egressi sunt. 13. Per idem autem tempus, cum loca vel dioceses ob animarum sollicitudine vir Domini circuiret Amandus, audivit pagum quendam praeter fluenta Scaldi fluvii, cui vocabulumdit antiquitas, diaboli inretitum, ita ut incolae loci illius, relicto Deo, arbores et ligna pro Deo colerent atque fana vel idola adorarent. Propter ferocitatem enim gentis illius vel ob terrae infecunditatem omnes sacerdotes a praedicatione loci illius se subtraxerant, et nemo audebat in eodem loco verbum adnuntiare Domini. Quo audito, vir sanctus magis eorum miseratus errori, quam de vitae suae periculo pertimescens, ad Aicharium episcopum,
Abbreviated transcription (Latin):
se proph̾as. Recit enim he¬
lias. fecit heliseus: et cum
in hac carne uĩueret. et
cum in suo monumento se¬
pultus iaceret. Nam quidã
portantes mortuum. cum
irruentib hostib eo. u¬
gissent. eumq ibi posus¬
sent: continuo resurrexit.
ecit tamen aliqua .uiii.

Expanded text:
se Prophetas. Fecit enim Elias , fecit Elisaeus et cum in hac carne viveret , et cum in suo monumento sepultus jaceret. Nam quidam portantes mortuum, cum irruentibus hostibus eo refugissent, eumque ibi posuissent, continuo resurrexit . Fecit tamen aliqua Chri
Abbreviated transcription (Latin):
rit dominus cuncta oꝑa
sua inmonte syon et in ihrłm:
uisitabo suꝑ fructum magnifi¬
ci cordis regis assilr. et suꝑ glo¬
riam altitudinis oculorum eiꝰ.
Dixit enim. In fortitudine ma¬
nus mee feci: et in sapientia
mea intellexi. Et abstuli termi¬
nos ppłorum: et principes eoꝵ
depredatus sum. Et detraxi qͣsi
potens in sublimi residentes: et
inuenit quasi nidum manus
mea fortitudinem ppłorum. st
sicut colliguntur oua que de¬
relicta sunt. sic uniu̾sam ter¬
ram ego congregaui: et non
fuit qui moueret pennam. et
aꝑiret os et ganniret. iii.

Expanded text:
uncta opera sua in monte Sion, et in Jerusalem, visitabo super fructum magnifici cordis regis Assur, et super gloriam altitudinis oculorum ejus. Dixit enim: In fortitudine manus meae feci, et in sapientia mea intellexi: Et abstuli terminos populorum: et principes eorum depraedatus sum, Et detraxi quasi potens in sublimi residentes. Et invenit quasi nidum manus mea fortitudinem populorum: Et sicut colliguntur ova, quae derelicta sunt, sic universam terram ego cofuit qui moueret pennam, et aperiret os, et ganniret, i
Abbreviated transcription (Latin):
inos quoq fratres.
et totdem sorores ha¬
bebat: quos sicut etate. ita
et meritis anteibat. Licẽt
enim ut pote iuuenis na¬
tura cereus esset inuiciũ
flecti: immunis tamen e¬
rat ab his uiciis quib illa e¬
tas solet inquinari. Semꝑ
erat inore eius iusticie at¬
testatio: semꝑ incorde iniu¬
rie decestatio. Et quanto iu

Expanded text:
inos quoque fratres et totidem sorores hbebat: quos sicut aetate, ita et meritis anteibat. Licet enim, utpote juvenis, natura cereus esset in vitium flecti, immunis tamen erat ab his vitiis, quibus illa aetas solet inquinari. Semper erat in ore ejus justitiae attestatio, semper in corde injuriae detestatio, et quanto ju
Abbreviated transcription (Latin):
t de hominib quidemͫ
fieri potest. ut eos se¬
pe quos numquam uidi¬
mus diligamus: ac per
hoc nec illud contrario im¬
possibile est. ut eos quos
numquam uidimus ode¬
rimus. Sama quippe de
aliquo sermocinante seu
bene seu male: fit non im¬
merito. ut amemus uel o¬
derimus ignotum. Sed si
sama sit uerax: quomodo
est de quo uera didicimus
dicendus ignotus: mͣ̃i

Expanded text:
t de hominibus quidem fieri potest ut eos saepe quos nunquam vidimus, diligamus; ac per hoc nec illud a contrario impossibile est, ut eos quos nunquam vidimus, oderimus. Fama quippe de aliquo sermocinante seu bene seu male, fit non immerito ut amemus vel oderimus ignotum. Sed si fama sit verax, quomodo est de quo vera didicimus, dicendus ignotus?
Abbreviated transcription (Latin):
computans uestem hanc michi lar¬
giri p̃cepisti. Ita namq ad mensu¬
ram corpusculi eiꝰ aptũ erat indu¬
mentũ. &. nimio candore ꝑspicu¬
um. ut nullus dubitaret aliud¬
Interea lupanar locus efficitur
orationis: in quo om̃s qͥ fuissent
ingressi adorarent ac uenerarent᷑¬
& darent honorem do ꝓ immenso
splendore: & mundiores egrederent̃
foras qũ fuerant introgressi.

Expanded text:
computans, vestem hanc mihi larcomputans, vestem hanc mihi largiri praecepisti. Ita namque ad mensuram corpusculi ejus aptum erat indumentum, et ita nimio candore conspicuum, ut nullus dubitaret hoc aInterea lupanar efficitur locus orationis, in quo omnes qui fuissent ingressi, adorarent et venerarentur, dantes honorem Deo pro immenso splendore, et mundiores egrederentur foras, quam fuerant intus ingressi.
Abbreviated transcription (Latin):
melius sternuntur. UIII
inꝯere aut in aliquo metallo. sed
in regno suꝑno consistit. Tu aut̃
& similes tui nisi ab istorũ cultu.¬
ra recesseritis: similis uos pena
concludet. Sicut enim illi igne.
conflati sunt ut funderentur:
sic colentes eos ꝑpetuo incendio
conflabuntur. non ut fundant᷑
sed ut confundantur & pereant
gam dus blasphemantẽ scortum
lupanarib datam. Statim autẽ
ut expoliata est: erine soluto
tantam densitatem capilliseiuis
gratia diuina concessit. ut meliꝰ
deretur tecta. Ingressa igitur tur¬
pitudinis locum. angłm dñi illie
ita p̃paratum inuenit. ut cir¬
cumdaret eam inmensolumine.
ut nullus posset eam pre splendo
fulgebat enim tota cella illa qͣsi¬
sol sticdians in uirtute sua. Ee
quanto quis curiosior esse oculis¬
uoluisset. tanto sui uisus aciem
obtundebat. Cumq se in oratiõ¬
ne dño ꝓstrauisset. apparuit
ante oculos eius stola candidissima
& app̃hendens ea: induit se &
qui me in numero ancillarũ tuarũ

Expanded text:
melius sternuntur ad evain aere aut aliquo metallo, sed in regno superno consistit. Tu autem et similes tui, nisi ab istorum cultura recesseritis, similis vos poena concludet; sicut enim illi igne conflati sunt, ut funderentur; sic colentes eos perpetuo incendio conflabuntur: non ut fundantur, sed ut confundantur in aeternum, deos blasphemantem, scortum lupanaribus datam. Statim autem ut spoliata et crine soluta est, tantam densitatem capillis ejus divina gratia concessit, ut melius vestibus tecta. Ingressa autem turpitudinis locum, angelum Domini illic ita paratum invenit, ut circumdaret eam immenso lumine, ita ut nullus posset eam prae splendoFulgebat enim tota cella illa, quasi radians sol in virtute sua; et quanto quis curiosior esse voluisset, tanto sui visus aciem obtundebat. Cumque se in orationem Domino prostravisset, apparuit ante oculos ejus stola candidissima, et apprehendens eam induit se, et qui me in numero ancillarum tuarum
Abbreviated transcription (Latin):
recipere laudes humanas nolunt
Hinimirũ głam suam non inore
hominũ ponunt: sed intra con¬
scientiam contegunt. E sunt
pleriq qui corpus ꝑ abstinentiã
affligunt: sed de ipsa sua absti¬
nentia humanos fauores eipe¬
tunt. Doctrinȩ inseruiunt:
indigentib multa largunitur
Sed fatue. ꝓfecto sunt uimine
quia solam laudis transitoriae
retributionẽ querunt. Unde &
apte subditur. Quinq fatuȩ ñ¬

Expanded text:
recipere, laudes humanas nolunt. recipere, laudes humanas nolunt. Hi nimirum gloriam suam non in ore hominum ponunt, sed intra conscientiam contegunt. Et sunt plerique qui corpus per abstinentiam affligunt, sed de ipsa sua abstinentia humanos favores expetunt; doctrinae inserviunt, indigentibus multa largiuntur, sed fatuae profecto sunt virgines, quia solam laudis transitoriae retributionem quaerunt. Unde et aperte subditur. Sed quinque fatuae
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quisq uoct p̃dicat. quod ui¬
uendo non implet. Sed ad regnũ
quod docet. Quomͦ ergo in eo mi¬
nimus uocatur. qui ad hoc nullo
modo intrare ꝑmittitur: Quid
itaq ꝑ hanc sententiam. nisi pre¬
sens eccła. cȩlorum regnum dicitur:
In qua doctor qui mandatũ solue¬
rit minimꝰ uocatur. quia ciuus
uita despicitur. restat ut & pre¬
dicatio contempnatur.xi¬
Nquinq autẽ corporis sensib
unus quisq subsistit. Geminatus
autem quinarius: denariũ ꝑficit
& quia ex utroq sexu fidelium
multitudo colligitur: sc̃a ecclesia
decem uirginib similis denuntiat᷑.
In qua quia mali cum bonis &
reꝓbi cum elec̾tis admixti sunt:¬
recte similis uirginib prudentib
& fatuis esse ꝑhibetur. Sunt nãq pleriq
continentes. qui ab exteriori se
appetitu custodiunt: & spe ad
interiora rapiuntur. Carnem
macerant: & toto desiderio ad su¬
ꝑnam patriam anhelant. Eterna
premia erpetunt: ꝓ laborib suis

Expanded text:
hoc quisque voce praedicat, quod vihoc quisque voce praedicat, quod vivendo non implet. Sed ad regnum plere quod docet. Quomodo ergo in eo minimus vocatur, qui ad hoc nullo modo intrare permittitur? Quid itaque per hanc sententiam nisi praesens Ecclesia coelorum regnum dicitur? in qua doctor qui mandatum solverit minimus vocatur, quia cujus vita despicitur, restat ut praedicatio contemnatur. In quinque autem corporis sensibus unusquisque subsistit, geminatus autem quinarius denarium perficit. Et quia 1477 ex utroque sexu fidelium multitudo colligitur, sancta Ecclesia decem virginibus similis denuntiatur. In qua quia mali cum bonis et rerecte similis virginibus prudentibus et fatuis esse perhibetur. Sunt namque plerique continentes qui ab exteriori se appetitu custodiunt, et spe ad interiora rapiuntur; carnem macerant, et toto desiderio ad supernam patriam anhelant, aeterna praemia expetunt pro laboribus suis
Abbreviated transcription (Latin):
timeatis. ne ꝑ hoc quodã uob̾ rectũ
geritur. fior aut gra humana
requiratur. ne appetitus laudis
subripiat. & quod foris ostenditur.
intus a mercede uacuetur. Ecce
enim redemptoris uoce decem sunt¬
uirgines. & om̃s dicunt᷑ uirgines.
& tamen intra beatitudinis ianuã
non om̃s receptȩ: quia earũ quȩdã
dum de uirginitate sua głam foriꝰ
expetunt. in uasis suis oleum habe¬
re noluerunt. Sed prius quȩrendũ
nobis est. quid sit cęlorũ regnum
regnum constet quia repborum
nullus ingreditur: etiani fatuis uir¬
ginib cur simile esse ꝑhibetur:
Sed sciendum est: quod sepe in sacro
eloquio regnum cęlorũ. prȩsentis
dieit. Mittet filius hominis angłos
beatitudinis in quo pax summa
est: inueniri scandala poterunt.
quȩ colligantur & unde rursum
dicitur. Qui ergo soluerit unum
de mandatis istis minimis & do¬
cuerit sic homines: minimꝰ uoea¬
bitur in regno cȩlorum. Qui autẽ
uocabitur in regno cȩlorũ. Manda¬
tum quippe soluit & docet: q̃ndo

Expanded text:
rectum geritur favor aut gratia humana requiratur, ne appetitus laudis subrepat, et quod foris ostenditur intus a mercede vacuetur. Ecce enim Redemptoris voce decem virgines, et omnes dicuntur virgines, et tamen intra beatitudinis januam non omnes sunt receptae, quia earum quaedam, dum de virginitate sua gloriam foris expetunt, in vasis suis oleum habere noluerunt. Sed prius quaerendum nobis est quid sit regnum coelorum,regnum constat quia reproborum nullus ingreditur, etiam fatuis virginibus cur simile esse perhibetur? Sed sciendum nobis est quod saepe in sacro eloquio regnum coelorum praesentis o Dominus dicit: Mittet Filius hominis angelosbeatitudinis, in quo pax summa est, inveniri scandala poterunt quae colligantur. Et unde rursum dicitur: Qui ergo solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homines, hic minimus vocabitur in regno coelorvocabitur in regno coelorum . Mandatum quippe solvit, et docet, quando
Abbreviated transcription (Latin):
esciunt autem illam
esse ueritatem:que ta¬
les quales ipsi sunt damp¬
nat. Oderunt ergo quam
nesciunt. Et cum illam o¬
derunt : profecto et eum
de quo nata est nisi odis¬
se non possunt. Ne ꝑ hoc
quia. ueritatem qua iudi¬
cante dampnant᷑. de pa¬
tre deo natam nesciunt:
utiq etiam ipsum et nes¬
ciunt et oderunt. Si oꝑa
non fecissem in eis que ne¬
mo alius fecit. peccatum
non haberent: peccatum
illud scilicet magnum. de
quo et suꝑius ait. si non
uenissem. et locutus fuissem
eis. peccatum non hãberent.

Expanded text:
esciunt autem illam esse veritatem, quae tales quales ipsi sunt damnat. Oderunt ergo quam nesciunt; et cum illam oderunt, profecto et eum de quo nata est nisi odisse non possunt. Ac per hoc, quia Veritatem, qua judicante damnantur, de Patre Deo natam nesciunt, utique etiam ipsum nesciunt, et oderunt. Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit, peccatum non haberent. Peccatum illud, scilicet magnum, de quo et superius ait: Si non venissem, et locutus fuissem eis, peccatum non haberent
Abbreviated transcription (Latin):
rant. quȩ teste nullo solus exer¬
cuit. Uerũenĩ uero cũ scrip¬
tura dicat gloria patris ẽ filiuᷤ
sapiens. ea fidelib auditorib
sufficere poterant de uiro dĩ ad
insigne uirtutũ que ipse per
imitatores suos egisse uidetur.
qui hoc ab ipso sibi acceperunt
qd̾ signis et miraculis enituert.
quod mundi głam calcantes cas¬
nis illecebras declinantes. sprẽ¬
tis rerũ possessionib solicondi¬
tori toto corde adheserunt
Sed quia signũ de celo querentes
a dño signũ ione audieriuit
qui tam̃ signum ionȩ a mortiu
resurgentis ñ crediderunt. ꝑ

Expanded text:
rint quae, teste nullo, solus exerrint quae, teste nullo, solus exercuit. Verum enim vero cum Scriptura dicat: Gloria patris est filius sapiens , ea fidelibus auditoribus sufficere poterant de viro Dei ad insigne virtutis, quae per imitatores suos egisse videtur, quia hoc ab ipso sibi acceperunt quod signis et miraculis enituerunt, quod mundi gloriam calcantes, et carnis illecebras declinantes, spretis rerum possessionibus, soli Conditori toto corde adhaeserunt. V. Sed quia signum de coelo quaerentes a Domino, signum Jonae audierunt; qui tamen signum Jonae a mortuis resurgentis non cr
Abbreviated transcription (Latin):
uerba pensarent que ipse auctor
signorum dixit. qui credit in me¬
opera que ego facio & ipse. faciet.
& maiora horũ faciet. ut uideli¬
cet cessantib exteriorib mira¬
culis quib olim carnales oculi
et infirmi auditores indigebant
iam tandẽ discerent uitã & non
signa pensare quȩ longe melius
ꝓficit. ad emulatione iurtutũ
quam ostensio corporaliũ mira¬
culorũ. Uisibilib enim miracu¬
lis audientiũ corda olim ad in¬
nisibilium fidem ꝑtrahebant᷑
Tdum ꝑhoc qͥd mirsi foris agebat̃
sitas fideliũ excreuit. Uiiͣi
eel ne forte. quilibet hoc beatum
autbertũ indigere arbitretur.
ut ad excusandã signorũ in opiã
nos de uita potus quã de mira¬
culis loquam᷑. certe. preter illa
quȩ ut iactantiã uitaret occultã¬
uit. neq in hominũ notitiam
passus est ꝑuenire. multa quidẽ
sunt quȩ hominib in notuere.
neq celari potuerunt. ex quib
estimari potest quanta illa fue.¬

Expanded text:
verba pensarent; quae, ipse auctor verba pensarent; quae, ipse auctor signorum, dixit: Qui in me credit, opera quae ego facio et ipse faciet, et majora horum faciet . Ut, videlicet cessantibus exterioribus miraculis quibus olim carnales oculi et infirmi auditores indigebant, jam tandem discerent vitam, et non signa pensare; quae longe melius proficit ad aemulationem virtutum quam ostensio corporalium miraculorum. Visibilibus enim audientium corda olim ad invisibilium finem pertrahebant, dum, per hoc quod mirum sitas fidelium excrevit in Sed ne forte quilibet hoc beatum Autbertum indigere arbitretur ut, ad excusandam signorum inopiam, nos de vita potius quam de miraculis loquamur, certe praeter illa quae, ut jactantiam vitaret, occultavit, neque in hominum notitiam passus est pervenire. Multa quidem sunt quae hominibus innotuere, neque enim celari potuerunt; ex quibus aestimari potest quanta illa fue
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ ab arce humilitatis uir iuistꝰ¬
impelli poterat: cui etiam ipsa
pontificalis honoris sublimitas
quȩ plerisq pompȩ fomenta
ministrare solet. plus abiectiõis
materiam prestabat. Qnetiam
dum aliqͦndo ex occasione. alicuiꝰ
miraculi clamor populi ȩxcita¬
Iretur:
ille altiori consilio uilgi admira¬
tionẽ compescere luctabatur opuᷤ
illud dicens ñ sue fuisse fidei sed
diuinȩ uirtutis: pie secum repu¬
tans qͥa melior esset infirmitatiᷤᷤ
conscientia uirtutũ uanitate.
ut cum apło uideatur dicere.
libenter gloriabor in infirmita
tib meis. ut inhabitet in me uirtꝰ
patris nr̃i sollemnitas in laudib
regis suꝑni nos attentius astringi
cõmoneret: eos nimirũ quos ad¬
uersus sem uiruni requirentes
signa scandalitari audiuimus.
oportuerat euangłiee seueritatis
uerbere contundi quȩ dicit. ge¬
neratio mala & adultera signũ
querit. ut phariaici liuoris uitio
ad purũ excocto. fidei euangłies

Expanded text:
tiae ab arce humilitatis vir justutiae ab arce humilitatis vir justus dejici poterat, cui etiam ipsa pontificalis honoris sublimitas, quae plerisque pompae fomenta ministrare solet, plus abjectionis materiam praestabat. Quin etiam cum aliquando, ex occasione cujusdam miraculi, clamor populi excitaretur, ille altiori consilio vulgi admiratione compescere nitebatur, opus illud dicens non suae fuisse fidei, sed divinae virtutis, pie secum reputans meliorem esse infirmitatis conscientiam virtutum vanitate, ut cum Apostolo videbatur dicere: Libenter gloriabor in infirmitatibus meis, ut inhabitet in me virtusPatris nostri solemnitas in laudibus Regis superni nos attentius astringi commoneret, eos, nimirum quos adversus sanctum virum requirentes signa scandalizari audivimus, oportuerat evangelicae severitatis verbere contundi, quae dicit: Generatio mala et adultera signum quaerit , ut, Pharisiacei livoris vitio ad purum excocto, fidei evangelicae
Abbreviated transcription (Latin):
tore deseruiebat. de suo iure. au¬
gendas estimasset. Nichil enim
in reb transitoriis ep̃o placere:
preter quͦd expenderetur inusib
eccłe. Tunc rex ut erat hilaris
dator fr̃ib qui in oratorio beatȩ.
marie famubabantur. unũ rega¬
lis munificentię fiscum dona¬
uit᷑ subsidia temporalia fratrũ:
cui oneng antiqͥtas nom impo¬
suerat. Sed nos dum regis mag¬
nitudinẽ extollendo p̃dicamus:
in uiro quanta fuerat humilita¬
tis constantia ñ existimare qui¬
libet potest potius quã ad mirari.
qui inter tanta regię sedulitatis¬
obsequia. nullo uanitatis tempta¬
mine. supplantari potuit. Ad
uitiũ in multis nimiũ exꝑti su¬
mus. quos ad unius homuneuli.
salutationẽ. aut simulatricem ad¬
ulationem uideas ficile. iactantię.
sp̃u inflari. Qsi aliqua signa uel
falsa hominum estimatione egisse
dicerentur: ꝓculdubio se ꝓpħas
estimarent. cum dona ñ accrpis¬
sent. Sed nullo impulsu iactan¬

Expanded text:
tore, deserviebat, de suo jure autore, deserviebat, de suo jure augendas curaret: nihil enim in rebus transitoriis episcopo placere praeter quod expenderetur in usus ecclesiae. Tunc rex, ut erat hilaris dator, fratribus qui in oratorio Beatae Mariae famulabantur unum regalis munificentiae fiscum donavit ad subsidia temporalia fratrum, cui Oveng antiquitas nomen imposuerat. III. Sed nos dum regis mansuetudinem extollendo praedicamus, in viro Dei quanta fuerit humilitatis constantia non tam aestimare quilibet potest quam admirari; qui, inter tanta regiae sedulitatis, nullo vanitatis tentamine supplantari potuit. Quod vitium in multis nimium experti sumus, quos ad unius homunculi salutationem aut simulatricem adulationem videas facile jactantiae spiritu inflari. Qui si aliqua figura vel falsa hominum aestimatione egisse dicerentur, procul dubio se prophetas aestimarent, cum dona non accepissent. Sed nullo impulsu jactan
Abbreviated transcription (Latin):
leberrimẽ opimonis. nuntus se¬
mel excitatus. deposito fastu regi¬
lis excellentie crebro ad eum ue¬
niebat .&. licet terreni regni i¬
perio sublimatꝰ. cupiebat tam̃ de
celestis regni acqͥsitõe. a uiro dĩedi¬
ficari. Qcũ eunt de temporalis re¬
gni sollicitudine. de futuri beati¬
tudine. de iudicii metũ. de spe
eternitatis familiari colloquio
pͣmoneret: ille eum libenter au¬
diebat .&. audito multa faciebat.
non ut incestus herodes uideat᷑
audisse iołem arguentẽ: sed ut¬
erechias fidelis isaiam consolantẽ
Uerum estimari non potest qͣn¬
to regis animus resultabat gau¬
dio: quod tanti uiri hospicio re¬
cipi. benedictione foueri. collocu¬
tione meruisset edificari. Ui¬
giur ne. ingratus tantis benefi-¬
cus uideretur: estuabat ammo
quonam modo uberius scĩ uiri
graim sibi eonciliaret. Qui tandẽ
a quodã fimiliariũ eius audiuit.
hoc nullo alio pacto facilius ꝓme
cui ipse pater uenerabilis. dõ auẽ¬

Expanded text:
leberrimae opinionis nuntiis seleberrimae opinionis nuntiis semel excitatus, deposito fastu regalis excellentiae, crebro ad eum veniebat et, licet terreni regni imperio sublimatus, cupiebat tamen de coelesti acquisitione a viro Dei aedificari. Qui cum eo de temporalis regni sollicitudine, de futuri saeculi beatitudine, de judicii metu, de spe aeternitatis familiari colloquio praemoneret, ille eum libenter audiebat et audito eo multa faciebat; non, ut incestus Herodes videbatur audiisse Joannem arguentem, sed Ezechias fidelis Isaiam consolantem. Verum aestimari non potest quanto regis animus resultabat gaudio quod tanti viri hospitio recipi, benedictione foveri, collocutione meruisset aedificari. Igitur ne ingratus tantis benificiis videretur, aestuabat animo quonam modo uberius sancti viri gratiam sibi conciliaret. Tandem a quodam familiari ejus audivit hoc nullo alio pacto facilius se pcui ipse Pater venerabilis, Deo auc
Abbreviated transcription (Latin):
Constitutus autẽ insede pontificali.
qualis qͣntꝰq in ea uixit ñ est ñe
possibilitatis euoluere.: Altius em̃
eminet quã ullo sermone ineludi
ualeat. Animalis et enĩ homo ꝑͥ¬
cipere ñ potest. qͣntꝰ hic fuerat in
oeulis summi creatoris. cui nielil
erat cõmune cũ amatorib mundi
prȩt᷑ qͦd cure pastoralis necessitucli¬
ne uidebatur artari. Quam sim.¬
offense declinare potuisset: uera
fides est quia hereniũ potius quã
monasteriũ delegisset:
nequentabat᷑ igitur a populis er
uicinis & ꝓeul remotis urbibea¬
teruatim ad eum confluentib.
qui eximie conuersationis funsa
excitati. uidere eum anxie sitie¬
bant. Iam uero nisi sexus alternꝰ
impechat. cum ꝑsonȩ dignitas
faueat. uideat reginam austri.
requirere sapientiam salomonis:
regem uidelicet festinantẽ. ad con¬
sulta pontificis. Nam dãgobertꝰ.
qui tunc temporis inter francige¬
nas regni monarchiã regebat. cẽ.¬

Expanded text:
Constitutus autem in sede pontificali, Constitutus autem in sede pontificali, qualis quantusque in ea vixerit, non est nostrae possibilitatis evolvere. Altius enim eminet quam ullo sermone includi valeat. Animalis enim homo percipere non potest quantus hic fuerit in oculis summi Creatoris, cui nihil erat commune cum amatoribus mundi, praeter quod curae pastorali necessitudine videbatur arctari; quam si inoffense declinare potuisset, vera fides est quia eremum potius quam monasterium delegisset. Frequentabatur igitur a populis, ex vicinis et procul remotis urbibus catervatim ad eum confluentibus. Qui, eximiae conversationis fama excitati, videre eum anxie sitiebant. Jam vero, nisi sexus alternus impediat, eum personae dignitati faveat, videas reginam Austri requirere sapientiam Salomonis, regem videlicet festinantem ad consulta pontificis. Nam Dagobertus, qui tunc temporis inter Francigenas regni monarchiam regebat, ce
Abbreviated transcription (Latin):
tione torpentis serui ii
refulsit temporib dagob̾ti regis
francorũ incliti. Qab ipsis sacre
pueritis annis suꝑna gr̃a aspiratꝰ.
annosos uiros seĩs pixibat morib¬
Litteralib deniq studiis traditꝰ.
et eccłasticis sanctionib decent᷑
informatꝰ. ꝑ gradus singulos ꝓfi¬
tiens. succedentib uirtutũ in¬
crem̃tis. ꝓuectus est ad culmen¬
I sacerdotalis honoris¬
xigente. itaq sorte mortalis na iii.¬
ture. contigit ableb̾tũ cameracen
cuus. & succesioremeritus ꝓficiens
de uirtute in urtutem eiꝰdẽ sedis
pontificalem sortitꝰ est dignitatẽ.
orro humane salutis auctor iͣ¬
p̃scius antiquũ hostem tanto ardeg¬
tius gregem dominicũ insecuturũ.
qͣnto uicinius instante fine scli
Iciret nichil suꝑesse qͦd ad tẽptan¬
dum artib suis ulterius patuisset.
aduersus tyrannidis eiꝰ impetũ.
ualidũ defensionis nob̃ parauit
gregis sui pastorem uigilantissimũ
et eustodem animarũ fidissi mũ

Expanded text:
tione torpentis servi. Derobatissimus, refulsit, temporibus Dagoberti regis Francorum inclyti. Qui, ab ipsis sacrae pueritiae annis, superna gratia aspiratus annosos ralibus denique studiis traditus et ecclesiasticis sanctionibus decenter informatus, per gradus singulos proficiens, succedentibus virtutum incrementis, provectus est ad culmen sacerdotalis honorisx gente itaque sorte mortalis naturae contigit Albertum Cameracenscuus et successor emeritus, proficiens de virtute in virtutem, ejusdem sedis pontificalem sortitus est dignitatem. Porro humanae salutis Auctor, praescius antiquum hostem tanto ardentius gregem Dominicum insecuturum quanto vicinius, instante fine saeculi, sciret nihil superesse quod ad tentandum artibus suis ulterius potuisset, adversus tyrannidis ejus imperium validum defensionis nobis paravitgregis sui pastorem vigilantissimum et custodem animarum fidissimum. II.
Abbreviated transcription (Latin):
t ecce subito eisdem ꝓsꝑitatis tẽpo¬
rib animositas dirissimarũ gen
intentione truculenta wandaloꝵ.
multitudo ꝓpando accelerat: sub¬
urbium. gladioq interemptis
utriusq serus ꝓgenitorib cũ filii.
ñ aliam dignitatis głam. aut aliud
aliqͥd in tẽporalib lucris c̃cupisibi

Expanded text:
ecce subito ejusdem prosperitatis temporibus, animositas dirissimarum gentintentione truculenta, Wandalorum multitudo properanter accelerat, suburbium, gladioque interemptis utriusque sexus progenitoribus cum filiis, non aliam dignitatis gloriam, non aliud aliquid in temporalibus lucris
Abbreviated transcription (Latin):
exultatione. nullus eorum. gau¬
det. ⁊quisquis de presentib
tantum exultat: et eternis
bonis inter esse non concu¬
piscit. cui exilium patria es¬
se creclitur. et mors iuta. esse¬
estimatur: cui deus uenter

Expanded text:
exsultatione nullus eorum gaudet, quisquis de praesentibus tantum exsultat, aeternisque bonis interesse non concupiscit: cui exsilium patria esse creditur, et mors vita aestimatur; cujus Deus venter
Abbreviated transcription (Latin):
prioratus agnoscant. xͣi¬
et enim pͣsidentis animꝰ ad elatio¬
nem̃ potestatis suȩ delectatione
rapiatur: recte ꝑquenda sapien¬
tem dicitur. Ducem te consti¬
tuerunt. noli extolli: sed esto in
illis quasi unus ex illis. Hinc
etiam petrus ait. Non dominan¬
tes in elero: sed forma facti gregi
& tamen nonnũquã graunis
delinquitur. si inter ꝑuersos pluᷤ
aequalitas quã disciplina custo¬
ditur. Quia enĩ falsa pietate. su¬
peratus. ferire heli delinquentes
filios noluit: apud districtum
iudicem semet ipsum cũ filiis
crudeli damnatione ꝑcussit.
Unde necesse est. ut rectorem
subditis. & matrẽ pietas. et pa¬
trem erhibeat disciplina
Atq inter hȩc sollicita circũspe

Expanded text:
prioratus agnoscant. Nprioratus agnoscant. Ne enim praesidentis animus ad elationem potestatis suae delectatione rapiatur, recte per quemdam sapientem dicitur: Ducem te constituerunt, noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Hinc etiam Petrus ait: Non dominantes in clero, sed forma facti gregi . Et tamen nonnunquam gravius delinquitur, si inter perversos plus aequalitas quam disciplina custodiatur. Quia enim falsa pietate superatus ferire Heli delinquentes filios noluit, apud districtum judicem semetipsum cum filiis crudeli damnatione percussit . Unde necesse est, ut rectorem subditis et matrem pietas et patrem exhibeat disciplina. Atque inter haec s