comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ legumen. nec quid salis adusũ condiendi
saporis acceꝑit. Sane die resurrectionis uel
natiuitatis dominicȩ potiones singulȩ su¬
mebantur. in quib ita uini sapor aqͥs nimi¬
is delebat᷑. ut aceti austeritas solet largis
ꝑmistionib temperalĩ: In refectionib p̃mũ
cinerẽ p̃libauit. deinde panẽ ordeiceũ sũp.¬
sit: quẽ tam̃ ipse excussit & moluit: Et cũ
hic cib gͣuior ieiuniis iudicaretur:. nũquã
nisi uesꝑe. int̾dũ tam̃ in ebdomada media
plerũq die septima ponebatur:. Dehinc in¬
dumentũ cuculla & tunica: indiscretis
fuere cẽporibꝰ Nã neq hieme accessit adiec¬
tio: neq estate leuamen ad missu est. Qd
utrumq tam diu usui fuit nͥ forte donatũ
est donec attricione nimia solueret᷑ sẽꝑ
cilicio interiꝰ inherente. Spatiũ uͦ lectuli
sui trabicule dolatiles ambiebant: in iectas
cineres usq ad summitate marginis conti¬
nentes. Qui tam̃ cocidiana inp̃ssione den¬

Expanded text:
non legumen, numquam vel salis ad usum condiendi saporis acceperit. Sane die resurrectionis vel nativitatis dominicae potiones singulae sumebantur, in quibus ita vini sapor aquis nimiis delebatur, ut aceti austeritas solet largis permixtionibus temperari. In refectionibus primum cinerem praelibavit, deinde panem ordeaceum sumpsit, quem tamen ipse excussit et moluit. Et cum hic cibus gravior ieiuniis iudicetur, numquam nisi vespere, interdum tamen in ebdomada media, plerumque die septimo ponebatur. 4. Indumentum cuculla et tunica indiscretis fuere temporibus. Nam neque hieme accessit adiectio, neque aestate levamen admissum est. Quod utrumque tam diu usui fuit, nisiforte donatum est, donec adtritione nimia solveretur, cilicio semper interius inhaerente. Spatium vero lectuli sui trabiculae dolatiles ambiebant, iniectos cineres usque ad summitatem marginis continentes; qui tamen, cotidiana inpressione den
Abbreviated transcription (Latin):
aduerti. Uesticur colobio albo: clauato purpura
Induitur pallio albo: ꝑsingulos angulos gemmas st̃c
purpureas habente singulas: Siginti õser annas
sunt: quo nunquã solidantur uestim̃ta eiꝰ. nũqufi
annos nunquã ueterascunt. Cencies ꝑdic̃ fleriiꝰ
uebemens est: Ambulant cũ eo angłi di. qͥñ ꝑ.
mittunt eũ fatigari. ñ esurire. Semꝑ eodẽ iuu¬

Expanded text:
adverti. Vestitur colobio albo clavato purpura, induitur pallio albo, per singulos angulos singulas gemmas purpureas habens. Viginti sex anni sunt ex quo nunquam sordidantur vestimenta ejus, neque annos nunquam veterascunt. Centies flexis genibustuba vehemens est. Ambulant cum eo angeli Dei, qui non permittunt eum fatigari nec esurire. Semper eodem vul
Abbreviated transcription (Latin):
tentissime officia inibi a demonio curatus
⁊ plenit̃ saciatus ẽ. ceu nunquã adiabolo
uexatus eẽt. Alia quoq in numerabi-¬
lia signa insuprascripta aeccłia ⁊inante¬
dicto pͥmo ordinacionis atq consecraci-¬
onis siue reconciliacionis sue anno necñ
ec in subsequentib annis innumerabilia mul¬
tis apparuer̃ uidentib signa que ꝓpter ꝓ-¬
lixitatem siue ꝓpt̾ cedium lectoris atq
auditoris hic ñ inseruimus. Quȩ tam̃ tan¬¬
ta sunt in eiciendo demoniis in recipiendo
gressib in reddendo auditib ⁊ reparando
uisib siue in reliquis dĩ beneficiis quanta
ut reor duo uł tres quat̾niones minime
caꝑe ualent. Alii autẽ infirmi tam de fe¬
brib ꝙ ⁊ de aliis infirmitatib insuprascrip¬¬
ta eccłia innumerabilit̾ multi dnõ largi¬
ente sunt sanati atq pristinam sanitatẽ
reciꝑe ⁊ plenam meruerunt adipisci salu¬
nouembrium die a largicione domni hlu¬¬

Expanded text:
tensissime officia, a daemonio curatus tensissime officia, a daemonio curatus et pleniter sanatus est ceu nunquam a daemonio vexatus esset. Alia quoque innumerabilia signa in suprascripta ecclesia et in antedicto primo ordinationis, consecrationis, sive reconciliationis suae anno, necnon et in subsequentibus annis, innumerabilia multis apparuerunt videntibus signa, quae propter prolixitatem sive propter taedium lectoris atque auditoris hic non inseruimus; quae tamen tanta sunt in ejiciendis daemoniis, in recipiendis gressibus, in reddendis auditibus, et reparandis visibus, sive in reliquis Dei beneficiis quanta, ut reor, duo vel tres quaterniones minime capere valerent. Alii autem infirmi tam de febribus quam de aliis infirmitatibus in suprascripta ecclesia innumerabiliter multi, Domino largiente, sunt sanati, atque pristinam sanitatem recipere et plenam meruerunt adipisci saluteNov. die a largitatione domni Lu
Abbreviated transcription (Latin):
scõrum martirum geruasii ⁊ ꝓthasii
atq scĩ stephani deuotissime matutina-
le ꝑagerent sinasin tam auditum quã
⁊ locutionem inibi plenit̃ recepit. Et
ita loqui atq audire meruit ceu nun-¬
quam surdus aut mutus fuisset. Sequen¬
ti namq temꝑe quidã cecus uenit in
iam dictam accłiam dum missa a sepedi-¬
cco aldrico ep̃o ⁊ a suis consacerdotib si-¬
ue reliquis ministris deuotissut ꝑage¬¬
batur uisum dño largiente reciꝑe insu¬¬
pradicta aeccłia meruit plenum.⁊ ita ui-¬
dere ueluti nunquã cecus fuisset. Alius
gͦ plenus demonio qui grauiter adiabo¬¬
lo uexabatur ⁊ sepe tam mnignem quam
⁊ inaquam siue in reliqua ꝑicula se de-¬
mergere uolebat qui ⁊ multis finib
constrictus atq conligatus erat ne ali-¬
quem ledere posset insupradictam ec-¬
cłiam ad matutinales in axin adueniens
dum ibi a dĩ seruis ibidem constitutis ⁊
a iam dicco ep̃o diuina ꝑagebantur in¬

Expanded text:
sanctorum martyrum Gervasisanctorum martyrum Gervasiani ecclesia devotissime matutinalem peragerent synaxin, tam auditum quam et locutionem inibi pleniter recepit, et ita loqui ac audire meruit ceu nunquam surdus ac mutus fuisset. Sequenti namque tempore quidam caecus veniens in jam dictam ecclesiam, dum missa a saepedicto Aldrico episcopo et a suis consacerdotibus sive reliquis ministris devotissime peragebatur, visum Domino largiente recipere in supradicta ecclesia meruit plenum et ita videre veluti nunquam caecus fuisset. Alius ergo plenus daemonio, qui graviter a diabolo vexabatur, et saepe tam in ignem quam et in aquam sive in reliqua pericula se demergere volebat, qui et multis funibus constrictus atque colligatus erat ne aliquem laedere posset, in supradictam ecclesiam ad matutinalem synaxin adveniens, dum ibi a Dei servis ibidem constitutis et a jam dicto episcopo divina peragebantur in
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dictis.u. festiuitatib censuit ut p̃dicti
canonici ⁊ dĩ serui acciꝑent de p̃fata uilla
de pane optimo ꝑ singłos p̃dictaꝵ festiui-¬
tatum dies modios. ini. arietes optimos.ui.
⁊ de uino optimo mođ .iu. ⁊ de pocione op¬¬
tima mod̾ .i. ⁊ cetera sicut meiꝰ testam̃to. qđ
de eadẽ refecit continent᷑ inserta. Impso
gͦ ordinacionis atq consecracionis p̃scͥpte
matris ⁊ cenomannice ciuitatis aeccłie an¬
buente multis. Quidam enim claudus ⁊
utrisq pedib debił in p̃fata aeccłia adues-¬
ꝑtinales in axin adueniens dum frẽs inibi¬
dõ uota ꝑsoluerent ⁊ officia uesꝑtina ꝑage¬
rent utrisq pedib res tauratus ac fanat᷑
multis uidentibus fuit. Ita uͦ pristinum
reciꝑe meruit gressum quasi nunquam
clausus ac debilis fuisset. Alius siqͥdẽ
ad matutinales inaxin ueniens qui mu¬¬
tus abortu natiuitatis suȩ ⁊ surdus erat
dum canonici ac dĩ serui iniam dicta
scĩ saluatoris ⁊ scẽ dĩ genitricis marie ⁊

Expanded text:
uinque festivitatibus censuit ut praedicti canonici et Dei servi acciperent de praefata villa de pane optimo per singulos praedictarum festivitatum dies modios quatuor, arietes optimos sex, et de vino optimo modios duos, et de potione optima modium unum, et caetera, sicut in ejus testamento quod de eadem re fecit, continentur inserta. V. In ipso ergo ordinationis atque consecrationis praescriptae matris et Cenomanicae civitatis ecclesiae anbuente multis. Quidam enim claudus et utrisque pedibus debilis in praefata ecclesia ad vespertinalem synaxin adveniens, dum fratres Domino vota persolverent et officia vespertina peragerent, utrisque pedibus restauratus ac sanatus multis videntibus fuit, ita vero pristinum recipere meruit gressum quasi nunquam claudus ac debilis fuisset. Alius siquidem ad matutinalem synaxin veniens, qui mutus ab ortu nativitatis suae et surdus erat, dum canonici ac Dei servi in jam dicta sancti Salvatoris et sanctae Dei genitricis Mariae, et
Abbreviated transcription (Latin):
rogauimꝰ conscribenda constat delegas se
nuncupata basilica habeat teneat possideat
quicumq loci ipsius dignitatẽ ꝑ̃ceꝑit iure
hereditario ꝑpetualit fibimet uindicet
possidendum si ullo umquam temꝑe aut
pontifex ciuitatum aut quilibet ꝑsona a no-¬
bis donata uł tradita de dñãtionem ipsitis¬
bafilice abstrahere uoluerit induat male¬¬
dictionem ꝓbenedictione. ⁊ dñi nr̃i ihu xp̃i

Expanded text:
rogavimus conscribendam, constat delegasse, rogavimus conscribendam, constat delegasse, nuncupata basilica habeat, teneat, possideat, quicunque loci ipsius dignitatem perceperit, jure haereditario perpetualiter sibimet vendicet possidendum. Si ullo unquam tempore aut pontifex civitatis aut quaelibet persona a nobis donata vel tradita de dominatione basilicae ipsius abstrahere voluerit, induat maledictionem pro benedictione, et Domini nostri
Abbreviated transcription (Latin):
prb̃t cenuit cum broialos marcelliacensis
cum uineis siluis pratis pascuis aquis aqua-¬
rumq decursib cum accolas .x. comma-¬
nentes in rem aeccłiȩ. Quicumq oportum ad
domum ipsam fuerint quos padsignacio-¬
ne leudorico defensorem aeccłie ꝑceperit pos-¬
sidendos cum mancipiis his nominib launo-¬
ueto foedulo cum uxore taligia sesulfo casti¬¬
no cum uxore leudomalla ⁊ filio leudoghifi-¬
lo cum filia childegunde pupa cum filios po-¬
pulonio cum porcus leudomado mundo fe¬
prb̃t accepimꝰ cũ mancipia qui ibidem exco-¬
lere uidentur. Pratum intra uiuario supra
ripa saite secum quẽ abundantiꝰ uł auctores
aeccłiȩ uisi sunt cenuisse childigisilo puero eũ
arm̃tum peccorum quẽ ipse cuctodire uidet᷑
⁊ campo adiacentem admemorato prato quẽ
nt̃o oꝑe fecimus. Sescimundo cum uxore sua
uiuliare. Hȩc omnia qđ ꝑ hanc paginam do-¬
naciones quem aunulfo diacono ꝓt̃ unammit̃

Expanded text:
oriae Ap. Presbyter tenuit, cum broialis Marcelliacensis, oriae Ap. Presbyter tenuit, cum broialis Marcelliacensis, cum vineis, silvis, pratis, pascuis, aquis aquarumque decursibus, cum accolis decem commanentibus in rem Ecclesiae. Quicunque opportuni ad domum ipsam fuerint, quos per ad signationem Leudorico defensore perceperit possidendos, cum mancipiis his nominibus Lanvoneto, Fredulo cum uxore Taligia, Sesulfo, Castino cum uxore Leudomalla et filio Leudoghisilo, cum filia Childegunde, Puppa cum filio suo Populonio, cum Leudomundo epresbytero accepimus, cum mancipia qui ibidem excolere videntur, pratum intra vinarium supra ripa Sarthae secum quem Abundantius vel actores Ecclesiae visi sunt tenuisse, Chyldigisilo puero, cum armento pecorum quem ipse custodire videtur, et campo adjacente ad memorato prato quem nostro opere fecimus, Sescismundo cum uxore sua Wiliare. Haec omnia quidem per hanc paginam dnationis, quam Aunulfo diacono praerato unanimiter
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ munere. Et si sensus ur̃ in nos contu¬¬
lerit claritatem hanc paginolam do-
natumq eẽ. uolumus uillã cognomi-¬
nantẽc tricionẽ quem abundancius qͦn-
dam uisus ẽ. tenuisse ꝑ loca designata
de confluentes usq bruias defluit in
induã usq t̃minũ ꝓliacensẽ subiungen¬¬
te ad se adiacentia saturniacinse inde ꝑuiã sa-¬
turniacinsẽ ꝑuenit aduuacta usq camprda-¬
ulfũ Deinde ad broialo cenfurio usq ad dom̃
mere. Inde ad campo logiacinse ꝑuenit ad
ipsũ tricionẽ. Cum id quicquid mallaricus di¬
aconus nr̃ temꝑe uitȩ suȩ ufu fructuario pos-¬
sidere uidetur. Cum agris pratis pascuis
siluis aquis aquarũ ue decursib Cum man-¬
cipiis his nominib leudomado cum uxore no-¬
mine leudomalla ⁊ infantulum litomeri leu-¬
dulfo. Item leudulfo. Chariobaudi. Uinofle-¬
de ⁊ mogiane gregi equino quem allomeris
intra t̾mino ipsoᷤ commanens custodire uide¬

Expanded text:
et munere; et si sensus vester in nos contuet munere; et si sensus vester in nos contulerit claritatem, hanc paginolam donanatumque esse volumus villa cognominante Tricione, quam Abundantius visus est quondam tenuisse, per loca designata ad Confluentes usque Bucias defluit in Indua usque termino Proliacense, subjungente ad se adjacentia Saturniacinse, inde pervia Saturniacinse pervenit ad vuacta usque campo Daulfo, deinde a broialo Censurio usque ad domum Merae, inde ad campum Locogiacinse pervenit ab ipso Tricione, cum id quidquid Mallaricus Diaconus noster tempore vitae suae usufructuario possidere videtur, cum agris, pratis, pascuis, silvis, aquis aquarumve decursibus, cum mancipiis his nominibus, Leudomado cum uxore Leudomalla et infantulum Litomeri, Leudolfo, item Leudolfo, Chariobandi, Vinoflede, et Mogiane, gregi equino quem Allomeris intra terminum ipsum commanens custodire vide
Abbreviated transcription (Latin):
atq aliorum tam ep̃orum quã ⁊ aliorum
nobilium uirorum fecit hic inserere pla-¬
cuit. Exemplar priuilegii ⁊ traditionis
quã domius domnolus de uilla tricio-
ne ⁊de fraxinido siue de busc uillula
nomine atq de aliis uillulis siue rebus
ac t̃ritoriis siue sedis aeccłiȩ in die dedica-¬
tionis sepedicte scĩ iuincentii aecł̃iȩ ad
ipsam accłiam fecit.
rõ uenerabili eccłiȩ cenomannice
clero domnolus ep̃c congruum no-¬
bis fuit ut uotum desiderabile in cari-¬
tatis ur̃e noticiam poneremus. Quia
si consensus ur̃ desiderium cordis nr̃i
decreta adnecterit credimꝰ nulliꝰ uullo
umquã cemꝑe contrarietate a nobis
parit̃ firmata posse conuelli. Cum ꝓ
salutem populi uł custodiam ciuitatis
reliquias dni ac uenerabilis scĩ uincentii
martiris in t̾cedente p̃sumptione ausi
fuerimꝰ deferre cũ dĩ adiutorio uł ur̃o
eidem loco dignitatis ereximus in eul-¬
mine ita petimus itnro parit ditetur

Expanded text:
atque aliorum tam episcoporum quam et aliorum atque aliorum tam episcoporum quam et aliorum nobilium virorum fecit hic inserere placuit. VII. Exemplar privilegii et traditionis quam domnus Domnulus de villa Tricione et de Fraxinido, sive villula nomine Debuc, atque de aliis villulis sive rebus ac territoriis suae sedis ecclesiae in die dedicationis saepedictae Sancti Vincentii ecclesiae ad ipsam ecclesiam fecit. Domino venerabili Ecclesiae Cenomanicae clero Domnolus episcopus. Congruum nobis fuit ut votum desiderabile in charitatis vestrae notitiam poneremus; quia si consensus vester desiderium cordis nostri decreta adverterit, credimus nullius nullo unquam tempore contrarietate a nobis pariter firmata posse convelli, cum pro salute populi, velut custodiam civitatis, reliquias domni ac venerabilis sancti Vincentii martyris intercedente praesumptione ausi fuerimus deferre, cum Dei adjutorio et vestro, eidem loco dignitatis ereximus in culmine, ita petimus ut nostro pariter ditetur
Abbreviated transcription (Latin):
fecit ꝗdo p̃fatũ monas teriolum ⁊ iam
dictam aeccł̃iam de reb sue sedis aeccłiȩ
dictauit ipso temꝑe minime inuenire
quiuit quod ei tunc absconditum firit.
Sed post ea quã illudiam eumdicatum
⁊ ꝑ p̃ceptum confirmatũ monasteriolũ
habuit ipsum pͥuilegium dño amnimi¬
culante inuemire ⁊ adipiscimeruit. Iccir¬
co in hoc opuscło p̃dictum pͥuilegium
nob̃ in serere placuit ut si qđ absit futu¬¬
ris temꝑib de sepe iam dicta abbatia ali-¬
qua quęstio orta fuerit ⁊ p̃fatum pͥuile-¬
gium aliqua machinacione aut malo in-¬
gemio aliquis occultare uellet in hoc o¬¬
puscło exemplar eius inueniretur cũ qͦ
⁊ solacium fideles eiusdem sce dĩ eccłiȩ
haberent qualit̃ ipsa abbatia nunquã
aiure ⁊ dñacione p̃fate eccł̃ie ꝑdita fi-¬
eret. Similiter ⁊ priuilegium qđ iam
dictus domnus dominolus de colonica ad
ȩccłiam scĩ uincentii ⁊ adopus fr̃m ibi de-¬
gentium cum consensu canonicoꝵ suoꝵ

Expanded text:
teriolum et jam dictam Ecclesiam de rebus suae sedis Ecclesiae ditavit, ipso tempore minime invenire quivit, quod ei tunc absconditum fuit. Sed posteaquam illud jam evindicatum et per praeceptum confirmatum monasteriolum habuit, ipsum privilegium Domino adminiculante invenire et adipisci meruit. Idcirco in hoc opusculo praedictum privilegium nobis inserere placuit; ut si, quod absit, futuris temporibus de saepe jam dicta abbatia aliqua quaestio orta fuerit, et praefatum privilegium aliqua machinatione aut malo ingenio aliquis occultare vellet, in hoc opusculo exemplar ejus inveniretur, cum quo et solatium fideles ejusdem sanctae Dei ecclesiae haberent, qualiter ipsa abbatia nunquam a jure et dominatione praefatae ecclesiae perdita fieret. Similiter et privilegium quod dictus domnus Domnolus de colonica ad ecclesiam Sancti Vincentii et ad opus fratrum ibi degentium cum consensu suorum canonicorum
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a eccłia nr̃a excerptꝰ ẽ. cui ad fruc¬
tũ. scientia ad exẽplu mores echubat
Unꝰ ille tͥ ꝓmultis erit. qm̃ in illo uno:
multos magistros inuenies. Porro
diuturnior eiꝰ apud te cõu̾satio:
pauca me suꝑ eo scͥpsisse cõclama

Expanded text:
ra Ecclesia excerptus est, cui et ad fructum scientia et ad exemplum mores exuberant. Unus ille tibi pro multis erit, quoniam in illo uno multos magistros invenies. Porro diuturnior ejus apud te conversatio, pauca me super eo scripsisse conclama
Abbreviated transcription (Latin):
cũ reuestiario adtuitionẽ ⁊ defen¬
sionẽ honam̃torũ eccłie a nouo
fundauit. ⁊ forniceo oꝑe cooꝑuit.
ne reliquie sc̃õrũ uł thesaurꝰ eccł̃ie¬
posset aliqͣndo in cendio popula¬

Expanded text:
cum revestiario, ad tuitionem et defensionem ornamentorum ecclesiae, a novo fundavit, et forniceo opere cooperuit, ne reliquiae sanctorum, vel thesaurus eccleposset aliquando incendio popula
Abbreviated transcription (Latin):
amq ꝓgresso sibi uniu̾si qͣsi ange¬
lo dei honorẽ exhibebant ⁊ reuerẽ¬
tĩa. Dux eñĩ appullie. ⁊ auunculꝰ
eiꝰ. comes sicilie Rogeriꝰ audita
fama scientie presulis ⁊ honesta¬
tis. illũ cũ maximo honore ⁊ in¬
credibili reu̾entia susceꝑunt.
Idẽ uͦ Rotgeriꝰ dux. ccc. libras thu¬
ris preciosi ꝓpriis confecit manibꝰ.
na balsami qͣntitate ⁊ cũ qͥnq
palliis preciosis ⁊ uinagiis argẽ¬
deis ⁊ deauratis ⁊ acerra argentea
cuiꝰ materiã artifitiũ suꝑabat:
destinauit. Rogeriꝰ etĩa comes si¬
cilie ad faciendũ opus beati iuliani
centũ untias auri. ⁊ aduictũ cano¬
nicorũ decẽ libras cenomañ mo¬
nete delegauit. In eisdẽ quoq regio¬
nibus erat quedã sc̃a ⁊ nobilis ma-¬
trona que uisione angłica sepe¬
numero inspirata. in honore et
nomine patroni nr̃i pussun ui¬
lian cenobiũ construxerat :⁊ hec
socios presulis itineris ignaros ⁊
noctis tenebris ꝑqueq deuia oberrã¬

Expanded text:
amque progresso, sibi universi quasi angelo Dei honorem exhibebant et reverentiam. Dux enim Apuliae, et avunculus ejus comes Siciliae Rogerius, audita fama scientiae praesulis et honestatis, illum cum maximo honore et incredibili reverentia susceperunt. Idem vero Rogerius dux trecentas libras thuris pretiosi propriis confecit manibus,na balsami quantitate, et cum quinque palliis pretiosis et vinagiis argenteis et deauratis, et acerra argentea, cujus materiam artificium superabat, destinavit. Rogerius etiam comes Siciliae, ad faciendum opus B. Juliani centum uncias auri, et ad victum canonicorum, decem libras Cenomanicae monetae delegavit. In eisdem quoque regionibus erat sancta et nobilis matrona, quae visione angelica saepenumero inspirata, in honore et nomine patroni nostri piissimi Juliani coenobium construxerat; et haec socios praesulis itineris ignaros, et noctis tenebris per quaeque devia oberran
Abbreviated transcription (Latin):
auro ⁊ argentõ purissimo elegan¬
tissime decorati. Pret̾ea duo cande¬
labra argẽtea obrime de aurata.
s meluis fab̾cata. cũ turibulo
argenteo et duobꝰ batulis simili-¬
ter de auratis. ⁊ cruce argentea
auro ⁊ gẽmis illustrata ⁊ calice
argenteo unterius exteriꝰq de au¬
rato. Nec nõ due preciose plane¬
de optimo aurifriseo adhornate.
⁊ duo anuli aurei põtificales cũ
duabus capis syricis ⁊ qͦddam
palliolo ⁊ mantib ⁊ alba ⁊ stola

Expanded text:
auro et argento purissimo eleganauro et argento purissimo elegantissime decorati; praeterea duo candelabra argentea optime deaurata, sed melius fabricata, cum thuribulo argenteo, cum duobus baculis similiter deauratis, et cruce argentea, auro et gemmis illustrata, et calice argenteo, interius exteriusque deaurato, necnon duae pretiosae planetae, optimo auriserico adornatae, et duo annuli aerei pontificales, cum duabus cappis sericis, et quodam palliolo, et mantili, et alba, et stola,
Abbreviated transcription (Latin):
uerat absq difficultate recipiẽtes.
cũ ornam̃tis illis ꝓsꝑo itinere ad
eccłiam nr̃am diuina gr̃a comitã¬
te reu̾si sunt. Ep̃c aut̾e cognito
eorũ aduentu cum eccłiastico ap¬
paratui ⁊ festiua deri ⁊ populi ꝓ¬
cessione extra ciuitatẽ eis letabũ¬
dis occurrit. ⁊ tam sc̃a tanꝙ
pretiosa munera cũ qua decuit
ueneratione suscipiens. cũ ingẽti
cleri plebisq gratulatione in secre¬
tario matͥs eccłie collocauit. Erat
ibi in pͥmis quedã aurea tabula ĩ
qua erat yconia sci demetrii mar¬
tẏris miro artificio mirifice fabri¬
cata. cuiꝰ materĩa licet aureã mi¬
in cõꝑabilis thesaurũs desiderabił
signatur. scił quedã untia eiꝰdem
m̃ris cũ dente scĩ ioħis baptiste
genitͥtis. T abula ẽtiam altaris¬
inttinere deportanda auri simul
et argenti exutraq parte lami¬
nis uestita ductilib. Ibi nempe
una costarũ recluditur. ꝓtho¬
martyris stephani. Deinde duo
libͥ. unꝰ euangeliorũ. alt̃ missał.

Expanded text:
verat, absque difficultate recipientes, cum ornamentis illis prospero itinere ad ecclesiam nostram, divina gratia comitante, reversi sunt. Episcopus autem, cognito eorum adventu, cum ecclesiastico apparatu, et festiva cleri et populi processione extra civitatem eis laetabundus occurrit, et tam sancta et tam pretiosa munera cum qua decuit veneratione suscipiens, cum ingenti cleri populique congratulatione, in secretario matris ecclesiae collocavit. Erat ibi quaedam aurea tabula, in qua erat iconia sancti Demetrii martyris, miro artificio fabricata, cujus materiam auream miomparabilis, thesaurus desiderabilis signatur, scilicet quaedam uncia ejusdem martyris cum dente sancti Joannis Baptistae, Genitricis; tabula etiam altariitinere deportanda, auri simul et argenti, ex utraque parte laminis vestita aureis ductilibus. Ibi nempe una costarum recluditur protomartyris Stephani, deinde duo libri, unus Evangeliorum, alter missalis,
Abbreviated transcription (Latin):
no die p̃dictus abbas antedicti loci adsti-¬
pendia fr̃m nuncupante basilice faciat
dinatus de loco p̃fato cõmemorationẽ
in eam annis singulis adimplere ꝓcuret
ideo cibi nuuarde diacone ac defensor nr̃e
aeccłie indico atq iubeo ut hoc tua tradi-¬
cione sicuti nunc ad aeccłia possidetur
cum omni soliditate uł adiacentia sua¬
leuso abbate facias cons ignari hoc uero
inserendũ rogaui ut qui uoluntati meȩ
obuius eẽ. uoluerit maledictionem illã
incurrat quã ꝓpħa inpsalmo. cuiiii. de¬
cantauit. Et p̃sens pagina maneat in¬
coniuulza quã ꝓrei firmita manu ꝓpͥa
subscripsit ⁊ donnis ⁊ frib meis minuendã
puscło exemplar p̃cepti quod iam dictus
uico piissimo imꝑatore quando res de
sepedicta scĩ uincentii abbatia ⁊ ipsam
abbatiam euindicare ⁊ adipisci meruit.

Expanded text:
no die praedictus Abbas antedicti loci ad stino die praedictus Abbas antedicti loci ad stipendia fratrum nuncupatae basilicae faciat dinatus de loco praefato commemorationem meam annis singulis adimplere procuret. Ideo tibi, Niviarde diacone, ac defensor nostrae ecclesiae, indico atque jubeo ut hoc tua traditione, sicuti nunc a dicta ecclesia possidetur, cum omni soliditate vel adjacentia Suolevo abbati facias consignari. Hoc vero inserendum rogavi, ut qui voluntati meae obvius esse voluerit, maledictionem illam incurrat quem Propheta in psalmo CIX decan tavit, et praesens pagina maneat inconvulsa, quam pro rei veritate manu propria subscripsi et domnis et fratribus meis muniendam oc opuscolo exemplar praecepti quod jam dictus vico piissimo imperatore, quando res de saepe dicta sancti Vincentii abbatia et ipsam abbatiam adjudicare et adipisci meruit.
Abbreviated transcription (Latin):
tem exemplar auod dooꝯnius
doaiolos de uilla caroni percon¬
seneuoꝯ canonicorroꝯ suoruos ad
Anno .xx. reani drũ nñi chile eRici
eloriosiss iau reeis pridie nonas
go domnolus in xp̃i nomine ep̃c eum
euocass em domno ⁊ fr̃i meo audoueo
epõ andegaue ciuitatis uisitare scĩs limini-¬
bus patroni pecculiaris mei uictori ep̃i im-
mo ⁊ solempnitatem ipsius celebras sem cũ
consensu omnium fr̃m meorum presbite-¬
rorum quia ante tempus testam̃tũ meum
condidi ⁊ in ipsum uoluntatem meam ad¬
huc non compleui quod in eum conscriptũ
uidetur uolo in omnib conseruet᷑ ⁊ hec
paginola plenam capiat opto robore dono
basilice scorum uincentii ⁊ laurentii quẽ
meo oꝑe construxi ⁊ edificaui ꝓ saluaci-¬
onem ciuitatis ⁊ ppłi conlocaui coloneca
cognominante canonno. Cum agris pra-¬
tis pascuis silius aquis aquarũtie de-¬
cursib ⁊ mancipiola dua uualdardo cũ
uxore sua ut infantib eorum qui ibidẽ
nunc commanere uidentur abhodier-¬

Expanded text:
quod dominus Domnolus de villa Canon per consensum canonicorum suorum ad Anno XX regni Domini nostri Chilperici gloriosissimi regis, pridie Nonas ego Domnolus in Christi nomine episcopus cum evocassem domno et fratri meo Audoveo episcopo Andegavae civitatis visitare sanctis liminibus patroni peculiaris mei Victorii episcopi imo et solemniter ipsius celebrassem, cum consensu omnium fratrum meorum presbyterorum, quia ante tempus testamentum meum condidi et in ipsam voluntatem meam adhuc non complevi, quod meum conscriptum videtur volo in omnibus conservetur, et haec paginola plenum capiat opto robur. Dono basilicae sanctorum Vincentii et Laurentii, quam meo opere construxi et aedificavi pro salvatione civitatis et populi collocavi colonicam cognominatam Cannono, cum agris, pratis, pascuis, silvis, aquis, aquarumve decursibus, et mancipiola duo Waldardo cum uxore sua vel infantibus eorum qui ibidem nunc commanere videntur, ab hodier
Abbreviated transcription (Latin):
tati ꝓmͦ suo cooꝑator existere. et
eccłiam lib̾s palliis. cappis: ⁊ sacer-¬
dotalibꝰ atq leuiticis indum̃tis.i
preciosissimis ad chorũ ꝑandum
dorsariis. siue scannalib laudabi¬
lit̾ cũ ianius ante chorũ adorna¬
re: Tabułã quoꝙ altaris scõrum
mr̃m Geruasi ⁊ ꝓthasii simul ⁊¬
beatissimi iuliani partim exar¬
gento qđ bone memorie donus
ħoellus ep̃c antecessor eius ad ħ
opus reliquerat: part̃i ex eo qđ
ipse aliunde ad quisierat. ꝓ qua¬
litate tẽporis honorifice restaura¬
uit: fecit etĩã ex ꝓpͥo suo duas
capsas auro. ⁊ argento pulcher¬
rime cͥcũtectas. in qͥb scõrum
turibii atq uictoris nec nõ et
sc̃i ĩnocẽtis ⁊ aliorũ eccłie nr̃e ep̃oꝵ¬

Expanded text:
 suo cooperator existere, et ecclesiam libris, palliis, cappis, et sacerdotalibus atque leviticis instrumentis, et pretiosissimis ad chorum dorsariis, sive scammatibus, laudabiliter cum januis ante chorum adornare. Tabulam quoque altaris sanctorum martyrum Gervasii et Protasii, simul et sancti Juliani, partim ex argento quod bonae memoriae domnus Hoellus episcopus, antecessor ejus, ad hoc opus reliquerat; partim ex eo quod ipse aliunde acquisierat, pro qualitate temporis honorifice restauravit. Fecit etiam ex proprio suo duas capsas, auro et argento pulcherrime circumtectas, in quibus sanctorum Turibii et Victoris, necnon et sancti Innocentis, et aliorum Ecclesiae no
Abbreviated transcription (Latin):
set uaccare iugit̾ elegisset tñ cũ ad mar¬
che sollicitudinẽ pastorał offitii cog̾et᷑
necessitate transire. dici nõ potest qͣm
studiose. ꝗͣ strenue. exteriorũ minis¬
trationib insistebat. ⁊ ea que anteces¬
sorũ suorũ negligentia uł destructa
fuerant uł omissa: infatigabili stu¬
dio restaurare satagebat. Continuo
namꝙ domũ capituli qͦ ibi ex multo
tẽpore nulla penitus habebat᷑ lau¬
dabili oꝑe cepit a fundam̃tis constru¬
ere. ẽãꝙ decent̃ ⁊ undiq uitreis illu¬
strauit. et forniceo oꝑe suꝑteg̾e ꝓcu¬
rauit. multaq alia fac̾e disponebat.

Expanded text:
 vacare jugiter elegisset, tamen cum ad Marthae sollicitudinem pastoralis officii cogeretur necessitate transire, dici non potest quantum studiose, quam strenue exteriorum ministrationibus insistebat, et ea quae antecessorum suorum negligentia, vel destructa fuerant, vel omissa, infatigabili studio restaurare satagebat. Continuo namque domum capituli, quae ibi ex multo tempore nulla penitus habebatur, laudabili opere coepit a fundamentis construere, eamque decenter et undique vitreis illustravit, et fornicis opere supertegere procuravit; multaque alia facere disponebat,
Abbreviated transcription (Latin):
de reliquo destruere aut depraiare¬
facti totã eccłiam ꝑ girũ simul cum
claustro ⁊ edibꝰ pontificalibꝰ publica
ꝓcessione ⁊ aqua benedicta om̃i po-¬
pulo ꝓsequente cucundari atq pre-¬

Expanded text:
de reliquo destruere aut aeret, totam ecclesiam per girum, simul cum claustro et edibus pontificalibus, publica processione et aqua benedicta, omni populo prosequente, circondari atque pre
Abbreviated transcription (Latin):
qͥqͥd antecessores sui hugo comes
herberti filius. ⁊ Willꝰ rex angloꝵ.
et hugo comes marchisi filius suis
domibus. ⁊ ap̃ colonias. ⁊ in tota
terra canonicorũ que infra qͥnt᷑a
continetur. obtinere dicebatur iu¬
ste uł iniuste: excepto raptu atq
incendio. Pret̃ hec: concessit qͥcqͥd
eius socer geruasuis de castro lid
in t̾ra ep̃i ⁊ canonicorũ que ultͣ
idoneam fluuiũ ẽ. beato contułat¬
iuliano. Denuo om̃s sacerdotes
et clericos ab omnib costumis ⁊
publicis ex actionib ĩmunes insti¬
tuit ẽẽ ⁊ quietos. Ad edificationẽ¬
⁊ ad cõponendũ turibulũ cotidia¬
nariũ.ii. ma̾chas argẽti. ⁊ cano¬
nicis .u. marchas. Preterea ad unã
cruc̃e faciendã .L. uncias puri au¬
ri moriens bõ iuliano dereliqͥt de
quo post modũ il deb̾tus cruc̃e mag¬
nã gẽmis ⁊ ẽblematib illustratã
composuit. Ex eo itaq tẽpore cõ¬
structioni eccłie attẽntiꝰ in sistebat.

Expanded text:
quidquid antecessores sui Hugo comes, quidquid antecessores sui Hugo comes, Herberti filius, et Willelmus rex Anglorum, et Hugo comes, marchisi filius, suisdomibus, et apud colonias, et in tota terra canonicorum; quae infra Quintam continetur, obtinere dicebatur juste vel injuste, excepto raptu atque incendio. Praeter haec, concessit quidquid ejus socer Gervasius de Castrolidi in terra episcopi et canonicorum, quae ultra Idoneam fluvium est, B. Juliano contulerat. Denuo omnes sacerdotes et clericos ab omnibus costumiis et publicis exactionibus immunes esse instituit et quietos. Ad aedificationeet ad componendum thuribulum quotidianarium duas marchas argenti, et canonicis quinque marchas. Praeterea ad unam crucem faciendam quinquaginta uncias puri auri moriens B. Juliano dereliquit, de quo postmodum Hildebertus crucem magnam gemmis et emblematibus illustratam composuit. Ex eo itaque tempore constructioni ecclesiae attentius insistebat.
Abbreviated transcription (Latin):
Preterea ab ep̃is et cet̾is obtimatibꝰ
eiusdem ꝓuincie idẽ ildeb̾tus mul¬
tis diu̾sis gen̾is muneribus hono¬
ratus. tandẽ ad eccł̃iam sũa cum
pace et gaudio remeauit. magnã¬
ꝙ partẽ eorũ que secũ detulerat.
ecclesiis ciuitatis prudenti dispẽ¬
satione distribuit. cetera in eccł̃ie
restauratione. ⁊ domorũ episcopa-¬
liũ contructione abundant᷑ expen¬
dit. Ipse eñi easdem domos de oc¬
cidentali parte in orientalem par¬
tẽ eccłie transtulit. easꝙ iuxta sci
saluatoris edẽ in loco ubi aula dõ¬
ni Geruasii p̾sulis antiquitꝰ fuerat
decenti oꝑe collocauit. Qui etiam
in uilla episcopii sui ꝗ iuriacum
nominant tͥb ferme miliaribus
ab urbe distante. aulã lapideam
cũ cubicuł ⁊ cellario construxit.
eamq t̾ris. uineis. decimis. augm̃¬
genti exhortatione lib̾ał comes
helias lectũ in quo scĩ iuliani bea¬
ta m̃bra requiescunt auro decora¬
uit ⁊ argento. Cõcessit etiã nr̃e eccłie

Expanded text:
Praeterea ab episcopis et caeteris optimatibus ejusdem provinciae, idem Hildebertus multis diversi generis muneribus honoratus, tandem ad Ecclesiam suam cum pace et gaudio remeavit, magnamque partem eorum quae secum habebat ecclesiis civitatis prudenti dispensatione distribuit. Caetera in ecclesiae restauratione, et domorum episcopalium constructione, abundanter expendit. Ipse enim easdem domos de occidentali parte in orientalem partem ecclesiae transtulit, easque juxta Sancti Salvatoris aedem, in loco ubi aula domni Gervasii praesulis antiquitus fuerat, decenti opere collocavit; qui etiam in villa episcopii sui, quam Viriacum nominant, tribus ferme milliaribus ab urbe distante, aulam lapideam cum cubiculis et sallario construxit, eamque terris, vineis, decimis augmegenti exhortatione, liberalis comes Helias lectum, in quo beati Juliani sancta membra requiescunt, auro decoravit et argento; concessit etiam nostrae ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
mens filiũ suũ Gaufridũ.⁊ de t̾ra
eleuans int brachia sua: posuit
suꝑ alrare bĩ iuliani. offerens ei ⁊
ip̃m puerũ :⁊ ꝑeum.⁊ in ipso pre¬
fatum bñfitium: adiungens hoc
audiente populo. Tibi sc̃e iuliane
tu utriꝰq sis ꝓtector: ⁊ defensor.
Relinquens igitur p̃fatũ puerũ
suꝑ aram. atq ubrimis ꝑfusus
lacͥrimis recessit. breui interuallo
ierosolimã sic̃ disposuerat ꝓfecturꝰ.

Expanded text:
mens filium suum Gaufridum, et de terra elevans inter brachia sua, posuit super altare B. Juliani, offerens ei et ipsum puerum, et per eum, et in ipso praefatum beneficium adjungens, hoc audiente populo: Tibi, sancte Juliane, tu utriusque sis protector et defensor. » Relinquens igitur praefatum puerum super aram, atque uberrimis superfusus lacrymis recessit, brevi intervallo Hierosolymam, sic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuidentia imprauet᷑. Si precibus
sacerdotum quando ꝓ suis uł aeccł̃iarũ
sibi commissarum necessitatib aliquid
nob̃ intimare uoluerint aurem benig.¬
iustas ⁊ rationabiles peticiones ac po¬
stulationes ad optatum effectum ꝑ-¬
exercemus sed etiam eosdem sacerdotes
ad dnĩ miscdiam ꝓ nob̃ ex orandam
ꝓmptiores atq deuociores fecimus
Iccuto notum fieri uolumus omniũ
fidelitim nr̃orum tam p̃sentium ꝗͣ ⁊
futurorum industrie qualitercum

Expanded text:
DEI REX. SI PRECIBUS SACERDOTUM QUAS PRO SUIS VEL ECCLESIARUM SIBI COMMISSARUM NECESSITATIBUS ALIQUANDO NOBIS INTIMARE VOLUERINT, AUREM LIBEjustas et rationabiles petitiones ac postulationes ad optatum pervexercemus consuetudinem sed etiam eosdem sacerdotes ad Dei misericordiam pro nobis exorandam promptiores atque devotiores facimusergo notum esse volumus omnium fidelium nostrorum tam presencium quam I futurorum industrie, qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
time eẽ. deberent. Cumq ex memorati
fidelis nr̃i Widonis relatione ꝑ omnia
ita uerum eẽ. cognouissemus ꝓpter futu.¬
ras occasiones ⁊ resultationes penitus
repellendas ⁊ abiciendas. Complacuit
nob̾ hoc nr̃e auctoritatis atq memorie
conscriptum suꝑ huiuscemodi factum
conscribere ꝑ quam p̃cipimus atq ui-¬
bemus ut repulsa omĩs publica ⁊ iudi-¬
ciaria potestas p̃fate celle ꝑpetuo iure
memorate cenomannis aeccłiȩ consistant.
Easq menoratus aldricus p̃sul suiq
successores iure eccłiastico habeant te¬
neant atq possideant ⁊ inde faciant
quicquid ꝓcommodo uł utilitate me-¬
morate cenomannis aeccłiȩ faciendum
eẽ. decreuerint. Et ut hȩc nr̃e auctori.¬
fidelibus nr̃is melius credatur ⁊ diligen¬
tius conseruetur de anulo nr̃o subter
eam iussimus sigillare. Himinmarus
notarius aduicem theotonis recognoin¬

Expanded text:
time esse deberent. Cumque ex memorati time esse deberent. Cumque ex memorati fidelis nostri Widonis relatione per omnia ita verum esse cognovissemus, propter futuras occasiones et resultationes penitus repellendas et abjiciendas, complacuit nobis hoc nostrae auctoritatis atque memoriae conscriptum super hujuscemodi factum conscribere, per quam praecipimus atque jubemus ut repulsa omnino publica et judiciaria potestate praefatae cellae perpetuo in jure memoratae Cenomanis ecclesiae consistant, easque memoratus Aldricus praesul suique successores jure ecclesiastico habeant, teneant atque possideant, et inde faciant quidquid pro commodo vel utilitate memoratae Cenomanis ecclesiae faciendum esse decreverint. Et ut hfidelibus nostris melius credatur ac diligentius observetur, anulo nostro subter eam iussimus sigillarii. Engilperok notarius advicem Deotmaril archi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ futuris. Notũ eẽ. uolumus qualit̃ ad
noticiam nr̃am de crib cellis ꝑuentũ
ẽ. quȩ una eaꝵ intra muros cenomã¬
nis ciuitate sita ẽ. ⁊ dicata in honore scĩ
albini reliq uͦ due in suburbio memora-¬
te ciuitatis cons tructe ⁊ altera earum
inhonore sc̃i uincentii altera uͦ inhonore
scĩ audoeni dicata habetur quas p̃sen-¬
ti temꝑe aldricus ep̃c subiure p̃scripte
urbis pos sidebat quod non iuste ad ean-¬
dem urbem sed ad publicum nr̃m ꝑtine:¬
re deberent ad quã causam diligenter
ꝑ meliores ⁊ ueratiores homines circumqͣq
memorate urbis consistentes inquirendã
nobisq renunciandam destinauimus
fidelem nr̃m widonem nomine. Qui
cum ad nos reuersus ẽẽt retulit nobis
sicut relationem bonorum hominum
cura fines memorate ciuitatis consisten¬¬
tium cum sacramenti assertione inue-¬
nerat quod prescripte celle non adpu-¬
blicum nr̃m ꝑtinebant sed subiure me-¬
morate cenomannis aeccłiȩ iuste et legi-¬

Expanded text:
 futuris, notum esse volumus qualiter ad notitiam nostram de tribus cellis perventum est, quae una earum intra muros Cenomanis civitatis sita est et dicata in honore sancti Albini, reliquae vero duae in suburbio memoratae civitatis constructae, et altera earum in honore sancti Vincentii, altera vero in honore sancti Audoeni dicata habetur, quas praesenti tempore Aldricus episcopus sub jure praescriptae urbis possidebat, quod non juste ad eamdem urbem, sed ad publicum nostrum pertinere deberent. Ad quam causam diligenter per meliores et veraciores homines circumquaque memoratae urbis consistentes inquirendam nobisque renuntiandam destinavimus fidelem nostrum Widonem nomine; qui cum ad nos reversus esset, retulit nobis, sicut relatione bonorum hominum circa fines memoratae civitatis consistentium cum sacramenti assertione invenerat, quod praescriptae cellae non ad publicum nostrum pertinebant, sed sub jure memoratae Cenomanis ecclesiae juste et legi
Abbreviated transcription (Latin):
i insinstra parte ipsius eccłiȩ tercium altare
atq facrauit. in honore scẽ dĩ genitricis
marie siue scĩ clem̃tis romane ȩccłiȩ apł̃ici
ac martiris ⁊ scĩalbini seĩq amancii ac scĩ
arnulfi seu scĩ martini atq scĩ blem̃tis
collocainit. Insubteriori ergo parte ⁊
in absida ipsius aeccłiȩ fecit ⁊ consecra.¬
uit quartum altare in honore scĩ ste¬¬
phani ⁊ omnium scõrum ⁊ in eoscĩ ste-¬
phaniatq aliorũ multorum scõrũ reli-¬
quias ꝓpriis manib decent̃ collocauit.
atq conclusit. In dextera gͥ ⁊ in subteri¬
ori parte ipsius ȩccłiȩ quintum fecit
altare quod ⁊ consecrauit in honore scĩ
ris p̃dictorum scõrum apłorũ reliqͥas.
ꝓpriis manib decent̃ cõposit atq con-¬
clusit. In sinis scilicet ⁊ insubteriorepar¬
te ipsius eccłiȩ sextum fecit altare qđ
⁊ consecrauit in honore sci theodori ⁊¬

Expanded text:
et in sinistra parte ipsius ecclesiae tertium altare, et in sinistra parte ipsius ecclesiae tertium altare, atque sacravit in honore sanctae Dei genitricis Mariae, sive sancti Clementis Romanae Ecclesiae episcopi et martyris, et sancti Albini, sancti Amantii ac sancti Arnulphi, seu sancti Martini, atque sancti Clementis collocavit. In subteriori ergo parte et in absida ipsius ecclesiae, fecit et consecravit quartum altare in honore sancti Stephani et omnium sanctorum, et in eo sancti Stephani atque aliorum multorum sanctorum reliquias propriis manibus decenter collocavit atque conclusit. In dextera igitur et subteriori parte ipsius ecclesiae quintum fecit altare, quod et consecravit in honore sancti ris praedictorum sanctorum apostolorum reliquias propriis manibus decenter composuit atque conclusit. In sinistra et in subteriori parte ipsius ecclesiae sextum fecit altare, quod et consecravit in honore sancti Theodori
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fixi sc̃i sbephani ⁊ omnium scõrum quin-¬
to iduum nouembrium sollempniter con-¬
secrauit. In qua ⁊ inipso die consecracionis
euis signum apparuit mirabile. Quidam
enim sacerdos inibi suos mantes ꝑdidit dũ
p̃dictum facrabatur templum. Quos quidã
clericus inueniens furtim de ipsa aeccł̃ia
noua exportare cupiens de p̃dicta scĩ stepha-
ni⁊ omnium scõrum aeccł̃ia exire ñ potuit.
nec ipsos mantes secũ deferre ualuit anteꝗ
eos impsa eccłia uidentibus multis eiecit:⁊
fuga lapsits euasit. Fecit namq in p̃dicta
eccłia altaria sex. Quorum unum sursum
posito imedia absida collocato in honore
ꝓpriis in confessione ineo facta collocauit.
Fecit quoq atq facrauit ram dictus pon¬¬
tifex in suꝑiori ⁊ indextra parte ipsius
siue scĩ quirini atq scĩ naboris necnon ⁊ scĩ
natarii martirum xp̃i ⁊ ineo decent̃ eoꝵ
reliquias collocauit: Tecit namq insupiori

Expanded text:
praefixi sancti Stephani et omnium sanctorum quinpraefixi sancti Stephani et omnium sanctorum quinta Iduum Novembris solemniter consecravit; in qua et in ipsa die consecrationis ejus signum apparuit mirabile. Quidam enim sacerdos inibi suos wantos perdidit dum praedictum sacraretur templum; quos quidam clericus inveniens, furtim de ipsa ecclesia nova exportare cupiens, de praedicta Sancti Stephani et omnium sanctorum ecclesia exire non potuit, nec ipsos wantos secum deferre valuit, antequam eos in ipsa ecclesia videntibus multis ejecit, et fuga lapsus evasit. Fecit namque in praedicta ecclesia altaria sex; quorum unum sursum positum in media absida collocatum in honorepropriis, in confessione in eo facta collocavit. Fecit quoque atque sacravit jam dictus pontifex in superiori et in dextera parte ipsius sive sancti Quirini, atque sancti Naboris, necnon et sancti Nazarii martyrum Christi, et in eo decenter eorum reliquias collocavit. Fecit namque in superiori
Abbreviated transcription (Latin):
anȩ normȩ ⁊ religiose uolentib uiuere ⁊ di
timore hab̾e insuis p̃cordiis dilecto residers.
Uir ueto eratmitis simꝰ atq fuaius om̃iq
bonitate ornatas amator cleri omni ppłi
xp̃iani. Tardus adirascendũ ⁊ uelox admi¬¬
serandũ. Nulli ꝓ malo malum reddens
neq uindictã scđ̾m meritum tribuens.
sed pius ⁊ misericors omnib erat. Cunctos
attrahens neminemq dissipans. Magnum
gregem adunare munum ⁊ ingens lucrũ
amiminiculante dño infra sinum sc̃e dĩ ac¬
łiȩ tam infra suã parrochiã ꝗi extra fa-¬
cere meruit. Et multos dnõ lucrare cer-¬
tauit. Fecit gͥ p̃dictꝰ aldricꝰ pontifex in
p̃scripto claustro tecta noua ⁊ dupla
inquib ⁊ diuersas mansiones ad opus
frm ⁊ ad eorum necessitates ꝓcurandas
mirabilit̾ ⁊ nobilit̃ construxit. In suꝑ
⁊ iniam dicto claustro fecit aeccłiã in ho-¬
nore scĩ sꝰtephani a nouo quã ⁊ in honore

Expanded text:
stianae normae, et religiose volentibus vivere et Dei stianae normae, et religiose volentibus vivere et Dei timorem habere in suis praecordiis dilectio residens; vir vero erat mitissimus atque suavis omnique bonitate ornatus, amator cleri omnisque populi Christiani, tardus ad irascendum, et velox ad miserandum, nulli pro malo malum reddens, neque vindictam secundum meritum tribuens; sed pius et misericors erat omnibus, cunctos attrahens, neminemque dissipans. Magnum gregem adunare in unum et ingens lucrum, adminiculante Domino infra sinum sanctae Dei Ecclesiae tam infra suam parochiam quam et extra facere meruit, et multos Domino lucrari meruit. Fecit igitur praedictus Aldricus pontifex in praescripto claustro recta nova et dupla, in quibus et diversas mansiones ad opus fratrum et ad eorum necessitates procurandas mirabiliter et nobiliter construxit. Insuper et in jam dicto claustro fecit ecclesiam in honore sancti Stephani a novo, quam et in honore
Abbreviated transcription (Latin):
manebant. ⁊ solarios siue cellaria ⁊ alia
aedificra q̃ ad suum opus habebat tradidit.
Et non in hoc sufficiens erat sed etiam
alias domꝰ ꝑ circuitum nobilit sicut ad
hoc opus decebat construere nobiliter¬
certauit. Prefatus gͦ pontifex fuit uir
mitissimꝰ ⁊ sapiens ualde lingua crudit᷑.
psalmos om̃s ꝑ ordinẽ memorit̃ retinens
⁊ in eorum sensib subtilissima exercitaciõe
limat᷑ liugua quoq in lectione polita ⁊
exortator omĩui bonoꝵ oꝑm plebiq flo-¬
rentissime salutaria p̃dicans fidei catho-¬
licȩ ⁊ apostolice iniutilate conseruare
corda fidelium corroborans ortodoxe fi-¬
dĩ emulator ac defensor fortissimꝰ pauꝑ¬
tatis amator ⁊ inerga in opem ꝓuisionem
ñ solum m̃tes pietatem sed studii sui labo¬
rem sollicitꝰ captiuoꝵ⁊ iam redemptor.
Orphanorum quoq ⁊ uiduaꝵ largitor ne-¬
cessaria tribuens amator religiositatis xp̃i

Expanded text:
manerent, et solarios sive cellaria et alia manerent, et solarios sive cellaria et alia aedificia, quae ad suum opus habebat, tradidit. Et non in hoc sufficiens erat, sed etiam alias domos per circuitum nobiliter, sicut ad hoc opus decebat construere certavit. Praefatus ergo pontifex fuit vir mitissimus et sapiens valde, lingua eruditus, psalmos omnes per ordinem memoriter retinens, et in eorum sensibus subtilimatus. Lingua quoque in lectione polita, exhortator omnium bonorum operum, plebique florentissime salutaria praedicans, fidei catholicae et apostolicae immutilate conservator, corda fidelium corroborans, orthodoxae fidei aemulator, ac defensor fortissimus, paupertatis amator, et erga inopes provisor non solum mentis pietate, sed studii sui labore sollicitus, captivorum etiam redemptor, orphanorum quoque et viduarum largitor, necess
Abbreviated transcription (Latin):
pontificatus sui anno aquã ꝑaqua ductũ
inp̃dictam ciuitatem cenomannicam quam
nullus hominum ibi antea uenire uiderat.
suo oꝑe ⁊ bono ingenio ad ducere meruit.
Om̃ĩb q qui antea ualde aqua indigebãt
nec etiam nisi ꝑ magnum laborẽ cam hab̃e
pocerant sufficient̃ auxiliante dno hab̾e fecit.
Unum si quidem uł duo modia aque infra
ciuitatẽ antea emere nemo ualebat. insiunũ.
denarium afferentib eam de farta uł de
aliquo fonte dediss et. Qm̃ nec puttum
mibi aliquẽ habebant idõ tam kara erat.
In ipso quoq anno claus trum ubi canoni-¬
ci sui conuersare regularit ⁊ canonice pos-¬
sent aedificare cepit. Qui antea nunquã
ut fert᷑ claustrum hab̃e meruerunt. sed
ꝑ ciuitatem huc uł illuc uagantes uel
dormientes ⁊ discurrentes tam innocte ꝗ
in die ꝑdiuersa domicilia manere solebãt.
Et ꝓpter hoc impedim̃tum ad officium
diuinum occurrere ut decebat minime
ualebant. Eisq suam domum in qua

Expanded text:
pontificatus sui anno, aquam per aquaeductum pontificatus sui anno, aquam per aquaeductum in praedictam civitatem Cenomanicam, quam nullus hominum ibi antea venire viderat, suo opere et bono ingenio adducere meruit, omnibusque qui antea valde aqua indigebant, nec eam nisi per magnum laborem eatenus habere poterant, sufficientem, auxiliante Domino, habere fecit. Unum siquidem vel duo modia aquae infra civitatem antea emere nemo valebat nisi unum denarium afferentibus eam de Sartha vel de aliquo fonte dedisset, quoniam nec puteum inibi aliquem habebant. Ideo tam chara erat. In ipso quoque anno claustrum ubi sui canonici conversari regulariter et canonice possent aedificare coepit, qui antea nunquam, ut fertur, claustrum habere meruerunt, sed per civitatem huc et illuc vagantes et dormientes et discurrentes, tam in nocte quam in die, per diversa domicilia manere solebant, et propter hoc impedimentum ad officium divinum occurrere, ut decebat, minime valebant; eisque suam domum, in qua