comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatis euuangelista prius cõ¬
memorat ȩternitatem diuinȩ pote¬
statis. ut & ipsum uerũ dm hominẽ¬
q demonstraret: ut & nos illius p̃-¬
cepti ammoneat. ut quanto magni
sumus humiliemur in omĩbus. Ho¬
mo namq erat uerus . qui hominũ
pedes tangere ac lauare & ꝑ homi-¬
nem tradi atq ab hominib poterat
crucifigi. Ds̃ erat uerus. cui omĩa
dedit pater in manus. quia a deo
exiuiit. & ad dm rediit. Sciebat gͦ
dñs quia diabolus iam miserat in cor-¬
de uidȩ ut traderet eum: sciebat
quia omĩa dedit ei pater in manus:
interq omĩa & ipsum traditorẽ. et
eos quib tradendus erat. & mortem
quam erat passurus : ut de his om̃ibꝰ
quȩ uellet faceret: malumq eorum
sua potentia conuerteret in bonum.
Sciebat quia ꝑ humilitatẽ incarna¬
tionis a deo exiuit. & ꝑ uictoriam re¬
surrectionis ad dm erat rediturus :
nec dm cũ inde exiret. nec nos dese-¬
rens cũ rediret. Sciebat quide omĩa
hȩc: & tamen in magnȩ suȩ indiciũ

Expanded text:
is prius commemorat aeternitatem divinae potestatis, ut et ipsum verum Deum hominemque demonstret, et ut nos illius praecepti admoneat, ut quanto magni sumus, humiliemur in omnibus. Homo namque erat verus, qui hominum pedes tangere ac lavare, per hominem tradi, atque ab hominibus poterat crucifigi: Deus erat verus, cui omnia dedit Pater in manus, quia a Deo exivit, et ad Deum rediit. Sciebat ergo Dominus quia diabolus jam miserat in corde Judae, ut traderet eum, sciebat quia omnia dedit ei Pater in manus: inter quae omnia et ipsum traditorem, et eos quibus tradendus erat, et mortem quam erat passurus, ut de his omnibus quae vellet, faceret, malumque eorum sua potentia converteret in bonum. Sciebat quia per humilitatem incarnationis a Deo exivit, et per victoriam resurrectionis ad Deum erat rediturus, nec Deum cum inde exiret, nec nos deserens cum rediret. Sciebat quidem omnia haec, et tamen in magnae suae indicium
Abbreviated transcription (Latin):
transierit iħc ex hoc mundo ad patrẽ:
pulchro sermone designat euuange¬
lista cum dicit: cum dilexisset suos
qui erant inmundo. infinem dilexit
eos. id est in tantum dilexit. ut ipsa
dilectione uitam ad tempus finiret
temporalẽ mox de morte ad uitam¬
de hoc mundo transiturus ad patrẽ.
Maiorem namq hac dilectionẽ ne¬
mo habet. ut animã suam quis po-¬
nat ꝓ amicis suis. Unde recte ut̃ꝙͣꝰ
transitus. & legalis uidelicet &
enuangelicus sanguine consecratus est.
Ille. agni paschalis: iste eius de quo di¬
cit apłs. Et enim pascha nrm̃ immo¬
latus est xp̃c. Iste sanguine fuso in cru.¬
ce: ille in crucis modum medio limine.
& suꝑ liminari mediis asꝑso in postibꝰ.
Et cena inquit facta cum diabolus
misisset in cor ut traderet eum ui¬
das symonisscariothis. sciens quia omĩa
dedit ei pater in manus. & quia ado

Expanded text:
transierit Jesus ex hoc mundo ad Patrem, transierit Jesus ex hoc mundo ad Patrem, pulchro sermone designat evangelista cum dicit: Cum dilexisset suos, qui erant in mundo, in finem dilexit eos , id est, in tantum dilexit, ut ipsa dilectione vitam ad tempus finiret corporalem, mox de morte ad de hoc mundo transiturus ad Patrem. Majorem namque hac dilectionem nemo habet, ut animam suam quis ponat pro amicis suis. Unde recte uterque transitus, et legalis videlicet et evangelicus, sanguine consecratus est. Ille agni paschalis, iste ejus de quo dicit Apostolus: Etenim pascha nostrum immolatus est Christus . Iste sanguine fuso in cruce, ille in crucis modum medio limine, et superluminari mediis asperso in postibus. Et coena, inquit, facta, cum diabolus jam misisset in cor ut traderet eum Judas Simonis Iscariotae, sciens quia omnia dedit ei Pate
Abbreviated transcription (Latin):
cripturus euuan-¬
gelista iohannes
memorabile illud
dñi misterium. quo
discipulis in pascha
priusquã ad passi¬
onem iret. pedes
lauare dignatus est.
primo ipsum nomen paschȩ quid my¬
stice signaret aperire curauit. ita
incipiens. Ante diem festum
paschȩ. sciens iħe quia uenit hora
eius ut transeat ex hoc inundo ad
patrem: cũ dilexisset suos qui erant
ur mundo. in finem dilexit eos. Pas¬
cha quippe transitus inter pretatur:
nomen ex eo uetus habens quod tran¬
sierit in eo dñs ꝑ egyptum ꝑcutiens
primogenita egẏpti. & filios isrł li¬
berans : & quod ipsi filii isrł transi¬
erint illa nocte de egyptia seruitute.
ut uenirent ad terram ꝓmisse olim
he reditatis & pacis : mystice autem
significans quod in eo dñs transitu¬
rus ẽẽt ex hoc mundo ad patrem:
& quod eius exemplo fideles abiectis
temporalibus desideriis. abiecta ui-¬
tiorum seruitute: continuis uirtutũ
studiis transire debeant ad ꝓmissio¬
nem patriȩ cȩlestis. Quomͦ autem

Expanded text:
Scripturus evangelista Joannes memorabile illud Domini mysterium, quo discipulis in Pascha, priusquam ad passionem iret, pedes lavare dignatus est, primo ipsum nomen Paschae, quid mystice significaret aperire curavit, ita incipiens: Ante diem festum Paschae, sciens Jesus quia venit hora ejus ut transeat ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos. Pascha quippe transitus interpretatur, nomen ex eo vetus habens, quod transierit in eo Dominus per Aegyptum percutiens primogenita Aegypti, et filios Israel liberans, et quod ipsi filii Israel transierint illa nocte de Aegyptia servitute, ut venirent ad terram promissae olim haereditatis et pacis . Mystice autem significans quod in eo Dominus transiturus esset ex hoc mundo ad Patrem, et quod ejus exemplo fideles, abjectis temporalibus desideriis, abjecta vitiorum servitute, continuis virtutum studiis transire debent ad promissionem patriae coelestis. Quomodo autem
Abbreviated transcription (Latin):
um subruat᷑. Quid autem tam inimicum
ius radice om̃ium malorum germen emer¬
git: Quȩ nisi in suis fomitib enecet᷑: necesse
e ut in agro illius cordis in quo huius mali
planta conualuit. spine potius tribuliq ui¬
tiorum. qͣmullum uere uirtutis semen oriat᷑.
Resistamus gͥ dilectissimi huic tam pestifero
malo: &e caritatẽ: sine qua nulla uirtꝰ potest
nitere. sectemur: ut ꝑ hanc qua ad nosap̃c
descendit. dilectionis uiam. etiam nos ad
ipsum possimiis ascende: cui est cum deo
patre & sp̃ti scõ honor & gła. in secula secu¬
lorum ameN. Sermo b̃i euse¬

Expanded text:
est subruatur. Quid autem tam inimicum est subruatur. Quid autem tam inimicum jus radice omnium malorum germen emergit? Quae nisi in suis fomitibus enecetur, necesse est ut in agro cordis illius, in quo hujus mali planta convaluit, spinae potius tribulique vitiorum, quam ullum verae virtutis semen oriatur. Resistamus ergo, dilectissimi, huic tam pestifero malo, et charitatem, sine qua nulla virtus potest nitere , sectemur: ut per hanc, qua ad nos Christus descendit, dilectionis viam, etiam nos ad ipsum possimus ascendere, cui est cum Deo Patre et Spiritu sancto honor et gloria in saecula saeculorum. Amen. SERMO
Abbreviated transcription (Latin):
dam commoda blandiunt᷑. non amplecten¬
da nequit̾. sed transeunda sunt forciter. Ad
hanc enim deuotionẽ nos beatissimus pecrus
apłs incitat: e scd̃m hanc dilectionem qͣm
pascendis ouib xp̃i trina dominici amoris
professione concepit. obsecrans dicit. Carissimi
obsecro uos tanqͣm aduenas & ꝑegrinos absti¬
nere uos a carnalib desideriis:quȩ militant
aduersus animam. Cui autem nsi diabolo
carnales militant uoluptates:qui ammas
ad suꝑna tendentes. corruptibilium bonoꝵ
delectationib obligare. & ab illis de quibus
ipse excidit gaudet abducere: Contra cuius in¬
sidias sapienter debet fidelis quisꝙ̃ uigilare:
ut inimicum suum de eo quo temptatur
possit elidere. Nichil ẽ autem ualidius di¬
lectissimi contra diaboli dolos. qͣm benig¬
nitas misericordȩ & largitas caritatis: ꝑ qͣm
omne peccatum aut declinat᷑. aut uincit᷑.
Sed huius uirtutis sublimitas non pruis
apprehendit᷑: qͣm illud quod ei ẽ aduersari

Expanded text:
dam commoda blandiantur, non amplectendam commoda blandiantur, non amplectenda nequiter, sed transeunda sunt fortiter. Ad hanc enim nos devotionem beatissimus apostolus Petrus incitat; et secundum illam dilectionem quam pascendis Christi ovibus trina Dominici amoris professione concepit , obsecrans dicit: Charissimi, obsecro vos tamquam advenas et peregrinos, abstinere vos 296 a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam . Cui autem nisi diabolo carnales militant voluptates, qui animas ad superna tendentes corruptibilium bonorum delectationibus obligare et ab illis sedibus de quibus ipse excidit gaudet abducere? Contra cujus insidias sapienter debet fidelis quisque vigilare, ut inimicum suum de eo quod tentatur possit elidere. Nihil autem est validius, dilectissimi, contra diaboli dolos, quam benignitas misericordiae et largitas charitatis, per quam omne peccatum aut declinatur aut vincitur. Sed hujus virtutis sublimitas non prius apprehenditur quam illud quod ei adversarium
Abbreviated transcription (Latin):
illi eẽ subiecta cui ab ipso corporeȩ natiuita¬
tis exordio. famulatꝰ seruisset angelicus. Si¬
cut enim concipiendum xp̃m de sp̃u scõ
beatȩ uirgini mariȩ angłs nuntiauit: sic
& editum de uirginȩ. uox celestium pastoͬ¬
tib cẽcinit. Sicut resurrexisse a mortuis.
suꝑnorum nuntioꝵ testimonia pͥma docu¬
erunt: sic adiudicandum mundum in ip¬
sa carne uenturum. angłorum officia decla¬
rarunt. ut intelligeremꝰ qͣnte potestates af
futurȩ sint cum iudicaturo: cui tante mi
nistrauerunt etiam iudicando. Eͥ rulcemꝰ
dñm ratione letantes. liberos cordis oculos ad
illam altitudinem inqua xp̃c ẽ erigamus.
Sursum uõcatos animos: desideria terrena ñ
depͥmant. Adȩterna preelectos: ꝑitura non
occupent. Uiam ueritatis ingressos: fallaces
illecebre non retardent. Et ita afidelib hȩc
temporalia decurrant᷑: ut ꝑegrinari se inhac
mundi ualle cognoscant. inqua etiam si que¬

Expanded text:
illi esse subjecta, cui ab ipso corporeae nativitailli esse subjecta, cui ab ipso corporeae nativitatis exordio famulatus servisset angelicus. Sicut enim concipiendum Christum de Spiritu sancto beatae Virgini angelus nuntiavit, sic et editum de Virgine vox coelestium pastoribus cecinit: sicut resurrexisse a mortuis, supernorum nuntiorum prima testimonia docuerunt, sic ad judicandum mundum in ipsa carne venturum, angelorum officia praedicarunt: ut intelligeremus quantae potestates sint adfuturae cum judicaturo, cui tantae ministraverunt etiam judicando. CAP. V. ExsDeum gratiarum actione laetantes, liberos cordis oculos ad illam altitudinem in qua Christus est erigamus. Sursum vocatos animos desideria terrena non deprimant; ad aeterna praeelectos peritura non occupent; viam veritatis ingressos fallaces illecebrae non retardent; et ita a fidelibus haec temporalia decurrantur, ut peregrinari se in hac mundi valle cognoscant, in qua etiamsi quae
Abbreviated transcription (Latin):
post resurrectionẽ suam dñs cum mariamag¬
dalenȩ ꝑsonam ȩccl̃iȩ gerens. ad contactum
ipsuis ꝓꝑaret accedere: dicit ei. Noli me tan¬
gere: nondum enim ascendi ad patrẽ meũ.
Hoc ẽ nolo ut ad me corporalit̾ uenias: nec
ut me sensu carnis agnoscas. Ad sublimi¬
ora te diffe ro: maiora tibi preparo. Cum
ad patrem meum ascendero. tunc me per¬
fectius ueriusq palpabis. apprehensura qͦd
non tangis. & creditura quod non uides.
Cum autem ascendentẽ in celos dñm sequa¬
ces discipłorum oculi intenta animi ratiõe
suspicerent. astiterunt coram ipsis angeli
duo. mirabili uestium candore fulgentes.
qui & dixerunt. Uiri galilei: quid statis as¬
picientes in celum: Hic iħc qui assumptꝰ¬
ẽ a uobis in celum: sic ueniet quemadmo¬
dum uidistis eum euntem in celum. Quibꝰ
uerb̃ omnes eccl̃iȩ filii docebant᷑. ut xp̃c iħc
uisibilis crederet᷑. nec posset ambigi. omnia

Expanded text:
post resurrectionem suam Dominus, cum Maria Magpost resurrectionem suam Dominus, cum Maria Magdalene personam Ecclesiae gerens, ad contactum ipsius properaret accedere, dicit ei: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum : hoc est, nolo ut ad me corporaliter venias, nec ut me sensu carnis agnoscas; ad sublimiora te differo, majora tibi praeparo. Cum ad Patrem meum ascendero, tunc me perfectius veriusque palpabis, apprehensura quod non tangis, et creditura quod non cernis. Cum autem ascendentem ad coelos Dominum sequaces discipulorum oculi intenta admiratione suspicerent, astiterunt coram ipsis angeli duo mirabili vestium candore fulgentes, qui et dixerunt: Viri Galilaei, quid statis aspicientes in coelum? Hic Jesus qui assumptest a vobis in coelum, sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . Quibus verbis omnes Ecclesiae filii docebantur ut Jesus Chrvisibilis crederetur; nec posset ambigi omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tamen dominicȩ passionis expauerant: &
ueritatem resurrectionis eius non sine hesi¬
tatione susceꝑant. tantum de ascensione do¬
mini profecerunt. ut quicquid illis prius
intulerat metum: uerteret᷑ in gaudium.
Totam enim contemplationẽ animi indiui¬
nitatẽ ad patris dexteram consedentem erex¬
erant: nec iam corporeȩ uisionis tardaban¬
tur obiectu. quo minus in id aciem mentis
intenderent. quod nec apatre descenden¬
do ab fuerat. nec a discipulis ascendendo dis
dei filius. excellentius sacratiꝰq innotuit.
cum in paternȩ maiestatis glam se recepit:
& in effabili modo cepit eẽ diuinitate pre¬
sentior. qui faccus ẽ humanitate longinqͥor.
Tunc adequalem patri filium eruditior fides
gressu cȩpit mentis accedere. & contrectatione¬
natura. eo fides credentium uocabat᷑. ubi ñ
carnali manu. sed sp̃ali intellectu. par geni¬
tori unigenitꝰ tangeret᷑. Hinc illuo ẽ quod¬

Expanded text:
tamen Dominicae passionis expaverant, et tamen Dominicae passionis expaverant, et veritatem resurrectionis ejus non sine haesitatione susceperant, tantum de ascensione Domini profecerunt, ut quidquid illis prius intulerat metum, verteretur in gaudium. Totam enim contemplationem animi in Divinitatem ad Patris dexteram consedentis erexerant, nec jam corporeae visionis tardabantur objectu, quominus in id aciem mentis intenderent, quod nec a Patre descendendo abfuerat, nec a discipulis ascendendo discDei Filius, excellentius sacratiusque innotuit, cum in paternae majestatis gloriam se recepit et ineffabili modo coepit esse Divinitate praesentior, qui factus est humanitate longinquior. Tunc ad aequalem Patri Filium eruditior fides gressu natura eo fides credentium vocabatur, ubi non carnali manu, sed spiritali intellectu par Genitori Unigenitus tangeretur. » Item: «
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ modum fecit. mansurus in patris dexte¬
ra. donec tempora multiplicandis ȩcclesiȩ
filiis diuinitꝰ prestituta ꝑagũnt᷑: & adiu¬
dicandos uiuos ac mortuos ineadem carne
inqua ascendit adueniet. Quod itaq re¬
demptoris nr̃i conspicuum fuit. insacram̃ta
transiuit: & ut fides excellentior eẽt ac firmi¬
or uisioni doctrina successit. cuius auctori¬
tatem. suꝑnis illuminata radiis credentiũ
corda sequerent᷑. Hanc fidem ascensione
non uincula. non carceres. non fames. non
ignes. aut laniatꝰ ferarum. nec exquisita ꝑ¬
sequentium crudelitatib supplicia terru¬
erunt. Ero hac fide: ꝑ uniuersum mun¬
dum. non solum uiri sed etiam femine
nec tantum impubes p̃ueri. sed etiam tẽn̾e
uirgines usq ad effusionẽ sui sanguinis de¬
certarunt. Hȩc fides demõnia eiecit: egritu¬
tudines depulit. mortuos suscitauit. Unde
& ipsi beati apłi qui tot miraculis confir¬
mati. tot sermonib e ruditi. atrocitatem

Expanded text:
tiae modum fecit, mansurus in Patris dextetiae modum fecit, mansurus in Patris dextera, donec tempora multiplicandis Ecclesiae filiis divinitus praestituta peragantur, et ad judicandos vivos et mortuos in eadem carne in qua ascendit adveniat. Quod itaque Redemptoris nostri conspicuum fuit, in sacramenta transivit; et ut fides excellentior esset ac firmior, visioni doctrina successit, cujus auctoritatem supernis illuminata radiis credentium corda sequerentur. CAP. III. Hanc fidem ascensione non vincula, non carceres, non exsilia, non fames, non ignis, non laniatus ferarum, nec exquisita persequentium crudelitatibus supplicia terruerunt. Pro hac fide per universum mundum, non solum viri, sed etiam feminae, nec tantum impubes pueri, sed etiam tenerae virgines, usque ad effusionem sui sanguinis decertarunt. Haec fides daemonia ejecit, aegritudines depulit, mortuos suscitavit. Unde et ipsi beati apostoli, qui tot miraculis confirmati, tot sermonibus eruditi, atrocitate
Abbreviated transcription (Latin):
testatum. ad dei patris ẽ prouecta consessũ
Quo ordine oꝑum diuinorum nos fundati.
nos ȩdificati sumus: ut mirabilior fieret gr̃a
dei. cum remotis a conspectu hominũ que me¬
rito reuerentiam sui sentiebant᷑ indicere.
sides non diffideret. spes non fluctuaret: ca¬
ritas non teperet. Magnarum enim hic ui¬
gor mentium. & ualde fidelium ẽ hoc lum̃
animorum: incunctant̾ credere que cor¬
poreo non uident᷑ intuitu. & ibi figere desi¬
derium. quo nequeas inferre conspectum.
Hec autem pietas unde in nr̃is cordib nasce¬
ret᷑. aut quomͦ quisqͣm iustificaret᷑ ꝑfidem:
si in his tantum salus nr̃a consisteret. quȩ
obtutib subiacerent: Unde & illi uiro qui
de resurrectione xp̃i uidebat᷑ ambigere. nͥ
in ipsius carne uestigia passionis & iusu ex
mi capaces et̃ posimꝰ. expetis omnib quȩ
euangelicȩ predicationi &e noui testam̃ti
discipulis deuãtꝰ in celum. corporalis presen¬

Expanded text:
testatum ad Dei Patris est provecta consessum. testatum ad Dei Patris est provecta consessum. Quo ordine operum divinorum nos fundati, nos aedificati sumus: ut mirabilior fieret gratia Dei, cum remotis a conspectu hominum, quae merito reverentiam sui sentiebantur indicere, fides non diffideret, spes non fluctuaret, charitas non tepesceret. Magnarum enim hic vigor est mentium, et valde fidelium hoc lumen est animarum, incunctanter credere quae corporeo non videntur intuitu, et ibi figere desiderium, quo nequeas inferre conspectum. Haec autem pietas unde in nostris cordibus nasceretur, aut quomodo quisquam justificaretur per fidem, si in iis tantum salus nostra consisteret, quae obtutibus subjacerent? Unde et illi viro qui de resurrectione Christi videbatur ambigere, nisi in ipsius carne vestigia passionis et visu expmi, capaces esse possemus, expletis omnibus quae evangelicae praedicationi et novi Testamenti discipulis elevatus in coelum , corporalis praesen
Abbreviated transcription (Latin):
acramentum dilectissimi
salutis nr̃e. qͣm pretio
sanguinis sui uniuer¬
sitatis conditor estimã¬
uit: adie corporalis ortꝰ
usq adexitum passio¬
nis. ꝑ dispensationem
humilitatis impletum est. Et licet multa
etiam in forma serui diuinitatis signa rãdi¬
auerunt: propͥe tamen illius temporis accio.
ad demonstrandam suscepti hominis per¬
tinuit ueritatem. Post passionẽ uͦ ruptis
mortis uinculis. quȩ uim suam in eum qui
peccati erat nescius ĩcedendo ꝑdiderat: infir¬
mitas in uirturem. mortalitas ineternitatẽ.
nec triumphum uictoriȩ quem reportarat
amortuis. inferret & cęlis. Sicut gͦ in sollẽ¬
pnitate paschali. resurrectio nob̃ dñi fuit
causa lȩtandi: ita ascensio eius in cȩlum p̃¬
sentiũ nob̃ ẽ materia gaudiorum. recolenti¬
bus illum diem. & rite uenerantib. quo
natura nr̃ȩ humilitatis in xp̃o supra om¬
nem cȩli militiam. supra omnes ordines an¬
gelorum. & ultra cunctarum alcitudinem po¬

Expanded text:
acramentum, dilectissimi, salutis nostrae, quam pretio sanguinis sui universitatis 293 conditor aestimavit, a die corporalis ortus usque ad exitum passionis, per dispensationem humilitatis impletum est. Et licet multa etiam in forma servi Divinitatis signa radiaverint, proprie tamen illius temporis actio ad demonstrandam suscepti hominis pertinuit veritatem. Post passionem vero, ruptis mortis vinculis, quae vim suam in eum qui peccati erat nescius incedendo pandiderat: infirmitas in virtutem, mortalitas in aeternitatem, nec triumphum victoriae, quem reportarat a mortuis, inferret et coelis. Sicut ergo in solemnitate paschali resurrectio Domini fuit nobis causa laetandi, ita ascensio ejus in coelos praesentium nobis est materia gaudiorum, recolentibus illum diem et rite venerantibus, quo natura nostrae humilitatis in Christo super omnem coeli militiam, supra omnes ordines angelorum, et ultra omnium altitudinem po
Abbreviated transcription (Latin):
ricordiȩ suȩ opponit. Mala gͦ iam
displiceant. uel exꝑta. Libent̃ obli¬
iuscitur omp̃s d̾s quod nocentes fui¬
inus : paratus ẽ pęnitentiã nrãm no-¬
bis ad in nocentiam deputare. Inqͥ¬
nati post aquam salutis : renascam᷑
ex lacrimis. Itaq iuxta primi pas¬
toris uocem. sicut modo geniti in¬
fantes lac concupiscite. Redite
paruuli filii ad sinũ matͥs ur̃e. et̾¬
nȩ sapientie: sugite larga ubera
pietatis dei. Transacta plangite.
imminentia uitate. Redemptor
nr̃ momentaneos fletꝰ ur̃os. eterno
consolabitur gaudio. qui uiuit &
regnat cũ patre in unitate sp̃c scĩ¬

Expanded text:
ricordiae opponit. Mala ergo jam ricordiae opponit. Mala ergo jam displiceant, vel experta. Libenter obliviscitur omnipotens Deus quod nocentes fuimus, paratus est poenitentiam nostram nobis ad innocentiam deputare. Inquinati post aquas salutis, renascamur ex lacrymis. 1553 Itaque juxta primi Pastoris vocem, sicut modo geniti infantes lac concupiscite . Redite, parvuli filii, ad sinum matris vestrae aeternae sapientiae; sugite larga ubera pietatis Dei; transacta plangite, imminentia vitate. Redemptor noster momentaneos fletus nostros aeterno consolabitur gaudio, qui vivit et regnat cum Deo Patre in unitate Spi
Abbreviated transcription (Latin):
immensam miscđiam conditoris
nr̃i : Qui nobis uelut in signo exẽ¬
plum pęnitentiȩ posuit : eos quos
ꝑ penitentiam uiuere post lapsũ
fecit. Perpendo et enĩ petrum. con¬
sidero latronẽ: aspicio zacheum.
intueor mariã : & nichil in his ali¬
ud uideo. nisi ante nr̃os oculos po¬
sita spei & penitentiȩ exẽpla. fortas¬
se enĩ infide lapsus ẽ aliquis: aspici¬
at petrũ. qui amare fleuit. qͦd timi¬
de negauerat. Alius contra ꝓximũ
suũ in malicia crudelitatis exarsit:
aspiciat latronem. qui & in ipso mor¬
tis articulo ad uitȩ p̃mia pęniten¬
do ꝑuenit. Alius auaritie estib an¬
helans. aliena diripuit: aspiciat
racheũ. qui siquid alicui abstulit.
qua druplũ reddidit. Alius li¬
bidinis igne succensus car¬
nis mundiciam ꝑ didit. aspiciat
mariã. quȩ in se amorẽ carnis igne
diuini amoris excoxit. Ecce omip̃s
d̾s ubiq oculis nr̃is quos imitari
debemus obicit: ubiq exempla mise¬

Expanded text:
immensam misericordiam conditoris immensam misericordiam conditoris nostri, qui nobis velut in signo ad exemplum poenitentiae posuit eos quos per poenitentiam vivere post lapsum fecit? Perpendo enim Petrum, considero latronem, aspicio Zacchaeum, intueor Mariam et nihil in his aliud video, nisi ante oculos nostros posita spei et poenitentiae exempla. Fortasse enim in fide lapsus est aliquis; aspiciat Petrum, qui amare flevit, quod timide negaverat . Alius contra proximum suum in malitia crudelitatis exarsit; aspiciat latronem, qui et in ipso mortis articulo ad vitae praemia poenitendo pervenit . Alius avaritiae aestibus anhelans aliena diripuit; aspiciat Zacchaeum, qui si quid alicui abstulit, quadruplum reddidit . Alius libidinis igne succensus, 1552 carnis munditiam perdidit; aspiciat Mariam, quae in se amorem carnis igne divini amoris excoxit. Ecce omnipotens Deus ubique oculis nostris quos imitari debeamus objicit, ubique exempla suae mise
Abbreviated transcription (Latin):
men peccanti dedit remedia ne des¬
peret. Unde cauendum sũ moꝑe
est. ne quis delectatione peccati le¬
uiathan istius ore rapiatur. Et ta¬
men si raptus fuerit. non despẽret:
quia si peccatum ꝑfecte lugeat. ad¬
huc foramen in maxilla eius inue¬
nit. ꝑ quod euadat. Ad ẽ testis di¬
uine miscđiȩ hȩc ipsa de qua loqui¬
mur maria. de qua phariseus dũ
pietatis fontem uellet obstruere.
dicebat. Hic si ẽet ꝓpħa sciret utiq
que & qualis ẽ mulier quȩ tangit
eum quia peccatrix ẽ. Sed lauit la¬
crimis maculas cordis & corꝑis : et
redemptoris sui uestigia tetigit.
quȩ sua itinera praua dereliquit.
Sedebat ad pedes iħu. uerbumq
de ore illius audiebat. Uiuenti
adheserat: mortuũ querebat. Ui¬
uentem repperit quem mortuum
quesiuit: tantũq apud eũ locum
gr̃ẽ inuenit. ut hunc ipsis quoq
apłis eius uidelicet nuntiis ipsa
nuntiaret. Quid itaq fr̃s. quid
in hac re debemus aspicere: Inisi

Expanded text:
men peccanti dedit remedia, ne desmen peccanti dedit remedia, ne desperet. Unde cavendum summopere est ne quis delectatione peccati Leviathan istius ore rapiatur; et tamen si raptus fuerit, non desperet, quia si peccatum perfecte lugeat, adhuc foramen in maxilla ejus invenit, per quod evadat. 10. Adest testis divinae misericordiae, haec ipsa de qua loquimur Maria, de qua Pharisaeus dum pietatis fontem vellet obstruere, dicebat: Hic si esset propheta, sciret utique quae et qualis est mulier quae tangit eum, quia peccatrix est . Sed lavit lacrymis maculas cordis et corporis, et Redemptoris sui vestigia tetigit, quae sua itinera prava dereliquit. Sedebat ad pedes Jesu, verbumque de ore illius audiebat. Viventi adhaeserat, mortuum quaerebat. Viventem reperit, quem mortuum quaesivit. Tantumque apud eum locum gratiae invenit, ut hunc ipsis quoque apostolis, ejus videlicet nuntiis, ipsa nuntiaret. Quid itaque, fratres, quid in hac re debemus aspicere, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
raptus maxillam euaderet: si ꝑfora.¬
ta non ẽẽt. An non in ore petrum
tenuit ⁊ cũ negauit. An ñ in ore
dauid tenuit. scũ in tantam se lu¬
xuriȩ uoraginem mersit: Sed dũ
ad uitam uterq ꝑ penitentiam re-¬
diit : leuiathan iste eos aliquom
quasi ꝑ maxillȩ sue foramen ami¬
sit. ꝑ foramen gͦ maxillȩ ab eius
ore subtracti sunt : qui post ꝑpe¬
trationẽ tantȩ nequitie pęnitendo
redierunt. Quis autẽ hominum
leuiathan istius os euadat: ⁊ut illi¬
cita nulla committat: Sed hinc
cognoscimus quantũ redemptori
humani generis debitores sumus :
qui ñ solum nos inore leuiathan
ire ꝓhibuit: sed ab ore etiam re-
dire concessit. Qui spem peccato¬
ri ñ abstulit .: quia maxillam eius
ut euadendi uiã tribueret ꝑfora¬
uit : ut saltẽ post morsũ fugiat.
qui incautus prius cauere noluit
ne morderetur. Ubiq gͦ nobis occur¬
rit suꝑna medicina : quia et dedit
homini preceptum ne peccet. & ta¬

Expanded text:
raptus, maxillam ejus evaderet, si perforaraptus, maxillam ejus evaderet, si perforata non esset? An non in ore Petrum tenuit, cum negavit ? An non in ore David tenuit, cum in tantam se luxuriae voraginem mersit ? Sed dum ad vitam uterque per poenitentiam rediit, Leviathan iste eos aliquo modo quasi per maxillae suae foramen amisit. Per foramen ergo maxillae ab ejus ore subtracti sunt, qui post perpetrationem tantae nequitiae poenitendo redierunt. Quis autem hominum Leviathan istius os evadat, ut illicita nulla committat? Sed hinc cognoscimus, quantum Redemptori humani generis debitores sumus, qui non solum nos in ore Leviathan ire prohibuit, sed ab ore etiam ejus redire concessit. Qui spem peccatori non abstulit, quia maxillam ejus, ut evadendi viam tribueret, perforavit, ut saltem post morsum fugiat, qui incautus prius cavere noluit ne morderetur. Ubique ergo nobis occurrit superna medicina, quia et dedit homini praecepta, ne peccet, et ta
Abbreviated transcription (Latin):
re qui morti nil debebat occubuit.
Hinc ẽ quod nos cotidie ad uitam
post culpas reuertimur: quia ad pę¬
nam nr̃am conditor sine culpa des¬
cendit. Ecce iam antiquus hostis
ea quȩ de humano genere ceꝑat
spolia amisit: supplantationis suȩ
inctoriã ꝑdidit. Cotidie peccato¬
res ad uitam redeunt: cotidie de eiꝰ
faucib redemptoris manu rapiunt᷑.
Unde bene quoq ad beatum iob
uoce dominica iterũ dicitur. Aut
armilla ꝑforabis maxillam eiꝰ. Ar¬
milla ubi ponitur: ambiendo con
cumplectens nos diuina miscđia
designatur. Quȩ leuiathan istus
maxillam ꝑforat: dum nobis post
ꝑpetrata quȩ ꝓhibuit adhuc peni¬
tentie remedium ostendit. Armilla
dñs maxillam leuiathan ꝑforat : qͥa
ineffabili miscđie suȩ potentia sic ma¬
liciȩ antiqui hostis obuiat. ut aliqͣn¬
do eos etiam quos iãm cepit amittat.
Et quasi ab ore illius cadunt : qui pꝰ
perpetratas culpas. ad innocentiam
redeunt. Quis enim ore illius semel

Expanded text:
re qui morti nihil debebat occubuit. re qui morti nihil debebat occubuit. Hinc est quod nos quotidie ad vitam post culpas revertimur, quia ad poenam nostram conditor sine culpa descendit. Ecce jam antiquus hostis ea quae de humano genere coeperat spotia amisit, supplantationis suae victoriam perdidit. Quotidie peccatores ad vitam redeunt, quotidie de ejus faucibus Redemptoris manu rapiuntur. Unde bene quoque ad beatum Job voce dominica iterum dicitur: Aut armilla perforabis maxillam ejus ? Armilla ubi ponitur, ambiendo conscumplectens nos divina misericordia designatur? Quae Leviathan istius maxillam perforat, dum nobis post perpetrata quae prohibuit, adhuc poenitentiae remedium ostendit. Armilla Dominus maxillam Leviathan perforat, quia ipse ineffabili misericordiae suae potentia sic malitiae antiqui hostis obviat, ut aliquando eos etiam quos jam coepit amittat. Et quasi ab ore illius cadunt, qui post perpetratas culpas ad innocentiam redeunt. Quis enim ore illius semel
Abbreviated transcription (Latin):
tium escam corporis momordit :
diuiitatis illum acculeus ꝑforauit.
Prius uͦ eum in miraculis dm cog¬
nouerat: sed de cognitione sua ad
dubitationẽ cecidit: quando eum
passibilem uidit. Quasi hamus ergo
fauces glutientis tenuit: dũ in illo es
ca carnis patuit. quam deuorator ap¬
peteret: & diuinitas passionis tempo¬
re latuit quȩ necaret. In hamo eius
incarnationis captus ẽ: quia dum in
illo appetiit ȩscam corꝑis: transfixus
est aculeo diuinitatis. Ibi quippe
inerat humanitas. que ad se deuo¬
ratorẽ ꝑduceret : ibi diuinitas quȩ
ꝑforaret. Ibi aꝑta infirmitas quȩ ꝓ¬
uocaret: ibi occulta uirtis quȩ rap¬
toris faucẽ transfoderet. In hamo
gͥ captus est: quia inde interiit. un¬
de momordit. Et quos iure tenebat
mortales ꝑdidit: quia eum in quo
ius non habuit. morte appetere un¬
mortalem p̃sumpsit. Hinc est etiã
quod hȩc ipsa de qua loquimur ma¬
ria uiuit : quia ille ꝓ humano gene¬

Expanded text:
tium escam corporis momordit, tium escam corporis momordit, divinitatis illum aculeus perforavit. Prius vero eum in miraculis Deum cognoverat, sed de cognitione ad dubitationem cecidit, quando hunc passibilem 234 vidit. Quasi hamus ergo fauces deglutientis tenuit, dum ca carnis patuit, quam devorator appeteret; et divinitas passionis tempore latuit, quae necaret. In hamo ejus incarnationis captus est, quia dum in illo appetit escam corporis, transfixus est aculeo divinitatis. Ibi quippe inerat humanitas, quae ad se devoratorem duceret; ibi divinitas, quae perforaret; ibi aperta infirmitas, quae provocaret; ibi occulta virtus, quae raptoris faucem transfigeret. In hamo igitur captus est, quia inde interut unde momordit. Et quos jure tenebat mortales perdidit, quia eum in quo jus non habuit morte appetere immortalem praesumpsit. 9. Hinc est etiam quod haec ipsa de qua loquimur Maria vivit, quia ille pro humano gene
Abbreviated transcription (Latin):
transitu gustauit. Atq ido exaltauit
caput. quia hoc quod moriendo in
sepulchro posuit: surgendo super
angłos eleuauit. Et inde antiquũ
hostem in ȩternũ ꝑculit: unde se¬
uire contra se manus ꝑsequentium
temporaliter ꝑmisit. Quod aperte
dñs beato iob indicat dicens. Num¬
quid capies leuiathan hamo: Per
leuit᷑an quippe quod additamentũ
eoꝵ dicitur. cetus ille deuorator hu¬
mani generis designatur. Qui dũ
pondit : immortalitatẽ sustulit.
Qui p̃uaricationis quoq culpam
quã primo homini ꝓpinauit: dum
se sequentib pessima ꝑsuasione mul¬
tiplicat: penas eis sine cessatione co¬
acceruat. In hamo autẽ ęsca ostendi¬
tur: aculeus occultatur. Hunc gͦ pa¬
ter omp̃s hamo cepit: quia ad mor¬
tem illius unigenitũ filium incar-¬
natum misit : in quo & caro passi¬
bilis uideri posset. & diuinitas im¬
passibilis uideri ñ potest. Cumq
in eo serpens iste ꝑ manus ꝑsequen¬

Expanded text:
transitu gustavit. Atque ideo exaltavit transitu gustavit. Atque ideo exaltavit caput, quia hoc quod moriendo in sepulcro posuit, resurgendo super angelos elevavit; et inde antiquum hostem in aeternum perculit, unde saevire contra se manus persequentium temporaliter permisit. Quod aperte Dominus beato Job indicat, dicens: Nunquid capies Leviathan hamo ? 8. Per Leviathan quippe, quod additamentum eorum dicitur, cetus ille devorator humani generis designatur. Qui, dum pondit, immortalitatem sustulit. Qui praevaricationis quoque culpam, quam primo homini propinavit, dum se sequentibus pessima persuasione multiplicat, poenas eis sine cessatione coacertur, aculeus occultatur. Hunc ergo Pater omnipotens hamo cepit, quia ad mortem illius unigenitum Filium incarnatum misit, in quo et caro passibilis videri posset, et divinitas impassibilis videri non posset. Cumque in eo serpens iste per manus persequen
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Uenit maria magdalenȩ an¬
nuntians discipłis. quia uidi dnm:
& hȩc dixit mͥ. Ecce humani gene¬
ris culpa ibi absciditur unde ꝓces¬
sit. Quia enĩ in paradẏso mulier ui¬
ro ꝓpinauit mortẽ. a sepulchro muli¬
er uiris annuntiat uitam: & dicta
sui uiuificatoris narrat. quȩ mor¬
tiferi serpentis uerba narrauerat.
Ac si bumano generi non uerbis
dñs sed rebꝰ dicat. De qua manu il
latus ẽ uobis potus mortis: de ipsa
suscipite poculũ uitȩ. Hec de expo¬
sitione lectionis eugłicȩ succinte
transcurrimus: nunc opitulante eo¬
dem de quo loquimur dño. & resur-¬
rectionis eius głam. & pietatis uisce¬
ra consideremus. Citius em̃ a morte
uoluit resurgere: ne nr̃a diu anima
in infidelitatis morte remaneret. Un
de bene quoq ꝑ psalmistã dicit᷑. De
torrente in uia bibit: ꝓpterea exalta-¬
uit caput. In humano quippe ge¬
nere: ab ipso mundi mitio torrens
mortis effluxerat. Sed de hoc torren¬
te dñs in uia bibit: quia mortem in

Expanded text:
vit. Venit Maria Magdalene annuntians discipulis: Quia vidi Dominum. Et haec dixit mihi. Ecce humani generis culpa ibi abscinditur, unde processit. Quia enim in paradiso mulier viro propinavit mortem, a sepulcro mulier viris annuntiavit vitam, et dicta sui vivificatoris narrat, quae mortiferi serpentis verba narraverat. Ac si humano generi non verbis Dominus, sed rebus dicat: De qua manu vobis illatus est potus mortis, de ipsa suscipite poculum vitae. Haec de expositione lectionis evangelicae succincte transcurrimus: nunc opitulante eodem de quo loquimur Domino, et resurrectionis ejus gloriam, et pietatis viscera consideremus. Citius enim a morte voluit resurgere, ne nostra diu anima in infidelitatis morte remade bene quoque per Psalmistam dicitur: De torrente in via bibet, propterea exaltabit caput . In humano quippe genere ab ipso mundi initio torrens mortis effluxerat: sed de hoc torrente Dominus in via bibit, quia mortem in
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ ꝑducit actionis. Hinc ẽ quod ioseph
inter reliquos fr̃s. talarem tunicam
habuisse describitur. Tunica quippe
usq ad talum ẽ: opꝰ bonũ usq ad con¬
clinauit se & ꝓspexit in monum̃tũ.
Certe iam monum̃tũ uacuũ uide¬
rat. iã sublatũ dñm nuntiarat. Qͥ d
ẽ quod se iterũ inclinat. iterũ uide¬
re desiderat: Sed amanti semel as¬
pexisse non sufficit: quia uis amoris
intentionẽ multiplicat inquisitionis.
Quesuiit gͥ prius. & minime inue¬
nit: ꝑ seuerauit ut quereret. unde
& contigit ut inueniret. Actumq ẽ
ut desideria dilata crescerent. & cres¬
centia caꝑent quod inuenissent. Hinc
ẽ enim quod de eodem sponso ȩccła
in canticis canticoꝵ dicit. In lectulo
meo ꝑ noctes quesiui. quem diligit
anima mea. Quesiui illum & non

Expanded text:
tae perducit actionis. Hinc Ioseph tae perducit actionis. Hinc Ioseph inter reliquos fratres talarem tunicam habuisse describitur. Tunica quippe usque ad talum est opus bonum usque ad con prospexit in monumentum. Certe jam monumentum vacuum viderat, jam sublatum Dominum nuntiaverat; quid est quod se iterum inclinat, iterum videre desiderat? Sed amanti semel aspexisse non sufficit, quia vis amoris intentionem multiplicat inquisitionis. Quaesivit ergo prius, et minime invenit; perseveravit ut quaereret, unde et contigit ut inveniret, actumque est ut desideria dilata crescerent, et crescentia caperent quod invenissent. Hinc est enim quod de eodem sponso Ecclesia in Canticis canticorum dicit: Iu lectulo meo per noctes quaesivi quem diligit anima mea; quaesivi i
Abbreviated transcription (Latin):
dñicũ non inuenit. sublatũ credidit:
atq discipłis nuntiauit. Qui ueni¬
entes uiderunt: atq ita esse ut muli¬
er dixerat crediderunt. Et de eis ꝓti¬
nus scriptũ ẽ. Abierunt gͦ discipłi ad
semet ipsos. Ac deinde subuingitur.
Maria autẽ stabat ad monumentũ
foris plorans. Qua in re pensandũ ẽ.
huius mulieris mentẽ quanta uis a¬
moris accenderat : quȩ a monum̃to
dñi etiam discipłis recedentib non
recedebat. Ex quirebat quẽ ñ inuene¬
rat: flebat inquirendo. & amoris sui
igne succensa. eius quẽ ablatũ credi-¬
dit ardebat desiderio. Unde contigit.
ut eum sola tunc uideret. quȩ reman¬
sit ut quereret: quia nimirũ uirtus
boni oꝑis. ꝑseuerantia ẽ. Et uoce ue¬
ritatis dicitur. Qui autẽ ꝑseueraue¬
rit usq in finem. hic saluus erit. Et
p̃cepto legis cauda hostiȩ in sacrificio
iubet᷑ offerri. In cauda quippe finis ẽ
corporis. Et ille bene immolat: qui sa¬
crificium boni oꝑis usq ad finẽ debi¬

Expanded text:
nicum non invenit, sublatum credidit, atque discipulis nuntiavit: qui venientes viderunt, atque ita esse, ut mulier dixerat, crediderunt, et de his protinus scriptum est: Abierunt ergo discipuli ad semetipsos. Ac deinde subjungitur: Maria autem stabat ad monumentum foris plorans. Qua in re pensandum est hujus mulieris mentem quanta vis amoris accenderat, quae a monumento Domini, etiam discipulis recedentibus non recedebat. Exquirebat quem non invenerat, flebat inquirendo, et amoris sui igne succensa, 1546 ejus quem ablatum credidit ardebat desiderio. Unde contigit ut eum sola tunc videret, quae remansit ut quaereret, quia nimirum virtus boni operis perseverantia est, et voce Veritatis dicitur: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit, et precepto legis cauda hostiae in sacrificio iubetur offerri. In cauda quippe finis est corporis, et ille bene immolat, qui sacrificium boni operis usque ad finem debi
Abbreviated transcription (Latin):
te remansit. & a iusticia ac uitȩ se¬
mitis claudicãuit. Quod autẽ dicit
ipse angłs. dimitte me iam enimas¬
cendit aurora. hoc indicabat posse¬
quidẽ eum a morte uinci. non posse
retineri. Sed post illam fugatam lu¬
ce passionis noctem ꝓmittit ĩlico esse
reddendam resurrectionis auroram.

Expanded text:
te permansit, et a justitiae ac vitae sete permansit, et a justitiae ac vitae semitis claudicavit. Quod autem dicit ipse angelus: Dimitte me, jam enim ascendit aurora, hoc indicabat posse eum a morte vinci, non posse retineri. Sed post illam fugatam luce passionis noctem promittit illico esse reddendam resurrectionis auroram.
Abbreviated transcription (Latin):
ad tempus & in xp̃i passione iudei:
in illa refugientes die ac nocte & to¬
ta in eum impietate seuientes. Pre¬
ualuerunt quando crucifixerunt:
p̃ualuerunt quando occiderunt.
Ergo cum uicisset iacob. benedici
tamen se auicto posse cognouit di¬
cens. Non dimittam te nisi bene dixe¬
ris mͥ. Quale mysteriũ. In certami¬
ne infirmior ȩstimabatur. & ad con¬
ferendam benedictionẽ idoneus in¬
uenitur. Aꝑte xp̃c aduersarios be¬
nedixit: quando & ꝓ interficientib
supplicauit dicens. Dimitte illis pa¬
ter: quia nesciunt quid faciunt.
Benedicit uictus qui liberauit pas¬
sus : interuenitq reus. absoluitq
dampnatus : quia & aduersariis si¬
resipiscant redemptionẽ tribuit
interemptus. Quid &iam illud est
quod pꝰ illam colluctationẽ iacob
benedictionem accepit: & claudus
icedit : Sic enim ait. Tetigit ange¬
lus latitudinẽ femoris eius: & claudi¬
cabat pede. Latitudo femoris. iudã¬

Expanded text:
ad tempus, et in Christi passione Judaei, ad tempus, et in Christi passione Judaei, in illa refugientes diei nocte, et tota in eum impietate ferientes praevaluerunt, quando crucifixerunt; praevaluerunt, quando occiderunt. Ergo cum vicisset Jacob, benedici tamen se a victore posse cognovit, dicens, Non dimittam te, nisi benedixeris mihi. Quale mysterium in certamine! Infirmior aestimatur, et ad conferendam benedictionem idoneus invenitur. Aperte Christus adversarios benedixit, quando et pro interficientibus 495 supplicavit, dicens: Dimitte illis, Pater, quia nesciunt quid faciunt . Benedixit victus, qui liberat passus; intervenit reus, absolvitque damnatus, quia et si adversarii resipiscant, redemptionem tribuit interemptus. Quid illud etiam est, quod post illam colluctationem Jacob benedictionem accepit, et claudus incedit? Sic enim ait: Et tetigit angelus latitudinem femoris ejus, et claudicabat pede. Latitudo femoris Juda
Abbreviated transcription (Latin):
obruit. ꝓstratus elisit. lacentẽq ho¬
minem deiectus erexit. mortemq
eius dum succũberet ꝑculit. ac
mortuum dũ resurgeret suscitauit.
Hic est ille angłs qui cum iacob noc¬
te luctatus ẽ. sicut habemus in gene¬
si. quia ecce uir luctabatur cum eo
usq mane. Et cũ p̃ualuisset iacob:
dixit ei angłs. Dimitte me iam enĩ
ascendit aurora. Respondit iacob.
Hon dimittam te nisi benedixeris
mͥ. Sic benedixit eum angłs. & dix̃
ei. Si contra dm fortis fiusti.quanto
magis contra homines p̃ualebis: Et
tetigit angłs latitudinẽ femoris eius.
ipse uͦ claudicabat pede. Quid ẽ hoc :
Qui uincitur benedicit: & claudicat
qui se uicisse credebat. In iacob gͦ ui¬
deoꝵ popłs: in angło xp̃c agnoscitur.
Et ut sciamus in eodem angło dm fu
isse. ipse beatus iacob ita dicit. Uidi¬
dnm̃ facie ad faciem. & salua facta ẽ.
anima mea. la cob gͦ angło succum¬
bente preualuit. quia p̃ualuerunt

Expanded text:
obruit, prostratus elisit, jacentemque hoobruit, prostratus elisit, jacentemque hominem dejectus erexit, mortemque ei dum succumberet, perculit, ac mortuum, dum resurgeret, suscitavit. Hic est ille angelus, qui cum Jacob nocte luctatus est, sicut habemus in Genesi: Et ecce vir luctabatur cum eo usque mane, et cum praevaluisset Jacob, dixit ei angelus: Dimitte me; jam enim ascendit aurora. Respondit Jacob: Non dimittam te, nisi benedixeris mihi. Sic benedixit angelus, et dixit ei: Si contra Deum fortis fuisti, quanto magis contra homines praevalebis; et tetigit angelus latitudinem femoris ejus, ipse vero claudicabat pede . Quid est hoc? qui vincitur benedicit; et claudicat, qui se vicisse credebat. In Jacob ergo Judaeorum populus, in angelo Christus agnoscitur; etipse beatus Jacob: Vidi Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea . Jacob ergo angelo succumbente praevaluit. Praevaluerunt
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentis temporis festa nos admo¬
nent. hic ẽ ille qui ꝓ mundi salute
congressus. sicut de fortissimo san-¬
sonN legimus. plures inimicoꝵ mor¬
tuus interfẽcit. quã uiuus occide¬
rat. Refert autẽ & traditio scłari¬
um litterarum habuisse quendã
in exercitio usuq certaminis. hoc
genus uirtutis ac rõboris: ut quoti¬
ens uirium suarũ amicam & nutͥ¬
cem terram impulsu aduersarii
contigisset de solo surgens magis ac
magis in aduersarium p̾ualeret. ac
sic deiectio ꝓstrati. occasio fiebat tri¬
umphi. Dabat enim quodammͦ in-¬
firmitas fortitudinem. lapsus pal-¬
mam: ruina uictoriam. Hec illi cę¬
lesti athletȩ qui contra iacob legit᷑
fiusse luctatus. totum iustius aptare
posse ȩstimo: hȩc illius ꝑsonȩ ueruis
conuenire qui in hoc tempore in
harena mundi cũ publico hoste con-¬
flixit: qui ad hoc cessit ut gloriosior
surgeret. ad hoc cecidit ut omnes
releuaret. qui aduersariũ effusus

Expanded text:
praesentis temporis festa nos admopraesentis temporis festa nos admonent, sic ille qui pro mundi salute congressus, sicut de fortissimo Samson legimus, plures inimicorum mortuus interfecit, quam vivus occiderat. Refert autem et traditio saecularium litterarum hoc, quemdam in exercitio usque certaminis habuisse hoc genus virtutis ac roboris, ut quoties virium suarum amicam et nutricem terram 494 impulsu adversarii contigisset, de solo surgens magis ac magis in adversarium praevaleret, ac sic dejectio prostrati, occasio fiebat triumphi. Dabat enim ei quodammodo infirmitas fortitudinem, lapsus palmam, ruina victoriam. Puto haec illi coelesti athletae, qui contra Jacob legitur fuisse luctatus, totum hoc illi justius aptari posse; aestimo haec illius personae verius convenire. Quia cum tempore in arena mundi cum publico hoste conflixit, qui ad hoc gessit, ut gloriosius surgeret, ad hoc cecidit, ut omnes levaret, qui adversarium effusus
Abbreviated transcription (Latin):
uocatus. quod eum nec uetusta. an-¬
tiquitate subt̾fugiunt. neq futura
ignoratione p̾tereunt : sed tanquã
potentissimum lumen cuncta con¬
tinet. uniuersa cognoscit. & uelut
in p̃senti habens possidet omĩa. qͥa
apud eũ nec p̾terita labuntur. nec
futura celantur. Quoc autẽ tempr
dictũ sit filio ego hodie genui te:
scire debemus. ⁊on illo quo ex
maria uirgine scđm carnẽ natus
ẽ. neque illo quo scđm diuinitatẽ
ex d̃i patris ore ꝓcessit. sed illo tem¬
ego hodie genui te. Recte gͦ hodie
uocitatur: quando de inferorũ te¬
tra nocte ad suꝑos uelut p̃clarum lu-¬
men emicuit. Recte dicitur dies: cu¬
obscurare non potuit. Nec potuit
plane melius hodie nomen accipere
qui om̃ib defunctis & diem reddit
& salũtem : antiquaq uetustate ho-¬
mines morte solutos hodiernȩ uitȩ
p̃sentia suscitauit. Letemur gͦ & exul-¬
temus in hac die km̃i: quã annua
deuotione celebramus. Sicut autẽ

Expanded text:
vocatur, quod eum nec vetusta anvocatur, quod eum nec vetusta antiquitate subterfugiunt, 492 nec futura ignoratione praetereunt. Sed tanquam potentissimum lumen cuncta continet, universa cognoscit, et veluti in praesenti habens, possidet omnia; quia apud eum nec praeterita labuntur, nec futura celantur. Quo autem tempore dictum est Filio: Ego hodie genui te, scire debemus, non illo, quo ex Maria virgine secundum carnem natus est, neque illo, quo secundum divinitatem ex Dei Patris ore processit, sed illo temego hodie genui te . Recte ergo tunc hodie dicitur, quando de inferorum tetra nocte ad superos, velut praeclarum lumen emicuit. Recte dies dicitur, cuobscurare non potuit. Nec potuit plane melius, nisi hodie lumen accipere, qui omnibus defunctis et diem reddit et salutem; qui vetustate homines morte resolutos hodiernae vitae praesentia suscitavit. Laetemur ergo, et exsultemus in hac die, in estibus praeparamur. Sicut autem
Abbreviated transcription (Latin):
oNminus etiam
nunc lȩtari debe
Licet enĩ p̃terita
tenebrosa nox in¬
tercesserit gaudi¬
is nris. eadem ta¬
men nobis dies ẽ scĩtatis. Licet tem¬
pora distinxerit obscuritas uesꝑtina.
Xp̃c enim qui nos illuminauit hes¬
terno: etiam nos hodie circũ fouet.
Nam sicut dicit beatus apłs. heri¬
sona łi patris. filius meus es tu: e¬
go hodie genui te. Hodie inquit
genui te: hoc ẽ non quod in die
illa genuerit filium. sed quod ip¬
sum filiũ uelut diem lucẽq genue¬
rit. Ergo cũ xp̃c gignitur. hodie
generatur. ut intelligas natiuitatẽ
saluatoris ñ tam hominẽ natum ẽẽ
quã lucem : quod fulgeat cunctis.
luceat unuiersis. Hodie autẽ dicit᷑
quod uelut p̃sens & indeficiens lu-¬
men cuncta scła iugi ac ꝑpetua lu¬
ce contineat. & ꝓ ipsa ꝑpetuitate
fulgoris una dies ẽẽ uidetur. Un-¬
de ait beatus ꝓpħa. Mille anni an¬
te ocłos tuos: tanquam dies una. U¬
na plane dies ẽ xp̃c: quia in eo una
ẽ diuinitatis ȩternitas. Hodie autẽ

Expanded text:
on minus etiam nunc laetari debemlicet enim praeterita tenebrosa nox intercesserit gaudiis nostris, eadem tamen dies est sanctitatis; licet tempora distinxerit obscuritas vespertinaChristus enim, qui nos illuminavit hesterno, etiam hodie nos ipse circumfovet. Nam sicut dicit beatus Aposersona Dei Patris: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Hodie, inquit, genui te; hoc est, non quod in die ille genuerit Filium, sed quod ipsum Filium velut diem lucemque genuerit. Ergo cum Christus unigenitus hodie generatur, intelligitur in nativitate Salvatoris non tam hominem natum esse, quam lumen, quod fulgeat cunctis, luceat universis. Hodie autem dicitur, quod velut praesens et indeficiens lumen cuncta saeculi perpeti luce contineat, et pro ipsa perpetuitate fulgoris una dies esse videatur. Unde ait sanctus propheta: Mille anni, ante oculos tuos, tanquam dies una . Una plane dies est Christus, quia una est in eo divinitatis aeternitas. Hodie autem