comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ tulistis & desiderabilia me & pulcherrima intulistis indelubret ur̃a & fili¬
osiuda &filios hieru scdẽ uendidistis filus graeccoũ ut longe sticeretis eos definib: ruis
Lxx Quid mihi & uobtirus & sidon & omnis galilea alienigenarũ. nũ quid retribu¬
tionẽ uos reddecs mihi. autirã inccrde retinetis ad uersũ me. hoc enĩ graece signi¬
ficat. ũ tIhci faeitui. ue lociter & cito reddã remibutionẽ uram incapitibus
ur̃is. proeo qđ cirgentũ meũ & cuirã meũ tulistis & elesta mea & optima intulistis
lilec̃ alieni genarũ diciarbi trantur quod tem pore captiuitactis iudaicȩ quando
uistr̃ a romanis dĩ populũ ꝑsequutir̃. immo in populo dĩ ipsũ d̃ qui p̃fuit populo
secundũ illud qđ scriptũ ẽ. qui uos recipit merecipit. ergo econtrario qui ꝑ sequit᷑
populũ dĩ ipsũ dm̃ ꝑsequitur . cui: ẽ populus. Reddã inquit uo quae fecistis populo

Expanded text:
ra: et filios Juda, et filios Jerusalem vendidistis filiis Graecorum: ut longe faceretis eos de finibus suis. LXX: Quid mihi et vobis, Tyrus et Sidon, et omnis Galilaea alienigenarum? Numquid retributionem vos redditis mihi: aut iram in corde retinetis adversum me hoc enim Graece significat μνησικακείτε? velociter et cito reddam retributionem vestram in capitibus vestris: pro eo quod argentum meum et aurum meum tulistis: et electa mea et optima intulistis lilaeam alienigenarum dici arbitrantur: quod tempore captivitatis Judaicae, quando victi sunt a Romanis, Dei populum persecuti sunt: immo in populo Dei ipsum Deum qui praefuit populo, secundum illud quod scriptum est: Qui vos recipit, me recipit . Ergo econtrario, qui persequitur populum Dei, ipsum Deum persequitur, cujus est 209 populus. Reddam, inquit, vobis quae fecistis populo
Abbreviated transcription (Latin):
harus qđ hebre ñ solũ cencisionẽ sed &s aurũ intp̃tari putant qͦ scilic& in uclle iudicii qua sus picant᷑ gehen¬
nã excutis sordib: peccatorũ purũ aurũ remaneat. Idcirco aũtgentiũ deqͥb supitidiximꝰ in uelleiudicii
siue concisionis populi congregant᷑ u int̃ficiant᷑ eccoruant & ad ño iudicent᷑ . Cui merorẽ diei & toa m̃ic
pereuntiũ nesol quid ẽ esluna asttq: cetera poter̃ intueri sed recrahent sulgacẽ suũ. & iruerutitẽ iudiccinis¬
reddentisq: uniuscui:q: ops incaputsuũ aspicen iudebunt ñ quodem̃ ticaa sint di iudicio. sedqͥ om̃is

Expanded text:
utant, quo scilicet in valle judicii, quam suspicantur gehennam, excoctis sordibus peccatorum, purum aurum remaneat. Idcirco autem gentium, de quibus supra diximus in valle judicii, sive concisionis, populi congregantur, ut interficiantur et corruant, et a Domino judicentur. Cujus moerorem diei et tormenta pereuntiureddentisque uniuscujusque op
Abbreviated transcription (Latin):
taturus ẽ eos quos uario errtre duxerat definib: suis. pulchreq: suscitabo ait.
quasi iacentes & corruentes. ut qui iacebant in heresi stent in eccła reddentes here¬
ticis qđ fecerant ut filios eorũ & filics quos & in mysticis & in carnalib: erudierant
tradat in manib: filiorũ iuda. in manib: eorũ qui ecclesicrũ principes extiterunt
& instructi s̃ armatura apłi & habent scutũ & lanceã ueteris & noui instrum̃ti. ut
cũ coeperint filios eorũ & filicis uendant sabeis. & faaciant eẽ captiuos ut ꝓculsint
a finib: suis & admeliora conuersi ecclesiasticis dogmatib incipiant eẽ subiesti

Expanded text:
taturus est eos, quos varius error eduxerat de finibus suis. Pulchreque suscitabo, ait, taturus est eos, quos varius error eduxerat de finibus suis. Pulchreque suscitabo, ait, quasi jacentes et corruentes, ut qui jacebant in haeresi, stent in Ecclesia, reddens haereticis quod fecerant: Ut filios eorum et filias, quos et in mysticis et in carnalibus erudierant, tradat in manibus filiorum Juda, in manibus eorum, qui Ecclesiarum principes exstiterunt; et instructi sunt armatura Apostoli, et habent scutum et lanceam veteris et novi Instrumenti. Ut cum ceperint, filios eorum et filias vendant Sabaeis, et faciant esse captivos, ut procul sint a finibus suis: et ad meliora conversi, Ecclesiasticis dogmatibus incipiant esse subjecti.
Abbreviated transcription (Latin):
im qđ aquila & simmachus iti ut scriptũ ẽ transtuler̃. septuaginta captiui tatẽ int̃¬
p̃tatis̃. quod melius captiuos significat. s abaim aut̃ gens trans indiã dicitur dequa
fuit & regina sciba quae uenit scpientiã audire salomonis. dequib: & eritias loquit᷑
& stibaim uiri excelsi adte transibunt. unde & tus uenire ꝑhibetur dicente
uirgilio. centũq: sabeo ture calent arae. lic & quidã sabeos arabas suspicen¬
tur : ꝓmittunt sibiergo iuda ei immo somniant qđ inultimo tẽpore congregent᷑
norũ filios & filics asser̃ traditurũ ut uendant eos iudaei. ñ persir & aethio¬
locutursit. & populisui ulciscatur iniuriã. haec illi & nr̃i iudaizantes qui
mille an norũ regnũ iniudecaesibi finib: pollicentur & cureã hierusdẽ & uistimarũ
sanguinẽ & filios acnepotes & delicias in credibiles & positis gẽmarũ uarietatedistin¬
cttis. Noscũt dicamus qđ & suscitauit dñs p: aduentũ suũ & cotidiesuscitat a susci¬

Expanded text:
quod Aquila et Symmachus ita ut scriptum est transtulerunt, LXX captivitatem interpretati sunt, quod melius captivos significat. Sabaim autem gens trans Indiam dicitur, de qua fuit et regina Saba, quae venit sapientiam audire Salomonis , de quibus et Isaias loquitur: Et Sabaim viri excelsi ad te transibunt . Unde et thus venire perhibetur, dicente Virgilio : . . . Centumque Sabaeo Thure calent arae: licet quidam Sabaeos, Arabes suspicentur. Promittunt ergo sibi Judaei, imnorum filios et filias asserunt traditurum, ut vendant eos non Persis, et Aethiolocutus sit, et populi sui ulciscatur injuriam. Haec illi et nostri Judaizantes, qui mille annorum regnum in Judaeae sibi finibus pollicentur, et auream Jerusalem, et victimarum sanguinem, et filios ac nepotes et delicias incredibiles, et portas gemmarum 211 varietate distinctas. Nos autem dicamus, quod et suscitavit Dominus post adventum suum, et quotidie suscitat, et susci
Abbreviated transcription (Latin):
Necmirũ siumcquae quegens certa uierũ spatia suis cappella nominibus. cũ & latini mil¬
lepassus uocent &gtlilecis. & perse para scingas eertestras uniuerst germania atq in

Expanded text:
Nec mirum si unaquaeque gens certa viarum spatia suis appellet nominibus, cum et Latini milNec mirum si unaquaeque gens certa viarum spatia suis appellet nominibus, cum et Latini mille passus vocent, et Galli leucas, et Persae parasangas, et rastas universa Germania, atque in
Abbreviated transcription (Latin):
tucc supend coimeo. quicũt instrior montib: ẽ & necdũ ad ꝑfedionis culm̃ cosenderit
uocabit᷑ colles &efluent deeo riuilcitis quibus rudis in xp̃o nutritur infantia. & aquarũ
flumi na quaeuentre suo dñs manare testatus ẽ. om̃s enĩ riui siue emissiones iuda
implebunt᷑ aquis & nihilineis siccũ erit sed undantibus cunstis gratia sp̃itali. & fonsde. AXX
domodñi egredietur & irrigabit torrentẽ spincrũ. ꝓtorrente spinarũ. lxx transtuler̃¬
itarentẽ funiculaũ. id est. exΟ INΟΝ. qđ cuit funiculas significat. autiuxte cegyptios
mensurã certi itineris. psalmista dicente. semnã mẽcẽ & funiculũ meũ tuin uestige¬
sti. in nilo enĩ flumine siue inriuis tius solent ntues funib: trahere. cert habentes
spatia quae appellant funiculos ud abori defesseciũ recentia trahentiũ colla succedant

Expanded text:
tua, super mel ori meo ! Qui autem inferior montibus est, et necdum ad perfectionis culmen ascenderint, tua, super mel ori meo ! Qui autem inferior montibus est, et necdum ad perfectionis culmen ascenderint, vocabitur collis, et fluent de eo rivi lactis, quibus rudis in Christo nutritur infantia, et aquarum flumina, quae de ventre suo Dominus manare testatus est . Omnes enim rivi, sive emissiones Juda, implebuntur aquis, et nihil in eis siccum erit, redundantibus cunctis gratia spirituali. Et fons de domo Domini egredietur, et irrigabit torrentem Al. fontetorrentem funiculorum, id est, σχοίνων: quod aut funiculos significat, aut juxta Aegyptios mensuram certi itineris, Psalmista dicente: Semitam meam et funiculum meum tu investigasti . In Nilo enim flumine, sive in rivis ejus, solent naves funibus trahere, certa habentes spatia, quae appellant funiculos, ut labori defessorum, recentia trahentium colla succedant.
Abbreviated transcription (Latin):
si habuerimus dĩ pacẽ &coa nr̃m aduorsariis ñ patuerit. haeciudai & nr̃i ut diximus
iud aizanter admille cnnoo ũ fabulã refer̃. quando putant xpm habitaturũ insion & in
hieru sclẽ aureã atq gemmat̃ scõrũ populos congregandos. ut qui in istorło oppressi s̃
ab uni uersis gentib: in hoc eodẽ cuneti simperent nationibus. &erit indieilla stillabunt᷑ XXUIIII¬
montes dulcedinẽ & collesfluent lacie & ꝑom̃s riuos iud ece ibunt aquae Laxx. & erit in
dieillo stillabunt montes dulcedinẽ & coller fluent lcate &om̃s emissiones iud eae fluentaqu is
Habittente dño insion & in monte scõ suo quando nullus ꝑhierus alẽ scam transire tẽptt uerit
quicũq in ec mons fuerit & cd uistutũ excd scꝑ uenerit dulcedine & melle sudabit oestilla¬
bunt exeo gratiae sp̃itder dequibus ꝓphett loquitur. quã dulciagitturi meo doquia

Expanded text:
si habuerimus Dei pacem, et cor nostrum adversariis non patuerit. Haec Judaei et nostri, ut diximus, si habuerimus Dei pacem, et cor nostrum adversariis non patuerit. Haec Judaei et nostri, ut diximus, judaizantes, ad mille annorum fabulam referunt, quando putant Christum habitaturum in Sion, et in Jerusalem aurea atque gemmata sanctorum populos congregandos, ut qui in isto saeculo oppressi sunt ab universis gentibus, in hoc eodem cunctis imperent nationibus. 215 Et erit in die illa, stillabunt montes dulcedinem, et colles fluent lacte, et per omnes rivos Judaedie illa, stillabunt montes dulcedinem, et colles fluent lacte, et omnes emissiones Judae fluent aquis. Habitante Domino in Sion et in monte sancto suo, quando nullus per Jerusalem sanctam pertransire tentaverit, quicumque in ea mons fuerit, et ad virtutum excelsa pervenerit, dulcedine et melle sudabit, et stillabunt ex eo gratiae spirituales, de quibus propheta loquitur: Quam dulcia gutturi meo eloquia
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit comuictus dñrdesiom instarl eonis rugi& nue clamabit & tam excelra uoxeius ent
ctq terribilis utcceloũ cardiner & terrarũ fundam̃ta quatiantur. Cũqr tãstuerus in eor fuerit qui pu¬
niendis erit clemens ergapopulũ suũ & dabit cis fortitudinẽ qui appellantur filii isrł memritilic& cernons
dm̃ ul eΥΘrΘΩΤΟC Ε eo s. que nos rectis sima dĩ dicere possumis qui ñ ambulciuer̃
ꝑ prauas semitas sed gradientes inuiaxpi. oma recta fecer̃. tuncscient & hi qui punien¬
suo si uein eo qui sedignũ dĩ habittculo p̃parauit. Tunc erit scã hieru sedẽ uisio pacis
aqua & sedomon nom̃ accepit. & alieni ñ ꝑtransibunt ꝑtã amplius. alienos uel daemo¬
nes intellege qui externi adõ r̃ uel om̃s pessimas cogititiones atq peccata dequibus ꝓphe¬
taloquitur. abalienis parceseruotuo. quaenequaquã ultra in nob̵uiã repperient.

Expanded text:
fuerit commutatus, Dominus de Sion instar leonis rugiet, sive clamabit, et tam excelsa vox ejus erit, atque terribilis, ut coelorum cardines et terrarum fundamenta quatiantur. Cumque tam severus in eos fuerit qui puniendi sunt, erit clemens erga populum suum, et dabit eis fortitudinem qui appellantur filii Israel, mens scilicet cernens Deum; vel εὐθύτατος Θεοῦ, quem nos rectissimum Dei dicere possumus: qui non ambulaverunt per pravas semitas, sed gradientes in via Christi, omnia recta fecerunt. Tunc scient et hi qui puniente sancto suo, sive in eo qui se dignum Dei habitaculo praeparavit. Tunc erit sancta Jerusalem visio pacis, a qua et Salomon nomen accepit, et alieni non pertransibunt per eam amplius. Alienos vel daemones intellige, qui externi a Deo sunt: vel omnes pessimas cogitationes atque peccata, de quibus propheta loquitur: Ab alienis parce servo tuo : quae nequaquam ultra in nobis viam reperirent,
Abbreviated transcription (Latin):
ualle concisionis. sola luna obtenebricctir̃ &stellaeretra xer̃splendorẽsuũ . LXX. Sonitus auditi r̃¬
in uclle iudicii quiciux itiẽ dies dñi in ucilleiudici. sol& luna obtenebrabunt᷑ &stella e occidere ftcient
amonimꝰ qđ utiq multitudinẽ cr uirbcs eocũ qui iudicindis̃ ñstrepitũ sonitũq significat. rursũ ubi
nos diximꝰ in ualle concisionis sequentes trans lationẽ quilae &simmachi & quinite editionis. lxx. & theo¬

Expanded text:
valle concisionis sol et luna obtenebricata sunt et stellae retraxerunt splendorem suum valle concisionis sol et luna obtenebricata sunt et stellae retraxerunt splendorem suum in valle judicii, quia juxta est dies Domini in valle judicii. Sol et luna obtenebrabuntur, et stellae occidere facient AMONIM  , quod utique multitudinem, et turbas eorum qui judicandi sunt, et strepitum sonitumque significat. Rursum ubi nos diximus in valle concisionis, sequentes translationem Aquilae et Symmachi et quintae editionis, Se
Abbreviated transcription (Latin):
de circuitu ueniunt inbonã pcistẽ intellegunt quo scilic&stĩ contradĩ aduirsarios congregent᷑
amittant fudces rucis ut macurt̃ hostiũ messẽ demeitnt & ueniant atq descendant calaentque
uacularia quia ad sit uindemia & in itntũ musta exuberent ut icacu laric capereñpossint.
&inuclle ios tphat dni ftlcib: demetant᷑. uenisre enĩ contrec eostemp iudicu & in taentũ eorũ creuisre
mala ut dĩuincerent patientict̃ Nã es amcoreitunc expulsi r̃ quando ex pl&xes̃ peccatti eorũ. ludaei
istũ locũ cilgog & icigog gentes saeuis simas refer̃. de quib: & ruprt diximꝰ. arbitrantes ultimo
iẽpere qucndo hierusclẽ fuerit in sacuratia. sub mille annocũ imperio contradĩ populũ euenturas.
& in uallẽ iontaphat qua e ad oien telẽ pcstẽ templi site ẽ cẽruiturcis. aduenis seenĩtẽp: occisionis

Expanded text:
de circuitu veniunt, in bonam partem intelligunt: quo scilicet et sancti contra Dei adversarios congregentur, de circuitu veniunt, in bonam partem intelligunt: quo scilicet et sancti contra Dei adversarios congregentur, et mittant falces suas, ut maturam hostium messem demetant, et veniant atque descendant, calcentque torcularia, quia adsit vindemia, et intantum musta exuberent, ut torcularia capere non possint. et in valle Josaphat Domini falcibus demetantur. Venisse enim contra eos tempus judicii, et intantum eorum crevisse mala, ut Dei vincerent patientiam. Nam et Amorrhaei tunc expulsi sunt, quando expleta sunt peccata eorum. Judaei istum locum ad Gog et Magog gentes saevissimas referunt, de quibus supra diximus, arbitrantes ultimo tempore quando Jerusalem fuerit instaurata, sub mille annorum imperio contra Dei populum esse venturas, et in valle Josaphat quae ad Orientalem partem templi sita est, esse ruituras  Al. saevituras: advenis
Abbreviated transcription (Latin):
timo qui sub antichristo ciduersũ scõs dni pugnaturis̃ acciperepossumus. qui id circo congre¬
gant᷑ ut perecnt. Consurgant & ascendant in uallẽ ioste phat qui cubi sedebo ut iudicẽ om̃s. XUI¬
gentes. Incircuitu mitte fedcer qm̃ maturtũ messis. uenite & destendite quia plenũ ẽtcacular
exuberant torcularia quia muli plictat ẽmilitiaecoũ. Lxx. Consurgant &ascendant
om̃rgentes in ullẽ iosciphat quic ibi sedebo ut iudicẽ om̃s gentes incirtuitu. mitte folces qm̃
adẽ uindemia introrit &calcacte quia plinũ ẽ teocular & redundant tcocularia quia re¬
pletcr̃ mala eciũ. & haec iuxta superico ẽ sensũ int̃ptunt᷑ bi fariã. alii mĩ genter ascen¬
dere iucllt̃ iostepht quae int̃ p̃tat᷑ dñi iudiciũ & sedereibi dm̃ uidi iudic& om̃s gentes quae

Expanded text:
timo, qui sub Antichristo adversum sanctos Domini pugnaturi sunt, accipere possumus, qui idcirco congretimo, qui sub Antichristo adversum sanctos Domini pugnaturi sunt, accipere possumus, qui idcirco congregantur, ut pereant. Consurgant, et ascendant gentes in vallem Josaphat, quia ibi sedebo ut judicem omnes gentes in circuitu: mittite fexuberant torcularia, quia multiplicata est malitia eorum. LXX: Consurgant et ascendant omnes gentes in vallem Josaphat, quia ibi sedebo ut judicem omnes gentes in circuitu: emittite falces, quoniam adest vindemia. Introite et calcate, quia plenum est torcular, et redundant torcularia, quia repleta sunt mala eorum. Et haec juxta superiorem sensum interpretantur bifariam. Alii enim gentes ascendere in vallem Josaphat, quae interpretatur Domini judicium, et sedere ibi Deum, ut dijudicet omnes gentes, quae
Abbreviated transcription (Latin):
milis sũ aimitis siuemansuetus. Viros qͦq: eos intellegi uolunt. quid estruentes initic paruu¬
loaũ cd ꝑfestã aetactis roborẽ accesserint . & omne studiũ qͦ prius animarũ suarũ exerce¬
bant aigros ad necessitatẽ p̃li contuler̃. Nob̵ cũt hebrectũ opinionẽ sequentib: uidet᷑
cẽ contrariũ. Id eo enĩ gentes aduersariae isrł parant᷑ ad pugnã & aratra suc ligonesq:
ul fedaes ingladios lancecsq: cõmuant & in firmus robustã eẽ sedicit erũpuntq: & ueniu ł
decircuitu ex contradñi exercitũ congregant᷑ ut occũbere saciatthñs robustos eccrũ & intel
legtunt sedõ cd uerscnte superatas. haec iuxta litterã sibi istł miserabilis repmitrit. Nos
iuxta coeptat̃ tropologiã & gentes damonũ & eos qui cotidie centra ecclesiã hinicant. & in ul¬

Expanded text:
milis sum, et mitis , sive mansuetus. Viros quoque eos intelligi volunt, qui destruentes initia parvumilis sum, et mitis , sive mansuetus. Viros quoque eos intelligi volunt, qui destruentes initia parvulorum, ad perfectae aetatis robur accesserint, et omne studium quo prius animarum suarum exercebant agros, ad necessitatem praelii contulerint. Nobis autem Hebraeorum opinionem sequentibus videtur esse contrarium. Ideo enim gentes adversariae Israeli parantur ad pugnam, et aratra sua ligonesque, vel falces in gladios lanceasque commutant , et infirmus robustum se esse dicit, erumpuntque et veniunt de circuitu, et contra Domini exercitum congregantur, ut  Al. et occumbere Dominus ligant, se Deo adversante, superatas. Haec juxta litteram sibi Israel miserabilis repromittit. Nos juxta coeptam tropologiam, et gentes daemonum, et eos qui quotidie contra Ecclesiam dimicant, et in ul
Abbreviated transcription (Latin):
res. adduci& cscendite omnes uiribellaties concidite aratraura ingladiosur̃os
aftlces urc̃ s in lanceas. fosus dicat quia p̃uedeo ego. congregamini & introite omnes
gentes ꝑcircuitũ & congregamini illuc mansuetus sit pugnator. locus isteduplicit intelleit᷑.
quidã en ĩ orbitrant᷑ haec scĩs gentib p̃dictiri ut p̃pecrent᷑ adbellũ eꝓ populodĩ dimicent ut
oma instrum̃ta cgriculturae ingladios lanceasq: conuestant ut in firmus dicat se eẽ robustũ
&ueniant om̃s decircuitu & incestacm̃ dñi congregent᷑ inaexime quit iuxtt Hox sequit᷑ mansue¬
tus & mitis sit pugnctor iuxta illud qđ in parali pemenis seriptũ ẽ & transior danen deru¬
ben& gad &x dimi dia tribumanas st in omnib: uasis belliciscentũ axmilia. om̃s isti uiri
bellatines parati ad pugnã mente peccifica nos eẽ uolunt imitato es ueri dcuid deqͦ legi

Expanded text:
res, adducite et ascendite omnes viri bellatores. Concidite aratra vestra in gladios, et falces vestras in lanceas. Fortis dicat, quia praevaleo ego. Congregamini et introite, omnes gentes per circuitum: et congregamini illuc, mansuetus sit pugnator. Locus iste dupliciter intelligitur: quidam enim arbitrantur haec sanctis gentibus praedicari, ut praeparentur ad bellum, et pro populo Dei dimicent, ut omnia instrumenta agriculturae in gladios lanceasque convertant, ut infirmus dicat se esse robustum, et veniant omnes de circuitu, et in certamen Domini congregentur, maxime quia juxta LXX sequitur: Mansuetus et mitis sit pugnator, juxta illud quod in Paralipomenis scriptum est : Et trans Jordanem de Ruben et Gad et dimidia tribu Manasse, in omnibus vasis bellicis centum viginti millia: omnes isti viri bellatores parati ad pugnam mente pacifica: hos esse volunt imitatores veri David, de quo legim
Abbreviated transcription (Latin):
inultimo tempaee contra isrł dicunt eẽuenturas. dequibus plenius scribit hiore¬
chihel  elatus ẽ dhñs terrarut & pepercit populo suo: & respondit dhñr & dix̃¬

Expanded text:
in ultimo tempore contra Israel dicunt esse venturas, de quibus plenius scribitur in Ezein ultimo tempore contra Israel dicunt esse venturas, de quibus plenius scribitur in Ezechiel. Zelatus est Dominus terram suam, et pepercit populo suo: et respondit D
Abbreviated transcription (Latin):
qui quando peccabat uocabatur ñ populus tuus. Nunc postquã recessit auitus cippeller¬
turpopulus tuus. & nedes hereditatẽ tuã in obprobriũ ut dominentur eis nationes.
apestũ ẽ enigma qđ latebat. populus enĩ ille multus & fortis. qui supra sub erucae
& locuste & bruci & rubiginis descriptus ẽ nomine. Nunc manifestius qui sit osten¬
ditur. ut dominentur inquit eis nationer. datur aũt in obꝓbriũ hereditas chñi.
quando seruierit hostibus. & dixerint nationes. ubiẽ dr̃ eorũ quẽ sibi p̃sulẽ quem
desensorem ceicisitibant. possumus nationes int̃p̃itiri & aduersarias. potestities.
quae quã diu ñ egimus paenitentiã dominantur nr̃i & ex probrant & dicunt.
ubiẽ ds̃ eorũ. iudaci istũ locũ ad gog& magog refer̃ saeuissimas nationes quas

Expanded text:
ne, populo tuo; qui quando peccabat, vocabatur non populus tuus: nunc postquam recessit a vitiis, appellane, populo tuo; qui quando peccabat, vocabatur non populus tuus: nunc postquam recessit a vitiis, appellatur populus tuus. Et ne des haereditatem tuam in opprobrium, ut dominentur eis nationes. Apertum est aenigma quod latebat. Populus enim ille multus et fortis, qui supra sub erucae, et locustae, et bruchi, et rubiginis descriptus est nomine, nunc manifestius qui sit ostenditur: Ut dominentur, inquit, eis nationes. Datur autem in opprobrium haereditas Domini, quando servierint hostibus, et dixerint nationes: Ubi est Deus eorum, quem sibi praesulem, quem defensorem esse jactabant? Possumus nationes interpretari et adversarias potestates, quae quamdiu non 194 agimus poenitentiam, dominantur nostri, et exprobrant et dicunt: Ubi est Deus eorum? Judaei istum locum ad Gog et Magog referunt, saevissimas nationes, quas
Abbreviated transcription (Latin):
sponsus & sponsa operi nupticli quibus & loge ꝑmissũ ẽ ut cidbella ñ prodeant
Vnde & cpłs recedendũ parũper a coitu p̃cipit. ut uacare possimus caationi. Ergo
qui incastigatione uistus &ieiunio atq elemosinis dicit se cigere paenitentiã. frustra
hoc sermone ꝓmitut. nisi egediatur decubicolo suo & scm̃ purũq ieiuniũ pudica
explect paenitentia. quod que sequitur: inter uestibulũ &d tare plorabunt sacer¬
dores. ꝓuestibulo lxx crepidinẽ int p̃tatirunt. srmmachus t̃ pons aon.
aqula Π̃ΡΟ ApA MΟR. theodotio ipsũ uerbũ hebraicũ posuit. ulam. quam
infirinatur & ñ in firmaa. quis scandaliritur & egoñ uror : & flerecũ flemi¬
bus locusq aptus paenitentiae & consessionis templũ ẽ &altare. doc& que
quid dicere debent sacerdotis. Immo quomodo d̃mdep̃cari. parce populo tuc

Expanded text:
sponsus et sponsa operi nuptiali, quibus et Lege permissum est, ut ad bella non procedant. sponsus et sponsa operi nuptiali, quibus et Lege permissum est, ut ad bella non procedant. Unde et Apostolus recedendum parumper a coitu praecepit, ut vacare possimus orationi . Ergo qui in castigatione victus, et jejunio atque eleemosynis dicit se agere poenitentiam, frustra hoc sermone promittit, nisi egrediatur de cubili suo, et sanctum purumque jejunium pudica expleat poenitentia. Quodque sequitur: Inter vestibulum et altare plorabunt Sacerdotes, pro vestibulo LXX crepidinem interpretati sunt: Symmachus προπύλαιον: Aquila πρόδομον: Theodotio ipsum verbum Hebraicum posuit ULAM  : quam infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror ? Et: Flere cum flentibus. Locusque aptus poenitentiae et confessioni, templum est et altare: docetque quid dicere debeant sacerdotes, immo quomodo Dominum deprecari: Parce, Domi
Abbreviated transcription (Latin):
gatus peccare desistat. sc̃ĩ ficate ecclesiã ut nullus in ecclesia non sõs
sit. Ne forsitun impediantur orationes ur̃ae. & modicũ ferm̃tũ totã
massã corrũ pat̾. Coad unate siue eligite senes ut n atas in eis sid sc̃itas
eligcitur. Congregate quoque paruulos & sugentes ubent. neulla sit
atas quañ conuestatur ad dñm. paruulos atq lactantes dequib ecͥpsal¬
mis & in euangelio legimus. Ex coein fantiũ & lastantiũ ꝑfecist laudem.
quos perus netionabili & absque dolo dicit laste nutritos. quib: paulus
loquitur. lac uob potũ dedi non escam. quorũ & saluator meminit.
Nec contẽpseritis unũ deminimis istis. egrediatur quoq: sponsus decubi
culo & sponsa dechalamo suo. Vt intempore iciuni uocationis & coetus sci ficationis
ecclesicae dectionis senũ congregationis paruulaũ & sugentiũ uberir. ñ seruict

Expanded text:
gatus peccare desistat. Sanctificate Ecclesiam, ut nugatus peccare desistat. Sanctificate Ecclesiam, ut nusit, ne forsitan impediantur orationes vestrae, et modicum fermentum totam massam corrumpat . Coadunate, sive eligite senes, ut non aetas in eis, sed sanctitas deligatur. Congregate quoque parvulos et sugentes ubera, ne ulla sit aetas quae non convertatur ad Dominum. Parvulos atque lactentes, de quibus in Psalmis et in Evangelio legimus: Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem . 193 Quos Petrus rationali et absque dolo dicit lacte nutritos : quibus  Al. de quibus Paulus loquitur: Lac vobis potum dedi, non escam : quorum et Salvator meminit: Ne contempseritis unum de minimis istis . Egrediatur quoque sponsus de cubili suo, et sponsa de thalamo suo: ut in tempore jejunii, vocationis et coetus, sanctificationis Ecclesiae, electionis senum, congregationis parvulorum et sugentium ubera, non serviat
Abbreviated transcription (Latin):
no. Egrediã sponsus decubiculo suo & sponsa dechalamo suo increpi¬
dine &x altare plorabunt sacerdotes ministrich̃i & dicent. p arcech̃e
populo tuo & nedederis hereditatẽ in obpropͥriũ ut dominentur corũ gen¬
ts nedicant innationibus ubiẽ ds̃ corũ. ad huc eos ad paenitentiã cohor¬
tatur antequã uenict hostilis ex ercitus supra inquit dixerã. Canite tubci
in sion ululate in monte scõ meo. & reliqua quia uenit dies dñi quic
propeẽ dies tenebnarũ & caliginis dies nubis & turbinis annuntians
uob populũ multũ & fostem cã uenturũ qui ur̃as pos sessiomes urbesque
sub uester&. Nuno quia benignus sũ & misericous patiens & multũ mistricor¬
diae rursũ p̃cipio & dico. Clangite tuba in sion & paenitentiã inpopu¬
lis p̃dicate. sc̃i ficcite itiuniũ p̃dicate curationẽ siue coetũ dequibus¬
anteiã diximus. Congregate populũ ut qui disꝑsus pec caueraet congre¬

Expanded text:
lamo suo. Inter crepidinem et altare plorabunt sacerdotes ministri Domini, et dicent: Parce, Domine, populo tuo, et ne dederis haereditatem tuam in opprobrium, ut dominentur eorum gentes, ne dicant in nationibus: Ubi est Deus eorum? Adhuc eos ad poenitentiam cohortatur, antequam veniat hostilis exercitus. Supra, inquit, dixeram: Canite tuba in Sion, ululate in monte sancto meo, et reliqua, quia venit dies Domini, quia prope est dies tenebrarum et caliginis, dies nubis et turbinis, annuntians vobis populum multum et fortem esse venturum, qui vestras possessiones urbesque subverteret. Nunc quia benignus sum et misericors, patiens, et multus misericordia, rursum praecipio et dico: Clangite tuba in Sion, et poenitentiam in populis praedicate; sanctificate jejunium, pjam diximus. Congregate populum, ut qui dispersus peccaverat, congre
Abbreviated transcription (Latin):
significcit. uelocit̃ &cito restituet eis d̃s qđ merentur. quia ꝑsequuti s̃ eu & ar¬
gentũ illius &xcuirũ eloquia uidebic& scripturarũ & ΠOΗMATΑ. id est senten¬
nas aromne qđ pulchrũ in ecdesia fuit suis errorib: manciparunt. hereticos quos¬
genti lib exeos dexp̃ianis ethni cos facit. ut extermin& definib: suis in quibus in
xp̃o fuerant ꝓcreati. & nequa quã iniudcea & inueritatis confessione. sed ingentiũ
errore uersentur. qua eom̃a &xciddiẽ iudicii referre ponsumus ñ discrepante uindi¬
sta lice in tepore a superioribus discrepare uid eantur. ꝓgalileci in hebreo scriptũ ẽ
gali loth. qđ aquila T ei nac. simmachus terminos transtulit. BEINΑC
aut id est tumulus a renarũ referamus ad liacoc palestinae non ad galilet̃ philistiim
qua comnino nullaẽ. Cete ego susci tabo cos in loco in quo uendidisuscos. & xxiIIIi
conuestã recributionẽ uram incaput urm̃. & uendã filios ur̃os & filias urtis in ma

Expanded text:
merentur, quia persecuti sunt eum. Et argentum illius et aurum, eloquia videlicet Scripturarum, et νοήματα, id est, sententias, et omne quod pulchrum in Ecclesia fuit, suis erroribus manciparunt. Haereticus quosterminet de finibus suis, in quibus in Christo fuerant procreati, et 210 nequaquam in Judaea, et veritatis confessione, sed in gentium errore versentur. Quae omnia et ad diem judicii referre possumus, non discrepante vindicta: licet in tempore a superioribus discrepare videantur. Pro Galilaea in Hebraeo scriptum est, GALILOTH  , quod Aquila Θῖνας, Symmachus Terminos transtulit: Θῖνας autem, id est, Tumulos Arenarum, referamus ad littora Palaestinae, non ad Galilaeam Philistiim, quae omnino nulla est. Ecce ego suscitabo eos de loco, in quo vendidistis eos, et convertam retribu
Abbreviated transcription (Latin):
igominice. Si quid ẽ feminae eorũ immutauer̃ natura lẽ usũ in eũ usũ qui comtra
naturã ẽ. Similit̃ & masculi relisto naturali usu feminaie. accensis indeside¬
riũ sui in in uicẽ masculi in masculos turpitudi nẽ optrantes & mercedẽ qua opostuit
erreuis sui in sema ipsis ricipientes. Nec hoc fecisse contenti uendider̃ puellat̃ pro
uino utbiberent ut libidimi p̃serrent gulã. Quae uni uersa iudati us posuni tra¬
q tẽporib & maxime cdriani iuxi litterã impleiti ae comemenant. sin aut¬

Expanded text:
ignominiae: siquideignominiae: siquidenaturam. Similiter et masculi, relicto naturali usu feminae, exarsemasculi in masculos turpitudinem operantes, et mercedem quam oportuit erroris sui in semetipsos recipientes. Nec hoc fecisse contenti, vendiderunt puellam pro vino, ut biberent, et libidini praeferrent gulam. Quae universa Judaei, Vespasiani, Titique temporibus, et maxime Hadriani, juxta litteram impleta esse com
Abbreviated transcription (Latin):
gentes in uallẽ iostphat. Ñ descendere sed as cendere cohostatur. Omniseni qui iudica
ñiudicabitur . ibiq disputabit cũ eis ñ pouenti incuesatis sed rctionis ros ueritate
coniuincens qui pasdius̃ populudĩ & hered iatit̃ illius disperser̃ in nationibus ut ser¬
uosdĩ sibi seruire copellerent. & terra illius diuiser̃. multis et̃ int̃se errerib sepa¬
rantes. ut alii colerent iouem. alniunone & mineruã & febrem & robigine anubin
&cro codilũ &ibin nosuucs accipitres & ciconias. subhis numinibus quondã diuisas
ẽ populusdi quae adursariae nationes id est principes mundi istius & rtslo es tenibra¬
rũ ñ solũ diui strunt sibi porulũ dĩ sed posuer ꝓuero sin prosbobulũ & uirilẽ cogerent
muttre naturã. dequib: & cplrloquit᷑. Propterat iradidit illos ds̃ in paissiones

Expanded text:
gentes in vallem Josaphat, non descendere, sed ascendere cohortantur. Omnis enim qui judigentes in vallem Josaphat, non descendere, sed ascendere cohortantur. Omnis enim qui judinon judicabitur. Ibique disputabit cum eis, non potentia majestatis, sed rationis eos veritate convincens, qui partiti sunt populum Dei, et haereditatem illius disperserunt in nationibus, ut servos Dei sibi servire compellerent: et terram illius diviserunt, multis eam inter se erroribus separantes, ut alii colerent Jovem, alii Junonem, et Minervam, et febrem, et rubiginem, et Anubim et crocodilum, et ibin, noctuas, accipitres, et ciconias. Sub his nominibus quondam divisus est populus Dei: quae adversariae nationes, id est, principes mundi istius, et rectores tenebrarum, non solum diviserunt sibi populum Dei, sed posuerunt pueros in prostibulum, ut virilem cogerent mutare naturam, de quibus Apostolus loquitur: Propterea tradidit illos Deus in passiones
Abbreviated transcription (Latin):
rã mẽ diuis er̃ aeruꝑ populũ meũ miser̃ sostes. & posuer̃ puerũ in
prostibulo. & puellas uendebant ꝓuino &bi bebant. Dicamus ut pol¬
liciti sumus primũ iuxta. AΝΑΓΩΤΗΝ prioribus posteri caa iun¬
gentes. eadẽsi potuerimus ad diẽ iudicii referre tẽptauimus saluatis
o hierusalẽ qui uenerat p̃dicare caecis uisũ & captiuis remissionẽ. & liberciũ eos qui
d̃m confitentur. & qui uersantur in ecclesia inquauisio pacis ẽ. Congregauit
iuxta hebraicã ueriattẽ gracce dicitur. Kata zũ. id est deca sũ ducã &desubli¬
mib: ad instricoa detra hã. simulq: considera quando incredulos quosq uel aduer¬
scrias potesicurs dñs adiudiciũ ꝓuocat & disceptatur cũ eis ꝓpopulo suo. deduccm
inquit eus in uallẽ i osiphat quando aũt credenits ad prodiũ cohostatur &dicit.
Suscictte robustos accedant a stendant om̃s uiribella too es consurgant et ascendcant

Expanded text:
 et super populum meum miserunt sortes: et posuerunt puerum in prostibulo, et puellas vendebant pro vino, et bibebant. Dicamus ut polliciti sumus, primum juxta anagogen prioribus posteriora jungentes, eadem si poterimus, ad diem judicii referre tentabimus. Salvatis et Jerusalem, qui venerat praedicare caesis visum, et captivis remissionem, et liberavit eos qui Dominum confitentur, et qui versantur in Ecclesia, in qua visio pacis est, congregabit  Graece dicitur κατάξω, id est, deorsum ducam, et de sublimibus ad inferiora detraham. Simulque considera, quando incredulos quosque, vel adversarias potestates Dominus ad judicium provocat, et disceptat cum eis pro populo suo: deducam, inquit, eas in vallem Josaphat. Quando autem credentes ad praelium cohortatur, dicit: Suscitate robustos: accedant, ascendant omnes viri bellatores: consurgant et ascendant
Abbreviated transcription (Latin):
salẽ erit salutio. sicut dix̃ dñs & in residuis quos dñs uocauerit.¬
dnis & annuntians eos quos dñs uocauit. In eolo co in quonos posuimus
scluatio siues caluctus. & in hebreo scriptũ ẽ. p̃haletã. symmachus
transtulit qui fugerit. & rursũ ubi nos diximus in residuis. & septuagin¬
bilis & saluus effectus ẽ quicũq: post dñi resurrectionẽ nom̃ illius in uo

Expanded text:
salem erit salvatio, sicut dixit Dominus, et in residuis quos Dominus vocaveritDominus: et annuntians quos Dominus vocavit. In eo loco, in quo nos posuimus, salvatio, sive salvatus, et in Hebraico scriptum est PHALETA  , Symmachus transtulit, qui fugerit. Et rursum ubi nos diximus, in residuis, et Lbilis: et salvus effectus est, quicumque post Domini resurrect
Abbreviated transcription (Latin):
b anteregnantib ꝑ dideratus in uo quando operc ur̃a locusta brucus
rubigo eructq: consũpserant dñs uob perire ñ passus ẽ. tunc comedetis fruges
iustitiae & sciturabimini & lcuid abitis nom̃ di uri qui fecit uobcũ mirabiba
Sin ccũt post paenitentiat̃ itntẽ ubeslatẽ dĩ rerũ omniũ pollicetur. quid respen¬
debit  nouatus negans paenitentiã & reftamari posse peccatooes in pristinõ
sitũ. sidigna fecerint opera panitentice. Inttentũ enĩ ds̃ recipit paenitentes. ut uoc&
eos populũ suũ. & nequaquã asserat confundendos. & haibitaturũ se in corũ medio
reꝓmittat. Nec amplius eos aliũ habituros d̃m. sed in cũ toto animo confisuros
qui in illis icineat in ceternũ. Oteritpost haec effunde spm̃ meũ supominem Xx¬
carnẽ & ꝓphetabunt fili ur̃i & filice urãe. senes ur̃i somnia somniabunt & iuuenes

Expanded text:
in vobis regnantibus perdidistis quando opera vestra locusta, bruchus, in vobis regnantibus perdidistis quando opera vestra locusta, bruchus, rubigo erucaque consumpserat. Deus vos perire non passus est, tunc comedetis fruges justitiae, et saturabimini: et laudabitis nomen Domini Dei vestri qui fecit Si autem post poenitentiam tantam ubertatem Deus rerum omnium pollicetur, quid respondebit Novatus negans poenitentiam, et reformari posse peccatores in pristinum statum, si digna fecerint opera poenitentiae? Intantum enim Deus recipit poenitentes, ut vocet eos populum suum, et nequaquam asserat confundendos; et habitaturum se in eorum medio repromittat, nec amplius eos alium habituros Deum; sed in eum toto animo confisuros, qui in illis maneat in aeternum. Et erit post haec, effundam spiritum meum super omnem carnem, et prophetabunt
Abbreviated transcription (Latin):
re quaeprius sementẽ dominicã tuac ariditate ꝑdideras. quia magnificauit
dñs ut tecũ ftacer& miseri cordiã. intantũ ut &iã ium̃ta regionis & desestoe
solitudines lcetis noualib: complerentur. & lignũ crucis afferro fructũ suũ.
iuste post paenitentiã uoco filiossion & eccłae. laettminiatq gaudete quia de¬
dit uob ds̃ pact̃ doctorem iustitiee siue tribuit uob alim̃ta iustitice & descende¬
refecit ad uos pluuias tempara neas atq serotinas. pluuia tẽpestiua ẽ quando
primũ doctrinã suscipimus. pluuia serotina quando laboris nr̃i frustus esse¬
cupimus. & ad ꝑfetã scã rũ scripturarũ scientiã ꝑuenimus. potest pluuica
tempananea & seroti na uetus & nouũ accipitestam̃tũ. & ñ solũ inquit hoc
dedit. sed ficit¬
It Quos nouis uistutũ frugib abundare & saturari atq
inebricri frumto & uino &oleo. de quo sepe diximus & cinnos quos ꝑturbationi

Expanded text:
re, quae prius sementem dominicam tua ariditate perdideras: quia magnificavit re, quae prius sementem dominicam tua ariditate perdideras: quia magnificavit Dominus, ut faceret tecum misericordiam, intantum, ut etiam jumenta regionis et desertae solitudinis laetis novalibus complerentur, et lignum crucis afferret fructum suum,juste post poenitentiam voco filios Sion et Ecclesiae, laetamini atque gaudete, quia dedit vobis Deus pater doctorem justitiae, sive tribuit vobis alimenta justitiae, et descendere fecit ad vos pprimum doctrinam suscipimus; pluvia serotina, quando laboris nostri fructus recipimus, et ad perfectam sanctarum Scripturarum scientiam pervenimus. Potest pluvia temporanea et serotina Vetus et Novum accipi Testamentum. Et non solum, inquit, hoc dedit, sed fecit vos novis virtutum frugibus abundare, et saturari, atque inebriari frumento et vino et oleo, de quo saepe diximus: et annos quos perturbationibus
Abbreviated transcription (Latin):
de quo dixer̃ cideũ puerisui. Ecce spr̃dĩ malus obstuperceretestacit. desinistris pasti¬
bus erat quaeministrant dño ad puniendos eos qui cruciari propt̃ peccata meru¬
er̃. Ñ solũ enĩ homines ministris̃ & ultorer ire eius hisqui malũ operantur & ñ sine
causa postunt gladiũ. sed &iã contrariae fostitudines quae appellant᷑ furca & ira
di quos ꝓpheta declinans aitdnẽ nem furtretuo arguas me. neq iniratua corripi¬
asme. Istius modi ut iadicã quaestionariis atq: tostor ibus tradidit cpłs peccato¬
res in interitũ carnis. utspr̃ saluus fier&. dequib: & satanas ẽ cui tradidit
alios ut discerent ñ blasphemare. haec deeruca curdĩ appellatasit uistus. transe¬
amus adordinẽ intellegentiae sp̃italis. Neti meat terra immo confideatque laeta¬

Expanded text:
de quo dixerunt ad eum pueri sui: Ecce spiritus Dei malus obstupescere te facit , de sinistris partide quo dixerunt ad eum pueri sui: Ecce spiritus Dei malus obstupescere te facit , de sinistris partibus erat, qui ministrant Domino ad puniendos eos qui cruciari propter peccata meruerunt. Non solum enim homines ministri sunt, et ultores irae ejus, in his qui malum operantur, et non sine causa portant gladium; sed etiam contrariae fortitudines, quae appellantur furor et ira Dei, quos propheta declinans ait: Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me . Istiusmodi ut ita dicam quaestionariis atque tortoribus tradidit Apostolus peccatorem in interitum carnis, ut spiritus salvus fieret , de quibus et Satanas est, cui tradidit alios ut discerent non blasphemare . Haec de eruca cur Dei appellata sit virtus. Transeamus ad ordinem intelligentiae spiritualis: Ne timeas, terra, immo confide atque laeta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ suꝑbiã cũ ex humo sit. aquo homo appellatur humana contẽpnit : quidit̃¬
aut̃ locũ istũ sic interp̃tantur ad extris & asinistris uistutes & fostitudines dĩ
legimus quas graeci aruaa et c. uocant adextris sera phim & cherubim &cun¬
sicis angelicas potestates annistris contrarias fostitudines. dequib: sen¬
ẽ. misit in eos irã indignationis suce furoaẽ &irã &
tribulationẽ
Vididñm dm̃ isrł sedentẽ suꝑ thronũ suũ & omnis exercitus coeli stabat
iuxte eũ ad extris & cisinistris eius. Ego puto sinistrũ fuisse spm quiegessusẽ¬
&estetit corã cd̃o &ait. ego decipic̃ achab & egrediar & erosp̃r mendtx more
omniũ ꝓphetcrũ eius. adquã sinistrã & contrariã potestatt̃ quat aptaerat
ad decipiendũ & exercitata adruinas & multos ame deceperat
loquitur dĩ. decipies & ualebis. egedere & stcsic. sps quoq: ille qui suffocabat sa ul

Expanded text:
per superbiam cum ex humo sit, a quo homo appellatur humana contemnit? Quidper superbiam cum ex humo sit, a quo homo appellatur humana contemnit? Quidam locum istum sic interpretantur: A dextris et a sinistris virtutes et fortitudines Dei 199 legimus, quas Graeci δυνάμεις vocant. A dextris Seraphim et Cherubim, cunctasque angelicas potestates, a sinistris contrarias fortitudines, de quibest: Misit in eos iram indignationis suae, furorem et iram, et tribulationem, Vidi Dominum Deum Israel sedentem super thronum suum, et omnis exercitus coeli stabat juxta eum a dextris, et sinistris ejus . Ego puto sinistrum fuisse spiritum, qui egressusegrediar, et ero spiritus mendax in ore omnium Prophetarum ejus. Ad quam sinistram et contrariam potestatem, quae apta erat ad decipiendum, et exercitata ad ruinas, et multos ante deceperat, loquitur Deus: Decipies et praevalebis: egredere et fac sic. Spiritus quoque ille qui suffocabat Saul,
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃cipue sciniphes qui ttm parui s̃ cũ lices utux cernant᷑ oculis. sic & nunc in par¬
uo tardoq uermiculo qui uix maueri potest ex leui tastu conteretur di poten¬
ua or humana fragilittas demonstratur. N quo ds̃ adnotũ suũ & potenticre
maiestatẽ nequecit terras sub uestere &operire cunsta diluuio uel falmine
concremare. sed ꝑ parua & ut ita dict̃ punsta corporũ ostendit humanam
fragilitatẽ : unde & illud solemus martioni ecceteris respondere hereticis
qui uetus laniunt testam̃tũ quod & pulices & culices. cimices & hui cemodi
animantia id circo fecerit ds̃ ut fiagilitatẽ & imbecilli tatẽ nrae carnis osten¬
der&. quae intantũ nihilẽ ut cibbis quae parua s̃ uulneretur. si aũt eruca
paruusq: uermiculus fostica homine ẽ. quid gloriatur terra &cinis &elato

Expanded text:
et praecipue ciniphes , qui tam parvi sunt culices, ut vix cernantur oculis: sic et nunc in paret praecipue ciniphes , qui tam parvi sunt culices, ut vix cernantur oculis: sic et nunc in parvo tardoque vermiculo, qui vix moveri potest, et levi tactu conteritur, Dei potentia et humana fragilitas demonstratur. Non quo Deus ad nutum suum et potentiae majestatem nequeat terras subvertere, et operire cuncta diluvio, vel fulmine concremare; sed per parva, et, ut ita dicam, puncta corporum, ostendit humanam fragilitatem. Unde et illud solemus Marcioni et caeteris respondere haereticis qui vetus laniant Testamentum, quod et pulices et culices et cimices, et hujuscemodi animantia idcirco fecerit Deus, ut fragilitatem et imbecillitatem nostrae carnis ostenderet, quae intantum nihil est, ut ab his quae parva sunt vulneretur. Si autem eruca tardus parvusque vermiculus fortior homine est, quid gloriatur terra et cinis; et elata
Abbreviated transcription (Latin):
quia germinauer̃ speciosa desesti quic lignũ aettalit fructũ suũ fitus &
uinea deder̃ uistutẽ suã. & tanti erit rerũ omniũ ab undantia ut nequa
arece frum̃to & redundent taacularia uino & oleo ut ñ solũ ipsi comedere
sed &ciã aliis p̃bere ualectus. ad filios quoq: sion specialiter loquitur ut ex¬
medant atq laetentur & laudent nam̃ dñi dĩ sui qui fecit cũ eis mirabi¬
li & nequaquã confundantur & scicnt quia dñs ds isrł habita inmedio
corũ &c p̃terillũ nullus sit alius quicpat̃ in filio & filius in patre & ñ confunde¬
accidis se & sterili ttitẽ p̃teritã nouis frugib cõpenstaẽ ut quicquid t̃poiti scic¬
locustt & brucus & rubigo &ceruca consumpserat annis sequentibus impleretur¬
Qucierimus cur cruca fositudo uel uistus dĩ appellatasit. & ñ solũ uistus. sed
uistus maigna. quomodo potentiacdĩ in acgyptiis plagis ostensci ẽ ꝑ parua animalia

Expanded text:
quia lignum attulit fructum suum, ficus et vinea dederunt virtutem suam: et tanta erit rerum omnium abundantia, ut nequaareae frumento, et redundent torcularia vino et oleo, ut non solum ipsi comedere, sed etiam aliis praebere valeatis. Ad filios quoque Sion specialiter loquitur, ut exmedant atque laetentur, et laudent nomen Domini Dei sui, qui fecit cum eis mirabilia, et nequaquam confundantur: et sciant quia Dominus Deus Israel habitet in medio eorum, et praeter illum nullus sit alius, quia Pater in Filio, et Filius in Patre: et non confundeaccidisse, et sterilitatem praeteritam novis frugibus compensatam: ut quidquid locusta, brucQuaerimus cur cruca fortitudo vel virtus Domini appellata sit, et non solum virtus, sed virtus magna. Quomodo potentia Dei in Aegyptiis plagis ostensa est per parva animalia,
Abbreviated transcription (Latin):
opostune impostune. & sequentes regulã ꝓpheturũ. quicquid iudaei in
ultimo tẽpore sibi carnalitr reꝓmittunt. spitalit̃ in primo aduentucd̃i
scluactous dicerent oẽ compleũ. maxime cũ & illi & nos quae ꝓmissu
s̃ inxp̃odicamus eẽ cõplenda. In hoc tantũ modo discrepantes quod illi
futura contendunt. nos ic stiat conuincimus. dequo in his quae sequunt᷑ plenius
disserendũ ẽ omnis aut caro suꝑquã effusurũ sedesuo spũ chñs pollicetur. illa¬

Expanded text:
opportune, importune . Et sequentes regulam prophetarum, quidquid Judaei in opportune, importune . Et sequentes regulam prophetarum, quidquid Judaei in ultimo tempore sibi carnaliter repromittunt, spiritualiter in primo adventu Domini Salvatoris dicerent esse completum: maxime cum et illi, et nos quae promissa  dicamus esse complenda: in hoc tantummodo discrepantes, quod illi futura contendunt, nos jam facta convincimus: de quo in his quae sequuntur, plenius disserendum est. Omnis autem caro super quam effusurum se de spiritu suo Dominus pol
Abbreviated transcription (Latin):
quã egerint paenitentiã debent praestolari. & post multa quae nunc
longũ ẽ texere. haec quoq: in ꝓmissione dicuntur quae sententia rum
textũ seruasse sermonis. laboris ẽ maximi quomodo quae sequntur his quae
nunc disserimus coaptanda sint. alius dicit quae generaliter in ulti mo
tempore ꝓmissccs̃ nunc expaste cõpleai. & quia premiũ futurorũ in primo
aduentu ch̃i apłi sentiebant limenta quaedã & primitias mirabiliũ expleta
mus alius uero a postolicae esse asserit consuetudinis iuxta illud qđ de
scõ uiro scriptũ ẽ. dispensabit sermones suos in iudicio. ut quicquid
ut lecudientib: &ẽ cernebant & ñ reputire p̃sentib: dedterius tompocuis testi¬
moniis roborarent. Ñ quo ab uterentur audientiũ simplicitate & imperi¬
tici ut impius calũ matur pocphrrius. sed iuxta apłm paulũ p̃dicara

Expanded text:
quam egerint poenitentiam, debeant praestolari. Et post multa quae nunc quam egerint poenitentiam, debeant praestolari. Et post multa quae nunc longum est retexere, haec quoque in promissione dicuntur, quae in praesentiarum textum servasse sermonis. Laboris est maximi, quomodo quae sequuntur, his quae nunc disserimus, coaptanda sint. Alius dicit quae generaliter in ultimo tempore repromissa sunt, nunc ex parte completa. Et quia praemium futurorum in primo adventu Domini apostoli sentiebant, libamenta quaedam et primitias mirabilium expletasmus. Alius vero apostolicae esse asserit consuetudinis, juxta illud quod de sancto viro scriptum est: Dispensabit sermones suos in judicio : ut quidquid utile audientibus esse cernebant, et non repugnare praesentibus, de alterius temporis testimoniis roborarent, non quod abuterentur audientium simplicitate et imperitia, ut impius calumniatur Porphyrius, sed juxta apostolum Paulum, praedicarent