comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
clamabat. Mascilus cuius ppucii caro cir-¬
ciuncisa ñ fuerit: ꝑibit anima illa de po¬
pulo suo. qr pactum meũ uritum fecit.
Id .ẽ. qr pactum uitȩ in paradiso hominib
Utraq gͦ purificatio & circumcisionis uide¬
licet in lege & in euangłio baptisinatis: tol¬
leudȩ p̃uaricationis pͥmȩ gr̃a posita est.
& ne cui scłi labentis ȩtati munera suꝑni
respectus deeent: illi quoq qui a mun¬
di exorctio usq ad temꝑa  circiuncisionis
uł post datam circumcisionẽ de aliis nati¬
onib dõ placuerunt: uł hostiarum oblatio¬
nib uł certe sola fidei uirtute. suas suoꝵ q
aniinas creatori commnendantes: apͥmi reatꝰ
uinlis absoluere curabant. Sine fide enĩ im
naturam. nullã autem peccati contagionẽ
renascentis: utrumq genus purificatioĩs
subire dignatus. ẽ. & circumcisus uideli¬
cet a parentib octauo die natiuitatis. et
tricesimo ȩtatis suȩ anno baptirat᷑
ris munus ipse templi dñs ꝑ se ñ respu¬

Expanded text:
culus cujus praeputii caro circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit , id est, quia pactum vitae in paradiso hominibus Utraque ergo purificatio, et circumcisionis videlicet in lege, et in Evangelio baptismatis, tollendae praevaricationis primae gratia posita est. Et ne cui saeculi labentis aetati superni respectus munera deessent, illi quoque qui a mundi exordio usque ad tempora datae circumcisionis vel post datam circumcisionem, de aliis nationibus Deo placuerunt, vel hostiarum oblationibus, vel certe sola fidei virtute suas suorumque animas Creatori commendantes, a primi reatus vinculis absolvere curabant. Sine fide enim impnaturam, nullam autem peccati contagionem renascentis: utrumque genus purificationis subire dignatus est, et circumcisus videlicet a parentibus octava die nativitatis, et tricesimo aetatis anno baptizatus iae munus ipse templi Dominus pro se non respu
Abbreviated transcription (Latin):
si. Una carnales libidines frenat: alt̾a spũali¬
b delectationib uacat. Una. ẽ. uincendi cu¬
ra sollicita: alt̾a uictorie pace secura. Uua in
temptationib uiuat᷑. alt̾a sine temptatione
in ipso adiutore letatur. Una subuenit in¬
digenti: alt̾a ibi .ẽ. ubi nullum inuenit in¬
digentem. Una aliena peccata ut sua sibi ig¬
noscant᷑ ignoscit: alt̾a nec patitur qđ igno¬
scat. nec facit qđ sibi poscat ignosci. Una fla¬
gellatur malis ne suꝑbiat in bonis: alt̾a tan¬
ta plenitudine gr̾ȩ caret omĩ inalo: ut sine
ulla temptatione suꝑbiȩ cohereat sum mo
bono. Una bona & mala discernit: alta so¬
la quȩ bona sunt cernit. Una bona est s
adhuc misera: alt̾a melior & beata. Ista sig¬
nificata. ẽ ꝑ apłm petrum: illa ꝑ iołiem. Dici¬
tur huic sequere me: de illo. sic eum uolo
neat donec uenio sempitna redditurus bo
passionis exemplo: inchoata contemplatio

Expanded text:
si; una carnales libidines frenat, altera spiritualisi; una carnales libidines frenat, altera spiritualibus delectationibus vacat; una est vincendi cura sollicita, altera victoriae pace secura; una in tentationibus adjuvatur, altera sine ulla tentatione in ipso adjutore laetatur; una subvenit indigenti, altera ibi est ubi nullum invenit indigentem; una aliena peccata ut sua sibi ignoscantur ignoscit, altera nec patitur quod ignoscat, nec facit quod sibi poscat ignosci; una flagellatur malis, ne extollatur in bonis, altera tanta plenitudine gratiae caret omni malo, ut sine ulla tentatione superbiae cohaereat summo bono; una bona et mala discernit, altera quae sola bona sunt cernit: ergo una bona est, sed adhuc misera; altera melior et beata. Ista significata est per apostolum Petrum, illa per Joannem. tur huic: Sequere me. De illo autem: Si eum neat donec sempiterna venio redditurus bonpassionis exemplo, inchoata vero contemplatio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝓpͥetatem in xp̃o eccłia ⁊ hoc est ꝑ significa¬
quam significabat petriis quãdui degit
in malis: amnando & sequendo xp̃m lib̾at᷑
a malis. Magis autem sequit᷑ in eis qͥ cer¬
tant ꝓ ueritate: usq ad mortem. uni¬
u̾sitati dicitur sequere me: ꝓ qua uniu̾si¬
tate passus est xp̃c : de qua dicit idem pe¬
exemplum ut sequam᷑ uestigia eius. Ccce
ꝓpt̃ qd̾ ei dictum. ẽ. sequere me. Est autẽ
aliã uita immortalis: quȩ ñ. ẽ. in malis.
Ibi facie ad faciem uidebimus: qđ hic ꝑ
eccł̃ia: quarum est una in fide alt̾a in specie.
Una in temꝑe ꝑ egrinationis: alia in et̾nita¬
te mansionis: una in labore: alt̾a ui requie.
Una in uia: alt̾a in patria: una in oꝑe acti¬
onis. alt̾a in mercede contemplationis. Una
declurat a malo & facit bonum: alt̾a nul¬
lum habet a quo declinet malum: & ma¬
gnum habet quo fruat᷑ bonum. Una cũ
hoste prignat.: Alt̾a sine hoste regnat: una
fortis est in adu̾sis. alt̾a uichil sentit adu̾¬

Expanded text:
etatem in Christo Ecclesia, hoc est per significaquam significabat Petrus, quamdiu degit in malis, amando et sequendo Christum liberatur a malis. Magis autem sequitur in eis qui certant pro veritate usque ad mortem. Sed universitati dicitur, Sequere me, pro qua universitate passus est Christus: de quo dicit idem Peexemplum, ut sequamur vestigia ejus . Ecce propter quod ei dictum est Sequere me. Est autem alia vita immortalis, quae non est in malis. Ibi facie ad faciem videbimus, quod hic per Ecclesia, quarum est una in fide, altera in specie; una in tempore peregrinationis, altera in aeternitate mansionis; una in labore, altera in requie; una in via, altera in patria; una in opere actionis, altera in mercede contemplationis; una declinat a malo et facit bonum, altera nullum habet a quo declinet malum, et magnum habet quo fruatur bonum; una cum hoste pugnat, altera sine hoste regnat; una fortis est in adversis, altera nihil sentit adver
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s affectum beati uiri: uidete magnã
atq in illa lapidũ ruina quando alius
obliuisci poterat eciã uarissimos suos. ille
dño commendabat inimicos. Quid enĩ dice¬
bat cũ lapidaret᷑.: Dñe: ne statuas illis hoc
peccatũ. Plus itaq tunc illoꝵ dolebat peccata
erant multa quȩ plangi: in illius aut̃ morte
ñerat quod debuisset doleri. Illoꝵs impietatem
mors sequebat᷑ ȩtͣna: huiꝰ aut̃ mortẽ uita per¬
petua. Imitem᷑ gͦ in aliqͦ dilectissimi fr̃s tanti
magistri fidẽ: tã p̃clari martyris caritatem:
Diligamꝰ nos hoc animo in aeccłia fãs nr̃os. qͦ
ille cunc dilexit inimicos suos. S qđ peiꝰ est.
aliqͦtiens ñ solũ uumicos ñ diligimꝰ: sed nec ami
hostem patior crudelissimũ. Oquicũq e es:
attendis qͥd tibi fecerit homo. & ñ attenais qͥd¬
tu feceris dõ. Cũ enĩ tu muitũ gramora indm̃
peccata cõmiseris: qͣre ñ limittis homini pa¬
rũ. ut tͥ ds̃ dignet᷑ dimittere multũ: Recole

Expanded text:
res, affectum beati uiri, uidete magnam atque in oblivisci poterat etiam charissimos suos, ille Domino commendabat inimicos. Quid enim dicebat cum lapidaretur? Domine, ne statuas illis hoc peccatum. Plus itaque tunc illorum dolebat peccata, erant multa quae plangi, in illius autem morte non erat quod debuisset doleri. Illorum impietatem mors sequebatur aeterna; hujus autem mortem vita perpetua. Imitemur ergo in aliquo, dilectissimi fratres, tanti magistri fidem, tam praeclari martyris charitatem. Diligamus nos hoc animo in Ecclesia fratres nostros, quo ille tunc dilexit inimicos suos. Sed, quod pejus est, aliquoties non solum inimicos non diligimus, sed nec amichostem patior crudelissimum. O quicumque ille es, attendis qtu feceris deo. cum enim tu multo grauiora in deo peccata commiseris, quare non dimittas homini paruum, ut tibi deus dignetur dimittere totum. Recole,
Abbreviated transcription (Latin):
os petra spualis exercitii se ostenclunt
hab̾e circumcisos. Petrinis siquidẽ cultͥs.
cͥcumcisionem fieri legimus. Petra autem
erat xp̃e. Cuius fide spe & caritate: nõ
solum in baptismate s & in omi ꝓrsus
actione deuota purificant᷑ corda bonoꝵ.
Quȩ & ipsa cotidiana nr̃a circumcisio.
id.ẽ. continua corlis munclatio: semꝑ oc
taui diei sacram̃tum celebrare ñ desistit.
qr nos in exemplum dnice rescirrectio¬
nis quȩ octaua die id.ẽ. post septimam
sabbati facta est scificare consueuit: ut

Expanded text:
s petra spiritualis exercitii se ostendunt s petra spiritualis exercitii se ostendunt habere circumcisos. Petrinis quippe cultris circumcisionem fieri legimus: petra autem erat Christus, cujus fide, spe et charitate, non solum in baptismate, sed in omni prorsus actione devota purificantur corda bonorum. Quae et ipsa quotidiana nostra circumcisio, id est ctavae diei sacramentum celebrare non desistit, quia nos in exemplum Dominicae resurrectionis, quae octava die, id est post septimam sabbati facta est, sanctificare consuevit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sunt gustu: quos ꝓpħa redarguit dicens.
ue qui potentes estis ad bibendum uinũ:
& uiri fortes ad miscendam ebrietatem.
Incircuncisi sunt olfactu & tactu: qui un
qui sequunt᷑ amplexus meretricis asper¬
gentis cubile suum. mnỹrra & aloe & cin¬
namoino. Incirciuncisi sunt gressib: de
quib psalmista cominemorat: contritio
& infelicitas in uiis eorum: & iriam pa¬
cis ñ cognouerunt. At qͥ omĩ custodia
seruant cor suum: qui au̾tunt ocłos su¬
os ne uideant uanitatem: qui sepiunt
aures suas ne audiant linguam nequã:
qui gustant & uident quã suauis dñs:
quam beatus uir qui sꝑat in eo: qui cu¬
stodiunt uias suas ut ñ delinquant in
lingua sila: qui donec suꝑest alitus in
eis & sp̃s dei in narib corum ñ loquunt᷑
labus iniquitatem: nec lingua eoꝵ me¬
ditatur mendacium: qui leuant manꝰ
suas ad mandata d̾i quȩ diligunt: qui
ab onũ uia mala ꝓhibent pedes suos ut
custodiant u̾bum dei: isti om̃s sensus su¬

Expanded text:
quos propheta redarguit, dicens: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem . Incircumcisi olfactu et tactu, qui ungqui sequuntur amplexus meretricis, aspergentes cubile suum myrrha, et aloe et cinnamomo. Incircumcisi gressibus, de quibus Psalmista commemorat: Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt . At qui omni custodia servant suum cor, qui avertunt oculos suos ne videant vanitatem, qui sepiunt aures suas spinis, ne audiant linguam nequam, qui gustant et vident quam suavis est Dominus, quam beati viri qui sperant in eo, qui custodiunt vias suas ut non delinquant in lingua sua, qui donec superest halitus in eis, et Spiritus Dei in naribus eorum, non loquuntur labiis iniquitatem, nec lingua eorum meditatur mendacium, qui levant manus suas ad mandata Dei quae diligunt, qui ab omni via mala prohibent pedes suos ut custodiant verbum Dei, isti omnes suos sensu
Abbreviated transcription (Latin):
lire ꝑhibetur: atq hoc euis anbelitu
fieri siue constant̾ siue ꝑtinaciter¬
soluit᷑ quȩstio. si magno miraculo quale
potest facere omp̃s. tamdui iuiuum cor¬
pus in sopore sub terra . ẽ. donec ueniat
finis scłi: Qum inmo fit amplior et
diligebat intantũ ut suꝑ pectꝰ eius dis¬
cumbe mereret᷑. ꝓ magno muuere longũ
in corꝑe donauerit somnum: cũ beatũ
petrum ꝑ ingentẽ martyrii głam ab
onere ipsuis corꝑis soluerit: ciq conces¬
serit qđ apłs paulus se concupisse di

Expanded text:
lire perhibetur, atque hoc ejus anhelitu lire perhibetur, atque hoc ejus anhelitu fieri, sive constanter, sive pertinacitersolvitur quaestio, si magno miraculo, qualia potest facere Omnipotens, tandiu vivum corpus in sopore sub terra est, donec veniat terminus saeculi? Quinimo fit amplior et eteris diligebat, in tantum ut supra pectus ejus discumbere mereretur, pro magno munere longum in corpore donaverit somnum, cum beatum Petrum per ingentem martyrii gloriam ab onere ipsius corporis solverit, eique concesserit quod apostolus Paulus se concupisse di
Abbreviated transcription (Latin):
niam. Cur enim dicit᷑ petro sequere me:
nec dicitur cet̾is qͥ simul aderant: & ꝓfe¬
cto eum sic̃ magistrum discipłi seq̃bant᷑:¬
petro sequere me: qͥ ñ solum mortem s
Sit hoc: si nichil aliud qđ sit conuenien¬
tius poterit inueniri. Cur gͦ de iohan¬
ne dictum. ẽ sic eum uolo manere do¬
nec ueniã. quid ad te. & repetit᷑ tu me
sequere: tamꝗͣ ille ideo ñ sequeretur:
qiñ eiun manere uoluerit donec ueni¬
at : Quis facile aliud dictum. eẽ. credat
quã qđ fĩs credicłiuit qui t̾c aderant:¬
uiret ista maneret in carne : S hanc
opinionẽ ioħes ipse abstulit: cũ hoc¬
ñ dixisse dĩim aꝑta contradictione
declarat. Cur enim subuingeret/ nõ
dixit iħe ñ moritur: nͥ ne hominum
corclib qd falsum fuerat inhereret:
S cui placet adhue resistat: & asse
chro eus qđ .ẽ. apud ephesum dormi¬
re potius eum quã mortuuĩ iacere cõ¬
tendat. assiuat in argum̃tum qđ
illic terra sensi scatere & quasi ebul¬

Expanded text:
 Cur enim dicitur Petro Sequere me, nec dicitur caeteris qui simul aderant, et profecto eum sicut magistrum discipuli sequebantPetro, Sequere me, qui non solum mortem, sed tus est. Sit hoc, si nihil aliud quod sit convenientius potuerit inveniri. Cur ergo de Joanne dictum est, Sic eum volo manere donec veniam; quid ad te? et repetitum est, Tu me sequere; tanquam ille ideo non sequeretur, quoniam eum manere voluit donec veniat? Quis facile aliud dictum esse credat, quam quod fratres crediderant qui tunc erantniret, ista maneret in vita? Sed hanc opinionem Joannes ipse abstulit, non hoc dixisse Dominum aperta contradictione declarans. Cur enim subjungeret, Non dixit Jesus, Non moritur, nisi ne hominum cordibus quod falsum fuerat inhaereret? 2. Sed cui placet, adhuc resistat; ecro ejus quod est apud Ephesum, dormire potius eum, quam mortuum jacere contendat, assumatque in argumentum quod illic terra sensim scatere et quasi ebul
Abbreviated transcription (Latin):
morte p̃cessit: ac sic qui erat inferior or¬
dine pͥmus factus. ẽ passione: & qui erat
discipłs gradu magister cepit. eẽ. martyri¬
o: complens illud qd̾ beatus ꝓpħa in psal¬
mo dicit. Quid retribuam dño ꝓ omĩb
quȩ tetribuit mͥ: Retribuere enĩ primꝰ
uoluit stephanus martyr dño: qđ cum
om̃i humano genere accepit a dño. Mortẽ
enim quã saluator dignatus est ꝓ om̃ib
pati: hanc ille primus reddicd. saiuato

Expanded text:
morte praecessit: ac sic, qui erat inferior ormorte praecessit: ac sic, qui erat inferior ordine, prior factus est passione; et qui erat discipulus gradu, magister coepit esse martyrio; complens illud quod beatus propheta in psalmo dixit: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi ? Retribuere enim primus voluit Stephanus martyr Domino, quod cum omni humano genere accepit a Domino; mortem enim, quam Salvator dignatus est pro omnibus pat
Abbreviated transcription (Latin):
eC ⁊ io actuum apłorum quȩ
riuium habeat in ipsa specie aminirati¬
onis: ñ minus tam̃ continet in mysterio
nis stantem a dextris d̾i. Considerate
nis uidere testatus est & ñ potuis filium d̾i:
cum utiq plus honoris dño delaturus ui¬
deretur. si se dei potius quam filium ho
minis uidere dixisset S certa ratio postu¬
labat: ut hoc ita & ostenderetur ui cȩlo.
& p̾dicaretur in mundo. Om̃ẽ enim iu¬
deorum scandalum in hoc erat: cur dũs
minis. ee. etiam d̾i filius diceretur. Ił̃o gͦ
pulchre scriptura duuna filium bominiᷤ
ad dext̾am deisstare memorauit: ut ad
confundendam uideoꝵ increitatem
ille martyri ostenderet᷑ in celo. ui a ꝑsi¬
dis negabatur in mundo: & illi testimo¬
nium celestis ueritas daret: cui fidẽ ter¬
rena impietas derogarat. Unde licet
iuxta psalmum qui lectꝰ est. p̃ciosa est
in conspectu dni mors scõꝵ eius: uquid
tamen distare int̾ martyres potest. p̃cipu
tus sit: apłos ipsos beata ac triumphali

Expanded text:
Lectio Actuum apostolorum quae s, cum plurimum habeat in ipsa specie admirationis, non minus tamen continet in mysterio nis stantem a dextris virtutis Dei . Considerate nis videre testatus est, et non potius Filium Dei; cum utique plus honoris Domino delaturus videretur, si se Dei potius quam hominis Filium videre dixisset? Sed certa ratio postulabat ut hoc ita ostenderetur in coelo, et praedicaretur in mundo; omne enim Judaeorum scandalum in hoc erat, cur Dominminis, esse etiam Dei Filius diceretur. Ideo ergo pulchre Scriptura divina Filium hominis ad dexteram Dei Patris stare memoravit, ut ad confundendam Judaeorum incredulitatem, illi martyri ostenderetur in coelo, qui a dis negabatur in mundo, et illi testimonium caelestis ueritas daret, cui fidem terrena impietas derogaret, unde, licet iuxta psalmum, qui lectus est, pretiosa sit in conspectu domini mors sanctorum eius, si quid tamen distare inter martyres potest, praecipuutus sit, apostolos ipsos beata ac triump
Abbreviated transcription (Latin):
Sex enum sunt huius scłi etates nouis¬
sunis tempoꝵ distincte articłis: in quib
ꝓ deo laborib insistere & ꝑ ad ipiscenda
requie semꝑit̾ra ad tempus oꝑari neccẽ.ẽ.
Septuna est etas: ñ in lac s ui alia uita
qruiescentium usq ad tempus resurrectio¬
nis animarum. Octaua autem etas ipsa
est dies resurrectionis sine ullo temꝑis fi¬
ne beata: quando uera omĩmode circũ¬
cisionis gła choruscante nĩ ultra corpus
qđ corrumpit᷑ aggrauat aninã ͥ si ter¬
rena inlabitatio deprimit sensum mul¬
ta cogitantem: s corpus iam incorrupti¬
bile letificat animã. & subleuat celestis
inhabitatio totum hominẽ: uisioni sui
conditoris inherentem. Cuius etni diei
beatitudinem ꝓpħa in illo cuius supra
meminimus pͥsalmo consequent̃ expo¬
nit: animã suam ipse & omĩs intioris ho
muuis sui affectus ad benedicendum do¬
minũ. recordandasq om̃s retributiones eiꝰ¬
um tuum: qui coronat de in miseratio¬
ne & miscdia: renouabitur ut aquilȩ

Expanded text:
t hujus saeculi aetates notissimis temporum distinctae articulis, in quibus pro Deo laboribus insistere, et pro adipiscenda requie sempiterna ad tempus operari necesse est. Septima est aetas non in hac, sed in alia vita quiescentium usque ad tempus resurrectionis animarum. Octava autem aetas ipsa est dies resurrectionis sine ullo temporis fine beata, quando vera omnimodo circumcisionis gloria coruscante, non ultra corpus, quod corrumpitur, aggravat animam; non terrena inhabitatio deprimit sensum multa cogitantem, sed corpus jam corruptibile laetificat animam, et sublevat coelestis inhabitatio totum hominem visioni sui conditoris inhaerentem. Cujus aeterni diei beatitudinem Propheta in illo, cujus supra meminimus, psalmo consequenter exponit, animam suam ipse et omnes interioris sui hominis affectus ad benedicendum Dominum recordandasque omnes ejus retributiones um tuum, qui coronat te in miseratione et misericordia, renovabitur sicut aquilae
Abbreviated transcription (Latin):
ori parua questio est: cur
manifestauit discipłis: dixe¬
rit diis sequere me: de aplo
autẽ iohanne. sic eũ uolo ma¬
nere donec ueniã. quid ad te:¬

Expanded text:
on parva quaestio est, cur manifestavit discipulis, dixerit Dominus, Sequere me; de apostolo autem Joanne, Sic eum volo manere donec veniam; quid ad te
Abbreviated transcription (Latin):
carne: qui absq onũ ꝓrsus labe corruptio¬
nis apparuit ui carne. Et qui in similitudinẽ
carnis peccati ñ autem in carue peccati adiie¬
nit: remedum quo caro peccati consueuerat
mundari ñ respuit: sicut etiam undã bap¬
tisinatis qua noue gr̃e populos a peccatorrim
sorde lauari uoluit: ipse ñ necessitatis s exem¬
pli causa subiit. Scire & enim debet ur̃a fr̃ni¬
tas : qr idem salutifere curationis auxilium
circumcisio in lege contra originalis peccati
uulnus agebat. qđ nc̃ baptismus agere re¬
uelatȩ gr̾ę temꝑe consueuit: excepto qđ reg¬
ni celestis ianuam necdum intrare pot̾ant:
donec adueniens benedictionẽ daret qui le¬
gem dedit: ut uideri possit d̾s deoꝵ in syon.
Tantum in sinu abrahȩ post mortem beata
requie consolati: suꝑnȩ pacis ing̾ssum spe
felici expectabant. Qui enim nc̃ ꝑ eu̾głm su¬

Expanded text:
carne, qui absque omni prorsus labe pollutiocarne, qui absque omni prorsus labe pollutionis apparuit in carne, et qui in similitudine carnis peccati, non autem in carne peccati advenit, remedium quo caro peccati consueverat mundari non respuit: sicut etiam unda baptismatis, qua novae gratiae populos a peccatorum sorde lavari voluit, ipse non necessitatis, sed exempli causa subiit. Scire etenim debet vestra fraternitas, quia idem salutiferae curationis acircumcisis in lege, contra originalis peccati vulnus agebat, quod nunc baptismus agere revelatae gratiae tempore consuevit. Excepto quod regni coelestis januam necdum intrare poterant, donec adveniens benedictionem daret qui legem dedit, ut videri posset Deus deorum in Sion. Tantum in sinu Abrahae, post mortem, beata requie consolati, supernae pacis ingressum, spe felices, exspectabant. Qui enim nunc
Abbreviated transcription (Latin):
pensatione pietatis: ad redemptionẽ gene¬
ris humani ds pat̾ ñ angłm. ñ archangłm.
s filium suum unigenitum mittere digna¬
tus est. Quem qi in diuinitatis suȩ specie ui¬
idere nequiuimus: magna rursĩ dilectionis
arte p̾uidit. ut hunc factum ex muliere hoc
admixtione conceptum. ad humanos uerũ
hominẽ ꝓferret aspectus: qui in diunita¬
tis suȩ uirtute ac substantia manenis ꝑ omĩa
qd erat: ueram nature mortalis infirmita¬
tem quã ñ habebat indueret. Et ut nob̾ ne¬
cessariam obedientiȩ uirtutem p̃cipuo com¬
mendaret exemplo: factum sub lege filiũ
suum misit ds in mundum: ñ qr ipse legi
quicꝗͣ debeat qui unus magister nr̃. utꝰ
est legislator & iudex: s ut eos qui sub
lege positi p̃cepta legis portare nequiuerant
sua compassione uiuaret. ac de seruili conditi¬
one quȩ sub lege erat ereptos: in adoptionem
filioꝵ quȩ ꝑ gr̾am est sua largitate rediiceret.¬
UIII. Suscepit gͥ circumcisionẽ lege decretam in

Expanded text:
satione pietatis ad redemptionem generis humani Deus Pater non angelum, non archangelum, sed Filium suum unigenitum mittere dignatus est. Quem quia in divinitatis suae specie videre nequimus, magna rursum dilectionis arte providit ut hunc factum ex muliere, hocadmixtione conceptum, ad humanos verum hominem proferret aspectus: qui in divina virtute ac substantia manens, per omnia quod erat, veram naturae mortalis infirmitatem quam non habebat, indueret. Et ut nobis necessariam obediendi virtutem praecipuo commendaret exemplo, factum sub lege, Filium suum misit Deus in mundum: non quia ipse legi quidquam debeat, qui unus magister noster, unus est legislator et judex, sed ut eos qui sub lege positi legis onera portare nequiverant, sua compassione juvaret, ac de servili conditione, qui sub lege erant, ereptos in adoptionem filiorum, quae per gratiam est, sua largitate reduceret. Suscepit ergo circumcisionem lege decretam in
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis euangłista comp̃hendit :
s n pauca celestis mysterii uir¬
tute grauidam reliquit. Capo¬
uta namq natuitate dñica cuius gaudia
mox angłi dignis laudib extulerunt: pa-¬
stores deuota uisitatione celebrarunt: om̃s qͥ
tune audiere miratist̃: nos quoq ꝓ modu¬
te congrius missarum hymnorq sollemp¬

Expanded text:
endit, sed non pauca coelestis mysterii virtute gravidam reliquit. Exposita namque nativitate Dominica, cujus gaudia mox angeli dignis laudibus extulerunt, pastores devota visitatione celebrarunt, omnes qui tunc audiere mirati sunt, nos quoque pro modute, congr
Abbreviated transcription (Latin):
hec illa suꝑnȩ pietatis munera sacrosc̃ã: q̃
fidelium cordib commendans apłs ait. Qͥa
ubi uenit plenitudo temꝑis. misit d̾s filiũ
suum factum ex muliere. factum sub lege:
ut eos qui sub lege erant redimeret: ut adop

Expanded text:
ec illa supernae pietatis munera sacrosancta, quae fidelium cordibus commendans Apostolus ait: Quia, ubi venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, u
Abbreviated transcription (Latin):
paruulos cͥcumcisos ad templũ dñi
ierosolimam cum laudib hostiarũ.
munus acceptabile deferri. Uera enĩ
circuncisione purgatus templũ dĩ
cum munerib ingreditur: qui gla re¬
surrectionis ab om̃i labe mortalitatis
excoctus. cum bonoꝵ fructib oꝑum
suꝑne ciuitatis gaudia sempiteria

Expanded text:
parvulos circumcisos ad templum Domini parvulos circumcisos ad templum Domini Hierosolymam cum laudibus hostiarum munus acceptabile deferri. Vera enim circumcisione purgatus templum Domini cum muneribus ingreditur qui gloria resurrectionis ab omni labe mortalitatis excoctus, cum bonorum fructibus operum supernae civitatis gaudia sempiterna
Abbreviated transcription (Latin):
natus . ẽ. nob̾. iħu. id. ẽ. saluatoris no¬
men acceꝑit: si expositione ut a no¬
bis possit intelligi. s sollicita ac uigi¬
li eget intentione: ut etiam nos pos.¬
simus eiusdẽ nominis participatione
saluari. Legimus quippe angło inter¬
p̾tante qi ipse saluum faciat popłm
suum a peceatis eorum: & indubitan¬
ter credimus ac sꝑamus qi qui a pec¬
catis saluat. ipse etiam a corruptio¬
nib quȩ ob peccata contigerunt & ab
ipsa morte saluare ñ omittit: psal¬
mista atcestante: qui ait. Qui ꝓpicius
fit om̃ib iquitatib tuis: qui sanat
om̃s languores tuos. Dimissis quippe
omĩb iquitatib nris ad integrum
om̃s languores nr̃i sauabunt᷑ : cum
resurrectionis apparente gła. nouissi¬
ma ininica destructa fuerit mors.
Et hec est uera plenaria nr̃a circũ¬
cisio: cum in die iudicii cunctis simul
anime carnisq corruptionib exiiti.
mor ꝑacto uidicio ad uidendam ꝑpe¬
tuo creatoris nr̃i faciem. aulam cele¬

Expanded text:
atus est nobis, Jesu, id est, Salvatoris nomen acceperit, non expositione ut a nobis possit intelligi, sed sollicita ac vigili eget intentione, ut etiam nos possimus ejusdem nominis participatione salvari. Legimus quippe, angelo interpretante, Quia ipse salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Et indubitanter credimus ac speramus, qui a peccatis salvat, ipse etiam a corruptionibus, quae ob peccata contigerunt, et ab ipsa morte salvare non omittit, Psalmista testante, qui ait: Qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes languores tuos . Dimissis quippe omnibus iniquitatibus nostris ad integrum omnes languores nostri sanabuntur, cum resurrectionis apparente gloria novissima inimica destructa fuerit mors. Et haec est vera et plenaria nostra circumcisio, cum in die judicii cunctis simul animae carnisque corruptionibus exuti, mox peracto judicio ad videndam perpetuo Creatoris faciem, aulam regn
Abbreviated transcription (Latin):
mus ꝑtingere: curemus int̾im pͥmitiue
cͥcumtisionis & renouationis quȩ coti¬
diano uirtutum exercitio fit subire re¬
media. Deponamus scłm pͥstinam con¬
uersationem uet̾em honuiem qui cor¬
rumpitur scdin desiderta erroris. renoue¬
s mur
sp̃u mentis nr̃e. & induamur nouum
hominem qui scdm dm creatus est. in ui-¬
sticta & sci̾tate ueritatis. Neq audientes
circumcisioneman uno corꝑis nr̃i m̃bro
nos castigari sufficere credamus: s sicut
idem alibi monet apłs. mundemts nos
ab omĩ inquinamento carnis & sp̃s: ꝑfi¬
cientes scificationem in timore dei. Rele-¬

Expanded text:
pertingere, curemus interim primitivae circumcisionis et renovationis, quae quotidiano virtutum exercitio fit, subire remedia. Deponamus secundum pristinam conversationem veterem hominem, qui corrumpitur secundum desideria erroris, renovemur strae, et induamus novum hominem, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis. Neque audientes circumcisionem in uno corporis nostri membro nos castigare, sufficere credamus: sed sicut idem alibi monet Apostolus: Mundemus nos ab omni labe et inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei
Abbreviated transcription (Latin):
utiq si faceret dñs : uere ille dei. eẽ. filium
comꝓbaret. S inimicus celi: nec temptando
quidẽ ascensum uult suadere celestem. Deor¬
sum & in una ꝓuocat: quia optat om̃s cade¬
re. qui se sentit p omĩb cecidisse. Nec intel¬
ligit cecus: quia illi conat᷑ ruinam suadere.
qui ñ solum cadere ñ potest. s ruinas ue¬
nit emendare lapsoꝵ. Dñs eium erigit ea¬

Expanded text:
utique si faceret Dominus, vere illum Dei esse Filium utique si faceret Dominus, vere illum Dei esse Filium comprobaret. Sed inimicus coeli, ne tentando quidem ascensum vult suadere coelestem: deorsum, et in ima provocat: quia optat omnes cadere, qui se sensit prae omnibus cecidisse; nec intelligit caecus, quia illi conatur ruinam suadere, qui non solum cadere non potest, sed ruinas venit emendare lapsorum. Dominus enim,
Abbreviated transcription (Latin):
diabole it̾um ꝑ escam supplantare conariᷤ.
Sufficiat tibi: suadendo cibos illicitos in
paradyso adam ꝑte. fuisse deceptum. Nec esu¬
ries me uincit: nec tuis ꝑsuasionib cedo.
Uoluntas enim d̃i cibus est m̃s: ubum dei
mͥ est ꝑfecta refectio. In quo enĩ filius dei pa
nem necessarium hab̃et humanum. cuius
omĩs erat ꝓpria in diuinitate substantia.
faceret panẽ cum ipse sicut legit᷑ sp̃ĩtalis &
panis eẽt & lapis : Illusus itaq irrisusq tep¬
Uideo illum esurire : & necessitatem in eo ñ
inuenio manducandi. Omĩa ut homo pati¬
tur: & omĩa uincit ut ds. Adamille dei
certe manib factus. meis quondã cessit in¬
sidiis. hic natus ẽ femina neq suis necessi¬
tatib flectitur. neq meis consiliis ad qͥescit.
bolus. Si filius d̾i es: mitte te deorsum. O
ceret. mitte te deorsum. Numqͥd ñ rectius
dixisset. si filius d̾i es ascende in cȩlum:. Qd̃

Expanded text:
diabole, iterum per escam supplantare conaris: diabole, iterum per escam supplantare conaris: sufficiat tibi suadendo cibos illicitos in paradiso Adam per te fuisse deceptum. Nec esuries me vincit, nec tuis suasionibus cedo, voluntas enim Dei cibus est meus: verbum Dei mihi est perfecta refectio. Qua sententinem necessarium haberet humanum, cui omnis erat propria in divinitate substantia? faceret panem , cum ipse, sicut legitur , spiritalis et panis esset, et lapis? Illusus itaque, irrisusque tenvideo illum esurire, et necessitatem non invenio manducandi; omnia ut homo patitur, et omnia vincit ut Deus. Adam ille, Dei certe manibus factus, meis quondam cessit insidiis, hic natus e femina, neque suis necessitatibus flectitur, neque meis consiliis acquiescit; bolus: Si Filius Dei es, mitte te deorsum. O ceret: Mitte te deorsum. Nunquid non rectius dixisset: Si Filius Dei es, ascende in coelum? Quod
Abbreviated transcription (Latin):
certamine tͥumpharet. Unde & p̾sumptor
ille furore suo cecatus: ait ad dñm. Si fili¬
us d̾i es: dic ut lapides isti panes fiant.
li & dicebat. Si hic ipse est cuius p̃cepto
esurientib ꝑ deserta populis manna flux̃
ẽ celo: si ipse est quẽ ego noui flumina pro¬
des transformare. & si ñ mea petitione sua
tamen necessitate qui ȩsurit. Qđ si fecerit.
dm ꝓbabo: si nequiuerit hoĩem dep̃hen¬
dam. Capectabat gͦ diabolus panem: quẽ
ñ tam sĩbi adquireret. quã mundo cona¬
batur auferre. S terum dñs qui & pa¬
nem de lapide posset efficere. & exploran¬
ti humanȩ nollet salutis clarescere sacra¬
mentum: sic suum mod̾atus est sco in ore
responsum. ut nec ipse qui ueritas erat
mencdacium loqueret᷑. nec ille qui ab ini-¬
tio mendax est. quã ñ erat crediturus
posset agnoscere ueritatem. Ait gͦ illi dñs.
Scͥptum est. Non in pane tantũ uiuit ho¬
mo: s in omĩ u̾bo d̾i. Hoc est dicere. frustra

Expanded text:
certamine triumpharet; unde et praesumptor certamine triumpharet; unde et praesumptor ille furore suo caecatus ait ad Dominum: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti p artifex, et dicebat: Si hic ipse est, cujus praecepto esurientibus per deserta populis manna fluxit e coelo ; si ipse est, quem novi ego flumina prodes transformare, etsi non mea petitione, sua tamen necessitate, qui esurit. Quod si fecerit; Deum probabo: si nequiverit; hominem deprehendam. 126 Exspectabat ergo diabolus panem, quem non tam sibi acquirere quam mundo conabatur auferre. Sed rerum Dominus, qui et panem de lapide posset efficere, et exploranti humanae nollet salutis clarescere sacramentum, sic suum moderatus est sancto in ore responsum, ut nec ipse, qui veritas erat, mendacium loqueretur, nec ille, qui ab initio mendax est, quam non erat crediturus, possit agnoscere veritatem. Ait ergo Dominus: Scriptum est: Non in pane tantum vivit homo, sed in omni verbo Dei . Hoc est dicere: Frustra,
Abbreviated transcription (Latin):
ra: Nichil in eo repperio qđ me delector:
om̃s meos conatus euacuat. Quid agam.
quo me conu̾tam: fortiorem sentio: puto
illum in regno meo uelle regnare. Ne
forte deus sit iste: quẽ nullum potest ma-¬
culare delictum: S si deus eẽt: quomͦ in¬
dignitates partus feminei sustinerit: Qͦ¬
modo eẽt cunis pannisq contentus: Qͥs
credere posset infantiȩ uagitus in deo:
Cui audienti ñ ridicłmͣ. d̾m femineo lacte
nucriri: Post omĩa ecce esurit: cum
utiq esurire dm ratio nulla ꝑsuadeat. Ig¬
norabat nimirum diabolus: quia qd̃ xp̃c
nutͥmenta ꝑferebat infantiȩ qd̾q esuriebat
ut homo ñ erat fragilitatis corꝑcȩ. s cȩle¬
stis grę sacramentũ. Dei enim filius cui cũ
sempit̾uo patre intemꝑalis constat ęt̃ni-¬
tas. qui cum suo genitore naturalit̾ i¬
passibilis incorrupto regnat imꝑio. egit
mortalium subiit passionum cõmunio¬
nem. ut inimicũ generis humani hoĩs

Expanded text:
ra? Nihil in eo reperio quod me delectet; ra? Nihil in eo reperio quod me delectet; omnes meos conatus evacuat. Quid agam? quo me convertam? Fortiorem sentio; puto illum in regno meo velle regnare, ne forte Deus sit iste, quem nullum potest maculare delictum. Sed si Deus esset, quomodo indignitates partus feminei sustineret? Quomodo esset cunis pannisque contentus? Quis credere possit infantiae vagitus in Deo? Cui non audienti ridiculum est Deum femineo lacte nutriri? Post omnia ecce esurit, cum utique esurire Deum ratio nulla persuadeat. Ignorabat nimirum diabolus, quia quod Christus nutrimenta perferebat infantiae, quodque esuriebat ut homo, non erat fragilitatis corporeae, sed coelestis gratiae sacramentum. Dei enim Filius, cui cum sempiterno Patre intemporalis constat aeternitas, qui cum suo genitore naturaliter impassibilis 108 incorrupto regnat imperio, egit hoc communem mortalium subiit passionem, ut inimicum generis humani hominis
Abbreviated transcription (Latin):
illi racdio stellȩ letioris arrioet. Atq in ho-¬
noiem ipsius ministrantes ei angłi int̃ si¬
dera terrasq concurrunt: & ex ultantes
annunciant quã ñ intelligo nouitatem.
Quid hoc miraculi est : Uideo qd̾ adu̾tere
nequeo: audio qd̾ sustinere ñ possum. Ut
homo natus: honoratur ut ds. A scło num¬
quã hoc mͥ contigit: ut quisꝙͣ nasceret᷑
homo & humani uicii nichil hab̾et. Quȩ
hec tam noua potensq generatio est: Int̃
peccatores & impios natus. mortali etiã
de matre ꝓgressus: purgatior cunctis
nascentib & ipso mͥ celo purior apparet.
Auariciȩ in eo radix nulla consurgit:
nulla cor eius pulsat inuidia. nescit lin¬
gua eius mendacium. oculi eus concupi-¬
scentiam ñ admittunt: nulla aurium
uoluptate mollitur. Luxuries certe ꝑ¬
a quã mͥ humanum subieti genus. pectꝰ
eius ũ potest penetrare. Nulla illi ia¬
ctantia est: nulla malicies. Et quid plu¬

Expanded text:
illi radio stellae laetioris arridet, atque in hoilli radio stellae laetioris arridet, atque in honorem ipsius ministrantes ei angeli inter sidera terrasque concurrunt, et exsultantes annuntiant, quam non intelligo novitatem. Quid hoc miraculi est? Video quod advertere nequeo, audio quod sustinere non possum; ut homo natus honoratur ut Deus. A saeculis nunquam mihi hoc contigit, ut quisquam nasceretur homo, et humani vitii nihil haberet. Quae haec tam nova potensque generatio est? Inter peccatores et impios natus, mortali etiam de matre progressus, purgatior cunctis nascentibus et ipso mihi coelo purior apparet. Avaritiae in eo radix nulla consurgit, nulla cor ejus pulsat invidia, nescit lingua ejus mendacium, oculi ejus concupiscentiam non admittunt, nulla aurium voluptate mollitur; luxuries certe, per quam mihi humanum subjeci genus, pectus ejus non potest penetrare: nulla illi jactantia inest, nulla malitia. Et quid plu
Abbreviated transcription (Latin):
concitatus suspicabatur eũ plus. ec̃. quã
hominẽ. Animabat itaq illum p̃sumere
congressum partus femineus: s terrebat
uirginitas parientis. Quamuis enĩ xpin
maria euȩ utiq filia peꝑisset: ñ tamen
eum conecꝑat de adam. Cum gͦ uideret
inimicus di filium tanta ꝑ miracula pro-¬
creatum: uoluebat secum ut arbitror. ates
ammirans dicebat. Quis est iste qui nescien¬
te me hc̃ ingressus est mundum: Nouiqͥ¬
dem quia de femina natus est: s nescio
unde conceptus. Astat ecce mat̾: s patrem
inuestigare ñ possum. Partum uideo: s ñ
agnosco nascentem. Et qđ stupori meo accre.¬
¶ scit:
inconsueta lege pariendi etiam edito filio
mat̃ exultat ut uirgo. En iacet in cuna-¬
bulis paruulus. suffundit lacrimis uul-¬
tum: similemq se.eẽ. mortalium. uagici¬
bus ꝑdit. Et cum nichil ei de infantia de-¬
sit: nulla tam̃ illi est uelut in infante
corruptio. Pannis obsitus sordet: s cȩlũ

Expanded text:
concitatus, suspicabatur eum plus esse quam concitatus, suspicabatur eum plus esse quam hominem. Animabat itaque illum praesumere congressum partus femineus, sed terrebat virginitas parientis; quamvis enim Christum Maria, Evae utique filia, peperisset, non tamen eum conceperat de Adam. Cum ergo videret inimicus Dei Filium tanta per miracula procreatum, volvebat secum, ut 107 arbitror, atque admirans dicebat: Quis est iste qui, nesciente me, hunc ingressus est mundum? Novi quidem quia de femina natus est, sed neseio unde conceptus. Astat ecce mater, sed patrem investigare non possum. Partum video, sed non agnosco nascentem: et quod stupori meo accrescit, inconsueta lege pariendi, etiam edito filio, mater exsultat ut virgo. En jacet in cunabulis parvulus, suffundit lacrymis vultum, similemque esse mortalium vagitibus prodit; et cum nihil ei de infantia desit, nulla tamen illi est velut in infante corruptio. Pannis obsitus sordet; sed coelum
Abbreviated transcription (Latin):
uisuis knuĩ sicut euangłica
tuba cecinit. dñm ac redempto-¬
rem nr̃m adu̾sus temptam̃ta
diaboli reluctantem quidem
u̾bis. s spũ dimicantem. Ser-¬
mone enĩ certamen agit: s ꝑagit maiestate.
uictoriam. Nec sine ingenti mẏsterio huius-¬
modi putemus. eẽ. conflictum: in quo aut ac¬
census diabolus in u̾ba ꝓrumpit. aut rerũ
dñs temptatori suoͣ nchilominus respondere
dignatiu. Inhis autẽ om̃b nr̃e salutis est
ratio: nob̾ saluator ẽsurit. ꝓ nob̾ loquitur.
nos in illo uincimus. qi nos ei causa sumus
pugnandi. Nam quis ambigat unigenitũ
patris cui nulla obiuare pot̾at creatura ꝓ
ullis inisse certamen. quoꝵ se carne uestiuit:.i
Humani gͥ corꝑis forma hostem callidissi¬
mum ꝓdire suasit ad certamen: quẽ uerus
di filius ueri hominis responsĩone confudit.
ꝓpt̃ qđ errabundus & anceps temptator:
mollia suspensaq temptamenta rimatur.
Quia lieet carnalis uiri speciem contemplare¬
tur in xp̃o: p̃sentia tam̃ diuinitatis eius

Expanded text:
issimi, sicut evangelica tuba cecinit, Dominum ac Redemptorem nostrum adversus tentamenta diaboli reluctantem quidem verbis, sed spiritu dimicantem; sermone enim certamen agit, sed peragit majestate victoriam. Nec sine ingenti mysterio hujusmodi putemus esse conflictum, in quo aut accensus diabolus in verba prorumpit, aut rerum Dominus tentatori suo verbis nihilominus respondere dignatur. In his autem omnibus nostrae salutis est ratio. Nobis Salvator esurit: pro nobis loquitur; nos in illo vincimus, quia nos ei sumus causa pugnandi. Nam quis ambigat Unigenitum Patris, cui nulla obviare poterat creatura, pro illis iniisse certamen, quorum se carne vestivit? Humani igitur corporis forma hostem callidissimum prodire suasit ad praelium, quem verus Dei Filius veri hominis responsione confudit. Propter quod errabundus et anceps tentator mollia suspensaque tentamenta rimatur: quia licet carnalis viri speciem contemplaretur in Christo, praesentia tamen divinitatis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
abole temptationis p̃sumptio est ñ consi¬
lium diuinitatis. iactantiȩ uanitas iĩ uir¬
tutis exemplum. Inane est enĩ om̃e miracu¬
lum: qđ utilitatẽ saluti ñ oꝑatu humanȩ.
Et hac dñi responsione cassatus: ostendit ei
omĩa regna muncdi & honores eoꝵ dicens.
hȩc omĩa tibi dabo: si ꝓcidens adoraueris¬
me. Sollicite frs adu̾tite: quia cacdere est
omẽ qđ suadet inimnicus. Uere enĩ ꝓcidit
omĩs qui adorat diabolum: & uere cadit.
qui potestates honoresq mundi ꝑ artes sacrile-¬
gas inunico ꝓmittente sectatur. Cui responde¬

Expanded text:
abole, tentationis praesumptio est, non consilium sanitatis, jactantiae vanitas, non virtutis exemplum; inane est enim omne miraculum, quod utilitatem saluti non operatur humanae. Et hac Domini responsione cassatus, ostendit ei omnia regna mundi et honores eorum dicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens adorame. Sollicite, fratres, advertite quia cadere est omne quod suadet inimicus; vere enim procidit omnis, qui adorat diabolum; et vere cadit, qui potestates honoresque mundi per artes sacrilegas, inimico promittente, sectatur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
atq illum a quo se adorari imꝑbe poscebat.
ꝓbet merito ab om̃ĩb adorandum. Et quid
plura km̃ie Dum nefanda temptator. loquit᷑.
dum inconcessa p̃sumit: quasi ab homine
uictus obmutuit. & quasi a d̾o iussus absces¬
sit. stupens atq demirans. post tot scła inue-
nisse se hoĩem humanas concupiscentias ñ ha-¬
bentem. natumiq in carne nichil penitus car¬
nalis hab̾e corruptionis. Discedente itaq re¬
trorsum diabolo. acceclentes ut lectum est an¬
geli ministrabant ei. Triumphus iste quantȩ
sit głe : obsequia nos edocent angłoꝵ. Nec mi-¬
rum sane si eius ministeriis angłi occurre-¬
rit: cuius uictoriam mirabant᷑. Et id̾o frs.
si nolumus a diabolo suꝑari: inhereamus ei
qui diabolum tͥumphauit. Uincere autẽ¬
diabolum ipso suffragante dño pot̾it: qͥcũq
salutaria d̾i p̃cepta suspirans studuerit exo-¬
sam cunctis tumidȩ mentis suȩ inclinare su-¬
ꝑbiam. radicem omĩum maloꝵ auariciã co-¬

Expanded text:
atque illum a quo se adorari improbe poscebat, probaret merito ab omnibus adorandum. Et quid plura, carissimi? Dum nefanda tentator loquitur, dumque inconcessa praesumit, quasi ab homine victus obmutuit, et quasi a Deo jussus abscessit. nisse hominem humanas concupiscentias non habentem, natumque in carne nihil penitus corruptionis habere carnalis. Discedente itaque retrorsum diabolo, accedentes, ut lectum est, angeli ministrabant ei. Triumphus iste quantae sit gloriae obsequia nos edocent angelorum. Nec mirum sane si ejus angeli ministeriis occurrerunt, cujus victoriam mirabantur. Et ideo, fratres, si nolumus a diabolo superari, inhaereamus ei qui diabolum triumphavit; diabolum, ipso suffragante Domino, poterit quicunque salutaria Dei praecepta suspirans studuerit exosam cunctis tumidae mentis suae inclinare superbiam, radicem omnium malorum avaritiam co
Abbreviated transcription (Latin):
punientur: uelut detĩores mutis anima libꝰ
uł his que sine spũ & anima sunt ĩ isto mun¬
do. Mirabant᷑ gͦ illi quia mare compescu¬
it & uenti mitigatisunt: ammiremur &
nos quando benignitates & beniuolentias
ostendit circa nos dñs. quando de ꝑicrilis¬
nos saluare dignatur. quando dẽ tumauil
eruit nos. Miremur. & mirantes gr̃as aga¬
mus: gr̾e̾ obaudiamus. obaudientes timea¬
mus. timentes diligamus. ut et̃nȩ caritatis
ab eodem heredes efficiamur. Mirabantrir
dicentes. Qualis est iste. Sicut homo iuidet᷑ :
& sicut ds̃ potentiam ostendit. Sicut unuᷤ
carnalium putatur. ẽt: & suꝑ omĩa carna¬
lia magna ostendit mirabilia. Dormit

Expanded text:
punientur, veluti deteriores mutis animalibus, punientur, veluti deteriores mutis animalibus, vel his quae sine spiritu et anima sunt in hoc mundo. Mirabantur ergo illi, quia mare compescuit, et venti mitigati sunt. Admiremur et nos, quando et benignitates et benevolentias ostendit circa nos Dominus, quando nos de periculis salvare dignatur, quando de tumultibueruit nos. Miremur et mirantes gratias agamus, et gratiae obaudiamus, obaudientes timeamus, timentes diligamus, ut aeternae charitatis ab eodem haeredes efficiamur. Mirabantur dicentes: Qualis est hic? Sicut homo videtur, et sicut Deus potentiam ostendit. Sicut unus carnalium putatur esse, et super omnia carnalia magna ostendit mirabilia. Dormit
Abbreviated transcription (Latin):
est iste. Maior moyse: potentior helya. Illi
enim ambo quoꝵ unus ligno mare ꝑcusso
cum labore discidit: alius ictu molotȩ ior¬
danem ꝑtransiit. Iste uͦ uno uerbo mandat
illis qui ñ habent u̾ba: & obediunt ei. Hi qͥ
ñ habent auditum obtemꝑant: hi qui pru¬
dentiȩ & intellectus exꝑtes sunt inclinant᷑
iubenti. Quib neq loquela neq ut diximꝰ
sermo est: obediunt. In eadẽ autem substan¬
tia in qua sunt & sua natura mouentur.
& iussioni deseruiunt: ad confusionẽ mor¬
talium. ad condempnationẽ corruptibi-¬
lium. Iubet mari & ñ contempnit. dicit
uentis & tempestatib & mox compescunt᷑.
iubet omi creaturȩ & ñ suꝑgreditur uissio¬
nem eius: & unum hominũ genus. & unũ
qd̃ scłm similitudinem d̾i honorificatũ.ẽ.
cui u̾bum & prudentia data est. hisoli
homines resistunt. hi tantum in obedien.¬
tes sunt: hi soli contempnunt. Ideoq & hi
soli in uidicio dampnabunt᷑. & a iustiera

Expanded text:
est iste! major Moyse, potentior Elia. Illi est iste! major Moyse, potentior Elia. Illi enim ambo, e quibus unus ligno mari percusso, cum labore discidit, alius ictu melotae Jordanem pertransiit. Iste vero uno verbo mandat illis qui non habent verba, et obediunt ei; hi qui non habent auditum, obtemperant; hi qui prudentiae et intellectus expertes sunt, inclinantur jubenti: quibus neque loquela, neque, ut dixi, sermo est, obediunt. In eadem enim substantia in qua sunt, et sua natura moventur, et jussioni deserviunt, ad confusionem mortalium, ad condemnationem corruptibilium. Jubet mari, et non contemnit; dicit ventis et tempestatibus, et mox compescuntur: jubet omni creaturae, et non supergreditur jussionem ejus. Et unum hominum genus, quod secundum similitudinem Dei honorificatum est, cui verbum et prudentia data est, hi soli homines resistunt, hi tantum inobedientes sunt, hi soli contemnunt. Ideoque et hi soli in judicio damnabuntur, et a justitia
Abbreviated transcription (Latin):
uentis. & om̃s euanescere fecit audaces adu̾¬
sarios fidei: magnamq pacem & tranquil¬
litatem dedit eccłiȩ suȩ. Homines autẽ illi
in nauicula miratisunt. Qui homines: Sci¬
licet hanc habentes nauiculã: & ei inten-¬
dentes nauiculȩ. N putes hic apłos signi¬
ficari. nusquã enim inuenimus homines¬
cognominari xpi discipłos: s semꝑ aut
apłi aut ddiscipłi cognominant᷑. Mirabant᷑
gͦ illi homines. hi qui cum eo nauigabant.
hi quoꝵ erat nauicula: illi qui in eadem na-¬
uicula transibant hi mirabant᷑. Et ammira¬
tione dignum fuit mare a ꝑfundo cõmotũ
mitigari: ciusq elatos deplacari fluctus. fu¬
rentes uentos compesci. Mirabant᷑ gͦ dicentes.
Qualis est iste. quia uenti & mare obediut̃
ei. Ñ in t̾rogantes dicunt qualis est iste: s
asserentes qđ hic talis est cui uenti & mare
obediunt. Qualis est iste: hoc est quantus
quamfortis. quãpotens. quãmagnus. Quali

Expanded text:
ventis, et omnes evanescere fecit audaces adveventis, et omnes evanescere fecit audaces adversarios fidei, magnamque pacem et tranquillitatem dedit Ecclesiae suae. Homines autem illi in navicula mirati sunt. Qui homines? scilicet, hanc habentes naviculam. Naviculae nomine ne putes hic apostolos significatos. Nusquam enim invenimus praecognominari Domini discipulos, sed semper aut apostoli, aut discipuli nominantur. Mirabantur ergo illi homines, hi qui cum eo navigabant, hi quorum erat navicula, illi qui in eadem navicula sese transigebant, hi mirabantur. Et admiratione dignum fuit, mare a profundo commotum mitigari, ejusque elatos deplacari fluctus, ventos furentes compesci. Mirabantur ergo dicentes: Qualis est iste, quia venti et mare obediunt ei! Non interrogantes dicunt, Qualis est iste! sed asserentes quod hic talis est cui mare et venti obediunt. Qualis est iste! hoc est, quantus, quam fortis, quam potens, quam magnus! Qualis