comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
at ipsa die dominica qua ipsa ꝓph̾ia
ad uigilias incepta est in refectorio incho¬
are ꝑlecta tamen prius omeł. beati
gregori pape de eugłio quis ex uobis ar¬
guet me de pec. et ꝑcurraturz usq ad fi¬
nem libri ⁊ ꝓcurans ante om̃ia ut in¬
fra hos .xiiii. dies totus liber ꝑlegatur.xiii.
ominica Drdo in ramis p almarũ.

Expanded text:
at ipsam die Dominica qua ipsa prophetia at ipsam die Dominica qua ipsa prophetia ad Vigilias incoepta est, in refectorio inchoari: perlecta tamen prius homilia beati Gregorii papae de Evangelio, Quis ex vobis arguet me de peccato, et percurratur usque ad finem libri: procurans ante omnia ut infra istos dies totus liber perlegatur CAPUT XVII. Ordo in Ramis Palmaru
Abbreviated transcription (Latin):
me non dicatur: sed post uersum a capi¬
te repetatur. Alus temꝑib post gła pr̃i
introitum misse exceptis missis sollem¬
introitus cantatur stant ad aditum
chori. expectantes horam ingrediendi: li
audierint inchore uersum psalmi. post
introitum semel ꝑ cantatum. statim
introeant ꝓcedentes ad altare. Librũ
ieremie ꝓphete his dieb tam in ecclia
quam in refectorio legendum: diui¬
dat cantor in duas partes. Una pars
legatur in eccłia priuatis dieb ad iugi¬
lias: usq ad quintam feriam ante pas¬
cha. Que pars inchoetur ꝓpe initium
ipsius libri paulo ante ubi dominica no-¬
cte ad iuigilias octaua lectio finem fece¬
rit .i. udete uerbum domini numqͥd
solitudo.f. s. et ab eo loco designet can¬
tor de illa ꝓpħia. scd̾m longitudinem
uel breuitatem noctium. ꝑunum qmq
annum. quantum estimauent suffice¬
re posse ad hoc qd̃ dictum est. ubi au¬
tem partem illam non nisi in eccłia
legendam uidicauerit fimendant. faci¬

Expanded text:
me non dicatur: sed post Versum a capite repetatur. Aliis temporibus post Gloria Introitum Missae, exceptis missis solemIntroitus cantatur, stant ad aditum chori exspectantes horam ingrediendi: ubi audierint inchoare Versum psalmi post Introitum semel percantatum, statim introeant procedentes ad altare. Librum Hieremiae prophetae his diebus tam in ecclesia quam in refectorio legendum dividat cantor in duas partes, et una pars legatur in ecclesia privatis diebus ad Vigilias usque ad quintam feriam ante Pascha. Quae pars inchoetur prope initium ipsius iibri paulo ante ubi Dominica nocte ad Vigilias octava Lectio finem fecerit, id est Videte Verbum Domini. Nunquid solitudo factus sum. Et ab eo loco designet cantor de illa prophetia secundum longitudinem vel brevitatem noctium per unumquemque annum quantum existimaverit sufficere posse ad hoc quod dictum est. Ubi autem partem illam non nisi in ecclesia legendam, judicaverit finiendam, faci
Abbreviated transcription (Latin):
Patres. matres. fres. sorores. consangͥnei
defundti fr̃m ordinis nr̃i. incist̾ciensi capło¬
inconuentu abb̃m: extremo die nominatim
absolui debent. Simiłr fiet in om̃ib abbatiis
fim nr̃orum: pͥma die qua qͥsq abbas a cistc̃io
rediens. suum ingredit᷑ capłm. In qͥbꝰ tam̃ abso¬
łonib. dicitur tm̃ requiescant inpace. Partici¬
pes quoq fient omnium eorum que ingñali
capło statuunt᷑ facienda ꝓfr̃ib. P eis quoq se¬
mel in anno ꝯmuntt̃ .xii. kł decembris. ꝑ om̃s¬

Expanded text:
tres, fratres, sorores et consanguinei defuncti fratrum ordinis nostri, in Cisterciensi capitin conventu abbatum extremo die nominatim absolvi debent. Similiter fiet in omnibus abbatiis rorum, et prima die qua quisque abbas a Cistercio rediens, suum ingreditur capitulum: in quibus tamen absolutionibus dicetur tantum Requiescant in pace. Participes quoque fiant omnium eorum, quae in generali capitulo statuuntur facienda pro fratribus. Pro eis quoque semel in anno communiter duodec
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ꝓ aliis parentib petere᷑ non licet. absoluit᷑
defundus: ⁊ unusqͥsq sacerdos in missa pͥuata
colłam ꝓ eo dicat. reliqui fr̃es .uii. psalmos pe¬
nitenciales. uel totidem miserere mei d̾s. aut
pat̾ nr̃ totidem:¬

Expanded text:
quia pro aliis parentibus petere non licet, absolvitur defunctus, et unusquisque sacerdos in missa privata Collectam pro eo dicet: reliqui fratres septem Psalmos poenitentiales, vel totidem Miserere mei, Deus, aut Pater noster totidem
Abbreviated transcription (Latin):
S horis quib ei constituetur. Qd̾ siqͥs talis flũtt
qͥ cetõs in quietare aut de ista infirmoꝵ iusti¬
tutione murmurare aut in alioꝰ tͣnsg̃di p̃sumat
corripiat᷑. Qd̾ si sepe correptꝰ ñ emendaũtt
siita iidetur abb̾i. indicetur eiꝰ ꝑuersitas in
capło: ubi uocat coram omnib arguatire.
Qđ sinsic correxerit: si eiꝰ ꝑmittit ifirmitas re¬
gulari etiam discipline subiaceat: hec rede¬
ant inconuentum nͥ pͥus indicauũint abb̾i.
Qui accepta licencia qua uoliunt hora choꝵ¬

Expanded text:
sed horis quibus ei constituetur. Quod si quis talis fuerit, sed horis quibus ei constituetur. Quod si quis talis fuerit, qui caeteros inquietare, aut de ista infirmorum institutione murmurare, aut in aliquo transgredi praesumat, corripiatur: quod si saepe correptus non emendaverit, si ita videtur abbati, indicetur ejus perversitas in capitulo, ubi vocatus coram omnibus arguatur: quod si nec sic se correxerit, si ejus permittit infirmitas, regulari etiam disciplinae subjaceat. Non redeant in conventum, nisi prius indicaverint abbati, cujus accepta licentia, qua
Abbreviated transcription (Latin):
torio siue adhoras. siue ad missam nͥ acd agnus
dei genua flectent. Adbñdictionem uͦ nouicii
in ordine suo inchoro sint: ⁊ seleant qui uolu¬
erint. Qui communicare uolũit: extra choꝵ
pacem accipiat ab alio de conuentu cõmuni¬
caturo: qui si forte defũit ille qui hospitib pa¬
cem debet dare infirmis pͥmum deferat⁊
messionis. Hon licet ingredi eccłiam nͥ qñ ĩ ea
opus dĩ celebratur. nec in claustro demora-¬
ri nec cum monachis qui conuentum tenẽt
significare: s quantum possunt ne abipsis
uel ab aliis hominib uideantur obseruent.
Siquis talem ht̃ infirmitatẽ que nͨ multũ
eum debilitet. nec comedendi turbet appe¬
titum ut pita inflatura uel in cisio mem-¬
brorum aut aliquid huiꝰmͦ hic talis nec sr̃
culcitram iaceat: nec ieiunia consuetudina¬
ria soluat nec cybos refectorii mutet. hon
apparentem qͥs habens infirinitatem: nec
legat nec opetur. Nam cuiꝰ infirmitas euideis
fũit legat. ioꝑetur ñ ãd suum tam̃ arbitͥũ

Expanded text:
torio, neque ad horas, sive ad missam, nisi ad Agnus Dei genua flectant: ad benedictionem vero novitii in ordine suo in choro sint et sedeant qui voluerint. Qui communicare voluerit extra chorum, pacem accipiat ab aliquo de conventu communicaturo. Quod si forte defuerit ille qui hospitibus pacem dare debet, infirmis primum deferat, et messionis. Non licet ingredi ecclesiam, nisi quando in ea opus Dei celebratur, nec in claustro demorari; nec cum monachis qui conventum tenent significare, sed quantum possunt, ne ab ipsis vel ab aliis hominibus videantur, observent. Si quis tamen habet infirmitatem, quae nec multum eum debilitet, nec comedendi turbet appetitum, ut puta inflatura vel incisio membrorum, aut aliquid hujusmodi, hic talis nec super culcitram jaceat nec jejunia consueta solvat, nec cibos refectorii mutet. Non apparentem quis habens infirmitatem, nec legat nec operetur. Nam cujus infirmitas evidens legat et operetur, non ad suum tamen arbitrium,
Abbreviated transcription (Latin):
nfirmi de infirmitorio possunt loqui cum in¬
fumario. s non nͥ ĩ certo loco adhoc detii¬
nato ⁊ hoc silenter ⁊ tm̃ de necessarus. In qͦm
qui ingredi uolũit signo ab infirmario licencia
postulata. ⁊ accepta ingrediatur. ubi qͣmdiu
unꝰ aliqͥs cum infirmario fũit: alius ingredien¬
mus fũit ut continue iaceat. aut subita in¬
firmitate gͣuatũ ut pote febrium aut aliqua
alia graui lecto iacere compellitur: intĩm ibi
cum infirmario. ⁊ infirmariꝰ cum eo si opus fu¬
erit loqui poterunt ⁊ hoc ipsum silent. Atubi
melioratꝰ huc ⁊ illuc deambissare potĩt.: silenti¬
um more solito teneat: nͥ alicui forte magna ad¬
huc debilitate deterito abbas loqui ad lectum
amplius uidicaũt expedire. Ad mensam non
loquant᷑. neq ex quõ signum hore canonice di¬
missũ fũit. donec ip̃m op̃ ꝑficiatur. p̃ter eos qͥ
ꝑse nequeunt de lecto surgere. uigilias sicut supͣ
dximus cum ineccłia incipiuntur. in infirmito¬

Expanded text:
nfirmi de infirmitorio possunt loqui cum infirmario: sed nonnisi in certo loco ad hoc determinato: et hoc silenter et tantum de necessariis. In quem qui ingredi voluerit, signo ab infirmario licentia postulata et accepta ingrediatur. Ubi quandiu unus aliquis cum infirmario fuerit, alius ingredienmus fuerit ut continue jaceat, aut subita infirmitate gravatus, utpote febrium aut aliqua alia gravi lecto jacere compellitur: interim ibi cum infirmario et infirmarius cum eo, si opus fuerit, loqui poterunt: et hoc ipsum silenter. At ubi melioratus huc et illuc deambulare poterit: silentium more solito teneat, nisi forte alicui magna adhuc infirmitate detento abbas loqui ad lectum amplius judicaverit expedire. Ad mensam non loquantur, neque ex quo signum canonicae horae dimissum fuerit donec ipsum opus perficiatur, praeter eos qui per se nequeunt de lecto surgere. Vigilias, sicut supra diximus, cum in ecclesia incipiuntur, in infirmito
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑi congrua. qͥa ubiq equalr obseruari non
possunt unaqueq eccłia faciat scd̃m positio¬
nem locorum. ⁊ dispositionem abbatis .⁊ prioris
sui. In abbatia tñ cum conuentus affũit. si
mane festinare adlaborem debiũnt: ad arbi¬
trium abb̃is citiꝰ cantare licebit lxxxi. De ra¬

Expanded text:
tempori congrua, quia ubique aequaliter observari non tempori congrua, quia ubique aequaliter observari non possunt: unaquaeque abbatia faciat secundum positionem locorum et dispositionem abbatis vel prioris sui. In abbatia tamen cum conventus adfuerit, si mane festinare ad laborem debuerint, ad arbitrium abbatis citius cantare licebit. CAPUT LXXXVI. De ra
Abbreviated transcription (Latin):
ad monastĩum Qd̃ si necesse fũit. poterit pͥor
quosdam ibi relinquere: qͥ tam̃ acena seruito¬
rum deesse non debent. qd̾ tunc qͥdem raro
s alio temꝑe numqͣm fiat. Qui monachos sudꝰ
add gͥngias dirigit: iudeat omnimodis. qͣtinuꝰ
illuc eundo: uel uide redeundo maximeq ibi
remorando. silentium seruent. Uideat etiam.
ut preꝑatas hant domos ubi possuit honeste
ordinateq simul comed̾e. simul ĩ dormire et sin¬
guli ꝑ singła lecta scdm regłam. Cardela ar¬
deat ubi dormiunt. Caueant ⁊̃ ne cum conũ¬
sis uel cum familia significent. Inter se etiam
horis : ilocis in competentib signa non faciant.
hullus positas metas absq licencia transeat
nec uagando ⁊ diũticula querendo incedat.
Mense eorum cui pͥor usserit legat. Dominicis
ifestis dieb lectioni uacent. hulus abbas mo¬
nacorum conuentum aliqͤm ad grangiam
mittat: nͥ ꝓfrugib colligendis. Hec ⁊ cetera huic

Expanded text:
ad monasterium. Quod si necesse fuerit, poterit prior ad monasterium. Quod si necesse fuerit, poterit prior quosdam ibi relinquere; qui tamen a coena servitorum deesse non debent: quod tunc quidem raro, sed alio tempore nunquam fiat. Qui monachus suos ad grangias dirigit, videat omnibus modis quatenus illic eundo vel inde redeundo, maximeque ibi remorando silentium servent. Videat etiam ut praeparatas habeant domos ubi possint honeste ordinateque simul comedere: simul etiam dormire: et singuli per singula lecta secundum Regulam. Candela ardeat ubi dormiunt. Caveant etiam ne cum conversis vel cum familia significent. Inter se etiam horis et locis incompetentibus signa non faciant. Nullus positas metas absque licentia transeat, nec vagando et diverticula quaerendo incedat: mensae eorum cui prior jusserit, legat. Dominicis et festis diebus lectioni vacent. Nullus abbas monachorum conventum aliquem ad grangiam mittat, nisi pro frugibus colligendis. Haec et caetera huic
Abbreviated transcription (Latin):
bacia remanent ⁊ in refectorio comedunt. sẽꝑ
in eccłia gr̃as referant p̃ter seruitores. Unicuiq
indie libra panis cominunis ⁊i dimidia dari
pot̾. ubi opꝰ fũit et distribui singłis ꝓut tp̃s ⁊¬
i locus exeg̃it. Hoc temꝑe. exceptis dieb quib
uacant fr̃es lectioni: unum pulm̃tum habemꝰ
ad prandium. ⁊ altm̃ ad cenam si fieri pot̾.
Lac si hũit conuentꝰ. siue coctum siue crudũ.
ꝓ uno gñalium pulm̃toꝵ repitab̾r: De melle
abundantia Et notandum qd̾ hoc temꝑe. qñ
unum pulmentum datur incena adiussum
abbatis ebdarius coquine celararium adiuua¬
re potit: ⁊ cum seruitorib reficẽ. Ubi uͦ sunt .iiii.
ebdarii coqͥne: duo seruiant ꝑdiem integrum:
ubi duo: unꝰ siłr faciat. Si longe fiũint aboratorio
possunt si neceẽ fũit laborare pꝰ signum adu̾s.
seu adqͣmlibet horam pulsatum. qd nũqͣm
alio temꝑe fieri debet. uesꝑis ibi cantatis: eant

Expanded text:
batia remanent et in refectorio comedunt, semper batia remanent et in refectorio comedunt, semper in Ecclesia gratias referant praeter servitores. Unicuique in die libra panis communis et dimidia dari potest ubi opus fuerit, et distribui singulis prout tempus et locus exegerit. Hoc tempore exceptis diebus, quibus fratres vacant lectioni, unum pulmentum habeant ad prandium, et alterum ad coenam si fieri potest. Lac si habuerit convontus sive coctum sive crudum, pro uno generalium pulmentorum reputabitur. De melle abundantia. Et notandum quod hoc tempore quando unum pulmentum datur in coena ad jussum abbatis: hebdomadarius coquinae cellerarium adjuvare poterit et cum servitoribus reficere. Ubi vero sunt quatuor hebdomadarii coquinae, duo serviant per diem integrum: ubi duo, unus similiter serviat. Si longe fuerint ab oratorio, possunt, si necesse fuerit, laborare post signum ad Vesperas seu ad quamlibet horam pulsatum: quod nunquam alio tempore fieri debet. Vesperis ibi cantatis, eant
Abbreviated transcription (Latin):
sacdos .⁊ ministri preparent se statim pꝰ capłm
ad canendam missam. Ad quam conuentus
temꝑe secationis. pͣ. intesse: ⁊ missas pͥuatas
cantare. dum illa cantatur. si alb̃i ł pͥori usũ
tu cantata. statim exeant adlaborem. Tempe
si messionis ad hanc missam qñ ꝯuentꝰ ñ adest
adiuiuare debent minuti ⁊ infini extͣ choꝵ. ide
infirmitorio. ꝑ omnia scd̾m gradus suos sicut
necesse fũit. Qua cautata ip̃si ministri insi¬
mul congregati. seqͣntur alios ad laborem. Por
autem ꝓuideat quomͦ sciant. quo conuentum
sequi debeant: ⁊ qͥs eos illuc ducat. utroq uͦ tp̃re
mane missa cantata. si pluit. licet monachis p̾
tciam ẽẽ inlectione. ⁊ missas pͥuatas celebrare
⁊i iugiliis scoꝵ. conuentꝰ missam audire debet.
His temꝑib solet conuentꝰ usq ad sextam la-¬
borare.i añ pͥmam si op̾ fũit exire: ⁊ extra
monastĩum prande ⁊ dormire si necesse fũit
cocus ⁊ lector mixtum sum̃e. Qui autem in ab¬

Expanded text:
sacerdos et ministri praeparent se statim post capitulum ad canendam missam: ad quam conventus tempore secationis potest interesse, et missas privatas cantare dum illa cantatur, si abbati vel priori v in conventu cantata statim exeant ad laborem. Tempore vero messionis ad hanc missam quando conventus non adest, adjuvare debent minuti et infirmi extra chorum, et de infirmitorio per omnia secundum gradus suos sicut necesse fuerit. Qua cantata ipsi ministri insimul congregati sequantur alios ad laborem. Prior autem provideat quomodo sciant quo conventum sequi debeant et quis eos illuc ducat. Utroque vero tempore mane missa cantata si pluit, licet monachis post Tertiam esse in lectione: et missas privatas celebrare, et vigiliis sanctorum, conventus missam audire debet. His temporibus solet conventus usque ad Sextam laborare. Et ante Primam si opus fuerit exire, et extra monasterium prandere et dormire, si necesse fuerit, cocus et lector mistum sumere. Qui autem in ab
Abbreviated transcription (Latin):
dendi atq radendi sũt fr̃es. Coci calefaciant.
et deferant aqͣm inclaustrum. Pectines. for¬
pices. rasoria. ⁊ affilatorias custos earum
acuat ⁊ prepet. fr̃es tondeant qͥb iusserit
abbas. Gonsi alterutrum radant:⁊ in clau¬
stro: preter infirmos qui in infirmitorio sũt.
Rasura corone fiat ñ erigua. Tonsura ꝑ desr̃
aures. Hullus nͥ inuitatꝰ aliqͦm rade p̃sumat.
uel se uelle facere signet. hullus uͦ inuitatus
audeat refutare. Signum autem radendi
alter alteri non faciat: nͥ post tabulam pul¬
lxxxui. De ꝓcessione episcoporum:

Expanded text:
dendi et radendi sunt fratres. Coci calefaciant et deferant aquam in claustrum, pectines, forcipes, rasoria et affilatorias custos eorum acuat et praeparet. Fratres tondeant quibus jusserit abbas. Tonsi alterutrum radant et in claustro, praeter infirmos qui in infirmitorio sunt. Rasura coronae fiat non exigua tonsura per desuper aures. Nullus nisi invitatus aliquem radere praesumat, vel se velle facere signet: nullus vero invitatus audeat refutare. Signum autem radendi alter alteri non faciat, nisi post tabulam pulLXXXVII. De processione episcoporum
Abbreviated transcription (Latin):
orta fũit: conuocent uicinos abb̃es nr̃i ord̾is
ieorum consilio pacem ineant. Siuͦ nec sic
sedari poterunt reseruetur causa eoꝵ ad annu-¬
um capłm cist̃c̃ii: ⁊ ibi ad arbitͥum ⁊ ad nutũ
cisterniensis capłi t̃minetur: neq inde ad ali-¬
am audientiam appellare liceat. lxxiiii.De¬
n domib que inuillis sũt domib q̃ in uilł st̃.
aut castellis uel ciuitatib ñ habitent mona¬
chi uel conuersi.lxxu. De monachis uel ꝯũ¬
uersi cum ad ꝓpͥas grangias uenĩnt:
sicut fr̃es grangiarum ita uescantur. nec lo¬
quantur cum fr̃ĩb. nͥ cum magistro ⁊ hospi-¬
tali. lxxui. De falsis uocibus.
iros decet uirili uoce cantare: ⁊ ñ more
femineo. tinnulis uł ut uulgo dr: falsis
uocib histrionicam imutari lasciuiam. & ideo
constituimꝰ mediocritatem seruari in cantu:
ut grauitatem redoleat ⁊ deuotio cõseruet᷑.¬
emo nr̃i or lxxuii. Siliceat alicui romã ire.
bbateᷤ lxxuiii. De abb̃ib qͥ abb̃ias suas rełiot̃.¬

Expanded text:
ta fuerit, convocent vicinos abbates ordinis nostri et eorum consilio pacem ineant; si vero nec sic sedari potuerint, reservetur causa eorum ad annuum capitulum Cistercii, et ibi ad arbitrium et ad nutum Cistercii capituli terminetur, neque modo ad aliam audientiam appellare liceat. CAP. LXIX. De domibus quae in villis sunt. In domibus quae in villis sunt aut castellis aut civitatibus non habitent monachi vel conversi. CAP. LXX. De monachis vel cersi cum ad proprias grangias venerint, sicut fratres grangiarum ita vescantur; nec loquantur cum fratribus, nisi cum magistro et hospitali. CAP. LXXI. De falsis vocibus. Viros decet virili voce cantare, et non more femineo tinnulis, vel, ut vulgo dicitur, falsis vocibus histrionicam imitari lasciviam: et ideo constituimus mediocritatem servari in cantu, ut et gravitatem redoleat et devotio conservetur. CAP. LXXII. Si liceat alicui Romam ire. CAP. LXXIII. De abbatibus qui abbatias suas reli
Abbreviated transcription (Latin):
uersionis sue redeant. lxxix. Qd̃ monachi
uel ꝯuersi ad gnale sapłm uenientes ũb̾ent᷑.
b hora cdiei nona p̃cetlentis exaltationẽ scẽ
crucis usq ad horam nonam diei quo
abb̃es agenerali capło discedunt: quicũq
hospes monachꝰ ł conũsus siĩuentꝰ fũit

Expanded text:
monachi vel conversi ad generale capitulum venientes verberentur. Ab hora nona diei praecedentis Exaltationem sanctae crucis usque ad horam nonam diei quo abbates a generali capitulo discedunt, quicunque hospes monachus vel conversus inventus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
in monastĩo ł gͣngiis cisterciensibꝰ ducatur. ⁊¬
beretur. Ex cusõnem uͦ aliqͣm eis pretende-¬
re qͥn ũberentur: nec abbas cisterciensis po¬
test.
test .lxxx. Qd̃ infirmariꝰ pot̃ loqͥ cum solatio suo

Expanded text:
in monasterio vel in grangiis Cisterciensibus, ducatur beretur. Excusationem vero aliquam eis praetendere qui verberantur, nec abbas Cisterciensis potest. CAP. LXXV. Quod infirmarius potest loqui cum solatio suo
Abbreviated transcription (Latin):
iclerici uel laici lõcum aliqͤm ad honorẽ
dei construxerint: illumq locum alicui
cenobiorum nr̃orum. qͣtinꝰ ad abb̾iam ꝓficiat
conced̾e uolũint abbasq illiꝰ cenobii a quo
consultum flagitant locum habilem ꝓspexĩt
suscipiat illum si uoluerit. Ipsi uͦ cleriti uł laig.
si scẽ regule iugo se subdere uoliũnt. aut in
illo loco abbaciam faciendam p̾stolentur: aut
cellam nouitiorum intrent in cenobio preno¬
tati abb̃is ut regularit̃ ꝓbentur. Qd̾̃ si ad ali¬
uel aliud quid ꝓpͥo arbitͥo facere. licent̃ agãt.
Ilsd̾ tam̃ magnoꝑe nobis om̃ib ẽ cauendũ.
ne isti aut alii aliqui sine regulari ꝓbatio¬
ne aliquo mͦ nr̃o collegio socientur: excep¬
aut sagimine..xxu.

Expanded text:
clerici vel laici locum aliquem ad honorem Dei construxerint, illumque locum alicui coenobiorum nostrorum quatenus ad abbatiam proficiat concedere voluerint, abbasque illius loci a quo consilium flagitant, locum habilem perspexerit, suscipiat illum si voluerit. Ipsi vero clerici vel laici e Regulae jugo se subdere voluerint, aut in loco illo abbatiam faciendam praestolentur, aut cellam novitiorum intrent in coenobio praenotati abbatis ut regulariter probentur. Quod si ad alivel aliud quid pro arbitrio facere, licenter agant; illud tamen magnopere nobis est cavendum ne isti aut alii aliqui sine regulari probatione aliquo modo nostro collegio socientur, excepaut sagimine.
Abbreviated transcription (Latin):
bona facientib ꝓpter nom̃tuum uitam et̾nã
⁊ bndicamꝰ dño. conuentu respondente amen.
⁊ deo grãs. Ante cȩnam uͦ dicitur. Edent pau¬
ꝑes. ⁊totꝰ uersꝰ. ⁊ bñdictõ suꝑ lectorem. Ad cenã
ꝑpetuam ꝑducat nos rex et̃ne głȩ. Post cenã
dr añ refectionẽ. Edent pauꝑes. ⁊ pꝰ. Memoriã
Cetera sicut ad pͣndium diximꝰ. ¶Hec bñdic¬
tio in capło lectori datur. Diuinum auxiliũ
maneat semꝑ nob̾cum. Hec adbib̾es. Largi

Expanded text:
bona facientibus propter nomen tuum vitam aeternam, bona facientibus propter nomen tuum vitam aeternam, et Benedicamus Domino, conventu respondente Amen et Deo gratias. Ante coenam vero dicatur, Edent pauperes totus versus, et benedictio super lectorem, Ad coenam perpetuam perducat nos rex aeternae gloriae. Post coenam dicitur ante refectionem, Edent pauperes, et post Memoriam. Caetera sicut ad prandium diximus. Haec benedictio in capitulo lectori datur, Divinum auxilium maneat semper nobiscum. Haec ad Collati
Abbreviated transcription (Latin):
obseratum inuenit: deforis orationem faciat
qͣm fr̃es finito comple torio fecerunt inchoro.
Deinde asꝑgens se aqua bñdicta: intret dormi¬
torium. Qd̃ si qñ minutus uel infirmꝰ. uel ad
offm̃ coquine seu alio aliquo negocio decentꝰ
fiit. hec om̃ia qͦ sup̃diximꝰ solatiũ eiꝰ ꝓ eo com¬
pleat. Qui etiam supportariꝰ cum missã audi¬
erit uel in refectorio comederit: pͥor ꝓuideat
qui ꝓ eo portam tustodiat. Supportariꝰ presen¬
te portario cum hospite non loquatira. cxxi.¬
dicto. et ne nos. et responso ab om̃ib sed li-¬
b̾a nos a malo. subsequatur sine dñs uob̾ẽ
tea lectori det p̾or bñdictionem. scu mense
celestis participes faciat nos rex eterne gle.
⁊ responso s libera nos a malo: subsequantur
hi qͥnq usus. sacerdote pͥmam ꝑtem uersꝰ di-¬
cente et conuentu ultimam respondente. scił.
⁊ Oremꝰ dicat. Retͥbuere dignare dñe om̃ib nob̾

Expanded text:
obseratum invenerit, deforis orationem faciat, obseratum invenerit, deforis orationem faciat, quam fratres finito Completorio fecerunt in choro: deinde aspergens se aqua benedicta intret dormitorium. Qui si quando minutus vel infirmus vel ad officium coquinae, sive alio aliquo negotio detentus fuerit, haec omnia, quae supra diximus, solatium ejus pro eo compleat. Cui etiam subportarius cum missam audierit vel in refectorio comederit, prior provideat qui pro eo portam custodiat. Subportarius praesente portario cum hospite non loquatur. Cdicto, Et ne nos, et responso ab omnibus Sed libera nos a malo, subsequatur sine Dominus vobiscum, tea lectori det prior benedictionem, scilicet Mensae coelestis participes faciat nos rex aeternae gloriae. , responsoque Sed libera nos a malo, subsequantur ii quinque versus, sacerdote primam partem dicente, et conventu ultimam respondente, scilice dignare, Domine, omnibus nobis
Abbreviated transcription (Latin):
cia dum hora cȩlebratur: agens se ꝓut potũit
sicut fr̃es in eccłia. Qua die due misse habentur
in capło: uicissim eant ad sermones. In parasce¬
ue cum cetis portarius ad oret crucem in eccłia.
Cum seruitorib solet comed̾e: ⁊ solatium eiꝰ in¬
tĩm portam seruare: ⁊ elemosinam transeuntibꝰ
dare. Qui solet etiãm uasa sua ad colligendas
reliquias ciborum in coquinam deferre: ⁊ pul¬
menta defunctorum: ⁊cȩt̃a quȩ cellararius
dedit inpsis retiꝑe. Que postqͣm a refectione sur¬
rex̃it: debet ad portam pauꝑib distribuere. Qͣm
distributionẽ non debet ꝓpter subsequens opꝰ
di dimitte: S paucis utens uerbis. ⁊ moderatis
quod distulerat ꝓut potuerit ꝑsoluere. In estate
post pͥmam uel nonam si uolutt indormitorio
dormiat: ⁊ solatium eius intĩm portam custo-¬
diat. Usq pꝰ comple torium ad portam mane-
at: ⁊ tunc in claustrum ueniens si ostium eccłiȩ

Expanded text:
tia dum hora celebratur, agens se, ut potuerit, tia dum hora celebratur, agens se, ut potuerit, sicut Fratres in Ecclesia. Qua die duae missae habentur, in capitulo, vicissim eant ad sermones. In Parasceve cum caeteris portarius adoret crucem in ecclesia. Cum servitoribus solet comedere, et solatium ejus interim portam servare, et eleemosynam transeuntibus dare, qui solet etiam vasa sua ad colligendas reliquias ciborum in coquinam deferre, et pulmenta defunctorum et caetera quae cellerarius dederit in ipsis recipere. Qui postquam a refectione surrexerit, debet ad portam pauperibus distribuere. Quam distributionem non debet propter subsequens opus Dei dimittere sed paucis utens verbis et moderatis opus Dei quod distulerat, prout poterit persolvere. In aestate post Primam vel Nonam, si voluerit, in dormitorio dormiat, et solatium ejus interim portam custodiat. Usque post Completorium ad portam maneat, et tunc in claustrum veniens si ostium ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
donec ab abb̾e quid de eo agatur agnoscat.
si autem talis fũit qͦm minciare nͨ ibi rema¬
nere deceat: intrare ⁊ quo ire uoluerit ꝑ uit¬
tat. Cum monachis. ⁊ conitersis nr̃i ordinis.
postqͣm cognoũit non loquatur. Qd̃ si dum
hora in eccłia celebratur hospes ad portam pul¬
sauerit: more solito deõ gr̃as. i bñdicite dicat:
i postqͣm receꝑit. si neccesse fũit dicat: ñ eẽ ei
consuetudinis dum hora celȩbratur loqui
rogans eũ iͭ expectet. donec ei post horam res¬
pondeat. Hospites possunt usq ad scd̃m sig-¬
num nunciari. Pueri paruuli non solent du¬
ci ad oronem. S nec qui cum mulierib ue
datur eis. uicinis uͦ mulierib nichil ibi datur
nͥ temꝑe famis. si abbas hoc p̃cipit. Portarius uͦ
debet hr̃e panes incella sua: ad distribuendum
transeuntibꝰ. Qui etiam oꝑetur ad portam scapu-¬
lari indutus: et mox ut adhoram signum audi¬
erit. induat se cuculla: manens ibi cum reueren¬

Expanded text:
donec ab abbate quid de eo agatur agnoscat. donec ab abbate quid de eo agatur agnoscat. Si autem talis fuerit quem nec nuntiare nec ibi remanere deceat, intrare et quo voluerit ire permittat. Cum monachis et conversis nostri ordinis postquam cognoverit, non loquatur. Quod si, dum hora in ecclesia celebratur hospes ad portam pulsaverit, more solito Deo gratias et Benedicite dicat: et postquam receperit, si necesse fuerit, dicat non esse ei consuetudinis dum hora celebratur loqui, rogans eum ut exspectet donec ei post horam respondeat. Hospites possunt usque ad secundum signum nuntiari. Pueri parvuli non solent duci ad orationem. Sed nec qui cum mulieribus vedatur eis. Vicinis vero mulieribus nihil ibi datur, nisi tempore famis, si abbas hoc praeceperit. Portarius vero debet habere panes in cella sua ad distribuendum transeuntibus. Qui etiam operetur ad portam scapulari indutus, et mox ut ad horam signum audierit, induat se cucullam, manens ibi cum reveren
Abbreviated transcription (Latin):
ad portam. Qd̾ si qñ fit ut ꝑ negligenciã
pͥma dicatur anteqͣm lux diei clarescat. p̃
primam eat. Cum hospes pulsaĩt responso
deo grãs ianuam aꝑiat .⁊ postqͣm bñdicite
dixerit. humiłr quis sit uel qͥd uelit ab eo re¬
quirat. at cum recipiendum intellexit. ge¬
nua flectens intra ianuam recipiat. Deinde
faciens eum uixta cellam sedere: dicat ei. Ex¬
pectate me paululum hic donec uos abbi nũ¬
ciem ⁊ postea reuertar aduos. ꝑgens .gͥ. ad
abb̾em. si eum ñ inuenĩt. pot̃ ꝑ omnes officinas
mon asterii querere: excepto qd̃ infirmitoriũ
non intrabit. S ad ostium sonitu uel signo que¬
rat. Qui hospite nunciato tam abbati quam ei
qui recepturꝰ est adhospitem cicius redeat:⁊
qualiter se agat cum ei fratreᷤ obiuam uenint
doceat. Cui ulterius non loquatur nͥ disceden¬
ti. Cum autem hospes discedens ianuam gg̃li
uolũit: humiliet se ante eum eo mͦ quo adin¬
nouerit. extra portam eum demorari faciat.

Expanded text:
ad portam. Quod si quando fit ut per negligentiam Prima dicatur antequam lux diei clarescat, post Primam eat. Cum hospes pulsaverit, responso Deo gratias januam aperiat. Et postquam Benedicite dixerit, humiliter quis sit vel quid velit, ab eo requirat. Et cum recipiendum intellexerit, genua flectens intra januam recipiat. Deinde faciens eum juxta cellam sedere, dicat ei: Exspectate me paululum hic, donec vos abbati nuntiem, et postea revertar ad vos. Pergens igitur ad abbatem si eum non invenerit, potest per omnes officinas monasterii quaerere, excepto quod in infirmitorium non intrabit, sed ad ostium sonitu vel signo quaerat. Qui hospite nuntiato, tam abbati quam ei qui recepturus est, ad hospitem citius redeat: et qualiter se agat, cum ei fratres obviam venerint, doceat. Cui ulterius non loquatur, nisi discedenti. Cum autem hospes discedens januam egredi voluerit, humiliet se ad eum, eo modo quo ad in cognoverit, extra portam eum demorari faciat,
Abbreviated transcription (Latin):
bet ierint. calicem uel cet̾a ad cantandã¬
missam necessaria non ferant. nͥ cui forte in
annuo abb̃m capło concessum fũit. lri sili¬
ceat alicui nouos libros clictare.
ulli liceat abb̃i. nec monacho. nec nouitio.
libros facẽ: nͥ forte cuiqͣm id ingñali ca¬
pło abb̃m concessum fuũit . lxii. De arm̃tis siue pe

Expanded text:
bet ierint, calicem et caetera ad missam cantandam necessaria non ferant, nisi ii quibus in annuo abbatum capitulo concessum fuerit. CAP. LVI. Si liceat alicui novos libros dictare Nulli quoque liceat abbati, nec monacho nec novitio libros facere, nisi forte cuiquam in generali capitulo id concessum fuerit. CAP. LVII. De armentis sive pe
Abbreviated transcription (Latin):
distribuat: et postea sangumem eo mͦ quo di¬
aconem facere suꝑuis diximus ñ diaconus af-¬
fũit. Et sciendum quod numqͣm osculat᷑ manꝰ
abbis ubsacerdotꝰ nͥ ad missam. et hoc tm̃ inlo¬
cis suprat̃minatis. ⁊ qñ datur in conuentu
abbi uirga pastoralis: et in purificationeb̾e
dine benedicatur aqua.

Expanded text:
distribuat, et postea sanguinem, eo modo quo didistribuat, et postea sanguinem, eo modo quo diaconum facere superius diximus, nisi diaconus adfuerit. Et sciendum quod nunquam osculatur manus abbatis vel sacerdotis nisi ad missam, et hoc tantum in locis supra determinatis, et quando datur in conventu abbati virga pastoralis, et in Purificatione beadine benedicatur aqua.
Abbreviated transcription (Latin):
nam et calicem offerat: casulam trahat ⁊
pat em i cominunionem semꝑ accipiat: ex¬
cepta missa defunctoꝵ inqua nec pacem su-¬
mere nec communicare licet. Lecturꝰ epłam.
ferat epłare in eccłam anteqͣm induatur. ⁊
post missam inde referat. Sacerdos uͦ ad legẽ¬
dum eugłm petat bñdictionem ab abb̾e: nõ
tamen descendens de gradu altaris. ꝑ lecto
engłio ibidem dicat credo inunum d̾m si di¬
cendum fũit. Et mox secedat ad dextrum
cornu altaris: ibidem dicturꝰ dñs uob̾cum.
Quando uͦ credo inunum dm̃i ñ dr ibi dicat
dominꝰ uob̾cum ubi legit eugłm. Sciendum
uͦ est qd̃ om̃ib dieb quib ꝯuentꝰ communicat.
possunt ubi necẽẽ fũit ad missam matutina¬
lem plures hostie consecrari. et sr̃ patenam cõ¬
municaturis distribui. et tunc minister si fie¬
tis quam festiuis dieb ad omnes missas una
tm̃ hostia consetretur: cuĩ terciam partem
sacerdos suꝑ calicem tenens communicatͣis

Expanded text:
nam et calicem offerat. Casulam trahat, nam et calicem offerat. Casulam trahat, pacem et communionem semper accipiat, excepta missa defunctorum, in qua nec pacem sumere, nec communicare licet. Lecturus Epistolam ferat Epistolare in ecclesiam antequam induatur, et post missam inde referat. Sacerdos vero ad legendum Evangelium petat benedictionem ab abbate, non tamen descendens de gradu altaris. Perlecto Evangelio ibidem, dicat Credo in unum Deum, si dicendum fuerit. Et mox secedat ad dextrum cornu altaris ibidem dicturus, Dominus vobiscum. Quando vero Credo in unum Deum non dicitur, ibi dicat Dominus vobiscum, ubi legit Evangelium. Sciendum vero quod omnibus diebus quibus conventus communicat, possunt ubi necesse fuerit, ad missam matutinalem plures hostiae consecrari, et super patenam communicaturis distribui, et tunc minister si fietis quam festivis diebus ad omnes missas una tantum hostia consecretur, cujus tertiam partem sacerdos super calicem tenens communicaturis
Abbreviated transcription (Latin):
d missam si unus tm̃ minister fũit: sacer¬
dos indutus stola ⁊ manipło cum minis¬
tro eat p̃pare altare. Quod si minister diaco¬
nus fũit offin altaris compleat quantum ad
se et ad subdiaconum ꝑtinet. ꝑlecta tamen
epła non egrediatur de choro: ħ ipsemet in¬
fundat sibi aqͣm de ampulla in pelium: et
tergat ad mapulam ad qͣm t̃git sacerdos.
an secretas. Qui postqͣm communicatꝰ fũit.i
sangͥne de calice sumpto. ad sinistrum cornu
secesserit: ille qui sac̃dotem. aduiuit ad in¬
duendum. aecedat cum fistula ante prepata:
ad iuuans eum in om̃ib sicut subdiaconus
facere solet. Si autem subdiaconus fuit: eun-¬
do ad altare precedens sacerdotem: diuertat
ad dexteram supplicans sacerdoti. Ad confessi¬
onem stet ad dext̃am. Missale indextro cornu
altaris textum insinistro ponat: quod post
eugłm auferat. Post epłam manus lauet uͥ i
diaconus. Panem ⁊ uinum ministret. Pate¬

Expanded text:
Ad missam si unus tantum minister fuerit, sacerAd missam si unus tantum minister fuerit, sacerdos indutus stola, et manipulo cum ministro eat praeparare altare. Quod si minister diaconus fuerit, officium altaris compleat, quantum ad se et ad subdiaconum pertinet. Perlecta tamen Epistola non egrediatur de choro, sed ipsemet infundat sibi aquam de ampulla in pelvim, et tergat ad mapulam ad quam tergit sacerdos ante Secretas. Quis priusquam communicatus sanguine de calice sumpto ad sinistrum cornu secesserit: ille qui sacerdotem adjuvit ad induendum, accedat cum fistula ante praeparata, adjuvans eum in omnibus sicut subdiaconus facere solet. Si autem subdiaconus fuerit, eundo ad altare praecedens sacerdotem divertat ad dexteram supplicans sacerdoti. Ad confessionem stet ad dexteram. Missale in dextro cornu altaris, Textum in sinistro ponat, quod post Evangelium auferat. Post Epistolam manus lavet, ubi et diaconus. Panem et vinum ministret, et pate
Abbreviated transcription (Latin):
conus: et adhuc etiam alia uice infundat.
si necẽe fũit. Quib lotis. et detersis ad linteũ
quo sacerdos paulo ante digitos suos det̾sit.
recondat ea. et corꝑalia cum calicib. fini¬
ta missa sacerdos incuruet se ante mediũ
altaris: faciens orationem solus sine diaco¬
no. Qua facta. erigat se: et osculans altare
signet se. Quod si dñicus dies fu̾̃it: det bñ¬
dictionem lectori mense que in libro conti¬
netur. Deinde inclinans. recedat casula
demissa: qͣm ante missam tulit inbra-¬
chiis subleuatam ad altare. Si diaconus
.isubdiaconus iam compleuerint que com¬
plenda erant: precedant eũ e ordine quo
ad altare uenerunt. ad introitum misse. Sa-¬
cerdos autem exitus sacerdotalib in dumen-¬
tis: ueniat ad gradum ubi legitur epła .⁊
petat ueniam sicit infestis dieb. Priuatis uͦ
dieb flectat genua mox recedens. liuii. De mis¬
sis quib tantum unꝰ mnister fũĩt

Expanded text:
conus. Et adhuc etiam alia vice infundat conus. Et adhuc etiam alia vice infundat si necesse fuerit. Quibus lotis et detersis ad linteum, quo sacerdos paulo ante digitos suos detersit, recondat ea et corporalia cum calicibus. Finita missa sacerdos incurvet se ante medium altaris, faciens orationem solus sine diacono. Qua facta erigat se, et osculans altare signet se. Quod si Dominicus dies fuerit, det benedictionem lectori mensae, quae in libro continetur. Deinde inclinans recedat casula demissa, quam ante missam tulit in brachiis sublevatam ad altare. Si diaconus et subdiaconus jam compleverint quae complenda erant: praecedent eum eo ordine quo ad altare venerunt ad introitum missae. Sacerdos autem exutus sacerdotalibus indumentis veniat ad gradum ubi legitur Epistola, et petat veniam sicut in festis diebus. Privatis vero diebus flectat genua mox recedens . CAPUT LIV. De missis in quibus tantum unus minister fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
iecepto caliee: resꝑgat digitos suos inipso
calice. Quem ponens suꝑ altare. lat ahppes¬
cinam abluere: ipsos digitos aqua. Qiuib
tessis ad medium linteum adhoc ibi pa¬
tumi redeat ad altare sumere ahacim ꝓpd
similiter ueẽ ad pͥuatas missa srecline. Fhe
Intim diaconus omplicet coꝑale suꝑ alta¬
su et uertens ad pꝰ cõmunionem. referrt uus¬
sale ad dertum coriui altaris. Cnum ai tes
saceredos colłam inceꝑit p̃ dñs nobcant¬
trahens ei casulam incuruet se uiss ꝑ oĩa
dño: uel ite missa ẽ. inclinet. Demñ iens ad
altare inde tͣnsferat calicem . ⁊ patenam sr̃
ministĩum: sumens ibi lingua sua siquid
de corꝑe domini remanserit suꝑ patenam:
Et postra aceipiens fistrlam. abluat eam
uno: et postea patenam. Quod bibens. in¬
fundat aliud uinum cͥcumliniẽs ip̃m calicẽ
intus quod it̃m ꝑcipiat: tercio infundat ui¬
num eo mͦ circumliniens qd̃ ꝑcipiat subdia¬

Expanded text:
recepto calice, respergat digitos suos in ipso recepto calice, respergat digitos suos in ipso calice: quem ponens super altare eat ad piscinam abluere in ipso digitos aqua. Quibus tersis ad medium linteum ad hoc ipsi praeparatum, redeat ad altare sumere vinum quod Similiter nec ad privatas missas reclinetur. EInterim diaconus complicet corporale super altare, et vertens ad post communionem, referat Missale ad dextrum cornu altaris. Cum autem sacerdos Collectam incoeperit post Domintrahens ei casulam incurvet se usque ad Per Domino, vel Ite missa est, inclinet. Deinde iens ad altare transferat inde calicem et patenam super ministerium, sumens ibi lingua sua si quid de corpore Domini remanserit super patenam. Et postea accipiens fistulam abluat eam vino, et postea patenam; quod bibens infundat aliud vinum circumliniens ipsum calicem intus, quod iterum percipiat. Tertio infundat vinum eo modo circumliniens, quod percipiat subdia
Abbreviated transcription (Latin):
deforis: sinistra uͦ teneat pedem ipsuis ca¬
licis. Diaconus autem teneat utraq manu
in calice fistulam. Ua subdiaicono antea preꝑa¬
tam. Qui subdiaconus ꝑcipiat sangͥnem cũ
fistula: pͥusqͣm se componat adtenendum
calicem eo mͦ quo dixind Dum autem fres ꝑ¬
cipunt sangͥnem infundatur uinum in cã¬
lice a diacono cum opus fu̾it. de ampulla
a subdiacons ante preꝑata iuxta altare.
Siqͥd autem residuum fiũit dexpso sangͥ¬
ne bibat illud cum calice. p̃qͣm fistulam red¬
diderit subdia cono. Quam fistulam añꝙͣ
reqͥdat: inqͣntum potuerit abutraq parte
supi ende a sangume domint eitatiret: et¬
dracori calicem reddat sacerdot non oscilans ei
manum. Steb diaconuif it tenent fitiatar et¬
center faciem suam intramise. eat acłfa¬
sulotero ꝑ retes altare ministrare etumũ
ln calice .  acendos autem anteq̃m recipi¬
a calicemi. si que hostie integre suꝑ fiunt
comimunicatis: reponat in uasculo. Qu

Expanded text:
deforis: sinistra vero teneat pedem ipsius cadeforis: sinistra vero teneat pedem ipsius calicis; diaconus autem teneat utraque manu in calice fistulam a subdiacono antea praeparatam. Qui subdiaconus percipiat sanguinem cum fistula priusquam se componat ad tenendum calicem eo modo quo diximus. Dum autem fratres percipiunt sanguinem, infundatur vinum in calice a diacono cum opus fuerit de ampulla a subdiacono ante praeparata juxta altare. Si quid autem residuum fuerit de ipso sanguine, bibat illud cum calice postquam fistulam reddiderit subdiacono. Quam fistulam antequam reddat inquantum potuerit ab utraque parte sugendo a sanguine Domini evacuet, et calicem reddat sacerdoti: non osculans ei manum. Subdiaconus vero tenens fistulam contra faciem suam in transverso, eat ad sacerdotem per retro altare ministrare ei vinum in calice. Sacerdos autem antequam recipiat calicem, si quae hostiae integrae superfuerint communicatis, reponat in vasculo. Qui,
Abbreviated transcription (Latin):
corpus domini. Quo ꝑ cepto: surgat et sup¬
plicet. Simiłr ⁊ subdiciconus. Quod pꝰqͣm
fecerit. Eutns fistulam. si tune necessania
est. eat ad suustram partem ꝑ retro alta¬
re. Ettod si tunc necessaria non fũit. seqͣ¬
tur diaconem. Qui diaconiss ueniens añ
calicem inclinet: et ad nutum sacerdotis
accipiat illum. sumat ꝙ sangͥnem. eadem par-
te qua et sacerdos: nec tangat eam manu
donec uino abluatur. Quod si unus uel duo
tm̃ post eum cominunicaturi sunt: minis¬
tret eis sangͥuinem eadem parte calicis qua
ipse recepit. ita ut ipse dextera manu calicem
uͦ ꝑcepturi sunt diaconi uel subdiaconi. si¬
nistra manu pedem calicis tenentes: ad os
suum sicut sͥ uiderint expedire coaptent. Ed̃
sipłes fũ̾int: diaconus ꝑcepto sangͥne ibidem
ponat calicem suꝑ sinistrum cornu alxaris⁊
tenens illum subdiacono sibi assistente
et aduiuante. hoc mͦ. scił. ut dextetam ma-¬
num teneat expansam uixta labium calicis

Expanded text:
corpus Domini. Quo percepto surgat et supcorpus Domini. Quo percepto surgat et supplicet: similiter et subdiaconus quod postquam fecerit sumens fistulam, si tunc necessaria est, eat ad sinistram per retro altare. Quod si tunc necessaria non fuerit, sequatur diaconum. Qui diaconus veniens ante calicem inclinet et ad nutum sacerdotis accipiat illum, sumatque sanguinem eadem parte calicis qua et sacerdos: nec tangat eam manu donec vino abluatur, quod si unus vel duo tantum post eum communicaturi sunt, ministret eis sanguinem eadem parte calicis qua ipse recepit, ita ut ipse dextera manu calicem  vero percepturi sunt diaconi vel subdiaconi sinistra manu pedem calicis tenentes, ad os suum sicut sibi viderint expedire coaptent. Quod si plures fuerint, diaconus percepto sanguine, Ibidem ponat calicem super sinistrum cornu altaris, tenens illum, subdiacono sibi assistente, atque adjuvante hoc modo, scilicet ut dextram manum teneat expansam juxta labium calicis
Abbreviated transcription (Latin):
ad se: et sic ꝑcipiat corpus domini suꝑ
calicem. Deinde sanguinem. Itaq deposito
calice suꝑ corꝑale non cooꝑto. uertat se ad
dextrum cornu altaris. et posita ibi patena
cum hostiis sumat hostiam de uasculo preꝑa¬
to sibi et aꝑto adiacono qͣm ponat suꝑ pa¬
tenam: et unam uel plures ubi necẽe fu̾it ex
illis quȩ ibi sunt recondat in ipso uasculo.
hoc autem fiat tm̃ dominicis dieb ⁊ incena
domini. uascłm autem illud suꝑ altare di-¬
mittatur: usq post missam. Quo facto: sa-¬
cerdos communicet diaconem et subdiaco-¬
nem de tc̃ia parte hostie. Deinde de aliis
hostiis cetõs qui communicaturi sunt. ꝓ¬
uideat autem qͣntum potũit: ne aliqͣ
pars dñici corꝑis remaneat. Diaconus uͦ
accedens ad communionẽ non osculans
manum sacerdotis: subleuet albam ab
anteriori parte. flectens genua iuxta alta-¬
re ⁊ et resupinato capitẽ sub manu sacer¬
dotis: conuenienter aperto ore ꝑcipiat

Expanded text:
ad se, et sic percipiat corpus Domini super ad se, et sic percipiat corpus Domini super calicem, deinde sanguinem. Itaque, deposito calice super corporale non cooperto, vertat se ad dextrum cornu altaris, et, posita ibi patena cum hostiis, sumat hostiam de vasculo praeparato a diacono, quam ponat super patenam: et unam vel plures, ubi necesse fuerit, ex illis quae ibi sunt recondat in illo vasculo. Hoc autem fiat tantum Dominicis diebus, et in Coena Domini. Vasculum autem illud super altare dimittatur usque post missam. Quo facto, sacerdos communicet diaconum et subdiaconum de tertia parte. Deinde de aliis hostiis caeteros qui communicaturi sunt. Provideat autem quantum poterit, ne aliqua pars Dominici corporis remaneat. Diaconus vero accedens ad communionem, non osculans manum sacerdotis, sublevet albam ab anteriori parte, flectens genua juxta altare, et resupinato capite sub manu sacerdotis convenienter aperto ore percipiat
Abbreviated transcription (Latin):
nat eam sub corꝑali. Qd̾ si tał missa fũtt.
in qͣ conuentꝰ uadit ad pacem. ponat eam̃
suꝑ corꝑale. & dicto lib̾a nos q̃s dñe. pͥusqͣm
tenã. amoues eam parũꝑ indext̃a parte ca¬
dñi siuꝑ calicẽ int̾res partes. Et dicto ꝑ dĩa
secula scłorum faciatadpax domini intra ca-¬
licem unam crucem: aliam ad sit semꝑ. t̾ci¬
am ad uobiscum. Et postqͣm ter dixerit asnꝰ.
dei. et dimiserit in calicem illam partem
dominici corꝑis qͣm tenet in dextera manu
dicens. hec sacrosc̃a commxtio totam oronẽ
sub silentio: diuertat os suum ad diaconem
osculans illum: et diaconus subdiaconẽ
sibi inuicem supplicando: et subdiaconus
similiter alium si pacem quesierit. eundo
ad gradum. Sacerdos autem data pace
diacono: eam partem hostie de qua mini-¬
stri communicandi sunt suꝑ patenam
ponat. Qua posita: dicat oronem. Domine
ih̾u xp̃e. Qua dicta statim sumens corpus
domini cum calice utraq manu. applicet

Expanded text:
nat eam sub corporali. Quod si talis missa fuerit, nat eam sub corporali. Quod si talis missa fuerit, in qua conventus vadit ad pacem, ponat eam super corporale. Et dicto Libera nos quaesumtenam, amovens eam parumper in dextera parte caDomini super calicem in tres partes, et dicto, Per omnia saecula saeculorum, faciat ad Pax Domini intra calicem unam crucem, aliam ad Sit semper, tertiam ad Vobiscum. Et postquam ter dixerit Agnus Dei, et dimiserit in calicem illam partem Dominici corporis quam tenet in dextera manu dicens Haec sacrosancta commistio, totam orationem sub silentio: divertat os suum ad diaconum osculans illum, et diaconus subdiaconum sibi invicem supplicando, et subdiaconus similiter alium, si pacem quaesierit eundo ad gradum. Sacerdos autem, data pace diacono, eam partem hostiae de qua ministri communicandi sunt, super patenam ponat: qua posita dicat orationem Domine Jesu Christe; qua dicta statim sumens corpus Domini cum calice utraque manu applicet
Abbreviated transcription (Latin):
discooꝑtum dicens. ꝑ ip̃m et cum ipso. ⁊ ĩ ip̃o
iqͣrtã añ horam ipsius calicis dum dixerit
est tͥ deo. Cum autem dixerit omnis honor
et gła: teneat utraq manu corpus dñi sr̃
calicem. Quo incipiente cunctis audientib
ꝑ omnia secula scł. subleuẽt calicenr Meen
ec araconus ꝑarum usq post dictum oremꝰ.
Tunc deponatur et iterum coopiatur ab
ittroꝙ hinc et inde. i sic diaconus meli¬
nans ante aram. recedat ubi stabat. Et
accedens subdiaconus ad diaconum. offe¬
rat ei patenam discooꝑtam e osculane
cimanum. Postea secedat paululum uer¬
sus parietem in dextera parte. Dia coniis ost
acrepta patena. offerat eam sacerdloti post
sedlibera nos a. m̃. osculans ei manure. i
oblata ueniat in locum ubi stetit aute prr¬
fationem: reddens offertorium. subdiacono.
Qub diaconus uͭ recondat illud plicatuni.
Quo recondito reuertatur post diaconẽ.
N acerdos autem accipiens patenaui. po¬

Expanded text:
discoopertum dicens, Per ipsum, et cum ipso, et in ipso: discoopertum dicens, Per ipsum, et cum ipso, et in ipso: et quartam ante oram ipsius calicis dum dixerit, Est tibi Deo. Cum autem dixerit, Omnis honor et gloria, teneat utraque manu corpus Domini super calicem. Quo incipiente cunctis audientibus, Per omnia saecula saeculorum, sublevent calicem ipse et diaconus parum usque post dictum, Oremus: tunc deponatur et iterum cooperiatur ab utroque hinc et inde. Et sic diaconus inclinans ante aram, recedat ubi stabat. Et otidianum, accedens subdiaconus ad diaconum offerat ei patenam discoopertam osculans ei manum. Postea secedat paululum versus parietem in dextera parte. Diaconus autem, accepta patena, offerat eam sacerdoti post Sed libera nos a malo, osculans ei manum. Qua oblata, veniat in locum, ubi stetit ante Praefationem, reddens Offertorium subdiacono. Subdiaconus vero recondat illud plicatum. Quo recondito, revertatur post diaconum. Sacerdos autem accipiens patenam po