comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
S ed quid ÷ quod iusserit caritas. quȩ inspiradaei intbe
ab spu sc̃o. Membra gͦ uidentꝰ cum mouent᷑. qͣui rubet
intus ñ uidet᷑. & quis intus iubeat ꝓpe ipse solus:
nouit qͥiubet. & ille intus cui iubetur. Nanq fr̃s
audistis modo cũ euangeliũ legeret᷑: certe si aurem ibi
ñ corporis. sed & si cordis habuistis. Quid ait: Cauete fa.¬
cere iusticiam ur̃am coram hominibꝰ. ut uideamini ab
eis. Nunqͥd hoc uoluit dicere. ut quȩcunq bona facimus:
abscondamꝰ ab oculis hominũ. & timeamus uideri: Si
times spectatores. ñ habeb̾ imitatores. Debes gͦ uideri. sed ñ
ad hoc debes facere ut uidearis. Non tͥ debetꝰ esse finis gau.¬
dii tui. non tͥ terminꝰ letitiȩ tuȩ: ut putes te totũ fructũ
consecutũ esse boni oꝑis: cũ uisus fueris atq laudatꝰ. Nichil
est hoc: contemne te cũ laudaris. Ille in te laudet᷑. qui
ꝑ te oꝑatur. Noli gͦ ad laudem tuã oꝑari qđ bonũ agis.

Expanded text:
d? Quod jusserit charitas, quae inspirata est intus a Spiritu sancto. Membra ergo videntur cum moventur; qui jubet intus, non videtur. Et quis intus jubeat, prope ipse solus novit qui jubet, et ille intus cui jubetur. 2. Namque, fratres, audistis modo, cum Evangelium legeretur; certe si aurem ibi non tantum corporis, sed et cordis habuistis. Quid ait? Cavete facere justitiam vestram coram hominibus, ut videamini ab eis . Numquid hoc voluit dicere, ut quaecumque bona facimus, abscondamus ab oculis hominum, et timeamus videri? Si times spectatores, non hebebis imitatores debes ergo videri. Sed non ad hoc debes facere ut videaris. Non ibi debet esse finis gaudii tui, non ibi terminus laetitiae tuae, ut putes te totum fructum consecutum esse boni operis tui, cum visus fueris atque laudatus. Nihil est hoc. Contemne te cum laudaris: ille in te laudetur, qui per te operatur. Noli ergo ad laudem tuam operari quod bonum agis,
Abbreviated transcription (Latin):
istis uirtutib quas ministrat suis: & ꝑ has uirtutes quȩ
uideri oculis non possunt & tamen quando nomoinamã
lauoant᷑. Non autẽ laudarent᷑ nisi a marent᷑: non diua¬
rentur nisi uiderent᷑. Et si utiq non amarent᷑ nisiuil.¬

Expanded text:
istis virtutibus quasi ministris suis. Et per has virtutes quae istis virtutibus quasi ministris suis. Et per has virtutes quae videri oculis non possunt, et tamen quando nominantur, laudantur: non autem laudarentur nisi amarentur, non amarentur nisi viderentur; et si utiq
Abbreviated transcription (Latin):
LE¶TO dulce uerbũ: sed dulcius
factũ. Semꝑ de illa loqui ñ possumꝰ. Multa
enim agimus. & diuerse actiones distenduss
nos: ut non uacet linguȩ nr̃ȩ semꝑ de dilectione
loqui. Nam nichil melius ageret lingua nostra.
Sed de qua semꝑ loqui ñ licet: semꝑ eam custodire lic&e.
Sicut nunc qđ cantamꝰ alleluia. nunqͥd semꝑ hoc fa.¬
cimus: Uix unius horȩ non toto spatio sed parua
particula cantamꝰ allelua. & uacamꝰ ad aliud. P s
autẽ alleluia sicuti iam nostis. laudate dñm. Qui dm̃
semꝑ hȩc tenenda sunt: Siue cũ in publico sumꝰ. siue
cum in domo. siue cũ ante homines. siue cũ in cubicu.¬
lo: siue loquentes. siue tacentes: siue aliqͥd agentes. siue
uacantes semꝑ hȩc tenenda sunt: qͥa intus sunt om̃s iste
uirtutes quas nominaui. Quis autẽ sufficit om̃s nomi.¬
nare : quasi exercitus ẽ imꝑatoris. qui sedet intus in
mente cua. Quom enim imꝑator ꝑ exercutũ suua qn
teriore homine nr̃o idest in mente ꝑ fioem. utitur

Expanded text:
Dilectio dulce verbum, sed dulcius factum. Semper de illa loqui non possumus. Multa enim agimus, et diversae actiones distendunt nos, ut non vacet linguae nostrae semper de dilectione loqui: nam nihil melius ageret lingua nostra. Sed de qua semper loqui non licet, semper eam custodire licet. Sicut nunc quod cantamus, Alleluia, numquid semper hoc facimus? Vix unius horae non toto spatio, sed parva particula cantamus, Alleluia; et vacamus ad aliud. Est autem Alleluia, sicut jam nostis, Laudate Deum. Qui Deumsemper haec tenenda sunt: sive cum in publico sumus, sive cum in domo, sive cum ante homines, sive cum in cubiculo, sive loquentes, sive tacentes, sive aliquid agentes, sive vacantes; semper haec tenenda sunt; quia intus sunt omnes istae virtutes quas nominavi. Quis autem sufficit omnes nominare? Quasi exercitus est imperatoris, qui sedet intus in mente tua. Quomodo enim imperator per exercitum suum agit teriore homine nostro, id est in mente per fidem , utitur
Abbreviated transcription (Latin):
de u̾bũ uideremꝰ. Et uidimꝰ & testes sumꝰ forte aliqͥ
trũ nesciant qͥ grece ñ norunt qͥd sint testes grece
usitatũ nom̃ ẽ om̃ib & religiosũ. Q eni cestes latin
dicim̾: grece martyres st̃. Qͥs auc̃ ñ audiuit marcyres
auit in cuiꝰ xp̃iam ore ñ cotidie habitat nom̃ inr̃ ms
At utinã sic habitet & in corde: ut passiones m artyri

Expanded text:
de Verbum videremus. 2. Et vidimus, et testes sumus. Forte aliqui fratrum nesciunt, qui graece non norunt, quid sint testes graece: et usitatum nomen est omnibus et religiosum; quos enim testes latine dicimus, graece martyres sunt. Quis autem non audivit martyres, aut in cujus christiani ore non quotidie habitat nomen martyrum? Atque utinam sic habitet et in corde, ut passiones martyr
Abbreviated transcription (Latin):
eminit sanctitas ur̃a euan¬
lectionum nos solere tracrire.
Sed quia nunc interposita ẽ
solennitas scõrs dierum qͥbus
certas ex euangłio lectiones
oportet in eccłia recitari. que
ita sunt annue ut alle ẽẽ ñ
possint. ordo ille quem susce¬
ꝑamus. necessitate paululũ
ur inissus ẽ ñ amissus. Cum autẽ cogitarem qͥa sedĩn

Expanded text:
eminit Sanctitas vestra Evanlectionum nos solere tractare: sed quia nunc interposita est solemnitas sanctorum dierum, quibus certas ex Evangelio lectiones oportet in Ecclesia recitari, quae ita sunt annuae, ut aliae esse non possint; ordo ille quem susceperamus, necessitate paululum intermissus est, non amissus. Cum autem cogitarem quid secun
Abbreviated transcription (Latin):
apłs Paulus: iudcabit ds̃ mundũ quando uenturꝰ est sicut tota
aeccła in symbolo confitetur iudicare uiuos & mortuos. Si ergo
non ẽ. dĩ gr̾a. quomͦ saluat mundũ : & si non ẽ. liberũ arbitriũ
quomͦ udicat mundũ : ẜroinde librũ uł epłam meam quam
secũ ad uos supradicti attuler̃: scđ̾m hanc fidem intelligite. ut
neq negetis dĩ gr̃am. neq liberũ arbitriũ sic defendatis. ut dei
gr̾a separetis tanꝗ sine illa uł cogitare aliqͥd uł agere scđm dm̃
ulla racione possimus. qđ om̃ino non possumꝰ. Propter hoc enĩ
dñs cũ de fructu iustitię loqueret᷑. ait discipłis suis. Sine me
aeccłȩ romanȩ contra nouos hereticos pelagianos noueritis esse
nemo głetur in homine. & alio loco. Qui głatur inqͥt. in dño gletur
lli uͦ herecici se ipsos a se ipsis iustos fieri putantes. quasi hoc eis non dõ

Expanded text:
apostolus Paulus, iudicabit deus mundum. quando \'uenturus est\', sicut tota apostolus Paulus, iudicabit deus mundum. quando \'uenturus est\', sicut tota ecclesia in symbolo confitetur, \'iudicare uiuos et mortuos\'. si ergo non est dei gratia, quo modo saluat mundum? et si non est liberum arbitrium, quo modo iudicat mundum? proinde librum uel epistulam meam, quam secum ad nos supra dicti adtulerunt, secundum hanc fidem intneque negetis Dei gratiam, neque liberum arbitrium sic defendatis, ut a Dei gratia separetis, tanquam sine illa vel cogitare aliquid vel agere secundum Deum ulla ratione possimus; quod omnino non possumus. Propdominus, cum de fructu iustitiae loqueretur, ait discipulis suis: Sine me resbyterum ecclesiae Romanae contra nouos haereticos Pelagianos noueritis esse Nemo glorietur in homine et alio loco: Qui gloriatur, inquit, in domino glorietur. illi uero haeretici se ipsos a se ipsis iustos fieri putantes, quasi hoc eis non deus
Abbreviated transcription (Latin):
substantia. & tam̃ substantia corporis si omino abftinet᷑a
cibo : ita languescit ita ualitudmis inȩqualitate corrumpit᷑.
ita exhauritur uiribus. ita lassitudine debilitat᷑ & frangitur:
ut si aliquo mͦ ꝑduret in uita. uix possit ad eum cibũ reuoca¬
ri. unde abstinendo uiciata est. Sic ñ÷ substantia peccatum
sed substantia est ds̃. sũmaq substantia. & solus uerus rationa¬
lis ereaturȩ cibus. a quo ꝑ inobȩdientiam recedendo. & ꝑ infirmi¬
tatẽ non ualendo capere quod debuit & gaudere : audis quẽ¬
admodum dicat. Percussũ est sicut foenũ & aruit cor meũ. qm̾
oblitus sum manducare panem meũ. Atendite aut̃ quonͦiͦ se¬

Expanded text:
substantia et tamen substantia corporis, si omnino abstinetur a substantia et tamen substantia corporis, si omnino abstinetur a cibo, ita languescit, ita ualitudinis inaequalitate corrumpitur, ita exhauritur uiribus, ita lassitudine debilitatur et frangitur, ut, si aliquo modo perduret uita, uix possit ad eum cibum reuocari, unde abstinendo uitiata est. sic non est substantia peccatum, sed substantia est deus summaque substantia et solus uerus rationalis creaturae cibus. a quo per inoboedientiam recedendo et per infirmitatem non ualendo capere, quo debuit et gaudere, audis quemadmodum dicat: percussum est sicut faenum et aruit cor meu m, quoniam oblitus sum manducare panem meum? Adtendite autem quo
Abbreviated transcription (Latin):
putatio ut omino frustra dictum putetur. uocabis nom eirs iħr.
ipse enĩ saluũ faciet popłm suum a peccatis eorum.Quomͦ enim
saluum faciet ubi nulla ÷ egritudo: Peccata quippe a quib dicit
euangelium saluũ faciendum populũ xp̃i. substantiȩ̨ non sunt.
& scđm istum uiciare non possunt. O frater honũ est ut memineros
te esse xp̃ianum. Credere fortasse ista sufficeret. Sed tamen quia dis.¬
putare uis nec obest. immo etiam ꝓdest. si firmissima ꝓcedat fides. nec
eristimemus peccato naturam humanom non posse uiciari. sed
diuinis credentes scripturis peccato eam esse uiciatam. quomꝰ
id fieri potuerit inquiramus. qm̃ peccatũ iam didicimus non
esse substantiam. Nonne attenditur ut alia omittam etiã
non manducare ñ esse substantiam. A substantia quippe
receditꝰ: qm̃ cibis substantia est. sed abstinere a cibo non.ẽ.

Expanded text:
putatio ? ut omnino frustra dictum putetur: uocabis nomen eius Iesum; putatio ? ut omnino frustra dictum putetur: uocabis nomen eius Iesum; ipse enim saluum faciet populum suum a peccatis corum. quomodo enim saluum faciet. ubi nulla est aegritude? peccata quippe, a quibus dicit euangelium saluum faciendum populum Christi, substantiae non sunt et saluum istumstumitiarenon possunt. o frater, bonum est ut memineris te esse Christianum. credere ista fortasse suffecerit; sed tamen quia disputare uis nec obest, immo etiam prodest, si firmissima praecedat fides nee existimemus peccato humanam naturam non posse uitiari, sed diuinis credentes scripturis peccato cani esse nitiatam quomodo id fieri potuerit inquiramus. quoniam peccatum iam didicimus non esse substantiam, nonne adtenditur, ut alia omittam, etiam non manducare non esse substantiam ? a substantia quippe receditur, quoniam cibus substantia est. sed abstinere a cibo non est
Abbreviated transcription (Latin):
interroget. ab isto quęrat quod quȩrendum putat & dicat. O tu
qui clamas sana animã meã qm̃ peccaui tibi quid est peccatum.
Substantia aliqua. an om̃ino substantia carens nomen. quo nor
res non existentia. non corpus aliquod. sed tantũ perperam facti
actus exprimitur: Respondet ille. Ita est ut dicis. Non est pec¬
catum aliqua substantia. sed tantũ hoc nomine perperã facti
actus erprimiturꝰ & contra iste. Quid gͦ clamas sana animam
meam qm̃ peccaui tibi: Quomͦ potuit uiciare animam tuã quod
substantia caret: Nonne ille merore confectus uulneris sui. ne
dispytatione ab oratione auerteretur. breuiter responderet & dice¬
ret. recede a me obsecro. cum illo potius disputa si potes qui dirit.
non est opus sanis medicus sed egrotantibus. non ueni uocare iustos
sed peccatores: Ubi iustos utiq sanos. peccatores aut̃ appellanit
egrotos. Cernitis ne quo tendat & quo manus porrigat haec dis.¬

Expanded text:
interroget ab isto quaerat, quod quaerendum putat, et dicat \'o tu interroget ab isto quaerat, quod quaerendum putat, et dicat \'o tu qui clamas sana animam meam, quoniam peccaui tiSubstantia aliqua aut omnino substantia carens nomen, quo non res, non existentia, non corpus aactus exprimitur? ̇ respondet ille: \'ita est ut dicis; non est peccatum aliqua substantia, sed tantum hoc nomine perperam facti actus exprimitur\'. ot contra iste: \'quid ergo clamas: sana animam meam, quoniam peccaui tibi? quomodo potuit uitiare animam tuam quod substantia caret?\' nonne ille maerore confectus uulneris sui. ne disputatione ab oratione auerteretur, breuiter responderet et diceret: \'recede a me, obsecro? cum illo potius disputa, si potes, qui dixit: non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus. non ueni uocare iustos, sed p c catores, ubi iustos utique sanos, peccatores autem appellauit aegrotos. Cernitisne quo tendat ot quo manus porrigat haec dis
Abbreviated transcription (Latin):
inquit deoeo disputandũ est. qđ ꝑ peccatũ debilitata dr̃ & inimu¬
tata natura. Unde ante om̃ia quęrendũ puto inquit quid sit pec¬
catum. Substantia aliqua an om̃ino substantia carens nom. quo
non res. ñ existentia. ñ corpꝰ aliquod sed perperã facti actus ex pri¬
mit᷑: Deinde adiungit. Credo ita ÷. E si ita ẽ. inquit. quomodo
potuit humanã debilitare uel mutare naturã qđ substantia care.:
Uidete quȩso quomꝰ nesciens nitat᷑ euertere medicinaliũ eloqͥorum¬
saluberrinias uoces. Ego dixi hnẽ miserere mei sana ammã mea qm̃
peccaui tͥ. Quid sanatur si nichil est uulneratum. nichil sauciatum.
nichil debilitatũ atq uiciatum. Porro si est quod sanetur: unde
uiciatum est: Audis confitentem. quid desideras disputantem:
Sana inquit anima meam. Ab illo quęre unde uiciatum sit quod
sanari rogat. & audi quod sequitur. Qm̃ peccaui tͥ. Hunc iste

Expanded text:
inquit, de eo disputandum est quod per peccatum debilitata dicitur et immuinquit, de eo disputandum est quod per peccatum debilitata dicitur et immutata natura. Unde ante omnia quaerendum puto, inquit, quid sit peccatum, substantia aliqua, an omnino substantia 76 carens nomen, quo non res, non existentia, non corpus aliquod, sed perperam facti actus exprimitur. deinde adiungit: credo ita est et ei ita est, inquit, quomodo potuit humanam debilitare uel mutare naturam, quod substantia caret? uidete quaeso, quomodo nesciens nitatur euertere medicinalium eloquiorumsaluberrimas uoces ego dixi: Domine, miserere mei, sana animam meam, quoniam peccaui tibi. quid sanatur, si nihil est uulneratum, nihil sauciatum, nihil debilitatum atque uitiatum? porro si est quod sanetur, unde uitiatum est? audis confitentem; quid desideras disputantem? sana, inquit, animam meam. ab illo quaere, unde uitiatum sit, quod sanari rogat; et audi quod sequitur: quoniam peccaui tibi. hunc iste
Abbreviated transcription (Latin):
oret ignosci. Ut aut̃ adiuuet᷑ ne peccet. nusquã dixit non hic legi.
Mirum de hacre om̃ino silentiũ. cum oratio dominica utrunq pe¬
tendum. ẽẽ. cõmoneat. & ut dimittant᷑ nob̾ debita nr̃a. & ut non
inducamur in temptationẽ. Illud ut p̃terita expient᷑ hoc ut fu.¬
tura uitent᷑. Quod licet non fiat nisi uoluntas assit. tam̃ ut fiat
uoluntas sola ñ sufficr. Heo ꝓ hac re nec suꝑflua nec impudens
dño immolatꝰ oratio. Ilam quid stultius quã orare ut facias quod
in potestate habeas: Iam nunc uidete quod ad rem maxime ꝑti¬
net quomͦ humana natura tanquã omino sine uicio ullo conetur
ostendere. & contra aꝑtissimas scripturas dei deleccet᷑ sapientia
uerbi. qua euacu it᷑ crux xp̃i. Sed plane illa ñ euacuabitur.
sta potius sapientia subuertetꝰ. Nam cũ hoc ostenderimus. aderit
fortasse miscd̾ia dei. ut & ipsum hȩc dixisse peniteat. Primo

Expanded text:
oret ignosci. ut autem adiuuetur ne peccet, nusquam dixit, non hic legit. oret ignosci. ut autem adiuuetur ne peccet, nusquam dixit, non hic legit. mirum de hac re omnino silentium, cum oratio Dominica utrumque petendum esse commoneat: et ut dimittantur nobis debita nostra et ut non inducamur in temptationem, illud ut praeterita expientur, hoc ut futura uitentur. quod licet non fiat, nisi uoluntas adsit, tamen ut fiat, uoluntas sola non sufficit. ideo pro hac re nec superflua nec inpudens Domino immolatur oratio, nam quid stultius quam orare, ut facias quod in potestate habeas ? Iam nunc uidete, quod ad rem maxime pertinet, quomodo humanam naturam, tamquam omnino sine uitio ullo sit, conetur ostendere et contra apertissimas Scripturas Dei delectetur sapientia uerbi, qua euacuatur crux Christi. sed plane illa non euacuabitur, ista potius sapientia subuertetur. nam cum hoc ostenderimus, aderit fortasse misericordia Dei, ut et ipsum haec dixisse paeniteat. pr
Abbreviated transcription (Latin):
iste de peccatis ignorantiȩ. & dicit hominẽ p̾uigiiare debere ne
ignoret. Ideoq esse culpandam ignorantiã. q ua id homo nescit. ne-¬
gligentia sua. quod adhibita diligentia sire debuisset. dũ tamen
omi̾a potius disputet. quã ut oret & dicat. Da mͥ intellectum
ut discam mandata tua. Aliud ẽ. enĩ non curasse scire quȩ negli¬
gentiȩ peccata etiã ꝑ sacrificia quȩdam legis udebant᷑ expiari
aliud intelligere uelle nec posse. & facere contra legem non intelli¬
gendo quid fieri uelit. Unde admoneour petere a deo sapientia
qui dat om̃ib affluent̃. utiq his om̃ib qui sic petunt & tantũ pe¬
tunt quomꝰ & quantum res tanta petenda est. Diuinitus tamen
expianda esse peccata cõmissa & ꝓ eis dnm̃ exorandum fatet᷑ ꝓpt̃
uenia scilicet ꝓmerendam. quia id quod factum est facere infectũ
multum ab isto laudata potentia illa naturȩ & uoluntas homi¬
nis etiã ipso fatente non potest. Quare hac necessitate restat ut

Expanded text:
iste de peccatis ignorantiae et dicit, \'hominem praeuigilare debere ne ignoret, ideoque esse culpandam ignorantiam, quia id homo nescit neglegentia sua quod adhibita diligentia scire debuisset.; dum tamen omnia potius disputet, quam ut oret et dicat: da mihi intellectum, et discam mandata tua. aliud enim est eum non curasse scire, quae neglegentiae peccata etiam per sacrificia quaedam legis uidebantur expiari; aliud intellegere uelle nec posse et facere contra legem non intellegendo quae fieri uelit. unde admonemur petere a Deo sapientiam, qui dat omnibus affluenter, utique his omnibus, qui sic petunt et tantum petunt, quomodo et quantum res tanta petenda est. Diuinitus tamen expianda esse peccata, commissa et pro eis Dominum exorandum fatetur, propter ueniam scilicet promerendam: quia id, quod factum est, facere infectum multum ab isto laudata potentia illa, natura et uoluntas hominis, etiam ipso fatente non potest; quare hac necessitate restat ut
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̾ hoc inquit tradidit illos ds̃ in passiones ignominiȩ
Ecce quotiens uindicat ds̃. & ex cadem uindicta plura & grauio¬
ra peccata consurgunt. Nam feminȩ eoꝵ inquit mut aueruis.
naturalem usum in eũ usũ qui ÷ contra naturam. Similit̾ aut̃
& masculi relicto naturali usu feminȩ ex arseruntin appetitun
siu inuicẽ masculi in masculos deformitatẽ oꝑantes. Atq ut
ostenderet sic. e̾ẽ. ista peccata ut etiam pęnę sint peccatoꝵ. etiã
his adiunrit & mercedẽ mutuã quã oportuit erroris sui in
semetipsis recipientes. Uidete quotiens uindicet. eademq uin¬
dicta quȩ pariat pulluletq peccata. Adhuc attendite & sic̃
non ꝓbauerunt inquit dm̃ habere in noticiã. tradidit illos
ds̃ in reꝓbam mentẽ ut faciane quȩ ñ conueniunt. Repletos

Expanded text:
propter hoc, inquit, tradidit illos deus in passiones ignominiae. propter hoc, inquit, tradidit illos deus in passiones ignominiae. ecce quotiens uindicat deus et ex eadem uindicta plura et grauiora peccata consurgunt: nam feminae eorum mutauerunt naturalem usum in eum usum qui est contra naturam. similiter autem et masculi relicto naturali usu feminae exarserunt in appetitum suum i n . inuicem, masculi in masculos deformitatem operantes. atque ut ostenderet sic esse ista peccata, ut etiam poenae sint peccatorum, etiam his adiunxit: et mercedem mutuam, quam oportuit, erroris isemetipsis recipientes. Videte quoties vindicet, eademque vindicta quae pariat pulluletque peccata. Adhuc attendite: Et sicut non probaverunt, inquit, Deum habere in notitia, tradidit illos Deus in reprobam mentem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
stulti facti sunt. Grauis hec pęna ÷: si quis intelligat. & ex hac
pęna uide quo ierunt. W immutauerunt inquit głam incor-¬
ruptibilis dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis.¬
& uolucrum & quadrupedum & serpentumi. Ista fecerunt ex
peccati pęna : qua obscuratum.ẽ. insipiens cor eorum. Q ꝓpeer
hec tam̃ quia penalia licet etiã ipsa peccata sunt. adiungit &
dicit. Propt̾ea tradidit illos as in desideria cordũ illoꝵ in im.¬
mundiciam. Ecce quemadmodũ ds̃ grauiꝰ condemnauit tradens
illos in desideria cordis illoꝵ in immundiciam. Nidete etiam ex
hac pęna quȩ faciant. Ut contumeliis inquit afficiant corpo¬
ra sua in semet ipsis. & quia pęna est ista iniquitatis. cũ sit &
iniqͥtas. euidentius cõmendat dicens. Qui transmut auerunt
ueritatẽ dei in mendaciũ. & coluerunt & seruierunt crea¬
turȩ potius quam creatori. qui est benedictus in scła. m̃

Expanded text:
stulti facti sunt. grauis haec poena est, si quis intellegat, et ex hac stulti facti sunt. grauis haec poena est, si quis intellegat, et ex hac poena uide quo ierunt: et inmutauerunt, inquit, gloria incorruptibilis dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominiset uolucrum et quadrupedum et serpentium. ista fecerunt ex peccati poena, qua obscuratum est insipiens cor corum. et propter haec tamen, quia licet poenalia etiam ipsa peccata sunt, adiungit et dicit: propterea tradidit illos deus i n desideria cordis illorum, in inmunditiam. ecce quemadmodum deus grauius condemnauit tradens illos in desideria cordis illorum, in inmunditiam. uidete etiam ex hac poena quae faciant: ut contueliis, inquit, afficiant corpora sua in semet ipsis. et quia poena est ista iniquitatis, cum sit et iniquitas, cuidentius commendat dicens: qui transmutanerunt ueritatem dei in mendacium et coluerunt et seruierunt creaturae quam creatori, qui est benedictus in saecula amen.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ꝑ illũ condita ÷ melius illo inspicere nouerint uoce ñ sana
sanos. ẽẽ. ꝓnunciant. Materiã peccati dicit. ẽẽ. uindictam. si
ad hoc peccator infirmatus. ẽ. ut plura peccaret. Nec cogitat
p̾uaricatorem legis. quã digne lux deserat ueritatis. Qua de¬
sertus: utiq fit cecus. & plus necesse : offendat & cadendo ueretꝰ.
uexatusq non surgat. ut ideo tantũ audiat uocẽ legis quo ad¬
moneat᷑ implorare gram saluatoris. An nulla pena . ẽ. eoꝵ de
quib dicit apłs. quia cum cognouissent dm̃ non sicut dm̃ glo¬
rificauerunt aut gras egerunt: sed euanuerunt in ͣgitationi-
b suis. & obscuratum .ẽ. insipiens coreoꝵ. Utiq ista obscura¬
tio iundicta & pęna iam fuit. Ꝙ tam̃ ꝑ hanc pęnam id÷ ꝑ
cordis cecitatem quȩ fit deserente luce sapientię. in plura &.
grauia peccata collapsi sunt. Dicentes enĩ se esse sapientes.

Expanded text:
quae per illum condita est. melius ilio inspicere nouerint, uoce non sana quae per illum condita est. melius ilio inspicere nouerint, uoce non sana sanos esse pronuntiant. Materiam peccati\' dicit \'esse uindictam, si ad hoc peccator infirmatus est, ut plura peccaret\', nec cogitat praeuarieatorem legis quam digne lux deserat ueritatis; qua desertus utique caecus et plus necesse est offendat et cadendo uexetur uexatusque non surgat, ut ideo tantum andiat uocem legis, quo ammoneatur implorare gratiam saluatoris. an nulla poena est eorum, de quibus dicit apostolus: quia cum cognouissent deum, non sicut deum glorifi cauerunt aut us suis et obscuratum est insi sius cor corum? utique ista obscuratio uindicta et poena iam fuit; et tamen per hanc poenam, id est per cordis caecitatem, quae fit deserente luce sapientiae, in plura et grauia peccata conlapsi sunt; dicentes enim esse se sapientes
Abbreviated transcription (Latin):
facere. E iste contra fidelẽ sermonẽ & om̃i acceptione dignum
dicit non debuisse hanc egritudinẽ contrahi peccatis: ne ad hoc
esset ista pena peccati. ut cõmitterent᷑ plura peccata. Quȩ¬
ritꝰ etiam paruulis tantus medicus opitulator: & iste dicit. Quid
quęritis: Sani sunt ꝓpter quos medicum quęritis. Nec ipse pri-¬
mus homo ideo morte damnatus est. Nam postea non peccaint
quasi aliquid postea de ꝑfectione iusticie cius audierit nisi
Euis quoq posteros iste dicit non solum illo n esse infirmiores.
sed etiamt plura impleuisse p̾cepta. cum ille unũ implere ne¬
glexerit. Quos posteros uidet ita nasci. quom̾ certe ille factus
non est. non solum prȩcepti incapaces quod omino ñ sentiunt.
sed uix capaces papillȩ cũ esuriunt. Eos tarã in matris eccłae¬
gremio cum saluos gr̃a sua facere uelit qui saliii facit popłm
suũ a peccatis eoꝵ. contradicunt homines & quasi creaturam

Expanded text:
facere . Et iste contra fidelem sermonem et omni acceptione dignum, dicit « non debuisse hanc aegritudinem contrahi peccatis, ne ad hoc esset ista poena peccati, ut committerentur plura peccata. » Quaeritur etiam parvulis tantus medicus opitulator: et iste dicit, « Quid quaeritis? Sani sunt propter quos medicum quaeritis. Nec ipse primus homo ideo morte damnatus est: nam postea non peccavit. » Quasi aliquid postea de perfectione justitiae ejus audierit, nisim. « Ejus quoque posteros » iste dicit, « non solum illo non esse infirmiores, sed etiam plura implevisse praecepta, cum ille unum implere neglexerit: » quos posteros videt ita nasci, quomodo certe ille factus non est, non solum praecepti incapaces, quod omnino non sentiunt, sed vix capaces papillae cum esuriunt; eos tamen in matris Eccgremio cum saluos gratia sua facere uelit. qui saluum facit populum suum a peccatis eorum. contradicunt homines et. quasi creaturam,
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum esset. qm̃ ipsa suꝑbia utiq peccatũ est. Quasi ñ &
ulcus in dolore est: & sectio dolorem oꝑatꝰ. ut dolor dolore colla¬
tur. Hoc si exꝑti ñ essemus. & in aliquib terris ubi ista nunꝗͣ¬
ista contigerant audiremus: sine dubio utiq deridentes for-

Expanded text:
peccatum esset, quoniam et ipsa superbia utique peccatum est\'; quasi non et peccatum esset, quoniam et ipsa superbia utique peccatum est\'; quasi non et ulcus in dolore est et sectio dolorem operatur, ut dolor dolore tollatur. hoc si experti non essemus et in aliquibus terris, ubi ista numquam contigerant, audiremus, sine dubio utique deridentes for
Abbreviated transcription (Latin):
ciosis. Ipse aut̃ ds̃ cũ ꝑ mediatorẽ dei & hominũ hominẽ xp̾m¬
iħm spũalit̾ sanat egrũ uel uiuficat mortuũ. id ÷ iustificat
impiũ. & cũ ad ꝑfectam sanitatẽ hoc est ad ꝑfectam uitã iusti¬
ciamq ꝑduxerit: non deserit si ñ deserat᷑ ut pic seꝑ iusteq.
uiuatur. Sicut enim oculus corporis etiam plenissime sanus ni¬
si candore lucis adiutus non potest cernere. sic & homo etiã
ꝑfectissime iustificatus. nisi ȩt̾na luce iusticiȩ diuinitus ad¬
uuetꝰ recte ñ potest uiuere. Sanat gͦ ds̃ ñ solum ut deleat
quod peccauimus: sed ut prȩstet etiam ne peccemus. Acute sa¬
ne tractat & uersat: & quantũ sibi uidet redarguit atq con¬
iungit quod eis dicit᷑ etiam necessariũ fuisse homini ad au-¬
ferendã suꝑbię uel głȩ occasionẽ. ut absq peccato esse non pos¬
sec. Absurdissimũ quippe & stultissimũ putat peccatũ fuisse ne

Expanded text:
iosis. ipse autem deus, cum per mediatorem dei et hominum hominem iosis. ipse autem deus, cum per mediatorem dei et hominum hominem m spiritaliter sanat aegrum uel uiuificat mortuum, id est iustificat inpium, et cum ad perfectam sanitatem, hoc est ad perfectam uitam iustitiamque, perduxerit, non deserit, si non deseratur, ut pie semper iusteque uiuatur. sicut enim oculus corporis etiam plenissime sanus nisi candore lucis adiutus non potest cernere, sic homo etiam perfectissime iustificatus, nisi aeterna luce iustitiae diuinitus adiuuetur, recte non potest uiuere. sanat ergo deus non solum ut deleat quod peccauimus, sed ut praestet etiam ne peccemus. Acute sane tractat et uersat et, quantum sibi uidetur, redarguit atque conuineit quod eis dicitur \'etiam necessarium fuisse homini ad auferendam superbiae uel gloriae occasionem, ut absque peccato esse non posset. absurdissimum quippe et stultissimum\' putat \'peccatum fuisse ne
Abbreviated transcription (Latin):
uulneretur optare. Si ista similitudo reb de quib agimus con¬
gruit. certe uulnerari non potest natura humana peccato. qm
pecatum nulla substantia est. Sicut gͦ uulnere uerbi grã clau¬
dicans ideo curatur. ut sanato malo p̾terito futurus dirigatꝰ
incessus: sic mala nr̃a non ad hoc solũ suꝑnus medicus sanat ut
illa iam non sint: sed ut de cȩcero recte ambulare possimus. qđ
quidem etiam sani non nsi illo adiuuante poterimus. Nam
medicus homo cumsanauerit hominẽ: iani decetero susten¬
tandũ elem̃tis & alimentis corporalibus. ut eadem sanitas apto
subsidio conualescat atq ꝑsistat. deo dimittit qͥ prebet ista in
carne uiuentib cuiꝰ erant etiam illa quȩ dum curaret adhibe¬
bat. Non cni quenquã medicus ex his reb quas ipse creauerit
sanat: sed ex illius opib qui ereat om̃ia necessaria sanis atq ui-¬

Expanded text:
uulneretur optare. si ista similitudo rebus de quibus agimus conuulneretur optare. si ista similitudo rebus de quibus agimus congruit, certe uulnerari non potest natura humana peccato, quoniam peccatum nulla substantia est. sicut ergo uulnere uerbi gratia claudicans ideo curatur, ut sanato malo praeterito futurus dirigatur incessus, sic mala nostra non ad hoc solum supernus medicus sanat, ut illa iam non sint, sed ut de cetero recte ambulare possimus; quod quidem etiam sani non nisi illo adiuuante poterimus. nam medicus homo cumsanauerit hominem, iam de cetero sustentandum elementiset alimentis corporalibus, ut eadem sanitas apto subsidio conualescat atque persistat, deo dimittit, qui praebet ista in carne uiuentibus. cuius erant etiam illa quae, dum curaret, adhibebat. non enim quemquam medicus ex his rebus, quas ipse creauerit, sanat, sed ex illius opibus, qui creat omnia necessaria sanis atque uit
Abbreviated transcription (Latin):
na iustissima subsecuta ẽ. ut mercedẽ nutuã peccati sui in semet ipso
reciperet. amittens sub sepositã sui corporis quodãmͦ obedientiam.
quã p̾cipuam sub dño suo ipse contempserat. & quod nunc cũ eadem
lege peccati nascimꝰ quȩ in membris nr̃is repugnat legi. mentis.
neq aduersus dm̃ murmurare. neq contra rem manifestissi¬
mam disputare: sed ꝓ pena nr̃a illius miscđiam quȩrere & o-¬
rare debemus. Attendite sane uigilant̃ quomͦ dixerit. Aahi-¬
bet qͥdem etiam huic parti siquando necessariũ fuerit miscđia
suã ds̃ quia homini post peccatũ ita subuenire necesse est ñ
eruads causam huiꝰcemodi necessitatis optauerit. Uidetis ne
quema a modũ non dicat necessariã miscđ̾iam dei ut ñ peccemꝰ.
sed quia peccauimus. Deinde subiungit. Sed & medicus ad cu.¬
rindũ iam uulneratũ paratus. ẽe. debet. non debet aut̃ ut sanꝰ.

Expanded text:
na iustissima subsecuta est, ut mercedem mutuam peccati sui in semet ipso na iustissima subsecuta est, ut mercedem mutuam peccati sui in semet ipso reciperet amittens sub se positam sui corporis quodammodo oboedientiam, quam praecipuam sub domino suo ipse contempserat. et quod nunc cum eadem lege peccati nascimur, quae in membris nostris repugnat lege mentis, neque aduersus deum murmurare neque contra rem manifestissimam disputare, sed pro poena nostra illius misericordiam quaerere et orare debemus. Adtendite sane uigilanter quomodo dixerit: adhibet quidem etiam huic parti, si quando necessarium fuerit, misericordiam suam deus, quia homini post peccatum ita subuenire necesse est, non quia deus causam huius necessitatis optauerit. uidetisne quemadmodum non dicat necessariam misericordiam dei ut non peccemus, sed quia peccauimus? deinde subiungit: sed et medicus ad curandum iam uulneratum paratus esse debet; non debet autem ut sanus
Abbreviated transcription (Latin):
quod suꝑbus amiserat. Ideo dne inquit in uoluntate tua pix¬
stiti decori meo uirtutem. in qua ego abundantia mea dicebã
non mouebor. cum hoc mͥ esset abste non ame. Deniq auerti-¬
sti faciem tuã & factus sum conturbatus. Hoc suꝑbus amicus
om̃ino non sapit. Sed magnus est dñs qͥ id ꝑsuadeat quomͦ¬
ipse nouit. Nam ꝓcliuiores sumus quęrere potius quod contra
ea respondeanius. que nr̃o obiciuntur errori. quã intendere quam
sint salubria ut careamus errore. Unde cum istis non tam disputa¬
tionib quã ꝑ eis sicut ꝓ nob̾ orationib agendũ est. Non enĩ hoc
eis dicimus quod sibi iste opposuit: ut esset causa miscđię dei
necessariũ fuisse peccatũ. Utinam ñ fuisset miseria. ne ista essec
miscđia necessaria. Sed iniquitatẽ peccati tanto grauiorẽ. quanto
facilius homo ñ peccaret quẽ nulla adhuc tenebat infirmitas: pę¬

Expanded text:
quod superbus amiserat. ideo: \'d o mi ne\'. inquit, \'in uoluntate tua praquod superbus amiserat. ideo: \'d o mi ne\'. inquit, \'in uoluntate tua praestitisti deeorimeo uirtutem. in qua ego abundantia mea dicebam: non mouebor, eum hoc mihi esset absque to, non a me. denique auertisti faciem tuam et factus sum conturbatus\'. Hoc superbus amicus omnino non sapit; sed magnus est dominus. qui id persuadeat quomipse nouit. nam procliuiores sumus quaerere potius quid contra ca respondeamus, quae nostro obiciuntur errori, quam intendere quam sint salubria, ut eareamus errore. unde cum istis non tam disputationibus quam pro eis sicut pro nobis orationibus est agendum. non enim hoc eis dicimus, quod sibi iste opposuit, \'ut esset causa misericordiae dei, necessarium fuisse peccatum\' — utinam non fuisset miseria. ne ista esset misericordia necessaria !— , sed iniquitatem peccati tanto grauiorem. quanto facilius homo non peccaret, quem nulla adhuc tenebat infirmitas. poe
Abbreviated transcription (Latin):
& tam quando dñs ad passionem ꝑrexit. ecce inquit ueniet
princeps buiꝰ mundi & in me nichil inueniet. & utiq
nichil peccati. unde p̃positus mortis uire suo ageret ut ꝑi¬
meret. Sed ut sciant om̃s inquit quia uoluntatẽ patris mei
facio. surgite eamus binc. Id ÷ quia ñ morior necessitate pee¬
cati. sed obȩdientiȩ uoluntate. Dicit nulli maluboni alicuiꝰ
esse causam. quasi pęna bonũ sit. qua tam̃ multi emendati
sunt. Sunt gͦ mala quȩ ꝓsunt mirabili miscđdi̾a dei. Nunquid
ille boni aliquid passus ÷ qui dixit. au̾tisti faciẽ tuã a me & fa-¬
ctus sum conturbatus: Non utiq & tam̃ hec ei conturbatio
contra suꝑbiam fuit medicinalis quedã modo. Dixerat enĩ
in abundantia sua. ñ moriebor in ȩt̾ernũ. & sibi distribuebat
quod a dño habebat. Quid eni habebat quod non acceperat.
Quare ostendendum ei fuerat unde haberet ut reciꝑet humilis.

Expanded text:
et tamen quando dominus ad passionem perrexit: ecce, inquit, ueniet et tamen quando dominus ad passionem perrexit: ecce, inquit, ueniet princeps huius mundi e t in me nihil inueniet — et utique nihil peccati, unde praepositus mortis iure suo ageret, ut perimeret —, sed ut sciant omnes. inquit, quia uoluntatem patris mei facio, surgite, camus hinc, id est quia non morior necessitate peccati, sed oboedientiae uoluntate. Dicit \'nullum malum boni alicuius esse causam\', quasi poena bonum sit, qua tamen multi emendati sunt; sunt ergo mala quae prosunt mirabili misericordia dei. numquid ille boni aliquid passus est, qui dixit: auertisti faciem tuam a me et factus sum conturbatus ? non utique; et tamen haee ei conturbatio contra superbiam fuit medicinalis quodammodo. dixerat enim in abundantia sua: non mouebor in aeternum et sibi tribuebat quod a domino habebat. quid enim habebat quod non acceperat? quare ostendendum ci fuerat unde haberet, ut reciperet humilis,
Abbreviated transcription (Latin):
merens. Nouerat eni deo dicere. qm̃ tu es patientia mea.
De qua grã & adiutorio & miscdia sine qua bene non possumus
uiuere: nescio quare omino iste nichil dict& unmo etiara:
uelut sibi ad iusticiã sufficientẽ si sola uoluntas assit. defen¬
dendo naturam gr̃ę xp̃i qua iustificamur aꝑtisfime contra¬
dicit. Cur aut̃ soluto ꝑ grãm peccati reatu ad exercitationem
fidei mors corporis mancat quãuis uenerit de peccato. iam
& hoc in illis ad sc̃ȩ memoriȩ marcellinũ libris ut ualui dis¬
etiã nasci potestas miscdiȩ. non conditio naturȩ fuit. Sic
etiã mortuus est potestate. & hoc est p̃cium nr̃m quo
nos a morte redimeret. & hoc istoꝵ disputatio euacuare
contendit. cum ab eis ita natura humana defenditꝰ. ut pos¬
sit liberũ arbitrium isto p̾cio non egere. ut apotestate te¬
nebrarũ & p̃positi mortis in regnũ xp̃i dni trasferantur.

Expanded text:
merens. nouerat enim dei dicere: quoniam tu es patientia mea. merens. nouerat enim dei dicere: quoniam tu es patientia mea. de qua gratia et adiutorio et misericordia. sine qua bene non possumus uiuere, nescio quare omnino iste nihil dicit; immo etiam uelut sibi ad iustitiam sufficientem, si sola uoluntas adsit, defendendo naturam gratiae Christi, qua iustificamur, apertissime contradicit. cur autem soluto per gratiam peceati reatu ad exercitationem fidei mors corporis maneat, quamuis uenerit de peccato, iam et hoc in illis ad sanctae memoriae Marcellinum libris, ut ualui, disetiam nasci potestas misericordiae, non condicio naturae fuit; sic etiam mortuus est potestate et hoc est pretium nostrum, quo nos a morte redimeret. et hoc istorum disputatio euacuare contendit, cum ab eis ita natura humana defenditur, ut possit liberum arbitrium isto pretio non egere, ut a potestate tenebrarum et praepositi mortis in regnum Christi domini transferantur.
Abbreviated transcription (Latin):
in peccatũ iret sufficit ei liberum arbitriũ. quo se ipse uici¬
auit. Ut aut̃ redeat ad iusticiam. opus habet medico qm sanꝰ
ñ est. opus habet uiuificare. quia mortuus. ẽ De qua grã om̃i¬
no iste nichil dicit. quasi sola sua uoluntate se possit sanare.
quia eũ potuit sola uiciare. Non ei dicimus mortẽ corporis
ad peccatũ ualere. ubi sola uindicta.ẽ. Nemo eni peccat cor¬
pore moriendo : sed ad peccatũ ualet mors animȩ quã dese-¬
ruit uita sua. hoc ÷ ds̃ eius. Quȩ necesse ÷ mortua oꝑa faci¬
at. donec xp̃i grã reuiuiscat. Famem & sitim & cȩteras mole¬
stias corporales absit ut dicamus necessitate habere peccandi.
Quib molestiis exercitata uita iustoꝵ splendidius enituit. &
cas ꝑ patientiã suꝑando maiorem głam cõparauit. seo ad¬
uita grã dei. aduita spũ dei. adiuta miscđia dei. ñ suꝑba no¬
luntate se extollens: sed humili confessione fortitudinem ꝓ¬

Expanded text:
in peccatum iret, suffecit ei liberum arbitrium, quo se ipse viin peccatum iret, suffecit ei liberum arbitrium, quo se ipse viauit; ut autem redeat ad iustitiam, opus habet medico, quoniam sanus non est, opus habet uiuificatore, quia mortuus est. de qua gratia omnino iste nihil dicit, quasi sola sua uoluntate se possit sanare, quia eum potuit sola uitiare. non ei dicimus mortem corporis ad peccatum ualere, ubi sola uindicta est — nemo enim peccat corpore moriendo —, sed ad peccatum ualet mors animae, quam deseruit uita sua, hoc est deus eius, quae necesse est mortua opera faciat, donec Christi gratia reuiuescat. famem et sitim et ceteras molestias corporales absit ut dicamus necessitatem habere peccandi, quibus molestiis exercitata uita iustorum splendidius enituit et eas per patientiam superando maiorem gloriam conparauit, sed adiuta gratia dei. adiuta spiritu dei, adiuta misericordia dei, non superba uoluntate se extollens, sed humili confessione fortitudinem pro
Abbreviated transcription (Latin):
nes. detractores. deo odibiles. contumeliozos. suꝑbos. elatos.
inuentores maloꝵ. parentib ñ obȩdientes. insipientes. in cõ¬
positos. sine affectu. sine miscđia. Hic nunc iste dicat. Non debu¬
it sic uindicar: peccatũ. ut peccator ꝑ uiadictã plura comitte.¬
ret. Fortasse respondeat dm̃ ad ista ñ cogere. sed dignos deseri
tantũ deserere:i hoc dicit. uerissime dicit. Seseri quippera
dixi luce risticie. & ꝑ hoc contenebrati. quid pariant ꝯ liud
quam hȩc om̃ia quę cõmemoraui oꝑa tenebrarũ. donec di¬
catur eis si dicto obaudiant. surge qui dormis & exurge a mor¬
tuis. & illuminabit te xp̃s  Mortuos ueritas dicit. Unde est
⁊ illud. Sine mortuos sepelire mortuos suos. Mortuos gͦ ueri-¬
tas dicit. quos iste dicit ledi & uiciari non potuisic peccato.
quia uidelicet didieit peccatũ non esse substantiam. Nemo ei
dicit sic hominẽ factũ. ut de iusticia quidem posset in pecca¬
tum ire. & de peccato ad iusticiam redire non posset. Sed ut

Expanded text:
os, superi, elatos, inuentores malorum, parentibus non oboedientes, insipientes, incompositos, si ne affectu, sine misericordia. hic nunc iste dicat: non debuit sic uindicari peccatum, ut peccator per uindictam plura committeret. Fortasse respondeat deum ad ista non cogere, sed dignos deseri tantum deserere. si hoc dicit, uerissime dicit; deserti quippe, ut dixi, luce iustitiae et per hoc contenebrati quid pariant aliud quam haec omnia quae commemoraui opera tenebrarum. donec dicatur eis, si dicto obaudiant: surge qui dormis et exsurge a mortuis, et inluminabit te Christus? mortuos ueritas dicit — unde est et illud: s i n e III mortuos sepelire mortuos suos —, mortuos ergo ueritas dicit, quos iste dicit laedi et uitiari non potuisse peccato, quia uidicit, sic hominem factum, ut de justitia quidem posset in peccatum ire, et de peccato ad justitiam redire non posset: sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
apud eum diabolus suos pannos recognoscat: & incipiat re¬
us semꝑ detineri. quẽ xp̃c sua gr̃a uoluit liberare. Nec si
bi blandiant᷑ qui post grãm acceptam cõrrigi nolunt. atq
ad illas rursus suas pristinas redeunt uoluptates. Expecta¬
tur enim dies iudicii. aderit enim ille ȩquissimus iudec
iqui nullius potentis ꝑsonam accipiet: cuius palatiũ auro¬
uersarius in conspectu seuerissimi iudicis. suꝑiorem
se esse clamans: agens talem causam apud talem iudicem.¬

Expanded text:
apud eum diabolus in die judicii suos pannos agnoscat, et incipiat reus semper detineri, quem Christus sua gratia voluit liberari. Nec sibi male blandiantur, qui post acceptam gratiam corrigi nolunt, atque rursus ad illas suas pristinas redeunt voluntates. Exspectatur enim dies judicii, aderit ille aequissimus judex, qui nullius potentis personam accipiet, cujus palatiuversarius in conspectu piissimi judicis, superiorem se esse nobis declamans, agens talem causam apud talem judicem
Abbreviated transcription (Latin):
batis miracula facientẽ. atq temptantes dicebatis. quo¬
usq animas nras suspendis: Si tu es xp̃c. dic nobis palam.
ile autẽ uos ad considerationẽ miraculoꝵ mittebat di-¬
cens. Oꝑa quȩ ego facio ipsa testimoniũ ꝑhibent de
me: ut xp̃o testimoniũ dicerent ñ uerba sed facta.
Uos autẽ non agnoscentes saluatorem qͥ oꝑabatur salu.¬
tem in medio ur̃ȩ terrae. adicientes in malo aisties.
Tu de te testimoniũ dicis: testimoniũ tuũ non ẽ. uerũ.
Sed adhȩc ille quid uobis responderit. aduertere nolu-¬
istis. Nonne scriptum ẽ. in lege ur̃a. qđ duorũ homi-¬
num testimoniũ uerum sit: Prȩuaricatores legis. in¬
tendite legem. Cestimoniũ quęritis de xp̃o: in lege ur̃a
scriptum ẽ. quod duoꝵ hominũ testimoniũ uerũ sit.
Procedant ex lege ur̃a non tantum duo. sed etiam plures
testes xp̃i: & uincant auditores legis nec factores. Dic
ysaia testimonium xp̾o. Icce inqͥt uirgo in utero con¬

Expanded text:
istis miracula facientem, atque tentantes dicebatis: Quousque animas nostras suspendis? Si tu es Christus, dic nobis palam . Ille autem vos ad considerationem miraculorum mittebat, dicens: Opera quae ego facio, ipsa testimonium perhibent de me, ut Christo testimonium dicerent non verba, sed facta. Vos autem non agnoscentes Salvatorem, qui operabatur salutem in medio terrae vestrae, adjicientes in malo, aistis: Tu de teipso testimonium dicis, testimonium tuum non est verum . Sed ad haec ille quid vobis responderit, advertere noluistis. Nonne scriptum est in lege vestra, quod duorum hominum testimonium verum sit? Praevaricatores legis, intendite legem. Testimonium quaeritis de Christo? In lege vestra scriptum est, quod duorum hominum testimonium verum sit? Procedant ex lege non tantum duo, sed etiam plures testes Christi, et convincant auditores legis, nec factores. Dic, Isaia, testimonium Christo. Ecce virgo, inquit, in utero con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcessit ipse cui lex & ꝓphetȩ testimoniũ dicunt: di¬
cat & ipse de xp̃o. Adorabunt inqͥt eũ om̃s reges ter¬
rae. om̃s gentes seruient illi. Cui seruient: Dic cui ser¬

Expanded text:
processit ipse cui lex et prophetae testimonium dicunt, diprocessit ipse cui lex et prophetae testimonium dicunt, dicat et ipse de Christo. Adorabunt, inquit, eum omnes reges terrae, omnes gentes servient illi . Cui servient? Dic, cui ser
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ꝓpheta. Uenite ascendamꝰ in montem dñi. Et de
quo dauid dicit. Al ons dei mons uber. Ut qͥd suspicami.¬
ni montes incaseatos. montem in quo placuit dõ habi¬
tare ipso: Cum enim ipse dñs xp̃c discipłos suos inter¬
rogaret quẽ dicerent eẽ homines filium hominis: re¬
sponderunt. Alii heliam. alii ieremiam. aut unum ex
ꝓphetis. Et ille. Ut qͥd suspicamini montes incaseatos.
montem in quo placuit dõ habitare in eo: Hunc
cognouit petrus dicens. Tu es xp̃c filius dĩ uiui.
Agnouit montem. & ascendit in montem. Testimoniũ
dixit ueritati. & dilectus ͤ a ueritate. Suꝑ petram fun¬
datus est petrus. ut mortem susciperet illũ amando:
quẽ ter negauerat timendo. Dic & tu moyses legis¬
phecam autẽ dictum xp̃m. ipsum audi in euangelio¬
xp̃m. Non est in qͥt ꝓpheta sine honore. nisi in patria
sua. Accedat autẽ dauid sc̃s. testis fidelis. ex cuiꝰ semine

Expanded text:
dicit Propheta: Venite, ascendamus in montem Domini . Et de dicit Propheta: Venite, ascendamus in montem Domini . Et de quo dicit David: Mons Dei mons uberrimus, ut quid suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit Deo habitare in ipso? Cum enim ipse Dominus Christus discipulos suos interrogaret quem dicerent homines esse Filium hominis, responderunt, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex prophetis. Et ille: Ut quid suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit Deo habitare in eo? Hunc cognovit Petrus, dicens: Tu es Christus Filius Dei vivi . Agnovit montem et ascendit in montem, testimonium dixit Veritati, et dilectus est a Veritate. Supra petram fundatus est Petrus, ut mortem susciperet, illum amando quem ter negaverat timendo. Dic et tu, Moyses, legisphetam autem dictum Christum, ipsum audi in Evangelio. Non est, inquit, propheta sine honore, nisi in patria sua . Accedat autem David sanctus, testis fidelis, ex cujus semine
Abbreviated transcription (Latin):
est : & cum hominib conuersatus est. Ecce duo teste
idonei ex lege uestra. ex quoꝵ testimonio non sunt com¬
puncta corda ur̃a. Sed alii atq alii ex legexp̃i testes
introducant᷑ : ut frontes durissimȩ inimicoꝵ conteran¬
tur. Ueniat de ille damihel sc̃s. iuuenis qͥdem ętate.
senior. uero scientia ac mansuetudine: conuincat om̃s
falsos testes. sicut conuicit seniores impudicos: ita suo
cestimonio xp̃i conterat inimicos. Dic scẽ danihel. dic de
xp̃o quod nosti. Cum uenerit in qͥt sc̃s sanctoꝵ. cessabit
unctio. Quare illo presente cui insultantes dicebatis. tu
de te testimoniũ dicis: testimoniũ tuum non est uerum:
scoꝵ : demostrate unctionẽ. Uautẽ quod uerũ est ces¬
sauit unctio ur̃a: agnoscite uenisse scm̃ scoꝵ. Ipse est
enim & lapis ille abscisus de monte sine manibus con-¬
cidentiũ. idest xp̃c natus de uirgine sine manib com¬
plectentiũ : qui tantũ creuit ut mons magnus fieret.
& impleret uniuersam faciem terrae. De quo monte.

Expanded text:
et cum hominibus conversatus est . Ecce duo testes idonei ex lege vestra, ex quorum testimonio non sunt compuncta corda vestra. Sed alii atque alii ex lege Christi testes introducantur, ut frontes durissimae inimicorum conterantur. Veniat et ille Daniel sanctus, juvenis quidem aetate, senior vero scientia ac mansuetudine, convincat omnes falsos testes; sicut convicit seniores impudicos, ita suo testimonio Christi conterat inimicos. Dic, sancte Daniel, dic de Christo quod nosti. Cum venerit, inquit, Sanctus sanctorum, cessabit unctio . Quare illo praesente cui insultantes dicebatis, Tu de te testimonium dicis, testimonium tuum non est verum, sanctorum, demonstrate unctionem. Si autem quod verum est cessavit unctio vestra, agnoscite venisse Sanctum sanctorum. Ipse est enim et lapis ille abscissus de monte sine manibus conscindentium, id est, Christus natus de virgine sine manibus complectentium, qui tantum crevit ut mons magnus fieret, et impleret universam faciem terrae. De quo monte