comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pussimi imꝑatoris ꝑ consensũ & electionẽ multorũ nobiliũ uirorũ sicut
supͣ dictum ÷. Accepit iamdictum episcopatũ quidam emuli scẽ dĩ ȩcđiȩ aesiu
intimauer̃ atq firmit̃ ꝓ testatis p̃fioxo dõno bludoriuico imꝑatiore qđ
abbatia scĩ uincentii poneẽt deuire antẽ dicti eĩ sedfiscus sepedicti dõni
bludouuci imꝑatoris eẽ debebat. Domnꝰ igitur bludouicus imꝑr adhoc
in quirendũ atq ueracit̃ inuestigandũ suos strenuos & fideles misit missos
qui hoo inquirerent si fiscus eẽ debebat ande iure & dnatione antedictiep̃ĩ
ee deber& Aldricus uꝰ in hoc ualde angebat᷑ tristabat᷑ que qđ tali occasione
auire & dñatione sepe dicti ep̃i iamdicta abbatia sc̃ĩ uincentu ꝑdicta & iniuste
abłatti fior& Nonenĩ habebat ibi cognitos homines neq ipsam rem cognos-¬

Expanded text:
piissimi imperatoris, per consensum et electionem multorum nobilium virorum, sicut piissimi imperatoris, per consensum et electionem multorum nobilium virorum, sicut sutestati sunt praefixo domno Ludovico imperatori quod abbatia Sancti Vincentii non esset de jure antedicti episcopi, sed fiscus saepedicti domni Ludovici imperatoris esse debebat. Domnus igiter Ludovicus imperator ad hoc inquirendum atque veraciter investigandum suos strenuos et fideles misit missos, qui hoc inquirerent si fiscus esse debebat, an de jure et dominatione antedicti episcopi esse deberet. Aldricus vero in hoc valde angebatur, tristabaturque, quod tali occasione a jure et dominatione saepedicti episcopii jam dicta abbatia sancti Vincentii perdita et injuste ablata fieret. Non enim habebat ibi cognitos homines, nec ipsam rem cognos
Abbreviated transcription (Latin):
officia inibi ademõnio curatus & plenit̾ saciat᷑ : ceu nũquã adiabolo uext
eẽt Alia quoq innumerabilia signa in supͣ scripta ȩccłia & in ante dicto
primo ordinationis atq consecrationis siue reconciliationissuȩ anno nec nor
& in sub sequentib annis innumerabilia multis apparuerunt uidentib
signa quȩ ꝓpt̃ ꝓlixicatẽ siue ꝓpt̃ tedium lectoris atq auditoris hic non
in seruimus Quȩ tam̃ tanta sunt in eiciendo demonus in recipiendo gressib
in reddendo auditib & reparando uisib siue in reliquis dĩ beneficiis quanta
ut reor duo ueltres quaterniones minine capere ualett
Ali autẽ in firmi t atnde febribus quã & deilus infrmitatib: in supͣscripta ȩcclia
innũmerabilit̃ multi dño largiente sunt sanati atq pristinã sanitaetẽ recipe¬
&e plenã meruerunt adipisci salutem Antedictus enĩ dõnꝰ aldricꝰ p̃fateurb̃

Expanded text:
officia, a daemonio curatus et pleniter sanatus est ceu nunquam a daemonio vexatus officia, a daemonio curatus et pleniter sanatus est ceu nunquam a daemonio vexatus esset. Alia quoque innumerabilia signa in suprascripta ecclesia et in antedicto primo ordinationis, consecrationis, sive reconciliationis suae anno, necnon et in subsequentibus annis, innumerabilia multis apparuerunt videntibus signa, quae propter prolixitatem sive propter taedium lectoris atque auditoris hic non inseruimus; quae tamen tanta sunt in ejiciendis daemoniis, in recipiendis gressibus, in reddendis auditibus, et reparandis visibus, sive in reliquis Dei beneficiis quanta, ut reor, duo vel tres quaterniones minime capere valerent. Alii autem infirmi tam de febribus quam de aliis infirmitatibus in suprascripta ecclesia innumerabiliter multi, Domino largiente, sunt sanati, atque pristinam sanitatem recipeet plenam meruerunt adipisci salutem. VI. Antedictus enim domnus Aldricus, praefata
Abbreviated transcription (Latin):
nale ꝑ agerent sinaxintam auditũ quã & locutionẽ inibi plenit᷑ recepit
Et italoqui atq audire meruit ceu nũqũã surdus aut mutꝰ fuiss& Sequen.¬
tinamq tẽpore quidam cecus uenit uiam dictã ȩccłiam dũ missa a sepedicto
aldrico ep̃o & a suis consacer dotib siue reliquis ministris deuotissime ꝑ agebat᷑
uisũ dño largiente reciꝑe in supͣdicta ȩccłia meruit plenũ & ita uidere
ueluti nũquã cecus fuiss& Alius ergo plenꝰ demonio quigrauit̃ adiabolo
uexabat᷑ & sȩpe tũ inignẽ quã & inaquã siue in reliqua ꝑiculu sedemer-¬
gere uolebat qui & multis finib: constrictus atq conligatꝰ erat nealiquẽ
ledere poss&& in supͣ dictã ȩccłiam ad matutinales in axin adueniens dũ ibi adĩ
seruis ibidẽ constitutis & aiam dicto ep̃o diuina ꝑagebant᷑ intentissime

Expanded text:
nalem peragerent synaxin, tam auditum quam et locutionem inibi pleniter recepit, nalem peragerent synaxin, tam auditum quam et locutionem inibi pleniter recepit, et ita loqui ac audire meruit ceu nunquam surdus ac mutus fuisset. Sequenti namque tempore quidam caecus veniens in jam dictam ecclesiam, dum missa a saepedicto Aldrico episcopo et a suis consacerdotibus sive reliquis ministris devotissime peragebatur, visum Domino largiente recipere in supradicta ecclesia meruit plenum et ita videre veluti nunquam caecus fuisset. Alius ergo plenus daemonio, qui graviter a diabolo vexabatur, et saepe tam in ignem quam et in aquam sive in reliqua pericula se demergere volebat, qui et multis funibus constrictus atque colligatus erat ne aliquem laedere posset, in supradictam ecclesiam ad matutinalem synaxin adveniens, dum ibi a Dei servis ibidem constitutis et a jam dicto episcopo divina peragebantur intensissime
Abbreviated transcription (Latin):
constituit fieri & plenã refectionẽ iam dictis dĩ seruis ministrare in his
quoq p̃dictis .v. festiuitatib censuit ut p̃dicti oanonici & dĩ serui acciꝑent
dep̃fata uilla depane obtimo ꝑ singulos p̃dictarũ festiittitũ dies modios
uis ari&es obtimos .UI. & deuino optimo mođ .ui. & de potione optima
In ipso ergo ordinationis atq consetrationis p̃scriptȩ matris & cenoman¬
nice cuutatis ȩccłiȩ anno primo uirtutes in supͣ scripta ȩccłia apparu¬
erunt multȩ uidentib dño insignit̃ tribuente multis. Quidã enim
claudus & utrisq pedib debilis in p̃fata ęccłia aduesꝑtinales in axin
adueniens dum fr̃s inibi dõ uota ꝑsoluerent & officia uesꝑtina ꝑ agerent
utrisq pedib restauratꝰ ac sanat᷑ multis uidentib fuit lta uͦ pristinũ
reciꝑe meruit gressũ quasi numquã. claus ac debilis fuiss& Alius si quidẽ
ad matutinales in axin ueniens qͥ mut᷑ abortu natiuitatis suȩ & surdus

Expanded text:
fieri et plenam refectionem jam dictis Dei servis ministrari. In his quoque praedictis quinque festivitatibus censuit ut praedicti canonici et Dei servi acciperent de praefata villa de pane optimo per singulos praedictarum festivitatum dies modios quatuor, arietes optimos sex, et de vino optimo modios duos, et de potione optima tinentur inserta. V. In ipso ergo ordinationis atque consecrationis praescriptae matris et Cenomanicae civitatis ecclesiae anno primo virtutes in supradicta ecclesia apparuerunt multae, videntibus Domino insigniter tribuente multis. Quidam enim claudus et utrisque pedibus debilis in praefata ecclesia ad vespertinalem synaxin adveniens, dum fratres Domino vota persolverent et officia vespertina peragerent, utrisque pedibus restauratus ac sanatus multis videntibus fuit, ita vero pristinum recipere meruit gressum quasi nunquam claudus ac debilis fuisset. Alius siquidem ad matutinalem synaxin veniens, qui mutus ab ortu nativitatis suae et surdus
Abbreviated transcription (Latin):
felicittitis acscȩ̃ sabinȩ scẽq eufemiȩ siue sçȩ̃ ꝑpetuȩ atq scȩ̃ brigide necnon
& sçȩ̃ genouesȩ uirginũ xp̃i & earũ in eo decent̃ ꝓpriis manib collocauit
auro & argento mirabiliter fabricatũ erexit & ipsum altare in media ȩccłia
positum in honore scȩ̃ trinitaitis in eo decent̃ ꝓpriis collocauit manib
Antedictus igitur aldricꝰ cenomannicȩ p̃fate urbis ep̃s anno in carnationis

Expanded text:
 Brigidae, necnon et sanctae Genovefae, virginum Christi, et earum in eo decenter propriis manibus collocavit u Christi auro et argento mirabiliter fabricatum erexit, et ipsum altare in media ecclesia positum in honore sanctissimae Trinitatis in eo decenter propriis collocavit manibus. Antedictus igitur Aldricus Cenomanicae praefatae urbis episcopus anno incarnationis
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnit̃ consecrauit & p̃dicti scĩ ioħis baptiste siue aliorũ multorũ scõrũ
reliquias ꝓprus manib in eo decent̃ collocauit Aliud ergo indextera
parte ipsius occidenttilis partis ȩcłiȩ fecit ealtare & in p̃scripto die conse-¬
crauit in honore scĩ xp̃ophori & scĩ yppoliti atq scĩ saturnini martirũ xp̃i
& corũ reliquias in confessione ipsius altaris ꝓpriis decent̃ collocauit manib:

Expanded text:
icti sancti Joannis Baptistae sive aliorum multorum sanctorum reliquias propriis manibus in eo decenter collocavit. Aliud ergo in dextera parte ipsius occidentalis partis ecclesiae fecit altare et in praescripto die consecravit in honore sancti Christophori et sancti Hippolyti atque sancti Saturnini, martyrum Christi, et eorum reliqu
Abbreviated transcription (Latin):
&e dulciter famulari studuit Ibiq. donꝰ imꝑr hludouiue natiutate ꝗ i¬
nrĩ ib̃u apĩ p̃fato aldrico ep̃o. & suo dero sapientissime & honorifice officium
pagente sollempnit̃ celebrauit Octoquoq dies in eadẽ cuutate dõ ñ imnp̃ro
residens uillã quandã quȩ þrogilus ł noua uilla puncupat᷑ cũ om̃ib ad se

Expanded text:
et dulciter famulari studuit, ibique domnus imperator Ludovicus nativitatem et dulciter famulari studuit, ibique domnus imperator Ludovicus nativitatem risti, praefato Aldrico episcopo et suo clero sapientissime et honorifice officium peragente, solemniter celebravit. Octo quoque dies in eadem civitate domnus imperator residens, villam quamdam quae Brogilus et Novavilla nuncupatur cum omnibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ baculũ landrã mi turonicȩ cuuitatis & p̃dictȩ parrocdiȩ m&ro politani ũ dictũ
episcopatum ÷ in sua p̃sentia & eo instigante ahludouuico gło sissimo imꝑatire
ortantib cunctis cura pastorali cõmissum Qui& hoc refugiens & fiolens p̃dictũ
episcopatũ susciꝑe om̃ib tam̃ lic& coactus hortipitib ipsum sacrum susepit
musterium Ordina᷑ quoq ap̃ dicto fuo m&ropolitano & ceteris nobilib & sapientib
ep̃is inidipsum conuenientab eligente eum dero ł popło in p̃dicte ciuitate &n
ipsa matre ȩccłia diȩ xi ÷ heł ianuariarũ Anno igit᷑ in carnationis dñi nr̃i ihu¬
xp̃i decc xxxii ep̃s ÷ consetratus Teruo autẽ die post ordinatiorẽ suam
& scipient̃ suscipiens eumq ad ȩccłiam manutenens & deducensꝑ altaria eanco
siuis p̃cib eumdño cõm̃dauit Supͣ scripto igit᷑ imꝑatore om̃ibq suis pobilit̃

Expanded text:
 baculum Landramni Turonicae civitatis et praedictae parochiae metropolitani jam dictum  baculum Landramni Turonicae civitatis et praedictae parochiae metropolitani jam dictum episcopatum in sua praesentia et eo instigante a Ludovico gloriosissimo imperatore, orantibus cunctis, cura pastorali est commissum; qui et hoc refugiens, et nolens praedictum episcopatum suscipere, omnibus tamen; licet coactus, hortantibus, ipsum sacrum suscepit ministerium. Ordinatus quoque a suo praedicto metropolitano et caeteris nobilibus et sapientibus episcopis in idipsum convenientibus, eligente eum clero et populo in praedicta civitate et in ipsa matre Ecclesia die 11 Cal. Januarii est, anno igitur incarnationis Domini piscopus est consecratus. Tertio autem die post ordinationem suam et sapienter suscipiens, eumque ad ecclesiam manu tenens et deducens per altaria orando, suis precibus, eum Domino commendavit. Suprascripto igitur imperatori omnibusque suis nobiliter
Abbreviated transcription (Latin):
suo palatio uolente ł polente cum seniorẽ sacerdot̃ suumq confessore inẽe iasttuit
Quc& ibi omib palatinis bonis placens ut solit erat om̃ib onĩa factas abomuit
bomnor aditt᷑ atq uencrabatur Ita quoq om̃s cum diligebant sifieripotest quasisem&¬
ipsos eiusq iussionib: In om̃ib quasi senioris uoluntt rie & bono animo obtẽperantes
erant Quatuor autẽ m̃ ses cũ im ꝑatorc insuo palatio pobilit̃ dorens ciq amabilit̃
seruiens pctadunũ dic̃ licentiã exinde euudendi & in patriuã ꝑgendi im poeiure¬
ualebat. Episcopatum quippt ei quoddã cuiꝰ uocabulũ ÷ cenomarinis eligente cã
eiusdẽ ꝓuinciȩ ardiep̃o landramno atq comite eiꝰdẽ parrohiȩ morigone suie
om̃ib p̃fixe parrochiȩ nobilib hominib atq cunctis palatinis & dero ł popło

Expanded text:
suo palatio, volente vel nolente, eum seniorem sacerdotem suumque confessorem praeesse constituit. suo palatio, volente vel nolente, eum seniorem sacerdotem suumque confessorem praeesse constituit. Qui et ibi omnibus palatinis bonis placens, ut solitus erat, omnibus omnia factus, ab omnibus honorabatur atque venerabatur. Ita quoque omnes eum diligebant, si fieri potest, quasi semetipsos, ejusque jussionibus in omnibus quasi senioris voluntarie et bono animo obtemperantes erant. Quatuor autem menses cum imperatore in suo palatio nobiliter degens, eique amabiliter serviens, nec ad unum divalebat. Episcopatum ei quippe quoddam, cujus vocabulum est Cenomanis, eligente eum ejusdem provinciae archiepiscopo Landramno atque comite ejusdem parochiae Rorigone, sive omnibus praefixae parochiae nobilibus hominibus, atque cunctis palat
Abbreviated transcription (Latin):
lucrũ in sca di ȩcđłia facere meruit Im̃ in numerabiles in iam dictis artib doctissi¬
me erudiuit Uiden sigit᷑ eđm antedictus pontifex domnꝰ drogo ł cunctus der̃
suie popłs in iamdictis ministeriis & doctrinis magnum hab̾e studiũ & multos
doctores & magistros nobiles fecisse in maius cũ ministerium quamuis coacte
sublimauerunt Et primicerium scđm remariũ ordinẽ eũ et̃ constituerunt
Iocumq derũ tamciuitatis quam & monasteriorũ siue tocius illi cuutitis parrodiȩ
ei subditum ec̃ p̃ceperunt & me gistrum om̃ium cũ constituerunt Ille enĩ in his
studiosissime dño seruens om̃ib bonis hominib amabilit famulari eeruitu
Eunq cunct boni eta amabant quasi sem& ipsos Et quicquid eis imꝑabae libent̃
faciebant. Audiens autem ludouuicꝰ inꝑr francorum ei opinionẽ adie cũ uocauit & in

Expanded text:
lucrum in sancta Dei Ecclesia facere meruit, imo innumerabiles in jam dictis artibus doctissilucrum in sancta Dei Ecclesia facere meruit, imo innumerabiles in jam dictis artibus doctissime erudivit. Videntes igitur eum antedictus pontifex domnus Drogo et cunctus clerus sive populus in jam dictis ministeriis et doctrinis magnum habere studium et multos doctores et magistros nobiles fecisse, in majus eum ministerium, quamvis coacte sublimaverunt et primicerium secundum Romanum ordinem eum esse constituerunt, totumque clerum tam civitatis quam et monasteriorum, sive totius illius civitatis parochiae, ei subditum esse praeceperunt, et magistrum omnium eum constituerunt. Ille enim in his studiosissime Domino serviens, omnibus bonis hominibus amabiliter famulari meruit; eumque cuncti boni ita amabant quasi semetipsos; et quidquid eis imperabat, libenter faciebant. Audiens autem Ludovicus imperator Francorum ejus opinionem, ad se eum vocavit, et in
Abbreviated transcription (Latin):
Raroli pussimi imꝑatoris subrogatꝰ & ordinatꝰ ÷ Qui uidens p̃dicti aldrici
leuitȩ intentionẽ & studium bonum qđ taminministerio suo quã erga om̃s
habebat coepit eum exhortare ut sacerdos efficer&ur Noluit autẽ iamdictꝰ
dia con aldricꝰ neq ausus ÷ diuinam repellere benedictionẽ ad quã sepissime
uocabat᷑ ad rogone eiusdem ciuititts ep̃o & successore iamdicto ordinatore suc
dum nobilit̃ degebat indiaconatꝰ officio eligente eum cdero ł popło prbr est
ordinat᷑ Ipse autẽ melius ac melius uirtutum pollens in astib multosq eru-¬
eccłe lucrari meruit Domũ quoq eligentibus fr̃ib & suadente siue exorante ep̃o
suo drogone sic& coacte senior cantoribi fublimat᷑ Inscolis inquib uͦiam magister
erat constitutꝰ scepienter multos & in numerabiles in supͣdictis artib erudiens magnũ

Expanded text:
Caroli piissimi imperatoris, subrogatus et ordinatus est: qui videns praedicti Aldrici Caroli piissimi imperatoris, subrogatus et ordinatus est: qui videns praedicti Aldrici levitae intentionem et studium bonum, quod tam in ministerio suo quam et erga omnes habebat, coepit eum exhortari ut sacerdos efficeretur. Noluit autem jam dictus diaconus Aldricus neque ausus est divinam repellere benedictionem, ad quam saepissime vocabatur a Drogone ejusdem civitatis episcopo et successore jam dicto ordinatori suo, dum nobiliter degebat in diaconatus officio, eligente eum clero et populo presbyter est ordinatus. Ipse autem melius ac melius virtutum pollens actibus, multosque eruesiae lucrari meruit. Demum quoque eligentibus fratribus, et suadente sive exhortante episcopo suo Drogone, licet coacte, senior cantor ibi sublimatur. In scholis vero in quibus jam magister erat constitutus sapienter multos et innumerabiles in supradictis artibus erudiens, magnum
Abbreviated transcription (Latin):
abom̃ibꝰ susceptꝰ & dericꝰ ab ep̃o eiusdẽ ciuitatis & cuncto dero diunis benedistionib¬
& manuum impositionib ab ep̃o & acunctis sactr dotib dlericali benedictione
consecnit int̃ seniores fr̃s ÷ collocatꝰ Dõ igit̃ ibi totis nisib die noctuq deseruiens¬
om̃ib facetest ut multos dõ lutrifacere poss& Cantũ quippe romanũ atq
grammaticã siuie duunȩ scripturȩ seriem humilit̃ discere meruit. Quib & donato
omium dño plenit̃ atq doctissime instructꝰ ÷ Postduos quoq dericatꝰ su
annos ab ep̃o eiusdẽ ciuitatis nomine gundulfo in ȩcłia sc̃istepbani diaconꝰ est
or dinat᷑ eInipso igit᷑ gradu tros ferme annos militans mirabilit̃ & docte
cotidie diaconatus sui adimplere certauit officium Mortuo quoq iamdicto
gundulfo p̃dicto ordinatore suo alius ep̃s in eadẽ ciuitate nomine drogo filius

Expanded text:
ab omnibus susceptus, et ab omnibus susceptus, et ibus indutus, et manuum impositionibus ab episcopo et a cunctis sacerdotibus clericali benedictione consecratus, inter seniores fratres est collocatus. Deo igitur ibi totis nisibus die noctuque deserviens, factum est ut multos Domino lucrifaceret. Cantum quippe Romanum atque Grammaticam sive divinae Scripturae seriem humiliter discere meruit, quibus et donante omnium Domino pleniter atque doctissime instructus est. Post duos quoque clericatus sui annos ab episcopo ejusdem civitatis nomine Gundulfo in ecclesia Sancti Stephani diaconus est ordinatus. In ipso igitur gradu tres ferme annos militans mirabiliter et docte quotidie diaconatus sui adimplere certavit officium. Mortuo quoque jam dicto Gundulfo praedicto ordinatore suo, alius episcopus in eadem civitate nomine Drogo, filius
Abbreviated transcription (Latin):
& militiȩ sꝑuali se coniungere atq eũ dño famulari ꝑmitter& Nullo tam̃
nisi tantum modo uno dõ tim̃ti amicosuo & Rm̃o familiami hoc confessus :
limens quippe nefihoc sui intelligerent parentes ł amici ei hoc facere minime
ꝑmitterent Rexautẽ hȩc audiens oppido tristtitus : Fromittensq er duodec̃i¬
eidar& ip̃sam uoluntatẽ
ꝓrt̃ hoc non dimitter& Uidens
autẽ rex seillum asua intentione ponposse auentere cõncessit ei & licentiã & locũ
inquadã ciuitite cuuis uocabulã ÷ medio matricis Quȩ & alio nomine m&tis uocat᷑
Sibi cũ suis duobus dericis tantũmodo postulauit dari p̃bendam Rexautẽ & hoo
concesit & quantũ uolebat sibidari spopondit Tali enĩ conditione licentia accepta
arege osculatus & adiamdictã urbem festinando ꝓfectus : Ibiq amabilit̃ & deuote

Expanded text:
et militiae spirituali se conjungere atque eum Domino famulari permitteret.. Nullo tamen et militiae spirituali se conjungere atque eum Domino famulari permitteret.. Nullo tamen nisi tantummodo uno Deum timenti amico suo et charissimo familiari hoc confessus est, timens quippe ne si hoc sui intelligerent parentes et amici, ei hoc facere minime permitterent. Rex autem, haec audiens, oppido tristatus est, promittensque ei duodeciei daret, ipsam voluntatem propter hoc non dimitteret. Videns autem rex se illum a sua intentione non posse avertere, concessit ei licentiam et locum uin quadam civitate cujus vocabulum est Mediomatricis, quae et alio nomine Mettis vocatur; sibique cum duobus clericis tantummodo postulavit dari praebendam. Rex autem et hoc concessit, et quantum volebat sibi dare spopondit. Tali enim conditione licentia accepta, a rege osculatus est, et ad jam dictam urbem festinando profectus est; ibique amabiliter et devote
Abbreviated transcription (Latin):
parte altaris secrete psalbnos suos decancipis instnctu di corde amn mosus
ut muliciaẽ scłerem dimitter& & dño s olummodo famulari studer& hose quoq
tenere ad huc &atis erat atq pubetenꝰ Tuncpͥmo is se in cipiebat Timnens ialie
uerser&ur manifestũ ei ꝓsua miscđia facer& Sin autẽ diabobca inmissio essce
similit̃ & hoc illi potum facer& Totisittq nisb & flestendo ienua pecdus q tundendo
ante p̃dictȩ scȩ maruȩ aram dep̃catꝰ :÷ ut dñi exhoc meruissce facere uoluntatem
Et diabolus eum seducendi nullũ hał& locum Ipse enĩ diuinit᷑ inante dicta uoluntate¬
bona conforttt᷑. & firmuis subiugatꝰ ÷ & pleniuis corroboratꝰ Deinde cepit ttt
corde rogare dñ ucsi diaibolii eẽt exͥortatio receder& abeo & si diuinȩ maiestats¬
eet grã plenit̃ eam scđm dnĩ uoluntatẽ ad unplere meruiss& In hac tam̃ inten¬
tione ferme dimidium annum corde angens angłica & diuna confortatione

Expanded text:
ecrete psalmos suos cantans, instinctu divino corde admonitus est ut militiam saecularem dimitteret et Domino solummodo famulari studeret. Ipse quoque adhuc tenerae aetatis erat atque pube tenus. Tunc primo is.. se incipiebat, timens valde versaretur, manifestum ei pro sua misericordia faceret; sin autem diabolica immissio esset, similiter et hoc illi notum faceret. Totis itaque nisibus et flectendo genua, pectusque tundendo, ante praedictae sanctae Mariae aram deprecatus est ut Domino ex hoc meruisset facere voluntatem, ut diabolus eum seducendi nullum locum haberet. Ipse enim divinitus in antedicta bona voluntate confortatus et firmius subjugatus est et plenius corroboratus. Deinde coepit toto corde rogare Deum ut si diaboli esset exhortatio, recederet ab eo, et si divina esset gratia, pleniter eam secundum Dei voluntatem adimplere meruisset. In hac autem intentione ferme dimidium annum corde angens, angelica et divina confortatione
Abbreviated transcription (Latin):
reliquias Extra chorũ scilic& & indextera parte ipsius ȩcłiȩ fecit & conse-¬
crauit altare in honore scĩ georgu & scĩ felicis ac sc̃ĩ symphoriani siue scĩ
syxti atq scĩ tibur cu scorũ quippe marcellini & p&ri & eorũ in eo decenter
collocauit̃ reliquias in sinistra namq & in orientali parte ipsus ȩcłiȩ fecit
& sacrauit altare in honore scȩ̃ scolasticȩ & sçẽ agnetis acscȩ̃ luciȩ atq sȩȩ
hlode sinde siue scȩ̃ a frȩ scẽq geretrudis & scẽ aldegundis uirginũ xp̃i & in eo¬

Expanded text:
rum scilicet et in dextera parte ipsius ecclesiae fecit et consecravit altare in honore sancti Georgii et sancti Felicis, ac sancti Symphoriani sive sancti Sixti atque sancti Tiburtii, sanctorum quippe Marcellini et Petri, et eorum in eo decenter collocavit reliquias. In sinistra namque et in orientali parte ipsius ecclesiae fecit et sacravit altare in honore sanctae Scholasticae et sanctae Agnetis ac sanctae Luciae, atque sanctae Lodesindae, sive sanctae Afrae, sanctaeque Geretrudis et sanctae Aldegundis, virginum
Abbreviated transcription (Latin):
manib decent̃ collocauit atq condusit Indextera igit᷑ & insubteriori parte
ipsius ȩccłiȩ quintũ fecit altare qđ & consecrauit in honore sc̃ĩ pauli & scĩ iacobis

Expanded text:
manibus decenter collocavit atque conclusit. In dextera igitur et subteriori parte manibus decenter collocavit atque conclusit. In dextera igitur et subteriori parte ipsius ecclesiae quintum fecit altare, quod et consecravit in honore sancti Paul
Abbreviated transcription (Latin):
naboris nec non & sc̃ĩ nataru martyrũ xp̃i & in eodecent̃ corum reliquias collocauit
Fecit nãq in fupiori & insinistrr parte ipsius ȩccłiȩ terciũ altare atq sacrauit
in honore sc̃ȩ dĩ genitricis mariȩ siue scĩ dem̃tis romanȩ ȩcłiae apłici ac martiris
& sc̃ĩ albini scĩq amantii ac sc̃ arpulfi seu sũ martini atq scĩ dem̃tis ꝓtimetensis
urbis ep̃i atq sc̃ĩ audoeni Neonon & scĩ marcialis ac scĩ benedicti sc̃iq patani¬
& scĩ siluestri confessorumdñi & in eoꝓprus manib decenter p̃dictorũ scõrum
reliquias in confessione ipsius altaris collocauit In subteriori ergoparte & in
absida ipsuis ȩccł̃iȩ fecit & consecrauit quartum altare in honore sc̃ĩ stephani
& om̃ium sc̃orũ & in eoscĩ stephani atq. aliorum multorũ scõrum reliquias ꝓprus

Expanded text:
Naboris, necnon et sancti Nazarii martyrum Christi, et in eo decenter eorum reliquias collocavit. Naboris, necnon et sancti Nazarii martyrum Christi, et in eo decenter eorum reliquias collocavit. Fecit namque in superiori et in sinistra parte ipsius ecclesiae tertium altare, atque sacravit in honoet sancti Albini, sancti Amantii ac sancti Arnulphi, seu sancti Martini, atque sancti Clementis primi Metensis urbis episcopi, atque sancti Audoeni, necnon et sancti Martialis, ac sancti Benedicti, et sant in eo propriis manibus decenter praedictorum sanctorum reliquias in confessione ipsius altaris collocavit. In subteriori ergo parte et in absida ipsius ecclesiae, fecit et consecravit quartum altare in honore sancti Stephani et omnium sanctorum, et in eo sancti Stephani atque aliorum multorum sanctorum reliquias propriis
Abbreviated transcription (Latin):
nouembriũ sollempnit̃ consecrauit Inqua & in ipsodie consecrationis eiꝰ signũ apparuit
murabile Quidam enim sacerdos inibi suos mantes ꝑdidit dũ p̃dictũ sacrabat᷑ teplum
Quos quidã dericus inueniens furtim de ipsa ȩccłia noua exportare cupiens dep̃distac
scistepbani & om̃iũ scõrum ȩcłia exire ponpotuit net ipsos mantes secũ deserre ualuit
antequã cos in ipsa ȩcdĩa uudentib multis ciecit & fugt lapsus euastt Feat nãq in p̃dicta
eccłia al turiasex Quorum unum sursum posito in media ab side collocato in honore
sandalus eius ꝓpris in confessione in eo facta collocauit Petit quoq atq sacrauit
umdictus pontifex in fuꝑiori & indexttra parte ipsui s ȩcdiȩ aliud altare in honore
scĩ sebastiani & sc̃ĩ uincentii acsc̃ geruasii sc̃ĩq priuati siue sc̃ĩ quirini atq sũ

Expanded text:
Novembris solemniter consecravit; in qua et in ipsa die consecrationis ejus signum apparuit Novembris solemniter consecravit; in qua et in ipsa die consecrationis ejus signum apparuit mirabile. Quidam enim sacerdos inibi suos wantos perdidit dum praedictum sacraretur templum; quos quidam clericus inveniens, furtim de ipsa ecclesia nova exportare cupiens, de praedicta Sancti Stephani et omnium sanctorum ecclesia exire non potuit, nec ipsos wantos secum deferre valuit, aecclesia altaria sex; quorum unum sursum positum in media absida collocatum in honore sandaliis ejus propriis, in confessione in eo facta collocavit. Fecit quoque atque sacravit jam dictus pontifex in superiori et in dextera parte ipsius ecclesiae aliud altare in honore sancti Stephani, et sancti Vincentii, ac sancti Gervasii, sanctique Privati, sive sancti Quirini, atque sancti
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria tribuens amator religiositatis xpianȩ normȩ & religiose uolentib
mitissimꝰ atq suauis om̃iq bonitate ornatus amator cderi om̃i popłi xpistiani
Tardus adirascendum & uelox ad miserandum Nulli ꝓmalo malũ reddens
neq uindictam scđm meritum tribuens sed pius & misericors om̃ib erat
Cunctos at trahens neminẽq dissipans Magnũ gregẽ adunare in unũ & ingens
lucrum amminiculante dño infra sinum sc̃ȩ dĩ ȩcđae tam in frasua parrochiam
quam & extra facere meruit Et multos dño lucrare certauit Pecit igit᷑
p̃dictus aldricꝰ ppontifex in p̃scripto claustro tecti noua & dupla in quibus
& diuersas mansiones adopus fratrũ & ad eorum necessitates ꝓcurandas mira-¬
bilit̃ & nobilit̃ construxit insuꝑ &iniamdicto daustro fecit ȩccłiam inbonore
sã stepbani anorp quam & in honore p̃fixi sc̃ stephani & om̃iũ fcorum quinto iduũ

Expanded text:
necessaria tribuens, amator religiositatis in Christiana norma, necessaria tribuens, amator religiositatis in Christiana norma, mitissimus atque suavis omnique bonitate ornatus, amator cleri omnisque populi Christiani, tardus ad irascendum, et velox ad miserandum, nulli pro malo malum reddens, neque vindictam secundum meritum tribuens; sed pius et misericors erat omnibus, cunctos attrahens, neminemque dissipans. Magnum gregem adunare in unum et ingens lucrum, adminiculante Domino infra sinum sanctae Dei Ecclesiae tam infra suam parochiam quam et extra facere meruit, et multos Domino lucrari meruit. Fecit igitur praedictus Aldricus pontifex in praescripto claustro recta nova et dupla, in quibus et diversas mansiones ad opus fratrum et ad eorum necessitates procurandas mirabiliter et nobiliter construxit. Insuper et in jam dicto claustro fecit ecclesiam in honore sancti Stephani a novo, quam et in honore praefixi sancti Stephani et omnium sanctorum quinta Iduum
Abbreviated transcription (Latin):
& solarios siue cellaria & alia ȩdificia quȩ ad suumopꝰ habebat tradidit. Et̃ non
in hoc sufficiens erat sed &iam alias domus ꝑcircuitũ nobilit̾ sicut ad hocopꝰ
decebat construere nobilit̃ certauit Prefatus ergo pontifex fuit ur mitis¬
simus & sapiens ualde lingua eruditꝰ psalmos om̃s ꝑordinem inemorit̃ roinens
& in eorũ sensib subtilissima exercitatione limatus lingua quoq inlectione
polita & exortator omium bonorum oꝑm plebiq florentissime salutaria p̃dicans
fidĩ catholicȩ & apłicȩ in mutilate conseruare ꝑ hennit̃ sua monita salutaria p̃dicans
corda fidelium corroborans ortodoxȩ fidĩ ȩmulator ac defensor fortissimus pauꝑtatis
amator & in erga inopem ꝓuisionem nonsolũ m̃tspi&atẽ sed studii sui laborem
sollicitus captiuorũ &am redemptor Orphanorẽ quoq & uiduarum largitor

Expanded text:
 solarios sive cellaria et alia aedificia, quae ad suum opus habebat, tradidit. Et non  solarios sive cellaria et alia aedificia, quae ad suum opus habebat, tradidit. Et non in hoc sufficiens erat, sed etiam alias domos per circuitum nobiliter, sicut ad hoc opus decebat construere certavit. Praefatus ergo pontifex fuit vir mitissimus et sapiens valde, lingua eruditus, psalmos omnes per ordinem memoriter retinens, et in eorum sensibus subtilissima exercitatione limatus, lingua quoque in lectione posita, et exhortator omnium bonorum operum, plebique florentissimae salutaria praedicans fidei catholicae et apostolicae, immaculate conservare perenniter sua monita salutaria praedicans, corda fiamator, et erga inopes provisor non solum mentis pietate, sed studii sui labore sollicitus, captivorum etiam redemptor, orphanorum quoque et viduarum largitor,
Abbreviated transcription (Latin):
pontificatus sui anno aquã ꝑ aquaductũ in p̃dictã cuutatẽ cenomannicã quamnallꝰ
hominũ ibi antea uenire uidđat suo oꝑe & bono ingenio adducere meruit Om̃ibq qͥ an¬
tea ualde aqua indigebant nec &iam nisi ꝑ magnũ laborẽ cam habe poterant sufficient
auxiliante dp̃io babe fecit Unum siquidẽ uelduo modia aquȩ in fra cuutttẽ
antea emert nemo ualehat Nisi unũ denariũ afferentib eam desirta uel de aliquo
fonte dediss& Qm̃ nec puttũ inibi aliquẽ habebant idõ tam kara erat In ipso quoq an
anno decustrũ ubi canonici sui conuersare rogulariter & canonice possent ȩdificare
coepit Quiantea numquam ut fertͣ deustrũ babe meruerunt sed ꝑciuita tem
huc uł illud uagantes ł dormientes & discurrentes tã in nocte quam indie ꝑ
diuersa domicilia manere solebant. Et ꝓpt̃ hoc impedim̃tũ ad officiũ diuinum
occurrere ut decebat minime ualebant Casq suã domũ inqua manebant¬

Expanded text:
aquaeductum in praedictam civitatem Cenomanicam, quam nullus hominum ibi antea venire viderat, suo opere et bono ingenio adducere meruit, omnibusque qui antea valde aqua indigebant, nec eam nisi per magnum laborem eatenus habere poterant, sufficientem, auxiliante Domino, habere fecit. Unum siquidem vel duo modia aquae infra civitatem antea emere nemo valebat nisi unum denarium afferentibus eam de Sartha vel de aliquo fonte dedisset, quoniam nec puteum inibi aliquem habebant. Ideo tam chara erat. In ipso quoque anno claustrum ubi sui canonici conversari regulariter et canonice possent aedificare coepit, qui antea nunquam, ut fertur, claustrum habere meruerunt, sed per civitatem huc et illuc vagantes et dormientes et discurrentes, tam in nocte quam in die, per diversa domicilia manere solebant, et propter hoc impedimentum ad officium divinum occurrere, ut decebat, minime valebant; eisque suam domum, in qua manerent, et
Abbreviated transcription (Latin):
tũ & cetera officina frm̃ tam cellaria quã & alia officina
mirabilit̾ & decenter construait & regularit̃ ordinauit
monachisq ad in habitandũ contradidit᷑. In ipso ergo loco beł
maias fundam̃ta ȩccłiȩ & daustri coepit ponere & construere
in quo oꝑe mira & magna uirtꝰ dĩ ÷ declarata qm̃ quȩ induos
aut tres annos minimẽ puttibant eẽ consummata in quatuor
ȩccłia ÷ consecrata & ipsi monachi indormitorio in ibi nouoceꝑunt.
dormire & in refectorio inibi nom anducare quȩ nullo modo fieri

Expanded text:
tum, et caetera officina fratrum, tam cellaria quam et alia officina tum, et caetera officina fratrum, tam cellaria quam et alia officina mirabiliter et decenter construxit et regulariter ordinavit, monachisque ad inhabitandum contradidit. In ipso ergo loco Calend. Maii fundamenta ecclesiae et claustri coepit ponere et construere; in quo opere mira et magna virtus Dei est declarata, quia quae in duos aut tres annos minime putabant esse consummata, in quatuor ecclesia est consecrata, et ipsi monachi in dormitorio inibi novo coeperunt dormire, et in refectorio inibi novo manducare, quae nullo modo fieri
Abbreviated transcription (Latin):
teas & deauratas desuꝑ configere p̃cepit sicut ac tenꝰ a conspiciẽntib
p̃dictũ opꝰ intuetur : Hic nãq fecit in loco inquo olim canes & mere-¬
trices siue latrones habitare solebant monasterium supͣ fluuiũ
sartȩ miliario & semis aiamdicta urbe distante in honore sci
& ꝓthasu atq omiũ sc̃orũ In quo & dormitoriũ nouum decenterq
cõpositũ fecit & in ipso dormitorio absidã in orientadi parte
p̃dicto altare indie iiii lduũ septẽbriũ uina cũ sus reliquus
in honore scĩ benedicti confessoris p̃cipu sollempnit̃ consecrauit¬
& ubi antea latratꝰ canũ & ululatus pauꝑm quialatronib
inibi in habitantib expoliabant resonabant ibi hymnos
angłicos & ꝓpheticos siue ceterarũ diuinarũ scripturarum
laudes decantare & resonare die noctuq dño constituit
Fecit quoq in ipso monasterio refeotoriuĩ nouũ & nobilit̃ cõposi.¬

Expanded text:
teas et deauratas desuper configere praecepit, sicut hactenus a conspicientibus teas et deauratas desuper configere praecepit, sicut hactenus a conspicientibus praedictum opus videtur. Hinc namque fecit in loco in quo olim canes et meretrices sive latrones habitare solebant monasterium supra fluvium Sarthae milliario et semis a jam dicta urbe distante in honore sancti tasii, atque omnium sanctorum, in quo et dormitorium novum decenter compositum fecit, et in ipso dormitorio absidam in orientali parte praedicto altare in die IV Iduum Septembris una cum suis reliquiis in honore sancti Benedicti confessoris praecipui solemniter consecravit; et ubi antea latratus canum et ululatus pauperum qui a latronibus inibi inhabitantibus exspoliabantur resonabant, ibi hymnos angelicos et propheticos sivae caeterarum divinarum Scripturarum laudes decantare et resonare die noctuque Domino constituit. Fecit quoque in ipso monasterio refectorium novum et nobiliter composi
Abbreviated transcription (Latin):
utilẽ posuit demũ quoq quȩ secuntur exaliis collexit canonib
atq edictis patrũ diuersarũ ꝓuincia rũ atq. non nulla exhis¬
quȩ cũ aliis scĩssimis & doctissimis eꝑ̃is insinodis parit̃ sanexit:
siue ex capitulis xp̃ianissimorũ imꝑatorũ insinodis ep̃orum decrẽtis
tã tẽpore pipini a quã & karglisiue hludoriuici sicut in p̃fationib
ipsus libelli adiligent̃ inuestigantib inueniri potest Sepedictꝰ
quoq aldricꝰ ep̃s fecit tuguriũ qđ & ciboriũ nominat᷑ suꝑ altare
seniori qđ ÷ sacratũ ut p̾fixũ ÷ in honore dñi saluatoris & scȩ̃
dĩ genitricis mariȩ atq scõrũ mr̃ geruasu & ꝓthasii siue scĩ¬
stephani nec non
& simul inuenerationẽ & honore om̃iũ scorũ
Ipsũ enim
cyboriũ auro & argento miri fice sicut
hodie appar&
fabricare studuit inquo & kannas argen-¬

Expanded text:
utilem posuit. Demum quoque quae sequuntur ex aliis collegit canonibus utilem posuit. Demum quoque quae sequuntur ex aliis collegit canonibus atque dictis Patrum diversarum provinciarum, atque nonnulla ex his cum aliis sanctissimis et doctissimis episcopis in synodis pariter sanxit, sive ex capitulis Christianissimorum imperatorum, in synodis episcoporum decretis tam tempore Pippini quam et Caroli sive Ludovici, sicut in praefationibus ipsius libelli a diligenter investigantibus inveniri potest. Saepedictus quoque Aldricus episcopus fecit tugurium, quod et ciborium nominatur, super altare seniori, quod est sacratum, ut praefixum est, in honore Domini Salvatoris et sanctae Dei genitricis Mariae atque sanctorum mStephani necnon et simul in veneratione et honore omnium sanctorum. Ipsum enim ciborium auro et argento mirifice, sicut hodie apparet, fabricare studuit; in quo et cennas argen
Abbreviated transcription (Latin):
idõ inserere placuit ut sicut dictũ ÷ si futuris aut moderpis de supͣ¬
dictis reb aliqua questio orta fuerit exemplaria antedictorum
in hoc libello inueniant᷑ inserta p̃cepptorũ Quatinꝰ ꝑ ea fideles sup᷑.¬
scripte ȩcłiȩ & rectores atq gubnatores eiusdẽ ex his exemplaruis
quȩ in his scedulis ꝓpt̾ ꝓlixitatẽ uł fastidiũ audientiũ uel legen-¬
tium siue tedium scribentiũ inserere minime libuit
redictus quoq aldricꝰ sepedictȩ urbis ep̃s Collegit quȩdã capitulu
canonũ ualde utilia & necessaria quȩ & suis consacer dotib sepissi¬
me legenda siue memoriȩ cõmendanda tribuit Ex quib enim
canonib atq edictis patrum p̃fata capitula strictĩ colligere
curauit in suo p̃mio contin&ur insertum Primo uͦ colleocit
ctpitula nonnulla ex duodeuĩ conciliis siue ex decretis romanȩ
sedis apłorũ quorũ p̃faccionẽ in primo fronte p̃dicti oꝑis ualde

Expanded text:
ideo inserere placuit ut, sicut dictum est, si futuris aut modernis de supradictis rebus aliqua quaestio orta fuerit, exemplaria antedictorum in hoc libello inveniantur inserta praeceptorum; quatenus per ea fideles suprascriptae ecclesiae et rectores atque gubernatores ejusdem ex his exemplariis quae in his schedulis propter prolixitatem vel fastidium audientium vel legentium, sive taedium scribentium, inserere minime libuit. XV. Praedictus quoque Aldricus, saepedictae urbis episcopus, collegit quaedam capitula canonum valde utilia et necessaria, quae a suis consacerdotibus saepissime legenda sive memoriae commendanda tribuit. Ex quibus enim canonibus atque edictis Patrum praefata capitula strictim colligere curavit, in suo prooemio continetur insertum. Primo vero collegit capitula nonnulla ex duodecim conciliis sive ex decretis Romanae sedis episcoporum, quorum praefationem in prima fronte praedicti operis valde
Abbreviated transcription (Latin):
impr̃ augustꝰ Sip̃cib sacerdotum quando ꝓsuis ułȩcł̃iarũ sibi commissarum
necessitatib aliquid nobis intimare uoluerint aurẽ libent̃ ac comodamus¬
eorũq iustas acrationabiles p&itiones ac postulationes adoptatũ effectum¬
atq deuotior es facimꝰ id circo fiotum fieri uolumꝰ om̃ium fideliũ prõrum tã p̃sentiũ
quam & futurorũ industrie quia aldricꝰ ueneribilis cȩnomanpice urbis ep̃s acced qis
ad aures pirẽ pi&atis r&ulit nobis dequib:dam beneficus qđ ante conplurer annos
deure suȩ sȩdis cũ appendicus eorum fuisse subtracta & ad publicũ prm̃ redacta
quȩ modo ghermunđ berchađ uulfarđ bodo & socieius uassalli pr̃ĩ in beneficiũ
data possident᷑ & sic p̃cedenti tẽpore demanib rectorũ p̃dicte urb memoracorũ
uassallorũ beneficus cũ appenditiis & om̃ib adse ꝑtinentib clapsa eẽ sed cũ pios

Expanded text:
rex. Si precibus sacerdotum, quando pro suis vel ecclesiarum sibi commissarum necessitatibus aliquid nobis intimare voluerint, aurem libenter aceorumque justas et rationabiles petitiones ac postulationes ad optatum perfacimus. Idcirco notum fieri volumus omnium fidelium nostrorum tam praesentium quam et futurorum industriae quia Aldricus venerabilis Cenomanicae urbis episcopus accedens ad aures nostrae pietatis retulit nobis de quibusdam beneficiis quae ante complures annos de jure suae sedis cum appendiciis eorum fuissent subtracta et ad publicum nostrum redacta, quae modo Ghermundus, Berthadus, Vulfardus, Bodo, et socii ejus vassalli nostri in beneficium data possident, et sic praecedenti tempore de manibus rectorum praedictae urbis memoratorum vassallor
Abbreviated transcription (Latin):
reddidimꝰ ȩccłiȩ Cuius p&icioni obamorẽ dĩ & reuerentiã ipsus
scĩ loci libent̃ annuimꝰ & hoc p̃ceptũ auctoritatis pnrȩ̃ circa ipsum sc̃m¬
locum facere censuimꝰ ꝑ qđ iubemus ut ipsas cellulas & res & mancipia
cũ om̃ib ad se ꝑtinentibus ł aspicientib quȩ moderno tẽpore iuste
tebant firmĩt̃ atq in uiolabilit̾ ꝑ hano inrãm auctoritatẽ ipsa

Expanded text:
endat ecclesia. Cujus petitioni ob amorem Dei et reverentiam ipsius sancti loci libenter annuimus, et hoc præceptum auctoritatis nostræ circa ipsum slocum facere censuimus: per quod jubemus ut ipsas cellulas et res et mancipia cum omnibus ad se pertinentibus vel aspicientibus, quae moderno tempore juste tebant, firmiter atque inviolabiliter per hanc nostram auctoritatem ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
Precipientes ergo uibemus ut nullus uidex publicꝰ neq quis lib& exiudiciaria
potestate nec aliquis ex fidelib nr̃is in ecđiis aut locis uł agris seu reliquis
possessionib memorate ȩcłiȩ quas moderno tẽpore inquib lib& pagis
& territorus infra ditionẽ regninr̃ĩ iuste hab̾e ac possidere cognoscitur
Quȩq &iam de inceps ipiure ipsius scĩ loci diuina uoluerit pi&as augeri
nemo ad causas audiendas uł in ferendas requirendas aut tributa uł freda¬
exigenda aut mansiones uł paratas faciendas aut theloneũ exigeridum
peo fide iussores tollendos aut homines ipsiuis ȩcłiȩ tã ingenuos quã
& seruos qui suꝑ ternã eiusdẽ residere udent᷑ in uiste distringendos necullas

Expanded text:
Precipientes ergo jubemus ut nullus judex publicus neque quislibet ex judiciaria potestate, nec aliquis ex fidelibus nostris in ecclesias, aut loca, vel agros, seu reliquas possessiones memorate ecclesie quas moderno tempore, in quibuslibet pagis et territoriis infra ditionem imperii nostri juste habere et possidere cognoscitur. Quicquid etiam deinceps in jure ipsius sancti loci voluerit divina pietas augeri, nemo ad causas audiendas, exigenda aut mansiones vel paratas faciendas aut theloneum exigendum nec fideiussores tollendos aut homines ipsius aecclesię tam ingenuos quam et servos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃ceptũ contẽpsit siue p̃uaricauit baninum nr̃m ex hoc nobis cõponut
iusticiã post̃ modũ absq lege aut aliqua compositione recipiat Predic¬
tas enĩ ciusas memorate ȩcđiȩ pontificibq. atq. seruis dĩ in ibi dño

Expanded text:
et preceptum contempsit sive prevaricavitet preceptum contempsit sive prevaricavitjustitiam postmodum absque lege aut aliqua compositione recipiat. Praedictas enim causas memoratae ecclesiae pontificibusque atque servis Dei inibi Do
Abbreviated transcription (Latin):
insuꝑ & illud in hoc p̃cepto inserere dep̃cante iamdicto ep̃o ussimꝰ sicut
& in bonȩ memoriȩ dõni & genitoris nr̃i Raroli imꝑaitoris p̃cepto insertum
repꝑimꝰ ut nullus uidex aut comes aut quis lib& homo uł quę lib& ꝑsona
p̃dictȩ ȩcdiȩ ministros uł aduocatos in malla publico accustre p̃sumat¬
a antequã conueniat ministros rerũ & uidices uillarũ atq hominum
aquib lesus ÷ ut abeis familiarẽ & iustã accipiat iusticiã & si ap̃dictis ministris
suam iusticiã acciꝑe non ualuerit Iuno conueniat ep̃m iam dictȩ ȩcđiȩ
ut abipso suam iusticiam familiarẽ & bonã atq uistã accipiat. Et si abipso
ep̃o neq a suis ministris suam usticiã acciꝑe nequiuerit post modum
licentiã habeat ut in mallo publico suasquerelas iuste & rationabiliter
atq legalit̾ quȩrat sedsi antea quã hoc fecerit iamdictȩ sedis ȩccłiȩ ep̃m¬
accusare aut pailsare p̃sumpserit quia nr̃am iussionẽ atq nr̃m indictũ

Expanded text:
ecante jam dicto episcopo jussimus, sicut et in bonae memoriae Domini et genitoris nostri Caroli imperatoris praecepto insertum reperimus, ut nullus judex aut comes, aut quislibet homo vel quaelibet persona praedictae ecclesiae ministros vel advocatos in mallo publico accusare praesumat, antequam conveniat ministros rerum et judices villarum atque hominum a quibus laesus est, ut ab eis familiarem et justam accipiat justitiam; et si a praedictis ministris suam iusticiam accipere non valuerit, tunc conveniat episcopum iam dicte aecclesię, ut ab ipso suam iusticiam familiarem et bonam atque iustam accipiat. Et si ab ipso episcopo neque a suis ministris suam iusticiam accipere nequiverit, postmodum licentiam habeat, ut in mallo publico suas quęrelas iuste et rationabiliter atque legaliter querat. Sed si antea, quam predicta fecerit, iam dicte sedis aecclesię epaccusare aut pulsare presumpserit, quia nostram iussionem atque nostrum indictum
Abbreviated transcription (Latin):
uolumadñib fideub scẽ di ecđiȩ &̃ nr̃is p̃sentib scilic& atq futuris quia
aldricꝰ uenerabilis cenomannicȩ urbis ꝙ̃s innotuit celsitudini pirȩ qͥd
multa exhis quȩ in sua parrochia agere debebat & ad suum minisferium
ꝓtinebat propterea quodiam assidue in nr̃o serutio ł &iam pobiscum detqi¬
tus timdiu cõmorabacur piegle daerant tamin pdicatiore sea confirmation
aetq̃ alis gđie sibi comimissȩ utilitatib & deri uel populi necossititib imotut ciam
usbet illtat̃ cotidie adeciusã sep̃ parabant quam idõ a nouo fundare & imeliore saram

Expanded text:
 scilicet atque futuris, quia Aldricus venerabilis Cenomanicae urbis episcopus innotuit celsitudini nostrae quod multa ex his quae in sua parochia agere debebat, et ad suum ministerium pertinebat, propterea quod jam assidue in nostro servitio vel etiam nobiscum detentus tandiu commorabatur, neglecta erant tam in praedicatione seu confirmationecclesiae sibi commissae utilitatibus, et cleri vel populi necessitatibus. Innotuit eimbecillitatem quotidie ad casum se praeparabat, quam ideo a novo f
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitatis tenebris absolute in ꝑp&ua¬
Exemplar p̃carie deuilia tridente
quam aldricus
ep̃s bauoni uasso dñico fecit
tẽpore
hludouuici prissimi dugusti

Expanded text:
mortalitatis tenebris absolutae in pExemplar precariae de villa Tridente, quam Aldricus episcopus Bavoni Vasso dominico fecit tempore Ludovici piissimi Augusti.
Abbreviated transcription (Latin):
enire ũ uelle. neq suã rationẽ iuste diffi¬
ure. qͥa minime hoc raionabi
&e epõs s e abbates ⁊ cnites. et
oliquas sideles sis quid ex hoc facẽ dẽ
x quale consiliũ ehoc ei dari
quid de tã inhediem su. Ip̃cepio ictui¬

Expanded text:
venire non velle, neque suam rationem juste diffinire, quia minime hoc rationabiet episcopos sive abbates et comites et reliquos fideles suos quid ex hoc facere deberet, et quale consilium ex hoc ei darent, et quid de tam inobediente suo praecepto factu
Abbreviated transcription (Latin):
uuici pussimi augusti quod p̃cante aldrico epo fieriuissit quando
ei concessit ut hab̾& suũ eochonomum quiꝓillo scđm iussionem
suam gerer& exteriores curas & regalia seruitia & itinera facer&
& p̃dic̃tus pontifex sua in parrochia resider& & suum ministes¬
rium absq. impedim̃to¬
rium absq impedim̃to adimplere curar& & reliꝗͣ sicut in eo
continentur inserta

Expanded text:
vici piissimi Augusti quod, precante Aldrico episcopo, fieri jussit quando ei concessit ut haberet suum oeconomum qui pro illo secundum jussionem suam gereret exteriores curas et regalia servitia, et itinera faceret, et praedictus pontifex sua in parochia resideret, et suum ministerium absque impedimento adimplere curaret, et reliqua sicut in eo continentur inserta