comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo saluatore abfuit. etiã si hȩc in eo fuisse ꝓpter similitutlinẽ carnis
peccati euangłio teste uideamꝰ. Beatus uͦ hilarius cuiꝰ hȩc uerba posuit:
ñ enim nͥ sp̃u ꝑfecti & immortalitate mutati qđ solis mundis corde
dispositũ est hoc qđ in dõ est immortale cernemꝰ. qͥd dixit contra id
qđ dicimꝰ. uł qͥd istũ adiuuet nescio. nisi qͥa posse ee̾. hominẽ mundo
ñ sola arbitrii libertate. Item qd eũ dixisse cõmemorat quas iob litte¬
ras legerat. ut abstineret se ab om̃i re maligna. qͥa dm̃ sola m̃te uiciis
ñ admixta uenerabat᷑. dm̃ aut̃ colere ꝓpriũ iustitiȩ officiũ est: quid
fecisset iob dicit. Nonqͥd in hoc scło ꝑfecisset : aut sine gr̾a saluatorie
quẽ etiã ꝓphetauit uł fecisset uł ꝑfecisset : abstinet enĩ se ab omi
re mala. etiã qui habet peccatũ qđ in se regnare ñ sinit. cui subrepit

Expanded text:
ab illo saluatore afuit, etiamsi haec in co fuisse propter similitudinem carnis ab illo saluatore afuit, etiamsi haec in co fuisse propter similitudinem carnis peccati euangelio teste uideamus. Beatus uero Hilarius, cuius haec uerba posuit: non enim nisi spiritu per fecti et inmortalitate mutati, quod solis mundis corde d e d i dispositum est, hoc quod in deo est inmortale cernemus, quod dixit contra id quod dicimus uel quid istum adiuuet nescio, nisi quia posse esse hominem mundo . dominum nostrum, non sola arbitrii libertate. item quod eum dixisse commemorat: quas s Iob litteras legerat u t ab stineret s e ab omn i re maligna ? quia deum sola mente uitiis non ammixta ueneratur, deum aute m colere proprium iustitiae off icium est, quid fecisset lob dicit, non quid in hoc saeculo perfecisset aut sine gratia saluatoris, quem etiam prophetauit, uel fecisset uel perfecisset. abstinet enim se ab omni re mala etiam qui habet peccatum quod in se regnare non sinit, cui subrepit
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa solis canonicis debeo sine ulla recusatione consensũ. non nichil mou&
qđ de illius scriptis cuiꝰ nom̃ non ibi inueni ille posuit. Oportuit magi¬
strũ doctoremq uirtutis homini simillimũ fieri: ut uincendo peccatũ
doceat hominẽ uincere posse peccatũ. Quomͦ enĩ dictũ sit. auc tor huius
sententiȩ uidit qualit̾ possit exponere. dũ tamen nos minime dubitemꝰ
peccatũ xp̃m non in se habuisse qđ uinceret. qͥ natus ẽ. in similitudine
carnis peccati. ñ in carne peccati. Aliud eiusdẽ ita posuit. & iterũ. Vt
desideriis carnis edomitis doceret ñ necessitatis c̃ẽ. peccare. sed ꝓpositi ac
uoluntatis. Ego desideria carnis si ñ illicitarũ concupiscentiarũ hic di.¬
cunt᷑ accipio. sicuti ẽ. fames. sitis. refectio lassitudinis & si qͥd huiusmodi est:
Per hȩc enim qͥdam quanuis ea sint inculpabilia. in culpas decidunt. Quod

Expanded text:
— quia solis canonicis debeo sine ulla recusatione consensum — nonnihil mouet — quia solis canonicis debeo sine ulla recusatione consensum — nonnihil mouet quod de illius scriptis, cuius nomen non ibi inueni, ille posuit: oportuit magistrum doctoremque uirtutis ho mini simillimum fieri, ut uincendo peccatum doceat hominem uincere posse pecc ut m. quomodo enim dictum sit, auctor huius sententiae uiderit qualiter possit exponere, dum tamen nos minime dubitemus peccatum Christum non in sc habuisse quod uinceret, qui natus est in similitudinem carnis peccati, non in carne peccati. aliud eiusdem ita posuit: et iterum: u t desideriis carnis edomitis doceret non necessitatis esse peccare, sed propositi a c ac l uoluntatis. ego desideria carnis, si non inlicitarum concupiscentiarum hic dicuntur, accipio, sicuti est fames, sitis, refectio lassitudinis et si quid huiusmodi est. per haec enim quidam, quamuis ca sint inculpabilia, in culpas decidunt; quod
Abbreviated transcription (Latin):
ctionem. uł quenquã ad qualemcunq prouectũ uerae pieq iustitiȩ
numero deputari. Ac ꝑ hoc & ea testimonia quȩ ñ qdem ae scripturis
canonicis sed de qͥbusdam catholicoꝵ tractatoꝵ opusculis posuit. uolens
oceurrere his qui eũ solũ dicerent ista defendere: ita st̃ media ut ney
contra nr̃am sententiã sint. neq contra ipsius. In quib ñ nichil etiam
ae libris meis int̾ponere uoluit. me quoq aliquẽ deputans: qui eũ illis
cõmemorari dignus uiderer. Vnde ingratus ec̃ ñ debeo &. familiariore
affectu nolim ut erret qͥ hunc mͥ detulit honorem. Prima enim quȩ
posuit qͥa nomen eiꝰ qui ea dixit non ibi legi. siue qͥa ille ñ scripsit. siue
qͥa codex quẽ misistis id aliqua forte mendositate ñ habuit. ꝑtractare qͥd
opus est: Maxime qm̃ me in huiꝰmodi quorũlibet hominũ scriptis liberũ

Expanded text:
ctionem uel quemquam ad qualemcumque prouectum uerae piaeque iustitiae ctionem uel quemquam ad qualemcumque prouectum uerae piaeque iustitiae orum numero deputari. Ac per hoc et ea testimonia, quae non quidem de scripturis canonicis, sed de quibusdam catholicorum tractatorum opusculis posuit uolens occurrere his qui cum solum dicerent ista defendere, ita sunt media, ut neque contra nostram sententiam sint neque contra ipsius. in quibus nonnihil etiam de libris meis interponere uoluit me quoque aliquem deputans, qui cum illis commemorari dignus uiderer. unde ingratus esse non debeo et familiariore affectu nolo ut erret, qui hunc mihi detulit honorem. prima enim quae posuit, quia nomen eius qui ea dixit non ibi legi, sine quia ille non scripsit sine quia codex quem misistis id aliqua forte mendositate non habuit pertractare quid opus est? maxime quoniam me in huiusmodi quorumlibet hominum scriptis liberum
Abbreviated transcription (Latin):
quisqͥs ambigit desipit. Sed ego nec de ista uita uolo contendere. Quãꝗ
enim michi ñ uideat᷑ alit̾ intelligendũ qđ scriptũ est ñ iustificabitur
in conspectu tuo om̃is uiuens& si qua similia. tamen utinã possit osten
di uł hȩc testimonia melius aliter intelligi posse. uł ꝑfectam plenãq
iustitiã. cui ꝓrsus nichil addendũ sit. & heri fuisse in aliquo dũ in isto
corpore uiueret. & hodie e̾ẽ. & cras futurã. dum tam̃ longe pluree.
sint qͥ cũ sibi usq ad ultimũ uitae huiꝰ diem necessariũ ẽẽ. ñ dubi-
tent. ut ueracit᷑ dicant dimitte nob̾ debita nr̃a sic̃ & nos dimittimus
debitoribus nr̃is: spem suã tamen in xp̾o atq in eiꝰ ꝓmissionib uerã.
certã. firmã esse confidant. Nullo tam̃ modo nͥ adiuuante gr̾a salua-¬
toris xp̃i crucifixi & dono sp̃s eius. uł quoslibet ad plenissima ꝑfe-¬

Expanded text:
quisquis ambigit desipit. sed ego nec de ista uita uolo contendere. quamquam quisquis ambigit desipit. sed ego nec de ista uita uolo contendere. quamquam enim mihi non uideatur aliter intellegendum quod scriptum est: non iustificabitur i n conspectudi, vel haec testimonia melius aliter intelligi posse, vel perfectam plenamque justitiam cui prorsus nihil addendum sit, et heri fuisse in aliquo, dum in isto corpore viveret, et hodie esse, et cras futuram; dum tamen longe plures sint, qui cum sibi usque ad ultimum vitae hujus diem necessarium esse tent, ut ueraciter dicant: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, spem suam tamen in Christo atque in eius promissionibus ueram, certam, firmam esse confidant! nullo tamen modo nisi adiuuante gratia saluatoris Christi crucifixi et dono spiritus eius uol quolibet ad plenissimam perfe
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si forte latent̾ sentit: ignoscat aliter suspicantibꝰ. Ipse enĩ hoc facit
qui cum tantã de hac re patiat᷑ inuidiã: sentire id uult. & confiteri uł
ꝓfiteri ñ uult. Quid erat magnũ ut hoc diceret. cũ p̃sertim sibi hoc
tanꝗ ex ꝑsona aduersarioꝵ oppositũ tractare & aꝑire susceperit:
Cur illic solam naturã defendere uoluit. & qͥa ita homo creatꝰ ẽ. ut
non peccare posset si peccare noluisset asseruit. ac ꝑ hoc qđ ita creatus
est eã possibilitatẽ ad gr̾am dĩ ꝑtinere definiuit. qua possibilitate
si noluerit peccare ñ peccat. & noluit aliqͥd dicere de eo qđ ipsa nat᷑a
ñ sufficit adiuatur : Utrũ enĩ in hoc scło fuerit uł sit uł possit esse
aliqͥs ita iuste uiuens ut nullũ habeat om̃ino peccatũ. potest e̾e̾. aliqua
quȩstio int̾ ueros piosq xp̃ianos. posse tamen esse certe post hanc uitam.

Expanded text:
quod si forte latenter sentit, ignoscat aliter suspicantibus. ipso enim hoc facit, quod si forte latenter sentit, ignoscat aliter suspicantibus. ipso enim hoc facit, qui cum tantam de hac re patiatur inuidiam, sentire id uult et confiteri uel profiteri non uult. quid erat magnum ut hoc diceret, cum praesertim sibi hoc tamquam ex persona aduersariorum oppositum tractare et aperire susceperit? cur illic solam naturam defendere uoluit et quia ita homo creatus est, ut non peccare posset. si peccare noluerit. asseruit, ac per hoc quod ita creatus est eam possibilitatem ad gratiam dei pertinere definiuit, qua possibilitate, si noluerit peccare, non peccat, et noluit aliquid dicere de eo, quod ipsa natnon sufficit adiuuatur? Vtrum enim in hoc saeculo fuerit uel sit uel possit esse aliquis ita iuste uiuens, ut nullum habeat omnino peccatum, potest esse aliqua quaestio inter ueros piosque \'Christiano; posse tamen esse certe post hanc uitam
Abbreviated transcription (Latin):
nocere quos fugit. uł quã uirtutẽ habere intelligendꝰ sit. qͥ solis p̃.¬
ualere ñ resistentib porest. Haec & mea uerba st̃. Uerius enim
dici ñ potest. Sed hoc int̾ est int̾ nos & istos. qđ nos etiã cũ diabolo
resistit᷑. poscendũ dĩ adiutoriũ ñ solũ non negamꝰ: uerii etiam
p̃dicamus. Istt aut̃ tantã uoluntati tribilunt potestatẽ. ut pietati
auferant orationẽ. Nam utiq ut diabolo resistamꝰ & fugiat a
nob̾. ideo p̾cantes dicimꝰ ne nos inferas in tẽptationẽ. ides & admo.¬
niti sumꝰ tanꝗ ab imꝑatore milites exhortante & dicente. Uligi.¬
late &. orate. ne uitretis in tẽptationẽ. Quod uͦ contra eos dispu.¬
tat qͥ dicunt & qͥs nolit sine peccato esse. si hoc in hominis esset
potestate positũ. recte qͥdem disputat. boc ipso eos confiteri ñ esse
impossibile. qͥa hoc uł multi uł om̃s uolunt. Sed hoc unde sit possibi.¬

Expanded text:
nocere quos f ugit uel quam uirtutem habere intellegendus sit, qui solis pranocere quos f ugit uel quam uirtutem habere intellegendus sit, qui solis praeualere non resistentibus potest. haec et mea uos, quod nos etiam cum diabolo resistitur poscendum dei adiutorium non solum non negamus, uerum etiam praedicamus, isti autem tantam uoluntati tribuunt potestatem, ut pietati auferant orationem. nam utique ut diabolo resistamus et fugiat a nobis, ideo precantes dicimus: n p nos inferas in temptationem; ideo et admoniti sumus tamquam ab imperatore milites exhortante et dicente: uigilate et orate, ne intretis in temptationem. Quod uero contra eos disputat, qui dicunt: \'et quis nolit sine peccpositum potestate? » Recte quidem disputat, « hoc ipso eos confiteri non esse impossibile, quia hoc vel multi, vel omnes volunt: » sed hoc unde sit possibi
Abbreviated transcription (Latin):
lec tabatur ei scd̃m interiorem hominẽ. Uiadet tamen adhuc aliam
est sub lege. Quia in quantũ condelectatur legi dĩ non ÷ sub legis
timore. qͥa timor : mctũ habet non delectationẽ. Proinde si recte
sentimꝰ: sicut ꝓ membris sanatis gr̾as agere. ita ꝓsanandis orare de.¬
bemus. ut absolutissima cui nichil addi possit sanitate. ꝑfecta dei
suauitate. plena libertate ꝑfruamur. Non enĩ abnuimꝰ huma.¬
nam naturã posse eẽ. sine peccato: aut ullo modo regare debem
Eo adiuuante fieri dicimꝰ. ut iusta & beata sit. a quo creata ẽ. ut sit.
Cacile itaq refellitur qđ a quibdam sibi dic̃ opponi. diabolus nobis
aduersatur. Prorsus huic obiectioni eadẽ uerba respondemꝰ quȩ
ipse respondit. Resistamꝰ illi. & fugiet. Resistite inqͥt beatꝰ apłs
diabolo. & fugiet a uobis. Unde animadu̾tendũ est quid possit his

Expanded text:
lectabatur ei secundum interiorem hominem; uidet tamen adhuc aliam lectabatur ei secundum interiorem hominem; uidet tamen adhuc aliam est sub lege. quia in quantum condelectabatur legi dei, non est sub legis timore, quia timor tormenum habet, non delectationem. Proinde si recte sentimus, sicut pro membris sanatis gratias agere ita pro sanandis orare debemus, ut absolutissima cui nihil addi possit sanitate, perfecta dei suauitate, plena libertate perfruamur. non emim abnuimus humanam naturam posse esse sine peccato aut ullo modo negare debemus eo adiuuante fieri dicimus, ut iusta et beata sit, a quo creata est ut sit. facile itaque refellitur, quod a quibusdam sibi dicit opponi: \'diabolus nobis aducrsatur\'. prorsus huic obiectioni eadem uerba respondemus, quae ipse respondit: resistamus illi, et fugiet. res istite, inquit beatus apostolus, diabolo, et f ugi e t a uob i s. unde animaduertendum quid possit his
Abbreviated transcription (Latin):
desideriis eiꝰ. Sed attendat etiam ipse iam baptizatis fuisse dictum.
caro concupescit aduersus sp̾m. & sp̃s adu̾sus carnem. ut non ea quae¬
uultis faciatic. & ne ab ipsa pugna desides faceret. & ꝑ hanc sententiã
laxamentũ peccandi dedisse uideret᷑. adiungit. Qd̾ si sp̃u ducimini.
non adhuc estis sub lege. Sub lege ÷ enim. qui timore supplicu qđ lex mi¬
natur. ñ amore iustitię se sentit abstinere ab oꝑe peccati. nondũ lib̾
nec alienus a uoluntate peccandi. In ipsa enim uoluntate reus est:
qua mallet si fieri posset ñ esse qđ timeat. ut libere faciat qđ occulte
desiderat. Ergo si sp̃u inquit ducimini. ũ adhuc estis sublege. Utiq
lege. quȩ timorẽ incutit non tribuit caritatẽ. Quȩ caritas dĩ dif
De qua et iacobus apłs ait. Qui aut̃ ꝑspexerit in legem ꝑfectam liber.¬
tatis. nde & ille ñ quidem iã lege dĩ terrebat᷑ ut seruus. ses conde.¬

Expanded text:
desideriis eius. Sed adtendat etiam ipse iam baptizatis fuisse dictum: desideriis eius. Sed adtendat etiam ipse iam baptizatis fuisse dictum: caro concupiscit aduersus spiritum et spiritus aduersus carnem, ut non ea quaenultis faciatis. et ne ab ipsa pugna desides faceret et per hanc sententiam laxamentum peccandi dedisse uideretur, adiungit: quodsispiritu ducimini, non ad huc estis sub lege. sub lege est enim, qui timore supplicii quod lex minatur, non amore iustitiae sc sentit abstinere ab opere peccati, nondum liber nec alienus a uoluntate peccandi. in ipsa enim uoluntate reus est, qua mallet, si fieri posset, non esse quod timeat ut libere faciat quod occulte desiderat. ergo sispiritu. inquit, ducimini, non ad huc estis sublege, utique lege, quae timorem incutit, non tribuit caritatem, quae caritas dei diffde qua et Iacobus apostolus ait: qui autem perspexerit in legem perfectam libertatis. unde et ille non quidem iam lege dei terrebatur ut seruus. sed conde
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ iħm xp̃m dnm. Porro si ab istis uł hoc impetramꝰ ut nondũ
baptirati implorent auxiliũ gr̾ae saluatoris: non ẽ. hoc quidem
parũ aduersus illam falsam defensionẽ. tanꝗ sibi sufficientis na.¬
turae & potestatis liberi arbitrii. Neq enim sibi sufficit qͥ dicit
infelix homo qͥs me liberabit. aut plenã libertatẽ habere dicendꝰ.
qui se adhuc postulat liberari. Ueruntam̃ etiã illud uideamꝰ. utrum
illi qui baptizati st̃ faciant bona quę uolunt. nulla carnis concupis¬
centia repugnante. Sed qͥd hinc dicamꝰ: ipse cõmemorat ubi conclu.¬
dens hunc locũ. ut diximꝰ inquit. illud quo continet᷑ caro concupis.¬
cit aduersus sp̃m. non de carnis substantia seo de oꝑibus sentire
necesse est. Hoc & nos dicimꝰ non de carnis substantia: sed de oꝑib
dictum quȩ ueniunt de carnali concupiscentia. de peccato scilicet
de quo p̃cepit ut non regnet in nr̾o mortali corpore ad oboediendum

Expanded text:
m nostrum. Porro si ab istis uel hoc impetramus, ut nondum baptizati implorent auxilium gratiae saluatoris, non est hoc quidem parum aduersus illam falsam defensionem tamquam sibi sufficientis naturae et potestatis liberi arbitrii; neque enim sibi sufficit qui dicit: infelix homo! quis me e liberabit? aut plenam Jibertatem habere dicendus est, qui se adhuc postulat liberari. Verum tamen etiam illud uideamus, utrum illi qui baptizati sunt faciant bona quae uolunt nulla carnis concupiscentia repugnante. sed quid hinc dicamus. ipse commemorat, ubi concludens hunc locum: ut diximus, inquit, illud quo continetur: caro concupiscit aduersus spiritum, non de carnis substantia, sed de operibus sentire necesse est. hoc et nos dicimus non de carnis substantia, sed de operibus dictum, quae ueniunt de carnali coucupiscentia, de peccto scilicet, de quo praecipit ut non regnet in nostro mortali corpore ad oboediendum
Abbreviated transcription (Latin):
sine qua nichil ͥ ꝓdest quodcunq habueris. Quã si solam
habeas: sufficit tibi. Modo cũ fide uides. tunc cũ specie
uidebis. Si enim amamꝰ cum ñ uidemus. quomͦ ample.¬
ctemur cũ uiderimus: Sed ubi nos debemꝰ exercere: In
amore fraterno. Potes mͥ dicere non uidi dm̃. nunquid
potes mͥ dicere ñ uidi hominẽ: Dilige frem. Si enim fr̾em
quẽ uides dilexeris. simul uidebis & dm̃: qͥa uides & ipsã
caritatẽ. & intus habitat as̃. Qui non est iustus ñ est ex

Expanded text:
sine qua nihil tibi prodest quodcumque habueris: quam si solam sine qua nihil tibi prodest quodcumque habueris: quam si solam habeas, sufficit tibi. Modo cum fide vides, tunc cum specie videbis. Si enim amamus cum non videmus, quomodo amplectemur cum viderimus? Sed ubi nos debemus exercere? In amore fraterno. Potes mihi dicere, Non vidi Deum; numquid potes mihi dicere, Non vidi hominem? Dilige fratrem. Si enim fratrem quem vides dilexeris, simul videbis et Deum; quia videbis ipsam charitatem, et intus inhabitat Deus. 8. Qui non est justus, non est ex
Abbreviated transcription (Latin):
potest peccare. In hoc manifesti sunt filii dei. & filui diabo¬
li. Om̃is qͥ non ẽ iustus ñ est ex deo. & qui non fratrem
suũ. Certe iam manifestũ est unde dicit. Et qui ñ dili¬
git inquit frem suum. Dilectio gͦ sola. discernit int̾
filios dĩ & filios diaboli. Signent se om̃s signo crucie
xp̃i. respondeant om̃s amen: cantent om̃s alleluia.
bapdirent᷑ om̃s intrent ȩccłias. faciant parietes ba¬
silicarũ: non discernunt᷑ fili dĩ a filiis diaboli us
cium. magna discretio. Quicqͥd uis habe. hoc solum si non
habeas: nichil tͥ ꝓdest. Alia si non habeas: hoc habe. & im¬
plesti legem. Qui enim diligit alterũ:legem impleuit.
ait apłs. E plenitudo legis caritas. Puto istam margaritam
ẽẽ illam: quã homo negotiator. quȩsisse describit᷑ in euan¬
gelio: qui inuenit unam margaritã. & uendidit om̃ia
quȩ habebat & emit eam. hȩc ẽ. margarita p̃ciosa caritas

Expanded text:
potest peccare. In hoc manifestati sunt filii Dei et filii diabopotest peccare. In hoc manifestati sunt filii Dei et filii diaboli. Omnis qui non est justus, non est a Deo, et qui non diligit fratrem suum. Certe jam manifestum est unde dicat, Et qui non diligit, inquit, fratrem suum. Dilectio ergo sola discernit inter filios Dei et filios diaboli. Signent se omnes signo crucis Christi; respondeant omnes, Amen; cantent omnes, Alleluia; baptizentur omnes, intrent Ecclesias, faciant parietes basilicarum: non discernuntur filii Dei a filiis diaboli, nisi cium, magna discretio. Quidquid vis habe; hoc solum non habeas, nihil tibi prodest: alia si non habeas, hoc habe, et implesti Legem. Qui enim diligit alterum, Legem implevit, ait Apostolus: et, Plenitudo Legis charitas . Puto istam margaritam esse illam quam homo negotiator quaesisse describitur in Evangelio, qui invenit unam margaritam, et vendidit omnia quae habebat, et emit eam . Haec est margarita pretiosa, charitas,
Abbreviated transcription (Latin):
uult referre quȩcunq dixerit. Uideamꝰ si & hic hoc facit.
Attendite. Om̃is qui natus ẽ. ex deo. ñ facit peccatũ. Queri.¬
mus qđ peccatũ. qͥa si om̃e intellexeris: contrariũ erit
illi loco. si dixerimus qͥa peccatũ non habemus. nos ipsos
seducimꝰ : & ueritas in nobis ñ est. Ergo dicat qđ peccatũ.
doceat nos: ne forte ego temere dixi peccatũ hoc eẽ uiola.¬
tionẽ caritatis. qͥa supra dixit. Qui odit frẽm suum in
tenebris ẽ. & in tenebris ambulat. & nescit quo eat :¬
qͥa tenebrȩ excecauerunt oculos eiꝰ. Sed forte aliquid
dixit in posterioribus. & nominauit caritatẽ. Uidete
qͥa circuitus ille uerboꝵ hunc habet finem. hunc habet
exitum. Om̃is qui natus ẽ. ex deo ñ peccat. quia semen
eiꝰ in ipso manet. Semen dĩ est uerbum dĩ. Unde dicit
apłs. per euangeliũ ego uos genui. Et non potest pecca.¬
re. quia ex ded natus ẽ. Dicat hoc : uideamꝰ in quo ñ

Expanded text:
vult referre quaecumque dixerit. Videamus si et hic hoc facit. vult referre quaecumque dixerit. Videamus si et hic hoc facit. Attende: Omnis qui natus est ex Deo, non facit peccatum. Quaerimus quod peccatum: quia si omne intellexeris, contrarius erit illi loco, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Ergo dicat quod peccatum, doceat nos; ne forte ego temere dixerim peccatum hoc esse violationem charitatis, quia supra dixit, Que odit fratrem suum, in tenebris eecaverunt oculos ejus . Sed forte dixit aliquid in posterioribus, et nominavit charitatem. Videte quia circuitus ille verborum hunc habet finem, hunc habet exitum. Omnis qui natus est ex Deo, non peccat; quia semen ejus in ipso manet. Semen Dei, id est, verbum Dei: unde dicit Apostolus, Per Evangelium ego vos genui . Et non potest peccare, quia ex Deo natus est. Dicat hoc, videamus in quo non
Abbreviated transcription (Latin):
petrus qͥ amabat illũ : Audi quid. Pasce oues meas. rdest
Rac ꝑ fr̃ibus qđ pro te feci. Om̃s sanguine meo reddemuo
olite aubitare mori ꝓ ueritatis confessione. ut ceteri uos
imitentur. Sed hȩc ut diximus fr̃s ꝑfecta caritas est: qui
natus ẽ. ex deo habet illam. Intendat caritas ur̃a. uidete
quid dicam. Ecce accepit sacramentũ natiuitatis uomo.
faciat. dimissione om̃ium peccatoꝵ. Atteudat tamer
incdr⁊ si ꝑfectũ est ibi. qđ factum ẽ. in corpore. Uideas
si habet caritatẽ: ut tunc dicat. natus sum ex deo. Sed
habeo inhͥt sacramentũ. Audi apłm. Si sciam om̃ia sacra.¬
menta & habeam oñem fidem ita ut montes transferam.
caritatẽ aute non habeam: nichil sum. Hoc si meministis.
cõmendauimꝰ cum istam epłam legere inciꝑemus: nichil
nobis in ea sic cõmendari quomͦ caritatẽ E si uidetur alia
& alia dicere. illuc facit reditũ: & ad ipsam caritatẽ om̾ia

Expanded text:
Petrus, qui amabat illum? Audi quid: Pasce oves meas; id est, Petrus, qui amabat illum? Audi quid: Pasce oves meas; id est, Fac pro fratribus quod pro te feci. Omnes sanguine meo redemi: nolite dubitare mori pro veritatis confessione, ut caeteri vos imitentur. 6. Sed haec, ut diximus, fratres, perfecta charitas est; qui natus est ex Deo, habet illam. Intendat Charitas vestra, videte quid dicam. Ecce accepit Sacramentum nativitatis homo bfaciat dimissione omnium peccatorum. Attendat tamen in cor, si perfectum est ibi, quod factum est in corpore: videat sihabeo, inquit, sacramentum. Audi Apostolum: Si sciam omnia sacramenta, et habeam omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum . 7. Hoc, si meministis, commendavimus, cum istam Epistolam legere inciperemus, nihil in ea nobis sic commendari, quomodo charitatem. Et si videtur alia et alia dicere, illuc facit reditum; et ad ipsam charitatem omnia
Abbreviated transcription (Latin):
obsequiũ prȩberent homines. & hoc qͥa uoluit presta.¬
re obsequentibus: obsequentib enim ꝓderat non illi.
Cui enim angłi ministrabant. horũ obsequiũ requirebat¬
I ec helias seruus eiꝰ hoc necessariũ habebat aliquando. eui
panem & carnẽ ꝑ coruũ mittebat. Et tamen ut uidua
religiosa benediceret᷑. mittitur serius dĩ. pascit᷑ auidua.
his seruis dĩ sibi prȩstenti qui eoꝵ indigentiã conside¬
rant. ꝓpter illã mercedem a dño in euangelio manifestis.
sime positam. qui suscipit iustũ in nomine iusti merce.¬
dem iusti accipiet. qui suscipit ꝓphetã in nomine pro¬
phetȩ. mercedem ꝓphetȩ accipiet. Et qui dederit calice
aquȩ frigidȩ uni ex his minimis tantũ in nomine disci
puli : amen dico uobis. ñ ꝑdet mercedem suã. Quanuis
ergo sibi p̃stent qui hoc faciunt. tamen nec hoc poteratr
prebere ascensuro in celum. Quid ili poterat retribuere

Expanded text:
obsequium praeberent homines: et hoc, quia voluit praestaobsequium praeberent homines: et hoc, quia voluit praestare obsequentibus; obsequentibus enim proderat, non illi. Cui enim Angeli ministrabant, horum obsequium requirebat? Nec Elias servus illius hoc necessarium habebat aliquando, cui panem et carnem per corvum mittebat; et tamen ut vidua religiosa benediceretur, mittitur servus Dei, pascitur a vidua his servis Dei sibi praestent, qui eorum indigentiam considerant, propter illam mercedem a Do et qui suscipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet. Qui suscipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipit; et qui dederit calicem aquae frigidae uni ex hpuli, amen dico vobis, non perdet mercedem suam : quamvis ergo sibi praestent qui hoc faciunt, tamen nec hoc poterat praeberi ascensuro in coelum. Quid illi poterat retribuere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter uos. Propter eos uolebat uiuere. ꝓquib paratus
erat mori. & ut noueritis qͥa ipsa ẽ ꝑfecta caritas: quã
ñ uiolat & in quã non peccat qͥ natus ẽ ex deo: hoc dñs
dicit retro. Petre. amas me: & ille. Amo. Et dñs non ait.
si amas me: obsequere mͥ. Quando enim erat dñs in carne
mortali: esuriuit. sitiuit. Eo tempore quo esuriebat & si¬
tiebat. susceptus ẽ. hospitio. Min istrauer̃ illi qͥ habuer̾
de substantia sua. sicut legimꝰ in euangelio. Suscepit eũ
hospitio racheus. saluus factus ẽ a morbo suscepto medico.
uo morbo: A uaritię. Erat enim ditissimus. & princeps
publicanoꝵ. Atcenuit ianatt̃ a morbo auaritiȩ. Dimi¬
dium inqͥt bonoꝵ meoꝵ do pauꝑibus. & si cui aliquid
tuli: quadruplũ reddam. Ideo seruauit alterũ diiziaiũ.
non quo frueret᷑: sed unde debita solueret. Suscepit gͦ tunc
medicũ hospitio. qͥa erat infirmitas carnis in dño: cui hoc

Expanded text:
propter vos. Propter eospropter vos. Propter eosa ipsa est perfecta charitas, quam non violat, et in quam non peccat qui natus est ex Deo; hoc Dominus dicit Petro: Petre, amas me! Et ille: Amo. Non ait, Si amas me, obsequere mihi. Quando enim erat Dominus in carne mortali, esurivit, sitivit: eo tempore quo esuriebat et sitiebat, susceptus est hospitio; ministrarunt illi qui habuerunt, de substantia sua, sicut legimus in Evangelio . Suscepit eum hospitio Zacchaeus: salvus factus est a morbo, suscepto medico. Quo morbo? Avaritiae. Erat enim ditissimus, et princeps publicanorum. Attendite sanatum a morbo avaritiae. Dimidium, inquit, bonorum meorum do pauperibus; et si cui aliquid tuli, quadruplum reddam . Ideo servavit alterum dimidium, non quo frueretur, sed unde debita solveret. Suscepit ergo tunc medicum hospitio, quia erat infirmitas carnis in Domino, cui hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Pater ignosce illis. qͥa nesciunt quid faciunt. Sed si solus hoc fe.¬
cit: non erat magister si discipłos non habebat. Secuti disci.¬
puli hoc fecerunt. Lapidabat᷑ stephanus. & genu flexo ait.
Dñe. ne statuas illis hoc delictũ. Amabat a quib occide.¬
batur. quia & ꝓ ipsis moriebat᷑. Nudi & apłm eaulũ. Et ipse
inqͥt impendar ꝓ animab ur̃is. Inter illos enim erat pro
quib stephanus deprecabat᷑. quando eoꝵ manib moriebat᷑.
Perfecta gͦ caritas hȩc est. Si qͥs tantã habuerit caritatem:
Sed nunqͥd mox ut nascitur. iam prorsus ꝑfecta ẽ : ut ꝑfici.¬
atur nascitur. Cum fuerit nata nutritur. Cum fuerit
nucrita. roboratur. Cum fuerit roborata. ꝑficitur. Cum
ad ꝑfectionẽ uenerit. quid dicitur: Michi uiuere xp̃c
ẽ: & mori lucrũ. Optabam dissolui & ẽẽ cum xp̃o. mul.¬
to enim magis optimũ : manere in carne necessarium

Expanded text:
Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Sed si solus hoc fePater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Sed si solus hoc fecit, non erat magister, si discipulos non habebat. Secuti discipuli hoc fecerunt. Lapidabatur Stephanus, et genu fixo ait: Domine, ne statuas illis hoc delictum . Amabat a quibus occidebatur, quia et pro ipsis moriebatur. Audi et apostolum Paulum: Et ipse, inquit, impendar pro animabus vestris . Inter illos enim erat pro quibus Stephanus deprecabatur, quando eorum manibus moriebatur. Perfecta ergo charitas haec est. Si quis tantam habuerit charitsed numquid mox, ut nascitur, jam prorsus perfecta est? ut perficiatur, nascitur; quum fuerit nata, nutritur; quum fuerit nutrita, roboratur; quum fuerit roborata, perficitur; quum ad perfectum venerit, quid dicit? Mihi vivere Christus est, et mori lucrum. Optabam dissolvi, et esse cum Christo, multo magis optimum; manere in carne necessarium
Abbreviated transcription (Latin):
interrogauit. Ter negauit timor. ter confessus ẽ. amor.
Ecce amat petrus dñm. qͥd prȩstaturus dño: Non enim
& ipse non turbatus ẽ. in illo psalmo. Quid retribuam
quanta sibi essent pręstita a deo attendebat : & quę̧re¬
bat quid retribueret dõ. & non inueniebat. Quic qͥd enim
retribuere uolueris : ab ipso accepisti ut reddas. Et quid
inuenit qđ retribuat. qđ ut diximꝰ fr̃s ab ipso acceꝑat
Hoc inuenit qđ retribueret. Calicem salutaris accipiã.
& nomen dñi inuocabo. Quis enim dederat illi calicẽ
salutarem. nisi ille cui uolebat retribuere: Accipere
autẽ calicem salutarẽ & inuocare nomen dñi: hoc ẽ.
satiari caritate. Et ita satiari: ut ñ solum non oderis
fr̾em. sed ut paratus sis mori ꝓfr̃e. Perfecta ista caritas
ẽ: ut paratus sis mori ꝓ fr̾e. Hanc ipse dñs in se exhibuit.
Mortuus ẽ. ꝓ om̃ibus. orans ꝓeis a quib crucifigebat᷑ & dicens.

Expanded text:
interrogavit. Ter negavit timor, ter confessus est amor . interrogavit. Ter negavit timor, ter confessus est amor . Ecce amat Petrus Dominum. Quid praestaturus Domino? Non enim et ipse non turbatus est in illo psalmo, Quid retribuam quanta sibi essent praestita a Deo; et quaerebat quid retribueret Deo, et non inveniebat. Quidquid enim retribuere volueris, ab ipso accepisti ut reddas. Et quid invenit ut retribuat? Quod, ut diximus, fratres, ab ipso acceperat, hoc invenit quod retribueret. Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Quis enim illi dederat calicem salutarem, nisi ille cui volebat retribuere? Accipere autem calicem salutarem, et invocare nomen Domini, hoc est satiari charitate; et ita satiari, ut non solum non oderis fratrem, sed paratus sis mori pro fratre. Perfecta ista charitas est, ut paratus sis mori pro fratre. Hanc ipse Dominus in se exhibuit, mortuus pro omnibus, orans pro eis a quibus crucifigebatur, et dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
iouũ. Quod ẽ. mandatũ nouum : mandatũ nouum do
uobis. ut uos inuicem diligatis. Qui facit contra uoluntatẽ
& contra dilectionẽ fraternã : non audeat głari & dicere
natũ se eẽ ex deo. Qui autẽ in dilectione frat᷑na constitu¬
tus ẽ: certa sunt peccata quȩ ñ potest admittere. & hoc
maxime ne oderit fr̃em. & qͥd de cȩteris peccatis facit.
unde dictum ẽ. si dixerimꝰ quia peccatũ non habemus.
nos ipsos seducimꝰ. & ueritas in nobis ñ. est: Audiat secu¬
ritatẽ de alio loco scripturȩ. Caritas cooperit multitudi.¬
nem peccatorũ. Caritatẽ gͦ commendamꝰ. caritatẽ cominen¬
dat hȩc epła. Post resurrectionẽ dñs qͥd aliud interroga.¬
uit setrũ. nisi amas me : & parũ fuit semel int̾rogare.
& iterũ nichil aliud. & tertio nichil aliud cũ iam tertio
ille tedio affligeret᷑ quasi ñ sibi crederet. quomͦ qͥ nesciret
qͥd in illo ageretur: tamen & primo & scđo & tertio hoc

Expanded text:
um do vobis, ut vos invicem diligatis. Qui facit contra charitatem et contra dilectionem fraternam, non audeat gloriari, et dicere natum se esse ex Deo: qui autem in dilectione fraterna constitutus est, certa sunt peccata quae non potest admittere, et hoc maxime ne oderit fratrem. Et quid de caeteris peccatis facit, unde dictum est, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est? Audiat securitatem de alio loco Scripturae: Charitas cooperit multitudinem peccatorum . 4. Charitatem ergo commendamus; charitatem commendat haec Epistola. Post resurrectionem Dominus quid aliud interrogavit Petrum, nisi, Amas me? Et parum fuit semel interrogare; et iterum nihil aliud, et tertio nihil aliud. Cum jam tertio ille taedio afficeretur, quasi non sibi crederet, quomodo qui nesciret quid in illo ageretur; tamen et primo, et secundo, et tertio hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Si autẽ nomen sequutũ fuerit opus: dicet tẽ quisq paganũ.
tu factis ostende te xp̃ianum. Nam si factis non te ostendis
xp̃ianum. om̃s te xp̃ianũ uocent. qͥd tibi ꝓdest nomen.
ubi res non inuenitur: qui autẽ habuerit facultatec

Expanded text:
Si autem nomen secutum fuerit opus, dicat te quisquam paganum, Si autem nomen secutum fuerit opus, dicat te quisquam paganum, tu factis ostende te christianum. Nam si factis non ostendis te christianum, omnes te christianum vocent, quid tibi prodest nomen, ubi res non invenitur? « Qui
Abbreviated transcription (Latin):
tatib fr̾i. Iam ꝑcutiat uiscera tua caritas. ut non de iactan.¬
tia facias. sed de intimo adipe miscđiȩ: ut consideres illũ in
egestate positũ. Si enim suꝑflua ñ potes dare fr̃i tuo: ani.¬
mam tuã non potes ponere pro fr̃e. Iacet pecunia in sinu
tuo: quã tibi fures possunt auferre & si illam ñ auferrent
fures: moriendo illã deseres & iam si te illa uiuentẽ non
deserat. qͥd inde facturus es: esurit fr̃ tuus. in necessitate
positus est. Fortassis suspenditur a creditore. angustat᷑. non
habet ipse. habes tu. Frater ẽ: simul empti estis. unum ẽ.
preciũ ur̃m. ambo. xp̃i sanguine redempti estis. Uide
si misereris. si habes facultates mundi. Quid ad me ꝑtin&
forte dicis: ego daturus sum pecuniã meam. ne ille mo¬
lestiam patiatur: Si tibi hoc responderit cor. tuũ: dile.
te głaris eẽ. xp̃ianum : omen habes. & facta non habes.

Expanded text:
tatibus fratri Jam percutiat viscera tua charitas, ut non de jactantatibus fratri Jam percutiat viscera tua charitas, ut non de jactantia facias, sed de intimo adipe misericordiae; ut consideres illum in egestate positum. Si enim superflua non potes dare fratri tuo, animam tuam potes ponere pro fratre? Jacet pecunia in sinu tuo, quam tibi fures possunt auferre; et si illam non auferent fures, moriendo illam deseres, etiam si te illa viventem non deserat: quid inde facturus es? Esurit frater tuus, in necessitate positus est: fortassis suspenditur, a creditore angustatur; non habet ipse, habes tu: frater tuus est, simul empti estis, unum est pretium vestrum, ambo sanguine Christi redempti estis: vide si misereris, si habes facultates mu di. Quid ad me pertinet, forte dicis? Ego daturus sum pecuniam meam, ne ille molestiam patiatur? Si hoc tibi responderit cor tuum, dilectite gloriaris esse christianum? Nomen habes, et facta non habes
Abbreviated transcription (Latin):
erat dñm: ut cui dixerat pasce oues meas. doceret eũ pone.¬
re animã ꝓ ouib suis. Unde incipit caritas fr̃s. modicum
attendite quo ꝑficiatur. Audistis ipsũ finem. & modum
ipsũ. & dñs in euangłio cõmendauit: maiorem caritatẽ
nemo habet ait: quã ut animã suam ponat ꝓ amiciss
suis. Perfectionẽ ergo eiꝰ ostendit in euangelio. & hic cõmẽ¬
data est eiꝰ ꝑfectio. Sed int̾rogatis uos: & dicitis uobis.
uando possumꝰ habere istam caritatẽ:Nioli cito de te despe.¬
rare. forte nata ẽ: sed nondũ ꝑfecta est. Nutri eam. ne ef¬
focetur. Sed dicturus es mͥ. & unde noui: quo enim ꝑfici.¬
atur audiuimꝰ. unde incipiat audiamꝰ. Sequitur & dicit.
Qui habuerit facultates mundi & uiderit fratrẽ suũ esuri.¬
entẽ. & clauserit uiscera sua ab eo. quomͦ poterit dilectio
dei manere in eo: ecce unde incipit caritas. Si nondum
es idoneus mori ꝓ fr̃e: iam idoneus esto dare de tuis facul.¬

Expanded text:
: ut cui dixerat, « Pasce oves meas, » doceret eum ponere animam pro ovibus suis. 12. Unde incipit charitas, fratres? Modicum attendite: quo perficiatur audistis; ipsum finem et modum ipsum et Dominus in Evangelio commendavit: Majorem charitatem nemo habet, ait, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Perfectionem ergo ejus ostendit in Evangelio, et hic commendata est ejus perfectio: sed interrogatis vos, et dicitis vobis, Quando possumus habere istam charitatem? Noli cito de te desperare: forte nata est, sed nondum perfecta est; nutri eam, ne effocetur. Sed dicturus es mihi, Et unde novi? Quo enim perficiatur audivimus; unde incipiat audiamus. Sequitur, et dicit: Qui autem habuerit facultates mundi, et viderit fratrem suum esurientem, et clauserit viscera sua ab eo: quomodo poterit dilectio Dei manere in eo? Ecce unde incipit charitas. Si nondum es idoneus mori pro fratre, jam idoneus esto dare de tuis facul
Abbreviated transcription (Latin):
rium secretũ & sacramentũ. Fr̃s mei. quid ualeat cari.¬
tas om̃is scriptura cõmendat: sed nescio si alicubi ampliꝰ
quã in ista epła cõmendat᷑. Rogamus & obsecramꝰ uos
in dño. ut & illa quȩ audistis memoria teneatis: & ad ea
quȩ adhuc dicenda sunt: donec finiat᷑ ipsa epła inten.¬
ti ueniatis. intenti audiatis. Aꝑite autẽ cor ad semina
bona. exstirpate spinas. ne effocetur in uobis qđ semi.¬
natur : sed potius crescat seges. & gaudeat agricola.
& horreũ uobis prȩparet tanquã frumentis. ñ ignem¬

Expanded text:
rium secretum et sacramentum, fratres mei. Quid valeat charitas, omnis Scriptura commendat; sed nescio si alicubi amplius quam in ista Epistola commendetur. Rogamus vos et obsecramus in Domino, ut et illa quae audistis memoria teneatis; et ad ea quae adhuc dicenda sunt, donec finiatur ipsa Epistola, intenti veniatis, intenti audiatis. Aperite autem cor ad semina bona: exstirpate spinas, ne effocetur in vobis quod seminatur, sed potius crescat seges; et gaudeat agricola, et horreum vobis praeparet tanquam frumentis, non ignem
Abbreviated transcription (Latin):
ad q uo audostis quia supra pectus dñi recumbebat ai
sibi audet omutere regenerationẽ factam in se quã al
babere ñ meruit. qͥ suꝑ pectus anĩ reacit bere sneruia
Lue sleis plusquã ceteros aiigebat ipsum otinet ipui

Expanded text:
de quo audistis quia supra pectus Domini recumbebat; aliquis de quo audistis quia supra pectus Domini recumbebat; aliquis sibi audet promittere regenerationem factam in se, quam ille habere non meruit, qui super pectus Domini recumbere meruit? Quem Dominus plus quam caeteros diligebat
Abbreviated transcription (Latin):
postie⁊ se sine peccato periculosum ẽ non solleati pericu.¬
losumn ses etiam mendosum. Nos ipsos in dt seduoune.e
ueuitas in nobis ñ est: si aixerimꝰ quia peccatĩ ñ habemus.
Sedutinam ũ haberes & aiceres. Uerũ enam di ceres neares
uentae ꝑ mendia ullũ iniqͥtatis uel uestigiũ formi dare
Suonaes maile facis si dicis: qͥa mendũ dicis. Uericas inõit
ia nobim est ⁊ si dicerimꝰ quia peccatũ non habenideret
in oon habiuimꝰ ne forte de p̃terita uita dictũ iuderes.
N abuit enim peccata homo iste. sed ex quo natus ẽ. ex deo
cepit ñ habere. Si ita esset: nulla nos angustaret questuo.
D iceremus enim fuimus peccatores. sed modo iustificati sun
Habuimꝰ peccatũ. sed modo ñ habemus. Non hoc ant. Ses
qͥo ait : Si dixerimꝰ qͥa peccatũ non habemus. nos ipsos se¬
ducimus: & ueritas in nobis ñ est. Post aliquantũ rur¬
sus. qui natus ẽ. inqͥt ex deo ñ peccat. Nunqͥd iohannes
ipse uo u erast n atus et aeo: Si iohes ñ erat natus er aes

Expanded text:
se esse sine peccato, periculosum est; et non solum periculosum, sed etiam mendosum: Nos ipsos, inquit, seducimus, et veritas in nobis non est, si dixerimus quia peccatum non habemus. Sed utinam non haberes, et diceres! verum enim diceres, nec in veritate promenda ullum iniquitatis vel vestigium formidares. Sed ideo male facis si dicis quia mendacium dicis: Veritas, inquit, in nobis non est, si dixerimus quia peccatum non habemus. Non ait, Non habuimus; ne forte de praeterita vita dictum videretur. Habuit enim peccata homo iste; sed ex quo natus est ex Deo, coepit non habere. Si ita esset, nulla nos angustaret quaestio. Diceremus enim: Fuimus peccatores, sed modo justificati sumus habuimus peccatum, sed modo non habemus. Non hoc ait: sed quid ait? Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Post aliquantum rursus, Qui natus est ex Deo, inquit, non peccat. Numquid Joannes ipse non erat natus ex Deo? Si Joannes non erat natus ex Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
radix. sed quasi aridi sunt rami. Intus ẽ. medulla quae
uiget. intus folia arborũ. intus fructus: sed estatẽ expectat.
Ergo nosscimꝰ quia transimus de morte ad uitam. qͥa diligi¬
mus fr̃s. Qui non diligit: manet in morte. Ne pucetis
frs leue esse odisse aut diligere: audite qđ sequitur.
Om̃is qui odit frem suũ. homicida ẽ. lam gͦ si contẽneo¬
bat quisq odium fraternũ. nunqͥo & homicidiũ incor.¬
de suo contempturus est: Non mouet manus ad occi¬
dendũ hominẽ. homicida iam tenetur a deo. Iiust
ile. & iste iam int̾fector iudicatur. Om̃is qui odit. srem
suum homicida ẽ: &e scitis qͥa om̃is homicida non babe
suitan eternam in semet ipso manentẽ. In hoc cog uos¬

Expanded text:
radix, sed quasi aridi sunt rami: intus est medulla quae radix, sed quasi aridi sunt rami: intus est medulla quae viget, intus sunt folia arborum, intus fructus; sed aestatem exspectant. Ergo nos scimus quia transivimus de morte ad vitam, quia diligimus fratres. Qui non diligit, manet in morte. Ne putetis, fratres, leve esse, odisse aut non diligere, audite quod sequitur: Omnis qui odit fratrem suum, homicida est. Jam ergo si contemnebat quisquam odium fraternum, numquid et homicidium in corde suo contempturus est? Non movet manus ad occidendum hominem, homicida jam tenetur a Domino; vivit ille, et iste jam interfector judicatur. Omnis qui odit fratrem suum, homicida est. Et scitis quia omnis homicida non habet vitam aeternam in se
Abbreviated transcription (Latin):
tur an dixerim. & non respondeant. Ergo uel inculcan¬
do bereat aliquid in cordibus audientiũ. Quid est mundus:
Aundus ẽ. quando in malo ponitur. dilectores mundi. Mundus
quando in laude ponit᷑. cȩlum & terra ẽ. & quȩ in hisoꝑa dei.
unde dicit᷑. & mundus ꝑ eum factus est. Item mundus ẽ. ple¬
nitudo terre sicut ipse dixit iohannes non solũ autẽ nr̃oꝵ
peccaro ponciator est: sed & totius mundi. Mundi dicit
oniumi fideliũ ꝑ orbem sparsoꝵ. Mundus autẽ inma¬
o amacores mundi sunt. Qui amant muinaii. sirem
amare non possunt. Si odit nos mundus. nos scimus. Quid nos
fr̃s. Nemo interroget hominẽ. redeat unus quisq ad cor
uũ. Si ibi inuenerit᷑ caritatẽ fraternã. securus sit: quia
Uansiit de morte ad uitã. iam in dextera est. Non atten¬
at qͥa modo gł a eius occulta est: cum uenerit dñs tunc
apparebit in gła. Uiget enim. sed adhuc in hieme. Niget

Expanded text:
tur an dixerim, et non respondeant. Ergo vel inculcantur an dixerim, et non respondeant. Ergo vel inculcando haereat aliquid in cordibus audientium. Quid est mundus? Mundus est, quando in malo ponitur, dilectores mundi: mundus quando in laude ponitur, coelum et terra est, et quae in his opera Dei; unde dicitur, Et mundus per eum factus est . Item mundus est plenitudo terrae, sicut dixit ipse Joannes, Non solum autem nostrorum peccatorum propitiator est, sed et totius mundi . Mundi dicit omnium fidelium per orbem sparsorum. Mundus autem in malo, amatores mundi sunt. Qui amant mundum, fratrem amare non possunt. 10. Si odit nos mundus: nos scimus. Quid nos Quia diligimus fratres. Nemo interroget hominem; redeat unusquisque ad cor suum: si ibi invenerit charitatem fraternam, securus sit, quia transiit a morte ad vitam. Jam in dextera est: non attendat quia modo gloria ejus occulta est: cum venerit Dominus, tunc apparebit in gloria. Viget enim, sed adhuc in hieme; viget
Abbreviated transcription (Latin):
tis fr̃s. qͥa ds̃ fructus terrȩ neglexit. & fętum ouius
xit: Non intendit ds̃ ad manus. sed in corde iudi
quẽ uidit cũ caritate offerre: ipsius sacrificiũ resi
Quẽ uidit cũ inuidia offerre: ab ipsius sacrificio oculi
auertit. Oꝑa ergo abel non dicit nisi caritatẽ. Oꝑa ma.¬
la cain: non dicit nisi odium fraternũ. Parum ẽ. quia
odit fr̾em suũ. & inuidit oꝑibus bonis: quia imitari
noluit. necare uoluit. Et hinc apparuit quia filiꝰ erat
diaboli. & ille hinc apparuit filius dei. Hinc gͦ discernun¬
tur homines. Fratres mei. nemo attendat linguas: sed
habeat. Temptationib ꝓbantur homines. Nolite mirari
fr̃s. si odit uos mundus. Nunqͥd sepe uobis dicendũ est:
Mundus non cȩlum: non terra: nec ista oꝑa quȩ ds̃ fecit.
sed dilectores mundi. Ista sepe dicendo. quibusdã onerosus
sum. Sed usq adeo non frustra dico: ut aliqui interrogen¬

Expanded text:
utatis, fratres, quia Deus fructus terrae neglexit, et fetus ovium utatis, fratres, quia Deus fructus terrae neglexit, et fetus ovium dilexit? Non intendit Deus ad manus; sed in corde vidit: et quem vidit cum charitate offerre, ipsius sacrificium respexit; quem vidit cum invidia offerre, ab ipsius sacrificio oculos avertit. Opera ergo bona Abel non dicit nisi charitatem: opera mala Cain non dicit nisi odium fraternum. Parum est quia odit fratrem suum, et invidit operibus bonis; quia imitari noluit, necare voluit. Et hinc apparuit quia filius erat diaboli, et ille hinc apparuit justus Dei. Hinc ergo discernuntur homines, fratres mei. Nemo attendat linguas, sed habeat. Tentationibus probantur homines. 9. Nolite mirari, fratres, si odit nos mundus. Numquid saepe vobis dicendum est quid est mundus? Non coelum, non terra, nec ista opera quae Deus fecit; sed dilectores mundi. Ista saepe dicendo quibusdam onerosus sum: sed usque adeo non frustra dico, ut aliqui interrogen
Abbreviated transcription (Latin):
Uide quomͦ confirmat. qͥa hȩc ẽ. annuntiatio quã audiui.¬
mus ab inicio: ut diligamus inuicem. Manifestauit uob̾
inde se dicere. Contra hoc mandatũ quisqͥs facit: in pecca¬
to illo ẽ. scelerato. in quo incident qui ñ nascunt᷑ ex deo:
sicut cam qͥ ex maligno erat. & occidit frem suũ. Et cuiꝰ
rei grã occidit eum: quia oꝑa illius maligna erant. fr̃is ue¬
ro esusta. Ergo ubi ẽ. inuidia: amor. fraternus eẽ. nora
potest. Intendat caritas ur̃a. Qui inuidet. non amae.
Peccatũ diaboli ẽ. in illo. qͥa &e diabolus inuidendo deiecũ.
ecidit enim. & inuidit stanti. Non ideo uoluneic ere
ut ipse staret.: sed ne solus caderet. Tenete in animo e
hoc ple subeci inuidiam non posse eẽ in caritate. Habes
aperte cum laudaret᷑ ipsa caritas. caritas non emulatur
Non fuit caritas in cain. E nisi esset caritas in al el: n
acciꝑet ds̃ sacrificiũ eius. Cum enim ambo optulissent
ille de fructib terrȩ. ille de fetibus ouium: quio p¬

Expanded text:
irmat: Quia haec est annuntiatio quam audivimus ab initio, ut diligamus invicem. Manifestavit nobis inde se dicere: contra hoc mandatum quisquis facit, in peccato illo est scelerato, in quod incidunt qui non nascuntur ex Deo. Non sicut Cain qui ex maligno erat, et occidit fratrem suum. Et cujus rei gratia occidit? Quia opera ejus maligna fuerunt, fratris vero ejus justa. Ergo ubi est invidia, amor fraternus esse non potest. Intendat Charitas vestra. Qui invidet, non amat. Peccatum diaboli est in illo; quia et diabolus invidendo dejecit. Cecidit enim, et invidit stanti. Non ideo voluit dejicere ut ipse staret, sed ne solus caderet. Tenete in animo ex hoc quod subjecit, invidiam non posse esse in charitate. Habes aperte cum laularetur ipsa charitas, Charitas non aemulatur . Non fuit charitas in Cain; et nisi esset charitas in Abel, non acciperet Deus sacrificium ejus. Cum enim ambo obtulissent, ille de fructibus terrae, ille de fetibus ovium; quid p
Abbreviated transcription (Latin):
uito enim fr̃s. qͥa om̃is homo sollicitus ẽ. pro anima sua:
non sine causa intrat ȩccłam. qui ñ temporalia quȩ¬
it in ȩccła. qui ñ ꝓpterea intrat ut transigat scłaria
egotia : sed ideo intrat. ut aliquod sibi ȩternũ ꝓmissũ
eneat. Quo donec ꝑueniat. necesse ẽ. cogitet̾ quẽ ad¬
nodũ ambulet in uia: ne remaneat. ne retro eat. ne
berret. ne claudicando non ꝑueniat. Qui gͦ sollicitus ẽ:
ardus sit. uelox sit. ñ recedat de uia. Hoc ergo qđ dixit
Ia qui natus ẽ ex deo ñ peccat: fortassis scđm quoddam
eccatũ uoluit intelligi. Nam erit contrariũ illi loco.
dixerimꝰ quia peccatũ non habemus. nos ipsos seducimꝰ:
e ueritas in nobis ñ est. Sic gͦ forte potest solui quȩstio.

Expanded text:
Puto enim, fratres, quia omnis homo sollicitus est pro anima sua, qui Puto enim, fratres, quia omnis homo sollicitus est pro anima sua, qui non sine causa intrat Ecclesiam, qui non temporalia quaerit in Ecclesia, qui non propterea intrat ut transigat negotia saecularia; sed ideo intrat, ut aliquid sibi aeternum promissum teneat, quo perveniat: necesse est cogitet quemadmodum ambulet in via, ne remaneat, ne retro eat, ne aberret, ne claudicando non perveniat. Qui ergo sollicitus est, tardus sit, velox sit, non recedat de via Hoc ergo dixi, quia qui natus est ex Deo, non peccat, fortassis secundum quoddam peccatum voluit intelligi: nam erit contrarium illi loco, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est